open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բիշքեկ

**Բիշքեկ** (, ), նախկինում **Պիշկեկ** և **Ֆրունզե**, Ղրղզստանի մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքը։ Բիշկեկը նաև Չույի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Մարզը շրջապատում է քաղաքը, սակայն քաղաքը չի համարվում մարզի մաս, սակայն քաղաքի կարգավիճակը ավելի բարձր է մարզային մակարդակից։ Բնակչությունը՝ ։

Նախախորհրդային հետազոտության արդյունքներով քաղաքի անվանումը գալիս է ղրղզերեն կումիս բառից, որը ղրղզական ազգային խմիչք է, չնայած ոչ բոլոր աղբյուրներն են համամիտ այս վարկածի հետ։

1825 թվականին Կոկանդի ազնվականները հիմնեցին «Պիշպեկ» ամրոցը, որի նպատակն էր պաշտպանել քարավանները ղրղզական ցեղերի հարձակումներից։ 1860 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ղրղզների համաձայնությամբ ռուսական զորքերը գնդապետ Զիմերմանի գլխավորությամբ ավերեցին ամրոցը։

1868 թվականի ամրոցի վայրում հիմնվեց ռուսական բնակավայր նույն «Պիշպեկ» անվանմամբ։ Այն գտնվում էր Ռուսական Թուրքիստանի տարածքում։

1925 թվականին Ռուսական Թուրքիստանում հիմնվեց Կարա-Կիրգիզ ինքնավար մարզը, որի մայրաքաղաքն էր Պիշպեկը։ 1926 թվականին քաղաքը անվանվեց *Ֆրունզե* բոլշևիկ ռազմական գործիչ Միխայիլ Ֆրունզեի (1885-1925) պատվին, ով ծնվել էր այստեղ։ 1936 թվականին Ֆրունզեն դարձավ Ղրղզստանի Խորհրդային Սոցիալիստական հանրապետության մայրաքաղաք։

1991 թվականի Ղրղզստանի խորհրդարանը փոխեց քաղաքի անվանումը և կոչեց այն "Բիշկեկ":

Բիշքեկը տեղակայված է մոտ 800 մետր բարձրության վրա, Ղրղզական լեռնաշղթայի հյուսիսային մասում, որը համարվում է Տյան Շանի մաս։ Այս լեռները ունեն մինչև 4855 մետր բարձրություն և հրաշալի տեսարան են բացում քաղաքի համար։ Քաղաքից  տարածվում է պարարտ տափաստան, որը տարածվում է դեպի հյուսիս մինչև հարևան Ղազախստան։

Բիշքեկը լայն փողոցներով և մարմարյա արտաքինով հասարակական շինություններով բազմաթին խորհրդային ոճի շինություններով քաղաք է։ Կան նաև հազարավոր մասնավոր փոքր տներ, հիմնականում քաղաքի կենտրոնից դուրս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ղրղզստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:1825 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Վիենտյան

**Վիենտյան** (; , *Վիանգ Չան*, ; , *Վիանգ Չան*, , , *Վիենգ Չան*), Լաոսի մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքը։ Տեղակայված է Մեկոնգ գետի վրա, Թայլանդի հետ սահմանից փոքր-ինչ հեռավորության վրա։

Մայրաքաղաք է 1563 թվականից։ Երկրի տնտեսական խոշորագույն կենտրոնն է։ Բնակչությունը՝ 797 130 (2012)։ 2009 թվականին Վյետնանը հյուրընկալել է Հարավարևելյան Ասիայի 25-րդ խաղերը։

## Անվանում
Քաղաքի անվանումը թարգմանվում է պալի լեզվից՝ որպես «ճանդակի ծառի քաղաք», ինչի մասին վկայում են հին լաոսերենով արված արձանագրությունները։

Ժամանակակից լաոսերենում քաղաքի անվանումը գրվում է նրա արտասանության ուղղագրությամբ, որն առաջացնում է անվանման մեկնաբանման զանազան տարբերակներ։ Բազմաթիվ լաոսցիներ պնդում են, որ անվանումը թարգմանվում է որպես «Լուսնի քաղաք»․ սա պայմանավորված է նրանով, որ «լուսին» (ຈັນ կամ ຈັນທຣ໌ ― չանդանից चन्द्र սանսկրիտին) և «ճանդակի ծառ» (ຈັນ կամ ຈັນທນ໌ ― չանդանից चन्दन սանսկրիտին) բառերը ժամանակակից լաոսերենում գրվում և արտասանվում են նույնությամբ՝ *Չան*։

Նմանօրինակ նշանակությունը («ճանդակի ծառի քաղաք») քաղաքն ունի և թաիլանդերենում (เวียงจันทน์) և կխմերերենում (វៀងចន្ទន៍)։ «Վիենտյան» բառի ռոմանականացված արտասանությունն ունի ֆրանսիական ծագում և կապված է ֆրանսերենում չոր «Չ»-ի արտասանման դժվարության հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1560 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լաոսի քաղաքներ
Մասերու

**Մասերու** () համանուն շրջանի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Կալեդոն գետի ափին, Հարավաֆրիկյան Հանրապետության սահմանին։ Բնակչությունը՝ : 1869 թվականից՝ բրիտանական պրոտեկտորատի մայրաքաղաք, իսկ 1966 թվականից, երբ պետությունը անկախություն է հռչակել, դարձել է Լեսոթոյի մայրաքաղաքը։ Քաղաքի անվանումը սեսոտո լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «կարմիր ավազաքարի վայր»։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1869 թվականին, Մոշվեշվե I-ի կողմից։ Մինչ 1966 թվականը եղել է Բասուտոլենդի վարչական կենտրոնը։

## Բնակչություն
thumb|ձախից|350px|Մասերու քաղաքի համայնապատկերը, 2007 թվական
2006 թվականի դրությամբ Մասերուի բնակչությունը հաշվվում է 227 880 մարդ, ինչը կազմում է Լեսոթոյի ամբողջ բնակչության մոտ 10%-ը և երկրի ամբողջ քաղաքային բնակչության մոտ կեսը։ Քաղաքում սեռերի հարաբերակցությունն է՝ 83 տղամարդ 100 կնոջ հաշվով։ Պետության կողմից անկախության հռչակումից հետո Մասերու քաղաքում գրանցվել է բնակչության զգալի աճ։ Այսպես, 1966 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է ընդամենը 28 000 մարդ, իսկ 1986 թվականի մարդահամարի տվյալներով այն արդեն կազմել է 110 000 մարդ։

## Աշխարհագրություն
Մասերուն գտնվում է երկրի հյուսիս-արևմուտքում, ՀԱՀ-ի սահմանին։ Կալեդոն գետի վրայով կամուրջ է անցնում, որը միացնում է երկու երկրները։ Հարավաֆրիկյան Հանրապետության կողմից Մասերու քաղաքին ամենամոտ գտնվող քաղաքը Լեդիբրանդն է, որը գտնվում է 18 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքը տեղակայված է Մալոտիի նախալեռներում, ծովի մակարդակից 1600 մ բարձրության վրա։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 138 կմ²։

## Կլիմա
Քաղաքի կլիման բնորոշվում է որպես մերձարևադարձային լեռնային՝ շոգ, անձրևոտ ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։ Ամռան միջին տարեկան ջերմաստիճանը (դեկտեմբերից մինչև մարտ) կազմում է մոտ 22&nbsp;°C, իսկ միջին ձմեռայինը (հունիսից մինչև սեպտեմբեր)՝ մոտ 9&nbsp;°C: Ամենատաք ամիսը հունվարն է, օդի ջերմաստիճանը տատանվում է 15-33&nbsp;°C-ի սահմաններում, իսկ ամենացուրտը՝ հուլիսը (-3-17&nbsp;°C): Տեղումների տարեկան միջին քանակը կազմում է ավելի քան 700 մմ։ Դրանց մեծ մասը թափվում է ամռան ամիսներին՝ նոյեմբերից մինչև ապրիլ։

## Տրանսպորտ
Մոշվեշվե I-ի անվան միջազգային օդանավակայանը գտնվում է Մասերուից 18 կմ դեպի հարավ-արևմուտք, Մազենոդ արվարձանում։ Գործում է երկաթուղային հանգույց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1869 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1869 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լեսոթոյի քաղաքներ
Մոնրովիա

**Մոնրովիա** (), Լիբերիայի մայրաքաղաք։ Գտնվում է Մոնտսերադո երկրամասի տարածքում, նավահանգիստ է Ատլանտյան օվկիանոսի ափին, գտնվում է Սենթ Պաուլ գետաբերանի արհեստական ծովախորշում։ Բնակչությունը՝ :

## Պատմություն
Մոնրովիայի մասին առաջին հիշատակումները թվագրվում են XVI դարի 60-ական թվականներին։ Այդ տարիներին պորտուգալացի նավաստիները տվյալ տարածքում արդեն գոյություն ունեցող բնակավայրն անվանել են **Մեզուրադու** նավահանգիստ։ 1821 թվականին անկախ գաղութ ստեղծելու նպատակով, ԱՄՆ-ից Աֆրիկա են գալիս ստրկությունից ազատված սևամորթները, որոնք էլ դառնում են այդ տարածքի առաջին ամերիկյան վերաբնակները։ Նրանք իջել են Շերբրո կղզու ափին, որն այսօր պատկանում է Սիերա Լեոնե պետությանը։ Տեղաբնիկները հյուրասիրությամբ աչքի չէին ընկնում և բազմաթիվ վերաբնակներ զոհվել են աբորիգենների հետ կատաղի մարտերի ժամանակ։ 1822 թվականին կենդանի մնացած ամերիկացիները փրկվել են իրենց հայրենակիցների կողմից, ովքեր նույնպես եկել էին Աֆրիկա, և տեղափոխվել Մեզուրադու նավահանգիստ, որտեղ էլ նրանց կողմից հիմնադրվել է *Քրիստոպոլիս* բնակավայրը։ 1824 թվականին անվանափոխվել է Մոնրովիա ամերիկյան նախագահ Ջեյմս Մոնրոյի պատվին։

## Կառավարություն
XIX դարի երկրորդ կեսից քաղաքը ղեկավարել են.
* Վ.Ֆ. Նելսոն, 1870-ական թվականներ
* Ս.Տ.Օ. Քինգ, 1880-ական թվականներ
* Հ.Ա. Ուիլյամս, 1890-ական թվականներ
* Գաբրիել Մ. Ջոնսոն, 1920-ական թվականներ
* Նեյթոն Ս. Ռոս, 1956-1969 թվականներ
* Էլլեն Ա. Սենդիմենի, 1970-ական թվականներ (առաջին կին-քաղաքապետ)
* Օֆելիա Հոֆ Սեյթումե, 2001-2009 թվականներ
* Սթեյսի Ռանդալ, 2010-2011 թվականներ։

## Կլիմա
Համաձայն Կյոպենի կլիմայի դասակարգման, Մոնրովիան գտնվում է արևադարձային մուսոնային կլիմայական գոտում։ Տարվա ընթացքում տվյալ տարածքում թափվում են բավականին մեծ թվով տեղումներ (տարեկան մոտ 5 140 մմ)։ Կլիման բնորոշվում է և՛ խոնավ, և՛ չոր սեզոնների առկայությամբ։ Սակայն նույնիսկ չոր սեզոնին դիտվում են տեղումներ։ Օդի ջերմաստիճանը կայուն է մնում ամբողջ տարվա ընթացքում և տատանվում է 26&nbsp;°C-ի սահմաններում։

## Տնտեսություն
Քաղաքում գործում են երկու միջազգային օդանավակայաններ։ Մոնրովիան միակ անմաքս նավահանգիստն է Արևմտյան Աֆրիկայում։ Քաղաքը զգալի եկամուտ ստանում է հարևան երկրներ ապրանքներ տեղափոխելուց։ Բեռնաշրջանառությունը տարեկան կազմում է մոտ 12 միլիոն տոննա։ Զարգացած է սննդային, նավթաքիմիական, դեղագործական, ցեմենտային ոլորտները, ձկնորսությունը։

## Քույր-քաղաքներ
*  Թայբեյ, Թայվան
*  Դեյթոն, Օհայո նահանգ, ԱՄՆ
*  Նյուարկ, Նյու Ջերսի նահանգ, ԱՄՆ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1824 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լիբերիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մոնտսերադո երկրամաս
Տրիպոլի

**Տրիպոլի** (, *Տարաբուլուս էլ Գարբ*), Լիբիայի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին։ Բնակչությունը՝ :

## Արդյունաբերություն
Տրիպոլին երկրի առևտրական և ֆինանսական գլխավոր կենտրոնն է։ Նավահանգիստ է, ավտոճանապարհների հանգույց։ Ունի միջազգային օդանավակայան։ Տրիպոլիում կենտրոնացած է Լիբիայի արդյունաբերական ձեռնարկությունների մոտ 3/4-ը։ Զարգացած է սննդի, տեքստիլ, կաշվի արդյունաբերությունը, նավթավերամշակումը, տնայնագործական արհեստագործությունը, ձկնորսությունը։ Կա Ջէկ։ Տրիպոլիում անցկացվում է ամենամյա միջազգային տոնավաճառ։

## Գիտություն և կրթություն
Ունի համալսարան, փոստային կապերի և հեռուստահաղորդակցման ինստիտուտ, կիրառական արվեստի և արհեստների դըպրոց, մի շարք գիտական ընկերություններ, եգիպտական մշակույթի կենտրոն, պետական գրադարան, թանգարաններ, թատրոններ։ Պահպանվել են հռոմեական և բյուզանդական ժամանակների ճարտարապետական հուշարձաններ, մզկիթներ։

## Պատմական ակնարկ
Հիմնել են փյունիկեցիները մ․ թ․ ա․ I հազարամյակի 1-ին կեսին՝ Էա անունով։ Հույները Էան Աաբրաթա և Լեպտիս Մագնա գաղութների հետ անվանել են Տրիպոլիս (նշանակել է «երեք քաղաք»), սակայն Տրիպոլի անվանումը պահպանվել է նաե Էայի համար։ Մ. թ. ա. 105-ին նվաճել են հռոմեացիները, 5-րդ դարում՝ վանդալները, 6–7-րդ դարերում գտնվել է Բյուզանդիայի, VII դարից՝ Արաբական խալիֆայության, 1551-1911 թվականներին՝ Օսմանյան կայսրության կազմում։ 1911-ի հոկտեմբերին գրավել են իտալական զորքերը (մինչև 1943 թվականը, երբ Տրիպոլին գրավել են անգլիական զորքերը)։ Մինչև Լիբիայի անկախության հռչակումը (1951) Տրիպոլին ազգային-ազատագրական պայքարի կենտրոններից էր։ 1951 թվականի դեկտեմբերից 1969 թվականի սեպտեմբերի 1-ը Լիբիայի թագավորության մայրաքաղաքներից էր, 1969 թվականի սեպտեմբերի 1-ից՝ Լիբիայի Հանրապետության մայրաքաղաքը։

1986 թվականին ԱՄՆ մեղադրել է Լիբիային ահաբեկչությանը սատարելու մեջ և ԱՄՆ օդային ուժերը ռմբակոծել են Տրիպոլին և Բենգազին։ Թեև Մալթան զգուշացրել էր Լիբիային մոտեցող օդանավների մասին, բայց քաղաքները չեն կարողացել որևէ կերպ դիմակայել։ 2003 թվականին ՄԱԿ-ի պատժամիջոցները Լիբիայից հանվել են, և Տրիպոլիի նավահանգստի բեռնափոխադրումները կտրուկ աճել են, որն էլ ազդել է քաղաքի տնտեսական աճին։

2011 թվականի օգոստոսին քաղաքում ծավալվել են ռազմական գործողություններ Լիբիայի ազգային անցումային խորհրդի և Մուամմար Կադդաֆիի զորքերի միջև։

## Կլիմա
Տրիպոլիում տիպիկ միջերկրածովային կլիմա է՝ տաք, չոր ամառով, անձրևոտ և ցրտոտ ձմեռով։ Տեղումները տարեկան միջին 334 մմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբիայի քաղաքներ
Լիլոնգվե

**Լիլոնգվեն** (անգլերեն՝ *Lilongwe*), Մալավիի մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը՝ ։ Քաղաքը գտնվում է Մալավիի կենտրոնական մասում՝ Մոզամբիկի և Զամբիայի սահմանի մոտ։ Մալավիի համար կարևոր տնտեսական և տրանսպորտային կենտրոն է։ Անվանվել է Լիլոնգվե գետի անվամբ։

## Պատմություն
Լիլոնգվեն դարեր շարունակ դարեր շարունակ եղել է փոքր ձկնորսական գյուղ՝ Լիլոնգվե գետի ափին։ Բրիտական գաղութային տիրապետության ժամանակ բնակավայրը դարձավ վարչական կենտրոն՝ իր ռազմավարական դիրքի շնորհիվ։ Պաշտոնապես հիմնադրվել է 1906 թվականին՝ որպես առևտրային փոստ։ Լիլոնգվեն քաղաք է ճանաչվել 1947 թվականին։ Անկախացումից հետո այն դարձավ Մալավիի կենտրոնական շրջանի կարևոր առևտրային կենտրոն։ Քաղաքի աճին խթանեց այն, որ երկրի նախկին ղեկավար Հասթինգս Կամուզու Բանդան այն դարձրեց Մալավիի նոր մայրաքաղաք՝ 1975 թվականին։ Կառավարության վերջին գրասենյակները տեղափոխվել են Լիլոնգվե 2005 թվականին։ Քաղաքի բնակչությունը տարեկան աճում է 4.3%-ով։

## Ժողովրդագրություն

## Կրթություն
Լիլոնգվեում գործող 38 մասնավոր և 66 հանրային դպրոցներում սովորում են ընդհանուր առմամբ 103,602 աշակերտ։ Ինչպես նաև 30,795 աշակերտ 29 միջնակարգ դպրոցում։

## Սպորտ
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կողմից տրված $70 միլիոն վարկի օգնությամբ այժմ քաղաքում կառուցվում է 40,000 տեղանոց ազգային ստադիոն։

## Քույր քաղաքներ
*  Թայբեյ, Թայվան (1984 թվականից)
*  Լուսակա, Զամբիա (2004 թվականից)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մալավիի քաղաքներ
Կուալա Լումպուր

**Կուալա Լումպուր** (, , ), Մալայզիայի մայրաքաղաքը ու ամենաբնակեցված քաղաքը։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 243 կմ2, բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով՝ 1,6 միլիոն մարդ։ Մեծ Կուալա Լումպուր քաղաքային ագլոմերացիայի բնակչությունը 2012 թվականի տվյալներով կազմում է 7,5 միլիոն մարդ։

Կուալա Լումպուրը Մալայզիայի խորհրդարանի նստավայրն է։ Քաղաքը ժամանակին դաշնային կառավարության դատական և գործադիր մարմինների նստավայն էր, սակայն դրանք 1999 թվականին տեղափոխվել են Պուտրաջայ։ Դատական համակարգի որոշ բաժիններ դեռ գտնվում են Կուալա Լումպուրում։ Այստեղ է գտնվում նաև Մալայզիայի արքայի պաշտոնական նստավայր Իստանա Նեգարան։ Կուալա Լումպուրը Մալայզիայի մշակութային, ֆինանսական և տնտեսական կենտրոնն է։ Foreign Policy-ի 2010 թվականի գլոբալ քաղաքների սանդղակում գրավում է 48-րդ հորիզոնականը իսկ 2010 թվականին ըստ 2thinknow-ի՝ տնտեսական և սոցիալական նորարարության գլոբալ քաղաքների ցանկում գրավել է 67-րդ տեղը։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Մալակկա թերակղզու հարավ-արևմուտքում, ցածրադիր հովտում, որտեղ միախառնվում են Կլանգ և Գոմբակ գետերը։

## Պատմություն
Կուալա Լումպուրը հիմնադրվել է 1857 թվականին։ 1880-1978 թվականները եղել է Սելանգորի մայրաքաղաքը։ 1946-1957 թվականները եղել է բրիտանական գաղութի վարչական կենտրոնը, 1957-1963 թվականները՝ անկախ Մալայայի Ֆեդերացիայի մայրաքաղաք, 1983 թվականից՝ Մալայզիայի մայրաքաղաք։ 1972 թվականի փետրվարի 1-ից կրում է քաղաքի կարգավիճակը, 1974 թվականից՝ Դաշնային տարածքի կարգավիճակ։

## Ազգային կազմ
Քաղաքում բնակվում են մալայացիներ, չինացիներ, թամիլներ, մալայալներ, թելուգու, բենգալացիներ և այլ ազգեր։

## Տնտեսություն
Կուալա Լումպուրը համարվում է երկրի առևտրա-արդյունաբերական և ֆինանսական կենտրոնը։ Քաղաքում և դրա արվարձաններում գտնվում են կաուչուկի վերամշակման, արմավենու յուղի և այլ սննդամթերքների արտադրության ձեռնարկություններ։

## Կլիմա
Կուալա Լումպուրը ունի հասարակածային կլիմա, տեղումների մեծ քանակով (տարեկան միջին քանակը կազմում է 2627 մմ)։ Ամբողջ տարին շոգ է և խոնավ։ Առատ տեղումները գրեթե հավասարաչափ թափվում են ամբողջ տարվա ընթացքում, բացի հունիս-օգոստոս ամիսներից, երբ դրանք համեմատաբար ավելի քիչ են։ Օդի ջերմաստիճանը քաղաքում երբեք չի բարձրանում 38,5&nbsp;°C-ից և երբեք չի իջնում 17,8&nbsp;°C-ից։ Միջին օրական առավելագույնը կազմում է 30-33&nbsp;°C, իսկ նվազագույնը՝ 23-25&nbsp;°C:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1857 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մալայզիայի քաղաքներ
Մալե

**Մալե** (), Մալդիվների մայրաքաղաքն ու երկրի խոշորագույն քաղաքը։ Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ եղել է 150,000 մարդ։ Տարածքը 6 քառ. կմ է։

## Անվանում
Անվանումն առաջացել է महालय (Mahaalay), բառից, որը ծագել է սանսկրիտից։ Թարգմանվում է որպես «մեծ», «հսկա»։ Սովորաբար «Մահաալայ» անվանել են թագավորական պալատը․ այստեղից էլ անվանումն անցել է քաղաքին։

## Պատմություն
Նախկինում քաղաքը շրջապատված էր պատով։ Միապետության վերացումից հետո՝ նախագահ Իբրագիմ Նասիրի կառավարման ժամանակ, թագավորական պալատը ավերվել է գեղատեսիլ ամրոցի և ամրոցապատի աշտարակի հետ միասին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մալե և Վիլինգիլե կղզիների վրա։ Այն ավանդաբար եղել է թագավորական կղզի, որտեղ գտնվում էր Մալդիվյան դինսատիաների պալատը։ Վերջին տարիներին կղզին ընդլայնվել է գրունտային տեղատվության հետևանքով։

## Կլիմա
Մալեն գտնվում է ենթահասարակածային գոտում, որին բնորոշ է երկու եղանակների առկայություն՝ անձրևների և չոր սեզոններ։ Անձրևոտ սեզոնը տևում է մայիսից դեկտեմբեր, չորը՝ մնացած 4 ամիսներին։ Ջերմաստիճանը ամբողջ տարվա ընթացքում փոփոխվում է ընդամենը 1-2&nbsp;°C աստիճանով՝ պահպանվելով 25-30&nbsp;°C։

## Բնակչություն
Քաղաքի կենտրոնական մասը տեղակայված է Մալե կղզու վրա, որը չափազանց բնակեցված է․ կառուցված մասն ընդգրկում է համարյա ամբողջ տարածքը։ Բնակչության մոտավորապես մեկ երրորդն ապրում է մայրաքաղաքում։ Բնակչության թվաքանակը 1987 թվականին 20 000 էր, իսկ 2006 թվականին՝ 104 403։

## Վարչական բաժանում
Բաղկացած է 6 շրջանից, որոնցից 4-ը տեղակայված են Մալե, 5-րդը՝ Վիլինգիլե, իսկ 6-րդը արհեստական Հուլումալե կղզիների վրա։ Վիլինգիլի կղզում նախկինում գտնվում է բանտ, որն այժմ քաղաքի առողջարանային շրջանն է։

Բացի այդ, քաղաքը ներառում է նաև Մալե միջազգային օդանավակայանը, որը տեղակայված է Հուլհուլե կղզու վրա։

## Էկոլոգիա
Մալեում բացակայում են քաղցրահամ լճակները, այդ իսկ պատճառով խմելու ջուր ստանում են ստորերկյա ջրերի աղազրկման միջոցով։ Առհոսող ջրերը առանց մաքրման լցվում են ուղիղ օվկիանոս։ Կոշտ թափոնները տեղափոխվում են հարևան կղզիներ, իսկ այնտեղ դրանցով լցնում են ծովալճակները։ Էլեկտրաէներգիա արտադրվում է դիզելային գեներատորների օգնությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մալդիվների քաղաքներ
Վադուց

**Վադուցը** (գերմաներեն՝ *Vaduz*, [faˈduːts] կամ [faˈdʊts]) Լիխտենշտայնի մայրաքաղաքն է։ Վադուցն հատկապես հայտնի է, որպես միջազգային ֆինանսական կենտրոն։ Վադուց քաղաքը հարևան Էբենհոլց գյուղի հետ միասին կազմում է Լիխտենշտայնի 11 համայնքներից մեկը։ Հռենոս գետ հովտում։

## Անվանում
Վադուց անունը առաջին անգամ նշվեց 1150 թ.։ Անվանումը (գերմ.՝ Vaduz) առաջացել է հին գերմ. Vallis dulcis - «քաղցր հովիտ» արտահայտությունից (vallis` «հովիտ», dulcis` «քաղցր»)։ Հետագայում փոխվել է՝ Վալդուլց (Valdulz), իսկ այժմ՝ Վադուց (Vaduz):

## Տնտեսություն
Գործիքաշինության, տեքստիլ արդյունաբերության, գինեգործության, զբոսաշրջության կենտրոն։

## Քույր-քաղաքներ
*  Բեռն, Շվեյցարիա 
*  Վիեննա, Ավստրիա 
*  Բեռլին, Գերմանիա
*  Լա Պաս, Բոլիվիա

## Բնակչություն
Բնակչությունը 5 հզ (2013)։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Լիխտենշտայնի համայնքներ
Կատեգորիա:Լիխտենշտայնի քաղաքներ
Մաջուրո

**Մաջուրո** (Մյազրո) ( , մարշ.՝ Mājro ), Խաղաղ օվկիանոսում գտնվող Մարշալյան կղզիներ պետության մայրաքաղաք։ Կառուցված է համանուն օղակղզու, որը բաղկացած է 64 կղզիներից։ Օղակղզու մակերեսը կազմում է 9,71 կմ², ծովալճակի մակերեսը՝ 295 կմ²։ Բնակչությունը՝ 27 797 մարդ (2011 թվականի դրությամբ)։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է XIX դարի վերջին, ենթադրաբար, 1884 թվականին Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի բնակիչների կողմից։ 1885 թվականից գտնվել է Գերմանիայի «պաշտպանության» տակ, իսկ 1906 թվականից՝ գերմանական կայսերական գաղութային իշխանությունների անմիջական ղեկավարության տակ։ 1914 թվականին գրավվել է Ճապոնիայի կողմից, 1919 թվականից հայտնվել նրա մանդատով կառավարվող երկրի կազմում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, 1944 թվականի հունվարի 30-ին ԱՄՆ-ի զորքերը գրավել են Մաջուրոն։ 1947 թվականից եղել է Խաղաղօվկիանոսյան կղզու խնամարկյալ տարածքի կազմում։ 1979 թվականից դարձել է վարչական կենտրոն, իսկ 1983 թվականից՝ Մարշալյան կղզիների մայրաքաղաք։

## Բնակչություն և ենթակառուցվածք
Հիմնական բնակչությունը կենտրոնացած է ***Դ-Ու-Դ*** կղզիներում (*Դալապ – Ուլիգա – Դարիտ*, *Dalap – Uliga – Darrit*)։ Կառավարական հաստատությունները գտնվում են Դալատ կղզում։ Այստեղ են գտնվում նաև մի քանի խոշոր խանութներ։ Ուլիգայում գտնվում են հիմնական գործարար թաղամասը, բանկային և տուրիստական կենտրոնները։ Ուլիգայում է գտնվում Մարշալյան կղզիների քոլեջը, միջնակարգ և տարրական դպրոցները։ Դարիտում եմ հիմնականում գտնվում են բնակելի շինությունները, տարրական և միջնակարգ դպրոցները։ Օղակղզու արևմտյան շրջանում, Դ-Ու-Դ-ից 30 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Լաուրա բնակավայրը, որտեղ գտնվում է հայտնի ծովափը։ Մարշալյան կղզիների միջնակարգ դպրոցը գտնվում է Մաջուրոյի հյուսիսային ծայրամասում, Ռիտա կղզում։

## Տրանսպորտ
Գործում է նավահանգիստ և միջազգային օդանավակայան։ Մաջուրոն համարվում է Մարշալյան կղզիների համար կարևոր տրանսպորտային հանգույց օդային և ծովային հաղորդակցությունների համար։

## Տուրիզմ
Զբոսաշրջիկների շրջանում տարածված է ձկնորսությունը և դայվինգը։

## Քույր-քաղաքներ
*  Գուամ, ԱՄՆ (1973)
*  Կավայի, Նարա պրեֆեկտուրա, (Kawai, Nara), Ճապոնիա
*  Թայպեյ, Թայվան (1999)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Links for the Republic of the Marshall Islands  

Կատեգորիա:Մարշալյան կղզիների քաղաքներ
Կատեգորիա:Օղակղզիներ
Կատեգորիա:Օվկիանիայի երկրների մայրաքաղաքներ
Նուակշոտ

**Նուակշոտ** ( կամ انواكشوط, ), Մավրիտանիայի մայրաքաղաք, Սահարայի խոշորագույն քաղաքը։ Բնակչությունը՝ , մինչդեռ 1960-ական թվականների վերջին այն կազմում էր մոտ 20 հազար բնակիչ։

Քաղաքի անվանումը բերբերենից թարգմանաբար նշանակում է «վայր, որտեղ փչում է քամին»։

## Պատմություն
thumb|left|Նուակշոտ քաղաքը տիեզերքից
Քաղաքի շինարարությունը սկսվել է 1957 թվականին։ Մավրիտանիայի անկախության հրչակման պահին երիտասարդ պետությունը կանգնեց մայրաքաղաքի ընտրման խնդրի առջև։ Ֆրանսիական գաղութային վարչակազմը գտնվում էր ժամանակակից Սենեգալի տարածքում։ Պետության տարածքում քաղաքներ չկային։ Այդ պատճառով որպես մայրաքաղաք ընտրվել էր ձկնորսական 200 բնակչից բաղկացած ոչ մեծ Նուակշոտ բնակավայրը (ksar), որն ոչ մի բանով աչքի չէր ընկնում։

## Կլիմա
Նուակշոտ քաղաքը առանձնանում է երաշտային կլիմայով, որին բնորոշ է շոգ ամառը և տաք ձմեռը։ Չնայած օդի ջերմաստիճանը քաղաքում բարձր է տարվա մեծ մասի ընթացքում, Նուակշոտում այնքան շոգ չէ, ինչքան որոշ այլ քաղաքներում, որտեղ առկա են նույն կլիմայական պայմանները։ Չնայած օդի միջին առավելագույնը համեմատաբար մշտական է՝ մոտ 32&nbsp;°C, միջին նվազագույնը կարող է տատանվել ամառային ամիսներին 24&nbsp;°C-ից մինչև 13&nbsp;°C՝ ձմեռային ամիսներին։ Քաղաքում տարեկան տեղումների միջին քանակը կազմում է 159 մմ։ Դրանց մեծ մասը սովորաբար թափվում է օգոստոսին։ Դեկտեմբերից մինչև հունիս տեղումներ ընդհանրապես չեն լինում։

## Տնտեսություն
Քաղաքում գործում է միջազգային օդանավակայան, ծովային նավահանգիստ։ Առկա են սննդի և փայտամշակման արդյունաբերության ձեռնարկություններ։

## Կրթություն
Քաղաքում գործում է համալսարան և իսլամի ուսումնասիրության ինստիտուտը։

## Քույր-քաղաքներ

## Հետաքրքիր տեղեկություններ
Նուակշոտը հիշատակվել է Սենտ-Էկզյուպերիի «Մարդկանց մոլորակը» գրքում, որպես ֆորտ, որի մոտակայքում կործանվել է գլխավոր հերոսի ինքնաթիռը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Chinguetti mosquee.jpg
Պատկեր:Nouakchott-mosquee.jpg
Պատկեր:Nouakchott-marche.jpg


## Գրականություն
Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մավրիտանիայի քաղաքներ
Յանգոն (Ռանգուն)

**Յանգոն** (նախկինում **Ռանգուն**, «յանգոուն» ), խոշորագույն քաղաք և Մյանմայի նախկին մայրաքաղաք (2005 թվականի նոյեմբերի 6-ից կառավարության նստավայրը տեղափոխվել է Նայպիդո) մոտ 6 միլիոն մարդ բնակչությամբ։ Պետության տնտեսական, մշակութային և կրթական կարևոր կենտրոն է։ Խոշոր տրանսպորտային հանգույց։

Հարավ-Արևելյան Ասիայի այլ քաղաքների հետ համեմատ Յանգոնում պահպանվել են գաղութային ժամանակաշրջանի մեծաթիվ կառույցներ։

## Անվան ծագումնաբանություն
Յանգոն անվանումը բիրմաներեն «*յան*» և «*կոուն*» բառերի համադրություն է, որոնք համապատասխանաբար նշանակում են «*թշնամիներ*» և «*վերջանալ*»։ Այսպիսով, քաղաքի անվանումը կարելի է թարգմանել որպես «Թշնամանքի վերջը»։

## Քաղաքի պատմություն
thumb|left| զանգը Շվեդագոն պագոդայի
### Վաղ ժամանակաշրջան
Յանգոնը ունի հարուստ և հնադարյան պատմություն։ Ինչպես պնդում են հնպետները, դեռևս մ.թ.ա. V դարում այստեղ, Յանգոն գետի ափին, գոյություն է ունեցել **Օկկալա** անունով բնակավայրը։ Օկկալայի բնակիչները հիմնականում զբաղվել են ձկնորսությամբ։ XI դարի սկզբին (1028-1043 թթ.) Օկկալայի վայրում ստեղծվել է մոների բնակավայրը, որը հայտնի է դարձել **Դագոն** անունով։ Դագոնը ոչ մեծ ձկնորսական գյուղ էր, որն ի հայտ էր եկել Շվեդագոն պագոդայի շուրջը։ 1755 թվականին Ալաունպայա թագավորը գրավել է Դագոնը և վերանվանել «Յանգոն»։ Բրիտանացիները գրավել են Յանգոնը Առաջին Անգլա-Բիրմանական պատերազմի (1824-1826) ժամանակ, սակայն քաղաքը վերադարձվել է բիրմանացիներին պատերազմի ավարտից հետո։ 1841 թվականին քաղաքն ավերվել է հրդեհի արդյունքում։

### Գաղութային ժամանակաշրջան
Բրիտանացիները 1852 թվականին վերահսկողություն են սահմանել Յանգոնի և ամբողջ Ստորին Բիրմայի վրա Երկրորդ Անգլա-Բիրմանական պատերազմի արդյունքում։ Բրիտանական վարչակազմը Յանգոնը վերածեց Բրիտանական Բիրմայի առևտրային և քաղաքական կենտրոնի։ Յանգոնը դարձել է ամբողջ Բրիտանական Բիրմայի մայրաքաղաքը 1885 թվականին տեղի ունեցած Երրորդ Անգլա-Բիրմանական պատերազմի արդյունքում Վերին Բիրմայի կապիտուլյացիայից հետո։ Բրիտանացիների օրոք հիմնադրվել է Ռանգունի կենտրոնական հոսպիտալը և Ռանգունի համալսարանը։

### Ժամանակակից Յանգոն
thumb|left|Յանգոնի արվարձանների տեսարանը տիեզերքից
1948 թվականին Բիրմայի անկախացումից հետո բազմաթիվ գաղութային անվանումներով փողոցները և զբոսայգիները անվանափոխվեցին բիրմանականի։ 1989 թվականին քաղաքին վերադարձվել է Յանգոն անվանումը՝ փոխարինելով անգլիական Ռանգուն անվանումը : Հետգաղութային ժամանակաշրջանում Յանգոնը ակտիվորեն կառուցապատվում էր։ Այսօր Մեծ Յանգոնի տարածքը կազմում է մոտ 600 կմ²։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Յանգոնը գտնվում է Ստորին Մյանմայում Յանգոն և Բագո գետերի միախառնման տեղում, Մարտաբան ծոցից մոտ 30 կմ հեռավորության վրա։

### Կլիմա
Համաձայն Կյոպենի կլիմայի դասակարգման, Յանգոնի կլիման արևադարձային մուսոնային է։ Մայիսից մինչև հոկտեմբեր տևում է անձրևային սեզոնը, որի ընթացքում թափվում է տարեկան տեղումների մեծ մասը։ Չոր սեզոնին (նոյեմբերից ապրիլ) տեղումների քանակը նվազագույնն է։ Չոր սեզոնին եղանակը շոգ է՝ միջին առավելագույնը ապրիլին կազմում է +37&nbsp;°C, միջին նվազագույնը՝ +24,3&nbsp;°C:

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1028 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Մյանմայի քաղաքներ
Պորտ Լուի

**Պորտ Լուին** (), () Մավրիկիոսի խոշորագույն քաղաք, հիմնական նավահանգիստ և մայրաքաղաք։ Գտնվում է Հնդկական օվկիանոսի ափին։

Բնակչությունը՝ :

## Պատմություն
1635 թվականից քաղաքը հայտնի էր որպես նավահանգիստ։ 1735 թվականին ֆրանսիացիները այն դարձրել են Մավրիկիոսի վարչական կենտրոն, և այն վերածվել է Բարեհուսո հրվանդան ուղևորվող ֆրանսիական նավերի համար մատակարարման հիմնական կետի։ Քաղաքը ստացել է «Պորտ Լուի» անվանումը Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XV պատվին։ Քաղաքի առաջին նահանգապետը համարվում էր ֆրանսիացի ծովագնաց Բերտրան Ֆրանսուա Մաե դե Լաբուրդոննեն։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը հիմնականում կազմում են XIX դարում Հնդկաստանից եկած բանվորների ժառանգները։ Ավելի վաղ կղզում բնակվում էին ստրուկներ, ովքեր XVIII դարում բերվել էին այստեղ բրիտանացիների և ֆրանսիացիների կողմից։ Կղզու բնակչության 75 տոկոսը կազմում են խառը ծագման հնդկացիները՝ հնդիկներ, չինացիներ, աֆրիկացիներ ու եվրոպացիներ։

## Արդյունաբերություն
Շաքարի, ձեթի և ծխախոտի արտադրություն։ Քաղաքում գործում է համալսարան և մի քանի թանգարաններ։

## Քույր քաղաքներ
*  Ահմադաբադ, Հնդկաստան
*  Քվեբեկ, Կանադա
*  Սեն Մալո, Ֆրանսիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1735 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկյան մայրաքաղաքներ
Յարեն (շրջան, Նաուրու)

մինի|աջից|Յարենը Նաուրույում
**Յարենը** (անգլերեն՝ Yaren) Նաուրուի ամենամեծ շրջանն է, և չնայած նրան որ Նաուրուն պաշտոնական մայրաքաղաք չունի, Յարենը, հաճախ համարվում է այդպիսին։ Բնակչությունը կազմում է 1,100՝ 2003 թվականի տվյալներով։ Սահմանակից է երե շրջանների և Խաղաղ օվկիանոսին։ Մոկուա-Ուել փոքր լիճը գտնվում է Յարենում։

Յարենը գտնվում է Նաուրու կղզում ՝ մարջանային ատոլ, որը առաջացել է հրաբխային կոնի գագաթին։ Կլիման հասարակածային է, տաք և խոնավ։ Միջին ամսական ջերմաստիճանը մոտ 28 աստիճան է։ Տարեկան տեղումները կազմում են մոտ 2000 մմ։ Երաշտներ հաճախ են լինում, և որոշ տարիներին տեղումներ են հասնում մինչև 4500 մմ։ Ամենաթաց սեզոնը տևում է նոյեմբերից փետրվար, երբ գերակշռում են արևմտյան մուսոնները։ Բնական բուսականությունը ներկայացված է կոկոսի արմավենու, պանդանուսի, ֆիկուսի, դափնու և այլ տերևաթափ ծառերով։ Տարատեսակ թփեր նույնպես տարածված են։ Նաուրուի կենդանական աշխարհը աղքատ է։ Կաթնասուններից այստեղ հանդիպում են միայն առնետներ, սողուններից ՝ մողեսներից։ Բազմաթիվ թռչուններ և միջատներ կան:2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով ՝ Յարենի բնակչությունը կազմում է 747 մարդ [1]: Շրջանի բնակիչների շրջանում գերակշռում են նաուրուացիները ՝ միկրոնեզիական ժողովուրդների խմբի ներկայացուցիչները։ Դրանք կազմում են բնակչության մոտավորապես 90% -ը։ Բացի այդ, Յարենում բնակվում է ներգաղթյալների մոտ 5% -ը Օվկիանիայի այլ կղզիներից, ինչպես նաև չինացիների 3% -ը, մնացածը եվրոպացիներ են։ Պաշտոնական լեզուներն են նաուրուերենը և անգլերենը։ Հավատացյալների ավելի քան 60% -ը բողոքական է, մնացածը ՝ կաթոլիկ:Յարենի շրջանի տարածքում առաջին եվրոպական բնակավայրերը հայտնվել են 1830-ականներին։ 1888-ին Յարենը մտավ Մարշալյան կղզիների գերմանական պրոտեկտորատի մաս, իսկ 1914-ից համատեղ ղեկավարում էին Մեծ Բրիտանիան, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ՝ 1942-1945 թվականներին, շրջանը գրավվեց ճապոնական զորքերի կողմից։ 1968-ին Նաուրու նահանգն անկախություն ձեռք բերեց, բայց Յարենը չհռչակվեց հանրապետության պաշտոնական մայրաքաղաք։ Մենենգ կոմսության հետ միասին, որտեղ գտնվում է նախագահական նստավայրը, այն դարձել է միայն Նաուրուի վարչական կենտրոնը:Քաղաքի միակ տեսարժան վայրերը ճապոնական զենքի երկու թանգարաններն են և բազմաթիվ բունկերներ և կապոններ, որոնք գոյատևել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր։ Կղզին բառացիորեն բոլոր կողմերից շրջապատված է խորտակված ինքնաթիռներով ու նավերով։ Քաղաքն ունի միջազգային օդանավակայան, ինչպես նաև փոքր ստորգետնյա լիճ Մոկուա Վել։

Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Օվկիանիայի երկրների մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Նաուրուի շրջաններ
Օքլենդ (Նոր Զելանդիա)

**Օքլենդը** (, մաորի՝ Tāmaki-makau-rau), Նոր Զելանդիայի ամենամեծ քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է շուրջ 1,3 մլն. մարդ (2010 թվականի տվյալներով), ինչը ողջ երկրի բնակչության 32 %-ն է։

Աշխարհագրական ու վարչական առումներով Մեծ Օքլենդի կազմի մեջ մտնում են՝ Օքլենդ-Սիթի (*Auckland City*), Նորթ-Շոր-Սիթի (*North Shore City*), Մանուկաու-Սիթի (*Manukau City*), Ուաիտակերե-Սիթի (*Waitakere City*) և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1350 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մանագուա

**Մանագուա** (), Նիկարագուայի մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքը, նաև համարվում է երկրի համանուն դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։
 
Բնակչությունը՝ ։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է պետության արևմուտքում, Մանագուա լճի հարավային ափին։

## Պատմություն
Մանագուան հիմնադրվել է իսպանացիների կողմից XVI դարից հայտնի հնդկացիական բնակավայրի տեղում։ 1855 թվականին քաղաքը դարձել է պետության մայրաքաղաք։ Իր պատմության ընթացքում քաղաքը բազմիցս տուժել է տարերային աղետների արդյունքում՝ 1876 թվականին ուժեղ ջրհեղեղ է տեղի ունեցել, 1885, 1931 և 1972 թվականներին ավերիչ երկրաշարժեր, 1936 թվականին՝ ուժեղ հրդեհ։

1979 թվականին Ազգային ազատագրական Սանդինիստյան ճակատի (ԱԱՍՃ) և բռնակալ Անաստասիոս Սոմոսայի զորքերի միջև քաղաքային պատերազմ (գերիլիա) էր ընթանում։ 1979 թվականի հունիսի 4-ին սկսվեց համազգային գործադուլը, իսկ հունիսի 9-ին՝ զինված ապստամբությունը։ Ապստամբության 19-րդ օրը ԱԱՍՃ-ի ստորաբաժանումները և ապստամբները (ընդամենը 6 հազար մարդ) սկսեցին նահանջել մայրաքաղաքից։ Նրանց հետ միասին մայրաքաղաքը լքեցին նաև փախստականները։
 
Հուլիսի 14-ին ԱԱՍՃ-ի շարասյունը կրկին հարձակվեց Մանագուայի վրա։ Քաղաքում սկսվեց բարիկադների կառուցումը։ Նախագահ Ա. Սոմոսան սկսեց պատրաստվել երկրից փախչելուն և հուլիսի 17-ին Նիկարագուայի կոնգրեսի դիմաց հրաժարական տվեց և մեկնել ԱՄՆ։ 1979 թվականի հուլիսի 19-ին ԱԱՍՃ ջոկատները հանդիսավոր կերպով մուտք են գործել երկրի մայրաքաղաք։

2009 թվականի հուլիսի 1-ին Մանագուայի քաղաքապետ, նախկին բռնցքամարտիկ Ալեքսիս Արգուելյոին իր նստավայրում մահացած են հայտնաբերել։ 2009 թվականի հուլիսի 8-ին քաղաքապետի պաշտոն է ստանձնել Դեյսի Տոռեսը։

2014 թվականի սեպտեմբերի 6-ին տեղական ժամանակով ժամը 23:04-ին Մանագուա օդանավակայանի մոտակայքում երկնաքար է ընկել՝ առաջացնելով 12 մետր տրամագծով և 5,5 մետր խորությամբ խառնարան։

## Տնտեսություն
Քաղաքը համարվում է երկրի արդյունաբերական և ֆինանսական կենտրոնը։ Մանագուայում են տեղակայված տեքստիլ, կաշվե կոշիկի, ցեմենտի, նավթամշակման արդյունաբերությունները։

## Տեսարժան վայրեր

Պատկեր:Mausoleo Carlos Fonseca.JPG|Կառլոս Ֆոնսեկի դամբարանը Մանագուայում։
Պատկեր:IglesiaManagua.png|Մանագուայի նոր տաճարը


Պատկեր:PalacioNacional.png|Ազգային պալատը Մանագուայում
Պատկեր:Banco de América Central, Managua.jpg|Նիկարագուայի Ֆինանսների համալսարանը
Պատկեր:Artificial flowers on the streets of the city.jpg|Արհեստական ծաղիկներ փողոցներում


## Քույր-քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆոտոռեպորտաժ 
* Մանագուա քաղաքի քարտեզը 
* Managua photos, attractions, municipalities, hotels, etc. 

Կատեգորիա:1819 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Նիկարագուայի քաղաքներ
Վինդհուկ

**Վինդհուկ** (, , ), Նամիբիայի Հանրապետության մայրաքաղաք և ամենախոշոր քաղաքը։ Բնակչությունը՝ :

Վինդհուկը համարվում է երկրի սոցիալ, տնտեսական և մշակութային կենտրոնը։ Նամիբիական ցանկացած ազգային ձեռնարկության, պետական մարմնի, կրթական և մշակութային հաստատությունների շտաբ-կայանները գտնվում են այստեղ։

## Պատմություն
Վինդհուկի այժմյան գտնվելու վայրում նամա ժողովրդի առաջնորդի իշխանության տակ առաջին բնակավայրը ի հայտ է եկել 1800 թվականին, սակայն քաղաքի հիմնադրման պաշտոնական ամսաթիվը համարվում է 1890 թվականին, երբ այն հռչակվել է Գերմանական Հարավ-Արևմտյան Աֆրիկայի մայրաքաղաք։ Քաղաքի անվանում է թարգմանաբար նշանակում է «քամոտ անկյուն»։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից սկսած մինչև 1990 թվականի մարտի 21-ը Վինդհուկը գտնվել է ՀԱՀ իշխանության տակ։ Անկախության հռչակումից հետո 1990 թվականի մարտի 21-ին քաղաքը դարձել է Նամիբիայի մայրաքաղաքը։

## Քաղաքի անվանում
«Windhoek» բառն առաջացել է աֆրիկաանսից և նշանակում է «քամոտ անկյուն» ()։ Առաջին անգամ այդ անվանումը բազմաթիվ անվանափոխություններից հետո կիրառվել է նամայի վեցերորդ առաջնորդ Յան Յոնկեր Աֆրիկաների նամակում։

Ավելի վաղ, այդ ցեղի լեզվով Վինդհուկը կրում էր ǀAi-ǁGams («տաք աղբյուր»)։ Քաղաքը կրում էր այդ անունը, քանի որ մոտակայքում գտնվում էր հիդրոթերմալ հանքավայր։ Նույն պատճառով հերերո լեզվով այն կոչվել է Otjomuise («գոլորշու վայր»)։

## Կլիմա
Քաղաքը գտնվում է կիսաանապատային կլիմայական գոտում։ Ամառային ամիսներին այստեղ չոր է և տոթ, գիշերները՝ զով։ Առավելագույն ցերեկային ջերմաստիճանը ամռանը կազմում է 31&nbsp;°C: Ձմռան ամիսներին (հունիս, հուլիս և օգոստոս) թափվում են աննշան քանակությամբ տեղումներ։ Նվազագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 5&nbsp;°C-ից մինչև 18&nbsp;°C: Գիշերները սառն են, սակայն ջերմաստիճանն երբեմն է լինում 0&nbsp;°C-ից ցածր և գրեթե երբեք ձյուն չի տեղում։ Առավելագույն ցերեկային ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 20&nbsp;°C:

## Սպորտ
Քաղաքում գործում են մի քանի մարզական ակումբներ։

Բազմաթիվ բռնցքամարտիկներ, ինչպիսիք են Պաուլուս Մոզեսը, Պաուլուս Ամբունդան և Ամբերկ Շինդյուուն ծնվել են Վինդհուկում։

Նամիբիայի հավաքականը կրիկետի հիմնական տնային խաղերը խաղում են Wanderers Cricket Ground մարզադաշտում, ինչպես նաև մի քանի այլ մարզադաշտերում։

## Քույր-քաղաքներ
*  Բեռլին (), Գերմանիա (2000)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Windhoek aerial.jpg|Վինդհուկը համարվում է երկրի սոցիալ, տնտեսական և մշակութային կենտրոնը։ Այդ մասին հիշեցնում է քաղաքի նոր կենտրոնը։
Պատկեր:Windhoek-Skyline.jpg|Հորիզոն
Պատկեր:Windhoock Central.jpg|Վինդհուկի կենտրոնը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքը windhoekcc.org կայքում 

Կատեգորիա:1840 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նամիբիայի քաղաքներ
Նիամեյ

**Նիամեյ** (), Նիգերի մայրաքաղաքը, Նիամեյ դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը, Նիգեր գետի ձախ ափին։ Տրանսպորտային հանգույց է։ Գյուղատնտեսական շրջանի կենտրոն է։

Նիամեյի մոտակայքում կա ջերմաէլեկտրակայան։ Ունի համալսարան, ազգային թանգարան։ 1926-1960 թվականներից ֆրանսիական տիրապետության տակ գտնվող Նիգերի վարչական կենտրոնն էր․ 1960 թվականից Նիգերի մայրաքաղաքն է։ Բնակչությունը՝ :

## Աշխարհագրություն
Նիամեյը տեղակայված է Նիգերի գետի երկու ափերին, քաղաքային տարածքը կազմում է 239 կմ2։ Քաղաքային սահմաններին գետի վրա կան նաև մի քանի կղզիne8:

## Պատմություն
19-րդ դարի վերջում ժամանակակից Նիամեյի տեղում գոյություն ուներ ոչ մեծ մի գյուղ` մի քանի հարյուր բնակչությամբ։ Նիգերի գրավումը այդ ժամանակահատվածում սկսած ֆրանսիացի գաղութարարները այդ գյուղում 1892 թվականին հիմնեցին իրենց սեփական ռազմական կետը։ Նիամեյի ամբողջովին դրական տեղակայումը առևտրական ճանապարհների խաչմերուկներում նպաստում էր նրա զարգացմանը։

## Կլիմա
Նիամեյը գտնվում է Սախելիի հարավում և ունի իր համար շատ բնորոշ կլիմա։ Այն մերձհասարակածային և արևադարձային կլիմաների միջև գտնվող յուրահատուկ կլիմա ունի։ Եղանակը շատ տաք է. mիջին ջերմաստիճանը տատանվում է 24&nbsp;°C-ից հունվարին մինչև 34&nbsp;°C մայիսին, իսկ տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 29&nbsp;°C: Ունի արտահայտված ոչ շարունակական խոնավ եղանակ, ինչը տևում է մայիսից մինչև սեպտեմբեր, իսկ իր գագաթնակետին հասնում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին։ Բոլոր տեղումները լինում են խոնավ եղանակին։ Չոր եղականին տեղումներ ընդհանրապես չեն լինում։




## Բնակչություն
Նիամեյին, ինչպես նաև աֆրիկյան մնացած խոշոր քաղաքներին բնորոշ է բնակչության աճի արագ տեմպը 20-րդ դարի երկրորդ կեսի համար։ Քաղաքի բնակչության 90%-ից ավելին մուսուլմաններ են։ Քաղաքի ամենամեծ էթնիկ խմբերը սոնհայն ու ջերման են, որ կազմում են ընդհանուր բնակչության 21,1%-ը, իսկ իրենց հաջորդում է հաուսների ազգը (34,4%)։

## Ժողովրդագրություն

## Վարչական բաժանում
Նիամեյ քաղաքը բաղկացած է 5 կոմունաներից, որոնք իրենց հերթին բաժանված են 44 շրջանների`
* Նիամեյ I
* Նիամեյ II
* Նիամեյ III
* Նիամեյ IV
* Նիամեյ V

## Քույր-քաղաքներ
Նիամեյը ընկերական հարաբերությունների մեջ է գտնվում հետևյալ քաղաքների հետ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նիգերի քաղաքներ
Աբուջա

**Աբուջա** (), Նիգերիայի մայրաքաղաք։ Աբուջան գտնվում է Նիգերիայի կենտրոնում, Համդաշնային Մայրաքաղաքային Կենտրոնում։ Աբուջան հիմնականում նախագծված քաղաք է, կառուցվել է 1980 թվականին և դարձավ Նիգերիայի մայրաքաղաք դեկտեմբերի 12, 1991 թվականին փոխարինելով նախկին մայրաքաղաք Լագոսին։ Բնակչությունը՝ ։

Աբուջան աշխարհաբանական տեսանկյունից սահմանվում է Ասո Ժայռով, 400&nbsp;մ միակտոր ժայռի կտոր, որն առաջացած է ջրի էռոզիայից։ Նախագահական պալատը, Ազգային Ժողովը և Բարձրագույն Դատարանը և քաղաքի մեծ մասը գտնվում են ժայռից հարավ։ "Ասո" նշանակում է հաղթական, այստեղ ապրող Ասոքորո ժողովրդի լեզվով, որոնք այժմ տեղահանված են։

Աբուջան որպես նպատակադրված քաղաք լավագույնն է Աֆրիկայում, ինչպես նաև ամենահարուստը և ամենաթանկը, բայց և այնպես բնակչությունն արվարձաններում ապրում է անմխիթար վիճակում։

## Պատմություն
Աբուջան կառուցվեց, որպեսզի դառնա բազմակրոն և բազմացեղային Նիգերիայի մայրաքաղաք։ Նրա կառուցման տեղը ընտրվեց զգուշորեն, որպեսզի լինի հասանելի բոլոր կողմերին։ Այս ծրագիրը կազմվեց Նիգերիայի անկախանալուց հետո և քաղաքը նյութական պատճառներով ուշանալով հանդերձ ժամկետից՝ ավարտվեց անցյալ դարի իննսունականներին և այդտեղ տեղափոխվեցին դեսպանատները։

Բացի հիմնական կառավարական շենքերից, Աբուջայում են հաստատվել Արևմտյան Աֆրիկյան Պետությունների Տնտեսական Խորհուրդը, նրա զինվորական մասնաճյուղը և Նավթ Արտահանող Երկիրներու Կազմակերպության շրջանային գրասենյակը։

## Կլիմա և բուսականություն
Աբուջայի կլիման տատանվում է տեղատարափ հասարակածային անձրևների և չոր եղանակի միջև։ Ապրիլից օգոստոս լինում են անձրևներ, իսկ մնացածը չոր եղանակ։ Լինում է նաև սառը քամուց և փոշուց հագեցած մի եղանակ, որը կոչվում է Հարմաթթան։ Տարեկան տեղումները կազմում են 1100 – 1600 մմ։

Բուսականության ծածկը կազմում է Աֆրիկյան Սավանան։

## Այլ
Աբուջայում կան բազմաթիվ այգիներ, որից ամենանշանավորը "Միլենիում Այգի"ն է, որը բացվեց վերջերս Անգլիոյ Էլեզաբեթ թագուհու կողմից։ Այգու նախագծողն է Մանֆրեդ Նիկոլեթթին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկյան մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Նիգերիայի քաղաքներ
Մասկատ

**Մասկատ** (), Օմանի մայրաքաղաքն է և խոշորագույն քաղաքը։ Մասկատ նահանգապետության գլխավոր քաղաքը։ Նավահանգիստ է Օմանի ծոցի ափին։

2005 թվականի դրությամբ բնակչությունը կազմել է 650 հազար մարդ, իսկ 2015 թվականի մայիսին տեղի ունեցած մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ 1.56 միլիոն մարդ։

## Պատմություն
Հին ժամանակներում Մասկաթը եղել է Խունկի ճանապարհի աննշան կետը, որով խունկը տեղափոխվում էր Հռոմեական կայսրություն։ Ռազմավարական նշանակությունը ձեռք է բերել XVI դարում, պորտուգալացիների կողմից բնակավայրը գրավվելուց հետո։ Համեմունքների եվրոպական առևտրային գործարանները և պահեստները Մասկատում գոյատևեցին մինչև 1649 թվականը, երբ քաղաքին տիրացել է Օմանի արաբական շեյխը և այն դարձրել է իր մայրաքաղաքը։ Օմանի իշխանությունների տիրությունները տարածվում էին դեպի հեռու հարավ, ընդհուպ մինչև Մոզամբիկը։ Հարստության աղբյուրը ստրկավաճառությունն էր։

1803 թվականին տեղական սուլթանը հետ է մղում վահաբականների հարձակումը։ XIX դարի կեսերին ստրկությունը պաշտոնապես վերացվել է, քաղաքն ակնում է ապրել, իսկ սուլթանն իր մայրաքաղաքը տեղափոխել է Զանզիբար։

## Տնտեսություն
Օմանի մոդեռնիզացման սկզբից հետո 1970 թվականին Մասկատում տեղի է ունենում ենթակառուցվածքի և ուրբանիզացման արագ զարգացում, և, ինչպես դա տեղի է ունենում աշխարհի այլ քաղաքներում, հարևան քաղաքները միավորվել են՝ ստեղծելով մեգապոլիս։

Հիմնական կենտրոնները կարող են բաժանվել երեք խմբերի՝ Արևմտյան Մասկատ, Կենտրոնական Մասկատ և Արևելյան Մասկատ։

Մասկատում է գտնվում Amouage օծանելիքի ապրանքանիշի գլխավոր գրասենյակը։

## Տրանսպորտ
Քաղաքում գործում է Մասկատի միջազգային օդանավակայանը։

## Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի միակ գործող մզկիթը Սուլթան Կաբուսի մզկիթն է։

## Աշխարհագրություն
Մասկատի տարածքը իր արվարձանների հետ միասին կոչվում է Մայրաքաղաքային շրջան։ Զբաղեցնում է մոտ 1500 կմ² տարածք։

## Կլիմա

## Քույր-քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Օմանի քաղաքներ
Իսլամաբադ

**Իսլամաբադ** (), Պակիստանի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է երկրի հյուսիս-արևելքում, Հիմալայների ստորոտին, 550 մ բարձրության վրա, Ռավալպինդի քաղաքի մոտ, որին էլ ձուլվել է։

## Անվանում
Հատուկ կառուցվել է 1960-1970-ական թվականներին՝ մայրաքաղաքի ֆունկցիաներ կատարելու համար։ Անվանումը կազմված է *Իսլամ* և պարսկերեն *աբադ*՝ «քաղաք» բառերի միացումից, այսինքն նշանակում է՝ «իսլամի քաղաք» (իսլամը երկրում պետական կրոն է)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Պակիստանի քաղաքներ
Կարաչի

**Կարաչի** (ուրդու՝ کراچی, Սինդհի՝ ڪراچي), քաղաք Պակիստանում, Ինդոսի դելտայի մոտ, Արաբական ծովի ափին, Սինդ պրովինցիայի վարչական կենտրոնը։  Այն նաև Պակիստանի գլխավոր նավահանգիստն ու ֆինանսական կենտրոնն է։ 18.5 միլիոն բնակչությամբ Կարաչին աշխարհի ամենախոշոր քաղաքներից է և 13-րդ ամենախոշոր քաղաքային ագլոմերացիան։

Տրանսպորտային հանգույց է, նավահանգիստ, ունի խոշոր օդանավակայան։ Կարաչիում և նրա  արվարձաններում կենտրոնացած է Պակիստանի արդյունաբերական արտադրանքի մոտ 1/2-ը։

## Անվանում
Անվանումը ստացել է բելուջների կալաչի ցեղի անունից։

## Պատմություն
Կարաչին առաջացել է XVIII դարի սկզբին բելուջների ձկնորսական ավանի տեղում։ 1843 թվականին զավթել են անգլիացիները և դարձրել Սինդ նահանգի վարչական կենտրոն։ XIX դարի 2-րդ կեսին դարձել է Մեծ Բրիտանիայի ռազմածովային բազա։ 1947-1959 թվականներին եղել է Պակիստանի մայրաքաղաքը։

Քաղաքի գործարար մասում (Բանդեր-ռոդ և Մակլեոդ-ռոդ փողոցներ) հիմնականում XIX-XX դարերի կառույցներն են՝ գերագույն դատարանը, «Ինտերքոնթինենթալ» հյուրանոցը, պետական բանկը և այլն։ Բանդեր-ռոդ փողոցից հյուսիս-արևմուտք մինչև Լայարի գետը հին քաղաքն է՝ 1-2 հարկանի տներով, նեղ փողոցներով։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1951 թվականին, գեղարվեստի կենտրոնը՝ 1960 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1729 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Պակիստանի քաղաքներ
Դեկտեմբերի 7

**Դեկտեմբերի 7**, տարվա 341-րդ (նահանջ տարիներին՝ 342-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 24 օր։

## Դեպքեր
* 1988 - Հայաստանում տեղի ունեցավ ավերիչ երկրաշարժ, էպիկենտրոնում կազմելով՝ 9 բալ (ըստ MSK-64 12 բալանոց սանդղակի)։ Մոտավորապես 30 000 մարդ զոհվեց։

## Ծնունդներ
*1598 - Լորենցո Բերնինի, իտալացի նշանավոր քանդակագործ և ճարտարապետ։
*1925 - Ռաֆայել Ավագյան, հայ թարգմանիչ
* 1928 - Նոամ Չոմսկի, ամերիկացի լեզվաբան, փիլիսոփա, քաղաքական ակտիվիստ, գրող և դասախոս
* 1971 - Վլադիմիր Հակոբյան, շախմատի գրոսմայստեր
* 1980 - Ջոն Թերի, անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
*1987 - Լիլիթ Հովհաննիսյան, հայ երգչուհի

## Մահեր
*1845 - Ռուստամ Ռազա, Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտի ազգությամբ հայ թիկնապահը։
*1943 - Ռութ Բելվիլ, լոնդոնցի կին գործարար, որն իր հաճախորդներին ժամանակ էր վաճառում*
*1993 - Վոլֆգանգ Պաուլ, գերմանացի ֆիզիկոս
1988

## Իրադարձություններ
* Հունվարի 1 - Խորհրդային Միությունը սկսում է իր Վերակառուցման (ռուսերեն՝ перестройка) ծրագիրը։ 
* Փետրվարի 12 - Ստեփանակերտում տեղի ունեցավ ժողովրդական առաջին զանգվածային ցույցը ԼՂԻՄ-ը Հայաստանի հետ վերամիավորվելու պահանջով։ 
* Փետրվարի 13 - Փետրվարի 28 - Կանադայի Կալգարի քաղաքում անցկացվեցին XV Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ 
* Փետրվարի 20 - ԼՂԻՄ-ի ժողովրդական պատգամավորների մարզային խորհուրդը որոշում ընդունեց անջատվել Ադրբեջանից և վերամիավորվել Հայաստանի հետ։ 
* Փետրվարի 20 - Արցախյան առաջին ցույցը Երևանում։
* Փետրվարի 27 - Սկսվեց Սումգայիթյան ջարդերը։ 
* Դեկտեմբեր 7 - Հայաստանում տեղի ունեցավ երկրաշարժ։ Մոտավորապես 30 000 մարդ զոհվեցին։

## Ծնունդներ
* Հունվարի 2 - Ջոնի Էվանս, իռլանդացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Հունվարի 14 - Գոռ Հակոբյան, հայ երգիչ, դերասան և հաղորդավար
* Մարտի 10 - Իվան Ռակիտիչ, խորվաթ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Մարտի 18 - Հովհաննես Գոհարյան, հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Մարտի 27 - Ջեսսի Ջեյ, բրիտանացի երգչուհի-երգահան
* Ապրիլի 12 - Ռիկարդո Գաբրիել Ալվարես, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Ապրիլի 13 - Անդերսոն Լուիս դե Աբրեու Օլիվեյրա, Բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Ապրիլի 21 - Ռոբբի Ամելլ, կանադացի դերասան
* Ապրիլի 27 - Մաուրո Գոյկոեչեա, ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* Ապրիլի 28 - Խուան Մատա, իսպանացի ֆուտբոլիստ
* Մայիսի 12 - Մարսելո, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Մայիսի 19 - Եվգենի Բալայկին, ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Հունիսի 1 - Միխալ Դյուրիշ, սլովակ ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Հունիսի 1 - Խավիեր Էռնանդես, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Հունիսի 2 - Սերխիո Ագուերո, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Հունիսի 9 - Տիգրան Գևորգի Մարտիրոսյան, հայ նշանավոր ծանրամարտիկ։
* Հունիսի 23 - Հակոբ Հակոբյան, հայ հաղորդավար, դերասան և երգիչ
* Հունիսի 11 - Խեսուս Ֆերնանդես, իսպանացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* Հուլիսի 13 - Քոլթոն Հեյնս, ամերիկացի դերասան, մոդել
* Օգոստոսի 21 - Ռոբերտ Լևանդովսկի, լեհ ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Սեպտեմբերի 3 - Ժերոմ Բոատենգ, Գերմանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Սեպտեմբերի 23 - Գոռ Մարտիրոսյան, հայ դերասան
* Հոկտեմբերի 20 - Սոֆյա Պողոսյան, հայ հաղորդավար, հոգեբան և դերասանուհի
* Հոկտեմբերի 23 - Սիլվա Հակոբյան, հայ երգչուհի
* Նոյեմբերի 18 - Արփի Գաբրիելյան, հայ երգչուհի, դերասանուհի, հաղորդավարուհի և մոդել
* Դեկտեմբերի 16 - Փակ Սո Ջուն, հարավկորեացի դերասան

## Մահեր
* Հունվարի 5 - Նորայր Ավագյան, դդատաբժիշկ, փորձագետ
* Փետրվար 15 - Ռիչարդ Ֆայնման, ամերիկացի հանրաճանաչ ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր (1966)։
* Փետրվարի 27 - Վախթանգ Վռոնսկի, խորհրդային բալետմեյստեր
* Ապրիլի 16 - Հրանտ Հրահան, հայ գրող, արձակագիր
* Հուլիսի 26 - Լևոն Աբրահամյան, հայ դերասան, ռեժիսոր
* Օգոստոսի 31 - Էդգար Էլբակյան, Թատրոնի և կինոյի հայ դերասան

Կատեգորիա:1988
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Պոդգորիցա

**Պոդգորիցա** (), Մոնտենեգրոյի խոշորագույն քաղաք և գործնական կենտրոն, համանուն մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոն։ Համաձայն երկրի Սահմանադրության 7-րդ հոդվածի, Չեռնոգորիայի պաշտոնական մայրաքաղաքը Ցետինեն է։ Սակայն պետական հաստատությունների մեծամասնությունը, այդ թվում նաև կառավարությունը և պառլամենտը, գտնվում են Պոդգորիցայում, որը ըստ Սահմանադրության ունի գլխավոր քաղաքի կարգավիճակ։

Ունի համալսարան։ Որպես քաղաք հայտնի է 1330-ից։ XV դ․ վերջից մինչև 1878-ը եղել է օսմանյան լծի տակ։ Բեռլինի կոնգրեսի որոշմամբ 1878-ին վերադարձվել է Չեռնոգորիային։ 1918-ից Սերբերի, հորվաթների, սլովենների թագավորության կազմում էր (1929-ից՝ Հարավսլավիայի)։ Պահպանվել են թուրք. ամրոցի ավերակներ (XV դ․), շենքեր (XVII-XIX դդ․)։ 1972-ին Երևանի և Պոդգորիցաի միջև ստորագրվել է բարեկամության և համագործակցության համաձայնագիր։

## Քույր քաղաքներ
*  Երևան
*  Բելգրադ
*  Սկոպյե
*  Զագրեբ
*  Տիրանա
*  Մոսկվա
*  Լոնդոն

## Տես նաև
* Չեռնոգորիայի քաղաքներ

## Արտաքին հղումներ
* Պոդգորիցայի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Պոդգորիցա
Կատեգորիա:Վերանվանված քաղաքներ
Չեռնոգորիա

**Մոնտենեգրո** (չեռն.՝ *Crna Gora* / Црна Гора – «Սև Լեռ»), երկիր Հարավարևելյան Եվրոպայում։ Մայրաքաղաքն ու խոշորագույն քաղաքը Պոդգորիցան է։ Հյուսիսից սահմանակից է Սերբիային և Բոսնիա և Հերցեգովինային, արևելքից Ալբանիային և Կոսովոյին, իսկ արևմուտքից Խորվաթիային և Ադրիատիկ ծովին։ 2010 թվականին ստացել է Եվրամիության անդամության թեկնածու երկրի պաշտոնական կարգավիճակ։ 2017 թվականին անդամագրվել է ՆԱՏՕ-ին։

## Աշխարհագրություն
Չեռնոգորիան նորաստեղծ պետություն է Եվրոպայի հարավ-արևելքում՝ Բալկանյան թերակղզում։ Ափերը ողողվում են Ադրիատիկ ծովի ջրերով։ Երկրի տարածքի մեծ մասը գտնվում է Դինարյան բարձրավանդակում (առավելագույն բարձրությունը՝ 2522 մ՝ Դուրմիտոր լեռ), հարավ-արևմուտքում Չեռնոգորիայի կարստային սարավանդն է։

## Ընդերք
Ընդերքում կան բոքսիտների, կապարի, ցինկի, գորշ ածխի պաշարներ։

## Կլիմա
Կլիման չափավոր ցամաքային է, ափամերձ գոտում՝ միջերկրածովյան։

## Արդյունաբերություն
Արդյունաբերության առաջատար ճյուղը հանքարդյունահանությունն է։ Կան տեքստիլ, սննդի, նավանորոգման, մետաղամշակման, ծխախոտի արդյունաբերության ձեռնարկություններ։

## Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղն անասնապահությունն է։ Մշակվում են ձիթենի, եգիպտացորեն, գարի, ծխախոտ, կարտոֆիլ։ Զբաղվում են նաև պտղաբուծությամբ (սալոր, թուզ, նուռ, նուշ, նարինջ, մանդարին, կիտրոն)։

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Չեռնոգորիայի Սկուպշչինայի պաշտոնական կայքը
* Չեռնոգորիայի կառավարության պաշտոնական կայքը 
* Չեռնոգորիայի թանգարանները 
* Չեռնոգորիայի քարտեզը

Կատեգորիա:Բալկանյան երկրներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ
Կատեգորիա:Հարավային Եվրոպայի երկրներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Միջերկրածովյան միության անդամներ
Կատեգորիա:ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորիա
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ