Էլիզաբեթ Լեդերերի դիմանկարը

**Էլիզաբեթ Լեդերերի դիմանկարը** (), ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի յուղանկարը, որը հեղինակը վրձնել է 1914-1916 թվականներին։ Դիմանկարում բնական չափերով պատկերված է երիտասարդ Էլիզաբեթ Լեդերերը՝ ավստրիացի արվեստի գործերի հավաքորդներ Ավգուստ և Սերենա Լեդերերների դուստրը։ Ավելի ուշ նկարը անցել է ամերիկացի հավաքորդ և միլիարդատեր Լեոնարդ Լաուդերի սեփականությանը։

2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Լեոնարդ Լաուդերի մահից հետո, կտավը վաճառվել է Նյու Յորքում, Sotheby’s աճուրդում՝ 236,4 միլիոն ԱՄՆ դոլարով, ինչի շնորհիվ այն դարձել է աճուրդում երբևէ վաճառված ժամանակակից արվեստի ամենաթանկ գործը։

## Նկարագրություն
Էլիզաբեթ Լեդերերը հրեա արդյունաբերող Ավգուստ Լեդերերի և Սերենա Լեդերերի դուստրն է եղել, որոնք Գուստավ Կլիմտի ամենահայտնի հովանավորներից են եղել։ Նկարի ստեղծման պահին նրանք Վիեննայի երկրորդ ամենահարուստ ընտանիքն են համարվել՝ զիջելով միայն Ռոտշիլդներին։ 1921 թվականին Էլիզաբեթը ամուսնացել է բարոն Վոլֆգանգ ֆոն Բախոֆեն-Էխտի հետ՝ ընդունելով բողոքականություն, սակայն նրանց ամուսնալուծությունից հետո՝ 1934 թվականին, կրկին դարձել է հրեա։ 1938 թվականի անշլյուսից հետո նրա ընտանիքի մեծ մասը փախուստի դիմել, իսկ Լեդերերների արվեստի գործերի հավաքածուն թալանվել է նացիստների կողմից։ Հալածանքներից խուսափելու համար Էլիզաբեթը ձեռք բերել փաստաթուղթ, ըստ որի Կլիմտը նրա հայրն է․ այս հարցում նրան օգնել է բարձրաստիճան նացիստական պաշտոնյա։ Սա թույլ է տվել Էլիզաբեթին մնալ Վիեննայում մինչև ծանր հիվանդությունից իր մահը՝ 1944 թվականի հոկտեմբերի 19-ը։

Դիմանկարում Կլիմտը պատկերել է 20-ամյա Էլիզաբեթին սպիտակ զգեստով, ինչպես նաև նրա մորը՝ Սերենա Լեդերերին «Սերենա Լեդերերի դիմանկարում»։ Սակայն Էլիզաբեթի հագին ոչ թե ազատ զգեստ է, այլ կիպ վերնաշապիկ և կիսաշրջազգեստ, որի ձևվածքը հիշեցնում է պլիսե։ Զգեստի վրա Էլիզաբեթը գցել է սպիտակ շիֆոնե շալ՝ ծաղկային նախշերով։ Հերոսուհու ոտքերի տակ գտնվող գորգը համադրում է համարձակ վարդագույն-նարնջագույն երանգներ՝ սև-սպիտակ եզրագծերով, որոնք հիշեցնում են Յոզեֆ Հոֆմանի աշխատանքները Վիեննայի արհեստանոցների համար, իսկ դրա անհարթ կանաչ և սպիտակ շրջանները հիշեցնում են չինական նեֆրիտ։

Նկարի հետին պլանում տեսանելի են արևելաասիական արվեստի ակնարկներ՝ ոճավորված կերպարների և մոտիվների տեսքով։ Հետին պլանը որոշ չափով մշուշոտ է, հնարավոր է՝ այն պատճառով, որ Կլիմտը չի հասցրել ավարտել աշխատանքը։

## Պատմություն
Դիմանկարը Էլիզաբեթի ծնողները պատվիրել են 1914 թվականին, երբ նա դեռ երիտասարդ աղջիկ է եղել և ապրել է նրանց հետ։ Կլիմտը և Սերենա Լեդերերը հաճախ են վիճել այս նկարի շուրջ, և Կլիմտը երբեք ամբողջությամբ գոհ չի եղել արդյունքից։ Ըստ լուրերի՝ Սերենա Լեդերերը, համոզված լինելով, որ դիմանկարը պատրաստ է, ինքն է այն վերցրել Կլիմտի արվեստանոցից։ Ի վերջո, Լեդերերները նկարը ստացել են 1916 թվականին՝ չնայած Կլիմտի ցանկությանը եղել է շարունակել փոփոխություններ կատարել նկարի վրա.։ Նկարը Լեդերերների հավաքածուից դուրս է բերվել միայն մեկ անգամ՝ 1917 թվականին, երբ ներկայացվել է Ստոկհոլմում անցկացված ավստրիական արվեստի ցուցահանդեսում։

Անշլյուսից հետո նկարը նացիստների կողմից բռնագրավվել է 1938-1939 թվականներին։ 1948 թվականին այն վերադարձվել է Էրիխ Լեդերերին՝ Էլիզաբեթի եղբորը։ Դիմանկարը նրա մոտ մնացել է մինչև 1983 թվականը, երբ նա այն վաճառել է արվեստի դիլեր Սերժ Սաբարսկուն՝ իր մահից երկու տարի առաջ։ Այնուհետև նկարը 1985 թվականին ձեռք է բերել Լեոնարդ Լաուդերը։ Տասնամյակների ընթացքում այն կախված է եղել Լաուդերի նյույորքյան բնակարանի ճաշասեղանի վերևում և միայն հազվադեպ է ցուցադրվել արվեստի պատկերասրահներում։

2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին դիմանկարը դարձել է ժամանակակից արվեստի պատմության ամենաթանկ գործը, երբ այն Sotheby’s աճուրդում վաճառվել է 236,4 միլիոն ԱՄՆ դոլարով՝ գերազանցելով Պաբլո Պիկասոյի «Ալժիրցի կանայք» («Տարբերակ O») (1955) նկարի ռեկորդը, որը 2015 թվականին վաճառվել էր 179,4 միլիոն ԱՄՆ դոլարով։ Այն նաև դարձավ երբևէ աճուրդում վաճառված երկրորդ ամենաթանկ արվեստի գործը՝ Լեոնարդո դա Վինչիի «Սալվատոր մունդի» կտավից հետո, որը 2017 թվականին վաճառվել էր 450,3 միլիոն ԱՄՆ դոլարով։ Աճուրդը սկսվել է 130 միլիոն ԱՄՆ դոլարից և տևել է 20 րոպե, որից հետո նկարը վաճառվել է անհայտ գնորդի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ԱՄՆ-ում 236 միլիոն դոլարով վաճառել են Կլիմտի կտավը

Կատեգորիա:1915 նկարներ
Կատեգորիա:1916 նկարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարներ
Կատեգորիա:Գուստավ Կլիմտի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ