Հարյուր եվրո թղթադրամ

**Հարյուր եվրո թղթադրամ** (**€100**), եվրոյի բարձր արժեքի թղթադրամներից մեկը, օգտագործվում է 2002 թվականից եվրոյի (դրամական տեսքով) ներդրումից հետո։ Այս թղթադրամը օգտագործվում է 25 երկրներում (և Կոսովոյում), որոնք ընդունել են եվրոն որպես իրենց միակ արժույթ՝ ներկայացնելով մոտ 350 միլիոն մարդ։ 2024 թվականի հուլիսին եվրոգոտում շրջանառությունում գտնվող հարյուր եվրո թղթադրամների թիվը գնահատվել է 3,987,000,000։ Այս թղթադրամը երրորդ ամենագործածու արժույթն է՝ կազմելով ընդհանուր թղթադրամների 13.3%-ը։

Եվրոպա շարքի 100 եվրո թղթադրամի դիզայնը ներկայացվել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 17-ին և շուկա է դուրս եկել 2019 թվականի մայիսի 28-ին։

## Պատմություն
Եվրոն ներդրվել է 1999 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն դարձել է Եվրոպայում 300 միլիոնից ավելի մարդու արժույթը։ Գոյության առաջին երեք տարիների ընթացքում այն եղել է անտեսանելի արժույթ՝ օգտագործվելով միայն հաշվապահությունում։ Եվրոյի դրամական միջոցները ներդրվել են միայն 2002 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն փոխարինել է եվրոգոտու 12 երկրների ազգային թղթադրամներին և մետաղադրամներին, ինչպիսիք են ֆրանսիական ֆրանկը և իսպանական պեսետան։

Սլովենիան միացել է եվրոգոտուն 2007-ին, Կիպրոսը և Մալթան՝ 2008-ին, Սլովակիան՝ 2009-ին, Էստոնիան՝ 2011-ին, Լատվիան՝ 2014-ին, Լիտվան՝ 2015-ին և Խորվաթիան՝ 2023-ին։

### Անցման շրջան
Անցման շրջանը, որի ընթացքում նախկին արժույթների թղթադրամները և մետաղադրամները փոխանակվել են եվրոյի հետ, տևել է մոտ երկու ամիս՝ 2002 թվականի հունվարի 1-ից մինչև փետրվարի 28-ը։ Ազգային արժույթների իրավական վավերականությունը դադարելու պաշտոնական ամսաթիվը տարբեր է եղել անդամ երկրներում։ Ամենավաղ ամսաթիվը եղել է Գերմանիայում, որտեղ մարկը պաշտոնապես դադարել է իրավական վավերականություն ունենալ 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, թեև փոխանակման շրջանը տևել է ևս երկու ամիս։ Նույնիսկ հին արժույթների իրավական վավերականությունը դադարելուց հետո, դրանք շարունակել են ընդունվել ազգային կենտրոնական բանկերի կողմից՝ տասը տարիից մինչև անժամկետ ժամանակամիջոցներով։

### Փոփոխություններ
2003 թվականի նոյեմբերից առաջ տպված թղթադրամները կրում են Եվրոպական Կենտրոնական Բանկի առաջին նախագահ Վիմ Դյուիզենբերգի ստորագրությունը, որին 2003 թվականի նոյեմբերի 1-ին փոխարինել է Ժան-Կլոդ Տրիշեն, որի ստորագրությունը երևում է 2003 թվականի նոյեմբերից մինչև 2012 թվականի մարտ թողարկումներում։ 2012 թվականի մարտից հետո թողարկված թղթադրամները կրում են ԵԿԲ երրորդ նախագահ Մարիո Դրագիի ստորագրությունը։

2013 թվականի մայիսին գոյություն ուներ եվրո թղթադրամների միայն մեկ շարք, սակայն նոր շարք էր նախագծվում՝ նման առաջինին։ Թղթադրամները պետք է փոխարինվեին աճող կարգով։ Հետևաբար, առաջին նոր թղթադրամը եղել է հինգ եվրո թղթադրամը, որը շրջանառության մեջ է 2013 թվականի մայիսի 2-ից։ Նրա նոր դիզայնը հրապարակվել է 2013 թվականի հունվարի 10-ին Ֆրանկֆուրտի (Գերմանիա) Հնագիտական թանգարանում։ Թեև լայնորեն նման նախորդ թղթադրամներին, փոքրիկ դիզայնի փոփոխությունները ներառում են թարմացված քարտեզ և Եվրոպայի հոլոգրամ։ Բացի այդ, նոր թղթադրամները արտացոլում են Եվրոպական Միության ընդլայնումը, նախորդ թողարկումները չեն ներառում Կիպրոս և Մալթա անդամներին (Կիպրոսը գտնվում է քարտեզից արևելք, իսկ Մալթան շատ փոքր է եղել պատկերվելու համար)։ Այն պետք է առաջին անգամ լիներ, երբ բուլղարական կիրիլական այբուբենը կօգտագործվեր թղթադրամների վրա՝ որպես Բուլղարիայի 2007 թվականին Եվրոպական Միությունը միանալու արդյունք։ Հետևաբար, եվրո թղթադրամների նոր շարքը պետք է ներառեր «ЕВРО»-ն, որը եվրոյի բուլղարական գրելաձևն է, ինչպես նաև «ЕЦБ» կրճատումը (բուլղարերեն Европейска централна банка-ի համար)։

Եվրոպա շարքի 100 եվրո թղթադրամի դիզայնը ներկայացվել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 17-ին և շուկա է դուրս եկել 2019 թվականի մայիսի 28-ին։ Առաջին շարքի թղթադրամները իրավական վավերականություն ունեն և միշտ կպահպանեն իրենց արժեքը։ Դրանք կշարունակեն շրջանառվել Եվրոպա շարքի հետ մեկտեղ, մինչև մնացած պաշարները սպառվեն։

2020 թվականից Քրիստին Լագարդի ստորագրությունը աստիճանաբար սկսել է հայտնվել շրջանառության մեջ մտնող թղթադրամների վրա՝ դառնալով չորրորդ ստորագրությունը, որը հայտնվում է եվրո թղթադրամների վրա։

## Դիզայն

Հարյուր եվրո թղթադրամն ունի 147 միլիմետր (5.8 մատնաչափ) × 82 միլիմետր (3.2 մատնաչափ) չափ և կանաչ գունային սխեմա։ Բոլոր թղթադրամները պատկերում են կամուրջներ և կամարներ/դռներ տարբեր պատմական եվրոպական ոճերով, հարյուր եվրո թղթադրամը ցույց է տալիս բարոկկո և ռոկոկո ոճը (17-րդ և 18-րդ դարեր)։ Թեև Ռոբերտ Կալինայի սկզբնական նախագծերը նպատակ ունեին ցույց տալ իրական հուշարձաններ, քաղաքական պատճառներով կամուրջը և արվեստը պարզապես ենթադրական օրինակներ են ճարտարապետական դարաշրջանի։

Ինչպես բոլոր եվրո թղթադրամները, այն պարունակում է անվանական արժեքը, ԵՄ դրոշը, ԵԿԲ նախագահի ստորագրությունը և նշված բանկի սկզբնատառերը ԵՄ-ի տարբեր լեզուներով, Եվրոպայի քարտեզը, ԵՄ արտասահմանյան տարածքների պատկերը, ԵՄ դրոշի աստղերը և տասներկու անվտանգության տարրեր, ինչպես նշված է ստորև։

### Անվտանգության առանձնահատկություններ (առաջին շարք)

Հարյուր եվրո թղթադրամը պաշտպանված է հետևյալ միջոցներով՝
* Գույն փոխող թանաք՝ օգտագործվում է թղթադրամի հետևի մասում գտնվող թվի վրա, որը գույնը փոխում է մանուշակագույնից դարչնագույնի, երբ թղթադրամը թեքվում է։
* Թափանցիկ թիվ՝ տպված թղթադրամի վերին անկյունում, երկու կողմերում, որոնք լույսի դիմաց պահելիս կատարյալ համակցվում են և ձևավորում են արժեքի թիվը։
* Փայլուն գոտի՝ գտնվում է թղթադրամի հետևի մասում, ցույց է տալիս արժեքի թիվը և եվրոյի նշանը։
* Հոլոգրամ՝ օգտագործվում է թղթադրամի վրա, որտեղ հոլոգրամի պատկերը փոխվում է արժեքի և պատուհանի կամ դռան միջև, բայց հետնամասում թվում են ծիածանագույն համակենտրոն շրջանակներ՝ միկրո-տառերով, որոնք շարժվում են կենտրոնից դեպի նրբության եզրերը։
* EURion համաստեղություն՝ EURion համաստեղությունը նշանների նախշ է, որը գտնվում է աշխարհի բազմաթիվ թղթադրամների դիզայններում 1996 թվականից։ Այն ավելացվում է ծրագրային ապահովմանը թղթադրամի առկայությունը թվային պատկերում հայտնաբերելու համար։
* Ջրանիշներ՝ որոնք երևում են լուսի դեմ պահելիս։
* Բարձրացված տպագրություն՝ հիմնական պատկերը, տառերը և թղթադրամների առջևի մասի արժեքի թվերը բարձրացված են։
* Ուլտրամանուշակագույն թանաք՝ թուղթը ինքը չի փայլում, թղթում ներկառուցված մանրաթելերը երևում են և գունավորված են կարմիր, կապույտ և կանաչ, ԵՄ դրոշը կանաչ է և ունի նարնջագույն աստղեր, ԵԿԲ նախագահի, ներկայումս Մարիո Դրագիի ստորագրությունը կանաչ է դառնում, առջևի մեծ աստղերը և փոքր շրջանակները փայլում են, իսկ Եվրոպական քարտեզը, կամուրջը և հետևի մասի արժեքի թիվը երևում են դեղին։
* Միկրոտպագրություն՝ թղթադրամների տարբեր տարածքներում կա միկրոտպագրություն, օրինակ՝ առջևի մասի «ΕΥΡΩ» (EURO հունարեն տառերով) ներսում։ Միկրո-տեքստը սուր է, բայց չի աղոտված։
* Անվտանգության թել՝ ներկառուցված թղթադրամի թղթում։ Թելը կերևա մուգ գոտի՝ լուսի դեմ պահելիս։ «EURO» բառը և արժեքը ներկառուցված են թելի վրա փոքր տառերով։
* Ծակություններ՝ հոլոգրամում, որոնք կձևավորեն եվրոյի նշանը։ Կան նաև փոքր թվեր, որոնք ցույց են տալիս արժեքը։
* Փողանցիկ մակերես[1]՝ թղթադրամի թուղթը պատրաստված է մաքուր բամբակից, որը զգացվում է խրթխրթուն և ամուր, բայց ոչ թույլ կամ մոմային։
* Շտրիխ կոդեր
* Սերիական համար

### Անվտանգության առանձնահատկություններ (Եվրոպա շարք)
100 եվրո արժողությամբ թղթադրամները պատրաստված են մաքուր բամբակյա մանրաթելից, ինչը բարելավում է դրանց դիմացկունությունը, ինչպես նաև թղթադրամներին հաղորդում է յուրահատուկ տեսք։ Տպիչի կոդը տեղադրված է ժամը 9-ի աստղի աջ կողմում։

## Շրջանառություն
Եվրոպական Կենտրոնական Բանկը մանրակրկիտ հետևում է եվրո մետաղադրամների և թղթադրամների շրջանառությանը և պաշարներին։ Եվրոհամակարգի խնդիրն է ապահովել եվրո թղթադրամների արդյունավետ և անխափան մատակարարումը և պահպանել դրանց ամբողջականությունը ողջ եվրոգոտում։

2023 թվականի դեկտեմբերին եվրոգոտում շրջանառության մեջ գտնվող հարյուր եվրո թղթադրամների թիվը կազմել է 3,949,538,638՝ ընդհանուր արժեքով €394,953,863,800։

Սա զուտ թիվ է, այսինքն՝ Եվրոհամակարգի կենտրոնական բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամների թիվը՝ առանց հետագա տարբերակման, թե ով է պահում թողարկված արժույթը, այսպիսով ներառելով նաև վարկային հաստատությունների կողմից պահվող պաշարները։

Բացի առաջին հավաքակցության ներդրման ամսաթվից մինչև 2002 թվականի հունվար, ցուցանիշների հրապարակումն ավելի նշանակալի է յուրաքանչյուր տարի բարձրացված թղթադրամների առավելագույն քանակի միջոցով։ Թիվը ավելի բարձր է տարվա վերջում։

Ցուցանիշները հետևյալն են՝

2019 թվականի մայիսի 28-ին թողարկվեց «Եվրոպա» նոր շարքը։

Առաջին շարքի թղթադրամները թողարկվել են «Եվրոպա» շարքի մի քանի շաբաթ տևողությամբ թղթադրամների հետ միասին, մինչև առկա պաշարների սպառումը, ապա աստիճանաբար հանվել են շրջանառությունից։ Այսպիսով, երկու շարքերն էլ շրջանառվում են զուգահեռ, սակայն առաջին շարքում համամասնությունը անխուսափելիորեն հակված է կտրուկ նվազման։

ԵԿԲ-ի կողմից տրամադրված վերջին թվերը հետևյալն են՝

## Իրավական տեղեկություններ
Իրավական առումով, ինչպես Եվրոպական Կենտրոնական Բանկը, այնպես էլ եվրոգոտու երկրների կենտրոնական բանկերը իրավունք ունեն թողարկել 7 տարբեր եվրո թղթադրամները։ Գործնականում, միայն գոտու ազգային կենտրոնական բանկերն են ֆիզիկապես թողարկում և հանում եվրո թղթադրամները շրջանառությունից։ Եվրոպական Կենտրոնական Բանկը չունի դրամական գրասենյակ և չի մասնակցում որևէ կանխիկ գործառույթների։

## Հետևում
Եվրոպական մակարդակով կան մարդկանց մի քանի համայնքներ, որոնցից ամենախոշորը EuroBillTracker-ն է, որոնք, որպես հոբբի, հետևում են իրենց ձեռքով անցնող եվրո թղթադրամներին՝ հետապնդելու և իմանալու համար, թե որտեղ են դրանք ճանապարհորդում կամ ճանապարհորդել են։ Նպատակն է գրանցել հնարավորինս շատ թղթադրամներ՝ իմանալու համար դրանց տարածման մանրամասները, ինչպիսիք են՝ որտեղից և ուր են դրանք ընդհանրապես ճանապարհորդում, հետևել դրանց, ինչպիսիք են՝ որտեղ է մասնավորապես տեսվել որոշակի թղթադրամ, և ստեղծել վիճակագրություններ ու դասակարգումներ, օրինակ՝ որ երկրներում կան ավելի շատ թղթադրամներ։ EuroBillTracker-ը գրանցել է ավելի քան 176 միլիոն թղթադրամ 2018 թվականի մայիսի դրությամբ, ավելի քան €3,257 միլիարդ արժեքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպա
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Փող