Հելեն Սոյեր Հոգ

**Հելեն Սոյեր Հոգ** (, ), ամերիկացի և կանադացի աստղագետ, աստղագիտության հանրահռչակող, Կանադայի շքանշանակիր։

## Կենսագրություն
Հելեն Սոյերը ծնվել է 1905 թվականի օգոստոսի 1-ին Լոուելում, Մասաչուսեթս։ 1922 թվականին նա ընդունվել է Մաունթ Հոլոք քոլեջ։ 1925 թվականին Սոյերը քիմիան փոխարինել է աստղագիտությամբ։ 1926 թվականին նա ստացել է բակալավրի աստիճան։ Ավարտելուց հետո նա սկսել է աշխատել Հարվարդի աստղադիտարանում՝ Հառլոու Շեփլիի հետ, և 1928 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան։ Սոյերն ամուսնացել է Ֆրենկ Հոգի հետ 1930 թվականին և հաջորդ տարի պաշտպանել է դիսերտացիան։ Թեև նա աշխատում էր Հարվարդի համալսարանում, նա չկարողացավ նրան դիպլոմ տալ (քանի որ այդ ժամանակ Հարվարդում կանանց բնական գիտություններից դիպլոմներ չէին տալիս), այդ պատճառով էլ մագիստրոսի և դոկտորի աստիճանները նա պաշտպանեց Ռեդքլիֆի քոլեջում:

Հոգերի ընտանիքը տեղափոխվեց Վիկտորիա, Բրիտանական Կոլումբիա, երբ Ֆրենկը աշխատանքի անցավ Դոմինիոնի աստղաֆիզիկական աստղադիտարանում։ Հելենը չկարողացավ աշխատանք գտնել ամուսնու հետ միասին, նա անվճար նրա օգնականն էր։ Այնուամենայնիվ, միասին աշխատելը հնարավորություն տվեց գիշերը այցելել աստղադիտարան, քանի որ Հելենը ամուսնու պատասխանատվության տակ էր։ Երբ ծնվեց նրանց դուստրը՝ Սալլին, Հելենը նրան իր հետ վերցնում էր գիշերային դիտումների՝ աշխարհում մեծությամբ երկրորդ աստղադիտակով։ Վիկտորիայում աշխատելու ընթացքում Հոգը շարունակեց ուսումնասիրել փոփոխական աստղերը գնդաձև աստղային կուտակումներում։ 1935 թվականին Ֆրենկը պաշտոն է ստացել Տորոնտոյի համալսարանում, իսկ Հելենը շարունակել է հետազոտությունները որպես Դեյվիդ Դանլոպի աստղադիտարանի օգնական։ 1936 թվականին ընտանիքում ծնվել է տղա՝ Դեյվիդը, իսկ 1937 թվականին նրանք ունեցել են երրորդ երեխան՝ Ջեյմսը։ Հելենին հաջողվել է վճարովի հետազոտողի պաշտոն ստանալ: 1939 թվականին Հելեն Հոգը հրապարակել է «Գնդային աստղաբույլերում փոփոխական աստղերի կատալոգի» առաջին հրատարակությունը:

Հոգը 1940-ից 1941 թվականներին կատարել է Մաունթ Հոլյոկի աստղագիտության ամբիոնի վարիչի պարտականությունները, այնուհետև աշխատանքի է անցել Տորոնտոյի համալսարանում որպես դասախոս։ 1946 թվականին Հելենի ամուսինը դարձել է Դեյվիդ Դանլոպի աստղադիտարանի տնօրեն, այդ պաշտոնում նա մնացել է մինչև 1951 թվականին սրտի կաթվածից մահանալը: Հելենը դարձավ դոցենտ 1951 թվականին, ասոցացված պրոֆեսոր՝ 1955 թվականին, և պրոֆեսոր՝ 1957 թվականին։ 1951 թվականից Հելեն Հոգը 30 տարի շարունակ գրել է «Տորոնտո Սթար»ի շաբաթական սյունակում։Նյութերից մի քանիսը հրապարակվել են նրա գիտահանրամատչելի «Աստղերը բոլորինն են. ինչպես վայելել աստղագիտությունը» գրքում։ 1970 թվականին նա Օնտարիոյի հեռուստատեսությամբ վարում էր հաղորդում աստղագիտության մասին։ 1985 թվականին Հելեն Հոգն ամուսնացավ իր գործընկեր Ֆ․ Փրիսլիի հետ, նա մահացավ 1988 թվականին: Հոգը մահացել է 1993 թվականին

## Գիտական աշխատանք
Հելեն Սոյեր Հոգի վաղ աշխատանքները հրապարակվել են Ռեդքլիֆում նրա ուսման ընթացքում՝ Հարլոու Շեփլիի հետ համահեղինակությամբ, դրանք կապված էին գնդաձև աստղային կուտակումների և փոփոխական աստղերի հետազոտության հետ։ Նրա հիմնական աշխատանքը 95 կուտակումների համակարգված ուսումնասիրությունն էր։ 1927-1929 թվականներին Շեփլին և Սոյերը (մինչ ամուսնանալը) սկսեցին կուտակումների դասակարգումը ըստ աստղերի կենտրոնացման աստիճանի։ Ամենամեծ կենտրոնացում ունեցող կուտակումները առանձնացվեցին I դասում և հետագայում դասակարգվեցին կենտրոնացման նվազմանը զուգընթաց մինչև XII դասը (երբեմն դասերը նշվում են արաբական թվերով՝ 1-12)։ Այս դասակարգումը ստացել է Շեփլի-Սոյերի գնդաձև կուտակումների դասակարգում անվանումը (): Իր կյանքի ընթացքում Հոգը կատարել է կուտակումների 2000 լուսանկար, որոնց միջոցով նույնականացրել է հազարավոր փոփոխական աստղեր և կազմել է կատալոգ, որը ներառում էր կուտակումների մանրամասն տվյալները, դրանց վերլուծությունը։ Աստղային կուտակումներում փոփոխական աստղերի հարաբերական բնութագրերը, փոփոխական աստղերի պարբերությունների և գույների բաշխումը կապված են կուտակման կառուցվածքի և էվոլյուցիայի փուլի հետ։ Հոգը 108 կուտակումներում հայտնաբերել է 2119 փոփոխական աստղ, որոնց ավելի քան 90%-ը պատկանում էր RR Լիրայի տիպին:

## Խոստովանություն
Որպես փոփոխական աստղերի փորձագետ գնդաձև աստղային կուտակումներում, Հելեն Հոգը զգալի ներդրում է ունեցել Տիեզերքի ըմբռնման գործում։ Կուտակումների 2000 լուսանկար, հազարավոր փոփոխական աստղերի մասին տեղեկություններ և կազմված երեք կատալոգները մինչ օրս օգտագործվում են աստղագետների կողմից։ Հոգը հրապարակել է ավելի քան 200 գիտական աշխատանք։ Նա նախագահել է մի քանի կանադական գիտական և աստղագիտական կազմակերպություններում, ինչպես նաև աշխատել է Ամերիկյան ազգային գիտական հիմնադրամի աստղագիտության ծրագրի տնօրեն։ Նրա աշխատանքը հիմք է դրել Ծիր Կաթինի հետագա ուսումնասիրությունների համար և արժանացել միջազգային ճանաչման։

Հելեն Հոգը հայտնի է որպես գիտնական, ուսուցիչ, աստղագիտության հանրահռչակող։ Իր կարիերայի ընթացքում նա արժանացել է բազմաթիվ ազգային և միջազգային մրցանակների, դարձել է Կանադայի Թագավորական ընկերության անդամ, Կանադայի շքանշանի ուղեկից (1976 թվական), 6 ինստիտուտների պատվավոր դոկտոր։ 1950 թվականին նա ներկայացվել է Էննի Քենոնի մրցանակին Ամերիկյան աստղագիտական ընկերության կողմից։ 1983 թվականին Հոգը ստացել է Դորոթեա Կլումպկե-Ռոբերտսի մրցանակը։ Հելեն Հոգի պատվին անվանվել են աստերոիդ, աստղադիտակ և աստղադիտարան Օտտավայում։ 1985 թվականին Կանադայի աստղագիտական ընկերությունը և Կանադայի թագավորական աստղագիտական ընկերությունը հիմնադրեցին Հելեն Սոյեր Հոգի անվան հրավիրված հանրային դասախոսությունը։ Այն անցկացվում է ամեն տարի երկու համայնքների հանդիպման ժամանակ (օրինակ՝ 1993 թվականին դրան արժանացավ Մարգարեթ Գելլերը, 2009 թվականին՝ Լոուրենս Կրաուսը, 2012 թվականին՝ Ջոսելին Բել Բերնելը)։

## Հրապարակումներ
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Կանադացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Կանադացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Կանադացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կանադացիներ