Դայան Աքերման

**Դայան Աքերման** (, ), ամերիկացի բանաստեղծուհի, էսսեիստ և բնագետ, որը հայտնի է իր լայն հետաքրքրասիրությամբ և բնական աշխարհի բանաստեղծական ուսումնասիրություններով։

## Կրթություն և կարիերա
Աքերմանը ստացել է անգլերենի բակալավրի կոչում Փենսիլվանիայի պետական համալսարանից և արվեստի մագիստրոսի կոչում, կերպարվեստի մագիստրոս և գիտությունների թեկնածուի կոչում Կոռնելի համալսարանից։ Նրա ատենախոսության հանձնաժողովի անդամների թվում է եղել Կառլ Սագանը՝ աստղագետ և *[[Տիեզերք. անձնական ուղևորություն|«Կոսմոս»]]* հեռուստասերիալի ստեղծողը։ Նա դասավանդել է մի շարք համալսարաններում, այդ թվում՝ Կոլումբիայում և Կոռնելում։

Նրա էսսեները տպագրվել են The New York Times-ում, Smithsonian-ում, Parade-ում, The New Yorker-ում, National Geographic-ում և շատ այլ ամսագրերում։ Նրա հետազոտությունները նրան տարել են այնպիսի տարբեր վայրեր, ինչպիսիք են Մատա Ատլանտիկան Բրազիլիայում (աշխատում է անհետացման եզրին գտնվող ոսկե առյուծի տամարինների հետ), Պատագոնիա (աջ կետեր), Հավայան կղզիներ (Սապատավոր կետեր ), Կալիֆոռնիա (նշում է միապետ թիթեռներին իրենց ձմեռման վայրերում), ֆրանսիական ֆրեգատե շալեր (վանական փոկեր), Տորոսիմա, Ճապոնիա (կարճ պոչով ալբատրոս), Տեխաս ( Bat Conservation International-ի հետ), Ամազոնի անձրևային անտառներ և Անտարկտիդա (պինգվիններ։ 1986 թվականին նա ՆԱՍԱ-ի «Լրագրող տիեզերքում» նախագծի կիսաեզրափակիչն է եղել՝ այս ծրագիրը չեղարկվել է «Տիեզերական շաթլ ''Չելենջեր»'' աղետից հետո (որը կրում էր Քրիստա Մաքոլիֆին որպես «Ուսուցիչ տիեզերական նախագծում » բեռի մասնագետ)։ Նրա անունով մոլեկուլ է կոչվել՝ *դիանակերոն,* կոկորդիլոսի սեռի ֆերոմոն։

Նրա ձեռագրերի, գրվածքների և թղթերի հավաքածուն (The Diane Ackerman Papers, 1971–1997 — Collection No. 6299) պահվում է Կոռնելի համալսարանի գրադարանում։

## Գրքեր
Նրա ոչ գեղարվեստական ստեղծագործությունները ներառում են, ամենավերջին ժամանակահատվածը *«Մարդկային դարաշրջան. աշխարհը ձևավորված մեր կողմից»*, որը նշում է բնությունը, մարդկային սրամտությունը և ուսումնասիրում, թե ինչպես ենք մենք դարձել մոլորակի փոփոխության գերիշխող ուժը՝ նրա հուշերը *«Հարյուր անուն սիրո համար* » ինսուլտի, աֆազիայի և ապաքինման մասին են*Արևի լույսս*, բանաստեղծական մեդիտացիա արևի լույսի և զարթոնքի մասին է, *Գազանանոցի պահակի կինը* գիրքը պատմողական ոչ գեղարվեստական գրականություն է, որը տեղի է ունենում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Վարշավայում, այն մարդկանց, կենդանիների և դիվերսիոն կարեկցանքի մասին պատմություն, *Մտքի ալքիմիա* գիրքը ուղեղի հրաշքների և առեղծվածների մասին է՝ հիմնված ժամանակակից նյարդաբանության վրա, *Ուրախություն զարգացնող* գիրքը նրա այգու բնական պատմությունն է, Խորը խաղ գիրքը, որը հաշվի է առնում խաղը, ստեղծագործականությունը և գերակայության մեր կարիքը, *A Slender Thread* գիրքը աշխատանք է իր ճգնաժամային գծի խորհրդատու լինելու մասին, *Հազվադեպներից ամենահազվադեպը և Լուսնի լուսյը*, որտեղ նա ուսումնասիրում է անհետացման եզրին գտնվող կենդանիների դժբախտությունն ու հմայքը։ *Սիրո բնական պատմություն* գիրքը գրական շրջագայություն է սիրո բազմաթիվ կողմերով։ *«Բացված թևերի վրա»* գիրքը նրա թռչելու հուշերի մասին է, իսկ Զգայարանների պատմությունը հինգ զգայարանների ուսումնասիրության մասին է։

Նրա պոեզիան տպագրվել է առաջատար գրական ամսագրերում և ժողովածուներում, այդ թվում՝ *«Քաղցր Յագուարի ծիծաղը։ Նոր և ընտրված բանաստեղծություններ»*։ Նրա առաջին պոեզիայի գիրքը՝ *«Մոլորակները, տիեզերական հովիվը»* Կառլ Սագանը նվիրել է Թիմոթի Լիրիին, երբ Լիրին բանտարկված է եղել։ Նրա *«Հակադարձ ամպրոպ»* չափածո պիեսը նշում է 17-րդ դարի միանձնուհու և իր ընկեր բանաստեղծ և բնագետ Խուանա Ինես դե լա Կրուսի կրքոտ և ողբերգական կյանքը։ Աքերմանը նաև բնության գրքեր է գրում երեխաների համար։

## Էկրանավորումներ
Աքերմանի *«Գազանանոցի պահապանի կինը»* գրքի կինոէկարանավորումը Ջեսիկա Չեսթեյնի մասնակցությամբ Անտոնինա Զաբինսկայի դերում, թողարկվել է ԱՄՆ-ում 2017 թվականի մարտի 31-ին։ Գիրքը Վարշավայի գետտոյի ապստամբության ավելի շատ լուսանկարներ կարելի է տեսնել «The House Under the Crazy Star» կայքում։

1995 թվականին Աքերմանը վարում է «Նովա» հինգ մասից բաղկացած «Զգայարանների առեղծվածը» մինի-սերիալը, որը հիմնված է իր «Զգայարանների բնական պատմություն» գրքի վրա։ On Extended Wings-ը բեմի համար հարմարեցվել է Նորմա Ջին Գիֆինի կողմից և ներկայացվել է Նյու Յորքի Ուիլյամ Ռեդֆիլդ թատրոնում (1987)։ Նրա «Հակադարձ ամպրոպ» դրամատիկ պոեմի երաժշտական ադապտացիան (Պոլ Գոլդստաուբի կողմից), կատարվել է Հին դոմինիոն համալսարանում (1992)։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
2015 թվականին Աքերմանի *«Մարդկային դարաշրջանը»* արժանացել է Ազգային բացօթյա գրքի մրցանակին Բնական պատմության գրականություն անվանակարգում և PEN New England-ի Հենրի Դեյվիդ Թորոյի մրցանակը՝ բնության գրականության համար։ 2012 թվականին նա եղել է ինչպես Պուլիտցերյան մրցանակի, այնպես էլ National Book Critics Circle Award-ի եզրափակիչ փուլ՝ *«Հարյուր անուն սիրո համար»*։ «*Գազանանոցի պահակի կինը»* 2008 թվականին ստացել է ''Orion'' Book Award մրցանակը։ Նա ստացել է Լիթ Քենյոն քոլեջից Գուգենհայմի կրթաթոշակ՝ Ջոն Բերոուզի բնության մրցանակով, Լավան պոեզիայի մրցանակ և արժանացել է Նյու Յորքի հանրային գրադարանի գրական առյուծի մրցանակի։ Աքերմանը ունեցել է *New York Times-ի* երեք բեսթսելլեր ՝ *«Մարդկային դարաշրջան* » (2014), *«Գազանանոցի պահապանի կինը* » (2008) և *«Զգայարանների բնական պատմություն*» (1990)։ Նա Նյու Յորքի հումանիտար գիտությունների ինստիտուտի անդամ է։

## Անձնական կյանք
Աքերմանը ամուսնացած է եղել արձակագիր Փոլ Ուեսթի հետ (1930–2015)։ Նա ապրում է Նյու Յորքի Իթակա քաղաքում։

## Ընտրյալ աշխատանքներ

### Պոեզիա
* *Մոլորակներ։ Տիեզերական պաստորալ* (1976)
* *Լույսի կինը* (1978)
* *Լեդի Ֆաուստուս* (1983)
* *Հակադարձ ամպրոպ* (1988)
* *Քաղցր ծիծաղի յագուար։ Նոր և ընտրված բանաստեղծություններ* (1991)
* *Ես գովաբանում եմ իմ կործանիչին* (1998)
* *Օրիգամիից կամուրջներ*

### Ոչ գեղարվեստական
* Ինչու են տերևները գունավորվում աշնանը շարադրություն Դայան Աքերմանի կողմից, Middletownhs.org։ Այս էսսեի տարբերակը հրապարակվել է որպես գլուխ 1990 թվականին «Զգայարանների բնական պատմություն» գրքում՝ տեսլականի բաժնում։
* Ոտնաթաթի մթնշաղ (1980)
* Ընդլայնված թևերի վրա (1985)
* Զգայարանների բնական պատմություն (1990)
* Լուսինը կետ լույսով և այլ արկածներ չղջիկների և կոկորդիլոսների, պինգվինների և կետերի միջև (1991) LCCN 91-52665
* Սիրո բնական պատմություն (1994)
* Ամենազարմանալին զարմանալիներից (1995)
* Սլացիկ թեմա (1997) 
* Խորը խաղ (1999) 
* Մշակող հրճվանք. իմ պարտեզի բնական պատմությունը (2002)
* «Մտքի ալքիմիա. ուղեղի հրաշքն ու առեղծվածը» (2004)
* Գազանանոցի պահակի կինը (2007)
* Լուսաբաց. Պար կռունկների հետ և օրը սկսելու այլ եղանակներ (2009)
* Հարյուր անուն սիրո համար. կաթված, ամուսնություն և բուժման լեզուն (2011)
* Մարդկային դարաշրջան։ Աշխարհը, որը ձևավորվել է մեր կողմից (2014) 

### Մանկական գրքեր
* *Մոնք Սիլ* (1995)
* *Չղջիկների ստվերները գիշերը* (1997)
* *Կենդանական զգայարան* (պոեզիա), նկարազարդել է Փիթեր Սիսը։ (2003)

## Ծանոթագրություններ

## Այլ ընթերացնություն
* Becher, Anne, and Joseph Richey, American Environmental Leaders: From Colonial Times to the Present (2 vol, 2nd ed. 2008) vol 1 online p.&nbsp;4.

## Արտաքին հղումներ
*
*
*
*Diane Ackerman Op-Eds *[[The New York Times]]*

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ