Machinarium

***Machinarium***, Amanita Design-ի կողմից մշակված *point-and-click* («ցույց տուր և սեղմիր» ժանրի) արկածային հանելուկային խաղ է։ Այն թողարկվել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝  <bdi>Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ</bdi>, Մաք ՕԷս և Լինուքս համակարգերի համար, 2011 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ iPad 2-ի համար App Store-ում, 2011 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ BlackBerry PlayBook-ի համար, 2012 թվականի մայիսի 10-ին՝ Անդրոիդ հարթակի համար, իսկ 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ PlayStation 3-ի PlayStation Network-ում Եվրոպայում։ Հյուսիսային Ամերիկայում խաղը հասանելի է դարձել 2012 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, իսկ Ասիայում՝ հոկտեմբերի 18-ին։ PlayStation Vita տարբերակը թողարկվել է 2013 թվականի մարտի 26-ին Հյուսիսային Ամերիկայում, մայիսի 1-ին՝ Եվրոպայում և մայիսի 7-ին՝ Ասիայում։ Վինդոուզ, Mac և Linux համակարգերի համար փորձնական տարբերակները հասանելի են դարձել 2009 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։ Wii-ի WiiWare ծառայության համար նախատեսված ապագա թողարկումը չեղարկվել է 2011 թվականի նոյեմբերին՝ WiiWare-ի 40 ՄԲ սահմանափակման պատճառով։

Խաղի Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ, OS X, Linux և Android տարբերակները թողարկվել են Humble Indie Bundle for Android 4-ի համար 2012 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ այն օգտատերերի համար, ովքեր վճարել են միջինից բարձր գին։ Windows Phone տարբերակը թողարկվել է 2014 թվականի մարտի 22-ին։ 2017 թվականին մշակողները ներկայացրել են խաղի Definitive Version տարբերակը, որը հիմնված է DirectX շարժիչի վրա՝ Adobe Flash-ի փոխարեն, և թույլ է տալիս խաղալ ամբողջ էկրանի ռեժիմում։ Xbox One տարբերակը թողարկվել է 2020 թվականի ապրիլի 16-ին։

## Խաղի ընթացք
**«''Machinarium''»**-ը դասական *point-and-click* ժանրի արկածային խաղ է, որի հիմնական նպատակը տարբեր գլուխկոտրուկների և տրամաբանական խնդիրների լուծումն է։ Խաղի բոլոր հանելուկները փոխկապակցված են միասնական պատմական միջավայրով, որը զարգանում է *point-and-click* պատմության ձևաչափով։ Վերին աշխարհի ամենաէական առանձնահատկությունն այն է, որ սեղմել կարելի է միայն խաղացողի կերպարի հասանելիության սահմաններում գտնվող առարկաների վրա։

Machinarium-ը ուշագրավ է նրանով, որ այն չի պարունակում ո՛չ բանավոր, ո՛չ գրավոր երկխոսություններ, և բացի առաջին էկրանին ներկայացված մի քանի ուսուցողական հուշումներից, այն ընդհանրապես զուրկ է հասկանալի լեզվից։ Դրա փոխարեն խաղն օգտագործում է անիմացիոն «մտքերի ամպիկների» համակարգ։ Նույն ձևաչափով Զատկի ձվի նախապատմության տեսարանները կարող են բացահայտվել միայն որոշակի հատվածներում անգործուն վիճակում պահելու միջոցով։

Խաղը ներառում է երկաստիճան հուշումների համակարգ։ Յուրաքանչյուր մակարդակում մեկ անգամ խաղացողը կարող է ստանալ հուշում, որը խաղի ընթացքում ավելի ու ավելի անորոշ է դառնում։ Բացի այդ, առկա է նաև ամբողջական ուղեցույց, որը կարելի է բացել ցանկացած պահի՝ խաղալով փոքրիկ մինի խաղ։ Ինչպես երկխոսությունները, այնպես էլ ուղեցույցը ներկայացված չեն տեքստային կամ ձայնային ձևով, այլ ուրվագծերի շարք է, որոնք նկարագրում են ձեռքի տակ գտնվող հանելուկը և դրա լուծումը: Այնուամենայնիվ, ուղեցույցը միայն բացահայտում է, թե ինչ պետք է արվի այդ ոլորտում, և ոչ թե այն, թե ինչպես է այդ հանելուկը կապված խաղի ժամանակագրության հետ:

## Պատմություն
*Machinarium*-ը սկսվում է համանուն քաղաքի ընդհանուր տեսարանով, երբ աղբահան թռչող սարքը բարձրանում է քաղաքի ամենաբարձր աշտարակի գագաթից։ Խաղի գլխավոր հերոսը՝ Յոզեֆ անունով ռոբոտը (անվանված Յոզեֆ Չապեկի անունով՝ «ռոբոտ» բառի ստեղծողի և Կարել Չապեկի եղբոր), նետվում է աղբակույտի վրա։ Այնտեղ նա նորից հավաքում է իրեն և ուղևորվում դեպի քաղաք։ Քաղաք մտնելով՝ Յոզեֆը բացահայտում է Սև Գլխարկների եղբայրության՝ երեք հանցագործ Անտագոնիստների ծրագիրը, որը նպատակ ունի պայթեցնել քաղաքի աշտարակը։ Շուտով նրան հայտնաբերում են և բանտարկում։ Փախչելով բանտից՝ Յոզեֆը սկսում է օգնել քաղաքի բնակիչներին՝ աստիճանաբար բացահայտելով եղբայրության կատարած չարագործությունները։ Եղբայրության սենյակը հեղեղելուց կարճ ժամանակ անց (որը նրանց անգործունակ է դարձնում), Յոզեֆը գտնում է իր ընկերուհի Բերտային, ով ստիպված է աշխատել խոհանոցում։ Չկարողանալով անմիջապես ազատել նրան՝ Յոզեֆը շարունակում է իր ճանապարհը դեպի աշտարակի գագաթը։ Այնտեղ նա կանխում է Սև Գլխարկների եղբայրության ծրագիրը՝ վնասազերծելով աշտարակին ամրացված ռումբը և հասնում է ամենավերին սենյակին, որտեղ պատմությունն էլ սկսվել էր։ Սենյակի կենտրոնում գտնվում է հսկայական գլխով ռոբոտը՝ քաղաքի «գլուխը», որը անգործունակ է և անհասկանալի ձայներ է հնչեցնում։ Յոզեֆը հիշում է, թե ինչպես իրենք երեքով երջանիկ էին ապրում, մինչև Սև Գլխարկների եղբայրությունը վնասեց իր ընկերոջը՝ թողնելով նրան հաշմանդամ վիճակում, և առևանգեց Բերտային։ Երբ աղբահան սարքը ժամանել էր հանցագործներից մեկին հեռացնելու համար, այն սխալմամբ բռնել էր Յոզեֆին։ Այս բացահայտումից հետո Յոզեֆը վերականգնում է իր ընկերոջ առողջ միտքը, Սև Գլխարկների եղբայրությանը նետում է ջրահեռացման անցքը և ազատում Բերտային։ Նրանք երկուսով վերադառնում են աշտարակ, հրաժեշտ են տալիս իրենց ընկերոջը և թռչում դեպի մայրամուտը։ Վերջնական տեսարանում նրանց թռչող սարքը բախվում է և ընկնում, իսկ Յոզեֆն ու Բերտան երևում են՝ առանձին տեղափոխվելով երկու տարբեր թռչող սարքերով։

## Մշակում
*Machinarium*-ը մշակվել է երեք տարվա ընթացքում՝ յոթ չեխ ծրագրավորողների կողմից, որոնք նախագիծը ֆինանսավորել են սեփական խնայողություններով։ Խաղի գովազդային բյուջեն կազմել է ընդամենը 1000 ԱՄՆ դոլար։

Խաղը շուրջ վեց ամիս մշակման փուլում է եղել Xbox 360 հարթակի համար, սակայն այն չի թողարկվել այդ համակարգում։ Մշակողները դիմել էին Մայքրոսոֆթին՝ խաղը Xbox Live Arcade-ում հրապարակելու նպատակով, սակայն ընկերությունը հրաժարվել է։ Պատճառն այն է, որ Մայքրոսոֆթը թույլ չի տալիս խաղերի թողարկում Xbox Live Arcade-ում առանց հրատարակչի մասնակցության։ Մշակողները, իրենց հերթին, չեն ցանկացել համագործակցել երրորդ կողմի հրատարակչի հետ, քանի որ այդ դեպքում Xbox Live Arcade-ում վաճառքից ստացվող շահույթը նրանց համար զգալիորեն կնվազի։ Դրանից հետո Amanita Design-ը դիմել է Սոնիին, որի քաղաքականությունը թույլ է տալիս ինքնուրույն հրապարակում PlayStation Network հարթակում։ Խաղը ներկայացվել է հաստատման՝ այն PlayStation Network-ում թողարկելու նպատակով։

2011 թվականին նշվել է, որ *Machinarium*-ի շարունակությունը «հնարավոր է», սակայն թիմը այդ գաղափարը դեռ ամբողջությամբ չի քննարկել։ Ինչպես նշել է Յակուբ Դվորսկին՝ «մենք շատ հեռուն չենք նայում ապագայի մեջ»։

## Հանրային ընկալում

### Քննադատություն
*Machinarium*-ը թողարկման պահին արժանացել է դրական արձագանքների։ Քննադատական գնահատականներ հավաքագրող կայքերում՝ *GameRankings*-ում և *[[Metacritic]]*-ում, խաղը ստացել է համապատասխանաբար միջինում 85% և 85/100 գնահատական։

2008 թվականին խաղը արժանացել է «Գեղագիտություն» մրցանակին IndieCade միջազգային անկախ խաղերի փառատոնում։ Այն նաև ստացել է «Վիզուալ արվեստում գերազանցություն» մրցանակը Անկախ խաղերի 12-րդ ամենամյա փառատոնում՝ Independent Games Festival-ում, ինչպես նաև «Լավագույն սաունդթրեք» մրցանակը PC Gamer-ից 2009 թվականին։ Ինտերակտիվ նվաճումների 13-րդ ամենամյա մրցանակաբաշխության ընթացքում խաղը առաջադրվել է «Գեղարվեստական ձևավորման մեջ նշանակալի նվաճում» անվանակարգում՝ Ինտերակտիվ արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի կողմից։ Բացի այդ, այն առաջադրվել է «Լավագույն ինդի-խաղ» անվանակարգում Փարիզի խաղերի փառատոնում։

Խաղային Kotaku կայքը Machinarium-ը նշել է որպես «2009 թվականի լավագույն PC խաղ» անվանակարգի փոխհաղթող՝ *Torchlight* խաղի հետ միասին՝ զիջելով *Empire:Total War*-ին։ Gamasutra-ն, Gamerview-ը և Tom's Hardware-ի թուրքերեն տարբերակը Machinarium-ը ճանաչել են 2009 թվականի «Լավագույն ինդի խաղ»։

2011 թվականին Adventure Gamers կայքը Machinarium-ը դասել է երբևէ թողարկված լավագույն արկածային խաղերի ցանկում 17-րդ հորիզոնականում։

### Գնիջեցման շրջան
2010 թվականի օգոստոսի 5-ին *Amanita Design*-ը հայտարարեց, որ իրենց հաշվարկներով խաղացողների ընդամենը 5–15%-ն է ձեռք բերել *Machinarium*-ը օրինական ճանապարհով։ Վաճառքները խթանելու նպատակով մշակողները նախաձեռնեցին վաճառքային գնի զեղչման արշավը՝ ժամանակավորապես իջեցնելով խաղի գինը 20 դոլարից մինչև 5 դոլար։ Սկզբնապես նախատեսված արշավը շարունակվել է մինչև օգոստոսի 12-ը, ապա երկարաձգվել մինչև օգոստոսի 16-ը, որի արդյունքում ամբողջ ժամանակահատվածում վաճառվել է շուրջ 20 000 օրինակ։

### Վաճառք
2016 թվականի հուլիսի 15-ի դրությամբ *Machinarium*-ի վաճառքները գերազանցել են 4 միլիոն օրինակ։ Այդ քանակից մոտ 49% բաժին է ընկնում PC հարթակին, 44%՝ շարժական սարքերին, իսկ 7%՝ խաղային կոնսոլներին։

## Editions
*Machinarium*-ը թողարկվել է մի շարք ֆիզիկական և թվային տարբերակներով՝ տարբեր հարթակների համար։
մինի|Յակուբ Դվորսկի, Machinarium-ի դիզայներ
մինի|Թոմաշ Դվորժակ (Floex), սաունդթրեքի կոմպոզիտոր

* Ֆիզիկական թողարկումներ

# Machinarium Collector’s Edition (Մեծ Բրիտանիա)՝ ներառում է խաղի DVD սկավառակ, սաունդթրեքի թվային տարբերակ, սաունդթրեքի CD, տպագիր քայլ առ քայլ ուղեցույց, A3 պաստառ և կոնցեպտ-արտ։ Համակարգեր՝ Windows, Mac (չունի Linux-ով աշխատող տարբերակ)։
# «Machinarium» (ռուսական տարբերակ)՝ ներառում է խաղի DVD և սաունդթրեքի CD։ Համակարգեր՝ Windows, Mac (չունի Linux-ով աշխատող տարբերակ)։
# Machinarium (գերմանական տարբերակ)՝ ներառում է խաղի սկավառակ, սաունդթրեքի CD, *Samorost 2* և պաստառ։ Համակարգեր՝ Windows, Mac (չունի Linux-ով աշխատող տարբերակ)։
# Machinarium (ֆրանսիական տարբերակ)՝ ներառում է խաղի սկավառակ, սաունդթրեքի CD, *Samorost 2* և պաստառ։ Համակարգեր՝ Windows, Mac (չունի Linux-ով աշխատող տարբերակ)։
# Machinarium (իտալական տարբերակ)՝ ներառում է խաղի սկավառակ։ Համակարգեր՝ Windows (Mac և չունի Linux-ով աշխատող տարբերակ)։
# Machinarium (չեխական տարբերակ)՝ ներառում է խաղի սկավառակ և MP3 ձևաչափով սաունդթրեք։ Համակարգեր՝ Windows, Mac (չունի Linux-ով աշխատող տարբերակ)։
# Machinarium (սլովակական տարբերակ)՝ ներառում է խաղի սկավառակ և MP3 սաունդթրեք։ Համակարգեր՝ Windows, Mac (չունի Linux-ով աշխատող տարբերակ)։
# Machinarium (լեհական տարբերակ)՝ ներառում է խաղի DVD, սաունդթրեք, EP ալբոմ՝ FLAC/MP3 ձևաչափերով և պաստառ։ Համակարգեր՝ Windows, Mac։ Թողարկված է «բացառիկ» մետաղական տուփով։

* Թվային թողարկումներ

# Amanita Design Store՝ ներառում է Windows, Mac և Linux տարբերակներ, ինչպես նաև սաունդթրեք՝ FLAC/MP3 ձևաչափերով։ Թողարկում՝ 2009 թվականի հոկտեմբերի 16։
# Steam՝ ներառում է Windows և Mac տարբերակներ։ Թողարկում՝ 2009 թվականի հոկտեմբերի 16։
# GOG.com՝ *Machinarium: Collector’s Edition*՝ ներառում է Windows, Mac և Linux տարբերակներ, սաունդթրեք և լրացուցիչ արվեստային նյութեր։
# Desura՝ ներառում է Windows, Mac և Linux տարբերակներ և սաունդթրեք։ Թողարկում՝ 2010 թվականի դեկտեմբերի 19 (Humble Indie Bundle 2-ի հետ համատեղ).։
# Impulse՝ ներառում է Windows տարբերակ։
# Direct2Drive՝ ներառում է Windows տարբերակ։
# GamersGate՝ ներառում է Windows և Mac տարբերակներ։
# Mac App Store՝ ներառում է Mac տարբերակ։ Թողարկում՝ 2011 թվականի մարտի 18։
# Playism (Ճապոնիա)՝ ներառում է Windows և Mac տարբերակներ։ Թողարկում՝ 2011 թվականի մայիսի 11։

* Համակարգեր

# PlayStation 3 (PSN, Ultimate Version)՝ թողարկվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Եվրոպայում, 2012 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Հյուսիսային Ամերիկայում և 2012 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ասիայում։

* Չեղարկված թողարկումներ

# Xbox 360 (XBLA)՝ խաղը մշակվել է շուրջ վեց ամիս, սակայն Մայքրոսոֆթը հրաժարվել է այն թողարկել Xbox Live Arcade-ում։
# Wii (WiiWare)՝ թողարկումը չեղարկվել է 2011 թվականի նոյեմբերին՝ WiiWare-ի 40 ՄԲ ծավալի սահմանափակման պատճառով։

* Ձեռքի խաղային համակարգեր

# PlayStation Vita՝ թողարկվել է 2013 թվականի մարտի 26-ին Հյուսիսային Ամերիկայում, 2013 թվականի մայիսի 1-ին Եվրոպայում և 2013 թվականի մայիսի 7-ին Ասիայում։

* Պլանշետներ

# iPad 2՝ թողարկում՝ 2011 թվականի սեպտեմբերի 8
# BlackBerry PlayBook՝ թողարկում՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 21
# Անդրոիդ՝ թողարկում՝ 2012 թվականի մայիսի 10
# iPad 1՝ թողարկվել է v2.0 տարբերակով՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 16

## Այլ մեդիա
Յոզեֆը խաղային կերպար է ներկայացվել նաև *Super Meat Boy* պլատֆորմային խաղում և կամեո է կատարել ilomilo հանելուկային խաղում։

Յոզեֆը ընդգրկվել է նաև տեսախաղերի կերպարների այբուբենում (Video Game Character Alphabet), որը ստեղծվել է Ֆաբիան Գոնսալեսի կողմից։

Բացի այդ, Յոզեֆը կամեո է կատարել Amanita Design ստուդիայի երկրորդ լիարժեք խաղում՝ *Botanicula*-ում։

*Machinarium*-ը և դրա սաունդթրեքը ոգեշնչել են Էնդրյու Գալանին գրել «*The Machingeon*» ստեղծագործությունը, որը հրատարակվել է *Establishment Magazine*-ի առաջին համարում։

Յոզեֆը ներառված է նաև *Runner2* խաղի «Good Friends» կերպարների DLC փաթեթում։

Յոզեֆը նաև հանդես է գալիս որպես օժանդակ կերպար (assist character) *Fraymakers* մարտական խաղում։

2019 թվականին *Machinarium*-ի երաժշտության հեղինակ Թոմաշ Դվորժակը, որը առավել հայտնի է *Floex* բեմական անունով, իրականացրել է կենդանի ելույթներ՝ ռոբոտացված Յոզեֆի մասնակցությամբ։ Ելույթների ընթացքում Յոզեֆը նվագել է տարբեր ռիթմիկ գործիքներ, իսկ ներկայացումները հիմնված են եղել խաղի սաունդթրեքի վերամշակված տարբերակների վրա։

## Տես նաև
* The Humble Indie Bundle

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official site with online Flash demo

Կատեգորիա:2009 տեսախաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Կատեգորիա:PlayStation 4 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows Phone խաղեր
Կատեգորիա:Windows Phone ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:Xbox One տեսախաղեր
Կատեգորիա:Ինդի-խաղեր