Կերստի Յուվա

**Կերստի Աննա Լինեա Յուվա** (ֆիններեն՝ *Kersti Anna Linnea Juva.* ), ֆինն թարգմանչուհի, ով համբավվել է հատկապես Թոլքինի *[[Մատանիների տիրակալը|«Մատանիների տիրակալը»]]* եռերգության ֆիններեն թարգմանությամբ, որի համար 1976 թվականին արժանացել է Ֆինլանդիայի պետական գրական մրցանակին։ Շեքսպիրի ստեղծագործությունների նրա թարգմանությունները բարձր են գնահատվել  ոտանավորների յամբային հնգաչափը պահպանելու շնորհիվ։ *«Տրիստրամ Շենդի, Ջենթլմենի կյանքն ու կարծիքները»* գրքի թարգմանության համար 1999 թվականին նա  արժանացել է Ֆինլանդիայի թարգմանիչների ասոցիացիայի և ֆիննական գրքի հիմնադրամի սահմանած Միքայել Ագրիկոլայի անվան մրցանակին։ 2014 թվականին  ընդգրկվել է Եվրոպական գիտաֆանտաստիկ միության Փառքի սրահում իր թարգմանչական աշխատանքի համար։ Բացահայտ լեսբուհի է, հանդես է գալիս Ֆինլանդիայի համասեռամոլ համայնքի պաշտպանությամբ։

## Կյանքի վաղ շրջան
Կերստի Աննա Լինեա Յուվան ծնվել է 1948 թվականին Ֆինլանդիայի մայրաքաղաք Հելսինկիում,   Ռիիտա  և Միկկո Յուվաների ընտանիքում։  Նրա մայրը հոգեբույժ էր, հայրը ՝ Միկկո Յուվան, Հելսինկիի համալսարանի պրոֆեսոր,  հետագայում էլ դարձել է Տուրկուի համալսարանի պրոֆեսոր, Ֆինլանդիայի խորհրդարանի անդամ և Ֆինլանդիայի արքեպիսկոպոս։ Նրա պապը՝ Էյնար Վ. Յուվան, պրոֆեսոր էր և Տուրկուի համալսարանի ռեկտորը։  Ընտանիքն ապրում էր Հելսինկիի Տյոլյո թաղամասում, իսկ ամառներն անցկացնում էր Նուուկսիոյի Պունջո դաստակերտում։ Նրանք տնային աշխատողներ ունեին երկրի տարբեր մասերից։ Կերստիի հայրն ուներ մեծ գրադարան : Յուվան վաղ տարիքից զգաց ֆիննական լեզվի հարստությունը։   1950-ականների վերջին նրա հայրը ընտանիքը տեղափոխեց Տուրկու, և Կերստին, ով դժվարացավ նոր վայրում ընկերներ ձեռք բերել, շատ ժամանակ էր  անցկացնում գրադարանում։ 

Նա վերադարձավ Հելսինկի՝ ավարտելու իր միջնակարգ կրթությունը , ապա՝ 1960-ականների վերջին սկսեց ուսանել Հելսինկիի համալսարանում։ Այդ ընթացքում միացել է ուսանողական շարժմանը և ակադեմիական սոցիալիստական ընկերությանը, բայց որոշ ժամանակ անց լքել է այդ կազմակերպությունը՝ դրա քարոզած հոմոֆոբիայի պատճառով։  Այդ ժամանակամիջոցում Յուվան ութ տարի բուժում է անցել՝ փորձելով հաշտվել իր սեքսուալության հետ։ Այն ժամանակ համասեռամոլությունը ոչ միայն համարվում էր շեղվածություն և մեղք, այլև հանցագործություն։ Նա ի վերջո հրաժարվեց իր լեսբիականությունից և ամուսնացավ։ Թեև սիրում էր իր ամուսնուն, բայց 30 տարեկանում դուրս եկավ երկփեղկվածությունից. նրա մեջ գերակայեց  սերն ու կիրքը կնոջ հանդեպ։  Էյլա Փենանենի հետ թարգմանչական դասընթացներ անցնելու ընթացքում ընկերացան, և դա որոշակի դեր խաղաց թարգմանչական կարիերան նախընտրելու հարցում։  Կերստին լեզվաբանություն է սովորել Վիլյո Տերվոնենի մոտ , 1972 թվականին բակալավրի աստիճան ստացել  ։

## Կարիերա
Ուսումնառությունն ավարտելուց անմիջապես հետո Յուվան հանգամանքների բերումով Փենանենի հետ ձեռնամուխ եղավ  *[[Մատանիների տիրակալը|«Մատանիների տիրակալ»]]-ի թարգմանությանը* : Միասին աշխատեցին 1973 և 1974 թվականներին թողարկված առաջին երկու հատորների թարգմանության վրա  ։ 1975 թվականին թողարկված երրորդ՝ *«Արքայի վերադարձը»*  հատորի  թարգմանության վրա Յուվան աշխատեց մենակ, և նրա թարգմանությունը 1976 թվականին արժանացավ գրականության պետական մրցանակի  

Կերստին այնուհետև թարգմանեց *Watership Down* -ը (  ),  *[[Վինի Թուխ (գիրք)|Վինի Թուխ]]* -ը, Թոլքինի այլ երկեր ևս։ 1979 թվականին նա սիրահարվեց Միրկկա Ռեկոլային   և միացավ ֆիննական սեռական իրավունքների Seta կազմակերպությանը՝ ակտիվ գործունեություն ծավալելով ԼԳԲՏ քարոզչության ոլորտում։  Նա հանրայնացրեց իր սեռական կողմնորոշումը, և թեև նրա հայրն այդ ժամանակ Ֆինլանդիայի արքեպիսկոպոսն էր, նրա ծնողները աջակցում էին նրան։   Յուվան 1985 թվականին տեղափոխվեց Օքսֆորդ՝ տարվա մի մասը ապրելով Անգլիայում, մյուս մասը՝ Նուուկսիոյում ՝ Էսպուի մունիցիպալիտետում։ Թեև նախկինում սովորել էր անգլերեն, ցանկանում էր ավելի խորը տիրապետել լեզվին՝ իր թարգմանությունները բարելավելու նպատակով։  Նույն թվականին նա հրատարակեց *[[Հոբիթը|«Հոբիթ»]]*-ի թարգմանությունը (  )  որի համար 1986 թվականին արժանացավ գրականության երկրորդ պետական մրցանակին։  ։

1990-ականներին Յուվային մարտահրավեր նետեց Լոուրենս Սթերնի *Տրիստրամ Շենդիի* թարգմանության հեռանկարը, որը համարվում էր անհնարին գործ։  Պրոֆեսոր Ռիտվա Լեպպիհալմեի խրախուսմամբ՝ նա սկսեց իր մագիստրոսական ուսումը  և գրեց իր թեզը *՝ A Bumpy Ride:* *Ոչ պատմողական տարրերի թարգմանումը Տրիստրամ Շենդիում*, պարզաբանելով 18-րդ դարի ստեղծագործության թարգմանության դժվարությունները։  1995 թվականին, հարաբերությունների ավարտից հետո, Յուվան վերսկսեց եկեղեցի հաճախել և նորից բորբոքեց իր հետաքրքրությունը հավատքի հանդեպ՝ միանալով Ֆինլանդիայի ուղղափառ եկեղեցուն։ Մոտավորապես այդ ժամանակ նա հանդիպեց իր ապագա կնոջը՝ Ջուլիետ Դեյին, ով զբաղվում էր անգլիկան պատարագի ուսումնասիրոությամբ։   Լոուրենս Սթերնի *Տրիստրամ Շենդիի* թարգմանության համար Յուվան 1998 թվականին արժանացավ ֆիննական գրականության մրցանակի ( ), 1999 թվականին՝ Միքայել Ագրիկոլայի անվան մրցանակի   ։ 2002 թվականին Հելսինկիի համալսարանում նա ավարտեց անգլիական բանասիրության մագիստրատուրան։  

2004 թվականին, երբ Ֆինլանդիայում մեկնարկեց *Շեքսպիրի ամբողջական ստեղծագործությունները [[ֆիններեն]] թարգմանելու նախագիծը*  ,  Յուվան ու Դեյը Օքսֆորդից տեղափոխվեցին Արևմտյան Ուելս՝ Լլանդդեվի Բրեֆի։   Նախագծի վրա աշխատելու հրավեր Յուվան ստացել էր՝ նկատի առնելով իր նախորդ թարգմանչական աշխատանքներն ու ստացած մրցանակները։  Նրա այս նոր աշխատանքն աչքի ընկավ ոտանավորների յամբային հնգաչափի պահպանմամբ և համահունչ  ձևակերպմամբ։  *«Much Ado About Nothing»* -ի թարգմանության նախաբանում Յուվան նշեց, որ 20-րդ դարասկզբից յամբային հնգաչափի ավանդույթը լքվել է  և փորձ է արվել արդիականացնել այն։ 
մինի|Juva-ն գիրք է ստորագրում Finncon- ում 2019 թվականին
2008 թվականին Յուվան դարձավ Ֆինլանդիայում առաջին թարգմանիչը, ով արժանացավ «արտիստ պրոֆեսորի» կոչման։  2008-2013 թվականներին նա դասախոսական աշխատանք է կատարել, 2014 թվականին թոշակի անցել՝ արժանանալով պետական արտիստի թոշակի։ Իր կարիերայի ընթացքում Յուվան թարգմանել է ավելի քան 100 գրական ստեղծագործություն , այդ թվում՝ Լ. Ֆրենկ Բաումի « *[[Օզի զարմանահրաշ կախարդը|Օզի հրաշալի կախարդը»]]*, Չարլզ Դիքենսի « *[[Սառը տունը|Բլեյք տունը]]* և *Նիկոլաս Նիքլբին* », Հենրի Ջեյմսի « *Վաշինգտոնի հրապարակը»* և Էլիս Ուոքերի Մանուշակագույնը /*The Color Purple* . Նա նաև պատրաստել է բազմաթիվ թարգմանություններ՝ հատուկ հարմարեցված թատերական և ռադիո ներկայացումների համար։  Ջեյն Օսթինով հիացած Յուվան  2013 թվականին ավարտեց *[[Հպարտություն և նախապաշարմունք|«Հպարտություն և նախապաշարմունք]]* » գրքի թարգմանությունը 2014 թվականին նա ընդգրկվեց Եվրոպական գիտաֆանտաստիկ ընկերության փառքի սրահում իր թարգմանչական աշխատանքի համար  և ստացավ փիլիսոփայության պատվավոր դոկտորի կոչում Արևելյան Ֆինլանդիայի համալսարանի Joensuu կամպուսի կողմից։ 

2016 թվականին Յուվան ու Դեյը, գտնվելով Միացյալ Նահանգներում, մասնակցեցին 2017 թվականի Կանանց երթին, ապա ամուսնացան՝ փաստաթղթերը ուղարկելով հայրենի Ֆինլանդիա՝ իրենց գրանցված գործընկերությունը ամուսնության վերածելու համար։  Զույգը շարունակում է իր ժամանակը կիսել Ֆինլանդիայի և Անգլիայի միջև։ Ընդ որում՝ Յուվան իր ազատ ժամանակը տրամադրում է ուղղափառ եկեղեցու և ԼԳԲՏ համայնքի միջև փոխընդունման և երկխոսության քարոզչությանը։  

## Ընտրված աշխատանքներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Մրցանակներ և ճանաչում
* 1976 թվականի պետական մրցանակ՝ Թոլքինի *Արքայի վերադարձ*-ի թարգմանության համար .  
* 1986 թ. գրականության պետական մրցանակ, Ջ.Ռ.Ռ. Թոլկինի *[[Հոբիթը|«Հոբիթ»- ի]]* համար։ 
* 1998 Ֆիննական գրական մրցանակ՝ Suomi-palkinto,  *Տրիստրամ Շենդիի* համար։ 
* 1999 Միքայել Ագրիկոլայի անվան թարգմանչական մրցանակ Ֆինլանդիայի թարգմանիչների ասոցիացիայի և ֆիննական գրքի հիմնադրամի կողմից,   *Տրիստրամ Շենդիի* համար։ 
* 2006 Ֆինլանդիայի մշակութային հիմնադրամի մրցանակ 
* 2014 Փառքի սրահ թարգմանության ոլորտում՝ Եվրոպական գիտաֆանտաստիկ ընկերության կողմից 

## Ծանոթագրություններ

### Մատենագրություն

*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

 

Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Լեսբուհի գրողներ
Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆինն թարգմանիչներ