Միխայիլ Վիկտորով

**Միխայիլ Վլադիմիրովիչ Վիկտորով** (ռուսերեն՝ *Михаи́л Влади́мирович Ви́кторов.* ), խորհրդային ռազմական գործիչ, Բալթյան, Սևծովյան, Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմերի, բանվորագյուղացիական կարմիր բանակի ռազմածովային ուժերի հրամանատար,  նավատորմի 1-ին աստիճանի ֆլագման (1935): ԽՍՀՄ Կենտգործկոմի անդամ, ԽՍՀՄ 1-ին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողովրդական կոմիսարին կից ռազմական խորհրդի անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել ու մեծացել է սպայի ընտանիքում: Ավարտել է Յարոսլավլի կադետական կորպուսը (1910), ռազմածովային կադետական կորպուսը (1913 թ., ընդ որում՝ արժանացել է ոսկե կրծքանշանի, ստացել միչմանի կոչում ), Միննայի (1915 թ.) և շտուրմանական (1917 թ.) սպայական դասընթացները,  ռազմածովային ակադեմիային առընթեր կատարելագործման դասընթացները (1924)։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է Բալթյան նավատորմի նավերում։ Բալթյան նավատորմի 1-ին անձնակազմի շարքերում մասնակցել է Մոոնզունդի ճակատամարտին: 1917 թվականին լեյտենանտի կոչումով ծառայել է «Քաղաքացի» / «Гражданин» զրահանավի վրա՝ որպես ավագ շտուրման։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո անցել է բոլշևիկների կողմը և մասնակցել Նարվայի մոտ դեսանտ իջեցնելու գործողությանը (1918 թ.)։ 1918 թվականի նոյեմբերից մինչև 1919 թվականի հունիս ծառայել է «Օլեգ» հածանավի վրա, նախ՝ որպես ավագ շտուրման, այնուհետև՝  հրամանատարի 1-ին օգնական: 1919 թվականի հունիսից մինչև 1920 թվականի ապրիլը եղել է « Վսադնիկ » կործանիչի, 1920-ի օգոստոսից մինչև 1921-ի մարտ ամիսը՝ «Անդրեյ Պերվոզ» և «Գանգուտ» գծանավերի հրամանատարը: Նա մասնակցել է Կրոնշտադտի ապստամբության ճնշմանը, որից հետո նշանակվել է Կրոնշտադտի ծովային ավագ ղեկավար, իսկ 1921 թվականի մայիսին՝ Բալթյան ռազմածովային ուժերի ղեկավար։ 1924 թվականին ավարտել է ռազմածովային ակադեմիային առընթեր կատարելագործման դասընթացները, այդ նույն տարվա  հունիսին նշանակվել Սևծովյան ռազմածովային ուժերի պետ։ 1924 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1926 թվականի ապրիլը պաշտոնավարել է որպես Կարմիր բանակի ռազմածովային ուժերի ջրագրական / հիդրոգրաֆիկ վարչության պետ, 1926 թվականի ապրիլից՝ Բալթյան ռազմածովային ուժերի պետ։ 1932 թվականին անդամագրվել է ԽՄԿԿ(բ) կուսակցությանը։ 1932 թվականի մարտին նշանակվել է Հեռավոր Արևելքի ռազմածովային ուժերի պետ։ 1935 թվականին Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի ստեղծումից հետո նշանակվել է այս նավատորմի առաջին հրամանատար ։

1937 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ նավատորմի 1-ին աստիճանի ֆլագման Վ.Մ.Օռլովի ձերբակալությունից հետո, Վիկտորովը նշանակվել է Կարմիր բանակի ռազմածովային ուժերի պետ: Նույն թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ 1-ին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ 1937 թվականի վերջի դրությամբ մոտ 1400 մարդ հեռացվել է նիա ենթակայության տակ գտնվող հաստատություններից՝ զտումների հետևանքով։

### Ձերբակալություն և մահապատիժ
1937 թվականի դեկտեմբերի 28-ին  (այլ աղբյուրների համաձայն՝ 1938 թվականի մարտի 27-ին  ) Վիկտորովն ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից և դրվել ռազմածովային ուժերի ժողովրդական կոմիսարիատի ղեկավար կազմի վարչության տրամադրության տակ։ 1938 թվականի ապրիլի 22-ին ձերբակալվել է։ Հետաքննության ընթացքում խոստովանել է, որ 1933 թվականին հավաքագրվել ու ընդգրկվել է Յա. Բ. Գամառնիկի դավադրական կազմակերպության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ ավելի քան 300 հրամանատարներ են ձերբակալվել Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի «հակասովետական ռազմական դավադրության» գործով, դավադրություն, որն իբր գլխավորել է Վիկտորովը : Նա մեղադրվել է վնասարարության մեջ, 1938 թվականի օգոստոսի 1-ին դատապարտվել մահապատժի և գնդակահարվել։ Հետմահու՝ 1956 թվականի մարտի 14-ին արդարացվել է։

## Ընտանիք
* Կինը՝ Քսենիա Նիկոլաևնա Կրավկովան (Մաքսիմովան) (1892-1978), դեղագետ Ն.Պ. Կրավկովի այրին էր:
* Որդին՝ Յուրի Միխայլովիչ Վիկտորովը (1930 - մոտ 1948), անհետ կորել է որսի ժամանակ։

## Պարգևներ
* Սուրբ Ստանիսլավի III աստիճանի շքանշան՝ թրերով ու ժապավենով (11.1.1916)
* Լենինի շքանշան (1935)
* Կարմիր դրոշի շքանշան (20.02.1928)
* Կարմիր աստղի շքանշան (1933)

## Հիշատակ
* Վլադիվոստոկի Ծովակալական զբոսայգում՝ Սպաների տան մոտ տեղադրվել է Մ.Վ. Վիկտորովի կիսանդրին (2021 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *[[:ru:Близниченко, Сергей Сергеевич|Близниченко С. С.]] К 115-летию со дня рождения флагмана флота 1 ранга (адмирала флота) Михаила Владимировича Викторова. // Военно-исторический архив. / Բլիզնիչենկո Ս.Ս.* 1-ին աստիճանի (նավատորմի ծովակալ) Միխայիլ Վլադիմիրովիչ Վիկտորովի նավատորմի դրոշակակիրի ծննդյան 115-ամյակին: // Ռազմական պատմական արխիվ. - 2009 թ. - Թիվ 5: — Էջ 72-92։
* * / Զայցև Յու.* *Մ.* Միխայիլ Վլադիմիրովիչ Վիկտորով. շտրիխներ ֆլագմանի դիմանկարին. Մենագրություն. — Վլադիվոստոկ: TOVMI im. S.O. Makarova VUNTS Navy «VMA», 2010 թ. — 92 թ.
*  / Զայցև Յու. Մ., Բլիզնիչենկո Ս. Ս. Անհիմն բռնադատված՝ հետմահու վերականգնված։ // Ռազմա-պատմական հանդես . - 2013 թ. - Թիվ 1: - էջ 55-60 .
* 
* *Павлович Н. Б. Лучший из командующих флотами. // Флагманы [Сборник воспоминаний и очерков о репрессированных флотоводцах / Сост. А. П. Аристов и др.]. — М.: Воениздат, 1991. — 281 с. — (Временем разрешено); [[:ru:Special:BookSources/5203006911|ISBN 5-203-00691-1]]. / Պավլովիչ Ն.Բ.* Նավատորմի հրամանատարներից լավագույնը: // Ֆլագմաններ [Հուշերի և էսսեների ժողովածու նավատորմի բռնադատված հրամանատարների մասին / Կազմողներ՝ Ա.Պ. Արիստով և ուրիշներ]: - Մ.: Վոենիզդատ, 1991: — 281 էջ. — (թույլատրվել է ժամանակավորապես); ISBN 5-203-00691-1 .
* *Узбекова Д. Г. Кравковы: два поколения ученых из Рязани / Д. Г. Узбекова — М.:Вече, 2014—352 с. [[:ru:Special:BookSources/9785444418062|ISBN 978-5-4444-1806-2]] / Ուզբեկովա Դ. Գ.* Կրավկովներ. ռյազանցի գիտնականների երկու սերունդ / Դ. Գ. Ուզբեկովա - Մ.: Վեչե, 2014-352 էջ. ISBN 978-5-4444-1806-2

Կատեգորիա:1894 ծնունդներ
Կատեգորիա:1938 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հունվարի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4
Կատեգորիա:Օգոստոսի 1 մահեր