Դալլասի արվեստի թանգարան

**Դալլասի արվեստի թանգարան** (, (DMA)), թանգարան ԱՄՆ Դալլաս քաղաքում։ 1984 թվականին թանգարանը իր նախկին «Ֆեյր փարքում» գտնվող տարածքից տեղափոխվել է Arts District: Թանգարանի նոր շենքը նախագծել է Ճարտարապետների ամերիկյան ինստիտուտի 2007 թվականի ոսկե մեդալակիր Էդվարդ Լերեբի Բարնսը։

Թանգարանի հավաքածուն կազմում է մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակից մինչև մեր օրերի ավելի քան 24,000 նմուշ։ Թանգարանն առանձնանում է նաև իր դինամիկ ցուցահանդեսային քաղաքականությամբ և մրցանակակիր կրթական ծրագրերով։ Միլդրեդ Ռ. և Ֆրեդերիկ Մ. Մեյեր գրադարանը (թանգարանի ոչ շրջանառվող հետազոտական գրադարանը) ունի շուրջ 50,000 կտոր գրականություն, որը հասանելի է համադրողների և հասարակության համար։ Թանգարանն ունի 14,800 մ2 տարածք և համարվում է ԱՄՆ ամենամեծ արվեստի թանգարաններից մեկը։

## Պատմություն
Թանգարանի պատմությունն սկսվում է 1903 թվականին Դալլասի արվեստի ընկերակցության հիմնադրումից ի վեր, որն ի սկզբանե ցուցահանդեսները կազմակերպում էր Դալլասի հանրային գրադարանում։ Տեխասցի նկարիչ Ֆրանկ Ռեան տեսավ նոր գրադարանում արվեստի գործերի ցուցահանդես կազմակերպելու հնարավորությունը։ Գաղափարին հավանություն տվեց նաև Դալլասի հանրային գրադարանի առաջին նախագահ Մեյ Դիքսոն Էքսոլը։ Նա նպատակ ուներ ցուցահանդեսների և դասախոսությունների միջոցով առաջ բերել արվեստի վերաբերյալ հետաքրքրություն և տեղեկացվածություն, ձևավորել մշտական հավաքածու, հովանավորել տեղական արվեստագետների աշխատանքները, պատվել քաղաքացիներին, ովքեր աջակցում են արվեստին։ Այդուհանդերձ թանգարանի հավաքածուն սկսեց ընդլայնվել և նոր, մշտական կառույցի անհրաժեշտություն առաջացավ։ 1932 թվականին թանգարանն անվանափոխվեց՝ դառնալով Դալլասի գեղարվեստի թանգարան և 1936 թվականին տեղավորվեց Ֆեյր փարքի նոր արտ դեկո տարածք, որը կառուցվել էր Տեխասի 100-ամյակի առթիվ։

1943 թվականին Ջերի Բայվարթսը դարձավ թանգարանի առաջին տնօրենը և պաշտոնավարեց 21 տարի։ 
[thumb|right|300px|[Գյուստավ Կուրբե, «Աղվեսը ձյան մեջ», 1860, Դալլասի արվեստի թանգարան]]
Բայվարթսի պաշտոնավարման օրոք ձեռք բերվեցին իմպրոսինիստ, աբստրակտ և ժամանակակից վարպետների աշխատանքներ՝ շեշտադրելով թանգարանի տեխասյան ինքնությունը, որն այժմ ներկայացված է Ալեքսանդր Հոգի, Օլին Էրման Տրավիսի, հենց Բայվարթսի և այլոց աշխատանքներում։

1963 թվականին Դալլասի գեղարվեստի թանգարանը միավորվեց Դալլասի ժամանակակից արվեստի թանգարանի հետ։ 1964 թվականին նոր միավորված թանգարանի տնօրեն դարձավ Մերիլ Ռուեպելը։ Միավորված երկու թանգարանների հավաքածուները տեղավորվեցին Դալլասի գեղարվեստի թանգարանի տարածքում։ Հավաքածուն ներառում էր Պոլ Գոգենի, Օդիլոն Ռեդոնի, Անրի Մատիսի, Պիտ Մոնդրիանի, Ջերարդ Մրֆիի և Ֆրենսիս Բեկոնի աշխատանքները։ 1965 թվականին թանգարանը կազմակերպեց «Պիտ Մոնդրիանիի արվեստը» և «Քանդակ. 20-րդ դար» ցուցահանդեսները։

1970-ականների վերջին մեծապես ընդլայնվող մշտական հավաքածուն և հավակնոտ ցուցահանդեսային ծրագրերը նպաստեցին թանգարանի նոր հաստատություն տեղափոխվելուն։ Հարի Փարքերի ղեկավարության օրոք թանգարանը կարողացավ ևս մեկ անգամ տեղափոխվել ներկայիս վայր՝ քաղաքի բիզնես շրջանի հյուսիսային ծայր (այժմ՝ Դալլաս արվեստի շրջան)։ 54 միլիոն դոլար արժողության նախագիծն իրականացրեց նյու յորքցի ճարտարապետ Էդվարդ Լերեբի Բերնսը, որը ֆինանսավորվեց 1979 City bond ընտրություններից և մասնավոր նվիրատվություններից։ Ծրագրի կարգախոսն էր «Մեծ քաղաքին անհրաժեշտ է մեծ թանգարան»։ Թանգարանի նոր շենքը բացվեց 1984 թվականի հունվարին։

## Հավաքածուներ
Թանգարանի հավաքածուն ներառում է ավելի քան 24000 արվեստի գործեր ամբողջ աշխարհից հին ժամանակներից մինչև նոր ժամանակներ։ Թանգարանում ներկայացված հավաքածուներն են՝
* Աֆրիկյան  
* Ամերիկյան 
* Հին Միջերկրական 
* Ասիական 
* Ժամանակակից 
* Դեկորատիվ արվեստի և դիզայնի 
* Եվրոպական 
* Նախակոլոմբոսյան 
* Ուենդի և Էմերի Ռևեսների հավաքածու

## Պատկերասրահ

The Masseuse (between 1896-1911) Edgar Degas.JPG|Էդգար Դեգա, «Մերսողը», (1896-1911)
Rodin Sculptor and his Muse Dallas Museum of Art.jpg|Օգյուստ Ռոդեն, «Քանդակագործն ու մուսան», 1893
Madonna and Child with St John - Bacchiacca (1525) - After restoration.jpg|Ֆրանչեսկո ՈՒբերտինի, «Տիրամայրն ու մանուկը սուրբ Հովհաննեսի հետ», 1525
[[Էլ Գրեկո, «Սուրբ Հովհաննես», 1590-1595]]
Marie Pierre Abduction of Europa.JPG|Ժան Բատիստ Մարի Պիեռ, «Եվրոպայի առևանգում», 1750
David Children of Niobe.jpg|Ժակ Լուի Դավիդ, «Ապոլլոնն ու Արտեմիսը հարձակվում են Նիոբայի տասներկու երեխաների վրա», 1772
The Fountain of Vaucluse - Cole.jpg|Թոմաս Կոլե, «Վոքլյուզի շատրվանը», 1841
Tiger Surprising an Antelope (1857) - Antoine-Louis Barye.JPG|Անտուան Բարի, «Վագրն ու այծքաղը», 1857
Lise Sewing - 1866.jpg|Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար, «Լիզը կարում է», 1866
Paul Cézanne - Still Life with Carafe, Milk Can, Bowl, and Orange - 1985.R.10 - Dallas Museum of Art.jpg|Պոլ Սեզան, «Նատյուրմորտ», 1879–1880


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Դալլասի արվեստի թանգարան

Կատեգորիա:1903 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1903 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1980-ականների ճարտարապետություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Պատկերասրահներ