Մեքսիկայի բանկ

**Մեքսիկայի բանկ** (իսպ. ՝ Banco de México), կրճատ ՝ BdeM, Մեքսիկայի կենտրոնական բանկ է, դրամավարկային մարմին և վերջին ատյանի վարկատու։ Մեքսիկայի բանկն անկախ է իր գործառույթների իրականացման գործում, և նրա հիմնական նպատակը ազգային արժույթի գնողունակության կայունության հասնելն է։
alt=Գտնվելու վայր-Մեխիկո, Նախագահ՝ Վիկտորիա Ռոդրիգես, Արժույթ՝ Մեքսիկական Պեսո, կայք՝ 	www.banxico.org.mx|մինի|315x315փքս|Մեքսիկայի բանկ

## Նախապատմություն
Մեքսիկայի կենտրոնական բանկի ստեղծման ծրագրերը սկիզբ են առել դեռ Մեքսիկայի առաջին կայսրության ժամանակ Ագուստինա դե Իտուրբիդե ՝ Gran Banco del Imperio Mexicano (Մեքսիկական կայսրության մեծ բանկ) ստեղծելու գաղափարով։ Այս գաղափարը երբեք չի իրականացվել, փոխարենը վարկերը սովորաբար տրվում էին կրոնական միաբանությունների կամ առևտրային միությունների միջոցով։ 1827 թ. - ին Մեքսիկան դեֆոլտ հայտարարեց Բրիտանական վարկատուներից ստացված վարկի համար, ինչը դժվարացնում էր օտարերկրյա կապիտալի որոնումը, և այն ստիպված էր ապավինել տեղական վարկատուներին, քանի որ չուներ ազգային բանկ, որը կարող էր իրեն վարկ տրամադրել։  Փոխարենը, կառավարությունը ստիպված էր ապավինել տեղական վարկատուներին, որոնք հայտնի էին որպես սպեկուլյանտներ, որոնք մասնագիտանում էին բարձր տոկոսադրույքով կարճաժամկետ վարկերի մեջ։

Կառավարության կողմից կազմակերպված առաջին պաշտոնական բանկը Banco de Avío-ն էր, որը հիմնադրվել է 1830 թվականին Անաստասիո Բուստամանտեի նախագահության ժամանակ ՝ ներքին և արտաքին գործերի նախարար Լուկաս Ալամանի ղեկավարությամբ։ Բանկի հիմնական նպատակը մշակող և տեքստիլ արդյունաբերության խթանումն էր։  Շարունակվող քաղաքական և ռազմական ճգնաժամի պատճառով բանկը, ի վերջո, փակվեց 1842 թվականին նախագահ Անտոնիո Լոպես դե Սանտա Աննայի կողմից։

1837 թվականին Մեքսիկայի կառավարությունը հրամանագիր արձակեց ազգային բանկ ստեղծելու մասին, որը նույնպես ստիպված եղավ փակվել 1841 թվականի դեկտեմբերին։

### Մասնավոր բանկային ծառայություններ
Մեքսիկայում առաջին խոշոր մասնավոր բանկը բացվել է Մեքսիկայի երկրորդ կայսրության ժամանակաշրջանում ՝ 1864 թվականին, դա Մեխիկոյում բացված Լոնդոնի, Մեքսիկայի և Հարավային Ամերիկայի բանկը (Bank of London, Mexico and South America):

1870-ականներին Չիուահուայում բացվեց Սանտա Էուլալիա բանկը, իսկ Մոնտե դե Պիեդադը, որը 1775 թվականից գործում էր որպես գրավատուն, ընդլայնեց իր ծառայությունները բանկային։ Երկու բանկերն էլ թողարկեցին իրենց սեփական թղթադրամները, և հաջորդ տասնամյակի ընթացքում շատ այլ բանկեր հետևեցին օրինակին, այդ թվում ՝ Մեքսիկայի ազգային բանկը (Banco Nacional Mexicano), որը բացվել է նախագահ Մանուել Գոնսալեսի վարչակազմի կողմից 1882 թվականին։

1884 թվականին Մեքսիկայի Ազգային բանկը շուտով միավորվեց Մեքսիկական առևտրային բանկի հետ ՝ ստեղծելով Մեքսիկայի Ազգային բանկը, որը թողարկում էր թղթադրամներ և հանդիսանում էր կառավարության հիմնական պարտատերը։ Նույն թվականին կառավարությունը հրապարակեց առևտրային օրենսգիրքը, որը նրան տվեց բանկային հատվածի վերահսկողությունը, ներառյալ բանկերի գրանցման պատասխանատվությունը և կապիտալի նվազագույն մակարդակը սահմանելը։ Նոր օրենսգիրքը նաև նախատեսում էր, որ բոլոր թղթային փողերը պետք է ապահովվեն ազգային գանձարանում պահվող ոսկով կամ արծաթով։

Հաջորդ 15 տարիները բուռն էին Մեքսիկայի բանկային հատվածի համար։ Վատ կառավարման պատճառով Մոնտե դե Պիեդադը ժամանակավորապես փակվեց և վերաբացվեց առանց բանկային ծառայությունների։ Կառավարությունը սխալ է կարգադրել նոր մետաղադրամի թողարկումը, որը տարբերվում է արծաթից, և ստիպված է եղել հապճեպ հետ կանչել այն։ Այս երկու իրադարձություններն էլ հանգեցրել են նրան, որ հասարակությունը կորցրել է վստահությունը բանկերի և թղթային փողերի նկատմամբ։

### Պորֆիրիատո
1897 թվականին, Պորֆիրիո Դիասի նախագահության ընթացքում, ֆինանսների նախարար Խոսե Իվ Լիմոնտուրը օգնեց ղեկավարել  վարկային հաստատությունների մասին  օրենքի ընդունումը (վարկային հաստատությունների մասին օրենք)։ Նոր օրենքը բանկերը բաժանել է երեք կատեգորիայի ՝ թողարկող Բանկեր, հիփոթեքային վարկեր տրամադրող Բանկեր և զարգացման օժանդակ Բանկեր։ Թողարկող բանկերին թույլատրվել է թղթադրամների շրջանառությունը այն պետության ներսում, որտեղ դրանք թողարկվել են, բայց միայն Մեքսիկայի Ազգային բանկին և Լոնդոնի և Մեքսիկայի բանկին թույլատրվել է թղթադրամների շրջանառությունն ազգային մակարդակով։ Նրանց թույլատրվել է նաև կարճաժամկետ վարկեր տրամադրել։ Հիփոթեքային բանկերին թույլատրվել է անշարժ գույքի գրավադրմամբ վարկեր տրամադրել մինչև 40 տարի ժամկետով։ Զարգացման օժանդակ բանկերին թույլատրվել է վարկեր տրամադրել մինչև երկու տարի ժամկետով ՝ նպատակ ունենալով ֆինանսավորել արդյունաբերական ձեռնարկությունները, ինչպիսիք են հանքարդյունաբերությունը, արտադրությունը և գյուղատնտեսությունը։ Ամբողջ երկրում գործում էին 24 բանկեր, որոնք լիազորված էին վարկեր տրամադրելու համար, երկու հիփոթեքային Բանկեր և հինգ օժանդակ զարգացման բանկեր։

1908 թվականին Լիմանտուրը իրականացրեց նոր բարեփոխումներ, որոնք նախատեսված էին Մեքսիկայի տնտեսությունը պաշտպանելու համար 1907 թվականին ԱՄՆ-ի ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքներից։ Այս բարեփոխումները թույլ չտվեցին թողարկող բանկերին բացել նոր մասնաճյուղեր և պահանջեցին, որ դրանք վերածվեն օժանդակ կամ հիփոթեքային բանկերի։ Այս փոփոխությունները սահմանափակ հաջողություն ունեցան, և մինչ Լիմանտուրը կանխատեսում էր բյուջեի ավելցուկ 1911 թվականի համար, Պորֆիրիայի ռեժիմի փլուզումը և հեղափոխության ուժեղացումը հանգեցրին նորմալ բանկային գործունեության դադարեցմանը։

### Հեղափոխություն
1911 թվականին Ֆրանցիսկո ի. Մադերոն իշխանությունը խլեց Դիասից։ Մադերոն աշխատում էր երկրում բանկերի թվի ավելացման վրա, բայց նրան չէր վստահում Միացյալ Նահանգները, որը համագործակցում էր Մադերոյի գեներալներից մեկի ՝ Վիկտորիանո Հուերտայի հետ և տապալեց նրան 1913 թվականի փետրվարին։ Երբ Հուերտան իշխանության եկավ 1913 թվականին, նա բռնագրավեց բոլոր մետաղական ծածկույթով թղթադրամները մասնավոր թողարկող բանկերից, Այնուհետև շրջանառության մեջ դրեց առանց մետաղական ծածկույթի թղթադրամներ ՝ վնաս հասցնելով ազգային բանկային համակարգին։

Երբ Հուերտան հեռացվեց պաշտոնից, թողարկված թղթադրամների թիվը բազմիցս ավելացավ, և բնակչությունը սկսեց կորցնել հավատը թղթային փողի նկատմամբ։ Քանի որ դաշտային հրամանատարները ավերեցին երկիրը ՝ պայքարելով վերահսկողության համար, նրանք ստիպեցին բանկերին չափազանց մեծ վարկեր տրամադրել կամ թալանել դրանք։ 1916 թվականին Վենուստիանո Կառանսան հայտարարեց, որ բոլոր բանկերը պետք է ամբողջությամբ վերադարձնեն իրենց թղթադրամները մետաղով։ 1897 թվականի օրենքում ասվում էր, որ մասնավոր բանկերը պետք է վերադարձնեին իրենց թողարկած թղթադրամների արժեքի միայն 33% - ը, Հետևաբար, բոլոր մասնավոր բանկերը լուծարվեցին, և նրանց ակտիվները ձերբակալվեցին։ Նույն թվականին Կառանսան մայիսին թողարկեց իր սեփական անմոռանալի" թղթադրամները, չնայած այդ տարվա հուլիսին դրանք կորցրեցին Ամբողջ արժեքը։ Կառանսայի կողմից գրավված բանկերը չեն վերադարձվել իրենց տերերին մինչև Ալվարո Օբրեգոնի իշխանության գալը 1921 թվականին։

## Հիմնադրամ
Մեքսիկայի գործող Սահմանադրությունը ստորագրվել է 1917 թվականին։ Այս Սահմանադրության 28-րդ հոդվածը նախատեսում էր, որ բոլոր թղթային փողերը թողարկվելու են կառավարության կողմից վերահսկվող մեկ բանկի կողմից։ Բայց միայն 1924-ի վերջին ընդունվեց վարկային հաստատությունների մասին ընդհանուր օրենքը (Վարկի ընդհանուր օրենք), որը դարձավ Մեքսիկական բանկի ստեղծման իրավական հիմքը։ Օրենքը բանկերին արգելում էր այլ բանկերի բաժնետոմսեր ունենալ և նրանց համար վերացնում էր բաժնետոմսերի սեփականության կանոններից բացառումը։ Ամենակարևորը ՝ օրենքը նախատեսում էր կենտրոնական բանկի ստեղծում

Մեքսիկայի բանկը ստեղծվել է 1925 թվականի օգոստոսի 25-ին ՝ ֆինանսների նախարար Ալբերտո Ջ.Պանի ղեկավարությամբ, բացման պաշտոնական արարողությունը տեղի է ունեցել 1925 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։ Նրան տրվել է մետաղադրամներ հատելու և թղթադրամներ տպելու բացառիկ իրավունք, ինչը զգալիորեն տարբերվում է անցյալի քաղաքականությունից։ Բանկը նաև պատասխանատու էր փոխարժեքների, տոկոսադրույքների և դրամավարկային կարգավորման համար։ Սկզբում մանրածախ բանկերը նույնիսկ հնարավորություն ունեցան չհամագործակցել Մեքսիկայի բանկի հետ։ Այն ժամանակ բանկի հիմնական նպատակներն էին միավորել հեղափոխությունից հետո մնացած ավերված բանկային համակարգը, ստեղծել ճկուն ֆինանսական համակարգ, որը կարող էր արդիականացնել երկիրը, վերականգնել վարկավորումը և վերականգնել վստահությունը թղթային փողի նկատմամբ։

Բանկի աշխատանքի առաջին տարիները դժվար էին։ Ի սկզբանե միայն երկու մասնավոր բանկեր էին միացել Մեքսիկայի բանկին, և մինչև 1927 թվականը, Քրիստերոյի պատերազմի կեսին, բանկը գերազանցեց կանոնադրական սահմանը այն գումարի չափով, որը կարող էր տրամադրել կառավարությանը վարկերի տեսքով։ Մասնավոր բանկային հաստատությունների անհանգստությունը որոշ չափով հանդարտվեց, երբ Մեքսիկայի բանկի սկզբնական գրասենյակները ժամանակավորապես տեղակայվեցին Լոնդոնի Բանկի և Մեքսիկայի կենտրոնակայանում։ Բանկային շրջանակները ամրապնդեցին իրենց հարաբերությունները կառավարության հետ ՝ վարկեր տրամադրելով պետական պաշտոնյաներին ՝ ապահովելով, որ քաղաքական գործիչները շահագրգռված լինեն համակարգի կայունությամբ։

1932 թվականին ընդունվեց մի օրենք, որը բոլոր մասնավոր բանկերին պարտավորեցնում էր իրենց կապիտալը ներդնել Մեքսիկայում և իրենց կապել Մեքսիկայի բանկի հետ։ Օրենքները նաև պահանջում էին, որ Մեքսիկայի բանկը հանդես գա որպես առևտրային բանկ։ Այս օրենքի ընդունումից հետո երկրում մնացել է ընդամենը երեք օտարերկրյա բանկ։ Այս փոփոխությունները և թղթադրամների թողարկման սահմանափակումների մեղմացումը հանգեցրին Կենտրոնական բանկի նկատմամբ վստահության աճին։

## Գործադիր տնօրեններ (1925-1994) և կառավարիչներ (1994- )
* Ալբերտո Մասկարենաս Նավարո (1925-1932)
* Ագուստին Ռոդրիգես Կոտա (1932-1935)
* Գոնզալո Ռոբլես Ֆերնանդես (1935)
* Լուիս Մոնտես դե Օկա (1935-1940)
* Էդուարդո Վիլասենյոր Անջելես (1940-1946)
* Կառլոս Նովոա Ռուվինյակ (1946-1952)
* Ռոդրիգո Գոմես Գոմես (1952-1970)
* Էռնեստ Ֆերնանդես Խուրտադո (1970-1976)
* Գուստավո Ռոմերո Կոլբեկ (1976-1982)
* Կառլոս Տրիլո Մասիաս (1982)
* Միգել Մանսերա Ագուայո (1982-1997)
* Գիլերմո Օրտիզ Մարտինես (1998-2009)
* Ավգուստին Կարստենս Կարստենս (2009-2017)
* Ալեխանդրո Դիաս դե Լեոն (2017-2021)
* Վիկտորիա Ռոդրիգես Սեխա (2022-ից մինչ օրս)

2009 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Սենատը 81 կողմ և 19 դեմ ձայներով հաստատեց Ագուստին Կարստենսին Մեքսիկայի բանկի նոր կառավարչի պաշտոնում։ Պաշտոնը ստանձնել է 2010 թվականի հունվարի 1-ից։

## Տես նաև
* Կենտրոնական բանկերի ցանկ

## Նշումներ


## Աղբյուրներ
* 

## Հղումներ
* 
* Banking in Mexico (in English) 

Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի տնտեսություն