open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սերաֆիտա

**«Սերաֆիտա»** (), Օնորե դը Բալզակի վեպը։ 1834 թվականին Փարիզի Revue de Paris-ում տպագրված տեքստը հեղինակի կենդանության օրոք ունեցել է յոթ հրատարակություն. առաջինը՝ Վերդետի կողմից 1835 թվականին, նույն հատորով, ինչ Les Proscrits-ը և Louis Lambert-ը, և վերջինը (Furne պատկերազարդ հրատարակություն) 1846 թվականին, որտեղ վեպը հայտնվում է *Մարդկային կատակերգություն* մատենաշարի *Փիլիսոփայական ուսումնասիրություններ* ենթաշարքում։

## Համառոտ
Նորվեգական ամրոցում, որը գտնվում է fjord Stromfjord-ի մոտ, Սերաֆիտուսը՝ տարօրինակ և մելամաղձոտ էակ, կարծես սարսափելի գաղտնիք է թաքցնում։ Նա սիրում է Միննային և սիրված է նրա կողմից, ով նրա մեջ տղամարդ է տեսնում ։ Բայց Սերաֆիտուսին սիրում է նաև Վիլֆրիդը, ով նրան համարում է կին՝ Սերաֆիտային։

Իրականում, Սերաֆիտուս-Սերաֆիտան կատարյալ անդրոգեն է, որը ծնվել է Սվեդենբորգի վարդապետությամբ ձեռք բերված ծնողներից, որը նպատակ ունի գերազանցել մարդկային վիճակը և որի կատարյալ օրինակն է Սերաֆիտուս-Սերաֆիտան։ Անչափ բազմագիտակ, սովորական մահկանացուներին գերազանցող մտավոր կարողություններով օժտված, նա վարում է միայնակ և մտածող կյանք։ Բայց այս գրեթե երկնային էակը երազում է կատարյալ սեր զգալու մասին, որը բաղկացած է երկու հակառակ սեռի էակների համատեղ սիրելուց։

Վերջապես, Միննայի և Վիլֆրիդի վախեցած աչքերի առաջ «կատարյալ էակը» վերածվում է հրեշտակի և բարձրանում երկինք։

## Թեմա
Ստեղծագործությունը խորանում է ֆանտաստիկ, նույնիսկ գերբնական ժանրի մեջ, որին Բալզակը միշտ հաջողությամբ է վերաբերվել։ Երկսեռության թեման, որին նա անդրադառնում է այստեղ, մեզ հետ է բերում մարդկային կատարելության մասին հնագույն առասպելը, երկսեռությունը  լինելով «կատարյալ էակ»։ Երկսեռության այս թեման հիշատակվել է մի քանի կերպարներում։

Այս պատմվածքով Բալզակը նպատակ ունի սասանել «անտարբեր կամ անհավատ ժողովրդի» կրոնական անտարբերությունը։ Դասը, որ ի հայտ է գալիս, սա է։

Մարդը պետք է Աստծուն հակվի անդադար կատարելագործման միջոցով՝ թե՛ ֆիզիկական, թե՛ հոգևոր, ինչը նրա օրգանիզմը կբերի աստվածային էության հետ մտերմիկ կապի։ Դա անելու համար նա միայն պետք է զարգացնի իր ներքին կյանքը. կամաց-կամաց միտքը կհաղթի մարմնին։ […] Հրեշտակը զարգացած մարդ է […] Հիսուս Քրիստոսն ավարտեց այս էվոլյուցիան»:

Սերաֆիտան գերբնական փաստերը բացատրում է ռացիոնալ կերպով՝ դրանք ներկայացնելով որպես փաստեր, որոնց պատճառները փախչում են մեզանից։ Մեկ այլ տեղ Բալզակը ներկայացնում է հրաշագործ բուժումները՝ որպես մագնիսականության արդյունքում առաջացած ֆիզիոլոգիական երևույթներ։

## Խմբագրական պատմություն
Վեպը զգալի հասարակական հաջողություն է ունեցել, ինչի մասին վկայում են  հրատարակությունների քանակը։

## Հետնորդներ և էկրանավորումներ
2010-2011 թվականներին Ուրիել Զոհարը բեմադրել է «Սերաֆիտան» Օնորե դը Բալզակի վեպի իր ադապտացիայով, որը ներկայացվել է Փարիզում Բարբարա Հեմանի հետ, Theatre de l'île Saint-Louis-ում, Բրյուսելում, Հունաստանում և Կոնգոյի Հանրապետությունում; 2012 թվականին Փարիզի Բալզակի տանը, Հունաստանում, Շվեյցարիայում, Հայֆայում, Ստամբուլում և Փարիզի Darius Milhaud թատրոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օնորե դը Բալզակի վեպեր
Կատեգորիա:1834 ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1834 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Ջանք

«**Ջանք»** (), հայալեզու գրական թերթ, որը հիմնադրվել 1930 թվականի հուլիսի 1-ին Փարիզում և կազմակերպվել է ֆրանսահայ բանատեղծներ և գրողներ Գեղամ Աթմաճյանի և Միսաք Մանուշյանի կողմից։ Ամսագրի հրատարակությունը դադարեցվել է 1931 թվականի հունիսին՝ տասներկուերորդ համարից հետո։

## Պատմություն
«Ջանք» ամսագիրը հիմնադրվել է 1930 թվականի հուլիսի 1-ին Փարիզում: Այս ամսագիրը, որը ծագում է 1930 թվականի մայիսին ստեղծված «Երիտասարդ գրողների ասոցիացիայից», նպատակ ունի լինել Ֆրանսիայի հայկական սփյուռքի երիտասարդ գրողների խոսնակը, ինչի մասին վկայում է նրա ենթավերնագիրը, «Երիտասարդական գրական ամսագիր», որի նպատակն է լինել այդ երիտասարդների «Հանդիպման վայրը»: Ջանք ամսագիրը վարել են բանաստեղծներ և գրողներ Գեղամ Աթմաճյանը և Միսաք Մանուշյանը։

Ամսագրում կգտնենք Գեղամ Աթմաճյանի բանաստեղծությունները, վիպակները և մտորումի հոդվածները Սեմա մականունով, իր քրոջ Մարի Աթմաճյանի առաջին բանաստեղծական շարադրությունները և նույնիսկ Միսաք Մանուշյանի  առաջին տեքստերը։ Հայերեն թարգմանություններ կան նաև Պիեռ Լուիսի (մասնավորապես Բիլիթիսի երգերը), Պոլ Ժերադիի, Բոդլեռի, Վեռլենի և Վիկտոր Հյուգոյի (վերջին երեքը թարմանված են Մանուշյանի կողմից) բանաստեղծություններից, ինչպես նաև թարգմանություններ Մաքսիմ Գորկու, Էրիխ Մարիա Ռեմարկի վիպակներից և այլն:

Ջանքի խմբագրական գիծը ձախերից է, սակայն հեղինակները շարունակում են քննադատաբար վերաբերվել «պրոլետարական գրականությանը», որը գտնում ենք Սովետական Հայաստանում:

Ամսագիրը դադարում է հրատարակվել 1931 թվականի հունիսին տասներկուերորդ համարում՝ ֆինանսական պատճառներով:

## Համարների ցանկ

* Համար 1, առաջին 1930 հուլիս
* Համար 2, առաջին 1930 օգոստոս
* Համար 3, առաջին 1930 սեպտեմբեր
* Համար 4, 1930 հոկտեմբեր
* Համար 5-6, 1930 նոյեմբեր-դեկտեմբեր
* Համար 7, 1931 հունվար
* Համար 8-9, 1931 փետրվար-մարտ
* Համար 10, 1931 ապրիլ
* Համար 11, 1931 մայիս
* Համար 12, 1931 հունիս

## Գեղարվեստական գրականության մեջ
Միսաք Մանուշյանին նվիրված իր վեպում Դիդիե Դենենքսը 13-րդ գլխի վերջում հիշատակում է «Ջանք»-ը։ Պատմիչը ամսաագիրը նկարագրում է հետևյալ կերպ.

## Ծանոթագրություններ
Էլիզ Դելանյան

**Էլիզ Դելանյան** ( ), ֆրանսահայ երիտասարդ աղջիկ, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նահատակվել է հանուն Ֆրանսիայի։

## Կենսագրություն
Հայազգի այս երիտասարդ կինն ապրում է իր հոր՝ Պողոս Դելանյանի, մոր՝ Ամենուհի Մասերեջյանի և երկու եղբայրների ու քույրերի հետ, Բոմոն 24 պողոտա, Մարսելի 12-րդ թաղամասում։

1944 թվականի օգոստոսի 22-ին Մարսելի Ազատագրման ժամանակ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, գեներալ Ժոզեֆ դե Գոյսլար դե Մոնսաբերը մոտեցավ Բոմոն 1 թաղամասին։ Գերմանական բլոկհաուսը գտնվում է Պաստյոր տեղամասում։ Էլիզ Դելանյանը ջուր է մատակարարում կռվող ֆրանսիացի զինվորներին։ Նրան կրակել են հրապարակում՝ 17 տարեկանում, փոխհրաձգության ժամանակ։ Նա հայտարարվել է մահացած Ֆրանսիայի համար։

## Հիշատակի հավերժացում
1990 թվականի դեկտեմբերի 22-ի քաղաքապետարանի որոշմամբ Մարսելում նրա հիշատակին ճանապարհ է անվանակոչվել՝ նրա եղբոր՝ բժիշկ Լուի Դելանյանի խնդրանքով։ Հուշատախտակը բացվել է քաղաքապետ Ռոբերտ Վիգուրուի կողմից։ Փողոցը գտնվում է Բոմոն պողոտաի և Ֆովետի պողոտաների միջև՝ քաղաքի գլխավոր հայկական թաղամաս Սեն-Ժյուլիեն և Բոմոն (12-րդ թաղամաս) թաղամասերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Լիզա Հարթման

**Լիզա Հարթման Բլեք** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, կոմպոզիտոր, պրոդյուսեր և քանթրի երգչուհի։

## Կյանք և կարիերա
Լիզա Հարթմանը ծնվել է Տեխաս նահանգի Հյուսթոն քաղաքում։ Առաջին անգամ համազգային ճանաչում է ձեռք բերել՝ մարմնավորելով գլխավոր հերոսուհու կերպարը «Տաբիտա» սիթքոմում (1977–1978), որը «Իմ կինը կախարդել է ինձ» շոուի սփին-օֆֆն է : Այդ ժամանակից ի վեր նա ավելի քան քառասուն դեր է խաղացել  հեռուստատեսությունում ու կինոյում, միևնույն ժամանակ զբաղվել է երգչուհու կարիերայով՝ թողարկելով մի քանի ալբոմ։

Հարթմանը առավել մեծ համբավ ձեռք բերեց «Ապահով հանգրվան» սերիալում ռոք երգչուհի Սի Ջեյ Դաննի դերը տպավորիչ կերպով կատարելու շնորհիվ։ Երբ նրա մարմնավորած հերոսուհին, ըստ սցենարի՝ սպանվեց 1983 թվականին, պարզվեց, որ Հարթմանը այնքան հանրահայտ ու սիրված է հեռուստադիտողների կողմից, որ շոուի հեղինակները ստիպված եղան դերասանուհուն վերադարձնել նկարահանումների և ստեղծել Քեթի Գիրի անունով կրկնակ նրա հերոսուհու համար Նա շարունակեց մասնակցել շոուին մինչև 1986 թվականը, միևնույն ժամանակ խաղաց գլխավոր դերը 1984 թվականին նկարահանված «Արևը, ծովը և տղաները» ֆիլմում, որը կոմերցիոն առումով հաջողակ էր, թեև կինոքննադատների ջախջախիչ քննադատությանն արժանացավ :

1999 թվականին Հարթմանը և Քլինթ Բլեքը ձայնագրեցին «When I Said I Do» դուետային սինգլը, որը գլխավորեց ԱՄՆ-ի քանթրի չարթերը և ստացավ Գրեմմիի անվանակարգ։ 1992 թվականին Լիզան նկարահանվեց «Malibu Road 2000» սերիալում, որը կարճ կյանք ունեցավ:։ Դրանից հետո նա նկարահանվեց տարբեր հեռուստաֆիլմերում, հիմնականում Lifetime հեռուստաալիքի համար։

## Անձնական կյանք
1991 թվականին Հարթմանը ամուսնացավ քանթրի երգիչ Քլինթ Բլեքի հետ։ 2001 թվականին ծնվեց նրանց դուստրը՝ Լիլի Պերլ Բլեքը։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Singles

### Վականշված սինգլներ

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուստոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Փայլակ Միքայելյան

**Փայլակ Միքայելյան** (, , ), ֆրանսահայ գրող։

## Կենսագրություն
Փայլակ Միքայելյանը ծնվել է 1904 թվականի հունվարի 9-ին Երզնկայում (Օսմանյան կայսրություն): Նրա ծնողներն են Միքայել Միքայելյանը և Յոնիկ Սահակյանը։

Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա աքսորվել է ծնողների հետ, որդեգրվել թուրք ընտանիքի կողմից և իսլամացվել ,: Մուդրոսի զինադադարից հետո նրան խնամում է հայկական մարդասիրական կազմակերպությունը և ուղարկվում Կուլելի որբանոց  ( Կոստանդնուլպոլսում), հետագայում տեղափոխվում է Կորֆու :

Ֆրանսիայում նա հրատարակում է իր առաջին գրական ակնարկները «*Երգունք»-ում* ,որոնք կրում են աքսորների դրոշմը , հատկապես «*Մուրադը»* տպագրված 1930 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1931 թվականի հունվարի համարներում:Ապա գրվում է նաև Անահիտ, Յառաջ և Հայրենիք ամսագրերում, և մասնակցում Մենք ամսագրին,: Փայլակ Միքայելյանը  պատկանում է Շավարշ Նարդունու հիմնած  չափահաս որբերի միությանը:

1930 թվականին նա հրատարակում է «*Եվա»* ենթավերնագրով «Արձակուրդի բացիկներ»-ը: Ստեղծագործությունը կազմված է միջինում մեկ էջանոց քսան արձակ ստեղծագործություններից՝ բացիկի ձևով: Յուրաքանչյուր բացիկ գրված է երիտասարդ կնոջ կողմից, ով հանդես է գալիս որպես պատմող, մինչդեռ ստացողը նրա սիրելին է, ինչպես նաև ընթերցողը:Միջերկրական ծովի ափին գտնվող գյուղից թողարկված ՝ այդ բացիկները նշանավորում են զույգի ապրելավայրը ինչպես անձնական օրագիր՝ մինչև պատմողի հղիությունը :

Այս աշխատությանը հաջորդում է *«Արև, արև»* վերնագրով երկրորդ հատորը,որը *«Յառաջ»* թերթը հրատարակում է որպես թերթում մաս առ մաս տպագրվող վեպ։ Այս երկրորդ պատմությունը , որը բաղկացած է քսան գլուխներից և որը տեղի է ունենում Ալպերում գտնվող առողջարանում , Փայլակ Միքայելյանը իրական մեղադրանք է ներկայացնում, իր հոր դեմ, նկարագրելով նրան որպես ոչ բոլորովին մեռած, ոչ բոլորովին կենդանի, «չիմանալով թե ինչպես մեռնել*»* :Իր սգի տանջանքների ժամանակ նա գրում է այն լավ բաների մասին, որոնք ստացել է հորից և որոնք կորցրել է, ատելություն է հայտնում նրա հանդեպ, ով նախընտրել է «խոնարհվել, քան ապստամբել*»*, քննադատում է նրա վախկոտությունն ու թուլությունը և, ինչպես Հասմիկ Գրիգորյանը նշում է, որ «նմանեցնելով  իրեն կյանք տվողի հետ՝ նա իրեն ոչ պիտանի է զգում ապրելու կամ մեռնելու, առանց մարտական, պաշտպանող և կյանք փոխանցելու ուղենիշի*»*:Փայլակ Միքայելյանը պատմողի միջոցով արթնացնում է նաև այն հիվանդությունը՝ պալարախտը , որով տառապում է , և ավելի կոնկրետ դրանով տառապող հիվանդներին: Փաստորեն, հոր մահով է սկսվել հիվանդությունը:

Նա՝ թերթերում տարածված նովելների , արձակ կամ չափածո բանաստեղծությունների հեղինակ է։ Փայլակ Միքայելյանը իր աշխատության մեջ բազմաթիվ հիշատակումներ է անում հայկական հեթանոսությանը:հիշատակում է Վահագն աստծուն «Եվա*»*  -ում և բանստեղծություններում, ինչպես նաև Արամազդ աստծուն, մինչդեռ Եվայի տիտղոսը գրվում է աստվածաշնչյան ավանդության մեջ:Գրիգոր Պըլտյանի համար   .Տառապելով պալարախտով, նա հաճախում է առողջարաններ և ի վերջո մահանում 1936 թվականի մայիսի 31-ին Գրասսում: Նա այնտեղ աշխատանքի է անցել որպես վարսահարդար, որպեսզի վճարի իր բուժման ծախսերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրողներ
Զվարթնոց (ամսագիր)

**«Զվարթնոց»** (, ), հայալեզու գրական ամսագիր, որը 1929 թվականի հունվարին Փարիզում հիմնադրել  է Հրանտ Պալույանը։ Ամսագիրը դադարել է հրատարակվելուց 1964 թվականին։

## Պատմություն
«Զվարթնոցը» 1929 թվականի հունվարին հիմնադրել է Հրանտ Պալույանը: Ամսագրի վերնագիրը վկայակոչում է Զվարթնոց եկեղեցին՝ կառուցված յոթերորդ դարում Ներսես Երրորդի կողմից, որը հայտնի է «Շինարար» անունով: Ամսագիրը սկզբում եղել է լայնածավալ երկշաբաթյա հրատարակությամբ մինչև 1931 թվականի վերջը, երբ կտրուկ դադարել է «Զվարթնոցի» հրատարակությունը:

Ամսագրի նախագիծը (այստեղ Գրիգոր Բելեդյանի կողմից տրված թարգմանությամբ) շատ ընդարձակ է, ընդգրկելով գրեթե ողջ գեղարվեստի բնագավառը և որի հետևում երևում է Շավարշ Նարտունու ազդեցությունը:Եթե ոմանք ինչպես Հակոբ Օշականը, հետագայում քննադատում է դանթեական այս նախագծի «միամտությունը», թվում է «Զվարթնոց»-ը լավ ընդունելության է արժանանում ընթերցողի կողմից,որոնք գտնվում են Ֆրանսիայում, Եգիպտոսում, Սիրիայում, Լիբանանում, Ռումինիայում, Բուլղարիայում և նույնիսկ Իրանում:Ամսագրի նպատակն է տանիք տալ հայ գրողներին և հատկապես երիտասարդ սերնդի առանց որևէ գրական ուսմունքի։ «Զվարթնոցը»հրատարակում է բնօրինակ տեքստեր, քննադատական հոդվածներ հայկական և արտասահմանյան ստեղծագործությունների վերաբերյալ (Պոլ Վալերի, Լուիջի Պիրանդելլո ), հայերեն թարգմանություններ այնպիսի հեղինակների ինչպիսիք են Կնուտ Համսունը, Ստեֆան Ցվայգը, Լեոնիդ Անդրեևը և այլն, ինչպես նաև երաժշտության, պարի և նույնիսկ ժամանակակից թատրոնի մասին հոդվածներ՝ հետևաբար իրեն շատ բաց դրսևորելով ոչ հայկական ստեղծագործության  համար :

Հանդեսի հեղինակների թվում են Արշակ Չոպանյանը, Նիշան Պեշիկթաշլյանը, Նիկողոս Սարաֆյանը, Վահան Թեքեյանը,Հակոբ Օշականը, Շավարշ Նարդունին, Վահրամ Թաթուլը և այլն:Կարող ենք նաև կարդալ պատմական հոդվածներ հնագիտության, ճարտարապետության կամ միջնադարյան գրականության մասին:

Ամսագիրը  Հայ Հեղափոխական Դաշնակության համակիրն է:

Հրատարակության վեցամյա  դադարից հետո Հրանտ Պալունյանը վերսկսեց այն սեպտեմբերի 15-ին 1937 թվականին  թվականին (և մինչև 1939 թվական) ամենամսյա փոքրածավալ հրատարակության տեսքով:  Զվարթնոցն այնուհետև գտնում է հայկական սփյուռքի կարևոր գրողների: 1937 թվականին Հրանտ Պալունյանը հրատարակեց «Զվարթնոց» ժողովածուն, գրականության և արվեստի ալմանախ ,որին հաջորդեց երկրորդը  1944 թվականին :

Ամսագիրը վերահրատարակվել է եռամսայկը մեկ 1947-1948 թվականներին,: Ի վերջո «Զվարթնոցը» ամսական լույս է տեսել 1955-1964 թվականներին :

## Համարների ցանկ
* Առաջին տարի (1929-1930)
** Թիվ 1,1929 թվականի հունվար, ;
** Թիվ 2,1929 թվականի մարտ, ;
** Թիվ 3,1929 թվականի մայիս,  ;
** Թիվ 4,1929 թվականի հուլիս,  ;
** Թիվ 5,1929 թվականի սեպտեմբեր, ;
** Թիվ 6-7,1929 թվականի դեկտեմբեր,  ;
** Թիվ 8,1930 թվականի հուլիս, ;
** Թիվ 9, օգոստոսի 15 1930 թվական, ;
** Թիվ 10,1 հոկտեմբերի, 1930 թվական,.

* Երկրորդ տարի (1931)
** Թիվ 1,1931 թվականի հունվար,  ;
** Թիվ 2, հուլիսի 15 1931 թվական,  ;
** Թիվ 3, օգոստոսի 1 1931 թվական,  ;
** Թիվ 4-5, հոկտեմբերի 1 1931 թվական, .

* Երրորդ տարի (1937-1939, 1944)

* Չորրորդ տարի (1947-1948)
** Թիվ 1,1947 թվականի հունվար,  ;
** Թիվ 2,1947 թվականի օգոստոս,  ;
** Թիվ 3,1948 թվականի մայիս, .

* Հինգերորդ տարի (1955-1964 թթ.)

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Հայկական ամսագրեր
Լարդո (ուտեստ)

thumb|250px|right|Երեք տեսակի լարդո՝ բարակ շերտատած
thumb|250px|Լարդո դի կոլոնատա
**Լարդո**, աղ դրած խոզի ճարպի տեսակ, որ պատրաստվում է օսմոսի միջոցով, խոզաճարպը աղով, հազրեվարդով և այլ խոտաբույսերով ու համեմունքներով մշակելով։

thumb|250px|Լարդո դի կոլոնատա մշակելու մարմարե ավազան
Ամենահայտնի լարդոն կոլոնատան է, որ պատրաստվում է կենտրոնական Իտալիայի Տոսկանա մարզում։ Այստեղ լարդո պատրաստել են սկսած Հռոմեական ժամանակներից։ Կոլոնատան Կարարա քաղաքի արվարձանային ավանն է, որն հայտնի է իր մարմարի քարհանքերով, որտեղից արդյունահանվում է Կարարա մարմարը։ Ավանդաբար, հենց Կարարա մարմարից պատրաստված ավազաններում է ամիսներ շարունակ մշակվում լարդո դի կոլոնատան։ Լարդո դի կոլոնատան ներառված է աշխարհի համադամ կերակուրների Համի տապան ցանկում և 2004 թվականից կրում է նաև Եվրոպական Միության «աշխարհագրական նշումներ և ավանդական մասնագիտություններ» տիտղոս։ Լարդոն բաղկացած է  ավելի քան 90% լիպիդներից։ Մեկ ուրիշ մրցանակակիր լարդոյի տեսակ է Վալե դ'աոստա Լառդ'առնան, որ արտադրվում է Առնայում, Իտալիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Լարդոյի երկու թանկարժեք տեսակներն էլ մատուցվում են շատ բարակ շերտատած, ինչպես անտիպաստոն։

## Տես նաև
* Ճարպայուղ 
* Բեկոն 
* Պանչետա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Կենդանական ճարպեր
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուտեստներ խոզի մսից
Կատեգորիա:Տոսկանական խոհանոց
Jako (երգ)

**«Jako»** (), ֆրանս-հայկական երաժշտական դուետի՝ Լադանիվայի երգը։ Երգն ի սկզբանե թողարկվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 29-ին դուետի դեբյուտային համանուն ալբոմում՝ որպես թրեք։ Այս երգով Լադանիվան ներկայացրել է Հայաստանը Շվեդիայի Մալմյո քաղաքում տեղի ունեցած Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթում։

## Կազմ
Երգը գրվել է դուետի կողմից, ստեղծվել է Օդրի Լեկլերկի հետ միասին, իսկ պրոդյուսերը Ջասպեր Մաեկելբերգն է։ Երգի վերնագիրն առաջացել է Ջակլին Բաղդասարյանի մականունից։ Երգը որակվել է որպես Բաղդասարյանի պնդումն իր «ազատ մտածելու և լինել՝ ով ուզում է լինելու իրավունքի մասին»։ Նա քննադատում է հասարակությանը արհեստական սահմանափակումներ և նորմեր պարտադրելու համար՝ ասելով, որ դրանք ստիպում են աղջիկներին անտեսել, թե ովքեր են նրանք իրականում, քանի որ նրանց հաճախ ասում են, թե ինչպես վարվել։ Նա բացատրում է՝«Փոքր ժամանակ ինձ «Ժակո» էին ասում, մեծանալիս ինձ միշտ ասել են, որ աղջիկները պետք է խոնարհ լինեն, նորմալ հագնվեն, շատ չխոսեն և խենթություններ չանեն»։Երգը հետագայում նկարագրվում է որպես ուղերձ իրեն և «աշխարհի բոլոր փոքրիկ Ժակոներին»՝ հետևելու իրենց իսկական կոչմանը և հավատարիմ մնալու իրենց իսկական «ես»-ին, ինչպես դա արել է Ժակլինը իր արվեստի միջոցով։ Երգը հետագայում նկարագրվում է որպես «վեր կենալ և պարելու» հրավեր, անկախ նրանից, թե մարդիկ ինչ են ասում։ Հայաստանի պատվիրակության ղեկավար Դավիթ Ծերունյանն այնուհետև բացատրում է. «Երգը շոշափում է մի շատ կարևոր բան, բայց ուրախ և զվարճալի կերպով։ Մենք հույս ունենք ոգեշնչել մարդկանց ամբողջ աշխարհում՝ գրկելու իրենց ներքին Ջակոյին և միանալու այս հզոր ազատության պարին»։

## Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ
### Ներքին ընտրություն
2024 թվականի մարտի 9-ին պաշտոնապես հայտարարվել է, որ դուետը ներկայացնելու է Հայաստանը Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթում, իսկ «Jako» վերնագրով երգը թողարկվել է մարտի 13-ին։

### Եվրատեսիլում
Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթը տեղի է ունեցել Շվեդիայի Մալմյո քաղաքի «Մալմյո Արենա» մարզադաշտում և բաղկացած էր երկու կիսաեզրափակիչներից, որոնք տեղի են ունեցել համապատասխանաբար՝ մայիսի 7-ին և 9-ին, իսկ եզրափակիչը՝ 2024 թվականի մայիսի 11-ին։

2024 թվականի հունվարի 30-ին տեղի ունեցած վիճակահանության ժամանակ պարզ էր դարձել, որ Հայաստանը հանդես էր գալու երկրորդ կիսաեզրափակչում՝ ելույթ ունենալով շոուի առաջին կեսում։

Երկրորդ կիսաեզրափակչի ընթացքում քվեարկության արդյունքում Լադանիվան անցել է եզրափակիչ։ Եզրափակչում խումբը գրավել է 8-րդ տեղը` ստանալով 183 միավոր (101` մասնակից երկրների ժյուրիների կողմից և 82` հեռուստադիտողների կողմից)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթի երգեր
Կատեգորիա:Հայաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Հայերեն երգեր
Կոսմոս-167

**Կոսմոս-167** (, կամ *4Վ-1 համար 311*), խորհրդային Վեներա ծրագրի շրջանակներում արձակված ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Վեներա մոլորակի հետազոտությունների համար։ Արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից Մոլնիա կրող հրթիռով։ Արձակման ձախողման պատճառով այն չի հեռացել Երկրի ցածր ուղեծրից։

4Վ-1 համար 311 կայանը երկրորդն էր երկու 4Վ-1 սարքերից, որոնք կառուցվել և շահագործվել են Լավոչկինի կոնստրուկտորական բյուրոյի կողմից՝ Վեներա-4-ից հետո։

## Առաքելություն
Կայանը արձակվել է 1965 թվականի հունիսի 17-ին, Մոլնիա կրող հրթիռով։ Առաքելությամբ նախատեսվում էր իրականացնել վայրէջք Վեներայի մակերևույթին, սա կրկնում էր Վեներա-4-ի առաքելությունը։ Կայանը մնաց Երկրի ցածր ուղեծրում, արագացուցիչ բլոկի չգործարկման պատճառով։ Կայանը ստացավ Կոսմոս 167 նշանակումը։

Կայանը կրկին մտավ Երկրի մթնոլորտ 1967 թվականի հունիսի 25-ին։

Կոսմոս 167-ի ուղեծրի պարամետրներն էին՝ 187 կիլոմետր պերիգեյ, 286 կիլոմետր ապոգեյ, 51,8° թեքում և 89,2 րոպե րոպե պարբերություն։

## Տես նաև
* Վեներա ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Կոսմոս արբանյակներ
Կատեգորիա:Վեներա ծրագիր
Ֆայզա Դարխանի

**Ֆայզա Դարխանի** (), աֆղան բնապահպան, կանանց իրավունքների ակտիվիստ և մանկավարժ։ 2021 թվականին նա ընդգրկվել է ԲԲՍ-ի 100 կանանց ցուցակում։ Դարխանին այն սակավաթիվ գիտնականներից է, որն ուսումնասիրում է Աֆղանստանում կլիմայի փոփոխությունը։ Եղել է Բադախշան նահանգի շրջակա միջավայրի պահպանության ազգային գործակալության տնօրեն։

Ֆայզան սովորել է Բադախշանի համալսարանում, այնուհետև Պուտրա Մալայզիայի համալսարանում, որտեղ ստացել է լանդշաֆտային ճարտարապետության գիտությունների մագիստրոսի կոչում։ Նրա հետազոտությունը կենտրոնանում է քաղաքային լանդշաֆտների կայուն կառավարման և քաղաքային գյուղատնտեսության և սննդի անվտանգության միջև հարաբերությունների վրա։

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Աֆղան կանայք
Կատեգորիա:Աֆղան կին հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆղան հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆղան ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հունվարի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Ադրիանա Բրանդաո Բեհար

**Ադրիանա Բրանդաո Բեհար** (), իր սերնդի ամենաակնառու վոլեյբոլիստուհիներից մեկը։

Բեհար հրեա։ Նա լողափնյա վոլեյբոլ է տեղափոխվել 1993 թվականին, մինչ այդ խաղացել է Բրազիլիայի վոլեյբոլի կանանց հավաքականում փակ տարածքներում։ Շելդա Բեդեի հետ զուգակցված՝ նա հաղթել է լողափնյա վոլեյբոլի ավելի քան 30 միջազգային մրցաշարերում, ինչպես նաև նվաճել է երկու օլիմպիական մեդալ։ Նրանք միասին նվաճել են ավելի քան 1000 հանդիպում և 114 տիտղոս։

Բեհարը լիբանանյան-հրեական ծագում ունի և միակ բրազիլացի մարզիկն է հրեական Սպորտային Փառքի միջազգային սրահում։

Ճանաչվել է ԲԲՍ-ի 2017 թվականի 100 կանանցից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բրազիլացի վոլեյբոլիստներ
Մերի Ակրամի

**Մերի Ակրամի** (, ), Աֆղանստանի կանանց հմտությունների զարգացման կենտրոնի տնօրեն։ Նա ներկայացրել է Աֆղանստանի քաղաքացիական հասարակությունը 2001 թվականի Բոննի համաժողովում։ 2003 թվականին Աֆղանստանի Քաբուլ քաղաքում Աֆղանստանի կանանց հմտությունների զարգացման կենտրոնը բացեց կանանց առաջին ապաստարանը։ Ապաստարանը տրամադրել է իրավաբանական խորհրդատվություն, գրագիտության դասեր, հոգեբանական խորհրդատվություն և հիմնական հմտությունների ուսուցում այն կանանց, ովքեր դրա կարիքն ունեն։ Ակրամին շուրջօրյա հերթապահում էր ապաստարանում, նրա ղեկավարությամբ որոշ կանայք հրապարակայնորեն դատապարտել են իրենց բռնարարներին և դատական հայցեր ներկայացրել նրանց դեմ, ինչը նախկինում գրեթե անհնար էր։ Նա իր աշխատանքի համար սպառնալիքների է բախվել։

2007 թվականին արժանացել է Արիության համար Կանանց միջազգային մրցանակի և ճանաչվել Է BBC 100 Women 2016-ի ցուցակում՝ որպես տարվա ամենաոգեշնչող և ազդեցիկ կանանցից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:1970-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:2000 ծնունդներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Lua-based templates
Կատեգորիա:Աֆղան կին հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆղան ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Աֆղան հասարակական գործիչներ
Դինա Էշեր-Սմիթ

**Դինա Էշեր-Սմիթ** (; ), բրիտանացի մարզիկ, որը մասնագիտանում է կարճ տարածություններում, Օլիմպիական խաղերի կրկնակի բրոնզե մեդալակիր 4×100 մ փոխանցումավազքում (2016 և 2020), 2019 թվականի աշխարհի չեմպիոն 200 մետր հեռավորության վրա, Եվրոպայի քառակի չեմպիոն։ Մեծ Բրիտանիայի ռեկորդակիր 100 մետր (10,83) և 200 մետր (21,88) մրցատարածություններում։

## Կարիերա
2011 թվականի Պատանիների համագործակցության խաղերի հաղթող 200 մետր վազքում և 4×100 մետր փոխանցումավազքում։ Հանդես է եկել 2012 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնությունում, որտեղ 200 մետր վազքում զբաղեցրել է 7-րդ տեղը։

2013 թվականի Պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն 200 մետր վազքում և 4×100 մետր փոխանցումավազքում։ 2014 թվականի պատանիների աշխարհի չեմպիոն 100 մետր վազքում։

2015 թվականին Պրահայում կայացած Եվրոպայի փակ առաջնության 60 մետր վազքում դարձել է երկրորդը։

2016 թվականին Ամստերդամում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում 200 մետր վազքում 22,37 արդյունքով ոսկի է նվաճել, ինչպես նաև 4×100 մետր փոխանցումավազքում երկրորդն է դարձել Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի կազմում։

2016 թվականի Օլիմպիական խաղերում Դինան 5-րդն էր 200 մետր (22,31) վազքում, ինչպես նաև բրոնզե մեդալ նվաճեց 4×100 մ փոխանցումավազքում Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի կազմում (ազգային ռեկորդ՝ 41,77):

Լոնդոնում կայացած աշխարհի 2017 թվականի առաջնությունում Դինան 4×100 մ փոխանցումավազքում նվաճեց արծաթ։

Բեռլինում կայացած Եվրոպայի 2018 թվականի առաջնությունում էշեր-Սմիթը ոսկի է նվաճել 100 և 200 մետր մրցատարածություններում, ինչպես նաև 4×100 մ փոխանցումավազքում։ Միևնույն ժամանակ, բոլոր երեք հեռավորություններում սահմանվել են Մեծ Բրիտանիայի նոր ռեկորդներ։

2019 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Դոհայում Դինան դարձավ Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր 100 մետր վազքում՝ ցույց տալով 10,83 վայրկյան արդյունք եզրափակիչ մրցավազքում և 0,12 վայրկյան զիջելով հաղթող Շելլի-Էն Ֆրեյզեր-Փրայսին։ 200 մետր մրցատարածությունում նա առաջինն է ավարտել եզրափակիչ վազքը՝ ցույց տալով 21,88 արդյունք և դառնալով աշխարհի չեմպիոն։

Հանդես է գալիս Blackheath and Bromley Harriers սպորտային ակումբներում։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Խուրմայի չիր

մինի|Պատրաստի փաթեթավորված խուրմայի չիր
**Խուրմայի չիր** (), չորացրած մրգի տեսակ, որը պատրաստվում է խուրման չորացնելու միջոցով, այն հայտնի է որպես **խուրմա** կամ **չորացրած խուրմա** անուններով։ Այն կարելի է ուղղակիորեն ուտել կամ օգտագործել խոհարարության մեջ, արձանագրված է նաև, որ այն ունի բուժական կիրառություն։ Նմանատիպ սննդամթերքներ հանդիպում են Արևելյան Ասիայի երկրներում, ինչպիսիք են Չինաստանը, Կորեան և Ճապոնիան։ Թայվանում խուրմայի չրերի արտադրության հիմնական տարածքներն են Սինփուդը և Բեյպուն Հսինչու շրջանում։

## Հումք և արտադրություն
Թայվանում կա երկու տեսակի խուրմա, այդ թվում՝ քաղցր խուրման, որոնք ներմուծվել են Ճապոնիայից 1930-ականներին, բայց հաջողությամբ չեն մշակվել մինչև 1980-ականները։ Այս խուրման կարելի է ուտել կեղևազրկելուց հետո։ Այս խուրման հիմնականում աճում է Տայչունի, Չայայի և Հսինչուի լեռնային շրջաններում, որտեղ այն ավելի բարձր է և ավելի զով։ Տեղական խուրմաjի մեկ այլ տեսակ կոչվում է տտիպ խուրմա։ Այն պետք է մի քանի օր թրջել կրաքարի և ալկոհոլի մեջ՝ օգտագործելուց առաջ դրա տտիպությունը հեռացնելու համար։ Այնուամենայնիվ, տտիպ խուրման կարող են նաև օգտագործել խուրմայով տորթերի մեջ։ Թայվանում խուրմայի չրեր պատրաստելու համար օգտագործվող հիմնական բաղադրիչներն են հիմնականում ճապոնական խուրման և արմավային խուրման։ Ֆերմերները ընտրում է խուրման հավաքել, երբ դրանք կանաչից դառնում են դեղին, բայց մինչ պտուղը կսկսի փափկել։ Խուրման հավաքելուց հետո նրանք անցնում են մի շարք գործողությունների՝ ներառյալ լվացումը, կեղևազրկումը, չորացումը, սեղմումը, ձևավորումը և մանրէազերծումը։ Այնուհետև դրանք դառնում են համեղ խուրմա։ Չորացման գործընթացում կան ավանդական հնագույն մեթոդներ, ինչպիսիք են արևով չորացնելը, չորացնելը վառելափայտով և դրսում օդով չորացնելը, որը իրականացվում է մի քանի փուլով։ Գոյություն ունի նաև արագ չորացման համար չորացման մեքենաների օգտագործման ժամանակակից եղանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 柿之脫澀

Կատեգորիա:Ասիական խոհանոց
Կատեգորիա:Կորեական խոհանոց
Կատեգորիա:Ճապոնական խոհանոց
Կատեգորիա:Մրգեր
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Չանիրա Բաջրաչարյա

**Չանիրա Բաջրաչարյա** (, ), նախկին Կումարի, Նեպալում կենդանի աստվածուհի Պաթանա։

## Կենսագրություն
Նա ծնվել է Նեպալում, ընտրվել է որպես կենդանի աստվածուհի 2000 թվականի ապրիլին և գահ բարձրացել հինգ տարեկան հասակում։ 2001 թվականի մայիսի վերջին նա չորս օր լաց եղավ, ինչը մեկնաբանվեց որպես վատ նախանշան։ Նեպալական թագավորական ընտանիքի սպանությունը տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ նա դադարել է լաց լինել։ Նրա գահակալությունն ավարտվեց, երբ նա հասավ սեռական հասունության 15 տարեկանում, ենթադրվում է, որ աստվածուհին լքել է նրա մարմինը։ Չանիրուին փոխարինեց Սամիտա Բաջրաչարիան, Դանա Կումարի Բաջրաչարիայի զարմուհին՝ ամենաերկար ապրող աստվածուհիներից մեկը, որը երեք տասնամյակ իշխում էր Պատանայում։

Բաջրաչարիան տիրապետում է անգլերենին, որը սովորել է իր թագավորության ընթացքում՝ որպես կենդանի աստվածուհի։ Կենդանի աստվածուհու կարգավիճակը կորցնելուց հետո նա սովորել է բիզնեսի կառավարում Կատմանդուի համալսարանում՝ ստանալով բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի կոչում։

2016 թվականին ընդգրկվել է BBC-ի 100 կանանց ցուցակում՝ նախկին կումարիների աջակցության ցանց ստեղծելու համար, որն օգնում է աղջիկներին հարմարվել աշխարհիկ կյանքին առեղծվածային մանկությունից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Աստվածներ
Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Հունվարի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նեպալցի կանայք
Կատեգորիա:Նեպալցիներ
Վաադ Ալ-Քաթիբ

**Վաադ Ալ-Քաթիբ** (, ), սիրիացի լրագրող և ակտիվիստ, վավերագրական ֆիլմերի պրոդյուսեր և ռեժիսոր։ Իր ընտանիքը պաշտպանելու համար օգտագործում է կեղծանուն։

Նկարահանվել է որպես պրոդյուսեր, օպերատոր և ռեժիսոր բրիտանացի ռեժիսոր Էդվարդ Ուոթսի հետ միասին՝ «Սամայի համար» վավերագրական ֆիլմը Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի մասին, 2020 թվականին առաջադրվել է «Օսկար» կինոմրցանակի՝ լավագույն վավերագրական լիամետրաժ ֆիլմի համար, 2020 թվականին BAFTA մրցանակի՝ բրիտանացի սցենարիստի, ռեժիսորի կամ պրոդյուսերի լավագույն դեբյուտի համար և լավագույն ոչ անգլալեզու ֆիլմի համար, ինչպես նաև Ալեքսանդր Կորդայի անվան մրցանակի՝  թվականին Տարվա լավագույն բրիտանական ֆիլմի համար։ Ֆիլմը ստացել է BAFTA մրցանակ լավագույն վավերագրական ֆիլմի համար և բրիտանական անկախ կինոյի մրցանակ (BIFA) 2019 թվականի համար՝ Լավագույն բրիտանական անկախ ֆիլմի, ռեժիսուրայի, մոնտաժի, երաժշտության և լավագույն վավերագրական ֆիլմի համար։

2014 թվականին ամուսնացել է Համզա ալ-Քաթիբի հետ, ունի երկու երեխա։ Վաադը, նրա դուստրը՝ Սաման և ամուսինը՝ Համզան, խաղացել են հիմնական դերերը նրա «Սամայի համար» ֆիլմում։ 2016-ի դեկտեմբերին Հալեպից փախչելով՝ Ալ-Քաթիբների ընտանիքը հաստատվել է Մեծ Բրիտանիայում։

Ներառված է 2020 թվականի Time 100-ում և նույն տարվա BBC-ի 100 կանանց ցուցակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ասիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Կին հեռուստալրագրողներ
Կատեգորիա:Կին ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Սիրիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սիրիացիներ
Թթենու մշակություն

**Թթենու մշակություն**, թթենաբուծություն, շերամորդիկերի համար թթենու կերային տունկերի և տնկանյութի (տնկիներ, սերմնաբույսեր) աճեցումը։ Շերամապահության ճյուղ։

## Նկարագրություն
Թթենու մշակությունն ընդգրկում է. կերային տունկերի հիմնադրումը և շահագործումը, նրանց խնամքը, սերմային և տնկակտրոնային մայրուտների ստեղծումը, թթենու սերմերի հավաքումն ու պահպանումը, տնկանյութի աճեցումը թթենու տնկարաններում, նոր սորտերի ստացումը, դրանց սորտափորձարկումը և շրջանացումը, թթենու հիվանդությունների ու վնասատուների դեմ պայքարը։

## Թթենու տունկեր
Թթենու կերային տունկերը լինում են սորտային (բազմացվում են ընտրասերված սորտերը՝ տեղական թթենու վրա պատվաստելով) և հիբրիդային (բազմացվում են հիբրիդային սերմերով, ինչպես նաև տեղական սորտերի տնկիներով) չպատվաստված։ Հայտնի են կերային տունկերի մի քանի տիպեր. թփային, անճյուղաբուն և թփային-անճյուղաբուն տնկադաշտեր, հողամասերի սահմաններով, ջրանցքների, ճանապարհների և ձորակների եզրերով տեղադրված գծային ծառատունկեր, այլ ծառերի և թփերի հետ խառը թթենու տունկեր։ Խնամքի և շահագործման համար առավել հարմար են այն տնկադաշտերը, որտեղ ծառերի տեղադրման սխեման ստեղծում է դրանց աճի, խնամքի, տերևների մշակման ու մեքենայացված հավաքման համար լավագույն պայմաններ և թույլ է տալիս միջշարային տարածքներն օգտագործել մշակաբույսերի ցանքի համար։ Թթենու սերմերի ցանքի չափաքանակներն են 10–20 կգ/հա։ Տնկիների խնամքը ներառում է շարքերի և միջշարային փխրեցումներ, պարարտանյութերի ներմուծում։ Ոռոգովի շրջաններում վեգետացիայի ընթացքում կատարում են 5–10 ջրում։ Տնկարանների ոռոգովի տեղամասերում 1 հա-ից ստանում են 600–800 հազար սերմնաբույս և 32–35 հազար տնկի։ Բարձր ագրոտեխնիկայի պայմաններում թթենու տերևների բերքատվությունը թփային տնկարկների դեպքում հասնում է 9– 10/հա-ի, անճյուղաբուն մեկ ծառից՝ 15 կգ-ի։

Կատեգորիա:Բուսաբուծություն և այգեգործություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Ծառեր
Ինտենսիվ տեխնոլոգիա

մինի|Խնձորի ինտենսիվ այգի (Ուզբեկստան)
**Ինտենսիվ տեխնոլոգիա,** արդիական տեխնոլոգիա գյուղատնտեսության մեջ, գործադրաձևերի և մեթոդների ամբողջություն, որն ապահովում է գյուղատնտեսության արտադրանքի ստացումը՝ արտադրության մեքենայացման և ավտոմատացման միջոցների լայն կիրառմամբ։ Գյուղատնտեսության մեջ գիտատեխնիկական առաջընթացի զարգացումը խթանում է ինտենսիվ տեխնոլոգիայի կիրառումը։ Ինտենսիվ տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս կառավարելու մշակաբույսերի բերքատվությունն ու գյուղատնտեսական կենդանիների մթերատվությունը (ստանալ պլանավորված որակական և քանակական արդյունքներ), ապահովելու բուսաբուծության և անասնաբուծության զարգացման բարձր տեմպեր։ Ինտենսիվ տեխնոլոգիաները պաշարախնայող և անթափոն են, հենվում են նյութատեխնիկական հենքի բարձրարդյունավետ օգտագործման վրա, ենթադրում են աշխատանքի կազմակերպման առաջադիմական ձևերի և մեթոդների կիրառում, տեխնոլոգիական կարգապահության հստակ պահպանում, բնութագրվում է արտադրողական  գործընթացի անընդհատությամբ և ռիթմայնությամբ։

Հայաստանում գյուղացիական տնտեսությունների փոքր չափերը և մասնատված հողաբաժինները, որոնք ձևավորվել են հողի սեփականաշնորհման հետևանքով, զգալիորեն խոչընդոտում են ինտենսիվ տեխնոլոգիաների ներդրմանը։ Ինտենսիվ տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորություններ կան ձկնաբուծության ոլորտում։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ հանրապետությունում ձկնաբուծության զարգացման համար առավել նպաստավոր պայմաններ ստեղծելու պարագայում հնարավորություն կընձեռվի լիարժեք օգտագործել ձկնաբուծության համար պիտանի առկա ջրային մակերեսները։ Վերջին տարիներին հանրապետության ձկնաբուծարանների կողմից հաջողված փորձեր են արվել նաև արդյունագործական նպատակով ճապոնական կարպի (կոյի) և աֆրիկական լոքոյի բուծման ուղղությամբ, ներդրվել է ապրանքային ձկների աճեցման ժամանակակից ինտենսիվ տեխնոլոգիա, ինչի շնորհիվ բազմակի կրճատվում են ջրի ծավալները` հնարավորություն ընձեռելով մեկ խորանարդ մետր ծավալով ջրում աճեցնել մինչև 1000-1100 կգ ապրանքային ձուկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Նորագույն տեխնոլոգիաներ
Ալմա (այլ կիրառումներ)

**Ալմա** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Ալմա (Արկանզաս), քաղաք ԱՄՆ-ի Արկանզաս նահանգում,
* Ալմա (գետ), գետ Ուկրաինայում,
* Ալմա (երգչուհի), ֆինն երգչուհի,
* Ալմա, ֆրանսիացի երգչուհի։
Ջենիֆեր Քուլիջ

**Ջենիֆեր Օդրի Քուլիջ** (. ),ամերիկացի կատակերգակ դերասանուհի, ստենդ-ափ կատակերգու և սցենարիստ, Էմմի, Ոսկե գլոբուս և Ամերիկայի կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակների դափնեկիր։ Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել առաջին հերթին «Ամերիկյան կարկանդակ» ֆիլմաշարում Սթիֆլերի մայրիկի, «Մոխրոտիկի պատմություն» ֆիլմում Հիլարի Դաֆի խորթ մոր  և «Legally Blonde» -ում ու դրա շարունակությունում մատնահարդար Պոլետի դերերի տպավորիչ կատարման շնորհիվ։ Հիշարժան են նաև Քուլիջի դերակատարումները Ջոուի և *Ամերիկացի դեռահասի գաղտնի կյանքը* հեռուստասերիալներում։ 2012-ից 2017 թվականներին նա խաղացել է Սոֆի Կուչինսկու դերը *2 Broke Girls* սիթքոմում, 2021 և 2022 թվականներին՝ Տանյա Մաքքուադի դերը HBO-ի «*Սպիտակ լոտոս*» սերիալի երկու եթերաշրջաններում, որի համար համընդհանուր դրվատանքի է արժանացել քննադատների և հեռուստադիտողների կողմից, նվաճել մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ երկու Էմմի մրցանակ, Ոսկե գլոբուս, ինչպես նաև Քննադատների ընտրության և ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի երկուական մրցանակ։ 2023 թվականին Քուլիջը *Սպիտակ լոտոս*-ի իր գործընկեր Օբրի Պլազայի հետ ընդգրկվել է *[[Թայմ|Time-]]* ի կազմած աշխարհի ամենաազդեցիկ մարդկանց TOP 100 ցուցակում։

## Կենսագրություն
Ջենիֆեր Քուլիջը ծնվել է Բոստոնում։ Մանկուց երազել է պրոֆեսիոնալ երգչուհի դառնալ։ Հաճախել է Մասաչուսեթսի նահանգի Նորվել քաղաքի դպրոցը, ապա՝ Բոստոնի Էմերսոն քոլեջը, որն ավարտելուց հետո մեկնել է Նյու Յորք և անդամագրվել Գոթեմ Սիթիում գործող իմպրովիզացիոն խմբին, այնուհետև տեղափոխվել է Լոս Անջելես, դարձել *Groundlings Main Company* կատակերգական թատերախմբի անդամ։

## Անձնական կյանք
Ազատ ժամանակ դերասանուհին զբաղվում է բարեգործությամբ. նա հանդես է գալիս ՁԻԱՀ-ով հիվանդների, ինչպես նաև կենդանիների իրավունքների պաշտպանությամբ։

Քուլիջն ունի երկու տուն. մեկը Հոլիվուդում է, մյուսը՝ Նոր Օռլեանում։

Որոշ ժամանակ նա հանդիպել է կատակերգակ դերասան Քրիս Քեթենի հետ։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1961 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բոստոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օգոստոսի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Վեներա-5

**Վեներա 5** (), խորհրդային Վեներա ծրագրի շրջանակներում արձակված ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Վեներա մոլորակի հետազոտություններ իրականացնելու համար։ Արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից Մոլնիա կրող հրթիռով։ Կայանը բաղկացած էր իջեցվող սարքից, որը նախատեսված էր Վեներայի մթնոլորտ մտնելու և պարաշյուտով մակերևույթ իջնելու համար, և կրող կայանից, որը իջեցվող սարքի արձակումից հետո պետք է ծառայեր որպես կապ իջեցվող սարքի հետ։ Կայանի կառուցվածքը նման էր Վեներա-4-ին, տարբերությունը միայն իջեցվող սարքի ավելի ամուր էր կառուցվածքն էր։

Վեներայի մթնոլորտին մոտենալու պահին կայանը արձակել է 405 կգ կշռող իջեցվող սարքի պարկուճը, որը պարունակում էր գիտական գործիքներ։ 1969 թվականի մայիսի 16-ին 53 րոպեի ընթացքում, մինչ պարկուճը կախված էր արգելակման պարաշյուտից, կայանը փոխանցեց Վեներայի մթնոլորտի տվյալները։ Իջեցվող սարքը վայրէջք կատարեց Վեներայի կոորդինատների համակարգով 3° հս․ լ․ 18° աե․ ե․ վայրում։ Կայանի վրա գտնվում էին Խորհրդային Միության պետական զինանշանով մեդալիոն և Լենինի հարթաքանդակ։

Հաշվի առնելով Վեներա-4-ի արդյունքները՝ Վեներա-5-ի և Վեներա-6-ի իջեցվող սարքերում տեղադրվել էին հավելյալ գիտական սարքավորումներ, նոր քիմիական վերլուծություններ կատարելու համար։ Այս սարքավորումներով հնարավոր է եղել ճշգրտել մթնոլորտի կազմությունը։ Իմանալով, որ մթնոլորտը չափազանց խիտ է, պարաշյուտները նույնպես փոքրացվել են, որպեսզի պարկուճը հասցնի վայրէջք կատարել՝ մինչև լիցքի սպառվելը։

## Առաքելություն
Վեներա-5-ը արձակվել է Երկրի կայանման ուղեծիր 1969 թվականի հունվարի 5-ին։ 1969 թվականի մարտի 14-ին իրականացված ուղղող մանևրից հետո կայանի հետագիծը ուղղվեց դեպի Վեներա, և 1969 թվականի մայիսի 16-ին Վեներայից 37,000 կմ հեռավորության վրա կայանից արձակվեց իջեցվող սարքի պարկուճը։ Այն մտավ մոլորակի գիշերային կողմի մթնոլորտ 06:01-ին։ Արգելակող պարաշյուտը արձակվեց երբ անկման արագությունը իջավ մինչև 210 մ/վ, և անմիջապես սարքը սկսեց փոխանցել տվյալներ։ Փոխանցումները կատարվեցին յուրաքանչյուր 45 վայրկյանը մեկ 53 րոպեի ընթացքում։ Համաձայն վերջին ստացված տվյալների իջեցվող սարքը ենթարկվում էր 320&nbsp;°C ջերմաստիճանի և մոտավորապես 2610 կիլոպասկալ (26,1 բար) ճնշման։

Ֆոտոմետրի տվյալները ցույց տվեցին 250 Վտ լույսի մակարդակ մեկ քառակուսի մետրի վրա։ Տվյալները նաև հաստատեցին Վեներա-4-ից ստացված բարձր ջերմաստիճանի, ճնշման և ածխածնի երկօքսիդի բարձր պարունակությունը մթնոլորտում։

## Տես նաև
* Վեներա ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1969 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Վեներա ծրագիր
Շերին Խանկան

**Շերին Խանկան** (ի ծնե՝ **էն Քրիստին Խանկան,**  ,), Դանիայի (և Սկանդինավիայի) առաջին կին իմամը։ Կոպենհագենում կանանց կողմից ղեկավարվող մզկիթի հիմնադիրը։ Դանիայի (և Սկանդինավիայի) առաջին կին իմամը։ Կոպենհագենում կանանց ղեկավարած մզկիթի հիմնադիրը։

## Կյանքի վաղ շրջան
Խանկանը ծնվել է Դանիայում 1974 թվականին սիրիացու և ֆիննի ընտանիքում։ Նրա հայրը քաղաքական փախստական էր և պրոֆեմինիստ։ Խանկանը սովորել է Դամասկոսում և Դանիա է վերադարձել 2000 թվականին։ Նա իրեն համարում է երկու աշխարհների միջև ծնված և իր նպատակն է համարում հակադրությունների հաշտեցումը։

1992 թվականին նա սկսել է կրոն սովորել Կոպենհագենի համալսարանում՝ ուսումը լրացնելով արաբերենի դասընթացներով։ Չնայած հոր ծագմանը՝ արաբերենը նրա մայրենի լեզուն չէ։ 2002 թվականին ստացել է կրոնի և փիլիսոփայության սոցիոլոգիայի մագիստրոսի կոչում։

## Կարիերա
2016 թվականի փետրվարին Խանկանը Կոպենհագենում հիմնել է Մարիամ մզկիթը՝ Դանիայի առաջին մզկիթը, որը ղեկավարվում են կանայք։ Այնտեղ ծառայում են միայն կին իմամները։ Մզկիթը բաց է հավատացյալ տղամարդկանց և կանանց համար, բացառությամբ ուրբաթօրյա աղոթքների, որոնք բաց են միայն հավատացյալ կանանց համար։ Խանկանը, երբ բացել է այս մզկիթը, դարձել է Սկանդինավիայում առաջին կին իմամը։

Խանկանը հիմնադրել է նաև *Critical Muslims* կազմակերպությունը, որը կապում է կրոնն ու քաղաքականությունը։

2007 թվականին նա հրատարակել է «Իսլամը և հաշտեցում՝ հանրային գործ» վերնագրով գիրքը։

Խանկանը նշում է, որ քրիստոնեական, հրեական և մուսուլմանական հաստատությունները դարձել են պատրիարքական, և նա կարծում է, որ կանանց ղեկավարած մզկիթները մարտահրավեր են նետում այս ավանդույթին։ Նա ուներ որոշակի չափավոր ընդդիմություն, բայց ընդհանուր առմամբ, նա ասել է, որ ընդունելությունը բարենպաստ էր։ Մզկիթը բացվել է 2016 թվականի փետրվարին, իսկ նույն թվականի օգոստոսին տեղի է ունեցել առաջին պաշտոնական ծառայությունը։ Խանկանը ազանի կոչ է արել, որին հավաքվել են 60 կին։ Մեկ այլ իմամ՝ Սալիհա Մարի Ֆեթեհը, մասնակցել է ծառայությանը՝ խոսելով իսլամում կանանց դերի մասին։ Նոր մզկիթում մի քանի հարսանիք է անցկացվել։ Մզկիթում ամուսնանում են տարբեր կրոնների ներկայացուցիչներ, ինչը չի թույլատրվում բոլոր մզկիթներում։

Նա խորհրդարանում առաջադրվել է որպես Դանիայի սոցիալ-ազատական կուսակցության թեկնածու։

Խանկանը ճանաչվել Է BBC-ի 2016 թվականի 100 կանանցից մեկը։

## Անձնական կյանք
Խանկանն ունի երկու դուստր և երկու որդի։ Նա ամուսնալուծված է։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Դանիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Իմամներ
Կատեգորիա:Իսլամական կրոնական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ
Կատեգորիա:Կին սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Դանիացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Մուսուլման հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Հայաստան զբոսայգի (Մոնպելիե)

**Հայաստան այգի** (), զբոսայգի Ֆրանսիայի Մոնպելիե քաղաքում։ Հանդիսավոր կերպով բացվելով 2022 թվականի մայիսի 22-ին՝ այն մեծարում է Մոնպելիե քաղաքի և Հայաստանի բարեկամությունը։

## Գտվելու վայրն ու մուտքը
Այն գտնվում է Քաղաքապետարանի հարևանությամբ։

## Անվանման ծագում
Մոնպելիե քաղաքը զբոսայգուն տվել է այս անունը ի նշան Հայաստանի հետ բարեկամության։

## Պատմություն
Հայաստան զբոսայգին 2022 թվականի մայիսին տեղակայվում է Քաղաքապետարանի նախկին հանրային այգու տեղում:Այն բացվել է 2022 թվականի մայիսի 15-ին Մոնպելիեի քաղաքապետ Միխաել Դելաֆոսեի կողմից ՝Ֆրանսիայում Հայաստանի դեսպան Հասմիկ Տոլմաջյանի և պատգամավոր Հուսեյն Բուրջիի կողմից։

Ներկա էին նաև Ֆրանսիայի և Մոնպելիեի հայկական  սփյուռքի այլ կարևոր գործիչներ, ինչպես օրինակ Մոնպելիեի հայկական միության նախագահ Հակոբ Հարությունյանը և պատմաբան Ժերար Տետեյանը (Պոլ-Վալերիի համալսարան), որը նաև հայկակական միության պատվավոր նախագահն է։

2023 թվականի փետրվարին այս զբոսայգու և Հայսատանի միջև կապերն ամրապնդելու նպատակով տնկվեցին ծիրանի և նռան տնկիներ, որոնք Հայաստանի բուսական խորհրդանիշներն են։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:2022 հիմնադրումներ
Հետազոտության և հայկական հիշողության արխիվների միություն

**Հետազոտության և հայկական հիշողության արխիվների միություն** (ՀՀԱՄ,  հիմնադրվել է Ժան-Գարբիս Արթինի կողմից 1997 թվականին Մարսելում,13-րդ շրջանում:Հիմնական աշխատանքը բաղկացած է փաստաթղթերի հավաքագրումից և արխիվացումից,որոնք վերաբերում են Ֆրանսիայում հայերի գոյությանը մասնավորապես 1920-ականներից հետո և ցեղասպանության հետ կապված ներգաղթի ալիքին։

## Գործունեություն
Ասոցիացիայի ինտերնետային կայքը տարածում է թվային բովանդակություն և դրամական միջոցներ (հին մամուլ,լուսանկարներ,գրանցամատյաններ,ձայնադարան և տեսանյութեր) և ներգրավում երիտասարդությանը,:

Ասոցիացիան եզակի ռեսուրսային կենտրոն է Ֆրանսիայում ՝զանազան փաստաթղթային ֆոնդով (փաստաթղթեր, թերթեր, գրանցամատյաններ, լուսանկարներ, ազդագրեր, թռուցիկներ, ընտանեկան վարչական փաստաթղթեր, վինիլներ, բացիկներ)։

Այն հավաքում, վերականգնում, արխիվացնում և թվայնացնում է բոլոր տեսակի փաստաթղթերը, որոնք կապված են Ֆրանսիա հայերի ժամանման և բնակության հետ, հատկապես 1915 թվականի ցեղասպանությունից հետո։

2011 թվականից ի վեր  ասոցիացիան իր վրա է վերցրել վավերագրական  միջոցների թվայնացման քաղաքականությունը:2014 թվականին թվայնացվել և համացանցում են տեղադրվել շուրջ 500 մկրտության և ծննդյան վկայականներ։ 2016 թվականին Նանսենյան անձնագրի դիմում ներկայացրած հայերի ավելի քան 1500 ինքնություն (1926-1946 թթ.)ցուցակագրվել և տեղադրվել են առցանց։ Ասոցիացիան թվայնացրել է 1925-2009 թվականներին Փարիզում հրատարակված ամբողջ «''Յառաջ»'' թերթը `«Լեզուների և քաղաքակրթությունների համալսարանական գրադարանի» հետ համագործակցության շրջանակներում։

Ասոցիացիան առաջարկում է կրթական և շարժական ցուցահանդես՝ նվիրված  Հայոց ցեղասպանությանը:2019 թվականի ապրիլի 10-ի հրամանից ի վեր, որը ապրիլի 24-ը Ֆրանսիայում սահմանում է «Հայոց ցեղասպանության հիշատակի ամենամյա տարեթիվ», ասոցիացիան առաջ է քաշում այս ամսաթիվը ՝ապրիլի 24 խորհրդանիշը  հատուկ ցուցահանդեսի միջոցով,որը բաղկացած է հիմնականում Մարսելի փողոցի զանգվածային միջոցառումների արխիվային լուսանկարներից։

## Ցուցահանդեսներ
Ասոցիացիան պարբերաբար թեմատիկ և կրթական ցուցահանդեսներ է իրականացնում սկսած իր վավերագրական միջոցներից։

* Հայոց  ցեղասպանությունը
* Ապրիլի 24-ի խորհրդանիշը
* Մարսելի հայերը, 400-ամյա պատմություն
* 1927-2000 թթ. Հայկական ազդագրեր Մարսելում
* Աքսորի  99 լուսանկարչական դիմանկարներ,.
* Դիբ ու Դար հայկական մամուլը և հրատարակությունը
* Սպորտը և հայկական ֆուտբոլի ասոցիացաիան ՝ Արծիվ հայկական ընդհանուր միություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1997 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կազմակերպություններ
Արիստոտելի տեսակետները կանանց վերաբերյալ

Կանանց վերաբերյալ Արիստոտելի տեսակետները զգալի ազդեցություն ունեցան եվրոպացի մտածողների գաղափարների վրա, որոնք մեջբերում էին նրա գործերը մինչև միջնադարի ավարտը։

## Տարբերությունները տղամարդկանց և կանանց միջև
Արիստոտելը կանանց երջանկությանը նույն իմաստն էր տալիս, ինչ տղամարդկանց։ Իր «Հռետորաբանություն» աշխատության մեջ նա նշել է, որ հասարակությունը, որպես ամբողջություն, չի կարող երջանիկ լինել, եթե դրանում կանայք դժգոհ են։ Բայց միևնույն ժամանակ, Արիստոտելը կարծում է, որ իր բնույթով կինը տղամարդուց ցածր է և պետք է ենթարկվի նրան՝
տղամարդը կնոջ նկատմամբ. առաջինն իր բնույթով ավելի բարձր է, երկրորդը՝ ավելի ցածր, և ահա առաջինը իշխում է, երկրորդը՝ ենթակա։ Նույն սկզբունքն անխուսափելիորեն պետք է գերիշխի ողջ մարդկության մեջ։
Չնայած իր կարծիքով կանանց ստորադաս դիրքին, Արիստոտելը չէր հավատում, որ տղամարդկանց համար ընդհանուր բարիքը պետք է գերազանցի կանացին։

## Կնոջ դերը ժառանգության մեջ
350px|right|մինի|Արիստոտելի գաղափարը երեխայի սեռի ձևավորման մասին, որը հիմնված է գիլեմորֆիզմի գաղափարի վրա: Մոդելը լիովին սիմետրիկ չէ։
Ժառանգության մասին իր պատկերացումներում Արիստոտելը հիմնվեց գիլեմորֆիզմի հայեցակարգի վրա՝ փորձելով բացատրել, թե ինչպես են ծնողների բնութագրերը փոխանցվում երեխային շրջակա միջավայրի ազդեցության տակ։ Ըստ նրա գաղափարների՝ հոր սերմնահեղուկը և մոր դաշտանը ծածկագրում են նրանց ծնողական հատկությունները։ Այս դեպքում բնութագրերի ժառանգության օրինաչափությունը մասամբ ասիմետրիկ է, քանի որ միայն հոր բնութագրերն են որոշում չծնված երեխայի Eidos-ը, մինչդեռ հոր և մոր թրթռացող շարժումները որոշում են նրա այլ հատկությունները, ինչպիսիք են աչքերի գույնը կամ քթի ձևը։ Արիստոտելը կարծում էր, որ կանացի մարմինը լավ հարմարեցված է վերարտադրության համար, ուստի նրա ջերմաստիճանը տարբերվում է տղամարդու մարմնի ջերմաստիճանից։ Ասել է թե՝ նրա կարծիքով, եթե սերմնահեղուկը բավականաչափ տաք է սառը դաշտանը ճնշելու համար, ապա չծնված երեխան տղա կլինի՝ բայց եթե ցուրտ է, երեխան աղջիկ կլինի։ Այսպիսով, ըստ Արիստոտելի, ժառանգությունը մասնակի է, ինչպես մենդելյան գենետիկայի մեջ, ի տարբերություն Հիպոկրատի մոդելի, որը նկարագրում է խառը ժառանգությունը։ Ապագա երեխայի սեռի վրա կարող են ազդել տարբեր գործոններ, որոնք ազդում են հայրական սերմնահեղուկի ջերմաստիճանի վրա, ներառյալ եղանակը, քամու ուղղությունը, սննդակարգը և հոր տարիքը։ Երեխայի այլ բնութագրերը, բացի սեռից, կախված են նաև նրանից, թե արդյոք սերմնահեղուկը գերակշռում է դաշտանի վրա, այնպես որ, եթե տղամարդը ուժեղ սերմնահեղուկ ունի, նա կունենա իր նման որդիներ, իսկ եթե սերմնահեղուկը թույլ է, նա կունենա դուստրեր, որոնք նման են իրենց մորը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Արիստոտել
Կատեգորիա:Ժառանգականություն
Կատեգորիա:Կանայք
Կատեգորիա:Կանայք պատմության մեջ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ