Ռոբերտ Քիոհեյն

**Ռոբերտ Օուեն Քիոհեյն** (, ) ամերիկացի քաղաքագետ, որը աշխատում է միջազգային հարաբերությունների և միջազգային քաղաքական տնտեսության ոլորտներում: Իր ազդեցիկ «Հեգեմոնիայից հետո» (1984) գրքի հրատարակումից հետո նա չափազանց կապվել է միջազգային հարաբերություններում նեոլիբերալ ինստիտուցիոնալիզմի տեսության, ինչպես նաև 1970-ականներին միջազգային հարաբերություններում  և համաշխարհային քաղաքականության հետ:

Նա միջազգային հարաբերությունների վաստակավոր պրոֆեսոր է Փրինսթոնի հանրային և միջազգային հարաբերությունների դպրոցում, ինչպես նաև դասավանդել է Սվարթմոր քոլեջում, Դյուկի համալսարանում, Հարվարդի համալսարանում և Սթենֆորդի համալսարանում։ Միջազգային հարաբերությունների գիտնականների 2011 թվականի հարցման համաձայն՝ Կեոհանը վերջին քսան տարվա ընթացքում իր ազդեցությամբ և գիտական ​​աշխատանքի որակով երկրորդն է եղել։ Ըստ «Բաց ուսումնական պլանի նախագծի»՝ Քեոհեյնը քաղաքագիտության դասընթացների քոլեջի ուսումնական պլաններում ամենահաճախ մեջբերվող հեղինակն է։

## Կենսագրություն
Քիոհեյնը ծնվել է Չիկագոյի համալսարանի հիվանդանոցում: Մինչև հինգերորդ դասարանը կրթություն է ստացել Չիկագոյի համալսարանի լաբորատոր դպրոցում: Երբ նա 10 տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվեց Իլինոյս նահանգի Մաունթ Քերոլ քաղաք, որտեղ նա հաճախել է պետական դպրոց, իսկ ծնողները դասավանդել են Շիմեր քոլեջում: 10-րդ դասարանից հետո Քիոհեյնը ընդունվել է Շիմեր դպրոցի վաղ ընդունելության ծրագրի միջոցով, որը 1950 թվականից ի վեր թույլ է տվել ընտրված ավագ դպրոցի աշակերտներին ընդունվել քոլեջ՝ ավագ դպրոցն ավարտելուց առաջ։ Երբ ավելի ուշ Քեոհեյնին խնդրեցին համեմատել Շիմերի համալսարանում վաղ շրջանի դիմորդի իր բակալավրիական կրթությունը Հարվարդում ստացած իր ասպիրանտուրայի աշխատանքի հետ, նա նշեց. «Ինձ համար պարզ չէ, թե երբևէ շփվե՞լ եմ այդ վաղ շրջանի դիմորդներից ավելի խելացի մարդկանց հետ»։ Կեոհանը ներկայումս Շիմեր քոլեջի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ է։

Նա 1961 թվականին գերազանցությամբ ստացել է բակալավրի աստիճան Շիմերի քոլեջից։ Նա ստացել է իր դոկտորի կոչումը Հարվարդում 1966 թվականին՝ Սվարթմոր քոլեջի դասախոսական կազմին միանալուց մեկ տարի անց։ Նա Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր Սթենլի Հոֆմանի ուսանողն էր։ Ասպիրանտուրայի ընթացքում նա Ջուդիթ Շկլարին բնութագրել է որպես իր ամենաուժեղ մտավոր խորհրդատու։  Նա նաև Քենեթ Վալցին և Կարլ Պոլանիին նկարագրել է որպես իրենց ազդեցիկ անձանց։

## Կարիերա
Քեոհեյնը  դասավանդել է Սվարթմորում, Սթենֆորդում, Բրանդեյսում, Հարվարդում և Դյուկում: Հարվարդում նա եղել է միջազգային խաղաղության Ստենֆիլդի պրոֆեսոր, իսկ Դյուկում՝ քաղաքագիտության Ջեյմս Բ. Դյուկի պրոֆեսոր։

Նա բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Հեգեմոնիայից հետո. համագործակցություն և անհամաձայնություն համաշխարհային քաղաքական տնտեսությունում» (Փրինսթոնի համալսարանի հրատարակչություն, 1984թ.) աշխատության, որի համար 1989 թվականին արժանացել է Լուիսվիլի համալսարանի երկրորդ ամենամյա Գրավեմայերի մրցանակին՝ «Աշխարհի կարգը բարելավող գաղափարներ» անվանակարգում։ Կեոհանը 1970-ականների վերջին «Հեգեմոնիայից հետո» գրքի տեսական պատկերացումների ձևավորման գործընթացը նկարագրում է հետևյալ կերպ։Քեոհեյնը բնութագրվել է որպես Միացյալ Նահանգներում միջազգային քաղաքատնտեսության ոլորտի զարգացման գործում կարևորագույն դեմք։Ջոզեֆ Նայի հետ միասին, Կեոհանը մշակեց բարդ փոխկախվածության հայեցակարգը՝ արտացոլելու համար այն եղանակները, որոնցով իշխանությունը մասնատվել և ցրվել էր տնտեսական գործերում։ Ռոբերտ Քեոհեյնը 1980 թվականի հոդվածում հորինել է «Հեգեմոնական կայունության տեսություն» տերմինը՝ արտահայտելով այն միտքը, որ միջազգային համակարգն ավելի հավանական է, որ կայուն մնա, երբ մեկ ազգային պետությունը գերիշխող համաշխարհային տերություն կամ հեգեմոն է։ Քեոհեյնի  1984 թվականի «Հեգեմոնիայից հետո» գիրքը նոր ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության գաղափարներն օգտագործեց՝ պնդելու համար, որ միջազգային համակարգը կարող է կայուն մնալ հեգեմոնի բացակայության դեպքում՝ այդպիսով հերքելով հեգեմոնիկ կայունության տեսությունը։ Քեոհեյնը ցույց տվեց, որ միջազգային համագործակցությունը կարող է պահպանվել կրկնվող փոխազդեցությունների, թափանցիկության և մոնիթորինգի միջոցով։

Քեոհեյնը  կարևոր դեր է խաղացել «Միջազգային կազմակերպություն» ամսագրի ուշադրության կենտրոնը միջազգային կազմակերպություններին կենտրոնացած գիտական ​​հոդվածից դեպի միջազգային հարաբերությունների ընդհանուր ամսագիր վերածելու գործում. այն այժմ միջազգային հարաբերությունների ոլորտի առաջատար ամսագիրն է։ Նա միացել է թերթին 1968 թվականին։ 1974-1980 թվականներին նա եղել է ամսագրի խմբագիրը։

Նա եղել է Միջազգային ուսումնասիրությունների ասոցիացիայի նախագահ 1988–1989 թվականներին, իսկ Ամերիկյան քաղաքագիտության ասոցիացիայի նախագահ 1999–2000 թվականներին։

Քեոհեյնը  Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի, Քաղաքական և սոցիալական գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ է, ինչպես նաև Գուգենհայմի կրթաթոշակի և կրթաթոշակների դափնեկիր է Վարքային գիտությունների առաջադեմ ուսումնասիրությունների կենտրոնում և Ազգային հումանիտար կենտրոնում։ 2005 թվականին նա արժանացել է քաղաքագիտության Յոհան Սկիտեի մրցանակին և նույն թվականին ընտրվել է Գիտությունների ազգային ակադեմիա։ 2007 թվականին նա ընտրվել է Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։Նա 2005 թվականի «Foreign Policy» հարցման մեջ ընդգրկվել է միջազգային հարաբերությունների ամենաազդեցիկ գիտնականների ցանկում։

Նրա դասավանդած քաղաքագետների թվում են Լիզա Մարտինը, Էնդրյու Մորավչիկը, Լեյնա Մոսլին, Բեթ Սիմոնսը, Ռոնալդ Միտչելը և Հելեն Վ. Միլները: Այլ ուսանողների թվում է Ֆարիդ Զաքարիան։

2012 թվականին Կեոհեյնը ստացավ Հարվարդի հարյուրամյակի մեդալը։

2013 թվականի աշնանը նա Բեռլինի Ամերիկյան ակադեմիայի Allianz Distinguished Visitor կոչումն է ստացել։

2014 թվականին նա արժանացել է Ամերիկյան քաղաքագիտության ասոցիացիայի Ջեյմս Մեդիսոնի մրցանակին։

Նա 2016 թվականին արժանացել է Բալզանի մրցանակին՝ միջազգային հարաբերությունների պատմության և տեսության համար։

Նա ստացել է Քուանտրելի մրցանակը։

## Անձնական կյանք
Սվարթմոր քոլեջի դոցենտ աշխատելու տարիներին նա ակտիվիստ էր Վիետնամի պատերազմի դեմ, ինչպես նաև քարոզարշավ էր անցկացնում 1968 թվականի նախագահի թեկնածու Յուջին Մաքքարթիի օգտին։Քեոհեյնը ամուսնացած է Նաներլ Օ. Քեոհեյնի  հետ, ով Դյուկի համալսարանի և Ուելսլի քոլեջի նախկին նախագահ է և ինքը՝ հայտնի քաղաքագետ։Նրանք ունեն չորս չափահաս երեխա՝ Սառա, Ստեֆան, Ջոնաթան և Նաթանիել։

## Գրքեր
* «Միջազգային հարաբերություններ և համաշխարհային քաղաքականություն», համահեղինակ՝ Ջոզեֆ Ս. Նայ կրտսեր (Հարվարդի համալսարանի հրատարակչություն, 1972)
* Ուժ և փոխկախվածություն. Համաշխարհային քաղաքականությունը անցումային շրջանում (Լիթլ, Բրաուն, 1977); Ջոզեֆ Նայի հետ
* Գերիշխանությունից հետո. համագործակցություն և անհամաձայնություն համաշխարհային քաղաքական տնտեսությունում (Փրինսթոնի համալսարանի հրատարակչություն, 1984)
* Նեոռեալիզմը և դրա քննադատները (Կոլումբիա համալսարանի հրատարակչություն, 1986)
* Միջազգային ինստիտուտներ և պետական ​​իշխանություն. Էսսեներ միջազգային հարաբերությունների տեսության վերաբերյալ (Westview, 1989)
* Սոցիալական հետաքննության նախագծում. գիտական ​​եզրակացություն որակական հետազոտություններում (Փրինսթոն, 1994); Գարի Քինգի և Սիդնի Վերբայի հետ
* Իշխանություն և կառավարում մասամբ գլոբալացված աշխարհում (Ռաութլեջ, Նյու Յորք, 2002)
* Մարդասիրական միջամտություն. Էթիկական, իրավական և քաղաքական դիլեմաներ (Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն, 2003); Ջ. Լ. Հոլցգրեֆեի հետ համատեղ
* Կլիմայի փոփոխության ռեժիմի համալիրը Դեյվիդ Գ. Վիկտորի հետ (2010)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային ակադեմիաների անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ