Առաջին անգլո-հոլանդական պատերազմ

**Առաջին անգլո-հոլանդական պատերազմը** կամ **Առաջին հոլանդական պատերազմը**  ծովային հակամարտություն էր Անգլիայի միության և Միացյալ նահանագների հանրապետության միջև: Այն սկսվեց հիմնականում առևտրի շուրջ ծագած վեճերի պատճառով, երբ անգլիացիները հարձակվում էին հոլանդական առևտրային նավերի վրա, բայց դա ընլայնվեց և դարձավ պատերազմ հսկայական նավատորմերի մասնակցությամ: Չնայած 1652 և 1653 թվականներին մի շարք հաղթանակների՝ Անգլիան չկարողացավ շրջափակել հոլանդական առևտուրը, թեև անգլիացի կապերները լուրջ վնասներ էին հասցնում հոլանդական առևտրային նավագնացությանը։

Տնտեսական վնասը ի վերջո հանգեցրեց Վեսթմինսթերյան պայմանագրին 1654 թվականին, որտեղ հոլանդացիները ստիպված եղան փոքր զիջումների գնալ Անգլիային: Երկու կողմերն էլ համաձայնեցին, որպեսզի Օրանժ-Նասաուների տոհմը այլևս չկրի Շտատհալտերի պաշտոնը, սակայն չկարողացան լուծել հիմքում ընկած առևտրային խնդիրները: 1665 թվականին Նիդերլանդների առարկությունները Նավիգացիոն ակտերի դեմ և անգլիական մտահոգությունները իրենց մրցակցի առևտրի վերաբերյալ հանգեցրին Երկրորդ անգլո-հոլանդական պատերազմին :

## Նախապատմություն
16-րդ դարում Անգլիան աջակցել էր Հոլանդական Հանրապետությանը Իսպանիայի դեմ մղված ութսունամյա պատերազմում։ 1604 թվականին Անգլիայի և Իսպանիայի միջև կնքված առանձին խաղաղությունը սրեց այս հարաբերությունները, թեև 1625 թվականի անգլո-հոլանդական պայմանագիրը, որը ուժի մեջ կմնար մինչև 1640 թվականը, հիմք հանդիսացավ երկու երկրների միջև պաշտոնապես բարեկամական հարաբերությունների: Իսպանական իշխանության թուլացումը 1648 թվականի երեսնամյա պատերազմի վերջում նաև նշանակում էր, որ Պորտուգալիայի և Իսպանական կայսրության որոշ գաղութային ունեցվածքը ու նրանց հանքային ռեսուրսները գործնականում բաց էին ավելի ուժեղ տերության կողմից նվաճվելու համար։ Հոլանդացիները, խաղաղություն կնքելով Իսպանիայի հետ, արագորեն փոխարինեցին անգլիացիներին՝ որպես գերիշխող առևտրականներ Պիրենեյան թերակղզու հետ՝ ավելացնելով անգլիացիների դժգոհությունը հոլանդական առևտրի վերաբերյալ, որը կայուն աճում էր 1590 թվականից ի վեր: Չնայած հոլանդացիները ցանկանում էին թարմացնել 1625 թվականի պայմանագիրը, 1639թ․-ին այն մերժվեց անգլիացիների կողմից, ուստի պայմանագիրը ուժը կորցրեց։

17-րդ դարի կեսերին հոլանդացիները կառուցել էին Եվրոպայի ամենամեծ առևտրային նավատորմը՝ ավելի շատ նավերով, քան բոլոր մյուս պետությունները միասին վերցրած, և քանի որ նրանց տնտեսությունը, հիմնված էր հիմնականում ծովային առևտրի վրա,դա նրանց գերիշխող դիրք տվեց եվրոպական առևտրում, հատկապես՝ Հյուսիսային և Բալթիկ ծովերում։ Ավելին, նրանք նվաճել էին Պորտուգալիայի տարածքների ու առևտրային կետերի մեծ մասը Օստ-Ինդիայում, նույնիսկ նրանք նվաճեցին Բրազիլիայի մեծ մասը, որից հետո սկսեցին վերահսկել համեմունքների հսկայական շահութաբեր առևտուրը: Նրանք նույնիսկ զգալի ազդեցություն ունեին Անգլիայի առևտրի վրա, նրա՝ դեռևս փոքր հյուսիսամերիկյան գաղութների հետ:

Անգլիայի և Միացյալ պրովինցիաների միջև տնտեսական անհավասարությունը մասամբ աճեց, քանի որ ի տարբերություն անգլիացիների, հոլանդական առևտրական համակարգը հիմնված էր ազատ առևտրի վրա, ինչը նրանց արտադրանքն ավելի մրցունակ էր դարձնում: Օրինակ, անգլիացի առևտրականը, ով վաճառում է բրդյա կտորներ, հիմնականում զբաղվում էր անգլիախոս Ամերիկայի նավահանգիստներով, նա 1651 թվականին բողոքեց, որ թեև նրա անգլիական նավերը բրդյա կտորներ են տանում Ամերիկա՝ վաճառքի համար, նրանք կարող են ակնկալել հեռանալ ամերիկյան նավա հանգիստներից չվաճառելով 4000-ից 5000 պարկ բրդյա կտոր։ Հոլանդական նավերը, մյուս կողմից, հեռանում էին ամերիկյան նավահանգիստներից՝ չվաճառելով հազիվ 1000 պարկ բրդյա կտոր։ Այս անհամամասնության պատճառով անգլիական առևտուրն մերձբալթյան երկրներում, Գերմանիայում, Ռուսաստանում և Սկանդինավիայում անկում ապրեց: Երեք թագավորությունների պատերազմների ժամանակ հոլանդական պարլամենտը պաշտոնապես չեզոք էր, մի քաղաքականություն, որը հակադրում էր ինչպես խորհրդարանականներին, այնպես էլ ռոյալիստներին, բայց որը Հոլանդիայի հզոր նահանգը համարում էր առավել շահավետ:
ձախից|մինի|186x186փքս| Կրոմվելի դիմանկարը, Ռոբերտ Վոքերի կողմից:
1649 թվականի հունվարին Չարլզ I-ի մահապատիժը հանգեցրեց Անգլիայի միության ձևավորմանը, որը շարունակեց ռոյալիստների դեմ պայքարը տանը և նրանց որոշ գաղութներում, ինչը հանգեցրեց Անգլիայի նավատորմի ընդլայնմանը: Միևնույն ժամանակ, պատերազմը ավերեց անգլիական առևտուրն ու նավագնացությունը։ Նրանց առևտրային վիճակը լայնորեն ուսումնասիրելու համար 1650 թվականի օգոստոսի 1-ին ստեղծվեց Առևտրի առաջին հանձնաժողովը, որը ստեղծվել էր խորհրդարանի ակտով։ 1650 թվականի հոկտեմբերին, որպես իրենց ռոյալիստ գաղութները հնազանդեցնելու և ռոյալիստների Անգլիայից փախուստը կանխելու ակտի մի մաս, խորհրդարանն արգելեց օտարերկրյա առանց լիցենզիա նավերին այցելել կամ առևտուր անել Ամերիկայի ցանկացած անգլիական պլանտացիաների հետ։ Ակտը նաև թույլ է տվել արգելքը խախտող նավերի առգրավում ինչպես անգլիական նավատորմի, այնպես էլ առևտրային նավերի կողմից: Ակտը հապճեպ ուժի մեջ մտավ, և թեև այն ընդունվել էր ընդհանուր առմամբ՝ ներառելու բոլոր երկրները, այն հիմնականում ուղղված էր Նիդերլանդների դեմ։ Այն հաջորդ տարի փոխարինվեց խնամքով պատրաստված Նավիգացիոն ակտով: Անգլիացիները մեղադրեցին հոլանդացիներին Անգլիայի քաղաքացիական պատերազմի խառնաշփոթից օգուտ քաղելու մեջ։

### Հակառակորդ նավատորմերը
[աջից|մինի| The Brederode, հոլանդացի ծովակալ [Մարտեն Թրամփ|Մարտեն Տրոմպի դրոշակակիրը:]]
Միացյալ պրովինցիաների նավատորմը ութսունամյա պատերազմում ուներ երեք խնդիր՝ որպես մարտական ուժ իսպանական խոշոր նավատորմի դեմ, ուղեկցել հոլանդական առևտրային նավերը և պաշտպանել իր ձկնորսական նավատորմը ու ակտիվորեն ընդդիմանալ կապերությանը, հատկապես Դյունկերկի կապերներին: Այդ պատերազմում վերջին երկու առաջադրանքները ավելի կարևոր էին, այդ իսկ պատճառով մեծաքանակ փոքր ռազմանավերի պահանջարկը ավելի մեծ էր քան սակավաքանակ մեծ նավատորմինը։ 1648 թվականին Իսպանիայի հետ խաղաղություն հաստատվելուց հետո, մեծ ռազմանավերի կարիքը նվազեց, թեև ավելի փոքրերը դեռևս պահանջվում էին շարասյունների ծառայության համար, մասնավորապես. դեպի Միջերկրական ծով, Արևելյան Հնդկաստան և ավելի ուշ՝ Կարիբյան ծովեր: Ֆինանսապես հյուծված հոլանդական ծովակալությունները թույլ տվեցին, որ հիմնական ռազմանավերը վատթարանան:

1648 թվականից հետո հոլանդական ծովակալությունները վաճառեցին իրենց մեծ նավերից շատերը, այդ թվում՝ հոլանդական ծովակալ Մարտեն Տրոմփի սեփական դրոշակակիրը՝ *Aemilia-ն*, որը 600 տոննա էր և համալրված էր 57 հրացաններով: Ծովակալ Տրոմփը ստիպված եղավ իր դրոշը տեղափոխել 600 տոննա կշռող *Բրեդերոդեի վրա*, որը համալրված էր 54 հրացաններով: 1652 թվականին հոլանդական ծովակալներն իրենց տրամադրության տակ ունեին ընդամենը 79 նավ։ Այս նավերից շատերը վերանորոգման կարիք ունեին, ընդ որում 50-ից քիչը կարող էր դուրս գալ բաց ծով: Այս բոլոր նավերը կրակի հզորությամբ զիջում էին անգլիական խոշորագույն առաջին և երկրորդ կարգի նավերին։ Հոլանդական նավատորմի թվային պակասը պետք է լրացվեր վաճառականներին զինելու միջոցով:
ձախից|մինի| Հոլանդական քաղաքական մուլտֆիլմ, որը հրատարակվել է 1652 թ. Հոլանդական առյուծին քնեցնում է իսպանական թավջութակի երաժշտությունը, բայց նրան արթնացնում է Կրոմվելը ականջին կպնելով: Երկու անգլիական շներ հաչում են առյուծի վրա, բայց նրանց պոչերը սեղմում է հոլանդացի ծովագնացը շիկացած աքցանով:
Հոլանդական նավատորմի համեմատ՝ անգլիական նավատորմն ուներ առաջին և երկրորդ կարգի ավելի մեծ նավեր, բայց համաչափ ավելի քիչ ֆրեգատներ, քանի որ անգլիական նավատորմը հիմնականում նախատեսված էր խոշոր գործողություններում կռվելու համար, մինչդեռ առևտրային նավերին ուղեկցորդելը երկրորդական խնդիր էր: Անգլիայի նավատորմը ընդլայնվեց և ուժեղացավ, քանի որ այն ֆինանսավորվում էր 1650 թվականի նոյեմբերի 10-ի Պառլամենտի ակտով, որը 15% հարկ էր սահմանում առևտրային նավերի վրա: 1649-ից 1651 թվականներին անգլիական նավատորմը ներառում էր 18 նավ, որոնք կրակի հզորությամբ գերազանցում էին հոլանդական ծովակալ Թրամփի նոր դրոշակակիր *«Բրեդերոդե» նավը* ՝ ամենամեծ հոլանդական նավը: Բոլոր անգլիական նավերը, որոնք նախատեսված էին մարտական գծում կռվելու համար, ավելի ծանր սպառազինված էին, քան մյուս եվրոպական նավատորմերում իրենց համարժեքները՝ զոհաբերելով ցատկահարթակը և անբարենպաստ եղանակին իրենց ցածր հրացաններն օգտագործելու հնարավորությունը՝ ավելի հզոր հրետանիի դիմաց: Անգլիական նավերը կարող էին կրակել և հարվածել հակառակորդին ավելի մեծ տարածությունից, և նախընտրում էին օգտագործել կլոր կրակոցը շղթայական կրակոցի փոխարեն, որը տարածված էր այլ նավատորմերում:

### Քաղաքական լարվածություն
մինի|309x309փքս| Առաջին անգլո-հոլանդական պատերազմի հիմնական ճակատամարտերի վայրերը
Անգլիայի և Նիդերլանդների միջև առևտրային լարվածությունը սրվեց, երբ Անգլիայի խորհրդարանը ընդունեց 1651 թ. Նավիգացիոն ակտը։ Այն սահմանափակեց հոլանդական առևտուրը Ամերիկայի անգլիական գաղութներից որևէ մեկի հետ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ առևտուրը կկատարվեր անգլիական նավերով: Իրոք, աշխարհի ցանկացած կետից անգլիական նավահանգիստներ կամ անգլիական գաղութների նավահանգիստներ ցանկացած բեռ պետք է փոխադրվեր անգլիական նավերով: Ավելին, Նավագնացության ակտն արգելում էր առևտուրն այն անգլիական գաղութների հետ, որոնք կապեր ու համակրում էին Չարլզ I-ի թագավորական գործունեությունը: Նավիգացիոն ակտի պայմաններն ընդունելը հոլանդացիների կողմից դիտվում էր որպես համաձայնել հոլանդական առևտուրը ստորադասել անգլիական առևտրային համակարգին: . Սա վիրավորեց հոլանդական հպարտությունը և վնասեց նրանց տնտեսությանը, բայց պատերազմի ավելի անմիջական պատճառը անգլիական նավատորմի և կապերների գործողություններն էին հոլանդական նավագնացության դեմ: 1651 թվականին 140 հոլանդացի վաճառականներ գերևարվեցին բաց ծովում։ Միայն 1652 թվականի հունվարի ընթացքում ևս 30 հոլանդական նավ գրավվեց ծովում ու տարվեց անգլիական նավահանգիստներ։ Միացյալ պրովինցիաների պառլամենտի կողմից Անգլիայի դեմ բողոքի ցույցերն անօգուտ էին։ Անգլիայի խորհրդարանը հակվածություն չուներ զսպելու հոլանդական նավագնացության նկատմամբ այս բռնագրավումները:

## Պատերազմ
Միությունը սկսեց պատրաստվել պատերազմի, բայց քանի որ երկու երկրներն էլ պատրաստ չէին, պատերազմը կարող էր հետաձգվել, եթե չլիներ դժբախտ հանդիպումը հոլանդացի լեյտենանտ-ծովակալ Մարտեն Տրոմպի և գեներալ Ռոբերտ Բլեյքի միջև 1652թ․-ի մայիսի 29-ին Դովերի մոտ գտնվող Լա Մանշ նեղուցում։ Կրոմվելի հրամանը պահանջում էր, որ Հյուսիսային ծովում կամ Լա Մանշում գտնվող բոլոր օտարերկրյա նավատորմերը թոթափեին իրենց դրոշները՝ ի նշան ողջույնի, վերականգնելով հին իրավունքը, որը երկար ժամանակ պնդում էին անգլիացիները: Ինքը՝ Տրոմփը, լիովին գիտակցում էր քաղաքավարության այս նշանը տալու անհրաժեշտությունը, սակայն նավաստիները ընկան խուճապի մեջ, և Բլեյքը կրակ բացեց ՝ սկսելով Դովերի կարճ ճակատամարտը։ Տրոմփը կորցրեց երկու նավ, բայց ուղեկցեց իր շարասյունը դեպի անվտանգ տարածք:

Պատերազմի առաջին ամիսներին նկատվեցին անգլիական հարձակումներ հոլանդական շարասյուների դեմ։ Բլեյքին ուղարկեցին 60 նավերով, որպեսզի խափանեն հոլանդական ձկնորսությունը Հյուսիսային ծովում և հոլանդական առևտուրը Բալթյան ծովի հետ՝ թողնելով Էյսքյուին փոքր ուժերով՝ հսկելու Լա Մանշը: 1652 թվականի հուլիսի 12-ին Էյսքյուն հանդիպեց Պորտուգալիայից վերադարձող հոլանդական նավերի շարասյունին՝ գերևարելով յոթ վաճառականների և ոչնչացնելով երեք նավ։ Տրոմպը հավաքեց 96 նավերից բաղկացած նավատորմ՝ Էյսքյուի վրա հարձակվելու համար, բայց հարավային քամիները նրան պահեցին Հյուսիսային ծովում: Շրջվելով դեպի հյուսիս՝ հետապնդելու Բլեյքին՝ Տրոմպը Շետլանդյան կղզիների մոտ հասավ անգլիական նավատորմին, բայց փոթորիկը ցրեց նրա նավերը, և ոչ մի ճակատամարտ չեղավ: 1652թ.-ի օգոստոսի 26-ին Զեյլանդից ժամանեց դիրեկտորական նավերի շարասյուն, որը ղեկավարում էր Միխիլ դե Ռոյտերը,(ով ուներ *հրամանատարի* կոչում): Նրանց հանդիպեց Էյսքյուն ավելի մեծաքանակ ռազմանավերով և զինված առևտրական նավերով։ Էյսքյուն փորձեց հարձակվել շարասյան վրա իր մոտ գտնվող ինը ամենաուժեղ և ամենաարագ ռազմանավերով, բայց դե Ռոյտերը հակահարձակվեց և Պլիմութի ճակատամարտում շրջապատեց անգլիական ռազմանավերը, որոնք չէին ստացել զինված առևտրային նավերի աջակցությունը: Նավերի շարասյունը փախավ, Էյսքյուն ազատվեց իր հրամանատարությունից և դե Ռոյտերը հեղինակություն ձեռք բերեց իր առաջին անկախ հրամանատարության մեջ:

Տրոմպը ժամանակավորապես թողեց իր պաշտոնը Շեթլանդում ձախողումից հետո, և փոխադմիրալ Վիտտ դե Վիտը ստանձնեց հրամանատարությունը։ Հոլանդական շարասյունները, որոնք այն ժամանակ պաշտպանված էին անգլիական հարձակումից, դե Վիտը հնարավորություն տեսավ կենտրոնացնելու իր ուժերը և վերահսկելու ծովը: 1652 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Կենտիշ Նոքի ճակատամարտում հոլանդացիները հարձակվեցին անգլիական նավատորմի վրա Թեմզայիգետաբերանի մոտ, բայց ետ մղվեցին՝ բազմաթիվ զոհերով: Անգլիայի խորհրդարանը, համարելով, որ նրանք մոտ են հաղթանակին, քսան նավ ուղարկեց Միջերկրական ծովում դիրքերն ամրապնդելու համար: Ուժերի այս բաժանումը մինչև նոյեմբեր Բլեյքին թողեց ընդամենը 42 մարտական մարդ, մինչդեռ հոլանդացիները ամեն ջանք գործադրում էին իրենց նավատորմը ամրապնդելու համար: Այս բաժանումը հանգեցրեց անգլիացիների պարտությանը Տրոմպի կողմից Դունգեսի ճակատամարտում դեկտեմբերին, մինչդեռ այն չկարողացավ փրկել անգլիական միջերկրածովյան նավատորմը, որը հիմնականում ավերվեց Լեգհորնի ճակատամարտում 1653 թվականի մարտին։

Թեև քաղաքական գործիչները մոտ էին հակամարտության ավարտին, ծովային պատերազմը շարունակվեց, և 1652–1653թթ․-ի ձմռանը անգլիական նավատորմը վերանորոգեց իր նավերը և փոխեց իր մարտավարությունը: 1652թ․-ի տեղի ունեցած բոլոր ծովային ճակատամարտերը քաոսային էին, թշնամու նավերը նստելը ու գրավելը նախընտրելի մարտավարություն էր, հատկապես հոլանդացիների համար: Ջոկատները կամ նույնիսկ առանձին նավերը կռվում էին առանց հաշվի առնելու նավատորմի մնացած մասը։ 1653 թվականի առաջին խոշոր ճակատամարտում անգլիական նավատորմը անակնկալի բերեց հոլանդացիներին Պորտլենդի եռօրյա ճակատամարտում, որը սկսվեց փետրվարի 28-ին: Նրանք գերևարեցին առնվազն 20 հոլանդական առևտրային նավ, գրավեցին կամ ոչնչացրին 12 ռազմանավ ու հոլանդացիներին քշեցին Լա Մանշից: Ինչպես 1652 թվականի ճակատամարտերը, սա նույնպես քաոսային էր, բայց ամենաուշագրավ մարտավարական իրադարձությունները տեղի ունեցան առաջին օրը, երբ Տրոմպը գլխավորեց ամբողջ հոլանդական նավատորմը անգլիական նավատորմի հետևի մասում գտնվող մոտ երկու տասնյակ անգլիական նավերի դեմ՝ հուսալով հաղթել նրանց մինչև անգլիական նավատորմի մեծ մասը կարող էր նրանց օգնության հասնել։ Այնուամենայնիվ, անգլիական նավերը, որոնց քանակը զիջում էր հոլանդական նավերին, առաջ քաշեցին մի գիծ և կարողացան հոլանդացիներին հեռու պահել՝ համաձայնեցված ուժեղ կրակոցների միջոցով:

Անկախ նրանից, թե դա եղավ Պորտլենդի ճակատամարտի արդյունքում, թե մի քանի տարիների ընթացքում ձեռք բերված փորձի կուտակման արդյունքում, 1653 թվականի մարտին Ռոբերտ Բլեյքը գրեց «նավարկության և մարտական հրահանգները» աշխատությունը, որը վերանայեց անգլիական հիմնական ռազմածովային մարտավարությունը: Այս նոր կազմավորման հաջողությունն ակնհայտ էր Գաբարդի ճակատամարտում 1653 թվականի հունիսին, երբ անգլիական նավատորմը ոչ միայն հաղթեց հոլանդացիներին հեռահար հրետանային մենամարտում, այլ այնքան քիչ վնաս կրեց, որ կարողացավ պահպանել շրջափակումը, այլ ոչ թե բազմաթիվ նավեր ուղարկել: նավահանգիստ՝ վերանորոգման համար։

Անգլիական նավատորմը փորձեց վերահսկողություն հաստատել Հյուսիսային ծովի վրա և հունիսին տեղի ունեցած Գաբարդի երկօրյա ճակատամարտում հոլանդացիները, կորցնելով 17 ռազմանավ, քշվեցին դեպի իրենց հայրենի նավահանգիստները, իսկ անգլիացիները սկսեցին հոլանդացիների շրջափակումը, ինչը հանգեցրեց Նիդերլանդների տնտեսության անկմանը։ Հոլանդացիները չէին կարողանում կերակրել իրենց խիտ քաղաքային բնակչությանը առանց բալթյան ցորենի և աշորայի կանոնավոր մատակարարման։ Այս ապրանքների գները բարձրացան, աղքատները շուտով չկարողացան սնունդ գնել, և երկրում սով սկսվեց:
աջից|մինի| 19-րդ դարի Մարտեն Տրոմպի մահվան պատկերը Շվենինգենի ճակատամարտում
Պատերազմի վերջին ճակատամարտը օգոստոսին տեղի ունեցած Շևենինգենի ծանր ու արյունալի ճակատամարտն էր, որը տեղի ունեցավ, քանի որ հոլանդացիները իրենց ամբողջ ուժը տրամադրեցին, որպեսզի կոտրեն անգլիական շրջափակումը: Ճակատամարտը վերջացավ անգլիական նավատորմի մարտավարական հաղթանակով, որը գրավեց կամ ոչնչացրեց առնվազն մեկ տասնյակ և, հնարավոր է 27 հոլանդական ռազմանավ՝ կորցնելով ընդամենը երկու կամ երեք անգլիական ռազմանավ, և գերեվարեց կամ սպանեց մոտ 2000 մարդու, այդ թվում՝ Տրոմպին, ով սպանվեց ճակատամարտի սկզբում, իսկ անգլիացիների կորուստը 500 անգլիացի մահացածներն էին։ Այնուամենայնիվ, չնայած մարդկանց ու նավերի մեծ կորուստներին, հոլանդական նավատորմը կարողացավ նահանջել դեպի Թեսել, իսկ անգլիացիները ստիպված եղան հրաժարվել իրենց շրջափակումից, ուստի հոլանդացիները հասան իրենց նպատակին: Տրոմպի մահը մեծ հարված հասցրեց  հոլանդացիների բարոյահոգեբանական վիճակին, ինչը մեծացրեց պատերազմը դադարեցնելու հոլանդացիների ցանկությունը. նմանատիպ վիճակ առաջացավ Անգլիայում: Թեև շատերը հարստացան պատերազմի պատճառով, բայց առևտուրն ամբողջությամբ տուժել էր։ Այնուամենայնիվ, սեպտեմբերին հոլանդական նավատորմը, Վիտտ դե Վիտի ղեկավարությամբ, կարողացավ վերսկսել իր գործունեությունը: Այն հաջողությամբ կարողացավ օվկիանոս ուղարկել 400 առևտրային նավ ու վերադարձավ առանց որևէ նավ կորցնելու, որոնք բոլորը արժեքավոր ապրանքներ էին տեղափոխում Արևելյան Հնդկաստանից, ինչը ցույց էր տալիս ծովային ուղիների վերաբացումը: 

Խաղաղության բանակցությունները շարունակվեցին մինչև 1654 թվականի մարտը, երբ Կրոմվելը պահանջեց, որ այն ժամանակ չորս տարեկան Վիլհելմ III Օրանացին պետք է բացառվեր կառավարության ապագա նշանակումներից, ինչպես պետական պաշտոնյաները կամ պրովինցիաների բանակի գեներալ-կապիտանը: Սա սկզբում մերժվեց, բայց ի վերջո հոլանդացիները ընդունեցին, և խաղաղություն հայտարարվեց 1654 թվականի ապրիլի 15-ին Վեսթմինսթերյան պայմանագրի ստորագրմամբ և վավերացվեց բոլոր կողմերի կողմից մինչև ապրիլի 22-ը:  

## Հետևանք
մինի|Մեկուսացման ակտը
Հոլանդացիները փրկվեցին դաժան խաղաղությունից։ Մասամբ Կրոմվելի մեղմությամբ, , բայց նաև այն պատճառով, որ նա վախենում էր ավելի երկար պատերազմից,  անգլիական ծովային տնտեսությանը հասցված հսկայական տնտեսական վնասի հետ մեկտեղ: Հոլանդացիները, այնուամենայնիվ, գիտակցեցին իրենց 36 հոդվածների նպատակներից մի քանիսը և ստիպված եղան մի քանի փոքր զիջումների գնալ՝ ընդունելով նավիգացիոն ակտը, որն իրենց առևտրականներին բացառում էր Անգլիայի և նրա գաղութների միջև առևտուր անելուց ,հոլանդացիները պետք է վճարեին 85000 ֆունտ ստեռլինգ փոխհատուցում և 3615 ֆունտ ստեռլինգ, որը պետք է վճարվեր Ամբոինայի կոտորածի(կոտորած Ինդոնեզիայի ամբոինա կղզում, որի ժամանակ սպանվեցին 21 արտասահմանցիներ հիմնականում՝ բրիտանացիներ) զոհերի ժառանգներին: Արևելյան Հնդկաստանի Ռուն կղզին պետք է հանձնվեր Արևելյան Հնդկաստանի ընկերությանը, թեև հոլանդացիները իրականում երբեք չվերադարձրին կղզին: 

Շուտով անգլիացիներն օգտվեցին հոլանդացիներից խլված իրենց նոր նավերից՝ հոլանդացիների նման գծերով առևտրական նավատորմ ստեղծելու համար, մասնավորապես՝ ավելի շատ փոքր նավակներ կառուցելը:  Հոլանդացիները նույնպես սկսել էին խոշոր նավաշինական ծրագիր՝ շտկելու մեծ նավատորմի պակասը, որն ակնհայտ էր Կենտիշ Նոկի, Գաբարդի և Շևենինգենի մարտերում։ Երբ 1665 թվականին սկսվեց Երկրորդ անգլո-հոլանդական պատերազմը, հոլանդացիներն այսպիսով շատ ավելի պատրաստված էին:

## Տես նաև
* 335-ամյա պատերազմ

## Հղումներ


## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1650-ականներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:17-րդ դարի հակամարտություններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների պատերազմներ