Կինն իսլամում

**Կինը իսլամում**, մուսուլմանական հասարակության մեջ կնոջ դիրքի  հետազոտություն, ինչպես նաև օրենքների և կանոների համակարգ, որը կարգավորում է կնոջ փոխներգործությունը հասարակական ինստիտուտների հետ։

Շարիաթը (իսլամական օրենք)  օրենքի պարտականությունների ոլորտում նախատեսում է կանանց և տղամարդկանց դերերի ակնհայտ տարբերություն։

### Գենդերային դերեր
Ղուրանում ասվում է. «Տղամարդիկ  հանդիսանում են կանանց խնամակալները, այդ իսկ պատճառով Ալլահը նրանցից մեկին  առավելություն է տվել մյուսների նկատմամբ և քանի որ նրանք սպառում են իրենց ունեցվածքից»։

Մուսուլմանական ավանդույթի համաձայն, կինը ամբողջությամբ ենթարկված է ամուսնուն։ Կնոջ հիմնական դերը ընտանիքին միաձուլվելն է, այն ժամանակ, երբ ամուսնու դերը ընտանիքին ֆինանսապես ապահովելն է։ Իսկ եթե կինը ցանկություն հայտնի կարող է կրթություն ստանալ, աշխատել և այլն, սակայն խնամակալի համաձայնությամբ։

### Կրթություն
Կանայք մեծ դեր են խաղացել մի շարք իսլամական կրթական հաստատությունների հիմնադման գործում, ինչպես օրինակ՝ Ֆաթիմա ալ Փիհրին Ալ Կարաուին համալսարանի հիմնադրման ժամանակ, 859 թվականին։ 12-րդ դարում ապրած Իբն Ասակիրի վկայությամբ իսլամական աշխարհում գոյություն ուներ կանանց կրթության շատ հնարավորություններ։ Նա գրում էր, որ կանայք կարող էին սովորել, ձեռք բերել ակադեմիական աստիճաններ, ինչպես նաև որակավորվել որպես գիտնականներ և մանկավարժներ։ Իսլամական աշխարհում կանայք ոգեշնչված էին Մուհամմադ մարգարեի կանանցով՝ Հադիջան, ով հաջողակ գործրար էր և Այշին, ով դադիսի շրջանում հայտնի գիտնական էր։

## Կանանց իրավունքներն իսլամադավան երկրներում
Իսլամադավան շատ երկրներում տարածված է կանանց իրավունքների սահմանափաումը։
* Եգիպտոս
** մուսուլման կինը չի կարող ամուսնանալ ոչ մուսուլման տղամարդու հետ, առանց հավատուրացության մեջ մեղադրվելու, այսպիսի ամուսնությունից ծնված երեխաները պետք է գտնվեն մուսուլման տղամարդու խնամակալության տակ
** 99,3 % կանայք ենթարկվում են սեռական բռնությունների
** 91 % կանայք ենթարկվում են կանացի  թլպատման
* Իրաք
** 2010 թվականի տվյալներով կին քաղաքական գործիչներ չկան
** Կնոջը անհրաժեշտ է տղամարդ բարեկամի թույլատվությունը, որպեսզի անձնագիր ստանան 
** 409-րդ հոդվածի համաձայն պատվի համար սպանության պատիժը ավելի թեթև է, քան սպանության այլ տեսակների դեպքում
* Սաուդյան Արաբիա
** Կանանց թույլ չի տրվում մեքենա վարել
** Առանց տղամարդու թույլտվության կինը իրավունք չունի ամուսնանալ, ճամբորդել, բուժվել կամ կրթություն ստանալ
** Բռնաբարության փաստը ապացուցելու համար, կինը պետք է 4 տղամարդ վկա ներկայացնի 
** 2012 թվականին կանանց իրավունք էր շնորհվել կատարել «կանացի» աշխատանքներ։
** Գլխավոր մուֆտին թույլատրում է ամուսիններին ուտել սեփական կանանց
* Սիրիա
** Գրանցված են ավելի քան միլիոն կին փախստականներ 
** Գրանցված են 12-ամյա աղջիկների հետ ամուսնության դեպքեր 
* Եմեն
** Ամուսնության տարիքի սահմանափակում չկա, աղջիկների քառորդ մասը ամուսնանում են մինչև 15 տարեկանը 
** 98,9 % կանայք փողոցում ենթարկվում են սեռական ոտնձգությունների  
** Կանայք բռնության վնասվածքներով դիմում են հիվանդանոց, սակայն հազվադեպ են դիմում ոստիկանություն
** Ծննդաբերությունների միայն  36 %-ն է ընթանում մանկաբարձի միջնորդությամբ
* Սուդան
** 12,1 միլիոն կանայք կանացի թլպատման են ենթարկվել 
** Կանանց ամուսնության տարիք է սահմանված 10 տարեկանը 
** 152-րդ քրեական հոդվածը  հագնվելու ձևի պատճառով ճիպետահարություն է սահմանում կանանց համար
** 62 % կանայք կրթված են  (80 % տղամարդիկ կրթված են)

## Հայտնի կանայք իսլամում
* Խավա (Եվա) , առաջին կինը, մարգարե Ադամի կինը։
* Ասյա, մարգարե Մուսային (Մովսես) դաստիարակած փարավոնի կինը։
* Բալկիս, Շեբայի թագուհու անունը։
* Մարիամ (Մարիամ Աստվածածին), Հիսուս մարգարեի մայրը։
* Հադիջա, Մուհամեդ մարգարեի առաջին և սիրելի կինը։
* Աիշա, Մուհամեդ մարգարեի երրորդ կինը
* Ֆթիմա Զահրա
* Սումայա

## Կնոջ կերպարը մշակույթում
Իսլամական հասարակության մեջ կնոջ թեմային անդրադարձել են մի շարք արվեստի ստեղծագործություններում, այդ թվում ` «Հարսնացուն Դանիայից» (Թուրքիա), «Դպրոցական ընկերուհիներ»(Ռուսաստան, 2008),  «Ձյուն» (Բոսնիա, 2008`Ոսկե Մինբար կինոփառատոնի մրցանակակիր ), «Օտարը» (Գերմանիա,2010` եվրոպական կինոթատրոնների միության մրցանակ), «Փարիզ, ես սիրում եմ քեզ» ֆիլմի սերիաներից մեկը (Ֆրանսիա-Գերմանիա, 2006), Ի սեր Աստծո  (Պակիստան, 2007), Առևանգում (Հնդկաստան, 2003), Կլոն (Բրազիլիա, 2001)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Women and Islam in Early Modern English Literature*, Cambridge University Press, 2008 (978-0-521-86764-1): Bernadette Andrea: Books
* *Women and Gender in Islam: Historical roots of a modern debate*, Yale University Press, 1992
* Armstong K. , London, HarperCollins/Routledge, 2001
* Baffoun, Alya. *Women and Social Change in the Muslim Arab World*, In Women in Islam. Pergamon Press, 1982.
* Thomas Nelson, 2008. ISBN 978-1-59555-161-0
* Esposito J., Yvonne Y. H., *Islam, Gender, and Social Change*, Oxford University Press, 1997, ISBN 0-19-511357-8
* Hambly, Gavin. *Women in the Medieval Islamic World*, Palgrave Macmillan, 1999, ISBN 0-312-22451-6
* Joseph, Suad (ed.) *Encyclopedia of Women and Islamic Cultures*. Leiden: Brill, Vol 1-4, 2003—2007.

Կատեգորիա:Կինը իսլամում