Հելմուտ Բլեյ

**Հելմուտ Բլեյ** (, ), գերմանացի պատմաբան։ Նա ժամանակակից և Աֆրիկայի պատմության պրոֆեսոր էմերիտուս է Լայբնիցի Հանովերի համալսարանի պատմական սեմինարում։

## Կենսագրություն
Բլեյը 1954-ից 1957 թվականներին Համբուրգի համալսարանում սովորել է կրթության գիտություն և պատմություն և ավարտել է տարրական դպրոցի ուսուցիչների առաջին քննությունով։ Պատմության, կրթության գիտության և պետական իրավունքի հետագա ուսումնասիրություններից հետո նա ստացել է դոկտորի աստիճան 1965 թվականին։ 1961-ից 1965 թվականներին նա գիտական աշխատակից էր Համբուրգի համալսարանի պատմության սեմինարում, իսկ 1968-ից 1975 թվականներին եղել է ակադեմիական խորհրդական՝ Երրորդ աշխարհից եկած ուսանողների հովանավոր՝ փիլիսոփայության ֆակուլտետում: Համբուրգի արտա-խորհրդարանական ընդդիմության (APO) շրջանում նա պատկանում էր ձախակողմյան երիտասարդ պատմաբանների խմբին (այդ թվում՝ Իմանուել Գայս, Ֆոլկեր Ուլրիխ), որտեղ էլ առաջացել է նրա հետաքրքրությունը Աֆրիկայի պատմության նկատմամբ: 1970-ից 1972 թվականներին նա հրավիրված դասախոս էր Դար էս Սալամի համալսարանում, Տանզանիա։ 1976 թվականին նա նշանակվել է լիարժեք պրոֆեսորի (C4) պաշտոնում՝ ժամանակակից և Աֆրիկայի պատմության գծով Հանովերի համալսարանում, որտեղ աշխատել է մինչև 2003 թվականը։

1967 թվականին Բլեյը հրավիրվեց որպես Աֆրիկայի հարցերով մասնագետ՝ Համբուրգի շրջանային դատարանի կողմից, երբ քննարկվում էր ձախակողմյան ուսանողների կողմից Հերման ֆոն Վիսմանի հուշարձանի տապալման հարցը։ Այդ գործընթացին, մյուսների թվում, մասնակցում էին նաև ձախ ուսանողներ ընդդեմ հետագայում գրող դարձած Պետեր Շյուտի:

1968 թվականին Բլեյը առաջիններից էր, ով սկսեց խոսել Հերերոների և Նամակվաների ցեղասպանության մասին՝ հետևելով Ռոստոկի պատմաբան Հորշտ Դրեխսլերին: Նա պայքարում էր դրա քաղաքական ճանաչման համար՝ որպես ցեղասպանություն, գրեթե մինչ օրս:

2021 թվականի ապրիլին SPD-ի միջոցառման ժամանակ նա ընդդիմացավ այն փորձին, ըստ որի՝ վիճահարույց ինքնության քաղաքականությունի պատճառով գիտնականներին կամ կարծիքներ արտահայտողներին չպետք է թույլ տալ մասնակցել քննարկմանը:

## Գրականություն (ընտրանի)
;*[[Աֆրիկայի պատմություն]]*

* *Kolonialherrschaft und Sozialstruktur in Deutsch-Südwestafrika 1894-1914*, Hamburg 1968.
* *Namibia under German Rule*, London, Chicago 1971, 2. Ed. Hamburg/Windhoek 1996.
* with Rainer Tetzlaff: *Afrika und Bonn. Versäumnisse und Zwänge deutscher Afrika-Politik*, Hamburg 1978.
* with Gesine Krüger und Clemens Dillmann (eds.): *Sklaverei in Afrika*, Pfaffenweiler 1991. ISBN 978-3890853949
* *Die Großregionen Afrikas oder die Grenzen des Autochthonen*, in: Periplus, Jahrbuch für Außereuropäische Geschichte, 1994 S. 1–15.
* *Migration und Ethnizität im sozialen, politischen und ökologischen Kontext: Die Mijikenda in Kenya 17.-19.Jh*, in: Klaus J. Bade (ed.): *Migration-Ethnizität-Konflikt*, Osnabrück 1996, S.&nbsp;305–28.
* *Sozialgeschichtliche Bedingungen von Konversion in Afrika 1750-1980*, in: Klaus Koschorke (ed.): *Christen und Gewürze, Konfrontation und Interaktion kolonialer und indigener Christentumsvarianten*, Göttingen 1998.
* with Gesine Krüger: *Überleben in Kriegen in Afrika*, Comparativ, 1998/Heft 2.
* *Dekolonisation, eine Zeitenwende?* In: Laurence Marfaing, Brigitte Reinwald (eds.): *Afrikanische Beziehungen, Netzwerke und Räume*, Hamburg 2001. ISBN 978-3825857059
* *Deutsche Kolonialkriege in Afrika 1904-1918, eine Interpretation*, in: Hans M. Hinz, Niesel, Nothnagel: *Mit Zauberwasser gegen Gewehrkugeln. Der Maji-Maji-Aufstand im ehemaligen Deutsch-Ostafrika vor 100 Jahren*, Frankfurt 2006. ISBN 978-3874765084
* *Afrika, Welten und Geschichten aus 300 Jahren*, De Gruyter 2021. ISBN 9783110449457

;*[[Գերմանական կայսրություն]] և [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]*
* *[[Ավգուստ Բեբել|Bebel]] und die Strategie der Kriegsverhütung 1904-1913*, Göttingen 1976, 2. extended edition, Hannover 2014.
* *The World During the First World War*, ed. with Anorthe Kremers, Essen 2014.
* *Der Traum vom Reich? Rechtsradikalismus als Antwort auf gescheiterte Illusionen im Deutschen Kaiserreich 1900–1918*, in: Birthe Kundrus (ed.): Phantasiereiche, Frankfurt 2003.
* with Egmont Zechlin: *Deutschland zwischen Kabinettskrieg und Wirtschaftskrieg. Politik und Kriegführung in den Ersten Monaten des Weltkrieges 1914*, Historische Zeitschrift, vol. 199 (2), 1964. pp.&nbsp;347–458 
* with Egmont Zechlin: *Die ‚Zentralorganisation für einen Dauernden Frieden‘ und die Mittelmächte. Ein Beitrag zur politischen Tätigkeit von Rudolf Laun im ersten Weltkrieg*, in: Festschrift für Rudolf Laun, Hamburg 1962, pp.&nbsp;448–512

;*Համաշխարհային հասարակարգի պատմություն*
* Founder with Leonhard Harding: *Studien zur Afrikanischen Geschichte*, series with more than 30 volumes, LIT-Verlag.
* eds. with Hans-Joachim König, Kirsten Rüther, Stefan Rinke: *Globale Interaktion für die Enzyklopädie der Neuzeit,* Metzler Stuttgart 2005–2013. Online Brill
** more than twenty articles', e.g. World System Theory, Global Violence, World Metropolises, Atlantic World, British Empire, Series on the African Worlds, Free Trade Imperialism. 
* *Wallerstein’s analysis of the modern world system revisited: The regional perspective - The case of (West)Afrika*. In: Carl-Hans Hauptmeyer, Darius Adamczyk, Beate Eschment, Udo Obal (eds.): *Die Welt querdenken, Festschrift für Hans-Heinrich Nolte*, Frankfurt 2003, S.&nbsp; pp.&nbsp;95–106. ISBN 978-3631393741
* *Afrika in den weltwirtschaftlichen Krisenperioden des 20. Jahrhunderts*. In: Peter Feldbauer, Gerd Hardach, Gerhard Melinz (eds.): *Von der Weltwirtschaftskrise zur Globalisierungskrise 1929–1999*, Vienna, 1999 
* *Probleme der Periodisierung am Beispiel Afrikas im Kontext der Weltgeschichte. Ein Essay*, in: Raphaela Averkorn u.&nbsp;a. (eds.): *Europa und die Welt in der Geschichte*, Bochum 2004 
* *Das 20. Jahrhundert aus der Sicht eines Afrika-Historikers*, in: Zeitschrift für Weltgeschichte, vol. 10 (2), (2009) 
* *Anmerkungen zu den historischen Krisen des Kapitalismus*, in: *Krisen ohne Ende*, Hannover 2009 
* *Die Befangenheit in der eigenen Geschichte macht die übrige Welt fremder, als sie ist*, in: Loccumer Protokolle 11/97 
* *Die Weltwirtschaftskrise der dreißiger Jahre in der Dritten Welt, Arbeitsbericht Dritte Welt*, Hannover 1986 
* *Die Eigendynamik der Gesellschaften in der Welt unter dem Einfluss von Kapitalismus und Kolonialismus*. *spw – Zeitschrift für sozialistische Politik und Wirtschaft*, no. 249, 2022

## Երրորդ կողմի ֆինանսավորմամբ նախագծեր
*Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը Աֆրիկայում*, դեպքերի ուսումնասիրություններ՝ Զիմբաբվե, Նիգերիա և Տրանսկեյ։ Հեղինակներ՝ Վոլֆգանգ Դյոպկե, Կատյա Ֆյուլբերգ-Շտոլբերգ, Ուտա Լեման-Գրուբե։

Ուշադրության կենտրոնում՝ *Պատերազմական կոնֆլիկտներ Երրորդ աշխարհում, պատերազմի հետևանքներ և դրա հաղթահարում Աֆրիկայում՝ 1945-ից հետո*։ Հեղինակներ՝ Հարպե Զիվերս՝ Նիգերիա, Ֆրանկ Շուբերտ՝ Ուգանդա, Գեզինե Կրյուգեր՝ Նամիբիա, Գերհարդ Լիզեգանգ՝ Մոզամբիկ։

*Օրապահության և գրավորության սոցիալական պատմություն՝ Հարավային Աֆրիկայում, 1890–1930*։ Հեղինակ՝ Գեզինե Կրյուգեր։

*Հարավային Աֆրիկայի ANC-ի վտարանդի փորձառությունը*։ Հեղինակ՝ Հանս-Գեորգ Շլայխեր։

*Բռնարար հանցագործությունները Հարավային Աֆրիկայում՝ Կեյփթաուն, [[Յոհաննեսբուրգ]] և Սալիսբուրի, 1890–1947*։ Հեղինակ՝ Բոբ Թյուրել

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմագրություն
Կատեգորիա:Համբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ