open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի (այլ կիրառումներ)

**Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի**, կարող է վերաբերել՝

* Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Քոչինյան փողոցում։
* Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի, գտնվում է Լոռու մարզի Վահագնի գյուղի դպրոցի բակում։
Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի (այլ կիրառումներ)

**Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի**, կարող է վերաբերել՝
* Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքում՝ Սեբաստիայի փողոց 32 հասցեում, Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի թաղապետարանի առջև։
* Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Կենտրոն համայնքում՝ Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոցի առջև։
* Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի, գտնվում է Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի գեղարվեստի դպրոցի դիմաց։

## Տես նաև
* Ստեփան Շահումյանի հուշարձան, գտնվում է Լոռու մարզի Ստեփանավան քաղաքի կենտրոնում։
* Ստեփան Շահումյանի հուշարձան, գտնվում է Երևանում։
Տիգրան Մեծի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան Մեծի հուշարձան**, կարող է վերաբերել՝
*Տիգրան Մեծի հուշարձան, գտնվում է Երևանում, ՀՀ նախագահի նստավայրի հետնամասում։
*Տիգրան Մեծի հուշարձան, գտնվում է Երևանի Նոր Նորք համայնքի Տիգրան Մեծ զբոսայգում։
*Տիգրան Մեծի հուշարձան, գտնվում է Վաղարշապատ քաղաքում։
Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան**, կարող է վերաբերել՝
***[[Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Երևան, Դավթաշեն)|Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան]]**, գտնվում է Երևանի Դավթաշեն թաղամասում՝ Տիգրան Պետրոսյան փողոցի սկզբնամասում։
***[[Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Երևան, Օղակաձև զբոսայգի)|Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան]]**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգում, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատիստի կենտրոնական տան մոտ։
***[[Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Ապարան)|Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան]]**, գտնվում է Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի Տիգրան Պետրոսյանի անվան հրապարակում։
***[[Տիգրան Պետրոսյանի կիսանդրի (Երևան, Շախմատի տուն)|Տիգրան Պետրոսյանի կիսանդրի]]**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատիստի կենտրոնական տանը։
Վիկալվի

**Վիկալվի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում, պրովինցիա Ֆրոզինոնեում։ Բնակչությունը կազմում է 854 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), խտությունը կազմում է 104 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 8 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:720
  bar:1871 from:0 till:727
  bar:1881 from:0 till:779
  bar:1901 from:0 till:678
  bar:1911 from:0 till:922
  bar:1921 from:0 till:1180
  bar:1931 from:0 till:1207
  bar:1936 from:0 till:1155
  bar:1951 from:0 till:1116
  bar:1961 from:0 till:866
  bar:1971 from:0 till:663
  bar:1981 from:0 till:738
  bar:1991 from:0 till:766
  bar:2001 from:0 till:801
PlotData=
  bar:1861 at: 720 fontsize:S text:720 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 727 fontsize:S text:727 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 779 fontsize:S text:779 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 678 fontsize:S text:678 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 922 fontsize:S text:922 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1180 fontsize:S text:1.180 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1207 fontsize:S text:1.207 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1155 fontsize:S text:1.155 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1116 fontsize:S text:1.116 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 866 fontsize:S text:866 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 663 fontsize:S text:663 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 738 fontsize:S text:738 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 766 fontsize:S text:766 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 801 fontsize:S text:801 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
 

## Համայնքի վարչակազմը
*Հեռախոս։ 0776 506512
*Էլ-փոստ։ անհայտ
*Պաշտոնական կայք։

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ամենակարճահասակ մարդկանց ցանկ

Սույն հոդվածում ներկայացված են իրենց զբաղմունքի ոլորտում կամ կյանքի ընթացքում գրանցված **ամենակարճահասակ մարդիկ** աշխարհում։

## Տղամարդիկ


Պատկեր:Chandra 04.jpg|Ներկայիս ամենակարճահասակ մարդը՝ Չանդրա Բահադուր Դանգին
Պատկեր:He Pingping.JPG|Հե Պին Պին


## Կանայք

## Այլ կատեգորիաներ

## Ամենակարճահասակ մարդիկ ըստ ոլորտի
### Դերասաններ


Պատկեր:Verne Troyer (2009).jpg|Վերն Թրոյեր
Պատկեր:Warwick Davis, 2006.jpg|Ուորվիք Դեյվիս


### Գրողներ

### Մարզիկներ


|Բեյսբոլիստ Էդդի Գեյդելը
Պատկեր:Hornswoggle with shilelagh.jpg|Ըմբշամարտիկ Հորնսվագլը (Դիլան Փոստլ)
Պատկեր:Muggsy Bogues (cropped).jpg|Նախկին բասկետբոլիստ Մագզի Բոգզը
Պատկեր:Earl Boykins Bucks.jpg|Բասկետբոլիստ Էրլ Բոյկինսը
Պատկեր:Trindon Holliday Broncos 2013.JPG|Ամերիկյան ֆուտբոլի պաշտպան Թրինթոն Հոլիդեյը
Պատկեր:Jose Altuve Astros in May 2014.jpg|Բեյսբոլիստ Խոսե Ալտուվեն


### Քաղաքական գործիչներ


Պատկեր:Benito Juarez 1.jpg|Բենիտո Խուարես
Պատկեր:Eduardo Gioja Viktor Emanuel III 1913.jpg|Վիկտոր Էմանուիլ III
Պատկեր:Kim Jong il Portrait.jpg|Կիմ Ջոնգ Իլ
Պատկեր:JamesMadison.jpg|Ջեյմս Մեդիսոն
Պատկեր:Secretary Tim Geithner and Finance Minister Pranab Mukherjee 2010 crop.jpg|Փրանաբ Մուխերջի
Պատկեր:Gloria Macapagal Arroyo WEF 2009-crop.jpg|Մարիա Մակապագալ Առոյո


## Տես նաև
* Ամենաբարձրահասակ մարդկանց ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցանկեր
Վահան Տերյանի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Վահան Տերյանի հուշարձան**, կարող է վերաբերել՝
*Վահան Տերյանի հուշարձան, գտնվում է Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի Չինարի պուրակում։ 
*Վահան Տերյանի արձան, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգու՝ Մոսկովյան, Իսահակյան և Տերյան փողոցներին հարող հատվածում։

## Տես նաև
*Վահան Տերյանի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Էրեբունի համայնքում՝  Վահան Տերյանի անվան թիվ 60 դպրոցի առջև։
Անանիա Շիրակացու հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Անանիա Շիրակացու հուշարձան**, կարող է վերաբերել՝
* Անանիա Շիրակացու հուշարձան, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայի վերջնամասում՝ Մատենադարանի հարակից հրապարակում։
* Անանիա Շիրակացու հուշարձան, գտնվում է Երևանում՝ Երևանի պետական համալսարանի մոտ։
Նավասեռադա (Մադրիդ)

**Նավասեռադա (Մադրիդ)** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդ ինքնավար մարզի կազմում։ Ինչպես նաև Կունեկա դել Գվադարրամա շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություն Նավասեռադաի (Մադրիդ) մասին 
* El Rastro de Navacerrada 
* Ayuntamiento de Navacerrada 
* '''Navacerrada''': Historia, cultura, naturaleza en Sierra Guadarrama-Alto Manzanares 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Նավաս դել Ռեյ

**Նավաս դել Ռեյ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդ ինքնավար մարզի կազմում։ Ինչպես նաև Սերրա Օեստե դե Մադրիդ շրջանում։ Բնակչությունը 2609 մարդ։ Տարածքը՝ 50,8 կմ² է։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 55 կմ։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1819 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
* Portal de Navas del Rey 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Մորատա դե Տախունյա

**Մորատա դե Տախունյա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդ ինքնավար մարզի կազմում։ Մտնում է Լաս Վեգաս շրջանի մեջ։ Բնակչությունը 7382 մարդ։ Տարածքը՝ 32 կմ² է։

## Պատկերասրահ

Ayuntamiento_de_Morata_de_Taju%C3%B1a.jpg
Vistas_de_Morata.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Ayuntamiento 
* La Guerra Civil en el Jarama y el Tajuña
* Morata de Tajuña, apuntes de su pasado

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Կրուդների ընտանիքը

**Կրուդների ընտանիք** (), մուլտֆիլմ՝ DreamWorks Animation-ի կողմից։

Ռեժիսորներից մեկն է Կրիս Սանդերսը, ում աշխատանքներից են նաև «Լիլո և Ստիչ», «Մուլան» և «Ինչպես վարժեցնել վիշապին» մուլտֆիլմները։

Կարգախոսն է «Եթե նրանք էվոլյուցիա չապրեն, ապա կդառնան պատմություն»։

## Սյուժե
Կրուդների ընտանիք- քարանձավային մարդկանց ընտանիք՝ ապրելով ֆանտաստիկ կենդանիների և բույսերի միջավայրում։ Կյանքում նրանք ղեկավարվում են ընտանիքի հոր՝ Գրուգի գլխավոր օրենքով՝ «Ամբողջ նորը՝ վատ է»։ Դրա պատճառով նրանք ամբողջ իրենց օրն անցկացնում են քարանձավում և միայն ուտելու համար են ելնում այնտեղից։ Մի գիշեր մեծ աղջիկը՝ Գիբբը, լույս է նկատում քարերի ներսում և որոշում է որ դա արևն է։ Գիբբը, խախտելով հոր ցանկությունը, գիշերով դուրս է գալիս և գնում արևի հետքերով։ Նա տեսնում է իր հավատարիմ ընկերոջը՝ Կուշակին, ով խոհարար էր։ Նա կանխատեսում է մոտալուտ աշխարհի վերջը, և հաջորդ օրը՝ երկրաշարժի պատճառով, քանդվում է Կրուդսի քարանձավը։

Կրուդների ընտանիքը գնում է մի մեծ ճանփորդության՝ նոր քարանձավ գտնելու համար։ Ճանապարհին նրանց հետ լիքը արկածներ են տեղի ունենում։ Նրանք ծանոթանում են Մալիի հետ և սկսում են կյանքին նոր ձևով նայել՝ ազատվելով գարշելի կարծրատիպերից։

## Շարունակություն
2013 թվականի ապրիլի 17-ին հայտարարվեց, որ DreamWorks Animation-ը աշխատում է Սանդերսի և Դեմմիկոյի մասին նոր ֆիլմի վրա։

## Պարգևներ և նոմինացիաներ
* 2014 թվական- «Էմմի» նոմինացիայի հաղթող՝ որպես տարվա լավագույն ֆիլմ
* 2014 թվական- «Սատուրն» 2 նոմինացիաների հաղթող՝ որպես լավագույն մուլտֆիլմ և լավագույն վիզուալ էֆեկտներ
* 2014 թվական- «Օսկար»-ի հաղթող

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Օբերհաուզեն

**Օբերհաուզեն**, քաղաք Հռենոսյան շրջանում՝ Դույսբուրգ և Էսսեն քաղաքների միջև։ Քաղաքում է անցկացվում կարճ ֆիլմերի համաշխարհային փառատոնը։ Օբերհաոզենի ծովային կյանքի կենտրոնը ութոտնուկ Պաուլի տունն է։

## Պատմություն
Օբերհաուզենն անվանակոչվել է 1847 թվականի իր երկաթուղային կայանի անունով, որը վերցվել է Օբերհաուզեն ամրոցից։ Նոր գյուղաքաղաքը ձևավորվել է 1867 թվականին մարդկանց ներհոսքի հետևանքով (հիմնականում տեղի գազային և պողպատային հարուստ պաշարների համար)։ Այնուհետև քաղաքի կազմի մեջ են մտնում շրջակա գյուղաքաղաքներն, ինչպիսիք էին Ալշտադենը, Սթիրումի և Դյումփթենի մասերը։ 1901 թվականին քաղաքի կարգավիճակ ստանալուց հետո Օբերհաուզենը 1929 թվականին պարունակում է Սթրեկտրադ և Օշտերֆելդ քաղաքները։ Օբերհաուզենի քիմիական գործարանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նավթային կազմակերպության թիրախն էր։

Օբրհաուզենը խիստ կենտրոնացված էր լեռնահանքային նյութերի և պողպատի արտադրության վրա մինչև 1960-ական թվականները։ Լեռնահանքային պողպատի արտադրության վերջին գործարանը փակվեց 1992 թվականին։ Ցինկի՝ 1981 թվականին փակված գործարանը 1997 թվականից հռենոսյան տարածաշրջանի արդյունաբերական թանգարանի է վերածվել։

1954½ թվականից քաղաքն սկսեց անցկացնել Կարճ ֆիլմերի համաշխարհային, ամենամյա փառատոնը։

## Ժողովրդագրությունն ու արդյունաբերությունը
Բնակչության տարքային անկման ցուցանիշներն են՝ is 0-18, 18.2%; 18-64, 62.9%; >65, 18.9%։ Օտարազգի բնակչությունը կազմում է 12.4%։

Օբերհաուզենը ներկայացնում է քիմիական գործընթացներ, մեխանիկական ինժեներություն և կրթություն։ Նոր կենտրոնական Օբերհաուզենն () ապահովում է լուսային արդյունաբերությունը։

## Քաղաքային պատկեր
Օբերհաուզենն ունի 4 կենտրոն, իսկ Ալտ-Օբերհաուզենը, Շտեկրադն ու Օշտերֆելդը քաղաքի հաղորդակցման կենտրոններն են։ Քաղաքային նոր կենտրոնը իր զբոսավայրերով գրավում է մարդկանց մեծ հեռավորություններից, քանի որ այն հարուստ է մի շարք բացառիկ խանութներով։

## Պատկերասրահ
Քաղաքային համայնապատկեր|500px|կենտրոն|մինի

image:Schloss Oberhausen01.jpg|Օբերհաուզենի պալատը
image:Oberhausen bahnhof1.JPG
image:Gasometer Oberhausen aussen.jpg
image:Schloss Oberhausen-vom Gasometer.jpg
image:Vondern01.jpg|Վոնդերն ամրոցը
image:Rathaus(Grillopark).jpg|Գրիլլո այգին
image:Stadttheater Oberhausen.jpg|Թատրոն
image:Amtsgericht vom Friedensplatz.jpg|Դատարան
image:Kastell Holten (2).jpg
image:Baumeister Mühle Sterkrade.jpg
image:Altmarkt (Oberhausen).jpg
image:CentrO Hauptstrasse-Oberhausen.jpg|CentrO Կենտրոնը
image:CentrO Übersicht.jpg
image:Oberhausen Arena - or - König Pilsener Arena- Persian New Year Concert March 2014 Nowruz.JPG|Օբերհաուզենի մարզադաշտը
image:NRW, Oberhausen - CentrO 06.jpg
image:Paul the Octopus memorial statue.JPG|Օբերհաուզենցի ութոտնուկ Պաուլին նվիրված հուշարձանը
image:Oktopus-Orakel Paul mit Schuh.JPG


Կատեգորիա:1862 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ինդոնեզական գրականություն

**Ինդոնեզիայի գրականության** առաջին հուշարձանները վերաբերում են 7-8 դարերին։ Անցյալում առավել զարգացման է հասել ճավայական գրականությունը («Ռամայանա», 9 դարում, Կանվայի «Արջունայի հարսանիքը», 11 դարի պոեմները և այլն)։ Ճավայական գրական ավանդույթը օրինակ է դարձել 16 – 18-րդ դարերում ձևավորվող սունդանական և մադուրական գրականությունների համար։

Ազգային-ազատագրական շարժումների շրջանում մալայերենը դարձել է երկրի քաղաքական ու մշակութային միասնացման լեզու։ Ինդոնեզերեն վեպի ժանրում առաջին փորձերն արեցին պրոլետարական գրողներ Մ. Կարտոդիկրոմոն (1878–1928) և Սեմաուն (մահացել է 1971 թվականին)։ Սակայն 20–30-ական թվականներին գերակշռող ազդեցություն ուներ կենցաղագրական վեպը։ Ռոմանտիկական և սենտիմենտալ սյուժեներով վեպեր են գրել Ս. Մ. Ալիշախբանան (ծնվել է 1908 թվականին) և Ի՚ամկան (ծնվել է 1908 թվականին)։ Գաղութային շրջանում երևան են եկել մերկացնող ստեղծագործություններ Աբդուլլա Մուիսի (1886–1959), Ասմարա Հաղի (ծնվել է 1914 թվականին)։ 30-ական թվականներին վերջերին որոշ գրողների գործերում ուժեղացել են ռեալիստական միտումները (Արմայն Պան, 1908–1970, Խ. Ցասսին, ծնվել է 1917 թվականին, Խ. Բանդախարո, ծնվել է 1917 թվականին)։ Ինդոնեզիայի անկախության հռչակումն ակտիվացրեց գրական պրոցեսը։ Խայրիլա Անվարի (1922–1949) պոեզիայի արտահայտչականությունը, Իդրուսի (ծնվել է 1921 թվականին) պատմվածքների անողոք ծաղրը, Պ. Տուրի (ծնվել է 1925 թվականին) պատմվածքներն ու վիպակները, Ախդիատ Կարտամիխարջիի (ծնվել է 1911 թվականին) «Աթեիստ» վեպը, Ու. Սոնտանիի (ծնվել է 1920 թվականին) պիեսները «45 թվականի սերունդ» գրական հոսանքի նկատելի նվաճումներն են։ 50-ական թվականներին սկզբներից խոշորագույն գրողների և դրամատուրգների մի մասը աստիճանաբար մտել է ժողովրդական մշակույթի ընկերության (Լեկրա) և այլ առաջադեմ կազմակերպությունների մեջ, մյուս մասը պարփակվել է անձնական խնդիրների շրջանակում կամ տարագրվել։ 1965 թվականի դեպքերը վերացրել են Լեկրան։ Ինդոնեզիաի ժամանակակից գրականության առավել նշանակալի երևույթը 50-ական թվականների կեսերին ձևավորված «հողականություն»-ն է () (Վ. Ռենդրա, ծնվել է 1935 թվականին, Ռամադան Քարտախադիմաջա, ծնվել է 1927 թվականին, Աիպ Ռոսիդա, ծնվել է 1938 թվականին, Տոխա Մոիսոար, ծնվել է 1926 թվականին)։ Մոտինգո Բուշեն, Գերսոն Պոյկը և ուրիշներ իրենց ստեղծագործություններում անդրադարձել են ժամանակակից Ինդոնեզիայի սոցիալական սուր խնդիրներին։ Էքզիստենցիալիստական փիլիսոփայության ազդեցությունն են կրում Սիմատուպանգի (1928–1970) 60-ական թվականների վերջերին լույս տեսած վեպերը։

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի մշակույթ
Նավառեդոնդա ի Սան Մամես

**Նավառեդոնդա ի Սան Մամես** () մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդ ինքնավար մարզի կազմում։ Բնակչությունը 140 մարդ։ Տարածքը՝ 27,44 կմ² է։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 55 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ

Ayuntamiento_de_Navarredonda.JPG
Iglesia_Navarredonda.JPG
Panor%C3%A1mica_Navarredonda.JPG
Navarredonda_y_San_Mamés_(Madrid)_mapa.svg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Դեզամինացում

աջից|250px

**Դեզամինացում** (դեզամինացումն ամիններ), ապամինացում, օրգանական միացությունից ամինախմբի (NH_2) պոկում։ Դեզամինացման դեպքում ամինախումբը փոխարինվում է այլ խմբերով (օրինակ, H, OH, OR, հալոգեն) կամ առաջանում է կրկնակի կապ։ Առաջնային ամինների դեզամինացում տեղի է ունենում ազոտային թթվի (HNO_2) ազդեցությամբ, այս դեպքում ալիֆատիկ շարքի առաջնային ամիններից առաջանում են սպիրտներ և օլեֆիններ։ Ցիկլավոր ալիֆատիկ ամինների դեզամինացումն ուղեկցվում է օղակի մեծացմամբ կամ փոքրացմամբ։ Արոմատիկ ամիններն ազոտային թթվի ազդեցությամբ (հանքային խիտ թթուների ներկայությամբ) տալիս են դիազոնիումի աղեր։ Որոշ ֆերմենտներ և բակտերիաներ դեզամինացնում են ամինաթթուները՝ անջատելով ամոնիակ։ Դեզամինացումն կարևոր դեր է խաղում կենդանիների, բույսերի և միկրոօրգանիզմների կենսագործունեության պրոցեսներում։

Կատեգորիա:Նյութափոխանակություն
Նադեժդա Սարգսյան

**Նադեժդա Վիգենի Սարգսյան** (), հայ երգչուհի, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2010)։

Քանդակագործ Դավիթ Բեջանյանի կինն է, երգչուհի Էմմիի մայրը։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Հայֆիլմի կինոդերասանի ստուդիան, 1992 թվականին՝ Մոսկվայի թատերարվեստի ինստիտուտը։ 1973-1978 թվականներին` «Սերպանտին» վոկալ-գործիքային անսամբլի, 1978-1987 թվականներին` Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբի մենակատար, 1988-1992 թվականներին՝ «Հայեր» անսամբլի և մշակութային կենտրոնի գեղարվեստական ղեկավար, 1992 թվականից, միաժամանակ՝ «Էնի Բի» պրոդյուսերական կենտրոնի տնօրեն, «Դո-ռե-մի» մրցույթի և վոկալ ստուդիայի հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար, 2003 թվականից՝ Երևանի մշակույթի պետական քոլեջի տնօրեն։ 1995-1999 թվականներին եղել է ՀՀ Ազգային Ժողովի պատգամավոր, ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 2007 թվականից Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում եղել է բազմաթիվ նախագծերի պրոդյուսեր՝ «Տարեմուտի երեկո 2008», «Երկու աստղ» և այլն։ Նկարահանվել է «Աշնանային ծիրան» ֆիլմում։ 2008-2009 թվականներին եղել է «Մանկական Եվրատեսիլ» և «Նոր ալիք» երգի միջազգային մրցույթների Հայաստանը ներկայացնող պրոդյուսեր, նաև ընդգրկվել է Հանրային խորհրդի «Կրոնի, սփյուռքի և միջազգային ինտեգրման» հանձնաժողովում։ Հյուրախաղերով եղել է աշխարհի 40 երկրներում։ Երգացանկում են՝ Կոնստանտին Օրբելյանի, Ռոբերտ Ամիրխանյանի, Մելիք Մավիսակալյանի, Արամ Սաթյանի, Ստեփան Շաքարյանի և այլոց երգերից։

## Մահ
Մահացել է 2018 թվականի հուլիսի 2-ին Նաիրի բժշկական կենտրոնում։ Թաղված է Երևանի քաղաքային պանթեոնում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալ, (2016)
* Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2010),
* Միջազգային փառատոնի դափնեկիր, Սոչի, (1977),
* Համամիութենական մրցույթի դափնեկիր, Ռիգա, (1976)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նադեժդա Սարգսյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:«Շամիրամ» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար

**Հայաստանի աշխատանքի ու սոցիալական հարցերի նախարար,** Հայաստանի աշխատանքի ու սոցիալական հարցերի նախարարության ղեկավար։ Նախարարը նշանակվում ՀՀ նախագահի կողմից՝ ՀՀ Վարչապետի առաջարկությամբ։

Հայաստանի սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը սահմանվել է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրերին՝ 1918 թ-ի աշնանը, իսկ առաջին նախարարը եղել է Խաչատուր Կարճիկյանը։ 1991 թ-ին նախարարությունը վերակազմավորվել է, 2004 թ-ին անվանափոխվել է որպես Հայաստանի Աշխատանքի ու սոցիալական հարցերի նախարարություն։

## Հայաստան

## Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն

* The Republic of Armenia։ The first year, 1918-1919 By Richard G. Hovannisian; ISBN 0520018052

Կատեգորիա:ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարներ
Ստեփան Շաքարյան

**Ստեփան Գրիգորի Շաքարյան** (), հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2017)։

## Կենսագրություն
Ստեփան Շաքարյանը ծնվել է 1935 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, Բաքվում։ 1952 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1954 թվականին ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա։ 1956 թվականին Արամ Խաչատրյանի խորհրդով և հրավերով տեղափոխվել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան ինստիտուտ, որից հետո՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիա։ 1964 թվականին ավարտել է ուսումը և վերադարձել Երևան։ 1986-1990 թվականներին Հայաստանի ռադիոպետկոմի մենակատարների ջազ-անսամբլի հիմնադիր-ղեկավար։ 1992 թվականից դասավանդում է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, պրոֆեսոր՝ 1998 թվականից։ 2009 թվականին «Շարմ Հոլդինգ» ընկերությունը թողարկել է Ստեփան Շաքարյանի «Լուսինը սարերի վրա» ձայնասկավառակը, որը ներգրավվել է «Հայկական ջազ 70» ձայնասկավառակների հավաքածուի մեջ։

## Ստեղծագործություններ
մինի|Ստեփան Շաքարյանն ու Նարեկ Հարթունյանը Նարեկացի արվեստի միությունում
Ստեփան Շաքարյանն ստեղծել է ավելի քան 100 ջազային կոմպոզիցիաներ, որոնք ներգրավված են հայկական տարբեր ջազային կոլեկտիվների նվագացանկերում։ Նրա ստեղծագործությունները կատարում են Հայաստանի պետական ջազային, Հանրային հեռուստա-ռադիոընկերության էստրադային և ջազային նվագախմբերը, մի շարք այլ խմբեր։ Մշակել է հայկական ժողովրդական երգերը, որոնց տվել է ջազային շունչ։ «Բինգյոլից մինչև Կանզաս սիթի» ստեղծագործությունը դարձավ հայկական ջազի ստանդարտ։ Նրա սիմֆոնիաները և կոնցերտները կատարել են հայ և այլազգի բազմաթիվ կատարողներ։
* Կոնցերտ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, 1964 
* «Խորեոգրաֆիկ սիմֆոնիա» բալետ, 1968 
* «Նախանձ» բալետ, 1966 
* «Աղավնավանք» բալետ, 1996 
* Սյուիտ՝ կամերային նվագախմբի համար, 1985 
* «Կոմիտասի հիշատակին» պոեմը, 1965 
* «Հայաստան» սիմֆոնիկ պոեմը, 1993 
* Սիմֆոնիկ նախերգանք, 1995 
Հեղինակ է մի շարք մուլտֆիլմերի երաժշտության՝
* «Հայելի»
* «Անհաղթը»
* «Պինգվին Վինը»

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Երևանյան ջազային փառատոնի ոսկե մեդալ, 1965
* Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2009
* Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ
* Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալ, 2015
* Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ, 2017

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ստեփան Շաքարյան - Բալլադ N 2
* Դիմանկար. Ստեփան Շաքարյան

Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Գաբրիել Հախվերդյան

**Գաբրիել Հախվերդյան** (), ռուսական կայսերական բանակի հայազգի անվանի գեներալ։ Գաբրիել Հախվերդյանը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության առաջին ռազմական նախարար Հովհաննես Հախվերդյանի ու ռուսական բանակի գնդապետ Գևորգ Հախվերդյանի ավագ եղբայրն է։ Կրոնական պատկանելիությունը՝ Հայ Առաքելական եկեղեցի։

Ծնվել է 1865 թվականի հունիսի 1-ին Սանկտ-Պետերբուրգում։ Գաբրիել Հախվերդյանի հայրը՝ Բարսեղ Հախվերդյանը եղել է ազնվական ու պետական խորհրդական։

Կրթություն է ստացել 2-րդ կադետային կորպուսում ու 2-րդ Կոնտանտինյան ռազմական ուսումնարանում։

## Ծառայություն
Գաբրիել Հախվերդյանը բանակային ծառայության է անցել 1883 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։ Սպայի կոչում է ստացել 1885 թվականին։ 1885 թվականի օգոստոսի 7-ին ստացել է գվարդիայի ենթապորուչիկի կոչում։ 1889 թվականի օգոստոսի 7-ին ստացել է պորուչիկի կոչում։ 1899 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ստացել է շտաբս-կապիտանի կոչում։ Մեկ տարի անց 1900 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ստացել է կապիտանի կոչում։

1906 թվականի ապրիլի 22-ից դեկտեմբերի 20-ը պաշտոնաթող է եղել։

1906 թվականի սեպտեմբերի 21-ից 1914 թվականի դեկտեմբերի 13-ը եղել է կայսերական որսի տնտեսվարը։ 1909 թվականի մարտի 29-ին ստացել է գնդապետի կոչում։

1914 թվականի հոկտեմբերի 26-ից անցնում է Կովկասյան ռազմական շրջանի շտաբի պահեստազորի կազմ, իսկ նույն թվականի դեկտեմբերի 13-ից Կովկասյան ռազմական շրջանի պահեստազոր։

1917 թվականին ստացել է հետևակային գեներալ-մայորի կոչում։

Որպես գումարտակի հրամանատար ծայառել է 5 տարի 11 ամիս։

## Պարգևներ
* Սբ. Ստանիսլավի շքանշան (1898)
* 2-րդ աստիճանի Սբ. Աննայի շքանշան (1903)
* 4-րդ աստիճանի Սբ. Վլադիմիր շքանշան (1911)
* 3-րդ աստիճանի Սբ. Վլադիմիր շքանշան (1913)
* Ալեքսանդր Կայսեր իշխանության հիշատակի շքանշան
* Նիկոլայ 2-րդի գահակալության հիշատակի շքանշան (1896)

## Վերջին տարիներ
Հեղափոխությունից հետո մնում է ԽՍՀՄ-ում։

1930 թվականին հնչեղ դարձած «Վեսնա»-յի գործով նրան ձերբակալելու փորձ էր արվել, սակայն վերջինս մահամերձ է եղել իր տանը Լենինգրադում։ Ձերբակալողները փաստել են, որ Գաբրիել Հախվերդյանը մահամերձ է ու ազատ են թողել նրան։

Հաջորդ տարի նույն գործի շրջանակներում գնդակարում են նրա եղբայր Հովհաննես Հախվերդյանին։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Энциклопедия АйАзг - Ахвердов Гавриил Васильевич

Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալներ
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր
Սուրեն Անտոնյան (դատավոր)

**Սուրեն Ռաֆիկի Անտոնյան** (), հայ իրավաբան, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի դատավոր։

## Կրթություն
* 1989-1994 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1994-1995 թթ. - ՀՀ Կենտրոնական բանկի իրավաբանական վարչության գործառնությունների և փաստաթղթերի տեսչության բաժնի մասնագետ։
* 1995-1996 թթ. - ՀՀ Կենտրոնական բանկի իրավաբանական վարչության բանկային օրենսդրության զարգացման և մեթոդաբանության բաժնի պետ։
* 1996 թ. - ՀՀ Կենտրոնական բանկի վերահսկողության, կարգավորման և արտոնագրման վարչության բանկային մեթոդաբանության բաժնի մասնագետ-իրավաբան։
* 1996-1997 թթ. - ՀՀ Արդարատության նախարարության օրենսդրության վարչության գերատեսչական նորմատիվ ակտերի գրանցման բաժնի պետ։
* 1997-1998 թթ. - ՀՀ Արդարադատության նախարարության օրենսդրական հարցերի վարչության պետի տեղակալ։
* 1998-1999 թթ. - ՀՀ Արդարադատության նախարարության կադրերի և հատուկ աշխատանքների վարչության պետ։
* 1999-2004 թթ. - ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի դատավոր։
* 2004-2008 թթ. - ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական պալատի դատավոր։
* 2008-2009 թթ. - Հյուսիսային քաղաքացիական դատարանի նախագահ։
* ՀՀ Նախագահի 2009 թվականի հունվարի 15-ի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի դատավոր։
 
## Պարգևներ
* Մխիթար Գոշի մեդալ (2013)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ վճռաբեկ դատարանի դատավորներ
Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի (Խալֆեթի)

**Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի**, եկեղեցի Կիլիկյան Հայաստանի Հռոմկլայի գավառի Խալֆեթի ավանում։ Հիշատակվում է 1464 թվականի ձեռագրական մի հիշատակարանում, Սուրբ Գևորգ եկեղեցու հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:15-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գազիանթեփի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Մուշեղ Սարգսյան

**Մուշեղ Սիրունի Սարգսյան** (), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1990)։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1971 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտում։

## Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են վինիլպրոպարգիլային համակարգերում տեղակալման ռեակցիաների, օրգանական եթերների օքսիդացման և հիդրօքսիիմիններում օղակագծային տաուտոմերիայի խնդիրներին։ Հայտնաբերել է բութատրիեն-ենինային հալոտրոպիայի երևույթը, քողարկված α-էֆեկտը։ Բացահայտել է ազոտական թթվով եթերների օքսիդացման ռեակցիայի օրինաչափությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Սառնաղբյուր գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Սրբոց Զորավարաց եկեղեցի

**Զորավարաց եկեղեցի** կամ *Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցի*, եկեղեցի Կիլիկյան Հայաստանի Անարզաբա քաղաքում։ Կառուցել է տվել Կիլիկիայի Թորոս Ա իշխանը 1104 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ադանայի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Շահանդուխտի մատուռ

**Շահանդուխտի մատուռ**, մատուռ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Ծղուկք գավառում, Տաթևի վանքի մոտակայքում։ Ստեփանոս Օրբելյանը հիշատակում է, որ գտնվում էր Տաթև-Բաղք ճանապարհին։ Ըստ ավանդության՝ կառուցել է Շահանդուխտ օրիորդը և 30 տարի ճգնել այստեղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Վալերոտոնդա

**Վալերոտոնդա ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 1854 մարդ (ըստ 2004 թվականի), բնակչության խտությունը՝ 31 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 59 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

Հռոմի նահատակ սուրբ Հովհաննեսն ու Պավելը հարգվում են որպես համայնքի հովանավորներ։ Տոնը նշվում է հունիսի 26-ին։

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վերոլի

**Վերոլի ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 20&nbsp;091 մարդ (ըստ 2004 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 165 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 120 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03029։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։

Սուրբ Մարիա Սալոմեն համարվում է քաղաքի հովանավորը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի մայիսի 25-ին։

Քաղաքում կա Սուրբ Անդրեասի տաճարը, որը կառուցվել է հին հռոմեական տաճարի տեղում։

## Քույր-քաղաքներ
*  Իսսուար (Ֆրանսիա, 2012)

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Վայրէջք

մինի|Ինքնաթիռի վայրէջքը
**Վայրէջք** (իջեցում) տիեզերագնացության մեջ, երկնային մարմնի մակերևույթի վրա նստեցումից առաջ մթնոլորտի խիտ շերտերում կամ անմթնոլորտ միջավայրում տիեզերական թռչող ապարատի (ՏԹԱ) կամ իջեցվող ապարատի իջեցումը (ցածրանալը)։ Մթնոլորտ ունեցող մոլորակի վրա վայրէջք կատարելիս ճակատային դիմադրության (տես Աերոդինամիկ դիմադրություն) ազդեցությամբ ՏԹԱ-ի արագությունը փոքրանում է։ Մթնոլորտով արգելակմամբ վայրէջք առավել նպատակահարմար է, երբ նստեցումը կատարվում է բավականաչափ խիտ մթնոլորտ ունեցող մոլորակի մակերևույթի վրա։ Այդ դեպքում իրականացվում է ոչ թե ամբողջ ՏԹԱ-ի, այլ նրա մի մասի՝ իջեցվող ապարատի (ԻԱ) նստեցում։ Աերոդինամիկ արգելակումն ԻԱ-ի շարժման արագությունը նվազեցնում է մինչև 150— 250 մ/վրկ։ Իջեցվող ապարատի հետագա արգելակումն ու նստեցումը սովորաբար իրականացվում է պարաշյուտային կամ այլ համակարգերի օգնությամբ։ Մթնոլորտով արգելակմամբ վայրէջք կարող է լինել բալիստիկ (զրոյական աերոդինամիկ որակով ՏԹԱ-ի վ) կամ ճախրական (ԻԱ-ի վրա, բացի ճակատային դիմադրությունից և մոլորակի ձգողության ուժից, ազդում է նաև վերամբարձ ուժը)։ Վերջին դեպքում գերբեռնվածքն ավելի փոքր է, և մանևրելու հնարավորություն կա։ Եթե վայրէջքին մթնոլորտում չի նախորդել հրթիռային արգելակում (հրթիռային շարժիչի օգնությամբ, որն ստեղծում է քարշուժ և ուղղված է ՏԹԱ-ի շարժման ուղղությանը հակառակ), ապա ՏԹԱ մթնոլորտ է մտնում մեծ արագությամբ (մոլորակին մոտ գտնվող արհեստական արբանյակի համար առաջին տիեզերական կամ մեծ հեռավորությունից մոլորակին մոտեցող ՏԹԱ-ի համար երկրորդ տիեզերական և ավելի մեծ արագությամբ)։ Այդ դեպքում արագության մարումն ուղեկցվում է մեծ գերբեռնվածքներով և տաքացմամբ։ Մթնոլորտ] երկնային մարմնի վրա ՏԹԱ-ի իջեցումը կատարվում է հրթիռային արգելակման միջոցով։

Կատեգորիա:Ավիացիա
Դերբայական դարձված

**Դերբայական դարձվածը**՝ նախադասության մեջ գործածված դերբայն է իր լրացումներով միասին։ Դերբայական դարձվածի գերադաս անդամը դերբայն է, որն արտահայտվում է՝ 
1. անորոշ դերբայի տարբեր հոլովներով՝ անթարթ նայել(ը), ուսին նստելով, այգին մշակելու,
2. հարակատար դերբայով՝ ուսապարկը մի կողմ դրած, մեքենան բարձած, ծանր աշխատանքից խոնջացած,
3. ենթակայական դերբայով՝ բարձունքից գահավիժող, օր օրի կռացող, գիշերուզօր սպասող,
4. համակատար դերբայով՝ փողոցն անցնելիս,մանկությունը հիշելիս, հանձնարարություն կատարելիս։

Դերբայական դարձվածը նախադասության մեջ մեկ անդամ է։ Որպես նախադասության անդամ, նախադասության մեջ այն զբաղեցնում է ենթակայի, ստորոգյալի, գոյականական և բայական անդամի լրացումների պաշտոններ, ինչպես՝
Ճամփորդների դադար առնելը(ենթակա) ճակատագրական եղավ։
Ձախողման պատճառը այդ մարդուն վստահելն(ստորոգելի) էր։

Դերբայական դարձվածի գերադաս անդամը՝ դերբայը, ունենում է ոչ թե ստորոգյալի, այլ իր հետ կապված 4 կարգի լրացում.ենթակա, ստորոգելի կամ վերադիր, խնդիր, պարագա։

Կատեգորիա:Խոսքի մասեր
Էստրեմերա

**Էստրեմերա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդ նահանգի մեջ, ինչպես նաև Մադրիդ ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լաս Վեգասում։ Տարածքը 79,1 կմ² է։ Բնակչությունը 1508 մարդ (2010)։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Կաստրոչելո

**Կաստրոչելո ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 3749 մարդ (2004), բնակչության խտությունը՝ 139 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

Բնակավայրի հովանավոր սուրբը Սուրբ Լուսիան է ()։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Դեյլի ուորքեր (օրաթերթ)

**Դեյլի ուորքեր** ( — *«Ամենօրյա աշխատավոր»*), ամերիկյան մարքսիստական ուղղվածության օրաթերթ 1921-1958 թվականներին։ Հրատարակվել է Չիկագոյում (1924-1927 թվականներին), ապա՝ Նյու Յորքում (1927-1958 թվականներին)։

Դադարել է հրատարակվել «նյութական և կազմակերպչական դժվարությունների» պատճառով։ Շարունակվել Է, սակայն, «Դենի ուորքեր»-ի կիրակնօրյա հավելվածի՝ «Ուորքեր»-ի («The Worker»)՝ որպես հասարակական քաղաքական օրգանի լույս ընծայումը, որին 1968 թվականից հաջորդել է «Դեյլի ուորլդ» թերթը։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օրաթերթեր
Կատեգորիա:Անգլերեն թերթեր
Ինդուկցիոն վառարան

250px|մինի|աջից|Էլեկտրոնային ինդուկցիոն վառարան
**Ինդուկցիոն վառարան**, հալման էլեկտրական վառարան, որտեղ մետաղը, գտնվելով փոփոխական մագնիսական դաշտում, ենթարկվում է ինդուկցիոն տաքացման։

Ինդուկցիոն վառարանները լինում են՝ խողովակավոր և տիգելային։ Ինդուկցիոն վառարանի տարողությունը մի քանի կիլոգրամից մինչև հարյուրավոր տոննաներ է։ Հալումը կատարվում է ինչպես պաշտպանական գազային միջավայրում, այնպես էլ վակուումում։ Վակուումային ինդուկցեոն վառարաններում հալեցվում են բարձրլեգիրված ջերմամուր, ջերմակայուն, կոնստրուկցիոն պողպատներն ու հատուկ համաձուլվածքներ։ Ինդուկցիոն վառարանների առավելություններն են ստացվող նյութի մաքրությունը, տաքացման մեծ արագությունը, ջերմաստիճանի կարգավորման հեշտությունը, հալապակսորդի փոքր քանակը։

Կատեգորիա:Արդյունաբերական վառարաններ
Դեցեմվիրներ

**Դեցեմվիրներ** ( decemviri, decern-տասը և vir-այր, մարդ), հատուկ պետական հանձնարարությամբ օժտված՝ 10 հոգուց բաղկացած հանձնաժողովներ Հին Հռոմում։ Ստեղծվել են հողային, դատական և այլ հարցեր կարգավորելու համար։ Հայտնի են մ․թ․ա․ 451-450 դարերի հանձնաժողովները, որոնք ընտրվել են օրենքները գրի առնելու համար։ Նրանց շնորհիվ կազմվել են տասներկու տախտակների օրենքները։ Դեցեմվիրների գործունեության ժամանակ կոնսուլները հրաժարվել են իրենց լիազորությունևերից, և ողջ իշխանությունը պատկանել է դեցեմվիևներին։

Կատեգորիա:Դեցեմվիրներ
Կատեգորիա:Հռոմեական իրավունք
Կատեգորիա:Հին Հռոմի ղեկավարներ
Պեդրեսուելա

**Պեդրսուելա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Կուենկա դել Մեդիո Խարամա* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 28.35 կմ2, բնակչությունը՝ 4482 մարդ (2010)։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Նավալաֆուենտե

**Նավալաֆուենտե** ( Perales del Puerto)՝ քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդի պրովինցիայի Էստրեմադուրա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 11,75 կմ2, բնակչությունը՝ 1169 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Արտաքին հղում
* պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Սովետսկոյե զդռավոօխրանենիե (ամսագիր)

**Սովետսկոյե զդռավոօխրանենիե** ( - *«Սովետական առողջապահություն»*), ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության ամսագիր։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1942 թվականին (1940-1941 թվականներին՝ **«Բոլնիչնոյե դելո»**), Մոսկվայում։

Ամսագրի հիմնական բաժիններն էին՝ սոցիալական հիգիենա և հասարակական առողջության հարցեր, առողջապահության ղեկավարում, տնտեսական կյանքի պլանավորում, բժշկական հաստատությունների աշխատանքի գիտական կազմակերպում, գրախոսություն և քննադատություն։ Կանոնավորապես լուսաբանում էր առողջապահության հարցերին նվիրված համագումարների ու կոնֆերանսների աշխատանքները։ Տարեկան հավաքածուն ուներ հոդվածների ցուցիչ և հեղինակների այբբենական ցանկ։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ թերթեր
Մոնտե Սան Ջովաննի Կամպանո

**Մոնտե Սան Ջովաննի Կամպանո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Լացիո մարզի Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։ Սահմանակից է Արչե, Արպինո, Բովիլլե Էռնիկա, Կաստելիրի, Ֆոնտանա Լիրի, Սորի, Ստրանգոլագալլի, Վերոլի համայնքներին։ Բնակչության թվաքանակը 2004 թվականի տվյալներով եղել է 12&nbsp;812, 2014 թվականի տվյալներով՝  մոտավորապես 13.000: Բնակչության խտությունը կազմում է 264 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 48,51 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 03025։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։

Բնակավայրի հովանավոր սուրբը Թովմա Աքվենացին է, ով երկու տարի բանտարկված էր տեղի ամրոցում։ Տոնը նշվում է ամեն տարի մարտի 7-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Quelle: ISTAT

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք ։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Էլ Վելյոն

**Վելյոն** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդ նահանգի մեջ, ինչպես նաև Մադրիդ ինքնավար մարզի մեջ։ Տարածքը 34,14 կմ² է։ Բնակչությունը 1702 մարդ (2010)։

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Մանկական մատ

frame|Մանկական մատ
**Մանկական մատ**, շախմատային պարտիայում մատ, որը ստացվում է **1. e4 2. Փc4 3. Թh5 4. Թ։f7×** քայլերից հետո։ Խաղաքարերը կարող են տեղաշարժվել այլ հերթականությամբ, սակայն հիմնական գաղափարն այն է, որ թագուհին և փիղը գրոհում են f7 դաշտը։

Ի տարբերություն հիմար մատի, որը հազվադեպ է հանդիպում, մանկական մատը հաճախ է հանդիպում սկսնակների պարտիաներում։ Դրանից հեշտ է խուսափել, սակայն **1. e4 e5 2. Թh5 Աc6 3. Փc4** քայլերից հետո մանկական մատ կարող է ստացվել **3. Աf6 4. Թ։f7×** քայլերից հետո *(տե՛ս տրամագիրը)*։ **3. …g6** քայլը սպիտակ թագուհուն ստիպում է նահանջել (**4. Թf3**-ից հետո, որը սպառնում է **5. Թ։f7×**-ով, սևերը խաղում են **4. …Աf6**)՝ հետագայում փիղը տեղադրելով g7 դաշտում։

Մանկական մատի հիմնական գաղափարը միայն սև արքայի կողմից պաշտպանվող թույլ f7 դաշտը գրոհելն է, ինչը բնորոշ է շախմատային շատ սկզբնախաղերի։

## Քայլերը մեկնաբանություններով
**1. e4 e5** 
**2. Թh5?!** Ռիսկային քայլ է, քանի որ խաղասկզբում խաղադաշտի կենտրոն դուրս բերված թագուհին հեշտ է գրոհել։ Ճիշտ պաշտպանվելու դեպքում սևերը կարող են առաջ անցնել խաղաքարերը զարգացնելիս։
**2. …Աc6** 
**3. Փc4 Աf6??** Այս դեպքում ճշգրիտ են *g6!* կամ *Թe7* քայլերը, որոնք պաշտպանում են f7 դաշտը։ 
**4. Թ։f7×**

## Տես նաև
* Մատ (շախմատ)
* Հիմար մատ

## Աղբյուրներ
* Մանկական մատ
* Մանկական մատը շախմատում
* Շախմատ սկսնակների համար. մատ 

Կատեգորիա:Շախմատային եզրույթներ
Կատեգորիա:Շախմատային մատեր
Խորհրդա-ճապոնական պատերազմ (1945)

[մինի|Խորհրդային և ամերիկյան զինվորները [Ալյասկայում նշում են Ճապոնիայի հանդեպ տարած հաղթանակը (օգոստոսի 14, 1945)]]

**Խորհրդա-Ճապոնական պատերազմ** (, ), Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի մայրամուտում Խորհրդային Միության պատերազմը կայսերական Ճապոնիայի դեմ՝ 1945 թվականի օգոստոսի 9-ից սեպտեմբերի 2-ը։

ԽՍՀՄ-ը պատերազմ հայտարարեց Ճապոնիային՝ 1945 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ հարձակվելով Մանչուկուո մարիոնետ պետության վրա։ Խորհրդա-մոնղոլական բանակը տապալեց ճապոնական ուժերին Մանչուկուոյում, Մենցզյանում (Մոնղոլիա), հյուսիսային Կորեայում, Կարաֆուտոյում և Կուրիլյան կղզիներում։

Խորհրդային և մոնղոլական զինված ուժերի մասնակցությունը Ճապոնիայի դեմ պատերազմին, Կվանտունյան բանակի ջախջախումը արագացրին Ճապոնիայի կապիտուլյացիան, որը ստորագրվեց 1945 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։ Դրանով ավարտվեց երկրորդ համաշխարհային պատերազմը (1939-1945)։

## Տես նաև
* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատերազմներ
Սոցիալական վարկ

**Սոցիալական վարկ**, հասարակական որևէ երևույթին (մասնագիտությանը, պաշտոնին, խմբին, բնակավայրին, կազմակերպությանը, մարդկային արժանիքին, սպառման առարկային և այլն) տվյալ հանրույթի (հասարակության, դասակարգի, ազգի, խմբի և այլն) անդամների կողմից վերագրվող նշանակալիությունը։ Սոցիալական վարկը բացահայտվում է մարդկանց արժեքային կողմնորոշումների համակարգում և իրական վարքում։ Դեպի բարձր սոցիալական վարկով օժտված օբյեկտը անձնավորության ձգտումը (գիտակցական կամ անգիտակցական) հիմնականում այլոց աչքում այդ սոցիալական վարկի հետ իր նույնացման և դրա միջոցով հեղինակություն, ազդեցություն ձեռք բերելու, հարգանքի արժանանալու ցանկության հետևանք է։ Որևէ հանրույթի շրջանակներում տարբեր երևույթների սոցիալական վարկերի աստիճանակարգը պայմանավորված է ընդհանուր (տվյալ ժամանակաշրջանը, հասարակական կացութաձևը և այլն բնութագրող) և մասնավոր (միայն տվյալ հանրույթը բնորոշող) առանձնահատկություններով։ Միևնույն երևույթը կարող է տարբեր սոցիալական վարկ ունենալ տարբեր դասակարգերի, սոցիալական խավերի, սերունդների համար։ Սոցիալական վարկի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս կառավարել մարդկանց վարքագիծը, ձևավորել ձգտումները, իդեալները, սովորույթները և այլն։ 

Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Ալեքս Հեփբըրն

**Ալեքս Հեփբըրն** (, ), բրիտանացի երգչուհի և կոմպոզիտոր Լոնդոնից (Անգլիա)։ 2013 թվականի ապրիլին թողարկել է իր դեբյուտային Together Alone ալբոմը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Պատոնես

**Պատոնես** () քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա դել Խարամա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 35 կմ2, բնակչությունը՝ 494 մարդ (2010)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 60 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին հղումներ
* Sierra Norte
* Madrid Rural 
* Turismo
* DescubreMadrid 
* Monumentos 
* Opiniones de Patones 
* Imágenes
* Esmadrid
* Ocio Crítico
* Andarines
* Canto del Pico
* Todopueblos 
* Adecorar 
* Sierra Pobre 
* Opiniones
* Mundoanuncio 
* Imágenes
* Torrelaguna y Alrededores 
* Hortensio
* Imágenes Google

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Զաքարիա Փալիաշվիլի

**Զաքարիա Պետրի Փալիաշվիլի**, (վր.` ზაქარია პეტრეს ძე ფალიაშვილი, [), Վրաստանի ժողովրդական արտիստ, վրացական դասական երաժշտության խոշորագույն ներկայացուցիչ, վրացական ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրներից։

## Վաղ կյանքը
Զաքարիա Փալիաշվիլին 8 տարեկանից երգել է եկեղեցում։ Երաժշտական կրթությունն ստացել է կաթոլիկական եկեղեցու դպրոցում, որտեղ սովորել է երգեցողություն և երգեհոն նվագել։ Դաշնամուրի դասեր է առել Ֆելիքս Միզանդարիից։ 1895-1899 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի երաժշտական ուսումնարանում, 1900-1903 թվականներին՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիայում։ 1905 թվականին Փալիաշվիլին մասնակցել է Թիֆլիսում Վրացական ֆիլհարմոնիկ ընկերության հիմնադրմանը, 1908-1917 թվականներին ղեկավարել է իր ստեղծած երգչախումբը, նվագախումբը, երաժշտական դպրոցը, 1919 թվականից Թիֆլիսի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր էր, 1919, 1923, 1929-1932 թվականներին՝ տնօրենը։

## Բուն կյանքը
Փալիաշվիլու առաջին՝ «Աբեսալոմ և Էթերի» ողբերգաէպիկական օպերան (լիբրետոյի հիմքը «Էթերիանի» էպոսն է) համազգային երևույթ էր, իսկ «Դաիսի» քնարադրամատիկական և «Լատավրա» հերոսական օպերաները վրացական երաժշտության մեջ նոր դարաշրջանի հիմքն են։ Փալիաշվիլին իր օպերաներում ընդհանրացրել է ժողովրդական բանահյուսության ազգագրական տարբեր ճյուղերի ոճական առանձնահատկությունները և ստեղծել միասնական համազգային երաժշտական լեզու, որը դարձել է վրացական դասական երաժշտության հիմքը։

Փալիաշվիլին գրել է մի շարք ռոմանսներ, խմբերգային ստեղծագործություններ, «Վրացական սյուիտը»՝ նվագախմբի համար, «Հանդիսավոր կանտատը», մշակել է վրացական պատարագը (երգչախմբի համար) և ժողովրդական երգեր։ Հավաքել և գրառել է շուրջ 300 ժողովրդական երգեր, որոնցից 40-ը հրատարակել է «Վրացական երգերի ժողովածուում» (1910 թվական)։
մինի
## Զաքարիա Փալիաշվիլու պատվին
1937 թվականին Փալիաշվիլու անունով կոչվել է Վրաստանի օպերայի և բալետի թատրոնը, 1971 թվականին Փալիաշվիլու պատկերով թողարկվել է ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ, սահմանվել է Վրաստանի պետական մրցանակ, Թբիլիսիում և Քութայիսում գործում են նրա տուն-թանգարանները։ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնում բեմադրվել է «Դաիսի» օպերան (1943 և 1985 թվականներին)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Դպրոցական Մեծ Հանրագիտարան, Գիրք II

## Արտաքին հղումներ
* www.encyclopedia.am-ում 

Կատեգորիա:Վրացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Օրհներգերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Վրացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ
Ինվարիանտություն

**Ինվարիանտություն** (- չփոփոխվող), որոշակի պայմանների փոփոխման և ձևափոխությունների ժամանակ մաթեմատիկական և ֆիզիկական մեծությունների անփոփոխ մնալու հատկությունը։

Ինվարիանտության հետ է կապված բնության այս կամ այն սիմետրիան, իսկ դա, իր հերթին, հանգեցնում է ինվարիանտների, այսինքն՝ պահպանման օրենքների գոյությանը (Նյոթերի թեորեմ)։

Այսպես, զուգահեռ տեղափոխության (*տրանսլյացիայի*) նկատմամբ ֆիզիկական օրենքների ինվարիանտություն, որը կապված է եռաչափ տարածության համասեռության հետ, հանգեցնում է մեկուսացված համակարգի շարժման քանակի պահպանման օրենքին։ ժամանակի հաշվարկման սկզբնապահի փոփոխության նկատմամբ ինվարիանտություն, որը կապված է ժամանակի համասեռության հետ, հանգեցնում է մեկուսացված համակարգի էներգիայի պահպանման օրենքին։ Ճիշտ նույն ձևով եռաչափ տարածության իզոտրոպությունը (ինվարիանտության պտույտի նկատմամբ) կապված է շարժման քանակի մոմենտի պահպանման օրենքի հետ։

## Ֆիզիկական օրենքներ
Ֆիզիկական օրենքներն ինվարիանտ են Լորենցի ձևափոխությունների նկատմամբ։ Ինվարիանտության հասկացության մեջ կարևոր դեր է կատարում ձևափոխությունների խումբը։ Տարբերում են անընդհատ (տրանսլյացիայի ձևափոխություններ) և ընդհատ (կոորդինատների համակարգի հայելային անդրադարձում) խմբեր ու դրանց համապատասխան սիմետրիաներ։ 20-րդ դարի կեսերին տարրական մասնիկների ֆիզիկայում հայտնաբերվել է սիմետրիայի ընդհատ ձևափոխությունների հետ կապված պահպանման օրենքների խախտում (տարածական և կոմբինացված զույգության խախտումը թույլ փոխազդեցությունում)։

Ինվարիանտ շատ մեծությունների պահպանումը և դրանց համապատասխանող սիմետրիաները մոտավոր բնույթ ունեն (օրինակ, իզոտոպ սպինը և համապատասխան իզոտոպ ինվարիանտությունը, մի շարք այլ սիմետրիաներ, որոնք կապված են տարրական մասնիկների ներքին հատկությունների հետ)։ Այդ «խախտված» սիմետրիաների բնույթը հասկանալը տարրական մասնիկների ֆիզիկայի համար կարևոր խնդիր է։

Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Պատրիկա

**Պատրիկա ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 2915 մարդ (2004), բնակչության խտությունը՝ 108 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։

Բնակավայրի հովանավոր սուրբը Սուրբ Ռոկկոն է (San Rocco), որի տոնը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 16-ին։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Եգեմեն Քազաքստան

**«Եգեմեն Քազաքստան»**, ամենօրյա պաշտոնական ղազախերեն թերթ։ Մինչև 1990-ականների սկիզբը «Սոցիալիստիկ Կազախստան» («Սոցիալիստական Ղազախստան»), օրաթերթ։ Լուսաբանում է պետական մարմինների գործունեության մասին պաշտոնական տեղեկություններ, իրավական ակտեր, ներքին և արտաքին քաղաքականության մասին պաշտոնական տեսակետեր։

Հիմնվել է 1919 թվականին Oրենբուրգում, որն այն ժամանակ Կազախստանի մայրաքաղաքն էր, այն ժամանակ կրելով «Յուշկին» անվանումը (, «Կայծ»)։ 1920 թվականին վերանվանվեց «Էնբեկ Տուը» ( «Աշխատանքային դրոշ»), իսկ 1925 թվականին «Էնբեկշի խազախ» ( «Աշխատանքային Ղազախ»), այդ ժամանակ էլ խմբագրությւոնը տեղափոխվեց Կզըլ-Օրդա։ 1937 թվականից ստացել է «Սոցիալիստիկ Կազախստան» անվանումը։ Ղազախստանի կոմկուսի ԿԿ, Ղազախստանի ԽՍՀ գերագույն խորհրդի և մինիստրների խորհրդի օրգանն էր։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1957 թվական)։

Ներկայումս Լույս է տեսնում Ալմաթիյում։ 2008 թվականին տպաքանակը 135 հազար էր, իսկ 1975 թվականին 150,4 հազար օրինակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1919 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ղազախստանի օրաթերթեր
Մանսանարես էլ Ռեալ

**Մանսանարես էլ Ռեալ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, որը գտնվում է Մադրիդի պրովինցիայում, Մադրիդի ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա-Ալտա-դել-Մանսանարես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 128,4կմ², բնակչությունը՝ 7450 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։

## Պատկերասրահ

Castillo de Manzanares el Real (España).jpg|Ամրոց
Iglesia de Manzanares el Real.jpg|Եկեղեցի


## Արտաքին հղումներ
* Web del ayuntamiento de Manzanares el Real 
* Castillo de Manzanares el Real - Historia y Fotos
* '''Manzanares El Real''': Historia, cultura, naturaleza en Sierra Guadarrama-Alto Manzanares 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Պերգամոնի արվեստ

**Պերգամոն**, Հռոմին ահեղ դիմադրություն ցույց տվող թագավորություն (Փոքր Ասիայում)։ «Զևսի Զոհարանը» (մ.թ.ա. 180-160 թվականներ) գտնվում էր Պերգամոնի մայրաքաղաքում՝ Ակրոպոլիսում, որը խորհրդանշում էր քաղաքի հզորությունը։ 
thumb|240px|Պերգամոնի զոհարանը, Բեռլինի Պետական թանգարանում
Զոհարանի գետնախարիսխը (ցոկոլը) գոտևորված էր քանդակային եզրազարդի հսկա ժապավենով, որտեղ անօրինական ուժով պատկերված է աստվածների և հսկաների լեգենդար և ճակամարտի վիթխարհի դյութազներգությունը։ Զգալի մասում պահպանված եզրազարդը համաշխարհային քանդակագործության բարձրակետերից է համարվում (Բեռլին Պետական թանգարան)։

Օտարերկրացիների արշավանքները առանձնահատուկ հետաքրքրություն առաջացրին հայրենասիրական և հերոսական թեմայի նկատմամբ։ Եզրազարդի կողմերը ծածկված են բարձրաքանդակ պատերով։ Զոհարանի արևելյան կողմում պատկերված են պատերազմի գլխավոր հերոսները՝ Զևսը, Աթենասը, Ապոլլոնը։ Կռվող երկու կողմերին նայելով համարձակորեն առանձնանում են հաղթողները և պարտվողները։

Մարտի տեսարանները կազմում են անխզելի շղթայի օղակներ, որտեղ ներահյուսվել են տարբեր միջադեպերը։ Այնտեղ առկա է ցասումը, հուսաբեկությունը, ուժերի լարումը։ Եզրազարդում առավել լիակատար է արտահայտված դրամատիզմը։ Եթե դասական դարաշրջանի արվեստները մարդուն ներշնչում են վստահություն, ապա Պերգամոնյան վիթխարհի կերպարները ցնցում են մարդուն։ Եվ այնուամենայնիվ հանդիսատեսի մեջ մնում է հերոսի վեհությունը։ Հսկաների սարսափի, սառապանքի, հուսահատության վրա իշխում են աստվածների ծավալուն ցնծությամբ հագեցած շարժումները։

thumb|840px

## Աղբյուրներ
* Լ․ Ներսիսյան, Մ․ Երզնկյան «Արտասահմանյան արվեստի պատմություն», Երևան, 2003 թ

Կատեգորիա:Հին Հռոմի արվեստ
Կատեգորիա:Արվեստի պատմություն
Սովետսկի պիսատել (հրատարակչություն)

**«Սովետսկի պիսատել»** (, «Սովետական գրող»), ԽՍՀՄ գրողների միության հրատարակչություն։ Հիմնադրվել է 1934 թվականին, Մոսկվայում։ 1992 թվականից աշխատում է կոմերցիոն հիմունքներով։ 2009 թվականից գրքեր չի հրատարակում։

Հրատարակում էր ինչպես ռուս սովետական, այնպես էլ միութենական և ինքնավար հանրապետությունների գրողների գործեր։ «Սովետսի պիսատել»-ի գործունեության մեջ մեծ տեղ էր հատկացվում Մ․ Գորկու հիմնադրած «Բիբլիոտեկա պոետա»-ի () մեծ և փոքր սերիաների հրատարակությանը։ Հրատարակչությունը բաժանմունք ուներ Լենինգրադում։ 1957 թվականից «Սովոտսկի պիսատել» ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ հաստատած վարչությունը։ 1974 թվականին հրատարակել էր 375 անուն գիրք (14 951 000 տպաքանակով), 1980 թվականին՝ 440 անուն գիրք (21 միլիոն տպաքանակով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հրատարակչություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրատարակչություններ