Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյով

**Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյով** (ֆրանսերեն՝ Charles Auguste de Sainte-Beuve, ), ֆրանսիացի քննադատ և բանաստեղծ։

Հայտնի է նրա «Գրական-քննադատական դիմանկարները» (1836-1839), որտեղ ներկայացրել է բազմաթիվ բանաստեղծների, արվեստագետների, ձգտել է հարություն տալ նրանց ապրած ժամանակաշրջանին, վերականգնել նրանց անձնական գծերը, բնավորությունը, հակումները և այլն։

Սենտ Բյովի քննադատական մեթոդը հիմնված էր իր այն հիմնադրույթի վրա, որ գրողի ստեղծագործությունը նրա կյանքի արտացոլանքն է միշտ, ուրեմն և կարող է մեկնաբանվել նրա կենսագրության միջոցով; Ըստ Սենտ Բյովի՝ գրաքննադատը, գրականագետր որևէ գրական ստեղծագործություն վերլուծելիս իրենց առջև պետք է խնդիր դնեն՝ որոնել ու գտնել գրողի նպատակադրումը (intentionalism) և նրա անձնական հատկանիշները (կենսագրությունը)։ Քննադատական այս մեթոդը խիստ քննադատության է ենթարկվել ու մերժվել բազմաթիվ հեղինակությունների կողմից։ Առաջիններից մեկը ֆրանսիացի անվանի գրող Մարսել Պրուստն էր, որ իր *Contre Sainte-Beuve* («Ընդդեմ Սենտ Բյովի») էսսեում ընդվզել է այդ մեթոդի դեմ (հետագայում գրողը այդ թեմային անդրադարձել է նաև իր գլուխգործոցը համարվող «*Ի խույզ կորուսյալ ժամանակի*» վեպում)։

## Կենսագրություն
Շառլ Օգյուստենը ծնվել է 1804 թվականին, Փարիզի մերձակայքում՝ Բուլոնում։ Վաղ հասակում զրկվել է հորից և մնացել միայն մոր խնամքին։ Բուլոնում դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Փարիզում՝ *Collège Charlemagne*-ում, որտեղ բժշկագիտություն է ուսումնասիրել։ Սովորելուն զուգընթաց՝ Շառլը, դեռ ընդամենը քսանամյա պատանի, աշխատակցել է  *Globe* թերթին։ 1827 թվականին այդ թերթում գրախոսություն է հրատարակել Վիկտոր Հյուգոյի նոր լույս ընծայած *Odes et Ballades* ժողովածուի մասին, և նրանք մտերմացել են։ Հյուգոյի միջոցով Սենտ Բյովը սերտ հարաբերություններ է հաստատել ռոմանտիկ բանաստեղծ Շառլ Նոդիեի նախաձեռնած «*Cénacle*» գրական խմբակի անդամների հետ, հաճախել «Արսենալ»-ի գրադարանում նրանց պարբերական հավաքույթներին, որոնք նվիրված էին իր դարն ապրած կլասիցիզմի ջախջախման և զարթոնք ապրող ռոմանտիզմի տեսական ու գործնական հիմքերի ստեղծման բազմազան ու բազմաբնույթ հարցերին։ Փորձել է սիրային կապի մեջ մտնել Հյուգոյի կնոջ՝ Ադել Ֆուշեի հետ., ինչի պատճառով ընկերների հարաբերությունները, մեղմ ասած՝ սառնացել են։ Ճակատագրի հեգնանքով, երբ Սենտ Բյովն ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1845 թ.), ընդունելության առթիվ նրա ճառը նվիրված է եղել Վիկտոր Հյուգոյի ստեղծագործությանը։

Սենտ Բյովը մի շարք փորձեր է կատարել համբավի հասնելու որպես վիպասան, սակայն՝ ապարդյուն։ Հրատարակել է նաև բանաստեղծական մի քանի ժողովածու և դարձյալ առանց լուրջ հաջողության։ Չհուսահատվելով՝ իր ուժերը փորձել է գրաքննադատության և գրականագիտության ասպարեզում։ 1848 թ. եվրոպական հեղափոխությունների ժամանակաշրջանում բելգիական Լիեժ քաղաքում հանդես է եկել «*Շատոբրիանն ու նրա շրջանակը*» թեմայով դասախոսությունների շարքով։ Հաջորդ տարի վերադարձել է Փարիզ, *Le Constitutionnel* թերթում գրականագիտական ու քննադատական հոդվածների շարքեր լույս ընծայել *Causeries du lundi* («*Երկուշաբթի օրվա զրույցներ*») խորագրի ներքո։ Երբ Լուի Նապոլեոնը դարձել է կայսր, Սենտ Բյովին դարձրել է լատինական պոեզիայի պրոֆեսոր *Collège de France*-ում, սակայն միապետականության դեմ տրամադրված ուսանողները սուլել են նրան ու հարկադրել, որ հրաժարվի։ Սենտ Բյովը շարունակել է աշխատակցել թերթերին, մասնավորապես՝  * Revue contemporaine *-ին։ Նրա հրատարակած ուսումնասիրություններից ամենանշանակալիցը  * Port-Royal *-ն է (1837 - 1859), որը համարվում է նրա գլուխգործոցը։ Հեղինակն այդտեղ ներկայացնում է յանսենիզմի օրրան համարվող, մերձփարիզյան *Port-Royal -des-Champs* աբբայության պատմությունը՝ սկզբից մինչև վերացումը։ Սենտ Բյովի այդ աշխատությունը կարևոր դեր է խաղացել կրոնի ու դավանանքի պատմությունը նորովի ներկայացնելու, պատմության փիլիսոփայության և գեղագիտության պատմության բազում խնդրահարույց հարցեր նոր մոտեցումներով մատուցելու գործում։

Ի տարբերություն Վիկտոր Հյուգոյի՝ նա համաձայնել է 1852 թ. համագործակցել Ֆրանսիական երկրորդ կայսրության հետ։ 1865 թվականից մինչև իր մահը՝ 1869 թվականը եղել է սենատի անդամ։ Այստեղ նա բարձրացրել է մտքի և խոսքի ազատության հետ կապված հարցեր։

Որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով՝ Սենտ Բյովն իր գրաքննադատական աշխատություններում շատ դեպքերում առաջնորդվել է անձնական շահագրգռություններով, գովերգել այնպիսի գրողների ու բանաստեղծների, որոնք այսօր մոռացության են մատնված, և, ընդհակառակը, սուր քննադատության ենթարկել հետագայում դասականի համբավ ձեռք բերած Շառլ Բոդլերին, Ստենդալին, Բալզակին...

## Երկեր
* *Tableau Historique et Critique de la Poésie Française et du Théâtre Français au XVIe Siècle* (2 vols., 1828).
* *Port-Royal* (5 vols., 1840–1859).
* *Portraits Littéraires* (3 vols., 1844; 1876–78).
* *Portraits Contemporains* (5 vols., 1846; 1869–71).
* *Portraits de Femmes* (1844; 1870).
300px|մինի|Սենտ Բյովի շիրիմը Փարիզի Մոնպառնաս թաղամասի գերեզմանատանը
* *Causeries du Lundi* (16 vols., 1851–1881).
* *Nouveaux Lundis* (3 vols., 1863–1870).
* *Premiers Lundis* (3 vols., 1874–75).
* *Étude sur Virgile* (1857). 
* *Chateaubriand et son Groupe Littéraire* (2 vols., 1860).
* *Le Général Jomini* (1869).
* *Madame Desbordes-Valmore* (1870).
* *M. de Talleyrand* (1870).
* *P.-J. Proudhon* (1872).
* *Chroniques Parisiennes* (1843–1845 & 1876).
* *Les Cahiers de Sainte-Beuve* (1876).
* *Mes Poisons* (1926).

**Գեղարվեստական արձակ**
* *Volupté* (1834).
* *Madame de Pontivy* (1839).
* *Christel* (1839).
* *La Pendule* (1880).

**Բանաստեղծական ժողովածուներ**
* *Vie, Poésies et Pensées de Joseph Delorme* (1829).
* *Les Consolations* (1830).
* *Pensées d'août* (1837).
* *Livre d'Amour* (1843).
* *Poésies Complètes* (1863).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* ''What Is a Classic?'' at Bartleby.com.

Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ