Ալեքսանդր Կուսիկով

**Ալեքսանդր Բորիսի Կուսիկով** (**Կուսիկյան,** **,** ), հայկական ծագումով ռուս իմաժինիստ բանաստեղծ, ռոմանսների հեղինակ։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ։ Զինվորական ծառայություն
Ալեքսանդր Բորիսի Կուսիկովը ծնվել է 1896 թվականի սեպտեմբերի 17-ին (29) Արմավիրում, Կուսիկյանների հայկական բազմազավակ ընտանիքում։ Նրանք ապրել են Արմավիրում 1830 թվականից, զբաղվել են առևտրով և հայտնի անուն են եղել քաղաքում։ Ալեքսանդրի հայրը՝ Բորիս Կարապետի Կուսիկյանը (մահ. 1931 թվականին), հագուստի խանութի սեփականատեր էր։

Ալեքսանդր Կուսիկովն ավարտել է Կուբանի մարզի Բատալպաշինսկ գյուղի միջնակարգ դպրոցը: Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, սակայն սովորել է ընդամենը վեց ամիս և 1915 թվականին լրացուցիչ զորակոչային հավաքով մեկնել է ծառայության:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից է․ նա ծառայել է Սևերսկայայի դրագունական գնդում։ Վիրավորվել է։

Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո նա նշանակվել է Անապայի զինվորական կոմիսար։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո մեկնել է Մոսկվա։

1919 թվականին Կուսիկովը նշանակվել է առանձին հեծելազորային դիվիզիոնի հրամանատար։ 1921 թվականի սկզբին նա թողել է զինվորական ծառայությունը։

### Ստեղծագործական կյանք
Ժամանելով Մոսկվա՝ Կուսիկովը սկսել է հաճախակի այցելել «Բանաստեղծների սրճարան», հանդիպել Վալերի Բրյուսովի, Վլադիմիր Մայակովսկու, Վասիլի Կամենսկու, Կոնստանտին Բալմոնտի հետ։ Նա հիմնադրել է «Չիխի-Պիխի» հրատարակչությունը, որտեղ 1919 թվականին Բալմոնտի հետ, որի ազդեցության տակ էր նա այդ ժամանակ, հրատարակել է «Մարգարտե գորգ» ժողովածուն, ինչպես նաև իր սեփական «Մթնշաղ» բանաստեղծությունների ժողովածուն։

1919 թվականի գարնանը Կուսիկովը միացել է «Իմաժինիստների միաբանությանը» և դարձել դրա ամենաակտիվ անդամը։ Սերգեյ Եսենինի և Վադիմ Շերշենևիչի հետ բացել է «Բանաստեղծների կրպակ» գրախանութը։ Նա ընտրվել է Բանաստեղծների համառուսաստանյան միության փոխնախագահ։

1920 թվականի հոկտեմբերի 19-ի գիշերը նրան եղբոր՝ Ռուբենի և Սերգեյ Եսենինի հետ ձերբակալել են Բոլշոյ Աֆանասևսկի նրբանցքի բնակարանում (շենք 30, բն. 5), սակայն ազատ են արձակել երեք շաբաթ անց։

Նիկոլայ և Միխայիլ Բակալեյնիկով եղբայրների գրած որոշ ռոմանսների համար բանաստեղծությունների հեղինակ է:

### Արտագաղթ
1922 թվականի հունվարին Անատոլի Լունաչարսկու օգնությամբ Կուսիկովը գործուղման է մեկնել արտասահման (Բորիս Պիլնյակի հետ): Բեռլին գնալու ճանապարհին նրանք մոտ մեկ ամիս անցկացրել են Էստոնիայում՝ կազմակերպելով ստեղծագործական երեկոներ Տալլինում և Տարտուում:

Գերմանիայի մայրաքաղաքում իրեն չերքեզ անվանող Կուսիկովը գրավել է Աննա Տուրգենևայի սիրտը, որը դարձել է նրա ուղեկիցը։ Արտասահմանում Կուսիկովն արտահայտել է իր հավատարմությունը հեղափոխությանը («Դու իմ Մեքքան ես, Մոսկվա, իսկ քո Կրեմլը՝ Քաաբայի սև քաղցրությունը»), ինչը վրդովմունք է առաջացրել արտագաղթյալների մամուլում։ Կուսիկովը հպարտությամբ տեղեկացրել է Վալերի Բրյուսովին, որ արտագաղթյալների շրջանակներում ստացել է «չեկիստ» մականունը։ Արդյունքում, 1924 թվականին նա տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ հիմնադրել է «Ռուսաստանի բարեկամների միությունը»։

1924-1930 թվականներին Ալեքսանդր Կուսիկովը լայնորեն հրապարակվել է արտասահմանում (ներառյալ՝ խորհրդային դեսպանատան ֆինանսավորմամբ լույս տեսնող «Պարիժսկի վեստնիկ» թերթում), մինչդեռ հայրենիքում նրա անունը մամուլում ավելի ու ավելի քիչ էր հայտնվում։ 1930-ական թվականների սկզբին Կուսիկովը լիովին դադարեցրել է ստեղծագործելը։Կուսիկովի քնարերգությունը բնութագրվում է հոռետեսությամբ և միայնության զգացումով։ Այն արտացոլում է համաշխարհային քաոսը, հատկապես մեծ քաղաքի մթնոլորտում. բանաստեղծը ելք է փնտրում՝ դիմելով կրոնին և հայրենի Կովկասի բնությանը:

## Աղբյուրներ
* Ալեքսանդր Կուսիկովի անձնական գործը, որը բացվել է Գերմանիայում հասարակական կարգի պահպանության ռայխսկոմիսարիատում (RGVA. F. 772k, Op. 3, D. 561):

## Մատետագրություն
* *Кусиков А.* Зеркало Аллаха: Стихи. / *Обл. А. Зякина.* — : Изд. Р. Р. Песслер, 1918. — 39 с.
* *Кусиков А.* Сумерки. — : Чихи-Пихи, 1919. — 64 с.
* *Кусиков А.* Сумерки. Изд. 2-е. — : Чихи-Пихи, 1919. — 64 с.
* *Кусиков А.* Сумерки. Изд. 3-е. — : Чихи-Пихи, 1919. — 64 с.
* *Кусиков А.* Сумерки. Изд. 4-е. — : Чихи-Пихи, 1919. — 64 с.
* *Кусиков А.*  / *Рис. Б. Эрдмана.* — : Имажинисты, 1920. — 31 с.
* *Кусиков А.* Поэма поэм. — Б.м.: Сандро, 1920. — 27 с.
* *Кусиков А.* Поэма поэм. / *Рис. Б. Эрдмана. Изд. 2-е.* — : Имажинисты, 1920. — 30 с.
* *Кусиков А., Шершеневич В.* Коробейники счастья. — Киев: 1920. — 36 с.
* *Кусиков А.* В никуда: Вторая книга строк. / *Портр. поэта и обл. [[Գեորգի Յակուլով|Г. Якулова]].* — : Имажинисты, 1920. — 79 с.
* *Кусиков А.* Джульфикар: Неизбежная поэма. — : Имажинисты, 1921. — 15 с.
* *Кусиков А., Бальмонт К., Случановский А.* Жемчужный коврик. — : Чихи-Пихи, 1921. — 62 с.
* *Кусиков Александр, Есенин Сергей.* Звездный бык. — : Имажинисты, 1921. — 15 с.
* *Кусиков А.* Искандер Намэ. / *Рис. В. Александровой.* — : Имажинисты, 1921—1922. — 16 с.
* *Кусиков А.* Искандер Намэ. / *Портр., рис. и обложка В. Александровой. Изд. 2-е.* — : Имажинисты, 1921—1922. — 16 с.
* *Кусиков А.* Аль-Баррак: Поэмы. — Берлин: Скифы, 1922. — 36 с.
* *Кусиков А.* Птица безымянная: Избр. стихи, 1917—1921. / *Обл. [[Էլ Լիսիցկի|Эля Лисицкого]].* — Берлин: Скифы, 1922. — 64 с.
* *Кусиков А.* В никуда. / *Обл. С. А. Залшупина. Изд. 3-е.* — Берлин: Эпоха, 1922. — 78 с.
* *Кусиков А.*  / *Обл. А. Арнштама. Изд. 2-е, доп.* — Берлин; — : Накануне, 1923. — 79 с.
* *Кусиков А.* Рябка. — Берлин: Изд. И. Т. Благова, 1923. — 61 с.
* *Koussikoff A.* Le sablier [Песочные часы]. / Traduction de Y. Sidersky; dessins de V. Barthe. — Paris: «Aus sans pareil», 1924. — 13 с.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հշղումներ
* . — Берлин; Москва, Накануне, 1923.
* . — Москва, Плеяда, 1920.
* Александр Кусиков в «Литературной энциклопедии»
* *Алейников О. Ю.* «То, чего нет В Коране» (Н. Клюев, А. Кусиков и другие) // Вестник научно-практической лаборатории по изучению литературного процесса XX века. — Воронеж, 2019. С. 5-13.

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով