Քուքթաուն

**Քուքթաուն** (, բառացի՝ «Կուկի քաղաք»), փոքր քաղաք Ավստրալիայի Քվինսլենդ նահանգի հյուսիսային մասում, Քուք շրջանի կենտրոնը (): Քաղաքի բնակչությունը 2001 թվականին գնահատվում էր մոտավորապես 1573 մարդ, իսկ ամբողջ Քուք շրջանի բնակչությունը կազմում էր 3812 (2008 թվական)։ Քուքթաունը Ավստրալիայի արևելյան ափի վերջին խոշոր բնակավայրն է։ Մոտակա խոշոր քաղաքը Քերնսն է (գտնվում է 180 կիլոմետր դեպի հարավ)։
աջից|մինի|220x220փքս|Նեղուց Ֆինչ,Քուքթաուն
աջից|մինի|220x220փքս|Ինդեվոր գետ
աջից|մինի|383x383փքս|Կենգուրուի Հուշարձան,Գրասի Հիլ, Քուքկթաու

## Աշխարհագրություն
Քուքթաունը գտնվում է Քեյփ Յորք թերակղզու արևելյան ափին, Կորալ ծովի ափին, Էնդիվոր գետի գետաբերանի մոտ (): 30 կիլոմետր դեպի հարավ՝ Քուքթաունից 25 կիլոմետր հեռավորության վրա Կորալային ծովից սկսվում է Մեծ արգելախութը։

Քուքթաունից 25 կիլոմետր հեռավորության վրա Կորալային ծովից սկսվում է Մեծ արգելախութը։

## Պատմություն
**Կուկի ժամանումը**

1770 թվականի հունիսի 23-ին Քուքթաուն նավահանգիստը դարձավ երկու շատ տարբեր մշակույթների հանդիպման կետը։ Այս օրը *Գուգու Յիմիտիր* ցեղի ավստրալացի աբորիգենները () կարող էին հետևել առագաստանավին, որն զգուշ մոտենում էր իրենց ափին։ Դա Ջեյմս Կուկի հրամանատարությամբ Endeavour առագաստանավն էր, որն իր առաջին շրջագայությունն էր անում աշխարհով մեկ։ Ավելի վաղ՝ հունիսի 11-ին, նավը բախվել է խութին և լրջորեն վնասել կորպուսը։ Թիմին հաջողվել է ժամանակավորապես փակել անցքը, որից հետո որոշվել է հարմար տեղ փնտրել վերանորոգման համար։

Բրիտանացիները յոթ շաբաթ անցկացրեցին այժմյան Քուքթաունում։ Նրանք զբաղված էին նավը վերանորոգելով, սննդի ու ջրի պաշարները համալրելով, հիվանդներին խնամելով։ Այս հարկադիր կանգառի ժամանակ գիտնականներ Դենիել Սոլենդերը և Ջոզեֆ Բենքսը, ովքեր ուղեկցում էին Կուկին արշավի ժամանակ, հավաքեցին և նկարագրեցին նոր բույսերի տեսակներ, իսկ նկարիչ Սիդնի Պարկինսոնը նկարազարդեց դրանք։ Նա դարձավ առաջին անգլիացի նկարիչը, ով կարողացավ պատկերել տեղի աբորիգեններին։

Մի քանի շաբաթվա ընթացքում Կուկի բուսաբան Ջոզեֆ Բենքսը հանդիպեց և զրուցեց տեղի բնակիչների հետ։ Նա գրանցեց տեղական բարբառի մոտ 50 բառ՝ ներառյալ մի հետաքրքիր կենդանու անունը, որը աբորիգենները կոչում էին *գանգուրու* (), որը գրվել է որպես *կենգուրու* (): Կենգուրուներին եվրոպացիներն առաջին անգամ տեսել են այնտեղ բնակեցվելուց մի քանի օր անց հարևան Գրասի Հիլ բլրի վրա ( ):

Կուկը տեղական գետին տվել է Endeavour անունը՝ ի պատիվ իր նավի։ Նա ամբողջ թերակղզին անվանել է Քեյփ Յորք՝ ի պատիվ Յորքի դուքսի։ Դրանից հետո նա Ավստրալիայի ամբողջ արևելյան ափը հայտարարեց Անգլիայի սեփականությունը։

### Քինգի արշավը
Երկրորդ պաշտոնապես գրանցված արշավը տեղի է ունեցել գրեթե 50 տարի անց։ 1819-1820 թվականներին այստեղ է ժամանում բուսաբան Ալլան Կանինգհեմը, ով ուղեկցում էր կապիտան Ֆիլիպ Փարկեր Քինգին ( ): Կանինգհեմը հավաքեց տեղի բուսական աշխարհի բազմաթիվ նմուշներ Բրիտանական թանգարանի և Լոնդոնի Քյու այգիների համար։

### Ոսկե տենդ
1872 թվականին Ուիլյամ Հանն () ոսկի է հայտնաբերել Պալմեր գետի տարածքում ( ), այժմյան Քուքթաունի հարավ-արևմուտքում։ Այս հայտնագործությունը հայտնի դարձավ Ջեյմս Մալիգանին ( ), որը 1873 թվականին ղեկավարել է կրկնակի արշավը։ Հաստատվեց ոսկու մեծ հանքավայրի առկայությունը, և արկածախնդիրները ամբողջ աշխարհից լցվեցին Էնդիվոր գետի հովիտ։

Քվինսլենդի կառավարությունն ուղղակիորեն շահագրգռված էր իր նահանգում ոսկու հանքավայրերի զարգացմամբ։ Հանքագործներին սպասարկելու համար անհրաժեշտ էր սպասարկող նավահանգստային քաղաք։ Եվ առաջին այդպիսի նավահանգիստը Քուքթաունն էր, որը հիմնադրվել է 1873 թվականին։ Քիչ անց նույն նպատակով հիմնադրվեցին Քեյրնսը (1876 թվական) և Պորտ Դուգլասը (1877 թվական)։

Հանքավայրի զարգացումը հաջող էր։ 1873-1890 թվականներին հանվել է 15500 կգ ոսկի։ Ոսկու արդյունահանման աճին զուգահեռ, Քուքթաունը նույնպես զարգացավ։ Ենթադրվում է, որ 1880 թվականին գավառում ապրում էր մոտ 7000 մարդ, իսկ բուն քաղաքում՝ 4000 մարդ։ Քուքթաունն ուներ բազմաթիվ հյուրանոցներ և փաբեր այցելուների համար։ Գործում էին խանութներ, հացթուխներ, գարեջրի գործարան, աղյուսի և փայտամշակման գործարան, տպագրվում էր երկու թերթ։

Այդ օրերին չինական համայնքը նշանակալի դեր էր խաղում քաղաքում։ Սկզբում չինացիները գալիս էին որպես հանքափորներ, բայց նրանցից շատերը առևտուր էին անում։ Ոմանք շրջանը մատակարարում էին բրինձ և այլ սննդամթերք, մյուսները խանութներ էին բացում։
մինի|240x240փքս|Չինական համայնքի անդամի հողարկավորությունը: Քուքթաուն, 1890-ական թվական
1875 թվականին հակամարտություն սկսվեց մի կողմից եվրոպացի վերաբնակիչների և հետախույզների, մյուս կողմից՝ տեղի աբորիգենների միջև։ Արդյունքում ոչնչացվեցին տեղի ցեղերը։ 1881 թվականին Էնդիվոր գետի վրա կամուրջ կառուցվեց։ Նոր կամուրջը հասանելի դարձրեց հսկայական արոտավայրեր Էնդիվոր և Մաքիվոր գետերի հովիտներում ( ): Անան գետի տարածքում 1884 թվական ( ), Քուկթաունից հարավ, անագ է հայտնաբերվել։

Ոսկու տենդի ավարտից հետո քաղաքի բնակիչների թիվը սկսեց աստիճանաբար նվազել։ Խոշոր հրդեհները տեղի են ունեցել 1875 և 1919 թվականներին, որոնք ամբողջությամբ ավերել են Կուկթաունի գլխավոր փողոցի բոլոր շենքերը։ 1907 թվականին տեղի ունեցած սաստիկ արևադարձային ցիկլոնը նպաստեց քաղաքի հետագա ավերմանը։

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
1940 թվականին Քուքթաունում 19-րդ դարի վերջի ոսկու տենդի քիչ հետքեր կային։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքի մոտ տեղակայված էր ռազմաբազա։ Այն տեղավորում էր 20000 ավստրալացի և ամերիկյան զորքեր, ովքեր մասնակցել են Խաղաղ օվկիանոսում և Նոր Գվինեայում մարտերին։ Քուքթաունի օդանավակայանը կարևոր դեր խաղաց Կորալյան ծովի ճակատամարտի ժամանակ, որը կանգնեցրեց ճապոնացիների առաջխաղացումը Ավստրալիայի տարածք։

Պատերազմի տարիներին Քեյփ Յորք թերակղզու բնակչության զգալի մասը՝ ինչպես բնիկները, այնպես էլ «սպիտակները», տարհանվեցին դեպի հարավ։ Տեղափոխման ընթացքում շատ աբորիգեններ մահացան, իսկ փրկվածները երբեք չկարողացան վերադառնալ իրենց նախնիների հողերը։

### Ներկա շրջան
Ներկայումս շրջանի իշխանությունները փորձում են ցույց տալ, որ աբորիգենների և այս կոմսությունում ապրող «անգլո-սաքսոնների» հարաբերությունները զգալիորեն բարելավվել են։ Քաղաքի գլխավոր փողոցում կա աբորիգենների համայնքային կենտրոն (), որը կոչվում է *Գունգարդ* (), ի հիշատակ այստեղ ապրող *Գուգու Յիմիտիր* ցեղերի։ Քուքթաունը նաև աջակցության կենտրոն է վարչաշրջանում ապրող մի քանի աբորիգեն համայնքների համար, ներառյալ *Հոփվեյլ* ժողովուրդները ( ), որը ապրում է 47 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք և *Wujal-Wudjal* ժողովուրդները ( ), ապրում է 72 կիլոմետր դեպի հարավ։

Բրիտանացի նավաստիների և տեղի աբորիգենների առաջին հանդիպման վայրում կառուցվել է «Պատմության պատը» ( ): Պատը պատմում է Կուկթաունի և Էնդիվոր գետի մասին տեղի ցեղերի տեսանկյունից։ Այս հուշարձանը հաշտության նշան է այս շրջանի «սպիտակների» և բնիկ բնակիչների միջև։

## Ենթակառուցվածք
**Տրանսպորտ**

Քուք շրջանի բնակիչների համար տրանսպորտային միջոցները տրանսպորտային հիմնական միջոցն են։ Քերնսից Քուքթաուն կարող եք ճանապարհորդել Քենեդու մայրուղով ( ) և հետագայում թերակղզի-զարգացման ճանապարհի երկայնքով ( ): Ճանապարհը շրջում է արևմտյան կողմում գտնվող մեծ լեռնաշղթայի շուրջը, այդ իսկ պատճառով դուք ստիպված կլինեք ընդհանուր առմամբ անցնել մոտ 300 կիլոմետր։ Շարունակելով շարժվել Փինիսուլ-Դիվելոփմենթալ ճանապարհը դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ դուք կհասնեք Վեյպա քաղաք, որը գտնվում է Քեյփ Յորք թերակղզու արևմտյան ափին։

Քաղաքի կենտրոնից 7 կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք գտնվում է փոքր տեղական օդանավակայան՝ Քուքթաուն օդանավակայանը ( ): Մոտակա միջազգային օդանավակայանը Քերնսի օդանավակայանն է։ Քուքթաուն օդանավակայանի հիմնական ուղղությունը դեպի Քերնս թռիչքներն են, որոնց թռիչքի տևողությունը 90 րոպե է։

## Զբոսաշրջություն
մինի|Մանգոյի ծառեր, Քուքթաուն
աջից|մինի|300x300փքս|Մանգրա, Քուքթաուն
Տրանսպորտային ցանցի և զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման շնորհիվ Քուքթաունը սկսեց գումար վաստակել զբոսաշրջային բիզնեսից։ Քաղաքը մեկնարկային կետն է դեպի հյուսիսային և կենտրոնական Քեյփ Յորք թերակղզու անարատ ազգային պարկերը և հյուսիսային Մեծ արգելախութը։ Մինչ այժմ այս վայրը մեր մոլորակի ամենաքիչ բնակեցված և վատ ուսումնասիրված վայրերից մեկն է։

Քուկթաունի ֆլորան առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բուսաբանների համար։ Քաղաքը գտնվում է բուսականության մի քանի գոտիների, ներառյալ արևադարձային և սկլերոֆիլային անտառների հանգույցում ( ), ավազաթմբեր և ծովածոցներ։ Քաղաքի բուսաբանական այգում հավաքված են հազվագյուտ բույսերի բազմաթիվ նմուշներ։

### Տեսարժան վայրեր
* **[[Մեծ արգելախութ]]ը** կորալային խութերի և կղզիների լեռնաշղթա է Կորալյան ծովում։ Գտնվում է քաղաքից կես ժամից պակաս հեռավորության վրա։
* **Daintree Rainforest** ( անձրևային անտառ է, որը գտնվում է քաղաքից հարավ՝ Քվինսլենդի խոնավ արևադարձային գոտու մաս։ Անտառում ստեղծվել է ազգային պարկ (), պահպանվել է որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։
* **Leatherd Island ազգային պարկ** (), գտնվում է Lizard Island-ում (), որը Մեծ արգելախութի մի մասն է։ Կղզում կա հանգստյան տուն։
* **Լեյքֆիլդ ազգային պարկ** (), գտնվում է քաղաքից 140 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Վայրի տարածքը հիանալի վայր է ձկնորսության և հանգստի համար։
* **Քուքթաունի բուսաբանական այգի**, գեղեցիկ ձևավորված այգիներ՝ տեղական ծագման բույսերի յուրահատուկ հավաքածուով։

կենտրոն|մինի|900x900փքս|Քուքթաունի համայնապատկերը Գրասի բլուրից

## Կլիմա
Քուքթաունը՝ ըստ Կյոպենի դասակարգման, գտնվում է տաք արևադարձային կլիմայական գոտում։ Արևադարձային մուսսոններով անձրևային սեզոնը տևում է դեկտեմբերից ապրիլ, իսկ համեմատաբար չոր սեզոնը՝ մայիսից նոյեմբեր։ Միջին հաշվով Քուքթաունում տարեկան մոտ 1800 մմ տեղումներ են լինում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Cooktown_QLD_4895,_Australia_-_panoramio_(75).jpg|Քուքթաունի տեսարանը բլուրից
Պատկեր:JamesCookMuseum.JPG|Ջեյմս Կուկի թանգարան, Քուքթաուն
Պատկեր:Sandy_beach,_Cooktown,_Queensland,_Australia.jpg|Լողափ, Քուքթաուն


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cook Shire  — Քուք կոմսության Խորհուրդ
* Australian climate zones — Ավստրալիայի կլիմայական գոտիները
* Cooktown Airport — Քուքթաունի օդանավակայան