Ալեքսանդր Մայսուրյան

**Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Մայսուրյան** (, ), ռուս հրապարակախոս և ձախ քաղաքական ակտիվիստ, լրագրող և բլոգգեր, պատմության և կենսաբանության մասին գրքերի հեղինակ։ Ընդգրկված է Կենդանի լրագիր () վարկանիշի լավագույն 100-յակի մեջ։

## Ընտանիք և վաղ տարիներ
Ծագումով հայ է, հայրը՝ կենսաբան Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Մայսուրյանը (1931-2013), կենսաբանական գիտությունների դոկտոր  պրոֆեսոր էր, մայրը Անաստասիա Բորիսովնա Ֆեդինան (1932-2012) նույնպես կենսաբան էր։ Հայրական կողմից Համամիութենական գյուղատնտեսական ակադեմիայի ակադեմիկոս, Տիմիրյազևի ակադեմիայի պրոֆեսոր Նիկոլայ Մայսուրյանի (1896-1967) և կենսաբան, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, Տիմիրյազևի ակադեմիայի պրոֆեսոր Անաիդա Իոսիֆովնա Աթաբեկովի (1903-1991) թոռն է։ Քաղաքական գործիչ  Իոսիֆ Աթաբեկովի և դերասանուհի Օլգա Մայսուրյանի (1871-1931) ծոռն է, անարխիզմի գաղափարախոս Ալեքսանդր Աթաբեկյանի հեռավոր ազգականը, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Հովսեփ Աթաբեկովի զարմիկը և Գրիգոր Աթաբեկովի նախահոր զարմիկը։

Սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետում, 1987-1989 թվականներին զինվորական ծառայություն է անցել Մուրմանսկի մարզի Սևերոմորսկ -7 (Զապադնայա Լիցա) քաղաքում։

## Հիմնական պատմական աշխատություններ
* «Другой Ленин» (2006, «Вагриус» հրատարակչություն)
* «Другой Брежнев» (2004, «Вагриус» հրատարակչություն)
* «История России XX века» — թողարկված «Ավանտա +» հրատարակչության «Հանրագիտարան երեխաների համար» շարքում (1996)

## Աշխատանքներ կենսաբանության ոլորտում
* «Զարգացում բնության, մշակույթի և պատմության ժամանակաշրջանում» (2000)
* «Կենսաբանություն» (համահեղինակներից մեկը), տպագրվել է «Ավանտա +» հրատարակչության «Հանրագիտարան երեխաների համար» շարքում (1993)

2000 թվականին Մայսուրյանը հրատարակել է կենդանի  բնության մեջ Սերգեյ Չետվերիկովի ուսմունքների զարգացման «կյանքի ալիքների» (1905) վերաբերյալ գիտական տեսությունը։ Ըստ Չետվերիկովի՝ բոլոր կենսաբանական պոպուլյացիաներն ու տեսակները զգում են «կյանքի ալիքները», այսինքն թվաքանակի պարբերական վերելքներն ու վայրէջքները («կյանքի մակընթացություն և տեղատվություն»)։ Ըստ Մայսուրյանի վարկածի՝ կյանքում այդպիսի «մակընթացություն և տեղատվություն» նկատվում է ցանկացած էվոլյուցիայի մեջ՝ ոչ միայն բնության, այլև մշակույթի, տնտեսության, պատմության մեջ։ Սա հնարավորություն է տալիս այդ տարաբնույթ գործընթացները նկարագրել ընդհանուր օրենքների շրջանակներում։ Այս ընդհանուր օրինաչափություններին է վերաբերվում մասնավորապես, այսպես կոչված «գոլորշի բաց թողնելու» գործընթացը։

«Հաճախ է պատահում, նշում է Մայսուրյանը, որ թվաքանակի հերթական վերելքի ժամանակ նեղվածությունը գերազանցում է այն սահմանը, որը սպառնում է ամբողջ ընկերակցության մահվանը։ Այս պարագայում նկատվում է մի հետաքրքիր երևույթ. «գոլորշի բաց թողնելու» գործընթացը, ընկերակցության մի մասն ինքնաոչնչացվում է ՝ հանուն ամբողջի շահերի»։ Համաձայն Մայսուրյանի վարկածի, բնության մեջ այս մեխանիզմը բացատրվում է մասնավորապես լայնորեն հայտնի, միգրացիոն առանձնյակների, ինչպես նաև անձրևորդերի, կետանմանների և այլ միջատների «ինքնասպանական» վարքագծով։ (Այս «ինքնասպանական» վարքագծի ավանդական բացատրությունը կենդանիների կենսամեկուսացման  համակարգի խախտումն է)։

## Լրագրողական և քաղաքական գործունեություն
1989 թվականի հունիսից Ալեքսանդր Մայսուրյանը մասնակցել է Դեմոկրատական միության (ԴՄ) գործունեությանը, պատկանել կուսակցության ձախ թևին (որը կազմված էր մարքսիստներից, տրոցկիստներից և նարոդնիկներից), որոնք դեմ էին ԴՄ ազատական հատվածին՝ Վալերիա Նովոդվորսկայայի գլխավորությամբ։ Ըստ Վադիմ Դամիերի՝ Մայսուրյանն իրեն համարել է նարոդնիկ և Սերգեյ Բիեցի հետ միասին եղել Եվրո-կոմունիստական խմբակցության անդամ։ 1993 թվականի գարնանը նա վերջնականապես բաժանվել է «Նովոդվորսկայա» խմբից, որը սատարում էր նախագահ Բորիս Ելցինի քաղաքականությանը։

Որպես քաղաքական հրապարակախոս՝ տպագրվել է 1989 թվականից։ Առաջին հրապարակումը կատարվել է «Կոմունիզմի ուրվականը» (այժմ՝ «Հեղափոխական աշխատանքային կուսակցության» (ՀԱԿ) «Բանվորական ժողովրդավարություն») թերթում։ Այնուհետև նա հրատարակվեց «Свободное слово» թերթում, նրա հեղինակությամբ լույս էին տեսնում  նաև «Рабочая демократия», «Крамола», «Новая жизнь», «За волю!», «Трудовая Россия» թերթերը, «Наперекор» և այլ ամսագրեր։ 1992 թվականին եղել է «Амфитеатр» թերթի գլխավոր խմբագիրը։

1989-1990 թվականներին բազմիցս ձերբակալվել է և ենթարկվել վարչական պատասխանատվության ցույցերին և հանրահավաքներին մասնակցելու համար։ 1993 թվականի հոկտեմբերին՝ Սպիտակ տան շուրջ ծավալված իրադարձությունների ժամանակ, մասնակցել է նարոդնիկների և անարխիստների կողմից կազմավորված «Մ. Վոլոշինի անվան  սանդրուժինային»։

1989 թվականից մասնակցել է քաղբանտարկյալների, այդ թվում՝ Վիկտոր Օրեխովի, Անդրեյ Դերևյանկինի, Պավել Լյուզակովի, Իլյա Ռոմանովի, Անդրեյ Նովիկովի, Նադեժդա Նիզովկինայի, Տատյանա Ստեցուրայի Նոր հեղափոխական այլընտրանքի և այլ գործերով ձերբակալվածների արշավներին։ Հանդես է եկել «ազգամիջյան և սոցիալական ատելություն հրահրելու մասին» քրեական օրենսգրքի հոդվածի վերացման օգտին, ինչպես նաև այդ հոդվածով հարուցված բոլոր քրեական գործերը կարճելու և ձերբակալվածներին, այդ թվում՝ ռուս ազգայնական Կոնստանտին Սմիրնով-Օստաշվիլիին և ծայրահեղական Բորիս Ստոմախինին ազատ արձակելու համար։

1995 թվականին, որպես հակապատերազմական թռուցիկի հեղինակ, Պավել Լյուզակովի, Եվգենի Ֆրումկինի և այլոց հետ միասին, անցել է թիվ 230547 քրեական գործով՝ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին (Բորիս Ելցին) վիրավորելու համար՝ ՌՍՖՍՀ Քր. օրենսգրքի 131 հոդվածով («անձի պատվի և արժանապատվության դիտավորյալ նվաստացում») (Միաժամանակ նույն մեղադրանքով քրեական գործ էր հարուցվել «Կուկլա» հեռուստածրագրի խմբագրակազմի դեմ և այդ ժամանակ էլ փակվել)։

1996 թվականին հակապատերազմական հավաքներ և ցույցեր կազմակերպելու համար քրեական գործ է հարուցվել ՌՍՖՍՀ քրեական օրենսգրքի 200.1 հոդվածի հատկանիշներով («ժողովների, միտինգների, ցույցերի, երթերի կազմակերպման և անցկացման կարգի խախտում»)։ Գործը փակվել է 1997 թվականին՝ Քրեական օրենսգրքի այդ հոդվածի ապաքրեականացման պատճառով։

1999 թվականին Մայսուրյանը Մոսկվայի Զամոսկվորեցկի դատարանի կողմից դատապարտվել է պայմանական պատժի և տուգանքի ՌՍՖՍՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ և 214-րդ հոդվածներով («խուլիգանություն» և «վանդալիզմ») փողոցային գրաֆիտի պատկերներ նկարելու համար (Մոսկվայի քաղաքային դատախազության շենքի վրա)։

2009 թվականից ի վեր նա պարբերաբար տպագրվում է ընդդիմադիր *Forum.msk* ինտերնետային պորտալում, որտեղ տպագրում է շուրջ 300 հոդված։ 2013 թվականի մարտին գերմանական ինտերնետ ծառայությունների մատակարարը փակել էր *Forum.msk* պորտալը՝ Մայսուրյանի «Ծաղիկներ «ռուսական Դուչէին»» հոդվածի հրապարակման համար։ Ինչպես հայտարարել է *Forum.msk*-ի գլխավոր խմբագիր Անատոլի Բարանովը՝ «Ալեքսանդր Մայսուրյանի նյութը մենք հրապարակել էինք հունվարին։ Հոդվածն ամբողջությամբ Պուտինի մասին էր։ Գերմանացիները պաշտոնական բծախնդրություն ունեին։

Հեղինակը մեջբերում է Երրորդ ռեյխի առաջնորդներին, բայց բացասական իմաստով։ Հոդվածն ամբողջովին հակաֆաշիստական է, բայց Գերմանիայում գոյություն ունի օրենք, որն արգելում է նացիստական ռեժիմի ղեկավարների պաշտոնական հիշատակումը»։ Forum.msk- ի խմբագրական խորհրդի նախագահ Միխայիլ Դելյագինի տվյալներով, պորտալը փակվել է «Ռուսաստանի ուժային կառույցների  ներկայացուցչի ոչ պաշտոնական պահանջով»։ Դրանից հետո Forum.msk-ն ստիպված էր փոխել իր սերվերի ֆիզիկական տեղադիրքը` այն Գերմանիայից տեղափոխելով  Ֆինլանդիա։ Արդյունքում, պորտալը ցանցում չէր գործել մեկ օրից պակաս։ Մի շարք ձախակողմյան կազմակերպություններ հանդես եկան ի պաշտպանություն Forum.msk- ի, այդ թվում՝ ՌԴ Կոմունիստական կուսակցության Մոսկվայի քաղաքային կոմիտեն (առաջին քարտուղար Վ. Ի. Լակեև) և Ղազախստան Սոցիալիստական շարժումը, ում հայտարարության մեջ նշվում էր, որ «մարքսիստ Մայսուրյանի հոդվածում հեղինակը ասում է, որ Կրուպների և մյուս օլիգարխների գերդաստանը ուղղակիորեն շահագրգռված էր ֆաշիստական բռնապետության գոյության մեջ։ Հենց այդ պահը դարձավ հիմնականը *Hetzner Online AG* ընկերության պահանջների մեջ` այդ նյութը հանելու համար որպես գերմանական բուրժուազիային «վիրավորող»։ Բնականաբար, խմբագիրները հրաժարվեցին կատարել այդպիսի վերջնագիրը և իրենց քաղաքական ու գաղափարական հավատարմության սկզբունքների համար վճարեցին IP հասցեի լիովին արգելափակմամբ»։

2012-2013 թվականներին նա բազմիցս քննադատել է Ալեքսեյ Նավալնիին, իր գնահատականներով, աջակողմյան և հակաժողովրդավարական հայացքների համար։

Նա նաև բազմիցս հոդվածներ է հրապարակել ընդդեմ  Լիբիայի և Սիրիայի գործերին Արևմուտքի  միջամտության։ Նա առաջարկեց կիրառության մեջ դնել «Ռեստավրացիա» հասկացությունը պերեստրոյկայի սկզբից սկսած ժամանակահատվածի համար (ֆրանսիական և անգլիական ռեստավրացիայի անալոգիայով)։ Հրապարակումների հիմնական թեմաներն էին աջ թևի գործիչների և գաղափարախոսների,  հոգևորականության քննադատությունը, գրաքննությունը,  ինչպես պատմական ներկայացուցիչներին  (գեներալ Վլասով, Ծովակալ Կոլչակ, Ռոմանովներ, Ստոլիպին) այնպես էլ  ժամանակակիցներին  (Ռոման Աբրամովիչ, Բորիս Ակունին, Կախա Բենդուկիձե, Եգոր Գայդար, Միխայիլ Գորբաչով, Բորիս Ելցին, Գենադի Զյուգանով,Անդրեյ Իսաև, Սերգեյ Կովալև, Յուլիա Լատինինա, Նիկիտա Միխալկով, Սերգեյ Միխալկով, Քսենիա Սոբչակ Ալեքսանդր Սոլժենիցին, ավագ երեց Վսևոլոդ Չապլին): 2013-2014 թվականներին նա հանդես եկավ  Կիևի Եվրամայդանի քննադատությամբ՝ աջ կողմնորոշման և հակակոմունիզմի համար։ Նա հանդես էր գալիս ի աջակցություն Բորոտբայի խմբի, Դոնեցկի և Խարկովի ժողովրդական հանրապետությունների։

Վլադիմիր Մուսաելյանը Ալեքսանդր Մայսուրյանին անվանել է իր ընկերը։

Ալեքսանդր Մայսուրյանը «Метро 2033. Wars» խաղի հերոսներից մեկն է, որը հիմնված է Դմիտրի Գլուխովսկու հետապոկալիպտիկ «Մետրո 2033» վեպի վրա  և նկարագրում է մարդկանց կյանքը մոսկովյան մետրոյում Երկրի միջուկային պատերազմից հետո։ Խաղում նա  բնութագրվում է որպես «հռչակավոր կոմունիստ», մասնագիտությամբ՝ գիտնական (կենսաբան)։

## Ֆիլմագրություն
* Հեռուստաֆիլմ «Брежнев против Косыгина. Ненужный премьер» 26.08.2017` Մայսուրյանի մասնակցությամբ
* Հեռուստաֆիլմ «Битва в Кремле: Отстранение Ленина» 21.11.2017` Մայսուրյանի մասնակցությամբ
* Հեռուստաֆիլմ «Ульяновы. Засекреченная семья» 18.12.2017` Մայսուրյանի մասնակցությամբ
* Հեռուստաֆիլմ «Брежнев против Хрущёва. Удар в спину» 10.07.2020` Մայսուրյանի մասնակցությամբ
* Հեռուստաֆիլմ «Надежда Крупская» 18.01.2021` Մայսուրյանի մասնակցությամբ
* Զրույց «Спутник» ռադիոյով 14.03.2021 Կարլ Մաքսի մասին՝ Մայսուրյանի մասնակցությամբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статьи Александра Майсуряна на сайте rabkor.ru
* Статья А. А. Майсуряна «„Волны жизни“ в природе и культуре» (журнал «Экология и жизнь» 2006. № 2)
* Книга А. А. Майсуряна «Развитие в природе, культуре и истории» (М.: Книжный клуб «XXI век», 2000. Рецензент Борис Михайлович Медников) ISBN 5-8237-0091-1: на сайте "Проблемы эволюции" Александра Маркова https://web.archive.org/web/20170607042541/http://www.evolbiol.ru/document/maisurjan1.htmhttps://web.archive.org/web/20161111184343/https://evolbiol.ru/document/1857

*Պատմական աշխատություններ*։
* Книга «Другой Ленин» (2006 г.)
* Очерк «День памяти Сергея Нечаева и Ивана Иванова» (2009 г.)

*Լրագրություն*։
* «Что такое революция и зачем она нужна» (2011 г.) 
* «Предсказания Троцкого и современность» (2009 г.) 
* «Как хорошо, что нам хватило мужества и мудрости вовремя себя бурбонизировать» (2009 г.) 

Կատեգորիա:Գիտական գրողներ
Կատեգորիա:Հակապատերազմական ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս բլոգերներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ