Կավանաբե Քյոսաի

**Կավանաբե Քյոսաի** ( ), Կանո դպրոցի ճապոնացի նկարիչ, գրաֆիկ, նկարազարդող։ Հայտնի է նաև *Գյոսաի Չիկամարո* անունով և Սեյսեյ Քյոսաի, Շուրանսայ, Բայգա Դուժին կեղծանուններով։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1831 թվականի մայիսի 18-ին Շիմոսա պրովինցիայում՝ սամուրայների ընտանիքում։ Մանուկ հասակում նրան տվել են Շուզաբուրո () անունը։ 1832 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Էդո (այժմ՝ Տոկիո), որտեղ նրա հայրը ծառայել է սյոգունում՝ որպես հրշեջ։

Վաղ տարիքից Քյոսային դրսևորել է գեղարվեստական ունակություններ։ 1837 թվականին, 6 տարեկանում, նա սկսել է սովորել նկարչություն հայտնի ուկիյո-է ոճի նկարիչ Ուտագավա Կունիյոշիի դպրոցում։ Երկու տարի անց՝ 1840 թվականին, նա մտել է Կանոյի դպրոցի նկարիչ Մաեմուրա Տովայի արվեստանոցը, որը նրան բառախաղային մականուն է տվել՝ Շուտու-գակի («Նկարչության դև»)։ Գակի բառը միջնադարյան բուդդայական դիցաբանության մեջ հավերժ քաղցած դևերի անունն է և այս բառը նաև նշանակում է «մանուկ», «չարաճճի»: Դեռ մանկուց Քյոսային առանձնացել է իր ինքնուրույն, կտրուկ ու քմահաճ բնավորությամբ։

1848 թվականին նա տեղափոխվել է Կանո Տոհակու Տանշին արվեստանոց՝ Կանոյի դպրոցի գլխավոր մասնաճյուղը, որտեղ նկարել է իր առաջին հայտնի գործը՝ Բիշամոնը։ 1849 թվականին նա ավարտել է իր պաշտոնական ուսուցումը և ստացել Կանո Տոյկու Նորիյուկի գեղարվեստական անունը։

### Ինքնուրույն կարիերա
Դպրոցն ավարտելուց հետո Քյոսաին ընդունվել է նկարիչ Ցուբոյամա Տոզանի մոտ, սակայն 1852 թվականի վերջին նրանք բաժանվել են Քյոսաիի անառակ պահվածքի պատճառով։ 1854 թվականին, իր վաղ ուսուցիչների մահից հետո, նա խզել է կապը Կանոյի դպրոցի հետ և սկսել իր կարիերան։ Չնայած դրան, նա կանոնավոր կերպով հաճախել է Կանոյի դպրոցը մինչև 1859 թվականը, որտեղ շարունակել է սովորել։ Նա իր վաղ շրջանի աշխատանքները նկարել է այն ոճով, որը հայտնի է որպես Կյոգա (*kyōga*՝ խելագար պատկերներ), որտեղից էլ առաջացել է նրա սեփական անունը Քյոսաի։

1857 թվականին նա ամուսնացել է առաջին անգամ՝ Օկիյոյի հետ (ունեցել է չորս կին) և բացել իր սեփական խանութը։ 1860 թվականին ծնվել է նրա որդին՝ Շոզաբուրոն։

1863 թվականը նշանավորվել է որպես Քյոսաիի հիմնական աշխատանքի՝ տպագրություններ ստեղծելու շրջանի սկիզբ։ Այս ընթացքում նա ստեղծել է մոտ 60 գործ, այդ թվում՝ «Գյորետսու Տոկայդո» () տպագրությունների շարքը, որը նվիրված է շոգունի՝ Կիոտո կատարած այցին, ինչպես նաև «Քյոսաիի հարյուր նկարները» կիոգայի շարքին (): Կունիսադա Ուտագավայի և այլ նկարիչների հետ համագործակցելով՝ նա նկարազարդումներ է ստեղծել մի քանի պատմվածքների և վեպերի համար։ 1869-1872 թվականներին Քյոսաին մասնակցել է «Ճանապարհորդություն դժոխքի և դրախտի միջով» () ալբոմի ստեղծմանը, որը նվիրված է իր հովանավորին՝ ի հիշատակ վաղ հասակում մահացած դստեր։ Ստեղծագործությունները լցված են հումորի զգացումով և նպատակ ունեն ցույց տալ, որ հովանավորի մահացած դուստրը մասնակցում է հանդերձյալ աշխարհի տոնակատարությանը, որը բնակեցված է բացառապես գեղեցիկ և տաղանդավոր մարդկանցով։

### Ձերբակալություն
1870 թվականի հոկտեմբերին Քյոսաին մասնակցել է հոկուջին բանաստեղծ Կիկակուդո Ուջակուի գրքի հրատարակման տոնակատարություններին, որոնք տեղի են ունեցել ռեստորաններից մեկում։ Խնջույքի ժամանակ Քյոսաին բավականին հարբել է և մի քանի գծանկարներ է արել, որոնցում երգիծական տեսքով պատկերել է իշխանության ներկայացուցիչներին։ Շուտով նրան ձերբակալել են և բերման ենթարկել։ Նա այնտեղ պահվել է մի քանի ամիս, իսկ հետո՝ 1871 թվականի հունվարին, նախքան ազատ արձակվելը, դատապարտվել է մտրակի հիսուն հարվածի։ Բանտը բավականին ծանր վնաս է հասցրել նրա առողջությանը և մինչև 1871 թվականի վերջը նա չի նկարել։

### Կապ արևմտյան հայտնի մարդկանց հետ
XIX դարի վերջին Ճապոնիա են այցելել արևմտյան մշակութային հետազոտողներ և ազգագրագետներ, ովքեր հետաքրքրված են ճապոնական ավանդական գեղանկարչությամբ։ Քյոսաի Կանավաբեն ծանոթացել է նրանցից մի քանիսի հետ: Նրանց թվում է եղել ամերիկացի ազգագրագետ Էռնեստ Ֆենոլոսան և ֆրանսիացի արդյունաբերող և կոլեկցիոներ Էմիլ Գիմեն (տես․ Գիմեի թանգարան), որը այցելել է նրան 1876 թվականին և ավելի ուշ գրել իր հուշերը «Ճապոնական զբոսանքներ» () էսսեում: Քյոսաին ծանոթացել է նաև բրիտանացի ճարտարապետ Ջոսիա Կոնդերի հետ, որի հետ ընկերական հարաբերությունները  պահպանվել են մինչև Քյոսաիի մահը՝ 1889 թվական։ 1911 թվականին վերադառնալով Անգլիա, Ջոսիա Կոնդերը գրել է «Կավանաբե Քյոսաիի նկարներ և ուսումնասիրություններ» գիրքը:

Նկարչի գործերը արևմուտքում հայտնի են դարձել շոտլանդացի վիրաբույժ և ճապոնական արվեստի կոլեկցիոներ Ուիլյամ Անդերսոնի շնորհիվ, որը դրանք գնել է հեղինակից՝ ֆինանսապես օգնելով նրան։ Ներկայումս Անդերսոնի հավաքածուն կազմում է Բրիտանական թանգարանի ճապոնական նկարների առանցքը:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bake_Bake_Gakko.jpg|*Բակե-Բակե Գակո* (), կամ «Ուրվականների դպրոց»։ 1872 թվականի օգոստոսին Մեյջիի կառավարությունը որոշեց իրականացնել պարտադիր կրթության համակարգ։ Այս կատակերգական նկարում դևերը (վերը) և կապպաները (կենտրոնում) սովորում են իրենց առօրյա օգտագործման համար անհրաժեշտ բառապաշար։ Առաջին խմբին դասավանդում է Շողկին՝ դևերի հալածիչը, որը հագել է արևմտյան ոճի հագուստ։ Ամենայն ուշադրությամբ մուտք գործելու փորձ անող գոբլինները (ներքևում) քամու աստծո կողմից փչվում են։
Պատկեր:Kawanabe_Kyosai_Renshishi2.jpg|*Ռեջինշի* (), կամ «Զույգ առյուծների պարը»։ Ռեջինշին հայտնի պարը Կաբուկիի թատրոնում:
Պատկեր:Izanagi_and_Izanami_giving_birth_to_Japan_c1870_after_Kawanabe_Kyosai.jpg|Իզանագին և Իզանամին ծնունդ են տալի Ճապոնիային,1870
Պատկեր:Guimet_-_Promenades_japonaises,_1880_(page_16_crop).jpg|Ճապոնական զբոսանքներ, 1880
Պատկեր:Flowers_and_Birds,_Kawanabe_Kyōsai.jpg|*Ծաղիկներ և թռչուններ* (花鳥図), 1881, Ցուցադրվել է երկրորդ ազգային արդյունաբերական ցուցահանդեսում
Պատկեր:Kawanabe_Kyōsai_-_Frolicking_Animals,_Nekomata_and_Tanuki_Badger.jpg|Զվարճացող կենդանիներ, Նեկոմատա և Տանուկի Բադգեր
Պատկեր:Kawanabe_Kyōsai,_A_Beauty_in_Front_of_King_Enma's_Mirror.jpg|Գեղեցկուհին թագավոր Էնմայի հայելու դիմաց
Պատկեր:Kawanabe_Kyosai_Jigoku_Dayu_(Hell_Courtesan).jpg|Դժոխքի կուրտիզանուհին
Պատկեր:Kawanabe_Kyosai_-_Full_Moon_with_Crow_on_Plum_Branch_-_1930.203_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|Ագռավը սալոր ճյուղի վրա լիալուսնի ներքո, 1930
Պատկեր:「今昔未見_生物猛虎之真図」-Never_Seen_Before-_True_Picture_of_a_Live_Wild_Tiger_(Konjaku_miken,_Ikimono_mōko_no_shinzu)_MET_DP148115.jpg|Երբեք չտեսնված՝ կենդանի վայրի վագրի իրական  պատեկր


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Demon of painting: the art of Kawanabe Kyōsai, Timothy Clark, British Museum Press, 1993*
* *Comic Genius: Kawanabe Kyôsai, Oikawa Shigeru, Clark Timothy and Forrer Matthi, Tokyo Shinbun, 1996*

## Արտաքին հղումներ
* Kawanabe Kyosai Memorial museum
* The Lavenberg Collection of Japanese Prints
* British Museum — Kawanabe Kyosai (河鍋暁斎)

Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ճապոնացիներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի արվեստ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով