Լարիսա Վոլպերտ

**Լարիսա Իլյինիչնա Վոլպերտ** (; ), խորհրդային և էստոնացի շախմատիստուհի և գրականագետ, գրոսմայստեր (1978): Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1989): ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1955)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լենինգրադում: Շախմատ է սովորել Լենինգրադի Պիոներների պալատում, համամիութենական մրցումներին մասնակցել է 1945 թվականից։ 1947 թվականին Լենինգրադի շախմատի կանանց առաջնությունում գրավել է առաջին տեղը, հաջորդ տարի բաժանել է 1-2-րդ տեղերը։  Այնուհետև 1949 թվականին շախմատի համամիութենական մրցումներում գրավեց հինգերորդ տեղը։ Նույն թվականին ավարտել է Լենինգրադի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը; «Ժան-Ռիշար Բլոկի հրապարակախոսությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին» դիպլոմային աշխատանքը կատարվել է պրոֆ։

Ակտիվ դիրքային ոճի շախմատիստուհի: 1954 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն։ Նույն թվականին 2-0 հաշվով հաղթեց չեխ շախմատիստուհի Նինա Գրուշկով-Բելսկայային ԽՍՀՄ-Չեխոսլովակիա խաղում։ 1955 թվականին տ.գ. Խատիսովայի ղեկավարությամբ պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Ժան-Ռիշար բլոկի հրապարակախոսությունը» թեմայով։  Աշխարհի առաջնության մրցումների մասնակից (1955-1961), այդ թվում՝ հավակնորդների մրցաշարեր. 1955-2-րդ, 1959-3-րդ, 1961-7-9-րդ տեղեր: 1958 թվականին կիսել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի տիտղոսը, իսկ 1959 թվականին դարձել է երկրորդ անգամ միանձնյա չեմպիոն՝ հաղթելով Կիրա Զվորիկինային (2½: 1½)։ Չեխոսլովակիայի առաջնությունում զբաղեցրել է 1-ին տեղը (1957, մրցույթից դուրս) և Թբիլիսիի միջազգային մրցաշարում (1960)։ ԽՍՀՄ-ի և Լենինգրադի թիմի կազմում մասնակցել Է ԳԴՀ-ի, Չեխոսլովակիայի, ՍՖՌՀ-ի և Բուդապեշտի շախմատիստների հետ խաղերին:

1962 թվականից Վոլպերտը դասավանդել է Պսկովի պետական համալսարանում (ավագ դասախոս, 1967 թվականից՝ ռուս գրականության ամբիոնի դոցենտ)։ Ուշագրավ է նրա հանդիպումը Նադեժդա Մանդելշտամի հետ։ Լենինգրադի շախմատի չեմպիոն (1964): 1977 թվականից Էստոնիայի Տարտուի համալսարանում դասավանդել է ռուս բանասիրություն: 1978 թվականին Վոլպերտը ստացել է կանանց շախմատի միջազգային գրոսմայստերի կոչում։

Նրա գիտական աշխատությունները հիմնականում նվիրված են Պուշկինի և Լերմոնտովի պոեզիային, հատկապես ֆրանսիական գրականության հետ կապված: 1989 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Պուշկինը և հոգեբանական ավանդույթը XVIII դարի վերջի ֆրանսիական գրականության մեջ-XIX դարի առաջին երրորդը»: 1990 թվականից պրոֆեսոր է, 1993 թվականից՝ Տարտուի համալսարանի էմերիտուս պրոֆեսոր։

Մահացել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։

## Ընտանիք
* Հայր-Իլյա Եվգենիևիչ Վոլպերտ (1891-1979), հոգեբույժ և հոգեթերապևտ: Մայր-Գադասյա Շլիոմովնա Գուրևիչ(1897-1980), ծնունդով Լյուցինից, ակնաբույժ:
* Եղբայր-Եվգենի Իլյիչ Վոլպերտ (1921-2010), բժիշկ և գիտնական անհետաձգելի սրտաբանության ոլորտում։
* Ամուսինը՝ Պավել Սեմենովիչ Ռեյֆմանը (1923-2012), Տարտուի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ռուս գրականության մասնագետ, լրագրող և 19-րդ դարի քննադատություն, Ռուսաստանում գրաքննության պատմության հետազոտող:

## Հիմնական գիտական աշխատություններ
* Պուշկինը և հոգեբանական ավանդույթը ֆրանսիական գրականության մեջ, (XVIII դարի վերջին-XIX դարի սկզբին ռուս-ֆրանսիական գրական կապերի խնդրին: Տալլին. 216 էջ
* Ստեղծագործական խաղ Ֆրանսիական գրականության մոդելների վրա. Պուշկին և Ստենդալ: Ռուսական մշակույթի լեզուներ, 1998: 327 էջ, լ. պորտր. ISBN 5-7589-0045-9.
* Լերմոնտով և Ֆրանսիայի գրականություն. Էստոնիայի լեզվի հիմնադրամ, 2005. 318, էջ.ԻՍԱԲՆ 9985-79-132-0
* Պուշկինի Ֆրանսիա. Սանկտ Պետերբուրգ: Ալետեյա, 2007. --  572, Պ.ԻՍԱԲՆ 978-5-91419-011-5
* Լերմոնտովը և Ֆրանսիայի գրականությունը: Երկրորդ՝ վերանայված և լրացված: Սանկտ Պետերբուրգ.: Ալետեյա. 2008. -297, էջ., լ. ցվ. պորտր. ISBN 978-5-91419-114-3
* Լերմոնտովը և Ֆրանսիայի գրականությունը: Երրորդ հրատարակություն, ուղղեց. լրացվում է: Տարտուի առցանց հրատարակություն: 2010
* Պուշկինի Ֆրանսիա. Երկրորդ հրատարակություն. Վերանայված և լրացված: Առցանց հրատարակություն. Տարտու 2010

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Шиповский С.* Игра и жизнь.  // «64». — 1978. — № 10. — С. 9.
* *Гродзенский С.* От науки — к шахматам, от шахмат — к науке . // «64 — Шахматное обозрение». — 1983. — № 5. — С. 2—3.
* Наш новый доктор . // «64 — Шахматное обозрение». — 1990. — № 2. — С. 13.
* *Салупере С.* Профессор шахмат, гроссмейстер филологии. (интервью с Л. Вольперт)  // «64 — Шахматное обозрение». — 1996. — № 5. — С. 52.
* *Корчной В. Л.* К юбилею вольнодумицы // Ruthenia: интернет-проект Объед. гуманитар. изд-ва и Каф. рус. лит. Тартуского ун-та. — Тарту, 2001. То же: Вести Неделя Плюс (Таллин). — 2001. — 30 марта. — С. 10.
* *Лотман Ю. М.* Пушкин в роли Пушкина // *Вольперт Л. И.* Пушкин в роли Пушкина: творческая игра по моделям французской литературы. Пушкин и Стендаль. — М., 1998. — С. 7. То же: Вышгород. — 1997. — № 4/5. — С. 44.
* *Сидяков Л. С.* Предисловие // *Вольперт Л. И.* Пушкин в роли Пушкина: творческая игра по моделям французской литературы. Пушкин и Стендаль. — М., 1998. — С. 9-10.
* *Гречаная Е. П.* Школа игры и мысли // *Вольперт Л. И.* Пушкинская Франция: интернет-публикация. — изд. 2-е, испр. и доп. — Тарту, 2010. — С. 7-9.
* *Чистова И. С.* Предисловие // *Вольперт Л. И.* Лермонтов и литература Франции: интернет-публикация. — изд. второе, испр. и доп. —Тарту, 2010. — С. 6-7.
* *Кафанова О. Б.* Яркий и удивительный талант: к 85-летию со дня рождения Ларисы Ильиничны Вольперт // Ruthenia: интернет-проект Объед. гуманитар. изд-ва и Каф. рус. лит. Тартуского ун-та. — Тарту, 2011.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Личная карточка Ларисы Вольперт на сайте 365chess.com
* Страница Л. И. Вольперт на сайте Ruthenia
* 
* Персональный сайт Л. И. Вольперт
* «Субъектив: лицом к лицу. Лариса Вольперт». Эстонское национальное телевидение, 2001 г.
* Фотогалерея Павла Семеновича Рейфмана и Ларисы Ильиничны Вольперт.