Օլիմպիական խաղերի հայ մեդալակիրների ցանկ

[մինի|240x240փքս| Խորհրդային մարմնամարզիկ [Ալբերտ Ազարյանը *(պատկերված է 2009 թվականի փոստային նամականիշի վրա)* օլիմպիական խաղերում ամենից շատ մեդալներ նվաճած հայ մարզիկն է՝ երեք ոսկե և մեկ արծաթե մեդալ]]

Պատմական և քաղաքական պատճառներից ելնելով՝ հայ և հայկական ծագում ունեցող մարզիկների միայն փոքր մասն է մրցել Հայաստանի դրոշի ներքո։ Անտիկ օլիմպիական խաղերում չեմպիոն են դարձել հայ թագավորներ Տրդատ Գ-ը և Վարազդատը։ Ժամանակակից օլիմպիական խաղերին հայերից առաջինը 1912 թվականին Ստոկհոլմի խաղերին մասնակցել են մարզիկներ Մկրտիչ Մկրյանը և Վահրամ Փափազյանը, որոնք ներկայացրել են Օսմանյան կայսրությունը։ Օլիմպիական մեդալ նվաճած առաջին հայը ԱՄՆ ներգաղթածների որդի Հայկ Փրիստն է, որը բրոնզե մեդալ է նվաճել 1920 թվականի խաղերի (Անտվերպեն) ջրացատկի մրցումներում։ Խորհրդահայ մարմնամարզիկ Հրանտ Շահինյանը 1952 թվականին դարձել է ժամանակակից Օլիմպիական խաղերի առաջին հայ ոսկե մեդալակիրը։

1952-1988 թվականներին հայ մարզիկների մեծ մասը ներկայացնում էր Խորհրդային Միությունը։ Թեև 1991 թվականին Հայաստանը դարձավ անկախ պետություն, 1992 թվականի Բարսելոնայի խաղերի ընթացքում Հայաստանը և խորհրդային այլ նախկին պետությունները (բացառությամբ Բալթյան երկրների) կազմում էին միավորված թիմի մաս։ Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեն հիմնադրվել է 1990 թվականին և 1993 թվականից դարձել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամ։ 1994 թվականին Լիլեհամերում կայացած ձմեռային օլիմպիական խաղերից սկսած Հայաստանի Հանրապետությունը օլիմպիական խաղերին մասնակցում է առանձին, բայց որոշ հայ մարզիկներ մրցում են օտար դրոշների ներքո, ներառյալ՝ արտերկրում ծնված էթնիկ հայերը և նրանք, ովքեր արտագաղթել են Հայաստանից։

## Անտիկ օլիմպիական խաղեր
Հայ մեծ թագավորներից մեկը՝ Տրդատ Գ-ը, որի օրոք 301 թվականին քրիստոնեությունը դարձել է Հայաստանի պետական կրոն, 281 թվականին տեղի ունեցած 265-րդ օլիմպիական խաղերում 22-23 տարեկանում դարձել է ըմբշամարտի չեմպիոն։ Արշակունի Վարազդատ թագավորը, որն իշխել է 374-378 թվականներին, Անտիկ օլիմպիական խաղերի վերջին հայտնի չեմպիոնն է։ 385 թվականին կայացած 291-րդ օլիմպիական խաղերում, հայոց գահը լքելուց յոթ տարի անց, նա դարձել է կռփամարտի չեմպիոն ։

## Ժամանակակից օլիմպիական խաղեր
### Ամառային խաղեր

#### Որակազրկված մարզիկներ
* 2000 թվականի Սիդնեյի խաղերում ծանրամարտի տղամարդկանց +105 կգ քաշային կարգում Հայաստանի ներկայացուցիչ Աշոտ Դանիելյանը դոպինգ ստուգման դրական պատասխանից հետո զրկվել է նվաճած բրոնզե մեդալից։ 
* Շվեդիան ներկայացնող Արա Աբրահամյանը 2008 թվականի Պեկինի խաղերում տղամարդկանց հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտում (84 կգ քաշային կարգ) նվաճել է բրոնզե մեդալ, սակայն հետո որակազրկվել է «արդար խաղի ոգին խախտելու պատճառով»։
* 2012 թվականի Լոնդոնի խաղերում ծանրամարտի կանանց +75 կգ քաշային կարգում Հայաստանի ներկայացուցիչ Հռիփսիմե Խուրշուդյանը խթանիչների օգտագործման պատճառով զրկվել է նվաճած բրոնզե մեդալից։

### Ոչ հայ օլիմպիական մեդալակիրների հայ մարզիչներ
* Ադամ Գրիգորյան՝ ԱՄՆ-ի ջրագնդակի կանանց հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ 2012 թվականի (Լոնդոն), 2016 թվականի (Ռիո դե Ժանեյրո) և  2020 թվականի (Տոկիո) խաղերում այդ հավաքականը նվաճել է ոսկե մեդալներ։
* Վլադիմիր Աղաբաբյան՝ Ռուսաստանի օլիմպիական կոմիտեի բասկետբոլ 3×3-ի տղամարդկանց հավաքականի մարզիչ։ 2020 թվականի խաղերում (Տոկիո, կայացել են 2021 թվականին) այդ հավաքականը նվաճել է արծաթե մեդալներ։
*Բրայան Գուրջյան՝ Ավստրալիայի բասկետբոլի տղամարդկանց հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ 2020 թվականի խաղերում (Տոկիո, կայացել են 2021 թվականին) այդ հավաքականը նվաճել է բրոնզե մեդալներ։

### Ձմեռային խաղեր

; Ոչ հայ օլիմպիական մեդալակիրների հայ մարզիչներ
*Ռաֆայել Հարությունյան, 2022 թվականի Օլիմպիական խաղերի տղամարդկանց մենասահքի (գեղասահք) չեմպիոն Նեթան Չենի մարզիչ։

## Տես նաև
* Հայաստանն օլիմպիական խաղերում

## Ծանոթագրություններ
; Նշումներ 

; Մեջբերումներ 

### Մատենագրություն
*   
* 

Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանն օլիմպիական խաղերում
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ մարզիկներ