Բելեմի մշակութային կենտրոն

**Բելեմի մշակութային կենտրոն** (), ժամանակակից արվեստի մշակութային կենտրոն, տեղադրված Լիսաբոնի Բելեմ շրջանում։ Հսկայական շինություն է, 140,000 մ² տարածքով։ Սկզբում նախատեսված էր Պորտուգալիայի Եվրոպական նախագահության տեղավորման համար։ Հետագայում հարմարեցվեց ժողովների, գիտաժողովների, ցուցահանդեսների, համերգների անցկացման համար։

## Պատմություն
thumb|235px|Գլխավոր մուտք
thumb|235px|Պորտուգալիայի ամենամեծ մշակութային կենտրոնը
thumb|235px|Քանդակ կենտրոնի մոտ
thumb|Ամանորյա ժամանակակից շշերով տոնածառ
Դեռևս 1988 թվականի հունվարին էր որոշում կայացել Բելեմի մշակութային կենտրոն հիմնելու վերաբերյալ, որպես Պորտուգալիայի կառավարության խնդիր, կառուցել շինություն, որտեղ պետք է տեղավորվեր Եվրոպական միության Պորտուգալիայի առաջին նախագահությունը (1992)։

Կառուցման համար հայտարարվել էր միջազգային մրցույթ, և ներկայացված 57 նախագծերից ընտրվեցին 6-ը՝ երկրորդ փուլում քննարկելու համար Վերջնական նախագիծը՝ ներկայացված պորտուգալացի ճարտարապետ Մանուել Սալգեդոի գլխավորությամբ, իտալացի ճարտարապետներ Վիտտորիո Գրեգոթթի և Աթելիեր Ռիսկոի կողմից, ենթադրում էր հինգ մոդուլներ՝ Գիտաժողովների կենտրոն, Կիրառական արվեստի կենտրոն, Ցուցահանդեսների կենտրոն, հյուրանոց և լրացուցիչ կարիքների տարածք, սակայն միայն առաջին երեքը կառուցվեցին։

Կառուցումը սկսվեց 1989 թվականին և ավարտվեց շատ կարճ ժամանակահատվածում (3 տարի)։ Կառույցի պատճառով շատ ենթակառուցվածքներ քանդվեցին, իսկ որոշներն էլ՝ վերակառուցվեցին։ Շենքը գտնվում է ծովաբերանի մետ։ 1992 թվականի հունվարին 1, 2 (Փոքր դահլիճ) և 3 մոդուլները ավարտվեցին և պատրաստ էին ծառայելու նպատակին՝ ընդունելու Եվրոպական միության Պորտուգալիայի նախագահության անդամներին, ինստիտուտներին, ադմինիստրացիային, հաղորդակցման և անվտանգության պատասխանատու կենտրոններին։ Կեկ տարի անց Գիտաժողովների կենտրոնը և Փոքր լսարանը, իսկ ավելի ուշ՝ Ցուցահանդեսների կենտրոնը բացվեցին հասարակության համար։ Նույն տարվա սեպտեմբերին կատարվեց Մեծ դահլիճի բացման արարողությունը։

## ճարտարապետությունը
Կառույցը տեղադրված է Բելեմում (Santa Maria de Belém), Լիսաբոնի պատմական հատվածի արևմտյան գետաբերանում, Ժերոնիմուշ վանական համալիրի հարևանությամբ։ (Jerónimos Monastery)։ Շրջապատված է բազմաթիվ պատմական կառույցներով՝ Բելեմի պալատով () և աշտարակով (), Հնագիտության թանգարանով, Հայտնագործությունների հուշարձանով ()։
 
Կառույցի պատվիրատուն Պորտուգալիայի կառավարությունն էր, ի դեմս Մշակույթի պետական գործակալության ()։ Կառուցապատման հիմնական խնդիրներից մեկն այն էր, որ կառույցը չպետք է իր դիրքով և տեսքով խաթարի Լիսաբոնի պատմական թաղամասի, ու հատկապես Ժերոնիմուշ վանական համալիրի տեսքը։

Կառույցը բաղկացած է տարբեր կառուցվածքային բլոկներից՝ ներքին բակ-հրապարակներով, որոնք միավորում են երեք հիմնական կառույցները։ Յուրաքանչյուր կենտրոն առանձնանում է թեք «փողոցներով», որոնք ընթանում են պատերի մակերեսներով և կապում են շենքերի ներսի հատվածները։ Գլխավոր շենքի կենտրոնական մասը հսկայական բաց տարածություն է, որը մեծացնում է հասարակական վայրը և կապում է կառույցի առանձին շենքերը։ Այստեղից հնարավորություն կա մտնելու հիմնական մասնաշենքեր, ինչպես նաև առաջին հարկում տեղավորված տարբեր խանութներ։ Այս ճարտարապետական ոճը լավագույնս նկարագրվում է Լիսաբոնի տեխնիկական համալսարանի Ճարտարապետության կենտրոնի աշխատակիցներ Սաթիա Սանտանայի և Մագդալենա Մաթոսի (2010) կողմից, որպես «քառակուսի բակեր», ի հակադրություն նեղ փողոցների։ Կառույցն իր արտաքին տեսքով, զանգվածային պատերով, ուղիղ հարթություններով միջնադարյան պաշտպանական ամրոցի տպավորություն է թողնում։

* Գիտաժողովների կենտրոնը ծառայում է տարաբնույթ հավաքների, ժողովների, հանդիպումների անցկացման համար։ Այստեղ են տեղակայված նաև կենտրոնի ծառայողական, ադմինիստրատիվ կենտրոնները, ռեստորանը, բարերը, կայանատեղին։
* Կիրառական արվեստի կենտրոնը ծառայում է տարաբնույթ մշակութային միջոցառումների անցկացման համար՝ ֆիլմ, օպերա, թատրոն, երաժշտական ներկայացում և այլն։
* Ցուցահանդեսների կենտրոնը ներառում է չորս պատկերասրահներ, հանդիսանում է ժամանակակից արվեստի, ճարտարապետության, դիզայնի, լուսանկարչության խոշոր կենտրոններից մեկը։ Այստեղ է տեղակայված նաև հուշանվերների խանութն ու սրճարանը։ 2007 թվականի հունիսից այստեղ է հանգրվանել նաև Բերարդոի հավաքածուն (Բերարդոի հավաքածուի թանգարան)։
* Կրթական կենտրոնը կապ է հաստատում կենտրոնի և տարբեր կրթական հաստատությունների միջև։

Բելեմի մշակութային կենտրոնը հաղթել է Քարի միջազգային ճարտարապետության մրցույթում (Վերոնա, 1993)։

## Այլ տվյալներ
* Գիտաժողովների տարածքն մակերեսը 30.500 մ² է
* Կիրառական արվեստի կենտրոնի մակերեսը 22.000 մ² է
* Ցուցահանդեսների տարածքի մակերեսը 35.000 մ² է (8.000 մ² է ազատ է ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար)
* 700 ջերմաչափեր, խոնավաչափեր, ճնշաչափեր
* 19 վերելակներ
* 1,300 դռներ և մուտքեր

## Թանգարանի նմուշներ

Բելեմի մշակութային կենտրոն Բերարդոի հավաքածուի թանգարան 1.jpg|Բելեմի մշակութային կենտրոն, Բերարդոի հավաքածուի թանգարանի նմուշներից
Բելեմի մշակութային կենտրոն Բերարդոի հավաքածուի թանգարան 2.jpg|Բելեմի մշակութային կենտրոն, Բերարդոի հավաքածուի թանգարանի նմուշներից
Բելեմի մշակութային կենտրոն Բերարդոի հավաքածուի թանգարան 3.jpg|Բելեմի մշակութային կենտրոն, Բերարդոի հավաքածուի թանգարանի նմուշներից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մշակույթի կենտրոններ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի ճարտարապետություն