open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շողագավանքի վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Շողագավանք
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Մարտունու շրջանում՝ Ձորագյուղի արևմտյան կողմում գտնվող Շողագավանքի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Սյունի վանքի վիմական արձանագրություններ

մինի|Սյունի վանք|alt=
Ստորև ներկայացված է Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի 689 թվականին կառուցված Սյունի վանքի արձանագրությունները

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Նատաշա Օ'Քիֆֆ

**Նատաշա Օ'Քիֆֆ** (, ), կինոյի, թատրոնի և հեռուստատեսության բրիտանացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է «Սուր հովարներ» հեռուստասերիալում խաղացած  Լիզզիի դերով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, Մեծ Բրիտանիայի Բրայթոն քաղաքում։ Երբ նա մեկ տարեկան էր, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Լոնդոն։ Ավարտել է Ուելսի երաժշտության և դրամայի թագավորական քոլեջը, սովորելու տարիներին մասնակցել է մի քանի բեմադրությունների։

Առաջին անգամ էկրաններին է հայտնվել 2008 թվականին՝ նկարահանվելով Oasis խմբի «Falling Down» երգի տեսահոլովակում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Էյմի-Ֆիոն Էդվարդս

**Էյմի-Ֆիոն Էդվարդս** (, ), ուելսցի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է «Սուր հովարներ» հեռուստասերիալում Էսմիի դերով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1987 թվականի նոյեմբերի 21-ին, Նյուպորտ քաղաքում։ Մինչև 14 տարեկան նա տեղի ռեգբիի թիմի միակ աղջիկ անդամն էր։ Նա նաև բալետով էր զբաղվում։ Դպրոցում գերազանց գնահատական է ստանում դերասանական վարպետությունից և սկսում է ելույթ ունենալ Ուելսի ազգային երիտասարդական թատրոնում։ Էդվարդսը ազատ տիրապետում է անգլերենին և ուելսերենին։

Էյմին իր առաջին դերը խաղացել է 2002 թվականին կարճամետրաժ ֆիլմում, իսկ առաջին նկատելի դերը` 2008 թվականին, «Skins» հեռուստասերիալում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Remarkable (ընկերություն)

**Remarkable** Recycled Ltd, Մեծ Բրիտանական ընկերություն, որը ստեղծում է գրենական պիտույքներ վերամշակված նյութերից։ Իր քույր ընկերություն՝ Edvironment Ltd-ն, զբաղվում է վերամշակված ապրանքների վաճառքով, այդ թվում մատիտներ, կոմպակտ սկավառականեր և այն։

## Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1996 թվականին Էդուարդ Դուգլաս Միլլերի կողմից, որը նպատակ ուներ օգտագործել աղբը ինչպես ռեսուրս։ 1998 թվականին այն դարձավ Մեծ Բրիտանիայի տարվա նորարական ընկերությունը, և մեկ տարի անց ճանաչվեց տարվա բնապահպանական ընկերությունը Մեծ Բրիտանիայում։

2000 թվականին Մեծ Բրիտանիայի հազարամյակին նվիրված տոնակատարության շրջանակներում, Remarkable-ի արտադրանքը ճանաչվեց ինչպես «Հազարամյակի արտադրանք»։ Millennium Dome ցուցահանդեսի համար ընկերությունը պատրաստել էր 3,75 միլլիոն մատիտ, որոնք վերաշակվել էին պլաստիկ բաժակներից։ 2011 թվականին Էվուարդ Միլլերը հայտնվեց Channel 4 հեռուստաալիքի The Secret Millionaire հաղորդման շրջանակներում։

2002 թվականին London Remade ընկերությունը 20000 ֆունտ ստեռլինգով գնեց նոր սարքեր՝ նոթատետրերի վերամշակման համար։ Սա օգնեց Remarkable-ին ընդլայնել ատադրանքի շարքը այդ թվում՝ պլաստիկ քանոններ (հիմանակնում պատրաստված պլաստիկ բաժակնեից), վերաշակված անվադողեր, գորգեր համակարգչային մկների համար և գրաչատուփեր։

2013 թվականին ընկերությունը գրանցվեց գինեսի ռեկորդների գրքում աշխարհի ամենաերկար մատիտը պատրաստելու համար (323 մետր)։ Սակայն այդ երկարությունը արդեն գերազանցվել է։

Remarkable-ը աշխատում է Keep Britain Tidy (KBT)-ի հետ, կրթելով թափոնների արժեքը և կապելով այն վերաշմակման հետ։

2017 թվականին արտադրությունը շարունակվում էր, դարձնելով բրիտանական թափոնները վերամշակած ապրանքների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Remarkable.co.uk

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիա
Մասրուց անապատի վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Մասրուց անապատ
Ստորև ներկայացված է Գեղարքունիքի մարզի Ձորագյուղ բնակավայրի արևելյան եզրին գտնվող Մասրուց անապատի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Սպահանի ժամանակակից արվեստի թանգարան

**Սպահանի ժամանակակից արվեստի թանգարան** (, ), թանգարան Իրանի Սպահան քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1997 թվականի նախկին 19-րդ դարի թագավորական թանգարանի շենքում։ Թանգարանը պարբերաբար անցկացնում է պարսիկ հեղինակների կողմից ստեղծված ժամանակակից արվեստի գործերի ցուցահանդեսներ։

## Պատմություն և նկարագրություն
Սպահանի ժամանակակից արվեստի թանգարանը հիմնադվել է Իրանի Սպահան քաղաքում 1997 թվականին, նախկին թագավորական թանագարնի շենքում։ Թանգարանային շենքը կառուցվել է քաղաքի կենտրոնում ՝ Չեհել-սոտուն պալատի հարևանությամբ, որն այսօր ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում է, XVII դարում և Սեֆևյանների դինաստիայի օրոք եղել է թագավորական փոքրիկ թանգարան։ Այդ ժամանակ շենքը հայտնի էր որպես "Jobbeh Khaneh" ("զենքի տուն"), քանի որ թանգարանում պահվում էր ռազմական պատմության հետ կապված իրերի և արտեֆակտների զգալի հավաքածու։

Քաջարների դինաստիայի շրջանում թանգարանի շենքը վերանորոգվել և վերանորոգվել է, այն նույնպես զարդարված է եղել քանդակով (ստուկկո), որը տվյալ ժամանակաշրջանի գլխավոր ճարտարապետական գիծն է։ Բացի այդ, Քաջարների իշխանության տարիներին շենքը վերածվել է Սպահան նահանգի կառավրչի նստավայրի։ Շենքում բնակվել է նահանգապետ Մասուդ Միրզա Զուլ Սուլթանը (Mass ' oud Mirza Zell-e Soltan, 1850-1918 թվականներ)։ Այն բանից հետո, երբ նահանգապետի համար հատուկ առանձնատուն  կառուցվեց, նահանգապետի նստավայրը տեղափոխվեց այնտեղ, իսկ "զենքի տունը" կրկին վերածվեց թանգարանի։

21-րդ դարում շինությունը մեծ լսարանին հնարավորություն է ընձեռում ծանոթանալու ժամանակակից միջազգային արվեստին՝  ինչպես 1997 թվականին բացված մշտական ցուցադրության շրջանակներում, այնպես էլ ժամանակակից (թեմատիկ) ցուցահանդեսների ընթացքում։ Այսպես 2017 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին այստեղ տեղի է ունեցել "RTL:LTR" խմբակային ցուցահանդեսը, որը ներկայացրել է ինչպես տեղացի հեղինակներին (օրինակ ՝ լուսանկարիչ Ռեզա Արամեշին), այնպես էլ եվրոպացի նկարիչների (օրինակ ՝ Յոզեֆ Բաուերի և Թոմաս Էնցենհոֆերի) աշխատանքները։ 2019 թվականի փետրվարին Թեհրանում և Շիրազում երկու ցուցահանդեսներից հետո Սպահան հասավ գերմանացի քանդակագործ և  նկարիչ Գյունտեր Յուքերի "Gunther Uecker — Tribute to Hafez" ցուցահանդեսը, որը հիմնված է եղել պարսկական բանաստեղծական մոտիվներով և ցուցադրվեց տեղի հանդիսատեսին Ժամանակակից արվեստի թանգարանի սրահներում։

## Տես նաև
* Թեհրանի ժամանակակից արվեստի թանգարան
* Ամմանի գեղարվեստի պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1997 հիմնադրումներ Իրանում
Կատեգորիա:1997 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Իրանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սպահանի շենքեր և կառույցներ
Սան Դիեգոյի արվեստի թանգարան

**Սան Դիեգոյի արվեստի թանգարան** (, կրճատ *SDMA*), թանգարան ԱՄՆ-ի Սան Դիեգո քաղաքում, որը գտնվում է Balboa Park այգում։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է 5-րդ հազարամյակից մինչ օրս ցուցադրված ցուցանմուշներ։ Ամեն տարի թանգարան է այցելում է մոտ կես միլիոն մարդ։

180 px|left|thumb|Սալամանկայի համալսարանի շենքի ճակատը
Բացվել է 1926 թվականի փետրվարի 28- ին, որպես Կերպարվեստի պատկերասրահ (), ներկայիս անվանումը կրում է 1978 թվականից։ Թանգարանի շենքը նախագծվել է ճարտարապետներ Ուիլյամ Ջոնսոնի () և Ռոբերտ Սնայդերի () կողմից՝ պլատերեսկոյի ոճով, որպեսզի ներդաշնակեցվի 1915 թվականի Պանամո-Կալիֆոռնիական ցուցահանդեսի մյուս շենքերի հետ։ Դոմինանտ ճակատը խիստ զարդարված դուռ է, որը ոգեշնչված է Սալամանկայի համալսարանի դռան բացվածքով։

Վալյադոլիդի տաճարը ազդել է արտաքին դիզայնի վրա, իսկ շենքի ինտերիերն ունի Իսպանիայի Տոլեդո քաղաքի Սանտա Կրուս () հիվանդանոցի մոտիվներ։ Շենքի կառուցման համար երկու տարի է պահանջվել։ Հովանավոր Էփլթոն Բրիջեսն () այս շենքը նվիրել է քաղաքին շինարարության ավարտից հետո։ 1966 թվականին շենքին ավելացվել է արևմտյան թևը, իսկ 1974 թվականին՝ արևելյան թևը, ինչը զգալիորեն ավելացրել է ցուցահանդեսային տարածքը։ Ներկայումս մշակվում են թանգարանային համալիրի վերակառուցման ծրագրեր։

Ամեն ապրիլ ամսին, սկսած 1981 թվականից, Սան Դիեգոյի արվեստի թանգարանում անցկացվում է «կենդանի արվեստ» () ցուցահանդես-ներկայացումը, երբ ծաղկի դիզայներները օգտագործում են ծաղիկներ և այլ օրգանական նյութեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ 
* The San Diego Museum of Art  

Կատեգորիա:1926 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1926 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիա
Մարինա Դավիդովա

**Մարինա Յուրևնա Դավիդովա** (), ռուս թատերագետ և թատերական քննադատ։

Ավարտել է ԳԻՏԻՍ-ի թատերագիտական բաժինը (1988) և Արվեստագիտության պետական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Եղել է Իննա Նատանովնա Սալավյովայի աշակերտուհին։ Արվեստագիտության թեկնածու է (1992, «Անգլիական հետվերածննդյան ողբերգության թատերականության բնություն» ատենախոսություն)։ Դասավանդել է ՎԳԻԿ-ում և Ռուսաստանի պետական հումանիտար համալսարանում (1994 թվականից)։ 2001 թվականին Դավիդովայի խմբագրությամբ լույս է տեսել «Արևմտաեվրոպական թատրոնը Վերածննդի դարաշրջանից մինչև XIX—XX դդ. սահմանը» համատեղ մենագրությունը։

1997 թվականին «Մոսկովյան նորություններ», «Ռուսական հեռագիր», «Նորությունների ժամանակ» թերթերում աշխատում է թատերական քննադատ։ 2002 թվականին ղեկավարել է «Պահպանողական» թերթի մշակույթի բաժինը, հետո աշխատել է «Լուրեր» թերթի քննադատ և Openspace ցանցային հրատարակության թատերական բաժնի ղեկավար։ 2010 թվականից հանդիսանում է «Թատրոն» ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

2005 թվականին հրատարակել է «Թատերական դարաշրջանի ավարտը (ռուսական թատրոնի նորագույն պատմությունը)» հոդվածների ժողովածուն, որը հրատարակվել է «Ոսկե դիմակ» թատերական փառատոնի հովանու ներքո։ Քննադատները այս գիրքը պայծառ ու ծավալուն են գնահատել, բայց որոշակի ներքին հակասություններից կախված։

2014 թվականին նշանակվել է Wiener Festwochen 2016 թվականի թատերական փառատոնի ծրագրային տնօրեն։

2017 թվականին բեմադրել է «Eternal Russia» ներկայացումը Hebbel am Ufer թատրոնում https://www.colta.ru/articles/theatre/13629։

2018 թվականին թողարկել է «Մշակույթ Zero․ Ռուսական կյանքի և եվրոպական բեմի ակնարկներ» հոդվածների նոր ժողովածուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статьи в журнале «Театр»
* Материалы на сайте OpenSpace
* Статьи в проекте «Стенгазета» 
* Лекция Марины Давыдовой «Драма как перформанс: Ромео Кастеллуччи» в Музее современного искусства «Гараж»
* Курс мини-лекций Марины Давыдовой о театре английского Возрождения в проекте «Арзамас»

Կատեգորիա:Նոյեմբերի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:1966 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բաքու քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս թատերական քննադատներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ
Գեորգի Շչուկին

**Գեորգի Շչուկին** (, ), խորհրդային կինոռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, Մոսկվայում, նկարիչ Բորիս Շչուկինի ընտանիքում։

Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, ավիացիայի շտուրման։

1951 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտը։ Մի շարք ճարտարապետական և գեղարվեստական աշխատանքների հեղինակ է։

1959 թվականին ավարտել է Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացները (Միխայիլ Ռոմի և Յուլի Ռայզմանի արվեստանոցը), աշխատել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում։

«Տալլինֆիլմ» կինոստուդիայի մի շարք մուլտֆիլմերի նկարիչ է։

1962 թվականին մասնակցել է իր հոր մասին պատմող «Բորիս Շչուկին» վավերագրական ֆիլմի ստեղծմանը։

Եղել է ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը, հոր կողքին։

Կինը Մաինա Շչուկինան էր (1924-1993 թվականներ), ճարտարապետ, «Գիպրոգոր» կինոստուդիայի աշխատակից։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
* 1960 թվական՝ Ալյոշկինի սերը (Ս. Տումանովի հետ)
* 1962 թվական՝ Պավլուխան (Ս. Տումանովի հետ)
* 1967 թվական՝ Հանգիստ վայրեր
* 1973 թվական՝ Դրախտի խնձորները
* 1976 թվական՝ «Հարյուր գրամ» քաջության համար... (կարճ պատմություն` համանուն կինոալմանախում)
* 1978 թվական՝ Կատուն տոպրակի մեջ
* 1984 թվական՝ Հատուկ ստորաբաժանում (ավարտվել է Վ. Իվանովի կողմից)

### Սցենարի հեղինակ
* 1964 թվական՝ Օպերատոր Կիպսն անմարդաբնակ կղզում (մուլտիպլիկացիոն)
* 1967 թվական՝ Հանգիստ վայրեր
* 1973 թվական՝ Ստորջրյա ընկերները (մուլտիպլիկացիոն)
* 1973 թվական՝ Դրախտային խնձորները 
* 1978 թվական՝ Կատուն տոպրակի մեջ
* 1984 թվական՝ Հատուկ ստորաբաժանում
 
### Մուլտիպլիկացիայի նկարիչ

* 1962 թվական՝ Փոքրիկ սկուտերը
* 1962 թվական՝ Գրեթե անհավանական պատմություն
* 1963 թվական՝ Ճիշտ այդպես
* 1963 թվական՝ Տաղանդ
* 1964 թվական՝ Օպերատոր Կիպսի նոր արկածները
* 1964 թվական՝ Օպերատոր Կիպսը սնկի երկրում
* 1964 թվական՝ Օպերատոր Կիպսը քարե թագավորությունում
* 1964 թվական՝ Օպերատոր Կիպսն անմարդաբնակ կղզում
* 1965 թվական՝ Յաակը և ռոբոտը
* 1967 թվական՝ Յուսսիկեի յոթ ընկերները
* 1967 թվական՝ Խորամանկ Անտսը և անմաքուրը
* 1969 թվական՝ Թռչունների և գազանների պատերազմը
* 1969 թվական` Ոսկե էշը
* 1969 թվական՝ Ա՜յ, դու, վա՜յ դու
* 1970 թվական՝ Ձյունոտ ջրաղացը
* 1971 թվական՝ Այ այդպես, չեմպիոններ
* 1971 թվական՝ Մարտը և նրա հացը
* 1972 թվական՝ Վարորդները
* 1972 թվական՝ Մեխը
* 1972 թվական՝ Թևը
* 1973 թվական՝ Գնդակները
* 1973 թվական՝ Նոր ընկերները
* 1973 թվական՝ Ստորջրյա ընկերները
* 1975 թվական՝ Գարնան մասին երգերը
* 1977 թվական` Չարոմորան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Энциклопедический проект «Личности» 
* История кинематографа

Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացների շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Մաքենյաց վանքի վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Մաքենյաց վանք
Ստորև ներկայացված է Գեղարքունիքի մարզի Մաքենիս գյուղի եզրին գտնվող Մաքենյաց վանքի արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Է՛յ, գիժ ջահելներ, վառ-վառ ծաղիկներ...

**«Է՛յ, գիժ ջահելներ, վառ-վառ ծաղիկներ....»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի այս բանաստեղծության գրման ստույգ տարեթիվն անհայտ է, սակայն ձեռագրից կարելի է ենթադրել, որ գրված է 1890-ական թվականներին։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում (№ 47) պահվում է մեկ սևագիր-ինքնագիր։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1934 թվականին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի «Գեղարվեստական երկեր» գրքում (էջ 115), այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 486)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Հավապտուկ վանքի վիմական արձանագրություններ

Ստորև ներկայացված է Արցախի Հանրապետությունում, Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղից 5 կիլոմետր հարավ, բարձր լեռան գագաթին գտնվող Հավապտուկ վանքի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Հանելուկ (Թումանյան)

**«Հանելուկ»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1900 թվականին։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1900 թվականի դեկտեմբերի 31-ի գիշերը, Մ․ Վարդազարյանի ամուսնության կապակցությամբ։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում (№ 47) պահվում է Մ․ Վարդազարյանի ալբոմը և դրա մեջ՝ ինքնագիրը, որը նախ թվագրված է եղել «*1900, հունվարի 1*», ապա Թումանյանը փոխել է թվագրությունը գրելով՝ «*1900 դեկտեմբերի 31, ժամը 12 գիշերվա*»։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 497)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Գոլֆի գնդակ (Լիխտենշտայնի նկար)

**«Գոլֆի գնդակ»** (), ամերիկացի նկարիչ Ռոյ Լիխտենշտայնի նկարը՝ ստեղծված 1962 թվականին փոփ արտ ոճով։ Նկարված է յուղաներկով, կտավի վրա։ Պատկերված է «առանձին գունդ՝ նախշավոր, տարբեր ուղղություններ ունեցող կիսաշրջանաձև փոսիկներով»։ Նկարը հաճախ զուգորդվում է Պիտ Մոնդրիանի սև ու սպիտակ աշխատանքների հետ։ «Գոլֆի գնդակ» նկարը ներկայացվել է Լիխտենշտայնի առաջին անհատական ցուցադրության ժամանակ և որոշիչ նշանակություն է ունեցել փոփ արտի նրա վաղ զուգորդումների համար։

## Պատմություն
1962 թվականի փետրվարին Նյու Յորքի Լեո Կաստելլիի պատկերասրահում Ռոյ Լիխտենշտայնի առաջին անհատական ցուցահանդեսի բոլոր տոմսերը վաճառվել էին դեռևս մինչև բացումը։ «Գոլֆի գնդակ» ներկայացվել է նկարչի մյուս նկարների շարքում։ Ավելի ուշ Լիխտենշտայնը ներառել է այն և իր այլ աշխատանքներ՝ 1972 թվականի «Նատյուրմորտ ոսկե ձկնիկով և գոլֆի գնդակի նկարով» () և 1979 թվականի «Ձգտում բարոկկոյին» ()։ «Գոլֆի գնդակ» նկարը աբստրակցիոնիզմի և ֆիգուրտիվիզմի համատեղման նորամուծության օրինակ է ծառայում։ Այս նկարում աբստրակցիոնիզմը ի հայտ է գալիս եռաչափության, լուսաստվերի և ռելիեֆի բացառման եղանակով։

Սև ու սպիտակ գույների կիրառումը Լիխտենշտայնի կողմից հավանաբար կրել է 1940-ական և 1950-ական թվականներին Վիլլեմ դե Կունինգի, Ֆրանց Կլայնի և Ռոբերտ Միզերվելի աշխատանքների ազդեցությունը։ Առավել հավանական է, որ «Գոլֆի գնդակը» հղում է Պիտ Մոնդրիանի 1917 թվականի «Կոմպոզիցիա սև ու սպիտակով» () նկարին։ Մեկ այլ տարբերակով Լիխտենշտայնի նկարը կարող է հղում ծառայել Մոնդրիանի մեկ այլ աշխատանքի՝ 1915 թվականի «Կոմպոզիցիա № 10» նկարին։ Այդ նկարչի աշխատանքները հաճախ են լրացուցիչ աղբյուր ծառայել Լիխտենշտայնի համար իր աշխատանքներն ստեղծելիս՝ որպես 1960-ական թվականներին գովազդվող երևույթներ։ Ինքը հեղինակը Մոնդրիանին անվանել է ոգեշնչման աղբյուր իր «Պլյուս և մինուս» նկարի համար։

## Նկարագրություն
1962 թվականին Լիխտենշտայնն ստեղծել է մի քանի աշխատանքներ, որոնցում նա պատկերել է «…նախշավոր մակերևույթի կրկնվող օրինաչափություն…»։ «Գոլֆի գնդակ» նկարը գոլֆի գնդակի պատկերումն է Մոնդրիանի սև ու սպիտակ աղեղների շարքի կիրառմամբ, որը նախատեսված է ցուցադրելու առարկայի եռաչափությունը։ Այնուամենայնիվ չեզոք ֆոնը մանիպուլյացիայի է ենթարկում պատկերը և նվազեցնում է ծավալի բնութագրումը՝ զրկելով դիտողին նրա հեռապատկերից։ Այդ կերպ նկարը ներկայանում է որպես «աբստրակտ նշանների ամբողջություն»։ Ինքը Լիխտենշտայնը նկարագրել է իր աշխատանքը որպես «հակաթեզիս նրան, ինչը համարվել է «գեղարվեստական» իմաստ ունեցող իրենում հեռանկարների բացակայության պատճառով»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Նկարը Լիխտենշտայնի ֆոնդի կայքում 

Կատեգորիա:1962 նկարներ
Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Կատեգորիա:Ռոյ Լիխտենշտայնի նկարներ
ReMarkable

thumb|ReMarkable պլանշետ|alt=ReMarkable tablet with sleeve and pen.jpg
**reMarkable**, էլեկտրական թանաքով աշխատող պլանշետ, որը նախատեսված է ընթերցանության, նկարչության և նշումներ կատարելու համար։ Մշակվել է նորվեգական ստարտ ափ ընկերության կողմից, որը կրում է հենց նույն անունը, սարքը նախատեսված է աշակերտների, ակադեմիկոսների և պրոֆեսսիոնալների համար։ Մշակումը սկսել է 2013 թվականին և ավարտվել 2016 թվականի վերջին։ Նախնական պատվերներ տալու հնարավորությունը հասանելի դարձավ 2017 թվականին։

reMarkable-ը փորձում է միացնել էլեկտրոնային թղթից ընթերցման փորձառությունը բարձրորակ պլանշետների վրա գրելու փորձի հետ։ Սարքն աշխատում է Linux օպերացիոն համակարգով և համարվում է հուսալի։

## Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է Մագնուս Վանբերգի կողմից և սկսել է մշակումներ կատարել 2014 թվականին Օսլոյում։ Այն համագործակցում էր ճապոնական E Ink ընկերության հետ։

## Օպերացիոն համակարգ
ReMarkable-ը օգտագործում է իր սեփական օպերացիոն համակարգը, որը կրում է Codex անունը։ Codex-ը ստեղծված է Linux-ի հիման վրա, սակայն օպտիմազացված է էլեկտրոնային թղթի էկրանի տեխնոլոգիայով։

## Ակնարկներ
Remarkable RM100, թողարկվել է 2017 թվականին, սակայն այն արժանացավ քննադատություների քանի-որ դժվար էր բեռնում ֆայլերը։ 2019 թվականի մարտին ֆինլանդական Skrolli համակարգչային ամսագրի հեղինակ Վեսա Լինջա-օհոն, սարքը անվանեց խելացիորեն վաճառվող թանկ խաղալիք, որը ոչ ոք չէր գնի եթե գնորդին թույլատրվել փորձարկել սարքը խանութում։

## Պատկերասրահ

ReMarkable tablet with pen.jpg|PDF ֆորմատի ֆայլը,որը բացվել է reMarkable պլանշետով, որի վրա դրված է հատուկ գրիչը
ReMarkable tablet A4 A5 paper.jpg|reMarkable պլանշետի չափերը համեմատած А4 և А5 թղթերի հետ։ 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
reMarkable պլանշետի պաշտոնական էջ | Թղթե պլանշետ

Կատեգորիա:Հայտնագործություններ
Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Նորագույն տեխնոլոգիաներ
Մելիք Շահնազարյանների գերեզմանոցի վիմական արձանագրություններ

Ստորև ներկայացված է Մելիք-Շահնազարյանների գերեզմանոցի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Ֆիոնա Շոու

**Ֆիոնա Մերի Ուիլսոն** (, , առավել հայտնի է որպես **Ֆիոնա Շոու** ()), իռլանդացի դերասանուհի և թատերական ռեժիսոր։ Առավել հայտնի է Պետունյա Դուրսլիի դերով Հարրի Փոթերի մասին ֆիլմերի շարքում։

## Վաղ տարիներ
Ֆիոնա Շոուն ծնվել է Իռլանդիայի Քորք կոմսությունում, ակնաբույժի և քիմիայի ուսուցչուհու ընտանիքում։ Հայրը կիսով չափ իռլանդացի է, կիսով չափ անգլիացի, մայրը՝ իռլանդուհի է։ Ֆիոնան մեծացել է հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու ավանդույթներով։

Ֆիոնան մեծանում էր ուժեղ բնավորությամբ աղջիկ և միշտ նախընտրում էր շփվել տղաների հետ։

Վաղ տարիքից հետաքրքրվել է թատրոնով, մասնակցել սիրողական ներկայացումների։ Սիրել է երգել, կարդալ բանաստեղծություններ և նվագել դաշնամուր։

Ավարտել է Իռլանդիայի ազգային համալսարանը։ Նաև սովորել է դրամատիկ արվեստ Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայում, որը գտնվում է Լոնդոնում։

## Կարիերա
### Թատրոն
Նրա նշանավոր թատերական դերերն են՝ երիտասարդ կին («Մեխանիկական»), Սելիա («Ինչպես է դա ձեզ դուր գալիս», 1984), Մադամ Դե Վոլանժես («Վտանգավոր կապեր», 1985), Քեթրին («Ստրոպտիվայի սանձահարումը», 1987), Վինի («Երջանիկ օրեր», 2007), ինչպես նաև այնպիսի ներկայացումներ, ինչպիսիք են «Էլեկտրա» (1988), «Բարի մարդը Սեզուանից» (1989), «Գեդդա Գաբլեր» (1991), «Վարչապետ Ջին Բրոդին» (1998) և «Մեդեա» (2000)։

Նա ճանաչում է ստացել Ռիչարդ Բրինսլի Շերիդանի «Մրցակիցներ» ներկայացման մեջ Ջուլիայի դերի համար, որտեղ ցուցադրել է կատակերգական դերասանուհու իր ունակությունները։ 

### Կինո
Շոուն հանդես է եկել է նաև կինոյում և հեռուստատեսությունում։  Նրա առաջին դերը եղել է 1984 թվականին «Շերլոկ Հոլմս արկածները»  հեռուստասերիալում։ Նաև հայտնվել է Իմ ձախ ոտքը, «Ջեյն Էյր» «Բանականության փաստարկները» ֆիլմերում և այլ ֆիլմերում, ինչպես նաև «Հարրի Փոթերի» հինգ ֆիլմերում, որտեղ նա խաղացել է մորաքույր Պետունյա Դուրսլի դերը։

Ֆիոնան նաև դարձել է «Իրական արյուն» հեռուստասերիալի դերասանական կազմի մշտական անդամ։

## Անձնական կյանք
Շոուն բացահայտ լեսբուհի է։ 2018 թվականին ամուսնացել է տնտեսագետ Սոնալի Դերանիագալայի հետ։ Ավելի վաղ Շոուն հարաբերությունների մեջ է եղել  դերասանուհի Բերոուզ Սաֆրոնի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Բասմա

thumb|200px|<center>''«Հովհաննես Մկրտիչ Անապատի Հրեշտակ»'', բասմային եզրագիծ</center>
**Բասմա** (թուրք.` մատնահետք), հատուկ մատրիցայի՝ բասմանե տախտակների օգնությամբ ծավալավոր նկարների դրոշմավորման տեխնիկայի տեսակներից մեկը։ Բասմա են անվանում նաև բարակ մետաղե կամ կաշվե նախշերով թերթեր՝ դրոշմված նույն տարբերակով։ Ի տարբերություն քանդակադրոշմանը՝ բասմայի տեխնիկայով արված ծավալային նկարները թույլ են տալիս խնայել ժամանակ և բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը։

Բասմա էին անվանում հատուկ նշանը, կամ այն թիթեղիկը, որը տրվում էր թաթար-մոնղոլական խաների կողմից XIII—XV դարերում որպես հավատարմագիր։ Վաղ ժամանակում այդ նշանը Չինաստանում անվանվում էր Պայցզա։

Բասմայով աշխատանքը (բասմայից) բարակ, թեթև, թերթավոր արծաթ, որի վրա դրոշմում էին տարբեր նախշեր (բույսեր)։ Սրբապատկերների վրա բասմաով էր արվում միայն եզրագիծը, այսինքն կերպարների երիզները։ Թեթևությամբ և էժանությամբ բասմայով աշխատանքը եղել է շատ տարածված։ Մոսկվայում կար հատուկ բասմաչիների գյուղարվարձան, իսկ հիմա՝ Բասմաննի։

## Պատմություն
Ռուսիայում բասման հանդիպում է XI դարից. այն տարածվեց սուրբ իրերը թանկարժեք թիթեղով ծածկելու բյուզանդական ավանդության ազդեցության տակ։ Այդպիսի դրոշմումը թիթեղի վրա տարածված էր ամբողջ ուղղափառ երկրում։

## Բասման սրբանկարչությունում
thumb|Սրբազան Լեոնտի Ռոստովսկի, բասմային եզրագիծ, XVI դարի երկրորդ կիսամյակ
Հին ռուսական արվեստում բասման գործածվում էր սրբապատկերների, պատկերախորշերի և պատկերասրահի զարդարանքի համար։ 14-16-րդ դարերում սրբանկարչությունում  մեծ տարածում ունեին հատկապես բասմանային եզրագծերը, կամ մետաղե մակադրվագները։ Բասմաով արված եզրագծերը փակում են միայն այն մասերը, որտեղ չկան սրբանկարչության պատկերներ՝ օրգանապես լրացնելով սրբապատկերի գեղարվեստական մասը։

Չի կարելի շփոթել բասմաով արված եզրագծերը դրվագադիր եզրագծերի հետ, որը գործնականում փակում է գեղանկարչությունը ամբողջությամբ՝ թողնելով անցքեր սրբերի երեսի և ձեռքերի համար։ Այդպիսի եզրագծերը հաճախ կարող հանդիպում են XVII-րդ դարում։ Հետագայում այդպիսի եզրագծերը դառնում են գերակշռող։

Բասմային եզրագծերը լինում են կամ սրբապատկերի դաշտում կամ ֆոնի վրա։ Բասմայից նաև պատրաստում էին պսակներ, որոնք դնում էին սրբապատկերի լուսապսակի վրա։ Պսակները ծավալով էին պատրաստում։ Ոսկեզօծ և արծաթազօծ բասմաները համադրում էին մի նկարչական ստեղծագործության մեջ։

## Կատարման տեխնիկան

* Պատրաստվում է բասմայի տախտակ (մատրիցա)։
* Դրոշմամայրի վրա դրվում է բարակ մետաղե թիթեղ, որի վրա անհրաժեշտ է ստանալ ռելիեֆ։
* Վերևից դրվում է կապարի շերտը, որը հանդիսանում է միջին շերտ նյութի և հարվածող գործիքի միջև։
* Դրոշմումն իրականացվում է կապարի վրա փայտե մուրճի (թակ) հարվածների օգնությամբ։ Գործիքի փոխարեն կարելի է օգտագործել նաև մամլիչ։ Ուժի ազդեցության տակ կապարե հենարանը (նյութերի հետ միասին) ներթափանցում է դրոշմամայրի բոլոր խորությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* *По материалам: Е. В. Гладышева, Л. В. Нерсесян. «Словарь-указатель имен и понятий по древнерусскому искусству»*
* Басма—Технологии, секреты, рецепты — *Project&nbsp;X51*

## Գրականություն
* 
* *Гордиенко Э. А., Трифонова А. Н.* Каталог серебряных окладов Новгородского музея-заповедника/ Музеи: Художественные собрания СССР. — , 1986.

Կատեգորիա:Մետաղամշակում
Թզուկ Քիթը (ֆիլմ, 1978)

**«Թզուկ Քիթը»** (), 1978 թվականի գերմանական ֆիլմ՝ նկարահանված Վիլհելմ Հաուֆի համանուն հեքիաթի մոտիվներով։

## Սյուժե
Տասներկուամյա Յակոբը մորն օգնում է շուկայում բանջարեղեն վաճառել։ Նա հաճախ է գնորդներին օգնում գնած բանջարեղենը տանել տուն։ Մի անգամ մի անճոռնի պառավ քննադատում է բաջարեղենը, և Յակոբն ի պատասխան ծաղրում է նրա արտաքինը։ Պառավ կինն սպառնում է, որ Յակոբը կդառնա իր նման։ Նա գնում է վեց կաղամբ և Յակոբին խնդրում դրանք տանել իր տուն։ Այնտեղ պառավը տղային հյուրասիրում է կաղարդական ապուր, որն ուտելուց հետո տղան վերածվում է երկար քթով թզուկի։ Յոթ տարի նա անցկացնում է պառավի տանը՝ կարծելով, թե երազ է տեսնում և երազում պառավից խոհարարություն է սովորում։ Մի գեղեցիկ օր նա խոհանոցի պահարանում տեսնում է մի խոտաբույս, որից հոտ քաշելուց հետո սկսում է փռշտալ, ինչից հետո արթնանում է ու հեռանում այդ տնից՝ անհանգստանալով, որ մայրը կկշտամբի իրեն երկար ժամանակ բացակայելու պատճառով։ Իրականում անցել է յոթ տարի, և նրա ծնողներն արդեն դադարել են սպասել տղայի վերադարձին։ Յակոբը գնում է տուն, բայց ծնողները չեն ճանաչում նրան և վտարում են։

Յակոբը որոշում է որպես խոհարար աշխատանքի անցնել դքսի մոտ։ Հետագայում Յակոբը հանդիպում է խոսող սագի (Միմի), որին նույնպես կախարդել էր ծեր կինը։

Հեքիաթում սագը Յակոբին օգնում է գտնել կախարդական խոտաբույսը, որը վերացնում է տղայի կախարդանքն, ու վերջինս սագին վերադարձնում է հորը, որը նրան նորից դարձնում է մարդ։ Ֆիլմում ոչ ոք սաինգ չի վերադարձնում իր հոր մոտ, իսկ նա նորից մարդ է դառնում ծաղկից հոտ քաշելուց հետո։

## Դերերում

## Արտադրություն
«Թզուկ Քիթը» ֆիլմը նկարահանվել է DEFA Studios Potsdam-Babelsberg ստուդիայում և թողարկվել 1978 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Թզուկ Քիթը» ֆիլմը  ssl.ofdb.de կայքում
* «Թզուկ Քիթը» ֆիլմը filmportal.de կայքում
* Բնօրինակ
* «Թզուկ Քիթը»

Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիլհելմ Հաուֆի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին
The One (The Chainsmokers)

"**The One**", The Chainsmokers-ի ձայնագրած երգ։ Այն ձայնագրվել է *Memories...Do Not Open* (2017) առաջին ստուդիական ալբոմի համար։ Երգը թողարկվել է որպես ալբոմի առաջին գովազդային սինգլ 2017 թվականի մարտի 27-ին։ Այն գրվել է։ Սքոթ Հարիսի և Էմիլի Ուորենի հետ միասին։

## Նախապատմություն
The Chainsmokers-ների մնացած երգերի համեմատ այս երգի տեմպը դանդաղեցվել է։ Այն երգում է Էնդրյու Թագարթը։ YourEDM-ն երգը նկարագրել է որպես   մեղմ երգ, որը "սկսվում է բալլադով և որոշիչ պահին, բասի ուղեկցությամբ, թեթևակի փոխվում EDM-ի"։ MTV նկարագրել է այն որպես "տխուր բաժանման երգ"։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ շքերթներ

## Հավաստագրումեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 երգեր
Կատեգորիա:2017 սինգլներ
Էնն Ռոոս

**Էնն Կառլովիչ Ռոոս** (, ), էստոնացի խորհրդային քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Էնն Ռոոսը ծնվել է 1908 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Ռուսաստանում։ 1912 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Էստոնիա։ 1927 թվականին ավարտել է Պեետերի մասնավոր դպրոցը Տալլինում, 1926-1828 թվականներին սովորել է Անտս Լայկմաայի գեղարվեստի դպրոցում, իսկ Յաան Կոորտի մոտ՝ 1927-1928 թվականներին։ 1935 թվականին ընդունվել է Տարտուի «Պալաս» գեղարվեստի բարձրագույն դպրոց, որն ավարտել է 1939 թվականին՝ ստանալով քանդակագործի մասնագիտություն։

1941 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ, 1942-1944 թվականներին որպես քանդակագործ աշխատել է Մոսկվայում։

1947-1983 թվականներին դասավանդել է գեղարվեստական ապակի, կերամիկա և քանդակ Էստոնիայի գեղարվեստի ակադեմիայում, 1958 թվականից եղել է պրոֆեսոր, 1962 թվականից մինչև 1977 թվականը՝ քանդակագործության ամբիոնի վարիչ։ Ժամանակակից գրեթե բոլոր էստոնացի միջին տարիքի քանդակագործները եղել են նրա ուսանողները։

Էնն Ռոոսը մահացել է 1990 թվականի հուլիսի 15-ին Տալլինում։ Թաղվել է Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործություն
Էնն Ռոոսի ամենանշանակալի գործը բրոնզե քանդակն է, որը դարձել է 1947 թվականին Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում ստեղծված Տալլինի ազատագրման հուշարձանի կենտրոնական կերպարը։ Քանդակի հետևում գտնվող մոնումենտալ քարե պատն ստեղծել է ճարտարապետ Առնոլդ Ալասը։ Էստոնիայի կառավարության հրամանով՝ հուշահամալիրն ավերվել է 2007 թվականի ապրիլի 26-ի լույս 27-ի գիշերը և փոփոխված ձևով վերականգնվել նույն տարվա հուլիսին Տալինի ռազմական գերեզմանատանը։

Էնն Ռոոսի աշխատանքի հիմնական մասը կենդանի մոդեռնիստական քանդակներ են, էկզոտիկ դիմանկարներ և դեկորատիվ քանդակներ։ Նա ստեղծել է մի շարք զբոսայգիների քանդակներ, ինչպիսին է « Արջը» Տալլինի «Հիրվե» զբոսայգում (1939)։

## Մրցանակներ
* «Պատվո նշան» շքանշան (30 դեկտեմբերի, 1956)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էնն Ռոոս, Artru.info

Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Էստոնացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը թաղվածներ
1901-ի տարեմուտին

**«1901-ի տարեմուտին»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1901 թվականին։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1901 թվականին, «*[[Շնորհավոր նոր կաղանդ...]]*» քառատողից ուղիղ մեկ տարի հետո՝ 1901 թվականի տարեմուտին և «*Խոսքս*» ասելով, Թումանյանը նկատի ունի հիշատակված քառատողը։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում (№ 413) պահվում է Մ․ Վարդազարյանի ալբոմը և դրա մեջ՝ ինքնագիրը՝ թվագրված՝ «*Գիշեր, ժամը 12*»։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1935 թվականին «Խորհրդային գրականություն» ամսագրում (էջ 79, № 4) այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 500)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1901 գրականությունում
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Անաքսանդրա

**Անաքսանդրա** (; ), հին հույն նկարչուհի։ Նիլկեսի դուստր և աշակերտուհի, դիցաբանական և ժանրական տեսարանների նկարչուհի։ Գործունեության տարիները մ․թ․ա․ մոտ 228 թվականն է։ Հիշատակվում է Կղեմես Ալեքսանդրացու՝ 2-րդ դարի քրիստոնեական աստվածաբանի կողմից՝ նրա Stromateis (տարբեր) բաժնում «Կանայք և տղամարդիկ, որոնք պատրաստ են կատարելության» անվան տակ։ Կղեմեսը մեջբերում է հելլենական գիտնական Դիդիմոս Քալցենտերուսի կորած աշխատանքը (մ․թ․ա․ I դար)։

## Հիշատակ
1994 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունն անվանել է նրա անունով Վեներայի վրա խոշոր խառնարանը (20 կմ տրամագծով)։ Գրող Քերոլայն Բ․ Քունին անվանել է նրա անունով իր «Երեկվա աստվածուհին» (2003) վեպի գլխավոր հերոսուհուն։ Վեպի գործողությունը ծավալվում է Տրոյական պատերազմի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Anaxandra in the *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology* William Smith (1870) at Ancient Library. Accessed September 2007
* Women Artists in All Ages and Countries By Elizabeth Fries Ellet, New York, 1859. At Google book search.
* Painting of Ancient Sikyon at Ancient Greek Cities, (1997) Ellen Papakyriakou/Anagnostou. Accessed September 2007
* Anaxandra crater Venus Crater database, Lunar and Planetary Institute, 2007
* Anaxandra crater Gazetteer of Planetary Nomenclature. Accessed September 2007

Կատեգորիա:Հույն նկարչուհիներ
Դանիել Լիսիցյան

**Դանիել Քրիստափորի Լիսիցյան** (), հայ հասարակական գործիչ, զինվորական բժիշկ։ Բանակի գեներալ, ավագ պետական խորհրդական (1878):

Ստեփան Դանիելի Լիսիցյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Դանիել Լիսիցյանը ծնվել է՝ 1826 թվականին, Մոզդոկ քաղաքում (Ռուսաստան), Մոզդոկի քաղաքագլուխ Քրիստափոր Լիսիցյանի ընտանիքում։ Լիսիցյանը մշտական բնակության է տեղափոխվել Վրաստան։  Բժշկական կրթություն ստացել է Մոսկվայի կայսերական համալսարանում։ 1854-1855 թվականներին Լիսիցյանն աշխատել է Թիֆլիսի նահանգի Սիղնաղի շրջանում՝ որպես բժիշկ։ 1865 թվականից նույն շրջանում եղել է խորհրդատու։ 1866 թվականին եղել է 4-րդ քաղաքային շրջանի բժիշկ, Թիֆլիսի բժշկական խորհրդի վարժարանի խորհրդական, 1868 թվականից՝ Կովկասի բժշկական ընկերության լիիրավ անդամ, 1870 թվականից՝ Տերսկի շրջանի Խասավուրտի զինվորական հոսպիտալի բժիշկ, ավագ օրդինատոր՝ քոլեջի խորհրդականի կոչումով (համապատասխան գնդապետի կոչմանը)։ 1872 թվականին նշանակվել է Թիֆլիսի Կովկասյան շրջանային ռազմական բժշկական կառավարման IV կարգի գործուղումների բժիշկ, 1874 թվականից՝ Կովկասյան ժամանակավոր թիվ 31 զինվորական հիվանդանոցի գլխավոր և Կովկասյան օկրուգային զինվորական բժշկական վարչության բժիշկ։ Մասնակցել է 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին։ Զորացրվելուց հետո 1878 թվականին ծավալել է հասարակական և բարեգործական գործունեություն։ Թիֆլիսում հիմնադրել է աղքատների համար անվճար հիվանդանոց։

1868 թվականին դարձել է Կովկասի բժշկական ընկերության լիիրավ անդամ։

## Ընտանիք
* Հայր՝ Քրիստափոր Լիսիցյան, Մոզդոկի քաղաքագլուխ։
* Եղբայր՝ Եգոր Լիսիցև (Լիսիցյան), Վլադիկավկազի շրջանային դատարանի պրիստավ։
* Կին՝ Մարիամ, որի հետ համատեղ կյանքում ունեցել են 7 որդի (Քրիստափոր, Աբգար, Սահակ, Տրդատ, Ստեփան, Վարդան, Տիգրան) և մեկ դուստր՝ Սրբուհին։

## Այլ փաստեր
* 1886 թվականին ապրել է Թիֆլիսի Սերգիևսկի փողոցի № 20 տանը։

## Մահ և հիշատակ
Դանիել Լիսիցյանը մահացել է 1893 թվակնին։ Նրա հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել Թիֆլիս քաղաքի Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցում։ Օգոստոսի 28-ին նրա աճյունը ամփոփվում է Թիֆլիս քաղաքի Խոջիվանքի հայկական գերեզմանատանը։ 1937-1938 թվականներին Խոջիվանքի գերեզմանատան ոչնչացմամբ ավերվել է նաև Դանիել Լիսիցյանի գերեզմանը, տապանաքարն ու աճյունն անհետ կորել են։

## Գրականություն
* Юрий Асадов. Армянский генеральский корпус царской Рос¬сии. Историко-биографические очерки (1724-1921). Москва: Издательство «Перо», 2016. 
* Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան։ 1000 հայազգի գեներալներ, ծովակալներ, Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2009, էջ 294։
* Асадов Ю. А. 1000 офицерских имен в армянской истории. Историко-биографические очерки. Пятигорск. 2004. 
* Аветисян Грант. Генералы - армяне в Российской империи. Ер., 2008.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Ռուսական բանակի գեներալներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կայսերական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական բժիշկներ
Ну, господа! այսուհետև...

**«Ну, господа! այսուհետև...»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի այս բանաստեղծության գրության ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ։

Ինչպես երևում է 15-րդ տողից, գրելու ժամանակ բանաստեղծն արդեն ութ երեխա է ունեցել։ Ութերորդ երեխան Արեգն է, որ ծնվել է 1901 թվականի նոյեմբերի 27-ին։ Հաջորդ՝ իններորդ երեխան՝ Սեդան է, որ ծնվել է 1905 թվականին հունվարի 5-ին։ Այստեղից հետևում է, որ բանաստեղծությունը գրված է 1901 թվականին նոյեմբերի 27-ից մինչև 1905 թվականի հունվարի 5-ը ընկած ժամանակամիջոցում։

Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում է երկու սևագիր-ինքնագիր։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1979 թվականին «*Լրաբեր*» ամսագրում (էջ 32, №1)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «*Բ*» ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Սողոմոն Լևոնյան

**Սողոմոն Լևոնյան** (), հայ հրատարակիչ, տպարանատեր։

## Կենսագրություն
Սողոմոն Լևոնյանը ծնվել է մոտ 1620 թվականին։ 1662 թվականին Ոսկան Երևանացու հետ Էջմիածնից մեկնել է Ամստերդամ, ապա՝ Լիվոռնո, Մարսել և հմտացել տպագրության գործում։ Ոսկան Երևանցու մահից հետո ժառանգել է նրա տպարանը և իր հավատարմատար Նասիբ Գրիգորյանի, գրաշար Մատթեոս Վանանդեցու ընկերակցությամբ 1674-1677 թվականներին Մարսելում ավարտել Ոսկանի սկսած «Գիրք ժամակարգութեան որ կոչի Ատենի»-ի տպագրությունը, հրատարակել Հովհաննես Հոլով Կոստանդնուպոլսեցու «Համառօտութիւն ճարտասանականի արհեստի» (1674), առաջին տպագիր աշխարհաբար գիրքը՝ «Արհեստ համարողութեան» (1675) թվաբանական ձեռնարկը, «Կանոնք զգուշութեամբ պահելո գանձն» (1675) առողջապահական խրատները, «Գիրք վայելուչ և հարկաւոր...» (1675) օրացույցը, Այբբենարան, Մաշտոց, Սաղմոսարան և այլն։ Տպարանի ժառանգության և դավանաբանական խնդիրների վերաբերյալ վեճերի հետևանքով վեցամյա դադարից հետո, 1683 թվականին կարողացել է հրատարակել ևս 3 գիրք՝ «Ակն հոգեկան», «Գիրք աշխարհաց և առասպելաբանութեանց», «Պարտէզ հոգևոր»։

Սողոմոն Լևոնյանը մահացել է մոտ 1680 թվականին։

## Երկեր
* Սաղմոսարան։ Ոսկան Երևանցի, Սողոմոն Լևոնյան, Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1673։
* Համառօտութիւն ճարտասանականի արհեստի։ Յովհաննէս Կոստանդնուպոլսեցի, Սողոմոն Լևոնյան, Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1674։
* Արհեստ համարողութեան։ Սողոմոն Լևոնյան, Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1675։
* Գիրք վայելուչ եւ հարկաւոր հանուրց։ Սողոմոն Լևոնյան, Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1675։
* Սաղմոսարան։ Սողոմոն Լևոնյան, Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1674-1675։
* Այբբենարան։ Սողոմոն Լևոնյան, Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1675։
* Պարզատօմար։ Սողոմոն Լևոնյան, Մարսէլ, տպարան Սուրբ Էջմիածնի եւ Սուրբ Սարգսի, 1677։
* Սաղմոսարան։ Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1677։
* Աշխարհացոյց։ Աղուէսագիրք։ Մովսես Խորենացի, Վարդան Այգեկցի, Սողոմոն Լևոնյան, Մարսել, տպարան Սուրբ Էջմիածնի և Սուրբ Սարգսի, 1683։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Համբույրների կրպակը 2

«**Համբույրների կրպակը 2**» (), ռեժիսոր Վինս Մարքելոյի սպասվելիք ամերիկյան դեռահասական ռոմանտիկ կատակերգություն։ Սցենարի հեղինակներն են ինքը Մարքելոն և Ջեյ Առնոլդը։ Գլխավոր դերերում են Ջոյ Լին Քինգը, Ջոել Քորթնին և Ջեյքոբ Էլորդին։ Այն 2018 թվականի «Համբույրների կրպակը» ֆիլմի սիքվելն է։

## Դերերում
* Ջոյ Լին Քինգ՝ Ռոչել «Էլ» Էվանս
* Ջոել Քորթնի՝ Լի Ֆլին
* Ջեյքոբ Էլորդի՝ Նոա Ֆլին
* Մեյսի Ռիչարդսոն-Սելերս
* Թեյլոր Փերեզ՝ Մարկո
* Մոլի Ռինգուոլդ՝ միսիս Ֆլին
* Մեգան Յանգ՝ Ռեյչել
* Մորնե Վիսեր՝ պարոլ Ֆլին
* Բյանկա Բոշ՝ Օլիվիա
* Քարսոն Ուայթ՝ Բրեդ Էվանս
* Թայլեր Չեյնի՝ Սթանթս

## Արտադրություն
2019 թվականի փետրվարին հայտարարվել է, որ Ջոյ Քինգի, Ջոել Քորթնինի և Ջեյքոբ Էլորդիի դերերի մասին՝ Վինս Մարքելոյի հետ որպես ռեժիսոր, Ջեյ Առնոլդի և Մարքելոյի հետ՝ որպես սցենարիստներ և Նեթֆիլքսի՝ որպես դիստրիբյուտոր։ 2019 թվականի մայիսին Մեյսի Ռիչարդսոն-Սելերսը և Թեյլոր Փերեզը միացել են դերասանական կազմին՝ Մեգան Յանգի, Քարսոն Ուայթի և Մոլի Ռինգուոլդի հետ միասին։

## Նկարահանումներ
Նկարահանման շրջանն ավարտվել է 2019 թվականի օգոստոսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Հոռեկա վանքի վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Հոռեկա վանք
Ստորև ներկայացված է Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղից մոտ 5 կմ հարավարևմուտք գտնվող Հոռեկա վանքի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Էնդրյու Լիս

**Էնդրյու Լիս** (, ), ավստրալիացի դերասան։ Առավել հայտնի է The CW հեռուստաալիքի «Առաջնածինները» հեռուստասերիալում կատարած Լյուսիեն Քեսլի դերակատարմամբ։

## Կենսագրություն և կարիերա
Ծնվել է Մելբուռնում։ 2005 թվականին ընդունվել է «NIDA» և ավարտել է 2007 թվականին։ Ֆիլմերում նկարահանվում է դեռ 2008 թվականից։ Հայտնի է H2O։ Պարզապես ավելացրու ջուր ֆիլմում կատարած Ռայանի դերով, որում նա նկարահանվել է 2010 թվականին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Էդուարդ Լազիև

**Էդուարդ Մկրտչի Լազիև** (), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1987): «ՔԵՆԴԼ» ինստիտուտի առաջատար գիտնական պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Լազիևը ծնվել է 1933 թվականի հուլիսի 17-ին, Ախալցխայում։ 1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը և նույն թվականից միացել ԱՐՈՒՍ նախագծի իրականացման աշխատանքներին՝ պրոֆեսոր Յուրի Օրլովի խմբում։ Հետագայում ղեկավարել է ԱՐՈՒՍ սինքրոտրոնի համար նախատեսված 50 ՄէՎ էներգիայով գծային արագացուցիչ-ինժեկտորի կառուցումը։ 1956 թվականից աշխատում է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում։ 1965 թվականին եղել է լաբորատորիայի վարիչ, 1972-1987 թվականներին՝ փոխտնօրեն, 1987-1994 թվականներին՝ արագացուցչային ֆիզիկայի բաժնի վարիչ։ Մասնիկների արագացման նոր մեթոդների ինստիտուտում կատարված ուսումնասիրությունները նպաստեցին 1989 թվականին անցկացվող միջազգային հանդիպման անցկացմանը `այս ոլորտում համաշխարհային փորձագետների մասնակցությամբ` Բ. Պալմերի, Կ. Պելլեգրինի, Ջ․ Սիմփսոնի, Հ. Հենկեի, Թ. Ուեյլանդի, Ա. Նովոխատսկիի և այլք։ 2002 թվականից եղել է սինքրոտրոնային ճառագայթման կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող։ 1994-1999 թվականներին եղել է Միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտի (Դուբնա) աշխատակից։ 1958 թվականից միաժամանակ դասախոսում է Երևանի պետական համալսարանում։

Աշխատանքները վերաբերում են արագացուցչային, փնջային ֆիզիկային, էլեկտրադինամիկային, գերկարճ ռադիոալիքների էլեկտրադինամիկային։

## Անդամակցություն
* Ապագա արագացուցիչների միջազգային կոմիտեի անդամ (1972-1994)։

## Պարգևներ
* ՀԼԿԵՄ մրցանակ (1967)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Տիրամայրը ձկան հետ

**«Տիրամայրը ձկան հետ»** (), Ռաֆայելի տիրամայրերից, նկարված նկարչի և իր աշակերտներների կողմից 1513-1514 թվականներին, մաներիզմի դարաշրջանի եզրին։

## Նկարագրություն և մեկնաբանություն
Կտավի կենտրոնում Մարիամ Աստվածածինն է, ով նստած է բարձր գահին, ծնկերին պահում է երեխա Քրիստոսին։ Գահից աջ` առյուծի, իր գլխավոր խորհրդանիշի հետ, կարդինալի հանդերձով Սուրբ Հիերոնիմոսն է։ Հիերոնիմոսը կարդում է Վուլգաթան` Աստվածաշնչի լատիներեն թարգմանությունը։ Մյուս կողմից` Արխանգել Ռաֆաիլը Մարիամին և Քրիստոսին ներկայացնում է երիտասարդ Թովմային, ով ձեռքին ձուկ է պահել։

Կտավի սյուժեն համապատասխանում է Հին Կտակարանի` Թովմայի մասին պատմության սյուժեին, ով ձկան շնորհիվ բուժել էր իր կույր հորը։ Քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ Թովմայի ձուկ բռնելը խորհրդանշական կերպով մեկնաբանում են որպես իր տեսակի մկրտություն։

Գույնի օգտագործումը և արհեստագործական կոմպոզիցիան, որի տեսանելի պարզության հետևում թաքնված է եռանկյունաձև, ուղղանկյուն և անկյունագծային բարդ կառուցվածքը, որը հիշեցնում է Ռաֆայելի «Էլիոդորի արտաքսումը» ֆրեսկոն։

## Պատմություն
Կտավը ստեղծվել է Ջերոնիմո դել Դոսեյի պատվերով` Սան Դոմենիկո Մաջորե (Նեապոլ) եկեղեցում սբ. Ռոզալիի կապելլայի համար։

XVII դարում հերցոգ Մեդինա Սիդոնիան, Նեապոլի ապագա վիցե-թագավորը, այն ձեռք է բերել Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ IV-ի (1605-1665) համար։ Որոշ ժամանակ կտավը գտնվել է Մադրիդում գտնվող Ալկասար պալատի մատուռում, իսկ 1645 թվականին եղել է Էսկորիալ վանքում։ 1839 թվականից պահվում է Պրադո թանգարանի հավաքածուների մեջ։

Նախապատրաստական նկարներն այս աշխատանքի համար գտնվում են Ուֆֆիցի պատկերասրահում (Ֆլորենցիա) և Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահում (Էդինբուրգ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Мадонна с рыбой» на сайте Прадо 

Կատեգորիա:1514 նկարներ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պրադո թանգարանի նկարներ
Եվրիպիդեսի քարանձավ

**Եվրիպիդեսի քարանձավ** (), քարանձավ Հունաստանի արևելքում՝ Սալամին կղզու հարավում գտնվող Պերիստերիա գյուղի շրջակայքում։ Քարանձավը տեղակայված է Սարոնիկոսյան ծովածոցին զուգահեռ նայող բլրի վրա։ Անվանակոչված է ի պատիվ հին աշխարհի ականավոր հույն ողբերգակ Եվրիպիդեսի։

Ըստ մեզ հասած պատմագիտական վկայությունների՝ Եվրիպիդեսը հենց այս վայրում է գրել իր ականավոր տրագեդիաները։ Հին հույն հեղինակներ Ֆիլոխորսն ու Սատիրոսը Եվրիպիդեսին բնութագրել են որպես *«մի չարագործի, որը խուսափում էր հասարակությունից՝ թաքնվելով այս քարանձավում»*։ 2-րդ դարի հռոմեցի գրող Ավլուս Գելլիուսն իր «Ատտիկյան գիշերներ» աշխատությունում Եվրիպիդեսի քարանձավը բնութագրել է որպես «չար ու մռայլ մի վայր»։

## Պատմություն
Եվրիպիդեսի քարանձավում պեղումներ անցկացվել են դեռևս 1990-ական թվականներին։ Այդ հետազոտողների շարքում առաջիններից էր Յանինայի համալսարանի նախապատմական հնագիտության ամբիոնի պրոֆեսոս Յանիս Լոսոսի գլխավորած մասնագիտական խումբը, որը գործողություններն իրականացնում էր Հունաստանի մշակույթի նախարարության պալեոանթրոպոլոգիայի բաժանմունքի հետ համագործակցության շրջանակներում։

Հայտնաբերված գտածոները թվագրվում են ուշ նեոլիթի ժամանակաշրջանին և դրան հաջորդած դարերին։ Գտածոները ներառում են քարե գործիքներ, նետ ու աղեղ, կերամիկական այլ իրեր, հռոմեական մետաղադրամներ, ֆրանկական ժամանակաշրջանի զարդեր և այլն։ Այս ամենը խոսում է այն մասին, որ վայրը երկար ժամանակ տեղացիների կողմից օգտագործվել է որպես ապաստարան և կրոնական կառույց (երկրպագության վայր)։

Առավել ուշագրավ հայտնագործությունների թվին է պատկանում մ․թ․ա․ 5-րդ դարին թվագրվող սկիֆոսը (հին հունական ըմպանակի տեսակ), որի վրա հստակորեն նշված են Եվրիպիդեսի անվան տառերը («ΕΥΡΙΠΠ»): Կա կարծիք, որ Եվրիպիդեսի քարանձավը որոշ ժամանակ օգտագործվել է նաև որպես թատրոնի հովանավոր աստծո՝ Դիոնիսոսի սրբավայր։

## Տես նաև
* Պետրանոլա քարանձավ
* Դիոնիսոսի թատրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թատրոն
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հունաստանի քարանձավներ