Մենամարտի սպի

մինի|Գեորգ Մյուլբերգի «Ա''րարողակարգային զբոսանքը»'' (մոտ 1900 ): Միության ուսանողները մենամարտի թարմ սպիներով զբոսանքի ժամանակ, հավանաբար սուսերամարտի օրվանից հետո առավոտյան:
**Մենամարտի սպի** կամ **շմիս**  () նաև «**պատվի նշան**», ուսանողական մենամարտի ժամանակ ստացված վերք, որը ներառում է նաև դրա հետևանքով առաջացած սպին, հայտնի է դեռևս 1825 թվականից։ 20-րդ դարի սկզբին մենամարտի սպիները տարածված էին բարձր խավի գերմանացիների և ավստրիացիների շրջանում, որոնք զբաղվում էին ակադեմիական սուսերամարտով։ Լինելով համալսարանական ուսանողների շրջանում սովորույթ, այն համարվել է նրանց դասի և պատվի նշան՝ այդ ժամանակ գերմանական և ավստրիական համալսարաններում մենամարտի ընկերությունների բարձր կարգավիճակի պատճառով։ Մենամարտի սովորույթը և դրան առնչվող սպիները որոշ չափով առկա էին նաև գերմանական բանակում։

## Սուգաբանություն
*«Շմիս»* տերմինը (առաջացել է « *schmeißen» բառից,* որը նշանակում է *նետել՝* 17-րդ դարում վերաբերում էր հարվածին։ 19-րդ դարում սա զարգացավ և դարձավ ուսանողական ժարգոն, որտեղ այժմ այն նշանակում է մենամարտից առաջացած վերք կամ սպի։  Խոսակցական լեզվով, դեմքի վրա մեկ այլ վնասվածքից առաջացած սպին նույնպես հաճախ անվանում են «շմիս»։

## Պատմություն
մինի|261x261փքս|Գերմանիայում և Ավստրիայում մենամարտի սպիները համարվում էին պատվի նշան, ինչը դրանց տերերին դարձնում էր «լավ ամուսին»:
19-րդ դարի վերջին Գերմանիա այցելող օտարերկրյա զբոսաշրջիկները ցնցված էին տեսնելով ուսանողներին Գերմանիայի խոշոր համալսարաններում, ինչպիսիք են Հայդելբերգը, Բոննը կամ Ենան։ Նրանք սովորաբար մենամարտի սպիներով էին՝ դեմքի վրա՝ որոշները ավելի հին, որոշները՝ ավելի նոր, իսկ որոշները՝ դեռևս վիրակապերով փաթաթված։ 

Ակադեմիական սուսերամարտը այդ ժամանակ շատ տարբեր էր ժամանակակից սուսերամարտից, որի ժամանակ օգտագործում էին հատուկ մշակված սրեր։ Ուսանողների միջև անհատական մենամարտերը, որոնք հայտնի էին որպես,«մենսուրեն», և որոշ չափով ծիսականացված էին։ Որոշ դեպքերում կրում էին պաշտպանիչ հագուստ, այդ թվում՝ թևքի վրա ներքնակ և ակնոց։  Մենամարտի շրջանակներում քաջություն ցուցաբերելու միջոց էր համարվում կանգնելը և հարվածը կրելը, այլ ոչ թե վերքը պատճառելը։ Կարևոր էր ցույց տալ մենամարտի հմտությունը, բայց նաև կարևոր էր, որ մարդ կարողանար կրել հասցված վերքը։ Մենամարտի սպիների մշակույթը հիմնականում տարածված էր Գերմանիայում և Ավստրիայում, ավելի փոքր չափով՝ որոշ Կենտրոնական Եվրոպայի երկրներում և կարճ ժամանակով՝ Օքսֆորդի և որոշ այլ էլիտար համալսարանների նման վայրերում: Գերմանիայի ռազմական օրենքները տղամարդկանց թույլ էին տալիս պատվո մենամարտեր անցկացնել մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը : Երրորդ Ռայխի ժամանակ  արգելված էր բոլոր համալսարաններում, որոնք հետևում էին կուսակցական գծին։

Քանի որ սպիները ձեռք էին բերվել այս հատուկ էլիտար սոցիալական համատեքստում՝ կապված կարգավիճակի և ակադեմիական հաստատության հետ, դրանք ցույց էին տալիս, որ մարդը քաջություն ուներ և նաև «լավ ամուսնու համար հարմար նյութ» էր։ Մենամարտի սպիները, չնայած ակնհայտ էին, այնքան լուրջ չէին, որ մարդուն այլանդակեին կամ զրկեին դեմքի գծերից։ Սպիները նույնիսկ Օտտո ֆոն Բիսմարկը համարել էր քաջության նշան, և տղամարդկանց քաջությունը կարելի էր գնահատել «այտերի վրա սպիների քանակով»։ 

Մինչև վերքերի անտիսեպտիկ բուժման ի հայտ գալը, սովորական պրակտիկա էր մենամարտն ավարտել վնասվածքի առաջին իսկ նշանի դեպքում, այդ իսկ պատճառով մենամարտի սպիների թիվը սկզբում ընդհանուր առմամբ ցածր էր մնում, իսկ ակնհայտ մենամարտի սպիները համեմատաբար հազվադեպ էին լինում:

Գերմանիայի փոքրամասնությունների խմբերը նույնպես զբաղվում էին այս պրակտիկայով, որոշները դա համարելով իրենց սոցիալական վիճակի բարելավման միջոց: 1874 թվականին Բեռլին այցելող այդ ժամանակ բժշկական ուսանող Ուիլյամ Օսլերը նկարագրել է «իմ ծանոթներից մեկի՝ հույսով լի երիտասարդ իսպանա-ամերիկացու դեմքի ձախ կեսը՝ ծածկում էին  ամենաանկանոն ձևով, սպիները, ձգվում են բոլոր ուղղություններով՝ տասնչորս մենամարտերի մնացորդներ»:

## Սպիների բնույթ
[մինի|227x227փքս|[Ռուդոլֆ Դիլս|Ռուդոլֆ Դիելս, Գեստապոյի համահիմնադիր և ղեկավար 1933-1934 թվականներին]]
Քանի որ *մենսուրների* սրերը բռնում են մեկ ձեռքով, և սուսերամարտիկների մեծ մասը աջլիկներ էին, *ապա* սպիները սովորաբար ձախ կիսադեմին էին, ուստի աջ պրոֆիլը հիմնականում մնում էր էր անվնաս։ Փորձառու սուսերամարտիկները, ովքեր բազմաթիվ մենամարտեր էին անցկացրել, հաճախ կուտակում էին սպիների մի ամբողջ շարք։ 1877 թվականին մահացած մի մենամարտիկ «մարտնչել է ոչ պակաս, քան տասներեք մենամարտ, բայց գլխին, դեմքին և պարանոցին ուներ 137 սպի»։ 

Վերքերը, որպես կանոն, այդքան էլ լուրջ չէին, «որոնք, որպես կանոն, ժամանակավոր անհարմարություն էին պատճառում և իրենց հետքերով թողնում լավ մղված պայքարի մշտական վկաներ: Վնասվածքները, բացառությամբ քթի, շրթունքի կամ ականջի վնասվածքների, նույնիսկ պարտադիր չէ, որ ցավոտ լինեին, և եթե վիրավորը չափազանց շատ չէր խմում, ինչը կհանգեցներ նրա այտուցվածության և կարմրության, կարելի է խուսափել շատ վատ սպիներից: Օգտագործվող սրերը այնքան ածելիի նման էին, որ կտրում են առանց կապտուկների, այնպես որ վերքերի շուրթերը կարող են սերտորեն սեղմվել՝ չթողնելով մեծ աղավաղում, օրինակ՝ ինչպես ականջի կորստի դեպքում»:

## Գրականություն
* 
* 
* Lisa Fetheringill Zwicker. Dueling Students: Conflict, Masculinity, and Politics in German Universities. University of Michigan Press.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիական մշակույթ
Կատեգորիա:Գերմանիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Մարմնի ձևափոխում