Նյուքասլ ափոն Թայն

**Նյուքասլ ափոն Թայն** ( ) կարճ Նյուքասլ, արդյունաբերական (ինդուստրիալ) քաղաք Մեծ Բրիտանիայի հյուսիս- արևելյան ափին, Անգլիայում՝ Թայն և Ուիր կոմսությունում։ Գտնվում է Թայն գետի ձախ ափին։ Նախկինում եղել է Նորթումբերլենդ կոմսության վարչական կենտրոնը։

Քաղաքը հիմնել են հռոմեացիները և անվանել են «Պոնս- Էլիուս»։ Միջնադարում քաղաքը կրում էր «*Novum Castellum super Tinam*» լատինական անվանումը։

Թայնսադ քաղաքային ագլոմերացիան, որի մեջ բացի Նյուքասլը մտնում են նաև այլ քաղաքներ, բնակչության թվով Անգլիայում զբաղեցնում է յոթերորդ տեղը։

## Արդյունաբերություն
Տրանսպորտային հանգույցը Թայն գետի նավահանգիստն է։ Արդյունաբերության ճյուղերից ներկայացված են նավաշինությունը և նավանորոգության էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերությունը, տուրբինաշինությունը, ծովային շարժիչների արտադրությունը և այլն։

## էկոնոմիկա
Նյուքասլը շատ մեծ դեր է խաղացել 19-րդ դարի անգլիական արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ և եղել է առաջատար ածխի արդյունահանմամբ։ Արտադրությունը ծանր արդյունաբերության բնագավառում նվազեց 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Հիմա Նյուքասլում գերակշռում է գրասենյակային իրերի արտադրությունը։ Նյուքասլը հանդիսանում է առևտրային և կրթական քաղաք։ Նյուքասլի էկոնոմիկաի շնորհիվ տարեկան բյուջեն համալրվում է ավելի քան 13 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգով։

### Մանրածախ առևտուր
Հիմնական խանութները գտնվում են կենտրոնում և մոտակա թաղամասերում։ Նրանցից ամենամեծը Էլդոն հրապարակում գտնվող առևտրի կենտրոնն է։ Այս պահին այն հանդիսանում է Մեծ Բրիտանիայի ամենամեծ առևտրական կոմպլեքսը։ Այն ներառում է առաջին և ամենամեծ համախանութը՝ «*Ֆենուիկ*» (*Fenwick*), ինչպես նաև ամենամեծ համախանութներից մեկը՝ «*Մարկս և Սփենսեր*» (*Marks and Spencer*), որը գտնվում է Լոնդոնի սահմաններից դուրս։ «*Դեբենհեմ*» (*Debenham*) և «*Ջոն Լյուիս*» (*John Lewis*) խանութները ժողովրդի մեջ հայտնի են «*Bainbridges*» անվամբ։ Էլդոն հրապարակը ամբողջովին վերանորոգվում է։ Հին ավտոկայանները փոխարինվում են նորերով։ Վերանորոգված ավտոկայանի պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ 2007 թվականի մարտին։ Նյուքասլի հիմնական առևտրական փողոցը Նորտումբերլանդն է (*Northumberland Street*) ։ Նյուքասլի մոտակայքում է գտնվում Եվրոպայի ամենամեծ առևտրական կենտրոնը՝ *Մետրոցենտր*ը (*MetroCentre*) ։

## Կրթություն
Քաղաքում գործող երկու համալսարանները ( Նյուքասլյան համալսարանը և Նորտումբրիյնյան համալսարանը) և հայտնի քոլեջը գրավում են երիտասարդներին։ Նյուքասլյան քոլեջը պաշտոնապես ճանաչված ամենախոշոր ուսումնական հաստատությունն է Մեծ Բրիտանիայում։ Քոլեջը հիմնվել է 1956 թվականին և կատարում է ընդունելություն աշխարհի ավելի քան 40 երկրներից։ Պատրաստում է մասնագետներ ամենատարբեր ոլորտներում՝ արվեստ և դիզայն, առողջապահություն, հյուրանոցային բիզնեսի կառավարում, համակարգչային գիտություն, երաժշտություն և բեմական արվեստ և այլն։

## Մշակույթ և ժամանց
* Նյուքասլում կան բազում պատկերասրահներ, թատրոններ, այդ թվում նաև Ռոյալ թատրոնը։
* Աշխարհում հայտնի Միլենիում կամուրջը նույնպես գտնվում է Նյուքասլում։
* 1859 թվականի հունվարի 28-ին Նյուքասլում անց է կացվել անգլիական սետտերների (որսորդական շների տեսակ) ցուցահանդես։
* Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է կոմս Չարլզ Գրեյին՝ Մեծ Բրիտանիայի 26-րդ վարչապետին նվիրված հուշարձան։

## Սպորտ
Քաղաքը հանդիսանում է համաշխարհային ճանաչում ունեցող «Նյուքասլ Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի հայրենիքը։ Այն հանդիսանում է Անգլիայի քառակի չեմպիոն և ունի շատ այլ պատվավոր կոչումներ։ Խաղում է Սենթ- Ջեյմս Պարկում։

## Քույր քաղաքներ
*  Ատլանտա, ԱՄՆ
*  Բերգեն, Նորվեգիա
*  Գելզենկիրխեն, Գերմանիա
*  Գրոնինգեն, Նիդերլանդներ
*  Հայֆա, Իսրայել
*  Մալմյո, Շվեդիա
*  Նանսի, Ֆրանսիա
*  Նյուքասլ, Ավստրալիա

## Նյուքասլը ֆիլմերում
* «Սպանել Կարտեռին» - 1971 թվականի դրամա, դետեկտիվ
* «Գոլ» - 2005 թվականի սպորտային դրամա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Newcastle greys monument.jpg
Պատկեր:Image-Newcastle castle keep 2.jpg
Պատկեր:Newcastle baltic.jpg
Պատկեր:Tomcollinshouse 1.jpg
Պատկեր:Tyne Bridge - Newcastle Upon Tyne - England - 2004-08-14.jpg
Պատկեր:St James Park Newcastle south west corner.jpg
Պատկեր:Grey Street Newcastle upon Tyne lightened.jpg
Պատկեր:Grey's Momument and Momument station - Newcastle upon Tyne - England - 130804.jpg
Պատկեր:Newcastle the journal thyne theater.jpg
Պատկեր:NewcastleRC.jpg
Պատկեր:Eldon Square Northumberland Street.JPG
Պատկեր:Quayside, Newcastle upon Tyne.jpg
Պատկեր:Newcastle City Library.jpg
Պատկեր:Theatre Royal in Newcastle (6710178097).jpg
Պատկեր:St James' Park, view across Newcastle University to Civic Centre and beyond - geograph.org.uk - 2689641.jpg
Պատկեր:Newcastle civiccentre 06.jpg
Պատկեր:Millennium Bridge Newcastle.jpg
Պատկեր:Newcastle upon Tyne, England.jpg
Պատկեր:University of Newcastle Upon Tyne.jpg
Պատկեր:Tyne Tees, City Road.jpg
Պատկեր:Geographic Tyne and Wear Metro map.svg
Պատկեր:Newcastle the journal thyne theater.jpg
Պատկեր:Newcastle-upon-Tyne-bridges-and-skyline cropped.jpg
Պատկեր:Side - Tyne Bridge.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ