open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը (ֆիլմ)

**Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը** (), 1963 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։ Նկարահանվել է ռեժիսոր Թենգիզ Աբուլաձեի կողմից Նոդար Դումբաձեի համանուն վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Զուրիկոյի մասին, որ գյուղացի տղա է։ Գործողությունները տեղի են ունենում նախապատերազմական Վրաստանում։ Զուրիկոն սովորում է դպրոցում, սիրահարվում է առաջին անգամ, պատերազմ է ճանապարհում իր համագյուղացիներին, դիմավորում հաղթանակը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Զուրիկոն մեկնում է Թբիլիսի՝ կրթությունը շարունակելու։ Ուսումն ավարտելուց նա վերադառնում է հայրենի գյուղ՝ իր առաջին սիրո ու ընկերների մոտ։

## Դերերում
* Սերգո Օրջոնիկիձե – *Զուրիկո*
* Սեսիլիա Թաղայշվիլի – *Օլգա տատիկ*
* Ալեքսանդր Ժորժոլիանի – *Իլիկո*
* Գրիգոլ Տկաբլաձե – *Իլարիոն*
* Մանանա Աբազաձե – *Մերի*
* Կիրա Անդրոնիկաշվիլի – *Ցիրա*
* Թենգիզ Դաուշվիլի – *Կուկուրի*
* Ալեքսանդր Գոմելաուրի – *Անտիպ*
* Եկատերինա Վերուլաշվիլի – *գյուղացի կին*
* Միխո Բորաշվիլի – *Ռոմուլի Կալանդաձե, համադասարանցի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը» ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը» ֆիլմը youtube.com կայքում
* «Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը» ֆիլմը kino-teatr.ru կայքում

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1963 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Թենգիզ Աբուլաձեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Շոմվուկվա (գետ)

**Շոմվուկվա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիմ գետի ձախ ափից 274 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 78 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200212103000021128
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103002112
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Շերդա

**Շերդա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստանի շրջանով։ Գետաբերանը գտնվում է Սակմարա գետի ձախ ափից 742 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 29 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Ուրալ գետի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սակմարա, գետի ենթաավազանը Մեծ Իկ գետն է, գետի գետային ավազանը Ուրալ։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 12010000512112200004815
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 112200481
* Ավազանի կոդը — 12.01.00.005
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 12
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 2

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բոլորմորի

**Բոլորմորի**, ավերակ բերդ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի նահանգում, Բոլոմեր գյուղախմբում, Բոլոմեր գյուղաքաղաքի արևմտյան կողմում, դեպի Օվաջկ տանող ճանապարհին, բարձր ապառաժի վրա։ Շրջապատն անտառապատ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի բերդեր
Բոլոմեր (գյուղախումբ)

**Բոլոմեր**, **Բոլոմորի**, **Բոլորմորի**, գյուղախումբ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի նահանգի Երզնկայի գավառում։ Տարածված է Արածանիի աջակողմյան Խութիդերե վտակի աջ օժանդակ Թուզլու գետի ավազանում։ Տարածքով մոտավորապես համապատասխանում է հին Մեծ Հայքի Բարձր Հայքի նահանգի Մանանդանի գավառին։ Կենտրոնը Բոլոմեր գյուղաքաղաքն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գյուղախմբեր
ԱԲՍ ՖԱ

«**ԱԲՍ**» () - բրազիլական ֆուտբոլային ակումբ։ Ակումբը անվանել են ԱԲՍ, վերցնելով Հյուսիսային Ամերիկայի երեք քաղաքների առաջին տառերը՝ Արգենտինան (*Argentina*), Բրազիլիան (*Brazil*) և Չիլին (*Chile*)։ Բացի այդ ԱԲՍ-ը լատինական այբուբենի առաջին տառերն են։

## Պատմություն
ԱԲՍ-ը տարածաշրջանի հնագույն ակումբն է՝ ստեղծվել է 1915 թվականի հունիսի 29-ին։ Ակումբի նվաճումները՝ անընդմեջ 10 հաղթանակ այդ շրջանի մրցաշարերում 1932-1941 թվականներին։ Ակումբը տեղ է գտել Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ նմանատիպ նվաճումներով Մինաս Ժեյրաս նահանգի «Ամերիկա Մինեյրո» ակումբի կողքին։ Ակումբը Բրազիլիայում հայտնի է նրանով, որ համարվում է ռեկորդակիր այդ նահանգի նվաճված մրցաշարերի քանակով։ Այն ունի 50 տիտղոս։ Ակումբի պատմության մեջ նաշանակալից դեր ունի ընկերական խաղը ԽՍՀՄ-ի հավաքականի հետ, 1973 թվականի, դեկտեմբերի 18-ին՝ խաղը ավարտվեց 2-2։ Բրազիլացիների կողմից գոլի հեղինակ դարձան Ալբերին և Դեմոլիդորը իսկ ԽՍՀՄ-ի կազմից Գենայդի Օնիշչեկոն և Վլադիմիր Ֆեդոտովը։ Ինչպես նաև ակումբը 1979 թվականի դեկտեմբերին խաղացել է Բրազիլիայի օլիմպիական հավաքականի դեմ և պարտվել է խաղը 0-1 հաշվով։ Սերիա Ա-ին ակումբը հասնում է 8 շրջանի ընթացքում (1972, 1976-1979, 1984, 1985, հարկ է նշել, որ 2000 թվականին Ժոաո Ավելանժայի գավաթը փաստացիորեն համարվեց Բրազիլիայի մրցաշար։ Ներկա պահին ակումբը խաղում է Բրազիլական լիգայի Բ սերիայում, ակումբը Բ սերիա է վերադարձել 2007 թվականին, երբ սիրողական լիգայից 2005 թվականի դուրս թռչելուց հետո։ Ըստ 2012 թվականի տվյալների ԱԲՍ-ի գլխավոր հակառակորդն է համարվում «Ամերիկա Նատալ» ակումբը, որը հանդես է գալիս Բրազիլական մրցաշարի Բ սերիայում։

## Նվաճումներ
* Բրազիլիայի մրցաշարի Ս սերիա (1)։ Բրազիլիայի ֆուտբոլային մրցաշար 2010
* Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգի մրցաշար (52)։ 1920, 1921, 1923, 1925, 1926, 1928, 1929, **[[1932]]—[[1941]]**, 1944, 1945, 1947, 1950, 1953—1955, 1958—1962, 1965, 1966, 1970—1973, 1976, 1978, 1983, 1984, 1990, 1993—1995, 1997—2000, 2005, 2007, 2008, 2010, 2011
* Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգի գավաթ (3)։ 2005, 2008, 2011

## Հայտնի խաղացողներ
* Ալբերի
* Վալիսոն
* Դեկինյա
* Ժոսե Ռոբսոն
* Մարինյո Շագաս
* Նոնատո
* Ռոբգոլ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ակումբի պատմությունը

Կատեգորիա:Բրազիլական ֆուտբոլային ակումբներ
Ապրիլյան ճգնաժամ

**Ապրիլյան ճգնաժամ** (), իշխանության քաղաքական ճգնաժամ Ռուսաստանում` 1917 թվականին։

1917 թվականի Ապրիլի 20 (մայիսի 3)–ին հայտնի դարձավ, որ արտաքին գործերի մինիստր Պավել Միլյուկովը ապրիլի 18-ին դաշնակից տերություններին է հղել պատերազմը մինչև հաղթական ավարտին հասցնելու Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության պատրաստակամության մասին նոտա։ Ապրիլի 21-ին, բոլշևիկների կոչով, «հաշտության և իշխանությունը սովետներին հանձնելու» պահանջով Պետրոգրադում մոտ 100 հազար ցուցարարներ և զինվորներ փողոց դուրս եկան։ Հակաբոլշևիկյան ընդդիմությունը, կադետների գլխավորությամբ, իրենց հերթին ցույցեր կազմակերպեցին։ Պետրոգրադի զինվորական օկրուգի գլխավոր հրամանատար, գեներալ Լավր Կոռնիլովը հրամայեց ցուցարարների դեմ հրետանի օգտագործել, սակայն զինվորները և սպաները չենթարկվեցին։ Բողոքի ցույցեր տեղի ունեցան նաև մի շարք այլ քաղաքներում։

Մայիսի 6 (19)–ին կազմվեց կոալիցիոն կառավարություն, որի մեջ կադետների հետ մտան նաև մենշևիկների ու էսեռների կուսակցությունից հինգ նախարարներ։ Իշխանության ճգնաժամը ժամանակավորապես հաղթահարվեց, սակայն նրա ծագման պատճառները մնացին։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Ո՞վ է ծիծաղում վերջինը

**Ո՞վ է ծիծաղում վերջինը,** խորհրդային երգիծական կատակերգություն, որը նկարահանվել 1954 թվականին «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայում։ Ռեժիսորը Վլադիմիր Կորշ-Սաբլինն է։ Ֆիլմը նկարահանվել է բելառուս թատերագետ Կոնդրատ Կրապիվայի համանուն պիեսի (1939) վրա։

## Սյուժե
Ֆիլմը պարունակում է սուր երգիծանք՝ բլատի, կապերի, «ճիշտ» մարդկանց հետ ծանոթությունների, ղեկավարին քծնելու նկատմամբ։ Ֆիլմում ընդգծված է, որ այս ամենն առկա է նաև գիտական միջավայրում և շատ հաճախ ավելի կարևոր է տաղանդից, օրինապահությունից և կրթվածությունից։

## Դերերում
* Բորիս Պլատոնով՝ Զյոլկին, կրտսեր գիտաշխատող
* Վլադիմիր Վլադոմիրսկի՝ Ալեքսանդր Պետրովիչ Չյոռոուս, պրոֆեսոր
* Գլեբ Գլեբով՝ Նիկիտա Սիմոնովիչ Տուլյագա, գիտաշխատող
* Զինաիդա Բրովարսկայա՝ Զինա Զյոլկինա
* Իվան Շատիլո՝ Լևանովիչ, պարտկոմի քարտուղար
* Հենրիխ Գրիգոնիս՝ պահակ Նիկիֆոր
* Լեոնիդ Ռախլենկո՝ Ալեքսանդր Պետրովիչ Գորլոխվատսկի, երկրաբանության ինստիտուտի տնօրեն
* Լիդիա Ռժեցկայա՝ Կատյա, հավաքարար

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Կոնդրատ Կրապիվա
* Ռեժիսորներ՝ Վլադիմիր Կորշ-Սաբլին, Վլադիմիր Ստրելցով
* Օպերատոր՝ Ալեքսանդր Գինցբուրգ
* Կոմպոզիտոր՝ Դիմիտրի Կամինսկի
* Նկարիչ բեմադրիչ՝ Եվգենի Գանկին, Արմեն Գրիգորյանց

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ո՞վ է ծիծաում վերջինը»  Հայրենական կինոյի հանրագիտարանում
* [«Ո՞վ է ծիծաղում վերջինը» Ամեն ինչ ֆիլմի մասին կայքում](http://vseokino.ru/index.php/Кто_смеётся_последним%3F_(фильм))

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1954 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Շուդեկ

**Շուդեկ** (), գետ Բաշկորտոստանում, հոսում է Յանաուլսկի շրջանով։ Գետաբերանը գտնվում է Բույ (Կամի վտակ)։ Գետի երկարությունը կազմում է 27 կմ։

Գլխավոր վտակը Արիան գետն է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսոկումի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բույ, գետի ենթաավազանը Կամի գետն է մինչև թափվելը Բելոյ, գետի գետային ավազանը Կամա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 10010101112111100016342
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 111101634
* Ավազանի կոդը — 10.01.01.011
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 11
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ապրոբացիա

**Ապրոբացիա**, (գյուղատնտեսական) ( approbatio — հավանություն տալ, հաստատել, ընդունել), սորտային ցանքերի և պտղատու տնկարկների հետազոտում՝ սորտի իսկությունը հաստատելու, դրա և բերքի որակը որոշելու, ինչպես նաև սերմնաբուծության կանոնների կատարումն ստուգելու համար։
## Արտաքին հղումներ
* Approbation // Catholic Encyclopedia .

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Գարըքերփի

**Գարըքերփի**, լեռ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում։ Գտնվում է Ղարաբաղում, Թարթառ գետի միջին հոսանքի շրջանում, նրա աջ կողմում։ Մոտակայքում գտնվում է Չիրիխլու գյուղը։ Լեռան բարձրությունը 630 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության լեռներ
Աջասրտություն

**Աջասրտություն**, **դեքստրոկարդիա** ( - աջ և  - սիրտ), սրտի տեղադրության անոմալիա, երբ սրտի գագաթը և մեծ մասը գտնվում են կրծքավանդակի աջ կողմում։
Աջասրտությունը կարող է լինել
* բնածին (ներքին օրգանների հակառակ դասավորությունից)
* ձեռքբերովի, որը հետևանք է սրտի աջ տեղաշարժի։
Վերջինս առաջանում է ձախ թոքամզի խոռոչում գազերի կուտակումից, աջ թոքի թորշոմումից, ինչպես նաև կրծքավանդակի զգալի ձևախախտումներից։ Բնածին աջասրտությունը անհանգստություն չի պատճառում, իսկ ձեռքբերովին ուղեկցվում է սրտի գործունեության խանգարումներով։

Կատեգորիա:Կառուցվածքային շեղումներ
Կատեգորիա:Սրտաբանություն
Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ
Գեր Օրինկ

**Գեր Օրինկ**, լեռ Թուրքիայի Վանի մարզյում, Վանա լճից հյուսիս, Ծաղկանց լեռներում, լճափից մոտ 27 կմ հեռավորության վրա։ Լեռան արևելյան լանջերից սկիզբ է առնում Աղի գետը։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Ունի 3340 մ բարձրություն, հարուստ է անտառներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծաղկանց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ
Առաջնային ճկվածք

**Առաջնային ճկվածք**, *եզրային ճկվածք*, *նախալեռնային ճկվածք*, երկրակեղևի երկարաձիգ տեկտոնական ճկվածք՝ ծալքավոր զոնայի և պլատֆորմի միջև։
## Առաջացում
Առաջանամ է
* գեոսինկլինալի բարձրացման
* ծալքավոր սիստեմի վերածվելու ժամանակաշրջանում, երբ առաջնային ճկվածքի շրջանում երկրակեղևը սկսում է իջնել և լցվել հարևան բարձրացող լեռնաշղթաների քայքայման նյութերով՝ մոլասներով։
Նստվածքների հզորությունը հասնում է մինչև 6—7 կմ։

Առաջնային ճկվածքները, որպես կանոն, անհամաչափ կառուցվածքի են. գեոսինկլինալին հարող մասի շերտերը խիստ ճմլված են նեղ ծալքերում, իսկ դեպի պլատֆորմը առաջացնում են զառիկող գմբեթներ և թմբեր, երբեմն՝ դիապիրային ծալքեր։
Առաջնային ճկվածքի բնորոշ օրինակներ են Նախակարպատները, Նախակովկասը, Նախաուրալը։
## Առաջացման պատճառներ
Առաջնային ճկվածքների հետ կապված են նավթի, զազի, ածխի և աղերի խոշոր հանքավայրերը։

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Առաստաղապատկեր

frameless|աջից
**Առաստաղապատկեր**, **պլաֆոն** ( — առաստաղ), գեղանկարչական կամ քանդակագործական (նաև ծեփածո) պատկերներով կամ ճարտարապետական-դեկորատիվ մոտիվներով զարդարված առաստաղ։ Առաստաղապատկեր է կոչվում նաև որևէ շինության հարթ, թաղակապ կամ գմբեթավոր ծածկը զարդարող սյուժետային կամ զարդանկար մոնումենտալ-դեկորատիվ գեղանկարչական ստեղծագործությունը։
Առաստաղապատկերները կարող են կատարվել
* անմիջականորեն սվաղի վրա (ֆրեսկոյով, յուղաներկով, սոսնձաներկով և այլնով)
* առաստաղին կպցված կտավի վրա
* խճանկարով և այլ միջոցներով։

Առաստաղների նկարազարդումը տարածված է եղել Հին Եգիպտոսում, անտիկ աշխարհում։ Խճանկար և ֆրեսկային պատկերներով են զարդարվել բյուզանդական, ռուսական և այլ տաճարների գմբեթները։
## Առաստաղապատկերները Հայաստանում
Հայաստանում հատկապես տարածված է եկեղեցիների ու նրանց գավիթների (Էջմիածնի տաճար, Անիի Տիգրան Հոնենցի եկեղեցի, Հոռոմոսի վանք և այլն)
* նկարազարդ
* հիմնականում քանդակազարդ առաստաղապատկերները։

Ըստ Թովմա Արծրունու վկայության, մեծաշուք առաստաղապատկեր է ունեցել Գագիկ Արծրունու Աղթամարի պալատը (տաճարը), որի ճարտարապետը, քանդակագործն ու նկարիչն է եղել Մանուելը։ Գեղանկարչական առաստաղապատկերների դասական օրինակներ են թողել Վերածննդի վարպետներ Ա. Մանտենյան, Ռաֆայելը, Կոռեջոն, Պ. Վերոնեզեն, Յա. Տինտորետտոն։

Կերպարների վեհությամբ առանձնանում են Հռոմի Սիքստոսյան կապելլայի առաստաղապատկերները, որ կատարել է Միքելանջելոն 1508– 1512 թվականներին։

Բարոկկոյի և ռոկոկոյի արվեստում առանձնապես հաճախ էր օգտագործվում ծածկը «թափանցելու» պատրանք ստեղծելու արտահայտչամիջոցը. ուժեղ ռակուրսներով պատկերվում էին երկինք թռչող ֆիգուրներ։ Այդ ժամանակ էլ տարածում գտավ սյունաշարեր, թաղեր և այլն պատկերող առաստաղապատկեր, որ ստեղծում էր ծածկից այն կողմ շարունակվող ճարտարապետական իրական տարածության պատրանքը։

Կատեգորիա:Գեղանկարչություն
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Կատեգորիա:Մանրանկարչություն
Առևտրական պայմանագրեր

**Առևտրական պայմանագրեր**, երկու երկրների միջև առևտրական հարաբերությունները կարգավորող փաստաթղթեր, լայն առումով՝ պայմանագրեր ու համաձայնագրեր, որոնք կարգավորում են միջպետական տնտեսական հարաբերությունները։

## Տեսակներ
Լինում են՝
* առևտրական պայմանագրեր (առևտրի և ծովագնացության, առևտրի և բարեկամության վերաբերյալ)
* առևտրական համաձայնագրեր (ապրանքաշրջանառության և ապրանքների փոխադարձ մատակարարումների վերաբերյալ)
* համաձայնագրեր վճարումների վերաբերյալ
* վարկային համաձայնագրեր
* տնտեսական և գիտատեխնիկական համագործակցության համաձայնագրեր։

Կատեգորիա:Փաստաթղթեր
Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսագիտություն
Առևտրի ավտոմատ

thumb|Մաստակի վաճառք կատարող առևտրի ավտոմատ
**Առևտրի ավտոմատ**, սարք, որի մեջ մետաղադրամ կամ մետաղանիշ գցելուց հետո ապրանքն ավտոմատորեն մատուցվում է գնորդին։

Առևտրի ավտոմատներով վաճառվում են
* հեղուկներ (տաք կամ սառը)՝ բաժակների մեջ լցնելու միջոցով կամ շշերով
* հատավաճառ ապրանքներ (փաթեթներով կամ տուփերով)
* մանր ապրանքներ՝ առանց փաթեթավորման (բացիկներ, լրագրեր, տետրեր, մատիտներ)։

## Օգտագործում
Այդ ավտոմատների կոնստրուկցիաները խիստ բազմազան են, սակայն նրանց սկզբունքային սխեմաները համարյա նույնն են։ Ավտոմատի մեջ գցված մետաղադրամը կամ մետաղանիշը ներգործում է լծակային մեխանիզմի վրա կամ միացնում էլեկտրական կոնտակտը, որի հետևանքով բանում է մատուցող մեխանիզմը։

## Կառուցվածք
Առևտրի ավտոմատները կազմված են, հիմնականում
* իրանից
* դրամն ընդունող մեխանիզմից
* ապրանքների պահեստատուփային հարմարանքներից
* մատուցման հարմարանքներից
* դրամատուփից։

Կատեգորիա:Սարքեր
Կատեգորիա:Հունական հայտնագործություններ
Ասիստենտ (այլ կիրառումներ)

**Ասիստենտ** ( — օգնող), կարող է վերաբերել՝
### Մասնագետի օգնական
* բուհերում՝ դասախոսությունների, լաբորատոր կամ գործնական պարապմունքների ընթացքում պրոֆեսորի (նաև՝ դոցենտի) օգնական
* միջնակարգ դպրոցում՝ քննող ուսուցչի օգնական
* հիվանդանոցներում ու կլինիկաներում՝ բժշկի օգնական
* կինոյում, թատրոնում, հեռուստատեսությունում ու ռադիոյում՝ ռեժիսորի, օպերատորի օգնական և այլն։
### Զինվորական ասիստենտ
Դրոշակի զույգ պատվո պահակներ, որոնք ուղեկցում են դրոշակակրին։
Առերեսում

**Առերեսում**, դատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված գործողություն, հարցաքննության ձև նախօրոք հարցաքննված այն անձաևց միջև, որոնց ցուցմունքներում էակաև հակասություններ կան։

Գործող օրենսդրությամբ չի թույլատրվում միաժամանակ երկուսից ավել անձանց առերեսումը։ Առերես կարող են հարցաքննվել՝
* վկան
* տուժողը
* կասկածյալը
* մեղադրյալը։
## Կատարման եղանակ
Առերեսումը հիմնանանում տեղի է ունենում հետաքննաթյան և նախաքննության ընթացքում, անհրաժեշտության դեպքում՝ նաև քրեակաև ու քաղաքացիական գործերի դատաքննության ժամաևակ։ Առերեսումը կատարվում է միութենական հանրապետությունների քրեական դատավարության օրենսգրքերով սահմաևված կարգին համապատասխան։

Կատեգորիա:Դատավարական իրավունք
Կատեգորիա:Քրեագիտություն
Առնոլֆո դի Կամբիո

**Առնոլֆո դի Կամբիո** (, ), իտալացի քանդակագործ և ճարտարապետ։

Աշակերտել է Նիկոլո Պիզանոյին։ Քանդակագործական աշխատանքներում (Աննիբալդի կարդինալի դամբարանը՝ Հռոմի Սան-Ջովաննի ին Լաթերանո եկեղեցում, 1276, շատրվանի ֆիգուրներ, 1281, Ֆլորենցիայի տաճարի ճակատի քանդակները, մոտ 1300), հետևելով անտիկ կերպարներին, ձգտել է իր կերտվածքներին հաղորդել կենդանություն, մարմնական հզորություն, որը և նրան դարձրեց *Պյտոռենեսանսի* ականավոր քանդակագործը։ Ճարտարապետական գործերում (13-րդ դարի վերջին սկսված Սանտա-Կրոչե եկեղեցին և Պալացցո Վեքիոն Ֆլորենցիայում) նա իտալական գոթիկայի տիպիկ ներկայացուցիչն է։ 1296 թվականին սկսել է Ֆլորենցիայի տաճարի շինարարությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Լյուդվիգ Ախիմ ֆոն Առնիմ

**Կարլ Լյուդվիգ Յոախիմ Ֆրիդրիխ ֆոն Առնիմ** (, ), գերմանացի գրող, Հայդելբերգյան ռոմանտիկների խմբակի ներկայացուցիչներից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 26-ին, Բեռլինում։ Կլեմենս Բրենտանոյի հետ հավաքել Է ժողովրդական ստեղծագործություններ, երգեր, կազմել «Երեխայի կախարդական եղջերափողը» (մաս 1—3, 1806—1808) ժողովրդական երգերի վերամշակված ժողովածուն։

## Ստեղծագործություններ
Առավել հայտնի են Առնիմի 
*«Եգիպտացի Իզաբելան» (1812)
*«Թագի պահապանները» (1817, անավարտ) պատմական արձակ գործերը, որտեղ իդեալականացվում է ֆեոդալական միապետությանը։

Մահացել է հունվարի 21-ին, Վիպերսդորֆում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Առվափորիչ

մինի|Ինքնագնաց առվափորիչն աշխատանքի ժամանակ
մինի|Կցովի առվափորչի օրինակ

**Առվափորիչ**, առու փորող և/կամ մաքրող մեքենա։

## Օգտագործում
Օգտագործվում է
* գյուղատնտեսության մեջ՝ հողերի ոռոգման, ճահիճների չորացման,
* շինարարությունում՝ խողովակաշարերի, մալուխների տեղադրման, խրամառուների և ժապավենային հիմքերի բացման համար։

## Տեսակներ
Առվափորիչները լինում են
* ինքնագնաց
* կցովի։

### Ինքնագնաց առվափորիչ
Ինքնագնաց Առվափորիչի աշխատանքային օրգանը անվերջ շղթային կամ անիվին ամրացված շերեփներն են (15—250 լ տարողության, 12—70 հատ)։ Աշխատանքի ժամանակ շերեփները շղթայի կամ անիվի պտտումով ւցվում են հողով, վերևի դիրքում դատարկվում փոխակրիչի վրա, որը հողը մի կողմ է նետում։

### Կցովի առվափորիչ
Կցովի առվափորիչը երկկողմանի գութանաթևերով ե երկանիվ առաջքով մի մեծ գութան է, որն աշխատում է մեկ կամ երկու տրակտորի քարշումով։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Մեքենաներ
Առնչակցություն

**Առնչակցություն**, հանցագործության հետ առնչվող հանրորեն վտանգավոր գործողություն կամ անգործություն։ Ի տարբերություն հանցակցության, առնչակցությունը չի օժանդակում հանցավոր արարքի կատարմանը, դրա հետ պատճառական կապի մեջ չի գտնվում և տեղի է ունենում, երբ հանցագործությունն արդեն կատարվում է կամ ավարտված է։

Գործող օրենսդրությունն «առնչակցություն» տերմինը չի կիրառում և ինքնուրույն հանցավոր արարք չի դիտում։

## Դրսևորում
Առնչակցություն դրսևորվում է
* հանցագործության մասին չհայտնելու
* նախապես չխոստացված պարտակման և թողտվության ձևով՝ բոլոր հանցագործությունների նկատմամբ (վերջին բաղադրիչը քրեապես պատժելի արարք չի համարվում)։

Հանցագործության պարտակումը և իմանալ չհայտնելը քրեական պատասխանատվություն են առաջացնում միայն օրենքում նախատեսված դեպքերում, երբ դրանք վերաբերում են
* պետական հանցագործություններին
* սոցիալիստական սեփականությանը
* անձի կյանքին և առողջությանը
* քաղաքացիների անձնական գույքի դեմ ուղղված առավել ծանր, ինչպես նաև մեծ վտանգ ներկայացնող այլ հանցագործություններին։

Որոշ հանցագործությունների պարտակման և չհայտնելու պատժելիության մասին ակնարկներ կան հայ հին իրավունքի աղբյուրներում՝ Դավիթ Ալավկա որդու կանոններում, Մխիթար Գոշի և Սմբատ Սպարապետի դատաստանագրքերում։

Կատեգորիա:Քրեական իրավունք
Լևոն Առուստամյան

**Լևոն Աղասի Առուստամյան**, (), բանվոր-հեղափոխական, Անդրկովկասում հեղափոխական շարժման մասնակից։

## Կենսագրություն
ԽՄԿԿ անդամ 1904 թվականից։ Ծնվել է մայիսի 2-ին, Քարահունջ գյու]ում։ 1899-ին տեղափոխվել է Բաքու, որտեղ 1902-ից ընդգրկվել է հեղափոխական շարժումների մեջ։ Բազմիցս ձերբակալվել է։ 1911-ին, չորսամյա բանտարկությունից հետո, արտաքսվել է Զանգեզուր, բայց շուտով «Արզումանով» ազգանունով նորից վերադարձել է Բաքու։ 1917-ին ընտրվել է Բաքվի խորհրդի անդամ, մարտնչել Բաքվի կոմունայի հաղթանակի համար։ 1918–1919 թվականներին կուսակցական աշխատանք է կատարել Հյուսիսային Կովկասում, այնուհետև մասնակցել է Ադրբեջանում սովետական իշխանության հաստատմանը։ 1920-ին եղել է 11-րդ կարմիր բանակի հեղռազմխորհրդի հատուկ լիազոր Լեռնային Ղարաբաղում և Զանգեզուրում, գավառային կուսկոմիտեի բյուրոյի անդամ, գավառային հեղկոմի նախագահ։ Եղել է ԽՍՀՄ խորհուրդների II համագումարի, Անդրկովկասի կոմունիստական կազմակերպությունների II համագումարի պատգամավոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեղափոխականներ
Էվերեստ (այլ կիրառումներ)

150px|մինի|աջից
**Էվերեստ** ()՝
* Էվերեստ (), կամ Ջոմոլունգմա, - երկրագնդի ամենաբարձր գագաթը,
* Էվերեստ ՖԱ - էկվադորյան ֆուտբոլային ակումբ Գուայակիայից։
* **«[[Էվերեստ (ֆիլմ)|Էվերեստ]]»** - ռեժիսոր Բալտազար Կորմակուրի ամերիկյան ֆիլմ-աղետը։
* Everest - ծրագիր՝ նախատեսված համակարգչի ապարատային և ծրագրային տեղեկատվությունը դիտելու համար։
* Everest Ascent - ZX Spectrum-ի համար խաղ։

**Էվերեստ** - անգլիական ազգանուն, որը ծագում է նորմանդական Էվրյո քաղաքի անվանումից՝
* Ջորջ Էվերեստ () (1790-1866) - վալյան աշխարհագրագետ։
* Ուեսլի Էվերեստ () (1890-1919) - Առաջին համաշխարհային պատերազմի վետերան, «Աշխարհի արդյունաբերական աշխատողների» միության անդամ։
* Ֆրենկ Էվերեստ () (1920-2004) - ամերիկացի օդաձու-փորձարկող, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

## Տես նաև
* Էվերեստի համախտանիշ
Մ.թ.ա. 13-րդ դար

**Մ.թ.ա. 13-րդ դար**, մ.թ.ա 1300 թվականից մինչև մ.թ.ա. 1201 թվականը ընկած ժամանակահատվածը։

## Հայաստան
* Սկսած մ.թ.ա. 13-րդ դարից՝ Հայկական լեռնաշխարհում, հիմնականում Ասորեստանյան և ուրարտական աղբյուրներում հիշատակվում է Արմենի-Շուպրիա պետությունը։

## Ծանոթագրություններ
Դիոնիսիոս Բար Սալիբի

**Դիոնիսիոս (Հակոբ) Բար Սալիբի** (), ասորի աստվածաբան, եկեղեցական գործիչ, Ասորի Ուղղափառ Եկեղեցու եպիսկոպոս։

## Կենսագրություն
Դիոնիսիոս (Հակոբ) Բար Սալիբի կյանքի և գործունեության մասին շատ տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Հայտնի է, որ նա իր գործունեության սկզբնական շրջանում զբաղվել է հռետորական արվեստով և միաժամանակ եղել է տեղի Ասորի Ուղղափառ Եկեղեցու թեմի սարկավագ։ 1148 թվականին ձեռնադրվում է Մարաշի եպիսկոպոս և վերցնում Դիոնիսիոս անունը։ 1155-1156 թթ. Կիլիկյան Հայաստանի իշխան Թորոս Բ-ի եղբոր Ստեփանեի կողմից փորձ է արվում գրավել Մարաշ քաղաքը։ Դիոնիսիոսը ստիպված է լինում փախչել քաղաքից և ապաստանել Կալսուրի վանքում։ Ստեփանեի զորքերը հանդիպելով բնակիչները դիմադրությանը ինչպես նաև վախենալով թուրքերի առաջխաղացումից ստիպված են լինում կրակի մատնել Մարաշը և քաղաքի հայ բնակչության հետ միասին նահանջել Ռուբինյանների տիրույթները։ Հայերի կողմից իր թեմի ավերումը նպաստում է Դիոնիսիոս Բար Սալիբիի մոտ հակահայկական տրամադրությունների առաջացմանը։ Մարաշի ավերումից հետո Դիոնիսիոսը դառնում է Մաբբուգի եպիսկոպոս, իսկ 1166 թվականից Ամիդի մետրոպոլիտ։

## Աշխատություններ
Դիոնիսիոս Բար Սալիբին թողել է հարուստ աստվածաբանական ժառանգություն։ Նա հեղինակել է Հին և Նոր Կտակարանների մեկնություններ, գրել է ջատագովական երկեր ընդդեմ իսլամի, հուդայականության, նեստորականության, քաղկեդոնականության ինչպես նաև Հայ Եկեղեցու դավանաբանական և ծիսական ավանդույթների դեմ։

## «Հակաճառություն հայոց դեմ» երկը
Դիոնիսիոս Բար Սալիբիի «Հակաճառություն հայոց դեմ» երկում փորձում է ցույց տալ Հայոց Եկեղեցու դավանաբանական և ծիսական ավանդույթի ոչ ուղղափառ լինելու հանգամանքը։ Այս աշխատության բնագիրն և անգլերեն թարգմանությունն առաջին անգամ հրատարակվել է անգլիացի ասորագետ Ա. Մինգանայի կողմից 1931 թվականին Քեմբրիջում։ Ասորերենից հայերեն է թարգմանել Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության անդամ Հ. Պողոս Էսապալյանը։ Հայերեն թարգմանությունը հատվածաբար լույս է տեսել 1937-1938 թթ. «Հանդէս Ամսօրեայ»-ի էջերում, այնուհետև առանձին գրքով 1938 թվականին Վիեննայում։

## «Հակաճառություն հայոց դեմ» երկի հրատարակությունները
* **Mingana, A.**, The Work of Dionysius Barsalibi against the Armenians, Cambridge 1931.
* **Դիոնիսիոս Բարսալիբի**, Հակաճառութիւն հայոց դէմ, թրգմ. Հ. Պօղոս Էսապալեան, Վիեննա, 1938.

## Գրականություն
* **Julius Aßfalg**։ D. (Ya'qob) bar Salibi. In։ Lexikon des Mittelalters. Band 3, Sp 1076.

## Տես նաև
* Ասորական եկեղեցական հայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասորական գրականություն
Կատեգորիա:Եկեղեցական հայրեր
Կատեգորիա:Անձինք Մալաթիայից
Կատեգորիա:Քրիստոնյա ագնոստիկներ
Կատեգորիա:Ասորի աստվածաբաններ
Թրենֆելդ

**Թրենֆելդ** (), թաղամաս է Թրիֆենշթայն շուկայային համայնքին։ Գտնվում է Մայն Շպեսարտ շրջանի կազմում, Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանում, Բավարիա ֆեդերալ հողում, Գերմանիայում։ Բնակչությունը կազմում է  մարդ (ըստ -ի)։

## Աշխարհագրություն
### Դիրք
Թրենֆելդը գտնվում է աջ ափում Մայնին, Մարքթհայդենֆելդ և Վերթհայմ տեղերի միջև։ Թրենֆելդ տեղը, Թրենֆելդ-Բանհոֆ և Կլոստեր Թրիֆենշթայն գտնվում էն տեղոլորտում։

### Դրացիական տեղոլորտներ
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թրիֆենշթայն
Փախուստ լուսաբացին

**Փախուստ լուսաբացին** (), 1975 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված արկածային գեղարվեստական ֆիլմ։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Իմերեթում 1905 թվականի հեղափոխության ճնշումից անմիջապես հետո։ Քութայիսի բանտում մահապատժի են սպասում 38 հեղափոխականներ, ովքեր պայքարել են Քութայիսի նահանգի ժամանակավոր նահանգապետ գեներալ Ալիխանով-Ավարսկու դեմ։ Նրանց ընկերները՝ բոլշևիկյան ընդհատակից, փորձելով օգնել դատապարտյալներին, որոշում են գետնուղի փորել։

1907 թվականի սեպտեմբերին հեղափոխական Նատոն տուն է վարձում Օբորինսկի փողոցում իբր թե այդտեղ կարի արհեստանոց բացելու համար։ Իրականում հեղափոխականները ծրագրել են այդ տան նկուղից մինչև բանտ գետնուղի փորել, որով կփախչեն քաղբանտարկյալները։ Փախուստը կազմակերպելու համար հեղափոխականները ստիպված են լինում փախցնել կապալառու Մելքոնովին՝ այն միակ մարդուն, ով հաստատ գիտի, թե որտեղ պիտի փորել։ Գետնուղու փորման աշխատանքներին մասնակցում են ամենատարբեր մարդիկ։ Նրանց թվում են կոմս Կոցիա Էրիսթավին, որի տանը թաքցնում են բանտից փախած բոլշևիկի, Քութայիսում հայտնի երգիչ Դանիելը և շատ ուրիշներ։

Սեմյոն Դոլիձեն չի թաքցնում, թե ինչով է ավարտվելու ֆիլմը։ Նրա համար ավելի կարևոր է ցույց տալ, թե ինչպես է ի կատար ածվել այդ խիզախ մտահղացումը։ Մեծ թվով կերպարների առկայությունը ռեժիսորից պահանջում է ընդգրկուն ու համառոտ բնութագրում։ Լարված գործողություններ են ծավալվում զուգահեռաբար բանտում, ապա դատարանում, և նկուղում, որտեղ փորձառու հանքահորները աննկարագրելի ծանր պայմաններում աշխատում են օր ու գիշեր։ Սակայն ֆիլմում ներկայացվում է նաև քաղաքը՝ նեղ բակեր, խանութներ, փողոցներ, հրապարակներ, կամուրջ։ Ռեժիսորը սիրով վերականգնում է հին Քութայիսի մթնոլորտը։

## Դերերում
* Մեգի Ցուլուկիձե - Նատո
* Տրիստան Կվելաիձե - գլխավոր դեր
* Գեորգի Գեգեճկորի
* Իմեդա Կախիանի - Անդրո
* Ջեմալ Սիխարուլիձե - Վերխովսկի
* Մալխազ Բոբուրիշվիլի
* Ամիրան Կադեյշվիլի
* Վլադիմիր Սոլոդնիկով
* Միխայիլ Ժարկովսկի - Բերգ
* Սոսո Գոգիչայշվիլի
* Օթար Կոբերիձե
* Լիա Էլիավա - կոմսի կինը
* Ռամազ Չխիկվաձե
* Ջեմալ Գագանիձե
* Գեորգի Կավտարաձե - Թեոֆիլե
* Դուդուխանա Ցերոձե - Ցացա
* Պաատա Բարաթաշվիլի
* Վալերյան Դոլիձե
* Կալոս Մարդիշվիլի
* Գուրամ Փիրցխալավա
* Վասո Ցուլաձե
* Եֆիմ Բայկովսկի - *նահանգապետ*

## Նկարահանող անձնակազմ
* Ռեժիսոր - Սեմյոն Դոլիձե
* Սցենարի հեղինակներ - Սեմյոն Դոլիձե, Ռեզո Էբրալիձե
* Օպերատոր - Ֆելիքս Վիսոցկի
* Կոմպոզիտոր - Դավիթ Տորաձե
* Նկարիչ - Քրիստեսիե Լեբանիձե
* Մոնտաժ - Վասիլ Դոլենկո
* Ֆիլմի տնօրեն - Իրակլի Գոցիրիձե

## Քաղվածք
…Բանտի միջանցք։ Վանականն ու բանտապահը մոտենում են բանտախցի դռանը։ Վանականը հարցնում է. «Ի՞նչ մեղք են գործել այս մարդիկ»։ Լռություն։ «Ինչու՞ է այսքան լուռ»։ Բանտապահը պատասխանում է. «Քո կարծիքով՝ նրանք պիտի ուրախանա՞ն մահվանից առաջ»։ Բանտախցի դռները վերջապես բացվում են, բայց այն դատարկ է, բանտարկյալները փախել են...

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Փախուստ լուսաբացին» ֆիլմը Internet Movie Database կայքում 
* KM.RU → Мегаэнциклопедия: «Побег на рассвете»  
* «Փախուստ լուսաբացին» ֆիլմը kinopoisk.ru կայքում 

Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սեմյոն Դոլիձեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր
Խուարես թատրոն (այլ կիրառումներ)

**Խուարես թատրոն**, կարող է վերաբերել՝

*Խուարես թատրոն (Օախակա), գտնվում է Մեքսիկայի Օախակա նահանգում, Խուարես պողոտայում։
*Խուարես թատրոն (Վենեսուելա), գտնվում է Վենեսուելայի Լարա նահանգի Բարկիսիմենտո քաղաքում։
*Խուարես թատրոն (Գուանախուատո), գտնվում է Մեքսիկայի Գուանախուատո նահանգում։
Ասիմպտոտ

մինի|աջից
**Ասիմպտոտ** (հունարեն՝ չհամընկնող), ուղիղ, որին անվերջորեն մոտենում է կորը իր անվերջ ճյուղով։

Անվերջ ճյուղերով ոչ բոլոր կորերն ունեն ասիմպտոտներ (օրինակ՝ պարաբոլը)։
մինի|ձախից
# \lim_{x \to a-0}f(x)= +- \infty 
# \lim_{x \to a+0}f(x)= -+\infty 

Կորը կարող է հատել իր ասիմպտոտը վերջավոր կամ անվերջ կետերում։ Անցյալի հայ տպագիր մաթեմատիկական գրականության մեջ ասիմպտոտը անվանվել է *անանկանելի*։

մինի|աջից
: ~f(x)=2x+5+ \frac{-2x-4}{x^2+1}=2x+5+(-2) \cdot \frac{x+2}{x^2+1}.
~ x \to \infty, &nbsp;&nbsp;\frac{x+2}{x^2+1} \to 0,
: \lim_{x \to \pm \infty}f(x)=\lim_{x \to \pm \infty}(2x+5)= \pm \infty,
:~y=2x+5

մինի

## Գրականություն
* *Рашевский П. К.* Курс дифференциальной геометрии, 4-е изд. М., 1956.
* Графики функций։ Справочник / Вирченко Н. А., Ляшко И. И., Швецов К. И. — Киев։ Наук. думка, 1979, — 320 с.

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Կատեգորիա:Վերլուծական երկրաչափություն
Բլեյք Շելթոն

**Բլեյք Թոլիսոն Շելթոն** (, ), ամերիկացի քանթրի երգիչ և հեռուստատեսային դեմք։ Իր երաժշտական կարիերայի ընթացքում թողարկել է 9 ստուդիական ալբոմը, որոնցից մի քանիսը գլխավորել են ամերիկյան հայտնի հիթ շքերթներ և վաճառվել են միլիոնավոր օրինակներով։ Շելթոնը 2011 թվականից սկսած հանդիսանում է NBC հեռուստաընկերության տաղանդներ փնտրող The Voice նախագծի ժյուրիի անդամ։

## Սկավառակագրություն
;Ստուդիական ալբոմներ
* «Blake Shelton» (2001)
* «The Dreamer» (2003)
* «Blake Shelton's Barn & Grill» (2004)
* «Pure BS» (2007)
* «Startin' Fires» (2008)
* «Red River Blue» (2011)
* «Cheers, It's Christmas» (2012)
* «Based on a True Story...» (2013)
* «Bringing Back the Sunshine» (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Հունիսի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Սեդրակ Ապաճյան

**Սեդրակ Ապաճյան** (), հայ հրապարակագիր, խմբագիր, հասարակական գործիչ։ Սովորել է ծննդավայրի ֆրանսիական քոլեջում։

## Գործունեություն
1925 թվականին խմբագրել է «Նոր ճանապարհ» առաջադիմական ընտհատակյա խմորատիպ թերթը, 1931 թվականին մասնակցել է «Գրասիրաց միություն» ընկերության հիմնադրմանը։ 1934-1938 թվականներին դասավանդել է Ալեքսանդրետի Նուպարյան վարժարանում։ 1939 թվականին տեղափոխվել է Բեյրութ, ուր խմբագրել է «Սպարտակ» (1940-1941) ընդհատակյա թերթը, ապա՝ «Առավոտ» օրաթերթը։ Իր հոդվածներում ընդգծել է Խորհրդային Հայաստանի կարևոր դերը սփյուռքահայության կյանքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակագիրներ
Կատեգորիա:1907 ծնունդներ
Կատեգորիա:1968 մահեր
Ներոն Ապիյան

**Ներոն Ավետիսի Ապիյան** (), հայ իրավաբան, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (1891)։

## Գործունեություն
Ավարտել է Ադրբեջանի պետական համալսարանը (1969)։ 1969 թվականից աշխատում էր ՀԽՍՀ ԳԱ փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտում (1977 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող)։ Աշխատանքները վերաբերում են պետության և իրավունքի, պատմության, խորհրդային շինարարության, սոցիալիստական օրինականության հարցերին։

Մահացել է 2004 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Երևանում։

## Երկեր
*На страже социалистической законности., Н. А. Апиян, Отв. ред. В. М. Курицын, АН АрмССР. Ин-т философии и права, Ереван, Айастан, 1974.
* Материалы Республиканской научной конференции молодых научных работников по гуманитарным наукам: I Тур Третьего Всесоюзного конкурса, май 1974, Академия наук Армянской ССР, Министерство высшего и среднего специального образования АрмССР, Министерство просвещения Армянской ССР, Центральный комитет ЛКСМ Армении, Армянская республиканская научная конференция молодых научных работников по гуманитарным наукам ( 1974, Ереван ).. Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1976.
* На стараже правопорядка и законности , 274 с. 21 см., Ереван, Изд-во Ерев. ун-та 1979.
* Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական վերահսկողության մարմինները պետական կարգապահության և օրինականության ամրապնդման համար մղվող պայքարում, Հայկական ԽՍՀ ԳԱ, Փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտ, Երևան, Հայկական ԽՍՀ ԳԱ, 1983 (համահեղինակ)։
* Органы народного контроля Армянской ССР в борьбе за укрепление государственной дисциплины и законности/ Н. А. Апиян. Ереван, АН АрмССР 1983.
* Из истории НКВД Советской Армении (1920-1946 гг.) / Н. А. Апиян ; Ерев. гос. ун-т, 147,[1] с. 20 см, Ереван, Изд-во Ерев. ун-та 1986.
* Պետության և իրավունքի հիմունքներ։ Դասագիրք հանրակրթական դպրոցի 9-10-րդ դասարանների համար, Երևան, «Լույս», 1998 (համահեղինակ)։
* Իրավական պետություն և օրինականություն։ Երևանի պետական համալսարան, Իրավաբանական ֆակուլտետ, Երևան, «Տիգրան Մեծ», 1999։
* Քաղաքացիական հասարակությունը և ազատականությունը։ Երևան, Ա. հ., 1999 (համահեղինակ)։
* Правосознание, правовое воспитание, правовая культура, Е., 2001 (соавтор).
* Հռոմեական իրավունք (ուսումնական ձեռնարկ), 2001 (համահեղինակ)։
* Պետության և իրավունքի տեսության հիմնահարցեր (ուսումնական ձեռնարկ), 2001 (համահեղինակ)։
* Իրավական պետություն և օրինականություն, 2 լրց. վերամշկ. հրտ., Ե., 2001 (համահեղինակ)։
* Հռոմեական իրավունք։ (Ուսումնական ձեռնարկ), Երևանի պետական համալսարանԻրավաբանական ֆակուլտետ, 2-րդ հրատ., լրացված և վերամշակված, Երևան ։ Երևանի համալս. հրատ., 2002 (համահեղինակ)։
* Իրավունքի տեսության հիմնահարցեր։ (Ուսումնական ձեռնարկ)։ Գիրք 1, Երևանի պետական համալսարան, Երևան, Երևանի համալս. հրատ., 2003 (համահեղինակ)։
* Իրավունքի տեսության հիմնահարցեր  (ՈՒսումնական ձեռնարկ)։ Գիրք 2, Երևանի պետական համալսարան, Երևան, Երևանի համալս. հրատ., 2003 (համահեղինակ)։
* Ազգային Սահմանադրություն Հայոց։ [1863 թ. Կոնստանդնուպոլսում ընդունված Հայոց Ազգային Սահմանադրության մասին], Երևան, Եգեա, 2004 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում թաղվածներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Գյոլյայլաղ

**Գյոլյայլաղ**, լճակ Արցախումում։ Գտնվում է Թարթառ գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի շրջակայքում։ Տեղակայված է Մռավ լեռից հարավ, Լև գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության ջրագրություն
Գոլա Ների (կիրճ)

**Գոլա Ների**, կիրճ Թուրքիայում, Բիթլիսի նահանգում, Սասունում, Խուլփ գավառակում, Էդինակի բերդի մոտակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիրճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի կիրճեր
Կատեգորիա:Դիարբեքիրի մարզ
Գուրջա Բողազ

**Գուրջա Բողազ**, **Գուրգի Բողազ**, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում։ Գտնվում է Էրզրում քաղաքից մոտ 20 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է Էրզրում տանող ճանապարհի վրա, Խեդեմելիք գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգ
Գիժդարա

**Գիժդարա**, լեռ Փոքր Կովկաս լեռնային համակարգում, Գանձակի լեռներում։ Գտնվում է Տավուշի մարզի Մովսեսգեղ գյուղից հարավ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանձակի լեռնահամակարգի լեռներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Զուրաբ Ղիփշիձե

**Զուրաբ Վասիլի Ղիփշիձե** (, ծնվել է՝ 10 օգոստոսի, 1953, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի դերասան։ 2013 թվականին եղել է Մոսկվայի 35-րդ միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի անդամ։

## Կենսագրություն
Զուրաբ Ղիփշիձեն ծնվել է 1953 թվականի օգոստոսի 10-ին Թբիլիսիում։ 1970-1971 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտում։

1976 թվականին ավարտել է Ս. Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսաստանյան պետական համալսարանը (Գերասիմովի ու Մակարովայի արվեստանոց)։

1976 թվականից Զուրաբ Ղիփշիձեն աշխատել է Թբիլիսիի կինոդերասանի թատրոնում։

2010 թվականից վարում է «Առաջին կովկասյան» հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Պատմությունը դեմքերով» հաղորդումը։

## Ֆիլմագրություն

* 1966 – Մացի Խվատիա – *Կոչոյա*
* 1971 – Քո ձեռքերի ջերմությունը – *Ապրասիոն (Վրաստանի առաջին կոմսոմոլներից մեկը)*
* 1972 – Երբ ծաղկեց նշենին – *Զուրա*
* 1974 – Դուստրեր-մայրեր – *Ռևազ (Ռեզո)*
* 1976 – Трын-трава – *Զուրաբ, ուսանող*
* 1978 – Հույսի կանաչ կղզի – *Գոգի*
* 1979 – Մեր հայրերի հողը
* 1980 – Քո որդին, Երկիր
* 1980 – Պատահական գնդակ – *Վասո Կիկվիձե*
* 1981 – Ճանապարհ դեպի տուն
* 1982 – Խաչբառ լուծել սիրողների համար
* 1982 – Ընդունեք մարտահրավերը, սինյորներ
* 1983 – Երդմնագիր
* 1984 – Սուրամի բերդի լեգենդը – *Դուրմիշխան*
* 1985 – Բագրատիոն – *Ռոման Բագրատիոն*
* 1985 – Երգ Արսենի մասիս (Simgera Arsenaze) – *Զաալ*
* 1985 – Երիտասարդ կոմպոզիտորի ճանապարհորդությունը – *Ելիսբար Ծերեթելի*
* 1986 – Վտանգավոր ճանապարհորդության ուրախ ժամանակագրություն
* 1986 – Նեյլոնե տոնածառ
* 1987 – Բրավո, Ալբեր Լիլոշ
* 1987 – Էլլայի ու Ռարուի արկածները
* 1988 – Դոն Կիխոտի ու Սանչոյի կյանքը
* 1988 – Աշիկ Կերիբ – *կարդում է ռուսերեն տեքստը*
* 1989 – Մեղքի երեխաներ
* 1989 – Միայնակ որսորդ
* 1990 – Պաշարում
* 1990 – Պատ
* 1991 – Ընկեր Ստալինի ճամփորդությունը դեպի Աֆրիկա
* 1992 – Աննայի ծննդյան օրը
* 1992 – Երջանիկ գյուղ
* 1993 – Էքսպրես տեղեկատվություն
* 1994 – Սպանված հոգի
* 1995 – Անցյալի ստվերներ
* 1996 – Օրֆեյի մահը
* 1997 – Պարողի ժամանակ – *Թեմուր*
* 1999 – Թանկագին Մ
* 1999 – Միայնության շքանշանի ասպետ
* 2000 – Ամառ, կամ 27 կորած համբույրներ
* 2000 – Միստերիաներ – *Կոկա*
* 2001 – Անտիմոզ Իվորիելի
* 2002 – Դրոնգո – *Գուրամ Խոտիվարի*
* 2002 – Գայլերի լեզգինկա (Վրաստան)
* 2002 – Սառցե դարաշրջան – *Գուրամ Պավլիկաձե*
* 2003 – Եվս մեկ վրացական պատմություն
* 2004 – 27 վիշապներ (Վրաստան)
* 2005 – Եվ գնում էր գնացքը
* 2008 – Երեք տուն
* 2008 – Ծովային պահակախումբ – *Ռոմեո, նախկին օրենքով գող*
* 2008 – Վասիլևյան կղզիներ – *Թենգիզ*
* 2009 – Հակամարտության գոտի
* 2009 – Հրաշք
* 2012 – Բոլորը գնացին
* 2013 – Դժվար է լինել աստված – *Զուրաբ*
* 2015 – Պետրուշկայի համախտանիշ – *Թեդի*

## Մրցանակներ
* «Նիկա» մրցանակ «Երկրորդ պլանի լավագույն դեր» անվանակարգում (1997, «Պարողի ժամանակ» ֆիլմի համար)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զուրաբ Ղիփշիձեն Internet Movie Database կայքում
* Զուրաբ Ղիփշիձեն kinopoisk.ru կայքում
* http://mediateka.km.ru/cinema_2001/Encyclop.asp?Topic=topic_segida_p2339 

Կատեգորիա:«Նիկա» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Բողարսուկ

**Բողարսուկ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Արսիանի լեռնաշղթայում։ Գտնվում է Օլթի քաղաքից մոտ 52 կմ հյուսիս-արևելք։ Լեռան լանջերն անտառապատ են։ Բարձրությունը 2070 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արսիանի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Բերդուս չայ

**Բերդուս չայ**, գետ Թուրքիայի Էրզրումի մարզում, հանդիսանում է Օլթիի աջակողյան օժանդակ Պենյակչայի ձախ վտակը։ Պենյակչայի մեջ է թափվում Օլթի քաղաքից մոտ 26 կմ հյուսիս-արևելք։ Գետի ձորը եղակայված է Օլթի քաղաքից 19 կմ արևելք, Բարդուս գյուղի մոտակայքում։ Լեռնային է ու ջրառատ, ավազանի մեծագույն մասը անտառապատ է։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզ
Անձրև, գոլորշի և արագություն

**Անձրև, գոլորշի և արագություն** (), անգլիացի նկարիչ Ուիլյամ Թըրների նկարը, որը առաջին անգամ ցուցադրվել է Թագավորական ակադեմիայի ցուցահանդեսին 1844 թվականին։
մինի|ձախից|Մեյդխենդ երկաթուղի

Կտավի վրա նկարիչը պատկերել է սլացող շոգեքարշ, որի միակ լավ տեսանելի մասը շոգեքարշի փողն է։ Մնացած ամեն ինչը լուծվում և անհետանում է ոսկեգույն միրաժում։ Նկարում կարելի է նշմարել կամրջի հենարանները և նավը երկու ուղևորներով։ Տյորները նկարը նկարել է Մեծ արևմտյան երկաթուղով շրջագայութունից հետո, որը կապում է Անգլիայի հարավ- արևմուտքը, Արևմտյան տարածքները և Հարավային Ուէլսը Լոնդոնի հետ։ Ենթադրվում է, որ նկարում պատկերված է Մեյդենխեդ երկաթուղին։ Դիտողին ներկայացվում է դեպի Լոնդոն տանող արևելյան կողմը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Gerald E. Finley. Angel in the Sun։ Turner's vision of history. — McGill-Queen's Press, 1999. — ISBN 0773517472.

## Արտաքին հղումներ
* «Անձրև, գոլորշի և արագություն» Լոնդոնյան Ազգային պատկերասրահի տվյալների բազայից

Կատեգորիա:1844 նկարներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Ուիլյամ Թըրների նկարներ
Շույ (Մաշայի վտակ)

**Շույ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սվերդլովսկի մարզում, Բաշկորտոստանի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Մաշ գետի ձախ ափին՝ 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը՝ 19 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ուֆա, գետի ենթաավազանը Այ գետն է մինչև Բելայա թափվելը, գետի գետային ավազանը՝ Կամա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 10010201112111100022999
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 111102299
* Ավազանի կոդը — 10.01.02.011
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 11
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գազանա

**Գազանա**, Գազան, Գազանալին, Կազան, Կազանգյոլ, Ղազան, Ղազանգյոլ լիճ է Սյունիքի մարզի Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Սյունիքի մարզի Գեղի գետի ակունքներում՝ Գեղի գյուղից մոտ 9 կմ հյուսիս-արևելք՝ ծովի մակարդակից 3111,8 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն։ Լիճն ունի հրաբխայի ծագում։ Բաղկացած է 3 լճակներից։ Մակերևույթը 0,018 կմ2 է, ավազանը՝ 2 կմ2։ Լճի առավելագույն խորությունը 10 մետր է։ Լճի ծավալը կազմում է 57,5 հազար մ3։ Ամռանը ջրի ջերմություը հասնում է 13oC-ի։ Ջրերը քաղցրահամ են։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
* Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լճեր
Բերեդի

**Բերեդի **, լեռնագագաթ Պարսկահայաստանում։ Գտնվում է Ուրմիա լճից մոտավորապես 53 կմ դեպի արևելք։ Տեղակայված է Կոտուր-Զագրոշյան լեռներում՝ այժմյան թուրք-պարսկական սահմանի վրա։ Այս լեռներից մոտ 6 կմ դեպի արևմուտք գտնվում է համանուն գյուղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Ապրանքային ֆետիշիզմ

մինի|Քաղաքական պաստառ, որում ոսկեդրամը ներկայացվում է որպես բարեկեցության հիմք
**Ապրանքային ֆետիշիզմ**, ապրանքներին գերբնական հատկությունների վերագրում, արտադրության միջոցների մասնավոր սեփականության վրա հիմնված ապրանքային տնտեսության արտադրական հարաբերությունների իրայնացում։ Տարերային ապրանքային արտադրության պայմաններում ապրանք արտադրող աշխատանքը անմիջաբար հանդես է գալիս որպես մասնավոր աշխատանք, որի հասարակական բնույթը դրսևորվում է շուկայում՝ ապրանքների փոխանակման ժամանակ։

Ապրանքարտադրողների հասարակական կապերն իրականացվում են ապրանքների փոխանակման միջոցով և առերևույթ արտահայտվում են որպես ապրանքների հարաբերություն, որ թվում է թե բխում է դրանց բնական հատկություններից։ Ուստի և մարդկանց հասարակական հարաբերությունները նրանց աչքում ընդունում են իրերի հարաբերության ֆանտաստիկ ձև։ Ապրանքներին, որպես փոխանակային արժեքների, վերագրվում են ապրանքատերերի վրա իշխելու գերբնական հատկություններ։ Պահանջարկի ու առաջարկի ազդեցությամբ ապրանքագները շարունակ փոփոխվում են, որի հետևանքով էլ ոմանք հարստանում են, մյուսները՝ քայքայվում։ Ֆետիշիզմը տարածվում է նաև փողի վրա։ Փողով ցանկացած ապրանք ձեռք բերելու հնարավորությունը դրսևորվում է որպես ոսկու և արծաթի բնական հատկություն։ Մինչդեռ փողի իշխանությունը տարերային տնտեսության հասարակական հարաբերությունների գերիշխանությունն է մարդկանց նկատմամբ։

Ապրանքային ֆետիշիզմը իր ամենաբարձր զարգացմանն է հասնում կապիտալի ֆետիշացումով, կապիտալին վերագրվում է ինքնաճման բնական հատկություն

Ապրանքային ֆետիշիզմի էության մասին խոսել է Կարլ Մարքսն իր «Կապիտալ» աշխատության մեջ։

## Գրականություն
* Մարքս Կ., Կապիտալ, հ. 1, Ե., 1954, գլուխ 1

Կատեգորիա:Ապրանքագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Ապրանքաշրջանառություն

**Ապրանքաշրջանառություն**, առք ու վաճառքի գործողությունների ամբողջություն, որ ապահովում է ապրանքային զանգվածների հոսքը արտադրությունից դեպի սպառողը։ Առևտրական գործարքների տեսակներից կախված՝ ապրանքաշրջանառությունը լինում է ներքին ու արտաքին, մեծածախ ու մանրածախ։ Ապրանքաշրջանառության հիմնական ցուցանիշներն են՝ ընդհանուր ծավալը, տեսականու կազմը, տարատեղումն ու բաշխումն ըստ առևտրի ձևերի, ինչպես նաև ապրանքային զանգվածի տևականությունը շրջանառության ուղիներում։ Կապիտալիստական հասարակարգում ապրանքաշրջանառությունը զարգանում է անհամաչափորեն։ Մանրածախ աաճը սահմանափակվում է բնակչության հիմնական զանգվածի ցածր գնողունակությամբ։
 
## Արտաքին ապրանքաշրջանառության հիմնական մասերը
Արտաքին ապրանքաշրջանառության հիմնական մասը բաժին է ընկնում տնտեսապես զարգացած կապիտալիստական երկրներին։ Ընդ որում, այդ երկրները հիմնականում արտահանում են արդյունաբերության պատրաստի ապրանքներ, իսկ թույլ զարգացած և կախյալ երկրները՝ հումք ու պարեն։ Սոցիալիզմի պայմաններում ապրանքաշրջանառության ոլորտը ընդգրկում է ինչպես արտադրության միջոցների, այնպես էլ սպառման առարկաների շարժումը։ Աշխատանքի հասարակական բաժանման հետևանքով ապրանքաշրջանառության ֆունկցիան իրագործում են ժողովրդական տնտեսության առանձին ճյուղերը (առևտուր, նյութատեխնիկական մատակարարում, մթերումներ)։ Արտադրության միջոցների շրջանառությունն իրագործվում է ինչպես ձեռնարկությունների ուղղակի կապերի, այնպես էլ մատակարարող, վաճառահանող և մթերող կազմակերպությունների միջոցով։ ժողովրդական սպառման առարկաների շրջանառությունն իրագործում են առևտրի և հասարակական սննդի կազմակերպությունները։ Սոցիալիստական բոլոր երկրներում ապրանքաշրջանառությունը զարգանում է պլանաչափորեն։ Բարձր տեմպերով աճում է մանրածախ ապրանքաշրջանառությունը և բարելավվում նրա կառուցվածքը։ Սովետական Հայաստանում ապրանքաշրջանառության ընդհանուր ծավալը 1928 թվականի 39 մլն. ռուբլու դիմաց 1970 թվականին կազմել է 1254 մլն. ռուբլի, իսկ մեկ շնչին ընկնող ապրանքաշրջանառության համապատասխանորեն՝ 4 մլն. և 498 մլն. ռուբլի։

Կատեգորիա:Ֆինանստնտեսական վերլուծություն
Կատեգորիա:Վաճառք
Լատվիայի վարչական բաժանում

**[[Լատվիա]]ն** վարչականորեն բաժանվում է 110 երկրամասի (, եզ․ թիվ՝ ) և 9 հանրապետական ենթակայության քաղաքի (, եզ․ թիվ՝ )։

Մինչ 2009 թվականի հուլիսի 1-ը Լատվիան բաժանված էր 26 շրջանի և 7 հանրապետական ենթակայության քաղաքի։

## Վարչական բաժանումը մինչ 2009 թվականի հունիսի 1-ը
Լատվիայի Հանրապետության հռչակման ժամանակ՝ ամբողջապես պահպանվել է նախկին վարչական գավառական բաժանումը (բաժանվել են քաղաքների և վոլոստների), Սեյմի ընտրությունների համար երկիրը բաժանվել է 5 ընտրական շրջանների։ Լատվիական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում 1949 թվականի ավարտին գավառները բաժանված էին 58 շրջանների․ կային նաև հանրապետական նշանակության քաղաքներ։

## Ժամանակակից վարչական բաժանում
2008 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Լատվիայի կառավարությունը որոշեց՝ Լատվիայում նախկին 553 ինքնակառավարությունների (շրջաններ, վոլոստներ և այլն) փոխարեն պետք է ստեղծվեն 109 երկրամասեր (նովադներ) (, հոգնակի թիվ՝ ) և հանրապետական ենթակայության 9 քաղաքներ։

700px|մինի|կենտրոն|Լատվիայի երկրամասեր և հանրապետական ենթակայության քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Նովադների'' բնակչությունը։
* Լատվիայի տարածաշրջանային զարգացման և համայնքների նախարարություն 

Կատեգորիա:2021 հիմնադրումներ Լատվիայում
Կատեգորիա:2021 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի երկրների վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Լատվիայի վարչական բաժանում
Շուլիյա

**Շուլիյա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստանով։ Գետաբերանը գտնվում է Թաթարստանի հանրապետությունում գետի ձախ ափից 57 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 31 կմ, ավազանի տարածքը 118 կմ2 է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսոկումի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բելայա, գետի ենթաավազանը Բիրսկ գետն է մինչև թափվելը Բելայա, գետի գետային ավազանը Կամա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 10010201612111100026282
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 111102628
* Ավազանի կոդը — 10.01.02.016
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 11
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր