Հովսեփ Հովսեփյան

**Հովսեփ Հովսեփի Հովսեփյան** (հայտնի է նաև՝ **Ժիլբեր Մինասյան**, **Լևոն** անուններով, ), ֆրանսահայ ռազմական գործիչ, հասարակագետ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, «Ազատագրական բանակ» կամավորական ջոկատի հրամանատար (1992), «Արծիվ-մահապարտներ» գումարտակի հրամանատար։ 2020 թվականին պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։

## Կենսագրություն
Հովսեփ Հովսեփյանը ծնվել է 1957 թվականին Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում, կիլիկիացի գաղթականների ընտանիքում։ Ապրել և ուսումը ստացել է Ֆրանսիայում։ Ավարտել է Էքս-ան-Պրովանսի համալսարանը ու ստացել հասարակագետի որակավորում, գիտական թեզի թեման եղել է՝ «Մարսելի հայ համայնքն ու ազգային բարքերի պահպանումը»։

## «Զրահամեքենայի գործ»
1985 թվականին, երբ ֆրանսիական ոստիկանությունն առաջին անգամ ձերբակալում էր նրան, ինքը Մարսելում նոր ստեղծված ռադիոկայանի գլխավոր խմբագրի տեղակալն էր։ Պաշտոնական մեղադրանք ներկայացվեց, ըստ որի՝ «մասնակցել է օդանավակայանից կենտրոնական դրամատուն խոշոր գումար փոխադրող զրահամեքենայի առևանգմանը»։ Բազմաթիվ հարցաքննություններից հետո միայն պարզ դարձավ, որ իր նկատմամբ անհամեմատ լուրջ կասկածներ կան։ Ի հայտ էին եկել փաստաթղթեր, որոնք անուղղակիորեն վկայում էին, որ Հովսեփ Հովսեփյանը Եվրոպայի տարբեր մայրաքաղաքներում ղեկավարել է թուրք դեսպանների սպանություններն ու մասնակցել տարբեր բռնարարքների։ Հետաքննությունը հանցանքը չկարողացավ հաստատել, սակայն Հովսեփ Հովսեփյանը ընդմիշտ մնաց գաղտնի ոստիկանության հսկողության ներքո։ «ԱՍԱԼԱ»-ի յուրաքանչյուր գործողությունից հետո նրան հարցաքննության էին կանչում։ Երեք իրավաբան է վարել նրա գործը, և երբ զգացվել է, որ փաստերն հետզհետե անողոք են դառնում ու դատավարության ժամանակ չի կարողանալու ինքն իրեն արդարացնել, Հովսեփ Հովսեփյանը քննիչի սենյակից դուրս եկել ու փախել։ Նախ թաքնվում է Ֆրանսիայում, հետո անցնում Իտալիա, Հարավսլավիա, Հունաստան, Կիպրոս, երկու տարում մոտ երեսուն երկիր է փոխում։ Երբ որ Մոնթե Մելքոնյանն ազատվում է բանտից, որոշում են միասին Հայաստան գնալ՝ տարբեր ճանապարհներով։ Հայաստան ժամանում է Մոսկվայից՝ գնացքով։

## Արցախյան ազատամարտ
### Ազատագրական բանակ
Դեռևս արտասահմանում, վստահելի ներկայացուցիչների միջոցով, պարզաբանումներ է սկսել, թե սահմանամերձ շրջաններում, Արցախում կամավորական ինչ ջոկատներ են մարտնչում ու ինչ նպատակներ են հետապնդում։ Հայաստան հասնելուց հետո առանձին-առանձին հանդիպում է հրամանատարների հետ, որպեսզի ծրագրերը որոշակիացնի։ Լեոնիդ Ազգալդյանի հետ համաձայնության գալուց հետո, 1990 թվականի դեկտեմբերի երկրորդ կեսին առաջին անգամ միասին գնում են Արցախ։ Նրանց նպատակը ազգային-ազատագրական կամավորական բանակ ստեղծելն էր, ու այդ այցելությունը կազմակերպչական բնույթ էր կրում։ 1991 թվականի հունվարին Լեոնիդ Ազգալդյանի հետ երկրորդ անգամ գնում են Շահումյանի շրջան ու ձմեռային դաժան պայմաններում, անտառում ռազմական ճամբար հիմնում։ Կամավորական բանակի շարքերը հետզհետե համալրվում է, ու նոր ճամբարներ են ստեղծվում Երևանի շրջակայքում, Վաղարշապատում, Վարդենիսում և այլ տեղերում։ Շուտով լեռներից իջնում ու իր ջոկատով կամավորական բանակին է միանում Վլադիմիր Բալայանը։ Կամավորական ջոկատի մարտական առաջին գործողությունը տեղի է ունեցել Գետաշենում, որից հետո մասնակցել են Մարտունու, Հադրութի, Ստեփանակերտի և Մարտակերտի 27 բնակավայրերի ազատագրությանը։

1992 թվականի ապրիլին Հաթերքի հատվածում ջոկատը մասնակցում է Արդաբան գյուղի ազատագրմանը, ու երբ վերադառնում են ճամբար, հաղորդվում է, որ Մարաղայում կոտորած է սկսվել։ Ադրբեջանցիները գնդակահարում էին թաքստոցներում մնացած հայ կանանց, անպաշտպան ծերունիններին ու երեխաներին։ Կամավորական ջոկատը շատ արագ բնակավայրը հետ է վերցնում ու սկսում այն մաքրել նրանցից։ Շուտով հայտնվում են շրջափակման մեջ։ Մարտի ժամանակ ոտքից վիրավորում է ստանում Հովսեփ Հովսեփյանը, Լեոնիդ Ազգալդյանն էլ ստանում է թեթև վիրավորում։ Հովսեփ Հովսեփյանին տեղափոխում են Մարտակերտի հիվանդանոց, որտեղ չկարողանալով վերքը բուժել, փոխադրում են Ստեփանակերտ, իսկ այնտեղից էլ Երևան։ Մեկ ու կես ամիս պարկած է լինում հիվանդանոցում, երբ Լեոնիդ Ազգալդյանը հայտնում է նրան, որ Ազատագրական բանակի Արցախի ճակատի հրամանատարը՝ Վլադիմիր Բալայանը զոհվել է։ Լեոնիդի հետ մեկնում են Արցախ, մասնակցում մարտական ընկերոջ հուղարկավորությանը, որից հետո Հովսեփ Հովսեփյանը վերադառնում է Երևան, իսկ Լեոնիդ Ազգալդյանը մնում է Արցախում։ 11 օր անց զոհվում է նաև Լեոնիդ Ազգալդյանը։ Հովսեփ Հովսեփյանը մեկնում է Լաչին (այժմ՝ Բերձոր), հետո մասնակցում է հուղարկավորությանը, որից հետո մեկնում է Արցախ և ստանձնում Ազատագրական բանակի հրամանատարությունը։

### Արծիվ-մահապարտներ
1992 թվականի օգոստոսին վերադառնում է Հայաստան, որպեսզի մասնակցի Ազատագրական բանակի հրամանատարներից մեկի՝ Մանուկ Սահակյանի (Մանչ) հուղարկավորությանը, ապա հանդիպում Աստվածատուր Պետրոսյանի հետ։ Աստվածատուր Պետրոսյանը հանգամանորեն ներկայացնում է Ղարաբաղում տիրող հուսահատ վիճակը, բացատրում, որ գործնական օգնության հասնելու համար անհրաժեշտ է կամավորական ջոկատները հենց Հայաստանում մարզել ու մարտունակ դարձնել։ Ապա Հովսեփյանին առաջարկում է բարձր մակարդակի ուսումնական կենտրոն ստեղծել և ստանձնել հրահանգչի պարտականությունները։ Հովսեփյանը մերժում է առաջարկը, քանի որ չէր ցանկանում բախտի քմահաճույքին թողնել Մարտակերտում մնացած իր ջոկատին։ Հաջորդ օրը հեռուստացույցով տարածվում է Վազգեն Սարգսյանի կոչը։ Մի քանի ժամ չանցած 400-ից ավելի երիտասարդներ, շատ լավ իմանալով Արցախում ստեղծված անելանելի իրավիճակը, միանում են կոչին և ցանկություն են հայտնում կամավոր կռվել։ Հաջորդ օրը Երևանի մայրաքաղաքային գունդ մեկնած Հովսեփյանին հանձնարարում են ամենաշատը տասը օրում մահապարտների գումարտակը վճռական մարտերի նախապատրաստել։

## Պարգևներ
* Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշան, 2020 թվական։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի գնդապետներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ ռազմական գործիչներ