Ամալ Դունկուլ

**Ամալ Դունկուլ** (, ), լրիվ անունը՝ Ամալ աբու ալ-Կասիմ Մուհարիբ Դունկուլ () եգիպտացի բանաստեղծ։

## Վաղ կյանք
Դունկուլը ծնվել է Կանա նահանգի Կիֆթի շրջանի ալ-Կալաա գյուղում 1940 թվականի հունիսի 23-ին: Նրա հայրը նույն թվականին հաբիլիտացիայի աստիճան էր ստացել էր Ալ-Ազհարի համալսարանից, ուստի նրան անվանել էր «Ամալ», որը արաբերենից նշանակում է «Հույս», չնայած այն բնորոշ կանացի անուն է։ Դունկուլի հայրը հայտնի է իր դասական արաբական պոեզիայի ոճով և ունեցել է արաբական տարբեր գրական ավանդույթներով գրքերի մեծ գրադարան։ Նա շատ խիստ ծնող էր, որը թույլ չէր տալիս որդուն խաղալ այլ երեխաների հետ։ Նա մահացավ, երբ Դունկուլը տասը տարեկան էր, և այդքան վաղ տարիքում Դունկուլը ստիպված էր ֆինանսապես աջակցել մորը և երկու կրտսեր եղբայրներին, մի փորձառություն, որը կոփեց նրան և ձևավորեց նրա հայտնի կոպիտ անհատականությունը։

1958 թվականին Դունկուլը ընդունվեց Կահիրեի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետ։ Առաջին կուրսի ավարտից առաջ նա թողեց ուսումը՝ աշխատելու Կանայի դատարանում, Սուեզի և Ալեքսանդրիայի մաքսային վարչություններում և Աֆրոասիական ժողովուրդների համերաշխության կազմակերպությունում։ Նա մեծացել էր շատ կրոնական ընտանիքում և, հետևաբար, շատ բարեպաշտ էր։ Հետագայում նա կորցրեց կրոնի նկատմամբ իր խորը նվիրվածությունը և զարգացրեց մարքսիստական ​​համակրանք՝ կարդալով Մարքսի, Էնգելսի և Լենինի աշխատությունները, բայց երբեք չմիացավ որևէ կուսակցության՝ բոլոր քաղաքական կազմակերպությունների նկատմամբ իր կասկածամտության պատճառով։

## Գեղարվեստական ​​կարիերա
Դունկուլը հանդիպեց իր ապագա կնոջը՝ եգիպտացի լրագրող Աբլա ալ-Ռուեյնիին, այն բանից հետո, երբ վերջինս որոշեց մի շարք հարցազրույցներ վարել նրա հետ իր «Ախբար ալ-Յոմ» թերթի համար։ Սակայն ավագ խմբագիրները դեմ էին Դունկուլի ձախակողմյան հայացքների և այն ժամանակվա նախագահ Անվար Սադաթի նկատմամբ նրա հակադրության պատճառով։

Դունկուլը շարունակում էր մշտական ​​դժվարություններ ունենալ իր գրվածքները հրապարակելու հարցում՝ իր քաղաքական հայացքների պատճառով։

Կահիրե տեղափոխվելուց հետո Դունկուլը բարեկամություն է հաստատել Եգիպտոսի նոր սերնդի նկարիչների հետ, մասնավորապես՝ Աբդ ալ-Ռահման ալ-Աբնուդիի և Յահյա Տահիր Աբդալլահի հետ։ Դունկուլը մեկ ամիս անցկացրել է սենյակում վերջիններիս հետ, որը հետագայում անվանել է «Դժոխքի ամիս»՝ Աբդուլայի քաոսային անհատականության պատճառով, որը հակասում էր Դունկուլի լռության սիրուն։ Չնայած դրան, նրանք երկուսն էլ մնացել են մտերիմ ընկերներ։  1979 թվականին Դունկուլի քաղցկեղի ախտորոշումից և վիրահատությունից հետո Աբդալլահն այցելել է Դունկուլին հիվանդանոցում, հարցրել ալ-Ռոուեյնիին. «Ինչո՞ւ պետք է Ամալի նման մարդիկ մահանան, մինչդեռ այդ անբարոները ողջ են մնում», և անմիջապես դուրս է վազել սենյակից՝ լաց լինելով։ Աբդուլլան ավտովթարի պատճառով երկու տարով շուտ կմահանար Դունկուլից։ Դունկուլը հրաժարվեց մասնակցել նրա հուղարկավորությանը՝ ասելով, որ ուզում է նրա համար մենակ սգալ։

Դունկուլը թույլ բարեկամություն ուներ բանաստեղծ Նագիբ Սուրուրի հետ, որի հետ անընդհատ վիճում էր։ Մի անգամ նրանց միջև վեճը վերածվեց ծեծկռտուքի, և չնայած դրան, նրանք երեկոյան միասին խմեցին մի հայտնի բարում։  Նմանատիպ անհանգիստ բարեկամություն գոյություն ուներ նրա և Սաֆինազ Կասիմի միջև, որը նրան մեղադրում էր իր նախագծերը փչացնելու մեջ։ Ալ-Ռոուեյնին պնդում է, որ Կասիմը մի անգամ հիասթափությունից Դունկուլի վրա տաք թեյ նետեց։  Դունկուլի և պաղեստինցի բանաստեղծ Ահմադ Դահբուրի [արաբերեն] միջև գոյություն ուներ ավելի քիչ անհանգիստ բարեկամություն։ Երբ Դունկուլը 1981 թվականին անսպասելիորեն մասնակցեց Բեյրութում կայացած պոեզիայի փառատոնին, Դահբուրը չափազանց ուրախացավ նրան տեսնելով։

Դունկուլի կծու բնավորությունն ու սուր լեզուն հայտնի դարձան։ Նրա գործընկեր բանաստեղծ Բադր Թաուֆիքը իր մահախոսականում գրել է.

Ալ-Ռոուեյնին վիճարկում է այս բնութագրումը՝ պնդելով, որ Դունկուլը խիստ ազնիվ մարդ էր, որը ատում էր կծու խոսքերը և կեղծ քաղաքավարությունը։

«Լաց Զարկա ալ Յամամայի առջև» () ժողովածուն՝ Դունկուլի առաջին բանաստեղծական ժողովածուն, հրատարակվել է «Ալ Ադաբ»-ի լիբանանցի գլխավոր խմբագիր Սուհեյլ Իդրիսի կողմից։ Իդրիսը հետագայում հրատարակելու և պաշտպանելու է Դունկուլի ամենավիճահարույց բանաստեղծություններից շատերը, այդ թվում՝ «Քարե տորթը» (), որը գրվել է 1977 թվականի նախագահ Սադաթի դեմ Եգիպտոսում տեղի ունեցած հացի ապստամբությունների գովասանքի արժանանալու համար։ Երբ Իդրիսին հարցնում էին, նա պատասխանում էր. «Եթե բանաստեղծը բավականաչափ քաջություն ունենար նման բանաստեղծություն գրելու համար, մի՞թե ինձ համար չափազանց քաջություն կլիներ այն հրատարակելը»։  Դունկուլի՝ որպես քաղաքական վեճեր հրահրող մարտիկի համբավի, ինչպես նաև հունական դիցաբանության և պատմության թեմաների հաճախակի օգտագործման պատճառով, քննադատ Հասան Թաուֆիքը նրան անվանեց «Հերակլես», իսկ ապագա Եգիպտոսի մշակույթի նախարար Ջաբեր Ասֆուրը՝ «Սպարտակ»։

Ալ-Ռոուեյնին պատմում է, որ իր և Դունկուլի հարսանիքի ժամանակ նա անուշադիր տաքսի է կանչել՝ փոխարենը նստելու զարդարուն, ծաղիկներով պատված լիմուզինով, որը ավանդաբար հարսնացուին և փեսային տանում էր իրենց տուն։ Նրանց ամուսնությունը խնդրահարույց էր, բայց միևնույն ժամանակ կրքոտ, միշտ տանջվում էր Դունկուլի ալկոհոլի կախվածությունից։ Հարսանիքից հաջորդ օրը, որը զույգը ավանդաբար միասին էր անցկացնում տանը, նա անհետացավ առավոտյան և վերադարձավ ժամը 8-ին։ Բարում ընկերների հետ ժամանակ անցկացնելուց հետո, փեսայի համար բաժակաճառ ասելով, ինչը մեծ դժգոհություն առաջացրեց նրա նորապսակ կնոջ մոտ։

Դունկուլը ներկա էր Ահմադ Հիջազիի տանը 1981 թվականի օգոստոսի 15-ին կայացած հանդիպմանը, որտեղ Բահջատ Օսմանի Սալահ Աբդուլսաբուրի հասցեին ուղղված կոշտ քննադատությունը վերջինիս մահացու սրտի կաթվածի պատճառ դարձավ։ Օսմանն ասաց. «Դու վաճառվեցիր, դու վաճառվեցիր մեկ միլիոնի համար» վիրավորանք, որի պատճառով Աբդուլսաբուրը այնքան վրդովվեց, որ սրտի կաթված ստացավ, որը սպանեց նրան նույն գիշերը։

## Հիվանդություն և մահ
Դունկուլի մոտ թոքերի քաղցկեղ ախտորոշվեց 1979 թվականի սեպտեմբերին՝ հարսանիքից ընդամենը 9 ամիս անց։ Նա հրաժարվեց ծխելը թողնելուց, չնայած բժշկի բողոքներին։ Նա շուտով վիրահատվեց, բայց 1980 թվականի մարտին երկրորդ ուռուցքը հայտնվեց։ 1982 թվականի փետրվարին Դունկուլը ընդունվեց Կահիրեի Ազգային քաղցկեղի ինստիտուտի 8-րդ սենյակ, որտեղ նա իր կյանքի վերջին մեկուկես տարին անցկացրեց կնոջ հետ։ Զույգը սենյակը զարդարել էր Դունկուլի բանաստեղծությունների թերթերի կտրվածքներով և, ի թիվս այլ բաների, Յասեր Արաֆաթի ապաքինման բացիկով և իրենց վերջերս մահացած ընկերոջ՝ Յահյա Տահիր Աբդուլլահի դիմանկարով։ 117  Սենյակը կդառնար Կահիրեի մտավորականության հանդիպման վայր՝ օրական ընդունելով ավելի քան 20 այցելուի, և «Դոհա» ամսագրում սենյակի հասցեն հրապարակելուց հետո, ամեն օր հարյուրավոր նամակներ էին ժամանում արաբական աշխարհի տարբեր ծայրերից։ «Ալ-Ահրամ»-ում հրապարակվեց Յուսուֆ Իդրիսի խմբագրականը՝ «Աստծով, Ամալ, մի՛ մահացիր» վերնագրով, և անհաջող արշավ կազմակերպվեց՝ կառավարությունը Դունկուլի բուժման ծախսերը հոգալու համար։

8-րդ սենյակում գրվել են Դունկուլի վերջին 6 բանաստեղծությունները, որոնք հետմահու հրատարակվել են «8-րդ սենյակի թղթեր» ժողովածուում (): Դրանք են՝ ժամանակագրական կարգով.։ 128

* «Ու՞մ դեմ» ()
* «Ծաղիկներ» ()
* «Վերջնախաղ» ()
* «Ձիերը» ()
* «Մահճակալը» ()
* «Հարավացին» ()
Մինչ Դունկուլը սկզբում ցույց էր տալիս վերականգնման խոստումնալից նշաններ ճառագայթային թերապիայի արդյունքում, նա տառապեց հանկարծակի երիկամային անբավարարությունից և ուրեմիայից, և նրա առողջությունը սկսեց կտրուկ վատթարանալ: Նա արագորեն անկողնային դարձավ և չկարողացավ անկողնում շրջվել: Կարճ ժամանակ անց նա ընկավ ընդհատվող կոմայի մեջ:։ Նա մահացավ 1983 թվականի մայիսի 21-ին, 42 տարեկան հասակում՝ խնդրելով դադարեցնել գլյուկոզի կաթիլային ներարկումը: Նրա վերջին խոսքերը ուղղված էին Կահիրեի «Ալ Ռիադ» թերթի մասնաճյուղի մենեջեր Նասեր ալ-Խատիբին, ով Դունկուլին խնդրեց. «Խնդրում եմ դիմադրիր, Ամալ»։ Դունկուլը պատասխանեց. «Ես միայն կարող եմ դիմադրել»։

## Ժառանգություն
Աբլա ալ-Ռոուեյնին 1992 թվականին գրեց ամուսնու հետմահու կենսագրությունը՝ «Հարավացին», որը կոչվել է նրա վերջին բանաստեղծության անունով և Դունկուլի սաիդիական ծագման պատճառով, քանի որ նա ծնվել և մեծացել էր Վերին Եգիպտոսում։

1990 թվականին եգիպտացի կինոռեժիսոր Աթեյյատ ալ-Աբնուդին, Աբդուլռահման ալ-Աբնուդիի կինը, նկարահանեց և նկարահանեց Դունկուլի կյանքի մասին պատմող «Հիշողություններ #8 սենյակից» վավերագրական ֆիլմը։ Վավերագրական ֆիլմը ներառում էր Դունկուլի մանկության պատմությունը պատմող հարցազրույցի կադրեր, ինչպես նաև մոր հետ հարցազրույցներ։

Դունկուլի ժողովրդականությունը և ստեղծագործությունները վերածնունդ ապրեցին 2011 թվականի Եգիպտական ​​հեղափոխության ժամանակ՝ այլ ձախակողմյան բանաստեղծների և երգահանների հետ միասին, ինչպիսին է Ահմեդ Ֆուադ Նաջմը, նրա բանաստեղծություններից հատվածներ լայնորեն տարածվեցին սոցիալական ցանցերում, ինչպես նաև հայտնվեցին բազմաթիվ գրաֆիտիներում: Հատկապես ժողովրդականության աճ ապրեց «Մի՛ հաշտվիր» երգը՝ իր սկզբնական հակաիսրայելական իմաստից բացի, կիրառվելով նաև ռազմական կառավարման դեմ դիմադրության մեջ։

2013 թվականի մայիսի 24-ին միջոցառում տեղի ունեցավ Դունկուլի մահվան 30-ամյակի առթիվ, որը կազմակերպվել էր Աբլա ալ-Ռուեյնիի կողմից: Ներկա էր բանաստեղծ Շաբան Յուսուֆը։

## Պոեզիա
Դունկուլի ոճը ազդված է հունական դիցաբանությունից, ինչպես նաև նախաիսլամական և իսլամական պատկերագրությունից։ Նա գրել է արաբական պոեզիա հիմնականում ազատ չափածոյով։

Դանկուլը հրատարակել է վեց բանաստեղծական ժողովածու.

* «Լաց Զարկա ալ Յամամայի առջև» () (1969)
* «Մեկնաբանություններ պատահածի մասին» () (1971)
* «Լուսնի մահը» () (1974)
* «Հաջորդ Կտակարանը» () (1975)
* «Նոր ասույթներ Բասուսի պատերազմի մասին» () (1983)
* «Սենյակի թղթեր» () (1983)

Դունկուլի եղբայր Անասը հաստատել է, որ գոյություն ունեն դեռևս չհրատարակված ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ երկու բանաստեղծական պիեսներ՝ «Սխալը» () և «Ալ-Հաքիմ բի-Ամր Ալլահ» () վերնագրերով, ինչպես նաև մոտ 20 ռոմանտիկ բանաստեղծություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
*Dunqul's ''Do Not Reconcile'' translated into English
* Dunqul's ''The Last Words of Spartacus'' translated into English
*Audio Recording of Dunqul reading ''Do Not Reconcile''
*Audio Recording of Dunqul reading ''The Last Words of Spartacus''

Կատեգորիա:20-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի գրողներ