Դոն Կիխոտ (բալետ)

**«Դոն Կիխոտ»**, Լյուդվիգ Մինկուսի բալետ՝ 4 գործողությամբ, ստեղծված՝ Միգել դե Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ» վեպի *(իսպ։ El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha)* հիման վրա։

## Պատմություն
Առաջին ներկայացումը տեղի է ունեցել 1869 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Մոսկվայի Մեծ թատրոնում, բալետմեյստեր Մարիուս Պետիպա։ Հայաստանում առաջին անգամ բեմադրվել է 1954 թվականին, բալետմայստեր՝ Զ. Մուրադյան։ 2002 թվականին բեմադրիչ-բալետմայստեր, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Վիլեն Գալստյանը Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում բեմադրել է «Դոն Կիխոտ» բալետը՝ 3 գործողությամբ։

## Գործող անձինք
* Դոն Կիխոտ
* Սանչո Պանսա
* Բազիլ
* Կիտրի
* Փողոցային պարուհի
* Գլխավոր Դրիադ
* Կիտրիի հայրը
* Էսպադա
* Ռոզիտա
* Գումաշ
* Լորենցո
* Դուլսինեա
* Հրեշտակ

## Լիբրետո
### Նախաբան
Դոն Կիխոտը` բազմաթիվ ռոմանտիկ-ասպետական պատմություններով հրապուրված, երազներով տարված, ճամփա է ընկնում անսովոր արկածներին ընդառաջ, որպեսզի անօրինակ սխրանքներով պանծացնի իր անունը։ Նա իրեն զինակիր է կարգում Սանչո Պանսային` պարզամիտ ու երազանքների որևէ հակում չունեցող մի գեղջուկի։

### Առաջին գործողություն
Բարսելոնայում տոնախմբություն է։ Պանդոկապան Լորենցոյի դուստրը` Կիտրին, սեթևեթում է իր սիրած տղայի` Բազիլի հետ, բայց հասարակ սափրիչը աղջկա հոր համար պատշաճ փեսացու չէ։ Մանավանդ, որ հարուստ ազնվական Գումաշը խնդրում է Կիտրիի ձեռքը։ Սակայն սրան էլ աղջիկն է դեմ։ Տոնը ծավալվում է։ Կրակոտ պարի պահին հայտնվում են Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Ասպետը հարգալից ողջունում է պանդոկապանին, որը նրան հյուրասիրության է հրավիրում։ Կատակասեր երիտասարդներն իրենց խաղի մեջ են գրավում  Սանչոյին` ծափ ու ծիծաղով  վեր-վեր թռցնելով նրան։ Դոն Կիխոտն օգնության է շտապում իր զինակրին։ Նկատելով Կիտրիին, որն ասպետին պատկերանում է որպես իր երազներում հայտնված «սրտի դիցուհի»` գեղեցկուհի Դուլսինեա։ Բայց հակառակ նրա պաշտամունքի նշանների` Կիտրին ծլկում է Բազիլի հետ։

### Երկրորդ գործողություն
Կիտրին ու Բազիլը պատսպարվել են պանդոկում։ Նրանք անհոգ զվարճանում են ընկերների հետ։ Հայտնվում են հետապնդողները և նրանց հետ նաև Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Լորենցոն ուզում է տեղնուտեղը հայտարարել Գումաշի ու Կիտրիի նշանադրության մասին։ Բայց Բազիլը` Կիտրիի հետ նախապես պայմանավորված, իբր ինքնասպան է լինում։ Կիտրին «ողբում է» սիրեցյալի «մահը»։ Դոն Կիխոտն էլ` անչափ վշտացած, խիստ նախատում է անսիրտ պանդոկապանին և վռնդում Գումաշին։ Բազիլն էլ «վերակենդանանում է», իսկ Դոն Կիխոտն էլ ստիպում, որ պանդոկապանը զիջի։ Սակայն` ապարդյուն։ Երիտասարդ զույգին ոչինչ չի մնում, քան նորից ծլկել։

Դոն Կիխոտը կրկին պատրանքների գրկում է։ Նրան շրջապատել ու հալածում են երևակայական չարքերը։ Ասպետը, տեսնելով հողմաղացները, ընդունում է դրանք չարքերի տեղ և նետվում մարտի, որն ավարտվում է իր պարտությամբ։ Գալիս են վիրավոր Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Ասպետը դեռևս տեսիլքների գերության մեջ է։ Նրան պատկերանում է Դուլսինեան` դյութիչ հավերժահարսերով ու հրեշտակներով շրջապատված։ Սանչոն փորձում է սթափեցնել ցնորված տիրոջը։

### Երրորդ գործողություն
Հաղթել է երիտասարդների սերը։ Ամեն ինչ պատրաստ է պսակադրման հանդիսությանը։ Դոն Կիխոտին ու Սանչո Պանսային հրավիրում են զբաղեցնելու պատվավոր հյուրերի տեղը։ Սկսվում է ցնծալի տոնախմբությունը։ Երջանիկ են Կիտրին ու Բազիլը։ Դոն Կիխոտն օրհնում է նրանց միությունը…

## Պատկերասրահ

File:Ekaterina Maksimova Fouette.mpg.OGG|*Fouetté* of Եկատերինա Մաքսիմովա
|*Grand Pirouette* Վլադիմիր Վասիլև
Պատկեր:Aaron Smyth - Don Quichotte, Basile - Prix de Lausanne 2010.jpg|Ահարոն Սմիթը Բազիլի դերում, 2010թ.
File:Hinano Eto - Don Quichotte, Kitri - Prix de Lausanne 2010-5.jpg|Դոն Կիխոտի վարիացան
| Նատալիա Օսիպովա և Իվան Վասիլիև մայիս, 2011թ., Դոն Կիխոտ 
File:Ballet Don Quichotte - acte 1.JPG|Դոն Կիխոտ (Bolchoï բալետ)
File:МВежнДонК1.JPG|Դոն Կիխոտը Բելառուսի Մեծ թատրոնի բեմում
Պատկեր:Don Quijote in Teatro Teresa Carreño.jpg|Դոն Կիխոտը Կարակասի օպերայի և բալետի թատրոնում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Բալետը ամբողջությամ YouTube-ում 
*Balanchine Foundation website
*Balanchine Trust website
*NYCB կայք
*, Փարիզ 2002, բալետմեյստեր Ռուդոլֆ Նուրիև
*, Մարիինյան թատրոն 2006
*, Կուբա 2007
* [[Միխայլովսկի թատրոն]ի պաշտոնական կայք. «Դոն Կիխոտ» առաջնախաղ, նոյեմբերի 21 1996թ.] 
* [ «Դոն Կիխոտ» — [Մեծ թատրոն]]
* Բորիս Էյֆմանի թատրոնի պաշտոնական կայք 
*  «Դոն Կիխոտ» — Պերմի Պյոտր Իլիչ Չայկովսկու անվան օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոն 

Կատեգորիա:1869 բալետներ
Կատեգորիա:Դոն Կիխոտ
Կատեգորիա:Լիբրետիստներ
Կատեգորիա:Մարիինյան թատրոն
Կատեգորիա:Լյուդվիգ Մինկուսի բալետներ
Կատեգորիա:Մարիուս Պետիպայի բալետներ