Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա

**Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա** ( (**MTA**)), բարձրագույն գիտական հաստատություն Հունգարիայում։ Գտնվում է Բուդապեշտում՝ Դանուբ գետի ափին, Ռուզվելտ հրապարակի Ֆրիդրիխ Ավգուստ Շտյուլերի նախագծով կառուցված նեո-ռենեսանս ոճի շենքում։ Ակադեմիայի գործունեության նպատակն է երկրում բնական և հասարակական գիտությունների զարգացումը և դրանց համակարգումը։ Ֆինանսավորվում է պետական բյուջեից, ինչպես նաև իր ակտիվներից ստացված եկամուտներով և նվիրատվություններով։ Ակադեմիայի համակարգում աշխատում են շուրջ 35 000 հետազոտողներ։

## Պատմություն
Ակադեմիան հիմնադրվել է 1825 թվականի նոյեմբերի 3-ին (այս օրը Հունգարիայում տոնվում է որպես Գիտելիքի օր) հունգարացի քաղաքական գործիչ Իշտվան Սեչենյիի կողմից, ով հունգարիայի պառլամենտի նստաշրջանի ժամանակ առաջարկել է ստեղծել «Գիտական ընկերություն»։ Ընկերության ստեղծման համար նա ներդրել է իր կալվածքի տարեկան եկամուտը։ Նրա օրինակին են հետևել Աբրահամ Վայը, Դյորդ Անդրաշին և Դյորդ Կարոյին, ովքեր դարձել են ակադեմիայի հիմնադիրները։ Կառույցի նպատակն էր հունգարերեն լեզվի զարգացումը, Հունգարիայում գիտության և արվեստի ուսումնասիրությունն ու տարածումը։ Չորս հիմնադիրներից և 11 գրողներից ու գիտնականներից բաղկացած կոմիտեն ստեղծել է կազմակերպության կանոնադրությունը, որը 1831 թվականին ընդունվել է կայսեր Ֆրանց I-ի կողմից։ Ակադեմիայի առաջին նախագահն է եղել Իոժեֆ Տելեկին։
[մինի|Կոմս [Իշտվան Սեչենյին իր կալվածքի տարեկան եկամուտն է առաջարկում «Գիտական ընկերության» ստեղծման համար]]

## Անդամակցություն
1970 թվականին ակադեմիայի կազմում ընդգրկված են եղել 188 իսկական և թղթակից անդամներ, 68 արտասահմանյան անդամներ, այդ թվում 20 խորհրդային գիտնականներ։ 2006 թվականից ակադեմիայի անդամները բաժանվում են 4 խմբի՝
* իսկական անդամներ (ակադեմիկոսներ) - 248 
* թղթակից-անդամներ - 92 
* արտասահմանյան անդամներ - 161 
* պատվավոր անդամներ - 201 
Մինչև 70 տարեկան իսկական և թղթակից անդամների քանակը չի կարող անցել 200-ը։ Ակադեմիայի անդամներն ընտրվում են ցմահ, ընտրելու իրավունք ունեն ակադեմիկոսներն ու թղթակից անդամները։ Ակադեմիկոսներն ու թղթակից անդամները ստանում են կառավարական կրթաթոշակ։

### Բաժիններ
Ակադեմիան ունի տասնմեկ հիմնական բաժիններ՝
* Լեզվաբանության և գրականագիտության բաժին
* Փիլիսոփայության և պատմական գիտությունների բաժին
* Մաթեմատիկայի բաժին
* Գյուղատնտեսական գիտությունների բաժին
* Բժշկական գիտությունների բաժին
* Տեխնիկական գիտությունների բաժին
* Քիմիական գիտությունների բաժին
* Կենսաբանական գիտությունների բաժին
* Տնտեսագիտության և իրավագիտության բաժին
* Երկրագիտության բաժին
* Ֆիզիկական գիտությունների բաժին

### Գիտահետազոտական ինստիտուտներ
* Գյուղատնտեսական հետազոտությունների կենտրոն
* Աստղագիտության և երկրագիտության կենտրոն (ներգրավված է Կոնկոլի աստղադիտարանի հետ)
* Կենսաբանության Szeged հետազոտական կենտրոն
* Կոմպյուտերային գիտություն և վերահսկողության ինստիտուտ
* Էկոլոգիական հետազոտությունների կենտրոն
* Տնտեսական և տարածաշրջանային հետազոտությունների հետազոտական կենտրոն
* էներգիայի հետազոտությունների կենտրոն
* Հումանիտար հետազոտությունների կենտրոն
* Լեզվաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտ
* Մաթեմատիկայի Ռենյի ինստիտուտ
* Փորձարարական բժշկության ինստիտուտ
* Բնական գիտությունների հետազոտական կենտրոն
* Միջուկային հետազոտությունների ինստիտուտ
* Ֆիզիկայի Վիգներ հետազոտական կենտրոն
* Հասարակական գիտությունների կենտրոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Գիտությունների ազգային ակադեմիաներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ