Յոհաննես դե Պլանո Կարպինի

**Յոհաննես դե Պլանո Կարպինի** ()՝ իտալացի Ֆրանցիսկյան (Ֆրանցիսկյան մինոր), եվրոպացիներից առաջինը, Ռուբրուկից և Անդրե դե Լոնջումոյից առաջ, որն այցելել է Մոնղոլական կայսրություն և թողել իր ճանապարհորդության նկարագրությունը, Բարայի արքեպիսկոպոսը (Իվան II) 1248-1252 թվականներին:

## Գործունեություն Ֆրանցիսկյան կարգում
Ջովաննին (Յոհաննես) ծնվել է մոտ 1182 թվականին Սրբազան Հռոմեական կայսրության Ումբրիա քաղաքում, Պերուջայի մոտակայքում գտնվող պյան դել Կարպին քաղաքում (Այժմ՝ Մաջոնե)։ Եղել է իր հայրենակից Ֆրանցիսկոս Ասիզացու հետևորդը։ Նա 1221 թվականին Կեսար Շպայերի հետ մեկնել է Գերմանիա։ 1222 թվականին միսիոներ է եղել Թունիսում, 1225 թվականին՝ Իսպանիայում։ Զբաղեցնելով Սաքսոնիայի Ֆրանցիսկյան միաբանություն կուստոդի (Ֆրանցիսկյան միաբանության վարչական շրջանի վանահայր) պաշտոնը՝ նա այնտեղ ստեղծել է նոր միաբանական առաքելություններ և եղբայրներին ուղարկել Չեխիա, Հունգարիա, Լոթարինգիա, Լեհաստան և Նորվեգիա: 1230-1232 թվականներին եղել է վանական Իսպանիայում, այնուհետև վերադարձել է Գերմանիա՝ Սաքսոնիայի գավառական պաշտոնը զբաղեցնելու համար (մինչև 1239 թվականը)։

Ընկեր և միաբանության ընկեր Ջորդանը Յոհանեսին նկարագրում է որպես բարեսիրտ խոշորամարմին մարդ, այնքան խոշորամարմին, որ նա ստիպված էր ձիու փոխարեն ավանակ նստել, ուր էլ որ գնար՝ առաջացնելով ուշադրություն և համակրանք։ Նա սիրված էր եղբայրների կողմից այն քաջության համար, որով նա պաշտպանում էր միաբանության գործերը իշխանների և եպիսկոպոսների առջև, և իր եղբայրների մասին հոգ տանելու համար այնպես, ինչպես «մայրը որդիների և հավը իր ճուտիկներ մասին»։

## Դիվանագիտական առաքելություն
մինի|300x300փքս|Պլանո Կարպինիի ճանապարհորդության երթուղին դեպի արևելք (կապույտ կետավոր գիծ)
Հռոմի պապ Իննոկենտիոս IV-ը, որը փախել է Իտալիայի կայսր Ֆրիդրիխ II-ից, 1244 թվականի դեկտեմբերին ժամանել է Լիոն, որտեղ հաջորդ տարվա սկզբին սկսել է նախապատրաստվել Տիեզերական ժողովին: Լիոնի տաճարը պետք է օգներ եկեղեցուն ազատվել «հինգ վշտերից»՝ հոգևորականների և հավատացյալների վատ կյանքից, սարացինյան սպառնալիքից, հույն սխիզմատիկներից, թաթարական արշավանքներից և կայսեր ճնշումներից։ Նույնիսկ տաճարի բացումից առաջ Պապը Անդրե դե Լոնջումոյի և Ասցելինի առաքելությունները ուղարկել է մերձավորարևելյան տարածաշրջան, իսկ Պլանո Կարպինին՝ Մոնղոլական կայսրություն՝ Արևելյան Եվրոպայով։ Այս առաքելությունների նպատակներից մեկը Հռոմի պապ Իննոկենտիոս IV-ի նամակները մեծ Խանին հանձնելն էր։ Երկու նամակ կար՝ «Dei patris immensa» մարտի 5-ին և «Cum non solum» 1245 թվականի մարտի 13-ին։

Մեկ այլ վանականի՝ Բենեդիկտ Լեհի ուղեկցությամբ, որը նրան էր միացել Վրոցլավում, նա Չեխիայի, Լեհաստանի, Կիևի, Դոնի և Վոլգայի ստորին հատվածների, Խորեզմի, Սեմիրեչիեի, Ալակոլ լճի հովիտ միջով հասավ Օրխոն գետի վերին մասում գտնվող մոնղոլների հիմնական նստավայրը: 1246 թվականին Կարպինին այցելել է Հին Սարայ, որտեղ հանդիպել է Բաթուին, այնուհետև Կարակորումի մոտակայքում գտնվող քոչվորական ռազմակայան, որտեղ նա առժանացել է Մեծ Խանի կողմից հենց նոր ընտրված Գույուկի ընդունելությանը, իսկ 1247 թվականի աշնանը նա ապահով վերադարձել է Լիոն։

## Բարսկի արքեպիսկոպոս
մինի|315x315փքս
1248 թվականին՝ Անտիվարի (այժմ՝ Բար) և Ռագուզայի (այժմ՝ Դուբրովնիկ) միջև պայքարի կեսին, ներկայիս Չեռնոգորիայի տարածքում եկեղեցական մետրոպոլիայի իրավունքի համար, Հռոմի պապը Կարպինին նշանակել է Անտիվարի արքեպիսկոպոսի պաշտոնում (Իվան II անունով): Վեճի քննարկումը փոխանցվել է պապական տրիբունալին, սակայն գործընթացը չափազանց դանդաղ է ընթացել, և Հռոմի պապն իր ուղերձով 1248 թվականին քաղաքացիներին խաղաղության կոչ է արել, սակայն Անտիվարիի և Ռագուզայի միջև արդեն իսկական պատերազմ է սկսվել։ Արքեպիսկոպոս Իվան II Կարպինին գերեվարվեց և նետվեց բանտ, որից հետո նա անատեմացրեց ամբողջ Ռագուզան: Կապրինիին հաջողվել է վերադարձնել ազատությունը միայն զգալի դրամական փրկագնի դիմաց։ 1252 թվականի սկզբին արքեպիսկոպոս Իվան II Կարպինին գլխավորել է բարսկյան պատվիրակությունը, որն ուղարկվել էր Պերուջայում պապական կուրիայի վեճի վերջնական քննարկման համար, որտեղ նա կիրառել է Barsky Archdiocese-ի պատմության խորը գիտելիքները մետրոպոլիտենի նկատմամբ իր իրավունքները հիմնավորելու համար: 1252 թվականի օգոստոսի 1-ին, չսպասելով Պապի վերջնական որոշմանը, Կարպինին մահացել է։ Կարծիք կա, որ նա թունավորվել է։

## «Մոնղոլների պատմություն»
Հովհաննեսը կայսրություն այցելելու իր փորձը նկարագրել է historia Mongalorum quos nos Tartaros appellamus («մոնղոլների պատմությունը, որը մեզ անվանում են թաթարներ») և Liber Tartarorum («Գիրք թաթարների մասին») ձեռագրերում, որոնք թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերեն։

## Ծանոթագրություն


## Գրականւթյուն
* 
* 
* 
* 
* 
* «300 путешественников и исследователей», Биографический словарь, М., 1966
* Магидович И. П., Магидович В. И. «Очерки по истории географических открытий», В 5 т. М., 1982. Т. 1.
* Бейкер Дж. «История географических открытий и исследований», М., 1950
* Марков С. Н. «Земной круг», М., 1976
* 
* 

## Առտաքին հղումներ

* 
* История Монголов / Путешествие в восточные страны, СПб.: 1911, на сайте «Руниверс»
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եպիսկոպոսներ