open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տներ անօթևանների համար

**Տներ անօթևանների համար** (), մասնավոր ոչ առևտրային կազմակերպություն, որը Նյու Յորքի անօթևան մարդկանց համար ապահովում է բնակարանային և աշխատանքային վերապատրաստում: Այն իր ծրագրերում ունի ընտանիքահեն, երեխայակենտրոն և կրթական մոտեցում, որի նպատակն է խզել աղքատության ցիկլը, խթանել դրական ինքնությունը և ապագա հաջողությունները։

1986-1991 թվականներին HFH-ն Նյու Յորքի հարյուրավոր ընտանիքների ապաստան է տվել Միացյալ Նահանգների ամենամեծ անօթևանների ապաստարաններից մի քանիսում։

2019 թվականի դրությամբ HFH-ն Բրոնքսում և Քուինսում պահպանում է անօթևանների համար փոքր ապաստարաններ՝ քաղաքի հետ կնքված պայմանագրի համաձայն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Homes for the Homeless Official Site

Կատեգորիա:Նյու Յորք
Սկաֆիզմ

**Սկաֆիզմ** (, նշանակում է «նավակ»), նաև հայտնի որպես նավակներ, Պլուտարքոսը իր «Արտաքսերքսեսի կյանքը» աշխատության մեջ հիշատակում է որպես մահապատժի հին պարսկական մեթոդ։ Նա նկարագրում է, թե ինչպես է զոհը հայտնվում երկու փոքր նավակների միջև, մեկը շրջված մյուսի վրա, վերջույթներն ու գլուխը դուրս ցցված, կերակրում նրանց և քսում կաթով ու մեղրով, և թույլ տալիս, որ նրանք թարախանան և ժամանակի ընթացքում կուլ տան միջատներին ու այլ վնասատուներին։ Պլուտարքոսի հաղորդումը ստացվել է կասկածելի համարվող աղբյուրից։

## Պատմական նկարագրություններ
Սկաֆիզմի առաջին հիշատակումը Պլուտարքոսի նկարագրությունն է զինվոր Միհրդատեսի մահապատժի մասին, որը կատարվել է որպես պատիժ Արտաքսերքսես II թագավորի կողմից՝ թագավորի քաջությունը խլելու և իր եղբորը՝ Կյուրոս Կրտսերին սպանողին պնդելու համար, որը ապստամբել էր՝ փորձելով գրավել Աքեմենյան կայսրության գահը։12-րդ դարի բյուզանդական ժամանակագիր Ջոն Զոնարասը հետագայում նկարագրել է պատիժը՝ հիմնվելով Պլուտարքոսի վրա.Կարծիք կա, որ Պլուտարքոսի սկաֆիզմի մասին պատմությունը գրել է հույն բժիշկ և պատմաբան Կտեսիասը։ Սակայն Կտեզիասի հավաստիությունը կասկածելի է՝ նրա հորինված և չափազանցված պատմությունների համբավի պատճառով։ Նրա չհաստատված պատմությունները բանավեճեր են առաջացրել նրա աշխատանքի իսկության վերաբերյալ։

## Գեղարվեստական գրականություն
* Շեքսպիրի «Ձմեռային հեքիաթում» խաբեբա Ավտոլիկոսը կեղծ կերպով հովվին և նրա որդուն ասում է, որ քանի որ Պերդիտան սիրահարվել է արքայազնին, նրա որդեգիր հայրը քարկոծվելու է, իսկ որդեգիր եղբայրը՝ ենթարկվելու հետևյալ պատժին.
* Հ. Ռայդեր Հագարդի «Հին Ալանը» վեպում գլխավոր հերոս Ալան Քուոթերմեյնը տեսիլք է տեսնում իր անցյալ կյանքերից մեկի մասին, որտեղ նա մեծ եգիպտացի որսորդ էր՝ Շաբակա անունով: Մի անգամ «արքաների արքան» նրան դատապարտում է «մահ նավով»՝ իրենց կատարած որսորդական խաղադրույքի պատճառով: Երբ Շաբական հարցնում է, թե ինչ է պատահելու նրա հետ, մի եվնուք նրան ասում է.
* Վենչուր եղբայրները հեռուստասերիալի «Բազմատենչ լիազորվածը» դրվագում նկարագրվում է այս տանջանքի մի տարբերակ՝ նավակների փոխարեն տաշտերով։
* «Բնազդ» սերիալի 2-րդ եթերաշրջանի 5-րդ սերիայի «Հին պատմություն» սերիայում ցուցադրվում է այս տանջանքի զոհը։
* «Քո գեղեցիկ դեմքը գնում է դժոխք» հեռուստասերիալի 4-րդ եթերաշրջանի «Կաթ և մեղր» դրվագում այս տանջանքը (և դրա համար օգտագործված նավակները վաճառելու բիզնեսում առկա դևը) ակնառու է։
* Կույր տղա նավակային ակումբի «Սկաֆիզմ» կարճ պատմվածքը նկարագրում է այս մեթոդով կատարված սպանությունը:
* «Թիվ 9-ի ներսում»-ի 8-րդ եթերաշրջանի «Վերջին շաբաթավերջ» դրվագում այս տանջանքն օգտագործվում է որպես վրեժխնդրության մեթոդ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* BREWER: Dictionary of Phrase and Fable, Scaphism
* Artaxerxes by Plutarch
* Lexicon Universale, Historiam Sacram Et Profanam Omnis aevi, omniumque Gentium (Late Latin/some Greek)
* Tortures and Torments of the Christian Martyrs

Կատեգորիա:Աքեմենյան պետություն
Կատեգորիա:Մահապատժի միջոցներ
Կատեգորիա:Մահապատիժ
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ
Կատեգորիա:Սպանություններ ըստ ձևի
Ալեքսանդրյան աստվածաբանական դպրոց

**Ալեքսանդրյան աստվածաբանական դպրոց,** վաղ հայրաբանության ճյուղ (ուղղություն), որը Նոր Կտակարանի սուրբ գրությունների տառացի հասկացմանը հետևելու փոխարեն (ինչպես պնդում էր Անտիոքի դպրոցը ), մշակել է Աստվածաշունչը մեկնաբանելու այլաբանական մեթոդ։ Օրինակ՝ Կղեմես Ալեքսանդրացին Հիսուսի այն խոսքերը, որ ուղտի համար ավելի հեշտ է ասեղի անցքով անցնել, քան հարուստի համար՝ մտնել Երկնքի արքայություն, մեկնաբանել է՝ «Սուրբ Գիրքը պահանջում է մեզանից չհրաժարվել սեփականությունից, այլ հրաժարվել չափազանց մեծ կապվածությունից սեփականության նկատմամբ»։

Ալեքսանդրիայի դպրոցը, որը պաշտպանում էր քրիստոնեական ուսմունքը հելլենական փիլիսոփայությանը մոտեցնելու ցանկալիությունը, հիմնադրել է երկրորդ դարի առաջին կեսին Սբ.Պանտեն, որից մնացել է միայն անունը։ Այն քրիստոնեական աշխարհում առաջին բարձրագույն ուսումնական հաստատությունն էր,Հիերոնիմոսը դրա հիմնադրումը վերագրել է հենց Մարկոս առաքյալին։

Պանտենոսից հետո դպրոցը գլխավորեցին ականավոր փիլիսոփաներ Կղեմես Ալեքսանդրացին, Օրիգենեսը, Հերակլես Ալեքսանդրացին, Դիոնիսիոս Ալեքսանդրացին, Պետրոս Ալեքսանդրացին և Դիդիմոս Կույրը։ Դպրոցի աշակերտների թվում էին Աթենագորասը և Գրիգոր Հրաշագործը։ Դպրոցի աստվածաբանների որոշ տեսակետներ ընդունվեցին հաջորդ սերունդների տեղական եպիսկոպոսների՝ Աթանասիոս Մեծի և Ալեքսանդրիացի Կիրիլի կողմից։

Օրինակ՝ քրիստոսաբանական բանաձևի ըմբռնման տարբերակներից մեկի համաձայն՝ Ալեքսանդրիայի Կյուրեղը Քրիստոսի միակ աստվածային-մարդկային բնույթը այլաբանորեն ընկալում էր որպես Լոգոսի մարմնացում՝ որպես Աստվածամարդ (այս դպրոցի ներկայացուցիչ Օրիգենեսը նույնպես ներմուծել է «Աստվածամարդ» այլաբանական տերմինը), որը մեկ Անձի մեջ ունի երկու էություն՝ Աստվածային և մարդկային, չբացառելով միմյանց (Կող. 2:2, Երբ. 10:5-7,  Կող. 1:15-17, Գաղ. 4:4-5, Երբ. 4:15, Բա Պետ. 1:4)։

## Տես նաև
*Ալեքսանդրյան դպրոց
*Հայրաբանություն
*Քրիստոնեության ջատագովություն

## Ծանոթագրություններ
Դիսգենիկա

**Դիսգենիկա,** նշանակում է երբ ժամանակի ընթացքում բնակչության մեջ նվազում են այն հատկությունները, որոնք հասարակության կողմից համարվում են ցանկալի կամ միջավայրին հարմարվելու համար օգտակար։

1915 թվականին Դեյվիդ Սթար Ջորդանը օգտագործեց է այս տերմինը՝ նկարագրելու համար ժամանակակից պատերազմների ենթադրյալ վնասակար ազդեցությունը մարդկության գենետիկ առողջության վրա։ Նա ենթադրում էր, որ պատերազմները հիմնականում սպանում են ֆիզիկապես առողջ տղամարդկանց, մինչդեռ հաշմանդամներն ու ավելի թույլ ֆիզիկական վիճակում գտնվողները մնում են կենդանի, ինչի պատճառով ապագայում կարող է նվազել ընդհանուր գենետիկ «առողջությունը»։ Նման մտահոգություններ էին բարձրաձայնել 19-րդ դարում վաղ Եվգենիկները և սոցիալական դարվինիստները և շարունակում էին դեր խաղալ գիտական և հանրային քաղաքականության բանավեճերում 20-րդ դարի ընթացքում։

Վերջերս մարդկային բնակչության վրա ենթադրյալ դիսգենիկ ազդեցությունների վերաբերյալ մտահոգություններ է առաջ քաշել վիճահարույց հոգեբան և ինքն իրեն «գիտական ռասիստ» անվանող՝ Ռիչարդ Լինը, մասնավորապես իր 1996 թվականի «Դիսգենիկա. Գենետիկական վատթարացում ժամանակակից բնակչության մեջ» գրքում, որտեղ պնդում էր, որ արդյունաբերական հեղափոխությունից ի վեր ընտրության ճնշման փոփոխությունները և մանկական մահացության նվազումը հանգեցրել են վնասակար հատկանիշների և գենետիկական հիվանդութունների տարածման աճի։

Չնայած այս մտահոգություններին, գենետիկական ուսումնասիրությունները ցույց չեն տվել դիսգենիկ ազդեցությունների որևէ ապացույց մարդկային պոպուլյացիաների վրա։ Լինի գիրքը վերանայելով՝ գիտնական Ջոն Ուիլմոթը նշում է. «Ընդհանուր առմամբ, Լինի տագնապալի դիրքորոշման ամենահետաքրքրաշարժ կողմն այն է, որ միջին ինտելեկտի վատթարացումը, որը կանխատեսում էին Եվգենիկները, տեղի չի ունեցել»։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Գենետիկա
Կատեգորիա:Եվգենիկա
Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն
Կատեգորիա:Կենսաբանության պատմություն
Շառլ Ազնավուրի հուշարձան (Երևան)

**Շառլ Ազնավուրի հուշարձան («Լա Բոհեմ»)**, ֆրանսահայ երգիչ, շանսոնիե, երգահան, բանաստեղծ, գրող, կինոդերասան և հասարակական գործիչ, Հայաստանի ազգային հերոս Շառլ Ազնավուրի **«Լա Բոհեմ»** անունով հուշարձան, որը տեղադրվել է Երևանի Շառլ Ազնավուրի հրապարակում։

## Պատմություն
2023 թվականի մարտի 15-ին Երևան քաղաքի ավագանու նիստում համաձայնություն է եղել Շառլ Ազնավուրի հիշատակը հավերժացնող հուշարձանը Երևանի Ֆրանսիայի հրապարակում տեղադրելու համար: Որոշման ընդունման համար հիմք է հանդիսացել «Ազնավուր» հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Քրիստինա Ազնավուրի 27.02.2023 թվականի հ. N-01-27022023 գրությունը, որով առաջարկվել է Ազնավուրի ծննդյան 100-ամյակին ընդառաջ՝ Երևան քաղաքում տեղադրել շանսոնյեի հիշատակը հավերժացնող հուշարձանը: Նույն որոշման մեջ նշվել է նաև, որ հուշարձանի կրկնօրինակը պետք է տեղադրվի Փարիզում։

Շառլ Ազնավուրի հուշարձանի համար հայտարարված բաց մրցույթին մասնակցել են 60-ից ավելի հայտեր ու 100-ից ավելի մանրակերտեր, որոնցից  մասնագիտական ժյուրին ընտրել է Դավիթ Մինասյանի հեղինակած «Լա Բոհեմ» ստեղծագործությունը։ Այն 9 ձայնով առաջ է ընկել մնացած տարբերակներից, երկրորդ տեղը զբաղեցրել է Արմենակ Վարդանյանի քանդակը, որն արժանացել է խրախուսական դրամական պարգևի։

Հետագայում որոշվել է, որ «Լա Բոհեմ» ստեղծագործությունը կտեղադրվի Երևանի Շառլ Ազնավուրի հրապարակում՝ «Մոսկվա» կինոթատրոնի դիմաց։

## Հուշարձանի բացում
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2025 թվականի հուլիսի 18֊ին, Երևանի Շառլ Ազնավուրի հրապարակում։ Բացման արարողությանը ելույթ են ունեցել  Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանը, Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը, ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպան Օլիվիե Դըկոտինյին, Շառլ Ազնավուրի որդին՝ «Ազնավուր» հիմնադրամի համահիմնադիր Նիկոլա Ազնավուրը, արձանի հեղինակ Դավիթ Մինասյանը։

## Նկարագրություն
Արձանը ձուլվել է Գյումրիում, այն չունի պատվանդան, կառուցված է ձեռքերի վրա։ Հուշարձանը ձուլված է բրոնզից՝ այլ նյութերի՝ մարմարի, կարմիր էմալի օգտագործումով: Չափսերը՝ 3,35 մ × 2,5 մ × 1,82 մ, քաշը՝ 1,850 տ:
## Պատկերասրահ

Շառլ Ազնավուրի հուշարձանը Երևանում 06.jpg
Շառլ Ազնավուրի հուշարձանը Երևանում 04.jpg
Charles Aznavour monument, Yerevan 04.jpg|Հուշարձանը երեկոյան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայրս հավատում էր այս երկրի ուժին, հզորությանը, մշակույթին, նա հավատում էր այս երկրի ապագային. Նիկոլա Ազնավուր 

Կատեգորիա:2025 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Դավիթ Մինասյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձանների ցանկեր
Կատեգորիա:Շառլ Ազնավուր
Անօթևանությունն Ինդոնեզիայում

**Անօթևանությունն Ինդոնեզիայում** (), խնդիր, երբ մարդիկ չունեն կայուն և հարմար բնակության վայր։ Գնահատականների համաձայն՝ Ինդոնեզիայում անօթևան մարդկանց թիվը հասնում է մինչև 3 միլիոնի, իսկ միայն Ջակարտայում՝ ավելի քան 28,000։ Ինդոնեզիայում անօթևան մարդկանց նկարագրելու համար կիրառվում են տարբեր տերմիններ, այդ թվում՝ «*tunawisma»*, որը օգտագործվում է կառավարության կողմից, և «*gelandangan»․*նշանակում է «թափառաշրջիկ»։

Փողոցներում ապրող անօթևանները և ապօրինի բնակարաններում ապրողները հաճախ դառնում են ոստիկանության նպատակակետի զոհ, քանի որ նրանք նշում են, թե «անօթևան մարդիկ խաթարում են քաղաքի գրավչությունը»։ Նրանք ամեն օր մուրում են քաղաքի խաչմերուկներում՝ երբեմն հագնելով տարբեր զգեստներ, որպեսզի խուսափեն ոստիկանների ուշադրությունից։

## Հարկադրաբար վտարումներ
Ինդոնեզիայում անօթևանության պատճառներից մեկը հարկադրաբար վտարումն է։ Հետազոտողների տվյալներով՝ 2000-2005 թվականների ընթացքում ավելի քան 92,000 մարդ ուժով վտարվել են իրենց բնակավայրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինդոնեզիա
Սվետլանա Գրինչուկ

**Սվետլանա Վասիլևնա Գրինչուկ** (, ), ուկրաինացի պետական գործիչ, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և բնական պաշարների նախարար (2024-2025 թվականներ), 2025 թվականից Ուկրաինայի էներգետիկայի նախարարը։

## Կենսագրություն
Սվետալան Գրինչուկը ծնվել է 1985 թվականի նոյեմբերի 11-ին Չեռնովցիում: 2008 թվականին ավարտել է Չեռնիվցիի առևտրատնտեսական ինստիտուտը և սկսել է դասավանդել: 2013 թվականին Սվետլանա Գրինչուկը պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ «Ուկրաինայում գյուղատնտեսության մեջ հիփոթեքային վարկերի զարգացումը» թեմայով և ստացել տնտեսագիտության թեկնածուի կոչում:

2016 թվականին Սվիտլանա Գրինչուկը դարձել է Ուկրաինայի շրջակա միջավայրի պաշտպանության և բնական պաշարների նախարարության կլիմայի փոփոխության և օզոնային շերտի պաշտպանության վարչության պետ, ինչպես նաև մասնակցել է Ուկրաինայի կողմից Փարիզի կլիմայական համաձայնագրի պահպանման ապահովմանը։ 2019 թվականին Սվիտլանա Գրինչուկը դարձել է Ուկրաինայի վարչապետի խորհրդական շրջակա միջավայրի պաշտպանության և կլիմայի փոփոխության հարցերով, իսկ 2020 թվականին՝ ֆինանսների նախարարի խորհրդական։

2021 թվականին Գրինչուկը դարձել է «ESG ասոցիացիա Ուկրաինա» հասարակական կազմակերպության հիմնադիրներից մեկը։ 2022 թվականին դարձել է Ուկրաինայի շրջակա միջավայրի պաշտպանության և բնական պաշարների փոխնախարար՝ պատասխանատու լինելով նախարարության եվրոպական ինտեգրման համար։ 2023 թվականի սեպտեմբերին անցել է աշխատանքի որպես Ուկրաինայի էներգետիկայի փոխնախարար։

2024 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Գերագույն ռադան քվեարկել է Սվետլանա Գրինչուկին Ուկրաինայի շրջակա միջավայրի պաշտպանության և բնական պաշարների նախարար նշանակելու օգտին:

2025 թվականի հուլիսի 16-ին Ուկրաինայի Վերխովնա Ռադան ցրել է Շմիհալի կառավարությունը: 2025 թվականի հուլիսի 17-ին նշանակվել է էներգետիկայի նախարարի պաշտոնում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

 
Կատեգորիա:Ուկրաինայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չերնովցի քաղաքում ծնվածներ
Քրիստին Լուդես

Դոկտոր **Քրիստին Մարի-Հելեն Լուդես** (, ), մարդու իրավունքների ոլորտում աշխատող իրավաբան, ով իր գործունեությամբ նպաստում էր արդարության և հավասարության համար սոցիալական փոփոխություններին։ Նա ճանաչված մարդու իրավունքների ակտիվիստ էր, ով իր ակադեմիական և մասնագիտական կյանքի զգալի մասը նվիրել է գենդերային հավասարության համար պայքարին և կանանց իրավունքների պաշտպանությանը։ Նրա աշխատանքը բարձր է գնահատվել կանանց սեռական օրգանների խեղմանը () վերջ դնելու գործում, և նա ղեկավարել է Amnesty International-ի «Վերջ FGM-ին» քարոզարշավը, որի արդյունքում ստեղծվել է «Վերջ FGM-ին» եվրոպական ցանցը։ Իր կարիերայի ընթացքում դոկտոր Լուդեսը համագործակցել է ILGA-Europe (Լեսբիների, գեյերի, տրանսերի և ինտերսեքսերի միջազգային ասոցիացիա), Գենդերային հավասարության եվրոպական ինստիտուտի և Հյուսիսային Իռլանդիայի մարդու իրավունքների հանձնաժողովի հետ։

## Կրթություն
Ռոբերտ Շումանի համալսարանում քաղաքագիտության և իրավունքի մագիստրոսի, ինչպես նաև Նոթինգհեմի համալսարանում մարդու իրավունքների օրենքի գծով Իրավագիտության մագիստրոսի աստիճան ստանալուց հետո, նա 2003 թվականին Բելֆասթի Քուինս համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ կանանց իրավունքների և քաղաքականության վերաբերյալ։

## Կարիերա
Լուդեսն իր կարիերան սկսել է որպես դասախոս՝ Բելֆասթի Քուինս համալսարանում դասավանդելով եվրոպական և ֆրանսիական քաղաքացիական իրավունք, իսկ ավելի ուշ Հյուսիսային Իռլանդիայի մարդու իրավունքների հանձնաժողովում անցել է աշխատանքի՝ որպես հետաքննիչ։

2004-2008 թվականներին նա եղել է ILGA-Europe-ի Եվրոպական տարածաշրջանի քաղաքականության գծով տնօրեն՝ գլխավորելով ԼԳԲՏԻ անձանց իրավունքների պաշտպանության պայքարը՝ Եվրոպայի Խորհրդում, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունում, Եվրոպական միությունում և Միավորված ազգերի կազմակերպությունում։

2009 թվականի հունվարին նա միացել է Amnesty International-ի Բրյուսելի Եվրոպական ինստիտուտների գրասենյակին՝ որպես «Վերջ FGM-ին» եվրոպական քարոզարշավի տնօրեն։ Նա համագործակցել է 15 ազգային կազմակերպությունների հետ՝ կանանց սեռական օրգանների խեղմանը վերջ դնելու նպատակով և խորհրդատվություն է տրամադրել Գենդերային հավասարության եվրոպական ինստիտուտի համար FGM-ի վերաբերյալ քարտեզագրման ուսումնասիրության շրջանակներում։ 2014 թվականի դեկտեմբերին նա արժանացել է Amnesty International-ի «Գենդերային պաշտպան» մրցանակին։

2015 թվականից մինչև իր մահը՝ 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ը, նա աշխատել է Գենդերային հավասարության եվրոպական ինստիտուտում՝ որպես Գենդերային հիմքով բռնության ավագ աշխատակից։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:2016 մահեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:Բելգիայում մահացածներ
Կատեգորիա:Բելգիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բելգիացի կանայք
Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քաղաքագետներ
Փոլ Ուիլյամ Սքոթ Անդերսոն

**Փոլ Ուիլյամ Սքոթ Անդերսոն** (, ), բրիտանացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Առավել հայտնի է «Մահացու պայքար» ֆիլմով և «Չարի կացարան» ֆիլմաշարով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1965 թվականի մարտի 4-ին Մեծ Բրիտանիայի Նյուքասլ քաղաքում։ Որպեսզի նրան չշփոթեն ամերիկացի ռեժիսոր Փոլ Թոմաս Անդերսոնի հետ, նա ազգանունին սկզբնատառեր է ավելացրել՝ Paul W. S. Anderson։ Իր առաջին ֆիլմը՝ «Գնումներ» (որտեղ խաղացել է այն ժամանակ քիչ հայտնի Ջուդ Լոուն), նկարահանել է 1994 թվականին։ 1995 թվականին նկարահանել է Mortal Kombat համակարգչային խաղի հիման վրա նկարահանված «Չարի կացարան» ֆիլմը (տոմսարկղային եկամուտը՝ 120 մլն դոլար)։ Նրա հաջորդ երկու ֆիլմերը՝ «Զինվորը» և «Հորիզոնի միջով», չեն կրկնել «Չարի կացարան» ֆիլմի հաջողությունը։

2002 թվականին գրել է սցենար և բեմադրել համանուն համակարգչային խաղի հիման վրա նկարահանված «Չարի կացարան» ֆիլմը (բյուջեն՝ 32 մլն դոլար, վճարները՝ 102 մլն դոլար)։ Շարունակությունը՝ «Չարի կացարան 2։ Ապոկալիփսիս» ֆիլմը, որի համար նա գրել է սցենարը, 43 միլիոն դոլար բյուջեով կինովարձույթում հավաքել է 129 միլիոն դոլար։

2025 թվականի փետրվարին էկրան է բարձրացվել Ջորջ Մարտինի պատմվածքի հիման վրա նկարահանված «Կորած հողերում» ֆիլմը։

2009 թվականի օգոստոսի 22-ին նա ամուսնացել է դերասանուհի Միլա Յովովիչի հետ, որի հետ հանդիպում էր 7 տարի մինչև իրենց հարսանիքը։ Զույգն ունի երեք դուստր՝ Էվեր Գաբո Անդերսոնը (ծնված՝ 2007 թվականի նոյեմբերի 3-ին), Դեշիել Էդեն Յովովիչ-Անդերսոնը (ծնված՝ 2015 թվականի ապրիլի 1-ին) և Օշին Լարկ Էլիոթ Յովովիչ-Անդերսոնը (ծնված՝ 2020 թվականի փետրվարի 2-ին)։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Չայլդիզմ

**Չայլդիզմ**, թե′ երեխաներին, որպես ենթակա խումբ լիազորելու քարոզչություն, թե′ նախապաշարմունքներ և/կամ խտրականություն երեխաների կամ մանկական առանձնահատկությունների նկատմամբ։ Այսպիսով, այն կարող է գործածվել և՛ որպես շարժման դրական տերմին, ինչպես «ֆեմինիզմ» տերմինը, և՛ որպես քննադատական տերմին՝ երեխաների նկատմամբ տարիքային նախապաշարմունքներն ու խտրականությունը նույնականացնելու համար, ինչպես        «ռասիզմ» տերմինը։ Առաջինը կարող է կապված լինել քննադատական ​​տեսությունների հետ, ինչպիսիք են ֆեմինիզմը,  ապագաղութայնացումը, և շրջակա միջավայրի պահպանության շարժումը։ Երկրորդ հասկացությունն իր կարևոր համարժեքությունն է գտնում այնպիսի հասկացություններում, ինչպիսիք են՝ տարիքային խտրականությունը տարեց մարդկանց նկատմամբ, չափահասների կողմից կիրառվող խտրականությունը պատանիների և երեխաների նկատմամբ, մեծահասակների իշխանությունը և նորմերը կամ հայրիշխանությունը։

Հայեցակարգն առաջին անգամ նկարագրվել և ուսումնասիրվել է Չեստեր Մ. Փիրսի և Գեյլ Բ. Ալենի կողմից 1975 թվականին գրված հոդվածում։ Այն ժամանակին օգտագործվել է 1990-ականներին գրականության տեսության մեջ Փիթեր Հանթի կողմից՝ անդրադառնալով «կարդալ ինչպես երեխաները» արտահայտությանը։ 2000-ականների սկզբին այն Ջոն Ուոլի կողմից մշակվեց որպես ֆեմինիզմին համարժեք դրական տերմին, այնպիսին, ինչպիսին կիրառվում է օրինակ՝ «Մանկության ուսումնասիրություններ, հերմենևտիկա և աստվածաբանական էթիկա» աշխատությունում և լայնորեն «Էթիկան երեխաների լույսի ներքո» աշխատությունում։ Չայլդիզմի ՝ որպես բացասական երևույթի այլընտրանքային մեկնաբանություն կարելի է գտնել Էլիզաբեթ Յանգ-Բրյուլի վերջին աշխատությունում, որը հրատարակվել է հետմահու՝ «Չայլդիզմ. Երեխաների նկատմամբ նախապաշարմունքների դեմ պայքար» վերնագրով։

Չայլդիզմը դարձել է օրենքների, իրավունքների, պատմության, գրականության, հասարակությունների և շատ ավելին հասկանալու հիմնական տեսական ոսպնյակներից։ Իր դրական իմաստով այն Չայլդիզմի ինստիտուտի և Ռատգերսի համալսարանում, Ստավենգարի համալսարանում և Ռոսկիլդեի համալսարանում հիմնված միջազգային հետազոտական կազմակերպությունների ուշադրության կենտրոնում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքներ
Կատեգորիա:Հասարակական շարժումներ
Գլխի ջարդիչ

[մինի|Գլխի ջարդիչ, որը ցուցադրվում է [Գրանադա|Գրանադայի *Palacio de los Olvidados* թանգարանում (Իսպանիա)]]
**Գլխի ջարդիչ**, խոշտանգման հարմարանք և մահապատժի միջոց, որն առաջին անգամ օգտագործվել է վաղ Նոր շրջանում։

## Պատմություն
Վաղ Նոր շրջանում գոյություն են ունեցել գլխի ջարդիչի բազմաթիվ տարատեսակներ։

## Խոշտանգում
Մետաղական այս հարմարանքն ունեցել է շրջանակով գլխի կափույրին միացված սկավառակ, որը դրվել է զոհի ծնոտի տակ։ Երբ խոշտանգողը դանդաղ պտտել է բռնակը, կափույրի և սկավառակի միջև եղած տարածությունը փոքրացել է՝ ջարդելով գանգը, այդ թվում՝ ատամները, ստորին ծնոտը և դիմոսկրերը, ինչը, ի վերջո, առաջացրել է մահ: Նույնիսկ եթե խոշտանգողը կանգ առներ նախքան խոշտանգվողի մահանալը, դեմքի մկաններին ու կառուցվածքին կպատճառվեր անդառնալի վնաս: Զոհի գլուխը դանդաղորեն ջարդվում էր՝ սպանելով նրան, բայց ոչ վաղ, քան զոհի ծնոտը ջարդվելը և, հնարավոր է, աչքերը ակնակապիճներից դուրս ընկնելը։ 

Ցավն ուժեղացնելու համար խոշտանգումների վարպետը երբեմն զվարճացել է՝ փոքր մուրճով հարվածելով մետաղական կափույրին։

Խոշտանգման այս սարքի որոշ տարատեսակներ առջևի մասում ունեցել են հարմարանք, որը ֆիքսել է զոհի աչքերը։

## Մշակույթում
Ամերիկյան Megadeth թրեշ մետալ խմբի երգերից մեկը կոչվում է *Head Crusher* և նվիրված է խոշտանգման այս հարմարանքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մահապատժի միջոցներ
Էյմբլ Մանիրակիզա

**Էյմբլ Մանիրակիզա** (), Մեծ լճերի զարգացման և ձեռնարկությունների կենտրոնի հիմնադիր, գլխավոր գործադիր տնօրեն:

2015 թվականին, երբ Բուրունդիի նախագահը փորձել է անօրինական երրորդ ժամկետով վերընտրվել, Մանիրակիզան միացել է խաղաղ բողոքի ցույցերին։ Սակայն կառավարական ուժերը ճնշել են բողոքի ցույցերը, և նա ստիպված է եղել փախչել Բուրունդիից։ Քենիայում գտնվելու ընթացքում Մանիրակիզան կապ է հաստատել «Ատլաս» ցանցի հետ և ծանոթացել ազատ շուկայի լիբերտարիանական իդեալներին։ 2017 թվականին նա վերադարձել է Բուրունդի և հիմնադրել Մեծ լճերի զարգացման կենտրոնը (CDE Great Lakes), որը ազդեցություն է ունեցել երկրի օրենսդիր մարմնի վրա։ 2020 թվականին Մանիրակիզան արժանացել է Աֆրիկայի ազատության մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ
Լինդա Մաքդոնալդ

**Լինդա Մաքդոնալդ** (, ), կանադացի ակտիվիստ, որը պայքարում է ոչ պետական կտտանքների, մարդու իրավունքների խախտման և հանցագործության դեմ։

## Կարիերա
Ծնվել է Շառլոտթաունում։ Նա թոշակառու բուժքույր է, ով բնակվում է Կանադայի Նոր Շոտլանդիա քաղաքում։ «Անձինք ընդդեմ ոչ պետական խոշտանգումների» (Persons Against Non-State Torture) կազմակերպության համահիմնադիրն է, որը ինքնաֆինանսավորվող մարդու իրավունքների պաշտպանության արշավ է։ Մաքդոնալդն աշխատել է հիվանդանոցներում, հանրային առողջապահության ոլորտում և որպես տնային խնամքի համակարգող։ Նա ցանցերի պատասխանատու է, մանկավարժ, հետազոտող, հեղինակ և «Հանցագործությունների կանխարգելման և քրեական արդարադատության դաշինք» ՀԿ-ների, Կանադայի կանանց ազգային խորհրդի և ACUNS-ի անդամ։

Նա ստացել է բուժքույրական գործի բակալավրի աստիճան Վիկտորիա գլխավոր հիվանդանոցում, բուժքույրական գործի բակալավրի աստիճան Դալհաուզի համալսարանում և կրթության մագիստրոսի աստիճան Սուրբ Մարիամի համալսարանում՝ բոլորը Հալիֆաքսում։ 

Մաքդոնալդը մասնակցել է ֆեմինիստ Ռոբին Մորգանի WMC Live ռադիոհաղորդմանը։ Նա աշխատում է Ժաննա Սարսոնի հետ որպես մարդու իրավունքների պաշտպան՝ պաշտպանելով այն աղջիկներին և կանանց, ովքեր ենթարկվել են NST-ի:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Կանադացի հասարակական գործիչներ
Իրանի Կարմիր Առյուծի և Արևի ընկերություն

**Իրանի Կարմիր Առյուծի և Արևի ընկերությունը** () հիմնադրվել է 1922 թվականին և ընդունվել է Միջազգային Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի շարժման մեջ 1923 թվականին: Այնուամենայնիվ, որոշ աղբյուրներ հաղորդում են, որ խորհրդանիշը ներկայացվել է Ժնևում 1864 թվականին որպես Իրանի երկու մրցակիցների՝ համապատասխանաբար Օսմանյան կայսրության և Ռուսական կայսրության կողմից օգտագործվող Կարմիր Մահիկի և Կարմիր Խաչի հակազդեցության միջոց։

1980 թվականին, խորհրդանիշի (Իրանի պատմական Առյուծը և Արևը) վերջերս տապալված Փեհլևի դինաստիայի հետ կապի պատճառով, նորաստեղծ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը Կարմիր Առյուծը և Արևը փոխարինեց Իրանի Կարմիր Մահիկի Ընկերությամբ՝ ընդունելով մուսուլմանական մեծամասնություն ունեցող մյուս երկրների օգտագործվող խորհրդանիշը։ Չնայած Կարմիր Առյուծը և Արևը այժմ դուրս են եկել օգտագործումից, Իրանը անցյալում իրավունք է ունեցել այն վերստին ընդունել ցանկացած պահի։ Ժնևի կոնվենցիաները շարունակում են այն ճանաչել որպես պաշտոնական խորհրդանիշ, և այդ կարգավիճակը հաստատվել է 2005 թվականի III արձանագրությամբ, նույնիսկ այն դեպքում, երբ դրան ավելացվել է չեզոք Կարմիր բյուրեղը։
մինի|218x218փքս|Միջազգային Կարմիր Խաչ, Կարմիր Առյուծ, Արև և Կարմիր Մահիկի մեդալ. Փարիզի դրամահատարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարմիր խաչ
Կատեգորիա:1922 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ Իրանում
Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Ոչ առևտրային կազմակերպություններ
Հեթի Ջոնսթոն

**Հեթի Մարգարետ Ջոնսթոն** (, ), Bravehearts Inc.-ի հիմնադիրը։ Այն Ավստրալիայում երեխաների պաշտպանության բարելավման համար պայքարող կազմակերպություն է: Նա շարունակում է մնալ լոբբիստ, որը հաճախ լուսաբանում և խթանում է մանկապղծության դեմ պայքարը լրատվամիջոցներում, ընտանիքներում, դպրոցներում և ընդհանուր համայնքում։

Ջոնսթոնը հրատարակել է իր համոզմունքները մանրամասն նկարագրող գիրք՝ «Երեխայի լավագույն շահերից ելնելով»։

## Քաղաքականություն
Ջոնսթոնը 1996 թվականի դաշնային ընտրություններում Ֆադդենի համար Ավստրալիայի դեմոկրատների թեկնածուն է եղել, իսկ 2004 թվականին՝ Քվինսլենդի անկախ Սենատի թեկնածուն 2001 թվականի Քվինսլենդի նահանգային ընտրություններում Ջոնսթոնը Սփրինգվուդի ընտրատարածքում առաջադրվել է որպես անկախ թեկնածու։

Նա 2015 թվականի հոկտեմբերին առաջադրվել է Լոգան Սիթիի քաղաքապետի պաշտոնում, սակայն հրաժարվել է իր տարեց մորը խնամելու համար։ Ջոնսթոնը նաև անհաջողության է մատնվել որպես անկախ թեկնածու Մաքալիստերի տեղի համար 2017 թվականի Քվինսլենդի նահանգային ընտրություններում։

## Պատվոգրեր և մրցանակներ
Ջոնսթոնը 2014 թվականին պարգևատրվել է թագուհու ծննդյան պատվո շքանշանով և նշանակվել Ավստրալիայի շքանշանի (AM) անդամ՝ երեխաների բարեկեցությունն ու իրավունքները խթանող մի շարք կազմակերպությունների միջոցով համայնքին մատուցած ծառայության համար։ 2015 թվականին նրան անվանել են Քվինսլենդի տարվա ավստրալիացի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1958 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կին հասարակական գործիչներ
Ճապոնիայի քաղաքացիական ազատությունների միություն

''', ճապոնական ոչ առևտրային կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է 1947 թևականին: -ի անդամ Ռոջեր Նեշ Բոլդուինը կարևոր դեր է խաղացել դրա հիմնադրման գործում: Նպատակն է պաշտպանել մարդու իրավունքների միջազգայի չափանիշների, հիմնականում՝ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի վրա: Այն կապված է Իրավաբանների միջազգային հանհնաժողովի(ICJ) և Մարդու իրավունքների միազգային լիգայի (ILHR)հետ:

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* Books.google.com
Կարմիր ահաբեկչության նահատակների հուշահամալիր-թանգարան

Ադիս Աբեբայում գտնվող **Կարմիր ահաբեկչության նահատակների հուշահամալիր-թանգարան** հիմնադրվել է 2010 թվականին՝ Դերգերի կառավարության օրոք Կարմիր ահաբեկչության ժամանակ զոհվածների հիշատակին նվիրված: Թանգարանում ցուցադրված են խոշտանգումների գործիքներ, գանգեր և ոսկորներ, դագաղներ, արյունոտ հագուստ և զոհերի լուսանկարներ: Թանգարանի անվճար շրջագայությունների ժամանակ ուղեկցորդները նկարագրում են Կարմիր ահաբեկչության պատմությունը (սկսած Հայլե Սելասիեի 80-ամյակի տոնակատարությունից), Դերգերին հակառակ քաղաքացիների նկատմամբ ձեռնարկված գործողությունները, բանտարկյալների հետ վարվելակերպը և նրանց գաղտնի շփումը միմյանց հետ: Թանգարանում ներկայացված է նաև Կարմիր ահաբեկչության պատկերազզարդ պատմությունը:
Պատկեր:ET-Red_Terror_Martyr_Memorial_Museum,_Addis_Abeba_(3).JPG|Թանկարանում գտնվող առարկաներ:
Պատկեր:ET-Red_Terror_Martyr_Memorial_Museum,_Addis_Abeba_(1).JPG|Ցուցադրություն թանգարանում:
Պատկեր:ET-Red_Terror_Martyr_Memorial_Museum,_Addis_Abeba_(2).JPG|Թանգարանի մուտքը:


## Տես նաև
* Եթովպական կարմիր ահաբեկչություն

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Website
Աֆրիկյան երեխաների միջազգային կոնֆերանս

**Աֆրիկյան երեխաների միջազգային կոնֆերանսը** կամ **Աֆրիկյան երեխայի կոնֆերանսը** տեղի ունեցավ Ժնևում 1931 թվականի հունիսին։

Կազմակերպվելով «Փրկեք երեխաներին» միջազգային միության կողմից, այն հաջորդեց Ազգերի լիգայի կողմից 1924 թվականին Միության կողմից մշակված Երեխայի իրավունքների հռչակագրի ընդունմանը։ Այն կենտրոնացած էր Աֆրիկայում երեխաների վիճակի վրա, մասնավորապես՝ մանկական մահացության, մանկական աշխատանքի և կրթության ոլորտներում:

Կոնֆերանսը տեղի ունեցավ Ժնևում 1931 թվականի ամռանը՝ հունիսի 22-ից 25-ը։ Այն համարվում է շրջադարձային կետ Աֆրիկայում մանկության նկատմամբ արևմտյան վերաբերմունքի համար. «այս կոնֆերանսը վերակառուցեց Աֆրիկայում մանկության պատկերները միսիոներների, երեխաների բարեկեցության մարդասիրների և սոցիալական գիտնականների շրջանում»: Մասնակիցների թվում կային ընդամենը հինգ աֆրիկացիներ, չնայած նույնիսկ մասնակցության այս մակարդակը անսովոր էր այդ ժամանակ: Նրանցից մեկը Կիկույուի կենտրոնական ասոցիացիայի Ջոմո Քենյատան էր: Քենյատան ավելի ուշ գրեց համաժողովի մասին՝ թլպատման և կանանց սեռական օրգանների խեղման թեմայով, որը նա պաշտպանում էր որպես կիկույու ցեղի մշակութային սովորույթ.

«Այս համաժողովում մի քանի եվրոպացի պատվիրակներ պնդեցին, որ հասունացել է ժամանակը, երբ այս «բարբարոսական սովորույթը» պետք է վերացվի, և որ, ինչպես մյուս բոլոր «հեթանոսական» սովորույթները, այն պետք է անմիջապես վերացվի օրենքով»:

Մյուս աֆրիկացի ներկայացուցիչներ էին ուսուցիչ և գրող Գլեդիս Քեյսլի-Հեյֆորդը՝ գանացի քաղաքական գործիչ Ջ. Է. Քեյսլի Հեյֆորդի դուստրը, և նիգերիացի մանկավարժ Հենրի Քարը: Մեկ այլ սևամորթ ելույթ ունեցողը ամերիկացի ակտիվիստ Ջեյմս Վ. Ֆորդն էր՝ «Լիգա ընդդեմ իմպերիալիզմի» կազմակերպությունից, որը ելույթ ունեցավ՝ քննադատելով համաժողովը՝ պարզապես գաղութային կարգը պաշտպանելու համար:

Համաժողովի քարտուղարը գրող Էվելին Շարփն էր, որը գիրք գրեց այդ մասին՝ *[[The African Child]]* վերնագրով։ Մեկ այլ մասնակից էր միսիոներ Դորա Էրթին****:

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* *Proceedings of the International Conference on African Children, Geneva, June 22–23, 1931* (Save the Children, 1932)
* Evelyn Sharp, *The African Child: An Account of the International Conference on African Children, Geneva* (Longmans and Co. / Weardale Press, 1931) 
* Dominique Marshall, 'Children's Rights in Imperial Political Cultures: Missionary and Humanitarian Contributions to the Conference on the African Child of 1931', in  *The International Journal of Children's Rights*, Volume 12, Issue 3, pages 273 – 318 (2004).

Կատեգորիա:Աֆրիկա
Կատեգորիա:Երեխաների պաշտպանություն
Կատեգորիա:Երեխաներ
Կատեգորիա:Կոնֆերանսներ
Ջեյմս Օ’Բրայեն (դիվանագետ)

**Ջեյմս Օ’Բրայեն** (,), ամերիկացի փաստաբան և դիվանագետ, որն ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմում զբաղեցրել է ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով տեղակալի պաշտոնը։ 2022 թվականի ապրիլի 14-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 5-ը զբաղեցրել է ԱՄՆ Պետքարտուղարության Պատժամիջոցների համակարգման գրասենյակի ղեկավարի, իսկ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ից մինչև 2017 թվականի հունվարի 20-ը՝ ԱՄՆ նախագահի պատանդների հարցերով հատուկ բանագնացի պաշտոնները։

## Կրթություն
1978 թվականին Օ’Բրայենն ավարտել է Նեբրասկա նահանգի Օմահա քաղաքի Քրայթոնի նախապատրաստական դպրոցը։ Բակալավրի աստիճանն ստացել է Մաքալիսթեր քոլեջում, մագիստրոսի աստիճանը՝ Փիթսբուրգի համալսարանում, իսկ դոկտորական աստիճանը՝ Եյլի իրավունքի դպրոցում։

## Դիվանագիտական կարիերա
Ջեյմս Օ’Բրայենն ԱՄՆ Պետքարտուղարությանը միացել է 1989 թվականին՝ որպես փաստաբան և դիվանագիտական խորհրդական։ Ավելի ուշ, աշխատել է որպես Բալկանյան երկրների հարցերով ԱՄՆ նախագահի հատուկ բանագնաց, Պետքարտուղարության Քաղաքականության մշակման գրասենյակի փոխտնօրեն, ինչպես նաև պետքարտուղար Մադլեն Օլբրայթի և ՄԱԿ-ում ԱՄՆ մշտական ներկայացուցչի ավագ խորհրդական։ Օ’Բրայենը մասնակցել է նաև Բոսնիա և Հերցեգովինայի, Խորվաթիայի և Սերբիայի միջև կնքված խաղաղության՝ Դեյթոնի պայմանագրի ստորագրման աշխատանքներին։

2015 թվականի օգոստոսի 28-ից մինչև 2017 թվականի հունվարի 20-ը, նախագահ Բարաք Օբամայի վարչակազմում, Օ’Բրայենն աշխատել է որպես նախագահի՝ պատանդների հարցերով հատուկ բանագնաց՝ այդ պաշտոնում լինելով առաջինը։ Պաշտոնը թողնելուց հետո՝ նա դարձել է Albright Stonebridge Group-ի համահիմնադիր և տնօրեն։

### Ջո Բայդենի վարչակազմ
#### Պատժամիջոցների համակարգման գրասենյակ
2021 թվականի հոկտեմբերին Ջո Բայդենը Ջեյմս Օ’Բրայենի թեկնածությունն առաջադրեց ԱՄՆ Պետքարտուղարության Պատժամիջոցների համակարգման գրասենյակի ղեկավարի պաշտոնում։ Վերջինս դեսպանի աստիճանին համարժեք պաշտոն էր։ 2022 թվականի հունվարի 12-ին Սենատի Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում կայացավ նրա թեկնածության վերաբերյալ լսումները։ Արդեն 2022 թվականի մարտի 8-ին հանձնաժողովը հավանություն տվեց այդ պաշտոնում Օ’Բրայենի թեկնածությանը։ 2022 թվականի ապրիլի 6-ին ԱՄՆ Սենատը 71-26 հարաբերակցությամբ հաստատեց նրա թեկնածությունը։ 2022 թվականի ապրիլի 14-ին Ջեյմս Օ’Բրայենն անցավ պարտականությունների կատարմանը։ 

#### Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով փոխպետքարտուղար
2023 թվականի մայիսի 19-ին նախագահ Ջո Բայդենը Ջեյմս Օ’Բրայենի թեկնածությունն առաջադրեց ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով տեղակալի պաշտոնում։ 2023 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Սենատը 67-31 հարաբերակցությամբ հաստատեց նրա թեկնածությունը։ Ջեյմս Օ’Բրայենը ԱՄՆ փոխպետքարտուղարի պաշտոնն զբաղեցրեց մինչև 2025 թվականի հունվարի 20-ը, երբ Դոնալդ Թրամփն ստանձնեց նախագահի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Իռեն Դիատա

**Իռեն Դիատա** ( ), մարդու իրավունքների իրավաբան և քաղաքական գործիչ՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում: Որպես հաշմանդամություն ունեցող կին՝ Էսամբոն 2019 թվականին դարձավ ԿՀԴ-ում հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով առաջին նախարարը: 2021 թվականին Լուկոնդեի կառավարությունում նա պահպանեց իր պաշտոնը՝ դառնալով Սոցիալական հարցերի նախարարին կից լիազոր նախարար՝ պատասխանատու հաշմանդամ և այլ խոցելի անձանց հարցերով:

## Կենսագրություն
Իռեն Էսամբոն երկար տարիներ իրավաբան է աշխատել Կինշասայում՝ մասնագիտանալով սեռական բռնության գործերով, հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց իրավունքներով և պատերազմի զոհերի պաշտպանությամբ: Նա գլխավորել է «Արդարադատության և ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 1325-րդ բանաձևի ուսումնասիրության կենտրոնը» (Centre d'Études sur la Justice et la Résolution 1325, CJR), որի նպատակը անվտանգության ոլորտի բարեփոխումն էր՝ համաձայն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 1325 բանաձևի։ 2013 թվականին Էսամբոն նշանակվել է որպես փաստաբան Միջազգային քրեական դատարանում:

2019 թվականի օգոստոսին Էսամբոն ներգրավվել է Իլունգայի կառավարությունում՝ ստանձնելով Սոցիալական հարցերի նախարարի մոտ լիազոր նախարարի նոր պաշտոնը՝ պատասխանատու հաշմանդամություն ունեցող և այլ խոցելի անձանց հարցերով:

2020 թվականին նա աշխատել է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում հաշմանդամների իրավունքների մասին օրենքի մշակման վրա:

Նոր կառավարության կազմի շուրջ մի քանի ամիս տևած բանակցություններից հետո 2021 թվականի ապրիլի 12-ին հայտարարվեց Լուկոնդեի կառավարությունը, որտեղ Էսամբոն շարունակեց պաշտոնավարել որպես հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով լիազոր նախարար:

## Ծանոթագրություններ
Օմար Բենջելուն

**Օմար Բենջելուն** (), եղել է մարոկկացի լրագրող, ինժեներ, իրավաբան և արհմիութենական ակտիվիստ:

## Կենսագրություն
Օմար Բենջելունը ծնվել է 1936 թվականին Այն Բնի Մաթհարում՝ Մարոկկոյի ամենահարուստ ընտանիքներից մեկում։ Սովորել է ֆրանսիական դպրոցում և հետագայում իրավագիտություն՝ Ֆրանսիայում։ Ավարտելով հեռահաղորդակցության և իրավագիտության ուսումը Փարիզում՝ վերադարձել է Մարոկկո և աշխատել Կասաբլանկայում՝ որպես հեռահաղորդակցության տարածաշրջանային տնօրեն:1959 թվականին, Իստիկլալ կուսակցությունը լքելուց հետո մի խումբ անդամների հետ միասին, Բենջելունը դարձել է նորաստեղծ սոցիալիստական կուսակցության՝ Ժողովրդական ուժերի սոցիալիստական միության գլխավոր քարտուղար և նրա *«Al Muharrir»* թերթի խմբագիրը, նա եղել է նաև կուսակցության հիմնադիր անդամներից։

1963 թվականին Բենջելունը Հասան II-ի իշխանության ժամանակ դատապարտվել է մահապատժի, սակայն հետագայում ներվել է։ 1966 և 1973 թվականներին կրկին ձերբակալվել է և ենթարկվել խոշտանգումների։

1975 թվականի դեկտեմբերի 18-ին նրան դանակահարել կամ դաժանորեն ծեծել են մինչև մահ՝ Կասաբլանկայում՝ իր տան դիմաց։ Կասկածվում է, որ սպանությունը կազմակերպվել է Շաբիբա Իսլամիա իսլամական ծայրահեղական խմբավորման կողմից։ Սպանությունից հետո խմբավորման հիմնադիր Աբդելքրիմ Մոթիին ստիպված էր փախչել Մարոկկոյից:

## References

Կատեգորիա:Մարոկկոյի քաղաքական գործիչներ
Էմիլ Գոդլևսկի (կրտսեր)

**Էմիլ Գոդլևսկի Կրտսեր** (), լեհ բժիշկ, սաղմնաբանության և կենսաբանության պրոֆեսոր։ Ուսուցիչ։ Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակտիվ անդամ։ Կրակովի, Լյուբլինի, Վիլնյուսի, Գրոդնոյի և Չեստոխովայի բժշկական ընկերությունների պատվավոր անդամ, Գիտությունների պապական ակադեմիայի անդամ (1935 թվականից), Լեհաստանի Կոպեռնիկոսի անվան բնագետների ընկերության պատվավոր անդամ։ Յագելոնյան համալսարանի (1929 թվականից) և Լվովի համալսարանի պատվավոր դոկտոր։ Զակոպանեի պատվավոր քաղաքացի։

### Կենսագրություն
Էմիլ Գոդլևսկին ծնվել է բուսաբանի և ագրոքիմիկոս Էմիլ Գոդլևսկու (ավագի) ընտանիքում։ Նա ֆիզիկոս և ռադիոքիմիկոս Տադեուշ Գոդլևսկու եղբայրն էր։

Սովորել է բժշկություն և փիլիսոփայություն Յագելոնյան համալսարանում։ Կրթությունը շարունակել է Մյունխենի, Կլուժ-Նապոկայի և Նեապոլի համալսարաններում։

Վերադառնալով Լեհաստան՝ դասավանդել է Կրակովի համալսարանում, 1906 թվականից եղել է պրոֆեսոր։ 1917–1919 և 1931–1932 թվականներին եղել է բժշկական ֆակուլտետի դեկան։

Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Բժշկական ծառայության կապիտանի կոչմամբ աշխատել է Կրակովի ռազմական հոսպիտալում։ Պատերազմի ընթացքում կազմակերպել է պատվաստումների արշավ աղիքային դիզենտերիայի, խոլերայի, ծաղիկի և տիֆի դեմ։ Զակոպանեում հիմնադրել է մանկական տուբերկուլյոզի ապաստարան, այնտեղ կառուցել է համաճարակաբանության հիվանդանոց և պայքարել է տրախոմե հիվանդության դեմ։ Այդ գործունեության համար նրան շնորհվել է Զակոպանե քաղաքի պատվավոր քաղաքացու կոչում։

1918 թվականից եղել է Լեհական գիտությունների ակադեմիայի և Վարշավայի գիտական ընկերության իսկական անդամ։ 

Ընտրվել է Սեյմի պատգամավոր Ազգային-դեմոկրատական կուսակցությունից։ 

1922–1927 թվականներին եղել է Լեհաստանի սենատոր։

Գերմանացիների կողմից Կրակովի օկուպացիայից հետո Էմիլ Գոդլևսկին բանտարկվել է, սակայն ազատ արձակվելուց հետո շարունակել է գիտական աշխատանքը։

Նրա գիտական աշխատանքները վերաբերում էին փորձարարական սաղմաբանականին և բջիջների զարգացման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։

Պարգևատրվել է «Վերածնման շքանշանի կոմանդորի» աստղով (1921 թ.) և «Ոսկե Վաստակի» խաչով (1936 թ.)։
մինի|250փքս|Պատվավոր կոչման շքանշաններ
Էմիլ Գոդլևսկին մահացել է 1944 թվականի ապրիլի 25-ին Կրակովում և թաղված է քաղաքի Ռակովիցի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

### Հղումներ
* Emil Godlewski

 
Կատեգորիա:Լեհ գիտնականներ
Կատեգորիա:Լեհ բժիշկներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի գիտական կազմակերպություններ
Օլգա Բոգրունովա

**Օլգա Սերգեևնա Բոգրունովա** (, ), ռուս մարզիկ, բոդիբիլդեր, մարզիչ: Ռյազանի շրջանի բոդիբիլդինգի ֆեդերացիայի նախագահ: Մոսկվայի բացարձակ չեմպիոն, Ռուսաստանի բացարձակ չեմպիոն, Եվրոպայի բացարձակ չեմպիոն *physique* կատեգորիայում: Ռուսաստանի սպորտի բոդիբիլդինգի վարպետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Նովոսիբիրսկում։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ մնացել է ապրելու և աշխատելու։ Առաջին անգամ մասնակցել է առաջնություններին։

Բոգրունովան մանկուց հետաքրքրված էր սպորտով, սիրել և զբաղվել է մարմնամարզությամբ, լողով: 1997 թվականին 14 տարեկանում ծանոթացել է բոդիբիլդինգի հետ։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2008 թվականից, մասնակցել է տարբեր մրցույթների, զբաղեցրել է բազմաթիվ մրցանակային տեղեր և տարբեր տարիներին դարձել բոդիբիլդինգի չեմպիոն: Ավարտել է Նովոսիբիրսկի պետական տեխնիկական համալսարանը «Սոցիալական հոգեբանություն» մասնագիտությամբ, ինչպես նաև Նովոսիբիրսկի պետական մանկավարժական համալսարանը «Ֆիզիկական կուլտուրայի մարզիչ-ուսուցիչ» մասնագիտությամբ: Վերջերս աշխատում է մարզիչ, որը լքել է բոդիբիլդինգը։ 2024 թվականի փետրվարի 29-ի գիշերը, լինելով ոչ սթափ վիճակում, վառել է ծխախոտ, որից հետո ստացել է մարմնի մի քանի մասերի բազմաթիվ այրվածքներ, հայտնում են մի շարք լրատվամիջոցներ։

Հաղորդվում է նաև, որ մարզուհին գտնվում է Սկլիֆոսովսկու գիտահետազոտական ինստիտուտի այրվածքային վերակենդանացման բաժանմունքում ՝ ծանր վիճակում, Մոսկվայում։

## Կոչումներ և մրցանակներ
### Կոչումներ

* Բոդիբիլդինգի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ

### Ձեռքբերումներ
*  2010 — Ռուսաստանի Գավաթ (Ռուսաստանի Բոդիբիլդինգի և Ֆիթնեսի Ֆեդերացիա, ՌԲՖՖ)։
*  2012 — Ռուսաստանի Բաց առաջնություն։ Բացարձակ չեմպիոնուհի։
*  2013 — Ռուսաստանի Բաց առաջնություն։ Բացարձակ չեմպիոնուհի։
*  2013 — Ռուսաստանի Բաց առաջնություն (ՌԲՖՖ)։ Բացարձակ չեմպիոնուհի։
*  2014 — Եվրոպայի առաջնություն ֆիթնեսի և բոդիֆիթնեսի մեջ (IFBB)։
*  2015 — Ռուսաստանի Բաց Գավաթ (ՌԲՖՖ)։ Բացարձակ չեմպիոնուհի։
*  2016 — Ռուսաստանի Բաց Գավաթ (ՌԲՖՖ)։ Բացարձակ չեմպիոնուհի։
*  2016 — Եվրոպայի առաջնություն ֆիթնեսի և բոդիֆիթնեսի մեջ (IFBB)։
*  2017 — Կանանց աշխարհի առաջնություն և տղամարդկանց ֆիթնեսի առաջնություն (IFBB)։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Օլգա Սերգեևնա Բոգրունովա
* Օլգա Բոգրունովա
* Օլգա Բոգրունովա

 
Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Իրինա Զինովևա

**Իրինա Իգորևնա Զինովևա** (), ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 1-ին:

Պատանեկան մակարդակում 2007 թվականին Մոսկվայի մարզի հավաքականի կազմում դարձել Է Ռուսաստանի 16 տարեկանների առաջնության հաղթող, հեթ-տրիկ է գրանցել «ՅՈՒՖՈ» հավաքականի դեմ եզրափակիչ խաղում (4:0) և ճանաչվել մրցույթի լավագույն խաղացող։

Հանդես է եկել Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականում, 6 գոլ է խփել Եվրոպայի առաջնության ընտրական մրցաշարերում։ Մեծահասակների մակարդակում սկսել է խաղալ 2009 թվականին «ՈւՈՐ-Զվեզդա» ակումբում (Զվենիգորոդ): Ռուսաստանի բարձրագույն լիգայում իր նորամուտը նշել է 2009 թվականի մայիսի 14-ին «Լադա» ակումբի դեմ խաղում ՝ 53-րդ րոպեին փոխարինելով Նատալյա Պլոսկոնենկոյին։ Ընդհանուր առմամբ, 2009 թվականին նա 7 հանդիպում է անցկացրել բարձրագույն խմբում, բոլորում դուրս է եկել փոխարինման:

2010 թվականին տեղափոխվել է «Զորկի», որի հետ հաղթանակ է տարել առաջին դիվիզիոնում։ Սակայն ակումբի բարձրագույն դիվիզիոն դուրս գալուց հետո խաղացել է միայն ակումբի կրկնօրինակ կազմում և մինի-ֆուտբոլային թիմում։ 2010-ականների կեսերին խաղացել է մինի-ֆուտբոլ «Սնեժանա-Կոտելնիկի» ակումբում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Soccerway
* Իրինա Զինովևա
Հերա Բյորկ

**Հերա Բյորկ Թոուրհալսդոտիր ** ( ), իսլանդացի երգչուհի։ Նա ներկայացրել է Իսլանդիան Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում՝ «Je ne sais quoi» երգով, որտեղ եզրափակչում զբաղեցրել է 19-րդ տեղը։ 2013 թվականին նա հանդես է եկել Վինյա դել Մարի միջազգային երգի փառատոնում «Because You Can» երգով և արժանացել է «Լավագույն երգ» մրցանակին։

Նա մասնակցեց 2024 թվականի «Söngvakeppnin» մրցույթին՝ Իսլանդիայի ազգային նախընտրական փուլին Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթի համար, ներկայացնելով «Við förum hærra» («Scared of Heights») երգը։ Նա անցավ եզրափակիչ փուլ և հաղթեց երգի անգլերեն տարբերակով, որով էլ երկրորդ անգամ ներկայացրեց Իսլանդիան Եվրատեսիլում։ Այնուամենայնիվ, 2024 թվականի մայիսի 7-ին կայացած առաջին կիսաեզրափակչում նա չկարողացավ անցնել եզրափակիչ փուլ։ Նա զբաղեցրեց վերջին՝ 15-րդ տեղը՝ հավաքելով ընդամենը 3 միավոր։

## Սկավառակագրություն
* 2000 — *Ilmur af Jólum*
* 2006 — *Hera Björk*
* 2010 — *Je ne sais quoi*
* 2013 — *Ilmur af Jólum II*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Իսլանդացի երգիչներ
I Got Love

«**I Got Love**», ռուսական հիփ-հոփ դուետ Miyagi & Էնդշպիլ ռուս ռեփեր Ռեմ Դիգայի մասնակցությամբ, որը թողարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Hajime Records լեյբլում։ Տեսահոլովակը եղել է ռուսական YouTube-ի ամենահայտնի երաժշտական տեսահոլովակը՝ ունենալով ավելի քան 1 միլիարդ դիտում:

## Հաջողություն
Երգը բարձր հորիզոնականներ է զբաղեցրել Yandex Music-ի, VK music-ի, Apple Music-ի, Shazam-ի, MTS Music-ի, Wink Music-ի հիթ-շքերթներում: Այն մեծ հաջողություններ է գրանցել արտերկրում: Կրկներգի համար Miyagi-ից պահանջվել է ընդամենը 10 րոպե. «Դա մեզ համար սովորական արագություն է։ Սա արվեստ է։ Հենց այսպես էլ պետք է աշխատել` հաճույքի և ոչ թե սթրեսի համար»։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Երգի երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է 2017 թվականի հունիսի 2-ին։ Տեսահոլովակի բյուջեն կազմել է 800 հազար ռուբլի։ Բայց ի սկզբանե հիփ-հոփ դուետը չի ցանկացել նկարահանել երգը։ Տեսահոլովակը նկարահանել նրանց համոզել է ղազախ Այսուլթան Սեիտովը «Եթե Այսը չհաղթահարեր այս ամենը, սա տեղի չէր ունենա։ Երբ նկարահանումների օրը եկավ, մենք ապշած էինք, թե որքան հիանալի էր նա։ Նա իրեն զգում էր ինչպես ձուկ, ինչպես շնաձուկ նկարահանման հրապարակում»,- ասել է Էնդշպիլը իր հարցազրույցում:

2019 թվականին երաժշտական տեսահոլովակը ռեկորդ է սահմանել ռուսական YouTube-ում՝ հավաքելով 300 միլիոն դիտում: 2020 թվականին ռուսական Little Big խմբի «Skibidi» երգը տեղադրել է  «I got Love» ռուսական YouTube-ում, սակայն 2021 թվականին «I got Love»-ը կրկին դարձել է առաջատար:

2024 թվականի դեկտեմբերի 27-ին երգի տեսահոլովակը YouTube-ում հատել է 1 միլիարդ դիտումների սահմանը՝ դառնալով առաջին ռուսական և ռուսալեզու երաժշտական տեսահոլովակը վիդեոհոսթինգում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 երգեր
Կատեգորիա:2016 սինգլներ
Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր
Դիակի մատներ սունկ

**Դիակի մատներ սունկ** (), գարշահոտ սունկ, տեսքով նման մեռած մարդու մատների։ Կոսմոպոլիտ սապրոֆիտ տեսակ է։ Առանձնանում է իր երկարավուն, ուղղաձիգ, գավազանաձև կամ ժապավենաձև ստրոմաներով, որոնք դուրս են գալիս հողից՝ հիշեցնելով մարդու մատներ։

### Տաքսոնոմիա
() ցեղը ներառում է մոտավորապես 100 տեսակ։ () տեսակային հավելվածը նշանակում է «շատաձև»։ Ինչպես անունն է հուշում, այն ունի տարբերակվող, բայց հաճախ գավազանաձև պտղաման (ստրոմա), որը հիշեցնում է այրված փայտ։ 

### Նկարագրություն
() սունկը չունի հստակ գլխարկ և նման է գետնից դուրս ցցված սև ընձյուղների, որոնք իրականում նման են մարդու ձեռքի: Պտղամարմինը գլանաձև կամ մականաձև է, վերևում տափակեցված: Միջին տրամագիծը 1-3 սմ է: Մակերեսը հիմնականում կոպիտ է:

Գարնանը, երբ սունկը նոր է հայտնվում, այն ծլում է բաց մոխրագույն կամ մուգ մոխրագույն գույնի 3-6 «մատներից» բաղկացած խմբերով՝ վերևում բաց «եղունգով»: Ձմռանը սունկը սկսում է հասունանալ, որի արդյունքում յուրաքանչյուր մատը հասնում է մոտ 10 սանտիմետր բարձրության և դառնում է մուգ շագանակագույն կամ կապտագույն: 
Հոտը նույնպես փոխվում է զարգացման ողջ ընթացքում: Երիտասարդ «դիակի մատները» ընդհանրապես հոտ չունեն, իսկ հասուն սնկերը փտած հոտ են արձակում: 

Սարսափելի տեսքից անկախ, սունկը թունավոր չէ, բայց ուտելի էլ չէ՝ իր կոշտ միջուկի և անհամ համի պատճառով: 
Այն ունի օգտկար հատկանիշ՝ փտող փայտը քայքայելով՝ այն սննդարար նյութեր է արտանետում հողի մեջ՝ օգնելով այլ բուսական աշխարհի աճին։

Սնկաբանները այս սնկերը գործնականում անվանում են «անմահ», քանի որ մեռնող ծառից հոգնելուց հետո որոշ ժամանակ անց դրանք հեշտությամբ անցնում են մեկ այլ ծառի: Նրանից  ազատվելը այդքան էլ հեշտ չէ։ Սնկի վերևի մասը կտրելը չի երաշխավորում, որ այն կրկին չի աճի: 
մինի|250փքս|Դիակի մատներ գետնի տակից

### Աճ և զարգացում
Այս տարօրինակ սունկը, որը հաճախ անվանում են «Դիակի մատներ», կարելի է հանդիպել գարնանից մինչև ուշ աշուն, քանի որ այն շատ դանդաղ է զարգանում: Երիտասարդ տարիքում այն գունատ և կապտավուն է, հաճախ՝ սպիտակավուն ծայրով: Դրա գունատ արտաքին ծածկը «անսեռ» սպորներն են՝ կոնիդիաները, որոնք ի հայտ են գալիս դրա զարգացման վաղ փուլում: Սակայն ամռանը սունկը սկսում է սևանալ, իսկ ամռան վերջին կամ աշնանը այն ամբողջովին սև և չոր է դառնում: Այս փոխակերպման գործընթացի կեսից ինչ-որ տեղ  իսկապես նման են գետնից դուրս ցցված տարօրինակ «մեռած մարդու մատների»:

### Էկոլոգիա
Սնկերը աճելով փտող տերևաթափ կոճղերի և գերանների վրա, սովորաբար ծառի հիմքում կամ շատ մոտ, հաճախ վախ են առաջացնում դիտողների մոտ։ Իրականում, գետնի մեջ միշտ կան թաղված փայտի մնացորդներ, որոնց վրա սնկերը հանդիպում է խմբերով առաջացնելով  փայտի դանդաղ փտում:

Բազմաթիվ առանձին «մատների» տեսքով հայտնի սնկերը երբեմն կարող են միաձուլվել։ 

### Բաշխվածություն և բազմանում
Այս սնկերը աշխարհագրական առումով տարածված է բոլոր վեց բնակեցված մայրցամաքներում։ Այն հաճախ հանդիպում է անտառային և արոտավայրային շրջաններում՝ սովորաբար աճելով պակասած կամ վնասված ծառի կոճղերի հիմքից և փտող փայտի վրա։ Բացի այդ, այն կարող է վարակել նաև այլ օրգանական նյութեր, օրինակ՝ փայտալուծ տերևաթիթեղներ, թփերի կոթեր և խոտաբույսերի հաստատվող կոճղեր։
մինի|250փքս|Սնկի լայնական կտրվածքը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սնկաբանություն
Կատեգորիա:Սնկերի տիպեր
Կատեգորիա:Սնկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուտելի սնկեր