Մեսրոպ Ա Նարոյան

**Մեսրոպ Ա Նարոյան Մշեցի** (), հայ առաքելական եկեղեցու Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքության 81-րդ պատրիարք։ Արքեպիսկոպոս Նարոյանը Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարք է դարձել 1927 թվականին և 16 տարի, մինչև իր մահը, եղել է այդ պաշտոնին։

Նա եղել է անկախ Թուրքիայի հանրապետությունում հայոց պատրիարք ընտրված առաջին հոգևորականը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1875 թվականին Մուշի Արդերդ (կամ Յարդերդ) գյուղում։ Ավազանի անունը եղել է Խաչատուր։

Վաղ տարիքից կորցրել է իր հորը, ինչի պատճառով նրան տարել են Սուրբ Կարապետ վանքի Ժառանգավորաց վարժարան, որտեղ ստացել է իր նախնական կրթությունը։ Ավարտել է այն 1895 թվականին։

Ավարտելուց հետո նույն տարում ուղարկվել է Արմաշի դպրեվանք, որտեղ ուսանել է մինչև 1899 թվականը։ 1899 թվականին Մաղաքիա պատրիարք Օրմանյանի ձեռամբ սարկավագ է ձեռնադրվել։ 1901 թվականի մայիսի 20-ին Եղիշե եպիսկոպոս Դուրյանի ձեռամբ ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա և վերանվանվել է Մեսրոպ։ Ձեռնադրությունից անմիջապես հետո ուսուցիչ է նշանակվել Արմաշի դպրեվանքում, իսկ 1904 թվականին նշանակվել է տեսուչ և այդ պաշտոնը վարել է մինչև 1909 թվականը։ 1907 թվականին Մաղաքիա Օրմանյան պատրիարքը նրան շնորհել է մանուշակագույն ծաղկյա փիլոն կրելու իրավունք, իսկ Մկրտիչ կաթողիկոսից ստացել է նաև ականակուռ լանջախաչ կրելու իրավունք։ 1909 թվականին Մատթեոս Բ. Իզմիրլյան կաթողիկոսի (որը այդ օրերին դեռ Պոլսում է գտնվել) ձեռամբ ստացել է ծայրագույն աստիճան և նշանակվել է դպրեվանքի փոխվանահայր։ 1913 թվականի օգոստոսի 25-ին Սուրբ Էջմիածնում եպիսկոպոսական օծում է ստացել՝ Գևորգ Ե Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի ձեռամբ։ Վերադառնալուց հետո շարունակել է վանահայրի պաշտոնը մինչև 1915 թվականը։

1915–1916 թվականներին աքսորվել է Գոնիա**։** Հաջորդ տարի վերադառնալով Պոլիս՝ նշանակվել է քարոզիչ Բեշիկթաշի Սուրբ Աստվածածին և Բեյօղլուի (Պերա) Սուրբ Երրորդություն եկեղեցիներում։ Քարոզչի պաշտոնը վարել է մինչև 1927 թվականը։ Միաժամանակ ուսուցչական պաշտոններ է զբաղեցրել Կենտրոնական, Եսայան, Բեզազյան և Նոր դպրոց վարժարաններում՝ դասավանդելով կրոնագիտություն, կրոնների պատմություն, գրաբար և հայ մատենագրություն։ 1916–1919 թվականներին եղել է Բեշիկթաշի Մաքրուհյան վարժարանի տնօրենը։ 1918 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև 1919 թվականի փետրվարի 19-ը վարել է պատրիարքական տեղապահի պաշտոնը՝ մինչև աքսորված Զավեն պատրիարքի աթոռ վերադարձը։ 1927 թվականի հունիսի 26-ին ընտրվել է Պոլսո պատրիարք և նույն օրը Գումգաբուի Սուրբ Աստվածածին Աթոռանիստ մայր եկեղեցում կատարել է իր պատրիարքական ուխտը։ 1927 թվականի հուլիսի 5-ին Գևորգ Ե կաթողիկոսը կոնդակով նրան շնորհել է արքության պատիվ։

Պատրիարքի պաշտոնը վարել է մինչև իր մահը՝ 1944 թվականի մայիսի 31-ը։ Վերջին օծումը և հուղարկավորության կարգը կատարվել են Սուրբ Աստվածածին Աթոռանիստ մայր եկեղեցում 1944 թվականի հունիսի 3-ին՝ Գևորգ արքեպիսկոպոս Արսլանյանի ձեռամբ։ Նրա մարմինը ամփոփվել է Շիշլիի ազգային գերեզմանատան կուսակրոն եկեղեցականների հատվածում։

Նրա գահակալության տարիներին հիմնովին վերակառուցվել է Ֆերիգյուղի Սուրբ Վարդանանց եկեղեցին։

## Գրական գործունեություն
Մեսրոպ Նարոյանը եղել է գրիչի մարդ և շատերի կողմից արժանացել է «Գրագետ պատրիարք» կոչմանը։ «Հարմակ» ծածկանունով ստորագրել է գրական և կրոնաբարոյական բազմաթիվ հոդվածներ տարբեր օրաթերթերում, պարբերականներում և տարեգրքերում։ Նա հեղինակել է «Հայ եկեղեցու պատմություն» վերնագրով աշխատություն, սակայն բնագիրը կորել է։ Փրկված մասը հետագայում հրապարակվել է Գևորգ Մեսրոպի «Հայ եկեղեցու պատմություն» երկհատոր գրքում (1913 և 1914)։ 1948 թվականին Պոլսում լույս է տեսել Նարոյանի հոդվածների ժողովածուն՝ «Նշխարներ» խորագրով, որտեղ ամփոփվել են նրա տարբեր տարիներին գրված հոդվածները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքներ