open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կազակ Ժդանովի տուն (Նովոչերկասկ)

**Կազակ Ժդանովի տուն** (), տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ և ճարտարապետական հուշարձան, որը տեղակայված է Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքի Պրոսվեշենյա փողոցի 120 հասցեում։

## Պատմություն
մինի
Շենքի սեփականությունը նախկինում գրանցված է եղել Յամսկայա 16 հասցեում։ Սկզբում այս վայրում էր գտնվում 20-րդ դարի վերջում, 21-րդ դարի սկզբում կառուցված փայտե տուն և սարայ ։ 1896 թվականի դրությամբ տան սեփականատերն է եղել վաճառական կազակ Պավել Ստեփանովիչ Ժիդկովը։ 20-րդ դարի սկզբին տունը ձեռք է բերել կազակ Վասիլի Վասիլևիչ Ժդանովը։ Գործարքի արժեքը կազմել է 28 հազար ռուբլի։ Նոր սեփականատերը քանդել է փայտե շինությունը, և 1910 թվականին այդ վայրում հայտնվել է մեծ չափերի նոր տուն և սարայ։ Շենքը կառուցվել է երկու վարպետների նախագծով` ճարտարապետ Յա. Ի. Կորոտչենկովի և քաղաքացիական ինժեներ Գ. Մ. Սալնիկովի։ Շինության տարածքն այդ ժամանակ կազմում էր 347.1 քառակուսի սաժեն։ Կառուցվել են նաև ախոռ և սառցադաշտ։ Շենքի երկրորդ հարկում բնակարան էր վարձել Անդրեյ Ֆեդորովիչ Իվաշչենցովն ու նրա 7 հոգանոց ընտանիքը։ Վարձավճարը կազմում էր 1300 ռուբլի։ 1923 թվականին Ժդանովի տնատիրությունը մունիցիպալացվել է, սակայն նախկին սեփականատերը որոշ ժամանակ ղեկավարել է այն։ Երբ 1924 թվականին շենքում տեղակայվել է № 24 մանկապարտեզը, Վասիլի Ժդանովի ընտանիքը ստիպված էր տեղափոխվել մեկ այլ տուն։ 1938 թվականին մանկապարտեզի կարիքների համար շենքին միացվել է լրացուցիչ տարածք։ 1948 թվականին մանկապարտեզը դարձել է № 2 հատուկ մանկատուն, որի տնօրենն էր Ա. Յալուցկան։ 1970-ական թվականներից այս շենքում է գործել № 4 «Ոսկե բանալի» մանկապարտեզը։ 1992 թվականից շենքը պաշտպանված է օրենքով և 1992 թվականի դեկտեմբերի 17-ի № 325 որոշման համաձայն համարվում է տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ:

## Նկարագրություն
Երկհարկանի տան ճակատային մասում ցուցատախտակ կա, որտեղ հիշատակված են այն անձինք, ովքեր առնչություն ունեն տան կառուցման հետ՝ ինժեներ Գ. Մ. Սալնիկով և ճարտարապետ Յա. Ի Կորոտչենկով։ Տնատիրության տարածքը գտնվում է հարավարևմտյան ուղղությամբ։ Տան կենտրոնական մուտքը հիմնական առանցքից տեղաշարժված է և գտնվում է փողոցի կարմիր գծում։ Ներկառուցված սանդղամուտքը երկարացնում է շենքը։ Սեղանակերպ անկյունագծային ելուստը գտնվում է տան ձախ թևի վերջում։ Այն շենքի կենտրոնին միացված է դեկորատիվ ցանցով։ Փոքր չափերի աջ թևը գտնվում է բակում։ Տան այս հատվածը, ինչպես նաև ճաղավանդակով պատշգամբը, բարձրանում են դարպասի վերևից։ Տունը կառուցվել է հիմնականում աղյուսով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նովոչերկասկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Իրժի Վելշ

**Իրժի Վելշ**  (, ), չեխ պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղացել է որպես հարձակվող կիսապաշտպան։
thumb|275px|Իրժի Վելշը գնդակը մտցնում է խաղի մեջ

## Կարիերա
Վելշն իր մասնագիտական կարիերիան սկսել է «Պարդուբիցում», որտեղ խաղացել է մինչև 1998 թվականը։ Այնուհետև խաղացել է «Սպարտայում»։

2000 թվականին տեղափոխվել է «Օլիմպիա», որի խմբում Սլովենիայի 2001/2002  առաջնությունում ճանաչվել է «ամենաարժեքավոր  խաղացող»։

2002 թվականի NBA դրաֆթում ընտրվել է «Ֆիլադելֆիա 76» ակումբի կողմից, բայց  խաղացողի իրավունքները վաճառվել են «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս»-ին։ «Ուորիոսի»-ի կազմում անցկացրրել է 2002/2003 խաղաշրջանը, միջինում 37 խաղի ընթացքում հավաքելով 1,6 միավոր,  0,7 փոխանցում։ 2003 թվականի օգոստոսի 18-ին փոխանակման արդյունքում տեղափոխվեց «Դալլաս  Մավերիկս»։ Սակայն 2003 թվականի հոկտեմբերի 20-ին նորից փոխանակման արդյունքում, դարձավ «Բոստոն Սելտիքսի» խաղացող, ակումբի համար 2003/2004 խաղաշրջանում անցկացնելով 68 խաղ, միջինում հավաքելով 9,2 միավոր։

2005 թվականի փետրվարին Վելշը վաճառվել է «Կլիվլենդ Կավալերս»։

2005 թվականի հունիսին, դարձավ «Միլուոկի Բակս»-ի խաղացող, ակումբում անցկացնելով  2005/2006 խաղաշրջանը։

2006 թվականի օգոստոսին, Վելշը որոշում է լքել բասկետբոլի ազգային ասոցիացիան և գնալ իսպանիա, այնտեղ նա խաղացել է «Ունիկախա» և «Էստուդիանտես» ակումբներում։ 2011 թվականի հուլիսին Վելշը պայմանագիր է կնքում «Շարլերուա» թիմի հետ, միջինում  Եվրոլիգայում  հավաքելով 7,4 իսկ Բելգիական լիգայում  7,5 միավոր։

2012 թվականից խաղացել է չեխական «Նիմբուրկ» թիմում։ 2015 թվականի ապրիլին ճանաչվել է «Լավագույն չեխ խաղացող» ՎՏԲ-ի միասնական լիգայի 2014/2015 թվականների խաղաշրջանում։

2018 թվականին Վելշը ավարտեց խաղային կրիերիան 38 տարեկան հասակում։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
*Սլովենիայի չեմպիոն 2000/2001, 2001/2002
*Չեխիայի չեմպիոն  (3) 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015
*Բելգիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր 2011/2012
*Սլովենիայի Գավաթի խաղարկության գավաթակիր  (2) 2000/2001, 2001/2002
* Չեխիայի գավաթի հաղթող (2) 2012/2013, 2013/2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте БК «Нимбурк»

Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Մարտին Բեսուիկ

**Մարտին Բեսուիկ**  (, ), Ճամայկա դերասանուհի և ֆոտոմոդել։

## Կենսագրություն
Մարտին Բեսուիկը ծնվել է 1941 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Պորտ Անտոնիոյում (Ճամայկա)՝ անգլիացիների ընտանիքում, բայց այսօր ժամանակ առ ժամանակ դերասանուհին ապրում է Սանտա Մոնիկայում և Լոս Անջելեսում (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ինչպես նաև Լոնդոնում (Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն)։

## Կարիերա
Մարտինը սկսել է իր կարիերան որպես թատրոնի դերասանուհի 1945 թվականին՝ սիրողական թատրոնում։ 1962 թվականին Բեսուիկն իր դեբյուտն արեց կինոյում՝ խաղալով պարող մարդու դերը տիտրերի ցուցադրման ժամանակ՝ «Դոկտոր Նոու» ֆիլմում։ Ընդհանուր առմամբ խաղացել է 63 ֆիլմերում և հեռուստատեսերիալներում։

Մարտինը աշխատել է նաև որպես ֆոտոմոդել և մասնակցել «Միսս Ջամայկա», «Միսս Autoville» և այլ գեղեցկության մրցույթներին։

Ներկայումս Մարտինն ավարտել է իր կարիերան, սակայն հաճախ հանդես է գալիս տարբեր թոք-շոուներում և հարցազրույցներ է տալիս։

## Անձնական կյանք
Նա ամուսնացել է Ջոն Ռիչարդսոնի հետ։

## Ընտիր ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Martine Beswick  at HorrorStars
* Martine Beswick interviewed by M J Simpson

Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Էդվարդ Ալինգթոն

**էդվարդ Ալինգթոն**   (() ), բրիտանացի նկարիչ։ Ճանաչում է ձեռք բերել 1980-ական թվականներին, երբ նրա աշխատանքներն ընդգրկվեցին «Առարկաներ և քանդակագործություն» հայտնի ցուցահանդեսում ՝  Ժամանակակից արվեստի թանգարանում (1981) և  քանդակների ցուցադրություն արվեց Հեյվորդի պատկերասրահում ()։ 
 
Ալինգթոնը հայտնի է դարձել որպես «Նոր բրիտանական քանդակագործություն» շարժման մասնակից, որում ընդգրկված էին այնպիսի նկարիչներ, ինչպիսիք էին Թոնի Քրեգը, Ռիչարդ Դիկոնը, Էնտոնի Գորմալին, Գրենվիլ Դևին, Անիշ Կապուրը, Դևիդ Մաչը, Ջուլիան Օուպին, Ռիչարդ Վենտվորսը, Էլիսոն Վայլդինգը, Բիլ Վուդրոուն։

## Ստեղծագործություն
1970 թվականին Հունաստան այցելությունից հետո Ալինգթոնը հետաքրքրվեց Պլատոնի փիլիսոփայությամբ, որը մեծ ազդեցություն ունեցավ նրա բազմաթիվ աշխատանքների վրա։

Համաձայն այն հայեցակարգի համադրության, որ աշխարհն ավելի բարձր իդեալի արտացոլումն է, կոնցեպտուալ արվեստի ռազմավարությամբ և գաղափարներով, նա հումորիստական և գրեթե երգիծական որակ տվեց իր արվեստին։ Իդեալական խորհրդանիշերի և իրական քանդակային ձևերի հակադրության օրինակ է  *Իդեալական ստանդարտ ձևեր*  (1980), որը ներառում է իդեալական ձևերի քանդակագործական մարմնավորում։ «Մոռացության պտուղը» (1982) իրատեսական, պայծառ գունավոր քանդակագործություն է, որտեղ պատկերված է առատության եղջյուրից ընկնող պտուղներ։ 1980-ականների վերջում Ալինգթոնը զարգացրեց իր հետաքրքրությունը դասական մոտիվներով, պատկերելով մեծ ներդրումներ ճարտարապետական մոտիվներով։ «Չպահպանվող աջակցություն»-ը  (1987) բաղկացած է Կորինթիայի մայրաքաղաքի մի հատվածից, առանց ճարտարապետական դերի։

Նմանատիպ պատկերներ հանդիպում են նկարչի գրաֆիկական աշխատանքներում, բազմաթիվ աշխատանքներ ստեղծված են հին հաշվապահական գրքերից կոլաժների տեսքով։

## Կրթություն
*Լանկաստերի արվեստի քոլեջ (1968-1971 թթ.)
*Արվեստի և դիզայնի կենտրոնական դպրոց, Լոնդոն (1971-1974 թթ.)
*Արվեստի թագավորական քոլեջ (1983-1984 թթ.)

## Արտաքին հղումներ

* Краткая биография
* Сайт художника
* Работы в коллекции Галереи Тейт, Лондон
* ArtFacts
* Работы в British Council Collection
* The Drawing Gallery

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Սթիվեն ՄաքՀեթի

**Սթիվեն ՄաքՀեթի** (, ի ծնե՝ Սթիվեն ՄաքՀեթի Սմիթ, , ), կանադացի դերասան։

## Կյանքը և կարիերան
Սթիվեն ՄաքՀեթին ծնվել է Նոր Շոտլանդիայի Անտիգոնիշ քաղաքում։ վարդել է Դրամատիկ մշակույթի ամերիկյան ակադեմիան։ Հայտնվել է մի շարք ֆիլմերում և սերիալներում, որոնցից են «Աստղային ճանապարհ։ Խոր տիեզերք 9», «Աստղային ճանապարհ։ Էնթերփրայզ», «Լեռնականը» և «Կյանքը ջրի տակ» ֆիլմերում։ Դերեր է կատարել նաև «300 սպարտացիներ», «Արդարացված դաժանություն», «Շատրվանը», «Քարտուղարուհին», «Գնդակահարիր նրանց», «Ոստիկանը Բևերլի Հիլզից 3» ֆիլերում։

Կանադական «Կանադա։ Մարդկաց պատմությունը» հեռուստասերիալում կատարել է կանադացի գեներալ-մայոր Այզեք Բրոքի դերը, իսկ «Հրթիռը» ֆիլմում՝ լեգենդար Դիք Իրվինի դերը։

1976 թվականին ՄաքՀեթին «Ջեյմս Դին։ Ընկերոջ դիմանկարը» ֆիլմում կատարել է Ջեյմս Դինի դերը։ Ֆիլմը հիմնված է Դինի կենսագրության վրա, որը գրել է իր ընկեր Բիլ Բասթը։

ՄաքՀեթին նկարահանվել է «Սայնֆելդ» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդներում (սկսած «Քայլ» էպիզոդից), որտեղ կատարել է բժիշկ Ռեսթոնի դերը, ով իրեն էր ենթարկեցնում հոգեբույժ Էլեյն Բենիսին։ Նա նաև նկարահանվել է «Գաղտնի փաստաթղթեր» հեռուստասերիալի երկու էպիզոդում։ 1998-ից 2000 թվականներին կանադական «Էմիլին Նյու Մունից» հեռուստասերիալում կատարել է երկրորդական դեր, սերիալը նկարահանվել է 1923 թվականին Լյուսի Մոդ Մոնթհոմերի կողմից գրված վեպի հիման վրա։ 2005 թվականից կատարել է կապիտա Հիլիի դերը Ջեսի Ջեյմսի մասին բոլոր ութ ֆիլմերում, որոնց նկարահանվել են Ռոբերտ Բ. Փարքերի գրած վեպերի հիման վրա։ 2014 թվականին «Լարվածություն» հեռուստասերիալում կատարել է Վանի դերը։

ՄաքՀեթին հնչյունավորել է Ստվերին՝ «Արդարացիության լիգա» մուլտսերիալում և կատարել է Հոլիս Մեյսոնի՝ առաջին Գիշերային բվի դերը «Պահապանները» ֆիլմում։

## Անձնական կյանքը
ՄաքՀեթին ամուսնացել է Լիզա Հոուլի հետ։ Նրանք ունեն երեք երեխա։ Մինչ այդ ամուսնությունը դերասանը ամուսնացած է եղել Մեգ Ֆոսթեր հետ։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ
* 1995: «Ջեմենի» մրցանակ՝ որպես «Կյանքը Բիլիի հետ» դրամատիկ ծրագրում կամ մինի-սերիալում կատարած լավագույն տղամարդու դեր 
* 2006: Премия «Ջինի» մրցանակ՝ որպես «Մորիս Ռիշար» ֆիլմում կատարած երկրորդակա տղամարդու դեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Էլեոնորա դը Վերմանդուա

**Էլեոնորա դը Վերմանդուա**(ֆր. *Éléonore de Vermandois*, 1148/1149, մահ 19/21 հունիսի 1213, ), վերջին ինքնիշխան ֆրանսիական Վերմանդուա և Վալուա կոմսուհին։

## Կենսագրություն
Էլեոնորայի հայրը՝ Ֆրանսիայի սենեշալ Ռաուլ I դը Վերմանդուան, եղել է Կեպետինգների կողային ճյուղի ներկայացուցիչ, Հենրիխ I-ի և Աննա Յարոսլավնայի թոռնիկը։ Նրա մայրը Պետրանիլլան (Ալիքսն) էր՝ Ալիենորա Ակվիտանացի թագուհու քույրը։

Կոմսուհի Էլեոնորան ամուսնացած է եղել առնվազն չորս անգամ։

* 1160 թվականին պսակադրվել է վան Օստրևանտի կոմս Գոդվի Գեննեգաուսացու հետ (մահացել է 1163 թվականին)
* մինչ 1167 թվականը ամուսնացել է Նավարայի կոմս Գիլյոմ IV-ի հետ (մահացել է 1168 թվականին) 
* 1170 թվականին ամուսնացել է Բուլոնի կոմս Մատյե Էլզասցու հետ (մահացել է 1173 թվականին)
* 1177 թվականին ամուսնացել է Բոմոնի կոմս Մատյե III-ի հետ (մահացել է 1208 թվականին), ամուսնալուծվել են 1192 թվականին

5-րդ անգամ  երկարատև ամուսնացած է եղել Շատիյոնի սենիոր, Էտյեն II  դե Սենսերրի հետ (մահացել է 1252 թվականին)։ Չնայած իր անհամար ամուսնություններին՝ Էլեոնորա դը Վերմանդուան երեխաներ չուներ։ Նրա ավագ քույրը՝ Ելիզավետան, ամուսնացած էր Ֆլանդրիայի կոմս Ֆիլիպ Էլզասացու հետ։  Նրա մահվանից հետո  Էլեոնորան ցանկացավ ստանալ քրոջից մնացած իր բաժին  ժառանգությունը, սակայն, կոմս Ֆիլիպը նրան մերժեց։ Այդ ժամանակ  Էլեոնորային պաշտպանեց  երիտասարդ թագավոր Ֆիլիպ II Օգոստոսը, որը հույս ուներ անզավակ կոմսուհու մահվանից հետո ժառանգել նրա ամբողջ ունեցվածքը։ Բազմամյա դաժան պայքարից հետո հաղթանակը բաժին հասավ Ֆրանսիայի թագավոր Ֆիլիպին, Բովի խաղաղության պայմանագրի համաձայն (կնքված 1185 -ի հուլիսին) Ֆլանդրիան կորցրեց վիճարկելի տարածքների մի մասը։

Էլեոնորան  իր տիրապետության տակ ստացավ ներքին Վալուան և Վերմանդուան, իհարկե, առանց  Սեն-Կանտեն, Պերրոն և Գամ տարածքների, որոնք պատկանեցին Ֆլանդրիայի կոմսին։

Կոմս Ֆիլիպ I-ի մահվանից հետո (1 հուլիսի 1191 թվական), Բովեսյան պայմանագրի համաձայն, Ֆրանսիայի թագավորը իր ենթակայության տակ է վերցնում Արտուան։

Հենց այդ ժամանակ էլ նա Էլյոնորային է փոխանցում Սեն-Կոնտեն և Պերրոնը, ժառանգության մնացած մասով մերժում է։ Համաձայն հետագա կարգավորումների և տարածքների փոխանակումների, Էլեոնորան թագավորության  ենթակայությանը  փոխանցեց Պերրոնը և Ամյենուան, փոխարենը ստանալով Օրինյան, Լասսինյան և այլն։ Լինելով խոր հավատքով և բարեպաշտ տիրուհի, Էլեոնորան Կրեպում հիմնում է Պարկ-ո-դամ աբբայությունը։ Նա բանաստեղծական արվեստի մեծ սիրահար էր։

1213 թվականին, 60 տարեկան հասակում, չթողնելով ժառանգորդներ, Էլեոնորան մահացավ և հողարկավորվեց Պիկարդիի Լանպոնյան աբբայությունում։ Այդ նույն տարվա մեջ, Ֆիլիպ II Օգոստոս թագավորը վերջնականապես իր ենթակայության տակ վերցրեց Վերմանդուա և Վալուա կոմսությունները։

## Գրականություն
* M. Prevost: *Beaumont 14)*. В: *Dictionnaire de Biographie française*. Band 5 (1951), Sp. 1140.
* E. Lalou: *Eleonore 7)* . В: *Lexikon des Mittelalters*. Band 3 (1986), Sp. 1808f.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջնադարյան կանայք
Թալիշի խանություն

**Թալիշական խանություն** (ադրբեջաներեն՝ Talış xanlığı, тал. Толъши ханәти), որը հայտնի է նաև որպես Լենքորանի խանություն (ադրբեջաներեն՝ Lənkəran xanlığı)- ֆեոդալական պետություն է, որը սկիզբ է արել XVIII- ից մինչեւ XIX դարը Կասպից ծովի հարավ-արևմտյան ափին։ Գտնվում է Ադրբեջանի հարավ-արեւելքում և Իրանի հյուսիս-արևմտյան հատվածում։ Խանության մայրաքաղաքը Լենկորան քաղաքն է։

## Բնակչության տարածքը և զբաղվածություն
Թալիշական խանությունը ստեղծվել է XVIII դարի կեսերին։ Այն ընդգրկում էր ժամանակակից Ադրբեջանի հարավ-արևելյան հողերը Թալիշ լեռների, Կասպից ծովի և Մուղանյան տափաստանի միջև։ Սահմանակցում էր Գիլանի, Արդեբիլի և Սալյանի հետ։ Խանության կենտրոնը սկզբում եղել է Աստարան, իսկ հետո `Լենկորան քաղաքը։ Բնակչությունը զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ (հատկապես բրնձի մշակմամբ) և անասնաբուծությամբ։ Նույնպես զարգացած էին ձկնաբուծությունն ու մեղվաբուծությունը։

## Խանական տան ստեղծումը
Ըստ Միրզա Ահմադ Միրզա օղլու Խուդավերդիի թալիշական ցեղի խաները Հիր Հալհալսկովի (անգլերեն) ռուսերեն՝ Մադալան Արդդեյլից են։ Վերջինս ծանր ֆինանսական վիճակի պատճառով, իր նախկին տեղը թողեց և Թալիշի տարածքով մեկնեց Շիրվան։ Ըստ լեգենդի, նա գիշերն անցկացրեց Թալիշում և երազ տեսավ, որտեղ նրան հայտնում են, որ նրա հետևորդները կդառնան այս տարածաշրջանի իշխողները։ Հավատալով այս երազին, նա բնակվում է Խարհաթան (անգլերեն) ռուսերեն .. գյուղում։ Նրա որդի, Սեյիդ Աբբասը, դարձավ իշխող խաների դինաստիայի հիմնադիր։ Սեյիդ Քազըմ Ալի բեյը օղլուն՝ XIX դարի հեղինակը, հենվելով Շահ Աբբաս Բ 1654 թ․-ի, Սեյիդ Աբբասին անվանում է 28-րդ հետնորդը  Նահատակ (Շահիդ) Զեյդի, չորրորդ իմամ շիայի որդուն - Սաջադ։

Ապրելով Խարհաթանը, նրանք բարեկամ դարձան տեղական ֆեոդալական ազգություններին։ Սեյեդ Աբբասը ամուսնացել է գյուղի սեփականատիրոջ՝ Ասադ բեյ Հուսեյն բեկ օղլու Բորադյագսկու քրոջ հետ։ Այս ամուսնության շնորհիվ ծնվեց Սեյեդ Ջամալլեդի Բեյը, որին 1736 ուղարկեցին Նադիր շահի մոտ ծառայության, որտեղ նա շուտով ստացավ յուզբաշու կոչում։ Սև մաշկու պատճառով պադիշայի պաշտոնյաները նրան անվանեցին Գարա-բեկ։ Գարա-բեյը մասնակցել է Դաղստանում Նադիր-Շահի արշավին և 1741/1742 թթ. նա ստացել է ժառանգական Խանի կոչում լավ ծառայության համար։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* *Ахмад Мирза Худавардизаде*. Ахбар-наме История Талышского ханаства. Баку, 2000
* *Теймур бек Байрамалибеков*. История Талышского ханства . 1885.

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1747 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Ասիայի պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Թալիշներ
Կատեգորիա:Իրանական տոհմեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Իրանի խանություններ
Գիտնականների տուն (Նովոչերկասկ)

**Գիտնականների տուն** (), առանձնատուն Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքի կենտրոնում։ Գտնվում է Ատամանսկայա փողոցում։

## Պատմություն
Շենքը 1909 թվականին մոդեռն ոճով կառուցել է ինժեներ, Դոնի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետության բաժնի դասախոս, Գ. Մ. Սալնիկովը։ Նախագծի հեղինակն այս տանն ապրել է մինչև 1911 թվականը, երբ այն վարձակալությամբ հանձնել է ինստիտուտի գրադարանին, իսկ ինքը տեղափոխվել է բակային կցաշենք։ Գրադարանը շուտով դարձել է համալսարանի մշակութային կենտրոնը, իսկ Սալնիկովի տունը հայտնի է դարձել որպես Գիտնականների տունը, որտեղ պոլիտեխնիկի ուսուցիչները հանգստանում և աշխատում էին։

1985-1993 թվականներին շենքը զբաղեցրել է արհեստակցական միությունների քաղաքային կոմիտեն, 1993 թվականին՝ քաղաքապետ Ն. Ի. Պրիսյաժնյուկն այն վարձակալությամբ հանձնել է կազակներին։ Տասը տարի այս շենքում է տեղակայվել Դոնի զորքի Նովոչերկասկի կազակական շրջանի ատամանական վարչությունը։ 2003 թվականին շրջանային ատաման Ա. Պ. Վոլկովը կազակների կառավարությունը տեղափոխել է քաղաքային մշակույթի տուն։ 2000-ական թվականների սկզբին առանձնատունը մի քանի անգամ մի սեփականատիրոջից անցել է մյուսին։ Ճարտարապետության հուշարձանի վիճակը վատթարանում էր։ 2004 թվականին շենքը վերականգնվել է։

## Նկարագրություն
Տարածական կազմակերպումը, ճակատների ասիմետրիան, դեկորատիվ տարրերը լիովին համապատասխանում են մոդեռն միտումներին։ Երկհարկանի շենքի կարմիր գծից դուրս է գալիս գլխավոր մուտքը և մետաղյա դեկորատիվ ցանկապատը։ Երկրորդ հարկը դիտվում է որպես վերնահարկ։ Շենքը ասիմետրիկ է՝ բարդ կոնֆիգուրացիայով։ Ճակատամասը երկգույն է, ֆրիզը՝ երկրաչափական ռելիեֆով, քիվերը՝ հարթ։ Ձախ ճակատային հատվածը զարդարում է կլոր աշտարակը՝ կոնաձև մետաղյա տանիքով։ Առաջին հարկի պատուհանների և առջևի դռների շրջանակները ստեղծված են բարդ ձևերով, դրանց բարձրության կեսը կանելյուրներ են, իսկ վերին հատվածը համալրված է վեգետացիոն դեկորացիայով և  ամրոցային քարերով։ Ամբողջ ճակատային մասով անցնում է ռելիեֆային գոտի` ընդգծելով վերևի և ներքևի մասերի նախագծման տարբերությունը։ Առջևի երկհարկանի հատվածը պատշգամբով առաջ է բերված, ճակատի աջ անկյունը ամրացված է լայն որմնասյունով։ Առանձնատան դիմացի ցանկապատը, դարպասը մոդեռն ոճի են։ Գլխավոր մուտքի դռան վերևի երկրորդ հարկը զարդարված է լոջիայի ձևով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նովոչերկասկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Ծնող

[300px|մինի|[Կիրիլ Լեմոխ, Ծնողական ուրախություն]] **Ծնող**, մարդու մերձավոր հարազատներ, ովքեր կազմում են ընտանիքի հիմքը (հայրը և մայրը)։ Տարբեր ազգերի ավանդույթների համաձայն՝ ծնողներ են համարվում առհասարակ նախնիները։

Ծնողները դաստիարակում են երեխային ծննդյան օրվանից ի վեր, մինչ չափահաս տարիքին հասնելը հոգում են նրա նյութական և հոգևոր կարիքները, ինչը հասուն որդու կամ դստեր համար հիմք է դառնում ծնողների առջև մի շարք բարոյահոգեբանական և հասարակական պարտականությունների համար։ Այսպես օրինակ՝ սա իր հստակ տեղն ունի քրիստոնեական ուսմունքի պատվիրանների հինգերորդ տեղում՝ «Պատվի՛ր հորդ ու մորդ»։

Երեխայի հետ հարաբերություններում ծնողների ունեցած դերը կրում է բարդ և խորը բնույթ, ինչը կապ ունի մշակույթի, դավանանքի և ժողովրդի հետ։ Որպես դաստիարակներ՝ ծնողները նույնպես կրում են պատասխանատվություն հասարակության մեջ իրենց երեխայի պահվածքի համար։ Այդ կերպ՝ ծնողական կշտամբանքի բարոյական նորմերը և երեխայի դաստիարակությունը հիմնականում ընկած են ինչպես յուրաքանչյուր մարդու, այնպես էլ ողջ հասարակության բարօրության հիմքում։

Կենսաբանական ծնողներն այն ծնողներն են, ումից սերել և ծնվել է երեխան, իսկ խորթ ծնողներն այն ծնողներն են, ովքեր դաստիարակում են երեխային, սակայն չեն հանդիսանում նրա կենսաբանական ծնողները։

## Տես նաև
* Որդեգրում
* Ծնողական սեր
* Ընտանիք

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգակցություն և սերում
Սավինի լե Թամփլ

**Սավինի-լե-Թամփլ** () համայնք է հյուսիսային Ֆրանսիայի Սենա և Մարնա դեպարտամենտներում։Սավինա-լե-Թամփլի ադմինիտրատիվ կենտրոնը Մալյոնի շուրջն է։ 2014 թվականի տվյալներով համայնքի բնակչությունը կազմում է 30 172 մարդ, Սավինա-լե-Թամփլը ըստ բնակչության 5-րդն է դեպարտամենտում։ Քաղաքապետն Մարի-Լան-Պիշերին է։

Գյուղն առաջին անգամ  հիշատակվել է 986 թվականին  *Sabiniacum potesta*.

## Աշխարհագրական դիրքը
Համայնքը գտնվում է հյուսիսային Ֆրանսիայում,Սենա և Մարնա դեպարտամենտներում, Փարիզից 30 կմ հեռավորության վրա։ Սավինա-լե -Թեմփլիը  մտնում է Գրան -Փարի-Սյուդ ագլոմերացիայի  և «նոր քաղաք» Սենարի մեջ (քաղաք 10 միավորված համայնքներից)։ Համայնքով անցնում է A5 ավտոճանապարհը։

## Բնակչություն
Համաձայն 2013 թվականի մարդահամարի Սավինա-լե-Թամփլումբնակվում էր 30 068 մարդ (48,8% տղամարդ և 51,02% կին), համայնքում կար 9981 տնային տնտեսություններ, 7724 ընտանիքներ։ Ըստ տարիքային տարբերությունների համայնքի բնակչության պատկերը հետևյալն է․ 14 տարեկանից փոքր բնակիչներ- 27,8 %, 15-ից 29 տարեկաններ 20,9 %, 30-ից 44 տարեկաններ ՝  23,01%, 45-ից մինչև 59 տարեկաններ ՝ 18,1 %, և 10,1 % 60 և ավելի տարեկաններ։

9981 տնային տնտեսություններից 77,4 % կազմել են ընտանիքներ․ 18,2 %-ը զույգեր են երեխաների հետ, 45,8 %-ը զույգեր են առանց երեխաների, 13,4 %-ը կազմում են ընտանիքներ մեկ ծնողի հետ։ 15 տարեկանից բարձր բնակիչների 53,2 % ամուսնացած են, 46,8 %-ն ամուսնացած չեն։

15 տարեկանից բարձր բնակչության (18 751 մարդ) 29,0 %-ը կրթություն չունեին, կամ ունեին միայն  նախնական կրթություն կամ էլ միայն քոլեջ էին ավարտել, 22,4 %-ը կամ ունեին լրիվ միջնակարգ կրթություն կամ էլ ստացել էին լիցեի ավարտական ատեստատ, կամ էլ ունեին միջին մասնագիտական կրթություն, 22,1 %-ը ունեին  կրճատված բարձրագույն կրթություն և 26,5 %-ը ստացել էին լրիվ բարձրագույն կրթություն։

2013 թվականին 19 865 աշխատունակ մարդկանցից(15-ից 64 տարեկան) 15 298-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 4567-ը ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը ՝ 77,0%, իսկ 2008 թվին՝ 75,4%)։ 15 298 աշխատունակ ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 13 249 մարդ (6777 տղամարդ և 6472 կին), 249-ը գործազուրկ էին (գործազրկությունը ՝ 10,3 %)։ 4567 աշխատունակ ոչ ակտիվ քաղաքացիների 2225-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 1033-ը ՝ թոշակառուներ,իսկ 1311-ը ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։ Համայնքում 
բնակչության տեղաբաշխումն ըստ զբաղվածության ոլորտի ունի հետևյալ պատկերը․ 2,3 %-ը արհեստավորներ,առևտրականներ,ձեռնարկությունների ղեկավարներ, 8,5 %-ը ՝ ինտելեկտուալ ոլորտի աշխատողներ, 19,6 %-ը սոցիալական ոլորտի աշխատողներ, 24,5 %-ը ՝ պետական ծառայողներ, 14,5 %-ը բանվորներ, 12,5 %-ը՝ թոշակառուներ։ 2013 թվականին մեկ բնակչի միջին եկամուտը ամսական կազմում էր 2054 €, տարեկան ՝  24 643 €:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Քրոնոտոպ

**Քրոնոտոպ** ( «ժամանակ» և  «տեղ»), տարածաժամանակային կոորդինատների օրինաչափ կապ։

## Ծագումը
«Քրոնոտոպ» եզրույթն առաջին անգամ իր ֆիզիոլոգիական հետազոտություններում գործածել է Ա. Ուխտոմսկին, այնուհետև այն հումանիտար գիտությունների դաշտ է ներմուծվել Միխայիլ Բախտինի կողմից:«Ուխտոմսկին ելնում էր այն հանգամանքից, որ տարաժամանակությունը ներդաշնակության արդյունք է՝ ժամանակի, արագության, գործողության ռիթմի, ինչպես նաև դրա կատարման առանձին տարրերի ժամկետների շաղկապվածությունը, որը որոշակի գործառույթներ ունեցող կենտրոն է ստեղծում տարածականորեն առանձին խմբերից»։ Ուխտոմսկին ելնում է նաև Ա. Էյնշտեյնի դրույթներից՝ հիշատակելով «Ժամանակ-տարածություն»- ը՝ ժամանակի և տարածության միաձուլումը։ Սակայն այդ հասկացությունը նա ներմուծում է մարդու ընկալման համատեքստում. «Քրոնոտոպի տեսանկյունից այժմ արդեն գոյություն ունեն ոչ թե առանձին կետեր, այլ կենդանի և իրականությունից 
անբաժանելի դեպքեր»:

## Բախտինյան քրոնոտոպ
«Քրոնոտոպ» ասելով՝ Բախտինը ևս հասկանում է ժամանակի և տարածության «էական փոխկապվածությունը»
«Գրականության մեջ քրոնոտոպն էական ժանրային նշանակություն ունի։ Կարելի է պարզապես ասել, որ հենց քրոնոտոպի միջոցով են որոշվում ժանրը և ժանրի տարատեսակները, ըստ որում՝ գեղարվեստական իրականության մեջ քրոնոտոպի առաջատարը ժամանակն է։ Իբրև ձևական - բովանդակային կարգ (կատեգորիա)՝  զգալիորեն հենց քրոնոտոպն է գրականության մեջ ձևավորում մարդու կերպարը, իսկ այդ կերպարը միշտ էականորեն քրոնոտոպային՝ տարածաժամանակային է։
Իրական պատմական քրոնոտոպի յուրացումը գրականության մեջ  ընթացել է դժվարություններով և ընդհատումներով. յուրացրել են  քրոնոտոպի որոշակի՝ պատմական տվյալ ժամանակին մատչելի կողմերը, իրական քրոնոտոպի գեղարվեստական յուրացման միայն որոշակի ձևեր են մշակվել։ Սկզբնական շրջանում արդյունավետ ժանրային այս ձևերը (ֆորմաները) ամրագրվում էին ավանդույթի կարգով և իրենց զարգացման մեջ համառորեն շարունակում էին գոյություն ունենալ նաև այն ժամանակ, երբ ամբողջովին կորցրած էին լինում իրենց իրական և հավասարակշռված (ադեկվատ) նշանակությունը։ Այստեղից էլ, հենց, գրականության մեջ  ծագում են խորապես տարաժամանակյա երևույթները։
Բախտինի աշխատությունների շնորհիվ եզրույթը նշանակալի ճանաչում գտավ ինչպես ռուսական, այնպես էլ եվրոպական փիլիսոփայական - մշակութային դաշտում։ Պատմաբաններից այն հաճախ է կիրառել Արոն Գուրևիչը։

## Քրոնոտոպը սոցիալական փիլիսոփայության մեջ
«Քրոնոտոպ» ասելով՝ սոցիալական փիլիսոփայության մեջ հասկանում են տիպական հաղորդակցային իրավիճակ, որը կրկնվում է որոշակի ժամանակի և տարածության մեջ։ Հայտնի են դպրոցական դասի քրոնոտոպը, որում հաղորդակցման ձևերը ամրագրված են ուսուցման ավանդույթներով, հիվանդասենյակի քրոնոտոպը, որտեղ դոմինանտ կարգուկանոնը (բուժվելու սուր ցանկությունը, հույսերը, կասկածները, տան կարոտը) յուրահատուկ դրոշմ են դնում հաղորդակցման և մյուս գործընթացների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պոետիկա
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Մարդաբանություն
Կատեգորիա:Լեզվափիլիսոփայություն
Վարքագծի գենետիկա

**Վարքագծի գենետիկա**  կամ հոգեգենետիկա, ուսումնասիրում է  ժառանգական գործոնների և միջավայրի փոխազդեցության դերը հոգեբանական և հոգեֆիզիոլոգիական հատկանիշների ձևավովորման մեջ։ Սահմանակից է էթիոլոգիային՝  կենդանիների հոգեգենետիկային, սակայն ի տարբերություն էթիոլոգիայի, վարքագծի գենետիկայի առարկան ոչ այնքան էվոլյուցիոն հայեցակետերն են, որքան կոնկրետ տեսակների սահմաններում ժառանգվող վարքագծի փոփոխությունները և հատկապես վարքագծի ժառանգման երևույթը։

Հոգեգենետիկա ( — հոգի և genesis — ծագում), գիտություն է ժառանգականության և հոգեբանական ժառանգական փոփոխականության ու հոգեֆիզիոլոգիական հատկությունների մասին, որն առաջացել է հոգեբանության և գենետիկայի միավորումից։

Առօրյա կյանքում ընդունված է ընտանեկան բնավորության գծերին վերագրել ժառանգելիության բնույթ, օրինակ՝ կենդանիների վարքագծի նկարագրություններում աշխատունակությունը, ագրեսիվությունը և այլն։ Սակայն, այժմ վստահաբար կարելի է խոսել միայն նյարդային համակարգի ֆիզիոլոգիական և հավանաբար, ձևաբանական բնութագրերի ժառանգման մասին, ինչպիսիք են հուզականությունը, ուղեղի միկրոկառուցվածքը, կայունությունը և այլն (կամ ըստ Pavlov-ի, ուժը, շարժունակությունը, հավասարակշռությունը  ոչ խիստ համապատասխանությամբ)։

Վարքագծի գենետիկան  ըստ էության բաժանված է երկու ուղղությունների ՝  տեսական, որն ուսումնասիրում է վարքագծի ժառանգման մեխանիզմներն ու սկզբունքները և գործնական, որը հիմնականում փորձնականորեն ուսումնաիրում է որոշակի վարքագծային հատկությունների փաստացի փոխանցումը։ Վարքագծի տեսական գենետիկայում առավել հայտնի են Լ․Վ․Կրուշինսկու  և հեղինակների, իսկ գործնական գենետիկայում ՝  նովոսիբիրսկցի կենսաբանների աղվեսների ընտելացման աշխատանքները , որոնք սկսվել են 1959 թվականին սովետական գենետիկ Դմիտրի Բելյաևի կողմից։ Աշխատանքի նպատակն էր շների վարքագծին նման վարքագծով աղվեսների ստացումը։ Ենթադրվում էր, որ վերջիններս ունենալու են առավել սոցիալական՝  ուրախ և բարեկամական վարքագիծ ինչպես այլ առանձնյակների հետ, այնպես էլ մարդկանց հետ։ Չնայած այն բանին, որ սելեկցիան տարվում էր միայն ըստ վարքագծի, նկատվեցին և աղվեսների արտաքինի փոփոխություններ։ Արդյունքում արձանագրվեցին  ընտելացված աղվեսների մորթու գունավորման փոփոխություններ, հանդիպում էին ոլորված պոչերով և կախ ականջներով աղվեսներ։

Այլ օրինակ կարող է ծառայել շան և շնագայլի () շան և գայլի  () հիբրիդի ստացումը, այս աշխատանքները սկսվել են Կ․ Տ․ Սուլիկովի կողմից։ Սակայն  այս աշխատանքներում միակ հաջողությունը կարելի է համարել փորձակենդանիների սերունդը։ Նշված փորձերը վերարտադրել չի հաջողվել։

Միավորվելով նեյրոֆիզիոլոգիայի և նեյրոանատոմիայի հետ վարքագծի գենետիկան ձեռք է բերում նոր հեռանկարներ։

## Գրականություն
*Равич-Щербо И. В. и др.  Психогенетика, Учебник/И. В. Равич-Щербо, Т. М. Марютина, Е. Л. Григоренко. Под ред. И. В. Равич-Щербо —М.; Аспект Пресс, 2000,- 447 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գենետիկա
Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտափորձեր
Լորենցո Քուին

**Լորենցո Քուին** (), իտալացի քանդակագործ,  կինոդերասան։ Դերասան Էնթոնի Քուինի  հինգերորդ տղան։

## Կենսագրություն
Քուինը ծնվել է Իտալիայի Հռոմ քաղաքում։ Նա մեծացել է Միացյալ Նահանգներում  և այժմ բնակվում է Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքում։ Նա   սկսել է զբաղվել արվեստով՝ որպես նկարիչ, երբ 1980-ականների սկզբին ընդունվեց Նյու Յորքի գեղարվեստի ակադեմիա։

Քուինը պրոֆեսիոնալ ներկայացել է 1980-ականների վերջերին՝ 1988 թվականին մարմնավորելով իտալացի երիտասարդ ջութակ պատրաստելու վարպետ Անտոնիո Ստրադիվարիին՝ իտալական «Ստրադիվարիուս» ֆիլմում, որի ռեժիսորը Ջիակոմո Բատիարիոն էր։ Քուինի հայրը մարմնավորեց հասուն տարիքի  Ստրադիվարիուսին։ Քուինը ավելի ուշ մարմնավորեց իսպանացի սյուրռեալիստ, արվեստագետ Սալվադոր Դալիին, իսկ նրա կնոջը՝ Գալային, մարմնավորում էր անգլիացի դերասանուհի Սառա Դուգլասը։ Քուինը «Biarritz»  կինոփառատոնին արժանացավ «Ամենալավ նոր հայտնություն» մրցանակին՝ Դալիի աշխատանքի համար։
մինի|Թռիչք, Անգլիա, Լոնդոն
200|մինի|Ձգողականություն, Ֆրագա, Իսպանիա
մինի|Կաստելդեֆելս

## Ցուցահանդեսներ
2008 թվականին, Մայֆեյրի «Halcyon» թանգարանը, Քուինի կտավների ցուցահանդեսը՝ «Էվոլյուցիան», ընտրեց նոր հորիզոններ բացելու նպատակով։

2009 թվականին  հաջորդեց նրա քանդակների ցուցադրությունը՝ «Հավասարակշռություն» խորագրով, որի հիմքում ընկած էր «տալու և վերցնելու» գաղափարախոսությունը։ Ցուցադրության մեջ ներգրավված էին բազմաթիվ նոր քանդակներ, ներառյալ կանանց և տղամարդանց։ Ակնառուներից մեկը մարմարե կնոջ արձանն էր՝ փաթաթված փշոտ մետաղալարով։

## Բարեգործություն
Քուինը ներդրումներ է արել  բազմաթիվ բարեգործությունների։ Նա ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի երիտասարդ արվեստագետների հովանավորն էր։ Մադրիդի կույրերի թանգարանին է  նվիրաբերել   «հույսի» արձանը։

## Գաստրոնոմիկայի թանգարան
Քուինը նաև իտալական «Գալերիա գաստրոնոմիկա»  ռեստորանի համասեփականտեր է, որը գտնվում է Բարսելոնայում։ Այն նույնպես շրջապատված է նրա բազմաթիվ արձաններով։ Ռեստորանի բազմաթիվ տարրեր արված էն Քուինի դիզայնով։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Աղբյուրներ
* Official site
* Esculturas de Lorenzo Quinn

Կատեգորիա:1966 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Վանգարի Մաատաի

**Վանգարի Մաատաի** (, ), քենիացի հասարակական գործիչ, 2004 թվականի Նոբելյան մրցանակի մրցանակակիր։ Մաատաիի մրցանակի հանձնման ժամանակ Դանբոլտ Միեսը, ով այդ ժամանակ գլխավորում էր Նոբելյան կոմիտեն, հայտարարեց, որ նա եղել է «Քենիայի և Աֆրիկայի բնապահպանական ուղղվածությամբ սոցիալական, տնտեսական և մշակութային զարգացման առաջատարը»։

Նա ակտիվորեն պայքարել է Քենիայում ժողովրդավարության հաստատման համար՝ համատեղելով բնապահպանական ոլորտի աշխատանքը քաղաքականության հետ։

1977 թվականին Մաատաին եղել է«Կանաչ գոտի» հասարակական շարժման ձևավորման նախաձեռնողը և գլխավոր ոգեշնչողը։ Կազմակերպությունն զբաղվում է Աֆրիկայում ոչնչացված անտառների վերականգնմամբ։ Նրա գործունեության շնորհիվ հնարավոր եղավ կասեցնել աֆրիկյան անտառների անապատացումը։ «Կանաչ գոտի» շարժման մասնակիցներն իրենց գործունեության 25 տարիների ընթացքում աֆրիկյան աշխարհամասում տնկել են ավելի քան 30 միլիոն ծառ։

Երկար ժամանակ պայքարել է իշխող Քենիա֊աֆրիկական միության ընդդիմության միավորման համար․ դա նրան ի վերջո հաջողվեց 2002 թվականի ընտրությունների ժամանակ՝ ձախ կենտրոնական Ազգային բազմերանգ կոալիցիայի միջոցով։ Ընտրվել է խորհրդարանում։ 2003 թվականից 2005 թվականը ներառյալ եղել է Քենիայի շրջակա միջավայրի ր բնական ռեսուրսների նախարարի տեղակալը։ Հիմնել է կանաչների «Մազինգիրա կուսակցությունը»։

2009 թվականի դեկտեմբերի 14֊ին ՄԱԿ֊ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունը Վանգարի Մաատաիին նշանակեց ՄԱԿ―ի խաղաղության դեսպան։ Նրան վիճակված էր զբաղվելու կլիմայական փոփոխությունների հարցերով։

Մահացել է ձվարանների քաղցկեղից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Աֆրիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նայրոբիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Փիթսբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Քենիացի կին հասարակական գործիչներ
Զարինա

**Զարինա** (, ոսկի, ոսկեկիր), մ.թ.ա.6-րդ դարի սկզբից մինչև 7-րդ դարի վերջը սակերի թագուհին։ Հաճախ տրվում է որպես կին-մարտիկի վառ օրինակ։ Հիշատակվում է Դիոդոր Սիցիլիացու և Նիկոլայ Դամասկոսցու մոտ, ում մասին տեղեկությունները սկիզբ են առնում  Կտեսիաս Կնիդացուց։

## Հնագույն աղբյուրների տարբերակները
Կտեսիասի կարծիքով, Մարաստանի թագավոր Աստիբարայի թագավորության ժամանակ պարթևները պարտություն կրեցին և օգնության կանչեցին սակերին, որի հետևանքն էլ սակերի և մարերի միջև երկար մարտերն էին։ Այս ժամանակաշրջանում սակերը գտնվում էին թագուհու տիրապետության տակ («Զարինա անունով կանայք»)։ Սակերի խիզախ կանայք իրենց ամուսինների հետ կիսում էին պատերազմի բեռը։ Զարինան գրավեց հարևան բարբարոս ցեղերին, ովքեր հիմնել էին մի շարք նոր քաղաքներ և իրենց ժողովրդի կյանքն ավելի երջանիկ էին դարձրել և սպառնում էին սակերին։
Հայրենակիցները նրան բարի գործերի և արժանիքների հիշատակի համար հուղարկավորության ժամանակ փառաբանեցին բուրգի ասպարեզով, որի յուրաքանչյուր կողմերի երկարությունը 3 ասպարեզ էր, որի գագաթին նրանք տեղադրեցին հսկայական ոսկեգույն արձան և հերոսական հարգանքի արժանացրին։ Վ. Ի. Պյանկովը այս տեղեկութունները համեմատում է զոհված սակերի հայտնի տեղեկությունների հետ և ապացուցում, որ Կտեսիասը Զարինային անվանում է իր եղբոր՝ Կիդրեյի կինը։

Նիկոլայ Դամասկոսցու բնագիրը պահպանվել է մասամբ,  նա վկայում է, թե ինչպես Մարմարեի սպանությունից հետո, սակերի թագավորը (երբեմն ընդունում են, որ խոսքը Զարինայի ամուսնու մասին է), հրամանատար Ստրիանգեյը բռնկվեց Զարինայի սիրով, թեև նա մերժեց նրան։ Նիկոլայը նաև հիշատակում է, որ սակերի թագավորական պալատը գտնվում էր Ռոկսանակիում։

### Զարինայի կերպարի եւ անձնավորության ժամանակակից մեկնաբանումը
Կերպարն ակտիվորեն օգտագործվում է գրականության և արվեստի մեջ, ողբերգության մեջ, որպես Սարդանապալի կին։
Ըստ Գուտնովի տարբերակի, Զարինայի մասին հիշողությունները պահպանվել են միջինասիական «Գուրգուլի» պոեմում, որտեղ խոսվում է հերոսական Զարինա Զարինգարի՝ («Ոսկեգույն») հաղթող կույսերի թագավոր Սոգդինայի աղջկա մասին։
Վ. Ի. Պյանկովը օգտագործում է կառավարման մասին լիարժեք հուսալի տեղեկություն և մահացած իշխանի գերեզմանի կառուցման մասին։
Անվան ստուգաբանությունըառայժմ համարժեք և համոզիչ տարբերակներ չունի։ Ժամանակակից օսերենում  համադրվում է արևի լույսի (ճառագայթների) իսկապես ոսկու հետ։ Զարին բառը պասկերեն նշանակում է ոսկի, ոսկյա։ Մինչ այժմ Օսեթիայում , որը Ալանիայի պատմական մասն է, Դաղստանում և Տաջիկստանում Զարինա անունը շատ է տարածված։ Այս անունը տարածված է նաև Ղազախստանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Историко-этимологический словарь осетинского языка. Т. 4. : Изд-во АН СССР, 1989. С. 303

Կատեգորիա:Կանայք պատերազմում
Կատեգորիա:Ղազախստանի պատմություն
ՎՈՒԱՄ

**[[Ժողովրդավարություն|Ժողովրդավարության]] և տնտեսական զարգացման կազմակերպություն (ՎՈՒԱՄ)**, հանդիսանում է տարածաշրջանային կազմակերպություն, որը ստեղծվել է 1997 թվականին (կազմակերպության խարտիան ստորագրվել է 2001 թ., կանոնադրությունը - 2006 թ.): Անդամ երկրներն են՝ Վրաստան, Ուկրաինա, Ադրբեջան և Մոլդովա (1999-2005թթ. կազմակերպության անդամ էր նաև Ուզբեկստանը)։ Կազմակերպության անունը ձևավորվել է նրա մեջ ընդգրկված երկրների անունների առաջին տառերից։ Նախքան Ուզբեկստանի դուրս գալը կազմակերպությունը կոչվում էր ՎՈՒՈՒԱՄ։

## Նախապատմություն
1990-ականների կեսերին  ԱՊՀ հետագա զարգացման համար նշվում էր երկու տարբերակ։ Առաջինը համագործակցության շրջանակներում, ինտեգրումը փրկելու շարունակությունն է, որն ներառում է բազմաթիվ փաստաթղթերի ընդունումը , միշտ չէ, որ իրավաբանորեն պարտավորեցնող արձանագրական և պաշտոնական հանդիպումներ։ Երկրորդը՝ գործնական ենթաշրջանային համագործակցության տնտեսական եւ / կամ ռազմա-քաղաքական ոլորտում մասնակցությամբ խմբերի զարգացումն է, որոնք, իրոք, ունեն ընդհանուր շահեր և փորձում են խորացնել ինտեգրումը։

ՎՈՒԱՄ-ը հայտարարվել է որպես ասոցիացիա։ Նրա բնորոշ առանձնահատկությունը եվրոպական և միջազգային կառույցների նկատմամբ ուղղվածությունն էր։ Միության նախաձեռնողները հանդես եկան ԱՊՀ շրջանակներից դուրս։ Միևնույն ժամանակ, կարծիք էին հայտնում, որ միության անմիջական նպատակը անդամ երկրների տնտեսական կախվածության թուլացումն էր Ռուսաստանից, հատկապես էներգետիկայի ոլորտում և էներգետիկ տարանցիկ ճանապարհի զարգացումը Ասիայի (Կասպիական) - Կովկաս - Եվրոպա `շրջանցելով Ռուսաստանը։

## Պատմություն
ՎՈՒԱՄ-ի շրջանակներում Վրաստանի, Ուկրաինայի, Ադրբեջանի եւ Մոլդովայի համագործակցությունը նախաձեռնվել է 1997 թ. հոկտեմբերի 10-ին Ստրասբուրգում Եվրոպայի Խորհրդի գագաթնաժողովի անդամ երկրների նախագահների հանդիպման ժամանակ։ Միևնույն ժամանակ, պաշտոնական հաղորդագրություն է տարածվել ՎՈՒԱՄ դաշինքի ճանաչման վերաբերյալ `«խորհրդատվական ֆորում» կարգավիճակով[: 1999 թ. ապրիլին համաժողովին միացավ Ուզբեկստանը։ Այս իրադարձությունը հայտարարվեց Վաշինգտոնում կայացած ՆԱՏՕ-ի հոբելյանական տարեդարձի ժամանակ, որի ժամանակ ՎՈՒՈՒԱՄ-ի պետությունների ղեկավարները  ընդունեցին Վաշինգտոնի հռչակագիրը, որի նպատակն էր եվրոպական և եվրատլանտյան կառույցների ինտեգրումը։ 2000 թ. սեպտեմբերին ՄԱԿ-ում Հազարամյակի գագաթաժողովի ժամանակ ընդունվեց հուշագիր, որը կարգավորում է ՎՈՒԱՄ-ի ստեղծման եւ գործունեության նպատակները։ 2001 թ. հուլիսի 6-ից 7-ը Ուկրաինայի Յալթա քաղաքում տեղի ունեցավ ՎՈՒՈՒԱՄ-ի գագաթաժողովը, որի ժամանակ մասնակից պետությունների ղեկավարները ստորագրեցին կանոնադրություն։ Արդյունքում խորհրդատվական ֆորումը ստացավ միջազգային տարածաշրջանային կազմակերպության կարգավիճակ։ Խարտիան թվարկեց ոչ միայն ՎՈՒՈՒԱՄ-ի նպատակները, այլև կազմակերպչական կառույցները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* ՎՈՒԱՄ
* Л. М. Григорьев, М. Р. Салихов «ГУАМ — пятнадцать лет спустя»  // Институт Энергетики и Финансов, 2007

Կատեգորիա:1997 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1999 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հետխորհրդային դաշինքներ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Պայմանագրով հիմնադրված միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ռազմաքաղաքական դաշինքներ
Պինոկկիո

**Պինոկկիոն**  ( ) Կառլո Կոլլոդիի «Պինոկկիոյի արկածները. փայտե տիկնիկի պատմությունը» ( 1826—1890)  () հեքիաթի գործող անձն է ։ Պինոկկիոյի ամենահայտնի նկարազարդողներից են եղել Ռոբերտո Իննոչենտին և Լիբիկո Մարայան (1955)։ Նրա այլ հայտնի մետոմորֆոզներից կարելի է տեսնել Ուոլտ Դիսնեյի մուլտֆիլմում, ինչպես նաև Ռոբերտո Բենինյիի ֆիլմում ։ Այս գործող անձի առանձնահատկությունն այն էր, որ նրա քիթը մեծանում էր ամեն անգամ, երբ նա ստում էր։  Տասկոնական բարբառով  «Պինոկկիո» նշանակում է «Մայրու ընկույզ»։

## Ֆիլմում

## Նմանակում
150px|մինի|Կառլո Կոլլոդիի նմանակումները, 1916 թվական
* Ըստ էութան,  Կառլո Կոլոդիի ստեղծագործության նմանակումը  Ալեքսեյ Տոլստոյի «Ոսկե բանալի կամ Բուրատինոյի արկածները» հեքիաթն է (1936)։ «Պինոկկիոյից» վերցված են նաև գլխավոր և երկրորդական կերպարներըը (ոչ բոլորը), նաև փոխառված են որոշ սյուժետային գծեր։ Ինքը՝ Տոլստոյը պնդում էր, որ նախ սկսել է թարգմանել բնագիր հեքիաթը իտալերենից, դեռևս գտնվելով արտագաղթի մեջ (1923—1924): 1934 թվականին արդեն ԽՍՀՄ-ում նա շարունակեց աշխատանքը թարգմանության վրա, այնուհետև, լիովին վերամշակելով սյուժեն ու ավելացնելով կերպարներ և զուգահեռներ, որոնք վերցված էին ուրիշ հեքիաթներից՝ հրատարակեց նույն ինքնուրույն տեղծագործությունը ուրիշ վերնագրով ու իր անունով:Նրա գիրքը հայտնի է աշխարհի շատ երկրներում։
* Գերմանացի գրող Օտտո Բիրբաումի «Զեպպել Քերնի արկածները» գիրքը(  ) և Կառլո Կոլոդի հեքիաթի ևս մեկ հարմարեցումն է ։
* «Պինոկկիոյի արկածները» գրքում զվարճանքների երկրի ակնարկը հանդիաանում է հիմարների կղզին Ն. Նոսոովի «Անգետիկը Լուսնի վրա» գրքում։ Այն նաև ի հայտ է գալիս «Սրինգահարը պայլուն հանդերձանքով» մուլտֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեքիաթների կերպարներ
Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Բրոնյարի պալատ

**Բրոնյարի պալատ** (), պալատ Փարիզում, որ նախկինում կրել է Բորսային պալատ անվանումը, ներքին բակը կորնթյան ոճով  շրջապատված 1807—1825 թվականների շինություն է, որտեղ գործել է Փարիզի ֆոնդային բորսան։ Այն գտնվում է Փարիզի երկրորդ շրջանի Վիվիեն թաղամասում։ Այն անվանվել է ի պատիվ ճարտարապետ Ալեքսանդր Թեոդոր Բրոնյարի (Alexandre Théodore Brongniart), որն սկսել է պալատի շինարարությունը 1807 թվականին նախկին վանքի տեղում  (couvent des Filles de Saint Thomas), բայց մահացել է 1813 թվականի հունիսի 6-ին անավարտփողնելով այն։ Հետագայում շինարարությամբ զբաղվել է Էլուա Լաբառը, ավարտելով այն 1825 թվականի նոյեմբերին։ Պալատի առաստաղը նկարազարդել է Ալեքսանդր Աբել դը Պիոժոլը։ Ֆոնդային բորսայի սեփականատեր «Euronext»-ը բորսայի աշխատանքն ամբողջովին դարձրել է  համակարգչային և պալատի ազատված սրահները օգտագործում է կոնֆերանսների , սեմինարների ու գործնական հանդիպումների համար։

## Տես նաև
* Փարիզի ֆոնդային բորսա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фотографии Дворца Броньяр

Կատեգորիա:Նեոդասականություն
Կատեգորիա:Փարիզի պալատներ
Կատեգորիա:Փարիզի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Սիմոն Զեխտեր

**Սիմոն Զեխտեր** (, ), ավստրիացի երգեհոնահար, կոմպոզիտոր և երաժշտական տեսաբան։

## Կենսագրություն

Սիմոն Զեխտերը ծնվել է 1788 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Ֆրիդբերգում։ 1804 թվականից սովորել է Վիեննայում՝ Անտոնիո Սալիերիի մոտ։ 1810 թվականից սկսում է դաշնամուր և երգեցողություն դասավանդել կույրերի դպրոցում։ 1824 թվականից՝ պալատական դաշնակահար, 1851 թվականից՝ Վիեննայի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

Զեխտերի տեսական դիտարկումները գրված են «Երաժշտական կոմպոզիցիաների հիմունքները» եռահատոր աշխատությունում ( «Die Grundsätze der musikalischen Komposition»; Լեյպցիգ, 1853—1854), որը  զարգացնում էր Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի գաղափարները և զգալի ազդեցություն ունեցավ ժամանակակից  հետազոտողների վրա։

Որպես կոմպոզիտոր Զեխտերը հայտնի է նրանով, որ ժառանգություն է թողել 5000 ֆուգա, սովորություն ունենալով ստեղծել օրական ամենաքիչը մեկ ֆուգա։ Բացի ֆուգաներից, Զեխտերին են պատկանում օրատորիաների, պատարագների շարքերը։

Սակայն, ամենից առաջ, Զեխտերն հայտնի է որպես մանկավարժ, ունենալով ազդեցություն շատ ակնառու երաժիշտների ստեղծագործական մտածողության ձևավորման վրա։ Զեխտերի մոտ սովորել են՝ Սիգիզմունդ Տալբերգ, Ֆրանց Լախներ, Հանս Բալատկա, Անրի Վիյոտան, Գուստավ Նոտեբո, Միսկա Հաուզեր, Կոռնելի Ստանկովիչ, Բելա Կելեր և Անտոն Բրուքներ, որոնց հետ Զեխտերը նամակագրությամբ աշխատել է 1855-1861 թվականներին։ Զեխտերը Անտոն Բրուքներին համարում էր իր ամենաօժտված աշակերտը։ Հետագայում Բրուքները Վիեննայի կոնսերվատորիայում փոխարինեց Զեխտերին։

Սիմոն Զեխտերը մահացել է 1867 թվականին՝ Վիեննայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Музыкальный словарь
* 

Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ավստրիացիներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դասական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի երաժշտագետներ
Ծովամթերք

300px|մինի|Տարատեսակ ծովամթերք
**Ծովամթերք** , այն բոլոր մթերքները, որոնք արդյունահանվում են համաշխարհային օվկիանոսից, ներառյալ քաղցրահամ ջրերի, գետերի ձկներն ու խեցգետինները։ Ձուկը բավականին արագ փչացող մթերք է։ Մահացած ձկների հոտը պայմանավորված է կենսաքիմիական ամինների և ամինաթթուների տարրալուծմամբ։

Տիպիկ ծովամթերք են համարվում հետևյալ տեսակները՝
* երկփեղկավորներ
* կաղամարներ
* ծովախեցգետիններ
* խեցգետիններ
* ութոտնուկներ
* լանգուստներ
* օմարներ։

## Ծովամթերքով ուտեստներ
Ծովամթերքը հանդիսանում է արժեքավոր մթերք ոչ միայն իր մեջ պարունակող սպիտակուցների շնորհիվ, այլև դիետաներ պահելիս, քանի որ պարունակում է քիչ կալորիաներ։ Ծովամթերքը լայն կիրառում ունի իսպանական, ֆրանսիական, իտալական և այսպես կոչված «միջերկրածովյան»  խոհանոցների ճաշատեսակներում։ Վերջին շրջանում աղի, չորացված ծովամթերքը լայն տարածում ունի որպես գարեջրի հետ մատուցվող խորտիկ։

Հայտնի են նաև՝
* սուշին
* պիցցան և մակարոնի տարբեր տեսակները։


Haemul-sutbul-gui.jpg|Խորոված ծովամթերք 
FishAtSupermarket.jpg|Ասիական սուպերմարկետում վաճառվող ձուկ, Վիրջինիա
Früchte des Meeres.jpg|Ծովամթերք Էտրետայից, Ֆրանսիա
Echiura in Korea1.jpg|Շուկայում վաճառվող էրիուրիդ որդեր (Urechis unicinctus), Հարավային Կորեա


### Արհեստական ծովամթերք
Ծովամթերքի որոշ տեսակներ աճեցվում են հատուկ ջրավազաններում՝ խթանիչների, գունավորումների և հակաբիոտիկների կիրառմամբ։ Օրինակ՝ Ռուսաստանում տարածված են արքայական ծովախեցգետինները, որոնք առավելապես արհեստականորեն աճեցվում են Վիետնամում և Չինաստանում։ Այդպիսի ծովամթերքի պարբերական կիրառումը կարող է վնաս հասցնել առողջությանը, քանի որ վնասակար բաղադրատարրերը կուտակվում են օրգանիզմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծովամթերքներ
Յոհան Հերբեգ

**Յոհան Հերբեգ** (, ), ավստրիացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Յոհան Հերբեգը ծնվել է բուրժուական ընտանիքում։ Մանկության տարիներին եղել է Ստորին Ավստրիայի Սուրբ Խաչ վանքի երգչախմբի մենակատար։ Վիեննայում Լյուդվիգ Ռոթթերի մոտ երկու տարի ուսումնասիրել է  կոմպոզիցիա։ Սակայն համակարգված երաժշտական կրթություն չի ստացել։ Վիեննայի համալսարանում ուսումնասիրել է իրավունք։

1852-1854 թվականներին Հերբերգը եկեղեցում ծառայել է որպես երգչախմբավար։ 1852 թվականից եղել է Վիեննայի արական երգչախմբի անդամ, իսկ 1856 թվականից՝ խմբավար, որի հետ կատարել է Ֆրանց Շուբերտի մի շարք ստեղծագործություններ արական երգչամբի համար։

1859-1870 և 1875-1877 թվականներին համագործակցել է Վիեննայի Երաժշտության սիրահարների ընկերության հետ՝ որպես դիրիժոր։ 1855 թվականին Անսելմ Հյութենբրեները Հերբերգին հանձնեց Ֆ․ Շուբերտի երբևէ չկատարված անավարտ սիմֆոնիայի ինքնագիրը, որն այդ նույն տարում Հերբերգը կատարեց Միության համերգին։

1866 թվականից Հերբերգը եղել է պալատական կապելլայի ղեկավարը, իսկ 1869 թվականից՝ Վիեննայի պալատական օպերայի կապելմեյստեր։ 1870 թվականից տնօրինել է պալատական օպերայի ղեկավարությունը, բայց 1875 թվականին լքեց այդ պաշտոնը։

1874 թվականին Հերբերգը ստացավ ազնվականի կոչում և դարձավ ֆոն Հերբերգ։

## Ստեղծագործական կյանք
Հերբերտին են պատկանում եկեղեցու համար գրված մի շարք ստեղծագործություններ, այդ թվում «E-dur» մեծ պատարագը և  արական երգչախմբի համար պատարագ։ Նրա երգչախմբային ստեղծագործությունները մեծ հռչակ էին վայելում դեռևս նրա կենդանության օրոք։ Նրա ստեղծագործությունների մեջ կան նաև սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ և լարային քառյակներ։ Հերբերգը այդքան էլ հայտնի կոմպոզիտոր չէ, այդուհանդերձ նրա «Երգեհոնային սիմֆոնիա»-ն և «Սիմֆոնիկ վարիացիաներ»-ը ձայնագրված են Համբուրգի սիմֆոնիկ նվագախմբի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*  
*  
*  .

Կատեգորիա:19-րդ դարի ավստրիացիներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դասական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Կաաումանու

**Կաաումանու** (, ), ռեգենտ Հավայան թագավորությունում, Կամեամեա I թագավորի կինն է։

## Կենսագրություն
մինի|Կաաումանու
Կեեաումոկուի աղջիկը,Կամեամեա I թագավորի ընկերը և խորհրդականը,ում հետ Կաաումանուն ամուսնացել է 13 տարեկանում:Մի քանի կանանց մեջ Կամեամեա I-ի համար նա եղել է իր շնորհալի կին, և նա է թագավորին ոգեշնչել ցրված կղզիների և Հավայան կղզիների 8 խոշոր կղզիների տարբեր առաջնորդների կողմից կառավարվող հողերի միավորման համար պատերազմին։
Կամեամեա I-ի մահից հետո, 1819 թվականի մայիսի 5-ին հայտարարեց, որ հանգուցյալ թագավորի վերջին կամքն էր Կաաումանուի և նրանց որդի Լիոլիոյի համատեղ կառավարությունը, որը գահին բարձրացրեց Կամեամեա II անունով։ Սկզբում նա զբաղեցրեց հատուկ նշանակված վարչապետի պաշտոնը, իսկ հետո ընդունեց «ռեգենտ-թագուհի» տիտղոսը, որը կրում էր նաև հաջորդ թագավորի՝ Կամեամեա III-ի ժամանակ։
Կաախումանուն արժանացել է «առաջին հավայան «ֆեմինիստի»» կոչմանը։ Նրանց հայացքները շատ դեպքերում  առաջ ընկան իրեն ժամանակից։ Օրինակ, նա ներկայացրեց համատեղ ընտրիքի ավանդույթը, խախտելով բազմադարյան ավանդույթը։
1824 թվականի ապրիլին Կաաումանուն, բողոքական քարոզիչների ազդեցության տակ, հասարակայնորեն հայտարարեց քրիստոնեության ընդունելու ցանկության, և խրախուսեց իրենց հպատակների մկրտությունը։ Դեկտեմբերի 5-ին կնքվեց (ստանալով Էլիզաբեթ անունը)։ Հետագայում Կաաումանու Հավայան կղզիներից վտարեց կաթոլիկ քարոզիչներին։ 
1826 թվականին Կաաումանուն կնքեց առաջին առևտրային պայմանագիրը ԱՄՆ-ի հետ։
1827 թվականին Կաաումանուն հվանդացավ, նրա առողջությունը գնալով վատանում էր, և 1832 թվականի հունիսի 5-ին նա մահացավ։ Նրա պատվին քարոզիչները տպագրեցին Նոր Կտակարանը հավայերենով։

## Գրականություն
* *Gavan D. A.*. Shoal of Time. — Honolulu: University of Hawaii Press, 1970.
* *Mellen K. D.* The magnificent matriarch: Kaahumanu, Queen of Hawaii. New York: Hastings house publ., 1952. 291 p.
* *Patterson R. I.* Kuhina Nui: A Novel Based on the Life of Ka’ahumanu, the Queen Regent of Hawai’i (1819—1832). — Columbus: Pine Island Press, 1998. — ISBN 1-880836-21-1.
* *Silverman J. L.* Ka’ahumanu: Molder of Change. — Friends of the Judiciary History Center of Hawai’i, 1995. — ISBN 0-9619234-0-7.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թագուհիներ