Պիսկարյովսկոե գերեզմանատուն

**Պիսկարյովսկոե գերեզմանատուն** (), գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի հյուսիս-արևելքում, եղել է Լենինգրադի շրջափակման զոհերի և Լենինգրադի ռազմաճակատում զոհված զինվորների զանգվածային թաղման վայրերից մեկը։  Գերեզմանատանը կառուցվել է զոհվածների հուշահամալիր, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերին նվիրված ամենամեծ հուշահամալիրն է աշխարհում։

## Պատմություն
Պիսկարյովսկոյե գերեզմանատունը հիմնադրվել է 1939 թվականին Լենինգրադի հյուսիսային ծայրամասում և կոչվել է մոտակայքում գտնվող Պիսկարյովկա գյուղի անունով։ 

1941-1944 թվականներին դարձել է զանգվածային թաղման վայր։ Եղբայրական գերեզմաններում թաղված են Լենինգրադի շրջափակման զոհերը և Լենինգրադի ռազմաճակատի մարտիկները (ընդհանուր առմամբ մոտ 470 հազար մարդ, այլ տվյալներով՝ 520 հազար մարդ՝ 470 հազար բնակիչ և 50 հազար զինծառայող)։  Մահացածների ամենամեծ թիվը բաժին է ընկել 1941-1942 թվականների ձմռանը (այսպես, 1942 թվականի փետրվարի 15-ին գերեզմանոցում թաղման համար բերվել է 8452 մահացած, փետրվարի 19-ին՝ 5569, փետրվարի 20-ին՝ 10043)։  Պիսկարյովսկու հուշահամալիրում թաղված են նաև ավելի քան 10 հազար զինծառայողներ (այդ թվում՝ նախկին զինվորներ) 28-րդ առանձին տուգանային վաշտից, Լենինգրադի ճակատի 42 բանակի 28-րդ առանձին տուգանային գումարտակից և 14-րդ առանձին տուգանային գումարտակից, որոնք մահացել են 1942-1945 թվականներին հիվանդանոցներում վերքերից և հիվանդություններից։ 

1945 թվականի փետրվարին անցկացվել է շրջափակման ժամանակ զոհված լենինգրադցիների հուշահամալիրի նախագծի մրցույթ։ 1956 թվականին ավելի քան 26 հեկտար տարածքում սկսվել է հուշահամալիրի շինարարությունը ճարտարապետներ Ալեքսանդր Վասիլևի և Եվգենի Լևինսոնի նախագծով։  Հուշահամալիրը բացվել է 1960 թվականի մայիսի 9-ին՝ Հայրենական մեծ պատերազմում խորհրդային ժողովրդի հաղթանակի տասնհինգերորդ տարեդարձի առթիվ։  Հավերժական կրակը վառվել Է Մարսյան դաշտի կրակից։

Ճարտարապետական-քանդակագործական անսամբլի կենտրոնում գտնվում է «Մայր Հայրենիք» վեցմետրանոց բրոնզե քանդակը՝ սգո կոթողը բարձրաքանդակներով, որոնք վերստեղծում են կռվող Լենինգրադի կյանքի և պայքարի դրվագները։  Անսամբլի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ալեքսանդր Վասիլևը, Եվգենի  Լևինսոնը, քանդակագործներ Վերա Իսաևան և Ռոբերտ Տաուրիտը («Մայր Հայրենիք» և ռելիեֆներ կողային պատերին), Մոիսեյ Վայնմանը, Բ. Ե. Կապլյանսկին, Ա. Լ. Մալախինը, Մ. Մ. Խարլամովան (բարձրաքանդակներ կենտրոնական կոթողի վրա):

Պիսկարյովսկու հուշահամալիրի գերեզմանատան մուտքի դիմաց տեղադրվել է մարմարե հուշատախտակ՝ հետևյալ մակագրությամբ.

1941 թվականի սեպտեմբերի 8-ից մինչև 1944 թվականի հունվարի 22-ը քաղաքի վրա նետվեց 107158 ավիառումբ, արձակվեց 148478 արկ, սպանվեց 16744 մարդ, վիրավորվեց 33782-ը, սովից մահացավ 641803 մարդ։
 

Գերեզմանատան մուտքի մոտ սյուների վրայի գրությունների հեղինակը պատերազմի մասնակցած բանաստեղծ Միխայիլ Դուդինն է։ 

Պիսկարյովսկոե գերեզմանատան մուտքի մոտ գտնվող երկու տաղավարներում տեղակայված է թանգարան, որը նվիրված է քաղաքի բնակիչների և պաշտպանների սխրանքին. այնտեղ ցուցադրվում է լենինգրադցի աշակերտուհի Տանյա Սավիչևայի օրագրի պատճենը, որը վերապրել է 1941-1942 թվականների ձմռան սարսափները՝ կորցնելով իր ամբողջ ընտանիքը: 
thumb|right|Գրություն հուշարձանի վրա. «Խորհրդային Միության հյուսիսարևմտյան սահմանների և Լենինի քաղաքի անվտանգության համար բելոֆինների հետ մարտերում հերոսաբար զոհված մարտիկների, հրամանատարների և քաղաքական աշխատողների հիշատակը հավերժ կապրի մեր սրտերում» (''«Память о бойцах, командирах и политработниках героически погибших в боях с белофиннами за безопасность северо-западных границ Советского Союза и города Ленина, вечно будет жить в наших сердцах»'')
Անմար կրակի մոտ տանող գրանիտե աստիճաններով այցելուները դուրս են գալիս 480 մետր երկարությամբ գլխավոր ծառուղի, որը տանում է դեպի Մայր Հայրենիք հուշարձանը: Հուշարձանի հետևում գտնվող գրանիտե պատին փորագրված են Օլգա Բերգգոլցի տողերը:

Այստեղ պառկած են լենինգրադցիները։
Այստեղ քաղաքացիներ են՝ տղամարդիկ, կանայք, երեխաներ։
Նրանց կողքին Կարմիր բանակի զինվորներ են։ 
Իրենց ամբողջ կյանքում
Նրանք պաշտպանում էին քեզ, Լենինգրա՛դ,
Հեղափոխության օրրան։
Նրանց ազնվական անունները մենք չենք կարող թվարկել այստեղ,
Նրանք շատ են գրանիտի հավերժական պաշտպանության ներքո,
Բայց իմացիր, որ ականջ ես դնում այս քարերին:
Ոչ ոք չի մոռացվել և ոչինչ չի մոռացվել:

Գերեզմանատան արևմտյան մասում կան անհատական քաղաքացիական գերեզմանոցներ, ինչպես նաև 1939-1940 թվականների խորհրդա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ զոհված զինվորների գերեզմաններ:

Գերեզմանատան արևելյան սահմանի երկայնքով ծգվում է Հիշատակի ծառուղին։ Ի հիշատակ Լենինգրադի պաշտպանների, դրա վրա տեղադրված են հուշատախտակներ Ռուսաստանի, ԱՊՀ-ի և արտասահմանյան երկրների քաղաքներից և շրջաններից, ինչպես նաև շրջափակված քաղաքում աշխատող կազմակերպություններից:

2002 թվականի մայիսի 9-ին գերեզմանատան կողքին օծվել է Հովհաննես Մկրտչի գլխատման փայտե մատուռը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Piskarevskoye Memorial Cemetery Monument 03.jpg|*«Այստեղ պառկած են լենինգրադցիները…»*
Պատկեր:Piskarevskoye Memorial Cemetery individual graves 1941.jpg|Անհատական զինվորական գերեզմաններ, 1941 թվական
Պատկեր:Piskarevskoye Memorial Cemetery common graves 02.jpg|Եղբայրական գերեզմաններ
Պատկեր:Piskarevskoye Memorial Cemetery 1942.jpg|Հուշաքար, որի վրա նշված է զանգվածային գերեզմանում խաղաղ բնակիչների թաղման տարին
Պատկեր:Piskarevskoye Memorial Cemetery 1944.jpg|Հուշաքար, որի վրա նշված է զանգվածային գերեզմանում խաղաղ բնակիչների թաղման տարին
Պատկեր:Piskarevskoye Memorial Cemetery 04.jpg|*«Костромичам, защитникам Ленинграда…»*
Պատկեր:За оборону Ленинграда.jpg|«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ թանգարանում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* И. А. Бродский. Памятник героическим защитникам Ленинграда. Пискарёвское мемориальное кладбище-музей. Изд. Художник РСФСР, 68 стр.
* Валерий Лозовский. Пискарёвское мемориальное кладбище. Изд. Дитон, 230 стр., тираж 1000 экз.
* 
* И. А. Бродский. Памятник героическим защитникам Ленинграда. Пискарёвское мемориальное кладбище-музей. Альбом. Изд. Художник РСФСР, 68 стр., тираж 5000 экз.
* Г. Ф. Петров Пискарёвское кладбище. Лениздат, 45 стр., (Туристу о Ленинграде).
* Г. Петров. Пискарёвское Кладбище. Лениздат, 54 стр., (Пискарёвское мемориальное кладбище (Ленинград, Р. С. Ф. С.Р)) (Туристу о Ленинграде).
* М. А. Дудин Пискарёвское мемориальное кладбище. Изд. Аурора.

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Пискарёвского мемориального кладбища.
* Пискарёвское мемориальное кладбище. Галерея.
* Страница на сайте музеев России
* Список бойцов 28 отдельной штрафной роты, 28 отдельного штрафного батальона Ленинградского фронта, 42 армии и 14 отдельного штрафного батальона, захороненных на Пискарёвском мемориальном кладбище.
* Энциклопедия Санкт-Петербурга

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Լենինգրադի բլոկադա
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Կատեգորիա:Խորհրդային զինվորական հուշահամալիրներ և գերեզմանատներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գերեզմանատներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տեսարժան վայրեր