Փոլ Սեմյուելսոն

**Փոլ Էնթոնի Սեմյուելսոն** (, ), 20-րդ դարի ականավոր տնտեսագետ, առաջին ամերիկացին, ով տնտեսագիտության բնագավառում դարձել է Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ «գիտական աշխատանքի համար, որը զարգացրել է տնտեսագիտական ստատիկ ու դինամիկ տեսությունը և ավանդ ներդրել տնտեսագիտության բնագավառում վերլուծության ընդհանուր մակարդակը բարձրացնելու գործում»։ (1970)։ Հեղինակել է *Տնտեսագիտություն. ներածական վերլուծություն* խորագիրը կրող բուհական դասագիրքը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1948 թվականին և լայն տարածում ստացել. տարիների ընթացքում թարգմանվել է աշխարհի ժողովուրդների չորս տասնյակից ավելի լեզուներով և հրատարակվել ավելի քան չորս միլիոն օրինակ ընդհանուր տպաքանակով՝ դառնալով ամենամեծ տպաքանակով լույս ընծայված տնտեսագիտության դասագիրքն ամբողջ աշխարհում։ Վերջերս լույս է տեսել այդ դասագրքի անգլերեն 19-րդ հրատարակությունը։ *Տնտեսագիտություն. ներածական վերլուծություն*-ը համարվում է քեյնսականության սկզբունքները պարզաբանող ամերիկյան երկրորդ գիրքը։ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի տնտեսագիտության ամբիոնի նախկին ղեկավար Ջեյմս Փոթերբան (*James M. Poterba*) շեշտել է, որ իր այդ գրքով Սեմյուելսոնը «հսկայական ժառանգություն է թողնում» թե՛ որպես հետազոտող և թե՛ որպես մանկավարժ՝ հանդես գալով իբրև մի հսկա, որի ուսերին բարձրանում է ժամանակակից տնտեսագիտական տեսությունը։

Տնտեսագիտության պատմաբան Ռենդոլ Փարքերը Փոլ Սեմյուելսոնին կոչել է «ժամանակակից տնտեսագիտության հայր», իսկ *New York Times*-ը նրան համարել է «20-րդ դարի խոշորագույն ակադեմիական տնտեսագետ» («*foremost academic economist of the 20th century*»):

Սեմյուելսոնը, թերևս, եղել է 20-րդ դարավերջի ամենաազդեցիկ տնտեսագետը։ 1996 թվականին ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինտոնը, նրան հանձնելով գիտության բնագավառում ամերիկյան բարձրագույն պետական պարգևը համարվող «*Գիտության ազգային մեդալը*», երախտագիտություն է հայտնել նրան՝ ավելի քան 60 տարի տնտեսագիտության բնագավառում հիմնարար ներդրում կատարելու համար։

Սեմյուելսոնը մաթեմատիկան համարում էր տնտեսագետների «բնական լեզուն» և հատկապես իր «Տնտեսագիտական վերլուծության հիմունքներ» («*Foundations of Economic Analysis*») աշխատությամբ զգալի ավանդ է ներդրել տնտեսագիտության մաթեմատիկական հիմունքներն ամրապնդելու գործում։

Փոլ Սեմյուելսոնն ընտրվել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1970)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1915 թվականի մայիսի 15-ին Ինդիանա նահանգի Գերի ոչ մեծ քաղաքում։ Ծնողները Լեհաստանից գաղթած հրեաներ էին։ Հայրը՝ Ֆրենկ Սեմյուելսոնը, դեղագործ էր։

Փոլը 16 տարեկանում ընդունվել է Չիկագոյի համալսարան, 1935 թվականին ավարտել՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։ Ուսումնառությունը շարունակել է Հարվարդում, որտեղ 1936 թվականին ստացել է մագիստրոսի, 1941 թվականին՝ փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 25 տարեկանում դարձել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի դոցենտ, 32 տարեկանում՝ պրոֆեսոր։ 1948 թվականին նրան շնորհվել է Գուգենհայմի կրթաթոշակ, 1966 թվականին՝ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի բարձրագույն պարգև-մրցանակը։ Երկար տարիներ աշխատել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, և նրա եռանդուն ջանքերի շնորհիվ այդ ինստիտուտի տնտեսագիտական ֆակուլտետը դարձել է համբավավոր գիտա-կրթական հիմնարկություն, որտեղ նրա հրավերքով աշխատանքի են անցել բազմաթիվ անվանի տնտեսագետներ, այդ թվում՝ հետագայում Նոբելյան մրցանակի արժանացած գիտնականներ Ռոբերտ Սոլոուն, Ֆրանկո Մոդիլյանին, Ռոբերտ Մերտոնը, Ջոզեֆ Ստիգլիցը, Փոլ Քրուգմանը...

Փոլ Սեմյուելսոնը համարվում է «նեոդասական սինթեզի» նախաձեռնողը և նոր քեյնսականության հիմնադիրներից մեկը։

1956-1959 թվականներին եղել է Միջազգային տնտեսագիտական ասոցիացիայի, իսկ 1952 թվականին՝ Տնտեսագիտական ընկերության նախագահը։ Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից անդամ (1960), ԱՄՆ տնտեսագիտական ասոցիացիայի նախագահ (1961), նախագահ Ջոն Քենեդիի խորհրդական։ Պարգևատրվել է Ջ․ Կլարկի մեդալով (1947), ԱՄՆ գիտության ազգային մեդալով (1996)։

Մահացել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 13-ին։

## Աշխատություններ
* Տնտեսագիտական վերլուծության հիմունքներ (1947)
* Տնտեսագիտություն․ վերլուծության ներածություն (1948)
* Գծային ծրագրավորում և տնտեսագիտական վերլուծություն (Ռ․ Սոլոուի և Ռ․ Դորֆմանի հետ համատեղ) (1958)
* Սպառողական վարկի ճշգրիտ մոդելը սոցիալական ասիգնացիաների օգտագործումով կամ առանց օգտագործման (1958)
* Samuelson, Paul A. (1947), Enlarged ed. 1983. *[[Foundations of Economic Analysis]]*, Harvard University Press.
* Samuelson, Paul A. (1948), *[[Economics (textbook)|Economics: An Introductory Analysis]]*, ; with William D. Nordhaus (since 1985), 2009, 19th ed., McGraw–Hill. 
* Samuelson, Paul A. (1952), "Economic Theory and Mathematics – An Appraisal", *American Economic Review*, 42(2), pp. 56–66.
* 
* Samuelson, Paul A. (1958), *Linear Programming and Economic Analysis* with Robert Dorfman and Robert M. Solow, McGraw–Hill. Chapter-preview links.
* 
* 
* *The Collected Scientific Papers of Paul A. Samuelson*, MIT Press. Preview links for vol. 1–3 below. Contents links for vol. 4–7. .
:Samuelson, Paul A. (1966), Vol. 1 → via Google Books, 1937–mid-1964.
:Samuelson, Paul A. (1966), Vol. 2 → via Google Books, 1937–mid-1964.
:Samuelson, Paul A. (1972), Vol. 3 → via Google Books, mid-1964–1970.
:Samuelson, Paul A. (1977), Vol. 4 → via Internet Archive , 1971–76.
:Samuelson, Paul A. (1986), Vol. 5 → via Google Books, 1977–1985 Description → via 
:Samuelson, Paul A. (2011), Vol. 6, 1986–2009. Description → via Wayback Machine
:Samuelson, Paul A. (2011), Vol. 7, 1986–2009.
* Paul A. Samuelson Papers, 1933–2010, Rubenstein Library, Duke University. .
* Samuelson, Paul A. (2007), *Inside the Economist's Mind: Conversations with Eminent Economists* with William A. Barnett, Blackwell Publishing, 
* Samuelson, Paul A. (2002), *Paul Samuelson and the Foundations of Modern Economics*, Transaction Publishers, 

## Տես նաև
* Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր տնտեսագետների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն Փոլ Սեմյուելսոնի և նրա ուսումնասիրությունների մասին
*
* 
* .
* .
* .
* .

## Աղբյուրներ
* Պոլ Սամուելսոն

## Արտաքին հղումներ
* Փոլ Սեմյուելսոնի կենսագրությունը Նոբելյան մրցանակների կայքում 
* Փոլ Սեմյուելսոնի մասին Timeline of Nobel Winners կայքում

* 
* Presentation Speech by Professor Assar Lindbeck, Stockholm School of Economics, Award Ceremony, The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, 1970
* ''A History of Economic Thought'' biography, 2004
* 
* Paul Samuelson, Yale Honorands biography, May 2005
* "Nobel-winning economist Paul A. Samuelson dies at age 94", *MIT News*, December 13, 2009
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ