open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վերդի Վերխաչյան

**Վերդի Առաքելի Խաչատրյան** (), հայ բանաստեղծ, մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։ Անվան առաջին վանկի և ազգանվան առաջին ու վերջին վանկերի մեկտեղումից կազմել է **Վերխաչյան** գրական անունը։

## Կենսագրություն
Վերդի Խաչատրյանը ծնվել է 1915 թվականի մայիսի 15-ին, Բադարա (Ասկերանի շրջան) գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Ուսանելու տարիներին միաժամանակ գրական աշխատող է եղել Ադրբեջանի ռադիոկոմիտեի խմբագրությունում։ 1939-1942 թվականներին ուսուցչություն է արել հայրենի Բադարա գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 1942-1956 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1946-1956 թվականներին եղել է Բադարայի դպրոցի դասատու և ուսմասվար, 1956-1957 թվականներին՝  Նախիջևանիկ գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, 1957-1959 թվականներին՝ Խնձրիստանի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, 1959-1962 թվականներին՝ Բադարայի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, 1962 թվականից՝ Բադարայի դպրոցի ուսուցիչ։ Վերխաչյանի առաջին բանաստեղծությունը («Երգ կառուցման») տպագրվել է 1934 թվականին, «Խորհրդային Ղարաբաղ» թերթում։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշաններով։

## Տես նաև
* Արցախի գրողների միություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Սոբորնայա հրապարակ (Դոնի Ռոստով)

**Սոբորնայա հրապարակ** (), Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանի քաղաքային հրապարակներից մեկը։

## Պատմություն
աջից|մինի|250x250փքս| Հրապարակը 2008 թվականին
18-րդ դարի վերջին Դոնի Ռոստովի Սոլդատսկայա արվարձանը սկսեց արագորեն բնակեցվել, ինչի արդյունքում հայտնվեց այն հրապարակը, որտեղ կազմակերպվեց շուկան։ 1781 թվականի փետրվարին այս վայրի հարևանությամբ սկսվել է Ամենասուրբ Աստվածամոր ծննդյան փայտե եկեղեցու շինարարությունը, որն օծվել է նույն տարվա սեպտեմբերին։ Սակայն տասը տարի անց այն այրվել է ամպրոպից հետո։ 1860 թվականին փայտե եկեղեցու փոխարեն կառուցվել է Ամենասուրբ Աստվածամոր ծննդյան քարե եկեղեցին, որը գոյություն ունի մինչ օրս։ 1887 թվականին տաճարի հարևանությամբ կառուցվել է զանգակատուն, որի վերին մասը քանդվել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ հրետանային ռմբակոծությունների համար կողմնորոշիչ չլինելու նպատակով։

Տաճարի դիմաց, Մոսկովյան և Ստանիսլավսկու փողոցների միջև, տեղակայված էր Սոբորնայա (Տաճարի) հրապարակը։ 1890 թվականի ապրիլին շնորհակալ ռոստովցիներն այնտեղ տեղադրեցին Ալեքսանդր II-ի բրոնզե հուշարձանը։ 1920 թվականին հուշարձանը ծածկվեց կարմիր աստղի պատկերով նրբատախտակե արկղով, իսկ 1924 թվականին հուշարձանը քանդվեց։ 1999 թվականին, մոտավորապես կայսրի քանդված հուշարձանի տեղում, կանգնեցվեց Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու հուշարձանը։ Հուշարձանը շուտափույթ կերպով կառուցվել էր Դոնի Ռոստով քաղաքի 250-ամյակի տոնակատարությունների օրերին։ Նույն թվականին տաճարի զանգակատունն ամբողջությամբ վերականգնվեց։ Բոլշայա Սադովայա փողոցի կողմից դեպի հրապարակ է դուրս գալիս Սոբորնի նրբանցքը, որը քաղաքի 250-ամյակի օրվա առթիվ վերածվել է հետիոտնային բարեկարգ գոտու։

2012 թվականի ապրիլ 14-ին, Սուրբ շաբաթի օրը, Սոբորնայա հրապարակում առաջին անգամ տեղի ունեցավ Ռոստովի մայր տաճարի և քաղաքի կաթնամթերքի «Սպիտակ արջ» ընկերության համատեղ բարեգործական ակցիան. Քրիստոսի Հարության օրվա առթիվ ընկերությունն արտադրել էր Արքայական պասքա, որի քաշը մոտ կես տոննա էր, բարձրությունը՝ գրեթե մեկ մետր։ Ժամը 22-ին տաճարի հոգևորական, քահանա Իլիա Ալդոշինն օծել է շոռի պասքան, իսկ Զատկի ժամերգության ավարտից հետո այն բաժանվել է ծխականներին։ Այս ակցիան Ռոստովում կրկնվել է նաև 2013 թվականին։

Ավանդույթը շարունակվել է նաև 2014, 2015 և 2016 թվականներին, երբ Դոնի Ռոստովում պատրաստված 500-կիլոգրամանոց պասքան ուղարկվել է, համապատասխանաբար, Սևաստոպոլ, Դոնեցկ և Սիմֆերոպոլ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Соборная площадь Ростова-на-Дону 
* Творожную «Царь-Пасху» весом в одну тонну доставят из Ростова в Москву 

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հրապարակներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Ուիլլ Փոուլթեր

**Ուլյամ Ջեք «Ուիլլ» Փոուլթեր** (անգլ. William Jack "Will" Poulter, ) բրիտանական կինոյի դերասան։ BAFTA-ի մրցանակակիր (2014)։ Առաջին աշխատանքներից մեկը եղել է Լի Քարթերի դերը «Ռեմբոյի որդին» ֆիլմում։ Հասարակությանը հայտնի է դարձել շնորհիվ Յուստես Վրեդի դերի Մայքլ Էփդեթի «Նարնիայի ժամանակագրություններ։ Լուսաբացի նվաճողը» ֆիլմում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993 թվականի հունվարի 28-ին Լոնդոնում։ Ունի եղբայր (Էդ) և քույր (Շարլոտ)։ Սովորել է «The Harrodian School» մասնավոր դպրոցում, որտեղ սովորել է նաև Ռոբերտ Փեթինսոնը։

Որպես պրոֆեսիոնալ դերասան դեբյուտել է «Ռեմբոյի որդին» ֆիլմում, Լի Քարթերի դերում։ Ֆիլմն առաջին անգամ ներկայացվել է «Sundance» կինոփառատոնում 2007 թվականին, և ոգևորությամբ ընդունվեց հանդիսատեսի կողմից։ Հետագայում ֆիլմը ցուցադրվել է մի շարք միջազգային կինոփառատոններում, այդ թվում` Գլազգոյի կինոփառատոնում և Բրիտանական կինոյի ինստիտուտի Լոնդոնի 51-րդ  կինոփառատոնում։ «Ռեմբոյի որդին» ճանաչվել է լավագույն կոմեդիա Բրիտանական կայսրության մրցանակաբաշխության արարողության ժամանակ և արժանացել է հանդիսատեսի համակրանքի մրցանակին Լոկարնո (Շվեյցարիա) կինոփառատոնում։ Բացի այդ Փոլութերը հավակնում էր «Ամենապայծառ դեբյուտ» կոչմանը։

2008 թվականին Ուիլլը նկարահանվել է «School Of Comedy»-ի փորձնական սերիայում, որը եթեր դուրս եկավ «Comedy Lab» ծրագրի շրջանակներում։ Դրանից հետո սկսցվեցին «School Of Comedy» լիարժեք սերիալի նկարահանումները, առաջին սեզոնի սերիաները հայտնվեցին էկրանին 2009 թվականին։ «Նարնիայի ժամանակագրություններ։ Լուսաբացի նվաճողը» ֆիլմում մասնակցությունից հետո Ուիլլին սկսեցին հրավիրել շատ հետաքրքիր նախագծեր։ 2013 թվականին նա նկարահանվել է հանրաճանաչ հոլիվուդյան կատակերգություն «Մենք Միլլերներն ենք»-ի գլխավոր դերերից մեկում, իսկ 2014 թվականին «Լաբիրինթոսում վազողը» ֆանտաստիկ ֆիլմում և «Պլաստիկ» ֆիլմ-կողոպուտում։ 2015 թվականին Փոլութերը խաղացել է Ջիմ Բրիջերի դերը ռեժիսոր Ալեխանդրո Գոնսալես Ինյարիտուի «Փրկվածը» ֆիլմում։

## Ֆիլմագրություն

## Հեռուստատեսային աշխատանքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Interview with Will Poulter
* Will Poulter Cast as Eustace Scrubb! narniaweb, June 20, 2008
* It’s luvverly Cockney sparra Keira Dailymail19th June 2008
* Paul Heath Narnia stars switch on London’s Christmas lights! Thehollywoodnews, Nov 9 2010

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիստոլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Լեյլա Բադիրբեկլի

**Լեյլա Աղալար ղիզի Բադիրբեկլի** (, ), Ադրբեջանի թատերական գործիչ, ադրբեջանական թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստուհի (1959), ԽՍՀՄ (1946) և Ադրբեջանական ԽՍՀ (1972) Պետական մրցանակների դափնեկիր։ 1937-1942 թվականներին եղել է Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայի երգի և պարի համույթի մենակատար։ 1942-1975 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում։

## Կենսագրություն
Լեյլա Բադիրբեկլին ծնվել է 1920 թվականի հունվարի 8-ին Բաքվում։ 1936 թվականին նա դարձել է Ադրբեջանի երգի և պարի համույթի մենակատար։ 1951 թվականին Լեյլա Բայրիրբեյլին ավարտել է Ադրբեջանի թատերական ինստիտուտը։ 1942 թվականին Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնի ղեկավարության հրավերով Լեյլա Բայրիրբեյլին դարձավ դերասանուհի թատրոնի բեմում։ Լեյլա Բադիրբեկլին բնորոշ էին դասական և ժամանակակից ադրբեջանական դրամատուրգների, համաշխարհային գրողների, հիմնականում դրամա ստեղծագործություններում և որոշ կոմեդիաներում մի շատ դերերը։

Որպես կինոյի դերասանուհի կարիերան սկսել է «Արշին մալ ալան» ֆիլմով՝ խաղալով Գյուլչոհրեի դերը 1945 թվականին։ Խաղացել է նաև «Ֆաթալի խան» (Թութու-բիկե, 1947), «Հանդիպում» (Բիլկեյիս, 1955), «Ստվերները թափվում են» (Լեյլա, 1958), «Նրա մեծ սիրտը» (Խալիդա, 1958), «Քերօկլի» (Նիգար, 1960),  «Սեվիլ» (Թաֆթա, 1970) և այլ ֆիլմերում։

Դերասանուհին մահացավ 1999 թվականի նոյեմբերի 23-ին։

## Տես նաև
* Ադրբեջանական կինո
* Նաջիբա Մելիքովա
* Նասիբա Զեյնալովա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի պարուհիներ
Կատեգորիա:Թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Ֆելիքս Հոֆման

**Ֆելիքս Հոֆման** (, ), գերմանացի քիմիկոս, հերոին անվանման ներքո հայտնի դիամորֆինը առաջինը սինթեզած գիտնական։ Նրան է վերագրվում նաև ասպիրինի սինթեզը, չնայած վիճելի է՝ նա իսկապես ինքնուրու՞յն է սինթեզել ասպիրինը, թե՞ Արթուր Էյհենգրինի հրահանգով։

## Կենսագրություն
Քիմիա սովորել է Մյունխենի համալսարանում, 1894 թվականին ծառայության է անցել Էլբերֆելդի Bayer հետազոտական կենտրունում (այժմ Էլբերֆելդը Վուպերտալի վարչական կենտրոնն է)։

Արթուր Էյհենգրինի լաբորատորիայում աշխատելով՝ 1897 թվականի օգոստոսի 10-ին իրականացրեց իր առավել հայտնի բացահայտումը՝ առաջին անգամ ստանալով ացետիլսալիցիլաթթվի օրինակներ այն ձևով, որը հնարավոր էր կիրառել բժշկության մեջ։ Bayer-ը նոր դեղը գրանցեց ասպիրին ապրանքանշանի ներքո։ Այդ նույն տարում Հոֆմանը փորձարկումներ իրականացրեց, որոնց արդյունքում ստացավ բժշկական հերոին։

Հարկ է նշել, որ երկու նյութերն էլ առաջին անգամ՝ մինչ Հոֆմանը, արդեն սինթեզվել էին (ացետիլսալիցիլաթթուն՝ Շառլ Ֆրեդերիկ Ժերարի կողմից, 1853 թվականին, հերոինը՝ Ադլեր Ռայթի կողմից), սակայն հենց Հոֆմանը կարողացավ դրանք ստանալ բժշկության մեջ կիրառելի տարբերակով։

Ամուսնացած չի եղել, երեխաներ չի ունեցել։ Մահացել է 1946 թվականի փետրվարի 8-ին։

### Ասպիրինի բացահայտման այլընտրանքային տարբերակ
Ասպիրինի այլընտրանքային տարբերակի բացահայտման համաձայն, որը հրապարակվել է 1949 թվականին Bayer-ի աշխատակից Արթուր Էյհենգրինի կողմից՝ հենց Էյհենգրինն է ղեկավարել ասպիրինի և դրա հետ կսպվսծ մի քանի այլ նյութերի սինթեզը։ Նա նաև հաստատում էր, որ ինքն է իրականացրել ասպիրինի կլինիկական փորձարկման փուլերը։ Ի վերջո՝ նա հաստատում էր, որ ասպիրինի սինթեզի մեջ Հոֆմանի դերը սահմանափակված է՝ համաձայն իր իսկ բացահայտած մեթոդի։ Էյհենգրինն իրավունք չուներ պաշտպանելու իր հեղինակային իրավունքները, քանի որ ինքը հրեական ծագում ուներ։ Հարկ է նշել, որ դեռևս 1944 թվականին նա իրեն IG Farben-ին ուղղված նամակում մատնանշել է որպես ասպիրինի գյուտարար՝ խնդրելով իրեն ազատագրել Տերեզիենշտադտի ճամբարից։

Մինչև 1999 թվականը Էյհենգրինի առաջարկած վարկածն ուշադրության չարժանացավ։ 1999 թվականին Ուոլտեր Սինդերը, ով Գլազգոյի Սթրաքլայդի համալսարանից էր, եկավ այն եզրահանգման, որ իրականում հենց Էյհենգրինի վարկածն էր ճիշտ։ Bayer-ը չընդունեց այդ փաստը՝ պնդելով, թե Հոֆմանն է հայտնագործել դեղամիջոցը։

## Ժառանգություն
2002 թվականին Հոֆմանն ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի փառքի ազգային սրահի կազմի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Sneader's paper crediting Eichengrün with the invention of aspirin in the British Medical Journal.
*Wer hat es erfunden? (Who invented it?) 

Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Դեղագործներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Ֆարել

**Ֆարել**, Գերմանիայի համայնք, որը գտնվում է Ստորին Սաքսոնիա հողում։

Գտնվում է Դիպոլցի մարզում, Կիրհդորֆի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը կազմում է ավելի քան 1337 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 43,83 կմ² տարածք։ Ֆարելի փոստային կոդը 03251043-ն է։

Համայնքը բաժանված է 3 գյուղական մասերի։

## Պատմություն
Ֆարելն առաջին անգամ հիշատակվում է 1232 թվականի փաստաթղթերում։
## Աշխարհագրական դիրք
Ֆարելին են պատկանում նաև Բրյումելոհ և Դյորելոհ գյուղերը։ Կիրհդորֆի քաղաքապետարանում ունի վարչական բաժանմունք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի համայնքներ
Երազ (նկար, Պիկասո)

**«Երազ»** (, ) Պաբլո Պիկասոյի ամենահայտնի նկարներից մեկը։ հեղինակն այն վրձնել է սյուռեալիզմի ժամանակաշրջանում՝ 1932 թվականին։ Նկարիչն ընդամենը մեկ օրում պատկերել է իր 22-ամյա սիրած աղջկան՝ Մարիա-Թերեզա Վալտերին։

## Տիրապետման պատմություն
1941 թվականին 7 հազար դոլարով նկարը գնել են գործարար և կոլեկցիոներ Վիկտոր Գանցն ու իր կինը՝ Սալիին։ Նա հիմք է դրել հինգ նկարիչների՝ Պաբլո Պիկասոյի, Ջասպեր Ջոնսի, Ռոբերտ Ռաուշենբերգի, Ֆրենկ Ստելլայի և Եվա Գեսսեի ստեղծագործությունների հավաքածուի 50-ամյակի ձևավորմանը։

Գանցերի մահից հետո (Վիկտորը մահացել է 1987 թվականին, Սալիին՝ 1997 թվականին), հավաքածուն վաճառվել է Քրիստիս աճուրդում՝ 1997 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ «Երազ» նկարը վաճառվել է 48,4 միլիոն դոլարով՝ դառնալով այդ ժամանակի ամենաթանկ նկարը։ Նկարի տերը դարձել է ավստրիացի բանկիր Վոլֆգանգ Ֆլյոտլը։ Ամբողջ հավաքածուն վաճառվել է 206,5 միլիոն դոլարով, այն դեպքում, երբ Գանցերների ընտանիքի 
ներդրած գումարը չի գերազանցել 2 միլիոն դոլարը։

2001 թվականին, ֆինանսական դժվարությունների պատճառով, Ֆլյոտլը նկարը վաճառել է ամերիկացի միլիարդատեր Սթիվ Ուիննին։ Գործարքի գումարը փորձագետները գնահատել են 60 միլիոն դոլար։

2013 թվականի մարտի 26-ին «Նյու Յորք Փոստի» հաղորդմամբ, Սթիվ Քոենը 155 միլիոն դոլարով Ուինից գնել է նկարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1932 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Կատեգորիա:Պաբլո Պիկասոյի նկարներ
Ս. Կ. Մորոզովի առանձնատուն

**Ս. Կ. Մորոզովի առանձնատուն** (), առանձնատուն Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Կառուցվել է 1901 թվականին Ս. Կ. Մորոզովի կողմից` ճարտարապետ Ն. Դ. Բուտուսովի նախագծով։ Գտնվում է Մոսկվա, Գորոխովսկի նրբանցք, 14 հասցեով։ Ռուսաստանի ժողովուրդների տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է, պահպանվում է պետության կողմից։

## Պատմություն
Երկհարկանի տունը կառուցվել է 1901 թվականին ունևոր գյուղացի Ս. Կ. Մորոզովի կողմից` ճարտարապետ Ն. Դ. Բուտուսովի նախագծով։ Գլխավոր ճակատի վրա տան եզրերում ընդգծվում են երկրորդ հարկի երկու մեծ պատուհանները։ Դրանք շրջանակված են սպիտակ քարից պատրաստված բարդ օրդերի սյուներով։ Դրանք պսակող եռանկյունաձև մեծ ճակտոնները դուրս են ցցվում պատի սահմաններից և ձևավորում են երկու ատտիկոս։

Ճակտոնների տակ, պատուհանների վերին մասում, կա մազերը բուսական նախշով հյուսված աղջիկների գլուխների տեսքով ծեփածո դեկոր։ Աղջիկները նման են լորելեյ մոդեռն ոճում օգտագործվողներին։ Կողային ճակատին կա առմուտք, որը զարդարված է նույնպես մոդեռն ոճով կատարված նախշավոր կոված շվաքարանով։

1914 թվականի ապրիլին տունը վաճառվել է վաճառականների և արդյունաբերողների Բախրուշինների ցեղի ներկայացուցիչ վաճառական Նիկոլայ Պետրովիչ Բախրուշինին։ Տունը ձեռքբերելուց կարճ ժամանակ առաջ նա այրիացել էր և այստեղ բնակություն էր հաստատել կրտսեր երեխաների և ամուսնացած ավագ դստեր ընտանիքի հետ։ Առաջին հարկում Նիկոլայ Պետրովիչի բնակարանի 17 սենյակներն էին, վեցանիստ էրկերը բակի կողմից զբաղեցնում էր ձմեռային այգին։

Հարևան երկհարկանի տանը, առանձնատնից ձախ, գտնվում էր Բախրուշինի փեսայի` բժիշկ և Ֆիրմանովկայում «Նադեժդինո» առողջարանի սեփականատեր Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Պուպիշևի ընդունելությունների աշխատասենյակը։ Կալվածքի բակում, որը զբաղեցնում էր մինչև Գորոխովսկայա փողոց ընկնող տարածքը, տեղակայված էին տնտեսական շինությունները, այդ թվում` թռչնանոցը, ավտոտնակը, ախոռը, խոտանոցը և լվացքատունը։ Այնուհետև դեպի լճակով և զրուցարանով պարտեզ տանող դարպասն էր։

Խորհրդային տարիներին տան մի մասը զբաղեցնում էր «Մեժդունարոդնայա ժիզն» («Միջազգային կյանք») ամսագրի խմբագրությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* 

Կատեգորիա:1901 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կողբեթլիևի եկամտաբեր տուն

**Կողբեթլիևի եկամտաբեր տուն**, հինավուրց տուն Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Ազատության հրապարակում։ Շենքը պատմության և մշակույթի տարածաշրջանային նշանակության հուշարձան է։

*Հասցեն`*Դոնի Ռոստով, Ազատության հրապ., 1/2։

## Պատմություն
19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին ճարտարապետ Նիկոլայ Նիկիտիչ Դուրբախը (Նիկողոս Մկրտչի Դուրբախյան) կառուցում էր բնակելի տներ Դոնի Ռոստովում, Ազովում, Մարիուպոլում։ Այդ տարիներին քաղաքում ապրում էր Կողբեթլիևների ընտանիքը, որը հայտնի և հարգված էր Նոր Նախիջևանում։ Անդրիաս Կողբեթլիևի բազմաթիվ ազգականները տներ ունեին Եկատերինայի հրապարակում, 1-ին Գեորգիևյան փողոցում, 18-րդ գծում։ Ընտանիքի բոլոր անդամները տարված էին թատերական արվեստով և Նախիջևանում արվեստի հայտնի հովանավորներ էին։

Ինչպես իր «Բուլվարնայա հրապարակ» գրքում գրել է Լ. Ֆ. Վոլոշինովան, մինչև 1908 թվականը Բուլվարնայա հրապարակի տնատիրության հողամասը պատկանել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ հայկական եկեղեցուն։ 1909 թվականին տնատիրության սեփականությունը ձեռք է բերում Անդրիաս Կողբեթլիևը և սկսում է բարձր գետնախարիսխով աղյուսե բնակելի տան շինարարությունը։

Նոր տան նախագիծը մշակել է Նիկոլայ Նիկիտիչ Դուրբախը։ Պատվիրատուի ցանկությամբ և խնդրանքով ճարտարապետ Ն. Ն. Դյուրբախը տան ճակատը նախագծել և ձևավորել է նրբագեղ ոճով` կիրառելով դասական ձևերի և բարոկկոյի դեկորատիվ տարրերի ողջ հարստությունն ու բազմազանությունը։ 1912 թվականին Անդրիաս Կողբեթլիևը քաղաքում կառուցում է աղյուսե գեղեցիկ առանձնատուն, որը դառնում է Բուլվարնայա հրապարակի (այժմ` Ազատության հրապարակ) զարդը։ Ճարտարապետի կողմից եկամտաբեր տան վրա տեղադրված ճարտարապետական մանրամասների ինքնատիպությունը և ջերմությունը այս ընտանեկան տանն անհատական տեսք են տալիս։ Տան վերին հարկի բարձր պատուհանները շրջանակված են կիսաշրջանաձև երեսկալներով, ձևավորված են դեկորատիվ կալունակներին ամրացված զարդաքիվերով։ Սյուները, վերևում գտնվող ախավեղագեսի մի մասի և պատվանդանի հետ, պատի հետ համեմատած առաջ են բերված։ Գետնախարսխային հարկի պատուհաններն ունեն դեկորատիվ կողպեքներ, պատուհաններին ամրացված են թուջե վանդակներ։

Բարձր գետնախարսխային հարկում առևտրային տարածքներ էին, հիմնական բնակելի հարկը նախատեսված էր տան սեփականատիրոջ և նրա ընտանիքի անդամների համար։

1916 թվականին առանձնատան սեփականատեր կարճ ժամանակով դարձել է Պետրոս Աբրահամյանը։ 1920 թվականին խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո տունն ազգայնացվել է։ 1920-ական թվականներին տունը սկսել է բնակեցվել։

Եկամտաբեր տունն այժմ էլ Ազատության հրապարակի զարդն է, այն ճարտարապետության տարածաշրջանային նշանակության հուշարձան է։

Մինչև Հայրենական մեծ պատերազմը տան ճակատը պահպանում էր իր նախնական տեսքը, սակայն հետագայում ծեփվածքը սկսեց թափվել, կորսվեցին ծոփորի և ատտիկոսի որոշ մանրամասներ։ Տունը պատերազմի տարիներին կանգուն մնաց։ Այժմ այն վերակառուցվել է և ունի նախնական տեսքը։ Տանը տեղակայված է «Կվադրո-Լոջիստիկ» ապահովագրական ընկերությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Доходный дом Когбетлиева  .
* Николай Никитич Дурбах — городской архитектор Нахичевани-на-Дону

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:1912 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Մ. Ժուրավսկայայի եկամտաբեր տուն

**Մ. Ժուրավսկայայի եկամտաբեր տուն** (), շենք-տեսարժանություն Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։

*Հասցեն`* Մոսկվա, Կենտրոնական վարչական շրջան, Դենեժնի նրբանցք, 12։ Խամովնիկի շրջան։

Պահպանվում է որպես մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

## Պատմություն
Մ. Ժուրավսկայայի եկամտաբեր տունը կառուցվել է 1907 թվականին ճարտարապետ Վլադիմիր Դմիտրիևիչ Ադամովիչի նախագծով։

2015 թվականի մայիսի դրությամբ շենքում տեղակայված էին Ռուսաստանի Դաշնության Կամչատկայի երկրամասի և Ուլյանովսկի մարզի ներկայացուցչությունները, ինչպես նաև «Պիֆագոր և ընկ.» մասնավոր դպրոցը։

## Ճարտարապետություն
Շենքի ճարտարապետն է Վլադիմիր Դմիտրիևիչ Ադամովիչը։ Եկամտաբեր տան մեծ մասը կառուցված է մոդեռն ոճով։ Սակայն տունը, ատտիկոսը ունեն նաև այլ ոճի` անգլիական գոթական ճարտարապետության, Թյուդորների ոճի առանձնահատկություններ։ Ճակատը պատված է կերամիկական սալիկներով, ինչն ընդգծում է գոթական ճարտարապետության տարրերը։ Ճակատի կողային մասից դուրս ցցվող ելունը շենքին հաղորդում է անհամաչափություն։ Տան ձեղնահարկում գտնվել է նկարիչների արվեստանոց։

## Անվանի մարդիկ
Այս տանը 1918-1922 թվականներին բնակվել է ռուսական և խորհրդային դերասան, ռեժիսոր Եվգենի Վախթանգովը։ Այդ մասին վկայում է պատին փակցված հուշատախտակը։ Տանն ապրել և աշխատել են նաև ճարտարապետներ Վեսնին եղբայրները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Страница в реестре объектов культурного наследия .

Կատեգորիա:1907 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Իվան Ֆոկինի եկամտաբեր տուն

**Իվան Ֆոկինի եկամտաբեր տուն** (), շենք Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, Սադովոյե կոլցոյում (Զեմլյանոյ Վալ փողոց, 7)։ Եկամտաբեր տունը կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին` ճարտարապետ Էռնստ-Ռիխարդ Կառլովիչ Նիռնզեեի նախագծով վաճառական Իվան Յակովլևիչ Ֆոկինի համար։ Այն ունի մշակութային ժառանգության հայտարարված օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
1898-1901 թվականներին ճարտարապետ Էռնստ-Ռիխարդ Կառլովիչ Նիռնզեեն վաճառական Իվան Յակովլևիչ Ֆոկինի համար կառուցել է չորսհարկանի բնակելի շենք Զեմլյանոյ Վալ փողոցում, այնուհետև, որոշ ժամանակ անց, ձախ կողմում կցակառուցել է ևս մեկը։ 1903 թվականին ժամանակակից Կազակովի փողոցի կողմում գտնվող տան մասում բացվել է Աշխատասիրության խրախուսման ընկերության չորրորդ ազգային ճաշարանը։ Հասարակական սննդի հաստատություն այս շենքում գտնվել է նաև խորհրդային ժամանակներում։ Կազակովի փողոցի անկյունում երկար ժամանակ աշխատել է հացաբուլկեղենի խանութ, որի մուտքը զարդարված էր ոսկե քաղցրահացով։ Խորհրդային տարիներին շենքի վերին հարկերում կոմունալ բնակարաններ էին։ Այժմ նախկին եկամտաբեր տունը զբաղեցնում են տարբեր ընկերությունների գրասենյակները, իսկ առաջին հարկում ռեստորաններ են։

## Ճարտարապետություն
Եկամտաբեր տունը կառուցվել է էկլեկտիզմի ոգով` մոդեռն ոճի տարրերի կիրառումով։ Տան ձախ կողմի մուտքի խումբը պսակված է կլոր պատուհան ունեցող բարդ ճակտոնով։ Նրա վերևում վրանիկ է և տուփաձև թաղ։ Եկամտաբեր տան ճակատը, հատկապես նրա ձախ կողմը, հարուստ է ծեփվածքով։ Ճակտոնի տակ, չորրորդ հարկի մեծ պատուհանի վերևում, երկու կանացի գլուխներ են, որոնք միանում են դրասանգով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1901 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Դանդուռ սովորական

**Դանդուռ սովորական** (), դանդուռազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Մսալի ձվաձև-երկարավուն նստադիր տերևներով, գետնատարած, մերկ ցողուններով միամյա խոտաբույս է, որի բարձրության 10-30 սմ է։ Հերթադիր տերևները դասավորված են հիմքից ճյուղավոր ցողունների վրա։ Տերևանութներում աճում են փնջերով վառ դեղին ծաղիկները։ Բաժակի թերթիկները մսալի են, պսակաթերթիկները՝ հակաձվաձև։ Պտուղը լայնակի բացվող բազմասերմ տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Հայրենիքն անհայտ է, ծագել է արևելյան կիսագնդի արևադարձային շրջաններից և ներկայումս տարածված է երկրագնդի տաք կլիմա ունեցող շրջաններից շատերում։ Աճում է Ռուսաստանի եվրոպական մասում, Կովկասում և Հեռավոր Արևելքում։

Որպես մոլախոտ աճում է ստորին լեռնային գոտու աղբավայրերում, ցանքերում և բանջարանոցներում, ճանապարհների եզրերին։ Տարածված է Կոտայքի, Արմավիրի, Արագածոտնի, Արարատի, Սյունիքի մարզերում, Երևանում և Արցախում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածը, սերմերը։ Ցողուններն ու տերևները պարունակում են C, B1, B2, E, PP վիտամիններ, կարոտին, սպիտակուցներ, ալկալոիդներ, շաքարներ, խեժ, օսլա, միկրոտարրեր, գլիկոզիդներ, նորադրենալին։ Երիտասարդ ընձյուղներից եփված կամ աղ դրած վիճակում պատրաստում են մարինադ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Կերաբույսեր
Սեզ սողացող

**Սեզ սողացող** (), ջղախոտազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Սողացող ճյուղավոր երկար կոճղարմատով (որի հանգույցներից դուրս են գալիս փնջաձև արմատները և միամյա ցողունները), բազմամյա միաշաքիլավոր խոտաբույս է, որի բարձրությունը 60-100 սմ է։ Բազմանում է մեծ արագությամբ և տալիս է շատ սերմեր։ Ծղոտաձև ցողուններն ունեն սնամեջ միջհանգույցային տարածություններ և լայն-գծային հերթադիր տերևներ։ 7-8 ծաղիկներից կազմված երկար հասկում հավաքված են երկու սրածայր հասկիկային թեփուկներով պարզ ծաղիկները։ Պտուղը հատիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է թփուտներում, այգիներում, ցանքսերում և խոտածածկ լանջերին։ Հանդիպում է Արագածոտնի, Կոտայքի, Արարատի մարզերում, Երևանում։ Լավ անասնակեր է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են սեզի՝ գարնանը և աշնանը հավաքվող կոճղարմատները, որոնք պարունակում են շաքարներ, ինուլին, կարոտին, վիտամին C, սապոնիններ, լորձային նյութեր, սպիտակուցներ, օրգանական թթուներ, եթերային յուղեր, գլիկոզիդներ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Ջղախոտազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Ռուդոլֆ Բաբոյան

**Ռուդոլֆ Բաբոյան** (), խորհրդային սամբիստ և ձյուդոիստ, միջազգային կարգի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ, միջազգային կարգի մրցավար։ Ռուսաստանի Հարավի սամբոյի ֆեդերացիայի ղեկավար, Ռուսաստանի Դաշնության ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող, Կրասնոդարի երկրամասի սամբոյի և ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահ, Սամբոյի համառուսաստանյան ֆեդերացիայի փոխնախագահ։ Կրասնոդարի երկրամասի սամբոյի և ձյուդոյի օլիմպիական պատրաստության կենտրոնի տնօրեն։

## Կենսագրություն
1963 թվականից ընտանիքով տեղափոխվել է Արմավիր։ 1972 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, 1977 թվականին՝ Արմավիրի պետական մանկավարժական ինստիտուտը՝ ստանալով Ընդհանուր տեխնիկական առարկաներ և աշխատանք մասնագիտությունը։ 1977-1979 թվականներին ծառայել է բանակում։ 1981 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։

Մարզչական գործունեությունը սկսել է 1976 թվականին իր ալմա մատերում։ 1979 թվականին դարձել է ՀՊՄԻ ֆիզիկական դաստիարակության ամբիոնի ավագ մարզիչ։ 1992 թվականին դարձել է սամբոյի և ձյուդոյի օլիմպիական հերթափոխի մարզադպրոցի տնօրեն։

Միասնական Ռուսաստան կուսակցության անդամ է։ Բազմիցս ընտրվել է Արմավիրի քաղաքային դումայի պատգամավոր։

## Սպորտային արդյունքներ
* ԽՍՀՄ սամբոյի 1980 թվականի առաջնություն՝ ։

## Հայտնի սաներ
*Կոնստանտին Դանիլչենկո (1984)՝ սամբոյի Ռուսաստանի և Եվրոպայի առաջնությունների մրցանակակիր, Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։
*Էդուարդ Կուրղինյան (1986)՝ սամբիստ, Ռուսաստանի և Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր, աշխարհի գավաթակիր, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
*Աշոտ Մարգարյան (1968)՝ սամբիստ և ձյուդոիստ, սամբոյի ԽՍՀՄ առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, սամբոյի Եվրոպայի չեմպիոն, սամբոյի աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
*Ասլան Մուդրանով (1987)՝ սամբիստ, Ռուսաստանի առաջնությունների մրցանակակիր, Եվրոպայի առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
*Բեսլան Մուդրանով (1986)՝ Ռուսաստանի, Եվրոպայի, Ձյուդոյի Եվրոպական և Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, ձյուդոյի աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, սամբոյի աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
*Սամվել Սարկիսով (1981)՝ ձյուդոյի Ռուսաստանի առաջնության մրցանակակիր, միջազգային կարգի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ;
*Վիտալի Ուին (1987)՝ սամբիստ, Ռուսաստանի առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, աշխարհի չեմպիոն, աշխարհի գավաթակիր, միջազգային կարգի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։
*Գուսեյն Հայբուլաև (1961)՝ սամբիստ և ձյուդոիստ, ԽՍՀՄ, Ռուսաստանի, Եվրոպայի և սամբոյի աշխարհի բազմակի չեմպիոն, ԽՍՀՄ, Եվրոպայի և սամբոյի աշխարհի գավաթակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Մրցանակներ
* «Կուբանի զարգացման գործում նշանակալի ավանդի համար» III աստիճանի մեդալ,
* «Կուբանի զարգացման գործում նշանակալի ավանդի համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Զավեն Տեր-Մարտիրոսյան

**Զավեն Գրիգորի Տեր-Մարտիրոսյան** (), գետնահողերի մեխանիկայի և հիմքաշինության բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1947), պրոֆեսոր (1979): ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (1995):

## Կենսագրություն
Զավեն Գրիգորի Տեր-Մարտիրոսյանը ծնվել է 1936 թվականի օգոստոսի 10-ին, Ալեքսանդրետտաում (Կիլիկիա, այժմ՝ Թուրքիայում)։ 1939 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Հալեպ։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի հայկական դպրոցում։ 1946 թվականին հայրենադարձել է և միջնակարգ դպրոցն ավարտել Երևանում։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկան ինստիտուտը։ 1969 թվականից աշխատում է Մոսկվայի ճարտարագիտաշինական ինստիտուտում, 1986-1994 թվականներին՝ բազմաբաղադրիչ գետնահողերի սողքի և ամրացման լաբորատորիայի գիտական ղեկավար, 1995 թվականից՝ գետնահողերի մեխանիկայի, հիմքերի և հիմնատակերի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են կիրառական երկրամեխանիկայի տեսական հիմունքներին, կավային բազմաբաղադրիչ գետնահորերի զանգվածների լարվածաձևափոխված վիճակի գնահատման տեսական և փորձարարական եղանակներին։ Հեղինակ է բուհական դասագրքերի։

## Անդամակցություն
* Մեծ Բրիտանիայի Ճարտարագետների թագավորական ընկերության անդամ (1992) 
* Նյու-Յորքի ակադեմիայի անդամ (1996) 
* Ռուսաստանի գրունտների մեխանիկայի, գեոտեխնիկայի և հիմնաշինարարության նախագահության իսկական անդամ
* Ինժեներների և շինարարների միջազգային ինստիտուտի իսկական անդամ (Անգլիա)
* Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության ակադեմիայի պատվավոր անդամ (2013)
* «Основания, фундаменты и механика грунтов» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
* «Инженерная геология» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
* «Геотехника» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
* «Вестник МГСУ» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Ռուսաստանի Դաշնության գիտության վաստակավոր գործիչ (1997)
* «Պատվավոր էներգետիկ» (2001)
* «ՌԴ և Մոսկվայի պատվավոր շինարար» (2001)
* Ռուսաստանի Դաշնության բարձրագույն մասնագիտական կրթության պատվավոր գործիչ (2010)
* Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության գիտության և տեխնոլոգիայի բնագավառում կառուցվող կամ վերակառուցվող քաղաքային կառույցի պայմաններում գրունտային մասիվի կարգավորման տեսության և պրակտիկայի համար (2014)

## Երկեր
* Основы прикладной геомеханики в строительстве, М., 1981 (համահեղինակ)։
* Прогноз механических процесов в массивах  многофазных грунтов, М., 1986.
* Реологические параметры грунтов и пасчеты оснований сооружений, М., 1990.
* Տեր-Մարտիրոսյան, Զավեն (1967) Գրունտներում լարումների ռելաքսացիայի մասին. Գեոմեխանիկայի պրոբլեմներ, № 1. pp. 69-90. 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Դերենիկ Սաֆարյան

**Դերենիկ Լևոնի Սաֆարյան** (), հայ այգեգործ-ագրոտեխնիկ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու 1963 թվականից։ Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ 2006 թվականից։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ագրոնոմ (1980)։

## Կենսագրություն
Դերենիկ Սաֆարյանը ծնվել է 1923 թվականի հունիսի 30-ին, Երևանում։ 1950 թվականին ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1951 թվականից աշխատել է Խաղողագիտության, գինեգործության և պտղաբուծության գիտական կենտրոնում։ 1981 թվականին աշխատել է խաղողի ագրոտեխնիկայի բաժնում՝ որպես բաժնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են խաղողի վազի ագրոկենսաբանությանը, օրգանագոյացման առանձնահատկությունների հետազոտմանը։ Մշակել է խաղողի վազի էտի ձևավորման, կանաչ հատումների սկզբունքներ, վեգետատիվ բազմացման արդյունավետ եղանակներ, ցրտահարված, կարկտահարված այգիների արագ վերականգնման միջոցառումներ։ Հեղինակ և համահեղինակ է խաղողի 10 սորտի (Ամրահի, Արտաշատի 4 և 6, Գյարմիանի, Կարմիր իծապտուկ և այլն), համահեղինակ՝ «1934-1959 թվականների խաղողագործության հայրենական գրականության մատենագիտության ցուցիչ» (ռուսերեն, 1968), «Օգնություն խաղողագործին» (1983) գրքերի։

## Պարգևներ
2005 թվականին պարգևատրվել է ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության մեդալով։

## Երկեր
* Խաղողի մշակության առանձնահատկությունները գյուղացիական տնտեսություններում, 1998։
* Օգնություն խաղողագործին, Երևան, «Հայաստան», 1983։ 
* Խաղողի յուրարմատ տնկանյութի աճեցումը (Հանձնարարականներ), 1983։ 
* Խաղողագործի ուղեցույց։ Կազմ.՝ Ռ. Հ. Երգեսյան, Դ. Լ. Սաֆարյան, ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության մինիստրություն, Երևան, «Հայաստան», 1974։
* Библиографический указатель отечественной литературы по виноградарству: 1934-1959 гг., 1968. 
* Խաղողագործությունը Հայաստանում։ (Մատենագիտական ցանկ), կազմ.՝ Ե. Սարգսյան, խմբ.՝ Դ. Լ. Սաֆարյան, Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարան,  Տեղեկատու- մատենագիտական բաժին, Երևան, Ա. Հ., 1966:
* Տեղի ընտրությունը, հողի նախապատրաստումը և խաղողի այգու հիմնադրումը։ Երևան, 1959,  34 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ այգեգործներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածուներ
Տիտոսե

, քաղաք Ճապոնիայում՝ Հոկայդո պրեֆեկտուրայի Իսիկարի ենթապրեֆեկտուրայում։ Այստեղ է գտնվում Նոր Տիտոսի միջազգային օդանավակայանը, որը խոշորագույնն է Հոկայդո պրեֆեկտուրայում։

2017 թվականի մայիսի 1-ի համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 96 580, իսկ բնակչության խտությունը՝ 155 մարդ/կմ2։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1958 թվականի հուլիսի 1-ին։

## Պատմություն
* 1880՝ հիմնադրվել է Տիտոսե գյուղը։
* 1897՝ Էնիվա գյուղը անջատվում է Տիտոսեից
* 1915՝ Տիտոսեն դառնում է երկրորդ կարգի մունիցիպալիտետ
* 1939՝ Տիտոսեն դառնում է առաջին կարգի մունիցիպալիտետ
* 1942՝ Տիտոսեն ստանում է ավանի կարգավիճակ
* Երկրորդ համաշխարհայինից հետո՝ քաղաքում բացվել է ԱՄՆ օդային ուժերի ռազմակայան
* 1958 թվականի հուլիսի 1՝ Տիտոսեն ստանում է քաղաքի կարգավիճակ

## Կլիմա

## Քույր քաղաքներ
* Անքորեջ, Միացյալ Նահանգներ (1968 թվականից)
* Իբուսուկի, Ճապոնիա (1994 թվականից)
* Կոնսբերգ, Նորվեգիա (1988 թվականից)
* Չանչուն, Գիրին, Չինաստան (2004 թվականից)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Քաղաքի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1958 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Գագարինների-Տյուտչևների դաստակերտ

**Գագարինների-Տյուտչևների դաստակերտ** (), դաստակերտ Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Գտնվում է Հայկական նրբանցք, տուն 11, շինություն 2 հասցեով։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։

## Պատմություն
Դաստակերտի գլխավոր տունը կառուցվել է սպիտակաքար ապարանքի հիման վրա, որի շինարարությունը վերագրվում է 17-րդ դարի առաջին կեսին, իսկ որոշ հետազոտողներ նույնիսկ ավելի վաղ գնահատական են տալիս՝ 16-րդ դարի վերջ - 17-րդ դարի սկիզբ։ Կամարակապ տան նկուղը, ենթադրաբար, եղել է ապարանքի առաջին հարկը, դրա երկրորդ հարկը փայտյա էր, որն ավելի ուշ փոխարինվել է քարով։ 17-րդ դարի երկրորդ կեսին տան տերը համարվում էր բոյար Իվան Միխայլովիչ Միլոսլավսկին։

18-րդ դարում դաստակերտը մի քանի անգամ փոխել է սեփականատերերին։ Տարբեր ժամանակներում նրա տերերը եղել են իշխան Վոլկոնսկիները, կոմս Դմիտրիև-Մամոնովները, ազնվական Գլեբովները։ 1790 թվականին դաստակերտը ձեռք է բերել իշխան Իվան Սերգեևիչ Գագարինը, որը նավատորի կապիտանի կոչումով թողնելով զինվորական ծառայությունը՝ բնակություն է հաստատել է Մոսկվայում։ Տան վերակառուցումը Գագարինը պատվիրել է ճարտարապետ Մատվեյ Ֆեոդորովիչ Կազակովին, որն այն իրագործել է դասական ոճով։ Տունը ընդարձակվել է կցակառույցներով, ավելացվել է երրորդ հարկ։ Միևնույն ժամանակ, տան հիմքը դարձած ապարանքը գրեթե չի վերափոխվել։ Կազակովն անփոփոխ է թողել տան հորինվածքը ճակատին երկու կողային ելուններով, նրանց միջև նա կառուցել է պատշգամբ։ Արդյունքում շենքը ձեռք է բերել պարզ, բայց, միևնույն ժամանակ, նրբագեղ տեսք։ Նույն ոճով իրականացվել է տան ներսույթը։

1810 թվականին Գագարինի ժառանգներից դաստակերտը գնել են Տյուտչևները։ Նրանց որդին՝ հետագայում հայտնի բանաստեղծ Ֆեոդոր Տյուտչևը, այստեղ ապրել է ծնողների հետ մինչև 1822 թվականը։ 1812 թվականի Մոսկվայի հրդեհը չի ազդել դաստակերտի վրա։ Տանը հաճախ հյուրընկալվում էին ապագա դեկաբրիստներ Դմիտրի Զավալիշինը և Իվան Յակուշկինը, որոնք Տյուտչևների ազգականներն էին։ 1831 թվականին Տյուտչևները անշարժ գույքը վաճառել են Մոսկվայի աղքատների հոգաբարձությանը, որն այնտեղ բացել է անկելանոց։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո անկելանոցը լուծարվել է, խորհրդային տարիներին տանը տեղակայված են եղել տարբեր հաստատություններ։ Այդ տարիներին տունը չի վերակառուցվել և մնացել է գրեթե այն տեսքով, ինչ նրան հաղորդել է Կազակովը։

Ներկայում դաստակերտում տեղակայված է Ռուսաստանի մանկական հիմնադրամը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
«Վոյեննի ստրոիտել» կոոպերատիվի բնակելի շենք

**«Վոյեննի ստրոիտել» կոոպերատիվի բնակելի շենք Պոկրովկայում** (), բնակելի շենք Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում (հասցեն՝ Պոկրովկա փողոց, տուն 7/9-11)։ Կառուցվել է 1930-ական թվականների սկզբին կոնստրուկտիվիզմի ոճով՝ ճարտարապետներ Կ. Վ. Ապոլոնովի և Ա. Ֆ. Վոլխոնսկու կողմից։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Նախկինում Պոկրովկա փողոցի և Պոտապովսկի նրբանցքի խաչմերուկում գտնվում էր Պաշկովների կալվածքը։ 1928-1935 թվականներին այդ տարածքում կառուցվել է «Վոյեննի ստրոիտել» («Ռազմական շինարար») կոոպերատիվի բնակելի համալիրը (ճարտարապետներ՝ Կոնստանտին Ապոլլոնով և Ա. Ֆ. Վոլխոնսկի)։ Այն ձգվում է Պոկրովկայից դեպի Պոտապովսկի նրբանցքի խորքը։ Համալիրը ներառում է նաև Չիստոպրուդնի բուլվարին (տուն 12) պատկանող շենքը։ Բնակելի համալիրի մասնաշենքերը 6-8-հարկանի են։ Առաջին հարկում որոշ ժամանակ տեղակայված էին «Կրասնայա զվեզդա» և «Բոյևայա պոդգոտովկա» թերթերի խմբագրությունները, ավելի ուշ՝ «Ֆինանսի ի ստատիստիկա» հրատարակչությունը։ Ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին այս տանն ապրող շատ կարմիր հրամանատարներ գնդակահարվել են։

Պոտապովսկի նրբանցքում գտնվող մասնաշենքերից մեկում ապրել է Բորիս Պաստեռնակի սիրեցյալն ու «մուսան»՝ Օլգա Վսևոլոդովնա Իվինսկայան։ Գրողը հաճախ էր այցելում նրա բնակարանը։ Բորիս Պաստեռնակին Նոբելյան մրցանակ շնորհելուց հետո, նրա ընկերները հավաքվում էին Իվինսկայայի բնակարանում՝ քննարկելու իշխանությունների հետ հարաբերությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1935 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Ռուբիկ Ստեփանյան

**Ռուբիկ Շահումի Ստեփանյան՝** (), հայ իրավաբան, քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ։ Ոստիկանության գնդապետ։

## Կենսագրություն
Ռուբիկ Ստեփանյանը ծնվել է 1958 թվականի հունվարի 3-ին, Գեղարքունիքի մարզի Արծվանիստ գյուղում։

## Կրթություն
1989 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի ԽՍՀ ՆԳՆ միջնակարգ մասնագիտական դպրոցը, 1998 թվականին՝ ՀՀ ՆԳՆ և ԱԱ բարձրագույն դպրոցը։

## Աշխատանք
1979-1991 թվականներին աշխատել է որպես Երևանի Սպանդարյանի ՆԳ բաժնի օպերլիազոր, 1991-1993 թվականներին՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանի ՆԳ գծային բաժնի պետի տեղակալ, 1993-1994 թվականներին՝ Աղստևի մարզային ՆԳ վարչության (ՄՆԳՎ) պետի տեղակալ, 1994-1995 թվականներին՝ Վայքի ՆԳ բաժնի պետ, 1995-1997 թվականներին՝ Գեղարքունիքի մարզի Մարտունու ՆԳ բաժնի պետ, 1998-2002 թվականներին՝ Կոտայքի ՆԳ բաժնի պետ, 2002-2008 թվականներին՝ Կոտայքի ՄՆԳՎ պետ, 2014-2016 թվականներին՝ ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ պետ։ Մասնակցել է 1991-1994 թվականների ԼՂՀ մարտական գոծողություններին։

2018 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր թիվ 8 ընտրատարածքից՝ Լուսավոր Հայաստան կուսակցության տարածքային ընտրական ցուցակով։

## Ընտանեկան կարգավիճակ
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Լևաշովների տուն (Մոսկվա, Պոկրովկա)

**Լևաշովների տուն** (), պատմական շենք Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում (Պոկրովկա փողոց, տուն 1/13/6, շինություն 2)։ Կառուցվել է 18-րդ դարի ապարանքի հիման վրա։ Լևաշովների տունն ունի մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ  (գրանցման համար՝ 7736666000)։

## Պատմություն
1740-ական թվականներին իշխանուհի Մ. Ս. Գոլիցինան Պոկրովկայում կառուցում է տուն։ Այդ տունը 1798 թվականին գնում են ռուս ազնվական և կոմսական Լևաշովներ ցեղի ներկայացուցիչները։ 1839 թվականից սկսած տան սեփականատերերն են եղել վաճառական Կարզինկինները, որոնք այնտեղ տեղակայել են պատկերասրահ։ 1914 թվականին կալվածաքը գնում է հարստացած գյուղացի Ի. Ն. Շինկովը։ Լևաշովների տան տեղում նա ցանկանում էր կառուցել եկամտաբեր տուն, սակայն այդ ծրագրին խանգարում են Առաջին համաշխարհային պատերազմն ու Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։

1913 թվականին Պոկրովկայի կարմիր գծով Լևաշովների տան դիմացի այգու տեղում կառուցվել է մեկհարկանի թեյի խանութ, որը ծածկել է դեպի փողոցն ուղղված գլխավոր ճակատը։

Լևաշովների տանը որոշ ժամանակ ապրել է Ալեքսանդր Իվանովիչ Գերցենը։
250px|մինի|ձախից

## Ճարտարապետություն
Կիսավերնահարկով երկհարկանի քարե առանձնատունը կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով։ Պոկրովկային նայող նրա գլխավոր ճակատը զարդարված է կամար-որմնախորշերով, որոնցում տեղադրված են առաջին հարկի պատուհանները։ Առաջին հարկի  կենտրոնական ելունը զարդարված է դորիական օրդերի չորս որմնասյունով։  Էկլեկտիզմի դարաշրջանում դասական համեստ դեկորը փոքր-ինչ վերափոխվել է։ Մասամբ պահպանվել է տան նախասրահի և երկրորդ հարկի կլոր դահլիճի դրվագումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Վենեդիկտովների-Շնաուբերտների-Մոնոսզոնի քաղաքային դաստակերտ

**Վենեդիկտովների-Շնաուբերտների-Մոնոսզոնի քաղաքային դաստակերտ** (), շենք Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայի կենտրոնում (Կոլպաչնի նրբանցք, 14/5)։ Կառուցվել է 18-րդ դարի ապարանքի հիման վրա։ Քաղաքային դաստակերտն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ (գրանցման համար՝ 7733248000)։

## Պատմություն
18-րդ դարում Կոլպաչնի նրբանցքի կարմիր գծի երկայնքով տեղակայված էին արվարձանային ապարանքներ։ 18-րդ դարի վերջին ապարանքները դարձան Վենեդիկտովների մեծ դաստակերտի մի մասը և վերակառուցվեցին։ Դրանք լրջորեն վնասվեցին 1812 թվականի մոսկովյան հրդեհի ժամանակ։ Դրանից հետո ապարանքների նոր սեփականատերը՝ գերմանական ծագումով բժիշկ և կոլեգիալ խորհրդական Կառլ Անդրեևիչ Շնաուբերտը, հիմնովին վերակառուցեց դրանք։ Գլխավոր տանը կցակառուցվեց ծառայողական մասնաշենք։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին դաստակերտի՝ Կոլպաչնի և Խոխլովսկի նրբանցքների անկյունում գտնվող մի մասը ձեռք բերեց Բ. Շ. Մոնոզսոնը։ 20-րդ դարի սկզբին նրա այրու՝ Միրկա (Մերի) Միխելևնայի խնդրանքով ապարանքը վերակառուցեց ճարտարապետ Սեմյոն Էյբուշիցը։ Նա կողաշենքը միավորեց գլխավոր տան հետ, դաստակերտին ավելացրեց էկլեկտիկ դեկոր և ավելացրեց կռած ճաղերով անկյունային պատշգամբ։ Մոնոզսոնների ընտանիքն այս տան սեփականատերն էր մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։

Խորհրդային տարիներին նախկին դաստակերտում տեղակայվել էր «Ատոմէներգոկոմպլեկտը», ավելի ուշ՝ տարբեր ընկերությունների գրասենյակներ։ 2018 թվականին հայտնվեցին շենքի վերականգնման ծրագրեր։ Աշխատանքները նախատեսվում է ավարտել մինչև 2019 թվականի վերջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Բորիս Մարգարով

**Բորիս Մարգարով** (), խորհրդային ջրագնդակորդ, Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր (1956)։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2001)։ Պարգևատրվել է Ժողովուրդների Բարեկամության շքանշանով։

## Կենսագրություն
Բորիս Մարգարովը ծնվել է 1935 թվականի հունիսի 16-ին, Լենինգրադի մարզի Վոլխովստրոյ քաղաքում, Վոլխովի ՀԷԿ-ի տնօրեն Վահան Մարգարովի ընտանիքում։ 1941 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լենինգրադ, որտեղ վերապրել է Լենինգրադի շրջափակումը։

1948 թվականին Մանկապատանեկան մարզական դպրոցում սկսել է զբաղվել ջրային պոլոյով՝ պիոներների պալատում՝ Անատոլի Պչելինի ղեկավարությամբ։ 1952 և 1953 թվականներին Լենինգրադի հավաքականի կազմում դարձել է ԽՍՀՄ պատանիների չեմպիոն։ 1954-1961 թվականներին հանդես է եկել «Բուրեվեստնիկում» (Լենինգրադ), իսկ 1961-1963 թվականներին՝ «Սպարտակում» (Լենինգրադ)։ 1956 թվականին ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում Մելբուրնի Օլիմպիական խաղերի մասնակից է եղել և նվաճել է այդ մրցաշարի բրոնզե մեդալը։

1963 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը և ավարտել իր մարզական կարիերան։ 1976-1991 թվականներին աշխատել է Լենոբլէներգոյի գլխավոր տնօրեն։ 2005 թվականից զբաղեցնում է «Ռոստրոյ» գազալցակայանների տնօրինության գլխավոր տնօրենի տեղակալի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте «Спортивная Россия»
* Борис Маркаров на сайте Федерации водного поло России 
* Борис Маркаров в олимпийской базе данных Databaseolympics.com

Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Դավիթ Ավանեսյան

**Դավիթ Ավանեսյան** (), կիսամիջին քաշային կարգում ռուս պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։ WBA վարկածով աշխարհի չեմպիոն (2015-2017)։

## Պրոֆեսիոնալ կարիերա
Պրոֆեսիոնալ ռինգում Դավիթը նորամուտը նշել է 2009 թվականին։

2015 թվականի նոյեմբերի 7-ին հաղթեց վենեսուելացի բռնցքամարտիկ Չառլի Նավառոյին տեխնիկական նոկաուտով 9-րդ ռաունդում և նվաճեց կիսամիջին քաշային կարգում WBA վարկածով աշխարհի ժամանակավոր չեմպիոնի տիտղոսը։

2016 թվականի նոյեմբերի 7-ին Բռնցքամարտի համաշխարհային ասոցիացիան (WBA) Դավիթ Ավանեսյանին հայտարարել էր կիսամիջին քաշային կարգում WBA Regular վարկածով աշխարհի չեմպիոնի գոտու հաղթող (մինչ այդ նա ուներ WBA վարկածով աշխարհի ժամանակավոր չեմպիոնի տիտղոսը)։ Այդ գոտու տերը եղել է Կիտ Թուրմանը, որն այժմ WBA Super վարկածով աշխարհի չեմպիոնի գոտու տիրակալն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Давид Аванесян — страница на сайте BOXNEWS.com.ua
* Давид Аванесян — страница на сайте vRINGe.com
* Новости на сайте AllBoxing.Ru

Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս բռնցքամարտիկներ
18-19-րդ դարերի քաղաքային դաստակերտ Ստարոկիրոչնի նրբանցքում

**18-19-րդ դարերի քաղաքային դաստակերտ** (), պատմական շինություն Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայի կենտրոնում։ Դաստակերտը գտնվում է Ստարոկիրոչնի նրբանցք, տուն 5, շինություններ 1 և 5 հասցեով՝ նախկին գերմանական ավանի տարածքում։ Քաղաքային դաստակերտն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ (գրանցման համար՝ 7736581000)։

## Պատմություն
Ստարոկիրոչնի նրբանցքի քաղաքային դաստակերտի գլխավոր տունը (տուն 5, շին.՝ 1) կառուցվել է 18-19-րդ դարերի սահմանին։ Դաստակերտի համակառույցը շարունակել է ձևավորվել 19-րդ դարի ընթացքում։ 1819 թվականին երկու ինքնուրույն հողամասերը միաձուլվեցին, որից հետո տնատիրությունը ստացավ ժամանակակիցին մոտ սահմաններ։ 1896 թվականին ճարտարապետ Նիկոլայ Յակունինը դաստակերտի համար կառուցել է պահակատունը (տուն 5, շին.՝ 5) և դարպասով պարիսպը։

20-րդ դարի սկզբին դաստակերտը պատկանում էր ժառանգական պատվավոր քաղաքացի Բորոդիններին։ Այն ժամանակ արտադրական և պահեստի մասնաշենքերում գտնվում էր Գոխ եղբայրների երաժշտական գործիքների արհեստանոցը։ 1911 թվականին պահեստի շենքին հարկ է ավելացվել։ 1912 թվականին դաստակերտում տեղակայվել է Լեֆորտովոյի քաղաքային տարրական ուսումնարանը։

## Ճարտարապետություն
Դաստակերտի գլխավոր տունը կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով։ Գլխավոր ճակատի կենտրոնական հատվածն ընդգծվում է եռանկյունաձև ճակտոն կազմող որմնասյուներով։ Պատուհանները զարդարված են ուղղանկյունաձև երեսկալներով։ Լավ պահպանվել են հատակագծումն ու ներսույթները. առաստաղների ծեփվածքը, շքասրահների ծեփվածքային առաստաղազարդերը, դռնատեղերի եզրակալումները, լողաթավոր դռները և 19-րդ դարի վառարանները։ Դաստակերտը կարևոր դեր է խաղացել Ստարոկիրոչնի նրբանցքի տեսքի ձևավորման գործում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Արատա Իսոզակի

(), ճապոնացի ճարտարապետ Օիտայից։ 1986 թվականին պարգևատրվել է Կայսերական ոսկե մեդալով, իսկ 2019 թվականին հայտարարվել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Իսոզակին ծնվել է 1931 թվականի հուլիսի 23-ին, Կյուսյու կղզում։ Դպրոցական ուսումնառությունն ավարտել է Օիտայի ավագ դպրոցում։ 1954 թվականին ավարտել է Տոկիոյի համալսարանը։ Մասնագիտական գործունեությունն սկսել է ճարտարապետության և քաղաքաշինւթյան բնագավառի հայտնի մասնագետ Կենձո Տանգեի ղեկավարության ներքո։ 1963 թվականին նա հիմնել է իր սեփական բյուրոն՝ նախ և առաջ աշխատելով մետաբոլիզմի ոճով, իսկ հետո՝ 1970-ական թվականներին, անցում կատարեց պոստմոդեռնիզմին։ Իսոզակիի ստեղծագործությունների շարքին են պատկանում՝ համերգասրահները, համալսարանական մասնաշենքերը, թանգարանները։ Իր կառույցներում նա հաճախ օգտագործում է պարզ, աբստրակտ ձևեր։ Որպես հանձնաժողովի անդամ՝ շատ է մասնակցում մրցույթների և իրեն համարում Զահա Հադիդի, Բեռնար Չումիի և Դանիել Լիբեսքինդի տաղանդների առաջին բացահայտողը։ Իսոզակին 1986 թվականին ստացել է Բրիտանացի ճարտարապետների թագավորական ինստիտուտի մրցանակը, իսկ 1995 թվականին ստացել է Վենետիկյան բիենալեի գլխավոր մրցանակը։

1968 թվականից Իսոզակին տարբեր երկրներում ներկայացնում է իր՝ «Կրկին փլուզված Հերոսիմա» ցուցադրությունը՝ դրանով իսկ ի ցույց դնելով իր վերաբերմունքն արարմանն ու փլուզմանը, առեղծվածին ու իրականությանը։

Ճարտարապետը բազմիցս այցելել է Ռուսաստան, մասնակցել է Մարինյան թատրոնի վերակառուցման ծրագրերի մրցույթին։ Ճարտարապետի արվեստի վրա ակնհայտ է Կազիմիր Մալևիչի ազդեցությունը։

## Հիմնական կառույցներ
* Պալաու Սենտ Ժորդի (Բարսելոնա, 1990)
* Մանգհայի ճապոնական արվեստի և տեխնիկայի թանգարան (Կրակով, 1990-1994)
* Պալասպորտ Օլիմպիկ (Թուրին, 2005)


Պատկեր:ShenzhenLibrary_Outside.jpg
Պատկեր:Shenzhen LibraryCeiling 20061222.jpg
Պատկեր:Pasarela Isozaki.jpg


## Տես նաև
* Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը Архи.ру-ում
* Ե. Պետրովա, «Պոստմոդեռնիզմը Արատա Իսոզակիի ճարտարապետությունում»
* Օ. Կաբանովա, «Սկսել փլուզվածի վրա»

Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Տոկիոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի դասախոսներ