Ադրբեջանի հաշվեքննիչ պալատ

**Ադրբեջանի Հանրապետության հաշվեքննիչ պալատ** (), բյուջետաֆինանսական վերահսկողություն իրականացնող պետական մարմին, Ադրբեջանի ֆինանսական վերահսկողության բարձրագույն մարմինը։ Հաշվետու է Ադրբեջանի Միլլի Մեջլիսին։ Ներկայումս նախագահը Վյուգար Գյուլմամեդովն է։

## Պատմություն
Ադրբեջանի հաշվեքննիչ պալատը ստեղծվել է այդ երկրի սահմանադրության 92-րդ հոդվածի հիման վրա։ «Հաշվեքննիչ պալատի մասին» օրենքն Ադրբեջանում ընդունվել է 1999 թվականի հուլիսի 2-ին, որը սահմանում է Պալատի լիազորությունները։ Այն իր գործառույթներին անցել է 2001 թվականի դեկտեմբերի 7-ից։

## Կառուցվածք
Հաշվեքննիչ պալատը կազմված է նախագահից, նախագահի տեղակալից, 5 անդամներից (աուդիտորներից) և վարչակազմից։

Հաշվեքննիչ պալատի նախագահը, նախագահի տեղակալը և 5 անդամները պաշտոնի նշանակվում և ազատվում են Ադրբեջանի Միլլի Մեջլիսի կողմից։

Պալատի կազմում գործում է 9 բաժին.

* Պետական բյուջեի և ռազմավարական պլանավորման բաժին,
* Պետական եկամուտների և տնտեսության ճյուղերի աուդիտի բաժին,
* Համապետական ծառայությունների աուդիտի բաժին,
* Սոցիալական ոլորտների աուդիտի բաժին,
* Պետական ներդրումների և պետական պարտքի աուդիտի բաժին,
* Ռացիոնալ կիրառման աուդիտի բաժին,
* Ֆինանսավորման, ապահովման և տեխնոլոգիական աջակցության բաժին,
*Իրավական աջակցության և որակի վերահսկողության բաժին,
*Միջազգային համագործակցության, որակավորման բարձրացման և մեթոդոլոգիական ապահովման բաժին
Հաշվեքննիչ պալատի նախագահը նշանակվում է 7 տարի ժամկետով։

Պալատի կազմում գործում է նաև պալատի՝ Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության հարցերով վարչությունը։

## Գործառույթներ
Ադրբեջանի հաշվեքննիչ պալատի գործառույթների թվում են.

* Բյուջեի նախագծի և պետական բյուջեի կատարողականի վերանայում, ներառյալ՝ արտաբյուջետային միջոցները և բյուջետային ծախսերը,
* Բյուջեի նախագծի վերաբերյալ տարեկան հաշվետվությունների տրամադրում, ներառյալ՝ պետական բյուջեն և այն միջոցները, որոնք անմիջականորեն չեն մտնում պետական բյուջեի կազմում,
Պետական ֆինանսական վերահսկողության արտաքին մարմիններն իրականացնում են ֆինանսական վերահսկողություն հետևյալ ոլորտներում.

* պետական գույքի կառավարում,
* պետական գնումների ոլորտում,
* պետական ներդրումների ոլորտում,
* պետական ծրագրերի և նախագծերի համար հատկացվող միջոցների օգտագործում,
* դրամաշնորհների և ֆինանսական աջակցության հատկացումներ և արդյունավետ կիրառում, 
* շրջակա միջավայրի պահպանություն, բնական աղետների հետևանքների վերացման ուղղված միջոցների օգտագործում,
* պետական պատվերներ,
* արտաբյուջետային միջոցների ձևավորում, կուտակում և կիրառում,
* Գործադիր իշխանության համապատասխան մարմնի կողմից որոշված սուբյեկտների կողմից պետական բյուջեի կատարման կիսամյակային և տարեկան հաշվետվության և վերլուծության ներկայացում։
Ադրբեջանի հաշվեքննիչ պալատն իր գործունեության ընթացքում գործում է պետական, առևտրային, հարկային, բանկային գաղտնիքի և անձնական կյանքի անձեռնմխելիության ռեժիմին համապատասխան, իրականացնում կոռուպցիայի դեմ պայքարի նպատակով օրինական գործողություններ, օրենքի խախտումների դեմ պայքարի նպատակով համագործակցում պետական մարմինների հետ և իր գործունեության վերաբերյալ տարեկան հաշվետվություններ ներկայացնում Միլի մեջլիսին։

## Նախագահներ
* Նամիգ Նասրուլաև (12 հունիսի, 2001 - 17 ապրիլի, 2007),
* Հեյդար Ասադով (17 ապրիլի, 2007 - 22 նոյեմբերի, 2013),
* Վյուգար Գյուլմամեդով (22 նոյեմբերի, 2013 - մինչ օրս)

## Գործունեություն
2010 թվականին գործարկվել է Հաշվեքննիչ պալատի պաշտոնական կայքի անգլերեն տարբերակը։

2017 թվականի դեկտեմբերին Ադրբեջանի խորհրդարանը հաստատեց «Հաշվեքննիչ պալատի մասին» օրենքում փոփոխությունները, որը Պալատին իրավունք էր վերապահում դիմել Գլխավոր դատախազություն ոչ միայն հանցագործության հատկանիշներով իրավախախտումների պարագայում, այլ նաև վարչական խախտումների հիմքերով իրավախախտումների դեպքում։

### 2024
2024 թվականի հուլիսին «Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության հեռուստառադիոհեռարձակող» ՓԲԸ-ի գործունեության ստուգման ընթացքում հայտնաբերվել են պետական միջոցների և պետական գույքի կիրառման խախտումներ։ Այդ հիմքով Ադրբեջանի հաշվեքննիչ պալատը դիմել է Ադրբեջանի Գլխավոր դատախազություն։

2024 թվականին Նախիջևանում հայտնաբերվել է 46,6 միլիոն մանաթի ֆինանսական խախտում։ Դրանից 12,7 միլիոն մանաթը կազմել է պետական բյուջեի վնասը։ 31,5 միլիոն մանաթ էլ չի փոխանցվել Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության բյուջե։ Հայտնաբերվել են նաև 19 միլիոն մանաթի չափով ֆինանսական հաշվետվությունների խեղաթյուրումներ։

Իրականացվել է Իգդիր-Նախիջևան գազատարի նախագծի աուդիտը։

Պալատն ընտրվել է Ֆինանսական վերահսկողության բարձրագույն մարմինների ասիական կազմակերպության (ASOSAI) կառավարման անդամ։

## Միջազգային համագործակցություն
Ադրբեջանի հաշվեքննիչ պալատը համագործակցում է օտարերկրյա համանման կառույցների հետ և անդամակցում INTOSAI-ն (Ֆինանսական վերահսկողության բարձրագույն մարմինների միջազգային կազմակերպություն), ECOSAI-ն (Ֆինանսական վերահսկողության բարձրագույն մարմինների տնտեսական համագործակցության կազմակերպություն), ASOSAI-ն (Ֆինանսական վերահսկողության բարձրագույն մարմինների ասիական կազմակերպություն), EUROSAI-ն (Ֆինանսական վերահսկողության բարձրագույն մարմինների եվրոպական կազմակերպություն) և Ֆինանսական վերահսկողության բարձրագույն մարմինների խորհրդին։

Ադրբեջանի հաշվեքննիչ պալատը երկկողմ համագործակցության հուշագրեր ունի արտասահմանյան մի շարք կառույցների հետ.

* Վրաստանի ֆինանսական վերահսկողության պետական գրասենյակ (2003),
* Իրանի Իսլամական Հանրապետության ֆինանսական վերահսկողության գերագույն դատարան (2005),
* Պակիստանի գլխավոր աուդիտորի գրասենյակ (2005),
* Թուրքիայի հաշվիչ պալատ (2005),
* Քուվեյթի ֆինանսական վերահսկողության պետական բյուրո (2006),
* Ղազախստանի հանրապետական բյուջեի կատարման վերահսկողության հաշվիչ հանձնաժողով (2006),
* Ուկրաինայի հաշվեքննիչ պալատ (2006),
* Մոլդովայի քննիչ պալատ (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական ծառայություններ