Մերի Ռեդքլիֆ

**Մերի Էն Ռեդքլիֆ** (, ), վաղ ֆեմինիստական շարժման բրիտանացի կարևոր գործիչ էր։

## Կենսագրություն
Նա ծնվել է որպես Մերի Էն Քլեյթոն Նոթինգհեմում ՝ հաջողակ անգլիկան վաճառական Ջեյմս Քլեյթոնի և նրա կաթոլիկ կնոջ՝ Սարա Բլեյթերուիքի ավագ դուստրը, և մկրտվել է Նոթինգհեմի Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցում 1746 թվականի հունիսի 18-ին։ Ջեյմս Քլեյթոնը արդեն 70 տարեկան էր, երբ Մերի Էնը ծնվեց և մահացավ, երբ նա 4 տարեկան էր։ Մերի Էնի քույրը՝ Սարան, մահացել էր նրանից առաջ՝ Մերի Էնին թողնելով որպես միակ ժառանգորդ։ Ռեդքլիֆը դաստիարակվել է որպես կաթոլիկ իր մոր կողմից և կրթություն է ստացել Յորքի Բար Կոնվենտ դպրոցում։ Մերի Էնը 15 տարեկան հասակում փախել է տնից՝ Քոքսուոլդից Ջոզեֆ Ռեդքլիֆի հետ ամուսնանալու համար։ Սկզբնապես նրանք ամուսնացել էին գաղտնի՝ կաթոլիկ քահանայի կողմից, սակայն Ռեդքլիֆի խնամակալները պնդեցին, որ նա ամուսնանա Անգլիկան եկեղեցում, և պսակադրությունը տեղի ունեցավ Նոթինգհեմի Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցում 1762 թվականի մայիսի 2-ին։

Թվում է, թե Ջոզեֆ Ռեդքլիֆը սերում էր Ագթորփ Օլդ Հոլի Ռեդքլիֆ ընտանիքից, սակայն Մերի Էն Ռեդքլիֆը իր հուշերում պնդում է, որ նա ազգակցական կապ ունի Դերուենտուոթերի կոմսի հետ. մի պնդում, որը հաստատվել է Լորդ Թրաքուեյրի վկայակոչմամբ, ով նշում է, որ նրանք «հեռավոր ազգակցական կապ ունեին Դերուենտուոթեր ընտանիքի հետ»։ Ջոզեֆ Ռեդքլիֆի ծնողները նկարագրված են 1810 թվականին Էդինբուրգում հրատարակված «Հուշագրությունների» III նամակում՝ որպես Յորքշիրում բնակվող մի «լավ ծեր զույգ», ովքեր «չափազանց երջանիկ էին»՝ տեսնելով իրենց «միակ ողջ մնացած որդուն այդքան ապահովված»։ Մերի Էնի առաջին հիշատակումն իր ամուսնու՝ Դերուենտուոթեր տոհմից սերելու մասին հանդիպում է այնտեղ, որտեղ նա թվարկում է իր որդիներին. «իսկ հաջորդը Ջոզեֆն է՝ անվանված ի պատիվ իր հոր, ապա Ջեյմսը ՝ ի հիշատակ իմ հոր և Դերուենտուոթերի դժբախտ կոմսի, ով իր կյանքը զոհեց 1715 թվականի ապստամբության ժամանակ, և Չարլզը՝ ի պատիվ Դերուենտուոթերի կոմսի եղբոր, ով նույն գործի համար նահատակվեց 1745 թվականին. մի ընտանիք, որից, ինչպես ինձ միշտ ասել են, սերում էր իմ ամուսինը»։

Զույգն ունեցավ ութ երեխա՝ կարճ հաջորդականությամբ՝ Էնը, Մերին, Սարան, Ջոզեֆը, Ջեյմսը, Չարլզը, Վինիֆրեդը և Ֆրենսիսը: Վերջին երկուսը մահացան մանկահասակ տարիքում: Մեծացող ընտանիքի պատճառով առաջացած ֆինանսական դժվարությունները ստիպեցին Ջոզեֆ Ռեդքլիֆին ներդրումներ անել շաքարի արդյունաբերության մեջ, և անհաջող սպեկուլյացիաներից հետո Մերի Էնի ժառանգությունը սպառվեց: Ջեյմս Քլեյթոնից ժառանգած ընտանեկան կալվածքները երեք կոմսություններում վաճառվեցին Ջոզեֆի պարտքերը վճարելու համար: 1783 թվականի այս պահից սկսած՝ Մերի Էնի ամուսինն այլևս չէր կարողանում հոգալ ընտանիքի կարիքները։ Նա աշխատանք էր փնտրում որպես տնտեսուհի Թրաքուեյր Հաուսում, որպես դաստիարակչուհի և աշխատող գլխարկների խանութում։ Տքնաջան աշխատանքի շնորհիվ նա կարողացավ իր որդիներին՝ Ջոզեֆին, Ջեյմսին և Չարլզին, կրթության տալ դպրոցում։ Ջոզեֆ Ռեդքլիֆ ավագը 1783 թվականին աշխատանք գտավ որպես տան կառավարիչ սեր Ջոն Սթենլիի` Սթենլիի 6-րդ բարոնետի մոտ՝ Օլդերլի Պարկում, և այլևս չտեսավ Մերի Էն Ռեդքլիֆին: Ջոզեֆ Ռեդքլիֆ ավագը մահացավ 1804 թվականին, և պարոն Ջոնի որդին՝ Էդվարդ Սթենլին՝ Նորվիչի եպիսկոպոսը, նրա կտակի կատարողն էր: Մերի Էնի ավագ որդին՝ Ջոզեֆը, դարձավ վաճառական, նրա երկրորդ որդին՝ Ջեյմսը՝ հրուշակագործ Հոլբորնում, իսկ կրտսեր որդին՝ Չարլզը, բանակից փախչելուց հետո դարձավ հաջողակ, թեև ոչ շատ հայտնի նկարիչ, ով մահացավ Սեյլեմում, Մասաչուսեթս, 1806 թվականին:

Մերի Էնի և նրա ամուսնու մասին Ռուժ Քրուա Փուրսուիվանտը` Ուիլյամ Ռեդքլիֆը, գրում է. «Քոքսուոլդից Ջոզեֆ Ռեդքլիֆը, ծնված 1726 թվականին, ամուսնացավ Նոթինգհեմից Ջեյմս Քլեյթոնի ժառանգորդուհու հետ»: «Ունենալով սեփական փոքրիկ կարողություն, որն ավելացավ իր կնոջ ունեցվածքով, նա ամուսնությունից քիչ անց տուն պահեց Գրովներ Սքվերում ՝ կառքով ու չորս ձիերով, և շարունակեց այդպես ապրել այնքան ժամանակ, քանի դեռ միջոցները ներում էին։ Նրա այրին՝ խելացի ու ողջամիտ մի կին, մոտ 1795 թվականին Օքսֆորդ Սթրիթում պատրաստի կոշիկների խանութ էր պահում, իսկ այժմ (1810թ.) գտնվում է Էդինբուրգում ՝ կարծում եմ, ինչ-որ հին կին ծանոթի օգնության հույսին»։

Թրաքուեյր Հաուսում Թրաքուեյրի կոմսի և նրա կնոջ՝ նախկինում Մերի Ռեյվնսքրոֆթի մոտ (ով Ռեդքլիֆի համադասարանցին էր եղել Բար Կոնվենտում (Bar Convent)) որպես տնտեսուհի աշխատելու տարիներին, Ռեդքլիֆը ընկերացավ հակասական շոտլանդացի աստվածաբան Ալեքսանդր Գեդեսի հետ: Այս ընկերությունը տևեց մինչև վերջինիս մահը՝ 1802 թվականը։ Գեդեսը քաջալերեց նրան հետևել սեփական խղճին, ինչը հանգեցրեց կաթոլիկությունից նրա հրաժարմանը։ Սա էլ ավելի օտարացրեց նրան իր ընկերներից ու աջակիցներից և մեծացրեց աշխատանք գտնելու դժվարությունները։

Մերի Էն Ռեդքլիֆը հաճախ նշվում է որպես 1810 թվականին մահացած՝ իր հուշագրությունների հրատարակման տարեթվին, սակայն նրա մահվան վկայականում նշված է, որ նա մահացել է «հյուծումից» 1818 թվականին Էդինբուրգում։ Նա թաղված է անանուն գերեզմանում՝ Հին Քալթոն գերեզմանատանը:

## Ստեղծագործություններ
Ռեդքլիֆը առավել հայտնի է իր «Կանանց տեսակետը, կամ կանանց իրավունքները տղամարդկանց յուրացումից վերականգնելու փորձ» գրքով։ Այս գրքում քննարկվում էր, թե ինչպես են տղամարդիկ, աշխատելով գլխարկների արտադրության և այլ ոլորտներում, խլում կանանց աշխատատեղերը՝ նրանց ստիպելով դիմել մարմնավաճառության։ Ռեդքլիֆի փաստարկները հիմնված էին քրիստոնեական արժեքների վրա: Նա շեշտում էր, թե ինչպես են հարգարժան կանայք դիմում մարմնավաճառության՝ աղքատության և արժանապատիվ աշխատանքի բացակայության պատճառով։ Նա պնդում էր, որ կրթության պակասը, ինչպես նաև հասարակական նախապաշարմունքները՝ կապված այն բանի հետ, թե ինչ պետք է կամ չպետք է անի ազնվազարմ կինը, խոչընդոտում էին կանանց աշխատանք գտնել արժանապատիվ հաստատություններում։

Գոյություն ունեն տարաձայնություններ այն հարցի շուրջ, թե արդյոք Մերի Էն Ռեդքլիֆը իրեն վերագրվող մի քանի գոթական վեպերի հեղինակն է: Մանֆրոնեն տասնիններորդ դարի սկզբի ամենահայտնի գոթական վեպերից մեկն էր և ջերմորեն հիշատակվել է Ուիլյամ Մեյքփիս Թեքերեյի կողմից: Մերի Էն Ռեդքլիֆի հուշերը՝ գրված մտերիմ նամակների տեսքով իր ընկերուհու, բարդացնում են հարցը, քանի որ այնտեղ ոչ մի հղում չկա Մերի Էնի՝ որպես գոթական վիպասանի մասին:

Մերի Էն Ռեդքլիֆին վերագրվող այլ վեպեր են Ռաձիվիլը և Վելինա դե Գուիդովայի ճակատագիրը, որոնք երկուսն էլ հրատարակվել են 1790 թվականին Ուիլյամ Լեյնի կողմից Միներվա Պրեսում: Ռեդքլիֆի նոր վիպասանի գրպանի ամսագիրը հայտնվել է 1802 թվականին. դա գեղարվեստական ստեղծագործությունների ժողովածու էր՝ կազմված Սուրեյի Ուիմբլդոնից տիկին Մերի Էն Ռեդքլիֆի կողմից: Հաստատ է, որ Ռեդքլիֆն այդ ժամանակահատվածում ապրում էր Սուրեյում:

Մերի Էն Ռեդքլիֆն իր հուշերում նշում է, որ իր մտադրությունն էր բոլոր գրքերը հրատարակել անանուն, սակայն նա հարկադրված է եղել հրատարակչի կողմից հանդես գալ իր սեփական անվամբ, որպեսզի օգտվի իր անվան և ավելի հայտնի գոթական վիպասան Էն Ռեդքլիֆի անվան նմանությունից:

Նրա ավելի ուշ հրատարակված գիրքը՝ Մերի Էն Ռեդքլիֆի հուշերը՝ գրված մտերիմ նամակների տեսքով իր ընկերուհուն, ակնհայտ դարձրեց նրա կյանքի հանգամանքների ուժեղ ազդեցությունը իր առաջին գրքի վրա։ Հուշագրությունները գրված են միտումնավոր առեղծվածային ոճով՝ թե՛ վայրերի, թե՛ մարդկանց անունների փոխարեն օգտագործելով սկզբնատառեր, սակայն շատերը կարող են նույնականացվել տեքստում Ռեդքլիֆի կողմից տրված հուշումների միջոցով: Օրինակ՝ երբ նա R___-ում աշխատում էր որպես տարեց ջենթլմենի ուղեկցորդուհի, նա նշում է, որ տունը գտնվում էր Ազատությունների մեծ խարտիայի ստորագրման վայրի դիմաց՝ այդպիսով բացահայտելով, որ վայրը Ռանիմիդն է: Լեդի Թրաքուեյրի օրագրերը նույնպես օգտակար են Ռեդքլիֆի կյանքի այլ մանրամասներ տրամադրելու հարցում, ներառյալ նրա կապը Ալեքսանդր Գեդեսի հետ:

## Գրականություն
* *The female advocate or an attempt to recover the rights of women from male usurpation*. By Mary Anne Radcliffe. London: Printed for Vernor and Hood, NO. 31, Poultry, 1799
* *The memoirs of Mrs. Mary Ann Radcliffe in familiar letters to her female friend*. Edinburgh: Printed for the author and sold by Manners & Miller, 1810

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:18-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Կին