Այրիս Գրեյս Հելմշոու

**Այրիս Գրեյս Հելմշոու** (Հանդիպում են նաև **Հալմշոու** և **Հոլմշոու** տառադարձումները, , ), բրիտանացի ժամանակակից նկարչուհի, աուտիզմով աղջիկ։ Նրա ստեղծագործության և ճակատագրի մասին հոդվածները 2014-2017 թվականներին հրապարակվել են եվրոպական և ամերիկյան խոշոր թերթերում։

## Կենսագրություն
Այրիս Գրեյսը ծնվել է 2009 թվականին։ Նա լուսանկարիչ Արաբելլա Քարթեր-Ջոնսոնի և արժեթղթերի մասնագետ Պիտեր-Ջոն Հելմշոուի միակ դուստրն է։ Երկու տարեկան հասակում բժիշկները նրա մոտ ախտորոշել են աուտիզմի ծանր ձև։ Աղջիկն ունեցել է քնի խանգարումներ, սևեռուն վարք, հրաժարվել է տեսողական կապ հաստատել, խուսափել է իր ծնողների և այլ երեխաների հետ խաղալուց, անհարմարություն է զգացել չճանաչած մարդկանց շրջանում, չի ցանկացել շփվել որևէ մեկի հետ։ Ծնողները դիմել են բժիշկներին (սկզբում բժիշկները ենթադրել են, որ աղջիկը խուլ է, իսկ հետո, աուտիզմ ախտորոշելով, հայտարարել են, որ նա երբեք չի խոսի և ի վիճակի չէ նորմալ հաղորդակցվել)։ Ծնողները որոշել են Այրիս Գրեյսին տնային կրթություն տալ։ Քանի որ Քարթեր-Ջոնսոնը ցանկանում էր վերստեղծել դպրոցի լիարժեք ուսումնական ծրագիրը, նա դրանում ներառել է կերպարվեստ և աշխատանք, սկսել է աղջկան ընթերցանության սովորեցնել (նրա սիրելի գրքերն են՝ «Ձյունանուշիկն ու յոթ թզուկները» և «Երեք խոզուկները», ինչպես նաև Թոմի և Ջերիի մասին կոմիքսները)։ Մարքեթ Հարբորոյում ապրող նկարչուհի Քարթեր-Ջոնսոնը գիտեր, որ աուտիզմով շատ երեխաներ դրական են արձագանքում տարբեր կենդանիներին՝ շներից մինչև ձիեր։ Այրիս Գրեյսը անտարբեր է մնացել մոր՝ այս կենդանիների հետ նրան ծանոթացնելու փորձերին։ Ծնողները նաև փորձել են երաժշտական և աշխատանքային թերապիա, սննդակարգի փոփոխություն, անհաջողությամբ է ավարտվել հասակակիցների հետ շփումը հաստատելու փորձը մանկական ակումբում, որը միայն վախեցրել է աղջկան։ Թուլա կատուն (անվանվել է այդպես աղջկա սիրելի աֆրիկյան օրորոցայիններից մեկի՝ «Թուլա Բաբա» պատվին) հայտնվել է ընտանիքում Սուրբ Վալենտինի օրվանից կարճ ժամանակ առաջ, ծնողները հույս ունեին, որ նա կկարողանա օգնել Այրիս Գրեյսին զարգացնել իր ունակությունները և ձևավորել արտաքին աշխարհի հետ շփվելու ցանկություն։ Հենց այդ ժամանակ աղջիկը լուրջ առողջական խնդիրներ ուներ։ Մայրը Facebook-ում հարց է տեղադրել ընթերցողներին իր նպատակի համար առավել հարմար կատվի ցեղատեսակների մասին, պատասխաններում շատ հարցվողներ նշել են մեյն-կուն ցեղատեսակը։ Այս ցեղատեսակի կատուներին բնութագրել են որպես բարեկամասեր, խելացի և նույնիսկ ջրում լողալ սիրող։ Երբ նրանք առաջին անգամ Թուլային տեղական բուծողից տուն բերեցին, փափկամազ կատվի ձագը քնեց Այրիս Գրեյսի մահճակալում ամբողջ առաջին գիշերը՝ թույլ տալով աղջկան շոյել իր ականջներն ու բեղերը, նա չէր դիմադրում, երբ Այրիս Գրեյսը բռնում էր նրա պոչից։

Թուլայի շնորհիվ աղջիկը հաղթահարեց ջրից իր վախը, միայն նրա հայտնվելուց հետո սկսեց խոսել (արտասանեց առաջին նախադասությունը՝ «Կատու, նստի՛ր», երբ Թուլան սկսեց թաթով նկարի մեջ մտնել): Այրիս Գրեյսի ծնողների հետ Թուլան իրեն պահում է խաղալիք, երբեմն էլ՝ չարաճճի: Աղջկա հետ նա ցուցաբերում է հանգստություն և բարյացակամություն. նստում է ծնկներին՝ ճանապարհորդությունների ժամանակ նրան հանգստացնելու համար, ուղեկցում է զբոսանքների և հեծանիվով երթերի ժամանակ՝ նստած հատուկ զամբյուղում, և նավակում, ինչպես նաև արտասահմանյան ճամփորդությունների ժամանակ, շեղում է տհաճություններից և թուլացնում է գրգռվածությունը (այս դեպքում ատամներով խաղալիք է բերում և գցում աղջկա կողքին), կենդանի կերպով ցուցադրում է իր հետաքրքրությունը աղջկա նկարչական պարապմունքների հանդեպ, երբեմն նույնիսկ նմանակում է նրա շարժումները նկարելու ժամանակ: Ներկայումս աղջիկն ու կատուն վերաբերվում են միմյանց հուզիչ համակրանքով, բայց աստիճանաբար դառնում են ավելի անկախ միմյանցից:

Թուլայի ձեռքբերման հետ միաժամանակ ծնողները Այրիս Գրեյսի համար կազմակերպել են դասական երաժշտության պարապմունքներ և ջութակի դասեր: Աղջիկը չի սիրում ջութակ նվագել, սակայն կենդանի հետաքրքրությամբ է ընկալում բազմաժամյա սիմֆոնիկ համերգները: Քարթեր-Ջոնսոնը համարում է, որ երաժշտությունը ոգեշնչում է նրա նկարչությունը: Ծնողները երաժշտությամբ են ուղեկցում այլ գործունեություն՝ խրախուսելու Այրիս Գրեյսի զբաղմունքները: 2013 թվականին նրանք նաև կազմակերպեցին կիրակնօրյա «Փոքրիկ հետազոտողների ակումբ» () աուտիզմով հիվանդ երեխաների համար, որի շրջանակներում վերջիններս կարող են տնից դուրս համատեղ զբաղվել սիրելի զբաղմունքներով՝ սկսած ուտելիք պատրաստելուց մինչև գիտության և արվեստի հիմունքների յուրացում: Քարթեր-Ջոնսոնը դստեր մասին ասում է. «Ես հույս ունեմ ավելի մեծ բարելավումների: Ես ուզում եմ, որ մի օր նա կարողանա աշխատանք գտնել և ինքնուրույն ապրել, և մենք բոլոր հնարավոր միջոցներով կաշխատենք, որպեսզի դա տեղի ունենա: Աուտիզմը չպետք է այդքան հոռետեսական ախտորոշում լինի»: Նա 2016 թվականին հրատարակել է գիրք իր դստեր մասին՝ «Այրիս Գրեյս»: 2018 թվականին գիրքը լույս է տեսել ռուսերենով «Այրիս Գրեյս: Յուրահատուկ աղջկա և յուրահատուկ կատվի պատմություն» վերնագրով: 2017 թվականի նոյեմբերին աղջիկն ու նրա կատուն դարձան բրիտանական հեռուստատեսության 5-րդ ալիքի «Ջո Բրենդի կատուներն ու կատվի ձագը» սերիալի առաջին սերիայի հերոսները:

2018 թվականի փետրվարին բրիտանական թերթերում հայտնվեց հաղորդագրություն Այրիս Գրեյսի և նրա ծնողների՝ Կոստա Ռիկայում երկարատև գտնվելու մասին, որտեղ նա այցելել է արգելոցներ՝ Կենտրոնական Ամերիկայի բուսական և կենդանական աշխարհին ծանոթանալու համար: Հարցազրույցում Արաբելլա Քարթեր-Ջոնսոնը նշել է, որ ճանապարհորդությունից հետո աղջիկը հավատարիմ է մնացել իր նկարչական ոճին, սակայն դրանում ավելացել են վստահությունն ու համարձակությունը:

## Նկարչություն դասեր
Քարթեր-Ջոնսոնը՝ մասնագիտական լուսանկարիչը (ուներ սեփական ընկերություն և մասնագիտացված էր հարսանեկան լուսանկարչությամբ), սիրողական նկարիչ էր։ Նա սկսել է նկարչությամբ զբաղվել Այրիս Գրեյսի հետ, երբ աղջիկը եռամյա էր։ Պարապմունքները սկսվել են 2013 թվականի մարտին, երբ Այրիսը փորձեց նկարել մոր կողմից իր համար կառուցված տնակը։ Կարտեր-Ջոնսոնը հետագայում հիշում էր, որ «հենց թղթի թերթը սեղանին ամրացվեց, աղջիկը սկսեց այն լրիվ լցնել ներկերի տարօրինակ համադրությամբ։ Դա գույների պատահական հավաքածու չէր, այն, ինչ ես տեսա իմ առջև, հրաշալի էր։ Այրիս Գրեյսի տրամադրությունը նույնպես փոխվեց։ Նա հիացած էր, անհավատալի երջանիկ և ազատ»։ Ընտանիքի կողմից վաճառքի հանված որոշ նկարների գները գերազանցում են 4000 բրիտանական ֆունտը։ Սա թույլ տվեց աղջկա համար ամեն շաբաթ անցկացնել մասնավոր թերապիայի սեանսներ և վարձել կրկնուսույց։ Աշխատանքների անվանումները սկզբում հորինում էր նկարչի մայրը, բայց հետո դրանք սկսեց տալ հենց ինքը՝ Այրիս Գրեյսը։

«Նա նայեց ինձ և չհրեց», - պատմում էր Քարթեր-Ջոնսոնը, - «Դա մեր միավորման ուղին էր»։ Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում Այրիս Գրեյսը հայտնի է դարձել որպես ինքնատիպ և նույնիսկ մասնագետների համար հետաքրքիր նկարիչ։ Նրա նկարների մասին հոդվածներ են հայտնվել խոշոր եվրոպական և ամերիկյան հրատարակություններում և խոշոր հեռուստաալիքների հաղորդումներում՝ NBC, CNN, CBS, The Daily Mail, Independent (այս թերթը աղջկան անվանել է «համաշխարհային ճանաչում ունեցող նկարիչ»), People, The Times, The Sun, La Repubblica, Bild, The Huffington Post, Leicester Mercury, գրավել են հայտնի արվեստաբանների ուշադրությունը։ Հեռուստատեսությունը նկարահանել է մի քանի հաղորդում նրա մասին, ռեժիսոր Ռուպերտ Ուորդ-Լյուիսը՝ փոքր հեռուստաֆիլմ նրա ստեղծագործության մասին։ Անջելո Վիգլիոտին նկարագրում է Այրիս Գրեյսի ստեղծագործությունը աուտիստների գրաֆոլոգիայի մասին իր աշխատանքում։ Որոշ հայտնիներ, ինչպիսիք են Անջելինա Ջոլին և Բրեդ Փիթը, ձեռք են բերել նրա գործերը։ Աղջկա գրքերի և նկարների վաճառքից ստացված միջոցները փոխանցվում են Աուտիզմի ազգային ընկերության հիմնադրամին, իսկ Գրեյսի որոշ աշխատանքներ դարձել են շնորհավորական բացիկների հիմք։

Այրիս Գրեյսը ստեղծում է աբստրակտ նկարներ՝ օգտագործելով ներկերի անսովոր համադրություններ և յուրահատուկ նախշեր։ «Սա նրա միջոցն է արտահայտելու այն գեղեցկությունը, որը նա զգացել է և որից նա հաճույք է ստացել», - պատմում էր Արաբելլա Քարթեր-Ջոնսոնը։ Աղջիկն օգտագործում է աշխատանքի յուրօրինակ տեխնիկա՝ մերթ վրձնով ներկ քսելով, մերթ թափահարելով այն։ Նա նկարում է նաև սպունգով, դրոշմակներով, գլանով, նույնիսկ օգտագործում է պլաստմասե պատառաքաղ։ Որոշ նկարների վրա աշխատանքը տևել է ընդամենը մի քանի ժամ, մյուսների վրա՝ մինչև մեկուկես շաբաթ։ Ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստի նկարների հետ նմանության համար որոշ արվեստաբաններ նրան անվանել են «5-ամյա Մոնե»։ Ի տարբերություն հասակակիցների, նա աշխարհը պատկերում է վառ, հագեցած և տարօրինակ։ Աղջիկը կարող է իր կտավների վրա աշխատել օրական մի քանի ժամ առանց ընդմիջման։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

 
Կատեգորիա:21-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարչուհիներ