Բրնձի կաթ

**Բրնձի կաթ**, բրնձից պատրաստված բուսական կաթ։ Բրնձի կաթը սովորաբար արտադրվում է շագանակագույն բրնձի և շագանակագույն բրնձի օշարակի օգտագործմամբ։ Կարող է քաղցրացվել (շաքարավազի կամ շաքարի փոխարինիչների միջոցով) և արոմատիզացվել՝ ստանալ հաճելի համ ու հոտ (օրինակ վանիլինի միջոցով)։ Բրնձի կաթը սովորաբար հարուստ է սպիտակուցներով և միկրոէլեմենտներով, ինչպիսիք են վիտամին B12-ը, կալցիումը, երկաթը կամ վիտամին D-ն։

## Պատմություն
Բրնձի կաթի ճշգրիտ ծագումն անհայտ է։ 1914 թվականին Մարիա Մ. Գիլբերտը իր "Խոհարարություն առանց մսի" գրքում նկարագրեց բրնձի կաթի բաղադրատոմսը, որը դարձավ տերմինի ամենավաղ հայտնի օգտագործումը։ 1921 թվականին «Vita Rice Products Co»–ն կառուցեց բրնձի կաթի առաջին գործարանը, հետո նույն թվականին թողարկեց «Վիտա» բրնձի կաթը Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆորնիայում։ 1990 թվականին Կալիֆորնիայի Պալո Ալտո քաղաքում գտնվող «Imagine Foods»–ը թողարկեց «Rice Dream» բրնձի կաթը (Tetra Pak ստվարաթղթե տուփերում), որը դարձավ առաջին լայնորեն տարածված բրնձի կաթը։

## Սննդայնություն
Բրնձի կաթը (չքաղցրեցված) բաղկացած է 89% ջրից, 9% ածխաջրերից, 1% ճարպերից և պարունակում է փոքր քանակությամբ սպիտակուցներ: Կաթի 100 մլ ստանդարտ քանակությունը պարունակում է 47 կալորիա, իսկ եթե կաթը հատուկ հարստացված է արտադրության մեջ, ապա այն կազմում է վիտամին B12-ի օրական չափաբաժնի 26%-ը: Այն նաև պարունակում է  չափավոր քանակությամբ կալցիում (օրական չափաբաժնի 12%, հարստացված) և մանգան (օրական չափաբաժնի 13%, հարստացված), բայց նաև հակառակը՝ քիչ է պարունակում միկրոէլեմենտներ:

## Անվտանգություն փոքր երեխաների համար
Բրնձի մեջ մկնդեղի բարձր պարունակության պատճառով Միացյալ Թագավորության սննդի ստանդարտների գործակալությունը խորհուրդ է տալիս 5 տարեկանից ցածր երեխաներին չտալ բրնձի կաթ՝ որպես կրծքի, արհեստական կամ կովի կաթի փոխարինող։

## Համեմատություն կաթնամթերքի հետ
Բրնձի կաթը պարունակում է ավելի շատ ածխաջրեր՝ համեմատած կովի կաթի հետ (9%–ը ընդդեմ 5%–ի), բայց չի պարունակում զգալի քանակությամբ կալցիում, սպիտակուցներ, խոլեսթերին և կաթնաշաքար։ Բրնձի կաթի կոմերցիոն ապրանքանիշերը հաճախ հարստացված են վիտամիններով և հանքանյութերով, ներառյալ կալցիումը, վիտամին B12-ը, վիտամին B3-ը և երկաթը։ Բրնձի կաթի գլիկեմիկ ինդեքսը 86 է (յուղազերծված կաթ՝ 37, սովորական կաթ՝ 39)։

Բրնձի կաթը կարող է սպառվել լակտոզայի անտանելիություն ունեցող, ինչպես նաև սոյայի կամ կաթի նկատմամբ ալերգիկ մարդկանց կողմից։ Այն նաև օգտագործվում է որպես կաթնամթերքի փոխարինող վեգանների համար։

## Կոմերցիոն ապրանքանիշեր
Բրնձի կաթի կոմերցիոն ապրանքանիշերը հասանելի են տարբեր համային տեսականիով (օրինակ՝ վանիլային), ինչպես նաև սովորական՝ անհամ, և կարող են օգտագործվել բազմաթիվ բաղադրատոմսերում ՝ որպես կովի կաթի այլընտրանք։

## Պատրաստում
Բրնձի կաթը արտադրվում է արդյունաբերական եղանակով։ Բրինձը անցկացվում է աղացի միջով, դրան հաջորդում է զտումը և ջրի հետ խառնումը։ Այն կարելի է պատրաստել տանը՝ օգտագործելով բրնձի ալյուր և շագանակագույն բրնձի սպիտակուց կամ շագանակագույն բրինձը մեծ քանակությամբ ջրի մեջ եռացնելով, խառնուրդը խառնելով և զտելով։

## Բնապահպանական մտահոգություններ
Բրնձի դաշտերը պահանջում են զգալի ջրային ռեսուրսներ և կարող են նպաստել պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների ներգաղթին դեպի հարակից ջրային ուղիներ։ Բրնձի դաշտերում բնակվող բակտերիաները մթնոլորտ են արտանետում մեթան ջերմոցային գազը, ավելի մեծ քանակությամբ, քան այլ բույսեր (սոյա,նուշ և այլն)։

Բրնձի կաթի արտադրության մեջ ավելի քիչ ջուր է օգտագործվում, քան սովորական և նուշի կաթի արտադրության մեջ, բայց զգալիորեն ավելի շատ, քան սոյայի կամ վարսակի կաթի արտադրության մեջ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Amazake_by_emily_harbour_in_july.jpg|Մի բաժակ ամազակե
Պատկեր:Amazake_(3234812639).jpg|Ճապոնական ամազակե՝ խմորված բրնձի կաթ, մատուցվում է շերեփով


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուսակերական խոհանոց
Կատեգորիա:Զովացուցիչ ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Կաթ
Կատեգորիա:Ոչ ալկոհոլային խմիչքներ