open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samsung Galaxy Z Fold 4

**Samsung Galaxy Z Fold 4**, ծալվող սմարթֆոն, որը մշակվել և թողարկել է Samsung ընկերության կողմից։ Այն ցուցադրվել է Galaxy Unpacked միջոցառման ընթացում։ Սմարթֆոնը ցուցադրվել է 2022 թվականի օգոստոսի 25-ին։ Այն համարվում է Galaxy Z Fold 3 մոդելի հաջորդողը։

## Տեխնիկական բնութագիր
### Դիզայն
Z Fold 4-ի արտաքին և հետին պանելի համար օգտագործում է Gorilla Glass Victus+ ապակի, իսկ ներքին էկրանի համար Samsung ընկերության կողմից մշակված ապակի, որն ունի երկշերտ պաշտշանիչ պլաստմասը ծածկույթ։

Z Fold 4 մոդելն օժտված է IPX8 ջրադիմացկունության տեխնոլոգիայով։ Արտաքին շրջանակը պատրաստված է այլումինից՝ "Armor Frame", ինչպես անվանում է Samsung ընկերությունը։

Samsung Galaxy Z Fold 4-ը հասանելի է 4 գույնով՝ Phantom Black, Beige, Graygreen և Burgundy։

### Սարքային ապահովում
Samsung Galaxy Z Fold 4-ն ունի երկու էկրան՝ 6․2 դյույմ անկյունագծով արտաքին էկրան և 7․6 դյույմ անկյունագծով ծալվող ներքին էկրան, որն ունի S Pen Pro և S Pen Fold Edition-ի աջակցում։ Երկու էկրաներն էլ օժտված են 120 Հց թարմացման հաճախականությամբ։ Ի տարբերություն, Z Fold 3 մոդելի ներքին էկրանն ունի ավելի քառակյուն տեսք, սակայն արտաքին էկրանն ավելի լայն է։

Սմարթֆոն օժտված է 12 Գբ օպերատիվ կամ 256 Գբ, 515 Գբ կամ 1 Տբ ներքին UFS 3․1 հիշողությամբ, որը չունի micro-SD միջոցով ընդլայնման հնարավորություն։

Samsung Galaxy Z Fold 4-ն աշխատում է Qualcomm Snapdragon 8+ Gen 1 միջուկով։

Մարտկոցը երկումասանի է և ունի ընդհանուր տարողությամբ 4400 մԱժ, որն ունի 25 Վտ լարով և 15 Վտ անլար լիցքավորման հնարավորություն։

Samsung Galaxy Z Fold 4-ն օժտված է երեք հիմնական տեսախցիկներով, որոնք են՝ 50 Մպ լայնանկյուն տեսախցիկ, 12 Մպ կետայնությամբ ուլտրալայնակյուն և 12 Մպ տելետեսախցիկ։

### Ծրագրային ապահովում
Samsung Galaxy Z Fold 4 սմարթֆոնը աշխատում է Android 12L օպերացիոն համակարգով և One UI. 4.1 շրջանակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բջջային հեռախոս արտադրողներ
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Դեքսիթ

**Դեքսիթ**, հասարակական առևտրային ընկերություն Տորոնտոյում (Օնտարիո, Կանադա)։ Այն առաջարկել է  վերալիցքավորվող, անհպում,  խելացի բանալի-պիտակ, որն օգտագործվել է էլեկտրոնային վճարումների համար օնլայն կամ օֆլայն համակարգերում տեղական մակարդակով 2003 թվականին, մինչ դրա դադարել գործելը 2006 թվականին։

## Պատմություն
Դեքսիթը վերաբրենդավորվեց 2007 թվականին և նրա անունը փոխվեց Hosted Data Transaction-ի։ Solutions Inc-ը (HDX)  ներկայումս հայտնի է որպես Posera: Մետաղադրամների կամ քարտերի (և PIN-ի) փոխարեն Դեքսիթն օգտագործեց RFID բանալիների պիտակավորման սարք, որը կապված էր սովորական բանկային հաշիվներից փոխանցված միջոցների հետ։ Հաշիվները կարելի էր լրացնել Dexit-ի կայքում, հեռախոսով, մասնակից առևտրականների մոտ կամ նախապես հաստատված բանկային հաշվի կամ կրեդիտ քարտի մնացորդի փոխանցումների միջոցով։ Համագործակցություն փոքր մանրածախ առևտրականների միջև, Dexit Inc., TD Canada Trust, Կանադայի ազգային բանկը, Telus Mobility-ն, Bell Canada-ն Տորոնտոյի կենտրոնում և մի քանի մանրածախ առևտրականներ Տորոնտոյում և տարածքում։ Նախատեսվում էին ընդլայնվել Տորոնտոյի մնացած մասով 2005թ., սակայն, կարծես թե, դա տեղի  չունեցավ։ 2006 թվականի ամռանը Դեքսիթը հայտարարեց վերակառուցման մասին, և գրեթե բոլոր վճարային տերմինալները հանվեցին խանութներից:Դեքսիթը նաև առաջարկում է վերադարձնել բոլոր միջոցները, որոնք պահվել են Dexit Tags-ում։ Դեքսիթըը հետագայում դարձավ HDX Solutions Inc.
HDX Services, Inc.-ն առաջարկում է օնլայն առևտրի մի քանի հիմնական ծառայություններ, որոնք կարող են օգնել ընկերություններին նվազեցնել գործառնական ծախսերը։ Այս ծառայություններն օգտագործվել են HDX համայնքի կողմից մի քանի տարի շարունակ և կարող են արագ և հեշտությամբ տեղադրվել բիզնես համակարգերի մեծ մասում։ Քանի որ HDX Services-ը ներկայացնում է այդ ոլորտը, այն ի վիճակի է բանակցել ծավալային զեղչերի մասին առաջատար ծառայություններ մատուցողների կողմից և զեղչված գներ առաջարկել արդյունաբերության համար։ Այս բիզնես մոդելով նույնիսկ EDI-ի ամենամեծ օգտվողները կարող են գումար խնայել՝ անցնելով HDX ծառայություններին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
http://dexit.com/
Ժամանակ մտորումների համար

**«Ժամանակ մտորումների համար»** (), խորհրդային հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Սերգեյ Աշկենազին 1982 թվականին Օդեսայի կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Ալյան և Իգորը պատրաստվում են ամուսնանալ։ Նրանցից յուրաքանչյուրի համար սա երկրորդ ամուսնությունն է։ Ալյան նախկին ամուսնուն՝ Անդրեյին, մեղադրում է  մշտապես գիտությամբ զբաղվելու և կենցաղային խնդիրների նկատմամբ անտարբերության մեջ։ Նա կարծում է, որ Անդրեյը ծնողների հետ միասին ցանկանում է խլել իր որդուն՝ Սերյոժային, և զայրույթի պատճառով չի նկատում, որ անարդար է սիրելիների նկատմամբ, և երեխան տառապում է դրանից։ Բայց Ալյան չի ցանկանում վիճել Անդրեյի հետ, քանի որ շուտով Սերյոժայի ծննդյան օրն է։ Իգորն ամեն ինչում փորձում է աջակցել իր սիրելիին։ Իր ծննդյան օրը Սերյոժան արտասանում է ոտանավոր ընտանիքի մասին, որը նա ինքն է գրել։ Տղան հայտնվել է երկու կրակի արանքում, քանի որ Իգորը նրան դուր է եկել, բայց ինքը անընդհատ մտածում էր իր հոր մասին։ Ալյան համոզում է որդուն, որ հայրը սիրում է իրեն։

## Դերերում
* Վերա Ալենտովա - Ալյա
* Վլադիմիր Մենշով - Իգոր
* Յուրի Բոգատիրյով - Անդրեյ, Ալյայի նախկին ամուսինը
* Նինա Շացկայա - Լենա, Ալյայի ընկերուհին
* Եվգենյա Խանաևա - Իրինա Միխայլովնա, Ալյայի մայրը
* Լիդիա Սավչենկո - Տոմա, Ալյայի հարևանուհին
* Պյոտր Շչերբակով - Նիկոլայ Իվանովիչ, Իգորի նախկին կնոջ ներկայիս ամուսինը
* Զինաիդա Դեխտյարյովա - Սերաֆիմա Լավրենտևնա, Անդրեյի մայրը
* Եկատերինա Վալյուժինիչ - Վալերիա, Իգորի դուստրը
* Ալեքսանդր Զաբելին - Սերյոժա, Ալյայի և Անդրեյի որդին
* Նատալյա Դուբրովսկայա - Լյուսյա

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Տատյանա Կալեցկայա
* Ռեժիսոր՝ Սերգեյ Աշկենազի
* Օպերատորներ՝ Վիկտոր Կաբաչենկո և Սվետլանա Զինովևա
* Նկարիչ՝ Միխայիլ Բեզչաստնով
* Կոմպոզիտոր՝ Բորիս Ֆրումկին
* Մոնտաժող՝ Վերա Բեյլիս

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Кваснецкая М.* — Испытание буднями… (Телевиз. худож. фильм «Время для размышлений») // Литературная газета, 13 апреля 1983. — с. 8

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օդեսայի կինոստուդիայի ֆիլմեր
Ասա նրան

**«Ասա նրան»** (), 2021 թվականի ռուսական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Մոլոչնիկովը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է «Կինոտավր-2020» փառատոնում, որտեղ ֆիլմը մասնակցել է հիմնական մրցույթին։

## Սյուժե
Ֆիլմը սկսվում է մի տղայի՝ Սաշայի խոստովանությամբ, որ նա գրեթե չի հիշում իր ծնողներին՝ Սվետային և Արտյոմին միասին երջանիկ։ Ընտանիքն ապրում է Սանկտ Պետերբուրգում։ Արտյոմն աշխատում է որպես ուսուցիչ։ Սվետան հոգնել է կենցաղային դժվարություններից և ամուսնու մոտ ավելի լավ կյանքի ցանկության բացակայությունից։ Նա հեռանում է նրանից ամերիկացի Մայքլի մոտ։ Սաշան շատ ջերմ հարաբերություններ ունի հոր հետ և շաբաթը երեք օր անցկացնում է նրա հետ։ Նախկին ամուսինների հարաբերություններն առանց այդ էլ բարդ են, բայց իրավիճակը սրվում է նրանով, որ Սվետան որդուն պատմում է ԱՄՆ տեղափոխվելու նախապատրաստական աշխատանքների մասին։ Արտյոմը, իհարկե, դեմ է։ Մայրն ու հայրը (յուրաքանչյուրն իր ծնողների աջակցության թիմով) Սաշային իրենց կողմն են թեքում։ Երեխան ծանր է տանում նման մանիպուլյացիաները, և միայն նրա լուրջ հիվանդությունն է ստիպում ծնողներից մեկին՝ Արտյոմին, հանձնվել և հաշտվել տեղափոխության հետ։

Ամերիկայում Սաշան արագ հարմարվում է, ընկերներ ձեռք բերում, նույնիսկ դառնում դասարանի նախագահ։ Բայց որոշ ժամանակ անց խնդիրներ են առաջանում։ Ամեն ինչ սկսվում է Սաշայի կարծիքով անմեղ չարաճճիությունից՝ պիցցերիայի աշխատակիցներին խաբելով, որն Ամերիկայում լուրջ զանցանք է համարվում, և ավարտվում է Մայքլի դեմ ոստիկանությանը սուտ մատնությամբ։ Սվետան կարծում է, որ ամեն ինչ կապված է հոր վատ ազդեցության հետ և մտադիր է դադարեցնել նրանց շփումը նույնիսկ հեռախոսով։ Հանկարծ Արտյոմն ինքն է գալիս, բայց բանակցությունների սեղանի շուրջ նստելու փորձն ավարտվում է սկանդալով։ Սաշան փախչում է՝ ճանապարհին հրկիզելով Մայքլի մեքենան։ Սվետան բռնում է նրան։ Երկար և հուզական բացատրություններից հետո նրանք հաշտվում են, և Սաշան խնդրում է մորը թույլ տալ իրեն հայրիկի հետ գնալ Ռուսաստան։ Ֆիլմի վերջին կադրերը, որտեղ հայր ու որդի հեծանիվ են վարում Սանկտ Պետերբուրգում, խոսում են այն մասին, որ այս անգամ ստիպված են եղել զիջել Սվետան։

## Դերերում

## Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
Ֆիլմի սյուժեն մասամբ ինքնակենսագրական է Մոլոչնիկովի համար։ Նրա ծնողները, ինչպես գլխավոր հերոսը, ամուսնալուծված են, մանուկ հասակում նա ապրել է Ամերիկայում։ Սակայն Մոլոչնիկովն ասել  է, որ պատմությունն ուղղակիորեն կապ չունի իր ընտանիքի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրախոսականներ
* *Москвитин Е.* «Скажи ей» Александра Молочникова — «Брачная история» между Америкой и Россией // Esquire (18.09.2020) 
* *Литовченко А.* Вот скажи ей, американец // Российская газета (12.05.2021)

## Արտաքին հղումներ
* «Ասա նրան» ֆիլմի թրեյլեր

Կատեգորիա:2020 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դիսֆունկցիոնալ ընտանիքների մասին
Կանանց նեղացնել խորհուրդ չի տրվում

«**Կանանց նեղացնել խորհուրդ չի տրվում**» (), 1999 թվականի ռուսական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վալերի Ախադովը։

## Սյուժե
Գլխավոր հերոսուհին ուսուցչուհի Վերա Իվանովնան է։ Նրա հայրը, որը խոշոր գործարար է և տարիներ առաջ լքել էր Վերայի մորը, հանկարծակի մահանում է ավտովթարի հետևանքով։ Անսպասելիորեն պարզվում է, որ նա իր խոշոր բեռնափոխադրող ընկերությունը կտակել է դստերը։ Հոր ոչ բոլոր գործընկերներն են հավանության արժանացնում այդ որոշումը, և նրա մրցակիցները հույս ունեն ընկերությունը ձեռք բերել՝ օգտվելով նոր սեփականատիրոջ անփորձությունից, բայց նա վճռականորեն ստանձնում է գործը։

Պատումը ներկաայցվում է մի մարդու անունից, որը երիտասարդություն տարիներից անպատասխան սիրահարված է հերոսուհուն և աշխատում է նրան բաժին հասած ընկերությունում։

## Դերերում
* Վերա Գլագոլևա - Վերա Իվանովնա Կիրիլովա
* Մաքսիմ Սուխանով - Սաշա (Ալեքսանդր Պետրովիչ), Վերայի տեղակալը
* Գալինա Պոլսկիխ - Նաստյա, քարտուղար
* Ալեքսանդր Պորոխովշչիկով - Շախով, Վերայի մրցակիցը
* Վալերի Գարկալին - Ռապոպորտ, ջութակահար
* Վլադիմիր Զելդին - Իդկինդ, անգլիացի գործարար
* Նիկոլայ Չինդյայկին - փաստաբան
* Անդրեյ Եգորով - Իվան
* Վալենտինա Տիտովա - Վերայի մայրը
* Յուրի Ստոսկով - Իվան Կիրիլով, Վերայի հայրը
* Ալեքսանդր Պոտապով - քեռի Սենյա
* Վյաչեսլավ Շալևիչ - ծովակալ
* Անատոլի Գորյաչև - Բեսոնով
* Ռոման Մադյանով - Ժանգիչև
* Իրինա Ֆեոֆանովա - իրավաբան
* Մարիա Մաշկովա - Անյուտա
* Սեմյոն Մոխով - Սաշա կրտսեր
* Անդրեյ Պանին - դպրոցի տնօրեն
* Լարիսա Պոլյակովա
* Ելենա Ֆինոգեևա
* Միխայիլ Սլեսարև
* Ալեքսանդր Կարպով
* Իգոր Կաշինցև
* Լեոնիդ Աբրամով
* Սվետլանա Պոլետաևա
* Սերգեյ Ստեպանչենկո
* Նիկլաս Լինդքվիստ
* Ռոման Տիկկա
* Իսմո Ռյայավի
* Վանյա Սոլովյով
* Նիգինա Ախադովա
* Վլադիսլավ Վետրով

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Վալենտին Չեռնիխ
* Ռեժիսոր՝ Վալերի Ախադով
* Օպերատոր՝ Վալենտին Պիգանով
* Նկարիչ՝ Վյաչեսլավ Վիդանով
* Կոմպոզիտոր՝ Մարկ Մինկով
* Պրոդյուսերներ՝ Իգոր Տոլստունով, Եվգենի Գոլինսկի, Սերգեյ Կոզլով
* Մոնտաժող՝ Ելենա Կլիմենկո

«Ветер любви» երգը հնչում է Լադա Մարիսի կատարմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կանանց նեղացնել խորհուրդ չի տրվում» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1999 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Պենտոբարբիտալ

**Պենտոբարբիտալ**, բարբիտուրատ, բժշկության մեջ օգտագործվում է որպես քնաբեր՝ կալիումի և նատրիումի աղերի տեսքով։ Ամենահայտնի ապրանքային անվանումն է «Նեմբուտալ» (Նեմբուտալ)։ Բարձր լուծելիության պատճառով պենտոբարբիտալը արագ գործող բարբիտուրատ է։

Գերդոզավորման դեպքում, ինչպես մյուս բարբիտուրատները, պենտոբարբիտալը մահվան պատճառ է դառնում շնչառության կանգի։ 2011 թվականից այն ԱՄՆ-ում օգտագործվել է մահացու ներարկման միջոցով մահապատիժ կատարելու համար, սակայն Դանիական Lundbeck ընկերությունը՝ ԱՄՆ-ում դեղամիջոցի արտադրողը եւ մատակարարը, հրաժարվել է այն վաճառել բանտերին եւ ուղղիչ հաստատություններին այդ նպատակով, ինչը դեղամիջոցի փոխարինման անհրաժեշտություն է առաջացրել։ Այն օգտագործվում է էվթանազիայի համար, օրինակ, Նիդեռլանդներում, Օրեգոնում (ԱՄՆ), Շվեյցարիայում։

Նեմբութալի օգնությամբ 1978 թվականին ինքնասպան է եղել Վլադիմիր Մայակովսկու սիրեցյալ Լիլյա Բրիկը։ Ենթադրվում է նաև, որ պենտոբարբիտալի գերդոզավորման արդյունքում 1962 թվականին մահացել է հայտնի դերասանուհի Մերիլին Մոնրոն։

## Դեղաբանական տեղեկատվություն
Դեղը ունի քնաբեր ազդեցություն։

Մեծահասակների համար սովորաբար 0,1 գրամ դեղաչափով, երեխաների համար՝ 0,01-0,1 գրամ, կախված տարիքից և քաշից։

Դեղը տրվում է օրական 2-3 անգամ։

Անասնաբուժության մեջ օգտագործվում է որպես անզգայացնող միջոց, օգտագործվում է նաև խոշոր կենդանիների էֆթանազիայի համար։

## Հակացուցումները
Լյարդի և երիկամների հիվանդություններ, քրոնիկ ցավեր, ծանր ասթմա կամ COPD, նախորդ հոգեկան հիվանդություններ կամ ինքնասպանության փորձեր, նախորդ կախվածություններ թմրանյութերից կամ ալկոհոլից, հղիություն։

## Իրավական կարգավիճակ
Ռուսաստանում նատրիումի էթամինալը ներառված է թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների II ցուցակում, որոնց շրջանառությունը Ռուսաստանի Դաշնությունում սահմանափակ է, և որոնց նկատմամբ սահմանվում են վերահսկողության միջոցառումներ։

Ավստրալիայում պենտոբարբիտալի օգտագործումը վերահսկվում է, արգելվում է դրա ներմուծումը երկիր։ Մեծ Բրիտանիայում այն կոչվում է  «B դաս», ԱՄՆ-ում՝ ցուցակ 2 АБН (Controlled Substances ակտ, ԱԿՍԿՆ 2270)։ Դեղատոմսով դեղամիջոց է։

Կենդանիների էվթանազիայում պենտոբարբիտալի լայն կիրառումը հանգեցնում է բնության մեջ դեղամիջոցի կուտակմանը և վայրի կենդանիների որոշ տեսակների, մասնավորապես՝ արծիվների մահվան։ ԱՄՆ-ում պենտոբարբիտալի օգնությամբ սպանված կենդանիների դիակները ենթակա են այրման կամ թաղման զգալի խորության վրա (1,5 մ և ավելի)։

## Ծանոթագրություններ
Մանվել Բաբլոյան

**Մանվել Ավետիքի Բաբլոյան** (), հայ մատենագետ։

## Կենսագրություն
1914 թվականին ծնողների հետ հաստատվել է Թիֆլիսում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1937 թվական)։ Դասավանդել է Հայաստանի գյուղերում, ապա՝ Թբիլիսիի հայկական դպրոցներում։

Լույս են տեսել Բաբլոյանի «Սփյուռքահայ մամուլի պատմությունից. ««Անի. 1946–1955 թվականների» ամսագիրը» (1965 թվական), «Հայ լրագրության առաջին պատմաբանները» (1981 թվական) աշխատությունները։ Կազմել է «Հայ պարբերական մամուլը։ Մատենագիտական համահավաք ցուցակային 1794–1980» (1986 թվական) մատենագիտությունը։

2008 թվականին Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի «Սփյուռք» գիտաուսումնական կենտրոնում բացվել է «Մանվել Բաբլոյան» ֆոնդը, որտեղ պահվում են Բաբլոյանի անձնական գրադարանի հայագիտական գրքերն ու ամսագրերը։

## Թարգմանություններ

* Շևչենկո Տարաս։ Հատընտիր։ Բանաստեղծություններ և պոեմներ.- Երևան։ Սովետական գրող, 1989.- 175 էջ․- Որոշ ստեղծագործություններ։

Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ջորջ Հենրի Համիլթոն Թեյթ

**Ջորջ Հենրի Համիլթոն Թեյթ** (, ), անգլիական ծագմամբ ամերիկացի կենդանաբան և բուսաբան։ Եղել է Նյու Յորքի բնագիտության թանգարանի կաթնասունագետ։ 1938 թվականին ստացել է գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Գրել է մի քանի գիրք։

## Կենսագրություն
Ջորջ Հենրի Համիլթոն Թեյթը ծնվել է 1894 թվականի ապրիլի 30-ին Լոնդոնում։ 1912 թվականին ընտանիքի հետ գաղթել է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք քաղաք։ 1912-1914 թվականներին աշխատել է որպես հեռագրագետ Լոնգ Այլենդում։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին՝ միանալով Բրիտանական բանակին, այնուհետև սովորել է Լոնդոնում և կրկին գաղթել ԱՄՆ, որտեղ 1927 թվականին դարձել է կենսաբան՝ ստանալով գիտական աստիճանը և ձեռք բերել քաղաքացիություն։

1927 թվականին մասնակցել է կորած ավիատոր Փոլ Ռեդֆեռնի որոնումներին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ջորջ Թեյթն աշխատել է Բրազիլիայում ամերիկյան ռետինի արդյունաբերության համար։

Ունեցել է եղբայր՝ Ջեֆրի Թեյթը, որը նույնպես կենդանաբան է եղել և մասնակցել է գիտական արշավախմբերի։

Ջորջ Հենրի Համիլթոն Թեյթը մահացել է 1953 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Մորրիսթաունում (Նյու Ջերսի)։

Գիտնականի անունով է կոչվել հարավամերիկյան *Neusticurus tatei* մողեսը և *Tateanthus* բույսերի ցեղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բուսաբաններ
Լաուրա Բրետան

**Լաուրա Բրետան** (,  ), ծագումով ռումինացի ամերիկացի օպերային երգչուհի Չիկագոյից՝ Իլինոյս նահանգից։ Առավել հայտնի է 2016 թվականի «Ամերիկայում կան տաղանդներ» շոուի 11-րդ եթերաշրջանին մասնակցությամբ, որտեղ զբաղեցրել է 6-րդ տեղը։ Սկսել է երգել 6 տարեկանից։

## Վաղ կյանք
Բրետանը ծնվել է Չիկագոյում՝ Իլինոյս նահանգում, ռումինների ընտանիքում։ Սկսել է երգել 6 տարեկանից։ Երգել սովորել է մորից։ 8 տարեկան հասակում սկսել է երգել «Elim Romanian Pentecostal Church» եկեղեցում, որի անդամներից էին իր ծնողները։

## America’s Got Talent
Լաուրայի լսումները տեղի են ունեցել տաղանդների շոուի 1101 թողարկումում, որտեղ նա կատարել է «Nessun dorma» երգը՝ Ջակոմո Պուչինիի «Տարանդոտ» օպերայից։ Նրա ելույթը արժանացել է Սայմոն Քաուելի, Հայդի Քլումի, Մել Բ-ի և Հոուի Մանդելի բուռն ծափահարություններին և գովասանքին, լավ ելույթից հուզված Մել Բ-ն սեղմել է ոսկե կոճակը և Լաուրան անցել է քառորդ եզրափակիչ։

2016 թվականի հուլիսի 26-ին Բրետանն անցկացրել է իր առաջին կենդանի ելույթը և հանդիսատեսի քվեարկության միջոցով անցել կիսաեզրափակիչ։ Ավելի ուշ նա ևս մեկ հաջող ելույթ է ունեցել, բայց բաց է թողել հանդիսատեսի քվեարկությունը և չի կարողացել անցնել «Dunkin Save»- ի շրջանակներում։ Սակայն Բրետանը հաղթել է մրցավարների քվեարկության ժամանակ և կարողացել է հասնել եզրափակիչ, որտեղ նա կատարել է  «O mio babbino caro»-ը և ընդհանուր առմամբ զբաղեցրել է 6-րդ տեղը։

## Romania’s Got Talent
2016 թվականին Լաուրան հաղթանակ է տարել *Romania's Got Talent* շոուում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա երգիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոպրանոներ
Հակոբ Մեղապարտ տպագրատուն

«**Հակոբ Մեղապարտ տպագրատուն**», ստեղծվել է 1948 թվականին Երևանում։

## Պատմություն
Տպագրատունը մինչև 1962 թվականը կոչվել է «Գրքերի տան տպարան», ապա՝ Երևանի Հակոբ Մեղապարտի անվան պոլիգրաֆկոմբինատ, 1998 թվականից՝ «Հակոբ Մեղապարտ տպագրատուն»։ Այն տևական ժամանակ եղել է հանրապետության պոլիգրաֆարդյունաբերության առաջատարը։ 1953 թվականին կոմբինատի պատվերով Մոսկվայի Պոլիգրաֆմեքենա ԳՀԻ-ում պատրաստվել է մոնոտիպի տառամայրերի նոր տեսակաշար (տառանկարիչ՝ Հենրիկ Մնացականյան), իսկ 1955 թվականին Լենինգրադից բերվել է գրքի կազմակողի պատրաստման մեքենա։ Օֆսեթ տպագրությունը նույնպես առաջինը ներդրվել է այս տպարանում։

1957 թվականին Խորհրդային Միությունում անկացված գրքի համամիութենական ցուցահանդեսում (Մոսկվա) կոմբինատի տպագրած Մուրացանի «Գևորգ Մարզպետունի» (նկարիչ՝ Գ. Կոխան, տպագրիչ՝ Բ. Սաֆարյան, կազմարար՝ Ս. Լատոյան) վեպը դասվել է լավագույն գրքերի շարքը։

1967 թվականին կազմարարական արտադրամասում ներդրվել է գրքի բլոկի անկար պատրաստման և մշակման եղանակ (Ա. Նազարյան)։ 1968 թվականին Շադրինսկի (Ռուսաստան) պոլիգրաֆսարքեր արտադրող գործարանում պատրաստվել են «Հանրագիտարանային տառատեսակի» տառամայրեր, որոնցով հետագայում ձուլվել են «Հայկական սովետական հանրագիտարանի» (ՀՍՀ) հատորների տառերը։ «ՀՍՀ»-ն տպագրվել է 100 հազար օրինակով (Հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրի արտադրության գծով տեղակալ՝ Ա. Մատինյան, 1972 թվականից՝ Վ. Սկոբելկին, մոնոտիպի վարպետ՝ Ս. Նունյան, հատորների 1-միլիոներորդ օրինակը տպագրվել է 1984 թվականին)։

«Հակոբ Մեղապարտ տպագրատանը» լույս է ընծայել նաև հայ և ռուս դասականների երկեր, արկածային և գիտահանրամատչելի գրակականություն, դասագրքեր, բառարաններ, գիտական աշխատություններ (Ռ. Սահակյանի և Կ. Խուդավերդյանի «Հայոց ցեղասպանությունը տասնամյակների լույսի ներքո», 1995, Ս. Գեջյանի «Հայկական ճարտարապետություն», 1997, և այլն)։

«Հակոբ Մեղապարտ տպագրատան» տնօրեններ են եղել Ահարոն Ալեքյանը, Արամ Նազարյանը, Կոստանդին Ղամբարյանը, Մեսրոպ Մարտիրոսյանը, Ցոլակ Պողոսյանը, Ռիչարդ Գևորգյանը, Ռաֆայել Հարությունյանը, Հարություն Առաքելյանը (պաշտոնակատար), Բագրատ Քեռյանը (1988 թվականից)։

## Պարգևներ
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի հուշադրոշ
* Հայկական ԽՍՀ ԳԽ նախագահության հուշադրոշ
* Հայկական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի հուշադրոշ
* Որակի համաշխարհային կոմիտեի «Ոսկե աստղ» մրցանակ (2000, Մադրիդ)։

Կատեգորիա:Հայկական տպարաններ
Դրամական հանձնարարական

**Դրամական հանձնարարական,** կանխավճարային միջոցներից կանխորոշված գումար վճարելու հրահանգ, ինչը այն դարձնում է վճարման ավելի վստահելի եղանակ, քան չեկը։

## Պատմություն
Դրամական հանձնարարականի համակարգը ստեղծվել է մասնավոր ընկերության կողմից Մեծ Բրիտանիայում 1792 թվականին։ Եղել է թանկ և ոչ այնքան հաջող։ Մոտ 1836 թվականին այն վաճառվել է մեկ այլ մասնավոր ընկերության, որն իջեցրել է միջնորդավճարները՝ զգալիորեն մեծացնելով համակարգի ժողովրդականությունը և օգտագործումը։ Փոստը նշել է հաջողությունն ու շահութաբերությունը, և1838 թվականից սկսել է օգտագործել համակարգը։ Միջնորդավճարներն էլ ավելի կրճատվել, իսկ օգտագործումը էլ ավելի է մեծացել՝ դրամական հանձնարարականի համակարգը դարձնելով ողջամտորեն շահութաբեր։ Միակ թերությունը՝ նախքան պատվերը ստացողին հանձնելը, վճարող փոստային բաժանմունքին կանխավճար ուղարկելու անհրաժեշտությունն է եղել։ Այս թերությունը հավանաբար խթան է հանդիսացել, 1881 թվականի հունվարի 1-ին փոստային փոխանցումների համակարգի ստեղծելու համար։ Որոշ երկրներում բնակչության մեծ մասը բանկային հաշիվ ունի, ինչը հեշտացնում է գումարի փոխանցումը. կողմերից ոչ մեկը այլևս չպետք է գնա փոստային բաժանմունք։ Սա է պատճառներից մեկը, որ դրամական պատվերներն հիմա հազվադեպ են օգտագործվում։ Այդ պատճառով լայն հասարակությունը հաճախ  չի տարբերումը դրամական հանձնարարականներըը, և կեղծ հանձնարարականներով խարդախության համեմատաբար բարձր ցուցանիշ կա։

## Օգտագործում
աջից|մինի|220px|Չիկագոյում տրված միջազգային դրամական հանձնարարական՝ Գերմանիայում կանխիկացման համար
Ցանկալի գումարի դիմաց գնվում է դրամական հանձնարարական։ Այս կերպ այն նման է վավերացված չեկին։ Հիմնական տարբերությունն այն է, որ դրամական հանձնարարականը սովորաբար առավելագույն անվանական արժեքով սահմանափակվում են որոշակի թվով, օրինակ՝ Միացյալ Նահանգների փոստային ծառայությունը սահմանափակում է ներքին փոստային դրամական պատվերները մինչև 1000 ԱՄՆ դոլար, մինչդեռ վավերացված չեկերը՝ ոչ:։ Դրամական հանձնարարականը սովորաբար բաղկացած են երկու մասից՝ վճարվողին (ստացողին) փոխանցման չեկը և հանձնարարականը կամ անդորրագիրը, որը հաճախորդը պահում է գրանցման համար։ Գումարը տպագրվում է մեքենայի կամ չեկի տպիչի միջոցով երկու մասի վրա և նմանատիպ փաստաթղթի կա՛մ երրորդ տպագիր օրինակ, կա՛մ էլեկտրոնային ձևը  պահվում թողարկողի և գործակալի մոտ։

## Թերություններ
Դրամական հանձնարարականները սահմանափակ են ընդունվում ապահովագրական և բրոքերային ոլորտում՝ փողերի լվացման հետ կապված մտահոգությունների պատճառով։ ԱՄՆ-ի PATRIOT ակտի և Բանկային գաղտնիքի մասին ակտի դրույթների պատճառով դրամական հանձնարարականները մշակման ավելի խիստ պահանջներ ունեն, քան անձնական չեկերը, դրամարկղային չեկերը կամ վավերացված չեկերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Վճարումներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Ղրիմի թաթարական գրականություն

**Ղրիմի թաթարական գրականություն** (), Ղրիմի թաթարների գրականություն, որի պատմությունն սկսվում է Ոսկե հորդայի ժամանակներից (13-15-րդ դարեր), իսկ նրա ոսկե դարաշրջանը տեղի է ունեցել Ղրիմի խանության ժամանակներում (15-18-րդ դարեր)։

## Պատմություն
### Միջին դարեր
13-րդ դարի Մահմուդ Քիրիմլիի «Հովսեփի և Զուլեյխի մասին բանաստեղծությունը» համարվում է Ղրիմի թաթարերենով ամենահին ստեղծագործությունը։ Այդ ժամանակի այլ նշանավոր հեղինակների թվում էին Ալին (․․․ - 1232), Մահմուդ (13-14-րդ դարեր), Մաուլանա Ռաջաբ բին Իբրահիմ (․․․- 1386, Մաուլանա Շերեֆեդդին բին Քեմալ Մաուլանա Շերեֆեդդին բին Քեմալ  (․․․- 1438) և Քեմալ Ումմի  (․․․- 1475)։

### Դասական ժամանակաշրջան
Ոսկե հորդայի շրջանում, այն բանից հետո, երբ Ղրիմի թաթարներն իսլամ ընդունեցին, սկսել է ձևավորվել բազմոցի պոեզիան կամ պալատական պոեզիան ()։ Դրա հեղինակները խաններն ու արիստոկրատներն են եղել։ Ժամանակի նշանավոր բանաստեղծներն էին Աբդուլ-Մեջիդ Էֆենդին, Հուսեյն Քեֆևին, Մենլի I Գերայը, Գազի II Գերայը, Ռամել Խոջան, Աշիկ Ումերը, Մուստաֆա Ջևհերին, Լեյլա Բիկեչը, Աշիկ Արիֆը, Ջանմուհամեդը և Էդիպ Էֆենդին։ Գազի II Գերայը, մասնավորապես, հայտնի էր իր պոեզիայով, գրականության հանդեպ սիրով և երաժշտական ստեղծագործություններով։ Բահադիր I Գիրայի կինը՝ Խան Զադե խանումը, նույնպես հայտնի էր որպես բանաստեղծուհի։ 15-17-րդ դարերում հայտնվել են Ղրիմի պոեզիայի անթոլոգիաները։

Այդ ժամանակաշրջանի բոլոր գրական ստեղծագործությունները գրվել են արաբական տառատեսակով։ Պոեզիայի լեզվի վրա ազդել են արաբերենն ու պարսկերենը, քանի որ այն օգտագործում էր երկար և կարճ ձայնավոր ոտանավորներ, մինչդեռ թյուրքական լեզուն այդ կերպ չէր տարբերակում ձայնավորները։ Միևնույն ժամանակ ժողովրդական բանահյուսության մեջ օգտագործվել է ավելի խոսակցական լեզու՝ քիչ փոխառություններով (օրինակ՝ «Չորաբաթիր» (Հերոս Չորա), «Կյոր օղլու» (Կույրի որդին), «Թաիր վե Զորե» (Թաիրը և աստղը))։

Այլ աշխատանքները ներառում են պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ աշխատություններ և բազմաթիվ հրամանաններ ()։

1783 թվականին Ռուսական կայսրության կողմից Ղրիմի բռնակցումից հետո Ղրիմի թաթարական գրականությունը սառեցվել է, քանի որ դրա զարգացման հիմնական հովանավորները Ղրիմի խաներն էին։

### Նոր ժամանակաշրջան
Ղրիմի գրականության վերածնունդը սերտորեն կապված է Իսմայիլ Գասպրինսկու հետ, ով պատմվածքի և վեպի հիմքերը դրել է Ղրիմի թաթարական գրականության մեջ։ Իր «Տերցիման» () թերթում Գասպրինսկին հրատարակել է Ղրիմի թաթար նոր գրողների ստեղծագործությունները։ 20-րդ դարի սկզբի նշանավոր բանաստեղծներից էին Աշրաֆ շեմի-Զադեն (), Բեքիր չոբան-Զադեն (), Աբդուլլահ Դերմենչին (), Շևկի Բեկթորեն (), Աբդուլլահ Լատիֆ-Զադեն (), Ամդի Գիրեյ Բեյը (): 1901 թվականին Աբդուլլահ Օզենբաշլին () հրատարակել է ղրիմաթաթարական առաջին դրաման՝ «Ինչ-որ լինելու է, կլինի» ()։

Ղրիմի թաթարների գրական գործընթացն ընդհատվել է 1944 թվականին Ղրիմի թաթարների տեղահանությամբ։ Այդ ժամանակից մինչև 1970-ական թվականները Խորհրդային Միությունում ճնշվել է Ղրիմի թաթարական գրականությունը։

Ժամանակակից հեղինակների թվում են Շամիլ Ալադինը, Չինգիզ Դագջին, Ումար Իփչին, Յուսուֆ Բոլաթը, Այդեր Օսմանը, Էրվին Ումերովը, Ռուստեմ Մուեդինը, Շաքիր Սելիմը, Յունուս Կանդըմը, Սեյրան Սուլեյմանը, Նուզեթ Ումարով։

## Տես նաև
* Թուրքական գրականություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:Թաթարներ
Կատեգորիա:Ղրիմ
Կատեգորիա:Ղրիմի թաթարներ
Պակիստանի ազգային թանգարան

**Պակիստանի ազգային թանգարան** (ուրդու՝ قومی عجائب گھر پاکِستان), թանգարան  Կարաչիում, Պակիստանի Իսլամական հանրապետություն։ Հիմնադրվել է 1950 թվականին։

## Պատմություն
Պակիստանի ազգային թանգարանը ձևավորվել է 1950 թվականի ապրիլի 17-ին և ի սկզբանե գտնվում էր Ֆրիր Հոլում, փոխարինելով այժմ չգործող «*Վիկտորիայի թանգարանը»*։ Թանգարանի բացվելուն պես Պակիստանի կառավարությունը ստեղծեց խորհուրդ, որի նպատակն էր հարստացնել թանգարանի հավաքածուն արվեստի և հնաոճ իրերի գնման միջոցով։ 1970 թվականին թանգարանը տեղափոխվեց իր ներկայիս վայրը։

## Ցուցադրություն
[մինի|323x323փքս| [Մոհենջո Դարոյից քահանայի արձանիկ]]
1970 թվականին թանգարանում կար ընդամենը 4 պատկերասրահ, ներկայումս դրանց թիվը հասել է 11-ի։ Դրանցից առանձնանում է Ղուրանի պատկերասրահը, թանգարանի հավաքածուն ներառում է Ղուրանի մոտ 300 օրինակ, որից 52-ը հազվագյուտ ձեռագրեր են։ Թանգարանն ունի պատկերասրահներ՝ նվիրված Հարապպայի քաղաքակրթության մշակույթին, Գանդարա քաղաքակրթության քանդակներ, իսլամական արվեստ, մանրանկարներ, հնագույն մետաղադրամներ, փաստաթղթեր Պակիստանի քաղաքական պատմության վերաբերյալ։ Բացի այդ, աչքի է ընկնում Պակիստանի ժողովուրդներին նվիրված էթնոլոգիական պատկերասրահը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային թանգարան Կարաչիում
* Պակիստանի ազգային թանգարան
* Հանթինգթոնի ազգային թանգարանում հազվագյուտ իրերի նկարների հավաքածու

Կատեգորիա:1950 հիմնադրումներ Ասիայում
Կատեգորիա:1950 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Պակիստանի թանգարաններ
Նայն Մայլ (Ճամայկա)

**Նայն Մայլ**  (Կրեոլ ճամայկերեն՝ ) թաղամաս Ջամայկայի Սենթ Էն Փարիշում, Բրաունս Թաունից մի քանի մղոն հարավ։ Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր մոտ 300 մարդ։ 1945 թվականի փետրվարի 6-ին այնտեղ է ծնվել ռեգգի երաժիշտ Բոբ Մառլին։ Հետագայում նրան թաղեցին այնտեղ։ Մարլիի տունը գտնվում է գյուղում, ինչպես նաև նրա դամբարանը, որտեղ նրա մարմինը գտնվում է մոր՝ Սեդելա Բուկերի հետ միասին։

## Բոբ Մարլիի դամբարան
մինի|Մուտքը դեպի Բոբ Մառլիի զբոսայգի, Նայն Մայլ, Ճամայկա
Բոբ Մառլիի թանգարանը զբոսաշրջության վայր է, որը գտնվում է Նայն Մայլում, որը կառավարվում է Մարլիի ընտանիքի անդամների կողմից։ Այն ունի բազմաթիվ պատմական արտեֆակտներ, այդ թվում՝ կիթառներ, մրցանակներ և լուսանկարներ։ Նայն Մայլն այն վայրն է, որտեղ սկսվեց Բոբ Մարռիի երաժշտական կարիերան և ազդեց նաև նրա շատ երգերի վրա։

Կա ռաստա գույնի «ժայռային բարձ», որի վրա Մարլին դրել էր գլուխը, երբ ոգեշնչում էր փնտրում։ Նրա մարմինը թաղված է կիթառի հետ միասին 2,5 մետր երկարություն ունեցող երկարավուն մարմարե դամբարանում եթովպական ավանդական ձևավորման փոքրիկ եկեղեցու ներսում։  Թանգարանում կա երկու դամբարան։ Առաջինը Մառլիի մոր՝ Սեդելա Բուկերիի, որը հայտնի է որպես Մամա Մառլի։ Երկրորդը պարունակում է հենց Մառլիի մնացորդները։
աջից|մինի| Բոբ Նառլի եկեղեցի և դամբարան Նայն Մայլ, Ճամայկա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարիբյան կղզիներ - Ճամայկա - Բոբ Մարլիի թանգարան, Ջուդիթ Բեյքեր - Travelwriters UK :
* Բոբ Մարլիի ծննդյան գյուղ - Նայն Մայլ (Ջամայկա) ։

Կատեգորիա:Ճամայկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճամայկայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռեգգի երաժիշտներ
Մանուշակագույն միջուկ

**Մանուշակագույն միջուկ** (), խաչածաղկավորների ընտանիքի (Brassicaceae) խոտածածկ բույսերի տեսակ։ Մասունքային տեսք։ Ներկայիս տաքսոնոմիական անվան տակ այն նկարագրվել է 1826 թվականին Linnea բուսաբանական ամսագրում գերմանացի բուսաբաններ Ադելբտերտ ֆոն Շամիսոյի և Դիդերիխ Ֆրանց Լեոնարդ ֆոն Շլեխտենդալի կողմից։

## Նկարագրություն
Բազմամյա խոտաբույս մինչև 10 սմ բարձրությամբ։ Կոճղարմատը ուղղահայաց է, 1-3 մմ տրամագծով։ Ցողունները մի քանի կամ մեկ են, դուրս են գալիս երկար ռիզոմի գագաթից, ուղղաձիգ, չճյուղավորված։ Ցողունի վերին մասը պեդիկելների հետ միասին թավոտ է։ Բազալային տերևները քնարաձև-փետրավոր են, 1-3 զույգ նստակյաց կլորացված տերևներով, լայն կարճ վերին բլթակով, 1,5 − 7 սմ տրամագծով; ցողունի տերևներն ավելի փոքր են, քան բազալ տերևները։ 1,2 − 5 սմ երկարությամբ կոթուն։

Ծաղկաբույլ − 6-10 ծաղիկների խոզանակ, առանց բեկորների:Sepals-ը երկարավուն է, մազոտ, չափը՝ 2 − 5 մմ։ Ծաղկաթերթերը մանուշակագույն են, ավելի հազվադեպ՝ սպիտակ, հակառակաձև, 6 մմ երկարությամբ, արագորեն նեղանում են դեպի հիմքը գծային նարգիզի մեջ։Փոշանոթները դեպի վեր են ձգված, 0,6 − 0,9 մմ երկարությամբ։ Ծաղկում է հունիսից օգոստոս։ Պտուղը մերկ պատիճ է՝ 10-15 մմ երկարությամբ։ Սերմերը շագանակագույն են, երկարավուն մինչև լայնաձև, 1,7 − 2,1 × 1,4 − 1,7 մմ չափերով։

Քրոմոսոմների դիպլոիդ թիվը 2n= 96:

## Արեալ
Կալցեֆիլ, կրիոհիգրոմեզոֆիտ։ Աճում է հում բուսական տունդրաներում կարբոնատային ապարների ելքերի վրա։ Ռուսաստանում տեսակը գտնվում է իր հիմնական տիրույթից դուրս։ Հայտնի է ընդամենը երեք տեղանք Վրանգելի կղզու Արևելքում և հյուսիս-արևելքում (Չուկոտկայի ինքնավար շրջանՉուկոտկայի ինքնավար շրջան)։ Ռուսաստանից դուրս այն հանդիպում է Ալյասկայում, Յուկոնում, Բերինգի նեղուցի կղզիներում։

## Անվտանգության կարգավիճակ
Նշված Է Ռուսաստանի Դաշնության Կարմիր գրքում և Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգի Կարմիր գրքում։ Ընդգրկվել է ԽՍՀՄ և ՌԽՖՍՀ Կարմիր գրքում։ Սահմանափակող գործոններն են արկտիկայի ցուրտ հումիդային կլիման և բնակչության փոքր թիվը։

## Սինոնիմիկա
Ըստ The Plant List-ի՝ տեսակների հոմանիշները ներառում են հետևյալ անունները։

*
*
*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Յուրի Ավետիսյան

**Յուրի Սրապիոնի Ավետիսյան** (), լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (2002 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1983 թվական)։ 1988 թվականից դասավանդում է Երևանի պետական համալսարամում, 2008 թվականից 2013 թվականին՝ սփյուռքագիտության, 2013 թվականից՝ հայոց լեզվի ամբիոնի վարիչ։

## Աշխատություններ
Լույս են տեսել Ավետիսյանի ««Անահիտ» հանդեսը» (1999 թվական), «Արևմտահայ բանաստեղծության լեզուն» (2002 թվական), «Արևելահայերենի և արևմտահայերենի զուգադրական քերականություն» (2007 թվական), «Պաշտոնական ոճ», «Տեղաշարժեր արդիգրական հայերենում», «Արևելահայերենի և արևմտահայերենի զուգադրական հնչյունաբանություն» (երեքն էլ՝ 2011 թվականին), «Արևմտահայ բանաստեղծների ստեղծագործական մշակումների լեզվաոճական վերլուծություններ» (2012 թվական) աշխատությունները։

Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Հրանտ Ղազարյան

**Հրանտ Հովհաննեսի Ղազարյան** (), հայ հրատարակիչ-խմբագիր, թարգմանիչ։ Մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1971 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1953 թվական)։

1954-1991 թվականներին աշխատել է «Հայաստան» հրատարակչությունում, 
1966-1976 թվականներին՝ գլխավոր խմբագրի տեղակալ, 1976-1991 թվականներին՝ տնօրեն։

## Թարգմանություններ

* Ալ-Խուրի Իսկանդեր։ Ձիթենի.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1960.- 16 էջ.- Բովանդ-ից՝ Շնիկը;; Աքաղաղը։
* Ընտիր էջեր ռուս սովետական պոեզիայի.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1963.- 543 էջ.- Բովանդ-ից՝ Օշարին Լև. Թեյախոտը; Վինոկուրով Եվգենի. «Մեծ ու թախծալի խոսքեր են ասել…»; Համլետ։
* Յակովլև Ալեքսանդր։ Կյանքի նպատակը։ (Ավիակոնստրուկտորի նոթեր).- Երևան։ Հայաստան, 1972.- 778 էջ։
* Շահումյան Լև։ Կամո։ Պրոֆեսիոնալ ռևոլյուցիոներ Ս. Ա. Տեր-Պետրոսյանի կյանքը և գործունեությունը.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1962.- 391 էջ։
* Սովետական Ուզբեկստանի բանաստեղծները.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1961.- 175 էջ.- Բովանդ-ից՝ Բաբաև Մամառասուլ; Զունանովա Սաիդա։
* Ստեպանովա Ե. Ա. Ֆրիդրիխ Էնգելս։ 2-րդ լրացված հրատ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1960.- 343 էջ։
* Ստուչենկո Անդրեյ։ Մեր նախանձելի ճակատագիրը.- Երևան։ Հայաստան, 1966.- 370 էջ.- (Ռազմական հուշեր)։
* Վրացական պոեզիա.- Երևան։ ԵՊՀ հրատ., 1983.- 438 էջ.- (Ուսանողի գրադարան).- Բովանդ-ից՝ Աբաշելի Ալեքսանդր. Անտառում։
* Տարախովսկայա Ելիզավետա։ Լուսինն ու ծույլը.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1962.- 8 էջ։

Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատարինա-Ամալիա

**Կատարինա-Ամալիա** (, ), Նիդեռլանդների արքայադուստր, Օրանժի արքայադուստր, Նիդեռլանդների իշխող թագավոր Վիլեմ Ալեքսանդրի և նրա կնոջ՝ թագուհի Մաքսիմայի ավագ դուստրը։ Նիդեռլանդների գահի ժառանգորդ։

## Կենսագրություն
Արքայադուստր Կատարինա-Ամալիա Բեատրիս Կարմեն Վիկտորիան ծնվել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Հաագայի (Նիդեռլանդներ) Բրոնովոյի հիվանդանոցում։ Ծննդյան ժամանակ նա ստացել է Նիդեռլանդների արքայադստեր և Օրանժ-Նասաուի արքայադստեր տիտղոսը։ 2013 թվականի ապրիլի 30-ին, հոր թագադրումից հետո, Կատարինա-Ամալիան դարձավ Օրանժի արքայադուստր։

Արքայադուստր Կատարինա-Ամալիան ունի երկու կրտսեր քույր՝ արքայադուստր Ալեքսիան, որը ծնվել է 2005 թվականի հունիսի 26-ին, և արքայադուստր Արիանան, որը ծնվել է 2007 թվականի ապրիլի 10-ին։

Արքայադուստր Կատարինա-Ամալիայի մկրտությունը տեղի է ունեցել 2004 թվականի հունիսի 12-ին Հաագայում։ Նրա կնքահայրերի թվում են արքայազն Կոնստանտինը՝ թագուհի Բեատրիքսի կրտսեր որդին և արքայադուստր Կատարինայի հորեղբայրը՝ Ամալիան, և Շվեդիայի թագաժառանգ արքայադուստր Վիկտորիան։

Սահմանադրության 74-րդ հոդվածի համաձայն Կատարինա-Ամալիան 18 տարեկանից ավտոմատ կերպով դարձել Է Նիդեռլանդների Պետական խորհրդի անդամ։

## Կրթություն
2007 թվականի դեկտեմբերի 10-ից Կատարինա-Ամալիան սկսեց ուսումը Վասենարի Bloemcampschool տարրական դպրոցում։

2015 թվականի օգոստոսի 24-ից սկսել է ուսումը Հաագայի Sorghvliet քրիստոնեական վարժարանում։

Տիրապետում է նիդերլանդերենին, անգլերենին, ինչպես նաև իսպաներենին սկզբնական մակարդակում։

## Կոչումներ և պարգևներ
* 2003-2013 թվականներին՝ Նորին թագավորական մեծություն, Նիդեռլանդների Արքայադուստր Կատարինա-Ամալիա, Օրանսկո-Նասաուի Արքայադուստր։
* 2013 թվից մինչ օրս Նորին թագավորական մեծություն Օրանժ Արքայադուստր, Նիդերլանդների արքայադուստր, Օրանժ Նասաու Արքայադուստր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Принцесса Оранская на сайте Королевского дома Нидерландов

Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
Ռոս Մերդոկ

**Ռոս Մերդոկ** (,), մեծբրիտանացի լողորդ, մասնագիտացված է  բրաս լողաձևում։ 2015 թվականի աշխարհի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Ծնվել է  Մեծ Բրիտանիայում՝ Շոտլանդիայի Բալոխ քաղաքում։ Առաջին անգամ հայտնի է դարձել 2014 թվականին Բեռլինում կայացած ջրային մարզաձևերի Եվրոպայի առաջնությունում հաջող ելույթից հետո, որտեղ Մերդոկը երկու արծաթե մեդալ է նվաճել 100 և 200 մետր մրցատարածություններում։ Առաջին ռաունդում 100 մետր մրցատարածությունում Մերդոկը, լողալով 1 րոպե 0,16 վայրկյանում, գրավել է երրորդ տեղը և դուրս է եկել կիսաեզրապակիչ։ Կիսաեզրափակչում, լողալով 59,33 վայրկյան, զբաղեցրել է երկրորդ տեղը և հայտնվել է եզրափակչում։ Եզրափակչում  Մերդոկը լողալով 59,43 վայրկյանում՝ նվաճել է բրոնզե մեդալ՝ զիջելով թիմակից Ադամ Փիթիին։ Առաջին ռաունդում 200 մետր մրցատարածությունում, 2 րոպե 11,15 վայրկյանում լողալով, Մերդոկը զբաղեցրել է չորրորդ տեղը և դուրս է եկել կիսաեզրափակիչ։ Կիսաեզրափակչում լողալով 2 րոպե 8,65 վայրկյանում՝ զբաղեցրել է առաջին տեղը և դուրս է եկել եզրափակիչ։ Եզրափակչում, լողալով 2 րոպե 7,77 վայրկյանում՝ զբաղեցրել է  երկրորդ տեղը՝ զիջելով Մարկո Կոխին։

2015 թվականի ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնության մասնակից, լողալով 4×100 մետր խառը համակցված փոխանցումավազքում, որտեղ անգլիացիները գրավել են առաջին տեղը՝ եզրափակչում լողալով 3 րոպե 41,71 վայրկյանում, ինքը՝ Մերդոկը, եզրափակչում չի լողացել, իսկ100 մետր մրցատարածությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ Առաջին ռաունդում 100 մետր մրցատարածությունում Մերդոկը, լողալով 59,48 վայրկյանում, գրավել է հինգերորդ տեղը և դուրս եկել կիսաեզրափակիչ։ Կիսաեզրափակչում, լողալով 59,75 վայրկյանում՝ եզրափակիչ է հասել ութերորդը։ Չնայած դրան, եզրափակչում Մերդոկը տարածությունները լողացել է 59,09 վայրկյանում և նվաճել առաջին անձնական մեդալն աշխարհի առաջնություններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի լողորդներ
Ախալցխայի հայկական տպագրություն

**Ախալցխայի հայկական տպագրություն**, Վրաստանում հայկական առաջին գավառական տպարանը հիմնադրվել է Ախալցխայում 1880-ական թվկանների սկզբներին, երբ վրացաբնակ գավառներում դեռևս տպարաններ չկային։

Հիմնադիր՝ Մկրտիչ Ղալամքարյան։

## Պատմություն

1885-թվականին Խորեն Ստեփանեի խմբագրությամբ այստեղ լույս է տեսել «Մանկավարժանոց» հանդեսը (4 համար) և, որպես հավելված, «Մի կողով ելակ» մանկական դրաման։ Այստեղ են տպագրվել նաև Հարություն Մաղաքյան «Քանդած օջախ» (1889 թվական), «Որբուկի օրը» (1891 թվականին թարգմանվեց) գրքույկները, «Հաշիւ Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերութեան Ախալցխայի ճիւղին» (1898 թվական) հաշվետվությունը։

19-րդ դարի վերջերին տպարան է հիմնադրել նաև Խորեն Ասմարյանը։

1896 թվականին լույս է ընծայել Հենրիկ Սենկևիչի «Գնանք նորա յետեւից» պատմվածքը, երաժշտագետ Շահան Սիմոնի «Պատարագի երգեցողութիւն»-ի 4 գրքույկը (1900, 1906, 1907, 1909 թվականներին), Նիկողայոս Հովհաննիսյանի «Լիզա» (1907 թվական) կատակերգությունը։

Մյուս տպարանը պատկանել է Մ. Ճուլարտյանին, որտեղ տպագրվել են տեղեկատվական գրքույկներ՝ հայ կաթոլիկների գործունեության վերաբերյալ։

1907 թվականին այստեղ հրատարակվել է Պողոս Քաջվորյանի «Սգոյ գիշեր» գրքույկը, 1909 թվականին՝ «Ի սգալի մահ վաղամեռիկ Անտոնի կիսասարկավագի Փիլոսեան Արդուինցւոյ» մահագրականը։

20-րդ դարի սկզբներին տպարան են հիմնադրել Մարտիրոս և Հայկ Մարտիրոսյան եղբայրները։

1905 թվականին լույս են ընծայել 3 գիրք՝ Ս. Կլայեկչյանի «Բարի ընկերս» վեպը, Սարգիս Խոջայան-Խաչատրյանի
«Նոր վէպիկը» և «Արեան վրէժ» գրքույկը, ապա՝ «Ազգային քնար։ Երգարան» (1906 թվական) հայրենասիրական երգերի ժողովը, Պերճ Գայֆեճյանի «Հովիկ» արձակ բանաստեղծությունների 2 պրակը (1906 թվական) և «Կեանքի
գնով» (1909 թվական) ժողվը, «Մարդկային կրքերի դաստիարակութեան կանոններ» (1907 թվական) թարգմանչական գիրքը, Սիոն վարդապետ Տեր-Մանվելյանի «Եզիդի կուրմանժ» (1910 թվականին) ուսումնասիրությունը ևն։ Այստեղ է լույս տեսել նաև ՀՅԴ Ախալցխայի կազմակերպության «Շարժում» (1917–1918 թվականներին) պաշտոնաթերթը՝ հավելվածներով՝ Մ. Զարաֆյանի «Ինչպէս հիմնենք սպառողական ընկերութիւններ գիւղում», Վահրամ Գայֆեճյանի «Սահմանադիր ժողով» (երկուսն էլ՝ 1917 թվական) ուսումնասիրությունները։

1910-ական թվականների կեսերից գործել է նաև Հեպիպյան եղբայրների տպարանը. լույս է ընծայել գովազդային նյութեր, հայտարարություններ, ինչպես նաև Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերության Ախալցխայի մասնաճյուղի գործունեությունը լուսաբանող թերթ (1917 թվական)։

Ախալցխայի հայկական տպարաններում տպագրվել են նաև վրացական, ռուսական և թուրքական առանձին թերթոններ ու հայտարարություններ։

Տպարանները գործել են մինչև 1918 թվականի կեսերը, երբ թուրքական զորքերը պաշարել են քաղաքը։

Վրաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո Ախալցխայում մնացել է միայն Մարտիրոսյան եղբայրների տպարանը, որը պետականացվել է։

1931–1934 թվականներին այնտեղ տպագրվել է «Դեպի սոցիալիզմ» (հայական, թուրքական) շրջանային թերթը, որին հաջորդել են «Կոմունիստ» (1934–1938 թվականներին), «Ունևոր կյանք» (1939–1944 թվականներին), «Ծիթելի դրոշա-Կարմիր դրոշ» (հայկական, ռուսական, վրացական, 1944–1991) թերթերը։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Կատեգորիա:1880-ականների հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ախալցխա
Շահան Գանտահարյան

**Շահան Գևորգի Գանտահարյան** (), հայ խմբագիր։

## Կենսագրություն
Սովորել է Բեյրութի Համազգայինի Նշան Փալանճյան ճեմարանում (1971-1982 թվականներին)։ Ավարտել է Հայկազյան համալսարանը (1987 թվական), Երևանի պետական համալսարանի մագիստրատուրան (1992 թվական), Մարդկային գիտությունների ամերիկյան համալսարանը (հեռակա)։

Բեյրութում 1984 թվականից 2000 թվականին խմբագրել է «Կայծեր» պարբերականը, 2002 թվականից՝ «Ազդակ» օրաթերթի տնօրեն-գլխավոր խմբագիր։

Հեղինակ է հայ-թուրքական հարաբերություններին, կիպրական հարցին, Արցախյան հիմնախնդրին և ազատամարտին, տեղեկատվության դաշտին վերաբերող հոդվածների և հրապարակախոսությունների։

Լիբանանի և Հայաստանի լրագրողների միությունների, Լրագրողների միջազգային ընկերակցության, Հայ լրագրողների համակարգող մարմնի գործադիր խորհրդի անդամ, Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված պետական հանձնաժողովի փոխատենապետ։

## Պարգևներ
* ՀՀ «Մովսես Խորենացի» մեդալ
* ՀՀ պաշտպանության նախարարության հոբելյանական մեդալ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Նկարիչ Մ․Ս․Սարյանի դիմանկար (Պավել Կորին)

**Նկարիչ Մ․Ս․Սարյանի դիմանկար** (), ռուս խորհրդային նկարիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Պավել Կորինի կտավը, որը պատկերում է հայ մեծանուն նկարիչ Մարտիրոս Սարյանին։ Ստեղծվել է 1956 թվականին, պահվում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում (գույքահամար՝ ЖС-166)։

## Պատմություն
Մարտիրոս Սարյանի դիմանկարը Պավել Կորինը ստեղծել է, երբ նրան տեսել է նիստերից մեկի ժամանակ և տպավորվել ինչպես Մարտիրոս Սարյանի անհատականությամբ, այնպես էլ նրա արտաքինի գեղարվեստական արտահայտչությամբ։

Կորինը դիմանկարը ստեղծել է Սարյանի՝ Կարմանիցկի նրբանցքում գտնվող արվեստանոցում։ Նկարչին նա պատկերել է նրա աշխատանքների ֆոնին՝ դրանք ներառելով ոչ միայն կտավի գունային և կոմպոզիցիոն կառուցվածքում, այլև հարգանքի տուրք մատուցելով Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործությանը։

Տրետյակովյան պատկերասրահը, որտեղ պահվում է կտավը, այն ձեռք է բերել հեղինակից 1957 թվականին։

## Նկարագրություն
Դիմանկարի համար Կորինն ընտրել է գրեթե քառակուսի կտավ և կոմպոզիցիան կառուցել է նրա անկյունագծով։ Սարյանը պատկերված է կիսադիմի, և նրա մարմինը զբաղեցնում է նկարի գրեթե ողջ բարձրությունը։ Նրա մարմինն ու գլուխը ուրվագծող բարդ, դինամիկ գիծը սահմանում է կոմպոզիցիոն առանցքը։ Դիմանկարը ստեղծված է հանգիստ գորշ-սև գունային գամմայով, որն աշխուժացնում են Սարյանի վերևում գտնվող կտավի վրայի վառ կարմիր բծերը, որոնք համահունչ են նկարչի փողկապին, և բնապատկերի կապույտ երանգները, որոնք ներդաշնակ են նրա վերնաշապիկին։

Ինչպես հաճախ է պատահում Պավել Կորինի դիմանկարներում, նա առաջին պլան է մղում մարդու ներքին, խոր էությունը, նույնիսկ եթե պատկերված մարդն առաջին հայացքից նման չէ բոլորին ծանոթ կերպարին։ Այդպես է նաև Մարտիրոս Սարյանի կերպարը, որը բոլորին հայտնի էր որպես մեղմ ու բարեսիրտ անձնավորություն։ Պավել Կորինն ընդգծել է ոչ թե նրա արտաքին փափկությունը, այլ նկարչի ներքին ուժը, նրա ստեղծարար էությունը, ստեղծագործական ականավոր կամքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դիմանկարը՝ Ռիա Նովոստի Մեդիաբանկում

Կատեգորիա:1956 նկարներ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Նախքան բաժանվելը

**«Նախքան բաժանվելը»** (), խորհրդային գեղարվեստական մելոդրամատիկ ֆիլմ, որը նկարահանել է  ռեժիսոր Վալերի Շուլժիկը 1984 թվականին։

Ֆիլմում հնչում են Ալեքսանդր Կոսարևի բանաստեղծությունների հիման վրա գրված երգեր՝ Յուրի Անտոնովի կատարմամբ։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1980-ականների սկզբին ԽՍՀՄ Հեռավոր Արևելքում գտնվող փոքրիկ օդանավակայանի սպասասրահում՝ Մագադանից ոչ հեռու գտնվող Օխոտի ծովում գտնվող կղզում։

Մի քանի ուղևորներ սպասում են թռիչքային եղանակին, և նրանց թվում է կենսաբանության պրոֆեսոր ամերիկացի Ռոբերտ Հալմանը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ այս նախկին ռազմական օդանավակայանը ծառայել է որպես Ալյասկայից ամերիկյան ռազմական ինքնաթիռների տեղափոխման կետ։ Այստեղ վթարի է ենթարկվել Հալմենի հայրը, որին մահից փրկել է ռուս կին Անտոնինան, և նա մինչ օրս աշխատում է այս օդանավակայանում որպես բուֆետապանուհի։ Ամերիկացի պրոֆեսորի դեմքը նրան անմիջապես շատ ծանոթ է թվում. նա այնքան նման է իր հորը։

## Դերերում
* Նատալյա Ֆատեևա – *Լարիսա Անդրեևնա, օդանավակայանի պետ
* Իվան Լապիկով – *քեռի Պաշա
* Կլարա Լուչկո – *Անտոնինա, բուֆետապանուհի
* [[Լեոնիդ Կուրավլյով]] – *Բադարին, օդաչու
* Յուրի Անտոնով – *Ռիժիկով, արտիստ
* Իրինա Կորոտկովա – *Օլգա, դիսպետչեր
* Նիկոլայ Կարաչենցով – *Ռոբերտ Հալմեն, ամերիկացի պրոֆեսոր
* Իգոր Ստարիգին – *Անդրեյ, բժիշկ
* Իգոր Կոստոլևսկի – *Յուրի Ալեքսանդրովիչ, թղթակից
* Տատյանա Վասիլևա – *Աննա Վյաչեսլավովնա
* Տատյանա Ակսյուտա – *Անյա, ուղևոր
* Լուիզա Մոսենձ – *Իրինա, թղթակից
* Սեմյոն Ֆարադա – *Հախվերդիև, ինկասատոր
* Յուրի Նիկոլաև – *Կոստյա, ոստիկանության կրտսեր սերժանտ
* Գալինա Լևինա – ''Սվետա, Անտոնինայի դուստրը

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Վալերի Շուլժիկ՝ Ալեքսանդր Կոսարևի, Գեորգի Ֆերեի մասնակցությամբ
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Կոսարև
* Բեմադրող օպերատոր՝ Դիլշատ Ֆաթհուլին
* Բեմադրող նկարիչ՝ Վիտալի Գլադնիկով

## Ֆիլմի երգեր
Տեքստի հեղինակ՝ Ա. Կոսարև, երաժշտության հեղինակ՝ Յու. Անտոնով.
* «А где-то»
* «О тебе и обо мне»
* «Долгожданный самолёт»

Սա միակ ֆիլմն է, որտեղ երգիչ Յուրի Անտոնովը նկարահանվել է որպես դերասան։ Ֆիլմը նկարահանվել է Կրասնոդարի երկրամասում՝ Տուապսեի մոտ գտնվող Ագոյ տեղանքում գտնվող «Волна» տուրբազայի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նիկոլայ Կարաչենցովը «Նախքան բաժանվելը» ֆիլմի մասին 

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Պրեսիդո Մոդելո

մինի|Պրեսիդո Մոդելոն 2005 թվական
**Պրեսիդո Մոդելո** (իսպաներեն՝ presidio Modelo, «օրինակելի բանտ»), բանտ համայնապատկերային դիզայնով որը կառուցված էր Կուբայի «Isla de Pinos» (հայերեն՝ «Սոճիների կղզի») կղզու վրա, այժմ Խուվենտուդ կղզու («Երիտասարդության կղզի») վրա է։ Այն գտնվում է Չակոնի ծայրամասային թաղամասում, Նուևա Ժերոնա։

## Պատմություն
մինի|Շենքերից մեկի ներսում
Բանտը կառուցվել է նախագահ-բռնապետ Խերարդո Մաչադոյի օրոք 1926-1928 թվականներին։ Հինգ շրջանաձև բլոկները՝ կենտրոնական դիտակետերի շուրջ կառուցված խցերով, կառուցվել են մինչև 2500 բանտարկյալների տեղավորելու կարողությամբ։ Panopticon-ի դիզայնը թույլ էր տալիս պահակներին անընդհատ հետևել բանտարկյալներին։

1953 թվականի հուլիսին Մոնկադա զորանոցի վրա ապստամբների հարձակումներից փրկվածների մեծ մասը՝ ներառյալ Ֆիդել Կաստրոն և նրա եղբայրը՝ Ռաուլ Կաստրոն, բանտարկված էին այնտեղ, և նրանցից շատերը մինչև 1955 թվականը այնտեղ են բանտարկված լինելու։ Այն ժամանակ չորս շրջանաձև շենքերը լեփ-լեցուն էին, 6000 հոգի այնտեղ բանտարկված էր, ամեն հարկը լցված էր աղբով, ջուր չկար, սննդի չափաբաժինները չնչին էին, իսկ կառավարությունը ապահովում էր միայն կյանքի առաջին անհրաժեշտության իրերով։ Այնուամենայնիվ, Կաստրոյին և մյուս ապստամբներին ոչ թե պահում էին շրջանաձև շենքերում իրենց փոքր խցերով և ծանր պայմաններով, այլ նրանց պահում էին հիվանդանոցի թևում, որն ուներ ավելի մեծ բնակելի տարածք՝ ավելի լավ մահճակալներով և կենցաղային պայմաններով։

Բռնապետ Ֆուլխենսիո Բատիստան սխալ էր թույլ տվել՝ բոլոր դավադիրներին միասին տեղավորելով հիվանդանոցի թևում, և նրանք սկսեցին այն համարել հեղափոխական ճամբար՝ հավաքվելով քաղաքականության ամենօրյա դասերի համար և գաղտնի շփումներ վարելով Կուբայի աջակիցների հետ։ Կաստրոն նամակում գրել է. «Ի՜նչ ֆանտաստիկ դպրոց է այս բանտը։ Այստեղից ես կարող եմ ավարտել աշխարհի իմ տեսլականը»։

1959 թվականին Կաստրոյի հեղափոխական հաղթանակից հետո Պրեսիդո Մոդելոն շարունակում էր գործել։ Մինչև 1961 թվականը, գերբնակեցված պայմանների պատճառով (միաժամանակ մինչև 4000 բանտարկյալ), այն դարձավ տարբեր անկարգությունների և հացադուլների վայր, հատկապես Խոզերի Ծոցի ներխուժումից անմիջապես առաջ, երբ հրաման տրվեց թունելներ կառուցել ամբողջ բանտի տակ և շարել այն մի քանի տոննա տրոտիլով։

Հայտնի կուբացի քաղբանտարկյալներ, ինչպիսիք են Արմանդո Վալյադարեսը,  Ռոբերտո Մարտին Պերեսը, և Պեդրո Լուիս Բոյտելը պահվում էին այնտեղ իրենց բանտարկության ընթացքում։ Այն մշտապես փակվել է կառավարության կողմից 1967 թվականին։

Բանտն այժմ ծառայում է որպես թանգարան և հռչակվել է որպես ազգային հուշարձան։ Հին վարչական շենքն այժմ ծառայում է որպես դպրոց և գիտահետազոտական կենտրոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կուբայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կուբայի պատմություն
Կատեգորիա:1928 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1920-ականների հիմնադրումներ Կուբայում
Գաղութ (թերթ)

**«Գաղութ»**, գրական, քաղաքական, հասարակական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1914-1916 թվականներին Նոր Նախիջևանում։ Խմբագիրներ՝ Ա. Տոմբայան, Սահակ Մյասնիկյան։

## Նկարագրություն
Լուսաբանել է Ռուսաստանի, Ղրիմի և Հյուսիսային Կովկասի հայերի կյանքը, սպառողական և կոոպերատիվ ընկերությունների, բարեգործական կազմակերպությունների գործունեությունը, անդրադարձել ժողովրդական առողջապահության, թատերական, դպրոցական և այլ հարցերի։

Աշխատակցել են Ալեքսանդր Մյասնիկյանը, Վահան Տերյանը, Շուշանիկ Կուրղինյանը, Ալեքսանդր Ծատուրյանը, Գևորգ Չուբարը։

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Նոր Նախիջևան
Լևոն Զաքարյան

**Լևոն Հովհաննեսի Զաքարյան** (), լրագրող, խմբագիր։

Լեզվաբան, բառարանագիր Հովհաննես Զաքարյանի հայրն է։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1942 թվական)։

1930-ական թվականներին թղթակցել է «Պիոներ կանչ» թերթին։ 1951 թվականից աշխատել է «Ավանգարդ», 1955 թվականից՝ «Սովետական Հայաստան», 1968 թվականից՝ «Հայրենիքի ձայն» (1972-1994 թվականներին՝ գլխավոր խմբագիր) պարբերականների խմբագրություններում, 1994 թվականից՝ Լեզվի պետական տեսչությունում։

Լույս է տեսել Զաքարյանի «Հոդվածներ, հուշեր» (2006 թվական) ժողովածուն։

Հանդես է եկել նաև Էմիլ Մարանյան կեղծանվամբ։

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ