open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վինտեր

**Վինտեր**, էգ դելֆին, որը ապրում է Ֆլորիդա նահանգի Քլիուտեր քաղաքի Քլիուտեր Մարինա ծովային ակվարիումում։ Լայնորեն հայտնի է իր պրոտեզավորված պոչով։ Նա 2011 թվականին նկարահանվել է «Դելֆինի պատմությունը», իսկ  2014 թվականին՝ նրա շարունակության «Դելֆինի պատմությունը 2» ֆիլմում։ 2005 թվականի դեկտեմբերին Վինտերը հայտնաբերվել է Ֆլորիդաի ափից ոչ հեռու։ Նա ընկել էր ծովախեցգետնի որսագողերի դրած ծուղակը, որն էլ հանգեցրել էր պոչի կորստին։ Վինտերին հանել են այնտեղից և տարել Քլեովոթեր Մարինա ակվարիումում բնակվելու։ Ակվարիումի անասնաբուժական հիվանդանոցում էլ պատվաստում են պլաստմասե արհեստական պոչ, որն էլ հնարավորություն է տվել անընդհատ լողալու։ Այդ ժամանակից նա դարձել է ակվարիումի գրավիչ լինելու պատճառը։

## Պրոտեզավորված պոչ
Դոկտոր Քերոլլը և փորձագետների խումբը, մեկուկես տարի աշխատել են պոչի վրա և ի վերջո կանգ են առել հասարակ սիլիկոնե և պլաստիկե պրոթեզի վրա։ Մաշկը չգռգռելու համար պոչի տակ օգտագործվել է գելե թև։ Քերոլը նույն գաղափարը օգտագործել է նաև ԱՄՆ-ի պատերազմի հաշվանդամների պրոթեզների ժամանակ։ Օդաչու Բրայան Կոլֆեիդժը, ով 2004 թվականին Իրաքում կորցրել էր երկու ոտքերը և աջ ձեռքը, ստացել է պրոթեզներ, որոնք նման էին Վինտերի պրոթեզներին (պատրաստված նույն գաղափարով)։

## Վինտերը մշակույթում
### 2009 թվական, գիրք
2009 թվականին, Կրեիգ Խատկովը,  Վինտերի պատմությունը նկարագրել է «Վինտերի պոչը․ ինչպես մի փոքրիկ դելֆին սովորեց նորից լողալ» պատմվածքում   (*«Winter’s Tail:  How One Little Dolphin Learned to Swim Again»* )։ Գիրքը հրատարակվել է «Turtle Pond Publications»-ի և  «Scholastic Corporation»-ի կողմից։ Համակարգչային խաղ է թողարկել  Nintendo DS-ը։

### 2011 թիվ, ֆիլմ
Հիմնական հոդված՝ Դելֆինի պատմությունը

2011 թվականի սեպտեմբերի 23-ին թողարկվել է ֆիլմ՝«Դելֆինի պատմությունը» գրքի հիման վրա։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսը Սոիեր Նելսոնն է, ում մարմնավորում է Նատան Գեմբլը։ Ֆիլմում Վինտերը խաղում է ինքն իր դերում։ Ֆիլմը նկարահանվել է Ֆլորիդա նահանգի Պինելաս քաղաքում։

## Հղումներ
* Վինտերի պաշտոնական թվիթեր
* Ակվարիումի պաշտոնական կայք և դելֆին Վինտերի վեբ-տեսախցիկ
* Բարեգործական ակցիայի պաշտոնական կայք
* Ֆիլմի պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Կատեգորիա:Կետանմաններ
Կատեգորիա:Վայրի կենդանիներ
Քրիստիան Լոուս Լանգե

**Քրիստիան Լոուս Լանգե** (, ), նորվեգացի քաղաքական գործիչ, միջխորհրդարանական միության գլխավոր քարտուղար։ 1921 թվականին Կարլ Բրանտինգի հետ միասին եղել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Լանգեն ծնվել է 1869 թվականին Սթավանգերում։ Նա կրթություն ստացել է Օսլոյի համալսարանում, որն ավարտել է 1893 թվականին՝ ստանալով մագիստրոսի կոչում։ 1909 թվականիննա ստանձնել է միջխորհրդարանական  միության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը, որի արդյունքում տեղափոխվել է Բրյուսել։ Այնտեղ էր գտնվում Միության կայանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման պատճառով նա ստիպված է եղել շտաբը տեղափոխել Նորվեգիա, որտեղ աշխատել է միայնակ։ Հետպատերազմյան շրջանում Լանգեն ակտիվորեն մասնակցել է Միության գործունեության վերականգնմանը, իսկ 1921 թվականին Ժնևում կազմակերպել է առաջին համաժողովը։ Նույն թվականին Կարլ Բրանտինգ հետ միասին արժանացել է  Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի «արբիտրաժը որպես միջազգային հակամարտությունների լուծման միջոց »։ Լանգի դասախոսությունները նվիրված է եղել ինտերնացիոնալիզմին։ Նա ակտիվորեն մասնակցել է Ազգերի լիգայի գործունեությանը, որտեղ եղել է պատվիրակ  Նորվեգիայից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Кристиан Лоус Ланге — биография
* Биография на Nobelprize.org

Կատեգորիա:Ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Հակապատերազմական ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Եվրոպացի պացիֆիստներ
Փեգգի Լիպտոն

**Մարգարետ Էնն «Պեգգի» Լիպտոն ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի և մոդել։

## Վաղ տարիներ
Լիպտոնը ծնվել է  Նյու Յորքում, հրեական ընտանիքում։ Նրա ծնողները եղել են նկարչուհի Ռիտա Բենսոնը (1912–1986) և կազմակերպության իրավաբան Գառոլդ Լիպտոնը (1911–1999): Հայրական կողմից նրա բարեկամները, փոխելով իրենց «Լիպշից» ազգանունը   «Լիպտոնի», ներգաղթել են Ռուսական կայսրությունից, իսկ մայրիկը ներգաղթել է ԱՄՆ Իռլանդիայից։ Լիպտոնը մեծացել է Լոնգ-Այլենդում իր եղբայրներ Ռոբերտի և Քեննեթի հետ միասին։

## Կարիերա
Լիպտոնը սկսել է իր կարիերան որպես մոդել «Ֆորդ Մոդելս» ընկերությունում։ 1964 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Լոս-Անջելոս և նա կնքել է պայմանագիր «Universal Pictures» ստուդիայի հետ։

Լիպտոնը ավելի շատ հայտնի է իր գլխավոր դերով՝ «Տղաների ջոկատ» սերիալից, որը ցուցադրվում էր 1968-1973 թվականներին։  1971 թվականին նա ստացել է «Ոսկե Գլոբուս» մրցանակը՝  «Դրամատիկական ժանրում կանացի լավագույն դերակատարման համար» անվանակարգում՝ «Պաշտպանության ջոկատ» սերիալում կատարած աշխատանքի համար։ Նա նաև որոշակի հաջողության է հասել որպես երգչուհի՝ թողարկելով մի քանի մենակատարումներ, որոնք հայտվել են *[[Billboard]]* հիթերում։

Լիպտոնն իր կարիերայում ընդմիջել՝  չնկարահանվելով 1970-ական թվականների կեսերից մինչև 1990 թվականը։ Նա վերադարձել է դերասանական մասնագիտությանը 1990 թվականին՝ խաղալով «Տվին Պիկս» սերիալում գլխավոր դերերից մեկը։ Դրանից հետո նա նկարահանվել է «Անձի փոփոխում», «Տվին Պիկս։ Կրակի միջով» և «Փոստատարը» ֆիլմերում։

## Անձնական կյանք
Լիպտոնը ոչ շարունակական կապեր է ունեցել երաժիշտներ  Փոլ ՄաքՔարթնիի և Էլվիս Փրեսլիի հետ, ինպես նաև դերասաններ  Թեռենս Սթեմպիի և Ռայան Օ՛Նիլի հետ։ 1960-ական թվականների կեսերից մինչև 1970-ական թվականների սկզբը նա հարաբերություններ է ունեցել ամուսանացած տղամարդկանց հետ, ինչպես նաև խնդիրներ էր ունեցել թմրանյութերի հետ։

1974 թվականին Լիպտոնն ամուսնացել է երաժիշտ և պրոդյուսեր Քուինսի Ջոնսի հետ։ Զույգն ունեցել է երկու դուստր՝ Քիդադան (ծնվ. 1974) և Ռաշիդան (ծնվ. 1976), որոնք  դարձել են դերասանուհիներ։ Երեխաների ծնվելուց հետո Լիպտոնը որոշ ժամանակ չի աշխատել, զբաղվել է երեխաների  խնամքով : Լիպտոնն ու Ջոնսը հեռացել են իրարից 1986 թվականին և 1990 թվականին ամուսնալուծվել։

## Մահը
2004 թվականին Լիպտոնի մոտ ախտորոշվել է հաստ աղիքի ուռուցք։ 2019 թվականի մայիսի 11  Լոս Անջելեսում նա մահացել է այդ հիվանդությունից։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հրեա երգիչներ
Նեղաչյա մամբա

**Նեղագլուխ Մամբա** - թունավոր օձ։ Նեղագլուխ մամբան հանդիպում է Հարավային Աֆրիկայի արևելյան անձրևային անտառներում՝ Նատալ, Մոզամբիկ, Տանզանիա։ Միջին երկարությունը 180 սմ է, բայց երբեմն լինում են մինչև 250 սմ։ Այս տեսակի մեծահասակները սովորաբար զմրուխտ կանաչ գույն ունեն։
Նրանք ակտիվ են հիմնականում ցերեկային ժամերին, բայց այս օձերը կարող են ակտիվ լինել գիշերը՝ բարենպաստ պայմաններում։ Թռչունները, մողեսները և մանր կաթնասունները հանդիսանում են նրա հիմնական որսը։ Շատ սերտորեն կապված տեսակներն են արևմտյան կանաչ Մամբան և Սև Մամբան։

Թույնը պարունակում է արագ գործող նեյրոտոքսիններ և կարդիոտոքսիններ, ներառյալ կալցեպեպտինը։ Հակաթույնը արագ չներարկելու դեպքում վիրավորը կարող է մահանալ շատ արագ։

Կատեգորիա:Օձեր
Կատեգորիա:Թունավոր կենդանիներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակներ
Վալենշիա

**Վալենշիա** (, ), կղզի Ատլանտյան օվկիանոսում՝ Իռլանդիայի հարավ-արևմտյան ափին, Քերի կոմսությունում՝ Իվերաչ թերակղզու մոտակայքում։ Այն կամրջով ու լաստանավով միանում է մայրցամաքին։ Կղզու չափսերն են 11 կմ երկարություն և 3 կմ լայնություն։ Մշտական բնակչությունը 665 մարդ է (2011)։

## Պատմություն
1993 թվականին երկրաբանության մի ուսանող հայտնաբերեց պարզունակ ողնաշարավորների բրածո մնացորդներ, որոնք այստեղ ապրել են 385 միլիոն տարի առաջ՝ ծանծաղ ջրի միջոցով մայրցամաքից տեղափոխվելով կղզի։ Այս հայտնագործությունները դարձել են Երկրի հնագույններից մեկը։

19-րդ դարի կեսերին կղզին դարձավ այն կետերից մեկը, որով անցնում էր անդրատլանտյան հեռագրական մալուխը՝ միացնելով Եվրոպան ու Հյուսիսային Ամերիկան։

## Տեսարժան վայրեր
Վալենշիայի բնական, պատմական և մշակութային հանգստի ռեսուրսները, ինչպես նաև Քերիի օղակին մոտ գտնվելը կղզին բավականին գրավիչ են դարձնում զբոսաշրջիկների համար։ Մասնավորապես, կարելի է նշել հետևյալ տեսարժան վայրերը.
* Գեոքոուն լեռներ և Ֆոգեր ժայռեր - կղզու ամենաբարձր կետերն են։
* Գլանլեմ տուն - կողքին կան այգիներ՝ արևադարձային բույսերով։ Այգիները ստեղծվել են 1830-ականներին`Հարավային Ամերիկայից, Ավստրալիայից, Նոր Զելանդիայից, Չիլիից, Ճապոնիայից և այլն բուսական աշխարհի յուրահատուկ հավաքածուի սեփականատեր Պիտեր Ջորջ Ֆիցջերալդի կողմից։ Այստեղ է գտնվում Եվրոպայի ամենաբարձր բույսը։
* Գրոտտո - Մարիամ Աստվածածնի արձանի հետ։
* «Ժառանգության կենտրոն» - այստեղ պահվում են ցուցանմուշներ, որոնք պատմում են կղզու պատմության և դրա բնական հատկությունների մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի կղզիներ
Կատեգորիա:Իռլանդիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
«Մեռած գլուխ» ջոկատներ

250px|մինի|Գերի ընկած լեհ զինվորները համակենտրոնացման ճամբարի ճանապարհին
**«Մեռած գլուխ» ջոկատներ** (, **SS-TV**), էսէսական ստորաբաժանում, որի վրա էր դրված Երրորդ ռայխի համակենտրոնացման ճամբարներում սահմանված կարգի ու կանոնի ապահովումը։

Ստորաբաժանումները տեղաբաշխվել են համակենտրոնացման ու մահվան ճամբարներում, որոնք գտնվել են ինչպես բուն Գերմանիայի տարածքում (Դախաու, Բուխենվալդ), այնպես էլ գերմանացիների գրաված Լեհաստանում (Աուշվից), Ավստրիայում (Մաուտհաուզեն) և այլուր։

*SS-TV* ստորաբաժանումները էսէս-ի անկախ ստորաբաժանումներ էին՝ իրենց հատուկ հրամանատարական կառուցվածքով ու հաստիքակազմով և Գերմանիայի անվտանգության կայսերական գլխավոր վարչության ու էսէս-ի վարչատնտեսական գլխավոր վարչության հետ մեկտեղ պատասխանատվություն են կրում հոլոքոստի և ճամբարներում կալանված բազմազգ հազարավոր մարդկանց զանգվածային գենոցիդի կազմակերպման ու իրականացման համար։

«*Մեռած գլուխ*» խորհրդանշանը (գանգ և խաչված ոսկրեր) *SS-TV*-ի ծառայողները կրում էին ոչ միայն գլխարկի կոկարդի, այլ նաև համազգեստի լամբակների վրա։

## Պատմություն
*SS-TV*-ի հիմնադրման սկիզբ համարվում է 1933 թվականի հունիսի 26ը, երբ էսէս-ի ռայխսֆյուրեր Հենրիխ Հիմլերը էսէս-ի օբերֆյուրեր Թեոդոր Էյկեին նշանակել է Դախաուում գտնվող նացիստական առաջին համակենտրոնացման ճամբարի պետ։ 1934 թվականի մայիսին Էյկեն նշանակվել է էսէս-ի համակենտրոնացման ճամբարների վերահսկիչ և էսէս-ի պարեկային ստորաբաժանումների հրամանատար () և հուլիսի 4-ից անցել իր պարտականությունների կատարմանը։ 1938 թվականից վերահսկիչ այդ մարմնի կենտրոնական ղեկավար կառույցը տեղակայվել է Օրանիենբուրգում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո *SS-TV*-ի ծառայողներից կազմավորվել է էսէս-ի առաջին մարտական միավորումներից մեկը՝ «*Մեռած գլուխ*» տանկային դիվիզիան։

1940 թվականին *SS-TV*-ն ներառվել է էսէս-ի գլխավոր վարչատնտեսական վարչության կազմում՝ օբերգրուպենֆյուրեր Օսվալդ Պոլի հրամանատարությամբ։ 1945 թվականին Գերմանիայի կրած պարտությունից հետո ստորաբաժանումը լուծարվել է, նրա անդամներից շատերը պատերազմից հետո հետապնդվել են ծառայության ընթացքում կատարած հանցագործությունների պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* McNab, Chris (2001). *The SS: 1923—1945*, Amber Books Ltd. ISBN 978-1-906626-49-5.
* Padfield, Peter (2001) [1990]. *Himmler: Reichsführer-SS*, Cassel & Co, London, ISBN 0-304-35839-8.
* Stein, George H. (1984). *The Waffen SS: Hitler’s Elite Guard at War, 1939—1945*. Cornell University Press, ISBN 0-8014-9275-0.
* Sydnor, Jr., Charles W. (1990). *Soldiers of Destruction: the SS Death’s Head Division, 1933—1945*. Princeton University Press, ISBN 0-691-00853-1.

Կատեգորիա:1933 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1945 կազմալուծումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հանցագործներ
Կատեգորիա:Բնակչության տեղահանում
Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ
Մուսա Մարա

**Մուսա Մարա** (, ), Մալիի պետական գործիչ, Մալիի վարչապետ 2014 թվականի ապրիլի 5-ից մինչև 2015 թվականի հունվարի 8-ը։

## Կենսագրություն
### Երիտասարդ տարիներ և կրթություն
Մուսա Մարան ծնվել է 1975 թվականի մարտի 2-ին Մալիի մայրաքաղաք Բամակոյում։ 1990 թվականին, Բուկակոյում Ասկիի Մոհամմեդ լիցեյի ճշգրիտ գիտությունների բակալավրի աստիճան ստանալուց հետո, նա ուսումը շարունակել է Ֆրանսիայում՝ Փարիզի ինֆորմատիկայի և կառավարման բարձրագույն դպրոցում (1991), բիզնեսի կառավարման նոր դպրոցում (1992) և տեխնիկական տնտեսագիտության ու հաշվապահական հաշվառման ազգային ինստիտուտում (1993-1994)։ Ուսումն ավարտելուց հետո 1997 թվականին սկսել է աշխատել որպես հաշվապահ-ստաժեր «DIARRA» ընկերությունում, և 2000 թվականին դարձել է հավաստագրված հաշվապահ։

### Կարիերա
Մուսա Մարայի քաղաքական կարիերան սկսել է 2007 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում։ Այնուհետև դարձել է Բամակոյի 4-րդ շրջանի կոմունայի քաղաքապետ։ Ավելի ուշ գլխավորել է 2010 թվականին ստեղծված փոփոխությունների կուսակցությունը, իսկ 2013 թվականին դարձել Է Իբրահիմ Բուբակար Կիթայի մրցակիցը նախագահական ընտրություններում։ Առաջին փուլում Մարույին սատարել Է ընտրողների միայն 1,5 տոկոսը։ Մինչև 2014 թվականի ապրիլը նա զբաղեցրել է քաղաքաշինության և քաղաքային քաղաքականության նախարարի պաշտոնը Ումար Թաթամ Լիի կառավարությունում։

### Վարչապետի պաշտոն
2014 թվականի ապրիլի 5-ին Մալիի նախագահ Իբրահիմ Բուբակար Կիթան հրամանագիր էր ստորագրել վարչապետ Ումար Թաթամի լիազորությունները դադարեցնելու մասին այն բանից հետո, երբ կառավարության հրաժարականի դիմում էր ստացել։ Նույն օրը Մուսա Մարան նշանակվեց նոր վարչապետ։ Մայիսի 16-ին, զինված խմբավորումների հետ Մալիի բանակի ծանր մարտերից հետո, Մարան այցելել է Քիդալ նահանգ։

2015 թվականի հունվարի 8-ին, ընդդիմադիր կուսակցությունների հետ հակամարտությունից և նախագահի կողմից ճնշման արդյունքում, Մուսա Մարան հրաժարական տվեց՝ 8 ամիս մնալով վարչապետի պաշտոնում, որից հետո Իբրահիմ Բուբակար Կիթան նրա պաշտոնում նշանակել է Մոդիբո Քեյթին։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Մալիի վարչապետ Մուսա Մարան աշխարհի պետությունների և կառավարությունների ղեկավարների ամենաերիտասարդ ղեկավարներից մեկն էր։
* Մուսա Մարան Մալիի ամենաերիտասարդ վարչապետն էր անկախության ողջ ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մուսա Մարա։ Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կուսակցության հիմնադիրներ
Կատեգորիա:Մալիի քաղաքական գործիչներ
Եկատերինա Բալոդ

**Եկատերինա Մարտինովնա Բալոդ** (Բալոդե), (), Լատվիայի ավազանի Ռիգայի կենտրոնական հիվանդանոցի բուժքույր, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1898 թվականին Լատվիայի ներկայիս Բաուսկա շրջանի տարածքում։ Ազգությամբ լատվուհի է։

1919 թվականին ավարտել է բուժքույրական դասընթացները, մասնակցել Ռուսաստանի քաղաքացիական և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներին։

1947 թվականից ավելի քան 30 տարի որպես բուժքույր աշխատել է Ռիգայի կենտրոնական հիվանդանոցի տուբերկուլոզի բաժանմունքում։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1969 թվականի փետրվարի 4-ի հրամանագրով սովետական ժողովրդի առողջության պահպանման համար կատարած մեծ ծառայությունների համար արժանացել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման և պարգևատրվել Լենինի շքանշանով և «Մուրճի և մանգաղի» ոսկե մեդալով։

Լատվիական ԽՍՀ Կոմունիստական կուսակցության XXI համագումարի պատվիրակ (1971)։

Ապրել է Ռիգայում, որտեղ մահացել է 1978 թվականի դեկտեմբերի 29-ին և թաղվել տեղի Անտառային գերեզմանատանը։

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշաններով (02.04.1969), Պատվո կրծքանշանով (28.10.1967), մեդալներով, այդ թվում՝ «Աշխատանքային խիզախության համար» (20.07.1950):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Բուժքույրեր
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Եգիպտոսի աշխարհագրություն

Եգիպտոսը բաժանված է 27 գավառների (նահանգներ, մուխաֆազ), այդ թվում՝ չորս քաղաք-գավառների՝ Ալեքսանդրիա, Կահիրե, Պորտ Սաիդ, Սուեզ։ Ինը գավառներ գտնվում են Ստորին Եգիպտոսում՝ Նեղոսի դելտայում, ութ գավառները՝ Վերին Եգիպտոսում՝ Նեղոսի դաշտավայրի երկայնքով, չորսը՝ Կահիրեի գծով՝ Ասուան և հինգ սահմանային գավառներ Սինայում և անապատային շրջաններում Նեղոսից արևելք և արևմուտք։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական շրջաններ
Եգիպտոսում գերակշռում են անապատները։ Մշակվող մակերեսը կազմում է ընդամենը 35 000 կմ²՝ ընդհանուր տարածքի 3,5%-ը։ Երկրի մեծ մասը ընկած է անապատային գոտիների վրա, որոնք տարածվում են Աֆրիկայի Ատլանտյան ողջ մայրցամաքով մինչև Առաջավոր Ասիա։

Եգիպտոսի երկրաբանական պատմությունը որոշել են չորս հիմնական ֆիզիկա-երկրաբանական շրջանները՝ 
* Նեղոսի դելտա և դաշտավայր,
* Լիբիական անապատ,
* Արաբական անապատ,
* Սինայի թերակղզի։
Չնայած այն բանին, որ դելտան և Նեղոսի դաշտավայրը զբաղեցնում են Եգիպտոսի ընդհանուր տարածքի միայն 5,5%-ը, սա առավել կարևոր շրջան է, որտեղ մշակվում են գյուղատնտեսական հողեր և բնակվում է բնակչության մոտավորապես 99%-ը։

## Տարածքը և սահմանները
### Մակերես
Ընդամենը՝ 1 001 450 կմ²
* ցամաք՝ 995 450 կմ²
* ջուր՝ 6 000 կմ²
### Ցամաքային սահմաններ
Ընդամենը՝ 2689 կմ
### Սահմանները երկրների հետ՝
* Իսրայել- 255 կմ, 
* Լիբիա - 1150 կմ, 
* Սուդան - 1273 կմ։
### Ափային գիծը՝
* 2450 կմ
### Հավակնություններ ջրային տարածքներում՝
* Ծովափնյա գոտի՝ 24 ծովային մղոն (44 կմ),
* մայրցամաքային խութ՝ խորությունը մինչև 200 մ կամ մինչև շահագործման խորությունը,
* բացառիկ տնտեսական գոտի՝ 200 ծովային մղոն (370 կմ),
* տարածքային ջրեր՝ 12 ծովային մղոն (22 կմ)։

## Բարձրություններ
* Ամենացածր կետը՝ Կատտարա իջվածք − 133 մ,
* ամենաբարձր կետը՝ Սուրբ Եկատերինայի լեռ (Սինայ) 2629 մ։

## Ռեսուրսներ և հողօգտագործում
### Բնական ռեսուրսներ՝
* նավթ, 
* բնական գազ, 
* երկաթի հանքաքար, 
* ֆոսֆատներ, 
* մանգան, 
* կրաքար, 
* գիպս, 
* տալկ, 
* ասբեստ, 
* կապար, 
* ցինկ։
### Հողօգտագործում՝
* վարելահող՝ 2 %
* մոնոկուլտուրաներ՝ 0 %
* մշտական արոտավայրեր՝ 0 %
* անտառներ՝ 0 %
* ոռոգվող հողեր՝ 32 460 կմ² (1993, գնահատական)
* այլ՝ 98 % (1993, գնահատական)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի աշխարհագրություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Աֆրիկայի աշխարհագրություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Եգիպտոս
Կատեգորիա:Եգիպտոսի աշխարհագրություն
Իլիամնա (լիճ)

**Իլիամնա լիճ** (), սառցադաշտային տեկտոնական ծագում ունեցող լիճ հարավային Ալյասկայում (ԱՄՆ)։ Նրա հին ռուսական անվանումը (ըստ 1802 թվականի քարտեզի) «**Շելեխովո** լիճ» էր։

Իլիամնան գտնվում է Ալեուտյան լեռնաշղթայի հյուսիսային լեռնաճյուղերում։ Այն Ալյասկայի ամենամեծ լիճն է, մակերեսը կազմում է մոտ 2622 կմ²։ Լճի երկարությունը 77 մղոն է (124 կմ) և լայնությունը ՝ մինչև 22 մղոն (35 կմ), առավելագույն խորությունը՝  988 ոտնաչափ (301 մ)։ Լիճը հիմնականում ձնային սնուցում ունի և Կվիչակ գետի միջոցով՝ հոսք դեպի Բրիստոլի ծոց։ Հյուսիսային և արևմտյան ափերը ցածր են, հարավային և արևելյան ափերը բարձրադիր են։ Լիճն ունի անկանոն ձև և շատ կղզիներ։ Ջրավազանի տարածքի 2/3-ը կազմող արևմտյան մասը համեմատաբար ծանծաղ է և ունի թույլ զարգացած ափագիծ։

Իր մեծ չափերի պատճառով Իլիամնան մասամբ սառչում է միայն հունվարի վերջին, հալվում է՝ մայիսի կեսերին։ Ամռանն այստեղ ջրի միջին ջերմաստիճանը բարձրանում է 10&nbsp;°C- ից։ Լճի ափին են Իլիամնա (), Նյուհալեն (), Այգուհիգ (), Կոհանոկ (), Պեդրո Բեյ () բնակավայրերը  ։

Իլիամնայում բնակվում է աշխարհում սաղմոնների ամենամեծ պոպուլյացիան։ Ընդհանուր առմամբ կա 28 ձկնատեսակ, որոնցից 5-ը սաղմոնների տեսակներ են։

Սիրված վայր է զբոսաշրջիկների համար։


Պատկեր:LakeIliamna.jpg|Իլիամնա լիճ
Պատկեր:AKMap-doton-Newhalen.PNG|Իլյամնայի գտնվելու վայրը Ալյասկայում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Թամարա Աստաֆևա

**Թամարա Արկադևնա Աստաֆևա** (), սովետական, ռուս մանկաբույժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական բժիշկ (1985)։

## Կենսագրություն
Թամարա Աստաֆևան ծնվել է 1937 թվականի մարտի 14-ին Զիրյանկայում (Սախա-Յակուտիայի Հանրապետություն)։

Մեկ տարի չանցած ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Նովոսիբիրսկ։ 12 տարեկանում ընտանիքը կրկին տեղափոխվել է Կեմերովոյի մարզի Կիսելյովսկ քաղաք։

Ավարտելուց հետո ընդունվել է Տոմսկի պետական բժշկական ինստիտուտ։

1963 թվականին ավարտել է ինստիտուտը և ուղարկվել Տոմսկի մարզի Ասինո քաղաքի կենտրոնական հիվանդանոց, որտեղ դարձել է մանկական բաժանմունքի վարիչ։ 1965 թվականից շրջանային մանկաբույժ էր։

Նա հիվանդանոցի արհմիության նախագահն էր։

1972 թվականին անդամագրվել է Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցությանը։

Մինչ 2006 թվականը աշխատել է մանկական կլինիկայում, սակայն կաթվածի պատճառով ստիպված է եղել թողնել բժշկական պրակտիկան։ Այնուհետև հինգ տարի որպես բժիշկ աշխատել է Ասինովսկի ավտոմոբիլային տրանսպորտի ձեռնարկությունում, որից հետո անցել է թոշակի։

Ապրում է Ասինոյում։
## Ընտանիք
Ապագա ամուսնու՝ Անատոլիի հետ ծանոթացել է 1964 թվականին պարահրապարակում։ Ունեն երկու երեխա՝ Սվետլանան (տեղական մանկական հիվանդանոցի բուժքույր) և Արկադին (Տոմսկի ռազմաբժշկական ակադեմիայի դասախոս)

## Մրցանակներ և կոչումներ

* ԽՍՀՄ ժողովրդական բժիշկ (1985)
* «Պատվո նշան» շքանշան (1972)
* Շնորհակալագրեր Ռուսաստանի Դաշնության Առողջապահության նախարարությունից (1976, 1980, 1984)
* Արհմիության կենտրոնական կոմիտեի պատվոգիր և շնորհակալագիր (1989, 1996)
* Գրանցված է Տոմսկի շրջանի առողջապահական աշխատողների Պատվո գրքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս մանկաբույժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկաբույժներ
Այտասկա (լիճ)

**Այտասկա** (), սառցադաշտային ոչ մեծ լիճ ԱՄՆ-ում։ Գտնվում է Քլիրվոտեր շրջանում՝ Մինեսոտայի հյուսիս-արևմուտքում, Իտասկա նահանգի զբոսայգու տարածքում։ Այն ունի 4.4 կմ² տարածք և 12 մետր խորություն, գտնվում է ծովի մակարդակից 450 մ բարձրության վրա։

Լիճը ձևավորվել է մոտ 10 հազար տարի առաջ նահանջող սառցադաշտի տեղում։ Լճի մոտավորապես 50% -ը սնվում է աղբյուրներից, ինչպես նաև լիճ է թափվում Նիկոլետտ կրիկ գետը։ Այտասկա լիճը համարվում է Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքի ամենամեծ գետի՝ Միսիսիպիի ակունքը։ Մինչև Մեքսիկական ծոց՝ 3766 կմ ճանապարհ անցնելու համար, մեկ կաթիլ ջրին մոտ 90 օր է հարկավոր։

Օջիբյան լեզվով լիճը կոչվում էր Omashkoozo-zaaga’igan («Որմզդեղնի  լիճ»), ֆրանսերեն՝ Lac la Biche:

## Պատմությունը
Ենթադրվում է, որ լիճ այցելած առաջին սպիտակամորթը եղել է մորթու վաճառական Վիլյամ Մորիսոնը՝ 1803–1804 թվականներին։ Լիճը ուսումնասիրվել է 1832 թվականին հետազոտող և ազգագրագետ Հենրի Ռոու Սքուլքրաֆթի կողմից, ով և առաջարկել է ժամանակակից անվանումը։ Հետաքրքիր է, որ «Այտասկա» բառը նա կազմեց լատինական veri**tas** («ճշմարտություն») և **ca**put («գլուխ») բառերից՝ վերջ դնելով մեծ Միսիսիպի գետի ակունքի որոնմանը։

1891թվականին Մինեսոտայի պատմական ընկերության նախագահ Ջեյքոբ Բրաուերը հասավ նրան, որ տարածքը ազգային պարկի կարգավիճակ ստացավ ՝ լճափնյա տարածքում ծառահատումները կանխելու նպատակով։


Պատկեր:Wpdms usgs photo itasca.jpg|Այտասկա լիճ  և Միսիսիպիի ակունք
Պատկեր:Map of the route passed over by an expedition into the Indian country in 1832 to the source of the Mississippi (8346430275).jpg|Քարտեզ Վերին Միսիսիպիի արշավախմբի 1832 թ
Պատկեր:Fire patrol boat on Lake Itasca, Minnesota - NARA - 285985.jpg|Հրշեջ ծառայության նավակ լճի վրա, 1940 թվական
Պատկեր:View of Lake Itasca, MN, July 2015.jpg|thumb|Տեսարան Այտասկա լճից 2015 թվական հուլիս


## Ֆլորա և ֆաունա
Այտասկա լճի ափերը հայտնի են իրենց հին կարմիր և սպիտակ սոճիներով։ Ծառատեսակերից աճում են նաև կաղնիներ, թխկի, լորենի և խեժափիճի ։ Գոյություն ունեն խոլորձների 28 տեսակ, այդ թվում ՝ հազվագյուտ խոյի գլխիկով խոլորձը։ Տարածված է թագուհու խոլորձը, որը Մինեսոտա նահանգի ծաղիկն է։ Վայրի բրինձը աճում է անմիջապես ջրի կողքին, որը միայն բնիկ ամերիկացիները կարող են քաղել Այտասկա լճից ՝ կրոնական ծեսերի համար։

Լճի տարածքի կենդանական աշխարհը կազմված է կաթնասունների 52 տեսակից, երկկենցաղների ու սողունների 18, ձկների 49 տեսակից։ Լճի վրա սեզոնային, կամ ամբողջ տարվա ընթացքում ավելի քան 170 տեսակի թռչուններ են բնադրում։ Ամենահայտնի տեսակներն են ՝ ճայերը, ջկնկուլները, բվերը, արծիվները, ջրարծիվները և ծալքավոր փայտփորները։

20-րդ դարի սկզբին Տրապերները () (որսորդ,ով որս կատարում է, ոչ թե ատրճանակով, այլ թակարդի միջոցով) գործնականում ոչնչացրել էին Այտասկա նահանգում եղած կուղբերի գենոֆոնդը։ , Ջոն Լինդը, ով Մինեսոտայի նահանգապետն էր 1899-1901 թվականներին,Կանադայից 4 կուղբ բերեց և1921 թվականին տարածքում արդեն ապրում էր գրեթե 1000 կուղբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալյասկայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Շիպիոնե Վաննուտելլի

**Շիպիոնե Վաննուտելլի** (, ), իտալացի գեղանկարիչ և փորագրիչ։
[thumb|«[Մարիա Ստյուարտը գնում է մահապատժի (1861 թվականի Ֆլորենցիայի ցուցահանդեսի հաղթող)]]
thumb|«Ջուլիետի թաղումը»
## Կենսագրություն

Ծնվել է հարուստ և ազնվական ընտանիքում։ Հայրը դեմ էր որդու` արվեստ ուսումնասիրելուն։ Սկզբում նա սովորել է Թոմմազո Մինարդիի, ապա` Կառլ Վուրսինգերի մոտ։ Հետագայում նա սովորել է Վիեննայում, Փարիզում, Նիդերլանդներում, Իսպանիայում։

1861 թվականին նա իր նկարները առաջին անգամ ցուցադրել է Ֆլորենցիայի կերպարվեստի ազգային ցուցահանդեսում, 1864 թվականին հաջողությամբ ցուցադրվել է Փարիզի Սալոնում։ Հետագայում նա ապրել է արտերկրում և Հռոմում։ Հռոմում աշխատել է որպես փորագրիչ և Ազգային դրամահատարանի պահակ։

Ունեցել է սեփական արվեստի ստուդիան Պալացցո Պամֆիլիում։ Նկարիչ է դարձել նաև նրա դուստրը` Ջուզեպինա Վաննուտելլին։

Եղել է գեղարվեստի մի շարք ակադեմիաների անդամ, երկար տարիներ եղել է Հռոմի նկարիչների կենտրոնի նախագահը։

Նկարիչը մահացել է 1894 թվականին Հռոմում։

## Ստեղծագործություն
thumb|Աշխարհի այլաբանությունը, 1873 թվական

Ակադեմիական ոճի նկարիչ է։ Պատմական սյուժեների, բնապատկերների, դիմանկարների և հիմնականում սրբապատկերների հեղինակ է, որոնք այսօր զարդարում են եկեղեցիների ներսի պատերը։

Նա զբաղվում էր նկարչությամբ` իր գործերի համար սյուժեներ ընտրելով հիմնականում Վենետիկի հնագույն կենցաղից։ Նրա նկարները միշտ գեղեցիկ են համադրված, դրանց կերպարները բնութագրային են և կենսական, կատարելապես խմբավորված, նկարների գունավորումը ուժեղ և հաճելի է։

Նկարչի աշխատանքներում որոշակիորեն արտացոլված են Մ. Ֆորտունի և նրա իսպանացի հետևորդների ազդեցությունը։

Վանուտելլիի ամենահայտնի նկարներից են.

* «Վենետիկյան ազնվականների զբոսանքը Վենետիկի դոժի պալատի կամասրահի տակ» (1864 թվականին Փարիզի ցուցահանդեսում մեդալ է ստացել),
* «Փրկչի տոնը Վենետիկում»,
* «Եկեղեցական երթ»,
* «Ջիրոլամո Սավոնարոլա»
* «Մերի Ստյուարտը գնում է մահապատժի» (գտնվում է Ֆլորենցիայի Պիտտի պալատում),
* «Գաբրիել դ'Էստրե»
* «Օդալիսկան հարեմում»
* «Հովվերգություն»
* «Ջուլիետտայի հուղարկավորությունը (1888 թվական Ժամանակակից արվեստի ազգային պատկերասրահ (Հռոմ))»,
* «Վիկտոր Էմանուիլ II թագավորի դիմանկարը» և ոմանք др.

## Պարգևներ
* 1888` Սուրբ Մավրիկի և Լազարի շքանշանի ասպետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Նկարչի աշխատանքները

Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Մոլեպոլոլ

**Մոլեպոլոլ** (), գյուղական բնակավայր Կենտրոնական Բոտսվանայի հարավ-արևելքում։ Քուենենգ շրջանի վարչական կենտրոնն է։

## Աշխարհագրական դիրք
Մոլեպոլոլը Բոտսվանայի ամենամեծ գյուղն է և Աֆրիկայի ամենամեծ ավանդական գյուղերից մեկը։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Գաբորոնայից 50 կմ արևմուտք՝ ծովի մակարդակից 1189 մ բարձրության վրա։ Մտնում է Արևելյան Քվենենգ ենթաշրջանի կազմի մեջ։

## Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղի բնակչությունը 67 598 մարդ է։

*Գյուղի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.*

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բոտսվանա
Կատեգորիա:Բոտսվանայի քաղաքներ
Խաչ և բոց

[մինի|[United Methodist Church|Միավորված մեթոդիստական եկեղեցու  պատկերանիշ]]
**Խաչ և բոց**, 1968 թվականից Միավորյալ մեթոդիստական եկեղեցու () պաշտոնական խորհրդանիշ։

## Պատմություն
Ընդունվել է  Մեթոդիստական եկեղեցու և Ավետարանական միաբանության միաձուլումից անմիջապես հետո, խորհրդանիշը Միավորված մեթոդիստական եկեղեցին կապում է Աստծուն՝   Հիսուս Քրիստոսի (խաչ) և Սուրբ Հոգու (բոց) միջոցով։ Բոցը՝ Հոգեգալուստի հիշատակումն է, երբ վկաները միավորվեցին Սուրբ Հոգու զորությամբ և տեսան «կրակի նման լեզուներ» (Գործք 2:3)։ «Երկու լեզուները բոցի մեջ» կարող է խորհրդանշել նաև երկու դավանանքների միություն։ Երկու առանձին բոցերը ներկայացնում են Ավետարանական միաբանությունը և Մեթոդիստական եկեղեցին, որոնք միավորվել են` կազմավորելով Միավորված մեթոդիստական եկեղեցին։

## Օգտագործում
«Խաչ և բոց»–ը 1971 թվականին գրանցվել է ապրանքային նշան (սխալ օգտագործումը կանխելու նպատակով) և պաշտոնապես նախատեսված է միայն Միավորված մեթոդիստական գործակալությունների, այդ թվում՝ տեղական եկեղեցիների համար։

## Տես նաև
* Հայկական խաչ
* Լատինական խաչ
* Լոթարինգիական խաչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Cross and Flame: A Personal Memoir at GCFA
* Death of Creator of UM Cross and Flame Logo at The Church on the Cape

Կատեգորիա:Խաչեր
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Աշոտ Կարապետյան (ազատամարտիկ)

**Աշոտ Սուրենի Կարապետյան** (), ազատամարտիկ, Հայոց ազգային բանակի Հրազդանի ջոկատի հիմնադիր-հրամանատար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1957 թվականի հունվարի 6-ին՝ Հրազդանի շրջանի Ջրառատ-Ռնդամալ գյուղում (այժմ՝ Ջրառատ թաղամաս)։

Սովորել է Ավ․ Իսահակյանի անվան թիվ 9 միջնակարգ դպրոցում։ Դպրոցական տարիներին զբաղվել է ակրոբատիկա և բռնցքամարտ մարզաձևերով։

1975-1977 թվականներին զորակոչվել է Խորհրդային բանակ, ծառայել է Նովոսիբիրսկ քաղաքում։

1978 թվականին անցել է աշխատանքի Հրազդանմաշ գործարանում որպես խառատ։

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

## Մարտական ուղի
Հայոց ազգային բանակի Հրազդանի ջոկատի հիմնադիր-հրամանատար։

1989 թվականից մասնակցել է Հայաստանի սահմանամերձ Վայքի, Արարատի, Նոյեմբերյանի և Վարդենիսի շրջանների ինքնապաշտպանական մարտերին։

1990 թվականի սեպտեմբերից ԼՂԻՄ-ի ինքնապաշտպանական ջոկատների կազմում մասնակցել է Արցախի տարածքային ամբողջականության համար մղված մարտական գործողություններին։

Մասնավորապես՝ Շահումյանի շրջանի Էրքեջ գյուղի, Գետաշենի ենթաշրջանի, Ստեփանակերտի Կրկժան թաղամասի, Փառուղ գյուղի, Ասկերանի շրջանի Մալիբեյլու և Ղուշչուլար գյուղերի, Մարտակերտի շրջանի Գյուլաթաղ և Ջանյաթաղ գյուղերի ինքնապաշտպանական մարտերին։

Ակտիվորեն մասնակցել է Շուշիի ազատագրմանը՝ թշնամու կողմից Լաչին-Զառիսլու-Շուշի ուղղությամբ հարձակման կասեցման և հետ շպրտման մարտական գործողությանը։

Մասնակցել է նաև Մարտակերտի շրջանի Կարմիրավան-Ջրաբերդ-դաշտ․կայան Մարտակերտ տեղամասի պահպանությանը։

Պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար», «Մարտական ծառայություն», «Մայրական երախտագիտություն» մեդալներով, «ՀՀ Զինված Ուժեր 20 տարի» հոբելյանական մեդալով, և «1992-1994 թվականների մարտական գործողությունների մասնակից» կրծքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Լև Լյուբեցկի

**Լև Լյուբեցկի** (, ) ռուս և խորհրդային դերասան։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1979 թվական)։ Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1995 թվական)։

## Կենսագրություն
1941 թվականին ավարտել է Ղրիմի թատերական ուսումնարանը։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

1946-1956 թվականներին եղել է տարբեր քաղաքների թատրոնների դերասան։ 1956 թվականից մինչև 1967 թվականը եղել է Խորհրդային բանակի կենտրոնական թատրոնի դերասան։ 1967 թվականից եղել է Մոսկվայի Մ. Երմոլովայի անվան դրամատիկական թատրոնի դերասան։ Երմոլովի թատրոնում աշխատելու տարիներին նա մարմնավորել է ավելի քան 100 դեր։

Մահացել է 2000 թվականի հունիսի 21-ին։ Թաղված է Մոսկվայի Կուզմինսկոյե գերեզմանատանը։

## Ֆիլմագրություն

### Դերեր ֆիլմերում
* 1963 թվական` Հուսարական բալլադ` նահանգապետ
* 1964 թվական` Ողջեր և մեռածներ` գումարտակի պետ կոմիսար Սերգեյ Շմակով
* 1964 թվական` Ուզում եք` հավատացեք, ուզում եք` ոչ...
* 1967 թվական` Տուր թաթդ, Ընկեր
* 1972 թվական` Երկիր ցպահանջ
* 1973 թվական` Մեգրեն և մարդը նստարանին` դատավոր
* 1976 թվական` Մի միկրոշրջանում` Գրիգորի, վարսավիր
* 1992 թվական` Ալյասկան, սըր
* 1996 թվական` Նորեկ օդաչուների սեկցիա

### Մուլտֆիլմների հնչյունավորում
* 1961 թվական` Մուլտիպլիկացիոն կոկորդիլոսը № 6` Կոկորդիլոս
* 1966 թվական` Գլխավոր Աստղայինը
* 1966 թվական` Իմ կանաչ կոկորդիլոս
* 1967 թվական` Դինոզավրերի սարը
* 1969 թվական` Մաուգլի` *Ակելա*
* 1971 թվական` Ամենաերիտասարդ անձրևիկը
* 1974 թվական` Առեղծվածային մոլորակը` "չար կախարդ"
* 1975 թվական` Ուրախ կարուսել № 7: Գետաձին` տեքստ կարդացող
* 1976 թվական` Ժամանակի հայելին` "Հայրիկ"
* 1977 թվական` Վառարանային ծղրիդի գաղտնիքը
* 1983 թվական` Կարապներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լև Լյուբեցկին animator.ru կայքում
* Լև Լյուբեցկին Ալեքսեյ Տրեմասովի Հեղինակային նախագծում

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Մարատ Կոզլով

**Մարատ Սերգեևիչ Կոզլով** (, ), Հայրենական մեծ պատերազմի պատանի հերոս պարտիզան, հետախույզ, կապավոր, Բելոռուսական ԽՍՀ Բիխովի շրջանում պարտիզանական շարժման մասնակից, որը 1942 թվականի հունիսին խոշտանգվել և դաժանորեն սպանվել է ֆաշիստների կողմից։

## Կենսագրություն
Մարատ Կոզլովը ծնվել է 1930 թվականի մայիսի 7-ին Բելոռուսիայի Մոգիլյովի մարզի Բիխովսկի շրջանի Վետրենկա գյուղում։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին լրացել էր տղայի 11-ամյակը, և նա հասցրել էր ավարտել Վետրենկայի դպրոցի երեք դասարանը։ Նրա հայրը զորակոչվել էր Կարմիր բանակ և զոհվել էր ռազմաճակատում։ 1941 թվականի ամռանը նացիստական զորքերը մտան բելոռուսական գյուղ։ Կոզլովների ընտանիքը` Մարատը, նրա մայրը` բուժքույր Վալենտինա Նիկոլաևնան, և կրտսեր քույրը` Դինան, գնացին անտառ` Իվան Ձյուբայի պարտիզանական ջոկատ։

1942 թվականի հունվարից Մարատը սկսում է օգնել պարտիզաններին. դառնում է Վետրենկայի «Իլյիչ» ապակու գործարանում գործած ընդհատակյա խմբի կապավոր։ Տղան հայթայթում էր, ինչպես նաև ռազմի դաշտից հավաքում զինամթերք ու զենք, որոնք հասցնում էր պարտիզանական ջոկատին։ 1942 թվականի հունիսին նրան հաճախ ուղարկում էին հետախուզության։

Դեպի Կուզկովիչի գյուղում գործող թշնամու կայազոր կատարված այդպիսի հետախուզական գործողություններից մեկի ժամանակ տղային բռնում են ֆաշիստները։ Մարատը և նրա ընկեր Նորիկը մեկնել էին հետախուզության և պատահաբար հանդիպել էին պոլիցայներին։ Նրանց բռնում են, բայց պարտիզանական ջոկատը փորձում է ազատել իր օգնականներին։ Փոխհրաձգության ժամանակ Նորիկը ողջ է մնում, իսկ Մարատը փախչելիս ընկնում է գերմանացիների ծուղակը։ Նրան տանջելով հարցաքննում են, հանում են աչքերը, կտրում ականջներն ու քիթը, կոտրում ձեռքերն ու ոտքերը։ Տեղեկություններ չստանալով` գերմանացիները գնդակահարում են Մարատին։ Մարմինը գիշերը բերում են գյուղ և նետում փոսի մեջ։ Կրծքին լինում է գրություն. «Այսպես կլինի բոլորի հետ»։ Տեղի բնակչուհի Մարիա Վաժինսկայան Մարատին գաղտնի թաղում է գյուղի մերձակա անտառում։

Պատերազմի ավարտից հետո Մարատը ռազմական պատիվներով վերահուղարկավորվում է Վետրենկա և Ուխլյաստ գյուղերի գերեզմանատանը։ Կառուցվում և կանգնեցվում է հուշարձան։

## Հիշատակ
* Մարատ Կոզլովի անունով կոչվել է Բալթիկ ծովի 1976 թվականին կառուցված ջերմանավերից մեկը։ 
* 1965 թվականին Բիխով քաղաքում, թիվ 1 միջնակարգ դպրոցի մոտ, կանգնեցվել է երիտասարդ հերոսի հուշարձանը։ Հուշարձանի հեղինակը քանդակագործ Նիկոլայ Պոլյակովն է։ 
* 1974 թվականին Բիխովի փողոցներից մեկը կոչվել է Մարատ Կոզլովի անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Их именами названы…: Энцикл. справочник / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др.. — Мн.: БелСЭ, 1987.

## Արտաքին հղումներ
* Հերոս Մարատ Կոզլով  
* Հիշում ենք Մարատ Կոզլովին

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ
Կատեգորիա:Հերոս պիոներներ
Ճանապարհ դեպի Ռուկայարվի

**«Ճանապարհ դեպի Ռուկայարվի»** (), 1999 թվականի ֆիլմ, որ նկարահանվել է ֆինն գրող Անտի Տուուրիի «Կյանքը՝ Հայրենիքի» (, 1998) վեպի հիման վրա։ Ռուկայարվին Ռուգոզերո  գյուղի և լճի ֆիննական անունն է (Կարելիայի Հանրապետության Մուեզերսկի շրջան)։

Ֆինլանդիայում ֆիլմը դարձել է 1999 թվականի գլխավոր կինոիրադարձությունը և արժանացել մի քանի հեղինակավոր մրցանակներ տեղական փառատոներում։ «Որոգայթ» խորագրով ֆիլմը 1999 թվականի հուլիսին մասնակցել է Մոսկվայի XXI միջազգային կինոփառատոնի մրցութային ծրագրին, սակայն մրցանակներ չի ստացել։

## Սյուժե
Ֆիլմը հիմքում ընկած են 1941 թվականի հուլիսին տեղի ունեցած իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունեցել արևելյան Կարելիայում խորհրդա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ։  Լեյտենանտ Էերո Պերկոլայի ջոկատը ստանում է հակառակորդի թիկունքում առաջ շարժվելու հանձնարարություն, որպեսզի հետագայում աջակցի 14-րդ հետևակային դիվիզիայի հիմնական ուժերի հարձակմանը Ռուգոզերոյի ուղղությամբ։

## Դերերում

## Տես նաև
* Խորհրդա-ֆիննական պատերազմ (1939-1940)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Rukajärven tie» на сайте компании-производителя

Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1999 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ֆիննական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիննական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Վիորիկա Ագարիչ

**Վիորիկա Ագարիչ**(, ), Կարմիր խաչի մասնաճյուղի նախագահ Ռումինիայի Ռոման քաղաքում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Քաղաքի հրեական բնակչության պաշտպանության համար Յադ Վաշեմի կենտրոնի կողմից դասվել է աշխարհի արդարակյացների շարքում։

## Կենսագրություն
Վիորիկա Ագարիչը (ի ծնե անունը՝ Վիորիկա Մարիա Եկատերինա Անա Վասեսկու) եղել է Ռոմանի քաղաքապետի դուստրը։

Պատերազմի տարիներին Ագարիչն աշխատել է Ռոմանի հիվանդանոցում՝ խնամելով վիրավորներին ռումինական բանակի արևելյան ճակատում։ 1941 թվականի հուլիսի 2-ի գիշերը նա լսել է, որ գնացք է անցնելու Ռոմանով՝ Յասիի կոտորածից փրկված հրեաներին տեղափոխելով Կելերաշի։ Գնացքի ուղևորներին սնունդ կամ ջուր չեն տվել, ինչպես նաև արգելել են գնացքից դուրս գալու նրանց փորձերը։ Գնացքը, որին ուղեկցել են ժանդարմները, ոչ պաշտոնապես կոչվել է «մահվան գնացք»։  Չնայած նրան, որ սովորական պայմաններում Յասիից մինչև Ռոման հասնելը տևել է երկու ժամ, «մահվան գնացքը» կանգ է առել կայարաններում և նույնիսկ երբեմն գնացել է ետ, այդ պատճառով տվյալ ճանապարհը անցել է մի քանի օրում։ Ուղևորների մի մասը մահացել է։

Օգտագործելով Կարմիր Խաչի բաժանմունքի ղեկավարի իր ծառայողական դիրքը՝ Ագարիչը կարողացել է հասել ուղևորների մոտ և ստացել է նրանց սնունդ, ջուր, լվացվելու հնարավորություն տալու և դիակները վերցնելու թույլտվություն։ Այդ պատճառով գնացքը մեկ օր մնացել է Ռոմանում։ Գործողությունը կատարվել է Ռումինիայի Կարմիր խաչի և  Ռոմանի հրեա կամավորների ուժերով։ Հաղորդագրություններից մեկի համաձայն՝ իշխանության ներկայացուցիչ գնդապետ Էրակլիդեն Ագարիչին թույլտվություն է տվել՝ հարգելով նրա հերոս որդուն։ Հուլիսի 4-ին բոլոր բանտարկյալները տեղափոխվել են մեկ այլ գնացք, որտեղ նրանք կրկին սնունդ և ջուր են ստացել։ Ձերբակալված և Յասիում գնացք նստեցված 2530 մարդկանցից 1011-ը հասել են Կելերաշի։

Վիորիկա Ագարիչի գործողությունները ծայրահեղ դժգոհություն են առաջացրել Ռոմանի ռումինացի բնակչության շրջանում, նա զրկվել է աշխատանքից և ստիպված է եղել տեղափոխվել Բուխարեստ։

Վիորիկայի որդին՝ Հորիա Ագարիչը, հայտնի ռումինացի օդաչու է, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է էսկադրիլիայի հրամանատար։

## Ճանաչում և հիշատակ
Վիորիկա Ագարիչի մահվանից չորս տարի անց՝ 1983 թվականի հունվարի 3-ին, Իսրայելի աղետի և հերոսության «Յադ Վաշեմ» ինստիտուտը նրան ճանաչել է որպես աշխարհի արդարակյաց։ Ռոմանի  երկաթուղային կայարանում տեղադրված է նրա կիսանդրին և հուշատախտակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ciobanu, Daniel, Note la genealogia familiei Agarici În: *Arhiva genealogică*, an V(X), nr. 3-4, Iași,1998
* Ungureanu, Ioan, Familia Agarici. Genealogii, fapte, destine În: *Carpica*, An. 32, Ed. Documentis, Iași, 2003 p.&nbsp;225—244
* Ungureanu, Ioan, *Comuna Dămienești de pe Siretul Mijlociu: pagini de istorie*, Magic Print, Onești, 2011 p.&nbsp;325
* Ștefan Ciudin, Contribuția lui Ioan C. Agarici la dezvoltarea învățământului agricol din județul Vaslui În: *Acta Moldaviae Meridionalis*, XXII—XXIV, vol.II, Vaslui, 2001—2003 p.&nbsp;921
Մարիա Էդվարդս

**Մարիա Էդվարդս Մաքքլյուր** (, , հայտնի է նաև որպես *Մարիա դե Էդվարդս Էրրասուրիս*, *Մարիա Էրրասուրիս* կամ *Տիկին (Մադամ) Էրրասուրիս*), Չիլիի քաղաքացի, ֆրանսիական Դիմադրության շարժման մասնակից, որը փրկել է հրեա երեխաների Հոլոքոստի ժամանակ։

## Կենսագրություն
Մարիա Էդվարդսը ծնվել է Սանտյագոյում, Ագուստին Էդվարդս Ռոսսի և Մարիա Լուիզա Մաքքլյուր Օսսանդոնի ընտանիքում։ Վաղ տարիքում ամուսնացել է դիվանագետ Գիլյերմո Էրրասուրիս Վերգարի հետ։ Հարսանիքից հետո նրանք տեղափոխվել են Փարիզ, որտեղ նրա ամուսինը զբաղեցրել է դիվանագիտական պաշտոն։ 1922 թվականին Գիլյերմոն ինքնասպանություն է գործել, իսկ Մարիան մնացել է ապրելու Ֆրանսիայում։ 1926 թվականին նա ամուսնացել է ֆրանսիացի գրող Ժակ Ֆեյդոյի հետ, սակայն շուտով նրանք բաժանվել են։

Գերմանական օկուպացիայի ժամանակ Մարիա Էդվարդսն աշխատել է որպես բուժքույր Ռոտշիլդի հիվանդանոցում։ Նա դարձել է ֆրանսիական Դիմադրության շաժման անդամ և բազմիցս փրկել է հրեա երեխաների, որոնց նացիստները ծրագրել էին ուղարկել համակենտրոնացման ճամբարներ, որպեսզի հետագայում ոչնչացնեն։ Մասնավորապես Մարիան փրկել է Բեթիին և Մարսել Ֆրիդմանին, որի մորն սպանել էին նացիստները։

Գեստապոն ձերբակալել է Մարիային, նրան հարցաքննել են ու տանջել, սակայն նրա հրաշքով կարողացել է փրկվել։

Մարիա Էդվարդսը մահացել է 1972 թվականի հունիսի 8-ին Սանտյագոյում։

## Պարգևներ
1953 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Մարիա Էդվարդսը պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով Ֆրանսիային մատուցած ծառայությունների համար։

2005 թվականին Աղետի և հերոսականության Յադ Վաշեմ ինստիտուտը Մարիա Էդվարդսին շնորհել է աշխարհի արդարակյացի կոչում։ Պարգևատրման հանդիսավոր արարողությունը, որին ներկա են եղել Մարիա Էդվարդսի երկու թոռնուհիները, կայացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 7-ին Սանտյագոյում Չիլիում Իսրայելի դեսպան Դավիթ Քոենի մասնակցութամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Entregarán condecoración a chilena que salvó a niños judíos en París 
* 

Կատեգորիա:Աշխարհի արդարակյացներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Վարդ (խորհրդանիշ)

**Վարդ**, հայտնի խորհրդանիշ՝ ոճավորված ծաղկի տեսքով։

Տարածում է գտել սուֆիական պոեզիայում, որտեղ վարդը, որպես Աստվածություն և սիրո առարկա, հակադրվել է սոխակին՝ որպես հոգու։ Իսլամում վարդը (, *вард*) խորհրդանշել է սրբությունն ու բարեսրտությունը։ Կա լեգենդ այն մասին, որ  Ալի իբն Աբի Տալիբը մահից առաջ ցանկացել է շնչել վարդի բույրը։ Չի բացառվում այս իմաստաբանության ազդեցությունը Դանթեի «Աստվածային կատակերգության» վրա (Դրախտ)։ Այդ ժամանակներին (13-րդ դար) է վերաբերում Արևմտյան Եվրոպայում վարդի հայտնվելը, որը հավանաբար կապված է խաչակրաց արշավանքների հետ։

Արևմտյան քրիստոնեկան ավանդույթներում վարդը Մարիամ Աստվածածնի խորհրդանիշն է, չնայած Աստվածաշնչում վարդը գրեթե չի հիշատակվում։ Արևելյան քրիստոնեկան ավանդույթում Աստվածածնի խորհրդանիշը մնում է շուշանը։ Միջնադարում Անգլիայում վարդը եղել է հակամարտող ազնվական ընտանիքների (Սպիտակ և կարմիր վարդերի պատերազմ, 15-րդ դար) խորհրդանիշը, որտեղ Յորքերի Սպիտակ վարդը ընդդիմացել է Լանկաստերների Կարմիր վարդին։ Այս երկու ընտանիքների հաշտությունից հետո ծնվել է Թյուդորների վարդի կերպարը։

Ռեֆորմացիայի դարաշրջանում վարդը դարձել է լյութերականության խորհրդանիշը (Լյութերի վարդ)։ Խորհրդային շրջանի վերջում հայտնվել է բնորոշ վերնագրով «Սև վարդը թախիծի խորհրդանիշն է, կարմիր վարդը՝ սիրո» ֆիլմը։

1880-ական թվականներին կարմիր վարդը դարձել է սոցիալիզմի խորհրդանիշը։ Դա կապված էր նրա գույնի հետ․ կարմիրը ասոցացվել է սոցիալիզմի հետ առնվազն 1848 թվականից։ Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո սոցիալիստները փորձել են հեղափոխական կարմիր դրոշը դարձնել պետական դրոշ։ Սակայն արդյունքում հաղթանակը բաժին է ընկել հանրապետականներին և Ֆրանսիայի եռագույնը մնացել է երկրի պաշտոնական դրոշը։
Պատկեր:Red Rose (Socialism).svg|Սոցիալ-դեմոկրատիայի խորհրդանիշը
Պատկեր:Badge of the French Workers Party (Parti Ouvrier Francais) 1893-1905.jpg|Ֆրանսիական աշխատանքային կուսակցության պատկերակը, որը պատկերում է ծագող արևը, շրջանակված է վարդագույն տերևներով, 1893:
Պատկեր:Lutherrose.svg|Լյութերի հինգթերթանի սպիտակ վարդը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Լուսենա (Ֆիլիպիններ)

**Լուսենա** (Tagalog Lugsod ng Lucena), քաղաք  ֆիլիպիններում՝ Լուզոն կղզում։ Համարվում է Քիզոն նահանգի մայրաքաղաքը։ Լուսենան միջին մեծության քաղաք է, խիստ քաղաքակիրթ։ Բնակչության թիվը 2007 թվականի տվյալներով՝ 236000 բնակիչ է կազմում։ Մայրաքաղաքի մոտակայքում կան ևս մի քանի քաղաքներ՝ Պագբիլաո, Թայաբաս, Սարիայա։ Քաղաքը տեղակայված է 2 գետերի միջև։ Նրա նավահանգիստը՝ Թայաբասի ծոցի ափին է, որի միջոցով ապահովվում է նրա հաղորդակցությունը և բեռնափոխադրումը այլ քաղաքների հետ, բացի դրանից սպասարկում է տրանսպորտային գծեր՝ Վիսայասի շրջանում։

## Պատմություն
Սկզբում Լուչենան եղել է Թայաբասայի միկրոշրջան(բարիո), այնուհետև դարձել է Թայաբաս նահանգի (այժմ՝ Կեսոն) մայրաքաղաքը։ 1571-1572 թվականներին այդ վայրերը հետազոտել է կապիտան Խուան Դը Սալկեդոն։ Ֆրանցիսկյան եղբայրները՝ Խուան Դը Պլասենաս և Դիեգո դե Օրոպեսա٫ այստեղ հիմնել են մի քաղաք٫ որն ի սկզբանե անվանվել է Բուենավիստա։ Այնուհետև նա ստացավ «Օրոչիետա» անունը՝ ի պատիվ Օրոչիետայի գլխավոր մարզպետի։ 17-րդ դարում այստեղ ամրոց է կառուցվել մուսուլման ծովահենների կողմից արշավանքներից պաշտպանվելու համար։ այս տարածքում նման ամրոցներ նշանակելու համար նրանք օգտագործում էին «կատու» բառը٫ Պոտագալասկի «կուտա» բառը։ Այնուհետև քաղաքը վերանվանվեց Կուրտա։ 1897-ի նոյեմբերին հրամանագիր է տրվել Լուչենա քաղաքի անունով։ Ֆիլիպինների հեղափոխության ժամանակ տեղական հեղափոխական զորքերը ղեկավարում էին քաղաքի քաղաքապետ Խոսե Սաբալերոն٫ տեղական հեղափոխական կառավարությունները ղեկավարում էին Մանուել Արգուելսը և Խոսե Բարսելոնան։ Ֆիլիպինների անկախության հռչակումից հետո դոն Քրիսանտո Մարկեսն աշխարհում առաջինն եղավ, ով ընտրվեց որպես քաղաքապետարանի նախագահ։ 1899 թվականին Ֆիլիպին Ամերիկյան պատեռազ,ի ժամանակ Լուսենան արյունալի մարտերի վայր էր։ Ամերիկացիների կողմից քաղաքացիական կառավարության և Թայաբաս գավառի ձևավորումից հետո Լուսենան դարձավ իր վարչական կենտրոնը։ Ապոնական օկուպացիայի ընթացքում իրադարձությունները  զարգացան٫ ինչպես մյուս մարզերում։ Լուսենան այժմ Ֆիլիպինների 25 ամենազարգացած քաղաքներից մեկն է٫ որոնք ուղեկցվում են միմյանց հետ։

## Տնտեսական գործունեություն
Լուսենան ունի օդանավակայան٫ մայրուղիների լայն ցանց։ Կան ավտոբուսներ և տրանսպորտի այլ  տեսակներ։ «Մանիլա-Բիկոլ» երկաթուղային ներառում է մի շարք կայաններ Քյուզոնի նահանգում٫ սակայն ֆիլիպինյան երկաթուղիներն այժմ վերականգնման փուլում են։ Լուսենայի արդյունաբերությունը հիմնված է գյուղատնտեսական և ձկնորսական ապրանքների վերամշակման վրա։ Քաղաքի գործարանները պատրաստում են չորացած և ապխտած ձուկ٫ պատրաստում բանջարեղեն٫ մսամթերք٫ աճեցնում դեկորատիվ ծաղիկներ٫ արտադրում կահույքի կցամասեր փայտից և բամբուկից։ Լուսենայի հարևանությամբ գտնվող մեծ տարածքները զբաղեցնում են կոկոսի ծառը٫ և այստեղ զարգանում է արմավենի յուղի٫ բուսական ճարպի և օճառի արտադրությունը։ Լուսենայում բարձրագույն կրթության համակարգը նախատեսում է կադրերի պատրաստում տարբեր մասնագիտությունների՝ արվեստի٫ գիտության٫ տեխնոլոգիայի٫ տնտեսգիտության٫ համակարգչային գիտությունների٫ բժշկության ոլորտներում։ Բացի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից (քոլեջներից)٫ քաղաքն ունի նախնական٫ միջնակարգ և նախադպրոցական ցանց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների քաղաքներ
Գորդոն Լայտֆուտ

**Գորդոն Լայտֆուտ** (, ), կանադացի հեղինակ-կատարող, որը լայն ճանաչում է ստացել միջազգային ֆոլկ, քանթրի և փոփ բեմերում նախ և առաջ «Early Morning Rain» (1966 թվական ), «If You Could Read My Mind» (1970 թվական), «Sundown» (1974 թվական, #1 USA), «Carefree Highway» (1974 թվական), «Rainy Day People» (1975 թվական)  և «The Wreck of The Edmund Fitzerald» (1976 թվական, #2 USA)
 երգերի շնորհիվ։ Գորդոն Լայտֆուտի  17 ալբոմներ ընդգրկվել են  Billboard 200-ի մեջ, «Sundown» երգը (1974 թվական) գլխավորել է հիթ-շքերթը։

Լայտֆուտի երգերը կատարել են այնպիսի երաժիշտներ, ինչպիսիք են Էլվիս Փրեսլին, Ջոնի Քեշը, Ջերի Լի Լյուիսը, Peter,Paul & Mary-ն, Բոբ Դիլանը, Ջուդի Քոլինզը, Բարբրա Ստրեյզանդը, Ջոնի Մետիսը, Սենդի Դենին, Տոնի Ռայսը։ «The Band» խմբի ղեկավար Ռոբի Ռոբերտսոնը Լայտֆուտի ստեղծագործություններն անվանել է «ազգային մշակույթի գանձեր»։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիայի ալբոմներ
* 1966 թվական,  *Lightfoot!* (EMI)
* 1967 թվական, *The Way I Feel* (Beat Goes On)
* 1968 թվական, *Did She Mention My Name* (EMI)
* 1968 թվական, *Back Here on Earth* (EMI)
* 1969 թվական,*Sunday Concert (live)* (EMI/Capitol)
* 1970 թվական, *If You Could Read My Mind* (Reprise)
* 1970 թվական, *Sit Down Young Stranger* (Reprise)
* 1971 թվական,*Summer Side of Life* (Reprise)
* 1972 թվական, *Don Quixote* (Reprise)
* 1972 թվական, *Old Dan’s Records* (Rhino)
* 1974 թվական, *Sundown* (Reprise)
* 1975 թվական, *2 Originals of Gordon Lightfoot* (Reprise)
* 1975 թվական, *Cold on the Shoulder* (Reprise)
* 1976 թվական, *Summertime Dream* (Reprise)
* 1978 թվական, *Endless Wire* (Warner Bros.)
* 1980 թվական, *Dream Street Rose* (Rhino)
* 1982 թվական, *Shadows* (Rhino)
* 1983 թվական, *Salute* (Rhino)
* 1986 թվական, *East of Midnight* (Warner Bros.)
* 1993 թվական, *Waiting for You* (Warner Bros.)
* 1998 թվական, *A Painter Passing* Through (Reprise)
* 2004 թվական, *Harmony* (Spin Art)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lightfoot.ca Официальный сайт
* Гордон Лайтфут: Орден Канады
* Canadian Encyclopedia 
* CBC Digital Archives: Gordon Lightfoot: Canada’s Folk Laureate
* Интервью 1970 года

Կատեգորիա:Կանադացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգահաններ
Կատեգորիա:Կանադացի երգիչներ