Շմի Սքայուոքեր

**Շմի Սքայուոքեր** (), ավելի ուշ **Սքաուլոքեր Լարս** (), «Աստղային պատերազմներ» ֆիլմաշարի կերպար, Անակին Սքայուոքերի մայրը։

Շմի Սքայուոքերը ստեղծվել է Ջորջ Լուկասի կողմից 1994 թվականին՝ *«[[Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ I։ Թաքնված սպառնալիք|Աստղային պատերազմներ․]]* ''էպիզոդ I․ Թաքնված վտանգ''*»* ֆիլմի համար։ Նրա կերպարը մարմնավորել է շվեդ դերասանուհի Պերնիլլա Աուգուստը, որը նույն դերով հանդես է եկել նաև հաջորդ ֆիլմում։ Որոշ քննադատներ կարծել են, որ Շմիի կերպարի ստեղծման ժամանակ Ջորջ Լուկասը ոգեշնչվել է Կույս Մարիամի կերպարից։

## Կենսագրություն
Շմի Սքայուոքերը ծնվել է Տատուինում 72թվականին, և կարճ ժամանակ անց անհայտ պատճառներով ընկել է ստրկության մեջ։ Երիտասարդ տարիներին նա ծառայել է որպես աղախին Միջին օղակի տարբեր հարուստ կալվածքներում։ Ավելի ուշ նրան ուղարկել են «ավելի կեղտոտ» աշխատանք կատարելու Արտաքին օղակ, իսկ հետո վերադարձել է Տատուին, որտեղ էլ պարզել է, որ հղի է։ 41 թվականին նա ծննդաբերում է տղայի՝ Անակինին։ Շուտով նրանք վաճառվում են Հաթեր Գարդուլլա Բեսադիա Ավագին, իսկ մի քանի տարի անց Գարդուլլան պարտվում է Սքայուոքերներին խաղատան մեջ և նրանց հանձնում են Ուոտտոյին՝ մի վաճառականի, ով նրանց որոշակի ազատություն էր տալիս և թույլ էր տալիս Անակինին մասնակցել մրցարշավների։ 32 թվականին Ուոտտոյի խանութ են այցելել ջեդայ վարպետ Քուայ-Գոն Ջինը, Ջարջար Բինքսը, Փադմե Ամիդալան և նրա դրոիդը՝ R2-D2-ը։ Քուայ-Գոնը զգացել է, որ այնտեղ աշխատող Անակինի մեջ Սիլայի ներկայություն կա, իսկ արյան անալիզը ցույց է տվել միդիխլորիաների աննախադեպ բարձր մակարդակ։ Ջեդայը և Ուոտտոն համաձայնության են գնացել խաղադրույքի շուրջ՝ Անակինի ազատության դիմաց. եթե տղան չհաղթի «Բունտա Իվ Կլասիկ» մրցարշավում, կմնա ստրկության մեջ։ Սակայն Անակինը հաղթել է, և Ուոտտոն ստիպված էր ազատ արձակել նրան։ Շմին համոզել է որդուն մեկնել նոր ընկերների հետ դեպի Կորուսանտ, մինչդեռ ինքը մնում է ստրկության մեջ՝ իր մոտ պահելով Անակինի նվերը՝ պրոտոկոլային դրոիդ C-3PO-ն։ Այդ պահից սկսած Ուոտտոն սկսել է Շմիի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունք ցուցաբերել։

Ուոտտոն սնանկացել է և ստիպված է եղել վաճառել Շմիին։ Նրան գնել է Կլիգ Լարսը՝ հողագործ, հեռավոր մի վայրից։ Սակայն Կլիգգը շուտով ազատ է արձակել Շմիին և ամուսնության առաջարկ արել։ Շմիին նա դուր է եկել, և նա ընդունել է առաջարկը՝ դառնալով Շմի Սքայուոքեր-Լարս։ Նրանք ապրում էին համեմատաբար երջանիկ կյանք՝ Կլիգգի որդու՝ Օուենի և նրա հարսնացու Բերուի հետ։ Սակայն Շմին մշտապես մտածել է Անակինի մասին։ 22 թվականին նրան առևանգել են տեղական ավազակները։ Կլիգգի կազմակերպած փրկարարական գործողությունն ավարտվել է ձախողմամբ․ նա կորցրել է ոտքը, իսկ նրանց շատ հարևաններ սպանվել են։ Այս իրադարձություններին զուգահեռ Սքայուոքերին սկսել են այցելել մղձավանջներ, որտեղ տեսել է մոր տառապանքը։ Միայն մեկ ամիս անց՝ չհնազանդվելով ուսուցչի հրահանգներին, Էնակինը Ամիդալայի հետ մեկնել է Լարսերի ֆերմա՝ պարզելու կատարվածի մանրամասները։ Սքայուոքերը գտել է մորը թուսքենների մի ճամբարում, բայց փրկել նրան այլևս չի կարողացել։ Շմին մահացել է նրա ձեռքերում։  Զայրույթի նոպաների մեջ Ջեդայը ոչնչացրել է ճամբարի բոլոր բնակիչներին, ապա մոր մարմինը տարել Լարսի ֆերմա, որտեղ նրան թաղել են։ Շմիի մահը ողբերգություն է դառձել Անակինի համար. նա հազիվ է կառչում Ուժի Լուսավոր կողքին։

## Ստեղծում
Երբ Ջորջ Լուկասը սկսել է աշխատել նախապատմական եռագրությունի վրա, նրա հիմնական նպատակը  որպեսզի «արի ջեդայ ասպետի» կերպարը աստիճանական վերածումն էր՝ սարսափազդու Դարթ Վեյդերի։ Քանի որ Լուկասը որոշել է պատմությունը սկսել ապագա սիթի մանկությունից, առաջացել է նրա ծնողների հարցը։ Նա հրաժարվել է պատմության մեջ ներկայացնել հորը՝ սահմանափակվելով սցենարում նրան վերաբերող երկիմաստ արտահայտությամբ։ Իսկ մոր կերպարը նախատեսված էր դառնալ առանցքային և զգայական ազդակային դեր ունեցող։ Արդյունքում, կերպարը մոտ էր մայրության իդեալին։ Լուկասի կողմից տրված Շմի անունը վերցված է Լակշմի աստվածուհուց (), որը հինդուիզմում խորհրդանշում է բարեկեցություն, առատություն և բարգավաճում։ Վաղ սցենարներից մեկում Շմին ուներ «Վարկա» ազգանունը *,* բայց հետո այս գաղափարը լքվեց։

1997 թվականի հուլիսին, *Star Wars Insider* ամսագրի 32-րդ համարը հայտարարել է, որ երիտասարդ Սքայուոքերին կկատարի Ջեյք Լլոյդը, իսկ Շմիի կերպարը կխաղա Պերնիլլա Աուգուստը։ Աուգուստը հիմնականում հայտնի էր շվեդ թատրոններում ունեցած իր դերերով, բայց Lucasfilm-ի ուշադրությունը գրավել է *«Երիտասարդ Ինդիանայի Ջոնսի օրագրեր»* սերիալում ունեցած մասնակցությամբ։ Դերասանուհին, նախապատրաստվելով դերին, առաջին անգամ դիտել է սկզբնական եռապատումների ֆիլմերը, և այս կերպարը նրա համար առաջին անգամն էր, երբ նա խաղում էր անգլերենով։ *«Թաքնված վտանգ»* ֆիլմի պրեմիերայի գովազդային արշավի ընթացքում Շմիի կերպարը կապվեց «Մեկ Սեր» արտահայտության հետ ()։ Համանուն վիդեոխաղում Սքայուոքերի դերի ձայն տվել է Քերոլին Սեյմուրը։

2000 թվականին միաժամանակ հրատարակվել են մի քանի գրքեր՝ նվիրված Էնակին Սքայուոքերի մանկությանն՝ «Պրիզրակի երեխաները», «Էնակին Սքայուոքերի հետապնդումը» և «Խնդիրներ Տատուինում», որոնցում ավելի մանրամասն նկարագրվում էր Շմիի կյանքը։ Շմիի հետագա կենսագրությունը բացահայտվել է *«Կլոնների հարձակումը»* ֆիլմում, որտեղ նրան կրկին մարմնավորել է Պերնիլլա Աուգուստը։ Ինքը դերասանուհին նշել է, որ ֆիլմում ստիպված էր խաղալ ավելի լարված և արտահայտել «շատ ուժեղ զգացմունքներ»։ Բացի այդ, նրան դուր չէր գալիս, որ Էնակինին մարմնավորում էր նոր դերասան՝ Հեյդեն Քրիստենսենը։ *«Կլոնների հարձակման»* պրեմիերայից անմիջապես հետո *Del Rey Books* հրատարակչությունը լույս է ընծայել Տրոյ Դենինգի «Տատուինի հոգին» վեպը, որտեղ մանրամասն պատմվել է Շմիի ստրկության տարիները, Լարսի հետ նրա ամուսնությունը և մահը։ Այս ամենը հարստացրել է այն, որ արքայադուստր Լեա Օրգանան իմանում էր այդ մանրամասները Շմիի օրագրից։ Այս կերպ հրատարակչությունը վերջնականապես կապում էր նոր ֆիլմերը՝ ավանդական եռապատման իրադարձությունների և կերպարների հետ։.

*«Սիթների վրեժ»* ֆիլմի սկզբնական սցենարներից մեկում Դարթ Սիդիուսը մեղադրել է Դարթ Թիրանուսին, որ նա կաշառել է ուրվականներին՝ Էնակինի մորը առևանգելու և սպանելու համար։ Այնուամենայնիվ, հետագայում այս տեսարանը հեռացվել է և՛ ֆիլմից, և՛ նրա նովելիզացիայից։ *«Կլոնների պատերազմներ»* (2008) մուլտսերիալի *«Տիրապետները»* էպիզոդում, որը պրեմիերան ունեցել է 2011 թվականի հունվարի 28-ին, Էնակինի առաջ հայտնվել է Սիլայի Աստվածը՝ Որդին՝ Շմիի կերպարով, որպեսզի «խորհրդակցի» ջեդային՝ թողնելու Օբի-Վան Քենոբիին և Ասոկա Տանին ճակատագրին։ Շմիի ձայնը տվել է Պերնիլլա Աուգուստը։

Ամենամեծ վեճերն առաջանում են Էնակինի հայրության հարցի շուրջ։ Եթե *«Սիթների վրեժ»* ֆիլմում Սիդիուսը հուշում էր Սքայուոքերին, որ նրա ուսուցիչը՝ Դարթ Պլեգասը, կարող էր նման հնարք անել և ինչ-որ ձևով Սիլայից մարդ ստեղծել, ապա նույն էպիզոդի նովելիզացիայում Սիդիուսն իսկապես այդպես է մտածում։ Սակայն այս ամենը երբեք հստակորեն չի հաստատվել, և հարցը միշտ ներկայացվել է ենթադրությունների մակարդակում։ 2012 թվականին լույս տեսած *«Դարթ Պլեգաս»* վեպում՝ հեղինակ Ջեյմս Լուսենոյի կողմից և Lucasfilm-ի սյուժետային խմբի համաձայնությամբ, ներկայացվել է Շմիի երեխայի ծննդի պատճառը․ թեև կրկին ենթադրության մակարդակով, բայց այս անգամ առավել մանրամասնորեն։ Ըստ այդ վարկածի՝ Պլեգասը և Սիդիուսը կարողցել են ժամանակավորապես ենթարկել իրենց, սակայն Սիլանը «պատասխան հարված», «հղիացնում» է Շմիին՝ ստեղծելով ընտրյալին։ Երբ *[[Ուոլթ Դիսնեյ ընկերություն|The Walt Disney Company]]*-ն ձեռք է բերել «Աստղային պատերազմներ» ֆիլմաշարի իրավունքները, նախկին բոլոր նյութերը հայտարարվել ոչ կանոնական, և Շմիի մայրության հարցը կրկին դարձել է բաց։ Միայն 2018 թվականին լույս տեսած կոմիքսում՝ *«Աստղային պատերազմներ․ Դարթ Վեյդեր, սիթների մութ տիրակալ #25․ Վեյդերի ամրոց, մաս 7»*-ում, Դարթ Վեյդերին երևում է մի տեսիլք, որտեղ Սիդիուսը Սիլայի օգնությամբ Շմիի մեջ երեխա է ստեղծել։ Սակայն մնացել է անհայտ՝ արդյոք այդ տեսիլքը իրականություն էր, թե պարզապես մոլորեցում։

;Արձանիկներ
1999 թվականին Hasbro ընկերությունը թողարկել է ֆիլմի հերոսների մեծ մասի արձանիկները, բայց ոչ Շմի Սքայուոքերի։ Միայն 2001 թվականին կերպարը հարմարեցվել է արձանիկի՝ «Կլոնների հարձակումը» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ՝ Ավգուստ սքանավորման միջոցով, որպես Սքայուոքեր-Լարս։ Չնայած այս տեխնիկային՝ «Figurines Star Wars» գրքի հեղինակները նշել են, որ արձանիկն ավելի հաստ է ստացվել, քան բնօրինակը։

## Քննադատություն
Էնակինի ծնունդը Շմիից՝ առանց հոր, շատ քննադատների կարծիքով, մոտեցրել է նրա կերպարը Հիսուսին։ «Հիսուսն ու Էնակինը երկուսն էլ ծնվել են անապատում՝ փոքր համայնքներում։ Ինչպես Հիսուսի դեպքում, այնպես էլ Էնակինը, թվում էր, ծնվել է անբիծ հղիության արդյունքում»։ Բացի այդ՝ Էնակինը երկրային հայր չունի, միայն մայր, ինչը ևս մեկ անգամ ընդգծել է նրանց նմանությունը, Իսկ որդու ողբերգական ապրումները մոր մահից հետո որոշ մեկնաբանների կողմից կապվել են նաև բուդդայական գաղափարների հետ՝ ըստ որոնց երկրային կապերը և կախվածությունները բերում են տառապանքի։ Էնակինի խորն ու անդառնալի վիշտը մայրական կորստից դառձել  է իր ներքին հակասությունների և հետագա մթագնման հիմքը։ Այսպիսով, Շմիի կերպարը հաճախ դիտարկվել է որպես Կույս Մարիամի կերպարի նմանակ։ Ինքը՝ Ջորջ Լուկասը, անդրադառնալով նման համեմատություններին, նշել է, որ այդպիսի գաղափարներ հանդիպել են տարբեր կրոններում և մշակույթներում, իր հանդիպումների ընթացքում Պերնիլլա Աուգուստը, ով նույնպես նկատել էր իր կերպարի ու բիբլիական կերպարների միջև նմանությունները, հարցումներ էր անում ռեժիսորի մոտ, որի պատասխանը եղել է՝ «Սա մետաֆիզիկական բան է»։

Մյուս մշակութաբանների դիտարկմամբ՝ պրիքվելի եռապատմությունում Լուկասը ընդգծել է «սպիտակ» կանանց անօգնականությունը, որոնց պաշտպանությունն ապահովելու համար տղամարդիկ (առաջնային կերպով՝ Էնակինը) ստիպված էին ուժ կիրառել՝ իրենց պես ցեղերից տարբեր «կռվարար» բնաջնջողների դեմ։ Շմիի դերը սկզբից մինչև վերջ նշանակված էր զոհի՝ նա (հավանաբար իր կամքի դեմ) ենթարկվել է արհեստական հղիացման, ապա վաճառվում ստրկության, և միայն ազատվել է, որպեսզի հետագայում զոհվի քոչվորների ձեռքերով։ Թեև այստեղ սպիտակ մարդիկ հայտնվել են «օտարների» ստրկության մեջ, *«Աստղային պատերազմների»* պատմությունը, այնուամենայնիվ, կարծես ընդգծել է «սպիտակ տղամարդու» գերակայությունը։

*«Աստղային պատերազմների» պատմամշակութային ընթերցումները»* (2016) գրքում Պիթեր Լին վերլուծել է Շմի Սքայուոքերի՝ որպես Հիսուսի տեսլականը։ Նա նշել է, որ կուռքերը (ռոմեացիները՝ թուսքենները) տարել են նրան ստրկության, չարաշահեցին ու ի վերջո սպանել այն մարդուն, ով կապված էր «ծանրարձակված» աշխարհի հետ (Հիսուսը՝ Շմին)։ Լիի կարծիքով, Լուկասը ոգեշնչվել է ոչ միայն Աստվածաշնչով, այլև հին աշխարհով՝ մանավանդ հեթանոսական Հռոմեական հանրապետությամբ և հետամնաց մշակույթներով, որոնք պրակտիկայում կիրառել են պատերազմի ստրկությունը։ *«Սպիտակության անփոփոխություն՝ ռասան և ժամանակակից Հոլիվուդյան կինո»* (2007) գրքում նշվել է, որ Շմին նախատեսված էր դառնալ հերթական իլյուստրացիան «անապատային մեղավորների» գործողությունների՝ նրան կեղծաբար բռնաբարելու և սպանելու համար միայն այն պատճառով, որ նա «սպիտակ է»։ Այնուամենայնիվ, այս սյուժեի մի մասը դուրս է թողնվել՝ այս կերպարի «աստվածայինության» պատճառով։ Հետագայում խմբագիր Դենիել Բերնարդին համեմատել է թուսքեններին ամերիկյան վեստերնների՝ «Հետախույզները» (1956) ֆիլմի ասոցացվող ախապիչների ստերեոտիպների հետ։ *«Աստղային պատերազմների»* մեկնաբանության մեջ Շմին ներկայացված էր որպես սպիտակ կին, ում տանջել ու սպանել են «կռվարարները»՝ սպիտակ տղամարդու պաշտպանություն չունենալու պատճառով։ Նա մահացել է որդու ձեռքում՝ Պյետա դիրքով, որտեղ այս անգամ Փրկիչը պահել է իր մայրիկի մարմինը՝ որպես նահատակ։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Шми Скайуокер на *starwars.com*

Կատեգորիա:«Աստղային պատերազմների» կերպարներ
Կատեգորիա:Աստղային պատերազմներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստրուկներ