open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դավիթ Ծարեցու շարժում

**Դավիթ Ծարեցու շարժում**, շարժում, որը ծավալել էր Ջերմուկ բերդի Ծար գյուղի մոտ ապրող մի մարդ՝ Դավիթ Ծարեցին, որը 1250 թվականին սկսում է քարոզել ժողովրդի մեջ, որ ինքը Աստծուց օժտված է հիվանդներ բուժելու։ Շարժումը ծավալվում է, քանի որ աշխարհիկ ֆեոդալներից բացի, ժողովրդին կեղեքում էին նաև 
հոգևոր ֆեոդալները։ Դավթի մասին պատմում է Կիրակոս Գանձակեցին։ Դավիթը մի փայտյա խաչ է կանգնեցնում եկեղեցու դռան առաջ՝ ի նշան «հրաշագործությունների»։ Դրանից հետո Հայաստանի տարբեր շրջաններից նրա մոտ են սկսում հավաքվել բազմաթիվ մարդիկ։ Նրանք լսում են Դավթի քարոզները, հավատում նրան և երես դարձնում այն հոգևորականներից, որոնք թշնամաբար էին տրամադրված Դավթի հանդեպ։

## Շարժման ընթացքը
Կիրակոս Գանձակեցին, ինչպես նաև բարձրաստիճան հոգևորականները փորձում են ցրել շարժումը, հեռացնելԴավթի շուրջ համախմբվածներին, ձերբակալել նրանց, սակայն ժողովուրդը, ըմբոստանում է Դավթին ձերբակալել ցանկացող հոգևորականների դեմ և հարձակվում նրանց վրա՝ ցանկանալով սպանել նրանց։ Եպիսկոպոսն ու մյուս հոգևորականները հազիվ են ազատվում ժողովրդի ցասումից և հեռանում են։ Սակայն Դավիթ Ծարեցու կողմնակիցներից ոմանք օժանդակում են հոգևորականներին, որոնք կարողանում են ձերբակալել նրան և արտաքսել իր հայրենի Գառնի գյուղը, իսկ հավաքված ժողոուրդը ցրվում է։

## Շարժման նշանակություն
Դավիթ Ծարեցու շարժումը կարևոր երևույթ էր, որովհետև այն դրսևորում էր ժողովրդի դժգոհությունը սեփական շահագործողների դեմ։ Դավիթ Ծարեցին բարձրացնում էր Հայոց պետականության գաղափարը՝ հայտարարելով, որ իր որդիներից մեկը կլինի Հայոց թագավոր, իսկ մյուսը՝ կաթողիկոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շարժումներ
Կատեգորիա:Դավիթ Ծարեցի
Կատեգորիա:Ապստամբություններ
Fever (երգ, Դուա Լիպա)

**«Fever»**, երգ, որը ձայնագրել է բրիտանացի երգչուհի Դուա Լիպան ֆրանսիացի երգչուհի Անժելա Վան Լակենի մասնակցությամբ, որը հանդես է գալիս *Անժել* բեմական անունով։ Թողարկվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ որպես Դուա Լիպայի վեցերորդ սինգլը «Future Nostalgia» ալբոմի թվային հրատարակությունից։

## Պատմություն
Լիպան և Անժելը սկսել են իրենց համագործակցության մասին հայտնել սոցիալական ցանցերում 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ փոխանակելով էմոձիին ջերմաչափով։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Լիպան պաշտոնապես հայտարարել է, որ իրենց համատեղ աշխատանքը կոչվելու է «Fever», իսկ թողարկումը նախատեսված է չորս օր հետո։ Երգը նշանավորում է  նրանով, որ ֆրանսիացի երգչուհի Անժելի առաջին անգլալեզու երգն է։ Երգի պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ Գրինվիչի ժամանակով 23։00-ին։ Երգը ներառվել է Լիպայի «Future Nostalgia» (2020) երկրորդ ստուդիական ալբոմի թվային հրատարակությունում։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
«Fever» երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է Shoreditch-ում՝ East End-ում (Արևելյան Լոնդոն) 2020 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ռեստորանում։ Հաջորդ օրը բրիտանական «The Sun» պարբերականը հայտնել է, որ Լիպան «խախտել է» COVID-19 համաճարակի հետ կապված կանոնները, և որ նկարահանման հրապարակ է ժամանել ոստիկանությունը բնակիչների բողոքներից հետո։ Ավելի ուշ Լիպան քննադատել է դա՝ սպառնալով դատի տալ պարբերականին, որի անունը չի նշել։ Ավելի ուշ *The Sun*-ը Լիպայից պաշտոնապես ներողություն է խնդրել պատճառված վնասի համար։ Նրանք հաստատել են, որ COVID-19-ի ոչ մի կանոն չի խախտվել, և որ ոստիկանությունը կանչվել է դրա հետ կապ չունեցող աղմուկի վերաբերյալ բողոքի պատճառով։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
Tidal-ի տվյալներով.

* Դուա Լիպա - վոկալ
* Անժել - վոկալ
* Ian Kirkpatrick - պրոդյուսեր, ձայնագրում, ծրագրավորում
* Tristan Salvati - լրացուցիչ պրոդյուսեր, վոկալի պրոդյուսեր, լրացուցիչ ծրագրավորում, ձայնագրություն, ստեղնաշարայիններ, պերկուսիա
* Josh Gudwin - միքսինգ
* Chris Gehringer - մաստերինգ

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2020 երգեր
Կատեգորիա:Դանս-փոփ երգեր
Կատեգորիա:Դուա Լիպայի երգեր
Կատեգորիա:Զուգերգեր
Say Something (երգ, Քայլի Մինոուգ)

**«Say Something»**, ավստրալիացի երգչուհի Քայլի Մինոուգի երգը, որը թողարկվել է 2020 թվականի հուլիսի 23-ին *Darenote* և *BMG* լեյբլներում։ Կոմպոզիցիան դարձել է Քայլի Մինոուգի՝ 2020 թվականի նոյեմբերին լույս տեսած «Disco» 15-րդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլը։

## Երաժշտություն
«Say Something» երգը համադրում է դիսկո, պարային երաժշտություն, էլեկտրոփոփ, փոփ և նյու դիսկո ոճերը։

## Պատմություն
Մինոուգը նոր ալբոմի և սինգլի թողարկման մասին հայտարարել է հուլիսի 21-ին և 22-ին։

Երգի պրեմիերան կայացել է հուլիսի 23-ին՝ ժամը 08:30-ին, BBC Radio 2 ռադիոյի BEST ծրագրում՝ The Zoe Ball Breakfast Show շոուի ժամանակ։ Պաշտոնական աուդիոն YouTube-ում ներբեռնվել է նույն օրը, իսկ նրա լիրիկական հոլովակը հայտնվել են հուլիսի 24-ին։

## Կոմերցիոն հաջողություն
«Say Something» երգը բրիտանական UK Singles Chart հիթ-շքերթում նորամուտը կատարել է 82-րդ հորիզոնականում։  *UK Singles Sales* հիթ-շքերթում երգը նորամուտը կատարել է 12-րդ հորիզոնականում, UK Trending Chart հիթ-շքերթում՝ 13-րդ հորիզոնականում։

## Երգացանկ
**Digital download**
#"Say Something" – 3:32

**Digital download – acoustic version**
#"Say Something" (acoustic) – 3:15
#"Say Something" – 3:32

**Digital download – Syn Cole remix**

# "Say Something" (Syn Cole remix) – 3:00

**7" վինիլ**
#"Say Something" – 3:32
#"Say Something" (acoustic) – 3:15

;Այլ տարբերակ
* F9 Remix - 3:38

## Հիթ-շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2020 երգեր
Կատեգորիա:Դանս-փոփ երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Ֆիլիպ Վիլյե դե Լիլ Ադամ

**Ֆիլիպ դե Վիլյե դե Լիլ Ադամ** (, ), ֆրանսիացի ազնվական, Հիվանդախնամների միաբանության մեծ մագիստրոս։

## Ծագում
Ֆիլիպ դե Վիլյեն հին ազնվական ընտանիքից էր, որը հողեր ուներ Իլ դը Ֆրանսում։ Նրա պապը` Ժան դե Վիլյե դե Լիլ Ադամը, կռվել է բուրգունդցիների կողմից, Փարիզը պաշտպանել Ժաննա դ'Արկից, իսկ հետո միացել է Կարլ VII-ի կուսակցությանը։

## Կենսագրություն
Ֆիլիպ դե Լիլ Ադամը 1521 թվականի հունվարին ընտրվել է միաբանության մեծ մագիստրոս։ Մինչ այդ նա ղեկավարել է միաբանության նավատորմը, իսկ 1513 թվականից զբաղեցրել Է Ֆրանսիայի մեծ ծովակալի պաշտոնը։

1522 թվականին հիվանդախնամները ստիպված են եղել դիմակայել ծանր փորձությանը. Հռոդոսում, որտեղ այն ժամանակ զետեղված էին ասպետները, թուրքական հսկայական բանակ է տեղակայվում` Սուլեյման Քանունու հրամանատարության ներքո։ Հռոդոսի ամրոցի պաշտպանությունը գլխավորում է դե Լիլ Ադամը։ Չնայած թուրքերի թվային տպավորիչ գերազանցությանը (մոտ 100 000 պաշարողներ 600 հիվանդախնամների և 5000 հույն զինված խմբավորումների դեմ)` նրանք կարողանում են գրավել Հռոդոսը միայն վեցամսյա պաշարումից հետո. 1522 թվականի դեկտեմբերի 20-ին մեծ մագիստրոսը, տեսնելով բոլոր ռեսուրսների լիակատար սպառումը, համաձայնում է կապիտուլյացիայի։ Ըստ նրա պայմանների` բերդի ողջ մնացած պաշտպանները կարող էին ազատորեն լքել կղզին` իրենց հետ տանելով Հռոդոսի եկեղեցիների դրոշները, թնդանոթները և մասունքները։ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլոս V-ը, իմանալով Հռոդոսի հանձնման մասին, ասել է. «*Ոչ մի ճակատամարտ այդքան արժանապատվորեն տանուլ չի տրվել*»։

Կորցնելով իրենց մշտական կացարանը` ասպետները մի քանի տարի թափառում էին Իտալիայում։ Մագիստրոսը ժամանակ էր անցկացնում Եվրոպայի տիրակալների հետ բանակցություններում` ձգտելով նոր նստավայր գտնել միաբանության համար։ 1530 թվականին Հռոմի պապ Կղեմես VII-ի օգնությամբ Դե Լիլ Ադամը հասնում է նրան, որ Կառլոս V-ը հիվանդախնամներին է տրամադրում Մալթա և Գոցո կղզիները, որոնք դառնում են միաբանության տիրակալությունը հաջորդ 250 տարվա համար։

Ֆիլիպ դե Լիլ Ադամը մահացել է 1534 թվականին Մալթայի Ռաբաթ քաղաքի Աստվածամոր վանքում։ Թաղված է Մալթայի Ֆորտ Սանտ Անջելո քաղաքի Սուրբ Աննայի մատուռում։ 1577 թվականին՝ Սուրբ Հովհաննես տաճարի կառուցումից հետո, նրա մարմինը տեղափոխվել է վերջինիս ծխատուն, որտեղ և հանգչում է առ այսօր։

Իմանալով նրա մահվան մասին` Սուլեյման I-ը, որը միշտ հիանում էր այդ բացառիկ անձնավորության որակներով, նրա պատվին արտասանել է իր կայսրության մզկիթներում հրապարակված պանեգիրիկը. «*Հավատացյալնե'ր, անհավատից սովորեք, թե ինչպես է մարդը կատարում իր պարտքը, մինչև իր թշնամիների կողմից հիացմունքի և հարգանքի արժանանալը*»։

## Պատկերասրահ

Պատկեր: Villier de lIle Adam.png|Վիլյե դե Լիլ Ադամ
Պատկեր: Stemma di villier de l'isle adam 02.JPG|Վիլյե դե Լիլ Ադամի զինանշանը
Պատկեր: Portret van Philippe Villiers de l'Isle Adam, RP-P-1910-6193.jpg|Ֆիլիպ դե Վիլյե դե Լիլ Ադամի դիմանկարը
Պատկեր: Philippe Villiers de l'Isle Adan.jpg|Ֆիլիպ դե Վիլյե դե Լիլ Ադամ
Պատկեր: Prise de Malte en 1530.jpg|Ֆիլիպ դե Լիլ Ադամը մտնում է Մալթայի տիրապետություն 1530 թվականի հոկտեմբերի 26-ին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Philippe Villiers de l' Isle-Adam 

Կատեգորիա:Հռոդոսը Հիվանդախնամների միաբանության կազմում
Մարատ Ալեքսանյան

**Մարատ Եգորի Ալեքսանյան** ( ), հայ պետական գործիչ։

## Կենսագրություն
* 1966 - 1971 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի իրագիտության ֆակուլտետում։
* 1966 - 1969 թվականներին՝ Աբովյանի «Սիրիուս» գործարանի բանվոր։
* 1969 - 1975 թվականներին զբաղվել է կոմսոմոլական աշխատանքներով։
* 1975 - 1984 թթ.՝ ՀԿԿ Աբովյանի շրջխորհրդի հրահանգիչ։
* 1984 - 1990 թվականներին Աբովյանում աշխատել է որպես ավագ օգնական միջշրջանային դատախազությունում։
* 1990 - 1995  թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր ։ Մարդու իրավունքների և ազգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ « ՀՀՇ » կուսակցության անդամ։
* 1996 - 1998 թվականներին՝ Հայաստանի արդարադատության նախարար։
* 1995 - 1996 թվականներին Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր, պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Հայոց համազգային շարժում» կուսակցության անդամ։
* Երկարատև հիվանդությունից հետո Մարատ Ալեքսանյանը մահացել է 2020 թվականի ապրիլի 19-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:2020 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրիլի 19 մահեր
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ արդարադատության նախարարներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 3 ծնունդներ
Հրաչիկ Ղանդիլյան

**Հրաչիկ Մեհրաբի Ղանդիլյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Լենինի շքանշանակիր։

## Կենսագրություն
Հրաչիկ Ղանդիլյանը ծնվել է 1921 թվականին, Կամոյի շրջանի Արծվաքար գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Կամոյի մանկավարժական ուսումնարանը։ Մի քանի ամիս Վարդենիսի շրջանի Ծովակ գյուղի դպրոցում աշխատելուց հետո զորակոչվել է բանակ։

Հրաչիկը ծառայել է 108-րդ հեծյալ գնդում։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերից նրանց զորամասը մարտնչել է թշնամու դեմ։ 1941 թվականի հուլիսին Հրաչիկը կրծքից ծանր վիրավորվել է։ Տեղափոխվել է հոսպիտալ և բուժվելուց հետո, որպես պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ, զորացրվել է բանակից։

Ղանդիլյանը պատերազմի տարիներին հայրենանվեր մեծ աշխատանք է կատարել թիկունքում։ Կոլտնտեսությունում աշխատել է որպես օղակավար։ 1948 թվականին լավագույն աշխատանքի համար արժանացել է բարձրագույն պարգևի՝ Լենինի շքանշանի։ Առողջական վիճակի վատթարացման պատճառով Հրաչիկը հնարավորություն չի ունեցել զբաղվելու ֆիզիկական աշխատանքով։ Ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, աշխատանքի է անցել Ծովակի դպրոցում, 1954-1955 ուսումնական տարվանից դասավանդել է ֆիզիկա, մաթեմատիկա և կենսաբանություն։ Այնուհետև աշխատել է Սևանի շրջանի Զովաբերի միջնակարգ դպրոցում։ Ստեղծել է դպրոցամերձ հիանալի հողամաս և մի քանի տարի ղեկավարել ուսումնափորձնական աշխատանքները։ Նրա փորձին նվիրված հատուկ գրքույկ է հրատարակվել։ Ղանդիլյանը եղել է հասարակական ակտիվ աշխատող։ Պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով, պատվոգրերով։

## Մահ
Ղանդիլյանը մահացել է 1978 թվականին, ծանր հիվանդությունից հետո։

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Դե Վիլյե (այլ կիրառումներ)

**Դե Վիլյե** (), ֆրանսիական ծագում ունեցող ազգանուն։ Տարածված է նաև հուգենոտ գաղթականների շրջանում ՀԱՀ-ում։

* Ժան դե Վիլյե դե Լիլ Ադամ (1384-1437), Ֆրանսիայի մարշալ։
* Ժերար դե Վիլյե (1929-2013), ֆրանսիացի գրող, լրագրող և հրատարակիչ, գրել է ավելի քան 200 վեպ։
* Մոյրա դե Վիլյե (ծնվ. 1990), հարավաֆրիկյան ծագում ունեցող նորզելանդացի ձյուդոիստ։
* Ֆիլիպ Վիլյե դե Լիլ Ադամ (1464—1534), Մալթայի միաբանության մեծ մագիստրոս։
* Ֆիլիպ դե Վիլյե (ծնվ. 1949), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ։
Արամայիս Ալոյան

**Արամայիս Նիկողոսի Ալոյան** (), Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։

## Կենսագրություն
* 1979 - 1984  թվականներին սովորել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում։ Տեխնիկ ինժեներ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։
* 1984 - 1986 թվականներին աշխատել է Երևանի անտառտնտեսության ինժեներ։
* 1986 - 1988 թվականներին  եղել է «Տուրիստ» ավտոմոբիլային պահեստի տեխնիկ։
* 1988 - 1992  թվականներին եղել է անտառապետի օգնական Երևանի անտառտնտեսությունում։
* 1990 - 1995  թվականներին՝ Մյասնիկյանի շրջանի խորհրդի պատգամավոր։
* 1992 - 1996  թվականներին  եղել է աշխատանքի և պատերազմի վետերանների տան փոխտնօրեն։
* 1996 թվականից՝ ՀՀՀ գյուղատնտեսության և պարենի նախարարության հացամթերքների արտադրության և պաշարների կազմակերպման վարչության պետի տեղակալ։
* 1996 - 2000 թվականներին՝ Երևանի Կենսաթոշակային և սոցիալական կենտրոնի փոխտնօրեն, ապա՝ տնօրեն։
* 2000 - 2003  թվականներին Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչական գործողությունից հետո ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 8 ընտրատարածքից՝  փոխարինելով  Արմենակ Արմենակյանին։ Առողջապահության, սոցիալական հարցերի, շրջակա միջավայրի պաշտպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 2000 թվականի դեկտեմբերի 14-ից ՕԵԿ անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն )

Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Արարատ Հովսեփյան (մանկավարժ)

**Արարատ Հովհաննեսի Հովսեփյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Արարատ Հովսեփյանը ծնվել է 1922 թվականին, Արտաշատի շրջանի Ազատավան գյուղում։ 1940-1941 ուսումնական տարում Արտաշատի մանկավարժական ուսումնարանի 4-րդ կուրսից աշխատանքի է նշանակվել Ազիզբեկովի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցում, դասավանդել է մաթեմատիկա։

1940 թվականի հոկտեմբեր ամսին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Գնդի դպրոցն ավարտելուց հետո նշանակվել է հրանոթի հրամանատար՝ կրտսեր սերժանտի կոչումով։ Ծառայությունն անցել է Էստոնական ԽՍՀ-ում։ Պատերազմն սկսվելու առաջին օրերից մասնակցել է ֆաշիստական զավթիչների դեմ մղված մարտերին։ Հովսեփյանը 1941 թվականի օգոստոս ամսից մինչև շրջափակման ճեղքումը (908 օր) եղել է Լենինգրադի պաշտպանների շարքերում։ Նա կռվել է Արևմտյան ռազմաճակատում, մարտերով մտել Գերմանիա, մասնակցել Բեռլինի գրավմանը։ Որպես հրանոթի գերազանց հրամանատար, մասնակցել է Բեռլինում կայացած հաղթանակի շքերթին։ Արարատը վիրավորվել է մի քանի անգամ, բայց միշտ, ապաքինվելուց հետո, վերադարձել է իր զորամասը։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանով, «Խիզախության համար», «Արիության համար» և ուրիշ մեդալներով։

1947 թվականին Հովսեփյանը զորացրվել է բանակից։ 1947-1948 ուսումնական տարվանից ուսուցիչ է աշխատել հայրենի գյուղի դպրոցում։

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Արիության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Փիթեր Ֆրանցիսկո

**Փիթեր Ֆրանցիսկո** (, ),  ամերիկացի հայրենասեր, անկախության պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Փիթեր Ֆրանցիսկոն Ամերիկայում հայտնի է որպես «հեղափոխության հսկա» կամ «մեկ մարդուց կազմված բանակ»։ Նրա ճակատագիրը եղել է բավականին յուրօրինակ։
Հայտնի կենսագրության համաձայն` վեց տարեկան հասակում նա առևանգվել է պորտուգալական ընտանիքի կողմից, որն այն ժամանակ ապրում էր Թերսեյա կղզում։ Առևանգողները երեխային թողել են 1765 թվականի ամռանը` Վիրջինիայի Սիթի-Փոյնթ (Հոուպվել) քաղաքի նավամատույցում։ Շուտով Փիթերին դաստիարակել է տեղի դատավոր Վինսթոնը, հայտնի հեղափոխոխական Պատրիկ Հենրիի հորեղբայրը։

[thumb|250px|Ֆրանցիսկո Փիթերը պայքարում է Տարլետոնի բրիտանացի հեծելազորի հետ, [Վիրջինիա, 1781 թվականի հուլիս (փորագրություն 1814 թվական)]]
17 տարեկանում Փիթերը  վերածվել է հսկայի` 185 սմ-ից բարձր հասակով և 120 կգ-ից ավելի քաշով տղամարդու։ 1776 թվականին հայրենասիրության բարձրացող ալիքի ազդեցության տակ նա գրանցվել է Վիրջինիայի 10-րդ հետևակային գնդում։ 1777 թվականի սեպտեմբերին Փիթերը մասնակցել է Բրենդիվեյնի ճակատամարտին, հոկտեմբերին Ջերմանթաունի ճակատամարտին, և Դելավեր գետի վրա տեղի ունեցած փոխհրաձգություններին, որտեղ վիրավորվել է։ Նա հոսպիտալ է տեղափոխվել Վելլի-Ֆորջ ձմեռային ճամբարում, որտեղ դարձել է նույն մարտերում վիրավորված անկողնային մարկիզ Լաֆայեթի հարևանը։ Նրանց բարեկամությունը երկար տարիներ է տևել։ 1778 թվականի հունիսի 28-ին Ֆրանցիսկոն մասնակցել է Մոնմութում տեղի ունեցած ճակատամարտին և վիրավորվել ոտքից։ Բայց չի կարողացել լիովին վերականգնվել, թեև հետագայում մասնակցել է մարտերին։

Կան նաև զգալի թվով պատմություններ, որոնք նվիրված են Փիթերի ռազմական և խաղաղ կյանքում տեղի սխրանքնեին։ Պատերազմից հետո Փիթեր Ֆրանցիսկոն ֆերմեր է դարձել, իսկ 1825 թվականին նշանակվել է Վիրջինիայի օրենսդիր մարմնի խորհրդարանական ներկայացուցիչը։

Պիտեր Ֆրանցիսկոն մահացել է 1831 թվականի հունվարի 16-ին և թաղվել Ռիչմոնդի Շոկո գերեզմանատանը։ Վիրջինիա նահանգը մարտի 15-ը հռչակել է Գիլֆորդ Քորթհաուզի ճակատամարտի տարեդարձը, որտեղ հատկապես աչքի է ընկել Փիթերը` Փիտեր Ֆրանցիսկոյի պաշտոնական օրով։ Այդ օրը նրա ժառանգները գալիս են գերեզմանատուն, որպեսզի ծաղկեպսակներ դնեն նրա գերեզմանին։

## Արտաքին հղումներ
* Society of the Descendants of Peter Francisco
* Peter Francisco: Remarkable American Revolutionary War Soldier
* Peter FRANCISCO, Patriot of Virginia
* Peter Francisco
* Peter Francisco Day
* Transcript of Peter Francisco’s 11 November 1820 petition {reference only}

Կատեգորիա:Ամերիկացի հեղափոխականներ
Արարատ Հովսեփյան (այլ կիրառումներ)

**Արարատ Հովսեփյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Արարատ Կարապետի Հովսեփյան (հունվարի 28, 1928, Ցողամարգ, Հայաստան - մարտի 20, 2017, Երևան, Հայաստան), հայ քանդակագործ։ 
* Արարատ Հովհաննեսի Հովսեփյան (1922, Ազատավան, Երևանի գավառ, Հայկական ԽՍՀ - անհայտ), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Անանիա Խաչատրյան

**Անանիա Սիմոնի Խաչատրյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

## Կենսագրություն
Անանիա Խաչատրյանը ծնվել է 1922 թվականին, Մարտունու շրջանի Վարդենիկ գյուղում։ 1940 թվականին Անանիան ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը, աշխատանքի է անցել Վերին Գյոզալդարայի յոթնամյա դպրոցում։ Դասավանդել է տարրական դասարաններում։ Բայց մի քանի ամիս է աշխատել դպրոցում։

1940 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության։ Ծառայել է անդրբայկալյան զինվորական օկրուգում, սովորել է Նովոսիբիրսկի ռազմաքաղաքական ուսումնարանում։ 1944 թվականի գարնանից Անանիան ծառայել է 1-ին Ուկրաինական ռազմաճակատում, 5-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայում։ Սակրավորների դասակի հրամանատար, գվարդիայի լեյտենանտ Խաչատրյանը մասնակցել է Սանդոմիրյան պլացդարմի մարտերին։ Նրա հրամանատարությամբ գործող սակրավորները թշնամու կողմից ականապատված դաշտում մի քանի ուղղություններով անցումներ են բացել և ապահովել են զորամասերի հարձակումը։ Մարտական առաջադրանքր հաջող կատարելու համար գվարդիայի լեյտենանտ Խաչատրյանն արժանացել է Կարմիր աստղի շքանշանի։ Այնուհետև մասնակցել է Վրոցլավ (Բրեսլաու) քաղաքի ազատագրման մարտերին։ Նրանց դիվիզիան անցնելով Օդերը, Դրեզդենի ուղղությամբ ճեղքել է գերմանաֆաշիստակա զորքերի պաշտպանական գիծը և առաջ շարժվել։ Ռոզեն կայարանի համար մղված մարտում Անանիան ծանր վիրավորվել է և երկարատև բուժումից հետո զորացրվել է։

Զորացրվելուց հետո Խաչատրյանը 1945-1950 թվականներին աշխատել է Վարդենիկի միջնակարգ դպրոցում, որպես զինղեկ։ 1950 թվականին մշտական բնակություն է հաստատել Արարատի շրջանի Ավշար գյուղում և աշխատել է գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ Նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նաև գյուղի հասարակական աշխատանքներին։

### Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Վոլոդյա Բադալյան

**Վոլոդյա Արամայիսի Բադալյան** (  ), Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր ։

## Կենսագրություն
* 1978 - 1983 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ։ Քաղաքացիական ինժեներ։
* 1966 - 1969 թվականներին եղել է Սպիտակի շաքարի գործարանի բանվոր, դիզայներ-ինժեներ, ապա գլխավոր տեխնոլոգ։
* 1969 - 1981 թվականներին եղել է Երքաղխորհրդի գործկոմի ջրմուղ-կոյուղու գլխավոր վարչության Լենինյան շրջանի տեխնիկ, ավագ վարպետ, գլխավոր ճարտարագետ, պետ։
* 1981 - 1995 թվականներին եղել է Երևանի քիմիական ռեակտիվների գործարանի ինժեներ, բաժնի վարիչ, փոխտնօրեն, ապա տնօրեն։
* 1995 - 1999  թվականներին եղել է «Քիմռեակտիվ» ԲԲԸ նախագահ։
* 1990 - 1995  թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր ։ «Լիբերալ-դեմոկրատներ» պատգամավորական խմբի անդամ։
* 1995 - 1999 թվականներին ՀՀ Ազգային  ժողովի անդամ։ Ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Հանրապետություն» խմբակցության անդամ։
* 1999 - 2003 թվականներին    ՀՀ Ազգային  ժողովի պատգամավոր։ Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Ագրարային-արդյունաբերական ժողովրդական ասոցիացիա» պատգամավորական խմբի ղեկավար։
* 2001 թվականից ՝ «Ագրոարդյունաբերության և սերմնաբուծության միության» նախագահ, իսկ 2002 թվականից ՝ «Հայ աշխատող» հասարակական կազմակերպության համանախագահ։
* 2003 - 2007  թվականներին կրկին խորհրդարանի անդամ։ Ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Անկուսակցական։
* 2007 թվականի Մայիսի 12- ին  պատգամավոր է ընտրվել ՀՀԿ համամասնական ցուցակով։ Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ՀՀԿ կուսակցության անդամ։

## Պարգևներ
* *Ռուսաստանի Դաշնության հետ բարեկամության ամրապնդման և համագործակցության, միջխորհրդարանական և մշակութային կապերի զարգացման գործում մեծ ներդրման համար 2014 թվականի դեկտեմբերի 19-ին արժանացել է*  Բարեկամության շքանշանի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին Հղումներ
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Սպիտակ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ռոբերտ Բունզեն

**Ռոբերտ Բունզեն** ( ), գերմանացի քիմիկոս։

Ծնվել է 1911 թվականին, նրա հայրը` Քրիստիան Բունզենը (1770-1837) եղել է գրականության պրոֆեսոր, իսկ Ռոբերտ եղել է նրանք ընտանիքի չորրորդ տղան։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է գիմնազիաներում, իսկ 1828 թվականին ընդունվել է Գյոթինգենի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրել է քիմիա, ֆիզիկա և երկրաբանություն։

Մարբուրգի (1838-ից) և Հայդելբերգի (1852– 1889) համալսարանների պրոֆեսոր, Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան թղթակից–անդամ (1862)։ Ուսումնասիրել է արսենի մի շարք օրգանական միացություններ (1837– 1843)։ 1841 թվականին ստեղծել է ածխա–ցինկային գալվանական էլեմենտ, որի օգնությամբ հալված քլորիդների էլեկտրոլիզով ստացել է (1852–55) մետաղական մագնեզիումը, լիթիումը, կալցիումը, ստրոնցիումը, բարիումը։

Բունզենը մշակել է գազային վերլուծության ճշգրիտ եղանակներ, որոնք շարադրված են նրա «Գազաչափական մեթոդներ» (1857) աշխատության մեջ։ Տարբեր մետաղների գոլորշիներով գունավորված բոցի սպեկտրների ուսումնասիրությունները (1854-ից, Գուստավ Կիրխհոֆի հետ) հիմք դրեցին սպեկտրային վերլուծությանը, որի միջոցով հայտնաբերեցին ցեզիումը (1860), ռուբիդիումը (1861)։ Բունզենը քիմիկոս Հենրի Ռոսկոյի հետ հետազոտել է լույսի ազդեցությունը քիմիական պրոցեսների վրա, որով նպաստել է լուսաքիմիայի զարգացմանը։ Բունզենը․ մի շարք սարքերի հեղինակ է․ լուսաչափ՝ յուղային բծով (1843), գազայրիչ (1885), սառցային կալորիաչափ (1879) և այլն։

Բունզեին աշակերտել է քիմիկոս Հարություն Աբելյանը։

## Գրականություն
* Храмов, Ю. А. Бунзен Роберт Вильгельм // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и доп. — М. : Наука, 1983. — С. 49. — 400 с. — 200 000 экз. — ББК 22.3гя2. — УДК 53(G).
* Иностранные члены Российской академии наук XVIII—XXI вв.: Геология и горные науки. / Отв. редактор И. Г. Малахова. М.: ГЦ РАН, 2012. — 504 с. ISBN 978-5-904509-08-8 (эл. версия).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի հանքաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Աղամալի խաչքար (Շողակաթ)

**Աղամալի խաչքար**, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի Նալբանդյան-Սահակ Պարթև փողոցների խաչմերուկ մոտ գտնվող Շողակաթ եկեղեցում, որն ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/18)։

## Տեղադրություն

Ագուցված է Շողակաթ եկեղեցու արևելյան որմին, արտաքուստ։

## Վիմական արձանագրություն

Խաչքարի ստորին հատվածում 1 տող վիմական արձանագրություն.

#Յ[Ի]Շ[Ա]Տ[Ա]Կ Է ՆԱԽՉՈՒ[ԱՆ]ՑԻ ԱՂԱՄԱԼԻՆ

Խաչքարի արձանագրության մեջ հիշատակվում է եկեղեցու մեկենաս Աղամալ Նախիջևանցին։

## Այլ տեղեկատվություն

*Բացի գեղազարդման գործառույթից` խաչքարը կարող էր ունենալ նաև եկեղեցու հետ կապված հիշատակարանային գործառույթ։ Օրինակ` Տաթևի վանքի Ս. Պողոս-Պետրոս եկեղեցու արևմտյան որմի կենտրոնական մասում, արտաքուստ, մուտքից վեր ագուցված խաչքարի արձանագրությունն ունի հետևյալ բովանդակությունը. «ԶՏՐ Յովանէս, շինող/ սրբոյ եկեղեցեացս/ ՏՐ յիշեա»։ Փաստորեն արձանագրությու նը հայտնում է եկեղեցին կառուցող տեր Հովհաննեսի անունը։
*Համաձայն Ս. Բարխուդարյանի՝ վանքերի և եկեղեցիների որմերին ագուցված խաչքարերը սովորականից ավելի կարճ են լինում։
*Որմերին ագուցված խաչքարերի վրա հիմնականում գրվում են շինության մեկենասների հիշատակագրությունները։ Աղամալ արական անձնանունը Հր. Աճառյանը ստուգաբանում է թուրքերեն «Agamali» անունից, որ կազմված է aga «աղա» + mal «ապրանք», «ունեցվածք» բառերից և նշանակում է «աղայի ապրանքը»։ Որպես անձնանուն այն հաճախ է գործածվել 16-17-րդ դարերի ձեռագրերում։
*Նախիջևանցի Աղամալը և իր ընտանիքի անդամները հիշատակված են եկեղեցու արևմտյան մուտքի շինարարական վիմագրում։
*Տվյալ ժամանակաշրջանի կոթողներն աչքի են ընկնում հիմնախաչի ետնախորքն անզարդ պահելու սկզբունքով, վարդյակն առանձնանում է խորանից, իսկ արմավազարդն ու խաչը հստակորեն պահպանում են հորինվածքի առանձնահատուկ տեսքը։ 17-18-րդ դարերի եկեղեցական կառույցների որմերին ագուցված խաչքարերն ունեն պարզ, դեկորատիվ հարդարանք, երիզված են հյուսածո զարդանախշերով, հիմնախաչը ևս հյուսածո ոճով է պատկերված, որի ստորին խաչաթևից բարձրանում է նուրբ արմավազարդը, իսկ վարդյակն այսօրինակ խաչքարերի քանդակային հորինվածքում ընդհանրապես բացակայում է։

## Տես նաև

* Էջմիածնի Մայր Տաճար
* Սուրբ Շողակաթ եկեղեցի
* Աղամալի, Աղաջանի և Նանագուլի խաչքար (Շողակաթ)
* Աղամալի և Մարիամի խաչքար (Շողակաթ)
* Ալպերտոսի խաչքար (Շողակաթ)
* Տեր Հովհաննեսի խաչքար (Շողակաթ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Մեր գրական վարք ու բարքից

**«Մեր գրական վարք ու բարքից»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1899 թվականի ապրիլի 11-ին։

## Պատմություն
Հոդվածն առաջին անգամ հրատարակվել է 1899 թվականի ապրիլի 11-ին «Տարազ» շաբաթաթերթի № 13-ի 315-316-րդ էջերում։ Ապա հոդվածը տպագրվել է Երևանում 1935 թվականին տպագրված, Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 69-71-րդ էջերում։ Այնուհետև հրատարակվել է Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի ժողովածու վեց հատորով» (1940-1959 թվականներ) շարքի 4-րդ հատորի 59-61-րդ էջերում։

Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

## Թեմա
Հոդվածում Թումանյանն անդրադարձել է գրողներին անընդհատ քննադատող լրագրերին՝ դրանց թվում նշելով «Մշակը» և «Նոր-Դարը»։ Նա նկատի է ունեցել 1899 թվականի ապրիլի 1-ին «Նոր-Դարի» № 58-ում տպագրված «Այս ինչիցն է» առաջնորդող հոդվածը, որտեղ ասվում է, թե «Վերջին քսան տարվա ընթցաքում մեր մտավոր կյանքը չէ ծնել, չէ մշակել գեթ մի քանի նշանավոր հրապարակախոս գրողների․ դրա փոխարեն անընդունակների, աղմուկ հանողների, և՛ միտքը, և՛ սիրտ պղտորողների, և՛ հայերեն լեզուն ապականողների ահագին լեգեոն է հրապարակ ընկել», բոլոր աչքի ընկնող գործերն ու գործիչները եղել են անցյալում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Աղամալի և Մարիամի խաչքար (Շողակաթ)

**Աղամալի և Մարիամի խաչքար**, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի Նալբանդյան-Սահակ Պարթև փողոցների խաչմերուկ մոտ գտնվող Շողակաթ եկեղեցում, որն ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/18)։

## Տեղադրություն

Ագուցված է Շողակաթ եկեղեցու հյուսիսային որմին, արտաքուստ։

## Վիմական արձանագրություն

Խաչքարի ստորին հատվածում 3 տող վիմական արձանագրություն.

# ՈՒՍՏ[Ա]Յ Հ[ԱՅ]Ր[Ա]Պ[Ե]Տ
# Յ[Ի]Շ[Ա]Տ[Ա]Կ Է Խ[Օ]ՃԱ ԱՂԱՄԱԼԻՆ
# ԵՒ Կ[Ո]Ղ[Ա]ԿՑՈՆ ԻՐ, ՌՃԽԴ. (1695)

Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը կանգնեցվել է ի հիշատակ եկեղեցու մեկենաս Աղամալ Նախիջևանցու և կնոջ՝ Մարիամի։ Խաչքարը կերտվել է 1695 թվականին։ Խաչքարագործ վարպետը Հայրապետն է։

## Այլ տեղեկատվություն

* Աղամալը եղել է խոջա (խօ ճա), այսինքն` զբաղվել է վաճառականությամբ, մի երևույթ, որը մեծ տարածում է ունեցել 16-18-րդ դարերում։
* Խաչքար կերտող վարպետները 15-18-րդ դարերի վիմագրերում կոչվել են նաև «վարպետ», «ուստա» պատվանուններով։
* Խաչքարերի քանդակագործական հարդարանքում առկա ընդհանրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ Շողակաթ եկեղեցու որմերին ագուցված խաչքարերն ուստա Հայրապետի ձեռակերտն են, պարզապես վարպետն իր անունը հիշատակել է միայն մեկ անգամ։ Բացառված չէ, որ Հայրապետ քարգործը նաև եկեղեցու ճարտարապետն է։
* Տվյալ ժամանակաշրջանի կոթողներն աչքի են ընկնում հիմնախաչի ետնախորքն անզարդ պահելու սկզբունքով, վարդյակն առանձնանում է խորանից, իսկ արմավազարդն ու խաչը հստակորեն պահպանում են հորինվածքի առանձնահատուկ տեսքը։ 17-18-րդ դարերի եկեղեցական կառույցների որմերին ագուցված խաչքարերն ունեն պարզ, դեկորատիվ հարդարանք, երիզված են հյուսածո զարդանախշերով, հիմնախաչը ևս հյուսածո ոճով է պատկերված, որի ստորին խաչաթևից բարձրանում է նուրբ արմավազարդը, իսկ վարդյակն այսօրինակ խաչքարերի քանդակային հորինվածքում ընդհանրապես բացակայում է։

## Տես նաև

* Էջմիածնի Մայր Տաճար
* Սուրբ Շողակաթ եկեղեցի
* Աղամալի խաչքար (Շողակաթ)
* Աղամալի, Աղաջանի և Նանագուլի խաչքար (Շողակաթ)
* Ալպերտոսի խաչքար (Շողակաթ)
* Տեր Հովհաննեսի խաչքար (Շողակաթ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Ընդդիմախոսություն (1899, Թումանյան)

**«Ընդդիմախոսություն»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1899 թվականի հուլիսի 18-ին։

## Պատմություն
«Ընդդիմախոսություն» հոդվածը տպագրվել է 1899 թվականի հուլիսի 18-ին «Տարազ» շաբաթաթերթի № 26-ի 615-616-րդ էջերում։ Ապա հոդվածը տպագրվել է Երևանում 1935 թվականին տպագրված, Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 71-76-րդ էջերում։ Այնուհետև հրատարակվել է Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի ժողովածու վեց հատորով» (1940-1959 թվականներ) շարքի 4-րդ հատորի 63-68-րդ էջերում։

Թումանյանի «Երկերի ժողովածու»-ի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

Խմբագրությունը տողատակում գրել է հետևյալ ծանոթագրությունը․ «Տարազի» ներկա №-ում տպագրում ենք պ․ Հովհաննես Թումանյանցի ընդդիմախոսականը դերասան Գալֆայանի մասին։ Տպագրելով պ․ Թումանյանցի հոդվածը, մենք թույլ ենք տալիս պաշտպանելու իրան։ Մեր դիրքը այս հարցում բոլորովին չեզոք է, առաջուց ասենք, որ Գալֆայանի մասին այսքան աղմուկներ բարձրացնելն անտեղի է․ սպասենք մի քիչ էլ, և ամեն բան կպարզվի»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Նամակ խմբագրության (հունվար, 1897)

**«Նամակ խմբագրության»**, Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որը տպագրվել է 1897 թվականի հունվարի 26-ին։

## Պատմություն
«Նամակ խմբագրության» հոդվածը տպագրվել է 1897 թվականի հունվարի 26-ին «Տարազ» շաբաթաթերթի № 4-ում։ Ապա հոդվածը տպագրվել է Երևանում 1935 թվականին տպագրված, Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 62-63-րդ էջերում։ Այնուհետև հրատարակվել է Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի ժողովածու վեց հատորով» (1940-1959 թվականներ) շարքի 4-րդ հատորի 49-50-րդ էջերում։

Հոդվածը գրված է ի պատասխան Արշակ Հարությունյանի «Նամակ խմբագրության» հոդվածի, որտեղ ծաղրուծանակի է ենթարկվում երիտասարդ դերասան Կարապետ Գալֆայանը, որը մեկենասների օգնությամբ մեկնել է Փարիզ կատարելագործվելու և, ըստ լրագրային տեղեկությունների, հաջողությունների է հասել։

Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Միյաձակի (քաղաք)

, ծովափնյա նավահանգստային քաղաք Ճապոնիայում՝ Կյուսյու կղզում։ Միյաձակի պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնն է, զբոսաշրջային կենտրոն, գրավիչ առողջավայր, որը հանգստացողներին, զբոսաշրջիկներին տրամադրում է հրապուրիչ տեսարժանություններ, ներառյալ միջոցառումների *SeaGaia* կենտրոնը, (SeaGaia event center), «Փյունիկ» կենդանաբանական այգին (the Phoenix Zoo), ծովափնյա Աոշիմա զբոսայգին (Aoshima Beach Park), մեծ ու հարմարավետ բազմաթիվ հյուրանոցներ, հյուրատներ, հանրային լոգարաններ (onsens=public baths): Քաղաքը միաժամանակ նախընտրելի շոփինգի վայր է, հատկապես՝ Կյուսյու կղզու արևելյան հատվածի փոքր բնակավայրերում ապրողների համար։ Հիմնադրվել է 1924 թվականի ապրիլի 1-ին։ 2019 թվականի հունիսի 1-ի տվյալներով՝ նրա բնակչության թվաքանակը եղել է 398.215, զբաղեցրած ընդհանուր տարածքը՝ 643.67&nbsp;կմ², բնակչության խտությունը՝ 612 մարդ/կմ²։

Քաղաքն ունի օդանավակայան և ծովային նավահանգիստ։

## Պատմություն
thumb|left|''Hakko Ichiu'' հուշարձանի հիմնադրման արարողությունը

1870 թվականին Հյուգա մարզը վերանվանվել է Միյաձակի պրեֆեկտուրա՝ Միյաձակի վարչական կենտրոնով։ Համազգային երկաթուղային համակարգի ձևավորումից հետո տարածքում բնակչության թվաքանակը զգալիորեն աճել է։

1940 թվականին իմպերիալիստական Շովա վարչակարգը Յիմմու կայսեր պալատի մոտ կառուցել է 37 մետր բարձրություն ունեցող *Հակկո Իչիու* աշտարակասյունը, որը, ըստ մտահղացման, պետք է խորհրդանշեր ճապոնական կայսրության իրավունքը՝ միավորելու «աշխարհի ութ անկյունները»։ Աշտարակասյունը մինչև օրս պահպանվել է և ներկայումս *Heiwadai-koen* խաղաղության զբոսայգու կենտրոնական բաղկացուցիչն է հանդիսանում։

2006 թվականի հունվարի 1-ին Սադովարա, Տանո, Տակաոկա քաղաքները միացվել են Միյաձակիին։ 2010 թվականի մարտի 23-ին նրան միացվել է նաև Կիյոտակե քաղաքը, և Միյաձակիի շրջանը լուծարվել է։

## Քույր քաղաքներ
Միյաձակին բարեկամական ու գործընկերային կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.
*  Կաշիհարա, Ճապոնիա (1966 թ. փետրվարի 11-ից)
*  Տանո, Ճապոնիա (1989 թ. հուլիսի 8-ից)
*  Դայսեն, Ճապոնիա (2001 թ. հունիսի 3-ից)
*  Ուոկիգան, Իլինոյս, ԱՄՆ, 1990 թ. մայիսի 3-ից
*  Վիրջինիա Բիչ, Վիրջինիա, ԱՄՆ, 1992 թ. մայիսի 25-ից
*  Պոին շրջան, Հյուսիսային Չունգչոնգ, Հարավային Կորեա, 1993 թ. օգոստոսի 6-ից
*  Հուլուդաո, Լյաոնին, Չինաստան, 2004 թ. մայիսի 16-ից

## Պատկերասրահ

File:SeaGaia - Miyazaki Ocean Dome - outside.jpg|Միյաձակիի *Sea Gaia*-ն և «Օվկիանոսի տաճարը» 
Aoshima District 2007 0824.jpg|*Aoshima*-ն և հանգստյան գոտին
File:Heiwadai tower.jpg| Խաղաղության աշտարակը՝ «*Hakkō ichiu*» կարգախոսով
Tachibanabashi Japan.jpg|Տաչիբանաբաշի կամուրջը
Miyazaki-1965.jpg|Քաղաքի փողոցներից մեկը


## Անվանի անձինք
* Յուի Ասակա (երգչուհի, դերասանուհի)
* Սքայ Բրաուն (սքեյթբորդիստ)
* Սինձո Կորոկի (ֆուտբոլիստ)
* Կոսեյ Ինոուե (ձյուդոիստ)
* Ռյունոսկե Հագա (ձյուդոիստ)

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Եվրոպական Միության ընդլայնման վիճակագրություն

Ներկայացված աղյուսակները վիճակագրական տվյալներ են պարունակում Եվրոպական միության անցած և առաջիկա ընդլայնման վերաբերյալ։ Երկրների բնակչության, տարածքի և համախառն ներքին արդյունքի վերաբերյալ բոլոր տվյալները նշված են համապատասխան ընդլայնման պահին՝ ցույց տալով միության պատմականորեն ճշգրիտ փոփոխությունները։ Համախառն ներքին արդյունքի տվյալներն ըստ գնողունակության պարիտետի ներկայացված են ԱՄՆ դոլարով և 1990 թվականի գներով։

## Ընդլայնում

### Հիմնական
200px|thumb|ԵՄ-6-ը 1957 թվականին

### 1973 թվականի ընդլայնում
200px|thumb|ԵՄ-9-ը 1973 թվականին

### 1981 թվականի ընդլայնում
200px|thumb|ԵՄ-10-ը 1981 թվականին

### 1986 թվականի ընդլայնում
200px|thumb|ԵՄ-12-ը 1986 թվականին

### 1995 թվականի ընդլայնում
200px|thumb|ԵՄ-15-ը 1995 թվականին

### 2004 թվականի ընդլայնում
200px|thumb|ԵՄ-25-ը 2004 թվականին

### 2007 թվականի ընդլայնում
200px|thumb|ԵՄ-27-ը 2007 թվականին

### 2013 թվականի ընդլայնում
200px|thumb|ԵՄ-28-ը 2013 թվականին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական միության ընդլայնում
Գասպար դե Ագիլար

**Գասպար դե Ագիլար** (,), Իսպանական ոսկեդարի իսպանացի գրող և թատերագիր։

## Կենսագրություն
Գասպար դե Ագիլարի կյանքի մասին քիչ բան է հայտնի։ Ծնվել է Վալենսիայում (Իսպանիա), ազնվական ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել, որպես քարտուղար աշխատել է Սինարկասի կոմսի և Չելվայի վիկոնտի մոտ, հետագայում աշխատել է նաև Գանդիի հերցոգի, Կոսենտայնայի կոմսի և Ալմենարի մարքիզի մոտ։

Նրա պոեզիան հիմնականում գրվել է հովանավորներին գովաբանելու, կրոնական տոների, տոնակատարությունների և պաշտոնական միջոցառումների համար։

Ագիլարը 1592, 1606 և 1619 թվականներին Վալենսիայում մասնակցել է բանաստեղծական բազմաթիվ մրցույթների։ Նա գրել է Fiestes nuptciales (1599) և հակամավրիտանական  «Expulsion de los moros en España» («Մավրերի վտարումը Իսպանիայից», 1610) պոեմները։

Ագիլարը հայտնի l'Acadèmia dels Nocturns-ի (Գիշերային ակադեմիա) կազմակերպիչներից մեկն էր Վալենսիայում։ Ակադեմիայի հանդիպումներից մեկի ժամանակ Ագիլարը ներկայացրել է իր` երգիծական ոճով գրված «Երգիծանք ընդդեմ ձկնորսների» բանաստեղծությունը։ Բանաստեղծությունները, որոնք հավաքվել են «Գիշերային ակադեմիայի երգեր» գրքում, սկզբնապես հրատարակվել են 1869 թվականին և վերահրատարակվել երեք հատորով՝ 1905-1912 թվականներին։

Գասպար դե Ագիլարը վախճանվել է 1623 թվականի հուլիսի 26-ին, Վալենսիայում և թաղված է Սան-Ադրես եկեղեցում։

Նրան են վերագրվում 28 կատակերգություններ, բայց միայն 12-ն են փրկվել։ Դրանցից ամենահայտնիներն են.

* «El mercador amante» (Սերվանտեսը բարձր է գնահատել այս ստեղծագործություննը),
* «La Venganza haurosa»,
* «Las Amantes de Cartago»,
* «La Nuera humilde»,
* «La gitana melancolica»,
* «Les Rimas humanas i divinas»,
* Onafre Bartomeu Ginard (1608),
* «La suerta sin esperanza», գրվել է թեթև, սահուն quintillas-ներով (կարճ հնգատողեր)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Գասպար Ագիլար .

Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Դավիթ կազմողի խաչքար (Աստվածածին, Վաղարշապատ)

**Դավիթ կազմողի խաչքար**, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնական մասում գտնվող Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/15.3)։

## Տեղադրություն

Ագուցված է Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու արևմտյան մուտքի ձախ կողմում։

## Վիմական արձանագրություն

Խաչքարի հորիզոնական թևերի վերին մասում առկա է 2 տող վիմական արձանագրություն, որը փորագրված է ելնդատառ.

#ԹՎ[ԻՆ] ՋԻԱ (1472)
#ԴԱ[Ւ]ԻԹ ԿԱԶՄ[ՈՂ]

Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը կերտել է Դավիթ կազմողը՝ 1472 թվականին։

## Այլ տեղեկատվություն

* Ս. Բարխուդարյանը 15-րդ դարի խաչքար կազմողների շարքում հիշատակում է ոմն Դավթի, որի` Արցախի իշխան Սասնայի համար կերտած ՋԼ. (1481) թվականը կրող խաչքարը կանգնեցված է Փառիսոսի (Ղալաքենդ) ավերակների մեջ։ Ժամանակի և անվան համապատասխանությունը ենթադրել է տալիս, որ այդ խաչքարը գուցե միևնույն Դավիթ կազմողի աշխատանքներից է։
* Հիշյալ ժամանակաշրջանում մի քանի Դավիթ կազմող է հիշատակվում։
* Ս. Սաղումյանը Դավիթ կազմողի ձեռակերտ խաչքարերից մի բեկոր գտել է Ավանի գերեզմանոցում, որին միայն «Ջ.» (1451) թվատառն է, որ կարող է ունենալ նաև տասնավոր և միավոր։ Նա հավելում է, որ Դավիթ կազմողի` ՋԻԱ. (1472) և ՋԻԵ. (1476) թվագրված խաչքարերը պահպանվում են Վաղարշապատում և Հավուց թառի վանքում։

## Տես նաև

* Էջմիածնի Մայր Տաճար
* Սուրբ Մարիամ Աստվածածին (Էջմիածին)
* Շիրվանի և Ամրիսի խաչքար (Աստվածածին, Վաղարշապատ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Շիրվանի և Ամրիսի խաչքար (Աստվածածին, Վաղարշապատ)

**Շիրվանի և Ամրիսի խաչքար**, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնական մասում գտնվող Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/15.6)։

## Տեղադրություն

Ագուցված է Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու արևմտյան մուտքի աջ կողմում։

## Վիմական արձանագրություն

Խաչքարի քիվին և ստորին մասում առկա 1-ական տող վիմական արձանագրություն.

#ՍԲ ԽԱՉՍ ԲԱՐԷԽԱՒՍ [Է] Շ[Ի]ՐՎԱՆԻՆ, ԱՄՐԻՍՆԻՆ ԹՎ…
#[ՈՒ]ԼՈՒԲԷԿՈՒ, ՌԲ. (1553) կամ ՌԼԲ. (1583)

Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը նվիրված է Շիրվանին և Ամրիսին։ «Ամրիս» անձնան վան առաջին տառի վերին հորիզոնական ստեղնը գրեթե եղծված է, ուստի չի բացառվում «Արիս» անվան հիշատակումը։ Դժվար է ընթերցվում նաև խաչի ստորին մասում փորագրված քարգործ վարպետի անունն ու թվագիրը։ Առավել մանրազնին ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս վկայել, որ խաչգարոծ վարպետի անձնանունն «ՈՒԼՈՒԲԷԿ» է, պարզապես անվան սկզբնատառերը եղծված են։ Խաչքարի կերտման տարեթիվը ՌԲ. (1553) կամ ՌԼԲ. (1583) թվականն է։

## Այլ տեղեկատվություն

* ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում խաչքարը անվանված է Շիրվանի, Մարինեի և Ուլուբեկի խաչքար, իսկ տարեթիվը 1581 թվական, սակայն վիմական արձանագրության մեջ ոչ մի խոսք չկա, որևէ Մարինե մասին։ Տարեթիվ եղծված է, սակայն վերջին թիվը հստակ 3-ն է։

## Տես նաև

* Էջմիածնի Մայր Տաճար
* Սուրբ Մարիամ Աստվածածին (Էջմիածին)
* Դավիթ կազմողի խաչքար (Աստվածածին, Վաղարշապատ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Սիրո սուրհանդակ

**«Սիրո սուրհանդակ»**, բրիտանացի նկարչուհի-պրեռաֆայելիտ Մարիա Սպարտալի Սթիլմանի ջրաներկ նկարը՝ ստեղծված 1885 թվականին։

## Տեղեկություն նկարի մասին
Ջրաներկ նկարի վրա պատկերված է Էրոսին ասեղնագործող կին և նրան սիրային նամակ բերած աղավնի*։ «Սիրո սուրհանդակը»* ստեղծվել է ինչպես պրեռաֆայելիտների վաղ շրջանի ստեղծագործության, այնպես էլ վերածննդի դարաշրջանի իտալական կերպարվեստի ազդեցությամբ։ Ստեղծագործությունում օգտագործված խորհրդանիշները իրենց մեջ ներառում են սիրո և զգայականության ատրիբուտներ՝ աղավնի, վարդ, Էրոս։ Մարիա Սպարտալի Սթիլմանը 1906 թվականին գրել է, որ պատուհանից երևացող բնապատկերը նկարել է Վիլլա Բորգեզեի հետ։ Ջրաներկ նկարի համարն ինտերեր ենթադրաբար հանդիսացել է Էդվարդ Բյորն Ջոնսի՝ Ֆուլեմեում գտնվող տան սենյակը։

1885 թվականին ջրաներկ նկարը ցուցադրվել է Գրոսվենոր պատկերասրահում՝ Լոնդոնում։ Այս ցուցահանդեսը դարձել է Սթիլմանի ստեղծագործության հենակետերից մեկը, իսկ «Սիրո սուրհանդակ»-ը համարվում է կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը՝ ցուցադրված այնտեղ 1880-ական թվականներին։

1901 թվականին ջրաներկ նկարը 100 ֆունտով ձեռք է բերել Սեմյուել Բենկրոֆտ ավագը, որը Մեծ Բրիտանիայից դուրս պրեռաֆայելիտների ստեղծագործությունների ամենամեծ հավաքածուի սեփականատերն էր։ Ավելի ուշ Բենկրոֆտը այն հանձնել է Դելավերի գեղարվեստի թանգարան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1885 նկարներ
Կատեգորիա:Դելավերի գեղարվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Քոլին Ֆիցպատրիկ

**Քոլին Էնն Ֆիցպատրիկ** (, ), նաև հայտնի է **Vitamin C** կեղծանունով, ամերիկացի երգչուհի, երգերի հեղինակ, բաս կիթառահար, ստեղնահար, երաժշտական պրոդյուսեր, պարուհի և դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Քոլին Էնն Ֆիցպատրիկը ծնվել է 1972 թվականի հուլիսի 20-ին Օլդ Բրիջ քաղաքում (ԱՄՆ-ի Նյու Ջերսի նահանգ)՝ դառնալով հասարակայնության հետ կապերի ղեկավար Ջերարդ Ֆիցպատրիկի և իրավախորհրդատու Վիտա Ֆիցպատրիկի ընտանիքում երեք երեխաներից կրտսերը։

Նա ավարտել է Նյու Ջերսիի *Cedar Ridge*-ի ավագ դպրոցը, որն այժմ կոչվում է *Old Bridge High School*, այստեղ նրա դասընկերն էր Ջունո Դիասը։  Դպրոցական տարիներին եղել է պրոֆեսիոնալ պարուհի և ելույթ է ունեցել մի քանի հեռուստաշոուներում, ինչպես նաև խաղացել է դպրոցական մյուզիքլում։ Ավելի ուշ նա սովորել է Նյու Յորքի համալսարանում, որն ավարտել է 1991 թվականին՝ անգլերենի բակլավարի աստիճանով։

## Կարիերա
Նա իր դերասանական կարիերան սկսել Ջոն Ուոթերսի «Մազերի համար լաք» ֆիլմում հայտնվելով և շարունակել է հանդես գալ փոքր դերերով կինոներում, մինչև 1991 թվականը՝ «Eve's Plum» այլընտրանքային ռոք խմբի հիմնադրումը, որի գլխավոր մենակատարը նա էր։

1999 թվականին Ֆիցպատրիկը սկսել է սոլո կարիերան՝ վերցնելով «Vitamin C» կեղծանունը և թողարկելով նույնանուն դեբյուտային ալբոմը, որը վավերացված էր *RIAA* հավաստագրի կողմից որպես ոսկե, ապա՝ պլատինե։ Նրա սինգլների թվում են «Graduation (Friends Forever)» և նրա ամենահաջողակ «Smile» հիթը, որը հավաստագրված է «Top 20 Gold»-ում։ Նրա երկրորդ ալբոմը՝ «More»–ը, ուներ մի քանի սինգլ, դրանց թվում են «As Long as You're Loving Me» և «The Itch» երգերը։

2000 թվականին նա վերադարձել է իր դերասանական կարիերային, հայտնվել է «Դրակուլա 2000» ֆիլմում, «Շատ սարսափելի կինո 2» և «Սիրո վիրուս» ֆիլմերում կամեո դերերով և 2004 թվականին՝ «Superstar USA» հեռուստաշոուում։

2001 թվականին նա «Maxim Hot 100 Women»-ում զբաղեցրել է 76-րդ տեղը։ 2000 թվականին «Mattel Inc»–ը թողարկել է *Vitamin C* տիկնիկը։ Նա եղել է *EA Sports*-ի «EA Sports Triple Play» խաղում խաղացող կերպար, որտեղ ունեցել է իր սեփական շրթներկի գույնը *Tommy Hilfiger* կողմից, որը մշակվել է նրա դեղին և նարնջագույն մազերի պատվին։

2012 թվականի մարտի 21-ին նշանակվել է «Nickelodeon»–ի երաժշտության գծով փոխնախագահ։

## Անձնական կյանք
2004 թվականին ամուսնացել է «Eve's Plum»–ի կիթառահար Մայքլ Կոչեմի հետ։

### Ստուդիական ալբոմներ
**[[:en:Vitamin C (album)|Vitamin C]]* (1999 թվական)
**[[:en:More (Vitamin C album)|More]]* (2001 թվական)

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Էլեկտրոփոփ երաժիշտներ
Կենիտրա

**Կենիտրա** (, «փոքր կամուրջ», «կամրջակ»), քաղաք Մարոկկոյի հյուսիս-արևմուտքում, Սեբու գետի նավահանգիստն է։ Տեղակայված է Ատլանտյան օվկիանոսի ափից 12 կմ հեռավորության վրա և մայրաքաղաք Ռաբաթից 40 կմ դեպի հյուսիս։ Գարբ-Շրարդա-Բենի-Խսեն մարզի վարչական կենտրոնն է։

## Պատմություն
Նախքան Մարոկկոյի վրա Ֆրանսիայի պրոտեկտորատի ստեղծումը ժամանակակից քաղաքի տեղում կար միայն ամրոց («Կասբա»)։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1912 թվականին առաջին ֆրանսիացի գեներալ-նահանգապետ Յուբեր Լիոթեի կողմից, որը նպատակ ուներ զարգացնել երկրի՝ Ատլանտյան ափի քաղաքների և արևելքում գտնվող Ֆեսի, Մեկնեսի միջև առևտուրը։

Կենիտրայի նավահանգիստը բացվել է 1913 թվականին։ 1933 թվականին ֆրանսիացիները քաղաքին տվել են *Պորտ Լիոտե* պաշտոնական անվանումը։ 1956 թվականին՝ Մարոկկոյի անկախացումից հետո, քաղաքը վերադարձել է իր նախնական անվանմանը՝ *Կենիտրա*։

70-ական թվականներից Կենիտրայում տեղակայված է եղել ռազմաբազան, որի տարածքի մի մասը զբաղեցնում էին ամերիկացի զինվորականները։ 1991 թվականին ամերիկացիները լքել են Կենիտրայի ռազմաբազան։

## Կլիմա

## Տնտեսություն
մինի|300px|Տեսարան տիեզերքից

Կենիտրայի տնտեսությունը հիմնված է գործվածքների, ծխախոտի արտադրության, ձկան վերամշակման, ինչպես նաև ցիտրուսի, ցորենի և բանջարեղենի աճեցման վրա։ Այստեղ արդյունահանվում է ցինկ, նավթ և բնական գազ։ Կան սննդի (հիմնականում պահածոների, ալրաղացային) արդյունաբերության ձեռնարկություններ։

## Քոլեջներ և համալսարաններ
* Université Ibn Tofail
* ENCG Kénitra (École Nationale de Commerce et de Gestion de Kénitra)
* HECI Kénitra (Hautes Études Commerciales et Informatiques)

## Տրանսպորտ
Կենիտրայում կա երկու երկաթուղային կայան՝ Կենիտրա-Վիլլը և Կենիտրա-Մեդինան։ Էլեկտրագնացքները յուրաքանչյուր 30 րոպեն մեկ անգամ գնում են Ռաբաթ և Կասաբլանկա։ Այնտեղ կարելի է հասնել նաև երթային ավտոբուսով։ Որպես հասարակական տրանսպորտ քաղաքում գործում են ավտոբուսներ։ Կա նաև 2 տեսակի տաքսի։ Առաջինը ֆիքսված գնով և երթուղով «մեծ տաքսին» է, որը կարող է տեղավորել մինչև 6 ուղևոր։ Նման տաքսիով կարելի է հասնել մոտակա գյուղեր՝ կախված երթուղուց։ Իսկ «փոքր տաքսիով» կարելի է հասնել քաղաքի ցանկացած վայր։ Նման տաքսիում ուղևորների առավելագույն քանակը 3-ն է։

## Հայտնի բնիկներ և բնակիչներ
* *Իսմայել Ֆերուկի՝* ֆրանսիացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ
* *Սաիդ Աուիտա՝* մարոկացի թեթև աթլետ
* *Պյոտր Շերեմետև՝* ճարտարապետ, մեկենաս և հասարակական գործիչ
* *Մարինա Դմիտրիևի Շերեմետև՝* Մարոկկոյի ուղղափառ համայնքի նախագահ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենիտրայի ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի բազայի լուսանկար
* Լիոտե նավահանգստի պատմությունը

Կատեգորիա:1912 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Մարոկկո
Կատեգորիա:Մարոկկոյի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաք