Կանանց թլպատում

**Կանանց թլպատում**, ամ **կանանց սեռական օրգանների խեղում (FGM)**, կամ **կանացի սեռական օրգանների խեղում**, կանանց արտաքին սեռական օրգանների ծիսական մասնակի կամ ամբողջական հեռացումն է  առանց բժշկական անհրաժեշտության։ Այս պրակտիկան հանդիպում է Աֆրիկայի, Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի որոշ երկրներում, ինչպես նաև այն երկրների արտասահմանյան համայնքներում, որտեղ FGM-ը տարածված է։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի տվյալներով՝ 2016 թվականի դրությամբ առնվազն 200,000,000 ողջ կանայք աշխարհի 30 երկրներում՝ Ինդոնեզիայում, Իրաքում, Եմենում և աֆրիկյան 27 երկրներում, ներառյալ Եգիպտոսը, ենթարկվել են ՖԳՄ-ի մեկ կամ մի քանի տեսակների։ 2018 թվականի դրությամբ, կանանց սեռական օրգանների խեղման պրակտիկան գրանցվել է Ռուսաստանի մի քանի շրջաններում։ 

Այս վիրահատությունները հիմնականում կատարվում են մանուկ և 15 տարեկան երիտասարդ աղջիկների շրջանում։ Երկրների կեսում, որտեղ առկա են ազգային տվյալներ, աղջիկների մեծ մասը թլպատվում է մինչև հինգ տարեկանը։ Ընթացակարգերը տարբեր են՝ կախված երկրից կամ էթնիկական խմբից։ Դրանք ներառում են կլիտորային գլխարկի և գլխիկի հեռացում, ներքին շրթունքների հեռացում, ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին շրթունքների հեռացում, ինչպես նաև վուլվայի փակումը։ Այս վերջին պրոցեդուրայով, որը հայտնի է որպես ինֆիբուլացիա, մեզի և դաշտանային հեղուկի համար փոքր անցք բաց է թողնվում, իսկ հեշտոցը բացվում է սեռական հարաբերության, իսկ ավելի ուշ՝ ծննդաբերության համար։

Այս պրակտիկան հիմնված է գենդերային անհավասարության, կանացի սեքսուալությունը  վերահսկելու փորձերի,  մաքրության, համեստության և գեղեցկության մասին պատկերացումների վրա։ Այն սովորաբար նախաձեռնում և իրականացնում են կանայք, ովքեր դա համարում են պատվի աղբյուր և վախենում են, որ եթե իրենց դուստրերն ու թոռնուհիները չթլպատվեն դա կհանգեցնի աղջիկների սոցիալական մեկուսացմանը։Առողջության վրա անբարենպաստ ազդեցությունները կախված են ընթացակարգի տեսակից։ Դրանք կարող են ներառել կրկնվող վարակներ, միզելու դժվարություն և դաշտանային հոսք, քրոնիկ ցավ, կիստաների զարգացում, անպտղություն, ծննդաբերության ընթացքում առաջացած բարդություններ և մահացու արյունահոսություն։ Միևնույն ժամանակ, առողջությանը նպաստող հայտնի օգուտներ չկան այս երևույթի հետ կապված։

 1970-ականներից սկսած միջազգային ջանքեր են գործադրվել՝ համոզելու պրակտիկանտներին հրաժարվել ՖԳՍ-ից, և այն օրենքից դուրս կամ սահմանափակված է եղել այն երկրներում, որտեղ դա տեղի է ունենում, թեև օրենքները հաճախ վատ են կիրառվում։ 2010 թվականից ՄԱԿ-ը կոչ է արել առողջապահական ծառայություններ մատուցողներին դադարեցնել ընթացակարգի բոլոր ձևերը, ներառյալ հետծննդյան ռեֆիբուլյացիան և կլիտորային գլխարկի խորհրդանշական «կտրումը»։ Այս գործելաոճի հակադրությունն ինքնին առանց քննադատության չի եղել, հատկապես մարդաբանների շրջանում, ովքեր բարդ հարցեր են բարձրացրել մշակութային հարաբերականության և մարդու իրավունքների համընդհանուրության վերաբերյալ։

## Տերմինաբանություն
Համաշխարհային բժշկական և մարդու իրավունքների համայնքներում սկսած 1980–ականներից «կանանց թլպատում» տերմինը գործնականում չի օգտագործվում և փոխարինվում է «կանանց սեռական օրգանների խեղումով» (FGM), և «վնաս կանանց սեռական օրգաններին» (անգլ.՝ իգական սեռական օրգանների կտրում՝ FGC)։ Միջազգային բժշկական հանրության կողմից «կանանց թլպատում» տերմինը մերժելու պատճառն այն է, որ այդ անվանումը կեղծ անալոգիա է ենթադրում արական թլպատման հետ՝ նախաբազուկի հեռացում: Իրականում միջամտության մասշտաբները, ինչպես նաև առողջության և կյանքի համար բացասական հետևանքները կանանց սեռական օրգանների վնասման դեպքում շատ ավելի մեծ են։ Անատոմիական տեսանկյունից կլիտորիդէկտոմիան նման է առնանդամի մեծ մասի անդամահատմանը, իսկ ինֆիբուլյացիան՝ առնանդամի, հարակից փափուկ հյուսվածքների և ողնաշարի հյուսվածքի բեկորների ամբողջական անդամահատմանը։

Անգլերենում 1929 թվականին Քենիայի միսիոներական խորհուրդը սկսեց այն անվանել «կանանց սեռական անդամահատում»՝ հետևելով Շոտլանդիայի եկեղեցու միսիոներ Մարիոն Սքոթ Սթիվենսոնի օրինակին:. Այս պրակտիկայի մասին հիշատակումները հատկապես որպես «սեռական օրգանների խեղում»  ավելի ու ավելի տարածված դարձան 1970-ականներին։ 1975թ.-ին ամերիկացի մարդաբան Ռոուզ Օլդֆիլդ Հեյսը ամերիկյան էթնոլոգի հոդվածի վերնագրում օգտագործեց «կանանց սեռական օրգանների խեղում» տերմինը, իսկ չորս տարի անց Ֆրեն Հոսքենն այն անվանեց անդամահատում իր ազդեցիկ The Hosken Report: Genital-ում հոդվածի մեջ, որը կոչվում էր ամերիկացի էթալոգներ։ Կանանց և երեխաների առողջության վրա ազդող ավանդական պրակտիկաների միջաֆրիկյան կոմիտեն սկսեց այն անվանել կանանց սեռական օրգանների խեղում 1990 թվականին, իսկ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) հետևեց օրինակին 1991 թվականին։ Անգլերենի այլ տերմիններ, ներառյալ կանանց սեռական օրգանների կտրումը (FGC) և կանանց սեռական օրգանների խեղումը/կտրումը (FGM/C), նախընտրելի են նրանց կողմից, ովքեր աշխատում են պրակտիկ բժիշկների հետ:

### Լոկալ տերմիններ
Այն երկրներում, որտեղ FGM-ը տարածված է, պրակտիկայի շատ տարբերակներ արտացոլվում են տասնյակ տերմիններով՝ հաճախ ակնարկելով մաքրման մասին: Բամբարա լեզվով, որով խոսում են հիմնականում Մալիում, այն հայտնի է որպես («ձեռքեր լվանալ»), իսկ արևելյան Նիգերիայի իգբո լեզվում՝ Կաղապար։ («լ սեփական մարմնի վացում»)։  Մաքրման ընդհանուր արաբերեն տերմինն ունի t-h-r արմատը, որն օգտագործվում է տղամարդկանց և կանանց թլպատման համար (tahur և tahara): Այն արաբերենում հայտնի է նաև խաֆհ և խիֆահ անուններով։ Համայնքները կարող են վերաբերել սեռական օրգանների խեղմանը որպես «փարավոնական»՝ ինֆիբուլյացիայի համար և «սուննի» թլպատում մնացած ամեն ինչի համար։ Սուննա նշանակում է «ճանապարհ» արաբերենով և հղում կատարելով Մուհամմեդի ավանդույթին, թեև իսլամում ոչ մի ընթացակարգ չի պահանջվում: «Infibulation» տերմինը լատիներենից նշանակում է ամրացում։ Հաղորդվում է, որ հին հռոմեացիները սեղմակներ էին դնում ստրուկների նախաբազուկին կամ շուրթերին, որպեսզի կանխեն սեռական հարաբերությունը։ Կանանց վիրաբուժական ինֆիբուլյացիան Սուդանում հայտնի դարձավ որպես փարավոնական թլպատում, իսկ Եգիպտոսում՝ սուդանական թլպատում։  Սոմալիում այն ​​հայտնի է պարզապես որպես «կարել»։

## Մեթոդներ

Գործընթացները սովորաբար կատարում է ավանդական թլպատման մասնագետը՝ թլփատողը՝ աղջիկների տներում, անզգայացումով կամ առանց։ Թլպատողը սովորաբար տարեց կին է, բայց այն համայնքներում, որտեղ տղամարդ վարսավիրը ստանձնել է առողջապահական խնամքի մատակարարի դերը,  նաև իրականացնում է ՖԳՄ։ Երբ խոսքը վերաբերում է ավանդական թլփատներին, ապա, հավանաբար, կօգտագործվեն ոչ ստերիլ սարքեր, ներառյալ դանակներ, ածելիներ, մկրատներ, ապակիներ, սրած քարեր և եղունգներ։ Ըստ ուգանդացի բուժքրոջ, որը մեջբերվել է 2007 թվականին The Lancet- ում, թլփատողը միաժամանակ մեկ դանակ է օգտագործել 30 աղջկա վրա։ Մի քանի երկրներում պրակտիկան ներառում է բուժաշխատողներ. Եգիպտոսում կանանց սեռական օրգանների խեղման 77 տոկոսը, իսկ Ինդոնեզիայում ավելի քան 50 տոկոսը կատարվել է բուժաշխատողների կողմից 2008 և 2016 թվականների դրությամբ։

## Դասակարգում
1997թ.-ին ԱՀԿ-ն, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը և ՄԱԲՀ-ն հրապարակեցին համատեղ հայտարարություն, որը սահմանում էր կանանց սեռական օրգանների խեղումը որպես «բոլոր ընթացակարգերը, որոնք ներառում են կանանց արտաքին սեռական օրգանների մասնակի կամ ամբողջական հեռացում կամ կանացի սեռական օրգանների այլ վնասվածքներ մշակութային կամ այլ ոչ բուժական պատճառներով»։ Ընթացակարգերը տարբեր են՝ կախված էթնիկ պատկանելությունից և անհատ պրակտիկայով զբաղվող մասնագետներից։ 1998թ.-ին Նիգերում անցկացված հարցման ժամանակ կանայք պատասխանել են ավելի քան 50 տարբեր արտահայտություններով, երբ հարցրել են, թե ինչ է արվել նրանց հետ: Թարգմանության հետ կապված խնդիրներին ավելանում են կանանց շփոթմունքը, թե ինչ տեսակի ՖԳՄ են նրանք ենթարկվել, և նույնիսկ վիրահատություն կատարվել է արդյոք նրանց վրա թե ոչ: Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հարցման պատասխաններն անվստահելի են։ 2003 թվականին Գանայում անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ 1995 թվականին հարցվածների չորս տոկոսն ասել է, որ չի ենթարկվել ՖԳՄի, իսկ 2000 թվականին նրանք ասել են, որ ենթարկվել են, մինչդեռ 11 տոկոսն ասել է ճիշտ հակառակը: 2005թ.-ին Տանզանիայում 66 տոկոսը հայտնել է FGM-ի մասին, սակայն բժշկական հետազոտությունը ցույց է տվել, որ 73 տոկոսը ենթարկվել է այդ պրակտիկայի: 2006թ.-ին Սուդանում ինֆիբուլացված կանանց և աղջիկների զգալի տոկոսը հայտնել է ավելի քիչ ծանր փորձառության մասին:

### Տեսակներ
ՄԱԿ-ի ստանդարտ հարցաթերթիկները կանանց հարցնում են, թե արդյոք նրանք կամ նրանց դուստրերը ենթարկվել են հետևյալ գործողություններին. մուտքագրեք չսահմանված/վստահ չեմ/չգիտեմ։ Ամենատարածված պրոցեդուրաները պատկանում են «կտրում, մասնակի հեռացում» կատեգորիային և ներառում են կլիտորային գլխիկի ամբողջական կամ մասնակի հեռացում։
 Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը մշակել է ավելի մանրամասն տիպաբանություն 1997 թվականին. I–II տիպերը տարբերվում են հեռացված հյուսվածքի քանակով, III տիպը համարժեք է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի «կարերի» կատեգորիային, իսկ IV տիպը նկարագրում է տարբեր պրոցեդուրաներ՝ ներառյալ խորհրդանշական կտրվածքները։
#### Տիպ I
I տիպը « կլիտորային գեղձի մասնակի կամ ամբողջական հեռացումն է (կլիտորիսի արտաքին և տեսանելի հատվածը, որը կանանց սեռական օրգանների զգայուն մասն է) կամ նախաբազուկը/ կլիտորային գլխարկը (մաշկի ծալքերը, որոնք շրջապատում են կլիտորային գլխիկը) »։ Ia տիպը  ներառում է միայն կլիտորային գլխարկի հեռացում, որն իր հերթին հազվադեպ է կատարվում առանձին։   Առավել տարածված պրոցեդուրան Ib տիպն է ( կլիտորիդեկտոմիա ), որտեղ կլիտորային գլխիկի և կլիտորային գլխարկի ամբողջական կամ մասնակի հեռացումը տեղի է ունենում միաժամանակ։. «Թլփատողը» բթամատով և ցուցամատով հետ է քաշում կլիտորիսի գլուխը և կտրում այն։

#### Տիպ II
II տիպ (կտրում) - ներկայացնում է փոքր շրթունքների ամբողջական կամ մասնակի հեռացում կլիտորային գլխիկի և մեծ շրթունքների հեռացմամբ կամ առանց դրա։

:* ենթատեսակ IIa - միայն փոքր շրթունքների հեռացում
:* ենթատեսակ IIb - փոքր շրթունքների և կլիտորիսի գլխի հեռացում
:* ենթատեսակ IIc - մեծ շրթունքների, փոքր շրթունքների և կլիտորիսի շրթունքների հեռացում։

Ֆրանսերենում «excision» տերմինը կարող է վերաբերել խեղման ցանկացած ձևի։

#### Տիպ III
* III տիպ - ինֆիբուլյացիա («Փարավոնական թլպատում») - վիրահատություններ, որոնց ժամանակ կտրվում են կամ փոքր շուրթերը (ենթատեսակ IIIa) կամ մեծ շուրթերը (ենթատեսակ IIIb), ապա վերքի մակերեսները փակվում են (կարելով կամ կապելով ոտքերը), փակվում է կլիտորիս, միզածորանի բացվածքը և մուտք դեպի հեշտոց։ Թողնում են միայն մի փոքր անցք։

#### Տիպ IV
* Տիպ IV - այս խումբը համատեղում է մնացած ընթացակարգերը։

Ենթադրվում է, որ կանանց սեռական օրգանների խեղման դեպքերի 90%-ը ներառում է կլիտորիդէկտոմիա կամ շրթունքների հեռացում, իսկ մոտ 10%-ը՝ ինֆիբուլացիա։

## Բարդություններ
Ավանդական թլպատիչները (սովորաբար կատարվում են կանանց կողմից) ընթացակարգն իրականացնելու համար օգտագործում են տարբեր գործիքներ, այդ թվում՝ ածելիներ և դանակներ, և հիմնականում անզգայացում չեն օգտագործում։ Ենթադրվում է, որ ամբողջ աշխարհում նման բոլոր վիրահատությունների միայն 18%-ն է իրականացվում բուժաշխատողների կողմից՝ օգտագործելով վիրաբուժական մկրատ և անզգայացում։

Իգական թլպատումը, հատկապես հակասանիտարական պայմաններում, բազմաթիվ բացասական հետևանքներ է ունենում կանանց համար, այդ թվում՝ միզելու դժվարություն, սեռական տրակտի վարակներ և ծննդաբերության ընթացքում առաջացած բարդություններ։

## Տարածվածություն
### Աշխարհագրորեն
Կանանց թլպատումը կիրառվում է ավելի քան 30 երկրներում, հիմնականում՝ Մերձավոր Արևելքի և Աֆրիկայի շատ երկրներում։ Ասիայում կանանց թլպատումն ավանդական է Ֆիլիպինների, Մալայզիայի, Պակիստանի և Ինդոնեզիայի որոշ համայնքներում։ Նաև երբեմն կիրառվում է Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, Եմենում, Օմանում և Բահրեյնում։ Իրաքում «Իսլամական պետություն» խմբավորումը 2014 թվականի հուլիսին ֆեթվա է հրապարակել, որով պարտավորեցնում է իրենց վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում 49 տարեկանից ցածր բոլոր աղջիկներին և կանանց թլպատվել։ Ներկայումս Դաղստանի տեղական կրոնական մամուլում ակտիվորեն իրականացվում է կանանց թլպատման «օգուտների» քարոզչությունը։

#### Կանանց թլպատումը Եգիպտոսում
Եգիպտոսում կանանց թլպատումն անօրինական է 2008 թվականից, սակայն շարունակում է տարածված մնալ։ Եգիպտոսը կանանց թլպատման ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկն ունի ամբողջ աշխարհում։ 50 տարեկանից ցածր կանանց ավելի քան 90%-ը ենթարկվել է դրան։ Սովորաբար այս վիրահատությունը կատարվում է 9-ից 13 տարեկան աղջիկների մոտ։ Եգիպտոսում նման վիրահատությունների ավելի քան 70%-ը կատարվում է որակավորված բժիշկների կողմից։ 2013 թվականին երկրի պատմության մեջ առաջին անգամ թլպատման հետևանքով 13-ամյա Սուհեր ալ Բատայի մահից հետո դատարանի առաջ են կանգնել վիրահատությունը կատարած բժիշկը և աղջկա հայրը։

#### Կանանց թլպատումը Եթովպիայում
Եթովպիան երկրորդ տեղն է զբաղեցնում Աֆրիկայում՝ Եգիպտոսից հետո՝ թլպատման ենթարկված կանանց թվով։ Եթովպիայում կանանց թլպատումն իրականացվում է ինչպես մուսուլմանների, այնպես էլ քրիստոնյաների և հրեաների կողմից։ Ըստ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի 2005 թվականի տվյալների՝ 15-ից 49 տարեկան եթովպացի կանանց շրջանում թլպատվել է 74,3%-ը՝ 2000 թվականի 79,9%-ի համեմատ։ Համաձայն այլ տվյալների (NCTPE/EGLDAM հետազոտություն), 2007 թվականին Եթովպիայում թլպատված կանանց տոկոսն արդեն ընդամենը 57% էր։

#### Կանանց թլպատումը Ռուսաստանում
Դաղստանի որոշ լեռնային շրջաններում կանանց թլպատում են։ Ըստ հետազոտող Ս.Սիրազուդինովայի՝ 2010-ականների սկզբին կանանց թլպատման ավանդույթը տարածված էր Դաղստանի բարձր լեռնային շրջաններում ավար և անդո-ցեզ ժողովուրդների որոշ ներկայացուցիչների մոտ։ « Իրավական նախաձեռնություն Ռուսաստանի համար » կազմակերպության զեկույցից ստացված տեղեկատվության համաձայն (էջ 42-43), այդ պրակտիկաները գոյություն ունեն և վերարտադրվում են Բոտլիխսկիում, Ցունտինսկում (ներառյալ Բեժտինսկի հատվածը ), Ցումադինսկին և Տլյարատինսկին և այլ տարածքներում, ինչպես նաև հարթավայրի վերաբնակեցված գյուղերում։ Ըստ Ս. Սիրազուդինովայի, Ռուսաստանի այլ շրջաններում կանանց թլպատում գրեթե երբեք չի լինում՝ միայն Ինգուշեթիայում և Չեչնիայում փոքր փակ խմբերում, որպես առանձին դեպքեր։ Ինգուշեթիայի մայրաքաղաք Մագասում 2020 թվականին բժշկական հաստատությունում կանանց թլպատման գինը կազմել է 2 հազար ռուբլի՝ 30 դոլարից պակաս։ 

2018 թվականին Meduza-ն գրել էր, որ Մոսկվայում կա կլինիկա, որն առաջարկում է «կանանց թլպատում» մինչև 12 տարեկան աղջիկների համար՝ կրոնական նկատառումներով։

Թլպատումը կատարվում է 5-ից 12 տարեկանում։Լինում են դեպքեր, երբ թլպատում են անում չափահաս կանանց։ 2020 թվականին 36-ամյա Լինան ասաց, որ համաձայնել է թլպատվել Ինգուշեթիայի բնակչի հետ ոչ պաշտոնական ամուսնության մեջ մտնելուց հետո։ Կարերը սովորաբար չեն կիրառվում։ Օգտագործվում են կտրվածքներ, բայց երբեմն հեռացնում են կլիտորը և փոքր շուրթերը։ Ըստ Ս.Սիրազուդինովայի, տեղական իշխանությունները որևէ կերպ չեն արձագանքում այս դեպքերին։ 2016 թվականին հրապարակված զեկույցի համաձայն՝ թլպատումը երբեմն կատարվում է հիվանդանոցում, բայց ավելի հաճախ՝ տանը (և բժշկական կրթություն չունեցող անձանց կողմից)։ Պրակտիկան աջակցում և հեռարձակվում է հիմնականում հենց իրենց՝ կանանց կողմից։

Ռուսաստանում կանանց թլպատման համար քրեական պատասխանատվությունն առանձին սահմանված չէ, սակայն այս ընթացակարգը կարող է հետապնդվել Քրեական օրենսգրքի այլ հոդվածներով։ Ռուսաստանում հայտնի է միայն մեկ դեպք (ըստ «Կոմսոմոլսկայա պրավդայի ») կնոջ թլպատում կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու դեպքի։ Մագասում 2019 թվականի հունիսի 22-ին բժշկական կլինիկայում թլպատվել է 9-ամյա աղջիկ, որին այնտեղ էր տարել աղջկա հոր երկրորդ կինը։ Փաստի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ՝ թլպատումը կատարած բուժքրոջ արարքը որակվել է որպես առողջությանը թեթև վնաս պատճառել։2020 թվականի մայիսի դրությամբ բուժքրոջ նկատմամբ ոչ մի դատավճիռ չի կայացվել, և նրա մոտ շարունակում էին հերթագրվել թլպատման համար  նույն կլինիկայում, որտեղ նա թլպատել է տուժողին։

### Տարիք
ВՏարբեր երկրներում կանանց թլպատումը կատարվում է տարբեր տարիքում։ Եմենում կանանց թլպատումն արգելված է օրենքով և կրոնով, սակայն Հոդեյդա և Հադրամաուտ քաղաքներում կան առանձին դեպքեր, երբ աղջիկները թլպատվում են ծնվելուց հետո առաջին երկու շաբաթվա ընթացքում, մինչդեռ Սոմալիում, Եգիպտոսում, Չադում և Կենտրոնական Աֆրիկայում։ Հանրապետություն, աղջիկների 80%-ը թլպատվում է 5-ից 14 տարեկան հասակում։ Քենիայում կիսի ժողովրդի աղջիկներին թլպատում են մոտ 10 տարեկանում, իսկ կամբա ազգի մոտ  տասնվեց տարեկան աղջիկներին են թլպատում։

## Պատճառներ
Այն հասարակություններում, որտեղ կիրառվում է կանանց թլպատումը, կարծում են, որ այն նվազեցնում է կնոջ սեռական ցանկությունը և այդպիսով պահպանում է կուսությունը մինչև ամուսնությունը և կանխում անառակությունը։ Իրոք, կանանց թլպատումը հաճախ հանգեցնում է կնոջ համար ցավոտ սեռական հարաբերությունների և դրանից հաճույքի բացակայության, ինչը ստիպում է կանանց համաձայնվել սեռական հարաբերությունների միայն սոցիալական նորմերին համապատասխան՝ օրինական ամուսնու հետ։

Կա նաև այն համոզմունքը, որ կլիտորը չափից դուրս կմեծանա, եթե չթլփատվի։ Որոշ հազվագյուտ դեպքերում կանանց շրջանում կա նաև այն համոզմունքը, որ կանանց թլպատումը մեծացնում է տղամարդկանց սեռական հաճույքն ու առատությունը։ Նույնիսկ ավելի հազվադեպ դեպքերում, ենթադրվում է, որ կանանց թլպատումը հեշտացնում է ծննդաբերությունը՝ բարելավելով կանանց թլպատման ցավը հանդուրժելու կարողությունը։

Սովորաբար կա նաև այն համոզմունքը, որ կանանց թլպատումը աջակցվում կամ սահմանվում է կրոնի կողմից, կամ որ այն հեշտացնում է սեռական սահմանափակման կրոնական ակնկալիքներին համապատասխանելը, ինչպես նաև այն գաղափարը, որ դա կարևոր մշակութային ավանդույթ է, որը չպետք է կասկածի տակ դրվի կամ դադարեցվի, հատկապես՝ համայնքից դուրս գտնվող մարդկանց կողմից։ Կանանց թլպատում կատարելուց հրաժարվելը հաճախ հանգեցնում է ահաբեկման, համայնքի կարևոր իրադարձություններից և աջակցող ցանցերից դուրս մնալուն և տարբեր տեսակի խտրականության։

## Պատմություն
Ինկերի կայսրությունում կլիտորի վիրահատություններ են կատարվել ։ Ինկերի մայրաքաղաք Կուսկոյում կար Ամարուկանչայի տաճար ( 15-16 -րդ դարերում, հետագայում՝ 16-րդ դարի վերջին երրորդում, այնտեղ էին գտնվում ճիզվիտները ), որի նպատակը, ըստ իտալացի քահանայի, 17-րդ դարի ճիզվիտ Խուան Անելլո Օլիվան « *կուռքի պաշտամունք էր [[Վիշապ (գերբնական էակ)|վիշապի]] տեսքով՝ օձ, որը խժռում է [[Կարիճներ|կարիճը]]* »։ Այս վայրի հետ է կապված  ինկերի հավատալիքներից մեկ հետաքրքիր մանրամասնություն, որը ներկայացնում է նույն հեղինակը. « *Վիշապը [[Աստված|Արարչի]] կենսական ուժն էր և ինչպես [[Կաթոլիկություն|կաթոլիկները]] հարգում են Սուրբ [[Մարիամ Աստվածածին|Կույս Մարիամի]] Աստվածության իգական ձևը, նույն կերպ [[Կարիճներ|կարիճի]] անոթն ու խայթոցը (ինկերի մեջ)խորհրդանշում էին կանացի կլիտորը՝ դրանում հարգելով տղամարդկային սկզբունքը կնոջ մեջ* »։ Ուստի ինկերի մոտ աղջիկների կլիտորիսը թլպատելու ծես են ունեցել։ Կաթոլիկ քահանաները դա համարում էին բարբարոսություն։

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի առաջին կեսին ԱՄՆ-ում կիրառվել է կլիտորիդէկտոմիա և կլիտորային գլխարկի հեռացում՝ որպես կանանց ձեռնաշարժության «բուժման» մեթոդներ։

## Քննարկում և իրավական կարգավիճակ
**''Ումար Իբն Աբդուլ Ազիզի** (717-720) օրոք գիտնականները միակարծիք էին, որ կլիտորին հասցված վնասվածքի համար պետք է փոխհատուցում է տրվի ( դիյա ), քանի որ դա զրկում է կնոջը սեռական հարաբերությունը վայելելու և այն իրականացնելու հնարավորությունը,–* պատմում է Աբդուր Ռազզաքը «Ալ Մուսաննաֆում» կուսության ինսադում։

Բազմաթիվ իսլամական աստվածաբաններ [[Ֆաթվա|ֆեթվա]] են արձակել՝ կանանց թլպատումը որպես մեղք ճանաչելով։ Աստվածաբան [[Յուսուֆ Աբդուլլահ ալ-Կարդավի]]ն նշել է, որ այս պրակտիկան պարտադիր չէ իսլամ դավանողների համար։

1997 թվականից ի վեր [[Եգիպտոս|Եգիպտոսում]] արգելված է կանանց թլպատումը, բացառությամբ «բժշկական անհրաժեշտության» դեպքերի։ Որոշ բժիշկներ շարունակում են վիրահատություններ կատարել՝ օգտագործելով այս միջոցը։

2007 թվականի ապրիլի 5-ին [[Էրիթրեա|Էրիթրեայի]] կառավարությունն արգելեց կանանց թլպատումը։ 2012 թվականի նոյեմբերի 28-ին [[Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեա|ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան]] ընդունել է կանանց թլպատումն արգելող բանաձև։

== Դիտեք նաև ==
* [[Բռնություն կանանց նկատմամբ]]
* [[պատվի սպանություն]] 
* [[Ինտերսեքս]]

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* 
* 
* 
* 
* 
* 

*'Գրքեր և գրքային պարբերությունններ**

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**Ամսագրային հոդվածներ**

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**ՄԱԿ–ի հայտարարություններ'''

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Նշումներ


## Հղումներ

* 
* Практика нанесения увечий женским гениталиям
* Общая рекомендация № 14 Комитета по ликвидации дискриминации в отношении женщин, 1990

Կատեգորիա:Ասիայի կանանց դեմ բռնություններ
Կատեգորիա:Բռնություն կանանց նկատմամբ
Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներն Աֆրիկայում
Կատեգորիա:Սեռական կարգադրությունները կրոնում
Կատեգորիա:Սեռով պայմանավորված բռնություն
Կատեգորիա:Սեքսիզմ
Կատեգորիա:Քենիա