Ժելե մանուկներ (կոնֆետ)

**Ժելե մանուկները** մի տեսակի փափուկ շաքարային ժելե քաղցրավենիք են՝ մանկիկների ձևով, որոնք վաճառվում են տարբեր գույներով։ Դրանք առաջին անգամ արտադրվել են Լանքաշիրում, Անգլիայում, 19-րդ դարում։ Նրանց հանրաճանաչությունը նվազեց, մինչև վերակենդանացվեց Բասեթի կողմից Շեֆիլդում (Յորքշիրում), ով սկսեց Ժելե մանուկների զանգվածային արտադրությունը (սկզբում վաճառվում էին որպես «Խաղաղության մանուկներ») 1918 թվականին։

## Պատմություն
«Ժելե մանուկները» հայտնի են առնվազն 1885 թվականից Riches քաղցրավենիքների ընկերության գովազդներից, որը գտնվում էր Լոնդոնի Կամրջի Դյուք փողոցի 22 հասցեում, տարբեր այլ մանկական քաղցրավենիքների հետ միասին, ներառյալ «Փոքրիկ Տոտիները» և «Սլոպերի մանուկները»։ Բայց դրանց գնագոյացումը, մեկ ֆարթինգ յուրաքանչյուրի համար, ենթադրում է, որ դրանք շատ ավելի մեծ էին, քան ժամանակակից Ժելե մանուկը։

Քաղցրավենիքները հնարել է 1864 թվականին ավստրիացի մի ներգաղթյալ, որն աշխատում էր Լանկաշիրի Ֆրայերսում, և սկզբնապես շուկայահանվում էին որպես «Չպահանջված մանուկներ»։ 1918 թվականին դրանք արտադրվում էին Շեֆիլդի Բասեթի կողմից որպես «Խաղաղության մանուկներ»՝ նշելու Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ Բասեթն ինքը աջակցել է «Խաղաղության մանուկներ» անվանը։ Արտադրությունը կասեցվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Արտադրանքը վերագործարկվեց որպես «Ժելե մանուկներ» 1953 թվականին։

Քաղցրավենիքների մի շարք, որը կոչվում է Ժելատրիկներ, թողարկվեց Barnack քաղցրավենիքի ՍՊԸ-ի կողմից՝ նշելու «Ժելե մանուկի 80-ամյակը» 1999 թվականի մարտին։ Ժելատրիկները տոնում են «այն ամենը, ինչ մեծ և լավ է տարեց սերնդի մեջ»։

## Արտադրություն

Ժելե մանուկների ամենահայտնի ժամանակակից արտադրողը՝ Բասեթը, այժմ տարբեր մանուկների տալիս է անհատական անուն, ձև, գույն և համ. Բրիլիանտ (կարմիր՝ ելակ), Բաբլս (դեղին՝ կիտրոն), Բեյբի Բոննի (վարդագույն՝ ազնվամորի), Բուֆուլս (կանաչ՝ լայմ), Բիգհարթ (մանուշակագույն՝ սև հաղարջ) և Բամփեր (նարնջագույն):

Տարբեր ձևերի և անունների ներմուծումը նորարարություն էր, մոտավորապես 1989 թվականին, որից առաջ բոլոր գույների ժելե մանուկներն ունեին միատեսակ ձև: Բասեթի Ժելե մանուկները փոխվեցին 2007 թվականի սեպտեմբերին՝ ներառելով միայն բնական գույներ և բաղադրիչներ: Գոյություն ունեն ժելե մանուկների բազմաթիվ ապրանքանիշներ, ինչպես նաև սուպերմարկետների սեփական ապրանքանիշներ:

Միացյալ Թագավորությունում արտադրված Ժելե մանուկները սովորաբար պատված են օսլայով, որը մնում է արտադրական գործընթացից, որտեղ այն օգտագործվում է կաղապարից արձակմանը օժանդակելու համար: Ավստրալիայում արտադրված Ժելե մանուկները սովորաբար չունեն այս պատվածքը: Ինչպես մյուս մածուցիկ քաղցրավենիքների մեծ մասը, դրանք պարունակում են ժելատին:

## Ժողովրդական մշակույթում

1963 թվականի հոկտեմբերին, երբ Բիթլզամոլությունը սկսում էր տարածվել, Միացյալ Թագավորության The Beatles խմբի երկրպագուները խմբին նետում էին ժելե կոնֆետներ (Միացյալ Նահանգներում՝ ավելի կարծր մարմելադե կոնֆետներ), երբ հայտնի դարձավ, որ Ջորջ Հարիսոնը սիրում էր դրանք ուտել:

Սկսած բրիտանական գիտաֆանտաստիկ «Դոկտոր ով» հեռուստասերիալի Երկրորդ Դոկտորի դարաշրջանից, բայց հատկապես Թոմ Բեյքերի՝ Չորրորդ Դոկտորի ժամանակաշրջանում, ժելե կոնֆետները հաճախ հանդես էին գալիս որպես սյուժետային տարր, որտեղ Դոկտորը փորձում էր մեղմել անհարմար պահը կամ կանխել հնարավոր հակամարտությունն անծանոթ էակի հետ՝ առաջարկելով. «Չե՞ք ցանկանա ժելե կոնֆետ»:

Թերրի Փրաթչեթի «Դիսկաշխարհ» շարքում Ջելիբեյբի երկիրը (որը բառախաղ է «ժելե կոնֆետ»-ի հետ, սակայն ենթադրաբար նշանակում է «Ջել (գետի) զավակ» և հավանաբար ծագում է «ջելաբա» բառից) Դիսկաշխարհում Հին Եգիպտոսի համարժեքն է: Բուրգերի հիմնական գործողությունների վայրը՝ Ջելիբեյբին, մոտավորապես երկու մղոն (3200 մ) լայնություն ունի՝ Ջել գետի 150 մղոն (240 կմ) երկարության երկայնքով:

Ավստրալացի երգչուհի Էլիսոն Հեմսը 2013 թվականի մայիսին թողարկեց «Ժելե կոնֆետի երգը», որի բովանդակությունը ակնարկում էր առաջին տիպի շաքարային դիաբետով հիվանդների կողմից ժելե կոնֆետների օգտագործման մասին՝ հիպոգլիկեմիկ էպիզոդները հաղթահարելու համար: Երգը նպատակ ուներ բարձրացնել առաջին տիպի շաքարային դիաբետի մասին իրազեկությունը JDRF Ավստրալիայի (Մանկական դիաբետի հետազոտության հիմնադրամ) համար, որը վաճառում է հատուկ փաթեթավորմամբ ժելե կոնֆետներ՝ որպես իրենց ամենամյա «Ժելե կոնֆետի ամիս» արշավի կենտրոնական մաս:

Դպրոցական քիմիայի հայտնի փորձերից մեկը ժելե կոնֆետները ուժեղ օքսիդիչ նյութի մեջ դնելն է և դիտելը արդյունքում առաջացող տպավորիչ ռեակցիան: Փորձը հայտնի է որպես «ճչացող ժելե կոնֆետներ»:

Բրիտանիայում 4,000 չափահասների շրջանում անցկացված հարցման արդյունքում ժելե կոնֆետները 2009 թվականի օգոստոսին ճանաչվել են վեցերորդ ամենասիրված քաղցրավենիքը: Ժելե կոնֆետները բրիտանական աղվես տիկնիկ Բազիլ Բրաշի սիրելի նախուտեստն են:

2018 թվականի «Ջոնի Ինգլիշը կրկին հարվածում է» ֆիլմում գլխավոր հերոսը (որին մարմնավորում է Ռոուեն Ատկինսոնը) իր հետ կրում է ժելե կոնֆետների տուփ, սակայն դրանք իրականում քողարկված պայթուցիկներ են, քանի որ տվյալ համատեքստում «ժելե»-ն իրականում «գելիգնիտ» բառի կրճատ տարբերակն է, և դրանք պայթում են, երբ որևէ մեկը ուտում է:

## Ծանոթագրություններ