Իվան Ռոսլի

**Իվան Ռոսլի** (, ), խորհրդային զորավար, Խորհրդա-ֆիննական և Հայրենական մեծ պատերազմների մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (1940)։ Գեներալ-լեյտենանտ (1945)։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ղեկավարել է հրաձգային դիվիզիաներ և հրաձգային կորպուսներ։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք և նախապատերազմական ծառայություն
Իվան Պավլովիչ Ռոսլին ծնվել է 1902 թվականի հունիսի 15-ին (28), այլ աղբյուրների համաձայն՝ 1902 թվականի հուլիսի 28-ին Պետրովա Բուդա գյուղում (այժմ՝ Բրյանսկի շրջանի Գորդեևսկի շրջան) աղքատ գյուղացիական ընտանիքում։ Ավարտել է գյուղական բարձրագույն տարրական դպրոցը Գորդեևկայի վոլոստ կենտրոնում, իսկ 1920-ական թվականների սկզբին՝ Նովոզիբկովի 2-րդ աստիճանի դպրոցը։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին եղել է կոմսոմոլի ակտիվիստ, աշխատել է հայրենի գյուղում՝ որպես գյուղխորհրդի նախագահի տեղակալ, կոլտնտեսության կոմսոմոլ կազմակերպության քարտուղար, խրճիթ-ընթերցարանի վարիչ։

1924 թվականից սկսեց ծառայել որպես Կարմիր բանակի զինվոր Ուկրաինայի ռազմական օկրուգի շարասյան գումարտակում, այնուհետև վաշտի հրամանատար էր: 1925 թվականի նոյեմբերին տեղափոխվել է 151-րդ հետևակային գունդ՝ վաշտի քաղաքական հրահանգչի պաշտոնում։ 1929 թվականին ավարտել է Կիևի հետևակային դպրոցի քաղաքական հրահանգչի կուրսը, այնուհետև ծառայությունը շարունակել այս գնդում։ 1935 թվականի դեկտեմբերին տեղափոխվել է Հեռավոր Արևելք, որտեղ ծառայել է Հեռավոր Արևելքի հատուկ կարմիր դրոշի բանակի 105-րդ հետևակային դիվիզիայում, իսկ 1936 թվականի օգոստոսից գումարտակի հրամանատար է եղել 32-րդ հետևակային դիվիզիայի 95-րդ հետևակային գնդում։ 1937 թվականին ավարտել է «Վիստրել» հետևակային հրամանատարների հրաձգային և մարտավարական կատարելագործման բարձրագույն դասընթացները, նույն տարում ընդունվել է Կարմիր բանակի Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ Ակադեմիայի մի խումբ ուսուցիչների և ուսանողների հետ ուղարկվելով ռազմաճակատ՝ 1939 թվականի սեպտեմբերին մասնակցել է Կարմիր բանակի լեհական արշավին։

Խորհրդա-ֆիննական պատերազմի սկսվելուց հետո՝ 1939 թվականի դեկտեմբերին, նա նույնպես ուղարկվել է ռազմաճակատ՝ մարտական պատրաստության և նշանակվել Հյուսիսարևմտյան ռազմաճակատի 7-րդ բանակի 123-րդ հրաձգային դիվիզիայի 245-րդ հրաձգային գնդի հրամանատարի ժամանակավոր պաշտոնակատար։ 1940 թվականի փետրվարի 11-ին հարձակման անցնելով Ռոսլիի հրամանատարությամբ՝ գունդը առաջինն էր դիվիզիոնում, որը ճեղքեց խիստ ամրացված Մաներհայմի գիծը Վիբորգի ուղղությամբ և, զարգացնելով հարձակումը, ապահովեց դիվիզիայի հաջողությունը:

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1940 թվականի մարտի 21-ի հրամանագրով «ֆիննական սպիտակգվարդիականների դեմ պայքարում ռազմաճակատում հրամանատարության մարտական առաջադրանքների օրինակելի կատարման և դրանում դրսևորված քաջության և հերոսության համար», մայոր Իվան Պավլովիչ Ռոսլին արժանացել է Խորհրդային Միության Ոսկե աստղի և Խորհրդային Միության հերոսի շքանշանի։

Ռոսլին ստացել է գնդապետի կոչում և դարձել գնդի միակ հրամանատարը, որը ելույթ ունեցավ 1940 թվականի ապրիլի 14-17-ին Կարմիր բանակի հրամանատարական կազմի Համամիութենական կոմունիստական կուսակցության (բոլշևիկների) Կենտրոնական կոմիտեի նիստում: 1940 թվականի ապրիլին նշանակվել է Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգի (Բաթում) 4-րդ հետեւակային դիվիզիայի հրամանատար։ Միաժամանակ ավարտել է ակադեմիան։

## Հայրենական մեծ պատերազմ
1941 թվականի օգոստոսի 1-ին Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգում կազմավորվեց 46-րդ բանակը, որի կազմում ընդգրկվեց 4-րդ հրաձգային դիվիզիան։ Այն շուտով հրաման ստացավ վերաբաշխվելու Հարավային ճակատ, որտեղ ընդգրկված էր 18-րդ բանակի կազմում։ Նա ղեկավարել է մարտական գործողությունները Դոնբաս-Ռոստովի պաշտպանական և Ռոստովի հարձակողական գործողությունների ժամանակ։ Այս գործողություններից առաջինում՝ 1941 թվականի հոկտեմբերի 5-7-ին, Զապորոժիեի շրջանի Վասիլևսկի Զելենի Գայ գյուղի տարածքում, գնդապետ Ռոսլիի 4-րդ հրաձգային դիվիզիան ճեղքեց 18-րդ բանակի հիմնական ուժերի շրջափակումը և իր գործողություններով ապահովեց հազարավոր զինվորների ելքը «կրակե կաթսայից», բայց ինքն էլ մեծ կորուստներ կրեց (զոհվածների թվում էին դիվիզիայի շտաբի պետը, փոխգնդապետ Մ. Ա. Պրոկոպենկոն, դիվիզիայի կոմիսարը, գնդի կոմիսար Մ. Պ. Կիրիլովը և գնդի հրամանատարներ)։ 1942 թվականի մայիսի 13-ին Ռոսլիին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։ Հետագայում դիվիզիան Հարավային ճակատի 12-րդ բանակի կազմում մասնակցել է Վորոշիլովգրադից հյուսիս ձմեռային հարձակողական մարտերին, 1942 թվականի Դոնբասի պաշտպանական գործողությանը և Կովկասի ճակատամարտի պաշտպանական փուլին։ 1942 թվականի օգոստոսի վերջերին դիվիզիան ետ էր մղվում դեպի Տուապսե։

Կովկասի պաշտպանության ժամանակ կորպուսի ստորաբաժանումները աչքի են ընկել հակառակորդի հարձակումը կանխելիս Մալգոբեկի ուղղությամբ (Մոզդոկ-Մալգոբեկ պաշտպանական գործողություն) և Նալչիկ-Օրջոնիկիձեի պաշտպանական գործողություններում 1942 թվականի սեպտեմբերից մինչև դեկտեմբեր, ինչպես նաև ձախողել են նրա ամենակարևոր փորձերը Կասկուսի նավթային շրջանը ճեղքելու համար: 1942 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է 58-րդ բանակի հրամանատարի տեղակալ։ 1943 թվականի հունվարի 25-ից փետրվարի 10-ը Ռոսլին ծառայել է որպես Անդրկովկասյան և Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատների 46-րդ բանակի հրամանատար։ Նրա գլխավորությամբ զորքերը հաջողությամբ գործեցին Հյուսիսային Կովկասում, Նովոռոսիյսկ-Մայկոպ և Կրասնոդար հարձակողական գործողություններում, ներառյալ Մայկոպ և Կրասնոդար քաղաքների ազատագրումը։ 46-րդ բանակը ռազմաճակատային ռեզերվ դուրս բերելուց հետո՝ 1943 թվականի մայիսին, գեներալ Ռոսլին կրկին նշանակվեց 58-րդ բանակի հրամանատարի տեղակալ։

1945 թվականի մայիսի 4-ին, Բեռլինի գրոհի ժամանակ իր ռազմական արժանիքների համար, 5-րդ հարվածային բանակի հրամանատար, գեներալ-գնդապետ Ն.Է. Բերզարինը առաջադրեց կորպուսի հրամանատար Ռոսլիին Խորհրդային Միության հերոսի երկրորդ ոսկե աստղ մեդալի համար, սակայն բարձրագույն իշխանությունները իջեցրեցին մրցանակի կարգավիճակը Լենինի շքանշանի:

Հաղթանակի շքերթի ժամանակ գեներալ-լեյտենանտ Ռոսլին ղեկավարում էր 1-ին բելառուսական ռազմաճակատի միացյալ գունդը.

## Հետպատերազմյան շրջան
Պատերազմից հետո Ռոսլին շարունակել է ծառայել բանակում՝ նշանակվելով 11-րդ գվարդիական բանակի հրամանատարի օգնական Հատուկ և Բալթյան ռազմական օկրուգներում (1945-1947)։ 1948 թվականին ավարտել է Կ. Ե. Վորոշիլովի անվան բարձրագույն ռազմական ակադեմիայի բարձրագույն ակադեմիական դասընթացները, իսկ 1948 թվականի օգոստոսից եղել է Բալթյան ռազմական օկրուգի 11-րդ գվարդիական բանակի հրամանատարի օգնականը։ 1949 թվականի օգոստոսից ղեկավարել է 16-րդ գվարդիական հրաձգային Քյոնիգսբերգ կորպուսը։ 1955 թվականի սեպտեմբերից եղել է Բալթյան ռազմական օկրուգի 11-րդ գվարդիական բանակի հրամանատարի առաջին տեղակալ։ 1957 թվականի մարտին նշանակվել է Կարպատյան ռազմական օկրուգի հրամանատարի 1-ին տեղակալ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար։ Թոշակի է անցել 1961 թվականի մայիսից։

Ռոսլին ապրել է Օդեսայում։ Մահացել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 15-ին 79 տարեկան հասակում, թաղվել Մոսկվայի Կունցևո գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
* Խորհրդային Միության հերոս (21.03.1940, «Ոսկե աստղ» շքանշան No 115)
* Լենինի շքանշան 3 անգամ (21.03.1940, 29.05.19455, 15.11.1950)
* Կարմիր դրոշի շքանշան 4 անգամ(13.12.1942, 3.11.1944, 6.04.1945, 5.11.1954)
* Սուվորովի 2-րդ աստիճանի շքանշան (19.03.1944);
* Կուտուզովի II աստիճանի շքանշան (09.17.1943)
* Բոգդան Խմելնիցկու 2-րդ աստիճանի շքանշան (13.09.1944)
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* Մեդալ «Բեռլինի գրավման համար»
* «Բելգրադի ազատագրման համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ
* ԽՍՀՄ այլ մեդալներ

**Օտարերկրյա շքանշաններ և մեդալներ**.

* Գրունվալդի Խաչի 3-րդ աստիճանի շքանշան (Լեհաստան 24/04/1946)
* Թուդոր Վլադիմիրեսկուի 3-րդ աստիճանի շքանշան (Ռումինիա)
* մեդալ «Օդրայի, Նիսայի և Բալթյան երկրների համար» (Լեհաստան 04/15/1946)
* մեդալ «Վարշավայի համար 1939-1945» (Լեհաստան 04/27/1946)
* «Ռումինիայի ազատագրման 25 տարի» մեդալ (Ռումինիա)

## Հիշատակ
[thumb|Հուշատախտակ [Օդեսայում]]
* Վլադիկավկազի պատվավոր քաղաքացի.
* Դոնեցկի և Կրասնոդարի փողոցները կոչվել են Ի.Պ. Ռոսլիի պատվին.
* Օդեսայում, Գոգոլի փողոցի թիվ 1/3 տանը, որտեղ Ի.Պ. Ռոսլին ապրել է 1968-1980 թվականներին, տեղադրվել է հուշատախտակ։
* Հուշատախտակ՝ ի հիշատակ Ի.Պ. Ռոսլիի տեղադրվել է Կրասնոդար քաղաքի թիվ 94 միջնակարգ դպրոցի շենքի ճակատին։
* Հուշատախտակ, տեղադրվել է Պետրովոբուդի միջնակարգ դպրոցի շենքի վրա։
* 2021 թվականին Մոսֆիլմի «МИРРЕН-ФИЛЬМ» ստուդիան՝ Ռոսլիի թոռնուհի Մարինա Յացենկոյի ղեկավարությամբ նկարահանել է «Հերոս-115» լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմը:

## Աշխատություններ
* 
* 
* 

## Գրականություն
* 
* 
* 
* Герои Советского Союза — наши земляки. — Брянск, 1949. — С. 21—24.
* Клинчане в Великой Отечественной войне 1941—1945 годов. — Брянск, 1968. — С. 9—11.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Խորհրդային զորահրամանատարներ