Լաերտես (դիցաբանություն)

**Լաերտես** (), հունական դիցաբանության կերպար, Իթակայի թագավոր և Ոդիսևսի հայր։ Նա ամուսնացած է եղել Ավտոլիկոսի դուստր Անտիկլեայի հետ։ Լաերտեսը հին գրականության մեջ հիշատակվում է որպես Կալիդոնյան որսի և Արգոնավորդների ճանապարհորդության մասնակից։ Նա դարձել է Հոմերոսի «Ոդիսական»-ի կերպար, որտեղ նա պատկերված է որպես ծերունի։

## Առասպելաբանության մեջ
մինի|«Պենելոպե, Լաերտես և Տելեմաքոս». Նկարազարդում Օվիդիսի Հերոիդներին
Հին հեղինակները Լաերտեսին անվանել են Իթակեի և հարևան կղզիների թագավոր Արկիսիոսի (Արկեսիոս) որդուն։ Արկիսիոսը Կեփալոսի (Կեփալենիայի համանունը) կամ Զևսի որդին է եղել Եվրիոդիայից:

Լաերտեսի կյանքի մասին քիչ բան է հայտնի մինչև «Ոդիսականի» սկիզբը։ Նա ամուսնացած է եղել Ավտոլիկոսի դստեր՝ Անտիկլեայի հետ, նա նրանից ունեցել է միակ որդի՝ Ոդիսևսը և դուստր՝ Կտիմենեն և ուշ անտիկ աղբյուրները հիշատակում են այլ դստրեր՝ Կալիստոյին և Փաքեին։ Եղել է մի տարբերակ, որի համաձայն Ոդիսևսը իրականում կորնթացի հերոս Սիզիփոսի որդին է, իսկ վերջինս, որպեսզի պատժի Ավտոլիկոսի ձիերը գողանալու համար, բռնաբարել է նրա դստերը և դարձել է Լաերտեսի կինը, որն արդեն հղի է եղել։

Ավտոլիկոսը, որը բնակվել է Պելիոնում, առնվազն մեկ անգամ այցելել է իր փեսային (սա Ոդիսևսի ծննդյան ժամանակն էր): Պսևդո-Հիգինոսը և Օվիդը Լաերտեսին հիշատակում են Կալիդոնյան որսի մասնակիցների շարքում, իսկ Դիոդորոս Սիցիլիացին Ոսկե գեղմի համար Կոլխիս գնացած արգոնավորդների մեջ։ Կոլխների հետ ճակատամարտում, ըստ Դիոդորոսի Լաերտեսը աչքի է ընկել իր քաջությամբ, վիրավորվել և բուժվել է Մեդեայի կողմից։

Տրոյական պատերազմի սկսվելուց առաջ Լաերտեսը թագավորական իշխանությունը զիջել է իր որդուն։ Դրա պատճառները աղբյուրներում չեն նշվում, չնայած այդ ժամանակ Ոդիսևսի հայրը, ըստ երևույթին, պետք է համարվեր համեմատաբար երիտասարդ և ուժեղ տղամարդ։ Երբ սկսվում է «Ոդիսականը», նա արդեն այրիացած է և լիովին թոշակի է անցել։ Լաերտը հազվադեպ է հայտնվում թագավորական պալատում, ապրում է հեռավոր կալվածքներից մեկում, շփվում է միայն մի քանի ստրուկների հետ, խնամում է այգին և սգում է իր որդուն, որին նա մահացած է համարել։ Իթակեացիները կարծել են, որ Լաերտեսի մահը անխուսափելի է և նրա հարս Պենելոպեն օգտվել է դրանից՝ հետաձգելով իր հարսանիքը հարյուրավոր համառ փեսացուներից մեկի հետ, նա հայտարարել է, որ նոր ամուսնությունից առաջ պետք է գործեր թաղման սավան և նա այս աշխատանքը կատարել է երեք ամբողջ տարի։ Երբ Ոդիսևսը վերադարձել է՝ Լաերտեսը որոշ ժամանակով վերականգնել է իր նախկին ուժերը՝ նա մասնակցել է Պենելոպեի սպանված փեսացուների հարազատների հետ մարտին և նույնիսկ սպանել Եվպիտոսին՝ Անտինոոսի հորը։

## Մշակույթի և արվեստի մեջ
Հոմերոսի «Իլիականում» միայն Լաերտեսի մասին է հիշատակվում։ Բայց նա հայտնվում է «Ոդիսականում», որտեղ պատկերված է որպես շատ ծեր մարդ, որը սգում է իր կորած որդու համար։ Պենելոպեի փեսացուները իրենց զգում են ինչպես տանը թագավորական պալատում, մասամբ այն պատճառով, որ Լաերտեսին վտանգի աղբյուր չեն համարում։ Ոդիսևսը հորը ներկայանում է միայն այն բանից հետո, երբ հավակնորդները ծեծի են ենթարկվում և նրա անվստահությունը հաղթահարելու համար ցույց է տալիս ոտքի վրայի սպին և թվարկում այգու այն ծառերը, որոնք նա նվեր է ստացել մանկության տարիներին:

Լաերտեսը նաև հանդիպում է հունական գրականության ավելի ուշ շրջանի ստեղծագործություններում։ Այն Հոմերոսից փոխառված պատկեր է, ուստի չկան ապացույցներ «Ոդիսականից» անկախ մեկ այլ ավանդույթի գոյության մասին: Աղբյուրներում հիշատակվում է, մասնավորապես, Իոն Քիոսացու «Լաերտես» ողբերգությունը, որի տեքստը լիովին կորել է։ Լաերտեսը, ըստ երևույթին, նույնպես կամայականորեն է ընդգրկվել Արգոնավորդների ցուցակում՝ շատ այլ հերոսների հետ միասին, որոնց որդիները մասնակցել են Տրոյական պատերազմին։

Լաերտեսից քիչ պատկերներ են պահպանվել։ Մասնավորապես, Բեռլինում պահվող այսպես կոչված «Դիոնիսյան գավաթի» վրա պատկերված նկարը, որը պատկերում է Ավտոլիկոսի և Սիզիփոսի առասպելը և Լաերտեսը ներկա է տեսարաններից մեկում։

Լաերտեսը «Արգոնավորդները։ Ոսկե գեղմի որոնումներում» (1960) ֆիլմի հերոսներից մեկն է, որտեղ նրա դերը խաղացել է Պաոլո Գոցլինոն։ Նա նաև նկարահանվել է իր հայտնի որդուն նվիրված մի քանի ֆիլմերում, օրինակ՝ «Ոդիսևսի թափառումները» (1954, Լաերտեսի դերում Գվալտերո Տումիատին), Ֆրանկո Ռոսսիի «Ոդիսական» հեռուստասերիալը (1968)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Ոդիսական»-ում գործող անձինք
Կատեգորիա:Արգոնավորդներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Ոդիսական