Մորավյան-Օստրավա հարձակողական գործողություն

**Մորավյան-Օստրավա հարձակողական գործողություն,** Կարմիր բանակի հարձակողական գործողություն գերմանական զորքերի դեմ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Այն իրականացվել է 1945 թվականի մարտի 10- ից մայիսի 5-ը 4-րդ ուկրաինական ճակատի զորքերի կողմից՝ նպատակ ունենալով գրավել Մորավիա-Օստրավա արդյունաբերական շրջանը։

## Ընդհանուր իրավիճակ
1945 թվականի մարտի սկզբին Կարմիր բանակը մի շարք հարձակողական գործողությունների արդյունքում ներխուժեց Նացիստական Գերմանիայի սահմանները և առաջ շարժվեց դեպի արևմուտք 1-ին բելառուսական և 1-ին ուկրաինական ճակատների տարածքներում: 4-րդ ուկրաինական ճակատը և 2-րդ ուկրաինական ճակատի աջ թևը հետ ընկան՝ ձևավորելով կամար, որն ընդգրկում էր Չեխոսլովակիայի հյուսիս-արևելյան և հարավ-արևելյան սահմանները։ 1-ին ուկրաինական ճակատը, Ստորին Սիլեզիայի հարձակողական գործողության ընթացքում գրավելով Սիլեզիայի արդյունաբերական շրջանի մի մասը, նախատեսում էր շարունակել հարձակումը Վերին Սիլեզիայում: Նրա հարձակումը հեշտացնելու և Երրորդ Ռեյխի ռազմարդյունաբերական ներուժը թուլացնելու համար Գերագույն հրամանատարության շտաբը (SCH) հրամայեց 4-րդ ուկրաինական ճակատի հրամանատարին նախապատրաստել և իրականացնել հարձակողական գործողություն: Գործողության առաջին փուլի նպատակն էր լինել գերմանական զորքերի Մորավիա-Օստրավա խմբի ջախջախումը և Մորավսկա Օստրավայի կարևոր արդյունաբերական շրջանի գրավումը:

## Գործողության պլան
Գործողության սկզբնական պլանը նախատեսում էր 1-ին գվարդիայի և 38-րդ բանակների հիմնական հարձակումը Օլոմոուչի, Պարդուբիցեի ուղղությամբ, հակառակորդի ջախջախում, հասնել Վլտավա գետի գիծ և գրավել Պրահան։ Գործողության պլանավորված խորությունը 350 կմ  էր։ Գործողության առաջին փուլում ռազմաճակատի հարվածային խումբը պետք է հասներ Շտերնբերգ -Օլոմոուց գիծ։ Միևնույն ժամանակ, 38-րդ բանակին հանձնարարվեց գրավել Մորավսկայա Օստրավան մինչև գործողության չորրորդ օրվա ավարտը, իսկ 1-ին գվարդիական բանակին հանձնարարվեց գրավել Ցյեշինը: 18-րդ բանակին հանձնարարվել է ակտիվ հետախուզություն իրականացնել՝ մնալով օկուպացված գծում։ 5-րդ գվարդիական մեքենայացված կորպուսը նպատակ ուներ օգտագործելու հաջողությունը և պետք է մարտի մեջ մտներ հակառակորդի պաշտպանությունը 5-6 կմ խորության վրա ճեղքելուց հետո:

## Գերմանական պաշտպանություն
Մորավսկա Օստրավայում և մոտակայքում գտնվող քաղաքներում կային տասնյակ մետալուրգիական, քիմիական, մեքենաշինական և նավթավերամշակման ձեռնարկություններ, որոնք արտադրում էին մեծ քանակությամբ զենք և ռազմական արտադրանք: Տարածքը պարունակում էր ածխի և երկաթի հանքաքարի հարուստ հանքավայրեր։ Գերմանական հրամանատարությունը մեծ նշանակություն է տվել այս տարածքի պահպանմանը։

Արևելքից դեպի Մորավսկա Օստրավա մուտքերը ծածկված էին երեք երկարաժամկետ պաշտպանական գծերով, որոնք հոսում էին Օլշե, Օստրավիցա և Օդրա գետերի երկայնքով, և մեկը հյուսիսից՝ Տրոպաու - Մորավսկա Օստրավա գծով։ Յուրաքանչյուր պաշտպանական գիծ բաղկացած էր ամրությունների չորս գծից։ Պաշտպանական ամրությունների հիմքը բաղկացած էր երկաթբետոնե գնդացիրներից, հրետանային և գնդացիրներից։ Պաշտպանության առջևի եզրը լցված էր կրակի մանրակրկիտ մտածված համակարգով կապոնավորներով։ Բոլոր կառույցները լավ քողարկված էին և հեռվից չէին տարբերվում շրջակայքում գտնվող բազմաթիվ բլուրներից։ Խոշոր գնդացիրները և հրետանային արկղերը, որոնք ունեին 6-ից 8 թմբուկներ, հզոր կառույցներ էին՝ 2,5 մետրանոց կողային պատերով և 3 մետրանոց ճակատային պատերով։ Նրանցից յուրաքանչյուրը զինված էր երկու արագ կրակ արձակող 37 մմ թնդանոթներով, երկու զույգ և չորս մեկական գնդացիրներով: Բացի կազամատներից, դրանք պարունակել են կայազորների համար նախատեսված բնակելի տարածքներ, օդափոխության և էլեկտրական սարքավորումներ, ջրամատակարարում, կոյուղի, պահեստներ և հեռախոսային հաղորդակցություն։ Նման դեղատուփերը կարող էին տեղավորել 80–100 մարդ։ 4-ից 6 հոգանոց կայազորով փոքրիկ դեղատուփերը՝ զինված 1-2 ծանր գնդացիրներով, նման էին մեծերին հավելման և խնդիր ունեին նրանց խորքից աջակցելու։

## Կուսակցությունների կազմն ու ուժերը

### ԽՍՀՄ
4-րդ ուկրաինական ճակատ (բանակի հրամանատար, գեներալ Ի. Ե. Պետրով, 1945 թվականի մարտի 26-ից Բանակի գեներալ Ա. Ի. Էրեմենկո, շտաբի պետ գեներալ-լեյտենանտ Կորժենևիչ Ֆ. Կ., 1945 թվականի ապրիլի 2-ից, գեներալ-գնդապետ Սանդալով Լ. Մ.) բաղկացած.
* 1-ին գվարդիական բանակ (գեներալ գնդապետ Գրեչկո Ա.Ա.),
* 38-րդ բանակ (գեներալ գնդապետ Կ.Ս. Մոսկալենկո),
* 18-րդ բանակ (գեներալ-լեյտենանտ Գաստիլովիչ Ա.Ի.),
* 8-րդ օդային բանակ (ավիացիայի գեներալ-լեյտենանտ Վ.Ն. Ժդանով),
* Չեխոսլովակիայի 1-ին բանակային կորպուսը 38-րդ բանակի կազմում (գեներալ Լ. Սվոբոդա, ապրիլի 3-ից՝ գեներալ Կ. Կլապալեկ),
* Չեխոսլովակիայի 1-ին խառը ավիացիոն դիվիզիա 8-րդ օդային բանակի կազմում (գնդապետ Լ. Բուդին)։

1945 թվականի ապրիլի 6-ին 60-րդ բանակը գեներալ-գնդապետ Պ.Ա. Կուրոչկինն ընդգրկված էր ճակատում։

Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 255000 մարդ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 255000 մարդ), 3000 խոշոր տրամաչափի հրացաններ և ականանետեր, 180 տանկ և ինքնագնաց հրացաններ, 408 ինքնաթիռ։

### Գերմանիա
«Հայնրիչի» բանակային խումբ (գեներալ գնդապետ Գ. Հենրիչի), մարտի 22-ից 1-ին տանկային բանակ (Տանկային զորքերի գեներալ Վ. Նեհրինգ)․
* 59-րդ բանակային կորպուս,
* 49-րդ լեռնային բանակային կորպուս,
Ցամաքային զորքերին օդային աջակցություն է ցուցաբերել 4-րդ օդային նավատորմը։

Գործողության սկզբում 4-րդ ուկրաինական ճակատն ուներ 150000 մարդ, 1500 խոշոր տրամաչափի հրացաններ և ականանետեր, 100 տանկ և գրոհային հրացաններ և 120 ինքնաթիռ։

## Ռազմական գործողությունների ընթացքը

### Մարտի 10-23
աջից|մինի|400x400փքս|Գործողության քարտեզ
Գերմանական հետախուզությանը հաջողվեց բացահայտել խորհրդային զորքերի հարձակման նախապատրաստությունը, ինչպես նաև սահմանել դրա սկզբի ճշգրիտ ժամանակը: Հրետանային կրակից կորուստներից խուսափելու համար գերմանական հրամանատարությունը մարտի 10-ի գիշերը զորքերը դուրս է բերել առաջնագծից պաշտպանության երկրորդ գիծ։

Մարտի 10-ի առավոտյան ճակատի հարվածային խմբի տարածքում բուք է բռնկել։ Տեսանելիությունը իջել է մինչև 100–200 մ, ինչը բացառել է ինքնաթիռների օգտագործումը և ճշգրիտ հրետանային կրակը։ Գնահատելով իրավիճակը՝ 38- րդ բանակի հրամանատար, գեներալ-գնդապետ Կ. Նրան աջակցում էր 1-ին գվարդիական բանակի հրամանատար, գեներալ-գնդապետ Ա.Ա.Գրեչկոն։ Այնուամենայնիվ, Ի.Է. Պետրովը մերժեց բանակի հրամանատարների առաջարկը․

Եղանակային վատ պայմանները, որոնք թույլ չեն տվել հրետանին ճշգրիտ կրակել, ինչպես նաև գերմանական հրամանատարության ձեռնարկած միջոցառումները, զգալիորեն նվազեցրել են հրետանու պատրաստության արդյունավետությունը։ Ուստի հրաձգային ստորաբաժանումները, որոնք հարձակման են անցել հրետանային կրակի ավարտից անմիջապես հետո, բախվել են ուժեղ դիմադրության։ Կռիվը երկարաձգվեց։ Հարձակման առաջին օրը ռազմաճակատի զորքերը 20-25 կմ խորություն ճեղքելու փոխարեն գերմանական պաշտպանություն են թափանցել ընդամենը 3-4 կմ-ով։ Պաշտպանությունն ուժեղացնելու համար գերմանացիները սկսեցին լրացուցիչ ուժեր տեղափոխել ճակատի այլ հատվածներից և բազմաթիվ հակագրոհներ ձեռնարկել՝ օգտագործելով հետևակը և տանկերը։ Միայն մարտի 12-ից 15-ը 38-րդ բանակի ստորաբաժանումները հետ են մղել 39 հակագրոհ։ 8 օր շարունակ 1-ին գվարդիայի և 38-րդ բանակների ստորաբաժանումները շարունակել են հարվածներ հասցնել հակառակորդին, սակայն չեն կարողացել ճեղքել նրա պաշտպանությունը։ Մարտի 17-ին հարձակումը պետք է դադարեցվի։ Հարկավոր էր նոր ուղիներ ու միջոցներ գտնել թշնամուն հաղթելու համար։

Գործողության առաջին փուլում ձախողման պատճառները ձևակերպվել են շտաբի կողմից ռազմաճակատի հրամանատարությանը ուղարկված հեռագրում, անձամբ Պետրովին և Մեխլիսին:

Գերագույն հրամանատարության շտաբը անհամոզիչ է համարում 1945 թվականի մարտի 17-ի բանակի գեներալ Պետրովի բացատրությունները և նշում.

# Ճակատի հրամանատար, բանակի գեներալ Պետրովը, պարզելով, որ ռազմաճակատի զորքերը լիովին պատրաստ չեն հարձակման, պարտավոր էր այդ մասին հայտնել շտաբին և նախապատրաստման համար լրացուցիչ ժամանակ խնդրել, որից շտաբը չէր մերժի: Բայց բանակի գեներալ Պետրովը չէր հոգում այս մասին կամ վախենում էր ուղղակիորեն զեկուցել զորքերի անպատրաստ լինելու մասին։ Ճակատի ռազմական խորհրդի անդամ գեներալ-գնդապետ Մեխլիսը Համամիութենական կոմունիստական ​​կուսակցության (բոլշևիկներ) Կենտկոմին զեկուցեց հարձակման նախապատրաստման և կազմակերպման թերությունների մասին միայն այն բանից հետո, երբ գործողությունը ձախողվեց, փոխարենը ժամանակին նախազգուշացնելով շտաբին, իմանալով զինուժի ոչ լիարժեք պատրաստվածության մասին։
# Ռազմաճակատի և բանակի հրամանատարությունը չկարողացավ թշնամուց թաքցնել զորքերի կենտրոնացումը և հարձակման նախապատրաստությունը։
# Ճակատային շտաբը ցրված էր, և դրա մեծ մասը գտնվում էր հարձակողական հատվածից 130 կմ հեռավորության վրա։

Վիրահատությանը պատրաստվելու անկարողությունը, որը դրսևորվում էր վերոհիշյալ թերություններով, որոշեց դրա ձախողումը: Շտաբը վերջին անգամ զգուշացնում է բանակի գեներալ Պետրովին և մատնանշում նրա թերությունները զորքերի հրամանատարության հարցում։

1945 թ. մարտի 17, ժամը 18:30, Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շտաբ Ստալին, Անտոնով․

Հետախուզություն իրականացնելուց հետո 38-րդ բանակի հրամանատար , գեներալ-գնդապետ Կ. Նախորդ ուղղության համեմատ նոր ուղղությունն ավելի հարմար էր հարձակման համար, քանի որ այն անցնում էր ոչ այնքան խորդուբորդ տեղանքով, գերմանական դիրքերը պաշտպանվում էին փոքր ուժերով և հստակ տեսանելի էին խորհրդային կողմից: Բացի այդ, մեծ անտառային տարածքը, որը գտնվում է քաղաքից հյուսիս-արևելք, հնարավորություն է տվել գաղտնի կենտրոնացնել զորքերը և տեխնիկան։ Շուտով հարձակման առաջարկվող պլանը հաստատվեց ռազմաճակատի հրամանատարության կողմից, և զորքերը սկսեցին նախապատրաստվել գործողությանը և վերախմբավորվել նոր ուղղությամբ։

### Մարտի 24 – ապրիլի 5
Մարտի 24-ի առավոտյան 45 րոպե տևած հրետանային կրակոցից հետո 38-րդ բանակի զորքերը վերսկսել են հարձակումը։ Օդային աջակցությամբ հարձակվողները համեմատաբար արագ ճեղքել են հակառակորդի դիմադրությունը և օրվա վերջում առաջացել են հիմնական ուղղությամբ մինչև 7 կմ խորություն։ 38-րդ բանակի դեմ պաշտպանությունն ուժեղացնելու համար գերմանական հրամանատարությունը մարտի 25-ի գիշերը մարտական գոտի է տեղափոխել 8-րդ և 19-րդ տանկային դիվիզիաները։ Չնայած դրան, մարտի 25-ին բանակի զորքերը կարողացան ընդլայնել գերմանական պաշտպանության ճեղքը ճակատի երկայնքով մինչև 20 կմ և մինչև 15 կմ խորություն, իսկ մարտի 26-ին նրանք գրավեցին Լոսլաուն: Փորձելով ամեն գնով պահել Մորավիա-Օստրավա արդյունաբերական շրջանը և կանխել հարձակման հետագա զարգացումը, Վերմախտի հրամանատարությունը շարունակեց նոր ստորաբաժանումներ տեղափոխել 38-րդ բանակի գործողությունների գոտի՝ 715-րդ հետևակային, 16-րդ և 17-րդ տանկային դիվիզիաներ:

Մարտի 26-ին ռազմաճակատի նոր հրամանատար Ա.Ի. Էրեմենկոն, ուսումնասիրելով իրավիճակը, պարզաբանեց գործողության պլանը և հրամայեց 1-ին գվարդիականներին և 18-րդ բանակներին անցնել հարձակման՝ նպատակ ունենալով շեղել գերմանական զորքերի մի մասը հիմնական հարձակման ուղղությամբ: Կատարելով առաջադրանքը՝ մարտի 29-ին 45 րոպեանոց հրետանային հրետանային հրետանային հրետակոծությունից հետո, ժամը 11:45-ին, 1-ին գվարդիական բանակը երկու հրաձգային կորպուսի ուժերով գրոհ է ձեռնարկել Ֆրիստատի (այժմ՝ Կարվինա քաղաքի տարածք) ուղղությամբ։ 18-րդ բանակը, առաջանալով լեռնային և անտառապատ տեղանքի դժվարին պայմաններում, ճեղքել է լեռներում, լեռնանցքներում, ճանապարհներին և բնակավայրերում ստեղծված պատնեշներն ու պաշտպանական գծերը։ Գերմանական զորքերը շատ ուժեղ դիմադրություն են ցույց տվել՝ անցնելով բազմաթիվ հակագրոհների։ Չնայած դրան, մարտի 29-ից ապրիլի 5-ը 18-րդ բանակի ստորաբաժանումները որոշակի ուղղություններով առաջ են անցել 20 կմ խորությամբ և գրավել հակառակորդի մի շարք կարևոր հենակետեր։
մինի|Կարմիր բանակի ստորաբաժանումները անցնում են Սորաու քաղաքով, 9 ապրիլի, 1945 թ.
Չեխոսլովակիայի 1-ին բանակային կորպուսը, որը մտնում էր 18-րդ բանակի կազմում, ապրիլի 4-ին ազատագրեց Լիպտովսկի Միկուլաս  քաղաքի ծայրամասերում երկամսյա ծանր մարտերից հետո։ Շարունակելով առաջխաղացումը Վահ գետի հովտով և հաղթահարելով գերմանական ամրությունների երեք գիծ՝ հաջորդ օրը կորպուսը հասավ Ռուզոմբերոկ քաղաք և կատաղի մարտից հետո գրավեց այն։

Հիմնական ուղղությամբ՝ 38-րդ և 1-ին գվարդիական բանակների գոտում գերմանական զորքերը շարունակեցին համառորեն պաշտպանվել՝ հենվելով երկարաժամկետ պաշտպանական կառույցների զարգացած ցանցի վրա։ Միայն 38-րդ բանակի աջակողմյան ստորաբաժանումներին է հաջողվել առաջ շարժվել։ Ապրիլի սկզբին 126-րդ լեռնային հրաձգային կորպուսի և 95-րդ հրաձգային կորպուսի ստորաբաժանումները հասան Օդրա գետը, այն հատեցին որոշ տարածքներում և սկսեցին մարտեր ընդլայնել կամուրջները: Գերմանական զորքերի ցուցաբերած համառ դիմադրությունը և առաջնագծի կազմաձևումը, որը ձևավորվել էր ապրիլի սկզբին, ստիպեցին խորհրդային հրամանատարությանը ճշգրտել իր ծրագրերը: Ապրիլի 5-ին 38-րդ և 1-ին գվարդիական բանակներին հրամայվեց անցնել պաշտպանական՝ նախապատրաստվելով հետագա հարձակման:

Այսպիսով, որոշակի ոլորտներում որոշակի հաջողությունների հասնելով, ռազմաճակատի զորքերը չկարողացան լիովին կատարել հանձնարարված խնդիրը, այսինքն ՝ նրանք չգրավեցին Մորավսկո-Օստրավան: Այնուամենայնիվ, 4-րդ ուկրաինական ճակատի անցումը հարձակման բարելավեց իրավիճակը հարևան 1-ին ուկրաինական ճակատի ձախ թևում և նպաստեց Վերին Սիլեզիայի հարձակողական գործողության հաջող ավարտին:

### Ապրիլի 6 – մայիսի 5
Ապրիլի սկզբին Չեխոսլովակիայի ճակատային գիծը դեպի արևելք թեքված աղեղ էր, որի երկայնքով 1-ին, 4-րդ և 2-րդ ուկրաինական ճակատների զորքերը շրջապատեցին Վերմախտի 1-ին Պանզեր բանակը: Խորհրդային հրամանատարությունը որոշեց օգտվել այս իրավիճակից և շրջապատել գերմանական բանակը։ Ուժեղացնելով 4-րդ ուկրաինական ռազմաճակատը՝ իր շարքերում ընդգրկելով 60-րդ բանակը, Գերագույն հրամանատարության շտաբը նրա առջև նոր խնդիր դրեց։ Այժմ ճակատը պետք է օգտագործեր երեք բանակների (60-րդ, 38-րդ և 1-ին գվարդիաների) ուժերը՝ հարվածելու Օդրա գետի ձախ ափի երկայնքով Օլոմոուչի ընդհանուր ուղղությամբ՝ հանդիպելու 2-րդ ուկրաինական ճակատի զորքերին, որոնք իրենց հերթին պետք է հարձակվեին Օլոմոուչի հարավ-արևելքից: 4-րդ ուկրաինական ճակատի նոր հարձակման մեկնարկը նախատեսված էր ապրիլի 15-ին, այսինքն՝ Բեռլինի գործողության մեկնարկից մեկ օր առաջ։

Մինչև 1945 թվականի ապրիլին Երրորդ Ռեյխի ձեռքում մնացած միակ ածխային ավազանը պաշտպանելու հուսահատ փորձ կատարելով՝ Վերմախտի հրամանատարությունը լրացուցիչ ուժեր ուղարկեց ռազմաճակատի այս հատված։ Ապրիլի սկզբին 1-ին տանկային բանակը բաղկացած էր 22 դիվիզիայից, այդ թվում՝ 5 տանկային դիվիզիաից։

Գործողության այս փուլում ռազմաճակատի զորքերը պետք է հաղթահարեին ուժեղ ամրացված պաշտպանական գիծը, որն անցնում էր Օպավա, Օդեր և Օլշա գետերի երկայնքով: Դրա հիմքը հաբերի հզոր համակարգն էր, որը կառուցվել էր Չեխոսլովակիայի կողմից 1920-1930-ական թվականներին ֆրանսիացի ինժեներների ղեկավարությամբ և նախատեսված էր ծածկել Գերմանիայի հետ սահմանը: Ուստի, նախապատրաստվելով նոր հարձակմանը, բանակները պլանավորեցին և անցկացրին վարժանքներ, որոնցում հատուկ ուշադրություն էր դարձվում հետևակի և հրետանու փոխազդեցությանը: Հետախուզությունը պարզեց, որ մինչև ապրիլի 15-ը գերմանական ութ դիվիզիաներ պաշտպանում էին հարձակման ճակատը։
մինի|Մորավիայի Օստրավայի բնակիչները ողջունում են խորհրդային տանկային անձնակազմին քաղաքի փողոցներում, մայիսի 1, 1945 թ.
Հարձակումը սկսվել է ապրիլի 15-ի առավոտյան՝ հրետանային պատրաստությամբ։ 60-րդ և 38-րդ բանակների տարածքներում այն ​​սկսվել է առավոտյան ժամը 9:15-ին, իսկ 1-ին գվարդիական բանակի տարածքում՝ 15 րոպե անց: Հրետանային կրակի ավարտից հետո հրաձգային ստորաբաժանումները անցել են գրոհի։ Կեսօրից հետո, սովետական ​​զորքերի ճնշման ներքո, գերմանական հրամանատարությունը սկսեց իր ստորաբաժանումները դուրս բերել գետից այն կողմ՝ իր հարավային ափին հենվելու համար՝ օգտագործելով նախապես պատրաստված դիրքերը: Մարտերի առաջին օրվա ընթացքում հարձակվողները հաղթահարել են մինչև 8 կմ։ Հաջորդ առավոտյան հարձակումը վերսկսվեց։ Խորհրդային ավիացիան գերիշխում էր օդում, օգնություն ցուցաբերում ցամաքային զորքերին, սակայն թշնամին համառորեն դիմադրում էր, և առաջխաղացումը դանդաղ էր: Ապրիլի 17-ին 60-րդ և 38-րդ բանակների հարակից թևերում գործող ստորաբաժանումները 31-րդ տանկային կորպուսի հետ միասին հասել են Օպավա գետը Կրավարե շրջանում։ Անցնելով գետը, նրանք սկսեցին կռվել նրա հարավային ափին։ Հաջորդ օրը հարձակվողները ընդլայնեցին կամրջի ծայրը մինչև 10 կմ ճակատի երկայնքով և մոտեցան երկարաժամկետ ամրությունների շերտին երկաթբետոնե հաբերի մշակված ցանցով: Բոլոր կետերը խնամքով քողարկված էին, որպեսզի համապատասխանեն շրջակա տեղանքին և ունեին փորվածքներ միայն կողային և հետևի պատերին: Լավ մտածված հակահրդեհային համակարգը հնարավորություն է տվել կրակել ողջ շրջակա տարածքով՝ ծածկելով հարևան դեղատուփերի մոտեցումները։ Հաբերի տուփերի պատերն այնքան ամուր են եղել, որ կարողացել են դիմակայել 152 մմ արկերի ուղիղ հարվածներին։ Հզոր ամրությունները ճեղքելու համար առաջացող զորքերում ստեղծվեցին գրոհային խմբեր։ Յուրաքանչյուր խմբում ընդգրկված էին հրաձգային վաշտ, սակրավորների ջոկատ՝ պայթուցիկ նյութերի պաշարով, 2-3 հակատանկային ատրճանակ և մի քանի քիմիկոս՝ ծխային նռնակներով կամ ռումբերով։ Ամբողջ հասանելի հրետանին դուրս է բերվել ուղիղ կրակի համար։ Պաշտպանական կառույցների վրա հարձակման ժամանակ օգնություն են ցուցաբերել չեխոսլովակցի սպաները, ովքեր մինչ պատերազմը ծառայել են այս գծում: Նրանք քարտեզների վրա և գետնի վրա ցույց տվեցին դեղատուփերի գտնվելու վայրը և օգնեցին բացահայտել դրանց թույլ կողմերը: Չնայած ձեռնարկված բոլոր միջոցներին, գերմանական պաշտպանությունը հաղթահարելը շատ դժվար է ստացվել։ Ապրիլի 19-ից 21-ը 38-րդ բանակի ստորաբաժանումներին հաջողվել է ոչնչացնել միայն 10 կետ և 18 բետոնե գնդացիր: Առաջխաղացումը դանդաղեց։ Միայն մշտական ​​ամրությունների գիծը հաղթահարելու համար մի քանի օր տևած ծանր մարտերից հետո ճակատային զորքերը հասան Տրոպաու և ապրիլի 22-ին այն մաքրեցին թշնամուց։

Այժմ առաջ շարժվող զորքերը պետք է լուծեին գործողության հիմնական խնդիրը՝ գրավել Մորավսկո-Օստրավան։ Քաղաքի արդյունաբերությանը հասցված վնասը նվազեցնելու համար ռազմաճակատի հրամանատարությունը հրաժարվեց ճակատային հարձակումից՝ որոշելով քաղաքը գրավել պատերի միջոցով: Հետագա հարձակման վերանայված պլանը հրամայեց 38-րդ բանակին շրջանցել քաղաքը արևմուտքից, իսկ 1-ին գվարդիական բանակին հյուսիսից։ Եվս մի քանի օր անցկացնելով քաղաքի նկատմամբ խիստ ամրացված մոտեցումները հաղթահարելով, խորհրդային զորքերը ապրիլի 29-ի վերջին հասան Մորավսկա Օստրավայի ծայրամասեր։ Քաղաքի գրավման օպերացիան սկսվել է ապրիլի 30-ի առավոտյան գերմանական դիրքերին հրետանային ու օդային հարվածից հետո։ Ժամը 13:00-ին հարձակվողները ներխուժել են քաղաքի ծայրամասեր և հինգ ժամ տևած մարտից հետո 1-ին գվարդիայի և 38-րդ բանակների զորքերը 8-րդ օդային բանակի և Չեխոսլովակիայի 1-ին տանկային բրիգադի աջակցությամբ ազատագրել են Մորավսկայա Օստրավան։  Քաղաքի բնակիչները ջերմ ընդունելություն են ցուցաբերել Կարմիր բանակին։ Ամենուր ցնծություն էր։ Յուրաքանչյուր բնակիչ փորձում էր սեղմել խորհրդային զինվորների ձեռքը, շնորհակալություն հայտնել, ջերմ ու բարի խոսք ասել։

Նույն օրը 18-րդ բանակը, երկար օրեր տևած ծանր մարտերից հետո, գրավեց Ժիլինա և Կիսուկե Նովե Մեստո քաղաքները։

Կորցնելով Մորավսկայա Օստրավան՝ գերմանական զորքերը այլևս չկարողացան որևէ այլ տեղ ստեղծել բավականաչափ ուժեղ և կայուն պաշտպանություն։ Մայիսի 6-ին ռազմաճակատի զորքերը գրավեցին Շտերնբերկը և հասան Օլոմոուչ քաղաքի մոտակայքում։

## Կողմերի կորուստները
Գործողության ընթացքում Կարմիր բանակը կորցրեց 112621 մարդ, որոնցից 23964-ը անդառնալիորեն կորցրեցին։ Չեխոսլովակիայի 1-ին բանակային կորպուսի կորուստների մասին հստակ տեղեկություն չկա։ Հայտնի է, որ ապրիլի 12-ից 30-ն ընկած ժամանակահատվածում կորպուսը կորցրել է 1528 սպանված և վիրավոր։

Խորհրդային հաշվարկներով գերմանական զորքերը կորցրեցին ավելի քան 250 հազար մարդ, որից ավելի քան 150 հազար գերի, ոչնչացվել և գրավվել է մինչև 4000 հրացան, 1570 ականանետ, 1087 տանկ և գրոհային ատրճանակ և 737 ինքնաթիռ։

## Արդյունքներ
Գործողության արդյունքում 4-րդ ուկրաինական ճակատի զորքերը գրավեցին Մորավիա-Օստրավա արդյունաբերական շրջանը և պայմաններ ստեղծեցին Չեխոսլովակիայի կենտրոնական մասում հետագա հարձակման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Моравска-Остравская наступательная операция 10 марта — 5 мая 1945 г.  на сайте Минобороны России
* Моравска-Остравская наступательная операция на сайте БДСА.ru
* *Еременко А. И.* «Годы возмездия. 1943—1945» — М.: Финансы и статистика, 1985.
* *Москаленко К. С.* «На Юго-Западном направлении. 1943—1945. Воспоминания командарма.» Книга II. — М.: Наука, 1973.
* Коллектив авторов. История Второй мировой войны. 1939—1945. Том десятый. — М.: Воениздат, 1979

## Գրականություն
* Симонов К. М. Разные дни войны. Дневник писателя. — М.: Художественная литература, 1982. Т. I — 479 с.
Կատեգորիա:Չեխոսլովակիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արևելյան ռազմաճակատի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ
Կատեգորիա:1945 Եվրոպայում
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելաեվրոպական թատերաբեմ
Կատեգորիա:Լեհաստանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Լեհաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ռազմագործողություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմական գործողություններ
Կատեգորիա:1945 ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատերազմներ