Ժպիտը (պատմվածք)

**«Ժպիտը»** (անգլ.՝ The Smile) ամերիկացի գրող Ռեյ Բրեդբըրիի հայտնի պատմվածքներից է՝ գրված 1952 թվականին։ Այն ընդգրկվել է նրա «Ոսկե նետաձիգը և այլ պատմվածքներ» (The Golden Apples of the Sun) ժողովածուում, որը լույս է տեսել 1953 թվականին։

## Սյուժե
Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում՝ 2061 թվականին, մի աշխարհում, որը ենթարկվել է միջուկային պատերազմի և անկում է ապրել։ Քաղաքակրթությունն ավերված է, մարդիկ ապրում են քաոսի և ավերածությունների մեջ, իսկ անցյալի արժեքները և մշակույթը ատելություն են առաջացնում։

Ամեն առավոտ գյուղի հրապարակում հերթ է գոյանում՝ հին իրերը ոչնչացնելու համար։ Մարդիկ հավաքվում են, որպեսզի հրճվանքով ոչնչացնեն արվեստի գործեր, գրքեր և ցանկացած բան, որը խորհրդանշում է անցյալ քաղաքակրթությունը, որը նրանց կարծիքով պատճառ է դարձել իրենց տառապանքների։

Պատմվածքի գլխավոր հերոսը երիտասարդ տղա է՝ **Թոմ** անունով։ Նա ևս մասնակցում է այս ավերածությունների արարողություններին։ Մի անգամ նրանց հերթը հասնում է Լեոնարդո դա Վինչիի «Մոնա Լիզա» հայտնի կտավին։ Բնօրինակը հրապարակ չի բերվում, բայց այն ինչ մնացել է դրանից, կտավի մի հատվածն է։ Ամբոխը սկսում է արվեստի այս գլուխգործոցը պատռել և մասերի բաժանել։ Թոմը հաջողացնում է ձեռք բերել կտավի մի փոքրիկ կտոր, որի վրա պատկերված է Մոնա Լիզայի ժպիտը։

Թոմը գիշերը վերադառնում է տուն, և լուսնի լույսի տակ մեկ անգամ ևս նայում է ժպիտին։ Այդ պահին նա զգում է մի զարմանալի զգացողություն՝ մի խորը հուզմունք և գեղեցկության գիտակցում։ Այս ժպիտը, որը խորհրդանշում է մարդկության անցյալի մեծությունն ու արվեստի հավերժական արժեքը, դառնում է միակ լուսավոր կետը նրա կործանված աշխարհում։ Այն արթնացնում է նրա մեջ հույս և գեղեցկության հանդեպ ձգտում։ Թոմը զգում է, թե ինչպես է ժպիտը դառնում իր հոգու մի մասը, մի բան, որը նա պետք է պահպանի։

## Թեմաներ և գաղափարներ
«Ժպիտը» պատմվածքը բարձրացնում է մի շարք կարևոր թեմաներ.

* **Քաղաքակրթության անկում և վերածնունդ:** Բրեդբըրին ցույց է տալիս, թե ինչպես է ատելությունը դեպի անցյալը և մշակույթի ոչնչացումը հանգեցնում մարդկային հոգիների ամլացմանը։ Սակայն, չնայած ավերածություններին, արվեստի գեղեցկությունը դեռևս ունի ուժ՝ արթնացնելու հույսը և մարդկայնությունը։
* **Արվեստի և գեղեցկության ուժը:** Մոնա Լիզայի ժպիտը պատմվածքում խորհրդանշում է անցյալի մշակութային ժառանգության հավերժական արժեքը։ Անգամ կործանված աշխարհում, որտեղ մարդիկ ատում են գեղեցկությունը, դրա մեկ փոքրիկ մասը կարող է հսկայական ազդեցություն ունենալ անհատի վրա և վերածնունդ բերել։
* **Մարդկային հոգու դիմադրողականություն:** Թոմի կերպարը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ամենամութ ժամանակներում մարդկային հոգին ունակ է գնահատել գեղեցկությունը և ձգտել բարձրագույնին։ Նա դառնում է հույսի կրողը ապագա սերունդների համար։
* **Անցյալի դասեր և ապագայի հույս:** Պատմվածքը զգուշացում է ապագայի մասին, որտեղ մարդիկ մոռացել են իրենց արմատները և ոչնչացնում են իրենց մշակույթը։ Միաժամանակ, այն հույս է տալիս, որ գեղեցկությունը և արվեստը կարող են օգնել վերականգնել կորցրածը և կառուցել ավելի լավ ապագա։

«Ժպիտը» Ռեյ Բրեդբըրիի կարճ, բայց խորիմաստ պատմվածքներից է, որը հիշեցնում է մարդկային քաղաքակրթության փխրունության և արվեստի հավերժական ուժի մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ray Bradbury պաշտոնական կայք (անգլ.)

Կատեգորիա:1952 թվականի պատմվածքներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ պատմվածքներ
Կատեգորիա:Հակաուտոպիական գրականություն
Կատեգորիա:Ռեյ Բրեդբըրիի ստեղծագործություններ