Հինգ աստղերի շարժում

**Հինգ աստղերի շարժում** (), իտալական քաղաքական կուսակցություն, որը հիմնադրվել են կատակերգու Բեպպե Գրիլլոն և գործարար Ջանռոբերտո Կասալեջիոն 2009 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։ Կուսակցությունը բնութագրվում է պոպուլիզմով, շրջակա միջավայրի պահպանմամբ և որոշակի եվրասկեպտիկությամբ։ Կուսակցությունը նաև աջակցում է ուղիղ ժողովրդավարությանը և համընդհանուր անվճար ինտերնետին որպես մարդու հիմնարար իրավունք, և դատապարտում է կոռուպցիան։

## Քաղաքական գործունեություն
Նա մասնակցել է տարածաշրջանային ընտրություններին 2008 թվականից, եղել է Սիցիլիայի ընտրական ցուցակի առաջին թեկնածուն և 2009 թվականին ընտրվել է Եվրախորհրդարան «Արժեքների Իտալիա» կուսակցությունից։

2012 թվականի մայիսին կուսակցությունը հաջողությամբ հանդես է եկել տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում. նրա թեկնածուն առաջին անգամ ընտրվել է քաղաքապետ (Սարեգո, Վիչենցա նահանգ), իսկ Կոմակիոյում (Ֆերարա նահանգ) «Հինգ աստղերի շարժումը» դարձել է ամենատարածված քաղաքական ուժը։

Կուսակցությունը արագորեն ձեռք է բերել ժողովրդականություն և հասավ զգալի հաջողությունների քաղաքական ասպարեզում: 2013 թվականի փետրվարին կայացած խորհրդարանական ընտրություններում երրորդ տեղը՝ ավելի քան 25% աջակցությամբ, այդ ընտրությունների գլխավոր սենսացիան էր (շարժումը պատգամավորների պալատում նվաճել է 630 տեղից 108-ը և Սենատում՝ 315-ից 54-ը), Վիտո Կրիմին դարձել է Սենատի խմբակցության առաջին նախագահը, իսկ Ռոբերտա Լոմբարդին՝ Պատգամավորների պալատի խմբակցության առաջին նախագահը։ 2014 թվականի դեկտեմբեր ամսին, շարժման ներսում առաջացած քաղաքական հակասությունների պատճառով, խորհրդարանի պալատներում խմբակցությունը լքել էին 9 պատգամավոր և 17 սենատոր։

2013 թվականի ամռանը «5 Աստղ» խմբակցության երեք սենատորներ լքել էին խմբակցությունը և հիմնադրել են «Ժողովրդական գործողությունների խումբը»։

2015 թվականի աշնանը Իտալիայի խորհրդարանական պատվիրակությունը, որը բաղկացած էր «Հինգ աստղերի շարժման» և «Հյուսիսային լիգայի» ներկայացուցիչներից, պլանավորում էր այցելել Ղրիմ։

2015 թվականի նոյեմբերին «Հինգ աստղերի շարժումը» քաղաքական վերլուծաբանները սկսեցին ընկալել որպես իշխող Դեմոկրատական ​​կուսակցության իրական այլընտրանք։ Հարցումների համաձայն՝ նրանց միջև եղած տարբերությունը նվազագույնի էր հասցվել՝ դեմոկրատների համար՝ 31,6%, իսկ Շարժման համար՝ 27,4%։ Մյուս կողմից, եթե 2013 թվականի մարտին կուսակցության կողմնակիցների 77%-ը Բեպպե Գրիլոյին որպես առաջնորդ էր աջակցում, ապա այժմ նա հիմնականում ընկալվում էր որպես խորհրդանիշ, իսկ Լուիջի Դի Մայոն առաջին հերթին համարվում էր կուսակցությունը ընտրություններում հաղթանակ տանելու ունակ առաջնորդ։ Այս փոփոխությունը նշանակալի է նաև մեկ այլ առումով. 2013 թվականին Գրիլոյի ընտրողները, ի տարբերություն 2015 թվականի, ընդհանրապես անհրաժեշտ չէին համարում իրենց առաջնորդի գալը Պալացցո Կիջի և գնահատում էին նրան ավանդական քաղաքական գործիչներին ներկայացվող մարտահրավերի համար։

Իտալիայի խորհրդարանի անդամների թվում կան տարբեր կուսակցությունների (ներառյալ «Պրոլետարական ժողովրդավարություն» և «Արժեքների Իտալիա») նախկին անդամներ։

Մինչև 2019 թվականը այն գրեթե միշտ մասնակցել է տեղական, տարածաշրջանային և ազգային ընտրություններին որպես միասնական ցուցակ։

Ումբրիայի ընտրություններում կուսակցության ցուցակը մաս էր կազմում Դեմոկրատական ​​կուսակցության ձևավորած կոալիցիայի, իսկ Կալաբրիայի ընտրություններում շարժման գլխավորած կոալիցիայի մեջ էր նաև «Քաղաքացիական Կալաբրիայի» ցուցակը։

## «Ռուսո» տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հարթակ
2016 թվականից ի վեր D5Z-ը որպես «ցանցային ժողովրդավարության» գործիք օգտագործում է «Ռուսո» (La piattaforma Rousseau) տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հարթակը, որը «Հինգ աստղ» շարժման անդամներին տրամադրում էր տարբեր հնարավորություններ՝ սկսած ընտրական ցուցակների համար առցանց քվեարկությունից մինչև օրինագծերի մշակմանը մասնակցություն: Իրավական առումով այն պատկանում էր «Կասալեջիո Ասոշիատի» ընկերությանը, որը «Հինգ աստղ» շարժման համահիմնադիր Ջանրոբերտո Կասալեջիոյի մահից հետո պատկանում էր նրա որդուն՝ Դավիդեին և ֆինանսավորվում էր բազմաթիվ «միկրոդոնացիաների» համակարգի միջոցով։

## 2016 թվականի տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ
մինի|Բեպպե Գրիլլոն 2010 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Չեզենայում կայացած «Վուդսթոքի հինգ աստղեր» համերգին
2015-2016 թվականների սահմանագծին Նեապոլի մոտակայքում գտնվող Քուարտո քաղաքում ազգային ճանաչում ստացած սկանդալ է բռնկվել։ Հրապարակվել են հեռախոսազրույցների գաղտնալսումներ, որոնք կասկածներ են առաջացրել, որ «Հինգ աստղերի շարժման» տեղական մասնաճյուղը համագործակցել է Կամորայի հետ տեղական ընտրությունների ժամանակ։ Համապատասխան համաձայնության հասնելու գլխավոր կասկածյալը՝ Ջովանի Դե Ռոբբիոն (Giovanni De Robbio), անմիջապես հեռացվել է կազմակերպությունից՝ նույնիսկ պաշտոնական հետաքննության սկսվելուց առաջ։ 1Հունվարի 2-ին Գրիլլոն հայտարարել է Քուարտոյի քաղաքապետ Ռոզա Կապուոցոյին «Հինգ աստղի շարժումից» հեռացնելու ընթացակարգի մեկնարկի մասին, որի ընտրությունը վերոնշյալ հարցերն է առաջացրել։

2016 թվականի մայիսի 13-ին Բեպպե Գրիլլոն իր բլոգում հայտարարել է, որ կասեցրել է Պարմայի քաղաքապետ Ֆեդերիկո Պիցարոտիի անդամակցությունը «Շարժում»-ին, ով մեղադրվում էր պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման մեջ։ Գրիլլոյի քայլը բանավեճ է առաջացրել կուսակցության ներսում ժողովրդավարության վերաբերյալ։

2016 թվականի հունիսի 5-ին Իտալիայի մի շարք շրջաններում տեղի են ունեցել տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ, և Շարժումը ներկայացրել են իր ընտրացուցակները 1363 համայնքներից 251-ում։ Շարժման ամենատպավորիչ նվաճումը Վիրջինիա Ռաջիի հաղթանակն էր Հռոմի քաղաքապետի ընտրությունների առաջին փուլում (երկրորդ փուլում նրա մրցակիցը Դեմոկրատական ​​կուսակցության գլխավորած ձախակենտրոն կոալիցիայի թեկնածու, Իտալիայի Պատգամավորների պալատի փոխնախագահ Ռոբերտո Ջակետտին էր)։

2016 թվականի հունիսի 19-ին տեղի է ունեցել քվեարկության երկրորդ փուլը, որին մասնակցել են Շարժումը ներկայացնող 20 քաղաքապետի թեկնածուներ, և նրանցից 19-ը հաղթել են: Հռոմում հաղթած Ռաջիից բացի, վերնագրերում հայտնվել է նաև Քիարա Ապենդինոն. Թուրինի քաղաքապետի ընտրությունների առաջին փուլում պարտվելուց հետո նա անսպասելիորեն հաղթեցլ է գործող քաղաքապետ, PD-ի ներկայացուցիչ Պիերո Ֆասինոյին: Ընդհանուր առմամբ, 2016 թվականի տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների արդյունքները համարվել են «Հինգ աստղ» շարժման նշանակալի հաջողություն։

## 2018 թվականի խորհրդարանական ընտրություններ
2017 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Լուիջի Դի Մայոն ընտրվել է «Հինգ աստղերի շարժման» վարչապետի պաշտոնի թեկնածու՝ նախնական ընտրություններում, եթե հաղթեր հաջորդ խորհրդարանական ընտրություններում։

2018 թվականի մարտի 4-ին շարժումը հաջողության է հասել հաջորդ խորհրդարանական ընտրություններում՝ ապահովելով ընտրողների 32.7%-ի աջակցությունը և ստանալով Պատգամավորների պալատի 630 տեղերից 134-ը և Սենատում 315 տեղից 68-ը (այստեղ շարժմանը աջակցել է ընտրողների 32.2%-ը)։ Այդ արդյունքները լավագույնն էին Իտալիայի բոլոր կուսակցությունների շարքում, սակայն Հյուսիսային լիգայի և «Ֆորցա Իտալիա» կուսակցությունների գլխավորած կենտրոնամետ աջ կոալիցիան, այնուամենայնիվ, հարաբերական հաղթանակ է տարել՝ խորհրդարանի յուրաքանչյուր պալատի ընտրություններում ստանալով ձայների մոտավորապես 37%-ը։

2018 թվականի մարտի 23-ին իր աշխատանքները սկսել է 18-րդ գումարման խորհրդարանը, իսկ մարտի 24-ին Շարժումը համաձայնության է հասել աջ կենտրոնամետների հետ խորհրդարանական բարձր պաշտոնների «բաժանման» վերաբերյալ։ Համաձայնագրի համաձայն՝ Ռոբերտո Ֆիկոն ընտրվել է Պատգամավորների պալատի նախագահ, իսկ Մարիա Էլիզաբետտա Ալբերտի-Կազելատին, որը Բեռլուսկոնիի երեք կառավարություններում զբաղեցրել է կրտսեր պետքարտուղարի պաշտոնը, ընտրվել է Սենատի նախագահ։

2018 թվականի մայիսի 18-ին, Լուիջի Դի Մայոյի և Հյուսիսային լիգայի առաջնորդ Մատեո Սալվինիի միջև երկարատև բանակցություններից հետո, հրապարակվել է կոալիցիոն կառավարություն ձևավորելու վերաբերյալ պայմանագիրը: Այդ օրը, ժամը 10:00-ից մինչև 20:00-ն, Շարժման անդամները անցկացրել են առցանց քվեարկություն դրա հաստատման հարցի վերաբերյալ։

2018 թվականի մայիսի 27-ին Իտալիայի նախագահ Մատարելլան վերջնականապես հրաժարվել է հաստատել Ջուզեպպե Կոնտեի գլխավորած կաբինետի կազմը, որը համաձայնեցրել էին երկու քաղաքական ուժերը։

## Կոնտեի առաջին կառավարության ձևավորում և հետագա իրադարձություններ (2018-2019)
2018 թվականի մայիսի 31-ին Դի Մայոն և Սալվինին համաձայնության են եկել Կոնտեի գլխավորած փոխզիջումային կոալիցիոն կառավարության շուրջ, որում ներառված էր նաև հակասական եվրասկեպտիկ Պաոլո Սավոնան, բայց ոչ որպես էկոնոմիկայի նախարար։ Մատարելլան այն հաստատել է նույն օրը, և հունիսի 1-ին կաբինետը սկսել է իր աշխատանքը։

2019 թվականին սահմանադրական բարեփոխումը, որը նպատակ ուներ իտալացի խորհրդարանականների ընդհանուր թիվը 945-ից կրճատել մինչև 600, «Հինգ աստղերի» խորհրդարանական քաղաքականության նպատակներից մեկն էր։ 2019 թվականի փետրվարի 7-ին Սենատը առաջին ընթերցմամբ հաստատել է օրինագիծը, որին դեմ են քվեարկել ձախակողմյան կուսակցության «Ազատ և հավասար» խմբակցությունը և Դեմոկրատական ​​կուսակցության սենատորները։

Կառավարության գործունեության հիմնական առանձնահատկություններից մեկը կոալիցիոն գործընկերների միջև ներքին հակասություններն են եղել։ Մասնավորապես, D5Z-ը մեծ մասամբ լռել է Ներքին գործերի նախարար Սալվինիի ջանքերի վերաբերյալ՝ իտալական նավահանգիստները Աֆրիկայից ծովով ժամանող միգրանտների համար փակելու վերաբերյալ, և նա փաստացի յուրացրել է տրանսպորտի նախարար Դանիլո Տոնինելիի և պաշտպանության նախարար Էլիզաբետտա Տրենտայի լիազորությունների մի մասը։

## Երկրորդ Կոնտեի կառավարության ձևավորումը և հետագա զարգացումները (2019-2021)
2019 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Ջուզեպպե Կոնտեն կոալիցիոն կառավարություն է ձևավորել D5Z-ի և Դեմոկրատական ​​կուսակցության միջև, և սեպտեմբերի 5-ին նոր կաբինետը մասնակցել է երդման արրաողության։

2019 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Ումբրիական ընտրություններում «5 Աստղերի շարժումը» կոալիցիա է կազմել  Դեմոկրատական ​​կուսակցության հետ և պարտություն է կրել։ M5Z-ի նահանգապետի թեկնածու Վինչենցո Բիանկոնին մոտավորապես 20%-ով պակաս ձայներ է ստացել, քան կենտրոնամետ աջակողմյան դաշինքի հաղթող թեկնածու, Հյուսիսային լիգայի ներկայացուցիչ Դոնատելլա Տեսեյը, իսկ Շարժման ցուցակը տարածաշրջանային ընտրություններում ստացել է ընդամենը 8.5% աջակցություն: «Հինգ աստղ» կազմակերպության պաշտոնական ֆեյսբուքյան էջում հայտնվել է գրառում, որում հայտարարվում է, որ Ումբրիայում «փորձը» ձախողվել է, և որ ցանկացած կոալիցիոն կառավարությանը մասնակցելը վտանգում է Շարժման ներսում ներքին պառակտում։

2020 թվականի հունվարի 22-ին Լուիջի Դի Մայոն հայտարարել է Շարժման քաղաքական առաջնորդի պաշտոնից իր հրաժարականի մասին, որից հետո D5Z-ը, համաձայն Կանոնադրության, ժամանակավորապես ղեկավարել է կազմակերպության Երաշխիքային կոմիտեի ամենատարեց անդամ Վիտո Կրիմին։

2020 թվականի հունվարի 26-ին Էմիլիա-Ռոմանիայում և Կալաբրիայում տեղի են ունեցել տարածաշրջանային ընտրություններ, որոնք «Հինգ աստղ»-ին բերել են աղետալի պարտություններ: Էմիլիա-Ռոմանիայում նրանց նահանգապետի թեկնածու Սիմոնե Բոնինին չի կարողացել բավարար ձայներ հավաքել նույնիսկ տարածաշրջանային խորհրդում տեղ ապահովելու համար (3.4%). D5Z ցուցակը ստացել է ձայների 4.7%-ը՝ 2018 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների 27%-ի համեմատ։

## Դրագիի կառավարության ձևավորում և հետագա զարգացումներ (2021 թվականից)
2021 թվականի փետրվարի 13-ին՝ Կոնտեի հրաժարականից հետո, Դրագիի կառավարության նախարարները երդման արարողակարգ են իրականացրել, որտեղ D5Z-ը հիմք է հանդիսացել լայն կոալիցիայի համար, որը ներառում էր ինչպես կենտրոն-ձախ, այնպես էլ կենտրոն-աջակողմյան կուսակցություններ։ 2021 թվականի փետրվարի 11-ին Russo IT հարթակում անցկացվել է Շարժման մասնակիցների առցանց քվեարկություն, որի արդյունքների համաձայն՝ կառավարության օգտին քվեարկել է 59.3%-ը, մինչդեռ նմանատիպ քվեարկությունների ժամանակ առաջին Կոնտեի կառավարությանը աջակցել է 94%-ը, իսկ երկրորդին՝ 79%-ը։

### Դավիդե Կասալեջիոյի հետ խզում և անցում SkyVote հարթակին
2021 թվականի հունիսի 5-ին D5Z-ի, Դավիդե Կասալեգջոյի և Casaleggio Associati-ի միջև ձգձգված դատական ​​վեճն ավարտվել է համաձայնագրով, որի համաձայն Շարժումը պետք է մարեր բոլոր պարտքերը և, դրա դիմաց, Russo հարթակից ստանար իր անդամների անձնական տվյալները, որից հետո կողմերը դադարեցնում են իրենց փոխադարձ պայմանագրային պարտավորությունները։

2021 թվականի հունիսի 15-ին իտալական Multicast ընկերության  մշակած SkyVote Cloud հարթակը հայտարարվել է որպես Շարժման անդամների առցանց քվեարկության նոր տեղեկատվական հարթակ՝ շուկայական մրցույթի արդյունքներից հետո։

### Կանոնադրության փոփոխություն և Ջուզեպպե Կոնտեի ղեկավարություն
2021 թվականի օգոստոսի 4-ին ավարտվել է D5Z անդամների առաջին առցանց քվեարկությունը SkyVote հարթակում, որին մասնակցե; են 113․894 ընտրողների 60․940-ը։ 87,5%-ը կողմ են քվեարկել նախկին վարչապետ Ջուզեպպե Կոնտեի առաջարկած կանոնադրության փոփոխություններին, Օգոստոսի 6-ին Կոնտեն ընտրվել է «Հինգ աստղերի շարժման» նախագահ՝ նոր առցանց քվեարկության արդյունքում ստանալով ձայների 92,8%-ը։

### Լուիջի Դի Մայոյի հրաժարական կուսակցությունից և հետագա իրադարձություններ
2022 թվականի հունիսի 21-ին Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար Լուիջի Դի Մայոն հայտարարել է իր «Հինգ աստղերի շարժում» կուսակցությունից հեռանալու մասին: Մեկ շաբաթ առաջ Դի Մայոն մեղադրել էր «Հինգ աստղերի շարժման» առաջնորդ և նախկին վարչապետ Ջուզեպպե Կոնտեին Ուկրաինային աջակցելու կառավարության ջանքերը խաթարելու և Հռոմի դիրքերը Եվրամիությունում թուլացնելու մեջ:

Դի Մայոն հայտարարել է, որ կձևավորի նոր խորհրդարանական խումբ, որը կաջակցի վարչապետ Մարիո Դրագիի կառավարությանը։

Իտալական լրատվամիջոցների տվյալներով՝ խորհրդարանի ավելի քան 60 անդամ լքել է «Հինգ աստղերի շարժումը» և միացել Դի Մայոյի նոր խմբին։ Սա նշանակում է, որ «Հինգ աստղերի շարժման» 227 անդամներից (155-ը՝ Ներկայացուցիչների պալատում և 72-ը՝ Սենատում) մեկ քառորդից ավելին լքել է կուսակցությունը։

## Խորհրդարանական ընտրություններ 2022
2022 թվականի սեպտեմբերի 25-ին անցկացվել են վաղաժամկետ խորհրդարանական ընտրություններ, որոնց արդյունքում հաղթանակ է տարել  կենտրոնամետ կոալիցիան, իսկ «Հինգ աստղերի շարժումը», որը ընտրություններին մասնակցե; է անկախ՝ ընտրական դաշինքներից դուրս, ստացել է 15.4% ձայն Պատգամավորների պալատի ընտրություններում, ինչը նրան բերել է 400 տեղից 51-ը, և նաև 15,6% Սենատի ընտրություններում (28 տեղ 200-ից)։

2022 թվականի հոկտեմբերի 22-ին ձևավորվել է Մելոնիի կառավարությունը, որին D5Z-ը չի մասնակցել։

## Արտաքին ֆինանսավորման մեղադրանքներ
2020 թվականի հունիսի 15-ին իսպանական պահպանողական ABC թերթը հրապարակել է տեղեկատվություն Ուգո Չավեսի գլխավորած Վենեսուելայի կառավարության կողմից 2010 թվականին 3,5 միլիոն եվրո փոխանցելու մասին, որի անունից Միլանում գտնվող հյուպատոս Ջանռոբերտո Կասալեջիոյի միջոցով գործել է այն ժամանակվա արտգործնախարար Նիկոլաս Մադուրոն՝ «Հինգ աստղերի շարժումը» ֆինանսավորելու համար (Վենեսուելայի իշխանությունները և M5Z-ն հերքել են այդ պնդումը)։

## Կուսակցության արդյունքներ խորհրդարանական ընտրություններում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք