Շոտլանդիայի խորհրդարանի շենք

**Շոտլանդիայի խորհրդարանի շենքը** (; ; ), կառույցների համալիր Էդինբուրգի կենտրոնում (Հոլիրուդի շրջանում), որտեղ անցկացվում են Շոտլանդիայի խորհրդարանի նիստերը: Շինարարությունը սկսվել է 1999 թվականի հունիսին, իսկ 2004 թվականի սեպտեմբերի 7-ին խորհրդարանի անդամների առաջին քննարկումները այնտեղ են տեղի ունեցել: Բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2004 թվականի հոկտեմբերի 9-ին:Կատալոնացի ճարտարապետ Էնրիկ Միրալեսը մահացել է շինարարության ավարտից առաջ (2000 թվականին):

## Գտնվելու վայրը
Շոտլանդիայի խորհրդարանի շենքը գտնվում է Էդինբուրգի կենտրոնից մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա՝ հին քաղաքի ծայրամասում, և զբաղեցնում է 1.6 հեկտար տարածք։ Նախկինում այս տարածքը *Scottish & Newcastle* գարեջրատան գլխավոր գրասենյակն էր։ Շենքին հարակից տարածքը հյուսիսից սահմանակից է Թագավորական Մղոնի *Canongate* հատվածին, արևելքից՝ *Horse Wynd*-ին և արևմուտքից՝ *Reids Close*-ին (*Canongate և Holyrood Roads*-ի միջև ընկած անցուղուն)։ Հարավից տարածքը սահմանակից է *Our Dynamic Earth* մշակութային և կրթական կենտրոնին, որը բացվել է 1999 թվականին, ավելի հարավ՝ Արթուրի նստատեղի լանջին:

## Նախագծի պատմությունը
thumb|Կառուցվող շենքերի համալիր (2004) Մինչև 1707 թվականը Շոտլանդիան անկախ պետություն էր՝ իր սեփական խորհրդարանով, որը գտնվում էր Էդինբուրգի խորհրդարանի շենքում (այժմ՝ Շոտլանդիայի Գերագույն դատարան): 1707 թվականին, Միության մասին ակտի ստորագրմամբ, Անգլիայի և Շոտլանդիայի խորհրդարանները միավորվել են Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում, որը գտնվում էր Լոնդոնի Վեստմինստերյան պալատում։

1997 թվականի սեպտեմբերի 11-ին հանրաքվեով հաստատվել է Շոտլանդիայի անկախ խորհրդարան ստեղծելու որոշումը (այն սկսել է աշխատել 1999 թվականին): Դրանից հետո անհրաժեշտություն է առաջացել կառուցելու նոր շենք՝ նիստերը անցկացնելու համար։ 1998 թվականի հունվարին շինարարության համար ընտրվել է Հոլիրուդի տարածքում գտնվող մի վայր, այնուհետև շենքի լավագույն նախագծի համար անցկացվել է միջազգային մրցույթ, և 1998 թվականի հուլիսին հաղթող է ճանաչվել կատալոնացի ճարտարապետ Էնրիկ Միրալեսը: Այս նախագիծն իրականացնելու համար ստեղծվել է EMBT/RMJM (Scotland) Ltd համատեղ իսպանա-շոտլանդական ձեռնարկությունը (այն ստեղծել են բրիտանական RMJM London ճարտարապետական ընկերությունը և կատալոնական Enric Miralles Benedetta Tagliabue (EMBT) ճարտարապետական ընկերությունը): Աշխատանքները սկսվել են 1999 թվականի հունիսին և ավարտվել 2004 թվականին:

## Շինարարության պլան
Շոտլանդիայի խորհրդարանի շենքը կառույցների համալիր է՝ 31,000 մ² ընդհանուր մակերեսով։ Շենքի կառուցման հիմնական նպատակն էր այն շրջակա տարածքում տեղավորելը (ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում), մասնավորապես՝ մոտակա Հոլիռուդհաուզի և համալիրի տարածքում գտնվող Քուինսբերի շենքերի հետ ներդաշնակեցնելը (երկուսն էլ 17-րդ դարի կառույցներ են)։ Միևնույն ժամանակ, շենքը պետք է լիներ ժամանակակից և ֆունկցիոնալ, արտացոլեր Շոտլանդիայի ոգին և ունենար եզակի առանձնահատկություններ։ Բոլոր շենքերը վեց հարկից բարձր չեն և ունեն դիզայնի մի քանի ոճեր։ Առավել ճանաչելի են աշտարակները, որոնք լայնակի կտրվածքով նման են տերևների ձևի և ունեն շրջված նավակների հատակի նման տանիքներ։ Կառուցման մեջ օգտագործված նյութերը բնորոշ են Շոտլանդիային՝ գնեյս և գրանիտ, իսկ ինտերիերի ձևավորման մեջ՝ կաղնի և սոսի:

Մեծ ուշադրություն է դարձվում էներգախնայող տեխնոլոգիաներին. օգտագործվում են ժամանակակից ջերմամեկուսիչ նյութեր, Քենոնգեյթ շենքի տանիքին տեղադրվել են արևային ջրատաքացուցիչներ, իսկ շենքը սառեցնելու համար օգտագործվել է 25 մետր խորությունից մղվող սառը ջուր:

Խորհրդարանի շենքը բաց է այցելուների համար երկուշաբթիից շաբաթ, և կազմակերպվում են էքսկուրսիաներ: Նիստերի օրերին կարելի է տոմս գնել նիստերի դահլիճի պատկերասրահ մուտք գործելու համար:Նախասրահում և համալիրի այլ սենյակներում ցուցադրվում է նկարների և քանդակների պարբերաբար թարմացվող հավաքածու: Բացումից հետո՝ առաջին վեց ամիսների ընթացքում խորհրդարանի շենք այցելել է 250 հազար մարդ:

### Հանդիպումների սենյակ
thumb|left|Շոտլանդիայի խորհրդարանի պալատ Նիստերի սենյակի հիմնական մասը զբաղեցնում են խորհրդարանի անդամների և կառավարության անդամների (ընդհանուր առմամբ 131 մարդ) սեղանները, որոնք դասավորված են կիսաշրջանաձև։ Իշխող կուսակցության կամ կոալիցիայի պատգամավորները նստած են կիսաշրջանի կենտրոնում, իսկ ընդդիմությունը՝ եզրերին։ Սրահի շուրջը գտնվող պատկերասրահը կարող է տեղավորել մինչև 255 հանրության անդամի, 18 հյուրի, ինչպես նաև կա լրագրողների համար նախատեսված 34 նստատեղ։ Կաղնե գերաններից և պողպատե ամրակներից պատրաստված տանիքի հատուկ դիզայնը թույլ է տալիս այն ծածկել 30 մետր տարածք՝ առանց հենասյուների։ Նիստերի սենյակի ընդհանուր մակերեսը մոտ 12,000 քմ է, իսկ 1,000 քմ մակերեսով արևմտյան պատը պատրաստված է ապակե վահանակներից: 2006 թվականի մարտին՝ խորհրդարանական նստաշրջանի ժամանակ, տանիքի գերաններից մեկը փլուզվել է՝ վատ ամրացված լինելու պատճառով։ Մյուս գերանների վերանորոգումն ու ստուգումները տևել են ավելի քան երկու ամիս:Համայնքների պալատում արծաթից և ոսկուց պատրաստված ծիսական գավազանը պահվում է ապակե պահարանի մեջ. այն օգտագործվում է խորհրդարանի պաշտոնական բացման արարողության ժամանակ։.

### Այգու նախասրահ
Նախասրահը համալիրի կենտրոնական մասն է, որը կապում է ներկայացուցիչների պալատի դահլիճը, հանձնաժողովների սենյակները և վարչական գրասենյակները Քուինսբերի շենքի և պատգամավորների շենքի հետ։ Այնտեղ են տեղի ունենում պաշտոնական միջոցառումները և հեռուստատեսային հարցազրույցները։ Նախասրահի հիմնական առանձնահատկությունը 12 տերևաձև լուսամուտներն են։ Գլխավոր աստիճանը նախասրահից տանում է դեպի Ներկայացուցիչների պալատի դահլիճ։ Այն կոչվում է «Այգու նախասրահ», և այս անվանումը եկել է մոտակայքում գտնվող այգուց:

### Խորհրդարանի անդամների շենք
thumb|Համալիրի ընդհանուր տեսքը Համալիրի արևմտյան մասում է գտնվում խորհրդարանի անդամների շենքը, որտեղ տեղակայված են խորհրդարանականների և նրանց խորհրդականների գրասենյակները: Շենքի հյուսիսային մասը վեցհարկանի է, հարավայինը՝ չորսհարկանի, և այն ունի 114 սենյակ:

### Քենոնգեյթ շենք
Քենոնգեյթ շենքում տեղակայված են խորհրդարանի ֆինանսական, մատակարարաման և տեղեկատվական ծառայությունները: Այն գտնվում է Քենոնգեյթ փողոցի 58 և 60 համարներում: Չնայած այն Միրալեսի նախագծած կենտրոնական կառույցներից մեկն էր, նրա մահից հետո շենքի մի մասը քանդվել է և փոխարինվել է ավելի խոշոր, երկաթբետոնե կառույցով: Այս շենքի առանձնահատկությունն այն է, որ դիմային հատվածի երկրորդ հարկի 18 մետրը կախված է առաջին հարկից՝ առանց հենարանների:

### Քուինսբերի շենք
Քուինսբերի շենքը կառուցվել է 17-րդ դարում և օգտագործվել է որպես հիվանդանոց։ Այն զգալիորեն վերանորոգվել է համալիրի կառուցման ընթացքում, և այժմ այնտեղ են գտնվում խորհրդարանի խոսնակի, նրա տեղակալների և այլ պաշտոնյաների գրասենյակները:

### Այլ շինություններ
Համալիրի արևելյան կողմում կան չորս աշտարակներ, որոնցից մեկը խորհրդարանի շենքի գլխավոր մուտքն է, երկրորդը՝ գլխավոր դահլիճը, իսկ մյուս երկուսում գրասենյակներ են:

## Քննադատություն
Շոտլանդիայի խորհրդարանի շենքի հիմնական թերությունը դրա կառուցման բարձր արժեքն է, ինչպես նաև այն փաստը, որ այն ավարտվել է նախատեսվածից մեկուկես տարի ուշ: 1998 թվականին ներկայացված նախագծի նախնական գնահատականը կազմում էր 40 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ, սակայն այն արագորեն աճում էր ամեն տարի, և շինարարության վրա ծախսված վերջնական գումարը հասել է 414 միլիոն ֆունտ ստեռլինգի: Գերծախսման վերաբերյալ սկսվել է այսպես կոչված Հոլիրուդի հետաքննություն, սակայն ոչ ոք պատասխանատվության չի ենթարկվել:

Շենքի տեսքը նույնպես արժանացել է խառը արձագանքների: Հասարակական կարծիքի հարցման արդյունքում այն Մեծ Բրիտանիայի տասը ամենատգեղ շենքերի շարքում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը: Միևնույն ժամանակ, շենքը բարձր գնահատականի է արժանացել ճարտարապետական քննադատների կողմից, այդ թվում՝ 2005 թվականին Բրիտանական ճարտարապետների (), Թագավորական ինստիտուտի Ստիրլինգի մրցանակի (), որը բրիտանական ճարտարապետության ամենահեղինակավոր մրցանակն է: Այլ մրցանակների թվում են Իսպանական ճարտարապետության VIII բիենալեի Մանուել դե լա Դեհեսայի մրցանակը (ապրիլ 2005), Էդինբուրգի ճարտարապետական ​​ասոցիացիայի հարյուրամյակի մեդալը (մարտ 2005), RIAS-ի Էնդրյու Դուլանի անվան Շոտլանդիայի լավագույն շենքի մրցանակը () և այլն:

Շենքի թերությունները մասամբ պայմանավորված են շինարարության ընթացքում և Միրալեսի մահից հետո նախագծային փոփոխություններով: Շենքերը ավելացվել են ընդհանուր մակերեսը կրկնապատկելու համար, իսկ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներից հետո համալիրի անվտանգության հայեցակարգը վերանայվել է։ Խորհրդարանի անդամների շենքի պատուհաններին տեղադրվել են դեկորատիվ ճաղավանդակներ, իսկ Քենոնգեյթ շենքը նայում է համանուն փողոցին՝ մոտ մեկ մետր հաստությամբ ամուր բետոնե պատով, որը խիստ հակադրվում է թեթևության և թափանցիկության սկզբնական հայեցակարգին:

## Ճարտարապետ
Շոտլանդիայի խորհրդարանի շենքը ճարտարապետ Էնրիկ Միրալեսի ավարտուն ամենամեծ նախագիծն է։ Միրալեսը ծնվել է  1955 թվականի փետրվարի 25-ին Բարսելոնայում:  Նա ավարտել է Կատալոնիայի պոլիտեխնիկական համալսարանի ճարտարապետական դպրոցը (Polytechnic University of Catalonia|Universitat Politècnica de Catalunya): 1993 թվականին իր երկրորդ կնոջ՝ Բենեդետտա Տալիաբուեի հետ հիմնադրել է EMBT Architects ճարտարապետական ընկերությունը։ Նա մահացել է 45 տարեկանում՝ ուղեղի ուռուցքից:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2004 Շոտլանդիայում
Կատեգորիա:2004 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ Շոտլանդիայում
Կատեգորիա:Էդինբուրգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Խորհրդարաններ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Խորհրդարանների շենքեր
Կատեգորիա:Շոտլանդական մշակույթ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի քաղաքականություն