Քյոլնի օպերային թատրոն

**Քյոլնի օպերային թատրոն** (, ), վերաբերում է ինչպես Քյոլնի օպերային թատրոնին, այնպես էլ այնտեղ գործող օպերային ընկերությանը։

## Օպերային ընկերության պատմություն
18-րդ դարի կեսերից օպերային ներկայացումներ տեղի են ունեցել քաղաքի թատրոնների բեմերում շրջիկ իտալական օպերային ընկերությունների մասնակցությամբ։ Քաղաքի առաջին մշտական ընկերությունը հիմնադրվել է 1822 թվականին և, նախնական հանդես է եկել Schmierstraße թատրոնում (կառուցվել է 1783 թվականին որպես մասնավոր թատրոն, նաև օգտագործվել է պիեսների բեմադրության և համերգների համար)։ Հետագայում օպերային ընկերությունը հանդես է եկել Glockengasse թատրոնում (կառուցվել է 1872 թվականին.) և Habsburger Ring թատրոնում (կառուցվել է 1902 թվականին)։ Habsburger Ring թատրոնը կառուցել է Քյոլնի քաղաքապետարանը, և այն դարձել է օպերայի համար նախագծված քաղաքի առաջին թատրոնը։

[thumb|180 px|right|[Օտտո Կլեմպերեր, Քյոլնի օպերային թատրոնի երաժշտական ղեկավար 1917-1924 թվականներին]]
1904 թվականին ընկերությունն անցել է Քյոլնի ղեկավարման ներքո և կոչվել է Oper der Stadt Köln՝ 1906 թվականից մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը բացառապես հանդես գալով Habsburger Ring թատրոնում։ Պատերազմից անմիջապես հետո ընկերությունը նախ հանդես եկավ Քյոլնի համալսարանում, այնուհետև վերանորոգված Glockengasse և Habsburg Ring թատրոններում։ Երկու թատրոնները վերջնականապես փլուզվեցին, և ընկերությունը տեղափոխվեց իր ներկայիս օպերային տունը, որի կառուցումն ավարտվել է 1957 թվականին։ Նոր օպերայի նորաձև դիզայնը արտացոլեց ռեպերտուարը, որը բնութագրում էր հետպատերազմյան ընկերությանը, որը ներկայացրեց բազմաթիվ նոր օպերաների պրեմիերաներ (յուրաքանչյուր սեզոնի ընթացքում մեկ օպերա) և հին աշխատանքների հակասական բեմադրություններ։ Սեպտեմբերից մինչև հունիս կանոնավոր սեզոնի ընթացքում ընկերությունը բեմադրում է մոտ 25 տարբեր օպերաներ։ Ամառային ամիսներին այն հանդես է գալիս  նաև Էդինբուրգի միջազգային փառատոնում և Վիեննայում։ Քյոլնի օպերային թատրոնում բազմիցս բեմադրվել է Ռիխարդ Վագների Նիբելունգի մատանին օպերաների շարքը, որոնցից առանձնանում է  Ռոբերտ Քարսենի բեմադրությունը։ Մարկուս Շտենցն ամբողջ բեմադրությունը 2006 թվականին կատարեց երկու օրվա ընթացքում։ 2010 թվականին ամբողջ բեմադրությունը նա ներկայացրեց Շանհայում։

### Համաշխարհային պրեմիերաներ
Օպերային թատրոնի ընկերության կողմից ներկայացված համաշխարհային պրեմիերաներն են՝

* Էրիխ Վոլֆգանգ Կարնգոլդ, *Die tote Stadt* (4 դեկտեմբերի 1920)
* Ալեքսանդր ֆոն Ցեմլինսկի, *Der Zwerg* (28 մայիսի 1922)
* Ֆրանց Շրեկեր, *Irrelohe* (27 մարտի 1924)
* Զիգֆրիդ Վագներ, *Der Heidenkönig* (16 դեկտեմբերի 1933)
* Վոլֆգանգ Ֆորտներ, *Bluthochzeit* (8 հունիսի 1957)
* Նիկոլայ Նաբոկով *Der Tod des Grigorij Rasputin* (*Ռասպուտինի մահը*) (27 նոյեմբերի 1959) 
*Բերնդ Ալոիս Ցիմերման, *Die Soldaten* (15 փետրվարի 1965)
* Մանֆրեդ Տրոյան, *Limonen aus Sizilien* (22 մարտի 2003)
*Կառլհայնց Շտոքհաուզեն,  *Sonntag aus Licht* (9 ապրիլի 2011)

### Երաժշտական տնօրեններ
1904 թվականից ի վեր, երբ թատրոնը պաշտոնական դարձավ Oper der Stadt Köln, թատրոնի երաժշտական ղեկավարներն են եղել՝

*Օտտո Լոզ (1904-1911)
*Գուստավ Բրեշեր (1911-1916)
*Օտտո Կլեմպերեր (1917-1924)
*Էուժեն Շենքար (1924-1933)
*Ֆրից Ցոուն (1929-1939)

*Գյունտեր Վանդ (1945-1948)
*Ռիխարդ Քրաուս (1948-1955)
*Օտտո Աքերման (1955-1958)
*Վոլֆգանգ Զավալիշ (1960-1963) 
* Զիգֆրիդ Քյոհլեր (1964)

*Իշտվան Կերտես (1964-1973)
*Ջոն Փրիչարդ (1973-1988)
*Ջեյմս Քոնլոն (1991-2004)
*Մարկուս Շտենց (2004 -2014)
*Ֆրանսուա Կսավե Ռոտ (2014- )

## Օպերային թատրոն
Ներկայիս Oper der Stadt Köln-ը նախագծվել է գերմանացի ճարտարապետ Վիլհելմ Ռիֆանի կողմից։ Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1957 թվականի մայիսի 8-ին, Գերմանիայի կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերի և Քյոլնի նախկին քաղաքապետի ներկայությամբ։ Թատրոնում ներկայացված առաջին օպերան  Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերի Օբերոն օպերան էր։ Նույն տարվա հունիսին օպերային թատրոնում տեղի է ունեցել Վոլֆգանգ Ֆորտների *Die Bluthochzeit* օպերայի համաշխարհային պրեմիերան։ Հաջորդ ամիս Մարիա Կալասի հետ շրջագայություններով հանդես է եկել  Լա Սկալա թատրոնը՝ ներկայացնելով Լուսնոտը օպերան։ Քյոլնի օպերայի թատրոնում երբեմն հանդես են գալիս մենակատարներ և տեղի են ունենում հատուկ միջոցառումներ։ 1975 թվականին այստեղ տեղի է ունեցել ջազ դաշնակահար Քիթ Ջերեթի համերգը, որը ձայնագրվել է և դարձել ժամանակի ամենահեղինակային ջազային դաշնամուրային ձայնագրություններից մեկը, որը հայտնի է The Köln Concert անվանումով։ Թատրոնն ունի 1300 նստատեղ, նվագախմբի պարտեր, որը կարող է տեղավորել 100 երաժիշտ։ Այն Offenbachplatz-ի գեղարվեստական համալիրի մի մասն է, որը ներառում է Schauspiel Köln (Քյոլնի դրամատիկական թատրոն)՝ կրկին նախագծվել է Վիլհելմ Ռիֆանի կողմից և կառուցվել 1962 թվականին։ 2009/2010 եթերաշրջանի վերջում երկու թատրոններում իրականացվել են լայնածավալ վերանորոգման և վերակառուցման աշխատանքներ։ Նախնական օպերան պետք է վերաբացվեր 2015 թվականի նոյեմբերին, և Քյոլնի օպերայի վերանորոգման խնդիրը նշանակում էր, որ օպերային ներկայացումները պետք է իրականացվեին այլընտրանքային վայրերում։ Կատարման վայրերից էին վերափոխված գործարան ("Palladium"), մեծ վրան Հռենոսում ("Musical-Dom"), դատարանի շենքը («Amtsgericht»), հին ցուցասրահ («Staatenhaus»"): Օպերայի շենքի վերաբացումը (ժամանակացույցը և բյուջեն գերազանցվել են) նախատեսվում է 2022 թվականի աշնանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

## Աղբյուրներ
*Abramsohn, Jennifer, "Viewers wait for curtain to rise on scandal-plagued Cologne opera", *[[Deutsche Welle]]*, 6 May 2009
*Bucciarelli, Melania, Dubowy, Norbert and Strohm, Reinhard, ''Italian opera in Central Europe'', Volume 1, BWV Verlag, 2006.  
*Fabian, Imre, "Cologne", *The New Grove Dictionary of Opera* (Ed. Stanley Sadie), London: MacMillan, 1998    
*Marco, Guy A., ''Opera: A research and information guide'', Routledge, 2001. 

Կատեգորիա:1957 կառուցումն ավարտված երաժշտական վայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի օպերային թատրոններ