Մաքսիմիլիանո Էռնանդես Մարտինես

**Մաքսիմիլիանո Էռնանդես Մարտինես** (, ), Սալվադորի ռազմական և քաղաքական գործիչ և բռնապետ։ Սալվադորի նախագահի պաշտոնակատարը 1931 թվականի դեկտեմբերի 4-ից մինչև 1934 թվականի օգոստոսի 28-ը (1-ին անգամ) և արդեն որպես նախագահ 1935 թվականի մարտի 1-ից մինչև 1944 թվականի մայիսի 9-ը (2-րդ անգամ): Ավարտել է Գվատեմալայի ռազմական ակադեմիան։

## Վաղ կյանք և զինվորական կարիերա
Էռնանդես Մարտինեսը ծնվել է 1882 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Սան Մատիաս քաղաքում, Ռայմունդո Էռնանդեսի և Պետրոնա Մարտինեսի ընտանիքում։ Սալվադորի ազգային համալսարանն ավարտելուց հետո ընդունվել է Գվատեմալայի ռազմական ակադեմիա, որտեղ ստացել է երկրորդ լեյտենանտի կոչում։ Սալվադոր վերադառնալուց հետո սովորել է Էլ Սալվադորի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում՝ ստանալով դիպլոմ երկրորդ կուրսում։

1903 թվականի նոյեմբերի 17-ին Էլ Սալվադորի զինված ուժերում ծառայելու ժամանակ նրան շնորհվել է լեյտենանտի կոչում, 1906 թվականի օգոստոսի 23-ին կապիտան, նույն թվականին Գվատեմալայի հետ պատերազմի ժամանակ նրան շնորհվել է կապիտան-մայորի կոչում, 1909 թվականի մայիսի 6-ին ստացել է փոխգնդապետի կոչում, իսկ 1914 թվականի հունիսի 15-ին՝ դարձել է գնդապետ։ 1919 թվականի հուլիսի 14-ին Օրենսդիր ժողովը նախագահ Խորխե Մելենդեսի լիազորությամբ նրան շնորհել է գեներալի կոչում։ 1921 թվականին նշանակվել է պատերազմի նախարար։

## Քաղաքական կարիերա
ձախից|մինի|267x267փքս|Մաքսիմիլիանո Էռնանդես Մարտինես
1931 թվականին «Հանուն հայրենիքի» պրոֆաշիստական ազգային կուսակցությունը Էռնանդես Մարտինեսին առաջադրել է որպես փոխնախագահի թեկնածու։ Ընտրություններում հաղթելուց հետո զբաղեցրել է փոխնախագահի և միևնույն ժամանակ պատերազմի նախարարի պաշտոնը նախագահ Արթուրո Արաուխոյի կառավարությունում: Նույն թվականի՝ դեկտեմբերի 2-ին, մասնակցել է պետական հեղաշրջմանը և Քաղաքացիական տնօրինության կողմից նշանակվել է Սալվադորի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար։

Էռնանդես Մարտինեսը նախագահ է ընտրվել 1935 թվականի մարտի 1-ին, չվիճարկված և կեղծված ընտրություններում։

## Նախագահություն
### 1932 թվականի ապստամբություն
Հեղաշրջումից հետո Սալվադորում տնտեսական և քաղաքական իրավիճակը նկատելիորեն վատթարացել է, և 1932 թվականի հունվարի 22-ին երկրի արևմտյան մասում բռնկվել է գյուղացիական ապստամբություն, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես առաջին կոմունիստական ապստամբությունը Լատինական Ամերիկայում։ 1932 թվականի փետրվարի 1-ին Ֆարաբունդո Մարտին (ուսանողական խմբերի առաջնորդ և ձախ քաղաքական գործիչ) և համալսարանի ուսանողներ Ալֆոնսո Լունան և Մարիո Զապատան գնդակահարվել են նրանց մոտ Սալվադորի կոմունիստական կուսակցությանը պաշտպանող բրոշյուրներ գտնելու համար։
ձախից|մինի|254x254փքս|Մաքսիմիլիանո Էռնանդես Մարտինեսի ուղերձը,  1932 թվականի հունվարի 23, տպագրված «Diario Oficial de El Salvador »թերթում։
Ապստամբության ավարտից հետո մահացել է մոտ 25000 բնիկ մարդկ: Պատճառները բազմազան էին, այդ թվում՝ գյուղացիների խիստ դժգոհությունը գեներալ Էռնանդես Մարտինեսի կառավարության քաղաքականությունից։ Կարճ ժամանակում, նախագահի հրամանով, Սալվադորի բանակը ճնշել է ապստամբությունը և պաշարման դրություն հաստատել։ Զինվորականները լինչի ենթարկեցին և կախաղան հանեցին բնիկ առաջնորդ Ֆելիսիանո Ամային, որը աջակցում էր ապստամբությանը:

Ջարդից հետո Էռնանդես Մարտինեսը ամբողջ երկրում սկսել է տարածել «Բայց հնդիկները նույնպես սրտեր ունեն» և «Թռչուններն առանց բույնի» պիեսները, որոնց բովանդակությունը նպատակ է ունեցել հանգստացնելու լարված միջավայրը։ Հրամայել է ոչնչացնել բոլոր թերթերը, հոդվածներն ու բրոշյուրները, որոնք հակասել են այս հարցում իր տեսակետներին։ Հիմնական նպատակ եղել է՝ համոզել հասարակական կարծիքին, որ բնիկ բնակչությանը մոլորեցրել են կոմունիստները, և որ ապստամբությունը ֆինանսավորվել է Խորհրդային Միության կողմից։

### Կառավարության քաղաքականություն
մինի|Գեներալ Էռնանդես Մարտինեսը կնոջ հետ Կուսկատլան կամրջի բացմանը, 1942 թվական։
Էռնանդես Մարտինեսի կառավարության քաղաքականությունը տարբեր ազդեցություն է ունեցել երկրի մշակութային, քաղաքական և տնտեսական կյանքի վրա: Առանց կենտրոնացված կառավարություն ստեղծելու, նա մասնակցել է գրեթե բոլոր ընդունվող որոշմանը, գրեթե անձամբ ղեկավարելով իր կառավարության յուրաքանչյուր գործունեությունը։ Քաղաքացիական վարչակազմից հանել է զինվորականներին (բացի ինքը)։

Նպաստել է տնտեսական աճին, որը հիմնված է եղել սուրճի խոշոր պլանտացիաների ընդլայնման վրա, դրանով իսկ օգուտ քաղելով հողատերերին և կապեր հաստատելով զինվորականների և օլիգարխիայի միջև:

Նրա նախագահության ընթացքում ստեղծվել են Կենտրոնական պահուստային բանկը, Սալվադորի սուրճի ընկերությունը, Գյուղական վարկային հիմնադրամը, Բամբակյա կոոպերատիվը, հանրային աշխատանքների և սոցիալական բարելավման գլխավոր վարչությունը։ Ամբողջ երկրում կառուցվել են մայրուղիներ (Պանամերիկյան մայրուղի), ինչպես նաև Ֆլոր Բլանկա Ազգային մարզադաշտը, որտեղ այդ ժամանակ անցկացվել են Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան III խաղերը: Կառուցվել են այնպիսի շենքեր, ինչպիսիք են հեռագրական գրասենյակը, Ազգային քաղաքացիական ոստիկանության գլխավոր տնօրինության ներկայիս շտաբը, ինչպես նաև այնպիսի խոշոր կամուրջներ, ինչպիսին է Կուսկատլանը Լեմպա գետի վրա, ինչը կառուցվել է 1942 թվականին:

### Արտաքին քաղաքականությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ Մաքսիմիլիանո Մարտինես Էռնանդեսը բացահայտորեն աջակցել է ֆաշիզմին՝ հիանալով Հիտլերով և Մուսոլինիով: Օրինակ, 1933 թվականին ընդունել է ռասիստական միգրացիոն օրենք, որն արգելել է հրեաներին, գնչուներին, մալայացիներին, թուրքերին, արաբներին և սևամորթներին ներգաղթել Սալվադոր: Նաև նրա կառավարությունը (Գվատեմալայի Խորխե Ուբիկո և Կաստանեդայի կառավարության հետ միասին) եղել է առաջիններից մեկն, որը ճանաչել է Ֆրանսիսկո Ֆրանկոյի դիկտատուրան Ֆրանկիստական Իսպանիայում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Գերմանիայի և Իտալիայի հետ համագործակցությունը վտանգի տակ է դրել Միացյալ Նահանգների հետ լավ հարաբերություններին: ԱՄՆ կառավարությունը այդ ամենին պատասխանել է սպառնալիքներով՝ համաձայն «բարիդրացիության քաղաքականության» շրջանակներում, և Էռնանդեսը պատերազմ է հայտարարել առանցքի ուժերի դեպ Փերլ Հարբորի վրա ճապոնական հարձակման հաջորդ օրը: Էռնանդեսը նաև հրամայել է փակել գերմանական ռադիոկայանը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումը նշանակում էր դեպի ԱՄՆ արտահանման ավելացում և Սալվադորի տնտեսության բարելավում։ Սա Էռնանդես Մարտինեսին թույլ է տվել իրականացնել որոշ սոցիալական բարեփոխումներ և հողերի փոքր վերաբաշխում ագրարային ծրագրի միջոցով:

## Տապալում
Քանի որ Էռնանդես Մարտինեսը ցանկանում էր նախագահել 1944 թվականից հետո, սակայն զինվորականները ապստամբել են տիրակալի դեմ, որը ճնշել է ապստամբությունը և հրամայել է մահապատժի ենթարկել ընդդիմադիր սպաներին, ովքեր մասնակցել էին ապստամբությանը: Հենց այդ ժամանակ քաղաքացիական հասարակությունը, բողոքելով ապստամբ սպաների զանգվածային մահապատիժների դեմ, ապստամբել է նստացույցի միջոցով, ինչը 1944 թվականի մայիսի 9-ին հանգեցրել է բռնապետի հրաժարականին: Ինքը՝ բռնապետը, իշխանությունը փոխանցել է Անդրես Իգնասիո Մենենդեսին և փախել է Գվատեմալա, իսկ հետո՝ Խորխե Ուբիկոյի դեմ Գվատեմալայի հեղափոխությունից հետո՝ Հոնդուրաս։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացել է Կոնսեպսիոն Մոնտեագուդոյի հետ, ում հետ ունեցել է ինը երեխա՝ Ալբերտո, Կարմեն, Էսպերանսա, Մարինա, Էդուարդո, Ռոզա, Գլորիա, Մաքսիմիլիանո և Լուիս։ Նրա ընտանեկան հարաբերությունները միշտ կախված են եղել նրա աստվածաբանական համոզմունքներից և նախագահի պաշտոնում նրա դիրքից: Դրա օրինակ է նրա որդու՝ Մաքսիմիլիանոյի մահը։ Տղան հիվանդացել է ապենդիցիտով, և Էռնանդես Մարտինեսը հրաժարվել է նրան հիվանդանոց տանել, քանի որ որոշել էր, որ ինքը կբուժի տղային «կապույտ ջրերով» (ջուր, որը երկար ժամանակ արևի տակ է գտնվում կապույտ շշերի մեջ)։ Նրա թեսոսոֆիան սովորություններին ավելացել են նրա բուսակերությունը, օկուլտիզմի հանդեպ մոլուցքը, հետազոտությունների հանդեպ սերը և վերամարմնավորման հանդեպ հավատը (ըստ նրա՝ «մրջյուն սպանելն ավելի մեծ հանցագործություն է, քան մարդ սպանելը, քանի որ երբ մարդը մահանում է, նա վերամարմնավորվում է, իսկ մրջյունը մահանում է ընդմիշտ»): Օկուլտիզմի գիտությունների հանդեպ իր կրքի համար ստացել է «Կախարդ» մականունը: Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ մասնակցել է ծեսերի։

Որպես նախագահ Էռնանդես Մարտինեսն աչքի է ընկնել իր բացարձակ սառնասրտությամբ (որը նկատելի է 1932 թվականի ապստամբության անխնա ճնշելու ժամանակ), ժուժկալությամբ և ոչ հրապարակայնությամբ։

## Մահ
Հոնդուրաս փախչելուց հետո մինչև իր մահն ապրել է Դանլի քաղաքի՝ իր կալվածքում և զբաղվել է բամբակի աճեցմամբ։ Մարտինեսն ապրել է մենակ, առանց իր ընտանիքի անդամներից որևէ մեկի, նրա կինը՝ Կոնսեպսիոն Մոնտեագուդոն, արդեն մահացել էր մի քանի տարի առաջ, և նրանց բոլոր երեխաները ապրում էին Սալվադորում:

1966 թվականի մայիսի 15-ին նրան սպանել է իր հարբած վարորդ Խոսե Սիպրիանո Մորալեսին դանակահարելով նրան՝ աշխատավարձը չվճարելու համար։

## Ժառանգություն
ձախից|մինի|Մաքսիմիլիանո Էռնանդես Մարտինեսի կիսանդրին իր հայրենի Սան Մատիաս քաղաքում։
Գեներալ Մաքսիմիլիանո Էռնանդես Մարտինեսը, որը ողբերգականորեն հայտնի է 1932 թվականի հունվարին ավելի քան 25,000 բնիկ ժողովրդի ցեղասպանություն կատարելու համար,  երկար ժամանակ պատասխանատու էր երկրում ժողովրդավարության ոչնչացման համար (1931-1979 թվականներին Էլ Սալվադորը կառավարվում էր զինվորականների կողմից):

Բայց միևնույն ժամանակ Էռնանդես Մարտինեսը շարունակում է հանրաճանաչ մնալ ծայրահեղ աջ շրջանակներում: Այսպես, Սալվադորում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ (1979-1993 թվականներ) մահվան ջոկատներից մեկը կոչվել է նրա անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի քաղաքական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ
Կատեգորիա:Պետության սպանված ղեկավարներ
Կատեգորիա:Սալվադորի նախագահներ
Կատեգորիա:Սպանված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ցեղասպանության կազմակերպիչներ