Կուլուրա

**Կուլուրա** կամ **կուլուրես** (հունարեն **, հոգնակի՝ *կուլուրայ*), շրջանաձև մեծ ստորգետնյա փոս, սիլոսային հոր՝ քարե պատերով, որը հայտնաբերվել է Հունաստանի Հին Կրետեի որոշ բնակավայրերում, այդ թվում՝ Ֆեստոսի, Կնոսոսի և Մալիայի հնագիտական մինոյան պալատներում։ Երկրաբանական շերտագրության համաձայն՝ կուլուրաները բոլորը կառուցվել են մոտավորապես միջին մինոյան II ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. 1850–1750):

## Ստուգաբանություն
*«Կուլուրա»* անվանումը հորինել է Արթուր Էվանսը 1903 թվականին Կնոսոս կատարած իր արշավախմբի ժամանակ։ Նա փոսերն անվանել է կուլուրա՝  կլոր հունական հացի՝ կուլուրակի անունով, նրանց նման ձևի պատճառով։

## Ժամանակաշրջան
Դրանց կառուցումը թվագրվում է առաջին պալատների ժամանակաշրջանին։ Կնոսոսի և Ֆեստոսի տարածքներում հայտնաբերված կուլուրաների դեպքում դրանք դադարել են օգտագործվել առաջին պալատների ժամանակաշրջանի ավարտին՝ մ.թ.ա. մոտ 1700 թվականին։ Սակայն Մալիայի դեպքում դրանք շարունակել են օգտագործվել շատ դարեր, այդ թվում՝ նեոպալատական ​​ժամանակաշրջանում։

## Հայտնագործություն և վայրեր
Առաջին չորս կուլուրաները հայտնաբերել է Արթուր Էվանսը 1903 թվականին Կնոսոսում։ Հետագայում՝ Ֆերնանդ Շապուտիեն Մալիա միկեյա-մինոյան հնագիտական վայրում հայտնաբերել է ևս ութ կուլուրա, իսկ Լուիջի Պեռնիեր և Դորո Լևի զույգը Ֆեստոսում հայտնաբերել է ևս չորսը։ Այս փոսերը միշտ հայտնաբերվել են խոշոր հնագիտական վայրերում, այդ թվում՝ Կնոսոսի արևմտյան մասում և Ֆեստոսի վերին մասում։ Ֆեստոսի պալատը Կնոսոսից հետո մեծությամբ երկրորդն է եղել, ավերվել է մ.թ.ա. 15-րդ դարում՝ ուժեղ երկրաշարժի արդյունքում, սակայն քաղաքը շարունակել է գոյություն ունենալ մինչև բյուզանդական դարաշրջանը, չնայած կորցրել է իր նշանակությունը։

Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ այս կառույցները կապված են սրբազան ծառերի այգիների հետ, չնայած ավելի հավանական է, որ դրանք հացահատիկի պահեստավորման կառույցներ են եղել: Այս կառույցների գործառույթը վիճելի է, և նույնիսկ հնարավոր է, որ դրանց գործառույթները տարբերվել են յուրաքանչյուր վայրում։ Առաջարկվել է, որ դրանք կարող էին լինել աղբանոցներ, ջրամբարներ կամ սրբազան ծառեր պահելու վայրեր, բայց գերիշխող կարծիքն այն է, որ դրանք հացահատիկ պահելու համար նախատեսված սիլոսահորեր կամ սրբազան պահեստներ են եղել, որտեղ նետվում էին պալատական ​​սրբավայրերում անցկացվող ծեսերի ժամանակ օգտագործվող զոհաբերություններն ու անոթները։

## Ֆունկցիա
Այս կուլուրաների Հին Մինոյան մշակույթում դերի վերաբերյալ առաջ են քաշվել բազմաթիվ տեսություններ։ Այնուամենայնիվ, կան միայն երեք հիմնականում հիմնավորված տեսություններ։

* Արթուր Էվանսը, փոսերի առաջին հայտնաբերողը, առաջ է քաշել տեսություն, ըստ որի՝ դրանք աղբի փոսեր են եղել՝ ջրի ներթափանցումը կանխող ցեմենտե պատերի բացակայության պատճառով։
* Շապուտիեն և Պեռնիեն ենթադրել են, որ դրանք իրականում հին ջրի տարաներ են՝ հիմնվելով Կնոսոսի մշակույթներից մեկում երկար ջրհորի առկայության վրա։ Սակայն այս տեսության թերությունն այն է, որ փոսերի մեծ մասն առանց ջրամեկուսացման որևէ տեսակի են, մի հասկացություն, որը ծանոթ էր այդ ժամանակաշրջանի այլ քաղաքակրթություններին։ 
* Առավել տարածված տեսությունն այն է, որ մշակույթները եղել են հացահատիկի ավելորդ բերքը պահելու համար նախատեսված շտեմարանի տեսակ։ Այս համոզմունքը ծագել է այն փաստից, որ մինոյան ժամանակաշրջանի թագավորությունները զարգացել են հատկապես սննդամթերք պահելու, պահպանելու և բաշխելու կարողությունով։ Միջին Մինոյական II ժամանակաշրջանը բրոնզե դարի Կրետեի նախապալատական ​​(հին պալատական) ժամանակաշրջանի փուլ է, որը բնութագրվում է Կնոսոսի, Ֆեստոսի և Մալիայի մշակույթի վերելքով: Այն բնութագրվում է Կամարեսի զարգացած կավագործությամբ, որի վկայությունն է կուլուրայի փոսերի լայնածավալ շինարարությունը և ինտենսիվ առևտուրը:

## Հետաքրքրաշարժ
Խաղողի որթատունկի էտման յուրահատուկ եղանակ է մշակված Սանտորինիում, որը հայտնի է որպես Սանտորինիի «կուլուրա» կամ «պսակ» կամ «զամբյուղ»։ Խաղողի որթատունկերի մշակման այս եղանակի ծագումը գալիս է հեռավոր ժամանակներից և այնքան է կատարելագործվել, որ, բացի որթատունկերի աճեցման ամենահարմար եղանակը լինելուց, այն նաև դրանց հաղորդում է բնական արվեստի գործերի տեսք։

Սանտորինիի «կուլուրա» դարձնելու համար փորձառու խաղողագործները որթատունկի ճյուղերը հյուսում են մեծ կլորավուն ծաղկեպսականման զամբյուղի տեսքով, որը կղզու հրաբխային հողի խաղողն աճում է իրենից «հյուսված» զամբյուղներում: Այդպիսով, բերքատվությունը չի վտանգվում, և որթատունկերը դիմանում են Սանտորինիի անբարենպաստ հողային և կլիմայական պայմաններին։

## Պատկերասրահ

## Տես նաև

* Պիֆոս
* Կուլուրակի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ջրամբարներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստան
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 19-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 18-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հունաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Հնագույն տնտեսություն
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Կիպրոսի մշակույթ
Կատեգորիա:Եվրոպական հնագիտություն
Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում