Սոս Սարգսյան

**Սոս Արտաշեսի Սարգսյան** (), թատրոնի և կինոյի հայ մեծանուն դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ։
## Կենսագրություն
Ծնվել է 1929 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ստեփանավան քաղաքում։ Բեմական առաջին քայլերը կատարել է Ստեփանավանի պետական թատրոնում։ 1948 թվականին տեղափոխվել է Երևան և աշխատել Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում՝ որպես դերասան։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը։ 1954-1991 թվականներին եղել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնի դերասան։ 1991 թվականին հիմնադրել է Համազգային թատրոնը։

Նկարահանվել է քառասունից ավելի գեղարվեստական ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Նվագախմբի տղաները»‚ «Եռանկյունի»‚ «Մենք ենք, մեր սարերը», «Նահապետ»‚ «Խաթաբալա», «Ձորի Միրո», «Սոլյարիս», Հայաստանում և ԽՍՀՄ մյուս տարածքում նկարահանված բազմաթիվ այլ ֆիլմերում։ Ռուսաստանցի բեմադրիչների նկարահանված ֆիլմերում առավել հայտնի են իր խաղացած *Գիբարյանի* (Տարկովսկու «Սոլյարիս»), *թափառիկ արտիստի* (Վ.Բորտկոյի «Առանց ընտանիքի»), *Ֆեոֆան Պրոկոպովիչի* (Ա. Պրոշկինի «Միխայլո Լոմոնոսով») դերերը։

Մահացել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 26-ին թոքերի բորբոքումից։

ԽՍՀՄ և ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Համազգային պետական թատրոնի հիմնադիր Սոս Սարգսյանի ծննդյան օրը՝ հոկտեմբերի 24-ին, իր ծննդավայր Ստեփանավանում, իր անունը կրող փողոցի վրա գտնվող այգում բացվել է քանդակագործ Դավիթ Մինասյանի հեղինակած հուշարձանը, իսկ 2015-ի հոկտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Տերյան 65 հասցեում, որտեղ բնակվում էր վարպետը, բացվել է նրա հիշատակին նվիրված հուշատախտակը։

[մինի|Սոս Սարգսյանի գերեզմանը [Կոմիտասի անվան պանթեոնում]]
[մինի|Սոս Սարգսյանի հուշատախտակը [Տերյան փողոց (Երևան)|Երևանի Տերյան փողոցում]]

## Ֆիլմագրություն
* 1960 թվական - Նվագախմբի տղաները՝ *Արտաշես*
* 1961 թվական - Լուսաբացից առաջ՝ *Եգոր*
* 1961 թվական - Ճանապարհ՝ *Դայան*
* 1962 թվական - Տերն ու ծառան՝ *Մանաս*
* 1964 թվական - Քահանայի ուխտը՝ *քահանա*
* 1967 թվական - Եռանկյունի՝ *Մկրտիչ*
* 1968 թվական - Ապրում էր մի մարդ՝ *Մուրադ*
* 1969 թվական - Գարունա, ձյունա արել՝ *[[Կոմիտաս]]*
* 1969 թվական - Մենք ենք, մեր սարերը՝ *միլիցիայի լեյտենանտ*
* 1970 թվական - Լենինն ու Ալին՝ *Ալի*
* 1970 թվական - Հեղնար աղբյուր՝ *վարպետ Մկրտիչ*
* 1971 թվական - Խաթաբալա՝ *Զամբախով*
* 1972 թվական - Սոլյարիս՝ *Գիբարյան*
* 1973 թվական - Քաոս՝ *Սմբատ Ալիմյան*
* 1973 թվական - Ժայռը՝ *Հայրապետ*
* 1973 թվական - Հնձան՝ *Վարդան*
* 1974 թվական - Պինդ քարը՝ *Սեվոյան*
* 1975 թվական - Իմ սիրտը լեռներում է՝ *Բեն Ալեքսանդր*
* 1975 թվական - Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը
* 1975 թվական - Ձեռք կբերես մարտադաշտում՝ *Ապրեսյան*
* 1976 թվական - Եվ ապա դու ետ կգաս՝ *Բաբայան*
* 1976 թվական - Ծնունդ՝ *Մուրզա*
* 1977 թվական - Նահապետ՝ *Նահապետ*
* 1978 թվական - Հուսո աստղ՝ *Մովսես*
* 1978 թվական - Հետաքննիչ հանձնաժողովը՝ *Մադոյան Սարգիս*
* 1979 թվական - Կապույտ առյուծ՝ *ոսկերիչ*
* 1979 թվական - Մահ ձիու վրա՝ *Գայի հայրը*
* 1979 թվական - Ձորի Միրոն՝ *Միրո*
* 1979 թվական - Կյանքի լավագույն օրերը
* 1979 թվական - Մահկանացուդ կնքիր թամբին՝ *Գայի հայրը*
* 1980 թվական - Յոթ սարից այն կողմ՝ *Հովսեփ*
* 1982 թվական - Գիքոր՝ *Համբո*
* 1984 թվական - Առանց ընտանիքի՝ *Վիտալիս (Կառլո Բալզանի)*
* 1985 թվական - Ճերմակ անուրջներ՝ *Հակոբ*
* 1985 թվական - Խնձորի այգին՝ *Մարտին*
* 1986 թվական - Միխայլո Լոմոնոսով՝ *Ֆեոֆան Պրոկոպովիչ*
* 1986 թվական - Մեկկոտոշավոր կովի նշանի տակ՝ *Տոբի*
* 1987 թվական - Խաչմերուկի դեղատունը՝ *Ադամյան*
* 1987 թվական - Հատակում՝ *Սաթին*
* 1987 թվական - Քառյակ՝ *Պետրոս*
* 1988 թվական - Համբարձում՝ *Գալուստ*
* 1988 թվական - Ոճրագործի ընտանիքը (հեռուստաբեմադրություն)
* 1989 թվական - Եվ կրկնվելու է ամեն ինչ՝ *Սահակ Խորենովիչ*
* 1991 թվական - Ձայն անապատում՝ *բեմադրիչ*
* 1992 թվական - Որտե՞ղ էիր, մարդ Աստծո՝ *բժիշկ Ստեփան Եսայան (զառամյալ տարիքում)*
* 1997 թվական - Հարսնացուն Ջերմուկից՝ *ինքը*
* 2001 թվական - Ուրախ ավտոբուս՝ *քահանա*
* 2001 թվական - Լռության սիմֆոնիա
* 2006 թվական - Տերևաթափի բլյուզ՝ *Արմեն Սահակովիչ*
* 2006 թվական - Փարոս
* 2012 թվական - Ես եմ

## Պարգևներ
*ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1975 - «Եռանկյունի» ֆիլմում (1967) Մկրտիչի դերի համար; 1979-թատերական աշխատանքի համար; 1988 - «Մատենադարան» ֆիլմին մասնակցության համար)
*Ալմա-Աթայում համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակակիր «Լավագույն դերասանական աշխատանքների համար մրցանակներ» անվանակարգում 1986 թվական («Խնձորի այգին» ֆիլմ)
*«Պատվո նշան» շքանշան (1981)
*Հայաստանի Հանրապետության պետական մրցանակ (1996)
*Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց շքանշան (Հայաստան, 2001)
*Սուրբ Սահակ և Սուրբ Մոսրոպ շքանշան (2001)
*Մխիթար Գոշի մեդալ (ԼՂՀ, 2001)
*«Գրիգոր Լուսավորիչ» շքանշան (ԼՂՀ)
*Գարեգին Նժդեհի մեդալ
*Երևանի պատվավոր քաղաքացի (2000)

## Ծանոթագրություններ

## Երկեր
* Չորուկ ճյուղեր, Երևան, 1991, 45 էջ։
* Վարագույրից այս կողմ (հոդվածներ, ակնարկներ, պատմվածքներ, մանրապատումներ), Երևան, 1991, 352 էջ։
* Ընդհատում (վիպակ), Երևան, 2000, 180 էջ։ 
* Մենք ու մերոնք... (հիշողություններ), Երևան, 2001, 232 էջ։
* Լակոտը, Երևան, 2010, 200 էջ։
* Կանչ (հիշողություններ, մտորումներ, հարցազրույցներ), Երևան, 2010, 540 էջ։
* Պատառոտված ժամանակ (վիպակ), Երևան, 2011, 248 էջ։
* Լակոտը (նորավեպ), 2-րդ հրտ., Երևան, 2012, 120 էջ։
* Ոտնամաններս, Երևան, 2013, 32 էջ։
* Կանչ (հիշողություններ, մտորումներ, հարցազրույցներ), Երևան, 2016, 526 էջ։

## Գրականություն
* Սերգեյ Գալստյան. Բացահայտվող տաղանդի գաղտնիքները 
* Բալագյան Լ., Սոս Սարգսյան, Ե., 1989 թվական։

## Տես նաև
* Սոս Սարգսյանի հուշարձան (Ստեփանավան)

## Արտաքին հղումներ
* Սոս Սարգսյան. վերջին հարցազրույց. նոր ֆիլմը պատրաստ է
* Սոս Սարգսյան. «Ինձ համար ամենագլխավորն իմ երկիրն է»
* Սոս Սարգսյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ