Ջին Թանի

**Ջին Թանի** (, ամբողջական անունը *Ջեյմս Ջոզեֆ Թանի*, ; ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ, գերծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Ջին Թանին ծնվել է 1897 թվականի մայիսի 25-ին Նյու Յորքում։ Բռնցքամարտով սկսել է զբաղվել մանկության տարիներին, իսկ ծառայության ժամանակ շարունակել է ծովային հետևակում։ 1918 թվականին ամերիկյան բանակի հետ միասին հայտնվել է Ֆրանսիայում, որտեղ նրան շատ է դուր եկել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Թանին հաղթել է ծանրքաշային կարգում ամերիկյան էքսպեդիցիոն կորպուսի չեմպիոն Բոբ Մարտինին, սակայն մարտերի մեծ մասն անցկացրել էր այն ժամանակ, երբ 20 ավելորդ հանդիպումներից հետո նվաճել է կիսածանրքաշային կարգում էքսպեդիցիոն կորպուսի չեմպիոնի կոչումը։

1919 թվականի վերջին Թանին վերադարձել է Ամերիկա, որտեղ ծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն է եղել Ջեք Դեմփսին։ 1922 թվականի սկզբին նրան նկատել էին շատ ուժեղ կիսածանրքաշային Բատլինգ Լևինսկու նկատմամբ տարած հաղթանակից հետո, սակայն նույն թվականին Ջինը ստիպված էր վերապրել նաև իր կարիերայում միակ պարտությունը, ընդ որում՝ թեթև քաշային կարգում։ Դա տեղի է ունեցել 1922 թվականի մայիսի 23-ին, իսկ նրա հակառակորդը Հարրի Գրեբն էր։ 15 ռաունդից հետո մրցավարները հաղթանակ են շնորհել հարվածների քանակով։ Ավելի ուշ Թանին ռևանշ է վերցրել՝ երկու անգամ 1923-1924 թվականների պաշտոնական մարտերում հաղթելով հարվածի միավորներով։ Ավելի ուշ մրցակիցներն անցկացրել են ևս 2 մենամարտ՝ առանց մրցավարների պաշտոնական որոշման, որոնցից մեկը 1924 թվականին բավական վիճահարույց է ճանաչվել ոչ ոքի, երկրորդը՝ 1925 թվականին՝ Թանիի հաղթանակով։

Թոնին կարևոր հաղթանակ է տարել 1924 թվականին՝ 15-րդ ռաունդում հաղթելով ֆրանսիացի հայտնի բռնցքամարտիկ Ժորժ Կարպանտիեին տեխնիկական նոկաուտով։ Հաջորդ տարի 12-րդ ռաունդում հաղթել է Թոմի Գիբբոնսին նոկաուտով։

1926 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Ֆիլադելֆիայում կայացել է ծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն Դեմփսի-Թանի երկար սպասված մենամարտը։ Ընդ որում, չեմպիոնի պահանջով աննախադեպ բանաձև է ընդունվել տիտղոսի համար՝ ընդամենը 10 ռաունդ։ Թանիի պահանջը, որ մարտը տևի առնվազն 15 ռաունդ, մերժվել է։ Չնայած դրան՝ հենց Թանին է հաղթանակ տարել՝ դառնալով աշխարհի նոր չեմպիոն։ Հանդիսատեսը պատրաստ չէր Դեմփսիի պարտությանը և մարտից հետո սկսեցին լուրեր տարածվել այն մասին, որ Ջեքի ջրի մեջ ինչ-որ բան են խառնել, որը տվել էին մարտի ժամանակ կամ նախօրեին սննդի հետ։

1927 թվականի սեպտեմբերի 22-ին տեղի է ունեցել Թանի-Դեմփսի ռևանշը։ Այս մենամարտում տեղի է ունեցել պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտի պատմության ամենահայտնի և վիճելի դրվագներից մեկը։ Մարտի առաջին կեսին Թանին առաջ էր անցել Դեմփսիից՝ միավորներով հաղթելով։ Սակայն 7-րդ ռաունդում ամեն ինչ գրեթե հակառակ ուղղությամբ է անցել, Թանին բաց է թողել երկար հարվածների շարք, որն ավարտել է ձախ կողայինով ծնոտին ստացած հարվածով, և կյանքում առաջին անգամ հայտնվել է հատակին։ Դեմփսին անմիջապես անկյուն չի շարժվել, իսկ մինչ մրցավարը նրան հեռացնում էր, անցել է մոտ չորս վայրկյան։ Սակայն նոկդաուն հաշվել նա սկսել է ոչ թե «հինգից», ինչպես պետք է լիներ այդ դեպքում, այլ «մեկից»։ Այսպիսով, Թանին ստացել է մի քանի լրացուցիչ վայրկյան։ Երբ մրցավարը հասել է «ինը» հաշվին, Ջինը ոտքի է կանգնել։ Դեմփսին շտապել է ավարտել սկսած, բայց Թանին առանց մեծ խնդիրների հեռացել է իր բոլոր հարձակումներից։ Նույն ռաունդում Դեմփսին հարված է ստացել սրտին, որից հետո, ինչպես ինքն է ասում, մտածում էր արդեն ոչ թե հաղթելու, այլ այն մասին, թե ինչպես կարող է ողջ հեռանալ ռինգից։ 8-րդ ռաունդում Դեմփսին, այնուամենայնիվ, ստացել է նոկդաուն, սակայն կանգնել է մինչև մրցավարը հասցրել է բացել հաշիվը։ Սակայն Դեմփսին կարողացել է ավարտել վերջին երեք փուլերը։ Թանին հաղթանակ է տարել միաձայն որոշմամբ։ Մենամարտից հետո շատերը խոսում էին ոչ այնքան Թանիի հաղթանակի մասին, որքան յոթերորդ ռաունդում չարաբաստիկ նոկդաունի մասին։

1928 թվականին Ջինը մեկ այլ մենամարտ է անցկացրել Թոմ Հինիի հետ և նոկաուտի ենթարկել իր մրցակցին տասնմեկերորդ ռաունդում։ Շուտով նա հայտարարել է, որ լքում է ռինգը։ Այդ պահին նա հարուստ էր, հետո հաջող ամուսնացել, զբաղվել է բիզնեսով և հաջողության է հասել այդ գործում։ Ունեցել է չորս երեխա, նրա որդիներից մեկը՝ Ջոն Թանին, հետագայում դարձել է ԱՄՆ սենատոր։

Ռինգից հեռանալուց կարճ ժամանակ անց Թանին գրել է «Տղամարդը պետք է կռվի» գիրքը։

## Փաստեր
Ջին Թանին մտել է աշխարհի չեմպիոն-ծանրակշիռ բռնցքամարտիկների ակումբ, որոնք հաղթել են պրոֆեսիոնալ ռինգում իրենց բոլոր մրցակիցներին։ Այդ ակումբում բացի նրանից ընդգրկված էին Ռոկի Մարչիանոն (1952-1956 թվականներին աշխարհի չեմպիոն, 49 հանդիպում ռինգում, 49 հաղթանակ), Ռիդիկ Բոուն (1992-1993 թվականներին աշխարհի չեմպիոն, 45 հանդիպում ռինգում, 43 հաղթանակ, 1 պարտություն, 1 չկայացած) և Լեննոքս Լյուիսը (1993-1994, 1997-2001 և 2001-2003 թվականներին աշխարհի չեմպիոն, 44 մենամարտ, 41 հաղթանակ, 2 պարտություն, 1 ոչ ոքի)։

## Տեսանյութ
* https://www.youtube.com/watch?v=-TGz1SqvzfU Ջին Տաննի-Ջեք Դեմփսի մենամարտը, 1927 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, Չիկագո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջին Թանին openlibrary.org֊ում
* BoxRec
* Memorabilia of heavyweight champ Tunney to be auctioned off

Կատեգորիա:Ամերիկացի բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով