Օլգա Գորբունովա

**Օլգա Ալեքսանդրովնա Գորբունովա** (, ), բելառուսցի ակտիվիստ, ֆեմինիստ, բռնության զոհերի և խոցելի սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչների իրավունքների պաշտպան, նախկին քաղբանտարկյալ, Բելառուսի սոցիալական քաղաքականության միասնական անցումային կաբինետի ներկայացուցիչ, «Ռադիսլավա» հասարակական կազմակերպության նախկին ղեկավար:

## Հասարակական գործունեություն
2003 թվականին Օլգան, ունենալով հոգեբանական կրթություն, դարձել է «Ռադիսլավա» ՀԿ թեժ գծի կամավոր: Ավելի ուշ Օլգան դարձել է կազմակերպության ղեկավարը։

«Ռադիսլավայի» թիմի հետ Օլգա Գորբունովան հանդես է եկել Բելառուսում ընտանեկան բռնության կանխարգելման մասին հատուկ օրենքի ընդունման օգտին: 2018 թվականին «Ռասպուբլիկա» հրատարակությանը տված հարցազրույցում, Օլգան ասաել է․

Սակայն «Ընտանեկան բռնությանը հակազդելու մասին» օրինագծի հայեցակարգը, որը մշակել է ՆԳՆ-ն, արժանացել է Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի խիստ քննադատությանը, և դրա վրա աշխատանքը դադարեցվել է։

2016 թվականին Օլգան համախոհների հետ Բելառուսում առաջին անգամ կազմակերպեց *One Billion Rising* ֆլեշմոբը միջազգային արշավի շրջանակներում, որը գոյություն ունի 2012 թվականից. կանանց նկատմամբ բռնության դեմ պայքարող մարդիկ պարում են ամբողջ աշխարհում փետրվարի 14-ին՝ Սիրահարների օրը, խնդրի մասին հիշեցնելու, համերաշխություն հայտնելու և համախմբվածություն զգալու համար։ 2018-ին Օլգան հայտարարեց NORM սոցիալական սրճարանի ստեղծման մասին, որում բռնության ենթարկված աղջիկներն ու կանայք կարող էին վերապատրաստվել և աշխատել: Հետագայում նախագիծը սառեցվել է ֆինանսավորման դժվարությունների և անվտանգության հարցերի պատճառով։

### Արտագաղթի մեջ
2022 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Օլգա Գորբունովան նշանակվել է Բելառուսի Միացյալ անցումային կաբինետի սոցիալական քաղաքականության ներկայացուցիչ։

2023 թվականի հուլիսի 29-ին Բելառուսի մեդիայում Օլգայի նախաձեռնությամբ կազմակերպվել է «Մենք հոգ ենք տանում» համերաշխության մարաթոնը, որի նպատակն էր միջոցներ հավաքել Բելառուս քաղբանտարկյալների և նրանց ընտանիքների համար։ Այս ընթացքում հավաքվել է ավելի քան 574 հազար եվրո։

2023 թվականի հոկտեմբերի 30-ին սոցիալական քաղաքականության ներկայացուցչությունը՝ Օլգա Գորբունովայի գլխավորությամբ, գործարկել է «Մեկ պատուհան» տեղեկատվական-խորհրդատվական ծառայությունը, որտեղ բելառուսները կարող են իրավական, բժշկական, հոգեբանական և ֆինանսական բնույթի անվճար օգնության հարցումներ ուղարկել։

## Քաղաքական հետապնդում
2020 թվականի սեպտեմբերին Գորբունովին բազմիցս ձերբակալել են Մինսկում բողոքի ակցիաների ժամանակ, որոնք տեղի են ունեցել օգոստոսի 9-ին կայացած նախագահական ընտրություններից հետո։ Սեպտեմբերի 19-ին Օլգային ազատ են արձակել Ներքին գործերի շրջանային վարչությունից։ Սեպտեմբերի 26-ին նրան կրկին ձերբակալել են և մինչև դատը պահել մեկուսարաններում. սեպտեմբերի 28-ին նրան տուգանել են 20 բազային մեծությունների չափով՝ համաձայն Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 23.34-րդ հոդվածի («Հավաքի, հանրահավաքի, փողոցային երթի, ցույցի, պիկետի, այլ զանգվածային միջոցառման անցկացման սահմանված կարգի խախտում)։

2021 թվականի նոյեմբերի 9-ին Գորբունովան ձերբակալվել է որպես Բելառուսի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն հանցագործություն կատարելու կասկածյալ («Հասարակական կարգը կոպտորեն խախտող խմբային գործողություններին կազմակերպումը կամ ակտիվ մասնակցությունը»)։ Օլգային տեղավորեցին Մինգորինգործկոմի ներքին գործերի գլխավոր վարչությունում (հայտնի է որպես «Օկրեստինա»), որտեղ նա մոտ երկու շաբաթ հացադուլ էր անցկացնում՝ բողոքելով ձերբակալության և պահման պայմանների դեմ: Հացադուլից սկսել է դուրս գալ միայն այն ժամանակ, երբ մեկուսարանի ղեկավարությունը նրան տրամադրել է ներքնակ, անհրաժեշտ դեղամիջոցներ, ինչպես նաև հանել է հանձնուքներ ստանալու արգելքը։

2021 թվականի նոյեմբերի 11-ին Օլգա Գորբունովան քաղաքական քաղբանտարկյալ է ճանաչվել։ Ոչ առևտրային Index of Censorship նախագիծը հրապարակել է Օլգայի մի քանի նամակներ։

Դեկտեմբերի կեսերին իրավապաշտպաններին հայտնի դարձավ, որ Օլգա Գորբունովին մեղադրում են Բելառուսի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի երկու հոդվածներով՝ 293-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերով և 342-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով:  Մինչ Օլգան մեկուսարանում էր, նրա հայրը մահացավ: Մեկուսարանի վարչակազմը հրաժարվել է մասնակցել հուղարկավորությանը։

2022 թվականի մայիսի 5-ին խորհրդային շրջանի դատարանում սկսվեց գործի քննությունը։ Մայիսի 6-ին դատարանը որոշեց Օլգա Գորբունովային մեղավոր ճանաչել հասարակական կարգը կոպտորեն խախտող գործողությունների կազմակերպման և նախապատրաստման մեջ՝ արվեստի 1-ին մասով: Քրեական օրենսգրքի 342-ը և պատժել ազատության սահմանափակմամբ՝ առանց բաց տիպի հաստատություն ուղարկելու երեք տարի ժամկետով: Ակտիվիստուհուն ազատ են արձակել դատարանի դահլիճից։

2022 թվականի օգոստոսին Օլգա Գորբունովան լքել է Բելառուսը։

2022 թվականի նոյեմբերի 4-ին Բելառուսի ՆԳՆ-ն Օլգա Գորբունովային ներառել է «Ծայրահեղական գործունեության մեջ ներգրավված անձանց ցանկում»։

## Անձնական կյաքն
2018 թվականի «Իմենա» ամսագրին տված հարցազրույցում Օլգան պատմել է, որ ընտանեկան բռնության թեման անձամբ է անդրադարձել իրեն․

## Պարգևներ
2022 թվականին Գորբունովային շնորհվել է Front Line Defenders մրցանակը վտանգի մեջ գտնվող մարդու իրավունքների պաշտպանների համար։ Մրցանակի հայտարարումը հետաձգվել է մինչև 2022 թվականի դեկտեմբեր՝ անվտանգության նկատառումներից ելնելով, քանի որ Գորբունովան մնացել է Բելառուսում 2022 թվականի մայիսի 27-ին կայացած վերջին մրցանակաբաշխության ժամանակ։ Մրցանակը պաշտոնապես հանձնվել է դեկտեմբերի 9-ին Վիլնյուսում։ Front Line Defenders-ի Էնդրյու Անդերսոնն այս պարգևն անվանել է Գորբունովայի արժանիքների ճանաչում Բելառուսում կանանց և երեխաների իրավունքների պաշտպանության ոլորտում նրա բազմամյա ջանքերի համար։

## Ստեղծագործություն
2021 թվականի մարտին Մինսկի վարձույթ դուրս եկավ «WOMAN» ֆիլմը (ռեժիսորներ՝ Անաստասիա Միկովա և Յան Արտյուս-Բերտրան), որի նկարահանումներին մասնակցում էին Բելառուսից 6 կին, այդ թվում՝ Օլգա Գորբունովան։

2021 թվականի մայիսին YouTube-ում հրապարակվեց «Մենք մեր տեղում էինք» կարճամետրաժ վավերագրական ֆիլմը (ռեժիսորներ՝ Բարտ Ստաշևսկի և Նիկ Անտիպով), որտեղ ԼԳԲՏ+ անձինք խոսում են այն մասին, թե «ինչպիսին է լինել ԼԳԲՏ+ մարդիկ և պայքարել հավասար իրավունքների համար մի երկրում, որտեղ տեղի է ունենում հեղափոխություն»։ Ֆիլմի հերոսուհիներից մեկը Օլգա Գորբունովան էր: «*Այն պահին, երբ բոլորը պայքարում են «ընդհանուր» վերացական ազատության համար, ոչ ոք չի պայքարի քո ազատության համար, բացի քեզանից*», — ասում է նա Բելառուսում 2020 թվականի բողոքի ցույցերին ծիածանի դրոշներով երթերին մասնակցելու իր որոշման մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բելառուսի կին քաղաքական գործիչներ