Հնդկական ճարտարապետություն

[մինի|''Լաքշմանա տաճար,[Կհաջուրահո*]]
*'Հնդկական ճարտարապետություն*', ճարտարապետական ոճ՝ արմատավորված իր պատմության, մշակույթի և կրոնի մեջ։

Զարգացում է ապրել տարածության և ժամանակի մեջ՝ անընդհատ իրականացնելով նոր գաղափարներ։ Մշտապես կիրառելով ճարտարապետական նորագույն լուծումներ՝ իր ամբողջ պատմության ընթացքում պահպանել և պահպանում է զարգացման շարունակականությունը։ Վաղ շրջանի ճարտարապետական աշխատանքներ հայտնաբերվել են Հնդկական [[Քաղաքակրթություն|քաղաքակրթության]] մեջ (մ.թ.ա. 2600-1900), որը բնութագրվում է քաղաքների և տների հոյակապ դասավորությամբ։ Կրոնը և թագավորությունը, ըստ երևույթին, մեծ ազդեցություն չեն թողել այս քաղաքների պլանավորման և ձևավորման վրա։

== Հնդե–բուդդայական ճարտարապետություն ==
[[Մաուրյաների պետություն|Մաուրյան կայսրության]] և [[Գուպտա կայսրություն|Գուպտաների]] խոշոր պետության ու նրանց իրավահաջորդների օրոք կառուցվել են բուդդայական ճարտարապետական հոյակապ համալիրներ։ Ավելի ուշ [[Հնդկաստան|Հարավային Հնդկաստանում]] կառուցվել են այնպիսի տաճարներ, ինչպիսիք են Չենակեսավան (*Chennakeshava*) Բելուրում և Սամանաթհապուրայում (*Somanathapura*), Խոյսալեսվարան (*Hoysaleswara* ) Խալեբիդում, Արևի տաճարը Կոնարակում, Ռանգանաթխայի տաճարը Շրիրանգամում։ [[Անգկոր Վատ|Անգկոր-Վատը]], [[Բորոբուդուր]]ը և բուդդիստական ու հինդուիստական այլ տաճարներ ցույց են տալիս հնդկական ճարտարապետության ուժեղ ազդեցությունը [[Հարավարևելյան Ասիա]]յի ճարտարապետության վրա, քանի որ դրանք կառուցվել են գրեթե նույն՝ հնդկական ավանդական կրոնական շինությունների ոճով։

«Vastu Shastra» ավանդական համակարգը ծառայում է որպես «Feng shui» հնդկական տարբերակ՝ ազդելով քաղաքային պլանավորման, ճարտարապետության և [[էրգոնոմիկա]]յի վրա։ Դեռ պարզ չէ, թե որ համակարգն է ավելի հին, բայց երկուսն էլ պարունակում են որոշակի նմանություններ։ «Feng shui»-ն առավել հաճախ են օգտագործում ամբողջ աշխարհում։ «Vastu Shastra»-ն հայեցակարգային կերպով նման է «Feng shui»-ն. փորձում է ներդաշնակեցնել տան մեջ էներգիայի հոսքը՝ կյանքի ուժը, բայց տան կառուցվածքի մեջ կան տարբերություններ, օրինակ՝ «Vastu Shastra»-ն հաշվի չի առնում տան մեջ առարկաների ճիշտ դասավորվածության անհրաժեշտությունը։

== Հնդե-իսլամական ճարտարապետություն ==
Արևմուտքից իսլամական ազդեցության տարածման հետևանքով հնդկական ճարտարապետությունը հարմարվել է կրոնական նոր ավանդույթներին։ [[Ֆատեհպուր Սիկրի]]ն, [[Թաջ Մահալ]]ը, Կարմիր բերդը այս դարաշրջանի գլուխգործոցներն են, որոնք զբոսաշրջիկների կողմից ընկալվում են որպես Հնդկաստանի խորհրդանիշներ։ Բրիտանական գաղութային տիրապետության շրջանում Հնդկաստանում ի հայտ են եկել այնպիսի ճարտարապետական ոճեր, ինչպիսիք են հնդո-սարացենիկ և [[Նեոգոթիկա (ճարտարապետություն)|նեո-գոթական]] ոճերը։ Վիկտորիա հուշահամալիրը և Չաթրապաթի Շիվաջի երկաթուղային կայարանը ամենավառ օրինակներն են։

Հնդկական ճարտարապետությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել Արևելյան և Հարավարևելյան Ասիայի վրա [[բուդդիզմ]]ի տարածման հետևանքով։ Բազմաթիվ հնդկական ճարտարապետական առանձնահատկություններ, ինչպիսիք են տաճարի որմնանկարները, գագաթները, աշտարակները, դարպասները, դարձել են ասիական մշակույթի նշանավոր խորհրդանիշներ, որոնք ամենից շատ օգտագործվում են Արևելյան և Հարավարևելյան Ասիայում։

== Հնդկական ժամանակակից ճարտարապետություն ==
Ժամանակակից հնդկական ճարտարապետությունը ավելի տիեզերական է։ Քաղաքները շատ կոմպակտ են և խիտ բնակեցված։ Նարիման Փոյնթը (*Nariman Point*) [[Մումբայ]]ում հայտնի է ար-դեկո ոճի նշանավոր շինություններով։ Հնդկաստանի ճարտարապետական վերջին գլուխգործոցներից մեկը՝ [[Լոտոսի տաճար]]ը, տպավորիչ է իր ճարտարապետությամբ։

== Պատկերասրահ ==
<gallery mode="packed" heights="180">
Պատկեր:Mohenjodaro Sindh.jpeg|*Մոհենջո-Դարոյի ավերակները*
Պատկեր:Taj Mahal 2, Agra, India.jpg|*Թաջ Մահալ (աշխարհի 7 հրաշալիքներից մեկը)*
Պատկեր:Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus at night, Mumbai, Maharashtra, India (2003).jpg|*Չաթրափաթի Շիվաջի կայարան*
Պատկեր:Lotus Temple in New Delhi 03-2016.jpg|*Լոտոսի տաճար (հնդկական ժամանակակից ճարտարապետության վառ օրինակ)''


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հնդկաստանի ճարտարապետություն