open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սեպտեմբերի 16

**Սեպտեմբերի 16-ը**, տարվա 259-րդ (նահանջ տարիներին՝ 260-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 106 օր։

## Դեպքեր
* 1963՝ կազմավորվում է Մալայզիա պետությունը
* 1970՝ հիմնադրվում է Սև սեպտեմբեր պաղեստինյան զինված կազմակերպությունը
* ՄԱԿ-ին միացած երկրները՝
** 1975՝
*** Կանաչ Հրվանդանի կղզիներ
*** Մոզամբիկ
*** Սան Տոմե և Պրինսիպի
** 1980՝
*** Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
* 1976՝ լողորդ Շավարշ Կարապետյանը Երևանյան լիճն ընկած տրոլեյբուսից փրկում է 20 հոգու կյանք
* 1978 - Իրանի Թաբաս քաղաքում տեղի ունեցած երկրաշարժից զոհվում է շուրջ քսանհինգ հազար մարդ
## Ծնունդներ
* 16 - Հուլիա Դրուզիլլա Julia Drusilla Գերմանիկոս կայսեր դուստրը
* 1386 - Հենրի V, Henry V, Անգլիայի թագավոր (1413-1422)
* 1745՝ իշխան Միխայիլ Կուտուզով, ռուս զորավար
* 1822 - Ծերենց, հայ պատմավիպագիր, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ, բժիշկ
* 1858 - Էնդրյու Բոնար Լոու Andrew Bonar Law բրիտանացի քաղաքական գործիչ, վարչապետ
* 1885 - Կարեն Հորնի Karen Horney հոգեբան, հոգեթերապևտ և հոգեվերլուծաբան
* 1887 - Նադիա Բուլանժե Nadia Boulanger ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր
* 1893 - Ալեքսանդր Կորդա Korda Sándor ազգությամբ հունգարացի, անգլիացի ֆիլմարտադրող և ռեժիսոր
* 1924 - Լորեն Բեքոլ Lauren Bacall ամերիկացի կինո- և թատրոնի դերասանուհի և մոդել
* 1931 - Արտաշես Քալանթարյան, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, հրապարակախոս, լրագրող և երգիծաբան
* 1944 - Բաբկեն Արարքցյան, քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ 1991-98 թթ.
* 1952 - Միքի Ռուրկ Mickey Rourke ամերիկացի բռնցքամարտիկ, դերասան և ռեժիսոր
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1963 - Ալբերտ Ալավերդյան
* 1980 - Ռադոսլավ Զաբավնիկ Radoslav Zabavník սլովակ ֆուտբոլիստ,
* 1995 - Աարոն Գորդոն, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող

## Մահեր
* 1847՝ անգլիացի կին գրող Գրեյս Ագիլեր 
* 1943 - Հունան Ավետիսյան, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից
* 1973՝ պարագվայցի ռազմական և քաղաքական գործիչ Ռաֆայել Ֆրանկո
* 1977՝ հունական ծագումով ամերիկացի օպերային երգչուհի Մարիա Կալաս
* 1980՝ խորհրդային ռադիոֆիզիկոս Էմիլ Միրզաբեկյան
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1992՝
*** Ռոբերտ Աբրահամյան

## Տոներ
* Օզոնային շերտի պահպանման միջազգային օր
* Անկախության օր՝
** Պապուա Նոր Գվինեա (Ավստրալիայից 1975 թ.)
* Մալայզիայի օր՝
** Մալայզիա
1822

## Իրադարձություններ
* Մարտի 31 - սկսվում է Քիոսի կոտորածը, որի ընթացքում օսմանյան զորքերը կոտորեցին Քիոս կղզու 20 000 հույն բնակիչ և 23 հազարին աքսորեցին։
* Սեպտեմբերի 7 - Բրազիլիան հռչակում է Պորտուգալիայից իր անկախությունը։

## Ծնունդներ
* Առնոլդ Մաթյու, անգլիացի բանաստեղծ, քննադատ
* Ապրիլի 16 - Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ
* Դեկտեմբերի 27 - Լուի Պաստյոր, ֆրանսիացի միկրոբիոլոգ և քիմիկոս, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ
* Միդհաթ Փաշա Ահմեդ, թուրք քաղաքական և պետական գործիչ։ 
* Ապրիլի 16 - Կարլ Թեոդոր Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ
* Դեկտեմբերի 24 - Մեթյու Առնոլդ, անգլիացի բանաստեղծ և արվեստի տեսաբան։ 
* Ստեփան Ասլանյան, հայ բանասեր, հասարակական-կրթական գործիչ։ 
* Հունվարի 6՝ Հենրիխ Շլիման, գերմանացի հնէաբան (մահ. 1890)
* Ապրիլի 27՝ Ուլիսես Գրանթ (անգլերեն՝ ''Hiram Ulysses Grant'') ԱՄՆ 18-րդ նախագահը (մ. 1885)
* Հուլիսի 20 - Գրեգոր Մենդել, Ժառանգության մասին գիտության հիմնադիր
* Օգոստոսի 12՝ Հենրիխ դ'Արեստ, գերմանացի աստղագետ (մ. 1875).
* Սեպտեմբեր 16՝ Ծերենց, հայ նշանավոր վիպասան, հրապարակախոս (մահ. 1888)

## Մահեր
* Հունվարի 24՝ Ալի Փաշա Թեփելենցի, Օսմանյան կայսրության եվրոպական մասի կառավարիչը (ծն. 1741)
* Հունիսի 25՝ Էրնսթ Թեոդոր Ամադեուս Հոֆման (գրական անունը՝ *E.T.A. Hoffmann*), գերմանացի գրող (ծն. 1776)
* Հուլիսի 8՝ Փերսի Բիշի Շելլի անգլերեն՝ *Percy Bysshe Shelley*, անգլիացի բանաստեղծ (ծն. 1792)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1822
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սեպտեմբերի 17

**Սեպտեմբերի 17-ը**, տարվա 260-րդ (նահանջ տարիներին՝ 261-րդ ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 105 օր։

## Դեպքեր
մինի|աջից|100px|Տիբերիոս
* 14 - Տիբերիոս Կլավդիոս Ներոնը դառնում է Հռոմի կայսր։
* 1789՝ անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Հերշելը հայտնաբերում է Սատուրնի արբանյակ Միմասը
* 1871 - Ալպերում բացվում է 13 կիլոմետրանոց Մոն-Սենի թունելը
* 1959 - Կուբայից արտաքսվում է 131 հոգևորական
* 1988 - Սեուլում սկսվում են XXIV Օլիմպիական խաղերը
* 1991 - Էստոնիան, Լատվիան, Լիտվան, Հարավային և Հյուսիսային Կորեաները դառնում են Միավորված ազգերի կազմակերպության անդամ։

## Ծնունդներ
* 1826 - Բեռնարդ Ռիման, գերմանացի մաթեմատիկոս (մ. 1866)
* 1840 - Սմբատ Շահազիզ,հայ բանաստեղծ
* 1857 - Կոնստանտին Ցիոլկովսկի, ռուս գիտնական (մ. 1935)
* 1908 - Ռաֆայել Իսրայելյան, ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ
* 1917 - Յուրի Լյուբիմով, ռուս նշանավոր ռեժիսոր, դերասան, Տագանկայի թատրոնի հիմնադիր (մ. 2014)
* 1918 - Աշոտ Աբրահամյան (լեզվաբան), հայ լեզվաբան
* 1920 - Արտաշես Աբրահամյան, հայ բնանկարիչ
* 1925 - Հենրիկ Մարգարյան, հայ խորհրդային կինոռեժիսոր
* 1974 - Ռաշիդ Ուոլլաս, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ

## Մահեր
* 1964 - Ցոլակ Ամերիկյան, թատրոնի և կինոյի հայ դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (ծ. 1887)
* 1882 - Գևորգ Դ, 1866-1882 թթ. Ամենայն հայոց կաթողիկոս
* 1994 - Կարլ Փոփեր, ավստրիացի և բրիտանացի փիլիսոփա ու սոցիոլոգ (ծ. 1902)
* 1996 - Սպիրո Ագնյու ամերիկյան քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ 39-րդ փոխ-նախագահը (ծ. 1918)։

## Տոներ
* Անգոլա՝ Հերոսների տոն
* ԱՄՆ՝ Սահմանադրության օր
### Աշխատանքային
* Ուկրաինա՝ Փրկարարների օր
Սեպտեմբերի 18

**Սեպտեմբերի 18**, տարվա 261-րդ (նահանջ տարիներին՝ 262-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 104 օր։

## Դեպքեր
* 1810 - Չիլին ձեռք է բերում անկախություն։
* 2014՝ տեղի է ունենում Շոտլանդիայի անկախության հանրաքվեն

## Ծնունդներ
* 53 - Տրայանոս, Հռոմի կայսր
* 1709 - Սեմյուել Ջոնսոն, անգլիացի գրող (մ. 1784)
* 1819 - Լեոն Ֆուկո, ֆրանսիացի ֆիզիկոս (մ. 1868)
* 1895 - Գրիգոր-Պետրոս Աղաջանյան, Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հայազգի գործիչ, կուրիալ կարդինալ, Հայ Կաթողիկե եկեղեցու կաթողիկոս-պատրիարք (մ. 1971)
* 1905 - Գրետա Գարբո, շվեդական ծագումով, ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի (մ. 1990)
* 1907 - Էդվին ՄաքՄիլան, ամերիկացի ֆիզիկոս և քիմիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր, (մ. 1888)
* 1908 - Վիկտոր Համբարձումյան, հայ աստղագետ և աստղաֆիզիկոս (մ. 1996)
* 1918 - Լևոն Ազարյան,արվեստաբան, արվեստագիտության թեկնածու (1959)
* 1961 - Բերնար Վերբեր, ֆրանսիացի գրող, շվեյցարացի միլիոնատեր
* 1971՝ Լենս Արմսթրոնգ, ամերիկացի նախկին խճուղային հեծանվորդ
* 1976 - Ռոնալդո, բրազիլացի ճանաչված ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1783 - Լեոնարդ Էյլեր (ծն. 1707), նշանավոր մաթեմատիկոս;
* 1909՝ Օգյուստ Շուազի, ֆրանսիացի ինժեներ, ճարտարապետության պատմաբան և տեսաբան
* 1911՝ Պյոտր Ստոլիպին, Ռուսական կայսրության պետական գործիչ
* 1939՝ Էմին Տեր-Գրիգորյան,հայ դրամատուրգ, մշակութային գործիչ
* 1961 - Դագ Համմարշոլդ (ծն. 1905), ՄԱԿ գլխավոր քարտուղար 1953—1961 թթ.
* 1967 - Ջոն Կոկրոֆտ (ծն. 1897), անգլիացի ֆիզիկոս, 1951 թ. Նոբելյան մրցանակակիր;
* 1970 - Ջիմի Հենդրիքս (ծն. 1942), ամերիկացի գիթարահար, երգիչ և կոմպոզիտոր։
* 2001՝ Վիլհելմ Մաթևոսյան,հայ արվեստաբան

## Տոներ
### Ազգային
* Ադրբեջան՝ Ազգային երաժշտության օր
* Չիլի՝ 1810 թ-ի առաջին կառավարության հիշատակի օր
* Հայաստան՝ Աստղագիտության օր
1882

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Մայիսի 27 - Կամո, հայ բոլշևիկ հեղափոխական գործիչ, ՌՍԴԲԿ անդամ։
* Մուստաֆա Սուբխի, Թուրքիայի կոմունիստական կուսակցության (ԹԿԿ) հիմնադիրներից
* Հունվար 30 - Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ, ԱՄՆ-ի 32-րդ նախագահ (վ. 1945)
* Փետրվար 14 - Հայկանուշ Մառք, բանասեր (վ. 1966)
* Ապրիլի 14 - Նադեժդա Կարդյան, հայ երգչուհի, մանկավարժ
* Հունիս 25 - Լևոն Օրբելի, հայ ֆիզիոլոգ (վ. 1958)
* Դեկտեմբեր 3 - Սուրեն Սպանդարյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, լրագրող, գրաքննադատ (վ. 1916)
*Վիրիջինս Վուլֆ-անգլիացի վիպասան

## Մահեր

* Հուլիսի 27 - Մոդեստ Բոգդանովիչ, ռուսական ռազմական պատմաբան, գեներալ–լեյտենանտ
* Ֆրիդրիխ Վյոլեր, գերմանացի քիմիկոս, ժամանակակից օրգանական քիմիայի հիմնադիրներից
* Հունվար 9 - Հովսեփ Գաթրճյանը, պատմաբան, հայագետ (ծ. 1820)։ 
* Մարտի 24 - Հենրի Լոնգֆելլո, ամերիկացի բանաստեղծ (ծ. 1807)։ 
* Ապրիլի 19 - Չարլզ Դարվին, անգլիացի բնագետ և ճանապարհորդ, էվոլյուցիոն տեսության հիմնադիր
* Սեպտեմբեր 17 - Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս։
* Դեկտեմբերի 6 - Գևորգ Դ Կոնստանդնուպոլսեցի (Քերեստեճյան), Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1866-ից։ Հաջորդել է Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1882
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1810

## Իրադարձություններ
* Սեպտեմբեր 18 - Չիլին անկախացավ

## Ծնունդներ
* Հոկտեմբերի 10 - Ժոզեֆ Ագուստին Շաո, բասկ հայտնի գիտնական, ազգագրագետ, հրապարակախոս, արձակագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1810
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սեպտեմբերի 19

**Սեպտեմբերի 19**, տարվա 262-րդ ( նահանջ տարիներին՝ 263-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 103 օր։

## Դեպքեր
* 1982 - Սքոթ Ֆալմանն առաջին անգամ Քարնեգի-Մելոն համալսարանում ցուցադրում է և ժպիտիկները։
* 2023 - Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն հարձակվեց Արցախի Հանրապետության վրա։
## Ծնունդներ
* 86 - Անտոնինոս Պիոս, Հռոմի կայսր (մ. 161)
* 866 - Լևոն VI Իմաստասեր, Բյուզանդիայի կայսր (մ. 912)
* 1551 - Հենրի III Վալուա (մ. 1589)
* 1802 - Լայոշ Կոշութ, հունգարացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ
* 1869 - Երվանդ Օտյան, արևմտահայ գրող-երգիծաբան (մ. 1926)
* 1883 - Ռոմանոս Մելիքյան, հայ կոմպոզիտոր (մ. 1935)
* 1886 - Ահարոն Տատուրյան, բանաստեղծ (մ. 1965)
* 1911 - Վիլյամ Գոլդինգ, անգլիացի գրող, Նոբելյան մրցանակակիր (մ. 1993)
* 1920 - Կարեն Խաչատրյան, հայազգի կոմպոզիտոր (մ. 2011)
* 1934 - Բրայան Էփսթեյն, անգլիացի մենեջեր (մ. 1967)
* 1948 - Ջերեմի Այրոնս, դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր
* 1972 - Աշոտ Նադանյան, շախմատի միջազգային վարպետ
* 1974 - Կարինա Ազնավուրյան, ռուսահայ սուսերամարտիկ, Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն
* 1993 - Սամվել Տեր-Սահակյան, հայ շախմատիստ
* Արցախի 44 օրյա պատերազմի մասնակիցներ՝
**1999 - Գրիգոր Թագվորյան, (զոհվել է 2020, Ջրականի շրջանում)

## Մահեր
*1710 - Օլե Ռյոմեր (ծն. 1644), դանիացի աստղագետ
* 1843 - Գյուստավ Կորիոլիս (ծն. 1792), ֆրանսիացի ֆիզիկոս
* 1931 - Դեվիդ Սթար Ջորդան,առաջատար ձկնաբան
* 1935 - Կոնստանտին Ցիոլկովսկի (ծն. 1857), ռուս գիտնական։
* 1992 - Նահապետ Տոնոյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս։
*2019 - Շառլ Ժերար ( Նուբար Աճեմյան), (ծն. 1922թ.), ֆրանսահայ դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր։

## Տոներ
### Ազգային
* Սենթ Քիթս և Նևիս՝ Մեծ Բրիտանիայից անկախանալու օր
* Սլովակիա՝ Առաջին ազգային խորհրդի հիշատակման օր
* Չիլի՝ Ազգային բանակի օր
Սեպտեմբերի 22

**Սեպտեմբերի 22**, տարվա 265-րդ (նահանջ տարիներին՝ 266-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 100 օր։

## Դեպքեր

* 1869 - կայանում է Ռիխարդ Վագների «Հռենոսի ոսկին» *Das Rheingold* օպերայի առաջին ներկայացումը։
* 1921 - Ազգերի լիգա են ընդունվում Էստոնիան, Լատվիան, Լիթվանիան։
* 1944 - Կարմիր բանակը նացիստներից ազատագրում է Տալլինը։
* 1945 - ԱՄՆ նախագահ Հարրի Թրումենն ընդունում է պատերազմական հարցերով քարտուղար Սթիմսոնի «Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ» բնութագրումը։
* 1960 - Մալին անկախանում է Ֆրանսիայից։
* 2000 - Բիլ Գեյթսի գլխավորած Մայքրոսոֆթ ընկերությունը մեկ օրում կորցնում է $ 22 միլիարդ։

## Ծնունդներ
* 1694 - Ֆիլիպ Դորմեր Սթենհոփ Չեսթերֆիլդ, անգլիացի պետական գործիչ, դիվանագետ և գրող (մահ․ 1773)
* 1791 - Մայքլ Ֆարադեյ Michael Faraday, անգլիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս (մ.1867)
* 1871 - Արմեն Արմենյան,հայ դերասան
* 1882 - Վիլհելմ Կեյտել, գերմանացի ֆելդմարշալ (մ.1946)
* 1895 - Պոլ Մունի, ուկր. ծագումով ամեր. դերասան (մ.1967)
* 1932 - Մարտեն Ստեկելենբուրգ, հոլանդացի ֆուտբոլիստ
*1958 - Անդրեա Բոչելլի, իտալ. երգիչ-երգահան
*1964 - Վահրամ Սահակյան, հայ գրող, բանաստեղծ, թատերագիր, դերասան

## Մահեր
* 1520 - Սելիմ I, օսմանյան սուլթան (ծ. 1465)
* 1914 - Ալեն-Ֆուրնիե, ֆրանսիացի գրող (ծ. 1886)։
*1960 - Արմեն Գուլակյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (ծ. 1899)
* 1964 - Ամինե Ավդալ, հայաստանցի քուրդ գրող (ծ. 1906)։
*2007 - Մարսել Մարսո Marcel Marceau, ֆրանս. դերասան (ծ. 1923)

## Տոներ
* Առանց ավտոմեքենաների օր
### Ազգային
* Բուլղարիա՝ Անկախության օր
* Էստոնիա, Լատվիա, Լիտվա՝ Բալթյան միասնության օր
* Մալի՝ Անկախության օր
* Նորվեգիա՝ Մերթա արքայադստեր օր
* Ուկրաինա՝ Պարտիզանական փառքի օր
Սեպտեմբերի 23

**Սեպտեմբերի 23**, տարվա 266-րդ (նահանջ տարիներին՝ 267-րդ ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 99 օր։
* Նախորդ օրվա հետ միասին աշնանային գիշերահավասարի երկու օրերից մեկն է։
## Դեպքեր
* 1915 - Ռոլան Գարոսը դառնում է առաջինը, ով թռչելով 7 ժամ 53 րոպեում հատում է Միջերկրական ծովը։
## Ծնունդներ
* մ.թ.ա. 63 - Օկտավիանոս Օգոստոս, Հռոմի կայսր (մ.14)
* 1215 - Խուբիլայ՝ մոնղոլների խան (մ.1294)
* 1865 - Ստեփան Լիսիցյան, ազգագրագետ, հասարակական գործիչ, պատմաբան, աշխարհագրագետ, բանասեր, մանկավարժ, թարգմանիչ, հրատարակիչ, պրոֆեսոր (1941), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1945)
* 1866 - Ալեքսեյ Սևերցով,խորհրդային կենսաբան, կենդանիների էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի հիմնադիրը
* 1920 - Ալեքսանդր Հարությունյան, խորհրդային հայ կոմպոզիտոր և դաշնակահար
* 1930 - Ռեյ Չարլզ Ray Charles, ամեր. երգիչ-երգահան, դաշնակահար, դերասան (մ.2007)
* 1938 - Ռոմի Շնայդեր Romy Schneider, ավստրիա-ֆրանս. երգչուհի, դերասանուհի (մ.1982)
* 1943 - Խուլիո Իգլեսիաս Julio Iglesias, իսպանացի երգիչ-երգահան
* 1969 - Պատրիկ Ֆիորի Patrick Fiori, հայկական ծագումով ֆրանս. երգիչ-երգահան
* 1970 - Անի Դիֆրանկո Ani DiFranco, ամերիկյան երգչուհի-երգահան, գիթառահար
* 1979 - Ֆաբիո Սիմպլիսիո, բրազիլիացի ֆուտբոլիստ
* 1981 - Ավո Խալաթյան, հայ դերասան և երգիչ
* 1988 - Գոռ Մարտիրոսյան, հայ դերասան

## Մահեր
* 1835 - Վինչենցո Բելլինի, իտալացի կոմպոզիտոր (ծն. 1801)
* 1870 - Պրոսպեր Մերիմե Prosper Mérimée, ֆրանս. գրող և պատմաբան (ծն. 1803)
* 1873 - Ժան Շակորնակ Jean Chacornac, ֆրանս. աստղագետ (ծն. 1823)
* 1877 - Ուրբեն Լե Վերյե, Urbain Le Verrier, ֆրանս. մաթեմատիկոս (ծն. 1811)
* 1889 - Ուիլկի Քոլինզ,անգլիացի գրող
* 1902 - Իվան Մուշկետով, ռուս երկրաբան և աշխարհագրագետ
* 1939 - Զիգմունդ Ֆրոյդ, Sigmund Freud, չեխ-անգլ. նյարդահոգեբան (ծն. 1856)
* 1973 - Պաբլո Ներուդա, Pablo Neruda, չիլիացի բանաստեղծ և դիվանագետ, Նոբելյան մրցանակակիր (ծն. 1904)
* 1985 - Արֆո Պետրոսյան, հայ գրականագետ (ծ. 1909)
* 2012 - Պավել Գրաչով, Павел Грачев, ռուս գեներալ (ծն. 1948)

## Տոներ
Փետրվարի 29

**Փետրվար 29** վաթսուներորդ օրն է նահանջ տարում, 306 օր է մնում մինչև տարվա վերջ։ Այս օրն չորս տարին մեկ է տեղի ունենում։

## Դեպքեր
* 1288 - Շոտլանդիան հայտարարում է, այս օրվա ընթացքում կանայք կարող են տղամարդկանց առաջարկություն անել։
* 1504 - Քրիստափոր Կոլումբոսը օգտագործում է լուսնի խավարումը վախեցնելու համար թշնամաբար տրամադրված Ճամայկայի հնդկացիներին։
* 1956 - Պակիստանը հանրապետություն հռչակվեց։

## Ծնունդներ
* 1792 - Ջոակինո Ռոսինի, իտալացի կոմպոզիտոր՝ «Սևիլյան սափրիչ» օպերայի հեղինակը։ 
* 1860 - Հերման Հոլերիթ, IBM- ընկերության հիմնադիրներից մեկը (վ. 1929)
* 1886 - Միքայել Թումանյան,հայ խորհրդային բուսաբույծ, գիտության վաստակավոր գործիչ
* 1892 - Հրանտ Հրահան, հայ գրող, արձակագիր
* 1928 - Թորոս Թորանյան, սիրիահայ գրող, հրապարակախոս
* 1936 - Գրիգոր Կիրակոսյան, հայ անվանի տնտեսագետ
* 1976 - Արթուր Ջանիբեկյան, հայ պրոդյուսեր
* 2000 - Ֆեռան Տոռես, իսպանացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1976 - Ռաֆայել Նանուշյան, հայ գծանկարիչ

## Տոներ
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժամանակ
Կատեգորիա:Փետրվար
Կատեգորիա:Օրեր
Սեպտեմբերի 24

**Սեպտեմբերի 24**, տարվա 267-րդ (նահանջ տարիներին՝ 268-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 98 օր։

## Դեպքեր
* 1801՝ Արևելյան Վրաստանը միանում է Ռուսաստանին։
* 1948 - Հոնդա մեքենաների միության հիմնադրումը։
* 1957 - Բարսելոնում բացվում է Եվրոպայի ամենամեծ՝ Կամպ Նոու մարզադաշտը։
* 1968 - Սվազիլենդը դառնում է ՄԱԿ անդամ։
* 1973 - Գվինեա Բիսաուն անկախանում է Պորտուգալիայից։

## Ծնունդներ
* 1878 - Եղիշե Թադևոսյան գեղանկարիչ, մահացել է 1936 թ․, Թիֆլիսում
* 1896 - Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդ Francis Scott Fitzgerald, ամեր. գրող և բանաստեղծ (մ. 1940)
* 1902 - Ռուհոլլա Խոմեինի Իրանի հոգևոր առաջնորդ, Իրանի 1-ին գերագույն առաջնորդը (մ. 1989)
* 1911 - Կոնստանտին Չերնենկո, ռուս քաղաքական գործիչ (մ. 1985)
* 1923 - Էդվարդ Ջրբաշյան, հայ գրականագետ (մ. 1999)։ 
* 1924 - Լևոն Կոջոյան, հայ նկարիչ
*1940 - Արիկ Ալեքսանյան, հայ ֆիզիկոս (մ. 2006)

## Մահեր
* 768 - Պիպին Կարճահասակ Pippin der Jüngere, ֆրանկների թագավոր (ծն. 714)
* 1541 - Պարացելս, գերմ. շվեյց. ֆիզիկոս, բուսաբան, քիմիկոս (ծն. 1493)
* 1802 - Ալեքսանդր Ռադիշչև Александр Радищев, ռուս գրող և քննադատ (ծն. 1749)
* 2009 - Ռոբերտ Սահակյանց, հայ անիմացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր, սցենարիստ, մուլտիպլիկատոր

## Տոներ
* Գվինեա Բիսաու՝ Անկախության օր
* Կամբոջա՝ Սահմանադրության օր
* Հարավային Կորեա, Հյուսիսային Կորեա՝ Բերքի օր
* Պերու՝ Զինված ուժերի օր

## Արտաքին հղումներ

* BBC: Այս օրը
* Այս օրը Կանադայում
1883

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Ապրիլի 5 - Ուոլտեր Հյուսթոն,  կանադա-ամերիկյան դերասան
* Նոյեմբերի 8 - Ալեքսանդր Ֆերսման, ռուս երկրաքիմիկոս և հանքաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս
* Սարգիս Մանուկյան, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից
* Ապրիլ 30 Յարոսլավ Հաշեկ, չեխ գրող-երգիծաբան, դրամատուրգ (վ. 1923)
* Հուլիս 3 - Ֆրանց Կաֆկա, չեխ գրող (վ. 1924)
* Հոկտեմբեր 1 - Ռոմանոս Մելիքյան, երգահան, երաժշտագետ և մանկավարժ (վ. 1935)
* Հոկտեմբերի 22 - Դմիտրի Մոոր, խորհրդային նկարիչ
* Դեկտեմբեր 13 - Հակոբ Կոջոյան, հայ նկարիչ, գեղարվեստի և գրաֆիկայի վարպետ (վ.1959)
* Հակոբ Օշական - հայ գրող (վ. 1948)
* Մայիս 31 - Դրաստամատ Կանայան, հայ ֆիդայի, զորավար, քաղաքական գործիչ (վ. 1956)

## Մահեր
* Մարտի 14 - Կառլ Մարքս, գերմանացի փիլիսոփա, տնտեսագետ, համայնավար, Մարքսիզմի հիմնադիրը
* Լոնգե Մարքս, միջազգային սոցիալիստական շարժման գործիչ
* Մարտի 11 - Ալեքսանդր Գորչակով, ռուս դիվանագետ և պետական գործիչ
* Միդհաթ Փաշա Ահմեդ, թուրք քաղաքական և պետական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1883
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1886

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հունվար 1 - Գարեգին Նժդեհ, Գարեգին Եղիշեի Տեր-Հարությունյան, հայ պետական, ռազմական գործիչ, քաղաքագետ-իմաստասեր, ժամանակավորապես դաշնակցական գործիչ (վ. 1955)
* Հունվար 3 - Հայկ Գյուլիքեխվյան, հայ գրականագետ, փիլիսոփա, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր (վ. 1951)
* Հունիսի 13 - Հայկ Շեքերջյան,  հայկական ծագմամբ ամերիկյան ռազմական գործիչ, բրիգադային գեներալ
* Հունվար - Միսաք Մեծարենց, հայ բանաստեղծ (վ. 1908)* Մարտի 6 - Նադեժդա Օբուխովա, ռուս խորհրդային երգչուհի (մեցցոսոպրանո)
* Փետրվարի 29 - Միքայել Թումանյան, հայ խորհրդային բուսաբույծ, գիտության վաստակավոր գործիչ
* Հուլիսի 30 - Գեորգի Վերեյսկի, խորհրդային նկարիչ
* Սեպտեմբեր 19 - Ահարոն Ծատուրյան, բանաստեղծ (վ. 1965)
* Հոկտեմբերի 3 - Ալեն-Ֆուրնիե, ֆրանսիացի արձակագիր (վ. 1914)։
* Նոյեմբերի 17 - Արտաշես Բաբալյան, բժիշկ, Առաջին Հանրապետության սոցիալական ապահովության նախարար (վ. 1959)
* Նոյեմբերի 24 - Արտաշես Կարինյան, խորհրդային կուսակցական ու պետական գործիչ, գրականագետ, պատմաբան
* Ահարոն Տատուրյան, հայ բանաստեղծ
* Գրիգոր Այգունի Հաճնլյան, ջութակահար, մանկավարժ
* Հրաչյա Շիրինյան, Հարավային Կովկասում հեղափոխական շարժման մասնակից
* Ալեքսեյ Սվիրին, ռուս խորհրդային արվեստաբան

## Մահեր
* Ադեմար Բառե դը Սեն-Վենան, մեխանիկայի բնագավառի ֆրանսիացի գիտնական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1886
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սեպտեմբերի 20

**Սեպտեմբերի 20**, տարվա 263-րդ (նահանջ տարիներին՝ 264-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 102 օր։

## Դեպքեր
* 1066`Ֆուլֆոդի ճակատամարտը։
* 1258՝ օծվեց Սոլսբերիի տաճարը
* 1378՝ Ուրբանուս VI-ը և Կլեմենտ VII-ը միաժամանակ ընտրվեցին Հռոմի պապ
* 1519 - Ֆեռնան Մագելանն սկսում է շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը
* 1792՝ Ֆրանսիայում թույլատրվեց ամուսնալուծություւնը
* 1854՝ ճակատամարտ Ալմայում
## Ծնունդներ
մինի|աջից|100px|Սոֆի Լորեն<br />Ծն. 1934 թ.
* 1853 - Չուլալոնգքորն, Թայլանդի թագավոր 
* 1908 - Վազգեն Առաջին, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս 
* 1910 - Քրիստափոր Թափալցյան, հայ արձակագիր 
* 1934 - Սոֆիա Լորեն, իտալա-շվեյցարացի երգչուհի, դերասանուհի
* 1954 - Զավեն Բեկյան, հայ բանաստեղծ
* 1969 - Նարեկ Ավետիսյան, հայ նկարիչ

## Մահեր
* 1918 - Ստեփան Շահումյան, հայ քաղաքական գործիչ, հեղափոխական
* 1957 - Յան Սիբելիուս, ֆինն կոմպոզիտոր 
* 1957 - Նադեժդա Կարդյան, հայ երգչուհի, մանկավարժ
* 1971 - Յորգոս Սեֆերիս, հույն նշանավոր բանաստեղծ
* 1975 - Ալեքսի Լեժե Սեն-Ժոն Պերս, ֆրանսիացի բանաստեղծ, դիվանագետ
* 1979 - Լյուդվիգ Սվոբոդա, Չեխոսլովակիայի 8-րդ նախագահը
* 1984 - Ալեքսանդր Շաքարյան, հայ նկարիչ

## Տոներ
### Ազգային
*Թաիլանդ՝ Երիտասարդության օր
* Հարավային Կորեա՝ Երախտագիտության օր
* Հարավային Օսիա՝ Անկախության օր
* Ճապոնիա՝ Օդի տոն
* Վենեսուելա, Պերու, Ուրուգվայ՝ Մտքի ազատ արտահայտման օր
1842

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Մարտ 3 - Ալեքսանդր Մանթաշյան, հայ մեծ բարերար, խոշոր նավթարդյունաբերող (վ. 1911)
* Մայիսի 20 - Ալեքսանդր Վոեյկով, ռուս աշխարհագրագետ և կլիմայագետ, Ռուսաստանում կլիմայագիտության հիմնադիր
* Հուլիսի 26 - Ալֆրեդ Մարշալ, անգլիացի տնտեսագետ տնտեսագիտության նեոսդասական տեսության հիմնադիր, ներկայացնում է քեմբրիջյան տնտեսական դպրոցը
* Օգոստոսի 13 - Ալբեր Սորել, ֆրանսիացի պատմաբան
* Սեպտեմբեր 22 - Ալեքսանդր Երիցյան, պատմաբան (վ. 1902)
* Դեկտեմբերի 9 - Պյոտր Կրոպոտկին, ռուս մանր բուրժուական հեղափոխական, անարխիզմի տեսաբան, աշխարհագրագետ-երկրաբան

## Մահեր

* Հովհաննես Ը Կարբեցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1831-ից։ Հաջորդել է Եփրեմ Ա Ձորագեղցուն։
* Մարտ 23 - Ստենդալ, ֆրանսիացի գրող, ռեալիստական վեպի հիմնադիրներից (ծ. 1783)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1842
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1943

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հունվարի 4 - Լերմոնտ Մովսիսյան, հայ ռադիոֆիզիկոս, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
* Օգոստոսի 1 - Մուրազ Սարգսյան, հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ
* Օգոստոսի 9 - Ալեքսանդր Կովալենկո, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Հոկտեմբերի 22 - Կատրին Դենյով, ֆրանսիացի աշխարհահռչակ դերասանուհի, Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ կանանցից
* Մկրտիչ Թումանյան, Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
* Հունվարի 23 - Ֆերդինանտ Առաքելյան, քանդակագործ
* Փետրվար 25 - Ջորջ Հարրիսոն, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (վ. 2001)
* Հունիսի 15 - Ջոնի Հալիդեյ, ֆրանսացի երգիչ
* Հուլիսի 28 - Ռիչարդ Ռայթ, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (վ. 2008)
* Օգոստոս 13 - Ազատ Գասպարյան, հայ դերասան
* Հոկտեմբերի 6 - Օտտավիո Բիանկի, իտալացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
* Դեկտեմբերի 8 - Ջիմ Մորիսոն, ամերիկացի երգիչ, պոետ, երգերի հեղինակ, դերասան
* Արա Շիրազ - Հայ քանդակագործ

## Մահեր

* Հունվարի 13 - Նեյյիրե Նեյիր, թատրոնի և կինոյի թուրք դերասանուհի
* Հունվարի 26 - Նիկոլայ Վավիլով, Խորհրդային խոշոր գիտնական, ակադեմիկոս, գենետիկ, բուսաբան, աշխարհագրագետ
* Հոկտեմբերի 12 - Մաքս Վերտհայմեր, գերմանացի հոգեբան, գեշտաչղ հոգեբանության հիմնադիրներից և գլխավոր տեսաբանը
* Հարություն Թումանյան, հայ գրող
* Ապրիլի 30 - Հանս Օտտո Հարրի Եսպերսեն, դանիացի լեզվաբան
* Դեկտեմբերի 7 - Ռութ Բելվիլ, լոնդոնցի կին գործարար, որն իր հաճախորդներին ժամանակ էր վաճառում
* Լևոն Տեր-Հովսեփյան, բանվոր հեղափոխական, Հարավային Կովկասում հեղափոխական շարժումների մասնակից
* Սերգեյ Սպասոկուկոցկի, խորհրդային վիրաբույժ
* Դավիթ Օքրոյանց, հայ նկարիչ, մանկավարժ
* Մարգարիտ Աթաբեկյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու։ 
* Սեպտեմբեր 23 - Լիպարիտ Նազարյանց, հրապարակագիր, բանաստեղծ և դաշնակցական գործիչ
* Սեպտեմբերի 16 - Հունան Ավետիսյան, հայազգի խորհրդային զինվոր, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի կազմում։
* Զապել Եսայան - հայ գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր (ծ. 1878)
* Դեկտեմբերի 23 - Հակոբ Բագրատունի, ռուսական և հայկական բանակի ռազմական և պետական գործիչ - ռուսական բանակի գեներալ-մայոր, բանակի գեներալ Հայկական բանակում։

Կատեգորիա:1943
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1860

## Իրադարձություններ
* Երևանի Նորք թաղամասում բացվում է ծխական դպրոց

## Ծնունդներ
* Մայիսի 20 - Արշակ Ագապյան, հայ գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս
* Գաբրիել Կաֆյան, ազգային-ազատագրական, շարժման գործիչ
* Մարիա Զանկովեցկայա, ուկրաինացի խորհրդային դերասանուհի, թատերական գործիչ
* Հուլիսի 16 - Հանս Օտտո Հարրի Եսպերսեն, դանիացի լեզվաբան
* Սեպտեմբերի 6 - Ջեյմս Գոսլենդ, շոտլանդացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող 
* Մակո Սափարովա-Աբաշիձե, վրացական թատրոնի հայազգի դերասանուհի
* Ապրիլի 26 - Լեո, հայ նշանավոր պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակախոս և գրող, հրատարակել է «Մուրճ» թերթը
* Հունվար 31 - Ատրպետ, հայ գրող, հասարակական գործիչ, հրատարակիչ (վ. 1937)
* Փետրվարի 27 - Վարդգես Սուրենյանց, նկարիչ, թարգմանիչ և արվեստի տեսաբան (վ. 1921)
* Փետրվար 29 - Հերման Հոլերիթ, IBM-ի հիմնադիր (վ.1929)
* Ապրիլ 14 - Լեո (Առաքել Գրիգորի Բաբախանյան), հայ նշանավոր պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակախոս և գրող (վ. 1932)
*Իսահակ Լևիտան-ռուս նկարիչ (վ.1900)
* Էմմա Նաթ - աշխարհում առաջին կին հեռախոսավարուհին

## Մահեր

* Վիլհելմինա Շրյոդեր-Դևրիենտ, գերմանացի երգչուհի (սոպրանո)
* Ալեքսանդր Մարտինով, ռուս դերասան
* Սեպտեմբեր 21 - Արթուր Շոպենհաուեր, գերմանացի փիլիսոփա, գրող (ծ. 1788)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1860
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1948

## Իրադարձություններ
* Հունվարի 30 - Փետրվարի 8 - Շվեյցարական Սանկտ Մորից քաղաքում անցկացվեցին V Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ 
* Սեպտեմբեր 24 - Հոնդա մեքենաների միությունը հիմնադրվեց
* Դեկտեմբերի 11 -ընդունվեց Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը։

## Ծնունդներ

* Հունվարի 10 - Միշա Մայսկի, հրեա թավջութակահար
* Հունվարի 12 - Քաջիկ Հարությունյան, թատրոնի և կինոյի հայ դերասան, ռեժիսոր, ԱՀ ժողովրդական արտիստ (2004)
* Փետրվարի 5 - Սվեն Յորան Էրիքսոն, շվեդ ֆուտբոլային մարզիչ
* Փետրվարի 19 - Թոնի Այոմի, անգլիացի կիթառահար, երգահան, նշանավոր Բլեք Սաբաթ խմբի հիմնադիր և միակ անփոփոխ անդամ
* Փետրվարի 28 - Սթիվեն Չու, ամերիկացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր
* Մարտի 20 - Նիկոս Փափազոգլու, հույն երգիչ, երգահան, երաժիշտ (մ. 2011)
* Ապրիլի 8 - Գալուստ Սահակյան, Հայաստանի պետական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ։
* Ապրիլի 13 - Միխայիլ Շուֆուտինսկի, ռուս էստրադային երգիչ
* Մայիսի 6 - Լևոն Վարդանյան, քանդակագործ
* Մայիսի 16 - Ռուզան Ասատրյան, հայ բանաստեղծուհի, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ
* Հունիսի 19 - Խաչատուր Ազիզյան, հայ նկարիչ
* Հունիսի 22 - Վարուժան Վարդանյան, հայ նկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (2003) (մ. 2010թ.)
* Հուլիսի 1 - Նորայր Կարգանյան, հայ քանդակագործ, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2009)
* Հուլիսի 7 - Լուիս Էստրադա (ֆուտբոլիստ), մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Հուլիս 13 - Կատրին Բրեյան, ֆրանսիացի կինոռեժիսոր, վիպասան
* Օգոստոսի 24 - Նանա Ջորջաձե, վրացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ, ուսուցիչ, Կաննի կինոփառատոնի հաղթող
* Օգոստոսի 28 - Ժան Միշել Ժառ, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր, երաժիշտ
* Նոյեմբերի 9 - Սերգեյ Բոնդարենկո, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, խաղացել է կիսապաշտպանության և պաշտպանության դիրքերում

## Մահեր

* Մարտի 23 - Նիկոլայ Բերդյաև, ռուս փիլիսոփա, սոցիոլոգ, ինքնատիպ քաղաքական մտածող
* Եղիա Գասպարյան, հայ նկարիչ և գրող
* Ապրիլ 4 - Վահան Թեքեյան, հայ ժողովրդական բանաստեղծ (ծ. 1878)
* Ապրիլի 24 - Յազեպ Վիտոլ, լատվիացի կոմպոզիտոր, ուսուցիչ, երաժշտական քննադատ
* Հակոբ Օշական - արևմտահայ գրող (ծ. 1883)
* Հոկտեմբերի 13 - Սեմուել Հինդս, ամերիկացի դերասան (ծնվ. 1875)։ 
* Արշիլ Գորկի - Հայ նշանավոր նկարիչ (ծ. 1904 թ.)

Կատեգորիա:1948
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սեպտեմբերի 14

**Սեպտեմբերի 14**, տարվա 257-րդ (նահանջ տարիներին՝ 258-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 108 օր։

## Դեպքեր
* 81 - Տիտոսի մահից հետո նրա եղբայր Դոմիցիանոսը դառնում է Հռոմի կայսր
* 1752 - Բրիտանական կայսրությունը, բաց թողնելով տասնմեկ օր, անցնում է Գրիգորյան օրացույցի։ Նախորդ օրը եղել է սեպտեմբերի 2-ը
* 1958 - Շահագործման է հանձնվում Կոտայքի ջրանցքը։
* 1999 - Տոնգան, Նաուրուն և Կիրիբատին միանում են ՄԱԿ-ին
* 2003 - երկրում անցկացված հանրաքվեի արդյունքներով Էստոնիան միանում է Եվրամիությանը

## Ծնունդներ
* 1760 - Լուիջի Քերուբինի ֆրանսիացի երգահան և երաժշտության տեսաբան (մ. 1842 թ.)
* 1862 - Մովսես Սիլիկյան ռազմական գործիչ (գնդակահարվել է 1937 թ.)
* 1864 - (լորդ) Ռոբերտ Սեսիլ, բրիտանացի իրավաբան, դիվանագետ և քաղաքական գործիչ
* 1905 - Գուսան Շահեն (մ. 1990 թ.)
* 1909 - Սերգո Պայազատ, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ և թարգմանիչ (մ. 1971)
* 1910 - Ռոլֆ Լիբերման, շվեյցարացի կոմպոզիտոր
* 1919 - Աբիգ Ավագյան, հայ արձակագիր (մ. 1983 թ.)
* 1920 - Գևորգ Աբգարյան, հայ բանասեր, պատմաբան, գրականագետ (մ. 1998 թ.)
* 1920 - Խաչիկ Բաբայան, ֆիզիկոս
* 1936 - Ֆերիդ Մուրադ, ալբանական ծագումով ամերիկացի բժիշկ, դեղագետ
* 1947 - Սեմ Նիլ, հյուսիսիրլանդական ծնունդով նորզելանդացի դերասան
* 1957 - Կարապետ Ռուբինյան, քաղաքական և հասարակական գործիչ
* 1960 - Մելիսա Լեո, ամերիկացի դերասանուհի
* 1965՝
** Դմիտրի Մեդվեդև, 2008-12 թթ. եղել է Ռուսաստանի 3-րդ նախագահը
** Լյովա Մնացականյան, գեներալ-մայոր
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1965 - Վաղինակ Աբրահամյան
* 1969՝
** Սաքո Ղազարոսյան, ամերիկահայ երգիչ
** Ֆրանչեսկո Անտոնիոլի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարբասապահ
* 1973 - Էնդրյու Լինքոլն, անգլիացի դերասան («Քայլող մեռյալները»)
* 1983 - Էմի Ուայնհաուս, անգլիացի երգչուհի-երգահան (մ. 2011 թ.)
* 1989 - Լի Ջոնգ Սուկ, հարավկորեացի մոդել, դերասան
* 1989 - Ջիմի Բատլեր, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ

## Մահեր
* 407 - Հովհան Ոսկեբերան, Կոստանդնուպոլսի պատրիարք, աստվածաբան
* 1321 - (կամ՝ սեպտեմբերի 13-ին) իտալացի բանաստեղծ Դանթե Ալիգյերի
* 1851 - Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպեր, ամերիկացի գրող
* 1887 - Ֆրիդրիխ Թեոդոր Ֆիշեր, գերմանացի փիլիսոփա (ծ. 1807 թ.)
* 1927 - Այսեդորա Դունկան, ամերիկացի բալերինա (ծ. 1878 թ.)
* 1937 - Թոմաշ Մասարիկ, չեխ սոցիոլոգ և փիլիսոփա, հասարակական և պետական գործիչ
* 1939 - Արմենակ Շահմուրադյան, օպերային երգիչ (ծ. 1878 թ.)
* 1957 - Արամ Եսայան,խորհրդային իրավաբան
* 1984 - Նոդար Դումբաձե, վրացի գրող (ծ. 1928 թ.)
* 1984 - Տիգրան Խաչատուրով, տնտեսագետ, ակադեմիկոս (ծ. 1906 թ.)
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ
*** 1992 - Արամ Ավանեսյան (* Մարտունիում 1966 թ.)
* 1994 - Սեյրան Խաթլամաջյան, նկարիչ և հասարակական գործիչ (ծ. 1937 թ.)
* 2009 - Պատրիկ Սուեյզի, ամերիկացի դերասան (ծ. 1952 թ.)
* 2011 - Ռուդոլֆ Լյուդվիգ Մյոսբաուեր, գերմանացի ֆիզիկոս
* 2012 - Արծվին Գրիգորյան, ճարտարապետ
* 2024 - Սամվել Խալաթյան,հայ գրող,դրամատուրգ

## Տոներ
### Կրոնական
* Խաչվերաց (Քրիստոսի խաչափայտը պարսկական գերությունից Երուսաղեմ վերադարձնելու և Գողգոթայում կանգնեցնելու (վերացնելու) հիշատակի տոն)
** Հայ առաքելական եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ
Սեպտեմբերի 28

**Սեպտեմբերի 28**, տարվա 271-րդ (նահանջ տարիներին՝ 272-րդ ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 94 օր։

## Դեպքեր
* մ.թ.ա. 48 - Պոմպեոս զորավարն սպանվում է Եգիպտոսում
* 1874 - Էջմիածնում բացվեց Գևորգյան ճեմարանը
* 1970 - Կահիրեում սրտի կաթվածից մահանում է Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերը

## ՄԱԿ-ին միացած երկրներ
* 1950 - Ինդոնեզիա
* 1960 - Մալի, Սենեգալ

## Ծնունդներ
* մ.թ.ա. 551 - Կոնֆուցիոս, չինացի փիլիսոփա, աշխարհի մեծագույն փիլիսոփաներից մեկը (մ. 479)
* 616 - Ջիվանշիր, Աղվանքի թագավոր (մ. 683)
* 1803 - Պրոսպեր Մերիմե ֆրանս. հնէապատմաբան, գրող (մ. 1870)
* 1841 - Ժորժ Կլեմանսո Georges Clemenceau ֆրանս. լրագրող, ֆիզիկոս
* 1900 - Ջովաննի Դեյնի, իտալացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
* 1924 - Մարչելլո Մաստրոյանի Marcello Mastroianni իտալաֆրանս. դերասան (մ. 1996)
* 1928 - Նիկոլայ Ռիժկով, ռուս պետական և կուսակցական գործիչ, հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ, Հայաստանի ազգային հերոս
* 1934 - Բրիժիտ Բարդո Brigitte Bardot ֆրանս. դերասանուհի և երգչուհի
* 1968 - Նաոմի Ուոթս Naomi Watts անգլ. դերասանուհի
* 1972 - Դիտա ֆոն Տիզ Dita Von Teese ամեր. պարուհի, մոդել, դերասանուհի
* 1982 - Նոլվեն Լերուա Nolwenn Leroy ֆրանս. երգչուհի-երգահան
* 1984 - Մաթյո Վալբուենա Mathieu Valbuena ֆրանս. ֆուտբոլիստ
* 1986 - Անդրես Գուարդադո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ
* 1987 - Հիլարի Դաֆֆ Hilary Duff ամեր. երգչուհի-երգահան և դերասանուհի

## Մահեր
* 1895 - Լուի Պաստյոր Louis Pasteur ֆրանս. քիմիկոս, կենսաբան (ծն. 1822)։
* 1914 - Ստեվան Մոկրանյաց,սերբ կոմպոզիտոր, բանահավաք, դիրիժոր, մանկավարժ
* 1953 - Էդվին Հաբլ Edwin Hubble ամեր. աստղագետ (ծն. 1889)։
* 1956 - Օստապ Վիշնյա,ուկրաինացի խորհրդային գրող-երգիծաբան
* 1970 - Գամալ Աբդել Նասեր Եգիպտոսի 2-րդ նախագահը (ծն. 1918)։
* 2003 - Էլիա Կազան Elia Kazan հույն ծագումով ամեր. դերասան, ռեժիսոր, արտադրող, դրամատուրգ

## Տոներ
* Սրտի համաշխարհային օր
* Կատաղություն հիվանդության դեմ պայքարի համաշխարհային օր
* Չեխիա՝ Չեխական պետականության օր
* Չինաստան՝ Ուսուցչի օր
* Ռուսաստան՝ Ատոմային արդյունաբերության աշխատողի օր
## Արտաքին հղումներ

* BBC: Այս օրը
* Այս օրը Կանադայում
Սեպտեմբերի 29

**Սեպտեմբերի 29**, տարվա 272-րդ (նահանջ տարիներին՝ 273-րդ ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 93 օր։

## Դեպքեր
մինի|աջից|90px|Թաութատիս աստերոիդի 1996 թ. ռադարային զոնդավորումով ստացված պատկերը։
* 1885՝ Անգլիայի Բլեքփուլում սկսում է գործել առաջին էլեկտրական տրամվայը
* 1911 - Իտալիան պատերազմ է հայտարարում Օսմանյան կայսրությանը
* 1979 - Հովհաննես Պողոս II-ը դառնում է Իռլանդիա այցելություն կատարած առաջին պապը
* 2004 - (4179) Տուտատիս աստերոիդն անցնում է Երկիրից չորս լուսնային հեռավորության վրա

## Ծնունդներ
մինի|աջից|90px|Կարավաջո<br />Ծն. 1571 թ.
* մ.թ.ա. 106 - Գնեոս Պոմպեոս, Հռոմի կայսր (մ. մ.թ.ա. 48)
* 1547 - Միգել դե Սերվանտես Miguel de Cervantes իսպ. գրող (մ. 1616)
* 1571 - Կարավաջո Caravaggio իտալ. նկարիչ (մ. 1610)
* 1703 - Ֆրանսուա Բուշե ֆրանս. նկարիչ (մ. 1770)
* 1758 - Հորացիո Նելսոն, անգլիացի ծովակալ, դերկոմս և փոխծովակալ
* 1864 - Միգել դե Ունամունո Miguel de Unamuno իսպ. փիլիսոփա, գրող (մ. 1936)
* 1899 - Լասլո Բիրո արգենտինացի գյուտարար (մ. 1985)
* 1901 - Էնրիկո Ֆերմի Enrico Fermi իտալացի ֆիզիկոս (մ. 1954)
* 1913 - Սթենլի Կրամեր Stanley Kramer ամեր. ռեժիսոր, արտադրող (մ. 2001)
* 1928 - Լուչանո Տեսսարի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասպահ և գլխավոր մարզիչ
* 1936 - Սիլվիո Բերլուսկոնի Silvio Berlusconi իտալ. գործարար, Իտալիայի 50-րդ վարչապետը
* 1961 - Ջուլիա Գիլարդ Julia Gillard Ավստրալիայի 27-րդ վարչապետը
* 1972 - Ռոբերտ Վեբ Robert Webb անգլ. կոմիկ
* 1976 - Անդրեյ Շևչենկո Андрiй Миколайович Шевченко ուկր. ֆուտբոլիստ
* 1981 - Անի Պետրոսյան, հայ դերասանուհի
* 1984 - Պեր Մերտեզակեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ
* 1989 - Անդրեա Պոլի Andrea Poli իտալ. ֆուտբոլիստ
* 1991 - Ադեմ Լյայիչ սերբ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1530 - Անդրեա դել Սարտո, իտալացի նկարիչ
* 1902 - Էմիլ Զոլա ֆրանս. լրագրող, գրող (ծն. 1840)։
* 1913 - Ռուդոլֆ Դիզել Rudolf Diesel գերմ. ճարտարագետ
* 1929 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, հայ բանաստեղծ (ծ. 1864)։
* 1930 - Իլյա Ռեպին ուկր.-ռուս նկարիչ (ծ. 1844)։
* 1951 - Հայկ Գյուլիքևխյան, հայ գրականագետ, փիլիսոփա (ծ. 1886)։
* 2001 - Վարդան Մուսախանյան իրավաբան
* 2010 - Թոնի Քերթիս Tony Curtis ամեր. դերասան, երգիչ (ծ. 1925)։
* 2012 - Էբե Կամարգու Hebe Camargu բրազ. երգիչ և դերասան (ծն. 1929)։
* 2014 - Դավիթ Հակոբյան, թերապևտ, քաղաքական գործիչ
* 2015 - Ժան Տեր-Մերկերյան, ֆրանսահայ ջութակահար
* 2020թ․՝ Դավիթ Առուշանյան, Արցախի Հանրապետության ազգային հերոս
* 2021թ․՝ Հայկո, երգահան

## Տոներ
*
Սեպտեմբերի 30

**Սեպտեմբերի 30**, տարվա 273-րդ (նահանջ տարիներին՝ 274-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 92 օր։

## Դեպքեր
* 1895 - Մադագասկարը անցնում է Ֆրանսիայի ենթակայության տակ
* 1941՝ գերմանական նացիստներն իրականացնում են Բաբիյ Յարի կոտորածը
### ՄԱԿ-ին միացած երկրներ
* 1947 - Պակիստան, Յեմեն

## Ծնունդներ

* 1207 - Ռումի, պարսից բանաստեղծ
* 1895 - Լյուիս Մայլսթոուն Lewis Milestone մոլդ.-ամեր. ռեժիսոր, դրամատուրգ (մ. 1980)
* 1898 - Ռենե Ադոր ֆրանս.-ամեր. դերասանուհի (մ. 1933)
* 1908 - Դավիդ Օյստրախ ուկրաինացի թավջութակահար (մ. 1974)
* 1919 - Գևորգ Էմին, հայ բանաստեղծ (մ. 1998)
* 1925 - Հենրիկ Մալյան, հայ ճանաչված կինոռեժիսոր, սցենարիստ (մ. 1988)
* 1930 - Սվետլանա Գրիգորյան, հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական դերասանուհի։
* 1931 - Ջանսուղ Չարկվիանի, վրացի բանաստեղծ։
* 1933 - Միշել Աուն Michel Aoun լիբանանցի գեներալ
*1962 - Ֆրենկ Ռայկարդ Frank Rijkaard հոլանդ. ֆուտբոլիստ
* 1964 - Մոնիկա Բելուչի, իտալացի դերասանուհի
* 1975 - Մարիոն Քոտիար Marion Cotillard ֆրանս. ամեր. դերասանուհի և երգչուհի

## Մահեր
* 1897 - Թերեզ Լիզյոացի, միանձնուհի, Կաթոլիկ Սուրբ, չորս կանանցից մեկը պատմության մեջ, ով արժանացել է Եկեղեցու դոկտորի կոչմանը
* 1985 - Բենիամին Մարգարյան, հայ խորհրդային աստղագետ, Միջազգային աստղագիտական միության «Գալակտիկաներ» հանձնաժողովի նախագահ (ծ. 1913)
* 1989 - Թոմսոն Վիրջիլ, ամերիկյան կոմպոզիտոր և երաժշտական քննադատ
* 2003 - Ռոբերտ Քարդաշյան ամերիկացի իրավաբան (ծն. 1944)

## Տոներ
* Թարգմանության համաշխարհային օր։
* Ուկրաինա՝ Որդեգրման օր
1821

## Իրադարձություններ

* Սեպտեմբեր 27 - Մեքսիկան անկախացավ Իսպանիայից

## Ծնունդներ

* Ապրիլ 9 - Շառլ Բոդլեր, ֆրանսիացի բանաստեղծ, արվեստաբան (վ.1867)
*հոկտեմբերի 30-Ֆեոդոր Դոստոևսկի, ռուս մեծ գրող, գրականագետ, փիլիսոփա (վ.1881)

## Մահեր

* Փետրվարի 23 - Ջոն Քիթս, անգլիացի ռոմանտիկ բանաստեղծ
* Մայիս 5 - Նապոլեոն Բոնապարտ, Ֆրանսիայի կայսր 1804 - 1815, զորավար և պետական գործիչ (ծ. 1769)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1821
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1929

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հունվար 1 - Ջիվան Գասպարյան, հայ դուդուկահար, կոմպոզիտոր։
* Հունվարի 5 - Ստեփան Շալաև, խորհրդային պետական գործիչ
* Փետրվար 7 - Էդգար Էլբակյան, թատրոնի և կինոյի դերասան, հանրապետության ժողովրդական արտիստ (վ. 1988)
* Փետրվար 11 - Ալբերտ Ազարյան, հայ մարմնամարզիկ, օլիմպիական խաղերի չեմպիոն
* Փետրվարի 15 - Սպարտակ Սաֆյան, հայ նկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ
* Մարտի 8 - Էբե Կամարգու, բրազիլիացի դերասանուհի, երգչուհի և հաղորդավարուհի։
* Մարտի 21 - Յուրի Մուշկետիկ,  ուկրաինացի գրող  (վ. 2019)։
* Ապրիլի 2 - Մուխրան Մաճավարիանի, վրացի բանաստեղծ (վ. 2010)։
* Մայիսի 4 - Օդրի Հեփբերն, բրիտանացի և ամերիկացի դերասանուհի, պարուհի, ֆոտոմոդել, նորաձևության աստղ և հումանիստ (վ.1993)։ 
* Մայիս 22 - Արմեն Խոստիկյան, հայ դերասան, կատակերգու (վ. 2003)։
* Հունիս 17 - Տիգրան Պետրոսյան, շախմատի աշխարհի կրկնակի չեմպիոն (վ. 1984)
* Հուլիսի 30 - Սուրեն Նազարյան, հայ քանդակագործ, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (1980)։
* Օգոստոս 24 - Յասեր Արաֆաթ, Պաղեստինի նախագահ (վ. 2004)
* Հոկտեմբերի 15 - Միլորադ Պավիչ, հարավսլավացի և սերբ բանաստեղծ, արձակագիր, պոստմոդերնիզմի և մոգական ռեալիզմի ներկայացուցիչ, թարգմանիչ և 17-19--րդ դարերի սերբական գրականության պատմագիր։
* Հոկտեմբեր 24 - Սոս Սարգսյան, հայ անվանի դերասան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (վ. 2013)
* Նոյեմբերի 10 - Ռուբեն Ադալյան (նկարիչ), հայ նկարիչ, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ։ 
* Դեկտեմբերի 29 - Յուրգեն Էյլերս, գերմանացի ֆիզիկոս
* Հրանուշ Հակոբյան (քանդակագործ), հայ քանդակագործ։
* Պապին Ղանդիլյան, հայ բնագետ (վ.2001)։

## Մահեր
* Սեպտեմբերի 12 - Յան Ռայնիս, լատիշ բանաստեղծ, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ
* Սեպտեմբերի 28 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, բանաստեղծ (ծ. 1864)

Կատեգորիա:1929
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1873

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հունվարի 2 - Թերեզ Լիզյոացի, միանձնուհի, Կաթոլիկ Սուրբ, չորս կանանցից մեկը պատմության մեջ, որը արժանացել է Եկեղեցու դոկտորի կոչմանը
* Հունվարի 14 - Պյոտր Սեմյոնով-Տյան-Շանսկի, ռուս աշխարհագրագետ, վիճակագիր, հասարակական գործիչ
* Հունվարի 23 - Միխայիլ Պրիշվին, խոսքի խիստ ինքնատիպ, տաղանդավոր ու անկրկնելի վարպետ
* Խորեն Ա Տփղիսեցի, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս (1932-1938)։ Հաջորդել է Գևորգ Ե Սուրենյանցին
* Միխայիլ Սումգին, խորհրդային գիտնական, սառցույցագիտության հիմնադիրներից
* Մայիս 17 - Անրի Բարբյուս, ֆրանսիացի գրող, լրագրող, հասարակական գործիչ (վ. 1935)
* Նոյեմբեր 22 - Հակոբ Մանանդյան, հայ պատմաբան, բանասեր, աղբյուրագետ, ակադեմիկոս (վ. 1952)
* Նիկոլ Աղբալյան - հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրականագետ, մանկավարժ, ՀՀԴ կուսակցության անդամ (վ. 1947)
* Ռուբեն Որբերյան - արևմտահայ բանաստեղծ (վ. 1931)

## Մահեր
* Հունիս 27 - Ֆյոդոր Տյուտչև, ռուս բանաստեղծ (ծ.1803)
* Օգոստոս 2 - Մսեր Մսերյանց, բանասեր, կղերա-աղայական հոսանքի ներկայացուցիչ (ծ. 1808)
* Հոկտեմբերի 6 - Ֆեոդոր Վասիլև, ռուս նկարիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1873
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սեպտեմբերի 27

**Սեպտեմբերի 27**, տարվա 270-րդ (նահանջ տարիներին՝ 271-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 95 օր։

## Դեպքեր
մինի|աջից|100px|Ռոզետի քարը
* 1590 - Ուրբան VII-ը մահանում է պապ ընտրվելուց ընդամենը 13 օր անց
* 1777 - Փենսիլվանիայի Լանկաստեր քաղաքը մեկ օրով դառնում է ԱՄՆ մայրաքաղաք
* 1821 - Մեքսիկան ձեռք է բերում իր անկախությունը Իսպանիայից
* 1821 - Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնը հայտարարում է, որ վերծանել է Ռոզետայի քարը
* 1829 - Ֆրիդրիխ Պարրոտի գլխավորած արշավախումբը Խաչատուր Աբովյանի ուղեկցությամբ առաջինը հաղթահարեց Արարատի գագաթը
* 1959 - Հոնսյու կղզում թայֆունի զոհ է դառնում 5000 մարդ
* 1998 - Ստեղծվեց Գուգլ վեբ կայքը
* 2003 - Գործարկվում է SMART-1 արբանյակը
* 2020 - Ադրբեջանը լայնածավալ պատերազմ սկսեց Արցախի Հանրապետության դեմ, որը շարունակվեց 44 օր։

## Ծնունդներ
* 1818 - Ադոլֆ Վիլհելմ Հերման Կոլբե, գերմանացի քիմիկոս
* 1872 - Լեոպոլդ Սուլերժիցկի, ռուս ռեժիսոր, գրականագետ
* 1913 - Ալբերթ Էլլիս (Albert Ellis), ամերիկացի հոգեբան (մ. 2007)
* 1931 - Ֆրեդի Քուին (Freddy Quinn), ավստրիացի երգիչ, դերասան
* 1950 - Հենրի Գարուկյան, հայ նկարիչ
* 1958 - Իրվին Ուելշ (Irvine Welsh), շոտլանտացի գրող և դրամատուրգ
* 1972 - Գվինեթ Փելթրոու (Gwyneth Paltrow), ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի
* 1976 - Ֆրանչեսկո Տոտտի (Francesco Totti), իտալացի ֆուտբոլիստ
* 1978 - Անի Լորակ (Анi Лорак), ուկրաինացի երգչուհի
* 1982 - Լիլ Ուեյն, ամերիկացի ռեփեր
* 1984 - Ավրիլ Լավին (Avril Lavigne), կանադացի երգիչ, երգահան
* 1992 - Գրանիտ Ջակա, շվեյցարացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան

## Մահեր
* 1891 - Իվան Գոնչարով, ռուս գրող
* 1914 - Նիկոլ Դուման, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի
* 1917 - Էդգար Դեգա (Edgar Degas), ֆրանս. նկարիչ (ծն. 1834)
* 1976 - Արտավազդ Մխիթարյան, հայ սովետական մեխանիկ
*2005 - Վիկտոր Իսրաելյան, հայ խորհրդային դիվանագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր (ծ. 1919)

## ՄԱԿ անդամ դարձած երկրներ
* 1961՝ Սիերա Լեոնե
* 2002՝ Արևելյան Թիմոր

## Տոներ
* Զբոսաշրջության համաշխարհային օր
* Մեքսիկա՝ Անկախության պատերազմի ավարտի օր
## Արտաքին հղումներ

* BBC: Այս օրը
* Այս օրը Կանադայում
Սեպտեմբերի 26

**Սեպտեմբերի 26**, տարվա 269-րդ (նահանջ տարիներին՝ 270-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 96 օր։

## Դեպքեր
* 1724 - Երևանի գրավումը թուրքական բանակի կողմից։
* 1880 - Ֆրենսիս Դրեյքն ավարտում է շուրջերկրյա նավագնացությունը։
* 1950՝
** ՄԱԿ-ի զորքերը Հյուս. Կորեայից ետ են գրավում Սեուլը։
** Ինդոնեզիան դառնում է ՄԱԿ անդամ

## Ծնունդներ
* 1869՝ **[[Կոմիտաս]]** (Սողոմոն Սողոմոնյան) (մ. 1935) հայ երգահան, երգիչ
* 1877 - Ալֆրեդ Դենի Կորտո (Alfred Cortot) (մ. 1962) շվեյց. դաշնակահար
*1888 - Թոմաս Սթեռնս Էլիոթ, անգլո-ամերիկյան բանաստեղծ, արվեստի տեսաբան, մշակույթի պատմաբան (մ. 1965)
*1890 - Լեոն Մելիքսեթ-Բեկը, հայ աղբյուրագետ, հնագետ, բանասեր, թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (մ. 1968)
* 1891 - Շարլ Մյունշ (մ. 1968) ֆրանսիացի դիրիժոր և ջութակահար
* 1897 - Պողոս VI (մ. 1978) Paulus VI, Հռոմի պապ (1963-1978)
* 1898 - Ջորջ Գերշվին (մ. 1937) (George Gershwin) ամերիկացի կոմպոզիտոր
* 1944 - Անդրաշ Ադորյան, հունգարական ծագումով դանիացի ֆլեյտահար
* 1952 - Արամ Իսաբեկյան, հայ նկարիչ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
* 1962 - Մելիսա Սյու Անդերսոն () ամերիկացի դերասանուհի
*1967 - Պարունակ Զելվեյան, հայ բժիշկ, գիտնական
* 1971 - Տիգրան Պետրոսյան, հայ երգիչ
* 1975 - Արմեն Պետրոսյան (Մենչ), հայ դերասան, պրոդյուսեր և հաղորդավար
* 1978 - Գուրգեն Մարգարյան,հայ լեյտենանտ
* 1980 - Պերճ Նահապետյան, հայ թմբկահար և երաժիշտ
* 1981 - Սերենա Ուիլյամս (Serena Williams) ամերիկացի թենիսիտուհի
* 1983 - Արմեն Սարգսյան, հայ հեռուստահաղորդավար և պրոդյուսեր
* 1986 - Նոննա Ախպերջանյան, հայ հաղորդավար

## Մահեր
* 1868՝ գերմանացի մաթեմատիկոս և աստղագետ Ավգուստ Մյոբիուս
*1945 - Բելա Բարտոկ, հունգարացի երգահան, դաշնակահար և երաժշտագետ-ֆոլկլորիստ (ծ. 1881)
* 1954 - Գևորգ Զ Նորնախիջևանցի
* 1973՝ իտալացի դերասանուհի Աննա Մանյանի
* 1990՝ իտալացի գրող Ալբերտո Մորավիա
* 1998 - Սերո Խանզադյան,հայ գրող, արձակագիր
* 2008՝ ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր և գործարար Փոլ Նյուման
* 2013՝ թատրոնի և կինոյի հայ անվանի դերասան **[[Սոս Սարգսյան]]**

## Տոներ
** Եվրամիություն
* Դրոշի օր՝
** Էկվադոր
* Հեղափոխության օր
** Նոր Զելանդիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* BBC: Այս օրը
* Այս օրը Կանադայում
1926

## Իրադարձություններ
* Մարտ 6 - Երևանում հիմնադրվեց առաջին կարի ֆաբրիկան
* Օգոստոս 26 - Բացվում է Արզնի առողջարանը
* Հայֆիլմ կինոստուդիան նկարահանում է Զարե կինոնկարը։ Պրեմիերան Երևանում՝ նոյեմբերի 9-ին, Մոսկվայում՝ 1927 թվականի հունվարի 31-ին

## Ծնունդներ

* Հունվարի 5 - Հենրիկ Մելիքյան, հայ խորհրդային պատմաբան
* Հունվարի 5 - Գեորգի Նալբանդյան, անասեր-լեզվաբան, արևելագետ, մանկավարժ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1973)
* Փետրվարի 1 - Վիվիան Մեյեր, Ամերիկացի լուսանկարչուհհի, ով հայտնի է դարձել միայն իր մահից հետո
* Մարտի 8 - Լադո Մրելաշվիլի, վրացի գրող
* Մարտ 10 - Արամ Քաթանյան, հանրապետության ժողովրդական արտիստ, դիրիժոր
* Մարտի 21 - Միքայել Հայրապետյան, հայ վիրաբույժ-ուռուցքաբան
* Մարտի 22 - Մարտին Միքայելյան, հայ ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968)։
* Մարտի 25 - Արչիլ Գոմիաշվիլի, վրացի խորհրդային և ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասան, գործարար, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1966 թ.):
* Մարտի 27 - Գեորգի Սահակյան, Հայ կինոդերասան, Իոսիֆ Ստալինի նմանակը
* Մարտի 31 - Կիմ Արզումանյան,  ռեժիսոր,բեմադրիչ,
* Ապրիլի 2 - Էդգար Հիլզենրաթ, գերմանացի գրող
* Ապրիլի 13 - Գրիգոր Աղասյան, հայ նկարիչ
* Ապրիլի 18 - Ջիմ Թորոսյան, հայ ճարտարապետ, ակադեմիկոս
* Օգոստոսի 13 - Ֆիդել Կաստրո, Կուբայի նախագահ
* Օգոստոսի 25 - Ալբերտ Պապիկյան, հայ նկարիչ, ՌԴ վաստակավոր նկարիչ (1971)
* Օգոստոսի 26 - Անահիտ Ցիցիկյան, հայ ջութակահարուհի (վ. 1999)
* Հոկտեմբերի 7 - Մարտունի Պողոսյան, հայ ճարտարագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր
* Հոկտեմբերի 16 - Զարեհ Խրախունի, հայ բանաստեղծ
* Նոյեմբերի 14 - Մարկ Արյան, երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, գործարար
* Դեկտեմբեր 23 - Մետաքսե, հայ բանաստեղծուհի, գրող, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ, Հայաստանի գրողների միության նախագահության անդամ, Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակից

## Մահեր

* Հունվարի 12 - Զաբել, հայ դերասանուհի
* Մարտի 17 - Ալեքսեյ Բրուսիլով, ռուս և խորհրդային զորահրամանատար և ռազմական գործիչ, ընդհանուր հեծելազորի գեներալ
* Հունիսի 14 - Մերի Կեսսետ, ամերիկացի նկարչուհի
* Հուլիսի 23 - Վիկտոր Վասնեցով, ռուս նկարիչ
* Սեպտեմբերի 15 - Ռուդոլֆ Քրիստոֆ Էյքեն, գերմանացի գրող և փիլիսոփա
* Հոկտեմբեր 3 - Երվանդ Օտյան, հայ գրող-երգիծաբան, լրագրող, հրապարակագիր (ծ. 1869)
* Հոկտեմբերի 9 - Վասիլի Աբաշիձե, վրացի դերասան

Կատեգորիա:1926
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1819

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ

* Պետրոս Շանյան, հասարակական գործիչ, մանկավարժ
* Հունվարի 8 - Արշակ Տեր-Ղուկասով, հայազգի ռուսական զորավար, գեներալ-լեյտենանտ (մահ. 1881)
* Հունիսի 20 - Ժակ Օֆենբախ ֆրանսիացի երգահան և թավջութակահար, ֆրանսիական օպերետ ժանրի ստեղծողներից մեկը (մահ. 1880)
*Հոկտեմբերի 20 - Բաբ, Բահայի հավատի հիմնադիր

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1819
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1846

## Իրադարձություններ
* Հունիսի 19 - ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգում տեղի ունեցավ բեյսբոլի առաջին խաղը։

## Ծնունդներ

* Հունվարի 5 - Ռուդոլֆ Քրիստոֆ Էյքեն, գերմանացի գրող և փիլիսոփա
* Հունվար 10 - Սերովբե Դերվիշյանը, հայ լեզվաբան, հնդեվրոպաբան
* Մարտ 20 - Ջիվանի, աշուղ, ժողովրդական երգիչ (վ.1909)
* Հունիս 3 (15) – Իվան Ռոմանի Թարխանով, Թիֆլիս, նշանավոր բժիշկ, ֆիզիոլոգ, հոգեբան, Ռուսաստանի ԳԱ ակադեմիկոս

## Մահեր
* Փետրվարի 11 - Սուքիաս Սոմալյան, հայ բանասեր, բառարանագիր, թարգմանիչ
* Գրիգոր Մանուչարյանց, հայ ազատագրական շարժման գործիչ, արքեպիսկոպոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1846
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1924

## Իրադարձություններ
* Հունվարի 11 - Երևանում հիմնադրվեց «Գիրք» հրատարակչական ընկերությունը՝ Մարտիրոս Սարյանի ղեկավարությամբ
* Հունվարի 25 - Փետրվարի 5 - Ֆրանսիական Շամոնի քաղաքում անցկացվեցին առաջին Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը
* Հունվարի 24 - Իտալիայում արգելվել է ցանկացած արհեստակցական միություն բացի ֆաշիստականից
* Հունվարի 25 - Կնքվում է հաշտության պայմանագիր Ֆրանսիայի և Չեխոսլովակիայի միջև
* Փետրվարի 19 - Պարսկաստանում գահընկեց է լինում Ահմադ Շահը
* Մարտի 3 - Գերմանիան ընկերական պայմանագիր է կնքում Թուրքիայի հետ
* Մարտ 15 - Գործարկվում է Երևանի բամբակազտիչ գործարանը։
* Օգոստոսի 24 - Ալբանիան հանրապետություն է ճանաչվում
* Հալիֆի տիտղոսը այդ ժամանակից ոչ մի մարդ չի կրում

## Ծնունդներ
* Մայիսի 2 - Մկրտիչ Սարգսյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր
* Հոկտեմբերի 3 - Գրիգոր Մկրտչյան (ռեժիսոր), հայ ռեժիսոր
* Հունվար 3 - Ստեփան Ալաջաջյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (վ. 2010)
* Հունվար 9 - Սերգեյ Փարաջանով, կինոռեժիսոր (վ. 1990)
* Հունվարի 15 - Ալեքսանդր Մարգարյան, հայ խորհրդային լեզվաբան
* Հունվարի 17 - Ռաֆայել Նանուշյան, հայ գծանկարիչ։
* Հունվարի 20 - Մանյա Ղազարյան (արվեստաբան), արվեստաբան։
* Հունվար 24 - Պարույր Սևակ, հայ ականավոր բանաստեղծ, գրող, գրականագետ (վ. 1971)
* Ապրիլի 3 - Մառլոն Բրանդո, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր
*Ապրիլի 29 - Վալենտին Պոդպոմոգով, բեմադրող նկարիչ, նկարիչ (վ. 1998)
* Մարտի 19 - Վարդուհի Վարդերեսյան, հայ դերասանուհի։
* Մարտի 18 - Լևոն Խաչերյան, լեզվաբան, հայագետ (վ. 2007)
* Մայիսի 10 - Զահրատ, արևմտահայ բանաստեղծ (վ. 2007)
* Մայիսի 22 - Շառլ Ազնավուր, ֆրանսահայ երգիչ
* Հունիսի 12 - Ջորջ Հերբերտ Վոկեր Բուշ, ԱՄՆ-ի 41-րդ նախագահ
* Հունվարի 21 - Բեննի Հիլլ, դերասան, սցենարիստ
* Հունիսի 25 - Սիդնի Լյումետ, ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ
* Օգոստոսի 10 - Երվանդ Մանարյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ
* Սեպտեմբերի 28 - Մարչելլո Մաստրոյանի, իտալացի դերասան, պրոդյուսեր
* Սեպտեմբերի 21 - Համիլկար Կաբրալ, Կանաչ հրվանդանի կղզիների ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
* Սեպտեմբերի 24 - Լևոն Կոջոյան, հայ նկարիչ
* Նոյեմբերի 29 - Մարուսյա Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային դերասանուհի
* Դեկտեմբերի 14 - Գոհար Գասպարյան, հայ օպերային արվեստի մեծագույն վարպետ, օպերային երգչուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (վ. 2007):
* Դեկտեմբերի 15 - Աննա Կալանդաձե, վրաց բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի (վ. 2008):
* Կարապետ Գալստյան, հայ քանդակագործ
* Սուրեն Սարգսյան, Խորհրդային Միության հերոս, գվարդիայի սերժանտ

## Մահեր
* Հունվար 21 - Վլադիմիր Լենին, հեղափոխական (ծ. 1870)
* Մարտ 16 - Երանուհի Գարագաշյան, հայ դերասանուհի (ծ. 1848)
* Ապրիլ 9 - Մատթեոս Զարիֆյան, հայ բանաստեղծ, արևմտահայ պոեզիայի վերջին ներկայացուցիչ (ծ. 1894)
* Հուլիսի 13 - Ալֆրեդ Մարշալ, անգլիացի տնտեսագետ տնտեսագիտության նեոսդասական տեսության հիմնադիր, ներկայացնում է քեմբրիջյան տնտեսական դպրոցը
* Հոկտեմբեր 12 - Անատոլ Ֆրանս, ֆրանսիացի գրող, գրաքննադատ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1844)

Կատեգորիա:1924
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1824

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հունվարի 21՝ Թոմաս «Քարե պատ» Ջեքսոն, ամերիկացի գեներալ
* Փետրվարի 17 - Կղեմես Սիպիլյան, հայ դրամագետ
* Դեկտեմբերի 30 - Ալեքսեյ Լոբանով-Ռոստովսկի, ռուս դիվանագետ, իշխան

## Մահեր

* Հունվար 29 - Ստեփանոս Ադոնց, ակադեմիկոս (ծ. 1740)
* Ապրիլ 19 - Ջորջ Բայրոն, անգլիացի բանաստեղծ (ծ. 1788)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1824
Կատեգորիա:Տարեթվեր