open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռոբերտ Սքալ

**Ռոբերտ Սքալ** (, ), ամերիկացի արվեստի գործերի հավաքորդ, առավել հայտնի է իր «փոփ արտի և մինիմալիզմի ստեղծագործությունների աշխարհահռչակ հավաքածուով»։

## Վաղ կենսագրություն
Ռոբերտ Սքալը ծնվել է Նյու Յորքում՝ ռուսկան հրեա-արտագաղթյալների ընտանիքում, որոնք անգլիացրել են իրենց Սոկոլնիկով ազգանունը։ Նրա մանկությունն անցել է Մանհեթենի Ստորին Իսթ Սայդում։ Ժամանակակից արվեստի նկատմամբ նրա հետաքրքրությունը ի հայտ է եկել այն ժամանակ, երբ նա 10 տարեկանում այցելել է Մետրոպոլիտեն թանգարան։

## Կարիերա
Ռոբերտ Սքալը կիսատ է թողել միջնակարգ դպրոցը, սակայն հաճախել է արվեստի մի շարք դասընթացների, այդ թվում՝ տարբեր աշխատանքներ կատարելով։ Նա աշխատել է արտահաստիքային նկարազարդող և արդյունաբերական դիզայներ, մինչև իր կնոջ՝ Էթելի հորը մահը, որը նրանց բաժին է թողել իր հաջողակ տաքսի բիզնեսում։ Սքալը իր ժառանգած բիզնեսի մասը ներդրել է իր սեփական «Super Operating Corporation» բիզնեսի մեջ, որտեղ աշխատում էր 400 վարորդ և կար 130 ավտոմեքենա։ Ավելի ուշ նրա ֆիրման ստացել է «Սքալի հրեշտակներ» () անվանումը։ Սքալը անգամ վարձել է Էմմի Վանդերբիլթին՝ վարվելակարգի մասնագետի, որ իր վարորդներին հաճախորդների հետ հաղորդակցման քաղաքավարություն սովորեցնի։

Հաջողակ բիզնեսի շնորհիվ Սքալը կնոջ հետ կարողացել է գնել աբստրակտ էքսպրեսիոնիստների աշխատանքներ՝ ներառյալ Վիլլեմ դե Կունինգի, Բարնետ Նյումանի, Մարկ Ռոթկոյի, Ֆրանց Քլայնի աշխատանքները։ 1965 թվականին նրանք աճուրդի են դրել այդ աշխատանքներից 25-ը, քանի որ սկսել էին փոփ արտի գործիչների աշխատանքների հավաքորդությունը, այդ թվում՝ Ջասպեր Ջոնսի, Ռոբերտ Ռաուշենբերգի, Էնդի Ուորհոլի և Ջեյմս Ռոզենքվիսթի։ Այդ գործում նրանց օգնում էր արտ դիլլեր Լեո Կաստելին։ Վաճառքից ստացված հասույթը գնացել է «Ռոբերտ և Էթել Սքալների ֆոնդի» ստեղծմանը, որի նպատակն էր գումար հավաքել անհայտ նկարիչներին օգնելու համար։

1960-1965 թվականներին Սքալը ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերել արտ դիլլեր Ռիչարդ Բելամիին և նրա՝ Նյու Յորքի «նորարարական» Կանաչ պատկերասրահին։

1973 թվականին Սոթբիսի աճուրդում ներկայացված «Ռոբերտ Սքալի հավաքածուն», որը բաղկացած էր 50 լոտից՝ գերազանցապես փոփ արտի ստեղծագործություններ, բերել է 2,2 միլիոն դոլարի հասույթ։ Այն դարձել է ժամանակակից ամերիկյան արվեստի առաջին աճուրդը մեկ վաճառողով։

## Անձնական կյանք
Ռոբերտ Սքալը ամուսնացած է եղել Էթել Սքալի հետ, որը լույս աշխարհ է բերել նրա երեք որդիներին՝ Ջոնաթան, Սթիվեն, Ադամ։ Զույգը բաժանվել է 1975 թվականին։ Սքալի երկրորդ կնոջը անվանել են Սթեֆանի։

## Հիշատակ
2010 թվականին Մանհեթենի Ակվավելի պատկերասրահներում անցկացվել է «Ռոբերտ և Էթել Սքալ․ հավաքածուի դիմանկար» () ցուցահանդեսը, որտեղ ցուցադրվել են նկարներ, քանդակներ այնպիսի նկարիչների, ինչպիսիք են Վիլլեմ դե Կունինգը, Ջասպեր Ջոնսը, Էնդի Ուորհոլը, Ֆրենկ Ստելլան, Կլես Օլդենբուրգը, Ռոբերտ Մորիսը և ուրիշներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Հավաքորդներ
Քեյթ Դիքի

**Դիքի Քեյթ** (, ), թատրոնի, հեռուստատեսության և կինոյի շոտլանդացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է HBO-ի «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալում կատարած Լիզա Արենի դերով։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Դիքին ծնվել է Շոտլանդիայի Իստ-Քիլբրայդ քաղաքում, սակայն մանկությունն անկցակցրել է Շոտլանդիայի տարբեր մասերում (Դամֆրիսում և Գալոուեում, Պերտշիրում, Էյրշիրում), քանի որ ընտանիքը հաճախ է տեղափոխվել։ Վաղ տարիքից դերասանական վարպետության հանդեպ դրսևորել է հետաքրքություն, որին սատարել են նաև ծնողները։ Ծագելով աշխատանքային ընտանիքից (նրա հայրը եղել է ֆերմեր և այգեպան), որտեղ ընտանիքի անդամներից ոչ մեկը կապ չի ունեցել արվեստի հետ, նա ամաչել է իրեն դերասան անվանել, քանի որ վախեցել է հավակնոտ երևալուց։ Թատերական խմբակների այցելությունն օգնել է նրան հաղթահարել անվստահությունը, որը առաջացել է դպրոցների հաճախակի փոփոխությունների պատճառով, ինչպես նաև օգնել է հարմարվել նոր մարդկանց և նոր պայմաններին։

Դպրոցն ավարտելուց հետո Դիքին ընդունվել է Քրքոլդիի քոլեջ՝ դերասանական վարպետության ազգային վկայական ստանալու համար։ 1990 թվականին ընդունվել է Շոտլանդիայի երաժշտության և դրամայի թագավորական ակադեմիա և որոշել է մնալ Գլազգոյում։ Նա սկսել է աշխատել թատրոնում և հնարավորություն է ստացել ելույթ ունենալ Շոտլանդիայի մի քանի լավագույն թատերական ընկերությունների հետ։

## Անձնական կյանք
Դիքին դստեր՝ Մոլիի և ընկերոջ՝ ձայնային օպերատոր Քենիի հետ ապրում է Շոտլանդիայի Քելվինբրիջ քաղաքում։

## Ընտրված ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստասերիալներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Մարիամ Սայ Դիավարա

**Մարիամ Սայ Դիավարա** (, ), Կոտ դ'Իվուարցի բարերար և գործարարուհի, որը մասնագիտանում է հաղորդակցության և գովազդի ոլորտներում։ Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում գտնվող «the House of Africa Mandingo» մշակույթի տան և թանգարանի հիմնադիրն ու նախագահն է։

## Կենսագրություն
Դիավարան ծնվել է Կոտ դ'Իվուարի Աբիջան քաղաքում։ Աֆրիկյան ֆրանսերենով գովազդող աշխարհում հայտնի է «Universe Group» հաղորդակցման կազմակերպության ստեղծումով, որը ներառում է տարբեր գովազդային գործակալություններ, հրատարակչություն, կրթություն և զբոսաշրջություն Փղոսկրի Ափում։ Այնտեղ աշխատել է գովազդի բնագավառում և առաջին անգամ Քվեբեկ եկել 1982 թվականին։ «Ես խրախուսեցի իմ երեխաներին այստեղ սովորել։ 2000 թվականին մեկ տարով ժամանեցի Մոնրեալ, բայց երկրում տեղի ունեցած քաղաքական ապստամբությունն ստիպեց ինձ մնալ Կանադայում»։ Մոնրեալում գտնվելու ընթացքում էր, որ Դիավարան հղացել է «the House of Africa Mandingo»-ի ստեղծման գաղափարը։ Ստեղծվելուց ի վեր այն դարձել է կարևոր վայր Մոնրեալում ապրող աֆրիկացիների, ինչպես նաև Աֆրիկայով հետաքրքրվող մոնրեալցիների համար։

Դիավարան հանդիսանում է«the House of Africa Mandingo» կազմակերպության հիմնադիրն ու նախագահը, որը մասնաճյուղեր ունի Բուրկինա Ֆասոյում, Կոտ դ'Իվուարում, Մալիում և ԱՄՆ-ում։ 2001 թվականից ի վեր  նա ղեկավարում է կանադական «the Covenant/INC Universe Group» փաստաբանական գրասենյակը։ Դիավարան մի քանի տարի անցկացրել է հաղորդակցության ոլորտում, հիմնադրել է լրատվական գործակալություններ և աշխատել խորհրդատվական, հրատարակությունների, միջոցառումների և զբոսաշրջության բնագավառում Արևմտյան Աֆրիկայում։ 1973 - 1993 թվականների ընթացքում եղել է «Ivory Media» (Havas Africa) գովազդային ազգային գործակալության գործադիր տնօրենը։ Նա ղեկավարում էր Փղոսկրի Ափի ընկերությունները, ներառյալ 1993 - 2000 թվականներին իր հիմնադրած և ղեկավարած «Universe group» խումբը։ Ներկայացրել է Աֆրիկան «ֆրանսախոս աշխարհի գովազդի» խորհրդի կազմում։ Նա 1993 թվականին Աբիջանում անցկացված գրքի աֆրիկյան առաջին ցուցահանդեսի նախաձեռնողն է։ Փղոսկրի Ափի Հրատարակիչների Ասոցիացիայի նախագահն էր 1991 - 2000 թվականների ընթացքում։ Ստեղծել է ժամանցի և զբոսաշրջության միջազգային ցուցահանդես «Աբիջան» (SITLA), որն առաջին անգամ անցկացվել է 1998 թվականի նոյեմբերին, նաև Վեբ Աֆրիկա փառատոնի առաջին թողարկման հիմնադիրն է, որն Աբիջանում անցկացվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 24 - 26։ Որպես բարերար Դիավարան աջակցում է տարբեր հարցերում, հատկապես Կոտ դ'Իվուարի ու Աֆրիկայի երիտասարդներին։ Հիմնադրել է Կոտ դ'Իվուարում առաջին երիտասարդական թերթը՝ «Young Universe» և աջակցել ուսանող ձեռնարկատերերի ակումբների ասոցիացիայի ստեղծմանը 2000 թվականին։ Ապրում է Քվեբեկում 2000 թվականից ի վեր, ունի Կանադայի քաղաքացիություն։ Նա «Prix Afrikenous» կազմակերպության նախաձեռնողն է, որը մրցանակի է արժանացնում Աֆրիկայի լավագույն նկարը Ուանգադուգուի կինոյի և հեռուստատեսության պանաֆրիկյան փառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին գործարարներ
Կատեգորիա:Մեդիագործիչներ
Վան Գոգի տուն-թանգարան (Դրենթե)

**Վան Գոգի տուն-թանգարան (Դրենթե)** (նիդերլանդերեն՝ **Van Gogh Huis (Drenthe**), մշակույթի օջախ Նիդերլանդների Դրենթե մարզի Նյու Ամստերդամ քաղաքում՝ նվիրված նշանավոր պոստիմպրեսիոնիստ/էքսպրեսիոնիստ  նկարիչ Վինսենթ վան Գոգին, ով 1883 թվականին երկու ամիս ապրել է այն տանը, որը հետագայում վեր է ածվել թանգարանի։

## Պատմություն
### Վան Գոգը Դրենթեում
Վինսենտ վան Գոգը 1883 թվականին աշնան երեք ամիսներին ապրել է Դրենթեում։ Սեպտեմբերի 11-ին Հաագայից գնացքով եկել է Հոխեվեյն, որտեղ երկու շաբաթով կանգ է առել հյուրատանը։ Այնուհետև ջրանցքով, մակույկ նստած, հասել է Նյու Ամստերդամ, հոկտեմբերի 2-ից սենյակ վարձել տներից մեկում, ուսումնասիրել շրջական, նկարներ արել, նամակներ գրել Փարիզում ապրող եղբորը՝ արվեստի գործերի առևտրով զբաղվող Թեոյին։ Դեկտեմբերի 4-ին մեկնել է Հոխեվեյն, այնտեղից էլ՝ Նինեն, որտեղ իր հայրական տունն էր։
300px|մինի|ձախից|Վան Գոգի նյուամստերդամյան պատկերներից՝ դիտված իր վարձած բնակարանի պատուհանից

### Տունը
300px|thumb|Վան Գոգի սենյակը
Այն տունը, որտեղ Նյու Ամստերդամում երկու ամիս ապրել է Վան Գոգը, 1870 թվականին կառուցված շինություն է և ժամանակի ընթացքում շատ տերեր է փոխել։

1997 թվականին *Stichting Van Gogh & Drenthe*-ն (Van Gogh & Drenthe հիմնադրամը) ձեռնամուխ է եղել այդ շենքի վերակառուցմանը, և 2003 թվականի մարտ ամսին տուն-թանգարանը բացել է իր դռները այցելուների առջև։ Վան Գոգի զբաղեցրած սենյակը կահավորված է XIX դարավերջի կահույքով, դրված են նկարչի նկարակալը, վրձիններ, ներկեր, մի խոսքով՝ այնպիսի տեսք է տրվել բնակարանին, ինչպիսին պետք է որ ունենար Վան Գոգի իջևանելու ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վան Գոգի տուն-թանգարանի պաշտոնական կայքէջը

Կատեգորիա:1870 հիմնադրումներ Նիդերլանդներում
Կատեգորիա:1870 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների թանգարաններ
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգ
Թոմ Սոյերի արկածները (անիմե)

**Թոմ Սոյերի արկածները** (), ռեժիսոր Հիրոշի Սայտոյի «Համաշխարհային գլուխգործոցների թատրոն» սերիայի անիմե-սերիալը, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1980 թվականին։ Հիմնված է Մարկ Տվենի «Թոմ Սոյերի արկածները» վեպի վրա։

## Սյուժե
XIX դար։ Թոմ Սոյերը տղա է, որն ապրում է Միսսիսիպիի ափին գտնվող ոչ մեծ քաղաքում։ Իր ընկեր Հեքի հետ նա հաճախ ընկնում է տարբեր արկածների մեջ։ Նրանց չարաճճիությունների մեջ են մտնում նաև օդապարիկով թռիչքը, գետով զբոսնելը, սուտ մեղադրված մարդուն փրկելը։

## [[Գեղարվեստական կերպար|Կերպարներ]]
* **[[Թոմ Սոյեր]]**` գլխավոր հերոսն ու իր հասակակից Հեքի լավագույն ընկերը, ինչպես նաև` քաղաքի տղաների զվարճանքի առաջնորդը։ «Լավագույն կռվարարն ու ամենահնարամիտ տղան քաղաքում»։
: Սեյու` Մասակո Նոձավա

* **Ջիմ**` միսս Ուոթսոնի մեծ ու հեզաբարո ծառան։ Հեքը շատ է մտերմանում Ջիմի հետ, երբ նրանք հանդիպում են միսս Ուոթսոնից Ջիմի փախուստից հետո և միասին ճամփորդում Միսսիսիպի գետով։
: Սեյու` Իկուո Նիշիկավա

* **[[Հեքլբերի Ֆին|Հեքլբերի «Հեք» Ֆին]]**` տասներեք-տասնչորս տարեկան տղա։ Դաստիարակվել է հոր՝ քաղաքային հարբեցողի կողմից, և դժվարությամբ է կարողանում ընտելանալ հասարակությանը։
: Սեյու` Կաձույո Աոկի

* **[[Բեքի Թետչեր|Ռեբեկա «Բեքի» Թետչեր]]**
: Սեյու` Կեյկո Հան

## Թողարկում
Անիմե-սերիալը առաջին անգամ ցուցադրվել է ճապոնական հեռուստատեսությամբ 1980 թվականի հունվարի 6-ից դեկտեմբերի 28-ը։

ԱՄՆ-ում հեռարձակման համար սերիալը վերախմբագրվել է 105 րոպեանոց «Թոմ և Հեք» անունով գեղարվեստական ֆիլմի (): Սերիալի Saban-ի կողմից անգլերեն կրկնօրինակված տարբերակը HBO-ով հեռարձակվել է որպես Family Showcase-ի մաս։

## Քննադատություն
Ճապոնիայի կառավարության մշակույթի գործակալության կողմից սերիալը արժանացել է մանկական հեռուստատեսության լավագույն ֆիլմի մրցանակի։ TV Asahi-ի կողմից 2006 թվականին այն նաև ընդգրկվել է բոլոր ժամանակների 100 լավագույն անիմեների ցուցակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*The Adventures of Tom Sawyer (on Amazon Prime)

Կատեգորիա:Անիմե
Կատեգորիա:Մանգա
Օլիվիա Գուեդես Պենտեադո

**Օլիվիա Գուեդես Պենտեադո** (, ), բրազիլացի արվեստի հովանավոր և բարերար, որը Սան Պաուլո քաղաքում հիմնադրել է Ժամանակակից արվեստի սրահը։ Երկրում մոդեռնիզմի շարժման տարածման համար խթանող ուժ է հանդիսացել, եղել այդ շարժման առանցքային նկարիչների, այդ թվում՝ Անիտա Մալֆատիի, Տարսիլա դու Ամարալի ու Էյտոր Վիլա Լոբոսի ընկերը։

Զարմուհին՝ Իոլանդա Պանտեադոն, նույնպես արվեստի հովանավոր էր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1872 թվականին Կամպինաս քաղաքում և եղել Պիրատինինգայի բարոն, Մոգի Միրիմում սուրճի հզոր ագարակատեր Ժոզե Գուեդես դե Սոուցայի և վերջինիս կնոջ՝ Կարոլինա Լեոպոլդինա դե Ալմեիդա է Սոուցայի դուստրը։ Մանկությունն անցկացրել է հոր՝ Մոգի Միրիմում գտնվող Ֆազենդա դե Բարա կալվածքում։ Կրթությունն ստացել է տանը՝ մասնավոր ուսուցիչներից, որոշ ժամանակ էլ՝ Բոյանաս քոլեջում։ Հետագայում ընտանիքը տեղափոխվել է Սան Պաուլո, որտեղ հայրը դարձել է բարոն Պիրատինինգա։

Փարիզում ապրելիս Պանտեադոն հանդիպել է մոդեռնիստ ընկերների հետ, Բրազիլիա վերադարձել Պաբլո Պիկասոյի ու Մարի Լորանսենի աշխատանքների կրկնօրինակներով, ի թիվս այլոց։ 1923 թվականին հիմնադրել է Ժամանակակից արվեստի սրահը։ 
thumbnail|Օլիվիա Գուեդես Պենտեադոյի գերեզմանը, քանդակագործ՝ Վիկտոր Բրեշերետ
16 տարեկանում ամուսնացել է իր զարմիկ Ինասիո Լեիտ Պենտեադոյի հետ։ Պայքարել է կանանց ընտրական իրավունքի համար և ակտիվորեն մասնակցել 1932 թվականի սահմանադրական հեղափոխությանը։ Մահացել է 1934 թվականին որդանման ելունի բորբոքումից, հուղարկավորվել Սան Պաուլոյի Կոնսոլասան գերեզմանատանը։ Նրա գերեզմանը զարդարված «Թաղում» խորագրով քանդակով, որի հեղինակը Վիկտոր Բրեշերետն է։ Նրա պատվին անվանակոչվել են երկաթուղային կայարանի մեկ կանգառ և մեկ փողոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլացի կանայք
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Արվեստի հովանավորներ
Սանկտ Պետերբուրգի կրկեսային արվեստի թանգարան

**Սանկտ Պետերբուրգի կրկեսային արվեստի թանգարան**, աշխարհի առաջին թանգարանը, որը նվիրված է կրկեսի պատմությանը։ Թանգարանը գտնվում է Ֆոնտանկայի վրա Սանկտ Պետերբուրգի մեծ պետական կրկեսի շենքում։ Ներկայումս կապված կրկեսի շենքի կապիտալ վերանորոգման հետ՝ Ֆոնտանկայում թանգարանի դռները փակ են։ Ցուցանմուշները տեղափոխվել են «Կրկեսի արտիստների տուն» հյուրանոց՝ Ինժեներական փողոց, տուն 6 հասցեով, որտեղ աշխատում է ցուցահանդեսի և գրադարանի ձևաչափով։

## Թանգարանի ստեղծում
1928 թվականին կրկեսի շենքում Ֆոնտանկայի վրա իր դռներն է բացել կրկեսային արվեստի աշխարհում առաջին թանգարանը։ Նրա հիմնադիրը Վասիլի Յակովլևիչ Անդրեևն էր։ Անդրեևը շատ էր սիրում կրկեսը և հավաքում էր դրա հետ կապված ամեն ինչ։
 
1928 թվականի գարնանը Վասիլի Յակովլևիչը մասնակցել է «Շարժման արվեստ» ցուցադրությանը, որտեղ ցուցադրել է կրկեսի և էստրադայի մասին մանրակրկիտ ընտրված նյութեր։ Այդ էքսպոզիցիային ուշադրություն է դարձրել Լենինգրադի կրկեսի գեղարվեստական մասով փոխտնօրեն Գերշունին։ Նա զեկույցով դիմել է ՏՎԿ-ի վարիչ Ա. Մ. Դանկմանին հատուկ թանգարանի ստեղծման համար։ 1928 թվականի օգոստոսի 8-ին Լենինգրադի կրկեսում կայացել է Կրկեսի և էստրադայի թանգարանի բացումը։

Ներկայումս թանգարանում հաշվվում է մոտ 90 000 պահպանման առարկաներ, որոնք բաժանված են հավաքածուների՝ լուսանկարադարան, տեսադարան, գրադարան, պաստառների, կրկեսային բրոշյուրների, թերթերի կտրվածքների, տարազների, ռեկվիզիտների բաժիններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Большого Санкт-Петербургского Государственного цирка
* Российская сеть культурного наследия «Музеи России»
* Тайны закулисья. Первому в мире Музею циркового искусства — 86 лет

Կատեգորիա:1928 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1928 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Կրկես
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գրադարաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի թանգարաններ
Սկանդերբեգի թանգարան

**Սկանդերբեգի թանգարան** (), ազգագրական թանգարան Ալբանիայում՝ նվիրված ազգային հերոս Սկանդերբեգին։

## Պատմություն
ձախից|մինի|196x196փքս|<small>Սկանդերբեգի պատկերը</small>
Թանգարանը գտնվում է Կրույե քաղաքի ամրոցում։ Այն գտնվում է ծովի մակերևույթից 557 մետր բարձրության վրա։ Հաջողությամբ դիմակայել է թուրքերի 1450, 1466 և 1467 թվականների հարձակումներին։ Ամրոցի անառիկությունը հնարավորություն է տվել Գեորգ Կաստրիոտի Սկանդերբեգին շուրջ երկու տասնամյակ հաջողությամբ պայքարել օսմանյան կայսրության դեմ։

Թանգարան հիմնելու գաղափարը 1976 թվականին առաջ է քաշել պրոֆեսոր Ալեքս Բուդան։ Շենքը կառուցվել է ալբանացի ճարտարապետներ Պիրրո Վասոյի և Պրանվեր Խոջայի՝ Էնվեր Խոջայի դստեր նախագծով։ Նախապատրաստական աշխատանքները Կրույեում սկսվել են 1978 թվականի սեպտեմբերին, իսկ հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1982 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ Ալբանիայի աշխատավորական կուսակցության քաղբյուրոյի անդամների մասնակցությամբ։

## Գործունեություն
Այսօր Կրույեի ամրոցը և նրանում տեղակայված թանգարանը Ալբանիայի զբոսաշրջության կենտրոններից է և ալբանացիների համար ոգեշնչման աղբյուր։ Թանգարանում ցուցադրված են Սկանդերբեգի ժամանակաշրջանով թվագրվող իրեր։ Ցուցանմուշները դասավորված են ալբանացի հերոսի կյանքի ժամանակագրական հաջորդականությամբ։ Այստեղ ներկայացված են նրա անձնական իրերը՝ ներառյալ այծի գլխով սաղավարտի պատճենը, որի բնօրինակը գտնվում է Վիեննայի Արվեստի պատմության թանգարանում։

Թանգարանը բաց է այցելության  համար ամեն օր, բացի երկուշաբթի օրերից։ Տոմսի արժեքը 200 ալբանական լեկ է։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Kalaja ne Kruje.jpg|Սկանդերբեգի թանգարանը Կրույե ամրոցում
Պատկեր:Kalaja e Krujës 02.jpg|Միջնադարյան թնդանոթներ Սկանդերբեգի թանգարանում
Պատկեր:Skanderbeg Museum (2).JPG|Թանգարանի գլխավոր մուտքը
Պատկեր:Skanderbeg and his warriors in skanderbeg museum, Kruje.JPG|Սկանդերբեգը և նրա զինվորները
Պատկեր:Helmet of Skanderbeg.JPG|Սկանդերբեգի սաղավարտը


## Տես նաև՝
* Ալբանիայի պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* Skanderbeg Museum (Muzeu Kombetar Gj. Kastriot Skenderbeu) 

Կատեգորիա:1982 հիմնադրումներ Ալբանիայում
Կատեգորիա:1982 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի թանգարաններ
Սոնյա Բատա

Կանադայի շքանշանակիր, Կանադայի «Վաստակավոր ծառայության» մեդալակիր **Սոնյա Ի․ Բատա**  ( կամ **Սոնյա Բատովա**, ծնյալ՝ **Վեթստայն**, ), շվեյցարական ծագմամբ կանադացի գործարարուհի, բարերար, հավաքորդ ու թանգարանի հիմնադիր, որն ունեցել է ճարտարապետի կրթություն։

## Կենսագրություն
Baťa կոշիկ արտադրող ընկերության հիմնադիր Թոմաս Ջ․Բատայի հետ ամուսնությունից հետո թողել է ճարտարապետի ուսումը և 1946 թվականին տեղափոխվել Տորոնտո՝ ընկերանալով ճարտարապետական համայնքի ներկայացուցիչների հետ։ Ռայմոնդ Մորիյաման նախագծել է Բատա կոշիկների թանգարանը։ Ջոն Քրեսվել Պարկինը նախագծել է Բատա կոշիկների տպավորիչ Դոն Միլսի գլխամասային գրասենյակն ու ընտանիքի ամառանոցը Բատավայում։ Չնայած ավելի վաղ նա իրեն մեծ ճարտարապետ է պատկերացրել, իր նախագծերը դրել է Bata Shoe ընկերությունը բարելավելու ուղղությամբ։

1940-ական թվականներին սկսել է կոշիկներ հավաքել և ուսումնասիրել դրանց պատմությունը։ 1979 թվականին ստեղծել է «Բատա կոշիկի թանգարան» հիմնադրամը։ 1995 թվականին հիմնադրված Բատա կոշիկի թանգարանն աշխարհի ամենամեծ կոշիկի թանգարանն է, որի հիմնական հավաքածուն վերագրվում է Բատային։ Նա թանգարանի նախագահն էր։

1970-ական թվականներին Բատան նաև Ազգային դիզայնի խորհրդի նախագահն էր։ Օգնել է հիմնել Տորոնտոյի ֆրանսիական դպրոցը, եղել Օնտարիոյի գեղարվեստի պատկերասրահի տնօրենը, անդամագրվել վայրի Բնության համաշխարհային հիմնադրամին։

Մահացել է Տորոնտոյի իր տանը 2018 թվականի փետրվարի 20-ին՝ ամուսնու մահից հետո ապրելով ինը տարի։

## Անձնական կյանք
Ունեցել է չորս երեխա։ Սոնյայի սկեսրայրը՝ Թոմաշ Բատյան, «Բատա կոշիկներ» ֆիրմայի հիմնադիրն էր։

## Պարգևներ
* 1983 թվականին նշանակվել է Կանադայի շքանշանի ասպետ (OC)։
* 1992 թվականին ստացել է Կանադայի Համադաշնության 125-ամյակի մեդալ։
* 2002 թվականին ստացել է Եղիսաբեթ Երկրորդ թագուհու ոսկե հոբելյանական շքանշանի կանադական տարբերակը։ 
* 2012 թվականին ստացել է Եղիսաբեթ Երկրորդ թագուհու ադամանդե հոբելյանական շքանշանի կանադական տարբերակը։
* 2007 թվականի փետրվարի 19-ին զինվորական բաժնում ստացել է վաստակավոր ծառայության մեդալ (MSM)։ 
* 1989-2013 թվականներին Կանադական թագավորական նավատորմում որպես պատվավոր կապիտան 24 տարվա ծառայության համար ստացել է Կանադական ուժերի մեդալ։ 
*Կանադական բիզնեսի փառքի սրահի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի բարեգործներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճարտարապետներ
Վիլհելմինա ֆոն Հալլվյուլ

**Աննա Ֆրիդրիկա Վիլհելմինա ֆոն Հալլվյուլ,** ի ծնե՝ **Քեմպե** (, ), շվեդ արվեստի հավաքորդ, Ստոլկհոլմում Հալվիլ թանգարանի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Վիլհելմինա Քեմփեն ծնվել է 1844 թվականին Ստոկհոլմում։ Նա չուգունի գործարանի սեփականատեր Վիլհելմ Քեմփեի և նրա կնոջ՝ Յուհաննայի միակ դուստրն էր։ Վիլհելմինան կրթություն չի ստացել, բայց հոր մահից հետո ժառանգել է նրա կարողությունը։ 20 տարեկան հասակում նավով ճամփորդելիս ծանոթացել է Կոմս Վալտեր ֆոն Հալլվյուլի հետ և 1865 թվականին ամուսնացել է նրա հետ։ Նրանք ունեցել են չորս դուստր, այդ թվում՝ Էլլեն Ռոսվալ ֆոն Հալլվյուլ, որը հետագայում հայտնի քանդակագործ է դարձել։

1893 թվականին Վալտերն ու Վիլհելմինա ֆոն Հալլվյուլը Ստոկհոլմում սկսել են իրենց սեփական տան շինարարությունը։ Ճարտարապետն է դարձել Իսակ Գուստավ Կլասոնը։ Վիլհելմինան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել շքեղությամբ աչքի ընկնող ինտերիերների ձևավորմանը։ Առանձնատունը, որի շինարարությունն ավարտվել է 1898 թվականին, ներառում էր ոչ միայն բնակելի, այլև ծառայողական տարածքներ, ինչպես նաև այն ժամանակ Վիլհելմինայի կողմից հավաքված արվեստի օբյեկտների պահպանման սենյակներ։ Բացի այդ, այն հագեցած էր բոլոր տեխնիկական նորամուծություններով. ուներ էլեկտրականություն, օդորակիչներ, սառը և տաք ջուր, վերելակ, հեռախոս և այլն։

thumb|240px|left|Հալլվյուլ առանձնատան ներքին ինտերիերը

Վիլհելմինայի հավաքածուն, որը գտնվում էր առանձնատանը, բավականին տարաբնույթ էր։ Նա հավաքել է ոչ այնքան արժեքավոր գեղարվեստական տեսանկյունից, որքան թանկարժեք և առավելագույնս բազմազան առարկաներ։ Նրանց թվում էին տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների, երկրների և մշակույթների կերամիկա, կահույք, արծաթ, զենք, գորգեր և այլն։ Վիլհեմինան հավաքել էր նաև գեղանկարներ, առաջին հերթին 1500-1600-ական թվականների հոլանդական և ֆլամանդական նկարիչների՝ առաջնորդվելով փորձագետի հանձնարարականներով։ Նա նաև կազմակերպել է հավաքածուի ամբողջական կատալոգի ստեղծումը՝ այդ նպատակով վարձելով Ստոկհոլմի ուսանողներին։ Ստացված կատալոգը հաշվվել է 78 հատոր և տպագրվել է 110 օրինակով։

1903 թվականին Վիլհելմինան սկսել է հավաքել արխիվային փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում էին Շվեյցարիայի Հալվիլի դղյակին, որը 12-րդ դարից պատկանում էր Վալտեր ֆոն Հալլվյուլի նախնիներին։ 1910 թվականին նա կազմակերպել է պեղումներ ամրոցի շրջակա տարածքում, իսկ 1914 թվականին ձեռնամուխ է եղել ամրոցի վերականգնմանը։ Հետագայում այն դարձել է այցելուների համար բաց թանգարան։

Իր առանձնատունը և այնտեղ պահվող կնոջ հավաքածուն ֆոն Հալլվյուլը կտակել է պետությանը։ Վիլհեմինա ֆոն Հալլվյուլը մահացել է 1930 թվականին, իսկ 1938 թվականին առանձնատանը բացվել է Հալվիլ թանգարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հավաքորդներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմ քաղաքում մահացածներ
Պայա Յովանովիչի թանգարան

**Պայա Յովանովիչի թանգարան** (), սերբ նշանավոր ռեալիստ նկարիչ Պայա Յովանովիչի կյանքի ու ստեղծագործության արտացոլմանն ու լուսաբանմանը նվիրված թանգարան Սերբիայում՝ Բելգրադի շրջանի Վրաչար քաղաքային համայնքում, Միլան թագավորի փողոցի թիվ 21 հասցեում (*Краља Милана 21*) բազմաբնակարան շենքի չորրորդ հարկում։ Բացվել է 1970 թվականի հունիսի 11-ին; Հավաքածուում կա 800-ից ավելի ցուցանմուշ։

## Պատմություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Պայա Յովանովիչը բանակցություններ է վարել Բելգրադի քաղաքային թանգարանի տնօրինության հետ՝ իր աշխատանքներն ու պահպանման արժանի անձնական իրերը հանձնելու կապակցությամբ։ 1952 թվականին նա այդ թանգարանին է հանձնել շուրջ 800 առարկա, իսկ նկարչի մահից հետո (1957 թ.նոյեմբերի 30-ին) դրանց գումարվել է նրա աճյունասափորը։ 1970 թվականի հունիսի 11-ին այդ աճյունասափորը հողին է հանձնվել Նովո Գրոբլիե գերեզմանատան պատվո ծառուղում, և հենց այդ նույն օրը տեղի է ունեցել նկարչի տուն-թանգարանի հանդիսավոր բացումը։

Նորաբաց թանգարանին նկարչի կինը 1972 թվականին նվիրել է ամուսնու 11 նկար և անտիկվարային կահույք
: 2009 թվականին, Պայա Յովանովիչի ծննդյան 150-ամյակի կապակցությամբ, տուն-թանգարանն ու որոշ ցուցանմուշներ վերանորոգվել են, ցուցադրանյութում կատարվել են որոշակի փոփոխություններ։ Դրանից շուրջ 10 տարի անց նորոգվել է նաև կերպարվեստի վիեննական ստուդիան՝ իր ոճավոր կահույքով հանդերձ։

## Հավաքածուն
Թանգարանի հավաքածուում տեղ են գտել նկարչի անձնական իրեր,փաստաթղթեր, դիպլոմներ, պարգևներ, նոթագրություններ, հուշագրություններ, նամակագրություն, լուսանկարներ, Յովանովիչի լավագույն աշխատանքների լուսապատճեններ։ Բնօրինակ նկարների հավաքածուն կազմված է նրա բնանկարներից, դիմանկարներից, պատմական թեմաներով կոմպոզիցիաներից, նատյուրմորտներից, առասպելաբանական ու կրոնական թեմաներով կոմպոզիցիաներից, նկարազարդումներից, մերկ մարմիններ պատկերող նկարներից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Музеј Паје Јовановића  на сајту Музеју града Београда
* Музеј Паје Јовановића (Јутјуб, 8. април 2020)

Կատեգորիա:Բելգրադի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կենսագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:1970 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ Սերբիայում
Կեռնեխ արքայադուստր

**«Կեռնեխ» արքայադուստր ** (, ծնյալ՝ Մարի Է. (Գլասկո) Կոնգդոն, ), նարագանսետ և վամպանոագ ցեղերի ավագ, պատմաբան, բանահյուս և թանգարանի վարիչ։ Եղել է ամերիկյան հնդկացիական պատմության և մշակույթի փորձագետ ու մեկ անգամ կոչով դիմել է ՄԱԿ-ին։

## Կենսագրություն
«Կեռնեխ» արքայադուստրը՝ Մարի Է․ Գլասկոն, ծնվել է 1896 թվականի մարտի 21-ին ԱՄՆ Կոնեկտիկուտ նահանգի Սպրագու քաղաքում Վալտեր և Հաննա Գլասկոների ընտանիքում։ Պատմել է, որ իր մայրը նախընտրել է իրեն կեռնեխ թռչնի պատվին «Կեռնեխ» արքայադուստր անվանել «իր առաքելությունը շնորհքով իրականացնելու» նպատակով։ Մայրը պոկանոկետ ցեղից էր, հայրը՝ նարագանսետ։ Արքայադուստրն ազգակցական կապ է ունեցել ամերիկյան պատմության ականավոր հնդկացիների հետ, ինչպիսիք են՝ Ջորջ Վաշինգտոնի հետ կռված Սիմեոն Սիմոնսը և Մետակոմետը, ով առավել հայտնի է 1670-ական թվականներին Նոր Անգլիայի գաղութների դեմ Ֆիլիպ թագավորի պատերազմից։

Համահիմնադրել և խմբագրել է 1935-1936 թվականներին հրատարակված *The Narragansett Dawn* ամսագիրը։ 1945 թվականին դարձել է Նոր Անգլիայի ցեղային առաջնորդների խորհրդի «սքվո սաչեմը»՝ պաշտոն, որը նրան թույլ էր տալիս նախագահել սուրբ արարողություններն ու փառատոները։ Նարագանսետ համայնքում հայտնի հեքիաթասաց էր ու կենդանի էր պահում իր ցեղի բանավոր ավանդույթները։ Նա պահպանել է իրենց պատմությունը՝ Ռոդ Այլենդում հիմնադրելով Տոմաքուագ հնդկացիական հուշահամալիր թանգարանը։ 1947-1970 թվականների ընթացքում եղել է Միավորված ազգերի կազմակերպության քարտուղարության խոսնակի հետազոտական հանձնաժողովի անդամ։ 1975 թվականին Ռոդ-Այլենդի համալսարանը նրան շնորհել է պատվավոր դոկտորի կոչում։ 1978 թվականին նրան ներգրավել են Ռոդ-Այլենդի ժառանգության փառքի սրահում։

Ամուսնացել է Հորեյս Փիքի հետ․ ամուսինը մահացել է 1927 թվականին։ 1936 թվականին ամուսնացել է Դանիել Կոնգդոնի հետ․ մահացել է 1959 թվականին։ Արքայադուստրը մահացել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 2-ին 91 տարեկանում և հուղարկավորվել Ռոդ Այլենսի Պասկոուգ համայնքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.findagrave.com/memorial/80130725/mary-e-congdon

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Համակարգչային թանգարան

[thumb|right|[Համակարգչային պատմության թանգարան]]
**Համակարգչային թանգարան**, Հաշվողական տեխնիկայի և ծրագրային ապահովման պատմությանը նվիրված թանգարան։ Ինչպես ցանկացած թանգարան այն «հասարակությանն աջակցելու և խթանելու համար ստեղծված մշտական հաստատություն է, որը զբաղվում է մարդու և նրա միջավայրի մասին նյութական ապացույցների ձեռքբերման, պահպանման, հետազոտման, մասսայականացման համար, ուսման, կրթության, ինչպես նաև հոգևոր կարիքների բավարարման նպատակով», ինչպես սահմանված է Թանգարանների միջազգային խորհրդի կողմից։

Համակարգչային որոշ թանգարաններ գործում են որպես այլ խոշոր հաստատության մաս, ինչպիսիք են Լոնդոնի գիտության թանգարանը կամ Մյունխենի Դոյչս թանգարանը։ Մյուսները, ինչպիսիք են Կալիֆոռնիայի Համակարգչային պատմության թանգարանը Մաունթին Վյուում, Ազգային համակարգչային թանգարանը Բլեթչլի պարկում և Heinz Nixdorf MuseumsForum-ը Պադերբորնում, համարվում են նեղ մասնագիտացված։ Թանգարանների որոշ մասը մասնագիտացած են հաշվողական տեխնիկայի վաղ պատմության բնագավառում, մյուսները՝ առաջին անհատական համակարգիչների դարաշրջանում, ինչպիսիք են Apple I և Altair 8800, Apple II, հին Apple Macintosh Commodore Internationals, Amiga, IBM PC և այլ առավել հազվադեպ հանդիպող` Օսբորն 1 համակարգիչների բնագավառում։ Այնպիսի թանգարաններ, ինչպիսին Computerspielemuseum Berlin-ը մասնագիտացած է համակարգչային խաղերի բնագավառում։ Գոյություն ունեն թանգարաններ, որոնք  մասնագիտացած են գիտական  հետազոտությունների և պահպանության բնագավառում, մյուսներն ավելի շատ կենտրոնանում են կրթական և ժամանցային նպատակների վրա։ Կան նաև մասնավոր հավաքածուներ։

Համակարգչային թանգարանների հատուկ տեսակ են համակարգչային տեխնիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների վիրտուալ թանգարանները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Bell, Gordon (2011). *[http://research.microsoft.com/pubs/147240/Bell_Origin_of_the_Computer_History_Museum_v2.pdf Out of a Closet: The Early Years of the Computer Museums]*. Microsoft Technical Report MSR-TR-2011-44.
* Bruemmer, Bruce H. (1987). *[http://www.cbi.umn.edu/hostedpublications/pdf/Bruemmer_Resources-1987.pdf Resources for the History of Computing: A Guide to U.S. & Canadian Records]*
* Cortada, James W. (1990). *Archives of Data-Processing History: A Guide to Major U.S. Collections*. Greenwood

Կատեգորիա:Համակարգչային թանգարաններ
Չուդոմիր (տուն-թանգարան)

**«Չուդոմիր» տուն-թանգարան** (), ազգային նշանակության պատմական մշակութային հուշարձան Բուլղարիայի Կազանլիկ քաղաքում։

## Պատմություն
1890 թվականին Բուլղարիայի Կազանլիկ քաղաքում ծնվել է բուլղարացի հայտնի գրող, հասարակական գործիչ և նկարիչ Դիմիտր Չորբաջիյսկին՝ Չուդոմիրը։ Նա մահացել է 1967 թվականին։ 1968 թվականին նրա տունը հայտարարվել է թանգարան, իսկ մշակույթի հուշարձանների պաշտպանության ազգային խորհրդի 1998 թվականի դեկտեմբերի 3-ի թիվ 15 արձանագրության հիման վրա շենքին տրվել է ազգային նշանակության պատմական մշակութային հուշարձանի կարգավիճակ։

Թանգարանային համալիրը բացվել է 1979 թվականին։ Այն ներառում է Չուդոմիրի տունը, գեղարվեստավավերագրական ցուցադրություն, որը տեղավորվում է 300 մ² մակերեսով երեք սրահներում։ Համալիրի տարածքում կան Չուդոմիրի ավելի քան 15 հազար բնօրինակ ձեռագրեր, նամակներ, գրքեր, գծանկարներ և իրեր, ինչպես նաև իրեր, որոնք պատկանել են նրա կնոջը՝ նկարչուհի Մարա Չորբաջիյսկայային։ Այս թանգարանը Բուլղարիայում գրական-գեղարվեստական միակ թանգարանն է։ Այնտեղ է գտնվում Չուդոմիրի անվան հեղինակավոր մշակութային հիմնադրամը։

Թանգարանում պահպանվել է այն մթնոլորտը, որում 1924-1967 թվականներին աշխատել և ապրել է գրող Դիմիտր Չորբաջիյսկին։

Թանգարանը բաց է երկուշաբթիից ուրբաթ՝ ժամը 8:30-17:30-ին, իսկ շաբաթ և կիրակի օրերին՝ հունիսից սեպտեմբեր, ժամը 9:00-17:30-ին։

Թանգարանն ընդգրկված է հարյուր ազգային զբոսաշրջային վայրերի ցուցակում։ Թանգարանը Կազանլիկի տարածքում չուդոմիրյան տոնակատարությունների հիմնական կազմակերպիչն է, որոնք ավանդաբար անցկացվում են մարտի 25-ապրիլի 1-ին։

Չուդոմիրի թանգարանը քաղաքային մշակութային ինստիտուտ է։

«Չուդոմիր» տուն-թանգարանը բաց է վարդերի փառատոնի անցկացման ժամանակ։

Կազանլիկի մոտակայքում գտնվող Տուրիա գյուղում կա թանգարանի մասնաճյուղ։

## Պատկերասրահ

Чудомир 551392942 1743972cdc o.jpg|
Чудомир 551884647 08e2b270de o.jpg|
Чудомир 555217940 1bbb289944 o.jpg|
Чудомир 555470711 2c0bb566cd o.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Литературно-художествен музей “Чудомир”

Կատեգորիա:Բուլղարիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1968 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ստարա Զագորայի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Կազանլիկ
Կատեգորիա:1968 հիմնադրումներ Բուլղարիայում
Ուիլյամ Էյթոն

**Ուիլյամ Էյթոն** (, ), շոտլանդացի բուսաբան և այգեպան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1731 թվականին Շոտլանդիայի Համիլթոն քաղաքից ոչ հեռու գտնվող փոքրիկ գյուղում։ 1754 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ դարձել է Չելսիի այգու տնօրեն Ֆիլիպ Միլլերի օգնականը։

1759 թվականին դարձել է Քյուի թագավորական բուսաբանական նորաբաց այգու տնօրենը, որը նրա կառավարման օրոք դարձել է աշխարհի ամենահարուստ այգին։ Տնօրեն է մնացել մինչև իր մահը։ Նա շատ բարեփոխումներ է կատարել այգիներում և 1789 թվականին հրատարակել է *Hortus Kewensis*-ը՝ այնտեղ աճեցված բույսերի ցանկը։

Նրա որդին բուսաբան Ուիլյամ Թաունսենդ Էյթոնն է, որը ժառանգել է Քյուի բուսաբանական այգիների տնօրենի պաշտոնը։

## Տպագիր աշխատանքներ
* *Hortus Kewensis* (3 volumes, London, 1789), Քյուի այգիների բույսերի ցանկը պարունակում է մինչև 5600, առ այսօր դեռ անհայտ որոշ բույսերի՝ այդ թվում՝ 14 նոր ցեղերի և գրեթե 500 նոր տեսակների նկարագրություն։ *Hortus Kewensis*-ի վերանայված և ընդլայնված տարբերակը լույս է տեսել 1810-1813 թվականներին նրա որդու կողմից։

## Գրականություն
* Aiton William (1731-1793) Dictionary of National Biography, 1885—1900, Volume 01
* Taylor, George. Aiton, William. // Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Charles Scribner's Sons. 1970, 88-89. ISBN 0-684-10114-9.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Scan der 1. Auflage des *Hortus Kewensis*
* Os Aiton (pai e filho). 

Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բուսաբաններ
Բահրեյնի ազգային թանգարան

**Բահրեյնի ազգային թանգարան** (), Բահրեյնի հանրային ամենամեծ ու ամենահին թանգարանը։ Գտնվում է այդ երկրի մայրաքաղաք Մանամայում՝ ազգային թատրոնի շենքի մոտ։ Բացվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, զբաղեցնում է 27 800 քառակուսի մետր ընդհանուր տարածք, բաղկացած է երկու մասնաշենքից, որոնք կառուցվել են դանիական  *KHR Arkitekter* ճարտարապետական ֆիրմայի պատրաստած նախագծերի հիման վրա։ Թանգարանի շինարարությունն արժեցել է մոտավորապես 30 միլիոն ամերիկյան դոլար։ Համարվում է Պարսից ծոցի տարածաշրջանի արաբական երկրների առաջին մոդեռն թանգարանը, Բահրեյնում զբոսաշրջային առավելագույն գրավչություն ունեցող տեսարժան վայրը։ Ցուցանմուշները մեծաքանակ են ու բազմաբնույթ և ներկայացված են ըստ թեմատիկայի ու ժամանակաշրջանի։ Երեք ընդարձակ ցուցասրահ հատկացվել է հնագիտական գտածոների ցուցադրմանը, որոնք երկրի մոտավորապես հինգհազարամյա պատմության վկայություններն են։ Դահլիճներից երկուսում ներկայացված են Բահրեյնի արդյունաբերացմանը նախորդած շրջանի պատմությունը, մշակույթը, կենցաղը։

Առավել ուշագրավ ցուցանմուշներից են Դյուրանի քարը՝ 70-80 սմ երկարությամբ, բաբելոնյան ժամանակներին վերագրվող սև բազալտե քանդակը, հնագիտական պեղումների արդյունքում անապատում հայտնաբերված և թանգարան տեղափոխված հնագույն դամբանը, «Գիլգամեշ» էպոսի թեմաներով արված պաննոն (այդ էպոսում Բահրեյնը հիշատակված է որպես դրախտավայր), «Ղուրանի» շքեղ պատկերազարդված, հին ձեռագրերը, միջնադարի արաբ պատմիչների, գիտնականների բնօրինակ աշխատություններ կամ հին ընդօրինակումներ, պատմական փաստաթղթեր, նամակներ ...

1993 թվականին թանգարանում բացվել է մի նոր ցուցասրահ, որտեղ արտացոլված է Բահրեյնի բնությունը՝ բնորոշ կենդանական ու բուսական աշխահով։ Գործում են նաև ուսումնական դահլիճը, գրախանութ, աշխատանոցներ, պահուստարաններ, սրճարան...

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Բահրեյնում
Կատեգորիա:1988 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Բահրեյնի թանգարաններ
Կատեգորիա:Բահրեյնի մշակույթ
Կատեգորիա:Բահրեյնի պատմություն
Կատեգորիա:Մանամա
Ժիվանովիչների ընտանիքի մեղվաբուծության թանգարան

**Ժիվանովիչների ընտանիքի մեղվաբուծության թանգարան** (), թանգարան Սերբիայի Սրեմսկի Կառլովցի քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1968 թվականին փիլիսոփա և Սերբիայում ժամանակակից մեղվաբուծության հայր Յովան Ժիվանովիչի թոռան՝ Բորիվոյ Ժիվանովիչի կողմից։

## Նկարագրություն
Թանգարանում հավաքված են մի շարք առարկաներ, որոնք վկայում են պատմության ընթացքում մարդկանց և մեղուների փոխազդեցության մասին։ Այստեղ ներկայացված են ավելի քան 200 հնագույն փեթակներ և մեղվաբուծության ու նրա արտադրանքի վերամշակման համար անհրաժեշտ տարբեր պարագաներ, որոնց մի մասը մոտ հարյուր հիսուն տարեկան է։

Թանգարանում կարելի է ծանոթանալ նաև մեղուների տարբեր ցեղատեսակներին, ստանալ տեղեկություններ Յովան Ժիվանովիչի փիլիսոփայական աշխատանքների մասին, դիտել Ժիվանովիչների տոհմի լուսանկարները, թանգարանին հանձնված մրցանակները և պատվոգրերը։ Առավել ուշագրավ ցուցանմուշը 1880 թվականի մեղվափեթակն է, որը պատրաստված է Ռավանիցա վանքի տեսքով։

Քանի որ Ժիվանովիչների տոհմը նաև Սերբիայի հնագույն գինեգործական ձեռնարկություններից մեկի սեփականատերն է, սրահներից մեկի ցուցահանդեսը նվիրված է գինեգործությանը։

2015 թվականին մեղվաբուծության թանգարանը հիմնել է պրոֆեսոր Յովան Ժիվանովիչի անվան մրցանակը, որը շնորհվում է այն լրագրողներին, որոնք տեղեկություններ են տարածում սերբ ժողովրդի մշակույթի, ազգային ավանդույթների և սովորույթների մասին։

## Պատկերասրահ

Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 30.jpg|Թանգարանի բակը
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 10.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 12.jpg
Muzej pčelarstva 8372 02.jpg|Ռավանիցա վանքի տեսքով պատրաստված մեղվափեթակը (1880 թվական)
Muzej pčelarstva 8372 01.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 04.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 06.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 09.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 29.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 15.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 16.jpg
Muzej pčelarstva, Sremski Karlovci 20.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1968 հիմնադրումներ Սերբիայում
Կատեգորիա:1968 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Սերբիայի թանգարաններ
Օլդուվայի ձորի թանգարան

**Օլդուվայի ձորի թանգարան** (), մարդաբանական թանգարան Տանզանիայում՝ Նգորոնգորա արգելոցում, Օլդուվայի ձորափին։ Բացվել է 1970 թվականին, բրիտանա-քենիացի անվանի հնագետ  և մարդաբան Մերի Լիքիի (1913-1996) նախաձեռնությամբ ու ջանքերով, Օլդուվայի ձորում հնագետների ու հնէաբանների կատարած մարդաբանական կարևոագույն հայտնագործությունների մասին այցելուներին պատկերացում տալու նպատակով։ Թանգարանի ցուցանմուշներին հետագայում հավելվել են նրանից մոտավորապես 25 կիլոմետր դեպի հարավ ընկած Լաեթոլիում իրականացված հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերված նոր ցուցանմուշներ։ Հավաքածուում տեղ են գտել  մերձակա վայրերում հայտնաբերված, բրածո կմախքներն ու ոսկրերը հնագույն մարդկանց (Hominidae), ովքեր այս վայրերում ապրել են մետավորապես 3,5 միլիոն տարի առաջ։ Դրանց շարքում կան *Homo habilis*-ի և ավստրալոպիտեկների մնացորդներ։ Մի առանձին ցուցասրահ էլ հատկացված է Ժամանակակից  մարդդու նախնիների ոտնաթաթերի տպվածքների ցուցադրությանը. դրանք բնական բարենպաստ պայմանների շնորհիվ անաղարտ պահպանված են եղել Լաեթոլիի հնավայրում։

1998 թվականին թանգարանի ենթակառուցվածքները նորացվել են։

## Պատկերասրահ

Olduvai-Schlucht_Mike_Krüger_110126_1.jpg|Օլդուվայի ձորը. 2011
Oldupai gorge sign.jpg|Թանգարանի մուտքը
Museum interior.jpg|Թանգարանի ներսը
Olduvai Museum.jpg|Թանգարանի ներսը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*B.Sc Pickering Ph.D, *Ngorongoro’s Geological History* (edited by NCAA, 1993).
*Maasai people, *The History and some Traditions of the Maasai* (National Museum of Tanzania, Village Museum, Peramiho Printing Press 2004).
*L.S.B. Leakey, *Adam's Ancestors: The Evolution of Man and His Culture* (Harper & Row Publishers 1960).
*L.S.B. Leakey, *By the Evidence, Memoirs 1932-1951* (Harcourt Brace Jovanovich, Inc. 1974).
*Richard E. Leakey & Roger Lewin, *Origins* (E.P. Dutton 1977) .

## Արտաքին հղումներ
* The Leakey Website
* The Leakey Foundation
* ASU Becoming Human
* Ngorongoro Cradle of Life
*Ngorongoro Conservation Area Authority 

Կատեգորիա:Հնէաբանական թանգարաններ
Կատեգորիա:1970 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ Աֆրիկայում
Վուկի և Դոսիտեյի թանգարան

**Վուկի և Դոսիտեյի թանգարան** (), հիշատակային թանգարան Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, որը պատմում է  լուսավորիչ, բանասեր, պատմաբան, բանահավաք, ազգագրագետ, սերբերենի բարեփոխիչ Վուկ Կարաջիչի (1787-1864) և մանկավարժ ու կրթության առաջին նախարար Դոսիտեյ Օբրադովիչի (1742-1811) կյանքի, աշխատանքի և ժառանգության մասին։ Մշակույթի հուշարձան է։

## Նկարագրություն և պատմություն
ձախից|մինի|217x217փքս| Վուկ Կարաջիչ
200px|մինի|ձախից|Դոսիտեյ Օբրադովիչ
Շենքը կառուցվել է 1739 թվականին և Բելգրադում գոյություն ունեցող օսմանյան ոճի ամենահին բնակելի շենքն է։ Ընդգրկված է Սերբիայի հատուկ նշանակության հուշարձանների շարքում։ Այն գտնվում է Դոսիտեյան ճեմարանի շրջակայքում գտնվող պատմական թաղամասում։

Թանգարանը հիմնադրվել է 1949 թվականի փետրվարի 28-ին։ Այն գտնվում է նախկին Մեծ դպրոցի շենքում, որը որպես լիցեյ հիմնադրվել է 1808 թվականին Դոսիտեյ Օբրադովիչի կողմից և գոյություն է ունեցել մինչև 1813 թվականը։ 1979 թվականից թանգարանը մտել է Ժողովրդական թանգարանի կազմի մեջ։

Բաղկացած է երկու մասից. առաջին հարկում գործում է Դոսիտեյ Օբրադովիչին նվիրված բաժինը, իսկ երկրորդ հարկում՝ Վուկ Ստեֆանովիչ Կարաջիչին։

Թանգարանի հանդիսատեսը հիմնականում տարրական և միջնակարգ դպրոցի աշակերտներն են, ինչպես նաև հասարակական գիտությունների ֆակուլտետի ուսանողները, որոնց շնորհիվ թանգարանը Բելգրադի ամենաշատ այցելվող թանգարանն է։

## Պատկերասրահ

Kubura Vuka Karadžića.JPG|Վուկ Կարաջիչի ատրճանակը
Vukov i Dositejev muzej Harem.JPG|Շենքի բակը, որում տեղակայված էր կանանոցը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վուկի և Դոսիտեյի թանգարան. Բելգրադի զբոսաշրջության կազմակերպություն
* Վուկի և Դոսիտեյի թանգարան. Ազգային թանգարանի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1949 հիմնադրումներ Սերբիայում
Կատեգորիա:1949 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բելգրադի թանգարաններ
Կատեգորիա:Բելգրադի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Գրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ
Շոկոլադի թանգարան (Բելգրադ)

**Շոկոլադի թանգարան** (), Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադի ամենաերիտասարդ թանգարաններից մեկը։ Այն բացվել է 2020 թվականի փետրվարին։ Թանգարանում, ցուցանմուշներից բացի, այցելուները կարող են ծանոթանալ շոկոլադի ծագման հետաքրքիր փաստերին և պատմությանը։ Թանգարանը հիմնադրել են Նենադ Ռադուլովիչը և նրա կինը, բոլոր ցուցանմուշները բնօրինակ են։

## Նկարագրություն
Թանգարանը բաղկացած է չորս ցուցասրահներից, որոնցից յուրաքանչյուրում ներկայացված են շոկոլադի զարգացման շրջանները.

* շոկոլադի ծննդավայր Հարավային Ամերիկային նվիրված ցուցասրահ
* Կակաոյի՝ Եվրոպայում հայտնվելուն նվիրված ցուցասրահ. ներկայացվում է զարգացման ուղին՝ Իսպանիա ժամանելուց ի վեր
* Սերբիայի և Հարավսլավիայի շոկոլադի պատմությանը նվիրված ցուցասրահ
* Ցուցանմուշներով ցուցասրահ. ամբողջովին շոկոլադից պատրաստված առօրյա կյանքի տարբեր իրեր, որոնք ուտելի են

## Ծրագիր և ցուցանմուշներ
Բելգրադի շոկոլադի թանգարանում այցելուները կարող են ծանոթանալ շոկոլադի ամբողջական պատմությանը, դրա սկզբնավորմանն աշխարհում և Եվրոպայում, ինչպես նաև Սերբիայում։ Թանգարանը նաև առաջարկում է հետաքրքիր տեղեկություններ շոկոլադ պատրաստելու, սպառելու, դրա բուժիչ հատկությունների և շոկոլադի հետ կապված բազմաթիվ այլ փաստերի մասին։

Ցուցադրվում են ինչպես շոկոլադ պատրաստելու պատմությանը վերաբերող ցուցանմուշներ, այնպես էլ դրա հետ կապված ամեն ինչ։

Առաջին ցուցասրահը ձևավորված է հարավամերիկյան արևադարձային անտառի տեսքով, ներկայացված են ինկերի և մայաների ցուցանմուշներ, կակաոյի պտուղներ և մայաների աստվածության գլուխ, որի բերանից այցելուները կարող են մարգարեություններով՝ փայլաթիթեղի վրա գրված հաղորդագրություններով շոկոլադներ քաշել։ Երկրորդ ցուցասրահում ներկայացվում է 18-րդ դարի Եվրոպան, երբ շոկոլադը հասավ այդ աշխարհամաս, իսկ երրորդ ցուցասրահը նախկին ՀՍՖՀ-ի ոճով է, որտեղ ցուցադրվում են շոկոլադե սալիկներ, որոնցով մեծացել են շատ սերունդներ։ Չորրորդ ցուցասրահը զարդարված է ավելի ժամանակակից, քան մյուսները և կոչվում է *Fashion Room*։ Այստեղ կան ուտելի ցուցանմուշներ կանանց կոշիկների, պայուսակների, բաժակների և այլնի տեսքով։ Այստեղ կարելի է գտնել նաև կաթնային շոկոլադ, մուգ շոկոլադ և պնդուկով շոկոլադ պատրաստելու համար անհրաժեշտ բոլոր բաղադրիչները։

Ի թիվս այլ ցուցանմուշների, թանգարանը ցուցադրում է նաև Սերբիայի ամենամեծ շոկոլադե սալիկը, կա նաև նկարչական անկյուն։

Թանգարանային շրջագայության շրջանակներում նախատեսված է նաև շոկոլադե ըմպելիքների համտես։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգրադի թանգարաններ
Կատեգորիա:2020 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:2020 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Շոկոլադի թանգարաններ
Փոփայ (գյուղ)

**Փոփայ (գյուղ)** ( , հայտնի է նաև **Popeye Village Fun Park** , **Sweethaven Village**, **Դանիական գյուղ** անվանումներով), թեմատիկ զբոսայգի Մալթայի հյուսիսարևմտյան մասում՝ Խարիսխի ծովախորշի (*Anchor Bay*) ափին, *Mellieħa* գյուղից մոտավորապես 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Իրենից ներկայացնում է 1930-ական թվականներին բնորոշ ոճով ձկնորսական հորինովի մի ավան՝ Սվիթհեյվեն անվանումով։ *Paramount Pictures* և *The Walt Disney Company* կինոստուդիաների տրամադրած ֆինանսական միջոցներով՝ «Փոփայ» մյուզիքլի նկարահանումները 1980 թվականին իրականացնելու նպատակով։ «Փոփայ»-ի գլխավոր հերոսը՝ նույանուն նավաստին ու մնացած գործող անձինք հայտնի էին դեռևս 1930-ական թվականներին թերթերի էջերում ծաղրանկարիչ Ե. Ք. Սեգարի լույս ընծայած պատկերներից, ինչպես նաև՝ դրանց թեմաներով պատրաստված կոմիքսներից ու նկարահանված մուլտֆիլմից։ Նոր ֆիլմը՝ կինոկատակերգություն-մյուզիքլը 1980 թվականին նկարահանել է կինոռեժիսոր Ռոբերտ Օլտմանը, գլխավոր հերոսին մարմնավորել է հեռուստաֆիլմերից ու սերիալներից արդեն ճանաչում նվաճած դերասան Ռոբին Ուիլյամսը։ Լիամետրաժ ֆիլմի նկարահանումների ավարտից հետո տեղի իշխանությունները *Paramount Pictures*-ի և *The Walt Disney Company*-ի թույլտվությամբ *Popeye Village*-ը վերածել են բացօթյա թանգարանի և զվարճավայրի, որը դարձել է Մալթայի զբոսաշրջային գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը։ Այստեղ գործում է թանգարան, կան մանկական խաղասրահներ, կազմակերպվում են բազմազան շոուներ, պարզ եղանակին՝ 20 րոպե տևողությամբ նավարկություն ծովածոցով։

## Պատկերասրահ

File:Popeye Village - Marriage Popeye and Olive Oyl.jpg|Փոփայի և Օլիվիա Պալիտոյի հարսանիքի կենդանի խաղարկություն-շոուի տեսարաններից - I
File:Popeye Village - Popeye and Olive Oyl.jpg|Փոփայի և Օլիվիա Պալիտոյի հարսանիքի կենդանի խաղարկություն-շոուի տեսարաններից - II
File:Popeye Village.jpeg|Խարսխի ծովախորշը
File:Malta - Mellieha - Triq tal-Prajjet - Popeye Village 06 ies.jpg|Տեսարան զբոսայգուց 
File:Popeye Village - Anchor Bay, Mellieha, Malta - April 24, 2013 01.jpg|Զբոսայգին
Popeye Village from concrete pier.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фоторассказ о Мальте с подробным описанием Деревни Попайя 
* Sweethaven Village — official website (eng)
* VisitMalta.com — Sweethaven Village (eng)
* Sweethaven Village  at VisitMalta.com

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն
Կատեգորիա:Մալթայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Մալթայի մշակույթ
Կատեգորիա:Տեսարժանություն
Կատեգորիա:Մալթայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:1979 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1979 հիմնադրումներ Մալթայում
«Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի թանգարան

**«Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի թանգարան** (), «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբին նվիրված թանգարան Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, որտեղ պահվում են այդ ակումբի գավաթների և մրցանակների հավաքածուները։

Թանգարանը տեղակայված է Սավսկի Վենաչ համայնքի «Ռայկո Միտիչ» մարզադաշտում։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Թանգարանը բացվել է 1985 թվականի մարտի 12-ին «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադրման քառասուներորդ տարեդարձի կապակցությամբ և նշանակալի կառույց է, որը վկայում է ակումբի պատմության և հաջողությունների մասին։ Թանգարան տարեկան այցելում է միջինը մոտ 10000 մարդ։ Թանգարանի ներկայիս համակարգողը Պրեդրագ Տրկուլյան է։

## Ցուցանմուշներ
400 մ² տարածքում ներկայացված են ավելի քան 1400 ցուցանմուշներ, գավաթներ, մրցանակներ, հուշատախտակներ, նկարներ և շատ այլ իրեր։ Թանգարանում ցուցադրվում է 680 պարգև, մնացած ցուցանմուշները թանգարանի պահեստում են։

Հատկապես ուշագրավ է *Sun Coast* գավաթը, որը «Ցրվենա Զվեզդան» նվաճել է Մալագայի մրցաշարում 1973 թվականին. այն պատրաստված է արծաթից, ունի 89 սմ բարձրություն և 50 կիլոգրամ քաշ։ Թանգարանում պահվում է նաև Լա Կորունյայում նվաճած մրցանակը. այն ունի 126 սմ բարձրություն, անունը Թերեզա Հերերա է։ Իր յուրահատուկ տեսքի շնորհիվ առանձնանում է Նարահի գավաթը, որը պատրաստված է կիսաթանկարժեք և թանկարժեք քարերից։ Թանգարանում ցուցադրվում է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության հաղթողի մրցանակի կրկնօրինակը, որը կշռում է 18 կիլոգրամ, ինչպես նաև Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթողի *Toyota* գավաթը։

2011 թվականի հունիսին թանգարանում է հայտնվել այն տոմսը, որով Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը մտել է Ռայկո Միտիչ մարզադաշտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանը crvenazvezdafk.com կայքում

Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ Սերբիայում
Կատեգորիա:1985 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բելգրադի թանգարաններ
Երեխան (ֆիլմ, 1967)

**«Երեխան»** (), խորհրդային կարճամետրաժ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Նիկոլայ Մաշչենկոն  1967 թվականին Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչի համանուն պատմվածքի հիման վրա։

## Սյուժե
Հայրենական մեծ պատերազմ։ Հետախույզների խումբը ռմբակոծված երկաթուղային կայարանում հայտնաբերում է ռմբակոծության ժամանակ թաքնված և տարհանվող մանկատան երեխաների էշելոնից ուշացած 4-ամյա աղջկան և նրան տանում իր հետ։ Շուտով հետախույզները անտառում ընկնում են գերմանացիների դարանը։

## Դերերում
* Տանյա Օսիկա – *Տանյա
* Վլադիմիր Ֆրոլով – *Վոլոդյա, զինվոր
* Ուլդիս Պուցիտիս – *գերմանացի
* Ալիմ Ֆեդորինսկի – *զինվոր
* Իգոր Ստարիկով – *զինվոր
* Յուրի Միկոլայչուկ – *երիտասարդ զինվոր

## Գրական հիմք
Ֆիլմը, ինչպես նշված է լուսագրերում, նկարահանվել է Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչի համանուն պատմվածքի հիման վրա, սակայն հեռու է նրա սյուժեից։

«Երեխան» պատմվածքը, որը Ա. Սերաֆիմովիչը գրել է 1942 թվականին, բացում է գրողի ճակատային ակնարկների և պատմվածքների շարքը, առաջին անգամ տպագրվել է «Պրավդա» թերթում 1942 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։ Դրա համար հիմք են ծառայել գրողի ստացած անձնական տպավորությունները Դոնից Ուլյանովսկ տարահանման ժամանակ. պատմվածքը ստուգապես վերարտադրում է Իլովլյա գետի կամրջի ռմբակոծության դրվագը 1942 թվականի օգոստոսին՝ Ստալինգրադի ճակատամարտի ժամանակ։

Երեխաների տառապանքների հանդեպ կարեկցությամբ, միավորված է ֆաշիստական բարբարոսների հանդեպ ատելության հետ, ներծծվում է Սերաֆիմովիչի «Երեխան» պատմվածքի մեջ:

Ինչպես նշված է լուսագրերում, ֆիլմի ռազմական խորհրդատու է հանդես եկել գեներալ-մայոր Դ. Մ. Կրասնոկուտսկին։

## Քննադատություն
Թե ֆիլմին ժամանակակից քննադատության, թե հետագա կինոգետների կարծիքով՝ ֆիլմն առանձնանում է ռեժիսորի ստեղծագործության մեջ.
Մաշչենկոյի՝ որպես ռեժիսորի և մանկավարժի համար լուրջ քննություն էր  «Երեխան» (1967) ֆիլմը, որը նվիրված էր հետևյալ թեմային՝ պատերազմ և երեխաներ։ Այստեղ ռեժիսորը հասել է ոչ միայն բարձր պրոֆեսիոնալիզմի թեմայի բացահայտման, աշխարհի իդեալների հաստատման գործում, այլև բացահայտել է մի երիտասարդ տաղանդ՝ Տանյա Օսիկային, որը փայլուն կերպով կատարել է գլխավոր դերը։
...Նա ունի փոքր (մոտ 20 րոպե) ֆիլմ։ Սև-սպիտակ։ 1967 թվականի այս կարճ ժապավենով, որը կարծես հինգերորդն է գրեթե 40-ամյա գավառական ռեժիսորի բեմադրությունների ցանկում, սկսվում է Մաշչենկոյի կինեմատոգրաֆին, հենց այստեղ է ամեն ինչի բանալին, որը կլինի նրանում հետագայում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Ребёнок // Домашняя синематека: отечественное кино 1918—1996 / Сергей Землянухин, Мирослава Сегида. — М.: «Дубль-Д», 1996. — 520 с. — стр. 377

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ