open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չեչիլ

**Չեչիլ**, հայկական ծագմամբ  նախշավոր թելավոր աղի պանիր, որը երբեմն դասվում է այնպիսի պանիրների խմբին, ինչպիսին սուլուգունին է։ Պատրաստվում է խիտ կամ բարակ թելերի տեսքով, հավաքվում ամուր կապոցով կամ փաթաթված կապոցների մեջ, երբեմն՝ գնդի տեսքով, հաճախ՝ ապխտած վիճակում։ Արտադրվում է հիմնականում հետխորհրդային տարածքներում, բայց հայտնի է նաև հայկական համայնքներում։

Ունի թթվակաթնային համ, միջին աղիություն (4-8% սեղանի աղ), չապխտած պանիրի գույնը սպիտակ կամ դեղնավուն է։ Յուղայնությունը մինչև 10% է, խոնավությունը՝ 60%:

Պատրաստվում է յուղազերծված կովի, ոչխարի կամ այծի կաթից կամ դրանց խառնուրդներից․ ժամանակակից կաթի արդյունաբերությունը հիմնականում օգտագործում է ցածր յուղայնությամբ կովի կաթ։ Պատրաստելու համար նախ թթված կաթին ավելացնում են ռեննին կամ պեպսին (թթվայնությունը 45-50 °C կովի համար և 100-110 °C ոչխարի համար), խառնուրդը պահվում է 5-10 րոպե 38-40 °C ջերմաստիճանում, զանգվածը տաքացնում են մինչև 48-54 °C։ Խմորման ընթացքում առաջացած խոշոր փաթիլները հեշտությամբ կպչում են ձեռքով, դրանք բաժանվում են շիճուկից և սեղանի վրա կտրվելով՝ ստանում հաստ կամ բարակ, երկար թելերի կամ աղեղնավոր ժապավենի տեսք։ Արտադրության մեջ օգտագործվում են հատուկ սարքեր՝ պանիր պատրաստիչներ, որոնց մեջ կաթնաշռն ու շիճուկն առանձնացվում են շիճուկի տարանջատիչների և ձուլող սարքի միջոցով, որի մեջ գունդը մանրանում է, հունցվում, թելերը քաշվում են, տաքացվում, հալվում և ձևավորվում է պանիրը։ Սառչելուց հետո ստացված թելերը փաթաթվում են պահանջվող զանգվածի և ձևի կապոցների մեջ, լվանում սառը ջրով և դնում 16-19% խտությամբ աղաջրում։ Գործարաններում 1-2 օր հետո ապրանքը  հերմետիկ փաթեթավորվում է և ուղարկվում վաճառքի, ավանդական արհեստական պատրաստման արդյունքում ստացված պանիրը ամբողջ ժամանակահատվածում պահվում է աղաջրում կամ խառնվում կարի և այլ պանիրների հետ սափորներում և ոչխարի տիկերում։

Ի տարբերություն պանրի այլ տեսակների, որոնց հասունացման գործընթացների համար երկարատև ժամանակ է պահանջվում, չեչիլի հասունացման համար անհրաժեշտ միկրոօրգանիզմների քանակն ապահովվում է օրական կտրվածքով, որից հետո նրանց քանակն ու ակտիվությունը կտրուկ նվազում է, իսկ արդեն 20-րդ օրվա մեջ պանրի մեջ միկրոբիոլոգիական գործընթացները գրեթե դադարում են, որը պայմանավորված է պանրային զանգվածի բավականին մեծ թթվայնությամբ ու արագ սառչելով։ Չեչիլի ստեղծման գործընթացում գերակշռում է Lactobacillus casei-ը, մինչդեռ անանուխի պանիրներում գերակշռում են լակտոկոկերը։

Ինքնարժեքը համեմատաբար ցածր է` էժան հումքի, կարճ ցիկլի և պատրաստման տեխնոլոգիայի համեմատական պարզության պատճառով․ 1990-ական  թվականների  վերջին և 2000-ական թվականների սկզբին ԱՊՀ երկրներում չեչիլի արտադրության վերելք է գրանցվել։ Չեչիլի արտադրությանը և պատրաստման մեծ ծավալներին տիրապետող ձեռնարկություններից հայտնի են Գիագինսկի և Ռուզաևսկի կաթնամթերքի գործարանները։ Բազմազանության ճանաչելիության շնորհիվ արտադրողների կողմից «չեչիլ» անվանումը օգտագործվում է թելավոր այլ պանիրների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հայկական խոհանոց
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ
Կատեգորիա:Պանիրներ այբբենական կարգով
Զրո ժամ

**«Զրո ժամ»** (, բառացի թարգմանությունը՝ «Զրոյի ուղղությամբ»), Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վեպը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է *Dodd, Mead and Company* հրատարակչության կողմից 1944 թվականի հունիսին ԱՄՆ-ում, ինչպես նաև *Collins Crime Club* հրատարակչության կողմից նույն թվականի հուլիսին Մեծ Բրիտանիայում։ Այն Ագաթա Քրիստիի վերջին վեպն է Սուպերինտենդանտ Բաթլի մասին ստեղծագործությունների շարքից։

## Սյուժե
Տարեց և հումորի զգացումից զուրկ Լեդի Տրեսիլիան իր Գալզ Փոյնթ կալվածք է հրավիրում հյուրերի՝ անցկացնելու ամառը։ Հրավիրյալների թվում են հայտնի թենիսիստ Նևիլ Ստրենջն իր երկրորդ կնոջ հետ։ Այդ նույն ժամանակ կալվածքում հյուրընկալվել է նաև Նևիլի առաջին կինը։ Նման հարևանության պատճառով շատ անհարմար իրավիճակներ են առաջանում, բայց իրական խնդիրներն սկսվում են այն ժամանակ, երբ Լեդի Տրեսիլիային սպանում են քնած ժամանակ։ Սուպերինտենդանտ Բաթլը, որն այցելում է իր զարմիկին՝ տեսուչ Լիչին, սկսում է հետաքննություն։

## Կերպարներ
* Լեդի Տրեսիլիան – *տանտիրուհի
* Մերի Օլդին – *նրա ուղեկիցը
* Նևիլ Ստրենջ – *գեղեցիկ թենիսիստ
* Քեյ Սթրենջ – *նրա երկրորդ կինը
* Օդրի Սթրենջ – *նրա առաջին կինը
* Էդվարդ Լատիմեր – *Քեյի ընկերը
* Թոմաս Ռոյդ – *Օդրիի հեռավոր ազգականը
* Պարոն Տրիվզ – *Լեդի Տրեսիլիայի հավատարմատար
* Տեսուչ Ջեյմս Լիչ – *Բաթլի զարմիկը
* Բատլ Սուպերինտենդանտ – *հետաքննություն է վարում Ջեյմս Լիչի հետ

## Էկրանավորումներ և բեմադրություններ
* 1956 թվական – Ագաթա Քրիստին վեպը վերածել է պիեսի թատերական ներկայացման համար։
* 1995 թվական – վեպի հիման վրա նկարահանվել է «Անմեղ սուտ» կինոֆիլմը։ Սյուժեն, կերպարների անունները և այլ մանրամասներ զգալիորեն փոխվել են, և Ագաթա Քրիստիի ժառանգների որոշմամբ նրա անունը հանվել է լուսագրերից։
* 2007 թվական – վեպի հիման վրա նկարահանվել է բրիտանական «Միսս Մարփլ» սերիալի դրվագներից մեկը, որտեղ գլխավոր դերը խաղացել է Ջերալդին Մաքյուենը։ 
* 2007 թվական – թողարկվել է վեպի ֆրանսիական էկրանավորումը՝ «Զրո ժամ» ()։

## Ծանոթգրություն

Կատեգորիա:1944 գրքեր
Կատեգորիա:Ագաթա Քրիստիի վեպեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած բրիտանական վեպեր
Հիվանդի համաշխարհային օր

**Հիվանդի համաշխարհային օր** (), միջազգային օր, որը կոչված է մարդկանց ուշադրությունը հրավիրել այն խնդիրների վրա, որոնց բախվում են աշխարհում բնակվող հիվանդ մարդիկ։ Այս օրը յուրահատուկ սոցիալական միջոցառում է, որն ամբողջ աշխարհում նշվում է ամեն տարի՝ փետրվարի 11-ին։

## Պատմություն
«Հիվանդի համաշխարհային օրը» սկսել է նշվել համեմատաբար վերջերս՝ 1993 թվականից։ Այն հիմնադրվել է 1992 թվականի մայիսի 13-ին Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս 2-րդի նախաձեռնությամբ։ Նա քրիստոնյա կաթողիկոսներին ուղղված իր ուղերձում աներկբա բնութագրել է համաշխարհային այս օրվա նպատակը․ «*...թույլ տալ բազմաթիվ կաթոլիկ բժշկական կազմակերպությունների աշխատակիցներին, հավատացյալներին, ողջ քաղաքացիական հասարակությանը զգալ թույլերի և հիվանդների ավելի լավ խնամքի, նրանց տառապանքների թեթևացման անհրաժեշտությունը*»։ Յոհանը իմացել է այս ամենի մասին անմիջականորեն․ 1991 թվականին բժիշկները նրա մոտ հայտնաբերել են սարսափելի ախտանուն՝ Պարկինսոնի հիվանդությունը։

Այս համաշխարհային օրվա անցկացման ամսաթիվը ընտրվել է այն պատճառով, որ կաթոլիկները կարծել են, թե կույս Մարիա Լուրդսկայայի հայտնվելը Ֆրանսիայի Լուրդ քաղաքում տեղի է ունեցել հենց 1858 թվականի փետրվարի 11-ին։
 
Ամեն փետրվարի 11-ին, նվիրված հիվանդի համաշխարհային օրվան, տեղի են ունենում տարատեսակ ակցիաներ և միջոցառումներ՝ համերգներ, ֆիլմերի թեմատիկ ցուցադրություններ, ուսուցողական զրույցներ և այլն։ Իսկ կաթոլիկների մոտ հանդիսավոր պատարագներ են տեղի ունենում լատինական Սուրբ Օրհնություն արարողակարգի ժամանակ։

## Տես նաև
* Առողջության համաշխարհային օր
* ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համաշխարհային օր
* Հեմոֆիլիայի համաշխարհային օր
* Կույրերի միջազգային օր
* Խուլերի միջազգային օր
* Ռադիոյի համաշխարհային օր
* Բարմենի միջազգային օր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցի
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տոներ
Չիֆեն

**Չիֆեն** (չին.՝ 赤峰, ) կամ **Ուլան Խադ** ( *Ulaɣanqada*՝ Ուլանխադ), բառացի թարգմանությամբ՝ «Կարմիր ժայռ», Ներքին Մոնղոլիա ինքնավար շրջանի քաղաքային շրջան։

## Պատմություն
Դեռ ցինյան կայսրության ժամանակ ներքին Մոնղոլիայում բնակվող մոնղոլական ցեղերը խմբավորված էին *չուուլգանների* (տիրապետող իշխանների միավորումներ, ՉԺՀ-ի կազմավորումից հետո վերանվանվեցին «այմակներ»), որոնցից մեկը Ջու Ուդն էր (昭乌达盟)։ 1778 թվականին ստեղծվել է Չիֆեն գավառը։

1953 թվականին այմակ Ջու Ուդը բաղկացած էր 1 գավառից և 4 խոշուններից։ 1955 թվականի դեկտեմբերին լուծարվեց Ժեհեի նահանգը,  նրա նախկին հյուսիսային 2 գավառները և 3 խոշունները միացվեցին այդ այմակի հետ։ 1969 թվականին այմակը տրվել է Լյաոնին նահանգին, սակայն 1979 թվականին վերադարձվել է Ներքին Մոնղոլիա ինքնավար շրջանի կազմ։ 1983 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Չինաստանի Պետական խորհրդի որոշմամբ այմակ Ջու Ուդը լուծարվել է, իսկ դրա փոխարեն ստեղծվել է Չիֆեն քաղաքային շրջանը։

## Ժողովրդագրություն
2004 թվականին Չիֆենի բնակչության ազգային կազմը.

## Վարչատարածքային բաժանումը
Չիֆեն քաղաքային շրջանը բաժանված է 3 շրջանի, 2 գավառի, 7 խոշունի.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ներքին Մոնղոլիա
Կատեգորիա:Չինաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չինաստանի ինքնավար մարզեր
Ջուլիետ Վուդ

**Ջուլիետ Վուդ** (, ), բրիտանացի պատմաբան և Քարդիֆի համալսարանի դասախոս։ Նա մասնագիտացած է կելտական և միջնադարյան պատմության, մոգության և ֆոլկլորի մեջ։ Ֆոլկլորի միության նախկին տնօրենըն է և Ուելսի ազգային թանգարանի պատվավոր աշխատակից։

Վուդը ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան Փենսիլվանիայի համալսարանում 1975 թվականին։ Նրա դոկտորական թեզը վերնագրված էր «Աշխարհագրական թեմաները միջնադարյան, կելտական և իտալական ֆոլկլորում»։ Ստացել է գրականության մագիստրոսի աստիճան Օքսֆորդի համալսարանում, մագիստրոսի աստիճան Փենսիվանիայի համալսարանում, մագիստրոսի աստիճան Աբերսվիթի համալսարանում։ Նախքան իր ուսումը Վուդը բալետի պարուհի էր Նյու Յորքում։

Վուդը գրել է մեծապես դիցաբանության, մոգության, ֆոլկլորի և կելտիկի պատմության մասին։ Նա փորձագիտական խորհրդատվություն է ապահովել հեռուստատեսության և ռադիոյի, այդ թվում և` BBC-ի համար։ Եղել է «Փերիներ» ֆիլմի «Առասպել և հրեշներ» վավերագրական շարքի, Թոնի Ռոբիսոնի «Աստվածներ և հրեշներ» վավերագրական շարքի խորհրդատուն։ Նա համագործակցել է BBC Radio Four-ի In Our Time-ի հետ` ներկայացնելով Մաբինոգիոնի և Ֆաուստի մասին։ Վուդը այժմ Ֆոլկլորի միության ակնարկների խմբագիրն է։

## Մատենագրություն
* *Fantastic Creatures in Mythology and Folklore* (London: Bloomsbury, 2018)
* *The Little Book of Celtic Wisdom* (London: Duncan Baird, 2012)
* *Eternal Chalice. The Enduring Legend of the Holy Grail* (London: Bloomsbury, 2008)
* *The Celts: Life, Myth and Art* (London: Duncan Baird, 2001)
* *The Celtic Book of Living and Dying: The Illustrated Guide to Celtic Wisdom* (London: Duncan Baird, 2000)
* *A Coven of Scholars: Margaret Murray and Her Working Methods*, with Caroline Oates (London: Folklore Society, 1998

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cardiff University Staff Profile Page
* 
* Personal Website
Սան Խասինտո (Ուրուգվայ)

**Սան Խասինտո** (), ոչ մեծ քաղաք Ուրուգվայի հարավային մասում՝ Կանելոնես դեպարտամենտում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է ազգային 7-րդ և 11-րդ ավտոմայրուղիների հատման վայրի մերձակայքում, երկրի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյի կենտրոնից մոտավորապես 55 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն
1901 թվականի հունիսի 20-ին Սան Խասինտոն ստացել է *Pueblo*-ի (գյուղի), 1951 թվականի հունիսի 27-ին՝ *Villa*-ի (փոքր քաղաքի), 1976 թվականի նոյեմբերի 26-ին էլ՝ *Ciudad*-ի (city-ի, քաղաքի) կարգավիճակ։

## Պաշտամունքի վայրեր
* Սան Խասինտոյի ծխական եկեղեցի (հռոմեադավան կաթոլիկների եկեղեցի է)։

## Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Սան Խասինտոյում ապրում էր  4.510 մարդ։ 2010 թվականին՝ ընտրությունների նախօրյակին և ընթացքում, ըստ *Intendencia de Canelones*-ի տվյալների, Սան Խասինտո անվանումը կրող ամբողջ համայնքի ընդհանուր բնակչության թվաքանակը եղել է 7.052:

**Աղբյուրը**՝ *Instituto Nacional de Estadística de Uruguay*:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*INE Սան Խասինտոյի հատակագիծը

Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ
Alice

**«Alice»**, Ավրիլ Լավինի երգը, որը թողարկվել է 2010 թվականի հունվարի 27-ին երգչուհու պաշտոնական վեբ կայքում։ Երգը ստեղծվել է հայտնի երաժիշտ Բուչ Ուոլքերի աջակցությամբ (Butch Walker) գրվել է հատուկ «*Almost Alice*» ժողովածուի համար, որը չի հնչում ֆիլմում, այլ «ոգեշնչված է» Թիմ Բարթոնի «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» ֆիլմից։

Չորրորդ ալբոմի պաշտոնական երգացանկի հայտարարումից հետո հայտնի է դարձել, որ սինգլը «*Goodbye Lullaby*» ձայնասկավառակում կլինի որպես բոնուս։

## Թողարկում
Ավրիլը, որը նախորդ ալբոմը թողարկել էր երեք տարի առաջ, որոշել է վերադառնալ խոստումնալից ֆիլմի համար սաունդթրեքով  Նման քայլ արդեն եղել էր նրա կողմից 2006 թվականին, երբ Լավինը հատուկ «Էրագոն» ֆիլմի համար գրել է «*Keep Holding On*» ստեղծագործությունը։

Թողարկումը պետք է տեղի ունենար դեռևս 2010 թվականի հունվարի կեսերին, սակայն հայտարարված տեղեկատվությունը սխալ էր, և երգն առաջին անգամ հեռարձակվել է ամսվա վերջին՝ հոկտեմբերի 27-ին։ Սկզբում երգը ներկայացվել է որպես «*Alice (Underground)*», սակայն ժողովածուում տեղ է գտել այլ անվան տակ։

Ես շատ ոգեշնչված էի ֆիլմից, այդ պատճառով ես դիմեցի Դիսնեյին, թե արդյոք նրանք չեն ցանկանում, որ ես երգ գրեմ ֆիլմի համար։ Նրանք դիմեցին Թիմին, և նա տվեց համաձայնությունը։

Ես շատ հուզված էի, երբ լսեցի այդ լուրը։ Ես անմիջապես նստեցի դաշնամուրի դիմաց և երգ գրեցի։ Ես ուզում էի ստեղծել մի բան, որը կհամապատասխաներ նրա ֆիլմի տրամադրությանը։ Կարծում եմ, որ ստեղնաշարային պարտիան երգին դրամատիկ տրամադրություն է հաղորդում։

Ես հանդիպել եմ Թիմ Բյերթոնի հետ, և նա ինձ մի քանի հատված ցույց տվեց ֆիլմից։ Ես ավարտեցի երգը, և նրան իսկապես դուր եկավ արդյունքը, և նա ասաց, որ ցանկանում է այս երգը առաջինը դնել տիտրերում։ Աստված իմ։ Որքան հրաշալի է։ Հեհե։ Դիսնեյը նաև ուզում է օգտագործել երգը գովազդային նպատակներով, դրա համար ես տեսահոլովակ թողարկեցի երգի համար։ Այնքան հրաշալի է։

Աշխատել այս նախագծի վրա լիակատար հաճույք էր։ Դա մի մեծ փորձ էր և Թիմ Բյերթոնը՝ ինքնին հմայք է։ Նա շատ խելացի մարդ է։ Ես այնքան երախտապարտ եմ նրան այս հնարավորության համար․․․ չեմ կարողանում համբերել, թե երբ եմ տեսնելու ֆիլմն ամբողջությամբ


## Երաժշտական տեսահոլովակ
2010 թվականի փետրվարի 17-ին կայացել է «*Alice*» երգի տեսահոլովակի համաշխարհային պրեմերիան։ Տեսահոլովակում օգտագործվել են հատվածներ ֆիլմից, և մոնտաժվել Է Ալիսայի դերը խաղացող Ավրիլի հանդիպումը խելագար գլխարկագործ Ջոնի Դեփի հետ, որը չի մասնակցել տեսահոլովակի նկարահանումներին։

## Հագուստների գիծ
Պատճառն, որ Ավրիլը կապ է ունեցել Դիսնեյի հետ եղել է երգչուհուն պատկանող «*Abbey Dawn*»-ի շրջանակում «վիկտորիանական ոճի» հագուստի ոչ մեծ խմբաքանակ թողարկելը։ Այս հավաքածուն ունեցել է մեծ պահանջարկ, համեմատած Ավրիլի մնացած հավաքածուների հետ։

## Երգացանկ

## Թողարկման ժամանակագրություն

## Հիթ-շքերթներ

### Վերջնական հիթ-շքերթներ

## Օսկար
2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ստեղծագործությունը հայտնվել է Ամերիկյան ակադեմիայի կինոարվեստի «Օսկար» մրցանակի հավակնորդների ցուցակում՝ 2010 թվականի ֆիլմում լավագույն բնօրինակ երգի համար, բայց անվանակարգը չի հաղթել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 երգեր
Կատեգորիա:2010 սինգլներ
Կատեգորիա:Ռոք երգեր
Ադրբեջանը քաղաքակրթությունից դուրս (գիրք)

**«Ադրբեջանը քաղաքակրթությունից դուրս»** (, ), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2017 թվականին հրատարակված գիրք։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը նվիրվել է Արցախը ադրբեջանական տիրապետությունից ազատագրելու և այնտեղ հայկական պետականության վերականգնման 25-ամյակին (1991-2016 թվականներ), ինչպես նաև հայոց պատմության այդ էջը կերտողներին։ Գրքում ներկայացված են մանրամասն տեղեկություններ, թե ինչպես է ժամանակակից Ադրբեջանի տարածքում Ադրբեջանի զինված ուժերի կիրառմամբ Ադրբեջանը 1990-ական թվականներից սկսած երկու տասնամյակի ընթացքում ոչնչացրել հայկական հուշարձանները։ Ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող պատմական և ժամանակակից արժեքավոր լուսանկարներ, գծապատկերներ, քարտեզներ

«Ադրբեջանը քաղաքակրթությունից դուրս» գրքի հրատարակմանը աջակցել են Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր քաղաքաշինության պետական կոմիտեի և «Մոն-Արխ» ընկերությունը։

## Տես նաև
* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Սամվել Կարապետյան
* Հակահայկականությունն Ադրբեջանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:2017 գրքեր
Կատեգորիա:ՀՃՈՒՀ հրատարակություններ
Կատեգորիա:Գրքեր Ադրբեջանի մասին
Ստորին աշխարհի դափը

**«Ստորին աշխարհի դափը»** (, հայտնի է նաև մեկ այլ անունով՝ **«Կանաչ արկղիկ»,** ), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1993 թվականին «Фантакрим MEGA» ամսագրում (№ 2), իսկ 1996 թվականին մտել է «Ստեղծագործություններ» ժողովածուի մեջ։

## Բովանդակություն
Պատմվածքը «մահվան մտավոր լազեր» ստեղծելու փորձ է։ Շարադրանքը, որը հագեցած է մի քանի հանրագիտարանային սահմանումներով և Միշել դը Մոնտենի աշխատանքներից կարճ մեջբերումներով, բացահայտում է հեղինակի մտորումը մետաֆիզիկական թեմաների վերաբերյալ։ Պատմվածքի տեքստում փակագծերում հաջորդաբար ընդգծվում են հետևյալ առանձին բառերն ու արտահայտությունները.

: • (հայելի)
: • (պրիզմա)
: • (շրջված պրիզմա)
: • (կործանում)
: • (յուրատեսակ անդրադարձիչ)
: • («…Եթե հարկավոր է, դուք դառնում եք մեռած՝ ապրելով կյանքը, բայց ապրում եք այն՝ մեռնելով. մահը, իհարկե, մահացողի վրա անհամեմատ ավելի շատ է ազդում, քան մահացածի վրա, շատ ավելի սուր և խոր»։

: «Անկախ նրանից, թե որքան եք ապրում, դուք չեք կարող կրճատել այն ժամանակահատվածը, որի ընթացքում դուք կմնաք մեռած։ Բոլոր ջանքերն այստեղ աննպատակ են. դուք կլինեք այն վիճակում, որը ձեզ այնպիսի սարսափ է ներշնչում, այնքան ժամանակ, եթե դուք մահանայիք կերակրողի ձեռքերում»։

: «Որտեղ ավարտվի ձեր կյանքը, այնտեղ էլ նրա վերջն է։)

: • (թափանցիկ դիալեկտիկական պարույր)
: • (հոգու մեջ նայող փողի անցք)

Պատմվածքի վերջում տրվում է «մահվան մտավոր լազեր» հավաքելու յուրատեսակ հրահանգ և բացատրվում է դրա գործունեության սկզբունքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ստորին աշխարհի դափը» պատմվածքը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում
* «Ստորին աշխարհի դափը»  պատմվածքի ձայնային տարբերակը

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Հայաստանում Ադրբեջանի դեսպանություն

**Հայաստանում Ադրբեջանի դեսպանություն**, Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունը Հայաստանի առաջին հանրապետությունում 1918-1920 թվականներին։

Հայաստանում Ադրբեջանի դեսպանությունը գտնվել է մայրաքաղաք Երևանի Տպագրիչներ - Նալբանդյան փողոցների վրա, այսօրվա Սախարովի հրապարակում։

Դեսպանության շենքը կառուցվել է 1880-ական թվականներին, պատկանել է շիա մուսուլման մեծահարուստ Փանահխանին։ Եղել է Երևանի շքեղ առանձնատներից։

Հայաստանում Ադրբեջանի դեսպաններ են եղել Խան Թեքինսկին, Աբդուռահիմ Հախվերդովը և Թեմուր բեյ/բեկ Մակինսկին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիվանագիտական առաքելություններ Հայաստանի Հանրապետությունում
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններ
Իվան Դինև

**Իվան Դինև** (, ), նախկին գեղասահորդ Բուլղարիայից, Բուլղարիայի չեմպիոն՝ տասնմեկ անգամ, տասներեք Աշխարհի և տասնչորս եվրոպայի առաջնությունների մասնակից, 1998, 2002, 2006 թվականների օլիմպիադայի մասնակից տղամարդկանց մենասահք ձևում։
## Կարիերա

Իվան Դինևը մասնակցել է աշխարհի պատանեկան հինգ առաջնությունների։ Տարբեր տարիների Իվան Դինևը մարզվել է Լյուդմիլա Մլադենովայի, Ռաֆայել Հարությունյանի և Իգոր Պաշկևիչի ղեկավարությամբ։ 2005-2006 մրցաշրջանում նա Կալիֆոռնիայում մարզվել է Անժելա Նիկոդինովի ղեկավարությամբ, որի հետ ավելի ուշ ամուսնացավ։ 2012 թվականին նրանք դուստր ունեցան։

### Սպորտային ձեռքբերումներ

## 1998 թվականից հետո

## Մինչև 1999 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի գեղասահորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական գեղասահորդներ
Արգելոց (վիպակ)

**«Արգելոց»** (), խորհրդային-ամերիկյան գրող Սերգեյ Դովլաթովի վիպակը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1983 թվականին «Էրմիտաժ» հրատարակչության կողմից (Էնն Արբոր, ԱՄՆ)։

## Սյուժե
Սյուժեի կենտրոնում լենինգրադցի մտավորական Բորիս (Բոբ) Ալիխանովն է, որն ամռանն աշխատանքի է տեղավորվում որպես էքսկուրսավար Սլեքսանդր Պուշկինի Միխայլովսկոյե արգելոց-թանգարանում (Պսկովի մարզ, Պուշկինոգորսկի շրջան)։

## Ստեղծման պատմություն
Ինչպես Սերգեյ Դովլաթովի ստեղծագործությունների մեծ մասում, «Արգելոց» վիպակի գլխավոր կերպարի նախատիպը հենց հեղինակն է, որն աշխատել է Ա. Պուշկինի «Միխայլովսկոյե» արգելոց-թանգարանում 1976-1977 թվականներին։ Ընդ որում, ի տարբերություն գրողի բազմաթիվ այլ վիպակների ու շարքերի, կերպարին տրվել է հորինված ազգանուն։ Որպես մեկ այլ հավանական նախատիպ համարել են Իոսիֆ Բրոդսկուն, որը փորձել է աշխատանքի տեղավորվել «Միխայլովսկոյեում» որպես գրադարանավար։

Ստեղծագործության առաջին տարբերակը Դովլաթովը գրել է 1977-1978 թվականներին Լենինգրադում։ Վերջնական տարբերակն ավարտվել է 1983 թվականին Նյու Յորքում։ Առաջին անգամ այն հրատարակվել է «Էրմիտաժ» հրատարակչության կողմից Էնն Արբոր քաղաքում (Միչիգան նահանգում, ԱՄՆ) նույն 1983 թվականին։

2016 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Հելսինկիում ներկայացվել է վիպակի ֆիններեն թարգմանությունը՝ «Ulkomuseo», որը կատարել է Պաուլի Տապիոն, և որը հրատարակվել է  «Idiootti» հրատարակչության կողմից։

## Մեջբերում
* Ես թերթում էի Ալեքսեյ Վուլֆի «Օրագրերը»։ Պուշկինի մասին խոսվել է բարեկամաբար, երբեմն ներողամտորեն։ Ահա այն, տեսողության համար վնասակար մտերմությունը։ Բոլորին պարզ է, որ հանճարները պետք է ծանոթներ ունենան։ Բայց ով կհավատա, որ իր ծանոթը հանճար է։

## Մատենագիտություն
* *'
* *Ольга Миронович''. «Заповедник» в Заповеднике. К Довлатову «не зарастёт народная тропа». Газета «Аргументы и факты» во Пскове // pskov.aif.ru (17 июля 2014 года)

## Բեմադրություններ
Որպես դիպլոմային ներկայացումներ «Արգելոց» վիպակը բազմիցս բեմադրվել է Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտում 2010 թվականին, 2014-2015 թվականներին (ռեժ.՝ Ռոման Դրոբոտ) և 2016-2017 թվականներին (ռեժ.՝ Ռոդիոն Օվչիննիկով)։

## Էկրանավորում
* 2018 – «Արգելոց», ռեժիսոր Աննա Մատիսոնի ռուսական գեղարվեստական ֆիլմը, որտեղ գլխավոր դերը կատարել է Սերգեյ Բեզռուկովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 գրքեր
Կատեգորիա:Սերգեյ Դովլաթովի ստեղծագործություններ
Դեղին սլաքը

**«Դեղին սլաքը»** (), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի այլաբանական վիպակը, որը գրվել է 1993 թվականին։ Ընդգրկված է հեղինակի ստեղծագործությունների տարբեր ժողովածուներում։

## Բովանդակություն
Բոլոր գործողությունները տեղի են ունենում «Դեղին սլաքում»՝ դեպի ավերված կամուրջն ընթացող գնացքում, որը հերոսների համար ընդգրկում է ամբողջ աշխարհը։ Անդրեյ անունով գլխավոր հերոսը փորձում է հասկանալ այս աշխարհը։ Նա ճանապարհորդում է գնացքով, շփվում տարբեր մարդկանց հետ և հասկանում նյութական արժեքների շուրջ կենտրոնացած կյանքի ունայնության անօգուտությունը։ Իր մտորումների արդյունքում Անդրեյը դուրս է գալիս գնացքից։ Ամբողջ գնացքն ու նրա ուղևորները քարանում են, Անդրեյն ուղեկցորդից գողանում է բանալիները և բացում զուգարանի դուռը։ Արդյունքում նրա առջև բացվում է փրկությունը առօրյա իրականությունից։

Վիպակի էությունը կարելի է բնութագրել որպես կյանքում սեփական անձի որոնում, նպատակի գիտակցում։ Վիպակի հերոսը ճանապարհ է անցնում ունայն անվերջությունից դեպի զրոն, մարումը կամ արտաժամանակությունը։ Դա է վկայում ստեղծագործության գլուխների անսովոր համարակալումը՝ 12-ից 0։ Գնացքի աշխարհը, նրա գույները, հնչյունները, հոտերը հեղինակը ներկայացնում է բացասական լույսի ներքո։

Վիպակում օգտագործվում են բազմաթիվ այլաբանություններ, բազմիցս խաղարկվում է երկաթուղու թեմատիկան այս աշխարհի ցանկացած օբյեկտում։ Գնացքը խորհրդանշում է կյանքը, քանդված կամուրջը՝ մահը, անիվների տկտկոցը՝ ժամանակի ընթացքը։ Կան մի շարք հղումներ Աստվածաշնչին։ Ստեղծագործությունը պարունակում է նաև ակնարկ Ֆրանց Կաֆկայի «Երկաթուղային ուղևորներ» առակին։ Քննադատների կարծիքով՝ աշխատությունում առկա են Կառլոս Կաստանեդայի առեղծվածային ուսմունքի տարրերը։

## Ազդեցություն
«Դեղին նետ» վիպակի հիման վրա գրվել է «Արիա» խմբի «Այրվող սլաք» երգի տեքստը («Քիմեռ» ալբոմ)։

Գրվել է նաև ռեփ կատարող Horus-ի (Լուպերկալ) «Պրոմեթևսը գցում է ջահը» ալբոմի «Դեղին սլաքը» երգի տեքստը։

Վիպակի հիման վրա գրվել է «Anacondaz» խմբի «Գնացքները» երգը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Крючкова Я. Р.* Структурные особенности художественного пространства в повести В. Пелевина «Желтая стрела» // Східнослов’янська філологія. Збірник наукових праць. — Донецький національний університет, 2009. — Вип. 14.

## Արտաքին հղումներ
* Վիպակի ձայնային տարբերակը

Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի վեպեր
Կատեգորիա:Մոգական ռեալիզմ
Վրեժն իմ իրավունքն է

**«Վրեժն իմ իրավունքն է»** (), ամերիկացի գրող Միքի Սփիլլեյնի 1950 թվականի վեպ-բեսթսելերը։ Արկածային վեպ, դետեկտիվ։

## Սյուժե
Գործողությունները տեղի են ունենում քսաներորդ դարի կեսերին Ամերիկայում։ Վեպի գլխավոր հերոսը մասնավոր դետեկտիվ Մայք Համերն է, Սփիլլեյնի բազմաթիվ ստեղծագործությունների մշտական կերպարը։

Երբ Մայք Համերն արթնանում է առավոտյան Նյու Յորքի շքեղ հյուրանոցի համարում, պարզվում է, որ հատակին ընկած է իր ընկերոջ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վետերան Չեսթեր Ուիլերը, որի գլխին կրակել են։ Նրա ձեռքին Մայքի ատրճանակն է։ Նյու Յորքի ոստիկանությունը կարծում է, որ ինքնասպանություն է տեղի ունեցել։ Բայց Մայք Համերը վստահ է, որ դա նրբագեղ սպանություն է, քանի որ նրա ատրճանակից երկու փամփուշտ չի բավականացնում, իսկ գլխին արձակված կրակոցը մեկն է եղել։ Համերն սկսում է սեփական հետաքննությունը։

Դեպքը այնքան տարօրինակ է, որ գրեթե ոչնչից հնարավոր չէ կառչել։ Բայց չէ՞ որ ինչ-որ բան դարձել է սպանության պատճառ։ Վրե՞ժ, թե՞ գումար։ Իսկ գուցե խա՞նդը։ Միևնույն ժամանակ խորհրդավոր սպանությունների թիվն աճում է։  Նրանց հետաքննության մեջ Մայք Համերին այս կամ այն պատճառով խանգարում են բարձրաստիճան անձինք, այդ թվում՝ քաղաքի դատախազը։ Չնայած դրան՝ Համերին, որին օգնում է Նյու Յորքի ոստիկանության սպանությունների հետաքննության բաժնի կապիտան Պետրիկ Չամբերսը, հաջողվում է բացահայտել հանցագործներին։ Բոլոր թելերը տանում են դեպի « Անտոն Լիպսեկի ֆոտոմոդելների գործակալություն»։

Նյու Յորքում այդ օրը ձյուն է տեղացել։ «Շուրջը սպիտակ-սպիտակ էր։ Ձյունը թաքցրել է ամբողջ կեղտը և պղծությունը։ Ինքը բնությունն է ուղղել սեփական մեղքերը»,— իր վեպում ամփոփել է Միքի Սփիլլեյնը։

## Գրական առանձնահատկություններ
Ամերիկյան գրական քննադատները նշել են, որ վեպում չափից ավելի են բռնության, սեքսի և ալկոհոլի անսահման գետերի տեսարանները։ Ինքը՝ Սփիլլեյնն ասել է. «Սեքսն ու բռնությունը հանդիպում են միայն այնտեղ, որտեղ և երբ դա լիովին անհրաժեշտ է»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Спиллейн М.* Собрание сочинений в 10 т., Т.1 /Пер. с англ. В.Филипенко — М.: «Ренессанс», 1992. — 383 с. с илл.

Կատեգորիա:Միքի Սփիլլեյնի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1950 գրքեր
Կատեգորիա:1950 թվականի ամերիկյան վեպեր
Բայրոն (հրվանդան)

**Բայրոն** (), հրվանդան, Ավստրալիայի արևելյան ծայրակետը (արևելյան երկարության 153°39՛ և հարավային լայնության 28°38՛)։

Ջեյմս Կուկը 1770 թ մայիսի 15-ին անցնելով հրվանդանի մոտով այն անվանվել է Բայրոն՝ ի պատիվ Ջորջ Բայրոնի։

1901 թվականին հրվանդանում կառուցված փարոսը Վիկտորյական դարաշրջանի միակ գործող փարոսն է։

Կատեգորիա:Հրվանդաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրալիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ավստրալիայի հրվանդաններ
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի հրվանդաններ
Անտոն Դրաքսլեր

**Անտոն Դրաքսլեր** (), Գերմանական բանվորական կուսակցության հիմնադիր, որը հետագայում վերանվանվել է Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցություն և այն գլխավորել է Ադոլֆ Հիտլերը։

## Կենսագրություն
Նրա հայրը եղել է երկաթգծի աշխատակից, իսկ ինքը 1902-1923 թվականներին աշխատել է որպես փականագործ։ 1917 թվականին նա համալրել է նորաբաց Գերմանիայի հայրենական կուսակցության, ինչպես նաև Տուլեի ընկերության շարքերը։

Նրա քաղաքական իդեալը եղել է MAN ընկերության տնօրեն և Պանգերմանական միության առաջնորդ Պաուլ Տաֆելը։

1918 թվականի մարտին Դրաքսլերը իր կոլեգաների հետ հիմնում է *«ազատ աշխատողները հանուն բարի կյանքի»* կոմիտեն։

1919 թվականի հունվարի 5-ին Կարլ Հարրերի հետ միասին Մյունխենի գարեջրատներից մեկում հիմնել է Գերմանական բանվորական կուսակցությունը, որը 1920 թվականի փետրվարի 24-ին վերանվանվեց և դարձավ՝ Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցություն։ 1919 թվականի հունվարին Դրաքսլերը լուսաբանեց *«Պրոլետարական իներնացիոնալիստների խորտակումը և համընդհանուր եղբայրության գաղափարի փլուզումը»* հոդվածը։ Հենց նույն տարվա ընթացքում լույս տեսավ «Իմ քաղաքական զարթոնքը, գերմանացի սոցիալիստ աշխատողի օրագրից»'' պամֆլետը, որին ուշադրություն է դարձրել երիտասարդ Հիտլերը։

Շուտով Հիտլերը առաջին անգամ մասնակցեց կուսակցության հավաքին, իսկ հետագայում դարձավ կուսակցության ակտիվ անդամ, այնուհետև 1921 թվականին դարձավ դրա նախագահը։ Դրաքսլերը փորձեց խանգարել նրան և 1921 թվականի հուլիսի 25-ին նա դիմեց ոստիկանություն Հիտլերին մեղադրելով պրովոկացիոն գործողությունների մեջ։ 1921 թվականի հուլիսի 29-ին ընտրվեց կուսակցության նախագահ, իսկ Դրաքսլերը նշանակվեց «Վաստակավոր նախագահի» սինվոլիկ պաշտոնում և մնաց այդ պաշտոնին մինչև 1923 թվականը, հենց այդ թվականին էլ նա լքեց կուսակցությունը։ Դրաքսլերը չմասնակցեց Գարեջրային հեղաշրջմանը, իսկ կուսակցության փակվելուց հետո 1924-1928 եղել է պատգամավոր։ Կուսակցության գործունեության վերականգնումից հետո 1925 թվականից նա մասնակցել է դրա գործունեությանը, իսկ նացիոնալ սոցիալիստների իշխանության գալուց հետո կրկին համալրել է կուսակցության շարքերը, սակայն այլևս ոչ մի դեր չի խաղացել քաղաքականության մեջ չնայած մինչև 1937 թվականը մասնակցել է կուսակցական ժողովներին։ Կյանքի վերջին տարիներին եղել է խոր դեպրեսիայի մեջ և զբաղվել է հարբեցողությամբ։ Մահացել է 1942 թվականին Մյունխենում։

## Մշակույթ
* Հարրի Տարթլդաֆի այլընտրանքային պատմություն ժանրի վեպերի շարքում հերոսներից մեկի կերպարը սեղծվել է Անտոն Դրաքսլերի անձի նմանոթյամբ։
* Դրաքսլերի մասին հիշատակվում է նաև «Հիտլեր։ Հրեշի վերելքը» ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Անտոն Դրաքսլերի կենսագրությունը 

Կատեգորիա:Գերմանացի ազգայնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան (Նախիջևան)

**Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան** (), Տուն թանգարան ՝ նվիրված ադրբեջանցի հրապարակախոս և գրող Ջալիլ Մամեդկուլիզադեին։ Թանգարանը հիմնադրվել է այն տանը, որտեղ Ջալիլ Մամեդգուլուզադեն է ծնվել և անցկացրել իր մանկությունն ու պատանությունը։ Գտնվում է Ադրբեջանի Նախիջևան քաղաքում։

## Պատմություն
thumb|200px|left|ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ, որը թողարկվել է Ջալիլ Մամեդգուլուզադեի 100-ամյակի կապակցությամբ (1966)
Թանգարանը հիմնադրվել է Ջալիլ Մամեդգուլուզադեի տանը, որը գտնվում է Նախիջևանի Իդրիս Մամեդով փողոցում։ Թանգարանը հիմնադրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության երրորդ նախագահ Հեյդար Ալիևի 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ի հրամանով։ Թանգարանը բացվել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 13-ին և Հեյդար Ալիևը մասնակցել է բացման արարողությանը։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում ցուցադրվում է Ջալիլ Մամեդգուլուզադեի կյանքն ու աշխատանքը արտացոլող ցուցադրություն։ Թանգարանում պահվում են Ջալիլ Մամեդգուլուզադեին և նրա ընտանիքին պատկանող անձնական իրերը, ինչպես նաև գրողի պատմական փաստաթղթերը և նրա անձնական գրադարանը։

Թանգարանի շենքի ընդհանուր մակերեսը 100 մ2 է։ Շենքը երկու հարկանի է։ Երկրորդ հարկում կա 2 սենյակ, 1 գավիթ և 1 բաց պատշգամբ։ Առաջին հարկը գտնվում է բաց պատշգամբի տակ և բաղկացած է 2 սենյակից, 1 գավթից։

## Տես նաև
* Ջալիլ Մամեդկուլիզադե
* Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան (Բաքու)

## Ծանոթագրություններ
Ռադիոյի համաշխարհային օր

**Ռադիոյի համաշխարհային օր,** ամենամյա տոն, որը նշվում է փետրվարի 13-ին։ Հռչակվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանսի կողմից։

## Տոնի հաստատում
2011 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանսը 36/C63 բանաձևում փետրվարի 13-ը հռչակել է Ռադիոյի համաշխարհային օր։ Այդ օրը՝ 1946 թվականին, Միավորված ազգերի կազմակերպությունը ստեղծել է ՄԱԿ-ի ռադիոն։ Ի սկզբանե առաջարկն ընդունվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Իսպանիայի մշտական պատվիրակության կողմից։

ՄԱԿ-ը պաշտոնապես աջակցում է Ռադիոյի համաշխարհային օրվան։

2013 թվականի հունվարի 14-ին ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան պաշտոնապես ընդունել է Ռադիոյի համաշխարհային օրվա հռչակումը։ 67-րդ նիստում ընդունվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանսի 36-րդ նստաշրջանի վերաբերյալ բանաձևը, որը փետրվարի 13-ին հռչակվել է Ռադիոյի համաշխարհային օր։ Նախաձեռնությունը բխել է նաև Իսպանիայի թագավորության կողմից և առաջադրվել է ՄԱԿ-ում Իսպանիայի մշտական ներկայացուցչության կողմից։

## Աղբյուր
Ռադիոյի համաշխարհային օրվա ստեղծման գաղափարը հղացել է Ռադիոյի իսպանական ակադեմիայի նախագահ Խորխե Ալվարեսը։ 2008 թվականի հունվարին նա ստացել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն Կոիտիրո Մացուրայի աջակցությունը։ 2011 թվականին Իսպանիայի դեսպան Իոն դե լյա Ռիվայի պաշտոնական առաջարկությամբ հաստատվել է Ռադիոյի համաշխարհային օրը։ Ավելի ուշ՝ 2012 թվականին, Ռադիոյի իսպանական ակադեմիան առաջ է քաշել Ռադիոյի համաշխարհային օրվա կոմիտեի ստեղծման գաղափարը, որի նպատակն է խթանել այս օրվա ամենամյա նշումը և այդ կերպ մեծացնել հաղորդակցման այս միջոցի հեղինակությունը։

## Ռադիոյի համաշխարհային օրվա թեմաներ

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ռադիո

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт ЮНЕСКО Всемирного Дня Радио
* Международный Комитет радио
* 10 увлекательных способов, отпраздновать Всемирный День Радио 2015
* Станции : 15 идей для празднования Всемирного Дня Радио 2015 года
* Всемирный день радио:ильттитьь плакаты, логотипы и баннеры
* Встреча поколений через радио: практическое руководство для производителей радиальных
* Всемирный день Радио: в Предыдущих Выпусках

Կատեգորիա:ՄԱԿ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Կատեգորիա:Ռադիո
Կատեգորիա:Տոն օրեր
Կատեգորիա:Փետրվարի 13
Բանալի (երաժշտական)

**Բանալի** (, , ),  գծային նոտագրում, ձայնի հնչեղության որոշիչ նոտա։ Բանալիների հիմնական տիպերը, որոնք ընդունված են հնգագիծ տակտային նոտավորման մեջ, հետևյալն են՝ բանալի «սոլ», բանալի «ֆա» և բանալի «դո»։
[thumb|400px|Միևնույն [triad la-do-mi ջութակի, վիոլայի, ջութակի օկտավայի հերթափոխով, տենոր և բասի բանալիներ:]]
thumb|center|800px|Բանալիներ
60px
60px
60px
60px
60px

Ներկայումս բարձր հնչյունաշար ունեցող բոլոր ձայների և երաժշտական գործիքների համար գործածվում է ջութակի, իսկ ցածր հնչյունաշար ունեցող ձայների և նվագարանների համար՝ բասի Բանալի։ Գործածական են նաև ալտի Բանալի՝ ալտ լարային գործիքի, և տենորի դո Բանալի (երբեմն)՝ թավջութակի, ֆագոտի և տրոմբոնի համար։ Բանալիների արտաքին տեսքը գոյացել է լատինական G (սոլ), C (դո) և F (ֆա) տառերի ձևափոխումից։

## Տես նաև
* Նոտագրություն
 

Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Ալֆրեդ Նաթ

thumb|Նաթի դիմանկարը Ֆոլկ լորում նրա մահախոսականից
**Ալֆրեդ Նաթ** (, ), բրիտանացի հրատարակիչ, որն ուսումնասիրել և գրել է ֆոլկլորի և կելտագիտության մասին։

## Կենսագրություն
Նաթը ծնվել է Լոնդոնում, նա հրատարակիչ Դեյվիդ Նաթի որդին էր։ Նրա մայրը եղել է մեկ այլ անվանի հրատարակչի` Վիլյամ Միլլերի թոռնուհին։ Նա սովորել է Լոնդոնի դպրոցի համալսարանական քոլեջում, Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում, և Ֆրանսիայի հյուսիսում գտնվող Վիրտի լե Ֆրանսուա քաղաքի Վիրտի լե Ֆրանսուա քոլեջում։ Նա անցկացրել է երեք տարի` աշկերտություն սովորեցնելով Լայպցիգում, Բեռլինում և Փարիզում, մինչև 1878 թվականը, երբ գլխավորել է իր հանգուցյալ հոր բիզնեսը։

Նա հիմնադրել է *The Folk-Lore Journal* ամսագիրը։ 1897 թվականին նա ընտրվել է ֆոլկլորի ընկերության նախագահ։

Նաթը եղել է Ջեսի Վենսթոնի ընկերը և աջակիցը, կիսելով նրա հետաքրքրությունը Սուրբ Գրաալի` կելտական ակունքների վերաբերյալ, և հրապարակել է նրա մի քանի գրքեր։ Նա նաև կապված էր Վիթլի Սթոուքսի, Էլեանոր Հուլի և Կունո Մեյերի հետ, նրա աշխատանքները կարևոր ազդեցություն են ունեցել Ռոջեր Շերման Լումիսի ուսումնասիրությունների վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել Իռլանդական տեքստի միության հիմնադրման գործում, և նրա ընկերությունը տպագրել է միության վաղ շրջանի գրքերը 1899-1914 թվականններին։

Նաթը հեղինակել է գիտական բազմաթիվ աշխատանքներ, ներառյալ *Սուրբ Գրեյլի լեգենդի ուսումնասիրությունները*` դրա կելտական ծագման վերաբերյալ հիփոթեզին հատուկ հղումներով, ինչպես նաև` համագործակցել է Մեյերի հետ «Բրանի ճանապարհորդությունը», «Ֆեբալի որդին», «Ապրելու հողը» աշխատություններում։ Գրել է ուսումնասիրություններ Մաբինոգոնի վերաբերյալ, ինչպես նաև աշխատել է Մեթյու Առնոլդի «Կելտական գրականության ուսումնասիրությունը» ծանոթագրված ուսումնասիրության վրա։ Նաթը խեղդվել է Սեն գետում, 1910 թվականի մայիսի 21-ին, երբ փորձում էր փրկել իր 17-ամյա հաշմանդամ որդուն, որն ընկել էր գետը, երբ ձին փախել էր։

Նրա կինը` Մ. Լ. Նաթը, հաջորդել է նրան ֆիրմայի ղեկավարի պաշտոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Wood, J., "Folklore studies at the Celtic dawn: the rôle of Alfred Nutt as publisher and scholar", in ''Folklore'' 110, 1999, pp.&nbsp;3–12.

## Արտաքին հղումներ

* 
*Alfred Nutt at Findarticles.com
* "In Memoriam: Alfred T. Nutt", obituary by Edward Clodd, *Folk-Lore* Volume 21, 1910

Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Սրանում մեր կյանքն է

**«Սրանում մեր կյանքն է»** (), ամերիկացի գրող Էլեն Գլազգոուի վեպը, որը հրատարակվել է 1941 թվականին։ 1942 թվականին այն արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի լավագույն վեպի համար։ Վեպի բնաբանն է՝ «Ah, what a dusty answer gets the soul/ When hot for certainties in this our life!»։

Warner Bros. կինոընկերությունն անմիջապես գնել է վեպի էկրանավորման իրավունքը և 1942 թողարկել է համանուն ֆիլմը։

## Ստեղծման պատմություն
Էլեն Գլազգոուն վեպի ստեղծմանը ձեռնամուխ է եղել 1937 թվականին։ Աշխատանքը մշտապես ընդհատվել է գրողի հիվանդության պատճառով։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա երկու սրտի նոպա է վերապրել, իսկ հիվանդանոցի բժիշկը, որտեղ նա հայտնվել էր 1940 թվականի ամռանը, նրան կես տարուց ոչ ավելի կյանք է կանխատեսել։ Այնուամենայնիվ, վեպն ավարտվել է 1941 թվականին, իսկ Գլազգոուն ապրել է մինչև 1945 թվականը։

Վեպում ներկայացվել են Գլազգոյի համար ավանդական վայրերը, այդ թվում՝ Ռիչմոնդը, որտեղ նա անցկացրել է կյանքի մեծ մասը։

1966 թվականին հետմահու հրատարակվել է վեպի կարճ շարունակությունը՝ «Beyond Defeat: An Epilogue to an Era»։

## Սյուժե
Գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ի հարավում։ Վեպը պատմում է երկու քույրերի՝ Սթենլի և Ռոյ Թիմբերլեյքների մասին, և ցույց է տալիս նրանց բարդ փոխհարաբերությունները միմյանց ու այլ մարդկանց հետ։

Ռոյը հանդես է գալիս որպես հերոսուհի, որն օժտված է բազմաթիվ դրական հատկանիշներով, որոնք բնորոշ են ոչ միայն կնոջը, այլև տղամարդուն։ Նա զգայուն է, խելացի, աշխատասեր, ժամանակակից և անկախ։

Սթենլին հանդես է գալիս որպես Ռոյի անտագոնիստ։ Նրան բնորոշ են գեղեցկությունը, ինքնասիրահարվածությունը, անբարոյությունն ու թեթևատությունը։ Նա հարաբերությունների մեջ է մտնում քրոջ ամուսնու հետ, որը խիզախորեն ընդունում է հարվածը, ամուսնալուծվում է և զույգին թույլ է տալիս միավորվել, ինչը, սակայն, կանխատեսելի կերպով ավարտվում է աղետով։

## Ճանաչում
1942 թվականին վեպն արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի, սակայն որոշ հեղինակների կարծիքով՝ մրցանակը որոշ չափով հանձնվել է ոչ թե բուն ստեղծագործության, այլ Գլազգոուի՝ գրականության մեջ ունեցած ընդհանուր ներդրման համար։ 1933 թվականին նրա մեկ այլ վեպը՝ «The Sheltered Life» (1932), նույնպես առաջադրվել է մրցանակի եղել է առաջատար, սակայն անսպասելիորեն պարտվել էր Թոմաս Սթրիբլինգի «The Store» վեպին։ 1942 թվականի մրցանակը եղել է այդ թվում արդարությունը վերականգնելու միջոց։

## Էկրանավորում
Warner Bros. ընկերությունը ձեռք է բերել ֆիլմի իրավունքները 1941 թվականին $ 40 000-ով և անմիջապես սկսել է քասթինգը։ Ռեժիսորի տեղն ստացել է Ջոն Հյուսթոնը, որը հենց նոր էր ավարտել իր դեբյուտային «Մալթայի բազեն» ֆիլմը։ Որպես սցենարիստ հանդես է եկել Հովարդ Կոխը, որը վեպի ադապտացման ժամանակ փորձել է նվազեցնել Ուիլյամ Ֆիցրոյի ու Սթենլիի զարմուհու միջև կապի արյունապղծական բնույթի և հաարավում եղած ռասայական խտրականության շեշտադրումը։ Ֆիլմի գլխավոր դերերում հանդես են եկել հայտնի դերասանուհիներ Բեթ Դեյվիսը և Օլիվիա դե Հևիլլենդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1941 գրքեր
Կատեգորիա:1941 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Էլեն Գլազգոուի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Եզդիների ապստամբությունը 1935 թվականին

**Եզդիների ապստամբությունն** Իրաքում տեղի է ունեցել 1935 թվականի հոկտեմբերին։ Իրաքի կառավարությունը Յասին Ալ-Հաշիմիի գլխավորությամբ ճնշել է Ջեբել-Սինջարում եզդիների ապստամբությունը ՝ ընդդեմ զինվորական ծառայության զորակոչը պարտադրելուն։ Բաքր Սիդկիի գլխավորած իրաքյան բանակը, ըստ հաղորդագրությունների, սպանել է ավելի քան 200 եզդի և ռազմական դրություն Է մտցրել ողջ տարածաշրջանում։ Զինվորական ծառայության զորակոչի դեմ ընդվզումները բռնկվել են նույն թվականին Իրաքի հյուսիսային (քրդերով բնակեցված) և միջին Եփրատում (առավելապես շիա բնակեցված)։

Ջեբել-Սինջարի եզդիները կազմում էին Իրաքի եզդի բնակչության մեծամասնությունը ՝ թվով երրորդ ոչ մուսուլման փոքրամասնությունը Թագավորությունում։ 1939 թվականին Ջեբել-Սինջար շրջանը կրկին ռազմական հսկողության տակ է դրվել Շեկխանի շրջանի հետ միասին։

## Տես նաև
* Շիա ապստամբությունները Իրաքում 1935-1936 թվականներին
* Եզդիների ցեղասպանությունը
* Իրաքի հեղաշրջումը (1936)

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1935 Իրաքում
Կատեգորիա:1935 հակամարտություններ
Կատեգորիա:1935 հոկտեմբերի իրադարձություններ
Կատեգորիա:Եզդիները Իրաքում
Կատեգորիա:Եզդիների պատմությունը
Պետպլանի արքայազնը

**«Պետպլանի արքայազնը»** (), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի այլաբանական վիպակը, որը գրվել է 1991 թվականին։

## Բովանդակություն
Ալեքսանդր Լապինը ուշ խորհրդային դարաշրջանի պետական հաստատություններից մեկի ծրագրավորող է, որը տարված է «Prince of Persia» համակարգչային խաղով և իրեն նույնացնում է նրա անանուն կերպարի հետ։ Խաղի աշխարհը նրա համար դառնում է վտանգներով և թշնամիներով լի երկրորդ իրականություն, որի նպատակն է հասնել գեղեցիկ և խորհրդավոր արքայադստերը։ Միևնույն ժամանակ, նրա իրականությունը գոյակցում է ուրիշների հետ. գործընկերները ևս խաղում են համակարգչային խաղեր։ Միաժամանակ գտնվելով իրական աշխարհում՝ նա շփման մեջ է մտնում «F-16 Combat Pilot»-ի, «M1 Tank Platoon»-ի, «Starglider»-ի աշխարհների հետ։ Գլխավոր հերոսին տանջում է այն հարցը, թե որն է իր կյանքի նպատակը, այն իրակա՞ն է, թե՞ այն ամենը, ինչ նա տեսնում է, երևում է մոնիտորի էկրանի միջով։

## Խաղեր
Վիպակում հիշատակվում են այն խաղերը, որոնք գրելու ժամանակ ժողովրդականություն էին վայելում IBM համակարգչի ռուսաստանցի օգտագործողների շրջանում.

* Arkanoid
* Budokan: The Martial Spirit
* Crazy Bird
* F-15 Strike Eagle
* F-16 Combat Pilot
* F-19 Stealth Fighter
* Abrams Battle Tank/M1 Tank Platoon
* LHX Attack Chopper
* Pipes
* Populous
* Prince of Persia
* Starglider
* Targhan
* Tower Toppler

## Մրցանակներ
1991 թվականին Պելևինը շահել է «Մեծ օղակ» մրցանակը։

1993 թվականին նա դարձել է «Ինտերպրեսկոն» մրցանակի դափնեկիր՝ «Փոքր տարատեսակ» անվանակարգում։

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիպակի տեքստը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում

Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի վեպեր
Կատեգորիա:1991 թվականի ռուսական վեպեր
Heart*Iz (IZ*ONE-ի ալբոմ)

***Heart*Iz*** (*heart eyes*), հարավկորեա-ճապոնական գըրլ բենդ IZ*ONE-ի երկրորդ մինի ալբոմը։ Ալբոմը թողարկվել է 2019 թվականի ապրիլի 1-ին` Off The Record Entertainment լեյբլով։

## Թրեք լիստ

## Չարթեր

## Ռելիզի պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 մինիալբոմներ
Կատեգորիա:Կորեերեն մինիալբոմներ
Ջորջ Նիլ

**Ջորջ Նիլ** (, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Տեխասի 21-րդ փոխնահանգապետ։

## Կենսագրություն
Ջորջ Նիլը ծնվել է 1853 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Վիրջինիա նահանգի Ամելիա շրջանում՝ բժիշկ Թոմաս Նիլի և Էլիզաբեթ Հասքինսի ընտանիքում։ 1866 թվականին ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվել է Տեխաս, որտեղ Նիլի հայրը բժիշկ է աշխատել Վաշինգտոն-Նա Բրազոսեում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո կրթություն է ստացել Բեյլորի համալսարանում, իսկ հետո մեկ տարի սովորել է Օսթինի Տեխասի համալսարանում։

Որոշ ժամանակ Նիլը ծառայել է որպես Օսթին շրջանի քարտուղարի տեղակալ, սովորել է իրավաբանություն։ 1878 թվականին ընտրվել է Բելիլի փաստաբանների կոլեգիա։ 1881 թվականին տեղափոխվել է Նավասոտա։ 1884 թվականից մինչև 1886 թվականը Նիլը ծառայել է Գրիմս շրջանի դատավոր, 1888 թվականից մինչև 1896 թվականը՝ Նավասոտայում փաստաբան, իսկ 1896 թվականին ընտրվել է Տեխասի սենատ, որ ավարտի Ու․ Պ․ Մակկոմբի անավարտ թողած ժամկետը։ Մեկ տարի անց ընտրվել է հաջորդ տերմինի, և այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1902 թվականը։

1903 թվականին Նիլը որպես թեկնածու մասնակցել է Տեխասի փոխնահանգապետի ընտրություններին և հաղթել։ Այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1907 թվականը։ 1907 թվականին վերադարձել է Նավասոտա, որտեղ մինչև մահը զբաղվել է փաստաբանական գործունեությամբ։

Ջորջ Նիլը մահացել է 1916 թվականի հուլիսի 13-ին Նավասոտայում՝ 62 տարեկան հասակում։

### Անձնական կյանք
1880 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Նիլն ամուսնացել է Ֆանի Բրուքսի հետ, որից ունեցել է երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Զինաիդա Տակշեևա

**Զինաիդա Վասիլևնա Տակշեևա** (, ), խորհրդային և ռուս բանաստեղծուհի, գրող։ Ռուսաստանի գրողների միության անդամ (1992)։ Ն. Գոգոլի անվան գրական մրցանակի դափնեկիր (2006), Պ. Երշովի անվան համառուսական գրական մրցանակի դափնեկիր (2006)։

## Կենսագրություն
Զինաիդա Տակշեևան ծնվել է 1930 թվականի հուլիսի 5-ին Արխանգելսկի մարզի Խոլմոգորսկի շրջանի Եմեցկ գյուղում։ Եմեցկի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Արխանգելսկ քաղաքի բուժ-մանկաբարձական դպրոցում սովորել է բուժաշխատողի մասնագիտություն։ 1953 թվականինին, ուսումն ավարտելուց և մասնագիտություն ստանալուց հետո, մեկնել է Լենինգրադ և աշխատել բժշկական հաստատություններում։ Այնուհետև Պետերգոֆում ընդգրկվել է գրական միավորման կազմում։ 1957 թվականից նրա բանաստեղծական գործերը տպագրվել են «*Новый мир*» և «*Север*» ամսագրերում և «*Литературная Россия*» շաբաթաթերթերում։ 1978 թվականին ավարտել է իր բանաստեղծությունների հեղինակային  ժողովածուն՝ «Դվինա, իմ Դվինա», որը լույս է տեսել միայն 1985 թվականին։ 1990 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում լույս է տեսել Տակշեևայի արձակի առաջին գիրքը՝ «Երկար-կարճ կյանքը», իսկ Փարիզում՝ «*Беседа*» հրատարակչությունում, նույն թվականին լույս է տեսել նրա երկրորդ արձակ գիրքը՝ «Երազներ սպիտակ գիշերներում։ 1991 թվականի նոյեմբերի 21-ին դարձել է Գրողների միության անդամ։ 1994 թվականի հոկտեմբերին Սանկտ Պետերբուրգում լույս է տեսել նրա «Բելամորյան պատումներ Զինաիդա Տակշեևայից» գիրքը։ 1995-2011 թվականներին հրատարակչական ծրագիրը օժանդակել է գրողին հրատարակել արձակի և հեքիաթների ևս մի քանի գրքեր։ Բնակվել է Պետերգոֆում, գրել արձակ գործեր։ Մահացել է 2015 թվականի հունվարի 26-ին Պետերգոֆում։ Թաղված է իր հայրենի Եմեցկ գյուղում։

## Մատենագիտություն
;Գրքեր
* *Такшеева Зинаида* «Долгая-короткая жизнь» (1990).
* *Такшеева Зинаида* «Сны в белую ночь» (1990).
* *Такшеева Зинаида* «Беломорские сказы от Зинаиды Такшеевой» (1994).
* *Такшеева Зинаида* «Антиной из Петергофа» (1997).
* *Такшеева Зинаида* «Сказов и сказок Беломорья» (1999).
* *Такшеева Зинаида* сборник рассказов «Нечаянная встреча» (2001).
* *Такшеева Зинаида* «Вопрос странника Йолу» (2002).
* *Такшеева Зинаида* «Сказки Беломорья и Финского побережья» (2003).
* *Такшеева Зинаида* сборник рассказов «Осенний дуэт» (2004).
* *Такшеева Зинаида* сборник «Однажды в субботу» (2006).

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Գոգոլի գրական մրցանակի դափնեկիր «Մի անգամ շաբաթ օրը» ժողովածուի համար, 2006։
* Պ. Երշովի անվան համառուսական գրական մրցանակի դափնեկիր` «Բելամորի և Ֆինլանդական ափի հեքիաթներ» գրքի համար, 2006։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Зинаида Такшеева. Писательница и поэтесса из Помор
* Писательница Зинаида Такшеева
* Такшеева - поэтесса и писательница

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Եմենի առաջին պատերազմ

**Եմենի առաջին պատերազմը** կարճ ռազմական հակամարտություն էր Եմենի Արաբական Հանրապետության (Հյուսիսային Եմեն) և Եմենի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետության (Հարավային Եմեն) միջև։

## Նախապատմություն
Հարավարաբական լիգայի (ՍԱԼ) ապստամբները գրոհել են Հարավային Եմենի արևելյան մասի դիրքերը ՝ 1972 թվականի փետրվարի 20-ին ժամանելով Սաուդյան Արաբիայից։ Ապստամբները ջախջախվել են Հարավային Եմենի կառավարական զորքերի կողմից 1972 թվականի փետրվարի 24-ին։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում սպանվել է շուրջ 175 ապստամբ։ Վարչապետ Ալի Նասիր Մուհամադը ենթարկվել է ՍԱԼ-ի ապստամբների մահափորձին 1972 թվականի մայիսի 22-ին։ Վեց մարդ մահապատժի Է դատապարտվել 1972 թվականի հուլիսի 9-ին կառավարության տապալման նպատակով դավադրության համար։ Սաուդյան Արաբիան շարունակել է հանդես գալ Հարավային Եմենի դեմ և աջակցել Հյուսիսային Եմենի զորքերին առաջիկա պայքարում։

## հակամարտությունը
Հյուսիսային Եմենի սկսած պատերազմը սկսվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 26-ին ՝ Հյուսիսային Եմենում քաղաքացիական պատերազմի մեկնարկի տասներորդ տարեդարձի օրը։ Մարտական գործողությունները հիմնականում ներառում էին սահմանային բախումները։ Հակամարտության ընթացքում Հյուսիսը մատակարարվել Է Սաուդյան Արաբիայի, Հորդանանի, Եգիպտոսի, Իրանի, Մեծ Բրիտանիայի և Միացյալ Նահանգների կողմից, իսկ Հարավը ՝ Խորհրդային Միության, Չեխոսլովակիայի, Իրաքի, Լիբիայի և Կուբայի կողմից։

## Հետևանքները
### Կահիրեի համաձայնագիրը 1972 թվականին
Պատերազմը ավարտվեց 23 օր անց ՝ հոկտեմբերի 19-ին, հրադադարի միջոցով։ Դրան հաջորդել է հոկտեմբերի 28-ի Կահիրեի համաձայնագիրը, որում երկու երկրների միավորման պլան է ներկայացվել «Հանրապետական, ազգային և ժողովրդավարական» պետության մեջ, որը հիմնված է «ազատ» ընտրությունների վրա։

### Ռազմական գործողությունները 1970-ականների վերջին

1970-ականների կեսերին Հարավային Եմենը Հյուսիսում հրահրել և ֆինանսավորել է լայն ընդդիմադիր շարժումը ՝ Ազգային ժողովրդավարական ճակատը։

## Տես նաև
* Եմենի ժամանակակից պատմությունը
* Եմենի Մութավաքիլյան Թագավորություն

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1972 Եմենում
Կատեգորիա:1972 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Եմենի մասնակցությամբ պատերազմներ
Կատեգորիա:Հարավային Եմեն
Կատեգորիա:Պրոքսի պատերազմներ
Կատեգորիա:1972 թվականի իրադարձությունները Ասիայում
Կատեգորիա:1972 հոկտեմբերի իրադարձությունները Ասիայում
Կատեգորիա:Եմենի պատմություն