Վիկտորյա Ռոշչինա

**Վիկտորյա Վլադիմիրիվնա Ռոշչինա** (ուկրաիներեն՝ Вікто́рія Володи́мирівна Ро́щина. ), ուկրաինացի լրագրող, ով գրել է ռուսական  զորքի Ուկրաինա ներխուժման և Մարիուպոլի ճակատամարտի մասին։ Ռոշչինան 2023 թվականի օգոստոսին առևանգվել է, 2024 թվականի հոկտեմբերին հայտնի է դարձել, որ նա սպանվել է ռուսական գերության մեջ:

*Կանանց միջազգային մեդիահիմնադրամի* մրցանակի դափնեկիր է լրագրության ասպարեզում դրսևորած խիզախության համար (2022):

## Կենսագրություն
Վիկտորյա Ռոշչինան ծնվել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 6- ին Զապորոժիեում։ Լրագրողական աշխատանքով զբաղվել է պատանեկան տարիներից. լուսաբանել է դատական ​​վճիռները և հանցագործությունները։ 2022 թվականին ռուսական զորքի՝ Ուկրաինայի արևելյան որոշ հատվածներ ներխուժելուց և զավթելուց հետո նա սկսեց գրել օկուպացված տարածքներում կյանքի և Մարիուպոլի պաշարման մասին։ Նա համագործակցել է «Українська правда» թերթի, «Ազատություն» ռադիոկայանի, UA: First-ի, Censor.net-ի և Громадське радіо-ի՝ Հանրային ռադիոյի հետ։

2022 թվականի մարտին Վասիլիվկայում ռուս զինվորները գերի վերցրին նրան, բայց Վիկտորիային հաջողվեց փախչել։ Մարտի սկզբին նրա ավտոմեքենան ընկավ ռուս զինվորականների կրակի տակ: Նա և վարորդը փախան, իսկ ռուսները գողացան նրա համակարգիչն ու տեսախցիկը: Մարտի 11-ին Բերդյանսկում Ռուսաստանի ԱԴԾ- ի աշխատակիցները գերի վերցրին Ռոշչինային և տասը օրով բանտարկեցին։ Նրան ազատ արձակեցին միայն այն բանից հետո, երբ տեսահոլովակ նկարահանեց ռուս զինվորականների «կյանքը փրկելու» մասին: Ազատվելուց հետո նա հոդված գրեց Հրոմադսկեում գերության մեջ անցկացրած օրերի մասին: Այդ նույն տարում Կանանց միջազգային մեդիահիմնադրամի կողմից (IWMF) նրան շնորհվեց «Խիզախություն լրագրության մեջ» մրցանակը: Նա հրաժարվեց մասնակցել մրցանակաբաշխության արարողությանը՝ գերադասելով կենտրոնանալ իր լրագրողական աշխատանքի վրա։

## Առևանգում և սպանություն
2023 թվականի հուլիսին Ռոշչինան մեկնեց Ռուսաստանի կողմից օկուպացված արևելյան Ուկրաինա՝ ենթադրաբար՝ Զապորոժիեի ԱԷԿ-ում ստեղծված ճգնաժամի և Կախովկայի ամբարտակի պայթյունի մասին նյութեր պատրաստելունպատակով: Նախատեսած վայրը հասնելու համար պլանավորել էր անցնել Լեհաստանով ու Ռուսաստանով։ 2023 թվականի օգոստոսի 3-ին նա իր ընտանիքին տեղեկացրեց, որ անցել է սահմանային հսկողությունը. դա նրանից ստացված վերջին լուրն էր: Օգոստոսի 12-ին հայտարարվել է Նրա անհետ կորչելու մասին, իսկ սեպտեմբերի 21-ին այդ մասին հաղորդում է ներկայացվել։ Վիկտորյայի անհետացման մասին 2023 թվականի հոկտեմբերի 4-ին հրապարակվել է The Daily Beast- ում և «Українська правда»-ում:

2024 թվականի ապրիլի 22-ին նրա հայրը՝ Վլադիմիր Միխայլովիչը, Ռուսաստանի կառավարությունից ստացել է ապրիլի 17-ի թվակիր նամակ, որում նշված էր, որ ռուսները Ռոշչինային կալանքի տակ են պահում: Բնակչության իրավունքների պաշտպանության միջազգային կազմակերպությունը նրա կալանքը անարդար է անվանել, իսկ ԵՄ-ն՝ անօրինական և կամայական: Մարդու իրավունքների պաշտպան Սվետլանա Գաննուշկինան նամակ է գրել այն ժամանակվա Ռուսաստանի մարդու իրավունքների հանձնակատար Տատյանա Մոսկալկովային ՝ խնդրելով տեղեկություններ տրամադրել Ռոշչինայի կարգավիճակի մասին:

2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ռազմագերիների հետ վարվելակերպի համակարգման շտաբի ներկայացուցիչ Պյոտր Յացենկոն հայտնել է Ռոշչինայի մահվան մասին: Ընտանիքին ուղղված նամակում ռուս պաշտոնյաները հայտնել են, որ նա մահացել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։ Նրանք պատճառը չեն նշել: Ռուսական «Մեդիազոն» հրատարակչությունը հայտնել է, որ նա մահացել է Մոսկվա տեղափոխման ժամանակ: Ներքին գործերի նախարարության տվյալներով ՝ Ռոշչինան գերիների փոխանակման ցուցակում էր և պահվում էր Ռուսաստանի Տագանրոգ քաղաքում: Ուկրաինական «Մարդու իրավունքների մեդիա նախաձեռնություն» ՀԿ-ն հայտնել է, որ Տագանրոգի № 2 հատուկ քննչական բաժանմունք տեղափոխվելուց առաջ Ռոշչինան գտնվել է Բերդյանսկի № 77 գաղութում։ Երկու կենտրոններն էլ մեղադրվում են բանտարկյալներին տանջելու մեջ:

«Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպությունը, IWMF-ը, ԵՄ-ն և Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեն կոչ են արել հետաքննություն սկսել նրա մահվան և կալանքի առնչությամբ։ Հոկտեմբերի 11-ին Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը հայտարարեց, որ նրա անհետացումը դիտարկում է որպես հնարավոր սպանություն և ռազմական հանցագործություն։ Նախագահ Զելենսկին նրա մահը որակեց «իսկական հարված» Ուկրաինայի լրագրողների համար։

2025 թվականի մարտի 3-ին Sludstvo.Info հրատարակությունը պարզեց, որ Վիկտորյան դաժանորեն տանջվել է ռուսական գերության մեջ, նրա մարմնին դանակի վերքեր են եղել, նրան էլեկտրահարել են, իսկ ռուսական գաղութի աշխատակիցները նրան թաքցրել են ստուգումներից։ Վերադարձված մարմնի վրա հերձման հետքեր կային, և որոշ օրգաններ բացակայում էին։

Լրագրողի անհետացման մասին նկարահանվել է «Վիկայի վերջին առաջադրանքը» վավերագրական ֆիլմը «Останнє завдання Віки»:

2025 թվականի փետրվարին Վիկտորյայի մարմինը, վրան՝  խոշտանգումների բազմաթիվ հետքեր, վերադարձվեց Ուկրաինա։ Ինքնությունը պարզվեց ԴՆԹ թեստի միջոցով:

## Հիշատակ
2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին լրագրողի հիշատակին նվիրված միջոցառում կազմակերպվեց  Կիևում։

Ռոշչինան հետմահու արժանացել է չեխական «People in Need» կազմակերպության  «Homo Homini» (մարդու իրավունքների) մրցանակին։

## Հրապարակումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Англомовний переклад розповіді Рощиної про її час у російському ув'язненні, опублікований посмертно Index on Censorship
* ''Courage in Journalism Awards 2022: Вікторія Рощина'', відео Міжнародного жіночого медіафонду.