open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիա

**Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիա** (չինարեն՝ 中国男子篮球职业联赛, փինյին՝ *Zhōngguó Nánzǐ Lánqiú Zhíyè Liánsài*, անգլերեն՝ *Chinese Basketball Association*, *CBA*), տղամարդկանց բասկետբոլի բարձրագույն առաջնություն Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում։

Առաջնությունը գործարկվել է 1994 թվականին։ Ներկա պահին ասոցիացիայում հանդես է գալիս 18 ակումբ, որոնք էլ իրենց հերթին ստորաբաժանված են ըստ հյուսիսային և հարավային դիվիզիաների։

ՉԲԱ-ում իրենց մասնագիտական կարիերաներն են սկսել հայտնի ասիացի բասկետբոլիստներ Ժիժի Վանը, Յաո Մինգը, Մենգե Բատիրը, Յի Ժիանլյանը և Սուն Յուն, ովքեր հետագայում նաև հանդես են եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։ ՉԲԱ-ում հանդես եկած նշանավոր օտարերկրացի մարզիկներից են NBA-ի նախկին աստղեր Ստեֆոն Մարբերին, Սթիվ Ֆրենսիսը, Գիլբերթ Արինասը և Թրեյսի Մակգրեյդին։

## Ներկայիս ակումբները

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Չինաստանի բասկետբոլային լիգաներ
Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Չինաստանում
Ջինիշյան հիշատակի հիմնադրամ

**Ջինիշյան հիշատակի հիմնադրամը** (Ջինիշյան հիշատակի ծրագիր), բարեգործական կազմակերպություն է։

## Պատմություն
«Ջինիշյան հիշատակի ծրագիր» (ՋՀԾ) կազմակերպությունը հիմնվել է 1966 թվականի մայիսի 7-ին, ԱՄՆ-ում՝ Վարդան Ջինիշյանի կողմից, ի հիշատակ իր ծնողների՝ վերապատվելի տեր և տիկին Հարություն և Կատրին Ջինիշյանների։ 1966 թվականից սկսած ՋՀԾ-ի ծառայություններն ուղղված են Լիբանանի, Սիրիայի, Իրանի, Իրաքի, Երուսաղեմի, Թուրքիայի և հակամարտությունների ու անկայունության շրջաններում գտնվող այլ երկրների կարիքավոր հայերին։ ՋՀԾ-ն օգնում է բնակարանի, սննդի, հագուստի և բժշկական խնամքի կարիք ունեցողներին։ 1967 թվականին հիմնադրվել է Լիբանանի մասնաճյուղը, որը բարեգործական նպատակներից բացի ունի մանկամսուր՝ աշխատող կամ հիվանդ մայրեր ունեցող մանուկների համար։

1993 թվականի սեպտեմբերին ՋՀԾ-ն գործունեություն է ծավալել նաև Հայաստանում «Ջինիշյան հիշատակի հիմնադրամ» (ՋՀՀ) անվանումով։
Հայաստանում ՋՀՀ-ն ունի խորհրդատվական մարմին, որի անդամներն են Հայ առաքելական, Հայ ավետարանական, Հայ կաթողիկե եկեղեցիների ներկայացուցիչները։

## Առաքելություն
ՋՀՀ առաքելությունն է օգնության, զարգացման և հոգևոր վերելքի ծրագրերի միջոցով սատարել ծանր պայմաններում գտնվող մեր հայրենակիցներին՝ դուրս գալու չքավորությունից և հաղթահարելու հուսահատությունը։

## Նպատակներ
ՋՀՀ-ի գլխավոր նպատակն է օժանդակել Հայաստանում սոցիալական և տնտեսական խնդիրներին ուղղված տևական լուծումներ առաջարկող միջոցառումներին։ Հիմնադրամը ոգեշնչում է մարդկանց օգտագործել իրենց իսկ ներուժը՝ բարելավելու կենսապայմանները և խթանելու համայնքի զարգացումը։

Հիմնադրամը Հայաստանում գործունեություն է ծավալում հիմնականում 6 ուղղություններով՝
* համայնքների զարգացում
* առողջապահություն
* գործարարության զարգացում
* օգնություն
* հոգևոր վերելք 
* բնակարանաշինություն

Աշխատանքն իրականացնում է երեք մոտեցումներով՝
* ա. կազմակերպություններին և համայնքներին տրվող դրամաշնորհներ
* բ. համագործակցություն այլ կազմակերպությունների հետ
* գ. ՋՀՀ-ի կողմից իրականացվող ինքնուրույն ծրագրեր

1993-2002 թթ. ՋՀՀ-ն Հայաստանում իրականացրել է 430 ծրագիր, այդ թվում համայնքների զարգացման 205, առողջապահության՝ 57, օգնության 65, հոգևոր վերելքի 37, գործարարության զարգացման 66 և բնակարանաշինության 10 ծրագիր։ Այդ ծրագրերից հիշատակելի են հանրային առողջապահության ուսուցումը («Մինչև մեկ տարեկան երեխայի խնամքը» գիրքը հրատարակվել է ՋՀՀ-ի առողջապահության ծրագրերի շրջանակում), համայնքների զարգացման ծրագիրը («Փախստականների հարցերով նորվեգական խորհրդի» համագործակցությամբ ՋՀՀ-ն ֆինանսավորել է Բյուրեղավան քաղաքի փախստականների համար խորհրդի կողմից կառուցված 47 բնակելի տների խմերու ջրի համակարգերի աշխատանքները), նորածին ունեցող ընտանիքներին օժանդակելու ծրագիրը (2001 թվականից սկսած ՋՀՀ-ն Երևանի 5 ծննդատների միջոցով նորածնի փաթեթներ է բաշխում 3-րդ, 4-րդ երեխան ունեցող րնտանիքներին)։
«Հոգևոր վերելքի» ծրագրով ՋՀՀ-ն Սուրբ Ծննդյան նվերներ է բաժանում մանկատներին և հատուկ գիշերօթիկ դպրոցներին։ 2002 թվականին 1500 երեխա ստացել է Սուրբ Ծննդյան նվերներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջինիշյան հիշատակի հիմնադրամ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ բարեգործական կազմակերպություններ
Վարդան Ջինիշյան

**Վարդան Հարությունի Ջինիշյան** (), հայ բարերար։

## Կենսագրություն
Վարդան Ջինիշյանը ծնվել է 1870 թվականին Մարաշում։ Հարություն և Քեթրին Ջինիշյանների ավագ որդին էր։

20-րդ դարի սկզբին նա տեղափոխվել է Ֆրանսիա, այնուհետև՝ Միացյալ Նահանգներ։ Նյու Յորք-ում աշխատել է որպես անգլերենի ուսուցիչ, Հետագայում աշխատել է ազգությամբ հայ Միհրան Կարագյոզյանին պատկանող ընկերությունում, դարձել այդ ընկերության գործընկերը։ Ընկերությունը սկիզբ դրեց արևելյան գորգերի արտադրությանը։

Վարդան Ջինիշյանը նաև արվեստի նմուշների և ներկրված արևելյան գորգերի հավաքածու ուներ։ Նա անշարժ գույքի ներդրումներ է արել Նյու Յորքում, Մանհեթենում։ Անդամակցել է ինչպես Հայկական Ավետարանչական, այնպես էլ ԱՄՆ-ի Երիցական եկեղեցուն։

1966 թվականին 95 տարեկան հասակում Վարդան Ջինիշյանը և Երիցական եկեղեցին համաձայնության են եկել հիմնադրել բարեգործական հիմնադրամ Երիցական եկեղեցու հովանավորչության ներքո։ Չնայած այն ղեկավարում էր եկեղեցին, ըստ հաձայնագրի՝ այն պետք է առաջնորդվի նաև միացյալ խորհրդի որոշումներով։ Խորհրդում ընդգրկվում են հինգ անձ՝ Երիցական եկեղեցու սպասավորներ և ազգությամբ հայ անդամներ։

Նրա մահից հետո՝ 1966 թվականին, հիմնադրամն ուներ 9 միլիոն դոլարի ժառանգություն։ Այդ գումարից ստացված տոկոսագումարներն ու դիվիդենտները պետք է օգտագործվեին աղքատ և կարիքավոր հայերի համար, որոնք ապրում են Միացյալ Նահանգներից դուրս։

Ջինիշյան հիշատակի ծրագիրն իր առաջին քայլերը կատարել է Հալեպում, Սիրիայում, Բեյրութում և Լիբանանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1870 ծնունդներ
Կատեգորիա:1966 մահեր
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Փոխադարձ պարզ թվեր

250px|մինի|Փոխադարձ պարզ թվեր
**Փոխադարձ պարզ թվեր**, մի քանի ամբողջ թվեր, որոնք չունեն ընդհանուր բաժանարար, բացի 1-ից և -1-ից։ Եթե այդ թվերից յուրաքանչյուրը մնացածներից ամեն մեկի հետ փոխադարձաբար պարզ է, ապա այդ բոլոր թվերը զույգ առ զույգ պարզ են (երկու թվերի դեպքում այս երկու հասկացությունները համընկնում են)։ Օրինակ, 6, 8, 9 թվերը փոխադարձ պարզ թվեր են, բայց զույգ առ զույգ պարզ չեն։ Զույգ առ զույգ պարզ թվերի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը համարվում է այդ թվերի արտադրյալին։

Կատեգորիա:Թվերի տեսություն
Ոչխարենի

մինի|աջից|Ոչխարի մորթի
**Ոչխարենի**, սեկ, ոչխարի մորթի։ Ըստ մազածածկի կառուցվածքի տարբերում են նրբագեղմ, կիսանրբագեղմ, կիսակոպտաբուրդ, կոպտաբուրդ ոչխարենիներ։ Օգտագործվում է մորթեղենի (առաջին երեք խմբի ոչխարենիները), մուշտակեղենի (կոպտաբուրդը) և կաշվի (մուշտակի և մորթեղենի արտադրման պահանջները չբավարարող ոչխարենիներ) արտադրության մեջ։ Կաշվի արտադրության մեջ օգտագործվող ոչխարենիները բաժանվում են.
# ռուսական (դմակավորներից բացի մնացած բոլոր կոպտաբուրդ ոչխարների մորթին)
# տափաստանային (դմակավոր և կարակուլյան սեռահասուն ոչխարների մորթին)
# խառնացեղային և մերկաբուրդ նրբագեղմային տիպերի

Ռուսական ոչխարենին ավելի պիտանի է կոշիկի երեսացուի, իսկ տափաստանայինը՝ գալանտերային, աստառների և ձեռնոցների կաշվի արտադրության մեջ։ Նման ձևով օգտագործվում են նաև խառնացեղային և մերկաբուրդ ոչխարենիները։

Կատեգորիա:Անասնապահություն
Կատեգորիա:Ոչխարներ
Կատեգորիա:Նյութեր
Գուջարաթական գրականություն

**Հուջարաթական գրականություն**, հուջարաթցիների՝ Հնդկաստանի Հուջարաթ նահանգում և Բոմբեյում ապրող ժողովրդի գրականությունը։

Վաղ շրջանին (12-14 դդ.) բնորոշ են ժողովրդական տոնակատարությունների հետ կապված գեղարվեստակաև ձևերը, ինչպես նաև ջայնական քարոզիչների կրոնախրատական պոեմները (ռասո)։ 14-16 դդ. Հուջարաթական գրականություն ներթափանցված էր դեմոկրատական կրոնա-բարենորոգչական բհաքթի («Սեր առ աստված») շարժման գաղափարներով։ Նարսինհ Մեհթայի (1414-80), Միրա Բաիի (1499-1547), Բհալանի (14341514) պոեզիան ուղղված էր բարձր դասերի և ուղղափառ հինդուիզմի դեմ։ Լայնորեն օգտագործվում էին հին հնդկական «Մահաբհարաթա» և «Ռամայանա» էպոսի դասական սյուժեները։ Պադմանաբհի «Ասք Կանհադադի մասին» (1456) պոեմը նվիրված է 13-14 դդ. մուսուլման զավթիչների դեմ հուջարաթցիների պայքարին։ 17-18 դդ. ուժեղանում են կրոն, թեմաներից հեռանալու միտումները։ Աքոն (1591-1656), Պրեմանանդը (1636-1734) և Շամալը (1684-1769) խարազանում են կրոն, խավարամոլությունը, դասային բացառիկությունը, բողոքում կնոջ իրավազուրկ վիճակի դեմ։ Հուջարաթական գրականության միջնադարյան շրջանն ավարտվում է Դայարամի (1777-1852) ստեղծագործությամբ։ 19-րդ դ. հուջարաթական գրականությունը հագեցած էր հումանիստական գաղափարներով։ Նոր գրականության հիմնադիրներ Դալպատրամը (1820-98) և Նարմադշանկարը (1833֊ 1886) հանդես եկան հնդկա-մուսուլմանական երկպառակության, դասային անհավասարության, կնոջ ծանր վիճակի դեմ։ Դովանդհանրամ Տրիպատհի (1855-1907) «Սարասվատիչանդրա» վեպը հնդկական լուսավորական գրականության խոշորագույն ստեղծագործություններից է։ Այդ շրջանում հաստատվել են նոր ժանրեր՝ վեպ, պատմվածք, սոնետ, էլեգիա։ Հուջարաթերեն են թարգմանվել եվրոպական գրականության շատ գործեր։ 20-րդ դարին ուժեղացան ռեալիստական միտումները [Ռամանլալ Դեսաի, 1892-1954, Կանյալալ Մունշի (ծն, 1887), Զավերչանդ Մեգհանի, 1897-1947 և այլն], զարգացավ քննադատական ռեալիզմը։

Կատեգորիա:Հուջարաթական գրականություն
Կատեգորիա:Հնդկական գրականություն
Կատեգորիա:Պակիստանի գրականություն
Սևանի լեռնանցք

**Սևանի լեռնանցք**, *Դիլիժանի լեռնանցք, Դիլիջանի լեռնանցք, Սեմենովկայի լեռնանցք, Սեմյոնովկայի լեռնանցք*, լեռնանցք Հայաստանի Գեղարքունիքի և Տավուշի մարզերի սահմանագլխին, Փամբակի և Արեգունի լեռնաշղթաների միջև, 2114 մ բարձրության վրա։ Սևան լճի ավազանը միացնում է Աղստևի հովտի հետ։ Մինչև Դիլիջանի թունելի շահագործումը Սևանի լեռնանցքով էր անցնում անցնում միջպետական Մ4 (Երևան-Սևան-Դիլիջան-Ադրբեջանի սահման) ավտոմայրուղին։ XIX դարի 2-րդ կեսին և XX դարի սկզբին կոչվել է *Սեմյոնովկայի լեռնանցք*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռնագրություն
Սևեռն

մինի|Սեվերն գետը ինքնաթիռից
**Սևեռն** (, , ), գետ Մեծ Բրիտանիայում։ Այն Մեծ Բրիտանիայի ամենաերկար գետն է։

Երկարությունը 354 կմ է (գետաբերանով՝ 391 կմ), ավազանը՝ 21 հզ կմ²։ Սկիզբ է առնում Քեմբրյան լեռների արևելյան լանջերից, թափվում Բրիստոլի ծոցը։ Սնումը անձրևային է, հորդացումը՝ աշնանն ու ձմռանը։ Ջրի միջին ծախսը մոտ 250 մ³/վրկ է։ Նավարկելի է մինչև Ստաուրպորտ քաղաքը։ Ջրանցքներով կապված է Թեմզա, Թրենթ, Մերսի գետերի հետ։ 1966 թվականին Սևեռնի էստուարի (գետաբերանածոց) վրա կառուցվել է բարձր կամուրջ, Բրիստոլ քաղաքի մոտ՝ տրանսպորտային թունել։ Սևեռնի ափերին են Շրուսբերի, Վուսթեր, Գլոստեր, Նյուպորտ, Քարդիֆ քաղաքները։

## Հղում
* Սևերնը Waterscape.com կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կելտական ծովի ավազանի գետեր
Սենաժ

մինի|Սենաժ (Մեծ Բրիտանիա)

**Սենաժ**, մինչև 50-ից 55% խոնավություն պարունակող, թառամեցրած, հերմետիկ պայմաններում պահածոյացված խոտ։ Որպես հումք օգտագործում են բնական և ցանովի խոտհարքների բույսերը, որոնցից բակլազգիները (թիթեռնածաղկավորները) հավաքում են մինչև ծաղկման, իսկ դաշտավլուկազգիները (հացազգիներ)՝ հասկակալման փուլերում։ Սենաժահումքը մանրացնում են սիլոսահավաք կոմբայնով։ Սենաժը պահում են մետաղե կամ երկաթբետոնե հերմետիկ աշտարակներում (տես Սիլոսային կառույցներ)։ Սննդարարությամբ գրեթե համարժեք է կանաչ կերերին։ 100 կգ երեքնուկի սենաժը պարունակում է 33-ից 40 կերային միավոր, 4-ից 5 կգ մարսելի պրոտեին, 450-ից 460 գ կալցիում, 200-ից 220 գ ֆոսֆոր, 3000-ից 4000 մգ կարոտին։ Սենաժը օգտագործում են հիմնականում խոշոր և մանր եղջերավորների կերակրման համար և այն՝ կարելի է տալ կենդանիներին սիլոսի և խոտի փոխարեն։

Կատեգորիա:Կեր
Վասիլ Ստուս

**Վասիլ Ստուս** (, ), ուկրաինացի պոետ, այլախոհ, քաղբանտարկյալ։ Ուկրաինայի հերոս (2005, հետմահու)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թ. կոլեկտիվացման հետևանքով աղքատացած գյուղացու ընտանիքում։ 1965 թ. Սերգեյ Փարաջանովի ֆիլմի հանրային ցուցադրության ժամանակ հանդես է գալիս ուկրաինական մտավորականության ձերբակալությունների դեմ, ինչից հետո վտարվում է Կիևի Շևչենկոյի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայից։

1972 թ. ձերբակալվեց հակախորհրդային քարոզչության մեղադրանքով, յոթ տարի անցկացրեց Մորդովիայի և Մագադանի կալանավայրերում։ Եղել է Ազգային միացյալ կուսակցության անդամ։ 1980 թ. ձերբակալվեց երկրորդ անգամ և նույնիսկ բանաստեղծությունները տուն ուղարկել նրան արգելում էին։ Մահացել է 1985 թ.՝ կարցերում, հացադուլի ընթացքում։

Բազմաթիվ բանաստեղծությունների և հոդվածների հեղինակ է։ Բանաստեղծություններում հաճախ է շոշափում ազատության, առ հայրենիք սիրո թեմաները Դիմելով ուկրաինական ժողովրդին՝ պոետն ասում է.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վասիլ Ստուսի հիշատակին. Ռազմիկ Մարկոսյան
* Վասիլի Ստուսի պոեզիան` հայերեն
* Стихи. С украинского. Перевод А. Купрейченко 
* Цветок на камне (аудиокнига) — Василь Стус
* Второй украинский покос: Василь Стус 
* СТУС Василь Семенович

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Սեն Գոթարդ

մինի|աջից|Սեն Գոթարդ լեռնանցք
**Սեն Գոթարդ** (, գերմ․ Sankt Gotthard), լեռնանցք Լեպոնտինյան Ալպերում՝ Շվեյցարիայում։

Բարձրությունը 2108 մ է։ Սեն Գոթարդով անցնում է ավտոխճուղի, իսկ 1100 մ բարձրության վրա կառուցվել է թունել (երկարությունը՝ մոտ 15 կմ), որով անցնում է Ցյուրիխ-Միլան երկաթուղին։ 1799 թվականի սեպտեմբերի 13 (24)-ին, Սուվորովի Շվեյցարիական արշավի ժամանակ, Սեն Գոթարդը մարտերով նվաճել է ռուսական զորքը (մոտ 20 հզ մարդ)։

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Սենեգալ (գետ)

**Սենեգալ** , գետ Արևմտյան Աֆրիկայում (Գվինեայում, Մալիում, Սենեգալում, Մավրիտանիայում)։ Բաֆինգ անվամբ սկիզբ է առնում Ֆուտա Զալոն լեռնազանգվածից։ Բակոյգետին միախառնվելուց հետո ստանում է Սենեգալ անունը։ Երկարությունը Բաֆինգի ակունքներից 1430 կմ է, ավազանը՝ 441 հզ կմ²։ Ծախսը մայիսին 5 մ³/վրկ է, օգոստոս-սեպտեմբերին՝ մինչև 2000-5000 մ³/վրկ։ Հորդացման շրջանում (հունիսից-հոկտեմբեր) նավարկելի է մինչև Կաես քաղաքը։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման համար։ Ունի ՀԷԿ։ Գետաբերանում է Սեն Լուի նավահանգիստը, ափերին՝ Բաֆուլաբե և Բակել քաղաքները։ Կա ձկնորսություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի գետեր
Կատեգորիա:Գվինեայի գետեր
Կատեգորիա:Մալիի գետեր
Կատեգորիա:Մավրիտանիայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կատեգորիա:Սենեգալի գետեր
Օտար խաղեր (ֆիլմ)

**Օտար խաղեր**, 1987 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Արամը հուսով էր, որ իրեն ընտանիքի հետ կուղարկեն արտասահման, սակայն իմանում է, որ սպասված ուղեգիրն ուրիշին են տալու։ Հարազատները նրան համարում են անհաջողակ։ Արամը ցանկալի ուղեգիրը ձեռք բերելու նպատակով դիմում է ամեն քայլի՝ կորցնելով մարդկային արժանապատվությունը։

## Դերերում
**Աշխեն* – Սաթենիկ Սահակյանց
**Արամ* – Ռոլանդ Տեր-Մակարով
**Նելլի Գուրգենովնա* – Ալլա Թումանյան 
**Ասլանյան* – Ֆրունզե Դովլաթյան
**Դրամփյան* – Արմեն Ջիգարխանյան 
**Արամի հայրը* – Լևոն Աբրահամյան
**Ստեփան* – Ալբերտ Գրքաշարյան
**Կարո* – Հենրիկ Ալավերդյան
**Աշխենի մայրը* – Նոնա Պետրոսյան
**Աշխենի հայրը* – Լեոնիդ Սարկիսով
**Դրվագներում* - Ռաֆայել Քոթանջյան, Հրաչյա Հովհաննիսյան, Վահրամ Եղշատյան, Ժորա Մովսիսյան, Ռազմիկ Մանսուրյան, Գ. Կևորկով, Արշակ Հովհաննիսյան, Ռ. Գասպարյան, Է. Միկոյան (Չերեպանովա), Ա. Եդիգարյան, Արծրուն Մանուկյան, Ա. Հունանյան, Ա. Վարդանյան, Պ. Կոզակյան, Սերգեյ Գնունի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Օտար խաղերը յություբում

Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ներսես Հովհաննիսյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ռոբերտ Ամիրխանյանի
Մոր սիրտը

**«Մոր սիրտը»**, 1957 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական սև-սպիտակ ֆիլմ։

## Սյուժե
Մարիամը երիտասարդ տարիքում այրիանալուց հետո կյանքը նվիրում է որդու դաստիարակությանը։ Հենց որդու պատճառով նա նոր ընտանիք չի կազմում, սակայն որդին մեծանում է որպես եսասեր անձնավորություն և ամուսնանալուց հետո ընդհանրապես չի օգնում մորը՝ թողնելով նրան միայնակ։

## Դերերում
**Մարիամ* – Վարդուհի Վարդերեսյան
**Աշոտ* – Հենրի Հարությունյան
**մանուկ Աշոտ* – Ռուբեն Միքայելյան, Ռոբերտ Մկրտչյան
**պապ* – Ցոլակ Ամերիկյան
**Արմեն* – Խորեն Աբրահամյան
**Վարդան* – Աշոտ Ներսիսյան
**Սուրեն* – Ռ. Տիգրանյան
**Պոտապով* – Իվան Սելյանին և Գլեբ Սելյանին
**Գոհար* – Մարինե Թբիլելի-Կարապետյան
**Անահիտ* – Վարդուհի Շահսուվարյան
**Ռուզան* – Զ. Աթանեսյան
**մանուկ Ռուզան* – Կ. Մաղաքյան
**Պետրոս* – Արմեն Խոստիկյան
**Շուշան* - Վերջալույս Միրիջանյան

Դրվագներում - Լ. Բադալյան, Ստեփան Մարտիրոսյան, Գարուշ Խաժակյան, Լուիզա Սամվելյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1957 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրիգոր Մելիք-Ավագյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Արտեմի Այվազյանի
Հուդայի թագավորություն

մինի|Մայրաքաղաք Երուսաղեմ
մինի
**Հուդայի թագավորություն**, հրեական հնագույն պետություն Հարավային Պաղեստինում մ.թ.ա. 928-586 թվականներին։ Ստեղծվել է Իսրայել-Հուդայի թագավորության (մ.թ.ա. XI դարի վերջ - մ.թ.ա. X դարի վերջ) տրոհումից հետո։ Մայրաքաղաքը Երուսաղեմն էր։ Հուդայի թագավորությունում իշխել են Դավթի հետնորդները։ Նրան բնորոշ էին հիմնականում միևնույն սոցիալ-տնտեսական երևույթները, ինչպիսիք Իսրայելի թագավորությունում էին։

## Թագավորներ
* Առաջին թագավորը Սողոմոն Իմաստունի որդի Ռովոյամն էր (մ.թ.ա. մոտ 928-911 թթ.), որի օրոք Հուդայի թագավորություն են ներխուժել եգիպտացիները՝ փարավոն Շեշոնկի գլխավորությամբ։ Ռոբովամի, Աբիայի (Աբիամ, մ.թ.ա. մոտ 911-908 թթ.), Ասայի (մ.թ.ա. մոտ 908-867 թթ.) օրոք Իսրայելի թագավորության դեմ մղված պատերազմները թուլացրել են այն։
* Հովսափատի ժամանակ (մ.թ.ա. մոտ 867-842 թթ.) հաշտություն է կնքվել Իսրայելի թագավորության հետ, անցկացվել են դատական և կրոնական բարեփոխումներ։
* Ազարիան (Ոզիա, մ.թ.ա. մոտ 785-733 թթ.) Եդովմից (երկիր Հուդայի թագավորությունից հարավ) վերագրավել է մի նավահանգիստ Կարմիր ծովի ափին, վերականգնել ծովային առևտուրը Արաբիայի և այլ երկրների հետ։ Նրա օրոք Հուդայի թագավորությանը հարկատու են դարձել Մովաբը (թագավորություն Հուդայի թագավորությունից արևելք) և փղշտացիները (Հուդայի թագավորությունից արևմուտք բնակվող ցեղեր)։
* Եզեկիան (մ.թ.ա. մոտ 716-687 թթ.) Եսայի մարգարեի ազդեցության տակ անցկացրել է ռազմական, տնտեսական, սոցիալական, կրոնական բարեփոխումներ՝ ամրապնդելու համար երկիրը Ասորեստանի հնարավոր հարձակման դեպքում։ Եգիպտա-ասորեստանյան հակամարտությունների ընթացքում հարել է հակաասորեստանյան խմբավորմանը, սակայն անհաջողության մատնվելով՝ դարձել Ասորեստանին հարկատու։
* Հովսիայի օրոք (մ.թ.ա. 639-609 թթ.) Թագավորությունն ազատվել է Ասորեստանի լծից, իրեն ենթարկել նախկին Իսրայելի թագավորության տարածքի մի մասը։ Նա թեթևացրել է ստրուկ-պարտապանների վիճակը, Երուսաղեմում կենտրոնացրել Եհովայի պաշտամունքը։
Թագավորության վերջին թագավորները, հրաժարվելով բաբելոնյան կողմնորոշումից, փորձել են հենվել Եգիպտոսի վրա։ Մ.թ.ա. 587 կամ 586 թվականին այն գրավել է Բաբելոնի թագավոր Նաբուգոդոնոսոր II։ Երուսաղեմը և Սողոմոնի կառուցած տաճարը հրկիզվել են, բնակչության զգալի մասը գերեվարվել Բաբելոն։

Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելք
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին թագավորություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին պետություններ
Շանհայ Շարքս

**«Շանհայ Շարքս»** (չին.` 上海大鲨鱼, փինյին` Shànghǎi dàshāyú, անգլ.` *Shanghai Sharks*), չինական պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի (CBA) հարավային դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Շանհայ քաղաքում։ Տան հանդիպումներն անցկացնում է «Պուդոնգ Յուանշեն գիմնազիում» մարզապալատում։ Հիմնադրվել է 1996 թվականին։

Չինաստանի սահմաններից դուրս ակումբը հայտնի է որպես նշանավոր բասկետբոլիստ Յաո Մինգի մասնագիտական կարիերայի առաջին հանգրվան, ում օգնությամբ թիմը երեք տարի անընդմեջ դուրս է եկել CBA-ի գերեզրափակիչ փուլ (1999–00, 2000–01, 2001–02 մրցաշրջաններում՝ հաղթելով վերջին տարում)։

2008-09 մրցաշրջանից հետո ակումբն ունենում է լուրջ ֆինանսական խնդիրներ, սակայն Յաոն որոշում է ձեռք բերել այն և ստանձնել նախագահի պաշտոնը, ինչի շնորհիվ ակումբն ի վիճակի է լինում շարունակել գոյությունը և հանդես գալ չինաստանյան լիգայում։

## Մրցանակներ և այլ նվաճումներ
* Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիա
:**Փլեյ-օֆֆ չեմպիոն** (1)։ 2001/02
:**Փլեյ-օֆֆ փոխչեմպիոն** (2)։ 1999/2000, 2000/01
:**Կանոնավոր առաջնության չեմպիոն** (1)։ 2001/02
:**Կանոնավոր առաջնության փոխչեմպիոն** (1)։ 2000/01
:**Կանոնավոր առաջնության 3-րդ տեղ** (1)։ 1999/2000

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Չինական բասկետբոլային ակումբներ
Քաոս (ֆիլմ)

**«Քաոս»**, 1973 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ, որը նկարահանվել է Ալեքսանդր Շիրվանզադեի համանուն վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 20-րդ դարի սկզբին Բաքվում։ Հարուստ նավթաարդյունաբերող Մարկոս աղա Ալիմյանն իր ունեցվածքը կտակում է ավագ որդուն՝ Սմբատին, ով սովորելու մեկնելուց հետո չէր վերադարձել հայրական տուն՝ հորը մեղադրելով մարդկանց թալանելու միջոցով հարստություն դիզելու մեջ։ Սակայն հարստությանը տիրանալուց հետո Սմբատն ինքն է դավաճանում իր հայացքներին։

Մարկոս աղա Ալիմյանի միջնեկ որդին՝ Միքայելը, ում հայրը չէր ուղարկել սովորելու և վարում էր անկանոն ու շվայտ կյանք, ընդհակառակը, կարողանում է փոխել իր կյանքը։

## Դերերում
**Սմբատ Ալիմյան* – Սոս Սարգսյան
**Միքայել Ալիմյան* – Կարեն Ջանգիրյան
**Մարութխանյան* – Բաբկեն Ներսիսյան
**Սրապիոն Գասպարիչ* – Գեղամ Հարությունյան
**Շուշանիկ* – Ալլա Թումանյան
**Զարդարյան* – Վաղինակ Մարգունի
**Անտոնինա* – Իռեն Ազեր
**երեխաներ*՝ 
***Ալյոշա* – Շ. Շահիրյան 
***Մուսյա* – Նաիրա Շահիրյան
**Պապաշա* – Ազատ Շերենց
**Քյազիմ բեկ* – Հասան Մամեդով
**Նիասամիձե* – Գիվի Թոխաձե
**Գրիշա* – Կարեն Ջանիբեկյան
**Մոսիկո* – Կիմ Երիցյան
**Մելքոն* – Լեոնարդ Սարկիսով
**Բրյանցև* – Իգոր Նագավկին
**Ոսկեհատ* – Հայկուհի Գարագաշ
**Ղալումյան* – Վահրամ Եղշատյան
**Սուլյան* – Երվանդ Մանարյան
**Անուշ* – Լաուրա Վարդանյան
**Մարթա* – Ա. Պապայան
**Արշակ* – Գրիգոր Օրդոյան

*Դրվագներում* - Լ. Գուլյան, Մայիս Կարագյոզյան, Գարեգին Ասլանյան, Վրույր Փանոյան, Գեն (Գ. Շահնազարյան), Ալեքսանդր Բարուշնոյ, Վլադիմիր Մարչենկո, Արսեն Բագրատունի, Շահում Ղազարյան, Ա. Աղամիրյան, Խ. Նավոյան, Վ. Սմբատյան, Սուրեն Հովհաննիսյան, Լեյլա Եղիազարյան, Սերգուշ Բաբայան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հրդեհից առաջացած քաոսն ու կաբարեի «զոհերը»։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 44-49։

Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Լաերտ Վաղարշյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Էդուարդ Միրզոյանի
Վերջին նետումը

**Վերջին նետումը**, 1966 թվականին «Երևան» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական սև-սպիտակ ֆիլմ, որն ստեղծվել է Ա․ Լանդոջիև «Վճռական նետում» պատմվածքի մոտիվներով։

## Սյուժե
Ֆիլմի գլխավոր հերոսը, որի անունը չի նշվում, մարզադահլիճի միջանցքում զրուցում է որդու՝ Հարութի հետ, որը նոր է ընդգրկվել բասկետբոլի թիմի հիմնական կազմում և այդ օրը մանսակցելու է իր առաջին միջազգային հանդիպմանը։ Որդու հեռանալուց հետո հայրը հիշում է քսաներեք տարի առաջ պատահած դեպքը, որն այդպես էլ չի կարողացել ջնջել հիշողությունից։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերմանացիները մի խումբ գերիների առաջարկում են բասկետբոլի գնդակի դիպուկ նետումների շնորհիվ փրկվել մահապատժից։ Անհրաժեշտ քանակությամբ հաջող նետումներ կատարում է միայն մի գերի, սակայն դրանից հետո նա վտանգում է իր կյանքը՝ ցանկանալով փրկել նաև մյուսներին։

## Գլխավոր դերերում
* Լևոն Թուխիկյան
* Վլադիմիր Մարտենս
* Նիկոլայ Մորշչակով
* Իգոր Չերենկով

## Նկարահանող անձնակազմ
* Սցենարի հեղինակ՝ Վիլեն Զախարյան
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Վիլեն Զախարյան
* Բեմադրող օպերատոր՝ Ստեփան Մարտիրոսյան
* Կոմպոզիտոր՝ Մարտին Վարդազարյան
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ռաֆայել Բաբայան
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Մ․ Հովակիմյան
* Դիմահարդարներ՝ Ռ․ Մանդունյան, Մ․ Բաղդասարյան 
* Մոնտաժը՝ Ա․ Աբովյանի 
* Ռեժիսորի օգանականներ՝ Ռ․ Սարգսյան, Բ․ Աբգարյան
* Օպերատոր՝ Կ․ Բաղդասարյան
* Խմբագիր՝ Մ․ Տեր-Պողոսյան
* Տնօրեն՝ Վ. Ալեքսանդրյան
* Հայկական ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախում, դիրիժոր՝ Օհան Դուրյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Վերջին նետումը» ֆիլմը Յութուբում

Կատեգորիա:1966 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիլեն Զախարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Մարտին Վարդազարյանի
NXT չեմպիոնատ

**NXT չեմպիոնատ** (), պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) բարձրագույն չեմպիոնական տիտղոս «WWE» կազմակերպության «NXT» կրտսեր առաջնությունում։

Տիտղոսը գործածվում է գլխավորապես պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի հանդիպումներում, որոնցում մասնակիցները կատարում են նախապես մշակված սցենարներ և ուղղակիորեն չեն մրցակցում միմյանց հետ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի չեմպիոնական տիտղոսներ
Բեյջինգ Դաքս

**«Բեյջինգ Դաքս»** (պարզեցված չինարեն.` 北京鸭篮球俱乐部, փինյին` *běijīng yā lánqiú jùlèbù*, անգլ.` *Beijing Ducks*), չինական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի (CBA) հյուսիսային դիվիզիոնում։ Տեղակայված է մայրաքաղաք Պեկինում։ Տան հանդիպումներն անցկացնում է «Շուգան գիմնազիում» մարզապալատում։ Հիմնադրվել է 1996 թվականին։

## Հայտնի բասկետբոլիստներ ակումբի պատմությունից
**Թավատառով** նշվածները ներկա կազմում են
*  Մենգկե Բատիր
* 22px **Լի Հսու-Լին**
*  Օլումիդե ՕյեԺելի
*  Կեդրիկ Բոզման
*  Սթիվ Ֆրենսիս
*  **[[Ստեֆոն Մարբերի]]**
*  **Ռենդոլֆ Մորիս**

## Արտաքին հղումներ
* Ակումբի էջը 

Կատեգորիա:Չինական բասկետբոլային ակումբներ
Պիտեր դե Հոոխ

**Պիտեր դե Հոոխ (de Hooch, de Hoogh)** (), հոլանդացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Մոտ 1646-1649 թվականներին սովորել է Հաառլեմում։ 1654 թվականից աշխատել է Դելֆտում, 1660-ական թվականներին՝ Ամստերդամում։ Կրել է Ֆրանս Հալսի, Յան Վերմեերի, Կարել Ֆաբրիցիուսի ազդեցությունը։ Պատկերել է բյուրգերական կենցաղը, շեշտել ընտանեկան միջավայրի բանաստեղծականությունը («Բակ», 1658, Ազգային պատկերասրահ, Լոնդոն, «Տիրուհին և աղախինը», Էրմիտաժ, Լենինգրադ, «Մայրը օրորոցի մոտ», Պատկերասրահ, Բեռլին-Դալեմ, երկուսն էլ՝ մոտ 1660)։ Հասուն շրջանի նկարների գունապատկերում իշխում են մաքուր գունաբծերով հարուստ, տաք, ոսկեգույն երանգները։ Ուշ շրջանի գործերում Հոոխը ձգտել է արտաքուստ տպավորիչ կերպարների ստեղծման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Ջոակիմ Նոա

[right|thumb|267px|Ջոակիմ Նոան և [Դերիք Ռոուզը ԱՄՆ 44-րդ նախագահ Բարաք Օբամայի հետ]]

**Ջոակիմ Սիմոն Նոա** (, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Առավելապես հայնտի է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Չիկագո Բուլս» ակումբում անցկացրած տարիներից։

Ծնվել է Նյու Յորք քաղաքում՝ շվեդուհի մոր և ֆրանսիացի հոր ընտանիքում։

Ուսանողական առաջնության շրջանակներում ներկայացրել է Ֆլորիդայի համալսարանը, որի բասկետբոլային թիմի կազմում երկու տարի անընդմեջ (2006, 2007) նվաճել է NCAA I դիվիզոնի առաջնությունը, որից հետո ընտրվել է «Չիկագո Բուլսի» կողմից NBA-ի 2007 թվականին անցկացված դրաֆթի առաջին ռաունդի 9-րդ ընտրությամբ։

Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում երկու անգամ ճանաչվել է աստղ (*NBA All-Star*), ինչպես նաև հաշվառվել «All-Defensive» կոչվող խորհրդանշական հավաքականներում։

Նոայի հայրը ֆրանսիացի էստրադային երգիչ և նախկին թենիսիստ Յանիկ Նոան է, իսկ մայրը՝ «Միս Շվեդիա 1978» մրցույթի հաղթող շվեդուհի մոդել Սեսիլյա Ռոդեն։ Ունի Միացյալ Նահանգների, Ֆրանսիայի և Շվեդիայի քաղաքացիություն։ Մոր հետ Նոան ստեղծել է «Նոյյան տապան» (*Noah's Arc*) կոչվող բարեգործական հիմնադրամը։

Ակումբային կարիերայից զատ հանդես է եկել նաև Ֆրանսիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականում։

## Մրցանակներ և այլ նվաճումներ
### NCAA
* «Ասոշիեդ պրես» վարկածով «All-SEC առաջին թիմ» խորհրդանշական հավաքական (2006)
* «Էյ Փի» վարկածով «All-American» խորհրդանշական հավաքական (2006)
* Եզրափակիչ քառյակի լավագույն բասկետբոլիստ (2006)
* NCAA տղամարդկանց բասկետբոլի I դիվիզիայի չեմպիոն (2006, 2007)

### NBA
* «NBA All-Defensive առաջին թիմ» խորհրդանշական հավաքական (2013)
* «NBA All-Defensive երկրորդ թիմ» խորհրդանշական հավաքական (2011)
* 2X NBA աստղ (2013, 2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կարոտ (ֆիլմ)

**Կարոտ**, 1990 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Նկարահանվել է Հրաչյա Քոչարի համանուն վիպակի հիման վրա։

## Սյուժե
Արևմտյան Հայաստանից գաղթած Առաքելին տանջում է հայրենի եզերքի կարոտը։ Նա խախտում է Թուրքիայի հետ սահմանը՝ հարազատ վայրերում դիմավորելու արևածագը։ Սակայն տուն վերադառնալուց հետո Առաքելը ձերբակալվում է։

## Դերերում
* Առաքել – Ռաֆայել Աթոյան (հնչ.՝ Կարեն Ջանիբեկյան)
* Սանամ – Գալյա Նովենց
* Արամ – Աշոտ Մելիքջանյան
* Հասմիկ – Հասմիկ Քարտաշյան
* Տիգրան – Սոս Պետրոսյան
* Անդրանիկ – Միքայել Ազարյան
* Ենոք – Ներսես Հովհաննիսյան
* Մուշեղ – Ալեքսանդր Հովհաննիսյան
* Շավարշյան – Լևոն Շարաֆյան
* Սարկիսով – Ազատ Գասպարյան
* Մելնիկով – Արթուր Շահվերդյան
* քննիչներ – Արմեն Սանթրոսյան, Ռաֆայել Խոստիկյան, Արևշատ Հունանյան
* համր աղջիկ – Նաիրա Մնոյան
* շեյխ – Ռ. Գասպարյան
* Մարիֆ – Հրայր Կարապետյան
* Դրվագներում - Ստեփան Շահինյան, Ա. Մարտիրոսյան, Գոհար Իգիթյան, Խ. Ամիրյան, Մ. Աջոյան, Ու. Թամոյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը IMDb.com կայքում

Կատեգորիա:1990 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հենրիկ Մալյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Ֆրունզե Դովլաթյանի ֆիլմեր
Հին աստվածներ (ֆիլմ)

**Հին աստվածներ**, 1993 թվականին Լևոն Շանթի համանուն դրամայի հիման վրա նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Սևանա կղզում կառուցվող նոր եկեղեցին տեսնելու համար կղզի են ուղևորվում իշխանն ու նրա դուստր Սեդան։ Փոթորկի ժամանակ նավը շրջվում է, և իշխանադստերը փրկում է երիտասարդ աբեղան, որը սիրահարվում է աղջկան ու սկսում մտածել կղզին թողնելու ու աշխարհիկ կյանքին վերադառնալու մասին։

## Դերերում
* Հրաչյա Հարությունյան
* Ռ. Ադոմայտիս
* Մ. Ղուկասյան
* Վլադիմիր Մսրյան
* Գ. Մանուկյան
* Է. Սևունց

Կատեգորիա:1993 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ավետ Տերտերյանի
Խնձորի այգին (ֆիլմ)

**«Խնձորի այգին»**, 1985 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված կինոնկար։ Ֆիլմը նկարահանվել է Ստեփան Զորյանի համանուն պատմվածքի մոտիվներով։

## Սյուժե
Արդեն հասակն առած Մարտին ապերն ամուսնանում է Արևմտյան Հայաստանից գաղթած մի կնոջ հետ, սակայն ավագ աղջիկն ու վերջինիս ամուսինը Մարտին ապոր տանը տիրանալու համար ամեն քայլի դիմում են ժառանգությունը ձեռքից բաց չթողնելու համար։ Կնոջ մահից հետո Մարտին ապերը հուսահատված սկսում է կտրատել խնձորի ծառերը։

## Դերերում
*Մարտին – Սոս Սարգսյան
*Նունուֆար – Ալլա Թումանյան
*Սահակ – Ազատ Շերենց
*Նոյեմ – Գալյա Նովենց
*Անգին – Սոֆիկ Սարգսյան
*Արտուշ – Ալեքսանդր Խաչատրյան
*Վանես – Վլադիմիր Մսրյան
*տարեց կանայք – Հայկանուշ Երեմյան, Ու. Պողոսյան
*Մուշեղ – Էդվարդ Ենգիբարյան
*հայր Սիմոն – Իշխան Ղարիբյան
*ժամկոչ Անտոն – Նիկոլայ Գևորգյան
*բժիշկ – Կարեն Ջանգիրյան
*խանութպան – Վյաչեսլավ Շամիրյան
*երեխաներ՝ Մարիաննա Խաչատրյան, Գևորգ և Գոռ Սեդրակյաններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Գրիգոր Մելիք-Ավագյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Իմ սիրտը լեռներում է (ֆիլմ, 1975)

**«Իմ սիրտը լեռներում է»**, 1975 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ֆիլմը նկարահանվել է Վիլյամ Սարոյանի համանուն պիեսի ու «Սպիտակ ձիու ամառը» պատմվածքի հիման վրա։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են Առաջին աշխարհամարտի տարիներին ԱՄՆ-ում։ Այն հայրենիքից գաղթած հայ ընտանիքի մասին է, որ ապրում է աղքատ կյանքով, բայց պահպանում է ազնվությունն ու հայրենի երկրի հիշատակը։

## Դերերում
**Ջոննի* – Գ. Սահակյան
**Բեն-Ալեքսանդր* – Սոս Սարգսյան
**տատիկ* – Արուս Ասրյան
**Ջասպեր Մաք-Գրեգոր* – Ն. Գրիցենկո
*միստր Կոզակ – Ի. Սմոկտունովսկի
*Ջոն Բայրոն – Ազատ Շերենց
**Դրվագներում* - Ա. Աճեմյան, Ց. Վարդազարյան, Լ. Վարդանյան, Ա. Թոփչյան, Ռ. Մարտիրոսյան, Ե. Ներսիսյան, Ռ. Աբովյան, Մ. Քեչողլյան, Ա. Ներսիսյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1975 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1976 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Լևոն Գրիգորյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Առնո Բաբաջանյանի
Ժան Անտուան Հուդոն

**Ժան Անտուան Հուդոն**, (, ), ֆրանսիացի քանդակագործ, եվրոպական դիմապատկերի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։ 1764—1768 թվականներին եղել է ֆրանսիական ակադեմիայի կրթաթոշակառու Հռոմում, ուր ուսումնասիրել է անտիկ արվեստ ու անատոմիա։

## Ստեղծագործություններ
Հուդոնին ճանաչում է բերել «Դիանա» արձանը (գիպս, 1776 թվական, Գոթայի դղյակի թանգարան, ԳԴՀ), ուր բնորդի ազնվականական նրբագեղությունը մարմնավորել է կլասիցիստական խիստ ձևերի մեջ։ Հետագայում Հուդոնը ստեղծել է Լուսավորականության և Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության շրջանի հայտնի ներկայացուցիչների դիմաքանդակների շարք (Ժան Ժակ Ռուսոյի կիսանդրին (գիպս, 1778 թվական, Գեղարվեստական թանգարան, Շվերին), Բ. Ֆրանկլինի (1778 թվական) և Օ. Գ. Միրաբոյի (1791 թվական, երկուսն էլ թրծակավ, Լուվր, Փարիզ) կիսանդրիները, Վոլտերի կիսանդրին (1778 թվական) և արձանը (1781, մարմար, Էրմիտաժ, Լենինգրադ)։

Հուդոնի դիմաքանդակներին բնորոշ է հոգեբանական նրբագծերի հարստությունը, շեշտված արտահայտչականությունը։ Բնականությամբ և պարզությամբ են առանձնանում մանուկների ու կանանց քնարական բնույթի քանդակները («Կնոջ դիմաքանդակը», գիպս, 1787 թվական, Լուվր)։ 1805—1825 թվականներին դասավանդել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում։

## Գրականություն
*  (в пер.)
* 
*  
*  
* 
* ; Kessinger Publishing, 2006, 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

File:Bust of the Marquis de Miromesnil, 1775 CE. From Paris, France. By Jean-Antoine Houdon. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|Արման Թոմաս Հյու, 1775 թ. (Victoria and Albert Museum, Լոնդոն)
File:P1020216 Musée Angers Houdon marbre Voltaire rwk.JPG|Վոլտեր, 1778 թ. (Musée des Beaux-Arts d'Angers, Ֆրանսիա)
File:Juliette Récamier. Buste de Houdon, d'après Chinard. Vue de face.jpg|Մադամ Ռեկամիե
File:Marble bust of Voltaire, 1870-1900 CE. From France. After Jean-Antoine Houdon. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|Վոլտերի մարմարե կիսանդրին, 1870-1900 թթ. Victoria and Albert Museum, Լոնդոն
File:Virginia State Capitol complex - Houdon's Washington, seen from the front.jpg|Ջորջ Վաշինգտոնի արձանը Վիրջինիայի նահանգի Կապիտոլիումում
Houdon-diana.jpg|Դիանա


## Արտաքին հղումներ
* Base Joconde : **obras** del artista dependientes del ministerio de Cultura francés.
* http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/louise-1772-1845-and-alexandre-brongniart-1770-1847  : retrato de Louise Brongniart (1772 - 1845), hija del arquitecto Alexandre-Théodore Brongniart en el Museo Nacional del Louvre.
* http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=rs_display_res&langue=fr&critere=Jean-Antoine+HOUDON+&operator=AND&nbToDisplay=5&x=43&y=7 : obras del artista en el Museo Nacional del Louvre.

* Virtual Gallery
* Jean-Antoine Houdon (1741–1828) (Heilbrunn Timeline of Art History)
* ''Art and the empire city: New York, 1825–1861'', an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Houdon (see index)

Կատեգորիա:1741 ծնունդներ
Կատեգորիա:1828 մահեր
Կատեգորիա:Մոնպառնասի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Իմ սիրտը լեռներում է (այլ կիրառումներ)

**Իմ սիրտը լեռներում է**, կարող է վերաբերել՝
*Իմ սիրտը լեռներում է, Վիլյամ Սարոյանի պիես
*Իմ սիրտը լեռներում է, 1967 թ. նկարահանված կարճամետրաժ ֆիլմ
*Իմ սիրտը լեռներում է, 1968 թ. Տաջիկֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված ֆիլմ
*Իմ սիրտը լեռներում է, 1975 թ. Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված ֆիլմ
NXT թիմային չեմպիոնատ

**NXT թիմային չեմպիոնատ** (), պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի չեմպիոնական տիտղոս «WWE» կազմակերպության «NXT» կրտսեր առաջնության թիմային դիվիզիոնում։

Տիտղոսը գործածվում է գլխավորապես պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի հանդիպումներում, որոնցում մասնակիցները կատարում են նախապես մշակված սցենարներ և ուղղակիորեն չեն մրցակցում միմյանց հետ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի չեմպիոնական տիտղոսներ
Գողը (ֆիլմ, 1995)

**«Գողը»**, 1995 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։

## Սյուժե
Միայնակ հայրն ընտանիքի ապրուստը հոգալու համար մանր գողություններ է կատարում։ Սակայն մի օր գողությունն անելուց հետո նա պատահաբար հանդիպում է տանտիրուհուն, ում սիրահարվում է, ինչից հետո ամեն կերպ փորձում է թաքցնել կատարված գողության հետքերը։

## Դերերում
* Աշոտ Ղազարյան
* Աննա Էլբակյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գեորգի Կևորկովի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուբեն Գևորգյանցի ֆիլմեր
Գողը (ֆիլմ) (այլ կիրառումներ)

**Գողը**, կարող է վերաբերել՝
* Գողը, 1995 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ է
* Գողը (Գյուտ հափշտակողը), 1929 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած համր գեղարվեստական ֆիլմ
Արմինիըն Ռիփորթր

**Արմինիըն Ռիփորթր** ("The Armenian Reporter", «Հայկական լրատու») Միացյալ Նահանգներում տպվող հայկական անգլալեզու անկախ շաբաթաթերթ։

Լույս է տեսել 1967 թվականի նոյեմբերի 2-ից մինչև 2009 թվականւ, Նյու Յորքում, անգլերեն։ Հիմնադիր խմբագիրն է եղել Էդվարդ Պողոսյանը (1927-2006)։ Շաբաթաթերթը ներկայացրել է լուրեր ամերիկահայ գաղութի, Հայաստանի և Արցախ Հանրապետության կյանքից, հանդես գալիս խմբագրականներով։

2006 թվականին վաճառվել է հայաստանյան «CS Media» ընկերությանը։ Պողոսյանի դուստրը՝ Սիլվա Պողոսյանը, մինչև 2009 թվականի մարտի վերջ շարունակել է թերթի հրատարակումը։ 2010-2014 թվականներին թերթը լույս է տեսել միայն օնլայն տարբերակով, 2014 թվականի դեկտեմբերից դադարեցրել է գործունեությունը։

## Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական էլեկտրոնային թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Հումմեթ

**Հումմեթ** («Եռանդ»), ադրբեջանական սոցիալ-դեմոկրատական խումբ։ Ստեղծվել է 1904 թվականի վերջին, ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեին կից՝ մուսուլմանական աշխատավորության շրջանում քաղաքական գործունեություն ծավալելու, նրանց հեղափոխական պայքարի մեջ ներգրավելու, պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմի ոգով դաստիարակելու նպատակով։ Լինելով մասսայական կազմակերպություն, «Հումմեթ»-ը հանդիսացել է տեղական բոլշևիկյան կազմակերպության բաղկացուցիչ մաս։ Տակտիկական նկատառումներով երբեմն հանդես է եկել որպես ինքնուրույն կազմակերպություն։

## Ստեղծումը
«Հումմեթ»-ի ստեղծմանը մասնակցել են Պ. Ջափարիձեն, Ա. Ստոպաևին և Ս. էֆենդիևը։ «Հումմեթ»-ի ղեկավար գործիչներն են եղել նաև Մ. Ազիզբեկովը, Ա. Ախունդովը, Ն. Նարիմանովը, Մ. Շահումյանը և ուրիշներ։ 1905-1907 թվականների ռուսական հեղափոխության շրջանում «Հումմեթ»-ը մասնակցել է գործադուլների կազմակերպմանը, Բաքվի սովետի, նավթարդյունաբերության բանվորների միության աշխատանքներին, տարածել թռուցիկներ։ 1904 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1905 թվականի փետրվարը կազմակերպությունը հրատարակել է «Հումմեթ» հեկտոգրաֆին թերթը։

## Հետագա գործունեություն
1907-1911 թվականներին կատարված ձերբակալությունները թուլացրել են կազմակերպությունը։ «Հումմեթ»-ի գործունեությունն ակտիվացել է 1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխությունից հետո։ Բաքվի շրջակայքում և Ադրբեջանի մյուս քաղաքներում ստեղծվել են «Հումմեթ»-ի բաժանմունքներ և խմբեր։ 1917 թվականի հուլիսի 3 (16)-ից վերսկսվել է «Հումմեթ» թերթի հրատարակումը։ «Հումմեթ»-ի ներկայացուցիչները ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի հետ մասնակցել են ՌՍԴԲ (բ) կ VI համագումարին։ Բաքվի կոմունայի անկումից հետո «Հումմեթ»-ն անցել է ընդհատակ։ Նրա անդամներից շատերը մեկնել են Աստրախան, որտեղ ստեղծել են բյուրո և հրատարակել «Հումմեթ» թերթը։ 1920 թվականի փետրվարին «Հումմեթ»-ի և ՌԿ (բ) կ Բաքվի կազմակերպության միավորումով ստեղծվել է Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցությունը։

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կուսակցություններ
Հունիսյան ճգնաժամ

**Հունիսյան ճգնաժամ 1917**, Ռուսաստանում երկրորդ քաղաքական ճգնաժամը (առաջինը՝ Ապրիլյան ճգնաժամ 1917) փետրվարից հոկտեմբեր ընկած ժամանակամիջոցում։ Առաջացել է ժողովրդական զանգվածների և իշխանության միջև, հաշտության և հողի հարցերի շուրջ, անհաշտ հակասությունների հետևանքով։ Բանվորների և զինվորների դեպուտատների խորհուրդների համառուսաստանյան առաջին համագումարը (հունիսի 3-24) հունիսի 16-հուլիսի 7, որտեղ մեծամասնություն էին կազմում էսէռներն ու մենշևիկները, պաշտպանեց բուրժուական ժամանակավոր կառավարությունը և մերժեց պատերազմը դադարեցնելու ու ամբողջ իշխանությունը խորհուրդներին հանձնելու բոլշևիկների պահանջը։ Ժամանակավոր կառավարության հակադեմոկրատական գործողությունները հանգեցրին Պետրոգրադի 29 գործարանների բանվորների գործադուլին հունիսի 8 (21)։ Ելույթին կազմակերպված բնույթ տալու համար ՌԽԴԲ (բ)Կ Կենտկոմը և Պետրոգրադի կոմիտեն հունիսի 10 (23)-ին նշանակեցին բանվորների և զինվորների խաղաղ ցույց։ Խորհուրդների համագումարը համաձայնողականների պահանջով արգելեց ցույցը։ Բոլշևիկներին մեղադրեցին «ռազմական դավադրության» մեջ։ ՌԽԴԲ (բ)Կ Կենտկոմը, չցանկանալով հակադրվել համագումարին, դադարեցրեց ցույցը՝ դժվարությամբ զսպելով բանվորների և զինվորների հեղափոխական խանդավառությունը։ Կադետները, էսէռները և մենշևիկները կշտամբեցին բոլշևիկներին, հեղափոխական բանվորներին ու զինվորներին։ Վախենալով կորցնել ժողովրդի վստահությունը՝ էսէռա-մենշևիկյան ղեկավարները համագումարում ստիպված կայացրին որոշում՝ հունիսի 18 (հուլիսի 1-ին) ընդհանուր քաղաքական ցույց անցկացնելու մասին, ի նշան ժամանակավոր կառավարության նկատմամբ վստահության։ Հակառակ համաձայնողականների սպասումների, բոլշևիկների կազմակերպած ցույցը, որին մասնակցեց 500 հազար մարդ, անցավ «Ամբողշ իշխանությունը խորհուրդներին», «Կորչեն 10 կապիտալիստ մինիստրները», «Հաց, հաշտություն, Ազատություն» լոզունգներով։ Այդպիսի լոզունգներով ցույցեր եղան նաև Մոսկվայում, Մինսկում, Իվանովո-վոզնեսենսկում, Տվերում, Խարկովում և այլ քաղաքներում։ Հունիսյան ճգնաժամը չվերաճեց բուրժուական իշխանության ընդհանուր ճգնաժամի, բայց այն ի հայտ բերեց բանվորների ու զինվորների պահանջների և գործողությունների ամրապնդվող միասնությունը և ժողովրդական զանգվածների վրա բոլշևիկյան կուսակցության աճող ազդեցությունը։ Նրա ծնող պատճառները չվերացվեցին, որի արդյունքը եղան հետագա դեպքերըː

## Արտաքին հղումներ
* Հունիսյան ճգնաժամ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Արմինիըն Ուիքլի

**«Արմինիըն Ուիքլի»** ("Armenian Weekly", «Հայկական լրատու») շաբաթաթերթ։

Լույս է տեսնում 1934 թվականից, Բոստոնում՝ անգլերեն։ 1934-1969 թվականներին լույս է տեսել "Hairenik Weekly" («Հայրենիք շաբաթաթերթ») անունով։

ՀՀԴ Ամերիկայի արևելյան շրջանի կենտրոնական կոմիտեի պաշտոնաթերթ։ Ամերիկաբնակ անգլախոս հայ երիտասարդությանը հաղորդակից է դարձնում ՀՀԴ գաղափարախոսությանը, Հայ դատի խնդիրներին, հայ ժողովրդի հին ու նոր պատմությանը, մշակույթին։ Առաջին անգամ այս թերթի էջերում է տպագրվել Վիլյամ Սարոյանի անդրանիկ պատմվածքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական էլեկտրոնային թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Ցզիլին Նորթիսթ Թայգերս

**«Ցզիլին Նորթիսթ Թայգերս»** (չին.` 吉林通钢东北虎, անգլ.` *Jilin Northeast Tigers*), չինական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի (CBA) հյուսիսային դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Ցզիլին քաղաքում։ Տան հանդիպումներն անցկացնում է «Պուդոնգ Յուանշեն գիմնազիում» մարզապալատում։

Ակումբն հիմնադրվել է 1956 թվականին, սակայն պրոֆեսիոնալ մակարդակով սկսել է հանդես գալ 1998 թվականից։

2004–05 մրցաշրջանի ավարտին թիմն ընդհանուր արդյունքով զբաղեցնում է հյուսիսային դիվիզիոնի չորրորդ տեղը, սակայն քառորդ եզրափակչում դուրս է մնում մրցապայքարից։ Թիմը նույն ճակատագիրն է ունենում հաջրոդ 2005–06 մրցաշրջանում։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Չինական բասկետբոլային ակումբներ
Հունա-բակտրիական թագավորություն

**Հունա-բակտրիական թագավորություն**, ստրկատիրական պետություն Միջին Ասիայում, որն սկզբնապես ընդգրկել է Բակտրիան, Սոգդը, Մարգիանեն։ Առաջացել է մ.թ.ա. մոտ 250 թվականին, Սելևկյանների պետության թուլացման հետևանքով։
Հիմնել է Բակտրիայի Սելևկյանների փոխարքա Դիոդոտոսը։ Դեմետրիոս 1 (մ.թ.ա. մոտ 189 թվականից մոտ 167 թվական) թեև ընդարձակել է Հունա-բակտրիական թագավորությունը՝ ընդգրկելով ժամանակակից Աֆղանստանի և Հյուսիսային Հնդկաստանի որոշ շրջաններ, այն մ.թ.ա. մոտ 175 թվականին տրոհվել է Հունա-բակտրիական թագավորության և Հունա-հնդկական թագավորության։ Մ.թ.ա. 140—130 թվականներին Հունա-բակտրիական թագավորությունը դադարել է գոյություն ունենալուց։ Նրա տարածքում առաջացել է Քուշանական թագավորությունը։

## Տնտեսություն
Հունա-բակտրիական թագավորության ժամանակաշրջանում Միջին Ասիայում զարգացել են ստրկատիրական հարաբերությունները, արհեստները, քաղաքները Բակարիա, Անտիոք-Մարգիանե (այժմ՝ Մարի), Մարականդա (այժմ՝ Սամարղանդ) և այլն], առևտուրը (Իրանի, Հնդկաստանի, Չինաստանի հետ)։ Օազիսներում զբաղվել են խաղողագործությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ։ Հունա-բակտրիական թագավորության արվեստը կազմել է արևելյան հելլենիզմի գեղարվեստական դպրոցներից մեկը և կարևոր դեր է խաղացել Միջին և Կենտրոնական Ասիայի արվեստի հետագա զարգացման մեջ։

Կատեգորիա:Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի պատմություն
Կատեգորիա:Բակտրիա
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 3-րդ դարի հիմնադրումներ
Ազգային պարկ

[մինի|Ստորին լիճը Բանիֆի ազգային պարկում ([Ալբերտա|Ալբերտա նահանգ, Կանադա)]]

**Ազգային պարկ կամ ազգային այգի**, բնության հատուկ պահպանվող տարածք, բնապահպանական, գիտահետազոտական պետական հիմնարկ, օրենքով սահմանված, առանձնացված գիտական, կրթական, բնապահպանական, պատմամշակութային, գեղագիտական, ռեկրեացիայի և այլ արժեքներ ներկայացնող տարածք, որը ստեղծվում է բնական պաշարների, լանդշաֆտների, բնության ու պատմամշակութային հուշարձանների պահպանության, հանգստի և ճանաչողական, զբոսաշրջության կազմակերպման ու տնտեսական գործունեության նպատակներով։ Ըստ գործառական նշանակության, պահպանության և օգտագործման բնույթի՝ ազգային պարկում առանձնացվում են հատուկ գոտիներ. արգելոցային՝ պահպանության խիստ ռեժիմով, ռեկրեացիայի՝ հանգստի և զբոսաշրջության կազմակերպման, տնտեսական՝ ազգային պարկի ռեժիմին համապատասխան տնտեսական գործունեության ծավալման համար։

Առաջին ազգային պարկը կազմավորվել է 1872 թ.-ին՝ ԱՄՆ-ում (Ելոուսթոն գետի վերնագավառում)։

Հայաստանում գործում են Սևան և Դիլիջան ազգային պարկերը, որոնց ընդհանուր տարածքը կազմում է 178102 հա.։

## Տես նաև
* Հայաստանի բնության պահպանվող տարածքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին ՀՀ օրենքը

Կատեգորիա:Բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Հումորալ կարգավորում

**Հումորալ կարգավորում**, (լատիներեն humor — հեղուկ), կենսագործունեության պրոցեսների կարգավորման մեխանիզմներից մեկը, որն իրականացվում է օրգանիզմի հեղուկ միջավայրի (արյուն, ավիշ, հյուսվածքային հեղուկ) միջոցով։ Հումորալ կարգավորմանը նպաստում են բջիջների, հյուսվածքների և օրգանների կենսագործունեության ընթացքում արտազատվող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերը՝ նյութափոխանակության արգասիքները, հորմոնները, իոնները և այլն։

Հումորալ կարգավորումն առաջնակարգ նշանակություն ունի ստորակարգ կենդանիների համար։ Առավել բարձրակարգ կենդանիների և մարդու մոտ այն ենթարկվում է նյարդային կարգավորմանը և նրա հետ կազմում միասնական համակարգ՝ նյարդահումորալ կարգավորում։ Նյութափոխանակության արգասիքներն ազդում են ոչ միայն անմիջականորեն էֆեկտոր օրգանների, այլև զգացող նյարդային վերջույթների և նյարդային կենտրոնների վրա՝ առաջացնելով համապատասխան ռեակցիա։ Օրինակ, եթե ծանր ֆիզիկական աշխատանքի հետևանքով արյան մեջ ավելանում է COշ-ի պարունակությունը, ապա դրանից գրգռվում է շնչառական կենտրոնը, արագանում է շնչառությունը և COշ-ի ավելցուկը հեռացվում է օրգանիզմից։ Նյարդային ազդակների հաղորդումը քիմիական նյութերի՝ մեդիատորների միջոցով (հումորալ ճանապարհով) իրականանում է կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգում։ Օրգանիզմի հեղուկ միջավայրերի կենսաբանական ակտիվությունը պայմանավորված է կատեխոլամինների (ադրենալին, նորադրենալին և այլն), ացետիլխոլինի, հիստամինի, սերոտոնինի և այլ կենսածին ամինների որոշ պոլիպեպտիդների ու ամինաթթուների փոխհարաբերությամբ, իոնների, միկրոտարրերի պարունակությամբ, ֆերմենտային համակարգերի վիճակով և այլն։ Հումորալ-հորմոնային խանգարումները նախորդում են ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաների փոփոխություններին կամ ախտաբանական երևույթների առաջացմանը։

Կատեգորիա:Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից
Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Պուտորանի սարավանդ

մինի|Պուտորանի սարավանդ
**Պուտորանի սարավանդ**, առավել բարձրադիր և խիստ կտրտված լեռնազանգված Միջին Սիբիրական սարահարթում, Պյասինա և Խետա գետերի վերնագավառում, և Ստորին Տունգուսկայի աջափնյա վտակների ավազանում, ՌԽՖՍՀ Կրասնոյարսկի երկրամասի հս-արմ-ում։ Բարձրությունը մինչև 1701 է։ Ռելիեֆում զուգակցվում են հարթ սարավանդները, մնացորդային սեղանաձև լեռները և խոր (մինչև 500-800 մ) հովիտները։ Լանջերը՝ մինչև 500 մ բարձրությունները, անտառածածկ են, 500-700 մ՝ թփուտային տունդրան է, ջրբաժան ընդարձակ տարածություններում՝ քարքարոտ, քարաքոսային տունդրան։

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սարահարթեր
Կատեգորիա:Սարահարթեր այբբենական կարգով