open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալլոդ

**Ալլոդ** (, հին վերին -  - լրիվ, ամբողջ + od - տիրույթ), ֆեոդալական պարտույթից ազատ հողային սեփականություն վաղ միջնադարյան Եվրոպայում։ Նրա մնացուկները պահպանվել էին զարգացած ֆեոդալիզմի շրջանում։

Ալլոդը գերմանական ցեղերի մոտ փոխարինել է սեփականության համայնական ձևին, տարածվել Արևմտյան Հռոմեական կայսրությունում առաջացած «բարբարոսական» պետություններում։ Սկզբում ալլոդը ժառանգման սահմանափակ իրավունքով շարժական ու անշարժ ունեցվածք էր, հետագայում՝ հողային սեփականություն, որ ազատ էր ֆեոդալական պարտույթից։

Ավատատիրական սեփականության այս ձևը Մերովինգների ժամանակների ստացողի լիակատար մասնավոր սեփականությունն էր։ «Սալիական օրենսգրքի» 9-րդ գլխում խոսվում է ալոդի մասին, որի համաձայն՝ հողային ժառանգությունը՝ հողը (terra), ի տարբերություն շարժական գույքի, որը կարող էր անցնել ժառանգաբար կամ նվիրվել, անցնում էր միայն արական սեռին, եթե այլևս չկար ընտանիքի ղեկավարը՝ հայրը։ Իգական սեռը հանվում էր հողի ժառանգումից։ Որդիներ չլինելու դեպքում հողն անցնում էր համայնքի տնօրինությանը։

Ֆեոդալական հարաբերությունների զարգացման ընթացքում մանր ալլոդատերերի հողաբաժիններն անցան ֆեոդալական խոշոր տնտեսություններին։ Միաժամանակ խոշոր և միջակ հողատերերի ալլոդներն աստիճանաբար տեղի տվեցին պայմանական ֆեոդալական սեփականությանը՝ բենեֆիցիումին, ապա՝ ֆեոդին։

Սակայն ալլոդային սեփականությունն ինչ–որ չափով պահպանվեց Անգլիայում, Իտալիայում, Իսպանիայում, Գերմանիայում (գլխավորապես՝ Սաքսոնիայում) և հատկապես Հարավային Ֆրանսիայում ու Սկանդինավիայում։ Մերձավոր և Միջին Արևելքում ալլոդներին մոտավորապես համապատասխանում էր մյուլքը, ռուսական պետության մեջ՝ վոտչինան, Հայաստանում՝ «հայրենիքը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հողային իրավունք
Կատեգորիա:Ավատատիրություն
Կատեգորիա:Միջնադարյան Ֆրանսիա
Բորիս Ալեքսանդրով

**Բորիս Ալեքսանդրովիչ Ալեքսանդրով ** (), ռուս խորհրդային կոմպոզիտոր և խմբավար։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1958)։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։ Լենինյան, ստալինյան և Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակների դափնեկիր։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։ Ա. Վ. Ալեքսանդրովի որդին։ Ունեցել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1905 թվականի հուլիսի 22-ին (օգոստոսի 4)-ին, Կալինինի մարզի Բոլոգոյե քաղաքում։ Հոր մահից հետո (1946) ղեկավարել է խորհրդային բանակի երգի և պարի կարմրադրոշ անսամբլը։ Գրել է օպերետներ, օրատորիաներ, բալետներ, երգեր։

## Ստեղծագործություններ
Ստեղծագործություններից առավել հայտնի է «Հարսանիք Մալինովկայում» օպերետը (կինոնկարի է վերածվել 1968 թվականին)։ Ալեքսանդրովը ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր է (1950)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Ռեկուրսոլանդիա

** Ռեկուրսոլանդիա ** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ժալամանի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3896 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 216,650 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,8 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 5.804.586,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.635,56 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,567 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Ռեկուրսոլանդիայի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Գրիգորի Ալեքսանդրով

**Գրիգորի Վասիլևիչ Ալեքսանդրով** (, իսկական ազգանունը՝ Սորմոնենկո, ), ռուս սովետական կինոռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1948 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1954 թվականից։

## Կենսագրություն
Գրիգորի Ալեքսանդրովը ծնվել է հունվարի 10(23)-ին Եկատերինբուրգում։ Աշխատել է թատրոնում որպես էլեկտրիկ, ապա կինոյի դերասան։ Որպես խորհրդային կինոգործիչների առաջին սերնդի ներկայացուցիչ, միշտ հիշում է Սերգեյ Էյզենշտեյնի խոսքերը. «Եթե հեղափոխությունն ինձ առաջնորդեց դեպի արվեստ, ապա արվեստն ինձ ներգրավեց հեղափոխության մեջ»։

Երաժշտական կինոկատակերգության մեծ վարպետ, նշանավոր ռեժիսոր և սցենարիստ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտրստ Գրիգորի Ալեքսանդրովը 1934 թվականին նկարահանեց «Ուրախ տղաները», որը ոչ միայն Խորհրդային Միության, այլև աշխարհի բազմաթիվ կինոգործիչների կողմից ընդունվեց բուռն ոգևորությամբ։ Ալեքսանդրովի՝ նրբազգաց արվեստագետի, բարձր ճաշակի և վարպետության տեր ռեժիսորի ստեղծագործությունները խորապես մարդկային են, գաղափարական ու բանաստեղծական։ Այդ են վկայում նրա «Լուսավոր ճանապարհ» (1940) և «Գարուն» (1947) կինոնկարները։ 1949 թվականին անվանի ռեժիսորը նկարահանեց «Հանդիպում Էլբայի վրա» կինոնկարը, որը նրա քաղաքացիական բարձր հնչողություն ունեցող գործերից է։ Նրա փաստագրական գործերից հիշատակելի են «Ռուսական հուշանվեր» (1960) և «Լենինը Շվեյցարիայում» (1966) կինոնկարները։

1925 թվականին մասնակցել է «Պոտյոմկին զրահանավը» ֆիլմի նկարահանմանը (դերասան, ռեժիսորի ասիստենտ)։ Սերգեյ Էյզենշտեյնի հետ գրել է «Հոկտեմբեր», «Հինը և նորը» ֆիլմերի սցենարները և համատեղ բեմադրել (1927, 1929 թթ.)։ Ալեքսանդրովն ստեղծել է «Ուրախ տղաներ» (1934 թ.), «Կրկես» (1936 թ.), «Վոլգա–Վոլգա» (1938 թ.) երաժշտական կինոկատակերգությունները (Ի. Դունաևսկու երաժշտությամբ) և գեղարվեստական ու վավերագրական այլ կինոնկարներ։ Ալեքսանդրովի ֆիլմերին հատուկ է լավատեսական պաթոսը։

ԽՍՀՄ պետական մրցանակների դափնեկիր է (1941, 1950 թթ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Ցողիկ

**Ցողիկ**, ցողաբույս, ցողիկազգիների ընտանիքի միջատակեր բույսերի ցեղ։

## Արտաքին տեսք
Բազմամյա, հազվադեպ միամյա, սողացող կամ պալարանման կոճղարմատով և կլոր, երկարավուն տերևների վարդակով բույսեր են։ Տերևները պատված են կարմիր գլխիկներ ունեցող գեղձային մազիկներով։ Դրանցով բռնվում են տերևի վրա ընկած միջատները, իսկ գեղձերի արտադրած կպչուն հեղուկի պարունակած օրգանական թթուները և մարսողական ֆերմենտները քայքայում են բռնված միջատի սպիտակուցները և լրացնում սննդանյութերի պակասը։ Ծաղիկները մեկական են կամ ողկույզներով։ Պտուղը տուփիկ է։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 100 տեսակ՝ տարածված արևադարձային և բարեխառն գոտիներում։

ՍՍՀՄ-ում կա 4 տեսակ՝

* ցողիկ՝ կլորատերև, դեղաբույս է, թունավոր, օգտագործվում է ժողովրդական բժշկության մեջ, 
* ցողիկ անգլիական, 
* ցողիկ միջանկյալ, 
* ցողիկ հակառակ ձվաձև։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Աղբուլաղ (Կարսի մարզ)

**Աղբուլաղ**, աղբյուր Թուրքիայի Կարսի նահանգում։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կարսի մարզ
Անտոնիո Ռինալդի

**Անտոնիո Ռինալդի** (*Rinaldi*) (), իտալացի ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Աշակերտել է Լ․ Վանվիտելլիին (Հռոմ)։ 1751 թվականից աշխատել է Ռուսաստանում, 1755 թվականից՝ Պետերբուրգում։

1756-1790 թվականներին եղել է պալատական ճարտարապետ։ Ռինալդին ռուս, կլասիցիզմի հիմնադիրներից է։ Հիմնական գործերը պալատական և պարտեզապուրակային կառույցներ են․ Օրանիենբաումում (այժմ՝ ք․ Լոմոնոսով)՝ Պետրոս 3-ի (1758-1762) և Չինական (1762-1768) պալատները, Գատչինայում՝ պալատ (1766-1781, հետագայում վերակառուցվել է), Ցարսկոյե Սելոյում (այժմ ք․ Պուշկին)՝ «Օռլովյան դարպասը» (1773- 1776), «Չեսմենյան սյունը» (1771-1778), Պետերբուրգում՝ Մարմարե պալատը (այժմ՝ Վ․ Ի․ Լենինի կենտրոնական թանգարանի Լենինգրադի մասնաճյուղը, 1768-1785)։

## Պատկերասրահ

Ораниенбаум. Павильон Катальной горки в Верхнем парке. Вид с востока.jpg|Տաղավար Օրանիենբաումում
Kingsobor.jpg|Սբ. Եկատերինա Ալեքսանդրիացու տաճարը 
Чесменская колонна.jpg|Չեսմենյան հուշասյունը Ցարսկոյե Սելոյի Եկատերիյան զբոսայգում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  (обл.)
*  (в пер.)
*  (в пер.)
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ринальди Антонио
* Портрет Антонио Ринальди в Гатчинском дворце

Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Աբայարա

**Աբայարա** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Սեարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Սեարա նահանգի հարավային մարզում։ Մտնում է Բրաժու Սանտու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10'496 մարդ՝ 2010 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 179,906 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 48,6 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 15.428.429,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.797,56 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,627 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սեարա նահանգի բնակավայրեր
Սամպայու (Տոկանտինս)

** Սամպայու (Տոկանտինս)** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Բիկու դու Պապագայուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2448 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 200,813 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 12,2 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1989 թվականի հունիսի 1-ին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 4.056.951,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.554,39 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,576 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Աշխարհագրություն
Տեղանքի կլիման կիսաանապատային է։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Սամպայուի (Տոկանտինս)մասին

Կատեգորիա:1989 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Harder to Breathe

**Harder To Breathe**, ամերիկյան Maroon 5 փոփ-ռոք խմբի Songs About Jane ալբոմի առաջին սինգլը։ Տեսահոլովակում խումբը երգը կատարում է մի մութ սենյակում, և տեսախցիկը ֆիքսված է պատի վրա։

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2002 սինգլներ
Կատեգորիա:Maroon 5 երգեր
Կատեգորիա:Սենտիմենտալ սիրային երգեր
Գրիգոր Սուփան Բ

**Գրիգոր Սուփան**, կամ **Գրիգոր Հայկազն**, մահացել է 912/913 թվականին, Գեղարքունիքի իշխան, Բագրատունյաց թագավորության վասալ։ Սպանվել է Ատրպատականի Յուսուֆ Սաջյան ամիրայի արշավանքներից մեկի ժամանակ՝ հայկական պետականության համար պայքարում։

## Կենսագրություն

Ծագում էր Սյունիների տոհմից՝ Հայկազուն ճյուղից, Վասակ Գաբուռի և Մարիամ Բագրատունու ավագ որդին էր։ Ունեցել է 2 եղբայր՝ Սահակ և Վասակ, և մեկ որդի՝ Աշոտ։

## Գործունեություն
Իր երկարատև իշխանության ընթացքում Գրիգոր Սուփան Բ-ն իրականացրել է բազմաթիվ շինարարական աշխատանքներ։ Նրա օրոք նոր զարգացում է ապրում 7-րդ դարից գործող Մաքենյաց վանքը (Վարդենիսի մոտ), Կոթավանքը (Մարտունու մոտ), բացվել է մոր կողմից կառուցված Սևանավանքը։ Գրիգոր Սուփանը Բաղքի իշխան Ձագիկի հետ մասնակցել է Տաթևի վանքի շինարարական ու կառուցապատման աշխատանքներին։

## Պատկերասրահ

Sevanavanq5.jpg|Սևանավանք
Մաքենյաց վանք.jpg|Մաքենյաց վանք
Kotavank November.JPG|Կոթավանք (2014 թ., վերանորոգում)



## Տես նաև
* Գրիգոր Սուփան Ա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Cyril Tumanoff, Manuel de Généalogie et de Chronologie pour l’Histoire de la Caucasie Chrétienne (Arménie-Géorgie-Albanie)
* Հայկական սովետական հանրագիտարան
* René Grousset, Histoire de l’Arménie 
* Continuité des élites à Byzance durant les siècles obscurs

Կատեգորիա:Սյունիներ
Աուսոնիոս

**Աուսոնիոս**, (), հունական ծագումով հռոմեացի բանաստեղծ էր և հռետորության ուսուցիչ Գալլիա Ակվիտանիայում։ Որոշ ժամանակ նա նաև եղել է ապագա կայսր Գրացիանոսի դաստիարակը, վերջինս նրան հետո շնորհեց կոնսուլություն։ Նրա ամենաճանաչված բանաստեղծությունները հայտնի են Մոզել անվամբ, որոնք նվիրված են Մոզել գետին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի հռետորներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Պավել Ալեքսանդրով (մաթեմատիկոս)

**Պավել Սերգեևիչ Ալեքսանդրով** (), ռուս խորհրդային մաթեմատիկոս։ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության ԳԱ ակադեմիկոս (1953), արտասահմանյան մի շարք ակադեմիաների և գիտական ընկերությունների անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ապրիլի 25-ին (մայիսի 7), Մոսկվայի մարզի Բոգորոդսկ (նախկին Նոգինսկ) քաղաքում։ Ալեքսանդրովը գիտական գործունեությունն սկսել է բազմությունների տեսաթյան և իրական փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության բնագավառում։

Այնուհետև Պավել Ալեքսանդրովը Ուրիսոնի հետ միասին զբաղվել է աոս/ուոգիայի հարցերով, ստեղծել տարածությունների տեսության երկու հիմնական բաժիններ՝ կոմպակտ և բիկոմպակտ տարածությունների տեսությունները, էապես առաջ է մղել չափողականության տեսությունը։ Ալեքսանդրով սովետական տոպոլոգիական դպրոցի հիմնադիրն է և ղեկավարը։

## Մրցանակներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս է (1969), Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության պետական մրցանակի դափնեկիր (1943)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Ալթայիտ

**Ալթայիտ**, միներալ տելուրիդների խմբից։ Համակարգը խորանարդային է։

## Հատկություններ
Գույնը՝ սպիտակ, դեղնավուն երանգով, փայլը՝ մետաղային։ Կարծրությունը՝ 3, խտությունը՝ 8200 *կգ/մ³*։

## Տարածում
Հանդիպում է բնածին տելուրի, ոսկու, արծաթի, գալենիտի, սֆալերիտի և պիրիտի հետ (Ալթայ, Կենտրոնական Ղազախստան և այլն)։ ՀԽՍՀ–ում պատահում է Ղափանի, Զոդի, Մեղրաձորի հանքավայրերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապարի միներալներ
Կատեգորիա:Սուլֆիդային միներալներ
Լարիսա Ալեքսանդրովսկայա

**Լարիսա Ալեքսանդրովսկայա Պոմպեննա** (), բելառուս խորհրդային երգչուհի (սոպրանո)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1940)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է փետրվարի 2(15)-ին, Մինսկում։ 1933 թվականից՝ Բելառուսական օպերայի և բալետի թատրոնի (Մինսկ) մեներգչուհի, 1951 թվականից՝ նաև ռեժիսոր։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։

## Դերերգեր
Գլխավոր դերերգերից են՝ Լիգա, Տատյանա (Չայկովսկու «Պիկովայա դամա», «Եվգենի Օնեգին»), Կարմեն (Բիզեի «Կարմեն»), Սարիսյա, Ալեսյա (Տիկոցկու «Սիխաս Պոդգոռնի», «Ալեսյա») են։ Բեմադրել է Գուլակ–Արտեմովսկու «Զապորոժցին Դանուբից այն կողմ» (1951), Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով» (1954) և այլ օպերաներ։ Ալեքսանդրովսկայան ԱՍՀՍ պետական մրցանակի դափնեկիր է (1941)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Բելառուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բելառուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Բելառուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Եվրո փոփ

**Եվրո փոփ**, փոփ երաժշտության ոճ, որը ստեղծվել է Եվրոպայում 1970-ական թվականներին։ Եվրո փոփ ժանրը հիթ շարքերն է գլխավորել 1980-ական և 1990-ական թվականներին։ Այդ ժանրի աստղերը Ֆրանսիայից են, Գերմանիայից, Իտալիայից, Նիդերլանդներից, ինչպես նաև Շվեդիայից։ 1970-ական թվականներին նրանք շատ հայտնի են եղել եվրոպական երկրներում։ 1980-ական թվականների վերջին և 1990-ական թվականների սկզբին Roxette և Army of Lovers խմբերը հանդես են եկել հիմնականում եվրո փոփ ժանրում ամերիկյան և անգլիական ունկնդիրների համար։ 1990-ական թվականների սկզբին փոփ խմբերը, որոնցից են Spice Girls և Backstreet Boys, այդ ժանրում մեծ հաջողություններ են ունեցել։

## Ներկայացուցիչները
* A Touch of Class (ATC)
* ABBA
* Alphabeat
* Ace of Base
* Alcazar
* Alliage
* Aqua
* Army of Lovers
* Atomic Kitten
* Björn Again
* Clea
* DJ BoBo
* Դմիտրի Մալիկով
* E'voke
* East 17
* Ելենա Տեմնիկովա
* Franky Gee
* Linda Sundblad
* Lollipop 
* M.O.V.E
* Marie Serneholt
* Melissa Tkautz
* Miranda
* Modern Talking
* Մոնիկա Նարանխո
* Nek
* Ռոբին
* Roxette
* Sibel Redžep
* S.O.A.P.
* The Wanted

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Ալբորան

**Ալբորան** (), փոքր հրաբխային կղզի Միջերկրական ծովի արևմտյան մասում Իսպանիայի և Մարոկկոյի միջև։ Իսպանիան կառավարում է կղզին 1540 թվականից։ Կղզին չունի մշտական բնակչություն՝ բացառությամբ Իսպանիայի զինվորական կայազորը։ Կղզու պատկանելության հարցը ներկայումս վեճի առարկա է Մարոկկոյի և Իսպանիայի միջև։

## Տեղեկագրություն
* **Աշխարհագրական կոորդինատները** :
* **Մակերեսը** մոտավորապես 712000 մ²։
* **Բարձրությունը ծովի մակերևույթից.** կղզին ծովի մակերևույթից 15 մետր բարձրության վրա գտնվող գրեթե ամբողջովին հարթ ժայռեղեն հարթակ է։
* **Դիրքը** կղզին 90 կմ հեռավորության վրա է իսպանական Ալմերիայից և 50 կմ Տլետա-Մանդարիի հրվանդանից Մարոկկոյի ափից։

Կղզուց մոտավորապես 100 մ հյուսիս-արևելք գտնվում է Լա-Նուբե կղզին։

Կղզին գտնվում է սեյսմիկ գոտում՝ Աֆրիկյան և Եվրոպական երկրաբանական հարթակների խաչմերուկում և համարվում է տարբեր ուժգնության երկրաշարժերի էպիկենտրոն։ 1899 թվականին կղզում հայտնաբերվել է նոր հանածո և անվանվել է ալբորանիտ։

2003 թվականին Անդալուսիայի խորհրդարանը օրենք է ընդունել կղզին ու նրա շրջակա ջրերը ազգային բնական արգելոց հռչակելու մասին։

Վարչականորեն կղզին մտնում է Անդալուսիայի Ալմերիա պրովինցիայի նույնանուն համայնքի կազմի մեջ։

## Կղզու բուսականությունը
1999 թվականին կղզում հայտնաբերվել է կաղամբազգիների ընտանիքին պատկանող Diplotaxis siettiana բույսը, որը 1979 թվականից ի վեր համարվում էր վերջնականապես ոչնչացած։

## Պատմություն
Կղզու անունը գալիս է թունիսեցի ծովահեն Ալ-Բորանիի անունից, ով օգտագործում էր կղզին որպես խարիսխային կայան, նավերի բազա հարձակումների համար, Ջիբրալթարի նեղուցը և Իսպանայի ափամերձ բնակելի տարածքներ անցնելու համար։ Ալբորանը գրավվել է 1540 թվականին Իսպանիայի կողմից, երբ մի Իսպանական գալլերի ջոկատ Բեռնարդինո Դե Մենդոսի հրամանատարությամբ խլեցին կղզին Բերբերի ծովահեններից, 16 նավակներից և 2500 մարդուց կազմված նավատորմով։ Նավատորմը սկզբում կառավարում էին Կառամանը և Ալի Խամետան, բայց հետո կառավարում էր հայտնի ծովահեն Բարբարոսին ով վերադարձել էր Ալժիրից։ Երկար, դաժան կռվի ժամանակ մահացել է 650 մարդ, հաղթանակը եղել է Իսպանիայի կողմը և կղզին միացել է Իսպանիային։

Կղզու Առաջին մանրամասն նկարագրությունը 1898 թվականին տվել է Ավստրիայի դուքս Լյուդվիգ Սալվատորը։

Չնայած նրա մեծ չափերին կղզին արժեքավորվում է իր ստրատեգիական դիրքով հյուսիսային մուտքից Ջիբրալթարի նեղուցից։ 1960 թվականի կեսերին մի քանի խորհրդային նավեր փորձել են մշտական բազա հաստատել հավանաբար հսկելու նեղուցի անցնող նավերին։ Իսպանացիները կայազոր են կանգնեցրել, որպեսզի այդպիսի փորձեր չլինեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Вид на остров с высоты птичьего полёта

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ
Հովհաննես Ալիբեգյան

**Հովհաննես Հակոբի Ալիբեգյան** (Իվան Յակովլեիչ Ալիբեկով) (), խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ։ ՌՍԴԲԿ անդամ 1905 թվականից։ Պրոֆեսոր (1934)։

## Կենսագրություն և աշխատանքային գործունեություն
Ծնվել է հոկտեմբերի 21 (նոյեմբերի 3)-ին, Քութայիս քաղաքում։ 1911 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։

1917 թվականի սեպտեմբերին ընտրվել է Մինսկի բոլշևիկյան կոմիտեի նախագահ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո եղել է Արևմտյան մարզի հեղկոմի և բոլշևիկների մարզկոմի բյուրոյի անդամ, ընդհատակյա մարզկոմի քարտուղար։ Առաջադրվել է Սահմանադիր ժողովի դեպուտատ։

Ակտիվորեն մասնակցել է Բելառուսական ԽՍՀ ստեղծմանը, ընտրվել նրա կառավարության առաջին կազմում, որպես աշխատանքի ժողովրդական կոմիսար։ Եղել է Բելառուսիայի կոմկուսի բյուրոյի անդամ։ 1919-1927 թվականներին պատասխանատու աշխատանք է վարել Մոսկվայում և Լենինգրադում, 1927-1930 թվականներին՝ Գերմանիայում՝ սովետական տնտեսական հանձնաժողովում։

1935-1941 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի փիլիսոփայության, պատմության և գրականության ինստիտուտում՝ դեկան և ամբիոնի վարիչ։ 1941 թվականի աշնանը որպես աշխարհազորային միավորման կոմիսար մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը և զոհվել դեկտեմբերյան մարտերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Մարգարիտա Ալիգեր

**Ալիգեր Մարգարիտա Իոսիֆովնա** (, ծնյալ *Զեյլիգեր* (), ), ռուս խորհրդային բանաստեղծուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է սեպտեմբերի 24 (հոկտեմբերի 7)-ին, Օդեսայում; «Ծննդյան թվական» (1938), «Քարեր ու խոտեր» (1940), «Լենինյան բլուրներ» (1953) բանաստեղծությունների ժողովածուներում, «Քո հաղթանակը» (1945) պոեմում, «Հեքիաթ ճշմարտության մասին» (1945) պիեսում արտացոլել է սովետական մարդու կյանքն ու հոգեկան աշխարհը։ Խիզախ պարտիզանուհի Զոյա Կոսմոդեմյանսկայային նվիրված «Զոյա» (1942) պոեմի համար արժանացել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի (1943)։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լեզվաբաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ալթունյան եղբայրներ

**Ալթունյան (Ալթունտյուրի) եղբայրներ**՝ **Առաքել** (1840-1886) և **Ստեփան** (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), հայ թատերական գործիչներ։ 1859 թվականին Կ․ Պոլսի Խասգյուղ թաղամասում հիմնել են Տայկյան թատրոնը, կառուցել հատուկ շենք, Սերովբե Պենկլյանի, Մարտիրոս Մնանկյանի, Ստեփան Էքշյանի, Պետրոս Մաղաքյանի մասնակցությամբ բեմադրել հայ պատմական ողբերգություններ։

1861 թվականին իրենց նյութական միջոցներով մասնակցել են «Արևելյան թատրոնի» հիմնադրմանը, իտալերենից և ֆրանսերենից կատարած թարգմանություններով («Ալպյանց հովվուհին», «Ֆրանչեսկա դա Ռիմինի», «Հավատք, հույս, սեր», «Պիեռ դ՚արեցցո», «Ռոբերտ ավազակապետ», «Խաղամոլի մը կենաց երեսուն տարին» և այլն) հարստացրել խաղացանկը։ 1864 թվականին, կառուցելով նոր շենք, աջակցել են «Արևելյան թատրոնի» վերաբացմանը (1865)։

Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Ալեքսանդրիտ

**Ալեքսանդրիտ** (Ալեքսանդր 2-րդ ցարի անունով), միներալ։ Քրիզոբերիլի հազվագյուտ տարբերակ։

## Քիմիական կազմ
Պարունակում է BeO-19,8% , Al2O3 - 80,2%: Քրոմի (Cr2O4 - 0,4%) խառնուրդը ալեքսանդրիտին տալիս է գորշավուն կանաչ գունավորում։

## Հատկություններ
Արհեստական լույսի տակ ունի բալի կարմիր երանգ։ Համակարգը օրթոռոմբային է։ Կարծրությունը՝ 8,5, խտությունը՝ 3700 կգ/մ3։ Հայտնի են ԽՍՀՄ–ում Ուրալի, իսկ արտասահմանում՝ Բրազիլիայի, Ցեյլոնի հանքավայրերը։

## Կիրառում
Օգտագործվում է որպես թանկարժեք քար։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* Винник Д.А., Попов П.А., Арчугов С.А., Михайлов Г.Г. Теплопроводность легированных хромом монокристаллов александрита // Докл. РАН, 2009. Т. 428. № 4. С. 469-470.

Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Միրզա Ալիև

**Միրզա Ալի օղլի Ալիև** (,), ադրբեջանցի խորհրդային դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1949)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Գովսան գյուղում (Բաքվի մոտ)։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1906 թվականին, Բաքվում։

## Աշխատանք
Աշխատել է «Նիջաթ» թատերական խմբում, որտեղ 1907-1908 թվականներին խաղացել է՝ որպես ռեժիսոր հրավիրված Հ. Աբելյանի ընկերակցությամբ։ 1910-1918 թվականին հյուրախաղերով այցելել է Թիֆլիս, Աստրախան, Նախիջևան, Իրան։ 1920 թվականից խաղացել է Մ. Ազիզբեկովի անվան թատրոնում (Բաքու)։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։

## Լավագույն դերեր
Լավագույն դերերից են՝ Հաջի Կարա (Ախունդովի «Հաջի Կարա»), Սուլթանբեկ (Ու. Հաջիբեկովի «Արշին մալ ալան»), Օդդամդի (Ջաբսւրլիի «Հրո հարսնացուն»), Սեշսւդի Ղուլամ Հուսեյն (Իբրահիմովի «Մուհաբբաթ»), Նաջաֆբեկ (Մամեդխանլիի «Արևելքի առավոտը»), Օսիպ (Գոգոլի «Ռևիզոր») ևն։ Նկարահանվել է կինոյում։ Ալիևի ռեալիստական դերակատարումներն աչքի են ընկել նուրբ հումորով, կենցաղային հյութեղ գունավորումով։

## Մրցանակներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակների դափնեկիր էր (1943, 1948)։ Մահացել է հոկտեմբերի 25-ին, Բաքվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ադրբեջանցիներ
Միշել Քիգան

**Միշել Քիգան** (, ), անգլիացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1987 թվականի հունիսի 3-ին Մեծ Բրիտանիայի Ստոկպորտ քաղաքում։ Սովորել է Սելֆորդի Սուրբ Պատրիկի անվան դպրոցում, իսկ հետո Մանչեստեր դերասանական դպրոցում։

2008 թվականին խաղացել է «Coronation Street» սերիալում։ 2014-2015 թվականներին Դին-Դինի դերը եվրոպական թատրոնում, «Փիթեր Փեն» ներկայացման ժամանակ։

## Անձնական կյանքը
2006-2008 թվականներին հանդիպել է դերասան Էնթոնի Քուինլանի հետ։ 2008-2010 թվականներին հանդիպել է մոդել Բրեդ Գովարդի հետ։ 2010 թվականի դեկտեմբերին նշանված է եղել «The Wanted» խմբի վոկալիստ Մաքս Ջորջի հետ, սակայն 2012 թվականի կեսերին բաժանվել են։ 2012 թվականի դեկտեմբերից սկսել է հանդիպել Մարկ Ռայթի հետ։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում ծնվածներ
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1954-1955

**Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1954-1955**, Լյուքսեմբուրգի 41-րդ ֆուտբոլային առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ստադ Դյուդելաժը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը RSSSF կայքում

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Աշոտ Սարգսյան (իրավաբան)

**Աշոտ Մնացականի Սարգսյան** (), հայ իրավաբան, ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի դատավոր։

## Կրթություն
* 1975-1980 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը
* 1981-1987 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը՝ հեռակա ուսուցմամբ։
 
## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1981-1989 թթ. - ՀԽՍՀ պետական արբիտրաժի հսկողական և արբիտրաժային պրակտիկայի ամփոփման բաժնի խորհրդատու, ապա՝ գլխավոր պետական արբիտրի օգնական, հսկողական և արբիտրաժային պրակտիկայի ամփոփման բաժնի պետ։
* 1989-1999 թթ. - ՀՀ պետական արբիտրաժի պետական արբիտր։
* 1999-2001 թթ. - ՀՀ տնտեսական գործերով վերաքննիչ դատարանի դատավոր։
* 2001-2008 թթ. - ՀՀ տնտեսական դատարանի դատավոր։
* 2008-2010 թթ. - ՀՀ վարչական դատարանի դատավոր։
* 2010 թ. նոյեմբերի 18-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության վարչական վերաքննիչ դատարանի դատավոր՝ դադարեցնելով Հայաստանի Հանրապետության վարչական դատարանի դատավորի լիազորությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ դատավորներ
Վասիլե Ալեքսանդրի

**Ալեքսանդրի Վասիլե** (, ), մոլդավյան և ռումինացի գրող, թատերագիր, բանահավաք, հրապարակախոս, Յասսիի թատրոնի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հուլիսի 21-ին, Բակեուում։ Հավաքել է ժողովրդական երգեր և բալլադներ, նրանց ազդեցությամբ գրել «Դոյնաներ» (1843-1853) բանաստեղծությունների շարքը; Ալեքսանդրի թատրոնը համարել է ժողովրդին դեմոկրատական ոգով դաստիարակելու դպրոց։

## Ստեղծագործություններ
Գրել է «Սադագուրցի Յորգուն» (1844), «Յասսը կառնավալի ժամանակ», «Կիրիցան գավառում» (1852) կատակերգությունները։ «Մեր մարտիկները» բանաստեղծությունների գիրքը նվիրված է թուրքական լծի դեմ ռումին ժողովրդի պայքարին (1877-1878)։ Հայտնի են նաև Ալեքսանդրիի պատմական դրամաները, հատկապես՝ «Դեսպոտ իշխանը» (ներկայացվել է 1879 թվականին հրատարակվել է 1880 թվականին), «Բլանդուզիայի աղբյուրը» և «Օվիդիուս»-ը։

Ալեքսանդրը կապեր է ունեցել հայերի հետ, որպես «Ժունիմեա» գրական ընկերության անդամ ընկերակցել հայազգի մտավորականներին։ Մահացել է օգոստոսի 22-ին, Միրչեշտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոլդովացի գրողներ‎
Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Թատերագիրներ
Կատեգորիա:Ռումինացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռումինացի բանահավաքներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի կառավարության անդամներ
Կատեգորիա:Ռումինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռումինացի արձակագիրներ
Ալինախ

**Ալինախ** (իսկական անունը՝ Հովհաննես, ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), 14-րդ դարի հայ գրիչ, ծաղկող, կազմող։

Ստեղծագործել է Տարոնի Ա. Կարապետ վանքում, ապա՝ Խորձեան և Եկեղյաց գավառներում, ուր արտագրել և ծաղկել է երկու ավետարան։ 1370 թվականին նկարազարդել է Հովհան Մամիկոնյանի «Տարոնի պատմութիւն»-ը (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր № 1886)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Արտո Ալեքսանյան

**Արտո Բոգդանի (Ասատուրի) Ալեքսանյան** (), հայ համաճարակագետ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1940), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1955), ԽՍՀՄ ԲԳԱ իսկական անդամ (1960)։

Համաճարակաբան Վարվառա Ալեքսանյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է օգոստոսի 29-ին, Թիֆլիսում։ Ավարտել է Օդեսայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1916) և Կովկասյան ռազմաճակատում ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։ 1920–1926 թվականներին աշխատել է Նոյեմբերյանի, Դիլիջանի և Նոր Բայազետի շրջաններում որպես տեղամասային և սանիտարական բժիշկ։ Արտո Ալեքսանյանը 1927 թվականին կազմակերպել է Հայաստանի առաջին սանհիգիենիկ լաբորատորիան (Երևան), որը հետագայում վերածվել է համաճարակագիտության և հիգիենայի գիտահետազոտական ինստիտուտի։ 1935 թվականից մինչև իր մահը ղեկավարել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի համաճարակագիտության ամբիոնը։ Արտո Ալեքսանյանի գիտական աշխատությունները նվիրված են ընդհանուր համաճարակագիտության, երկրամասային ախտաբանության, իմունիտետի (անընկալունություն), համաճարակային հիվանդությունների կանխարգելման և հատկապես դիֆթերիայի ու աղիքային հիվանդությունների հարցերին։ Եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գիտա–բժշկական խորհրդի և ՀԽՍՀ մանրէաբանների, համաճարակագետների ու վարակագետների ընկերության նախագահը։

Աշխատանքները վերաբերում են ընդհանուր համաճարակաբանության, երկրամասային ախտաբանության, դիֆթերիայի և դիզենտերիայի կանխարգելմանն ու իմունիտետի հարցերի ուսումնասիրությանը։ Ներդրել է դիֆթերիայի կրկնակի պատվաստման նոր համակարգ, որը նպաստել է այդ հիվանդության վերացմանը Հայաստանում. կիրառվել է նաև ԽՍՀՄ հանրապետություններում։

## Երկեր
* Դիֆթերիա, Երևան, 1949։
* Ընդհանուր և մասնավոր էպիդեմոլոգիա, Երևան, 1960։
* Վակցինաներ, շիճուկներ և բակտերիոֆագեր, Երևան, 1965 (համահեղինակ)։
* Ինֆեկցիոն և վիրուսային հիվանդությունների էպիդեմոլոգիան ու պրոֆիլակտիկան, Երևան, 1975։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մարտիրոսյան Վ., Արտո Ալեքսանյան (Կյանքը և գործը), Ե., 1990:

## Արտաքին հղումներ
* «Կոչումով բժիշկ» նախագծի յոթերորդ անդրադարձը նվիրված է Ալեքսանյան-Զիլֆյան ընտանիքին

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ համաճարակաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Համիդ Ալիմջան

**Համիդ Ալիմջան** (, ), ուզբեկ խորհրդային բանաստեղծ։ Ուզբեկական ԽՍՀ ԳԱ թղթ-անդամ (1943)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է դեկտեմբերի 12-ին, Ջիզակում։ Առաջին գիրքը՝ «Գարուն», լույս է տեսել 1926 թվականին։ Ալիմջանի տաղանդն առավել ցայտուն դրսևորվել է «Սիմուրղ», «Այգուլ և Բախտիար», «Զայնաբ և Աման» պոեմներում։ ԽՍԿԿ անդամ 1942 թվականից։

## Բանաստեղծություններ
«Վերցրու զենքը ձեռքդ» բանաստեղծությունների ժողովածուում (1942) և «Ռոքսանայի արցունքները» (1944) պոեմում երգել է խորհրդային մարտիկների սխրանքները։ Գրել է նաև «Մուքաննա» (1942-1943) պատմական դրաման։ Մահացել է հուլիսի 3-ին։

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուզբեկ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ուզբեկ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Ռեջիո Էմիլիա (գավառ)

**Ռեջիո Էմիլիա** (), գավառ Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզում։ Մայրաքաղաքը Ռեջիո Էմիլիան է։ Գավառը զբաղեցնում է 2,293 կմ2 տարածք, բնակչությունը կազմում է 173,013 մարդ (2012 թ.)։ Գավառն ունի 44 կոմունա։

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ֆոռլի-Չեզենա

**Ֆոռլի-Չեզենա** (), գավառ Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզում։ Մայրաքաղաքը Ֆորլին է։ Գավառը զբաղեցնում է 2,377 կմ2 տարածք, բնակչությունը կազմում է 398,322 մարդ (2012 թ.)։ Գավառն ունի 30 կոմունա։ Հիմնական կոմունաները հետևյալներն են `

## Հարևան գավառներ
(ժամացույցի սլաքի պտտման ուղղությամբ)
*Ռավեննա
*Ռիմինի
*Արեցո
*Ֆլորենցիա

## Ծանոթագրություններ
  

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ալկալահանում

**Ալկալահանում ** ( ալ կալի-բուսական մոխիր, հիմք + հանում), պինդ նյութերի խառնուրդների լուծելի բաղադրիչների անջատումը հեղուկներով։

Որպես ալկալահանող հեղուկներ սովորաբար օգտագործում են ջուրը կամ հիմքերի, թթուների և աղերի ջրային լուծույթները։

## Կիրառում
Ալկալահանում կիրառվում է շաքարի, հիդրոմետալուրգիական և քիմիական այլ արտադրություններում։ Բնության մեջ տարածված է ապարների ալկալահանում ջրում։

Կատեգորիա:Քիմիական պրոցեսներ
Կատեգորիա:Հողագիտություն
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1960-1961

**Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1960-1961**, Լյուքսեմբուրգի 47-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Սպորա Լյուքսեմբուրգը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը RSSSF կայքում

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Ալկամենես

**Ալկամենես ** (, ), հույն քանդակագործ։ Աշխատել է Աթենքում։

Պաշտամունքային քանդակներում (Դիոնիսոսը և Աթենասը Հեփեստոսի խմբում) հետևել է ուսուցչին՝ Ֆիդիասին՝ ժառանգելով հագուստի և մարմնի միասնական պլաստիկ մեկնաբանման սկզբունքը, սակայն տարբերվելով նրանից կերպարի քնարական, ավելի մտերմիկ մեկնաբանումով («Աֆրոդիտեն այգիներում» նշանավոր արձանը, որի լավագույն պատճենը Լուվրամ է)։

Ալկամենեսի գործերից, հռոմեական պատճեններով, մեզ է հասել նաև Արեսի արձանը (մ. թ. ա. մոտ 440)։

## Գրականություն
* Julius Sillig, *Dictionary of the artists of antiquity*; 1837
* Andrew Stewart, *One hundred Greek Sculptors : Their Careers and Extant Works*
* Sir Charles Waldstein, *Alcamenes and the establishment of the classical type in Greek art*; 1926

## Արտաքին հղումներ
* Scholars Resource: Works by Alkamenes 
* Perseus Digital Library: Alcamenes
* Herma by Alcamenes - Uni Graz 

Կատեգորիա:Հույն քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույներ
Մարտիրոս Ալթունյան

**Ալթունյան Մարտիրոս Հակոբի** (), հայ ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բուրսայում (Թուրքիա)։ Կրթությունն ստացել է Փարիզի Գեղարվեստի Ազգային բարձրագույն դպրոցում։ Զուգահեռաբար ուսանել է նկարչություն։

## Աշխատանք
1919 թվականին տեղափոխվել է Բեյրութ, աշխատել որպես ճարտարապետ և նկարիչ։ Նախագծել և կառուցել է Անթիլիասի Ս․ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճարը (1940), Երուսաղեմի Ս․ Հռիփսիմե մատուռը (1946), Բաղդադի Ս․ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին (1957) և այլ եկեղեցիներ, հասարակական շենքեր, առանձնատներ։

Նա նկարել է Անթիլիասի սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճարի «Տրդատի թագադրումը», Երուսաղեմի Սրբոց Հակոբեանց մայր տաճարի «Տրդատ թագավորի մկրտությունը», «Էջմիածնի տաճարի շինությունը» որմնապաստառները և այլն։ Ալթունյանի արվեստը հարազատ է հայկական ավանդույթներին։

Արդիականի ու արաբական ազգային ավանդականի շաղկապումով է նախագծել Աբու Բաքր մզկիթը Բեյրութում, պալատական համալիրը (մզկիթ, մատենադարան, հյուրապալատ և այլն) Ամմանում` Վատիկանի պատվերով, Սուրբ Պողոս կաթոլիկ, մայր տաճարը (1947-1950)` Բեյրութին մերձ հունաբնակ Հարիսա գյուղի մոտ։

Ալթունյանի գեղանկարչական գործերից են՝
*Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարանի դահլիճի մեծաչափ (12 մ²) կրոնապատմական թեմայով հինգ որմնանկարները
*Թադեոս և Բարդուղիմեոս առաքյալների, Վարդան, Հակոբոս, Հեղինե սրբերի սրբապատկերները (1949-1950)
* Նյու Յորքի համաշխարհային ցուցահանդեսի Լիբանանի տաղավարի նկարազարդումները, ծովանկարները
*Անթիլիասի մայր տաճարի աղոթասրահի «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը մկրտում է Տրդատ արքային» կտավը, Ավագ խորանի «Մայր Աստվածածին» սրբանկարը (բնորդը Ալթունյանի կինն է)

Հեղինակ է նաև քանդակային գործերի (Լիբանանի ազգային զինանշան-մեդալ)։

## Պարգևներ
Արժանացել է Լիբանանի նախագահի Պատվո արծաթե մեդալի։

## Ցուցահանդեսներ
Ալթունյանի գործերը ցուցադրվել են Երևանում (1999)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանահայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ նկարիչներ
Ալթայերեն

**Ալթայերեն ** (մինչև 1948՝ *օյրոտերեն*), ալթայցիների հիմնական լեզուն, Ալթայի Հանրապետության պաշտոնական լեզուն։ Պատկանում է թյուրքական ընտանիքին։ Ունի կցական, համադրական կառուցածք, բնորոշվում է հնչյունների ներդաշնակությամբ։ Կիրիլիցայի հիման վրա առաջին անգամ 19-րդ դարի 40-ական թվականներին։ 1920-ականներին այբուբենը վերակազմվում է լատինական, իսկ 1938 թվականից՝ կրկին կիրիլիցայի հիման վրա։ Խոսողների թիվը՝ 55 720:

## Նկարագիր
Պատկանում է թյուրքական լեզուների արևելյան ճյուղի կիրգիզա–ղփչաղական խմբին։ Ունի վեց բարբառ, որոնք բաժանվում են երկու խմբի՝ հյուսիսային (տուբա, քումանդինի, չալկանյան) և հարավային (ալթայական, տելենգիտ, տելեատյան)։

Ժամանակակից Ալթայերեն գրական լեզուն ստեղծվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո՝ բուն ալթայական (ալթայկիժի) բարբառի հիման վրա։

Գրության հիմքը 1928 -1938 թվականներին եղել է լատինական, հետագայում՝ ռուսական այբուբենը։

## Տես նաև
* Ալթայական լեզուներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կցական լեզուներ
Կատեգորիա:Մեռնող լեզուներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ
Հակոբ Ալխազով

**Հակոբ Քայխոսրովի Ալխազով (Ալխազյան)** (), ռուսական բանակի հայազգի գեներալ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1826 թվականի հունվարի 1-ին, Թիֆլիսում։ Ավարտել է 2-րդ կադետական կորպուսը (1844)։ Ղրիմի պատերազմի ժամանակ ծառայել է Պետերբուրգի և Վիբորգի նահանգների ծովեզրը պաշտպանող զորքերում։ 1863-1864 թվականներին մասնակցել է լեհական ապստամբության ճնշմանը։

1874 թվականին ստացել է գեներալ-մայորի աստիճան։ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմում եղել է Քութայիսի, ապա նաև Սուխումի, Ինգուր|Ինգուրական և Գուրիական միացյալ ջոկատի հրամանատար, մասնակցել է Կարսի գրավմանը և քաջության համար 1878 թվականին ստացել գեներալ-լեյտենանտի աստիճան։

1883 թվականին նշանակվել է Կովկասյան գրենադերական դիվիզիայի, 1885 թվականին՝ բանակային 3-րդ կորպուսի հրամանատար։ 1891 թվականին ստացել է հետևազորի գեներալի աստիճան։ 1894 թվականից եղել է Զինվորական խորհրդի անդամ։ Մահացել է նոյեմբերի 3-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալներ
Դաթո Խուջաձե

**Դաթո Խուջաձե** կամ **Դաթո** (, ), վրացի երգիչ, երգահան, երգերի հեղինակ։ Մեծ հայտնություն ունի ոչ միայն Վրաստանում, այլ նաև Հայաստանում, Ռուսաստանում և այլ երկրներում։ Կատարումները հիմնականում սոուլ, դիսկո, ջազ և ռեգգի ժանրերում են։

Թողարկել է 3 ալբոմ (I Want You to Want This, I Don’t Want to Hurt You, Sand Dream)։ 2012 թվականին ճանաչվել է Վրաստանի լավագույն երգիչ։

## Սկավառակագրություն
* I Want You to Want This (2002)
* I Don’t Want to Hurt You (2003)
* Sand Dream (2006)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Վրացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հունիսի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վրացի երգահաններ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
A310-ի ավիավթար Իրկուտսկում

**A310-ի ավիավթար Իրկուտսկում**, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2006 թ. հուլիսի 9-ին, Իրկուտսկի ժամանակով 07:44-ին։ Ինքնաթիռ Airbus А310-324 պատկանում էր S7 Airlines ավիաընկերությանը, և չվերթ էր իրականացնում Մոսկվայից դեպի Իրկուտսկ։ Ինքնաթիռը չէր կարողացել դադարեցնել արագությունը, այնուհետև դուրս էր եկել թռիչքուղղուց և բախվել էր ավտոտնակին։ Ինքնաթիռում գտնվում էր 203 մարդ, որոնցից 125-ը վթարի պատճառով զոհվել էին։

Հետաքննությունը պարզել է, որ ինքնաթիռի ձախ շարժիչը դադարել է աշխատել, ինչի հետևանքով տեղի է ունեցել վթարը։

## Թռիչքի համարը 778
Չվերթ SBI778, որը իրականացնում էր Airbus А310-324 ինքնաթիռը (գրանցման համարը F-OGYP)։ Այս ինքնաթիռը արտադրել են Ֆրանսիայում, 1987 թվականի հունիսի 11-ին։ Ինքնաթիռը ուներ երկու շարժիչ Pratt & Whitney PW4152 արտադրության։ 1987 թվականի հունիսի 17-ին ինքնաթիռը հանձնվել է Pan American ավիաընկերությանը, N812PA համարի ներքո։ 1991 թվականի նոյեմբերի 1-ին ինքնաթիը վարձակալվում է Delta Air Lines ավիաընկերության կողմից։ 1995 թվականի մայիսի 1-ին ինքնաթիռը գնեց Աերոֆլոտ ռուսական ավիաընկերությունը, և սկսեց չվերթներ իրականացնել F-OGYP գրանցման տակ։ 2004 թվականի մայիսի 7-ին ինքնաթիռը հանձնեցին S7 Airlines ավիաընկերությանը։ Մինչ վթարի տեղի ունենալը ինքնաթիռը իրականացրել է ավելի քան 12 550 չվերթ «մեկնում-ժամանում», և օդում է գտնվել ավելի քան 59 865 ժամ։

### Ուղևորներ և անձնակազմի անդամներ
* Ինքնաթիռի հրամանատար - 45 ամյա Սերգեյ Գենադեվիչ Շիբանով։ Շատ փորձառու օդաչու էր, աշխատել է S7 Airlines ավիաընկերությունում 1 տարի և 1 ամիս։ 2005 թվականի հունիսի 1-ին ճանաչվում է Airbus A310 ինքնաթիռի հրամանատար։ Օդում անցկացրել է ավելի քան 10 611 ժամ։
* Ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատար - 48 ամյա Վլադիմիր Գրիգոևեիչ Չերնիխ։ Փորձառու օդաչու էր։ 2006 թվականի մայիսի 5-ին ճանաչվում է Airbus A310 ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատար։ Օդում անցկացրել է ավելի քան 9971 ժամ։
* Օլգա Գենադեվնա Դմիտրիենկո։ 25 տարեկան, աշխատում էր 2003 թվականի դեկտեմբերի 10-ից։
* Դարինա Վիկտորովնա Զաբորնայա։ 21 տարեկան, աշխատում էր 2004 թվականի հուլիսի 12-ից։
* Վիկտորիա Վլադիմիրովնա Զիլբերշտեյն։ 22 տարեկան, աշխատում էր 2004 օգոստոսի 17-ից։
* Մարիա Օլեգովնա Պրոնինա։ 29 տարեկան, աշխատում էր 2004 հունիսի 21-ից։
* Տատյանա Վլադիմիրովնա Եգորովա։ 23 տարեկան, աշխատում էր 2004 սեպտեմբերի 7-ից։
* Անդրեյ Վլադիմիրովիչ Դյակոնով։ 34 տարեկան, աշխատում էր 2004 հունիսի 21-ից։

Ինքնաթիռում գտնվում էր 203 մարդ - 195 ուղևոր, և 8 անձնակազմի անդամները։

### Զոհեր
**Փրկված մարդկանց թիվը**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աղետի մասին տվյալները «Aviation Safety Network»
* Պաշտոնական հաղորդագրություն  - S7
Աբանո Տերմե

**Աբանո Տերմե** (, ), բալնեոլոգիական հանգստավայր է Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Պադովա գավառում, Պադովայից 8 կմ հարավ-արևմուտք։ Բնակչությունը կազմում է 19,2 հազար մարդ (2007), բնակչության խտությունը 910 մարդ/կմ²։ Զբաղեցրած տարածքը՝ 37 կմ²։ Փոստային կոդը՝ 35031։ Հեռախոսային կոդը՝ 00049։

## Պատմություն
Աբանո Տերմեն հիշատակվում է Կլավիդիա Կլավդիանայի ստեղծագործությունից։ Նկարագրությունը օստգոթերի արքա Թեոդորիքի նամակում է։ Աբանո Տերմեն ավերվել է VI դարում, և վերականգնվել՝ XII–ում, երբ Աբանո–Բանին (քաղաքը մինչև 1930 թ․–ը այդպես էր կոչվում) դարձել է ինքնավար համայնք։

1403–ից 1797 թթ․ քաղաքը պատկանել է Վենետիկի հանրապետությանը։ Ըստ հավաստի աղբյուրների Աբանոյի մասին իրենց գրվածքներում և նամակներում հիշատակել են Շեքսպիրը, Մոցարտը, Բայրոնը, Գյոթեն։

## Տեսարժան վայրեր
* Սբ․ Լավրիենտիայի Մայր Տաճարը (1780 թ․) զանգակատան հետ միասին ( IX-X դդ․)։
* Մադոննա դելլա Սալյուտեի եկեղեցին (1428 թ․)։
* Մոնտիրենո պատկերասրահը՝ Մորետտոյի, Ռենիի, Տիեպոլոյի աշխատանքներով։
* Քաղաքից ոչ հեռու կանանց մենաստաններ Սան Դանիելեն (XI դ.) և Պրահլիայի աբբայությունը (XVIդ․)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ
Կարֆիցի

**Կարֆիցի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կալաբրիա մարզի Կրոտոնե գավառում։

Բնակչությունը 868 մարդ, բնակչության խտությունը 42.7 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 88817։ Հեռախոսային կոդ՝ 0962։

Բնակչության հովանավոր սուրբ է համարվում Saint Venera:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հալոնգ ծովախորշ

**Հալոնգ ծովախորշ** (), Վիետնամում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Գտնվում է Կուանգին նահանգում, հայտնի զբոսաշրջավայր է։ Ծովախորշը գտնվում է Հարավչինական ծովի Տոնկինի ծոցում։

Ծովախորշի վարչական կղզիները պատկանում են Հալոնգ, Կամֆա քաղաքներին և Վանդոն գավառին ()։

## Անվանում
Հալոնգ բառը թարգմանվում է որպես «վայր, որտեղ վիշապն իջել է ծովը»։ Ըստ լեգենդի՝ Հալոնգ կղզին ստեղծվել է հսկա վիշապի կողմից, ով ապրում էր լեռներում։ Լեռները լքելու ժամանակ պոչով ծակծկել է հովիտներն ու լեռնագոգերը, և ծով ընկղմվելու ժամանակ ճոչով բացված հատվածը լցվել է ջրով, մնացել են երկրի մի քանի փոքրիկ կղզիներ։ Տեղացիները մինչև այժմ էլ ասում են, որ ծովածոցում վիշապ է ապրում։

## Նկարագրություն
Ծովախորշը ներառում է ավելի քան 3000 կղզի, ինչպես նաև փոքր ժայռեր, քարաժայռեր և քարանձավներ։ Տարածքը կազմում է 1500 կմ քառ․։ Ինչպես երկրային, այնպես էլ ստորջրյան աշխարհը բնութագրվում է բարձր կենսաբազմազանությամբ։

Ամենաբնակեցված կղզին Տուանչուն է։ Հենց այստեղ է տեղակայված Հո Շի Մինի նախկին նստավայրը։

Կատաբան Հալոնգ ծովածոցի ամենամեծ կղզին է։ 1986 թվականին կղզու մոտավորապես կեսը հռչակվեց ազգային պարկ։ Կղզում կան բազմաթիվ լճեր, ջրվեժներ և քարանձավներ, ափամերձ կորալային խութեր։ Կղզու հայտնի քարանձավներն են Բոնաուն, Աղջկան և Երկնային Պալատը։ Ինչպես նաև հայտնի է Թմբուկ միշակայմի մեծ առագաստը, որն իր անվանումը ստացել է թմբուկի հարվածային ձայներից։ Ամենագեղեցիկ քարանձավը Դաուգոն է։

## Կլիմա
Կլիման արևադարձային է, խոնավ, երկու եղանակներով՝ շոգ խոնավ ամառ և չոր ցուրտ ձմեռ։ Միջին ջերմաստիճանը 15-ից 25&nbsp;°C է։ Տարեկան տեղումների քանակը 2000—2200 մմ է։ Ծովախորշի ջրի աղիությունը չոր սեզոնում 31-34,5 ‰ է։

## Բնակչություն
Մոտավորապես 1600 մարդ ապրում է լողացող տնակներում՝ չորս ձկնորսական գյուղերում՝ Կըավան (Cửa Vạn), Բահանգ (Ba Hang), Կոնգտաու (Cống Tàu) և Վոնգվիենգ (Vông Viêng)։

1994 թվականին Հալոնգ ծովածոցն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

## Պատկերասրահ

File:The_Kissing_Rocks-Ha_Long_Bay-Vietnam.jpg|«Համբուրվող ժայռերը»
File:Ha Long Bay.jpg|Տեսարան ծովախորշից
File:Ha Long.JPG|Ծովախորշի վրա տեղակայված բազմաթիվ կղզիներից մեկը
File:Ha Long öböl.jpg|Զբոսաշրջային նավ՝ խարսխված ծովախորշի մոտ
File:Ha Long sunset.jpg|Մայրամուտը Հալոնգ ծովախորշից
File:Ha Long Bay - Vietnam.jpg|Հալոնգ ծովախորշի մոտ գտնվող նավահանգստային գյուղակ
File:Ha Long Bay, sunset.jpg|Եվս մեկ մայրամուտ
File:Hạ Long Bay.jpg|Բազմազան նավակներով լի ափ
Ha Long Bay on a sunny day.jpg|Հալոնգն արևոտ օրը


## Արտաքին հղումներ
* UNESCO’s World Heritage Convention: Halong Bay 
* UNESCO: Հալոնգ ծովախորշ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիետնամի ծոցեր
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծոցեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Վիետնամում
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1963-1964

**Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1963-1964**, Լյուքսեմբուրգի 50-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Արիս Բոնևուան»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը RSSSF կայքում

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Մի անգամ (ֆիլմ)

**Մի անգամ** (), ֆիլմ, մյուզիքլ։ Նկարահանել է ռեժիսոր Ջոն Կարնին 2006 թվականին։ 2008 թվականին ստացել է Գրեմմի մրցանակ «Ֆիլմի լավագույն երգ»։

## Դերերում
* Տղա - Գլեն Հանսարդ
* Աղջիկ - Մարկետա Իրգլովա
* Տղայի հայրը - Բիլ Հոդնեթ
* Աղջկա մայրը - Դանուսե Կտրեստովա
* Էամոն - Գեոֆ Մինոգու
* Կիթառահար - Գերրի Հենդրիկ
* Թմբկահար - Հյուգ Ուոլշ
* Բանկի մենեջեր - Սենան Հաուգ

## Սաունդթրեքեր
# Գլեն Հանսարդ և Մարկետա Իրգլովա - «Falling Slowly» (Հանսարդ/Իրգլովա) – 4:04
# Իրգլովա և Հանսարդ - «If You Want Me» (Իրգլովա) – 3:48
# Հանսարդ - «Broken Hearted Hoover Fixer Sucker Guy» – 0:53
# Հանսարդ և Իրգլովա - «When Your Mind's Made Up» – 3:41
# Հանսարդ և Իրգլովա - «Lies» – (Հանսարդ/Իրգլովա) – 3:59
# Հանսարդ - «Gold» (Fergus O'Farrell) – 3:59
# Իրգլովա - «The Hill» (Իրգլովա) – 4:35
# Հանսարդ - «Fallen from the Sky» – 3:25
# Հանսարդ - «Leave» – 2 -46
# Հանսարդ - «Trying to Pull Myself Away» – 3:36
# Հանսարդ - «All the Way Down» – 2:39
# Հանսարդ և Իրգլովա - «Once» – 3:39
# Հանսարդ - «Say It to Me Now» – 2:35

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայքը (անգլ.)

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Fox Searchlight Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Summit Entertainment ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իռլանդական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իռլանդական երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իռլանդական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իռլանդական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Ալեքսանդր Սերպեգա

** Ալեքսանդր Սերպեգա** (ծննդյան թիվը անհայտ է - 1578), Հյուսիսային Ռումինիայի (Մոլդովա) իշխան, ծագումով հայ։

## Կենսագրություն
Առաջնորդելով ուկրաինական կազակներին և մոլդովական գյուղացիությանը՝ Ալեքսանդր Սերպեգան 1578 թվականի փետրվարի 9-ին անցավ Դնեստր գետը և մտավ Մոլդովայի մայրաքաղաք Յաշ, արտաքսելով թուրքամոլ Պետրու Կաղ իշխանին։ Ալեքսանդր Սերպեգայի ավագ եղբայրը՝ Մոլդովայի իշխանական գահի թեկնածու Կոնստանտինը, նույնպես եռանդով պայքարում էր թուրքերի դեմ։

Մուրադ III սուլթանը, սպառնալով Լեհաստանի թագավոր Ստեփան Բատորիին, պահանջում էր լուրջ միջոցներ ձեռք առնել Սերպեգա եղբայրների դեմ։ Ալեքսանդր Սերպեգան դեռ չէր կազմակերպել իր զորքը, երբ նրա դեմ դուրս եկավ թուրքական մի մեծ բանակ։ Թուրքերին միացած տրանսիլվանցիները և վալաքները ներխուժեցին Յաշ։

Ալեքսանդր Սերպեգան ստիպված էր 2000-անոց զորքով ապաստանել քաղաքում։ Կամենեց-Պոդոլսկ քաղաքի հայ ժամանակագիրը վկայում է, որ Ալեքսանդր Սերպեգայի զորքը համառորեն դիմադրել է երկու ամիս։ Բոլորովին զրկված լինելով զինապաշարից՝ Ալեքսանդր Սերպեգան 1578 թվականի մարտի 12-ի գիշերը փորձել է ճեղքել պաշարումը, բայց նենգությամբ ձերբակալվել է և յուրայինների հետ Կ. Պոլիս տարվելիս ճանապարհին ցցահան արվել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ալիշան Ղ., Կամենից. Տարեգիրք հայոց Լեհաստանի և Ռումենիոյ, Վնտ., 1896, էջ 49։

Կատեգորիա:Իշխաններ