Ատրպատականի թեմ

[մինի|[Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի (Թավրիզ)|սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի, Թավրիզ]]
**Ատրպատականի թեմ** կամ Ատրպատականի հայոց թեմ, Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու՝ Մերձավոր Արևելքի տարածքում գտնվող, Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսությանը պատկանող թեմերից մեկը։ Ներկայացնում է առաքելական իրանահայության հոգևոր կյանքը՝ Թեհրանի և Սպահանի թեմերի հետ միասին։

Առաջնորդանիստը՝ պատմական Ատրպատական երկրամասի կենտրոն Թավրիզ քաղաքի սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի։ 2001 թվականից թեմի առաջնորդն է Կիլիկիո աթոռի կաթողիկոսական փոխանորդ Նշան ծայրագույն վարդապետ Թոփուզյանը։

## Պատմություն
[մինի|[Սուրբ Թադևոսի վանք|սուրբ Թադեոս առաքյալի վանք, Մակու]]
Ատրպատականի թեմը հայերի առաջին հոգևոր կազմակերպությունն է Իրանի տարածքում։ Առաջին հիշատակությունները թվագրվում են 12-րդ դարին։ Նախքան 1833 թվականին Թավրիզ տեղափոխվելը, գտնվում էր սուրբ Թադեոս առաքյալի վանքում (Մակու քաղաքի մոտ)։ Ազգային առաջնորդարանը մինչև 1936 թվականը գտնվում էր սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցում՝ Ղալա թաղամասում։ Հետագայում այն տեղափոխվեց նախկին թեմական միջնակարգ դպրոցը, որը գտնվում է Թավրիզի հարավային Շարիաթի փողոցում, և մինչև այժմ էլ գտնվում է այնտեղ։

Մինչև 1956 թվականը Ատրպատականի թեմը ենթարկվել է Մայր աթոռ սուրբ Էջմիածնին, այնուհետև՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը։ 20-րդ դարի սկզբին թեմի տարածքում բնակվել է ավելի քան 30,000 հայ, հետագայում հայրենադարձության և արտագաղթի հետևանքով նրանց թիվը նվազել է և 1980-ական թվականների սկզբին կազմել շուրջ 17,000, իսկ 21-րդ դարի սկզբին հասել էր 2,000-ի։

Ատրպատականի թեմի բարձրագույն օրենսդիր մարմինը չորս տարով ընտրվող թեմական պատգամավորական ժողովն է՝ բաղկացած 17 անդամից։ Պատգամավոր. ժողովն ընտրում է 7 հոգուց բաղկացած թեմական խորհուրդ, որի նախագահը թեմակալ առաջնորդն է։ 1967 թվականին Ատրպատականի առաջնորդարանը և թեմական խորհուրդը պաշտոնապես ճանաչվել են որպես կրոնամշակութային և բարեգործական ընկերակցություն և արձանագրվել «Ատրպատականի ընդհանուր հայության Առաջնորդարանի խորհուրդ» անունով։ Թավրիզ տեղափոխվելուց ի
վեր թեմն ունեցել է 14 առաջնորդ, որոնցից ամենանշանավորներն են Կարապետ եպիսկոպոս Տեր-Մկրտչյանը, Ներսես արքեպիսկոպոս Մելիք-Թանգյանը։

## Եկեղեցիներ
[մինի|[Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Ուրմիա)|Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, Ուրմիա]]
Թավրիզի գործող եկեղեցիներն են'

* սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի, գտնվում է Ղալա թաղամասում, կառուցվել է 1782 թվականին
* սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի (Մարիամ Նանե), գտնվում է Մարալան թաղամասում, կառուցվել է 18-19 դարերում։
* սուրբ Մարգիս եկեղեցի, գտնվում է Լիլավա թաղամասում, կառուցվել է 1845 թվականին
* Հայոց ազգային գերեզմանատան սուրբ Շողակաթ մատուռ, հիմնվել է 1940 թվականին
Եվս 12 այլ կանգուն եկեղեցիներ են գտնվում Թավրիզի շրջակայքում։
Ատրպատականի թեմի եկեղեցիները ավելի քան տասը հարյուրամյակի պատմություն ունեն։ Արևելյան և Արևմտյան Ադրբեջանի եկեղեցիների թիվը 223 է, որոնցից 42-ը կանգուն են, մի մասն էլ՝ վերանորոգվում։ Այդպիսիններից է Մարաղայի սուրբ Հովհաննես եկեղեցին՝ միակը այդ քաղաքում, որի նորոգումն ավարտվել է 2013 թվականին, ինչպես նաև Ուրմիա քաղաքի սուրբ Ստեփանոսը։

Ատրպատականում եկեղեցուն կից (1670 թվականից) գործել են հայկական դպրոցներ։ 1835 թվականից բացվել են աշխարհիկ դպրոցներ. հայտնի են 1852 թվականին բացված Ներսիսյան (1875 թվականից՝ Արամյան), 1875 թվականին՝ Հայկազյան, 1909-1936 թվականներին՝ թեմական, կենտրոնական և այլ դպրոցներ։

## Ծանոթագրություններ

## Աբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Ատրպատականի թեմ