Հրադեց Կռալովե

**Հրադեց Կռալովե** (*Градец-Кралове*; , ), հատուկ կարգավիճակ ստացած քաղաք Չեխիայի արևելյան մասում, Էլբա և Օռլիցե գետերի միախառնման վայրի մերձակայքում։ Էլբան, անցնելով բնակավայրի միջով, նրան բաժանում է երկու մեծ թաղամասի՝ Հին քաղաքի և Նոր քաղաքի։ Հրադեց Կռալովեն նույնանուն տարածաշրջանի վարչական կենտրոնն է Արևելյան Բոհեմիայում, տրանսպորտային կարևոր հանգույց։ Համբավվել է նաև բարձրագույն ուսումնական հեղինակավոր հաստատություններով (բժշկական ու մանկավարժական ինստիտուտները, Պրահայի համալսարանի մասնաճյուղը...): Մեծությամբ ութերորդն է Չեխիայում. 2018 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 92.917: Զբաղեցնում է 105,61 քառակուսի կիլոմետր տարածք։
## Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1073 թվականին; 1225 -ին ստացել է թագավորական քաղաքի կարգավիճակ, դարձել այրիացած թագուհիների նստավայր։

Հրադեց Կռալովեն հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով, որոնցից հիշատակության են արժանի հատկապես 11-15-րդ դարերում ճարտարապետական գոթիկա ոճով կառուցված ու վերակառուցված տաճարը, բարոկկո ոճի ճարտարապետության ակնառու նմուշ հանդիսացող ճիզվիտական եկեղեցին, հուսյան ապստամբական շարժման նշանավոր պարագլուխներից մեկի՝ Յան Ժիժկայի դամբանը... 1884 թվականին քանդել են քաղաքային միջնադարյան պարիսպները, որոնք խոչընդոտում էին կառուցապատմանն ու հետագա աճին, վերակառուցել են փողոցները և հին քաղաքամասը կարճ ժամանակամիջոցում վերափոխել հրաշալի զբոսավայրի։ Բացի այդ, ազատված տարածքներում 20-րդ դարի սկզբներին ճարտարապետներ Գոչարի ու Կոտերայի պատրաստած նախագծերի հիման վրա կառուցվել են ուշագրավ շենքեր ու ամբողջական թաղամասեր, որի արդյունքում քաղաքն ստացել է «*Հանրապետության ցուցադրական սրահ*» անվանումը, իսկ ժամանակաշրջանը բնորոշվել որպես ճարտարապետության ոսկեդար։

Հրադեց Կռալովեն ներկայումս ոչ միայն զբոսաշրջային, կրթական կենտրոն է, տրանսպորտային կարևոր հանգույց, այլ նաև՝ արդյունաբերական խոշոր կենտրոն։ Զարգացած է հատկապես մեքենաշինությունը. արտադրվում են սարքեր, շարժիչներ, հսկա կաթսաներ, որոնք օգտագործվում են քիմիական, գինեգործական, շաքարի արտադրություններում (դրանց զգալի խմբաքանակներ նաև արտահանվում են)։ Հրադեց Կռալովեում թողարկվող  արտադրատեսակներից են նաև լուսանկարչական նյութերը, հագուստեղենը, կահույքը, երաժշտական գործիքները. ուշագրավ է այն փաստը, որ գերմանական «*Կ. Բախշայն Պիանոֆորտեֆաբրիկ*» ընկերությունը հենց այստեղ է արտադրում հանրահայտ *W. Hoffmann*, *PETROF* մակնիշի դաշնամուրները։
## Գործընկեր քաղաքներ
*  Ալեքսանդրիա (Իտալիա) 
*  Արնհեմ (Նիդերլանդներ)
*  Բանսկա Բիստրիցա (Սլովակիա)
*  Վալբժիխ, (Լեհաստան)
*  Վրոցլավ (Լեհաստան)
*  Գիսեն, (Գերմանիա)
*  Կաստելա, (Խորվաթիա)
*  Մեց (Ֆրանսիա)
*  Մոնտանա, Բուլղարիա
## Անվանի անձինք
* Ալբժետա Ռեյչկա (* 1286 – † 1335) Չեխիայի և Լեհաստանի թագուհի, Վացլավ Երկրորդի և Ռուդոլֆ Հաբսբուրգցու երկրորդ կինը
* Բոհուսլավ Բալբին (* 1621 – † 1688) չեխ գրող, պատմաբան, աշխարհագետ, մանկավարժ
* Վացլավ Կլիմենտ Կլիցպերա (* 1792 – † 1859), չեխ գրող
* Յոզեֆ Կաետան Տիլ (* 1808 – † 1856), չեխ գրող
* Կարել Յարոմիր Էրբեն (1811 – † 1870), չեխ գրող, բանահավաք, գրականագետ, թարգմանիչ
* Ֆրանտիշեկ Պլեսնիվի (* 1845 – † 1918), ճարտարապետ
* Անտոնին Պետրոֆ (* 1851 – † 1930), չեխ գործարար, «Պետրոֆ» ֆիրմայի հիմնադիր
* Ալոիս Յիրասեկ (* 1851 – † 1930), չեխ գրող, բազմաթիվ պատմավեպերի հեղինակ
* Յան Կոտերա (* 1871 – † 1923), չեխ ճարտարապետ, արվեստի տեսաբան
* Յոզեֆ Գոչար (* 1880 – † 1945), չեխ ճարտարապետ
* Ռուդոլֆ Մեդեկ (* 1890 – † 1940), չեխ գրող, չեխական բանակի գեներալ
* Կարել Չապեկ (* 1890 – † 1938), չեխ գրող, քննադատ, արվեստաբան, փիլիսոփա
* Վլադիմիր Իրանեկ (* 1938), չեխ ծաղրանկարիչ, նկարազարդող, անիմացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ
* Վլադիմիր Պրեցլիկ (* 1929 – † 2008), չեխ քանդակագործ
* Զուզանա Նավարովա (* 1959 – † 2004), չեխ երգչուհի, երաժիշտ, երգերի հեղինակ

## Պատկերասրահ

Image:Hradec Králové - katedrála svatého Ducha1.jpg|Սբ հոգու տաճարը
Image:Stara radnice.jpg|Հին քաղաքապետարանը
Image:Hradec Králové - Rekonstrukce pivovaru HK na Regiocentrum Hradec Králové1.jpg|Գարեջրի վերակառուցված գործարանը 
Image:Hradec Králové - Eliščino nábřeží.jpg|Ելիսեյան պալատը
Image:Thd.jpg|Հասարակական տրանսպորտի կայանատեղի
Image:Gymnázium J. K. Tyla.jpg|Տիլի անվան գիմնազիան
Image:Hradec Králové - budovy univerzity na náměstí Svobody.jpg|Համալսարանի փիլիսոփայության և մանկավարժության ֆակուլտետների շենքերը
Image:Hradec Králové K2 - 7.jpg|Քաղաքի կենտրոնի համայնապատկերը թռչնաթռիչքի բարձրությունից
Hradec Králové - Velké náměstí.jpg|Շուկայի հրապարակը
Hradec kralove 004.jpg|Փողոց հին քաղաքամասում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Virtual show

Կատեգորիա:Չեխիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքներ