open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ

**«Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ»** (), Ալեքսանդր Պուշկինի փոքր ողբերգություններից չորրորդը, որ ստեղծվել է Բոլդինյան աշնան ընթացքում։

## Ստեղծման պատմություն
«Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ» ստեղծագործությունը փոքր պիես է, որ բաղկացած է մեկ տեսարանից և շոտլանդացի բանաստեղծ Ջոն Ուիլսոնի «Ժանտախտի քաղաք» () պիեսից մի հատվածի թարգմանություն է, որը նվիրված է 1665 թվականի լոնդոնյան համաճարակին։ 1830 թվականին Պուշկինը Բոլդինոյում բախվել է Ռուսաստանի պատմության մեջ տեղի ունեցած խոլերայի առաջին համաճարակին (իր նամակներում այն կոչել է ժանտախտ), որը գրողի ուշադրությունը հրավիրել է այդ թեմայի վրա։ Վիպակի վրա աշխատանքը Պուշկինն ավարտել է 1830 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ Ողբերգությունն առաջին անգամ հրատարակավել է 1832 թվականին «Альциона» ալմանախում։ Պուշկինի այլ ստեղծագործությունների («Ժլատ ասպետը», «Մոցարտ և Սալիերի», «Քարե հյուրը») հետ միասին «Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ» ողբերգությունը ներառվել է «Փոքրիկ ողբերգությունների» շարքում։

## Սյուժե
Քաղաքում տիրում է ժանտախտի համաճարակը։ Մի քանի մարդ սեղան են բացում փողոցում և սկսում քեֆ անել ու տխրալի երգել։ Խրախճանքը գլխավորում է Վալսինգամը (նրան կոչում են Նախագահ)։ Խրախճանքի ժամանակ նրանց մոտ է գալիս քահանան և նրանց մեղադրում սրբապղծության  և անաստվածության մեջ։ Նա ասում է, որ 
դադարեցնեն խրախճանքն ու գնան տուն, սակայն Վալսինգամն ասում է, թե իրենց տները մռայլ են, իսկ երիտասարդությունը սիրում է ուրախություն։ Այդ ժամանակ քահանան նրան հիշեցնում է, որ դեռ երեք շաբաթ առաջ նա լալիս էր իր մոր գերեզմանի վրա և ավելացնում, որ խեղճ կինը հիմա լալիս է երկնքում՝ տեսնելով նրան։ Նախագահը քահանային խնդրում է հեռանալ։ Վերջինս նրան իր կնոջ անունով երդվել է պարտադրում, ինչը վրդովվեցնում է նրան։ Նա ասում է, թե նրա ընկած հոգին երգեք չի հասնի այնտեղ, ուր իր մայրն ու կինն են։ Քահանան հեռանում է, խրախճանքը շարունակվում է, իսկ Վալսինգամը մնում է մտահոգության մեջ։ Նրան անհանգստացնում է սիրելի մոր հոգին։

## Գեղարվեստական արժեք
Պուշկինը շատ է զբաղվել դասական երկերի թարգմանությամբ և գրել է ֆանտազիաներ հայտնի ստեղծագործությունների թեմաներով, բայց «Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ» երկն իր տեսակի մեջ միակն է Պուշկինի թարգմանությունների շարքում։ Բանաստեղծը կարողացել է Ուիլսոնի՝ երեք գործողությունից բաղկացած պիեսի ոչ մեծ հատվածից ստեղծել առանձին ստեղծագործություն, որ օժտված է գեղարվեստական միասնականությամբ, ավարտվածությամբ ու գեղարվեստական բարձր արժեքով։ Պուշկինի վարպետության շնորհիվ «Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ» ստեղծագործությունը գոյություն ունի Ուիլսոնի պիեսից անկախ։

## Բեմադրություններ
* 1979 թվականին Խորհրդային Միությունում «Փոքր ողբերգություններ» ֆիլմը, որում տեղ է գտել նաև «Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ» ստեղծագործությունը։ Գլխավոր դերերը կատարել են Ալեքսանդր Տրոֆիմովն (Նախագահ) և Իվան Լապիկովը (քահանա)։
* «Նիկիտինյան դարպասների մոտ» () թատրոնի ներկայացում, ազատ ֆանտազիա պուշկինյան բանաստեղծությունների թեմայով։ Ռեժիսոր՝ Մարկ Ռոզովսկի։
* «Խրախճանք ժանտախտի ժամանակ» ստեղծագործության սյուժեի հիման վրա օպերաներ են գրել Ցեզար Կյուիին (1900), Սերգեյ Պրոկոֆևը (1909), Բորիս Ասաֆևը (1940), Ալեքսանդր Գոլդենվեյզերը (1942), Վլադիմիր Կոբեկինը (1980) և Սերգեյ Շվեցը (2011)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործություններ
Շչորսի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Շչորսի փողոց** հասկացությունը կարող է վերաբերել.

* Շչորսի փողոց (Յալթա)
* Շչորսի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Հյուսիս (նկար, Կուինջի)

**«Հյուսիս»** (), ռուս նկարիչ Արխիպ Կուինջիի (1841/1842-1910), որ ստեղծվել է 1879 թվականին։ Նկարը պահվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում ( 881): Նկարի չափերը՝ 132 × 103 սմ։

## Պատմություն և նկարագրություն
«Հյուսիս» նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1879 թվականին՝ Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության 7-րդ ցուցահանդեսում նկարչի 2 այլ աշխատանքների՝ «Անձրևից հետո» և «Կեչիների պուրակ» նկարների հետ միասին։

«Հյուսիս» նկարը եղել է Կուինջիի՝ հյուսիսային բնության մասին պատմող երեք նկարների շարքի վերջին նկարը, որում ընդգրկված են նաև «Լադոգա լիճ» (1873) և «Վալաամ կղզում» (1873) նկարները։

«Հյուսիս» նկարում պատկերված է տեսարան դեպի մշուշապատ հարթավայրի հեռուն, որը հորիզոնում միաձուլվում է գորշավուն երկնքին։ Այս բնանկարը խորհրդանշում է հյուսիսային տարածքների անսահմանությունը, բայց միևնույն ժամանակ պատկերված է խոր քնարականությամբ և խստաշունչ բնության նկատմամբ սիրով։

Արվեստագետ Վլադիմիր Պետրովը Արխիպ Կուինջիի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված հոդվածում գրել է.

«Հյուսիս» նկարում Կուինջին ասես թռչնի թռիչքի բարձրությունից պատկերել է դեպի սառնաշունչ երկրամասի գորշ-սպիտակավուն հեռուն գնացող վեհասքանչ համայնապատկերը՝ նրբորեն փոխանցելով այդ անհրապույր խստաշունչ լայնարձակությունների ինքնատիպ «հմայքի» զգացողությունը։ Շատ արտահայտիչ և նրա արվեստի համար բնութագրական՝ գրանիտե ժայռի  վրա աճող սոճու (նկարիչը սիրել է պատկերել նաև սոճիներ, որ արմատներով կառչել են հողին զառիթափի ամենածայրին և համառորեն ձգվում են դեպի երկինք)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1879 նկարներ
Կատեգորիա:Արխիպ Կուինջիի նկարներ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Վյաչեսլավ Ակաշկին

**Վյաչեսլավ Պավլովիչ Ակաշկին** (), խորհրդային և ռուսական թատրոնի դերասան, ՌՍՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1980)

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոկշա գյուղացու ընտանիքում։ 1960 թվականին ավարտել է Լենինգրադի թատրոնի, երաժշտության և կինոյի պետական ինստիտուտին առընթեր Մորդովիայի ազգային ստուդիան։

Աշխատել է Մորդովիայի երաժշտական-դրամատիկական թատրոնում, 1983-1990 թվականներին՝ Արմավիրի թատրոններում (Արմավիրի դրամայի և կոմեդիայի քաղաքային թատրոն), Կուրգանի շրջանային դրամատիկական թատրոնում, Կեմերովոյի մարզային դրամատիկական թատրոնում։ 1990 թվականից աշխատել է Մորդովիայի Հանրապետության ռուսական դրամատիկական թատրոնում։

Կյանքի վերջին տարիներին տառապել է քաղցկեղից։ Մահացած է կաթվածից։

## Ստեղծագործություն
1970-ական թվականներին խաղացել է Լյուդմիլա Չուրսինայի, Լյուդմիլա Կասատկինայի, Իրինա Պեչերիկովայի, Ինոկենտի Սմոկտունովսկու հետ։

### Դերեր թատրոնում
* «Հայր Սերգիյ», ըստ Լև Տոլստոյի վիպակի, Սերգիյ (1978)
* «Գայլեր և ոչխարներ», Ալեքսանդր Օստրովսկի - Լինյաև (1983)
* «Գեղեցիկ տղամարդ», Ա. Օստրովսկի - Օկայոմով
* «Не было ни гроша, да вдруг алтын», Ա. Օստրովսկի - Կռուտիցկի
* «Իվանով», Անտոն Չեխով - Իվանով
* «Քեռի Վանյա», Ա. Չեխով - Աստրով (1960)
* «Զոյկայի բնակարանը», Միխայիլ Բուլգակով - Սագ
* «Վարպետը և Մարգարիտան», ըստ Միխայիլ Բուլգակովի վեպի – Պիղատոս
* «Մոռանալ Հերոստրատին», Գրիգորի Գորին - Հերոստրատ (1980)
* «Անտառը չի դադարեցրել աղմուկը», Կ. Աբրամով - Կանաև
* «Յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական հիվանդությունը» - Սակալկին
* «Նորին մեծության մկրտիչը», Ա. Տերյոշկինա - Նիկոլայ I (1976)
* «Խնդիրքը մերժել», Ա․ Տերյոշկինա - Իլյա Նիկոլաևիչ Ուլյանով (1978)
* «Սուրբը և մեղավորը», Մ. Վորֆոլոմեև
* «Արքա Լիր» Վ. Շեքսպիր - Լիր արքա 
* «Բրոուդի ամրոց», ըստ Ա․ Կրոնինի վեպի - Բրոուդի
* «Աղվեսը և խաղողը», Գ. Ֆիգեյրեդո - Եզոպոս
* «Տիկնոջ այցը», Ֆ․ Դյուրենմատ
* «Տարօրինակ տիկին Սևիջը», Ջ. Պատրիկ
* «Վայրին», Ա. Կասոնա
* «Соло для часов с боем», Օ. Զագրադկին
* «Սուրբ ծնունդը սենյոր Կուպելոյի տանը» - սենյոր Կուպելո

## Մրցանակներ և կոչումներ
* Մորդովիայի ԻԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1975)
* Մորդովիայի ԻԽՍՀ պետական մրցանակ (1976 թվական)՝ Նիկոլայ I դերի կատարման համար
* ՌՍՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1980)
* Մորդովիայի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1996)
* Մորդովիայի Հանրապետության ղեկավարի մրցանակ թատերական արվեստի բնագավառում (2003 թվականի)՝ թատերական արվեստի զարգացման գործում մեծ ներդրման համար։

## Ընտանիք
* Որդին՝ Սերգեյ,
* Թոռներ՝
** Անտոն, ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը,
** Դմիտրի։

Կինը (1995 թվականից)՝ Վալենտինա Բազեևա։

## Ծանութագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* http://113rus.ru/news/34429

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Լեոն Հալևի

**Լեոն Հալևի** (, ), ֆրանսիացի բանաստեղծ, գրող, լրագրող, մանկավարժ, պատմաբան և գրադարանավար։

Ժակ Ֆրանսուա Ֆրոմանտալ Էլի Հալևիի եղբայրը։
## Կենսագրություն
Լեոն Հալևին ծնվել է 1802 թվականի հունվարի 4-ին Փարիզում բավարական ծագմամբ փարիզյան կանտոր և հին եբրայերենի ուսուցիչ Էլի Խալֆոն Հալևիի ընտանիքում (մինչև 1807 թվականը` Լևի, 1760-1826)։ Մոր ծննդյան անունը Ջուլի Մեյեր էր, ծնունդով Նանսիից էր։

Կրթությունն ավարտելուց հետո Հալևին մտադիր էր իրեն նվիրվել մանկավարժական գործունեությանը, սակայն Բուրբոնների հետադիմական կառավարությունը նրան չէր ցանկանում տալ ոչ միայն պրոֆեսորի կոչում, այլ նույնիսկ ուսուցչի, և նա զբաղվում էր գրականությամբ։

Լինելով Անրի Սեն-Սիմոնի համոզմունքների կողմնակից՝ նրա ստեղծագործությունների ժողովածուի համար գրել է ներածական հոդված։

Բուրբոնների թագավորության անկումից հետով Փարիզի պոլիտեխնիկական դպրոցում Հալևին նշանակվել է ֆրանսիական գրականության պրոֆեսոր, որտեղ մնացել է մինչև 1834 թվականը։

1831 թվականին ամուսնացել է հայտնի ճարտարապետ Լուի Իպոլիտ Լե Բասի (1782-1867) դստեր՝ Ալեքսանդրինա Լե Բասի հետ։

1837-1853 թվականներին Լ. Հալևին եղել է Հանրային կրթության նախարարության պատմական հուշարձանների բյուրոյի տնօրեն։

Նրա ամենահայտնի պատմական գործերից են՝ «Հին հրեաների պատմության համառոտ ակնարկ» (1827), «Ժամանակակից հրեաների պատմության համառոտ ակնարկ» (1828), «Ֆրանսիական գրականության համառոտ պատմություն» (1838)։

Բացի այդ՝ նա գրել է յուրօրինակ քնարական ստեղծագործությունների մի շարք, ինչպես նաև մի քանի թարգմանական աշխատանքներ։ Նա նաև կազմել իր եղբոր` կոմպոզիտոր Ժակ Ֆրանսուա Ֆրոմանտալ Էլի Հալևիի կենսագրությունը։ Որպես գրող՝ Հալևիի ոճի առանձնահատկություններն են թեթևությունը, մատչելիությունը և նրբագեղությունը, որոնք գրողի ստեղծագործություններին մեծ ճանաչում են բերել։

Լեոն Հալևին մահացել է 1883 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Սեն Ժերմեն-ան-Լեում։

Նրա որդի Լյուդովիկը (1834-1908), հետևելով հորը, կյանքը նվիրել է գրականությանը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրադարանավարներ
Կատեգորիա:Հրեա պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Իվեշամի ճակատամարտ

**Իվեշամի ճակատամարտ** (4 օգոստոսի 1265) Անգլիայում տեղի ունեցած Երկրորդ բարոնական պատերազմի երկու հիմնական ճակատամարտերից մեկը։ Այն նշանավորվեց Լեյքեստերի կոմս Սիմոն դը Մոնֆորի և ապստամբ բարոնների պարտությամբ ապագա թագավոր Էդուարդ I-ին ով գլխավորում էր իր հոր, թագավոր Հենրի III-ի զորքերը։ Այն տեղի ունեցավ 1265 թվականի օգոստոսի 4-ին Իվեշամ ավանում։

Լյուիսի ճակատամարտից հետո Մոնֆորը վերահսկողության տակ էր առել պատական իշխանությունը, սակայն որոշ բարոններ լքեցին նրա հետ դաշինքը և միացան արքայազն Էդուարդին։ Ստիպված լինելով ճակատամարտել Էվեշամում, նա դիմակայեց իր բանակից երկու անգամ ավել ուժերին։ Ճակատամարտը շուտով վերածվեց կոտորածի, Մոնֆորը նույնպես սպանվեց և նրա մարմինը մասնատվեց։ Չնայած թագավորական ուժերի հաղթանակին, ապստամբությունը շարունակվեց մինչև 1267 թվականը։

## Նախապատմություն
Սիմոն դը Մոնֆորը իր ձեռքն էր առել պետական կառավարումը Լյուիսի ճակատամարտից հետո, մեկ տարի առաջ։ Նա իր մոտ էր պահում թագավորին և նրա երկու որդիներին։ Այնուամենայնիվ նրա ազդեցությունը սկսեց նվազել արագորեն, քանի որ սկսեց կորցնել իր դաշնակիցներին։ Փետրվարին Դերբիի կոմս Ռոբեր դը Ֆերեսը ձերբակալվեց և բանտարկվեց Թաուերում։ Մեկ այլ կարևոր դաշնակից Գլոքեստերի կոմս Ժիլբեր դը Կլարեն անցավ թագավորի կողմը նույն տարվա մայիսին։ Գլոքեստերի օգնությամբ Էդուարդը ազատվեց Մոնֆորի գորությունից։

Մոնֆորը դիմեց Ուելսի իշխան Լլիվելին ապ Գրուֆուդի օգնությանը` փոխարենը խոստանալով ճանաչել նրա տիտղոսը և ռազմական ձեռբերումները։ Սակայն այս դաշինքը բերեց նրան, որ Մոնֆորը կորցրեց հեղինակությունը իր հայրենիքում։ Էդուարդը պաշարեց Գլոքեստեր քաղաքը, որն ընկավ հունիսի 29-ին։ Մոնֆորը նպատակ դրեց միավորվել իր որդու` Սիմոն VI դը Մոնֆորի զորքին և պարտության մատնել թագավորական ուժերին, սակայն երիտասարդ Սիմոնը շարժվում էր շատ դանդաղ Լոնդոնի արևմուտքից։ Սիմոնը որոշեց պաշտպանել Կենիլվորթում, սակայն Էդուարդը մինչ այդ պարտության մատնեց Սիմոնի ուժերին, որոնցից շատերին քառատեց ամրոցի պատերի մոտ։ Այստեղից արքայազնը շարժվեց հարավ և օգոստոսի 4-ին նվաճեց Կենիլվորթը և որպեսզի կտրի կրտսեր Մոնֆորի զորքի միավորումը մեծ Մոնֆորին, քանդեց միակ կամուրջը Ավոն գետի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարոնական պատերազմների ճակատամարտեր
Կատեգորիա:13-րդ դարի ճակատամարտեր
Մոստարի համալսարան

**Մոստարի համալսարան** (, ), Բոսնիա և Հերցեգովինայի Մոստար քաղաքի համալսարանը, գտնվում է Ռոնդոյի տարածքում։ Այն միակ համալսարանն է երկրում, որտեղ ուսուցումը լիովին իրականացվում է Խորվաթիայի լեզվով։

Մոստարի համալսարանի արմատները ծագում են 1895 թվականին, երբ ստեղծվել է Ֆրանցիսկյան աստվածաբանական դպրոցը։ 1950 թվականին Մոսարում սկսել է աշխատել բարձրագույն ուսումնական դպրոցը, ապա 1959 թվականին ստեղծվել է բարձրագույն տեխնիկական դպրոց, իսկ 1960 թվականին՝ բարձրագույն գյուղատնտեսական դպրոցը։

Համալսարանը հիմնադրվել է Մոստարում 1977 թվականի փետրվարի 11-ին։ Ի սկզբանե կրում էր Ջեմալ Բիեդիչի՝ բոսնիացի հարավսլավացի պետական գործչի անունը, որը զոհվել էր 1977 թվականին ավիավթարում։ Հիմնադրման պահին համալսարանում եղել են 4 ֆակուլտետներ, 1 քոլեջ և 2 ինստիտուտներ։ 1977/1978 ուսումնական տարում համալսարանում ուսանել է 5016 ուսանող։

1992 թվականին Բոսնիական պատերազմի ժամանակ համալսարանը ստացել է ներկայիս անվանումը, իսկ նրա պաշտոնական լեզուն խորվաթերենն է։ Համալսարանից հեռացած մուսուլման պրոֆեսորները 1993 թվականին Մոստարում հիմնել են նոր ուսումնական հաստատություն, որը ստացել է հին անվանում՝ Ջեմալ Բիեդիչի համալսարանը։ Այն գտնվում էր նախկին հարավսլավական բանակային զորանոցներում։

Համալսարանում սովորում է շուրջ 14 000 ուսանող, որոնցից մոտ 17%-ը Խորվաթիայից։ Աշխատում է մոտ 1000 աշխատակից։ Համալսարանն ունի տասը ֆակուլտետներ, արվեստի ակադեմիա, ութ ինստիտուտներ և ուսանողական կենտրոն։ Բակալավրի և մագիստրատուրայի ուսումնական ծրագրերը համապատասխանում են Բոլոնիայի կանոններին։ Համալսարանի ռեկտորը Լերկա Օստոիչն է։ Համալսարանը գտնվում է Մեծ Խորվաթիայի շուկայի հրապարակում, 1։ Համալսարանի կնիքի վրա պատկերված է Ֆրանցիսկյան վանքի շենքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 

Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ Հարավսլավիայում
Տանյա Ստուպար-Տրիֆունովիչ

**Տանյա Ստուպար-Տրիֆունովիչ** (, ), սերբ գրող, որը հրատարակել է բանաստեղծությունների չորս գիրք և մեկ առակների գիրք։ Բոսնիական մի քանի մրցանակների դափնեկիր պոեզիայի և արձակի բնագավառում։

## Կենսագրություն
Տանյա Ստուպար-Տրիֆունովիչը ծնվել է 1977 թվականին Զադարում։ Ավարտել է Բանյա Լուկայի համալսարանի փիլիսոփայության, սերբական լեզվի և գրականության բաժինը։ Պատերազմի հետ կապված նա տեղափոխվեց Բանյա Լուկա։ Նա հրապարակել է բանաստեղծությունների չորս գիրք և առակների մեկ գիրք, բանաստեղծությունները թարգմանվել են անգլերեն, գերմաներեն, լեհերեն, սլովեներեն, մակեդոներեն, հունգարերեն, դանիերեն, ֆրանսերեն և ռուսերեն (թարգմանիչ՝ Դմիտրի Վոլժանին)։ «Ինչի մասին են մտածում բարբարոսները նախաճաշի շուրջ» գիրքը, որպես Բոսնիա և Հերցեգովինայում 2007-2008 թվականների լավագույն գիրք, ներկայացվել է CEE Literature Award մրցանակին (Արևելյան և Հարավ-արևելյան Եվրոպայի գրական մրցանակ), ընկել լավագույնների մեջ, որի համար Ստուպար-Տրիֆունովիչը որպես նվեր ստացել է տուն Վիեննայում։ 2009 թվականին «Գլխավոր հերոսը՝ մարդ, որն անհաջող սիրահարվեց» գիրքն արժանացավ «*Fra Grgo Martic*» մրցանակին, որպես լավագույն բանաստեղծությունների գիրք, մտել է մի քանի բոսնիական և օտար բանաստեղծությունների ժողովածուների մեջ։ Ստուպար-Տրիֆունովիչը նաև հանդիսանում է «Պուտեվի» գրական ամսագրի խմբագիրը։ Ներկայացվել է *EU Prize for Literature 2016*-ին (Եվրամիության գրականության մրցանակ 2016)։

## Մատենագրություն
* Ինչի մասին են մտածում բարբարոսները նախաճաշի շուրջ ()
* Գլխավոր հերոսը՝ մարդ, որն անհաջող սիրահարվեց ()
* Ժամացույց մայրիկի սենյակում ()

## Տես նաև
* Путеви (ամսագիր)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Тања Ступар Трифуновић: Сатови у мајчиној соби, Завод за уџбенике и наставна средства, Источно Сарајево, 2014.

Կատեգորիա:Սերբ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Սիդորինի փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Սիդորինի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Յուրկին Կուտ միկրոշրջանում։ Անվանվել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս Վասիլի Նիկոլաևիչ Սիդորինի (1921-1992) պատվին։ Գտնվում է 47-րդ գվարդիական դիվիզիայի փողոցի և Նովոշախտինսկայա փողոցի միջև, նրանց զուգահեռ։ Երկարությունը 190 մետր է։

## Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Սիդորինի փողոցը գտնվում է Յուրկին Կուտ միկրոշրջանում։ Այն գտնվում է 47-րդ գվարդիական դիվիզիայի փողոցի և Նովոշախտինսկայա փողոցի միջև, նրանց զուգահեռ է։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 190 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 6 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 4, աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 2 շենք։

Սիդորինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346350։

Փողոցն անվանվել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս Վասիլի Նիկոլաևիչ Սիդորինի (1921-1992) պատվին։ Լեյտենանտ Սիդորինը եղել է 807-րդ գրոհային ավիացիոն գնդի օղակի հրամանատարը։ Մասնակցել է Դոնբասի, Ղրիմի, Լիտվայի, Լատվիայի, Էստոնիայի ազատագրմանը։ Ամբողջ պատերազմի ընթացքում իրականացրել է 184 թռիչք՝ ոչնչացնելով թշնամու զգալի քանակությամբ մարտական տեխնիկա և կենդանի ուժ։ 1970-ական թվականների կեսերին բնակություն է հաստատել Կրասնի Սուլին քաղաքում, աշխատել է էլեկտրամեխանիկ, եղել է քաղաքի քաղաքացիական պաշտպանության շտաբի պետ։ Թաղված է Կրասնի Սուլինի Հոկտեմբերի 50-ամյակ ավանի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Сидорина в Красном Сулине
*Подробная карта Улица Сидорина, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

## Արտաքին հղումներ
* г. Красный Сулин, улица Сидорина

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Սաիրմե

**Սաիրմե**, բնակավայր Վրաստանում։

## Աշխարհագրություն
**Սաիրմե** առողջարանային համալիրը գտնվում է Քութաիսի քաղաքի հարավում, Բաղդադի շրջանի  Իմերեթի քաղաքում, ծովի մակարդակից 950 մ բարձրության վրա։ Սաիրմե հանգստավայրը առանձնանում է իր աշխարհագրական դիրքով և էկոլոգիապես մաքուր միջավայրով։
Լինելով Սաիրմեում, մարդիկ կարող են վայելել փշատերև ու լայնատերև անտառների մաքուր օդը, լեռնային կլիման, բայց, առաջին հերթին, բուժիչ հանքային ու տաք ջրերը։

## Ինչպես հասնել այնտեղ
Առողջարանի հարևանությամբ տեղակայված են 3 օդանավակայաններ՝
* Քութայիսի օդանավակայանը համարվում է Վրաստանի միջազգային օդանավակայան և ամենամոտն է առողջարանին։
* **Թբիլիսիի միջազգային օդանավակայանը** Վրաստանի գլխավոր օդանավակայանն է, տեղակայված է մայրաքաղաք Թվիլիսիից դեպի արևելք։
* **Բաթումի օդանավակայանը** գտնվում է Վրաստանի Բաթումի քաղաքում։ Այլընրանքային անունն է՝ Չորոխ։ Գտնվում է Բաթումի քաղաքից 2 կմ հարավ—արևմուտքում։

### Հյուրանոցներ
Սաիրմե առողջարանի տարածքում գործում են երեք հյուրանոցներ՝
* Հյուրանոց Սաիրմե
* Հյուրանոց Իմպերետի
* Հյուրանոց ՈՒդաբնո։

Պատկեր:Курорт Саирме.JPG|thumb|200 px|Սաիրմե առողջարանի տեսքը
File:Sairme resort.JPG
File:Sairme, Monument of deers.JPG
File:Sairme bakery.JPG
File:Sairme Hotel&Resorts.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի առողջարաններ
Սուրբ Պողոս առաքյալի անվան տեղեկատվական գիտությունների և տեխնոլոգիայի համալսարան

**Սուրբ Պողոս առաքյալի անվան տեղեկատվական գիտությունների և տեխնոլոգիայի համալսարան (ՏԳՏՀ)**, ազգային կրթական հաստատություն, որը տեղակայված է Օխրիդ քաղաքում (Հյուսիսային Մակեդոնիա)։

ՏԳՏՀ-ը հիմնադրվել է 2008 թվականին։ 2010 թվականին համալսարանի ուսանողների կողմից Հյուսիսային Մակեդոնիայում ստեղծվել է առաջին գերհամակարգիչը։

Համալսարանը բաղկացած է 5 ֆակուլտետից՝
* Հաղորդակցական ցանցերի և անվտանգության ֆակուլտետ 
* Համակարգչային գիտությունների և ճարտարապետության ֆակուլտետ
* Տեղեկատվական համակարգերի, տեսականացման և անիմացիայի ֆակուլտետ
* Տեղեկատվության, մեքենայական ինտելեկտի և ռոբոտատեխնիկայի ֆակուլտետ
* Տեղեկատվական և հաղորդակցական գիտությունների ֆակուլտետ

ՏԳՏՀ-ը միջազգային կապեր է պահպանում տարբեր երկրների գործընկերների հետ՝
* Oakland University, Ռոչեստեր, Միչիգան, ԱՄՆ
* Istanbul Universitesi, Ստամբուլ, Թուրքիա
* Cumhuriyet Universitesi, Սեբաստիա, Թուրքիա
* Technical University of Cluj-Napoca, Կլուժ-Նապոկա, Ռումինիա
* Universitatea de Vest din Timişoara, Տիմիշոարա, Ռումինիա
* Elizade University, Օնդո, Նիգերիա
* Kütahya Dumlupınar Universitesi, Քյոթահիա, Թուրքիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՏԳՏՀ "Սուրբ Պողոս առաքյալ" պաշտոնական կայքէջ, Օխրիդ 

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության համալսարաններ
Ունա (Սավայի վտակ)

**Ունա** (), գետ Խորվաթիայում և Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Ընդհանուր երկարությունը 214.6 կիլոմետր է, ջրահավաք ավազանի մակերեսը՝ 9829 քառակուսի կիլոմետր, ջրի միջին ծախսը՝ վայրկյանում 202 խորանարդ մետր։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ գետի անվանադիրը հին հռոմեացիներն են, ովքեր, նրանով հիացած, անվանել են *Una*, այսինքն՝ *թիվ մեկ* (Una).: Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ գետի անունը առնչվում է հնդեվրոպական **unt* արմատին, որ սկզբնապես նշանակել է "ալիք": Տարածքում է համանուն ազգային պարկը։

## Բնութագիր
Ունայի ակունքը գտնվում է Խորվաթիայում՝ Դինարյան բարձրավանդակի Ստրաժբենիցա սարի հյուսիսարևելյան լանջին։ Խորվաթիայի տարածքով չորս կիլոմետր հոսելով՝ գետը հասնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա, դառնում բնական սահման նախ՝ վերջինիս ու Խորվաթիայի, ապա՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի ու Սերբիայի միջև, մինչև որ Յասենովեց քաղաքի մերձակայքում միախառնվում է Սավային։

Վերին հոսանքում գետը լեռնային է, հոսքը բուռն է, արագ, սահանքներով առատ։ Միջին և ստորին հոսանքներում գետի ընթացքը դանդաղում է, հունը դառնում է ոլորապտույտ։ Գարնանն ու աշնանը գետը հաճախ հորդանում է, դուրս գալիս ափերից։ Ստորին հոսանքում նավարկելի է ոչ մեծ նավերի համար։

Ունայի ափերին են գտնվում Մարտին Բրոդ, Բիհաչ, Բոսանսկա Կրուպա, Բոսանսկի Նովի, Կոզարսկա Դուբիցա (նախկին Բոսանսկա Դուբիցա, Բոսնիա և Հերցեգովինա); Դվոր, Հրվատսկա Դուբիցա (Խորվաթիա) քաղաքները։

Գետի խոշոր վտակներն են Ունացը, Սանան, Կլոկոտն ու Կրուշնիցան:.

Ունան կանոնավոր կերպով դիտարկումների և ջրաբանական չափումների է ենթարկվում Խորվաթիայի տարածքում, Հրվատսկա Կոստանիցա քաղաքի մերձակայքում։

Ունայի գետահովիտն աչքի է ընկնում բնական բազմազանությամբ։ Այստեղ աճում են շուրջ 170 տեսակի հազվագյուտ բույսեր, որոնցից մեկը՝ զանգակածաղկի մի յուրատիպ տեսակ գետի պատվին կոչվել է Campanula unensis: Գետի ջրերում բազմանում են 28 տեսակի ձկներ, այդ թվում՝ դանուբյան սաղմոն, որ ամենախոշորն է այդ 28 ձկնատեսակների մեջ։

Ստեղծվել է Ունայի ազգային պարկ, որը գետահովտից բացի ընդգրկում է շրջակա լեռնային կուսական անտառները։ Այս և խորվաթական Լճերի ազգային պարկի գրեթե սահմանակից լինելը այդ վայրերը դարձնում է չափազանց գրավիչ հազարավոր մարդկանց համար։ Հարևան երկու ժողովուրդների պատմական, մշակութային հոգեհարազատությունը ևս նկատի առնելով՝ երբեմն առաջարկություններ են արվում երկու ազգային պարկերի կառավարումն ու զարգացման ծրագրերի կենսագործումը համատաղ իրականացնելու վերաբերյալ։

Գետի հետ կապված կարևոր իրադարձություններից է ամեն տարի անցկացվող Ունայի միջազգային ռեգատան, որի մասնակիցները նավակներով, մակույկներով, կայակներով մրցակցում են խորվաթական Վրելո Ունեից մինչև Բիհաչ ընկած հատվածում։

## Գրականություն
* 
* 

## Պատկերասրահ



File:Una(Bih).jpg|Ունան Բրեկովիցայից
Image:Una,Kastele.JPG|Ջրվեժ Կաստելսկի Բուկի մերձակայքում
File:River Una in Bosanska Krupa.JPG|Գետը Բոսենսկա Կրուպայի մերձակայքում
File:Una Hrvatska Kostajnica.jpg|Ունան Հրվատսկա Կոստանիցայի մերձակայքում
File:Kozarska Dubica-Una.jpg|Գետը Կոզարսկա Դուբիցայի մերձակայքում
File:RAFTING.jpg|Նավարկություն գետի վերին հոսանքում



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Green Visions article about Una
* Una springs in Lika region, Croatia 
* 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի գետեր
Կատեգորիա:Խորվաթիայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Բիր ալ-Կուտի վրացալեզու արձանագրություն

**Բիր ալ-Կուտի վրացալեզու արձանագրություն** կամ **Պաղեստինի վրացական արձանագրություններ** (), հին վրացական ասոմթավրուլի գրով մակագրված բյուզանդական խճանկար, որը հայտնաբերվել է Բեթղեհեմում գտնվող սբ Թեոդորոս Տիրոնի վանքի տարածքից 1952 թվականին։

Հայտնաբերողը եղել է իտալացի հնագետ Վիրջիլիո Կանիո Կորբոն։ Երկու մակագրություններից մեկը թվագրվում է 5-րդ դարի 30-ական թվականներին, իսկ երկրորդը՝ 532 թվականին։

Ըստ ընդունված տարբերակի՝ այդ եկեղեցին կառուցել է Վիրքի թագավորության Բոսմարիոս արքայի որդին՝ Պետրե Իբերիացին, ով իր ուսուցիչ Միտրիդատի հետ ուխտագնացության է մեկնել Երուսաղեմ, որտեղ վանական է ձեռնադրվել և ստացել Պետրե անունը։ Այս մասիվ հավաստում է մակագրություններից առաջինը, հավելելով, որ վանքը հիմնադրելիս Պետրեին զորավիգ է եղել հայրը՝ վրաց արքան։

Երկրորդ մակագրությունը հակասում է առաջինի բովանդակությանը՝ նշելով, որ վանքը կառուցել է հռոմեացի զորավար Բակուր Իբերացին (ամենայն հավանականությամբ՝ Պետրեի պապը)։ Այնուամենայնիվ, երկրորդ արձանագրությունը որևէ տեղեկատվություն չի տալիս Պետրե Իբերացու մասին։

## Արձանագրություններ

### Առաջին մակագրություն

* Թարգմանությունը՝ «Հիսո՛ւս Քրիստոս, ողորմիր Բակուրին և Գրիորմիզդին և նրա սերունդներին»։
* Թվագրություն՝ մեր թվականության 430 թվական, 5-րդ դար։

### Երկրորդ մակագրություն

* Թարգմանությունը՝ «Սո՛ւրբ Թեոդորոս, ողորմիր Մարուանին (Պետրե Իբերացի) և Բուրզենին, ամէն»։
* Թվագրություն՝ մեր թվականության 532 թվական, 6-րդ դար։

### Երրորդ մակագրություն

* Թարգմանությունը՝ «Սուրբ Հիսուս Քրիստոսի և Թեոդորոսի միջոցով, Աստվա՛ծ, ողորմիր աբբա Անտոնին և Յոսիային՝ այս խճանկարի հեղինակին, և Յոսիայի մորն ու հորև, ամէն»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Hewitt, B.G. (1995). Georgian: A Structural Reference Grammar. John Benjamins Publishing. .
* Khurtsilava, Besik (2016). The inscriptions of the Georgian Monastery in B'ir el-Qutt and their chronology,"Christianity in the Midlle East", No 1,2017, pp.&nbsp;129–151 
* Wachtang Djobadze, Materials for the study of Georgian monasteries in the Western environs of Antioch on the Orontes, Volume 48; Volume 372, Corpussco, 1976

Կատեգորիա:Բյուզանդական խճանկարներ
Կատեգորիա:Վրացերեն
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Կամչատկական արևքուրիկ

alt=|մինի|Կամչատկական արևքուրիկ
**Կամչատկական Արևքուրիկ**, բազմամյա խոտ,  Արևքուրիկների ցեղ, Արևքուրիկազգիների ընտանիք։ Տարածված է Ռուսաստանում՝ Կամչատկա, Սախալին,Կուրիլյան կղզիներ և Ճապոնիայում՝ Հոկայդո և Հոնսյու։

## Բուսաբանական նկարագիր
Մերկ բազմամյա խոտի բարձրությունը 10-35 սմ է։ Արմատը բարակ է, փայտային, ավելի ճյուղավորված։ Կոթը բազմաթիվ, ուղիղ, երբեմն ոլորուն, հարթ, կլորացված, շագանակագույն կամ կարմրավուն է։ Տերևները նստած ձևով, զույգ խաչաձև, օվալաձև, երկարավուն-ձվաձև կամ ուղղակի ձվաձև, 1.4-3.5 սմ երկարությամբ եւ 0.7-1.6 սմ լայնությամբ, բութ, ներքեւում մուգ գույնով, ամուր եզրերով։ Տերևների մակերեսի և եզրերի վրա սև կետավոր խցուկներ կան։ Ծաղիկները քիչ են, երբեմն լիովին միայնակ։

Ծաղկաբույլը հուրան է՝ 3-5 սմ երկարությամբ և 2-4 սմ լայնությամբ։ Ծաղկակոթը ավելի կարճ է, քան տերևները և ծաղկատերևները։ Ծաղկատերևները երկարավուն կամ օվալաձև-երկարավուն են, 6-7 մմ երկարությամբ, եզրերում սև կետավոր խցուկներ ունի։ Բաժակը խորը առանձնացված է։ Բաժակաթերթը ամբողջությամբ կարմրավուն է, երկարավուն կամ օվալաձև-երկարավուն ձևի, 6 մմ երկարությամբ և 2,5 մմ լայնությամբ։ Պսակաթերթը ոսկեգույն ծաղիկներով, 1-1,2 սմ երկաությամբ և 4,5 մմ լայնությամբ երկարավուն, մի քիչ բութ սև կետիկներով 1։ Առէջները բազմաթիվ են, ծալված 3 փնջերով։ Սերմնարանը լայն է, օվալաձև, 3-3,5 մմ երկարությամբ, բաց շագանակագույն։ Նման է երեք ազատ սյուների։ Սերմնատուփը օվալաձև է, երկարավուն, 7 մմ երկարությամբ և 2,5-3 մմ լայնությամբ, շագանակագույն է։ Սերմը փոքր է, 0,5 մմ երկարությամբ, գլանաձև է, չեչոտ, փայլուն, հիմնականում դարչնագույն մակերեսով։

Ծաղկում է հուլիսին։ Պտուղ է տալիս օգոստոսին։ Տեսակը նկարագրված է Կամչատկայից։

## Բնապահպանություն և կիրառություն
Կամչատկական Արևքուրիկն աճում է անտառներում, ծովափին մոտ գտնվող տունդրայում, մարգագետնային հարթավայրերում, գետերի և տաք աղբյուրների մոտ։ Դեկորատիվ ծառ է, մարդիկ տնկում են ալպյան և լեռնային այգիներում։ Հյուսիսի բնիկ բնակիչները փոքր կտորները օգտագործում են սննդի համար, իսկ տերևները և խոտը թեյ են եփում։

## Դասակարգում
Կամչատկական Արևքուրիկը մտնում է Արևքուրիկազգիների ընտանիքի Արևքուրիկ ցեղի մեջ։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
**Шишкин Б. К., Бобров Е. Г.* Род 895 Зверобой — Hypericum L. // Флора СССР : в 30 т. / начато при рук. и под гл. ред. В. Л. Комарова. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1949. — Т. 15 / ред. тома Б. К. Шишкин, Е. Г. Бобров. — С. 237—238. — 742 с. — 4000 экз.
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
ԱՄՆ միներալների, ապարների, քարերի և թանկարժեք քարերի ցուցակ

ԱՄՆ այն նահանգները, որոնք ունեն օգտակար հանածոների նշանակալի պաշարներ, հաճախ ստեղծում են պետական միներալ, ապար, քար, կամ թանկարժեք քար, որպեսզի խթանեն պատմության և տուրիզմի հետաքրքրվածությունը բնական պաշարների նկատմամբ։ Բայց բոլոր նահանգները չէ, որ ունեն պաշտոնապես հաստատված միներալ, ապար, քար, կամ թանկարժեք քար։

Ներքոբերյալ աղյուսակում փակագծերում նշված տարեթիվն իրենից ներկայացնում է տարին, որի ընթացքում այդ միներալը, ապարը, քարը, կամ թանկարժեք քարը պաշտոնապես ընդունված է եղել որպես պետական սիմվոլ կամ էմբլեմ։

## Միներալների, ապարների, քարերի և զարդաքարերի աղյուսակ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապարներ
Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Պետական խորհրդանիշներ
Միզանյութ պարունակող քսուք

**Միզանյութ** (այլ կերպ **կարբամիդ**) պարունակող քսուք, դեղանյութ, որը քսվում է մաշկին՝ մաշկի չորությունն ու քորը բուժելու նպատակով։ Օգտագործվում է այնպիսի հիվանդությունների դեպքում, ինչպիսիք են պսորիազը, դերմատիտը կամ իխթիոզը։ Այն կարելի է օգտագործել նաև եղունգները փափկեցնելու համար։

Մեծահասակների մոտ կարող են հանդիպել մի քանի կողմնակի ազդեցություններ։ Այն կարող է առաջացնել մաշկի գրգռում։ Միզանյութը մասամբ աշխատում է նաև չորացած մաշկը թուլացնելու համար։ Պրեպարատները սովորաբար պարունակում են 5-50% միզանյութ։

Միզանյութ պարունակող քսուքները օգտագործվում են 1940թ.-ից սկսած։ Այն ներկայացված է ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցանկում և պատկանում է ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղերի շարքին, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահական համակարգում։ Դեղանյութը կարելի է ձեռք բերել առանց բժշկի դեղատոմսի։ Միացյալ թագավորությունում 10%-անոց 100գ դեղի արժեքը կազմում է 4.37 ֆունտ։

## Բժշկական կիրառություններ
Միզանյութ պարունակող քսուքը օգտագործվում է մաշկի գերեղջերացած հատվածների բնականոն վերականգնումը խթանելու համար, հատկապես այն դեպքում, երբ այդ տեղամասի լավացումը դանդաղել է տեղային մաշկային ինֆեկցիաների, մաշկի նեկրոզի, ֆիբրինոզ կամ քոր առաջացնող մասնիկների կամ մահացած մաշկի (էսխար) առկայության արդյունքում։ Հիպերկերատոզի սպեցիֆիկ արտահայտումները, որոնց դեպքում միզանյութը օգտակար է, հանդիսանում են՝

*չոր մաշկ և կոպիտ մաշկ
*դերմատիտ
*պսորիազ
*իխթիոզ
*էկզեմա
*կերատոզ
*կերատոդերմա
*կոշտուկներ
* վնասված, ներաճած և անկենդան եղունգներ։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Միզանյութ պարունակող քսուքի հիմնական կողմնակի ազդեցություններ են՝

* մաշկի թույլ գրգռվածություն
* այրոցի ժամանակավոր զգացում
* ծակծկոցի զգացում
*քոր։

Որոշ դեպքերում կարող են դիտվել ալերգիկ ռեակցիաներ։ Ալերգիայի նախանշաններն են մաշկի ցանը, շնչառության դժվարացումը, բերանի, դեմքի, շուրթերի կամ լեզվի այտուցները։

## Ազդեցության մեխանիզմ
Միզանյութը լուծում է մաշկի եղջերային շերտի միջբջջային մատրիքսը՝ նպաստելով չորացած մաշկի թուլացմանը։ Այս ամենը հանգեցնում է նրան, որ մաշկի գերեղջերացած հատվածները փափկում են։ Միզանյութը փափկեցնում է եղունգները և նպաստում է եղունգի թիթեղի «նորոգմանը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Մաշկաբանական դեղեր
Կատեգորիա:Միզանյութեր
Զագրեբ քաղաքի թանգարան

**Զագրեբ  քաղաքի  թանգարան**  (; հայտնի է նաև **MGZ** հապավումով), քաղաքային թանգարան Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում` նվիրված քաղաքի հետ կապված անցյալ և ներկա պատմական, քաղաքական, մշակութային իրադարձություններին և անհատներին։

## Գտնվելու վայր և աշխատանքային ռեժիմ
Թանգարանը գտնվում է 1650 թվականին կառուցված և մանրակրկիտ վերականգնված նախկին վանական հուշահամալիրում (Պոպովի աշտարակ, աստղադիտարան և ալրաղաց) և տեղակայված է Օպատիչկայի () փողոցի թիվ 20 շենքում։  
Աշխատանքային ռեժիմ (այցելուների համար)`
*երեքշաբթիից մինչև ուրբաթ` 10:00 մինչև 18:00
*շաբաթ`  11.00 մինչև 19:00
*կիրակի`10.00 մինչև 14:00
*երկուշաբթի` փակ է

## Պատմություն
Զագրեբ քաղաքի թանգարանը ստեղծվել է 1907 թվականին «Խորվաթական վիշապի եղբայրություն» () մշակութային ընկերության կողմից։ Թանգարանային հաստատությունն իր բավականին մեծաքանակ ցուցադրություններով լուսաբանում է Զագրեբի մշակութային, գեղարվեստական, տնտեսական և քաղաքական պատմության ժամանակահատվածները` ընդգրկելով մեծ ժամանակաշրջան, քաղաքի տարածքում հայտնաբերված հռոմեական գտածոներից մինչև մեր ժամանակները։ Թանգարանի հավաքածուն կազմում է շուրջ 75000 պահպանվող միավոր, որոնք դասավորված են հաջորդական համակարգված կարգով և արտացոլում են ինչպես քաղաքի պատմական զարգացումը, այնպես էլ զագրեբցիների կենցաղը տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում, ինչպես նաև քաղաքի պատմության և մշակույթի հետ կապված վառ անհատականությունների կյանքն ու ստեղծագործությունները։

## Պատկերասրահ




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի կայքէջ 
* Զագրեբի թանգարանի մասին Զագրեբի տուրիստական-տեղեկատվական հարթակում

Կատեգորիա:1907 հիմնադրումներ Խորվաթիայում
Կատեգորիա:1907 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Զագրեբի թանգարաններ
Ջեմալ Բիեդիչի համալսարան

**Ջեմալ Բիեդիչի համալսարանը Մոստար քաղաքում** (), Բոսնիա և Հերցեգովինայի Մոստար քաղաքի համալսարան։ Հիմնադրվել է 1993 թվականին։ Անվանվել է քաղաքական գործիչ Ջեմալ Բիեդիչի անունով։ Համալսարանի կազմում ընդգրկված են 8 ֆակուլտետներ. Համալսարանի ռեկտորը 2012 թվականից պրոֆեսոր Սեադ Փաշիչն է։

## Պատմություն
1977 թվականի փետրվարի 11-ին Մոստար քաղաքում հիմնադրվել է համալսարանը։ Այն ստացել է Ջեմալ Բիեդիչի՝ բոսնիացի հարավսլավացի պետական գործչի անունը, որը զոհվել է 1977 թվականին ավիավթարում։  1992 թվականին Բոսնիական պատերազմի ժամանակ համալսարանի ակտիվները յուրացվել են խորվաթ ակտիվիստների կողմից։ Այն վերանվանվել է Մոստարի համալսարանի, և ուսուցման համար որպես պաշտոնական լեզու ընտրվել է խորվաթերենը։ Մուսուլման պրոֆեսորները հեռացել են համալսարանից և 1993 թվականի մայիսին հիմնել նոր ուսումնական հաստատություն՝ Ջեմալ Բիեդիչի համալսարանը։ Համալսարանը գտնվում է նախկին հարավսլավական զինվորական զորանոցներում։

Իր գոյության առաջին տարիներին համալսարանը բախվել է մի շարք խնդիրների, այդ թվում պակաս դասախոսական և վարչական անձնակազմի, ինչպես նաև փաստացի բացակայությունը գրքերի գրադարանում։ Խնդիրների մի մասը հաջողվել է լուծել նվիրատվությունների հաշվին։

2016 թվականի տվյալներով համալսարանում աշխատել է շուրջ 250 դասախոս և ուսանել շուրջ 3000 ուսանող։ Կային 8 ֆակուլտետներ՝ ագրարային, հումանիտար, ինֆորմատիկա, կառավարում, շինարարական, մեքենաշինության, մանկավարժական, իրավաբանական։ Ուսումնական ծրագրերը համապատասխանում են Բոլոնիայի կանոններին։ Համալսարանական գրադարանը պարունակում է ավելի քան 24 000 գիրք։ Համալսարանը համագործակցում է տարբեր բոսնիական և արտասահմանյան գիտական և կրթական հաստատությունների հետ։

Ուսումնական լսարանները, լաբորատորիաները և կաբինետները զբաղեցնում են մոտ 4500 մ² տարածք։ Նման փոքր տարածքը  համարվում է լուրջ սահմանափակող գործոն համալսարանի զարգացման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт

Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ Հարավսլավիայում
Կատեգորիա:1977 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Զանգվածային սպանություններ Մալիում (2019)

**Զանգվածային սպանություններ [[Մալի]]ում**, 2019 թվականի մարտի կեսին տեղի ունեցած հարձակումների շարք։ Այս հարձակումների ընթացքում զինյալները Մալիի կենտրոնական հատվածում սպանել են ֆուլբե ժողովրդի ավելի քան 160 ներկայացուցիչների։ Հարձակումները տեղի ունեցան այն բանից հետո, երբ Մալիի կառավարությունը հայտարարեց երկրում մնացած իսլամիստների ոչնչացման մասին։ Գրոհների արդյունքում հատկապես տուժեցին Օգոսագու և Ուելինգարա գյուղերը։

## Նախապատմություն
Ֆուլբե ժողովրդի հովիվները կոնֆլիկտի մեջ մտան Մալիի այլ էթնիկ խմբերի հետ, իսկ կոնֆլիկտի առարկան եղջերավոր անասուններին կոնկրետ տարածք տանելն էր ու ջրի հասանելիությունը։ Կլիմայի փոփոխությամբ, հողերի դեգրադացիայով և բնակչության աճով պայմանավորված՝ կոնֆլիկտներն ավելի են խորանում և սաստկանում։ *African Arguments* հրատարակության տվյալների համաձայն՝ ֆուլբե ժողովրդի միայն մի փոքր մասն է սատարում իսլամիստական խմբավորումներին, բայց Մալիի մյուս ժողովուրդները չեն կիսում այս կարծիքը և հաճախ են ֆուլբե ժողովրդին ասոցացնում ահաբեկիչների հետ։

## Բախումների ընթացք
Բախումները տեղի ունեցան Օգոսագու և Վելինգարա գյուղերում. այս գյուղերը բնակեցված են ֆուլբե ժողովրդի կողմից։ Տեղացի մալիացի չինովնիկների խոսքերով՝ հարձակումները տեղի են ունեցել դոգոն ժողովրդի որսորդների կողմից, ովքեր զինված էին հրազենով և մաչետեով։ Հարձակումը կազմակերպած դոգոնները գյուղերի բնակիչներին մեղադրում էին ջիհադիստների հետ կապի մեջ և հայտարարեցին, որ հարձակում են գործել՝ որպես վրեժ՝ ի հատուցումն Ալ-Կաիդայի՝ նախորդ շաբաթ Մալիի ռազմական բազայի վրա կատարած հարձակման, ինչի արդյունքում մալիացի 23 զինվորներ զոհվեցին։ Ականատեսների խոսքերով՝ գյուղերի բոլոր հյուղակներն ամբողջովին ոչնչացվեցին։

## Հետևանքներ
Հարձակումներից հետո Մալիի նախագահ Իբրահիմ Բուբակար Կիթան աշխատանքից ազատեց բանակի շտաբի պետ, գեներալ Մ’Բեմբու Մեսսու Քեյթին և ցամաքային զորքերի հրամանատար, գեներալ Աբդրահաման Բեբին։ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը հայտարարեց, որ 2019 թվականի մարտի 26-ին քննչական խումբ կուղարկեն հանցանքի վայր։ Նախագահ Իբրահիմ Բուբակար Կիթան հրամայեց, որպեսզի դոգոնյան ոստիկանությունը՝ *[[Dan Na Ambassagou]]*-ն, որը պատասխանատու էր զինված հարձակման համար, լուծարվի։
*[[Human Rights Watch]]* կազմակերպությունը *Dan Na Ambassagou*-ին մեղադրեց նրանում, որ նրանք են պատասխանատվություն կրում զանգվածային սպանությունների համար՝ չնայած այն հանգամանքին, որ ոստիկանության ղեկավար կազմը հերքում է իր մեղավորությունը։

ՄԱԿ-ի՝ ցեղասպանության նախազգուշացման գծով հատուկ խորհրդական Ադամ Դիենգը նախազգուշացրեց այն մասին, որ կոնֆլիկտում առկա է էթնիկ բաղադրիչ։ Նա հիշեցրեց, որ 2019 թվականի մարտի 26-ին սպանվել են 6 դոգոններ և ևս 20-ը առևանգվեցին Ուադու և Կերե-Կերե գյուղերում, ենթադրաբար, ֆուլբե ժողովրդի զինյալ ներկայացուցիչների կողմից։ 2019 թվականի մարտի 30-ին Մալիի իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչները ձերբակալեցին 5 կասկածյալների, ովքեր նախկինում եղել էին բռնությունից տուժողի դերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 ահաբեկչություններ
Կատեգորիա:2019 զանգվածային սպանություններ
Կատեգորիա:2019 մարտի իրադարձություններ Աֆրիկայում
Եվա Տերտերյան

**Եվա Եփրեմի Տերտերյան** (), հայ ֆիզիոլոգ-ճառագայթակենսաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1991):
Հակոբ Տերտերյանի քույրը։

## Կենսագրություն
Եվա Տերտերյանը ծնվել է 1928 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Բելոգորսկ (այժմ՝ Ուկրաինայի Ղրիմի մարզում) քաղաքում։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1952 թվականից աշխատել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի (2005 թվականից՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում) ֆիզոլոգիայի, 2003 թվականից՝ կենսաքիմիայի և ֆիզիոլոգիայի ամբիոններում։

Աշխատանքները վերաբերում են հավերի հետսաղմնային օնտոգենեզում և կենսաբանական ակտիվ նյութերի (միսկոմբինատի թափոնների՝ ճարպ, շլյամ, շրդանային հեղուկ) օգտագործման ժամանակ լիպիդների փոխանակության և մարսողական օրգանների ֆունկցիայի ուսումնասիրության խնդիրներին։ Հեղինակ է «Ռադիոկենսաբանություն» (2000) ուսումնական ձեռնարկի։

## Անդամակցություն
* Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի «2002 թվականի կին» (2002):
* ՀՀ անասնաբուժական (կենդանաբուժության բժշկագիտության) ԳԱ անդամ (2004):

## Երկեր
* Ռադիոկենսաբանություն։  Երևան։ ՀԳԱ, 2000, 144 էջ։
*  Липидный обмен у кур в постнатальном онтогенезе и при использовании биологически активных добавок : диссертация ... доктора биологических наук : 03.00.13 / Моск. с.-х. акад. им. К. А. Тимирязева. - Ереван, 1987. - 494 с. : ил. Физиология человека и животных OD 71 89-3/224.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ ճառագայթակենսաբաններ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ալեքսանդր Մանասյան (փիլիսոփա)

**Ալեքսանդր Սարգսի Մանասյան** (), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1989): ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2006):

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Մանասյանը ծնվել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, Բաքու քաղաքում։ 1962 թվականին ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտի հայկական բաժանմունքը։ 1962-1965 թվականներին եղել է Բաքվի «Կոմունիստ» հայերեն հանրապետական թերթի լրագրող, 1966-1970 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ փիլիսոփայության և իրավունքի սեկտորի ասպիրանտ։ 1992-2003 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության, 2003 թվականից՝ Երևանի պետական համալսարանի տեսական փիլիսոփայության և տրամաբանության ամբիոնների վարիչ։ 1988-1991 թվականներին եղել է «Արցախ» հայրենակցական միության, 1991-1995 թվականներին՝ «Ընդդեմ իրավական կամայականության» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպության հիմնադիր-նախագահ։ Մանասյանը գլխավորում է «Քաղաքական հետազոտությունների ակադեմիա» հասարակական կազմակերպությունը։

## Գիտական գործունեություն
1971 թվականին ԵՊՀ-ում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Գիտական գիտելիքի զարգացման պրոբլեմը» թեմայով, 1986 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն՝ «Գիտական գիտելիքի օբյեկտիվության մեթոդաբանական սկզբունքները և գիտության միասնությունը» թեմայով։

Աշխատությունները վերաբերում են գիտության փիլիսոփայության ու մեթոդաբանության բնագավառին, գիտական իմացության մեջ օբյեկտիվի և սուբյեկտիվի փոխհարաբերությանը, գիտելիքի օբյեկտիվության ներգիտական սկզբունքներին (պատճառականություն, պարզություն, համաչափություն և այլն)։ Զբաղվում է նաև Ղարաբաղյան հիմնահարցի պատմաքաղաքական և միջազգային իրավունքների հիմքերի վերլուծությամբ։

## Պարգևներ
* «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալ, Արցախի Հանրապետություն, 2000 
* Սուրբ Դավիթ Անհաղթի անվան մեդալ

## Անդամակցություն
* Հայկական փիլիսոփայական ակադեմիայի անդամ, 1994
* ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, 2006

## Երկեր
* Ալ. Ղևոնդյան, Ալ. Մանասյան։ Լեռնային Ղարաբաղ. ինչպես է դա եղել... Երևան, 2010, էջ 160։
* Ղարաբաղյան հիմնախնդիր։ Փաստարկներ և փաստաթղթեր, Երևան, 2004։
* Ղարաբաղյան ազատամարտը հայոց քաղաքական գիտակցության հայելում, Երևան, 2003։
* Գիտություն և աշխարհայացք, Երևան, 1977։
* Проблема развития научного знания, Е., 1973.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Տիմիրյազևի փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Տիմիրյազևի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս բնախույզ-դարվինիստ, բուսաբան-ֆիզիոլոգ, բույսերի ֆիզիոլոգիայի ռուսական գիտության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի՝ Կլիմենտ Արկադևիչ Տիմիրյազևի (1843-1920) պատվին։ Սկիզբ է առնում Խորհրդային բանակի փողոցից և, ձգվելով դեպի հարավ, ավարտվում 190 մետրից։

## Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Տիմիրյազևի փողոցը սկսվում է Խորհրդային բանակի փողոցից, հատում է Նեժդաննայա փողոցը և, ձգվելով դեպի հարավ, ավարտվում 190 մետրից։ Փողոցում կա համարակալված 12 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 9 շենք, իսկ աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 3 շենք։

Տիմիրյազևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346351։

Փողոցն անվանվել է ռուս բնախույզ-դարվինիստ, բուսաբան-ֆիզիոլոգ, բույսերի ֆիզիոլոգիայի ռուսական գիտության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Կլիմենտ Արկադևիչ Տիմիրյազևի (1843-1920) պատվին։ Տիմիրյազևը Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր, Գլազգոյի, Քեմբրիջի, Ժնևի համալսարանների պատվավոր դոկտոր, Էդինբուրգի բուսաբանական ընկերության թղթակից անդամ, ռուսական շատ համալսարանների և գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Тимирязева в Красном Сулине
*Подробная карта улица Тимирязева, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты 

## Արտաքին հղումներ
*Улица Тимирязева, г Красный Сулин, р-н Красносулинский на карте Ростовской области

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Ստեփան Մամուլով

**Ստեփան Սողոմոնի Մամուլով** (**Մամուլյան**) (), ազգությամբ հայ Խորհրդային Միության պետանվտանգության 3-րդ կարգի կոմիսար (1943): Մտերիմ է եղել Լավրենտի Բերիայի հետ։ Նախքան ձերբակալությունը՝ գեներալ-լեյտենանտ (1945): Վրացական ԽՍՀ քրեական հետախուզության վարչության վաստակավոր գործիչ։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1-3-րդ գումարման պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Ստեփան Մամուլովը ծնվել է 1902 թվականին, Թիֆլիսում։ Մամուլանի հայրը Թիֆլիսում եղել է արդուզարդի կրպակի սեփականատեր։ Ավարտել է Թիֆլիսի 4-րդ արական գիմնազիայի 5 դասարանը, Համամիութենական պլանային ակադեմիան։ Ծառայել է Վրացական 1-ին հրաձգային դիվիզիայում։ Կուսակցական աշխատանք է կատարել Աբխազիայում, Վրաստանի Կ(բ)Կ կենտկոմում, Ղազախստանում, Ուկրաինայում, եղել է Կ(բ)Կ Թիֆլիսի քաղկոմի քարտուղար, Վրաստանի Կ(բ)Կ կենտկոմի գյուղատնտեսության արհմիութենական ու կոմերիտական մարմինների բաժնի վարիչ։ 1939-1946 թվականներին եղել է  ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ-Ներքին գործերի նախարարության քարտուղարության պետ։ 1946-1953 թվականներին եղել է  ԽՍՀՄ ՆԳ նախարարի տեղակալ, 1937-1953 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավոր։

1953 թվականին ձերբակալվել է և ԽՍՀՄ գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիայի կողմից դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման։ Պատիժը կրելուց հետո ընտանիքի հետ ապրել և աշխատել է Սուխումում։

Մահացել է 1976 թվականին, Սուխումում։

## Պարգևներ
* Վրացական ԽՍՀ քրեական հետախուզության վարչության վաստակավոր գործիչ (19.12.1942)
* ԽՍՀՄ կարմիր դրոշի շքանշան (№ 24444 - 26.04.1940, № 4217 - 27.09.1943)
* Կարմիր աստղի շքանշան (№ 3016304 - 08.03.1944, № 364606 - 1951)
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան (№ 126297 - 24.02.1945)
* Լենինի շքանշան (08.02.1949, 19.09.1952)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Мамулов С. С. // Петров Н. В., Скоркин К. В. Кто руководил НКВД, 1934-1941 : справочник / Под ред. Н. Г. Охотина и А. Б. Рогинского. - М.: Звенья, 1999. - 502 с. - 3000 экз. - ISBN 5-7870-0032-3.

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Խալտուրինի փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Խալտուրինի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս բանվոր հեղափոխական Ստեպան Նիկոլաևիչ Խալտուրինի (1856-1882) պատվին։ Սկիզբ է առնում Վոկզալնայա փողոցից և ավարտվում Տիխի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 250 մետր է։

## Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Խալտուրինի փողոցը սկսվում է Վոկզալնայա փողոցից, հասնում է Գնիլուշա գետի, շարունակվում նրան զուգահեռ և ավարտվում Տիխի նրբանցքի հետ հատումով։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 250 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 12 շինություն և բոլորը՝ ձախ կողմում (կենտ համարներ)։

Խալտուրինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346359։

Փողոցն անվանվել է ռուս բանվոր հեղափոխական Ստեպան Նիկոլաևիչ Խալտուրինի (1856-1882) պատվին։ 1880 թվականի փետրվարին Ձմեռային պալատում նա անհաջող մահափորձ է կատարել կայսր Ալեքսանդր II-ի դեմ։ Ն. Ժելվակովի հետ նախապատրաստել է զինվորական դատախազ Ստրելնիկովի սպանությունը։ Մահապատժի է ենթարկվել 1882 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Халтурина в Красном Сулине
*Подробная карта улица Халтурина, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты 

## Արտաքին հղումներ
*Улица Халтурина, г. Красный Сулин, р-н Красносулинский на карте Ростовской области

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Ալբերտ Մանասյան

**Ալբերտ Վաղարշակի Մանասյան** (), հայ անասնաբույժ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1994)։

## Կենսագրություն
Ալբերտ Մանասյանը ծնվել է 1937 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Մամզարա (Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջան) գյուղում։ 1965 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Կ. Սկրյաբինի անվան անասնաբուժական ակադեմիան (1965)։ 1977 թվականից աշխատել է Հայկական պետական ագրարային համալսարանում։ 1994 թվականից եղել է  թերապիայի, կլինիկական  ախտորոշաբանության, դեղաբանության և թունաբանության (2004 թվականից՝ թերապիայի և վիրաբուժության) ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են տավարի մարսողական և շնչառական համակարգերի ախտաբանության (մատղաշի թոքաբորբի կանխարգելման և բուժման) խնդիրներին։
Առաջարկել է բուժման աերոզոլային եղանակ և սարք (ԽՍՀՄ Ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդես, արծաթե մեդալ, 1989)։

Համահեղինակ է «Գյուղատնտեսական կենդանիների ներքին ոչ վարակիչ 33 հիվանդություններ» (2000) և «Անասնաբուժական կլինիկական ախտորոշաբանություն » (2002) բուհական դասագրքերի։ ՀՀ անասնաբուժության (կենդանաբուժության բժշկության) ԳԱ հիմնադիր-նախագահ (2004 թվականից)։

Մահացել է 2011 թվականին։

## Պարգևներ
* ՀՊԱՀ ոսկե հուշամեդալ (2006):

## Երկեր
* Գյուղատնտեսական կենդանիների շնչառական օրգանների ոչ վարակիչ հիվանդությունները, Երևան, 1987: 
* Գյուղատնտեսական կենդանիների կերային թունավորումները, Երևան, 1989:
* Գյուղատնտեսական կենդանիների մատղաշի ոչ վարակիչ հիվանդությունները, Երևան, 1992:
* Դեղատոմսերի տեղեկատու, Երևան, 2003:
* Անասնաբուժական թունաբանություն։ Երևան։ Անկյունաքար։ 2013: ISBN 9789939546704

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Բանովիչի (համայնք)

**Բանովիչի համայնք** (, ), բոսնիական համայնք, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիայի կազմում։ Տեղակայված է Ֆեդերացիայի արևելյան մասում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Բանովիչի քաղաքը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Књига: „Национални састав становништва - Резултати за Републику по општинама и насељеним мјестима 1991.", статистички билтен бр. 234, Издање Државног завода за статистику Републике Босне и Херцеговине, Сарајево.

## Արտաքին հղումներ
* Համայնքի պաշտոնական կայքէջ  
* Տվյալներ համայնքի մարդահամարի մասին

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում