Էլեկտրոնային թուղթ

**Էլեկտրոնային թուղթ** (, նաև՝ **էլեկտրոնային թանաք**, ), տեղեկության ցուցադրման տեխնոլոգիա, որը նախատեսված է սովորական թղթի տպագրության մոդելավորման համար և հիմնված է էլեկտրաֆորեզի ֆենոմենի վրա։ Ի տարբերություն տրանսֆլեկտիվ LCD էկրանների, որոնք օգտագործում են մատրիցայի լույսը լրացուցիչ ռեֆլեկտիվ շերտով պատկեր ձևավորելու համար և պահանջում են էլեկտրաէներգիայի շարունակական մատակարարում պիքսելների թափանցիկության տվյալ մակարդակը պահպանելու համար, էլեկտրոնային թուղթը արտացոլված լույսի մեջ պատկեր է ստեղծում սովորական թղթի նման և կարող է բավական երկար ժամանակ պահել տեքստի և գրաֆիկայի պատկերները՝ առանց էլեկտրական էներգիայի սպառման և այն ծախսելու միայն պատկերը փոխելու վրա: Ի տարբերություն ավանդական թղթի, տեխնոլոգիան թույլ է տալիս կամայականորեն փոխել ձայնագրված պատկերը:

## Զարգացման պատմություն
Էլեկտրոնային թուղթը մշակվել է տեղեկատվության ցուցադրման սարքերի կատարելագործման գործընթացում: Էլեկտրոնային թղթի ստեղծման ժամանակ LCD էկրաններն արդեն ամենախնայող սարքերից էին, ունենալով ստատիկ ռեժիմում սպառում միկրոամպերի միավորների մակարդակով կամ նույնիսկ ավելի քիչ, և լույսի արտանետման համար էներգիայի սպառում չեն պահանջում, քանի որ դրանք լուսամոդուլացնող սարքեր էին։ Բայց, նախ, նրանք ունեցան լույսի մեծ կորուստներ իրենց դիզայնում երկու բևեռացնողների առկայության և «միացված» LC-ների համեմատաբար ցածր օպտիկական խտության պատճառով, որը հանգեցնում է ստացված պատկերի բավականին ցածր պայծառության և հակադրության և բավականին փոքր դիտման անկյունի; երկրորդ, նրանք չկարողացան պահել ցուցադրված տեղեկատվությունը՝ թեև այս առաջադրանքը կարող էր փոխանցվել ստատիկորեն տնտեսող CMOS տարրերին, հաշվի առնելով այն փաստը, որ ցուցադրման այս տեսակն ինքնին ստատիկ ռեժիմում ցածր սպառում ունի՝ գործնականում օգտագործվող LCD-ների մոլեկուլների ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի պատճառով, մոլեկուլների ոչնչացումից խուսափելու համար անհրաժեշտ է փոփոխական լարման մատակարարում (դինամիկ ռեժիմ), որը LCD բջիջի կոնդենսիվ բնույթի պատճառով հանգեցնում է էներգիայի սպառման նկատելի աճի կամ ուղղակի հոսանքին դիմացկուն հատուկ LCD-ների օգտագործման դեպքում հանգեցրել է մեծ էկրանների համար սարքի շղթայի դիզայնի զգալի բարդության՝ տնտեսապես չարդարացված՝ այն ժամանակ առկա տեխնոլոգիայի սահմանափակումների պատճառով։

Այս սահմանափակումները հաղթահարելու նպատակ ուներ «էլեկտրոնային թղթի» տեխնոլոգիայի ստեղծումը։ Դրա վրա պատկերը ձևավորվում է այնպես, ինչպես սովորական թղթի վրա մատիտով գրելը՝ պինդ պիգմենտային մասնիկներ (գ) միկրոկառուցվածքային նյութի վրա, ցրում է լույսը, ինչպես թղթե մանրաթելերը, դարձնելով դիտման անկյունը գրեթե նույնը, ինչ սովորական թղթի վրա՝ շատ ավելի բարձր, քան հարթ վահանակի հեղուկ բյուրեղային էկրանները: Էլեկտրոնային թուղթը նաև լուսամոդուլացնող տիպի սարք է՝ բնորոշ դրական հատկություններով և գործում է իր մաքուր տեսքով արտացոլված լույսի ներքո՝ առանց լույսի հոսքի միջանկյալ փոխակերպումների՝  ինչպես տպագիր տեքստի կամ պատկերի սովորական թերթիկը, որի արդյունքում ստացված պատկերի բարձր պայծառությունն ու հակադրությունը: Հիշողության էֆեկտն ապահովվում է պիգմենտային մասնիկների պահպանմամբ պինդ (սուբստրատի) մակերեսի վրա վան դեր Վալսյան ուժերի կողմից։

Տեխնիկապես ճշգրիտ տերմինը էլեկտրոֆորեզի ցուցիչ է, քանի որ այս տեխնոլոգիայի գրեթե բոլոր փոփոխությունները օգտագործում են էլեկտրոֆորեզի ֆենոմենը:

## Տեխնոլոգիա
Էլեկտրոնային թուղթն առաջին անգամ մշակվել է Xerox-ը Պալո Ալտո հետազոտական ​​կենտրոնում () Նիկ Շերիդոն ()1970-ականներ։ Առաջին էլեկտրոնային թուղթը բաղկացած էր 20-ից 100 միկրոն տրամագծով պոլիէթիլենային գնդերից։ Յուրաքանչյուր գունդ բաղկացած էր բացասական լիցքավորված սև կեսից և դրական լիցքավորված սպիտակ կեսից։ Բոլոր գնդերը տեղադրվել են թափանցիկ սիլիկոնե թերթիկի մեջ, որը լցրել են յուղով, որպեսզի գնդերը ազատ պտտվեն։ Յուրաքանչյուր զույգ էլեկտրոդի վրա կիրառվող լարման բևեռականությունը որոշում էր, թե որ կողմը պետք է երևա գունդը, այդպիսով կետին տալով սպիտակ կամ սև գույն էկրանի վրա։

### Էլեկտրոնային թանաք
1990-ական թվականներ Ջ.Դ. Ալբերտ, Բարեթ Կոմիսկի,Ջերեմի Ռուբինը և Ռասել Ուիլքոքսը հայտնագործեցին էլեկտրոնային թղթի մեկ այլ տեսակ։ Այնուհետև նրանք համատեղ կորպորացիա հիմնեցին E Ink Corporation-ը, որը Philips-ի հետ միասին մշակել և շուկա է բերել այս տեխնոլոգիան երկու տարի անց:

Գործողության սկզբունքը հետևյալն էր՝ էլեկտրական լիցքավորված սպիտակ մասնիկները տեղադրվում էին գունավոր յուղով լցված միկրոպատիճների մեջ։ Վաղ տարբերակներում հիմքում ընկած լարերը վերահսկում էին, թե արդյոք սպիտակ մասնիկները կլինեն պարկուճի վերևում (այնպես որ այն դիտողին սպիտակ կթվա), թե ներքևում (դիտողը կտեսնի յուղի գույնը)։ Սա, ըստ էության, արդեն ծանոթ էլեկտրոֆորետիկ (էլեկտրոֆորետիկից մինչև փոխանցում) տեխնոլոգիայի կրկնակի օգտագործումն էր, սակայն պարկուճների օգտագործումը թույլ տվեց էկրանը պատրաստել ճկուն պլաստիկ թիթեղների միջոցով՝ ապակու փոխարեն:

### Բազմագույն (պոլիքրոմ) էլեկտրոնային թուղթ
Սովորաբար գունավոր էլեկտրոնային թուղթը բաղկացած է բարակ, գունավոր օպտիկական ֆիլտրերից, որոնք ավելացված են վերը նկարագրված մոնոխրոմ էկրանի։։ Շատ կետեր բաժանված են եռյակների, որոնք սովորաբար բաղկացած են երեք ստանդարտ CMYK գույներից՝ցիանային, մանուշակագույն և դեղին գույն։ Ի տարբերություն հետին լուսավորված էկրանների, որտեղ օգտագործվում են RGB և գույների ավելացում, e-ink-ում գույները ձևավորվում են հանման մեթոդով, ինչպես տպագրության դեպքում։

Առաջին ընկերությունը, որը շուկա դուրս բերեց նման տեխնոլոգիա՝ դեռ նույն E Ink. Նրա Triton մատրիցը, որն արտադրում է մի քանի հազար գույնի երանգներ, արդեն օգտագործվում է ընթերցողների մեջ:

2011 թվականի սկզբին առաջին eReader-ը հայտարարվեց Qualcomm-ի երկար սպասված Mirasol տեխնոլոգիայի օգտագործմամբKyobo գրքի ընկերության հետ միասին նրանք շուկա են բերել էլեկտրոնային ընթերցող այս տեխնոլոգիայով, որը կոչվում է Kyobo eReader։

### Էլեկտրոնային թղթի սերունդներ
#### Առաջին սերունդ
Էլեկտրոնային թղթի առաջին տեխնոլոգիան, որը հասել է զանգվածային շուկա:

* VizPlex՝ 800x600, մոխրագույնի 16 երանգներ: Կոնտրաստ հարաբերակցությունը 7:1:

#### Երկրորդ սերունդ
Երկրորդ սերունդը տեսավ արձագանքման ժամանակի, էներգիայի սպառման և հակադրության բարելավումներ:

* Pearl՝ 800x600, մոխրագույնի 16 երանգներ: Կոնտրաստ հարաբերակցությունը 10։ 1։
* Pearl HD՝ 1024x758, մոխրագույնի 16 երանգներ: Կոնտրաստ հարաբերակցությունը  12:1։
* Carta՝ 2200x1650, մոխրագույնի 16 երանգներ: Կոնտրաստ հարաբերակցությունը15:1.

#### Երրորդ սերունդ
Երրորդ սերնդում հայտնվեցին գունավոր պատկերներ։

* Triton 1՝  800x600, մինչև 4096 գույն (ֆիզիկական թույլատրելիությունը 1600x1200): Կոնտրաստ հարաբերակցությունը 10:1: Գունավոր պիքսելը յուրաքանչյուր ֆիլտրի տակ ունի 4 ֆիզիկական պիքսել՝ կարմիր, կապույտ, կանաչ և սպիտակ;
* Triton 2՝ 800x600, մինչև 4096 գույն (ֆիզիկական թույլատրելիությունը 1600x1200): Կոնտրաստ հարաբերակցությունը 10:1: Գունավոր պիքսելը բաղկացած է 3 ֆիզիկական պիքսելից՝ կարմիր, կանաչ և կապույտ:

#### Այլընտրանքային տեխնոլոգիաներ
Էլեկտրոնային թղթի տեխնոլոգիաները նման են E-Ink-ին, բայց գործում են մի փոքր այլ սկզբունքներով:

* SiPix՝ 1024x768, մոխրագույնի 16 երանգներ: Կոնտրաստ հարաբերակցությունը 6:1: Տեխնոլոգիան օգտագործում է սև հեղուկի մեջ լողացող սպիտակ մասնիկներ՝ պատկերներ ձևավորելու համար: Նման էկրաններն ունեն վատ արտացոլողություն, ինչի պատճառով պատկերը որոշ չափով սպիտակավուն է թվում:
* Flex (այլ անուն՝ Mobius)՝ 2200x1650, մոխրագույնի 16 երանգներ: Կոնտրաստ հարաբերակցությունը 10:1: Էկրաններն ունեն պլաստիկ թիկունք և կարող են թեքվել առանց վնասվելու՝ պահպանելով ֆունկցիոնալությունը: Տեխնոլոգիան առաջին անգամ ներդրվել է LG-ի կողմից, իսկ այնուհետև ձեռք է բերվել E Ink Corporation-ը:

## Առավելություններն ու թերությունները
Առավելությունն ավելի երկար մարտկոցի կյանքն է, որն ավելի լավն է էկրանով այլ էլեկտրոնային սարքերի համեմատ: Էլեկտրոնային թղթի էկրանը էներգիա է սպառում, երբ ցուցադրվող տեղեկատվությունը փոխվում է (օրինակ՝ էջերը շրջելով), մինչդեռ սովորական LCD էկրանը անընդհատ էներգիա է սպառում:

Ներկայումս էլեկտրոնային թղթի էկրանները շատ մեծ են (2011-ին 200 ms կարգի) թարմացման ժամանակը, համեմատած LCD էկրանների հետ: Սա թույլ չի տալիս արտադրողներին օգտագործել բարդ ինտերակտիվ ինտերֆեյսի տարրեր (անիմացիոն մենյու և մկնիկի ցուցիչներ, ոլորում), որոնք լայնորեն տարածված են PDA-ների վրա։ Սրա ամենամեծ ազդեցությունը էլեկտրոնային թղթի` մեծ տեքստի կամ պատկերների մեծացված մասը փոքր էկրանին ցուցադրելու ունակության վրա է:

Այս տեխնոլոգիայի մեկ այլ թերություն է էկրանի զգայունությունը մեխանիկական վնասվածքների նկատմամբ,Այնուամենայնիվ, դա չի վերաբերում նման էկրանների բոլոր փոփոխություններին: Իրոք, E-ink-ով ստեղծված էկրանները E-ink Vizplex և E-ink Pearl տեխնոլոգիաների միջոցով հիմնված են շատ բարակ, փխրուն ապակե հիմքի վրա, սակայն E-ink Flex տեխնոլոգիայի դեպքում ապակե հիմքը փոխարինվում է պլաստիկով և նման էկրանները կարող են նույնիսկ մի փոքր թեքվել: Նրանք շատ ավելի քիչ են ենթարկվում հարվածների և դեֆորմացիաների վնասմանը, քան E-ink Vizplex, E-ink Pear:l.

### LCD-ի և E-ink-ի ազդեցության համեմատությունը աչքերի հոգնածության վրա
2013-ին անցկացվեց հետազոտություն, որը ցույց տվեց, որ LCD էկրանով կարդալը (Kindle Fire HD-ը ներգրավված էր ուսումնասիրության մեջ) ավելի շատ աչքերի հոգնածություն է առաջացնում, քան E-ink-ը (օգտագործելով Kindle Paperwhite ուսումնասիրության օրինակը) կամ թղթե գրքերը։

Ավելի վաղ 2012-ի ուսումնասիրությունը նաև համեմատում էր LCD-ի և E-ink-ի հետ համեմատած տեսողության և աչքերի հոգնածության վրա ազդեցությունների էական տարբերություն չկա: Հետազոտությունը եզրակացրեց, որ ընթերցանության համար ավելի կարևոր է ոչ թե տեխնոլոգիան, այլ պատկերի որակը:

## Դիմում
Էլեկտրոնային թուղթը թեթև է, հուսալի, և դրա վրա հիմնված էկրանները կարող են ճկուն լինել (թեև ոչ այնքան ճկուն, որքան սովորական թուղթը)։ ПՆախատեսված հավելվածները ներառում են էլեկտրոնային ընթերցողներ, որոնք կարող են պահել բազմաթիվ գրական ստեղծագործությունների թվային տարբերակները, էլեկտրոնային ցուցանակները, արտաքին և ներքին գովազդը:

Տեխնոլոգիական ընկերությունները հորինում են էլեկտրոնային թղթի նոր տեսակներ և ուղիներ են փնտրում այս տեխնոլոգիան իրականացնելու համար: Օրինակ՝ հեղուկ բյուրեղային դիսփլեյների մոդիֆիկացում էլեկտրաքրոմային դիսփլեյներ (խելացի ապակի), ինչպես նաև «Կախարդական Էկրան» մանկական խաղալիքի էլեկտրոնային համարժեքը,որի վրա պատկերն առաջանում է թաղանթի կպչունության պատճառով, որը մշակվել է ճապոնական Կյուսյու համալսարանի կողմից: Այս կամ այն ​​ձևով էլեկտրոնային թուղթը մշակվել է Gyricon-ի կողմից ( դուրս է եկել Xerox-ից, Philips-ից, Kent Displays-ից (խոլեստերինային դիսփլեյներ ()), Nemoptic (երկկայուն նեմատիկ ()՝  BiNem՝ տեխնոլոգիա), NTERA (էլեկտրաքրոմիկ NanoChromics ցուցադրում է), E Ink and SiPix Imaging (էլեկտրոֆորետիկ) և շատ ուրիշներ։

Fujitsu կոմպանիան ցուցադրեցին իրենց մշակած էլեկտրոնային թուղթը ցուցահանդեսումնՏոկիոյի միջազգային ֆորում.

E Ink Corporation-ը Philips-ի և Sony-ի հետ միասին ամենամեծ ներդրումն ունեցավ էլեկտրոնային թղթի ներդրման և հանրահռչակման գործում: 2005 թվականի հոկտեմբերին այն հայտարարեց, որ 2005 թվականի նոյեմբերի 1-ից սկսած 6 դյույմ անկյունագծով 800x600 լուծաչափով դիսփլեյներից կուղարկվի զարգացման փաթեթներ:

### Էլեկտրոնային գրքեր
E-ink տեխնոլոգիայի ներդրումը նկատելի աճ է առաջացրել էլեկտրոնային գրքերի շուկայում։ Արդեն 2006 թվականին արտադրվել են մի քանի մոդելներ։ Ամեն տարի հայտարարվում է շատ ավելի մեծ թվով նախատիպեր:

### Էլեկտրոնային թերթեր
2016 թվականի փետրվարին Անտվերպենի De Tijd ֆինանսական օրաթերթը հայտարարեց թերթի էլեկտրոնային տարբերակը ընտրված բաժանորդներին վաճառելու պլանների մասին:. Սա էլեկտրոնային թղթի առաջին նման օգտագործումն էր: 2007 թվականի սկզբին New York Times-ը սկսեց փորձարկել մոտ 300 սեփական ֆունկցիոնալ էլեկտրոնային թերթեր։

### Հեռախոսի ցուցադրում
2006 թվականին Motorola-ն ներկայացրեց Motorola F3 հեռախոսը, որն օգտագործում է E Ink Corporation-ի հատվածավորված էկրանը։ ТYota Devices-ը թողարկել է նաև ռուսական Յոտաթոն սմարթֆոնը։

### Գրաֆիկական պլանշետներ
2013-ի վերջին Sony DPT-S1-ը՝ բիզնես օգտատերերի համար շարժական «թվային թղթային համակարգ»՝ E Ink Corporation-ի 13,3 դյույմանոց էկրանով և ստիլուսի միջոցով ձեռագիր նշումներ ավելացնելու հնարավորությամբ, վաճառքի հանվեց։

### Մոնիտորներ
Չինական Dasung ընկերությունը խոստացել է թողարկել աշխարհում առաջին գունավոր մոնիտորը էլեկտրոնային թանաքով: Այն կունենա 25 դյույմ անկյունագիծ և 4096 գույներ ցուցադրելու հնարավորություն։

### Ցուցադրվում է խելացի քարտում
### Փողոցային պաստառներ և գովազդներ
Ճապոնական Toppan Printing ընկերությունը ՆԳՆ-ի և կապի բյուրոյի հետ համատեղ փորձարկում է էլեկտրոնային թղթային պաստառներ։ 3,2 x 1,0 մետր չափերով պաստառի էլեկտրաէներգիայի սպառումը հաղորդվում է 24 Վտ։

### Электронные ценники
2013-2014 թվականներից ի վեր մանրածախ խանութներում էլեկտրոնային թղթի էկրանների օգտագործումը որպես ավանդական գների պիտակների փոխարինում մեծ տարածում է գտել: 2017 թվականի փետրվարի դրությամբ աշխարհում կան ավելի քան 15 էլեկտրոնային գնային պիտակներ արտադրող մի շարք մանրածախ ցանցերի խանութներ, որոնք արդեն հագեցած են նման սարքերով, մասնավորապես MediaMarkt-ը Ռուսաստանում և Kohl's-ը ԱՄՆ-ում։

### Թվային թվեր
Թվային համարանիշներով մեքենաները սկսել են ժողովրդականություն ձեռք բերել Կալիֆորնիայի փողոցներում։ Թվերը բաղկացած են էկրանից (որը կարող է նաև ցուցադրել այլ տեղեկություններ), չիպից և նույնիսկ մարտկոցից։ Սարքերն օգտագործում են նույն տեխնոլոգիան, որն օգտագործվել է Kindle ընթերցողներ ստեղծելու համար:

Նման համարների գինը 700 դոլար է՝ առանց տեղադրման ծախսերը հաշվի առնելու, եւ հետեւաբար այս զարգացումը դժվար թե լայն տարածում ունենա եւ մոտ ապագայում կկարողանա դուրս գալ համաշխարհային շուկա։

## Այլընտրանքային տեխնոլոգիաներ
* Samsung-ը հենվում է էլեկտրախոնավ թանաքների վրա, որոնք ապահովում են ավելի մեծ հակադրություն, պատկերի փոփոխման ավելի հաճախականություն (մինչև տեսանյութի նվագարկումը) և, ամենակարևորը, գույնը:.
* Sharp-ը մշակել է Memory LCD տեխնոլոգիա,որը հնարավորություն է տալիս ստեղծել LCD էկրաններ, որոնց էներգիայի սպառումը կազմում է ավանդական LCD էկրանների ընդամենը 0,8%-ը՝ օգտագործելով ցանցային պոլիմերային հեղուկ բյուրեղային նյութ՝ բնիկ պիքսելային հիշողության բջիջներով (PNLC), խուսափելու համար շրջանակից շրջանակ բջիջն անհարկի վերաներկելուց: 15-30 μՎտ էներգիայի սպառման մակարդակով, որը հաճախ նույնիսկ ավելի քիչ է, քան E-Ink-ը դինամիկ պատկերների համար, Memory LCD տեխնոլոգիան, ի տարբերություն, ունի առավելություններ՝ ինքնալուսավորվող հետին լուսավորությամբ թափանցիկ LCD-ներ ստեղծելու, թարմացման արագության և հնարավորություններ: ստեղծել գունավոր էկրաններ. Memory LCD սարքերի ամենահայտնի մատակարարը Pebble խելացի ժամացույցների արտադրողն է։
* Qualcomm-ի կողմից մշակված Mirasol տեխնոլոգիան: Այս էկրանները համատեղում են ստանդարտ LCD էկրանների և էլեկտրոնային թանաքի (E-Ink) տեխնոլոգիայի առավելությունները: Միկրոէլեկտրամեխանիկական տարրերի վրա հիմնված հատուկ տեխնոլոգիայի շնորհիվ Mirasol դիսփլեյներն ունեն շատ ցածր էներգիայի սպառում և միևնույն ժամանակ ունակ են ցուցադրել ամբողջական գունավոր պատկերներ: Ավելին, արդեն ցուցադրվել են Qualcomm-ի Mirasol դիսփլեյների նմուշները, որոնք ունակ են ցուցադրել գունավոր տեսանյութեր վայրկյանում 30 կադր արագությամբ։Արդեն կան 5,7 դյույմ անկյունագծով և 1024 x 768 պիքսել թույլատրությամբ նման դիսփլեյների օրինակներ, որոնք կարող են օգտագործվել կոնդենսատիվ սենսորային էկրանների հետ համատեղ: Qualcomm-ը հաստատել է 2010 թվականին Բարսելոնայում անցկացվող Mobile World Congress-ի ժամանակ, որ 2010 թվականի աշնանը շուկայում պետք է հայտնվեն 2010 թվականի աշնանը գունավոր էկրանով առաջին էլեկտրոնային ընթերցողները՝ հիմնված սեփական Mirasol տեխնոլոգիայի վրա: Սակայն իրականում առաջին կոմերցիոն նմուշները հայտնվեցին միայն 2011 թվականի աշնանը և համարվեցին անհաջող, քանի որ մշակումը բավականին փորձնական էր։ Հայտնաբերված սխալներն ու թերությունները հնարավորություն ընձեռեցին շուկա բերել ավելի հաջող ապրանքներ, և 2013 թվականի կեսերից պոլիխրոմային էլեկտրոնային գրքերը սկսեցին զբաղեցնել դրանց վաճառքի ոլորտը:
* FOLED-ը ՝ ճկուն գունավոր ցուցադրման տեխնոլոգիա է, որը հիմնված է OLED օրգանական լույս արձակող դիոդների վրա:
* TMOS ՝ Time Multiplexed Optical Shutter-ը ժամանակի մուլտիպլեքսացված օպտիկական փակման տեխնոլոգիա է: Այս տեխնոլոգիայի էությունը կայանում է նրանում, որ օգտագործելով միաշերտ MEMS (միկրոէլեկտրամեխանիկական համակարգեր) ֆիլմը, որը տեղադրված է վերին և ստորին ապակու թիթեղների միջև:

## Ծանոթագրություններ

## Հրապարակումներ
* 

## Արտաքին աղբյուրներ
* Официальный сайт «E Ink Corporation»
*Экраны e-ink - их свойства, преимущества и недостатки