Վինֆրիդ Զեբալդ

**Վինֆրիդ Գեորգ Զեբալդ** (,), հայտնի է որպես **WG Sebald** կամ, ինչպես իրեն նախընտրելի է՝ **Max Sebald**, գերմանացի գրող և ակադեմիկոս։ 57 տարեկանում՝ իր մահվան պահին, ըստ «*[[The New Yorker]]»-*ի` «Լայնորեն ճանաչվել է համաշխարհային գրականության մեջ իր բացառիկ ավանդի համար»։

## Կյանք
Սեբալդը ծնվել է Բավարիայի Վերթախ քաղաքում, Ռոզա և Գեորգ Սեբալդների երեք երեխաներից երկրորդն էր և ընտանիքի միակ որդին։ 1948-1963 թվականներին ապրել է Զոնտհոֆենում։ Նրա հայրը միացել էր Ռայխսվերին 1929 թվականին և նացիստների օրոք ծառայել է Վերմախտում, մինչև 1947 թվականը ռազմագերի է եղել։ Նրա մորական պապը՝ փոքր քաղաքի ոստիկան Յոզեֆ Էգելհոֆերը (1872–1956), տղայի վաղ տարիներին եղել է ամենակարևոր արական կերպարը։ Սեբալդին ցույց են տվել Հոլոքոստի պատկերները Օբերստդորֆի դպրոցում սովորելու ժամանակ, և հիշում է, որ ոչ ոք չգիտեր, թե ինչպես բացատրել այն, ինչ հենց նոր տեսել էր։ Հոլոքոստը և եվրոպական արդիականությունը, հատկապես պատերազմի և հալածանքի ձևերը, հետագայում դարձել են նրա ստեղծագործության կենտրոնական թեմաները։

Սեբալդը գերմանական և անգլիական գրականություն է սովորել նախ Ֆրայբուրգի համալսարանում, այնուհետև Շվեյցարիայի Ֆրիբուրգի համալսարանում, որտեղ 1965 թվականին ստացել է դիպլոմ, 1966-1969 թվականներին եղել է Մանչեստրրի համալսարանի դասախոս։ Նա մեկ տարով վերադարձել էր Շվեյցարիայի Սանկտ Գալլեն քաղաքը՝ ուսուցիչ աշխատելու հույսով, բայց չի կարողացել բնակություն հաստատել այդտեղ։ 1967 թվականին Սեբալդն ամուսնացել է մի ավստրիական ծագմամբ կնոջ՝ Ուտեի հետ։ 1970 թվականին դարձել է Արևելյան Անգլիայի համալսարանի դասախոս (UEA)։ Այնտեղ 1973 թվականին ավարտել է «Առասպելի վերածնունդ. Ալֆրեդ Դոբլինի վեպերի ուսումնասիրություն» վերնագրով իր թեկնածուական ատենախոսությունը։ 1986 թվականին Սեբալդը հաբիլիտացիա (ակադեմիական բարձր որակավորում) է ստացել Համբուրգի համալսարանում, 1987-ին նշանակվել է «*UEA*»-ի Արևմտյան գրականության ամբիոնի վարիչ։ 1989 թվականին դարձել է Գրական թարգմանությունների բրիտանական կենտրոնի հիմնադիր տնօրենը։ «*UEA*»-ում աշխատելու ընթացքում ապրել է Ուայմոնդհեմում և Պորինգլենդում։

## Ուշ տարիներ

«Աուստերլից»-ի 2001 թվականի հրատարակությունը (գերմաներեն և անգլերեն) Սեբալդին բերել է համաշխարհային հռչակ. ««Աուստերլիցն» ընդունվեց մեծ ոգևորությամբ՝ միջազգային մակարդակով. գրական քննադատները հիացմունքով էին խոսում այդ մասին. գիրքը Սեբալդին դարձրեց ժամանակակից դասական»։ Նա համարվել է գրականության Նոբելյան մրցանակի հնարավոր ապագա դափնեկիր։ Աճող համբավի շնորհիվ ողջ Արևմտյան Եվրոպայում մեծ պահանջարկ է ունեցել գրական հաստատությունների և ռադիոհաղորդումների կողմից։ Գերմանիայից, Ավստրիայից, Բելգիայից, Նիդեռլանդներից, Մեծ Բրիտանիայից և ԱՄՆ-ից թերթերը, լրագրերը և ամսագրերը նրանից հարցազրույցներ են պահանջել։ «Վախենում եմ, դատապարտված եմ անհանգստության»,- գրել է նա Անդրեաս Դորշելին 2001 թվականի հունիսին՝ վերադառնալով մի ուղևորությունից և ճանապարհ ընկնելով մյուսին։

Բավական ժամանակ Սեբալդը տեղյակ էր իր բնածին սրտային անբավարարության մասին։ 2001թվականի օգոստոսին ԱՄՆ-ից եկած այցելուին նա նկարագրել է իրեն որպես «մեկը, ով գիտի, որ շուտով պետք է հեռանա»։ Սեբալդը մահացել է 2001 թվականի դեկտեմբերին Նորվիչի մոտ մեքենա վարելիս։ Այս իրադարձությունը ցնցել է գրական հանրությանը։ Նա մեքենան վարել է դստեր՝ Աննայի հետ, որը վթարից հետո ողջ է մնացել։ Դատաբժշկական եզրակացության մեջ, որը հրապարակվել է վթարից մոտ վեց ամիս անց, ասվում է, որ Սեբալդը սրտի կաթված է ստացել և մահացել այս վիճակից՝ նախքան նրա մեքենան կշեղվեր ճանապարհից և կբախվեր դիմացից եկող բեռնատարին։

Ուինֆրիդ Սեբալդը թաղված է Սուրբ Անդրեասի եկեղեցու գերեզմանոցում՝ Ֆրեմինգհեմ Էրլում, իր ապրած վայրի մոտ։

## Թեմաներ և ոճ
Սեբալդի աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են հիշողության, հիշողության կորստի (և՛ անձնական, և՛ կոլեկտիվ) և քայքայման (քաղաքակրթությունների, ավանդույթների կամ ֆիզիկական առարկաների) թեմաներին։ Դրանք, մասնավորապես, փորձեր են՝ հաշտվելու և գրական առումով զբաղվելու Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տրավմայի և գերմանացի ժողովրդի վրա դրա ազդեցության հետ։ «Ոչնչացման բնական պատմության մասին» («On the Natural History of Destruction»,1999) աշխատության մեջ նա գրել է ակնարկ՝ պատերազմի ժամանակ գերմանական քաղաքների ռմբակոծությունների և գերմանական գրականության մեջ որևէ իրական պատասխանի բացակայության մասին։ Նրա մտահոգությունը Հոլոքոստի վերաբերյալ արտահայտված է մի քանի գրքերում, որոնք նրբորեն բացահայտում են նրա կենսագրական կապերը հրեաների հետ։ Ի տարբերություն Գերմանիայի քաղաքական և մտավորական հաստատության` Սեբալդը հերքում էր Հոլոքոստի եզակիությունը. «Ես գերմանացիների պատճառած աղետը, որքան էլ այն սարսափելի էր, ամենևին չեմ համարում եզակի իրադարձություն. այն զարգացել է եվրոպական պատմության որոշակի տրամաբանությամբ և հետո, նույն պատճառով, ներթափանցել եվրոպական պատմության մեջ»։ Հետևաբար, Սեբալդն իր գրական ստեղծագործության մեջ միշտ փորձել է Հոլոքոստը տեղավորել և համատեքստավորել ժամանակակից եվրոպական պատմության մեջ՝ նույնիսկ խուսափելով Գերմանիայի վրա կենտրոնանալուց։

Սեբալդը լիովին մերժում էր 1950-1970-ականների արևմտյան գերմանական գրականության հիմնական հոսքը, որի ներկայացուցիչներն էին Հայնրիխ Բյոլը և Գյունտեր Գրասը. «Ես ատում եմ [...] գերմանական հետպատերազմյան վեպը այնպես, ինչպես ժանտախտը»։ Նա կանխամտածված հակադարձ դիրքորոշում էր ընդունել։ Սեբալդի առանձնահատուկ և նորարարական վեպերը (որոնք նա հիմնականում անվանում էր պարզապես արձակ («Prosa»)), գրվել են միտումնավոր որոշ հնաոճ և մշակված գերմաներենով ( «Աուստերլից»-ից մի հատված հայտնի է 9 էջանոց նախադասությամբ)։ Նա սերտորեն վերահսկում էր անգլերեն թարգմանությունները (հիմնականում Անթեա Բելի և Մայքլ Հուլսի կողմից)։ Դրանք ներառում են «*Vertigo»*, «*The Emigrants»*, «*The Rings of Saturn»* և «*Աուստերլից»* նովելները։ Դրանք աչքի են ընկնում փաստի (կամ ակնհայտ փաստի), հիշողության և հորինվածքի իրենց հետաքրքրասեր և լայնածավալ խառնվածքով, որոնք հաճախ դրսևորվում են անորոշ սև ու սպիտակ լուսանկարներով, որոնք դրված են պատմվածքին ոգեշնչող հակադրությամբ, այլ ոչ թե ուղղակիորեն պատկերացնելու համար։ Նրա վեպերը ներկայացված են որպես դիտարկումներ և հիշողություններ, որոնք արվել են Եվրոպայով մեկ ճանապարհորդելիս։ Դրանք պարունակում են նաև չոր ու սև հումոր։

Սեբալդը նաև պոեզիայի երեք գրքի հեղինակ է՝ *«For Years Now with Tess Jaray*» (2001), *«After Nature»* (1988) և *«Unrecounted»* (2004)։

## Աշխատություններ
* 1988 «*After Nature*»*.* Լոնդոն՝ Հեմիշ Հեմիլթոն. () 
* 1990 «*Vertigo*»*.* Լոնդոն։ Հարվիլ. ( )
* 1992 «*The Emigrants*» *.* Լոնդոն։ Հարվիլ. () 
* 1995 *«The Rings of Saturn».* Լոնդոն։ Հարվիլ. ()
* 1998 *«A Place in the Country».* () 
* 1999 *«On the Natural History of Destruction».* Լոնդոն՝ Հեմիշ Հեմիլթոն. ( )
* 2001 *«Austerlitz».* Լոնդոն՝ Հեմիշ Հեմիլթոն. Անթեա Բելի անգլերեն թարգմանությունն արժանացել է 2002 թվականի անկախ արտասահմանյան գեղարվեստական գրականության մրցանակին։
* 2001 *«For Years Now.».* Լոնդոն՝ Կարճ գրքեր.
* 2003 «*Unrecounted»* Լոնդոն.՝ Հեմիշ Համիլթոն. () 
* 2003 «*Campo Santo»* London՝ Հեմիշ Հեմիլթոն. () 
* 2008 «*Across the Earth and the Water։ Selected Poems». 1964–2001՝* (  1964–2001)

## Ազդեցություններ
Խորխե Լուիս Բորխեսի ստեղծագործությունները, հատկապես « Ճառագայթների արահետների այգին» (The Garden of Forking Paths) և «Տլոն, Ուքբար, Օրբիս Տերտիուս»-ը (Tlön, Uqbar, Orbis Tertius), մեծ ազդեցություն ունեցան Սեբալդի վրա (Տլոնը և Ուքբարը հայտնվում են *«Սատուրնի օղակները» ֆիլմում**։* Իր վերջին տարում ունեցած զրույցի ժամանակ Սեբալդը, որպես իր գրական մոդելներ, անվանել է Գոտֆրիդ Կելլերին, Ադալբերտ Շտիֆտերին, Հայնրիխ ֆոն Քլայսթին և Ժան Պոլին։ Նա նաև նշել է ավստրիացի վիպասան Թոմաս Բերնհարդին՝ որպես մարդ, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել իր ստեղծագործության վրա։ Իր ստեղծագործության մեջ հարգանքի տուրք է մատուցել Կաֆկային և Նաբոկովին (Նաբոկովի կերպարը հայտնվում է *«The Emigrants*» գրքի չորս մասերից յուրաքանչյուրում։

## Հուշահամալիրներ
### Սեբալդվեգ («Սեբալդ ճանապարհ»)
Ի հիշատակ գրողի՝ 2005 թվականին Վերթախ քաղաքը ստեղծել է տասնմեկ կիլոմետր երկարությամբ քայլուղի, որը կոչվում էր  Այն ձգվում է Օբերյոխի սահմանային կետից (1159 մ) մինչև Սեբալդի ծննդավայրը «*Grüntenseestrase 3*»-ում (915 մ)։ Սա այն երթուղին է, որով անցել է պատմողը «*Il ritorno in patria*»-ում՝ Սեբալդի «*Vertigo*» () գրքի վերջին հատվածում։ Ճանապարհին կանգնեցվել են գրքի տեքստերով վեց ստելաներ, որոնք վերաբերում են համապատասխան տեղագրական վայրին, ինչպես նաև հիշատակում են կրակը և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհված մարդկանց՝ Սեբալդի երկու հիմնական թեմաները։

### Սեբալդ Քոփս
Նորվիչի Արևելյան Անգլիայի համալսարանի տարածքում կլոր փայտե նստարանը շրջապատում է հաճարենու ծառը, որը տնկվել է 2003 թվականին՝ Ուինֆրիդ Սեբալդի հիշատակին։ Գրողի նախկին սաների կողմից նվիրաբերված այլ ծառերի հետ տարածքը կոչվում է «Սեբալդ Քոփս»։ Նստարանը, որն ունի Սատուրնի օղակների ձևը, կրում է մակագրություն «*Unerzählt»* վեպի նախավերջին բանաստեղծությունից. ««Չպատմված» վեպը ընդմիշտ կմնա խուսափող դեմքերի պատմություն» ()։

### Համբերություն ''(Սեբալդից հետո)''
2011 թվականին Գրանթ Ջին նկարահանել է «Համբերություն» (Սեբալդից հետո) վավերագրական ֆիլմը, որը պատմում է հեղինակի` արևելյան Անգլիայի լանդշաֆտով ճանապարհորդության մասին։

## Ծանոթագրություններ

### Հիմնական և կցված հղումներ
* Arnold, Heinz Ludwig (ed.). *W. G. Sebald*. Munich, 2003 (Text+Kritik. Zeitschrift für Literatur. IV, 158). Includes bibliography.
* Bewes, Timothy. "What is a Literary Landscape? Immanence and the Ethics of Form". *differences*, vol. 16, no. 1 (Spring 2005), 63–102. Discusses the relation to landscape in the work of Sebald and Flannery O'Connor.
* Bigsby, Christopher. *Remembering and Imagining the Holocaust։ The Chain of Memory*. Cambridge, Cambridge University Press, 2006.
* Blackler, Deane. *Reading W. G. Sebald։ Adventure and Disobedience*. Camden House, 2007.
* Breuer, Theo, "Einer der Besten. W. G. Sebald (1944–2001)" in T.B., Kiesel & Kastanie. *Von neuen Gedichten und Geschichten*, Edition YE 2008.
* Denham, Scott and Mark McCulloh (eds.). *W. G. Sebald։ History, Memory, Trauma*. Berlin, Walter de Gruyter, 2005.
* Grumley, John, "Dialogue with the Dead։ Sebald, Creatureliness, and the Philosophy of Mere Life", *The European Legacy*, 16,4 (2011), 505–518.
* Jacobs, Carol. *Sebald's Vision*. New York։ Columbia University Press, 2017.
* Long, J. J. *W. G. Sebald։ Image, Archive, Modernity*. New York, Columbia University Press, 2008.
* Long, J. J. and Anne Whitehead (eds.). *W. G. Sebald։ A Critical Companion*. Edinburgh, Edinburgh University Press, 2006.
* McCulloh, Mark R. *Understanding W. G. Sebald*. University of South Carolina Press, 2003.
* Patt, Lise et al. (eds.). *Searching for Sebald։ Photography after W. G. Sebald*. ICI Press, 2007. An anthology of essays on Sebald's use of images, with artist's projects inspired by Sebald.
* Wylie, John. "The Spectral Geographies of W. G. Sebald". *Cultural Geographies*, 14,2 (2007), 171–188.
* Zaslove, Jerry. "W. G. Sebald and Exilic Memory։ His Photographic Images of the Cosmogony of Exile and Restitution". *Journal of the Interdisciplinary Crossroads*, Vol. 3 (No. 1) (April 2006).
* Rupprecht, Caroline. “Silkworms and Concentration Camps։ W.G. Sebald’s The Rings of Saturn and Austerlitz” Asian Fusion։ New Encounters in the Asian-German Avant-garde, Peter Lang, 2020. 33-54.

## Արտաքին հղումներ
* Complete bibliography of Sebald's works
* An essay by Ben Lerner on Sebald in *The New York Review of Books*
*  The last interview
* 
* Audio interview with Sebald on KCRW's Bookworm
* Sebald-Forum
* BBC Radio4 Program։ "A German Genius in Britain"

Կատեգորիա:Գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Համբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ