Բեթի Ուայթ

**Բեթի Մարիոն Ուայթ** (), ամերիկացի դերասանուհի, կատակերգու և հեռուստահաղորդավարուհի, որն առավել հայտնի է «Ոսկե աղջիկներ» հեռուստասերիալում, ինչպես նաև «Մերի Թայլեր Մուրի շոուն» ֆիլմում իր դերերով։ 2010-ից 2015 թվականներին Ուայթը խաղացել է Էլկի Օստրովսկու դերը «Գեղեցկուհիները Քլիվլենդում» սիթքոմում, որի համար նա ստացել է երկու «ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակ կատակերգական սերիալում լավագույն դերասանուհու համար» և 2011 թվականին ստացել է «Էմմի»-ի անվանակարգ «Կատակերգական սերիալում երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում։ Նա նաև հրատարակել է մի քանի գրքեր իր կարիերայի ընթացքում, որը տևում է ավելի քան ութսուն տարի։

Իր հեռուստատեսային կարիերայի ընթացքում դերասանուհին ստացել է վեց «Էմմի» մրցանակ և առաջադրվել քսաներեք անգամ։ Նա և Ջին Սմարթը միակ դերասանուհիներն են, ովքեր հաղթել են մրցանակաբաշխության բոլոր երեք կատակերգական անվանակարգերում։ Նա նաև դարձավ առաջին կինը, ով շահեց մրցանակը «Լավագույն խաղային շոուի հաղորդավար» անվանակարգում 1983 թվականին և ռեկորդ է պահում անվանակարգերի միջև ամենաերկար ժամանակահատվածի համար. առաջինը 1951 թվականին էր, իսկ վերջինը՝ 2015 թվականին։ 2014 թվականին՝ 92 տարեկան հասակում, նա դարձավ «Էմմի»-ի պատմության մեջ ամենատարեց թեկնածուն։ Նրա ներդրումը հեռուստատեսությունում աստղ է ստացել Հոլիվուդյան «Փառքի ծառուղում»։

2010 թվականի մայիսին Բեթի Ուայթը դարձավ ամենատարեց մարդը, ով դարձավ հայտնի «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» շոուի հաղորդավարը, որի ելույթի համար Նա նաև արժանացավ «Էմմ»-ի մրցանակի։

Նա կենդանիների ակտիվ պաշտպան էր, և «Morris» բարեգործական հիմնադրամի աստղային հիմնադիրներից է։

Բեթի Ուայթը Actors and Others for Animals կազմակերպության պատվավոր նախագահն էր, որին մասնակցում էր 1971 թվականից։

Նրա կինոդերասաններից առավել հայտնի են եղել «Անձրև» (1998), «Պատմություն Մեր մասին» (1999), «Լեյք Փլեյսիդ.վախի լիճը» (1999), «Առաջարկություն» (2009) և «Կրկին դու» (2010) ֆիլմերում։

## Վաղ տարիներ
Բեթի Մարիոն Ուայթը ծնվել է Օք-Պարկում (Իլինոյս նահանգ) 1922 թվականի հունվարի 17-ին։ Նա շրջիկ վաճառող և էլեկտրիկ ինժեներ Հորաս Լ. Ուայթի և Թես Չաքինսի դուստրն է։ Նրա մայրական պապը արտագաղթել Է Հունաստանից, իսկ հայրական պապը՝ Դանիայից։ Նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Լոս Անջելես Մեծ դեպրեսիայի ժամանակ։ Բեթին հաճախել է Կալիֆոռնիայի Բևերլի Հիլզ քաղաքում գտնվող Horace Mann School-ը և Beverly Hills High School-ը։

## Կարիերա
### 1939-1979
Բեթի Ուայթը սկսեց իր հեռուստատեսային կարիերան ավագ դպրոցն ավարտելուց երեք ամիս անց՝ 1939 թվակամին, երբ նա և իր դասընկերը ժամանակի սերիալներից մեկում երգում էին «Ուրախ այրու» երգերը։ Բեթին այդ ժամանակ գտավ մոդելային աշխատանք, ինչպես նաև սկսեց իր կարիերան Փոքր թատրոնում։ Բայց երբ սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, դերասանուհին միացավ ամերիկացի կին կամավորներին։ Պատերազմի ավարտից հետո նա ակտիվորեն աշխատել է ռադիոյում և տարբեր հեռուստաշոուներում։ Շուտով նա սկսեց վարել իր սեփական «Betty White Show» շոուն։

1952 թվականին նա սկսեց ակտիվորեն աշխատել Հոլիվուդում։ Բեթթին մասնակցել է մի քանի կատակերգական շոուների մշակմանը, որոնք հաջողվել են։ 1953-1955 թվականներին նա խաղացել է գլխավոր դերը «Կյանքը Էլիզաբեթի հետ» սիթքոմում։ Այս շոուն Ուայթին դարձրեց շատ սիրված և պահանջված և հանգեցրեց նրան «Էմմի»-ի առաջին անվանակարգին։ Շոուն դուրս եկավ հիսունական թվականներին, և Ուայթը դարձավ առաջին կին կատակերգուն, ով նկարահանվեց սիթքոմում։

1954 թվականին նա դարձել Է NBC հեռուստաալիքի «The Betty White Show» թոք շոուի աստղը և իր սեփական կատակերգությունը՝ «Ամսաթիվը հրեշտակների հետ», որը թողարկվել է 1957-1958 թվականներին։ Դրանից հետո նա մեծ էկրանին գլխավոր դեր է խաղացել «Խորհուրդ և համաձայնություն» ֆիլմում 1962 թվականին։

1950-ականների և 1960-ականների ընթացքում նա ակտիվորեն հայտնվեց տարբեր հանրաճանաչ շոուներում և ֆիլմերում։ 1983 թվականին նա դարձավ առաջին կինը, ով շահեց «Ցերեկային Էմմի» մրցանակը «Լավագույն շոուի հաղորդավար» անվանակարգում։ Նա եղել է մի քանի խաղային շոուների հաղորդավար, այդ թվում՝ «Գաղտնաբառ» շոուն 1961-1975 թվականներին։ Նա ամուսնացել է իր գործընկեր Ալեն Լադենի հետ, 1963 թվականին։

1973 թվականին Ուայթը միացավ «Մերի Թայլեր Մուրի շոու» կատակերգությանը։ Իր մասնակցության արդյունքում նա ստանձնեց իր ամենակարևոր դերը իր կարիերայում։ 1977 թվականին իր դերի համար նա կրկին արժանացել է «Էմմի»-ի։

1973 թվականին նա կատարել է իր ամենահայտնի դերերից մեկը Մերի Թայլեր Մուրի շոուում՝ Սյու-էն Նիվենս, և կրկին արժանացել է երկու «Էմմի» մրցանակների։ Շոուի ավարտից հետո, 1977 թվականին նա ստացավ գլխավոր դերը «The Betty White Show»-ում «CBS» հեռուստաալիքի համար։

### 1980-2000
1983-1985 թվականներին նա նկարահանվել է «Ընտանիքի մայրը» կատակերգությունում «Ոսկե աղջիկներ» շոուի ապագա գործընկեր Ռու Մաքքլենահանի հետ։ Նա նաև մասնակցել է «Քերոլ Բերնեթի շոուն»-ին։

1985 թվականին նա սկսեց նկարահանվել «Ոսկե աղջիկներ» շոուում, որը պատմում էր պատկառելի տարիքում չորս այրի կամ ամուսնալուծված կանանց կյանքի մասին։ Նա ևս մեկ անգամ շահեց «Էմմի» մրցանակ և ստացավ ևս մի քանի անվանակարգեր տարբեր մրցանակների համար։ Սերիալի ավարտից հետո նա նկարահանվեց նրա Սփին-օֆֆում «The Golden Palace» որը չեղարկվեց մեկ սեզոնից հետո։

Դրանից հետո նա նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում և հեռուստանախագծերում։ Նա նկարահանվել է շոուի «Պրակտիկա», «Մալքոլմը կենտրոնում», «Էլի Մաքբիլ», «Իմ կինը և երեխաները», «Էվերվուդ», Ջոուի և այլ դրվագներում։ Նա ստացել է «Էմմի»-ի մի քանի անվանակարգեր «Անկանխատեսելի Սյուզանը», «Պրակտիկա» և այլ սերիալներում դերերի համար։ Նա 1996 թվականին արժանացել Է «Էմմի» մրցանակի՝ «The John Larroquette Show» կրկնորինակման իր դերի համար։

Դերասանուհին հնչյունավորել է բազմաթիվ անիմացիոն նախագծեր, ինչպիսիք են «Սիմփսոնները», «Վայրի Թորնբերի ընտանիքը», «Գրիֆինների ընտանիքը» և շատ ուրիշներ։

### 2000-2021
2006 թվականի դեկտեմբերին նա նկարահանվեց «Լկտի և գեղեցի»-ում որպես Էնն Դուգլասի՝ ընտանիքի մայրապետը։ Նա այս դերով պարբերաբար հանդես էր գալիս երեք տարի անընդմեջ։ 2009 թվականին նա լքեց շոուն, երբ նրա կերպարը մահանում է հիվանդության բարդություններից։

2007 թվականին նա նկարահանվել է «Տգեղ Բեթին» հեռուստասերիալում, որը կոչվում է «Ugly Betty White»։ Նա նաև նկարահանվել է հենց սերիալում որպես Բեթի Ուայթ՝ իր էկրանային կերպարը։

2005-2008 թվականներին Նա մշտական դեր է խաղացել «Բոստոնի փաստաբանները» սերիալում, Քեթրին Փայփերի դերում։ 2006 թվականին նա նաև հյուր է եկել «Comedy Central» հեռուստաալիքի «Comedy Central Roast» շոու։ Նույն թվականին նա հայտնվեց Օփրա Ուինֆրիի շոուում որտեղ վերամիավորվեցին «Մերի Թայլեր Մուր»-ի շոուի դերասանական կազմը։

Բեթին հյուր աստղ է եղել այնպիսի հայտնի սերիալներում, ինչպիսիք են «30 ցնցումներ», «Իմ անունն է Էռլ», «Համայնք» և մի շարք այլ սերիալներում։

2009 թվականին նա Սանդրա Բուլոքի հետ նկարահանվել է «Առաջարկություն» ֆիլմում։ Այս դերի համար նա ստացել է «MTV Movie Awards» մրցանակի երկու անվանակարգ։

2010 թվականին նա դարձել է «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» շոուի թողարկման ամենատարեց հաղորդավարը, որը թողարկվել է մայիսի 8-ին։ Այդ դերի համար նա հերթական անգամ «Էմմի» մրցանակ ստացավ։ Հունիսից նա նկարահանվում է «Գեղեցկուհիները Քլիվլենդում» կատակերգության գլխավոր դերերից մեկում։ Շոուն լավ ընդունվեց քննադատների կողմից, Ուայթը առաջադրվեց «ԱՄՆ էկրանային դերասանների գիլդիայի մրցանակ» անվանակարգում՝ որպես կատակերգության լավագույն դերասանուհի, իսկ սերիալն ու դերասանուհիներն առաջադրվեցին «Կատակերգության լավագույն դերասանական անսամբլ» անվանակարգում։

Նա նկարահանվել է այնպիսի հայտնի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Տունը գլխիվայր» (2004), «Առաջարկություն» (2009) և «Կրկին դու» (2010)։

2010-ի հուլիսին նա թողարկեց հագուստի սեփական հավաքածուն՝ իր սեփական խորհրդանիշներով և նկարահանվեց 2011-ի օրացույցի համար՝ իր սիրելի կենդանիների հետ միասին։ Վաճառքից ստացված բոլոր միջոցներն ուղղվել են կենդանիների օգնության տարբեր բարեգործական կազմակերպություններին։

Նա նկարահանվել է Ջենիֆեր Լավ Հյուիթի հետ «Կորած Վալենտինը» ֆիլմում, որը թողարկվել է 2011 թվականի հունվարի վերջին։

Ուայթը մասնակցել է Դենի Դե Վիտոի և Զաք Էֆրոնի մասնակցությամբ *«Լորաքս»* մուլտֆիլմի հնչյունավորմանը և «Շար Պեյի Անհավանական արկածները»։

## Մահ
Բեթի Ուայթը մահացել է 2021 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ հարյուրամյակից տասնյոթ օր առաջ, իր տանը, որը գտնվում էր Լոս Անջելես քաղաքի Բրենթվուդ շրջանում։ Մահվան պատճառը դեկտեմբերի 25-ին նրա կրած ինսուլտի հետևանքներն են եղել։ Ուայթը դիակիզվել է։

## Ազդեցությունը փոփ մշակույթում
Բեթի Ուայթը Ակտիվ Ստեղծագործական գործունեություն է ծավալել ավելի քան 60 տարի։ Նա համարվում է ամերիկյան ամենահայտնի կատակերգուներից մեկը։ Իր կարիերայի սկզբում նա ուներ մի տեսակ «Կողքի աղջիկ» կերպար։ Հայտնի «TV Guide» ամսագիրը, օրինակ, նրան օժտել է «Ամերիկայի քաղցր սիրտը» տիտղոսով։ Ենթադրվում է, որ Բեթի Ուայթը ռեկորդ ունի հեռուստատեսության բոլոր անհատականությունների շրջանում՝ պատմության մեջ ներկայացումների քանակով։ Նա եղել է տարբեր շոուների հաղորդավար, նկարահանվել է իր սեփական հեռուստասերիալներում, նկարահանվել է ֆիլմերում և հանդես է եկել որպես հյուր աստղ իր ողջ կարիերայի ընթացքում։

Էստել Գեթիի, Բեատրիս Արթուրի և Ռու Մաքքլենահան Ուայթի մահից հետո դարձավ լեգենդար «Ոսկե աղջիկներ» կատակերգության միակ կենդանի դերասանուհին։ Այս փաստը ավելի մեծ ուշադրություն է գրավում լրատվամիջոցներում, 90-ամյա դերասանուհուն անվանում են «Կինոյի և հեռուստատեսության կատարյալ տատիկ»։

## Անձնական կյանք
1945 թվականին Ուայթն ամուսնացավ օդաչու Դիկ Բարքերի հետ։ Ամուսնությունը կարճ տեւեց. 1947 թվականին նա ամուսնացել է հոլիվուդյան գործակալ Լեյն Ալենի հետ։ Այս ամուսնությունը խզվեց երկու տարի անց։

1963 թվականի հունիսի 14-ին Բեթին ամուսնացավ հեռուստահաղորդավար Ալեն Լադենի հետ, ում հետ նա ծանոթացել էր նրա շոուի ժամանակ։ Լադենը ​​մահացավ ստամոքսի քաղցկեղից 1981 թվականի հունիսի 9-ին Լոս Անջելեսում։ Ամուսնության մեջ նրանք երեխաներ չունեին, նրա մահից հետո Ուայթը նորից չամուսնացավ։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
### Էմմի

#### Դափնեկիր
* 1975 — «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Մերի Թայլեր Մուրի շոուն»)
* 1976 — «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Մերի Թայլեր Մուրի շոուն»)
* 1983 — «Շոուի լավագույն հաղորդավար» («Պարզապես մարդ»)
* 1986 — «Լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ոսկե աղջիկներ»)
* 1996 — «Լավագույն հյուր դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ջոն Լարակետի շոուն»)
* 2010 — «Լավագույն հյուր դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում»)

#### Թեկնածու
* 1951 — «Լավագույն դերասանուհի»
* 1977 — «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Մերի Թայլեր Մուրի շոուն»)
* 1984 — «Շոուի լավագույն հաղորդավար»
* 1987 — «Լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ոսկե աղջիկներ»)
* 1988 — «Լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ոսկե աղջիկներ»)
* 1989 — «Լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ոսկե աղջիկներ»)
* 1990 — «Լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ոսկե աղջիկներ»)
* 1991 — «Լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ոսկե աղջիկներ»)
* 1992 — «Լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Ոսկե աղջիկներ»)
* 1997 — «Լավագույն հյուր դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Անկանխատեսելի Սյուզանը»)
* 2003 — «Լավագույն հյուր դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Այո, սիրելիս»)
* 2004 — «Լավագույն հրավիրված դերասանուհի դրամատիկական սերիալում» («Պրակտիկա»)
* 2009 — «Լավագույն հյուր դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Իմ անունն է Էռլ»)
* 2011 — «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի կատակերգական սերիալում» («Գեղեցկուհիները Քլիվլենդում»)
* 2012 — «Ռեալիթի շոուի լավագույն հաղորդավար» («Betty White’s Off Their Rockers»)
* 2013 — «Ռեալիթի շոուի լավագույն հաղորդավար» («Betty White’s Off Their Rockers»)
* 2014 — «Ռեալիթի շոուի լավագույն հաղորդավար» («Betty White’s Off Their Rockers»)

### Պատվավոր կոչումներ և այլ պարգևներ արվեստի բնագավառում ունեցած ավանդի համար
* 2009 — «Դիսնեյի Լեգենդներ»
* 2010 — «ԱՄՆ կինոդերասանների Գիլդիայի մրցանակ կինեմատոգրաֆում ունեցած ավանդի համար»

Այլ մրցանակներ և անվանակարգեր

* «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի չորս անվանակարգ կատակերգական սերիալում լավագույն դերասանուհի անվանակարգում («Ոսկե աղջիկներ») (1986-1989)
* «MTV Movie Awards» մրցանակաբաշխություն «Ֆիլմի լավագույն տեսարան» անվանակարգում («Առաջարկ») (2010)
* «ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի» մրցանակ՝ ակնառու ներդրման համար (2010)
* Երեք «TV Land Awards» (2003, 2004, 2008)
* Երեք մրցանակ և «American Comedy Awards» անվանակարգ (1987, 1990, 2000)
* 2010 «Բրիտանիա» մրցանակ կատակերգության ժանրում անհատական կատարողական վարպետության համար
* ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի երկու մրցանակ կատակերգական սերիալում լավագույն դերասանուհի անվանակարգում՝ «Գեղեցկուհիները Քլիվլենդում» սիթքոմում 2011 և 2012 թվականներին կատարած դերի համար։
* «Ժողովրդի ընտրության երկու մրցանակ» (2011)։
* «TV icon» անվանակարգերում հաղթող է ճանաչվել ամերիկյան «Ժողովրդի ընտրություն» (անգլ. ՝ People’s Choice Awards) (2015)

## Մատենագիտություն
* *Betty White’s Pet-Love: How Pets Take Care of Us* (1983) (With Thomas J. Watson)
* * 2013-«Лучший ведущий реалити-шоу» («Betty White’s Off Their Rockers») White In Person *(1987)*
* *The Leading Lady: Dinah’s Story* (1991) (With Tom Sullivan)
* *Here We Go Again: My Life In Television* (1995, reissued in paperback 2010)
* *If You Ask Me: (And of Course You Won’t)* (2011)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոընկերություններ
Կատեգորիա:Անձինք Իլինոյսից
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ