open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վահան Ջուհարյան

**Վահան Ջուհարյան** (), հայ ըմբշամարտիկ։

## Նվաճումներ
1997 թվականին Վրոցլավում կայացած ընբշամարտի աշխարհի առաջնությունում Ջուհարյանը նվաճել է արծաթե մեդալ։ 2004 թվականին Հապարանդայում (Շվեդիա) կայացած ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է ոսկե մեդալ։

2010 թվականի ըմբշամարտի աշխարհի գավաթի մրցակցություններում Ջուհարյանը Հայաստանի հունահռոմեական ոճի հավաքականի անդամ է եղել։ Հայաստանի հավաքականը զբաղեցրել է երրոդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* TheMat.com 

Կատեգորիա:1978 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայեր
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Հոյ նազան

**«Հոյ նազան»**, հայկական շուրջպար, երգ-պար։ Պարի երաժշտական չափը՝ 6/8:

## Ստուգաբանություն
Բառացի երգի անունը նշանակում է հոգյակս կամ հոգիս

## Բնութագրություն
«Հոյ նազանը» կարող են կատարել ցանկացած թվի զույգերով։ Պարի կատարման ժամանակ պարողները են կանգնում շղթայաձև, այսինքն՝ պարողները, շրջանաձև շարվելով, սկսում են շարժվել տարբեր ուղություններով՝ առաջ, հետ, աջ, ձախ և շուրջպար։ Ձախ ծայրային կուլիսից սովորաբար պարում է մի երիտասարդ-առաջնորդը՝ գենդ-բաշը։ Պարի սկիզբը նշանավորվում է առաջնորդողի ձեռքի թաշկինակի շարժումով։ Պարային տարրերը կատարում է կա՛մ աղջիկը, կա՛մ տղան և աղջիկը միասին։ Պարը ուղեկցվում է ուրախ մթնոլորտով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական երգեր
Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Տատյանա Կուզնեցովա

**Տատյանա Վիկտորովնա Կուզնեցովա** (, ), ռուս փիլիսոփա, փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (2000), պրոֆեսոր (2010), գեղագիտության մասնագետ։

## Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը, այնուհետև ասպիրանտուրան գեղագիտության ամբիոնում (1977), որտեղ պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը՝ «Արվեստի ժողովրդայնության խնդիրը մարքս-լենինյան գեղագիտության մեջ» ()։ 1999 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Արվեստի ժողովրդայնության որպես գեղագիտական մտքի խնդիր» ()։ Մասնակցել է գեղագիտության դասագրքի և մի շարք բառարանների («Գեղագիտության բառարան» (), «Ռուսական փիլիսոփայություն» (), «Մարդ» () ստեղծմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Տատյանա Կուզնեցովայի էջը ՄՊՀ փիլիսոփայության ֆակուլտետի կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Սոնա Պողոսյան

**Սոնա Պողոսյան** (), հայ ծանրամարտուհի։ 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում Պողոսյանը հանդես է եկել կանանց 75 կգ քաշային կարգում։ 2018 թվականին նա ունեցել է *GHRP-2-metabolite* (AA1-3) թեստի դրական արդյունք և մինչև 2022 թվականը Ծանրամարտի միջազգային ֆեդերացիայի կողմից արգելված է եղել որևէ խաղերի և մրցույթների մասնակցելուն։

## Միջազգային պարգևներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1998 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կանայք
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ կանայք
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտուհիներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ծանրամարտիկներ
Գևորիկ Պողոսյան

**Գևորիկ Պողոսյան** (), հայ ծանրորդ, Եվրոպայի չեմպիոն։

Նրա մարզական ամենամեծ հաջողությունը Եվրոպայի 2010 թվականի առաջնությունում մինչև 85 կգ քաշային կարգում ոսկե մեդալի նվաճումն է։

2009 թվականին Եվրոպայի առաջնությունում Պողոսյանը մինչև 85 կգ քաշային կարգում գրավել է ութերորդ տեղը։ Նույն թվականին աշխարհի առաջնությունում նա արժանացել է բրոնզե մեդալի։ 2010 թվականին նվաճել է Եվրոպայի առաջնության ոսկե մեդալը։ Այդ նույն տարում աշխարհի առաջնությունում նա հանդես է եկել մինչև 94 կգ քաշային կարգում և զբաղեցրել տասնմեկերորդ տեղը։ 2011 թվականին նա երրորդն էր Եվրոպայի առաջնությունում։ Սակայն դոպինգ-ստուգման արդյունքում օքսանդրոլոնի նրա թեստը եղել է դրական, և նա որակազրկվել երկու տարով։

## Մարզական արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profil auf iwf.net
* Profil auf iwrp.net
* Պրոֆիլը ''iat.uni-leipzig.de'' կայքում

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Պետրոս Ներսեսյան

**Պետրոս Մանուկի Ներսեսյան** (), հայ գյուղատնտես-ախտաբան, գյուղտնտեսական գիտությունների դոկտոր (1983)։

## Կենսագրություն
Պետրոս Ներսեսյանը ծնվել է 1927 թվականի հունիսի 6-ին, Շամքոր քաղաքում։

Կրթություն է ստացել Կիրովաբադի (այժմ՝ Գյանջա) գյուղատնտեսական ինստիտուտում (1953)։ 1953–1983 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության Նախարարության երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ Երկրգործության գիտական կենտրոն), 1983-1996- թվականներին եղել է ինստիտուտի գիտական գծով փոխտնօրեն, 1996–2000 թվականներին՝ Տեխնիկական մշակաբույսերի փորձարարական կայանի տնօրեն, 2000–2013 թվականներին՝ գիտաշխատող։

Պետրոս Ներսեսյանի աշխատանքները վերաբերվում են բույսերի հիբրիդային ճնշվածության, նեկրոզի, քլորոզների և գաճաճության օրինաչափությունների հաստատման հիմնահարցերին։

## Ձեռքբերումներ
*2008 թ.՝ պատմական գիտությունների թեկնածու
*2009 թ.՝ Ակադեմիայի իսկական անդամ
*2012 թ.՝ շքանշան «Վիլյամ Սարոյան»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Մարինա Հակոբյան

**Մարինա Օլեգի Հակոբյան** (), հայ արվեստագետ, Հայաստանի ազգային պատկերասրահի տնօրեն (2020), Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (2006)։

## Կենսագրություն
1999-2004 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիան, 2004-2009 թվականներին՝ Երևանի Գեղարվեստի պետական ակադեմիայի ասպիրանտուրան։

2004-2010 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի ավագ գիտաշխատող և ֆոնդապահ։ 2009-2013 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստական կրթության բաժնում, 2016 թվականից դասավանդում է Հայաստանի Գեղարվեստի պետական ակադեմիայի արվեստի պատմության և տեսության և Համակարգչային գրաֆիկայի բաժիններում։ 2010-2020 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի գրաֆիկայի բաժնի վարիչ, 2018-2020 թվականներին՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահի գիտքարտուղար։ 2020 թվականից ղեկավարում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահը։

Համադրել և համակարգել է բազմաթիվ ցուցահանդեսներ։

## Գիտական հոդվածներ
* Եղիշե Թադևոսյանի էտյուդները։ Երիտասարդ հայ արվեստաբանների գիտական առաջին նստաշրջան. Նստաշրջանի նյութեր, Երևան, 2005։
* Եղիշե Թադևոսյան, Ալբոմ, Երևան, 2006։
* Եղիշե Թադևոսյանի հուշերից Վասիլի Պոլենովի մասին. Աշակերտի և ուսուցչի հարաբերությունները // Երիտասարդ հայ արվեստաբանների գիտական երկրորդ նստաշրջան. Նստաշրջանի նյութեր, Երևան, 2007։
* Էդգար Դեգա // Էդգար Դեգա. Նամակներ, Երևան, 2009։
* Армянский импрессионизм. Искусство *отвергнутых* и основы национальной школы // Армянский импрессиօнизм. От Москвы до Парижа. Каталог выставки. Москва, 2017։
* Եղիշե Թադևոսյանի ջրային պատկերները // Ծովանկարչության սահմանները. Միջազգային գիտաժողով. Զեկույցների ժողովածու, Երևան, 2017։
* M. Faiznia, M. Hakobyan. Soundlines of Contemporary Art. Imola (Italy), 2019։
* M. Faiznia, M. Hakobyan. Open Sounds of Contemporary Art. Imola (Italy), 2019։
* Վեհարանի գեղանկարչական հավաքածուն // Հայոց Վեհարանը, Երևան, 2019։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սլավա Ներսիսյան

**Սլավա Երվանդի Ներսիսյան** (), հայ անասնաբույժ, անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (2006)։

## Կենսագրություն
Սլավա Ներսիսյանը ծնվել է 1946 թվականի նոյեմբերի 11-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում։

Կրթություն է ստացել Լենինգրադի անասնաբուժական ինստիտուտում, որն ավարտել է 1971 թվականին։ 1973-1985 թվականներին աշխատել է Դաբաղի համամիութենական գիտահետա զոտական ինստիտուտի անդրկովկասյան մասնաճյուղի համաճարակաբանության և իմունաբանության լաբորատորիայում, 1990-1998 թվականներին եղել է վարիչ, 1998-1999 թվականներին՝ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության անասնաբուծության և անասնաբուժության դաբաղի ու աղիքավիրուսային վարակների ուսումնասիրման, 1999 թվականից վիրուսաբանության բաժինների վարիչ։

Սլավա Ներսիսյանը 2007 թվականին նշանակվել է Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Անասնաբուծության և անասնաբուժության գիտական կենտրոնի տնօրեն։

Նրա աշխատանքները վերաբերում են ընտանի կենդանիների դաբաղի և հատուկ վտանգավոր հիվանդությունների առաջացման, կանխման և քուժման եղանակներին։ Նա պարգևատրվել է բազմաթիվ պատվոգրերով, իսկ 1984 թվականին արժանացել է «Պատվո նշան» շքանշանի։

Սլավա Ներսիսյանը մահացել է 2007 թվականին։

## Աղբյուրներ
*Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան։ Երկու հատորով), ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.2, Ճաղարյան-Ֆրիկ, 2007։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Տատյանա Մխիթարյան

**Տատյանա Ալեքսանդրի Մկրտչյան**  հայ կենսաքիմիկոս, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2003)։

## Կենսագրություն
Տատյանա Մկրտչյանը ծնվել է Երևանում, 1948 թվականի մարտի 2-ին։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։

1971-1994 թվականներին աշխատել է խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ' գիտական կենտրոն), 1994-2006 թվականներին Գյուղատնտեսության նախարարություն «Պարեն» ԳԱՆ ՊՓԲԸ-ում, 2006-2013 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գիտաշխատող։

Տատյանա Մկրտչյանը 2013 թվականից բնակություն է հաստատել արտերկրում։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կամո Ներսիսյան

**Կամո Ռուբենի Ներսիսյան** () հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (1995)։

## Կենսագրություն
Կամո Ներսիսյանը ծնվել է 1936 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, Խորհրդային Հայաստանի Զարինջա (Արագածոտնի մարզ) գյուղում։

1962 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1994-2001 թվականներին եղել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիյի պրոռեկտոր, 1995 թվականից, միաժամանակ՝ տնտեսագիտության տեսության ամբիոնի վարիչ։

Կամո Ներսիսյանի աշխատանքները վերաբերում են տնտեսագիտության տեսության հարցերին, ագրաային ոլորտի և մրցակցության, սեփականության հիմնահարցերի գիտական մշակման ու գործնական կիրառման խնդիրներին, համահեղինակ է բուհական դասագրքի։

Կամո Ներսիսյանը մահացել է 2011 թվականի փետրվարի 2-ին, Երևան քաղաքում։

## Ձեռքբերումներ և պարգևներ
*1994թ.՝ տնտեսագիտության դոկտոր։
*1995թ.՝ պրոֆեսոր։
*1999թ.՝ ՀԳԳԱ թղթակից անդամ։
*2000թ.՝ ՀԳԱ ոսկե հուշամեդալ։

## Աշխատություններ
*Ներսիսյան Կ.Ռ., Մրցությունը տնտեսավարման նոր պայմաններում, Երևան, 1990։
*Ներսիսյան Կ.Ռ., Տնտեսագիտության տեսության խնդիրների ժողովածու, Երևան, 2005։
*Ներսիսյան Կ.Ռ., Մրցակցություն, Երևան, 2005։
*Ներսիսյան Կ.Ռ., Տնտեսագիտության տեսության առարկան և մեթոդը, Երևան, 2006։
*Ներսիսյան Կ.Ռ., Մեթոդական ցուցումներ «Տնտեսագիտության տեսություն» առարկան ուսումնասիրելու և ստուգողական աշխատանք կատարելու համար, Երևան, 2008։
*Ներսիսյան Կ.Ռ., Մրցակցությունը և մենաշնորհը, Երևան, 2009։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ռուբենի Ներսիսյան
*Կամո Ռուբենի Ներսիսյան

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Ռազմիկ Մխիթարյան

**Ռազմիկ Սարգսի Մխիթարյան** , հայ կենսաբան ձևաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (2001), պրոֆեսոր (2004)։

## Կենսագրություն
Ռազմիկ Մխիթարյանը ծնվել է 1947 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղում։

1964-1970 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի Անասնաբուժական ֆակուլտետը և ստացել «Անասնաբույժի» որակավորում։ 1970-1980 թվականներին եղել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի անատոմիայի ամբիոնի լաբորանտ, 1987-1994 թվականներին՝ նույն ինստիտուտի դոցենտ, 2014-2022 թվականներին՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի Գյուղատնտեսական կենդանիների մորֆոլոգիայի, ֆիզիոլոգիայի և ախտաբանական անատոմիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։

1985 և 1986 թվականներին վերապատրաստվել է Մոսկվայի Ա.Ի. Սկրյաբինի անվան անասնաբուժական-բժշկագիտության և կենսատեխնոլոգիայի ակադեմիայում։

Ռազմիկ Մխիթարյանը հեղինակ է «Թռչունների համեմատական անատոմիա» (2006) ուսումնական ձեռնարկի, համահեղինակ՝ «Ընդհանուր հյուսվածաբանություն» (2007), «Ատլաս (բջջաբանություն, սաղմնաբանություն, հյուսվածաբանություն)» (2010) դասագրքերի։

Հանդիսանում է ՀՀ ձևաբանների (1980) և ֆիզիոլոգների (2001) ընկերությունների անդամ։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Էդուարդ Միրաքով

**Էդուարդ Սերգեյի Միրաքով (Միրաքյան)**  (), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1973), պրոֆեսոր (1991)։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Միրաքովը ծնվել է Թիֆլիսում, 1930 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։

1954 թվականին ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1973-1987 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ անասնապահության և կերարտադրության մեքենաշինության փոխնախարար, 1989-1995 թվականներին աշխատել է ՌԴ Ավտոմոբիլային և գյուղատնտեսական մեքենաշինության նախարարության որակավորման բարձրացման ինստիտուտում։

Պրոֆեսորի աշխատանքները վերաբերում են տրակտորային դիզելների առանցքակալների աշխատանքի հետազոտման և հուսալիության բարձրացման խնդիրներին։ Հեղինակ է ալյումինի հիմքով համաձուլվածքի գյուտի (1973)։ Եղել է ՌԴ արդյունաբերական ակադեմիայի անդամ (1992)։

Էդուարդ Միրաքովը մահացել է Կանադայի Օկավիլ քաղաքում, 2014 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։

## Մրցանակներ
*Լենինյան մրցանակ (1982)
*Աշխատանքային կարմիր դրոշ շքանշան (2)։
*ՌՍՖՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվավոր դիպլոմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Մհեր Մկրտչյան (բռնցքամարտիկ)

**Մհեր Մկրտչյան** (), հայ նախկին պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։ Ունի Բռնցքամարտի եվրոպական միության միջին քաշային կարգում չեմպիոնի և Բռնցքամարտի համաշխարհային կազմակերպության Ասիական-Խաղաղօվկիանոսյան միջին քաշային կարգում չեմպիոնի տիտղոսներ։ 2004 թվականին պայքարում էր Բռնցքամարտի համաշխարհային կազմակերպության վարկածով միջին քաշային կարգում աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսի համար, սակայն 7-րդ ռաունդում տեխնիկական նոկաուտով պարտվել է Ջո Կալզագեին։

## Մասնագիտական կարիերա
Մկրտչյանն իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը նշել է 2000 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Տասնհինգ մենամարտին մասնակցելուց և 14 հաղթանակ տանելուց հետո, նվաճել է իր առաջին Ասիական-Խաղաղօվկիանոսյան Բռնցքամարտի համաշխարհային կազմակերպության վարկածով միջին քաշային կարգում աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը Վահե Քոչարյանի դեմ խաղի ժամանակ՝ 2002 թվականի նոյեմբերի 19-ին Սանկտ Պետերբուրգում։

Ֆրիմեն Բարի և Յոժեֆ Բալաժի նկատմամբ տարած հաղթանակներից հետո, հնարավորություն ստացավ մենամարտել աշխարհի չեմպիոն Ջո Կալզագեի հետ 2004 թվականի Բռնցքամարտի համաշխարհային կազմակերպության վարկածով միջին քաշային կարգում աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսի համար։ Տեխնիկական նոկաուտով պարտվելուց առաջ դիմացել է յոթ ռաունդ։

2006 թվականի ապրիլի 14-ին Մկրտչյանը դարձել Է Եվրոպայի սուպերմիջին քաշային կարգում Բռնցքամարտի եվրոպական միության վարկածով չեմպիոն՝ նոկաուտի ենթարկելով անպարտելի Ջեքսոն Չանին։ Հոկտեմբերին մրցավարների որոշմամբ պարտվելով Դավիդ Գոգիային՝ Մկրտչյանը կորցրել է տիտղոսը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Երանյակ

**Երանյակ**, Արշակունիների արքայատոհմի արքայադուստր, ապրել է չորրորդ դարում։

Հայրը հռոմեական թագավոր Տիրանն էր՝ ղեկավարել է 339-350 թվականներին, Արշակ Բ-ի քույրն էր։ Երանյակի մասին քիչ տեղեկություններ կան։

Տիրանը այնպես էր կազմակերպել, որ իր դուստրն ամուսնանա Տրդատ արքայազնի հետ։ Տրդատը Սեմբատուհու որդին էր, նրա մայրական կողմի պապը Մեծ Սեմբատն էր։ Բնավորությամբ Տրդատը քաջ ու համարձակ էր, սակայն կարճահասակ էր և ուներ խղճուկ տեսք։

Նրանց ամուսնության արդյունքում Երանյակը դարձավ Բագրատունիների արքայատոհմի ազգականն, իսկ Տրդատը՝ Արշակունիների։ Չնայած իրենց թագավորական և արիստոկրատական ծագմանը՝ ունեցան դժբախտ ամուսնական կյանք։

Երանյակն ատում էր Տրդատին։ Նա արհամարհանքով էր վերաբերվում ամուսնուն և բողոքում էր, որ իր կոչումով կինը ստիպված է եղել համատեղ ապրել տհաճ դեմքով և անփառունակ ծագումով տղամարդու հետ։ Տրդատը մի օր այնքան է բարկանում, որ ծեծում է կնոջը, կտրում մազերը և դուրս վռնդնում առանձնատնից։ Այդ դեպքից հետո, Տրդատը լքում է Հայաստանն ու մեկնում Մարաստան։ Սյունիք հասնելուց հետո, Տրդատը իմանում է աներոջ մահվան մասին և մնում այնտեղ։ Այս ամենից հետո, քիչ տեղեկություն է հայտնի Երանյակի և Տրդատի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արշակունիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Լևոն Մինասյան (անասնաբույծ)

**Լևոն Մամիկոնի Մինասյան** (), հայ անասնաբույծ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2014)։

## Կենսագրություն
Լևոն Մինասյանը ծնվել է 1950 թվականի հունվարի 3-ին Ախալքալաքում (Վրաստան)։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։

1984-1993 թվականներին եղել է գյուտարարների և ռացիոնալիզատորների Համամիութենական ընկերության հանրապետական խորհրդի նախագահի տեղակալ, 1993-1995 թվականներին՝ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության գիտության և ուսումնական հաստատությունների գլխավոր վարչության պետը, 1995-1996 թվականներին անասնաբուծության մեջ տոհմային գործի գիտաարտադրական միավորման գլխավոր տնօրեն, 1996-1999 թվականներին՝ Անասնաբուծության գիտահետազո տական ինստիտուտ գլխավոր տնօրեն, 2007-2011 թվականներին՝ Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության աշխատակազմի գիտության, կրթության և խորհրդատվության վարչության պետ։ Լևոն Մինասյանը 2012 թվականից աշխատանքի է անցել Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Սննդի անվտանգության ոլորտի ռիսկերի գնահատման և վերլուծության գիտական կենտրոնում։

Լևոն Մինասյանի աշխատանքները վերաբերում են կաթնատու տավարաբուծության զարգացման, տոհմային ընտրասերման հատկանիշների կատարելագործման, մթերատվության բարձրացման, արդի պայմաններում տավարաբուծության վարման տեխնոլոգիաների մշակման ու ներդրման հարցերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

 
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Հակոբ Ղազարյան (անասնաբույժ)

**Հակոբ Ստեփանի Ղազարյան** (), հայ անասնաբույժ, անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1998)։

## Կենսագրություն
Հակոբ Ղազարյանը ծնվել է 1928 թվականի հունիսի 22-ին Աբուլ գյուղում (Վրաստանի Ախալքալաքի շրջան)։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1973-1989 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտի համաճարակաբանության ամբիոնում, 1976-1979 թվականներին՝ միաժամանակ, եղել է ուսումնափորձնական տնտեսության տնօրեն, 1979-2002 թվականներին՝ ՀԳԱ զուգորդված իմունացման լաբորատորիայի վարիչ, 1998 թվականից՝ պրոֆեսոր, 2003 թվականից՝ «Կյանքի աղբյուր» ՍՊԸ-ի տնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են խոշոր եղջերավոր կենդանիների սիբիրախտ, բրուցելոզ, լեպտոսպիրոզ և պաստերելոզ հիվանդությունների դեմ անջատ, համալիր և զուգորդված եղանակներով պատվաստման խնդիրներին։

Ստեղծել է «Լակտոբակտերին–6» թթվակաթնային պատրաստուկը, որն ունի բուժկանխարգելիչ հատկություններ և փոխարինում է մայրական կաթին։

 
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հունան Ղազարյան

**Հունան Ղազարի Ղազարյան** (), հայ գյուղատնտես, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2005)։

## Կենսագրություն
Հունան Ղազարյանը ծնվել է 1948 թվականի հունիսի 15-ին Ապագա գյուղում (այժմ՝ Արմավիրի մարզում)։ 1971 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1975-1982 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարության Հողագիտության և ագրոքիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ Հ. Պետրոսյանի անվան Հողագիտության, ագրոքիմիայի և հողբարելավման գիտական կենտրոն), 1983-1984 թվականներին՝ «Արտաշատ» խորհտնտեսությունում (այժմ՝ Արմավիրի մարզում), 1984-1995 թվականներին եղել է Եթերայուղատու մշակաբույսերի հայկական փորձակայանի տնօրեն, 1995-2000 թվականներին՝ Հողագիտության և ագրոքիմիայի գիտական կենտրոնի տնօրենի տեղակալ, 2000 թվականից՝ տնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են հողագիտության, ագրոքիմիայի, հողբարելավման հարցերին։

Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Եղիր օրինակելի, Սկուբի Դու

«**Եղիր օրինակելի, Սկուբի Դու»** (), ամերիկյան մուլտսերիալ Սկուբի Դուի և նրա ընկերների արկածների մասին։ Պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ԱՄՆ-ում։

## Սյուժե
«Գաղտնիք» կորպորացիան հետաքննում է ամենաառեղծվածային հանցագործությունները՝ կապված տարբեր հրեշների հետ։

Թիմի ավագն է 16-ամյա Ֆրեդ Ջոնսը։ Նա սիրում է հրամայել, ինչպես նաև թակարդներ տեղադրել։ Նրան օգնում են 14-ամյա գիտնական Վելմա Դինքլին, 15-ամյա Շեգգի Ռոջերսը, 15-ամյա գեղեցկուհի Դաֆնա Բլեյքը, ինչպես նաև վախկոտ գերմանական Սկուբի-Դու շունը, որը մարդկային չափանիշներով 7 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր սերիայում թիմը բացահայտում է հանցագործություններ և, արդյունքում, յուրաքանչյուր սերիայի ավարտին բացահայտվում է, որ հրեշը իրական չի և նրա դիմակի հետևում թաքնվում է հանցագործ։ Հիմնականում միայն Շեգգին և Սկուբին են վախենում և փախչում հրեշներից յուրաքանչյուր սերիայում։ Բայց կան նաև առավելություններ՝ նրանք կարող են գտնել ինչ-որ կարևոր հանցանշան կամ, հրեշին գայթակղելով, գցեն ծուղակը։

## Եթերարջաններ
### Սերիաների ամփոփում

### Առաջին եթերաշրջան (2015-2017 թվականներ)

### Երկրորդ եթերաշրջան (2017-2018 թվականներ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2015 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Կատակերգական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Կատակերգություն
Դերիկո, հոյ Նար

**Դերիկո, հոյ Նար**, հայկական ժողովրդական պարերգ։ Աչքի է ընկնում ձեռքի հազվագյուտ շարժումներով՝ **ձեռնաշորոր**։ Երաժշտական չափը՝ 3/4։ Մեկ պարային ֆիգուրըը ներառում է երկու տակտ։

## Բնութագիր
«Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն» ժողովածուում տպագրված է երգի տարբերակներից մեկը։ Գրվել է 1898-1914 թվականների կեսերին Քոփ գյուղում։ Ազգագրագետ, բանահավաք Ռաիսա Խաչատրյանը Պատմա-բանասիրական հանդեսում իր «Կրկներգների զարգացումը հայ ժողովրդական երգերում» հոդվածում որպես օրինակ բերում է «Դերիկո, հոյ Նար» երգը։

## Բառեր

## Հղումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժողովրդական պարեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ
Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Գրիշա Ղարիբյան (բանջարաբույծ)

**Գրիշա Արտաշեսի Ղարիբյան** (), հայ բանջարաբույծ-ընտրասերումնաբան, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1996)։

## Կենսագրություն
Գրիշա Ղարիբյանը ծնվել է 1927 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Լենինականում։ 1953 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1982-2001 թվականներին եղել է Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Բանջարաբոստանային մշակաբույսերի գիտահետազոտական ինստիտուտի (1998 թվականից՝ Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոն) բոստանային մշակաբույսերի ընտրասերման, սերմնաբուծության և մշակության տեխնոլոգիայի բաժնի վարիչ։

Մշակելէ բանջարաբոստանային մշակաբույսերի մշակության նոր և արդյունավետ տեխնոլոգիաներ։

Գրիշա Ղարիբյանի ջանքերով ստեղծվել են և շրջանացվել վեց սորտեր (սեխի՝ «Արփիկ», «Անուշիկ», ձմերուկի՝ «Արևիկ», վարունգի՝ «Գայանե», դդումի՝ «Բերքանուշ» և դդմիկի՝ «Աննա»)։

Գրիշա Ղարիբյանը մահացել է 2001 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Երևանում։

## Երկեր
* Սինթետիկ թաղանթների օգտագործումը բանջարաբուծության մեջ, Ե., 1964:
* Պոլիﬔրային թաղանթների օգտագործումը բանջարաբուծության մեջ, Ե., 1990 (համահեղինակ)։
* Բանջարաբուծություն, Ե., 2014:

 
Կատեգորիա:Հայ բանջարաբույծներ
Կատեգորիա:Հայ ընտրասերումնաբաններ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Արշալույս Ղուկասյան

**Արշալույս Սերոբի Ղուկասյան** (05(18) ապրիլի, 1911, Նորաշեն (Նախիջևան) – մահվան թվականն անհայտ է), հայ գինեգործ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1969)։

## Կենսագրություն
Արշալույս Ղարիբյանը ծնվել է 1911 թվականի ապրիլի 05(18)-ին Նախիջևանի Նորաշեն գյուղում։ 1935 թվականին ավարտել է Ղազախստանի պետական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1962-1981 թվականներին եղել է Չիմքենդի մարզային գյուղատնտեսական պետական կայանի բաժնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են Ղազախստանի հարավում խաղողի տեղաբաշխման, մասնագիտացման ու սորտաշրջանացման խնդիրներին։

Համահեղինակ է «Խաղողը Ղազախստանի հարավում» (1975, ղազախերեն) գրքի։

## Երկեր
* Виноградарство Южного Казахстана, Чимкент, 1961.

Կատեգորիա:Հայ գինեգործներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Սթինա Սթուր

**Սթինա Սթուր** (, ), շվեդ գրող, նրա գրքերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։

## Կենսագրություն
Սթինա Սթուրը ծնվել է 1982 թվականի հունվարի 6-ին Շվեդիայի Բիրհոլմ մունիցիպալիտետում։ Եղել է ընտանիքի կրտսեր երեխան։

Դպրոցում սովորելու տարիներին հաճախ փախչել տնից և նույնիսկ ինքնասպանության փորձ է արել։ Ունեցել է հոգեկան խնդիրներ, ինչի արդյունքում թողել է դպրոցը։

2005 թվականին ամուսնացել է հոգեբան Պեթեր Սթորի հետ և ունեցել երկու երեխա։ Գրական մրցույթի գովազդը տեսնելուց հետո նա հետաքրքրվել է պատմվածքներ գրելով։ «För vår del» պատմվածքը գրելուց հետո արժանացել է դրամաշնորհի։

Նա շվեդական մի շարք գրական մրցանակների դափնեկիր է։ Նրա առաջին գիրքը՝ «Bli som folk» պատմվածքների ժողովածուն հրատարակվել է 2015 թվականին և արժանացել մեծ արձագանքների.։ Նույն թվականին նա արժանացել է նաև Դե Նիոսի Սուրբ Ծննդյան մրցանակի։

2018 թվականին նա ամուսնացել է Մոսկվայում Շվեդիայի դեսպան Պիտեր Էրիքսոնի հետ, որը հետագայում դարձել է Ստամբուլում գլխավոր հյուպատոս։

## Ընտրանի
* 2013 – *Ojura*
* 2015 – *Bli som folk*
* 2015 – *Sky blue och maskrosljusen*
* 2017 – *Monte Carlo*
* 2018 – *Hundhålen* 
* 2018 – *Gåvan*
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Stina Stoor

Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին գրողներ
Արթուր Մկրտչյան (ըմբշամարտիկ)

**Արթուր Մկրտչյան** (), հայ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ։

2012 թվականին անցկացվող ըմբշամարտի աշխարհի գավաթի մրցումներին Մկրտչյանը եղել է Հայաստանի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի թիմի անդամ։ Հայաստանի թիմը զբաղեցրել է տասներերդ տեղը, իսկ Մկրտչյանը նվաճել է արծաթե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Հայաստանում ծնվածներ
Լև Մինասյան

**Լև Գրիգորի Մինասյան** (), հայ անասնաբույժ-ընտրասերումնաբան, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1981)։

## Կենսագրություն
Լև Մինասյանը ծնվել է 1939 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, Բաքվում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1966-1986 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտում։ 1983-1986 թվականներին միաժամանակ եղել է պրոռեկտոր։

Լև Մինասյանի շխատանքները վերաբերում են կիսանրբագեղմ ոչխարների նոր ցեղերի ստեղծման, տոհմային հատկանիշների կատարելագործման, մթերատվության և մթերքների որակի բարձրացման խնդիրներին։

Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել են բարձր մթերատու, վաղահաս խառնածին մսաբրդակաթնային ուղղության կորիդել տիպի ոչխարների հոտեր։

Լև Մինասյանը համահեղինակ է «Ոչխարաբուծության պրակտիկում» (1978) և հեղինակ՝ «Ճագարաբուծություն» (1985) ուսումնական ձեռնարկների։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ ընտրասերումնաբաններ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Ալան Քրուբալյան

**Ալան Քրուբալյան** (, ), հայկական արմատներով բազելաբնակ երաժիշտ, լրագրող, սցենարիստ։

1985-2005 թվականներին եղել է շվեյցարական *Maniacs* փանկ ռոք խմբի բասահար, կիթառահար և երգիչ, 1998 թվականից՝ *The Dead Brothers* ֆոլք ռոք խմբի ղեկավարը։ 2002 թվականին ստեղծել է *Day of the Dead* («Մահացածների օրը») մյուզիքլը շվեյցարական Expo.02 ազգային ցուցահանդեսի համար, ինչպես նաև երաժշտություն Անդրեա Շուլերի և Օլիվեր Ռուտսի «*Flammend' Herz*» ֆիլմի համար։ Որպես երաժիշտ և դերասան՝ աշխատել է ռեժիսորներ Կարին Հենկելի, Մերեթ Մատերի և Լարս-Օլե Վալբուրգի հետ, ի թիվս այլոց, Շաուսպիելհաուս Ցյուրիխում, Շլախտհաուս Բեռնում, Բազելի թատրոնում և Հանովերի Ստատսթատրոնում։

## Կենսագրություն
Ալան Քրուբալյանը ծնվել է 1964 թվականին, Մոնրեալում, հայ Հայկ Պողոսի և շվեյցարուհի Մարիանի ընտանիքում։ Հայրը՝ Հայկ Պողոսը, Մոնրեալ է տեղափոխվել Կահիրեից։ Նրա ընտանիքը Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ հաստատվել է Մարսելում, ապա տեղափոխվել Նյու Յորք, Դետրոյթ, Սան Պաուլո, այնուհետև վերադարձել Կահիրե, որտեղ Հայկ Պողոսը լուսնկարչատուն է բացել։ Լուսնկարել է նաև Եգիպտոսի թագավոր Ֆարուքին։

1972 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Շվեյցարիա, շուրջ 15 տարի ապրել են Ժնևում, ապա տեղափոխվել են Կահիրե, քանի որ հայրը նշանակվել է Շվեյցարական բանկի ներկայացուցիչ։

1982-1988 թվականներին սովորել և ավարտել է Ժնևի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների, պատմության և քաղաքագիտության բաժին։ Տիրապետում է ֆրանսերեն, անգլերեն, գերմաներեն և իտալերեն լեզուներին։

Թղթակցել է տարբեր լրատվամիջոցների, այդ թվում Tribune de Geneve պարբերականին, Շվեյցարական ռադիոյում ֆրանսերենով վարում է առավոտյան լուրերի բաժինը։ Լուրերի ծրագիրը 2021 թվականին արժանացել է Շվեյցարական ազգային ռադիոյի՝ RTS-ի հատուկ մրցանակին։

## Maniacs և ''The Dead Brothers''
Ալան Քրուբալյանը հիմնել է *Maniacs* և *The Dead Brothers* երաժշտական խմբերը։ Երաժշտական գործունեության ընթացքում թողարկել է 16 ալբոմ։ Երգերը ձայնագրել է չորս լեզվով։

## «Արմենիա» ֆիլմ
2015 թվականին, Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին, մեկնել է Երևան և նկարահանել «Արմենիա» (Հայաստան) ֆիլմը (ռեժիսոր և սցենարիստ՝ Մ․ Լիթթլեր)։ Ֆիլմում ներկայացրել է հոր՝ Հայկ Պողոսի պատմությունը, որը Բազելից ճամփորդում է Մարսել՝ իր մանկության քաղաքը, ապա հայրենիք՝ Հայաստան, վերագտնելու իր պապերի անցած ճանապարհը ցեղասպանությունից մինչև մեր օրեր, բացահայտելու հայկական ինքնությունն ու մշակույթը, լինում է արխիվներում, կարդում ցեղասպանության մասին գրքեր և իր ընտանիքի մասին հին թղթեր գտնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սփյուռքահայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայերը Շվեյցարիայում
Հրաչ Հովհաննիսյան

**Հրաչ Հովհաննիսյան** (), հայ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ։

2013 թվականի ըմբշամարտի աշխարհի գավաթի մրցումներին Հովհաննիսյանը հանդես է եկել Հայաստանի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի թիմի կազմում։ Հայկական թիմը այդ ժամանակ զբաղեցրել էր չորրորդ տեղը, իսկ Հովհաննիսյանը անձամբ նվաճել էր բրոնզե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կառլ Թուրեքյան

**Կառլ Գարեգին Թուրեքյան** (), ամերիկահայ երկրաֆիզիկոս, երկրաբան և երկրաքիմիկոս, գիտությունների դոկտոր, Եյլի համալսարանի երկրաբանության և երկրաֆիզիկայի պատվավոր պրոֆեսոր, ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1984), Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ, Երկրաքիմիական ընկերության նախագահ,Եյլի համալսարանի երկրաքիմիայի ռահվիրա։ Ուսումնասիրել է մոլորակագիտության հարցերի լայն շրջանակներ։ Եյլի կենսոլորտային հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն, Եյլի Եղիսաբեթյան ակումբի անդամ։

## Կենսագրություն
Կառլ Թուրեքյանը ծնվել է 1927 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Բրոնքսում, Հայոց ցեղասպանությունից փրկված հայ գաղթականների ընտանիքում։ Ծառայել է ԱՄՆ-ի ռազմածովային ուժերում։ 1949 թվականին բակալավրի աստիճան է ստացել Ուիթոն քոլեջում, իսկ 1955 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում առաջիններից մեկը ստացել է երկրաքիմիայի դոկտորի աստիճան։ Հաջորդ տարի նա ընդունվել է Եյլի համալսարան։

## Գիտական գործունեություն
Թուրեքյանի հետազոտությունների հիմնական ուղղությունը եղել է միկրոտարրերի երկրաքիմիան։ Զբաղվել է ծովային, մթնոլորտային և ցամաքային երկրաքիմիայի, ինչպես նաև մոլորակագիտության բնագավառում մոլորակների ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրություններով։ Նրա աշխատանքի մեկ այլ ուղղություն էր երկրաքրոնոլոգիան։

Թուրեքյանի աշխատանքը հիմք է դրել ստրոնցիումի իզոտոպների հարաբերակցության լայն կիրառմանը Երկրի շրջակա միջավայրի պատմության բացահայտման գործում։ 1956 թվականին նա տեղափոխվել է Եյլի համալսարան, որտեղ էլ անցկացրել է իր հետագա ողջ մասնագիտական կարիերան։

1970-ական թվականներին նա դարձել է GEOSECS ծրագրի ղեկավարներից մեկը, որը շատ բան է արել օվկիանոսում քիմիական հատկությունների հիմնարար բաշխումն առաջին անգամ բացահայտելու գործում։

Թուրեքյանն ուսումնասիրել է Երկրի շրջակա միջավայրում քիմիական փոխանակումը և օգտագործել է տարբեր ռադիոակտիվ իզոտոպներ՝ որոշելու ապարների տարիքը, օվկիանոսում կենսաբանական պրոցեսների և մթնոլորտում ռադիոնուկլիդների տեղափոխման արագությունը։

Թուրեքյանը խմբագրական պաշտոններ է զբաղեցրել ութ գիտական ամսագրերում և տարբեր վարչական պաշտոններ՝ Եյլի համալսարանում։ 1980-ական թվականներին եղել է երկրաբանության և երկրաֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։

## Անձնական կյանք
1962 թվականին Թուրեքյանն ամուսնացել է Ռոքսանայի հետ։ Նրանց ունեցել են երկու զավակ՝ Կառլա Էնն և Վոն Չառլզ Թուրքյաններ, երկու թոռ։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Մորիս Յուինգի մեդալ (1997)
* Վիկտոր Գոլդշմիդտի մրցանակ (1989)
* Ուոլասթոնի մեդալ (1998)
* Ուիլյամ Քլայդ ԴեՎեյնի մեդալ (2003)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
Կառլ Թուրեքյան — ResearchGate

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկրաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Տաղ ի Ռոստոմ բեգ

**Տաղ ի Ռոստոմ բեգ**, ռուս-թուրքական, ռուս- պարսկական պատերազմների շուրջ հորինված ժողովրդական ռազմի երգ։

## Պատմություն
Երգի պատմական հիմքը հետևյալ ռազմաքաղաքական դեպքն է։
Ռոստոմ բեկը՝ Արցախի նշանավոր մելիք Աբովի ավագ որդին, իր զինված ջոկատով 19-րդ դարասկզբին իր զինված ջոկատով օգնել է ռուսական բանակին։1804 թվականին, երբ նա իր ջոկատի և ռուս զինվորների հետ փորձել է ռազմամթերք հասցնել Երևանի մոտ գտնվող ռուսական բանակին, Փամբակի Ղարսալու կոչված վայրում ընկել է պարսից ուժերի շրջափակման մեջ։ Նրա ջոկատը լիովին ջախջախվել է անհավասար մարտում, Ռոստոմ բեկը ծանր վիրավոր գերեվարվել է, տարվել Թավրիզ, որտեղ էլ տանջամահ է արվել բանտում՝ Աբաս- Միրզայի հավատափոխ լինելու առաջարկը մերժելու պատճառով։

## Տարածում

Երգն իր հորինվածքով անհատական ստեղծագործություն է, տարածվել է Թավրիզի հայության միջավայրում։ Ոմանք այն վերագրել են գերված հերոսին, ոմանք՝ այդ օրերին Թավրիզում բանտարկված Դանիել կաթողիկոսին։ Անկախ այս հանգամանքներից, երգը տարածվել է և բազմիցս հրատարակվել՝ մասնակի խմբագրումներով։
Երգի առաջին հրատարակիչներից «Բազմավեպ» ամսագիրը գրում է․

### Բառեր

**ՏԱՂ Ի ՌՈՍՏՈՄ ԲԵԳ**

 Մունետիկն ի ձայն բարձր աղաղակէ,

Ժանտ դահիճն սուր ի ձեռին անհագ սրէ,

Վազեր հանգոյն զիմ կենաց թել կտրել խնդրէ,

Ի կախաղան և կամ ի սպանդ, __ու՞ր զիս տանէ։

Քաղաքս համայն մահմեդական, աստ խուռն գան, զիմ մահ սգան,

Դառնագին լան զիս Աբովյան՝ քաջ ախոեան։

Մի՞թե չիք ոք աստ քրիստոնեայ, զիս փրկեսցէ,

Յայս ամեհի և մահագուժ վայրագ դահճէ։

Նուիրական զենման իմոյ լերունք վկայ։

Սէր հայրենյաց ի թշնամեաց ձեռս մատնեաց, __ուրախ մեռայց,

Փշրանք մնացեալ իմ սիրելի հայոց ազգի,

Որք, գտանիք ի ձեռս պարսից յայս քաղաքի,

Մի՛ մոռասջիք պատմել և զայս յորդւոց յորդի,

Թէ քաջն Ռոստոմ վասն հայրենեաց ի սպանգ վարի։

Թէպէտ ցաւիմ զի չմեռանիմ ի մարտ ընդդեմ թշնամեաց իմ,

Այլ յօժարիմ, զի զոհ լինիմ այսպես վսեմ։

Այս քաջ բազուկք յարեաց պարսից հսկայ հզօրս,

Տապաստ արկին ի բազում նուագս հարիւրաւորս.

Աւա՜ղ, կնատ անգութ դահճի եղէ ես որս,

Պատմեսջի՛ք զայս վեհ դիւցազին՝ զառամյալ հօրս,

Քաջ նահատակ որգիդ միակ ի ձեռս վայրագ պարսից էանկ,

Իւր յաղթական մահ դժնդակ էառ պսակ։

Մեծդ յարեաց, արքայորդիդ Աբաս Միրզա.

Սուր ի ձեռին դահիճն հէգ առ ընթեր կայ,

Զիս թշնամիս քոյոյ ազգի պատրաստ ի մահ.

Զիա՞րդ կամիս սպանանել՝ շուտ հրամայեա՛,

Միայն սգամ, զի կապեալ կամ, թե միւս անգամ հրացան, սուր իմ

Ի ձեռս ունիմ, __զբազուկս իմ ձեզ ցուցանեմ 

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
Հայ ժողովրդական ռազմի և զինվորի երգեր- աշխատասիրությամբ Ա․Ս․ Ղազինյանի, ՀԽՍՀ ԳԱ, Երևան,1989, էջ 9-10։

Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական երգեր
Կատեգորիա:Ժողովրդական երգեր
Կատեգորիա:Ազգային երաժշտություն
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Էդգար Ենոքյան

**Էդգար Ենոքյան** (), հայ ազատ ոճային ըմբիշ, Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր.

## Կենսագրություն
Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել ինը տարեկան հասակից՝ 1995 թվականից։

Հանդես է եկել որպես երևանյան մարզական ակումբի մարզիկ։

2006 թվականին նվաճել է պատանիների աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը:.

2009 և 2010 թվականների աշխարհի առաջնություններում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ 2009 թվականին դարձել է Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2013 թվականին, որպես Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի ուսանող-մարզիկ, մասնակցել է ամառային համալսարանական խաղերին՝ ունիվերսիադային և գրավել տասնհինգերորդ տեղը։

2017 թվականին հրաժեշտ է տվել ակտիվ սպորտին և անցել մարզչական աշխատանքի։

## Մարզական արդյունքներ միջազգային մրցումներում

### Մրցելույթներ աշխարհի առաջնություններում

### Մրցելույթներ Եվրոպայի առաջնություններում

### Մրցելույթներ այլ մրցումներում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The-Sports.org
* Статистика виступів на міжнародних змаганнях. Institut für Angewandte Trainingswissenschaft (укр. Інститут прикладних навчальних наук).  (англ.)
* Výsledky Edgara Jenokjana na uni-leipzig.de

Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Գեդարեֆ (քաղաք)

**Գեդարեֆ** (), քաղաք արևելյան Սուդանում։ Նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 354 927 մարդ ( 2005 թվականի տվյալներով)։

Գեդարեֆը հիմնադրվել է 1820-ական թվականներին Եգիպտոսից եկած փախստականների կողմից։ Քաղաքի հիմնական բնակչությունը արաբներն են, նուբիացիները և բեջաները։

## Աշխարհագրություն և կլիմա
Գեդարեֆը գտնվում է երկրի արևելքում՝ Եթովպիայի հետ սահմանի մոտ, Սուդանի մայրաքաղաք Խարթումից 400 կմ հարավ-արևելք։ Երեք կողմից քաղաքը շրջապատված է լեռներով։ Այն գտնվում է հարթ բլրի վրա՝ ծովի մակարդակից մոտ 600 մ բարձրության վրա։

Այս տարածքը բնութագրվում է տեղումների բաշխման ընդգծված սեզոնայնությամբ։ Անձրևային շրջանը տևում է 3-4 ամիս, որի ընթացքում տեղումները կազմում են 700-900 մմ։



## Տնտեսություն
Գեդարեֆը առևտրի կենտրոն է, որը վաճառում է քաղաքի շրջակայքում աճեցված գյուղմթերքները՝ սորգո, քունջութ, հացահատիկային, ինչպես նաև անասունների կեր։ Քաղաքում զարգացած է բամբակի և այլ գործվածքների մշակումը, գործում են օճառի գործարաններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ
Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Աշխարհագրություն ըստ երկրի և քաղաքի
Կատեգորիա:Քաղաքներ
Собрание (ալբոմ)

**«Собра́ние»**, ռուսական «Կորոլ ի Շուտ» փանկ ռոք խմբի ժողովածու։ Թողարկվել է 2001 թվականի մարտի 1-ին խմբի տասնամյակին։ Ժողովածուն ներառում է խմբի առաջին երեք ալբոմների երգերը։

## Ալբոմի մասին
Ժողովածուն ներառում է երգեր խմբի առաջին երեք համարակալված ալբոմներից՝ «*[[Камнем по голове]]*» (1996 թվական), «*[[Король и Шут (ալբոմ)|Король и Шут]]*» (1997 թվական) և «*Акустический альбом*» (1999 թվական)։ Որպես բոնուս՝ սկավառակը ներառում է «*Ели мясо мужики*» երգի ստուդիական տարբերակը, «*Рыбак*» երգի տարբերակը նոր մշակմամբ և «*Молотов*»-ի գործիքային կոմպոզիցիան։ Սկավառակը ներառում է նաև «*Прыгну со скалы*» երգի նախկինում չթողարկված ռադիո տարբերակը Գորշոկի և Կնյազի վոկալներով, ինչպես նաև «*Любовь и пропеллер*», «*Мотоцикл*» և «*Валет и дама*» երգերի կենդանի տարբերակները։ Վերջին երեգ երգերը իսկզբանե ներառված էին միայն լյուքս թողարկման մեջ։ 2002 թվականին ժողովածուն վերաթողարկվել է և իր մեջ ներառում էր բոլոր երգերը։

## Երգերի ցանկը

## Մասնակիցներ
* Միխայիլ Գոշենյով (Գորշոկ)՝ վոկալ, համանուն երգի տեքստ, երաժշտություն
* Անդրեյ Կնյազև (Կնյազ)՝ վոկալ, տեքստ, երաժշտություն
* Ալեքսանդր Բալունով (Բալու)՝ բաս կիթառ, բեք վոկալ, վոկալ (8)
* Յակով Ցվիրկունով՝ կիթառ, բեք վոկալ, վոկալ (8)
* Ալեքսանդր Շիգոլյով (Պորուչիկ)՝ հարվածային գործիքներ
* Մարիա Նեֆյոդովա՝ ջութակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Страница альбома на официальном сайте группы

Կատեգորիա:2001 ալբոմներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտի ալբոմներ
Կատեգորիա:Ռուսական ալբոմներ
Ըմբշամարտի աշխարհի գավաթ

**Ըմբշամարտի աշխարհի գավաթ**, ըմբշամարտի միջազգային մրցում թիմերի միջև, որոնք ներկայացնում են Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի (*UWW*) սպորտի համաշխարհային ղեկավար մարմնի անդամ երկրները։ Այն անցկացվում է *FILA*-ի կողմից (*UWW*-ի հիմնադիր), ամեն տարի՝ սկսած 1973 թվականի մրցաշարից։ Աշխարհի գավաթը նախապես եղել է երկակի մրցում յուրաքանչյուր մայրցամաքի լավագույն թիմերի միջև։

Նախքան 1973 թվականին Աշխարհի գավաթի ընթացիկ մրցումի հաստատելը, 1956 և 1958 թվականներին անցկացվել էին երկու անհատական խաղեր՝ նույն անվան ներքո։ Բացի այդ, *UWW*-ը ունեցել է մեկ այլ մրցում՝ ըմբշամարտի աշխարհի անհատական գավաթը՝ որպես 2020 թվականի աշխարհի գավաթի առաջնությանը փոխարինող միջոցառում։

## Մրցումներ
### Տղամարդկանց ազատ ոճ

;Տիտղոսներ
* 15
* 15
* 8
* 7
* 2
* 1

### Տղամարդկանց հունահռոմեական ոճ

;Տիտղոսներ
* 12
* 7
* 6
* 4
* 3
* 2
* 1
* 1

### Կանանց ազատ ոճ

;Տիտղոսներ
* 11
* 6
* 1
* 1

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* UWW Database 

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի մրցույթներ
Կատեգորիա:Ամենամյա սսպորտային իրադարձություններ
Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնություններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտ
Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ
Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Սպորտային իրադարձություններ ըստ մարզաձևի
Կատեգորիա:Սպորտային մրցաշրջաններ ըստ մարզաձևի
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Գյոմյուր)

**Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, որը գտնվել է Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում՝ Գյոմյուր գյուղում (Շահբուզի շրջան)։ Այն գտնվել է գյուղի կենտրոնի բարձրադիր վայրում։

## Պատմություն
Եկեղեցին հիմնադրվել է 12-րդ կամ 13-րդ դարում և վերանորոգվել է 17-րդ դարում։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին կառուցված է եղել բազիլիկ ոճով, որը ունեցել է մեկ նավ, երկու միջանցք, երկու աղոթատուն և մեկ սրահ՝ արևմուտքում և հարավում զարդարված դռներով։ Արևմուտյան մասում եղել են երկու խաչքարեր, որոնք զարդարված են եղել ռելիեֆային զարդանախշերով։ Արևմտյան և հարավային ճակատներին եղել են հայերեն արձանագրություններ։

## Ավերում
Եկեղեցին կանգուն է եղել մինչև ուշ խորհրդային շրջանը։ Այն ընդգրկվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ 1988 թվականի պատմական և մշակութային հուշարձանների ցանկում (2856 համարի ներքո)։ Այնուամենայնիվ, եկեղեցին ավերվել է 1997 թվականից մինչև 2009 թվականի նոյեմբերի 11-ը, ինչպես փաստում է *Caucasus Heritage Watch*-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Հարություն Մերժանիան

**Հարություն Մերժանիան** (), խաղողագործության բնագավառի խորհրդային գիտնական, 1936 թվականից գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, 1926 թվականից՝ պրոֆեսոր, Արտեմ Մերժանիանի հայրը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1885 թվականի մարտի 31-ին Ումանսկայա գյուղում (այժմ՝ Լենինգրադսկայա, Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամաս) գյուղացու ընտանիքում։ 1908 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։

1909-1914 թվականներին դասավանդել է Դոնի գյուղատնտեսական դպրոցում։ 1914-1915 թվականներին աշխատել է Նիկիցկիի բուսաբանական այգում։ 1915-1919 թվականներին՝ Օդեսայի գինու փորձարարական կայանում։ 1919-1920 թվականներին դասավանդել է Դոնի Ռոստովի համալսարանում։

1920-1926 թվականներին աշխատել է Հյուսիսային Կովկասի գինու տրեստում, միաժամանակ 1920-1922 թվականներին՝ Դոնի հողային վարչությունում, 1926-1951 թվականներին եղել է Կուբանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի խաղողագործության ամբիոնի վարիչ։ 1926-1938 թվականներին եղել է գիտական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն, Անապայի խաղողագործության և գինեգործության փորձարարական կայանի տնօրեն։

Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

Մահացել է Կրասնոդարում 1951 թվականի հունվարի 30-ին։

Որդին՝ Արտեմին, գինեոլոգ, Լենինյան մրցանակի դափնեկիր է (1961)։

Հարություն Մերժանիանի աշխատանքները վերաբերում են խաղողի հիմնական տեսակների կենսաբանությանը, թփերի ձևավորման և էտիտեսական հիմունքներին, խաղողագործության, կլոնային ընտրասերման և խաղողենու վնասատուների ու հիվանդությունների հարցերին։ Առաջարկել է «մորֆոլոգիական կորելյացիայի» նոր եղանակ։

Հեղինակ է բազմաթիվ ծրագրերի, դասագրքերի, ուսումնա-մեթոդական և գործնական ձեռնարկների, այդ թվում՝ «Այգեգործություն» (հայ.՝ 1941), «Խաղողագործություն» (1939, 1951, 1967, հայ.` 1957) դասագրքերի։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ուսուցիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Ալմա Ադամկենե

**Ալմա Ադամկենե** (, ), լիտվացի բանասեր և բարերար։ Եղել է Լիտվայի նախագահ Վալդաս Ադամկուսի (1998-2003 և 2004-2009) կինը։ Ունեցել է նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների քաղաքացիություն։

## Կենսագրություն
Ալմա Ադամկենեն ծնվել է Շյաուլյայում 1927 թվականի փետրվարի 10-ին։ Նրա հայրը՝ Ստասիս Նուտաուտասը, եղել է գործարար, մայրը՝ Սոբլիտե-Նուտաուտիենեն, օգնել է ամուսնուն տարբեր առևտրային գործերում։։

## Կյանքը Միացյալ Նահանգներում
Ալմա Նուտաուտայտեն Միացյալ Նահանգներ է գաղթել 1949 թվականին։ Սկզբում աշխատել է որպես լաբորանտ պողպատի գործարանում։ Ավելի ուշ նա աշխատանքի է անցել ապահովագրական ընկերությունում։ Կազմակերպել է նաև միջոցառումներ լիտվացի էմիգրանտների համար։ Նուտաուտայտեն ամուսնացել է Վալդաս Ադամկուսի հետ 1951 թվականին և վերցրել ամուսնու ազգանունը (ԱՄՆ-ում նա հայտնի էր որպես Ալմա Ադամկուս)։

## Առաջին տիկին
[200px|մինի|ձախից|Ամուսնու՝ Լիտվայի նախագահ [Վալդաս Ադամկուսի հետ, 2009 թվական]]
1997 թվականին Լիտվայում կայացած նախագահական ընտրությունների ժամանակ Վալդաս Ադամկուսը առաջադրվել է նախագահի պաշտոնում և հաղթել։ Այն բանից հետո, երբ Ադամկուսը դարձել է նախագահ, Ադամկիենեն ներգրավվել է լիտվական տարբեր սոցիալական ծրագրերում, որոնք ուղղված են եղել երեխաների բարեկեցությանը։ 1999 թվականին նա բացել է Ալմա Ադամկենեի բարեգործության և աջակցության հիմնադրամ։

## Անձնական կյանք և մահ
Ադամկենեն չի ունեցել երեխաներ։ Նա մահացել է սրտի կաթվածից Վիլնյուսում, 2023 թվականի մայիսի 21-ին, 96 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Alma Adamkienė Charity and Support Fund  

Կատեգորիա:2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ
Կատեգորիա:Առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիտվացի բանասերներ
Կատեգորիա:Լիտվացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիտվացիներ
Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ
Կարեն Մնացականյան

**Կարեն Մնացականյան** (), հունահռոմեական ոճի հայ ըմբիշ, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն, աշխարհի առաջնության մեդալակիր, 2000 և 2008 թվականների Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Կենսագրություն
Կարեն Մնացականյանը ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել դեռահաս տարիքում 1988 թվականից՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հունահռոմեական ոճին։ Չափահաս դառնալուց հետո զորակոչվել է բանակ և դարձել «Դինամո Երևան» մարզական ակումբի անդամ։ Նրան մարզել են հիմնականում Գեորգի Կոժարյանը և Սամվել Գևորգյանը։ Ավելի ուշ վերապատրաստվել է Երևանի սպորտային գիտությունների ինստիտուտում։

Կարենը մասնակցել է ըմբշամարտի մի շարք միջազգային մրցաշարերի՝ սկսած պատանեկան տարիքից։

1997 թվականին Կարեն Մնացականյանը մեծահասակների մակարդակում իր առաջին իսկ մեկնարկին նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնական տիտղոսը։ Մեկ ամիս անց Ստամբուլում նա կրկին դարձել է Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն մինչև 60 կգ քաշային կարգում։

1999 թվականին Սոֆիայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Կարեն Մնացականյանը բրոնզե մեդալ է նվաճել թեթևագույն քաշային կարգում՝ կիսաեզրափակչում պարտություն կրելով Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Վալերի Նիկոնորովից։ 1999 թվականին Աթենքում կայացած աշխարհի առաջնությունում երկու հաղթած մենամարտերից հետո պարտվել է Հարավային Կորեայի ներկայացուցիչ Կիմ Ին-Սոպին՝ արդյունքում զբաղեցնելով 15-րդ տեղը։

2000 թվականին կարողացել է որակավորվել Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար։ Սակայն Սիդնեյում թեթևագույն քաշային կարգում պարտվել է իր մասնակցած երկու մենամարտերում՝ մասնավորապես պարտություն կրելով Բելառուսի ներկայացուցիչ Իգոր Պետրենկոյից և ԱՄՆ-ն ներկայացնող Ջեյմս Գրունվալդից։ Արդյունքում զբաղեցրել է 15-րդ տեղը։

2001 թվականին Ստամբուլում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում զբաղեցրած 9-րդ տեղից հետո Կարեն Մնացականյանը մեծ հաջողությունների է հասել նույն թվականին Պատրասում կայացած աշխարհի առաջնությունում։ Այնտեղ նա հաղթել է Նորբերտ Ֆուտոյին, Յուրի Էստևասին, Կան Են Իրին, ինչպես նաև օլիմպիական և աշխարհի բազմակի չեմպիոն Արմեն Նազարյանին՝ Բուլղարիան ներկայացնող իր հայրենակցին։ Այսպիսով, եզրափակչում նա հանդիպել Է Ուզբեկստանից Դիլշոդ Արիպովի հետ, սակայն այդ մենամարտում պարտվել է 3-6 հաշվով՝ դառնալով աշխարհի փոխչեմպիոն։

Կարեն Մնացականյանը չի կարողացել որակավորվել 2004 թվականի Աթենքի Օլիմպիական խաղերին, բայց 2006 թվականին կրկին մեծ հաջողությունների է հասել։ Մոսկվայում նա երկրորդ անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։

2008 թվականին կրկին կարողացել է որակավորվել Օլիմպիական խաղերի համար։ Այնուամենայնիվ, Պեկինում իր առաջին մենամարտում պարտվել է Ճապոնիայից Մակոտո Սասամոտոյին և դուրս մնացել մրցաշարից՝ զբաղեցնելով 17-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ