Երեք գանձեր

**Երեք գանձեր** կամ **երեք գոհարներ** (չինարեն՝ 三寶; փինյին՝ sānbǎo; Ուեյդ–Ջայլս՝ սան-պաո), դաոսականության հիմնական առաքինություններ։ Թեև Թաո Թե Չինգը սկզբնապես օգտագործում էր սանբաո՝ «կարեկցանք», «խնայողություն» և «խոնարհություն», սակայն տերմինը հետագայում օգտագործվել է չինական բուդդիզմում երեք գոհարները (Բուդդա, Դհարմա և Սանգհա) թարգմանելու համար, իսկ ավանդական չինական բժշկության մեջ երեք գանձերը (ջինգ, ցի և շեն) թարգմանելու համար։

## Թաո Թե Չինգ
Սանբաոյի «երեք գանձերը» առաջին անգամ հանդիպում են Տաո Թե Չինգ 67-րդ գլխում, որը Լին Յութանգն ասում է, որ պարունակում է Լաո Ցզիի «ամենագեղեցիկ ուսմունքները»Տեքստ «*Սրբազան սինոդի որոշումը*»Դրախտի տակ գտնվող յուրաքանչյուրն ասում է, որ մեր Ճանապարհը շատ նման է հիմարության: Բայց դա հիմարություն է թվում այն պատճառով, որովհետև հիանալի է: Ինչ վերաբերում է այն բաներին, որոնք հիմար չեն թվում, դե, դրանց փոքրության մեջ կասկած չկա։ 
Ահա իմ երեք գանձերը: Պահեք և պահպանեք դրանք: Առաջինը խղճահարությունն է. երկրորդը խնայողություն է. երրորդ՝ հրաժարվելը լինել հրաժարվելը լինել «ամենից առաջ երկնքի տակ»։ 
Առաջինը՝ խղճահարությունն է; երկրորդը՝ խնայողություն; երրորդը՝ հրաժարվելը լինել «ամենից առաջ երկնքի տակ»։ 
Որովհետև միայն նա, ով խղճում է, կարող է իսկապես քաջ լինել, 
Միայն նա, ով խնայող է, կարող է շռայլ լինել: 
Միայն նա, ով հրաժարվում է ամեն ինչից առաջինը լինել, կարող է իսկապես դառնալ բոլոր նախարարների ղեկավարը:Ներկայումս քո քաջությունը հիմնված չէ խղճահարության վրա, ոչ քո առատաձեռնությունը՝ խնայողության, ոչ էլ քո առաջապահությունը քո թիկունքում, և սա մահ է: Բայց խղճահարությունը չի կարող պայքարել առանց հաղթելու, կամ պաշտպանել առանց խնայելու: Երկինքը խղճահարությամբ զինում է նրանց, ում չի ցանկանում կործանված տեսնել:

Արթուր Ուեյլին նկարագրում է այս երեք գանձերը ինչպես «Երեք կանոններ, որոնք ձևավորեցին հեղինակի ուսուցման գործնական, քաղաքական կողմը (1) ագրեսիվ պատերազմից և մահապատժից զերծ մնալը, (2) ապրելու բացարձակ պարզությունը, (3) «ակտիվ իշխանություն հաստատելուց հրաժարվելը»:

### Չինական տերմինաբանություն
Երեք գանձերից առաջինը ցի-ն է (չինարեն՝ 慈, փինյին՝ cí, Wade–Giles՝ tz'u, բառացի՝ «կարեկցանք», «քնքշություն», «սեր», «ողորմություն», «բարություն», «հեզություն»։, «բարեգործություն»), որը նաև դասական չինարեն տերմին է «մայր»-ի համար («քնքուշ սիրով, սնուցող» իմաստային ասոցիացիաներով): Թաո Թե Չինգ 18 և 19 գլուխները զուգահեռ ցի («ծնողական սեր») սիաո-ի հետ (孝 «որդիական սեր; որդիական բարեպաշտություն»): Վինգ-ցիտ Չանը կարծում է, որ «առաջինը ամենակարևորն է» Երեք գանձերից և ցի-ն համեմատում է կոնֆուցիական ռենի հետ (仁 «մարդկայնություն, բարեգործություն»), որը Թաո Թե Չինգ -ը (օրինակ՝ գլուխ 5 և 38) ծաղրում է։  

Երկրորդը ջիանն է (儉; jiǎn; chien; «խնայողություն», «չափավորություն», «տնտեսություն», «զսպվածություն», «խնայողություն»), որը գովաբանում է Թաո Թե Չինգը (օրինակ՝ գլուխ 59): Էլեն Մ. Չենը կարծում է, որ Ջիանը «օրգանապես կապված է» դաոսական «փու» փոխաբերության հետ (樸 «չփորագրված փայտ, պարզություն») և «նշանակում է բնության տնտեսությանը, որը ոչինչ չի վատնում: Երբ կիրառվում է բարոյական կյանքի համար, դա նշանակում է ցանկության պարզություն»

Երրորդ գանձը մեկ բառի փոխարեն վեց նիշից բաղկացած արտահայտություն է՝ *Bugan wei tianxia xian* 不敢為天下先  «Մի համարձակվեք լինել առաջինը/աշխարհից առաջ»: Չենը նշում է՝Երրորդ գանձը, որը համարձակվում է չգտնվել աշխարհի ճակատում, վաղաժամ մահից խուսափելու դաոսական միջոցն է: Աշխարհի ճակատում լինելը նշանակում է բացահայտել ինքդ քեզ, խոցելի լինել աշխարհի կործանարար ուժերի համար, մինչդեռ ետ մնալը և խոնարհ լինելը նշանակում է ինքդ քեզ ժամանակ տալ լիարժեք հասունանալու և պտուղ բերելու համար: Սա մի գանձ է, որի գաղտնի գարունը կյանքը ժամանակից շուտ կորցնելու վախն է։ Մահվան այս վախը՝ կյանքի հանդեպ սիրուց դրդված, իսկապես դաոսական իմաստության բանալին էԹաո Թե Չինգ-ի Mawangdui Silk Texts տարբերակում այս ավանդական «Երեք գանձեր» 67-րդ գլուխը 32-րդ գլուխն է՝ հետևելով ավանդական վերջին գլխին (81, 31): Հիմնվելով այս վաղ մետաքսե ձեռագրի վրա՝ Ռոբերտ Գ. Հենրիքսը եզրակացնում է, որ «67, 68 և 69 գլուխները պետք է միասին կարդալ որպես միավոր» Բացի որոշ գրաֆիկական տարբերակներից և հնչյունական փոխառության նիշերից, ինչպիսիք են ցի (兹 «mat, սա») ցի-ի համար (慈 «կարեկցանք, սեր», պարզաբանված «սրտի ռադիկալով» 心), ստացված տեքստի ամենակարևոր տարբերությունը հենգ (恆, «անընդհատ, միշտ») հավելումն է «Ես անընդհատ երեքն ունեմ…»-ի հետ (我恆有三) «Ես ունեմ երեք…»-ի փոխարեն: (我有三).

### Հայերեն թարգմանություններ
Տաո Թե Չինգի լեզուն հայտնիորեն դժվար է թարգմանել, ինչպես ցույց է տրված ստորև բերված «Երեք գանձեր» հայերեն տարբեր թարգմանություններով:

Երեք գանձերի կոնսենսուս թարգմանությունը կարող է լինել՝ կարեկցանք կամ սեր, խնայողություն կամ պարզություն և խոնարհություն կամ համեստություն:

## Այլ իմաստներ
Բացի այս դաոսական «Երեք գանձերից», չինական սանբաոն կարող է նաև վերաբերել ավանդական չինական բժշկության երեք գանձերին կամ բուդդիզմի երեք գոհարներին: Վիկտոր Հ. Մեյրը նշում է, որ չինացի բուդդայականները ընտրել են դաոսական սանբաո տերմինը սանսկրիտ triratna կամ ratnatraya («երեք զարդեր») թարգմանելու համար, և «[ես] ամենևին տարօրինակ չէ, որ դաոիստները կվերցնեն հին հնդկական այս լայն տարածված արտահայտությունը և օգտագործել դա իրենց նպատակների համար»

Էրիկ Ցյուրխերը, ով ուսումնասիրել է բուդդայական վարդապետական տերմինների ազդեցությունը դաոսականության մեջ, նշել է սանբաոյի երկու հետագա իմաստները՝ Թաո 道 «Ճանապարհ», Ծինգ 經 «Սուրբ Գրություններ» և Շի 師 «Վարպետը», ըստ երևույթին, կառուցված է բուդդայական գործածությունից.; Թիանբաո ծուն 天寶君 «Երկնային գանձերի տիրակալը», Լինբաո ծուն 靈寶君 «Մեծ գանձերի տիրակալը» և Շենբաո ծուն 神寶君 «Աստվածային գանձերի տիրակալը» Սանյուան 三元 Լինգբաո դպրոցի «Երեք վարչապետ».

Սան ջիաո տերմինի օգտագործումը դասական չինական մտածողության մեջ օգտագործվում է տասը հազար իրերի միջև փոխհարաբերությունները բացատրելու համար: Մակրոտիեզերքից մինչև միկրոտիեզերք Երկնքի և Երկրի միաձուլում, որը հանգեցնում է մարդկանց կողմից մեկնաբանված իմաստին:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tao Teh Ching 67, 29 translations, St. Xenophon Library

Կատեգորիա:Առաքինություն
Կատեգորիա:Դաոսականություն
Կատեգորիա:Ցանկեր:Մշակույթ