Քո լռությունը քեզ չի պաշտպանի

**Քո լռությունը քեզ չի պաշտպանի**, աֆրոամերիկացի գրող և բանաստեղծուհի Օդրի Լորդի էսսեների, ելույթների և բանաստեղծությունների հետմահու ժողովածուն, որը լույս է տեսել 2017 թվականին: Առաջին անգամ բրիտանական հրատարակչությունը մեկ հատորով հավաքել է Լորդի գործերը։ Հավաքածուն կենտրոնանում է այնպիսի առանցքային թեմաների վրա, ինչպիսիք են՝ լեզուն գործողության վերածելը, լռությունը որպես բռնության ձև և պատմության կարևորությունը։ Լորդն իրեն նկարագրում է որպես «սևամորթ, լեսբուհի, մայր, ռազմիկ և բանաստեղծուհի» և անդրադառնում է սևամորթ և սպիտակամորթ կանանց հաղորդակցման դժվարություններին:

Ժողովածուն բաղկացած է հինգ բաժիններից՝ Ռենի Էդդո-Լոջի առաջաբանը, Սառա Ահմեդի ներածությունը, 13 էսսե, 17 բանաստեղծություն և տեքստի նշումներ։ Ժողովածուի բազմաթիվ շարադրություններ ներկայացվել են որպես զեկույցներ ԱՄՆ-ի ամբողջ տարածքում անցկացվող համաժողովներում: Բոլոր էսսեները նախկինում տպագրվել են 1984 թվականին Լորդի «Օտար քույր» գրքում: Բացի այդ, Լորդը հաճախ վերանայել է վաղ բանաստեղծությունները և վերահրատարակում դրանք, ուստի այս ժողովածուի բանաստեղծություններից շատերը Լորդի ստեղծագործության վերջին տարբերակներն են։

## Նախապատմություն
Ժողովածուն հրատարակվել է հետմահու՝ առաջին անգամ մեկ հատորում միավորելու Լորդի հիմնական բանաստեղծությունները, ելույթները և էսսեները։ Ինչպես նշում է Silver Press-ը՝ «նրա արտասովոր համոզմունքը լեզվի ուժի նկատմամբ, որ այն կարող է արտահայտել անհատականություն, դիմակայել անարդարություններին և փոփոխություններ մտցնել աշխարհում, մնում է նույնքան փոխակերպող, որքան այն ժամանակ, և ոչ պակաս արդիական»։

### Վերնագիր
«Քո լռությունը քեզ չի պաշտպանի»,- մեջբերում է առաջին էսսեից, որը գրված է«Լռության փոխակերպումը լեզվի և գործողության» ժողովածուում: Նա պնդում է. «իմ լռությունն ինձ չի պաշտպանել։  Քո լռությունը քեզ չի պաշտպանի»: Սա ցույց է տալիս նրա համոզմունքը, որ նա կարող է խոսել իր համար և կիրառել լեզուն գործողության մեջ։

## Ամփոփում
### Էսսեներ
«Լռությունը լեզվի և գործողության վերածելը» գրքում Լորդը քննարկում է տարբեր թեմաներ, որոնք կրկնվում են ամբողջ գրքում, ներառյալ լռությունը որպես բռնության ձև, լեզուն գործողության վերածելը և ֆեմինիստական շարժման պառակտումը: Նա պնդում էր, որ բուժման ընթացքում իր ձայնը այլ կանանց հետ շփվելու համար օգտագործելը իրեն ուժ է տվել. «ես զոհ չեմ, ես մարտիկ եմ»։

«Էրոտիկան որպես ուժ» գրքում քննարկվում է, թե ինչպես յուրաքանչյուր մարդ ունի ինչպես օգտագործված, այնպես էլ չօգտագործված ուժի տեսակներ: Նա խոսում է սեքսուալության երկփեղկման և մասնավորապես, այն մասին, թե ինչպես են կանայք զրկվել այդ իշխանությունը օգտագործելու հնարավորությունից: «Արևմտյան հասարակության մեջ մեզ սովորեցրել են կասկածել այս ռեսուրսի նկատմամբ, նախատել այն, չարաշահել այն և արժեզրկել այն»: Նաև պնդել է, որ էրոտիկ կապը կարող է օգտագործվել որպես ինքնարտահայտման հետազոտության ձև. «էրոտիկայի հետ շփվելով ՝ ես ավելի քիչ եմ հակված համակերպվել անզորության հետ..ինչպիսիք են խոնարհությունը, հուսահատությունը, ինքնանվաստացումը, ընկճվածությունը, ինքնահրաժարումը»:

«Զրույց Օդրի Լորդի և Ադրիեն Ռիչի միջև» գլուխը անդրադառնում է Լորդի կյանքի տարբեր շրջաններին, ինչպես նաև նրա պայքարներին ընտանիքի, գրելու և ուսուցանելու հետ կապված։ Մի պահ նա խոսում է այն մասին, թե ինչպես էին սևամորթ կանայք ենթարկվում սեռական բռնության և վնասվում հեղափոխության ժամանակներում։ Նա հիշում է. «Եվ երբ մենք փորձում էինք նրանց հետ խոսել որպես կանայք, մեր լսած միակ պատասխանը լինում էր՝ «Հեղափոխությունն այստեղ է, չէ՞»։ Տեսնելը, թե ինչպես էին սևամորթ կանայք օգտագործվում և շահագործվում, ցավալի էր»։ Նա նաև ընդգծում է իր համայնքի պաշտպանելու առանձնահատկությունները. «Եվ սա է տեղի ունենում սևամորթ տղամարդկանց ու կանանց միջև, քանի որ մենք կատարելագործել ենք որոշակի տեսակի զենքեր, որոնք սպիտակ կանայք և տղամարդիկ չեն կիսել»։

«Տիրոջ գործիքները երբեք չեն քանդի տիրոջ տունը» մեկնաբանություն է Օդրի Լորդի 1978 թվականին Նյու Յորքի համալսարանում կայացած «Երկրորդ սեռ» կոնֆերանսում ունեցած ելույթի վերաբերյալ։ Նա քննադատում է «աղքատ կանանց, սևամորթ կանանց, Երրորդ աշխարհի կանանց և լեսբի կանանց» ներկայացվածության պակասը՝ ընդգծելով, որ իրեն հրավիրել են ելույթ ունենալ «Անհատականն ու քաղաքականը» թեմայով քննարկման շրջանակում։ Լորդը պնդել է, որ նրանք, ովքեր աղքատ են, սևամորթ, տարեց, լեսբի և համընկնում են այս խմբերի տարբեր հատումներում, ստիպված են եղել կանգնել միայնակ և մնալ անտեսված։ Նա նշում է. «Քանի որ տիրոջ գործիքները երբեք չեն քանդի տիրոջ տունը։ Դրանք կարող են ժամանակավորապես թույլ տալ մեզ հաղթել նրան իր իսկ խաղում, բայց երբեք չեն կարողանա ապահովել իրական փոփոխություն»։ Լորդը կոչ էր անում ճանաչել և արժևորել կանանց միջև տարբերությունները՝ անհավասարության դեմ պայքարելու և գոյատևելու նպատակով։

### Պոեմներ
«Գիշերահավասար»-ում Օդրի Լորդը նկարագրում է պատմական իրադարձություններ, որոնք համընկնում են իր կյանքի կարևոր պահերի հետ։ Նա նշում է, որ այն տարին, երբ ծնվել է իր դուստրը, նույն տարին էր, երբ մահացել է Վ. Է. Բ. Դյու Բուան և երբ ինքը մասնակցել է Վաշինգտոնում տեղի ունեցած երթին։ Այնուհետև Ջոն Ֆ. Քենեդին սպանվում է, և սկսվում է Վիետնամի պատերազմը։ Նա պատմում է, թե ինչպես իր տունը այրվել, երբ ներսում ոչ ոք չկար, իսկ հաջորդ կիրակի Մալքոլմ Իքսին սպանեցին։ Լորդը մտորում է, թե ինչպես են իր երեխաները խոսում «գարնան ու խաղաղության» մասին, և նա մտածում է՝ արդյոք նրանք երբևէ լիովին կհասկանան այն պայքարը, որ ակտիվիստներն ու սևամորթ համայնքները մղում են գոյատևելու համար։ «Զրույց Օդրի Լորդի և Ադրիեն Ռիչի միջև» աշխատանքում Լորդը նշում է. «Սա առավելագույնն էր, ինչ կարող էինք անել, մինչ կառուցում էինք ավելի բանական ապագա։ Բայց մենք հենց այդպիսի վտանգի մեջ էինք։ Եվ ահա, դա արդեն իրականություն էր։ Որոշ բանաստեղծություններ, օրինակ՝ «Գիշերահավասար»-ը, ծնվել են այդ ժամանակ»։

«Ձեզանից յուրաքանչյուրի համար» այստեղ Լորդը ամրապնդել է հպարտանալու և կարծիք հայտնելու գաղափարը, հատկապես սևամորթ համայնքի վերաբերյալ: Նա կոչ է անում մարդկանց «հպարտանալ նրանով, թե ով եք դուք և ով կլինեք» և «հպարտությամբ ասել ձեր երեխաներին, որտեղ էլ որ գտնեք նրանց»։ Մի շարք հարցազրույցների համաձայն՝ այս բանաստեղծությունը «խրախուսում է կանանց, հատկապես սևամորթ կանանց, հաղթահարել իրենց լռությունը, քանի որ դա միակ ճանապարհն է՝ միմյանց հասնելու համար»։

«Կանանց զայրույթի համար»-ում Օդրի Լորդը նկարագրում է, թե ինչպես է սպիտակ կնոջ կողմից ատելություն ուղղվում դեպի իրեն և կանգնում է այն երկընտրանքի առաջ՝ արձագանքե՞լ բռնությամբ, թե ոչ։ Զայրույթի և վշտի միջոցով նա դիմակայում է սպիտակ և սևամորթ կանանց միջև առկա խնդիրներին՝ վախին ու սիրուն։ Նա գրում է. «Ես լաց եմ լինում՝ իմանալու համար այն փողոցների անունները, որոնց վրա վազելիս ոտքերս մաշվել են, և թե ինչու նրանք երբեք չեն ծառայի ինձ»։

«Օտար քույրը» բանաստեղծություն է, որից Լորդը վերցրել է իր ամենահայտնի գրքի վերնագիրը։  Լորդը համեմատում է, որ «մենք աղքատ ենք ծնվել այն ժամանակներում, երբ ոչ ոք չի հագեցրել միմյանց քաղցը», բայց այժմ երեխաները դաստիարակվում են՝ հարգելով իրենց և միմյանց: Նա պնդում է, որ թեև կարևոր է ընդունել և ճանաչել ձեր լավագույն կողմերը, նույնքան կարևոր է ճանաչել նաև մութ կողմերը։

## Բովանդակություն
Այս ժողովածուն պարունակում է 13 էսսե և 17 բանաստեղծություն, որոնք ներառում են Լորդից տարբեր ելույթներ:

**Էսսեներ**  

* «Լռության վերափոխումը լեզվի և գործողության»  
* «Պոեզիան ճոխություն չէ»  
* «Մակերեսը քերելով. որոշ նկատառումներ կանանց և սիրո միջև խոչընդոտների մասին»  
* «Էրոտիկայի կիրառումը. էրոտիկան որպես ուժ»  
* «Սեքսիզմը՝ ամերիկյան հիվանդություն սևամորթ դիմակով»  
* «Բաց նամակ Մերի Դեյլիին»  
* «Տղամարդ երեխա. սևամորթ լեսբի ֆեմինիստի արձագանքը»  
* «Զրույց Օդրի Լորդի և Ադրիեն Ռիչի միջև»  
* «Տիրոջ գործիքները երբեք չեն քանդի տիրոջ տունը»  
* «Տարիք, ռասա, դասակարգ և սեռ. կանայք վերասահմանում են տարբերությունը»  
* «Զայրույթի կիրառումը. արձագանքելով ռասիզմին»  
* «Սովորելով 1960-ականներից»  
* «Աչք առ աչք. սևամորթ կանայք, ատելություն և զայրույթ»

** Բանաստեղծություններ**  
* «Գիշերահավասար»  
* «Ամեն մեկի համար»  
* «Լավ հայելիները էժան չեն»  
* «Սևամորթ մայր կին»  
* «Սիրային բանաստեղծություն»  
* «Սիրելի Թոնի»  
* «Բաժանում»  
* «Սև ուսումնասիրություններ»  
* «Մարթա»  
* «Աղոթք գոյատևման համար»  
* «Ուժ»  
* «Դպրոցական գրություն»  
* «Արտաքսված քույր»  
* «Հետպատկերներ»  
* «Բանաստեղծություն զայրացած կանանց համար»  
* «Կարիք. սևամորթ կանանց ձայների երգչախումբ»  
* «Ուրվագծեր»  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 ոչ գեղարվեստական գրքեր