Ականապատում

250px|մինի|Ծովային ականային արգելքների տեղադրման (ականապատման) սխեմա, «Ականային արգելքներ» № 1 հոդվածի նկարազարդում, «Սիտինի ռազմական հանրագիտարան», Սանկտ Պետերբուրգ, 1911—1915 թթ.
250пкс|thumb|right|Կարմիր բանակի զինծառայողները 1941 թվականին Մոսկվայի մոտ ականապատում են երկաթուղային ուղիները
250пкс|thumb|right|B-29 ռմբակոծիչը 1944 թվականի հունվարի 1-ին Ճապոնիայի ջրերի վրա ծովային ականներ է նետում
**Ականապատում**՝ ականների տեղադրման (ինչպես նաև ականադաշտերի ստեղծման, ականների խմբերի տեղադրման) գործընթացը՝ հակառակորդին վնասներ հասցնելու, նրա տեղաշարժը խոչընդոտելու համար, ականային գործի բաղկացուցիչ մաս է։
Բացի այդ, ականապատում իրականացվում է ահաբեկչական գործողության, դիվերսիայի իրականացման նպատակով, ինչպես նաև պետությունների և երկրների (երկրամասերի, տարածաշրջանների) ղեկավարությանը և բնակչությանը վերացնելու կամ ահաբեկելու համար։ Բացի այդ, ականապատումը կիրառվում է նաև խաղաղ նպատակներով՝ շինարարության և նյութերի արդյունահանման ժամանակ (պայթեցման աշխատանքներ)։

## Պատմություն
Խաղաղ ժամանակ և ռազմական (մարտական) գործողությունների ընթացքում ականապատումը կատարվում է հատուկ զորքերի և ուժերի պատրաստված առանձին զինծառայողների (կազմավորումների) կողմից՝ ձեռքով կամ զինամթերքի և տեխնիկական միջոցների (ինժեներական՝ սակրավորական մեքենաների և մեխանիզմների) օգնությամբ։ Ականապատումը նաև իրականացվում է խաղաղ բնակչության և պետությունների ու երկրների (երկրամասերի, տարածաշրջանների) կառավարությունների նկատմամբ ահաբեկչական գործողությունների նպատակներով՝ տարբեր անձանց, քաղաքական կուսակցությունների և պետությունների կողմից։

## Տեսակներ և տիպեր
Ականապատումը տարբեր մասնագետերի կողմից բաժանվում է հետևյալ տեսակների և տիպերի․
* ըստ միջավայրի՝
** ցամաքի,
*** տարածքի,
*** տեխնիկայի, շենքերի և կառույցների
** ջրում՝
*** տարածքի,
*** տեխնիկայի, շենքերի և կառույցների
* ըստ խտության՝
** առանձին,
** համատարած (ականային արգելք)։
* ըստ եղանակների՝
** ձեռքով
** մեխանիզացված մեթոդներով
*** ցամաքային
*** ջրային (վերջրյա՝ ականային կատեր, ականադիր նավ, և ստորջրյա՝ սուզանավ),
*** օդային

### Ցամաքում
Մինչև 20-րդ դարը ականապատումն իրականացվում էր ամրոցների պաշարման ժամանակ։ Պաշարողները ենթափորում էին կատարում ամրոցի կամ բաստիոնի պատերի տակ, տեղադրում էին վառոդային ական և պայթեցնում այն։ Դրա համար պահանջվում էին փորձառու սպա-ականագործներ, որոնք կարող էին ականը ճշգրիտ հասցնել պատի տակ և ճիշտ հաշվարկել պայթեցման լիցքը։ Սա բարդ գործ էր։ Հայտնի է դեպք, երբ Պետրոս I-ի զորքերի կողմից Ազովի ամրոցի պաշարման ժամանակ անփորձ ականագործների կողմից ականի միջոցով պատը քանդելու փորձը հանգեցրեց նրան, որ պատը մնաց անվնաս, սակայն պաշարող զորքերից մի քանի տասնյակ զինվորներ զոհվեցին։
20-րդ դարում սկսեցին օգտագործվել ականադաշտեր՝ իրենց զորքերը հակառակորդից պաշտպանելու համար։ Դրանք կարող են տեղադրվել ձեռքով, մեխանիզացված միջոցների կիրառմամբ կամ հեռահար եղանակով։
Ականապատումը մեխանիզացված միջոցների օգտագործմամբ իրականացվում է ականադաշտերի տեղադրմամբ՝ կիրառելով քարշակվող (օրինակ՝ ՊՄԶ-4), թրթուրավոր, ունիվերսալ, զրահապատ (օրինակ՝ «Վետեր-Գ») ականադիր սարքեր։
Հեռահար եղանակով ականադաշտերը տեղադրվում են ականապատող շարժական համալիրների, ինչպես նաև ավիացիոն, հրթիռային և հրետանային ականապատման համակարգերի կիրառմամբ։

#### Հայտնի ռազմագործողություններ
Ստորև նշված են մի քանի ռազմագործողություններ՝
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ (1941 թվական) նահանջող խորհրդային զորքերի կողմից Կիևի և Խարկովի ականապատումը։

### Ծովում
Ջրային խոչընդոտների և ծովի առափնյա գոտու ականապատումը փոքր խորություններում իրականացվում է հակադեսանտային ականներով։ Մեծ խորություններում ականապատումը կարող է իրականացվել վերջրյա կամ ստորջրյա նավից (ականադիր նավից), ինքնաթիռից կամ ուղղաթիռից։

#### Հայտնի ռազմագործողություններ
Ստորև նշված են որոշ ռազմագործողություններ՝
* Ռազմագործողություն «Սով»՝ Ճապոնիայի նավահանգիստների ականապատում (1945 թվականի ապրիլ),
* Ռազմագործողություն «Գրպանի փող»՝ Հյուսիսային Վիետնամի նավահանգիստների ականապատում  (1972 թվական)։

## Տես նաև
* Ականազերծում
* Ինժեներական զորքեր
* Սակրավոր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Минирование и подрывные работы // «Военное дело»
* Средства минирования выйдут на новый уровень в 2020-х годах // 11 ноября 2019

Կատեգորիա:Ինժեներական զորքեր
Կատեգորիա:Ինժեներատեխնիկական ծառայողներ