Եվրոպական նոր տեխնոլոգիական բորսա

**Եվրոպական նոր տեխնոլոգիական բորսա** (**Euronext N.V.**), եվրոպական ֆոնդային բորսա `գրանցված գրասենյակով Ամստերդամում և Մեծ Փարիզի Լա Դեֆենսե-ի կենտրոնական գրասենյակով, որը շուկաներ է ղեկավարում Ամստերդամում, Բրյուսելում, Լոնդոնում, Լիսաբոնում, Դուբլինում, Օսլոյում և Փարիզում։ 2019 թվականի հուլիսի վերջի դրությամբ Euronext-ը մայրցամաքային Եվրոպայի խոշորագույն ֆոնդային բորսան է, որտեղ գրանցված են շուրջ 1500 ընկերություններ ՝ 4,1 տրիլիոն եվրո շուկայական կապիտալիզացիայով։ Բացի դրամական և ածանցյալ ֆինանսական գործիքների շուկաներից, Euronext-ը ապահովում է ցուցակման շուկայական տվյալների, շուկայական որոշումների, դեպոզիտար եւ հաշվարկային ծառայություններ։ Դրա ընդհանուր արտադրանքի առաջարկը ներառում է՝ բաժնետոմսեր, ֆոնդային հիմնադրամներ, փոխանակման ենթակա միջոցներ եւ վկայականներ, պարտատոմսեր, ածանցյալներ, ապրանքներ եւ ինդեքսներ, ինչպես նաեւ արտարժույթի առեւտրի հարթակ։

Հետևելով դրա ծագմանը՝ Միսիսիպիի պղպջակի ֆինանսական դեբյուտից հետո, 1724 թվականին հիմնադրվեց Ամստերդամի ֆոնդային բորսան, և Փարիզի բյուրոյի կողմից՝ Հոլանդական ՕՍՏ- Հնդկական ընկերությունը, իսկ Euronext-ը հիմնադրվել է 2000 թվականին՝ Ամստերդամի, Փարիզի եւ Բրյուսելի  բորսաների միաձուլման միջոցով։ Euronext- ն այն ժամանակվանից աճել է՝ զարգացնելով ծառայություններ և ձեռք բերելով լրացուցիչ փոխանակումներ. 2007-2014 թվականներին Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայի հետ միավորվելուց հետո հանդես է եկել, որպես NYS Euronext, և կրկին վերածվել ինքնավար եվրոպական բորսայի։

2014 թվականի՝ իր նախնական հրապարակային առաջարկից(IPO) սկսած, Euronext- ը ընդլայնել է իր եվրոպական ոտնահետքը և դիվերսիֆիկացրել իր եկամուտների հոսքերը`ձեռք բերելով FastMatch, 2017-ին դառնալով FX ֆոնդային շուկայի համաշխարհային օպերատոր, 2018-ին ձեռք է բերել Իռլանդիայի ֆոնդային բորսան, և 2019 թվականից հանդիսանում է Նորվեգիայի ֆոնդային բորսայի՝ Օսլո Բորս VPS-ի սեփականատեր։

## Պատմություն
### Նախնական միավորումների բորսաներ

#### Ամստերդամ (1602–2000)

Անստերդամի ֆոնդային բորսան համարվում է ամենահին «ժամանակակից» ֆոնդային բորսան աշխարհում։ Դա եղել է 1602 թվականին՝ հոլանդական ՕՍՏ-հնդկական ընկերության (VOC) ստեղծումից հետո, երբ բաժնետոմսերը սկսեցին սակարկվել կանոնավոր կերպով, որպես իրենց բաժնետոմսերի առեւտրի՝ երկրորդային շուկայում։ Մինչ այդ շուկան զբաղվում էր հիմնականում ապրանքների փոխանակմամբ։ Այդ տարում, Նիդեռլանդների Գերագույն նահանգները VOC-ին 21-ամյա կանոնադրություն են շնորհել՝ Ասիայում հոլանդական առևտրի բոլոր ոլորտների և քառասուն իշխանությունների համար։ Կանոնադրության մենաշնորհային պայմանները  VOC-ին արդյունավետորեն տալիս էին լիակատար հեղինակություն Ասիայում առևտրի պաշտպանության, պատերազմական սպառազինությունների և քաղաքական ջանքերի համար։ Դրանով իսկ ստեղծվեց ռեսուրսների զգալի հետաքրքրություն ունեցող առաջին բազմազգ կորպորացիան։ Բացի այդ, Ասիայում առևտրի հետ կապված ռիսկի բարձր մակարդակը VOC-ին տվեց մասնավոր սեփականության կառուցվածք։ Հետևելով անգլիական ՕՍՏ-հնդկական ընկերությանը՝ կորպորացիայի բաժնետոմսերը վաճառվել են շահագրգիռ ներդրողների մեծ քանակով, որոնք իրենց հերթին ստացել են ապագայում որոշակի շահույթի ստացման երաշխիք։ Միայն Ամստերդամի՝ Արևելյան Հնդկաստանի տանը, 1,143 ներդրողներ բաժանորդագրվել են ավելի քան 3,679,915 ֆունտով կամ այսօրվա գումարով՝ 100 միլիոն եվրո։

Յուրաքանչյուր բաժնետոմսի գնման համար բաժանորդագրության պայմանները բաժնետերերին հնարավորություն են տվել իրենց բաժնետոմսերը փոխանցել երրորդ կողմին։ Արևելյան Հնդկաստանի պալատում արագորեն ստեղծվեց երկրորդային շուկա՝ վերավաճառք իրականացնելում համար։ Երկու կողմերի միջև պայմանավորվածություն ձեռք բերվելուց հետո բաժնետոմսերը վաճառողից փոխանցվել են գնորդին՝ «կապիտալի գրքի» միջոցով։ Արևելյան Հնդկաստանի պալատի կողմից մտցված պաշտոնական հաշիվը ներդրողներին խրախուսում էր առևտուր անել, և դրանով շուկայում վստահություն առաջացրեց նրանով, որ բաժնետոմսերը պարզապես թղթի վրա չեն փոխանցվում։ Այսպիսով, անմիջապես սկսվեց սպեկուլյատիվ առևտուրը, և ծնվեց Ամստերդամի արժեթղթերի շուկան։

[thumb|[Բատավա|Բատավիայի քաղաքապետարանը՝ Հոլանդիայի Արևելյան Հնդկաստանի շրջանում:]]
Շրջանառության տեմպերի զգալի արագացումը տեղի է ունեցել 1623 թվականին, երբ ավարտվել է VOC-ի 21-ամյա լուծարման շրջանը։ Սկզբնական կանոնադրության պայմանները նախատեսում էին ամբողջական լուծարում 21 տարի հետո՝ բաժնետերերի միջև շահույթի բաշխման համար։ Այնուամենայնիվ, ոչ՛ VOC-ը ոչ՛ էլ իր բաժնետերերը այդ ժամանակ չեն տեսել ասիական առևտրի նվազում, հետևաբար Նիդեռլանդների Գերագույն նահանգները կորպորացիային շնորհեցին Արևմտյան Հնդկաստանի երկրորդ կանոնադրությունը։

Այս նոր կանոնադրությունը VOC-ին տվեց հավելյալ տարիներ՝ բիզնեսում մնալու համար, բայց ի տարբերություն առաջին կանոնադրության, այստեղ անհապաղ լուծարման պլաններ չկային, դա նշանակում էր, որ ներդրված գումարները մնացել են ներդրված, իսկ դիվիդենտները վճարվել են ներդրողներին՝ բաժնետոմսերի սեփականությունը խթանելու համար։ Ներդնողները մուտք էին գործում նոր կառուցված Ամստերդամի ֆոնդային բորսա՝ վաճառելու իրենց բաժնեստոմսերը երրորդ կողմին։ Այս «ֆիքսված» ֆոնդային բորսայական գործարքները հավաքեցին շրջանառության հսկայական տեմպեր, և ֆոնդային բորսան սարքեցին ավելի կարևոր։ Այսպիսով, արժեթղթերի ժամանակակից շուկան առաջացավ բորսայական այս համակարգից։

Արևմտյան Հնդկաստանի թանկարժեք ռեսուրսների ճանապարհորդությունը ռիսկային էր։ Ծովահենների սպառնալիքները, հիվանդությունները, դժբախտությունները, նավաբեկությունները և մակրոտնտեսական տարբեր գործոնները բարձրացրին ռիսկի գործոնը և այդպիսով ուղևորությունը դարձավ բավականին թանկ։ Հետևաբար, բաժնետոմսերի թողարկումը հնարավորություն տվեց ռիսկերը և շահաբաժինները բաշխել ներդրողների հսկայական խմբում։ Ինչ-որ բան պետք է սխալ լիներ  ճանապարհորդության ժամանակ․ ռիսկը նվազեց եւ ցրվեց ամբողջ խմբի մեջ, եւ բոլոր ներդրողները վճարեցին  ճանապարհորդության ընդհանուր ծախսերի միայն մի մասը։

Ազգային արշավների մասնավորեցման համակարգը նոր չէր Եվրոպայի համար, բայց «Արևելյան Հնդկաստան» ընկերության ֆիքսված ֆոնդի կառուցվածքը այն դարձրեց դրա մի տեսակ։ VOC-ի ձևավորմանը նախորդող տասնամյակում հոլանդացի արկածախնդիր առևտրականները «անձնական գործընկերության» նման մեթոդ էին մշակել՝ «Արևելյան Հնդկաստան»-ի թանկարժեք ուղևորությունները ֆինանսավորելու համար՝ իրենց անձնական շահի համար։ Ամբիցիոզ առևտրականները գումար հավաքեցին միասին՝ Արևելյան Հնդկաստանի հետախուզման՝ բեռնափոխադրման գործընկերություն ստեղծելու համար։ Նրանք ստանձնեցին անհրաժեշտ նախապատրաստական աշխատանքներ (այսինքն ՝ նավաշինություն, պահեստավորում, նավարկություն)՝ շահույթի համատեղ բաժնեմաս ստանալու դիմաց։ Այս նախաընկերությունները ծայրահեղ ռիսկի դիմեցին Արեւելյան Հնդկաստանում, որոշ համեմունքների առեւտրի որոշմանը արձագանքելու համար, բայց ներմուծեցին բաժնետիրական ձեռնարկության ընդհանուր ձև հոլանդական բեռնափոխադրման մեջ։

Չնայած այդ ճանապարհորդություններից մի քանիսը կանխատեսելիորեն ձախողվեցին, նրանք, որոնք հաջողվեցին՝ հարստության խոստում և առևտրի զարգացում բերեցին։ Այս արշավախմբերի ձևավորումից անմիջապես հետո՝ 1602 թվականին, շատ անկախ նախընտրական ընկերություններ միավորվեցին՝ ստեղծելու հոլանդական աարևելյան Հնդկաստան առևտրային ընկերություն։ Հետագայում, այս նոր մեգա կորպորացիան անմիջապես ճանաչվեց Հոլանդիայի նահանգների կողմից` հավասարապես կարևոր նշանակություն ունենալով կառավարական ընթացակարգերում։ VOC-ին տրվեցին պատերազմական ժամանակաշրջանի զգալի տերություններ, ամրոցներ կառուցելու իրավունք, մշտական բանակ պահպանելու իրավունք և Ասիայի երկրների հետ բանակցություններ վարելու թույլտվություն։ Կանոնադրությունը Ինդոնեզիայում ստեղծեց Հոլանդիայի գաղութային նահանգ՝  եվրասիական առևտրի մենաշնորհով։

17-րդ դարի կեսերին Ամստերդամի ֆոնդային բորսայի արագ զարգացումը հանգեցրեց ամբողջ քաղաքում առեւտրային ակումբների ձեւավորմանը։ Առևտրականները հաճախակ հանդիպում էին տեղական սրճարաններում կամ հյուրանոցներում՝ ֆինանսական գործարքները քննարկելու համար։ Այսպիսով, ի հայտ եկան «Ենթաշուկաներ», որոնցում առևտրականներն ունեին հասանելիություն դեպի հասակակիցների գիտելիքներին և հեղինակավոր առևտրականների հանրություն։

thumb|Ամստերդամի ֆոնդային բորսայի բակ, մոտ 1670թվական
Դրանք հատկապես կարեւոր էին XVII դարի վերջում՝ առեւտրի ժամանակ, երբ կարճաժամկետ սպեկուլյատիվ առեւտուրը գերակշռում էր։ Առեւտրային ակումբները թույլ էին տալիս ներդրողներին արժեքավոր տեղեկություններ ստանալ հեղինակավոր առեւտրականներից՝ արժեթղթերի ապագայի մասին։ Այս առևտրային ակումբների ներսի շրջանակում փորձառու առևտրականներ էին, ովքեր բոլորի նկատմամբ փոքր առավելություն ունեին, և այդ ակումբների տարածվածությունը մեծ դեր ունեցավ բորսայի շարունակական աճի գործում։ Առևտրականների ցանցը թույլ տվեց կազմակերպել գիտելիքների տեղաշարժ և գործարքների արագ իրականացում։

Բացի այդ, նմանություններ կարող են լինել ժամանակակից բրոքերների և առևտրային ակումբների փորձառու առևտրականների միջև։ Այսպիսով, VOC-ի երկրորդային շուկան չափազանց արդյունավետ դարձավ, եւ առեւտրային ակումբները մեծ դեր խաղացին։ Բրոքերները վերցրած մի փոքր վճար դիմաց երաշխավորում էին, որ փաստաթղթերը պատշաճ կերպով կձեւակերպվի եւ «գնորդ» կամ «վաճառողը» անպայման կգտնվի։ 17-րդ դարի ընթացքում ներդրողները գնալով ավելի ու ավելի շատ էին փորձառու բրոքերներ փնտրում՝ հնարավոր գործընկերոջ մասին տեղեկատվություն ստանալու համար։

Օպցիոնների եվրոպական բորսան (EOE) հիմնադրվել է 1978 թվականին Ամստերդամում՝ որպես ֆյուչերսային և օպցիոն բորսա։ 1983 թվականին այն մեկնարկեց ֆոնդային ինդեքսը, որը կոչվում է EOE Ինդեքս, որը բաղկացած է 25 խոշորագույն ընկերություններից, որոնք առևտրով են զնաղվում ֆոնդային բորսայում։ Ֆորվարդային պայմանագրերը, օպցիոնները եւ այլ բարդ գործիքներ շատ ավելի վաղ շրջանում վաճառվում էին Ամստերդամի ֆոնդային բորսայում։

1997 թվականին Ամստերդամի ֆոնդային բորսան և EOE-ն միավորվեցին, և դրա կապույտ չիպի ինդեքսը վերանվանվեց AEX, որպես Ամստեդամի բորսա(Amsterdam EXchange)։ Այժմ այն ղեկավարում է Euronext Ամստերդամի կողմից։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Արքայադուստր Մաքսիման բացել է Ամստերդամի ֆոնդային բորսայի նոր առևտրային հարթակը։

Ֆոնդային բորսայի նախկին շենքը կոչվում էր Բերս-Վան-Բերլագ։ «»

Թեեւ սովորաբար ենթադրվում է, որ սա առաջին ֆոնդային շուկան է, Ֆերնան Բրոդելը պնդում է, որ դա այնքան էլ ճիշտ չէ․

Այնուամենայնիվ, սա առաջին մարմնացումն է նրա, ինչը մենք այսօր կարող ենք ճանաչել որպես ֆոնդային շուկա։

Ամստերդամի բորսան, որը բաց հարթակ է, ստեղծվել է որպես ապրանքային բորսան 1530 թվականին և վերակառուցվել է 1608 թվականին։ Լինելով շուկա, որտեղ ապրանքները վաճառվում Էին ընդմիջումներով, փոխանակումները ունեցել են այն առավելություններըը, որ նրանք պարբերաբար հանդիպել են շուկայում, ինչը թույլ է տալիս առեւտրականներին ավելի մասնագիտացված դառնալ եւ մասնակցել ավելի բարդ գործարքների։ XVI դարի կեսին, Ամստերդամում մարդիկ շահարկում էին հացահատիկ և, ավելի ուշ՝ ծովատառեխ, համեմունքներ, ձեթ-յուղ և նույնիսկ կակաչներ։ Ամստերդամի բորսան այն վայրն էր, որտեղ նման գործեր էին ընթանում։ Այս հաստատությունը, որպես բացօթյա շուկա Ուարմոեստրեթիայում, հետագայում որոշ ժամանակ տեղափոխվեց Դամրակն, այնուհետև ծաղկեց Օդե Քերկի մերձակայքում գտնվող «եկեղեցական հրապարակում», մինչև ամստերդամի առևտրականները 1611 թվականին կառուցեցին իրենց բորսայի շենքը։ Գործարքները պետք է մուտքագրվեին Արևելյան Հնդկաստանի տան պաշտոնական հաշիվների գրքում, քանի որ առևտուրը խիստ բարդ էր։ Ամստերդամի վաղ առեւտուրը(1560-1611) հիմնականում տեղի է ունեցել Ամստերդամի նավահանգստից ոչ հեռու գտնվող Նյիվ–Բրյուգ կամրջի վրա։ Դրա հարևանությունը նավահանգստին և մուտքային փոստին  առևտրականների համար խելամիտ էր, քանի որ նրանք առաջինն էին, ովքեր ստանում էին վերջին առևտրային նորությունները։

Դրանից կարճ ժամանակ անց, Ամստերդամը կարգադրեց կառուցել բորսա՝ Դամ հրապարակում։ Այն բացվել է 1611 թվականին բիզնեսի համար, իսկ շենքի տարբեր հատվածներ իրականացնում էին ապրանքային առևտրի և VOC արժեթղթերի առևտուր։ Քաղաքում առեւտրի մասին նոր օրենքը սահմանում էր, որ բորսայում առեւտուրը կարող է իրականացվել միայն առավոտյան ժամը 11-ից մինչեւ կեսօր։ Թեեւ շենքի ներսում առեւտրի համար շատ քիչ ժամանակ էր մնում, սպասարկող պատուհանը ներդրողների տարափ էր ստեղծում, ինչն իր հերթին հեշտացնում էր գնորդների և վաճառողների որոնումը։ Այսպիսով, ֆոնդային բորսայի շինարարությունը  հանգեցրել է  շուկայում իրացվելիության զգալի աճի, բացի այդ, առեւտուրը շարունակվել է նաեւ այլ շենքերում, բորսայի առեւտրային ժամերից դուրս, ինչպիսիք են՝ առեւտրային ակումբները, եւ չի արգելվել առեւտրի մասին օրենքով չնախատեսված ժամերին։

Արևելյան Հնդկաստանի տան համեմատ բորսայի գտնվելու վայրը նույնպես ռազմավարական էր։ Դրա հարևանությունը ներդրողներին հնարավորություն տվեց կարճ հեռավորության վրա քայլելու շքեղություն զգալու՝ գործարքը VOC-ի պաշտոնական գրքերում գրանցելու համար, ինչպես նաև կատարելու դրամական փոխանցումները հարևան բորսայի բանկում, նաև Դամի հրապարակում։

#### Բրյուսել (1801–2000)
thumb|left|The Brussels Stock Exchange's building in 1873, shortly after its completion
Բրյուսելի ֆոնդային բորսան (ֆր.՝ Bourse de Bruxelles,  հոլ.՝ Beurs van Brussel) հիմնադրվել է 1801 թվականին Նապոլեոնի հրամանով։ 1860-ական եւ 1870-ական թվականներին Սեննե գետի ծածկույթի, սանիտարական եւ գեղագիտական նկատառումներով ձեռնարկվել է քաղաքի կենտրոնի բարեկարգման լայնածավալ ծրագիր։ Ճարտարապետ Լեոն-Պիեռ Սուիսը, որպես Սեննեի տեսարանը ծածկելու իր առաջարկության մաս, նախագծեց շենք, որը կդառնա արագ զարգացող բիզնեսի կենտրոն։ Այն պետք է տեղակայված լիներ կարագի նախկին շուկայում (գտնվում էր նախկին Ռեկոլլե Ֆրանցիսկյան վանքի ավերակներում)՝ վերջերս ստեղծված Անսպախ բուլվարում (այն ժամանակ կոչվում էր «Կենտրոնական բուլվար»)։ Շենքը կառուցվել է 1868-1873 թվականներին, և մինչև 1996 թվականը եղել է Բրյուսելի ֆոնդային բորսան։ Բորսան պետք է դառնա գարեջրի թանգարան և բացվի հանրության համար 2018 թվականին։ Շենքը չունի հստակ անուն, թեեւ սովորաբար այն կոչվում է պարզապես բորսա (/)։ Այն գտնվում է Boulevard Anspach- ում և հանդիսանում է Place de la Bourse/ Beursplein-ին անվանակից, որը Grand Place-ից հետո Բրյուսելի երկրորդ կարևորագույն հրապարակն է։ Շենքը կրում է Նոր-Վերածննդի և Երկրորդ կայսրության ճարտարապետական ոճերի տարրերը։ Այստեղ առատորեն ներկայացված են հայտնի նկարիչների, այդ թվում ՝ եղբայրներ Ժակ և Ժոզեֆ Ժակեի, Գիյոմ դե Գրուտի, ֆրանսիացի քանդակագործ Ալբերտ-Էռնեստ Կարյե-Բելեզի և նրա այն ժամանակվա օգնական Օգյուստ Ռոդենի ստեղծած զարդանկարներն ու քանդակները։

#### Փարիզ (1724–2000)
Փարիզի ֆոնդային բորսան (ֆր.՝ Bourse de Paris) գտնվում էր Փարիզի Պարաս Դե Լա Բուրսա II թաղամասում։ Պատմականորեն ֆոնդային առեւտուրը տեղի է ունեցել Փարիզի մի քանի վայրերում, ներառյալ Քվինքամպուա փողոցը, Վիվյեն փողոցը (Պալեի կողքին) եւ Գարնյե Օպերայի հետեւի մասը (Փարիզի օպերային թատրոն)։

19-րդ դարի սկզբին Փարիզի բորսայի գործունեությունը կայուն տեղ է գտել Բրոնյար պալատում կամ Palais de la Bourse-ում, որը կառուցվել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Թեոդոր Բրոնյարի նախագծով՝ 1808-1813 թվականով և ավարտվել Էլոյ Լաբարի կողմից 1813-1826 թվականներին։

Բրոնգնարտը ինքնաբուխ ներկայացրեց իր նախագիծը, որը ուղղանկյուն նեոկլասիկական հռոմեական տաճար էր, հսկա Կորինյան կոլոնով, որը պարուրում էր կամարակապ և կամարաձև կենտրոնական պալատը։ Նրա մտահղացումները մեծ հիացմունք են առաջացրել Նապոլեոնի մոտ, և իր կարիերայի ավարտին Բրոնյարը պետական խոշոր պարգև է ստացել։  Սկզբում շենքը գովում էին, սակայն հետագայում նրա վրա հարձակվեցին ակադեմիական բթամտության պատճառով։ Իշխանությունները Բրոնյարից պահանջել են փոխել իր նմուշները, եւ 1813 թվականին Բրոնյարի մահից հետո Լաբարը դրանք ավելի է փոխեց՝ զգալիորեն թուլացնելով Բրոնյարի սկզբնական մտահաղացումները։1901-1905թթ Ժան-Բատիստ Ֆրեդերիկ Քավելը նախագծել է երկու կողային թևերի ավելացում, ինչի արդյունքում ստեղծվեց անհամար սյուներով խաչաձև պլան։ Ճարտարապետության պատմաբան Էնդրյու Այերսի խոսքով՝ այդ փոփոխությունները «ոչինչ չեն արել այդ ոչ ոգեշնչող հուշարձանի հեղինակությունը բարելավելու համար»։ thumb|left|Պալա Բրոնգնարտը 1900 թվականին19-րդ դարի երկրորդ կեսից Փարիզի պաշտոնական ֆոնդային շուկաները ղեկավարում էր փոփոխությունների գործակալների ընկերությունը, որը ղեկավարում էին բորսային սինդիկատի ընտրված անդամները։ Բորսայի առևտրի տարբեր ոլորտներից յուրաքանչյուրում դիլերների թիվը սահմանափակ էր։ Բորսայում եղել են մոտ 60 գործակալներ (պաշտոնական բորսայական գործակալներ)։ Բորսայական գործակալը պետք է լիներ Ֆրանսիայի քաղաքացի, նշանակվեր նախկին գործակալի կողմից, թույլտվություն ստանար ֆինանսների նախարարի կողմից և նշանակվեր Հանրապետության նախագահի հրամանով։ Գործակալները չէին կարող առևտրով զբաղվել իրենց իսկ անձնական հաշիվներով, և ոչ էլ լինել գործընկեր ինչ որ մեկի համար, ով ուզւում է գնել կամ վաճառել արժեթղթեր իր իսկ օգնությամբ, նրանք խիստ բրոքերներ էին, այսինքն՝ միջնորդներ։ Ֆինանսական գրականության մեջ Փարիզի բորսան, կոչվում է որպես պատվերների կառավարվղ շուկա, ի տարբերություն գնանշումների կամ դիլերային շուկաների, որտեղ գների սահմանումը կատարվում է դիլերի կամ շուկայի ստեղծողի կողմից։ Այնուամենայնիվ, զուգահեռ պայմանավորվածությունները սովորական էին, որպեսզի աջակցեն որոշ հաճախորդների առաջարկությունը։ Ապրանքային բորսան նույն շենքում է գտնվել մինչեւ 1889 թվականը, երբ այն տեղափոխվել է ներկայիս առեւտրային բորսա։ Բացի այդ, մինչեւ 20-րդ դարի կեսերը գործել է զուգահեռ շուկա, որը հայտնի է որպես «La Coulisse»։

Մինչև 1980-ականների վերջը շուկան գործում էր որպես բաց բորսայական փոխանակման հարթակ, որի ընթացքում գործակալները զբաղվում էին բորսայական գործունեությամբ՝ Պալա Բրոնգյարթի փոխանակման հարկում։ 1986 թվականին Փարիզի բորսան ձեռնամուխ է եղել էլեկտրոնային առեւտրային համակարգի ներդրմանը։ Սա ընդհանուր առմամբ հայտնի էր որպեսէ համակարգչային օժանդակ առևտրի համակարգ (CATS), բայց Փարիզի տարբերակը կոչվում էր CAC (Cotation Assistée en Continu)։ Մինչև 1989 թվականը գնանշումները լիովին ավտոմատացված էին։ Բրոնյարի պալատում տեղակայված էին ֆրանսիական ֆինանսական ածանցյալների MATIF եւ MONEP բորսաները, մինչեւ որ դրանք լիովին ավտոմատացվեցին1998 թվականին։

#### Լիսաբոն (1769–2002)
Լիսաբոնի ֆոնդային բորսայի նախկին տարբերակը (պորտ.՝ Bolsa de Valores de Lisboa) ստեղծվել է 1769 թ.-ին Լիսաբոնի կենտրոնում գտնվող առևտրի հրապարակում՝ որպես Assembleia dos Homens de Negócio (գործարարների ասամբլեա)։ 1891-ին Օպորտոյում հիմնադրվեց Բոլսա դե Վալորես դե Պորտոն (Օպորտոյի ֆոնդային բորսա) [thumb|[Պորտուի ֆոնդային բորսայի պալատ, Պորտուգալիա]]
1974-ի ապրիլի 25-ին տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջումից հետո, և՛ Լիսաբոնի և Պորտուի ֆոնդային բորսաները փակվեցին հեղափոխական ազգային փրկություն Ջունտայի կողմից (դրանք կվերաբացվեին մի քանի տարի անց)։

2001 թվականի վերջին, 65 ընկերություններ են գրնացված BVLP կարգավորվող շուկաներում, որոնց շուկայական կապիտալիզացիան կազմում էր 96,1 մլրդ եվրո։ 2001 թվականի հունվա-դեկտեմբեր ամիսներին, ֆյուչերսի և օպցիոնի, շուրջ 4,7 մլն պայմանագրեր են վաճառվել BVLP շուկայում։

Euronext Լիսաբոնը ձևավորվել է 2002-ին, երբ Bolsa de Valores de Lisboa e Porto-ի (BVLP) բաժնետոմսերը ձեռք բերվեցին Euronext-ի կողմից, և միավորվեց որպես համաեվրոպական բորսա։ BVLP  պորտուգալական բորսան, ձևավորվել է 1990-ականների Լիսաբոնյան ֆոնդային բորսաների ասոցիացիայի և Պորտոյի ածանցյալների փոխանակման ասոցիացիայի վերակազմավորման ժամանակ։

#### Դուբլին (1799–2018)
Իռլանդիայի ֆոնդային բորսան (ISE,իռլ.՝ Stocmhalartán na hÉireann) առաջին անգամ օրենսդրությամբ ճանաչվեց 1799 թ.-ին, երբ Իռլանդիայի պառլամենտն ընդունեց Բորսայի (Դուբլինի) օրենքը։ Իր պատմության տարբեր ժամանակներում, Իռլանդիայաի ֆոնդային բորսան ընդգրկել է մի շարք տարածաշջջանային փոխանակումներ, ներառյալ Քորկի և Դուբլինի բորսաները։ Առաջին կինը ընդունվել է Դուբլինի ֆոնդային 1925 թվականին,եղել է Ունա Քեոգը։ 1973 թվականին, Իռլանդական ֆոնդային բորսան միացավ Բրիտանական և այլ Իռալնդական ֆոնդային բորսաների հետ և դարձավ  Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միջազգային ֆոնդային բորսայի մի մասը (այժմ կոչվում է Լոնդոնի ֆոնդային բորսա)։ thumbnail|Թագավորական բորսան 1837 թվականին
1995 թվականին, այն կրկին դարձավ անկախ, իսկ 2014 թվականի ապրիլին այն ապօրինի դարձրեց իր կորպորատիվ կառուցվածքը և դարձավ մի կառույց, որը պատկանում է մի շարք բաժնետիրական ձեռնարկությունների։

Դրա ապօրինականացման պահին երկրի հիմնական բորսային բրոքերները բորսայում ստացել են 56 մլն եվրո արժողությամբ բաժնետոմսեր եւ 26 մլն եվրո ավելորդ դրամական միջոցներ են բաժանել։ Բաժնետոմսերի ամենամեծ փաթեթը՝ 37,5%, բաժին է հասել Դեւի բորսային գործակալներին, նրանց հաջորդում են Goodbody բորսային գործակալները՝ 26,2%, Investec-ը՝ 18 %, RBS-ը՝ 6,3%, Cantor Fizgerald-ը եւ Campbell O ' Connor-ը՝ 6 %ով։

2018 թվականի մարտին, Euronext-ը իրականացրեց Իռլանդական ֆոնդային բորսայի գնում, և այն վերանվանեց Euronext Դուբլին։

#### Օսլո (1818–2019)
Օսլոյի բորսան ստեղծվել է 1818 թվականի սեպտեմբերի 18-ի օրենքով։ Օսլոյի բորսայում առևտուրը սկսկվել է 1819 թվականի ապրիլի 15-ից։ Օսլոյի բորսան դարձավ ֆոնդային ֆոնդային բորսա, ինչը նշանակում է, որ ցուցակագրվել են արժեթղթեր։ Առաջին ցուցակագրված արժեթղթերը բաղկացած էին 16 պարտատոմսերից և 23 բաժնետոմսերից, ներառելով  Նորվեգիայի կենտրոնական բանկը։ Օսլոյի բորսան համագործակցում է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայի հետ՝ առևտրային համակարգերի վերաբերյալ։ Բորսան նաև համագործակցություն ունի Սինգապուրի և Տորոնտոյի ֆոնդային բորսաների հետ՝ ընկերությունների երկրորդային ցուցակման համար։ 2001 թվականին ֆոնդային բորսան մասնավորեցվեց, և 2007 թվականին միաձուլվելուց հետո, 100% -ը պատկանում է Oslo Børs VPS Holding ASA-ին։thumb|Օսլոյի Ֆոնդային Բորսա
Գրեթե 180 տարվա ֆոնդային բորսայի շենքը, տարիների ընթացքում եղել է բազմաթիվ երկար վեճերի առարկա, նրա համար, թե ինչպես շենքը պետք է կառավարվի եւ նախագծվի։ Քրիստոնեության ամենահայտնի գործարարներից մի քանիսը (Օսլոյի անվանումը 1624-ի եւ 1925-ի միջեւ) տարիներ շարունակ պայքարել են 1814-ից Նորվեգիայի մայրաքաղաքում քրիստոնեական ֆոնդային բորսայի կառուցման, հաստատման եւ ֆինանսավորման համար։

1823 թվականին նշանակվել է կառուցապատող հանձնաժողով, քննարկելու համար առաջարկված տարբեր նկարներ։ Հանձնաժողովը ընտրեց ճարտարապետ Քրիստիան Հ. Գրոշի առաջարկը։ 1826 թվականի հուլիսի 14-ին, նախարարությունը հաստատել է գծագրերի եւ բյուջեների վերջնական պլանները։ 1828 թվականին այն կոչվեց Նորվեգիայի առաջին հուշարձան շենք, որը կառուցվեց Գրիննինգեն կոչվող վայրում, որպես քրիստիանեական առաջին հանրային պուրակը։

### 2000–2007: Euronext-ի ստեղծում
Euronext-ը ձևավորվել է 2000 թվականի սեպտեմբեր 22-ին, Ամստերդամի ֆոնդային բորսայի, Բրյուսելի ֆոնդային բորսայի և Փարիզի ֆոնդային բորսայի հետ միանալուց հետո՝ Եվրոպական միության ֆինանսական շուկաների ներդաշնակեցման առավելություններից օգտվելու համար։ 2001 թվականի դեկտեմբերին Euronext-ը ձեռք է բերել Լոնդոնի ֆինանսական ֆյուչերսների եւ օպցիոնների միջազգային բորսայի (LIFFE) բաժնետոմսերը` ձեւավորելով Euronext.LIFFE-ը։ 2002 թվականին, միավորվել է Պորտուգալիայի ֆոնդային բորսայի հետ (Bolsa de Valores de Lisboa e Porto՝ BVLP), և վերանվանվել՝ Euronext Լիսաբոն։ 2001 թվականին Euronext- ը նախնական հանրային առաջարկն ավարտելուց հետո դարձավ ցուցակված ընկերություն։ Euronext-ը ձեռք է բերել  FastMatch- ը, 2017-ին առեւտրային արժութային հարթակը  եւ իռլանդական ֆոնդային բորսան՝ 2018թվականի մարտին, իր համաեվրոպական մոդելի հետագա ընդլայնման համար։

### 2007–2014: Միավորումը Նյու Յորքի բորսայի հետ
thumb|left|NYSE Euronext- ի պատկերանշանը 2007 թվականից մինչև 2012 թվականները, հիմնված NYSE- ի նախորդ պատկերանշանի վրա
thumb|left|2012-ից 2014 թվականներին NYSE Euronext- ի կողմից օգտագործված լոգոն, որը բացի «NYSE» - ից, պահվում էր թռուցիկ Euronext- ի կողմից
2007 թվականի ապրիլի 4-ին Euronext-ը միավորվեց Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայի հետ (NYX), վերանվանվելով NYSE Euronext։ 2013 թվականի նոյեմբերի 13-ին միջմայրցամաքային փոխանակումը ավարտվեց  NYSE Euronext-ի ձեռքբերումով։

NASDAQ-ի կողմից Լոնդոնի ֆոնդային բորսան ձեռք բերելու ակնհայտ քայլերի պատճառով, NYSE Group- ը՝  Նյու Յորքի բորսայի սեփականատերը, 2006 թվականի մայիսի 22-ին Euronext-ին առաջարկել է 8 մլրդ եվրո  կանխիկ և բաժնետոմսեր՝ գերազանցելով մրցակցային առաջարկը Գերմանական՝ Deutsche Börse- ի  ֆոնդային բորսային։ Ի հեճուկս այն հայտարարությունների, որ այն չի բարձրացնի իր դրույքը, 2006 թվականի մայիսի 23-ին Deutsche Börse-ն միաձուլման հայտ էր ներկայացրել Euronext-ին՝ համաեվրոպական բորսան գնահատելով 8,6 մլրդ եվրո (11 մլրդ դոլար), ինչը 600 մլն եվրոյով գերազանցում է NYSE Group-ի սկզբնական հայտը։ Չնայած դրան, NYSE Group-ը և Euronext-ը ստորագրեցին միաձուլման պայմանագիր, որը ենթակա էր բաժնետերերի քվեարկության և կարգավորիչ հաստատման։ SEC-ի ղեկավար Քրիստոֆեր Կոքսի նախնական նորմատիվ պատասխանը (նա ակտիվորեն համակարգում էր իր գործունեությունը եվրոպական գործընկերների հետ) դրական էր, եւ ակնկալվում էր, որ այն հավանության կարժանանա 2007 թվականի վերջին։ Նոր ընկերությունը, որը նախապես անվանվել էր NYSE Euronext, պետք է շտաբ ունենար Նյու Յորքում, իսկ նրա եվրոպական գործողությունները եւ առեւտրային հարթակը պետք է աշխատեր Փարիզում։ NYSE-ի այն ժամանակվա գլխավոր գործադիր տնօրեն Ջոն Թեյնը, որը պետք է գլխավորեր NYSE Euronext- ը, մտադիր էր օգտագործել այդ համադրությունը՝ կազմելու աշխարհի առաջին համաշխարհային ֆոնդային շուկան՝ 21-ժամյա ժամկետում բաժնետոմսերի և ածանցյալների շարունակական առևտրով։ Բացի այդ, երկու բորսաները հույս ունեին խմբում ընդգրկել Borsa Italiana-ն (Միլանի ֆոնդային բորսա)։

Deutsche Börse-ն Euronext-ի աճուրդից դուրս է եկել 2006 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ վերացնելով NYSE Euronext-ի գործարքի վերջին լուրջ խոչընդոտը։ 2006-ի վերջին NYSE Group-ի բաժնետոմսերի գնի բարձրացումը շատ ավելի գրավիչ դարձրեց Euronext-ի բաժնետերերին։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Euronext-ի բաժնետերերը հաստատել են գործարքը ձայների 98,2% -ով։ Միայն 1,8% -ը կողմ քվեարկեց Deutsche Börse-ի առաջարկին։ Euronext-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն Ժան-Ֆրանսուա Թեոդորը հայտարարել է, որ իրենք ակնկալում են, որ գործարքը կփակվի երեք կամ չորս ամսվա ընթացքում։ Միաձուլման վերաբերյալ կարգավորմման իրավասություն ունեցող որոշ մարմիններ արդեն տվել էին հավանություն։ NYSE Group-ի բաժնետերերը տվել են իրենց հավանությունը 2006 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։ Միացումը տեղի ունեցավ 2007 թվականի ապրիլի 4-ին, կազմելով՝ NYSE Euronext-ը։

2008 և 2009 թվականներին Deutsche Börse-ն(Գերմանակ ֆոնդային բորսա) 2 անհաջող փորձ կատարեց՝ միանալու համար NYSE Euronext-ին։ Երկու փորձերն էլ չեն մտել միաձուլման առաջադեմ փուլ։

2011 թվականին Deutsche Börse-ն և NYSE Euronext-ը հայտարարեցին, որ գտնվում են բանակցությունների փուլում։ Այսպիսի միաձուլումը պետք է ստեղծեր աշխարհի պատմության մեջ ամենամեծ բորսան։ NYSE Euronext-ի բաժնետերերի կողմից գործարքը հաստատվեց 2011 թվականի հուլիսի 7-ին, իսկ Deutsche Börse-ի կողմից՝ 2011 թվականի հուլիսի 15-ին, և հաղթել է հակամենաշնորհային գործընթացը, որը հավանության է արժանացել ամերիկյան կարգավորիչների կողմից 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։ 2012 թվականի փետրվարի 1-ին, գործարքը արգելափակվեց Եվրահանձնաժողովի կողմից այն հիմքով, որ նոր ընկերությունը կհանգեցներ եվրոպական ֆինանսական ածանցյալ գործիքների ոլորտում քվազիմոնոպոլիայի ստեղծմանը, որոնք վաճառվում են համաշխարհային բորսաներում։ Deutsche Börse-ը անհաջողությամբ բողոքարկեց այս որոշումը։

2012 թվականին, Euronext-ը հայտարարեց Euronext London-ի ստեղծման մասին, առաջարկելու ցուցակման հարմարություններին Մեծ Բրիտանիայում։ Որպես այդպիսին, Euronext- ը 2014 թվականի հունիսին ստացել է ճանաչված ներդրումային բորսայի(RIE) կարգավիճակը՝ Բրիտանիայի ֆինանսական վարքագծի մարմնի կողմից։

### 2012–2014: Միջմայրցամաքային բորսայի ձեռքբերում
2012 թվականի դեկտեմբերին միջմայրցամաքային բորսան հայտարարել է, որ նախատեսում է ձեռք բերել NYSE Euronext- ը՝ $ 8.2 մլրդ դոլարով։ Գործարքը հաստատվոց NYSE Euronext-ի և միջմայրցամաքային բորսայի բաժնետերերի կողմից 2013 թվականի հունիսի 3-ին։ Եվրոպական հանձնաժողովը 2013 թվականի հունիսի 24-ին հաստատեց ձեռքբերումը իսկ  2013 թվականի օգոստոսի 15-ին ԱՄՆ-ի կարգավորող ընկերությունը՝ SEC- ը, հավանություն տվեց ձեռքբերմանը։ Մասնակից երկրների եվրոպական կարգավորիչները և ֆինանսների նախարարները հավանություն են տվել գործարքին, և 2013-ի նոյեմբերի 13-ին ձեռքբերումն ավարտվել է։ Այն փաստը, որ ICE-ն մտադիր է անցկացնել Euronext-ի բաժնետոմսերի նախնական հրապարակային տեղաբաշխումը 2014 թվականին, միշտ եղել է գործարքի մի մասը եւ դրական տարր եվրոպական բաժնետերերի համար։ Այնուհետև բարդ գործողությունների  շատ սահմանափակ շրջանակներում, Euronext  2014 թվականի հունիսին դարձավ հրապարակային։

### 2014–present: Կրկին որպես ինքնուրույն բորսա
2014 թվականի հունիսի 20-ին Euronext- ը անջատվել է ICE-ից՝ բաժնետոմսերի առաջնային հրապարակային տեղաբաշխման միջոցով։ Euronext-ի կայունացման համար՝ տասնմեկ ներդրողներիс բաղկացած կոնսորցիումը որոշեց ներդրումներ կատարել ընկերությունում։ Այս ներդրողները, որոնք կոչվում են «տեղեկատու բաժնետերեր», ունեն Euronext-ի կապիտալի 33,36% -ը և ունեն 3 տարի փակման  ժամկետ, այդ ընկերություններն են․ Euroclear, BNP Paribas, BNP Paribas Fwrtis,  Société Générale, Caisse des Dépôts, BPI France, ABN Amro, ASR, Banco Espirito Santo, Banco BPI  և Belgian holding հասարակական ընկերությունը՝ Belgian Federal Holding and Investment Company։ Նրանք ունենին 3 տնօրենների խորհրդի տեղ։

Alternext-ը Euronext-ի կողմից 2005 թվականին ստեղծված շուկայական հատված է՝ օգնելու Եվրոգոտու փոքր և միջին ընկերություններին, ովքեր փնրում են ֆինանսավորում։ Այս նախաձեռնությանը ավելի ուշ հաջորդեց EnterNext-ի ստեղծումը, որը Euronext-ի դուստր ձեռնարկություն է՝ նվիրված  ՓՄՁ-ների շուկան խթանելու և զարգացնելու։ 2017 թվականի մայիսին Alternext-ը վերանվանվեց Euronext Growth-ի։

Enternext-ը ստեղծվել է 2013 թվականին, օգնելու ՓՄՁ-ներին նախանշել և կիրառել այն ռազմավարությունը, որն առավել հարմար է նրանց աճիը խթանելու համար։ Enternext-ը համաեվրոպական ծրագիր է և բաղկացած է ավելի քան 750 ՓՄՁ-ներից, որոնք ցուցակված են Եվրոպայի Euronext-ի շուկաներում։ Այսպիսով, EnterNext- ը առանցքային դեր ունի Euronext-ի ռազմավարության մեջ` Եվրոպայում կապիտալի հավաքման առաջատար կենտրոն դառնալու համար։

2014 թվականի հունիսին, Enternext-ը գործարկել է երկու նախաձեռնություն, որոնք ուղղված են ՓՄՁ-ների կապիտալի ոլորտում հետազոտությունների խթանմանը եւ տեխնոլոգիական ոլորտի աջակցմանը։ Enternext-ը  Morningstar-ի հետ համատեղ ավելացրել է բաժնետիրական կապիտալի հետազոտության ծավալը՝ կենտրոնանալով միջին ընկերությունների, հատկապես հեռահաղորդակցության, մեդիայի եւ տեխնոլոգիաների (TMT) վրա։

2019 թվականի հունիսի 18-ին, Euronext-ը հայտարարել է Օսլոյի ֆոնդային բորսայի ձեռքբերման ավարտի մասին։

## Շուկաներ
### Ակնարկ
Euronext-ը եվրոպայում միավորում է 5 ազգային շուկաներ, յուրաքանչյուր մասնակից երկրի խոշոր ընկերությունների առևտրային բաժնետոմսեը և ղեկավարում է այդ բաժնետոմսերը ներկայացնող հիմնական ազգային ցուցանիշները․ AEX-index, BEL 20, CAC 40 և PSI 20։ Euronext-ում վաճառվող կապույտ չիպերը ներկայացնում են EURO STOXX 50® բենչմարկում ներառված 20 + թողարկողները։ 2012 թվականին  Euronext-ը հայտարարեց, որ այն  Լոնդոնում բացում է հարթակ՝ Euronext London ապրանքանիշի ներքո ցուցակման տեղադրման համար, ինչը ամրապնդել է Euronext-ի մրցակցային դիրքերը Եվրոպայում եւ բարձրացրել է դրա ճանաչելիությունը։

#### Ածանցյալ շուկա
Euronext-ն ունի ցորենի առաջատար պայմանագիր, որը Եվրոպայում ցորենի գների համար չափանիշ է։ 2014 թվականի հունիսին, Euronext-ը Դալիանի ապրանքային բորսայի (DCE) հետ ստորագրեց փոխըմբռնման հուշագիր (MOU)։ Սույն համաձայնագիրն ուղղված է նոր աշխարհագրական շրջաններում հումքային ապրանքների պահանջարկի ուսումնասիրմանը եւ այդ ապրանքների բաշխման ու առեւտրի ռազմավարությունների մշակմանը՝ անվտանգ եւ կարգավորված շուկաներում։

### Բրյուսել
Փոխանակման հիմնական ինդեքսը BEL20- ն է։

### Դուբլին
Euronext Դուբլինը թվարկում է պարտքային և ֆոնդային արժեթղթեր և իր շուկաներում ունի 35 000 արժեթղթեր։ Բորսամ օգտագործվում է մոտ 85 երկրների 4000 թողարկողների կողմից՝ միջոցներ հավաքելու և միջազգային ներդրողներին մուտք ապահովելու համար։ Indecon-ի (international economic consultants) հետազոտությունը, որը հրապարակվել է 2014 թվականին Իռլանդիայի ֆոնդային բորսայում, ցույց է տվել, որ տեղական ֆոնդային շուկայի եւ արժեթղթերի ինդուստրիայի առկայությունն ուղղակիորեն աջակցում է Իռլանդիայում 2100 աշխատատեղերի ապահովմանը եւ ամեն տարի Իռլանդիայի տնտեսությանը բերում է 207 մլն եվրո։ Նաև պարզեց, որ ներքին արժեթղթերի արդյունաբերություն ունենալը, որը կենտրոնացած է Իռլանդիայի ֆոնդային բորսայում, ապահավում է 207 մլն եվրո գնահատված ուղղակի տնտեսական ազդեցություն (չափվում է համախառն ավելացված արժեքով կամ ՀՆԱ-ով) և 230 միլիոն եվրո՝ ուղղակի հարկ, իռլանդական արտարժույթի համար (ներառյալ իռլանդական առևտրի վրա դրված մաքսատուրքը)։ Փոխանակումը կարգավորվում է Իռլանդիայի Կենտրոնական բանկի կողմից՝ Ֆինանսական գործիքների կանոնակարգի շուկաների ներքո (MiFID) և հանդիսանում է բորսաների համաշխարհային ֆեդերացիայի և Եվրոպական բորսաների ֆեդերացիայի անդամ։

Euronext Դուբլին-ում գործում է 4 շուկա․ արժեթղթերի հիմնական շուկան, իռլանդական և արտերկրյա ընկերությունների հիմնական շուկան, ձեռնարկությունների արժեթղթերի շուկան (ESM), բաժնետիրական շուկա, որը նախատեսված է աճող ընկերությունների համար. գլոբալ փոխանակման շուկան (GEM), մասնագիտացված պարտքերի շուկա՝ պրոֆեսիոնալ ներդրողների համար և «Ատլանտիկ արժեթղթերի շուկան» (ASM), շուկա, որը նվիրված է Իռլանդիայում և Միացյալ Նահանգներում երկակի ցուցակի ցանկություն ունեցող ընկերություններին։

Ներկայումս  Իռլանդիայի ֆոնդային բորսայի շուկայում կան 50 ցուցակված բաժնետոմսերով ընկերություններ։

Իռլանդական ֆոնդային բորսայում գոյություն ունի երեք շուկա, որտեղ ընկերությունները կարող են բաժնետոմսեր տեղադրել։

* Արժեթղթերի հիմնական շուկան (MSM), որը հարմար է զգալի ֆինանսավորման կարիք ունեցող ավելի մեծ ընկերություններին
* Ձեռնարկությունների արժեթղթերի շուկան (ESM), բարձր զարգացող ընկերությունների համար, զարգացման ավելի վաղ փուլերում սեփական կապիտալը բարձրացնող
* Ատլանտյան արժեթղթերի շուկան (ASM), որը յհարմար է բազմազգ ընկերությունների համար, որոնք ցանկանում են ընդլայնել իրենց ներդրողներին և հասնում են կապիտալ դոլարի և եվրոյի մեծ չափերի ներառմանը

Իռլանդական ֆոնդային բորսան առաջարկում է ներքին և միջազգային բաժնետոմսերի անդամակցություն, ETF- ների, Իռլանդիայի պետական պարտատոմսերի և այլ արժեթղթերի վաճառք, օգտագործելով՝ համաշխարհային կարգի, հեշտ, մատչելի և ծախսարդյունավետ առևտրային և հետսահմանային ենթակառուցվածքներ։

Իռլանդական ֆոնդային բորսայի առևտրի էլեկտրոնային հարթակը կոչվում է ISE Xetra և տրամադրվում է Deutsche Börse- ի հետ համագործակցության արդյունքում, քանի որ Իռլանդական ֆոնդային բորսան փակել է իր առևտրային հարկը՝ Դուբլին 2-ը․  Անգլիայի փողոցում (նշված շենք) 2000 թվականի հունիսի 6-ին։ Իռլանդիայի ֆոնդային  բորսայում բաժնետոմսերի աճուրդներն իրականացվում են Euroclear UK & Ireland-ի կողմից՝ CREST համակարգի միջոցով, եւ մաքրվում են Eurex Clearing AG-ից։

Իռլանդիայի ֆոնդային բորսան իռլանդական բաժնետոմսերի իրացման հիմանկան վայրն է։  2016-ին Իռլանդիայի ֆոնդային բորսայում առավելագույն շրջանառություն ունեցող ընկերությունը CRH-ն էր։ Դրան հաջորդեցին Ryanair- ը, Paddy Power Betfair- ը, Ireland Bank- ը և Kerry Group- ը։

Բորսայում առևտրի ծավալները 2011-ին կազմել են 2007 թվականի մոտ մեկ քառորդ մասը։ 2012-ի հունիսին, բաժնետերերի փլուզումից հետո, «Կիրակնօրյա Անկախ» թերթը հարցրեց. «Կկարողանա՞ արդյոք հնգամյա ժամկետում լինել անկախ Իռլանդիայի բաժնետիրական շուկա։ Նախադրյալները լավը չեն»։ Սակայն դա այդպես չէ, քանի որ 2016 թվականին բաժնետոմսերի հետ գործարքների քանակն աճել է 17,4 տոկոսով՝ մինչեւ 6,6 մլն, 2015 թվականի 5,6 մլն-ի համեմատ, առաջին անգամ առեւտուրը հասել է ավելի քան 6 մլն գործարքների եւ վեցերորդ տարին անընդմեջ աճում է գործարքների թիվը։

Իռլանդիայի ֆոնդային բորսան ամբողջ աշխարհում առաջատար կենտրոններից է՝ պարտքային արժեթղթերի ցուցակման հարցում, որի վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ 2016 թ.-ին պարտքերի ցուցակագրումն աճում է ավելի քան 7% -ով՝ հասնելով ավելի քան 29,000 արժեթղթերի։ Իռլանդիայի ֆոնդային բորսան համաշխարհային բորսաների շարքում գրավել է 2-րդ տեղը, համաձայն բորսաների համաշխարհային ֆեդերացիայի (WFE) 2016 թվականի դեկտեմբերի վերջին հրապարակված տվյալների։

Իռլանդիայի ֆոնդային բորսան առաջարկում է երկու շուկա պարտքային արժեթղթերի ցուցակման համար. համաշխարհային փոխանակման շուկա (GEM), փոխանակման կետերով կարգավորվող շուկա և բազմակողմանի առևտրի օբյեկտ (MTF)՝ բանկերի, ընկերությունների և սուվերեն պարտքերի ցուցակագրման համար, և Արժեթղթերի հիմնական շուկան (MSM)։ Աշխարհի խոշորագույն ընկերությունները, որոնք պարտքային պարտավորություններ են դնում Իռլանդիայի ֆոնդային բորսայում․ Vodafone plc-ն, Whirlpool-ը, Canada Pension Plan Investment Board-ը, Սաուդյան Արաբիայի Թագավորությունը, Barclays-ը, Goldman Sachs-ը, Ryanair-ը, Coca-Cola-ն եւ Ferrari-ն։

### Լիսաբոն
Euronext Լիսաբոնը զբաղվում է բաժնետոմսերի, պետական և մասնավոր պարտատոմսերի, մասնակցության պարտատոմսերի, երաշխիքների, կորպորատիվ երաշխիքների, ներդրումային վստահության ստորաբաժանումների և փոխանակման ենթակա ֆոնդերի առևտրով։ BVL General ինդեքսը բորսաների պաշտոնական ցուցիչ է, և ներառում է շուկայում նշված բոլոր բաժնետոմսերը՝ պաշտոնական շուկայում։ Հաշվարկն է՝  T+2։ Ածանցյալները ներառում են երկարաժամկետ տոկոսադրույքների ֆյուչերսներ, եռամսյակային «Լիսբոր» ֆյուչերսներ, ֆոնդային ինդեքսի ֆյուչերսներ և ընտրանքներ՝ PSI-20 ֆոնդային ինդեքսում, նաև պորտուգալական ֆոնդային բորսայի ֆյուչերսները։ Առևտրի ժամերը երկուշաբթիից ուրբաթ, 8-ից մինչև երեկոյան 4։ 30։

### Օսլո
Օսլոյի ֆոնդային բորսան (նորվ.՝ Oslo Børs) (OSE։ OSLO) այսօր առաջարկում է միայն Նորվեգիայի կարգավորվող շուկաներ՝ արժեթղթերի առեւտրի համար։ Ֆոնդային բորսան առաջարկում է ապրանքների ամբողջական տեսականի՝ ներառյալ բաժնետոմսերը, ածանցյալները և հիմնական եկամտի գործիքները։ Օսլոյի ֆոնդային բորսան այսօր այն միակ օնլայն շուկան է, որտեղ առևտրի բոլոր ձևերը կատարվում են համակարգչային ցանցերի միջոցով։ Առևտուրը սկսվում է առավոտյան 09։00-ին և ավարտվում տեղական ժամանակով ժամը 04։ 30-ին (CET), իրականացվում է շաբաթվա բոլոր օրերին, բացառությամբ հանգստյան օրերի, արձակուրդների և Օսլո Բորսի կողմից նախօրոք հայտարարված օրերի։  Օսլոյի ֆոնդային բորսան կարող է առաջարկել եզակի միջազգային դիրք, կապված էներգետիկայի, բեռնափոխադրումների և ծովամթերքների արդյունաբերության հետ։

Բորսայում ցուցակման և առևտրի համար կա երեք շուկա. Oslo Børs- ը բաժնետոմսերի, բաժնետոմսերի հավաստագրերի, ETP- ների (փոխանակվող առևտրային ֆոնդեր և գրություններ), ածանցյալներ, հիմնական արտադրանքի եկամտի ցուցակման և առևտրի ամենամեծ շուկան է։ Հիմնադրվել է 1819-ին, որպես ապրանքային բորսա։ Բաժնետոմսերը և պարտատոմսերը, ցուցակվել և վաճառվել են 1881 թվականից։

Oslo Axess-ը հիմնադրվել է 2007-ի մայիսին՝ որպես Օսլոյի ֆոնդային բորսայի այլընտրանք, բաժնետոմսերի ցուցակման և առևտրի համար։

*Nordic ABM-ը* հիմնադրվել է 2005 թվականի հունիսին՝ որպես այլընտրանքային ֆոնդային շուկա։

Նորվեգիայի հանրային սահմանափակ ընկերությունները և համարժեք արտասահմանյան ընկերությունները կարող են դիմել և իրենց բաժնետոմսերը ցուցակագրել Օսլոյի ֆոնդային բորսայում  կամ Oslo Axess-ում։ Ընկերությունն ինքը կարող է հայտ ներկայացնել աճուրդի թույլտվության համար, սակայն ընկերությունը պետք է համապատասխանի կիրառելի պահանջներին, որոնք ներառում են սեփականատերերի թիվը (շրջանակը), բաժնետոմսերի քանակը, շուկայական արժեքը եւ պատմությունը։ Բորսայի ցուցակման համար ներկայացվում են խիստ պահանջներ, գաղտնի տեղեկատվությանը ապահովելու համար։ Ցուցակման պահանջներին համապատասխանող ընկերությունները կարող են շատ ավելի հեշտ մուտք գործել շուկա՝ կապիտալ բաժնետոմսերի թողարկման միջոցով։ Շատ ներդրողներ գումար են ներդնում միայն ֆոնդային բորսայում նշված արժեթղթերում, քանի որ այդ արժեթղթերն ավելի հեշտ է վաճառել։

Ինդեքսները. OBX-ինդեքսը պարունակում է Օսլոյի ֆոնդային բորսայում ցուցակված 25 առավել վաճառվող բաժնետոմսերը։ OBX ինդեքսը առևտրային է, այսինքն՝ ինդեքսում կարող եք գնել և վաճառել նշված ֆյուչերսներն ու օպցիոնները։ Այլ կերպ ասած, դուք կարող եք ստանալ նույն ազդեցությունը`ձեռք բերելով ինդեքսային ապրանք, կարծես ինդեքսում ներառված բոլոր կշռված բաժնետոմսերը։ Վարկանիշը հիմնված է վեցամսյա առևտրային ժամանակահատվածի վրա։ Ինդեքսը կարգավորվում է հունիսի եւ դեկտեմբերի ամեն երրորդ ուրբաթ օրը։ OSEBX - Oslo Børs Benchmark-ի ներդրումային ինդեքս է, որը պարունակում է Oslo Børs- ում նշված բոլոր բաժնետոմսերի ներկայացուցչական ընտրությունը։ OSEBX- ը վերանայվում է կես տարվա կտրվածքով, իսկ փոփոխություններն իրականացվում են դեկտեմբերի 1-ին և հունիսի 1-ին։

### Փարիզ
Euronext Փարիզը ֆրանսիական արժեթղթերի շուկա է, պաշտոնապես հայտնի է որպես՝ Փարիզի բորսա։ Այն իրականացնում է MATIF ֆյուչերսների փոխանակում, զբաղվում է ֆյուչերսների ու օպցիոնների, տոկոսադրույքով ապրանքների, MONEP-ի, բաժնային և ինդեքսային ֆյուչերսների և օպցիոնների առևտրով։ Բոլոր ապրանքները վաճառվում են էլեկտրոնային եղանակով՝ NSC համակարգով, որն ընդունվել է Euronext-ի բոլոր մասնակիցների կողմից։ Գործարքները մաքրվում են LCH.Clearnet-ի միջոցով։ Կանխիկ վճարումը T + 2 է։ Առևտրի ժամերն են՝ երկուշաբթիից ուրբաթ, ժամը 09։00-ից մինչև 17։30։

Ֆրանսիական բաժնետոմսերի շուկան բաժանված է երեք բաժնի։ The Premier Marché-ն, որը նախկինում անվանվում էր «Պաշտոնական ցուցակ», ներառում է ֆրանսիական և արտասահմանյան խոշոր ընկերություններ, և պարտատոմսերի մեծ մասը։ The Second Marché- ն ցուցակագրում է միջին ձեռնարկություններին, մինչդեռ nouveau Marché- ն ցուցակագրում է արագ զարգացող սկսնակ ընկերություններին, որոնք կապիտալ են փնտրում՝ ընդլայնելու ֆինանսավորումը, որը կապված է Euro.nm-ի՝ կապիտալի աճի եվրոպական շուկայի հետ։ Չորրորդ շուկան՝ Marché Libre-ը, կանոնակարգված չէ, այն ղեկավարվում է Euronext Փարիզի կողմից, և զբաղվում է մյուս երեք շուկաներում չհայտարարված արժեթղթերի գործարքներով։

Euronext Paris-ը հաշվարկում է ինդեքսների ընտանիքը։ CAC 40- ը փոխանակման ցուցիչ է, որը տարածվում է իրական ժամանակում։ Դրա բաղադրիչները ներառված են ավելի լայն՝ SBF 120 ինդեքսում, որը ներդրումային ֆոնդերի ցուցիչ է։ SBF 250 ինդեքսը երկարաժամկետ բաժնետիրական պորտֆելների կատարման ցուցիչ է, ներառում է բոլոր SBF 120-ը, այն կառուցված է ըստ ոլորտի։ MIDCAC ինդեքսը ներառում է ամենաիրացվելի միջին չափի բաժնետոմսերի 100 առավելագույն պաշարներ՝ Premier Marché-ի և Nouveau Marché-ի, որոնք հաշվարկվում են գների բացման և փակման հիման վրա, իսկ Second Marché-ի ինդեքսը կենտրոնացած է այդ շուկայի վրա։ Երկու ցուցանիշներն էլ ֆոնդերի համար չափանիշ են։ Nouveau Marché ինդեքսը ներկայացնում է բաժնետոմսերy` աճող շուկայում։ SBF-FCI ինդեքսը հիմնված է փոխարկելի պարտատոմսերի ընտրության վրա, որոնք ներկայացնում են այս շուկայի ընդհանուր կապիտալիզացիայի առնվազն 70% -ը, որը հաշվարկվում է օրական երկու անգամ։ Ածանցյալների համար MONEP– ը առևտուր է անում կարճաժամկետ և երկարաժամկետ բորսայական օպցիոններում,ֆյուչերսներում ու  Dow Jones  ինդեքսների ընտանիքում։ MATIF-ի արտադրանքը ներառում է ապրանքային ֆյուչեսներ և օպցիոններ և եվրոպական  ռապիսիդ ծաղկի օպցիոններ, ռապիսիդ ծաղկի յուղ, ցորենի, եգիպտացորենի և արևածաղկի սերմեր, ֆյուչերսների տոկոսադրույքների  և եվրոյի նոտարային պարտատոմսի, հնգամյա եվրոյի և եռամսյա PIBOR-ի (Փարիզի միջբանկի առաջարկվող տոկոսադրույքը) տոկոսադրույքները, 30-ամյա եվրոպարտատոմսեր և երկամյա էլեկտրոնային գրառումների ֆյուչերսներ և CAC 40-ի ինդեքսավորման ֆյուչերսներ։

2004 թվականի դեկտեմբերին ավարտված ֆինանսական տարվա ընթացքում Euronext Փարիզը գրանցել է 522 միլիոն ԱՄՆ դոլարի վաճառք, ինչը 12,9 տոկոսով պակաս է 2003 թվականի 0ցուցանիշից։ 2007 թվականի փետրվարի 28-ի դրությամբ Euronext Փարիզում ցուցակված ընկերությունների ընդհանուր շուկայական կապիտալիզացիան կազմում է $ 2,9 տրիլիոն դոլար և իր համակցված շուկաների միջին օրական առևտրային արժեքը կազմում է մոտավորապես 102մլրդ ԱՄՆ դոլար/ 77 մլրդ եվրո։

## Կառուցվածք և ցուցանիշներ
Euronext-ը ներառում է դրամական միջոցների և ածանցյալների շուկաներ, որոնք 2013 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ ընդգրկում են հետևյալ գործառնական շուկաներն ու հատվածները։

### Ինդեքսներ
Euronext- ը ղեկավարում է տարբեր երկրների (ազգային), ինչպես նաև համաեվրոպական տարածաշրջանային և ոլորտային ռազմավարության ինդեքսներ։

### Համաձայնագրեր և համագործակցություն գործընկերների հետ
2014 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, Euronext- ը հայտարարեց DEGIRO-ի հետ իր նոր գործընկերության մասին` Euronext-ի մանրածախ ծառայությունները բաժանելու համար։ 2014-ի երրորդ եռամսյակի արդյունքների հրապարակումից հետո գործընկերությունը դիտվեց որպես ծրագիր, որը նախատեսված է Euronext-ի՝ Հոլանդիայի մանրածախ հատվածում ավելի արդյունավետ մրցելու համար։ Նրանք դեռ գործընկեր են 2016 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ։

## Շուկայի տվյալներ
Euronext– ի շուկայական տվյալների ներառում են Փարիզի, Ամստերդամի, Լիսաբոնի, Լոնդոնի և Բրյուսելի շուկաները, ներառում են կանխիկ դրամի շուկաների իրական ժամանակի տվյալները, ածանցյալների իրական ժամանակի տվյալները, ինդեքսի և օրվա վերջի տվյլաները, տվյալների տեղեկանքները և պատմական տվյալները։ Euronext- ը նաև տրամադրում է հավասարության և ինդեքսի անկայունության տվյալների ծառայություն, որն ընդգրկում է ամբողջ աշխարհի ցուցանիշները։ Ներդրողները, վաճառականներն ու մասնագետները կարող են նաև շուկայի տվյալներ ձեռք բերել Eurex բորսայից՝ Quandl- ի նման տվյալների մատակարարների միջոցով։

## Բորսայի անդամներ
2016 թվականի մարտի 30-ի դրությամբ Euronext-ն ունի 259 անդամ։ Նրանցից 208-ը առեւտրի մասնակիցներ են, իսկ մնացածը՝ առեւտրային քլիրինգի մասնակիցներ։ Այս անդամները բաժանված են բրոքերների, դիլերների և ֆոնդի գործակալների։ Ոչ բոլոր անդամները ունեն թույլտվություն Euronext-ի յուրաքանչյուր հինգ երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*
* Yahoo! – Euronext NV Company Profile



Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Հայաստանի ֆոնդային բորսաներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի ֆոնդային բորսա