Նախածննդաբերական դեպրեսիա

**Նախածննդաբերական դեպրեսիա** (), հղիության ընթացքում կնոջ մոտ առաջացող կլինիկական դեպրեսիայի ձև:

Հայտնի է որպես պրենատալ կամ պերինատալ դեպրեսիա: Կարող է հանդիսանալ հետծննաբերական դեպրեսիայի նախանշան՝ պատշաճ կերպով չբուժելու դեպքում: Ենթադրվում է, որ հղի կանանց մոտ 7%-ից 20%-ն ունի այս հիվանդությունը։ Հղիության ընթացքում մոր զգացած ցանկացած տեսակի նախածննդաբերական սթրես կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ պրենատալ զարգացման տարբեր փուլերի վրա՝ վնաս պատճառելով ինչպես մորը, այնպես էլ երեխային։ Նույնիսկ ծննդից հետո՝ դեպրեսիայի կամ սթրեսի ենթարկված մորից ծնված երեխան շարունակում է զգալ դրա ազդեցությունը: Երեխան կարող է լինել ավելի պասիվ և ունենալ հուզական դժվարություններ։ Նախածննդաբերական դեպրեսիան կարող է առաջանալ հղիության ընթացքում առաջացող սթրեսից և անհանգստությունից, սակայն ավելի ծանր դրսևորմամբ։ Այլ նպաստող գործոններից են անցանկալի հղիությունը, հղիանալուն առնչվող դժվարությունները, բռնության պատմությունը, ինչպես նաև տնտեսական կամ ընտանեկան խնդիրները:

Սովորաբար ախտանշանները կապված են այն բանի հետ, թե ինչպես է կինն ընկալում ինքն իրեն, ինչպես է վերաբերվում իր կյանքը արմատապես փոխող այս փուլին, մայրության պատճառով առաջացող կենսակերպի սահմանափակումներին, ինչպես նաև այն մտահոգություններին, թե զուգընկերը կամ ընտանիքը ինչ վերաբերմունք ունեն ապագա երեխայի նկատմամբ: Հղիությունը զգալի ծանրաբեռնվածություն է առաջացնում կնոջ օրգանիզմի համար, ուստի սթրեսը, տրամադրության տատանումները, տխրությունը, դյուրագրգռությունը, ցավերը և հիշողության փոփոխությունները որոշ չափով սպասելի են։ Սակայն, եթե նախածննդաբերական դեպրեսիան չբուժվի, այն կարող է լուրջ վտանգ ներկայացնել ինչպես մոր, այնպես էլ երեխայի առողջության համար։ Խիստ խորհուրդ է տրվում, որ այն մայրերը, ովքեր զգում են, որ կարող են ունենալ նախածննդաբերական դեպրեսիա, այս մասին քննարկում ունենան իրենց բուժաշխատողի հետ։ Հոգեկան առողջության խնդիրների պատմություն ունեցող կանայք ևս պետք է հղիության վաղ փուլերում տեղեկացնեն իրենց բժշկին, որպեսզի հնարավոր լինի ժամանակին կանխարգելել կամ մեղմել դեպրեսիվ ախտանշանները։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Անտենատալ դեպրեսիան դասակարգվում է՝ հիմնվելով կնոջ մոտ դիտվող ախտանշանների վրա։ Հղիության ընթացքում տրամադրության, հիշողության, սնվելու և քնի հետ կապված բազմաթիվ փոփոխությունները համարվում են բնական։ Սակայն երբ այս սովորական փոփոխությունները դառնում են արտահայտված և սկսում են խանգարել առօրյա կյանքին, այդ վիճակը արդեն համարվում է նախածննդաբերական դեպրեսիա։ Նախածննդաբերական դեպրեսիայի ախտանշաններն են՝

* Կենտրոնանալու անկարողություն
* Ճնշող անհանգստություն ու վախ
* Հիշողության հետ կապված դժվարություններ
* Զգացմունքային թմրածության զգացում
* Ծայրահեղ դյուրագրգռություն
* Չափազանց շատ կամ չափազանց քիչ քնելը, ինչպես նաև անհանգիստ քունը
* Ծայրահեղ կամ անդադար հոգնածություն
* Չափից շատ ուտելու կամ ընդհանրապես չուտելու ցանկություն
* Քաշի կորուստ կամ ավելացում, որը կապված չէ հղիության հետ
* Սեռական կյանքի նկատմամբ հետաքրքրության կորուստ
* Ամեն ինչի նկատմամբ վախի զգացում, ներառյալ հղիությունը
* Անարժեքության, ձախողման կամ մեղքի զգացում
* Մշտական տխրություն
* Ինքնասպանության կամ մահվան մասին մտքեր

Այլ ախտանշաններ կարող են ներառել հղիության և/կամ ապագա երեխայի նկատմամբ ոգևորություն զգալու անկարողությունը, երեխայից առանձնացված լինելու զգացումը, ինչպես նաև զարգացող պտղի հետ կապ ձևավորելու կամ այն զգալու դժվարությունը: Սա կարող է լրջորեն ազդել մոր և երեխայի փոխհարաբերության վրա, ինչպես նաև զգալիորեն նվազեցնել մոր ինքնախնամքի կարողությունը։ Նման թերությունները կարող են հետագայում հանգեցնել մոր համար ռիսկի գործոնների աճի: Նախածննդաբերական դեպրեսիան կարող է հարուցվել տարբեր պատճառներով, այդ թվում՝ զուգընկերային հարաբերությունների խնդիրներով, դեպրեսիայի ընտանեկան կամ անձնական պատմությամբ, անպտղությամբ, նախորդ հղիության կորստով, հղիության ընթացքում առաջացած բարդություններով, ինչպես նաև բռնության կամ հոգեբանական տրավմայի պատմությամբ:

### Ախտանիշների առաջացում և տևողություն
Նախածննդաբերական դեպրեսիան կարող է պայմանավորված լինել բազմաթիվ գործոններով։ Այն հաճախ կապվում է հղիության հետ կապված վախի և սթրեսի հետ։ Այլ գործոններ կարող են լինել չպլանավորված հղիությունը, հղիության հիպերէմեզիսը, ֆինանսական դժվարությունները, բնակարանային պայմանները, ինչպես նաև երեխայի հոր և ընտանիքի հետ հարաբերությունները:

Սովորաբար հղիության հետ կապված դեպրեսիվ ախտանիշները դասակարգվում են որպես հետծննդաբերական դեպրեսիա, քանի որ ախտանիշների ի հայտ գալը հաճախ նկատվում է ծննդաբերությունից հետո։ Ստորև ներկայացված է, թե տարբեր կանանց խմբերի դեպքում դեպրեսիայի հետ կապված ախտանիշները կյանքի որ փուլում են սկսել դրսևորվել․

* 11.8%՝ հղիության 18-րդ շաբաթում
* 13.5%՝ հղիության 32-րդ շաբաթում
* 9.1%՝ ծննդաբերությունից 8 շաբաթ անց
* 8.1%՝ ծննդաբերությունից 8 ամիս անց

Վերջերս *The BabyCenter* ամսագրում հրապարակված հոդվածում հեղինակները նշել են․ «Տարիներ շարունակ մասնագետները սխալմամբ կարծում էին, որ հղիության հորմոնները պաշտպանում են դեպրեսիայից՝ կանանց ավելի խոցելի դարձնելով միայն երեխայի ծնվելուց հետո, երբ հորմոնների մակարդակը կտրուկ նվազում է»: Սա կարող է լինել այն հնարավոր բացատրություններից մեկը, թե ինչու նախածննդաբերական դեպրեսիան միայն վերջին տարիներին է ճանաչվել և ուսումնասիրվել որպես առանձին վիճակ։

## Տարածվածություն և պատճառներ
Նախածննդաբերական դեպրեսիայի տարածվածությունը փոքր-ինչ տարբերվում է աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում։ Միացյալ Նահանգներում նախածննդաբերական դեպրեսիան հանդիպում է հղի կանանց մինչև 16%-ի մոտ, մինչդեռ Հարավային Ասիայում այն կարող է հասնել մինչև 24%-ի: Այս վիճակի տարածվածությունն աճում է բժշկական հետազոտությունների թվի աճին զուգընթաց։ Նախկինում նախածննդաբերական դեպրեսիան համարվում էր պարզապես հղիությանը բնորոշ բնական սթրես և հաճախ անտեսվում էր որպես սովորական անհանգստություն։

Այն կարող է առաջանալ բազմաթիվ գործոնների հետևանքով, որոնք սովորաբար առնչվում են մոր անձնական կյանքին, օրինակ՝ ընտանիքին, տնտեսական վիճակին, հարաբերությունների կարգավիճակին և այլն։ Այն կարող է նաև պայմանավորված լինել հղիությանը ուղեկցող հորմոնալ և ֆիզիկական փոփոխություններով: Լրացուցիչ ռիսկի գործոններ են սոցիալական աջակցության բացակայությունը, ամուսնական հարաբերությունների անբավարարությունը, խտրական աշխատանքային միջավայրը, ընտանեկան բռնության պատմությունը, ինչպես նաև չպլանավորված կամ անցանկալի հղիությունը:

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կարող է գոյություն ունենալ կապ նախածննդաբերական և հետծննդաբերական դեպրեսիայի միջև այն կանանց մոտ, ովքեր ունեն վիտամին D-ի ցածր մակարդակ: Նախածննդաբերական դեպրեսիայի առաջացման ավելի բարձր ռիսկ կա նաև ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում ապրող կանանց մոտ, ովքեր սահմանափակ մուտք ունեն որակյալ առողջապահական ծառայությունների, բախվում են տնտեսական խնդիրների և չունեն բավարար աջակցող միջավայր:

Նախածննդաբերական դեպրեսիան հանդիպում է նաև այն ծնողների մոտ, ովքեր ինքնորոշվում են որպես ԼԳԲՏՔ+ համայնքի անդամներ։ Տրանսգենդեր տղամարդկանց շրջանում հղիության փորձառությունների վերաբերյալ գրականությունը ցույց է տալիս, որ հղի տրանսգենդեր տղամարդկանց մոտ նախածննդաբերական դեպրեսիայի հիմնական աղբյուրներից մեկը գենդերային դիսֆորիան է: Քանի որ այս խմբի շրջանում մեկուսացման և միայնության զգացումները արդեն իսկ հաճախ են արձանագրվում, հղիության ընթացքում կարող են էլ ավելի խորանալ այդ զգացումները և նպաստել դեպրեսիվ ախտանիշների զարգացմանը:

## Սքրինինգ
Նախածննդաբերական հոգեկան առողջության սքրինինգները կարևոր դեր ունեն նախածննդաբերական և հետծննդաբերական դեպրեսիայի վաղ հայտնաբերման և ախտորոշման գործում։ Մանկաբարձների և գինեկոլոգների ամերիկյան քոլեջը () այն բազմաթիվ մոր առողջության կազմակերպություններից մեկն է, որոնք խիստ խրախուսում են հղի և հետծննդաբերական շրջանում գտնվող կանանց համընդհանուր սքրինինգը դեպրեսիայի նկատմամբ՝ որպես մանկաբարձական ստանդարտ խնամքի մաս: Իրականում, ԱՄՆ-ի մի շարք նահանգներ, այդ թվում՝ Կալիֆորնիան, արդեն ընդունել են օրենքներ, որոնք պարտադրում են բուժաշխատողներին այցելությունների ընթացքում իրականացնել նման սքրինինգներ, քանի որ ճանաչվել է, որ վաղ հայտնաբերումը կարող է արագացնել արդյունավետ բուժում ստանալու գործընթացը։ Դեպրեսիայի հայտնաբերման համար սովորաբար կիրառվում է «*Բուժառուի առողջության հարցաթերթիկ-9*»  ( (PHQ-9)) հարցաթերթիկը: Մեկ այլ գործիք՝ «*Էդինբուրգի հետծննդաբերական դեպրեսիայի սանդղակ*»-ը (), սկզբնապես մշակվել է հետծննդաբերական շրջանի համար, սակայն հետագայում հաստատվել է նաև հղիության ընթացքում կիրառման համար:

«*Բուժառուի առողջության հարցաթերթիկ-9*»-ը վստահելի սանդղակ է դեպրեսիայի ծանրության գնահատման համար, որը մշակվել է համապատասխանաբար DSM-4 դեպրեսիայի չափանիշներին՝ կազմված 9 կետից, որոնք համապատասխան են DSM-4-ում նշված 9 չափանիշներին։ Այն «*Բուժառուի առողջության հարցաթերթիկ-9*»-ի կարճացված տարբերակն է և գնահատվել է՝ ապահովելու նմանակյալ զգայունություն և ճշգրտություն։ Սքրինինգը ինքնակառավարելի է հիվանդի կողմից և սովորաբար իրականացվում է հիմնական բուժօգնության կլինիկաներում։

Այնուամենայնիվ, ռիսկի տակ գտնվող հիվանդների համար բավական չէ միայն ապահովել հոգեկան առողջության սքրինինգներ։ Առողջապահական համակարգերում պետք է իրականացվեն միջամտություններ, ինչպիսիք են բուժման ուղղորդումները և հոգեկան առողջության մշտական մոնիթորինգը, որպեսզի ապահովվի, որ այս կանայք ստանան շարունակական աջակցություն իրենց վերականգնման ճանապարհին։

Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ավելորդ քաշ ունեցող կանայք ավելի հաճախ են բախվում հոգեկան առողջության խնդիրների, ուստի նրանք պետք է առաջին նախածննդաբերական այցելության ժամանակ քննարկեն ցանկացած ախտանիշ իրենց բժշկի հետ։

## Բուժում
Նախածննդաբերական դեպրեսիայի բուժումը ներկայացնում է բազմաթիվ մարտահրավերներ, քանի որ ցանկացած բուժում, որը տրվում է մորը, կարող է ազդել նաև երեխայի վրա։ Կան ինչպես ոչ դեղորայքային, այնպես էլ դեղորայքային բուժման տարբերակներ, որոնք կարող են դիտարկվել նախածննդաբերական դեպրեսիա ունեցող կանանց կողմից։

### Ոչ դեղորայքային թերապիա
**Հոգեթերապիա**

Հոգեթերապիան խորհուրդ է տրվում այն կանանց, որոնք ունեն նախածննդաբերական դեպրեսիա, քանի որ դա արդյունավետ միջոց է մոր՝ իր զգացմունքները սեփական բառերով արտահայտելու համար։ Մասնավորապես, կոգնիտիվ-վարքային թերապիան արդյունավետորեն օգնում է նվազեցնել նախածննդաբերական դեպրեսիայի ախտանիշները։ Հոգեթերապիայի հետ միասին առաջարկվում է այցելել հոգեբույժի, ով կարող է գնահատել՝ արդյոք անհրաժեշտ են դեղամիջոցներ և, եթե անհրաժեշտ է, դուրս գրել կոնկրետ նշանակում։ Ընտանեկան աջակցությունը նույնպես կարող է կարևոր դեր ունենալ նախածննդաբերական դեպրեսիայի հուզական կողմերի կառավարման գործում։

Չնայած հոգեկան առողջության մասնագետները պատրաստված են խորհրդատվական միջամտություններ տրամադրելու համար, վերջերս անցկացված մոնիտորինգի և մեթա-վերլուծության արդյունքները ցույց են տվել, որ ոչ մասնագետ պրովայդերները, ինչպիսիք են հասարակ խորհրդատուները, բուժքույրերը, մանկաաբարձները և ուսուցիչները, ովքեր չունեն պաշտոնական խորհրդատվական պատրաստվածություն, հաճախ լրացնում են բացը և արդյունավետ ծառայություններ են մատուցում դեպրեսիայի և անհանգստության բուժման ոլորտում։

### Ֆիզիոթերապիա
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ վարժությունների տարբեր ձևերը կարող են օգնել դեպրեսիվ ախտանիշների նվազեցմանը ինչպես ծննդից առաջ, այնպես էլ հետո, սակայն դրանք ամբողջությամբ չեն կանխում դեպրեսիան։

Նախածննդաբերական դեպրեսիայի ախտանիշները մեղմելու համար ուսումնասիրված վարժությունների ընտրանքներ են՝

* Յոգա
* Քայլք
* Սթրեթչինգ
* Աերոբիկ վարժություններ

### Դեղորայքային բուժում
Նախածննդաբերական դեպրեսիայի դեղորայքային ընտրանքները քննարկելիս կարևոր է, որ պացիենտը իր բուժող բժշկի հետ մանրամասն տեղեկություն ստանա դեղամիջոցների բոլոր ռիսկերի և օգուտների մասին։ Հղիության ընթացքում հիմնականում օգտագործվում են երկու տեսակի հակադեպրեսանտներ՝

* Եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներ (TCAs)
* Սերոտոնինի ընտրողական հետզավթման արգելակիչներ (SSRIs)

Պատշաճ նշանակման դեպքում հակադեպրեսանտային դեղորայքը բավականին արդյունավետ է նախածննդաբերական դեպրեսիայի բուժման համար։ Սովորաբար դրական ազդեցությունը զգացվում է մոտ 2–3 շաբաթ անց, և կինը սկսում է ավելի լավ կապվել իր երեխայի հետ։ Դեղորայքի դրական ազդեցություններից են՝ ախորժակի բարելավումը, տրամադրության բարձրացումը, էներգիայի ավելացումը և կենտրոնացման բարելավումը։ Որպես կողմնակի ազդեցություններ՝ հիմնականում թեթև խնդիրներ են դիտվել, որոնք որոշ դեպքերում են նկատվել։ Ներկայումս հղիության ընթացքում հակադեպրեսանտների օգտագործումը չի կապվում երեխաների անոմալիաների հետ։

Այնուամենայնիվ, որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ SSRI-ների օգտագործումը հղիության ընթացքում կարող է նորածնի համար դժվարություններ առաջացնել լույսի աշխարհ գալուց անմիջապես հետո։ Կան հետազոտություններ, որոնք ցույց են տվել, որ երեխաները, որոնց մայրերը երկրորդ և երրորդ եռամսյակներում են օգտագործել SSRI-ներ, ավելի հաճախ ուղարկվել են ինտենսիվ թերապիայի բաժին ծննդից հետո՝ շնչառական, սրտային, ցածր քաշի և այլ խնդիրների պատճառով, ինչպես նաև, որ այս երեխաները ծննդման պահին ավելի թույլ շարժողական վերահսկողություն են ցուցաբերել՝ համեմատած նրանց հետ, ովքեր չեն ստացել SSRI-ներ։

Նորածինները, որոնք SSRI-ների ազդեցության տակ են եղել հղիության վերջին 5 ամիսների ընթացքում, ունեցել են ավելի ցածր գնահատականներ Ապգարի սանդղակում 1 և 5 րոպե ծննդից հետո։ Սակայն, հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նախածննդաբերական SSRI ազդեցությունը չունի նշանակալի երկարաժամկետ ազդեցություն երեխաների հոգեբանական կամ ֆիզիկական առողջության վրա։ Այս արդյունքները կախված են նախածննդաբերական դեպրեսիայի երեխաների վրա ունեցած ազդեցություններից։

## Հետծննդաբերական դեպրեսիայի և ծնողական սթրեսի կապը
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կա ուժեղ կապ նախածննդաբերական դեպրեսիայի և հետծննդյան դեպրեսիայի միջև կանանց շրջանում։ Այսինքն՝ այն կանայք, ովքեր տառապում են նախածննդաբերական դեպրեսիայով, մեծ հավանականությամբ կունենան նաև հետծննդաբերական դեպրեսիա։ Սա բացատրվում է նրանով, որ նախածննդաբերական դեպրեսիան կարող է շարունակվել նաև հետծննդաբերական շրջանում։ Գործնական տեսանկյունից սա տրամաբանական է, քանի որ հղիության ընթացքում դեպրեսիա ունեցող կանայք հաճախ շարունակ ունեն դեպրեսիվ վիճակ երեխան ծնվելուց հետո։

Սակայն կան որոշ գործոններ, որոնք բացառապես ազդում են միայն հետծննդաբերական դեպրեսիայի վրա և պարտադիր չէ, որ կապված լինեն նախածննդաբերական դեպրեսիայի հետ։ Այսպիսի օրինակներ են՝ սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակը և հղիության պլանավորված կամ չպլանավորված լինելը։

Վերջերս, *Քոբերնի և համահեղինակների* () հետազոտության համաձայն, հետծննդաբերական շրջանում (12 շաբաթ) մոր բարձր դեպրեսիվ ախտանշանները կապված են ավելի շատ երեխաների մոտ առողջական խնդիրների առաջացման հետ։ Սա համընկնում է այլ հետազոտությունների արդյունքներին, որոնք կատարվել են ցածր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակ ունեցող մեքսիկացի-ամերիկացի կանանց և նրանց երեխաների շրջանում։

Նախածննդաբերական դեպրեսիվ ախտանշաններ ունեցող կանայք ավելի մեծ հավանականությամբ ունենում են նաև հետծննդաբերական դեպրեսիա, ինչը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ երեխաների վրա՝ առաջացնելով հուզական և վարքային խնդիրներ, կապի դժվարություններ, կոգնիտիվ անբավարարություն, ֆիզիկական աճի և զարգացման դանդաղումներ, ինչպես նաև սննդի վարքի խանգարումներ։

Մոր դեպրեսիան նաև ազդում է ծնողական վարքագծի վրա, ինչն իր հերթին կարող է ազդել երեխայի զարգացման արդյունքների վրա։ Այսպիսով, կանանց հոգեկան առողջության պահպանությունը ամբողջ նախածննդաբերական շրջանի ընթացքում պետք է դիտվի առաջնահերթություն, ոչ միայն կանանց համար աջակցություն տրամադրելու, այլ նաև՝ երեխաների բարենպաստ զարգացումը ապահովելու համար։

## Նախածննդաբերական դեպրեսիա և երեխայի առողջություն
Հղիության ընթացքում դեպրեսիան կապված է ինքնաբուխ աբորտի բարձր ռիսկի հետ։ Ֆրազիեի և համահեղինակների () հետազոտության համաձայն, հղիության ընթացքում առաջացող սուր և քրոնիկ սթրեսը կարող է նվազեցնել անհրաժեշտ իմունոլոգիական ակտիվությունը, որը կարևոր է հղիության ընթացքում, և հնարավոր է հանգեցնի ինքնաբուխ աբորտի։

Այս հարցի շուրջ դեռ քննարկում է ընթանում՝ արդյոք աբորտի պատճառը կապված է դեպրեսիվ վիճակի հետ, թե հակադեպրեսանտ դեղերի օգտագործման հետ։ Դենմարկում կատարված մեծ ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ընտանիքի առաջին եռամսյակում աբորտի դեպքերը ավելի հաճախ են գրանցվել այն դեպրեսիվ կանանց մոտ, ովքեր չէին օգտագործում SSRI-ներ, ի համեմատ այն կանանց, որոնք չեն տառապել դեպրեսիայով, սակայն օգտագործել են SSRI-ներ։ Սա ցույց է տալիս, որ աբորտը կարող է ավելի շատ կապված լինել մոր հոգեբանական վիճակի հետ, քան հակադեպրեսանտ դեղամիջոցների օգտագործման։

Հղի կանանց դեպրեսիվ ախտանիշները կախված են նորածինների վատ առողջական արդյունքներից։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ նորածինների հոսպիտալացման հաճախականությունը ավելի բարձր է այն դեպքերում, երբ նրանք ծնվել են մոր՝ դեպրեսիայի բարձր մակարդակով հղիության ընթացքում։ Վատ առողջության օրինակներ նորածինների մոտ՝ ծնված դեպրեսիվ հղի կանանցից, ներառում են կարճատև կրծքով կերակրում, ֆիզիկական աճի դանդաղում, ծննդային կշիռի նվազում, վաղաժամ գեստացիոն տարիք, փորլուծության դեպքերի բարձր հաճախություն: Նախածննդյան սքրինինգների դրական արդյունքները առաջին կամ երրորդ եռամսյակում համարվում են կրծքով կերակրման վաղաժամ դադարեցման բարձր ռիսկի գործոններ։

Հետազոտությունները նաև ցույց են տալիս, որ մոր դեպրեսիան կարող է այնքան ուժեղ ազդել զարգացման մեջ գտնվող պտղի վրա, որ ազդեցությունը նկատելի լինի նույնիսկ երեխաների հասուն տարիքում, հատկապես կանանց համար, ովքեր ունեն ցածր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակ։ Վերջին հետազոտության համաձայն՝ Քոբերնի և համահեղինակների տվյալներով, նախածննդաբերական դեպրեսիվ ախտանիշներ ունեցող մայրերի մոտ կանխատեսել են նորածինների ավելի շատ առողջական խնդիրներ 12 շաբաթական (3 ամսական) հասակում, որոնց մեջ ներառված են ցանը, խիթը, տենդը, հազը, փորլուծությունը, ականջի վարակները և փսխումը:

Ցածր եկամուտ ունեցող կանանց դեպքում լրացուցիչ մտահոգություններ են ցածր ծննդային քաշը և վաղաժամ ծնունդները։

Մոր նախածննդաբերական դեպրեսիայի և նորածնի առողջության միջև կապի ուսումնասիրություններում հետաքրքիր և տեղեկատվական ոլորտ է հանդիսանում միջնորդող և շփոթեցնող գործոնների դերի ուսումնասիրությունը: Այս գործոնները կարող են փոխել կամ ձևավորել այդ կապը և ներառում են մոր տարիքը, ռոմանտիկ զուգընկերոջ ներկայությունը կամ հարաբերությունների որակը, կրթության մակարդակը, տան եկամուտը, միգրացիոն կարգավիճակը, այլ երեխաների քանակը, կրծքով կերակրումը, հղիության տևողությունը և ծննդային քաշը: Այս գործոնները կապված են նորածնի առողջական խնդիրների հաճախականության հետ և ցույց են տալիս, թե ինչպես է նախածննդաբերական դեպրեսիան ազդում երեխայի առողջության վրա: Հետծննդաբերական դեպրեսիայի ախտանիշների ուսումնասիրությունները ներկայումս ավելի շատ են, քան նախածննդաբերական դեպրեսիայի ուսումնասիրությունները, և այդ պատճառով կարևոր է, որ հետագա հետազոտություններում ուշադրությունը սևեռվի հղիության ընթացքում առկա տարբեր գործոններին, որոնք կարող են ազդել երեխայի առողջության վրա՝ ընդհուպ մինչև հասուն տարիք:

## Տղամարդիկ և նախածննդաբերական դեպրեսիա
Առավել քան 10%-ը հայրերը տառապում են հայրական հետծննդաբերական դեպրեսիայով (): Ախտանիշները հաճախ արտահայտվում են թուլության, քնի կամ սննդի սովորությունների փոփոխությունների տեսքով։ 2016 թ. համակարգված վերանայման տվյալներով՝ հղիության շրջանում տղամարդկանց 4–16%-ը նկատվում է անհանգստություն։ Տղամարդիկ, որոնց զուգընկերները պայքարում են նախածննդաբերական կամ հետծննդաբերական դեպրեսիայի հետ, հաճախ զգում են, որ ստանում են ավելի քիչ հուզական կապ և ինտիմություն իրենց զուգընկերներից։ Եթե մոր մոտ հայտնվում են նախածննդաբերական դեպրեսիայի ախտանիշներ, խորհուրդ է տրվում հայրերին՝ խրախուսել իրենց զուգընկերներին, բժշկի հետ քննարկել իրենց վիճակը։

Կարևոր է նաև, որ հայրերը փնտրեն աջակցություն իրենց համար, քանի որ դեպրեսիա ունեցող հայրերը ավելի մեծ հավանականությամբ կպատժեն իրենց երեխաներին և ավելի կապ ունենան նրանց հետ։

Շվեդիայում 366,499 ծնունդների վրա իրականացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ նոր ախտորոշված հայրական դեպրեսիան՝ սկսած հղիության նախորդ շրջանում կամ հղիության ընթացքում, կապված է վաղաժամ ծննդի բարձր ռիսկի հետ։ Սակայն արդեն գոյություն ունեցող հայրական դեպրեսիան որևէ կապ չունի, ինչը կարող է բացատրվել մոր կողմից հոր տրամադրության փոփոխություններին տրվող արձագանքով։

## Տես նաև
* Դեպրեսիա
* Հետծննդաբերական փսիխոզ

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում
Կատեգորիա:Հոգեբուժություն
Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ