Սե Լինյու

**Սե Լինյու** (, ), չինական պետական գործիչ, բանաստեղծ Չինաստանի Ծին կայսրության շրջանում (265-420):

## Կենսագրություն
[ձախից|մինի|Չենհուանգի աշտարակ, [Հանճոու, Չինաստան]]
Սե Լինյուն ծնվել է 385 թվականին Յանսյա գավառում, Չենծզյուն շրջանում (ժամանակակից Թայկան գավառ, Չժոուկոու քաղաքի շրջան, Հենան նահանգ)։ Ծագել է արիստոկրատական ընտանիքից, որի անդամները ժառանգաբար զբաղեցրել են ռազմական և վարչական պաշտոններ։ Վաղ տարիքում կորցրել է հորը՝ Սե Հուանին։ Այս իրադարձության ազդեցության տակ նա հեռացել է բուդդայական մենաստան, որտեղ մնացել է մինչև 399 թվականը։

406 թվականին, նա ընդունվել է պետական ծառայության և ստացել գունի տիտղոս։ Նույն թվականին նրան նշանակել են Հենան նահանգում պաշտոնի։ Սակայն ծառայությունը երկար չի տևել։ Այդ շրջանում սկսվել են ապստամբություններ, որոնք զգալիորեն թուլացրել են կայսրությունը։ 413 թվականին նա օգնել է գեներալ Լյու Յույին ճնշել հարավում սկսված ապստամբությունը։ Հետագայում Լյու Յուն գրավել է իշխանությունը՝ դառնալով կայսրության փաստացի կառավարիչ։ Սակայն Սե Լինյուն շարունակել է աջակցել Սիմա դինաստիայի կայսրերին, ինչի շնորհիվ որոշ ժամանակ պահպանել է իր ազդեցությունը արքունիքում և 416 թվականին ընդգրկվել կառավարության կազմում։ Սակայն, երբ 420 թվականին Լյու Յուն տապալել է Ցզին դինաստիան և հիմնել Լյու Սուն կայսրությունը, Սե ընտանիքը կորցրել է իր ազդեցությունը։ Ինքը՝ Սե Լինյունը, կորցրել է տիտղոսը՝ գունից դառնալով հոու։ Որից հետո նրան աքսորել են Յունցզի քաղաք (ժամանակակից Վենչժոու, Չժեցզյան նահանգ)։ 421 թվականին Սեն հրաժարվել է պետական ծառայությունից՝ պատճառաբանելով առողջական վիճակի վատթարացումը։

Նա հաստատվել է իր կալվածքում և այնտեղ ապրել մինչև 426 թվականը, երբ նոր կառավարիչ Վեն-դին նրան կանչել է արքունիք։ Այստեղ նա մնացել է մինչև 428 թվականը, ապա վերադարձել տուն։

Սակայն 430 թվականին Սե Լինյուն ստիպված է եղել կրկին վերադառնալ արքունիք՝ հերքելու դավադրության մեջ ներգրավված լինելու կասկածները։ 431 թվականին նրան աքսորել են ժամանակակից Ցզյանսի նահանգ, իսկ 432 թվականին՝ Գուանչժոու։ 433 թվականին Լյու Սուն կայսրության կառավարիչ Վեն-դին նրան մեղադրել է Գուանչժոուում կազմակերպված ապստամբությանը մասնակցելու մեջ և դատապարտել մահվան։ Շուտով վճիռը կայացվել է, և Սե Լինյունը մահապատժի  է ենթարկվել։

## Գործունեություն
Սե Լինյունի հիմնական ստեղծագործական ժանրը «քամի և հոսանք» (风流) ուղղությունն էր։ Նա բնապատկերային լիրիկայի վարպետ է եղել՝ իր բանաստեղծություններում պատկերելով լեռներ, առվակներ, դաշտեր և այգիներ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Ֆու լեռներից վերադարձի մասին» (归园田居)։

Նա նաև հեղինակել է «Երբ բարձրանում էի քաղաքային աշտարակ» բանաստեղծությունը, որից հայտնի դարձած արտահայտությունը՝ «Գարնանային խոտը աճում է ջրամբարի ափին», դարձել է թևավոր խոսք, որը խորհրդանշում է եղբայրական բարեկամությունն ու փոխօգնությունը։ Սե Լինյունը այս տողը գրել է այն բանից հետո, երբ երազում տեսել է իր եղբորը՝ Սե Հուեյլյանին։ Այս պատմությունը հիշատակվում է Չժուն Ժունի «Բանաստեղծությունների կարգեր» («Շի Պին», 诗品) տրակտատում։

Նրա ժառանգության մի մասը կազմում են քաղաքական թեմաներով գրված բանաստեղծությունները, որոնք արտացոլում են ժամանակաշրջանի իրադարձությունները։ Նրա առաջին ստեղծագործությունների ժողովածուն տպագրվել է Սուն դինաստիայի օրոք և կազմված էր 19 փաթեթ-ցզյուաններից։

## Գյուտեր
Սե Լինյուն պետական պաշտոններից ազատ կամ արքունիքում չեղած ժամանակ շատ է ճանապարհորդել` լինելով տարբեր վայրերում։ Հարմարավետության համար նա ստեղծել է հատուկ փայտե կոշիկներ՝ մետաղյա սեպերով, որոնք կարող էր կարգավորել՝ կախված նրանից իջնում էր, թե բարձրանում լեռան լանջով։ Այս մասին պատմվում է «Սե Լինյու կենսագրություն» գլխում, որը ընդգրկված է «Սունի գրքում» («Սուն Շու») 67-րդ ցզյուանում։

## Գրականություն
* 
* 
* Chang, H. C. (1977). *Chinese Literature 2: Nature Poetry*. (New York: Columbia University Press). ISBN 0-231-04288-4

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված անձինք
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինական գրականություն
Կատեգորիա:Չինարեն գրականություն
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չինացի գրողներ
Կատեգորիա:Չինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Չինացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Չինացիներ