Մարիա Աքսյոնովա

**Մարիա Դմիտրիեվնա Աքսյոնովա** (), ռուս էնցիկլոպեդիստ, հասարակական գործիչ, ձեռնարկատեր, հաղորդավարուհի, սպորտսմենուհի, բանաստեղծ, հրատարակիչ, «Ավանտա+» մանկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիր (ընդհանուր հրատարակված տպաքանակ՝ 63 հատոր, 20000000), «Առաջին տպագրիչ Իվան Ֆյոդորով»  հիմնադրամի վարչության նախագահ, «Գիտե՞ն արդյոք ռուսները ռուսերեն» հեռուստածրագրի հեղինակ և հաղորդավար (164 թողարկում), ակադեմիկոս և լաուրեատ՝ ուսումնական նյութերի ներկայացման գիտական և մեթոդական հայեցակարգի մշակման և դրա հիման վրա «Մանկական հանրագիտարան»(2001) ֆունդամենտալ գրքերի շարքի ստեղծման համար, սոցիալապես փոխակերպող ներդրող։

## Կենսագրություն
Մարիա Աքսյոնովան ծնվել է փետրվարի 23-ին Մոսկվայում։

Դպրոցն ավարտել է արծաթե մեդալով, այնուհետև գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի Պետական Համալսարանի մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետը։ 2003 թվականին սովորել է որպես։

Մարիան 2001 թվականի մարտի 7-ին կայացաց Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ և Ռուսաստանի նշանավոր գործարար կանանց հանդիպման 26 մասնակիցներից և զեկուցողներից մեկն է եղել։

Հոբբիները՝ Իկեբանա, ճանապարհորդություն, , ջրասուզակ։

## Ընտանիք
Հայրական կողմի նախապապը՝ Պյոտր Եվդոշենկոն,բանաստեղծ է եղել, վերջինիս հայրը՝ Իվան Եվդոշենկոն, ծառայել է որպես գիմնազիաների կառավարիչ։

Մայրական կողմի նախահայրն ու նախատատը՝ ու Մերձմոսկվայում, Ռիգայում և հեղափոխական շարժման լիդերներից են եղել։

## «Ավանտա+» հրատարակչություն

20 տարեկան հասակում Մարիան որոշել է Սովետական մեծ հանրագիտարանին զուգորդելի մանկական հանրագիտարան հիմնել։ Դեռևս Լինելով Մոսկվայի պետական համալսարանի ուսանող ՝ դարձել է գիտա-տեղեկատու գրականության հրատարակչության տնօրենների խորհրդի համահիմնադիր և նախագահ։ 1999—2002 թվկաններին հրատարակչության տարեկան շրջանառությունը մոտ  $-ից մինչև $։ 
Ընդ որում, հանրագիտարանի մեկ ամբողջական գունավոր օրինակի գինը տատանվում էր ~150 ռուբլիի ($6, 1999) և 200—270 ռուբլիի (2002-03) շրջանում, ինչը 50%-ով  ավելի էժան էր, քան արևմտյան շուկայի նմանօրինակները ' արտադրության գնով ~180 ռուբլի։ 500 էջանոց նոր հատորները կազմվում էին  ամեն երեք ամիս։

1996-ից 2000թթ․ և 2005-ից 2009թթ․ Մարիան եղել է (2005 թվականից )  հրատարակչության խմբագրական խորհրդի և կրթական այլ շարքերի գլխավոր խմբագիրը և նախագահը։

* «Ավանտա+» մանկական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիր;
* «Ժամանակակից հանրագիտարանի» գլխավոր խմբագիր;
* «Ամենագեղեցիկ և Հայտնի» ճանաչողական գրքերի շարքի գլխավոր խմբագիր։

Աքսյոնովան «Մանկական հանրագիտարան» - ում ժամանակակից գիտական գիտելիքներ ներկայացնելու հայեցակարգի համահեղինակ է, որի շնորհիվ բարդ թեման ներկայացվում է մատչելի և հետաքրքիր։ Նա ավելի քան 50 գիտա-պոպուլյար ներածական հոդվածներ և 8 հանրագիտարանային հոդվածներ է հեղինակել։

հրատարակված է 63 մասում, դրանցից ավելի քան 50 — ը խմբագրվել են Մարիա Աքսյոմովայի կողմից։ 2006 թվականին հրատարակության ամենավաճառվող օրինակի ընդհանուր տպաքանակը գերազանցել է 15000000 թիվը։ Մանկական հանրագիտարանի մշակման և ստեղծման համար «Ավանտա+» հրատարակչության 9 աշխատակիցներ 2001 2-ին արժանացել են կրթության ոլորտի ՌԴ նախագահի անվան մրցանակի։ Հրատարակչության թիմը ստեղծել է «Մանկական հանրագիտարան Ավանտա+» «մատչելի ձևով ներկայացնելու համար բոլոր այն հիմնական գիտելիքները, որոնք այսօր ունի մարդկությունը»։ Կրթական ծրագրերի և ստանդարտների վարչություն «Մանկական հանրագիտարան» շարքի բոլոր հատորները հանձնարարել է որպես լրացուցիչ ընթերցանության ուղեցույց։ Շարքը նաև առաջարկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կրթական համակարգերի միջազգային կենտրոնի միջազգային ամբիոնի ցանցի կողմից և ճանաչվել է ազգային մասշտաբի նախագիծ.։

Մարիա Աքսյոնովան հրատարակչական աշխատանքի մասին․

Ավանտա + հրատարակչության համահիմնադիր Գեորգի Խրամովը նշում է․

thumb|180px|Դափնեկրի պատվավոր մեդալ

## Առաջին տպագրիչ «Իվան Ֆեդորով» հիմնադրամ
2007 թ-ից Մարիա Աքսյոնովան համարվում է «Առաջին տպագրիչ Իվան Ֆեդորով»() հիմնադրամի վարչության նախագահ։ Ֆոնդի գործունեությունը․
* կրթական հեռուստածրագրեր և գրքեր։
* արագացման ծրագրեր սկսնակների համար,
* ռուսական և միջազգային մշակութային, կրթական և բիզնես միջոցառումներ։
Հիմնադրամը նախաձեռնել և հավաքել է միջգերատեսչական ազդեցության կլաստեր ՝ Մոսկվայի Նորարարական Կլաստերի շրջանակներում։

## Ձեռնարկատիրական և ներդրումային գործունեություն
Մ. Դ. Աքսյոնովան մի շարք նախագծերի համահիմնադիր և ներդրող է․
* Սրճարան «Քացրավենիքի կայսրություն», ռեստորանային համալիր «Մարոկանա», «Մուսկատ», հրուշակեղենի գործարան և այլն։
* Ճապոնական ռեստորաններ «Նիամա» ֆրանշիզայի ցանցի համահիմնադիր, «Նիամա» Խորհրդատվական խորհրդի ապրանքանիշի համագործակից (ռեստորանների ցանց, սննդի արտադրություն, ՏՏ, առաքում)։
* Հրատարակչություն «Լայվբուք»։
Մարիան սոցիալապես փոխակերպող ներդրող է։ Որպես ներդրող ունի ավելի քան հինգ վենչուրային ներդրումներ։

## Կազմակերպություններ և բիզնես-ընկերություններ
Մարիա Աքսյոնովան եղել է "Ռուսաստանի գործարար կանայք" Համադաշնությունում և "Նոր Մոսկվա" ձեռնարկատերերի ակումբում, անդամակցել է հոգաբարձական տարբեր խորհուրդների, եղել է Ռուսաստանի բարձրագույն բնապահպանական խորհրդում։
Բիզնես-ընկերություններ, որոնց անդամցում է Մարիա Աքսյոնովան․
* 2002 թ-ից որպես անկախ տնօրեն, անդամակցում է Անկախ տնօրենների ազգային ռեեստրին;
* 2006 թ-ի Դեկտեմբերից միացել է Անկախ տնօրենների ազգային ռեեստրի կազմին՝ ;
* 2010 թ-ից անդամակցում է բիզնես հրեշտակների Ազգային ասոցիացիային;
* 2012 թ-ից Moscow Seed Fund –ի լիազորված ներդրող;
* «Ավանտա» ասոցիացիայի համահիմնադիր;
* 2020 թ-ից անդամակցում է Headlines սոցիալապես փոխակերպող ներդրողների и AngelsDeck ներդրողների ակումբներին։

## Պրոեկտ «Իսկ մենք արդյոք ռուսերեն գիտե՞նք»
2008-2016 թվականներին Մարիա Աքսյոնովան և իր գործընկերներն աշխատել են ռուսերեն բառերի, անունների, ասացվածքների ծագման ուսումնասիրության վրա։ Աշխատանքն աստիճանաբար վերածվել է հեռուստածրագրերի և գրքերի շարքի։

* 2008—2012 թթ դառնում է «Գիտե՞ն արդյոք ռուսները ռուսերեն» հեռուստածրագրի հեղինակ և հաղորդավար  (164 թողարկում), ով թեթև (երբեմն զվարճալի) և խաղային ձևով պատմում է ռուսաց լեզվի լեզվական նրբությունների, պատմության և պարադոքսների մասին։
* 2011—2016 թթ հրապարակում է «Իսկ մենք արդյոք ռուսերեն գիտե՞նք» գիրքը (Ցենտրոպոլիգրաֆ, 2011—2012)։ Տեքստի հիմքում ընկած են «Գիտե՞ն արդյոք ռուսները ռուսերեն » հեռուստածրագրի թողարկումների սցենարները․ նյութը ընդլայնվել և լրացվել է։ Իսկզբանե գիրքը հրապարակվել է 3 մասով (հատորներով)։ Գրքերը մի քանի անգամ վերահրատարակվել են, այդ թվում նաև թողարկվել են DVD սկավառակներով։ 2016 թ-ին բոլոր հատորները վերահրատարակվել  են մեկ՝ 575 էջանոց գրքում. Ընդհանուր տպաքանակը ՝ ավելի քան 30000 օրինակ։
* 2018 թ-ին հրապարակել է «Արդյո՞ք մենք գիտենք ամեն ինչ Համաշխարհային գրականության կլասիկների մասին» (Ցենտրոպոլիգրաֆ, 2018)։ Գիրքը ստացել է բարձր վարկանշեր, արժանանալով, «Շաբաթվա գիրք» կոչմանն ըստ Լիտերատուրնայա գազետայի։

2012 թ-ին գիրքը մտել է լոնգ-լիսթ։ 
Գրքերը ներառված են մանկավարժների համար կազմված գրականության ցուցակներում։
Հաստատված են Ա. Ս. Պուշկինի անվան ռուսաց լեզվի պետական ինստիտուտի կողմից։ 
Մեջբերում ինստիտուտի նախաբանից։

### Ստեղծագործություններ
* 
* 
* 
* 
* 

## Հոդվածներ
Մարիա Աքսյոնովան մի շարք հրապարակումներ է արել տարբեր երկրներում հիմնարար կրթության գաղափարների հանրագիտարանային իրացման մեթոդաբանության և մշակութային ու կրոնական ավանդույթների ուսումնասիրության մասին։
Նշանակալի հոդվածների շարքում նշվում են․
* Մտնել գետը… // ամսագիր Հայրենիք. Մ., 1997, սեպտեմբեր;
* Ֆունդամենտալ  բնական գիտությունների հիմնական ուսուցողական գաղափարների հանրագիտարանային իրականացման փորձը // Ռուսաստանի ժողովուրդների բարեկամության համալսարանի տեղեկագիր։ Շարք. «Ֆունդամենտալ  բնական գիտությունների կրթություն». Մ., 2001., համահեղինակ՝ ;
* ավելի քան 50 ներածական և 8 հանրագիտարանային հոդվածներ «Մանկական հանրագիտարանի» համար։
1998 թվականին Կարլոս Կաստանեդայի մահվան հրապարակեց երկու հոդված  նվիրված նրան՝   Վիկտոր Պելևինի «Մարտիկի Վերջին կատակը» և Մարիա Աքսյոնովայի «Ո՞վ է լքել այս աշխարհը»։

## Բանաստեղծությունների ժողովածուներ
* Աքսյոնովա  Մ. Դ. Դատարկության բլյուզ․ Բանաստեղծությունների ժողովածու։ Մ., 1999. էջ. 1-80.
2007 թ-ին հրատարակվել է Մարիա Աքսյոնովայի «Դատարկության բլյուզ» հեղինակային բանաստեղծությունների ժողովածուի «վալետային» հրատարակությունը և նույնպես վերահրատարակվել է Մարիայի նախապապի՝ Պյոտր Եվդոշենկոյի «Կասկադի ցայտեր» բանաստեղծությունների ժողովածուն։

## Հեռուստատեսությունում, կինոյում և ռադիոյում
Հեղինակային և դերասանական գործեր․
* 2003 թ․ — «Հաջողության ընտելացումը»  հեղինակային զրույց-հանդեսի հաղորդավար։
* 2006 год — «Հայացք Մոսկովյան ուղիներից այն կողմ» հեղինակային հաղորդման ։
* 2008—2010 годы՝ «Վեպը քարի մեջ» վավերագրական ֆիլմերի շարքի հաղորդավար (այլ անվանում՝ «Սիրո համաշխարհային գլուխգործոցներ»)․ Սյուժեն պատմում է ճարտարապետության գլուխգործոցների մասին, որոնք ստեղծել են սիրահարված մարդիկ հանուն իրենց սիրելիների։ 
* 2008—2010 թթ ՝ Արտ-վիդեո հեռուստահաղորդման պրոդյուսեր․ նոր ժանր, որն իրենից ներկայացնում է — «տեսահոլովակ», նկարահանված ո՛չ թե երգի, այլ բանաստեղծության հիման վրա։ Ավելի ուշ այդ բանաստեղծական էստաֆետը շարունակեցին «Կինոպոեզիա» նախագիծը և «Ջազ» ռադիոն, որոնց եթերում հնչեցին Ղազարյանի («Արտ-Վիդեո» նախագծում աշխատող կոմպոզիտորի) երաժշտության ներքո կարդացած բանաստեղծություններ։
* 2010—2011 թթ կատարել է Մատրյոնայի դերը ։
* 2008—2012՝ 2008—2012 թթ դառնում է «Գիտե՞ն արդյոք ռուսները ռուսերեն» հեռուստածրագրի հեղինակ և հաղորդավար  (164 թողարկում), ով թեթև (երբեմն զվարճալի) և խաղային ձևով պատմում է ռուսաց լեզվի լեզվական նրբությունների, պատմության և պարադոքսների մասին։
* 2013 — Կատարել է ավագ լեյտենանտ Մարիա Չուբի դերը «Խամաճիկավարներ» ֆիլմում։
* 2014 — Կատարել է Վերոնիկայի դերը «Տնակ գետան ափին» ֆիլմում։

## Սպորտ
1984—1989թթ՝ սպորտսմենուհի, շաշկի սպորտի վարպետի թեկնածու։
* Մոսկվայի ռուսական շաշկու բազմակի չեմպիոն , մայրաքաղաքի առաջնության Կանանց Միջազգային Շաշկու մրցանակակիր. Դարձել է մայրաքաղաքի չեմպիոն ՝ առաջ անցնելով սպորտի փորձառու վարպետներ Ռեմա Գագարինից և Ալլա Բրոխունովից;
* Ռուսական շաշկու զինված ուժերի բազմակի չեմպիոն;
* 1989 թ-ին Ռուսական շաշկու կանանց առաջնությունում նա արժանացել է 2-5-րդ տեղերին։ Քվեարկության արդյունքում ստացել է "ամենաշփվող"տիտղոսը;
* ԽՍՀՄ-ի ռուսական շաշկու առաջնության բազմակի ֆինալիստ։

Золотая медаль Чемпионата Москвы, СССР.png|Մոսկվայի Մրցաշարի Ոսկե Մեդալ, ԽՍՀՄ
Серебряная медаль Чемпионата Москвы, СССР.png|Մոսկվայի Մրցաշարի Արծաթե Մեդալ, ԽՍՀՄ 
Бронзовая медаль Чемпионата Москвы, СССР.png|Մոսկվայի Մրցաշարի Բրոնզե Մեդալ, ԽՍՀՄ


## Մրցանակներ
Մրցանակները։
* ;
* «Տարվա լավագույն մենեջեր» մրցույթի հաղթող «հրատարակչական բիզնես» անվանակարգում (2001)։ Մրցույթը կազմակերպվել Է "Կոմերսանտ" հրատարակչության կողմից։
* Առաջին կինը «Կոմերսանտ փող» ամսագրի «Ռուսաստանի հարյուր ֆինանսների կառավարիչներ» վարկանիշում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գիտական գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ
Կատեգորիա:Ռուս կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հրատարակիչներ