Ասլան (կերպար)

**Ասլան**   Ք. Ս. Լյուիսի *[[Նարնիայի ժամանակագրություններ|«Նարնիայի ժամանակագրությունները»]]* շարքի գլխավոր հերոսներից է։ Ի տարբերություն Նարնիայի շարքի որևէ այլ կերպարի՝ Ասլանը հայտնվում է բոլոր յոթ ժամանակագրություններում։ Ասլանը պատկերված է որպես խոսող առյուծ և նկարագրվում է որպես Գազանների արքա, ծովից այն կողմ գտնվող կայսեր որդի, և Նարնիայի բոլոր Բարձրագույն արքաների արքա։

Ք. Ս. Լյուիսը հաճախ մեծատառով է գրում «*Առյուծ*» բառը՝ նկատի ունենալով Ասլանին, քանի որ նա զուգահեռներ է անցկացնում Հիսուսի հետ, ով քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ հայտնի է որպես «Հուդայի առյուծ»։ «Ասլան» (aslan) բառը թուրքերենում նշանակում է «առյուծ»։

## Դեր «Նարնիայի ժամանակագրություններում»
### [[Նարնիայի ժամանակագրություններ։ Առյուծը, կախարդը և զգեստապահարանը|Առյուծ, կախարդ և զգեստապահարան]]
Ասլանին առաջինը հիշատակում է պարոն Կուղբը, երբ Փևենսի երեխաները ժամանում են Նարնիա։ Պարոն Կուղբը նրան նկարագրում է որպես Նարնիայի իսկական թագավոր, ով վերադարձել է, որպեսզի օգնի Փևենսիներին ազատել երկիրը Սպիտակ Կախարդի տիրապետությունից։

Տեր և տիկին Կուղբերը ուղեկցում են Փիթերին, Սյուզանին, Լյուսիին դեպի Քարե սեղան՝ Ասլանին հանդիպելու: Նրանք տեղեկացնում են Ասլանին, որ Էդմունդը դավաճանել է իրենց՝ միանալով Սպիտակ Կախարդին: Ասլանն իր հետևորդներից մի քանիսին ուղարկում է Էդմունդին փրկելու: Հաջորդ օրը Սպիտակ Կախարդը մոտենում է Ասլանին և պահանջում Էդմունդին սպանելու իր իրավունքը, քանի որ, ըստ «խորը կախարդանքի», բոլոր դավաճանները պատկանում են իրեն: Ասլանը առանձնազրույց է ունենում Կախարդի հետ և համոզում նրան բաց թողնել Էդմունդին:

Այդ նույն գիշերը Ասլանը Սյուզանի և Լյուսիի հետ ճամփա է ընկնում դեպի Քարե սեղանը: Կախարդն ու նրա հետևորդները կապում են Ասլանին սեղանին. պարզվում է, որ Ասլանը համաձայնվել էր սպանվել՝ Էդմունդին փրկելու համար: Սակայն, շնորհիվ «ավելի խորը կախարդանքի» (որի մասին Կախարդը չգիտեր), Ասլանը հարություն է առնում և կարողանում է փրկել իր այն հետևորդներին, որոնց Կախարդը քար էր դարձրել: Նա իր հետևորդներին տանում է ճակատամարտի դաշտ, որտեղ անձամբ սպանում է Կախարդին՝ մեկընդմիշտ վերջ դնելով նրա բռնապետությանը:

Ասլանը ներկա է լինում Փևենսի չորս երեխաների թագադրմանը։ Այնուհետև նա հեռանում է՝ այլ գործերով զբաղվելու, իսկ պարոն Կուղբը հավաստիացնում է երեխաներին, որ նա դեռ կգա ու կգնա:

### [[Նարնիայի ժամանակագրություններ։ Արքայազն Կասպիանը|Արքայազն Կասպիան]]
Փևենսի երեխաներին իրենց աշխարհից կանչում են Նարնիա, որպեսզի նրանք օգնեն Կասպիանին՝ Նարնիայի օրինական թագավորին, տապալել իշխանությունը զավթած հորեղբայր Միրազին և վերականգնել երկրի ազատությունը: Երբ նրանք մոլորվում են անտառում, Ասլանը կանչում է Լյուսիին, որպեսզի վերջինս իր քույր-եղբայրներին առաջնորդի դեպի իրեն. ոմանք ավելի հավատարմորեն են հնազանդվում, քան մյուսները: Ասլանն օգնում է Փիթերին, Էդմունդին և Թրամփքին թզուկին ժամանակին Կասպիանին օգնության հասնել՝ կանխելու նրա դեմ ուղղված մահափորձը: Այնուհետև Ասլանն առաջնորդում է արթնացած Ծառերի և Մենադների  բանակը՝ հաղթանակ տանելով Միրազի թելմարինյան օկուպացիայի դեմ։ Հետո նա թագադրում է Կասպիանին  և ստեղծում է մի դուռ, որի միջոցով ողջ մնացած թելմարինները  ցանկության դեպքում կարող են լքել Նարնիայի աշխարհը։

### [[Լուսաբացի նվաճողը կամ ծովագնացություն դեպ աշխարհի ծայրը|Լուսաբացի նվաճող]]
Էդմունդ և Լյուսի Փևենսիները իրենց կամակոր զարմիկ Յուսթասի հետ տեղափոխվում են Նարնիայի աշխարհի արևելյան օվկիանոս, որտեղ միանում են թագավոր Կասպիանին իր ծովային ճամփորդության ընթացքում: Երբ Յուսթասը կախարդանքի ազդեցության տակ վիշապ է դառնում, Ասլանն ազատում է նրան այդ կախարդանքից: Ճանապարհորդության տարբեր փուլերում Ասլանը հայտնվում է՝ ուղղություն ցույց տալու համար: Երբ նրանք հասնում են աշխարհի եզրին, Ասլանը, մինչ իր սովորական կերպարանքին վերադառնալը, հայտնվում է գառան տեսքով։ Նա Ռիփիչիփին (խոսող մկանը) ցույց է տալիս դեպի Ասլանի երկիր ճանապարհը:

### Արծաթե գահ
Ասլանը Յուսթասին և նրա դասընկերուհի Ջիլին բերում է Նարնիա: Նա բացատրում է Ջիլին, որ իրենց հանձնարարված է գտնել թագավոր Կասպիանի որդուն՝ արքայազն Ռիլիանին(ով անհետացել էր տարիներ առաջ), և տալիս է չորս նշաններ, որոնք կուղղորդեն նրանց իրենց որոնումների ընթացքում: Ասլանն այլևս չի հայտնվում մինչև պատմության ավարտը, սակայն նրա տված նշանները առանցքային դեր են խաղում որոնումների հաջող ընթացքի համար: Երբ նա Յուսթասին և Ջիլին վերադարձնում է իրենց աշխարհ, Ասլանը հայտնվում է նրանց դպրոցի բուլլերների առջև՝ նրանց վախեցնելու համար։

### [[Ձին և իր տղան]]
Ասլանի ազդեցությունը սկզբում թաքնված է հերոսներից: Նախքան պատմության սկիզբը, նա փրկում էԱղեղնավորների երկրի(Archenland) մանուկ արքայազն Քորին թշնամիներից և հանձնում մի կալորմենցի ձկնորսի, ով տղային անվանում է Շաստա։ Գրքի մի հատվածում Ասլանը, սովորական «անխելք» առյուծ ձևանալով, հետապնդում է Շաստային և խոսող ձի Բրիին, որպեսզի նրանք հանդիպեն Արավիսին և Հուինին, ովքեր դառնում են նրանց ճամփորդական ընկերները: Նա կատվի  կերպարանք ընդունելով  մխիթարում է Շաստային և պաշտպանում նրան քնած ժամանակ: Հետո նա կրկին հետապնդում է Շաստային և մյուսներին, որպեսզի նրանք ժամանակին հասնեն Աղեղնավորների երկիր և նախազգուշացնեն Կալորմենի արքայազն Ռաբադաշին սպասվող հարձակման մասին: Ռաբադաշի պարտությունից հետո Ասլանը նրան որպես պատիժ վերածում է ավանակի։

### [[Հրաշագործի զարմիկը|Հրաշագործի զարմիկ]]
Այս գիրքը պատմում է Ասլանի կողմից Նարնիայի արարման, նրա առաջին թագավորի ու թագուհու թագադրման և որոշ կենդանիներին խոսելու շնորհ պարգևելու մասին: Ասլանը հայտնում է երկու գլխավոր հերոսներին՝ Դիգորի Քըրքին և Փոլի Փլամերին, որ չարագործ Ջադիսը (ով հետագայում դառնալու է Սպիտակ Կախարդը) մեծ սպառնալիք է հանդիսանալու նարնիացիների համար: Ասլանը Դիգորիին և Փոլիին մի հանձնարարություն է տալիս․ ձեռք բերել կախարդական խնձորը, որը տնկելու դեպքում կպաշտպանի Նարնիան Ջադիսից:

### [[Վերջին ճակատամարտ (Նարնիայի ժամանակագրություններ)|Վերջին ճակատամարտ]]
Թեև Շիֆթ կապիկը և մյուս չարագործները գործում են նրա անունից (միամիտ ավանակ Փազլին հագցնելով առյուծի մորթի), Ասլանն ինքը հայտնվում է  միայն պատմության վերջում՝ դրախտում, որտեղ մուտքը ախոռի դռնով է: Նա վերջ է դնում Նարնիային և իր երկիր է առաջնորդում այն բնակիչներին, ովքեր, աշխարհի վերջի պահին գալով ախոռի դռան մոտ, նայում են նրա դեմքին և սիրում նրան՝ ոմանք նույնիսկ ի զարմանս իրենց: Գրքի վերջում նա տեղեկացնում է մյուս հերոսներին, որ «դուք բոլորդ, ինչպես սովոր էիք ասել Ստվերների երկրում, մահացած եք», և որ անդրշիրիմյան կյանքը, որում նրանք այժմ գտնվում են, ճշմարիտ իրականությունն է, մինչ նրանք գնում են «դեպի վեր և դեպի ներս»:

## Ազդեցություններ
### Քրիստոնեկան մեկնաբանություն
Թեև Ասլանին կարելի է ընկալել որպես ինքնատիպ կերպար, նրա և Հիսուսի միջև զուգահեռներ կան: Ըստ հեղինակի՝ Ասլանը Քրիստոսի այլաբանական պատկերը չէ, ալ Քրիստոսի ենթադրյալ մարմնավորումը․Իր վերջին նամակներից մեկում Լյուիսը գրել է․Ասլանի մահվան ու հարության և Հիսուսի մահվան ու հարության միջև նմանությունն ակնհայտ է: Հեղինակներից մեկը նկատել է, որ, ինչպես և Հիսուսը, Ասլանը մահից առաջ ենթարկվել է ծաղրուծանակի։ Սգացել են նրա մահը, ապա պարզվել է, որ նա այնտեղ չէ, որտեղ դրվել էր նրա մարմինը։  Այս մեկնաբանության մեջ Սյուզանը և Լյուսին, ովքեր ականատես են լինում Ասլանի մահվանը, սգում նրա մահը և ականատես լինում նաև նրա հարությունը, մարմնավորում են քրիստոնեական ավանդույթի երեք Մարիամներին։

Ասլանի խոսքերն ուղղված կալորմենին «Վերջին ճակատամարտը» գրքում («Ես ինձ եմ վերցնում այն ծառայությունները, որոնք դու մատուցել ես (կեղծ աստված Թաշին)... եթե որևէ մարդ երդվում է նրանով և պահում է իր երդումը հանուն երդման, ապա իրականում հենց (Ասլանով) է նա ճշմարտապես երդվել, թեև ինքն այդ մասին չգիտի, և ես եմ նրան պարգևատրում»), հաստատելով վերջինիս կատարած բարի գործերը նույնիսկ կեղծ աստծուն ծառայելիս, դարձել են բանավեճերի առարկա, քանի որ դրանք անուղղակիորեն պաշտպանում են ինկլյուզիվիզմը (ներառականությունը)։

## Էկրանավորումներ
1967 թվականի հեռուստասերիալում Ասլանի դերը կատարել է Բեռնարդ Քեյը։

1979 թվականի անիմացիոն ֆիլմում Ասլանին հնչյունավորել է Սթիվեն Թորնը, ով հետագայում հնչյունավորել է Ասլանին նաև BBC Radio 4-ի «Նարնիայի պատմությունների» բոլոր յոթ ռադիոներկայացումներում։

BBC-ի *[[Նարնիայի ժամանակագրություններ|«Նարնիայի ժամանակագրությունների»]]* հեռուստատեսային էկրանավորումներում Ասլանի շարժումները կատարել են Էյլսա Բերկը և Ուիլյամ Թոդ-Ջոնսը, իսկ նրան հնչյունավորել է Ռոնալդ Պիկապը։

Focus on the Family ռադիոթատրոնի բեմադրություններում Ասլանին հնչյունավորել է Դեյվիդ Սուշեն։

2005 թվականի *[[Նարնիայի ժամանակագրություններ։ Առյուծը, կախարդը և զգեստապահարանը|«Նարնիայի ժամանակագրություններ. Առյուծը, կախարդը և զգեստապահարանը»]]* ֆիլմում համակարգչային գրաֆիկայով ստեղծված Ասլանին հնչյունավորել է Լիամ Նիսոնը։ Նիսոնը հնչյունավորել է Ասլանին նաև հաջորդ երկու *[[Արքայազն Կասպիանը|«Արքայազն Կասպիան»]](*2008) և  *[[Լուսաբացի նվաճողը կամ ծովագնացություն դեպ աշխարհի ծայրը|«Լուսաբացի նվաճողը»]]*(2010) ֆիլմերում։

2025 հաղորդվեց, որ Մերիլ Սթրիփը բանակցություններ է վարում Ասլանի դերը ստանձնելու համար Netflix-ի 2026 թվականի *[[Նարնիա: Հրաշագործի զարմիկը|«Նարնիա. Հրաշագործի զարմիկը»]]* էկրանավորման մեջ, որի ռեժիսորն է Գրետա Գերվիգը։

## Հիշատակում
2011 թվականին Ասլանը դարձավ բրիտանական կախարդական ութ կերպարներից մեկը (որոնց թվում էին նաև Արթուր թագավորի լեգենդների, *[[Հարրի Փոթեր (կերպար)|Հարրի Փոթերի]]*, և *«Հարթ աշխարհի»(Discworld)*, հերոսները, որոնց պատվին Միացյալ Թագավորության թագավորական փոստը թողարկեց փոստային դրոշմանիշների  հատուկ շարք։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Imdb.com: Aslan
* SparkNotes reference to the meaning of Aslan's death
* "Aslan is still on the move"  *Christianity Today* editorial, 6 August 2001.

Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հորինված առյուծներ
Կատեգորիա:Հորինված խոսող կենդանիներ
Կատեգորիա:Հորինված կենդանիներ
Կատեգորիա:Նարնիայի ժամանակագրություններ
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ գրականություն