Կուրծք

300px|մինի
[300px|մինի|Նամիբիայի [հիմբա ցեղի աղջիկ՝ սովորական հագուկապով]]
**Կանացի կուրծք**, մարմնի առջևի մասի վերևում երկու համաչափ ուռուցիկություններ, որոնց ներսում գտնվող կաթնագեղձերից դուրս եկող կաթով սնվում են նորածին երեխաները։

## Հակիրճ տեղեկություն
Յուրաքանչյուր կրծքի մակերեսին՝ մեջտեղից փոքր-ինչ ցած՝ մոտավորապես հինգերորդ կողի մակարդակի վրա, կա նկատելիորեն պիգմենտավորված, ոչ մեծ շրջանակ՝ արեոլ, որն ավելի է մգանում հղիության և կաթնարտադրության ժամանակաշրջանում։ Արեոլի կենտրոնում գտնվում է պտուկը, որի ներսում կենտրոնանում են կաթնագեղձերի ելքային հոսքերի արտաքին վերջավորությունները։ Պտուկը սովորաբար վարդագույնի կամ դարչնագույնի երանգ է ունենում։  
Աղջիկների կրծքագեղձերի զարգացումը նրանց բնականոն սեռահասունացման կարևոր տարրերից մեկն է, այնինչ՝ տղամարդկանց մոտ համանման երևույթի ի հայտ գալը դիտվում է որպես պաթոլոգիա (դա խիստ հազվադեպ է պատահում)։

Կանանց կրծքերը մեծ մասամբ ավելի ուժեղ էրոգեն գոտիներ են, քան տղամարդկանց պտուկները։ Կանացի մերկացված կրծքի տեսքը կարող է սեռական ուժգնացած ցանկություն առաջացնել տղամարդկանց, թերևս՝ նաև կանանց մոտ։

Մշակույթների զգալի մասում հասարակության ներկայությամբ կանանց՝ լրիվ կրծքաբաց շրջելը համարվում է անպարկեշտություն, այնինչ՝ տղամարդիկ այդ հարցում ազատ են և արտոնյալ։ Բայց կան նաև այնպիսի մշակույթներ, որոնցում կանանց կրծքաբաց շրջելը համարվում է ընդունելի, իսկ որոշ երկրներում էլ այդ հարցում արգելք երբևէ չի եղել և չկա։ Պատասխանն ա՛յն հարցի, թե կանացի կրծքի մերկացումը ո՛ր դեպքերում կհամարվի ընդունելի, կախված է տեղից և ենթատեքստից (իրադրությունից)։ Արևմտյան որոշ մշակույթներում լողափին կանացի կրծքի մերկացումը համարվում է ընդունելի, այնինչ այդ նույն բանը քաղաքի կենտրոնում կատարելը համարվում է անպարկեշտ։ Դեպքերի մեծ մասում կանացի կրծքերի մերկացման արգելքը վերաբերում է գլխավորապես պտուկները մերկացնելուն, այնինչ, թեկուզ նույնիսկ չափազանց խոր դեկոլտեն /լանջաբացվածքը/, երբ կրծքերի բացարձակ մեծ մասը բաց է, համարվում է թույլատրելի։ Այն էլ պետք է ասել, որ եթե հանրության ներկայությամբ կանացի կուրծքը մերկացվում է երեխային կերակրելու նպատակով, հասարակությունը դրան ըմբռնումով է վերաբերվում։ Ֆեմինիստուհիների կարծիքով՝ կանացի մերկ կրծքի հանրայնորեն ցուցադրման թույլատրելիության հարցը ուղղակիորեն առնչվում է գենդերային հավասարության հիմնախնդրի հետ։

Բազմաթիվ են այն մշակույթները, որոնցում կանացի կուրծքը ավանդաբար դիտվում է որպես պտղաբերության խորհրդանիշ։ Շատ ժողովուրդների դիցաբանական ստեղծագործություններում մանկածնությունը կամ պտղաբերությունը հովանավորող աստվածուհիները պատկերված են բազմակուրծք կամ փարթամակուրծք կանանց տեսքով։

## Գրականություն
* 
* Morris, Desmond *The Naked Ape: a zoologist's study of the human animal* Bantam Books, Canada. 1967
* 
* 
* 
* Damien Baldin, *Histoire du Sein*, Éditions du Sandre, 2005.
* Béatrice Maillard-Chaulin, *Journal d'un Sein*, Corsaire.
* Éloge du sein des femmes by Claude-François-Xavier Mercier de Compiègne
* Jean-Claude Kaufmann, *Corps de femmes, regards d'hommes. Sociologie des seins nus*, Éditions Pocket, Paris, 2001 — .
* Martin Monestier, * Les seins. Encyclopédie historique et bizarre des gorges, mamelles, poitrines, pis et autres tétons, des origines à nos jours*, Cherche midi éditeur, 2001.
* Marc Lemonier, *Histoires de seins*, Éditions Jourdan, 2017.
* J. Arnolsen, Fritz Prager: *Der weibliche Busen in Kunst und Natur. Mit vielen Illustrationen nach lebenden Modellen und Zeichnungen von Raphael Kirchner* (Reprint der Originalausgabe Bermühler, Berlin [ca. 1906]). Edition Winkler-Hermaden, Schleinbach 2010, ISBN 978-3-9502688-9-8.
* Daphna Ayalah u. a.: *Brüste. Frauen sprechen über ihre Brüste und ihr Leben.* Courage Frauenbuchverlag, Berlin 1983, ISBN 3-921710-03-0.
* Karl-Heinz Broer u. a.: *Die weibliche Brust. Vorsorge, Schutz, Gesundheit und Schönheit.* Neuer Honos, Köln 2001, ISBN 3-8299-5546-4.
* Lois Jovanovic, Genell J. Subak-Sharpe: *Hormone. Das medizinische Handbuch für Frauen.* (Originalausgabe: *Hormones. The Woman’s Answerbook.* Atheneum, New York 1987) Aus dem Amerikanischen von Margaret Auer, Kabel, Hamburg 1989, ISBN 3-8225-0100-X, S. 181 f., 228–250, 368 und 380 f.
* J. Kraus: *Brustdrüse.* In: *Chirurgie historisch gesehen: Anfang – Entwicklung – Differenzierung.* Hrsg. von F. X. Sailer und F. W. Gierhake, Dustri-Verlag, Deisenhofen bei München 1973, ISBN 3-87185-021-7, S. 192–199
* Carolyn Latteier: *Breasts: The Women's Perspective on an American Obsession.* Haworth innovations in feminist studies. Verlag Routledge, 1998, ISBN 0-7890-0422-4 (englisch).
* Susan Love: *Das Brustbuch. Was Frauen wissen wollen.* Limes, dtv, München 1996, ISBN 3-8090-3003-1.
* Ingrid Olbricht: *Brustansichten. Selbstverständnis, Gesundheit und Symbolik eines weiblichen Organs.* Orlanda Frauenverlag, Berlin 2002, ISBN 3-929823-93-4 (früher unter dem Titel "Die Brust. Organ und Symbol weiblicher Identität").
* Ingrid Olbricht: *Die Brust. Organ und Symbol weiblicher Identität.* Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1989, ISBN 3-499-18525-3 (früher unter dem Titel „Verborgene Quellen der Weiblichkeit“).
* Miriam Stoppard: *Die Brust* (Originaltitel: *The Breast Book*, übersetzt von Jeanette Stark-Städele, ärztliche Betreuung durch Eberhard Schneckenburger) Ravensburger, Ravensburg 1997, ISBN 3-473-42388-2 (= *Ravensburger-Ratgeber Familie*).
* Marilyn Yalom: *Eine Geschichte der Brust* (Originaltitel: *A History of the Breast*, übersetzt von Olga Rinne). Marion von Schröder, Düsseldorf 1998, ISBN 3-547-79876-0.

## Պատկերասրահ

image:VenusWillendorf.jpg|Վիլլենդորֆի Վեներան, մոտ. 25.000 տարի մ. թ. ա., ամենայն հավանականությամբ՝ պտղաբերության աստվածություն

Image:Isis Lactans MKL Bd. 9 1890 (130808798).jpg|Իսիս աստվածուհին

image:Nefertiti Standing-striding Berlin detail.jpg|Նեֆերտիտի /Հին Եգիպտոս/, մ. թ. ա. 1130 թվական

image:Venus de Milo Louvre Ma399 n4.jpg|Միլոսյան Վեներան, մ. թ. ա. առաջին դար

Image:Selçuk statue Artemis.jpg|Եփեսոսի բազմակուրծք Արտեմիսը

image:Satiro che abbraccia una menade, da pompei, casa di l. cecilio giocondo, 1-50 dc. ca, 110590.JPG|Պոմպեյի նկարներից
Image:BernhardClairvaux Lactatio SourceUnknown.jpg|Սուրբ Բեռնարդը սնվում է Աստվածամոր կաթով /1146 թ. մանրանկար/

image:Gerechtigkeit-1537.jpg|Յուստիտա /նկարիչ՝ Լուկաս Կրանախ Ավագ, 1472-1553 թթ.)

image:Chloé, par Jules Joseph Lefebvre.jpg| Քլոե /նկարիչ՝ Ժյուլ Ժոզեֆ Լեֆևր/Chloé, 1875 թ.

image:Vintage nude bust photograph of a young denuded lady.jpg|Կրծքաբաց երիտասարդ կնոջ սև-սպիտակ լուսանկար /19-րդ դարի վերջ/

image:Gustave Courbet - La Femme dans les vagues (1868).jpg|*Լողորդուհի* /նկարիչ՝ Գյուստավ Կուրբե/, 19-րդ դար

image:Brynhild och Gudrun by Anders Zorn.jpg|Բրինհիլդն ու Գուդրունը /նորվեգական դիցաբանությունից/V

image:Kustodiev russian venus.jpg|Ռուսական Վեներան /նկարիչ՝ Բ. Կուստոդիև/,1926 թ.

image:MaxiMounds.jpg|Ամերիկուհի պոռնոմոդել Մաքսի Մոունդը

image:Woman.svg|Կնոջ պատկերը ամերիկյան Pioneer 10 և Pioneer 11 տիեզերանավերում



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Remarks on the Subject of Lactation by Edward Morton
* -{Images of female breasts}-
* -{Breast Cancer Treatment and Facts}-
* 

Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա