Բալատոնի պաշտպանական ռազմագործողություն

**Բալատոնի պաշտպանական ռազմագործողություն**, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կարմիր բանակի վերջին խոշոր պաշտպանական գործողությունը գերմանական ուժերի դեմ։ Այն իրականացվել է 1945 թվականի մարտի 6-15-ը Բալատոն լճի տարածքում՝ 3-րդ ուկրաինական ռազմաճակատի ուժերի մի մասի կողմից՝ 1-ին բուլղարական և 3-րդ հարավսլավական բանակների օգնությամբ։ Մարտի ընթացքում խորհրդային զորքերը հետ մղեցին Վերմախտի հարձակումը, որը կրում էր «**Գարնանային զարթոնք**» () կոդային անվանումը, ինչը դարձավ գերմանական զինված ուժերի վերջին խոշոր հարձակողական գործողությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում:

## Կողմերի կազմ և ուժեր
### Հակահիտլերյան կոալիցիա

**ԽՍՀՄ**

Ուկրաինական 3-րդ ռազմաճակատի ուժերի մի մասը (հրամանատար Ֆ.Ի. Տոլբուխին, շտաբի պետ Ս.Պ. Իվանով).

* 4-րդ գվարդիական բանակ (գեներալ-լեյտենանտ Ն. Դ. Զախվատաև)
* 26-րդ բանակ (գեներալ-լեյտենանտ Ն.Ա. Գագեն)
* 27-րդ բանակ (գեներալ-գնդապետ Ս. Գ. Տրոֆիմենկո)
* 57-րդ բանակ (գեներալ-գնդապետ Մ. Ն. Շարոխին)
* 17-րդ ռազմաօդային բանակ (ավիացիայի գեներալ-գնդապետ Վ. Ա. Սուդեց)
* 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի 5-րդ օդային բանակ (ավիացիայի գեներալ-գնդապետ Ս.Կ. Գորյունով)
* 1-ին գվարդիայի ամրացված շրջան

**Բուլղարիա**

Ուկրաինական 3-րդ ռազմաճակատի գործառնական վերահսկողության ներքո՝

1-ին բուլղարական բանակ (գեներալ-լեյտենանտ Վ. Ստոյչև)

**Հարավսլավիա**

Հարավսլավիայի 3-րդ բանակ (գեներալ-լեյտենանտ Կ. Նագի)
Ընդհանուր՝ 400 հազար մարդ, 6800 հրանոթ և ականանետ, 400 տանկ և ինքնագնաց հրանոթ, 700 ինքնաթիռ:

### Նացիստական ​​​​բլոկի երկրներ
### Գերմանիա
«Հարավ» բանակային խմբի ուժերի մի մասը (հետևակային գեներալ Օ. Վյոլեր).

* ՍՍ-ի 6-րդ տանկային բանակ (ՍՍ զորքերի գեներալ-գնդապետ Յ. Դիտրիխ)
* 6-րդ բանակ (տանկային զորքերի գեներալ Գ. Բալկ)
* 2-րդ տանկային բանակ (հրետանու գեներալ Մ. դե Անջելիս)
* 91-րդ բանակային կորպուսը «E» բանակային խմբից

Օդային աջակցությունը ցուցաբերել է 4-րդ օդային նավատորմը։

**Հունգարիա**
*3-րդ հունգարական բանակ
Ընդհանուր՝ 431 հազար զինվոր և սպա, մոտ 6000 թնդանոթ և ականանետ, 877 տանկ և գրոհային հրանոթ, 900 զրահափոխադրիչ և մոտ 850 ինքնաթիռ։

## Կողմերի ծրագրեր
### Գերմանիա

Չնայած Կարմիր բանակի ձմեռային հարձակման ժամանակ Բեռլինի համար առաջացած անմիջական սպառնալիքին, գերմանական ղեկավարությունը որոշեց հակագրոհ սկսել Հունգարիայում 1945 թվականի վաղ գարնանը։ Այն նախատեսում էր խորհրդային զորքերը հետ մղել Դանուբից այն կողմ՝ այդպիսով վերացնելով Վիեննայի և Գերմանիայի հարավային շրջանների համար սպառնալիքը։ Բացի այդ, Բալատոնի շրջանում էին գտնվում գերմանացիների համար հասանելի վերջին նավթահանքերը, առանց որոնց գերմանական ռազմաօդային ուժերը և զրահատանկային ուժերը մնում էին առանց վառելիքի։

Վերմախտի հրամանատարությունը մշակեց հարձակողական գործողության պլան, որը նախատեսում էր երեք կտրող հարձակում։ Բալատոն և Վելենս լճերի միջև ընկած տարածքից հիմնական հարձակումը նախատեսվում էր իրականացնել ՍՍ-ի 6-րդ տանկային բանակի և 6-րդ դաշտային բանակի ուժերի կողմից՝ հարավ-արևելյան ուղղությամբ՝ դեպի Դունաֆյուլդվար։ Երկրորդ հարձակումը պետք է իրականացներ 2-րդ տանկային բանակը Նագիկանիժայի շրջանից՝ Կապոշվարի ուղղությամբ։ «E» բանակային խմբի 91-րդ բանակային կորպուսը պետք է առաջխաղան Դոնջի Միհոլյակ շրջանից դեպի հյուսիս՝ 6-րդ տանկային բանակի հետ բախվելու համար։ Հարձակման արդյունքում գերմանական հրամանատարությունը նախատեսում էր մասնատել և մաս-մաս ոչնչացնել 3-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի հիմնական ուժերը։ Հարձակումն իրականացնելու համար Հունգարիայում գտնվող գերմանական խումբը ամրապնդվեց 6-րդ ՍՍ տանկային բանակով, որը հատուկ տեղափոխվել էր Արևմտյան ճակատից (Արդենների շրջանից) գեներալ Զեպ Դիտրիխի հրամանատարությամբ։ Գործողությունը կոչվում էր «Գարնանային զարթոնք»։

### ԽՍՀՄ
1945 թվականի հունվարի վերջին խորհրդային ռազմական հետախուզությունը հաստատեց ՍՍ-ի 6-րդ տանկային բանակի ստորաբաժանումների Արդեններից Արևելյան ռազմաճակատ տեղափոխման սկիզբը, և դրա հրամանատար՝ գեներալ Ի. Ի. Իլյիչևը, եզրակացրեց, որ հնարավոր է, որ այս ամբողջ բանակը ներկայանա խորհրդային զորքերի առջև։ Եվ փետրվարի 21-ին Իլյիչևը զեկուցեց Ստալինին, որ այս բանակը ամբողջ ուժով ուղևորվում է Հունգարիա։ 1945 թվականի փետրվարի սկզբին Մոսկվայում ամերիկյան ռազմական առաքելության ղեկավար, բրիգադի գեներալ Ջոն Ռ. Դինը և մի շարք բրիտանական բարձրաստիճան ռազմական աղբյուրներ Կարմիր բանակի գլխավոր շտաբին տեղեկացրին, որ իրենց տեղեկությունների համաձայն՝ գերմանացիները Կարմիր բանակի դեմ հակահարձակման համար ստեղծում էին երկու խումբ, սակայն դաշնակիցները նրանց տեղակայումը նշել էին բոլորովին այլ կերպ. մեկը՝ Արևելյան Պոմերանիայում՝ Թորնի վրա հարձակման համար, երկրորդը՝ Վիեննա-Մորավսկա Օստրավայի տարածքում՝ Լոձի վրա հարձակման համար։ Այս ամբողջ տեղեկատվությունը վերլուծելուց հետո՝ Ի. Վ. Ստալինը և Ա. Ի. Անտոնովը եկան այն եզրակացության, որ դաշնակիցների տեղեկատվությունը սխալ էր, և գերմանացիները իրենց հիմնական հարձակումը սկսելու են Հունգարիայում՝ 3-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի զորքերի դեմ։

1945 թվականի մարտի սկզբին խորհրդային հետախուզությունը վերջապես հաստատեց գերմանական մեծ տանկային խմբի կենտրոնացումը Հունգարիայի արևմտյան մասում և տեղեկություններ ստացավ թշնամու ծրագրերի մասին։ Գերմանական հրամանատարության մտադրությունները բացահայտելով՝ Գերագույն հրամանատարության շտաբը 2-րդ և 3-րդ Ուկրաինական ճակատների զորքերին հանձնարարեց պաշտպանական գործողություն անցկացնել և ջախջախել Բալատոն լճի տարածքում թշնամու զորքերի խմբավորմանը։ Միևնույն ժամանակ, շտաբի հրահանգը պահանջում էր շարունակել Վիեննայի վրա հարձակման նախապատրաստական ​​աշխատանքները։

## Խորհրդային զորքերի պաշտպանության նախապատրաստում
Գերագույն հրամանատարական շտաբի հրահանգներին հետևելով՝ 3-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատը սկսեց պատրաստվել պաշտպանությանը։ Կուրսկի ճակատամարտի փորձը օգտագործելով՝ սպասվող գլխավոր հարձակման ուղղությամբ ստեղծվեց խորը էշելոնացված հակատանկային պաշտպանություն։ Ճակատի ինժեներական զորքերի պետ Լ. Զ. Կոտլյարի ղեկավարությամբ իրականացվեցին մեծածավալ պաշտպանական աշխատանքներ՝ մարդկանց և տեխնիկայի պաշտպանված տեղակայումն ապահովելու, պահեստազորայիններին մանևրելու հնարավորություն ընձեռելու համար ճանապարհները կահավորելու և վտանգավոր տարածքները ականապատելու համար։ Հատուկ ուշադրություն էր դարձվում թշնամու տանկերի դեմ պայքարին։ Այդ նպատակով Գանտից մինչև Բալատոն լիճ 83 կիլոմետրանոց հատվածում ստեղծվեցին 66 հակատանկային գոտիներ, և կենտրոնացվեց ռազմաճակատի ամբողջ հրետանու 65%-ը։ Առավել վտանգավոր տարածքներում հրետանու խտությունը հասնում էր 60-70 զենքի և ականանետերի մեկ կիլոմետրի վրա։ Պաշտպանության խորությունը որոշ հատվածներում հասնում էր 25-30 կմ։

Պաշտպանական գործողությունների հաջողությունը մեծապես կախված էր զորքերին զինամթերքի և վառելիքի ժամանակին մատակարարումից։ Հետևաբար, գործողության նախապատրաստման ժամանակ մեծ ուշադրություն է դարձվել դրա լոգիստիկ ապահովմանը։ Քանի որ առաջնագծի պահեստները գտնվում էին Դանուբի արևելյան ափին, իսկ գետի անցումները խափանվում էին գերմանական ինքնաթիռների գործողությունների և գարնանային սառցակալման պատճառով, Դանուբի վրայով կառուցվեցին լրացուցիչ ճոպանուղիներ՝ պաշտպանող զորքերի անխափան մատակարարումն ապահովելու համար։

### Զորքերի օպերատիվ կազմավորում
Սպասվող գլխավոր հարձակման ուղղությամբ ռազմաճակատի զորքերը կառուցվել էին երկու էշելոնով։ Առաջին էշելոնում պաշտպանվում էին երկու բանակներ՝ 4-րդ գվարդիան՝ Գանտ-Շերեգեյեշ շրջանում և 26-րդը՝ Շերեգեյեշում՝ Բալատոն լճի տարածքի արևելյան ծայրամասում։ 27-րդ բանակը գտնվում էր ռազմաճակատի երկրորդ էշելոնում։ 57-րդ բանակը պաշտպանողական դիրք էր գրավում Բալատոն լճի արևմտյան ծայրից մինչև Կոնյա-Էտվյոշ՝ երկրորդական ուղղությամբ։ 1-ին բուլղարական բանակը պաշտպանում էր ռազմաճակատի ձախ թևը։ Ձախ կողմում 3-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատին միացավ 3-րդ Հարավսլավական բանակը։ Ռազմաճակատի պահեստազորի մեջ էին մտնում 18-րդ և 23-րդ տանկային, 1-ին գվարդիական մեխանիզացված և 5-րդ գվարդիական հեծելազորային կորպուսները, ինչպես նաև մի քանի հրետանային ստորաբաժանումներ և կազմավորումներ։

9-րդ գվարդիայի բանակը նախատեսված էր Վիեննայի վրա հետագա հարձակման համար, և դրա օգտագործումը պաշտպանական մարտերում կտրականապես արգելված էր Գերագույն հրամանատարության շտաբի կողմից։

## Ռազմական գործողությունների ընթացք

Գերմանական հարձակումը սկսվեց մարտի 6-ի գիշերը՝ 1-ին բուլղարական և 3-րդ հարավսլավական բանակների զորքերի վրա հարձակումներով։ Գերմանական զորքերին հաջողվեց անցնել Դրավա գետը և գրավել երկու կամուրջ-պլացդարմ, որոնցից յուրաքանչյուրը մինչև 8 կմ լայնություն և մինչև 5 կմ խորություն ուներ ռազմաճակատի երկայնքով։ Այս տարածքում պաշտպանությունն ամրապնդելու համար առաջնագծի պահեստազորից առաջ բերվեց 133-րդ հրաձգային կորպուսը։

Առավոտյան ժամը 7-ին, մեկ ժամ տևած հրետանային պատրաստությունից հետո, գերմանական զորքերը անցան հարձակման 57-րդ բանակի հատվածում։ Մեծ կորուստների գնով նրանց հաջողվեց թափանցել բանակի պաշտպանությունը։ Սակայն բանակի հրամանատարի կողմից ձեռնարկված միջոցառումները թույլ չտվեցին թշնամուն ավելի առաջ շարժվել: Մասնավորապես, բանակի հրամանատար Մ.Ն. Շարոխինը հետ քաշեց մինչև 600 հրետանային արկ և ականանետ և ուղարկեց դրանք հիմնական հարձակման ուղղությամբ, այնտեղ տեղափոխելով 104-րդ հրաձգային դիվիզիան և 12-րդ բուլղարական հետևակային դիվիզիան։ Մարտի 12-ին Բալատոնից հարավ գերմանական գրոհը սպառվել էր։ Գերմանական զորքերի առաջխաղացումը այստեղ 10 կիլոմետրից պակաս էր, և նրանք չկարողացան ճեղքել նույնիսկ գլխավոր պաշտպանական գիծը:

Գերմանական զորքերի հիմնական հարձակումը իրականացվեց Վելենս և Բալատոն լճերի միջև ժամը 8:40-ին՝ 30 րոպե տևած հրետանային կրակից հետո։ ՍՍ-ի 6-րդ տանկային բանակը և 6-րդ դաշտային բանակը հարձակման անցան 3-րդ ուկրաինական ռազմաճակատի 4-րդ գվարդիայի և 26-րդ բանակների տարածքում։ Պաշտպանությունը ճեղքելու համար գերմանական հրամանատարությունը օգտագործեց զանգվածային տանկային հարձակումներ։ Ռազմաճակատի որոշ հատվածներում՝ 1,5-2 կմ լայնությամբ, միաժամանակ մինչև 70 տանկ և հարձակողական զենք մասնակցեցին հարձակումներին։ Սկսվեցին կատաղի մարտեր։ Օրվա վերջում հարձակվողները առաջ էին շարժվել մինչև 4 կմ խորություն և գրավել Շերեգեյեշի ամրոցը։

Առաջնագծի հրամանատարությունը 18-րդ տանկային կորպուսն ուղարկեց մխրճված խմբի դեմ։

Հաջորդ առավոտյան գերմանական հարձակումները վերսկսվեցին նոր թափով։ 26-րդ բանակային գոտում, ավիացիայի աջակցությամբ, առաջ էին շարժվում մոտ 200 տանկ և հարձակողական զենք։ Անընդհատ մանևրելով ռազմաճակատի երկայնքով՝ գերմանական հրամանատարությունը համառորեն փնտրում էր թույլ կետեր խորհրդային զորքերի պաշտպանության մեջ։ Խորհրդային հրամանատարությունը, իր հերթին, անհապաղ տեղափոխեց հակատանկային պահեստազորը վտանգված տարածքներ: Ծայրահեղ դժվարին իրավիճակ ստեղծվեց 26-րդ բանակային գոտում, որտեղ 2 հետևակային դիվիզիա, որոնց աջակցում էին 170 տանկ և գրոհային հրանոթ, հարձակվեցին հրաձգային կորպուսի դիրքերի վրա։ Պաշտպանությունն ամրապնդելու համար ռազմաճակատի հրամանատարը այս ուղղությամբ ուղարկեց 5-րդ գվարդիական հեծելազորային կորպուսը և 208-րդ ինքնագնաց հրետանային բրիգադը։ Բացի այդ, 27-րդ բանակը առաջ մղվեց՝ երկրորդ գծում պաշտպանությունն ամրապնդելու համար։ Խորհրդային զորքերի համառ դիմադրության և պաշտպանությունն ամրապնդելու համար ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում թշնամին չկարողացավ ճեղքել մարտավարական գոտին հարձակման առաջին երկու օրերի ընթացքում։ Այա դրա մեջ ներթափանցեց ընդամենը 4-7 կմ-ով։ Մարտի 8-ի առավոտյան գերմանական հրամանատարությունը իր հիմնական ուժերը դուրս բերեց մարտի։ Կենտրոնացնելով 40-50 տանկ և հարձակողական զենք յուրաքանչյուր կիլոմետրի վրա՝ թշնամին կրկին ու կրկին փորձում էր ճեղքել խորհրդային պաշտպանությունը։

Խիտ մառախուղը, որը հաճախ ծածկում էր օդանավակայանները, լրջորեն սահմանափակում էր 17-րդ օդային բանակի ավիացիայի գործողությունները, ուստի Գերագույն հրամանատարական շտաբի որոշմամբ, մարտի 10-ից գերմանական հարձակումը հետ մղելուն լրացուցիչ ներգրավվեց 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի 5-րդ օդային բանակը։

Հաջորդ օրերին, հաջողության հասնելու փորձի շրջանակներում, գերմանական հրամանատարությունը կիրառեց զանգվածային տանկային հարձակումներ, որոնց 1-1,5 կմ հատվածներում մասնակցեց 100 կամ ավելի ծանր տանկ։ Մարտերը շարունակվեցին շուրջօրյա։ Հույսը դնելով մթության մեջ խորհրդային հրետանու ցածր արդյունավետության վրա՝ գերմանացիները շարունակեցին առաջխաղացումը գիշերը՝ օգտագործելով գիշերային տեսողության սարքեր։ Հինգ օրվա հարձակողական գործողությունների արդյունքում գերմանական զորքերին հաջողվեց ճեղքել պաշտպանության հիմնական և երկրորդ գծերը։ Սակայն սա չապահովեց նրանց հաջողությունը, քանի որ նրանց առջև դեռևս գտնվում էին թիկունքի բանակը և առաջնագծի պաշտպանական գծերը։

Տասը օր տևած կատաղի մարտերի ընթացքում հարձակվողները կարողացան առաջ շարժվել 8-30 կմ: Մարտը առանձնանում էր բարձր ինտենսիվությամբ և տեխնիկական հագեցածությամբ (մինչև 50-60 տանկ ճակատի 1 կմ-ի վրա), ծանր և միջին տանկերի՝ «*Tiger II*» և «*Panther*» կիրառմամբ։ Սակայն խորհրդային զինվորների համառ դիմադրությունը և նրանց ստեղծած ամուր պաշտպանությունը թույլ չտվեցին գերմանական ստորաբաժանումներին ճեղքել Դանուբը։ Գերմանացիները չունեին անհրաժեշտ պաշարներ իրենց հաջողությունը շահագործելու համար։ Ծանր կորուստներ կրելով՝ գերմանական զորքերը մարտի 15-ին դադարեցրին իրենց հարձակումը։

Հայնց Գուդերյանը, որն այդ ժամանակ զբաղեցնում էր ցամաքային զորքերի գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնը, գրել է․

Բալատոնի ճակատամարտը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերմանական զինված ուժերի վերջին խոշոր հարձակողական գործողությունն էր։ Գերմանական հարձակումը հետ մղելով՝ մարտի 16-ին, 3-րդ ուկրաինական ռազմաճակատի աջ թևի ստորաբաժանումները, գործնականում առանց գործառնական դադարի, սկսեցին Վիեննայի հարձակողական գործողությունը։ Նոր ուժեղացված 9-րդ գվարդիական բանակը, այնտեղ արդեն տեղակայված 4-րդ գվարդիական բանակի հետ միասին, հարձակվեց 6-րդ բանակի («Բալկ» բանակային խումբ) այն ուժերի վրա, որոնց խնդիրն էր պահել 6-րդ տանկային բանակի թիկունքը։ Խորհրդային հարձակումը աջակցվում էր 3-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի 17-րդ օդային բանակի և 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի 5-րդ օդային բանակի կողմից։

## Կորուստներ
### ԽՍՀՄ
Ուկրաինական 3-րդ ռազմաճակատի կորուստները կազմել են 32,899 մարդ, որից 8,492-ը՝ անդառնալի։

### Գերմանիա
Խորհրդային տվյալներով՝ հարձակման ժամանակ Վերմախտը կորցրել է ավելի քան 27 հազար մարդ, ավելի քան 300 զենք և ականանետ, մոտ 500 տանկ և գրոհային զենք, ինչպես նաև ավելի քան 200 ինքնաթիռ: Այլ աղբյուրների համաձայն՝ Վերմախտի կորուստները կազմել են ընդհանուր առմամբ 12,358 զոհված, անհետ կորած և վիրավորված մարդ, ինչպես նաև 31 տանկ:

## Արդյունքներ
Գերմանական զորքերը չկարողացան ավարտել իրենց առաքելությունը և, կորցնելով մեծ թվով զորքեր և ռազմական տեխնիկա, թուլացրին իրենց դիրքերը արևմտյան Հունգարիայում։ Կարմիր բանակը խափանեց թշնամու փորձը՝ հասնելու Դանուբ գետը և վերականգնելու պաշտպանությունը նրա արևմտյան ափի երկայնքով, ուժասպառ արեց իր զորքերին միտումնավոր պաշտպանությամբ և դրանով իսկ ստեղծեց պայմաններ Վիեննայի վրա հետագա հաջող հարձակման համար։

Բուլղարական զորքերը, Վելենս-Բալատոնի միջլճային տարածքում հետ մղելով թշնամու հարձակումները, անցան հարձակման և գրավեցին Դրավա Սաբոլչ, Դրավա Պոլկոնյա քաղաքները և մի շարք այլ բնակավայրեր:

## Կինո
1974, «*Зарево над Дравой*», բուլղարական ֆիլմ

## Գրականություն
* *С. П. Иванов.* За освобождение Венгрии и Австрии. // 9 Мая 1945 года. — М.: Наука, 1970
* Коллектив авторов. История Второй мировой войны. 1939—1945. Том 10. — М.: Воениздат, 1979.
* *Бирюков Н. И.* Трудная наука побеждать. — М.: Воениздат, 1975.
* *Иванов С. П.* Срыв контрнаступления немецко-фашистских войск у озера Балатон. // Военно-исторический журнал. — 1969. — № 3. — С.14-29.
* *Исаев А. В., Коломиец М. В.* Разгром 6-й танковой армии СС. Могила Панцерваффе.
* *Исаев А. В., Коломиец М. В.* Последние контрудары Гитлера. Разгром Панцерваффе. — М.: Яуза, Эксмо, Стратегия КМ, 2009. — 160 с. — ISBN 978-5-699-34808-4.
* *Исаев А. В., Коломиец М. В.* Агония Панцерваффе. — М.: Яуза, 2012.
* *Лобанов А. В.* Последние конвульсии Панцеваффе. Боевые действия в Венгрии зимой и весной 1945 года. // Военно-исторический журнал. — 2016. — № 2. — С.24-34.
* *Мощанский И. Б.* Крупнейшие танковые сражения второй мировой войны. Аналитический обзор. — М.: Вече, 2011.
* *Свирин М., Баронов О., Коломиец М., Недогонов Д.* Бои у озера Балатон. Январь — март 1945. — М.: Экспринт НВ, 1999.
* *Трифонов В.* Советская артиллерия в Балатонской оборонительной операции. // Военно-исторический журнал. — 1960. — № 6. — С.24-36.
* *Баронов О.* Балатонская оборонительная операция. Иллюстрированное издание. — М.: Экспринт, 2001.
* K.-H. Frieser, Krisztián Ungváry u. a.: Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg. Band 8, München 2007

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բալատոնի պաշտպանական գործողություն 1945 թվականի մարտի 6-15 Ռուսաստանի ՊՆ կայք
* *Андрей Кравченко* МОГИЛА ПАНЦЕРВАФФЕ: Балатонская оборонительная операция, март 1945 г.  *battlefield.ru*
* «Резервов Ставки в бой не вводить…» *soldat.ru*

Կատեգորիա:1945 ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմական գործողություններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով