Մետրոպոլիս

մինի|Նյու Յորքը ստացել է «Մետրոպոլիս» մականունը ժողովրդական մշակույթում՝ քաղաքը ցերեկային ժամերին նկարագրելու համար, ի տարբերություն «Գոթեմի», որը երբեմն օգտագործվում է գիշերային Նյու Յորքը նկարագրելու համար։
մինի|Տոկիոյի՝ աշխարհի ամենախիտ բնակեցված մետրոպոլիսի համայնապատկերը
մինի|Լոնդոնի համայնապատկերը, որը մի ժամանակ Բրիտանական կայսրության մետրոպոլիսն էր
**Մետրոպոլիս** ( կամ ), խոշոր քաղաք կամ ագլոմերացիա, երկրի կամ տարածաշրջանի համար նշանակալի տնտեսական, քաղաքական և մշակութային տարածք և տարածաշրջանային կամ միջազգային կապերի, առևտրի և հաղորդակցության կարևոր հանգույց։ Մեծ քաղաքը, որը պատկանում է ավելի մեծ քաղաքային ագլոմերացիային, բայց որը այդ ագլոմերացիայի միջուկը չէ, ընդհանուր առմամբ չի համարվում մետրոպոլիս, այլ դրա մի մասն է։ Բառի հոգնակի թիվը metropolises է, չնայած լատիներեն հոգնակի թիվը metropoles է, որը ծագում է հունարեն metropoleis () բառից։

Մետրոպոլիտենային տարածքներից դուրս գտնվող քաղաքային տարածքների համար, որոնք իրենց տարածաշրջանի համար ստեղծում են նմանատիպ գրավչություն՝ ավելի փոքր մասշտաբով, ռեգիոպոլիսի («կարճ՝ ռեգիո») հայեցակարգը ներկայացվել է Գերմանիայում քաղաքային և տարածաշրջանային պլանավորման հետազոտողների կողմից 2006 թվականին:

## Ստուգաբանություն
Մետրոպոլիս () հունարեն բառ է (հոգնակի՝ metropoleis), որը ծագում է μήτηρ, mḗtēr բառերից, որոնք նշանակում են «մայր» և πόλις, pólis բառերից, որոնք նշանակում են «քաղաք» կամ «ավան», այսպես էին հին հունական գաղութները անվանում իրենց սկզբնական քաղաքները, որոնց հետ նրանք պահպանում էին պաշտամունքային և քաղաքական-մշակութային կապերը: Բառը հետդասական լատիներենում օգտագործվել է նահանգի գլխավոր քաղաքի, կառավարության նստավայրի և, մասնավորապես, եկեղեցական առումով՝ մետրոպոլիտեն եպիսկոպոսի նստավայրի կամ աթոռի համար, որին պատասխանատու էին սուֆրագան եպիսկոպոսները: Այս օգտագործումը նահանգը նույնացնում է թեմի կամ եպիսկոպոսական աթոռի հետ:

Գաղութային համատեքստում այն գաղութի «մայր քաղաքն» է, այսինքն՝ քաղաքը, որը նոր բնակիչներ է ուղարկել։ Այս բառը հեռավոր արմատներ ունի Հին Հունաստանի գաղութային անցյալ և առաջին անգամ օգտագործվել է անգլերենում մոտ 14-րդ դարում։ Ավելի ուշ սա ընդհանրացվեց՝ նշանակելով որոշակի գործունեության կենտրոն համարվող քաղաք կամ որևէ ազգի որևէ մեծ, կարևոր քաղաք։

## Հայեցակարգ
«Մետրոպոլիս» հասկացությունը որպես «մայր քաղաք» սկիզբ է առել առնվազն վեցերորդ դարի Քենթերբերիից, որտեղ այս տերմինն օգտագործվել է կրոնական համատեքստում, սակայն այն սկսել է օգտագործվել խոշոր աշխարհիկ քաղաք նկարագրելու համար՝ սկսած 16-րդ դարի Լոնդոնից։ Լոնդոնի մշակութային ազդեցությունը նշանակում էր, որ մինչև 19-րդ դարը «մետրոպոլիս» հասկացությունները հազվադեպ էին օգտագործվում այլ քաղաքներ նկարագրելու համար, չնայած Էդինբուրգը նույնպես նկարագրվում էր որպես «մետրոպոլիս»։ Մինչդեռ մետրոպոլիսը հաճախ կարող է նշանակել ցանկացած մեծ քաղաք, մետրոպոլիսը ընդհանուր առմամբ ընկալվում է որպես քաղաք, որը ծառայում է որոշակի գործառույթի՝ ի տարբերություն պարզապես մեծ լինելու։[3] Մետրոպոլիսի մասին ժամանակակից պատկերացումները փոխվել են, քանի որ ժամանակակից քաղաքների աճը ստեղծել է «պոլիկենտրոն» քաղաքային շրջաններ, որտեղ մեկ քաղաքը պարտադիր չէ, որ գերիշխի իր շրջակայքում, այլ փոխարենը կենտրոնական դեր է խաղում տնտեսական տարածաշրջանում։ Մեկ «մետրոպոլիսի» փոխարեն, որը կատարում է տնտեսական դեր, խոշոր քաղաքային տարածքները, ինչպիսիք են Տոկիո-Օսակա միջանցքը կամ հարավային Կալիֆոռնիայի կառուցապատված տարածքը, համարվել են ժամանակակից «մետրոպոլիս», չնայած այն հանգամանքին, որ տարածաշրջանը ներառում է մի քանի քաղաքներ։

## Օգտագործում` որպես մայրցամաքային տարածք
Ֆրանսիայում, Պորտուգալիայում, Իսպանիայում և Նիդեռլանդներում մետրոպոլիս բառը (  /   /   /) նշանակում է երկրի մայրցամաքային մասը, որը գտնվում է եվրոպական մայրցամաքի վրա կամ դրան մոտ. Ֆրանսիայի դեպքում սա նշանակում է Ֆրանսիան՝ առանց իր անդրծովյան դեպարտամենտների: Իսպանական և Պորտուգալական կայսրությունների ժամանակաշրջանում Պորտուգալիայի և Իսպանիայի համար այս տերմինն օգտագործվել է Պորտուգալիան կամ Իսպանիան՝ առանց իր գաղութների (Ուլտրամար) նշանակելու համար: Ֆրանսիայում մետրոպոլիսը կարող է օգտագործվել նաև խոշոր քաղաքային ագլոմերացիայի համար. օրինակ՝ «La Métropole de Lyon» (Լիոնի մետրոպոլիս):

## Ըստ երկրների
Հետևյալ երկրները կամ ունեն «մետրոպոլիս» տերմինի կոնկրետ իրավական սահմանում, կամ ունեն տերմինի (կամ նմանատիպ տերմինի) օգտագործման պատմություն։

### Ամերիկա
#### Բրազիլիա
Բրազիլական պորտուգալերենում օգտագործվում է մետրոպոլիայի տարածքի համար օգտագործվող տերմինը Região Metropolitana: Բրազիլիայում Մեծ Սան Պաուլոն ավելի քան 21 միլիոն բնակիչ ունեցող գլխավոր քաղաքն է: Ավելի մեծ քաղաքներում, ինչպիսիք են Սան Պաուլոն և Ռիո դե Ժանեյրոն (12 միլիոն բնակչություն), տասնամյակների ընթացքում մեծացել են ֆավելաները (տնակային թաղամասերը), երբ մարդիկ գաղթում էին գյուղական վայրերից՝ աշխատանք գտնելու նպատակով: Մեկ միլիոնից ավելի բնակիչ ունեցող Բրազիլիայի այլ մետրոպոլիաները ներառում են՝ Բելեմ, Բելու Հորիզոնտե, Բրազիլիա, Կամպինաս, Կուրիտիբա, Ֆորտալեզա, Գոյանիա, Մասեյո, Մանաուս, Պորտո Ալեգրե, Ռեսիֆե, Սալվադոր և Սան Լուիս:

#### Կանադա
Կանադայի վիճակագրական ծառայությունը սահմանում է մարդահամարի մետրոպոլիտենային տարածքը որպես մեկ կամ մի քանի հարակից համայնքներ, որոնք տեղակայված են խոշոր քաղաքային կենտրոնի շուրջ, որտեղ քաղաքային կենտրոնն ունի առնվազն 100,000 բնակչություն։ Կանադայի վեց ամենամեծ մետրոպոլիսներն են՝ Տորոնտոն, Մոնրեալը, Վանկուվերը, Օտտավան, Կալգարին և Էդմոնտոնը։

#### Միացյալ Նահանգներ
մինի|Նյու Յորքը ԱՄՆ-ի ամենամեծ քաղաքն է
Միացյալ Նահանգներում 50,000-ից ավելի բնակչություն ունեցող ինտեգրված տարածքը կամ տարածքների խումբը պարտավոր է ունենալ մետրոպոլիտենի պլանավորման կազմակերպություն՝ խոշոր ենթակառուցվածքային նախագծերը հեշտացնելու և ֆինանսական վճարունակությունն ապահովելու համար: Այսպիսով, 50,000 կամ ավելի բնակչությունը որպես փաստացի չափանիշ օգտագործվել է Միացյալ Նահանգներում մետրոպոլիսը սահմանելու համար: Նմանատիպ սահմանում է օգտագործում նաև Միացյալ Նահանգների մարդահամարի բյուրոն: Բյուրոն մետրոպոլիտենի վիճակագրական տարածքը սահմանում է որպես «առնվազն մեկ քաղաքային տարածք՝ 50,000 կամ ավելի բնակչությամբ»: ԱՄՆ-ի վեց ամենամեծ մետրոպոլիտենային տարածքներն են Նյու Յորքը, Լոս Անջելեսը, Չիկագոն, Դալլասը, Հյուստոնը և Վաշինգտոնը, որոնցից ամենամեծը Նյու Յորքն է:

#### Մեքսիկա
Մեքսիկայում մետրոպոլիսը քաղաքային տարածք է՝ բնակչության և գործունեության բարձր կենտրոնացմամբ, որը փոխազդում է մոտակա համայնքների հետ։ Ժողովրդա-քաղաքային խորհուրդը (CONAPO) վերջին անգամ չափանիշները վերանայել է 2018 թվականին, և այդ օրվանից Մեքսիկայում մետրոպոլիտեն տարածքը սահմանվում է որպես. երկու կամ ավելի համայնքների ամբողջություն, որտեղ գտնվում է առնվազն 100,000 բնակչություն ունեցող քաղաք, որի քաղաքային տարածքը, գործառույթներն ու գործունեությունը գերազանցում են համայնքի սահմանները, իր անմիջական ազդեցության տարածքում ներառելով հիմնականում քաղաքային հարևան համայնքները՝ պահպանելով սոցիալ-տնտեսական ինտեգրման բարձր աստիճան։ Ներառված են նաև այն համայնքները, որոնք իրենց առանձնահատկությունների շնորհիվ կարևոր են յուրաքանչյուր մետրոպոլիտեն տարածքի քաղաքաշինության և քաղաքականության համար։ Վեց ամենամեծ մետրոպոլիտեն տարածքներն են՝ Մեխիկոն, Մոնտերեյը, Գվադալախարան, Պուեբլան, Տոլուկան և Տիխուանան։

### Ասիա
#### Հնդկաստան
Հնդկաստանի Սահմանադրության 74-րդ փոփոխությունը մետրոպոլիտեն տարածքը սահմանում է որպես 10 լաք կամ 1 միլիոն կամ ավելի բնակչություն ունեցող տարածք, որը բաղկացած է մեկ կամ մի քանի շրջաններից և բաղկացած է երկու կամ մի քանի համայնքներից կամ պանչայաթներից կամ այլ հարակից տարածքներից, որոնք նահանգապետի կողմից հրապարակային ծանուցմամբ նշված են որպես մետրոպոլիտենային տարածք: Հնդկաստանի 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Հնդկաստանում կա ևս 46 քաղաք, որոնց բնակչությունը գերազանցում է մեկ միլիոնը: Դելին, Մումբայը, Կալկաթան, Չեննայը, Բանգալորը, Հայդարաբադը, Պունեն, Ահմեդաբադը, Կոչին Հնդկաստանի 23 մետրոպոլիտեն քաղաքներից ամենամեծերից են:

#### Ճանպոնիա
մինի|Տոկիո, Ճապոնիայի մայրաքաղաքը և ամենամեծ քաղաքը
Ճապոներեն «to» իրավական տերմինը (都) նշանակմամբ պետք է թարգմանվի որպես «մետրոպոլիս»։ Այնուամենայնիվ, գոյություն ունեցող թարգմանությունները նախորդում են նշանակմանը։ Կառուցվածքային առումով պրեֆեկտուրա է, այլ ոչ թե սովորական քաղաք, և Ճապոնիայում կա միայն մեկը՝ «to»-ն, այն է՝ Տոկիոն։ 2020 թվականի դրությամբ Ճապոնիայում կան ևս 12 քաղաքներ, որոնց բնակչությունը գերազանցում է մեկ միլիոնը։ Նույն կանջի նիշը չինարենում կամ ընդհանուր ճապոներենում (ավանդական կամ ոչ կոնկրետ) թարգմանվում է տարբեր կերպ՝ քաղաք, մունիցիպալիտետ, հատուկ մունիցիպալիտետ՝ բոլորն էլ որակվում են որպես քաղաք, մունիցիպալիտետ։

#### Ֆիլիպիններ
մինի|Մետրո Մանիլան՝ Ֆիլիպինների ամենախիտ բնակեցված մետրոպոլիտենային տարածքը
Ֆիլիպիններն ունեն երեք մետրոպոլիս, ինչպես սահմանվել է Ազգային տնտեսական և զարգացման վարչության կողմից։ Դրանք են՝ Մանիլան, Սեբուն և Դավաոն։ Մեծ Մանիլայի տարածքը հարակից քաղաքաշինական շրջան է կամ ընդլայնված մետրոպոլիտեն Մանիլան, որը շրջապատում է Մետրո Մանիլան։ Այս կառուցապատված գոտին ներառում է Մետրո Մանիլան և հարևան Բուլական նահանգները հյուսիսում, Կավիտեն և Լագունա նահանգները հարավում, և Ռիզալ նահանգները արևելքում։ Չնայած տարածումը շարունակում է կլանել նոր գոտիներ, որոշ քաղաքային գոտիներ բնակավայրերի անկախ կլաստերներ են, որոնք շրջապատված են ոչ քաղաքային տարածքներով։

#### Հարավային Կորեա
Հարավային Կորեայում կան յոթ հատուկ և մետրոպոլիտեն քաղաքներ՝ ինքնավար վարչական մակարդակներում։ Սրանք երկրի ամենախիտ բնակեցված մետրոպոլիտենային տարածքներն են։ 2015 թվականի մարդահամարի բնակչության նվազման կարգով դրանք են՝ Սեուլը, Բուսանը, Ինչոնը, Դեգուն, Դեջոնը, Գվանգջուն և Ուլսանը։

2015 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ Չանգվոն և Սուվոն քաղաքները նույնպես համապատասխանում են մետրոպոլիտեն քաղաքների մակարդակին (ունենալով 1 միլիոնից ավելի բնակչություն), սակայն դրանք մետրոպոլիտեն քաղաք դարձնելու ապագա ծրագրերը, հավանաբար, չեն ընդունվի՝ վարչական բաժանումների կառուցվածքի վերաբերյալ քաղաքական մտահոգությունների պատճառով։ Կան նաև որոշ շրջանային մակարդակի քաղաքներ, որոնց բնակչությունը մոտ 1 միլիոնի է հասնում, մասնավորապես՝ Գոյանգը, Յոնգինը և Սոնգնամը, սակայն դրանք նույնպես, հավանաբար, չեն դառնա մետրոպոլիտեն քաղաքներ, քանի որ դրանք բոլորը Սեուլի արբանյակ քաղաքներ են։

### Եվրոպա
[մինի|250x250փքս|[Փարիզի համայնապատկերը, որը Եվրամիության ամենախիտ բնակեցված քաղաքային տարածքն է]]

#### Ֆրանսիա
2014 թվականի օրենքը թույլ էր տալիս համայնքների ցանկացած խմբի համագործակցել ավելի մեծ վարչական բաժանման մեջ, որը կոչվում է մետրոպոլիս: Մեկ մետրոպոլիս՝ Լիոնը, նույնպես ունի դեպարտամենտի կարգավիճակ։ Ֆրանսիայի ազգային վիճակագրության ինստիտուտը՝ Insee-ն, երկրի 12 քաղաքային տարածքները դասում է որպես մետրոպոլիտենային տարածքներ: Փարիզը, Լիոնը և Մարսելը ամենամեծերն են, մյուս ինը՝ Թուլուզը, Լիլը, Բորդոն, Նիսը, Նանտը, Ստրասբուրգը, Ռենը, Գրենոբլը և Մոնպելիեն:

#### Գերմանիա
Վարչական սահմաններով Գերմանիայի ամենամեծ քաղաքը Բեռլինն է, մինչդեռ Հռենոս-Ռուրը ամենամեծ մետրոպոլիտենային տարածքն է (ավելի քան 10 միլիոն բնակչությամբ): Քաղաքի կարևորությունը չափվում է ցուցանիշների երեք խմբերով, որոնք կոչվում են նաև մետրոպոլիտենի գործառույթներ՝ որոշումների կայացման և վերահսկողության գործառույթ, նորարարության և մրցակցության գործառույթ և դարպասի գործառույթ: Այս գործառույթները համարվում են մետրոպոլիտենային տարածաշրջանների համար իրենց կատարողականի զարգացման հիմնական տիրույթներ։ Տարածական պլանավորման մեջ մետրոպոլիսը սովորաբար դիտարկվում է իր տարածաշրջանային համատեքստում, ուստի ուշադրությունը հիմնականում կենտրոնացած է մետրոպոլիտենային շրջանների վրա: Այս շրջանները կարող են լինել մոնոկենտրոն կամ բազմակենտրոն: Այս ցուցանիշների հիման վրա սահմանվել են տասնմեկ մետրոպոլիտենային շրջաններ՝ Բեռլին-Բրանդենբուրգ, Բրեմեն-Օլդենբուրգ, Դրեզդեն-Հալլե-Լայպցիգ, Ֆրանկֆուրտ-Հռենոս-Մայն, Համբուրգ, Հաննովեր-Բրաունշվայգ-Գյոթինգեն-Վոլֆսբուրգ, Մյունխեն, Նյուրնբերգ, Հռենոս-Նեկար, Հռենոս-Ռուր (Քյոլն/Բոննով) և Շտուտգարտ:

#### Իտալիա
2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Իտալիայում կա 14 «մետրոպոլիտեն քաղաք»։ Հռոմը, Միլանը, Նեապոլը և այլ խոշոր կենտրոններ վերցրել են իրենց շրջակա տարածքների քաղաքային գոտիները և միավորել դրանք նոր կազմավորումների մեջ, որոնք դարձել են իտալացի յուրաքանչյուր երրորդի տունը։ Մարզերը մնացել են երկրի այն մասերում, որոնք չեն պատկանում որևէ Չիտա Մետրոպոլիտանայի։

#### Լեհաստան
մինի|Վարշավա, Լեհաստանի մայրաքաղաքը և ամենամեծ քաղաքը
Լեհաստանի մետրոպոլիսների միությունը, որը հիմնադրվել է 1990 թվականին, երկրի ամենամեծ քաղաքների կազմակերպություն է: Ներկայումս կազմակերպության անդամ են տասներկու քաղաքներ, որոնցից 11-ն ունեն ավելի քան քառորդ միլիոն բնակչություն: Լեհաստանի ամենամեծ մետրոպոլիտենային տարածքը, եթե դասակարգենք միայն բնակիչների թվով, Կատովիցեի մետրոպոլիտենային տարածքն է՝ մոտ 3 միլիոն բնակչությամբ (5 միլիոն բնակիչ՝ Կատովիցե-Օստրավա մետրոպոլիտենային տարածքում): Մետրոպոլիսի GZM-ը վերջին տարիների նախաձեռնություն է, որը փորձում է միավորել քաղաքային համայնքը մեկ պաշտոնական քաղաքային միավորի մեջ: Դրան հաջորդում է Վարշավան՝ մոտ 1.7 միլիոն բնակչությամբ քաղաքում և 3.1 միլիոն բնակչությամբ՝ Վարշավայի մետրոպոլիտենային տարածքում: Լեհական այլ մետրոպոլիսներ են Կրակովը, Լոձը, Վրոցլավը, Պոզնանը, Տրիցին, Շեցինը և Բիդգոշչ-Տորունը:

#### Թուրքիա
մինի|IՍտամբուլը Թուրքիայի ամենամեծ քաղաքն է
Թուրքիայում մետրոպոլիտեն քաղաքները նկարագրվում են որպես «բյույուքշեհիր»։ Այժմ Թուրքիայում կա 30 մետրոպոլիտենային մունիցիպալիտետ։ Ամենամեծը, անկասկած, Ստամբուլն է, որին հաջորդում են Անկարան, Իզմիրը և Բուրսան։ Ստամբուլը, որը Եվրոպայի ամենամեծ քաղաքն է բնակչության թվով, ունի ավելի քան 15 միլիոն բնակչություն։ Քաղաքը գերազանցել է Լոնդոնին և Դուբային՝ դառնալով աշխարհի ամենաշատ այցելվող քաղաքը՝ 2023 թվականին ավելի քան 20 միլիոն օտարերկրյա այցելուներով։ Այս քաղաքը, որը կարևոր դեր է խաղացել քրիստոնեության տարածման գործում, կարևոր ժառանգություն է եվրոպական մշակույթի համար։

#### Միացյալ Թագավորություն
մինի|Լոնդոնը Միացյալ Թագավորության ամենամեծ քաղաքն է
Միացյալ Թագավորությունում «Մետրոպոլիս» տերմինը պատմականորեն օգտագործվել է բացառապես Լոնդոն և Վեստմինստեր քաղաքների համար, որոնք գտնվում են այն տարածքի սրտում, որը հետագայում դարձավ Մեծ Լոնդոնի կառուցապատված տարածք։ Տերմինը պահպանվել է Մեծ Լոնդոնի ոստիկանական ուժերի՝ Մետրոպոլիտեն ոստիկանության («Մետրոպոլիս») կողմից, որը ձևավորվել է 1829 թվականին։ Մետրոպոլիտեն ոստիկանության գլխավոր սպան պաշտոնապես հայտնի է որպես Մետրոպոլիսի ոստիկանության կոմիսար։ 1855 թվականի «Մետրոպոլիսի կառավարման մասին» օրենքը ստեղծեց Մետրոպոլիտենի աշխատանքների խորհուրդը, որը ընդգրկում էր այն տարածքը, որն այժմ հայտնի է որպես Ներքին Լոնդոն, իսկ 1889 թվականին այն դարձավ Լոնդոնի ընտրովի կոմսական խորհուրդ։ 1974 թվականից ի վեր Անգլիայի վեց քաղաքային համայնքներ (Լոնդոնից դուրս) հայտնի են որպես մետրոպոլիտեն շրջաններ, որոնցից յուրաքանչյուրը բաժանված է մետրոպոլիտեն շրջանների։ Այդ շրջաններն են՝ Հարավային Յորքշիրը (կենտրոնը՝ Շեֆիլդ քաղաքը), Արևմտյան Միդլենդսը (ներառյալ Բիրմինգհեմը), Արևմտյան Յորքշիրը (ներառյալ Լիդսը), Մերսիսայդը (ներառյալ Լիվերպուլը), Մեծ Մանչեսթերը և Թայն ընդ Ուիրը (ներառյալ Նյուքասլ-ափոն-Թայնը)։ Մեծ Գլազգոն, Հարավային Հեմփշիրը, Մեծ Նոթինգհեմը, Մեծ Բրիստոլը, Բելֆաստի մետրոպոլիտենային տարածքը և Մեծ Լեսթերը նույնպես խոշոր քաղաքային համայնքներ են՝ ավելի քան կես միլիոն բնակչությամբ։

#### Շվեդիա
Շվեդիայում «մետրոպոլիս» տերմինն օգտագործվել է բացառապես Ստոկհոլմին վերաբերելու համար։

### Օվկիանիա
#### Ավստրալիա
Ավստրալիայի վիճակագրության բյուրոն մետրոպոլիտենային տարածքը սահմանում է որպես ցանկացած վիճակագրական ստորաբաժանում կամ շրջան, որի բնակչությունը գերազանցում է 100,000-ը: Այս սահմանման համաձայն, Ավստրալիայում ներկայումս կա 19 մետրոպոլիտենային տարածք, ներառյալ յուրաքանչյուր նահանգի մայրաքաղաքը: Բնակչության թվով ամենամեծ մետրոպոլիտենային տարածքը Սիդնեյն է (քաղաքային տարածքի բնակչությունը 2020 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ 5,367,206), իսկ ամենափոքրը՝ Բենդիգոն (քաղաքային տարածքի բնակչությունը 2020 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ 100,632): Վիկտորիայի արագ քաղաքային աճը հանգեցրել է Մելբուռնի «մանհեթենացմանը», բարձրահարկ շենքերի կլաստերներով Սաութ Յարրայում, Բոքս Հիլում, Մունի Փոնդսում և Ֆութսքրեյում: Ջիլոնգ տարածաշրջանային քաղաքում, որը գտնվում է Մելբուռնից մոտավորապես 40 մղոն հարավ-արևմուտք, վերջին տարիներին ի հայտ են եկել բարձրահարկ գրասենյակային և բնակարանային շենքեր: Ջիլոնգը Ավստրալիայի ամենաարագ զարգացող տարածաշրջանային քաղաքն է, և դրա աճը կվերափոխի Պորտ Ֆիլիպ շրջանը Սան Ֆրանցիսկոյի ծոցի տարածքի նման: (քաղաքային տարածքի բնակչությունը 2020 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ 160,991 մարդ):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Census.gov, U.S. Census Bureau, *About Metropolitan and Micropolitan Statistics*
* MetroForum.com, forum dedicated to discussions on metropolis
* Blog.ar2com.de, a podcast with a worldwide analysis of megacities (focus Latin America)
* : research group, university of Paris-Diderot, France
* See Ronald Daus´s bibliography, researcher at the Free University of Berlin