open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ՄՕՊՌ

**Հեղափոխության մարտիկների օգնության միջազգային կազմակերպություն** (, ՄՕՊՌ), Կոմունիստական ինտերնացիոնալի (Կոմինտերն) կողմից հիմնադրված միջազգային սոցիալիստական կազմակերպություն։ Գործել է 1922—1947 թվականներին՝ որպես «միջազգային քաղաքական Կարմիր խաչ»։

Ստեղծվել է Կոմինտերնի IV կոնգրեսի որոշմամբ։ Նպատակն էր՝ «պաշտպանել աշխատավորներին սպիտակ տերրորից, օգնել (նյութապես, իրավաբարոյապես) քաղաքացի վտարանդիներին, զոհված հեղափոխականների ընտանիքներին»։ 1932 թվականին միավորել է 70 ազգային սեկցիա՝ 14 միլիոն մարդ։ 1923—1939 թվականներին նախաձեռնել և կազմակերպել է բողոքի ցույցեր ի պաշտպանություն «իտալացի բանվորներ» Ն․ Սակկոյի և Բ․ Վանցետիի, «հակաֆաշիստներ» Գեորգի Դիմիտրովի, Էռնեստ Թելմանի, Ա․ Գրամշիի և ուրիշների։

ՄՕՊՌ-ի ակտիվ գործիչներից են եղել Չու․ Մարխլևսկին, Պ․ Լեպեշինսկին, Վ․ Միցկյավիչ յուս-Կապսուկասը, Կլարա Ցետկինը, Սեն Կատայաման, Վ․ Պիկը և ուրիշներ։ 1937 թվականին կազմակերպության ղեկավարությունը Մոսկվայից տեղափոխվել է Փարիզ (մինչև 1939 թվականը)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1939—1945) միջազգային առումով գործունեությունը դադարել է։

Խորհրդային մասնաճյուղը գործել է մինչև 1947 թվականը։ Կարմիր օգնության ազգային կազմակերպություններ են գործել Ֆրանսիայում, Լատինական Ամերիկայի մի շարք երկրներում։ ՄՕՊՌ-ի աշխատանքները ղեկավարել է գործադիր կոմիտեն։ Տպագիր օրգանն է եղել համանուն՝ «ՄՕՊՌ» («МОПР») ամսագիրը (1929 թվականից)։ 1936 թվականից՝ «Եդինստվո» («Единство»), ընդհանուր առմամբ հրատարակել է մոտ 90 անուն ամսագիր, թերթ, բյուլետեն։

Խորհրդային Հայաստանում 1930—1934 թվականին լույս է տեսել «ՄՕՊՌ-ի դրոշը» ամսագիրը։

Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ
Մի քայլ առաջ, երկու քայլ ետ

մինի|1904 թվականին տպագրված տարբերակի տիտղոսաթերթը
**«Մի քայլ առաջ, երկու քայլ ետ (Ճգնաժամը մեր կուսակցության մեջ)»** (), Վլադիմիր Լենինի աշխատությունը։

Գրվել է 1904-ի փետրվար-մայիսին, լույս է տեսել մայիսին, ժնևում։ Գրքում Լենինը կարևորում էր իր դերը ՌՍԴԲԿ երկրորդ համագումարում (1903), փորձում պարզաբանել այն հանգամանքները, որոնք հանգեցրին կուսակցության պառակտմանը, և բոլշևիկների ու մենշևիկների թևերի ձևավորմանը։

Աշխատությունը առաջին անգամ հայերեն լույս է տեսել 1930-ին, Մոսկվայում, այնուհետև մինչև 1981-ը առանձին գրքով լույս է տեսել ևս 2 անգամ։

Կատեգորիա:Վլադիմիր Լենին
Կատեգորիա:1904 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Մուքաննայի ապստամբություն

**Մուքաննիայի ապստամբություն** (հայտնի է նաև որպես **«սպիտակ հագուստով մարդկանց» ապստամբություն**), հակաարաբական ապստամբություն Միջին Ասիայում VIII դարի 70—80-ական թվականներին։

Գլխավորել է Մուքաննան, որի քարոզած ուսմունքի հիմքում ընկած էին *[[Մազդակյան շարժում|Մազդակյան շարժման]]* գաղափարները։ Մուքաննան կոչ էր անում պայքարել քաղաքական և տնտեսական անհավասարության և Արաբական խալիֆայության տիրապետության դեմ։ Ապստամբության գլխավոր շարժիչ ուժը Մավերաննահրի աշխատավոր գյուղացիությունն էր։ Սկզբում շարժմանը մասնակցել են տեղական մանր հողատերերը, ապստամբներին օգնել են նաև քոչվոր թյուրքական ցեղերը։ Մուքաննիայի ապստամբության հիմնական կենտրոններն էին՝ Նարշահ գյուղը (Բուխարայի մոտ), Սամարղանդը և Սանամ լեռնային ամրոցը։ Երկարատև պայքարից հետո, մոտ 783—785 թվականներին արաբները ճնշել են ապստամբությունը։ Մուքաննան գերի չընկնելու համար ինքնասպան է եղել։

Կատեգորիա:Միջնադարյան Իրան
Կատեգորիա:Արաբական խալիֆայության պատերազմներ
Սերգեյ Մուրավյով-Ապոստոլ

**Սերգեյ Մուրավյով-Ապոստոլ** (), դեկաբրիստ, փոխգնդապետ։

## Գործունեություն
Մասնակցել է 1812 թվականի Հայրենական պատերազմին և ռուս բանակի 1813-1814 թվականների արտասահմանյան արշավանքներին։ Դեկաբրիստների «Փրկության միության» հիմնադիրներից էր, «Բարօրության միության» հիմնական վարչության անդամ։ 1820 թվականին Սեմյոնովյան գնդում ապստամբությունից հետո, որտեղ Մուրավյով-Ապոստոլը վաշտի հրամանատար էր, տեղափոխվել է Չեռնիգովյան հետևակային գունդ։ 1822 թվականից դեկաբրիստների Հարավային ընկերության կազմում էր։ 1825 թվականին Մ․ Բեստուժև-Ռյումինի հետ միավորել է Հարավային և Միացյալ սլավոնների ընկերությունները։ Մուրավյով-Ապոստոլը հայացքներով հանրապետական էր և ճորտատիրության հակառակորդ։ 1823-1825 թվականների ընթացքում առաջադրել է բանակում զինված ապստամբության մի շարք ծրագրեր, հանգել է ցարին սպանելու անհրաժեշտության գաղափարին, հեղափոխական պրոպագանդա է ծավալել զինվորների շրջանում։ 1825 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է Հարավային ընկերության 3-րդ տնօրեն, նախապատրաստել ապստամբություն Ռուսաստանի հարավի զորամասերում։ Տեղեկանալով 1825 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Պետերբուրգի Սենատի հրապարակում ապստամբության անհաջողության մասին, դեկտեմբերի 29-ին կազմակերպել և գլխավորել է Չեռնիգովյան գնդի ելույթը։ Ծանր վիրավոր գերվել է։ Կախաղան է բարձրացվել ապստամբության ղեկավար դեկաբրիստների հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դեկաբրիստներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Մեթիոնին

**Մեթիոնին**, a-ամինա —ϒ-մեթիլթիոկարագաթթու, CH₃SCH₂CH₂CH(NH₂)COOH, ծծումբ պարունակող մոնոկարբոնային ամինաթթու։ Անջատվել է կազեինի թթվային հիդրոլիզի արգասիքներից (1922)։ Կաթնասունների և մարդու օրգանիզմում մեթիլ խմբերի դոնորի դեր է կատարում․ցիստեինի կենսասինթեզում ծծմբի աղբյուր է։ Տ-ադենոզիլմեթիոնինի ձևով, որն առաջանում է Մեթիոնի և ադենոզինեռֆոսֆորաթթվի (ԱԵՖ) փոխազդեցությունից, մասնակցում է խոլինի, ադրենալինի և այլնի առաջացմանը։ Օրգանիզմում Մեթիոնին առաջանում է ասպարագինաթթվից։ Անփոխարինելի ամինաթթու է, մարդու օրական պահանջը 2,5-3 գ է։ Մեթիոնինի պակասը մարդու և կենդանիների սննդում առաջացնում է սպիտակուցների կենսասինթեզի խանգարում, աճի դանդաղում և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սուլֆիդներ
Միջմոլեկուլային փոխազդեցություն

մինի|աջից
**Միջմոլեկուլային փոխազդեցություն**, էլեկտրականապես չեզոք մոլեկուլների կամ ատոմների փոխազդեցություն։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությամբ է որոշվում հեղուկների և մոլեկուլային բյուրեղների գոյությունը և իրական ու իդեալական գազերի տարբերությունը։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը առաջինը հաշվի է առել Վան-դեր-Վալսը (1873) իրական գազերի և հեղուկների հատկությունները բացատրելու համար։ Վան-դեր-Վալսի պատկերացումների համաձայն՝ փոքր հեռավորությունների վրա գործում են վանողական ուժեր, որոնք վերածվում են ձգողականի, երբ հեռավորությունը մոլեկուլների միջև մեծանում է։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը մոլևկուլային ուժերի, այսինքն՝ վանողական և տարբեր բնույթի (դիրքորոշման, ինդուկցիոն և դիսպերսիոն) էլեկտրական ձգողական ուժերի արդյունք է։ Դիրքորոշման ուժերը գործում են բևեռային մոլեկուլների միջև, ինդուկցիոն կամ բևեռացման ուժերը՝ բևեռային և ոչ բևեռային մոլեկուլների միջև, իսկ դիսպերսիոն ուժերը՝ ոչ բևեռային մոլեկուլների միջև։ Այդ փոխազդեցության բնույթի բացատրությունը հնարավոր եղավ միայն քվանտային մեխանիկայի ստեղծումից հետո։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը կախված է մոլեկուլների միջև եղած r հեռավորությունից, փոխադարձ դիրքից և նկարագրվում է փոխազդեցության U(\vec r) պոտենցիալ էներգիայով։ Այդ էներգիան մեծ հեռավորությունների վրա համեմատական է r^{-6}-ին։ Վանողական ուժերը գործում են շատ փոքր հեռավորությունների վրա, երբ ատոմների լրացված էլեկտրոնային թաղանթները ծածկում են միմյանց։ Վանողական ուժերի պոտենցիալ էներգիան համեմատական է r^{-12}-ին, այսինքն՝ շատ արագ աճում է, երբ հեռավորությունը ատոմների միջև փոքրանում է։ Միջմոլեկուլային փոխազդեցությունը նկարագրվում է տարբեր փորձնական բանաձևերով, մասնավորապես, այսպես կոչված, Լենարդ-Ջոնսի պոտենցիալով՝
: U(r) = 4 \varepsilon [(\frac{\sigma}{r})^{12} - (\frac{\sigma}{r})^{6}]:

Բանաձևի մեջ մտնող \sigma և  \varepsilon պարամետրերը որոշվում են փորձնական ճանապարհով (Է․ Չուբարյան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քիմիա
Միքայել Մուրադյան

**Միքայել Արտեմի Մուրադյան** (), հայ գեներալ-մայոր (1965 թվական)։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

## Կենսագրություն
Միքայել Մուրադյանը ծնվել է 1921 թվականի մայիսի 5-ին ԼՂԻՄ Հադրութի շրջանի Հադրութ գյուղում։ Ավարտել է Բաքվի ռազմահետևակային ուսումնարանը (1941 թվական), Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան (1951 թվական)։ 1941 թվականի դեկտեմբերից մաս նակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, ծանր վիրավորվել Տագանրոգի համար մղված մարտերում։ 1943 թվականից, որպես գումարտակի հրամանատար, ապա հրաձգային գնդի հրամանատարի պաշտոնակատար, մարտնչել է Թամանյան 89-րդ հայկական դիվիզիայի կազմում, Կովկասի նախալեռներից հասել մինչև Բեռլին։ Ետպատերազմյան տարիներին հրամանատարական պաշտոններ է վարել տարբեր ռազմական օկրուգներում։ 1961—1980 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ քաղաքացիական պաշտպանության շտաբի պետ, 1990-1991 թվականներին՝ «Դիզակ» հայրենակցական միության հիմնադիր-նախագահ։

1988-1993 թվականներին ԼՂՀ Հադրութի շրջան է առաքել սննդամթերք, մասնակցել կամավորական ջոկատի կազմավորմանը, Հադրութի շրջանի գյուղերի միջև ռազմավարական նշանակության ճանապարհի («Փրկության ճանապարհ») շինարարությանը, Հադրութ-Ստեփանակերտ-Երևան հեռախոսային կապի ստեղծմանը, ՀՀ-ում բռնագաղթած հադրութցիների տեղավորմանը, վիրավոր ազատամարտիկների բուժսպասարկման կազմակերպման աշխատանքներին։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի 2, Հայրենական պատերազմի I և II աստիճանի շքանշաններով։

## Գրականություն
* էսասապետյան Ռ., Գեներալի ուղին, Ե., 2003։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Բադալ Մուրադյան

**Բադալ Հմայակի Մուրադյան** (), խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ 1951 թվականից։

## Կենսագրություն
Բադալ Մուրադյանը ծնվել է 1915 թվականին ՀԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Չիբուխչի (այժմ՝ Վարդաշեն) գյուղում։ Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1949-1955 թվականներին աշխատել է Երևանի Կիրովի անվան քիմիական գործարանում (հերթափոխի պետ, բաժանմունքի պետ, արտադրամասի պետ, կուսակցական կոմիտեի առաջին քարտուղար)։ 1955 թվականի դեկտեմբերից՝ ՀԿԿ Երևանի Լենինյան շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1957-1961 թվականներին եղել է Կիրովի անվան գործարանի տնօրենը, 1961-1966 թվականներին՝ ՀԿԿ Երևանի քաղկոմի առաջին քարտուղարը։ 1966-1972 թվականին Մուրադյանն ՀՍՍՀ նախարարների խորհրդի նախագահն էր, 1976-1981 թվականներին 4 «Նաիրիտ» գիտա-արտադրական միավորման գլխավոր տնօրենը։ 1981 թվականից ՀՍՍՀ պետպլանի նախագահի տեղակալն է։ Եղել է ՍՄԿԿ կենտկոմի անդամության թեկնածու (1966-1976), ՀԿԿ ԿԿ բյուրոյի անդամ (1961-1972), ԽՄԿԿ 22-24-րդ համագումարների պատգամավոր և ՍՍՀՄ 6-7-րդ գումարումների գերագույն սովետի դեպուտատ։

[մինի|Բադալ Մուրադյանի հուշատախտակը [Մոսկովյան փողոց (Երևան)|Երևանի Մոսկովյան փողոցում]]

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

## Հիշատակ
* Բադալ Մուրադյանի անունով փողոց կա Երևանի Նոր Նորք վարչական շրջանում։
* Բադալ Մուրադյանի հուշատախտակը գտնվում է Երևանի Մոսկովյան փողոցում, այն շենքի դիմաց, որտեղ ապրել է հասարակական գործիչը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Գարուն» ամսագրին պատասխանում է Հանրապետության Մինիստրների Սովետի նախագահը։ «Գարուն», 1967, № 1։

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Ժողկոմխորհի նախագահներ
Մուրճ (ամսագիր, Երևան)

**«Մուրճ»**, գրական-գեղարվեստական, քննադատական պարբերական։ Հայաստանի պրոլետարական գրողների («պրոլետկուլտականների») հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1922-1923 թվականներին Երևանում։ Խմբագիր՝ Ազատ Վշտունի։

Պարբերականը ներկայացրել է երիտասարդ գրական սերնդին, համախմբել պրոլետարական գրականության դիրքերում կանգնած գրողներին։ Մերժել է դասական գրական ժառանգությունը, «Տեսական ձևակերպումներ» խորագրով ծանոթացրել պրոլետարական գրականության նպատակներին, բացահայտել գիտության, մշակույթի ու գրականության դասակարգային բնույթը։

Տպագրվել են Գուրգեն Մահարու, Ալազանի, Նաիրի Զարյանի, Արծիվ Որբունու, Վաղարշակ Նորենցի, ինչպես նաև ռուս պրոլետարական գրողների ստեղծագործությունները։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Մուրճ (կազմակերպություն)

**«Մուրճ»**, գրական կազմակերպություն։ Հիմնվել է 1922 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբերին, Երևանում՝ Ա․ Վշտունու նախաձեռնությամբ։ «Մուրճ»-ի շուրջը համախմբվել էին խորհրդահայ սկսնակ գրողներ ու քննադատներ Ն․ Զարյանը, Վ․ Սլագանը, Գ․ Մահարին, Հ․ Սիրասը, Գ․ Վանանդեցին, Դ․ Սիմոնյանը, Ն․ Դաբաղյանը և ուրիշներ։ Գաղափարական-գեղագիտական ծրագրային հարցերում մուրճականները հետևում էին 1920 թվականից Մոսկվայում գործող «Կուզնիցա» գրական խմբին՝ գտնելով, որ նոր գրականությունը պետք է ստեղծվի բացառապես պրոլետարիատի և չքավոր աշխատավորության ծոցից ելած գրողների ջանքերով։ Գրականության, մասնավորապես՝ բանաստեղծության, նյութը պետք է լիներ բանվոր դասակարգը, գործարանը, մեքենան, պողպատը։ Անձնական կյանքը, քնարերգությունը վտարված էին գրականությունից։ Նրանք ժխտում էին անցյալի գրողներին, գրական ժառանգությունը՝ այն հայտարարելով «մանր բուրժուական», «քաղքենիական»։ «Մուրճ»-ի գրական ուղղության քննադատությամբ հանդես եկավ Ա․ Մյասնիկյանը իր «Պրոլետարական գրականությանը նվիրված «Մուրճ» ամսագրի N* 1-ի առթիվ» հոդվածով։ «Մուրճ»-ը դադարեց գործելուց 1923 թվականի սկզբին։ Նրա անդամներն ընդգրկվեցին Հայաստանի պրոլետարական գրողների ասոցիացիայի մեջ։ «Մուրճ»-ի գործունեության շրջանում համանման գրական կազմակերպություններ էին Թիֆլիսի «Դարբնոցը» (Հ․ Հակոբյանի) և Մոսկվայի «Քուրան» (Գ․ Հայկունու)։

Կատեգորիա:Հայկական գրական կազմակերպություններ
Միջբջջային տարածություններ

**Միջբջջային տարածություններ**, միջբջջային խոռոչներ, բուսական հյուսվածքներում օդով կամ շրջապատող բջիջներից արտադրված խեժերով, եթերայուղերով, լորձով լցված խոռոչներ։ Ըստ առաջացման եղանակի տարբերում են 3 տիպի միջբջջային տարածություններ՝

**Սխիզոգեն միջբջջային տարածությունները* առաջանում են աճման և տարբերակման ընթացքում՝ հարևան բջիջների հեռացման հետևանքով։ Հաճախ անջատումը տեղի է ունենում մի քանի բջիջների միացման տեղում՝ առաջացնելով 3-4 անկյունանի (*լայնական կտրվածքում*), երկար ու նեղ խոռոչներ։ Բջիջների հետագա հեռացման շնորհիվ միջբջջային տարածություններ մեծանում են։ Այդպես են առաջանում հերձանցքերի ճեղքերը, ջրային բույսերի օդային խոռոչները, փշատերև բույսերի խեժային խողովակները, բարդածաղկավորների և հովանոցազգիների արտազատական խողովակները և այլն։
**Լիզիգեն միջբջջային տարածությունները* գոյանում են մի խումբ բջիջների լուծման հետևանքով, օրինակ՝ էվկալիպտի և ցիտրուսների պտղապատյանների արտաքին շերտում գտնվող արտազատական զետեղարանները։ 
**Ռեքսիգեն միջբջջային տարածությունները* բջիջների պատռման և հետագա մահացման արդյունքն են։ Այդպես են առաջանում բազմաթիվ հացազգիների և շրթնածաղկավորների միջհանգույցների խոշոր խոռոչները։

Երբեմն միջբջջային տարածությունները, *սխիզոգեն* առաջանալով, մեծանում են *լիզիգեն* կամ *ռեքսիգեն* ճանապարհով։ Միջբջջային տարածությունները նպատակահարմար գոյացություններ են, ապահովում են գազափոխանակությունը և գոլորշիացումը, ինչպես նաև ծառայում են որպես բույսերի նյութերի փոխանակության արգասիքների զետեղարան։

Կատեգորիա:Բջջաբանություն
Նոր Փորադաշտ

**Նոր Փորադաշտ**, նախկինում խոշոր հայաբնակ գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։

Կոչվել է նաև Նոր Փրադաշտ կամ Նոր Փարադաշտ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Խոշակունիք գյուղից 5-6 կմ դեպի հյուսիսարևելք։ Ընդգրկել է ավելի քան 130-140 բնակելի տուն և այլ շինություններ։

## Պատմություն
Նոր Փորադաշտը կառուցվել է Հին Փորադաշտից 1 կմ հարավ։ 1950 թվականներին Նոր Փորադաշտը անմարդաբնակ է և ավերակ։

## Ճարտարապետություն
Նոր Փորադաշտում էին գտնվում Սուրբ Գևորգ եկեղեցին և Սուրբ Եղիա մատուռը, ինչպես նաև կար գերեզմանատուն։

## Տես նաև
* Հին Փորադաշտ
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Նոր Փորադաշտ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երնջակ գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լքված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի լքված բնակավայրեր
Հին Փորադաշտ

**Հին Փորադաշտ**, նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։
 
Կոչվել է նաև Հին Փրադաշտ կամ Հին Փարադաշտ։

## Աշխարհագրություն
Հին Փորադաշտը գտնվում է Նոր Փորադաշտից 1 կմ դեպի հյուսիս՝ բարձրագագաթ լեռնաշղթայի քարքարոտ լանջին
։ Ընդգրկել է շուրջ 90-100 բնակելի և այլ շինություններ։ Այսօր գտնվում է ավերված վիճակում։

## Ճարտարապետություն
Հին Փորադաշտում եղել է երկու տաճար՝ Սուրբ Աստվածածին մատուռ և Սուրբ Ստեփանոս վանքը, ինչպես նաև կար գերեզմանատուն։

## Տես նաև
* Նոր Փորադաշտ
* Սուրբ Ստեփանոս վանք (Հին Փորադաշտ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երնջակ գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի լքված բնակավայրեր
Փորադաշտ (այլ կիրառումներ)

**Փորադաշտ** տեղանունը կարող է վերաբերվել.
* **[[Հին Փորադաշտ]]**, նախկինում խոշոր հայկական գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում (այժմ՝ գյուղատեղիի Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում)։
* **[[Նոր Փորադաշտ]]**, նախկինում խոշոր հայկական գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում (այժմ՝ գյուղատեղիի Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում)։
Զավաչրի (այլ կիրառումներ)

**Զավաչրի** տեղանունը կարող է վերաբերվել.
* '''Զավաչրի''', նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում (այժմ՝ գյուղատեղի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։
* '''Զավաչրի''', գետ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում (այժմ՝ գյուղատեղի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1908/1909

**1908/1909 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** քսանվեցերորդն էր։ Հարյուր տոկոսանոց արդյունքով միանձնյա հաղթող դարձավ յի հավաքականը։ Այս մրցաշարը 1908 և 1909 թվականներին կայացած եվրոպական մրցաշրջագայությունների հետ մեկտեղ մաս կազմեց յի հավաքականի հաղթարշավի, որի ընթացքում թիմը տարավ 10 անընդմեջ հաղթանակ։ Երկրորդն էր վերելքի շրջան ապրող ի հավաքականը։ Մրցաշարային աղյուսակը եզրափակեցին իռլանդացիները՝ չվաստակելով և ոչ մի միավոր։

Ավանդույթի համաձայն՝ մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում անգլիացիները մրցակցի դարպասն ուղարկեցին 4 անպատասխան գնդակ։ Հաջորդ խաղում ուելսցիները 3-2 հաշվով հաղթեցին շոտլանդացիներին և անգլիացիների հետ մեկտեղ դարձան առաջատար։ Շոտլանդացիները 5-0 հաշվով հաղթեցին իռլանդացիներին։ - խաղում անգլիացիները վստահ հաղթանակ տարան 2-0 հաշվով։ Ուելասցիները իռլանդացիների հետ խաղում տարան մրցաշարի միակ արտագնա հաղթանակը, և մրցաշարի ելքը ավանդաբար վճռվեց Լոնդոնում կայացած - խաղում, ուր անգլիացիներին չեմպիոնի տիտղոսը միանձնյա նվաճելու համար բավարարում էր ոչ-ոքին, իսկ շոտլանդացիները հաղթանակի դեպքում կկիսեին հաղթողի դափնիները անգլիացիների և ուելսցիների հետ։ Ջորջ Ուոլը խփեց 2 գոլ և Անգլիայի հավաքականը հռչակվեց միանձնյա չեմպիոն՝ բաց չթողնելով և ոչ մի գնդակ։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 3 || 0 || 0 || 8 || 0 || +8 || **6**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 6 || 6 || 0 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 7 || 5 || +2 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -5 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։
## Արդյունքներ

## Հաղթող

## Ռմբարկուներ


### 2 գոլ
*  Ջորջ Հիլսդոն
*  Վիվիան Վուդվարդ
*  Ջորջ Ուոլ
*  Ուիլյամ Դևիս
*  Ուիլյամ Ջոնս
*  Ջեյմս ՄաքՄենեմի
*  Հարոլդ Պոլ

### 1 գոլ
*  Ջորջ Հոլի
*  Բերտ Ֆրիմեն
*  Բիլ Լեյսի 
*  Էնդի Հանթեր 
*  Չառլզ Բելլանի Թոմսոն
*  Սենդի ՄաքՖերլեյն
*  Ռոբերտ Ուոլքեր
*  Բիլլի Մերեդիթ
*  Ջորջ Ուինն



Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Գարեգին Մուրադյան

**Գարեգին Գրիգորի Մուրադյան** (), հայ եկեղեցական գործիչ, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ներսիսյան դպրոցը, հայոց լեզու և պատմություն դասավանդել նույն դպրոցում։ 1865—1866 թվականներին ուսուցչություն է արել Կոստանդնուպոլսում։ 1867 թվականին նշանակվել է Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբ վանքի ժառանգավորաց դպրոցի տեսուչ։ Խմբագրել է «Սիոն» ամսագիրը։ 1869 թվականին ձեռնադրվել է վարդապետ, 1879 թվականին՝ եպիսկոպոս։ 1877 թվականին ընտրվել է Զմյուռնիայի հոգևոր վիճակի առաջնորդ։ Գևորգ Դ կաթողիկոսի մահից (1882 թվական) հետո երկու անգամ առաջադրվել է հայոց կաթողիկոսի թեկնածու (1884 թվականին և 1885 թվականին), բայց Ալեքսանդր III ցարը չի հաստատել։ 1888 թվականին հրաժարվել է պաշտոնից, մոտ տասը տարի Կոստանդնուպոլսում զբաղվել քարոզչական և մանկավարժական գործունեությամբ, 1898 թվականին՝ կրկին ընտրվել Զմյուռնիայի առաջնորդ։ Հրատարակել է կրոնաեկեղեցական («Պատմություն Նոր կտակարանի․․․», 1871 թվական, «․․․Պատմություն քրիստոնեական եկեղեցվո», 1898 թվական), քերականական և այլ բնույթի գրքեր, կատարել թարգմանություններ։ 1860 թվականին, «Կռունկ Հայոց աշխարհին» ամսագրում հրատարակել է ազգային լուսավորության հարցին նվիրված հոդվածներ, որտեղ բանավիճելով Ս․ Նազարյանի դեմ, մերժել է եկեղեցու բարեփոխման նրա առաջարկը, կրթության գործում առաջնությունը վերապահել եկեղեցուն և կրոնին։ «Պատմություն Հայաստանյայց Առաքելական եկեղեցու», Երուսաղեմ, 1872։ «Երկու խոսք Ռուսաստանի հայոց կրոնական և կրթական վիճակին վրա», ԿՊ, 1888։ Պետրոս Շանշյանց, Թ․, 1898։ «Ակնարկ մը Մելքիսեդեկ Մուրատյանց արքեպիսկոպոսի գործունեության շուրջ», ԿՊ, 1929։

## Երկեր
* Պատմություն Հայաստանյայց Առաքելական սուրբ եկեղեցվո, Երուսաղեմ, 1872։ 
* Երկու խօսք Ռուսաստանի հայոց կրօնական և կրթական վիճակին վերայ, ԿՊ, 1888։ 
* Պետրոս Շանշեանց, Թ․, 1898։
* Պատմութիւն քրիստոնէական եկեղեցւոյ, Գալաց, 1898։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ
Մուրացյաններ

**Մուրացյան**, նախարարական տոհմ Մեծ Հայքում։

Հիշատակվում են որպես Երվանդունիների ժամանակակիցներ (մ․թ․ա․ III—II դդ․)։ Ընդարձակ կալվածներ են ունեցել Երասխի գետահովիտներում՝ Նախճավանում, Մարաց կողմերում։ Ըստ Մովսես Խորենացու, Երվանդ Վերջինի դեմ Արտաշես Ա-ի պայքարի ժամանակ Մուրացյանների նահապետ Արգամը (Արգավան) լքել է Երվանդին և իր նիզակակիր զորքով անցել Արտաշեսի կողմը։ Հաղթանակից հետո Արտաշես արքան Արգամին շնորհել է երկրորդական գահը։ Սակայն շուտով հակաարքունական դավեր նյութելու մեղադրանքով Արտաշեսի որդի Արտավազդը սպանում է Արգամին, կոտորում նրա տոհմը, իսկ կալվածները միացնում արքունի տիրույթներին։ Փրկված կրտսեր ներկայացուցիչները հետագայում կորցրել են իրենց նախկին հզորությունն ու կարևոր դիրքը։ Սահակյան Գահնամակում Մուրացյանների տերը հիշատակվում է նախավերջին՝ 69-րդ տեղում։

Կատեգորիա:Մուրացյաններ
Սալ

**Սալ** (հայտնի էր նաև **Սալբաղա** և **Սաղ** անուններով), նախկինում փոքրիկ հայաբնակ գյուղ, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի, ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։

## Նկարագրություն
Սալ գյուղը գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառում, Վանանդ գետի ձորի միջին հոսանքում՝ Տանակերտ գյուղից 2 կմ ձորով ներքև, գետի ձախ ափին, Օրդուբադ քաղաքից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
1929-32 թվականները ուներ 15-20 բնակչություն։ 20-րդ դարի կեսերին հայերը լքել են այգևետ վայրում կառուցված գյուղը։ Հայերի արտագաղթից հետո այստեղ ոչ ոք չի բնակվել, որը խթան է դարձել գյուղի ավերմանը։ Պահպանվել է Հովհաննես վարդապետի ձեռքով 1728 թվականին այդտեղ ընդօրինակաված հայերեն մի ձեռագիր։

## Հուշարձաններ
Գյուղը ունեցել էր եկեղեցի, որ մինչև հայերի արտագաղթը արդեն ավերակ էր։

## Տես նաև
* Գողթն
* Որդուարի շրջան
* Վասպուրական
* Օրդուբադ
* Վերին Ագուլիս
* Ներքին Ագուլիս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գողթնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լքված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Որդուարի շրջանի բնակավայրեր
Զավաչրի (գյուղ)

**Զավաչրի** (հայտնի է նաև **Զուալա** և **Զուգալա** անուններով), գյուղ, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։

## Աշխարհագրություն
Զավաչրին գտնվում էր Վան գյուղից 3-4 կմ հյուսիս՝ գեղատեսիլ լեռների գրկում։ Ընդգրկում էր 41-50 բնակելի և այլ շինություններ։ Այժմ գտնվում է ավերված վիճակում։

## Պատմություն
Զավաչրի խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ էր, որը գտնվում էր Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։

Հիշատակվում էր նաև Սյունիքի արքեպիսկոպոսարանի 1513 թվականի «Քեօթուկ» մատյանում։ Ըստ սյունյաց տան պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի Զավաչրին Տաթևի վանքին վճարում էր 12 միավոր հարկ։

Հայ բնաչությունը գյուզը լքել էր 18-րդ դարի վերջերին։

## Ճարտարապետություն
Գյուղատեղիում ըստ պատմական աղբյուրների կար 12-13-րդ դարերում կառուցված եռանավ բազիլիկ հորինվածքով եկեղեցի։ Եկեղեցին ավերվել է 18-րդ դարում։

20-րդ դարի պեղումների ժամանակ այստեղ հայտնաբերվել է 4-7-րդ դարերի արծվառույծների (գրիֆոններ) 2 հատ քանդակներ, որոնցից մեկը ներկայումս պահվում է Բաքու քաղաքի պատմության թանգարանում, իսկ երկրորդ քանդակը Ռուսաստանի Լենինգրադ քաղաքի Էրմիտաժի թանգարանում։

## Տես նաև
* Զավաչրի (գետ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երնջակ գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի լքված բնակավայրեր
Մեն կղզու դրոշ

**[[Մեն կղզի|Մեն կղզու]] դրոշն** իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնի ուղղանկյուն պաստառ լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ, որի կենտրոնում գտնվում է տրիսկելիոնը՝ իրար միացված երեք վազող ոտքերը։

Մեն կղզու դրոշը համարվում է աշխարհում հնագույն դրոշներից մեկը։ Դրոշի վերջին փոփոխությունը թվագրված է XIII դարի երկրորդ կեսով Մագնուս III թագավորի օրոք։

Գոյություն ունի նաև դրոշի քաղաքացիական տարբերակը, որի ձախ վերին քառորդում պատկերված է Մեծ Բրիտանիայի դրոշը, չնայած որ Մեն կղզին չի հանդիսանում նրա մասը։

Կատեգորիա:1971 դրոշներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի դրոշներ
Կատեգորիա:Մեն կղզի
Մոսկվայի հայկական տպագրություն

**Մոսկվայի հայկական տպագրություն**, 1819 թվականին, Մոսկվայում, ֆրանսիացի Ավգուստ Սեմենի տպարանում հրատարակվում է առաջին հայերեն գիրքը՝ Սերովբե վարդապետի «Ծաղիկ գիտությանց» հանրագիտական բառարանը։ Հետագա տասը տարվա ընթացքում նա հրատարակում է Հ․ Ալամդարյանի «Համառոտ բառարան ի ռուսաց լեզուէ ի հայ» (1821), Լազարյան ճեմարանի սաների ստեղծագործությունների «Մուգայք Արարատեան» ժողովածուն (1829), Ալ․ Սուդաբաշյանի Մոսկվայի հայկական տպագրության հրատարակություններից «Բառարան ի հայկական լեզուէ ի ռուսաց բարբառ»-ը (հ․ 1—2, 1838) և մի շարք դասագրքեր։ Բոլոր հրատարակությունների վրա տպարանատիրոջ անունը գրված է Օգոսա Սեմենյանց կամ Օգոսայան Սեմեն։ Հետագայում Օգուսյան Սեմենի հայերեն տառերը անցել են Վլադիմիր Դոտիեին, որի հայերեն հրատարակություններից են․ «Ծաղկաքաղ յառակացն Քռիլովի, Տմիթրինւի Ա Խեմնիցերի» (1849), Մ․ Էմինի «Վեպք հնոյն Հայաստանի» (1850), Ս․ Նազարյանի «Ցաղագս փորձնական հոգեբանութեան․․․» (1851) և «Առաջին հոգեղեն կերակուր․․․» (1853), Գ․ Ախվերդյանի հայտնաբերած Սայաթ-Նովայի տաղերը (1852), Ոսկան Երևանցու աշխատասիրությամբ գուսաններ Ազբար-Ադամի, Նիրանիի, Շիրինի, Սեյյադի երգերը (1855—1859), Ստ․ Օրբելյանի «Պատմութիւն ի վերայ ծագման տոհմին Օրբելեանց․․․» (1858), Մ․ Մսերյանի «Պատմութիւն կաթողիկոսաց Էջմիածնի»-ն (1876)։ Մոսկվայում առաջին հայկական տպարանը 1829—1860-ական թթ․ վերջերը գոյատևած Լազարյան ճեմարանի ապարանն է։ XIX դ․ 60-ական թթ․ սկսած Մոսկվայում հայերեն գրքեր են տպագրվել Մոսկվայի համալսարանի, Կատկովի և ընկ՝․ Կուդրյավցևի, Օ․ Հերբեկի, Ե․ Գուդվիլդովիչի, Է․ Բարֆինեհթի, Վ․ Գատցուկի և այլոց տպարաններում։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի 1-ին տասնամյակում Մոսկվայի հայկական ամենախոշոր տպարանը Մկրտիչ Բարխուդարյանինն էր (վերջին շրջանում տպարանը ղեկավարում էր նրա այրին՝ Քրիստինե Բարխուդարյանը)։ Այս տպարանի հրատարակությունները հասնում են շուրջ 150 անվան։ Դրանց թվում են Հովհաննես Թումանյանի, Ալեքսանդր Ծատուրյանի բանաստեղծությունների ժողովածուները, գրականբանասիրական ծանրակշիռ աշխատություններ, «Հյուսիսափայլ»-ը, «Ճռաքաղ»-ը, «Համբավաբեր Ռուսիո»-ն և այլն։ Նշանավոր էին նաև Ե․ Ավետիքյանի և Կ․ Մուրադյանցի տպարանները։ Ետհոկտեմբերյան առաջին տարիներին բեղմնավոր էր Հայկական գործերի կոմիսարիատի տպարանը, ուր հրատարակվել են «Կարմիր դրոշակ» թերթը, Վ․ Ի․ Լենինի «Պետություն և հեղափոխություն» աշխատությունը՝ Վ․ Տերյանի թարգմանությամբ (1920) և այլ գրքեր։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Մուլտիվիբրատոր

մինի|աջից|250px|Պարզագույն մուլտիվիբրատորի սխեմա
**Մուլտիվիբրատոր** ( մուլտի․․․ և  — տատանել), խզվող էլեկտրական տատանումների ռելաքսացիոն գեներատոր։ Բաղկացած է երկու ուժեղացուցիչներից, որոնք իրար հետ կապված են փոխադարձ միջկասկադային դրական հակադարձ կապով։ Տարբերում են սիմետրիկ (կազմված սիմետրիկ սխեմայով ) և ոչ սիմետրիկ մուլտիվիբրատորներ։ Առաջիններում T1 և Т2 աշխատանքային տակտերի (գումարը կազմում է տատանումների պարբերությունը՝ Tպ) տևողությունը նույնն է, իսկ երկրորդներում՝ տարբեր։ Կան մուլտիվիբրատորների բազմաթիվ տարբերակներ էլեկտրոնային լամպերով, տրանզիստորներով, տիրիստորներով և ինտեգրալային սխեմաներով։

Առավել լայնորեն կիրառվում են տրանզիստորներով մուլտիվիբրատորները։ Միատիպ տրանզիստորների կիրառման դեպքում մուլտիվիբրատորներում ուժեղացուցիչները գրգռվում են հաջորդաբար, T1 ժամանակահատվածում գրգռված վիճակում է գտնվում մի ուժեղացուցիչը, իսկ T2 ժամանակահատվածում՝ մյուսը։ Այդպիսի մուլտիվիբրատորները կոչվում են երկֆազ։ Տարատեսակ տրանզիստորների կիրառման դեպքում երկու ուժեղացուցիչները գրգռվում են միաժամանակ և այդ վիճակում են գտնվում T1 ժամանակի ընթացքում։ Այնուհետև (համարյա միաժամանակ) անցնում են չգրգռված վիճակի T2 ժամանակով։ Այդպիսի մուլտիվիբրատոր աշխատանքի սկզբունքով նման է տրանզիստորով բլոկինգ-գեներատորին։

Ավտոմատիկայի, հաշվողական և չափիչ տեխնիկայի, այդ թվում և ժամանակի ռելեի ԹՀՄ-ների մատուցող և ձևավորող սարքերում մուլտիվիբրատորը կիրառվում է որպես իմպուլսների գեներատոր, հաճախականության բաժանարար, իմպուլսների ձևավորիչ, ոչ կոնտակտային անջատիչ և այլն։ Մյուս ռելաքսացիոն գեներատորների նման մուլտիվիբրատորը կարող է աշխատել ինչպես ինքնատատանման, այնպես Էլ արգելակման (սպասող) ռեժիմում։ Բացի երկֆազերից կան նաև բազմաֆազ մուլտիվիբրատորներ, որոնք հաճախ կիրառվում են ինֆորմացիայի ընտրման, հաղորդման և փոխակերպման բազմականալային համակարգերում։

Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա
Կատեգորիա:Թվային համակարգեր
Մուլտատուլի

**Մուլտատուլի** (հոլանդերեն՝ *Multatuli*, Իրական անուն-ազգանուն՝ **Էդուարդ Դաուես Դեկկեր** [*Eduard Douwes Dekker*], ), նիդերլանդացի գրող, քննադատական ռեալիզմի ներկայացուցիչ։

Հայտնի է դարձել «Մաքս-Հավելաար կամ Նիդերլանդական առևտրական ընկերության սուրճի աճուրդները» (1859) վեպով։ «Սիրո նամակներ» (1861) կենսագրական նամակավեպում, «Նիդերլանդական Հնդկաստանի ազատ աշխատանքի մասին» (1862) հրապարակախոսական գրքույկում անդրադարձել է տվյալ երկրամասում տիրող գաղութային իրավիճակին։

Մուլտատուլիի այլ հայտնի աշխատանքներից են «Զրույց ճապոնացիների հետ» (1862), «Զրույցներ» (1869), «Իշխանների դպրոց» (1872), «Գաղափարներ» (1862-1877) երկերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի քաղծառայողներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆեմինիստներ
L.A. Woman

**L.A. Woman **-ը ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doors-ի երգն է։ Երգը համանուն վերնագրով ալբոմից է, որը խմբի վերջին ալբոմն էր Ջիմ Մորիսոնի հետ։ Այս երգում Մորիսոնը նաև ներկայացրել է իր անվան անագրաման՝ "Mr. Mojo Risin'", որը հետագայում մեծ ճանաչում ստացավ, և Մորիսոնին սկսեցին այլ կերպ ուղղակի Mr. Mojo Risin' անվանել։

Երգը ձայնագրվել է խմբի արվեստանոցում Սանտա Մոնիկա բուլվարդում որը գտնվում է Արևմտյան Հոլիվուդում, 1970 դեկտեմբերից մինչև 1971 թվականի հունվարը։ Մորիսոնը իր վոկալային մասը ձայնագրել է բաղնիքում։ Մարկ Բեննոն երկրորդ կիթառիստն էր, և Ջերի Շչեֆը նվագում էր բաս կիթառը։

Ալբոմի քառասունամյակին երգի վերաթողարկված տարբերակը սկսում է "My Country Tis of Thee" երգի կիթառային ռիֆով։

## Տեսահոլովակը
1985 թվականին, Մորիսոնի մահվանից տասնչորս տարի անց, Ռեյ Մանզարեկը նկարահանել է տեսահոլավակ երգի համար։ Այն հեռարձակվել է MTV-ով, և ընդգրկվել է խմբի *Dance on Fire* ֆիլմում։

## Բառերը
Երգի բառերը գրվել են դեղին գույնի A4 տեսակի թղթի վրա։ Եվ այս բառերը վաճառվել է Բերկշիրում աճուրդի ժամանակ 2010 թվականի օգոստոսի 4-ին, 13,000 ֆունտով։

## Անձնակազմ
* Ջիմ Մորիսոն - վոկալ
* Ռեյ Մանզարեկ - դաշնամուր
* Ռոբի Կրիգեր - կիթառ
* Ջոն Դենսմոր - հարվածային գործիքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:The Doors
Հեղուկաբյուրեղային հեռուստացույց

thumb|right|200px|Ընդհանուր LCD TV-ն, նկարի ցուցադրման ժամանակ։
**Հեղուկաբյուրեղային հեռուստացույց** () (**LCD TV**), հեռուստացույցներ, որոնք աշխատում են LCD-ի ցուցադրման տեխնոլոգիայով։ Հեղուկաբյուրեղային հեռուստացույցներն ավելի բարակ են և թեթև, քան կինեսկոպը (CRT-ների) ցուցասարքի չափսերը, և առկա են շատ ավելի մեծ չափերի։ Երբ արտադրական ծախսերը ընկավ, այս համադրությունը հատկանիշների շնորհիվ LCD-ները դարձան ամենավաճառվող հեռուստատեսային սարքերը։

## Տես նաև
*Հեռուստատեսային կենտրոն
*Պլազմային էկրան

Կատեգորիա:Հեռուստատեսություն
Կատեգորիա:Էկրաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային տերմինաբանություն
ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 Խումբ A

ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014-ի A խմբում խաղերը անցկացվում են 2014 թվականի հունիսի 12-ից հունիսի 23-ը։ Խումբը բաղկացած է 4 հավաքականներից՝ Բրազիլիա, Խորվաթիա, Կամերուն, Մեքսիկա։
Հաջորդ փուլ դուրս են գալիս առաջին երկու տեղերը զբաղեցրած հավաքականները։ 1-ին տեղը զբաղեցրած հավաքականը հանդիպելու է B խմբում 2-րդ տեղը զբաղեցրած հավաքականի հետ, իսկ A խմբում երկրորդ տեղը զբաղեցրած հավաքականը կհանդիպի B խմբում 1-ին տեղը զբաղեցրած հավաքականի հետ։
## Հավաքականներ

## Աղյուսակ
{|
|-
|

## Տուր I

## Տուր II

## Տուր III

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014
Ֆարադեյի էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի օրենք

Ֆարադեյը հայտնաբերել է կոճում հոսանքի առաջացման երևույթը, երբ կոճը տեղադրված է փոփոխական մագնիսական դաշտում։ Այդ երևույթը, որ կոչվում է էլեկտրամագնիսական ինդուկցիա։
մինի|կենտրոն|մագնիսական դաշտի ուժագծերի կողմնորոշումը
Դիցուք տարածության մի հատվածում կա ժամանակի ընթացքում փոփոխվող մագնիսական դաշտ։ \vec{B} ուժագծերի կողմնորոշումը տվյալ ակնթարթում պատկերված է նկարում։ Դիտարկենք նաև կամայական փակ L կոնտուրը, որի շրջանցման ուղղությունը ժամսլաքի պտույտին հակառակ է ընտրված, եթե նայենք \vec{B} ծայրից։ Էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի օրենքը ինտեգրալ տեսքով՝

:\oint_L\vec\epsilon \cdot d\vec L = -\frac{d}{dt}\int_S \vec B \cdot d\vec S։

Ձախ կողմում \vec\epsilon շրջանառություննէ L կոնտուրով, որը կոչվում է տվյալ կոնտուրով էլեկտրաշարժ ուժ։

Մաքսվելը գրել է Ֆարադեյի օրենքի համանմանությամբ (մասնակի ածանցյալով) իր հավասարումներից մեկը՝ Մաքսվել-Ֆարադեյի հավասարումը

:\oint_L \vec E \cdot d\vec L = -\frac{\partial}{\partial t}\iint_S \vec B \cdot d\vec S = -\iint_S \frac{\partial \vec B }{\partial t}\cdot d\vec S։

Կամ, օգտագործելով Ստոքսի թեորեմը, դիֆֆերենցիալ տեսքով կստանանք՝

: rot\vec{E} = -\frac{\partial B}{\partial t}։

## Տես նաև
* Էլեկտրամագնիսական ինդուկցիա

Կատեգորիա:Էլեկտրադինամիկա
Վիկտոր Մուրադյան

**Վիկտոր Ասլանի Մուրադյան** (), խորհրդային պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1969 թվական)։ Չեխիայի Մլադա Բոլեսլավ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի։

## Կենսագրություն
Վիկտոր Մուրադյանը ծնվել է 1913 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ԼՂԻՄ Հադրութի շրջանի Կարմրակուճ գյուողում։ Ավարտել է Ադրբեջանի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Մասնակցել է «Հայրենական մեծ պատերազմին», եղել գնդի կոմիսար, դիվիզիայի քաղաքային բաժնի պետ։ 1968 թվականից մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի ավագ գիտաշխատող է։ Աշխատությունները վերաբերում են ԽՄԿԿ ազգային քաղաքականությանը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին և ետպատերազմյան շրջանին։ Մի շարք կոլեկտիվ աշխատությունների համահեղինակ է։ «Սովետական Հայաստանը հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին (1941-1945 թվականներ)» փաստաթղթերի ու նյութերի ժողովածուն կազմող խմբի ղեկավար։

## Պարգևներ
* Կարմիր դրոշի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Մուլտիպլիկատոր (սարք)

**Մուլտիպլիկատոր**
1․ մեքենայի լիսեռի պտտման հաճախականությունը մեծացնող սարքավորում (օրինակ, բարձրացնող ատամնավոր փոխանցումը), 
2․ հեղուկի ճնշումը բարձրացնող սարքավորում (օրինակ, պոմպերում և հիդրավլիկական այլ մեքենաներում ու հարմարանքներում), 
3․ լուսանկարչական ապարատի հարմարանք՝ մեկ թիթեղի (ժապավենի) վրա մի քանի նեգատիվներ ստանալու համար,
4․ գունավոր տպանմուշների միաժամանակյա ստացման սարք։

Կատեգորիա:Սարքեր
Դամոկլյան սուր

մինի|աջից
**Դամոկլյան սուր** (՝ ), սիրակուզյան բռնակալ Դիոնիսոս Մեծը (մ․թ․ա․ 5-րդ դար) առաջարկում է մեկ օրով իր գահը հանձնել իր ֆավորիտ Դամոկլեսին, ով Դիոնիսոսին համարում էր ամենաերջանիկ մահկանացուն։ Բռնակալի հրամանով նրան արքայավայել հագցնում են, օծում անուշահոտ յուղով ու նստեցնում գահին։ Նրա շուրջը բոլորը հնազանդվում էին՝ կատարելով յուրաքանչյուր հրաման։ Խնջույքի թեժ պահին Դամոկլեսը հանկարծ գլխավերևում տեսնում է ձիու մազից կախված առանց պատյանի մի սուր և հասկանում բարօրության պատրանքայնությունը։ Այդպես Դիոնիսոսը Դամոկլեսին ցույց տվեց, որ բռնակալը միշտ ապրում է մահվան եզրին։

Արտահայտությունը դարձել է թևավոր և փոխաբերական իմաստով գործածվելիս նշանակում է թվացյալ բարեկեցության պայմաններում մեկի գլխին կախված մշտական սպառնալիք։

Այս պատմությունը ներառված է Ցիցերոնի «Տուսկուլանյան զրույցներում»։ Սրա մասին հիշատակել է նաև Հորացիոսը։

Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Սաթենիկ Հակոբյան-Ուլիխանյան

**Սաթենիկ Վիտյայի Հակոբյան-Ուլիխանյան** (), հայ երաժիշտ, կոմպոզիտոր, տերմենահար։ Միակ տերմենահարն է Հայաստանում և ողջ կովկասյան տարածաշրջանում։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրի բաժինը, ապա՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ստեղծագործական բաժինը (Միխայիլ Կոկժաևի դասարան) կոմպոզիտոր մասնագիտությամբ։ Սաթենիկը ստեղծագործում է ակադեմիական երաժշտության ժանրում, նաև գրել է էտյուդներ և մշակել մի շարք հայ միջնադարյան կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ տերմենի համար։

Տերմեն նվագել սովորել է ինքնուրույն աշխարհահռչակ տերմենահար Լիդիա Կավինայի օժանդակությամբ։ Բացի տերմենից նվագում է նաև դաշնամուր, երգեհոն և մի քանի այլ հազվագյուտ երաժշտական գործիքներ։

2011-2012 թթ. դասավանդել է Հորդանանի մայրաքաղաք Ամմանի Հոսեյնի անվան կոնսերվատորիայում։

Մի շարք համերգներով հանդես է եկել Հայաստանում և նրա սահմաններից դուրս։
Հայաստանյան համերգների ժամանակ Սաթենիկին երբեմն իբրև դաշնակահար նվագակցում է նաև նրա դուստրը՝ Վիկտորիա Ուլիխանյանը։

2013–2014 թթ. տերմենի տարածման և տերմենահարության ժողովրդականացման նպատակով կազմակերպել է վարպետության դասընթացներ և մրցույթ հայ ժամանակակից կոմպոզիտորների համար, ինչի արդյունքում ստեղծվել են մի շարք ստեղծագործություններ՝ գրված հատուկ տերմենի համար։

Որպես տերմենահար ձայնագրվել է ամուսնու՝ Մարտին Ուլիխանյանի «Դուռ» և հորդանանյան «Իսկ, եթե» ֆիլմերում։

Մարտին Ուլիխանյանի հետ նախաձեռնել և իբրև վոկալիստ ու հեքիաթասաց ձայնագրվել է նաև Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործությունների հիման վրա ստեղծված գրական-երաժշտական նախագծում։

## Տես նաև
* Տերմեն
* Լև Տերմեն
* Լիդիա Կավինա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ կին կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ տերմենահարներ
Արոմորֆոզ

[մինի|Էվոլյուցիոն գործընթացի դիագրամը ըստ Ա. Ն. Սևերցովի, (a) արոմորֆոզ, (b) [իդիոադապտացիա, (r) ընդհանուր դեգեներացիա]]
**Արոմորֆոզներ** (հուն. αἴρω-«բարձրացնող» և μορφή-«տեսակ»), այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններ են, որոնք օրգանիզմները տանում են դեպի կազմավորվածության ընդհանուր վերելք, բարդացնում նրանց կառուցվածքը, բարձրացնում կենսագործունեության ուժգնությունը։

Արոմորֆոզների հայտնաբերման և ուսումնասիրման գործում մեծ դեր են խաղացել Ա. Ն. Սևերցովի և Ի. Ի. Շմալհաուզենի աշխատությունները։ Նրանք սահմանեցին էվոլյուցիայի երկու գլխավոր ուղղությունները՝ կենսաբանական առաջադիմությունը և կենսաբանական հետադիմությունը։

Կենսաբանական առաջադիմությունն իրականանում է երեք ուղիներով՝
* արոմորֆոզներ,
* իդիոադապտացիաներ,
* ընդհանուր դեգեներացիաներ

Օրգանական աշխարհի էվոլյուցիայի վաղ փուլերի խոշոր արոմորֆոզներ են՝ բույսերի ֆոտոսինթեզի գործընթացի առաջացումը, միաբջիջ օրգանիզմներից բազմաբջիջ օրգանիզմների առաջացումը, օրգանիզմների՝ սեռական ճանապարհով բազմացումը, ներքին բեղմնավորման ի հայտ գալը։ Բույսերի զարգացման մեջ խոշոր արոմորֆոզ էր սպորներով բազմացումից սերմերով բազմացմանն անցնելը։ Ողնաշարավոր կենդանիների զարգացման ընթացքում խոշոր արոմորֆոզներ են կմախքի, ծնոտների, քորդայի, խռիկային և թոքային շնչառության, հնգամատ տիպի վերջույթների առաջացումը և այլն։

Արոմորֆոզը գոյության կռվում նշանակալից առավելություններ է տալիս օրգանիզմին, հնարավորություն ընձեռում նրան հարմարվելու նոր միջավայրին, օժանդակում է պոպուլյացիաներում գոյատևման բարձրացմանը և մահացության իջեցմանը։ Բարձր ծնելիության և ցածր մահացության դեպքում թվաքանակը պոպուլյացիաներում մեծանում է, արեալն՝ ընդարձակվում, գոյանում են նոր պոպուլյացիաներ, արագանում է նոր տեսակների ձևավորումն, այսինքն՝ տեղի է ունենում կենսաբանական առաջադիմություն։

Կատեգորիա:Մակրոէվոլյուցիա
Ռասմուս Ռասկ

**Ռասմուս Քրիստիան Ռասկ** (, ), դանիացի լեզվաբան։ Կոպենհագենի համալսարանի գրադարանավար (1829) և արևելյան լեզուների պրոֆեսոր (1831)։ Պատմահամեմատական լեզվաբանության հիմնադիրներից։

Ռասկը իսլանդերենի ծագման հարցը քննելիս առաջինն է կիրառել պատմահամեմատական մեթոդը, ապացուցել գերմանական լեզուների ազգակցությունը բալթիկ-սլավոնյան լեզուների, հունարենի և լատիներենի հետ՝ դրանց միջև հնչյունական համապատասխանություններ գտնելով և դրանց քերականական համակարգերը համեմատելով («Ուսումնասիրություն հին հյուսիսային կամ իսլանդական լեզվի ծագման մասին», 1818)։ Ռասկը անդրադարձել է հայերենի, սանսկրիտի, զենդերենի, պահլավերենի և պարսկերենի ցեղակցական կապերին։ Զբաղվել է նաև զենդերենի և «Զենդ-Ավեստա»-ի հարցով, նպաստել հին պարսկական սեպագրերի վերծանմանը, ուսումնասիրություններ նվիրել կովկասյան և ուրալա-ալթայան լեզուներին։ Սկանդինավական գիտական լեզվաբանության հիմնադիրն է։

## Ծանոթագրություններ

## Հրատարակություններ
* Rask R. K. Vejledning til det Islanske eller garnie Nordiske Sprog. — Kjöbenhavn: Trykt paa Hofboghandler Schubothes Forlag, hos J. R. Thiele, 1811. — lvi + 282 s.
* Rask R. K. Angelsaksisk sproglaere tilligemed en kort laesebog. — Stockholm: M. Wiborg, 1817. — 168 s.
* Rask R. K. Anvisning till Isländskan eller Nordiska fornspråket. — Stockholm: M. Wiborg, 1818. — xxviii + 298 s.
* Rask R. K. Edda Sæmundar hinns Fróda. Collectio carminum veterum scaldorum Saemundiana dicta. — Holmiae: Typis Elmenianis, 1818. — v + 288 s.
* Rask R. K. Undersögelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse. — Kjöbenhavn: Gyldendal, 1818. — xii + 312 s.
* Rask R. K. Singalesisk skriftlære. — Kolombo, 1818. — 16 s.
* Rask R. K. Frisisk sproglaere, udarbejdet efter samme plan som den islandske og angelsaksiske. — Kjöbenhavn: Hofboghandler Beeken, 1825. — ii + 138 s.
* Rask R. K. Über das Alter und die Echtheit der Zend-Sprache und des Zend-Avesta, und Herstellung des Zend-Alphabets nebst einer Übersicht des gesammten Sprachstammes. — Berlin: Duncker und Humblot, 1826. — viii + 80 S.
* Rask R. K. Om Zendsprogets og Zendavestas Ælde og Ægthed. — Kjöbenhavn: Trykt hos A. Seidelin, 1826. — 46 s.
* Rask R. K. Italiensk Formlære, udarbejdet efter samme Plan som den spanske Sproglære. — Kjöbenhavn: Trykt hos J. H. Schultz, 1827. — 75 s.
* Rask R. K. Historien om de ti vezirer og hvorledes det gik dem. Ved kong Azád Bachts sön. — Kjöbenhavn: Trykt hos Jens Hostrup Schultz, 1829. — 159 s.
* Rask R. K. Engelsk Formlære, udarbejdet efter en ny Plan. — Kjöbenhavn: Gyldendal, 1832. — 112 s.
* Rask R. K. Samlede tildels forhen utrykte Afhandlinger. Udg. efter Forf.s Død af H. K. Rask. — Kjöbenhavn: Trykt i det Poppske bogtrykkeri, 1834. — 504 s.

Կատեգորիա:Դանիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ
Կատեգորիա:Դանիացի բանասերներ
Կատեգորիա:Հնդեվրոպագետներ
Մետաղաֆիզիկա

մինի|աջից|Ուիդման Ֆրանցի փորձը
**Մետաղաֆիզիկա**, ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է մետաղների ու համաձուլվածքների էլեկտրոնային և ատոմա-բյուրեղային կառուցվածքը, ինչպես նաև դրանց ֆիզիկական հատկությունները։

Մետաղաֆիզիկան պայմանականորեն կարելի է տրոհել երեք բաժինների, որոնք իրարից տարբերվում են հետազոտման մեթոդներով և խնդիրներով։ Առաջին բաժինը վերաբերում է մետաղներում և համաձուլվածքներում ֆազային հավասարակշռության պայմանների, տարբեր պրոցեսների կինետիկայի ուսումնասիրությանը, երկրորդը՝ մետաղների և համաձուլվածքների ամրության ու պլաստիկության հարցերի ուսումնասիրությանը՝ կապված ցանկալի հատկություններով նյութեր ստանալու անհրաժեշտության հետ։ Նշված երկու բաժինները կազմում են այսպես կոչված տեսական մետաղագիտության հիմքը։ Երրորդ բաժինը վերաբերում է ժամանակակից մետաղաֆիզիկաի հիմքը կազմող միկրոսկոպիկ տեսությանը, որը հնարավորություն է տալիս բացատրելու մետաղների, հիմնականում նաև համաձուլվածքների ֆիզիկական հատկությունները՝ ելնելով դրանց ատոմական կառուցվածքից։ Միկրոսկոպիկ տեսության պարզագույն տարբերակը, որը հայտնի է մետաղների դասական էլեկտրոնային տեսություն անունով, 1900-ական թվականներին մշակել են Պ․ Դրուդեն և Հ․ Լորենցը։ Ըստ այդ տեսության, էլեկտրոնները մետաղում կազմում են էլեկտրոնային իդեալական գազ և իրենց քաոսային շարժման ընթացքում ժամանակ առ ժամանակ բախվում են միայն բյուրեղային ցանցի հանգույցներում «նստած» իոններին։ Այդ մոդելով տրվեց Օհմի և Ջոուլ-Լենցի փորձնական օրենքների տեսական հիմնավորումը։ Դասական էլեկտրոնային տեսությունը հաստատեց նաև մետաղի էլեկտրոնային հաղորդականության (а) և ջերմահաղորդականության (x) միջև գոյություն ունեցող պարգ կապը (х/cгT= const), որը բավարար ճշտությամբ մեծ թվով մետաղների համար համընկնում է փորձնական արդյունքներին (100-400 K ջերմաստիճանային տիրույթում)։ Սակայն դասական էլեկտրոնային տեսությունը, լինելով խիստ մոտավոր, ի վիճակի չէր բացատրելու փորձերից հայտնի դարձած մի շարք կարևոր փաստեր (օրինակ, բարձր ջերմաստիճաններում մետաղների և դիէլեկտրիկների ջերմունակությունների գործնականում իրար հավասար լինելը և այլն)։ Էլեկտրոնային ազատ գազի մոդելը զարգացրել է Ա․ Զոմմերֆելդը (1927), առաջին անգամ էլեկտրոնների համար կիրառելով քվանտային վիճակագրական բաշխման ֆունկցիան (Ֆերմի-Դիրակի ֆունկցիա), որում հաշվի էին առնված միկրոմասնիկների համար գործող նոր սկզբունքները՝ նույնականության սկզբունքը և Պաոդիի սկզբունքը։ Քվանտային վիճակագրության կիրառումը հանգեցրեց կարևոր արդյունքի․ պարզվեց, որ մետաղների էլեկտրական, ջերմային, ինչպես նաև սպինային պարամագնիսական հատկությունները պայմանավորված են ոչ թե բոլոր ազատ էլեկտրոններով, այլ միայն EF Ֆերմիի էներգիայի շրջակայքի շատ նեղ՝ KT էներգետիկական տիրույթում գտնվող էլեկտրոններով։ Էլեկտրոնային գազի այդպիսի ուժեղ «այլասերման» պատճառով էլեկտրոնները բարձր ջերմաստիճաններում նկատելի ներդրում չեն ունենում ջերմունակության մեջ։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Մետաղներ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1909/1910

**1909/1910 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** բրիտանական ազգային հավաքականների միջև անցկացված քսանյոթերորդ մրցաշարն էր։ Համառ պայքարում չնչին առավելությամբ հաղթող դարձավ յի հավաքականը։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում գրանցված անակնկալ ոչ-ոքին մեծացրեց շոտլանդացիների հնարավորությունները, որոնք իրացվեցին ուելսցիների նկատմամբ նվազագույն հաշվով տարած հաղթանակի շնորհիվ։ Սակայն հաջորդ խաղում շոտլանդացիները պարտվեցին իռլանդացիներին, ինչի արդյունքում անգլիացիները հաղթեցին ուելսցիներին և իռլանդացիների հետ միասին 3-ական միավորով գլխավորեցին մրցաշարային աղյուսակը։

Սակայն այս երկու թիմերի հույսերն ի դերև ելան, քանի որ - խաղում շոտլանդացիները հաղթեցին 2-0 հաշվով և վաստակելով 4 միավոր, շրջանցեցին այս երկու թիմերին՝ միևնույն ժամանակ ոսկե հնարավորություն տալով իռլանդացիներին։ Եթե Իռլանդիայի հավաքականը հաղթեր, միանձնյա կնվաճեր տիտղոսը, ոչ-ոքի խաղալու դեպքում այն կկիսեր շոտլանդացիների հետ։ Սակայն մրցաշարում հաղթելու որևէ հնարավորություն չունեցող ի հավաքականը 4-1 հաշվով տարավ ջախջախիչ հաղթանակ, ինչը միանձնյա հաղթանակ պարգևեց շոտլանդացիներին։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 3 || 1 || +2 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 3 || -1 || **3**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 5 || -2 || **3** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 3 || +1 || **2**

;
Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ


### 2 գոլ
*  Ֆրենկ Թոմփսոն
*  Ռոբերտ Էվանս
*  Գրենվիլ Մորիս

### 1 գոլ
*  Էնդրյու Դուկատ
*  Հարոլդ Ֆլեմինգ
*  Ջոնի Դարլինգ
*  Արչիբալդ Դևին 
*  Ջեյմս ՄաքՄենեմի 
*  Ջեյմս Քուինն


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Վերին Անկուզիք

**Վերին Անկուզիք**, նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։

## Տես նաև
* Ներքին Անկուզիք
* Միջին Անկուզիք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երնջակ գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի լքված բնակավայրեր
Մուղանջիկ (այլ կիրառումներ)

**Մուղանջիկ** (Muğancıq) տեղանունը կարող է վերաբերվել.

## Ադրբեջան
* Մուղանջիկ Մյուսլյում, գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
* Մուղանջիկ Մեհրաբ, գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։

## Հայաստան
* Հովտամեջ, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում։