Աղքատությունը Կիպրոսում

**Աղքատությունը Կիպրոսում** բավականաչափ լավ փաստագրված չէ, սակայն Կիպրոսի կառավարությունը ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա այն լուրջ խնդիր է համարում: Ընդլայնված ընտանիքների միջև ամուր ընտանեկան կապերի պատճառով Կիպրոսում աղքատությունը հիմնականում ազդում է նրանց վրա, ովքեր կապված չեն ընտանեկան կապերով, այդպիսիք են ներգաղթյալները, ամուսնալուծված և միայնակ մարդիկ փոքր ընտանիքներից: Ուսումնասիրություններից մեկը պարզել է ուժեղ փոխկապակցվածություն աղքատության աճի և ընտանիքի փոքր չափի միջև: Աղքատությունը նաև ավելի ընդգրկում է տարեց մարդկանց, քան երիտասարդներին, քանի որ կենսաթոշակային եկամտի արդյունքում կախվածության մակարդակը բարձրանում է:

## Վիճակագրական ցուցանիշներ և պատմական միտում
1990-ականների վերջին հրապարակված զեկույցում (հիմնվելով 1996-1997 թվականների ընտանեկան ծախսերի հետազոտության վրա) պարզվել է, որ Ջինիի գործակիցը (որը ցույց է տալիս եկամտի բաշխումը) Կիպրոսում կազմում է մոտ 0,36, և որ առավել խոցելի խմբերը ներառում են քրոնիկ հիվանդներին, թոշակառուներին, ցածր կրթություն ունեցող մարդկանց և տնային տնտեսուհիներին (այրիներ):

Կիպրոսում աղքատությունն ու սոցիալական մեկուսացումը զգալիորեն փոխվել են 2004 թվականին Եվրամիությանը Կիպրոսի անդամակցությունից հետ.: Ըստ Եվրոստատի, Կիպրոսում «աղքատության կամ սոցիալական մեկուսացման վտանգի» տակ գտնվող մարդիկ կազմում էին մոտավորապես 23-27%, ինչը մոտավորապես համապատասխանում էր ԵՄ միջին ցուցանիշին, որը ուսումնասիրության ժամանակահատվածում (2004-2012) կազմում էր մոտ 23-26%: 2010 թվականին բնակչության 16%-ը այն տնային տնտեսությունների մի մասն էր, որոնց մեկ շնչի հաշվով եկամուտը 10,189 եվրոյից ցածր էր, ինչը համապատասխանում էր մեկ շնչի հաշվով միջին եկամտի 60%-ին: Նյութական ծանր պայմաններում ապրող մարդիկ կազմում էին բնակչության մոտ 10%- ը:

Կենսապայմանները և զրկանքները աղքատության հաստատված ցուցանիշներն են: Օբյեկտիվորեն նյութական դժվարությունների, բնակարանային ստանդարտների և ֆինանսական խնդիրների հետ կապված հիմնական գործոնները կարող են վնասել ընտանիքին: Այլ տնտեսական ցուցանիշներ, ինչպիսիք են կենսամակարդակը կամ կյանքի բավարարվածությունը, դեր են խաղում այն հարցում, թե ինչպես է օգտագործվում տնային տնտեսության եկամուտը: Ընտանիքի վրա այս հատուկ ցուցանիշների ազդեցության արդյունքում այն նաև արդիական է դարձնում «սոցիալական մեկուսացում» երևույթը՝ սահմանափակելով ընտանիքի զարգացման հեռանկարը: Այդ նպատակով ԵՄ-ն ստեղծել է սոցիալական պաշտպանության կոմիտե՝ ներառականությունն ապահովելու համար, ինչպես ցույց է տրված Euro-25 տվյալների հավաքածուում:

2013 թվականին Կուտսամպելասի և Պոլիկարպուի կողմից անցկացված ուսումնասիրության մեջ նշվում է, որ «Կիպրոսում աղքատության մակարդակը, ըստ բոլոր ցուցանիշների, նվազել է 2009 թվականից 2012 թվականներին: Սակայն 2013 թվականին այն զգալիորեն աճել է (13,1% -32,9%), ապա կայունացել բավականին բարձր մակարդակով»։ 2012-2013 թվականների Կիպրոսի ֆինանսական ճգնաժամից հետո կանխատեսումներ արվեցին, որ Կիպրոսում աղքատությունը զգալիորեն կվատթարանա, սակայն 2014 թվականի դրությամբ դրա օգտին ոչ մի համոզիչ ապացույց չկար: Ծանր նյութական պայմաններում ապրող մարդկանց թիվն աճել է մինչև 15 տոկոս, թեև ռիսկի տակ գտնվող մարդկանց մասնաբաժինը 2008 թվականի 15,9 տոկոսից 2012 թվականին նվազել է մինչ և 14,7 տոկոս:

Կիպրոսում գործազրկությունը 2008 թվականի 3,7 տոկոսից 2013 թվականին հասել է 15,9 տոկոսի, իսկ երիտասարդության շրջանում գործազրկությունն այդ տարի հասել Է ռեկորդային 32 տոկոսի: Երկարաժամկետ գործազրկության մակարդակն աճել է ավելի քան յոթ անգամ՝ 2008 թվականի 0,5%-ից 2012 թվականին հասնելով 3,6%-ի:

## Աղքատության պատճառները
Կիպրոսում աղքատության պատճառներից մեկը կրթության բացակայությունն է, չնայած Կիպրոսում կրթության մակարդակն աճում է և գերազանցում Է ԵՄ-ի միջին ցուցանիշը, ուստի կրթության մակարդակի խնդիրը պետք է պակաս արդիական դառնա: Տարեցների վրա ազդող գործոն է թոշակառուների անբավարար կենսաթոշակները. 1980 թվականի կենսաթոշակային բարեփոխումը հանգեցրեց դեռևս չկայացած համակարգի ստեղծմանը, որով ակնկալվում է, որ առաջիկա տարիներին կավելացվի կենսաթոշակային վճարումները: Մյուս կողմից, Կիպրոսում մանկական աղքատության մակարդակը համեմատաբար ցածր է:

## Կառավարության վերաբերմունք
2003 թվականի անկումից հետո տնտեսության վերելքի պայմաններում Կիպրոսն օգտագործում է ժամանակը ՀՆԱ-ում պետական պարտքի մասնաբաժինը 2004 թվականի 70,3%-ից մինչև 2007 թվականը 60%-ից պակաս նվազեցնելու համար:

Աղքատության մակարդակը կարող է կապված լինել եկամտի մակարդակի և կենսապայմանների հետ, քանի որ այն կարող է չափել տնային տնտեսության կամ անհատի դիրքը և ցույց տալ հասարակության հիմքում ընկած անհավասարությունը: Չնայած չկա վիճակագրություն, որը ցույց է տալիս, թե քանի մարդ է աղքատության շեմից ցածր ապրում, բնակչության 42,3%-ը կախված է որևէ մեկից՝ լինի դա երիտասարդ, թե տարեց: Բացի այդ, 2015 թվականի դրությամբ բնակչության 28,9%-ը «աղքատության վտանգի տակ է», ինչը շարունակում է աճել փողի աճող պահանջարկի պատճառով: Աղքատության ամենամեծ ռիսկային գոտում տարեցներն են, քանի որ եկամուտների և կենսաթոշակների միջև խիստ տարբերություն կա, և նրանք ստիպված են կախված լինել իրենց աշխատող ընտանիքից:

Կիպրոսում ամեն տարի սոցիալական ապահովության աճող անհրաժեշտություն կա, քանի որ գործազրկության մակարդակը շարունակում է բարձրանալ, օրինակ՝ 2013 թվականին այն կազմել է 14,8%, իսկ 2014 թվականին՝ 16%: 2014 թվականի հուլիսի 10-ին Կիպրոսի կառավարությունը Ներկայացուցիչների պալատի հավանությամբ սահմանել է երաշխավորված նվազագույն եկամուտ, որը թույլ է տալիս ստանալ ամսական նպաստ՝ որպես օգնություն: Սա փոխարինում էր նախկին պետական օգնությանը, որը ռեսուրսները շատ սուղ էր բաժանում և այն տրամադրում էր նրանց, ովքեր այլևս կարիք չունեին ռեսուրսների: Բազային եկամուտը, ըստ նախագահ Նիկոս Անաստասիադիսի, հասանելի կլինի «բոլոր քաղաքացիների համար», այն կտրամադրվի վճարունակության ստուգման միջոցով: Այս ֆիքսված նվազագույն եկամտի տրամադրումը օգնեց լուծել գործազրկության խնդիրը և ստեղծեց 15%-ից մինչև 13%-ի անկման միտում՝ հետևելով ԵՄ-ի օրինակին:

## Ծանոթագրություններ
### Գրառումներ

### Մատենագիտություն
*