Ավարներ (ցեղեր)

**Ավարներ** (, ; ), քոչվորական ցեղեր։

## Էթնիկ պատկանելություն
Ավարների ծագման հարցը վիճելի է։ Հոներից հետո, մինչև 6-րդ դար, նրանք թափառում էին Դոնի և Ազովի ափերին։ Ապա, արևելքից եկած ցեղերի ճնշման տակ, անցան մերձդանուբյան շրջանները և 558 թվականին իրենց ծառայությունն առաջարկեցին Բյուզանդիայի կայսր Հուստինիանոս I։ Վերջինս Ավարների հրոսախմբերին հանեց բուլղարների և ստորին դանուբյան սլավոնների դեմ, որոնք ներխուժում էին կայսրության հյուսիսարևելյան սահմանները։ Ավարները հաղթեցին նրանց և 560-ական թվականներին Պանոնիայում հիմնեցին մի հզոր թագավորություն՝ Ավարական խականաթը (կահանաթը), որի սահմանները երբեմն ձգվում էին Դանուբից մինչև Ալպերը։

## Քաղաքական պատմություն
Ռազմակայաններում ամրացած Ավարների միակ եկամտամիջոցը հափշտակողական պատերազմներն էին։ Նրանք ավերիչ արշավանքներ էին կատարում Բյուզանդիայի (581), ֆրանկների թագավորության (571, 596), Լոմբարդիայի (610) և այլ երկրների վրա։ 619 թվականին Ավարները նույնիսկ պաշարեցին Կոստանդնուպոլիսը։ Ավարական խականաթը քայքայվեց իր հիմնադիր Բայան խանի մահից (630) հետո։ Սակայն մինչև 8-րդ դարի վերջերը Ավարները պատուհաս էին հարևան ժողովուրդևերի համար։ Ավարներին կարողացավ հնազանդեցնել ֆրանկների թագավոր Կարլոս Մեծը։ Նրա որդի Պիպին Կարճահասակր 796 թվականին ոչնչացրեց Ավարների ռազմակայանները։ Ավարների մնացորդները ձուլվեցին հարևան ժողովուրդներին և 827 թվականից հետո այլևս չեև հիշվում պատմության մեջ։

## Տես նաև
* Ավարներ
* Ավարական խանություն

## Գրականություն
* История Венгрии / Отв. ред. В. П. Шушарин. — М.: Наука, 1971. — Т. I. С. 75—80.
* ''Кёррер, Николай ''. «Погибоша аки обре…» — газета «История», № 19’2001 (одна из версий происхождения аварских племён).
* *Эрдели И.* Исчезнувшие народы. Авары // Природа, 1980, № 11.
*  (обл.)

* Breuer, Eric: *Byzanz an der Donau. Eine Einführung in Chronologie und Fundmaterial zur Archäologie im Frühmittelalter im mittleren Donau Raum.* Tettnang, 2005. — ISBN 3-88812-198-1 (Neue Standardchronologie zur awarischen Archäologie, Standardwerk)
* *Die Awaren am Rand der byzantinischen Welt. Studien zu Diplomatie, Handel und Technologietransfer im Frühmittelalter.* Innsbruck 2000. — ISBN 3-7030-0349-9 (Sammelband mit kurzen Aufsätzen verschiedener Autoren zu geographisch, formenkundlichen Zusammenhängen, insbesondere byzantinischem Einfluß)
* Lovorka Bara, Marijana Perii, Irena Martinovi Klari, Siiri Rootsi, Branka Janiijevi, Toomas Kivisild, Jüri Parik, Igor Rudan, Richard Villems and Pavao Rudan: Y chromosomal heritage of Croatian population and its island isolates, European Journal of Human Genetics (2003) 11, 535—542. (Medizinische Studie zu Genvergleichen, von Fachleuten eher kritisch beurteilt)
* Nikolajev S. L., Starostin S. A. A North Caucasian Ethymological Dictionary. — Moscow, 1994
* Pohl, Walter: *Die Awaren, Ein Steppenvolk in Mitteleuropa 567—822 n.Chr.* München 2002. — ISBN 3-406-48969-9, (Publikation zu den frühmittelalterlichen Awaren aus der Sicht eines der angesehensten Historiker auf diesem Gebiet. Standardwerk!)
* *Rasonyi, Laszlo.* Tarihte Türklük. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1971
* *Reitervölker aus dem Osten. Hunnen + Awaren. Burgenländische Landesausstellung 1996, Schloß Halbturn.* Eisenstadt 1996. (Ausstellungskat., behandelt alle archäologischen Themenbereiche, besonders für Laien als Einstieg)
* Sinor, Denis: *The Cambridge History of Early Inner Asia.* Cambridge 1990.(Publikation zu reiternomadischen Völkern in Mittel-und Innerasien)
* Szentpéteri, József (Hrsg.): *Archäologische Denkmäler der Awarenzeit in Mitteleuropa. Varia archaeologica Hungarica 13.* Budapest 2002. — ISBN 963-7391-78-9, ISBN 963-7391-79-7 (Lexikonartige, kurze Zusammenstellung tausender archäologischer awarenzeitlicher frühmittelalterlicher Fundorte, meist Gräberfelder, wichtig als Literaturnachweis)

## Արտաքին հղումներ
* Менандр Византиец 
* Аварские доспехи
* Карта Аварского каганата ''Avarok. In the Empire of the Avars''
* Карта расселения аваров в 6-9 вв.
* HUN-AVAR-MAGYAR AZONOSSAG ES FOLYTONOSSAG

Կատեգորիա:Ցեղախմբեր