open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
4:44

***4:44 ***, ամերիկացի ռեփեր Ջեյ Զիի տասներեքերորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2017 թվականի հունիսի 30-ին Roc Nation լեյբլի կողմից։ Ալբոմում նկարահանվել են այնպիսի երաժիշտներ, ինչպիսիք են Բիյոնսեն, Ջեյմս Բլեյքը, Դեմիան Մառլին, Ֆրենկ Օուշենը, Գլորիա Քարթերը (Ջեյ Զիի մայրը) և այլք։ Ալբոմը անմիջապես դեբյուտ է կատարել ԱՄՆ Billboard 200 չարթում առաջին հորիզոնականում՝ դառնալով դրա 14-րդ գլխավորողը։

## Պատմություն
Ալբոմը դրական արձագանքներ է ստացել երաժշտական քննադատների և առցանց հրատարակությունների կողմից. Metacritic, *[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]*>, *[[Pitchfork]]*, *[[Rolling Stone]]*։

### Վերջնական ցուցակներ

## Առևտրային հաջողություն
Միացյալ Նահանգներում ալբոմը Billboard 200-ում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը՝ առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառելով 262,000 համարժեք ալբոմ (ներառյալ 174,000 իրական ալբոմի վաճառքը)։ Ալբոմը դարձել է Ջեյ Զիի 14-րդ համար 1 ալբոմը ԱՄՆ-ում։

## Երգերի ցանկ
Աղբյուր՝

**Նշումներ**
*  համապրոդյուսեր։
*  լրացուցիչ պրոդյուսեր։
* «4:44»՝ Kim Burrell լրացուցիչ վոկալով։
* «Marcy Me»՝ The-Dream-ի լրացուցիչ վոկալով։

## Չարթեր

## Հավաստագրեր

* Հուլիսի 2-ին ալբոմը առաջարկվել է որպես անվճար ներբեռնում Sprint-ի կողմից հովանավորվող՝ 444.tidal.com կայքի միջոցով: Այս ալբոմի ներբեռնումները, որոնք անվճար էին սպառողների համար, բայց գնվել էին Sprint-ի կողմից տարածման համար, RIAA-ի կողմից հաշվարկվել են որպես պլատինե հավաստագրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 ալբոմներ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Ասորիները Վրաստանում

**Ասորիները Վրաստանում** բնակվում են 18-րդ դարից, և 2014 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ երկրում հաշվառված է 2377 ասորի (1989 թվականին՝ 6206 մարդ)։

## Պատմություն
Վրաստանում առաջին ասորիները համարվում են սուրբ Հովհաննես Զեդազենին և նրա 12 աշակերտները, որոնք 6-րդ դարում եկել էին Սիրիայից: Նրանք դարձան վրացական վանականության հիմնադիրները և կարևոր դեր խաղացին վրացական մշակույթի և հոգևորականության մեջ:

18-րդ դարի երկրորդ կեսին, Հերակլ II թագավորի օրոք, Ռուսական կայսրության աջակցությամբ, որը փաստացի Վրացական թագավորությունը դարձրեց պրոտեկտորատ, մեծ թվով քրիստոնյաներ, այդ թվում՝ ասորիներ, գաղթեցին Օսմանյան կայսրությունից Վրաստան՝ փախչելով ճնշումներից:

1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրով, սկսվեց Պարսկաստանից և Թուրքիայից աշխատանքային միգրացիայի նոր ալիք:

Վերջապես, օսմանաբնակ ասորիների ամենամեծ արտագաղթը դեպի Անդրկովկաս տեղի ունեցավ 1915-1917 թվականների միջև՝ ասորիների ցեղասպանության հետևանքով: Այսօր Վրաստանի ասորիների մեծամասնությունը նույն այդ ներգաղթյալների սերունդներն են:

## Բնակեցում
մինի|Վրաստանի միակ ասորաբնակ՝ Ձվելի Քանդա գյուղում գտնվող եկեղեցին
Վրացի ասորիները հիմնականում ապրում են Թբիլիսի, Գարդաբան, Ռուսթավ, Քութայիս, Բաթում և Զուգդիդ քաղաքներում: Նրանք խոսում են ժամանակակից ասորերեն, վրացերեն և ռուսերեն: Գարդաբանում ապրող որոշ ասորիներ պահպանում են նեոարամեերենի հյուսիսային բոհթանական բարբառը:

Երկրի միակ ասորական գյուղը Ձվելի Քանդան է () Մցխեթի շրջանում՝ Թբիլիսիից 25 կմ հեռավորության վրա: Գյուղի 1106 բնակիչներից ասորիները կազմում են բնակչության մոտ 60%-ը՝ Պարսկաստանից գաղթածների ժառանգները:

## Կրոն
Վրաստանում ասորիների մեծ մասը հարում են Վրաց ուղղափառ եկեղեցուն. մնացածները քաղդեական կաթոլիկ եկեղեցու անդամներ են:

2009 թվականին Թբիլիսիում բացվեց Արևելքի եկեղեցու առաջին նահատակի և պատրիարքի՝ Սիմեոնի անունով հայտնի Սուրբ Մար Շիմուն Բար Սաբբայի ասորա-քաղդեական կաթոլիկ եկեղեցին: Եկեղեցու քահանան եպիսկոպոս Բենիամին Բիթ-Յադգարն է: Եկեղեցում գործում է նաև ծխական կիրակնօրյա դպրոց և մշակութային և կրոնական կենտրոն, որտեղ հաճախում են բոլոր հավատքների ասորիներ։

2010 թվականի հուլիսին, համայն Վրաստանի կաթողիկոս-պատրիարք Իլյա II-ի օրհնությամբ, գյուղում բացվեց Վրաց ուղղափառ եկեղեցու վանք՝ ի պատիվ տասներեք սիրիացի հայրերի (միջնադարում ասորիները հայտնի էին նաև որպես սիրիացիներ՝ սիրիական լեզվի խոսողներ): Ծառայությունները մատուցում է վարդապետ Սերաֆիմ Բիթ-Հարիբին՝ վրացերենով և ասորերենով:

## Տես նաև
* Ասորիներն Ադրբեջանում
* Ասորիները Հայաստանում
* Ասորիները Թուրքիայում
* Ասորիներն Իրանում
* Ասորիները Ռուսաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Iraklii Chikhladze, Giga Chikhladze''. The Yezidi Kurds and Assyrians of Georgia, Journal of the Central Asia & the Caucasus, 3/21/2003
* Сайт русскоязычных ассирийцев. История. Ассирийцы в Грузии

Կատեգորիա:Ասորական սփյուռք
Կատեգորիա:Վրաստանի ազգեր
Ասորիները Ռուսաստանում

**Ասորիները Ռուսաստանում** բնակվում են 19-րդ դարից, իսկ 2002 թվականի մարդահամարով երկրում հաշվառվել է 14,000 ասորի։ Մինչդեռ ասորական աղբյուրներում նշվում է մինչև 70,000 անձ։

## Պատմություն
Ասորիները Ռուսաստան և Խորհրդային Միություն տեղափոխվել են երեք ալիքով։ Առաջին ալիքը տեղի է ունեցել 1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրից հետո, երբ ասորիները հայտնվել են Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև սահմանով բաժանված վիճակում։ Շատ ասորիներ հայտնվել են Ռուսաստանի ինքնիշխանության ներքո, և նրանց հազարավոր ազգականներ հատել են սահմանը՝ միանալու նրանց։

Երկրորդ ալիքը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո տեղի ունեցած ցեղասպանության արդյունք է։ Այդ ժամանակ մոտ 30,000 ասորի, հաճախ առանց փաստաթղթերի, հայտնվել է Խորհրդային Ռուսաստանում։ Նրանց մեծ մասը մինչև 1920-ական թվականները ապրել է Ռուսաստանի հարավում գտնվող փախստականների ճամբարներում, ապա այնտեղից վերաբնակեցվել է Պետրոգրադ, Մոսկվա, Ռոստով և Կուբանի շրջան։ ԽՍՀՄ-ում 1930-ական թվականներին ասորիները ենթարկվել են կրոնական հալածանքների և ոտնձգությունների։

Երրորդ ալիքը տեղի ունեցավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ Մոսկվան անհաջող փորձ արեց իրանական Քուրդիստանում ստեղծել պետություն։ Խորհրդային զորքերը դուրս եկան Իրանից 1946 թվականին՝ թողնելով ասորիներին, որոնք ենթարկվեցին նույն ցեղասպանությանը, ինչ 30 տարի առաջ թուրքական ցեղասպանության ժամանակ։ Կրկին, շատ ասորիներ ապաստան գտան Խորհրդային Միությունում, այս անգամ հիմնականում բնակություն հաստատելով քաղաքներում։ 1937-1959 թվականներին ԽՍՀՄ-ում ասորիների բնակչությունն աճել է 587.3%-ով։
մինի|Մոսկվայի ասորական եկեղեցին
1930-ական և 1940-ական թվականներին շատ ասորիներ, հատկապես Վրաստանում և Ադրբեջանում ապրողները, ենթարկվեցին բռնաճնշումների։ ԽՍՀՄ-ում ասորիների դեմ բռնաճնշումների երկրորդ ալիքը տեղի ունեցավ 1949-1950 թվականներին։ Ասորի ժողովուրդը մեղադրվեց դավաճանության, լրտեսության և դիվերսիայի մեջ։ Ասորիները աքսորվեցին Անդրկովկասից և Ղրիմից Սիբիր

## Բնակչություն
2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Ռուսաստանում կար 13,649 ասորի։ Նրանցից 7,762-ը (բոլոր ասորիների 56.9%-ը) ասորերենը նշել են որպես իրենց մայրենի լեզու։

Ասորիների բնակության շրջաններն են՝
* Կրասնոդարի երկրամաս — 3,764
* Մոսկվա — 2,737
* Ռոստովի մարզ — 2,040
* Ստավրոպոլի երկրամաս — 872
* Սանկտ Պետերբուրգ — 487։

## Տես նաև
* Ասորիներն Ադրբեջանում
* Ասորիները Հայաստանում
* Ասորիները Թուրքիայում
* Ասորիներն Իրանում
* Ասորիները Վրաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* *Стефан Садо*. Материалы к биографическому словарю ассирийцев в России: XIX-середина XX века, 2006, ISBN 978-5-89740-146-8.

## Արտաքին հղումներ
* Ассирийская Православная Церковь. Село Урмия, Краснодарский край.13.10.2018.
* Армяне Армавира в гостях у ассирийцев Урмии

Կատեգորիա:Ասորական սփյուռք
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Քարթեր Մալքասյան

**Քարթեր Մալքասյան** (, ), ամերիկացի պատմաբան  և Ռազմածովային ասպիրանտուրայի պաշտպանական վերլուծության ամբիոնի վարիչ, Աֆղանստանում ամերիկացի զինվորական հրամանատարների նախկին խորհրդական։

## Կարիերա
Մալքասյանը ռազմական պատմության դոկտորի կոչում է ստացել Օքսֆորդի համալսարանում,  որտեղ սովորել է Ռոբերտ Օ'Նիլի մոտ։  Ուսումն ավարտելուց հետո նա դարձել է Լոս Անջելեսի Լոյոլա Մերիմաունթ համալսարանի դասախոս։  Այնուհետև նա աշխատել է Ռազմածովային վերլուծությունների կենտրոնում, նախքան 2004 և 2006 թվականներին Իրաքում հետազոտություններ անցկացնելը։ 2007 թվականին նա աշխատել է Աֆղանստանի Կունար նահանգի նահանգային վերակառուցման թիմում։ Նա վերադարձել է Աֆղանստան 2009 թվականին և երկու տարի անցկացրել է Հելմանդ նահանգի Գարմսիր շրջանում ՝ որպես նահանգի Պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչ։ Գարսմիրում նա հայտնի էր փաշտո լեզվով խոսելու իր ունակությամբ և անձնական անվտանգության ստանդարտ միջոցառումները մերժելով։  2013 թվականի մայիսից մինչև 2014 թվականի օգոստոսը նա աշխատել է որպես Աֆղանստանում ԱՄՆ ուժերի հրամանատար գեներալ Ջոզեֆ Դանֆորդի քաղաքական խորհրդական։

## Աշխատանքներ
2013 թվականին Մալքասյանը հրատարակել է *«Պատերազմը գալիս է Գարմսեր. Երեսուն տարի հակամարտություն Աֆղանստանի սահմանին»* գիրքը։ Գիրքը մոդելավորված է Ջեֆրի Ռեյսի 1972 թվականի *«Պատերազմը գալիս է Լոնգ Ան»* աշխատության հիման վրա, որը Վիետնամի պատերազմի վերլուծություն է։ Գիրքը Գարմսիր շրջանում 1979-2012 թվականներին տեղի ունեցած հակամարտության պատմությունն է։

*«Հաղթանակի պատրանքներ. Անբարի զարթոնքը և Իսլամական պետության վերելքը*» (2017) գիրքը վերաբերում է Անբարի զարթոնքին և 2007 թվականի Իրաքի պատերազմի զորքերի թվի աճին և փորձում է բացատրել, թե ինչու այդ իրադարձությունները չհանգեցրին Իրաքում երկարատև խաղաղության:

*«Ամերիկյան պատերազմը Աֆղանստանում. Պատմություն»* (2021) գիրքը պատերազմի համապարփակ պատմություն է, որտեղ նշվում է, որ «Թալիբանի» հաջողության հիմնական պատճառներից մեկը նրանց խորը կապն էր Աֆղանստանի կրոնական և սոցիալական ինքնության հետ, և որ Ամերիկայի կողմից աջակցվող աֆղանական կառավարության անկարողությունը ժողովրդական աջակցություն ներգրավելու և երկրի նկատմամբ վերահսկողությունը պահպանելու պայմանավորված էր նրանով, որ աֆղանցիները ամերիկյան բանակը դիտարկում էին որպես օտարերկրյա օկուպացիոն ուժ՝ գրելով. «Ամերիկացիների ներկայությունն Աֆղանստանում ոտնահարում էր աֆղան լինելու իմաստը... Ցանկացած աֆղանական կառավարություն, որքան էլ լավը լիներ, որքան էլ ժողովրդավարական, վտանգված կլիներ, քանի դեռ այն դաշնակից էր Միացյալ Նահանգների հետ»:
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ
Ահմեդբեյլի-Ֆիզուլի-Շուշի ավտոճանապարհ

**Ահմեդբեյլի-Ֆիզուլի-Շուշի ավտոճանապարհ** (), ավտոմայրուղի Արցախում (այժմ գտնվում է Ադրբեջանի կազմում), որը կապում է Ահմեդբեյլի գյուղն ու Ֆիզուլի և Շուշի քաղաքները։ Ավտոմայրուղու ընդհանուր երկարությունը կազմում է 81,7 կիլոմետր ու շահագործման է հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 3-ին։

## Կառուցման պատմություն
Ավտոմայրուղու շինարարությունն սկսվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 16-ին 44-օրյա պատերազմի ավարտից հետո Ֆիզուլիի և Ջաբրաիլի շրջաններ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևի և առաջին տիկին Մեհրիբան Ալիևայի այցի ժամանակ կայացած հիմնարկեքի արարողությունից հետո։ 

2020 թվականի նոյեմբերի 17-ին հրապարակվել է Ահմեդբեյլի-Ֆիզուլի-Շուշի ավտոճանապարհի նախագծման և շինարարության մասին Ադրբեջանի նախագահի հրամանագիրը, որով Ադրբեջանի նախագահական պահուստային ֆոնդից նախնական ֆինանսավորում էր հատկացվելու Ադրբեջանի ավտոճանապարհների պետական գործակալությանը։ 

Ավտոմայրուղին պաշտոնապես շահագործման է հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 3-ին։ Դրա բացման արարողությանը մասնակցել է նաև Իլհամ Ալիևը։

## Նախագծում և առանձնահատկություններ
Ավտոմայրուղու առաջին 48 կիլոմետրը կառուցվել է վեց գծով, մինչդեռ մնացած 33,7 կիլոմետրը քառագիծ է։ Ճանապարհահատվածն ամբողջությամբ պատված է ասֆալտբետոնով։

Ավտոմայրուղու վրա առկա են խոշոր ենթակառուցվածքներ, այդ թվում՝ 11 կամուրջ, 7 թունել, 38 ստորգետնյա անցում, 8 ուղանցույց, 194 ջրատար խողովակ։ Կամուրջների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 1557 մետր, ուղանցույցներինը՝ 1995 մետր, մեկ ուղղությամբ թունելներինը՝ մոտ 6450 մետր։ Ամենաերկար թունելը ձգվում է շուրջ 3,3 կիլոմետր։

Մայրուղին կառուցվել է Ֆիզուլի-Շուշի ավտոմայրուղուն զուգահեռ ու բնակավայրերի միջև հեռավորությունը ճանապարհը կրճառում է 19,3 կիլոմետրով։ Մայրուղու լայնությունը ձգվում է 21,5-ից մինչև 29,5 մետր։

Ճանապարհների միջազգային ֆեդերացիայի (IRF Global) կողմից այս նախագիծը ճանաչում է ձեռքբերել «Նորարարական շինարարության մեթոդաբանություն» կատեգորիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Так Азербайджан строит грандиозные туннели на новой дороге из Физули в Шушу ФОТО/ВИДЕО
* Ильхам Алиев принял участие в открытии дороги Ахмедбейли - Физули - Шуша

Կատեգորիա:Ադրբեջանի ճանապարհներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի տրանսպորտային ենթակառուցվածք
Նաիրա Աղաբաբյան

**Նաիրա Դիլանովնա Աղաբաբյան**  (), հայազգի խորհրդային և մոլդովացի շախմատիստ, կանանց գրոսմայստեր,  Մոլդովայի ութակի չեմպիոնուհի, Մոլդովայի վաստակավոր մարզիչ, կանանց գրոսմայստեր Էլմիրա Սկրիպչենկոյի մայրը, մոլդովացի  շախմատի մանկավարժ, մրցավար Ֆյոդոր Սկրիպչենկոյի կինը։ Իր աղջկա հետ Մոլդովայի հավաքականի կազմում մասնակցել է Երևանում տեղի ունեցած Կանանց 17-րդ շախմատային օլիմպիադային։

## Կենսագրություն
Նաիրա Աղաբաբյանը ծնվել է Ալթայի երկրամաս Բիյսկ քաղաքում։ 1973 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ 1974 թվականից աշխատել է Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայում։

1970 թվականին եղել է Հայկական ԽՍՀ-ի կանանց չենպիոն։ Եղել է 1977, 1980, 1981, 1982, 1983 և 1984 թվականների Մոլդովական ԽՍՀ-ի չեմպիոն և 1994, 1996 թվականների Մոլդովայի չեմպիոն։
1972 թվականին եղել է կենտրոնական խորհրդի «Բուրեվեստնիկ» Կամավոր մարզական ընկերության արծաթե մեդալակիր։ Նույն թվականին Հայկական ԽՍՀ հավաքականի կազմում մասնակցել է Համամիութենական շախմատային օլիմպիադային։ 

Մոլդովական ԽՍՀ հավաքականի կազմում նա մասնակցել է ԽՍՀՄ ժողովուրդների 1975, 1979, 1983 և 1991 թվականների Սպարտակիադաներին (1979 թվականին հանրապետության հավաքականը խաղացել է գլխավոր եզրափակչում) և 1981 թվականի ԽՍՀՄ թիմային առաջնությանը (թիմը խաղացել է A խմբում)։ 

Մոլդովական հավաքականի կազմում նա մասնակցել է ութ շախմատային օլիմպիադայի (1992, 1994, 1996, 1998, 2000, 2002, 2006 և 2008) և երկու Եվրոպայի թիմային առաջնության (1992 և 2003)։ Մասնակից է 2001 և 2003 թվականների Եվրոպայի անհատական ​​առաջնություններին։ 

Մոլդովայի կանանց ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչն է։

Պարգևատրվել է Մոլդովայի պետական «Meritul Civic» (Քաղաքացիական վաստակի համար) մեդալով։

## Ընտանիք
*Ամուսինը՝ Ֆյոդոր Սկրիպչենկոն (1935–2010), եղել է սպորտի վարպետի թեկնածու, միջազգային մրցավար և Մոլդովայի վաստակավոր մարզիչ։
*Դուստրը՝  Էլմիրա Սկրիպչենկոն (1976), գրոսմայստեր է։

## Մարզական արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Գրականություն
*Армяне-народ созидатель чужих цивилизаций: 1000 известных армян в мировой истории/С.Ширинян.-Ер.: Авт. изд., 2014, стр.413, ISBN 978-9939-0-1120-2

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Նաիրա Աղաբաբյանի պարտիաները chesstempo.com կայքում

Կատեգորիա:Մոլդովացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Ահմեդ III-ի շատրվան

thumb|right|Շատրվանը սուլթանական դարպասների մոտ, փորագրությունը Շուազել-Գուֆիեի։
thumb|Ահմեդ III-ի շատրվանը և Իսհաք փաշայի պողոտան ձախից։
**Սուլթան Ահմեդ III-ի շատրվան** (), շատրվան (մասնավորապես՝ սաբիլ) Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Թոփքափը ամրոցի սուլթանական դարպասների դիմաց գտնվող մեծ հրապարակում։ Կառուցվել է 1728 թվականին օսմանյան Ահմեդ III սուլթանի կառավարման օրոք՝ Վարդակակաչի ժամանակաշրջանի ճարտարապետական ոճով։ Օսմանյան ժամանակաշրջանի Կոստանդնուպոլսում եղել է  մարդկանց հավաքատեղի։

Համարվում է քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։ մինի|Շատրվանի պատերից մեկը։

## Պատմություն
Շատրվանը կառուցվել է 1728 թվականին սուլթան Ահմեդ III-ի հովանավորությամբ։ Սա ամենահին և ամենաազդեցիկ օրինակն է Վարդակակաչի ժամանակաշրջանում կառուցված քարե շատրվանների նոր տեսակի, որոնք հիմնականում կառուցվել են 1728-1732 թվականներին։ Նույն տարում՝ 1728 թվականին, Ահմեդ III-ը համանման շատրվան է պատվիրել նաև Յուսքյուդարում, չնայած որ դրա նախագիծն ու դիզայնը մի փոքր այլ է։

Շատրվանը պատկերված է եղել նաև 1947-1952 թվականներին կիրառված թուրքական 10-լիրայանոց թղթադրամի վրա։

## Ճարտարապետություն
Շատրվանը կառուցվել է քառակուսաձև և ունի 5 փոքր գմբեթ։ Չորս ճակատներից յուրաքանչյուրում առկա են միհրաբի ձև ունեցող որմնախորշեր, որոնք ստորին հատվածում զարդարված են տերևաձև և ծաղկաձև նախշերով։ Դրանցից յուրաքանչյուրի վրա առկա է ցայտաղբյուր (չեշմե)։ Ջուրը մատակարարվում է շատրվանի ներսում գտնվող ութանկյուն լողավազանից։ Շատրվանի շուրջն առկա է քայլելու համար նախատեսված տարածություն։ Յուրաքանչյուր անկյունում առկա է երեք աղբյուր, որտեղից քաղաքացիները կարող էին անվճար խմել ջուր կամ օշարակ։

Շատրվանի պատերին՝ որմնախորշերի ու պատերի վերին հատվածում, առկա են կալիգրաֆիկ տախտակներ, որոնք եզրագծվախ են կապույտ և կարմիր սալիկներով։ Յուրաքանչյուր տախտակի վրա փորագրված է 14-տողանոց բանաստեղծություն, որը նվիրված է ջրին ու շատրվանի հովանավորին։ Բանաստեղծության հեղինակը Հալեպի ու Կեսարիայի գլխավոր դատավոր Սեյիդ Հյուսեյին Վեհբի իբն Ահմեդն է։ Տեքստն ընթերցվում է շատրվանի շուրջը ժամ սլաքի ուղղությամբ՝ սկսած հյուսիսային հատվածից։ Բանաստեղծության վերջին տողը, որը գտնվում է հյուսիսարևմտյան հատվածում, խրոնոգրամ է, որի հեղինակն Ահմեդ III-ն է։

## Տես նաև
* Թոփհանե շատրվան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Dünden Bugüne Istanbul Ansiklopedisi* (1993) Istanbul, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı I, 116-117. 
* Aynur, Hatice and Hakan T. Karateke (1995) *III. Ahmed devri Istanbul çesmeleri, 1703-1730*. Istanbul, Istanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı. 
* Egemen, Affan (1993) *Istanbul'un çesme ve sebilleri: resimleri ve kitabeleri ile 1165 çesme ve sebil*. Istanbul, Aritan Yayinevi. 
* Kara Pilehvarian, Nuran (2000) *Fountains in Ottoman Istanbul*. Istanbul, Yapi-Endüstri Merkezi Yayinlari. 
* Şerifoğlu, Ömer Faruk (1995) *Su güzeli: Istanbul sebilleri*. Istanbul, Istanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı.

## Արտաքին հղումներ
* Archnet.org | Fountain of Ahmed III

Կատեգորիա:1728 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շատրվաններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի տեսարժան վայրեր
Բողոքականությունը Վրաստանում

[մինի|Թբիլիսիի [լյութերականություն|Լյութերական եկեղեցին]]
**[[Բողոքականություն|Բողոքականությունը]] [[Վրաստան|Վրաստանում]]**, երկրում քրիստոնեության ճյուղերից մեկն է։ «Pew Research» կենտրոնի տվյալներով՝ 2010 թվականին Վրաստանում բնակվել է 20 000 բողոքական։ Կան նաև ավելի մեծ գնահատականներ. «Operation World» հրատարակությունը 2010 թվականին Վրաստանում հաշվել է 22 հազար մարդ։ ավանդական բողոքականներ 6 միություններում և ևս 12 հազար՝ ոչ հարանվանության եկեղեցիների  22 միություններում։

Ըստ էթնիկ պատկանելության, Վրաստանում բողոքականների մեծամասնությունը վրացիներ են։ Հայերն ու աբխազները նույնպես կազմում են զգալի բողոքական համայնք։ Երկրում բնակվող օսերի, ռուսների, գերմանացիների, հույների, ուկրաինացիների, էստոնացիների, լատվիացիների, գնչուների, բացբեների, քրդերի և այլոց շրջանումնույնպես կան որոշ բողոքականներ։

## Տես նաև
## Ծանոթագրություններ
Գործունեությունը դադարեցրած հայկական ավիաընկերությունների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Հանրապետությունում ժամանակին գրանցված և իրենց գործունեությունը դադարեցրած ավիաընկերությունների ցանկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի գործունեությունը դադարեցրած ավիաընկերություններ
Հասան III

**Հասան III** (անհայտ է - 1386 թվական), 14-րդ դարի Խաչենի հայ իշխան։ Զոհվել է 1386 թվականին իր 6 որդիների հետ միասին՝ Լենկթեմուրի նվաճողների դեմ մարտի ընթացքում։

## Տես նաև
* Դոփյաններ
* Խաչենի իշխանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաչենի իշխաններ
Հարրի Գիլմոր

**Հարրի Ջոզեֆ Գիլմոր** (, ), ամերիկացի դիվանագետ, որը եղել է Հայաստանում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների առաջին դեսպանը։

## Կենսագրություն
Հարրի Գիլմորը ծնվել է ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի Մաքքիսփորթ, իսկ մեծացել նույն նահանգի Քլեյրթոն քաղաքում։ 1955 թվականին ավարտել է Քլեյրթոնի ավագ դպրոցը: Եղել է դասարանի ավագը։ Մինչ 1960 թվականին Փիթսբուրգի համալսարանն ավարտելը, երկու տարի դաշնամուր է սովորել Քարնեգի Մելոն համալսարանում։ Այնուհետ Գիլմորը սովորել է նաև Բլումինգթոնի Ինդիանայի համալսարանի Ռուսական և արևելաեվրոպական հետազոտությունների բաժնում։

## Կարիերա
ԱՄՆ արտաքին քաղաքական ծառայությունում իր աշխատանքի ընթացքում նա զբաղեցրել է ԱՄՆ բանակի ռազմական քոլեջի պետի միջազգային հարաբերությունների գծով տեղակալի պաշտոնը։ 1981-1985 թվականներին զբաղեցրել է Բելգրադում ամերիկյան դեսպանության փոխղեկավարի պաշտոնը, իսկ այնուհետ եղել ԱՄՆ Պետքարտուղարության Արևելյան Եվրոպայի և Հարավսլավիայի հարցերով բաժնի փոխղեկավար։

1987-1990 թվականներին Գիլմորը եղել է Բեռլինի ամերիկյան հատվածի ամերիկյան նախարար և պետի տեղակալ։ Նա իր ներդրումն է ունեցել Արևելյան Բեռլինի հազարավոր բնակիչների անվտանգության ապահովման հարցում, որոնք Բեռլինի պատի փլուզումից հետո անցել էին դեպի Հարավային Բեռլին։ 

1992 թվականի օգոստոսին ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշը Գիլմորին առաջադրում է Հայաստանում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեսպանի պաշտոնում, սակայն նրա թեկնածությունը այդպես էլ չի դիտարկվում Սենատի կողմից։ Արդեն 1993 թվականի ապրիլի 2-ին Գիլմորի թեկնածությունը երկրորդ անգամ առաջադրում է նախագահ Բիլ Քլինթոնը, որն էլ հաստատվում է Սենատի կողմից։ 

1997 թվականին 36 տարի ԱՄՆ դիվանագիտական ծառայությունում աշխատելուց հետո Գիլմորն անցնում է թոշակի։ Դրանից հետո աշխատել է ԱՄՆ արտաքին ծառայության ինստիտուտում (գտնվում է Վիրջինիա նահանգի Արլինգտոն շրջանում)՝ զբաղեցնելով դեկաններից մեկի պաշտոնը։

## Անձնական կյանք
Գիլմորի կինը եղել է պրոֆեսիոնալ երգիչ։ Ամերիկացի դիվանագետը հաճախ նվագակցել է նրան։ Ամերիկյան դիվանագիտական առաքելության տարբեր միջոցառումների ժամանակ նրանք բազմիցս հանդես են եկել միասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանում ԱՄՆ դեսպաններ
Պորնիկ ամրոց

**Պորնիկ ամրոց** ()**,** ամրոց, որ գտնվում է Ֆրանսիայի Պորնիկ քաղաքում, Նանտից 50 կմ հեռավորության վրա։

## Գտնվելու վայր
Գտնվելով Պորնիկ նավահանգստի հյուսիսային ափին, ամրոցը վաղուց ի վեր քաղաքի խորհրդանիշներից մեկն է դարձել։ Մի կողմից օվկիանոսով սահմանակից լինելով՝ այն միջնադարում ապահովել է նավահանգստի և Բուռնյոֆի ծոցի վերահսկողությունը:

## Պատմություն
Ալեն Բարբետորտը 10-րդ դարի կեսերին (մոտ 950 թվականներին) փայտե ամրություն է կառուցել Պորնիկում, որը ծառայել է որպես ռազմական ամրոց և զորագունդով պաշտպանել քաղաքի մուտքը։ Առաջին ամուր կառույցը հայտնվել է 12 -րդ դարի սկզբին։ 13-րդ դարում այն ​​պատկանել է Ռեի սենյորներին, ովքեր կառուցել են նոր քարե ամրոց։ Ռեի լորդերից ամենահայտնին 15-րդ դարում Ժիլ դը Ռեն էր՝  Ժաննա դ'Արկի զինակիցը, որը այնտեղ չէր բնակվում՝ նախընտրելով Մաշեկուլի ամրոցը։ Հետագայում Բրետանի դուքսը բռնագրավել է ամրոցը։

18-րդ դարի վերջին ամրոցը պատկանել է մարկիզ դը Բրի-Սերանին։ Ֆրանսիական հեղափոխության հետ նրա ունեցվածքը բռնագրավվել է, և ամրոցը ավերակների է վերածվել։ 19-րդ դարի սկզբին Պորնիկ ամրոցը պատկանել է մարկիզի կալվածքի բանկիրներին և վարկատուներին՝ Կազիմիր Պերիեին, Ժակ Լաֆիտին և Ֆիլիպ-Ֆրանսուա-Դիդյե Ուսկենին։ 1824 թվականին, Ժոզեֆ Լեբրետոնը գնել է ամրոցի միջնադարյան մնացորդները և այն վերածել բնակելի տան։ Այդ նպատակով նա պատվիրել է նախնական վերանորոգոմներ իտալական ոճով, որոնցից մի քանիսը դեռևս տեսանելի են ամրոցի հյուսիսային աշտարակի ստորոտում։ Նրա որդին՝ Ալսիմե Լեբրետոնը, 1863-1872 թվականներին իրականացրել է աշխատանքների երկրորդ փուլը՝ պատվիրել է Նանտի ճարտարապետ Ֆրանսուա Բուգուենին նրան տալ ներկայիս տեսքը՝ աղյուսե շրջանակով կամարակապ պատուհաններով, որոնք համապատասխանում են Կլիսոնի իտալական ճարտարապետության ոճին, ընդլայնել է գլխավոր շենքը։

## Ներկա վիճակ
Այսօր շենքը դե Վոգե ընտանիքին պատկանող մասնավոր սեփականություն է և կարելի է այցելել Եվրոպական ժառանգության օրերի, ինչպես նաև ամառային սեզոնի ընթացքում՝ տեղական զբոսաշրջային գրասենյակի կողմից կազմակերպվող ուղեկցվող էքսկուրսիաների միջոցով: Ամրոցն ունի եզակի առանձնահատկություն՝ այն փոխանցվում է կանանց գծով, ինչը բացատրում է սեփականատերերի անունների չորս փոփոխությունները ամուսնությունից հետո, բայց դա նույն տոհմն է։

1986 թվականին ամրոցը ներառվել է պատմական հուշարձանի ցանկում:
մինի|Պորնիկ ամրոց։

## Ծանոթագրություննե

Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ամրոցներ
Արաբներն Իրանում

**Արաբներն Իրանում** բնակվել են վաղ միջնադարից սկսած։ 21-րդ դարի սկզբի դրությամբ արաբները կազմում են երկրի ընդհանուր բնակչության մոտավորապես 2%-ը՝ շուրջ 1.5 մլն մարդ։ Մեծամասնությունը շիադավան են, թեև սուննիները աճող փոքրամասնություն են։

Արաբների ներթափանցումը Իրան սկսվել է Պարսկաստանի իսլամական նվաճումից (642) առաջ։ Դարեր շարունակ իրանցի կառավարիչները կապ են պահպանել իրենց սահմաններից դուրս ապրող արաբների հետ, մինչդեռ որոշ արաբական ցեղեր բնակություն են հաստատել Իրանական բարձրավանդակում։

Իրանում ապրող արաբների մոտ 40%-ը քաղաքային վայրերում ապրող որակավորում չունեցող աշխատողներ են։ Գյուղաբնակ արաբները հիմնականում զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ և ձկնորսությամբ։ Պարսից ծոցի ափի երկայնքով հարթավայրերում ապրող արաբները հիմնականում անասնապահներ են։ Ցեղային հավատարմությունը գյուղաբնակ արաբների շրջանում ուժեղ է, բայց դրանք նաև ազդում են քաղաքային կյանքի վրա։

Փայամե Նուր համալսարանը, որն ունի 229 մասնաճյուղ ամբողջ Իրանում, 2008 թվականին հայտարարություն հրապարակեց, որ արաբերենը կդառնա համալսարանի «երկրորդ լեզուն», և որ հաստատության բոլոր ծառայությունները կառաջարկվեն արաբերենով՝ պարսկերենի հետ մեկտեղ։

## Պատմություն
Պարսկաստանի Սասանյան շահնշահ Շապուհ II-ը (309-379), իր գահակալության սկզբում Պարսից ծոցի երկայնքով պատժիչ արշավանքից հետո, Թաղլիբ ցեղի մի քանի տոհմեր բռնի կերպով վերաբնակեցրեց Դարզին (Դահարզին) քաղաքում՝ Բամի մոտ, Աբդ ալ-Կայս և Թամիմ ցեղերի մի քանի տոհմեր՝ Քերմանից հարավ-արևելք գտնվող Հաջար (Քուհ-ե Հաջար շրջան), Բանու Բաքր ցեղի մի քանի տոհմեր՝ Քերման, և Հանզալա ցեղի մի քանի տոհմեր՝ Թավվազ, Ֆարսի ժամանակակից Դալեքի քաղաքի մոտ։

7-րդ դարում Պարսկաստանի արաբական նվաճումից հետո շատ արաբական ցեղեր բնակություն հաստատեցին Իրանի տարբեր շրջաններում, սակայն Խուզեսթանի արաբական ցեղերը պահպանեցին իրենց լեզուն, մշակույթը և ինքնությունը՝ մինչ օրս մնալով շիական։ Խուզեստանի արաբների լեզուն զգալիորեն ազդվել է հին խուզի լեզվից, որը, ամենայն հավանականությամբ, էլամական ծագում ուներ և աստիճանաբար անհետացել է վաղ միջնադարում։ Արաբական ցեղերի ներգաղթը այս տարածք երկար ժամանակ տևեց։ 16-19-րդ դարերում Խուզեսթանի արաբախոս ներգաղթյալների հոսք է տեղի ունեցել, այդ թվում՝ Բանու Քաաբ և Բանու Լամ ցեղերի ներգաղթը։

Իրան-իրաքյան պատերազմի (1980-1988) ժամանակ իրաքյան ռեժիմը փորձեց Խուզեսթանում արաբական ազգայնականության կրակը բորբոքել, սակայն դա, ի վերջո, էական արդյունքներ չտվեց։

## Տես նաև
* Արաբները Թուրքիայում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* About Spoken Arabic of Khoramshahr

Կատեգորիա:Արաբական սփյուռք
Կատեգորիա:Իրանի ազգեր
Վահրամ (Վերին Խաչենի իշխան)

**Վահրամ** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), 14-րդ դարի վերջի և 15-րդ դարի սկզբի Վերին Խաչենի հայ իշխան։

Իշխանությունը ժառանգել է Լենկթեմուրի նվաճողների դեմ մարտի հետևանքով հոր՝ Հասան III-ի և 6 եղբայրների զոհվելուց հետո։ Նրա մասին հիշատակումներ են պահպանվել 1411 թվականի ձեռագրում։ Վահրամի հետ համիշխանություն ունեին նաև Գրիգորի ավագ որդին, ինչպես նաև եղբայրների որդիները՝ Սեյթին (Շանշեի որդին) և Տուրսունը (Աղուբուղի որդին)։ Ենթադրաբար, Վահրամի կենդանության օրոք հենց նա է հատուկ իշխանություն ունեցել այդ երկրամասի կառավարման համակարգում։

## Տես նաև
* Դոփյաններ
* Խաչենի իշխանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոփյաններ
Կատեգորիա:Խաչենի իշխաններ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Գրիգոր II (Խաչենի իշխան)

**Գրիգոր II** (անհայտ — 1331 թվականից հետո), Վերին Խաչենի հայ իշխան, որը կառավարել է մոտավորապես 1287 թվականից։

Նրա վերահսկողության ներքո էր գտնվում Վերին Խաչենի գրեթե ողջ տարածքը։ Ամուսնացած է եղել Ասպայի հետ, որը Տարսայիճ Օրբելյանի և Հասան Ջալալի դստեր՝ Մինախաթունի դուստրն էր։ Աղբյուրներում Գրիգոր II-ին անվանում են «հայ իշխան» և «Գրիգոր իշխան Հայոց՝ տէր եւ պարոն Փոքր Սիւնեաց՝ Հանդաբերդոյ եւ Ականւոյ եւ բարձր լերանց ծովակին Գեղամայ, Սոթից մինչեւ ի Շաղուագայ»։ 

Գրիգոր II-ի կառավարումից հետո Վերին Խաչենում իշխանությունը թուլանում է, և վերջինս մտնում է Ներքին Խաչենի իշխանների վերահսկողության ներքո։

## Տես նաև
* Դոփյաններ
* Խաչենի իշխանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաչենի իշխաններ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Կատեգորիա:Դոփյաններ
Կատեգորիա:Եռանշահիկներ
Գրիգոր Արծկեցի

**Գրիգոր Արծկեցի** (մականունը՝ **Գանձասաց**), 15-րդ դարի հայ բանաստեղծ։

Ծննդյան և մահվան թվականները հայտնի չեն։ Ապրել է Արծկե քաղաքում, աշխատել տեղի գրչության կենտրոնում։ Եղել է վարդապետ։ Տաղ և գանձ ժանրերում գրել է եկեղեցական մի քանի օրհներգեր, որոնց երաժշտության հեղինակը, հավանաբար, հենց Արծկեցին է։

Արծկեցու լավագույն աշխատությունը համարվում է «Մեղեդի ապաշխարութեան»-ը։ Հատկանշական է նաև Գրիգոր Լուսավորչին նվիրված նրա ներբողը։ Արծկեցու ստեղծագործություններում նկատվում է Ներսես Շնորհալու ազդեցությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Հարձակում Լիոնում թուրքական հյուպատոսության վրա (1980)

**Հարձակում Լիոնում թուրքական հյուպատոսության վրա** (), զինված հարձակում Լիոնում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոսության վրա, որը տեղի է ունեցել 1980 թվականի օգոստոսի 5-ին։ Հարձակման հետևանքով՝ 4 մարդ ստացել է տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ։

Այդ օրը զինված երկու հայ մարտիկ ներխուժել էին թուրքական գլխավոր հյուպատոսություն ու պահանջել հայտնել գլխավոր հյուպատոսի գտնվելու վայրը։ Երբ դռնապանը չի հասկացել մարտիկների կոտրված ֆրանսերենով պահանջը, նրանք կրակ են բացել։ Հարձակման համար պատասխանատվությունն ստանձնել է Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակը (ԱՍԱԼԱ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ
Կատեգորիա:Թուրքական դիվանագիտական առաքելությունների վրա հարձակումներ
Վերսաչեի տունը

**«Վերսաչեի տունը»** (), 2013 թվականի կանադական կենսագրական դրամա ժանրի հեռուստաֆիլմ, որի ռեժիսորը Սառա Շուգարմանն է, իսկ գլխավոր դերում՝ Ջինա Գերշոնը։ Հիմնված է Դեբորա Բոլի 2010 թվականի *«Վերսաչեի տունը. հանճարի, սպանության և գոյատևման չպատմված պատմությունը»* կենսագրության վրա, որը պատկերում է Վերսաչե ընտանիքի իրական կյանքի իրադարձությունները, մասնավորապես՝ դիզայներ Դոնատելլա Վերսաչեի եղբոր՝ Ջաննիի սպանությունից հետո Վերսաչեի նորաձևության տունը ժառանգելու մասին։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Lifetime հեռուստաալիքով՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 5-ին և ունեցել է 1.975 միլիոն դիտում։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է իտալացի նորաձևության դիզայներ և ընկերության հիմնադիր Ջաննի Վերսաչեի մասին։ Երբ Ջաննին 50 տարեկան հասակում սպանվում է Մայամիում գտնվող իր «Կասա Կասուարինա» առանձնատան առջև, նրա քույրն ու եղբայրը՝ Դոնատելլան և Սանտոն, ստիպված են լինում ստանձնել ընկերության կառավարումը։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Դոնատելլան թմրանյութեր է օգտագործում և սնանկացման եզրին է հասնում։ Հարազատների օգնությամբ նրան տեղափոխում են վերականգնողական կենտրոն և նա վերադառնում է տուն առողջ ու թմրանյութերից մաքուր վիճակում։ Սա ընկերությանը տանում է դեպի աշխարհի ամենաազդեցիկ նորաձևության ապրանքանիշերից մեկը։

## Դերասանական կազմ
* Ջինա Գերշոն՝ Դոնաթելա Վերսաչե
* Էնրիկո Կոլանտոնի՝ Ջանի Վերսաչե
* Քոլմ Ֆիորի՝ Սանտո Վերսաչե
* Դոննա Մերֆի՝ Մարի
* Ալեքս Քարթեր՝ Փոլ Բեք
* Սամանտա Հոդհոդ՝ Ալեգրա Վերսաչե
* Ստեֆանո Դիմատտեո՝ Անտոնիո Դ'Ամիկո
* Յան Ինգլենդ՝ Մայքլ
* Ռաքել Ուելչ՝ մորաքույր Լուսիա
* Թրևոր Մոմեսսո՝ Դանիել Վերսաչե
* Միլեն Դին-Ռոբիկ՝ Ամանդա
* Ջեյն Հայթմայեր՝ Լորեն
* Լյուկ Մորիսոն՝ Էնդրյու Կյունենեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Սանոկի հակավամպիրային թաղումներ

1986 թվականին Լեհաստանի հարավում գտնվող Սանոկ քաղաքում հայտնաբերվել է հակավամպիրների դամբարան։ Երկու տարվա պեղումներից հետո հայտնաբերվել են քառասուն տղամարդու մնացորդներ, որոնց մեծ մասը մասամբ ոչնչացված է եղել։

## Պատմություն
Այս դամբարանը հայտնաբերվել է 1986 թվականին Սանոկում տան քանդման ժամանակ։ Այն այս հնագիտական վայրում հայտնաբերված քառասուն դամբարաններից մեկն է։ Պեղումները սկսվել են 1987 թվականին և ավարտվել 1988 թվականին։

1987 թվականին հայտնաբերվել է մասամբ ավերված գերեզման (հետագայում համարակալվել է դամբարանի համար 3ա): Այն պարունակել է մինչ 25 տարեկան մահացած անձի մնացորդներ: Թաղման պարագաներ կամ փայտե կառույցներ չեն հայտնաբերվել: Կմախքը թերի է եղել, բացակայել են ոտքերի և աջ ձեռքի որոշ ոսկորներ: Գանգը հայտնաբերվել է ազդրոսկրերի միջև: Սեռը հնարավոր չէր որոշել, քանի որ կմախքն ունեցել է ինչպես կանացի, այնպես էլ տղամարդու սեռական հատկանիշներ։ Թաղումը թվագրվել է տեղանքի մեկ այլ հատվածի հիման վրա, որտեղից հայտնաբերվել են միջնադարյան խեցեղեն և ժամանակակից մետաղադրամներ: Սկզբնական վարկածը, որ մնացորդները պատկանել են Սանոկից դահիճի՝ չի հաստատվում կմախքի համեմատաբար համեստ չափսերով։

## Հակա-վամպիրային թաղումներ
Հակավամպիրային թաղումները բնութագրվում են անավարտ կմախքներով, իրերի բացակայությամբ և գանգի բացակայությամբ կամ ոտքերի միջև տեղակայվածությամբ։ Այս տեսակի թաղումը կատարվում էր այն մարդկանց մոտ, ովքեր չէին պատկանում այդ հասարակությանը։ Հակավամպիրային ծեսերը նպատակ ունեին պաշտպանել կենդանի մնացածներին վտանգավոր մեռած մարդուց։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Վամպիրներ
Միքայել Ագացի

**Միքայել Ագացի** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

## Կարիերա
Միքայել Ագացին «Ատալանտայի» երիտասարդական համակարգի սան է։ Պրոֆեսիոնալ նորամուտը նշել է 2004 թվականին «Սյուդտիրոլի» կազմում, որտեղ նույնիսկ հասել է փլեյ-օֆֆ(38)՝ Սերիա C1 մտնելու համար, բայց այստեղ թիմը պարտվել է «Կրեմոնցեին»։ Այնուհետև վարձավճարով խաղացել է «Տրիեստինայում»(35), բայց հիմնական կազմում մեկ խաղ չանցկացնելով՝ սկզբում վարձավճարով տեղափոխվել է «Սասուոլո», ապա՝ «Ֆոջա»(32)։ 2008/09 մրցաշրջանում դարձել է «Տրիեստինայի» մեկնարկային կազմի հիմնական խաղացող՝ խաղալով 42 խաղ։ 2009 թվականի հուլիսի 9-ին «Կալյարին» գնել է Միքայելի պայմանագրի կեսը՝ նրան թողնելով «Տրիեստում» ևս մեկ մրցաշրջան։ Սակայն Կրիշտիանու Լուպատելիի և Ֆեդերիկո Մարչետիի վնասվածքներից հետո Կալյարին հունվարին վերադարձրել է խաղացողին։

2010 թվականի փետրվարի 7-ին Ագացին նորամուտն է նշել ակումբի կազմում՝ «Ինտերնասիոնալեի» դեմ խաղում, որում նրա թիմը պարտվել է 0:3 հաշվով։ Առաջին մրցաշրջանում Սերիա A-ում խաղացել է ընդամենը երեք խաղ։ Հունիսին, երբ Մարչետտիի տրանսֆերի ցուցակում հայտնվելը ներկայացվել է, Կալյարիի ղեկավարությունը հայտարարել է, որ Միքայելը կդառնա թիմի մեկնարկային դարպասապահը։

2014 թվականի հունվարի 30-ին Ագացին պայմանագիր է կնքել «Կիևոյի» հետ։

2014 թվականի մայիսի 22-ին «Միլանի» ղեկավարությունը հայտարարել է, որ Միքայել Ագացին պաշտոնապես դարձել է «կարմիր-սևերի» խաղացող՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր։ 2015 թվականի օգոստոսի 29-ին մեկ տարվա վարձակալությամբ տեղափոխվել է անգլիական «Միդլսբրո», սակայն ողջ մրցաշրջանի ընթացքում չի խաղացել ոչ մի խաղ։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Սասուոլոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կալյարիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կիևոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեզենայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տրիեստինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ասկոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կրեմոնեզեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆոջայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Միլան ՖԱ
Ամին Բուհարի

**Ամին Մուհամմադ Ջան Բուհարի** (, ), Սաուդյան Արաբիայի ֆուտբոլիստ, «Ալ-Նասր» ակումբի դարպասապահ, որը վարձավճարով խաղացել է «Ալ-Իթիֆաքում»։

## Ակումբային կարիերա
Ամին Բուխարին եղել է «Ալ-Իթիհադի» երիտասարդական համակարգի սան։ 2018 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ընդգրկվել է «Ալ-Քադսիայի» դեմ Սաուդյան Արաբիայի Պրոֆեսիոնալ լիգայի խաղի հայտացուցակում։ Հիմնական կազմում նորամուտը չի նշել և հրավիրվել է խաղալու երիտասարդական հավաքականում։

2020 թվականի հունվարի 29-ին դարձել է ազատ գործակալ և պայմանագիր է կնքել «Ալ-Նասր» ակումբի հետ։ 2021 թվականի նոյեմբերի 26-ին «Ալ-Ահլիի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Սաուդյան Արաբիայի առաջնությունում։ 2020 թվականի հոկտեմբերին Բուհարին վարձավճարով միացել է Սաուդյան Արաբիայի երկրորդ դիվիզիոնի «Ալ Այնին» ակումբին։ Նոր ակումբի կազմում նորամուտը նշել է նոյեմբերի 7-ին՝ «Ալ Ահլի»-ի դեմ խաղում։ Ամսվա վերջում ճանաչվեցլ է ամսվա լավագույն դարպասապահ։

## Կարիերա ազգային հավաքականում
2017 թվականի մայիսին մասնակցել է Հարավային Կորեայում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը։ Մրցաշարում խաղացել է Էկվադորի, ԱՄՆ-ի և Ուրուգվայի թիմերի դեմ խաղերում։

2021 թվականին նա ընդգրկվել է Սաուդյան Արաբիայի ազգային հավաքականի կազմում՝ Ճապոնիայում կայանալիք ամառային Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար։ Մրցաշարում խաղացել է Բրազիլիայի հավաքականի դեմ եզրափակիչ փուլի խաղում։

2018 թվականի հոկտեմբերին հրավիրվել է Սաուդյան Արաբիայի ազգային հավաքական։ Իրաքի դեմ ընկերական խաղի ընթացքում մնացել է պահեստայինների նստարանին։ 2019 թվականի նոյեմբերին ընդգրկվել է թիմի կազմում՝ ֆուտբոլի Պարսից ծոցի ազգերի գավաթի խաղարկության համար, ինչպես նաև ընդգրկվել է «Բահրեյնի» դեմ մրցաշարի եզրափակիչ խաղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте ФК «Ан-Наср»

 
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Քլեր Էչերլի

**Քլեր Էչերլի** (, ), ֆրանսիացի գրող և բանաստեղծուհի։

## Կենսագրություն
Նացիստների կողմից 1940 թվականին գերի վերցված և համակենտրոնացման ճամբար ուղարկված նավահանգստային աշխատողի դուստր։ 1942 թվականին նրան ենթարկել են մահապատժի։ Վաղ տարիքից Քլերը ստիպված էր ինքնուրույն վաստակել իր ապրուստը։ Փարիզ տեղափոխվելուց հետո լքել է իր տունը և սկսել աշխատել գործարանում։

Հետագայում շատ տեղերում է աշխատել, այդ թվում՝ ավտոմեքենաների հավաքման գործարանում, գնդիկավոր առանցքակալների գործարանում և տուրիստական գործակալությունում։ 1975 թվականին սկսել է աշխատել որպես «Les Temps Modernes» գրական ամսագրի խմբագրի քարտուղար։

Հեղինակն իր առաջին՝ «Էլիզ, կամ իրական կյանքը» («Elise ou la vraie vie») վեպում արտացոլել է հավաքման գծի վրա աշխատանքը, մարդկային կոնֆլիկտային հարաբերությունները և հատկապես ռասիզմը, որը բնորոշ էր Ալժիրի անկախության պատերազմին (1954-1962): Վեպը հիմնված էր  ավտոգործարանի ալժիրցի աշխատողի և սպիտակամորթ ֆրանսուհի կնոջ միջև 1950-ականներին տեղի ունեցած հարաբերությունների վրա։ Այն նաև անդրադառնում էր հաշմանդամություն ունեցող անձանց առջև ծառացած խնդիրներին, ինչպիսիք են աղքատությունը, շահագործումը և սոցիալական մեկուսացումը։ Գրողի պատմությունը վարվում է բնական, քնարական օրագրի տեսքով, առանց կերպարների արժանիքների չափազանցման: Նրա ստեղծագործության վրա ազդեցություն են թողել Օնորե դը Բալզակի ստեղծագործությունները:

1967 թվականին նրա առաջին վեպը՝ «Էլիզա, կամ իրական կյանքը», արժանացել է Ֆեմինա մրցանակի և 1960-ական և 1970-ական թվականներին դարձել է պաշտամունքային։ Գիրքը 1970 թվականին էկրանավորվել է։ Գրողի երկրորդ վեպը՝ «A Propos de Clémence»-ը (1971), նվիրված է «ինքդ քեզ ճանաչելու դժվարություններին և մեկ ուրիշին ճանաչելու անհնարինությանը»։ Նրա երրորդ վեպը՝ «Un Arbre Voyageur»-ը (1978), նվիրված է երկու կանանց, որոնք փորձում են ստեղծել ոչ ավանդական ընտանիք։

Քլեր Էչերլիի գլխավոր հերոսները բանվոր դասակարգի կանայք էին։

Գրել է բանաստեղծություններ։

## Անձնական կյանք և մահ
Էչերլին երկու որդիների մայր էր։ Նա մահացել է 2023 թվականի մարտի 5-ին 92 տարեկանում։

## Ընտրված աշխատանքներ
* 1967: Élise ou la Vraie Vie
* 1971: À propos de Clémence
* 1978: Un arbre voyageur
* 2003: Un temps déraisonnable
* 2007: Un mal de chien

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Claire Etcherelli
* Литература Клэр Этчерелли и о ней в каталоге Немецкой национальной библиотеки 

Կատեգորիա:1934 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Մատեուս Ալբինո

**Մատեուս Ալբինո Կարնեյրո** (, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, «CRB» ակումբի դարպասապահ։

## Կարիերա
Մատեուս Ալբինոն, որը ծնվել է Կուրիտիբա քաղաքում, խաղացել է «Ատլետիկո Պարանաենսեի» և «Ժոինվիլի» երիտասարդական թիմերում։ Նա 2016 թվականի մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ տեղափոխվել է հիմնական թիմ, բայց ողջ տարվա ընթացքում չի խաղացել ոչ մի խաղ։

Նրա պրոֆեսիոնալ նորամուտը կայացել է 2017 թվականի փետրվարի 9-ին՝ «Ատլետիկո Մինեյրոյի» դեմ խաղում, որում Ալբինոն խաղացել է մեկնարկային կազմում։ Մարտի 21-ին ակումբի հետ պայմանագիրը  երկարաձգել է մինչև 2019 թվականը։

2018 թվականի նոյեմբերին, կորցնելով տեղը մեկնարկային կազմում, Ալբինոն երկամյա պայմանագիր է կնքել «Լոնդրինայի» հետ։ 2019 թվականի մրցաշրջանը սկսել է որպես պահեստային դարպասապահ, բայց ավելի ուշ դարձել է մեկնարկային դարպասապահ։

Ալբինոն խզել է պայմանագիրը «Լոնդրինայի» հետ 2020 թվականի օգոստոսի 27-ին, իսկ սեպտեմբերի 1-ին երկամյա պայմանագիր է կնքել ադրբեջանական «Զիրյա» ակումբի հետ։ 2021 թվականի մայիսի 27-ին «Զիրյան» հայտարարել է նրա՝ թիմից հեռանալու մասին։

2022 թվականի հունվարի 6-ին՝ ազատ գործակալի կարգավիճակում ավելի քան յոթ ամիս անցկացնելուց հետո, Ալբինոն վերադարձել է «Լոնդրինա»։ Նոյեմբերի 18-ին տեղափոխվել է Սերիա B-ի մեկ այլ ակումբ՝ «Բոտաֆագո»։

2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, չնայած մրցաշրջանի մեծ մասի ընթացքում մեկնարկային դարպասապահ լինելուն, «Բոտաֆոգոն» չի երկարաձգել նրա հետ պայմանագիրը։ Երեք օր անց տեղափոխվել է *CRB*։

2024 թվականի հուլիսի 3-ին Ալբինոն երկարաձգել է պայմանագիրը *CRB*-ի հետ մինչև 2026 թվականի ավարտը։

## Նվաճումներ
### CRB

* Ալագոասի չեմպիոն՝ 2024, 2025

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

 
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԿՌԲ-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Ջենի Գիբս

**Ջենի Լու Գիբս** (, ), ամերիկացի սերիական մարդասպան Ջորջիա նահանգի Քորդելից։ 1966-1967 թվականներին մկնդեղով թունավորել է իր ամուսնուն, երեք որդիներին և թոռանը։

## Վաղ կյանք
Գիբսը ծնվել է Ջորջիայում 1932 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրը: Նա իր տանը մանկապարտեզ էր վարում և տեղական եկեղեցու նվիրված անդամ էր: 18 տարի ամուսնացած է եղել իր ամուսնու՝ Մարվինի հետ, նախքան սպանություններ սկսելը:

## Սպանությունների շարք
Ջենիի ամուսինը մահացել է 1966 թվականի հունվարի 21-ին։ Նա հիվանդացավ կնոջ պատրաստած ընթրիքից հետո։ Նա ուշագնաց է եղել և շտապ տեղափոխվել է հիվանդանոց, որտեղ էլ մահացել է։ Բժիշկները մահվան պատճառը նշել են նախկինում չախտորոշված ​​լյարդի հիվանդությունը։ Նրա տասնվեցամյա որդին մահացել է 1967 թվականի հունվարի 23-ին։ Նրա կրտսեր որդին, որը տասներեք տարեկան էր, նույնպես մահացել է այդ օրը։ Ջենի Լու Գիբսը ժառանգել է նրանց մահից ստացված 31,000 դոլար։ Նա այդ գումարի տասը տոկոսը նվիրաբերել է իր եկեղեցուն։
Չնայած այդքան կարճ ժամանակահատվածում բոլոր մահերի անսովոր համընկնումին, Ջենի Լու Գիբսը մերժել է ապահովագրական գործակալների դիահերձման խնդրանքները: Մինչ ապահովագրական գործակալները կասկածում էին, Գիբսի հարևանների և եկեղեցու ընկերների մեծ մասը չէր կարող պատկերացնել, որ 33-ամյա կինը, որը մանկապարտեզ էր վարում, կարող էր սերիական մարդասպան լինել: Գիբսների ընտանիքում բոլոր մահերը սկզբում վերագրվել են լյարդի հիվանդությանը: Սակայն շուտով նրա ավագ որդին՝ 19-ամյա Ռոջերը, և նրա թոռը անսպասելիորեն մահացել են: Բժիշկները չէին կարողանում պարզել, թե ինչ էր պատահել նորածնի հետ: Նա առողջ էր, ուժեղ և նորմալ զարգանում էր: Ինչ վերաբերում է Ռոջերին, նրա երիկամները, կարծես, դադարել էին աշխատել առանց որևէ ակնհայտ պատճառի: Ընտանեկան բժիշկը դիմել է ոստիկանությանը: Այլ աղբյուրների համաձայն՝ Գիբսի հարսը խնդրել է դիահերձում անցկացնել իր ամուսնու և երեխայի համար: Մահացածների մարմիններում հայտնաբերվել է մկնդեղի մահացու քանակություն: Ընտանիքի մնացած անդամների մարմինները արտաշիրիմվել են և պարզվել է, որ դրանք նույնպես թունավորված են եղել մկնդեղիով: 1967 թվականի Սուրբ Ծննդյան նախօրեին Ջենի Լու Գիբսը ձերբակալվել է:

## Դատավճիռ
1968 թվականի փետրվարին Ջենի Լու Գիբսը մեղավոր է ճանաչվել հինգ սպանության մեջ։ Նա դատապարտվել է հինգ ցմահ ազատազրկման։ Բանտում գտնվելու ընթացքում նա զարգացրել է Պարկինսոնի համախտանիշ։ Նա ազատ է արձակվել 1999 թվականի ապրիլին՝ նախկինում մերժված 17 ազատ արձակման խնդրանքներից հետո։ Ազատ արձակվելուց հետո նա գտնվում էր եղբոր և քրոջ խնամակալության ներքո։ Վիճակի վատթարացման պատճառով նա պարտավոր էր ամեն տարի գրանցվել։ Կյանքի վերջին տարիներին Ջենի Լու Գիբսը գամված էր անվասայլակին և ապրում էր Ջորջիայի մասնավոր առողջարանում։ Մահացավ 2010 թվականի փետրվարի 7-ին Ջորջիա նահանգի Դուգլասվիլ քաղաքի ծերանոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Black Widows: Veiled in Their Own Web of Darkness — by Joseph Geringer

Կատեգորիա:Ամերիկացի սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:Կին սերիական մարսասպաններ
Կատեգորիա:Սերիական մարդասպաններ այբբենական կարգով
Ծիր Կաթինի արբանյակային գալակտիկաներ

**Ծիր Կաթինի արբանյակային գալակտիկաներ**՝ Ծիր Կաթինը ունի մի քանի ավելի փոքր գալակտիկաներ, որոնք գրավիտացիոնորեն կապված են նրա հետ՝ որպես Ծիր Կաթինի ենթախմբի մաս, որն իր հերթին հանդիսանում է տեղական գալակտիկական կլաստերի՝ տեղական խմբի մասը։

Կան 61 փոքր գալակտիկաներ, որոնք հաստատված են որպես գտնվելով Ծիր Կաթինից 420 կիլոպարսեկ (1.4 միլիոն լուսային տարի) հեռավորության սահմաններում, սակայն դրանցից ոչ բոլորը պարտադիրորեն գտնվում են ուղեծրում, և որոշները կարող են իրենք լինել այլ արբանյակ գալակտիկաների ուղեծրում։ Անզեն աչքով տեսանելի միակներն են Մագելանի Մեծ Ամպը և Մագելանի Փոքր Ամպը, որոնք դիտարկվել են դեռևս նախապատմական ժամանակներից։ 2006 թվականին Հաբլ տիեզերական հեռադիտակի միջոցով կատարված չափումները ենթադրում են, որ Մագելանի Ամպերը կարող են շարժվել չափազանց արագ՝ Ծիր Կաթինի շուրջ ուղեծրում գտնվելու համար։ Ուղեծրում գտնվելու հաստատված գալակտիկաներից ամենամեծը Աղեղնավոր Թզուկ Գնդաձև Գալակտիկան է, որի տրամագիծը կազմում է 2.6 կիլոպարսեկ (8,500 լուսային տարի) կամ մոտավորապես Ծիր Կաթինի չափի քսաներորդ մասը։

## Բնութագիր
Ծիր Կաթին գալակտիկայի սկավառակի եզրից մոտ 1,000 լուսային տարի (310 պարսեկ) հեռավորությունից մինչև Ծիր Կաթինի մութ նյութի հալոյի եզրը՝ գալակտիկայի կենտրոնից 980,000 լուսային տարի (300 կիլոպարսեկ) հեռավորության վրա, ուղեծրում գտնվող արբանյակ գալակտիկաները, ընդհանուր առմամբ, ջրածնային գազով աղքատ են՝ համեմատած ավելի հեռավոր ուղեծրերում գտնվողների հետ։ Սա պայմանավորված է Ծիր Կաթինի խիտ տաք գազային հալոյի հետ նրանց փոխազդեցություններով, որոնք արբանյակներից հեռացնում են սառը գազը։ Այդ շրջանից դուրս գտնվող արբանյակները դեռ պահպանում են գազի առատ պաշարներ։

## Ցանկ
Ծիր Կաթինի արբանյակային գալակտիկաների շարքին են դասվում հետևյալները՝

## Քարտեզ ինտերակտիվ տարածաշրջաններով

Image:Satellite_Galaxies.svg|frame|center|Milky Way's satellite galaxies (clickable map)

rect 289 219 352 251 Milky Way
rect 319 252 380 281 Sagittarius Dwarf Elliptical Galaxy
rect 187 81 229 113 Sextans Dwarf
rect 168 273 249 318 Large Magellanic Cloud
rect 229 326 288 368 Small Magellanic Cloud
rect 297 376 352 407 Sculptor Dwarf
rect 183 446 234 476 Fornax Dwarf
rect 107 297 150 332 Carina Dwarf
rect 296 107 339 144 Bootes Dwarf
rect 336 180 408 196 Ursa Major II
rect 357 40 423 59 Ursa Major I
rect 370 110 428 142 Ursa Minor Dwarf
rect 430 119 470 154 Draco Dwarf


## Հոսքեր
Աղեղնավոր Թզուկ Գնդաձև Գալակտիկան ներկայումս կլանվում է Ծիր Կաթինի կողմից և ակնկալվում է, որ այն կանցնի դրա միջով առաջիկա 100 միլիոն տարիների ընթացքում։ Աղեղնավորի հոսքը աստղերի հոսք է բևեռային ուղեծրով՝ Ծիր Կաթինի շուրջ, որը պոկվել է Աղեղնավոր Թզուկ գալակտիկայից։ Կույսի աստղային հոսքը աստղերի հոսք է, որը ենթադրվում է, որ ժամանակին եղել է ուղեծրում գտնվող թզուկ գալակտիկա և ամբողջությամբ ձգվել ու քայքայվել է Ծիր Կաթինի գրավիտացիայի ազդեցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Աստղագիտական կատալոգներ
Կատեգորիա:Աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:Գալակտիկաներ
Կատեգորիա:Ծիր Կաթին
Պիլայի ավազաբլուր

**Պիլայի ավազաբլուր** (), որը նաև կոչվում է Գրան Դյուն դյու Պիլա, Եվրոպայի ամենաբարձր ավազաբլուրն է։ Այն գտնվում է Լա Տեստ-դե-Բյուշում՝ Արկաշոնի ծոցի տարածքում (Ֆրանսիա), Բորդոյից 60 կմ հարավ-արևմուտք՝ Ֆրանսիայի Ատլանտյան ափամերձ գծի երկայնքով։

## Տեղակայություն
Պիլայի ավազաբլուրը գտնվում է Արկաշոնի ավազանի հարավային մուտքի մոտ, Պիլա-սյուր-Մեր բնակավայրում, որը վարչականորեն կախված է Լա Տեստ-դե-Բյուշ շրջանից, Արկաշոնի մոտ, Գասկոնի լանդների սրտում։

## Բնութագրեր
[մինի|ձախից|Պիլայի ավազաբլուրը, տեսարան հարավից։ Ձախ կողմում՝ [Ատլանտյան օվկիանոսը, հյուսիսում՝ ֆոնին՝ Արկաշոնի ծոցի մուտք]]
մինի|ձախից|Տեսարան վերից
Ավազաբլուրի ծավալը կազմում է մոտ 60,000,000 մ3, լայնությունը արևելքից արևմուտք՝ մոտ 500 մ, իսկ երկարությունը հյուսիսից հարավ՝ 2.7 կմ (1.35 կմ2): 2018 թվականի դրությամբ դրա բարձրությունը ծովի մակարդակից 106.60 մ էր։

Ավտոմայրուղին զուգահեռ է ափամերձ գծին՝ լողափի բարձր մակընթացության գծի հետևում։ Նկատվել է, որ ավազաբույնը շարժվում է դեպի ցամաք՝ դանդաղորեն հետ մղելով անտառը՝ ծածկելով տները, ճանապարհները և Ատլանտյան պատի որոշ հատվածներ։ Ափամերձ շարժման այս ապացույցը հաստատելու համար 1708 և 1786 թվականների քարտեզներում Պիլա անունով տարածքները տեղակայված են ներկայիս ավազաբույնի գտնվելու վայրից հարավ և ափից դուրս։ Այն տարածքը, որտեղ այժմ գտնվում է ավազաբույնը, մինչև 1930-ական թվականները կոչվում էր «Les Sabloneys» կամ «Նոր ավազներ», երբ անշարժ գույքի գործակալ Դանիել Մելլերը այն վերանվանեց Պիլայի ավազաբույն։ Պիլա բառը ծագում է գասկոնական Pilhar բառից, որը նշանակում է կույտ կամ բլուր։

2009 թվականի հունվարի 24-ին Պիլայի ավազաբլուրում փոթորկի ժամանակ գրանցվել է 175 կմ/ժ քամու առավելագույն արագություն, որը վնասել է ավազաբլուրը։

## Պատմություն
Պիլայի ավազաբլրի ներկայիս վայրում տեղակայված էին ծովային աղի արդյունահանման հետ կապված գործունեության համար նախատեսված ժամանակավոր նախապատմական ճամբարներ: Առաջին հնագիտական ​​հայտնագործությունները սկսվել են 1922 թվականին: 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ին մի զբոսաշրջիկ ավազաբլուրի ստորոտում գտնվող ավազի մեջ գտել է երկաթի դարաշրջանի՝ մ.թ.ա. 800 տարի թվագրվող թաղման սափոր և լրացուցիչ ծաղկաման:

2014 թվականի հոկտեմբերին պեղումների վայրում երկու շաբաթով մոբիլիզացվել է մոտ տասը սիրողական հնագետ՝ հայտնաբերված հայտնագործությունների շերտագրական և շրջակա միջավայրի համատեքստը պարզաբանելու համար։

## Պարապլանային թռիչք
Ծովի երկայնքով իր բաց դիրքի և կտրուկ անկյան պատճառով Պիլայի ավազաբլուրը հայտնի պարապլանային թռիչքի վայր է՝ հիանալի թռիչքի պայմաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժիրոնդ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ավազաբլուրներ
Զեմֆիրա Միրզոևա

**Զեմֆիրա Կիրովի Միրզոևա** (), ասորական ծագումով հայ իրավաբան, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի 8-րդ գումարման պատգամավոր (2021-ից)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1995 թվականի մայիսի 20-ին, Ռուսաստանում։ 2017 թվականին ավարտել է Հայ-ռուսական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, իսկ երեք տարի անց՝ 2020 թվականին ավարտել է Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման ակադեմիայի իրավագիտության ֆակուլտետի մագիստրատուրան։ Ունի իրավաբանության մագիստրոսի կոչում։

2021 թվականի հունիսի 20-ին, Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններում Զեմֆիրա Միրզոևան ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր «Հայաստան» դաշինքի ընտրական ցուցակով։ «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցության անդամ է եղել, սակայն 2022 թվականի նոյեմբերի 29-ին լքել է այդ կուսակցությունը։ Ազգային ժողովի 8-րդ գումարման մեջ ներկայացնում է ասորի փոքրամասնությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասորիներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի շրջանավարտներ