open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գրեսոնե Սեն Ժան

**Գրեսոնե Սեն Ժան** (), կոմունա Իտալիայի՝ Վալե դ'Աոստա մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 815 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 12 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 69 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11025։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկա

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 882
  bar:1871 from:0 till: 873
  bar:1881 from:0 till: 909
  bar:1901 from:0 till: 949
  bar:1911 from:0 till: 1003
  bar:1921 from:0 till: 1010
  bar:1931 from:0 till: 725
  bar:1936 from:0 till: 730
  bar:1951 from:0 till: 732
  bar:1961 from:0 till: 742
  bar:1971 from:0 till: 727
  bar:1981 from:0 till: 733
  bar:1991 from:0 till: 763
  bar:2001 from:0 till: 789
PlotData=
  bar:1861 at: 882 fontsize:S text: 882 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 873 fontsize:S text: 873 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 909 fontsize:S text: 909 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 949 fontsize:S text: 949 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1003 fontsize:S text: 1.003 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1010 fontsize:S text: 1.010 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 725 fontsize:S text: 725 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 730 fontsize:S text: 730 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 732 fontsize:S text: 732 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 742 fontsize:S text: 742 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 727 fontsize:S text: 727 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 733 fontsize:S text: 733 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 763 fontsize:S text: 763 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 789 fontsize:S text: 789 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ  ISTAT-ի տվյալների


Կատեգորիա:Վալե դ'Աոստա մարզի քաղաքներ
Դոնաս

**Դոնաս** կոմունա Իտալիայի՝ Վալլե Դ'Աոստա մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 2622 մարդ (2012 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 79 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 34 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 11020, հեռախոսային կոդը՝ 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկա՝

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1786
  bar:1871 from:0 till: 1635
  bar:1881 from:0 till: 1892
  bar:1901 from:0 till: 2243
  bar:1911 from:0 till: 2421
  bar:1921 from:0 till: 2455
  bar:1931 from:0 till: 2122
  bar:1936 from:0 till: 1749
  bar:1951 from:0 till: 2051
  bar:1961 from:0 till: 2051
  bar:1971 from:0 till: 2188
  bar:1981 from:0 till: 2460
  bar:1991 from:0 till: 2533
  bar:2001 from:0 till: 2645
PlotData=
  bar:1861 at: 1786 fontsize:S text: 1.786 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1635 fontsize:S text: 1.635 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1892 fontsize:S text: 1.892 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2243 fontsize:S text: 2.243 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2421 fontsize:S text: 2.421 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2455 fontsize:S text: 2.455 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2122 fontsize:S text: 2.122 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1749 fontsize:S text: 1.749 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2051 fontsize:S text: 2.051 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2051 fontsize:S text: 2.051 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 2188 fontsize:S text: 2.188 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2460 fontsize:S text: 2.460 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2533 fontsize:S text: 2.533 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2645 fontsize:S text: 2.645 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ըստ ISTATի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս՝ 0039 0125804728
* Էլեկտրոնային հասցե՝ info@comunedidonnas.info

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վալլե Դ'Աոստա մարզի քաղաքներ
Չինական ավանդական բժշկություն

[thumb|[Սիանի դեղագործական բաղադրիչների շուկայում]]

**Չինական ավանդական բժշկություն** (), ժամանակակից գիտությունների և պրակտիկաների համակարգ, որը սկիզբ է առել Հին Չինաստանում և ի հայտ է եկել մարդու օրգանիզմի գործունեության ուշադիր դիտարկումից և այդ դիտարկումներից հետագա համակարգումից՝ կիրառելով տվյալ տարածաշրջանին բնորոշ պարադիգման, որը կարելի է բնութագրել որպես գիտություն խորհրդանիշերի և թվերի մասին։ Չինաստանում այն դիտվում է, որպես գիտություն «կյանքի դաստիարակություն» գիտության մի մաս («յան շէն սյուե»-養生學), որի մեջ բացի բժշկությունից մտնում են նաև հոգեֆիզիոլոգիական պրակտիկայի զանազան մեթոդներ (ուշու, ցիգուն, դաո-ին և այլն), սննդագիտությունը և այլն։

1950-ական թվականների կեսերին Չինաստանում վերածնվել է հնագույն գիտությունների և պրակտիկաների հանդեպ հետաքրքրությունը, այդ ժամանակ չինական ավանդական բժշկությունը վերջնականապես դարձել է բժշկության այլընտրանքային տեսակ և կառավարության կողմից սկսել է ներկայանալ որպես ազգային հարստություն, Չինաստանի խորհրդանիշ, որպես գիտական բնագավառ։ 1972 թվականից հետո, երբ սահմանները ավելի հստակ են դարձել, չինական ավանդական բժշկությունը լայնորեն տարածվել է արևմտյան երկրներում։

Չինական ավանդական բժշկությունը համարվում է քննադատության օբյեկտ գիտական հիմքեր չունենալու, այն ավանդական բժշկության փոխարեն կիրառելու, հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների, կենդանիների և բույսերի՝ այդ թվում նաև հազվագյուտ և անհետացող տեսակների ոչնչացման պատճառով բնապահպանական սպառնալիքների պատճառով, ինչը կարող է հանգեցնել կենդանիների օրգանների և դրանց վաճառքով զբաղվող ոչ լեգալ շուկաների զարգացմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն
Կատեգորիա:Չինաստանի մշակույթ
Դուե (Վալե դ’Աոստա)

**Doues** կոմունա Իտալիայի՝ Վալե դ'Աոստա մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 418 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 26 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 16 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկա

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:950
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 792
  bar:1871 from:0 till: 902
  bar:1881 from:0 till: 920
  bar:1901 from:0 till: 715
  bar:1911 from:0 till: 577
  bar:1921 from:0 till: 588
  bar:1931 from:0 till: 540
  bar:1936 from:0 till: 559
  bar:1951 from:0 till: 531
  bar:1961 from:0 till: 498
  bar:1971 from:0 till: 480
  bar:1981 from:0 till: 414
  bar:1991 from:0 till: 403
  bar:2001 from:0 till: 375
PlotData=
  bar:1861 at: 792 fontsize:S text: 792 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 902 fontsize:S text: 902 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 920 fontsize:S text: 920 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 715 fontsize:S text: 715 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 577 fontsize:S text: 577 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 588 fontsize:S text: 588 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 540 fontsize:S text: 540 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 559 fontsize:S text: 559 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 531 fontsize:S text: 531 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 498 fontsize:S text: 498 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 480 fontsize:S text: 480 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 414 fontsize:S text: 414 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 403 fontsize:S text: 403 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 375 fontsize:S text: 375 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ  ISTAT-ի տվյալների


Կատեգորիա:Վալե դ'Աոստա մարզի քաղաքներ
Թրայն

**Թրայն** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Կելհայմ շրջանի մեջ։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ կազմում է 1802 մարդ։ Զբաղեցնում է 10,15 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 73 177։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Լուլես (դեպարտամենտ)

**Լուլես **(), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Տուկուման պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 540 կմ2։ Բնակչությունը՝ 57,2 հազար մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 106 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը՝ Լուլես։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Տուկուման պրովինցիայի կենտրոնական մասում։ Սահմանակից է՝

* հյուսիսում՝ Տաֆի Վեխո և Իերբա Բուենա դեպարտամենտներին
* հյուսիս-արևելքում՝ Տակուման դեպարտամենտին
* արևելքում՝ Կրուս Ալտա դեպարտամենտին
* հարավ-արևելքում՝ Լեալես դեպարտամենտին
* հարավ-արևմուտքում՝ Ֆամաիլյա դեպարտամենտին
* արևմուտքում՝ Տաֆի Դել Վալե դեպարտամենտին

## Խոշորագույն բնակավայրեր

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Լետսիե III

**Լետսիե III** (), քաղաքական գործիչ, արվեստագետ և միևնույն ժամանակ Լեսոտոյի թագավոր` սահմանադրական միապետ։  Լետսիե III-ը հաջորդել է հորը` Մոշոեշոե II-ին, վերջինիս մահվան պատճառով (ավտովթար)։ Մասենատե Մոհատոն՝ Լետսիե III-ի կինը ճանաչված է որպես Լեսոտոյի թագուհի։

## Կրթություն
Լետսիե III-ը կրթություն ստացել է հիմնականում Միացյալ Թագավորության` Անգլիայի տարածքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Լեսոտոյի միջնակարգ և հիմնական դպրոցում, ապա Լեսոտոյի համալսարանում ստացել բակալավրի աստիճան։ Սովորել է նաև Լոնդոնի քաղաքի` Բրիստոլի և Քեմբրիջի համալսարաններում։ 1989 թվականին ավարտել է ուսումը Անգլիայում և վերադարձել Լեսոտո։

## Արտաքին հղումներ
* Ֆեյսբուքյան էջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լեսոթոյի թագավորներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Հրաչյա Պետիկյան

**Հրաչյա Վահանի Պետիկյան** (ծն. 23 փետրվարի, 1960, Երևան, Հայկական ԽՍՀ), խորհրդային և հայ հրաձիգ, ԽՍՀՄ և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն, աշխարհի քառակի և օլիմպիական չեմպիոն (1992), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կենսագրություն
Հրաչյա Պետիկյանը սկսել է զբաղվել Երևանի քաղաքային մարզա-հրաձգային ակումբում՝ Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ Ռոբերտ Հակոբյանի ղեկավարությամբ։ Երկար տարիներ եղել է ԽՍՀՄ հավաքականի անդամ, անհատական և թիմային մրցումներում դարձել է Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն։

1992 թվականին Բարսելոնայի Օլիմպիական խաղերում Հայաստանը ներկայացրել է Միասնական թիմի կազմում։ Օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ նրան է վստահվել Հայաստանի դրոշը դուրս բերելու պատիվը։ Առավել հաջող է հանդես եկել 50 մետր տարածության վրա 3 դիրքերից հրացանով կրակելու մրցումներում, որոնք հաղթել է՝ սահմանելով օլիմպիական ռեկորդ։

Հետագայում եղել է Հայաստանի հավաքականի անդամ, մասնակցել է Ատլանտայի Օլիմպիական խաղերին։ 1977 թվականին ղեկավարել է Հայաստանի հրաձգության ֆեդերացիան, ինչպես նաև այդ մարզաձևի մանկա-պատանեկան մարզադպրոցը։ 2007 թվականին Հրաչյա Պետիկյանը մասնակցել է Համահայկական 4-րդ խաղերի կրակը վառելու արարողությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պրոֆիլը Sports-reference.com կայքում 
* Պրոֆիլը Sportinfo.am կայքում 

Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայ հրաձիգներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կիևյան փողոց (Երևան)

**Կիևյան փողոց**, փողոց Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում։

## Տվյալներ
Սկսվում է Կիևյան կամրջից և ավարտվում Բարեկամության հրապարակում։

## Նշանակալի օբյեկտներ
*Հայաստանի Հանրապետության Պետական կառավարման ակադեմիա
*Ղազարոս Աղայանի անվան համար 63 դպրոց
*Ղազարոս Աղայանի կիսանդրի
* Հայփոստի 0028 բաժանմունք
*«Շանթ» հեռուստաընկերություն
*ՀՀ ԿԳՆ Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողով
*ՀՀ ԿԳՆ լեզվի պետական տեսչություն

## Հատվող փողոցներ
*Բարբյուսի փողոց
*Օրբելի եղբայրների փողոց
*Կիևյան նրբանցք
*Կիևյան 2-րդ նրբանցք

## Պատկերասրահ

Kievyan Street, Yerevan (1).jpg|Ղազարոս Աղայանի անվան համար 63 դպրոց
Kievyan Street, Yerevan (2).jpg
Kievyan Street, Yerevan (3).jpg
Kievyan Street, Yerevan (6).jpg
Kievyan Street, Yerevan (5).jpg|Վահրամ Փափազյանի հուշատախտակը Կիևյան փողոցում
Kievyan Street, Yerevan (4).jpg|Կիևյան և Օրբելի եղբայրների փողոցների խաչմերուկ
Kievyan Street, yards (1).jpg|Կիևյան փողոցի թիվ 8 շենքի բակը (քանդակի հեղինակ՝ Համլետ Մատինյան)
Kievyan Street, yards.jpg|Կիևյան փողոցի թիվ 8 շենքի բակը



## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ալեքսանդր Արեշչենկո

** Ալեքսանդր Վալենտինովիչ Արեշչենկո** (), ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2002).

Մինչև 14 տարեկան տղաների աշխարհի չեմպիոն (2000)։ Ուկրաինայի հավաքականի կազմում մինչև 18 տարեկանների Եվրոպայի չեմպիոն (2000, 2001)։ Տղամարդկանց Ուկրաինայի չեմպիոն (2005), Եվրոպայի թիմային առաջնությունում՝ անհատական հաշվով, պահեստային տախտակ վրա, բրոնզե մրցանակակիր (2007), աշխարհի թիմային առաջնության բրոնզե մրցանակակիր (2011)։ Մի շարք միջազգային մրցաշարերի հաղթող։ Ալեքսանդր Արեշչենկոն Լուգանսկի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտ է։

## Ելույթներ Ուկրաինայի հավաքականի կազմում

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալեքսանդր Արեշչենկոյի անձնական քարտը 365chess.com կայքում
* Ալեքսանդր Արեշչենկոն աշխարհի թիմային առաջնությունում
* Ալեքսանդր Արեշչենկոն Եվրոպայի թիմային առաջնությունում

Կատեգորիա:Ուկրաինացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Ժինո

**Ժինո** (), կոմունա Իտալիայի՝ Վալե դ'Աոստա մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 1436 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 57 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 25 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկա

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1347
  bar:1871 from:0 till: 1436
  bar:1881 from:0 till: 1465
  bar:1901 from:0 till: 1469
  bar:1911 from:0 till: 1155
  bar:1921 from:0 till: 1072
  bar:1931 from:0 till: 1077
  bar:1936 from:0 till: 1060
  bar:1951 from:0 till: 1180
  bar:1961 from:0 till: 1005
  bar:1971 from:0 till: 871
  bar:1981 from:0 till: 862
  bar:1991 from:0 till: 991
  bar:2001 from:0 till: 1256
PlotData=
  bar:1861 at: 1347 fontsize:S text: 1.347 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1436 fontsize:S text: 1.436 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1465 fontsize:S text: 1.465 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1469 fontsize:S text: 1.469 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1155 fontsize:S text: 1.155 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1072 fontsize:S text: 1.072 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1077 fontsize:S text: 1.077 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1060 fontsize:S text: 1.060 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1180 fontsize:S text: 1.180 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1005 fontsize:S text: 1.005 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 871 fontsize:S text: 871 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 862 fontsize:S text: 862 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 991 fontsize:S text: 991 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1256 fontsize:S text: 1.256 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ  ISTAT-ի տվյալների
Chess.com

**Chess.com**, ինտերնետային շախմատային համայնք, շախմատային սերվեր, սոցիալական ցանց, ըստ Alexa-ի համացանցում ամենահաճախ այցելվող շախմատային կայքը, ինչպես նաև այս կայքի սեփականատեր ընկերության անվանումը։

## Պատմություն
Chess.com կայքի դոմեյնը սկիզբ էր դրվել դեռևս 1995 թվականին Aficionado գործակալության կողմից, որը տեղակայված էր Բերքլիում, Կալիֆորնիա և զբաղվում էր «Chess Mentor» շախմատային ծրագրի վաճառքով։ 2005 թվականին ինտերնետային գործարար Էրիկ Ալեբեստը և իր գործընկեր Ջառոմ Սևերսոնը գնեցին դոմեյնի անվանումը և հավաքեցին ծրագրավորողների մի խումբ, ովքեր հիմք դրեցին շախմատային կայքի ստեղծմանը։ Կայքը գործի դրվեց 2007 թվականին։ Կայքը կարճ ժամանակում բավական մեծ տարածում ստացավ։ 2009 թվականին chess.com կայքը շրջանցեց նմանատիպ մի կայքի՝ իր հակառակորդին՝ chesspark.com կայքին։

2013 թվականի հոկտեմբերին chess.com-ը ձեռք բերեց Դանիայում հիմնված շախմատային լուրերի chessvibes.com կայքը։ Ըստ այդ կայքի chess.com կայքն ունի ավելի քան 11 միլիոն անդամներ, ավելի քանի մեկ տրիլիոն խաղացված օնլայն խաղեր և 100 միլիոն ստանդարտ խաղեր։

Chess.com կայքը անընդմեջ կազմակերպում է «մահացու մենամարտեր» հայտնի շախմատիստների միջև (5, 3 և 1 րոպեանոց + 1 վրկ)։ Մինչ այժմ եղել է ավելի քան 30 «մահացու մենամարտ», որոնց մեծ մասը խաղացվել է ճանաչված գրոսմայստերների կողմից, ինչպիսիք են Հիկարու Նակամուրան, Դմիտրի Անդրեյկինը, Ուեսլի Սոն, Ֆաբիանո Կարուանան և Յուդիթ Պոլգարը։

## Նկարագրություն
Chess.com կայքը աշխատում է որպես freemium մոդել՝ հիմնական գործիքները տրվում են անվճար, իսկ լրացուցիչ պարամետրերի համար պետք է գումար վճարել։

Այս կայքի այցելուները կարող են խաղալ ինչպես օնլայն արագ շախմատային խաղեր, այնպես էլ ստանդարտ ժամանակահատվածով խաղեր։ Խաղացողները կարող են նաև պայքարել շախմատային հզոր ծրագրերի դեմ։ Լրացուցիչ պարամետրեր ձեռք բերած խաղացողները կարող են մասնակցել խաղերի քննարկմանը, ուսումնասիրմանը, կարող են լուծել շախմատային բարդ խնդիրներ և գլուխկոտրուկներ, կարող են կարդալ տարբեր հոդվածներ, շախմատային լուրեր, ներբեռնել տարբեր շախմատային ծրագրեր։

Կազմակերպությունը նաև հրատարակում է բազմաթիվ հոդվածներ շախմատին վերաբերող թեմաների մասին։

## Chesskid.com
Chess.com-ը նաև գործարկում է 13 և ավելի փոքր տարիքի երեխաների համար chesskid.com շախմատային կայքը։ Chesskid.com կայքը սովորաբար անցկացնում է օնլայն մրցաշարեր, որոնք հաստատված են ԱՄՆ-ի շախմատի ֆեդերացիայի կողմից։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Կայքի սեփականատերերից մեկը՝ Ալբեստը, կարողանում է շախմատ խաղալ սիրողական մակարդակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* ChessKid.com
* Chess.com կայքի վիճակագրություն 

Կատեգորիա:2007 ստեղծված կայքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն կայքեր
Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Բազմալեզու կայքեր
Կատեգորիա:Շախմատ
Կատեգորիա:Ռուսերեն կայքեր
Անդրանիկ (անձնանուն)

**Անդրանիկ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն անդրանիկ՝ «մեծ, երեց, ավագ» բառից։

Ըստ Մեծոփեցու՝ Մակաբայեցի եղբայրներից առաջինի անունն Անդրանիկ էր (մյուսներն էին՝ Ակար, Մակար, Խորեն, Խորսեն, Ամինադար, Գաղիե)։ Մակաբայեցոց Բ գրքի Է գլխում պատմվում է 7 եղբայրների նահատակության մասին, ում անուններն էին Ակար, Մակար, Խորեն, Խորսեն, Ամինադար, Գալիլե և Գադիդե։ Բոլոր անունները համընկնում են Մեծոփեցու նշած անունների հետ բացի վերջինից, որը կրտսեր եղբայր էր։ Մեծոփեցին առաջին որդին կոչում է Անդրանիկ, որը նշված չէ Մակաբայեցոց գրքում, ուր առաջի որդին Ակարն է։ Սակայն Անդրանիկ անվան հիշատակությունը ցույց է տալիս, որ Մեծոփեցու ժամանակ՝ 15-րդ դարում, այս անունը գոյություն է ունեցել։ Ավելի ուշ այս անունը հիշատակվել է 1789 թվականին։ Կոստանդնուպոլսում աղավաղված ձևով օգտագործվում է *Անթառանիկ* տարբերակը։

Անդրանիկ անունը գալիս է նաև հունական Ανδρόνικος -Անդրոնիկոս (άνδρας -մարդ, νικο- հաղթել)անձնանունից, որը նշանակում հաղթող մարդ։ Անդրոնիկոս անձնանունը օգտագործվում էր նաև հունաստանում

## Գործածություններ
* Անդրանիկ Մոկացի, զորավար, Գրիգոր, Բագրատ և Ռոմանոս Տարոնցիների հետ մտել էր Վարդ Սքլերոսի բանակը և կռվում էին Հունաց Վասիլ Բ Բուլգարասպան կայսեր դեմ։
* Անդրանիկ արքեպիսկոպոս Թեոդոսիայի, որին գրեց Կոստանդին կաթուղիկոսը՝ Ֆլորենտիայի պապական ժողովի առթիվ (1438)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Դարայա

**Դարայա** ()՝ քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկի մարզում։ Դարայայի գավառի համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

## Աշխարահագրություն
Քաղաքը գտնվում է մարզի հարավարևմտյան մասում Բարադա գետի հովտում։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 689 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Դամասկոսից 5 կմ հարավ-արևմուտք, մոտակա օդանավակայան գտնվում է մայրաքաղաք Դամասկոսում։

## Բանկչություն
Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչություն կազմում է 78,763 մարդ։ 2012 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունն կազմու է 84 044 մարդ։

## Տրանսպորտ
Քաղաքին ամենամոտ օդանավակայանը Դամասկոսում է։ Այնտեղ է գտնվում նաև երկաթուղային հիմնական հանգույցը։

## Հայտնի մարդիկ
* Գրիգորի III Լահամ - Մելկեթի հունական կաթոլիկ եկեղեցու պատրիարք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դարայայի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ղազարոս Աղայանի անվան թիվ 63 դպրոց

**Ղազարոս Աղայանի անվան թիվ 63 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում։

## Պատմություն
[մինի|[Ղազարոս Աղայանի կիսանդրի (Երևան)|Ղազարոս Աղայանի կիսանդրին համանուն դպրոցի բակում]]
Երևանի Ղազարոս Աղայանի անվան թիվ 63 դպրոցը գործում է 1954 թվականից։ Եղել է տարածքի միակ հայկական դպրոցը և ունեցել է 1500-ից ավելի աշակերտություն, աշխատել է երեք հերթով՝ առաջին, երկրորդ և միջին։ 1990-ական թվականներից տարածքում նոր հայկական դպրոցների բացվելու և արտագաղթի պատճառով դպրոցի աշակերտությունն աստիճանաբար նվազել է։

1955 թվականին դպրոցի բակում տեղադրվել է Ղազարոս Աղայանի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Երեմ Վարդանյան)։

2005 թվականից սկսած հաստատությունը նաև դպրոց – կենտրոն է, աջակցում է կրթության ազգային ինստիտուտին՝ Երևան քաղաքի ուսուցիչների վերապատրաստումը իրականացնելու նպատակով։

## Շրջանավարտներ
* Ալեքսան Կարապետյան
* Արշակ Մադոյան
* Վահան Քոչար
* Վահրամ Տեր-Բալյան

## Տես նաև
Ղազարոս Աղայանի կիսանդրի (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Անտոնի Կարմոնա

**Անտոնի Կարմոնա** (), Տրինիդադ և Տոբագոյի հանրապետության հինգերորդ նախագահը։ Մինչ 2013 թվականը եղել է միջազգային քրեական ատյանի դատավոր, 2013 թվականից հանրապետության նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տրինիդադ և Տոբագոյի նախագահներ
Կատեգորիա:Տրինիդադ և Տոբագոյի քաղաքական գործիչներ
Հովհաննես Մարգարյան (քաղաքական գործիչ)

**Հովհաննես Հայկի Մարգարյան** (), ՀՀ քաղաքական և պետական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր (2003-2017)։

## Կրթություն
* 1985 թ. ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Լենինականի մասնաճյուղը՝ սննդարդյունաբերության ճարտարագետ։
* 1993 թ. ավարտել է ՌԴ Մոսկվայի մարզի Սերգիև-Պոսադի համառուսաստանյան ԳՀԻ ասպիրանտուրան։ Գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1986-1987 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։
* 1987-1989 թթ. - Ախուրյանի շրջանի Բայանդուր գյուղի թռչնաբուծական ֆաբրիկայի ճարտարագետ, կաթսայատան վարիչ։
* 1989-1990 թթ. - Լենինականի հղկող հաստոցների գործարանի առաջատար ճարտարագետ-ջերմատեխնիկ։
* 1994 թ. - Գյումրու հրուշակեղենի ֆաբրիկայի տնօրեն։
* 1996 թ. ընտրվել է Գյումրու «Հրուշակեղենի ֆաբրիկա» ԲԲԸ նախագահ։

## Քաղաքական գործունեությունը
* 2002 թ. ընտրվել է Գյումրու ավագանու անդամ։ 
* 2003 թ. մայիսի 25-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 3-րդ գումարման պատգամավոր «Օրինաց երկիր» կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ Ընտրվել է Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ 
* 2007 թ. մայիսի 12-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման պատգամավոր «Օրինաց երկիր» կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ Մինչև 2008 թ. հունիսի 17-ը եղել է Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
* 2008 թ. հունիսի 17-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի Տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։
* 2008-2009 թթ. եղել է 2008 թվականի մարտի 1-2 Երեւան քաղաքում տեղի ունեցած իրադարձությունների և դրանց պատճառների ուսումնասիրության Ազգային ժողովի ժամանակավոր հանձնաժողովի անդամ։ 
* 2010-2012 թթ. եղել է ՀՀ Ազգային ժողովի մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
* 2012 թ. հունիսի 19-ին ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել «Օրինաց երկիր» կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ 2012 թ. հունիսի 22-ին ընտրվել է Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ Տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
* 2014-2017 թվականներին՝ ՀՀ Ազգային ժողովի Հայաստանի Հանրապետության գազամատակարարման համակարգի գործունեությունն ուսումնասիրող ժամանակավոր հանձնաժողովի անդամ։
* 2017 թ․-ից այլևս կուսակցական չէ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՕԵԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Օրբելի եղբայրների փողոց (Երևան)

**Օրբելի եղբայրների փողոց**, փողոց Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում։

## Տվյալներ
Սկսվում է Մարշալ Բաղրամյան պողոտայից և ավարտվում Կիևյան փողոցում։

## Նշանակալի օբյեկտներ
* Լևոն Օրբելու կիսանդրի
* Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտ
* Համբարձում Գալստյանի անվան թիվ 83 դպրոց
* Գիտության պետական կոմիտե
* Կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության ինստիտուտ

## Հատվող փողոցներ
Հատվող փողոցներ չկան։

## Պատկերասրահ

Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտ.jpg|Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտ
Լևոն Օրբելու կիսանդրին2.jpg|Լևոն Օրբելու կիսանդրի
Վիկտոր Ֆանարջյան1.jpg|Վիկտոր Ֆանարջյան հուշատախտակը Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի շենքի պատին
Kievyan Street, Yerevan (4).jpg|Կիևյան և Օրբելի եղբայրների փողոցների խաչմերուկ
Hambardzum Galstyan School plaque.jpg|Համբարձում Գալստյանի անվան թիվ 83 դպրոց
File:Orbeli brothers street, Yerevan, Jan. 2016 (3).jpg|Փողոցը 2016-ի հունվարին


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Օրբելի փողոց (Սանկտ Պետերբուրգ)

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Սերջո Մատարելլա

**Սեջո Մատերելլա** (, ), իտալացի քաղաքագետ, փաստաբան և դատավոր, նաև Իտալիայի ներկայիս նախագահը։ 1983-ից մինչև 2008 թվականը եղել է պառլամենտի անդամ, 1989-ից մինչև 1990 թվականը կրթության և գիտության նախարար։ Նա նաև եղել է Իտալիայի պաշտպանության նախարար։ 2015 թվականի փետրվարի 3-ին դարձել է Իտալիայի 12-րդ նախագահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Անթառամ (անձնանուն)

**Անթառամ**, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն անթառամ՝ «անթարշամ, չթոռոմող» ածականից կամ համանուն ծաղկի անունից։ Գործածվում է 15-րդ դարից։ Ժողովրդական ձևերն են՝ Անթառան, Անթառ, Թառուկ, Թառի, Անթառան, Անթի, Անթուկ։

## Գործածություններ
* Անթառան, դուստր Մելիքսեթ երէցի, որ օրինակեց Գանձարանը՝ Առան գյուղում։
* Ավելի ուշ հիշատակություններն են՝ 1609 թվականին (Bodleian 110), 1651 թվականից (Մառ, Ամառն․ ուղև․, էջ 20), 1666 թվականից (Թառան, Ձեռագիր, Սանաս․, 5 բ), 1691 թվական (Ձեռագիր, Վասպուրական, 246) և 2 անթվական հիշատակություն՝ մեկը՝ գրված 1609 թվականից հետո (Ձեռագիր, Վենետիկ, Ա, 762), մյուսը՝ գրված 1214 թվականից հետո (անդ․ 594)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Թրեբգասթ

**Թրեբգասթ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
thumb|left|250px|Թրեբգասթի լիճը ձմռանը

Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Կուլմբախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1645 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 17,08 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 4 77 158*։

## Վարչական բաժանում
Ներկայումս համայնքը ստորաբաժանված է 4 գյուղական շրջանների։

* Վայցենդորֆ ()
* Լինդաու ()
* Թրեբգասթ ()
* Ֆոյլն ()

## Պատմություն
Թրեբգասթը առաջին անգամ հիշատակվել է 1028 և 1040 թվականների միջև։ Գրավվել է XIV դարում։

## Մշակույթը և տեսարժան վայրերը
Թրեբգասթի առողջարանային կենտրոնը շատ հայտնի է բնակչության շրջանում, որից ոչ հեռու է գտնվում նաև լիճը։ Բացի դրանից Թրեբգասթը հայտնի է իր բացօթյա բեմերով։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Անձրև (անձնանուն)

**Անձրև**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն անձրև բառից, ինչպես որ կա թուրքերեն yaqmur (անձրև) անձնանուն։ Օրինակ՝ Յաղմուր զորավարի անունը, որից էլ առաջացել է հայերեն Աղմուր անձնանունը։ Փաղաքշական ձևն է *Անձրևիկ*։

## Գործածություններ
* Անձրև, աշխարհական անունն է Գրիգոր Բ Վկայասերի (1066-1105)։
* Երեմիա Անձրևիկ (12-րդ դար)
* Անձրև, որդի Սարգսի, որ Ղազար գրչին գրել տվեց Մի Ավետարան, Գամաղիելի վանքում։
* Անձրև, խոջա Ցղնացի, որի կնոջը շատ էր պատվում Շահ Աբասը և «մայր» էր կոչել նրան։ Երբ Շահ Աբասը հրամայեց տանջել ու բանտարկել Ագուլիսի Անդրեաս քահանային, Անձրևի կինն ընկավ նրա ոտքերը և գթություն հայցեց, բայց շահը նրան չլսեց։
* Անձրև, հիշված 1648 թվականից Մոկաց Դաշտ գյուղում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Անդրիկ

**Անդրիկ**, հայկական արական անուն։ Այժմ Անդրանիկ անվան փաղաքշական ձևն է համարվում, բայց հնում կարող էր լինել Անդրեաս անվան փաղաքշականը։ Գործածվել է 16-17-րդ դարերում։

## Գործածություններ
* Անդրիկ մահտեսի, հայր Գրիգոր երեցի, որ Տոմարզծայ գյուղում օրինակեց Գանձարանը՝ 1576 թվականին։
* Անտրիկ (սեռական Անտրեկան), հայր Սսեցի Գրիգորի, որ Մելքոն քահանային գրել տվեց մի Ավետարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Թուրնաու

**Թուրնաու** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Կուլմբախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 4382 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 64,20 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 4 77 157*։

## Ադմինիստրացիոն բաժանում
250px|մինի|ձախից|Թուրնաուի եկեղեցու ներսի հատվածը
Ներկայումս համայնքը ստորաբաժանված է 16 գյուղական շրջանների։

## Քաղաքականություն
### Քույր քաղաքներ
* Պոզանտո (Իտալիա) 2000 թվականի ապրիլի 1-ից

## Հայտնի մարդիկ
* Գոլդֆու,Գեորգի Օգոստոս (1782—1848)` հնէաբան և կենդանաբան։
* Լինդե, Կարլ ֆոն (1842—1934)` ինժեներ՝ Linde AGի հիմնադիրը, ծնվել է Բերնֆորդում։

## Գրականությունը
* Bruno Hager (Red.)։ *Thurnau 1239-1989*. Markt Thurnau, Thurnau 1989, ISBN 3-922808-30-1
* Thomas Münch։ *Der Markt Thurnau mit seinen Ortsteilen*. Geiger, Horb am Neckar 1993, ISBN 3-89264-785-2
* Uta von Pezold։ *Die Herrschaft Thurnau im 18. Jahrhundert*. (= Die Plassenburg; Bd. 27). Freunde der Plassenburg e. V./Stadtarchiv, Kulmbach 1968 (zugl. Dissertation, Universität Erlangen)
* Georg Schwarz։ *Das Schloss zu Thurnau. Beschreibung, historische Entwicklung, Bauherren*. (= Heimatbeilage zum Amtlichen Schulanzeiger des Regierungsbezirks Oberfranken; Nr. 170). Regierung von Oberfranken, Bayreuth 1990

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Aus der Vorgeschichte des Thurnauer Landes (A. Gelbhaar) 
* Aus der Geschichte des Burgschlosses Thurnau 
* Der Maler C. A. Lebschée und das Album Thurnau 
* Forschungsinstitut für Musiktheater der Universiätät Bayreuth  
* Heraldik und Wappen am Thurnauer Schloß  
* Sendeanlage Thurnau  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Անձրևես

**Անձրևես**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *անձրև* բառից։

## Գործածություններ
* Անձրևես ոմն, որ «տղայ» հասակում վախճանվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Սթիվեն Հարփեր

**Սթիվեն Ջոզեֆ Հարփեր** (, ), կանադացի քաղաքագետ, քաղաքական գործիչ, նախկին պատգամավոր, նախագահի թեկնածու, վարչապետ (2006-2015), Կանադայի պահպանողական կուսակցության առաջնորդ (մինչև 2015 թվականը)։ Ծնվել է 1959 թվականի ապրիլի 30-ին Կանադայի Տորոնտո քաղաքում։ 2006 թվականին ընտրվել է Կանադայի 22-րդ վարչապետ։ Սթիվեն Հարփերը առաջին վարչապետն է, որը ներկայացնում է Կանադայի Պահպանողական կուսակցությունը։ 2011 թվականի մայիսին կայացած համապետական ընտրություններում Հարփերի ղեկավարած պահպանողական կուսակցությունը հաղթել է ձայների մեծամասնությամբ։

2015 թ. խորհրդարանական ընտրություններում պարտություն կրելով՝ Հարփերը հրաժարական է տվել վարչապետի և պահպանողական կուսակցության առաջնորդի պաշտոններից։ 2016 թվականի օգոստոսին վաղաժամկետ հրաժարվել է նաև խորհրդարանի պատգամավորությունից և հեռացել քաղաքականությունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանադացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Կանադացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Կանադացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Կանադացի քաղաքագետներ
Եղվարդ (այլ կիրառումներ)

**Եղվարդ**, կարող է վերաբերել՝
* Եղվարդ՝ նախկին համայնք Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզում,
* Եղվարդ՝ քաղաք Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզում,
* Եղվարդ՝ գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզում,
* Եղվարդ՝ հայկական արական անուն,
* Եղվարդ՝ հնավայր Եղվարդ քաղաքատիպ–ավանի արևմտյան կողմում։
Մալաբար

**Մալաբար** (), պատմական երկրամաս Հարավային Հնդկաստանում։ Գտնվում է Արաբական ծովի և Արևմտյան Գաթեր լեռնաշղթայի միջև։ Երբեմն Մալաբար անվանումն օգտագործվում է նշելու համար Ինդոստանի ( *Hindustān*, ) հարավարևմտյան ողջ ափը, որը կոչվում է Մալաբարյան ափ։ Այս տեղանունն օգտագործում են նաև էկոլոգները՝ նկատի ունենալու համար Հարավարևմտյան Հնդկաստանի խոնավ անտառների շրջանը։ Ենթադրվում է, որ երկրամասի անվանումն առաջացել է մալայալամ *Mala* (բլուր) և պարսկերեն *Bar* (թագավորություն) բառերից։

Ծովափի հարավում մոտավորապես ք.ա. 3-րդ դարից մինչ ք.ա. 9-րդ դարը բնակեցրել է Չերա () դինաստիան։ 15-րդ դարում Մալաբարի տարածքը մտել է Վիդջանյագարա կայսրության մեջ, որը գոյատևել է մինչև 16-րդ դարի կեսերը։ Կայսրության փլուզումից հետո ձևավորվել է կնյազների իշխանություն, որոնցից ամենամեծը Կալիկուտն են եղել (15-16-րդ դարեր), Տրավանկուրը և Կոչինը (18-րդ դար)։

Մալաբարի երկրամասն առաջինն է գաղութացվել եվրոպացիների կողմից։ Մալաբարի տարածքում մի քանի անգամ տեղի են ունեցել տեղաբնակների կողմից կազմակերպված ապստամբություններ (Մալաբարյան ապստամբություն՝ 1793—1806 թվականներ, Մոպլայի ապստամբություն՝ 1921—1922 թվականներին)։

Մալաբարի հիմնական լեզուն մալայալամն է (മലയാളം)։

Կատեգորիա:Հնդկաստանի բնակավայրեր
Գիտավարություն

**Գիտավարություն** կամ *նոոկրատիա* ( - «գիտակցություն», «խելք», «իմաստ» +  — «իշխանություն»), Երկիր մոլորակի գիտաոլորտի ձևավորման ընթացքում «մարդկային բանականության գերակայության վրա հիմնված» քաղաքական կամ հասարակական համակարգի տեսակ։ Տեսությունը հիմնված է ակադեմիկոս Վլադիմիր Վերնադսկու և ֆրանսիացի փիլիսոփա Պիեռ Տեյար դը Շարդենի պատկերացնումների վրա։
 
## Տես նաև
* Տեխնավարություն

Կատեգորիա:Պետական կարգեր
Չիվյասկո

**Չիվյասկո** (, ), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 7 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 257 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ 0163։ Փոստային ինդեքս 13010։ Խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 488
  bar:1871 from:0 till: 552
  bar:1881 from:0 till: 530
  bar:1901 from:0 till: 469
  bar:1911 from:0 till: 532
  bar:1921 from:0 till: 547
  bar:1931 from:0 till: 439
  bar:1936 from:0 till: 427
  bar:1951 from:0 till: 360
  bar:1961 from:0 till: 311
  bar:1971 from:0 till: 274
  bar:1981 from:0 till: 255
  bar:1991 from:0 till: 236
  bar:2001 from:0 till: 257
PlotData=
  bar:1861 at: 488 fontsize:S text: 488 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 552 fontsize:S text: 552 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 530 fontsize:S text: 530 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 469 fontsize:S text: 469 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 532 fontsize:S text: 532 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 439 fontsize:S text: 439 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 427 fontsize:S text: 427 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 360 fontsize:S text: 360 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 311 fontsize:S text: 311 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 274 fontsize:S text: 274 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 255 fontsize:S text: 255 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 236 fontsize:S text: 236 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 257 fontsize:S text: 257 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ  ISTAT-ի տվյալների


## Տվյալներ
* Հեռախոսահամար - 0163 55700
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.civiasco.vc.it/

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրություն ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պերիդերմ

250px|մինի|աջից|Պերիդերմ
**Պերիդերմ** (Աքերի․․․ և հուն. δέρμα— մաշկ), բազմամյա (հազվադեպ միամյա) բույսերի ընձյուղների, արմատների, պալարների և կոճղարմատների ծածկող հյուսվածք։ Կազմված է խցանից (ֆելեմա), ֆելոդերմից և ֆելոգենից։ Պերիդերմ երկրորդային ծագման հյուսվածք է։ Ֆելոգենի բջիջների բաժանման հետևանքով արտաքին կողմում առաջանում է բազմաշերտ խցան՝ բուն պաշտպանական ծածկող հյուսվածք, իսկ ներքին կողմում՝ ֆելոդերմի բջիջների մեկ կամ մի քանի շերտ։ Ֆելոդերմը կազմված է կենդանի բջիջներից, որոնք կեղևի պարենքիմային բջիջներից տար բերվում են ճառագայթաձև դասավորությամբ։ Երբեմն ֆելոդերմը բացակայում է (ազնվամորի, քաղցրադառը մորմ)։ Խցանը կազմված է մեռած, հեղուկների և օդի համար անթափանց բջիջներից (բույսերի գազափոխանակությունը և գոլորշիացումը կատարվում է ոսպնուկների միջոցով)։ Բույսերի օրգաններում սովորաբար առաջանում են մի քանի, հազվադեպ մեկ պերիդերմ։ Ժամանակի ընթացքում արտաքին պերիդերմները և դրանց միջև գտնվող հյուսվածքները մահանում են և օրգանի մակերևույթին պատյան առաջացնում։

Կատեգորիա:Բուսական հյուսվածքներ
Բլիժնյայա Շելչիխա

**Բլիժնյայա Շելչիխա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ալեյ ձախ ափով՝ 679 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Ալեյ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200212115200000300**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115200030**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Լիցքավորված մասնիկ

**Լիցքավորված մասնիկ**, էլեկտրական լիցքով օժտված մասնիկ։ Էլեկտրական լիցք կարող են ունենալ ինչպես տարրական մասնիկները, այնպես էլ՝ ատոմները, մոլեկուլները և բազմատոմ համակարգերը։ Մասնիկների լիցքը միշտ բազմապատիկ է տարրական լիցքին։ Էլեկտրական լիցք չունեցող մասնիկը կոչվում է չեզոք մասնիկ։

## Տարրական մասնիկներ

1) - հակամասնիկ, 2) - քվազիմասնիկ

### Կոտորակային լիցք
Մասնիկները, որոնք առանձին չեն հանդիպում, սակայն միասին կազմում են այլ տարրական մասնիկներ, ունեն կոտորակային լիցք։ Դրանք են՝
* Քվարկները,
* Հակաքվարկները։

## Ատոմներ և մոլեկուլներ
Լիցք ունեցող ատոմները և մոլեկուլները կոչվում են իոններ։

## Տես նաև
* Մասնիկների դետեկտորներ
* Քվազիմասնիկ
* Իոններ
* Էլեկտրական հոսանք
* Էլեկտրական լիցք
* Տարրական լիցք

## Արտաքին հղումներ
* Մասնիկների դետեկտորներ

Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Նելսոն Ստեփանյանի անվան թիվ 71 դպրոց

**Նելսոն Ստեփանյանի անվան թիվ 71 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Թիվ 71 դպրոցի շենքը հիմնադրվել է 1938-1940-ական թվականներին։ 1941 թվականից շենքը ծառայել է որպես զինվորական հոսպիտալ, 1946-1947 թթ.՝ Մաքսիմ Գորկու անվան ռուսական միջնակարգ դպրոց։ 1954 թվականից կրում է ԽՍՀՄ կրկնակի հերոս՝ Նելսոն Ստեփանյանի անունը։

Դպրոցը հանդիսանում է ռուսերենի խորացված ուսուցմամբ հիմնական դպրոց։

## Տնօրեններ
* Գուրգեն Հովհաննեսի Օրդյան
* Մ. Վարոսյան
* Գեորգի Մատվեյի Կուտոյան
* Գայանե Դեմիրյան
* Արմենուհի Սեյրանյան

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Արմեն Վարդապետյան (զարդագործ)
* Արթուր Վարժապետյան
* Գարիկ Մարտիրոսյան
* Էդվարդ Սանդոյան
* Լարիսա Հարությունյան
* Հրաչյա Ռոստոմյան
* Լևոն Յոլյան
*Դավիթ Սարգսյան (հեռուստալրագրող)
* Մարիամ Դավթյան
* Յուրի Երզնկյան
* Նորայր Դավիդյան
* Վիտյա Այվազյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Կատեգորիա:Նելսոն Ստեփանյան
Բոյնիխա

**Բոյնիխա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոշկարգանխա գետի ձախ ափով՝ 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115200001177**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115200117**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ռալֆ (մուլտֆիլմ)

**«Ռալֆ»** ( — «** դա Ռալֆ**»), կատակերգական անիմացիոն ստերեոկինո, որի ռեժիսորը Ռիչ Մուրն է, ով նախկինում եղել է նաև «Սիմփսոններ» և «Ֆուտուրամա» մուլտֆիլմերը։ Ուոլտ Դիսնեյի լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմերի ցուցակում հիսուներկուերորդն է։

Աշխարհում մուլտֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի նոյեմբերի 2-ին։

Մուլտֆիմի կարգախոսը՝ «Լավ ընկերները պետք է լինեն շատ»։

## Դերերում

## Պրեմիերը
«Ռալֆ» մուլտֆիլմից առաջ ցուցադրվել է Դիսնեյ ընկերության «Թղթե մարդը» կարճամետրաժ մուլտֆիլմը։

Ամբողջական տարբերակով երիզը դուրս է եկել 2012 թվականի նոյեմբերի 2-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ
Պերմեամետր

**Պերմեամետր** ( լատ․ permare — թափանցել և ․ ․ ․ մետր), ֆեռոմագնիսական նյութերից պատրաստած շինվածքների մագնիսական բնութագրերը չափելու սարք։ Տարբերում են հզոր և միջին դաշտերի պերմեամետրեր։ Բաղկացած է փափուկ մագնիսական նյութից պատրաստած շրջանակից՝ լծից, որը, որպես կանոն, հանդերձված է շարժական մասերով կամ բևեռային ծայրապանակներով։ Վերջինները սեղմում են փորձարկվող նմուշն այնպես, որ այն լծի հետ կազմում է փակ մագնիսական շղթա։ Չափման սխալանքը՝ 3—4%։

Կատեգորիա:Սարքեր
Կատեգորիա:Մագնիսականություն
Պերշերոնյան ձի

250px|մինի|աջից|Պերշերոնյան ձի
**Պերշերոնյան ձի**, պերշերոններ, ծանրաքարշ ձիերի ցեղ։ Բուծվել է Ֆրանսիայում (Պերշի շրջանում) 19-րդ դարում։ Ստացվել է տեղական լծկանները «ինքն իր մեջ» բուծելու և դրանք արևելքի ձիերի ցեղերով (հիմնականում՝ արաբական ձիով) բարելավելու ճանապարհով։

Ներկայումս բուծվող պերշերոնները խոշոր են, ունեն համաչափ, ամուր և չոր մարմնակազմ։ Մոխրագույն և սևաթույր է։ Աչքի է ընկնում բարձր ծանրաքարշությամբ (մինչև 25 տ) և դիմացկունությամբ։ Գնահատվում է որպես լավագույն աշխատող ձի։ Բուծվում է Ռուսաստանում, Եվրոպայի, Ամերիկայի, Ասիայի և Աֆրիկայի շատ երկրներում։

Կատեգորիա:Ձիեր ըստ տեսակի
Սոֆյա Պերովսկայա

**Սոֆյա Լվովնա Պերովսկայա** (), ռուս հեղափոխական, նարոդնիկ։ Ծագումով ազնվական։

1873 թվականին Պետերբուրգում պահել է գաղտնի բնակարաններ, պրոպագանդա տարել բանվորների շրջանում։ 1874 թվականի հունվարին ձերբակալվել է և բանտարկվել Պետրոպավլովյան ամրոցում։ «193-ի դատավարությամբ» արդարացվել է։ 1878 թվականի ամռանը մտել է «Զեմլյա ի վոլյա» կազմակերպության մեջ, շուտով նորից ձերբակալվել է և աքսորվել, ճանապարհին փախել է և անցել ընդհատակ։ 1879 թվականի աշնանից «Նարոդնայա վոլյա»-ի Գործադիր կոմիտեի, այնուհետև Կարգադրիչ հանձնաժողովի անդամ էր, զբաղվել է կազմակերպչական հարցերով, մասնակցել է «Ռաբոչայա գազետա»-ի ստեղծմանը, կապ է պահպանել Պետերբուրգի քաղաքական բանտարկյալների հետ։ Մասնակցել է Ալեքսանդր II դեմ մահափորձերին (1879, 1880, 1881 թվականի մարտի 1)։ Ձերբակալվել է 1881 թվականի մարտի 10-ին և դատապարտվել մահվան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուս կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Լեգենդ

մինի|190px|աջից|Դրվագ շվեյցարական լեգենդից
**Լեգենդը** ավանդազրույց է, որի հիմքում ընկած է հրաշքը։ Հրաշապատումն ընդգրկում է դեպքերը և հերոսներին։ Լեգենդը շատ նման է առասպելին, սակայն նրանք տարբեր են իրարից։ Առասպելի հիմքում ընկած է պատմական որևէ փաստ, ինչը հենց սկզբից ստանում է չափազանցված գերբնական տեսք։ Ժամանակի ընթացքում այդ իրական հիմքը աստիճանաբար մթագնում է։

## Լեգենդի ծագումը
Լեգենդը սովորաբար ունենում է կրոնական ծագում։ Այն հյուսվում է քրիստոնեական եկեղեցու սուրբ արարքների՝ տանջանքների և մահվան շուրջ։ Այդպիսի լեգենդներ կան Գրիգոր Լուսավորիչի, Գրիգոր Նարեկացու և այլ սրբերի մասին։

## Լեգենդներ գրողները
Հայ իրականության մեջ գրավոր կամ բանավոր ավանդազրույցների ձևով փոխանցվող լեգենդներն ու առասպելները գրողները ենթարկում են գեղարվեստական մշակման։ Հայ բանասերներից լեգենդներ գրել են Հովհաննես Հովհաննիսյանը, Հովհաննես Թումանյանը, Ավետիք Իսահակյանը, Հովհաննես Շիրազը և այլք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեգենդներ
Հովսեփ Պարունբեկյան

**Պարունբեկյան Հովսեփ** (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), թատերագիր, 19-րդ դարի 80-ական թվականներին կենցաղային կատակերգության ներկայացուցիչներից։ 1884-1886 թվականին գրել է «Վրեժ», «Քամու բերածը քամին կտանե», «Օյինբազ», «Հեղինե», «Հարստացած աղքատ», «Փայլակ», «Կեղծ վաճառականներ» պիեսները (ձեռագրերը մեծ մասամբ կորել են), որոնցում նկարագրել է հայ քաղաքային միջավայրի բարքերը, ծաղրել վաճառականների կուտակելու տենչը և այլն։

Կատեգորիա:Հայ թատերագիրներ
Պարցիալ ճնշում

**Պարցիալ ճնշում** (- մասնակի, pars (partis)-մաս), մասնական ճնշում, որը կունենար գազային խառնուրդի կազմի մեջ մտնող գազը, եթե այն զբաղեցներ խառնուրդի ծավալին հավասար ծավալ նույն ջերմաստիճանում։ Գազերի խառնուրդի ընդհանուր ճնշումը հավասար է խառնուրդի առանձին բաղադրիչների պարցիալ ճնշումների գումարին։ Պարցիալ ճնշումը որոշում է տվյալ գազի դիֆուզիայի, աբսորբման, լուծման և տվյալ գազի համար թափանցելի միջնորմով բաժանված համակարգի մասերի միջև գազի բաշխումը։

Պարցիալ ճնշումն արտահայտվում է հետևյալ իզոթերմային առնչությունների միջոցով՝
:\frac{V_x}{V_{tot}} = \frac{p_x}{p_{tot}} = \frac{n_x}{n_{tot}},
որտեղ
:* *V<sub>x</sub>*-ն առանձին գազային բաղադրիչի (X) մասնական ծավալն է,
:* *V<sub>tot</sub>*-ը՝ գազային խառնուրդի լրիվ ծավալը,
:* *p<sub>x</sub>*-ը՝ X գազի մասնական ճնշումը,
:* *p<sub>tot</sub>*֊ը՝ գազային խառնուրդի լրիվ ճնշումը,
:* *n<sub>x</sub>*֊ը՝ X գազի նյութի քանակը,
:* *n<sub>tot</sub>*֊ը՝ գազային խառնուրդի լրիվ նյութի քանակը։

Կատեգորիա:Գազային օրենքներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Կատեգորիա:Ջերմադինամիկա
Լորան Ֆաբիուս

**Լորան Ֆաբիուս,** (), ֆրանսիացի սոցիալիստ, քաղաքական գործիչ։ Ծնվել է 1946 թվականի օգոստոսի 20-ին Ֆրանսիայի Փարիզ քաղաքում։ Եղել է նախկին Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար։ Այժմ Ֆրանսիայի հինգերորդ վարչապետն է։ Նա Ֆրանսիայի Սոցիալիստական կուսակցության անդամ է և առաջին անգամ ընտրվել է 1978 թվականին, որպես Ֆրանսիայի պառլամենտի անդամ։ Ֆաբիուսը դավանում է Քրիստոնեության կաթոլիկ ուղղությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետներ