Բիլ Ռոբինսոն

**Բիլ «Բոջենգլս» Ռոբինսոն** (ծնվ.՝ Լյութեր Ռոբինսոն, ), ամերիկացի կրնկապարող, դերասան և երգիչ, 20-րդ դարի առաջին կեսի Միացյալ Նահանգների ամենահայտնի և ամենաբարձր վարձատրվող սևամորթ արտիստը։ Նրա երկար կարիերան արտացոլում էր ամերիկյան ժամանցի ճաշակի և տեխնոլոգիայի փոփոխությունները: Նրա կարիերան սկսվեց մինստրելական ներկայացումների ժամանակաշրջանում և տեղափոխվեց վոդևիլ, Բրոդվեյի թատրոն, ձայնագրման արդյունաբերություն, հոլիվուդյան ֆիլմեր, ռադիո և հեռուստատեսություն:

Ըստ պարի քննադատ Մարշալ Սթերնսի, «Ռոբինսոնի ներդրումը կրնկապարում ճշգրիտ և հատուկ է: Նա այն դարձրեց ակտիվ և շարժուն՝ պարելով ուղիղ և ճոճվող», ավելացնելով «մինչև այդ անհայտ թեթևություն և գրավչություն» Նրա պարերի ամբողջության հիմնական մասը աստիճաններով պարն էր, որտեղ նա բարձրանում և իջնում ​​էր մի շարք աստիճաններ՝ քայլերի ռիթմիկ բարդ հաջորդականությամբ, պարերի մի ամբողջություն, որը նա անհաջող կերպով փորձեց արտոնագրել: Նրան նաև վերագրում են այն, որ նա հանրահռչակել է «համապարփակ» բառը վոդևիլներում և ռադիոյի ելույթներում իր բազմիցս օգտագործելու միջոցով:

Նա հայտնի է 1930-ականներին մի շարք ֆիլմերում Շիռլի Թեմփլի հետ պարելով և նկարահանվելով «Փոթորկոտ եղանակ» մյուզիքլում (1943), որը հիմնված է սեփական կյանքի վրա և ընտրվել է Ազգային ֆիլմերի գրանցամատյանում պահպանության համար: Նա օգտագործեց իր ժողովրդականությունը մարտահրավեր նետելու և հաղթահարելու բազմաթիվ ռասայական խոչընդոտներ: Ռոբինսոնը առաջին մինստրել և վոդևիլ կատարողներից էր, ով հայտնվեց սևամորթ կերպարով՝ առանց սև դիմակի հարդարման, ինչպես նաև ամենավաղ սևամորթ կատարողներից մեկն էր, ով հանդես էր գալիս որպես մենակատար՝ հաղթահարելով վոդևիլի երկգույն կանոնը: Բացի այդ, նա Բրոդվեյի վաղ ներկայացումների սևամորթ գլխավոր դերակատարն էր: Ռոբինսոնը առաջին սևամորթ կատարողն էր, ով հայտնվեց հոլիվուդյան ֆիլմում միջռասայական պարային թիմում (Շիրլի Թեմփլի հետ «Փոքրիկ գնդապետ» ֆիլմում, 1935 թ.), և առաջին սևամորթ կատարողն էր, ով գլխավորում էր Բրոդվեյի խառը ռասայական արտադրանքը:

Ռոբինսոնը ծանր քննադատության ենթարկվեց դարաշրջանի ռասայական կարծրատիպերը ակնհայտ լռելյայն ընդունելու համար․ որոշ քննադատներ նրան անվանեցին «Հորեղբայր Թոմ»: Նա խստորեն զայրացած էր, և նրա կենսագիրները ենթադրում էին, որ քննադատները թերագնահատում էին այն դժվարությունները, որոնց բախվում էին սևամորթ կատարողները, ովքեր էլ զբաղվում էին այն ժամանակվա հիմնական սպիտակ մշակույթով, և անտեսում էին նրա բազմաթիվ ջանքերը՝ հաղթահարելու ռասայական նախապաշարմունքները: Իր հասարակական կյանքում Ռոբինսոնը ջանքեր է գործադրել Դալլասի ոստիկանական բաժանմունքին համոզելու՝ աշխատանքի ընդունել իր առաջին սևամորթ ոստիկանին. նախագահ Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտը, ներգործություն ունենալով որոշումների կայացման գործընթացի վրա, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սևամորթ զինվորների նկատմամբ հավասար վերաբերմունք դրսևորեց և կազմակերպեց առաջին ինտեգրված հանրային միջոցառումը Մայամիում, դրամահավաք, որին մասնակցել են քաղաքի ինչպես սևամորթ, այնպես էլ սպիտակամորթ բնակիչները։

Ռոբինսոնը հայտնի գործիչ էր իր ժամանակաշրջանի ինչպես սև, այնպես էլ սպիտակ ժամանցի աշխարհներում, և հիշվում է այն աջակցությամբ, որը նա ցուցաբերել է իր գործընկերներին, այդ թվում՝ Ֆրեդ Ասթեյրին, Էլեոնորա Փոուելին, Լենա Հորնին, Ջեսի Օուենսին և Նիկոլաս եղբայրներին: Սեմի Դևիս Կրտսերը և Անն Միլլերը նրան վկայակոչեցին որպես հոգևոր ուսուցիչ. Միլլերը նշում էր, որ նա «փոխեց իր կյանքի ընթացքը»: Գրեգորի Հայնսը ստեղծեց կենսագրական ֆիլմ, որի գլխավոր դերում հանդես եկավ Ռոբինսոնը, որի համար նա շահեց NAACP-ի լավագույն դերասանի մրցանակը:

Չնայած լինելով ժամանակի ամենաբարձր վարձատրվող սև դերասանը` Ռոբինսոնը մահացավ 1949 թվականին աղքատ վիճակում, իսկ նրա հուղարկավորության համար վճարեց նրա երկար տարիների բարեկամ Էդ Սալիվանը: 1989 թվականին Կոնգրեսը Ռոբինսոնի ծննդյան օրը՝ մայիսի 25-ը, հայտարարեց Ազգային Կրնկապարի օր:

## Կենսագրություն
Բիլլ "Բոջենգլս" Ռոբինսոնը ծնվել է 1878 թվականի մայիսի 25-ին Վիրջինիայի Ռիչմոնդ քաղաքում՝ կրելով Լյութեր Ռոբինսոն անունը, Մաքսվել Ռոբինսոնի՝ մեխանիկի, և Մարիա Ռոբինսոնի՝ եկեղեցու երգչախմբի ղեկավարի ընտանիքում: Նա և իր փոքր եղբայր Վիլյամը մեծացել են Ռիչմոնդի Ջեքսոն Ուորդ թաղամասում: Նրա տատիկը՝ Բեդելիա Ռոբինսոնը, ով նախկինում ստրկության էր ենթարկված, նրան մեծացրել է իր ծնողների 1884 թվականի ողբերգական մահից հետո. հայրը մահացել է սրտի քրոնիկ հիվանդությունից, իսկ մայրը՝ անհայտ պատճառներով: Նրա վաղ կյանքի մասին մանրամասները հայտնի են միայն լեգենդների միջոցով, որոնցից շատ բաներ պահպանվել են հենց Ռոբինսոնի կողմից: Նա պնդում էր, որ նա մկրտվել է Լյութեր անունով, որը նրան դուր չէր գալիս: Նա ստիպել է իր փոքր եղբայր Վիլյամին, որ նրանք փոխեն անունները, և ի վերջո նրանք դա արել են։ Նրա եղբայրը հետագայում ընդունեց Փերսի անունը և ճանաչում ձեռք բերեց որպես երաժիշտ այդ անվան ներքո։

## Կարիեռա
### Վաղ օրեր
5 տարեկան հասակում Ռոբինսոնը սկսեց պարել` փոքր փոփոխություններ գրանցելով` ներկայանալով որպես «ոտքերը թափահարող շարժումներով» պարող կամ «փողոցային արտիստ» տեղի բացօթյա գարեջրատներում և թատրոնների առաջ` նետված մանրադրամների դիմաց։ Մեկնաբանողը նրան տեսավ ելույթ ունենալիս Ռիչմոնդի «Գլոբ» թատրոնի առջև և առաջարկեց աշխատանք՝ որպես «փոքրիկ կատարող» տեղի մինստրելական ներկայացման մեջ։ Այդ ժամանակ մինստրելական ներկայացումները բեմադրվում էին սպիտակ դերասանների կողմից, որոնք սևամորթի կերպար ունեին։ Փոքրիկ կատարողները բեմի եզրին կանգնած երգող, պարող կամ կատակներ պատմող սիրուն սևամորթ երեխաներ էին։

1890 թվականին՝ 12 տարեկանում, Ռոբինսոնը փախավ Վաշինգտոն, Դ.Ս., որտեղ նա պատահական աշխատանքներ էր կատարում Բենինգի մրցուղում և կարճ ժամանակով աշխատեց որպես ձիավոր։ 1891 թվականին նրան վարձեցին Վալենը և Մարթելը, շրջելով Mayme Remington-ի թատերախմբի հետ՝ *«Հարավը նախքան պատերազմը»* ներկայացման մեջ, որտեղ, չնայած իր տարիքին, նա կրկին հանդես եկավ որպես փոքր սևամորթ երեխա։ Նա մեկ տարի ճամփորդեց թատերախմբի հետ, մինչև բավականաչափ հասունացավ՝ կարողանալու խաղալ այդ դերը արժանահավատորեն: Հետագայում նա համագործակցեց երիտասարդ Ալ Ջոլսոնի հետ, որտեղ Ջոլսոնը երգում էր, իսկ Ռոբինսոնը պարում էր վարձատրվելու կամ թերթեր վաճառելու համար։

1898 թվականին նա վերադարձավ Ռիչմոնդ, որտեղ միացավ Միացյալ Նահանգների բանակին՝ որպես հրացանակիր, երբ սկսվեց իսպանիա–ամերիկյան պատերազմը: Նա պատահական հրազենային վիրավորում ստացավ երկրորդ լեյտենանտից, ով մաքրում էր իր հրացանը:

### Վոդևիլ
1900 թվականի մարտի 30-ին Ռոբինսոնը մասնակցեց Բրյուքլինում գտնվող Բիժու թատրոնում տեղի ունեցած «բաք-ընդ-վինգ»(Ամերիկայի ավանդական պարային ոճ, որը համադրում է կրնկապարը էներգետիկ շարժումների հետ) կատարմամբ մրցույթին՝ հաղթելով ոսկե մեդալ և պարտության մատնելով Հարի Սվինթոնին, Հին Կենտուկին(Ամերիկայի ավանդական պարային ոճ) ներկայացնող աստղին, ով համարվում էր իր ժամանակի լավագույն պարողը։ Ճանաչված լինելը օգնեց Ռոբինսոնին աշխատանք գտնել բազմաթիվ շրջագայող ներկայացումներում, երբեմն թատերախմբում, բայց առավել հաճախ խաղընկերոջ հետ, թեև ոչ միշտ պարողի կերպարով (Ռոբինսոնը նաև երգում էր և ներկայացնում էր երկուստեք կատակերգական դերեր)։

1912 թվականին Ռոբինսոնը դարձել էր այդ երկուսից մեկի լիակատար գործընկերը, որը հիմնականում կրնկապարն էր ներկայացում և հանդես էր գալիս ինչպես Քեիթ, այնպես էլ Օրֆեում շրջագայություններում: Եկամուտը փլուզվեց 1914 թվականին, և վոդևվիլային կատարող Ռե Սեմյուելսը, ով Ռոբինսոնի հետ հանդես էր գալիս ներկայացումներում, համոզեց նրան հանդիպել իր մենեջերի (և ամուսնու)՝ Մարտի Ֆորկինսի հետ: Ֆորկինսի ղեկավարությամբ Ռոբինսոնը հասունացավ և սկսեց հանդես գալ որպես մենակատար՝ ավելացնելով իր եկամուտները մինչև շաբաթական մոտ 3500 դոլար: Ֆորկինսը դրան հասավ՝ ստեղծելով Ռոբինսոնի համար այլընտրանքային պատմություն՝ նրան ներկայացնելով որպես արդեն մենակատար: Այս տեխնիկան հաջողվեց՝ դարձնելով Ռոբինսոնին առաջին կատարողներից մեկը, ով խախտեց վոդևվիլի երկգույն կանոնը, որը արգելում էր որպես մենակատար հանդես գալ սևամորթներին։

Երբ ԱՄՆ-ն ներգրավվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ, Պատերազմի դեպարտամենտը ստեղծեց Ազատության թատրոնների շարք մարզական ճամբարներում: Քեիթ և Օրֆեում շրջագայությունները ֆինանսավորում էին վոդևվիլային կատարումները իջեցված վարձատրմամբ, բայց Ռոբինսոնը կամավոր առաջարկեց իր ծառայությունները հազարավոր զինվորների, ինչպես սևամորթ, այնպես էլ սպիտակ միասնականներին մարտական ուժերում՝ ստանալով Պատերազմի դեպարտամենտի պատվոգիր 1918 թվականին։

Վաղ 1920-ականներին Ռոբինսոնը շարունակեց իր կարիերան որպես միանձնյա վոդևիլային դերասան՝ շրջելով ԱՄՆ-ում և ամենահաճախը այցելելով Չիկագո, որտեղ նրա մենեջեր Մարթի Ֆորկինսն էր ապրում: 1919-ից 1923 թվականները նա ամբողջովին զբաղված էր Օրֆեումի ցիկլով, իսկ 1924-1925 թվականներին կնքեց ամբողջական պայմանագիր Քեիթ Ցիկլի հետ: Միաժամանակ, լինելով գրանցված 50-52 շաբաթվա ընթացքում (բեյսբոլի մեծ երկրպագու լինելով՝ նա մեկ շաբաթ արձակուրդ վերցրեց Համաշխարհային Սերիայի համար), Ռոբինսոնը մեկ ներկայացման ընթացքում բազմիցս ելույթ էր ունենում՝ հաճախ երկու տարբեր բեմերում: 1926 թվականին Ռոբինսոնը կարճ շրջագայություն իրականացրեց Մեծ Բրիտանիայի զանազան թատրոններում՝ առաջնահերթելով Հոլբորնի Կայսրությունը և, հուլիսի 19-ի շաբաթվա ընթացքում՝ Բրայթոն Հիպոդրոմը։

### Կրնկապար
Ինչպես նշվեց Սթերնսի Բիլ Ռոբինսոն գլխում՝ «Ոտքի մատների վրա» արտահայտությունը վերնագրված «Ջազային պար» (1966), նկարագրում է, թե ինչպես Ռոբինզոնը ներկայացրեց «Ոտքի մատների վրա» կրնկապարը։ Սա նոր հավելում էր Կինգ Ռասթուս Բրաունի հայտնի «տափակ ոտքով կախարդանք»-ին։ Հիմնականում շարժվելով գոտկատեղից ներքև՝ Ռոբինսոնը պահպանել է իր մարմնի հիանալի վերահսկողությունը: Պիթ Նուջենտի խոսքերով՝ «Ռոբինսոնը վերահսկողության մեջ բացարձակապես գագաթնակետում էր»։ Ռոբինսոնի կողմից աղեղների հազվադեպ իջեցումը նշանակալի փոփոխություն բերեց հանրահայտ կրունկների տեխնիկայում։ Նրա հմտության շնորհիվ, թե ինչպես լինել միաժամանակ թեթև ոտքերի վրա և ճշգրիտ կրունկների հնչյուններով, նրան արժանացրեց «Կրնկապար տեսակի հայր» կոչմանը։

1918 թվականին Նյու Յորքի Պալատի թատրոնում Ռոբինսոնը ներկայացրեց աստիճանային պարը։ Աստիճանային պարի ծագման վերաբերյալ կարծիքները մեծ թյուրիմացության ենթարկվեցին. այնուամենայնիվ, Ռոբինսոնին լայնորեն վերաբերվում էին որպես այդ պարի հիմնադիր, քանի որ նա այն դարձրել էր հանրահայտ։ Պարը ներառում էր յուրաքանչյուր քայլի համար տարբեր ռիթմ՝ ամեն մեկը իր առանձնահատուկ տոնը ստեղծելով, և այն, որ նա ուներ շարժական աստիճանների հատուկ հավաքածու, ուժեղացրեց նրա պնդումը, որ նա էր առաջինը ստեղծել այս պարը։ Աստիճանային պարի ժողովրդականությունը հանգեցրեց նրան, որ Ռոբինսոնը դիմեց ԱՄՆ-ի Արտոնագրային գրասենյակին Վաշինգտոնում՝ արտոնագիր ստանալու համար, բայց ոչ մի օգուտ։ Այնուամենայնիվ, արտոնագրի բացակայությունը չխոչընդոտեց Ռոբինսոնի պրոֆեսիոնալ վերահսկողությանը աստիճանային պարում։ Հանրությունը՝ ներառված այդ զվարճանքի մեջ, սկսեց կապել աստիճանային պարը բացառապես Ռոբինսոնի հետ, քանի որ այս առօրյան դարձավ նրա ելույթների ստանդարտ մասը 1921 թվականին։ Հասկինսը հաղորդում է, որ պարուհի Ֆրեդ Սթոուն Ռոբինսոնին ուղարկել էր անդորրագիր՝ այդ ամենօրյա պարը կատարելու համար։

Ռոբինսոնի տաղանդները գերազանցում էին նրա հայտնի աստիճանային պարին։ Աստիճանները չէին հանդիսանում Ռոբինսոնի ելույթների էական մաս, այլ ավելին, նա անցնում էր «փոքր սահումի քայլի՝ կանգառի ռիթմով, կամ սլաք քայլի, խաչմերուկի նմանվող կրնկապարի» կամ բազմաթիվ այլ կրնկով քայլերի, որոնք ներառված էին նրա հատուկ շարժումների մեջ։ Ռոբինսոնը փոխում էր ռիթմիկ չափը և կրնկի քայլերը, ինչպես նաև հակադարձ ռիթմերի  ընդհատումները անխափան կերպով։ Հաճախ Ռոբինսոնը խոսում էր իր հանդիսատեսի հետ, պատմում անեկդոտներ և իրեն պահում այնպես, կարծես զարմացած լիներ իր ոտքերի գործողություններից։ Նրա զվարճալի անհատականությունը կարևոր էր նրա ելույթների և հանրաճանաչության համար։ Ընդհանուր առմամբ, ասվում է, որ Ռոբինսոնը մշտապես ելույթ էր ունենում երկու մասից կազմված փայտե կոշիկներով, որոնք պատրաստվել էին Չիկագոյի արհեստավորի կողմից։

### Բրոդվեյ
[մինի|Ռոբինսոնը [The Hot Mikado (1939 production)|''The Hot Mikado''-ում]]
մինի|Բիլ «Բոջենգլս» Ռոբինսոնը և Ադելայդ Հոլը 1930 թվականին Բրոդվեյում խաղացել են «Brown Buddies» երաժշտական կատակերգությունում։
1928 թվականին սպիտակ պրոդյուսեր Լյու Լեսլին Բրոդվեյում ներկայացրեց «1928 թվականի Սև թռչունները» ներկայացումը, որը սևամորթների ռևյուն էր սպիտակ հանդիսատեսի համար, որտեղ գլխավոր դերերը խաղում էին Ադելաիդ Հոլը և Բիլ Ռոբինսոնը, ինչպես նաև Այդա Վարդը, Թիմ Մուրը և այլ սևամորթ աստղեր: Ներկայացումը սկզբում չէր ընդգրկում Ռոբինսոնին․ միայն երեք շաբաթվա ընթացքում ջերմ դիմավորումից հետո Լեսլին ավելացրեց Ռոբինսոնին որպես «չափազանց հմայք ունեցող անձ»։ Հետո ներկայացումը մեծ հաջողություն ունեցավ Բրոդվեյում, որտեղ այն ցուցադրվեց ավելի քան մեկ տարի շարունակ ելույթների համար սպառված տոմսերով: Բեմում Ադելաիդ Հոլը և Ռոբինսոնը միասին պարեցին և դուետ երգեցին՝ գրավելով հանդիսատեսին: Մինչ այդ, Ռոբինսոնի հասարակական դերը դարձել էր արագաշարժ, ժպիտով ու վանդակավոր կոստյումով ներկայացվող դեսպան սպիտակ աշխարհին՝ պահելով կապը սևամորթ շոուբիզնեսի շրջանակների հետ՝ շարունակելով աջակցել Հուֆըրս ակումբինին՝ Հառլեմի արտիստների ապաստանին։ Այնքան հաջող էր Ադելաիդ Հոլի համագործակցությունը Բոջենգլսի հետ, որ նրանք միասին հայտնվեցին բեմում «Պալաս թատրոնում» (Բրոդվեյ) առաջիկայում Մարթի Ֆորկինսի (Ռոբինսոնի մենեջեր) կողմից կրկին միավորվելուց առաջ՝ մասնակցելու «Brown Buddies» կոչվող մյուս Բրոդվեյի մյուզիքլին, որը բացվեց 1930 թվականին Լիբերթի թատրոնում՝ ընթանալով չորս ամիս, նախքան Նահանգներում ճանապարհորդություն սկսելը։

1939 թվականին Ռոբինսոնը վերադարձավ բեմ՝ **The Hot Mikado** ներկայացմամբ, որը Գիլբերտ և Սալիվանի օպերետտայի ջազային տարբերակն էր: Ներկայացումը լույս տեսավ **Broadhurst** **թատրոնում**, որտեղ Ռոբինսոնը խաղում էր Կայսրի դերը: Նրա **My Object All Sublime** կատարումը կանգնեցրեց ներկայացումը և առաջացրեց այդ կատարումների ութ կրկնությունները: Բրոդվեյից հետո ներկայացումը տեղափոխվեց 1939 թվականի Նյու Յորքի Համաշխարհային ցուցահանդես, և այն դարձավ ցուցահանդեսի հիանալի հիթերից մեկը: 1939 թվականի օգոստոսի 25-ը հայտարարեցին **Բիլ Ռոբինսոնի օր** ցուցահանդեսում։

Ռոբինսոնի հաջորդ Բրոդվեյի շոուն՝ **All in Fun** (1940), ներկայացվում էր ամբողջովին սպիտակ դերասանների կազմով: Չնայած Իմոջեն Կոկայի, Պերտ Կելտոնի և այլ աստղերի ներկայությանը՝ ներկայացումը արժանացավ ոչ գովեստական ակնարկների Նյու Հեյվեն և Բոստոն քաղաքներում անցկացված փորձերի ժամանակ: Երբ սպիտակ աստղերը և համապրոդյուսերներ Ֆիլ Բեյքերը և Լեոնարդ Սիլմանը դուրս եկան նախագծից, Ռոբինսոնը դարձավ աստղ, առաջին անգամ, երբ աֆրոամերիկացին արտադրության գլխավոր աստղն էր, որին մասնակցել էին բացառապես սպիտակամորթներ: Թեև քննադատները ոգևորված էին Ռոբինսոնի խաղով, նրանք կոպիտ կերպով քննադատեցին ներկայացումը, և այն չկարողացավ գրավել հանդիսատեսին: **All in Fun**-ը փակվեց չորս ելույթ ունենալուց հետո։

Ռոբինսոնի հաջորդ փորձը Բրոդվեյում Մեմֆիս Բաունդի երաժշտական կատակերգությունն էր, որը լույս տեսավ 1945 թվականի մայիսին: Այս արտադրությունը օգտագործեց ամբողջովին սևամորթ դերասանների կազմ, ներառյալ Ռոբինսոնը (ով գլխավոր դերեր ունեցավ), Ավոն Լոնգը, Բիլլի Դենիելսը, Ադա Բրաունն ու Շիլա Գայսը։ Ռոբինսոնը խաղացել է նավապետի դերը, ապա՝ Սըր Ջոզեֆ Փորթերի դերը "Հ.Մ.Ս. Փինաֆորում" (Գիլբերտի և Սալիվանի կոմիկական օպերետան) ներկայացման մեջ: Մասնագետները լայնորեն գովեստի արժանացրին Ռոբինսոնի խաղը, հատկապես նրա պարերը, իսկ նրա աստիճանային պարն առանձնացվեց որպես ներկայացման գլխավոր կետ:

### Կինոյի կարիեռա
1932-ից հետո սևամորթների բեմական ռևյուները նվազեցին ժողովրդականության առումով, բայց Ռոբինսոնը դեռ երկար ժամանակ շարունակեց մնալ հանրաճանաչ սպիտակ հանդիսատեսի մոտ՝ մասնակցելով մոտ 14 ֆիլմերի, որոնք արտադրել էին այնպիսի ընկերություններ, ինչպիսիք էին RKO-ն, 20-րդ դարի Ֆոքս-ը և Paramount Pictures-ը: Դրանց մեծ մասը երաժշտական էր, որտեղ նա խաղացել էր հինավուրց կերպարներ նոստալգիկ սիրավեպերում:

#### Վաղ ֆիլմեր
Ռոբինսոնի կինոդեբյուտը եղել է 1930 թվականի երաժշտական Դիքսիանա ֆիլմը։ RKO ընկերությունը ձևավորվել էր մասամբ Քեիթ և Օրֆեում թատրոնների ցանցերի միավորմամբ, որոնց հետ Ռոբինսոնը հանդես էր գալիս որպես գլխավոր արտիստ մի քանի տարի շարունակ։ Նա ընտրվել էր որպես մասնագիտական կատարող մեկ միայնակ տեսարանի համար։ Այս սովորությունը, որն ընդունված էր այն ժամանակ, թույլ էր տալիս Հարավային թատրոններին հեռացնել սևամորթ կատարողների տեսարանները իրենց ֆիլմի ցուցադրումներից։ Դիքսիանային հաջորդեց Ռոբինսոնի առաջին գլխավոր դերը՝ «Հառլեմը դրախտ է» (1932) ֆիլմում, որը երբեմն նշվում է որպես առաջին ֆիլմը՝ ամբողջությամբ սևամորթ դերասանական կազմով, չնայած սևամորթների առանց ձայնի ֆիլմերն ավելի վաղ էին նկարահանվել, և «Հառլեմը դրախտ է» ֆիլմի կազմում կային նաև սպիտակ դերասաններ խոսքային մասերով, ինչպես նաև մի քանի սպիտակ հասարակ դերասաններ:

#### Շիրլի Թեմփլ
Սևամորթ պարողին «Ֆոքս» ընկերություն հրավիրելու գաղափարը, որպեսզի նա խաղար «Փոքրիկ գնդապետը» ֆիլմում Թեմպլի հետ, առաջին անգամ առաջարկել է «Ֆոքս»-ի ղեկավար Վինֆիլդ Շիհանը՝ Դ. Վ. Գրիֆիթի հետ ունեցած քննարկումից հետո: Շիհանը ընտրել էր Ռոբինսոնին, բայց քանի որ նա համոզված չէր նրա դերասանական կարողությունների մեջ, համաձայնեց պայմանագիր կնքել, որը ուժը կորցնում էր, եթե Ռոբինսոնը ձախողեր դրամատիկական քննությունը: Ռոբինսոնը հաջողությամբ անցավ քննությունը և հրավիրվեց` Թեմպլի հետ գլխավոր դեր խաղալու և նրան կրնկապար պարել սովորեցնելու: Նրանք շատ արագ լավ հարաբերություններ հաստատեցին, ինչպես Թեմպլը պատմեց տարիներ անց:Ռոբինսոնը մի քայլ առաջ էր մեզնից, բայց երբ նկատեց, որ ես շտապում էի հասնել նրան, կրճատեց իր քայլերը` իմ քայլերին համընկնելու համար: Ես շարունակում էի ձգտել` հասնելու նրա ձեռքին, բայց նա չնայեց ներքև և կարծես չէր էլ նկատում: Ֆենին նրա ուշադրությունը հրավիրեց այն բանի վրա, ինչ անում էի, ու նա դադար տվեց, ծնկեց իմ շուրջը` աչքերը լայն բացած, ու նրա փայլուն ատամնաշարը` լայն ժպիտից երևացող: Երբ նա բռնեց ձեռքս, այն թվում էր մեծ և սառը: Մի քանի վայրկյան շարունակեցինք քայլել լռությամբ: «Կարո՞ղ եմ քեզ կոչել հորեղբայր Բիլի»,- հարցրի: «Իհարկե կարող ես»,- պատասխանեց նա: «...Բայց դրանով ես ստիպված կլինեմ քեզ կոչել «սիրելիս»։» Դա համաձայնություն էր: Այդ օրվանից ի վեր, երբ միասին էինք քայլում, միշտ ձեռք ձեռքի էինք գնում, և ես միշտ նրա «սիրելի»-ն էի:Թեմպլը հայտնվել էր 1934 թվականին թողարկված հինգ ֆիլմերում և կատարել էր կրնկապար Ջեյմս Դանի հետ «Վեր կաց և ուրախացիր» ֆիլմում: Համաձայն 20-րդ դարի «Ֆոքս»-ի հետ պայմանագրի կնքման, որոշվեց, որ Ռոբինսոնը կներկայացնի իր հայտնի աստիճանային պարը Թեմպլի հետ: Չնայած Ռոբինսոնը հավանեց գաղափարը, նա արագորեն հասկացավ, որ ինքը չէր կարող իր բարդ աստիճանային պարը փոխանցել յոթամյա երեխային՝ նկարահանումների գրաֆիկում սահմանափակ օրերի ընթացքում: Դրա փոխարեն, նա Թեմպլին սովորեցրեց ոտքով հարվածել յուրաքանչյուր աստիճանի վերևի մասին: Նրա ստեղծագործությունը դիտելով` Ռոբինսոնը փոխեց իր պարը՝ նմանեցնելով Թեմպլի շարժումներին, որպեսզի ֆիլմում թվար, թե Թեմպլը կրկնում է իր քայլերը: Այս տեսարանը ֆիլմի գլխավոր պահը դարձավ:

Ռոբինսոնը և Թեմպլը դարձան Հոլիվուդի պատմության մեջ առաջին «միջցեղային» պարային գործընկերները։ Տեսարանը իր ժամանակի համար հակասական էր, և այն հանվել էր Հարավում, ինչպես նաև մյուս տեսարանները, որտեղ երկու կերպարները մարմնական շփում էին ունենում։ Թեմպլը և Ռոբինսոնը միասին հայտնվեցին չորս ֆիլմերում՝ «Փոքրիկ գնդապետը», «Փոքրիկ ապստամբը», «Ռեբեկան ՍանիԲրուկի այգուց» և «Մի փոքր հեռու»-ն:

Ռոբինսոնը և Թեմպլը մտերմացան` իր պարային դասեր տալու և նրա հետ դերախաղ ունենալու արդյունքում: Ռոբինսոնը Թեմպլի հետ նկարներ էր պահում, որտեղ էլ որ ճանապարհորդելիս լիներ, իսկ Թեմպլը նրան համարում էր կյանքի ընկեր` նշելով մի հարցազրույցում. «Բիլ Ռոբինսոնը իրեն հավասարազոր էր ինձ ընդունում, որը շատ կարևոր էր ինձ համար: Նա չէր խոսում ինձ հետ փոքրիկ աղջնակի նման: Եվ ես նման մարդկանց եմ սիրում: Եվ Բիլ Ռոբինսոնը ամենալավն էր»:

#### Այլ ֆիլմեր
Ռոբինսոնը հրաժարվեց խաղալ Հոլիվուդյան ստուդիաների կողմից հարկադրված կարծրատիպային դերերը: *Hooray for Love* (1935) ֆիլմում, որի մեջ մի փոքրիկ կարճ տեսարան կար, նա խաղաց Հարլեմի քաղաքապետի դերը` հիմնված իր սեփական հանդիսավոր փառքի վրա։ «Երկնքից մեկ մղոն հեռավորության վրա»(1937) ֆիլմում նա խաղաց ռոմանտիկ գլխավոր դերը աֆրոամերիկացի դերասանուհի Ֆրեդի Ուաշինգթոնի հետ, երբ Հոլիվուդը թուլացրեց սևամորթների համար նման դերերի մասին ունեցած արգելքը:

Ռոբինսոնը հայտնվեց Ուիլ Ռոջերսի հետ «Հին Կենթակի» (1935) ֆիլմում, որը Ռոջերսի վերջին ֆիլմն էր՝ առաջացող ինքնաթիռի վթարի զոհը դառնալուց առաջ: Ռոբինսոնը և Ռոջերսը լավ ընկերներ էին, և Ռոջերսի մահից հետո Ռոբինսոնը հրաժարվեց թռչելուց՝ փոխարենը գնացքով ճանապարհորդելով Հոլիվուդ՝ իր ֆիլմային աշխատանքների համար:

#### Փոթորկոտ եղանակ
Ռոբինսոնի վերջին ֆիլմային ներկայացումը եղել է 1943 թվականի «ֆոքս» ընկերության երաժշտական «Փոթորկոտ եղանակը» ֆիլմում՝ գլխավոր դերում։ Լենա Հորնը խաղացել է Ռոբինսոնի սիրելիի դերը, իսկ ֆիլմում ներկայացված էր նաև Ֆաթս Ուոլլերը՝ իր վերջին տեսարանով նախքան մահը, ով նվագում էր Կաբ Կալլովեյի և նրա նվագախմբի հետ։ Նիկոլաս եղբայրները ներկայացված են ֆիլմի վերջնական պարային տեսարանում՝ կատարելով Կալլովեյի *"Jumpin' Jive"-ը*,  ինչի մասին Ֆրեդ Ասթեյրն ասել է՝ «դա երբևէ նրա տեսած ամենալավ երաժշտական համարն էր:

2001 թվականին  «Փոթորկոտ եղանակը» ֆիլմը Կոնգրեսի գրադարանի ընտրվեց ԱՄՆ-ի Ազգային կինեմատոգրաֆիայի գրանցամատյանում պահպանվելու համար` որպես «մշակութային, պատմական կամ գեղագիտական  կարևոր» ֆիլմ:

### Ռադիո և ձայնագրություններ
1936-ից մինչև իր մահը` 1949 թվականը, Ռոբինսոնը բազմաթիվ ռադիոկայաններում և երբեմն հեռուստատեսությունում մասնակցություններ էր ունենում։ Հաճախ ներկայացվում էր Ռոբինսոնի կրնկապարի առանձնահատուկ ձայնը, բայց Ռոբինսոնը նաև երգում էր, ստեղծում ձայնային էֆեկտներ և պատմում կատակներ ու պատմություններ իր վոդևվիլային ներկայացումներից: Նա հաճախ սիրաշահում էր հանդիսատեսին, մի բան, որը շատ հազվադեպ էր այդ դարաշրջանի սևամորթ ռադիո կատարողի համար:

Ռոբինսոնը նաև մի քանի ձայնագրություններ էր կատարել, ներառյալ մեկը, որտեղ նա ցույց էր տալիս իր կրնկապարի ամեն մի քայլը և դրանց համապատասխան ձայները։ Այն նաև վերաբերում էր ռադիոյին և իր ձայնագրություններին, երբ Ռոբինսոնը ներկայացրեց և հանրայնացրեց իր կողմից հորինված բառը՝ «համապարփակ» (հիանալի), որը նա տարիներ շարունակ օգտագործում էր իր վոդևվիլային ներկայացումներում, և որը 1934 թվականին ավելացվեց Վեբսթերի բառարան:

### Եզրափակիչ ելույթներ
Ռոբինսոնի վերջին թատերական նախագիծը պետք է լիներ «Երկու Տղամարդիկ Հարավից» ներկայացումը, որտեղ Ջեյմս Բարտոնը պետք է խաղար մաեստրոյի դերը, իսկ Ռոբինսոնը՝ նրա ծառայի դերը, որտեղ սև և սպիտակ կերպարները փոխվում են, և վերջում երկուսն էլ հավասար են դառնում, սակայն ներկայացումը երբեք լույս չընծայվեց:

Ռոբինսոնի վերջին հանրային կատարումը 1949 թվականին`  մի քանի շաբաթ առաջ նրա մահվանից, եղել է անսպասելի հյուր Թեդ Մաքի «Իրական սիրողական ժամը» ներկայացման մեջ, որտեղ նա հուզականորեն գրկել էր մի մրցակցի, ով կրնկապար էր պարել հանդիսատեսի համար։ Մի ընկեր ասել է. «Նա հանձնում էր իր թագը», նկատի ունենալով՝ «Սա իմ հրաժեշտն է»:

## Անձնական կյանք և մահ
մինի|Ֆանի Ս. Կլեյ 1929։
Քիչ բան է հայտնի Ռոբինսոնի առաջին ամուսնության մասին Լենա Չեյսի հետ 1907 թվականին։ Նրանք բաժանվեցին 1916 թվականին, և ամուսնալուծությունը վերջնականապես ավարտվեց 1922 թվականին։ Նրա երկրորդ կինը եղել է Ֆանին Ս. Կլեյը, ում հետ նա ամուսնացավ Չեյսից բաժանվելուց կարճ ժամանակ անց։ Նրանք ամուսնալուծվեցին 1943 թվականին։ Նրա երրորդ ամուսնությունը տեղի ունեցավ 1944 թվականին Էլեյն Փլեյնսի հետ Կոլումբիայում` Օհայոում, և նրանք միասին եղան մինչև Ռոբինսոնի մահը`1949 թվականը։ Ոչ մի ամուսնությունից երեխաներ չկային։

Քաղաքական գործիչները և հայտնի դեմքերը Ռոբինսոնին նշանակեցին Հարլեմի պատվավոր քաղաքապետ, ոստիկանների ասոցիացիաների և եղբայրական կազմակերպությունների հավիտենական անդամ, ինչպես նաև Նյու Յորք Ջայանթս թիմի մասկոտ։ Ռոբինսոնը փոխհատուցեց առատաձեռն մեծահոգությամբ և հաճախակիորեն վերագրեց սպիտակ պարող Ջեյմս Բարտոնին՝ իր պարային ոճի մեջ ունեցած ներդրման համար։

Չնայած, լինելով 20-րդ դարի առաջին կեսի ամենաբարձր վարձատրվող սևամորթ կատարողը, ով կյանքի ընթացքում վաստակեց ավելի քան 2 միլիոն ԱՄՆ դոլար, Ռոբինսոնը մահացավ աղքատ վիճակում՝ 1949 թվականի նոյեմբերի 25-ին սրտի անբավարարությունից: Նրա հուղարկավորությունը կազմակերպել և վճարել էր տարիների ընկեր և հեռուստահաղորդավար Էդ Սալիվանը: Ռոբինսոնը իր հանգստությունը գտավ Հարլեմի 369-րդ ինժեներական գնդի հրետանու պալատում, որտեղ ըստ հաշվարկի 32,000 մարդ անցավ նրա բաց դագաղի կողքով՝ վերջին հարգանքը մատուցելու համար: Հարլեմի դպրոցները փակվեցին շուրջ կես օր, որպեսզի երեխաները կարողանան լսել կամ մասնակցել հուղարկավորությանը, որը հեռարձակվում էր ռադիով: Ծառայությունը վարեց Աբիսինիայի բապտիստական եկեղեցու հոգևոր հայր Ադամ Կլեյթոն Փաուելը, իսկ Նյու Յորքի քաղաքապետ Ուիլյամ Օ'Դուայերը ընթերցեց փառաբանության ելույթը: Նրա պատվավոր գավազանակիրները եղել են Դյուք Էլինգթոնը, Ջո Լյուիսը, Բոբ Հոփը, Ջակի Ռոբինսոնը, Ջո ԴիՄաջիոն և Իրվինգ Բեռլինը: Ռոբինսոնը թաղված է Եվերգրինսի գերեզմանատանը, Բրուքլին, Նյու Յորք։

## Ժառանգություն
Ռոբինսոնը ճանաչված կերպար է եղել իր ժամանակաշրջանի թե՛ սևամորթ, թե՛ սպիտակ ժամանցի աշխարհներում և նրան հիշում են այն աջակցությամբ, որը տվել է գործընկեր կատարողներին` ներառյալ Ֆրեդ Ասթերին Էլեանոր Պոուելին, Լենա Հորնին, Ջեսի Օուենսին և Նիկոլաս եղբայրներին:

Ռոբինսոնը հաջողակ էր` չնայած ռասիզմի խոչընդոտներին։ Ռոբինսոնի սիրելի անեկդոտներից մեկն այն է, որ նա նստած էր եղել մի ռեստորանում, և մի հաճախորդ դժգոհել էր նրա ներկայությունից։ Երբ մենեջերը առաջարկել էր, որ ավելի լավ կլինի, եթե Ռոբինսոնը հեռանա, նա ժպտացել էր և հարցրել. «Դուք ունե՞ք տասդոլարանոց թղթադրամ»։ Քաղաքավարի կերպով խնդրելով մի պահ վերցնել մենեջերի գրառումների տետրակը` Ռոբինսոնը իր դրամապանակից վեց տասդոլարանոց թղթադրամներ էր ավելացրել ու խառնել դրանք, ապա ընդլայնել էր յոթ թղթադրամները միասին՝ ավելացնելով. «Ահա, տեսեք, կարողանո՞ւմ եք ընտրել գունավոր թղթադրամը»։ Ռեստորանի մենեջերը սպասարկեց Ռոբինսոնին առանց հետագա ուշացման:

Ռոբինսոնը 1936 թվականին Հարլեմում հիմնադրեց Նյու Յորք Սև Յանկինզ բեյսբոլի թիմը ֆինանսիստ Ջեյմս «Զինվորական տղա» Սեմլերի հետ: Թիմը Սևերի Ազգային լիգայի հաջողակ անդամն էր մինչև 1948 թվականը, երբ այն լուծարվեց Մեծ լիգայի բեյսբոլի խտրականությունից հետո։

1989 թվականին ԱՄՆ-ի Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի համատեղ որոշմամբ մայիսի 25-ը հայտարարվել է որպես Ազգային կրնկապարի օր՝ ի հիշատակ Բիլ Ռոբինսոնի ծննդյան տարեդարձի:

Ռոբինսոնին 1987 թվականին ընդունել են Ազգային պարի թանգարանի Պարոն և Տիկին Կորնելիուս Վանդերբիլթ Ուիթնի Պատվո դահլիճ։

## Հայտնի առասպելներ, ավանդություններ և թյուր պատկերացումներ
Ռոբինսոնի մասին կան մի քանի հաճախ հիշատակվող անեկդոտներ, որոնք հավանաբար հանրայնացվել են Ռոբինսոնի երկրորդ կնոջ՝ Ֆանիի, կամ նրա մենեջեր Մարտի Ֆորկինսի կողմից կամ էլ Ռոբինսոնի շոուբիզնեսի տարբեր գործընկերների հակասող պատմությունների հետևանքով։ Կան նաև բազմաթիվ փաստագրված դեպքեր, երբ Ռոբինսոնը տարբեր ժամանակներում հակասական պատմություններ էր ներկայացնում լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին։

Ըստ նրա կենսագրի խոսքերի՝ Ռոբինսոնը նախկինում ծառայել է` մասնակցելով Իսպանա-ամերիկյան պատերազմին, որտեղ նա ստացել է պատահական հրազենային վիրավորում։ 36 տարեկան էր, երբ ԱՄՆ-ն ներգրավվեց Առաջին աշխարհամարտում, և նա ստացավ պատերազմական դեպարտամենտի շնորհակալագիր իր աշխատանքների համար, որոնք կապված էին ուսումնական ճամբարներում` Միացյալ նահանգներում, ոչ ափամերձ տարածքներում  հոգեբանությունը բարձրացնելու խնդրին:

Հետագայում պնդում էին, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ճակատներում ծառայելուց բացի, Ռոբինսոնը նաև 369-րդ Դժողքամարտիկներ նվագախմբի թմբուկապետն էր և ղեկավարել էր զորագնդի նվագախմբին 369-րդի` շրջակա ափերից վերադարձի ժամանակ Ֆիֆթ Ավենյուում:

Մինչ բազմաթիվ աղբյուրներ կրկնում են Բիլ Ռոբինսոնին նշանակելը որպես թմբուկաապետ 369-րդ գնդի նվագախմբում, այն չի նշվում ոչ «Միսթր Բոջանգլս»-ի, ոչ Ջիմ Հասկինսի և Ն.Ռ. Միտգանգի կողմից գրված Բիլ Ռոբինսոնի մասին կենսագրությունում, ոչ էլ «Լայֆ ռագթայմում»` Ջեյմս Ռիս Եուրոպի կենսագրությունում, ով 369-րդ գնդի նվագախմբի ղեկավարն էր:

### «Պարոն Բոջենգլս» մականվան ծագում
Ռոբինսոնի մականվան ծագման մասին պատմությունները տարբեր էին սև և սպիտակ մարդկանց կողմից, որը նրա մասին սևերի և սպիտակների տարբեր կարծիքների հետևանքն էր: Օրինակ, սպիտակների համար նրա «Բոջենգլս» մականունը նշանակում էր երջանիկ և բարյացակամ մարդ, մինչդեռ սև էստրադային արտիստ Թոմ Ֆլեթչերը պնդում էր, որ դա փողոցային լեզվով նշանակում էր «հակամարտող»: Ռոբինսոնը ինքն էր ասում, որ մականունը ստացել է որպես երեխա ժամանակ Ռիչմոնդում, ինչը ամենատարածված և ընդունված տարբերակն էր:

### Ֆենի Քլեյի հետ ամուսնություն
Ռոբինսոնի երկրորդ ամուսնության ամսաթիվն ու վայրը Ֆենի Քլեյի հետ կամ նույնիսկ այն տարին, երբ նրանք հանդիպել են, անորոշ են, քանի որ զույգը տարբեր ամսաթվեր ու վայրեր է նշել հարցազրույցներում, հնարավոր է այն պատճառով, որ նրանք մտահոգված էին այդ ամուսնության մասին հանրության բացասական կարծիքով, քանի որ այն տեղի էր ունեցել Ռոբինսոնի ամուսնալուծությունից շատ շուտ հետո: Ռոբինսոնի կենսագիրը գնահատմամբ  նրանք հանդիպել են 1920 թվականի վերջին և ամուսնացել 1922 թվականի սկզբին:

### Մարթի Ֆորկինսի հետ առաջին հանդիպում
Ասում են, որ Ռոբինսոնի հանդիպումը Մարտի Ֆորկինսի հետ, ով դարձավ նրա մենեջերը, տեղի է ունեցել, երբ Ռոբինսոնը, մատուցող աշխատելով, անզգուշաբար լցրել է ապուրը Ֆորկինսի վրա: Ռոբինսոնի մահից հետո Ֆորկինսը և նրա կին Ռե Սեմյուելը խոստովանեցին, որ Սեմյուելը ծանոթացրել էր Ռոբինսոնին, երբ տեսել էր նրան իր գործընկեր Ջորջ Կուպերի հետ ելույթ ունենալիս: Նրանք բացատրեցին, որ այս պատմությունը հորինվել է՝ Ռոբինսոնի և Կուպերի համագործակցությունը թաքցնելու և ավելի արդյունավետ կերպով Ռոբինսոնին հանրայնացնելու՝ որպես մենակատար: Այս հնարքը հաջողությամբ իրականացվեց՝ դարձնելով Ռոբինսոնին մեկը այն մենակատարներից, ովքեր սկզբնական շրջանում հաղթահարեցին վոդևվիլի երկգույն կանոնը, որը պահանջում էր, որ աֆրո-ամերիկացի կատարողները հանդես գային զույգերով։

### Լեգենդար պարի մրցույթ
Ներկայացվում է մի պատմություն, ըստ որի Ռոբինսոնի և պարարվեստի երեք այլ լեգենդների (սովորաբար Ռեյ Բոլջեր, Ֆրեդ Ասթեյր և Ջեյմս Բարտոն) միջև կայացել է պարային մրցույթ, որտեղ Ռոբինսոնը հաղթել է, սակայն ոչ մի հստակ աղբյուր չի գտնվել, որը կնկարագրեր, թե որտեղ և երբ կարող էր տեղի ունենալ այդ մրցույթը:

### Համապարփակ
Ռոբինսոնին վերագրվում է «համապարփակ» բառը հանրահռչակելու վաստակը, և նա պնդել է, որ ինքը հայտնագործել է այն, երբ դեռ ապրում էր Ռիչմոնդում: Օքսֆորդի անգլիական բառարանը նշում է, որ «համապարփակ» բառի ծագումը «անհայտ» է, և փաստում է, որ դրա ամենահին գրավոր օգտագործումը եղել է 1919 թվականին, երբ լրագրող և հեղինակ Իրվինգ Բաչելլերը օգտագործել է այն իր «Մարդը դարերի համար» մասերով տպագրված գրքում: Դրան հետևել են օգտագործումները 1926 թվականին Կառլ Վան Վեխտենի կողմից նրա «Ավելի սև դրախտ» վեպում, 1934 թվականին՝ Վեբսթերի Նոր Միջազգային Բառարանում, և Ջոն Օ’Հարայի կողմից նրա «Զանգահարություն Սամարայում» վեպում: Հասկինսի կողմից գրված Ռոբինսոնի կենսագրությունում նշվում է, որ «Բիլը կլպում էր սիսեռը Ջեֆերսոն Մարկետում, երբ Նյու Յորք օրաթերթի լրագրողը հարցնում է, թե ինչպես է, և պատասխանը հենց այդ պահին հայտնվում է նրա մտքում՝ 'Ես համապարփակ եմ»: Սա այն պահն էր, երբ «համապարփակ» բառը ստացավ իր հայտնիությունը, սակայն այն տարածվեց միայն Ռոբինսոնի կողմից, երբ նա սկսեց օգտագործել այն որպես բացման խոսք իր վոդևվիլի և ռադիոյի ելույթների համար: Բառը նաև օգտագործվել է այն ֆիլմերում, որտեղ Ռոբինսոնը նկարահանվել է  Շիրլի Տեմփլի հետ 1930-ական թվականներին:

### Ետ-ետ վազելու աշխարհի ռեկորդ
Ռոբինսոնի մեթոդներից մեկը քաղաքներում հրապարակայնություն ստեղծելու համար հանրության ուշադրությունը գրավելն էր «զարմանալի արագավազք»-ի մրցույթներով, ինչպիսին և ետ-ետ վազելն էր։ 1922 թվականին Ռոբինսոնը սահմանեց աշխարհի ռեկորդ՝ ետ-ետ վազելով (100 յարդ՝ 13.5 վայրկյանում)։ Ռեկորդը պահպանվեց մինչև 1977 թվականը, երբ Պոլ Ուիլսոնն անցավ այդ հեռավորությունը 13.3 վայրկյանում։ Չնայած Ռոբինսոնի ետ-ետ վազելու արագությունը անժխտելի է, այն հանգամանքները, որոնցում այս նվաճումը ընդունվել է որպես աշխարհի ռեկորդ, անհասկանալի են, և հավանաբար այդ ռեկորդը եղել է պլանավորված հանրային իրադարձություն, այլ ոչ թե պաշտոնապես ընդունված սպորտային մրցույթ։

### «Պարոն Բոջենգլս» երգ
Ջերի Ջեֆ Ուոկերի 1968 թվականի ժողովրդական «Պարոն Բոջենգլս» երգը սխալ է ընկալվել որպես երգ Ռոբինսոնի մասին. այն անուղղակիորեն հիշատակում է Ռոբինսոնին, քանի որ գլխավոր հերոսը օգտագործում է նրա մականունը՝ «Բոջենգլս»-ը, որը վերաբերում է նրանց երկուսին էլ՝ որպես կրնկապարի մասնագետներ: Ուոկերի համաձայն՝ երգի հերոսը Նյու Օրլեանի առաջին վարչական շրջանի բանտից փողոցային մի կատարող էր, ով իրեն անվանում էր Բո Ջենգլս, և հենց նա է եղել երգի թեման: Երգում փողոցային կատարողը խմիչքի սիրահար էր և ուներ շուն, որը մահացել էր։ Ուոկերը նաև նշել է, որ փողոցային կատարողը՝ Բո Ջենգլս-ը, սպիտակամաշկ էր։ Ըստ Ռոբինսոնի սեփական պատմության և իր ընկերների վկայությունների` նա չի ծխել ու չի խմել (միևնույն ժամանակ նա խաղամոլ էր և շատ մեծ հետաքրքրություն ուներ այդ ոլորտում), և երբեք չի ունեցել շուն:

## Հակասություններ
### Հորեղբայր Թոմի դերեր
Ռոբինսոնը կոշտ քննադատության ենթարկվեց կարծրատիպային կերպարներ խաղալու համար և վիրավորվեց նման պնդումներից։ Մի անգամ, երբ «Նյու Յորք Դարաշրջան» թերթում նրան կոչեցին «Հորեղբայր Թոմ», Ռոբինսոնը գնաց այդ թերթի գրասենյակ Հարլեմում՝ ձեռքին ատրճանակ` պահանջելով հանդիպել խմբագրին։ Ռոբինսոնի հուղարկավորության ժամանակ իր խոնարհության խոսքում Ռեվ. Ադամ Քլեյթոն Փաուելը հակադարձեց այն պնդմանը, որ Ռոբինսոնը «Հորեղբայր Թոմ» կերպարն էր` ընդգծելով Ռոբինսոնի տաղանդը որպես մարզիկ և անձնավորություն, ով գերազանցեց գունային սահմանները: 1973 թվականին կինոգիտակ Դոնալդ Բոգլը Ռոբինսոնի դերը «Ամենափոքր ապստամբը» և Շիրլի Տեմփլի այլ ֆիլմերում անվանել է «Կենսական Հորեղբայր Թոմ»: Այլ քննադատներ նշել են, որ նման քննադատությունը հաշվի չի առնում Ռոբինսոնի և Տեմփլի միջև էական սիրառատ կապն ու համակրանքը, որը հայտնվել է էկրանին, և որ այդ դերը Հոլիվուդյան կարծրատիպերի համար կարևոր փոփոխություն էր, քանի որ առաջին անգամ էր սևամորթ տղամարդը սպիտակ մարդու կյանքի պաշտպանը: Բոգլը հետագայում մեղմեց իր քննադատությունը՝ նշելով, որ *«Ամենափոքր ապստամբը»* ֆիլմում վստահելի և խոստումնալից էր «Հորեղբայր Բիլի» կերպարը, և բարձր էր այն կերպարներից, որոնք ներկայացրել էր Լինքոլն «Սթեպին Ֆեչիթ» Փերին:

Հասկինսը բացատրում է, որ քննադատները, ովքեր Ռոբինսոնին անվանում էին «Հորեղբայր Թոմ», հաճախ անտեսում էին այն խտրական սահմանափակումները, որոնց անխուսափելիորեն բախվել էր Ռոբինսոնը և որոնց դեմ պայքարել էր իր կարիերայի ընթացքում: Ջիմ Քրոուի քաղաքականության և Մեծ Դեպրեսիայի ազդեցության հետ միասին, Հասկինսը գրում է. «Ավելին, որ Բիլը, առնվազն մասնագիտական առումով, սպիտակ շրջանակներում էր շրջում, դա ընտրության հարց չէր, այլ իրականության»։ Պահանջարկի բարձր մակարդակին հասնելու համար բազմաթիվ քաղաքական ուղեգծեր հաղթահարելուց հետո, որոնք խոչընդոտում էին իր հաջողությանը, Ռոբինսոնը ուներ սահմանափակ ելույթի հնարավորություններ իր մակարդակի արտիստի համար։

1933 թվականին Ռոբինսոնը նշանակվեց Հառլեմի պատվավոր քաղաքապետ իր բարեգործական ներդրումների և իր հայտնի հաջողությունների համար։ Նա լուրջ վերաբերվեց այս դերակատարությանը՝ իր կարիերայի ընթացքում կատարելով ավելի քան 3000 բարեգործական միջոցառում, աջակցելով հարյուրավոր կազմակերպված չհանդիպող բարեգործությունների և անհատների։

### Դատավարություն և ազատազրկում
1908 թվականի մարտի 21-ին, կոստյումի շուրջ դերձակի հետ ունեցած վիճաբանության արդյունքում, Ռոբինսոնը Նյու Յորքում ձերբակալվեց զինված կողոպուտի համար։ Սեպտեմբերի 30-ին նրան դատապարտեցին 11-15 տարի ծանր աշխատանքների Սինգ Սինգ բանտում։ Ռոբինսոնը լուրջ չէր վերաբերվում մեղադրանքներին և դատավարությանը և քիչ ուշադրություն էր դարձնում իր պաշտպանությանը։ Դատավճռից հետո Ռոբինսոնի գործընկեր Ջորջ Կուպերը կազմակերպեց, որ իր ազդեցիկ ընկերները հավաստիացնեն նրա բարի համբավ ունեալը և վարձեն նոր փաստաբան, որը կներկայացներ ապացույցներ, որ Ռոբինսոնին սխալ մեղադրանք է առաջադրվել։ Թեպետ նա արդարացվեց երկրորդ դատավարության ժամանակ և նրան մեղադրողները մեղադրվեցին կեղծ վկայությունների համար, դատավարությունը և անցկացրած ժամանակը «Թումս»-ում (Մանհեթենի բանտ) մեծ ազդեցություն ունեցան Ռոբինսոնի վրա։ Երբ նա ազատ արձակվեց, նա վճռեց գրանցել իր ատրճանակը յուրաքանչյուր քաղաքի տեղական ոստիկանության կայանում, որտեղ նա հանդես էր գալիս։ Ռոբինսոնի երկրորդ կինը՝ Ֆենին, նույնպես ուղարկեց նամակ՝ բարեմաղթանքներով և այլ նվերներով տեղական ոստիկանության ղեկավարի կնոջը յուրաքանչյուր քաղաքում Ռոբինսոնի համերգներից առաջ:

### Ջեսսի Օուենս
Երբ Ջեսսի Օուենսը վերադարձավ 1936 թվականի Օլիմպիական խաղերից, Ռոբինսոնը ծանոթացավ նրա հետ։ Չնայած իր չորս Օլիմպիական ոսկե մեդալներին, որոնք խարխլեցին Ադոլֆ Հիտլերի պահանջները իբրև Արիական գերազանցություն, Օուենսը հայտնաբերեց, որ իրեն առաջարկված շատ աշխատանքներ պարզապես հանրային ուշադրություն գրավելու քայլեր էին, որոնք չունեին իրական արժեք։ Ռոբինսոնը միակ բացառությունն էր՝ գտնելով Օուենսի համար աշխատանք  նրա վերադարձից հետո ԱՄՆ մի քանի ամիս անց։ Ռոբինսոնը նաև ներկայացրեց Օուենսին իր մենեջեր Մարտի Ֆորկինսին, ով կազմակերպեց Օուենսի համար մի շարք ցուցադրական մրցավազքեր, որոնց շատերը համեմատում էին Օլիմպիական մարզիկի արժանապատվությունը նվազեցնելու հետ. ամենանշանավորներից մեկը Կուբայում անցկացված մրցումն էր, որտեղ Օուենսը մրցեց մեկ ձիու դեմ: Հետևաբար, Ֆորկինսը և Ռոբինսոնը համարվեցին այն մարդիկ, ովքեր օգուտ էին քաղել Օուենսից։ Ըստ Ֆորկինսի որդու՝ Ռոբինսոնը ասել էր Օուենսին, որ նա պետք է սկսի մասնակցել ցուցադրական մրցավազքերի, որոնք թեև կապահովեն նրան գումար, բայց նաև կպահեն նրան հանրության ուշադրության կենտրոնում։ Ռոբինսոնը անձամբ մասնակցել էր բազմաթիվ նման մրցավազքերի (ներառյալ մեկը, որտեղ նա սահմանեց աշխարհի ռեկորդ` ետ-ետ վազելով) և դրանք չէր դիտարկում որպես արժանապատվությունը նվաստացնող։ Դեռ ավելին, այդ միջոցառումները Օուենսին լավ վարձատրում էին և նրան գումարով ապահովում, երբ ուրիշ ոչ ոք չէր առաջարկում նրան ինչպես աշխատանք, այնպես էլ ֆինանսական օգնություն:

### Կաֆե Մետրոպոլ և Ջենի Լե Գոն
1937 թվականին Ռոբինսոնը մեծ աղմուկ առաջացրեց Հարլեմի համայնքում` ընտրելով Ջեներվա Սոյերին` սպիտակ պարուհուն` որպես իր պարային գործընկեր *Կաֆե Մետրոպոլում*(1937)-ի ֆիլմում Ջենի Լե Գոնի փոխարեն: Լե Գոնը պարել էր Ռոբինսոնի հետ «Ամենակարևորն է սերը» (1935) ֆիլմում, և ստացել դրական ակնարկներ։ Սոյերը Շիրլի Տեմփլի պարի ուսուցիչն էր այն ժամանակ, երբ Տեմփլը և Ռոբինսոնը միասին ֆիլմեր էին նկարահանում, և Սոյերը կրնկապարի դասեր էր ընդունել Ռոբինսոնից, երբ նա սովորեցնում էր Տեմփլին և բեմադրություններ անում նրա համար։ Ռոբինսոնը ֆիլմի արտադրողներին առաջարկեց, որ Սոյերը կարող էր լինել իր գործընկերը, եթե նա կարողանար կրել սև դիմակ: Դրա արդյունքում Լե Գոնի կարիերան տուժեց, և նա երբեք նորից չաշխատեց Ռոբինսոնի հետ։ Չնայած այն բանին, որ տեսարանը նկարահանվեց Սոյերի կողմից սև դիմակով, ստուդիան համոզվեց, որ միաձուլված ռասայական մեծահասակ զույգի պարելը շատ վեճեր կառաջացներ։ Ռոբինսոնի հետ նկարահանված երկու տեսարանները կտրեցին ֆիլմի վերջնական տարբերակից, իսկ հեռացված տեսարանները հրապարակվեցին միայն 2008 թվականին՝ որպես մաս «Ֆոքս»-ի ԴիՎիԴի փաթեթի, որը ներառում էր Թայրոն Պաուերի ֆիլմերը:

## Հանրաճանաչ մշակույթում
* Ֆրեդ Ասթեյրը հարգանքի տուրք մատուցեց Բիլ Ռոբինսոնին 1936 թվականի *Սուինգ Թայմ* ֆիլմի կրնկապարի համար Հարլեմի Բոջենգլսում։ Ֆիլմում Ասթեյրը հայտնի կերպով պարում է իր երեք ստվերների հետ։
* Էլեոնոր Պաուելը հարգանքի տուրք մատուցեց Բիլ Ռոբինսոնին 1939 թվականի *Հոնոլուլու* ֆիլմում՝ սև դիմակով կատարելով Ռոբինսոնին բնորոշ պարային շարժումների ամբողջություններից մեկը՝ *Աստիճանային պարը*։
* Դյուկ Էլինգթոնը գրել է «Բոջենգլս (Բիլ Ռոբինսոնի դիմանկարը)» գործը՝ որպես ռիթմիկ փոփոխությունների շարք՝ մեծ պարող Բիլ Ռոբինսոնին հարգանքի տուրք մատուցելու նպատակով։
* Բիլ Ռոբինսոնի կենսագրությունը՝ Ջիմ Հասկինսի և Ն. Ռ. Միտգանգի կողմից, Պարոն Բոջենգլս*:* *Բիլ Ռոբինսոնի կենսագրությունը* (Մորո), հրապարակվել է 1988 թվականին։
* «Բոջենգլս» մյուզիքլը ներկայացվել է 1993 թվականին որպես Բարքսդել թատրոնի (Հանովեր հյուրանոցում) 40-ամյակի մրցանակային սեզոնի հիմնական մաս։ Պիեսի հեղինակ Դոգ Ջոունսը համագործակցել է կոմպոզիտոր Չարլզ Ստրաուսի (Աննի, Բայ Բայ Բիրդի, Ափլոզ) և Օսկարակիր քառատողեր հեղինակ Սեմի Կանհի հետ։
* 2001 թվականին թողարկվեց *Բոջենգլս* անունով հեռուստաֆիլմ։ Ֆիլմը արժանացավ ՆԱԱՑՊ լավագույն դերասան մրցանակի Գրեգորի Հայնսի կատարած Ռոբինսոնի դերի համար։
* Արթուր Դանկանը` բացառիկ կրնկապարող, հաճախ էր հարգանքի տուրք մատուցում Բիլ Ռոբինսոնին «Լորենս Ուելքի շոու» ծրագրում՝ կատարելով նրա աստիճանային պարային շարժումների ամբողջությունը։
* 2002 թվականին հրապարակված երեխաների համար նախատեսված «Ռապ ա Տապ Տապ. այստեղ է Բոջենգլսը - մտածիր այդ մասին» գրքում հեղինակներ Լեո և Դիանա Դիլոնները հարգանքի տուրք են մատուցում Բիլ Ռոբինսոնին։
* Տիմ Բարթոնի *Մահացած հարս* (2005) ֆիլմում հայտնվում է «Բոնջենգլս» անվամբ կերպար, որը մոտավորապես մոդելավորված է ըստ Բիլ Ռոբինսոնի և Սեմի Դևիս Ջրիի:
* ***Բլուզ Բոջենգլսի համար''' երգը կոմպոզիցիա է Չաք Դարվինի կողմից և կատարվել է Անիտա Օ'Դեյի կողմից՝ Փոլ Ջորդանի նվագախմբի հետ։''
* ''Փոքրիկ գնդապետը'' ֆիլմի հայտնի ''Աստիճանային պար'' տեսագրությունը, որտեղ պարում են Բոջենգլսն ու Շիրլի Տեմփլը, ընդգրկված է Գիլյերմո դել Տորոյի ''Ջրի ձևը'' (2017) ֆիլմում։

== Ֆիլմոգրաֆիա ==


== Ընտրված դիսկոգրաֆիա ==
* 1929 «Ain’t Misbehavin’/Doing the New Low Down»՝ Իրվինգ Միլսի և նրա ''Hotsy Totsy'' խմբի հետ (հրապարակվել է սեպտեմբերի 4, 1929-ին)  Brunswick Records BR4535  Նորից թողարկվել է ''Cotton Club Stars'' ալբոմում (հրապարակվել է 1990-ին) Milan Records OCLC 8585084921929
* 1931
* Պահիր երգը քո հոգում / Բիլ Ռոբինսոնի բլյուզ (մեկնարկվել է ապրիլի 3, 1931 թ.) Բրոնզվիկ ռեկորդներ E36441-A-B; նույնպես թողարկվել է Կոլումբիա ռեկորդների վրա 30183''
* Պահիր երգը քո հոգում / Պարզապես խելագար երգ (Հի-հի-հի) ''Բրոնզվիկ ռեկորդներ Br 6134, 1168b, A9091''1935
* Բնակվել մեծ ու լայն ճանապարհով՝ Ջենի Լեգոնի հետ (գրանցվել է 1934 թվականին, նորից թողարկվել է 2000 թվականին Hollywood swing & jazz-ում: Ջերմ համարներ դասական M-G-M, Warner Bros. և RKO ֆիլմերից) Ռինո ռեկորդներ 9780737901382
* 1943 թ. «Փոթորիկային եղանակ» կինոնկարի սաունդթրեք (գրանցվել է 1943թ. հունվար-մայիս ամիսներին, նորից թողարկվել է 1993թ.) Ֆոքս ռեկորդներ՝ տարածվում է Արիեստա ռեկորդների կողմից, 1993թ.

== Ծանոթագրություններ ==
'''Նշումներ***'Մատենագրություն'''

* Որոշ կենսագրական նյութեր վերցված են Ինտերնացիոնալ Թափ Վերամշակման Ասոցիացիայի տեղեկագրից, 1993թ. մայիս/հունիս։ Կենսագրական նյութը ստացված է Ամերիկյան կենսագրության բառարանից և Վեբսթեր՝ Ամերիկյան կենսագրություններ գրքերից։
* Հասկինս, Ջեյմս; Միտգանգ, Ն.Ռ., «Միստեր Բոջենգլս: Բիլ Ռոբինսոնի կենսագրությունը» (Նյու Յորք: Ուիլյամ Մորո, 1988) 
* Վիլյամս, Իեյն Քեմերոն (2002). «Հարլեմի Լուսնի ներքևում» 

## Արտաքին հղումներ
*
* 
* Bojangles at the Evergreens Cemetery

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ