Սարգիս Ստեփանյան (փոխգնդապետ)

**Սարգիս Վանիկի Ստեփանյան** (), Հայաստանի զինված ուժերի փոխգնդապետ, «Արիության համար» մեդալակիր (ԼՂՀ Նախագահի և Հայաստանի Նախագահի հրամանագրերով), հաշմանդամություն ունեցողների բազկամարտի Եվրոպայի առաջնության հնգակի չեմպիոն, աշխարհի առաջնության քառակի չեմպիոն և Աշխարհի կրկնակի գավաթակիր։ Նրա անունն ընդգրկվել է Հայաստանի ռեկորդների ու ռեկորդակիրների գրքում՝ «Դյուցազնագրքում»։

## Կենսագրություն
Սարգիս Վանիկի Ստեփանյանը ծնվել է 1983 թվականի փետրվարի 21-ին Երևան քաղաքում։ Սարգիս Ստեփանյանի հայրն Աբովյանից է, մայրը՝ Արցախից։

Մի անգամ Սարգիս Ստեփանյանն ասել է․

### Կրթություն
Սարգիս Ստեփանյանը 1990-2000 թվականներին սովորել է Երևանի՝ Պարույր Սևակի անվան թիվ 123 հիմնական դպրոցում։

2000 թվականին ընդունվել է Արցախի պետական համալսարանի հումանիտար ֆակուլտետի «Նախնական զինվորական պատրաստություն և ֆիզկուլտուրա» բաժին։ 2001 թվականին զորակոչվելով բանակ՝ պարտադիր զինվորական ծառայությունն անցկացրել է ԼՂՀ պաշտպանության բանակում։ Պարտադիր զինվորական ծառայությունն ավարտել է 2003 թվականին, ինչից հետո շարունակել է կրթությունը Արցախի պետական համալսարանում։ Ուսումն ավարտել է 2007 թվականին՝ ստանալով նախազորակոչային պատրաստության և ֆիզդաստիարակության ուսուցչի որակավորում՝ «Նախազորակոչային և ֆիզդաստիարակություն» մասնագիտությամբ։

2019-2020 թթ. գերազանցությամբ սովորել և ավարտել է «Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ» հիմնադրամում Սպորտ՝ Ադապտիվ սպորտ մասնագիտությամբ և նրան շնորհվել է Սպորտի Մագիստրոսի աստիճան:

### Ռազմական գործունեություն
2007-2024 թթ․ ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում։ Համարվում է պահեստազորի փոխգնդապետ։

### Մարզական կարիերա
1998-2006 թվականներին պարապել է ծանրամարտ։ Պատանեկան տարիներին ծանրամարտի սպորտի վարպետի կոչում է ստացել։

2015 թվականից մարզվում է պրոֆեսիոնալ բազկամարտ սպորտաձևով։

**Հայաստանի Պարաբազկամարտի առաջնություն**

* 2018 թ.-ի Հայաստանի բազկամարտի չեմպիոն 80 կգ և ավել քաշային կարգում,
* 2019 թ.-ի Հայաստանի բազկամարտի չեմպիոն 80 կգ և ավել քաշային կարգում,
* 2021 թ.-ի Հայաստանի բազկամարտի չեմպիոն մինչև 80 կգ քաշային կարգում,
* 2022 թ.-ի Հայաստանի բազկամարտի չեմպիոն 80 կգ և ավել քաշային կարգում,
* 2023 թ.-ի Հայաստանի բազկամարտի չեմպիոն մինչև 80 կգ քաշային կարգում,
* 2024 թ.-ի Հայաստանի բազկամարտի չեմպիոն 80 կգ քաշային կարգում,
* 2025 թ.-ի Հայաստանի բազկամարտի չեմպիոն 80 կգ քաշային կարգում։

**Եվրոպայի Պարաբազկամարտի առաջնություն**

* 2018 թվականի մայիսի 26-ից հունիսի 3-ը Բուլղարիայի Սոֆիա քաղաքում Եվրոպայի բազկամարտի առաջնության ժամանակ *PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand)* 80 կգ քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը։
* 2019 թվականի մայիսի 14-23-ը Հունաստանի Լուտրակի քաղաքում անցկացվել է Եվրոպայի բազկամարտի առաջնությունը, որի ժամանակ *PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand)* 80 կգ քաշային կարգում զբաղեցրել է 1-ին պատվավոր հորիզոնականը՝ դառնալով Եվրոպայի չեմպիոն։
* 2022 թվականի մայիսի 7-ից 14-ը Ռումինիայի մայրաքաղաք Բուխարեստում Եվրոպայի բազկամարտի առաջնության ժամանակ PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand) 80 կգ քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը:
* 2023 թվականի հունիսի 9-ից 18-ը Մոլդովայի մայրաքաղաք Քիշնևում Եվրոպայի բազկամարտի առաջնության ժամանակ PIDH 80 + (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand) 80 կգ և ավել քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը:
* 2025 թվականի մայիսի 30-ից հունիսի 7-ը Ռումինիայի Կլուժ-Նապոկա քաղաքում անցկացվել է Եվրոպայի բազկամարտի առաջնությունը, որի ժամանակ PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand) մինչև 80 կգ քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը։

**Աշխարհի Պարաբազկամարտի առաջնություն**

* 2019 թվականի հոկտեմբերի 26-ից նոյեմբերի 4-ը Ռումինիայի Կոնստանցա քաղաքում Աշխարհի բազկամարտի առաջնության ժամանակ PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand) 80 կգ քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը:
* 2021 թվականի նոյեմբերի 24-ից դեկտեմբերի 3-ը Ռումինիայի մայրաքաղաք Բուխարեստում Աշխարհի բազկամարտի առաջնության ժամանակ PIDH 80+ (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand) 80 կգ և ավել քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը:
* 2023 թվականի օգոստոսի 24-ից սեպտեմբերի 3-ը Ղազազստանի մայրաքաղաք Ալմաաթայում Աշխարհի բազկամարտի առաջնության ժամանակ PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand) 80 կգ քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը:
* 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ից 23-ը Բուլղարիայի Ալբենա քաղաքում Աշխարհի բազկամարտի առաջնության ժամանակ PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand) 80 կգ քաշային կարգում ձախ ձեռքով զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ նվաճելով Աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը։

**Աշխարհի Պարաբազկամարտի Գավաթի առաջնություն**
* 2017 թվականի նոյեմբերի 20-21-ին մասնակցել է Լեհաստանի Ռումիա քաղաքում անցկացված բազկամարտի աշխարհի գավաթի առաջնությանը, *PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand)* (***վերին վերջույթների ախտահարումով մարզիկ***) 80 կգ քաշային կարգում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը՝ դառնալով աշխարհի գավաթակիր։ *PID 75 (Physical Impairment sitting-sit-Down)* (***հենաշարժողական ապարատի ախտահարումով մարզիկ***) 75 կգ քաշային կարգում Սարգիս Ստեփանյանը նույնպես զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ *PID OPEN (Physical Impairment sitting-sit-Down, Open)* բացարձակ քաշային կարգում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։
* 2018 թվականի նոյեմբերի 19-20-ը Լեհաստանի Ռումիա քաղաքում բազկամարտի աշխարհի գավաթի առաջնության ժամանակ *PIDH 80 (Physical Impairment sitting for the athletes with upper limbs impairment - sit-Down, Hand)* 80 կգ քաշային կարգում զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը՝ դառնալով աշխարհի գավաթակիր։ *PID 75 (Physical Impairment sitting-sit-Down)* 75 կգ քաշային կարգում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը, *PID OPEN (Physical Impairment sitting-sit-Down, Open)* բացարձակ քաշային կարգում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։
* 2019 թվականի հուլիսի 6-8-ը Խորվաթիայի Զագրեբ քաղաքում անցկացված Եվրոպայի բազկամարտի աշխարհի գավաթի առաջնության ժամանակ *PID 75 (Physical Impairment sitting-sit-Down)* 75 կգ քաշային կարգում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը, *PIU OPEN (Physical Impairment standing-stand-Up, Open)* բացարձակ քաշային կարգում նույնպես զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը՝ դառնալով առաջնության արծաթե մեդալակիր։
**Պարա-աթլետիկայի առաջնություն**

* 2023 թ.-ի փետրվարի 20-ից 22-ը Շարժայի Պարա-աթլետիկայի միջազգային բաց առաջնությունում F55 սպորտային դասակարգումում  գնդի հրում սպորտաձևով 8.49 մ արդյունքով զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը և սկավառակի նետում սպորտաձևով 23.48 մ արդյունքով զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը:

* 2023 թ.-ի հունիսի 9-ից 10-ը Չեխիայի միջազգային Պարա-աթլետիկայի առաջնությունում F55 սպորտային դասակարգումում  գնդի հրում սպորտաձևով 9.65 մ արդյունքով և սկավառակի նետում սպորտաձևով 23.89 մ արդյունքով զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը:
* 2024 թ.-ի ապրիլի 20-ից 27-ը Պարա աթլետիկայի Աշխարհի Գրանդ Պրի 2024 Մարաքեշ F55/56 սպորտային դասակարգումում  գնդի հրում սպորտաձևով 11.23 մ արդյունքով զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը:
* 11.23 մ արդյունքով ընդգրկվել է 2024 թ.-ի Պարալիմպիկ խաղերի բարձր կատարողականությամբ (High performance) մարզիկների մասնակցության աղյուսակում: 
* 2024 թ.-ի օգոստոսի 29-ից սեպտեմբերի 8-ը  «Փարիզ-2024» ամառային Պարալիմպիկ խաղերի F55 դասակարգումում Գնդի հրում սպորտաձևով 10.41 մ արդյունքով զբաղեցրել է 8-րդ հորիզոնականը:

*2018 թվականին կանգնած դիրքում, պրոթեզներով 32 կգ կշռաքարը բարձրացրել է 13 անգամ, ռեկորդ սահմանել և գրանցվել «Դյուցազնագրքում»։
* 2018 թվականի մայիսի 31-ին հիմնադրել և նախագահում է «Հայաստանի Հանրապետության հաշմանդամային սպորտի ֆեդերացիա» հասարակական կազմակերպությունը։

## Պարգևներ
* 2012 թվականի օգոստոսի 30-ին պարգևատրվել է Մարշալ Բաղրամյանի անվան մեդալով։
* 2013 թվականի հունվարի 25-ին պարգևատրվել է «Անբասիր ծառայության համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։
* 2014 թվականին ԼՂՀ նախագահի թիվ 79-Ա հրամանագրով՝ պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։
* 2014 թվականին Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի սեպտեմբերի 13-ի հրամանագրով՝ պարգևատրվել է Արիության մեդալով։
* 2016 թվականին Հայաստանի զինված ուժերի ծառայող մայոր Սարգիս Ստեփանյանը ծառայողական պարտականությունները կատարելիս դրսևորած մարտական սխրանքի ու անմնացորդ նվիրումի համար պարգևատրվել է «Հայկյան» մրցանակով։

## Անձնական կյանք
Սարգիս Ստեփանյանն ամուսնացել է 2003 թվականին։ Կինը Արմենուհի Ստեփանյանն է։ Ավագ որդին՝ Վարդանը, ծնվել է 2004 թվականին, կրտսեր որդին՝ Սերգեյը, ծնվել է 2006 թվականին։

Իր ընտանիքի մասին Սարգիս Ստեփանյանն ասել է․

Իր հարցազրույցներից մեկում փոխգնդապետ Սարգիս Ստեփանյանն ասել է․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ձեր ստացած գիտելիքները հայ զինվորին առողջ տեսնելու մեր երաշխիքն է». Սարգիս Ստեփանյան
* Մի ձեռքով՝ 3 մեդալ. Սարգիս Ստեփանյանն աշխարհի չեմպիոն է դարձել
* Այսօր մայոր Սարգիս Ստեփանյանի ծննդյան օրն է
* «…Ոտքերիս տակ պայթեց ականը, վիրավորվեցի, կորցրեցի երկու ոտքս և աջ ձեռքս». Սարգիս Ստեփանյան
* «Հայ Զինվորը, ևս մեկ անգամ հաղթեց մահին…»
* Մարդու էությունը հաշմանդամություն ձեռք բերելու հետ չի փոխվում
* Վիրավոր տղաների համար շատ կարևոր է աջակցությունը. սպա Սարգիս Ստեփանյան
* Հունվարի 3-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը այցելել է հայրենիքի պաշտպանության համար ծանր վիրավորված Սարգիս Ստեփանյանի ընտանիքին
* Armenian commando Major Sargis Stepanyan who lost his right hand and two legs, hoping to enter Guinness Book of Records 
* Սարգիս Ստեփանյան. Նպատակը մեկն է՝ շարունակել հաջողություններ գրանցել թե՛ ծառայության մեջ, թե՛ սպորտում 
* «ԵԹԵ ԱՍՏԾՈ ԿԱՄՔՈՎ ՈՂՋ ԵՆՔ ՄՆԱՑԵԼ, ԱՊԱ ՊԵՏՔ Է ՄԱՐԴՈՒՆ ՎԱՅԵԼ ԱՊՐԵՆՔ». ՀՀ ԶՈՒ ՍՊԱ, ՄԱՅՈՐ ՍԱՐԳԻՍ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ 
* Լեգենդին գնահատում ու մեծարում են լեգենդները. «Դինամո» ՄՀԿ-ի նախագահի առաջին տեղակալը կենդանի լեգենդ Սարգիս Ստեփանյանին փոխանցեց Վլադիմիր Գասպարյանի կողմից շնորհած ամենաբարձր պարգևը. ՖՈՏՈՌԵՊՈՐՏԱժ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
* «Զինվորականի համար հրամանը կյանքի գնով ճիշտ կատարելն է». այսօր մայոր Սարգիս Ստեփանյանի ծննդյան օրն է
* Բոլորիս երջանկության տոնը. հերոս Սարգիս Ստեփանյան (տեսանյութ)
* Նվիրյալները. Սարգիս Ստեփանյան 

Կատեգորիա:Հայ փոխգնդապետներ
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ