Լեդրլիփս

[alt=The 12-foot sculpture on a grassy hill with trees in the background is a portrait of Leatherlips, made from stacks of flat, rectangular-shaped limestone rocks. The stacked stones form the shape of Leatherlip's face, then extend in a straight line behind the head until the hill on which it is built. This part is an enclosure in which people can stand and take in the same view as Leatherlips: the river and an amphitheater.|մինի|[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ի Օհայո նահանգի Դաբլին քաղաքում գտնվող «Լեդրլիփսը» քանդակը՝ ստեղծված Ռալֆ Հելմիկի կողմից։]]
alt=A single historical marker in a grassy area that sits in a flat raised area accessible by five roughly carved limestone stairs. The area is enclosed with low walls of stacked flat slabs of limestone. Pine and other trees surround the area outside the stone enclosure. The grave is marked with about four large, carved rectangular blocks of stone stacked with the largest gray stone at the bottom, and polished shiny pink stones on top. One stone has in raised carved letters "LEATHERLIPS", and above that is a stone with this carved inscription: "LEATHERLIPS, a chief of the Wyandot Tribe of Indians was executed on this spot June 1, 1810. Erected by the Wyandot Club of Columbus Ohio 1889."|մինի|Դաբլինի գերեզմանատունը, որտեղ թաղված է Լեդրլիփսը։
**Լեդրլիփս** (, մոտ․ 1732–1810), Վայանդոտ ցեղի հնդկացի առաջնորդ։ Լեդրլիփսն ունեցել է երեք անուն։ Ամենահաճախ օգտագործվողն էր ՇԱ-ՏԵ-ՅԱՀ-ՐՈՆ-ՅԱ-ն (SHA‑TE‑YAH‑RON‑YA), երբեմն նրան կոչում էին նաև ԹԱ-ՏԵՅ-ՅԱՆ-Ա-ՅՈՀ (THA‑TEY‑YAN‑A‑YOH)։ Ավելի ուշ նրան սկսել են անվանել ՍՈՒ-ՉԱ-ԵԹ-ԵՍՍ (SOU‑CHA‑ET‑ESS), որը նշանակում է «Երկար մոխրագույն մազեր»։ Նա պատկանում էր Մացառախոզերի ցեղախմբին՝ ինչպես նրա մտերիմ ընկեր Թարհեն։ Նրա ազգակիցներից էին այդ շրջանի Վայանդոտ ցեղի հայտնի ռազմիկներ Ռաունդհեդը, Սփլիթլոգը և Բատտիսը։Վայանդոտները խիստ տուժեցին հիվանդություններից և հնդկացիների հինգ ցեղերի (Իրոկեզների) դաշինքի դեմ  մղած ողբերգական պատերազմից։ Հատկապես ծանր հետևանքների հանգեցրեցին վայանդոտներին իրենց հայրենիքից՝ Ջորջիանյան ծոցի շրջանից դուրս հանելն ու Օհայո տեղափոխվել ստիպելը։ Լեդրլիփսը, որպես կարևոր առաջնորդ, ստորագրեց Գրինվիլի պայմանագիրը և իր կյանքի վերջում կոչ էր անում համագործակցել եվրոպացի վերաբնակների հետ։ Սակայն եվրոպացիներին հարմարվելու այդ քաղաքականությունը հանգեցրեց բախման՝ Շոնի ցեղից Թեկամսեի և նրա եղբոր՝ Թենսքուատավայի (Մարգարեի) հետ։ Թենսքուատավան կտրուկ արձագանքեց Լեդրլիփսի վարքագծին՝ մեղադրելով նրան՝ հողերը վաճառելու և կախարդության մեջ ու դատապարտեց մահվան։

1810 թվականին Լեդրլիփսի եղբայրը՝ Ռաունդհեդը, որը նույնպես վայանդոտ ցեղի առաջնորդ էր, հրամայեց մահապատժի ենթարկել նրան։ Լեդրլիփսին մահվան էին դատապարտել այլ բնիկներ՝ սպիտակ վերաբնակների հետ համագործակցելու ցանկության համար։ Նա ոչ միայն դեմ էր Թեկամսեի հետ՝  Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեմ միությանը, այլև հող էր վաճառել Ուիլյամ Հենրի Հարիսոնին։ Սակայն ընդունված է, որ Լեդրլիփսին սպանել են կախարդության մեջ մեղադրելով՝ իրական քաղաքական դրդապատճառները թաքցնելու նպատակով։ Չնայած նրան, որ հայտնի չէ՝ արդյոք Ռաունդհեդն անձամբ մասնակցել է Լեթերլիփսի մահապատժին թե ոչ, հայտնի է, որ նա է ղեկավարել Լեդրլիփսին մահապատժի դատապարտած խորհուրդը։

Ռաունդհեդի կողմից ուղարկված վեց վայանդոտներ մեկնեցին դեպի այժմյան Դուբլին, Օհայոյի մայրաքաղաք Կոլումբուս և հռչակեցին Լեդրլիփսի մահվան դատավճիռը։ Թեև սպիտակ գաղթականները՝ Ջոն Սելսի գլխավորությամբ, աղաչեցին հին առաջնորդին ու փորձեցին կտրել մահապատժի խումբը, դատավարությունն ու դատավճիռը, այնուամենայնիվ, արագ տեղի ունեցան։ Կրելով իր լավագույն հագուստը՝ Լեդրլիփսն իր մահապատիժն իրականացնողների հետ միասին երգեց մահվան ծիսական երգը և աղոթեց։ Այնուհետև նրան սպանեցին տոմահավկով։

Այսօր Դուբլինում Լեդրլիփսի պատվին կանգնեցված են հուշարձան և հիշատակի քանդակ, որոնք համարվում են նաև զբոսաշրջային կանգառներ։

Համաձայն մի տեսակետի՝ Լեդրլիփսի կյանքի համար կաշառք է առաջարկվել։

## Տես նաև
* Կախարդության մեղադրանքով մահապատժի ենթարկված անձանց ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1730-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:1732 ծնունդներ
Կատեգորիա:1810 մահեր
Կատեգորիա:Հյուսիսամերիկյան հնդկացիների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Տղամարդիկ