open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տերը (ֆիլմ)

**Տերը**, 1983 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում Հրանտ Մաթևոսյանի համանուն վիպակի հիման վրա նկարահանված ֆիլմ։

## Սյուժե
Անտառապահ Ռոստոմը փորձում է պայքարել անտառի ու դրա հետ միաժամանակ նաև շրջակա բնության պահպանության համար։

## Դերերում
* Խորեն Աբրահամյան – *Ռոստոմ
* [[Գալյա Նովենց]] – *Ռոստոմի քույրը
* Անահիտ Ղուկասյան – *Ռոստոմի կինը
* Մ. Հակոբյան – *քաղաքից եկած կին
* Կարեն Ջանիբեկյան – ''Սենիկ

## Նկարահանող անձնակազմ
* Ռեժիսոր` Բագրատ Հովհաննիսյան
* Սցենարի հեղինակ` Հրանտ Մաթևոսյան
* Օպերատոր` Գագիկ Ավագյան
* Հնչյունային օպերատոր` Յուրի Սայադյան
* Կոմպոզիտոր` Տիգրան Մանսուրյան
* Նկարիչ` Լիդիա Գևորգյան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Տերը. ոչ միայն Ծմակուտի, այլև երկրի պահապանը։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 88-91։

Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բագրատ Հովհաննիսյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Տիգրան Մանսուրյանի
Սարսափների վաճառողը

**Ծաղրածուի ստվերը** (), ռուսական Կորոլ ի Շուտ փանկ-ռոք խմբի ութերորդ ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2006 թ. դեկտեմբերի 5-ին «Նիկիտին» ձայնագրման լեյբլի կողմից։ «Ռոմ» և «Ջոկեր» երգերի համար նկարահանվել են տեսահոլովակներ։

## Երգացանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2006 ալբոմներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտի ալբոմներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտ
Աղեղով ցիտրա

**Աղեղով ցիտրա** (), լարային աղեղնավոր երաժշտական գործիք։ Ի տարբերություն սովորական ցիտրայի, որը ստեղծվել է դարեր առաջ, աղեղով ցիտրան շրջանառության մեջ է մտել միայն քսաներորդ դարում։

## Նվագը
Աղեղով ցիտրա նվագելու երկու տարբերակ կա։ Այն նվագում են կամ ջութակի պես՝ մեկ ձեռքով բռնելով գործիքը, իսկ մյուսով աղեղը հպում լարերին, կամ գործիքը հենում են և երկու ձեռքերում էլ աղեղներ ունենալով նվագում։

Աղեղը հպվում է լարերի վերջնամասին։ Գոյություն ունի աղեղի երկու տեսակ՝ կլոր աղեղանման կամ քառակուսիատիպ։

## Արտաքին հղումներ
* Video "Introduction to the Bowed Psaltery" by James Jones

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Բազանտար

մինի|Բազանտարահար
**Բազանտար** (), փորձնական լարային երաժշտական գործիք։ Այն նման է կոնտրաբասին և ունի հինգ լար։ Այն պատրաստվել է Մարկ Դոթշի կողմից 1993-1997 թվականներին և առաջին անգամ նվագել են 1999 թվականին։

Դոթշը մանրամասն աշխատելով գործիքին կցել է բազմաթիվ սինթետիկ լարեր։ Գործիքը նվագում են ինչպես կոնտրաբասը, աղեղով։ Բազանտարը ունի մոտ հինգ օկտավա դիապազոն։

## Արտաքին հղումներ
* Mark Deutsch's website 

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Բարև, ես եմ

**«Բարև, ես եմ»**, 1965 թվականի «Հայֆիլմում» նկարահանված ֆիլմ, որը հիմնված է ֆիզիկոս Արտեմ Ալիխանյանի կենսագրության վրա։ Ֆիլմը մասնակցել է 1966 թվականի Կաննի կինոփառատոնին, ներկայացվել «Ոսկյա արմավենու ճյուղի», իսկ 1967 թվականին արժանացել է Հայկական ԽՍՀ պետական մրցանակի։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ճանաչված ֆիզիկոս Արտյոմ Մանվելյանի նվաճումների ու նրա կողմից Հայաստանում տիեզերագիտական լաբորատորիայի հիմնադրման մասին։

1942 թվական։ Երկու ընկերներ՝ տաղանդավոր ֆիզիկոսներ, շարունակում են կատարել երկրի համար կարևոր աշխատանք։ Ռազմաճակատում զոհվում է Արտյոմի սիրելին՝ Լյուսյան։ Անցնում է ժամանակ, բայց նրա մասին հիշողությունը շարունակում է ապրել գիտնականի սրտում, ավելի ուժեղ է դառնում կորստի ցավը։

## Դերերում
* Արմեն Ջիգարխանյան – *Արտյոմ Մանվելյան*
* Ռոլան Բիկով – *Օլեգ Պոնոմարյով*
* Նատալյա Ֆատեևա – *Լյուսյա*
* Մարգարիտա Տերեխովա – *Տանյա*
* Գալյա Նովենց – *Նազի*
* Լուչիանա Բաբեչկովա – *Իրինա Պավլովնա*
* Ֆրունզե Դովլաթյան – *Զարյան*
* Գեորգի Տուսուզով – *Ահարոն Իզրայիլևիչ*
* Յուլիանա Սևելա – *Օլգա, Օլեգի կինը*
* Ալեքսեյ Բախար – *Տանյայի խորթ հայրը*
* Նատաշա Վորոբյովա – *Տանյան մանկության տարիներին*

## Նկարահանող անձնակազմ

* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ֆրունզե Դովլաթյան
* Սցենարի հեղինակ՝ Առնոլդ Աղաբաբով
* Օպերատոր՝ Ալբերտ Յավուրյան
* Երաժշտությունը՝ Մարտին Վարդազարյանի
* Ռեժիսոր՝ Ա․ Սամվելյան 
* Նկարիչներ՝ Ռաֆայել Բաբայան, Հրայր Կարապետյան 
* Հնչյունային օպերատոր՝ Էդուարդ Վանունց 
* Դիրիժոր՝ Է․ Խաչատրյան 
* Հագուստը՝ Գ․ Առաքելյանի 
* Գրիմը՝ Վ․ Ասատրյանի 
* Մոնտաժող՝ Գ. Միլոսերդովա 
* Երկրորդ օպերատոր՝ Լ. Մալխասյան
* Ռեժիսորի օգնական՝ Ն. Գևորգյան 
* Օպերատորի օգնական՝ Ա․ Մդինարաձե 
* Նկարչի օգնական՝ Միքայել Առաքելյան 
* Խմբագիր՝ Պ․ Զեյթունցյան 
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Վ․ Բադալյան

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմի սցենարը մասամբ հիմնված է Երևանի Ֆիզիկայի ինստիտուտի հիմնադիր, հայ մեծանուն ֆիզիկոս Արտեմ Ալիխանյանի կյանքի պատմության վրա։
* 1966 թվականին ֆիլմը կինոթատրոններում դիտել է 10 միլիոն հանդիսական։
* Ֆիլմը 1966 թվականին մասնակցել է Կաննի կինոփառատոնի մրցութային ծրագրին։
* Սա ռեժիսոր Ֆրունզե Դովլաթյանի առաջին ինքնուրույն ֆիլմն է։
* Ֆիլմում իրենց առաջին դերերն են խաղացել Գալյա Նովենցը և Մարգարիտա Տերեխովան։
* Պոնոմարյովների բնակարանում երեկույթի ժամանակ հնչում են «Over the Rainbow» և «Les feuilles mortes» երգերի թեմաներով ջազային իմպրովիզներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Բարև, ես եմ
*Ալբերտ Յավուրյանի օպերատորական աշխատանքը «Բարև ես եմ» կինոնկարում

Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1965 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1966 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Մարտին Վարդազարյանի
Կատեգորիա:Ֆրունզե Դովլաթյանի ֆիլմեր
Ձորի Միրոն

**Ձորի Միրոն**, Մուշեղ Գալշոյանի ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը։ Թարգմանվել է ռուսերեն, լիտվերեն, բուլղարերեն։

1979-1980 թվականներին «Երևան» կինոստուդիայում վիպակի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։

## Սյուժեն
Արևմտյան Հայաստանում ընտանիքը կորցնելուց հետո Միրոն մասնակցում է Ֆիդայական կռվի, գաղթականների հետ հասնում Արևելյան Հայաստան։ Այլ Գաղթականների հետ նոր գյուղ հիմնեցին։ Միրոյի որդին գնաց պատերազմ ու չվերադարձավ։ Տարիներ անց Միրոն նոր ընտանիք կազմեց, տղա ունեցավ, որին էլի Հարութ անվանեց իր պապի պատվին։ Սակայն այս մի որդին էլ հեռացավ քաղաք, այնտեղ ամուսնացավ ու հազվադեպ էր այցելում ծնողներին։
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ձորի Միրոն (վեպ, պատմվածք), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 504 էջ։

Կատեգորիա:Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Վիպակներ
Ագդամ

**Ագդամ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում։

Գյուղը թուրքաբնակ էր։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Յուրեղիրի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Մենավոր ընկուզենին (ֆիլմ)

«**Մենավոր ընկուզենին**», Վարդգես Պետրոսյանի համանուն վեպի հիման վրա 1986 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված ֆիլմ։

## Սյուժե
Լեռնասարը, որ դարերի պատմություն ունեցող գյուղ է, գրեթե դատարկվել է։ Երիտասարդները տեղափոխվել են քաղաք, և գյուղում մնացել են քիչ թվով մարդիկ։ Վերջիններս, սակայն, ուսուցիչ Սահակ Կամսարյանի գլխավորությամբ փորձում են ամեն գնով պահպանել հայրենի գյուղը։

## Դերերում
* Սահակ Կամսարյան – Ֆրունզե Դովլաթյան 
* Ռազմիկ – Արմեն Ջիգարխանյան
* երիտասարդ Կամսարյան – Միքայել Դովլաթյան
* Սոնա – Անետա Հարությունյան
* Արտաշես Մնեյան – Սուրեն Հովհաննիսյան
* Ոսկանյան – Հենրիկ Ալավերդյան 
* Լևոն – Վլադիմիր Քոչարյան
* Նավասարդ – Նիկողայոս Եղիազարյան
* երիտասարդ Մնեյան – Ռուդոլֆ Ղևոնդյան
* Հայկանուշ – Վերջալույս Միրիջանյան
* Օհան – Ռաֆայել Աթոյան
* Երեմ – Սերգեյ Չոլախյան
* Գայանե – Ջ. Ավագյան
* Արմեն – Հովիկ Վանյան
* Վարդունի – Միհրան Քեչողլյան 
* Սաֆարյան – Ժորա Մովսիսյան
* Ոսկանյան – Հենրիկ Ալավերդյան
* Անտոնյան – Լևոն Շարաֆյան
* Ամատունի – Ռոբերտ Հարությունյան
* Մարան – Շուշիկ Գրիգորյան
* Աշոտիկ – Սամվել Իվանյան
* Հովսեփ – Ներսես Հովհաննիսյան
* Լաքա Սիրակ – Լ. Դավթյան
* ուսուցիչ – Բենիամին Օվչյան
* Սանոյան – Գագիկ Ադիլխանյան
* Կատյա – Ի. Մանույլովա
* Վռամ – Ռ. Գասպարյան
* Մարիամ – Շուշիկ Գրիգորյան
* շրջկոմի քարտուղար – Լևոն Բատիկյան
* Աշխեն – Ն. Խոջայան

## Դրվագներում
Մ. Կարապետյան, Ա. Մարգարյան, Գ. Սարգսյան, Ա. Մնացականյան, Ա. Համբարյան, Ա. Սանթրոսյան, Ա. Ամիրխանյան, Ա. Գասպարյան, Օ. Գաբոնենկո, Ա. Աբելյան, Ն. Մարտիրոսյան, Հ. Լալայան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Առևանգված Ջիգարխանյանից մինչև «վերակենդանացած հանգուցյալ»։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 97-102։

## Արտաքին հղումներ
*Մենավոր ընկուզենին յություբում

Կատեգորիա:1986 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մելոդրամաներ
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Մարտին Վարդազարյանի
Կատեգորիա:Ֆրունզե Դովլաթյանի ֆիլմեր
Օլե Ռյոմեր

**Օլե Քրիստենսեն Ռյոմեր** (, ), դանիացի աստղագետ։ 1676 թվականին առաջինը հաշվեց լույսի արագությունը։ Նաև Կոպենհագենում ստեղծել է տների կառուցման կանոններ, կարգավորել քաղաքի ջրամատակարարումը և ստեղծել փողոցային առաջին նավթային լապտերները։

## Կենսագրություն
[մինի|''[Rundetårn'' ("round tower") in Copenhagen, on top of which the university had its observatory from the mid 17th century until the mid 19th century when it was moved to new premises. The current observatory there was built in the 20th century to serve amateurs.]]
Օլե Ռյոմերը ծնվել է 1644 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Օրհուսում՝ վաճառական  Քրիստեն Պեդերսենի (մահացել է 1663 թվականին) և Աննա Օլուֆսդաթեր Սթորմի ընտանիքում։ 1642 թ.-ից Քրիստեն Պեդերսենը սկսել է օգտագործել Ռյոմեր անունը, ինչը նշանակում էր, որ նա Դանիայի Ռյոմո կղզուց է, Ռյոմեր անունը նրան հնարավորություն էր տալիս տարբերվել Քրիստեն Պեդերսեն անունով մի քանի այլ մարդկանցից։

Մինչև 1662 թվականը Օլե Ռյոմերի գտրառումները քիչ են, այդ ընթացքում նա ավարտել է հին Օրհուսի Մայր տաճարային դպրոցը(Aarhus Katedralskole) և տեղափոխվել Կոպենհագեն և ընդունվել Կոպենհագենի համալսարան։ Նրա մենթորը համալսարանում եղել է Ռասմուս Բարտոլինը, ով  1668 թվականին հրապարակել է իսլանդական սպաթի (կալցիտի) լույսի կրկնակի բեկման իր հայտնագործությունը, այդ ընթացքում Ռյոմերն ապրում էր նրա տանը։ Ռյոմերն ունեցել է բոլոր հնարավորությունները մաթեմատիկայի և աստղագիտության ուսումնասիրման համար՝ օգտագործելով Տիխո Բրահեի իրականացրած աստղագիտական դիտարկումները. դրանք Բարտոլինին հանձնարարված առաջադրանքներ էին հրապարակման համար։

Ռյոմերն աշխատել է Ֆրանսիայի կառավարությում. Լուի XIV-ը վարձել է նրան, որպես ուսուցիչ Դաուֆինի համար, Ռյոմերն մասնակցել է նաև Վերսալի հոյակապ շատրվանների կառուցմանը։

1681 թվականին Ռյոմերը վերադարձել է Դանիա և նշանակվել աստղագիտության պրոֆեսոր Կոպենհագենի համալսարանում, նույն թվականին ամուսնացել է  Աննա Մարիա Բարտոլինի՝ Ռասմուս Բարտոլինի դստեր հետ։ Նա նաև ակտիվորեն դիտարկումներ է իրականացնել, ինչպես Ռունդետորնի համալսարանի աստղադիտարանում, այնպես էլ իր տանը՝ օգտագործելով ստեղծած և կատարելագործած գործիքները։ Ցավոք, նրա դիտարկումները չեն պահպանվել։ Դրանք կորել են 1728-ի Կոպենհագենի մեծ հրդեհի հետևանքով։ Այնուամենայնիվ, Ռյոմերի նախկին օգնականը՝ Պեդեր Հորբոուն, հավատարմորեն նկարագրել և գրել է Ռյոմերի դիտարկումների մասին։

Ռյոմերը մահացել է 1710 թվականին՝ 65 տարեկանում և թաղվել Կոպենհագենի տաճարում։

## Ծանոթագրություններ
մինի|Օլե Ռյոմերը աշխատելիս

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Աստղագետներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ
Կատեգորիա:Դանիա
Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Դանիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Դանիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Դանիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Դանիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Դանիացիներ
Կատեգորիա:Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Օրհուս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ալատա

**Ալատա**, ավան Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում։ Գտնվում էր Բուլղար լեռնաշղթայի լանջին։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անապազար

**Անապազար**, գյուղ Թուրքիայի հարավ-արևմուտքում, Ադանայի նահանգում։

Բնակչությունը ներկայումս թուրքախոս է։ Հայկական բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Պոզանդի

**Պոզանդի**, ավան (քաղաք) Արևմտյան Հայաստանում, Լեռնային Կիլիկիայում, Ադանայի նահանգում։ Գտնվում էր Ադանա քաղաքից 60 կմ հյուսիս֊արևմուտք, Լամբրոն բերդաքաղաքից 30 կմ հյուսիս֊արևելք, Սարոս գետի աջակողմյան վտակներից մեկի աջ ափին, Գուգլակի լեռնանցքից հարավ֊արևմուտք։

## Պատմություն
Հայտնի է եղել դեռևս բյուզանդական ժամանակներից և կրել է Պոդանդոս անվանումը։ Կարևոր հանգույց է եղել Փոքր Ասիայի և Ասորիքի միջև։ VIII-IX դարերում մերթ պատկանել է Բյուզանդիային, մերթ՝ Արաբական խալիֆայությանը։ 1245 թվականին հայկական զորքերը մինչև այստեղ հալածել են Իկոնայի զորքերին։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջերին ուներ 500 բնակիչ, որի մի մասը հայեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խալֆաթի

**Խալֆաթի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում։ Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Ագրակ (այլ կիրառումներ)

**Ագրակ** անվանումը կարող է վերաբերել Արևմտյան Հայաստանի հետևյալ գյուղերին

* Ագրակ (Արղանա-Մադենի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում
* Ագրակ (Արղանա-Մադենի գավառ, ուրիշ գյուղ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում
* Ագրակ (Արճեշի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառում
* Ագրակ (Բալուի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բալուի գավառակում
* Ագրակ (Բուլանըխի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում
* Ագրակ (Դերսիմի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում
* Ագրակ (Երզնկայի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում
* Ագրակ (Խլաթի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խլաթի գավառում
* Ագրակ (Խոշաբի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառում
* Ագրակ (Կարսի գավառ) - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում
* Ագրակ (Կարսի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կարսի վիլայեթում
* Ագրակ (Հայոց ձորի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հայոց ձորի գավառում
* Ագրակ (Մշո գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մուշի գավառում
* Ագրակ (Մոտկանի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառում
* Ագրակ (Շորագյալի գավառ) - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Շորագյալի գավառում
* Ագրակ (Չմշկածագի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չմշկածագի գավառում
* Ագրակ (Հազրոյի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Հազրոյի գավառակում
* Ագրակ (Սպերի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառում
* Ագրակ (Վանի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում
* Ագրակ (Քղիի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քըղիի գավառում
* Ագրակ Ստորին - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանա-Մադենի գավառում
* Ագրակ Վերին - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանա-Մադենի գավառում
* Ագրակ (Արաքս) - առվակ Արաքսի ավազանում
* Ագրակ (Ճորոխ) - առվակ Ճորոխի ավազանում
* Ագրակ (լեռնագագաթ) - լեռնագագաթ Բասենի շրջանում, ներքին Բասենի հյուսիսային կողմում
Շապուհ Պարսիկ

**Շապուհ Պարսիկ** (), Մեծ Հայքի պարսկական հատվածի դրածո արքա Սասանյան արքայատոհմից 416-420 թթ.։ Պարսից Սասանյան արքա Հազկերտ I-ը 416 թ. հայոց Խոսրով Գ Արշակունի արքայի մահից հետո իր որդիներից Շապուհին նշանակում է Հայոց արքա։ Ըստ Մովսես Խորենացու` հայ նախարարները մշտապես ծիծաղում և արհամարհանքի էին ենթարկում Շապուհին։ 419 թ. Իրանում սկսվում են ներքին խժդժումներ և Շապուհը մեկնում է Իրան հորն օգնելու, որտեղ էլ և հոր հետ սպանվում է։ Հայաստանում սկսվում է ազատագրական պայքար Ներսես Ճիճրակեցու գլխավորությամբ, ինչպես նաև վերսկսվում են բյուզանդա-պարսկական պատերազմները։

## Աղբյուրներ
* Մովսես Խորենացի «Պատմություն Հայոց»

Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության արքաներ
Կատեգորիա:Մեծ Հայքի դրածո արքաներ
Ակներ (այլ կիրառումներ)

**Ակներ** անվանումը կարող է վերաբերել հետևյալ բնակավայրերին.

* Ակներ - գյուղ է Հայաստանի Լոռու մարզում
* Ակներ - գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում
* Ակներ - հայկական իգական անուն
* Ակներ - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բասենի շրջանում
* Ակներ - վանք (անապատ) Կիլիկիայում, Ցախուտ և Բարձրաբերդ գաղութների
* Ակներ - գյուղ Մանազկերտի գավառում
Ակփունար (այլ կիրառումներ)

**Ակփունար** անվանումը կարող է վերաբերել՝

* Ակփունար (Ադանայի նահանգ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում
* Ակփունար (Արղանա-Մադենի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանա-Մադենի գավառում
* Ակփունար (Օրդուի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառում
* Ակփունար (Սեբաստիայի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում
* Ակփունար - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Մարաշի գավառում
* Ակփունար - գետակ Արաքսի ավազանում։ Հոսում է Սարիղամիշի շրջանով
Աբլուխվարա

**Աբլուխվարա** (, ), գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում, Գուլրիփշից 38 կմ հյուսիս-արևելք։ Հեռավորությունը Սև ծովից` 21 կմ։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 720 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
1959 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 227 մարդ` հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականին՝ 35 մարդ, կրկին հայեր։

Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը ծխախոտի, եգիպտացորենի մշակությունն է և անասնապահությունը։ Ունի ութամյա դպրոց։

Գյուղը 1890-ական թվականներին հիմնադրել են Տրապիզոնից և Ջանիկից գաղթած հայերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Ափսոս, հրացան չկա

**«Ափսոս, հրացան չկա»** (), ռուսական Կորոլ ի Շուտ փանկ-ռոք խմբի վեցերորդ պաշտոնական ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2002 թ. հոկտեմբերի 10-ին «Միստերիյա Զվուկա» ձայնագրման լեյբլի կողմից։ Խմբի «ոսկե» կազմով և ջութակահարուհի Մարիա Նեֆյոդովայի մասնակցությամբ ձայնագրված վերջին ալբոմն է։

## Երգացանկ

«Վոլոսոկրադ» երգի հիմքում պատրաստվել է համերգային տեսահոլովակ։

## Ալբոմը պատրաստել են
* Միխայիլ Գորշենյով — վոկալ, երաժշտություն 2,3,5,6,8,9,11,13,16,17
* Անդրեյ Կնյազև — վոկալ, խոսքեր, երաժշտություն 1,4,7,10,12,14,15
* Ալեքսանդր Լեոնտյև — կիթառ, ակուստիկ կիթառ, բէք-վոկալ
* Ալեքսանդր Բալունով — բաս-կիթառ, բէք-վոկալ
* Յակով Ցվիրկունով — կիթառ, բէք-վոկալ
* Ալեքսանդր Շիգոլյով — հարվածային գործիքներ
* Մարիա Նեֆյոդովա — ջութակ

* Ձայնագրման աշխատանքները իրականացվել են «Դոբրոլյոտ» ստուդիայում (Սանկտ Պետերբուրգ)
* Լուսանկարներ — Վալերի Կուզնեցով
* Շապիկի դիզայն — Յուրի Սոլոդովնիկով
* Ձայնի պրոդյուսերներ — Պավել Սաժինով և Եվգենի Լյովին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2002 ալբոմներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտի ալբոմներ
Աբիսկու (ազգային պարկ)

**Աբիսկու** կամ *Աբիսկո* (), ազգային պարկ Սկանդինավյան լեռներում, Շվեդիայի հյուսիսում։ Հիմնվել է 1909 թվականին, որպես լանդշաֆտային արգելանոց։ Տարածությունը՝ 75 կմ²։ Ընդգրկում է Աբիսկու գետի ավազանը և Տուրնետրեսկ լճի հարավային ափի մի մասը։ Գերակշռում են հազվադեպ հանդիպող կեչու և փշատերևի (գլխավորապես սոճու) անտառները։ Կաթնասուններից Աբիսկուում կան հյուսիսային եղջերու, բևեռային աղվես, գայլ, իշայծյամ, գորշ արջ, թռչուններից՝ բևեռային կաքավ, հյուսիսային ուրուր, սպիտակ բու, ճնճղիկ, քարարծիվ, բեկաս, սերինոս։ Արգելավայրի տարածքում գտնվում է Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիայի գիտահետազոտական կայանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Շվեդիայի ազգային այգիներ
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1909 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Ալաջա (Պելյանի նահանգ)

**Ալաջա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։

Ըստ արևալագետ Վ. Լանգլուայի գյուղում կա բյուզանդական հին եկեղեցու ավերակներ։ Ղևոնդ Ալիշանը գյուղը նույնացնում է Վերին կամ Ներքին Ալյոջելե գյուղերից մեկի հետ։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ասքարիե

**Ասքարիե**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Բեյլանի գավառակում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կարադուրան

**Կարադուրան** (Գարատուրան, Գալատուրան), գյուղ Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։ Գյուղը 1913 թվականին ունեցել է 1381, 2003-ին՝ 450 հայ բնակիչ:

## Կառույցներ
1873 թվականին կառուցվել է հայ ավետարանական եկեղեցի, 1880 թվականին՝ սուրբ Աստվածածին հայ առաքելական եկեղեցին՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Հալեպի թեմի ենթակայությամբ: Վերջինս հողասահքի պատճառով քանդվել է: 1960 թվականին կառուցվել է նոր՝ սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (օծվել է 1962 թվականին)։

1908 թվականին կառուցվել է սուրբ Ստեփանոս մատուռը (1987 թվականին նորոգվել է ֆրանսահայ «Երկիր և մշակույթ» միության միջոցներով): Գործում են Սիրիահայ օգնության խաչի (1930)	և հայկական բարեգործական ընդհանուր միության (վերակազմավորվել է 1994 թվականին) մասնաճյուղերը:

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայերը Քեսաբում
Խտըրպեկ

**Խտըրպեկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տարածված է բերրի և ջրառատ վայրում։ 1913 թվականին ուներ 195 տուն (1150 շունչ) հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, մետաքսագործությամբ։ Մշակում էին նարինջ, ձիթապտուղ։ Արտահանում էին մետաքսաթել, փայտե շերեփ-գդալներ, աղամաններ։ Գյուղում կար երկու եկեղեցի՝ կից վարժարաններով։

## Պատմություն
Խդրբեկը 1915 թվականին Մուսա լեռան ինքնապաշտպանական մարտերին մասնակցած յոթ գյուղերից մեկն էր։ 1924 թվականին, երբ կազմակերպվեց Մուսա լեռան գյուղախումբը, Խդրբեկը դարձավ նրա վարչական կենտրոնը, որտեղ նստում էր գավառապետը (ազգությամբ՝ հայ)։ 1939 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին, երբ Ֆրանսիան Ալեքսանդրետի սանջակը հանձնվեց Թուրքիային, Խդրբեկի հայ բնակիչները գաղթեցին Սիրիա, ապա՝ Լիբանան, որտեղից նրանց զգալի մասը 1946-1947 թվականների մեծ հայրենադարձության ժամանակ ներգաղթեց Խորհրդային Հայաստան։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Հաթայի մարզի գյուղեր
Հաճի-Հապիպլի

**Հաճի-Հապիպլի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվել է Անտիոք քաղաքից Մուսա լեռ տանող ճանապարհի եզրին՝ լեռան հարավային ստորոտում։ Շրջապատված է պտղատու ծառերի այգիներով, ունի գեղատեսիլ և առողջարար բնություն։ 1913 թվականին ուներ 220, 1939 թվականներին՝ 300 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին հիմնականում շերամապահությամբ, մետաքսագործությամբ, նաև հողագործությամբ, որմնադրությամբ։ Կար եկեղեցի (սուրբ Աստվածածին, հիմնադրման տարեթիվն անհայտ է) և դպրոց։

Մուսա լեռան ինքնապաշտպանական կռիվների մասնակից յոթ գյուղերից մեկն էր։ Գյուղի պատմական հուշարձաններից էր Թալիլա (Թալայլու) վանքը, որը նաև ուխտատեղի էր։

## Պատմություն
1919-1939 թվականներին եղել է ֆրանսահպատակ Սիրիայի կազմում։ 1939 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին, երբ Ֆրանսիան Ալեքսանդրետի սանջակը հանձնվեց Թուրքիային, Խդրբեկի հայ բնակիչները գաղթեցին Սիրիա, ապա՝ Լիբանան, որտեղից նրանց զգալի մասը 1946-1947 թվականների մեծ հայրենադարձության ժամանակ ներգաղթեց Խորհրդային Հայաստան և բնակություն հաստատեց Երևանում, Լենինականում ու Էջմիածնում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հաթայի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Պելյանի գավառակի բնակավայրեր
Յակուբիե

**Յակուբիե**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։

Գյուղում հայերի բնակության ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ: Այն թվագրվում է 8-12-րդ դարերին: 21-րդ դարի սկզբին Յակուբիեում բնակվում էր մոտ 150 հայ ընտանիք, հիմնականում՝ արաբախոս:

## Կառույցներ
Գործում են Ազգային վերածնունդ վարժարանը, սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին, սուրբ Աննա մատուռը, հայ բարեգործական ընդհանուր միության մասնաճյուղը, սուրբ Աննա եղբայրակցություն հայրենակցական միությունը, սուրբ Հռիփսիմե սրահը: Հայաբնակ է նաև մոտակա Գնիե (Ղընեյե) գյուղը:

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայերը Քեսաբում
Յողունօլուք

**Յողունօլուք**, հայաբնակ գյուղ Մուսա լեռան կենտրոնական մասում, Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։

1915-ին ուներ 255 տուն (1233 շունչ) հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, առևտրով, արհեստներով։ Մշակում էին ձիթենի, թզենի, դափնի։ Գյուղում կար 3 եկեղեցի՝ կից վարժարաններով։ Գյուղի կենտրոնում էր ամենամեծ եկեղեցին (Ս․ Աստվածածին, կառուցված 1790-ին)։

Յողունօլուքը եղել է Մուսա լեռան ինքնապաշտպանական կռիվների մասնակից վեց գյուղերից մեկը։ Բնակիչները (մնացած հինգ գյուղերի հետ) 1915-ին տեղափոխվել են Եգիպտnu և ապաստանել Պորտ Սաիդի մերձակայքում, 1919-ին վերադարձել են Մուսա լեռ։ 1939-ին, երբ Ալեքսանդրետի սանջակը հանձնվեց Թուրքիային, բնակիչները տեղափոխվեցին Սիրիա, այնտեղից էլ՝ Լիբանանի Այնճար գյուղը։ Նրանց մեծ մասը 1946–47-ին ներգաղթել է Հայաստան և այժմ բնակվում են Երևանում, էջմիածնում և այլուր։ Յողունօլուքի պատմական հուշարձաններից է Թովմաս Առաքյալի վանքը (այժմ՝ ավերակ), որը գտնվում է գյուղի արևելյան կողմում։ Այն կառուցված էր սրբատաշ և քանդակազարդ խոշոր քարերով։ Վանքը հարևան գյուղերի ուխտատեղին էր։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Հաթայի մարզի գյուղեր
Ներսես Ճիճրակեցի

**Ներսես Ճիճրակեցի** կամ պարզապես **Ներսես** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ), 5-րդ դարի հայ ազատամարտիկ նախարար։ Ըստ Մովսես Խորենացու, երբ Շապուհ Պարսիկը լքել է Մեծ Հայքի գահը (419) և մեկնել Պարսկաստան, Ներսեսի առաջնորդությամբ հայրենասեր նախարարների ուժերն ապստամբել, ջախջախել և երկրից վտարել են պարսկական զորքերին։ Նա շուրջ 3 տարի պահպանել է Հայաստանի անկախությունը, մինչև Արտաշես Գ-ի գահակալումը։

Կատեգորիա:Ճիճրակացիներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Պիթիաս

**Պիթիաս**, **Բիթիաս**, նախկինում հայաբնակ գյուղ Մուսալեռան հյուսիս–արևելքում, Անտիոք քաղաքից 25 կմ արևմուտք։ Պատմականորեն գտնվել է Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։

1913 թվականին ուներ 130, 1939-ին՝ 230 տուն հայ բնակիչ, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, մետաքսագործությամբ և առևտրով։ Մշակում էին ընկույզ, դեղձ, նարինջ, խաղող և այլն։ Արտահանում էին մետաքսաթել, մետաքսե գործվածքներ, փայտածուխ և մրգեր։ Բիթիասն ունի գեղատեսիլ, առողջարար բնություն, 60-ից ավելի սառնորակ աղբյուրներ, որի շնորհիվ 1925–38-ին դարձել էր հանգստավայր, ուր մեկնում էին հանգստանալու Սիրիայից, Լիբանանից և Եգիպտոսից։ Բիթիասում կար երկու եկեղեցի և երկու վարժարան։

Եղել է Մուսա լեռան ինքնապաշտպանական կռիվների մասնակից յոթ գյուղերից մեկը։ 1939-ին, երբ Ալեքսանդրետի սանջակը հանձնվեց Թուրքիային, բնակիչները տեղափոխվեցին Սիրիա, այնտեղից էլ՝ Լիբանանի Այնճար գյուղը, նրանց մեծ մասը 1946–47-ին հայրենադարձվել է Խորհրդային Հայաստան։

Բիթիասի պատմական հուշարձաններից են Հովհան Ոսկեբերանի վանքը, Սուրբ Եղիայի, Խնդրվուսկի տաճարները և ավերված բերդեր։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Հաթայի մարզի գյուղեր
Էռնեստ Շեքլտոն

**Էռնեստ Հենրի Շեքլտոն** (, ), Անտարկտիդայի անգլիացի հետազոտող։ 1901-1903 թվականներին մասնակցել է Ռոբերտ Սկոտի արշավախմբին։ 1908-1909 թվականներին գլխավորել է «Նիմրոդ» նավի արշավախումբը, որը բաժանվել է երեք խմբի։ Մեկը Շեքլտոնի գլխավորությամբ ուղևորվել է Հարավային բևեռ, սակայն հասել մինչև 88°23' հարավային լայնությանը։ Ուղևորության ընթացքում հայտնագործել է Բիրդմորի սառցադաշտը։ Անտարկտիդա հասնելու նպատակով 1914-1917 թվականներին Շեքլտոնի արշավախումբը հետազոտեց Քոտսի երկրի ափերի մի մասը։ Քանի որ «Էնդյուրանս» նավը, սեղմվելով սառույցների մեջ, խորտակվեց, 1921 թվականին Շեքլտոնը «Քվեստ» նավով կրկին ուղևորվեց Անտարկտիդայի ափերը, սակայն ճանապարհին մահացավ։ Շեքլտոնի անունով են կոչվել ափ, շելֆային սառցադաշտ, նեղուց Անտարկտիդայում, երեք լեռ՝ Անտարկտիդայում, Կանադայում և Արևելյան Գրենլանդիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1874 ծնունդներ
Կատեգորիա:1922 մահեր
Կատեգորիա:Անգլիացի բևեռախույզներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի մասոններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ռաբադ

**Ռաբադ** ( - *արվարձան*), արհեստավորաառևտրական արվարձան Միջին Ասիայի և Իրանի քաղաքներում, VII—VIII դարերում։ Կից էր շահաստանին։ IX—X դարերում ռաբադը դարձել է արևելյան ֆեոդալական քաղաքի քաղաքական և տնտեսական կյանքի կենտրոն։

Կատեգորիա:Քաղաքաշինություն
Ռոնի Ջեյմս Դիո

**Ռոնի Ջեյմս Դիոն** (, իսկական անուն ազգանունը՝ **Ռոնալդ Ջեյմս Պադավոնա**, , ), իտալական արմատներով ամերիկացի լեգենդար ռոք երգիչ երաժիշտ է, ծնված 1942 թվականի հուլիսի 10-ին։
Համարվում է բոլոր ազգերի ու ժամանակների լավագույն ռոք և մեթալ վոկալիստներից մեկը։ Հայտնի է իր հզոր վոկալային տվյալներով։ Ռոնի Ջեյմս Դիոն կարողացավ մինչև իր կյանքի վերջին տարիները պահպանել իր հզոր ձայնը բարձր մակարդակի վրա։
Նա հայտնի դարձավ իր ելույթներով անգլիական հայտնի և լեգենդար ռոք խումբ Բլեք Սաբաթ-ի կազմում 1979-1982 թվականներին։ Մահացել է 2010 թվականի մայիսի 10-ին ստամոքսի քաղցկեղից 67 տարեկան հասակում։ Իր ամբողջ երաժշտական կարիերայի ընթացքում վաճառել է 47 միլիոն օրինակ ալբոմ ամբողջ աշխարհում։ Շատ ռոք երաժիշտներ նրան համարում էին լավագույններից մեկը իր գործում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Ронни Джеймса Дио и группы Dio
* Российский фан-сайт сайт Ронни Джеймса Дио и группы Dio
* Аналитическая статья Алана Жуковского, посвящённая памяти Ронни Джеймса Дио («Звуки.ру»)
* Dio на Encyclopaedia Metallum
* http://www.metal-cd.ru/group/dio.html 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք ստեղնահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Դիլիջան ազգային պարկ

**Դիլիջանի ազգային պարկ**, արգելոց Դիլիջանում, Տավուշի մարզ, Հայաստան։

Դիլիջանի արգելոցը զբաղեցնում է Աղստև գետի վերին հոսանքի ավազանը՝ Հալաբի արևելյան, Միափորիի հյուսիսարևմտյան և Արեգունի լեռնաշղթայի հյուսիսարևելյան լանջերը, մոտ 24000 հեկտար տարածություն։

Կազմակերպվել է 1958 թվականին՝ բուսական և կենդանական աշխարհի պահպանման, հարստացման և տեղական պայմաններում նոր տեսակների ստացման նպատակով։ Անտառներն առաջին կարգի են։ Ունեն հողապաշտպան, ջրակարգավորիչ, գիտական և տնտեսական նշանակություն։ Ազգային պարկի բուսաշխարհն ընդգրկում է 902 տեսակ ծաղկավոր բույսեր, որոնցից 40-ը՝ հազվագյուտ։ 29 տեսակ գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Հիմնական ծառատեսակներն են՝ հաճարենի, կաղնի, բոխի, լորենի, հացենի, թեղի, սոճի և գիհի։ Դիլիջանի արգելոցում են երրորդական դարաշրջանի մնացորդ՝ կարմրածառի (մահիկի) պուրակները, որոնցից Աղնաբաթինը (Գետիկի ավազան) ամենախոշորն է Անդրկովկասում։ Դեղատուներից լայն տարածում ունեն սրոհունդի, դաղձի, ուրցի, ուրցադաղձի, սննդային բույսերից՝ ավելուկի, սիբեխի, բալդրղանի, կերային խոտաբույսերից՝ երեքնուկի, կորնգանի, գեղազարդային բույսերից՝ խոլորձի, հիրիկի բազմաթիվ տեսակներ։

Արգելոցն ունի հարուստ կենդանական աշխարհ։ Հանդիպում են գորշ արջ, այծյամ, գորշուկ, քարակզաքիսը (M. foina nehringi), անտառային կատու, աղվես, լուսան, պարսկական սկյուռ, ինչպես նաև բազմաթիվ սողուններ ու երկկենցաղներ։ Կան նաև բազմաթիվ թռչուններ՝ կովկասյան ցախաքլոր, լեռնային հնդկահավ, գորշ կաքավ, անտառային կտցար, կեռնեխ և աղավնիներ։ Կլիմայավարժեցվում են ուսսուրական բծավոր եղջերուն, ազնվացեղ եղջերուն և վայրի խոզը։

Արգելոցի տարածքում են գտնվում Հաղարծինը, Ջուխտակը, Գոշավանքը, Մաթոսավանքը։

## Գոշ լճի ոչնչացում

2017 թվականի ապրիլի սկզբին «Վենդոռ» ընկերությունը Դիլիջան ազգային պարկի տարածք ծանր տեխնիկա է մտցրել և սկսել Գոշ լիճը ու հարակից տարածքը փորել, ինչպես նաև այնտեղ տանող գրունտային ճանապարհը լայնեցնել ու հարթեցնել։ Այդ աշխատանքների հետևանքով մի քանի մետրով կրճատվել է լճի հայելային մակերեսը, ջրային պաշարները աղտոտվել են, սկսվել է լճի ճահճացման գործընթաց, ափի ամբողջ երկայնքում կուտակվել է շուրջ 2 մետր բարձրությամբ տիղմային կուտակումներ, գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել է լճում բնակվող խեցգետնի պոպուլացիան։

## Պատկերասրահ


Դիլիջան ազգային պարկ - Dilijan National Park (14.05.2020) 02.jpg|
Դիլիջան ազգային պարկ - Dilijan National Park (14.05.2020) 10.jpg|
Դիլիջան ազգային պարկ - Dilijan National Park (14.05.2020) 05.jpg|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1958 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Անսուր

**Անսուր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Աղջադաղի գավառակում։ Գտնվում է Եփրատ գետից աջ, բլրապատ սարահարթի վրա։

## Անվան ստուգաբանություն
Բնակավայրն Անսուր է կոչվել նրա համար, որն նրա բնակիչներն իբր ոչ մի օր առանց սրի ու ինքնապաշտպանական պայքարի չեն անցկացրել։

## Աշխարհագրություն
Գյուղի միջով հոսում է Անսուր փոքրիկ գետակը։

## Պատմություն
Բնակիչների մի մասը զոհվեց Մեծ եղեռնի տարիներին։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 600 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Անսուրն ուներ 2 հին եկեղեցիներ և 1872 թվականին կառուցված նոր եկեղեցի, որը գործում էր մինչև 1915 թվականը։

## Կրթություն
Գյուղում՝ եկեղեցուն կից, գործում էր նախակրթական վարժարան։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռիչարդ Լորենս Միլինգթոն Սինգ

**Ռիչարդ Լորենս Միլինգթոն Սինգ** (, ), անգլիացի կենսաքիմիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1950)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը (1936)։ 1941-1943 թվականներին աշխատել է բրդի արդյունաբերության ընկերությունում, 1943 թվականից՝ Լոնդոնի Լիստերյան կանխարգելիչ բժշկագիտության ինստիտուտում, 1948 թվականից եղել է Ռոուետյան հետազոտական ինստիտուտի (Աբերդին) սպիտակուցների կենսաքիմիայի և քիմիայի բաժնի վարիչ։ 1967 թվականից աշխատել է Նորիջի սննդանյութերի ինստիտուտում։ Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են սպիտակուցների վերլուծական քիմիային։ Մշակել է (1941, Ա. Մարտինի հետ միասին) բաժանող քրոմատոգրաֆիայի տեսական հիմունքները և ներդրել գործնականում։ Նոբելյան մրցանակակիր (Ա. Մարտինի հետ համատեղ, 1952)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիվերպուլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
Սինգապուրի նեղուց

thumb|Սինգապուրն ու համանուն նեղուցը։|180x180px
**Սինգապուրի նեղուց**, Մալակկա թերակղզու հարավային վերջավորության, Սինգապուր կղզու (հյուսիսում) և Ռիաու կղզեխմբի (հարավում) միջև։ Միացնում է Հարավ-Չինական ծովը Մալակկայի նեղուցին։ Երկարությունը 110 կմ է, լայնությունը՝ 4.6-21 կմ, առավելագույն խորությունը նավարկուղում՝ 22 մ։ Խոշոր նավահանգիստը Սինգապուրն Է։

Կատեգորիա:Ասիայի նեղուցներ
Կատեգորիա:Նեղուցներ այբբենական կարգով
Սինդհի

**Սինդհի**, **սինդհեր** (), ժողովուրդ։ Պակիստանի Սինդ պատմական մարզի բնակչության հիմնական մասը։ Բնակվում են նաև Հնդկաստանում։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 60 միլիոն (2011), որից 53 մլն՝ Պակիստանում։ Խոսում են սինդհի լեզվով։ Մեծ մասամբ սուննի մուսուլմաններ են, Հնդկաստանում՝ առավելապես հինդուիստներ։ Սինդհերն Ինդոս գետի հովտի հնագույն ժողովուրդներից են, որոնք դարերի ընթացքում ենթարկվել են բազմաթիվ նվաճողների (հույներ, մակեդոնացիներ, սակեր, սպիտակ հոներ կամ հեփթաղներ, արաբներ, իրանական, թուրքական, աֆղանական, և այլ ժողովուրդներ) մշակութային ազդեցությանը։ Սինդհերը զբաղվում են հիմնականում հողագործությամբ, անասնապահությամբ և ձկնորսությամբ, մասամբ աշխատում են արդյունաբերության մեջ։ Սինդհերը մասնակցել են անգլիացի գաղութարարների դեմ պայքարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պակիստանի ազգեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Հնդեվրոպական ազգեր
Բլուր (այլ կիրառումներ)

**Բլուր** անվանումը կարող է վերաբերել`
* Բլուր (աշխարհագրություն), մինչև 200 մ հարաբերական բարձրության գմբեթանման ռելիեֆի ձև
* Բլուր - բլուր (դամբանավայր, բնակատեղի) Հայաստանի Արմավիր քաղաքից հարավարևմուտք, Ջրաշեն գյուղի մոտ
* Բլուր - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում
* Բլուր - լեռ Հայկական Պար լեռնահամակարգում, Արաքսի միջին հոսանքի աջակողմյան շրջանում
* Բլուր - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում
## Ադրբեջան
* Բլուր (Շահբուզի շրջան), գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Ճահուկ գավառում (այժմ՝ Ադրբեջանի Շահբուզի շրջանում)

## Արևմտյան Հայաստան (այժմ Թուրքիա)
* Բլուր (Ալաշկերտի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում
* Բլուր (Արճեշի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառում
* Բլուր (Բաբերդի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառում
* Բլուր (Բալուի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բալուի գավառակում
* Բլուր (Բուլանըխի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում
* Բլուր (Էրզրումի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում
* Բլուր (Թորթումի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառում
* Բլուր (Սուրմալուի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում
* Բլուր (Վերին Բասենի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Վերին Բասենի գավառում
* Բլուր (Օվաջըկի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Օվաջըկի գավառում
* Բլուր (Կիսկիմի գավառ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում
Վիսայյա

**Վիսայյա**, թվով ամենամեծ ժողովուրդը Ֆիլիպիններում։ Բնակվում են Ֆիլիպինյան կղզիախմբի կենտրոնական կղզիներում։ Ընդհանուր թիվը՝ 33 միլիոն (2010)։ Բնակվում են նաև Ինդոնեզիայում։ Լեզուն պատկանում է ինդոնեզական լեզուների հյուսիսային խմբին։ Վիսատտան մեծ մասամբ դավանում են կաթոլիկություն։ Զբաղվում են հիմնականում հողագործությամբ (բրինձ), զարգացած է ձկնորսությունը։ VII —XIII դդ. Կալիմանտան (Բոռնեո) կղզուց վերաբնակված ինդոնեզական մի շարք ցեղեր, ձուլվելով ֆիլիպինյան բնիկների մի մասին, հիմք են դրել վիսայյա ժողովրդի կազմավորմանը։

Կատեգորիա:Վիսայյա
Դահու

**Դահուն** (, ), չինական լարային երաժշտական գործիք է։ Այն նման է չինական մեկ այլ գործիքի՝ էրհուին, բայց ավելի մեծ է և հնչողությամբ ավելի թավ։

## Ընդհանուր բնութագիր
Դահուն, ինչպես և հուցին ընտանիքին պատկանող մյուս գործիքները, դրվում է ծնկին՝ հորիզոնական ուղղությամբ։ Այն ունի երկու լար։ Աղեղն անցնում է երկու լարերի միջով, ինչը դժվարացնում է պիցիկատո նվագելը։ Դահուն 21-րդ դարի սկզբին մտավ չինական ազգային նվագախմբերի կազմի մեջ։ Այն հնչողությամբ մեկ օկտավա ցածր է էրհուից։

Վերջին ժամանակներում դահու նվագողների թիվը բավականին նվազել է։

## Արտաքին հղումներ
* Dahu page  from Paul and Bernice Noll site

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Չինական երաժշտական գործիքներ
Քրոթ

**Քրոթ** (, հին կելտերեն՝ krotto), հին ուելսական ազգային երաժշտական գործիք։ Այն ժամանակին վայելել է մեծ համբավ։ Գործիքի նմուշներից այժմ պահպանվել են միայն որոշ երաժշտական թանգարաններում։

## Բնութագիր
Գործիքն իր անունն ստացել է հին կելտերենից. «կրոտտո» նշանակում է կլոր առարկա։ Այն ունի տափակ տեսք։ Գործիքի երկու մասերում կան երկու մեծ անցքեր։ Ձեռքն անցնում է անցքերից մեկի միջով և հպվում լարերին։ Սովորաբար քրոթն ունի վեց լար. չորսը գործիքին կպած են, երկուսը՝ առանձին։

10-րդ դարից սկսած քրոթն սկսել են նվագել աղեղով։ Հենց այս ժամանաշրջանում էլ այս գործիքը լայն օգտագործում էր վայելում Միջնադարում։ Գործիքն ստեղծվել է ավելի վաղ ժամանակաշրջաններում և նմանացվել է քնարին։

Այժմ գործիքի նվագը փոքր-ինչ նման է ջութակին. այն հենում են ուսին, նվագը ավելի հեշտ դարձնելու նպատակով հատուկ շորով այն կապում են վզից։

## Պատկերասրահ

Crwth-in-case.jpg|Քրոթի ընդհանուր տեսքը
Britannica Crowd 9th Century Crwth.png|9-րդ դարի քրոթ նվագողի պատկեր Կառլոս Ճաղատի Աստվածաշնչում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Website of Bob Evans (Bragod) 
* Website of Crwth maker Michael J King (England)

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Անգլիական երաժշտական գործիքներ
Դան գաո

**Դան գաո** (, ), վիետնամական ազգային լարային երաժշտական գործիք։ Այն օգտագործվում է վիետնամական նվագախմբերում։ Ստեղծվել է հարավային Վիետնամում։

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Վիետնամական երաժշտական գործիքներ
Մարսի դաշտ (Հռոմ)

thumb|250px|Մարսյան դաշտի մանկրակերտ-վերականգնում մ.թ. 300 թ. դրությամբ
**Մարսյան դաշտ** (), դաշտ Հին Հռոմում, Տիբեր գետի ձախ ափին։ Անունը տրվել է ի պատիվ պատերազմի աստված Մարսի։ Մարսյան դաշտում սկզբնապես տեղի են ունեցել զորահանդեսներ և մրցումներ, այստեղ էր Մարսի զոհասեղանը։ Հանրապետության ժամանակաշրջանում Մարսյան դաշտում անցկացվել են ժողովրդական ժողովներ (ցենտուրիական կոմիտիաներ)։ Հետագայում Մարսյան դաշտի զգալի մասը կառուցապատվել է, և Մարսյան դաշտ անվանել են միայն զոհասեղանի շուրջ գտնվող հրապարակը։ Հետագայում Մարսյան դաշտ են անվանվել հրապարակներ Փարիզում, Սանկտ Պետերբուրգում և այլուր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի հարթավայրեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Հնագիտությունն Իտալիայում
Կատեգորիա:Հռոմի հուշարձաններ
Մաքոք

thumb|100px|right|Ջուլհակահաստոցի մաքոք
**Մաքոք**, 1․ ջուլհակահաստոցի աշխատանքային գործիք, նախատեսված է միջնաթելի անցկացման համար և պարունակում է այնպիսի քանակությամբ թել, որ բավարարի հաստոցի երկարատև աշխատանքին։ Մաքոք պատրաստում են փայտի ամուր տեսակներից, մամլած փայտանյութից։ Մաքոքը կարելի է պատրաստել փայտից, պլաստմասսայից կամ մետաղից։ Այն պետք է լինի թեթև և ողորկ։

2․ Մաքոք երկթել (մաքոքային), կարման կարի մեքենաներում, թելը կարի մեջ մտցնող աշխատանքային գործիք։

Կատեգորիա:Ձեռագործություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Անըճըգ (Զեյթունի գավառակ)

**Անըճըգ**, Անեցիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Զեյթունի գավառակում։ Ըստ ավանդության, Անըճըգի բնակիչները XIII–XIV դդ. եկել են Անիից, որի համար էլ գյուղը կոչվել է նաև Անեցիք։

XX դարի սկզբին ուներ 80 տուն՝ 385 հայ բնակիչներով, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ։ Գյուղի շրջակայքում կային միջնադարյան ամրոցի և բնակավայրի ավերակներ։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անտքի

**Անտքի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։

XIX դարի վերջին ուներ 45 տուն հայ բնակիչներ, որոնք զբաղվում էին երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ։

Անտքիում կար եկեղեցի։ Շրջակայքում կային հին բնակավայրերի ավերակներ և գերեզմանատուն։ Անտքիի բնակիչների մի մասը զոհվեց 1895 թվականին, կենդանի մնացածները բռնի մուսուլմանացվեցին։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռութ Բելվիլ

thumb|Գրինվիչի թագավորական աստղադիտարանը 1902 թվականին
**Ռութ Բելվիլ** (, ի ծնե՝ , որը հայտնի է նաև որպես , ), լոնդոնցի կին գործարար, որն իր հաճախորդներին ժամանակ էր վաճառում։ Կնոջ աշխատանքի բնույթը հետևյալն էր. նա ամեն օր իր ժամանակագրիչն ուղղում էր Գրինվիչի աստղադիտարանի ժամացույցով, այնուհետև այդ ժամանակագրիչով ուղղում էր իր ծառայություններին բաժանորդագրված հաճախորդների ժամացույցները։

## Բիզնեսը
thumb|Մարիա Բելվիլը 1892 թվականին
Ժամանակ վաճառելու գործը Ռութ Բելվիլին է անցել ծնողներից։ Նրա հայրը՝ Ջոն Հենրին, 1836 թվականին ուներ մոտ 200 հաճախորդ։ Ամեն առավոտ նա գնում էր Գրինվիչի աստղադիտարանի մոտ և իր ժամացույցն ուղղում Գրինվիչի ժամանակով։ Այնուհետև նա գնում էր իր հաճախորդների մոտ և ուղղում նրանց ժամացույցները։

Հենրին իր աշխատանքը շարունակել է մինչև իր մահը՝ 1856 թվականը։ Նրա այրին՝ Մարիա Էլիզաբեթը, շարունակեց ամուսնու գործը մինչև 1892 թվականը, երբ մոտ 80 տարեկան հասակում այդ գործը հանձնեց դստերը։ Ռութ Բելվիլն ընդունեց ընտանեկան բիզնեսը՝ ամեն երկուշաբթի ստուգելով իր ժամանակագրիչը գրինվիչյան ժամացույցով և ուղղելով հաճախորդների ժամացույցները։ Ժամանակի փոխանցման ճշտությունը մոտ 10 վայրկյան էր։

XX դարի սկզբում Բելվիլը մրցակից ունեցավ։ «Standard Time» ընկերության նախագահ Ջոն Վինը ևս սկսեց նման ծառայություն մատուցել, սակայն հեռագրասարքի միջոցով։ Քաղաքային «United Wards Club» ակումբում ունեցած ելույթում նա նախատում էր Ռութին, որ վերջինս աշխատում է հնացած եղանակով՝ ենթադրելով, որ իր գործն առաջ տանելու համար նա օգտագործում է իր կանացիությունը։

Այդ ելույթը տպագրվեց «Թայմսում», սակայն չէր նշվել այն հանգամանքը, որ հեղինակը Ռութի անմիջական մրցակիցն է։ Հրապարակումից հետո Ռութին սկսեցին այցելել լրագրողները, որոնք հետաքրքվում էին նրա բիզնեսով, ինչպես նաև մեծ աղմուկ բարձրացնում հոդվածում տեղ գտած ակնարկների վերաբերյալ։ Սակայն լայն ճանաչումը միայն հանգեցրեց վաճառքի ավելացմանը. չէ՞ որ ոչ բոլորն էին ի վիճակի տանը կամ գրասենյակում ունենալու հեռագրասարք։ Ռութը նույնիսկ ասաց, որ այն ամենը, ինչ հաջողվեց անել Վինին, իր անվճար գովազդն էր։

1926-ին հայտնվեց ավելի լուրջ մրցակից, երբ BBC ռադիոկայանը սկսեց հաղորդել ճշգրիտ ժամանակի ազդանշանները։ Հաճախորդներից շատերը հրաժարվեցին Բելվիլի ծառայություններից, բայց նա շարունակեց աշխատել մինչև 1940 թվականը, և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը սկսվելուն պես դադարեցրեց իր գործը։ 86 տարեկանում նա արդեն դժվարանում էր կատարել իր ամենօրյա ուղերթերը՝ հաղթահարելով 12 մղոն և աստղադիտարանի մոտ լինելով առավոտյան ժամը 9-ին։

## Ժամացույցը
Աշխատանքի համար Բելվիլն օգտագործում էր գրպանի № 485/786 «Arnold» անվանական ժամանակագրիչը, որը պատրաստել էր անգլիացի հայտնի ժամագործ Առնոլդ Ջոնը։ Ռութի մահից հետո ժամացույցը հանձնվեց ժամագործների միության թանգարանին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բրիտանացի գործարարներ
Դիգեհու

**Դիգեհու** (, ), չինական ազգային երաժշտական գործիք, որը պատկանում է հուքին ընտանիքին։ Այն նվագվում է աղեղի օգնությամբ և համարվում է չինական կոնտրաբաս։ Օգտագործվում է չինական նվագախմբերում։ Դիգեհուն սովորաբար ունի չորս լար։

## Արտաքին հղումներ
* ''Diyingehu'' page 

Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Չինական երաժշտական գործիքներ
Կուղխ (Marvel Comics)

**Կուղխ** (), կոմիքսների հորինված սուպերհերոս, որը թողարկվել է *[[Marvel Comics]]* ընկերության կողմից։ Կուղխը ծնվել է Ջեյմս Հոուլեթ անունով և սովորաբար հայտնի է որպես Լոգան։ Կուղխը ուժեղ զգայարաններով և գերմարդկային ունակություններով մուտանտ է, ով ունի ապաքինող գործոն, որը նրան թույլ է տալիս արագ վերականգնել գրեթե ցանկացած վերք կամ հիվանդություն։ Ապաքինող գործոնը նաև դադարեցնում է նրա ծերացման գործընթացը` հնարավորություն տալով նրան ապրել նորմալ մարդկային կյանքով։

Կուղխի կերպարը առաջին անգամ հրատարակվել է 1974 թվականի հոկտեմբերին «*The Incredible Hulk*» կոմիքսների գրքի 180-րդ համարում, իսկ ամբողջական տեսքով հրապարակվել է 181-րդ համարում։ Կերպարի հեղինակներն են՝ Լեն Ուեյնը, Ջոն Ռոմիտան և Հերբ Տրիմպը։

Կուղխը նաև հայտնի է որպես «Իքս-մարդիկ» խմբի անդամ։

## Կուղխը կոմիքսներից դուրս
### Ֆիլմեր
Բոլոր թողարկված ֆիլմերում Կուղխի դերը կատարում է Հյու Ջեքմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Marvel Comics-ի սուպերհերոսներ
Կատեգորիա:Իքս Մարդկանց կերպարներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ