Ունիտար ձեռնարկություն

**Ունիտար ձեռնարկություն**, պետական ​​կորպորացիա Ռուսաստանում և հետխորհրդային որոշ այլ երկրներում, իրավաբանական անձի կազմակերպչական և իրավական ձև։ Կազմակերպություն, որը չունի սեփականատիրոջ կողմից իրեն հատկացված գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունք։ Գույքն անբաժանելի է և չի բաշխվում ավանդների (բաժնետոմսերի, բաժնեմասերի) միջև, այդ թվում՝ ձեռնարկության աշխատակիցների միջև։

## Ռուսաստան
Ռուսաստանում ունիտար ձեռնարկությունների գործունեությունը կարգավորող հիմնական դաշնային օրենքներն են՝ 2002 թվականի նոյեմբերի 14-ի թիվ 161-FZ «Պետական ​​և մունիցիպալ միասնական ձեռնարկությունների մասին» դաշնային օրենքը (հոդված 8) և 2003 թվականի հոկտեմբերի 6-ի Դաշնային օրենք թիվ 131 «Ռուսաստանի Դաշնությունում տեղական ինքնակառավարման կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքների մասին» (17-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։

Ունիտար ձեռնարկությունները կարող են լինել երեք տեսակի.

*Դաշնային պետական ​​ձեռնարկություն (*ФГП*, նախքան թիվ *161-ФЗ* դաշնային օրենքի հաստատումը՝ Դաշնային պետական ​​միասնական ձեռնարկություն, ФГУП),
*Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտի պետական ​​ձեռնարկություն (ОГУП, КГУП, РГУП),
*մունիցիպալ ձեռնարկությունը (МУП) տեղական ինքնակառավարման միասնական ձեռնարկություն է։
Ունիտար ձեռնարկությունը առևտրային կազմակերպություն է, որը չունի սեփականատիրոջ կողմից իրեն հատկացված գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունք։ Նման ձեռնարկությունները կոչվում են ունիտար, քանի որ նրանց ունեցվածքը անբաժանելի է և չի կարող բաշխվել ավանդների, բաժնետոմսերի, տոկոսների միջև։

Այս տեսքով կարող են ստեղծվել միայն պետական ​​և քաղաքային ձեռնարկություններ։ Գույքը (համապատասխանաբար՝ պետական ​​կամ քաղաքային) պատկանում է ունիտար ձեռնարկությանը, որն ունի տնտեսական կառավարման կամ գործառնական կառավարման իրավունք։ Ունիտար ձեռնարկությունների (ինչպես նաև հիմնարկների) սեփականության իրական իրավունքը պատկանում է դրանց հիմնադիրներին։

Ունիտար ձեռնարկությունը պատասխանատվություն է կրում իր պարտավորությունների համար իր ողջ գույքով, բայց պատասխանատվություն չի կրում սեփականատիրոջ  գույքի պարտավորությունների համար։

Պետական ​​միավորային ձեռնարկության կանոնադրական կապիտալի չափը պետք է լինի նվազագույն աշխատավարձի 5000-ից ոչ պակաս, իսկ քաղաքային ձեռնարկությանը՝ նվազագույնը 1000-ից ոչ պակաս։

Միավոր ձեռնարկության բաղկացուցիչ փաստաթղթերն են.

*Դաշնային պետական ​​ձեռնարկություն ստեղծելու մասին որոշումը կայացնում է Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարությունը կամ դաշնային գործադիր մարմինները՝ այդ մարմինների իրավասությունը սահմանող ակտերին համապատասխան.
*Ռուսաստանի Դաշնության հիմնադիր սուբյեկտի կամ քաղաքային ձեռնարկության պետական ​​ձեռնարկություն ստեղծելու մասին որոշումը կայացնում է Ռուսաստանի Դաշնության հիմնադիր սուբյեկտի լիազորված պետական ​​մարմինը կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինը՝ այդ մարմինների իրավասությունը սահմանող ակտերին համապատասխան
*կանոնադրություն
Ունիտար ձեռնարկության կառավարման կարգը սահմանող փաստաթուղթը նրա կանոնադրությունն է։

Ունիտար ձեռնարկությունն իրավունք չունի ստեղծել մեկ այլ միավոր ձեռնարկություն՝ որպես իրավաբանական անձ՝ նրան փոխանցելով իր գույքի մի մասը (դուստր ձեռնարկություն)։ Այս սահմանափակումը ներդրվել է թիվ *161-ФЗ* օրենքով, նախկինում Ռուսաստանի օրենսդրությունը թույլ էր տալիս ունիտար ձեռնարկություններին, որոնք հիմնված են տնտեսական կառավարման իրավունքի վրա, ստեղծել դուստր ձեռնարկություններ։ Սույն օրենքի ընդունմամբ վեցամսյա ժամկետում, այսինքն՝ մինչև 2003 թվականի հունիսի 3-ը, միաձուլման ենթակա էին ունիտար ձեռնարկությունների գործող դուստր ձեռնարկությունները։

Ունիտար ձեռնարկությունները պարտավոր են գույքի սեփականատիրոջ սահմանած դեպքերում իրականացնել տարեկան պարտադիր աուդիտ։ Միաժամանակ, 16-րդ կետի 1-ին մասի համաձայն (հոդված 20 թիվ *161-ФЗ* օրենք), ունիտար ձեռնարկության գույքի սեփականատերը հաստատում է աուդիտորին և որոշում նրա ծառայությունների համար վճարման չափը։

Սովորաբար, ունիտար ձեռնարկությունները համարվում են ավելի քիչ թափանցիկ ձև՝ համեմատած բաժնետիրական ընկերությունների հետ, քանի որ վերջիններիս մեջ օրենքը սահմանում է կորպորատիվ կառավարման ընթացակարգեր։

Պետական ​​ունիտար ձեռնարկությունների կողմից սեփական միջոցներով գնումները կարգավորվում են Ռուսաստանի Դաշնության 2011 թվականի հուլիսի 18-ի թիվ *223-ФЗ* «Իրավաբանական անձանց որոշ տեսակների կողմից ապրանքների, աշխատանքների և ծառայությունների գնման մասին» Դաշնային օրենքով։ Տրամադրված բյուջետային միջոցների ծախսման առումով՝ սկսած 2017 թվականի հունվարի 1-ից, 2013 թվականի մայիսի 4-ի թիվ *44-ФЗ* «Պայմանագրային համակարգի մասին ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների գնման ոլորտում պետական ​​համապատասխանության մասին» Դաշնային օրենքով։ Մինչ այս գործում էր Ռուսաստանի Դաշնության 2005 թվականի հուլիսի 21-ի թիվ *94-ФЗ* Դաշնային օրենքը։

Միևնույն ժամանակ, կախված գույքի ապահովման եղանակից, առանձնանում են ունիտար ձեռնարկությունների երկու տեսակ (Ռուսաստանի Քաղաքացիական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ կետ).

*ունիտար ձեռնարկություններ, որոնք հիմնված են տնտեսական կառավարման իրավունքի վրա (Ռուսաստանի Քաղաքացիական օրենսգրքի 114-րդ հոդված).
*ունիտար ձեռնարկություններ, որոնք հիմնված են գործառնական կառավարման իրավունքի վրա (պետական ​​ձեռնարկություններ, Ռուսաստանի Քաղաքացիական օրենսգրքի 115-րդ հոդված - այլևս ուժի մեջ չէ)։
Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի հրամանագրով հաստատվել է դաշնային պետական ​​ունիտար ձեռնարկությունների ցանկը, որոնք զբաղվում են ռազմավարական նշանակություն ունեցող ապրանքների (աշխատանքների, ծառայությունների) արտադրությամբ՝ պետության պաշտպանունակության և անվտանգության ապահովման,  Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիների շահերի, բարոյականության, առողջության, իրավունքների պաշտպանության համար։

Դաշնային պետական ​​ունիտար ձեռնարկությունները, ի տարբերություն ոչ պետական ​​իրավաբանական անձանց, ոչ միայն խոշոր հարկատուներ են, այլև տարեկան եկամուտների 25% -ը դաշնային բյուջե են տալիս՝ համաձայն «Պետական ​​և քաղաքային ունիտար ձեռնարկությունների մասին» Դաշնային օրենքի 17-րդ հոդվածի։ Օրինակ, «Կապ-անվտանգություն» դաշնային պետական ​​ունիտար ձեռնարկության համար 2016 թվականին հաստատվել է 8,530,000 ռուբլի (2015 թվականի ձեռնարկության զուտ շահույթի 25%) փոխանցումը։

Հիմնվելով 2002 թվականի նոյեմբերի 14-ի N 161 «Պետական ​​և մունիցիպալ միավոր ձեռնարկությունների մասին» դաշնային օրենքի 6-րդ հոդվածի վրա, ունիտար ձեռնարկությունները կարող են լինել առևտրային կազմակերպությունների մասնակիցներ (անդամներ), ինչպես նաև ոչ առևտրային կազմակերպություններ։

Համախմբման նպատակով օգտագործվում է որոշ ունիտար ձեռնարկությունների միաձուլումը մյուսների հետ, օրինակ՝ *«Охрана» Росгвардии* դաշնային պետական ​​ունիտար ձեռնարկությանը միացվել են՝ 
**«Ведомственная охрана объектов промышленности Российской Федерации»* (2017), 
**ФГУП «СВЯЗЬ-безопасность»* դաշնային պետական ​​ունիտար ձեռնարկություն (2018), 
**«Ведомственная охрана»* Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարարություն,
**«Ведомственная охрана Минсельхоза России»* դաշնային պետական ​​ունիտար ձեռնարկություն (2019)։

## ԱՊՀ
Անկախ Պետությունների Համագործակցության (ԱՊՀ) երկրների մեծ մասում կան նաև մասնավոր ունիտար ձեռնարկություններ (), որոնք իրենց վերապահված գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունք չունեն։ Գույքն անբաժանելի է և չի կարող բաշխվել ավանդների, բաժնետոմսերի, բաժնետոմսերի, բաժնետոմսերի միջև և գտնվում է նրա անդամների՝ մեկ ֆիզիկական կամ մեկ իրավաբանական անձի ընդհանուր համատեղ սեփականության մեջ։ Դրանք ներառում են գյուղացիական (գյուղատնտեսական) ձեռնարկությունները, անհատական, ընտանեկան և դուստր ձեռնարկությունները։ Ռուսաստանի Դաշնությունում նրանք չեն ճանաչվում որպես անկախ կազմակերպություններ, բացառությամբ դուստր ձեռնարկությունների, և այդպիսի կազմակերպությունների ղեկավարները անհատ ձեռնարկատերեր են, ինչը գույքային և կազմակերպչական դժվարություններ է ստեղծում անհատ ձեռնարկատիրոջ համար։ Այսպիսով, օրինակ, ձեռնարկության՝ որպես գույքային համալիրի մասնավոր սեփականության իրավունք չկա, քանի որ ձեռնարկությունը ներառում է լրացուցիչ տնտեսական հարաբերություններ, որոնք գոյություն չունեն անհատ ձեռնարկատիրության մեջ, չկան ձեռնարկությունում անդամների պաշտոնի հստակ կարգավորումներ, նրանց միջև շահույթների և պարտականությունների բաշխումը և շատ այլ ասպեկտներ։

Խոշորագույն դաշնային պետական ​​ունիտար ձեռնարկություններից մի քանիսը ներառում են Ռուսական փոստը, օդային երթևեկության կառավարման կորպորացիան և Համառուսաստանյան պետական հեռուստառադիոընկերությունը, իսկ խոշոր ոչ դաշնային ունիտար ձեռնարկությունները ներառում են Մոսկվայի մետրոպոլիտենը, «Մոսգորտրանսը» և Սանկտ Պետերբուրգի մետրոն։

## Արտաքին հղումներ
* Federal Law of the Russian Federation of November 14, 2002 No. 161-FZ About state and municipal unitary enterprises *cis-legislation.com*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրավաբանական անձինք
Կատեգորիա:Իրավաբանական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կազմակերպություններ