open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գեորգ Գրաֆ

**Գեորգ Գրաֆ** (, ), գերմանացի ականավոր արևելագետ, աստվածաբան։

## Կենսագրություն
Գեորգ Գրաֆը ծնվել է 1875 թվականի մարտի 15-ին Գերմանիայի Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու քաղաքի մերձակայքում գտնվող Մունցինգեն գյուղում։ Ավարտելով Դիլինգենի Փիլիսոփայական-աստվածաբանական բարձրագույն դպրոցը՝ ձեռնադրվում է քահանա։ 1905 թվականին Մյունխենում պաշտպանում է փիլիսոփայության գծով դոկտորական ատենախոսություն, որի թեման վերաբերում էր քրիստոնյա-արաբական գրականությանը։ 1910-1911 թվականներին նա բնակություն է հաստատում Երուսաղեմում՝ իր գիտելիքները արևելագիտության ասպարեզում խորացնելու համար։ 1918 թվականին Ֆրայբուրգի Ալբերտ-Լյուդվիգ համալսարանում աստվածաբանության գծով պաշտպանում է դոկտորական ատենախոսություն «Մարկոս իբն ալ-Քվնբար. 12-րդ դարի մի բարեփոխման փորձ Ղպտի Եկեղեցում» (Marqus Ibn al-Qunbar։ Ein Reformversuch innerhalb der Koptischen Kirche im zwölften Jahrhundert) թեմայով, որը լույս է տեսնում 1923 թվականին։ 1930 թվականին նրան շնորհվում է Մյունխենի Լյուդվիգ-Մաքսիմիլյան համալսարանի Աստվածաբանության ֆակուլտետի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում։

Գեորգ Գրաֆը հեղինակ է արևելագիտությանը վերաբերող ավելի քան 270 գրքերի և հոդվածների, ինչպես նաև հրատարակել է քրիստոնյա-արաբական գրականության բազմաթիվ անտիպ երկեր։ Նա երկար տարիներ եղել է Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium արևելագիտական մատենաշարի արաբական ուսումնասիրությունների շարքի պատասխանատուն և Oriens Christianus արևելագիտական հանդեսի գլխավոր խմբագիրը։

Գեորգ Գրաֆի գլխավոր աշխատությունը «Քրիստոնյա-արաբական գրականության պատմություն» (Geschichte der christlichen arabischen Literatur) կոթողային ուսումնասիրությունն է, որտեղ նա անդրադարձ է կատարել նաև արաբերենով ստեղծագործած հայ հեղինակներին։

## Աշխատություններ
* *Geschichte der christlichen arabischen Literatur*. (5 Bände) Città del Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, 1944–1953.
* *Die christlich-arabische Literatur: bis zur fränkischen Zeit (Ende des 11. Jahrhunderts); eine literarhistorische Skizze*, Freiburg im Breisgau, Herder 1905. - X, 74 S. (Strassburger theologische Studien; 7,1)
* *Georg Graf; christlicher Orient und schwäbische Heimat ; kleine Schriften ; anläßlich des 50. Todestages des Verfassers*, neu hrsg. und eingel. von Hubert Kaufhold. Würzburg: Ergon 2005 [Beiruter Texte und Studien; 107] ISBN 3-89913-488-5

## Գրականություն
* Julius Aßfalg: Graf, Georg. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 6, Duncker & Humblot, Berlin 1964, ISBN 3-428-00187-7, S. 722.
* Samir Khalil Samir: Georg Graf (1875-1955), sa bibliographie et son rôle dans le renouveau des études arabes chrétiennes, in: Oriens Christianus 84 (2000) 77-100.
* Friedrich Wilhelm Bautz: GRAF, Georg. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 2, Bautz, Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8, Sp. 282.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Երեքհարյուրերեսունհինգամյա պատերազմ

**Երեքհարյուրերեսունհինգամյա պատերազմ** (, ), պատերազմ Նիդերլանդների և Մեծ Բրիտանիայի կազմի մեջ մտնող Սիլլիի կղզեխմբի միջև։ Խաղաղության պայմանագրի բացակայության պատճառով այն ձևականորեն շարունակվել է 335 տարի՝ առանց որևէ կրակոցի, ինչը այս պատերազմը դարձնում է նվազագույն կորուստներ ունեցող ամենաերկար պատերազմներից մեկը։ Չնայած պատերազմ հայտարարելու ժամանակ անորոշ գործողությունների, խաղաղությունը, վերջապես, հայտարարվել է 1986 թվականին։

## Նախապատմություն
Պատերազմի նախադրյալները թաքնված են 1642-1652 թվականների ռոյալիստների և խորհրդարանի կողմնակիցների միջև Երկրորդ անգլիական քաղաքացիական պատերազմի իրադարձությունների մեջ։ Օլիվեր Կրոմվելը ռոյալիստների հետ պայքարում էր Անգլիայի թագավորության ծայրամասերում։

Արևմտյան Անգլիայում Կոռնուոլը ռոյալիստների վերջին հենակետն էր։ 1648 թվականին Կրոմվելը գրավեց ամբողջ «մայրցամաքային» Կառնուոլը, և այն հայտնվեց խորհրդարանականների ազդեցության տակ։ Ռոյալիստների նավատորմը ստիպված էր նահանջել Կոռնուոլի ափերի մոտ գտնվող Սիլլիի կղզիներ։

## Հոլանդական նավատորմ
Նիդերլանդների միացյալ նահանգների նավատորմը կապված էր խորհրդարանականների հետ։ Նիդերլանդներն օգնել էր անգլիացիներին Նիդերլանդական հեղափոխության (1568-1648) ժամանակաշրջանի հետ համընկած Անգլիայի գահին հայտնված զանազան տիրակալների կառավարման ժամանակ։ Մյունստերի հաշտության պայմանագիրը (1648 թվականի հունվարի 30) հաստատեց Իսպանիայից Նիդերլանդների անկախությունը։ Նիդերլանդները ձգտում էր իր միությունը պահպանել Անգլիայի հետ, և որոշեց միության մեջ մտնել քաղաքացիական պատերազմում իրեն թվացող հաղթող կողմի հետ։

Հոլանդական նավատորմը մեծ կորուստներ է կրել Սիլլիում բազավորված ռոյալիստներից։ 1651 թվականի մարտի 30-ին ծովակալ Մարտին Տրոմպը ժամանեց Սիլլա և պահանջեց ռոյալիստների կողմից ոչնչացված հոլանդական նավատորմի փոխհատուցումը, սակայն նրան մերժեցին, որից հետո Նիդերլանդները պատերազմ հայտարարեց։ Քանի որ Անգլիայի մեծ մասն այդ ժամանակ գտնվում էր խորհրդարանականների հսկողության տակ, պատերազմ հայտարարվեց միայն Սիլլիի կղզիներին։

## Ռոյալիստների կապիտուլյացիա
1651 թվականի հունիսին, պատերազմ հայտարարելուց հետո, խորհրդարանական ուժերը ծովակալ Ռոբերտ Բրեյկի գլխավորությամբ ստիպեցին ռոյալիստների նավատորմին հանձնվել։ Նիդերլանդական նավատորմը, որն այլևս վտանգի տակ չէր, ոչ մի կրակող չթողեց։ Նիդերլանդացիները սակայն պաշտոնապես խաղաղություն չհայտարարեցին։

## Հաշտության պայմանագիր
1985 թվականին Սիլիի խորհրդի նախագահ և պատմաբան Ռոյ Դունկանը նամակ հղեց Լոնդոնի Հոլանդական դեսպանատանը՝ առաջարկելով ազատվել այն միֆից, որ կղզիները դեռևս պատերազմի վիճակում են գտնվում Նիդերլանդների հետ։ Դեսպանատան աշխատակիցները հայտնաբերեցին, որ ֆորմալ առումով դա իրականում ճիշտ է, և Դունկանը հրավիրեց հոլանդացի դեսպանին այցելել կղզիներ և ստորագրել խաղաղության պայմանագիր։ Խաղաղությունը հայտարարվել է 1986 թվականի ապրիլի 27-ին՝ «պատերազնի» հայտարարվելուց 335 տարի հետո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երեքհարյուրերեսունհինգամյա պատերազմի մասին Սիլլիի պատմության կայքում։ 

Կատեգորիա:19-րդ դարի պատերազմներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատերազմներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների պատերազմներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների քաղաքականություն
Սկյուբ

մինի|Հավաքված վիճակով սկյուբ
**Սկյուբ** ()՝ մեխանիկական գլուխկոտրուկ Ռուբիկի խորանարդի ոճով։ Բաղկացած է մասերից, որոնք պտտվում են և փոխում իրենց դիրքը։ Անվանումը գալիս է անգլերեն skew (թեքվել, պտտվել) և cube (խորանարդ) բառերից։ Սկյուբը հայտնաբերել է անգլիացի լրագրող Թոնի Դարեման, և ի սկզբանե այն ուներ խորանարդ-բուրգ () անվանումը։ Դուգլաս Հոֆստադերը հորինեց «Skewb» բառը, որն առաջին անգամ օգտագործվեց Scientific American ամսագրի հոդվածներից մեկում 1982 թվականի հուլիսին։

## Նկարագրություն
Ի տարբերություն Ռուբիկի խորանարդի, որի պտույտը տեղի է ունենում 6 առանցքներով` սկյուբի պտույտը տեղի է ունենում խորանարդի զուգահեռ չորս առանցքներով։ Սկյուբի շարժական տարրերը հանդիսանում են 8 եռագույն ծայրամասային մասեր և քառակուսու տեսք ունեցող 6 միագույն կենտրոններ։ Կյուբի մեջ կենտրոնների դիրքերը կայուն չեն։ Չնայած իր խորանարդաձև լինելուն` սկյուբը ավելի շատ ընդհանուր բաներ ունի բուրգի հետ, քան Ռուբիկ-կուբիկի։ Պտտումը կատարվում է 120 աստիճանով և ամեն պտույտի ժամանակ շարժվում են 4 ծայրամասային և 3 կենտրոնական մասեր։

## Ռեկորդներ
Սկյուբը դարձել է World Cube Association-ում գրանցված տասնութերորդ դիսցիպլինը 2014 թվականի հունվարի մեկին և հենց այդ ժամանակվանից սկսվել է հավաքելու ժամանակների արձանագրումը։ 2015 թվականի հուլիսի 9-ի դրությամբ` մեկ փորձից արված ռեկորդը 1,81 վայրկյանն է, որը սահմանել է լեհ Ջոնաթան Կլոսկոյին Santa Claus Cube Race 2014-ի ժամանակ։ 5 փորձից արված համաշխարհային ռեկորդը պատկանում է ավստրալիացի Ջեյդեն ՄաքՆոյլին, ով սկյուբը հավաքել է 3,10 վայրկյանում Niddrie 2014 մրցույթի ժամանակ։

## Սկյուբի հավաքումը
մինի|Սկյուբը չհավաքված վիճակում
Մասերի ոչ սովորական պտույտների շնորհիվ սկյուբը բարդ գլուխկոտրուկի տպավորություն է թողնում, սակայն իրականում այն այդպիսին չէ։ Կան սկյուբի 3 149 280 տարբեր դիրքեր, ինչը գլուխկոտրուկների համար ոչ մեծ թիվ է համարվում, համակարգիչը կարող է գտնել լուծման ալգորիթմի օպտիմալ տարբերակ։ Ցանկացած դիրքից գլուխկոտրուկը կարելի է լուծել ամենաշատը 11 քայլով` ընդ որում 3 149 280 դիրքերից 90-ի դեպքում հնարավոր չէ լուծել 11 քայլից պակաս քայլերով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բիրգիտ Բիեցշի սկյուբի էջը
* Ջաապի սկյուբի էջը
* Կիրջավա-Միպի հավաքման մեթոդը
* Սառա Սթրանգի մեթոդը տարբեր մակարդակների համար

Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ
Սասնա ծռեր (այլ կիրառումներ)

**Սասնա ծռեր**, կարող է վերաբերել՝
* Սասնա ծռեր, հայ ժողովրդական հերոսավեպ։
* Սասնա ծռեր, ռազմաքաղաքական զինյալ խումբ, որի նպատակն է Հայաստանում իշխանափոխության իրականացումը։
* Սասնա Ծռեր, կամավորական ջոկատ, որը մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին։
* Սասնա ծռեր, քաղաքական կուսակցություն Հայաստանում։
Այխշտետ (այլ կիրառումներ)

**Այխշտետ**, կարող է վերաբերել՝
* Այխշտետ - կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում
* Այխշտետ - շրջան է Գերմանիայում
Այծպտկունք (այլ կիրառումներ)

**Այծպտկունք**, կարող է վերաբերել՝
* Այծպտկունք - լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական պարի արևմտյան հատվածում
* Այծպտկունք - լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական պարի արևմտյան հտվածում
Այղրգյոլ (այլ կիրառումներ)

**Այղրգյոլ**, կարող է վերաբերել՝
* Այղրգյոլ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկե-Ալջավազի գավառում
* Այղրգյոլ - լճակ Արևմտյան Հայաստանում, Երզնկա քաղաքի շրջակայքում
* Այղրգյոլ - լճակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի շրջանում, Էրզրում քաղաքից 10-15 կմ հեռավորության վրա
* Այղրգյոլ - լճակ Կարսի մարզում, Կարս քաղաքից մոտ 18-20 կմ հյուսիս-արևմուտք
* Այղրգյոլ - լճակ Հայկական լեռնաշխարհում, Վանա լճի հյուսիսում, Սիփան լեռան ստորոտներում
Այնթապ (այլ կիրառումներ)

**Այնթապ**, անվանումը կարող է վերաբերել՝

### Բնակավայրեր, վարչական տարածքներ
* Այնթապ՝ նախկին հայկական, ներկայում թուրքաբնակ քաղաք Թուրքիայի Հանրապետության հարավում
* Այնթապ՝ գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում
* Այնթապ՝ գավառակ Օսմանյան կայսրության Էրզրումի նահանգի Բայազետի գավառում
* Այնթապ՝ ավան Օսմանյան կայսրության Էրզրումի նահանգի Բայազետի գավառի Այնթապի գավառակում

### Իրադարձություններ
* Այնթապի ինքնապաշտպանություն, 1920-1921 թվականներին Այնթապում տեղի ունեցած հայերի ինքնապաշտպանական մարտեր ընդդեմ թուրքական բանակի և նրանց աջակցող թուրք-քրդական ուժերի

### Կառույցներ
* Այնթապի թեմ՝ Հայ առաքելական եկեղեցու նախկին թեմ 
* Այնթապի հայրենակցական միություններ՝ հայկական հայրենակցական կազմակերպություն, որը հիմնադրվել է 1915 թվականին ԱՄՆ Բոստոն քաղաքում

### Հրատարակություններ
Նոր Այնթապ՝ Այնթապի հայրենակցական միության պարբերականը, որը լույս է տեսնում 1960 թվականից
Այոն (այլ կիրառումներ)

**Այոն**, կարող է վերաբերել՝
* Այոն - գյուղ Ռուսաստանի Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգի Չաունսկի շրջանի կազմում
* Այոն - կղզի հյուսիսային Սիբիրյան ծովում, Չաունսկայի եզրին
Հայավաթի երգը

Հովհաննես Թումանյանը թարգմանել է մի հատված, որ իսկապես ճշգրիտ և բնագրին հարազատ գործ է, թեև ինքը Թումանյանը անգլերեն չգիտեր։


**Հայավաթի երգը** (), ամերիկացի գրող Հենրի Լոնգֆելոյի հանրահայտ էպիկական պոեմը։

## Բովանդակություն
## Հայերեն թարգմանություն

## Գրականություն
*
*Clements, William M. (1990). "Schoolcraft as Textmaker", *Journal of American Folklore* 103:&nbsp;177–190.
*
*
*
*
**New York Times*. 1855 December 28. "Longfellow's Poem": ''The Song of Hiawatha'', Anonymous review.
*
*
*Pisani, Michael V. (1998). "Hiawatha: Longfellow, Robert Stoepel, and an Early Musical Setting of Hiawatha (1859)", *American Music*, Spring 1998, 16(1)։&nbsp;45–85.
*
*Schramm, Wilbur (1932). "Hiawatha and Its Predecessors", *Philological Quarterly* 11:&nbsp;321–343.
*
*Steil, Mark (2005). Pipestone stages Longfellow's "Hiawatha". Minnesota Public Radio, 2005 July 22.
*Thompson, Stith (1922). "The Indian Legend of Hiawatha*, *PMLA'' 37: 128–140
*
*

Կատեգորիա:Ամերիկյան գրականություն
Այլ կերպ (այլ կիրառումներ)

**Այլ կերպ**, կարող է վերաբերել՝
* Այլ կերպ - «ԴԴՏ» ռոք խմբի 19-րդ ալբոմ
* Այլ կերպ - սեղանի խաղ ինտելեկտուալ բառախաղ ժանրով՝ չորս և ավելի մարդկանց համար
Այոս Ամվրոսիոս (այլ կիրառումներ)

**Այոս Ամվրոսիոս**, կարող է վերաբերել՝
* Այոս Ամվրոսիոս - գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանում
* Այոս Ամվրոսիոս - գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության հարավարևմտյան մասում Լիմասոլի շրջանում
Այոս Անդրոնիկոս (այլ կիրառումներ)

**Այոս Անդրոնիկոս**, կարող է վերաբերել՝
* Այոս Անդրոնիկոս - գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանի հյուսիսում
* Այոս Անդրոնիկոս - գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանի կենտրոնական մասում
Այրի (այլ կիրառումներ)

**Այրի**, կարող է վերաբերել՝
* Այրի - գետակ Սյունիքի մարզում, Կահուրդ գետի ձախ օժանդակը
* Այրի - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ձախակողմյան վտակ Արփայի ձախ օժանդակը
* Այրի - լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, Երնջակ գետի ակունքների շրջանում
Այրիչայ (այլ կիրառումներ)

**Այրիչայ**, կարող է վերաբերել՝
* Այրիչայ - գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի լեռնահամակարգում, նրա աջակողմյան վտակ Կոտուրի ավազանում
* Այրիչայ - գետակ Արաքսի ավազանում, հոսում է Օրդուբադի շրջանով և խառնվելով Սաղկարսուի հետ՝ կազմում է Գիլան գետը
* Այրիչայ - գետակ Արաքսի ավազանում։ Այդպես է կոչվում Գեղի գետի Կահուրդ վտակի վերին հոսանքը
Այրիսար (այլ կիրառումներ)

**Այրիսար**, կարող է վերաբերել՝
* Այրիսար - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բազումի լեռնահամակարգում
* Այրիսար - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնաշղթաի հարավային հատվածում
* Այրիսար - բլուր Հայաստանի Արարատի մարզոսմ
Այսեն (այլ կիրառումներ)

**Այսեն**, կարող է վերաբերել՝
* Այսեն - կոմունա Չիլիում
* Այսեն - նահանգ Չիլիի Այսեն տարածաշրջանում
* Այսեն - տարածաշրջան Չիլիում, երկրի առաջին մակարդակի վարչական միավորներից մեկը
Այվենհո (այլ կիրառումներ)

**Այվենհո**, կարող է վերաբերել՝
* Այվենհո - առաջին պատմական վեպերից մեկը
* Այվենհո - 1952 թվականի ամերիկյան արկածային պատմական կոստյումային ֆիլմ, Վալտեր Սքոթի նույնանուն վեպի էկրանավորումը
* Այվենհո - ֆիլմ, որը համարվում է Վալտեր Սքոթի «Այվենհո» վեպի ադապտացումներից մեկը։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել փետրվարի 23-ին 1982 թվականին Միացյալ Նահանգներում
Այրոն շրջան (այլ կիրառումներ)

**Այրոն շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Այրոն շրջան - ԱՄՆ Միչիգան նահանգի 83 վարչական միավորներից մեկը
* Այրոն շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
* Այրոն շրջան - ԱՄՆ Յուտա նահանգի 29 վարչական միավորներից մեկը
Անաբար (այլ կիրառումներ)

**Անաբար**, կարող է վերաբերել՝
* Անաբար - գետ Յակուտիայում
* Անաբար - շրջան Միկրոնեզիայում գտնվող Նաուրուի Հանրապետության հյուսիսում
Անադիա (այլ կիրառումներ)

**Անադիա**, կարող է վերաբերել՝
* Անադիա - Պորտուգալիայում գտնվող քաղաք
* Անադիա - համայնք Բրազիլիայում՝ Ալագոաս նահանգի կազմում
Անալոգիա (այլ կիրառումներ)

**Անալոգիա**, կարող է վերաբերել՝
* Անալոգիա - օրենքով որոշակիորեն չնախատեսված, բայց իրավական կարգավորում պահանջող հարաբերության վճռումը օրենսդրության համանման նորմով կամ իրավունքի ընդհանուր սկզբունքով
* Անալոգիա - նմանակում տրամաբանության մեջ, ճշմարտանման մտահանգման տեսակ, որի դեպքում ելնելով երկու առարկաների որոշ հատկությունների նույնությունից և այն բանից, որ այդ առարկաներից մեկն օժտված՝ ևս մի հատկությամբ, որը չի նկատվել մյուս առարկայի հատկությունների թվում, եզրակացնում ենք, որ այն նույնպես օժտված Է տվյաւ հատկությամբ
Անահիտ (այլ կիրառումներ)

**Անահիտ**, կարող է վերաբերել՝
* Անահիտ - պտղաբերության, արգասավորության, ծննդաբերության, վաղ շրջանում՝ նաև ռազմի աստվածուհի հայկական դիցաբանությունում, Արամազդի դուստրը
* Անահիտ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում
* Անահիտ - գետակ եփրատի ավազանում
* Անահիտ - գրական-գեղարվեստական հանդես
* Անահիտ - հայկական անիմացիոն մուլտֆիլմ
* Անահիտ - 1947 թվականին «Երևանի ֆիլմերի ստուդիայի» նկարահանած գեղարվեստական ֆիլմ
Անահիտի մեհյան (այլ կիրառումներ)

**Անահիտի մեհյան**, կարող է վերաբերել՝
* Անահիտի մեհյան - Անահիտ դիցուհուն նվիրված հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Արավիս (այժմ Արևիս) գյուղի մոտ
* Անահիտի մեհյան - Անահիտ դիցուհուն նվիրված հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառում, Մուշ քաղաքից հյուսիս-արևելք, Ծիրնկատար լեռան վրա
Անահիտի տաճար (այլ կիրառումներ)

**Անահիտի տաճար**, կարող է վերաբերել՝
* Անահիտի տաճար - Անահիտ դիցուհուն նվիրված հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Բարձր Հայք նահանգի Եկեղյաց գավառի Երիզա ավանում, որն այժմ Երզնկա քաղաքն է
* Անահիտի տաճար - Անահիտ դիցուհուն նվիրված հին հայկական հեթանոսական տաճար Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Արագածոտն գավառի Վաղարշապատ քաղաքում
Անանկե (այլ կիրառումներ)

**Անանկե**, կարող է վերաբերել՝
* Անանկե - Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից
* Անանկե - հունական դիցաբանության մեջ անխուսափելիությունն անձնավորող աստվածուհի
Անանուխ (այլ կիրառումներ)

**Անանուխ**, կարող է վերաբերել՝
* Անանուխ - շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող կոճղարմատավոր, բազամյա խոտաբույս
* Անանուխ - հայկական արական անուն
Անանուն դայկա (այլ կիրառումներ)

**Անանուն դայկա**, կարող է վերաբերել՝
* Անանուն դայկա - երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում, որը դայկա է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Գնդեվազ գյուղից 1-1.5 կմ հյուսիս-արևելք
* Անանուն դայկա - երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Ելփին գյուղի հարավ եզրին
Անարզաբա (այլ կիրառումներ)

**Անարզաբա**, կարող է վերաբերել՝
* Անարզաբա - ամրոց և քաղաք Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունում, ներկայումս Թուրքիայի տարածքում Անավարզա գյուղն է
* Անարզաբա - դաշտ Կիլիկիայում, Պիռամոս գետի հովտում
* Անարզաբա - լճակ Կիլիկիայում, Անարզաբա քաղաքի մոտ
Անգլո-ռուսական համաձայնագիր (այլ կիրառումներ)

**Անգլո-ռուսական համաձայնագիր**, կարող է վերաբերել՝
* Անգլո-ռուսական համաձայնագիր - կամ Անգլո-ռուսական կոնվենցիա 1907 թվական, կնքվել է օգոստոսի 18 (31)-ին, Պետերբուրգում
* Անգլո-ռուսական համաձայնագիր - գաղտնի համաձայնագիր Ռուսաստանի և Մեծ Բրիտանիայի միջև 1878-ի Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի վերանայման մասին
Անդակ (այլ կիրառումներ)

**Անդակ**, կարող է վերաբերել՝
* Անդակ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում
* Անդակ - կամ *Անտիոք*, լեռ Կիլիկիայում
Անանուն ռելիեֆի փոքր ձևեր (այլ կիրառումներ)

**Անանուն ռելիեֆի փոքր ձևեր**, կարող է վերաբերել՝
* Անանուն ռելիեֆի փոքր ձևեր - երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի հյուսիսարևելյան եզրին
* Անանուն ռելիեֆի փոքր ձևեր - երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Սյունիքի մարզի Քաջարանի հանքային ջրի աղբյուրից հյուսիս-արևելք
Անդերսոն շրջան (այլ կիրառումներ)

**Անդերսոն շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Անդերսոն շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
* Անդերսոն շրջան - ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
* Անդերսոն շրջան - ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
* Անդերսոն շրջան - ԱՄՆ Հարավային Կարոլինա նահանգի 46 վարչական միավորներից մեկը
* Անդերսոն շրջան - ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը
Անաստասիևկա (այլ կիրառումներ)

**Անաստասիևկա**, կարող է վերաբերել՝
* Անաստասիևկա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում
* Անաստասիևկա - գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանի կազմում
Սինաի (թուր)

thumb|300px|Հնդկեղեգից պատրաստված սինայ թուրը
**Սինաի** ( — *սինաի*, *տակեմիցու*, «հնդկեղեգի թուր»), թուր՝ պատրաստված հնդկեղեգից, որն օգտագործվում է կենդո ճապոնական սուսերամարտում։ Գոյություն ունեն նաև պլաստիկից պատրաստված թրեր, որոնք օգտագործվում են մրցումների ժամանակ։ Դրանք նույնպես կոչվում են հնդկեղեգի սինաիներ։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ սինաի թրի նմանվող առաջին մարզական թուրը հայտնագործել է Կամիիձումի Իսե նո կամի Նոբուցունան 16-րդ հարյուրամյակի սկզբին և կոչվում էր **հիկիհադա** (): Ինչպես ժամանակակից սինաի թուրը, այն նույնպես պատրաստված էր հնդկեղեգից, սակայն բաղկացած էր ավելի շատ քանակությամբ մասերից և կաշվեպատ էր։

## Կառուցվածք
thumb|400px|Սինայի մասերը
Սինաի թուրը բաղկացած է չորս հնդկեղեգի շերտերից (տակե, ()), որոնք կապված են կաշվի կտորներով, պարանով (ցուրու), բռնակից (ցուկա) և կապից (նակայույ), ինչպես նաև պաշտպանիչ հարմարանքից (ցուբա դաստապան) և նրա ռետինե ամրացուցչից (ցուբադոմե)։ Հնդկեղեգի շերտերը ամրացվում են երկու կողմերից կաշվի բռնակներով և ծայրերով, որոնք, իրենց հերթին, ամուր ամրացվում են պարանով։

## Սինայի մասեր
* Ցուկագավա () – կաշվե պատյան սինաի թրի բռնակի վրա
* Ցուբա դոմե () – սահմանափակիչ, որը պահում է ցուբան իր տեղում
* Ցուբա () – դաստապան
* Ցուրու () – պարան, որը ձգված է սակիգավայի և ցուկագավայի միջև, սինաի ետևի կողմի երկայնքով
* Նակայույ () – կաշվե փոքրիկ փոկ, որը փաթաթված է սինաի թրի շուրջը
* Սակիգավա () – կաշվե պատյան սինաի ծայրի համար
* Կենսեն – սինաի թրի ծայրը
* Մոնոուտի – թրի հարվածային մասը։ Սիայում (մրցումներում) ճիշտ են համարվում սինայի միայն այդ հատվածով հարվածները
* Ձիմբու – սինաի այն հատվածն, որը խորհրդանշումը սայրը։ Այն հատվածի հակադիր կողմը, որտեղ ձգվում է ցուրուն։
* Ցուկա – բռնակ։
Պլաստմասսայից պատրաստված ծայրը, որն ամրացվում է շերտերի վերջում (տակե) սակիգավայի մեջ կոչվում է *սակիգոմու*։ Կաշվե անցքը, որը գտնվում է ցուբայի հանգույցի մոտ և ամրացվում է ցուրուի վրա, կոչվում է կոմոնո (այն կարող է նաև չլինել)։

## Պարամետրեր
Սինաի թրի երկարությունը կախված է սուսերամարտիկի տարիքից՝
* 10-14 տարեկան – 109 սմ,
* 14-16 տարեկան – 112 սմ,
* 18 տարեկանից սկսած – 115-118 սմ։
Նվազագույն երկարությունը կազմում է 9 սմ։

## Տես նաև
* Կենդո
* Բոկեն
* Ճապոնական թուր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնական թրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մարտարվեստներ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով
Աճարա (Զեստափոնի շրջան)

**Աճարա** (), գյուղ Վրաստանի կենտրոնում՝ Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում։

Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 400 մետր բարձրության վրա՝ շրջկենտրոն Զեստափոնից 14 կմ հեռավորության վրա։

Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 80 մարդ, հիմնականում՝ վրացիներ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Վրացական սովետական հանրագիտարան, h. 2, էջ 77

Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Բարեգութ Հայր Աստծո եկեղեցի

**Բարեգութ Հայր Աստծո եկեղեցի** () կամ **Հոբելյանական եկեղեցի**, տիտղոսակիր եկեղեցի և հասարակական կենտրոն Հռոմում։ Կառուցվել է 1996-2003 թվականներին ճարտարապետ Ռիչարդ Մեյերի նախագծով։ Եկեղեցին սպասարկում է Տոր Տրե Տեստե շրջանի ավելի քան 8 հազար բնակիչների և կոչված է «վերակենդանացնել» այստեղի կյանքը։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Հռոմի արքեպիսկոպոսի պատվերով այս եկեղեցին կառուցվեց եռանկյունաձև հրապարակում՝ քաղաքային զբոսայգու սահմանագծին՝ շուրջ 30000 բնակչություն ունեցող 10-հարկանի բնակելի և հասարակական շինությունների շրջակայքում։
; Մակերես
830 մ² - եկեղեցու շինությունը

1450 մ² - հասարակական կենտրոնի շինությունը

10 000 մ² - շինության հարակից տարածքըԱրտաքին տեսք և կառուցվածքԵկեղեցու հարավային կողմը զարդարում են երկաթբետոնից հավաքված երեք թեք պատերը։ Ճարտարապետը պնդում է, որ եկեղեցին նախագծվել է այնպես, որպեսզի նվազագույնի հասցվեն ներսի ջերմային ծանրաբեռնվածությունները։ Բետոնի մեծ ջերմատարությունը հնարավորություն է տալիս կառավարել ներսի ջերմաստիճանը, հասնել նվազագույն քանակության ջերմային տատանումների և էներգաօգտագործման։ Պատերը պարունակում են տիտանի երկօքսիդ եկեղեցու սպիտակ տեսքը պահպանելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Meier, R. & Frampton, K. & Rykwert, J. & Holl, S. (2004). *Richard Meier Architect*. New York: Rozzoli International Publications, Inc.
* Architecture Now! 3

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Photos of exterior and interior of church 

Կատեգորիա:2000 արվեստում
Կատեգորիա:2003 կառույցներ
Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու կառույցներ
Խրախճանք

thumbnail|333px| Անզելմ Ֆոյերբախի նկարը, Պլատոնի «Խրախճանքը»
**Խրախճանք**, **սիմպոզիում** (), հին հունական փիլիսոփա Պլատոնի փիլիսոփայական տեքստը, որը թվագրվում է մոտ մ.թ.ա. 385-370 թվականներին։ Այն որոշակի առումով առնչվում է սիրո ծագմանը, նպատակին և բնույթին և Պլատոնական սիրո հասկացության ծագման աղբյուրը։

Սերը ուսումնասիրվում է խրախճանքին կամ գնարբուքին մասնակցող մարդանց մի շարք հաջորդական ճառերի միջոցով։ Յուրաքանչյուրը պետք է արտասաներ մեկ էնկոմիում՝ Սերը (Էրոսը) փառաբանող ճառ։ Խրախճանքը տեղի է ունենում Աթենքում՝ հին հունական ողբերգակ Ագաթոնի տանը։ Սոկրատեսն իր ճառում հավաստիացնում է, որ սիրո ամենամեծ նպատակը փիլիսոփա կամ բառացի՝ «իմաստություն սիրող» դառնալն է։ Համարվում է Պլատոնի կարևորագույն գործերից մեկը և օգտագործվել է սոցիալական պատմաբանների կողմից՝ Հին Հունաստանի կյանքը, մասնավորապես՝ մարդու սեռականությունը և խրախճանքը որպես կառույց նկարագրելու համար։

## Գրական ձև
մինի|Պլատոն, Ռաֆայել
Խրախճանքը գրված է որպես դրամատիկական երկխոսություն, որը Պլատոնը օգտագործել է իր ավելի քան երեսուն ստեղծագործություններում և ըստ Ուոլթեր Հեմիլթոնի՝ ամենակատարյալն է իր ձևում։ Նկարագրելով Աթենքի հասարակական կյանքը՝ «Խրախճանքում» զարգանում է Սիրո և Սոկրատեսի կերպարի թեման։ Անկասկած, երկխոսությունը հորինվածք է, բայց Պլատոնը ստեղծել է շատ իրական թվացող մթնոլորտ։

Էնդրյու Դելբին «Խրախճանքի» առաջին էջերը համարում է հունական հռետորական ամենափայլուն նկարագրությունը։ Պլատոնը շատ շերտեր է մտցրել խրախճանքի և դեպքերը պատմողների միջև։

## Պատմական կոնտեքստ
Համարվում է, որ պատմությունը գրվել է ոչ վաղ քան մ.թ.ա. 385 թվականը, իսկ խրախճանքը տեղի է ունեցել մ.թ.ա 416-ին, երբ հյուրընկալող Ագաթոնը ունեցել է իր դրամատիկական հաղթանակը։ Հաջորդ տարի տեղի է ունեցել աղետալի Սիցիլական արշավը՝ Ալքիբիադեսի գլխավորությամբ, որից հետո Ալքիբիադեսը փախել է Սպարտա՝ Աթենքի հակառակորդ երկիր։ Հեմիլթոնը գտնում է, որ Պլատոնը այնպես է նկարագրում Ալքիբիադեսի և Սոկրատեսի հարաբերությունները, որ ցույց տա, թե Սոկրատեսը Արքիբիադեսի վրա վատ ազդեցություն չի ունեցել։ 
Պլատոնը սա անում է, իր ուսուցչին արդարացնելու համար, քանի որ նա մ.թ.ա. 399-ին մահվան է դատապարտվել։

## Նկարագիր
Պլատոնը երկխոսության միջոցով բացատրում է սիրո տարբեր տեսությունները։ Յուրաքանչյուր մասնակից ավելացնում է սիրո որոշակի կողմ, որը վերջում որպես արդյունք ավարտվում է Սոկրատեսի խոսքով։ Մասնակիցները հիմնականում սերը բնութագրում են երկու նույնասեռական տղամարդու միջև ընթացող սիրո օրինակով, սրանով ցույց տալով հին հունական սոցիալական իրականությունը։

## Մասնակիցներ
Խրախճանքին մասնակցում են հետևյալ յոթ խոշոր խոսնակները։
* Ֆեդրոս (խոսքը սկսում է 178a-ում)
* Փաուսանիաս (խոսքը սկսում է 180c-ում), իրավաբանական մասնագետ
* Էրիքսիմաքուս (խոսքը սկսում է 189c-ում), հանրաճանաչ կատակերգու
* Ագաթոն (խոսքը սկսում է 195a-ում), ողբերգական բանաստեղծ, խրախճանքի հյուրընկալողը
* Սոկրատես (խոսքը սկսում է 201d-ում), հանրաճանաչ փիլիսոփա, Պլատոնի ուսուցիչը
*Ալքիբիադես (խոսքը սկսում է 214e-ում), հանրաճանաչ աթենացի քաղաքական գործիչ, հռետոր
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պլատոնի երկխոսություններ
Տարասոնա

**Տարասոնա** (), քաղաքային համայնք Իսպանիայի հյուսիսարևելյան մասում, Արագոն ինքնավար երկրամասում։ Մտնում է Սարագոսայի շրջանի կազմի մեջ։ Քաղաքը գտնվում է Արագոնի ծայր արևմուտքում։ Ունի 244 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 11131 մարդ(2010 թվականի տվյալներով)։ Տարասոնայից 86 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում է Սարագոսա նահանգակենտրոնը։

## Պատմություն
Հռոմեական ժամանակներում Տարասոնան եղել է առևտրային հարուստ քաղաք։ Քաղաքը հիմնականում բնակեցված է եղել հռոմեացիներով և գալլերով։ Քաղաքի նախկին անվանումը Տուրիասո է եղել : VIII դարում, գրավվելով արաբների կողմից, վեր է ածվել մուսուլմանաբնակ քաղաքի։ 1119 թվականին քաղաքը ետ է գրավվել Իսպանիայի թագավոր Ալֆոնսո I Նվաճողի կողմից։ Այս ժամանակներից էլ սկսվում է Տարասոնայի իսպանական պատմությունը։ Տարասոնայի տաճարի կառուցումը սկսվել է XII դար-ում։ Կառուցված է ֆրանկոգոթական ոճով։ Արաբական կառավարման ժամանակաշրջանում այստեղ կողք կողքի ապրել են քրիստոնյա, իսլամադավան և հուդայական համայնքները։ Ներկայումս քաղաքը հայտնի հանգստավայր է ողջ Իսպանիայում` իր հայտնի հյուրանոցներով և ռեստորաններով։

## Պատկերասրահ

պատկեր:Vista_de_catedral_y_plaza_de_toros_vieja_de_Tarazona.jpg|Տարասոնայի տաճարը հետին պլանում
պատկեր:Ayuntamiento_Tarazona.jpg| 
պատկեր:Palacio_episcopal_e_iglesia_de_Sta_Maria_Magadalena.jpg|Տարասոնայի պալատը
պատկեր:Cipotegato2007.jpg|Հուշարձան Տարասոնայում
պատկեր:Cipotegato2005.jpg| 


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Página web del Ayuntamiento de Tarazona
* Casa del Traductor
* '''Tarazona y el Moncayo''' 
* Pateando Tarazona
* Rutas CAI: Tarazona 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Քեթրին ՄաքՆամարա

**Քեթրին (Քեթ) Գրեյս ՄաքՆամարա** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Ավելի հայտնի է «Լաբիրինթոսում վազողը։ Փորձություն կրակով» ֆիլմում կատարած Սոնիի և «Մթնշաղի որսորդներ»ը հեռուստասերիալում կատարած Քլերի Ֆրեյի դերերով։

## Կենսագրություն
մինի
Քեթրին ՄաքՆամարան ծնվել է Կանզասում, Միսսուրի նահանգ, բայց ներկայումս ապրում է Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա նահանգ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Էմիլիո Պալմա

**Էմիլիո Մարկոս Պալմա** (, ), Արգենտինայի քաղաքացի, Անտարկտիդա մայրցամաքում ծնված առաջին մարդը։ Էմիլիոն ծննդյան ժամանակ կշռել է 3.4 կգ, ծնվել է Ֆորտին Սարգենտո Կաբրալում՝ Էսպերանսա կայարանում, Անտարկտիկական թերակղզու գագաթի մոտ։ Նրա հայրը՝ կապիտան Խորխե Էմիլիո Պալման, կայարանի արգենտինական ջոկատի գլխավորն էր։ Ներկայումս Անտարկտիկայում ծնվել է 10 մարդ։

1977 թվականի վերջին, հղիության 7-րդ ամսում, Մարիա Սիլվիա դե Պալման՝ Էմիլիոյի մայրը տեղափոխվել է Էսպերանսա կայան, որպեսզի այնտեղ ծննդաբերի։ Օդային կամուրջը, այսպես կոչված Արգենտինական Անտարկտիկայի ինքնիշխանության վերաբերյալ վեճի լուծման միջոցներին մեկն էր։ Էմիլիոն ինքնաբերաբար ստացավ արգենտինական քաղաքացիություն, քանի որ նրա ծնողները Արգենտինայի քաղաքացիներ էին, բացի այդ նա ծնվել է Արգենտինական Անտարկտիկայի տարածքում։

Էմիլիոն կարող էր նաև հավակնել բրիտանական քաղաքացիության, քանի որ կայանի տեղադրությունը համընկնում է հայտարարված Բրիտանական անտարկտիկական տարածքների կազմի մեջ, բայց ո՛չ ինքը, ո՛չ էլ նրա ծնողները նման հարցում չեն ներկայացրել։

Էմիլիո Պալման ընդգրկված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես պատմության մեջ առաջին մարդ, ով ծնվել է Անտարկտիդա մայրցամաքում։ Նրա եղբայրը՝ Բաուերը, նույնպես ծնվել է Անտարկտիկայում, 12 տարի անց, այն ժամանակ, երբ նրանց ծնողները երկամյա գիտական հանձնարարություն էին կատարում մայրցամաքում։

## Այլ թեկնածուներ
Բացի այդ, նորվեգացի Սոլվեյգ Գունբյորգ Յակոբսենը, որը 1913 թվականին ծնվել էր Հարավային Ջորջիա կղզու տարածքում, երբեմն նաև համարվում է Անտարկտիկայի տարածքում ծնված առաջին երեխան, սակայն այս տարածքները Անտարկտիկայի տարածքի մաս են համարվում միայն որոշ դեպքերում։

## Անտարկտիդայի այլ «քաղաքացիներ»
**Արգենտինացիներ․**
* Մարիսա դե լաս Նիեվես Դելգադո (մայիսի 27, 1978)
* Ռուբեն Էդուարդո դե Կարիլ (սեպտեմբերի 21, 1979)
* Ֆրանցիսկո Խավիեր Սոսա (սեպտեմբերի 21, 1979)
* Սիլվիանա Անալիա Արնուիլ (հունվարի 14, 1980)
* Խոսե Մանուել Վալադարես Սոլիս (հունվարի 24, 1980)
* Լուկաս Դանիել Պոզե (փետրվարի 4, 1980)
* Մարիա Սոլ Կոսենզա (մայիսի 3,1983)
**Չիլիացիներ․**
* Խուան Պավլո կամաչո Մարտինո (նոյեմբերի 21, 1984)
* Գիսելա Էստեր Կորտես Ռոխաս (դեկտեմբերի 2, 1984)
* Իգնասիո Ալֆոնսո Միրանդա Լագունաս (հունվարի 23, 1985)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինացիներ
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Ֆեմի լը Սար

**Ֆեմի լը Սար** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում։ Համայնքի գավառը՝ Էնան է։ Մտնում է Գիզ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Վերվեն։

Համայնքի INSEE կոդը՝ 02308:

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 490 մարդ։ 

## Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 314 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 223-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 91-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 71,0 %, 1999 թվականին եղել է 60,9 %)։ 223 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 200-ը (118 տղամարդ և 82 կին), գործազուրկ էին 23 մարդ (14 տղամարդ և 9 կին)։ 91 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 18-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը՝ թոշակառուներ, 45-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Ֆեմի լը Սար 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
C/1680 V1

**C/1680 V1**, նաև անվանվում է **1680 թվականի [[մեծ գիսաստղ]]**, **Կիրխի գիսաստղ**, կամ **Նյուտոնի գիսաստղ**, հայտնի է նրանով, որ այն առաջին գիսաստղն էր, որը հայտնաբերվել է աստղադիտակի օգնությամբ։

## Նկարագիր
Գիսաստղը հայտնաբերվել է Գոտֆրիդ Կիրխի կողմից 1680 նոյեմբերի 14-ին։ Այն դարձավ 17-րդ դարի ամենապայծառ գիսաստղերից մեկը, այն տեսանելի էր նույնիսկ ցերեկային ժամերին, և ուներ բավականին նշանակալի և երկար պոչ։ 1680 թվականի նոյեմբերի 30-ին անցենելով Երկրից 0,42 ա.մ. հեռավորության վրա, անցավ իր չափազանց Արեգակին մոտ պերիհելիով (0,0062 ա. մ.) 1680 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, և հասավ պայծառության առավելագույն արժեքին նույն ամսվա 29-ին։ Այն վերջին անգամ դիտարկվել է 1681 թվականի մարտի 19-ին, երբ այն գտնվում էր մոտ 253 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից։

Չնայած գիսաստղը հայտնաբերվել է Կիրխի կողմից և անվանվել նրա անունով, այն անկախ Կիրխից հայտնաբերել է նաև իսպանացի ճիզվիտ Էուսեբիո Կինոն, և գծել է նրա հետագիծը։ Կինոն սկսել է դիտարկել գիսաստղը 1680-ի վերջում Կադիս քաղաքում։ Իր դեպի Մեխիկո կատարած ճանապարհորդությունից հետո, Կինոն հրատարակեց «Exposisión [sic] astronómica de el cometa» (Մեխիկո, 1681) աշխատությունը, այս գիսաստղի մասին։ Այս աշխատությունը մեկն է այն գիտական աշխատություններից, որոնք հրատարակել են եվրոպացի գիտնականների «Նոր աշխարհում»։

[thumb|300px|1680 թվականի գիսաստղի ուղեծիրը, ներկայացված [Իսահակ Նյուտոնի *[[Բնական փիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքները|Սկզբունքներում]]*]]

Չնայած այս գիսաստղը միանշանակ մերձարեգակնային գիսաստղ էր, այն հավանաբար չէր հանդիսանում Կրեյցի խմբի անդամ։ Բացի իր նշանակալի տեսքից, այս գիսաստղը ուշագրավ է նաև նրանով, որ Իսահակ Նյուտոնը այն օգտագործել է Կեպլերի օրենքները ստուգելու և հաստատելու համար։

## Տես նաև
* Հալլեյի գիսաստղ
* ISON գիսաստղ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* The Great Comet of 1680 Over Rotterdam (APOD October 28, 2013) 

16801114
1680 V1
Կատեգորիա:Ոչ պարբերական գիսաստղեր
Անդիկ (այլ կիրառումներ)

**Անդիկ**, կարող է վերաբերել՝
* Անդիկ - գետ Ռուսաստանում, Լոբանի վտակը
* Անդիկ - գետ Ռուսաստանում, Լումպունի վտակը
Դիսսենտերյաններ

**Դիսսենտերյաններ** (, առաջացել է , չեմ համաձայնում), այս եզրի տակ ներառված են այն կրոնական շարժումներն Անգլիայում, որոնք չեն ընդունում երկրում ընդունված պաշտոնական՝ Անգլիկան եկեղեցու դավանանքը։

## Պատմություն
Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի կողմից «Միասնականության ակտի» (Act of Uniformity) ընդունումից հետո որոշ բողոքական խմբեր հրաժարվեցին ենթարկվել այդ որոշման պահանջներին և հիմք դրեցին նոր կրոնական հարանավությունների։ Այս ակտի չընդունումն առաջ բերեց Չարլզ II Ստյուարտի կառավարության հալածանքները, սակայն որոնք հաջողություն չունեցան։

## Գրականություն
* Michael R. Watts: *The Dissenters. From the Reformation to the French Revolution.* Clarendon, Oxford 1978, ISBN 0-19-822460-5.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Բողոքականություն
Հերկուլեսի քարանձավներ

**Հերկուլեսի քարանձավներ** (), քարանձավ Մարոկկոյի Տանժեր Տետուան մարզում։

Կրաքարակարստային Հերկուլեսի քարանձավները տեղակայված են Սպարտել հրվանդանում գտնվող Տանժեր խոշոր քաղաքից 14 կմ արևմուտք՝ Մարոկկոյի արքայի ամառանոցի մոտ։ Երկրի զբոսաշրջային հայտնի տեսարժան վայրերից մեկն է․ քարանձավի այցն արժե 5 դիրհամ։ Քարանձավներից 2 ելք կա՝ դեպի ցամաք և դեպի ծով։ Կա վարկած, ըստ որի, վերջին տարբերակը ստեղծվել է փյունիկեցիների կողմից։ Հետաքրքիր է, որ ծովային ելքն իր ձևով հիշեցնում է Աֆրիկա աշխարհամասը, այդ պատճառով քարանձավը կոչվում է նաև «Աֆրիկայի քարանձավ»։ Հերկուլեսի քարանձավներն ի սկզբանե բնական էին, այնուհետև ընդարձակվել են բերբերների կողմից, որոնք քարանձավի պատերից աղացաքարի անիվներ էին սարքում, որպեսզի այդ տարածքներում աճող ձիթապտղից ձեթ սարքեն։

## Պատմություն
* մ․թ․ա․ 6-7-րդ հազարամյակներ - քարանձավը բնակեցվել է նեոլիթի ժամանակաշրջանից սկսած
* 1878 - քարանձավը «կրկին բացվել է»
* 1900-ականներ - քարանձավն օգտագործվում էր որպես հասարակաց տուն
* 1920 - քարանձավն ազատ է այցելությունների համար
* 1952 - քարանձավը մտցվել է Ազգային հարստությունների ցանկ
* 1982 - քարանձավում էլ․ հոսանք է անցկացվել
* հոկտեմբերի 23, 1995 - բրիտանական Def Leppard ռոք խումբը քարանձավում համերգ ունեցավ։ Նույն օրերին խումբը համերգներ ունեցավ նաև Լոնդոնում և Վանկուվերում՝ այսպիսով դառնալով առաջին ռոք խումբն աշխարհում, որը 3 համերգ ունեցավ 3 աշխարհամասերում նույն օրերին․ այս հանգամանքը գրառվեց Գինեսի ռեկորդների գրքում։
* դեկտեմբերի 20, 2003 - հունվար, 2004 - քարանձավը փակվել է ոչ հեռու գտնվող շինարարության արդյունքում տեղի ունեցած քարերի վայր ընկնելու պատճառով
* սեպտեմբեր, 2013 - սեպտեմբեր, 2015 - քարանձավը փակվել է վերանորոգման պատճառով

## Լեգենդներ
Երկար ժամանակ քարանձավը համարվում էր «անհատակ»։ Ըստ լեգենդի՝ այս քարանձավով անցնելով 24 կմ՝ կարելի է անցնել Ջիբրալթարի նեղուցի տակով և դուրս գալ Ջիբրալթարի քարաժայռի Սուրբ Միքայելի քարանձավ։ Ըստ լեգենդի՝ հենց այսպես են մագոթները Աֆրիկայից Ջիբրալթար եկել։

Ըստ մեկ այլ լեգենդի՝ Հերկուլեսի քարանձավներն իր անունը ստացել է Հերկուլեսից, որը կանգ է առել այստեղ հանգստանալու՝ իր 11-րդ սխրագործությունը կատարելուց առաջ․ այն է հավանաբար Լիքսուսում գտնվող Հեսպերիդեսի այգուց ոսկե խնձորներ գողանալը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարստային քարանձավներ
Կատեգորիա:Կրաքարային քարանձավներ
Կատեգորիա:Քարանձավներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Զբոսաշրջային քարանձավներ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի քարանձավներ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի տեսարժան վայրեր
Մասուլե

**Մասուլե** (, նաև ռոմանացված են որպես **Māsūleh**, **Masoleh** and **Masouleh**), Իրանի Ֆուման մարզի Գիլան գավառի Սարդար է Ջանգալ շրջանի կենտրոնը։

Բնակչությունը՝ ։

Պատմական անուններն **Māsalar** and **Khortāb։**

Հիմնադրվել է մ․ թ․ 10-րդ դարում։

Մասուլեն գտնվում է մոտավորապաես 60 կմ դեպի Ռաշտի հարավ-արևմուտք, և 30 կմ դեպի Ֆումանի արևմուտք։ Այն 1,050 մետր բարձր է ծովի մակարդակից՝ ձգվելով Ալբորզ կամ Էլբորզ լեռնաշղթայով, գտնվում է Կասպից ծովի հարավային ափի մոտ։

Թեև արձանագրված է, որ բնակչությունն այստեղ հաստատվել է մ․թ․ 10-րդ դարում, Գիլան գավառը երկար ու հին պատմություն ունի։

Մասուլեի առաջին գյուղը հիմնադրվել է մ․թ․ 1006 թվականին այժմյան քաղաքից 6 կմ դեպի հյուսիս, և կոչվում է հին Մասուլե (պարսկերեն - Կոհնե Մասուլե)։ Մարդիկ հեռացել են Հին Մասուլեից ժանտախտի ու հարևան ժողովուրդների հարձակումների պատճառով։

Մասուլե Ռուդ Խանը քաղաքով հոսող գետ է, որն 200 մետր հեռավորության վրա ունի ջրվեժ։ Այն դադարում է ձմռանը։ Մասուլեում մառախուղը գերիշխող  բնական երևույթներից է։

## Ճարտարապետություն
Մասուլեի ճարտարապետությունը յուրահատուկ է։ Շինությունները կառուցված են լեռների մեջ և իրար փոխկապակցված են։ Բակերն ու տանիքները փողոցների նման ծառայում են որպես անցուղիներ։ Մասուլեի յուրահատուկ հատակագիծը թույլ չի տալիս որևէ մոտոցիկլետի մուտքը քաղաք։ Այն Իրանի միակ քաղաքն է, որն այսպիսի արգելք ունի։ Փոքր քողոցներն ու շատ աստիճանները իսկապես անհնար են դարձնում որևէ մեքենայի մուտքը այնտեղ։

Մասուլեի տպավորիչ ճարտարապետությունը մեծապես նկարագրվում է այսպես․

«Վերևի տան բակը տակի տան բակն է»։

Մասուլեի շինություննեը մեծ մասամբ արտաքնից պատված են կավի շերտով։ Այն մառախուղի ժամանակ ապահովում է տեսանելիությամբ։ Շենքերը հիմնականում երկհարկանի են՝ աղյուսից, ծղոտից և գերաններից։

Վերին հարկում կա փոքր ընդհանուր սենյակ, մեծ հյուրասենյակ, ձմեռային սենյակ, միջանցք, զուգարան և պատշգամբ։ Ցուրտ մառան, հարդանոց, ախոռ կա ներքևում, որը վերին հարկին միացված է ներսի մի քանի նեղ աստիճաններով։

Չորս գլխավոր տեղական համայնքներ կան քաղաքում, որոնք կոչվում են՝ «Մազա-վար» (նշանակում է մզկիթի կողքին) հարավում, «Խանա-վար» (տների կողքին), «Կաշա-սար» (գագաթին ձգված) հյուսիսում և «Ասա-նահալա» (Ասադ համայնք) արևմուտքում։ Քաղաքի գործարար մասում աչքի են ընկնում Շուկան (Բազար), իչնպես նաև քաղաքի գլխավոր մզկիթը, որը կովում է «Օ-նե-բեն-նե Ալի»՝ կառուցված մ․թ․ 969 թվականին։

## Լեզուն
Մասուլեի բնիկները խոսում են թալիշերեն։

## Պատկերասրահ

File:Masuleh Window.jpg|պատուհան Մասուլեում
File:Masuleh Iran Village in the Elburs Mountains.jpg|Վերևի տան բակը տակի տան բակն է
File:In the way of masuleh.jpg|Մասուլեի բնությունը
File:Massouleh, Iran.jpg|Շինությունները հիմնականում երկհարկանի են
File:Masouleh (Gilan, Iran) 006.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Niantic

**Niantic, Inc.**, ծրագրային ապահովություն մշակող ամերիկյան ընկերություն, որը գտնվում է Սան Ֆրանցիսկոյում։ Կազմակերպությունը առավոլ հայտնի է հեռախոսների համար ստեղծված խաղերով, որոնք ունեն հավելյալ իրականության տարրեր։ Դրանք են Pokemon Go, Ingress խաղերը։

Ընկերությունը, որը Google-ի ստարտափներից է, հիմնադրվել է 2010 թվականին Niantic Labs անվանմամբ, իսկ 2015 թվականին առանձնացել է։

## Պատմություն
Ընկերությունն անվանվել է նավի անունով, որը ոսկու տենդի ժամանակ որոնողներին հաջողություն բերեց այն վայրում, որտեղ այժմ գտնվում է Սան Ֆրանցիսկոն։

Ընկերության առաջին ապրանքը Field Trip-ն էր` մի ծրագիր, որն օգտագործում է օգտատերի գտնվելու վայրը և աշխատում որպես ուղեկից դեպի շրջակայքի թաքցված հետաքրքիր իրերը։ Այնուհետև 2012 թվականի նոյեմբերին ընկերությունը թողարկեց Ingress-ը` Android օպերացիոն համակարգերի համար նախատեսված հավելված։ Խաղը ազատ հասանելի դարձավ 2013 թվականի հոկտեմբերին, իսկ iOS-ի համար տարբերակը հայտնվեց 2014 թվականին։

Niantic-ը անկախ կազմակերպություն դարձավ 2015 թվականի սեպտեմբերին այն բանից հետո, որ Google-ը հրապարակեց Alphabet Inc-ի վերակազմավորման մասին։

2015 թվականի սեպտոմբերին հայտարարվեց, որ Niantic-ը Nintedo-ի և The Pokemon Company-ի հետ համատեղ մշակում են Pokemon Go ծրագիրը։ Հաջորդ ամիս Niantic-ը հաղորդեց, որ Google-ը, Nintendo-ն և The Pkemon Company-ն ներդնում են 30 միլիոն դոլար ընկերության իր ապրանքների զարգացման համար։ 2016 թվականի փետրվարին ընկերությունը հաղորդեց, որ ստացել է ևս 5 միլիոն դոլար ներդրում։

2016 թվականի հուլիսի 6-ին Pokemon Go-ն թողարկվեց ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում Android և iOS օպերացիոն համակարգերի համար։ Հուլիսի 13-ին խաղը հասանելի դարձավ Գերմանիայում, իսկ նույն օրվա երեկոյան` Մեծ Բրիտանիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համակարգչային խաղերի արտադրողներ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Ասկարի

[250px|thumb|Նիզակակիր ասկարի. Հակահիտլերյան կոալիցիայի Ապագա օդաչուների պատրաստման ամառային դպրոց [Պրետորիա, Հարավ Աֆրիկյան ՀանրապետությունՀԱՀ, 1943 թվական]]
**Ասկարի** (արաբերեն «զինվոր»  բառից), եզր, որը օգտագործվում է 19-րդ դարի վերջի կամ 20-րդ դարի սկզբի Արևելյան, Հյուսիս-արևելյան և Կենտրոնական Աֆրիկայի ցեղերից հավաքված, եվրոպական գաղութատեր երկրներին ծառայող բանակների և բանակայինների համար։ Եզրը կարող է օգտագործվել նաև ոստիկանական, ժանդարմական և պահնորդական ստորաբաժանումների համար։ Նախապես բառը արաբերենից փոխառել են ամքարերեն, բոսնիերեն, իտալերեն, պարսկերեն, լեհերեն, սոմալիերեն, սուախիլի, թուրքերեն և ուրդու լեզուները։

Եվրոպական գաղութատիության տարիներին Աֆրիկայում տեղաբնակներից հավաքագրված զինվորները ծառայում էին իտալական, բրիտանական, պորտուգալական, գերմանական և բելգիական գաղութատիրական բանակներում։ Ֆրանսիական և իսպանական այդպիսի պրակտիկա չկար։ Ասկարիները որոշիչ դեր են կատարել զանազան գաղութային տարածքներ գրավելու գործում, ծառայել են կայազորերում և անվտանգության ուժերում։ Երկու համաշխարհային պատերազմների ընթացքում ասկարիների միավումները ծառայել են իրենց գաղութացված երկրների սահմաններից դուրս՝ Աֆրիկայի, Մերձավոր Արևելքի և Ասիայի տարբեր երկրներում։

## Պատմություն
Ասկարիների առաջին գումարտակը կազմավորվել է Եթովպիայում 1888 թվականին և կազմված է եղել մուսուլմաններից և քրիստոնյա-կամավորներից։ Նա փոխարինել է անկանոն Բասկա-բուրուսյան կորպուսին։ Առաջին չորս գումարտակները կազմվել են տեղացիներից 1891 թվականին և նույն թվականին և մտել են Գաղութային զորքեր թագավորական կորպուսի մեջ։ 1896 թվականին՝ Ադուայի ճակատամարտի ժամանակ, բանակում արդեն ութ գումարտակ կար։ Ավելի ուշ բանակը ծառայել է և Լիբիայում և Եթովպիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Comando Supremo
* African World War II Veterans
* Ascari: I Leoni di Eritrea/Аскари: Львы Эритреи. Колониальная история Эритреи, видео, рисунки/фотографии эритрейских аскари, исторический атлас…
* Ascari of Eritrea. Коллекция 200 картинок, распределённых по категориям.

Կատեգորիա:Գերմանիայի ռազմական պատմություն
Պանթեոն (Հռոմ)

մինի|Պանթեոնը և Մակուտեոյի սյունը
մինի|Պանթեոնի ինտերիերը
մինի
մինի|Ներթափանցող լույսը
**Պանթեոն** (հին հուն. πάνθειον — տաճար կամ վայր՝ նվիրված բոլոր աստվածներին, հին հունարեն՝ πάντες — բոլոր և θεός — աստված), «բոլոր աստվածների տաճար» Հռոմում, հին հռոմեական ճարտարապետության ծաղկման ժամանակաշրջանի կենտրոնագմբեթ հուշարձան։ Կառուցվել է Հադրիանոս կայսեր օրոք 126 թվականին, նախկին Պանթեոնի տեղում, որը կառուցվել էր 2 դար առաջ Մարկոս Վիպսանիոս Ագրիպպայի կողմից։ Վերնաճակատի լատիներեն գրությունը՝ «М. AGRIPPA L F COS TERTIUM FECIT», թարգմանաբար նշանակում է. «Մարկոս Ագրիպպան՝ Լուցիայի որդին, ընտրված կոնսուլ երրորդ անգամ, կառուցեց սա»։ Կառույցն իրենից ներկայացնում է անտիկ աշխարհի խոշոր ինժեներական նվաճում։ Գտնվում է Պիացցա դելլա Ռոտոնդա հրապարակի վրա։ Հորինվածքով և կառուցվածքային լուծումով Պանթեոնը հին հռոմեական ճարտարապետության մեջ յուրահատուկ է։ Տարբերվում է դասական պարզությամբ և ներքին տարածքի կառուցվածքի ամբողջականությամբ, գեղարվեստական կերպարների փառահեղությամբ։ Բացառված չէ, որ տաճարի կառուցմանը մասնակցել է Ապոլլոդորոս Դամասկոսցին։

Պանթեոնի աղյուս-բետոնային ռոտոնդան ծածկված է կիսագնդաձև գմբեթով (տրամագիծը՝ 43 մետր և ավելի)։ Վերջինս բաղկացած է շրջանագծերից, որը հեշտությամբ տեսանելի են կեսոնային առաստաղի շնորհիվ։ Գմբեթը պատերի հետ միասին կազմում է ամբողջական պատյան՝ ամփոփելով իր մեջ ողջ տարածությունը, որն էլ համապատասխանում է գլանի և գնդի կեսի ներքին ծավալին։ Ենթադրվում է, որ հնագույն ժամանակներում գմբեթի մակերեսը զարդարում էին վարդաքանդակներ ու աստղեր, պարզապես դրանց մասին փաստացի ապացույցներ չկան։ Տաճարի հիմնական ծավալին կցված են որմնախորշեր, որոնք կենտրոնական դահլիճից առանձնացված են կորնթոսյան սյուներով։ Օղակաձև ծածկը առանձնացնում է սյունաշարը գմբեթի ներքին մակերեսից։ Նրա վրա տեղադրված են հինգ շարք քառակուսի կեսոններ։ Ցերեկային լույսը ներթափանցում է 9 մետր տրամագծով կամարից, շրջանաձև բացվածքի միջով։ Ներսում Պանթեոնը զարդարված է դեղնակարմիր-շագանակագույն բազմերանգ մարմարով՝ համադրած հազվագյուտ ճերմակ մարմարի հետ։ Պանթեոնի ներքին հարդարանքը լավ է պահպանվել՝ շնորհիվ այն բանի, որ իր գոյության ընթացքում շինությունը երբեք չի փակվել։

609 թվականի մայիսի 13-ին հեթանոս եկեղեցին օծվեց որպես Սանտա Մարիա Ռոտոնդա , երբ բյուզանդական կայսր Փոկասը նվիրաբերեց տաճարը Բոնիֆացիուս IV Պապին։ Այդուհետ մայիսի տասներեքին սկսեցին տոնել բոլոր սրբերի տոնը։ 8-րդ դարի կեսին, նոյեմբերի մեկին Գրիգորիոս III Պապը Սուրբ Պետրոսի մատուռներից մեկը օծեց բոլոր սրբերի պատվին, և այս իրադարձության շնորհիվ տոնակատարության ամսաթիվը տեղափոխվեց նոյեմբերի մեկ։ Այդ ժամանակից ի վեր կաթոլիկներն ու բողոքականները «Բոլոր Սրբերի տոնը» նշում են նոյեմբերի մեկին։ Պանթեոնում ամփոփված են մի քանի հանրահայտ մարդկանց աճյուններ, ինչպիսին են իտալացի նկարիչ Ռաֆայել Սանտին, Վիկտոր Էմանուիլ III և Ումբերտո I արքաները։ Պանթեոնի յուրահատկություններից մեկը տանիքի վրայի բացվածքն է։ Կեսօրին նրա միջով ներթափանցում է լուսային սյունը։ Այն «չի տարածվում», մնում է հսկա ճառագայթի նման և դառնում համարյա շոշափելի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Italy, Rome, Pantheon, Virtual Tour with map and compass effect by Tolomeus 
* Live Camera Pantheon , Տեսախցիկ, Պանթեոնի տեսքը

Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն
Սանտա Լուչիա վանական համալիր (Ադրանո)

մինի|Սանտա Լուչիա վանական համալիր
**Սանտա Լուչիա վանական համալիր** (), ճարտարապետական համալիր Իտալիայի Ադրանո քաղաքում՝ Կատանիա քաղաք-նավահանգստի մոտ։ Նախկին վանական համալիրն այժմ ծառայում է որպես տարրական դպրոց, որին կից գործում է Ջովաննի Վերգայի անվան ավագ դպրոցը։ Դեպի արևելք ձգվող հրապարակից երևում է Villa Comunale այգին, որի դիմաց են գտնվում եկեղեցին և Սանտա Լուչիա վանական համալիրը։

Սանտա Լուչիային (Լուսիա Սիրակուզացի) նվիրված վանական համալիրը (այժմ՝ դպրոց) հիմնադրվել է 1157 թվականին, վերակառուցվել է 15-րդ և 17-րդ դարերում։ Համալիրին կից եկեղեցին կառուցվել է 1596 թվականին, վերակառուցվել է 18-րդ դարի վերջում։ Ճակատային հատվածն ունի երեք ճարտարապետական օրդերներ։ Անկյուններում քառանկյուն գմբեթով աշտարակներն են։

Ներսում եկեղեցական դասը ռոկոկո ոճի է և շարունակվում է դեպի առաջին խորան։ Սանտա Լուչիայի սրբապատկերը վերագրվում է Ջուզեպպե Ռապիսարդիին (1799–1853 թթ.), խորանի նկարները, կամարների զարդանախշերը, առաջին խորանի ձախակողմյան և երկրորդ խորանի աջակողմյան նկարները վերագրվում են Օլիվո Սկոցիի դպրոցին։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* Scalisi, Lina, *Obbedientissime ad ogni ordine. Tra disciplina e trasgressione: il monastero di Santa Lucia in Adrano secoli XVI-XVIII*, Editore Sanfilippo. Catania 1998.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի կրոնական կառույցներ
Կատեգորիա:Իտալիայի ճարտարապետություն ըստ քաղաքների
Սասնա Ծռեր խմբավորման բացահայտված անդամների ցանկ

## Սասնա Ծռեր խմբավորման բացահայտված անդամների ցուցակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Հավիկ (Դերսիմի գավառ)

**Հավիկ**, գյուղ, ավան Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։ Գտնվում էր Մնձուր գետի ձախ կողմում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 400 բնակիչ։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր