Բողոքի ցույցեր Վրաստանում՝ ընդդեմ «օտարերկրյա գործակալների» օրենքի (2024)

**Վրաստանի բողոքի ցույցեր** **(2024)**, փողոցային ցույցերի շարք, որոնք տեղի են ունենում Վրաստանում ՝ պայմանավորված «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» նոր օրենքին խորհրդարանական աջակցությամբ, որը պահանջում է ՀԿ-ներին գրանցվել որպես «օտարերկրյա ազդեցության գործակալներ», եթե նրանց արտաքին ֆինանսավորումը գերազանցում է 20%-ը նրանց ընդհանուր եկամուտից։ Թբիլիսիում ոստիկանությունը ջրցան մեքենաներ և արցունքաբեր գազ է կիրառել բողոքի ցույցերը ցրելու համար։

## Նախապատմություն
### Վրաստանի իշխանություններ
2012 թվականից Վրաստանում իշխանության է եկել «Վրացական երազանք» կուսակցությունը, որը փոխարինել է Միխեիլ Սաակաշվիլիի գլխավորած Վրաստանի կառավարությանը։ Լրագրողները նշել են, որ թեև «Վրացական երազանքը» սկիզբ է առել որպես ձախակողմյան արևմտամետ շարժում, սակայն 2024 թվականին այն վերածվել է պահպանողական պոպուլիստական քաղաքական ուժի, որի ընթացքը հաճախ համեմատվում է Հունգարիայի վարչապետ Վիկտոր Օրբանի քաղաքականության հետ։ Խորհրդարանական ընտրություններում հաղթելուց հետո «Վրացական երազանքը» սկսել է գնալով ավելի շատ դիմել ռուսամետ հռետորաբանության։

«Վրացական երազանք» կուսակցության հիմնադիր Բիձինա Իվանիշվիլին միլիարդատեր է, որն իր կարողությունը վաստակել է Ռուսաստանում։ Չնայած Իվանիշվիլին երկար ժամանակ ոչ մի կառավարական պաշտոն չի զբաղեցրել, վրացական ընդդիմությունը նրան անվանել է Վրաստանի իրական կառավարիչ։

### Օտարերկրյա գործակալների օրինագիծ
Օտարերկրյա գործակալների մասին օրինագիծն առաջին անգամ ներկայացվել է Վրաստանի խորհրդարան 2023 թվականի սկզբին, սակայն նույն թվականի մարտին հետ է կանչվել զանգվածային բողոքի ցույցերի պատճառով։

2023 թվականի դեկտեմբերին Վրաստանը ստացել է ԵՄ- ին անդամակցելու թեկնածու երկրի կարգավիճակ։ Այնուամենայնիվ, ԵՄ-ի հետ հետագա բանակցությունների համար վրացական իշխանությունները ստիպված են եղել իրականացնել «ինը քայլ» քաղաքականությունը՝ ուղղված տարբեր ոլորտներում վրացական օրենսդրության ազատականացմանը։ Միևնույն ժամանակ, ԵՄ ներկայացուցիչները բազմիցս զգուշացրել են Վրաստանի իշխանություններին, որ «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրենքի ընդունումը կբարդացնի Եվրամիությանը երկրի անդամակցության շուրջ բանակցությունները։

2024 թվականի գարնանը իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունը կրկին խորհրդարան է ներկայացրել «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրենքը։ Լրագրողները նշել են, որ դրանով Վրաստանի կառավարությունը 180 աստիճանով շրջել է պետության արտաքին քաղաքականությունը, որը պաշտոնապես ուղղված է ԵՄ-ին միանալուն 2024 թվականի աշնանը նախատեսված խորհրդարանական ընտրությունների։

Վրացական ընդդիմությունը հայտարարել է, որ այս օրինագիծը նման է օտարերկրյա գործակալների մասին Ռուսաստանի օրենսդրությանը, ուստի քննադատներն այն անվանեցին «ռուսական օրենք»։

## Բողոքի ցույցեր
### Ապրիլ
Վրաստանի խորհրդարանը 2024 թվականի ապրիլին սկսել է «օտարերկրյա գործակալների մասին» օրինագծի քննարկումը։ Հենց առաջին հանդիպման ժամանակ ծեծկռտուք է սկսվել. խորհրդարանական մեծամասնության առաջնորդ Մամուկա Մդինարաձեի ելույթի ժամանակ նրա վրա հարձակվել է ընդդիմադիր «Քաղաքացիներ» կուսակցության առաջնորդ Ալեկո Էլիսաշվիլին։

Նույն օրը հազարավոր մարդիկ հրապարակ են դուրս եկել Վրաստանի և Եվրամիության դրոշներով, ինչպես նաև պաստառներով՝ ընդդեմ «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրենքի ընդունման։ Մարդիկ պաստառներ են պարզել՝ «Մենք ընտրում ենք Եվրոպան, ոչ թե Ռուսաստանը», Վրաստանի և Եվրամիության դրոշները, ինչպես նաև բղավել են. «Ո՛չ ռուսական օրենքին»։

Ապրիլի 16-ին և 17-ին հազարավոր ցուցարարներ կրկին դուրս են եկել փողոց։ Սակայն ապրիլի 17-ին Վրաստանի խորհրդարանն առաջին ընթերցմամբ հավանություն է տվել «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրինագծին, երկրորդ ընթերցումը հետաձգվել է ապրիլի 29-ին, իսկ երրորդը՝ մայիսի 17-ին։ Փաստաթղթի ընդունմանը կողմ է քվեարկել 83 պատգամավոր, դեմ՝ ոչ մեկը։

Ապրիլի 18-ին՝ բողոքի ակցիաների երրորդ օրը, հավաքվել է ավելի շատ մարդ, քան նախորդ օրերին։ «Այո Եվրոպային. Ո՛չ ռուսական օրենքին »։ - այս կարգախոսը դարձել է հիմնականը Վրաստանում «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրինագծի դեմ բողոքի ցույցերի ժամանակ, որը, ըստ ընդդիմության, կրկնում է «օտարերկրյա գործակալների» մասին ռուսական օրենսդրությունը։ Թբիլիսիում «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրենքի դեմ ցուցարարները բախվել են ոստիկանության հետ։ Երկու հոգի բերման են ենթարկվել։

Ապրիլի 20-ին Թբիլիսիում տեղի է ունեցել կանանց երթ, որին հարյուրավոր կանայք են մասնակցել։ Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին ասել է, որ ինքը վետո կդնի օրենքի վրա, եթե այն ընդունվի, սակայն խորհրդարանը կկարողանա տապալել այն՝ հավաքելով պարզ որակյալ մեծամասնություն։

Ապրիլի 21-ին քաղաքացիները կրկին հավաքվել են Թբիլիսիում՝ կրկին փակելով Ռուսթավելի պողոտան։ Շատ ցուցարարներ եկել էին իրենց ընտանիքներով։

Ապրիլի 22-ին իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունը հայտարարել է օրենքի նախագծի աջակցության համար հանրահավաք անցկացնելու մասին, որը տեղի է ունեցել ապրիլի 29-ին։

### Մայիս
Մայիսի 1-ին Վրաստանի խորհրդարանը երկրորդ ընթերցմամբ ընդունել է «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրենքը՝ 83 կողմ, 23 դեմ քվեարկությամբ։

Նույն օրը մի քանի հազար մարդ դուրս է եկել Ռուսթավելի պողոտա։ Ոստիկանությունը կրկին ջրցան մեքենաներ և արցունքաբեր գազ է կիրառել։ Վրաստանի առողջապահության նախարարությունը հայտնել է առնվազն 15 տուժածի մասին։ Բողոքի ցույցերը շարունակվել են ամբողջ գիշեր. առավոտյան պողոտայում դեռ մի քանի տասնյակ ցուցարարներ են եղել։

Հանրապետության վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն ասել է, որ իշխող «Վրացական երազանք-Ժողովրդավարական Վրաստան» կուսակցությունը չի պատրաստվում երեք ընթերցումով հրաժարվել այս օրենքի ընդունումից։

Մայիսի 2-ին ցուցարարները պաշարել են խորհրդարանի շենքը և բախվել խորհրդարանի բակում տեղակայված ոստիկանների հետ։ Ցուցարարներին ցրելու համար ոստիկանները ստիպված են եղել օգտագործել արցունքաբեր գազ, ջրցան մեքենաներ և պղպեղի սփրեյ։

Մայիսի 3-ին ցուցարարները ցույց են կազմակերպել «Պարագրաֆ» հյուրանոցի մոտ, որտեղ ընթացել է Ասիական զարգացման բանկի տարեկան ժողովը, որի ժամանակ ցուցարարներից մեկին բերման են ենթարկել ոստիկաններին բանավոր վիրավորելու համար։

Մայիսի 9-ին Թբիլիսիի ոստիկանության վարչությունը հայտնել է նախորդ օրը տեղի ունեցած բախումների ժամանակ 6 անձի ձերբակալության մասին։

Մայիսի 11-ին 50 000-ից 300 000 ցուցարարներ անցել են Թբիլիսիի կենտրոնով։ Ցուցարարները վրացական և եվրոպական դրոշներով դուրս են եկել Եվրոպայի մայրաքաղաքի հրապարակ ՝ վանկարկելով *«ոչ ռուսական օրենքին»**։* Ակցիան շարունակվել է մինչև ուշ երեկո։ Եվրոպայի հրապարակում դրա ավարտից հետո մարդկանց մի մասը գնացել է Ռուսթավելի պողոտայով Վրաստանի խորհրդարան։

Մայիսի 12-ին Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ Շալվա Պապուաշվիլին հայտարարել է, որ օրենքը երրորդ ընթերցմամբ Իրավական հարցերի հանձնաժողովում կքննարկվի մայիսի 13-ին, իսկ խորհրդարանի լիագումար նիստում՝ մայիսի 14-ին։

Նույն օրը՝ մայիսի 12-ին, տեղական ժամանակով ժամը 22:00-ին, ընդդիմությունը նշանակել է հանրահավաք, որը տևել է մինչև առավոտ։ Խորհրդարանի իրավական հանձնաժողովը քննարկել է օրինագիծը մայիսի 13-ին նախատեսված երրորդ ընթերցմամբ։ Վրաստանի ՆԳՆ-ի տվյալներով՝ ձերբակալվել է 20 մարդ, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի երկու և Ռուսաստանի մեկ քաղաքացի։

Մայիսի 14-ին Վրաստանի խորհրդարանը երրորդ ընթերցմամբ ընդունել է «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրինագիծը՝ 84 կողմ, 30 դեմ քվեարկությամբ։

Մայիսի 18-ին Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին վետո է դրել «օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրենքի վրա, որը ճեպազրույցում անվանել է  «ռուսական», ինչպես նաև, ըստ նրա, այս օրենքը «հակասում է սահմանադրությանը, բոլոր եվրոպական չափանիշներին, խանգարում է Վրաստանի եվրոպական ուղուն, այն չի ենթարկվում որևէ փոփոխության, բարելավման և պետք է չեղարկվի»։

Մայիսի 28-ին Վրաստանի խորհրդարանը հաղթահարեց նախագահի վետոն՝ 0 կողմ, 66 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ, Զուրաբիշվիլիի առաջարկած միակ ուղղումը մերժվել է՝ «Ուժի մեջ մտնելուց հետո այս օրենքը գործում է 1 օր», օրինագծի սկզբնական տարբերակի ընդունմանը կողմ են քվեարկել 84 պատգամավոր, դեմ՝ 4։ Եթե 5 օրվա ընթացքում նախագահը հրաժարվի ստորագրել օրինագիծը, այն կարող է ընդունել Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ Շալվա Պապուաշվիլին։

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ

Կատեգորիա:2024 Վրաստանում
Կատեգորիա:2024 բողոքի ցույցեր