open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հայություն

«**Հայություն**», ազգային, մշակութային կիսամսյա թերթ։ Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1992-1997 թվականներին Երևանում։ Խմբագիրը եղել է Աղասի Այվազյանը։

Հետամտել է նորաստեղծ հայոց պետականության շուրջ համայն հայությանը համախմբելու և սատարելու նպատակ։ Տպագրել է Հայաստանի մշակութային կյանքին, գրականությանն ու արվեստին վերաբերող հոդվածներ։

Տարածվել է նաև Ֆրանսիայում, Ավստրիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Իրանում և այլուր։

Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Հանրային ծառայություն (շաբաթաթերթ)

«**Հանրային ծառայություն**», քաղծառայության տեղեկատու շաբաթաթերթ։ ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2003 թվականից Երևանում (մինչև 2013-ը՝ «Քաղաքացիական ծառայություն»)։ Խմբագիրներ՝ Լավրենտի Միրզոյան, Լարիսա Հովհաննիսյան (2004 թվականից)։

Ներկայացնում է քաղաքացիական ծառայության համակարգի գործունեությունը, կադրային քաղաքականության խնդիրները, տարբեր երկրներում պետական և քաղաքացիական ծառայության համակարգերի առանձնահատկությունները, լուսաբանում է ակադեմիայի կրթական առօրյան, նորությունները, միջոցառումները։

Կատեգորիա:Հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Հանրապետական (ամսագիր)

«**Հանրապետական**», հասարակական-քաղաքական ամսագիր։ ՀՀԿ պաշտոնական հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2003 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Մուշեղ Լալայան։

Տպագրում է կուսակցության գաղափարական խնդիրներին նվիրված հրապարակումներ, որտեղ համադրվում են հայ և համաշխարհային ազգային-պահպանողական աշխարհընկալումները, ընդգծվում հայ ազգային-պահպանողական գաղափարախոսության (Գ. Նժդեհ, Հ. Ասատրյան և ուրիշներ) յուրահատկությունները։ Հետևում է աշխարհաքաղաքական ու տարածաշրջանային իրադարձությունների զարգացումներին, տպագրում վերլուծականներ (նաև թարգմանաբար), կարևոր տեղ է հատկացնում այլախոհ ու այլադավան հայերին նվիրված տեսակետներին։

Համագործակցում է Հայաստանի գիտական հաստատությունների, վերլուծական կենտրոնների, «Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի, ինչպես նաև Սփյուռքի գիտական շրջանակների հետ։

Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ամսագրեր
Հանրապետական գիտական նստաշրջանի նյութեր

«**Հանրապետական գիտական նստաշրջանի նյութեր**», գիտական հոդվածների ժողովածու (տարեգիրք)։ ԳՊՄԻ գիտական խորհրդի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1993 թվականից Գյումրիում։ Պատասխանատու խմբագիր՝ Սամվել Ալեքսանյան։

Ներառում է ԳՊՄԻ գիտաժողովների նյութերը՝ հայոց լեզվի, հայ և համաշխարհային գրականության, լրագրության, օտար լեզուների, պատմության, փիլիսոփայության, քաղաքագիտության, տնտեսագիտության, մանկավարժության, հոգեբանության, ֆիզիկայի, քիմիայի, կենսաբանության, աշխարհագրության, ֆիզիկական դաստիարակության և նրանց դասավանդման մեթոդների վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Հասկ (թերթ)

«**Հասկ**», ուսանողական, կրթամշակութային ամսաթերթ։ ՀԱԱՀ պաշտոնաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2000 թվականից Երևանում։ Խմբագիր՝ Անի Խուդավերդյան։

Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի «Գյուղատնտես» և Երևանի անասնաբուծ-անասնաբուժական ինստիտուտի «Կադրերի համար» (երկուսն էլ՝ 1988-1990) պարբերականների շարունակությունն է։

Լուսաբանում է բուհի գիտակրթական գործունեությունը, ներկայացնում ռեկտորատի, գիտխորհրդի կարևոր որոշումները, անդրադառնում է մշակութային, մարզական միջոցառումներին, միջբուհական հարաբերություններին, ՀՀ ներքին կյանքին և արտաքին քաղաքականությանը։ Տպագրում է բուհի ուսանողների գրական ստեղծագործություններ, որոնք ամփոփվում են տարեվերջյան «Հունձք» գրական հավելվածում։

Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Աբդուլրազակ Գուռնա

**Աբդուլրազակ Գուռնա** (, , ), տանզանիացի գրող, որը գրում է անգլերեն։ Ապրում է Մեծ Բրիտանիայում։ Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (2021 թվական)։

Նա հեղինակել է «Դրախտ» (1994 թվական) վեպը, որն ընդգրկվել է Բուքերյան և Ուիթբրեդյան մրցանակի երկար ցուցակում, «Դեզերտիրստվո» (2005 թվական) և «Ծովի մոտ» (2001 թվական), որն էլ ներառվել է Բուքերյան մրցանակի երկար ցուցակում և  Los Angeles Times Book Prize գրքային մրցանակի կարճ ցանկում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Զանզիբար կղզում 1948 թվականին արաբական ծագումով մուսուլմանական ընտանիքում։ 1968 թվականին Զանզիբարում հակաարաբական տրամադրությունների պատճառով տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա, որտեղ շարունակել է ուսումը։ 1980-1982 թվականներին դասախոսել է Նիգերիայի Բայերո համալսարանում։ 1982 թվականին պաշտպանել է իր դոկտորի կոչումը Մեծ Բրիտանիայի Քենթի համալսարանում։ 1985 թվականին նա ընդունվել է որպես ուսուցիչ իր մայր բուհում և դասախոսություններ կարդացել հետգաղութային գրականության և սփյուռքի գրողների աշխատանքի վերաբերյալ, հիմնականում Արևելյան Աֆրիկայի, Հնդկաստանի և Կարիբյան ավազանի բրիտանական գաղութներից։ Ներկայումս, որպես պրոֆեսոր, նա ղեկավարում է Քենթի համալսարանի անգլերենի ամբիոնի ասպիրանտուրան։

Նա դարձավ «Աֆրիկյան գրականության էսսեներ» երկհատոր ժողովածուի գլխավոր խմբագիրը։ Նա Սալման Ռուշդիի և Վասաֆիրի ամսագրի խմբագիրն է։ Հետգաղութային մի շարք ժամանակակից գրողների, այդ թվում՝ Վիդիադհար Սուրաջպրասադ Նայփոլի, Սալման Ռուշդիի և Զոի Ուիքոմբ մասին ուսումնասիրությունների հեղինակն է։

2021 թվականին նա ստացել է գրականության Նոբելյան մրցանակ «գաղութատիրության հետևանքների և փախստականի ճակատագրի անզիջում և սրտացավ ուսումնասիրության համար՝ մշակույթների և մայրցամաքների միջև անդունդում»։

## Կոմպոզիցիաներ
* Մեկնման հիշողություն (1987 թվական)
* Ուխտագնացների ճանապարհ (1988 թվական)
* «Դոթի» (, 1990 թվական)
* «Դրախտ» (, 1994 թվական)
* Հիացած լռություն (1996 թվական)
* "Ծովի մոտ" (, 2001 թվական)
* «Desertion» (, 2005 թվական)
* Մայրս ապրում էր Աֆրիկայում գտնվող ֆերմայում (2006 թվական), պատմվածքների ժողովածու
* «Վերջին նվերը» (, 2011 թվական)
* Մանրախիճ սիրտ (2017 թվական)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի արձակագիրներ
Հավատամք

«**Հավատամք**», ազգային, հոգևոր, մշակութային ամսաթերթ։ Սանկտ Պետերբուրգի Հայ եկեղեցական համայնքի հրատարակություն։ Առաջին հայերեն թերթն է Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1993 թվականից՝ հայերեն, ռուսերեն։ Խմբագիր՝ Արմեն Մերուժանյան։

Լուսաբանում է տեղի և Ռուսաստանի մյուս հայկական համայնքների կյանքը, անդրադառնում է հայ եկեղեցական և ժողովրդական տոներին, մշակութային ժառանգությանը, ականավոր հայերին, տպագրում է կրոնական ուսուցողական թեմաներով նյութեր և այլն։ Հետևում է Հայաստանում, Արցախում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին, հայ-ռուսական հարաբերություններին։

Լույս է ընծայում «Հավատամք թերթի գրություն» գրական շարքը։

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Սանկտ Պետերբուրգում
Հարանց վարք

«**Հարանց վարք**», զրույցների ժողովածու՝ սուրբ հայրերի վարքի ու խրատների մասին։

## Պատմություն
Առաջին անգամ տպագրվել է 1641 թվականին Նոր Ջուղայում՝ Սբ Ամենափրկիչ վանքի տպարանում, տպագրիչ՝ Խաչատուր Կեսարացի։ Տիտղոսաթերթ չունի (705, 4°, 17 x 12,8 սմ)։

Տպագրվել է նաև 1720-1723 թվականներին Կ. Պոլսում՝ Աստվածատուր Դպիր Կոստանդնուպոլսեցու տպարանում, որի տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Գիրք որ կոչի Հարանց վարք։ Եղեւ տպեցեալ եւ ի լոյս ածեալ….» (568 էջ, 6°, 24 x 16 սմ) ինչպես նաև 1855 թվականին Վենետիկում՝ Սբ Ղազարի տպարանում («Վարք սրբոյ հարանց եւ քաղաքավարութիւնք նոցին ըստ կրկին թարգմանութեան նախնեաց», հ. 1–2):

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Հարավային դարպաս

«**Հարավային դարպաս**», տարածաշրջանային տեղեկատվական, վերլուծական շաբաթաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2005 թվականից. հայերեն՝ Ախալքալաքում (խմբագիր՝ Ռիմա Ղարիբյան), վրացերեն տարբերակը՝ Ախալցխայում (խմբագիր-տնօրեն՝ Լեյլա Ինասարիձե)։

Անդրադառնում է ջավախահայության սոցիալ-տնտեսական, կրթամշակութային, մարզական առօրյային, հիմնախնդիրներին, հայ-վրացական հարաբերություններին, Վրաստանի ներքին և արտաքին քաղաքականությանը, կարևոր իրադարձություններին։

Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Յասոն և Մեդեա (նկար, Ուոթերհաուս)

**«Յասոն և Մեդեա»** (), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարը՝ ստեղծված 1907 թվականին։ Կտավը գտնվում է մասնավոր հավաքածուում։ Նկարը թեմատիկ և պատկերային առումով նման է նկարչի ավելի վաղ ստեղծած «Կախարդական օղակ» (1886) կտավին։

## Նկարագրություն և դիպաշար
Յասոնը հին հունական դիցաբանության մեջ Էսոնի որդին էր, հավաքում է Հունաստանի ամենախիզախ հերոսներին և ուղևորվում որոնելու ոսկե գեղմը, որպեսզի վերադարձնի այն իր թագավորություն։ Շատ թափառումներից հետո արգոնավորդները հանդիպում են կույր գուշակ Փինևսին, որը նրանց պատմում է, թե ինչպես անվտանգ հասնեղ Կողքիս, որտեղ պահվում էր ոսկե գեղմը։ Երբ նրանք հասնում են այնտեղ, Էյեթոս արքան պահանջում է անհնարինը. որպեսզի Յասոնը գեղմը վերցնի, պետք է վարի Արեսին նվիրաբերված դաշտն իր երկաթե գութանով, իսկ գութանին լծի պղնձոտն, հրաշունչ ցլերի, այդ դաշտում Կադմոսից ստացած վիշապի ժանիքներ ցանի, և երբ այդ վիշապի ժանիքներից դուրս գան զրահակուռ ռազմիկներ, կռվի և ջարդի նրանց։ Էյեթոսի դուստր Մեդեան սիրահարվում է Յասոնին և նրան տալիս է կախարդական նյութ, որը թույլ է տալիս Յասոնին կատարելու արքայի հանձնարարությունը։

Ուոթերհաուսն իր ստեղծագործություններում բազմիցս անդրադարձել է հունական դիցաբանությանը։ Այս նկարում պատկերված է Կողքիսի արքայադուստր Մեդեան, որը Յասոնի համար կախարդական թուրմ է պատրաստում, որը հետագայում Յասոնը տալիս է ոսկե գեղմը պահպանող վիշապին։ Նկարում առկա են Ուոթերհաուսի կտավներին բնութագրական տարրեր՝ դիցաբանական դրվագ, սպիտակամաշկ մուսա, որը գեղեցիկ և թրթռուն զգեստ է հագել, իսկ երկու կերպարները նստած են մանրամասնորեն նկարված դասական գահույքին։ Մեդեան դեմքի խորասուզված արտահայությամբ տարայի մեջ դեղաթույն է լցնում։ Հենց նրա դիմաց կրակի մեջ այրվում են թուրմի բաղադրամասերը։ Յասոնը հույն զինվորի դասական հանդերձանքով է, տագնապած տեսք ունի։ Հագնված և զինված նա պատրաստ է վիշապի դեմ կռվին։ Յասոնի և Մեդեայի կերպարները պատկերված են քարե նստարանին նստած՝ հավանաբար բաց ներքնաբակում։ Հետին պլանում խիտ ծառերը ծածկում են վառ երկինքը, ինչը թույլ է տալիս խուսափել առաջին պլանում գույների գերհագեցումից։ Նկարի ոճում կա որոշակի անմեղություն, ինչը բնորոշ է պրեռաֆայելիտներին։ Հետագայում Յասոնն ամուսնանում է Մեդեայի հետ, ինչն այս նկարին տալիս է ռոմանտիկ տեսարանի բնույթ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1907 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ
Սոմելիե

thumb|Սոմելիեն ստուգում է գինու քաղվածքը
thumb|180px|Սոմելիեի գինու բացիչը
**Սոմելիե** (, [sɔməlje]), կամ **մատռվակ**, ռեստորանի աշխատող, գինու ձեռք բերման, պահպանման և սեղանին մատուցելու հարցերով փորձագետ։ Սոմելիեն գինու տեղեկաքարտեր է կազմում, զբաղվում է գինիների համտեսմամբ, առաջարկություններ է տալիս խմիչքների ընտրության վերաբերյալ և ապահովում է նրանց գրագետ մատուցումը հաճախորդներին։  Սոմելիեն գիտելիքներ ունի այն մասին, թե ինչպես ճիշտ սառեցնել կամ տաքացնել գինին օգտագործելուց առաջ, ճիշտ և նրբագեղորեն բացել շիշը, որ բաժակի մեջ լցնել և որ գինին է համապատասխանում յուրաքանչյուր ճաշատեսակին։ Ռեստորանային սրահում աշխատող սոմելիեն պետք է ունենա հոգեբանի որոշակի հմտություններ, արվեստ, բարքերի շնորհք, հնարամտություն և հումորի զգացում՝ հաճախորդների տրամադրությունն ու մտքերը գրավելու, ինչպես նաև նրանց սոցիալական կարգավիճակն ու ծագումը որոշելու և պատվիրված ուտեստների համար խմիչքների ճիշտ հավաքածու առաջարկելու համար։

Սոմելիեների ուսուցումը տեղի է ունենում հատուկ դպրոցներում, որտեղ բացի գինու պատմության և գինեգործական շրջանների մասին տեսական գիտելիքներից, ապագա սոմելիեները նաև սովորում են գինու բույրերը դասավորել բաղադրիչների մեջ։ Արդյունքում, պրոֆեսիոնալ սոմելիեն ի վիճակի է որոշել ըմպելիքի որակը, խաղողի տեսակը և երբեմն գինու ծագման տարածաշրջանը և դրա տարիքը՝ ըստ գինու բույրերի։ Հոտառությունը մարզվում է գինու բույրերի հատուկ հավաքածուների միջոցով, ծաղկեփնջերում հայտնաբերված հոտերի նմուշներով։

Ֆրանսիայի սոմելիեների միությունը «սոմելիեի վարպետ» կոչում է շնորհում նրանց, ովքեր այդ պաշտոնում աշխատել են ավելի քան 10 տարի։ Սոմելիեների միջազգային առաջնությունների հաղթող են դառնում միայն նրանք, ովքեր ունեն առնվազն 15-20 տարվա աշխատանքային փորձ։

## Պատմություն
Հին ֆրանսերենում **sommereier (somerier)** նշանակում էր «բեռնակիր կենդանու վարորդ», միջնադարում այդպես էր կոչվում այն ծառան, որը պատասխանատու էր ուղեբեռի տեղափոխման համար, իսկ ավելի ուշ՝ սպիտակեղենի, սպասքի, պարագաների և գինու համար։ Միայն 17-րդ դարի վերջին սոմելիեները սկսեցին ուղղակիորեն ընտրել և պահել տերերի գինիները. նման պրակտիկա կար թագավորական արքունիքում։ Ժամանակի ընթացքում պաշտոնը վերածվեց գինու պահապանի և ճաշի համար գինիների ընտրության խորհրդատուի։

## Տես նաև
* Բարիստա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Ծառայության ոլորտի մասնագիտություններ
Բարիստա

մինի|Բարիստան աշխատանքի ժամանակ
**Բարիստա** (, բառացիորեն «բարում աշխատող մարդ», բարմեն, բուֆետչիկ), սուրճ պատրաստող, սուրճի պատրաստման մասնագետ (հիմնականում էսպրեսսո), կարողանում է ճիշտ պատրաստել սուրճ կամ դրա հիման վրա խմիչքներ և մատուցել այցելուին։ Այլ կերպ ասած, դա այն անձն է, ով կատարում է բարմենի գործառույթներ, բայց աշխատում է ոչ թե ալկոհոլի և կոկտեյլների, այլ սուրճի կամ սուրճի վրա հիմնված ըմպելիքների հետ։

## Պատմություն
Բարիստայի մասնագիտությունը՝ որպես էսպրեսսո մեքենայի վրա սուրճ պատրաստելու վարպետի, ծնվել է Իտալիայում՝ էսպրեսսոյի հայրենիքում, այնուհետև 1980-ականներին հայտնի դարձավ  ԱՄՆ-ում՝ Starbucks ընկերության սեփականատեր Հովարդ Շուլցի շնորհիվ։ Իտալիա կատարած իր ուղևորություններից մեկում նա մեծապես հիացած էր տեղի բարիստաներով։ Նա նկարահանել է նրանց աշխատանքը լուսանկարներով և տեսանյութերով և տուն հասնելուց հետո իր սուրճի ցանցում ներմուծել է բարիստայի ոճը։ Աստիճանաբար հետաքրքրությունը բարիստայի նկատմամբ սկսել է աճել։

Եվրոպական երկրներում բարիստան կարող է լինել ինչպես աշխատողը, այնպես էլ սրճարանի սեփականատերը։

Նաև երբեմն բարիստան կարող է միաժամանակ կատարել մատուցողի (Իտալիայում դա այդպես է), աման լվացող մեքենայի և հավաքարարի պարտականությունները։

## Մասնագիտական ուսուցում
Որպես կանոն, բարիստայի մասնագիտությունը յուրացվում է աշխատավայրում, հանրային սննդի համապատասխան հաստատության կողմից անցկացվող դասընթացներում։ Բացի այդ, բարմենների և բարիստաների տարբեր ասոցիացիաներ և միություններ, որպես անկախ, որոնք ստեղծվել են առանձին մասնագետների կողմից, ինչպես նաև ստեղծվել են սուրճի և ռեստորանային տարբեր ընկերությունների կողմից, վերապատրաստում են անցկացնում իրենց սեփական ուսումնական կենտրոններում և մասնագիտական հարթակներում։

## Հետաքրքիր փաստեր
Բարիստան պետք է կարողանա պատրաստել մինչև 40 տեսակի սուրճ և խմիչք։

1999 թվականին Թոմաս Բոլթին Հելսինկիում կայացած առաջնությունում ստացել է լավագույն բարիստայի կոչումը՝ մեկ ժամում երկու սուրճի մեքենաների վրա պատրաստելով 680 բաժակ սուրճ։

## Տես նաև
* Սոմելիե

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
; Գրքեր
* 
* 
* 
* 
* 
; Հոդվածներ
* Надя Бохан. Новое слово: бариста // «Newslab.ru — Лаборатория новостей», 22 апреля 2004
* Ольга Соломатина. Правила борьбы бариста // Журнал «Коммерсант-Деньги», № 34(640) от 03.09.2007
* Мария Подцероб. Зарплата за эспрессо // Ведомости, 13.03.2008, 45 (2067)
* Профессии 21 века: бариста // «ЛЕДИ.РУ» — Женский журнал о знаменитостях, моде, любви, карьере, доме, красоте и магии.
* Человек, влюблённый в кофе: интервью с бариста Максимом Бобреневым о профессии, кофе, бизнесе, рынке кофеен  // Журнал HoReCa-magazine, № 05 (07), 2009. — С. 5.
* Козлов Виталий, Павлова Татьяна. Как научиться варить кофе? Стань бариста! // Телеканал «PRO Деньги», 8 октября 2009 г.
* 

Կատեգորիա:Ծառայության ոլորտի մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Սննդի սպասարկման մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Սուրճ
Էդիրնեի միջադեպ

[thumb|right|260px|Արդարադատության աշտարակ, որի գագաթից 1666 թվականին Շաբթայ Ցվին աշխարհին հայտարարեց, որ «[Ալլահը մեծ է» և նա մեսիա չէ:]]
**Էդիրնեի միջադեպ** (), 1703 թվականի ենիչերիների ապստամբությունը, որը սկսվել է Ստամբուլում և ավարտվել Էդիրնեում։ Ապստամբությունը Կարլովիցկի խաղաղության կնքման, Մուստաֆա II-ի նախկին ուսուցիչ Շեյխ-ուլ-իսլամ Ֆայզուլլահ-Էֆենդիի վերելքի և Օսմանյան կայսրությունում կիրառվող գնումների համակարգի արդյունք էր։

Այս պատմական իրադարձությունը շրջադարձային պահ է Օսմանյան կայսրության լուսավորության անկման մեջ և միևնույն ժամանակ արտացոլում է պատմական առանցքային ժամանակը, նախքան կայսրությունը միջազգային քաղաքականության և հարաբերությունների հիմնական գործոնն էր, ինչպես նաև Տակլիդի սեիֆի հետագա անկումը։

Վիեննան նվաճելու ձգտումը բացեց Պանդորայի արկղը Օսմանյան կայսրության համար՝ նշանավորելով Պաքս Օտտոմանայի ավարտը պադիշահայի հպատակների համար։ Կայսրության կայունացումը, որը ձեռք է բերվել Կեպրյուուի դարաշրջանում, անդառնալիորեն կորել է թուրքական մեծ պատերազմի կորստի արդյունքում։ Պատերազմի համար եկամուտներ հավաքելու համար 1695 թվականին ներդրվեց մալիկյանի հետգնման համակարգը, որն ի վերջո քայքայեց ֆինանսական և տնտեսական հեռանկարները։

Ենիչերիների, էսնաֆիայի և Կոստանդնուպոլսի քաղաքային աղքատների ապստամբության պատճառը Սուլթան Ֆայզուլլ-էֆենդու նախկին ուսուցչի աճող իշխանությունն է։ Իրադարձությունների ընթացքում բոլոր երեք սոցիալական խմբերի դժգոհության արտահայտությունը Ուլեմներն էին։ Պաշտոնապես ապստամբների պահանջները չորսն էին՝ հոգ տանել հպատակների մասին, դադարեցնել սուլթանական արքունիքի յուրացումը, աննախանձելի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի մեղավորների դատապարտումը և Սուրբ լիգայի քրիստոնյա դաշնակիցներին չափազանց մեծ զիջումների ավարտը (Օսմանյան Հունգարիայի և, մասնավորապես, Տրանսիլվանիայի հանձնումը)։

Ի սկզբանե Էդիրնեի պալատ ուղարկված ապստամբ խորհրդարանականները ձերբակալվել են Սուլթան Մուստաֆա II-ի կողմից, ով թերագնահատել է իրավիճակը և դժգոհության ուժը։ Պոստֆակտում ենիչերիները գնացին Էդիրնե, և սիփախների հրաժարումից հետո սուլթանի իշխանությունը պաշտպանելուց հետո տեղի ունեցավ մեծ վեզիրի մահապատիժը։ Եվ դա չփրկեց իշխանությունը, և սուլթանը ստիպված եղավ ճնշման տակ հրաժարվել գահից։ Հրաժարումը նշանավորեց մինչև այդ ժամանակ Օսմանյան տիրապետության նկատմամբ հարգանքի ամենացածր կետը և միևնույն ժամանակ ենիչերիների, քադի և ուլեմների հզորության գագաթնակետը։ Պատմականորեն այս միջադեպը սկիզբ դրեց բուլղարական զարթոնքին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1703 Եվրոպայում
Կատեգորիա:18-րդ դարի ապստամբություններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի պատմություն
Չիլով (կղզի)

**Չիլով** (, նախկին անվանումը Ժիլոի կղզի), Աշպերոնյան կղզեխմբի կղզի Կասպից ծովում, գտնվում է Ադրբեջանում։

## Աշխարհագրություն
Մոտ 6 կմ2 մակերեսով Չիլով կղզին կազմված է ավազակավային ժայռերով, ծածկված է խեցե ավազով և սակավ տափաստանային բուսականությամբ։ Երեք կողմերից Չիլովը շրջապատված է ստորջրյա խութերով։

Կասպից ծովի մակարդակի իջեցման պատճառով Ուրունոս կղզին միացել է Չիլովին։

Կղզին գտնվում է Ապշերոնյան թերակղզուց 25 կիլոմետր հեռավորության վրա և Բաքու քաղաքից 100 կիլոմետր հեռավորության վրա, այնտեղ կարելի է հասնել միայն ծովային տրանսպորտի կամ ուղղաթիռների միջոցով։

50-ական թվականներից Բնակելի կղզում տեղակայված է եղել հակաօդային պաշտպանության զենիթահրթիռային դիվիզիա,  որն իրականացրել է Բաքվի պաշտպանությունը արևելյան ուղղությամբ օդային հակառակորդի հարվածներից։ Սպառազինության մեջ էր Ցե-75 զենիթահրթիռային համալիրը։ Լուծարվել և տարհանվել է 1992-1993 թվականներին։

## Ենթակառուցվածքներ
Արևելյան ափին գտնվում է Չիլով ավանը։ Ավանում գործում է մանկապարտեզ, միջնակարգ դպրոց, մզկիթ, ջրմաքրման կայան, երեք հանրակացարան, բուժկետ, թեյի տուն և այլ համայնքային կենտրոններ։ Ըստ 2008 թվականի տվյալների կղզու բնակչությունը կազմել է 791 մարդ։ 2015 թվականին բնակչության թիվը հասել է 1692-ի։

## Ստուգաբանություն
Ինչ վերաբերում է կղզու ռուսերեն անվանմանը, կան երկու հիմնական վարկած։ Դեռ 1763 թվականին ռուս հիդրոգրաֆ Ֆ.Ի. Սայմոնովը գրել է.

Նեղուցի վերջում, մի կողմի վրա, գտնվում է Բնակելի կղզին, բայց դրա վրա տներ չկան։ Ասում են, որ այն այդպես է կոչվում, քանի որ Դոնի Հայտնի կազակ Ստենկա (Ստեպան) Ռազինը, Կասպից ծովում ավազակություն անելով, որոշ ժամանակ ապրել է այնտեղ։

Մեկ այլ վարկածի համաձայն Չիլով կղզին համահունչությամբ վերանվանվել է «բնակելի»։ Չիլով կղզու հնագույն անունը Շահիլան է եղել, և այն ի սկզբանե կոչվել է Ռոնիս (պարսկական անուն)։

## Արդյունաբերություն
Արդյունաբերության հիմնական ճյուղը նավթի արդյունահանումն է։

«Չիլով» հանքավայրը, որը գտնվում է կղզում, գտնվում է ապշերոնյան արշիպելագի հարավ-արևմտյան ջրային տարածքում և մասամբ ափամերձ գոտում։ «Չիլերի» զարգացման սկիզբը 1948 թվականն է։ Հանքավայրի արդյունաբերական մշակումն իրականացվել է 1952 թվականից։ Աշխատանքի ողջ ընթացքում հանքավայրում փորվել է 115 ջրանցք (2010 թվականի մարտի դրությամբ գործել է 31 հորատանցք)։

«Չիլով»-ի մշակման ընթացքում հանքավայրից արդյունահանվել է 4,81 մլն տոննա նավթ։ Ներկայումս օրական արդյունահանումը կազմում է 70 տոննա (2010 թվականի տվյալներով)։ Մշակումն իրականացնում է «Ազնեֆտ» արտադրական միավորման «մայիսի 28» նավթագազային վարչությունը։

## Քարտեզի վրա



## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կղզիներ
Կատեգորիա:Բաքվի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կասպից ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ռեմիգիյուս Վալյուլիս

**Ռեմիգիյուս Վալյուլիս** (, ), խորհրդային և լիտվացի մարզիկ, 1980 թվականի օլիմպիական խաղերի չեմպիոն՝ 4 × 400 մետր փոխանցումավազքում։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1980)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թվականին, Շիլուտե քաղաքում։
Ավարտել է Վիլնյուսի մանկավարժական ինստիտուտը։ Խաղացել է «Դինամո» (Վիլնյուս) ակումբում։

1979 թվականին թեթև ատլետիկայի ԽՍՀՄ առաջնությունում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը (400 մ-48,7), նույն թվականին ԽՍՀՄ ժողովուրդների ամառային սպարտակիադայում՝ 2-րդ տեղ (400 մ - 46,27)։

Մարզական կարիերան ավարտելուց հետո Վալիուլիսն աշխատել է որպես աթլետիկայի մարզիչ Վիլնյուսում։ 1995 թվականին Վիլնյուսում բացել է իր սեփական ավտոսրահը։
Ռեմիգիյուս Վալյուլիսը մահացել է 64 տարեկանում, 2023 թվականի հուլիսի 19-ին։

## Լիտվայի ռեկորդ
*400 մ փակ տարածք - 46,75 վ (դեռ ուժի մեջ է)-2 մարտի, 1980 (Սինդելֆինգեն), մարզիչ Ա. Կրասայտիս 
*400 մ - 45,73 վրկ (դեռ ուժի մեջ է)-1979 թվականի սեպտեմբերի 8 (Մեքսիկա Սիթի), մարզիչ Ա. Կրասայտիս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Стремительный Валюлис: как литовец помог сборной выиграть эстафету на ОИ-80
*Ремигиюс Валюлис

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Լայոշ Բալաժովիչ

**Լայոշ Բալաժովիչ (Բալաժովիչ)** (, ), հունգարացի դերասան։

## Կենսագրություն
Լայոշ Բալաժովիչը ծնվել է 1946 թվականին։

1965-1969 թվականներին սովորել է Բուդապեշտի Թատրոնի և կինոյի ակադեմիայում։ 1968 թվականին նա իր դեբյուտն է ունեցել Կառոլի Մակայի «Աստծո և մարդկանց առջև» ֆիլմում։ Նա հայտնի է դարձել Միկլոշ Յանչոյի ֆիլմերում խաղացած իր դերերով՝ «Պայծառ քամիներ» (1968), «Կարմիր սաղմոս» (1972), «Էլեկտրա, իմ սեր» (1974), «Մասնավոր արատներ, հանրային առաքինություններ» (1976) և «Հունգարական ռապսոդիա» (1979), որտեղ գլխավոր դերը խաղացել է Բալազովիչը։

Հետագայում նա նկարահանվել է հեռուստասերիալներում, ֆիլմերում երեխաների և երիտասարդների համար։ Նա խաղացել է նաև Բուդապեշտի տարբեր թատրոններում։ Անատոլի Ռիբակովի «Արբատի երեխաները» վեպի բեմադրության մեջ նա խաղացել է Ստալինի դերը։ 1990-ականներից հանդես է եկել նաև որպես թատրոնի ռեժիսոր։

1990-1992 թվականներին եղել է Հունգարիայի դերասանների պալատի մենեջերը։ Նրա կինը դերասանուհի Էվա Ալմասին է, նրանց դուստրը՝ Էդիտ Բալաշովիցը նույնպես  դերասանուհի է։

2012 թվականին Բալաշովիցը ընդմիշտ հեռացել է թատերական աշխարհից։ Նա երկար ժամանակ հիվանդ է եղել։ Լայոշ Բալաժովիչը մահացել է 2023 թվականի հուլիսի 19-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Lajos Balázsovits
*Лайош Балажович

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հունգարացի դերասաններ
Լոթար դե Մեզիեր

**Լոթար դե Մեզիեր** (, ), գերմանացի քաղաքական գործիչ, ԳԴՀ նախարարների խորհրդի առաջին և միակ ոչ կոմունիստական նախագահ (1990 թվականի ապրիլի 12-ից հոկտեմբերի 2-ը), ԳԴՀ Քրիստոնեա-դեմոկրատական միության նախագահ (1989-1990)։ Գերմանիայի հատուկ հանձնարարությունների նախարար (1990)։ 1990 թվականի դեկտեմբերին, այն բանից հետո, երբ նա բացահայտվել է որպես «Շտազի» գործակալ, հեռացել է քաղաքականությունից։

## Կենսագրություն
Դե Մեզիերը հուգենոտական ծագում ունի։ Լոթար դե Մեզիերի հորեղբայրը՝ Ուլրիխ դե Մեզիերը, Վերմախտի և Բունդեսվերի շտաբի գեներալն էր, իսկ նրա զարմիկը՝ Թոմաս դե Մեզիերը ՔԴՄ-ի գործող քաղաքական գործիչ է, Գերմանիայի պաշտպանության նախարար (2011-2013), ներքին գործերի նախարար (2013-2018)։

Դե Մեզիերը ավարտել է Բեռլինի Էյսլերի անվան երաժշտության բարձրագույն դպրոցը ալտի դասով (1965) և հաջորդ 10 տարիներին նվագել է սիմֆոնիկ նվագախմբում, այնուհետև բժշկական պատճառներով հրաժարվել է երաժշտական կարիերայից, ավարտել է Բեռլինի Հումբոլդտի անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և աշխատել որպես իրավաբան։

1956 թվականին անդամակցել է Արևելյան Գերմանիայի ՔԴՄ-ին։ 1989 թվականի նոյեմբերին դարձել Է ԳԴՀ ՔԴՄ նախագահ։ 1989 թվականի նոյեմբերի 18-ից մինչև 1990 թվականի ապրիլի 12-ը եղել է նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ։ Դե Մեզիերն 1990 թվականի մարտի 18-ին ընտրվել է ԳԴՀ ժողովրդական պալատ։ Պատմության մեջ է մտել որպես ԳԴՀ նախարարների խորհրդի վերջին նախագահ, այդ պաշտոնը նա զբաղեցրել է 1990 թվականի ապրիլի 12-ից հոկտեմբերի 2-ը։

Գերմանիայի միավորումից հետո Հելմուտ Կոլը դարձել է Միացյալ Գերմանիայի կառավարության ղեկավար։ 1990 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Լոթար դե Մեզիերը նշանակվեց հատուկ հանձնարարությունների դաշնային նախարար։ 1990-ի հոկտեմբերի 1-2-ը տեղի ունեցավ ՔԴՄ-ի միավորման 38-րդ համագումարը։ Լոթար դե Մեզիերը զբաղեցրել է Միավորված ՔԴՄ-ի փոխնախագահի պաշտոնը։

Լոթար դե Մեզիերի քաղաքական կարիերան շատ կարճ էր։ Շուտով հայտնի «Der Spiegel» ամսագիրը հրապարակեց իր սեփական հետաքննության տվյալները, որում հաղորդվում էր, որ Լոթար դե Մեզիերը ԳԴՀ անվտանգության նախարարության (Շտազի) «ոչ պաշտոնական աշխատակից» է (գործակալ)՝ «Չերնի» (Czerni) ծածկանունով։ Դե Մեզիերը սկզբում փորձել է հերքել այդ պնդումը, սակայն բացահայտող հրապարակումների հետևանքով 1990 թվականի դեկտեմբերի 17-ին հրաժարական է տվել։

## Պարգևներ
* Բարեկամության շքանշան (Ռուսաստան, 2010 թվականի փետրվարի 24), *Ռուսաստանի և Գերմանիայի ժողովուրդների միջև բարիդրացիության և համագործակցության ամրապնդման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար*։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Վարչապետ դե Մեզիերի աշխատակցուհին և նրա մամուլի քարտուղարը 1990 թվականին եղել է Անգելա Մերկելը։
* Լոթար դե Մեզիերը «Պետերբուրգյան երկխոսություն» ֆորումի պատվավոր նախագահն է գերմանական կողմից։
* Դե Մեզիերը Ռուսաստանի Գնեսինների անվան երաժշտական ակադեմիայի պատվավոր պրոֆեսոր է։
* Լոթար դե Մեզիերը Դելփյան միջազգային խորհրդի դեսպանն է, որը հիմնադրվել է 1994 թվականին՝ Միջազգային Դելփյան խաղեր անցկացնելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ալտահարներ
Կատեգորիա:Հուգենոտներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ
Դորոթեա Վիս

**Դորոթեա Վիս** (, մոտ 1430/1432 – 1487 թվականից հետո), նաև հայտնի Դորոթեա ֆոն Ֆլյուե, Շվեյցարիայի հովանավոր սուրբ Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուեի (Եղբայր Կլաուս) կինը։

## Կենսագրություն
Դորոթեա Վիսը ծնվել է մոտ 1430/32 թվականներին Օբվալդենում։ Չնայած նրա ընտանեկան ծագման մասին շատ բան հայտնի չէ, նա, ամենայն հավանականությամբ, ծնվել է համեմատաբար ապահովված ընտանիքում, որը զբաղվել է հողագործությամբ։ Մոտ 15 տարեկանում ամուսնացել է Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուեի հետ, ով մոտ 15 տարով մեծ էր նրանից։ Դորոթի Ուիսը ծննդաբերել է հինգ աղջիկ և հինգ տղա 1446-1447 թվականներից մինչև 1467 թվականը։ Այդ տարիներին Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուն հաճախ է բացակայել նախ մասնագիտական նկատառումներից ելնելով և նրա հասարակական պարտականությունների պատճառով, 1465 թվականից՝ կրոնական կոչման պատճառով։ Շատ հավանական է, որ Դորոթեա Վիսն արդեն այդ տարիներին է եղել ընտանիքի փաստացի ղեկավարը։

Դորոթեա Վիսն տնտեսապես և քաղաքականապես դարձավ ընտանիքի «ղեկավարը», երբ Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուն 1467 թվականին սկսեց ապրել որպես ճգնավոր։ Հրաժարվելով սննդից, որպես «կենդանի սուրբ», Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուեն շուտով գրավեց բազմաթիվ ուխտավորների՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց, և արագ հայտնի դարձավ այն ժամանակվա Շվեյցարիայի սահմաններից դուրս։ Որպես ամուսնու պաշտպան՝ Դորոթեան դարձավ հասարակական գործիչ։ Սա հիմնավորվում է Գերմանիայից և արտերկրից ժամանած այցելուների վավերական վկայություններով։ Ժամանակակիցները տեղյակ էին Դորոթեա Վիսի՝ իր ամուսնու համար ակնառու կարևորության մասին։ Օբվալդենում այս ուժեղ կնոջ հիշատակը վառ է մնացել՝ կանգնած ամուսնու կողքին։

Եղբայր Կլաուսի կենսագրության մեջ Դորոթեա Վիսը 1488 թվականին նկարագրված է որպես աստվածավախ և չափազանց բարեպաշտ։ Նրա անունն ու ազգանունն առաջին անգամ հիշատակվել են համապատասխանաբար 1501 և 1529 թվականներին։

1984 թվականին Հռոմի Պապ Հովհաննես II-ը (1920-2005) Դորոթեա Վիսին պատվել է որպես «սուրբ կին»։ 1988 թվականին Մարիա Ալմում (Ավստրիա) տեղի է ունեցել Դորոթեայի և Եղբայր Կլաուսի խաղաղության մատուռի բացումը։

## Գրականություն
* Bruder-Klausen-Stiftung; Werner T. Huber (Hrsg.): Dorothea, die Ehefrau des hl. Niklaus von Flüe. Auszüge aus dem Quellenmaterial über Bruder Klaus, aus dem 15. Jahrhundert bis heute. Universitätsverlag, Freiburg 1994.
* Paulina Graf-Hagmann; Matthias Graf: Dorothea von Flüe im Schatten des heiligen Bruder Klaus. Kurze Lebensskizze. Vogt, Siebnen 1994.
* Roland Gröbli: Dorothee Wyss von Flüe (1430/2 bis 1495/6). Leben und Bedeutung einer aussergewöhnlichen Frau. Förderverein Niklaus von Flüe und Dorothee Wyss, Sachseln 2021, ISBN 978-3-905197-24-2.
* Niklaus Kuster; Nadia Rudolf von Rohr: Fernnahe Liebe. Niklaus und Dorothea von Flüe. Patmos Verlag, Ostfildern 2017, ISBN 978-3-8436-0876-3.
* Michael Jungo: Die verborgene Krone. Lebensgeschichte der Dorothea von Flüe. Stein am Rhein 1995.
* Martin Lätzel: DOROTHEA von Flüe, geborene Wyss. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 12, Bautz, Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9, Sp. 275–276.
* Roland Sigrist: Dorothea von Flüe. In: Historisches Lexikon der Schweiz. 26. Januar 2005.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարացի կանայք
Կատեգորիա:1430 ծնունդներ
Կատեգորիա:1487 մահեր
Կատեգորիա:1431 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացիներ
Գեորգ Միխաելիս

**Գեորգ Միխաելիս** (, ), գերմանացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ։ 1917 թվականի հուլիսի 14-ից հոկտեմբերի 31-ը երեքուկես ամիս զբաղեցրել է Գերմանիայի ռայխսկանցլերի և Պրուսիայի նախարար-նախագահի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Գեորգ Միքայելիսը ծնվել է տոհմիկ իրավաբանների ընտանիքում։ Իրավագիտություն է սովորել Վրոցլավի, Լայպցիգի և Վյուրցբուրգի համալսարաններում։ Գյոթինգենի համալսարանում իր դիպլոմային աշխատանքը պաշտպանելուց հետո 1885-1889 թվականներին դասավանդել է Տոկիոյի գերմանական իրավաբանական գիտությունների դպրոցում, եղել է Ճապոնիայի կառավարությանն առընթեր օտարերկրյա խորհրդական։ Վերադառնալով Գերմանիա՝ նա անցել է քաղաքացիական ծառայության և աշխատել Պրուսիայի իրավաբանական և ներքին վարչական ծառայությունում։

Միքայելիսը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Գերմանիայի ուսանողական շարժմանը։ Բադ Զարովում նա կազմակերպել է ուսանողական ուսումնական կենտրոն։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գերմանիայի բարձրագույն զինվորական կոչումներին հաջողվեց պաշտոնանկ անել Թեոբալդ ֆոն Բեթման-Հոլվեգին և իշխանության բերել առանձնապես հայտնի իրավաբան Գեորգ Միքայելիսին։ Սակայն շուտով պարզվել է, որ քաղաքական կյանքին չմասնակցած Միխաելիսը չի կարողանում գլուխ հանել իր նոր աշխատանքից։ Նա հարաբերություններ չի հաստատել Ռայխստագի հետ, որը պահանջում էր ժողովրդավարական բարեփոխումներ։ 1917 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Միքայելիսը հրաժարական է տվել և հրաժարվել պորտֆելից Գեորգ ֆոն Գերտլինգի նոր կաբինետում։

1918 թվականի ապրիլի 1-ից մինչև 1919 թվականի մարտի 31-ը ռայխսկանցլերի պաշտոնից հրաժարվելուց հետո Միքայելիսը զբաղեցրել է պրուսական Պոմերանիա նահանգի նախագահի պաշտոնը։

## Աշխատանքներ
* Für Staat und Volk. Eine Lebensgeschichte. Berlin: Furche 1922.
* Weltreisegedanken. Berlin: Furche 1923.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Bert Becker*. Georg Michaelis: ein preußischer Jurist im Japan der Meiji-Zeit; Briefe, Tagebuchnotizen, Dokumente 1885—1889. — München: Iudicium, 2001.
* *Bert Becker*. Georg Michaelis: Preußischer Beamter, Reichskanzler, Christlicher Reformer 1857—1936. Eine Biographie. — Paderborn: Ferdinand Schöningh, 2007. — ISBN 978-3-506-76381-5.
* *Christoph Regulski*. Die Reichskanzlerschaft von Georg Michaelis 1917: Deutschlands Entwicklung zur parlamentarisch-demokratischen Monarchie im Ersten Weltkrieg. — Marburg: Tectum-Verlag, 2003. — ISBN 3-8288-8446-6.

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կանցլերներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Սանդորա

**«Սանդորա» ՍՊԸ**, հյութեր, հյութ պարունակող մթերքներ, գազավորված ըմպելիքներ արտադրող ուկրաինական ընկերություն։ Ներկայումս այն պատկանում է ամերիկյան PepsiCo ընկերությանը։

## Պատմություն
1995 թվականին լիտվացի գործարարներ Իգոր Բեզուբը և Ռայմոնդաս Տումենասը բիզնես պլանի իրականացման համար մեկնարկային կապիտալ տրամադրեցին ծովակալ Մակարովի անվան նավաշինության ազգային համալսարանի պրոֆեսոր Սերգեյ Սիպկոյին։ Ստեղծված ընկերությունում 45 %-ը պատկանում էր Բեզուբին և Տումենասին, իսկ 10 %-ը՝ Սիպկոյին։

1996 թվականի մարտին թողարկվել է արտադրանքի առաջին փաթեթը։

2000 թվականին գործարանում շահագործման է հանձնվել խյուսի և կիսաֆաբրիկատների արտադրամասը։

2006 թվականին բացվել է 2-րդ արտադրական համալիրը, որը ապրանքներ է արտադրել ՊԱՏ-ում։

2006 թվականի արդյունքներով ընկերությունը զբաղեցրել Է Ուկրաինայի հյութերի շուկայի 45,6 %-ը։

2007 թվականին PepsiAmericas և PepsiCo ընկերությունները պայմանագիր են կնքել «Սանդորա» ՍՊԸ-ի՝ 100 % բաժնետոմսերի համատեղ գնման մասին՝ 678,7 միլիոն դոլարով։

## Ձեռնարկություններ
«Սանդորա» ընկերությունը հիմնադրվել է 2001 թվականին։ Ընկերության աշխատակազմը կազմում է 4 հազար մարդ։ «Սանդորա»  ընկերության արտադրական օբյեկտները ներառում են հյութերի վերամշակման և արտադրության թիվ 1 արտադրական համալիրը Նիկոլաևի շրջանի Նիկոլաևսկոյե գյուղում, ինչպես նաև թիվ 2  արտադրական համալիրը Նիկոլաևի շրջանի Մեշկովո-Պոգորելովո գյուղում։

## Ապրանքային նշաններ
Ընկերության արտադրանքի պորտֆելը ներառում է 35 ապրանքանիշ.
* **Հյութեր և նեկտարներ.** «Sandora», Sandora Essentials, «Սանդորա ուկրայինական կոկտեյլ», Sandora FRUTZ, «Սանդորիկ», «Սադաչոկ», «Սադաչոկ. քամած հյութեր»։
* **Ըմպելիքներ.** Pepsi, Pepsi MAX, Pepsi Wild Cherry, Pepsi Lime, Pepsi Mango, Pepsi Pineapple-Peach, Pepsi Raspberry, Pepsi Light (դադարեցվել է), Pepsi Twist (դադարեցվել է), Pepsi Ginger (դադարեցվել է), Pepsi Vanilla (դադարեցվել է), 7UP, Mirinda, Mountain Dew (ներմուծող), Lipton Ice Tea, «Էսենտուկի» (ներմուծող), «Ակվա Միներալե Լայֆ» (ներմուծող), Evervess (ներմուծող)։
* **Խորտիկներ.** «Хрусteam» չորահացեր, Lay's չիպսեր (ներմուծող), Cheetos եգիպտացորենի չիպսեր (ներմուծող), Doritos չիպսեր (ներմուծող)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт компании «Сандора»

Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ընկերություններ
Կայծակ (ամսագիր)

**«Կայծակ»**, մարզական ամսագիր։ Կահիրեի «Կայծակ» հայ մար­մնամարզական միության պաշտոնական հրատարակչությունն է։

## Պատմություն
Ամսագիրը լույս է տեսել 1929–1930 թվականներին Կահիրեում։ Արտոնատեր-խմբագիրն է Թադևոս Գալֆայանը։ Կարևորել է երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության, հայ կանանց ու աղջիկների՝ ֆիզկուլտուրայով զբաղվելու անհրաժեշտությունը, այն համարել ազգի կենսունակության նախապայմաններից մեկը։ Պարբերաբար ծանոթացրել է հայազգի անվանի մարզիկներին, նրանց մարզական հաջողություններին, պատմել Եգիպտոսի հայկական մարզական ակումբների ու միությունների, առանձին մարզախմբերի գործունեության մասին։
## Արտաքին հղումներ
*Ամսագրի որոշ համարներ http://tert.nla.am/ կայքում
* Յաբէթ-Պաղտասար

Կատեգորիա:Հայկական մարզական պարբերականներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական ամսագրեր
Բերիա քոլեջ

**Բերիա կամ** **Բերեա քոլեջ** (), մասնավոր հումանիտար համալսարան Բերիա քաղաքում (Կենտուկի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։ Հիմնվել է 1855 թվականին՝ աբոլիցիոնիստ Ջոն Ֆիի կողմից, Բերիա քոլեջն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հարավում առաջին համալսարանն էր, որը զբաղվում էր տղամարդկանց և կանանց խառը ուսուցմամբ և զուրկ էր ռասայական սեգրեգացիայից։ Քոլեջում սովորում են ավելի քան 1600 ուսանողներ՝ աշխարհի ավելի քան 60 երկրներից։ Յուրաքանչյուր ուսանողի տրվում է լրիվ կրթաթոշակ, որի չափը 2011 թվականի տվյալներով կազմում էր տարեկան 25 500 ԱՄՆ դոլար։ Ուսուցումն իրականացվում է 28 մասնագիտությունների գծով։

U.S. News & World Report-ի վարկանշում 2012 թվականին զբաղեցրել է 71-րդ տեղը՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հումանիտար բուհերի շարքում։

Քոլեջի հայտնի շրջանավարտներից են քիմիայի ոլորտում Նոբելյան մրցանակակիր Ջոն Ֆենը և Խուանիտա Կրեպսը՝ ամերիկացի տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ առևտրի առաջին կին նախարարը (1977-1979)։

## Տնօրենների ցուցակը

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Peck, Elizabeth. *Berea’s First Century, 1855—1955*. Lexington: University of Kentucky Press, 1955.
* Wilson, Shannon H. *Berea College: An Illustrated History*. Lexington: University Press of Kentucky, 2006. ISBN 978-0-8131-2379-0

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт

Կատեգորիա:1855 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Կրկնակի ահաբեկչություն Բաղդադում (2016)

**Կրկնակի ահաբեկչություն Բաղդադում,** ահաբեկչական գործողություն, երկու պայթյունների շարք (ականապատ մեքենա և ինքնաշեն ռումբ), որը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հուլիսի 3-ին Իրաքի մայրաքաղաք Բաղդադում։ Առաջին պայթյունը որոտացել է կենտրոնական Ալ-Քարադա շրջանում՝ կրոնական կենտրոնից և խանութներից ոչ հեռու (շիաների շրջանում). այնտեղ մայրամուտից հետո մուսուլմանների համար սուրբ Ռամադան ամսվա ընթացքում մարդաշատ է եղել։ Շուտով ինքնաշեն ռումբը պայթել է քաղաքի հյուսիսային շրջանի Աշ-Շաաբ շուկայի մոտ։

Զոհվել է 292 մարդ, ավելի քան 200-ը ստացել են տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ։ Ահաբեկչության պատասխանատվությունը ստանձնել է «Իսլամական պետություն» խմբավորումը։

## Արձագանք
### Իրաքում
Իրաքի վարչապետ Հայդար ալ-Աբադին երկրում եռօրյա սուգ է հայտարարել ողբերգության զոհերի հիշատակին։ Իրաքի իշխանությունները նաև կարգադրել են անհապաղ մահապատժի ենթարկել բոլոր դատապարտված ահաբեկիչներին, որոնք գտնվել են Իրաքի բանտերում։

Հուլիսի 5-ին ներքին գործերի նախարար Մուհամեդ ալ-Գաբբանը հրաժարական է տվել՝ իր հեռանալու պատճառը համարելով «անվտանգության համակարգերի» համակարգման բացակայությունը։

### Աշխարհում
Միջազգային հանրության մի շարք ներկայացուցիչներ դատապարտել են ահաբեկչությունը. ՄԱԿ-ում այն անվանել են «վախկոտ և նողկալի», ԱՄՆ-ում նշել են, որ հարձակումները միայն կամրապնդեն ԱՄՆ-ի աջակցությունը Իրաքի զինված ուժերին ԻՊ-ի դեմ պայքարում, Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը նշել է, որ ահաբեկիչների դեմ անհրաժեշտ է անողոք պայքար մղել, ՌԴ ԱԳՆ-ն «վճռականորեն դատապարտել է» ահաբեկչությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 ահաբեկչություններ
Կատեգորիա:2016 զանգվածային սպանություններ
Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ
Կատեգորիա:Բաղդադի պատմություն
Որմնանկարչությունը Հայաստանի պետական պատկերասրահում (գիրք-ուղեցույց)

**«Որմնանկարչությունը Հայաստանի պետական պատկերասրահում»**, հայագետ, աղբյուրագետ, պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Մատենադարանի գիտական գծով փոխտնօրեն Կարեն Մաթևոսյանի երկրորդ գիրքը, որը նվիրված է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի որմնանկարների ցուցադրությանը, և միաժամանակ, հայկական որմնանկարչության պատմությանը։ Հրատարակվել է 1990 թվականին Երևանում, ՀԽՍՀ Կուլտուրայի մինիստրութանը ենթակա Հայաստանի պետական պատկերասրահի կողմից։ Գրքի մասնագետ խմբագիրն է՝ արվեստագիտության դոկտոր Հրավարդ Հակոբյանը, գրախոսը՝ արվեստաբան Մարտին Միքայելյանը, գեղարվեստական խմբագիրն է՝ Ն․ Մանուկյանը, տեխնիկական խմբագիրը՝ Գ․ Առաքելյան, լուսանկարները Կ․ Թորոսյանի, սլայդը՝ Գ․ Գասպարյանի, վերստուգող սրբագրիչ՝ Գ․ Կիրակոսյան։

Գիրքը նախատեսված է հայկական արվեստի պատմության հարցերով հետաքրքրվող լայն շրջանակների համար։

## Բովանդակություն
Գրքում ներկայացվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում պահվող հայկական 16 որմնանկարների պատճեները, և դրանք վերլուծվում են հայ ու ընդհանուր քրիստոնեական որմնանկարչության շրջագծում։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել պատկերասրահի ցուցադրությունում տեղ գտած որմնանկարները՝ հայ մոնումենտալ գեղանկարչության պատմության ընդհանուր համատեքստում։

Գրքում ներկայացված հայկական 16 որմնանկարները․
* Անիի Գրիգոր Լուսավորչի եկեղեցի, 13-րդ դարի առաջին կես
* Արուճի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի, 666 թվական
* Քոբայրի Մեծ եկեղեցի, 1282 թվական
* Տաթևի Պողոս-Պետրոս եկեղեցի, 930 թվական
* Էջմիածնի Մայր տաճար, 1712-1721 թվականներ
* Գնդեվանք, 10-15-րդ դարեր
* Էրեբունի, մ․թ․ա․ 8-րդ դար
* Լմբատավանքի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, 7-րդ դար
* Առաքելոց վանք, 13-րդ դար
* Մեղրիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, 19-րդ դարի առաջին կես
* Ախթալայի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, 13-րդ դարի առաջին կես
* Գառնիի խճանկար, 3-րդ դար
* Ղրիմի Սուրբ Խաչ վանք, 14-15-րդ դարեր
* Հաղբատի Սուրբ Նշան եկեղեցի, 10-13-րդ դարեր
* Ախթալայի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, 13-րդ դարի երկրորդ կես
* Ղրիմի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, 15-րդ դար

## Տես նաև
* Կարեն Մաթևոսյան
* Արուճ
* Անին և անեցիները
* Անի․ եկեղեցական կյանքը և ձեռագրական ժառանգությունը

## Ծանոթագրություններ

### Նշումներ


Կատեգորիա:1990 գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:Կարեն Մաթևոսյանի գրքեր
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Ռոբեր Բուձինսկի

**Ռոբեր Բուձինսկի** (, ), լեհական ծագմամբ ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Իր խաղային կարիերայի ավարտից հետո Ռոբեր Բուձինսկին դարձել է մարզական տնօրեն։

Հանդես է եկել «Լանս» և «Նանտ» ակումբներում և Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։ Եղել է Ֆրանսիայի կրկնակի չեմպիոն (1964/1965, 1965/1966) և Ֆրանսիայի սուպերգավաթակիր (1965)։

## Ակումբային կարիերա
Ռոբեր Բուձինսկին ծնվել է 1940 թվականի մայիսի 21-ին Կալոնե-Ռիկուար քաղաքում, եղել է «Բեթուն» և «Օշել» ֆուտբոլի երիտասարդական ակումբների սան։

Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում իր դեբյուտը նշել է 1958 թվականին «Լանս» կազմում, որտեղ անցկացրել է հինգ մրցաշրջան՝ մասնակցելով Լիգա 1-ի 134 հանդիպման։ Ակումբում անցկացրած ժամանակի մեծ մասը եղել է հիմնական պաշտպան։

1963 թվականին Ռոբեր Բուձինսկին տեղափոխվել է «Նանտ» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է վեց մրցաշրջան։ «Նանտում» նա եղել է և՛ հիմնական և՛ պահեստային խաղացող։ «Նանտի» կազմում նա երկու անգամ դարձել է Ֆրանսիայի չեմպիոն, մեկ անգամ՝ Ֆրանսիայի սուպերգավաթակիր։ Ֆուտբոլիստն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտել է 1969 թվականին։

## Կարիերան հավաքականում
Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում նա իր նորամուտը նշել է 1965 թվականին։ Հավաքականում իր կարիերայի ընթացքում, որը տևել է ութ տարի, նա 11 հանդիպում է անցկացրել երկրի հիմնական թիմի կազմում։ 1966 թվականին Բուձինսկին մասնակցել է Անգլիայում կայացած աշխարհի առաջնությանը։

Ռոբեր Բուձինսկին մահացել է 2023 թվականի հուլիսի 17-ին, 83 տարեկան հասակում։

## Նվաճումներ
### «Նանտ»
*Ֆրանսիայի սուպերգավաթակիր (1965թ)
*Ֆրանսիայի չեմպիոն (1964/65, 1965/66)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profile, stats and pictures
* Profile, stats and pictures
* Статистика за сборную

Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Եզդիների ցեղասպանություն

**Եզդիների հետապնդում** (Zulma Êzdiyan), ցեղասպանություն, իրականացվել է «Իսլամական պետություն» խմբավորման կողմից Հյուսիսային Իրաքի գրավումից հետո։ Դրսևորվել է եզդիների արտաքսման, նրանց զանգվածային սպանությունների, եզդի կանանց առևանգման մեջ։ Եզդիների դեմ ԻՊ-ի գործողությունները հայտնի են դարձել որպես «հարկադիր շրջանառության արշավ»։

Շուրջ 50 հազար եզդի փախստական է դարձել, ևս մի քանի հազարը զոհվել է։

## Մարտեր Սինջարի համար
Հյուսիսային Իրաքում հարձակման ընթացքում ԻՊ գրոհայիններին հաջողվել է գրավել Սինջար քաղաքը, ինչից հետո նրանք սկսել են իրականացնել այնտեղ ապրող եզդիների զանգվածային մահապատիժներ, ինչի հետևանքով, տարբեր տվյալներով, 50-60 հազար եզդիներ ստիպված են եղել փախչել Շենգալի լեռներ։ Զինյալները պաշարեցին նրանց ապաստարանները լեռներում։ Պաշարվածները սննդի և ջրի պակաս ունեին։ Սինջարի գրավման հաջորդ օրը՝ 2014 թվականի օգոստոսի 4-ին, եզդիների հոգևոր առաջնորդ արքայազն Թահսին Սայիդը կոչ է արել միջազգային հանրությանը օգնել եզդիներին։

## Միջազգային ճանաչում
2016 թվականի մարտի 17-ին ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերին ԴԱԻՇ-ի գործողությունները ցեղասպանություն է անվանել քրիստոնյաների և եզդիների դեմ։ 2016 թվականի հունիսի 17-ին Միավորված ազգերի կազմակերպությունը ճանաչել է եզդիների ցեղասպանությունը։

2018 թվականին Հայաստանը ճանաչել է եզդիների ցեղասպանությունը։ 2022 թվականի հուլիսի 8-ին Գերմանիայի խորհրդարանն ընդունել է եզդիների ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև։

Եզդիների ցեղասպանությունը ճանաչել են Իրաքը, Շոտլանդիան, Նիդեռլանդները, Մեծ Բրիտանիան, Բելգիան, Պորտուգալիան, Ավստրալիան, Հայաստանը, Իտալիան, Ֆրանսիան, Իրաքյան Քուրդիստանը, Իռլանդիան, Կանադան և Եվրամիությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցեղասպանություն
Կատեգորիա:Էթնիկ զտումներ Ասիայում
Կատեգորիա:Էթնիկ զտումներ
Կատեգորիա:Բնակչության տեղահանում
Կատեգորիա:Ստրկություն
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտման զոհեր
Կատեգորիա:Եզդիականություն
Կատեգորիա:Սպանություններ Իրաքում
Կատեգորիա:Եզդիներ
Օգոստոս Ֆրիդրիխ Ալբրեխտ Շենկ

**Օգոստոս Ֆրիդրիխ Ալբրեխտ Շենկ** (, ), նկարիչ, որը իր կյանքի մեծ մասն ապրել և աշխատել է Ֆրանսիայում։ Ազգությամբ եղել է և՛ ֆրանսիացի, և՛ գերմանացի։

[thumb|upright=1.5|«[Տանջանք (կտավ)|Տանջանք», 1878, պահվում է Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահում]]

Շենկը Ֆրանսիայում եղել է Լեոն Կոնյեի աշակերտը։ Նա հայտնի է դարձել իր բնապատկերներով և կենդանիների նկարներով։ Նրա աշխատանքներն առաջին անգամ հրապարակայնորեն ցուցադրվել են 1855 թվականին։ «Տանջանք» կտավը նրա ամենահայտնի յուղաներկ աշխատանքն է, այնտեղ պատկերված է ոչխար, որը սգում է իր գառան դիակի վրա՝ շրջապատված սև ագռավներով։ Այն ձեռք է բերվել Մելբուռնի Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահի կողմից 1880 թվականին։ 1885 թվականին նկարիչը դարձել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ։ Շենկը մահացել Է Փարիզի մերձակայքում գտնվող Էկուեն համայնքում։

## Կենսագրություն
Երիտասարդ տարիքում Շենկը հեռացել է Գլյուկշտադտից, որը դեռ Դանիայի մի մասն էր կազմում, որպեսզի շահույթ ստանա որպես «գինու ճանապարհորդ» Գերմանիայում, Ռուսաստանում և Պորտուգալիայում։ Հինգ տարի անց նա Պորտուգալիայից մեկնել է Փարիզ, որտեղ ստացել է նկարչի կրթություն։ Նա դարձել է գեղարվեստի դպրոցի պրոֆեսոր Լեոն Կոնյեի (1794-1880) աշակերտը։ Այնուհետև Շենկը մշտապես հաստատվել է Ֆրանսիայում։

27 տարեկան հասակում նա իր առաջին դեբյուտն է արել որպես նկարիչ Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում 1855 թվականին։ 1857 թվականին մասնակցել է Շլեզվիգ-Հոլշտեյնի հոբելյանական ցուցահանդեսին։ Դրան հաջորդել է հաջող ստեղծագործական շրջան։ Նա հատկապես հայտնի է իր կենդանիների նկարներով։ Շենկը և ֆրանսիացի նկարչուհի Ռոզա Բոնյորը (1822-1899) ամենապահանջված կենդանական նկարիչներն էին, որոնց աշխատանքները հավաքվում էին ամբողջ աշխարհում։

Մոտ 1862 թվականին Շենկը և նրա կինը՝ Լյուդովիկա Ստապաչինսկայան, ծնված Վարշավայում, բնակություն են հաստատել Էկուեն քաղաքում, Փարիզից մոտ 20 կմ հյուսիս։ Քաղաքը հայտնի է եղել որպես նկարիչների գաղութ։ Էկուենի դպրոցը գրավել է հայտնի նկարիչների, այդ թվում՝ Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյին, Ժան Բատիստ Կամիլ Կորոյին և Մերի Կեսսետին։

Շենկը ողջ երկրում եղել է հայտնի դեռ կենդանության օրոք, երբ նրա աշխատանքները ձեռք բերեցին խոշոր թանգարանները։ Այդ ժամանակից ի վեր նրա նկարները ձեռք են բերվել ամբողջ աշխարհի թանգարանների կողմից։ Նկարում, որը նա վերնագրել է «Մոլորվածները», պատկերված է ոչխարների նախիր՝ երկու շների ուղեկցությամբ։ Առաջին պլանում պատկերված են ձնաբքի ժամանակ կույտի մեջ ընկած ոչխարները, իսկ հետին պլանում ներկայացված է խաչով հուշարձան որպես կրոնական սիմվոլ։ Այժմ նկարը կախված է Մանհեթենի Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարանում։

Օգոստոս Շենկը մահացել է 1901 թվականի հունվարի 1-ին։ Նրա գերեզմանը գտնվում է Էկուենում, որտեղ նրա անունով է կոչվել նաև ճանապարհը (rue Auguste Schenck)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Անթառամյան

**Անթառամյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Կառլոս Էդուարդոյի Անթառամյան (ծնվ. 1972), մարդաբան։

## Գրական հերոսներ
* *Ավետիք Անթառամյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Այգեպաններ» վիպակի հերոսներից։

## Տես նաև
* Լենա Սարգսի Անթառանյան (օգոստոսի 12, 1950), բանաստեղծուհի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Հայ ավանդական երաժշտություն

**«Հայ ավանդական երաժշտություն»,** մատենաշար։ Լույս է տեսնում Երևանում (պր. 1–10 թվական, 2008-2013 թվականներին)։

## Կենսագրություն
Հրատարակում է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտը (Ա. Քոչարյանի անվան ձայնադարանի հավաքածուի հիման վրա)։ Խմբագրակազմ՝ Կարինե Խուդաբաշյան (գլխավոր խմբագիր), Հ. Պիչիկյան, Զավեն Թագակչյան, Ժ. Մեհրաբյան, Ա. Բաղդասարյան։ Ընդգրկում է 1927 թվականից ցայսօր կատարված գիտարշավների նյութերը (շուրջ 15 000 միավոր)։ Յուրաքանչյուր հատոր բաղկացած է նախաբանից, ձայնագրված նյութերի նոտագիր և բանաստեղծական տեքստերի վերծանություններից, ծանոթագրություններից, այբբենական ցանկից և բարբառային բառարանից։ Տեքստերը հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն են։

Տպագրվել են «Հայ նվագարանային երաժշտություն։ Պարեղանակներ։ Նվագներ» (պր. 1, 2, 2008 թվական, 2010 թվական), «Հայ ժողովրդական երգեր և նվագներ (1927-1929 թվականներին գիտարշավային նյութերի ընտրանի)» (2008 թվական), «Հայ երկրագործի աշխատանքային երգեր» (2009 թվական), «Վասպուրականի ավանդական երգեր ու նվագներ» (2010 թվական), «Հայ ավանդական պարերգեր (1953–1970 թվականներին՝ Սուրբ Լիսիցյանի գիտարշավի նյութերի հատընտիր)» (2010 թվական), «Հայ վիպական երգեր» (2012 թվական), «Ալաշկերտի ավանդական երգեր» (2012 թվական), «Ջավախքի պարերգեր և պարեղանակներ» (2012 թվական), «Վայոց ձորի ավանդական երգեր ու նվագներ» (2013 թվական) պրակները։

Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ