Էմոների սպանություն Իրաքում

**Էմոների սպանություն Իրաքում**, 2012 թվականին ատելության հենքի վրա մարդկանց դեմ իրագործված հանցագործությունների շղթա, որը եղել է Իրաքում էմոների ենթամշակույթի հետապնդման արշավի մաս։ Դրա շրջանակներում 2012 թվականի մարտին Բաղդադում և Իրաքի մյուս քաղաքներում առևանգվել, կտտանքների է ենթարկվել և սպանվել առնվազն 70 մարդ։ 2012 թվականի սեպտեմբերին BBC News-ը հայտնել է, որ ոչ ֆորմալ ենթամշակույթների ներկայացուցիչների նկատմամբ հետապնդումը չի դադարել։

## Նախորդած հանգամանքներ
Էմոների ենթամշակույթը իրաքցի դեռահասների շրջանում տարածում էր գտել 2011 թվականին։ Դրանից ոչ շատ առաջ այն տարածում էր գտել նաև արաբական մյուս երկրներում։ Պահպանողական կրոնական հասարակության պայմաններում էմոների ենթամշակույթը սկսեց անհիմն կերպով ասոցացվել միասեռականության հետ, որի համար, ըստ շարիաթի կանոնների, ծանր պատիժ է սահմանված, ընդհուպ մինչև մահապատիժ։ Սաուդյան Արաբիայում արգելվում է դպրոցներ ու համալսարաններ այցելել միասեռական դեռահասներին, էմո ենթամշակույթի ներկայացուցիչներին ու տղամարդկային հագուկապով աղջիկներին։ 2009 թվականին Սաուդյան Արաբիայի կրոնական ոստիկանությունը ձերբակալել էր 10 էմո կանանց, որոնք այցելել էին սրճարան։ Նրանք ձերբակալվել էին իբր հասարակական կարգը խախտելու համար, իսկ 2008 թվականին պահպանողական եգիպտացիները քննադատել էին Կահիրեում էմո-ոճի կողմնակիցներին այն բանի համար, որ նրանք եղել են «սատանայի ու միասեռականների աշակերտներ»։ Իրաքում միասեռականությունը հանցագործություն չի համարվում, սակայն այն տաբուացված է և սեռական այս նախապատվություններն ունեցող անձինք ենթարկվում են հետապնդման, ընդհուպ մինչև սպանության։ Միասեռականների հետապնդումը էլ ավելի ակտիվացել էր Իրաքի պատերազմի մեկնարկից հետո և իր գագաթնակետին հասել 2006 թվականին։

2012 թվականի փետրվարին Բաղդադի բարոյականության ոստիկանությունը Իրաքի ներքին գործերի նախարարության կայքում հրապարակել էր հայտարարություն, որտեղ քննադատության էր ենթարկում էմո դեռահասներին այն բանի համար, որ նրանք կրում են «տարօրինակ նեղ հագուստ՝ կմախքների պատկերով», ինչպես նաև «զանգակներ՝ քթի ու լեզվի վրա»։ Հայտարարության մեջ էմոները համեմատվում էին սատանիստների հետ և մեջբերվում գնդապետ Մուշթաք Թալեբ ալ-Մահեմդավիի հայտարարությունը, որտեղ նշվում էր, որ բարոյականության ոստիկանությունը պաշտոնական թույլատվություն է ստացել ներքին գործերի նախարարությունից «որքան հնարավոր է արագ վերացնել (երևույթը), քանի որ այն վատ է անդրադառնում հանրության վրա և դառնում վտանգավոր»։ The New York Times պարբերականի տվյալներով՝ Բաղդադում և նրա հարակից հատվածներում սկսվել էր քարոզչության տարածում՝ սպանելու մարդկանց, եթե «այդ միասեռականները չկտրեին իրենց մազերը, չդադարեցնեին կրել հրեշի հետնորդների հագուստն ու չդադարեցնեին լսել մետալ, էմոկոր և ռեփ»։

## Սպանություններ
Առաջին սպանվածները հայտնաբերվել են աղբամաններում՝ բետոնաքարերով սպանության հետքերով։ Ինքնադատաստանի նման ձևը կոչվում է «mawt al-blokkah» և լանորեն տարածված է Իրաքում։ Հարձակում գործող անձը կամ անձինք պարանների օգնությամբ բետոններ են կախում, որից հետո զոհին պառկեցնում դրա տակ, իսկ դրանից հետո բետոնները գցում սկզբում զոհի ոտքերին, իսկ դրանից հետո արդեն մարմնի ու գլխի վրա։ Ավելի ուշ, հայտնաբերվել են նաև էմոների սպանության այլ ձևեր ևս, օրինակ, կացնի օգնությամբ։

Reuters տեղեկատվական գործակալությունը հայտնել էր, որ հիվանդանոցների և ոստիկանության աշխատակիցները զոհերի թիվը գնահատել են 14 և ավելի։ BRussells Tribunal իրավապաշտպան խմբի տվյալներով՝ սպանվել է մոտ 100 մարդ։ Associated Press գործակալությունը, հղում անելով Իրաքի ներքին գործերի նախարարության ներկայացուցչին, հայտնել էր, որ, ընդհանուր առմամբ, սպանվել է 58 էմո և նրանք բոլորը եղել են տղամարդիկ։ BBC-ի տվյալներով էլ՝ սպանվել է նաև 12 էմո կին։ ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչները հայտնում են, որ զոհերի իրական թիվը կարող է առավել մեծ լինել։

## Հանցագործությունների համար պատասխանատվություն
Միջազգային իրավապաշտպան խմբերը Իրաքի իշխանություններին կոչ են արել հետաքննել սպանությունները՝ հայտարարելով, որ դրանք ռազմականացված խմբերի ու ոստիկանության ձեռքի գործն են, ներառյալ այնպիսի կիսաքրեականացված կազմավորման, ինչպես Մահդիի բանակը, որը 2003 թվականին ստեղծվել էր շիա հոգևորական Մուքթադ ալ Սադրի կողմից։ Իրաքցի լրագրողներն ու ամերիկացի արևելագետ Մարկ Լևինը ենթադրում են, որ էմոների նկատմամբ զինված խմբավորումների տրամադրումը բխումը իրաքյան իշխանությունների շահերին՝ նրանց շեղելով հետպատերազմական քաոտիկ Իրաքում իրենց քաղաքական մտադրություններից։ Իրաքյան Al-Sumaria հեռուստաընկերությունը հայտնել է, որ Սադրը հերքում է զանգվածային սպանություններում իր մեղքը, քննադատում էմոներին, սակայն կոչ անում այդ հարցը լուծել օրենսդրական կարգով։

Սպանությունների լուսաբանումից հետո Իրաքի պաշտոնատար անձինք հերքում էին էմոների ենթամշակույթի ներկայացուցիչների կազմակերպված սպանության գոյությունը և նշում, որ այդ հիստերիան բարձրացվել է հակաիսլամական և հակակառավարական քարոզչության նպատակով։

2012 թվականի սեպտեմբերին BBC-ն խոսել է 17 երիտասարդ տղամարդկանց հետ, որոնք հարում էին ոչ ֆորմալ ենթամշակույթներին։ Այս արշավի ժամանակ նրանց ընկերները սպանվել էին։ Նրանք նշել էին, որ մեղադրում են Իրաքի ներքին գործերի նախարարությանը սպանությունների հրահրման մեջ։

2012 թվականի մայիսին Նիդերլանդների կառավարությունը ընդլայնել է Իրաքի քաղաքացիներին քաղաքական ապաստանի տրամադրման ծրագիրը, որոնք գտնվում են վտանգի մեջ՝ պետության կողմից հովանավորվող հանցագործների գործողություններից վտանգների պատճառով։

## Իրավիճակի գնահատականներ
Իսրայելական հետախուզության վերլուծաբան Դանիել Բրոդեն պնդում է, որ սպանությունները հանդիսանում են Իրաքի շիա-արաբախոս բնակչության տեղաշարժը դեպի «առավել կրոնական, առավել պահպանողական և առավել չարացած հասարակության»՝ իշխանության ուղղահայաց ամրապնդման նպատակով «արմատական շիա կառավարության ձևավորման համար»։

2003 թվականին, մինչ ամերիկյան զորքերի կողմից Իրաք ներխուժումը, սեռական փոքրամասնությունները և ենթամշակույթները ունեին որոշակի ազատություն։ Սակայն ներխուժումը իշխանության բերեց առավել պահպանողական իսլամական «Դավա» կուսակցությանը, և ինչպես նշում է Human Rights Watch-ը, 2004 թվականից սպանվել են իրաքցի հարյուրավոր միասեռականներ։ Նշվում էր, որ արշավը ղեկավարվել է Մահդիի բանակի կողմից, իսկ Իրաքի անվտանգության ուժերը «պայմանավորվել ու միացել են սպանություններին»։ Գրանցվել են նաև իրենց բնակարաններից զոհերի առևանգման դեպքեր, նրանց կտտանքների են ենթարկել մյուսների վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու համար։ Բացի այդ, կան տվյալներ նաև այն մասին, որ ենթամշակույթների ներկայացուցիչները բռնաբարվել են կամ պղծվել են նրանց մարմինները։

The Guardian թերթում ամերիկացի իրավապաշտպան Սքոթ Լոնգը Իրաքն անվանել է «քանդված հասարակություն՝ կոտրված քաղաքական գործընթացով և կոտրված հասարակությամբ» ու ասել. «Չի կարելի տեղի ունեցածը նույնասեռականների սպանություն անվանել. հանցագործները չեն հասկացել զոհերի սեռական կողմնորոշումը»։ Բացի այդ, նա հայտարարել է, որ «իրաքցիներին անհրաժեշտ է քննարկել, թե ինչու վերջին չորս տասնամյակի սարսափները ստիպել են այլությունը անտանելի դարձնել»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հանցագործությունը Իրաքում
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտումը իրավապահ մարմինների կողմից