Արթուր Էլբակյան

**Արթուր Հաբեթի Էլբակյան** (), հայ ժամանակակից թատերական գործիչ։

## Ստեղծագործական կյանք
Դպրոցական տարիներին զբաղվել է ֆուտբոլով և հրավեր է ստացել Հայաստանի երիտասարդական հավաքականից։ Սակայն լուրջ վնասվածքը և անակնկալ հանդիպումը ԽՍՀՄ ժողովրդական դերասան, բեմադրիչ Հրաչյա Ղափլանյանի հետ շրջադարձային են եղել Արթուրի կյանքում և մասնագիտության ընտրության մեջ։ Ղափլանյանի հրավերով Արթուրը սովորել է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնին կից ստուդիաում այնուհետև ընդունվել է ԽՍՀՄ Ժողովրդական դերասան Խորեն Աբրահամյանի ղեկավարած կուրսը (դասախոս՝ ռեժիսոր Նիկոլայ Ծատուրյան) և անմիջապես երկրորդ կուրս։ 1980 թ. Արթուրը Էլբակյանը ավարտել է թատրոնի ստուդիան և որպես դիպլոմային աշխատանք (ռեժիսոր Խ. Աբրահամյան) խաղացել գլխավոր դեր՝ Զիմզիմով Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո» պիեսում։ 1980 - 1982 թթ. Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնում աշխատել է որպես դերասան, 1982-1984 թթ.՝ Երևանի Էքսպերիմենտալ (Փոսի) թատրոնի դերասան, 1984 – 1990 թթ.՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի առաջատար դերասան։ 1985 թվականին Արթուր Էլբակյանը պարգևատրվել է և դարձել ՀԼԿԵՄ-ի դափնեկիր։
Նույն թվականին որպես պատգամավոր Հայաստանի պատվիրակության կազմում մասնակցել է XII Համաշխարհային երիտասարդական փառատոնին։ Փառատոնի բացմանը նա Հայաստանի դրոշակակիրն է եղել։
1985 - 1990 թթ. մասնակցել է մի շարք հեռուստատեսային և ռադիո բեմադրությունների։ 1981 - 1991 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական բաժնում, պրոֆեսոր Ռ. Ջրբաշյանի արվեստանոցում, թատրոնի և կինոյի բեմադրիչ մասնագիտությամբ։ 1990 - 1993 թթ. «Թատրոն-13»-ի հիմնադիր-տնօրեն։ Թատրոնի բացմանը ներկա է գտնվել Հայաստանի Հանրապետության առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։

1993-1995 թթ. Արթուր Էլբակյանը Հայաստանի hանրային hեռուստատեսությունում հեղինակում է «Նորին մեծություն թատրոն» և «Ժամադրություն» հաղորդաշարերը (հանդիպումներ արվեստագետների, քաղաքական գործիչների հետ, հեղինակ և վարող)։ 1995 - 1996 թթ. ՀՀ ժողովրդական դերասաններ Լևոն Թուխիկյանի, Վլադիմիր Մսրյանի և Գուժ Մանուկյանի հետ ստեղծել են «Թատրոն» հիմնադրամ։ 1996 - 2000 թթ. եղել է «Ար» հեռուստաընկերության հիմնադիրներից, տնօրեն, փոխ-նախագահ, մի շարք հաղորդումների հեղինակ։ 1998 - 1999 թթ. եղել է «Армянское радио»-ի գլխավոր պրոդյուսեր Մոսկվա քաղաքում, 1998 - 2000 թթ.՝ Հայաստանի hանրային hեռուստաընկերության սեփական թղթակիցը Ռուսաստանի Դաշնությունում, մի շարք հաղորդումների հեղինակ, 2002 - 2005 թթ. «London & Regional Properties» ընկերության խորհրդատու Մոսկվայում և ԱՊՀ երկրների տարածքում։

2005 թվականից ազատ ստեղծագործող։ Գրել է պիեսներ, սցենարներ, գրքեր, բանաստեղծություններ։ Նկարահանել է վավերագրական ֆիլմեր, որոնցից

2012 թվականին Los Angeles Film & Script Festival փառատոնում Արթուր Էլբակյանի What is Jass կարճ ֆիլմը արժանացել է գլխավոր մրցանակի։

*

«Իմ խելագար Շեքսպիրը» պիեսը Արթուր Էլբակյանի բեմադրությամբ և կատարմամբ, 2014 թվականին Նյու-Յորքում UNITED SOLO մոնո ներկայացումների աշխարհի ամենա մեծ փառատոնում արժանացել է «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակի, որը նաև Back Stage ամսագրի, backstage.com կայքի համատեղ մրցանակն է։

Նույն ներկայացումը Արթուր Էլբակյանը խաղացել է Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում և Լոս-Անջելոսի «Ալեքս» թատրոնում։ «Իմ խելագար Շեքսպիրը» ներկայացմանը բազմիցս անրադարձել է Broadway World կայքը և աշխարհի տարբեր լրատվամիջոցներ և կայքեր։

2014 թվականից Արթուր Էլբակյանը հանդիսանում է ԱՄՆ-ի դրամատուրգների գիլդիայի անդամ (The Dramatist Guild of America):

2015 թվականից Արթուր Էլբակյանը հանդես է գալիս դասախոսություններով և անց է կացնում վարպետության դասեր (master classes):

2017 թվականին Արթուր Էլբակյանը ստեղծել է «Արթուր Էլբակյանը ժամադրում է» հեռուստահաղորդման շարք, որը նվիրված է Երևանին և երևանցիներին։

## Բեմադրություններ և խաղացած դերեր թատրոնում
### Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ

* «Լուսնագնացի դարում», Ս. Ստրատիև - Բեմադրության, թարգամանության և ձևավորման հեղինակ
* «Չենչի», Պ. Շեյլի – Բեմադրության և ձևավորման հեղինակ

### Գ. Սունդուկյանի անվան պետական ակադեմիական թատրոն
* Զիմզիմով - «Պեպո», Գ. Սունդուկյան, բեմադրիչ՝ ՍՍՀՄ ժող.արտիստ Խ. Աբրահամյան
* Բուրատինո - «Բուրատինոի արկածները», բեմադրիչ՝ Վ. Քոչարյան, Ա. Էլբակյան
* Մսյո Բլի - «Դուք ողջ լինեք», Պիեռ Շենո, բեմադրիչ՝ Մ. Սիմոնյան

### Երևանի երիտասարդական էքսպերիմենտալ (Փոս-ի) թատրոն
* Դոն Ժուան - «Քարե հյուրը», Ա. Պուշկին՝ բեմադրիչ Ա. Սահակյան
* Ալբեր - «Ժլատը», Ա. Պուշկին՝ բեմադրիչ Ա. Սահակյան
* Արքայազն - «Երջանիկ ավարտ», հեքիաթ՝ բեմադրիչ Ա. Սահակյան
* «Պլուֆտի արկածները», Մ.Կ. Մաշադու՝ բեմադրիչ Ա. Սահակյան

### Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոն
* Բոռ – Արթուր Ռիվարես - «Բոռ», Է. Վոյնիչ, բեմադրիչ՝ Հ. Աշուղյան
* Կառլ Մոր - «Ավազակներ», Ֆ. Շիլլեր, բեմադրիչ՝ Գ. Մկրտչյան
* Կլաուդիո, «Ոչնչից մեծ աղմուկ», Վ. Շեքսպիր, բեմադրիչ՝ Ե. Ղազանչյան
* Քաղաքագլուխ - «Մի քաղաքի պատմություն», Մ. Սալտիկով- Շչեդրին, բեմադրիչ՝ Ե.Ղազանչյան
* Սմբատ - «Հացի խնդիր», Պ. Պռոշյան, բեմադրիչ՝ Ե. Ղազանչյան
* Ընձակ - «Եղիցի երկիր», Վ. Մովսիսյան, բեմադրիչ՝ Ե. Ղազանչյան
* Սմբատ - «Սև սարի հետևում», Ռ. Ավետիսյան, բեմադրիչ՝ Ա. Վարդանյան
* Աադու - «Այրվող տախտակամածին», Հ. Լույկ, բեմադրիչ՝ Ա. Վարդանյան
* Հայկ - «Բռնկում», Բ. Բաբայան, բեմադրիչ՝ Ա. Վարդանյան
* Պավել Վլասով - «Մայրը», Մ. Գորկի, բեմադրիչ՝ Վ. Կրուպնիցսկի
* Դահիճ - «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները», Գրիմ եղբայրներ, բեմադրիչ՝ Ա. Վարդանյան
* Սանսոն - «Դոն Քիշոտ», Մ. Սերվանտես, բեմադրիչ՝ Ն. Դուրյան
* Զմբե - «Մկների ժողով», Խ.Ապեր, բեմադրիչ՝ Ե.Ղազանչյան
* Բենվոլիո - «Ռոմեո և Ջուլիետ», Վ. Շեքսպիր, բեմադրիչ՝ Հ. Հովհաննիսյան
* Սամվել - «Սկիզբ», Մ. Մարինոսյան, բեմադրիչ՝ Մ. Մարինոսյան

### Թատրոն - 13
* «Առնետաորս», Պ. Տուրրինի, բեմադրություն, թարգմանություն՝ Արթուր Էլբակյան
* Դատավոր - «Անկարելի Կարելին», Մ. Պչակչյան, բեմադրություն, բեմականացում, նկարչական ձևավորում՝ Արթուր Էլբակյան
* «Չառլեյի մորաքույրը», Թ. Բրանդոն, բեմադրիչ՝ Արթուր էլբակյան
* Թամադա - «Քաջ Նազար», Դ. Դեմիրճյան

### Հեռուստատեսային ներկայացումներ
* Դահիճ - «Բյուրեղապակյա սիրտը», Լ. Ուստինով, բեմադրիչ՝ Գ. Առաքելյան
* Ավտոնոմ - «Մանդատ», Ն. Էրդման, բեմադրիչ՝ Թամարա Բիտյուտցկայա-Էլիբեկյան
* Յարոսլավ Հաշեկ - «Շվեյկ», Յ. Հաշեկ, բեմադրիչ՝ Ա. Մինասյան։ Ներկայացումը տեղ է գտել Հայաստանի հեռուստատեսության «Ոսկե ֆոնդում»։ 
* «Հեռուստատեսային մանրապատումներ» - բեմադրիչ՝ Գ. Ղազարյան

## Պիեսներ
* «Իմ խելագար Շեքսպիրը»
* «Կարմիր կակաչներ»` նվիրված Սողոմոն Թեհլիրյանին
* «Հայրիկ, ես արդեն մեծ եմ»

## Սցենարներ
* «Էմիգրացիա»
* «Չամիչի արքան» 
* «Դուռը»

## Գրքեր
* «Մեր մասին» («Երեվանը և երեվանցիները») 
* «Հարյուր տարի» բանաստեղծությունների շարք

## Թարգմանություններ
* «Լուսնագնացի դարում», Ստանիսլավ Ստրատիև 
* «Առնետաորս», Պիտեր Տուրինի

## Գեղանկարչություն
Արթուր Էլբակյանը ստեղծել է ավելի քան 50 գեղանկարչական աշխատանքներ (յուղաներկ և ակրիլիկ)։ Արթուր Էլբակյանի նկարչական աշխատանքներին անրադարձել է հանրահայտ Broadway World:

## Ֆիլմերի ցանկ
* «Լոնդոնը իմ աչքերով»
* «Իմ տեսած Իտալիան»
* «Տարբեր Ամերիկա» 
* «Իմ Փարիզը»
* «Հին ու նոր Իսրաել»
* «Հրաշք Բարսելոնա»

## Մրցանակներ
* 1985 թվականին դարձել է Հայաստանի կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիր։
* 1990 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգի երիտասարդական թատրոնների փառատոնում արժանացել է «Ստեղծագործական որոնումներ» և «Լավագույն բեմադրիչ» մրցանակներին։
* 1991 թվականին Վորոնեժ քաղաքում անցկացվող «Բոլոր աստղերը» համամիութենական փառատոնում «Չառլեյի մորաքույրը» բեմադրության համար արժանացել է «Լավագույն ռեժիսյորական աշխատանք» մրցանակին։
* 2012 թվականին Los Angeles Film & Script Festival փառատոնում Արթուր Էլբակյանի What is Jass կարճ ֆիլմը արժանացել է գլխավոր մրցանակի։
* 2015 թվականին մոնո ներկայացումների UNITED SOLO ամերիկյան փառատոնում Արթուր Էլբակյանին շնորհվել է փառատոնի «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակը, որը նաև Back Stage ամսագրի, backstage.com կայքի համատեղ մրցանակն է։
* Արթուր Էլբակյանը մշակույթի բնագավառում ձեռք բերած հաջողությունների համար պարգևատրվել է Գլենդել քաղաքի քաղաքապետարանի դիպլոմով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Էլբակյանը դարձավ 50 տարեկան - Հրապարակ
* Կարևորը ու հետաքրքիրը առջևում է - Հրապարակ
* Ամենակարևորը՝ սերն ու ռոմանտիկան են պակասել մեր Երևանից - Հրապարակ
* Պիոներ-պալատները թատերական խմբակներ են - Հրապարակ
* Ընկերոջ իրավունքով - Հրապարակ

Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ