Ճակատամարտ Դնեպրի համար (տրամապատկեր)

**Դիորամա «Ճակատամարտ Դնեպրի համար»,**  Դիորաման Դնեպրում, որը բացվել է 1975 թվականին՝ նշելու համար Հայրենական մեծ պատերազմի (1941–1945 թթ.) հաղթանակի 30-ամյակը։

Ամբողջական անվանումն է՝ **«Դնեպրի համար մղված ճակատամարտը Վոյսկովոյե-Վովնիգի գյուղերի շրջանում, 1943 թվական»**։

Ուկրաինայի ամենամեծ դիորաման է, մեծությամբ երկրորդը Եվրոպայում (Բելգորոդի «Կուրսկի ճակատամարտ» դիորամայից հետո) և աշխարհի ամենամեծ դիորամաներից մեկը։ Այն մեծ հիշատակման համալիրի կենտրոնն է, որը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմի հերոսներին ու իրադարձություններին։ Դիորաման գտնվում է՝ Դ. Յավորնիցկու պողոտա 16-ում։

Այս աշխատանքը ստեղծել են Մ․ Բ․ Գրեկովի անվան ռազմական նկարիչների ստուդիայի մարտական գեղանկարչության վարպետները՝ ՌՍՖՍՀ-ի վաստակավոր նկարիչներ Ն. Յա. Բուտը և Ն. Վ. Օվեչկինը։ Դիորամայի նկարը միասնական կտավ է, որը հյուսվել է Պենզայի «Կարմիր հոկտեմբեր» հյուսիչ գործարանում։ Այն ունի 840 մ² մակերես (14×60 մ) և տեղակայված է հատուկ կառուցված շենքում, որի ճարտարապետն է Վ. Ա. Զուևը։ Շենքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 1340 մ², իսկ դիորամայի սրահինը՝ 900 մ²։

Դիտման շառավիղը (մինչև 230°, սովորաբար դիորամաների դիտման անկյունը 150°-ից 180° է), гխորը առարկայական պլանը, որը բաղկացած է պաշտպանական կառույցների ծավալային դասավորություններից, իսկական առարկաներից ՝ զենքերից, փոխադրամիջոցներից և ռազմական այլ ատրիբուտներից, դիորամա դահլիճի հատուկ լուսավորությունն ու ձայնային ձևավորումը հանդիսատեսի մոտ ստեղծում են իրադարձությունների վայրում անմիջական ներկայության էֆեկտը։

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակաշրջանի փաստաթղթերը, մասնակիցների հիշողությունները, նամակները, հրամանները և պատերազմական ամփոփումները ուսումնասիրվել են՝ որպեսզի վերականգնվի ընդհանուր պատկերը և առանձին էպիզոդներ հերոսական ճակատամարտից, հատկապես Դնեպրի գետանցման ընթացքում։

Դիորամա շենքի հարևանությամբ բաց տարածքում գտնվում է պատերազմի ժամանակներից խորհրդային զինտեխնիկայի մշտական ​​ցուցադրությունը։ Այստեղ ցուցադրված են T-70 տանկերը Այստեղ նաև ցուցադրվել են T-34-85 տանկերը, 37-մմ և 85-մմ հակաօդային հրաձգային հրամանները, 122-մմ Մ-30 գավիցա, 57-մմ ԶԻՍ-2 հրանոթը, 100-մմ ԲՍ-3 հրանոթը, ինչպես նաև կասեցման տրամաչափով ԲՄ-13 ռեակտիվ հրետանու տեղադրման սարքը՝ ԶԻԼ-157 շասիի վրա։ Ցուցադրվել է նաև Ֆրանսիական «Շնեյդեր»-ը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակներից։ Միաժամանակ, նախկինում ցուցադրված էր ՄիԳ-17 ուղղաթիռը, որը այժմ փոխարինվել է Ս-125 ԶՀՌ համալիրվածքի արձակման սարքով։

Դիորամայի գիտական խորհրդատուն է Վ. Ս. Պրոկուդո։ Դիորամայի ռազմական խորհրդատուն է գեներալ-մայոր Ի. Ֆ. Լիտվինենկոն։

Այս պահին դիորաման գործում է նաև որպես ցուցահանդեսային կենտրոն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Դիորամա «Դնեպրի համար մղված ճակատամարտ» / Նյութի հեղինակ՝ Վ. Ս. Պրոկուդո։ — Դնեպրոփետրովսկ՝ «Պրոմին», 1976։ — 14 էջ։

## Արտաքին հղումներ
* Диорама «Битва за Днепр»
* Так рождалась диорама (Воспоминания В. С. Прокудо)
* Сюжет диорамы «Битва за Днепр»
* Выставка боевой техники возле диорамы
* Герои форсирования р. Днепр в районе сел Войсковое-Вовниги
* Здания музея и диорамы на спутниковом снимке (в центре)
* Ночная экскурсия-спектакль по диораме «Однажды мы будем солдатами»
* Диорама встретила своего 10-миллионного посетителя!

Կատեգորիա:Տանկեր
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի թանգարաններ