open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կրավեջա

**Կրավեջա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 755 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 21 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 36 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28852։ Հեռախոսային կոդ՝ 0324։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Յակովը։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1076
 bar:1871 from:0 till: 1065
 bar:1881 from:0 till: 1114
 bar:1901 from:0 till: 1095
 bar:1911 from:0 till: 1037
 bar:1921 from:0 till: 1000
 bar:1931 from:0 till: 981
 bar:1936 from:0 till: 1039
 bar:1951 from:0 till: 949
 bar:1961 from:0 till: 833
 bar:1971 from:0 till: 738
 bar:1981 from:0 till: 742
 bar:1991 from:0 till: 762
 bar:2001 from:0 till: 723
PlotData=
 bar:1861 at: 1076 fontsize:S text: 1.076 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1065 fontsize:S text: 1.065 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1114 fontsize:S text: 1.114 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1095 fontsize:S text: 1.095 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1037 fontsize:S text: 1.037 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1000 fontsize:S text: 1.000 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 981 fontsize:S text: 981 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1039 fontsize:S text: 1.039 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 949 fontsize:S text: 949 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 833 fontsize:S text: 833 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 738 fontsize:S text: 738 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 742 fontsize:S text: 742 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 762 fontsize:S text: 762 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 723 fontsize:S text: 723 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝0324 98033
* Էլեկտրոնային փոստ՝ craveggia@tiscali.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.craveggia.vb.it

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Միսաք Փաշապեզյան

**Միսաք Կարապետի Փաշապեզյան** (կամ Թորոսի, 1881, Սիս, Կոզանի գավառ, Ադանայի նահանգ- 1914, Սիս), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1881 թվականին Ադանայի նահանգի Կոզանի գավառի Սիս քաղաքում։ Ավագ եղբոր՝ Հարությունի օգնությամբ գնացել է Բեյ­րութ և ուսանել Սեն Ժոզեֆ ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի դեղագործական բաժնում։ 1908 թվականին ավարտել է ուսումը և վերադարձել Սիս։ Հայրենի քաղաքում շուտով բարեհոգի և խղճմիտ դեղագործի համբավ է ձեռք բերել։

1914 թվականին, թուրքերի պնդումով, զերծ է մնացել տեղահանությունից։ Հիվանդացել է տիֆով։ Սիսի պետական բժիշկ թուրք Ալին չարամտորեն նրան սխալ բուժում է կատարել, ինչի հետևանքով Միսաքը մահացել է 33 տարեկանում։

## Գրականություն
*Քէլէշեան Միսաք, Սիս Մատեան, Պէյրութ, 1949։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կրևոլադօսսոլա

**Կրևոլադօսսոլա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 4711 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 121 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 39 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28865։ Հեռախոսային կոդ՝ 0324։

## Ժողովրդագրություն
Ժողովրդագրական աճ։ 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1781
 bar:1871 from:0 till: 1886
 bar:1881 from:0 till: 1928
 bar:1901 from:0 till: 1873
 bar:1911 from:0 till: 2004
 bar:1921 from:0 till: 2173
 bar:1931 from:0 till: 2313
 bar:1936 from:0 till: 2360
 bar:1951 from:0 till: 2677
 bar:1961 from:0 till: 2701
 bar:1971 from:0 till: 3329
 bar:1981 from:0 till: 4650
 bar:1991 from:0 till: 4606
 bar:2001 from:0 till: 4695
PlotData=
 bar:1861 at: 1781 fontsize:S text: 1.781 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1886 fontsize:S text: 1.886 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1928 fontsize:S text: 1.928 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1873 fontsize:S text: 1.873 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2004 fontsize:S text: 2.004 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2173 fontsize:S text: 2.173 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2313 fontsize:S text: 2.313 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2360 fontsize:S text: 2.360 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2677 fontsize:S text: 2.677 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2701 fontsize:S text: 2.701 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3329 fontsize:S text: 3.329 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 4650 fontsize:S text: 4.650 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 4606 fontsize:S text: 4.606 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 4695 fontsize:S text: 4.695 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝0324 239100
* Էլեկտրոնային փոստ՝ segreteria.crevola@libero.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.crevoladossola.vb.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վազգեն Փափազյան

**Վազգեն Փափազյան** (?-1915), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Բարձրագույն բժշկական կրթություն է ունեցել։ Բժիշկ է աշխատել։ 1915 թվականին զոհվել է Մեծ եղեռնի ընթացքում։ Հավանաբար եղել է երիտասարդ և ամուրի։

Այս բժշկի անունը հիշատակում է ֆրանսահայ կինոռեժիսոր Անրի Վերնոյի (բուն անունով՝ Աշոտ Մալաքյան) «Մայ­րիկ» գեղարվեստական կինոֆիլմի հերոսուհիներից մեկը, որը ծանոթ է եղել բժշկի հետ։ Ֆիլմը պատմում է Մեծ Եղեռնից վերապրած ու Փարիզում բնակություն հաստատած մի հայ ընտանիքի մասին։

Հնարավոր է, որ բժիշկ Վազգեն Փափազյանը իրական անձ լինի, քանի որ ֆիլմի սցենարը գրվել է փաստագրական արժեք ունեցող հուշագրության հիմքի վրա։ Բացառված չէ նաև, որ երևակայական ու հորինված կերպար է։

## Գրականություն
*Անրի Վերնոյ (սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր), ֆրանսիական գեղարվեստական ֆիլմ «Մայ­րիկ»։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Նուպար Փափազյան

**Նուպար Փափազյան** (?, Ակն, Ակն գավառակ, Սեբաստիայի գավառ-1915, Գյումուշ-Մադեն), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիայի գավառի Ակն գավառակի կենտրոն Ակն քաղաքում։ Բժշկական կրթություն է ունեցել և բժիշկ աշխատել։ 1915 թվականի ամռանը ձերբակալվել է և տարվել Արաբկիր, ապա՝ Գյումուշ-Մադեն, որտեղ էլ սպանվել է։

## Գրականություն
* Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։

## Աղբյուր
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կապրեցո

**Կապրեցո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 174 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 25 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28815։ Հեռախոսային կոդ՝ 0323։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Բարդուղիմեոսը։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:550
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 442
 bar:1871 from:0 till: 414
 bar:1881 from:0 till: 505
 bar:1901 from:0 till: 422
 bar:1911 from:0 till: 403
 bar:1921 from:0 till: 373
 bar:1931 from:0 till: 377
 bar:1936 from:0 till: 257
 bar:1951 from:0 till: 270
 bar:1961 from:0 till: 225
 bar:1971 from:0 till: 210
 bar:1981 from:0 till: 187
 bar:1991 from:0 till: 165
 bar:2001 from:0 till: 177
PlotData=
 bar:1861 at: 442 fontsize:S text: 442 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 414 fontsize:S text: 414 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 505 fontsize:S text: 505 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 422 fontsize:S text: 422 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 403 fontsize:S text: 403 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 373 fontsize:S text: 373 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 377 fontsize:S text: 377 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 257 fontsize:S text: 257 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 270 fontsize:S text: 270 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 225 fontsize:S text: 225 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 210 fontsize:S text: 210 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 187 fontsize:S text: 187 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 165 fontsize:S text: 165 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 177 fontsize:S text: 177 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝0323 559135
* Էլեկտրոնային փոստ՝ caprezzo@tin.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալեքսանդրա Յաբլոչկինա

**Յաբլոչկինա Ալեքսանդրա Ալեքսանդրովնա** (), ռուս խորհրդային դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1937։

## Կենսագրություն
1886 թվականից եղել է Կորշի թատրոնի (Մոսկվա), 1888 թվականից՝ Փոքր թատրոնի դերասանուհի, ուր հանդես է եկել Մ․ Երմոլովայի, Ա․ Լենսկու, Օ․ Աադովսկայայի և այլոց հետ։ Յաբլոյկինաի արվեստին բնորոշ Էր կատարողական բարձր ճաշակը, նախանձախնդրությունը ռուսական խոսքի մաքրության նկատմամբ։

## Դերեր
Դասական խաղացանկի լավագույն կատարողներից էր։ Դերերից են՝
* Սոֆյա (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»)
* Ագնեսա Սորել (Շիլլերի «Օռլեանի կույսը»)
* Աննա Վիկտորովնա (Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի «Կյանքի գինը»)
* Դուրմիժսկայա (Ա․ Օստրովսկու «Անտառ»)
* Գոռնոստաևա (Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա»)

1915 թվականից գլխավորել է Համառուսաստանյան թատերական ընկերության Մոսկովյան բաժինը, 1917-1964 թվականին՝ Համառուսաստանյան թատերական ընկերությունը։

Հեղինակ է «Կյանքը թատրոնում» (1953), «75 տարի թատրոնում» (1960) գրքերի։

## Մրցանակներ
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1943)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Պաստոզային եղանակ

**Պաստոզային եղանակ** (), գունանկարչական տեխնիկայում ներկաշերտի որակ, որն առաջանում է հիմնաներկը թանձր ներկաքսուկով անհամաչափ ծածկելով։ Սստացված ուռուցիկ, անհարթ մակերեսը, հաճախ պահպանելով վրձնի կամ մաստիխինի տված ձևը, առավել ցցուն տեղերում ունենում է ցոլքեր։ Պաստոզային եղանակը հնարավորություն է տալիս ուժեղացնելու ստեղծագործության հուզականությունը, առանձնապես համոզիչ կերպով հաղորդելու առարկայական աշխարհի նյութականությունը, բացահայտելոլ ներկազանգվածի պլաստիկական հնարավորությունները։

Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Մոնա Լիզայի ժպիտը (ֆիլմ)

**«Մոնա Լիզայի ժպիտը»** (), ամերիկյան ֆիլմ նկարահանված 2003 թվականին։ Ֆիլմի անվանումը կապված է Լեոնարդո դա Վինչիի Մոնա Լիզա աշխատանքի հետ։ Ինքը ֆիլմը հիմնված է Մյուրիել Սփարքի «Միս Ջին Բրոուդին ծաղկուն շրջանում» գրքի վրա։

## Սյուժե
«Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմը պատմում է ֆեմինիստ ուսուցչուհու՝ Քեթրին Էն Ուոթսոնի մասին, ով թողնում է իր ընկերոջը Լոս Անջելեսում, որպեսզի դասավանդի Մասաչուսեթսի կանացի քոլեջում։
Ուոթսոնը փորձում է իր ուսանողներին հասկացնել, որ նրանք ազատ են իրենց որոշումների մեջ, որ պետք է անեն այն, ինչ իրենց դուր է գալիս։ Նա հորդորում է ուսանողներին, որ նրանք հավատան իրեն, սովորեն իրենց մասնագիտությունը և ստեղծեն ապագան։ Քեթրինը իր արվեստի դասերն օգտագործում է, որպեսզի հասկացնի աղջիկներին, որ չկա այնպիսի օրենք, որ կանայք պետք է լինեն տնային տնտեսուհիներ և մայրեր։ Նա զգում է, որ կինը կարող է լինել ավելին, քան մայր կամ կին։ Ուոթսոնի մտքերը և մեթոդները դուր չեն գալիս դպրոցի տնօրենին՝ պահպանողական կնոջը, ով կարծում էր, որ Ուոթսոնը չպետք է մտերմանա աղջիկների հետ և արտահայտի իր կարծիքը։ Ուոթսոնը զգուշացում է ստանում, որ կկորցնի աշխատանքը, եթե շարունակի նույն ձևով։ 
Անվախ Ուոթսոնը ավելի խիստ է արտահայտում իր մտքերը ֆեմինիզմի և ապագա կնոջ մասին։ Նա կարծում է, որ կնոջ մասին կարծիքը հասարակության մեջ պետք է փոխվի և նա պետք է իր ուսանողներին փոխի։
Ուսումնական տարվա ավարտից հետո պարզվում է, որ Ուոթսոնը դասավանդող ուսուցիչներից ամենահայտնին է և հոգաբարձուների խորհուրդը պայմանագիր է կնքում Քեթրինի հետ, սակայն մի պայմանով. նա պետք է աշխատեր միայն դասաժամերի ծրագրով։ Քեթրինը որոշում է թողնել իր աշխատանքը։ Այն ժամանակ, երբ Ուոթսոնը հեռանում էր քոլեջից աղջիկները հեծանիվներով նրա ետևից էին գնում. նրանք պարզապես իրենց շնորհակալությունն էին հայտնում Ուոթսոնին իր դասերի համար։

## Դերերում

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմի համար Ջուլիա Ռոբերթսը ստացել է 25 միլիոն դոլար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում
* «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմը Allmovie կայքում
* «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
* «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմը Metacritic կայքում
* «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմը Box Office Mojo կայքում

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մայք Նյուելի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Մասաչուսեթսում
Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1953 թվականին
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1950-ականներին
Կատեգորիա:2000-ականների իտալերեն ֆիլմեր
Վարդան Փիրանյան

**Վարդան Փիրանյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1885 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Կյուրին գյուղաքաղաքում, հայ ավետարանական ընտանիքում։ Ավարտել է Այնթապ քոլեջը և ստացել «պսա­կա­վոր ար­վես­տից» վկայական։ 1917 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական բաժինը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) ընթացքում զորակոչվել է օսմանյան բանակ և ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։ 1918 թվականին սպանվել է Պաղեստինում ծառայելու ընթացքում։

## Գրականություն
*Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ուսսո

**Ուսսո** (իտալ․՝**Usso**) կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 201 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 5 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 37 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0121։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Պետրոս առաքյալը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1474
 bar:1871 from:0 till: 1350
 bar:1881 from:0 till: 1228
 bar:1901 from:0 till: 1203
 bar:1911 from:0 till: 1026
 bar:1921 from:0 till: 978
 bar:1931 from:0 till: 708
 bar:1936 from:0 till: 553
 bar:1951 from:0 till: 508
 bar:1961 from:0 till: 441
 bar:1971 from:0 till: 336
 bar:1981 from:0 till: 255
 bar:1991 from:0 till: 231
 bar:2001 from:0 till: 204
PlotData=
 bar:1861 at: 1474 fontsize:S text: 1.474 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1350 fontsize:S text: 1.350 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1228 fontsize:S text: 1.228 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1203 fontsize:S text: 1.203 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1026 fontsize:S text: 1.026 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 978 fontsize:S text: 978 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 708 fontsize:S text: 708 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 553 fontsize:S text: 553 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 508 fontsize:S text: 508 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 441 fontsize:S text: 441 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 336 fontsize:S text: 336 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 255 fontsize:S text: 255 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 231 fontsize:S text: 231 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 204 fontsize:S text: 204 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 12183909
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.usseaux.to.it

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Զենաիդա Պալլի

**Զենաիդա Պալլի** (, ), ռումին երգչուհի (մեցցո-սոպրանո), Ռումինիայի ժողովրդական արտիստուհի (1962)։

## Կենսագրություն
1944 թվականին ավարտել է Բուխարեստի կոնսերվատորիայի մեներգեցողության և դաշնամուրի դասարանները, դարձել տեղի օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատարուհի։ Օժտված է թավշյա տեմբրի հնչեղ ձայնով։

1950-1960-ական թվականներին համարվել է Կարմենի (Բիզեի «Կարմեն») դերերգի լավագույն կատարողներից մեկը Եվրոպայում։ Մյուս դերերգերից են՝ Սֆինքս (Էնեսկուի «Էդիպ»), Սմարանդա (Գ․ Դումիտրեսկուի «Ապստամբություն»), Վանյա (Գլինկայի «Իվան Սուսանին»), Կոնչակովնա (Բորոդինի «Իշխան Իգոր»), Ազուչենա, Ամներիս (Վերդիի «Տրուբադուր», «Աիդա»), Ադալժիզա (Բելլինիի «Նորմա»)։

Հանդես է եկել նաև համերգներով։ Հյուրախաղերով եղել է շատ երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում, մասնակցել Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մի շարք ներկայացումների, ունեցել մենահամերգներ։

Արժանացել է Ռումինիայի պետական մրցանակի (1954)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինացի մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի օպերային երգիչներ
Ֆրոն

**Ֆրոն ** (իտալ․՝ **Fron**) կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.626 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 163 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 10 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10070։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Մարիամ Մագդաղենացին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1323
 bar:1871 from:0 till: 1440
 bar:1881 from:0 till: 1565
 bar:1901 from:0 till: 1931
 bar:1911 from:0 till: 1968
 bar:1921 from:0 till: 1587
 bar:1931 from:0 till: 1588
 bar:1936 from:0 till: 1547
 bar:1951 from:0 till: 1273
 bar:1961 from:0 till: 1286
 bar:1971 from:0 till: 1324
 bar:1981 from:0 till: 1330
 bar:1991 from:0 till: 1536
 bar:2001 from:0 till: 1628
PlotData=
 bar:1861 at: 1323 fontsize:S text: 1.323 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1440 fontsize:S text: 1.440 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1565 fontsize:S text: 1.565 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1931 fontsize:S text: 1.931 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1968 fontsize:S text: 1.968 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1587 fontsize:S text: 1.587 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1588 fontsize:S text: 1.588 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1547 fontsize:S text: 1.547 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1273 fontsize:S text: 1.273 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1286 fontsize:S text: 1.286 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1324 fontsize:S text: 1.324 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1330 fontsize:S text: 1.330 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1536 fontsize:S text: 1.536 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1628 fontsize:S text: 1.628 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գրիգոր Քամբուրյան

**Գրիգոր Քամբուրյան** (1880- 1916, Բրուսա), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1880 թվականին։ Ավարտել է Կոստանդնուպոլ­սի Օսմանյան դեղագործական վարժարանը։ 1914 թվականին Թուրքիայի Գեմլիկ քաղաքում սեփական դեղատուն է ունեցել։

1916 թվականին սպանվել է կամ մահացել Բրուսա քաղաքում՝ 36 տարեկանում։

## Գրականություն
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Պալինոլոգիա

մինի
**Պալինոլոգիա** ( - նուրբ փոշի և․․․ լոգիա), բուսաբանության բաժին, որն ուսումնասիրում է ծաղկափոշին և սպորները, նրանց ձևը, կառուցվածքն ու զարգացումը, ցրումն ու օգտագործումը։

## Անվանում
«Պալինոլոգիա» տերմինն առաջարկել են անգլիացի գիտնականներ Հ․ Հայդը և Դ․ Ուիլյամսը (1944)։

## Նկարագիր
Պալինոլոգիաի հիմնական բաժինը պալինոմորֆոլոգիան է, որն ուսումնասիրում է սպորների և փոշեհատիկների (սերմնավոր բույսերի արական գամետոֆիտների) գլխավորապես արտաքին կայուն թաղանթի (էկզինա) ձևը, կառուցվածքը, զարգացումը և բրածո վիճակում պահպանվելու հատկությունը։

Պալինոլոգիաի առանձին ճյուղ է պալեոպալինոլոգիան (հնէաբուսաբանություն բաժին), որն ուսումնասիրում է բրածո սպորներն ու ծաղկափոշին։

## Կիրառություն
Այն հատկապես մեծ կիրառություն ունի նավթի, ածխային պլաստների և այլ օգտակար հանածոների երկրաբանական որոնողական-հետազոտական աշխատանքներում և հնէաբանության մեջ։

### Մեթոդներ
Պալինոլոգիաի մեթոդներից է հնէաբուսաբանական, գեոմորֆոլոգիական և երկրաբանական խնդիրների լուծման համար լայնորեն օգտագործվող սպորափոշեհատիկային վերլուծությունը, որը կիրառվում է նաև հնագիտության, բժշկության, քրեագիտության, ապրանքագիտության մեջ։

Պալինոլոգիաի տվյալները և ուսումնասիրություններն օգտագործվում են մեղվաբուծության և բժշկության (որոշ ալերգիական հիվանդությունների առաջացման պատճառների բացահայտման) մեջ։

Հայատանում պալինոլոգիական ուսումնասիրությունների հիմքը դրվել է 1948 թվականին, Ա․ Թախտաջյանի և Ա․ Յացենկո-Խմելևսկու նախաձեռնությամբ (աաքսոնոմիական և ֆիլոգենետիկական հետազոտություններ)։

## Տես նաև
* Փոշեհատիկ

Կատեգորիա:Բուսաբանության բաժիններ
Պալմարիս

**Պալմարիս** (), փախստական սևամորթ ստրուկների կողմից հիմնված պետություն (*[[կիլոմբու]]*) Բրազիլիայի հյուսիս-արևելքում, Պերնամբուկու կապիտանության արմավենու (*palmae*, այստեղից էլ անունը) անտառներում (ներկայիս Ալագոաս նահանգի տարածքում)՝ 1605-1694 թվականներին։

Բրազիլիայի ստրկատիրական ժամանակաշրջանում սևամորթ ստրուկները, որոնք ենթարկվում էին դաժան շահագործման, փախչում էին անտառները և հիմնում ամրացված ավաններ՝ *[[կիլոմբու]]ներ*։ 1630-ական թվականներին մի քանի կիլոմբուս միավորվեցին պարզունակ ավատատիրական (տոհմացեղային կազմակերպության տարրերով) պետության մեջ։

Պետության գլուխ կանգնած էին ցմահ ընտրվող առաջնորդը և ավագների խորհուրդը։

Պալմարիսի բնակչությունը (20 000 մարդ) զբաղվում էր հողագործությամբ, արհեստներով, հնդկացիների հետ կատարում փոխանակային առևտուր։ Պայքարել է պորտուգալական և նիդեռլանդական գաղությաին իշխանությունների դեմ՝ փորձելով պաշտպանել սեփական անկախությունը։

1694 թվականին տեղի ունեցավ մեծ ճակատամարտ, որի ժամանակ Պալմարիսի բնակիչների մեծ մասը զոհվեց։

1696-1697 թվականներին գաղութարարներն ավերեցին Պալմարիսի վերջին ամրությունները։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի պատմություն
Մկրտիչ Քեչյան

**Մկրտիչ Քեչյան** (հավանաբար 1880, Յոզղաթ, Յոզղաթի գավառ, Անկարայի նահանգ - ?), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հավանաբար 1880 թվականին Անկարայի նահանգի Յոզղաթի գավառի կենտրոն Յոզղաթ քաղաքում։ 1905 թվականին ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Բժիշկ է աշխատել։ Ուրիշ տեղեկություն չկա նրա մասին։ Հավանաբար՝ անհետ կորել է։

## Գրականություն
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
*Շահբազյան Հասմիկ և Միրզոյան Անահիտ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), հ. 3, Անկարայի նահանգ, Երևան, 2006։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Յոզղաթ քաղաքում ծնվածներ
Աննա Պանկրատովա

**Աննա Միխայլովնա Պանկրատովա** (, ), խորհրդային պատմաբան, կուսակցական և հասարակական գործիչ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953 թվական), ԲԽՍՀ ԳԱ (1940), ՌՍՖՍՀ ՄԳԱ (1944) իսկական անդամ, ԽՄԿԿ անդամ (1919)։

1917 թվականին ավարտել է Օդեսայի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, 1925 թվականին՝ Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտը։ 1926-1930 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի, Լենինգրադի, Սարատովի բուհերում։ 1939 թվականին աշխատանքի է անցել ԽՍՀՄ ԳԱ պատմության ինստիտուտում։ 1953-1957 թվականներին եղել է «Վոպրոսի իստորիի» («Вопросы истории») ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Օդեսայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Պալքանյան մամուլ

**«Պալքանյան մամուլ»**, բուլղարահայ հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթ, հնչակյան կուսակցության Բուլղարիայի շրջանի գործադիր հանձնաժողովի օրգան։

Լույս է տեսել 1915, 1918-1922, 1931-1944 թվականներին, Ռուսչուքում, ապա՝ Սոֆիայում։ Խմբագիրները՝ Ժ․ Միրզախանյան, Է․ Չոփուրյան, Գ․ Գույումջյան, Հ․ Պողոսյան։

Լուսաբանել է կուսակցության գործունեությունը Բալկաններում, նյութեր տպագրել հայ ժողովրդի պատմության ողբերգական դեպքերի և Հայկական հարցի լուծման ուղիների մասին, դեմ արտահայտվել դաշնակցության գործունեությանը։

Թերթը ողջունել է Հայաստանի բռնազավթումը խորհրդային կարմիր բանակի կողմից և երկրում խորհրդային կարգերի հաստատումը։ Վերլուծականներ է տպագրել երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին Եվրոպայի քաղաքական կուսակցության, Նացիստական Գերմանիայի ռազմականացման մասին։

«Պալքանյան մամուլ»-ի ուշադրության կենտրոնում են եղել բուլղարահայ համայնքի և նրա կազմակերպությունների (ՀՕԿ, թեմական խորհուրդ, ՀԲԸՄ են) գործունեությունը, ներգաղթի կազմակերպումն ու ընթացքը։ Նյութեր է տպագրել նաև Բուլղարիայի ներքին և արտաքին կացության մասին։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Սոֆիայում
Բիլլբերգիա

**Բիլլբերգիա** (), պատկանում է բրոմելազգիների (bromelinaceae) ընտանիքին։ Հիմնականում աճում և զարգանում է Տրոպիկական Ամերիկայում։ Հիբրիդ սորտերը, որոնք համեմատաբար ավելի դիմացկուն են և սակավապահանջ, նման են օձաբույսերին։ Ծաղիկները աճում են երկար, խոնարհվող ծաղկակոթունների վրա։ Տերևները գծավոր են, թեթև ատամնավոր, վերին կողմից՝ փայլուն կանաչավուն։ Բազմանում են սերմերով և բոյսի բաժանումով։ Ավելի լավ են աճում տորֆահողի հետ խառնված տերևահողի և ավազի մեջ։ Վերատնկումը կատարվում է 2-3 տարին մեկ անգամ։ Որպես տաք երկրի բույս, ձմռան ընթացքում պահվում է 15-180° ջերմության պայմաններում։ Ջուրը տրվում է հնարավորության սահմաններում՝ սակավ։ Ամառը բույերը պահվում են հիմնականում արևի կիզիչ ճառագայթներից հեռու։

## Տեսակներ
Հնուց ի վեր այս ծաղկից հայտնի է եղել 60 տեսակ, և հիմա էլ մեզ հայտնի է ընդամենը 60 տեսակ։
## Անվանում
Ծաղկի անվանումը բացահյտվել է 1821 թվականին, որը բացահայտել է՝ Կառլոմ Տունբեռգմը։

## Հիբրիդային տեսակի հետ Բիլլբերգիա
* × Billmea K.Williams (1974) [= Billbergia Thunb. × Aechmea Ruiz & Pav.]
* × Billnelia A.D.Hawkes (1959) [= Billbergia Thunb. × Quesnelia Gaudich.]
* × Billque Anon. (1979) = ×Billnelia A.D.Hawkes (1959)
* × Cryptbergia Anon. (1952) [= Cryptanthus Otto & A.Dietr. × Billbergia Thunb.]
* × Neobergia E.L.Sm. (1983) [= Neoregelia E.L.Sm. × Billbergia Thunb.]
* × Nidbergia D.Butcher (1982) [= Nidularium Lem. × Billbergia Thunb.]

## Գրականություն
* Тахтаджян А. Л. Семейство бромелиевые (Bromeliaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. / Гл. ред. А. Л. Тахтаджян. — М.։ Просвещение, 1981. — Т. 6. Цветковые растения. / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — С. 275—286. — 300 000 экз.
* Билльбергия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»։ Пер. с англ. = Botanica / ред. Д. Григорьев и др. — М.։ Könemann, 2006 (русское издание). — С. 144—145. — ISBN 3-8331-1621-8.

Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Պանեգիրիկ

մինի|Ֆարուք I-ը Եգիպտական պառլամենտում
**Պանեգիրիկ** (տոնական, հանդիսավոր խոսք), գովաբանական բնույթի գրական ժանր։ Որպես այդպիսին եվրոպական գրականության մեջ ի հայտ է եկել մ․թ․ա․ 5-րդ դարում, Հունաստանում։ Պանեգիրիկն արտասանվել է տոնական հանդիսությունների, բազմամարդ ծիսական արարողությունների ժամանակ, հղվել է տվյալ քաղաքին, զոհված հերոսին, տեղային աստծուն և այլն։ «Պանեգիրիկ» տերմինը առաջին անգամ օգտագործվել է Իսոկրա- աևսի (մ․թ․ա․ 436-338) մի նշանավոր ճառում։ Պանեգիրիկի նմուշ է Պլինիոս Կրտսերի (61/62-մոտ 114) «Ներբող Տրայանոսին» ճառը։ Սակայն Պանեգիրիկ, իբրև բանաստեղծական ձև, որն իդեալականացնում էր աստ- վածներին ու իշխանավորներին, ծագել է Հին Արևելքում։ Տարբերակվում է Պանեգիրիկի երկու տեսակ՝ փառաբանական (եգիպտական Օսիրիս աստծուն ուղղված հիմները) և ինքնափառաբանական [շումերական (մ․թ.ա․ 3-րդ հազարամյակ) ու խեթական (մ․թ․ա․ 18-րդ դար) արձանագրություններ։ Պանեգիրիկական բանաստեղծությունները դասական արտահայտություն են գտել պարսկական («Ավեստայի» հնագույն մասը՝ Դաթերը, մ․թ․ա․ 6-րդ դար), արաբ, և այլ գրականություններում։ Եվրոպական Վերածնության շրջանում դրսևորվել են պալատական բանաստեղծությունների և երգիծական Պանեգիրիկի ձևով (էրազմ Ռոտերդամցի, «Գովք հիմարության», 1509 թվական)։ Պանեգիրիկական բանաստեղծություններ, ներբողներ, գաղափարական և գեղագիտական իմաստների նորացումներով, գրվում են նաև մեր ժամանակներում։

Կատեգորիա:Հռետորություն
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Պակիստանյան երաժշտություն

մինի|Պակիստանցի կավվալի երգիչ Ֆաիզ Ալի Ֆաիզը
**Պակիստանյան երաժշտություն**՝ ընկալել է Հնդկաստանի, Աֆղանստանի, Իրանի ժողովուրդների հարյուրամյակներով ստեղծված մշակութային արժեքները։ Առավել ինքնատիպ է ժողովրդական երաժշտությունը՝ յուրաքանչյուր շրջանում տեղական ձևերով, կատարողական արվեստի ավանդույթներով։

## Բովանդակություն
Պրոֆեսիոնալ (կամ դասական) երաժշտությունը բովանդակությամբ, արտահայտչամիջոցներով և կատարման տեխնիկայով ավելի բարդ է։ Յուրաքանչյուր երկ կատարվում է ավանդական որևէ ռագայի (լադառիթմական կառուցվածք) իմպպրովիզացիայով։

Պակիստանյանի երաժշտության մեջ տարբերակվում է եվրոպական համակարգին համանման 7 հիմնական տոն, չնայած դրանց լարվածքը տեմպերացված չէ, և օկտավը պարունակում է կիսատոնից ավելի փոքր՝ 22 ինտերվալ (շրուտի)։

13-16-րդ դարերի հայտնի երաժիշտներից են Ամիր Հուսրո, Սուլթան Հուսեյն Շարքի, Միանի Թանսաին, Վաշիդ Ալի Շահ, 20-րդ դարի սկզբից՝ Դիջեկդրալալ, Ռաջանիկանտա, Նազրուլ Իսլամ, Աթուլպրոշադ։

## Կոմպոզիտորներ
1960-1970-ական թվականներին ի հայտ են եկել երաժշտության նոր ձևեր և ժանրեր (երգեր, կինոերաժշտություն)։ Այդ ասպարեզում ստեղծագործում են կոմպոզիտորներ Խուրշիդ Անվարը, Մահդի Զահիրը, Սոհայլ Ռաանան և ուրիշներ, հանրահայտ են ռագաներ կատարող երգիչներ Ռոշան Արա Բեգումը, Ֆերդաուսի Հեգումը, Մեհդի Սասանը, նվագածուներ Մունիր Սարհադին, Աբդուլ Ռաշիդ Ռինկարը, Ուսադ Ալլահ Դատտան։

Պրոֆեսիոնալ երաժիշտներ է կրթում Կարաչիի երաժշտության կենտրոնը։

## Հիմնադրում
Հիմնադրել է Արվեստների ազգային խորհուրդը, որի նպատակն է երաժշտության և պարի պրոպագանդը։

Կատեգորիա:Պակիստանի երաժշտություն
Պանիրանիզմ

մինի|«Մեծ Իրանի» սահմանները

**Պանիրանիզմ**, **համիրանականություն**, իրանյան ծայրահեղ ազգայնական գաղափարախոսություն, որի հիմքում ընկած է իրանալեզու բոլոր ժողովուրդների **«իրանական միասնական ազգ»** լինելու, **«Մեծ Իրան»** ստեղծելու գաղափարը։ Սկզբնավորվել է XX դարի սկզբին։ Իրանում ընդհանուր շուկա ստեղծելու նպատակով նորաստեղծ բուրժուազիան քարոզում էր երկրի ոչ իրանցի ժողովուրդների ձուլում, անցյալում Իրանի կազմի մեջ մտած տարածքների վերամիացում։ Պանիրանիզմը լայն ծավալ ստացավ հատկապես Ռեզա շահ Փահլավիի տիրապետության տարիներին (1925-1941)։ Քարոզելով «իրանական ազգի միասնություն»՝ պանիրանիզմի ներկայացուցիչները ճնշում էին Իրանի ոչ իրանցի ժողովուրդների ազատագրական պայքարները։ Սասանյան Իրանի նման «Մեծ Իրան» ստեղծելու ձգտումը հետապնդում էր Միջին Ասիայի և Անդրկովկասի ընդարձակ տարածություններն ու Աֆղանստանը իրանին միացնելու նպատակ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) նախօրյակին Նացիստական Գերմանիան և մյուս պետությունները պանիրանիզմը ծառայեցրին Իրանում իրենց ազդեցությունն ամրապնդելու, հակախորհրդային պրոպագանդա մղելու համար։ Ետպատերազմյան տարիներին Իրանում ծավալված ազգային-ազատագրական շարժումները ճնշելու նպատակով իրանի կառավարող շրջանները վերակենդանացրին պանիրանիզմին։ 1946 թվականի սեպտեմբերին Թեհրանում ստեղծված Պանիրանական կուսակցությունը, համակերպվելով ժամանակի պահանջներին, առաջադրեց սեփականության չափի սահմանափակման, տնտեսության պլանային զարգացման և այլ խնդիրներ։ Նավթի ազգայնացման համար պայքարի (1951-1953) ժամանակաշրջանում կուսակցությունը որոշ ժամանակ համագործակցեց Մոսաղեղի կազմակերպած Ազգային ճակատին։

Կատեգորիա:Իրանական ազգայնականություն
Կատեգորիա:Իրրեդենտիզմ
Պանդեկտներ

**Պանդեկտներ** (- համապարփակ, հանրագիտական տեղեկատու)։ Հին Հռոմում օրենքներից և իրավաբանների դասական երկերից քաղվածաբար կազմված ժողովածուներ։ Հայտնի են նաև դիգեստներ անվամբ։

Կատեգորիա:Քաղաքացիական օրենսգրքեր
Կատեգորիա:Իրավունքի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հռոմեական իրավունք
Պակիստանյան գրականություն

**Պակիստանյան գրականություն**, 1947 թվականից զարգացել է ուրդու, սինդհի, փուշտու լեզուներով, փենջաբերեն, հուջարաթերեն, բելուջերեն, բենգալերեն՝ ազգային գրականության և Հյուսիսային Հնդկաստանի ժողովուրդների ընդհանուր բանահյուսական, գրական ու մշակութային ժառանգության հիման վրա։

50-60-ական թվականներին ծնունդ առավ էթնիկական փոքր խմբերի լեզուներով և բարբառներով գրականությունը (բրագուի)։

40-ական թվականներին գրականությանը բնորոշ էր կրոնահամայնքային միտումների ուժեղացումը, որին հակադրվում էին Պակիստանի Առաջադեմ գրողների ասոցիացիայում (ՊԱԳԱ) 1949 թվականին միավորված գրողները՝ Ա․ Ն․ Կասմիի (1916) գլխավորությամբ։

1971 թվականին, Բանգլադեշի ժողովրդական հանրապետության կազմավորման հետ կապված, սկսվում է գրականության պատմության նոր շրջան (բենգալերեն)։

Պակիստանի գրականության մեջ գերիշխում էին ռեալիստական և մասամբ ռոմանտիկական ուղղությունները (հատկապես պոեզիայում)։ 1950-1960-ական թվականներին նշանակալի տարածում գտան մոդեռնիստական տարբեր հոսանքներ։

1960-ական թվականների կեսերին նկատվում էր մաոիստական և կրոնաշովինիստական գաղափարների ազդեցությունը։ Մեծ ուշադրություն էր դարձվում թարգմանություններին։

## Բանաստեղծներ
Ուրդու լեզվով ստեղծագործող բանաստեղծներից առավել հայտնի են
* Ջոշ Մալիհաբադին (1898),
* Ֆաիզ Ահմադ Ֆաիզը (1911),
* Ա․ Ն․ Կասմին և ուրիշներ։

Զարգանում էր արձակի ժանրը՝ վեպ և պատմվածք։ Առավել լայն ճանաչում ստացան ռեալիստ-արձակագիրներ Ս․ Հ․ Մանթոն (1912- 1955), Գուլամ Աբբասը (1909), Միրզա Ադիբը (1914) և ուրիշներ։

## Ստեղծագործություններ
Հայրենասիրական գաղափարներով են ներթափանցված սինդհի լեզվով գրողների ստեղծագործությունները (Շեյխ Այազի, Աբդուր Ռազզաքի, Խարի Դիլգիրի պոեզիան, Գ․ Խ․ Բսլուչի և ուրիշների արձակը)։ ՊԱԳԱ-ին հարում էր *«Աինդա գրական միությունը»* (1946)։

Հիմնական գրական հանդեսը «Մեհրան»-ն է։ Նշանակալի են փուշտու լեզվով պոեզիայի հաջողությունները (Աաիդ Ռահան Զախեյլի, 1886-1963, Մամանդարհան Աամանդար՝ 1901, Ամիր Համգա Շինվարի, 1907 և ուրիշներ)։

## Արձակ
Արձակը ակտիվորեն զարգացավ Պակիստանի կազմավորումից հետո։ Առավել հայտնի արձակագիրներից են Մաստեր Աբդուլքարիմը (1908-1961), Հաֆիզ Մուհամմադ Իդրիսը (1915) և ուրիշներ։

Փենջաբերեն գրողներն իրենց ստեղծագործությունները հրատարակում են «Փենջաբի» (1951), «Փենջ-դարյա» (1958), «Փենջաբի ադաբ» (1963) հանդեսներում։

## Օրինակներ
*اورنگزیب عالمگیر
*رتبیتوڈزیاگننئامییپاخؿ

## Դասական գրականություն
Դասական գրականության հրատարակումը իրականացնում է փենջաբական ակադեմիան (հիմնադրվել 1956 թվականին)։ Հին սերնդի բանաստեղծներ Ֆաքիր Մուհամմադ Ֆաքիրը, Աաին Ֆիրոզը և ուրիշներ ձգտում էին ձևապաշտության։

1970-ական թվայկանների գրականությանը բնորոշ էր ուշադրությունը փենջաբերեն գրականության դասական ավանդույթներին, բանահյուսությանը։

1960-1970-ական թվականներին ձևավորվում է բելուջերեն գրականությունը։ Իրենց հայրենասիրական ստեղծագործություններով աչքի են ընկել բանաստեղծներ Գուլխան Նասիրը (1914), Ազադ Ջամալդինին (1918)։ «Ուման» և «Նավաե վաթան» հանդեսներում իրենց ստեղծագործություններն են հրատարակել Աբդուլ Հաքիմ Հաքղուն (1912), Աբդուլ Ռահիմ Սաբիրը (1919), Մուհամմադ Իսհակ Շամիմը (1923)։ 1959 թվականին ստեղծվել է բելուջական ակադեմիան։

Կատեգորիա:Գրականություն
Պահակ (թերթ, Բոստոն)

**«Պահակ»,** խորհրդային շրջանի գրական, քաղաքական եռօրյա թերթ (1911-1915 թվականներին՝ շաբաթաթերթ)։ Հանդիսացել է Վերակազմյալ հնչակյան կուսակցության Ամերիկայի շրջանակի պաշտոնաթերթը։ Լույս է տեսել 1911-1921 թվականներին՝ Բոստոնում (1911, 1916-1921), Փրովիդենսում (1912-1915)։ Խմբագիրներ՝ Հ․ Երվանդ, Ա․ Տեր-Մարկոսյան, Վ․ Քյուրքճյան, Ե․ Մեսիայան։ Անդրադարձել է Թուրքիայի ներքին և արտաքին քաղաքականությանը, քննադատել երիտթուրքերի պանիսլամիզմը, նրանց հայահալած գործելակերպը։

«Պահակ» օրաթերթը ողջունել է Հայաստանի օկուպացիան կարմիր բանակի կողմից և երկրում խորհրդային կարգերի հաստատումը։ 1921 թվականին միացել է «Ազգ»-ին և շարունակվել իբրև «Ազգ-Պահակ», որը 1922 թվականին դարձել է «Պայքար»։

1921 թվականին լույս է ընծայել բացառիկ (տարեգիրք) հրատարակություն՝ գրական-բանասիրական, պատմագիտական բովանդակությամբ։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Խորվաթիայի պատմություն

Ամբողջ իր պատմության ընթացքում տարածքը, որտեղ այժմ գտնվում է Խորվաթիայի Հանրապետությունը, տարբեր ազգերի, լեզուների և կրոնների շփման գոտի էր՝ անընդհատ իր վրա զգալով տարբեր կենտրոնների քաղաքական և մշակութային ազդեցությունը։ VII դարում՝ խորվաթների այստեղ գալու պահին, այս հողերը գտնվել են Արևելյան և Արևմտյան Հռոմեական կայսրությունների սահմանների միջև։ IX դարում այստեղ բախվել են Բյուզանդիայի և Ֆրանկական թագավորության շահերը։ XI դարում անկախ Խորվաթիան իր բարգավաճման գագաթնակետին է հասել՝ դառնալով Բալկանյան տարածաշրջանի հզոր թագավորություններից մեկը։ Ավելի վաղ խորվաթական տարածքները վերահսկում էին Հունգարական թագավորությունը, Վենետիկի Հանրապետությունըը, Ավստրո-Հունգարիան և Օսմանյան կայսրությունը։ XX դարի ընթացքում Խորվաթիան բազմիցս հակամարտության ասպարեզ է դարձել կաթոլիկ խորվաթների, ուղղափառ սերբերի և իսլամադավան բոսնիացիների միջև։

Կատեգորիա:Խորվաթիայի պատմություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Հանքահորային պարաշյուտ

**Հանքահորային պարաշյուտ**, հանքահորերի վերհան տեղակայանքների բարձրացնող ճոպանը կտրվելու դեպքում ընկնող վերելակները (վագոնիկները) որսացող և սահուն արգելակող (կանգնեցնող) ապահովիչ ավտոմատ սարք։

ԽՍՀՄ-ում կիրառվել են հենարաններից կալման և հարվածամեղմիչներով արգելակման՝ որսման և արգելակման անջատ ֆունկցիաներով տիպային հանքահորային պարաշյուտներ։

Հանքահորային պարաշյուտները հիմնական տարրը որսիչն է։ Վերելակն ընկնելու դեպքում ուղղաձիգ վերհան տեղակայանքներում որսիչները սեպային կցորդիչներով ազդում են հարվածամեղմիչներով անցնող և մեղմիչ ճոպաններին միացող երկու արգելաճոպանների վրա։ Արգելակման սահունությունն ապահովվում է արգելակող ճոպանների առաձգական երկարացմամբ և հարվածամեղմիչներում մեղմիչ ճոպանների տեղաշարժով։ Բազմաճոպան (4 և ավելի) վերհան տեղակայանքներում հանքահորային պարաշյուտներ կիրառելը պարտադիր չէ։

Կատեգորիա:Անվտանգության տեխնիկա
Կատեգորիա:Հանքային գործ
Պարաթիրեոիդ հորմոն

**Պարաթիրեոիդ հորմոն(****)** կամ **պարաթհորմոն(****),** մարդու և ողնաշարավոր կենդանիների հարվահանագեղձերում արտադրվող պեպտիդային հորմոն։ Հորմոնը կուտակվում է բջջի ցիտոպլազմայում՝ հյութազատիչ հատիկներում։ Բաղկացած է 84 ամինաթթվային մնացորդներից, իսկ հարաբերական մոլեկուլային զանգվածըհավասար է 9500գ/մոլի։ Հորմոնի հիմնական թիրախային օրգաններն են ոսկրերը, երիկամները և աղիքները։ Պարաթհորմոնն արյան մեջ բարձրացնում է կալցիումի իոնների(Ca2+) մակարդակը և նվազեցնում ֆոսֆատների քանակը։

## Ֆունկցիաներ
Պարաթիրեոիդ հորմոնը ոսկրերում ակտիվացնում է օստեոկլաստները, ինչի հետևանքով քայքայվում է ոսկրային հյուսվածքը, իսկ այնտեղ պահվող կալցիումի իոններն(Ca2+) անցնում են արյուն։ Կալցիումի իոնների(Ca2+) հետ արյուն են անցնում նաև ֆոսֆատները։

Հորմոնը բոլոր մեխանիզմներով նպաստում է արյան պլազմայում կալցիումի իոնների(Ca2+) ավելացմանը։ Չնայած ոսկրերից և աղիքներից որոշ չափի անօրգանական ֆոսֆոր անցնում է արյուն, այնուամենայնիվ ֆոսֆատ իոնների երիկամներով կորուստն այնքան մեծ է, որ պարաթհորմոնի ազդման գումարային ազդեցությունը հանգեցնում է արյան մեջ ֆոսֆատների քանակի նվազման։

Պարաթիրեոիդ հորմոնի ազդեցությունը կալցիումի իոնների(Ca2+) փոխանակության վրա սերտ կապված է D վիտամինի ու նրա հորմոնային տեսակի ազդեցությունների հետ։

## Գերարտադրություն
Պարաթհորմոնի գերարտադրության հիմնական պատճառը գեղձի չարորակ գոյացություններն են։ Այս դեպքում զարգանում է հիպերպարաթիրեոիդիզմ, ինչի հետևանքով ոսկրերն ապահանքայնանում են։ Արդյունքում կորչում է ոսկրերի ամրությունը, և առանց լուրջ պատճառի, թեթևակի հարվածից կամ անգամ անզգույշ քայլվածքից կարող են կոտրվել։ Կարող է զարգանալ նաև օստեոպորոզ, ինչը առավել բնորոշ է կանանց։

## Թերարտադրություն
Պարաթհորմոնի անբավարար քանակությունն օրգանիզմում առաջացնում է հիպոպարաթիրեոիդիզմ։ Այն նույնպես վտանգավոր վիճակ է, քանի որ արյան մեջ առաջանում է կալցիումի իոնների(Ca2+) անբավարարություն, ինչն էլ հանգեցնում է դրդունակ հյուսվածքներում նատրիումի իոնների(Na+) թափանցելիության կտրուկ մեծացմանը։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Հորմոններ
Կատեգորիա:Մարդու սպիտակուցներ
Կատեգորիա:Ներզատաբանություն
Կատեգորիա:Ներզատական համակարգ
Կատեգորիա:Պեպտիդներ
Քիպրիթճյան (բժիշկ)

**Հ. Քիպրիթճյան** (?- փետրվարի 13, 1927, Մարսել, Ֆրանսիա), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ատամնաբուժական կրթություն է ունեցել։ Ատամնաբույժ է աշխատել։ 1897 թվականից եղել է ՀՅԴ գործիչ։ Պարսկահայքի Սալմաստ քաղաքում եղել է մարտական շարքերի կազմակերպիչ։ 1908 թվականին եղել է Կ. Պոլ­սում։ 1915 թվականի ապիիլի 24-ին Կ. Պոլսում ձերբակալվել է ի թիվս հարյուրավոր հայ մտավորականների։ Շնորհիվ իր պարսկահպատակ լինելուն՝ հրաշքով ազատվել է ու վերապրել։

Մահացել է 1927 թվականի փետրվարի 13-ին Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում։

## Գրականություն
*Թէոդիկ, Ամէնուն տարեցոյցը, 1928, Փարիզ, 1929։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 13 մահեր
Կատեգորիա:1927 մահեր
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Պարապսիխոլոգիա

**Պարապսիխոլոգիա** (պսիխո և լոգիա), պարահոգեբանություն, գիտության զարգացման տվյալ փուլում անբացատրելի հոգեֆիզիոլոգիական-ֆիզիկական որոշ պրոցեսների մեկնաբանումը որպես՝
ա․ արտազգայական (մեզ հայտնի զգայարանների գործունեությամբ չհիմնավորվող) ընկալում,
բ․ արտաքին ֆիզիկական երևույթների, օբյեկտների, ինչպես նաե իրադարձությունների վրա մտովի ներգործություն։
Պարահոգեբանները տարբերում են արտազգայական ընկալման հետնյալ ձևերը․
1․ հեռազգայություն (տելեպաթիա)՝ մտովի հաղորդակցում, երբ ինդուկտորի մտքերը, նրա ցանկությունից անկախ հայտնի են դառնում պերցիպիենտին (ընկալող),
2․ պայծառատեսություն (տելեստեզիա)՝ առանց ինդուկտորի մասնակցության, որևէ իրադարձության կամ առարկայի մասին ինֆորմացիա ստանալու ընդունակություն,
3․ կանխատեսություն՝ (պրոսկոպիա)՝ ապագա իրադարձությունների կամ այլ անձի ապագա մտքերի գուշակում,
4․ կենսաբանական էֆեկտ՝ օժանդակ ինդիկատորի (շիվ, կոր մետաղալար են) օգնությամբ ընդերքի «հետախուզում», 
5․ պարաախտորոշաբանություն՝ առանց հիվանդի հետ շփվելու, պայծառատեսության վրա հիմնված ախտորոշում։
Արտաքին ֆիզիկական երևույթների, օբյեկտների, ինչպես նաև իրադարձությունների վրա պարահոգեբանական ներգործության ձևերից առանձնացվում է պսիխոկինեզը (հոգեներգործություն), որը տարբերվում է, իբր, նոր իրավիճակ առաջացնելու կարողությամբ։ Պարահոգեբանական հետազոտությունների հիմնական մեթոդը գիտափորձն է, որի արդյունքներն ամփոփվում են հավանականային վիճակագրական գնահատման եղանակով՝ պարահոգեբանական երևույթի դրսևորումը կարող է վկայվել միավորների այնպիսի հարաբերակցությամբ, որը բացատրվում է միայն այդ երևույթով, և որի պատահական առաջացումը քիչ հավանական է։ Չնայած գիտափորձերի տեխնիկայի կատարելագործմանը, սխալմունքի կամ խաբեության հնարավորությունները չեն բացառվում։ Միաժամանակ պարահոգեբանական պրոցեսները չեն վերարտադրվում, այսինքն՝ չեն բավարարում գիտական փաստի հավաստիությանը ներկայացվող պահանջները։ Պարահոգեբանների մի մասի կարծիքով, որպես կենսաբանական կապի միջոց և ինֆորմացիա կրող հանդես է գալիս օրգանիզմների էլեկտրամագնիսական դաշտը։ Պարահոգեբանական հետազոտություններն սկզբնավորվել են 1882-ին, երբ Լոնդոնում կազմակերպվել է «Հոգեկան երևույթների ուսումնասիրման ընկերությունը»։ 1970-ական թթ․ վերջին ավելի քան 30 երկրներում գործում էին հատուկ լաբորատորիաներ և ընկերություններ, որոնցից շատերը միավորված են Միջազգային պարահոգեբանական ասոցիացիայում (Նյու Յորք)։ ՍՍՀՄ-ում հետազոտությունները ձեռնարկվել են 1920-ական թթ․ Լենինգրադում, 1960-ականներից շարունակվել Մոսկվայում։

Կատեգորիա:Պարապսիխոլոգիա
Կատեգորիա:Օկուլտականություն
Պարապրոկտիտ

**Պարապրոկտիտ**, ուղիղ աղիքը շրջապատող ճարպաշարակցական բջջանքի թարախային բորբոքում։ Հիմնական պատճառը ուղիղ աղիքի բակտերիային ֆլորայի թափանցումն է բջջանք (օրինակ՝ հետանցքի ճաքերի դեպքում)։ Բորբոքումը երբեմն սահմանափակվում է թարախակույտի առաջացմամբ, որոշ դեպքերում տարածվում է և բարդանում սեպսիսով։ Ախտանշաններն են ուղիղ աղիքի շրջանի սուր ցավերը, ջերմաստիճանի բարձրացումը, հետանցքի կամ հետույքի շրջանում ինֆիլտրատի առաջացումը։ Թարախակույտը կարող է պատռվել դեպի դուրս և առաջացնել խուղակ։ Հիվանդությունը կարող է դառնալ քրոնիկական՝ կրկնություններով։ Բուժումը․ անտիբիոտիկներ, հակաբորբոքային միջոցներ, թարախակույտի դեպքում՝ վիրաբուժական միջամտություն։

Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կատեգորիա:Ուղիղ աղիք
Լոգոգրաֆներ

**Լոգոգրաֆներ** (, հոգնակի.  առաջացել է ՝ բառ, արձակ ստեղծագործություն և ՝ գրում եմ), հին հունական պատմական արձակի առաջին հեղինակները։ Լոգոգրաֆներ անվանումը տվել է Թուկիդիդեսը։ Լոգոգրաֆների հայրենիքը Հոնիան էր։

Տարբերում են ավագ (մ. թ. ա. 6-րդ դար - 5-րդ դարի առաջին կես) և կրտսեր (մ. թ. ա. 5-րդ դարի երկրորդ կես) սերնդի լոգոգրաֆներ։ Ավագ սերնդի լոգոգրաֆներից հայտնի էր Հեկատեոս Միլեթացին, կրտսեր սերնդից՝ Հելլանիկոս Միտիլենացին։

Լոգոգրաֆները գրել են հունական քաղաքների հիմնադրման, ավանդական հերոսների, «բարբարոսական» ցեղերի ծագումնաբանության, բարքերի, երկրների աշխարհագրության մասին։ Թեև գրել են արձակ, այնուամենայնիվ չեն կարողացել հաղթահարել հոմերոսյան էպիկական շունչը։ Նրանք նկարագրել են իրենց լսածներն ու տեսածները՝ առանց խորամուխ լինելու (մասնակի բացառությամբ) դրանց էության մեջ։ Լոգոգրաֆները պատմիչներ չէին բառի իսկական իմաստով, սակայն նախապատրաստել են հետագայի պատմագրության առաջացումը։ Հեկատեոս Միլեթացին (մ. թ. ա. մոտ 546-480) իր «Երկրի նկարագրությունը» գրքում որոշակի տեղեկություններ է տալիս նաև Հայկական լեռնաշխարհում ապրած հնագույն ցեղերի մասին։

## Գրականություն
*The History of History; Shotwell, James T. (NY, Columbia University Press, 1939)
*The Ancient Greek Historians; Bury, John Bagnell (NY, Dover Publications, 1958)
*Georg Busolt, Griechische Geschichte (1893), i. 147-153.
*C. Wachsmuth, Einleitung in das Studium der alten Geschichte (1895).
*A. Schafer, Abriss der Quellenkunde der griechischen und romischen Geschichte (ed. Heinrich Nissen, 1889).
*J. B. Bury, Ancient Greek Historians (1909).
*J. W. Donaldson, A History of the Literature of Ancient Greece (1858), translation of K. O. Müller (ch. 18); and W. Mute (bk, iv. ch. 3).
*C. W. Müller, Fragmenta historicorum Graecorum (1841–1870).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Հռետորություն
Կատեգորիա:Հին հույն պատմիչներ