open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մունթենիա

[աջից|շրջափակել|Մունթենիան [Ռումինիայի քարտեզի վրա]]
**Մունթենիան** (), պատմական շրջան է Ռումինիայի հարավարևելյան մասում։ Շրջանի տարածքով հոսում են Դանուբ, Օլտ գետերը։ Մունթենիան սահմանակից է Օլթենիային, Մոլդովային և Տրանսիլվանիային։ Պատմական մայրաքաղաքը Տիրգովիշտեն է, իսկ ամենամեծ քաղաքը՝ Բուխարեստը։ Մունթենիայում գտնվում է Կարպատյան լեռների հարավարևելյան մասը։
Մոլդովա (Ռումինիայի պատմական շրջան)

մինի|250px|Մոլդովան կապույտ գույնով
**Մոլդովան** (), պատմական շրջան Ռումինիայի հյուսիսարևելյան մասում՝ Արևելյան Կարպատյան լեռների և Պրուտ գետի միջև։ Սահմանակից է Մունթենիային, Տրանսիլվանիային, Հարավային Բուկովինային։

## Տես նաև
*Մոլդովա
*Մոլդովացիներ
Մարամուրեշ

[աջից|մինի|250px|Մարամուրեշը [1905 թ-ի քարտեզի վրա]]
աջից|մինի|250px|Մարամուրեշը հունգարական թագավորության քարտեզի վրա, 1780—1784 թթ.
**Մարամուրեշը** (; ; ; ), պատմական շրջան է Ռումինիայում։ Մարամուրեշը ամբողջությամբ գտնվում է Կարպատյան լեռներում։ Այն սահմանակից է Տրանսիլվանիային։ Ներկայումս տարածքը բաժանված է Ուկրաինայի և Ռումինիայի միջև։ Հիմնականում բնակվում են ուկրաինացիներ, ռումինացիներ, հունգարներ։ Մարամուրեշի փայտյա եկեղեցիները մտել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության մեջ։

Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Գրիքուայի ընտանիք

**Գրիքուայի ընտանիք**, ոչ մեծ աստերոիդների խումբ է, որը տեղաբաշխված է աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս ընտանիքի աստերոիդների մեծ կիսաառանցքները ընկած են 3,1 - 3,27 ա. մ. միջակայքում և ունեն բավականին մեծ էքսցենտրիսիտետ` ոչ քիչ, քան 0,35։ Ընտանիքը անվանվել է (1362) Գրիքուա աստերոիդի անունից։

Այսպիսի զգալի էքսցենտրիսիտետ այս աստերոիդները ունեն հսկա մոլորակ Յուպիտերի շնորհիվ։ Գրիքուայի ընտանիքի աստերոիդները այն փոքր թվով աստերոիդներից են, որոնք գտնվում են աստերոիդների գոտու չափազանց քիչ բնակեցված մասում, որի համար առանձնահատուկ է Յուպիտերի հետ ուժեղագույն 2:1 ուղեծրային ռեզոնանս, որտեղ աստերոիդի ամեն երկու պտույտին Արեգակի շուրջ համապատասխանում է Յուպիտերի մեկ պտույտ։ Այսինքն, ամեն երկու (աստերոիդի) տարին մեկ անգամ տեղի է ունենում աստերոիդի և Յուպիտերի մերձեցում, որի ժամանակ մոլորակը ունենում է այս աստերոիդների վրա ուժեղ ձգողական ազդեցություն, ինչը բերում է էքսցենտրիսիտետի աստիճանական աճին։ Այդ պատճառով, այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը չափազանց անկայուն են։ Մոտակա հազարամյակների ընթացքում նրանց էքսցենտրիսիտետը կաճի այնքան, մինչև նրանց ուղեծրերը կսկսեն հատել Մարսի կամ Յուպիտերի ուղեծիրը, որից հետո նրանք կամ դուրս կշպրտվեն իրենց ուղեծրերից ավելի հաստատուն ուղեծրեր, կամ կդառնան մոլորակներից մեկի արբանյակը։

## Այս ընտանիքի ամենամեծ աստերոիդները

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Երկրին մոտեցող աստերոիդներ
* Տրոյացի աստերոիդներ
* Դամոկլոիդներ
* Կենտավրոսներ
* Ապոլոնի աստերոիդներ
* Ամուրի աստերոիդներ
* Ատենի աստերոիդներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Կրիշանա

[մինի|270px|Կրիշանան [Ռումինիայի քարտեզի վրա]]
**Կրիշանան** (, , ), պատմական շրջան է Ռումինիայի հյուսիսարևմտյան մասում։ Սահմանակից է Բանատին, Տրանսիլվանիային և Մարամուրեշին։ Այստեղով հոսում է Կյորյոշ գետը։ Գլխավոր քաղաքը Օրադյան է։ Ունի պետական սահման Հունգարիայի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Տրանսիլվանիա
Տի կտո՞ տակոյ, դավայ դասվիդանիյա

**«Տի կտո՞ տակոյ, դավայ դասվիդանիյա»** (ռուս.` Ты кто такой? Давай, до свидания!, թարգ.` «Ո՞վ ես դու, գնա՛, ցտեսություն»), ՅուԹյուբ վիդեոկայքում հայտնված տեսահոլովակ, որտեղ ադրբեջանական հարսանիքի ժամանակ թալիշ եղբայրներ Ինտիքամ և Էհթիրամ Ռուստամովները կատարում են իմպրովիզ (մեյխանա)` անընդհատ կատարման մեջ օգտագործելով ռուսերեն «Տի կտո՞ տակոյ, դավայ դասվիդանիյա» արտահայտությունը։ Հոլովակը ձայնագրվել էր 2011 թ.-ի նոյեմբերի 5-ին՝ Ադրբեջանի հարավում գտնվող Թանգերուդ գյուղում և հետագայում Յութուբում հավաքում է 3 միլիոնից ավելի դիտում՝ չնայած ունենալով պարզունակ բովանդակություն։ Երգի կատարման շրջանակներում թալիշեցի մեյխանիստները փոխադարձորեն փորձում են վիրավորել բաքվեցի մեյխանիստներին։

## Քաղաքական հղումները
[մինի|Նախագահ [Սերժ Սարգսյանի ընտրության շուրջ Հայաստանում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերի ժամանակ, 2013]]
Արտահայտությունն առաջին անգամ հանդիպում է Ռուսաստանյան մեքենատերերի ֆեդերացիայի նախագահ Անդրեյ Ֆլինի Թվիթեր էջում, որտեղ նա գրել էր. «Վաղը մեքենայիս վրա մի այսպիսի ցուցանակ կտեղադրեմ. «Պու՛տին, ո՞վ ես դու, գնա՛, հաջողություն»։ Ես այդպես մարդկանց մոտ ժպիտ կհարուցեմ»։ Դրանից հետո Թվիթերում լայն տարածում է գտնում ռուսերեն #путинтыктотакойдавайдосвидания հեշթեգը, դառնալով այդ միկրո–բլոգգինգային հարթակի ամենաշրջանառվող պիտակներից և տարածվելով Ռուսաստանից և ռուսալեզու օգտագործողների շրջանակից դուրս։ Հետագայում այդ արտահայտությունը մեծ տարածում է գտնում ռուս ցուցարարների ցուցանակներում։

Երգը Յութուբում բեռնող, ազգությամբ թալիշ Հիլալ Մամեդովը 2012 թ.-ի հունիսի 21-ին բերման է ենթարկվում ոստիկանության կողմից՝ թմրանյութերի անօրինական կերպով պահելու մեղադրանքով։ Ըստ Մամեդովի հարզատների՝ վերջինս երբեք չէր առնչվել թմրադեղերի հետ, ուստի նրա ձերբակալությունը քաղաքական ենթատեքստ էր կրում։ Ոմանք ձերբակլությունը կապում էին այն տարբերակի հետ, թե «Ո՞վ ես դու, գնա՛, հաջողություն» արտահայտությունն ուղղված էր Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին։

Ռուս ռեփեր Տիմատին իր ռեփ կատարումներից մեկի կրկներգում օգտագործում է արտահայտությունը (նույն տոնայնությամբ, ինչպես օրիգինալ հոլովակում)։ Երգում Տիմատին փորձում է վիրավորել Ֆիլիպ Կիրկորովին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտական մեմեր
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Վլադիմիր Շմակով

**Վլադիմիր Ալեքսեիչ Շմակով** (, ծննդյան թվական անհայտ – 1929 թ. հոկտեմբեր, Արգենտինա), XX դարի ռուս արարչակենտրոն էզոթերիկ փիլիսոփայության հիմնադիրներից մեկը։ Կյանքի և կենսագործունեության մասին շատ քիչ տվյալներ են պահպանվել։ Ծնվել է Մոսկվայում, եղել է իրավաբան, հայտնի հակասեմիտական տրամադրություններով Ալեքսեյ Սեմյոնի Շմակովի տղան։ Մասնագիտությամբ կապուղիների մասնագետ էր, միաժամանակ խորացված ուսումնասիրել է ֆիզիկա և մաթեմատիկա առարկաները, որոնցից ուներ լրջագույն գիտելիքներ։

## Աշխատություններ
* «Էզոթրիկայի սինթետիկ փիլիսոփայության բացարձակ սկիզբը. Տարոյի Մեծ Արկանները» Մոսկվա 1916, Կիև 1993, Մոսկվա 2005
* «Սինարխիայի օրենքը» Կիև 1994
* «Ոգու կայացման տեսական մեխանիկա» Մոսկվա 1922, Կիև 1994

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1929 մահեր
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Նեյչր

**Նեյչր** (*Nature*), նշանավոր անգլիական գիտական շաբաթագիր է, որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1869 թվականի նոյեմբերի 4-ին։ 2007 թվականին 28.751 ազդեցության գործոնով հանդիսացել է առաջին բազմակարգ գիտական պարբերականը` իր ամենամեծ մրցակից Science ամսագրին (26.372 ազդեցության գործոն) թողնելով երկրորդ տեղում։

Գիտական պարբերականների մեծ մասը խիստ մասնագիտացված են, և Նեյչրը սակավ պարբերականներից է (մյուս ականավոր օրինակներից են Science և Proceedings of the National Academy of Sciences շաբաթաթերթերը), որ դեռ հրատարակում է բնօրինակ հետազոտության հոդվածներ գիտական բնագավառների լայն տիրույթում։ Շատ գիտական հետազոտության բնագավառներ կան, որոնց մեջ կարևոր նոր զարգացումներն ու բնօրինակ հետազոտությունները տեղ են գտնում Նեյչրում որպես հոդվածներ և նամակներ։

Հետազոտող գիտնականները պարբերականի առաջնային ունկնդիրներն են, սակայն ամփոփումներն և կից հոդվածները ամենակարևոր թերթերն հասկանելի են դարձնում ընդհանուր հասարակության և ուրիշ բնագավառներում գիտնականներին։ Ամեն թողարկման սկզբում լինում են խմբագրականները, լուրերը և հատկանիշ հոդվածները, որոնք գիտնականների ընդհանուր հետաքրքրության մաս են կազմում, որոնցից են ընթացիկ գործերը, գիտության ֆինանսավորումը, բիզնեսը, գիտական բարոյականությունը և հետազոտական նվաճումները։ Նաև մասեր կան որոնք վերաբերվում են գրքերին և արվեստին։ Պարբերականի մնացածը մեծ մասամբ պարունակում է հետազոտական հոդվածներ, որոնք խտացված և հույժ տեխնիկական են։ Հոդվածների երկարության վրա խիստ սահմանների պատճառով, շատ անգամ հրատարակված տեքստը հիմնականում հոդվածի թեմայի ամփոփում է, որի մանրամասների մասին տեղեկությունների համար հղումներ է տրվում դեպի «լրացուցիչ նյութերը» պարբերականի ցանցակայքի վրա։

2007 թվականին Նեյչրը Science-ի հետ միասին ստացան Աստուրիասի Իշխանի Մրցանակներ ﻿Հաղորդակցության և Մարդկայնության շնորհիվ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Բրիտանական ամսագրեր
Բար (չափման միավոր)

**Բար** (՝ ծանրություն), արտահամակարգային ճնշման չափման միավոր, որը մոտավորապես հավասար է մեկ մթնոլորտի։

Մեկ բարը հավասար է  ՊԱ կամ  դին/սմ² (ՍՎՎ համակարգում)։ Անցյալում բարը ընդունվում էր ՍՎՎ համակարգի չափման միավոր, որը հավասար էր 1 դին/սմ² = 0,1 Պա։

* Օդերևութաբանության մեջ մթնոլորտային ճնշման չափման համար հաճախ օգտագործվում է միլլիբարը (մբար), որը հավասար է 0,001 բար, կամ 10³ դին/սմ², կամ 0,986923 մթն. (ֆիզիկական մթնոլորտ)։
* Չափազանց նոսր մթնոլորտներով մոլորակների վրա մթնոլորտային ճնշման չափման համար օգտագործում են միկրոբարը (մկբար), որը հավասար է  բար։
* 1 տեխնիկական մթնոլորտը = 1 կգու/սմ² (կիլոգրամ-ուժ քառակուսի սանտիմետրի վրա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճնշման չափման միավորներ
Տրոպոդադար

Պատկեր:Atmosphere layers-en.svg|մինի|աջից|110px|Մթնոլորտի ուղղահայաց կառուցվածքը
poly 64 2685 164 2550 311 2685 Ջոմոլունգմա
poly 0 2386 454 2386 453 2685 325 2681 151 2523 51 2683 0 2683 Տրոպոսֆերա
poly 0 2075 1 2382 453 2384 450 2078 372 2077 362 2286 75 2280 55 2076 Ստրատոսֆերա
poly 85 2162 90 2272 339 2270 339 2140 Օդերևութաբանական զոնդ
poly 97 1884 98 1929 208 1943 243 1991 381 2003 425 1901 431 1785 251 1880 Երկնաքար
poly 6 1747 451 1748 453 2068 0 2070 Մեզոսֆերա
poly 56 1620 133 1623 179 1709 58 1713 Կարմանի գիծ
poly 138 1386 89 1433 122 1596 341 1687 324 1581 Բևեռափայլ
poly 1 469 451 471 448 1741 2 1741 Ջերմոլորտ
poly 1 1 450 3 453 460 6 462 Էկզոսֆերա
desc bottom-left

**Տրոպոդադար** ( - շրջադարձ, փոփոխություն և դադար), մթնոլորտի շերտ, որում դադարում է ջերմաստիճանի անկումը բարձրության աճի հետ, այն հանդիսանում է անցումային շերտ ներքնոլորտի և ստրատոլորտի միջև։ Երկրի մթնոլորտում տրոպոդադարը տեղաբաշխվոծ է 8 -12 կմ բարձրությունների վրա (ծովի մակերևույթից) բևեռային շրջաններում և մինչև 16 - 18 կմ հասարակածում։ Տրոպոդադարի բարձրությունը կախված է նաև տարվա եղանակների փոփոխությունից (ամառը տրոպոդադարը տեղաբաշխվում է ավելի բարձր քան ձմռանը) և ցիկլոնային երևույթներից (ցիկլոնների ներսում այն ավելի ցածր է, իսկ հակացիկլոններում՝ բարձր)։

[ձախից|մինի|300px|''Տրոպոդադարի'' զոնային կառուցվածքը [Աշխարհագրական կոորդինատներ|լայնություններով կարմիր շրջագծի տեսքով վերևում։]]
Տրոպոդադարի հաստությունը կազմում է մի քանի հարյուր մետրից մինչև 2 - 3 կիլոմետր։ Արևադարձային շրջաններում դիտարկվում է տրոպոդադարի բացարկներ, որը պայմանավորված է հզոր շիթային հոսանքներով։ Առանձին շրջանների վրա տրոպոդադարը հաճախ անհետանում է և նորից ձևավորվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Survival (երգ, Muse)

**«Survival»**, բրիտանական Muse ռոք-խմբի երգը, որը թողարկվել է առանձին սինգլով 2012 թվականի հունիսի 27-ին։ The 2nd Law ալբոմից թողարկված առաջին սինգլն է։ Երգը ընտրվել է որպես Լոնդոնում կայանալիք Օլիմպիական խաղերի հիմն, և լինելու է միջազգային հեռուստատեսային հեռարձակումների գլխավոր թեման։

Երգի պրեմիերան կայացավ 2012 թ. հունիսի 27-ին *BBC Radio 1* եթերում։ Տարածվում է միայն թվային ներբերման միջոցով։ Հուլիսի 4-ին խմբի պաշտոնական կայքում ներկայացվեց երգի տեսահոլովակը։

Խումբը կենդանի հնչողությամբ կատարեց երգը Օլիմպիական խաղերի փակման արարողության ժամանակ։

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանուցումներ

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Կատեգորիա:Muse երգեր
Ռաուլ Կուբաս Գրաու

**Ռաուլ Ալբերտո Կուբաս Գրաու** (), պարագվայցի ինժեներ և քաղաքական գործիչ։ Երկրի նախագահ 1998 թ. օգոստոսի 15-ից 1999 թ. մարտի 23-ը։ Հրաժարական է տվել փոխնախագահ Լուիս Մարիա Արգանյայի սպանությունից հետո։

Հրաժարականից հետո Կուբասը հեռացել է Բրազիլիա և քաղաքական ապաստան խնդրելԿարդոզոյի կառավարությունից։ Լինելով իր երկրի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը, նա տիրապետել է 14 դե Խուլիո շինարարական ընկերություններին, որոնցից մեկը մասնակցել է Իտայպույի ՀԷԿ-ի շինարարությանը։

2004 թ. սեպտեմբերին, Կուբասի 30-ամյա դուստրը՝ Սեսիլիա Կուբաս Գուսինսկայան առևանգվել է։ Մեկ ամիս անց հաջողվել է կապ հաստատել առևանգող խմբավորման հետ։ 2005 թ. փետրվարին նրա մարմինը գտնվել է թաղված Ասունսյոնի արվարձան Նեմբի քաղաքի տներից մեկում։ Առևանգումը կապվել է Լիբերալ կուսակցության և Կոլումբիայի հողափոխական բանակի հետ։ Մեղադրյալներից երկուսը 2006 թվականին քաղաքական ապաստան են գտել Բոլիվիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1943 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պարագվայի քաղաքական գործիչներ
Ավագ Անտինյան

**Ավագ Վարդանի Անտինյան** (), Խորհրդային Միության հերոս։

Ավարտել է միջնակարգ դպրոցի 7-րդ դասարանը, անցել աշխատանքի հայրենական գյուղի կոլխոզում։

1939 թ. մեկնել է Կարմիր բանակ։ Հայրենական պատերազմի (1941-1945) ժամանակ մասնակցել է Ուկրաինայի, Լենինգրադի պաշտպանությանը, Վորոնեժի, Բելգորոդի, Չեռնովցիի ազատագրմանը։

1944 թվականի հուլիսի 24-ին պաշտպանելով խորհրդային բանակի դիրքերը Լեհաստանի Յարոսլավ քաղաքում՝ Սան գետի ձախ ափին, իր հրամանատարության տակ գտնվող մարտական հաշվարկով, կասեցրել է հակառակորդի երեք հակահարձակում՝ ոչնչացրել հակառակորդի 6 տանկ, ինքնագնաց հրանոթներ, կենդանի ուժ։ Հուլիսի 25-ին (հաջորդ օրը) կասեցրել է հակառակորդի երկու հակահարձակում՝ անձամբ ոչնչացնելով հակառակորդի 18 տանկ, ինչի համար ներկայացվել է ԽՍՀՄ հերոսի կոչմանը։

Պատերազմի ավարտից հետո վերադարձել է հայրենի գյուղ։ Աշխատել է Համզաչիմանի գյուղսովետի նախագահ։

Մահացել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Амирханян М. Д. Армяне - Герои Советского Союза. Ер., 2005. - 202 с.։ ISBN 99930-4-342-7
* Герои Советского Союза։ Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. - М.։ Воениздат, 1987. - Т. 1 /Абаев - Любичев/. - 911 с. - 100 000 экз. - ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Բևեռային գլխարկ

thumb|300px|Անտարկտիդա
**Բևեռային գլխարկ**, մոլորակի կամ բնական արբանյակի մակերևույթին բարձր լայնությունների վրա շրջան, որը ունի ցածր ջերմաստիճան, պայմանավորված Արեգակի էներգիայի փոքր քանակով։ Բևեռային գլխարկները ծածկված են որոշակի քիմիական կազմության սառույցով։

Բևեռային գլխարկներ կան Երկրի (Արկտիկա և Անտարկտիդա) և Մարսի վրա։ Ինչպես նաև գիտնականները ենթադրում են որ գոյություն ունի բևեռային գլխարկ Մերկուրիի հյուսիսային բևեռում, որը չի լուսավորվում Արեգակի կողմից, իսկ ջերմաստիճանը ամբողջ տարի մոտ −50 աստիճան է Ցելսիուսի սանդղախով։
right|200px|thumb|Մարս

Բևեռային գլխակների չափին կամ կազմությանը վերաբերվող առանձնահատուկ բնութագրիչ պայմաններ չկան, կամ պարտադիր չէ որ այս սառցե կազմությունները լինեն տեղաբաշխբած հողի վրա։ Միակ պայմանն է, որ այն լինի պինդ վիճակում գտնվող մարմին բևեռային շրջանում։ Այստեղից էլ առաջացել է եզրը՝ *բևեռային գլխարկ*, ի տարբերություն սառցե գլխարկ եզրին, որը ավելի խիստ բնորոշում ունի՝ պետք է լինի անպայման գետնի վրա, կազմի ոչ պակաս 50,000&nbsp;կմ² մակերես. ավելի մեծ մարմինները անվանվում են սառցե շերտեր։

Սառույցի կազմությունը տարբեր է։ Օրինակ՝ Երկրի բևեռային գլխարկները կազմված են ջրային սառույցիս, իսկ Մարսի գլխարկները իրենցից ներկայացնում են ածխաթթու գազի և ջրի սառույցների խառնուրդ։

Բևեռային գլխարկները առաջանում են այն պատճառով, որ բարձր լայնությունները ստանում են ավելի քիչ Արեգակի ճառագայթում քան հասարակածային շրջանները, որը բերում է ավելի ցածր մակերևույթի ջերմաստիճանի։

Երկրի սառցե բևեռային գլխարկները մեծապես փոփոխվել են վերջին 12,000 տարիների ընթացքում։

Բևեռային գլխարկները փոփոխվում են նաև սեզոնային կամ կլիմատիկ եղանակային փոփոխություններին համընթաց։

## Տես նաև
* Անտարկտիդա
* Գրենլանդիա
* Մարս
* Արկտիկա
* Բևեռ
* Մերկուրի
* Սառույց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Միգամածություն

[մինի|[Հայկ (համաստեղություն)|Օրիոն համաստեղությունում գտնվող «Մեծ միգամածությունը» (տեսանելի է նաև անզեն աչքով)]]
**Միգամածություններ**, տիեզերական գոյացություններ, լինում են գալակտիկական և արտագալակտիկական։ Գալակտիկական միգամածությունները միջաստղային գազի, փոշու և պլազմայի հսկայական կուտակումներ են՝ լուսավոր և մութ ամպեր։ Գալակտիկական միգամածությունների մի մասը թույլ լուսավորվում է հարևան աստղերի լույսով և տեսանելի է աստղադիտակներով։ Մյուսները մուգ թանաքաբծերի նման են և կլանում են իրենցից այն կողմ գտնվող աստղերից եկող լույսը։ Մեր Գալակտիկայում՝ Ծիր Կաթինում, այդպիսի ամենահայտնի միգամածություններից է Ածխի պարկը, որը գտնվում է Հարավային խաչ համաստեղությունում։ Ժամանակակից աստղագիտության տվյալներով՝ գալակտիկական միգամածությունները լինում են դիֆուզային, մոլորակաձև, գիսավորաձև, գերնոր աստղերի բռնկման մնացորդներից առաջացած և Վոլֆ-Ռայեի աստղերի շուրջը գոյացած։

1920-ական թվականներին ամերիկացի աստղագետ Էդվին Հաբլն ապացուցել է, որ արտագալակտիկական միգամածություններն աստղային համակարգեր են, այսինքն՝ գալակտիկաներ։

## Արտաքին հղումներ
*Միգամածություններ 

Կատեգորիա:Միգամածություններ
Օսեանա

**Օսեանա Մալման** (*Oceana Mahlmann*, ավելի հայտնի որպես Oceana, ), գերմանա-ամերիկյան երգչուհի և երգերի հեղինակ, ունի աֆրո-մարտինիկյան ծագում։

Հայտնի է դարձել 2009 թվականին թողարկված «Cry Cry» երգի շնորհիվ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1982 թվականին Գերմանիայում։ Նրա հայրը ճամայկյան ծագմամբ դիջեյ և երաժիշտ է, մայրը` հագուստի դիզայներ։

Փոքր տարիքում նա զբաղվել է բալետով, վոկալով, ինչպես նաև հետաքրքրված է եղել սոուլ և ռեգգի երաժշտական ուղություններով։ Օսեանայի երաժշտության վրա ազդեցություն են ունեցել այնպիսի երգիչներ, ինչպիսիք են Ջեյմս Բրաունը և Բոբ Մարլին։

5 տարեկանում նկարահանվել է գերմանացի ռեժիսոր Լարս Բեքերի ֆիլմերից մեկում, իսկ արդեն 15 տարեկանում հաղթել է իր առաջին երաժշտական մրցույթում։

## Կարիերա
Նրա վրա լուրջ ազդեցություն է ունեցել հայտնի սաքսոֆոնահար և ընտանիքի ընկեր Մեյսիո Փարկերը։ Օսեանան նրա խմբում աշխատել է որպես բեք-վոկալիստ։ Նրա շնորհիվ Օսեանան սկսեց իր երգչուհու կարիերան։

2000 թվականին երգչուհին ձայնագրել է իր առաջին ալբոմը «Magic Lights» անունով։ Սակայն համաշխարհային ճանաչում նա ստացավ «Ultra Records» ձայնագրման ստուդիայի հետ կոնտրակտի ստորագրումից և 2009 թվականին թողարկված «Love Supply» ալբոմից հետո։ Հենց այդ ալբոմի մեջ էլ ընդգրկված է եղել «Cry Cry» երգը։

2010 թվականի Օսեանան մասնակցել է լեհական «Պարեր աստղերի հետ» ծրագրին, որտեղ իր զուգընկեր Պրյամիսլավ Յուշկևիչի հետ զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը։

2012 թվականին նա կատարել է Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնության պաշտոնական օրհներգը՝ «Endless Summer» երգը։ 2012 թվականի հուլիսի 1-ին փակման արարողության ժամանակ Օսեանան երգը կատարել է ուղիղ եթերում մոտ մեկ միլիարդ հեռուստատեսի առջև։ «Endless Summer» տեսահոլովակը դիտել է ավելի քան 80 միլիոն մարդ։ Երգը ստացել է բազմաթիվ ոսկե և պլատինե մրցանակներ ողջ Եվրոպայում (Գերմանիա, Լեհաստան, Ռուսաստան, Ուկրաինա և Իտալիա)։

## Մրցանակներ
* Հեռուստադիտողի համակրանք մրցանակը խոշոր երաժշտական մրցանակաբաշխությանը Սոպոտում։
* «Eska Music Awards» մրցանակաբաշխության «Տարվա հիթ» մրցանակը «Cry Cry» երգի համար։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

* *Love Supply* (2009)

### Սինգլներ
* «Es Hat Mich Erwischt» (1998)
* «48 Stunden» (Oceana & Kim) (2000)
* «Cry Cry» (2009)
* «Pussycat on a Leash» (2009)
* «La La» (2010)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Պաշտոնական էջը Youtube-ում

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հունվարի 23 ծնունդներ
La Recherche

**«La Recherche»** (ֆրանսերեն նշանակում է «հետազոտություն»), ֆրանսերեն գիտահանրամատչելի ամսագիր է, ներկայացնում է գիտական նորություններ։ Հրատարակվում է *Société d'éditions scientifiques*-ի (Գիտական հրատարակչության ընկերություն) *Financière Tallandier* մասնաճյուղի կողմից։ Ստեղծվել է 1946 թ.ին, ներկա անունը ստացել է 1970 թ.-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ամսագրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ամսագրեր
Fassade

**Fassade**, շվեյցարական Լակրիմոսա գոթիկ-մետալ խմբի յոթերորդ պաշտոնական ալբոմն է։ Թողարկվել է 2001 թ. հոկտեմբերի 1-ին Թիլո Վոլֆին պատկանող Hall of Sermon և գերմանական խոշոր Nuclear Blast լեյբլներում։ Բոլոր երգերի հեղինակն է Թիլո Վոլֆը, բացառությամբ «Senses» երգի, որը Աննե Նուրմիի ստեղծագործությունն է։ Նախքան ալբոմի թողարկումը, հրապարակվեց «Der Morgen Danach» սինգլը։

Գերմանիայում ալբոմը գրավեց 20-րդ, իսկ Լեհաստանում՝ 31-րդ հորիզոնականները։

## Երգացանկ
# «Fassade - 1. Satz» - 09։16
# «Der Morgen danach» - 04։17
# «Senses» - 06։03 
# «Warum so tief?» - 09։11
# «Fassade - 2. Satz» - 05։34
# «Liebesspiel» - 04։38 
# «Stumme Worte» - 05։57 
# «Fassade - 3. Satz» - 07։44

## Ծանուցումներ

Կատեգորիա:2001 ալբոմներ
Կատեգորիա:Lacrimosa ալբոմներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու ալբոմներ
Բուզավեթ

**Բուզավեթ** (), Ջավախքի լեռնային գյուղերից է։ Գտնվում է Ախալքալաքից 6, 5 կմ հեռավորության վրա՝ ուղիղ գծով, Աբուլ լեռան ստորոտին (3300 մ), ծովի մակարդակից 1920-1950 մետր բարձրության վրա։

Բուզավեթից 700 մետր հյուսիս գտնվում են Սուրբ Խաչ (Մատուռ) եկեղեցու ավերակները։ Գյուղից մի քանի կմ դեպի հյուսիս-արևելք ծովի մակարդակից 2.010 մ բարձրության վրա գտնվում են ամրոցային աշտարակներ, այստեղ են գտնվում նաև Քյորօղլին և ռազմական Ղարաղալան (այսինքն սև ամրոց)։

### Բնակչություն
Ըստ Ջաբա դավթարի գյուղը կառուցվել է օսմանյան կայսրության կողմից, գյուղապետն է եղել Մուսթաֆային (1705-1706)։ Ներկա բնակիչները 1830 թ. Կարինի շրջանից գաղթածների հետնորդներն են։ Բուզավեթից 2-րդ Համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է 104 կամավոր, որոնցից 51-ը զոհվել են կռվի դաշտում։ Գյուղի եկեղեցական դպրոցը հիմնադրվել է 1864 թ. և գործել առանց ընդմիջումների մի քանի տասնամյակ։ 1865-ին ունեցել է 1 ուսուցիչ 13 աշակերտ, 1868-ին 5 հոգաբարձու 1 ուսուցիչ 18 աշակերտ, 1870-ին 1 ուսուցիչ 27-աշակերտ, 1872-թին 1 ուսուցիչ 18 աշակերտ, 1880 ին 1 ուսուցիչ 25 աշակերտ, 1889-ին 1 ուսուցիչ 24 աշակերտ։

### Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին
Կառուցվել է 5-6-րդ դարերում, Հայաստանի Բայբուրդ և Աղավնիկ գյուղերի եկեղեցիների նմանությամբ (չափերն են 16.1 x 6, 4մ), միակ մուտքը բացվում է հարավ։ Եկեղեցին վերանորոգվել է գյուղի բնակչի կողմից տանիքի փայտյա ծածկով, և այն սկսել է գործել որպես ծխական եկեղեցի, հետագայում եկեղեցին նորից է վերանորոգվել, սակայն երկար չի ծառայել։ 1848 թվականին ենթարկվել է լրիվ նորոգման քարե պատերով և փայտե տանիքով։ Եկեղեցին օծվել է վերջին անգամ որպես հայ առաքելական եկեղեցի։ 19-րդ դարում զանգակատունը եղել է 4 սյուներից։ Ներկայումս զանգակատունը կանգուն է, թեև գտնվում է վատ վիջակում։
ԳԱԶ-51

մինի
**ԳԱԶ 51** (), խորհրդային բեռնատար ավտոմեքենա։ Արտադրվել է հատկապես 1946-1975 թվականներին։ Տարողունակությունը 2,5 տոննա է, շարժիչը ունի 70 ձիաուժ հզորություն (52 կՎ)։ Կրկնօրինակները ստեղծվել են Լեհաստանում («Լյուբլին-51»), Հյուսիսային Կորեայում («Սունգրի-58») և Չինաստանում («Յուջին NJ-130»)։

Կատեգորիա:Բեռնատար ավտոմեքենաներ
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Բեռլինի կինոփառատոն

մինի|Բեռլինի կինոփառատոնը Պոտսդամի հրապարակի թատրոնում
**Բեռլինի միջազգային կինոփառատոն** (, *Բեռլինալե*), ամենամյա միջազգային կինոփառատոն, անց է կացվում 1951 թվականից Գերմանիայում։ Հիմնական մրցանակը «Ոսկե արջն» է (արջը Բեռլինի հերալդիկ խորհրդանիշն է)։ Անց է կացվում ամեն տարի փետրվարին (մինչև 1978 թվականը անց էր կացվում ամռանը)։

## Գլխավոր մրցանակներ
* «Ոսկե արջ» — գլխավոր մրցանակ
* «Արծաթե արջ» — ժյուրիի գրան-պրի
* «Արծաթե արջ» լավագույն ռեժիսորին
* «Արծաթե արջ» լավագույն դերասանուհուն
* «Արծաթե արջ» լավագույն դերասանին
* «Արծաթե արջ» մշակութային արժեքավոր ներդրման համար
* «Արծաթե արջ» ֆիլմի լավագույն երաժշտության համար

## Արտաքին հղումներ
* 
* Բեռլինի կինոփառատոն

Կատեգորիա:Բեռլինի կինոփառատոն
Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:Միջազգային կինոփառատոներ
Ամոթ (ֆիլմ)

**Ամոթ** (), բրիտանացի ռեժիսոր Սթիվ ՄաքՔուինի 2011 թվականին նկարահանված դրաման, որն արժանացել է համաշխարհային մի շարք հեղինակավոր մրցանակների։

Ֆիլմը ներկայացվել է Ոսկե գլոբուսի, մրցանակաբաշխություններում շահել է 21 մրցանակ։ Պրեմիերան կայացել է 2011 թ. սեպտեմբերի 4-ին Վենետիկի կինոփառատոնին։ Ամերիկյան կինոընկերությունը տվել է NC-17 (17 տարեկանից ոչ ցածր) վարկանիշը։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Նյու Յորքի 30-ամյա բնակիչ Բրենդոն Սելևանի մասին։ Նա ապրում է հանգիստ և չափված կյանքով, և նրա ծանոթներից ոչ մեկը չի կասկածում, որ Բրենդոնը վաղուց տառապում է կլինիկական էրոտոմանիայից։ Նրա համակարգիչը լցված է պոռնոֆիլմերով, երեկոները՝ մեկանգամյա կապերով, իսկ մտքերը՝ էրոտիկայով։ Սեքսն ագահորեն խժռում էր նրա կենսունակությունը որպես վտանգավոր վիրուս, մինչև ամբողջությամբ չդատարկեց հոգին։

## Դերասանական կազմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայքէջ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Fox Searchlight Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դիսֆունկցիոնալ ընտանիքների մասին
Միսս Մարփլ

**Միսս Մարփլը**, որը կարող է նաև լինել **Ջեյն Մարփլ**, Ագաթա Քրիստիի ստեղծած հերոսներից է։ Էրքյուլ Պուարոյի հետ մեկտեղ Մարփլը համարվում է Ագաթա Քրիստիի ամենահայտնի հերոսներից։ Նա հանդիպում է գրողի 13 տարբեր նովելներում։ Նկարահանվել են բազմաթիվ ֆիլմեր այս նովելների հիման վրա։ Մարփլի դերը կատարել են 8-ից ավել տարբեր դերասանուհիներ։

## Նկարագիր
Ջեյն Մարփլը տարեց կին է, որը ապրում է Ագաթա Քրիստիի հորինած Սենթ Մերի Միդ (թարգմանաբար Սուրբ Մարիամի Մարգագետին) գյուղում։ Նրան բոլորը սիրում և հարգում են։ Նա երբևէ չի ամուսնացել և ապրում է միայնակ։ Նրա զարմիկը Ռայմոնդ Վեստն է։ Նա պրոֆեսսիոնալ դետեկտիվ չէ, բայց ունի շատ սուր մտածողություն և գտնում է բոլոր առեղծվածների բանալիները։ Ըստ Ագաթա Քրիստիի նկարագրության՝ նա փոքրիկ տիկին է, փարթամ չէ, ունի շատ բարակ ձայն և միշտ շյուղագործում է։ Միսս Մարփլը երբևէ չի աշխատել և ծերության օրոք ապրում է իր զարմիկի ֆինանսական օգնությամբ։ Բայց նա շատ զարգացած է և շատ լավ իմանում է մարդկային անատոմիան, որը որ նրան օգնում է շատ հանելուկների բացահայման մեջ։ Երիտասարդ ժամանակ ուսուցանել է շատ լավ դպրոցներում։ Նա չի սերում ազնվական տոհմից, բայց միշտ շփում է ունենում ազնվականների հետ և հարգված է նրանց շրջապատում։ Ըստ Քրիստիի նկարագրության, նա միշտ կրում է գլխարկ և հագնվում է շատ կոկիկ ու պարկեշտ ձևով։

Ագաթա Քրիստին վերջին անգամ Մարփլին հիշատակում է իր «Մոռացված սպանություն» նովելում, բայց նովելը հրատարակվել է գրվելուց շատ ուշ, քանի որ Քրիստին ձեռագրերը պահել էր գաղտնի պահարանում, և այն հայտնաբերվել է միայն նրա մահվանից հետո։

## Միսս Մարփլը նովելներում
#Սպանություն վիկարի տանը (1930)
#Դիակը գրադարանում (1942)
#Մեկ մատով (1943)
#Հայտարարվում է սպանություն (1950)
#Հայելիների օգնությամբ (1952)
#Աշորայով լի Գրպան (1953) 
#16։50-ի գնացքը (1957)
#Հայելին կջարդվի (1962)
#Կարիբյան գաղտնիքը (1963)
#«Բերթրամ» հյուրանոցում (1965)
#Նեմեսիս (1971)
#Թունավոր գրիչով ձեռքը 
#Մոռացված սպանություն (գրված մոտ 1940-ին և հրատարակված 1976-ին)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարվեստական կերպարներ
Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած վեպեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի հերոսներ
Եվրոնյուզ

**Եվրոնյուզ**, եվրոպական հեռուստաալիք, որի նպատակն է համաշխարհային նորությունները մատուցել եվրոպական տեսակետից։ 2009 թվականին հեռուստաալիքի արբանյակային և եթերային հեռարձակումը հասանելի էր 204 միլիոն տնային տնտեսություններում՝ աշխարհի 150 երկրներում։ 2011 թ. հունվարի 9-ից սկսել է հեռարձակվել 16։9 ֆորմատով։ Ստեղծվել է 1993-ի հունվարի 1-ին, Լիոնում։

## Լեզուներ
Եվրոնյուզը հեռարձակվում է 11 լեզվով՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, իտալերեն, պորտուգալերեն, ռուսերեն, արաբերեն, թուրքերեն, պարսկերեն, ուկրաիներեն և արաբերեն, հունարեն հունգարերեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լրատվական հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Իսպանալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Ռուսալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Արաբալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հունարեն հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Իտալալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Պորտուգալալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Ուկրաինալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հունգարալեզու հեռուստաալիքներ
Թեքսաս Հոլդեմ

**Թեքսաս Հոլդեմ** խաղը առաջացել է քսաներորդ դարի սկզբին ԱՄՆ-ում։ Պոկերի այս տեսակի առաջին խաղացողի անունը անհայտ է։ Խաղը անվանված է ի պատիվ Տեխաս (անգլերեն արտասանութայմբ՝ Թեքսաս) նահանգի, որտեղ գտնվում է Ռոբսթոուն քաղաքը։ Ըստ լեգենդի, Հոլդեմ ամենավաղ խաղը կայացել է այնտեղ։

Հոլդեմը պոկերի ամենատարածված տարատեսակն է ամբողջ աշխարհում  և համացանցում (ինտերնետում)։

Թեքսաս Հոլդեմի հանրահայտության կտրուկ աճ նկատվեց վերջին տարիներում, երբ մեծ ճանաչում են ստացել համացանցը և հեռուստատեսությունը։ Գլխավոր մրցաշարերը, ինչպես նաև պոկերի աշխարհի առաջնությունը՝ WSOP, որոնք ցուցադրում են հեռուստատեսությամբ, ավելացրեցին հետաքրքրությունը Թեքսաս Հոլդեմի նկատմամբ անասելի չափով։

WSOP-ի 2006 թվականի հաղթող Ջեմի Գոլդ-ը ստացավ ոսկյա ձեռնաշղթա՝ «World Series of Poker 2006» մակագրությամբ և տասներկու միլիոն դոլլար մրցանակ։ Մրցաշարի բոլոր մասնակիցները, որոնք հասան վերջնախաղի սեղաններին դարձան միլիոնատերեր։

## Խաղի կանոններ
thumb|right|Ամեն խաղացողին սկզբում բաժանվում է երկու անձնական խաղաթուղթ:

thumb|Այս տեսանյութը ցուցադրում է, թե ինչպես բաժանել խաղաթղթերը և նրանց տեսակները, որոնք հարկավոր են հաղթելու համար:

Խաղաթղթերը բաժանողի (Դիլլեր) ձախից առաջին երկու խաղացողները պետք է կատարեն փոքր և մեծ ներդրումներ։ Սրանք կոչվում են հարկադրական ներդրումներ։

Սեղանի շուրջ գտնվող յուրաքանչյուր խաղացողի դիլլերը տալիս է երկուական խաղաթուղթ։ Այս խաղաթղթերը կոչվում են «գրպանային խաղաթղթեր»։ Դրանք պետք է ցուցադրվեն այն ժամանակ, երբ կատարված են բոլոր ներդրումները։

Ֆլոփից առաջ, «շուկայի» առաջին խաղաշրջանը սկսում է ձախից, մեծ խաղադրույքը կատարողից հետո նստած խաղացողը։ «Շուկայի» առաջին շրջանից հետո, եթե խաղի մեջ մնացել են գոնե երկու խաղացող, դիլլերը բացում է «ֆլոփ»ը՝ երեք ընդհանուր խաղաքարտ սեղանի մեջտեղում։

Դիլլերի ձախից երկրորդ խաղացողը սկսում է «Շուկայի» երկրորդ շրջանը։ Ֆլոփի վրա կատարված ներդրումներից հետո դիլլերը բացում է չորրորդ խաղաթուղթը՝ «Թորն»ը։ Այնուհետ հետևում է «Շուկայի» երրորդ շրջանը։ Վերջապես բացվում է վերջին ընդհանուր խաղաթուղթը՝ «Ռիվեր»ը։ 
Սա «Շուկայի» չորրորդ և վերջին շրջանն է։ Եթե «Շուկա»ի այս վերջին շրջանի արդյունքում մնում է միայն մեկ խաղացող ապա նա հաղթում է Բանկը։

Եթե այս վերջին շրջանից հետո մնում են մեկից ավել խաղացողներ, ապա կատարվում է «Գրպանային քարտեր»-ի բացում։ Խաղացողները ընտրում են հինգ լավագույն խաղաթղթեր յոթ հնարավորից, որոնք գտնվում են խաղի մեջ։

Խաղացողը իր «Գրպանային քարտեր»-ից կարող է օգտագործել մեկ, երկու, կամ ոչ մի խաղաթուղթ՝ հինգ լավագույն խաղաթղթերն ընտրելու համար։ Լավագույն «ձեռք»-ով խաղացողը շահում է բանկը։

Եթե երկու կամ ավելի խաղացողներ կազմում են հավասար «ձեռք»-եր, ապա բանկը կիսվում է հավասար նրանց միջև։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Պոկեր

Կատեգորիա:Պոկեր
Ջոննի Վայսմյուլլեր

**Ջոննի Վայսմյուլլեր** (, իսկական անուն ազգանունը՝ **Պիտեր Յոհան Վայսմյուլլեր** Peter Johann Weissmüller, հունիսի 2, 1904, Տեմեշվար, Ավստրո-Հունգարիա (ներկայումս՝ Տիմիշոարա, Ռումինիա) - հունվարի 20, 1984, Ակապուլկո, Մեքսիկա), ծագումով գերմանացի, ամերիկացի լողորդ, օլիմպիական խաղերի հնգակի չեմպիոն, նաև դերասան, Տարզանին մարմնավորած ամենահայտնի դերասաններից մեկը։

Խաղացել է Տարզանի մասին մոտ 30 ֆիլմում, Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսներ‎ի ցանկում նրա «Տարզան. մարդ կապիկը» ֆիլմի հերոս Տարզանը 34-րդն է դրական հերոսների ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb-ում էջ
* Ջոննի Վայսմյուլլերը օլիմպիական կոմիտեի կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լողորդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կիրճ

[260px|thumb|Զիոնի կիրճը [Յուտա նահանգում]]
[thumb|260px|աջից|[Պարտնախ գետի կիրճը (Ալպեր)]]
**Կիրճ** (շատ լեզուներում՝ Կանյոն, իսպ.` cañón բառից - «խողովակ», «կիրճ»), խորը տեղաբաշխված գետի հովիտ շատ զառիվեր, հաճախ ուղղահայաց լանջերով և նեղ հատակով, սովորաբար ամբողջությամբ զբաղված է լինում գետի հունով։

Ամենամեծ կիրճը խորությամբ հայտնի Կոլորադո գետի Մեծ կիրճն է () ԱՄՆ-ում (երկարությունը ավելին քան 446 կմ, խորությունը մինչև 1600 մ)։

Ամենաերկար կիրճը Գրենլանդիայի Մեծ Կանիոնն է, այս մասին հայտնի է դառձել 2013 թվականի օգոստոսին:

Երկրորդը խորությամբ աշխարհում և ամենամեծը Եվրոպայում, Տարայի կիրճն է Չերնոգորիայում (երկարությունը 82 կմ, խորությունը մինչև 1300 մ)։

Աշխարհում երկրորդ կիրճը և երկարությամբ և լայնությամբ, դա Ֆիշ-Ռիվեր գետի կիրճն է (Նամիբիա, երկարությունը՝ 161 կմ, լայնությունը՝ 27 կմ, խորությունը՝ 550 մ)։ Ամենախորը կիրճը աշխարհում համարվում է Կոտուասի կիրճը (Պերու), նրա խորությունը կազմում է 3 535 մետր։

Հայաստանում կանիոններ կան Հրազդան, Դեբեդ, Արփա, Ազատ, Քասաղ, Որոտան գետերի միջին հոսանքների շրջանում։

## Տես նաև
* Մեծ կիրճ
* Սատանայի կիրճ
* Տինայանիի կիրճ
* Գունավոր կիրճ
* Սուլու-Թերեք
* Չարին (կիրճ)
* Ձորակ
* Ձոր
* Կոլկա (կիրճ)
* Ֆյորդ
* Այծքաղի կիրճ
* Բրայս-կիրճ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կիրճեր
Դոբրուջա

**Դոբրուջա** (, , ), պատմական շրջան  Ռումինիայի հարավարևելյան մասում։ Երկար տարիներ այն կռվախնձոր է եղել Ռուսական կայսրության և Օսմանյան կայսրության համար։ Դոբրուջան բաժանված է երկու մասի՝ Հյուսիսայինի (ներկայիս Դոբրուջան) և Հարավային Դոբրուջայի, (որը գտնվում է ներկայիս Բուլղարիայի հյուսիսարևելյան մասում)։ Վերջինս 1878 թ. Կրայովսկի պայմանագրով է միացել Բուլղարիային։

Ռումինական Դոբրուջան տեղակայված է Դանուբ գետի և Սև ծովի միջև։ Այստեղ են գտնվում Կոնստանցան, Տուլչան։

## Անվանում
Անվանումը ստացել է 14-րդ դարում այստեղ ֆեոդալական ինքնուրույն պետություն հիմնած բուլղար Բալիկի հաջորդ *Դոբրոտցիայի* անունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական տարածքներ
Յանոշ Հունյադի

**Յանոշ Հունյադի** (, , , ), հունգարիայի ռազմական և քաղաքական գործիչ, Տրանսիլվանիայի զորավար (վոյեվոդա), գեներալ և հունգարական թագավորության գահի տեղապահ (ռեգենտ) (1446—1453)։ Նրա որդին՝ Մատյաշ Հունյադին (Կորվին) թագադրվել է Հունգարիայի թագավոր։ 1456 թ. Բելգրադի տակ ժամանակավորապես կանգնեցրել է օսման–թուրքերի բանակի առաջխաղացումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունգարացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Հարավային Բուկովինա

[mini|250px|աջից|Հարավային Բուկովինան [Ռումինիայում]]
**Հարավային Բուկովինան** (; ), պատմական շրջան է Ռումինիայի հյուսիսային մասում։ Բուկովինան բաժանված է երկու մասի՝ Հյուսիսային Բուկովինայի (ներկայումս Ուկրաինայում) և Հարավային Բուկովինայի (ներկայիս Ռումինիայում)։ Մոլդովական իշխանության ժամանակ այս տարածքում բնակվել են ռումինացիներ, գնչուներ և հրեաներ։ 1774- 1918 թթ տարածքը մտել է Ավստրո-Հունգարիայի կազմի մեջ։
Ստրատոդադար

Պատկեր:Atmosphere layers-en.svg|մինի|աջից|110px|Մթնոլորտի ուղղահայաց կառուցվածքը
poly 64 2685 164 2550 311 2685 Ջոմոլունգմա
poly 0 2386 454 2386 453 2685 325 2681 151 2523 51 2683 0 2683 Տրոպոսֆերա
poly 0 2075 1 2382 453 2384 450 2078 372 2077 362 2286 75 2280 55 2076 Ստրատոսֆերա
poly 85 2162 90 2272 339 2270 339 2140 Օդերևութաբանական զոնդ
poly 97 1884 98 1929 208 1943 243 1991 381 2003 425 1901 431 1785 251 1880 Երկնաքար
poly 6 1747 451 1748 453 2068 0 2070 Մեզոսֆերա
poly 56 1620 133 1623 179 1709 58 1713 Կարմանի գիծ
poly 138 1386 89 1433 122 1596 341 1687 324 1581 Բևեռափայլ
poly 1 469 451 471 448 1741 2 1741 Ջերմոլորտ
poly 1 1 450 3 453 460 6 462 Էկզոսֆերա
desc bottom-left

**Ստրատոդադար**, մթնոլորտի շերտ, որը բաժանում է ստրատոլորտն և միջնոլորտն։ Ստրատոլորտում ջերմաստիճանը բարձրանում է բարձրության մեծացման հետ, իսկ ստրատոդադարը հանդիսանում է այն շերտը, որտեղ ջերմաստիճանը հասնում է առավելագույն կետին։ Ստրատոդադարի ջերաստիճանն է մոտ 0&nbsp;°C։

Այս երևույթը դիտարկվում է ոչ միայն Երկրի վրա, այլ նաև բոլոր մոլորակների վրա, որոնք ունեն մթնոլորտ։

Երկրի վրա ստրատոդադարը գտնվում է 50 - 55 կմ ծովի մակերևույթից։ Մթնոլորտային ճնշումը այս շերտում կազմում է ծովի մակերևույթի ճնշման մոտ 1/1000 մասը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Լուգանո

**Լուգանո** (իտալ.՝ *Lugano*), քաղաք Շվեյցարիայում։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով ունի 54.667 բնակչություն։ Քաղաքը ծովի մակարդակից գտնվում է 273 մետր բարձրության վրա, Լուգանո լճի հյուսիսային ափին։

Շվեյցարիայի խոշորագույն քաղաքների մեջ Լուգանոն 9-րդն է։ Բանկչության մեծամասնությունը խոսում է իտալերեն։

## Մշակույթ
Լուգանոն Շվեյցարիայի ամենահայտնի մշակութային կենտրոններից մեկն է։ Այստեղ է գտնվում Պալազզո դեի Կոնգրեսս ամենահայտնի և մեծ թատերական կենտրոններից մեկը։ 1956 թվականին Լուգանոյում է անցկացվել առաջին Եվրատեսիլ երգի մրցույթը։

## Տուրիզմ
Լուգանոն ամենաճանաչված զբոսաշրջական կենտրոններից է Շվեյցարիայում։ Զբոսաշրջիկները հիմնականում գալիս են այստեղ տեսնելու շրջակա լեռները, մի շարք պատմական շենքերը և թանգարանները։ Լուգանոյում գործում է երեք եկեղեցի և երկու ազգային նշանակություն ունեցող գրադարաններ։

մինի|500px|center|Լուգանոյի համայնապատկերը


File:San Lorenzo3.jpg |
File:Santa Maria degli Angioli.jpg |
File:Lugano San Rocco.JPG |
File:Lugano&nbsp;-&nbsp;town hall.jpg|

File:Lugano&nbsp;-&nbsp;Biblioteca cantonale.jpg|


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Լուգանոյի պատմությունը 

Կատեգորիա:Լուգանո
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաներ հյուրընկալած քաղաքներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Մատյաշ Հունյադի

**Մատյաշ I Կորվին** (հայտնի է նաև որպես Մատյաշ Հունյադի, ), Հունգարիայի թագավոր (1458 թ. հունվարի 24-ից -1490 թթ.) Հունյադի տոհմից։ Յանոշ Հունյադիի որդին։ Նրա օրոք միջնադարյան Հունգարական թագավորությունը հասել է իր հզորության գագաթնակետին։ Ֆեոդալական քաոսի տասնամյակներից հետո ամրապնդել է հունգարական պետականությունը և թագավորական իշխանությունը բազմաշերտ բարեփոխումների անցկացման միջոցով։ Վերածննդի գաղափարներից ազդված Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի առաջին տիրակալը, հովանավորել է նկարիչներին և ճարտարապետներին։ Վարել է պատերազմներ Ավստրիայի և Օսմանյան Թուրքիայի դեմ, որոնց ընթացքում նրան անգամ հաջողվել է գրավել Վիեննան։

«Կորվին» (թարգմանաբար նշանակում է «ագռավ») մականունը ստացել է այն բանի համար, որ նրա զինանշանի վրա պատկերված է եղել նույնանուն թռչունը։ Հունգարերն նրա անունը գրվում է որպես Hunyadi Mátyás կամ Mátyás király («Մատյաշ թագավոր»), լատիներեն՝ Matthias Corvinus, սլովակերեն՝ Matej Korvín, չեխերեն՝ Matyáš Korvín, ռումիներեն՝ Matei Corvin, սերբոխորվաթերեն՝ Matija Korvin։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիայի թագավորներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան երեխա կառավարիչներ
Եվրատեսիլ 1959 երգի մրցույթ

**«Եվրատեսիլ 1959 երգի մրցույթը»** Եվրատեսիլի պատմության մեջ 4-րդն էր։ Այն տեղի ունեցավ Ֆրանսիական Կանն քաղաքում։ Մասնակցում էին 11 երկրներ։

մինի|300px|Ֆրանսիա

## Մասնակիցներ

## Քվեարկության արդյունքները

## Արտաքին հղումներ
* esctoday.com
* eurovision.tv
* ESC-history.com 

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1959 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:1959 Ֆրանսիայում
Էնֆիլդ (Լոնդոնի շրջան)

[մինի|Էնֆիլդը [Լոնդոնի քարտեզի վրա]]
**Էնֆիլդը** (), Լոնդոնի ամենահյուսիսային բորոն է։ Բորոյի արևելյան մասով հոսում է Լի գետը։ Տարածքը 82,20 կմ², իսկ բնակչությունը՝ 294 900 մարդ։ Բորոն բաժանված է 21 ընտրական շրջանների։ Այստեղ են ծնվել Ադելը, Էմի Ուայնհաուզը, Լի Հանտը, Միշել Ռայանը

Հռոմեական կայսրության ժամանակ Էնֆիլդը միացած է եղել Լոնդինիումին և գտնվել է «հռոմեական ճանապարհի» վրա, որը միացրել է Լոնդոնը Յորքին։

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը
* Էնֆիլդի մասին տեղեկատվական կայք 
* Բորոյի քարտեզը 

Կատեգորիա:Լոնդոնի շրջաններ
Հիլինգդոն (Լոնդոնի շրջան)

աջից|200px
**Հիլինգդոնը** (), Լոնդոնի շրջաններից ամենաարևմտյանն է՝ այսպես ասած «Ներքին Լոնդոնի» տարածքներից մեկը, որը Լոնդոնի կազմի մեջ մտավ միայն 1965 թ-ին։ Բորոն զբաղեցնում է 115,70 կմ² տարածք, իսկ բնակչությունը՝ 243,0 հազար մարդ (2001 թ-ի տվյալներով)։ Բորոն բաժանված է 22 ընտրական շրջանների։ Բորոյի տարածքով անցնում են Լոնդոնի մետրոպոլիտենի Մետրոպոլիտեն և Պիկադիլի գծերը։ Բորոյի արևմտյան մասում գտնվում է Հիթրոու օդանավակայանը։

## Արտաքին հղումներ
* Հիլինգդոնի շրջանային խորհրդի պաշտոնական կայք էջը

Կատեգորիա:Լոնդոնի շրջաններ
Եվրատեսիլ 1960 երգի մրցույթ

**«Եվրատեսիլ 1960 երգի մրցույթը»** Եվրատեսիլի պատմության մեջ 5-րդն էր։ Այն տեղի ունեցավ Մեծ Բրիտանիայի Լոնդոն քաղաքում։ Մասնակցում էին 13 երկրներ։

Մրցույթում հաղթեց Ֆրանսիան ներկայացնող Ջասքուեին Բոյերի «Tom Pillibi» երգը հավաքելով՝ 32 միավոր։

## Արտաքին հղումներ
* esctoday.com
* eurovision.tv
* ESC-history.com 

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1960 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:1960 Մեծ Բրիտանիայում
Մեզոդադար

thumb|250px|Միջին ջերմաստիճանի կախվածությունը բարձրությունից (դեղին գիծ)
**Մեզոդադար**, մթնոլորտի շերտ, որը բաժանում է միջնոլորտը և ջերմոլորտը։ Երկրի վրա տեղաբաշխված է 80  - 90 կմ ծովի մակերևույթից։ Մեզոդադարում է գտնվում ջերմաստճանային մինիմումը, որը կազմում է մոտ -100&nbsp;°C (ջերմաստիճանը հաստատուն է կամ դանդաղ բարձրանում է), դրանից բարձր (մինչև 400 կմ բարձրությունը) ջերմաստիճանը նորից սկսում է աճել։ Մեզոդադարը համընկնում է ռենտգենային ճառագայթման և Արեգակի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման ամենակարճ ալիքների ակտիվ կլանման գոտու ներքևի սահմանի հետ։ Այս բարձրության վրա նկատվում են արծաթագույն ամպեր։

Մեզոդադար կա ոչ միայն Երկրի վրա, այլ նաև մյուս մթնոլորտ ունեցող մոլորակների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Ջերմադադար

**Ջերմադադար**, մթնոլորտի շերտ, որը ջերմոլորտից վեր է գտնվում։ Իսկ նրա վերևում գտնվում է էկզոլորտը։ Բարձրությունը տատանվում է մոտ 400-ից 800 կիլոմետրերի միջև: Ջերմաստիճանը կազմում է 500-2000 Կ, որը կախված է օրի և արևային ակտիվության ժամանակից: Հյուսիսային լայնություններում, երբ տեղի են ունենում պոլարային լույսերը և մագնիսական փոթորիկները, ջերմաստիճանը կարող է բարձրանալ մինչև 3000 Կ: Հարավային ատլանտյան անոմալիայի տեղերում մագնիտոլորտի մի մասը կարող է ընկնել այս շերտից ներքև։

Չնայած այս շերտի գոյությանը, մթնոլորտային ճնշումը այս տարածքում այնքան ցածր է, որ Երկրի ուղեծրում պտտվող արհեստական մարմինները, որոնք պտտվում են իրենց ուղեծրերով այս շերտից ներքև մթնոլորտի հետ շփումից չեն տաքանում, սակայն միևնույն է նրանց ուղեծրերը աստիճանաբար իջնում են։ ՄՏԿ-ը և Սոյուզ տիեզերանավերը պտտվում են Երկրի շուրջ այս շերտից ներքև ընկած ուղեծրերով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Կատեգորիա:Մթնոլորտ
Բզդիկ զինվոր

**Բզդիկ զինվոր**, Արտո Թունջբոյաջյանի ղեկավարած Armenian Navy Band խմբի առաջին ալբոմն է, թողարկվել է 1999 թվականին։ Ալբոմի շապիկին պատկերված է Արարատ լեռը՝ Թուրքիայի կողմից։

## Երգացանկ
# Մարթուն Շիշու
# Low Shoulder
# Մալխաս ախպեր
# Already the Boat is Starting to Move
# Turkey Running from the Table
# Dry Road
# Oor eh Peliculan
# Բզդիկ զինվոր

## Ծանուցումներ

Կատեգորիա:1999 ալբոմներ
Կատեգորիա:Արտո Թունջբոյաջյանի ալբոմներ
Տուրբոդադար

Պատկեր:Atmosphere layers-en.svg|մինի|աջից|110px|Մթնոլորտի ուղղահայաց կառուցվածքը
poly 64 2685 164 2550 311 2685 Ջոմոլունգմա
poly 0 2386 454 2386 453 2685 325 2681 151 2523 51 2683 0 2683 Տրոպոսֆերա
poly 0 2075 1 2382 453 2384 450 2078 372 2077 362 2286 75 2280 55 2076 Ստրատոսֆերա
poly 85 2162 90 2272 339 2270 339 2140 Օդերևութաբանական զոնդ
poly 97 1884 98 1929 208 1943 243 1991 381 2003 425 1901 431 1785 251 1880 Երկնաքար
poly 6 1747 451 1748 453 2068 0 2070 Մեզոսֆերա
poly 56 1620 133 1623 179 1709 58 1713 Կարմանի գիծ
poly 138 1386 89 1433 122 1596 341 1687 324 1581 Բևեռափայլ
poly 1 469 451 471 448 1741 2 1741 Ջերմոլորտ
poly 1 1 450 3 453 460 6 462 Էկզոսֆերա
desc bottom-left

**Տուրբոդադար**, մթնոլորտի շերտ, որից ներքև գործում են մրրկային շարժումը։ Տուրբոդադարից ներքև ընկած շերտը անվանում են **հոմոսֆերա**, այս շերտում մթնոլորտի քիմիական կառուցվածքը մնում է անփոփոխ։ Տուրբոդադարից վեր ընկած շերտը անվանվում է **հետերոսֆերա**, այստեղ տեղի է ունենում մոլեկուլյար դիֆուզիա և մթնոլորտի քիմիական կառուցվածքը բարձրության հետ համատեղ փոփոխվում է։ Մթնոլորտի ամենավերին շերտերը հիմնականում կազմված են ջրածնից և հելիումից։

Տուրբոդադարը գտնվում է մեզոդադարին մոտ, միջնոլորտի և ջերմոլորտի սահմանագծում, մոտ 100 կմ բարձրության վրա։

## Տես նաև
* Երկրի մթնոլորտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Բերգամասյան սյուիտ (Դեբյուսի)

**Բերգամասյան սյուիտը** ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Կլոդ Դեբյուսիի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է։ Այն հրատարակվել է 1905 թվականին։ Ունի 4 մաս և իր հետաքրքրության շնորհիվ համարվում է կոմպոզիտորի գլուխգործոցներից մեկը։

## Համառոտ բնութագիր
Սյուիտը գրված է դաշնամուրի համար և բաղկացած է չորս մասից։ Բոլոր մասերն էլ միջին մեծության ստեղծագործություններ են։ Դրանք են՝
# Պրելյուդ
# Մենուետ
# Լուսնի Լույսը
# Պասսպիե (արագ պար)

**Պրելյուդ**

Պրելյուդի հիմնական տոնայնությունը ֆա մաժորն է։ Այն ունի երկու հիմնական թեմա։ Առաջին թեման ֆա մաժորում է իսկ երկրորդը՝ լյա մինորում։ Մասը ունի նաև երկրորդական թեմաներ տարբեր տոնայնություններում։ Յուրականչյուր թեման ունի իրեն հատուկ էլեմենտ։ Պրելյուդում Դեբյուսին օգտագործում է միջնադարյան լադերը և տարբեր տիպի կադանսներ։

**Մենուետ**

Բերգամասյան սյուիտի մենուետը տարբերվում է սովորական մենուետներից։ Այն շատ տիպիկ է Դեբյուսիի գրելաոճին։ Ունի իրեն հատուկ երանգներ։ Այստեղ նույնպես Դեբյուսին օգտագործում է միջնադարյան լադերն ու գամաները։ Հիմնական տոնայնությունը լա մինորն է։ Աշխույժ սկիզբ տալու փոխարեն Դեբյուսին մենուետը սկսում է մինորային խորը տոնով այն համատեղելով հումորին։

**Լուսնի Լույսը**

Լուսնի Լույսը Դեբյուսիի ամենահայտնի ստեղծագործություններից է։ Այն Բերգամասյան Սյուիտի 3-րդ մասն է։ Հիմնական տոնայնությունը ռե բեմոլ մաժորն է։ Մասը սկսվում է դանդաղ և շատ մելոդիկ ակորդներով։ Այնուհետև ակորդների թիվը շատանում է և դա լսողին տալիս է արագացման տպավորություն։ Օգտագործվում են միջնադարյան լադերը։ Ստեղծագործությունը ներշնչվել է Պոլ Վեռլենի համանուն պոեմից։

**Պասսպիե**

Պասսպիեն արագ պար է։ Թարգմանաբար նշանակում է արագ փոփոխվող ոտքերի պար։ Ծագումով Ֆրանսիայի Բրետանիա նահանգից է։ Տոնայնությունը ֆա դիեզ մինորն է։ Այն բավական արագ է։ Ձախ ձեռքը կատարում է արագ ստակկատոներ։ Մասը ունի շատ տիպիկ միջնադարյան երանգ։ Այն Բերգամասյան սյուիտի վերջին մասն է։

Բերգամասյան սյուիտը յուրաքանչյուր դաշնակահարի աշխատանքի անբաժան մասն է։ Կան բազմաթիվ ձայնագրություններ։ Կատարվել են նաև տարբեր գործիքավորումներ։ Գոյություն ունի նաև սյուիտի նվագախմբային տարբերակը։

Կատեգորիա:Կլոդ Դեբյուսիի ստեղծագործություններ
Տարզան

[աջից|մինի|200px|«Տարզանը կապիկների երեխա» [1914 թվականի գրքի կազմ]]
**Տարզան**, հորինված կերպար, ստեղծել է Էդգար Ռայս Բերոուզը իր Տարզանը՝ կապիկների տոհմից վեպում։

Վեպը առաջին անգամ տպագրվել է 1912 թվականին ամսագրում, իսկ 1914 թվականին լույս է տեսել առանձին գրքով, որին հաջորդել են ևս 23 գրվածք Տարզանի մասին։ Տարզանը ամենահայտնի գրական կերպարներից է։ Նրա կերպարը օգտագործվել է նաև բազմաթիվ ֆիլմերում, հեռուստատեսային և ռադիո հաղորդումներում, կոմիքսներում և այլն։

Կինոյում Տարզանի հայտնի դերակատարներից են եղել Էլմո Լինկոլնը, Ջոննի Վայսմյուլլերը, Լեքս Բարքերը, Բրյուս Բեննետը, 1-2 ֆիլմում Տարզանի դերն են խաղացել Քրիստոֆեր Լամբերը, Կասպեր Վան Դինը, Ջոն Մահոնին և այլն։

Ընդհանուր թվով Տարզանի մասին մոտ 80 ֆիլմ ու մուլտֆիլմ է նկարահանվել։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Կատեգորիա:Ֆիլմերի հերոսներ
Ոսկե արջ

**«Ոսկե արջ»**, Բեռլինի կինոփառատոնի բարձրագույն մրցանակը, հանձնում է միջազգային ժյուրին։ Քանդակի կերպարի ստեղծողն է Ռենե Սինտենիսը։ «Ոսկե արջով» պարգևատրվում է հիմնական մրցույթի լավագույն կինոնկարը, իսկ 2007 թվականից նաև լավագույն կարճամետրաժ կինոնկարը։ Բացի «Ոսկե արջից» Բեռլինի կինոփառատոնում հանձնվում է «Արծաթե արջ» կինոմրցանակը։

1970 թ.-ին մրցանակաբաշխություն չի եղել։ 1980, 1983, 1985, 1990, 1993 և 2002 թթ. եղել են երկուական, իսկ 1978 թ.-ին՝ երեք մրցանակակիրներ։ Առաջին մրցանակաբաշխության ժամանակ՝ 1951 թ.-ին, պարգևատրվել է չորս ֆիլմ։

## Մրցանակակիրներ

Կատեգորիա:Կինոփառատոներ
Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ
Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցիացիա

**Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցիացիա** (անգլ. անվանում՝ *National Collegiate Athletic Association*, կրճատ՝ **NCAA** [կարդացվում է *Էն Սի Էյ Էյ* կամ *Էն Սի դաբլ Էյ*]), Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում գործող 1281 ուսումնական հաստատությունների և ասոցիացիաների սպորտային միություն, որի շրջանակներում անցկացվում են տարբեր սպորտաձևերի համալսարանային առաջնություններ։ Ասոցիացիայի սպորտային ծրագրերը բաժանված են I, II և III դիվիզիաների (Division I, Division II և Division III)։ I դիվիզիայի կազմի մեջ մտնող հաստատությունները սովորաբար ունեն ավելի մեծ բյուջե, ավելի մեծ սպորտային հաստատություններ և առհասարակ՝ ավելի մեծ քանակությամբ աշխատակազմ, քան II և III դիվիզիաների մեջ մտնողներինը։

NCAA-ի գլխամասը գտնվում է ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի կենտրոն Ինդիանապոլիս քաղաքում։

## Առաջնությունները
մինի|250px|NCAA-ի գլխավոր գրասենյակը Ինդիանապոլսում
NCAA-ում անցկացվում են հետևյալ առաջնությունները՝


* **[[Ամերիկյան ֆուտբոլ]]**
** I դիվիզիա (FBS)
** I դիվիզիա (FCS)
** II դիվիզիա
** III դիվիզիա
* **[[Բեյսբոլ]]**
* **[[Բասկետբոլ]]**
** Տղամարդկանց 
*** I դիվիզիա
*** II դիվիզիա
*** III դիվիզիա
** Կանանց
*** I դիվիզիա
*** II դիվիզիա
*** III դիվիզիա
* **[[Բոուլինգ]]** (կանանց)
* **[[Բռնցքամարտ]]**
* **Քրոս քանթրի**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Սուսերամարտ]]**
* Հոկեյ խոտի վրա

* **[[Գոլֆ]]**
** Տղամարդկանց
*** I դիվիզիա
*** II դիվիզիա
*** III դիվիզիա
** Կանանց
* **[[Մարմնամարզություն]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Հոկեյ]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Թեթև աթլետիկա]] փակ տարածության մեջ**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Լակրոս]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց

* **[[Թեթև աթլետիկա]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Հրաձգություն]]**
* **[[Ակադեմիական թիավարություն]]** (կանանց)
* **[[Դահուկավազք|Դահուկասպորտ]]**
* **[[Սոֆթբոլ]]**
* **[[Ֆուտբոլ]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Լող]] և [[ջրացատկ]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Թենիս]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Վոլեյբոլ]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Ջրային պոլո]]**
** Տղամարդկանց
** Կանանց
* **[[Ըմբշամարտ]]**


## Արտաքին հղումներ
* NCAA պաշտոնական կայք
* NCAA ադմինիստրատիվ վեբկայք
* NCAA ուսանողական տեղեկատվության կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սպորտային կազմակերպություններ