Քրիստոնեական աթեիզմ

**Քրիստոնեական աթեիզմ**, գաղափարախոսություն, որն ընդունում է քրիստոնեական ուսմունքները, պատմությունները, խորհրդանիշները, գործելակերպերը կամ համայնքները՝ չընդունելով Աստծո գոյությունը։

## Ընդհանուր համոզմունքներ

Քրիստոնեական աթեիզմի մեջ կան տարբեր ուղղություններ։ Այնուամենայնիվ, Յեյլ համալսարանի էթիկայի և կրոնական ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր Թոմաս Օգլտրին թվարկում է չորս հիմնական համոզմունքները։
# Աստծո գոյության մերժումը,
# ժամանակակից մշակույթի ըմբռնումը՝ որպես պատասխանատու աստվածաբանական աշխատանքի անհրաժեշտ մաս,
# եկեղեցուց օտարման տարբեր աստիճաններ և ձևեր,
# Հիսուսի անձի կենտրոնականության ճանաչում։

## Աստվածաբանական մոտեցումներ
### Աստծո մահվան գաղափար
*Աստծո մահվան* գաղափարը, որը հասարակական նշանակություն ուներ 1960-ականների կեսերին, վերաբերում է մի շարք տեսակետների, որոնք նպատակ ունեն բացատրել, որ Աստված կամ դադարել է գոյություն ունենալ, կամ երբեք գոյություն չի ունեցել: Աստվածաբան Փոլ վան Բյուրենի կարծիքով՝ *Աստված* բառն ինքնին «անիմաստ է, կամ մոլորեցնող»: Վան Բուրենը պնդել է, որ անհնար է մտածել Աստծո մասին և ասել. «Մենք չենք կարող բացահայտել որևէ բան, որը կհամապատասխանի «Աստծո» վերաբերյալ մեր պատկերացումներին: Քրիստոնյա աթեիստների մեծ մասը կարծում է, որ Աստված երբեք չի եղել, բայց մի քանիսն Աստծո մահը բառացի են ընդունում։

Թոմաս Ջ. Ջ. Ալթիզերը խոսել է Հիսուսի մահվան մասին որպես փրկագնող իրադարձություն: Քրիստոնեական աթեիզմի ավետարանում նա նշել է. «Այսօր յուրաքանչյուր գիտակից մարդ գիտի, որ Աստված չկա, բայց միայն քրիստոնյան գիտի, որ Աստված մահացել է, որ Աստծո մահը վերջնական և անդառնալի իրադարձություն է, և որ Աստծո մահը մեր պատմության մեջ հիմք է դրել նոր ու ազատագրված մարդկությանը»։

### Հետմոդեռն աստվածաբանություն
Հետմոդեռն աստվածաբանությունը շեշտում է, որ Աստված կամ Աստծո գաղափարը մարդկային երևակայության արդյունք է: Այդ գաղափարախոսության վրա ազդել են Ժակ Դերիդան, գերմանացի իդեալիստ Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելը, քրիստոնյա էկզիստենցիալիստները, այդ թվում՝ Սյորեն Կիերկեգորը և Պոլ Թիլիչը, և փիլիսոփա Մարտին Հայդեգերը:

Հետմոդեռն աստվածաբանության առաջատար դեմք Ջոն Կապուտոն պաշտպանում է «թույլ աստվածաբանությունը», որը ժխտում է գերբնական, հզոր Աստծո գոյությունը՝ հօգուտ Աստծո, որը ներկայացնում է մարդկության կոչը ընդունելու «անվերապահներ արժեքներ», ինչպիսիք են արդարությունը, հյուրասիրությունը և ներողամտությունը։ Կապուտոն ասում է. «Աստված գոյություն չունի, Աստված պնդում է»: Կապուտոն, ով համաձայն չէ Աստծո մահվան գաղափարի հետ, պնդում է, որ աթեիզմն ավելի շուտ աստվածաբանության սկիզբն է, քան դրա մի կետը, և շեշտում է թեոպոետիկայի դերը, որում մարդիկ Աստծո մասին խոսում են պատմվածքներով, երգերով, բանաստեղծություններով և առակներով, այլ ոչ թե փաստարկներով: Կապուտոն օգտագործում է «արմատական ​​աստվածաբանություն» և պոստստրուկտուրալիզմ տերմինները։ Նա համակարծիք է ձախ թևի քրիստոնյաների հետ։

Միացյալ Թագավորությունում Դոն Քուփիթը առաջ է քաշել քրիստոնեական *ոչ ռեալիզմը*, որը մերժում է «այն գաղափարը, որ գոյություն ունի մեր լեզվից և տեսություններից անկախ մի բան»։ Քուփիթը ժամանակի ընթացքում կապվել է պոստմոդեռնիզմի հետ և պաշտպանել «արևային ապրելակերպը», որն ասում է, որ կրոնը առաջարկում է բարոյական փիլիսոփայություն, որը համապատասխանում է մեր ժամանակներին, արմատավորված է ինչպես տիեզերաբանության, այնպես էլ աշխարհիկ մշակույթի մեջ, և, արևի պես, «ինքն իր ինքնարտահայտումն է»։

### Այլ աստվածաբանություններ
Փիլիսոփա և տեսաբան Սլավոյ Ժիժեկն ասում է. «Աթեիստ լինելու միակ ճանապարհը քրիստոնեության միջոցով է».

Ըստ Ժիժեկի՝ խաչի վրա Հիսուսի մահվան գաղափարը լուծում է այս հարցը։ Հիսուսն խաչվելիս աթեիստ է դարձել, երբ աղաղակել է. «Աստված իմ, Աստված իմ, ինչո՞ւ թողեցիր ինձ»: (Մարկոս ​​15։ 34)

Աստվածաբան Փիթեր Ռոլինսն ասում է, որ «երբ դուք լրջորեն եք վերաբերվում քրիստոնեությանը», մետաֆիզիկական Աստծո հանդեպ հավատի «անհրաժեշտությունը անհետանում է»։ Ռոլինսը փոխարենը պաշտպանում է պիրոթեոլոգիան.

## Մշակույթ
Աստվածաբաններ Ալթիզերը և Լանկաստերի համալսարանի փիլիսոփայության դասախոս Քոլին Լյասը  ուսումնասիրել են այսօրվա գիտական մշակույթը և փորձեցել են գտնել կրոնի տեղը դրանում: Ալթիզերի խոսքերով, «հավատքն ու աշխարհը այլևս չեն կարող գոյություն ունենալ փոխադարձ մեկուսացման մեջ [...] իրական ​​քրիստոնյան դատապարտում է աշխարհի հետ կապ չունեցող հավատքի բոլոր ձևերը»։ Ըստ Լյասի, «Քրիստոնյա աթեիստները միավորված են նաև այն համոզման մեջ, որ այս խնդիրների ցանկացած բավարար պատասխան պետք է լինի այնպիսին, որը ընդունելի կդարձնի կյանքը այս աշխարհում, և որը ուշադրություն կդարձնի այս կյանքի սոցիալական և այլ խնդիրներին»։

## Հիսուսի կենտրոնականություն

Չնայած նրան, որ Հիսուսը քրիստոնեական աթեիզմի կենտրոնական մաս է կազմում, Համիլթոնն ասել է, որ քրիստոնյա աթեիստի համար Հիսուսը հավատքի հիմքը չէ, այլ փոխարենը «լինելու տեղ է, տեսակետ»։ Որոշ քրիստոնյա աթեիստներ Հիսուսին տեսնում են որպես քրիստոնյա անձի օրինակ կամ զուտ որպես ազդեցիկ ռաբբի, այլ ոչ թե որպես Աստված կամ Աստծո Որդի: Համիլթոնը գրել է, որ Հիսուսին հետևել նշանակում է լինել «հարևանի կողքին», և որ Հիսուսին հետևելը նշանակում է լինել մարդ, օգնել այլ մարդկանց և առաջ տանել մարդկությունը: Այլ քրիստոնյա աթեիստներ, ինչպիսիք են Թոմաս Ալթիզերը, հավատում են Հիսուսի աստվածության գաղափարին:

## Քննադատություններ
Իր *Միայն քրիստոնեություն* գրքում ապոլոգետ Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսն առարկեց քրիստոնեական աթեիզմի Համիլթոնի վարկածին և այն պնդմանը, որ Հիսուսը պարզապես բարոյական առաջնորդ էր.Լյուիսի փաստարկը, որն այժմ հայտնի է որպես *Լյուիսի տրիլեմա*, ենթարկվել է քննադատության կեղծ լինելու համար, քանի որ այն չի դիտարկում այլ տարբերակներ, ինչպիսիք են Հիսուսի անձի սխալ պատկերումը կամ պարզապես առասպելական լինելը: Փիլիսոփա Ջոն Բևերսլուիսը պնդում է, որ Լյուիսը «իր ընթերցողներին զրկում է Հիսուսի մասին բազմաթիվ այլընտրանքային մեկնաբանություններից»։ Բարթ Էրմանը հայտարարել է, որ պատմական Հիսուսն իրեն Աստված երբեք չի անվանել և դա պարզապես լեգենդ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթեիզմ
Կատեգորիա:Աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Կրոն և հասարակություն
Կատեգորիա:Կրոն և քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքական գաղափարախոսություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական շարժումներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն