Միխայիլ Չուբինսկի

**Միխայիլ Պավլովիչ Չուբինսկի** (), ուկրաինացի իրավաբան և հրապարակախոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1871 թվականի նոյեմբերի 7-ին (19) Կիևում՝ տոհմիկ ազնվական ընտանիքում։ Նրա հայրը հայտնի ազգագրագետ Պավել Պլատոնովիչ Չուբինսկին էր, Ուկրաինայի ժամանակակից օրհներգի խոսքերի հեղինակը։

Նախնական կրթությունը ստացել է տանը։ Այնուհետև սովորել է Կիևի պրոգիմնազիայում և Կիևի 2-րդ գիմնազիայում; 1889 թվականին ավարտել է Պավել Գալագանի քոլեջը։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Սուրբ Վլադիմիրի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում։ Ուսման ընթացքում նրան շնորհվել է Ն. Հ. Բունգեի անվան համալսարանական կրթաթոշակ «Զեմստվոյի ինստիտուտների մասին» էսսեի համար և պատվավոր գրախոսական՝ «Սուրբ Սինոդի կազմակերպումն ու գործունեությունը կայսր Պետրոս I-ի օրոք» էսսեի համար։

1893 թվականին ավարտել է համալսարանը 1-ին աստիճանի դիպլոմով և մնացել համալսարանում՝ նախապատրաստվելու քրեական իրավունքի ամբիոնում պրոֆեսորի պաշտոնին. սովորել է պրոֆեսոր Լ. Ս. Բելոգրից-Կոտլյարևսկու ղեկավարությամբ։ Արդեն 24 տարեկանում նա իր գիտական մենթորին է ներկայացրել «Քրեական իրավունքի հակադարձ գործողություն» աշխատությունը, որը երաշխավորվել է տպագրության և տպագրվել 1896 թվականին։

1896 թվականին նա սկսեց ծառայել Կիևի արդարադատության դատարանում՝ աշխատել է Կիևի քննչական բաժնում և Կիևի շրջանային դատարանում։

## Գիտական գործունեություն
1897 թվականին նա հանձնեց բանավոր քննություն քրեական իրավունքի մագիստրոսի աստիճանի համար և երկու փորձնական դասախոսություններ կարդալուց հետո ստացավ դոցենտի կոչում և սկսեց կարդալ համալսարանում կամընտրական դասընթաց` «Քրեական իրավունքի ոլորտում նոր դոկտրինների և ընթացակարգի մասին»։ Այդ ժամանակ նա աշխատել է նաև Կիևի քննչական բաժնում և Կիևի շրջանային դատարանում։

1898 թվականի ապրիլին երկու տարով գործուղվել է արտերկիր. դասախոսությունների է հաճախել Վիեննայի, Գրացի, Բկերլինի, Լայպցիգի և այլ համալսարաններում, սովորել Լամաշի և Լիստի մոտ։ 1899 թվականի գարնանը նա ընդհատեց իր գործուղումը և դոցենցի կոչումով ընդունվեց Յարոսլավլ Դեմիդովի իրավաբանական լիցեյի քրեական իրավունքի ամբիոն։ Նույն թվականի ամռանը վերսկսել է գործուղումը, սովորել Բեռլինում, Բրյուսելում և Փարիզում։ Արդյունքը եղավ «Հանցավոր գործունեության շարժառիթը և դրա նշանակությունը քրեական իրավունքում» մագիստրոսական թեզը։ 1900 թվականին Մոսկվայի համալսարանում ատենախոսության հրապարակային պաշտպանությունից հետո նրան շնորհվել է քրեական իրավունքի մագիստրոսի կոչում, իսկ 1901 թվականի հունվարի 1-ից նա եղել է Դեմիդովի իրավաբանական լիցեյի քրեական իրավունքի ամբիոնի ուղղիչ պրոֆեսոր։ 1901/1902 ուսումնական տարին կրկին անցկացրել է արտասահմանյան գործուղման մեջ. սովորել է Բեռլինի և Փարիզի գրադարաններում, «գործի» կազմմանը ծանոթացել Գերմանիայի և Ֆրանսիայի պատժիչ հիմնարկներում, ուսումնասիրել է քրեական իրավունքի դասավանդման առանձնահատկությունները Ֆրանսիայի, Իտալիայի և Շվեյցարիայի համալսարաններում։

1902 թվականի գարնանը նա վերադարձավ Յարոսլավլ բայց նույն թվականի հունիսին տեղափոխվեց Խարկովի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ 1905 թվականի հունվարին պաշտպանել է ատենախոսություն «Էսսեներ քրեական քաղաքականության մասին. քրեական քաղաքականության հայեցակարգը, պատմությունը և հիմնական խնդիրները որպես քրեական իրավունքի գիտության բաղկացուցիչ տարր» թեմայով։ Այս աշխատության մեջ նա ընդգծել է քրեական իրավունքի մարդաբանական դպրոցի և նրա հիմնադիր Կ. Լոմբրոզոյի դերը քրեական տեսության ձևավորման և զարգացման գործում։ Այս աշխատանքի համար նրան շնորհվել է քրեական իրավունքի դոկտորի աստիճան, 1905 թվականի հուլիսին հաստատվել է Խարկովի համալսարանի պրոֆեսոր։

1906 թվականի ապրիլին նշանակվել է Դեմիդովի իրավաբանական ճեմարանի տնօրեն։ Միաժամանակ, 1906 թվականի հոկտեմբերից, եղել է Պետերբուրգի համալսարանի դոցենտ։ 1909 թվականի սեպտեմբերից եղել է իրավագիտության շարքային պրոֆեսոր Ալեքսանդրովսկու ճեմարանում։ Միաժամանակ 1910 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1911 թվականի սեպտեմբերը եղել է Ալեքսանդրովսկայայի ռազմական իրավունքի ակադեմիայի արտահաստիքային պրոֆեսոր։

1916 թվականի ապրիլից եղել է սովորական պրոֆեսոր Յուրիեւի համալսարանի քրեական իրավունքի ամբիոնում։ 1917 թվականի օգոստոսից մինչև 1918 թվականի փետրվարը եղել է Ռազմական իրավունքի ակադեմիայի շարքային պրոֆեսոր։

Նա նաև աշխատել է Նևայի արդարադատության դատարանում։ Մասնակցել է Քրեական գործիչների միջազգային միության ռուսական խմբի համագումարին, Բուդապեշտի 2-րդ միջազգային բանտային կոնգրեսին, 1909 թվականին Մոսկվայում՝ քրեական հեղինակությունների համագումարին։

Գիտական աշխատանքի հիմնական արդյունքը դարձավ 1904 թվականին հրատարակված «Էսսեներ քրեական իրավունքի պատմության մասին» աշխատությունը, որից հետո Չուբինսկուն շնորհվեց Քրեական իրավունքի դոկտորի աստիճան։

Միխայիլ Չուբինսկու գիտական գործունեությունը գնահատվեց նաև արտասահմանում, ուստի 1902 թվականին նրա «Պրոֆեսոր Էմիլ Ուոլբերգի աշխատանքը և նրա նշանակությունը քրեական իրավունքի գիտության մեջ» աշխատությունը տպագրվեց գերմաներեն թարգմանությամբ։

## Հասարակական գործունեություն և քաղաքական հայացքներ
Քաղաքական հայացքներով նա չափավոր լիբերալ էր։

Նա դարձել է սահմանադրական դեմոկրատների կուսակցության կազմակերպիչներից մեկը, 1905-1906 թվականներին եղել է նրա Խարկովի բյուրոյի նախագահը։ 1906 թվականին կուսակցության երկրորդ համագումարում ընտրվել է նրա Կենտկոմի անդամ։ Միխայիլ Չուբինսկին եղել է մի քանի կրթական ընկերությունների անդամ, իսկ Խարկովի գրագիտության տարածման ընկերությունում՝ խորհրդի նախագահը։ Որպես հրապարակախոս հանդես է եկել հանրային և հատուկ ամսագրերում, մասնավորապես՝ «Օրենքի տեղեկագրում» և «Արդարադատության նախարարության տեղեկագրում»։
1906 թվականի սկզբից Խարկովի համալսարանի պատգամավոր էր Պետերբուրգում համալսարանական բարեփոխումներին նվիրված ժողովներում։

1917 թվականի մայիսին Ժամանակավոր կառավարության կողմից նշանակվել է քրեական վճռաբեկ վարչության սենատոր։ Նա հրապարակային դասախոսություններ է կարդացել Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում՝ Մոսկվայում, Վորոնեժում, Խարկովում, 1916 թվականին կարդաց «Համաշխարհային ողբերգությունը (պատերազմ, մշակույթ և իրավունք)» թեմայով դասախոսություններ։

## Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ
Ըստ Դենիկինի՝ որպես չափավոր լիբերալ և իրավական տեսաբան՝ Չուբինսկին չընդունեց հեղափոխությունը՝ իր ողջ կամայականությամբ և իրավական նիհիլիզմով։ Երբ հեթմանը Սկորոպադսկի փորձ արեց միավորել Ուկրաինայի պահպանողական ուժերը, Չուբինսկին աջակցեց նրան և 1918 թվականի ապրիլից հուլիսը ծառայեց որպես դատական գործերի նախարար հեթմանի կառավարությունում, հուլիսից՝ սենատոր և քրեական դատարանի նախագահ։ Սկորոպադսկու անկումից հետո Չուբինսկին, մերժելով ծայրահեղ ազգայնականությունը և ձախակողմյանությունը, գնաց Դոն, որն այդ ժամանակ զբաղեցնում էր Կամավորական բանակը։ Դենիկինի հուշերի համաձայն Չուբինսկին աջակցում է կադետների «Ազգային կենտրոնին»։ Սպիտակների նկատմամբ «Ազգային կենտրոնի» վերաբերմունքը հակասական էր. ողջունելով Ռուսաստանը` որպես օրենքի և կարգի միասնական ուժ վերականգնելու նրանց ցանկությունը, նրա ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ Չուբինսկին, միևնույն ժամանակ քննադատեցին նրանց գործունեության որոշ ասպեկտներ, օրինակ. միայն ռուսերենով պարտադիր կրթության ներդրումը։ Այնուհետև Չուբինսկին ապրել է Ղրիմում, որտեղ համագործակցել է Ռուսաստանի հարավի կառավարության` Վրանգելի հետ և փորձել է երկխոսություն հաստատել ուկրաինացի ինքնավարների և Վրանգելի միջև։

## Արտագաղթ
1920 թվականի մարտի վերջին տարհանվել է Բելգրադ։ Միխայիլ Չուբինսկին արտագաղթի տարիներին ապրել է սերբերի, խորվաթների, սլովենների թագավորությունում (1929 թվականից՝ Հարավսլավիա), պրոֆեսոր էր Բելգրադում և Սուբոտիցայում։

1920 թվականին Բելգրադի իրավաբանների միության հիմնադիր ժողովի նախագահն էր։ 1920 թվականից Սերբերի, խորվաթների և սլովենների թագավորության (Հարավսլավիա) արդարադատության նախարարությանն առընթեր օրենսդրական հարցերի մշտական խորհրդի անդամ է։ Աշխատել է սերբերի, խորվաթների և Սլովենիայի թագավորությունում քրեական նոր օրենսգրքի և քրեական դատավարության նախագծերի վրա։ Բելգրադում ստեղծել է անկուսակցական միավորում, որը 1922 թվականին վերածվել է Ռուսաստանի ազգային կոմիտեի տեղական բաժանմունքի։ 1921 թվականից Բելգրադի (Հարավսլավիա) ռուսական ակադեմիական խմբի անդամ։ Նա գլխավորել է Ազգային շրջանակը՝ «կանգնելով 1921 թվականի Ազգային Կոնգրեսի հարթակում»։

1924 թվականին Ֆրանսիայի Մեծ օթյակի ռուսական փարիզյան «Աստրեա» թիվ 500 օթյակում սկսել հարել մասոնականությանը։ Այնուհետեւ դարձել է փարիզյան «Հերմես» թիվ 558 օթյակի հիմնադիր անդամ։ 1926 թվականին դարձել է ռուսական մասոնական շրջանակի` (1927 թվականից՝ օթյակների) «Մաքսիմ Կովալևսկի» հիմնադիրն ու նախագահը։ Նա նշանավոր դեր է խաղացել Հարավսլավիայի մասոնականության մեջ, Բելգրադի մի շարք օթյակների անդամ էր։ Հարավսլավիայի Մեծ օթյակի (Հարավսլավիայի օթյակի քույրերի միություն) մեծ հռետորի օգնական էր (1-ին տեղակալ) 1930-1934 թվականներին, նրա հռետորը՝ 1934-1937 թվականներին։ Նա համագործակցել է սերբական մի շարք հատուկ հրատարակությունների, այդ թվում՝ «Летопис Матице српске», ամսագրի, ինչպես նաև «Русскaя мысль»-ի հետ։ «Ռուսական գործեր» թերթի խմբագրական խորհրդի անդամ էր, 1926-1927 թվականներին՝ «Պրիզիվ» ամսագրի խմբագրական խորհրդի, ապա՝ «Ռոսիա» թերթի անդամ։

Սուբոտիցայի ռուս իրավաբանների միության պատվավոր անդամ էր։ Նա ղեկավարել է Հարավսլավիայում ռուսական էմիգրացիայի առաջադեմ և դեմոկրատական ուժերի ասոցիացիայի Վոյվոդինայի բաժինը Սուբոտիցայում։ Բելգրադում մասնակցել է Քրեագիտության ինստիտուտի և թանգարանի ստեղծմանը։

Որդին՝ Արսենի Միխայլովիչ Չուբինսկին, (13.12.1895, Կիև - 5.2.1962, ԱՄՆ) եղել է նաև իրավաբան, Բելգրադի համալսարանի իրավագիտության դոկտոր, հոր հետ մասոնական օթյակների անդամ է եղել, ապա տեղափոխվել ԱՄՆ։

## Պարգևներ
* Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի և 3-րդ աստիճանի շքանշան
* Հոբելյանական նշան՝ ի հիշատակ Ալեքսանդր ճեմարանի հարյուրամյակի
* Ռոմանովների դինաստիայի գահակալության 300-ամյակի հուշամեդալ

## Աշխատություններ
* Очерки уголовной политики: понятие, история и основные проблемы уголовной политики как составного элемента науки уголовного права / Сост. и вступ. статья B. C. Овчинского, А. В. Федорова. — М.: ИНФРА-М, 2008. — 435 с.
* Обратное действие уголовного закона. — 1896.
* Мотив преступной деятельности и его значение в уголовном праве. — Ярославль: Тип. Э. Г. Фальк, 1900. — 351 с.
* Профессор Эмиль Вальберг и его значение в области уголовного права. — 1902.
* Наука уголовного права и её составные элементы // Журнал Министерства юстиции. — Кн. 7. — 1902. — С. 97.
* О значении уголовно-политического элемента в науке уголовного права // Журнал Министерства юстиции. — Кн. 3. — 1905.
* Курс уголовной политики / М. П. Чубинский. — Ярославль: Тип. Губ. правл., 1909. — 442 с.
* Научни и практични коментар Кривичног законика. — 1930.
* Научни и практични коментар Законика о судском кривичном поступку. — 1933.

## Գրականություն
* Чубинский, Михаил Павлович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки. — М.: Янус-К; Московские учебники и картолитография, 2006. — С. 223. — 300 с. — 2000 экз. — ISBN 5—8037—0164—5.
* Серков А. И.Русское масонство. 1731—2000 гг. Энциклопедический словарь. — М.: Российская политическая энциклопедия, 2001.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Խարկովի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Քրեական իրավունքի մասնագետներ