Հյուսիսային ծովի նավթ

մինի

մինի
մինի
մինի
մինի
մինի
մինի
**Հյուսիսային ծովի նավթ**, Հյուսիսային ծովի նավթային շերտերից արդյունահանվող ածխաջրածինների խառնուրդ է, որը բաղկացած է հեղուկ նավթից և բնական գազից։

Նավթարդյունաբերության մեջ  «Հյուսիսային ծով» տերմինը հաճախ ներառում է այնպիսի տարածքներ, ինչպիսիք են նորվեգական ծովը և այն տարածքը, որը հայտնի է որպես «Շեթլանդյան կղզիների Արևմուտք», «Ատլանտյան սահման» կամ  «Ատլանտյան եզրագիծ», որոնք աշխարհագրորեն Հյուսիսային ծովի մաս չեն կազմում։

Բրենթ տեսակի նավթն այսօր էլ օգտագործվում է որպես ստանդարտ չափանիշ նավթի գների որոշման համար, թեև պայմանագրում այժմ նշվում է Հյուսիսային ծովի հյուսիսային հատվածի հանքավայրերից յուղերի խառնուրդ։

Հաղորդվում է, որ 1960-ականներից մինչև 2014 թվականը Հյուսիսային ծովում, արդյունահանումից ի վեր, արդյունահանվել է 42 միլիարդ բարել նավթային համարժեք։ Քանի դեռ գնահատվում է, որ ջրամբարը դեռ պոտենցիալ ունի տարեկան 24 միլիարդ բարել նավթ (համարժեք է մոտ 35 տարվա արդյունահանման պաշարին), Հյուսիսային ծովը դեռ երկար տարիներ կմնա նավթի կարևոր ջրամբար։  Այնուամենայնիվ, սա սըր Յան Վուդի կողմից տրամադրված գնահատականների միջակայքի վերին սահմանն է (Մեծ Բրիտանիայի կառավարության պատվերով նա ուսումնասիրություն է անցկացրել Միացյալ Թագավորությունում նավթային արդյունաբերության վիճակի վերաբերյալ) ); ստորին սահմանը 12 միլիարդ բարել է։ Վուդը, դժգոհ լինելով այն բանից, թե ինչպես են օգտագործվել իր տրամադրած թվերը, ասաց, որ ամենահավանական ծավալը, որը հնարավոր կլինի գտնել, կկազմի 15-ից 16 միլիարդ բարել։

## Պատմություն
### 1851–1963
Հյուսիսային ծովի ափին նավթի արդյունաբերական արդյունահանումը սկսվել է 1851 թվականին, երբ Ջեյմս Յանգը Շոտլանդիայի Միդլենդ հովտում արդյունահանվող տորբանիտից (ճահճային ածուխ կամ դյուրավառ թերթաքար) նավթ է մեկուսացրել։ 1859 թ-ին, ծովի մյուս ափին, Գերմանիայում, Հանովերի մոտակայքում գտնվող Վիտցե հանքավայրում նավթ հայտնաբերվեց, ինչը հանգեցրեց ևս յոթանասուն հանքավայրերի հայտնաբերմանը, օրական մոտ 1340 մ 3 (8400 բարել) ընդհանուր արդյունահանմամբ։

1910 թվականին Համբուրգի մոտակայքում գտնվող ջրհորում պատահաբար հայտնաբերվել է գազ, ինչը հանգեցրել է Գերմանիայի Զեխշտայն և այլ մասերում գազի փոքր հայտնագործությունների։ Անգլիայում 1938 թ-ին գազ է հայտնաբերել Էսկդեյլ անտիկլինալի նմանատիպ հանքավայրերում, իսկ 1939 թ-ին  արդյունաբերական նավթ են հայտնաբերել Նոթինգհեմշիրի Իկրինգում գտնվող ածուխի ապարների մեջ։ Արևելյան Միդլենդսի այլ տարածքներում հայտնագործությունները թույլ են տվել արտադրությունը հասցնել օրական մինչև 400 մ3 (2500 բարել), իսկ 1953-1961 թվականներին իրականացված երկրաբանահետախուզական աշխատանքների երկրորդ ալիքի ընթացքում հայտնաբերվել են Գեյնսբորոյի հանքավայր և տասը ավելի փոքր հանքավայրեր։

Նիդեռլանդներում առաջին նավթային շոուները ցուցադրվել են 1938 թվականին Հաագայի համաշխարհային նավթային կոնգրեսի ժամանակ կենտրոնում հորատման ցուցադրության ժամանակ։ Հետագա հետախուզությունը հանգեցրեց նրան, որ 1943 թվականին նավթ հայտնաբերեց հոլանդական Շունեբիկ գյուղի տակ՝ Գերմանիայի սահմանի մոտ։  1948 թվականին  Նիդեռլանդների առաջին գազը հայտնաբերվեց կարբոնատներում՝ Քոուորդենում։ 1952 թվականին Գրոնինգեն նահանգում հորատվել է  առաջին հետախուզական հորատանցքը, որն առաջինն է ներթափանցել ստորին Բերմուդյան ավազաքար Ռոտլիգենդեսը, Հյուսիսային ծովի հարավային մասի գազի հանքավայրերի հիմնական ջրամբարը, թեև այն պարունակում էր միայն ջուր։  Ցեխշտայնի «Տաս Բուր»  հորատանցքը տեխնիկական պատճառներով չի հասել սահմանված խորությանը, սակայն ավարտվել է որպես կարբոնատային հանքավայրերից գազի երկրորդական աղբյուր։ Սլոխտերեն-1  հորատանցքը ռոտլիգենդներում գազ է հայտնաբերել 1959 թվականին, չնայած Գրոնինգենի գազի հանքավայր հայտնի դառնալու ամբողջական գնահատումը կատարվել է միայն 1963 թ-ին, Ներկայումս արդյունահանվող գազի պաշարները գնահատվում են ≈96×1012 խորանարդ ֆուտ (2700 կմ 3)։ Դրան հաջորդեցին ավելի փոքր հայտնագործություններ Գրոնինգենից արևմուտք։

### 1964–նվեր
Մեծ Բրիտանիայի մայրցամաքային շերտի մասին օրենքն ուժի մեջ է մտել 1964 թվականի մայիսին։  Նույն թվականին իրականացվել են սեյսմահետախուզական աշխատանքներ և բացվել է առաջին հորատանցքը։ Հյուսիսային ծովի միջին դարակի այս և երկրորդ հորատանցքը չոր էին, քանի որ Ռոտլիգենդեսը բացակայում էր, բայց Ծովային Գոհար հորատանցքը գազը արդյունահանեց Ուեսթ Սոլում 1965 թվականի սեպտեմբերին։ Տոնակատարությունները կարճ տևեցին, երբ Ծովային Գոհարը խորտակվեց  խլելով 13 մարդու կյանք,  հորատման սարքի մի մասը փլուզվեց  ջրհորից հեռացման ժամանակ։ Վիկինգ գազի հանքավայրը բացվել է 1965 թվականի դեկտեմբերին Կոնոկո/Ածխի ազգային խորհուրդ ընկերության 49/17-1 հորատանցքի օգնությամբ, որը հայտնաբերել է Պերմի գազատար Ռոթլիգենդ ավազաքարը 2756 մետր խորության վրա ջրի տակ։ Ուղղաթիռներն առաջին անգամ օգտագործվել են բանվորների տեղափոխման համար:1966 թվականին հայտնաբերվեցին գազի ավելի մեծ հանքավայրեր՝ Լեման բանկ, Անխոնջ  և Հյուեթ։ Մինչև 1968 թվականը, գազի արտահանման արգելքի և միակ գնորդի կողմից առաջարկվող ցածր գների պատճառով ընկերությունները կորցրել էին հետաքրքրությունը Բրիտանական հատվածում հետագա հետախուզման նկատմամբ։ Արեւմուտքի միակ ընկերությունը շահագործման է հանձնվել 1967 թվականի մայիսին։ Հոլանդական ջրերի լիցենզավորման կանոնները վերջնականապես հաստատվեցին միայն 1967 թվականին։

Իրավիճակը փոխվեց 1969-ի դեկտեմբերին, երբ Ֆիլիպս  Նավթ ընկերությունը նավթ հայտնաբերեց Էկոֆիսկի Դանիական  ծանծաղ ջրերում՝ Հյուսիսային ծովի կենտրոնական մասում գտնվող Նորվեգական ջրերում։ Այդ ամիս Ամոկոն հայտնաբերեց Մոնտրոզի հանքավայրը, որը գտնվում էր Աբերդինից մոտ 217 կմ (135 մղոն) դեպի արևելք։  Հորատանցքի հորատման սկզբնական նպատակը գազ գտնելն էր՝ ստուգելու այն գաղափարը, որ Հյուսիսային ծովի Հարավային գազային նահանգը տարածվում է դեպի հյուսիս:Ամոկոյի աշխատակիցները զարմացել են, երբ հորատանցքում նավթ է հայտնաբերվել։  1965 թ  լիցենզավորման երկրորդ փուլի ընթացքում նա մի քանի լիցենզիա ստացավ այդ տարածքում, բայց դժկամությամբ աշխատեց։ «Էկոֆիսկ» հանքավայրի բացումը նրանց դրդեց 1970-ի մայիսին հորատել այն և պարզվեց, որ չոր հորատանցք է, իսկ 1970-ի հոկտեմբերին բացվեց «Քառասունականներ» նավթի հսկա հանքավայրը։ Հաջորդ տարի  բացվեց Բրենթ նավթի հսկա հանքավայրը Հյուսիսային ծովի հյուսիսային մասում՝ Շոտլանդիայի Շեթլանդյան կղզիներից արևելք, իսկ Պետրոնոր Խումբ-ը՝ գազի հանքավայրը։ Պայպեր նավթային հանքավայրը, ինչպես նաև Ստատֆյորդ  և Նինյան հանքավայրերը բացվել են 1973 թվականին։ 1974 թ- ին հայտնաբերվեց Նինյան ջրամբարը, որը բաղկացած էր միջին Յուրայի ավազաքարերից, 3000 մ խորության վրա ջրի տակ՝ «դեպի արևմուտք թեքված հորստի բլոկում»։

Օֆշորային արդյունահանումը, ինչպես հյուսիսային ծովը, ավելի տնտեսական դարձավ այն բանից հետո, երբ 1973 թ-ի նավթային ճգնաժամը հանգեցրեց նավթի համաշխարհային գների քառակի բարձրացմանը, այնուհետև 1979 թ-ի նավթային ճգնաժամը հանգեցրեց նավթի գների ևս մեկ անգամ եռակի բարձրացման։ Նավթի արդյունահանումը սկսվել է Արգայլ և Դունկան (այժմ ՝ Արդմոր) նավթահանքերում 1975 թվականի հունիսին։ 

Եվրոպայի Հյուսիսային ծովում անկայուն եղանակային պայմանները հատկապես վտանգավոր են դարձրել հորատումը, որը բազմաթիվ կյանքեր է խլել (տես նավթային հարթակ)։ 1980-ականներին գործընթացը արդյունավետ և անվտանգ դարձնելու համար նոր մեթոդների և տեխնոլոգիաների մշակման ծախսերը շատ ավելին էին, քան ՆԱՍԱ-ի Լուսնի վրա մարդու վայրէջքի բյուջեն։ Հյուսիսային ծովի ուսումնասիրությունը շարունակաբար կատարելագործել է զարգացման տեխնոլոգիան (այն առումով, թե ինչ կարող է արդյունահանվել), Այնուհետև հայտնաբերման և գնահատման տեխնոլոգիաները (2-ծավալային սեյսմահետախուզություն, որին հաջորդում են 3-ծավալային և 4-ծավալային սեյսմահետախուզություն, նախաաղային սեյսմահետախուզություն, ընկղմվող ցուցադրման և վերլուծության համալիրներ և գերհամակարգիչներ, թույլ են տալիս հաղթահարել պահանջվող հաշվարկների հոսքը)։

Գուլֆաքսի նավթային հանքավայրը բացվել է 1978 թվականին։ Սնորեի հանքավայրը հայտնաբերվել է 1979 թվականին Լունդեի տրիասական կազմավորման և Ստատֆյորդ գետի ավազաքարերի տրիաս-Յուրայի կազմավորման արդյունքում ՝ արգիլիտային մատրիցում։ Օսեբերգի նավթային դաշտը և Տրոլի գազի դաշտը  հայտնաբերվել են 1979 թվականին։ Միլլերի նավթային դաշտը բացվել է 1983 թվականին։ Ալբայի հանքավայրը գտնվում է Ալբայի միջին էոցենի ձևավորման ավազաքարերից՝ 1860 մ խորության վրա ջրի տակ և հայտնաբերվել է 1984 թվականին 16/26 բլոկում։ Սմորբուկի հանքավայրը հայտնաբերվել է 1984 թվականին 250-300 մետր խորության վրա, որտեղ խզվածքի բլոկի սահմաններում ձևավորվում են ստորին և միջին Յուրայի ժամանակաշրջանների ավազաքարային գոյացություններ։ Սնոհվիտ գազի դաշտը և Դրաուգենի նավթային դաշտը բացվել են1984 թվականին։ Հայդրունի նավթային հանքավայրը բացվել է 1985 թվականին։

Մեծ Բրիտանիայի ամենամեծ հանքավայրը, որը հայտնաբերվել է վերջին քսանհինգ տարվա ընթացքում, Բզակն է, որը նույնպես գտնվում է Շոտլանդիայի ափերի մոտ,  հայտնաբերվել է 2001 թվականի հունիսին, գրեթե 64×106 մ3 (400 միլիոն բարել) արտադրական պաշարներով և օրական 28,600-ից 30,200 մ3 (180,000-220,000 բարել) միջին հզորությամբ։

Հյուսիսային ծովի Նորվեգական մասում վերջին հինգ տարիների ընթացքում հայտնաբերված ամենամեծ հանքավայրը Յոհան Սվերդրուպ նավթային հանքավայրն է, որը բացվել է 2010 թվականին։ Սա Նորվեգիայի մայրցամաքային դարակում կատարված ամենամեծ հայտնագործություններից մեկն է։ Հանքավայրի ընդհանուր պաշարները գնահատվում են 1,7-ից 3,3 միլիարդ բարել համախառն արդյունահանվող նավթ, և ակնկալվում է, որ Յոհան Սվերդրուպը օրական արդյունահանելու է 120,000-ից 200,000 բարել նավթ։ Արդյունահանումը սկսվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։  Այսօր Հյուսիսային ծովն աշխարհի ամենաակտիվ օֆշորային հորատման շրջանն է, որտեղ գործում են 173 հորատման կայանքներ։ 2016-ի մայիսին Հյուսիսային ծովի նավթագազային արդյունաբերությունը ֆինանսական դժվարություններ ունեցավ նավթի գների անկման պատճառով և դիմեց պետական աջակցության։

Հեռավորությունները, աշխատատեղերի քանակը և եղանակային ծանր պայմանները 750,000 քառակուսի կիլոմետր (290,000 քառակուսի մղոն) տարածքում Հյուսիսային ծովի տարածաշրջանին անհրաժեշտ էր աշխարհի ամենամեծ ծանր ուղղաթիռների պարկը գործիքային թռիչքների համար։ Ուղղաթիռների պարկից մի քանիսը հատուկ նախագծված են Հյուսիսային ծովի համար։ Նրանք տարեկան տեղափոխում են մոտ երկու միլիոն ուղևոր տասնվեց ցամաքային հենակետերից, որոնցից Աբերդինի օդանավակայանը աշխարհի ամենածանրաբեռնվածն էր՝ տարեկան 500,000 ուղևոր։

## Լիցենզավորում

Մայրցամաքային շերտի մասին 1958 թվականի կոնվենցիայի ընդունումից և բնական ռեսուրսների շահագործման իրավունքների վերաբերյալ որոշ վեճերից հետո, վավերացվեցին բացառիկ տնտեսական գոտիների ազգային սահմանները։ Հինգ երկրներ նավթ էին արդյունահանում Հյուսիսային ծովում։ Բոլոր երկրներում գործում է հարկման և բաժինների լիցենզավորման ռեժիմ։ Համապատասխան հատվածները բաժանված են 1960-ականների վերջին համաձայնեցված միջին գծերով։

* Նորվեգիա- (Նորվեգիայի նավթի տնօրինություն) տրամադրում է լիցենզիաներ՝ ըստ աստիճանի և  եռամսյակների։ Նորվեգիայում լիցենզավորման հողամասերը ավելի մեծ են, քան Մեծ Բրիտանիայում և ունեն 15 րոպե լայնություն և 20 րոպե երկայնություն (12 քառակուսի քառակուսի)։ Ինչպես Մեծ Բրիտանիայում, այնպես էլ Նորվեգիայում կան բազմաթիվ տարածքներ, որոնք ձևավորվել են առգրավված տարածքների վերալիցենզավորման արդյունքում։
* Մեծ բրիտանիա-հետախուզման և արդյունահանման լիցենզիաները կարգավորվում են նավթի և գազի գրասենյակի կողմից՝ Մեծ Բրիտանիայի մայրցամաքային շերտերում նավթի և գազի արդյունահանումը առավելագույնի հասցնելու համար։ Նախկինում լիցենզիաները տրվել են էներգետիկայի և կլիմայի փոփոխության նախարարության կողմից (նախկինում առևտրի և արդյունաբերության նախարարություն)։ Մեծ Բրիտանիայի տարածքը բաժանված է 1 աստիճանի լայնության և 1 աստիճանի երկայնության քառակուսիների։ Յուրաքանչյուր քառանկյուն բաժանված է 30 բլոկի, որոնք չափում են 10 րոպե լայնություն և 12 րոպե երկայնություն։ Որոշ բլոկներ հետագայում բաժանվում են առանձին բլոկների, որոնցում նախորդ լիցենզառուները հրաժարվել են որոշ տեղամասերից։  Օրինակ, 13/24 Ա բլոկը գտնվում է 13-րդ թաղամասում և 24-րդ բլոկն է և Ա բլոկի մի մասը։ Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունն ավանդաբար լիցենզիաներ է տրամադրում պարբերական (այժմ տարեկան) լիցենզավորման փուլերի միջոցով։ Բլոկները շնորհվում են աշխատանքային ծրագրին մասնակցելու մասնակիցների հայտերի հիման վրա։ Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը ակտիվորեն ներգրավում է նոր մասնակիցների  ավելի մեղմ պայմաններով,որ պետք է հրաժարվի ոչ ակտիվ լիցենզիաներից։
* Դանիա- (Դանիայի էներգետիկ գործակալություն) ղեկավարում է Դանիայի ոլորտը։ Դանիացիները նաև իրենց Հյուսիսային ծովի հատվածը բաժանում են 1 աստիճանի և 1 աստիճանի քառակուսիների։ Նրանց տարածքները, սակայն, ունեն 10կմ լայնություն և 15 կմ երկայնություն։ Մասնակի թաղամասեր գոյություն ունեն այնտեղ, որտեղ տեղի է ունեցել մասնակի մերժում։
* Գերմանիա-Գերմանիան և Նիդեռլանդները կիսում են քառորդը և քառորդների ցանցը. քառորդներին տրվում են տառեր, այլ ոչ թե թվեր։ Թաղամասերը գտնվում են 10 կմլայնության և 20 կմ երկայնության վրա։
* Նիդեռլանդներ-հոլանդական հատվածը գտնվում է Հարավային գազի ավազանում և Գերմանիայի հետ ընդհանուր ցանցային կառուցվածք ունի։

## Պաշարներ և արդյունահանում
Նավթի խոշոր պաշարների մեծ մասը կենտրոնացած է Նորվեգիայի և Բրիտանական հատվածներում։  Ենթադրվում է, որ միայն Նորվեգիայի հատվածում է կենտրոնացած նավթի ծովային պաշարների 54% - ը և գազի պաշարների 45% - ը։ Հյուսիսային ծովում նավթի պաշարների կեսից ավելին արդյունահանվել է։ Ինչպես Նորվեգիայի, այնպես էլ Մեծ Բրիտանիայի պաշտոնական աղբյուրների համաձայն, միայն Նորվեգիայի Հյուսիսային ծովի համար տալիս է 4,601 միլիոն խորանարդ մետր նավթ (որը համապատասխանում է 29 միլիարդ բարելին) (բացառությամբ Նորվեգիայի և Բարենցի ծովերի փոքր պաշարների), որից 2,778 միլիոն խորանարդ մետր (60%) արդեն արդյունահանվել է մինչև 2007 թվականի հունվար։ Մեծ Բրիտանիայի աղբյուրները տալիս են պաշարների տարբեր գնահատականներ, բայց նույնիսկ օգտագործելով վերջնական արդյունահանման ամենալավատեսական առավելագույն գնահատականը, 2010 թվականի վերջի դրությամբ արդյունահանվել է 76%։ Խնդրում ենք նկատի ունենալ, որ Մեծ Բրիտանիայի տվյալները ներառում են հանքավայրեր, որոնք Հյուսիսային ծովում չեն (ցամաքում, Շեթլանդյան կղզիներից արևմուտք)։

1999 թվականին Միացյալ Թագավորության մայրցամաքային շելֆում արդյունահանումը կազմել է 137 միլիոն տոննա նավթ եւ 105 միլիարդ խորանարդ մետր գազ։  (1 տոննա հում նավթը վերածվում է 7,5 բարելի)։ 1990-ականներին ձեռնարկված կենոզոյական շերտագրության Դանիական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Դանիայի հյուսիսային հատվածում, հատկապես կենտրոնական գրաբենի տարածքում, նավթով հարուստ պաշարներ կան։ Հյուսիսային ծովի հոլանդական շրջանը շարունակել է գազի հետախուզումը ցամաքում եւ դարակում, ինչպես նաեւ հորերի ստեղծումը։ Ճշգրիտ թվերը վիճելի են, քանի որ գույքագրման գնահատման մեթոդները տարբեր են, և հաճախ դժվար է կանխատեսել ապագա հայտնագործությունները։

## Բարձրունք և անկում
1995-2020 թվականների արտադրության վերաբերյալ պաշտոնական տվյալները հրապարակվել են Մեծ Բրիտանիայի կառավարության կողմից։  Աղյուսակ 3.10-ում ներկայացված են տվյալ ժամանակահատվածի տարեկան արտադրության, ներմուծման և արտահանման տվյալները։ Երբ 1999 թ.-ին Հյուսիսային ծովում նավթի արդյունահանումը հասավ իր գագաթնակետին, Այն տարեկան կազմում էր 128 միլիոն տոննա, կամ օրական մոտ 950,000 մ 3 (6 միլիոն բարել), ինչը 1990-ականների սկզբի համեմատ աճեց մոտ 5% - ով։ Այնուամենայնիվ, մինչև 2010 թվականը այդ ցուցանիշը կիսով չափ կրճատվեց՝ տարեկան 60 միլիոն տոննայից պակաս, և շարունակեց նվազել, իսկ 2015-ից 2020 թվականներին տատանվում էր տարեկան 40-50 միլիոն տոննայի սահմաններում, ինչը կազմում է 1999-ի գագաթնակետային մակարդակի մոտ 35% - ը։ 2005 թվականից ի վեր Մեծ Բրիտանիան դարձել է հում նավթի զուտ ներմուծող, և քանի որ արտադրությունը նվազում է, ներմուծման ծավալը աստիճանաբար աճում է մինչև 2020 թվականը տարեկան մինչև 20 միլիոն տոննա։

Նմանատիպ Պատմական տվյալները առկա են նաև են գազի վերաբերյալ։ Բնական գազի արդյունահանումը հասել է իր գագաթնակետին և կազմել է գրեթե 10 տրիլիոն խորանարդ ֆուտ (280×109 մ3) 2001 թվականին, ինչը կազմում է մոտ 1,2 ԳՎտժ էներգիա; մինչև 2018 թվականը Մեծ Բրիտանիայում արդյունահանումը նվազել է մինչև 1,4 տրիլիոն խորանարդ ֆուտ (41×109 մ3)։ Նույն ժամանակահատվածում գազի ներմուծման միջոցով էներգիայի սպառումը աճել է մոտ 10 անգամ ՝ 2001 թվականի 60 ԳՎտժ - ից մինչև 2019 թվականի 500 ԳՎտժ-ից մի փոքր ավելի։

Մեծ Բրիտանիայում նավթի արդյունահանումը հասել է երկու գագաթնակետին՝ 1980-ականների կեսերին և 1990-ականների վերջին,  1990-ականների սկզբին օրական մոտ 300×103 մ3 (1,9 միլիոն բարել) իջեցմամբ։ Նավթի ամսական արդյունահանումը հասել Է 13,5×106 մ3 (84,9 մլն բարել) գագաթնակետին 1985 թվականի հունվարին, չնայած տարեկան ամենաբարձր արդյունահանումը դիտվել է 1999 թվականին, երբ օֆշորային նավթի արդյունահանումը կազմել է 407×106 մ 3 (398 միլիոն բարել) և 2007 թվականին նվազել է մինչև 231×106 մ 3 (220 միլիոն բարել)։ Սա ամենամեծ կրճատումն էր աշխարհի նավթ արտահանող բոլոր երկրների շրջանում և հանգեցրեց նրան, որ Մեծ Բրիտանիան վերջին տասնամյակների ընթացքում առաջին անգամ դարձավ անմշակ նավթի մաքուր ներմուծող, և ճանաչվում է Միացյալ Թագավորության էներգետիկ քաղաքականության կողմից։ Նորվեգիայում անմշակ նավթի արդյունահանումը 2013 թվականին կազմել է օրական 1,4 մլն բարել։ Դա ավելի քան 50% անկում է՝ 2001 թվականին օրական 3,2 մլն բարել առավելագույն ցուցանիշի համեմատ։

### Երկրաբանություն
Մեծ Բրիտանիայի նավթի և գազի հանքավայրերի երկրաբանական դիրքը ներկայացված է հետևյալ աղյուսակում։

## Ածխածնի երկօքսիդի միացում
Հյուսիսային ծովում Նորվեգիայի գազի արդյունահանման Էկվինոր Սլեյփներ հարթակը հեռացնում է ածխաթթու գազը բնական գազից՝ օգտագործելով Ամինային լուծիչներ և հեռացնում է այդ ածխաթթու գազը երկրաբանական կապակցման միջոցով (ածխածնի գրավում)՝ միաժամանակ պահպանելով ճնշումը գազի արդյունահանման ժամանակ։ Ընկերությունը կրճատում է ածխաթթու գազի արտանետումները տարեկան մոտ մեկ միլիոն տոննայով, ինչը կազմում է համաշխարհային արտանետումների մոտավորապես 1/9000-ը։ Երկրաբանական մեկուսացման ծախսերը աննշան են ընդհանուր ընթացիկ ծախսերի համեմատ։

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցման համար
* Kemp, Alex. *The Official History of North Sea Oil and Gas. Volume I: The Growing Dominance of the State; Volume 2: Moderating the State’s Role*  (2011)  excerpt and text search
* Kemp, Alexander G., C. Paul Hallwood, and Peter Woods Wood. "The benefits of North Sea oil." *Energy Policy* 11.2 (1983): 119–130.
* Nelsen, Brent F., *The State Offshore: Petroleum, Politics, and State Intervention on the British and Norwegian Continental Shelves (1991).*
* Noreng, Oystein. *The oil industry and government strategy in the North Sea* (1980)
* Page, S. A. B. "The Value and Distribution of the Benefits of North Sea Oil and Gas, 1970—1985." *National Institute Economic Review* 82.1 (1977): 41–58.
*Shepherd, Mike. *Oil Strike North Sea:  A first-hand history of North Sea oil.* Luath Press (2015).
* Toye, Richard. "The New Commanding Height: Labour Party Policy on North Sea Oil and Gas, 1964–74." *Contemporary British History* 16.1 (2002): 89–118.

## Արտաքին հղումեր
*  Energy Voice
* Norway 2015 North Sea oil at the (US) Energy Information Administration
* UK Department for Business, Enterprise & Regulatory Reform
* Danish North Sea oil and gas production , Danish Energy Authority
* OLF Norwegian Operators association 
* Oil & Gas UK
* Petroleum Exploration Society of Great Britain
* The OilCity Project, stories and anecdotes from people involved in the North Sea Oil & Gas industry.
* Interactive Map over the Norwegian Continental Shelf, live information, facts, pictures and videos.
* Oil and the City  Aberdeen's relationship with the oil industry.
* map of oil and gas infrastructure in the Danish sector
* map of oil and gas infrastructure in the British Sector

Կատեգորիա:Հյուսիսային ծով
Կատեգորիա:Նավթ
Կատեգորիա:Նավթի հանքավայրեր