Շան միս

**Շան մսի օգտագործում,** որոշ մշակույթներ դիտարկում են որպես ավանդական խոհանոցի մի մաս, մինչդեռ որոշ այլ մշակույթներ շան մսի օգտագործումը համարում են անպատշաճ և վիրավորական։ Այսպիսով, շան մսի օգտագործումը որպես «անմաքուր կենդանու» միս արգելված է հուդայականության և իսլամի մեջ։

Ի պատասխան կենդանիների իրավունքների պաշտպանների քննադատության՝ շան մսի սիրահարները պնդում են, որ անասունների և ընտանի կենդանիների տարբերությունը սուբյեկտիվ է, և որ տարբերություն չկա տարբեր կենդանիների մսի օգտագործման մեջ։

## Ըստ երկրների
Ուզբեկստանում, չնայած ոչ ամենուր, երբեմն շան միս են ուտում. տեղական հավատալիքները դրան վերագրում են բուժիչ հատկություններ։

Շան միս ուտելը տարածված է Արևելյան Ասիայի մի շարք երկրներում։

Չինաստանում շան միսը կիրառվում է սննդի մեջ մ.թ.ա. 500 թվականից։ Ներկայումս այնտեղ օգտագործվում է տարեկան մոտ 10 միլիոն շան միս, սակայն այս տեսակի միսը սննդակարգի հիմքը չէ. համեմատության համար նշենք, որ ավելի քան 700 միլիոն խոզ և մոտ 50 միլիոն գլուխ խոշոր եղջերավոր անասունների միս է օգտագործվում։

Հարավային Կորեայում մսի համար շների սպանդը մտնում է օրինական «գորշ գոտում», և նման մսի կանոնավոր օգտագործումը հաժախադեպ է բնակչության միայն որոշակի խմբերի շրջանում։ Շան մսի ազգային պահանջարկը բավարարում է Հարավային Կորեայի ավելի քան 17 հազար արդյունաբերական շների ֆերմաներ։ Ըստ 21-րդ դարի սկզբի տվյալների՝ միջին հաշվով ամբողջ երկրում տարեկան մորթվում է մոտ 2-2,5 միլիոն շուն։

Կենդանիների իրավունքների պաշտպանների  գնահատականներով՝ Վիետնամում տարեկան սպանվում է մոտ 5 միլիոն շուն․ Երբեմն գողացված շները կարող են օգտագործվել մսի համար։ Շան միսը նույնպես անօրինական կերպով Վիետնամ է ներմուծվում հարևան մի քանի երկրներից։ Կամբոջայում պահպանվում է սպառման ցածր մակարդակը։

thumb|Շան մսի առք ու վաճառք Վիետնամում
thumb|Շան մսից պատրաստվաշ ուտեստ

Ինդոնեզիայում շան միսը սպառում են որոշ ժողովուրդների ներկայացուցիչներ, որոնք չեն պատկանում այս երկրի բնակչության իսլամադավան մեծամասնությանը։ Այն ամենակարևոր դերն է խաղում Հյուսիսային Սումատրայում ապրող քրիստոնյա բատակների խոհանոցում։ Բատատական ամենահայտնի ուտեստներից մեկը՝ սաքսանգը, հաճախ պատրաստվում է շան մսից։ Հին, նույնիսկ նախաքրիստոնեական բատակական հավատալիքների համաձայն, շան միս ուտելը ուժեղացնում է մարդու ոգին, տալիս է նրան քաջություն և քաջություն։

Թայվանում արգելվել է մսի համար շներին սպանել՝ թողնելով միայն մի քանի անօրինական մատակարարներ։ Արգելքը մտցվել է նաև Ֆիլիպիններում, Սինգապուրում և Հոնկոնգում։ 2020 թվականին հայտարարվեց, որ Ուհանի կորոնավիրուսային համաճարակի հետ կապված՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունն արգելել է սննդի նպատակով շների բուծումը։

Կենդանիների պաշտպանությամբ զբաղվող որոշ կազմակերպություններ, ինչպիսիք են «ARME»-ն, «ACPA»-ն և «Soi Dog Foundation»-ը, իրականացնում են «փրկարարական գործողություններ» վիճակախաղերի տեսքով. նրանք ամեն տարի հարյուրավոր շներ են գնում Հարավարևելյան Ասիայի երկրներից և դրանք ուղարկում Միացյալ Նահանգներ և այլ երկրներ, որտեղ նրանց հանձնում են իրենց նոր տերերին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* An Animals Asia investigation Report No.1, Lies, illegality and stolen lives: a true crime story, June 2015 (о ситуации в Китае)
* Anthony L. Podberscek (Cambridge), Good to Pet and Eat: The Keeping and Consuming of Dogs and Cats in South Korea / Journal of Social Issues, Vol. 65, No. 3, 2009, pp.&nbsp;615–632 (о ситуации в Корее)

Կատեգորիա:Կենդանիների բարեկեցություն
Կատեգորիա:Կենդանիների իրավունքներ
Կատեգորիա:Կորեական խոհանոց
Կատեգորիա:Միս
Կատեգորիա:Մսամթերք
Կատեգորիա:Շներ
Կատեգորիա:Ուտեստ և ըմպելիք
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց