Հազարամյակ (վիպաշար)

**«Հազարամյակ»,** շվեդական քրեական վիպաշար է՝ գրված լրագրող Սթիգ Լարսոնի կողմից։ Պատմության երկու գլխավոր կերպարներն են ասոցիալական համակարգչային հաքեր Լիսբեթ Սալանդերը՝ օժտված լուսանկարչական հիշողությամբ, և հետաքննիչ լրագրող ու «Հազարամյակ» անվամբ ամսագրի հրատարակիչ Միկայել Բլոմկվիսթը։ Հրատարակվել են շարքի յոթ գրքեր, որոնցից առաջին երեքը հայտնի են որպես «Հազարամյակ եռագրություն»՝ գրված Լարսոնի կողմից։

Լարսոնը մտադրված էր ստեղծել 10 մասից բաղկացած շարք, բայց ավարտին է հասցրել միայն երեքը մինչև 2004թ․-ին իր հանկարծակի մահը։ Երեքն էլ հրատարակվել են հետմահու Նորսթեդս Ֆորլագի կողմից․ «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» 2005թ․-ին, «Կրակի հետ խաղացող աղջիկը» 2006թ․-ին, և «Օդային դղյակներ պայթեցնող աղջիկը» 2007թ․-ին։ Լարսոնի վեպերը սկզբում տպագրվել են շվեդերեն՝ Միացյալ Թագավորությունում՝ Քերկուսի, Միացյալ Նահանգներում՝ Ալֆրեդ Ա․ Նոփֆի կողմից անգլերեն հրատարակություններով, իսկ թարգմանությունը կատարել է Սթիվեն Թ․-ը։ Այդ ժամանակվանից գրքերը թարգմանվել են ավելի քան 50 պետությունների բազմաթիվ հրատարակիչների կողմից։ 2013թ․-ի մարտին արդեն առաջին երեք գրքերի 80 միլիոն օրինակ էր վաճառվել։

2013թ․-ին Նորսթեդս Ֆորլագը հանձնարարել է շվեդ հեղինակ և հետաքննիչ լրագրող Դավիդ Լագերկրանցին շարունակել «Հազարամյակ» շարքը Լարսոնի կերպարներով։ «Աղջիկը սարդոստայնում»-ը հրատարակվել է 2015թ․-ին, որին հաջորդել են «Աղջիկ, որ հատուցում է ըստ արժանվույն»-ը 2017թ․-ին և «Երկու անգամ ապրած աղջիկը»-ը 2019թ․-ին։ Լագերկրանցի հեղինակած երկու մասերի շնորհիվ «Հազարամյակ» շարքը վաճառվել է ավելի քան 100 միլիոն օրինակով ամբողջ աշխարհում մինչև 2019թ․-ի մայիսը՝ դարձնելով այն պատմության ամենավաճառված գրքերի շարքերից մեկը։ Շարքի հիման վրա ստեղծվել են  շվեդական ու ամերկյան ֆիլմեր, ինչպես նաև գրաֆիկական վեպեր Վերթիգո կոմիքսի կողմից։

2021թ․-ի նոյեմբերին Պոլարիս հրատարակչությունը Լարսոնի  ժառանգությունից շարքի նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերեց և հայտարարեց շվեդ գրող Կարին Սմիրնովի կողմից գրքերի նոր եռագրություն գրելու մասին։ «Աղջիկն ագռավի ճանկերում»-ը հրատարակվել է 2022թ․-ին։

## Արտադրություն
### Ծագումը
Լարսոնի մահվանից հետո նրա ընկերները ասել են, որ Լիսբեթ Սալանդերի կերպարը ստեղծվել է մի պատահարի արդյունքում, որի ժամանակ  դեռ պատանի Լարսոնը ականատես է եղել, թե ինչպես են իր երեք ընկերները խմբով բռնաբարում իր ծանոթ Լիսբեթին, և ոչինչ չի արել այդ ամենին վերջ տալու համար։ Օրեր անց, մեղքի զգացումից ճնշված, նա ներողություն է խնդրել աղջկանից, որը չի ընդունել այն։ Նրա խոսքերով՝ այդ պատահարը հանգիստ չի տվել նրան հաջորդ տարիներին և մասամբ մղել ստեղծելու այդ աղջկա անունով մի կերպար, որը նույնպես բռնաբարության զոհ էր։ Այդ պատմության ճշմարտացիությունը կասկածի տակ է դրվել այն բանից հետո, երբ Էքսպո ամսագրի գործընկերներից մեկը հայտնել է Ռոլինգ Սթոունին, որ Լարսոնն իրեն ասել է, թե նա կողքից լսել է այդ պատմությունը և վերապատմել իբրև իր սեփականը։

Շարքի վերաբերյալ միակ հարցազրույցի ընթացքում Լարսոնը պնդել է, որ կերպարի հիմքում ընկած է այն, թե ինչպես է ինքը պատկերացրել  Փիփի Լոնգսթոքին հասուն տարիքում։ Ոգեշնչման մեկ այլ աղբյուր է եղել Լարսոնի զարմուհին՝ Թերեզը։ Լինելով ըմբոստ դեռահաս՝ աղջիկը հաճախ էր սև հագուստ ու դիմահարդարում կրում և բազմիցս նրան ասել էր, որ ցանկանում է վիշապի դաջվածք անել։ Վեպերը գրելու ընթացքում հեղինակը հաճախ է հաղորդագրություններ գրել Թերեզին, որ հարցնի նրա կյանքից և այն մասին, թե նա ինչպես կվարվեր այս կամ այն իրավիճակում։

Լարսոնի ընկերը և նաև գործընկերը՝ Քուրդո Բաքսին, հավատացած է, որ հեղինակի վրա ազդեցություն են ունեցել 2001 և 2002 թվականների երկու սպանությունները․ Մելիսա Նորդել անունով մի մոդելի սպանությունը իր ընկերոջ կողմից, և Ֆադիմե Շահինդալի՝ շվեդ-քուրդ կնոջ սպանությունը հոր կողմից։ Երկու կանանց էլ սպանել են տղամարդիկ, կամ էլ նրանք դարձել են խայտառակության հիմքով հանցագործության զոհ։ Լարսոնի համար ոչ մի տարբերություն չկար, և կանանց հանդեպ **«**համակարգված ոտնձգությունները**»** մեծապես ազդել են նրա վրա ու ոգեշնչել, որ իր գրվածքների միջոցով պայքարի այդ հանցագործությունների դեմ։ Լարսոնի երկար տարիների կողակիցը՝ Եվա Գաբրիելսոնը, գրել է, որ եռագրությունը թույլ է տվել Սթիգին դատապարտել բոլորին, ում ատում էր իրենց վախկոտության, անպատասխանատվության և պատեհապաշտության համար․ բազմոցային ցուցարարներ, միայն լավ օրերի մարտիկներ ու կապիտաններ, որոնք ընտրում և գտնում են իրենց շահը, կեղծ ընկերներ, որոնք օգտագործել են նրան իրենց սեփական կարիերան առաջ տանելու համար, ընկերությունների անբարեխիղճ ղեկավարներ ու բաժնետերեր, որոնք վիճում են իրար հետ մեծ պարգևավճարների համար․․․Այդ ամենի արդյունքում Սթիգի համար ավելի լավ հոգու դարման չէր կարող լինել, քան իր վեպերը գրելը։

Լարսոնին  ճանաչող մարդիկ, ինչպես օրինակ, Բաքսին ու Անդերս Հելբերգը՝ Լարսոնի գործընկերը, 1970-ական և 1980-ական թվականներին, զարմացած էին, որ նա գրել էր վեպերը։ Հելբերգը նույնիսկ կասկածում էր, թե Լարսոնը շարքի միակ հեղինակը չէր՝ պատճառաբանելով, որ Լարսոնը, պարզապես, այդքան լավ գրող չէր։ Նրա կողակից Գաբրիելսոնը համարվում է ամենահավանական թեկնածուն՝ առնվազն մեկ հարցազրույցի ժամանակ իր ընտրած ձևակերպման արդյունքում, որ թվում էր, թե համահեղինակության նշան էր։ Հետագայում նա պնդել է, որ իր վերաբերյալ սխալ մեջբերում է արվել։2011թ․-ին Գաբրիելսոնը զայրացել է նման մեղադրանքների համար և պարզաբանել․ «Իրական գրվածքն ու վարպետությունը Սթիգինն են։ Բայց բովանդակությունն այլ հարց է։ Դրանում իմ մտքերից, գաղափարներից ու աշխատանքներից շատ բաներ կան»։ Որպես օրինակ՝ նա ասել է, որ Լարսոնն օգտագործել է իր անավարտ գիրքը ճարտարապետ Պեր Օլոֆ Հալմանի մասին «Հազարամյակ» վիպաշարի համար տեղանքներ ուսումնասիրելու համար, և նրանք երկուսով անձամբ ստուգել են վայրերը և քննարկել՝ որտեղ պետք է ապրեն հերոսները։

### Առաջին եռագրությունը Սթիգ Լարսոնի հեղինակությամբ
2022թ.-ի ամռանը սկսելով առաջին գիրքը՝ Լարսոնը սպասել է, մինչև վերջացնի առաջին երկուսն ու երրորդի մեծ մասը նախքան դրանք շվեդ հրատարակիչներին հանձնելը։ Բաքսին ենթադրել է, որ նա կարող էր սկսել առաջին մասը 1997թ․-ին՝ այն ժամանակ, երբ իրեն ասել էր, որ սկսել է վեպ գրել։ Մինչդեռ այլ հրատարակիչներ մերժել են գրվածքները, Էքսպոյի հրատարակիչ Ռոբերտ Աշբերգը առաջարկել է դրանք Նորսթեդս Ֆորլագին, որի խմբագիրները հավանություն են տվել մեկ նիստում առաջին երկու գրքերը կարդալուց հետո։ Նորսթեդսը հանձնարարել է Սթիվեն Թ. Մյուրեյին հանձն առնել անգլերեն թարգմանությունը։Լարսոնը փորձել է համոզել բրիտանացի հրատարակիչներին ընդունել գիրքը, բայց մերժումներ է ստացել, մինչև Քրիստոֆեր ՄաքԼեհոսը գնել է գրքի անգլերեն թարգմանության իրավունքները իր MacLehose Press հրատարակչության համար, որը լոնդոնցի հրատարակիչ Քերկուսի ապրանքանիշն էր։ Ե՛վ Գաբրիելսոնը, և՛ Մյուրեյն ասել են, որ ՄաքԼեհոսն «անտեղի կատարելագործել է» անգլերեն թարգմանությունը, ինչի պատճառով Մյուրեյը խնդրել է, որ իրեն վկայակոչեն Ռեգ Քիլանդ կեղծանվամբ։ ՄաքԼեհոսը բացատրել է, որ թարգմանությունները պատվիրել է շվեդական ընկերություն, որը հարմարեցրել է գիրքը ֆիլմի համար՝ օգնելու անգլախոս սցենարիստին, որին բեմադրողները հույս ունեին վարձել։ Այդ պատճառով դրանք շատ արագ են արվել, և նրանք նպատակ չեն ունեցել հրատարակել դրանք։ ՄաքԼեհոսն ասել է, որ նա մի փոքր մաքրագործել ու շտկել է դրանք, ինչը կաներ ցանկացած թարգմանության հետ։ Անգլերեն թողարկումներում անունները փոխված են, չնայած Լարսոնը կտրականապես մերժել էր շվեդ հրատարակչի կողմից առաջին վեպի անունն ու Սալանդերի վիշապի կերպարանքով դաջվածքի չափը փոխելը(ամբողջ մեջքը ծածկող մեծ դաջվածքի փոխարեն ուսին փոքր դաջվածք)։ Ալֆրեդ Ա. Նոփֆը գնել է գրքի ամերիկյան թարգմանության իրավունքը 2004թ․-ին Լարսոնի մահից հետո և օգտագործում է նույն թարգմանությունը։

### Հաջորդ եռագրությունը Դավիդ Լագերկրանցի հեղինակությամբ
աջից|մինի|2015թ․-ին Ստոկհոլմում «Աղջիկը սարդոստայնում» ֆիլմի թողարկման գովազդ
2013թ․-ի դեկտեմբերին շվեդ հրատարակիչ Նորսթեդսը հայտարարել է, որ «Հազարամյակ»-ի 4-րդ գիրքը, որ լույս է տեսնելու 2015թ․-ի օգոստոսին, գրելու է Դավիդ Լագերկրանցը՝ շվեդ հեղինակ, որը հայտնի է որպես Զլատան Իբրահիմովիչի կենսագիր։ Գաբրիելսոնը քննադատել է այն նախագիծը, որում չեն օգտագործվել դեռ իր մոտ եղած ու չհրատարակված նյութերը։  Գրքի շվեդերեն վերնագիրը Det som inte dödar oss է, որը բառացի թարգմանվում է «Այն, ինչ չի սպանում մեզ»։ Նախորդ վեպերի նման՝ անգլերեն թարգմանությունը հրատարակել է Քերկուսը։ .Գիրքը հրատարակվել է «Աղջիկը սարդոստայնում» անգլերեն վերնագրով Մեծ Բրիտանիայում  2015թ․-ի օգոստոսի 27-ին և ԱՄՆ-ում նույն թվականի սեպտեմբերի 1-ին։

«Հազարամյակ» շարքի հինգերորդ գիրքը՝ կրկին Լագերկրանցի հեղինակած, լույս է տեսել   2017թ․-ի սեպտեմբերին։ Շվեդերեն վերնագիրն է Mannen som sökte sin skugga(բառացի՝ «Մարդը, որը որսաց իր ստվերը»), իսկ անգլերենը տարբերակը՝ «Աղջիկ, որ հատուցում է ըստ արժանվույն»։

2017թ․-ին Լագերկրանցը հայտարարել է, որ ինքը ևս մեկ՝ վերջին, մաս կգրի «Հազարամյակ»  շարքում։ Լագերկրանցի «Երկու անգամ ապրած աղջիկը» վեպը լույս է տեսել 2019թ․-ի օգոստոսի 22-ին։

### Երրորդ եռագրությունը Կարին Սմիրնովի հեղինակությամբ
2021թ․-ի նոյեմբերին Պոլարիս հրատարակչությունից հայտարարել են, որ իրենք ձեռք են բերել «Հազարամյակ»  շարքի նկատմամբ իրավունքները Լարսոնի ժառանգությունից և կթողարկեն շարքի երեք նոր գրքեր։ Դեկտեմբերին շվեդ գրող Կարին Սմիրնովին հաստատել են որպես գրքի հեղինակ։"Սմիրնովն ասել է , որ ինքը ընդունել է առաջարկը առանց երկմտելու, և հայտարարել է․ ««Հազարամյակ» վիպաշարի գրքերը դասական են իրենց ժանրում, որտեղ չմոռացվող կերպարների և քաղաքական ու հասարակական մեծ ներգրավվածության համադրությունը դեռ հմայում է ընթերցողին։ Ես կշարունակեմ հիմնվել Սթիգ Լարսոնի հիմնական թեմաների վրա, ինչպես օրինակ, բռնությունը, իշխանության չարաշահումն ու ժամանակակակից քաղաքական հոսանքները»։

Շարքում Սմիրնովի առաջին գրվածքը եղել է «Աղջիկն արծվի ճանկերում»-ը, որ հրատարակվել է 2022թ․-ի հոկտեմբերի 31-ին։ Սառա Դեթի անգլերեն թարգմանությունը լույս է տեսել 2023թ․-ի օգոստոսի 29-ին։  

## Վեպեր
### Սթիգ Լարսոնի կողմից գրված

### Դավիդ Լագերկրանցի կողմից գրված

### Կարին Սմիրնովի կողմից գրված

### Լարսոնի անավարտ նյութը
աջից|մինի|«Հազարամյակ»-ի ցուցահանդես Ստոկհոլմի քաղաքային թանգարանում
2004թ․-ի նոյեմբերին իր հանարծակի մահից առաջ Լարսոնը գրել է շարքի մեջ մեկ այլ վեպի անավարտ ձեռագիր ևս։ Նրա կողակցի՝ Եվա Գաբրիելսոնի ձեռքում է համակարգիչը, որում էլ այդ ձեռագիրն է, բայց նա Լարսոնի աշխատանքների նկատմամբ որևէ իրավունք չունի։ Փորձելով պաշտպանել Գաբրիելսոնին իրական կյանքում իր հետաքննած մարդկանցից՝ Լարսոնը երբեք չի ամուսնացել։ Նա թողել է կտակ, սակայն այն չի ունեցել ականատեսներ, ինչն էլ այն անվավեր է դարձրել շվեդական օրենքի համաձայն։ Այսպիսով, նրա ընտանիքին է բաժին հասել ժառանգությունը։ Հավանաբար, հինգերորդ և վեցերորդ գրքերի համառոտ նկարագրերը կամ ձեռագրերը ևս գոյություն ունեն։

2010թ․-ին Լարսոնի ընկեր Ջոն-Հենրի Հոլմբերգը ցուցադրել է Associated Press լրատվական գործակալության նամակագրությունները, որոնք նա ստացել էր հեղինակից՝ նրա մահվանից քիչ առաջ, և որոնցում, հավանաբար, նկարագրված էր շարքի հաջորդ գրքի վերաբերյալ ծրագրերը։ Դրանցում Լարսոնը գրել է․ «Դեպքերը տեղի են ունենում Սաքս Հարբորից 120 կիլոմետր հյուսիս՝ Բենքս կղզում, սեպտեմբեր ամսին․․․ Համաձայն ամփոփագրի՝ 440 էջ պետք է լինի»։

Գաբրիելսոնը նկարագրել է իր մոտ եղած ձեռագիրը որպես մոտ 200 էջանոց գործ, որի աշխատանքային վերնագիրն էր Guds hämnd(«Աստծո վրեժը»), և որի 30%-ն էր ավարտուն, և «տվյալ տեսքով ենթակա չէր հրատարակման»։ 2011թ․-ին Գաբրիելսոնն ասել է․ «Ես մի անգամ առաջարկել եմ ավարտել այն, բայց ես պետք է օրինական իրավունք ունենամ դրա համար , և նրանք չցանկացան տալ ինձ այդ իրավունքը, ուստի կարծում եմ, որ պետք է ուրախ լինենք, որ ունենք միայն այդ երեքը»։ Միայն ամիսներ  առաջ  Լարսոնի նախկին գործընկեր Քուրդո Բաքսին ասել է, որ Գաբրիելսոնը Լարսոնի մահվանից կարճ ժամանակ անց ցույց է տվել ձեռագիրը իրեն ու հեղինակի հորը, և այն 260 էջ էր այդ ժամանակ՝ մոտ 70%-ով ավարտուն։ Նա նկարագրել է ձեռագիրն իբրև շարքում հինգերորդը, որի դեպքերը տեղի են ունենում Իռլանդիայի, Շվեդիայի և ԱՄՆ-ի միջև, և հիմնականում ներկայացվում է  Լիսբեթ Սալանդերի երկվորյակ քույրը՝ Կամիլան։ Բաքսին նաև դեմ է, որ որևէ ստվերային հեղինակ ավարտի այն՝ համարելով, որ նա «չի պահի Սթիգ Լարսոնի ոճը»։

## Պարգևներ
Առաջին վեպն արժանացել է Շվեդիայի Ապակե Բանալի մրցանակին 2006թ․-ին։ Այդ նույն տարում երկրորդ գիրքն արժանացել է Շվեդական Լավագույն Հանցավեպ մրցանակին, իսկ 2008թ․-ին երրորդ վեպը ևս ստացել է Շվեդիայի Ապակե Բանալի մրցանակը։ Ճապոնական Tozai Mystery Best 100 ցուցակի 2012թ․-ի վերանայված հրատարակության մեջ «Հազարամյակ» շարքը զբաղեցրել է տասներկուերորդ տեղը որպես Արևմուտքի լավագույն առեղծվածային վեպ։ 2010թ․-ի մայիսի տվյալներով ամբողջ աշխարհում եռագրության 27 միլիոն օրինակ է վաճառվել, որը հաջորդ հինգ ամիսների ընթացքում հասել է ավելի քան 46 միլիոնի, իսկ 2011թ․-ի դեկտեմբերին՝ արդեն 65 միլիոնի։ 2010թ․-ի հուլիսին շարքի շնորհիվ Լարսոնը դարձավ առաջին հեղինակը, որը վաճառեց իր ստեղծագործության մեկ միլիոն էլեկտրոնային օրինակ Amazon Kindle-ում։ 2013թ․-ի դեկտեմբերին վաճառքը հասավ 75 միլիոնի շուրջ 50 երկրներում, և 2015թ․-ի մարտին՝ 80 միլիոնի։ Լագերկրանցի առաջին երկու մասերի 14 միլիոն օրինակ է վաճառվել մինչև 2019թ․-ի մայիսը՝ բարձրացնելով «Հազարամյակ» շարքի ամբողջական ցուցանիշը մինչև 100 միլիոն օրինակի ամբողջ աշխարհում։

## Էկրանավորում
### Շվեդական ֆիլմեր

* «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» թողարկվել է 2009թ․-ի փետրվարի 25-ին։
* «Կրակի հետ խաղացող աղջիկը» թողարկվել է 2009թ․-ի սեպտեմբերի 18-ին։
* «Օդային դղյակներ պայթեցնող աղջիկը» թողարկվել է 2009թ․-ի նոյեմբերի 27-ին։

Շվեդական «Yellow Bird» կինոարտադրությունը ստեղծել է «Հազարամյակ»  եռագրության կինոտարբերակներ, որոնք համատեղ արտադրել է դանիական կինոարտադրող «Nordisk Film»-ի և հեռուստատեսային ընկերության հետ, որոնք թողարկվել են 2009թ․-ին Սկանդինավիայում։ 2010թ․-ին բոլոր երեք ֆիլմերի երկարեցումը մինչև մոտ 180 րոպեի հանգեցրեց նրան, որ դրանք ցուցադրվեցին շվեդական հեռուստատեսությամբ որպես վեց մասից բաղկացած «Հազարամյակ» ֆիլմաշար։ Յուրաքանչյուր ֆիլմ ներկայացված էր 90 րոպեանոց երկու մասերով։ Այս տաբերակը թողարկվել է 2010թ․-ի հուլիսի 14-ին DVD և Blu-ray սկավառակի վրա երեք առանձին մասերով և 2010թ․-ի նոյեմբերի 24-ին որպես «Հազարամյակ» եռագրության ամբողջական շարք՝ հավելյալ սկավառակով։

Ի սկզբանե, նախատեսված էր միայն առաջին ֆիլմը ցուցադրել կինոթատրոնում, իսկ մյուս երկուսը համարվում էին հեռուստատեսային ֆիլմեր, բայց առաջին ֆիլմի ահռելի հաջողությունից հետո որոշումը փոխվեց։ Առաջին ֆիլմի ռեժիսորը Նիլս Արդեն Օփլևն էր, իսկ մյուս երկուսինը՝ Դենիել Ալֆրեդսոնը, իսկ առաջին երկուսի սցենարները էկրանավորել են Նիկոլայ Արցելը և Ռազմուս Հիսթերբերգը, և վերջինի սցենարը՝ Ուլֆ Ռիդբերգը և Ջոնաս Ֆրիկբերգը։ Երեք ֆիլմերում էլ Միկայել Բլոմկվիստի դերակատարն է Միշել Նիքվիսթը, իսկ Լիսբեթ Սալանդերինը՝ Նումի Ռափասը։

### Ամերիկյան ֆիլմեր
* «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» ֆիլմը թողարկվել է 2011թ․-ի դեկտեմբերի   21-ին Հյուսիսային Ամերիկայում և 2011թ․-ի դեկտեմբերի 26-ին Մեծ Բրիտանիայում։
* «Աղջիկը սարդոստայնում» ֆիլմը թողարկվել է 2018թ․-ի հոկտեմբերի 26-ին Շվեդիայում և 2018թ․-ի նոյեմբերի 9-ին ԱՄՆ-ում։

«Yellow Bird»-ը և «Metro-Goldwyn-Mayer» կինոստուդիան համագործակցել են Columbia Picture կինո և հեռուստատեսային ընկերության հետ առաջին վեպի անգլալեզու էկրանավորումը ստեղծելու համար։ «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» ֆիլմի սցենարիստն է Սթիվեն Զաիլյանը, ռեժիսորն է Դավիթ Ֆինչերը, իսկ պրոդյուսերը՝ Սքոթ Ռուդինը։ Միկայել Բլոմկվիստի դերակատարն է Դենիել Քրեյգը, իսկ Լիսբեթ Սալանդերինը՝ Ռունի Մառան։ «Վիշապի կերպարանքով դաջվածք»-ից բացի Ֆինչերը և Զաիլյանը պայմանագիր են կնքել ևս երկու մասերի վերաբերյալ՝ էկրանավորելու «Կրակի հետ խաղացող աղջիկը» և «Օդային դղյակներ պայթեցնող աղջիկը»-ը, որոնք, հնարավոր է, նկարահանվեին հաջորդաբար։ 2012թ․-ի հունվարին հայտարարվել է, որ Սոնին «առաջ է շարժվում» «Կրակի հետ խաղացող աղջիկը», և «Օդային դղյակներ պայթեցնող աղջիկը» վեպերի էկրանավորման գործում։ Զաիլյանը գրել է սցենարների բնօրինակը , բայց Սոնին հրավիրել է Էնդրյու Քեվին Վոլքերին դրանք վերանայելու համար։ Կինոստուդիան հույս ուներ երկրորդ և երրորդ մասերում ներգրավել առաջին ֆիլմի նույն մարդկանց․ Ֆինչերը որպես ռեժիսոր, իսկ Դենիել Քրեյգն ու Ռունի Մառան որպես գլխավոր դերասաններ, բայց այդ ամենը կազմակերպելը դժվար եղավ։

2015թ․-ի նոյեմբերի 4-ին հայտարարվել է, որ «Աղջիկը սարդոստայնում» վեպի էկրանավորումն ընթացքի մեջ է, և որ Քրեյգն ու Մառան չեն կրկնի իրենց դերերը։ Ֆիլմը վերաթողարկվել է այլ դերասանական կազմով, բայց, միևնույն է, որպես Ֆինչերի ֆիլմի տարբերակ։ Ռեժիսորը Ֆեդե Ալվարեզն է, իսկ գլխավոր դերերում են Քլեր Ֆոյը՝ Սալանդերի դերում, և Սվերիր Գուդնասոն՝ Բլոմկվիստի դերում։

### Կոմիքսներ
2011թ․-ի հոկտեմբերին «DC Comics» ընկերությունը հայտարարել է, որ իրենց Վերթիգո ապրանքանիշը ձեռք է բերել շարքի նկատմամբ իրավունք և յուրաքանչյուր վեպ վերածելու է երկու գարֆիկական վեպի։Ադապտացիաները գրվել են շոտլանդացի քրեական վիպասան Դենիս Մինայի կողմից, իսկ պատկերավորումն արել են Լեոնարդո Մանկոն և Անդրեա Մութին։

* «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը», առաջին գիրքը թողարկվել է 2012թ․-ի նոյեմբերի 13-ին։
* «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը», երկրորդ գիրքը թողարկվել է 2013թ․-ի մայիսի 7-ին։
* «Կրակի հետ խաղացող աղջիկը»-ը թողարկվել է 2014թ․-ի հունիսի 3-ին։
* «Օդային դղյակներ պայթեցնող աղջիկը»-ը թողարկվել է 2015թ․-ի հուլիսի 28-ին։

Ֆրանս-բելգիական շուկայի համար հրատարակվել է առանձին ադապտացիա՝ գրված Սիլվայն Ռունբերգի կողմից, իսկ պատկերավորումը՝ Խոսե Հոմսի և Մանոլո Քարոթի։ Սկսած 2016թ․-ից Ռունբերգը շարքը համալրել է նույն կերպարների հիման վրա նոր պատմություններով ՝ «Հազարամյակ․ սագա», որը նկարել է Բելեն Օրտեգան՝ անկախ Դավիդ Լագերկրանցի հեղինակած շարունակություններից։

2017թ․-ին Titan Comics-ը սկսել է հրատարակել Ռունբերգի/Հոմսի անգլերեն թարգմանությամբ ադապտացիաները՝ իրենց Hard Case Crime ապրանքանիշով։

## Ժառանգություն
Ստոքհոլմի քաղաքային թանգարանը կազմակերպում է երկու ժամ տևողությամբ շրջագայություն քաղաքի այն հայտնի վայրերում, որտեղ եղել է Լարսոնը, և այլ տեղերում, որտեղ այցելել են Լարսոնի կերպարները՝ Լիսբեթ Սալանդերն ու Միկայել Բլոմկվիստը։

## Տե՛ս նաև
Սթիգ Լարսոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* The Stieg Larsson Trilogy from UK publisher Quercus
* The official Millennium site from Swedish publisher Norstedts Förlag
* The official Millennium site from Swedish publisher Polaris

Կատեգորիա:Գրքեր ըստ թեմայի
Կատեգորիա:Էկրանավորված վեպեր
Կատեգորիա:Կոմիքսներ
Կատեգորիա:Հանցագործություն
Կատեգորիա:Շվեդիա
Կատեգորիա:Վեպեր
Կատեգորիա:Ցուցահանդեսներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ֆիլմեր