Սիրանո դը Բերժըրակ (ֆիլմ, 1990)

«**Սիրանո դե Բերժերակ**» (), ֆրանսիական գեղարվեստական ֆիլմ, նկարահանված 1990 թվականին, ռեժիսոր Ժան Պոլ Ռապպնոի կողմից, գլխավոր դերում Ժերար Դեպարդիե։ Էդմոն Ռոստանի համանուն պիեսի էկրանավորումը։ Կաննի կինոփառատոնի, «Ոսկե Գլոբուս», «Սեզար» և «Օսկար» մրցանակների դափնեկիր։

## Սյուժե
Գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում, XVII դարում, Լյուդովիկոս XIII-ի և ամենակարող կարդինալ Ռիշելյեի ժամանակաշրջանում և սկսվում են Փարիզում, 1640 թվականին։ Սիրանո դե Բերժերակը անվախ գասկոնացի ազնվական է, գվարդիական, գրող և մենամարտիկ, չափազանց ամաչում է իր մեծ քթի պատճառով և պատրաստ է մենամարտի հրավիրել յուրաքանչյուրին, ով կվիրավորի իր արտաքինը։ Սիրանոն խանթորեն սիրահարված է ազգականուհի, հիասքանչ Ռոքսանային, սակայն չի հավատում, որ աղջիկը կպատասխանի իր սիրում, քանի որ իրեն համարում է նրա համար ոչբավարար գրավիչ։ Շուտով ազգականուհին խոստովանում է Սիրանոյին, որ սիրահարված է երիտասարդ, սիրունիկ Քրիստիան դե Նևիլետին, գասկոնական գվարդիայի գնդի նորակոչիկի, որտեղ որպես կապիտան ծառայում է Սիրանոն։ Ռոքսական ազգականին խնդրում է պաշտպանել իր սիրեցյալին և փոխանցել երիտասարդին, որ սպասում է նամակի։ Քրիստիանից Սիրանոն իմանում է, որ երիհասարդը նույնպես սիրահարված է Ռոքսանային, սակայն, չնայած իր գրավիչ արտաքինին, Քրիստիանը իրեն համարում է ոչխելացի, անկարող սիրահետել կնոջը և երբեք նամակների չի գրել։ Սիրանոն որոշում է օգնել Քրիստիանին։ Քրիստիանի անունից նա բանաստեղծություններով հիասքանչ նամակներ է գրում Ռոքսանային։ Ռոքսանային սիրահետում է նաև ոչերիտասարդ, հարուստ, ազդեցիկ և անվանի կոմս դե Գիշը, սակայն Ռոքսանան գաղտնի հանդիպում է Քրիստիանի հետ։ Գվարդիական գունդը, որում ծառայում են Սիրանոն և Քրիստիանը, որոնք ընկերներ են դառնում, ուղևորվում է պատերազմ։ Կարոտելով իր սիրեցյալին, Ռոքսանան ժամանում է ռազմական ճամբար և Քրիստիանին պատմում է, որ օր-օրի սիրահարվում է նրան ավելի ու ավելի, ճանաչելով նրա հարուստ հոգևոր աշխարհը շնորհիվ նրա գրած նամակների։ Քրիստիանը հուսահատությունից Սիրանոյից պահանջում է Ռոքսանային բացել ողջ ճշմարտությունը, սակայն Սիրանոն չի որոշում նույնիսկ հիմա, երբ նա հույս ունի Ռոքսանայից փոխադարձ սիրո արժանանալ, նրան ասել ճշմարտությունը։ Այդ ժամանակ Քրիստիանը մահ է փնտրում մարտում, Արրասի արյունալի պաշարման ժամանակ նա զոհվում է, իսկ Սիրանոն՝ ծանր վիրավորվում։ Ռոքսական, ողբալով սիրեցյալի մահը, առանձնանում է մենաստանում, որում շաբաթը մեկ անգամ, 14 տարվա ընթացքում, նրան այցելում է Սիրանոն։ Միայն մահից առաջ Սիրանոն որոշում է խոստովանել Ռոքսանային իր սիրո մասին և նրանում, որ այն հիասքանչ նամակները, որոնց մասին հիշատակը Ռոքսանան պահպանում է մինչ օրս, իրականում է գրվել են Սիրանոյի կողմից։ Սիրանոն մահանում է Ռոքսանայի ձեռքերի վրա, որը շատ ուշ է գիտակցում, որ իրականում, այսքան տարիների ընթացքում նա սիրահարված էր հենց Սիրանոյին։

Այս ֆիլմը հանդիսանում է ֆրանսիացի դրամատուրգ Էդմոն Ռոստանի «Սիրանո դե Բերժերակ» պիեսի բանաստեղծական էկրանավորումը։

## Դերերում
* **[[Ժերար Դեպարդիե]]** - Սիրանո դե Բերժերակ
* **Անն Բրոշե** - Ռոքսանա
* **[[Վենսան Պերես]]** - Քրիստիան դե Նևիլետ
* **Ժակ Վեբեր** - կոմս դե Գիշ
* **Ռոլան Բերտեն** - Ռագնո, հրուշակագործ
* **Ֆիլիպ Մորյե-Ժանու** - Լե Բրե, Սիրանոյի ընկերը
* **Պիեռ Մագելոն** - Կարբոն դե Կաստել-Ժալու
* **Ժոզիան Ստոլերու** - Ռոքսանայի դաստիարակչուհին
* **Մադլեն Մարիոն** - մայր Մարգարիտա, մենաստանի մայրապետ
* **Գաբրիել Մոննե** - Մոնֆլյորի, դերասան
* **Ֆիլիպպ Վոլտեր** - վիկոնտ դե Վալվեր
* **Լյուդիվին Սանյե** - կրտսեր քույր

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր - Ժան Պոլ Ռապպնո
* Պրոդյուսերներ - Ռենե Կլեյտման, Միշել Սեյդու, Անդրե Սյոչ
* Սցենարիստներ - Էդմոն Ռոստան, Ժան Կլոդ Կարյեր, Ժան Պոլ Ռապպնո
* Օպերաիոր - Պիեռ Լոմմ
* Երաժշտություն - Ժան Կլոդ Պետի
* Նկարիչներ - Ֆրանկա Սկուարչապինո, Էնցո Ֆրիջերիո, Ժակ Ռուկսել
* Հագուստի դիզայն - Ֆրանկա Սկուարչապինո
* Դեկորացիա - Էնցո Ֆրիջերիո, Ժակ Ռուկսել
* Գրիմ - Միշել Բերկ, Ժան Պիեռ Էյչեն
* Մոնտաժ - Նոել Բուասսոն
* Ձայն - Պիեռ Գամետա, Դոմինիկ Հեննեգուն

## Բնօրինակ տեքստի և սցենարի տարբերությունները
Սցենարիստ Ժան Կլոդ Կարյերը որոշակի աշխատանքներ է իրականացրել Էդմոն Ռոստանի պիեսի բնօրինակ տեքստ ռեժիսոր Ժան Պոլ Ռապպնոի ֆիլմին հարմարեցնելու համար։ Չորս ժամ տևողությամբ սկզբնական տեքստը կրճատվել էր որոշ տեղերում, որի արդյունքում կինոֆիլմի տևողությունը կազմել է երկու ժամ տասնյոթ րոպե։

Ժան Կլոդ Կարյերը նախապես գրել է բազմաթիվ ալեքսանդրյան բանաստեղծություններ Էդմոն Ռոստանի ոճով։ Նա նաև կրճատել է բազմաթիվ մասեր։

## Նկարահանման վայրեր
Կինոֆիլմի նկարահանումները իրականացվել են Ֆրանսիայի և Հունգարիայի տասնյակ քաղաքներում, բազմաթին պատմական վայրերում (ամրոցներ, աբբայություններ), ինչպես նաև, բազմաթիվ հասարակական վայրերում։ Այդ թվում.
* Լե Ման
* Ֆոնտենբլո
* Ֆոնտենե աբբայություն
* Դիժոն
* Յուզես
* Մոր սյուր Լուան
* Սեն Ժերմեն լե Արպաժոն
* Մոնտեսքյու դպրոց և այլն

## Մրցանակներ, պարգևներ և անվանակարգումներ
### [[Կաննի կինոփառատոն]], 1990 թվական
* Հաղթող (2).
* Արծաթե մրցանակ լավագույն տղամարդու դերի համար (Ժերար Դեպարդիե)
* Տեխնիկական Գրան-Պրի (Պիեռ Լոմմ)
* Անվանակարգումներ (1).
* Ոսկե Արմավենու ճյուղ

### Լոս Անջելեսի կինոքննադատների ասոցիացիա, 1990 թվական
Անվանակարգումներ(1).
* Լավագույն օտարերկրյա ֆիլմ

### «[[Սեզար]]», 1991 թվական
Հաղթող (10).
* Լավագույն ֆիլմ
* Լավագույն դերասան (Ժերար Դեպարդիե)
* Երկրորդ կարգի լավագույն դերասան (Ժակ Վեբեր)
* Լավագույն ռեժիսոր (Ժան Պոլ Ռապպնո)
* Օպերատորակական լավագույն աշխատանք (Պիեռ Լոմմ)
* Լավագույն հանդերձանք (Ֆրանկա Սկուարչապինո)
* Լավագույն ձայն (Պիեռ Գամետա և Դոմինիկ Հեննեգուն)
* Լավագույն մոնտաժ (Նոել Բուասսոն)
* Լավագույն սաունդտրեկ (Ժան Կլոդ Պետի)
* Լավագույն դեկորացիաներ (Էնցո Ֆրիջերիո)

Անվանակարգումներ (3).
* Ամենա խոստումնալից դերասան (Վենսան Պերես)
* Լավագույն դերասանուհի (Անն Բրոշե)
* Լավագույն հարմարեցված կամ յուրահատուկ սցենար (Ժան Կլոդ Կարյեր և Ժան Պոլ Ռապպնո)

### «[[Ոսկե Գլոբուս]]», 1991 թվական
Հաղթող (1).
* Օտարերկրյա լեզվով լավագույն ֆիլմ - Ֆրանսիա

### «[[Օսկար]]», 1991 թվական
Հաղթող (1).
* Լավագույն հանդերձանք (Ֆրանկա Սկուարչապինո)

Անվանակարգումներ (4).
* Լավագույն տղամարդու դեր (Ժերար Դեպարդիե)
* Լավագույն դեկորացիաներ (Էնցո Ֆրիջերիո և Ժակ Ռուկսել)
* Լավագույն գրիմ (Միշել Բերկ և Ժան Պիեռ Էյչեն)
* Օտարերկրյա լեզվով լավագույն ֆիլմ - Ֆրանսիա

### [[BAFTA]], 1991 թվական
Հաղթող (4).
* Օպերատորի լավագույն աշխատանք (Պիեռ Լոմմ)
* Լավագույն հանդերձանք (Ֆրանկա Սկուարչապինո)
* Լավագույն գրիմ և հարդարում (Միշել Բերկ և Ժան Պիեռ Էյչեն)
* Լավագույն երաժշտություն (Ժան Կլոդ Պետի)

Անվանակարգումներ (4).
* Լավագույն ֆիլմ
* Լավագույն սցենար (Ժան Կլոդ Կարյեր և Ժան Պոլ Ռապպնո)
* Լավագույն տղամարդու դեր (Ժերար Դեպարդիե)
* Նկարչի լավագույն աշխատանք (Էնցո Ֆրիջերիո)

### Դավիդ դի Դոնատելլո, 1991 թվական
Հաղթող (1) .
* Լավագույն օտարերկրյա ֆիլմ

### Nastro d'Argento, 1992 թվական
Հաղթող (2).
* Լավագույն հանդերձանք (Ֆրանկա Սկուարչապինո)
* Լավագույն դեկորացիաներ (Էնցո Ֆրիջերիո)

### Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոն
* Հաղթող

## Փաստեր
* Կինոֆիլմի միջազգային նախադիտումը կայացել է 1990 թվականի մարտի 28-ին։
* Բազմիցս թողարկվել է DVD-ով։
* DVD-ի ռելիզը Ռուսաստանում թողարկվել է 2010 թվականի հունիսի 23-ին, «Կարմեն Վիդեո» ընկերության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Фильм «Сирано де Бержерак» на CITWF
* Фильм «Сирано де Бержерак» на WorldCat
* Фильм «Сирано де Бержерак» на BiFi
* Фильм «Сирано де Бержерак» на сайте cinema-francais.fr
* Фильм «Сирано де Бержерак» на сайте «Base de données de films francais avec images»

Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1640-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1650-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 17-րդ դարում