Էթնիկական պատիժ

**էթնիկական պատիժ** (ethnic penalty), սոցիոլոգիայում օգտագործվող տերմին, որն օգտագործվում է՝ նշելու այն տնտեսական և ոչ տնտեսական անհավասարությունները, որոնց բախվում են էթնիկ փոքրամասնությունները աշխատաշուկայում՝ համեմատած այլ էթնիկ խմբերի հետ։ Այս երևույթն ուսումնասիրվում է վարքաբանական տնտեսագետների, հոգեբանների և սոցիոլոգների կողմից՝ դուրս գալով զուտ խտրականության շրջանակներից, որպեսզի հաշվի առնվեն նաև ոչ-ճանաչողական (non-cognitive) գործոնները։ Այդ կերպ հնարավոր է բացատրել, թե ինչու են ի հայտ գալիս չհիմնավորված տարբերություններ՝ ունակություններով համանման, բայց տարբեր էթնիկ պատկանելություն ունեցող անձանց միջև։

## Ընդհանուր նկարագրություն
«Էթնիկական պատիժ» հասկացությունն առաջինը կիրառել է Օքսֆորդի համալսարանի սոցիոլոգ Էնթոնի Հիթը։ Նա սկզբնապես ուսումնասիրել է Մեծ Բրիտանիայի երկու խմբերի՝ սպիտակների և սևամորթների համեմատությունը՝ նշելով, որ սևամորթ աֆրիկացի տղամարդկանց գործազրկության մակարդակը կրկնակի բարձր է եղել, քան սպիտակ տղամարդկանցը։ 2001 թվականի Միացյալ Թագավորության մարդահամարի տվյալների հիման վրա Ջոնսթոնը և համահեղինակները եզրակացնում են, որ Մեծ Բրիտանիայում գրեթե բոլոր էթնո-կրոնական խմբերը բախվել են աշխատաշուկայում էթնիկական պատժի երևույթին՝ բացառությամբ սպիտակամորթ բրիտանացի էթնո-կրոնական խմբերի։ Կարմայքլը և Վուդսը ցույց են տվել, որ «վճարվող պատիժները զգալիորեն տարբեր են փոքրամասնությունների խմբերի միջև»՝ մասնավորապես սևամորթների, հնդիկների, պակիստանցիների և բանգլադեշցիների շրջանում։ Սիմփսոնը, Պերդամը, Թաջարը և մյուսները պարզել են, որ տարբերություններ կան նաև Միացյալ Թագավորությունում ծնված և արտերկրում ծնված նույն էթնիկ պատկանելություն ունեցող անձանց միջև. Միացյալ Թագավորությունում ծնված տղամարդիկ ավելի հավանական է՝ գործազուրկ լինեն, քան արտերկրում ծնված նույն էթնիկ խմբի տղամարդիկ, մինչդեռ Միացյալ Թագավորությունում ծնված կանայք հակված են ավելի հաջող ներկայանալ աշխատաշուկայում, քան արտերկրում ծնված կանայք։ Սիմփսոնն ու գործընկերները նաև հաստատել են, որ այս անհավասարությունը կապված չէ միայն «էթնիկ փոքրամասնությունների կուտակվածությամբ սոցիալապես ծանրաբեռնված շրջանների» հետ. նույնիսկ գերազանցապես սպիտակամորթ բնակչությամբ տարածքներում էթնիկ փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները կրկնակի ավելի հաճախ են գործազուրկ լինում, քան սպիտակամորթ համաքաղաքացիները։

Էթնիկական պատիժները սովորաբար չափվում են՝ աշխատաշուկայում փոքրամասնությունների և մեծամասնության արդյունքների տարբերություններով, որոնք մնում են նույնիսկ այն բանից հետո, երբ վիճակագրական մոդելում վերահսկվում են մարդու կապիտալի (կրթություն, փորձ) և սոցիալական ծագման գործոնները։ Էթնիկական պատիժը կարող է վերաբերել գործազրկությանը, զբաղեցրած պաշտոնական դիրքին կամ կրթական որակավորման (over-qualification) տարբերություններին։ Աշխատաշուկայում էթնիկական պատիժները բացատրվում են տարբեր գործոններով, այդ թվում՝ անհատական հատկանիշներով, տվյալ երկրի բնույթով, հյուրընկալող երկրի սոցիալական միջավայրով, ինչպես նաև քաղաքական միջավայրով։ Այս գործոնները առանձին վերլուծության են ենթարկվել տարբեր հետազոտություններում։ Այնուամենայնիվ, էթնիկական պատժի առաջացման հիմնական պատճառներից մեկը սովորաբար համարվում է գործատուների խտրական վարքագիծը փոքրամասնությունների նկատմամբ։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ազգային փոքրամասնություններ
Կատեգորիա:Գործազրկություն
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Մեծամասնություն-փոքրամասնություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Սոցիալական արդարություն
Կատեգորիա:Փոքրամասնություններ