Մակուլյար այտուց

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Diabetic_macular_edema.jpg|մինի|Դիաբետիկ մակուլյար այտուց
**Մակուլյար այտուց,** հեղուկի և սպիտակուցների կուտակում մակուլայի (աչքի ցանցաթաղանթի կենտրոնական հատվածի) վրա, կամ տակ, որը հանգեցնում է ուռածության։ Մակուլան պարունակում է շշիկներ, որոնք ապահովում են պարզ, կենտրոնական տեսողությունը, հնարավորություն տալիս տեսնել դետալներ, գույներ և ձևեր։ Այդ պատճառով մակուլայի ուռածությունը հանգեցնում է կենտրոնական տեսողության խանգարման։

## Պատճառներ
Մակուլայի այտուցի պատճառները բազմաթիվ են: Տարբեր պատճառներ կարող են լինել փոխկապակցված։

* Հաճախ փոխկապակցված է շաքարային դիաբետի հետ։ Քրոնիկական, ոչ կառավարելի, երկրորդ տիպի դիաբետը վնասում են  ծայրամասային արյունատար անոթները, այդ թվում ցանցաթաղանթի անոթները, որոնք արտահոսելով հանգեցնում են ուռածության՝ այտուցի։
* Մակուլայի այտուցի կարող է բերել տարիքային մակուլոդեգեներացիան։ Տարիքի հետ մակուլայում կարող է սկսվել բնական քայքայման պրոցես, որը հանգեցնում է ցանցաթաղանթի տակ դրուզի կուտակման և երբեմն անբնական անոթների ձևավորման։
* Կատարակտի բուժման համար ոսպնյակի փոխարինումը կարող է առաջացնել պսևդոֆակիկ մակուլյար այտուց (պսևդոֆակիան նշանակում է փոխարինված ոսպնյակ), որը նաև հայտնի է Իրվին-Գասի համախտանիշ անվանմամբ։ Վիրահատությունը երբեմն գրգռում է ցանցաթաղանթը, առաջացնելով մազանոթների լայնացում և հեղուկի արտահոսք։ Սա ավելի քիչ է հանդիպում ոսպնյակների փոխարինման ժամանակակից տեխնիկայի շնորհիվ։
* Քրոնիկական ուվեիտը և միջանկյալ ուվեիտը ևս կարող են լինել պատճառ։
* Ցանցաթաղանթում որևէ երակի խցանումը առաջացնում է ցանցաթաղանթի այլ երակների լայնացման և հեղուկի արտահոսքի։ Խցանումը կարող է առաջանալ աթերոսկլերոզի, գերճնշման, և գլաուկոմայի հետևանքով։
* Որոշակի դեղեր կարող են առաջացնել փոփոխություններ ցանցաթաղանթում, որոնք հանգեցնում են մակուլյար այտուցի։ Ազդեցություն ունեցող հիմնական դեղերն են՝ լատանոպրոստ, էպինեֆրին, ռոզիգլիտազոն, թիմոլոլ և այլն։
* Հայտնի են որոշ բնածին հիվանդություններ,կապված մակուլյար այտուցի հետ։ Դրանցից են պիգմենտային ռետինիտը, ռետինոշիզիսը։

## Ախտորոշում
### Դասակարգում
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cystoid_Macular_Edema.jpg|մինի|Կիստոիդ մակուլյար այտուց
**Կիստոզ մակուլյար այտուց,** կոչվում է «կիստոզ», քանի որ ունի կիստայի տեսք, սակայն արտաքին էպիթելյալ շերտի բացակայության պատճառով իրականում չի համարվում կիստա։ Պատճառներն են շաքարային դիաբետը, պիգմենտային ռետինիտը, էպինեֆրինը, Իրվին-Գասի սիդրոմը, երակային խցանումը, E2-պրոստոգլանդին անալոգները, նիկոտինաթթուն/նիացինը։

**Դիաբետիկ մակուլյար այտուց**, առաջանում է մակուլայի արտահոսող մազանոթներից։ Այն տեսողության կորստի ամենահաճախ հանդիպող պատճառն է և՛ պրոլիֆերատիվ, և՛ ոչ պրոլիֆերատիվ դիաբետիկ ռետինոպաթիայի դեպքում։

## Բուժում
Մակուլյար այտուցը երբեմն առաջանում է կատարակտի վիրահատությունից հետո, մի քանի օրով կամ շաբաթով, և դեպքերի հիմնական մասը հաջողությամբ բուժվում են ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերով (ՈՍՀԲԴ) կամ կորտիզոնային աչքի կաթիլներով։ ՈՍՀԲԴ-ների կանխարգելիչ օգտագործումը որոշ չափով նվազեցնում է մակուլյար այտուցի ռիսկը։

Դիաբետիկ մակուլյար այտուցը բուժվում է լազերային ֆոտոկոագուլյացիայով, ինչը նվազեցնում է տեսողության կորստի ռիսկը։

2010 թվականին ԱՄՆ սննդի և դեղերի վարչությունը հաստատել է ռանիբիզումաբի ներվիտրալ ներարկումները մակուլյար այտուցի բուժման համար։

## Հետազոտություններ
2005 թվականին ստերոիդները ուսումնասիրվել են որպես արյունատար անոթների խցանման արդյունքում առաջացած մակուլյար այտուցի բուժում։

2014 թվականին հետազոտվել են երկու անոթային հակա-էնդոթելային աճի գործոնների ազդեցությունները ցանցաթաղանթի կենտրոնական երակի խցանման արդյունքում առաջացած մակուլյար այտուցի բուժման համար։ Երկու բուժումները ցույց են տվել այտուցի նվազում վեց ամսվա ընթացքում։

Մեկ այլ հետազոտության ժամանակ ուսումնասիրվել են դեքսամետազոնի և տրիամկինոլոն ացետոնիդի ազդեցությունները։ Արդյունքները ցույց տվեցին, որ տրիամկինոլոն ացետենիդով բուժվածների տեսողության սրությունը ավելի էր բարելավում, քան դեքսամետազոնով բուժված հիվանդներինը։

## Տես նաև
* Դիաբետիկ ռետինոպաթիա
* Ուվեիտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բժշկություն