Գվենդոլին Մաքյուեն

**Գվենդոլին Մարգարեթ Մաքյուեն** (անգլերեն՝ *Gwendolyn Margaret MacEwen.* ), կանադացի բանաստեղծուհի և արձակագրուհի։ Իր կենդանության օրոք հրատարակել է ավելի քան 20 գիրք։ «Կախարդության և առեղծվածի զգացումը՝ բխած գնոստիկների, Հին Եգիպտոսի և բուն մոգության նկատմամբ իր հետաքրքրություններից, ինչպես նաև կյանքի ու մահվան հանդեպ նրա զարմանքից՝ նրա ստեղծագործությունը եզակի է դարձնում… Նա դեռ շատերի կողմից համարվում է Կանադայի մեծագույն բանաստեղծներից մեկը«:

## Կենսագրություն
Մաքյուենը ծնվել է Տորոնտոյում, Օնտարիո:  Նրա մայրը՝ Էլսին, իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է հոգեկան առողջության հաստատություններում՝ որպես հիվանդ: Հայրը՝ Ալիկը, տառապում էր ալկոհոլիզմից: Գվենդոլինը մեծացել է քաղաքի High Park տարածքում, հաճախել է Արևմտյան տեխնիկական-առևտրային դպրոցը:

Մաքյուենի առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է *The Canadian Forum-* ում, երբ նա ընդամենը 17 տարեկան էր: 18 տարեկանում նա թողել է դպրոցը՝ գրողի կարիերան շարունակելու համար: 18 տարեկանում գրել էր իր առաջին վեպը՝ *Հուլիանոս հրաշագործը*:

«Նա փոքրամարմին էր ու թեթև, կլոր, գունատ դեմքով, երկար, մուգ, ուղիղ մազերով, հսկայական կապույտ աչքերով, որոնք սովորաբար պատված էին կոլով (աչքերի մատիտի և կոսմետիկայի տեսակ):

Նրա առաջին բանաստեղծական գիրքը՝ *«Հարբած ժամացույցը»*, լույս է տեսել 1961 թվականին Տորոնտոյում, որն այն ժամանակ գրական վերածննդի կենտրոնն էր Կանադայում: Այստեղ Մաքյուենը խմբագիր Ռոբերտ Ուիվերի և ազդեցիկ ուսուցիչ Նորթրոպ Ֆրայի միջոցով կապի մեջ էր Ջեյմս Ռեյնիի, Մարգարեթ Էթվուդի, Դենիս Լիի և այլոց հետ: 1962 թվականին նա ամուսնացավ բանաստեղծ Միլթոն Աքորնի հետ, ով իրենից 19 տարով մեծ էր, իսկ երկու տարի անց նրանք ամուսնալուծվեցին:

Մաքյուենը հրատարակել է ավելի քան քսան գիրք՝ տարբեր ժանրերով: Նա նաև գրել է բազմաթիվ վավերագրական ռադիոդրամաներ Կանադայի հեռարձակման կորպորացիայի (CBC) համար, ներառյալ  1965 թվականին հեռարձակված և «մեծագույն հիացմունքի արժանացած» *«Ահաբեկչությունը և Էրեբուսը» ռադիոդրաման*, որտեղ հնչել է Թերի Ռասլինգի երաժշտությունը:

Իր երկրորդ ամուսնու՝ հույն երաժիշտ Նիկո Ցինգոսի հետ Մաքյուենը 1972 թվականին Տորոնտոյում բացեց «Տրոյական ձի» սրճարանը: Նա և Ցինգոսը թարգմանել են ժամանակակից հույն գրող Յանիս Ռիցոսի բանաստեղծություններից մի քանիսը (1981 թվականին հրատարակվել են նրա  *Տրոյական կանայք* գրքում):

Գվենդոլինը ինքնուրույնաբար սովորել է կարդալ եբրայերեն, արաբերեն, հունարեն ու ֆրանսերեն և թարգմանել է  գրողների այդ լեզուներից յուրաքանչյուրից: Եվրիպիդեսի « *Տրոյայի կանայք»* թատերգության նրա թարգմանությունը 1978 թվականին առաջին անգամ ներկայացվել է Տորոնտոյում: 
մինի|Մաքյուենի կիսանդրին Gwendolyn MacEwen այգում
Նա 1985 թվականին որպես գրող աշխատել է Արևմտյան Օնտարիոյի համալսարանում, 1986 և 1987 թվականներին  էլ՝ ՝ Տորոնտոյի համալսարանում:

Իր կյանքի վերջին տարիներին նա հարաբերությունների մեջ էր փողոցային գրող Քրեդ Քիլոդնիի (Լու Տրիֆոն) հետ:

Մաքյուենը մահացել է 1987 թվականին՝ 46 տարեկան հասակում՝ ալկոհոլիզմի հետ կապված առողջական խնդիրների պատճառով: Թաղվել է Տորոնտոյի Մաունթ Փլեզանթ գերեզմանատանը:

## Գրվածքները
«Բարդ, լայնընդգրկուն և խոհուն գրող», - այսպես է Մաքյուենին բնորոշել *Կանադական հանրագիտարանը*, ապա ընդգծել է, որ նա «առինքնող հետաքրքրություն էր ցուցաբերում մոգության ու պատմության նկատմամբ, ինչպես նաև հղկված ու խորաթափանց ճարտարություն էր դրսևորում իր բանաստեղծությունների տաղաչափության մեջ»:

Նրա երկու վեպերից առաջինը՝ *Հուլիանոս հրաշագործը*, վերաբերում է վաղ Վերածննդի և քրիստոնեության ճգնավորական փիլիսոփայությունների երկիմաստ հարաբերություններին. երկրորդը՝ *Եգիպտոսի թագավորը, երազների թագավորը,*  երևակայությամբ վերականգնում է եգիպտական փարավոն Էխնաթոնի կյանքն ու կրոնական բարեփոխումը՝ միախառնելով ֆանտազիան և պատմությունը:

## Ճանաչում
1969 թվականին Մաքյուենն արժանացել է գլխավոր նահանգապետի մրցանակին իր *«Ստվեր ստեղծողը»* բանաստեղծությունների ժողովածուի համար:  Հետմահու՝ 1987 թվականին արժանացել է Գլխավոր նահանգապետի երկրորդ մրցանակին՝ *«Անդրաշխարհներ»-ի* համար:

Մաքյուենի ստացած այլ պարգևներն ու մրցանակները ներառում են CBC New Canadian Writing Contest պոեզիայի համար՝ 1965 թվականին, AJM Smith Poetry Award՝ 1973 թվականին, Borestone Mountain Poetry Award՝ 1983 թվականին. CBC-ի մրցանակ պատմվածքի համար՝ 1983 թվականին, Du Maurier Award՝ ոսկե և արծաթե մրցանակներ  պոեզիայի համար՝ 1983 թվականին:

Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում՝ չինարեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և իտալերեն:

Ռոզմարի Սալիվանը 1995 թվականին հրատարակեց Մաքյուենի կենսագրությունը՝ *Shadow Maker: The Life of Gwendolyn MacEwen* վերնագրով: Այդ կենսագրական գիրքը նույնպես արժանացավ գլխավոր նահանգապետի մրցանակի:

Մաքյուենի հիշատակին գեղարվեստական հարգանքի տուրքեր են Մարգարեթ Էթվուդի «Իսիսը խավարում» պատմվածքը և Լորն Ս. Ջոնսի *«Հզոր կաղնին* » վեպը:

Մեկ դերասանուհու համար Լինդա Գրիֆիթսի գրած *Այլմոլորակային արարած. Այց՝ Գվենդոլին Մաքյուենից* պիեսը 2000 թվականին շահեց Դորա Մավոր Մուր մրցանակը և Չալմերս մրցանակը

1969 թվականին Մաքյուենի հրատարակած *Ստվերներ սարքողը / The Shadow-Maker* բանաստեղծական ժողովածուի հիման վրա հոլանդացի/կանադացի կոմպոզիտոր Ռուդի Մարտինուս վան Դեյքը 1977 թվականին երաժշտություն է գրել: Տորոնտոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի 1978-79 համերգաշրջանի կարևոր իրադարձություններից էր Վան Դեյկի «Ստվեր սարքողը» ստեղծագործության համաշխարհային պրեմիերան՝ Մարիո Բեռնարդիի ղեկավարությամբ և կանադացի բարիտոն Վիկտոր Բրաունի մասնակցությամբ։

Դրանից քսան տարի անց թողարկվել է Բրենդա Լոնգֆելլոյի վավերագրական ֆիլմը՝ *Ստվեր ստեղծողը. Գվենդոլին Մաքյուեն բանաստեղծը:* 1998 թվականին նկարահանված այդ ֆիմը արժանացել է Ջինի մրցանակի՝ *Լավագույն կարճամետրաժ վավերագրական ֆիլմ* անվանակարգում:

### Gwendolyn MacEwen Parkette
Նախկին Walmer Road Parkette-ը, որը գտնվում է Տորոնտոյի Անեքս թաղամասում, 1994 թվականին վերանվանվել է Gwendolyn MacEwen Parkette:

2006 թվականի սեպտեմբերի 9-ին այգում բացվել է Մաքյուենի բրոնզե կիսանդրին, որի հեղինակը նրա ընկերն է՝ քանդակագործ Ջոն ՄակՔոմբ Ռեյնոլդսը:

## Հրապարակումներ
### Պոեզիա

* *Selah. / Սելահ* . Տորոնտո: Aleph Press, 1961 թ .
* *The Drunken Clock. / Հարբած ժամացույցը* . Տորոնտո: Aleph Press, 1961 թ .
* *The Rising Fire./ Բարձրացող կրակը* . Տորոնտո. Ryerson Press,  1963 թ .
* *Terror and Erebus/ Ահաբեկչությունը և Էրեբուսը* (1965)
* *A Breakfast for Barbarians/ Նախաճաշ բարբարոսների համար* . Տորոնտո: Ryerson Press, 1966 թ .
* *The Shadow-Maker* . Տորոնտո: Մաքմիլան, 1969 թ .
* *The Armies of the Moon/ Լուսնի բանակները* . ՏորոISBN&nbsp;նտո: Մաքմիլան, 1972 թ . 
* *Magic Animals: Selected Poems Old and New / Կախարդական կենդանիներ. ընտրված բանաստեղծություններ՝ հին և նոր* . Տորոնտո: Մաքմիլան, 1974 թ .ISBN&nbsp;
* *The Fire-Eaters. / Կրակակերները* . Օտտավա: Oberon Press, 1976 թ .ISBN&nbsp;
* *Trojan Women/ Տրոյական կանայք,* 1981 թ . 
* *TE Lawrence Poems* . Oakville: Mosaic Press, 1982 թ.
* *Earth-Light: Selected Poetry 1963-1982/ Երկրի լույս. Ընտրյալ պոեզիա 1963-1982 թթ* . Toronto: General Publishing, 1982 թ .ISBN&nbsp;
* *The Man with Three Violins* 1986 HMS Press (Տորոնտո)
* *Afterworlds/ Անդրաշխարհներ* . Տորոնտո: ՄաքՔլելլանդ և Ստյուարտ, 1987 թ .ISBN&nbsp;
* Atwood, Margaret and Barry Callaghan, eds. *Գվենդոլին ՄաքՅուենի պոեզիան. [https://books.google.com/books?id=j7-yfNmHyjkC Վաղ տարիները (հատոր առաջին)]* . Տորոնտո. Exile Editions, 1993 թ .ISBN&nbsp;
* Atwood, Margaret and Barry Callaghan, eds. *Գվենդոլին ՄաքՅուենի պոեզիան: [https://books.google.com/books?id=LNhTQZs4CIkC Հետագա տարիները (հատոր երկրորդ)]* . Տորոնտո. Exile Editions, 1993 թ.ISBN&nbsp;

### Գեղարվեստական արձակ
* 
* 
* *Noman*. Ottawa: Oberon Press, 1972.
* *Noman's Land: stories* Coach House Press, 1985. ISBN&nbsp;

### Ոչ գեղարվեստական
* *Mermaids and Ikons: A Greek Summer. Toronto: House of Anansi / Ջրահարսեր և սրբապատկերներ. Հունական ամառ*: Տորոնտո: Անանսիի տուն, 1978 թ.ISBN&nbsp;

### Մանկական գրքեր
* *The Chocolate Moose*. Toronto: N/C Press, 1979 թ.ISBN&nbsp;
* *The Honey Drum.* . Oakville: Mosaic Press, 1983:ISBN&nbsp;
* *Dragon Sandwiches* Black Moss Press, 1987 թ.ISBN&nbsp;

### Թատերգություններ
* *Տրոյական կանայք*, ըստ Եվրիպիդեսի թատերգության (ներառում է Յանիս Ռիցոսի *«Հելեն»* և *«Օրիստոս»* բանաստեղծությունները՝ թարգմանված Մաքյուենի և Նիկո Ցինգոսի կողմից): 2009 
* *Թռչունները*, ըստ Արիստոֆանի թատերգության. Տորոնտո: 1993 [1983].
*Բացառությամբ նշված դեպքերի, մատենագիտական տեղեկատվությունը տրամադրվել է Բրոք համալսարանի կողմից:*

## Սկավառակագրություն
* *Open Secret. / Բաց գաղտնիք.* CBC Learning Systems, 1972 թ. LP T-57191
* *Celebration: Famous Canadian Poets CD [[:en:Canadian Poetry Association|Canadian Poetry Association]] / Տոնակատարություն. Կանադացի հայտնի բանաստեղծների CD* Canadian Poetry Association / Կանադական պոեզիայի ասոցիացիա – 2001 թ (CD#3) ( Ռեյմոնդ Սուսթերի հետ)

## Տես նաև
* Կանադական գրականություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
### Գրքեր

* Jan Bartley. *Invocations: the poetry and prose of Gwendolyn MacEwen. /* Յան Բարթլի. *Կանչեր. Գվենդոլին Մաքյուենի պոեզիան և արձակը:* 1983 թ.
* Mª Luz González-Rodríguez. *Bajo el Signo del Dios Mercurio. dicotomía del ser y fusión de los opuestos en Gwendolyn MacEwen* . Ph.Thesis. Departamento de Filología Inglesa y Alemana, Universidad de La Laguna, 2003 թ. . http://riull.ull.es/xmlui/handle/915/9951
* Rosemary Sullivan. *Shadow Maker: The Life of Gwendolyn MacEwen.* Տորոնտո: Հարփեր Քոլինզ, 1995 թ.
* Linda Weiland *«Unravelling» /* Լինդա Վեյլանդ. *«Բացահայտում».* *[[Կարլ Գուստավ Յունգ|CG Jungs]] Individuations- und Archetypenlehre im Werk Gwendolyn MacEwens.* Peter Lang, Բեռն, 2013 թ (գերմաներեն)

### Հոդվածներ
* Atwood, Margaret. "MacEwen's Muse." *Canadian Literature* 45 (1970): 24–32.
* Barrett, Elizabeth. "A Tour de Force." *Evidence* 8 (1964): 140–143.
* Davey, Frank. "Gwendolyn MacEwen: The Secret of Alchemy." *Open Letter* (second series) 4 (1973): 5–23.
* Di Michele, Mary. "Gwendolyn MacEwen: 1941-1987." *Books in Canada* 17.1 (1988): 6.
* Eso, David. "Perfect Mismatch: Gwendolyn MacEwen and the Flat Earth Society." *Studies in Canadian Literature* 44.2 (2019): 211–231.
* Gerry, Thomas M. "Green Yet Free of Seasons: Gwendolyn MacEwen and the Mystical Tradition of Canadian Poetry." *Studies in Canadian Literature* 16.2 (1991/1992): 147–161.
* Gillam, Robyn. "The Gaze of a Stranger: Gwendolyn MacEwen's Hieratic Eye." *Paragraph* 13.2 (1991): 10–13.
* Godfrey, Dave. "Figments of a Northern Mind." *Tamarack Review* 31 (1964): 90–91.
* González-Rodríguez, Mª Luz. "Caronte y la Luna: arquetipos míticos en The Armies of the Moon de Gwendolyn MacEwen." *Revista Canaria de Estudios Ingleses* 48 (2004): 179–192.
* González-Rodríguez, Mª Luz. "El camino arquetípico del héroe: el Mago y el Sumo Sacerdote en las novelas de Gwendolyn MacEwen." *Revista Canaria de Estudios Ingleses* 39 (1999): 307–321.
* González-Rodríguez, Mª Luz. "The Presence of Science in Gwendolyn MacEwen's Cosmic Vision: An Ephemeral Creation of Order out of Chaos." *Exchanges between Literature and Science from the 1800s to the 2000s. Converging Realms*. Cambridge Scholars Publishing, 2017, pp.&nbsp;90–103. ISBN&nbsp;.
* Gose, E.B. "They Shall Have Arcana." *Canadian Literature* 21 (1964): 36–45.
* Harding Russell, Gillian. "Gwendolyn MacEwen's 'The Nine Arcana of the Kings' as Creative Myth and Paradigm." *English Studies in Canada* 15.2 (1988): 204–217.
* Harding Russell, Gillian. "Iconic Mythopoeia in MacEwen's The T.E. Lawrence Poems." *Studies in Canadian Literature* 9.1 (1984): 95–107.
* Helwig, Maggie. "The Shadowmaker Confirmed the Poet in Me." *Catholic New Times* 21.19 (1997): 13,14.
* Jones, D.G. "Language of Our Time." *Canadian Literature* 29 (1966): 67–69.
* Kelly, M. T. "Thoughts From a Friend (Profile of Gwendolyn MacEwen)." *Canadian Woman Studies* 9.2 (1988): 89.
* Kemp, Penn. "A Musing I Would Like to have Shared with Gwendolyn MacEwen."* Tessera* 5 (1988): 49–57.
* "MacEwen Possessed a Talent that was Fragile, Precocious." *Globe and Mail* (Metro Edition) 2 December 1987: A10, C5.
* Marshall, Joyce. "Remembering Gwendolyn MacEwen." *Brick* 45 (1993): 61–65.
* Marshall, Tom. "Several Takes on Gwendolyn MacEwen." *Quarry* 38.1 (1989): 76–83.
* "Obituary: Author." Gwendolyn MacEwen. *Quill and Quire* 54.3 (1988): 62.
* Potvin, Elisabeth. "Gwendolyn MacEwen and Female Spiritual Desire." *Canadian Poetry* 28 (1991): 18–39.
* Purdy, Al. "Death in the Family." *Saturday Night* 103.5 (1988): 65–66.
* Ringrose, Christopher. "Vision Enveloped in Night." *Canadian Literature* 53 (1972): 102–104.
* Sowton, Ian. "To Improvise an Eden." *Edge* 2 (1964): 119–124.
* Tsingos, Nikolas. "Poems for Gwendolyn MacEwen." *Descant* 24.4 (1993/ 1994): 41.
* Warwick, Ellen D. "To Seek a Single Symmetry." *Canadian Literature* 71 (1976): 21–34.
* Wilkinson, Shelagh. "Gwendolyn MacEwen's Trojan Women: Old Myth into New Life." *Canadian Woman Studies* 8.3 (1987): 81–83.
* Wood, Brent. "From The Rising Fire to Afterworlds: The Visionary Circle in the Poetry of Gwendolyn MacEwen." *Canadian Poetry* 47 (2000): 40–69.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Canadian Poetry Online: Gwendolyn MacEwen  - Biography and 7 poems (Let Me Make This Perfectly Clear, Fragments from A Childhood, Magic Cats, Poems in Braille, Memoirs of a Mad Cook, The Drunken Clock, Dark Pines Under Water)
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1941 ծնունդներ
Կատեգորիա:1987 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանադացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Կանադացի կին գրողներ