Միկլոշ Վամոշ

**Միկլոշ Վամոշ** (, ծննդյան անուն՝ **Տիբոր Վամոշ**, ), հունգարացի գրող, սցենարիստ, դրամատուրգ, հրատարակչության տնօրեն, հեռուստածրագրերի վարող։

## Գործունեություն
Վամոշը 1968 թվականին ավարտել է Ֆերենց Կելչեի անվան ուսումնարանը։ 1966-71 թվականներին եղել է Գերիլայի անսամբլի անդամ, որի կազմում հանդես է եկել նաև արտասահմանում։ *ELTE* համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ նրան քաղաքական պատճառներով ընդունել են միայն 1970 թվականին։ 1972 թվականին նա խմբագիր է աշխատել ուսանողական «Ելենլետ» (Jelenlét) ամսագրում։ 1975 թվականին ավարտել է ուսումը և սկսել է դրամատուրգ աշխատել «Օբյեկտիվ» կինոստուդիայում, որտեղ աշխատել է մինչև 1992 թվականը։ 1988—1990 թվականներին Վամոշը Ֆուլբրայթի ծրագրով ապրել է ԱՄՆ-ում, որտեղ տարբեր համալսարաններում (Yale School of Drama, City University of New York) դասավանդել է կինոյի և թատերական արվեստի ֆակուլտետներում։ 1990 թվականից նա «Նեյշեն» (The Nation) ամսագրի արևելաեվրոպական թղթակիցն է։ Ապա նա երեք տարի եղել է «Աբ Օվո» (Ab Ovo) հրատարակչության տնօրենը։

1995-2003 թվականներին աշխատել է հեռուստածրագրերում աշխատել է որպես հաղորդավար։ Նրա հաջողված ծրագրերից էին «Հիմա կգա՛մ» (Rögtön jövök!), «Անհնար է» (Lehetetlen) և «2 մարդ» (2 ember) հաղորդումները։ 1997-2003 թվականներին Վամոշը եղել է *International Buda Stage* թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը։ 2005 թվականին «Ալեքսանդր» գրքի տան Վամոշի ակումբի շրջանականերում նա զրույցներ էր վարում հայտնի գրողների և բանաստեղծների հետ։ Այդ զրույցները հեռարձակվում էին «Pax» և «Duna 2 Autonómia» հեռուստաալիքներով։ Նա համարվում է «The Washington Post» թերթի հունգարական թղթակիցը։ Բացի հունգարերենից՝ Վամոշը տիրապետում է գերմաներենի, անգլերենի և ֆրանսերենի, կարողանում է կարդալ նաև իսպաներենով, ռուսերենով և լատիներենով։ Նրա գրական կեղծանուններից են՝ *VT, Vámos Tibor, MT, Miklós Tibor, ZJ, Zakariás Jeromos*։ 2009 թվականի փետրվարին թողել է «Ab Ovo» հրատարակչությունը և կազմավորել «Եվրոպա» (Európa Könyvkiadó) հրատարակչությունը։

## Ընտանիք
Նրա հայրը՝ Տիբոր Վամոշը (1911—1969), եղել է իրավաբան, ոստիկան, իսկ պատերազմից հետո եղել է Լասլո Ռայկի քարտուղարը։ Ավելի ուշ աշխատել է ֆրեզորդ, ապա՝ իրավաբան Ույպեշտի կաշեգործարանում։ Մայրը՝ Երեժեբետ Ռիբարսկին (1917—1986), աշխատել է որպես խորհրդական։ Միկլոշ Վամոշն օգտագործել է Տիբոր անունը մինչև 19 տարեկանը, երբ «Ույ իրաշ»-ի (Új Írás) գլխավոր խմբագիր Միկլոշ Յովանովիչի խորհրդով փոխել է անունը Միկլոշի։ Վամոշն ունի Եվա անունով քույր։ Դստեր անունը Աննա է, որը ծնվել է Յուդիթ Պատակիի հետ առաջին ամուսնությունից՝ 1977 թվականին։ Դորա Էսեի հետ երկրորդ ամուսնությունից (2000-09) 2003 թվականին ունեցել է երկվորյակներ Պետերին և Հենրիկին։

## Ստեղծագործություններ
### Վեպեր

* *Borgisz*, Kozmosz հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1976
* *Én és én*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1979
* *Háromszoros vivát*, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1981
* *Hanyatt-homlok* és Emily néni szakálla*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1983
* *Zenga zének*, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1983
* *Félnóta*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1986
* *Jaj*, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1988
* *A New York-Budapest metró*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1993
* *Anya csak egy van*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1995
* *135 lehetetlen történet*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1997
* *Apák könyve*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2000
* *Öt Kis Regény*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2002
* *Sánta kutya*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2003
* *Márkez meg én*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2004
* *Utazások Erotikába* (Ki a franc az a Goethe?), Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2007
* *Tiszta tűz*, Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2009
* *Kedves kollégák*, 1-2. Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2010
* *A csillagok világa*, Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2010

=== Արտասահմանում հրատարակված գրքեր ===
*Apák könyve*

* *Buch der Väter*, Random House btb Verlag հրատարակչություն, Գերմանիա, Բեռլին, 2004, թարգմանիչ՝ Ernő Zeltner
* *Il Libro dei Padri*, Einaudi հրատարակչություն, Իտալիա, 2006, թարգմանիչ՝ Bruno Ventavoli
* *The Book of Father*s, Little Brown հրատարակչություն, Մեծ Բրիտանիա, 2006, թարգմանիչ՝ Peter Sherwood, նոր տարբերակ՝ 2011
* *Knjiga očeva*, Laguna հրատարակչություն, Սերբիա, 2006, թարգմանիչ՝ Mária Tóth Ignjatović
* *Le Livre Des Peres*, Denoël հրատարակչություն, Ֆրանսիա, 2007, թարգմանիչ՝ Joëlle Dufeuilly.
* *Księga ojców*, Albatros հրատարակչություն, Լեհաստան, Վարշավա, 2008, թարգմանիչ՝ Elżbieta Sobolewska
* *Het Boek der vaders*, Contact հրատարակչություն, Հոլանդիա, 2008, թարգմանիչ՝ Frans van Nes
* *Book of Father*, Other Press հրատարակչություն, ԱՄՆ, 2009, թարգմանիչ՝ Peter Sherwood
* *El libro de los padres*, Lumen հրատարակչություն, Իսպանիա, 2010

*Anya csak egy van*

* *Vom Lieben und Hassen*, Random House հրատարակչություն, Գերմանիա, Բեռլին, 2006, թարգմանիչ՝ Ernő Zeltner
* *Majka je samo jedna*, Laguna հրատարակչություն, Սերբիա, (2008), թարգմանիչ՝ Mária Tóth Ignjatović

*Bár*

* *La Neige Chinoise, Kínai hó L’Harmattan*, Ֆրանսիա, Փարիզ, 2003, թարգմանիչ՝ Clara Tessier

*Borgisz*

* *Borgis*, Smena հրատարակչություն, Словакия, 1980, թարգմանիչ՝ Katarina Králová-Ordodyová.
* *Borgis*, Iskry հրատարակչություն, Լեհաստան, Վարշավա, 1980, թարգմանիչ՝ Krystyna Pisarska.
* *Borgis*, Mlada Fronta հրատարակչություն, Չեխիա, Պրահա, 1989, թարգմանիչ՝ Milan Navratil.

*Jaj*

* *Ak og ve*, Gyldendal հրատարակչություն, Դանիա, Կոպենհագեն, 1991, թարգմանիչ՝ Péter Eszterhás

*Utazások Erotikában (Ki a franc az a Goethe?)*

* *Meine zehn Frauen*, btb հրատարակչություն, Գերմանիա, 2010, թարգմանիչ՝ Andrea Ikker

*Zenga zének*

* *Kamrat Stalins glorie*, Cappelen հրատարակչություն, Նորվեգիա, 1986, թարգմանիչ՝ Terézia Schandl
* *Sangen har vinger*, Gyldendal հրատարակչություն, Դանիա, Կոպենհագեն, 1987, թարգմանիչ՝ Péter Eszterhás
* *Kamrat Stalins gloria*, Albert Bonniers հրատարակչություն, Շվեդիա, Ստոկհոլմ, 1988, թարգմանիչ՝ Robert Mashult

=== Վիպակներ ===
* *Szenvedélyes emberek*, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1985
* *Bár*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1998, *A Bárkapcsolat* վիպակի հիման վրա Դավիդ Սպան գրել է կինոսցենար, որի հիման վրա 2005 թվականին նկարահանվել է *Aqua* կարճամետրաժ ֆիլմը
* *Hogy volt*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2005
* *Kedves kollégák 1-2.*, Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2010

=== Պատմվածքներ ===
* *Előszó az ábécéhez*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1972
* *Jelenleg tizenharmadik a listán*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1973
* *Váltás, издательство*, Magvető, Բուդապեշտ, 1977
* *Valaki más*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1981

=== Այլ ===
* *Dr. Orángutay Tivadar*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1980, հեքիաթներ
* *Háromszoros vivát*, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1981, թատերական պիեսներ և ռադիոպիեսներ
* *Ki nem küldött tudósítónk jelenti*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1985, հրապարակախոսություն
* *Teniszezz velem!*, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1988, էսսե
* *Ha én Bródy volnék*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1994
* *Zwack, így tovább!*,[30] Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1995
* *Szamba*, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1996
* *The Xenophobe’s Guide to the Hungarians*, ենթավերնագիր՝ *Idegengyűlölők kalauza a magyarokhoz*, Oval Books հրատարակչություն, 1999, համահեղինակ՝ Mátyás Sárközy
* *NAGY EGÉRKÉZIQÖNYV'', Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1998, համահեղինակ՝ Judit Pataki

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միկլոշ Վամոշը «Աբ Օվո» հրատարակչության կայքէջում 
* Միկլոշ Վամոշի կայք
* Hunlit 
* Ժամանակակից գրական արխիվ 
* Միկլոշ Վամոշը The Washington PostGlobal կայքում
* Ֆիլմերի ադապտացիաների 1945 թվականից հետո
* The Guardian – Miklós Vámos, The Book of Fathers

Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի վաստակավոր արտիստներ