Արյան անալիզ

[մինի| առարկայական ապակու վրա արյան հաստ կաթիլ և քսուք՝ նախատեսված [լուսային մանրադիտակի համար]]
**Արյան անալիզ** (), արյան լաբորատոր հետազոտություն, որը հիվանդությունների մեծամասնության համար հիմնական ախտորոշման աղբյուրն է։ Արյան անալիզի ստացված արդյունքների հիման վրա ախտորոշվում և նշանակվում է հետագա բուժում։

## Ընդհանուր (կլինիկական) արյան անալիզ
### Անալիզի տիպ և ժամանակ
Ընդհանուր անալիզի համար արյունը վերցնում են մատից, ավելի հազվադեպ երակից (ըստ բժշկի դիտողության) առավոտյան սոված փորին (արյան անալիզը վերցնելուց 4 ժամ հետո սննդի և ջրի կիրառումը արգելվում է)։

### Հիմնական ցուցանիշներ
Արյան ընդհանուր անալիզը ներառում է 5-4 հետազոտված պարամետրեր։ Անալիզի գլխավոր ցուցանիշները հետևյալն են.

### [[Հեմոգլոբին]]
Հեմոգլոբինը (HGB — hemoglobin) Էրիթրոցիտների արյան պիգմենտ է, որը պատասխանատու է թոքերից հյուսվածքներ և օրգաններ թթվածնի փոխանցման համար, ինչպես նաև ածխաթթու գազը ետ դեպի թոքեր փոխանցման համար։ Հեմոգլոբինի քանակը որոշվում է գրամ/լիտրով։ Արյան հեմոգլոբինի նվազումը հանգեցնում է անեմիայի։

### Հեմոգլոբինի նորման կախված սեռից և տարիքից

### [[Էրիթրոցիտներ]]
Էրիթրոցիտները (RBC — red blood cells) արյան կարմիր մարմնիկներ են։ Էրիթրոցիտները պարունակում են հեմոգլոբին և նրանց հիմնական ֆունկցիան թթվածին փոխանցելն ու այն օրգաններին և հյուսվածքներին հասցնելը։

### Էրիթրոցիտների նորման կախված սեռից և տարիքից

### [[Թրոմբոցիտ]]ներ
Թրոմբոցիտները (PLT — platelets) փոքր չափսի նախակորիզավոր արյան թիթեղներ են։ Թրոմբոցիտները պատասխանատու են արյան մակարդման համար։

### Թրոմբոցիտների նորման կախված չէ սեռից, տարիքից և բոլորի համար նույնն է

### [[Լեյկոցիտ]]ներ
Լեյկոցիտները (WBC — white blood cells) արյան սպիտակ մարմնիկներն են։ Այն իրականացնում է իմունային համակարգի վերահսկողությունը։ Լեյկոցիտների քանակի նվազեցումը կամ ավելացումն օրգանիզմում բորբոքային պրոցեսի նշան է։

### Լեյկոցիտների նորման կախված տարիքից

### Լիմֆոցիտներ
Լիմֆոցիտները (LYM — lymphocyte) համարվում են մարդու օրգանիզմի իմունային համակարգի հիմնական սանդղակները։ Լիմֆոցիտը լեյկոցիտի տեսակ է, որը պատասխանատու է իմունային համակարգի մշակման համար և պայքարում է մանրէների և վիրուսների դեմ։

### Լիմֆոցիտների նորման կախված տարիքից.

### [[Մոնոցիտ]]ներ
Մոնոցիտները (MON — monocyte) օրգանիզմի առավել խոշոր իմունային սանդղակներ են։ Մոնոցիտները կարողանում են փոխանցվել արյունից դեպի հյուսվածքների օրգանիզմ։

### Մոնոցիտների նորման կախված տարիքից.

### [[Հեմատոկրիտ]]
Հեմատոկրիտը (HCT — hematocrit) ցուցանիշ է, որն արտացոլում է էրիթրոցիտների արյան ծավալը։ Տվյալ ցուցանիշը հաշվարկվում է տոկոսներով։

### Հեմատոկրիտի նորման կախված սեռից և տարիքից.

### [[Գունային ցուցանիշ]]
Գունային ցուցանիշը (ԳՑ) էրիթրոցիտներում հեմոգլոբինի կուտակումը որոշելու մեթոդ է` արտահայտված արտահամակարգային միավորներով։

### Գունային ցուցանիշի նորման կախված չէ սեռից և տարիքից և բոլորի համար նույնն է

### Այլ ցուցանիշներ
* Բազոֆիլ
* Նեյտրոֆիլային գրանուլոցիտներ
* Էոզինոֆիլային գրանուլոցիտներ
* Ռետիկուլոցիտ 
* Էրիթրոցիտների բաշխումն ըստ մեծության 
* Էրիթրոցիտների միջին ծավալ 
* Հեմոգլոբինի միջին պարունակությունը էրիթրոցիտներում  
* Հեմոգլոբինի միջին կուտակումը էրիթրոցիտներում
* Էրիթրոցիտների նստեցման արագություն

## Արյան այլ անալիզներ
### Արյան բիոքիմիական անալիզ
Արյան բիոքիմիական անալիզն անցկացնում են օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի, ներքին օրգանների, ինչպես նաև նյութափոխանակության գնահատման համար։

### Անալիզի ժամ
Սոված փորին անալիզ անցկացնել (ցանկալի է առավոտյան ժամերին), սննդի վերջին ընդունման և արյան անալիզ վերցնելու միջև պետք 12 ժամից ոչ պակաս լինի։ Կարելի է միայն ջուր խմել (հյութը, թեյը, սուրճը բացառվում է)։ 24 ժամ մինչև անալիզը անհրաժեշտ է բացառել ալկոհոլի ընդունումը, մեկ ժամ` ծխելը։ Ինչպես նաև ցանկալի է բացառել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը։

### Հիմնական ցուցանիշները և դրանց նորման
* Գլյուկոզ -
*  70 տարեկան = 4,61 - 6,10
* Ընդհանուր Բիլիռուբին` 3,4 - 17,1 մոլ/լ.
* Բիլիռուբին ուղղակի` 0 - 7,9 մոլ/լ.
* Բիլիռուբին ոչ ուղղակի < 19 մոլ/լ.
* Ասպարտատամինոտրանսֆերազա -
* Կանայք` մինչև 31 ՄՄ/լ;
* Տղամարդիկ` մինչև 37 ՄՄ/լ.
* Ալանինամինոտրանսֆերազա -
* Կանայք` մինչև 34 ՄՄ/լ;
* Տղամարդիկ` մինչև 45 ՄՄ/լ.
* Գամմա-ԳՏ -
* Կանայք` մինչև 38 ՄՄ/լ;
* Տղամարդիկ` մինչև 55 ՄՄ/լ.
* Ֆոսֆատազա` 30-120 ՄՄ/լ.
* Խոլեսթերին` 3,2-5,6 մոլ/լ.
* Լիպոպրոտեինները ցածր խտությամբ` 1,71-3,5 մոլ/լ.
* Ճարպ` 0,41-1,8 մոլ/լ.
* Սպիտակուցներ` 66-83 գ/լ.
* Ալբումիններ` 35-52 գ/լ
* Կալիում (К+)` 3,5-5,5 մմոլ/լ.
* Նատրիում (Na+)` 136-145 մմոլ/լ.
* Քլոր (Сl-)` 98-107 մմոլ/լ.
* Կրեատինին -
* Կանայք` 53 - 97 մոլ/լ;
* Տղամարդիկ` 62-115 մոլ/լ.
* Միզանյութ` 2,8-7,2 մմոլ/լ.
* Միզաթթու -
* Տղամարդիկ` 210-420 մոլ/լ;
* Կանայք` 150-350 մոլ/լ.
* Ս-ռեակտիվ սպիտակուց` 0 - 5 մգ/լ.
* Երկաթ (շիճուկային երկաթ) —
* Կանայք` 8,95 - 30,43 մոլ/լ;
* Տղամարդիկ` 11,64 - 30,43 մոլ/լ.

### Արյան իմունոլոգիական անալիզ
Տվյալ անալիզի համար շիճուկը ստացվում ցենտրիֆուգումի մեթոդի միջոցով` սոված փորին երակից վերցված արյունից։ Արյան իմունոլոգիական անալիզն անցկացվում է մարդու օրգանիզմում իմունոդեֆիցիտի վիրուսի հայտնաբերման համար։ Բացի դրանից տվյալ արյան անալիզը կարող է հայտաբերել սեռական ճանապարհով փոխանցվող մի շարք վարակներ (սիֆիլիս, շրթունքի հերպես, քլամիդիա), ինչպես նաև հեպատիտի, կարմրուկի, կարմրախտի, պարոտիտի և տոքսոպլազմոզի բոլոր տեսակները։

### Արյան իմունոլոգիական անալիզ անալիզի ժամանակ
Արյունը պետք է տալ սոված փորին առավոտյան ժամերին, սննդի վերջին ընդունման և արյուն վերցնելու միջև պետք է լինի 12 ժամից ոչ պակաս։

### Օգտագործման շրջան
* Վիրուսային հիվանդությունների ախտորոշում (հեպատիտ, շրթունքի հերպես, Էբշտեյն-Բարի վիրուս, ցիտոմեգալովիրուս և այլն)
* Սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներ (քլամիդիա, սուսանակ, տրիխոմոնադա, միկոպլազմա, ուրեապլազմա և այլն)
* Ներզատաբանություն
* Ուռուցքաբանության ախտորոշում 
* Իմունոլոգիա (ախտորոշում)
* Ալերգիաբանություն (ախտորոշում և բուժում)։

### Արյան հորմոնային անալիզ
Արյան հորմոնային անալիզը անցկացվում է մարդու ներզատական համակարգի ամբողջ գործող օրգանների, ինչպես նաև հիպոֆիզ հիվանդության հայտնաբերման, վահանաձև գեղձերի, մակերիկամների և մարդու այլ ներծորող օրգանների որոշման համար։ Սովորաբար անցկացվում է ներքին սեկրեցիայի գեղձերի ֆունկցիայի խախտման կամ գեղձի չափսերի մեծացման առկայության դեպքում։

### Հորմոնային անալիզի ժամանակ
Արյան հորմոնային անալիզը վերցվում է երակից և այն պետք է հանձնել սոված փորին` առավոտյան ժամերին։ Կանանց մոտ ցանկալի է հանձնել արյունը ցիկլի 5-7 օրերին, հաշվելով դաշտանի առաջին օրվանից։ 24 ժամից մինչև անալիզը անհրաժեշտ է բացառել ալկոհոլի ընդունումը, մեկ ժամից` ծխելը։ Ինչպես նաև ցանկալի է բացառել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը և սթրեսային վիճակը։ Բացի դրանից, 7 օր հետո մինչև տվյալ անալիզը, անհրաժեշտ է դադարեցնել հորմոնային դեղային պրեպարատի ընդունումը։

### Հիմնական ցուցանիշներ
* Վահանաձև գեղձերի հորմոններ (Т3 (տրիյոդոթիրոնին), Т4 (թիրոքսին), հակամարմիններ թիրեոգլոբուլինի նկատմամբ (АТ-ТГ))
* Հիպոֆիզի հորմոններ (ТТГ (թիրեոտրոպ հորմոն), ФСГ (ֆոլիկուլ խթանող հորմոն), ЛГ (լյուտեինացնող հորմոն), պրոլակտին, АКТГ (ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոն))
* Արական սեռական հորմոն (տեստոստերոն, Էստրոգեններ)
* Մակերիկամ (ДЭА-с (դեհիդրոեպիանդրոստերոն-սուլֆատ), կորտիզոլ, ալդոստերոն)

### Արյան շճաբանական անալիզ
Արյան շճաբանական անալիզը արյան հետազոտման լաբորատոր մեթոդ է, որն օգտագործվում է վարակիչ հիվանդությունների ախտորոշման և պրոցեսի փուլը որոշելու համար։ Ռեակցիան հիմնված է հակամարմինների և հակածինների փոխազդեցությամբ։

Հետազոտության տվյալ մեթոդը կիրառվում է ուրոլոգիայում և վեներոլոգիայում։

### Շճաբանական անալիզի ժամանակ
Արյան շճաբանական անալիզի համար արյունը վերցվում է առավոտյան, սոված փորին, երակներից։

## Տես նաև
* Ախտորոշագիտություն
* Արյան ընդհանուր հետազոտություն
* Շճաբանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իմունաբանություն
Կատեգորիա:Լեյկոցիտներ
Կատեգորիա:Հորմոններ