ԼԳԲՏ իրավունքները Օրեգոնում

**Լեսբիները, գեյերը, բիսեքսուալները և տրանսգենդերները ([[ԼԳԲՏ]])** ԱՄՆ-ի Օրեգոն նահանգում, նրանք չեն ենթարկվում պաշտոնական իշխանությունների կողմից հետապնդումների և պաշտոնապես ունեն նահանգում բնակվող հետերոսեքսուալների հետ հավասար իրավունքներ։

Նույնասեռական հարաբերությունները նահանգում ապաքրեականացվել են 1972 թվականին: Նույնասեռ ամուսնությունը օրինական է 2014 թվականից: Սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության հիման վրա խտրականությունը լիովին արգելված է 2008 թվականից: Անչափահասների համար ուղղման թերապիան արգելված է 2015 թվականից:

Օրեգոնը համարվում է Միացյալ Նահանգների լեսբուհիների, գեյերի, բիսեքսուալների և տրանսգենդերների նկատմամբ ամենաբարյացակամ նահանգներից մեկը։

## Նույնասեռական հարաբերությունների վերաբերյալ օրենքներ
[մինի|Նկար Պորտլենդ [Հպարտության շքերթ|փրայդ-ում 2024թ․]]
Օրեգոնի տարածքում սոդոմիայի մասին օրենքն ընդունվել է 1853 թվականին և նախատեսել է մեկից հինգ տարի ազատազրկում նույն կամ հակառակ սեռի անձանց միջև անալ սեքսի համար։ 1913 թվականին Օրեգոնի Գերագույն դատարանը քրեականացրել է մինետը «Օրեգոնն ընդդեմ Սթարթի» գործով։ 1913 թվականին Օրեգոնի սոդոմիայի մասին օրենքը ներառել է ստերիլիզացման կետ, որը հետագայում չեղյալ է հայտարարվել նահանգի ընտրողների 56%-ի մեծամասնության կողմից։ Կանոնը ընդունվել է 1917 թվականին։ 1907-1921 թվականներին Միացյալ Նահանգներում կատարված բոլոր ամորձատման մոտ 92%-ը կատարվել է Օրեգոնում։ 1961 թվականին՝ «Օրեգոնն ընդդեմ Բլեքի» գործից հետո, կունիլինգուսը նույնպես համարվել է սոդոմիայի մասին օրենքի խախտում: 1953 թվականին Օրեգոնն ընդունել է «Հոգեկան հիվանդների մասին» օրենքը, որը հնարավորություն է տվել սոդոմիայի համար դատապարտվածներին ստանալ ցմահ ազատազրկում։ 1963 թվականին օրենքը փոփոխվել է՝ դրա կիրառումը տարածելով միայն պեդոֆիլների համար։

Օրեգոնում սոդոմիայի մասին օրենքի շուրջ բանավեճը սկսվել է 1970-ականներին, երբ նահանգի Քրեական իրավունքի վերանայման հանձնաժողովը որոշել է, որ «համաձայնություն ունեցող չափահասների միջև ցանկացած սեռական վարքագիծ, անկախ նրանից՝ հետերոսեքսուալ է, թե համասեռամոլ բնույթի չպետք է հետապնդվի»։ Հանձնաժողովի միայն մեկ անդամ է դեմ քվեարկել։ 1971 թվականին Օրեգոնի օրենսդիր մարմինը չեղյալ է հայտարարել սոդոմիայի մասին օրենքը և համաձայնության տարիքը սահմանել է 18 տարեկանը։ Օրենսդիր ժողովի որոշումն ուժի մեջ է մտել 1972 թվականին։ ԱՄՆ Գերագույն դատարանի 2003 թվականի «Լոուրենս ընդդեմ Տեխասի» գործով որոշումը չեղյալ է հայտարարել Միացյալ Նահանգներում այն ​​օրենքները, որոնք արգելում են չափահասների միջև փոխհամաձայնությամբ անալ սեքսը։

## Միասեռ ամուսնություն
Միասեռ ամուսնությունները Օրեգոնում օրինականացվել է 2014 թվականի մայիսի 19-ին, այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ Օրեգոնի շրջանային դատարանի դատավոր Մաքշեյնը հաստատել է նահանգի սահմանադրական փոփոխությունները և նման ամուսնությունների արգելումը հակասահմանադրական է՝ երկրի սահմանադրության մեջ բոլոր քաղաքացիների շահերի հավասար պաշտպանության մասին կետի պատճառով։

Այս որոշումից առաջ Օրեգոնում միասեռ ամուսնությունն արգելված է եղել նահանգի սահմանադրությամբ՝ 2004 թվականի նոյեմբերի 2-ի փոփոխությունից հետո, որը ամուսնությունը սահմանում է որպես տղամարդու և կնոջ միություն։

Օրեգոնում միասեռ զույգերի զուգընկերությունը օրինական է դարձել 2008 թվականի փետրվարի 4-ից, երբ ուժի մեջ է մտել «Ընտանեկան արդարադատության մասին» օրենքը։ Օրեգոնը 1998 թվականից ի վեր արտոնություններ է տրամադրում պետական ​​ծառայողների նույնասեռ զուգընկերներին: 2013 թվականի հոկտեմբերի 16-ի դրությամբ Օրեգոնը ճանաչում է միասեռ ամուսնությունները՝ հիմնվելով նահանգի Արդարադատության նախարարության որոշման վրա:

2015 թվականի հուլիսին Օրեգոն նահանգի օրենսդիր ժողովը ընդունել է օրենք, որով նահանգի տարբեր իրավական ակտերում ամուսնությունը սահմանվում է սեռականորեն չեզոք ձևով։ Օրենքը ստորագրվեց Օրեգոնի նահանգապետ Ջոն Ալբերտ Կիցհաբերի կողմից և ուժի մեջ մտավ 2016 թվականի հունվարի 1-ին:

## Որդեգրում
Օրեգոնի օրենքը թույլ է տալիս միասեռ զույգերին համատեղ երեխա որդեգրել, երբ երկու զուգընկերներն էլ երեխայի կենսաբանական ծնողները չեն, կամ առանձին, երբ զուգընկերը որդեգրում է երեխա, որի կենսաբանական ծնողը զուգընկերն է։ Լեսբուհիներին թույլատրվում է օգտվել էքստրակորպորալ բեղմնավորումից: Նահանգը օրինականացրել է կոմերցիոն սուրոգատությունը, որը հասանելի է նահանգի բոլոր բնակիչներին՝ անկախ սեռից, ընտանեկան վիճակից և սեռական կողմնորոշումից։

## Խտրականության դեմ օրենքներ
2008 թվականի հունվարի 1-ից Օրեգոնը պաշտոնապես արգելել է խտրականությունը՝ հիմնված ինչպես սեռական կողմնորոշման, այնպես էլ գենդերային ինքնության վրա։ Փոփոխությունները ավելացվել են «Հավասարության մասին» օրենքում, որը ստորագրվել է նահանգապետ Թեդ Կուլոնգոսկիի կողմից 2007 թվականի մայիսի 9-ին։

Օրեգոնի հակաահաբեկչական օրենքը նաև արգելում է խտրականությունը նահանգում՝ ռասայի, մաշկի գույնի, կրոնի կամ սեռի, սեռական կողմնորոշման, ազգային պատկանելության, ամուսնական կարգավիճակի, աշխատանքի և հաշմանդամության հիման վրա։ Օրենքը նաև հստակորեն ներառում է կիբերբուլլինգի համար նախատեսված պատժամիջոցներ և վերաբերում է բոլոր պետական ​​հաստատություններին, այդ թվում՝ դպրոցներին։

Տեղական իշխանությունները նաև պարտադիր են դարձրել փաստաթղթերում «երրորդ սեռ» («X») սյունակի նշումը որպես սեռի սահմանում։

## Գենդերային ինքնություն և արտահայտում
2013 թվականի հունվարին՝ սեռի փոփոխության համար պայքարող պետական ​​ծառայողների նկատմամբ խտրականության մասին հայցի շուրջ դատական ​​​​արտասահմանյան կարգավորման շրջանակներում, պետությունը համաձայնվել է պետական ​​​​աշխատողների առողջապահական ծրագրի շրջանակներում ապահովել համապարփակ առողջապահական ապահովագրություն բոլոր նման վիրահատությունների, դեղերի և դրանց հետ կապված բուժումների համար։

2014 թվականից սկսած՝ Օրեգոն նահանգում այլևս պարտադիր չէ սեռափոխության վիրահատություն ունենալ՝ ծննդյան վկայականում գենդերային նշումը փոխելու համար։ Բացի այդ, 2014 թվականի օգոստոսին նահանգային պաշտոնյաները հայտարարել են, որ հորմոնալ թերապիան և սեռի փոփոխության հետ կապված այլ բուժումներ կներառվեն Օրեգոնի Medicaid-ում։

2016 թվականի հունիսի 10-ին ԱՄՆ Օրեգոնի շրջանային դատարանը որոշում է կայացրել, որ նահանգի բնակիչը կարող է օրինականորեն փոխել իր քաղաքացիական սեռը ոչ-բինար գենդերի։ 2017 թվականի հուլիսի 1-ից Օրեգոնի ավտոտրանսպորտային միջոցների դեպարտամենտը վարորդական իրավունքի վկայականներում և նույնականացման քարտերում սեռի նշման երրորդ տարբերակն է ներմուծել՝ X նշանը, որը նշանակում է անձի չեզոք կամ ոչ երկուական սեռական ինքնություն։

2017 թվականի մայիսին Օրեգոնի օրենսդիր մարմինն ընդունել է օրենք, որը չեղյալ է հայտարարել 1991 թվականի պահանջը, որով տրանսգենդեր անձինք պետք է հրապարակեին իրենց անունները թերթերում, նախքան պետական ​​փաստաթղթերում իրենց սեռը օրինականորեն փոխելը։ Այս պահանջը դիտվել է որպես անձնական կյանքի անձեռնմխելիության խախտում և տրանսգենդեր անձանց անվտանգությանը սպառնացող վտանգ։ 2019 թվականի հունվարին ներկայացուցիչ Կարին Փաուերը ներկայացրել է 1951 թվականի Օրեգոնի հոգեկան առողջության մասին օրենքում փոփոխություն կատարելու առաջարկ, որը տրանսգենդերներին հավասարեցրել է պեդոֆիլների հետ։ 2019 թվականի ապրիլին օրինագիծն ընդունվել է Օրեգոնի Ներկայացուցիչների պալատի (58-2) և Օրեգոնի Սենատի (29-0) կողմից։ Նահանգապետ Քեյթ Բրաունը օրինագիծը ստորագրել է 2019 թվականի մայիսի 6-ին։

## Հասարակական կարծիք
Հանրային կարծիքի հետազոտության ինստիտուտի (PRRI) 2017 թվականի հարցման արդյունքում պարզվել է, որ օրեգոնցիների 67%-ը կողմ է միասեռ ամուսնություններին, 25%-ը՝ դեմ, իսկ 7%-ը որևէ կարծիք չունի այս հարցի վերաբերյալ։ Բացի այդ, նահանգի բնակիչների 58%-ը դեմ է արտահայտվել պետական ​​ծառայողներին թույլ տալ մերժել լեսբուհիների, գեյերի, բիսեքսուալների և տրանսգենդեր անձանց սպասարկումը՝ հիմնվելով նրանց անձնական կրոնական համոզմունքների վրա, մինչդեռ 34%-ը կողմ է եղել նման մերժումների թույլտվությանը, իսկ 8%-ը չի կողմնորոշվել։

Նույն հարցումը ցույց է տվել, որ նահանգի բնակիչների 72%-ը կողմ է սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության վերաբերյալ խտրականության դեմ պայքարի օրենքին, 21%-ը՝ դեմ է նման օրենքին, իսկ 7%-ը չի կողմնորոշվել: 2019 թվականի հարցման արդյունքում նահանգի բնակիչների 70%-ը կողմ էր խտրականության դեմ պայքարի օրենքին, 23%-ը՝ դեմ, իսկ 6%-ը չէր կողմնորոշվել:Նույն 2019 թվականի հարցման ժամանակ նահանգի բնակիչների 62%-ը դեմ էր լեսբուհիներին, գեյերին, բիսեքսուալներին և տրանսգենդեր անձանց ծառայությունից հրաժարվելու իրավունքին՝ անձնական կրոնական համոզմունքների հիման վրա, 32%-ը կողմ էր դրան, իսկ 7%-ը չէր կողմնորոշվել:

## Օրեգոնի ԼԳԲՏ իրավունքների աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքներ
Կատեգորիա:Օրեգոն