Պադերբորն

**Պադերբորն** ( , )՝ քաղաք Գերմանիայում, գտնվում է Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի հյուսիս-արևելքում։ Մինչև 1802 թվականը եղել է Պադերբորնյան եպիկոպոսություն-իշխանության մայրաքաղաքը։ Ներկայումս հանդիսանում է Պադերբորնի արքեպարքիայի մայրաքաղաքը։ Պադերբորն համայնքի կենտրոնն է և ամենախոշոր քաղաքը։ Գտնվում է Արևելյան Վեստֆալիա-Լիպպե () տարածքի կենտրոնում՝ Դետմոլդ վարչական շրջանում և ունի շրջանային ենթակայության քաղաքի կարգավիճակ։ Բնակչությունը կազմում է 143.659 մարդ (2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։

## Աշխարհագրություն
Պադերբորնը տեղակայված է Վեսթֆալյան ցածրավայրի հյուսիս-արևելյան մասում, Լիպպե գետի անմիջական հարևանությամբ՝ Պադեր գետի վրա, հյուսիսից հարավ ձգվող Պադերբորնյան սարահարթի և արևելքում գտնվող Էգգե լեռան ստորոտներին։ Քաղաքի անունը ծագել է Պադեր գետից, որը սկիզբ է առնում ավելի քան 200 աղբյուրներից և ունի ընդամենը 4 կմ երկարություն և հանդիսանում է Գերմանիայի ամենակարճ գետը։ Վերոնշյալ գետերից բացի քաղաքի տարածքում կան նաև մի քանի լճեր՝ Ալտենզեններզեե, Լիպպեզեե, Պադերզեե, Նեսթհաուզերզեե,Ռոթեզեե, Հաբիհթզեե, Թալեզեե, Ֆիշթայհե։ Քաղաքի ամենաբարձր կետը գտնվում է Նոյենկաբեն շրջանում՝ 347 մ, իսկ ամենացածր կետը Զանդ շրջանում՝ 94 մ։

Քաղաքից ոչ հեռու գտնվում է Վեվելսբուրգ ամրոցը։

## Համայնքներ
Պադերբորնին սահմանակից են մի քանի քաղաքներ և համայնքներ։ Հյոֆելհոֆ, Բադ-Լիպշպրինգե, Ալտենբեկեն, Լիխտենաու, Բորխեն, Զալցկոտտեն և Դելբրյուկ համայնքները պատկանում են Պադերբորն շրջանին։ Այդ պատճառով քաղաքի բնակչությունը գերազանցում է 100 000-ը։ Այժմ քաղաքը պատկանում է Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա դաշնային հողի միջին մեծության քաղաքների շարքին։ Միաժամանակ Պադերբորնը համարվում է Գերմանիայի շրջանային ենթակայության երկրորդ խոշոր քաղաքը՝ Նոյսից հետո։

## Պատմություն
alt=|աջից|383x383փքս

* 777 — գերմանական պառլամենտի նստավայրի հիմնում Կառլոս Մեծի գլխավորությամբ։
* 799 — Կառլոս Մեծի և Հռոմի պապ Լեվոն III-ի հանդիպում։ Պադերբորն եպիսկոպոսության հիմնում։
* 836 — սուրբ Լիբորիոսի մասունքների տեղափոխում Լե-Մանից Պադերբորն։
* 1009—1015 — Պադերբորնյան տաճարի շինարաություն։
* 1180 — քաղաքային ամրոցի պարիսպների շինարարություն։
* 1190—Պադերբորնում ծնվեց երանելի Իորդան Սաքսոնացին, առաքյալների օրդենի երկրորդ գլխավոր մագիստրոսը սուրբ Դոմինիկոսից հետո։
*1295 — անդամություն Հանզային։
* 1612 — Թեոդորիանումի հիմնադրում։
* 1613—1618 — քաղաքային ռատուշայի շինարարություն։
*1614 — ճիզվիտների համալսարանի ստեղծում։
* 1630 —Ֆրիդրիխ ֆոն Շպեեն պադերբորնյան ճիզվիտների դպրոցում գրում է իր «Cautio Criminalis» աշխատությունը։
* 1803 — Պադերբորնյան իշխանություն-եպիսկոպոսությունը անցնում է Պրուսսիային։
* 1807—1813 Պադերբորնը անցնում է նապոլեոնյան Վեստֆալիա թագավորությանը։
* 1816 — 1815 թվականի Վիենյան կոնգրեսից հետո Պադերբորնը վերածվում է շրջանային նստավայրի։
* 1818 — Պրուսական կառավարության կողմից Պադերբորնյան համալսարանի աստվածաբանական ֆակուլտետի կազմալուծում։
* 1850 — Համմ քաղաքին միացնող Վեստֆալյան թագավորական երկաթգծի հիմնադրում։
* 1853 — Համմ-Պադերբորն-Կասսել երկաթգծի բացում։
* 1879 — Դյորեն ավանի միացում (Բենհաուզեն համայնք)։
* 1898 — Բյուրեն քաղաքը միացնող երկաթգծի բացում։
* 1902 — Բիլեֆելդ քաղաքը միացնող երկաթգծի բացում։
* 1906 — Լիպպշպրինգե քաղաքը միացնող երկաթգծի բացում։
* 1945 — հունվարի 17-ին և մարտի 25-ին դաշնակիցների օդային ուժերի ռմբակոծման արդյունքում քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ ավերվեց։
* 1969 — Մարիենլո և Վեվեր համայնքների միացում։
* 1972 — Պադերբորնյան համալսարանի հիմնադրում։
* 1975 — Քաղաքի բնակչությունը անցավ 100 000 շեմը։
* 1996 — Հովհաննես Պողոս II պապի այց։
*2001 —Գերմանիայի պատմության մեջ ամենամեծ երեկույթ՝ մոտ 20 000 մարդ Պադերբորնյան համալսարանի տարածքում, MTV ալիքով ուղիղ եթեր։

## Քաղաքականություն
### Պադերբորնի քաղաքային խորհուրդ
Քաղաքային խորհուրդ և քաղաքապետ ընտրվում է 5 տարին մեկ։

## Կրոն
alt=|աջից|307x307px

2004 թվականի տվյալներով Պադերբորնի բնակիչների 55 % կաթոլիկներ էին, 20 % բողոքականներ և 25 % այլ դավանանքի հետևորդներ։ Պադերբորնում կա երկու իսլամադավան համայնք և հրեական մեկ համայնք՝ սինագոգով։

## Կրթություն
Բարձրագույն կաթոլիկ ուսումնարան|alt=|աջից|304x304փքս
* Պադերբորնյան համալսարան 
* Դիտորդների Եվրոպական խորհուրդ
* Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիայի բարձրագույն կաթոլիկ ուսումնարան
* Աստվածաբանական ֆակուլտետ
* Իոհան Ադամ Մյոլերի էկումենիկ ինստիտուտ
* Կրթական կենտրոն

## Արդյունաբերություն
* Benteler AG (պողպատ/խողովակներ,ավտոմոբիլային տեխնիկա);
* Claas (գյուղատնտեսական տեխնիկա);
* Fujitsu Siemens Computers;
* Hella (ավտոմոբիլների լուսային սարքավորումներ);
* Sagem Orga (սմարթ-քարտեզներ);
* Orga Systems GmbH (ծրագրային ապահովում,համակարգային ինտեգրացիա).
* Siemens AG (Էլեկտրատեխնիկա և էլեկտրոնիկա);
* Stute (սննդամթերք);
* Wincor Nixdorf AG (բանկոմատներ);
* Deutsche Bahn AG (երկաթուղային տրանսպորտ)

## Քաղաքի զինանշան
Պադերբորնի զինանշանն իրենից ներկայացնում է 4 ուղղահայաց ոսկեգույն սյուներ, որոնք գծված են կարմիր ֆոնի վրա՝ ոսկե խաչով կարմիր վահանի տակ։ Քաղաքի ավանդական գույներն են համարվում կարմիրը և դեղինը։ Զինանշանը հաստատվել է 1931 թվականին՝ Պրուսիայի ներքին գործերի նախարարության կողմից։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Կայքեր (գերմաներեն)
* Պադերբորն քաղաքի պաշտոնական կայքէջ
* Կայսերական պալատի թանգարան
* Գերմանական տրակտորների թանգարան
* Ոսկերչական արվեստի թանգարան
* Հայնց Նիքսդորֆի համակարգչային տեխնոլոգիաների թանգարան
* Քաղաքային ռատուշայի վեբ-տեսախցիկ 

Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ