open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գրյազնուխա (Լաբայի վտակ)

**Գրյազնուխա**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ադըղեայի Հանրապետության տարածքով։

Գետաբերանը գտնվում է Լաբա գետի աջ ափից 42 *կմ* հեռավորութան վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 52 *կմ*, ջրհավաք ավազանը 217 *կմ²*։ Ըստ Ռուսաստանի պետական ջրային գրանցամատյանի՝ պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրի կառավարման բաժինը Լաբա և Չամլիկ գետերի միախառնման կետից մինչև գետաբերանը։ Գետի ջրբաժան գիծը Կուբանն է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **06020000912108100004248**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **108100424**
* Ավազանի կոդը — **06.02.00.009**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **08**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **1**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադըղեայի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Նոր ալիք երգի մրցույթին մասնակցող երկրների ցանկ

Նոր Ալիք երգի մրցույթն անց է կացվում 2002 թվականից սկսած՝ Լատվիայի Յուրմալա քաղաքում։2002 թվականից մինչ օրս այս մրցույթին մասնակցել են 40 և ավելի երկրներ աշխարհի տարբեր մասերից։
## Մասնակից երկրներ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցույթի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Նոր ալիք
Կատեգորիա:Ցանկեր:Երաժշտություն
Տարրական երկրաքիմիական դասակարգում

**Տարրական երկրաքիմիական դասակարգում**, ըստ որի քիմիական տարրերը ստորաբաժանվում են երկրաքիմիական նմանության՝ այսինքն որոշակի բնական համակարգերում համատեղ կուտակման հատկանիշի հիման վրա։

Առաջին դասակարգումը մշակել է Վ․ Դոլդշմիդտը՝ 1922 թվականին։ Նա Մենդելեևի աղյուսակի տարրերը բաժանել է չորս խմբի,
* ատմոֆիլ՝ մթնոլորտի տարրեր (իներտ գազեր), 
* լիթոֆիլին հանքանյութերի տարրեր Си, Zn, Ag, Hg, Pb, Sb, As են 
* սիդևրոֆիլ՝ Fe, Ni, Со, պլատինոիդներ են։
Այս ստորաբաժանումը լայնորեն կիրառվում է երկրաքիմիայում։ Լավ հայտնի է Վ․ Ի․ Վերնադսկու դասակարգումը, որի համաձայն առանձնացվում է տարրերի վեց խումբ, որոնք ստորաբաժանվում են ռադիոակտիվության, պրոցեսների շրջելիության ու անշրջելիության, տարասեռ ատոմներից բաղկացած միներալների կազմի մեջ մտնելու ունակության հիման վրա։ Ա․ Ֆերսմանը, հիմք ընդունելով Մենդելեևի աղյուսակը, իր դասակարգումը կառուցեց ըստ հիպոգեն պրոցեսներում տարրերի ցուցաբերած վարքի։ Հետագայում, երկրաքիմիական փաստական նյութի ընդարձակմանը զուգընթաց, հանդես եկան մի շարք գիտնականների նոր դասակարգումներ, որոնք միմյանցից տարբերվում են դիտարկման օբյեկտով (ամբողջ մոլորակը, երկրակեղևը, այս կամ այն պրոցեսը) և այն գործոններով, որոնց հետ կապված քննարկվում է տարրերի վարքը։

Վերջիններից է Ա․ Պերելմանի դասակարգումը, որը հիմնված է երկրակեղևում տարրերի միգրացիայի առանձնահատկությունների վրա։ Նա առանձնացնում է տարրերի խմբեր, որոնց վարքը պայմանավորված է կատիոնագենությամբ կամ անիոնագենությամբ, վալենտականությունը փոփոխելու ընդունակությամբ, լիթոֆիլությամբ, խալկոֆիլությամբ և սիդերոֆիլությամբ։

Կատեգորիա:Երկրաքիմիա
Կատեգորիա:Գիտական դասակարգում
Նոր ալիք երգի մրցույթի հաղթողների ցանկ

2002 թվականից անց կացվող Նոր Ալիք երգի մրցույթն ունեցել է 24 հաղթող։
## Հաղթողներ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցույթի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Նոր ալիք
Կատեգորիա:Ցանկեր:Երաժշտություն
Նախաթելային մեքենա

**Նախաթելային մեքենա**, մանվածքի արտադրության մեջ կիրառվում է նախաթելի (մանման արտադրության կիսաֆաբրիկատ, որից պատրաստվում է մանվածք) ստացման համար։ Նախաթելային մեքենայի հիմնական մասերն են արտաձգիչ սարքը և ոլորման-փաթաթման մեխանիզմը։ Կախված մանրաթելի տեսակից և նախաթելի հաստությունից նախաթելային մեքենաները տարբերվում են արտաձգիչ սարքերով, եղանապտուտակների, իլիկների, կոճերի չափսերով, նախաթելի ձևավորման եղանակով։

Կատեգորիա:Արտադրություն
Նախամեսրոպյան դպրոցներ

**Նախամեսրոպյան դպրոցներ**, մինչև Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայկական այբուբենի և հայալեզու դպրոցների ստեղծումը Հայաստանում գործած օտարալեզու (հունարեն, մասամբ նաև ասորերեն) դպրոցներ։ Գոյություն են ունեցել դեռես հեթանոսական շրջանում, սակայն առաջին վավերական վկայությունները վերաբերում են քրիստոնեական ժամանակաշրջանին։ Ագաթանգեղոսի վկայությամբ քրիստոնեության ընդունումից հետո Գրիգոր Լուսավորիչը դպրոցներ է հիմնել հունական և ասորական դպրությանը հմուտ աշակերտներ պատրաստելու միտումով, որոնք պիտի օժանդակեին քրիստոնեության տարածմանը։ Գրիգոր Լուսավորչի մահից հետո Հայաստանի բազմաթիվ գավառներում նման դպրոցներ է հիմնել Ներսես Մեծը։

## Տես նաև
* Մեսրոպյան դպրոցներ

Կատեգորիա:Դպրոցներ ըստ դարի
Իմ մեղքը (ներկայացում)

**«Իմ մեղքը»** (Mea Culpa), թատերական ներկայացում է (տրագիկոմեդիա) 2 գործողությամբ, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում։ 2011 թ. թողարկվել է բեմադրության տեսատարբերակը (DVD)։

## Սյուժե

Ներկայացման գործողությունը ծավալվում է 2015 թվականին։ Միջազգային հանրությունը որոշել է վերականգնել պատմական արդարությունը և փոքրիկ Հայաստանին վերադարձնել ավելի քան հարյուր տարի առաջ Թուրքիայի կողմից զավթված հողերը։ Ներկայացման գլխավոր հերոսը (դերասան՝ Սամսոն Ստեփանյան) ելույթի տեքստ է պատրաստում միջազգային համաժողովում հանդես գալու համար, որտեղ պետք է լուծվի այդ հարցը։ 
Սակայն ներկայացման ողջ ընթացքում հերոսին ինչ-որ բան անընդհատ խանգարում է՝ ավարտելու ելույթի վրա տարվող աշխատանքը։ Ի վերջո գործը հասնում է բացարձակ անհեթեթության՝ նրա տանն անսպասելիորեն հայտնվում է կենդանաբանական այգուց փախած վագրը, սակայն, չգիտես ինչու, նա կրկեսի ծաղրածուի տեսքով է (դերասան՝ Հրանտ Թոխատյան)։

Եվ այս վագր-ծաղրածուն պատառոտում է մեր հերոսի գրած տեքստը՝ հայտարարելով. «Ամբողջ գրվածը ճղճիմ հիմարություն է։  Մի կողմից` ծեծված նախադասությունները Նարեկացու և Մաշտոցի մասին, մյուս կողմից՝ Հայաստանի ու հայերի հանդեպ պատմական անարդարության վերաբերյալ լալկան հայտարարությունները, մեր ժամանակներում ոչ մեկին չեն հուզում և չեն հետաքրքրում»։
Այսօր միջազգային հանրությանը պետք է ավելի կարևոր ինչ-որ բան ներկայացնել, թեկուզ և՝ ընդամենը մի քանի խոսք։ Բայց այդ խոսքերը պետք է հնչեն կոշտ, հաստատակամ և համոզիչ ձևով։ Եվ որպեսզի հերոսը հեշտորեն կարողանա գտնել այդ «գլխավոր խոսքերը», վագր-ծաղրածուն ներկայացման սյուժեն հասցնում է ավելի անհեթեթ իրադարձությունների։ Նա սկսում է հայտնվել հերոսի առաջ իրական պատմական անհատների՝ Նոստրադամուսի, Գյոթեի, Նապոլեոնի, Չերչիլի, Հիտլերի, Արա Գեղեցիկի և Տիգրան Մեծի կերպարանքներով։ Ավարտվում է խելահեղ գիշերը… Գիշեր, որը հերոսին ստիպեց շատ բան հասկանալ ու վերաիմաստավորել այս կյանքում։

## Ստեղծագործական անձնակազմ

*Պիեսի հեղինակ՝ Վահրամ Սահակյան
*Բեմադրող ռեժիսոր՝ Արթուր Սահակյան
*Բեմադրող օպերատոր՝ Մկրտիչ Մալխասյան
*Հնչյունային ռեժիսոր՝ Կարեն Ծատուրյան 
*Պրոդյուսեր՝ Արմեն Համբարձումյան
*Դերերում՝ Հրանտ Թոխատյան, Սամսոն Ստեփանյան, Լևոն Հարությունյան, Մկրտիչ Արզումանյան, Արա Սարգսյան, Արծրուն Հարությունյան, Վահագն Սիմոնյան, Ջուլիետա Ստեփանյան, Իրինա Դանիելյան

## Արտաքին հղումներ
*Իմ մեղքը (Mea culpa) ներկայացումը Շարմ հոլդինգի կայքում 

Կատեգորիա:Թատերական ներկայացումներ
Միջուկային ուժային տեղակայանք

**Միջուկային ուժային տեղակայանք**, միջուկային էներգետիկական տեղակայանք, հիմնականում օգտագործվում է տրանսպորտային միջոցներում։ Գլխավորապես կիրառվում է ատոմային նավատորմում։

Միջուկային ուժային տեղակայանքը բաղկացած է միջուկային ռեակտորից (սարքավորումով) և շոգե- կամ գազատուրբինային տեղակայանքից, որոնց միջոցով ռեակտորում անջատվող ջերմային էներգիան փոխակերպվում է մեխանիկականի կամ էլեկտրականի, Միջուկային ուժանյին տեղակայանքներում լայն տարածում են ստացել ճնշումային ջրային ռեակտորները։ Նավերում և սուզանավերում Միջուկային ուժային տեղակայանքների օգտագործումը պայմանավորված է առանց թթվածնի աշխատելու հնարավորությամբ, որի շնորհիվ սուզանավերը կարող են ավելի երկար մնալ ջրի տակ։

1960-1970-ական թվականներին աշխարհում ստեղծվեցին միջուկային ուժային տեղակայանքով սարքավորված ոչ ռազմական նշանակման տրանսպորտային փորձարարական նավեր («Սավաննա», «Մուցու» և այլն)։

Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա
Տերմիտներ

250px|մինի|Տերմիտներ
**Տերմիտներ** (), միջատների կարգ։ Մոտ են խավարասերներին և աղոթարարներին։ Տերմիտներին բնորոշ է հասարակական կենսաձևը, միևնույն տեսակի սահմաններում տարբեր անհատների բազմակերպությունը (սեռական և «կաստայական» բազմաձևություն)։ Ապրում են մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի միլիոն անհատից բաղկացած համայնքներով, գետնափոր կամ վերգետնյա, մինչև 15 մ բարձրությամբ (որոշ արևադարձային տեսակներ) տերմիտաբներում։ Համայնքը կազմված է էգից, արուից («թագավորական զույգ»), ապաճած սեռական գեղձերով երկսեռ խոշոր ու մանր «զինվորներից» և «աշխատավորներից» (որոշ տեսակներ չունեն «զինվորներ»)։ Աշխատավոր անհատները համայնքին ապահովում են սննդով, բույն են պատրաստում։ «Զինվորները» կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա։ Աշխատավոր Տերմիտների մարմնի երկարությունը 2-15 մմ է, «զինվորներինը»՝ մինչե 20 մմ, գերզարգացած ձվարաններով էգինը՝ մինչև 140 մմ։ Հասուն սեռական անհատներն ունեն 2 զույգ երկար թևեր, որոնց դեն են նետում ամուսնական թռիչքից հետո։ «Աշխատավոր» և «զինվոր» Տերմիտներ թևեր չունեն, նման են թրթուրների։ «Զինվորներին» բնորոշ է հզոր ծնոտներով մեծ գլուխը։ Տերմիտների բերանը կրծող տիպի է։ Զարգանում են ոչ լրիվ կերպարանափոխությամբ։ Ցուրացնում են բնափայտի բջջանյութը (Տերմիտների մեծամասնության սննդի հիմնական աղբյուրը)։

Որոշ Տերմիտներ սնվում են միայն սնկերով (հիմնականում բորբոսասնկեր)։ «Թագավորական զույգի» կյանքի տևողությունը մինչև մի քանի տասնամյակ է․ համայնքը կարող է շարունակել իր գոյությունը շատ տասնամյակներ։ էգը կյանքի ընթացքում դնում է շուրջ 150 միլիոն ձու։ Տերմիտներ քայքայում են բնափայտը, փչացնում թուղթը, կաշվե իրերը, գյուղատնտեսական մթերքները։ Հողում ապրող տերմիտներ նպաստում են հողառաջացմանը։ Հայտնի է տերմիտների ավելի քան 2600 տեսակ՝ տարածված հիմնականում արևադարձային երկրներում։

Կատեգորիա:Միջատներ
Լևոն Աթոյանց

**Լևոն Հարությունի Աթոյանց** (), հայ կինոօպերատոր։

## Կենսագրություն
Լևոն Աթոյանցը ծնվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, Թբիլիսիում։ 1951 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1951-1954 թվականներին սովորել է Լենինգրադի կինոճարտարագետների ինստիտուտում։ Ուսման ընթացքում աշխատել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես օպերատոր։ Այնուհետև, հոր հիվանդ լինելու պատճառով, վերադարձել է Թբիլիսի։ 1954 թվականին աշխատել է մեքենաների վերանորագման գործարանում՝ որպես արհեստավոր։ Մեկ տարի հետո աշխատել է Թիֆլիսի Ժողովրդական տանը։ 1955 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան։ 1956 թվականից աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես կինոօպերատոր։ 1960 թվականին և 1963 թվականին գործուղվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիա՝ սեմինարների։ 1966 թվականից հանդես է եկել որպես բեմադրող-օպերատոր, 1993 թվականից հանդս եկել հայկական հեռուստաընկերություններում։ Արժանացել է «Հրաշալի կինո ԽՍՀՄ» մեդալի։ 1996-2000 թվականներին սովորել է Անանիա Շիրակացու անվան համալսարանի լրագրողական բաժնում, այնուհետև օպերատորի կուրսեր է դասավանդել Հեռուստատեսության և ռադիոյի ակադեմիայում և Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտում։ Որպես կինոօպերատոր՝ նկարահանել է ավելի քան 30 ֆիլմ։

## Պարգևներ, մրցանակներ
Պարգևատրվել է «Գրիգոր Նարեկացի» ոսկե մեդալով։ 2012 թվականին արժանացել է «Հայակ» հայկական ամենամյա առաջին կինոմրցանակաբաշխության Հատուկ մրցանակի՝ հայկական կինոյում ներդրած վաստակի համար։ Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալով (2018)։

## Ֆիլմեր
* 1970 թվական՝ «Մորգանի խնամին»
* 1970 թվական՝ «Հեղնար աղբյուր» 
* 1973 թվական՝ «Քաոս» 
* 1978 թվական՝ «011 աքսորականը» 
* 1981 թվական՝ «Խոշոր շահում» 
* 1983 թվական՝ «Վառված լապտեր» 
* 1992 թվական՝ «Որտե՞ղ էիր, մարդ Աստծո» 
* 1993 թվական՝ «Աղետ» 
* 2008 թվական՝ «Տխուր փողոցի լուսաբացը»
* զ
* «զինվորն ու փիղը»
* »

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լևոն Աթոյանց. անցյալի, ներկայի ու ապագայի հատման կետում
* Լևոն Աթոյանց․ 100 ամյակիս փորձերն սկսվում են 09․09․20-ի՝ ժամը 24։00-ին
* Լևոն Աթոյանց. Ուրիշ ոչ մի ազգ չունի իր Բեկնազարյանը
* Լևոն Աթոյանց. «Լավ ընկերներս էին Կեսայանը, Փարաջանովը, Փելեշյանը, բայց աշխատեցի միայն Դիմայի հետ»
* Լևոն Աթոյանց. «Այսօր էլ, եթե պատերազմ լինի, էլի հաղթելու ենք։ Դա մեր ճակատագիրն է»
* Լևոն Աթոյանց․ Աշխարհը կառուցված է լավի ու վատի ներդաշնակության վրա
* ԼԵՎՈՆ ԱԹՈՅԱՆՑ. ԱՆԱՎԱՐՏ ԶՐՈՒՅՑՆԵՐ…
* Լևոն Աթոյանց. Վավերացված ազատամարտ

Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ
Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Հայ օպերատորներ
Սեդրակ Տեր-Սարգսենց

**Սեդրակ Տեր-Սարգսենց** (Տևկանց), ), հայ գրող, հրապարակախոս, հասարակական-քաղաքական գործիչ։

Արիստակես և Երեմիա Տեր-Սարգսենցների եղբայրը։

## Կենսագրություն
Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, ապա ուսումը շարունակել Կոստանդնուպոլսում։ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո եղել է Մկրտիչ Խրիմյանի ստեղծած (1879 թ.՝ Վանում) սովյալներին օգնող հանձնաժողովի անդամ։ Այնուհետև ապրել և գործել է Երուսաղեմում, Լոնդոնում, Նիցցայում։ Հրատարակել է բանաստեղծությունների մի Ժողովածու («Վառարանի մը կայծեր», 1875)։ «Շահենն ի Սիպիր կամ Գաղթական հայը» (1877) երկում (հրատարակումից շատ չանցած այրվել է թուրքական իշխանության հրամանով) զգացվում է Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպի ազդեցությունը։ Տեր-Սարգսենցը ջերմորեն է արտահայտվել Խաչատուր Աբովյանի և նրա ստեղծագործության գլխավոր հերոսի՝ Աղասու մասին, ստեղծել ազատամիտ և ըմբոստ մարդու կերպար, որը, չհաշտվելով թուրքական դաժան իրականության հետ, անցնում է Արևելյան Հայաստան, բայց ցարական իշխանությունը նրան աքսորում է Սիբիր։ Վեպում ճշմարտացիորեն է վերարտադրված ժողովրդական կենցաղը, սովորությունները, տոները (ուշագրավ է Սուրբ Կարապետ վանքի տոնախմբության գունեղ նկարագրությունը)։ Հեղինակը քննադատել է կաթոլիկ եկեղեցու հավատորսությունը, այլ քրիստոնյաների հանդեպ կիրառվող հալածանքները։ Մի շարք պարբերականներում տպագրել է հոդվածներ՝ «Ասպետ» ստորագրությամբ։

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Նախահաշիվ

**Նախահաշիվ**
* ա․ բյուջետային կազմակերպությունների նախահաշիվ՝ պետական բյուջեից հիմնարկությունների ու կազմակերպությունների ծախսերի ֆինանսավորման հիմնական պլանային փաստաթուղթ։
* բ․ Արտադրության ծախսերի նախահաշիվ՝ ամբողջ արտադրանքի թողարկման (առանց ներգործարանային շրջանառության) ու ծառայությունների կատարման վրա ձեռնարկության պլանային գումարի հաշվարկ։
* գ․ Շինարարության նախահաշիվ՝ ձեռնարկության, շենքի, կառույցի շինարարության (ընդլայնման, վերակառուցման) նախահաշվային արժեքը որոշող նորմատիվային հաշվարկների ամբողջություն, նախագծի բաղկացուցիչ մասը։ Կազմվում է նախագծի տվյալների, նախահաշվային նորմաների, նախահաշվային գների, համապատասխան գնացուցակների հիման վրա։

Կատեգորիա:Արտադրություն
Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոե

**Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոե** (, իսկական անուն-ազգանուն՝ **Մարիա Լյուդվիգ Միխայել Միս** , (), գերմանացի ճարտարապետ, դիզայներ, ֆունկցիոնալիզմի առաջատար ներկայացուցիչներից։ Մասնագիտական կրթություն չի ստացել։ Բեռլինում Լը Կորբյուզիեի և Վ․ Գրոպիուսի հետ աշխատել է (1908-1912 թթ.) Պ․ Բերենսի արվեստանոցում։ 1926-1932 թթ. եղել է «Դոյչեր Վերկբունդի» փոխնախագահ, 1930-1933 թթ.՝ «Բաուհաուզի» տնօրեն։ Գերմանիայի Նոյեմբերյան հեղափոխության անվան՝ «Նովեմբեր գրուպպե» արվեստագետների միության անդամ էր։ Նրա նախագծերով կառուցվել են Կ․ Լիբկնեխտին և Ռ․ Լյուքսեմբուրգին նվիրված հուշարձանը Բեռլինում (1926 թ., չի պահպանվել), Բարսելոնի գերմանական տաղավարը (1929 թ.), Թուգենդհատ մենատունը Բոնոյում (1930 թ.)։ Նրա նախագծերով ԱՄՆ-ում կառուցվել են Իլինոյսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի համալիրը (1942-1958 թթ.), Լեյք Շոր Դրայվի աշտարակաձև երկու բնակելի շենքերը (1951 թ., Չիկագո), «Սիգրամ բիլդինգը» (1958 թ., Նյու Յորք), 20-րդ դարի արվեստի ցուցասրահը (1962-1968 թթ.) Բեռլինում։ 1959 թ. պարգևատրվել է Բրիտանական ճարտարապետության թագավորական ինստիտուտի ոսկե մեդալով։ 1950-1960-ական թվականներին Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոեն մեծ ազդեցություն է ունեցել ԱՄՆ-ի, Արևմտյան Եվրոպայի և Ճապոնիայի ճարտարապետների գործունեության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կահույքի դիզայներներ
Քեթրին Սարաֆյան

**Քեթրին Սարաֆյան** (, ), հայկական ծագմամբ ամերիկացի պրոդյուսեր Պիքսարում։ 2007 թվականին եղել է «Առևանգում» կարճամետրաժ ֆիլմի պրոդյուսերը։ Ինչպես նաև աշխատել է Պիքսարի այլ նախագծերի վրա։

Առավել հայտնի աշխատանքներից են «Խիզախը» անիմացիոն ֆիլմը։

## Կենսագրություն
Քեթրին Սարաֆյանը ընտանիքի երեք երեխաներից միջնեկն է։ Մեծացել է Սան ԼԵոնարդոյում՝ Կալիֆոռնիա նահանգում։ Նրա ծնողները հայեր էին։ Մայրը՝ Ալիսան զբաղվել է քաղաքացիական հարցերի հետ կապված ակտիվ գործունեությամբ։ Նրա հայրը եղել է քահանա Սուրբ Վարդան հայկական եկեղեցում, ով մահացել է 2009 թվականին։ Հայկական ավանդույթները և եկեղեցական ու հոգևոր գործոնը մեծ ազդեցություն են թողել Քեթրինի վրա։

## Կարիերա
Սարաֆյանը աշխատել է Պիքսար ընկերության «Առևանգում» կարճամետրաժ ֆիլմի վրա (2006), ինչպես նաև «Խիզախը» ֆիլմի վրա, որի պրեմիերան եղել է 2012 թվականին։ Հենց այդ ֆիլմի համար նա նոմինացվել է Producer's Guild Award-ի ակնառու պրոդյուսեր անիմացիոն ֆիլմի համար անվանակարգում։

2013 թվականի հունվվարի 13-ին Ոսկե Գլոբուս մրցանակաբաշխույան ժամանակ Քեթրին Սարաֆյանը և Խիզախը մուլտֆիլմի ռեժիսոր Մարկ Էնդրյուսը ստացել և ընդունել են մրցանակ լավագույն անիմացիոն ֆիլմի համար։

## Անձնական կյանքը
Քեթրինը բնկավում է Օկլենդում իր ամուսնու հետ՝ Մհեր Գուրջյանի, ով վիզուալ էֆեկտների մասնագետ է։ Նրա հետ ամուսնացել է «Խիզախ» մուլտֆիլմի աշխատանքների ժամանակ։ Քեթրինը և Մհերը ունեն երկու որդի։

## Պրոդյուսերական ֆիլմագրություն
**«[[Սուպեր ընտանիքը]]»* (2004) (պրոդյուսերի օգնական)
**[[Առևանգում (մուլտֆիլմ)|«Առևանգում»]]* (2006) (պրոդյուսեր)
**«[[Խիզախը (անիմացիոն ֆիլմ)|Խիզախը]]»* (2012) (պրոդյուսեր)

## Մրցանակներ
*2013- Ոսկե Գլոբուս, Լավագույն անիմացիոն ֆիլմ՝ Խիզախը
*2013- Օսկար, լավագույն անիմացիոն ֆիլմ՝ Խիզախը

## Կինեմատոգրաֆիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Brave ֆիլմը՝ BAFTA մրցանակի դափնեկիր
* Պրոդյուսեր Քեթրին Սարաֆյանի «Խիզախը» «Օսկարի» մրցանակակիր է
* 

Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոդյուսերներ
Վալենսուելա (քաղաք)

**Վալենսուելա** (իսպ.՝ **Valenzuela** (Córdoba)), քաղաք և համայնք Իսպանիայում՝ անդալուզական Կորդովա պրովինցիայի Կամպանիա դե Բաենա շրջանում (կոմարկայում)։ Զբաղեցնում է 19 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 1317 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից ունի 84 կմ հեռավորություն։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Instituto de Estadística de Andalucía: Información sociocultural
* Instituto de Estadística de Andalucía: Censo de Población
* Instituto de Estadística de Andalucía: Situación geógráfica
* Valenzuela
* Página de Valenzuela 
* Formulario de Datos Económicos 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ավետիք Տեր-Պողոսյան

**Ավետիք Գրիգորի Տեր-Պողոսյան** (), հայ խորհրդային կենսաբան, կենդանաբան։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1909), պրոֆեսոր (1929)։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում, սովորել է Գևորգյան Ճեմարանում, աշակերտել Կոմիտաս վարդապետին։ Որպես սիրելի աշակերտ, բազմիցս է ուղեկցել Կոմիտասին նրա երգահավաք շրջագայությունների ժամանակ, նրան ուղեկցել իր ծննդավայր Լոռվա Վարդաբլուր։ Այստեղ է Կոմիտասը գրի առել Հորովել և Կալի երգ երգերը:1908 թվականին ավարտել է Լայպցիգի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի բնագիտական բաժինը, վերադարձել հայրենիք և աշխատել որպես մանկավարժ Շուշիի, Ալեքսանդրապոլի դպրոցներում, Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, Երևանի ուսուցչական սեմինարիայում։ Եվրոպայում սովորելու տարիներին մտերմացել է իր համագյուղացի նշանավոր գիտնական, Ցյուրիխի համալսարանի պրոֆեսոր Հարություն Աբելյանի հետ:1920-1921 թվականներին աշխատանքի է անցել Երևանի նորաստեղծ համալսարանում, ստանձնել իր նախաձեռնությամբ ստեղծված կենդանաբանության ամբիոնի վարիչի պաշտոնը, որը վարել է մինչև կյանքի վերջը։ 1936-1939 թվականներին եղել է բնագիտական ֆակուլտետի դեկան։ Միաժամանակ դասախոսություններ է կարդացել Երևանի բժշկական և գյուղատնտեսական ինստիտուտներում, Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտում։ Երկար տարիներ աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի կենսաբանության, ՀԽՍՀ ԳԱ կենդանաբանության ինստիտուտներում, Երևանի բնության պետական թանգարանում։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են Հայաստանի կենդանական աշխարհի առանձին խմբերի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև հայ կենսաբանության մտքի զարգացման պատմությանը։ Ուսումնասիրել է նաև Հայաստանի քաղցրահամ ջրերի ստորին խեցեմորթների ֆաունան, մի շարք հիվանդություններ փոխանցող մակաբույծ տզերը, գյուղատնտեսական բույսերի վնասատու նեմատոդները։

## Երկեր
* Դարվինը և նրա ուսմունքը, Երևան, 1947։
* Բիոլոգիական մտքի զարգացումը Հայաստանում (հնագույն ժամանակներից մինչև 18-րդ դարը), Երևան, 1960։

## Գրականություն
* Ավետյան Հ. Ս., Տեր-Մինասյան Մ.Ե., Ավետիք Տեր-Պողոսյան (1880-1954), Տես Բնագիտության և տեխնիկայի պատմությունը Հայաստանում, № 8, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ կենդանաբաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Նախալարված կառույցներ

**Նախալարված կառույցներ**, շինարարական կառույցներ, որոնցում նախապես (պատրաստման, խոշորացված հավաքման կամ մոնտաժի ընթացքում) ստեղծվում են կոնստրուկցիայի տարրերում օպտիմալ բաշխված լարումներ։ Ժամանակակից շինարարությունում նախնական լարումներն առավել լայնորեն կիրառվում են երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներում և շինվածքներում, ինչպես նաև մետաղական կոնստրուկցիաներում։ Նախալարված կառույցները խիստ արդյունավետ են բարձրամուր նյութերի կիրառման և դրանց ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների առավել լրիվ օգտագործման շնորհիվ։ Երկաթբետոնե նախալարված կառույցներում, որպես կանոն, նախապես ստեղծվում են սեղմման լարումներ՝ բետոնում և ձգման լարումներ՝ ամրանում։ Բարձրամուր պողպատների օգտագործման շնորհիվ այս կոնստրուկցիաներում ձեռք է բերվում ամրանային պողպատի զգալի տնտեսում (մինչև 70%), ապահովվում է դրանց դիմադրությունը ճաքերի առաջացմանն ու ընդարձակմանը (ճաքակայունություն), էապես մեծանում է կոնստրուկցիաների կոշտությունը (սովորական՝ նախալարված կոնստրուկցիաների համեմատությամբ)։ Երկաթբետոնե նախալարված կառույցներ նպատակահարմար է կիրառել այնպիսի թռիչքներով, բեռնվածքներով և աշխատանքի պայմաններով շենքերի ու ինժեներական կառույցների համար, երբ չնախալարված ամրանով կոնստրուկցիաների օգտագործումը զուգակցվում է զգալի տեխնիկական դժվարություններով կամ պողպատի ու բետոնի մեծ ծախսով։ Այս կոնստրուկցիաների կիրառումը նպատակահարմար է նաև ճնշումային խողովակաշարերի, ռեզերվուարների և այլ տարողությունների պատրաստման համար, որտեղ պահանջվում է անթափանցելիության ապահովում։ Մետաղական նախալարված կառույցները կիրառվում են կամուրջների թռիչքներում, ենթամբարձիչային հեծաններում, կայմերում, աշտարակներում, էլեկտրահաղորդման գծերի հենարաններում և այլ կառույցներում։

Կատեգորիա:Կառուցվածքային ճարտարագիտություն
Նախադրություն

**Նախադրություններ**, սպասարկու բառեր, որոնք նախդիրների հետ մեկտեղ կազմել են մեկ խոսքի մաս։ Գրաբարում նախադրություններն ունեցել են շատ լայն կիրառություն։ Դիոնիսիոս Թրակացու քերականության հայ թարգմանիչն ու մեկնիչները «նախադրություն» հասկացության մեջ մտցրել են այն մասնիկներն ու բառերը, որոնք նախադրվել են մյուս խոսքի մասերին թե՝ բարդության, թե՝ բառերի կապակցության մեջ։ Այդ տեսակետից նախադրությունների շարքն են դասվել նախածանցները, նույնիսկ՝ անուն խոսքի մասի նախադաս լրացումները։ Հետագայում այդ սպասարկու բառերը բաժանվել են երկու տեսակի՝ հոլովակերտ բառեր կամ նախդիրներ (առ, զ, ի, ընդ, ըստ, ց) և հոլովառու բառեր կամ նախադրություններ (վասն, յաղագս, հանդերձ, առանց, մինչ և այլն)։ Խնդիր ընդունելով բոլոր թեք հոլովներով (ամենից շատ սեռականով)՝ նախադրություններ իրենց խնդիրների հետ մեկտեղ դրսևորում են պարագայական և խնդրային իմաստներ ու իմաստային նրբերանգներ՝ տարածական, ժամանակային, պատճառական, նպատակային, վերաբերության, բացառման, համեմատության ևն։ Հայոց լեզվի զարգացման ընթացքում նախդիրներն իրենց տեղը զիջել են նախադրություններին, իսկ վերջիններս էլ՝ մեծ մասամբ ետադրություններին։ Ժամանակակից հայերենի նախդիրները, նախադրություններն ու ետադրությունները, Աբեղյանից սկսած, միավորվում են կապերի անվան տակ։

Կատեգորիա:Հայոց լեզու
Կատեգորիա:Քերականություն
Հոլլանդ Ռոդեն

**Հոլլանդ Ռոդեն** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել Պատանի գայլը հեռուստասերիալի շնորհիվ, որտեղ մարմնավորել է Լիդիա Մարթինի կերպարը։

## Կենսագրություն
Հոլլենդը ծնվել է Դալլաս քաղաքում բժիշկների ընտանիքում։ 6 տարեկանում ուսումնասիրել է Դիանա արքայադուստր Ուելսիին։ Նրան հաճախ մարմնավորելու համար իր ծնողները գրանցեցին դստերը դերասանական դասերին։

Երկուս ու կես տարի սովորել է նախընտրական բժշկական կուրսերին Կալիֆոռնիայի համալսարանում, որից հետո ուսումնասիրել է այլ գիտություններ։

Հոլլենդի առաջին դերը եղել է HBO ալիքի «Վատ ճանապարհի 12 մղոն» սերիալում, որտեղ մարմնավորել է Բրովինին։ Սակայն սերիալը չեղյալ հայտարարեցին դեռ պրեմիերայից առաջ: 2008 թվականին դերասանուհին ստացավ Էմիլի Լոքի դերը Կորուսյալները սերիալում։ Նաև նկարահանվել է այլ սերիալներում ինչպիսիք են՝ «ՀՏՀ», «Դետեկտիվ Ռաշ», «Սգազգեստ», «Հաղորդակցություն» և «Մտածել ինչպես հանցագործ»։

2011 թ.-ի հունիսի 5-ին կայացավ MTV ալիքի Պատանի գայլը սերիալը, որտեղ դերասանուհին մարմնավորում է Լիդիա Մարթինի դերը։ Այդ դերը մնում է պահպանված դերասանուհու համար։ Սերիալի ընդմիջման ժամանակ Հոլլանդը նկարահանվել է «Գրեյի անատոմիան» և «Մեմֆիս բիտ» սերիալներում։

Երկու տարի անընդմեջ, 2012 և 2013 թթ.-ին դերասանուհին եղել է «MTV Movie Awards» մրցանակաբաշխության կարմիր գորգի հաղորդավարը։ 2013 թ.-ին «Young Hollywood Awards» մրցանակաբաշխությունում Հոլլենդը Պատանի գայլը սերիալի դերակատարների հետ միասին հաղթել է «Լավագույն դերասանական կազմ» անվանակարգում։

## Անձնական կյանք
Սկսած 2014 թվականի մայիսից հանդիպում է «Պատանի գայլը» սերիալի դերասան Մաքս Քարվերի հետ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Հոլենդը ձախլիկ է։
* «Պատանի գայլը» հեռուստասերիալում պետք է խաղար Էլիսոնի դերը, սակայն վերջնական նրան են տալիս Լիդիայի դերը։
* Զբաղվել է պարի տարբեր տեսակներով. 10 տարի բալետ, 7 տարի ջազ, 9 տարի հիփ հոփ։
* Սիրելի դերասանուհիներն են Նատալի Փորտմանը և Լինի Լորան։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր և հեռուստասերիալներ

### Տեսահոլովակներ

## Պատկերասրահ

Teen Wolf Cast 4, 2012.jpg| Հոլլենդ Ռոդենը, Թայլեր Հեքլինը և Քրիսթալ Ռիդը 2012 թվականի մայիսի 23-ին
Holland Roden Comic-Con 2012.jpg| Հոլլենդ Ռոդենը 2012 թվականի հուլիսի 12-ին
Teen Wolf - Panel (1).jpg| Հոլլենդ Ռոդենը և Քոլթոն Հեյնսը 2012 թվականի հուլիսի 12-ին
Dylan OBrien & Holland Roden.jpg| Հոլլենդ Ռոդենը և Դիլան Օ'Բրայենը 2013 թվականի հուլիսի 18-ին
Holland Roden (9345213759).jpg| Հոլլենդ Ռոդենը 2013 թվականի հուլիսի 18-ին
Holland Roden (9345212089).jpg| Հոլլենդ Ռոդենը 2013 թվականի հուլիսի 18-ին
Holland Roden June 14, 2014 (cropped).jpg| Հոլլենդ Ռոդենը 2014 թվականի հունիսի 14-ին
Holland Roden (14584765937).jpg| Հոլլենդ Ռոդենը 2014 թվականի հուլիսի 24-ին
Holland Roden (14768078891).jpg| Հոլլենդ Ռոդենը 2014 թվականի հուլիսի 24-ին
HollandRodenbyGabrielCollado (headshot).jpg| Հոլլենդ Ռոդենը 2014 թվականի մայիսի 11-ին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Տիրան Տեր-Սահակյան

**Տիրան Սահակի Տեր-Սահակյան** (), հայ խորհրդային բուսաբույծ-սելեկցիոներ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1948 թ.), պրոֆեսոր (1958 թ.), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսության ֆակուլտետը (1925 թ.)։ Եղել է երկրագործության ԳՀԻ բաժնի (1949-1952 թթ.), ՀԽՍՀ ԳԱ բուսաբանության (1952-1955 թթ.), գենետիկայի և սելեկցիայի (1955 թ.) ինստիտուտների, լաբորատորիաների, Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի բուսաբանության (1955-1971) ամբիոնի վարիչ, 1971 թվականից՝ գյուղատնտեսական արտադրության հիմունքների ամբիոնի պրոֆեսոր։ Տեր-Սահակյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են ՀԽՍՀ կլիմայական պայմաններում կարտոֆիլի կենսաբանական առանձնահատկությունների, բուծման, մշակության, բերքահավաքի, սերմնանյութի ընտրության, պահպանության, եգիպտացորենի բարձր բերքատու հիբրիդների սելեկցիայի և այլն հարցերին։ Նրա ստացած (1974 թվականին) «Աբովյան-2» եգիպտացորենի հիբրիդը մշակվում է ՀԽՍՀ-ում և ԽՍՀՄ հարավային շրջաններում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Տեր-Սահակյանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով։

## Երկեր
* Կարտոֆիլի սորտերը Հայաստանում և նրա հիվանդությունները, Երևան,1939։
* Կարտոֆիլ, Երևան, 1951։

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբույծներ
Կատեգորիա:1904 ծնունդներ
Կատեգորիա:1982 մահեր
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Նասր ալ-Դին Թուսի

**Նասրեդդին Թուս Ի Աբու Ջաֆար Մուհամեդ իբն Մուհամեդ իբն Հասան Բաքր** (, ), առավել հայտնի **Նասր ալ-Դին Թուսի** (نصیر الدین طوسی) անվամբ, պարսիկ գիտնական-հանրագիտակ և պետական գործիչ։

1256 թվականից եղել է Հուլավու խանի անձնական խորհրդականն ու դպիրը։ Նասրեդդին Թուսի ղեկավարությամբ կառուցվել է Մարաղայի աստղադիտարանը, կազմվել են աստղացուցակներ (Էլխանյան կամ Իլխանյան աղյուսակներ), որոնք պարունակում են նաև Արեգակի, Լուսնի և այլ մոլորակների ապագա դիրքերի որոշման աղյուսակներ։ «Մեկնություն Էվկլիդեսի» աշխատությունում Նասրեդդին Թուսը ցույց է տվել, որ Էվկլիդեսի զուգահեռ ուղիղների պոստուլատը կապված է եռանկյան անկյունների գումարի հետ։ «Տրակտատ ամբողջական քառանկյան մասին» աշխատությունում շարադրել է հարթ ու ոլորտային եռանկյունաչափությունը՝ որպես ինքնուրույն առարկա։ Գրել է նաև երկրաբանությանը, բժշկությանը, տրամաբանությանը, բարոյագիտությանը, պոեզիային վերաբերող աշխատություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Պարսիկ աստղագետներ
Կատեգորիա:Պարսիկ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Պարսիկ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Պարսիկ գրողներ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի բժիշկներ
Նախախնամություն

**Նախախնամություն**, կրոնական ըմբռնում, ըստ որի պատմությունը և անհատի կյանքն ու «փրկությունը» պայմանավորված են աստծու կամքով։ Նախախնամությունը միաստվածային կրոններում բխեցվում է աստծու ամենազորության դրույթից։ Նախախնամության վերաբերյալ ուսմունքը՝ պրովիդենցիալիզմը ( - նախախնամություն), ձևավորվել է միջնադարում և Օգոստինոսի ուսմունքով դարձել քրիստոնեական պատմագրության հիմքը։ Միջնադարյան աստվածաբանության մեջ տիրապետել է երկակի նախախնամության սկզբունքը, ըստ որի մարդկանց մի մասին վիճակված է մեղք և դժոխք, մյուսներին՝ բարիք ու դրախտ։ Հիսուս Քրիստոսը նահատակվել է միայն ընտրյալի համար (հետագայում այս դրույթը դառնում է կալվինականության դոգման)։ Երկակի նախախնամության սկզբունքը հակասում է կյանքի ազատության և անհատի բարոյական պատասխանատվության կրոնական ըմբռնումներին։ Մարքսիզմը մերժում է նախախնամություն, պատմությունը դիտում որպես բնապատմական պրոցես։

Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Կրոնական տերմինաբանություն
Տետրահիդրոֆուրան

**Տետրահիդրոֆուրան** Քառահիդրոֆուրան, ֆարանիդին, քառամեթիլենօքսիդ, օքսոլան, ցիկլային եթեր, յուրահատուկ հոտով, անգույն հեղուկ է, պնդանում է — 108,5&nbsp;°C-ում, եռում՝ 65,7&nbsp;°C-ում։ Խտություն՝ը 889,2 կգ/մ³ (20&nbsp;°C)։ Լուծվում է ջրում և օրգանական լուծիչներում։ Մտանում են ֆուրանի կատալիտիկ հիդրմամբ։ Օգտագործվում է որպես լուծիչ և ուրետանային կաուչուկների ստացման հումք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուծիչներ
Կատեգորիա:Թթվածնավոր օրգանական միացություններ
Կատեգորիա:Ֆուրաններ
Տարասեռ համակարգեր

**Տարասեռ համակարգեր**, հետերոգեն համակարգեր, անհամասեռ ֆիզիկաքիմիական համակարգեր, որոնք կազմված են տարբեր ֆիզիկական հատկություններ կամ քիմական բաղադրություն ունեցող մասերից (ֆազերից)։ Տարասեռ համակարգերի մի ֆազը կից ֆազից սահմանազատվում է բաժանման ֆիզիկական մակերևույթով, որի վրա տեղի է ունենում համակարգի մեկ կամ մի քանի հատկությունների (բաղադրություն, խտություն, էլեկտրական կամ մագնիսական դաշտ, բյուրեղական ցանցի պարամետրեր ևն) կտրուկ փոփոխություն։ Ֆազերի հատկությունների տարբերությունները թույլ են տալիս, գոնե սկզբունքորեն, տարասեռ համակարգերիի մասերի մեխանիկական բաժանումը։ Տարասեռ համակարգերն են են իրենց վրա սեփական գոլորշիներ ունեցող հեղուկները (միևնույն նյութը գտնվում է տարբեր ագրեգատային վիճակներում), միևնույն նյութի բյուրեղական տարբեր ձևափոխությունների խառնուրդները (օրինակ, ռոմբային և մոնոկլինային ծծումբ), իրար խառնած միմյանց մեջ չլուծվող կամ սահմանափակ լուծվող հեղուկները (ֆազերը տարբերվում են բաղադրություններով) և այլն։ Տարասեռ համակարգերը և համասեռ (հոմոգեն) համակարգերը հաճախ միմյանցից կտրուկ սահմանազատել հնարավոր չէ, օրինակ, կոլոիդ լուծույթները միջանկյալ տեղ են գրավում մեխանիկական խառնուրդների (կախույթներ) և իրական (մոլեկուլային) լուծույթների միջև։ «Տարասեռ համակարգեր» հասկացությունը լայնորեն կիրառվում է ֆիզիկայում, քիմիայում և հատկապես քիմիական թերմոդինամիկայում։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քիմիա
Կատեգորիա:Համակարգեր
Մարասենա (քաղաք)

**Մարսենա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Գրանդա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։

Համայնքը մտնում է Ոեգա–դե–Գրանդա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 5 կմ2։ Բնակչությունը՝ 21 097 (2010)։

Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Կիզինչի (գետ)

**Կիզինչի**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասով, Ադիգեայի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Խոձ գետի ձախ ափից 52 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 52,7 կմ2։

## Ջրագրության տվյալներ
Ըստ Ռուսաստանի պետական ջրային ռեեստրի տվյալների՝ այն պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսության մասը կազմում է Չամլիկ գետ թափվելու մասից մինչև իր գետաբերանը, գետի գետային ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Կուբանն է։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ - 06020000712108100003618
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) - 108100361
* Ավազանի կոդը - 06.02.00.007
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի - 08
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի - 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Աշխատանքի տարակարգ

**Աշխատանքի տարակարգ**, ցուցանիշ, որը բնութագրում է աշխատանքի բարդության աստիճանը և որոշվում տարիֆաորակավորման տեղեկատուին համապատասխան)։ Աշխատանքի վարձատրության կազմակերպման ժամանակ աշխատանքի որակը գնահատելու համար արտադրության բոլոր ճյուղերում կատարվող աշխատանքները, ըստ դրանց բարդության, ճշտության և պատասխանատվության աստիճանի, խմբավորվում են, որոնցից յուրաքանչյուրին տրվում է որոշակի որակավորման տարիֆային կարգ։ Արտադրության ճյուղերի մեծ մասում բոլոր աշխատանքներն ըստ որակավորման աստիճանի բաժանվում են վեց կարգի։ Աշխատանքի տարակարգ համարը ցույց է տալիս, թե որակավորման որ խմբին է այն պատկանում։ Պարզ աշխատանքները վերագրվում են առաջին տարիֆային կարգին։ Ըստ աշխատանքի բարդացման աստիճանի բարձրանում է նաև դրա տարակարգի համարը։ Այն աշխատանքները, որոնք վերագրվում են ավելի բարձր տարիֆային կարգերի և հետևաբար պահանջում են ավելի որակավորված աշխատանքի ծախսումներ, առավել բարձր են վարձատրվում։ Տեխնոլոգիապես համասեռ աշխատանքների բարդության աստիճանը սահմանվում է վերլուծական մեթոդով։ Դրա համար աշխատանքային պրոցեսը տրոհում են առանձին ֆունկցիաների՝ աշխատանքի նախապատրաստման, աշխատանքային պրոցեսի իրականացման, սարքավորումների կառավարման (սպասարկման), կատարման հուսալիության ապահովման և այլն, որոնցից յուրաքանչյուրը գնահատվում է բալային համակարգով։ Կոնկրետ աշխատանքի վերագրումն այս կամ այն տարակարգին իրականացվում է բոլոր ֆունկցիաների գծով հավաքած բալերի գումարի հաշվառմամբ։ Եթե աշխատանքները տարբերվում են կատարման տեխնոլոգիայով, ապա դրանց ճիշտ գնահատման համար փորձարարական մեթոդով որոշվում է որոշակի բարդության աշխատանքի կատարման ունակություններ և որակավորում ձեռք բերելու համար անհրաժեշտ ժամանակի քանակը։

Կատեգորիա:Աշխատանք
Երևանի թեթև արդյունաբերության պետական քոլեջ

### Պատմություն
**Երևանի թեթև արդյունաբերության պետական քոլեջը** (նախկինում՝ տեխնիկում) ստեղծվել է 1929 թ. Լենինականում` տեղի տեքստիլ ֆաբրիկայի համար կադրեր պատրաստելու նպատակով (Լենինականի տեքստիլ տեխնիկում)։ Առաջին շրջանավարտները` թվով 12 հոգի, տվել է 1932 թվականին։
Նախորդ դարի քառասունական թվականներին Երևանում մեկը մյուսի հետևից կառուցվում են նոր ձեռնարկություններ՝ նուրբ բրդյա գործվածքների, մահուդի կոմբինատները, կարի, կոշիկի, տրիկոտաժի արտադրության գծով ֆաբրիկաներ։ Լենինականի տեքստիլ տեխնիկումը տեղափոխվում է Երևան՝ տեղավորվելով նուրբ բրդյա գործվածքների կոմբինատի տարածքում այդ նպատակի համար կառուցված շենքում։

Տեխնիկումը վերանվանվում է սկզբում՝ *կարի և կոշիկի արտադրության*, այնուհետև *Երևանի թեթև արդյունաբերության տեխնիկումի*։

1951 թ. տեխնիկումը տեղափոխվում է Գլինկայի 2 հասցեում գտնվող ներկայիս ուսումնական շենք։ Աստիճանաբար բացվում են նոր մասնագիտություններ։ Տեխնիկումն այն եզակի ուսումնական հաստատություններից էր, որը կարողացավ պահպանել ոչ միայն իր գոյությունը, այլև պրոֆիլը։ Իր գոյության ընթացքում տեխնիկումը տվել է մոտ 17 հազար շրջանավարտ։ Նրանցից շատերը հետագայում զբաղեցրել են բարձր պաշտոններ. Ռաֆիկ Շահբազյանը՝ ՀՍՍՀ մթերումների մինիստր, Գագիկ Պողոսյանը՝ ՀՀ եկամուտների նախարար, թեթև արդյունաբերության ֆաբրիկաների և միավորումների տնօրեններ, գլխավոր տնօրեններ։
Ներկայումս քոլեջում գործում են տնօրինական, կոլեգիալ կառավարման, մեթոդամանկավարժական և ուսանողական խորհուրդներ։

Դաստիարակության գծով տնօրենի տեղակալը կոորդինացնում և կազմակերպում է դաստիարակչական բնույթի միջոցառումները և արտալսարանային աշխատանքները։
Հանրապետության համանման քոլեջների համար Երևանի թեթև արդյունաբերության պետական քոլեջը հանդիսանում է ուսումնամեթոդական կենտրոն «Հագուստի մոդելավորում և նախագծում» և «Հագուստի պատրաստման տեխնոլոգիա» մասնագիտությունների ուսուցման գծով։

Քոլեջը 84 տարիների ընթացքում կադրեր է պատրաստել 22 մասնագիտությունների գծով՝ պրակտիկորեն բավարարելով Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ձեռնարկությունների պահանջարկը։

Ամեն տարի կազմակերպվում են ուսանողների անհատական աշխատանքների ստուգատես-մրցույթներ, որտեղ ցուցադրվում են հագուստի 120-150 նոր նմուշներ։

### Ընդունելություն
Ընդունելությունը իրականացվում է ինչպես հիմնական կրթությամբ (9-ամյա), այնպես էլ՝ լրիվ (12-ամյա)։

Քոլեջում ուսուցումը տարվում է հետևյալ մասնագիտություններով՝
* Հագուստի մոդելավորում և նախագծում
* Հաշվողական տեխնիկայի և ավտոմատացված համակարգերի ծրագրային ապահովում
* Էկոնոմիկա, հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ (ըստ ճյուղերի)
* Հագուստի պատրաստման տեխնոլոգիա
* Սպասարկման կազմակերպում
* Թարգմանություն և գործավարություն
* Կոշիկի արտադրության տեխնոլոգիա կոշկակարի որակավորում
* Դիզայն (ըստ ճյուղերի)
### Արտաքին հղումներ
http://www.bravo.am/news/yeritasard-modelyerner/

Կատեգորիա:Կրթական կազմակերպություններ
Անրի Նավիե

**Կլոդ Լուի Մարի Անրի Նավիե** (, ), ֆրանսիացի ինժեներ և գիտնական։

Եղել է Ֆրանսիայի ԳԱ անդամ (1824)։ Կամուրջների և ճանապարհների դպրոցի (1820 թվականից) և Պոլիտեխնիկական դպրոցի (1831 թվականից) պրոֆեսոր։ Հայտնի է շինարարական մեխանիկայի, նյութերի դիմադրության և առաձգականության տեսության, հիդրավլիկայի և հիդրոմեխանիկայի բնագավռի աշխատանքներով։ Առաջինն է արտածել ուղիղ և կոր չորսուների կորացած առանցքի հավասարումը՝ ծռման դեպքում, հետագոտել է ուղղանկյուն թիթեղների ծռումը, տվել առաձգական մարմնի շարժման և հավասարակշռության ընդհանուր հավասարումները, մշակել կախովի կամուրջների վերլուծական հաշվարկման մեթոդը, ստացել անսեղմելի մածուցիկ հեղուկի շարժման հավասարումները(Նավիե-Ստոքսի հավասարում)։ Հեղինակ է մեխանիկայի մի շարք դասագրքերի, ինչպես նաե նյութերի դիմադրության դասընթացի, որը տարիներ շարունակ եղել է ինժեներ-շինարարների և մեքենաշինարարների հիմնական ձեռնարկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ
Սարգիս Արուտչյան

**Սարգիս Տիգրանի Արուտչյան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1984)։ ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սարգիս Արուտչյանը ծնվել է 1920 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, Դոնի Ռոստովում։ Միջնակարգ կրթություն ստացել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան դպրոցում։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ Դիպլոմային աշխատանքը հանձնելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ։

Ռազմական մկրտությունը ստացել է Շախտի քաղաքում։ Զինվորական երդում ընդունել է 73-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրետանային 11-րդ գնդում։ Ռազմական մարտերին մասնակցել է Միլլերովո, Դոնեցկ, Վորոշիլովգրադ, Բատայսկ, Նավոչերկասկ, Ռոստով քաղաքներում, Հյուսիսային Կովկասում և այլուր։ 1943 թվականին կոնտուզիայից և ծանր հիվանդությունից հետո զորացրվել է։ Պարգևատրվել է «Կովկասի պաշտպանության համար», «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» և բազմաթիվ մարտական այլ մեդալներով։

1950 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը։ 1951 թվականին՝ ԵՊՀԹ, 1951-1970 թվականներին և 1985 թվականից՝ Սունդուկյանի անվան, 1970-1985 թվականներին` Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնների գլխավոր նկարիչ։
մինի|Սարգիս Արուտչյանի հուշատախտակը Երևանում
Սարգիս Արուտչյանի աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Պարգևներ
*«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
*«Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

## Ստեղծագործություններ
Ձևավորել է շուրջ 20 ներկայացում` «Մեծապատիվ մուրացկաններ», «Ատամնաբույժն արևելյան», «Ուշ լինի, նուշ լինի», «Պըլը-Պուղի», «Եզոպոս», «Տարօրինակ միսիս Սևիչ», «Աստղերց իջած մարդ», «Խաղ սիրո և պատահականության», «Ցիլինդր», «Խանումի արարքները», «Գնա մեռի, արի սիրեմ» և այլն։

Դրամատիկական ներկայացումների ձևավորումներ
* Ա. Միլլերի «Սալեմի վհուկները», 1965
* Դոստոևսկու «Ապուշը», 1968
* Վիլյամ Շեքսպիրի «Օթելլո», 1969, երեքն էլ Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն
* Ա. Անկիլովի «Զինվորի այրին», 1974, ՀՀ պետական մրցանակ, 1975, ԵՌԹ

Օպերային ներկայացումների ձևավորումներ՝
* Ռոսսինիի, Սևիլյան սափրիչը, 1974 
* Պուչինիի «Բոհեմա», 1986

Ներկայացումներ է ձևավորել նաև Թբիլիսիի, Լենինգրադի, Դյոր Շոպրոնի (Հունգարիա) և այլ թատրոններում։

## Ցուցահանդեսներ
1946 թվականից մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ 1967 թվականին, մասնակցել է Սան Պաուլոյի համաշխարհային ցուցահանդեսին։
Անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում (1974)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Նատրիումի սուլֆատ

**Նատրումի սուլֆատ**, Na_2SO_4, ծծմբական թթվի նատրիումական չեզոք աղը։

## Ֆիզիկական հատկությունները
Անգույն բյուրեղական նյութ է։ Հալման ջերմաստիճանն է 884&nbsp;°C, խտությունը՝ 2698 կգ/մ³։ Անջուր նատրումի սուլֆատը կայուն է 32,384&nbsp;°C-ից բարձր ջերմաստիճաններում։ 100 գ ջրում լուծվում է 52,9 գ։ Լուծույթից անջատվում է բյուրեղահիդրատը՝ Na_2SO_4\cdot 10H_2O։

## Տարածվածությունը բնության մեջ
Բնության մեջ անջուր նատրիումի սուլֆատը հանդիպում է *[[տենարդիտ]]* միներալի ձևով։ Բյուրեղահիդրատը՝ Na_2SO_4\cdot 10H_2O առաջացնում է *[[միրաբիլիտ]]* միներալը (գլաուբերյան աղ)։ Հանդիպում են նաև նատրիումի սուլֆատի կրկնակի աղեր մյուս սուլֆատների հետ, օրինակ՝ աստրախանիտ Na_2SO_4\cdot MgSO_4\cdot 4H_2O, գլաուբերիտ Na_2SO_4\cdot CaSO_4։ Զգալի քանակով նատրիումի սուլֆատի պարունակվում է աղի լճերի նստվածքաշերտերում քլոր–սուլֆատի ձևով՝ Կարա-Բողազ-Գյոլի ծոցում։ Դրանց մեջ ջերմաստիճանը իջեցնելիս քիմիական ռեակցիա ընթանում՝
:2NaCl + MgSO_4 {\rightleftarrows} MgCl_2 + Na_2SO_4

## Ստացումը
Նատրիումի սուլֆատի ստացման արդյունաբերական եղանակն է՝ NaCl և H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> փոխազդեցությունը հատուկ «սուլֆատային» վառարաններում (500—550&nbsp;°C), միառժամանակ ստացվում է աղաթթու։
:\mathsf{2NaCl + H_2SO_4 \longrightarrow Na_2SO_4 + 2HCl}

Ներկայումս այս մեթոդը չի օգտագործվում, քանի որ կա բավականաչափ մեծ քանակի հումք։
Բացի դրանից նատրիումի սուլֆատը ստացվում է որպես թափոն K_2Cr_2O_7–ի արտադրության մեջ:

## Կիրառությունը
Աշխարհում մեծ քանակով նատրոիումի սուլֆատ է օգտագործվում սինթետիկ մաքրող միջոցների արտադրության մեջ, բայց շատ երկրներում վերջին տարիներին անցում է կատարվել խտացված (կոմպակտ) լվածքի փոշիներին, որոնց արտադրության մեջ սուլֆատը կամ չի օգտագործվում, կամ օգտագործվում է քիչ քանակություններով։
200px|մինի|աջից
200px|մինի|աջից

Նատրիումի սուլֆատի օգտագործման քանակով երկրորդը՝ ապակու արտադրությունն է։ Բացի դրանից այս նյութը մեծ քանակով օգտագործվում է սուլֆատային մեթոդով ցելյուլոզայի ստացման մեջ, նաև կաշվի արդյունաբերության, մանածագործության և գունավոր մետաղագործության մեջ։

Ոչ մեծ քանակով նատրումի սուլֆատը օգտագործվում է քիմիական լաբորատորիաներում՝ որպես ջրազրկող միջոց։ Չնայած որ նա ջրազրկում է օրգանական լուծույթները ավելի դանդաղ քան մագնեզիումի սուլֆատը, շատերը նախընտրում են հենց այդ միջոցը երկու պատճառով՝ մատչելի է և հեշտությամբ է ֆիլտրվում։

Փոքր քանակությամբ նախկինում օգտագործվել է բժշկության և անասնաբուժության մեջ որպես թմրեցնող միջոց և որպես բաղադրիչ քթի լվացման միջոցներում։

## Գրականություն
* *Реми Г.* Курс неорганической химии. Т.2. — М., 1966

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Химик.ру

Կատեգորիա:Սուլֆատներ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Նատրիումի սուլֆիդ

**Նատրիումի սուլֆիդ**, ծծմբաջրածնական թթվի նատրիումական չեզոք աղը՝ Na2S։

## Նկարագրություն
Նատրիումի սուլֆիդը անթթվածին աղ է։ Նորմալ պայմաններում անգույն բյուրեղական նյութ է, խիստ խոնավածույծ։ Հալվում է առանց քայքայվելու, ջերմակայուն է։ Ջրում հիդրոլիզվում է, լուծույթում ստեղծում է ուժեղ հիմնային միջավայր։ Օդում գտնվելիս լուծութը մգվում և դեղնում է։ Տիպիկ վերականգնիչ է։ Իոնափոխանակման ռեակցիաների մեջ է մտնում։

## Ստացումը
Արդյունաբերության մեջ ստացվում է միրաբիլիտի՝ Na2SO4 · 10H2O թրծումից В промышленности — прокаливание минерала мирабилит Na2SO4 · 10H2O

# \mathsf{Na_2SO_4 + 4H_2 \longrightarrow Na_2S + 4H_2O}
# \mathsf{Na_2SO_4 + 4C \longrightarrow Na_2S + 4CO}
# \mathsf{Na_2SO_4 + 4CO \longrightarrow Na_2S + 4CO_2}

## Քիմիական հատկությունները
199px|մինի|աջից|Նատրիումի սուլֆիդ

Փոխազդում է հեղուկ աղաթթվի՝

\mathsf{Na_2S + 2HCl \longrightarrow 2NaCl + H_2S}

Փողազդում է խիտ ծծմբական թթվի հետ՝

\mathsf{Na_2S + 3H_2SO_4 \longrightarrow SO_2 + S + 2H_2O + 2NaHSO_4}

Փոխազդում է կալիումի պերմանգանատի ջրային լուծույթի հետ՝

\mathsf{3Na_2S + 2KMnO_4 + 4H_2O \longrightarrow 2MnO_2 + 6NaOH + 2KOH + 3S}

Բրոմի հետ փոխազդելիս մաքուր ծծումբ է առաջանում՝

\mathsf{Na_2S + Br_2 \longrightarrow 2NaBr + S}

## Կիրառությունը
Նատրիումի սուլֆիդը օգտագործվում է ծծմբային ներկանութերի և ցելյուլոզայի արտադրության մեջ, հանքանյութերի ֆլոտացիոն հարստացման մեջ, նաև մանածագործական և կաշվի արդյունաբերություններում։

## Գրականություն
* Лидин Р. А. «Справочник школьника. Химия» М.։ Астерель, 2003։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սուլֆիդներ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Նախաբերաններ

150px|մինի|Կլոր որդեր

**Նախաբերաններ** (), ողնաշարավոր կենդանիների խումբ, ընդգրկում է տափակ, կլոր և օղակավոր որդերին, նեմերտիններին, փափկամարմիններին, հոդվածոտանիներին։

Երկսիմետրիկ, եռաշերտ կենդանիներ են․ բերանային ճեղքն առաջանում է սաղմնային նախնական բերանի (բլաստոպոր) տեղում կամ դրա առջևի մասում։ Երկրորդաբերանների (փշամորթներ, կիսաքորդավորներ և այլն) բլաստոպորը վերածվում է հետանցքի, իսկ բերանն առաջանում է մարմնի այլ մասում։ Կմախքն արտաքին է, առաջնաղին և ետնաղին զարգանում են էկտոդերմի ներփքմամբ։

Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Խաբեություն ամերիկյան ձևով

**«Խաբեություն ամերիկյան ձևով»** (անգլերեն՝ American Hustle), քրեական տրագիկոմեդիա է նկարահանված Դեվիդ Օ. Ռասսելլի կողմից։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2013 թ-ի դեկտեմբերի 13-ին։ Գլխավոր դերակատարներն են Քրիստիան Բեյլը, Էմի Ադամսը, Բրեդլի Քուփերը, Ջեննիֆեր Լոուրենսը և Ջերեմի Ռենները։ Ֆիլմը ներկայացվել է Օսկարի տասը և Ոսկե Գլոբուսի յոթ անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Դենի Էլֆմանի
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորք նահանգում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Ջերսիում
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վաշինգտոն ԿՇ-ում
Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1978 թվականին
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
ԽՄԿԿ ԿԿ նախագահություն

**ԽՄԿԿ ԿԿ նախագահություն**, կուսակցական ղեկավար մարմին նախկին Խորհրդային Միությունում, որն ընտրել է ԽՄԿԿ ԿԿ պլենումը՝ ԿԿ աշխատանքները պլենումների միջև ընկած ժամանակաշրջանում ղեկավարելու համար։ Առաջին անգամ կազմվել է ԽՄԿԿ ԿԿ 1952 թվականի հոկտեմբերի 16-ի պլենումում՝ ՀամԿ(բ) կ ԿԿ Քաղբյուրոյի փոխարեն։ ԽՄԿԿ XXIII համագումարի 1966 թվականի ապրիլի 8-ի որոշմամբ նորից ստեղծվել է ԽՄԿԿ ԿԿ Քաղբյուրո։

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն
Կատեգորիա:1917 հիմնադրումներ
Նախագահություն (այլ կիրառումներ)

**Նախագահություն**, կարող է վերաբերել՝
* Նախագահություն, մարդկանց խումբ, որն ընտրվում կամ նշանակվում է ժողով, խորհրդակցություն, համաժողով, համագումար ղեկավարելու համար։
* Նախագահություն, կուսակցական, պետական, գիտական, հասարակական կազմակերպությունների մշտապես գործող ղեկավար մարմին։

Կատեգորիա:Ղեկավարներ