Քաղաքականություն և սպորտ

[մինի|Սպորտային դիվանագիտություն. Շվեյցարիայի տունը [Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024|2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում և 2024 թվականի ամառային պարաօլիմպիկ խաղերում Փարիզում՝ Բեզենվալ հյուրանոցի այգում, Շվեյցարիայի Համադաշնության դեսպանատուն]]

**Քաղաքականություն և սպորտ** կամ **սպորտային դիվանագիտություն,** սպորտը որպես դիվանագիտական, սոցիալական և քաղաքական հարաբերությունների վրա ազդելու միջոց: Սպորտային դիվանագիտությունը կարող է հաղթահարել մշակութային տարբերությունները և միավորել մարդկանց: Սպորտի և քաղաքականության օգտագործումը պատմության ընթացքում ունեցել է ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքներ: Սպորտային մրցումները կամ միջոցառումները որոշակի դեպքերում ունեցել են փոփոխություններ մտցնելու մտադրություն: Ազգայնական եռանդը երբեմն կապվել է մարզական հարթակներում որևէ սպորտաձևի հաղթանակների կամ պարտությունների հետ:

Թեև Օլիմպիական խաղերը հաճախ սպորտը դիվանագիտական միջոցներով օգտագործելու ամենամեծ քաղաքական օրինակ են, կրիկետը և ֆուտբոլը, ինչպես նաև համաշխարհային ասպարեզում այլ սպորտաձևեր նույնպես օգտագործվել են այս առումով: Ապարտեիդի դեպքում սպորտն օգտագործվել է Հարավային Աֆրիկան մեկուսացնելու և երկրի սոցիալական կառուցվածքում մեծ փոփոխություններ մտցնելու համար: Թեև էթնիկ պատկանելությունը, ռասան, սոցիալական դասը և այլն կարող են տարանջատում առաջացնել, սակայն սպորտն օգնում է հարթել տարբերությունները: Բացի այդ, բազմաթիվ մարզիկներ, ինչպիսիք են Իմրան Խանը և Ջորջ Վեան, քաղաքական պաշտոնների են ձգտել, որոնցից մի քանիսը անհաջող կերպով՝ կա՛մ ազգային մակարդակով, կա՛մ ենթաազգային մակարդակով: Որոշ խաղերում նաև տեղի են ունեցել ազգային դիվանագիտական միջադեպեր:

## Սպորտ
### Ֆուտբոլ
Եվրոպայում ֆուտբոլը պատմականորեն կարողացել է միաժամանակ պահպանել այն տարբերությունները, որոնք յուրաքանչյուր եվրոպական երկրի տալիս է իր ինքնության զգացումը, ինչպես նաև ամրապնդել այն կապերը, որոնք դրանք կապում են որպես մեկ մարմին: Ավելին, Եվրոպայի ֆուտբոլային մարզադաշտերը ծառայել են  ապաստարաններ, ինչպես նաև ահաբեկչական հարձակումների և քաղաքական ապստամբությունների վայրեր: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում եվրոպական ֆուտբոլը ենթարկվել է մեծ վերափոխման:

Բարձր քաղաքական լարվածության ժամանակաշրջանում ֆուտբոլի ժողովրդականության կտրուկ աճի հետ մեկտեղ ֆուտբոլը քաղաքականացվել է: Հետևաբար, ֆուտբոլն այս ժամանակահատվածում և դրանից հետո սկսել է մարմնավորել երեք հիմնական բնութագիր՝ դառնալով.

# միջազգային հարաբերությունների գործակալ այն իմաստով, որ եվրոպական ազգերի արտաքին քաղաքականությունը ենթադրաբար ձևակերպվել է ֆուտբոլում. 
# քաղաքական քարոզչության աղբյուր՝ ֆուտբոլն օգտագործելով պետությունը բացահայտելու համար
# ընտրողներին հանգստացնելու գործիք:

Հետևաբար, այս բոլոր գործոնները նպաստել են ֆուտբոլի և դրա մարզադաշտերի՝ որպես քաղաքական արտահայտման միջոցի, վերջին ժամանակների կոլեկտիվ հիշողության հիմքի և դրա՝ որպես խիստ քաղաքականացված խաղի ի հայտ գալուն:

Թեև շատ ակումբներ չունեն հստակ քաղաքական ինքնություն, որոշ ակումբներ հայտնի են իրենց հստակ հակումներով։ YouGov վիճակագրության համաձայն՝ անգլիական «Սանդերլենդ ԱՖԿ» ակումբի երկրպագուները հիմնականում հակված են քաղաքական ձախակողմյաններին, և խաղերի ժամանակ հաճախ երգում են սոցիալիստական «Կարմիր դրոշը» երգը: Թեև «Սանդերլենդի» երկրպագուներն ընդհանուր առմամբ համարվում են ձախակողմյան, բայց նրա հետ ասոցացվող խուլիգանական «Seaburn Casuals» ֆուտբոլային հոլդինգը հայտնի է ծայրահեղ աջակողմյան ասոցիացիաներով:

Ֆուտբոլային ամենամեծ և ամենահին մրցակցություններից մեկը շոտլանդական «Սելտիկ» և Գլազգոյի «Ռեյնջերս» ֆուտբոլային ակումբների միջև «Օլդ Ֆիրմի» մրցակցությունն է։ Երկու ակումբների միջև մրցակցությունն արմատավորված է ոչ միայն պարզ մարզական մրցակցության մեջ: Այն նույնքան կապ ունի Հյուսիսային Իռլանդիայի, որքան Շոտլանդիայի հետ, և դա կարելի է տեսնել երկու ակումբների դրոշներում, մշակութային խորհրդանիշներում և ատրիբուտներում: Այն լի էր մի շարք բարդ վեճերով, որոնք երբեմն կենտրոնանում են կրոնի (կաթոլիկ և բողոքական), Հյուսիսային Իռլանդիայի հետ կապված քաղաքականության (լոյալիստ և հանրապետական), ազգային ինքնության (բրիտանական կամ իռլանդական շոտլանդական) և սոցիալական գաղափարախոսության (պահպանողականություն և սոցիալիզմ) վրա: «Ռեյնջերսի» և «Սելտիկի» երկրպագուների մեծամասնությունը չի ներգրավվում կրոնական խմբավորումների մեջ, բայց տեղի են ունենում լուրջ միջադեպեր, որոնց դեպքում փոքրամասնության գործողությունները գերիշխում են լրատվամիջոցների գլխագրերում: «Օլդ Ֆիրմի» մրցակցությունը Դերբիի օրերին բազմաթիվ հարձակումների պատճառ է դարձել, և անցյալում որոշ մահեր ուղղակիորեն կապվել են «Օլդ Ֆիրմի» խաղերի հետևանքների հետ: Գլազգոյում կրոնական գործունեությունը հետևող ակտիվիստական խումբը հայտնել է, որ «Օլդ Ֆիրմ»-ի շաբաթավերջերին բռնի հարձակումները ինն անգամ ավելի են աճում, քան սովորական մակարդակներում: Ընտանեկան բռնության աճը կարող է նաև վերագրվել «Օլդ Ֆիրմ»-ի կազմակերպած միջոցառումներին:

### Գնդակով հոկեյ
Նորվեգիան, ի նշան նախորդ տարի Հունգարիա խորհրդային ներխուժման բողոքի, հրաժարվել է իր թիմն ուղարկել  Խորհրդային Միության հետ մասնակցելու 1957 թվականի գնդակով հոկեյի (բանդի) աշխարհի առաջնությանը (այդ ժամանակ Միջազգային գնդակով հոկեյի ֆեդերացիայի կազմում էին չորս ազգային ֆեդերացիաներ՝ ԽՍՀՄ, Շվեդիա, Ֆինլանդիա և Նորվեգիա)։ Երկիրը նմանատիպ բողոք է ներկայացրել 1969 թվականի գնդակով հոկեյի աշխարհի առաջնությանը՝ այդ տարի Չեխոսլովակիա Վարշավայի պայմանագրի երկրների ներխուժման պատճառով, և 1969 թվականի միջոցառման հյուրընկալումը Շվեդիային է փոխանցել։

Ուկրաինան հրաժարվել է մասնակցել 2015 թվականի Ռուսաստանի կողմից կազմակերպված գնդակով հոկեյի աշխարհի առաջնությանը՝ ի նշան նախորդ տարի Ղրիմի Ռուսաստանի կողմից բռնակցման բողոքի, քանի որ Ուկրաինան դեռևս Ղրիմը համարում է իր տարածքի մի մասը։

### Բռնցքամարտ
Ծանրքաշային չեմպիոն Մաքս Շմելինգը Նացիստական կուսակցության կողմից գովաբանվել էր որպես գերմանական ճակատագրի և արիական գերակայության հերոսական խորհրդանիշ։ Ջո Լուիսի հետ քաղաքականապես լիցքավորված բռնցքամարտի մենամարտին նախորդել էր ազգայնական խորհրդանիշը և պատկերագրությունը։ Շմելինգը հաղթել էր Լուիսին, որը վերջինիս առաջին պրոֆեսիոնալ պարտությունն էր 1936 թվականին։ Լանգսթոն Հյուզը Լուիի պարտությանը ազգային արձագանքի մասին ասել է.

Շմելինգին, ընդհակառակը, տանը դիմավորել են ցնծությամբ։ Հիտլերը նրա կնոջը ծաղիկներ էր ուղարկել՝ հետևյալ ուղերձով. «Ձեր ամուսնու՝ մեր մեծագույն գերմանացի բռնցքամարտիկի հրաշալի հաղթանակի համար, ես պետք է շնորհավորեմ ձեզ ամբողջ սրտով»։ Շմելինգը պատասխանել է գովասանքին հետևյալ կերպ.

Ջո Լուիսն ընդդեմ Մաքս Շմելինգի ռևանշ մենամարտը նշանակվել է ավելի ուշ Նյու Յորքում։ Միջոցառմանը նախապատրաստվելիս ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտն իր աջակցությունն էր հայտնել. «Ջո, մեզ քո նման մկաններ են պետք Գերմանիային հաղթելու համար»։ Շմելինգի հյուրանոցը պիկետի են ենթարկել ամերիկացի ցուցարարներն, այն բանից հետո, երբ նրան ուղեկցող նացիստական կուսակցության հրապարակախոսը հայտարարել է, որ սևամորթ տղամարդը չի կարող հաղթել Շմելինգին, և որ երբ նա հաղթի, իր մրցանակային գումարը կօգտագործվի գերմանական տանկեր կառուցելու համար։ Լուիսը հաղթեց ռևանշ մենամարտը առաջին ռաունդում նոկաուտով, և նա դարձավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդող հականացիստական տրամադրությունների կիզակետը։ Լուիսը հետագայում հիշել է մենամարտից առաջ իր վրա գործադրված ճնշումը.

Պատերազմից հետո երկու տղամարդիկ կրկին կապ են հաստատել իրար հետ և անձնական բարեկամություն հաստատել:

Տասնամյակներ անց Կասիուս Քլեյը, որն ավելի հայտնի է որպես Մուհամմեդ Ալի, քաղաքական նպատակներով՝ հրաժարվել է զորակոչվել Վիետնամի պատերազմին Լինդոն Բ. Ջոնսոնի նախագահության օրոք ծավալված քաղաքացիական իրավունքների շարժման ֆոնին։

Չեմպիոնական տիտղոսը նվաճելուց հետո Քլեյը կրոնափոխվել է՝ դառնալով իսլամի հետևորդ, ինչը հակասություններ է առաջացրել նրա բռնցքամարտի կարիերայի հետ։ Նա նաև հրաժարվել է իր ստրուկ նախնիներին տրված անունից և ընդունել է նոր անունը՝ *Մուհամմադ Ալի*։ 1967 թվականի ապրիլի 28-ին նա հրաժարվել է ծառայել բանակում Վիետնամի պատերազմի ժամանակ՝ նշելով կրոնական պատճառներ, մասնավորապես՝ որ դա հակասում է Ղուրանի ուսմունքին։ Հարավային Վիետնամի ազգային-ազատագրական ճակատի (Վիետկոնգ, թարգմանաբար՝ վիետնամական կոմունիզմ) մասին նա ասել է.

Այնուհետև նա դարձել է ոչ միայն քաղաքացիական իրավունքների պայքարի, այլև Վիետնամի պատերազմի դեմ շարժման խորհրդանիշ։ Սակայն նա դատապարտվել է զորակոչից խուսափելու համար, դատապարտվել հինգ տարվա ազատազրկման, տուգանվել 10,000 դոլարով և զրկվել չեմպիոնական տիտղոսից։ Միայն 1970 թվականի դատական հայցով Ալին վերադարձրել է իր տիտղոսը։ Նա շարունակել է մասնակցել պատմական բռնցքամարտի մենամարտերին, որոնք այժմ հայտնի են որպես «Որոտ ջունգիլում» (Rumble in the Jungle)` 1974 թվականին, և «Thrilla»՝ Մանիլայում՝ 1975 թվականին, համապատասխանաբար հաղթելով Ջորջ Ֆորմանին և Ջո Ֆրեյզիերին:

### Շախմատ
Շախմատը, որը Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից ճանաչված մարզաձև է, ունի քաղաքական հարցերի հետ կապված լինելու պատմություն։ Աշխարհի չեմպիոն Ալեքսանդր Ալյոխինը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ համագործակցել է Նացիստական Գերմանիայի հետ։ Սառը պատերազմի քաղաքականությունն արտացոլվել է 1972 թվականի աշխարհի առաջնության խաղում ամերիկացի Բոբի Ֆիշերի և Խորհրդային Միության Բորիս Սպասկիի միջև, երբ Ֆիշերը հաղթեց Սպասկիին և ժամանակավորապես դադարեցրեց խորհրդային շախմատի գերիշխանությունը, և կրկին 1978 թվականի աշխարհի առաջնության խաղում, երբ խորհրդային Անատոլի Կարպովը փոքր հաշվով հաղթեց Վիկտոր Կորչնոյին, որը վերջերս փախել էր Խորհրդային Միությունից։

Արաբական և սոցիալիստական երկրների շախմատի ֆեդերացիաները, որոնք դիվանագիտական հարաբերություններ չունեին Իսրայելի հետ, բոյկոտել են 1976 թվականի շախմատի օլիմպիադան, քանի որ այն անցկացվում էր Իսրայելում, ինչը պայմանավորված էր Մերձավոր Արևելքում 1967 թվականի Վեցօրյա և 1973 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմների հետևանքով ստեղծված լարված իրավիճակով:

### Քրիկետ
1969 թվականին Մերիլեբոնի կրիկետի ակումբը մերժել է Բազիլ Դ'Օլիվեիրային թույլ տալ խաղալ Անգլիայի հավաքականի կազմում Հարավային Աֆրիկայի հավաքականի դեմ՝ վախենալով խաթարել ապարտհեյդի ռեժիմը: Դ'Օլիվեիրան Հարավաֆրիկյան Կապի նահանգում ծնված գունավոր քաղաքացի էր, որը վեց տարի առաջ տեղափոխվել էր Անգլիա և 1966 թվականից հանդես էր գալիս Անգլիայի հավաքականի կազմում: Սակայն ապարտհեյիդի պայմաններում Անգլիայի կողմից ոչ սպիտակամորթ հարավաֆրիկացու իրենց շրջագայության մեջ ընդգրկելու հնարավոր հարցը դարձավ քաղաքական հարց. աֆրիկյան կառավարությունը մերժել էր նրան Հարավաֆրիկյան հավաքականի կազմում խաղալու թույլտվություն տալ, փոխարենը նա խաղաց Անգլիայի հավաքականի կազմում: Նախորդ տարվա Անգլիայի և Ավստրալիայի հավաքականների Ashes թեստային խաղերից հետո Դ'Օլիվեիրան ընտրվելու ամենահավանական խաղացողներից մեկն էր: Այնուամենայնիվ, նա չընտրվեց. չնայած ընտրական հանձնաժողովը պնդում էր, որ սա կրիկետի որոշում էր, կրիկետի հանրության կողմից դա դիտվեց որպես կապիտուլյացիա ապարտհեյդի ռեժիմի նկատմամբ: Հավաքականից դուրս գալուց հետո Դ'Օլիվեիրան ընտրվեց, ինչը զայրացրեց ապարտհեյդի ռեժիմին և հանգեցրեց շրջագայության չեղարկմանը:

Կրիկետը նաև դեր է խաղացել սպորտային դիվանագիտության մեջ։ Աֆղանստան խորհրդային ներխուժումից (1979) և Հնդկաստանի վրա ԽՍՀՄ-ի կողմից լարվածությունը մեղմելու ճնշումից հետո, 1987 թվականին Պակիստանի այն ժամանակվա նախագահ գեներալ Զիա ուլ-Հաքը մասնակցեց Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև Ջայպուրում կայացած ստուգողական խաղին՝ այց, որը, ըստ երևույթին, նպաստեց լարվածության սրմանը։ Ավելին, ստուգողական խաղերի տասնհինգ տարվա դադարից հետո, Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև կրիկետի շրջագայությունները վերսկսվեցին 2004 թվականին՝ կեսդարյա փոխադարձ թշնամանքը  (կապված՝ Բրիտանական Հնդկաստանը Պակիստանի և Հնդկաստանի միջև բաժանման հետ) թաղելու դիվանագիտական նախաձեռնություններից հետո։ Երկու կողմերն էլ մեղմացրին միմյանց համար խիստ վիզային կարգավորումները՝ թույլ տալով հազարավոր երկրպագուների ճանապարհորդել սահմանից այն կողմ:

Անցյալի կրիկետի դիվանագիտությունը կրկնելու փորձով գեներալ Պերվեզ Մուշարաֆը 2005 թվականին այցելել էր Հնդկաստան՝ ենթադրաբար կրիկետի խաղի համար։ Սակայն ուղևորությունն արագորեն ստացել էր գագաթնաժողովի տեսք, քանի որ կողմերին կոչ էր արվել «օգտվել Քաշմիրի շուրջ վեճը վերջ դնելու պատմական հնարավորությունից»: Այս մրցակցությունը հաճախ ուղեկցվել է կրոնական-քաղաքական երանգներով։ Կարաչիում պակիստանցի երկրպագուն վազել էր խաղադաշտ, հարձակվել Հնդկաստանի հավաքականի ավագի վրա, իսկ երկրպագուները քարեր էին նետել հնդիկ խաղացողների վրա Կարաչիում կայացած խաղի ժամանակ։ 2000 թվականին աջակողմյան հինդուները փորել էին Նյու Դելիի կրիկետի խաղադաշտը՝ բողոքելով Պակիստանի հավաքականի այցի դեմ: Կարգիլի հակամարտությունից հետո և այլ ժամանակներում նույնպես կոչեր են հնչել երկու երկրների միջև կրիկետի կապերը դադարեցնելու վերաբերյալ:

Անդրադառնալով Կարիբյան ավազանից և Հարավային Ասիայից ներգաղթյալներին՝ բրիտանական պահպանողական կուսակցության անդամ Նորման Թեբիթը մի անգամ ասել է. «կրիկետի թեստով» կարելի է գնահատել անձի հավատարմությունը Անգլիային՝ որոշելով, թե արդյոք ծագումով այլ երկրի խաղացողն աջակցում է Անգլիայի և Ուելսի կրիկետի հավաքականներին ավելի, քան իր ծագման երկրներին։

2008 թվականին Անգլիայի և Ուելսի կրիկետի խորհուրդը չեղյալ է հայտարարել Զիմբաբվեի 2009 թվականի Անգլիա կատարած շրջագայությունը և կասեցրել է երկու պետությունների միջև բոլոր երկկողմ հարաբերությունները՝ ի պատասխան Զիմբաբվեի 2008 թվականի նախագահական ընտրությունների հետ կապված իրավիճակի։  Պատգամավորներ Ջեք Սթրոն և Թեսսա Ջոուելը նամակով դիմել են Միջազգային կրիկետի խորհրդին՝ խնդրելով արգելել Զիմբաբվեին մասնակցել միջազգային կրիկետին:

Չինաստանը մասնակցել է կրիկետի դիվանագիտությանը։ Թայվանի նեղուցի շուրջ Չինաստանի և Թայվանի միջև հարաբերությունները դրա խթանն են եղել։ 2007 թվականի աշխարհի առաջնության նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքում Անտիգուան ստացել է 55 միլիոն դոլարի դրամաշնորհ՝ «Սըր Վիվիան Ռիչարդս» մարզադաշտը կառուցելու համար, մինչդեռ Ճամայկան՝ 30 միլիոն դոլար՝ նոր «Թրելոնի» մարզադաշտի համար։ Սենթ Լյուսիան նույնպես Չինաստանի շնորհիվ ստացել է կրիկետի և ֆուտբոլի մարզադաշտեր։ Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում՝ Չինաստանը Վեստ Ինդիայում կրիկետի մարզադաշտերի վրա ծախսել է ուշագրավ 132 միլիոն դոլար, ինչը հսկայական գումար է՝ համեմատած Միջազգային կրիկետի խորհրդի կողմից կրիկետը համաշխարհային մասշտաբով խթանելու համար նախատեսված 70 միլիոն դոլարի 10-ամյա բյուջեի հետ։ Ենթադրվում է, որ Չինաստանի առատաձեռնության դրդապատճառն այն է, որ «Թայվանը ճանաչող մնացած երկրների մեծ մասը գտնվում է Կարիբյան ավազանում և Լատինական Ամերիկայում»։

Դիվանագիտությունն, ի վերջո, արդյունք է տվել, քանի որ Գրենադան և Դոմինիկան չեղարկել են Թայվանի ճանաչումը որպես անկախ երկիր։ Ավելին, «Թայվանը ճանաչող մնացած 24 երկրներից չորսը գտնվում են Կարիբյան ավազանում, և դրանցից երկուսը խաղում են կրիկետ»։ Գրենադայում նախկինում մարզադաշտ կառուցել էր Թայվանը, բայց այն ավերվել էր փոթորկի պատճառով։ Չինաստանն արագորեն կառուցել էր մեկ այլ մարզադաշտ: Բայց Թայվանը Գրենադայի դեմ հայց էր ներկայացրել Նյու Յորքի քաղաքային դատարան՝ վերջինիս ստիպելու վերադարձնել սկզբնական վարկը։ Սակայն, 2007 թվականին Սուրբ Լուսիան խզել էր իր դիվանագիտական կապերը Չինաստանի հետ և վերականգնել իր կապերը Թայվանի հետ։

Աշխարհում ճգնաժամի մեջ գտնվող Թայվանը նույնպես օգտագործել է Աշխարհի գավաթը՝ ամրապնդելու իր դիրքերը Արևմտյան Հնդկաստանի նվազող աջակիցների շրջանում: Այն 21 միլիոն դոլար նվիրաբերել է Սենթ Քիթս և Նևիսին և 12 միլիոն դոլար՝ ավելի փոքր Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններին՝ կրիկետի դաշտերի համար: Չինաստանի ագրեսիվ նկրտումներն օգուտ են բերել Կարիբյան կղզիներին, քանի որ «ռազմավարական վերլուծաբանները նշում են, որ Չինաստանն ավելի շատ գումար է ծախսում, քան անհրաժեշտ է Թայվանը պարզապես մեկուսացնելու համար: Չինաստանը, որը մեծ դեսպանատներ է կառուցել կղզիներից յուրաքանչյուրում, այժմ ավելի մեծ դիվանագիտական ներկայացություն ունի Կարիբյան ավազանում, քան Միացյալ Նահանգները՝ հարևան գերտերությունը»: Եվ որ «մայրցամաքային Չինաստանի երկարաժամկետ ռազմավարությունը համընկնում է նրա արտաքին քաղաքականության հետ»:

Պակիստանի նախկին կրիկետ խաղացող Սաիդ Անվարն իր դստեր մահից հետո ընդունել է ավելի արմատական իսլամ և սկսել է մորուք աճեցնել։ Ասում են, որ սա այդ ժամանակ շրջադարձային պահ էր Պակիստանի կրիկետի հավաքականի իսլամացման գործում, ինչը նաև Յուսուֆ Յուհանայի իսլամ դառնալու պատճառ է դարձել։ 2003 թվականի Աշխարհի գավաթից սկսած՝ Պակիստանի հավաքականում կրոնական ավելի տեսանելի միտում է նկատվել, շատ խաղացողներ դարել են ավելի բարեպաշտ՝ մինչև այն աստիճանի, որ կամ աղոթք էին անում, կամ մորուք էին աճեցնում՝ որպես «լավ մուսուլման» լինելու խորհրդանիշ (բացառությամբ Շոաիբ Ախտարի և Դանիական Կաներիայի (վերջինս թիմի միակ հինդուն էր) նշանակալի բացառությամբ): Նույնիսկ խաղից հետո հարցազրույցներին նախորդում էին իսլամական ողջույններ, ինչպիսիք են՝ *«Բիսմիլլահ ուր Ռեհման ռահիմ»-ը*։

2007 թվականի ICC World Twenty20- ում իր գլխավոր մրցակից Հնդկաստանից կրած պարտությունից հետո Պակիստանի խաղացող Շոաիբ Մալիկը քննադատվել է պարտության համար ներողություն խնդրելու համար. «Ես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել Պակիստանում ապրող բոլորին և ամբողջ աշխարհի մուսուլմաններին։ Շատ շնորհակալ եմ և ցավում եմ, որ մենք չհաղթեցինք, բայց մենք մեր 100 տոկոսը տվեցինք», ինչը հեգնական էր՝ հաշվի առնելով, որ մուսուլման Իրֆան Փաթհանը ճանաչվել էր խաղի լավագույն խաղացող Հնդկաստանի հավաքականի հաղթանակում իր խաղով, իսկ Շահրուխ Խանը տրիբունաներում էր՝ աջակցելով Հնդկաստանին։

2007 թվականի Աշխարհի գավաթից և Իռլանդիայից (չվարկանիշավորված կրիկետի թիմ) կրած պարտությունից հետո կրոնական ազդեցությունը քննադատվել է թիմի վրա ունեցած ազդեցության համար։ Պակիստանում նման արևմտյան սպորտաձևի իսլամացումը դիտվել է որպես կրոնի աճող ազդեցության խորհրդանիշ բոլոր ոլորտներում։ Պակիստանում այս միտումը վերագրվել է գեներալ Զիա-ուլ Հաքի ռազմական կառավարության ժամանակաշրջանին, երբ երիտասարդության ուշադրությունը Պակիստանից՝ որպես ազգային պետություն և մշակութային-կրոնական բազմակարծություն ունեցող երկրից, տեղափոխվել էր իսլամ՝ որպես միջազգային ինքնություն, ավելի մեծ ուշադրություն դարձնելով պահպանողական իսլամական ծիսակատարությանը, մուսուլմանների դեմ համաշխարհային դավադրության ընկալմանը և զինված ուժերի նկատմամբ հիացմունքին։ Նաև անհրաժեշտություն է զգացվել վերաուղղորդել մարզիկներին դեպի պրոֆեսիոնալիզմ, կարգապահություն, կանոններ և կարգավորումներ։ Ասվում էր, որ կրթության և սոցիալականացման ուշադրությունը պետք է վերադառնա այն Պակիստանին, որը չէր կարող իրեն թույլ տալ պատերազմի մեջ լինել։

2011 թվականին Հնդկաստանն ու Պակիստանը միմյանց դեմ խաղացել են 2011 թվականի կրիկետի աշխարհի գավաթի առաջնությունում, որն առաջին անգամ էր անցկացվում Մումբայում սեպտեմբերի 26-ի ահաբեկչություններից և հարաբերությունների ընդհանուր սրումից հետո։ Միջոցառմանն ինքնաբերաբար մասնակցել են Պակիստանի վարչապետ Յուսաֆ Ռազա Գիլանինև Հնդկաստանի վարչապետ Մանմոհան Սինգհը:  Խաղից հետո երկու երկրներին թույլատրվել է կանոնավոր խաղեր անցկացնել միմյանց դեմ։

### Ֆորմուլա Մեկ
Բահրեյնի ապստամբության ֆոնին Avaaz կազմակերպությունը կոչ է արել սպորտային բոյկոտների՝ համեմատելով Բահրեյնի իրավիճակը Հարավային Աֆրիկայի ապարտհեյդի իրավիճակի հետ: Մարդու իրավունքների պաշտպանության այլ կառույցներ նույնպես կոչ են արել բոյկոտել Ֆորմուլա 1-ի Բահրեյնի Գրան պրին՝ ավելի ակնհայտ համեմատություններ անելով Հարավային Աֆրիկայի սպորտային բոյկոտի հետ: Փետրվարի 17-ին հայտարարվել է, որ GP2 Asia Series շարքի երկրորդ փուլը, որը պետք է տեղի ունենար Բահրեյնի միջազգային մրցուղում փետրվարի 17-19-ը, չեղարկվել է բողոքի ակցիաների հետ կապված անվտանգային մտահոգությունների տեսանկյունով: Փետրվարի 21-ին 2011 թվականի Բահրեյնի Գրան պրին, որը պետք է տեղի ունենար մարտի 13-ին, կրկին չեղարկվել է նույն մտահոգությունների պատճառով: Նմանապես, 2012 թվականի Բահրեյնի Գրան պրին, որը տեղի է ունեցել Բերնի Էքլսթոունի պնդումների ֆոնին, որ խնդիրներ չեն եղել, բախվել է միջոցառմանը նախորդող շաբաթական բողոքի ցույցերի և բռնության։

2021 թվականին Ֆորմուլա 1-ը հայտարարել է, որ իր միջոցառումներից մեկը կանցկացվի Սաուդյան Արաբիայում: Այս քայլը քննադատել են բազմաթիվ մարդու իրավունքների պաշտպանության խմբեր՝ որպես Սաուդյան Արաբիայի «սպորտային լվացման» օրինակ: Գրան պրին քննադատության է արժանացել Amnesty International- ի կողմից՝ Սաուդյան Արաբիայում մարդու իրավունքների խախտումների պատճառով: Human Rights Watch կազմակերպությունը նույնպես դատապարտել է որոշումը՝ պնդելով, որ «դա Սաուդյան Արաբիայի կողմից մարդու իրավունքների խախտումներից շեղելու ցինիկ ռազմավարության մի մասն է»: Ֆորմուլա 1-ը պատասխանել է՝ ասելով, որ «[Ֆորմուլա 1-ը] մարդու իրավունքների և այլ հարցերի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը հստակեցրել է իր բոլոր գործընկերներին և ընդունող երկրներին, որոնք պարտավորվում են հարգել մարդու իրավունքներն իրենց միջոցառումների անցկացման և կազմակերպման ժամանակ», և որ «[Ֆորմուլա 1-ը] քրտնաջան աշխատաքն է կատարում՝ դրական ուժ լինելու ամենուր, որտեղ մրցում է, այդ թվում՝ տնտեսական, սոցիալական և մշակութային օգուտների համար»:

2021 թվականի փետրվարին 45 մարդու իրավունքների պաշտպանության կազմակերպություններ կոչ են արել Լյուիս Համիլթոնին բոյկոտել Գրան պրին՝ հղում անելով Սաուդյան Արաբիայի դերին Եմենի քաղաքացիական պատերազմում, կանանց իրավունքների պաշտպանների ձերբակալությանը և *[[Վաշինգտոն Փոստ|The Washington Post]]* օրաթերթի լրագրող Ջամալ Խաշոգջիի սպանությանը: Համիլթոնն ինքը հայտարարել է, որ անհարմար է զգում այդ երկրի մրցումներին մասնակցելիս: 2022 թվականի ընտրությունների ավարտից հետո Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունը Համիլտոնին հրավիրել է Սաուդյան Արաբիա՝ մարդու իրավունքների հետ կապված հարցերը քննարկելու համար, այն բանից հետո, երբ Համիլտոնը բազմիցս քննադատել էր մրցաշարը հյուրընկալող երկրին:

2022 թվականի Սաուդյան Արաբիայի Գրան պրիի վրա ազդեցություն է ունեցել Սաուդյան Արաբիայի գլխավորած պատերազմը Եմենի դեմ։ Եմենի հուսիթ ապստամբները հրթիռային հարձակում են իրականացրել Aramco նավթամբարի վրա (մրցուղուց մոտավորապես 16 կմ հեռավորության վրա), առաջացնելով պայթյուն երկու մարզումներից առաջինի ժամանակ։ Միջադեպը բացահայտել է մրցավազքի համար առկա ռիսկերը, քանի որ վարորդներ, ինչպիսին է Լյուիս Համիլթոնը, մտահոգություններ են հայտնել միջոցառման անվտանգության վերաբերյալ։ Մի քանի ժամ տևած քննարկումներից հետո համաձայնություն էր ձեռք բերվել միջոցառումը անցկացնելու վերաբերյալ: Հարձակումից բացի, լուրջ հարցեր են առաջացել Սաուդյան Արաբիայում մարդու իրավունքների խախտումների տարիների ընթացքում։ Ավտորիտար ռեժիմը քննադատվել է այլախոհների նկատմամբ շարունակական ճնշումների համար, մասնավորապես՝ մրցավազքից երկու շաբաթ առաջ՝ 2022 թվականի մարտի 12-ին, 81 մարդու զանգվածային մահապատժի լույսի ներքո:

2020 թվականին «Սևամորթների կյանքը կարևոր է» շարժման 2020 թվականին ճանաչում ձեռք բերելուց հետո «Ֆորմուլա 1» խումբը մեկնարկել է «Մենք մրցում ենք որպես մեկ» նախաձեռնությունը։ 2020 թվականի մրցաշրջանից ի վեր որոշ վարորդներ ծնկի են իջնում համերաշխություն ցուցաբերելու համար։ Շարժումը կենտրոնացած էր երեք ասպեկտի վրա՝ կայունություն, բազմազանություն և ներառում, և համայնք։ Քայլը խառը արձագանք է ստացել երկրպագուների շրջանում, որոշ երկրպագուներ քննադատել են այն՝ համարելով իրոնիկ, քանի որ որոշ մրցարշավներ դեռևս անցկացվում են մարդու իրավունքների վատ ցուցանիշներ ունեցող երկրներում, ինչպիսիք են Բահրեյնը, Սաուդյան Արաբիան, Կատարը, Ռուսաստանը, Չինաստանը, Ադրբեջանը և այլն: 2022 թվականին «Ֆորմուլա 1»-ը որոշել է հրաժարվել «Մենք մրցում ենք որպես մեկ» ժեստից, սակայն քայլը քննադատել են որոշ վարորդներ:

### Օլիմպիական խաղեր
Դեռևս 1936 թվականի Օլիմպիական խաղերից ի վեր, Ադոլֆ Հիտլերն այս մարզադաշտն օգտագործել է որպես հարթակ՝ Գերմանիայի համար արիական ազգայնականությունը տարածելու համար՝ ռասայական գերակայության իր գաղափարախոսական համոզմունքով: Օլիմպիական խաղերն օգտագործվել են որպես գերմանական ոգին կոփելու և գերմանացի երիտասարդության մեջ միասնություն սերմանելու մեթոդ։ Կարծիք կար նաև, որ սպորտը «թույլերին, հրեաներին և այլ անցանկալի անձանց հեռացնելու միջոց» է: Արդյունքում, շատ հրեաների և գնչուների արգելվել էր մասնակցել մարզական միջոցառումներին։ 
[աջից|մինի|267x267փքս|[Ջեսսի Օուենս|Ջեսի Օուենսը պատվո հարթակին 1936 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում հեռացատկում հաղթելուց հետո. պատվո հարթակին են Նաոտո Տաջիման, Օուենս, Լուս Լոնգը]]

Մինչ Գերմանիան գլխավորում էր մեդալների աղյուսակը, նացիստական աֆրիկացիներին որպես ստորադաս ներկայացնելով՝ Ջեսի Օուենսը ստանում էր ոսկե մեդալներ 100 մ, 200 մ, 4 × 100 մ փոխանցումավազքում և հեռացատկում: Արդյոք Հիտլերը ճանաչել է Օուենսի հաղթանակները։ Մրցումների առաջին օրը Հիտլերը լքեց մարզադաշտը՝ միայն գերմանացի հաղթողների ձեռք սեղմելուց հետո։ Այնուհետև Օլիմպիական կոմիտեի անդամը պնդել էր, որ Հիտլերը ողջունի բոլոր մեդալակիրներին, կամ ընդհանրապես ոչ մեկին. նա ընտրել էր վերջինը: Խաղերի ժամանակ նրան այցելում էր Ադի Դասլերը, որը հետագայում հիմնադրելու էր Adidas-ը և նոր կոշիկներ էր առաջարկելու Օուենսին:

*Հիտլերը որոշակի պահի մտնում էր մարզադաշտ և որոշակի պահի՝ դուրս գալիս։ Այնպես ստացվեց, որ նա ստիպված էր հեռանալ 100 մետր վազքից հետո կայանալիք հաղթանակի արարողությունից առաջ։ Բայց նախքան նրա հեռանալը, ես գնում էի հեռարձակման և անցա նրա օթյակի մոտով։ Նա ձեռքով արեց ինձ, ես էլ ի պատասխան ձեռքով արեցի։ Կարծում եմ՝ անշնորհություն կլիներ քննադատել «օրվա մարդուն»: - [[Ջեսի Օուենս]]*

1964 թվականին Ինդոնեզիան և այլ սոցիալիստական երկրներ որոշեցին բոյկոտել 1964 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերը՝ ի պատասխան Ինդոնեզիայի կողմից ՄՕԿ-ից հեռացման։ Խնդիրները սկսվեցին 1962 թվականին Ջակարտայում կայացած Ասիական խաղերից հետո, որոնք հյուրընկալել էր Ինդոնեզիան, և որոնց համար Թայվանին և Իսրայելին մերժվել էր մուտքի քարտեր տրամադրել։ Չնայած ՄՕԿ-ում վերստին ընդունվելուն՝ Սուկարնոն որոշել էր բոյկոտել Օլիմպիական խաղերը և հայտարարել է.

«Միջազգային օլիմպիական խաղերը ապացուցեցին իրենց բացահայտ իմպերիալիստական գործիք լինելը… Հիմա եկեք անկեղծորեն ասենք, որ սպորտը կապ ունի քաղաքականության հետ։ Ինդոնեզիան այժմ առաջարկում է խառնել սպորտը քաղաքականության հետ, և եկեք հիմա հիմնադրենք Նոր Զարգացող Ուժերի Խաղերը՝ GANEFO-ն… հին հաստատված կարգի դեմ»։

Ի պատասխան՝ Սուկարնոն անցկացրել է զուգահեռ Օլիմպիական խաղեր՝ *Նոր զարգացող ուժերի խաղեր* (GANEFO), հրավիրելով Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությանը և Հյուսիսային Կորեային, որոնք այդ ժամանակ բարեկամական հարաբերություններ ունեին։ GANEFO-ն հետագայում փլուզվել է Սուհարտոյի իշխանության գալուց հետո, որի արդյունքում երկրորդ Ասիական GANEFO-ն պետք է անցկացվեր Փհենյանում։

1968 թվականին Օլիմպիական խաղերի համաշխարհային ասպարեզը կրկին օգտագործվել է աշխարհին ցույց տալու աֆրոամերիկացիների պայքարի դժվարին վիճակը իրենց հայրենիքում քաղաքացիական իրավունքների շարժման ժամանակ: Հայտնի «Սևամորթների ուժի» ողջույնը կատարել են Թոմի Սմիթը և Ջոն Կառլոսը Մեխիկոյում կայացած մեդալների հանձնման արարողության ժամանակ: Վերա Չասլավսկան, ի նշան բողոքի 1968 թվականին Չեխոսլովակիայի խորհրդային ներխուժման և սպորտային մարմնամարզությունում հավասարակշռության հեծանի (Balance Beam) և հատակի վրա ազատ վարժությունների (Floor) մրցավարների կողմից կայացված վիճահարույց որոշման, մեդալների հանձնման արարողության ժամանակ հիմնի հնչելու ընթացքում գլուխն իջեցրել է և հեռացրել խորհրդային դրոշից: Նա տուն է վերադարձել որպես չեխոսլովակիայի ժողովրդի հերոսուհի, բայց խորհրդային իշխանության տակ գտնվող կառավարությունը նրան վտարել է:

1972 թվականին Մյունխենում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերում զոհվել են Իսրայելի օլիմպիական հավաքականի մի քանի մարզիկներ «Սև սեպտեմբեր» ահաբեկչական կազմակերպության պաղեստինցի զինյալների հարձակման ժամանակ, որը սկսվել էր Օլիմպիական գյուղում և ի վերջո հանգեցրել Իսրայելի օլիմպիական հավաքականի 11 անդամների մահվան, որոնք թիրախ դարձան Արևմտյան Գերմանիայի Մյունխեն քաղաքում տեղի ունեցած կոտորածի ժամանակ։

1980 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերն օգտագործվել են շատ ավելի քիչ բացահայտ քաղաքական իմաստով, բայց շատ ավելի մշակութային քաղաքական նշանակություն ունեցող իմաստով։ Միացյալ Նահանգների տղամարդկանց հոկեյի հավաքականը կիսաեզրափակիչ փուլում հաղթել էր ԽՍՀՄ ազգային հավաքականին։ Միացյալ Նահանգների հավաքականի այս հաղթանակը շատ ավելին էր, քան պարզապես օլիմպիական խաղ. խորհրդային թիմը գերազանցում էր բոլորին և վերջերս հաղթել էր NHL All Star թիմին: ԱՄՆ օլիմպիական թիմը բաղկացած էր միայն սիրողականներից՝ միջին տարիքը 21 տարեկան, մինչդեռ խորհրդայինները կիսապրոֆեսիոնալ էին։ Լեյք Փլեսիդում ցնցող հաղթանակը Սառը պատերազմի գագաթնակետերից մեկի ժամանակ նոր ազգայնականություն և հավատ առաջացրեց Միացյալ Նահանգների քաղաքացիների շրջանում, իսկ խորհրդայիններին՝ ցնցում և ամոթ։

Խորհրդային զորքերի Աֆղանստան ներխուժումը հանգեցրել է 1980 թվականի Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերի բոյկոտի բազմաթիվ արևմտյան պետությունների և նրանց դաշնակիցների կողմից՝ ի նշան ընդունող երկրի գործողությունների դեմ բողոքի։ 1984 թվականի Լոս Անջելեսի Օլիմպիական խաղերում Խորհրդային դաշինքը գլխավորել է խաղերի պատասխան բոյկոտը՝ ի պատասխան Ամերիկայի կողմից գլխավորված Մոսկվայի խաղերի բոյկոտի։

2010-ականներին Օլիմպիական խաղերից ըմբշամարտի չեղարկումից հետո, ավանդական քաղաքական մրցակիցներ Իրանը, Ռուսաստանը և Միացյալ Նահանգները միավորել են ուժերը՝ այդ միջոցառումը չեղարկելու համար: ԱՄՆ-ը Նյու Յորքում կազմակերպել է հանրային միջոցառում, որին մասնակցել են երեք երկրների մարզիկներ՝ դրա վերականգնման համար պայքարելու համար:

### Սեղանի թենիս
Որպես Ամերիկայի՝ Չինաստանի հետ մերձեցման քաղաքականության մի մաս, 1970-ականներին տեղի են ունեցել փոխանակումներ Միացյալ Նահանգների և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության սեղանի թենիսի խաղացողների միջև, որոնք, ի վերջո, հանգեցրել են ԱՄՆ նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի 1972 թվականին Չինաստան կատարած այցի:

Սեղանի թենիսի դիվանագիտությունը սկսվել է այն ժամանակ, երբ Չինաստանի սեղանի թենիսի թիմն իր ամերիկացի գործընկերներին հրավիրել է իրենց երկիր՝ 1971 թվականին Ճապոնիայում կայացած սեղանի թենիսի աշխարհի առաջնության ժամանակ ամբողջությամբ վճարված ուղևորության, և 1971 թվականի ապրիլի 10-ին ամերիկացի սեղանի թենիսի խաղացողներից և լրագրողներից կազմված խումբը դարձել է առաջին ամերիկյան պատվիրակությունը, որը ոտք է դրել Չինաստանի մայրաքաղաք 1949 թվականից ի վեր: Երեսունվեց տարի անց Ռիչարդ Նիքսոնի նախագահական գրադարանում և թանգարանում անցկացվել է եռօրյա «Սեղանի թենիսի դիվանագիտություն» միջոցառում, որին մասնակցել են 1971 թվականի ԱՄՆ-ի և Չինաստանի հավաքականների որոշ անդամներ:

### Թենիս
2008 թվականին իսրայելցի պրոֆեսիոնալ թենիսիստներ Շահար Պիրը, Ցիպի Օբզիլերը, Էնդի Ռամըև Յոնի Էրլիչը պետք է մասնակցեին Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիայի (ATP) և Կանանց թենիսի ասոցիացիայի (WTA) մրցաշարերին համապատասխանաբար Դոհա և Դուբայ արաբական քաղաքներում, չնայած Իսրայելի անձնագիր ունեցողների մուտքի արգելքին երկու երկրներ: Հաջորդ տարի՝ Ղազայի պատերազմից հետո, Պիրին մերժվել է Դուբայի վիզա տրամադրել, իսկ կազմակերպիչները հայտարարել են. «Մենք չենք ցանկանում քաղաքականացնել սպորտը, բայց պետք է զգայուն լինենք ամբողջ տարածաշրջանում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունների նկատմամբ և չօտարացնենք կամ վտանգի չենթարկենք խաղացողներին կամ Արաբական Միացյալ Էմիրություններում գտնվող տարբեր ազգությունների թենիսի բազմաթիվ երկրպագուներին»: WTA-ի գործադիր տնօրեն Լարի Սքոթը հետագայում արձագանքել է՝ ասելով, որ Դուբայի նկատմամբ որոշ «պատժամիջոցներ» կկիրառվեն: Նա նաև բողոքի ցույցերի է ենթարկվել պատերազմից հետո Նոր Զելանդիայում անցկացված մրցաշարի ժամանակ:

#### Հնդկաստան-Պակիստան հարաբերություններում
2010 թվականի ԱՄՆ բաց թենիսի մրցաշարի ժամանակ հնդիկ Ռոհան Բոպաննան և պակիստանցի Այսամ-ուլ-Հաք Քուրեշին հասել են տղամարդկանց զուգախաղի եզրափակիչ, ինչն արժանացել է երկու երկրների քաղաքական առաջնորդների արձագանքին։ Երկու երկրների երկրպագուներն, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ում համապատասխան դեսպանները, նստած էին տրիբունաներում միասին։ Պակիստանի Դևիսի գավաթի մարզիչ Ռաշիդ Մալիկն ասել էր. «Նրանց թիմի մինչ այժմ ունեցած հաջողությունը մեծ խրախուսանք է եղել երկու երկրների համար, այն միայն խաղաղ և դրական ազդեցություն կունենա նրանց ժողովուրդների վրա»։ Հնդկաստանի սպորտի նախարար Մանոհար Սինգհ Գիլը հարցրել էր. «Ես մեկ հարց ունեմ բոլորի համար։ Եթե Բոպաննան և Քուրեշին կարող են միասին խաղալ, ինչու՞ չեն կարող Հնդկաստանն ու Պակիստանը»։

Բոպաննան և Քուրեշին  նաև ներգրավվել են Մոնակոյում գործող «*Խաղաղություն և սպորտ»* կազմակերպության  կազմակերպած մեկ այլ արշավում, երբ նրանք կրում էին «Կանգնեցրեք պատերազմը, սկսեք թենիսը» կարգախոսով մարզաշապիկներ։ Նրանք իրենց անվանում էին «Հնդկա-պակիստանյան ճեպընթաց»։ Նման բարձր մակարդակի համագործակցությունը նշանակում էր, որ սա ընկալվում էր որպես «եզակի» գործընկերություն։ Քուրեշին ասել է. «Պարզապես զգացվում է, որ մենք ավելի բարձր մակարդակում լավ ենք գործում՝ ուղերձը հասցնելով ամբողջ աշխարհին. եթե ես և Ռոհանը կարողանում ենք այդքան լավ լեզու գտնել, ապա ոչ մի պատճառ չկա, որ հնդիկներն ու պակիստանցիները չկարողանան լեզու գտնել միմյանց հետ։ Եթե նույնիսկ մարդկանց երկու կամ երեք տոկոսն ասում է. «Եթե նրանք կարողանում են լեզու գտնել, ինչու մենք չենք կարող», դա է, ինչ մենք փորձում ենք անել։ «Նրանք բոլորը խառնված են իրար՝ նստած ամբոխի մեջ։ Դուք չեք կարող ասել, թե ով է պակիստանցի, ով՝ հնդիկ։ Սա է սպորտի գեղեցկությունը։ Մինչև մեր զույգ կազմելը դուք երբեք չէիք տեսնի դա որևէ սպորտաձևում. պայքարել մեկ գործի համար։ Իսկապես լավ է լինել դրա մի մասը»:

Եզրափակիչում պարտությունից հետո Քուրեշին դիմել է ամբոխին՝ «բոլոր պակիստանցիների անունից ուզում եմ ասել մի բան, որ ամեն անգամ, երբ ես այստեղ եմ գալիս, Պակիստանի ժողովրդի մասին սխալ պատկերացում է ստեղծվում: Նրանք շատ բարեկամական, շատ սիրով մարդիկ են: Մենք այս աշխարհում խաղաղություն ենք ուզում նույնքան, որքան դուք»: Այնուհետև նա քաղաքական կոչ է արել վիճահարույց` Սեպտեմբերի 11-ից Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունների վայրից երկու թաղամաս հեռավորության վրա գտնվող իր առաջարկվող տեղանքի պատճառով «Ground Zero» անվանված մզկիթը կառուցելուն՝ ասելով. «Ինձ համար՝ որպես մուսուլմանի, սա է, ինչ Ամերիկան դարձնում է աշխարհի ամենամեծ երկիրը՝ կրոնի ազատությունը, խոսքի ազատությունը: Եթե մզկիթը կառուցվի, կարծում եմ, դա հսկայական ժեստ կլինի աշխարհի բոլոր մուսուլմանական համայնքի համար: Ես շատ կգնահատեմ դա»: Հնդիկ և պակիստանցի երկրպագուները կրկին լցրել են մարզադաշտը եզրափակչի ժամանակ, երբ ՄԱԿ-ի երկու դեսպանները կրկին միասին նստած էին նախագահի օթյակում: Պակիստանի դեսպան Աբդուլլահ Հուսեյն Հարունն ասել է.

*«Նրանք ապացուցել են, որ երբ հնդիկներն ու պակիստանցիները միասին են, մենք կարող ենք ջերմացնել: Կարծում եմ՝ մարդկանց միջև շփման հիման վրա նրանք օրինակ են ծառայում, որին պետք է հետևեն քաղաքական գործիչները»:*

## Երկրներ
### Ավստրալիա
2025 թվականին Ավստրալիան համաձայնվել է ֆինանսավորել Պապուա Նոր Գվինեայի թիմի մասնակցությունը Ավստրալիայի ազգային ռեգբիի լիգայի մրցաշարին։ Սա դիտվում էր որպես երկու երկրների միջև երկկողմ հարաբերությունները ամրապնդելու միջոց, հնարավոր է՝ չեզոքացնելով Պապուա Նոր Գվինեայի և Չինաստանի միջև աճող հարաբերությունները:

### Չինաստան
[մինի|Շվեյցարիայի [Լոզան քաղաքում բողոքի ցույցեր են անցկացվել Չինաստանի ձմեռային օլիմպիական խաղերի դեմ]]
1950-ական թվականներին գեներալ Հե Լոնգի գլխավորած *Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական հանձնաժողովը* մարզական փոխանակումներ է անցկացրել Խորհրդային Միության և Արևելյան Եվրոպայի հետ: 139: 

Մշակութային հեղափոխության վաղ շրջաններում մրցումները դադարեցնելուց հետո, 1970 թվականին Չինաստանի ազգային հավաքականները կրկին սկսել են մրցել: 139:  1966 թվականից ի վեր չինական թիմի մասնակցած առաջին խոշոր միջազգային միջոցառումը Ճապոնիայի Նագոյա քաղաքում կայացած սեղանի թենիսի աշխարհի առաջնությունն էր, որն, ի վերջո, հանգեցրել էր Միացյալ Նահանգների հետ սեղանի թենիսի դիվանագիտությանը: 139, երբ սեղանի թենիսի խաղացողներ Գլեն Քոուենի (ԱՄՆ) և Չժուան Ցզեդունի (ՉԺՀ) հանդիպեցին։ Այս իրադարձությունը պատճառ դարձավ, որ նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնը 1972 թվականին Պեկին այցելի, ինչը գնահատվել է որպես կարևորագույն շրջադարձային պահ Միացյալ Նահանգների և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության միջև հարաբերություններում։

1970-ականների սկզբին Չինաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական հանձնաժողովին հանձնարարվել էր նպաստել սպորտային դիվանագիտությանը: 1974 թվականին հանձնաժողովը փոխանակել էր 3200 մարզիկներից բաղկացած 172 խումբ ութսուն այլ երկրների հետ, որոնց մեծ մասը` Երրորդ աշխարհի երկրներից:139 :

2019 թվականին Չինաստանում սպորտի քաղաքականացումը միջազգային մակարդակով ընդլայնվել է։ 2019–2020 թվականների մրցաշրջանից հետո Հոնկոնգում NBA-ի որոշ մարզիկներ և մենեջերներ բողոքի ցույցեր էին կազմակերպել։ Հյուստոն Ռոքեթսի գլխավոր մենեջեր Դերիլ Մորին իր համերաշխությունն էր հայտնել ցուցարարներին։ Իրավիճակը բացասական արձագանք էր առաջացրել Չինաստանի կառավարության և որոշ չինացի ազգայնականների շրջանում։ Մորիի հայտարարությունից հետո չինական պետական լրատվամիջոցների CCTV կենտրոնական հեռուստատեսությունը դադարեցրել էր NBA խաղերի հեռարձակումը երկրում, մինչև Մորին հրաժարվի իր հայտարարությունից։ Միևնույն ժամանակ, Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիան դադարեցրել էր իր հարաբերությունները Հյուստոն Ռոքեթսի հետ: «Բրուքլին Նեթսի» սեփականատեր Ջոզեֆ Ցայը նույնպես լոբբինգ էր արել NBA-ում՝ Մորիին հեռացնելու համար:

2019 թվականի դեկտեմբերին Մեսութ Օզիլը համացանցում հրապարակել էր մի բանաստեղծություն, որում դատապարտում էր Չինաստանում ույղուրների նկատմամբ վերաբերմունքը: Ի պատասխան՝ պետական հեռարձակող CCTV-ն և PP Sports-ը երկու օր անց արձագանքել էին՝ իրենց ծրագրերից հանելով «Արսենալ»-«Մանչեսթեր Սիթի» խաղը, իսկ նրա պատկերը հեռացվել էր չինական ինտերնետ մատակարարներից և *[[EFootball Pro Evolution Soccer 2020|eFootball PES 2020]]* համակարգչային խաղի տարբերակից: 2020 թվականի սեպտեմբերին Անգլիայի Պրեմիեր լիգան չեղյալ էր հայտարարել չինական PPTV հոսքային ծառայության միջոցով խաղերը հեռարձակելու 650 միլիոն ԱՄՆ դոլարի պայմանագիրը՝ ենթադրյալ չվճարումների պատճառով։ Որոշ մեկնաբաններ կարծիքով` գործարքը չեղյալ է հայտարարվել այն պատճառով, որ բրիտանական կառավարությունը քաղաքական հետապնդումներից փախչող հոնկոնգցիներին բրիտանական ազգային (արտասահմանյան) անձնագիր էր տրամադրել:

Չինաստանի Հանրային անվտանգության նախարարության *Spamouflage* ապատեղեկատվական ցանցը 2021 թվականի դեկտեմբերին անցել է հիմնականում օլիմպիական հաղորդագրությունների տարածմանը: Օլիմպիական խաղերին ընդառաջ Չինաստանի կառավարությունը տասնյակ կեղծ Twitter-յան հաշիվներ էր ստեղծել՝ Պեն Շուայի սկանդալի և ՄՕԿ-ի ներգրավվածության հարցում կառավարության դիրքորոշումը տարածելու համար: Ջահի փոխանցման ժամանակ մի չինացի զինվոր, որը ներգրավված էր 2020-2022 թվականների Չինաստան-Հնդկաստան բախումներում, ընտրվել էր միանալու ջահի փոխանցմանը, ինչը հետագայում առաջացրել էր հարևան Հնդկաստանի զայրույթը: Մի քանի երկրներ որոշել էին դիվանագիտական բոյկոտ անել։ Բացման արարողության ժամանակ, որը ներկայացնում էր Չինաստանի 56 էթնիկ խմբերը, ելույթ ունեցողներից մեկը, որը, ըստ որոշ տեղեկությունների, կորեացի չինացիների ներկայացուցիչ էր, *[[հանբոկ]]* էր կրում։ Այս քայլը քննադատության էր արժանացել մի շարք հարավկորեացի քաղաքացիների և քաղաքական գործիչների կողմից՝ հղում անելով մշակութային յուրացմանը:

### Հարավային Աֆրիկա
Առավել հայտնի է Հարավային Աֆրիկայի մարզական բոյկոտը ապարտհեյդի ժամանակ, որը, ըստ որոշ տեղեկությունների, կարևոր դեր է խաղացել Հարավային Աֆրիկային ստիպելու բացել իր հասարակությունը և վերջ դնել համաշխարհային մեկուսացմանը։ Հարավային Աֆրիկան հեռացվել է 1964 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերից, և շատ մարզական կառավարող մարմիններ վտարել կամ կասեցրել են Հարավային Աֆրիկայի մասնաճյուղերի անդամակցությունը։ Ասվում էր, որ «ապարտհեյդի սպորտի միջազգային բոյկոտը հզոր միջոց է եղել համաշխարհային կարծիքը ապարտհեյդի դեմ զգայունացնելու և միլիոնավոր մարդկանց այդ նողկալի համակարգի դեմ գործողությունների համար մոբիլիզացնելու համար»։ Այս բոյկոտը «որոշ դեպքերում օգնել է փոխել պաշտոնական քաղաքականությունը»։

Հարավաֆրիկյան սեղանի թենիսի խորհուրդը (SATTB), որը հիմնադրվել էր սպիտակամորթ հարավաֆրիկյան սեղանի թենիսին հակառակ, փոխարինվել է վերջինիս Միջազգային սեղանի թենիսի ֆեդերացիայով։ Չնայած SATTB թիմը կարողաել էր մասնակցել 1957 թվականին Ստոկհոլմում կայացած աշխարհի առաջնությանը, կառավարությունն անմիջապես մերժել էր թիմի անդամներին անձնագրեր տրամադրելը։ Այն որոշել էր, որ ոչ մի սևամորթ չի կարող միջազգային մրցումներին մասնակցել, եթե ներկայացված չէ սպիտակամորթների սպորտային մարմնի միջոցով։1980 թվականին հիմնադրված Միավորված Ազգերի Կազմակերպության «Հարավային Աֆրիկայի հետ սպորտային կապերի գրանցամատյանը»՝ Հարավային Աֆրիկայի հետ սպորտային փոխանակումների գրանցամատյանը և Հարավային Աֆրիկայում սպորտային միջոցառումներին մասնակցած մարզիկների ցանկը, արդյունավետ գործիք է հանդիսանում ապարտհեյդ սպորտի հետ համագործակցությունը կանխելու համար: 1980-ականներին Հարավային Աֆրիկան նույնպես հեռացվեց միջազգային սպորտային մարմինների մեծ մասից: Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն նույնիսկ 1988 թվականի հունիսի 21-ին ընդունեց հռչակագիր «սպորտում ապարտհեյդի» դեմ՝ ապարտհեյդ սպորտի լիակատար մեկուսացման համար:

1995 թվականի ռեգբիի աշխարհի գավաթի խաղարկությունը երկրի կողմից հյուրընկալելը և հաղթանակը հզոր խթան է հանդիսացել ապարտհեյդից հետո Հարավային Աֆրիկայի միջազգային մարզական ասպարեզ վերադառնալու համար։  2010 թվականի Հարավային Աֆրիկայում կայացած ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթը նույնպես նմանատիպ զուգահեռներ և հարցեր է առաջացրել այն մասին, թե արդյոք կարելի է հաղթահարել ռասան, սա հատկապես ակտուալ էր դարձել հարավաֆրիկյան ծայրահեղ ուլտրա քաղաքական գործիչ, աֆրիկյան նեոնացիստ Յուջին Տերեբլանշի մահից հետո, որին սպանել էին նրա ֆավրիկայի սևամորթ աշխատակիցները։

### Խորհրդային Միություն
Խորհրդային օլիմպիական թիմը հայտնի է եղել սիրողական կանոնների սահմանները շրջանցելու հակումով։ Բոլոր խորհրդային մարզիկները փաստացի ունեին այս կամ այն աշխատանք, բայց իրականում պետական հովանավորությամբ էին աշխատում և մարզվում էին լրիվ դրույքով։ Շատ փորձագետների կարծիքով, դա Խորհրդային Միությանը հսկայական առավելություն էր տալիս Միացյալ Նահանգների և այլ արևմտյան երկրների նկատմամբ, որոնց մարզիկները ուսանողներ կամ իսկական սիրողականներ էին: Իրոք, Խորհրդային Միության մենաշնորհն էր դարձել մեդալների հաշվարկում առաջին տեղերը 1968 թվականից հետո և, մինչև իր փլուզումը, միայն մեկ անգամ՝ 1984 թվականի ձմեռային խաղերում, զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ Արևելյան դաշինքի մեկ այլ երկրի՝ ԳԴՀ-ից հետո։ Սիրողական կանոնները մեղմացվել են միայն 1980-ականների վերջին և գրեթե ամբողջությամբ վերացվել են 1990-ականներին՝ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո:

#### Դոպինգ
Բրիտանացի լրագրող Էնդրյու Ջենինգսի խոսքերով՝ ՊԱԿ-ի գնդապետը հայտարարել է, որ գործակալության աշխատակիցները ներկայացել են որպես Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) հակադոպինգային մարմիններ՝ դոպինգ թեստերը խաթարելու համար, և որ խորհրդային մարզիկները «փրկվել են [այս] հսկայական ջանքերի շնորհիվ»: 1980 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի թեմայի վերաբերյալ ավստրալական 1989 թվականի ուսումնասիրությունն ասել է. «Հազիվ թե գտնվի Մոսկվայի խաղերում մեդալակիր, անշուշտ՝ ոչ ոսկե մեդալակիր, որը չօգտագործի այս կամ այն տեսակի դեղամիջոց. սովորաբար՝ մի քանի տեսակի։ Մոսկվայի խաղերը կարելի էր անվանել նաև Քիմիկոսների խաղեր»:

2016 թվականին ձեռք բերված փաստաթղթերը բացահայտել են Խորհրդային Միության ծրագրերը՝ թեթև ատլետիկայի մարզաձևերում պետական դոպինգային համակարգ ստեղծելու վերաբերյալ՝ Լոս Անջելեսում կայանալիք 1984 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի նախապատրաստման շրջանակներում: Երկրի կողմից Խաղերը բոյկոտելու որոշումից առաջ կազմված փաստաթղթում մանրամասն նկարագրվել է ծրագրի նախատեսված ստերոիդային գործողությունները՝ հետագա բարելավումների առաջարկներով: Խորհրդային Միության թեթև ատլետիկայի մարզաձևերի վարչության պետին ուղղված հաղորդագրությունը պատրաստված էր Ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտի դոկտոր Սերգեյ Պորտուգալովը: Պորտուգալովը նաև Ռուսաստանի դոպինգային ծրագրի իրականացման հիմնական դեմքերից մեկն է եղել 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերից առաջ:

#### Դրոշակակիրների վեճ
Խորհրդային պաշտոնյաներն ակնկալել են, որ դրոշակակիրը կներկայացնի գրավիչ, ֆիզիկապես ուժեղ մարդու և աչքի ընկնող մարզիկի օրինակ։ Նա պետք է դրոշը կրեր օլիմպիական արարողության ընթացքում մեկ ձեռքով՝ առանց ամրագոտու։ Սա ներկայացնում էր ծանր ֆիզիկական առաջադրանք, քանի որ դրոշը կշռում էր 16*կգ* 1960-ականներին, և հանկարծակի քամին կարող էր ավելի մեծացնել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը: Հետևաբար, Ամառային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը խորհրդային դրոշակակիրները ընտրվում էին ծանրորդների կամ ըմբիշների շարքից, ովքեր հաջորդ օրը պարտավոր չէին մրցել:

Խորհրդային պաշտոնյաները նաև ակնկալում էին, որ դրոշակակիրը տվյալ Օլիմպիական խաղերում կնվաճի ոսկե մեդալ։ Սա հանգեցրել էր անհեթեթ իրավիճակների 1952 և 1956 թվականների ամառային օլիմպիական խաղերում, երբ ընտրված դրոշակակիրներին՝ համապատասխանաբար Յակով Կուցենկոյին և Ալեքսեյ Մեդվեդևին, չէր թույլատրվել մասնակցել մրցումներին, քանի որ պաշտոնյաները չէին հավատում, որ նրանք ոսկե մեդալ կշահեն։ Երկուսն էլ բարձրակարգ ծանրքաշային ծանրորդներ էին։ Կուցենկոն 1950 թվականի աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել էր երկրորդ տեղը, իսկ Մեդվեդևը նվաճել էր աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը 1956 և 1957 թվականներին:

### Միացյալ Նահանգներ
[աջից|մինի|400x400փքս|ԱՄՆ նախագահ [Քալվին Քուլիջը (ձախից) և Վաշինգտոնի   *Washington Senators* բեյսբոլային ակումբի փիթչեր (գնդակ նետող) Ուոլթեր Ջոնսոնը (աջից) ձեռքսեղմում են։]]
Միացյալ Նահանգների լրատվամիջոցները NASCAR- ի երկրպագուներին ընդհանուր առմամբ համարում են հանրապետականների շարքին դասվող «գրեթե բացառապես սպիտակամորթ, պահպանողական մրցարշավային ամբոխ», «սպիտակամորթ, միջին տարիքի, աշխատավոր դասի հարավային տղամարդիկ», որոնք 21-րդ դարի առաջին տասնամյակներում ընտրարշավների ժամանակ ցանկալի էին։

NASCAR թիմի սեփականատեր Ջո Գիբսը ելույթ է ունեցել ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցության 2008 թվականի ազգային համագումարում:  NASCAR-ի հետ կապված անձանց քաղաքական նվիրատվությունների գրեթե 90 տոկոսը գնում է հանրապետական թեկնածուներին։ Տեխասի նահանգապետ Ռիք Փերին հովանավորել է 2000 թվականի NASCAR Winston Cup շարքի չեմպիոն Բոբի Լաբոնտեի մեքենան 2010 թվականի արշավի համար: Հաղորդվում է, որ Լաբոնտեին վճարել են 225,000 դոլար «rickperry.org» լոգոն կրելու համար։ Երկու տարի անց Ռիք Սանտորումը հովանավորել է Թոնի Ռեյնսի մեքենան։ 2000 թվականին այն ժամանակվա հանրապետական նախնական ընտրությունների թեկնածու Ռուդի Ջուլիանին հայտնվել է Դեյթոնա միջազգային մրցարշավում:

Ընտրությունների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ սպորտային միջոցառումների արդյունքը կարող է ազդել ընդհանուր արդյունքների վրա: Գիտությունների ազգային ակադեմիայի աշխատություններում հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ երբ տնային թիմը հաղթում է խաղը ընտրություններից առաջ, գործող թեկնածուները կարող են իրենց ձայների բաժինը մեծացնել 1.5 տոկոսով, մինչդեռ պարտությունն ունեցել է հակառակ ազդեցություն: Ուսումնասիրությունը դիտարկել է NCAA-ի ֆուտբոլային խաղերը 1946-2008 թվականներին: Բացի այդ, ուսումնասիրությունը պարզել է, որ ավելի բարձր մասնակցություն ունեցող քոլեջներն ավելի մեծ ազդեցություն են ունեցել արդյունքների վրա՝ մինչև 3%: Ազդեցությունն ավելի է ուժեղանում, եթե խաղն անակնկալ է լինում, այսինքն՝ եթե թիմից սպասվում էր հաղթանակ, բայց այն պարտվում է: Այլ ուսումնասիրություններ հաստատել են այս արդյունքներն այլ մարզաձևերի համար, ինչպիսիք են բեյսբոլը և բասկետբոլը:

Ուսումնասիրության հեղինակները եզրակացրել են, որ հաղթանակը ընտրողների շրջանում ավելի լավ է զգացնել տալիս՝ մեծացնելով գործող նախագահի օգտին քվեարկածների թիվը, մինչդեռ պարտություններըն ընտրողների վերաբերմունքի վրա ավելի վատ է զգացվում՝ ձայներն ուղարկելով մրցակիցին: Ըստ որոշ ենթադրությունների` որոշակի խաղերի արդյունքը կարող էր նույնիսկ վճռորոշ լինել 2012 թվականի Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրությունների համար:

2010 թվականի Միացյալ Նահանգների ընտրություններում առնվազն հինգ նախկին մարզիկներ առաջադրվել են Հանրապետական կուսակցության կողմից քաղաքական պաշտոնի համար։ Քրիս Դադլին մասնակցել է Օրեգոնի նահանգապետի պաշտոնի համար իր առաջին քաղաքական մրցավազքին, այն բանից հետո, երբ խաղացել է «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերս »-ում։ Նա նաև օգնել է համոզել «Ֆիլադելֆիա Իգլս »-ի նախկին խաղացող Ջոն Ռանյանին առաջադրվել Նյու Ջերսիի 3-րդ կոնգրեսական շրջանում՝ առաջին ժամկետով դեմոկրատ Ջոն Ադլերի դեմ։ «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս» -ի և «Դալաս Մավերիքս» -ի խաղացող Շոն Բրեդլին առաջադրվել է Յուտայի օրենսդիր մարմնում անդամի տեղի համար. Քիթ Ֆիմյանը, որը խաղացել է «Քլիվլենդ Բրաունս» -ում, փորձել է Վիրջինիա նահանգից Ներկայացուցիչների պալատի անդամի տեղ ստանալ. իսկ «Վաշինգտոն Ռեդսկինս »-ի նախկին խաղացող Քլինթ Դիդիեն փորձել է Հանրապետական կուսակցության կողմից առաջադրվել Սենատի համար Վաշինգտոն նահանգում: Միայն Ռանյանն է հաղթել իր ընտրություններում։

Բեյսբոլիստների միության ղեկավար Դոն Ֆերը ներդրում է ունեցել Ջորջ Բուշ կրտսերի, Ալ Գորի, Բիլ Բրեդլիի և Ջոն Մաքքեյնի նախագահական նախնական ընտրություններում: «Ցինցինատի Ռեդս»-ի սեփականատեր Կարլ Լինդները 1.4 միլիոն դոլար է նվիրաբերել Հանրապետական կուսակցությանը և 1 միլիոն դոլար՝ ԱՄՆ Դեմոկրատական կուսակցությանը: MLB-ի նախկին փիթչեր Ջիմ Բանինգը նույնպես մեկ անգամ սենատոր է եղել: NFL-ի քվոթերբեք Հիթ Շուլերը ծառայել է որպես Ներկայացուցիչների պալատի անդամ, ինչպես նաև «Սիեթլ Սիհոքս»-ի ընդունիչ Սթիվ Լարջենթը և «Օկլահոմա Սուներս»-ի քվոթերբեք Ջեյ Սի Ուոթսը: «Բուֆալո Բիլս» -ի նախկին քվոթերբեք Ջեք Քեմփը ինը ժամկետով կոնգրեսական էր, որը նախագահել է Ներկայացուցիչների պալատի հանրապետական առաջնորդության համաժողովը և եղել է բնակարանային և քաղաքային զարգացման նախարար նախագահ Ջորջ Բուշ ավագի օրոք: Քեմփը 1996 թվականին հանրապետական թեկնածուն էր փոխնախագահի պաշտոնում: Բիլ Բրեդլին, որը բասկետբոլ է խաղացել «Նյու Յորք Նիքս»-ում, երեք ժամկետ ծառայել է ԱՄՆ Սենատում՝ ներկայացնելով Նյու Ջերսին:

Օլիմպիական ոսկե մեդալակիր Կարլ Լյուիսը պլանավորում էր առաջադրվել Նյու Ջերսիից, սակայն նրա փորձը կասեցվել էր, և նա սպասում էր վերստուգիչ լսումների:

2002 թվականին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը նախաձեռնեց *«SportsUnited»* անվանումով սպորտային փոխանակման ծրագիր՝ 7-17 տարեկան երեխաների միջև երկխոսությունը խրախուսելու համար: Ծրագիրը ձգտում էր միավորել միջազգային ուսանողներին ԱՄՆ-ում իրենց գործընկերների հետ՝ ամերիկացի պրոֆեսիոնալ մարզիկների հետ կապեր հաստատելու և նրանց ամերիկյան մշակույթին ծանոթացնելու համար: Մեկ այլ ծրագիր խրախուսում է ամերիկացի մարզիկներին ճանապարհորդել և ծանոթանալ օտար մշակույթներին և այլ երկրներում երիտասարդների առջև ծառացած մարտահրավերներին: *«SportsUnited»-ը* մասնակցել է 15 տարբեր մարզաձևերի գրեթե 70 երկրներում:

2016 թվականին «Սան Ֆրանցիսկո 49ers» -ի քվոթերբեք Քոլին Քեփերնիքը չէր կանգնել ազգային օրհներգի ժամանակ՝ ի նշան ոստիկանության բռնության դեմ բողոքի, ինչը հանգեցրել էր ազգային օրհներգի շուրջ լայնածավալ վեճի:

### Հյուսիսային Կորեա
#### Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
Հյուսիսային Կորեայի հարաբերությունները միջազգային հանրության, մասնավորապես Հարավային Կորեայի հետ, երբեմն ձևավորվել են սպորտային դիվանագիտության միջոցով։ 1966 թվականի Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Հյուսիսային Կորեան հաղթել է Իտալիայի մեծապես ֆավորիտ համարվող թիմին: Կիմ Չեն Իրը կարծում էր, որ հաջողակ մարզական գործունեությունը մեծացնում է երկրի ուժը, խթանում է նրա գաղափարախոսությունը, մեծ պատիվ է բերում երկրին և բարձրացնում նրա միջազգային հեղինակությունը: Այս պատճառով այս հաղթանակը դարձել է հյուսիսկորեական ռեժիմի կողմից օգտագործվող քարոզչություն՝  երկիրը հեղինակավոր ներկայացնելու ոչ միայն իր քաղաքացիներին, այլև ամբողջ միջազգային հանրությանը։ Չնայած այս հաղթանակից հետո Հյուսիսային Կորեան մեծ հաջողությունների չի հասել, Հյուսիսային Կորեան մասնակցել է 2010 թվականի Աշխարհի գավաթին։ Բացի այդ, Հյուսիսային Կորեան շրջապատված էր հակասություններով 2006 թվականի Աշխարհի գավաթի որակավորման փուլի ժամանակ։ Իրանի հետ խաղից հետո Փհենյանում երկրպագուների բռնությունը հանգեցրեց նրան, որ Հյուսիսային Կորեան տնային խաղ է անցկացրել Թաիլանդումառանց որևէ երկրպագուի։

#### 1988 թվականի Սեուլի Օլիմպիական խաղեր
1988 թվականի Սեուլի Օլիմպիական խաղերին նախորդող, դրանց ընթացքում և դրանցից հետո տարիները մեծ դեր են խաղացել  Հյուսիսային Կորեայի զարգացման գործում: 1981 թվականին Սեուլն ընտրվել է որպես 1988 թվականի Օլիմպիական խաղերի հյուրընկալող երկիր: Չնայած սկզբում Հյուսիսային Կորեան չէր համարում, որ Սեուլի՝ որպես Օլիմպիական խաղերի հյուրընկալող երկրի ընտրությունը լուրջ խնդիր է, այն արագ հասկացավ, որ Օլիմպիական խաղերի Հարավային Կորեայում հյուրընկալելը կընդգծի Հյուսիսային և Հարավային Կորեաների միջև աճող տնտեսական անհավասարակշռությունը: Այս գիտակցումը հանգեցրել էր մեծ ժամանակի և ջանքերի ներդրման՝ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեին համոզելու համար, որ Օլիմպիական խաղերը բաժանեն Սեուլի և Փհենյանի միջև: Այս քննարկումների ընթացքում ՄՕԿ-ը քննարկել է որոշ զիջումներ, որոնք մերժվել են միայն Հյուսիսային Կորեայի ռեժիմի կողմից: Սա կարելի է դիտարկել որպես Հյուսիսային Կորեայի համար Օլիմպիական խաղերից օգուտ քաղելու մեծ բաց թողնված հնարավորություն:

Այս ընթացքում Հյուսիսային Կորեայի հիմնական դաշնակիցներն էին Չինաստանը, ԽՍՀՄ-նը և Կուբան։ Մինչ Ֆիդել Կաստրոն և Կուբան անսասանորեն պաշտպանում էին Հյուսիսային Կորեային, և՛ ԽՍՀՄ-ը, և՛ Չինաստանը համաձայնել են մասնակցել խաղերին։ Այս կարևոր որոշումը լարվածություն էր առաջացրել Հյուսիսային Կորեայի տնտեսական համակարգի համար կենսական նշանակություն ունեցող հարաբերություններում։  Հյուսիսային Կորեայի պատմության ընթացքում Հյուսիսային Կորեան մեծապես կախված է եղել արտաքին օգնությունից։ Ամենաշատ օգնություն տրամադրող երկրները ԽՍՀՄ-ը և Չինաստանն են։ Այդ պատճառով լարված հարաբերությունները մեծապե ազդել էին Հյուսիսային Կորեայի վրա։ Սա մեծ նշանակություն է ունեցել 1990-ականների Հյուսիսային Կորեայի մեկուսացման քաղաքականության մեջ։ Բացի այդ, Սեուլի խաղերի հաջողության արդյունքում այս երկու ազգերի միջև աճող անդունդն ավելի ակնհայտ է դարձել։

Անհաջող բանակցությունների արդյունքում Հյուսիսային Կորեան մի քանի ահաբեկչական գործողություններ է իրականացրել։ 1987 թվականին, Օլիմպիական խաղերն անկայունացնելու և միջազգային հանրության մեջ վախ սերմանելու փորձի շրջանակներում, հարավկորեական առևտրային՝ *Korean Air Flight 858* չվերթի ինքնաթիռը ռմբակոծվել էր, որի հետևանքով զոհվել էին 115 ուղևորներ։ Այս իրադարձությունը իր նպատակին չի ծառայել, այլ փոխարենն ավելի թուլացրել է Հյուսիսային Կորեայի միջազգային հեղինակությունը։

Հյուսիսային Կորեան, Սեուլի Օլիմպիական խաղերը խափանելու անհաջող փորձից հետո, որոշել էր 1989 թվականին անցկացնել Երիտասարդության և ուսանողների 13-րդ համաշխարհային փառատոն։ Տարիների ընթացքում ամենահաջող Օլիմպիական խաղերից մեկ տարի անց Հյուսիսային Կորեայի ռեժիմի վրա մեծ ճնշում է գործադրվել նմանատիպ հաջող միջոցառում անցկացնելու համար։ Չնայած այս միջոցառումը հավաքել էր 177 երկիր, ինչը նրա պատմության մեջ ամենամեծ թիվն էր, այն երբեք չի դիտարկվել որպես Օլիմպիական խաղերի իրական այլընտրանք և չի ստացել այն միջազգային ճանաչումը, որին հույս ուներ Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը։  Բացի այդ, միջոցառման արժեքը կազմել է 4 միլիարդ դոլար և օգնել է Հյուսիսային Կորեային ավելի խորը մխրճվել 1990-ականներին տիրող ֆինանսական ճգնաժամի մեջ։

#### Փհենյանի միջազգային սպորտի և մշակույթի փառատոն՝ հանուն խաղաղության
Ճապոնացի ըմբիշ, քաղաքական գործիչ դարձած Անտոնիո Ինոկին համագործակցել է Հյուսիսային Կորեայի կառավարության հետ՝ 1995 թվականի ապրիլին կազմակերպել Փհենյանի միջազգային սպորտի և մշակույթի փառատոնը՝ հանուն խաղաղության, Հյուսիսային Կորեայի, Միացյալ Նահանգների և Ճապոնիայի միջև խաղաղությունը խթանելու նպատակով: Փառատոնն ավարտվել է պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի երկու գիշերով, որոնց ընթացքում տեղի են ունեցել ճապոնացի և ամերիկացի ըմբիշների միջև մենամարտեր, որոնք դիտել է պատվավոր հյուր Մուհամմադ Ալին: Մենամարտերից մի քանիսը հեռարձակվել են ԱՄՆ-ում վճարովի հեռուստատեսությամբ՝ «Բախում Կորեայում» վերնագրով:

#### Արիրան փառատոն
*Արիրան փառատոնը*, որը մեկնարկել է 2000-ականների սկզբին, տեղի է ունենում Ռունգրադոյի Մայիսի 1-ի մարզադաշտում, որն աշխարհի ամենամեծ մարզադաշտն է, որը տեղավորում է մոտ 150,000 մարդ: Այս միջոցառմանը մասնակցությունը պարտադիր է, և ներկայացումները շքեղ են և տպավորիչ խորեոգրաֆիայով: Արիրան փառատոնը կարելի է բաժանել երեք տարբեր մասերի:

Առաջինը ներկայացում է, որտեղ հազարավոր մարզիկներ, մարմնամարզիկներ և պարողներ ցուցադրում են իրենց մարզական կարողությունները:

Երկրորդ բաժնում հազարավոր հյուսիսկորեացիներ ստեղծում են մարդկային խճանկար, որը պատկերում է Հյուսիսային Կորեայի և Հյուսիսային Կորեայի նվաճումների վառ պատկերներ: Վերջապես, երրորդ բաժնում երաժշտությունն է, որը կապում է ներկայացումը: Միասին, այս տարրերը միջազգային հանրությանը ներկայացնում են Հյուսիսային Կորեայի լավագույն մարզիկներին՝ մարզականության և արվեստի համադրության միջոցով: Փառատոնի շատ ելույթներ կենտրոնացել են վերամիավորման թեմայի շուրջ: Երեխաները երգում են. «Որքա՞ն դեռ պետք է բաժանված լինենք օտարերկրյա ուժերի պատճառով»: 2014 և 2015 թվականների Արիրանգ փառատոները չեղարկվել են:

#### Հարավային Կորեայի հետ վերջին հարաբերություններ
Հյուսիսային և Հարավային Կորեաները միասին քայլել են 2000 թվականի Սիդնեյի, 2004 թվականի Աթենքի և 2006 թվականի Թուրինի Օլիմպիական խաղերում: 2008 թվականի Պեկինի Օլիմպիական խաղերում միասին քայլելու ծրագրերը ձախողվել են, քանի որ մարզիկների ընտրության վերաբերյալ սկզբունքների շուրջ համաձայնության չի եղել: 2008 թվականի Պեկինի Օլիմպիական խաղերից հետո այս երկու երկրների միջև լարվածությունը մեծացել է:

2000-ականներին անցկացվել են բազմաթիվ միջկորեական մարզական միջոցառումներ։ Այս միջոցառումներն անվանվել են միավորման խաղեր:

#### Սպորտային քաղաքականության ներքին օգտագործում
Հյուսիսային Կորեայի առաջնորդները հասկանում էին սպորտի կարևորությունը ոչ միայն միջազգային հանրության, այլև ներքին կյանքում: Հյուսիսային Կորեայի հիմնական գաղափարախոսությունը՝ *Ջուչեն*, ամրապնդվել է Կոմունիստական կուսակցության կողմից սպորտի օգտագործման միջոցով: Հյուսիսային Կորեայի ռեժիմը կարծում էր, որ սպորտի աճին աջակցելով՝ հյուսիսկորեացի ժողովուրդը ընդհանուր առմամբ ավելի լավ ֆիզիկական պատրաստվածություն կունենա: Սա թույլ կտա ժողովրդին ավելի օգտակար լինել հեղափոխական պայքարում: Այդ պատճառով կարևոր էր վաղ տարիքից սկսել մարզական գործունեությունը: Ֆիզիկական սպորտով մարզվելը պարտադիր էր դպրոցական տարիներին: 2000-ականներին Հյուսիսային Կորեայում հեռարձակվել են խոշոր սպորտային միջոցառումներ, և այդ միջոցառումները դեռևս օգտագործվում են որպես քարոզչության գործիքներ: Սպորտը կարևոր դեր է խաղացել իշխող դասի իշխանությունը պահպանելու գործում՝ միաժամանակ հնարավորություններ առաջարկելով շփվելու միջազգային հանրության հետ:

### Հայաստան
Սերժ Սարգսյանը՝ Հայաստանի նախկին նախագահը, նաև Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահն է, իսկ Օլիմպիական չեմպիոն Յուրիկ Վարդանյանը Սերժ Սարգսյանի խորհրդականն էր:

«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահ, Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր Գագիկ Ծառուկյանը 2004 թվականից Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահն է։

Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահներ տարբեր տարիներին եղել են ԱԺ նախկին պատգամավոր, Սյունիքի նախկին մարզպետ, Երևանի քաղաքապետ, այնուհետև՝ ներքին գործերի նախարար Սուրեն Աբրահամյանը, ԱԺ պատգամավոր, Ավանի նախկին թաղապետ, Հանրապետական կուսակցության անդամ Ռուբեն Հայրապետյանը, Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն, հետագայում՝ ԱԺ պատգամավոր, «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանը։

### Այլ
Մենի Պակյաոն 2010 թվականին ընտրվել է Ֆիլիպինների Ներկայացուցիչների պալատ, իսկ Վիտալի Կլիչկոն 2012 թվականին ընտրվել էր Ուկրաինայի խորհրդարանում՝ որպես Ուկրաինայի բարեփոխումների դեմոկրատական դաշինքի առաջնորդ:

Ռեդ Քելլին դարձել էր Կանադայի խորհրդարանի անդամ՝ խաղալով «Տորոնտո Մեյփլ Լիֆս» -ում։

Նախկին կրիկետ խաղացող Նավջոտ Սինգհ Սիդհուն երեք հաջող քարոզարշավ է անցկացրել (ներառյալ իր սեփական հրաժարականի արդյունքում անցկացված արտահերթ ընտրությունները)՝ Լոկ Սաբհայում խորհրդարանի անդամ դառնալու համար՝ որպես Բհարատիա Ջանատա կուսակցության թեկնածու։ 2009 թվականի ընդհանուր ընտրություններում նախկին ավագ Մոհամմեդ Աժարուդդինը նույնպես տեղ է ստացել խորհրդարանում՝ իր հայրենի տարածքից դուրս։ Կիրտի Ազադը նույնպես տեղ է ստացել խորհրդարանում՝ Դարբհանգայից, Բիհար՝ ԲՋԿ-ից։ Սաչին Թենդուլկարը երդվել է որպես պատգամավոր Ռաջյա Սաբհայում 2012 թվականի հունիսի 4-ին, երբ ակտիվորեն զբաղվում էր սպորտով։  Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր Ռաջյավարդհան Սինգհ Ռաթորեն միացել է ԲՋԿ-ին։ Ասվում էր, որ «հայտնիները... ժամանակի փորձություն անցած գործիք են քաղաքական կուսակցությունների համար՝ իրենց սնանկությունը հաղթահարելու համար»։  Բացի այդ, նախկին կրիկետ խաղացող Մոհամմեդ Քաիֆը 2014 թվականի ընտրություններում առաջադրվել է որպես անհաջողակ թեկնածու Ազգային Կոնգրեսում ։ Նախկին ֆուտբոլիստ Ավերտանո Ֆուրտադոն նույնպես  2012 թվականին ընտրվել է պատգամավոր Գոայում։ Նախկին հոկեյիստ Պարգատ Սինգհը նույնպես ընտրվել է Շիրոմանի Ակալի Դալի պատգամավոր։

2013 թվականին 2012 թվականի Բոստոնի մարաթոնի հաղթող Ուեսլի Կորիրն ընտրվել է Քենիայի Ազգային ժողովի անդամ։

Նախկին շախմատիստ Գարի Կասպարովը նույնպես ընդդիմադիր ակտիվիստ էր դարձել Ռուսաստանում։

Նախկին ծովային մոտորանավակների մրցարշավորդ Դանիել Սկիոլին 2003-2007 թվականներին դարձել է Արգենտինայի փոխնախագահ և  Բուենոս Այրեսի նահանգապետն է, որը համարվում է Արգենտինայի ամենաազդեցիկ քաղաքական պաշտոններից մեկը։ Վինդսերֆինգիստ և օլիմպիական մեդալակիր Կառլոս Էսպինոլան նույնպես մտել է քաղաքականության մեջ և 2013 թվականից ի վեր իր հայրենի քաղաքի քաղաքապետն է  Կորիենտես նահանգում: Պակիստանի նախկին կրիկետ խաղացող և աշխարհի գավաթը նվաճած Պակիստանի կրիկետի հավաքականի ավագ Իմրան Խանը հետագայում ստեղծել է իր սեփական քաղաքական կուսակցությունը` Պակիստանի Արդարության շարժումը (PTI), որը ներկայումս Պակիստանի կառավարությունում ընդդիմության հիմնական ձևն է:

Ֆորմուլա 1-ի որոշ վարորդներ թոշակի անցնելուց հետո զբաղվել են քաղաքականությամբ։ Նախկին ճապոնացի վարորդ Սակոն Յամամոտոն ընտրվել է Ճապոնիայի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ՝ ներկայացնելով Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունը։ Նախկին արգենտինացի վարորդ Կառլոս Ռոյտեմանը եղել է Սանտա Ֆեի նահանգապետ և սենատոր՝ ներկայացնելով Արդարադատական կուսակցությունը։

## Գաղութների հաղթանակներ
Որոշ հաղթանակներ հետադարձ ուժով համարվում են նախկին գաղութներին պատկանող, այլ ոչ թե այն երկրներին, որոնց կազմում խաղացողները կռվել են։ Հետադարձ ուժով կայացվող որոշումները տարածված են սպորտում, անկախ նրանից, թե դա խաբեության, դոպինգի կամ այլ թույլատրելի վարքագծի համար է։

## Մշակույթում
* *<bdi>[[Ալի (ֆիլմ)]]</bdi>*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sports as cultural diplomacy
* International Convention Against Apartheid in Sports 
* Sports Dictionary. Some words about Sports Diplomacy
* When sports and politics collide

Կատեգորիա:Դիվանագիտություն
Կատեգորիա:Քաղաքականություն և սպորտ