Վահան Արծրունի (երաժիշտ)

**Վահան Արտաշեսի Արծրունի** (), հայ մշակութային գործիչ, կոմպոզիտոր, երգիչ, երաժիշտ։

Բժշկապետ Վահան Արծրունու թոռը և թատերագետ, գրող, դրամատուրգ Անուշ Ասլիբեկյանի ամուսինը։

## Կենսագրություն
Վահան Արծրունին ծնվել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Երևանում։ Սերվում է Արծրունիների իշխանական տոհմից։

1983-1989 թվականներին սովորել և ավարտել Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանը։ 1991 թվականին ավարտել բժշկական օրդինատուրան։

1986-1992 թվականներին եղել է «Նարեկ» արական երգչախմբում մեներգիչ և արտիստ, 1993-1994 թվականներին «Հայսմավուրք» երգչախմբի արտիստ, 1995 թվականին Հայաստանի պետական կապելայի արտիստ։

1989-1994 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան՝ դասական երգեցողություն մասնագիտությամբ (պրոֆեսոր Գոհար Գասպարյանի դասարան)։

1994-1996 թվականներին «GAUDEAMUS» 4 երաժշտական փառատոնների հեղինակ և կազմակերպիչ։

1995-1997 թվականներին Հայկական բանակի սպա։

1995, 1997-2002 թվականներին «ART PROMO» հեռուստաշարի հեղինակ և վարող, Ա1+ ՀԸ, Հայաստան։

1998-1999 թվականներին «VOX MUNDI» հաղորդաշարի հեղինակ և վարող, FM 107 ռադիոկայանում, Հայաստան։

2000-2001 թվականներին «Սաբոտաժ» հաղորդաշարի հեղինակ և վարող, FM 107 ռադիոկայանում, Հայաստան։
2000-2002 թվականներին «Սաբոտաժ» հեռուստաշարի հեղինակ և վարող, Ա1+ ՀԸ, Հայաստան։

2002 թվականին «Սա մեր հայրենիքն է» հեռուստաշարի հեղինակ և վարող, Մոնարխ ՀԸ, ԱՄՆ։

2000-2011 թվականներին «ԱՐԾՐՈՒՆԻ» պրոգրեսիվ-երաժշտության ռոք-խմբի հիմնադիր։

2013-2015 թվականներին «ԱՐԾՐՈՒՆԻ NEW ACOUSTIC BAND» խմբի հիմնադիր, վոկալիստ և ակուստիկ կիթառահար։

2014 թվականին «MELOMAN CLUB» հաղորդաշարի հեղինակ և վարող, Ազատություն ՀԸ, Հայաստան։

2016 թվականին «TRIO NUOVO» համերգային նախագծի հեղինակ, վոկալիստ և կիթառահար։

2017 թվականին «Երաժշտական եռանկյունի» հաղորդաշարի հեղինակ և վարող, Հայաստանի հանրային ռադիո, FM 107,7, Հայաստան։

2024 թվականի գարնանը ֆլեյտահարուհի Նելլի Մանուկյանի հետ հյուրախաղեր է ունեցել ԱՄՆ քաղաքներում։

## Գործունեությունը
Վահան Արծրունին առաջադեմ հայ ստեղծագործող է, ով, հավատարիմ մնալով հայ երաժշտության ավանդույթներին, համադրելով ազգային, ակադեմիական և ժամանակակից երաժշտության արտահայտչամիջոցները, իր արվեստով հաստատում է ուրույն մշակութային տեսակ և արժեքային համակարգ։ Ստեղծագործում է երաժշտության բազմաթիվ ոլորտներում` կամերային երաժշտությունից մինչև ռոք և ֆյուժն, էլեկտրոնայինից` սիմֆոնիկ և հոգևոր երաժշտություն։
  
Որպես կոմպոզիտոր Վահան Արծրունին հայտնի է նաև թատրոնի, կինոյի, մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի և կերպարվեստի բնագավառներում։ Հեղինակ է հինգ թատերական ներկայացումների, տասնյոթ վավերագրական և երկու խաղարկային ֆիլմերի, վեց անիմացիոն ֆիլմերի, մնջախաղային ներկայացման, բալետի և ակտուալ արվեստի բազմաթիվ ակցիաների և ցուցադրությունների համար գրված երաժշտությամբ։
 
Որպես կատարող-երաժիշտ համագործակցել է երգիչներ Արթուր Մեսչյանի, Աննա Մայիլյանի, Հասմիկ Բաղդասարյանի, ինչպես նաև Հայաստանի Պետական կամերային նվագախմբի, Ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի, Օպերային Թատրոնի սիմֆոնիկ նվագախմբերի և «Շողակաթ» մանկական երգչախմբի հետ։
 
2007 թվականից «Կոմիտաս. Տասը Հայտնություն» երգաշարը ամբողջովին ներառվել է հանրակրթական դպրոցի «Երաժշտություն» առարկայի չափորոշիչ պետական ծրագրում և դասագրքերում։ «Կոմիտաս. Տասը Հայտնություն» ալբոմը 2003 թվականին ճանաչվել է Հայաստանյան Ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության մրցանակի՝ «Լավագույն Ալբոմ 2003» անվանակարգում, իսկ 2004 թվականին Ամերիկայի հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխության մրցանակների՝ «Լավագույն այլընտրանքային ազգային ալբոմ» և «Ալբոմի լավագույն ձևավորում» անվանակարգերում։
 
2012 թվականից «Մաշտոց. Սրբազան Մարգարիտներ» մաշտոցյան շարականների Վահան Արծրունու մշակումների շարքը ընդգրկված է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնի հանրակրթական ուսումնական ծրագրում։
 
Ասորական հոգևոր երաժշտության մշակումների համար 2008 թվականին Վահան Արծրունին արժանացել է Ասորական Արևելքի Եկեղեցու ՄարԴինխա IV կաթողիկոս-պատրիարքի Հովվապետական Օրհնությանը։
 
2016 թվականին արժանացել է Ազգային ամենամյա թատերական մրցանակաբաշխության «Արտավազդ» մրցանակի՝ «Ներկայացման համար գրված լավագույն երաժշտություն» անվանակարգում՝ Անուշ Ասլիբեկյանի «Մերսեդես» պիեսի երաժշտության համար։
 
«CRUZAID» ալբոմը 2002 թվականին հրատարակվելով Ֆրանսիայում «MUSEA RECORDS»-ի կողմից՝ 2003 թվականին ընդգրկվել է պրոգրեսիվ երաժշտության եվրոպական լավագույն տասնյակում։

Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի «Երևան քաղաքի մշակույթի պատվավոր գործիչ» հուշամեդալով, 2014 թ.:

## Ստեղծագործություններ
### Շարքեր
*«Կոմիտաս. Տասը Հայտնություն» վոկալ-գործիքային երգաշար Կոմիտասի բանաստեղծությունների հիման վրա
* Երգաշար Ռազմիկ Դավոյանի բանաստեղծությունների հիման վրա
* Երգաշար սեփական բանաստեղծությունների հիման վրա
* «Ասորական այբուբեն» մանկական երգաշար ասորերենով (26 երգ)

### Հոգևոր երաժշտության մշակումներ
* «Մաշտոց. Սրբազան Մարգարիտներ» Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի 11 շարականների մշակումներ *(ձայնի, կամերային նվագախմբի, մանկական երգչախմբի և փողայինների համար)*
* «SACRED EPISODES» Արևելքի Ասորական Եկեղեցու Սուրբ Պատարագի մշակում *(ձայնի, սիմֆոնիկ նվագախմբի և մեծ երգչախմբի համար)*
* «SACRED RITUALS» Արևելքի Ասորական Եկեղեցու Սրբազան Ծեսերի մշակում *(ձայնի, սիմֆոնիկ նվագախմբի, մեծ երգչախմբի և ազգային նվագարանների համար)*

### Գործիքային ստեղծագործություններ
* Գործիքային ստեղծագործություններ ռոք խմբի համար
* Գործիքային ստեղծագործություններ ռոք խմբի, կամերային և սիմֆոնիկ նվագախմբերի համար

### Այլ ստեղծագործություններ
* «ETHNOPHONICA» սիմֆոնիկ սյուիթ
* «EAST-WEST barocco-folk project» կամերային ստեղծագործությունների և մշակումների շարք
* «Հայուհու խորհուրդը» գործիքային ստեղծագործություններ և մշակումներ

## Երաժշտություն ֆիլմերի, թատրոնի և ցուցահանդեսների համար
Վահան Արծրունին հայտնի է նաև կինոյի, անիմացիոն շարժանկարի, թատրոնի և ակտուալ արվեստի բնագավառներում։ Հեղինակ է 12 վավերագրական ֆիլմերի, 5 անիմացիոն ֆիլմերի, մնջախաղի թատրոնի («Գիրք ծաղկանց»), բալետի («Ներդուրս») և բազմաթիվ ակտուալ արվեստի ակցիաների (Քիմիական անձրև, Չսերտաց դասեր, SIMULACRUM) համար գրված երաժշտությամբ։

### Երաժշտություն գեղարվեստական ֆիլմերի համար
* 2012 «Up and Down» -ռեժ. Լ.Դանիելյան, Կինոկենտրոն, ՀՀ
* 2017 «Յեվա» - ռեժիսոր Անահիտ Աբադ, Իրան-Հայաստան

### Երաժշտություն վավերագրական ֆիլմերի համար
* 1995 «Զորաց Ոգի» - ռեժ. Վ.Արծրունի, ՀՀ
* 1997 «Idea Fix» - ռեժ. Լ.Գևորգյան, ՀՀ
* 2005 «Մի ազգի պատմության մոռացված մի էջ» - ռեժ. Ա. Ավդալյան, Լ. Յակուբովա, ԱՄՆ
* 2005 «Second Homeland» - ռեժ. Ա. Ավդալյան, Լ. Յակուբովա, ԱՄՆ
* 2006 «Gates of the East» - ռեժ. Ա. Ավդալյան, Լ. Յակուբովա, ԱՄՆ
* 2006 «Ancestral home» - ռեժ. Ա. Ավդալյան, Լ. Յակուբովա, ԱՄՆ
* 2008 «Ռուսաստանի ասորիները» - ռեժ. Ա. Ավդալյան, Լ. Յակուբովա, ԱՄՆ
* 2008 «Ճակատագրի ճամփաներով» - ռեժ. Ա. Ավդալյան, Լ. Յակուբովա, ԱՄՆ
* 2008 «Պղնձասար» - ռեժ. Ա.Բախտամյան, ՀՀ 
* 2008 «Ախթալա» - ռեժ. Ա.Բախտամյան, ՀՀ
* 2009 «Բացահայտեք` Եվրոպան» – Ինտերնյուզ, ՀՀ
* 2009 «Հայուհու խորհուրդը» - բեմադրիչ՝ Ա. Բախտամյան, ՀՀ
* 2013 «Խաչքար» - ռեժ. Լ.Քալանթար, InterNews, ՀՀ
* 2017 «Արարատ-Ուրարտու թագավորությունը» - ռեժ. Ա. Ավդալյան, ՀՀ

### Երաժշտություն անիմացիոն ֆիլմերի համար
* 2004 «Ճանապարհ» - ռեժ. Ն.Մուրադյան, ՀՀ
* 2005 «Ամենը անցյալում է» - ռեժ. Ն.Մուրադյան, ՀՀ
* 2008 «Մումի Թրոլ» - ռեժ. Ն.Մուրադյան, ՀՀ
* 2008 «Բիթլիս» - ռեժ. Ն.Մուրադյան, ՀՀ
* 2010 «Մի անգամ» - ռեժ. Ն.Մուրադյան, ՀՀ
* 2016 «Ամանոր» - ռեժ. Ն.Մուրադյան, ՀՀ

### Երաժշտություն թատրոնի և թատերականացված ներկայացման համար
* 2008 «Գիրք ծաղկանց» (Դ.Դեմիրճյանի վիպակի հիման վրա) - ռեժ. Ժ.Դադասյան, Երևանի մնջախաղի պետական թատրոն
* 2009 «Հայուհու խորհուրդը» - բեմադրիչ՝ Ա. Բախտամյան, Թեհրան, Իրան
* 2010 «Թռիչք քաղաքի վրայով» (Անուշ Ասլիբեկյան)- ռեժ.՝ Նարինե Գրիգորյան, Երևանի պետական տիկնիկային թատրոն 
* 2012 «ՆԵՐԴՈՒՐՍ» ժամանակակից պարային ներկայացում - բեմադրիչ՝ Թենի Մաթյան
* 2015 «Կոմիտաս. Լույս բարեբեր» (Ա.Ասլիբեկյան)- ռեժ. Հ. Հայրապետյան, Ռուսաստան, երաժշտական ձևավորում
* 2015 «Մերսեդես» (Ա.Ասլիբեկյան)- ռեժ. Հ. Ղազանչյան, ՊՀԹ, Հայաստան

### Երաժշտություն կերպարվեստի ցուցահանդեսների և ակցիաների համար
* 1999 «Քիմիական անձրև» ակցիա Կ.Ազիզյանի (ֆոտո-արտ), Վ.Արծրունու (էլեկտրական կիթառ), Ա.Մայիլյանի (վոկալ), Հ.Չոբանյանի (մնջախաղ), Լ.Հախվերդյանի (հարվածայիններ) մասնակցությամբ, ՀԱՅ ԱՐՏ մշակութային կենտրոն, ՀՀ
* 2008 «Չսերտած դասեր» ցուցահանդես, նկարիչներ Ա. Զուլումյանի և Ն. Զոլյանի մասնակցությամբ, (համադրող՝ Լ.Սարգսյան)
Հայաստանի Ժամանակակից Արվեստի Թանգարան, ՀՀ
* 2011 «SIMULACRUM կամ 33 տրանսֆորնացիա Վերմեերի թեմայով» վիդեո-արտ, նկարիչ՝ Նարեկ Ավետիսյան, ՆՓԱԿ, ՀՀ
* 2012 «ՄԱՇՏՈՑ - 1650» համատեղ պերֆորմանս գեղանկարիչ Աշոտ Ավագյանի հետ, «Աբրահամյան մշակութային կենտրոն», ՀՀ

## Ձայնադարան
Վահան Արծրունու ձայնա- և տեսասկավառակները հրատարակվում և վերահրատարակվում են ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Ավստրալիայում և Ռուսաստանում։
Նա ակտիվ համերգային գործունեություն է ծավալում Հայաստանում, Ռուսաստանում, Միջին Արևելքում, Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում։ Հրատարակել է 15 CD-ալբոմ և 1 DVD:

### '''CD'''
* 1993	«ՆԱԽԱԲԱՆ», ՀՀ
* 1996	«ETHNOPHONICA», ՀՀ
* 1998	«Սա մեր Հայրենիքն է», ՀՀ 
* 2002	«ԿՈՄԻՏԱՍ. ՏԱՍԸ ՀԱՅՏՆՈՒԹՅՈՒՆ», ԱՄՆ
* 2002	«LIVE CUTS», Ֆրանսիա
* 2002	«CRUZAID», Ֆրանսիա
* 2002	«That’s All LIVE», ՀՀ 
* 2005	«The BEST of 1996-2002», ՌԴ
* 2006	«ASSYRIAN WAY», ԱՄՆ
* 2007	«CRUSADE», ՌԴ
* 2009	«SACRED RITUALS», ԱՄՆ
* 2009	«SACRED RITUALS», ԱՄՆ
* 2010 «EAST-WEST», ՀՀ 
* 2011	«ՄԱՇՏՈՑ. ՍՐԲԱԶԱՆ ՄԱՐԳԱՐԻՏՆԵՐ», ՀՀ
* 2014 «LIVE-2014», ՀՀ

### Մասնակցություն այլ CD-ներում
* 1991 «Օգնիր և օգնություն կստանաս»- Վահան Արծրունի, Լիլիթ Պիպոյան, Ռուբեն Հախվերդյան, ՀՀ
* 2001 «Armenia», Ավստրալիա
* 2003 «UN VOYAGE EN PROGRESSIF», Ֆրանսիա
* 2006 «LIVE 2005-Արթուր Մեսչյան», ԱՄՆ
* 2007 «LIVE 2006-Արթուր Մեսչյան», ԱՄՆ

### '''DVD'''
* 2004 «ԿՈՄԻՏԱՍ. ՏԱՍԸ ՀԱՅՏՆՈՒԹՅՈՒՆ», ՌՖ

### Մասնակցություն այլ DVD-ներում
* 2006 «Շարականներ» (կատ.` Աննա Մայիլյան), ՀՀ
* 2009 «LIVE 2005,2006,2009 - Արթուր Մեսչյան», ԱՄՆ

## Հրատարակչական գործ (որպես նախաձեռնող և հրատարակիչ)
* 2004 **“ՓՇՈՒՐ ՄԸ”** Կոմիտասի քնարերգության ժողովածու (խմբ. Ա.Մորիկյան)

## Գնահատական
Վահան Արծրունու երաժշտությունը մշտապես կատարվել է անցած 30 տարիների ընթացքում, հնչել ռադիոյով, հեռարձակվել հեռուստաեթերից, ստացել ազգային և միջազգային մրցանակներ, արժանացել բարձր գնահատականի ազգային և արտասահմանյան մասնագետ-երաժշտագետների և մամուլի կողմից։

* 2007 «Կոմիտաս. Տասը Հայտնություն» երգաշարը ընդգրկվեց հանրակրթական դպրոցի «Երաժշտություն» առարկայի պետական չափորոշիչ ծրագրի մեջ
* 2008 Ասորական Արևելքի Եկեղեցու Պատրիարք-Կաթողիկոս ՄարԴիկխա IV Հովվապետական Օրհնությունը ասորական հոգևոր երաժշտական ժառանգության մշակման համար
* 2011 Ճանաչվել է «Տարվա մարդ» Հայ-Ռուսական Համալսարանի կողմից
* 2014 Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի «Երևան քաղաքի պատվավոր մշակույթի գործիչ» հուշամեդալով

## ''Մրցանակներ''
* 2003 «CRUZAID» ձայնասկավառակը ընդգրկվեց «MUSEA records»-ի «UN VOYAGE EN PROGRESSIF» լավագույն պրոգրեսսիվ նախագծերի եվրոպական տասնյակում, Ֆրանսիա
* 2005 Լավագույն երաժշտական լուծում անիմացիոն «Ճանապարհ» ֆիլմի համար, «Լիստոպադ 2005» VII միջազգային կինոփառատոն, Մինսկ, Բելառուս

### Ազգային Երաժշտական Մրցանակաբաշխություն, Հայաստան
* 2003 Տարվա Լավագույն Ալբոմ, ՀՀ - «Կոմիտաս. Տասը Հայտնություն»

### Ազգային Երաժշտական Մրցանակաբաշխություն ԱՄՆ-ում
* 2004 Լավագույն Ձևավորում, ԱՄՆ - «Կոմիտաս. Տասը Հայտնություն»
* 2004 Լավագույն Ազգային Ալտերնատիվ Ալբոմ, ԱՄՆ - «Կոմիտաս. Տասը Հայտնություն»

### Ազգային ամենամյա թատերական մրցանակաբաշխություն
* 2016 Արժանացել է Ազգային ամենամյա թատերական մրցանակաբաշխության «Արտավազդ» մրցանակի՝ «Ներկայացման համար գրված լավագույն երաժշտություն» անվանակարգում՝ Անուշ Ասլիբեկյանի «Մերսեդես» պիեսի երաժշտության համար։ (Պատանի հանդիսատեսի թատրոն, ռեժ. Հակոբ Ղազանչյան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտագին հղումներ
* Յութուբ ալիք
* ԻմՄյուզիք
* Պաշտոնական բլոգը
* Ֆեյսբուքյան էջը
* Արծրունու ալբոմները

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքի մշակույթի պատվավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ