open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հետարտադրություն

**Հետարտադրություն** (,  - հետո,  - արտադրություն), կինոնկարի էպիզոդների նկարահանումից հետո տեսանյութի մշակման ժամանակաշրջանը, համակարգչային օբյեկտների նախապատրաստումը և ստեղծումը, խմբագրումը, մոնտաժը, ձայնավորումը և կինոնյութի մշակումը։

Հետարտադրության փուլերն են՝
* նկարահանված նյութի երևակում և քիմիական մշակում,
* պատկերի համաժամանակյա փոխակերպումը թվային նիշքերի, 
* կինոնկարի թվային ֆորմատով համակարգիչ բեռնումը, հետագա գունային մշակման և մոնտաժի համար, 
* նկարահանված նյութի փոփոխելը ըստ ռեժիսորի հանձնարարությունների, նաև կինոնյութի համակցումը համակարգչային կայուն և շարժական պատկերների հետ, 
* պատրաստի կինոնյութի համաժամանակյա ձայնավորում, ֆոնային ձայների և աղմուկների ավելացում, 
* կինոնկարի վերջնական մոնտաժ (թվային ֆորմատով), 
* տելեսայն (), պատրաստի կինոնկարի գույների ուղղում, 
* պատրաստի կինոնկարի համաժամանակյա տեղափոխում կինոժապավենի վրա։

Կատեգորիա:Ֆիլմի հետարտադրություն
Լուծանցում

thumb|300px|Լուծանցում երկու պատկերների միջև
**Լուծանցում** (), ֆիլմի հետարտադրության գործընթացում՝ կինո և վիդեո խմբագրման մեթոդներից մեկն է։ Լուծանցման արդյունքում մի պատկերը սահուն փոխվում է մի այլ պատկերով։ Պատկերը սահուն մարում է, անցնում է մի պատկերից դեպի այլ, կամ դատարկ պատկեր և հակառակը։ Սրանով տարբերվում է արտամղումից, որտեղ այսպիսի անցում չկա։

,

Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիա
Սիրտակի

**Սիրտակի** ( - դիպչում), հայտնի հունական պար, որը հատուկ ստեղծվել է 1964 թվականին նկարահանվող «Հույն Զորբան» ֆիլմի համար։ Սիրտակին ժողովրդական պար չէ, սակայն իրենից ներկայացնում է մսագործների հին՝ հասապիկո պարի կամաց և արագ տարբերակների խառնուրդ։ Սիրտակի պարը, ինչպես նաև Միկիս Թեոդորակիսի կողմից դրա համար գրված երաժշտությունը, երբեմն «Զորբայի պար» են անվանում։ Ֆիլմի լույս տեսնելուց հետո սիրտակին դարձավ աշխարհի ամենահայտնի հունական պարը և Հունաստանի խորհրդանիշերից մեկը։

## Արտաքին հղումներ
* Դրվագ «Հույն Զորբան» ֆիլմից YouTube-ում

Կատեգորիա:Հունական պարեր
Յաննի

**Յաննի** ի ծնե՝ **Յաննիս Քրիսոմալիս** (, ), հույն կիթառահար, ստեղնաշարահար և երգահան։ 14 տարեկան հասակում լողի ազատ ոճում սահմանում է ռեկորդ և երազում դառնալ օլիմպիական չեմպիոն` նույնիսկ չմտածելով երաժշտության մասին։ 18 տարեկան հասակում մեկնում է ԱՄՆ` Մինեսոտայի համալսարանում սովորելու։ Ուսանողական տարիներին ծանոթանում է մի ռոք խմբի հետ և տարվում երաժշտությամբ։ Ավարտելով համալսարանական ուսումը (ստացել է հոգեբանի բակալավրի աստիճան)` մնում է խմբում որպես դաշնակահար։ Լինելով ինքնուս երաժիշտ ` չի կարողանում կարդալ և գրել նոտաները, այդ իսկ պատճառով ստեղծում է նոտաների և ռիթմի սեփական մեթոդը, որի միջոցով անթերի ստեղծագործում է և կատարում իր երաժշտությունը։

Նա փնտրտուքների մեջ էր և ցանկանում էր գտնել իր ոճը, անընդհատ փորձեր էր կատարում ` նվագելով ռոք և ջազ։ Կարճ ժամանակ անց հաջողությամբ գործիքավորում է իր ստեղծագործությունները։ Երբեմն էլ ոչնչից ստանում է գեղեցիկ երաժշտություն։

Բավականին կարճ ժամանակ է պահանջվում մարդկանցից հասկանալու, որ նա փայլուն կոմպոզիտոր է և պրոդյուսեր։

## Արտաքին հղումներրազում
* Յաննիի բլոգը
* 
* 
* 
* 
* 
* Yanni.com International affiliates 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ տեղափոխված հույներ
Կատեգորիա:Դաշնամուրի երգահաններ
Կատեգորիա:Հույն երգահաններ
Կատեգորիա:Հույն կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հույն դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հույն արվեստագետներ
Ֆամագուստայի շրջան

thumb|250px|Կիպրոսի քարտեզ, որը ցույց է տալիս Ֆամագուստայի տարածքը, Հյուսիսային Կիպրոս
thumb|250px|շրջան
thumb|Ֆամագուստա շրջանը բաժանված է մունիցիպալիտետների
[thumb|Ուղղափառ եկեղեցի [Լիսի]]

**Ֆամագուստայի շրջան** (, ) Կիպրոսի Հանրապետության վեց շրջաններից մեկը, որի շրջկենտրոնն է կղզու խոշորագույն նավահանգիստներից մեկը՝ Ֆամագուստան։ Ֆամագուստայի շրջանը և Ֆամագուստա քաղաքը այժմ գտնվում են Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության վերահսկման տակ և կազմում են միայն Թուրքիայի կողմից ճանաչված այդ պետության Գազիմաղուսայի և Իսկելեի շրջանները։

Շրջանի օրինական հունական վարչությունը այժմ գտնվում է շրջանի հույների կողմից վերահսկվող մասում, որի բնակչությունը կազմում է 37,738 մարդ (2001)։

1974 թվականի թուրքական օկուպացիայից ի վեր շրջանի մեծամասնությունը գտնվում է թուրքերի վերահսկման տակ։

Շրջանի մեծ մասը, ներառյալ գլխավոր քաղաքը, դե ֆակտո վերահսկվում է Հյուսիսային Կիպրոս կողմից, միայն մի փոքր տարածք հարավում կառավարվում է Կիպրոսի Հանրապետության կողմից։ Ֆամագուստա շրջանի հյուսիսային մասը համապատասխանում է Gazimağusa եւ İskele շրջաններին։

Փոքր տարածքի պատճառով թաղապետարանը հանդես է գալիս նաև որպես «դե ֆակտո» տարածքի տեղահանված բնակիչների ներկայացուցիչ։

Բնակչությունը 2001 թվականին կազմում էր 37738 մարդ, 2009 թվականին՝ 44 800 մարդ, իսկ 2011 թվականին՝ 46 452 մարդ։ Դրանցից 37016 մարդ։ - Հույներ (79,7%).

Ֆամագուստա շրջանում՝ Լեֆկոնիկո քաղաքում, Կիպրոսի ամենաշոգ ջերմաստիճանը չափվել է, ավելի ճիշտ՝ 46,6 աստիճան Ցելսիուս, 1 օգոստոսի 2010։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Famagusta Gazette Newspaper
*Weather Information for Cyprus 

Կատեգորիա:Ֆամագուստայի շրջան
Կիրենիայի շրջան

**Կիրենիայի շրջան** (, ), Կիպրոսի Հանրապետության վեց շրջաններից մեկը, որի շրջկենտրոնն է Կիրենիա քաղաքը (, )։ Կիրենիայի շրջանը Կիպրոսի Հանրապետության ամենափոքր շրջանն է։

1971 թվականին թուրքերի Կիպրոս ներխուժումից հետո այն միակ շրջանն է, որն ամբողջությամբ գտնվում է Թուրքիայի կողմից ճանաչված Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության վերահսկման տակ։

Այժմ Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանին տարածքային առումով համապատասխանում է ՀԿԹՀ Գիրնեի շրջանը։

## Ժողովրդագրություն

## Տես նաև
* Կիպրոսի Հանրապետության վարչական բաժանում
* Հյուսիսային Կիպրոսի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիրենիայի շրջան
ՀԿ (հապավում) (այլ կիրառումներ)

**ՀԿ** որպես հապավում կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին.

* Հասարակական կազմակերպություն
* Հոնկոնգ
* .hk, Հոնգկոնգի ազգային դոմեն
Զոլի Ադոկ

**Զոլի Ադոկ** (հունգարերեն` *Ádok Zoltán*, ), հունգարացի երգիչ, դերասան և պարող։

## Կենսագրություն
### Մանկություն
Զոլի Ադոկը ծնվել է 1976 թվականի մարտի 22-ին Հունգարիայի Սեգեդ քաղաքում։ Նա իր ընտանիքի երկրորդ երեխան է, ունի 1 քույր։

### Կարիերա
Զոլիի կարիերան սկսվել է 2000 թվականին, երբ ավարտում է իր ուսումը պարի և երաժշտության ընկերությունում և մեկնում շրջագայությունների` որպես պարող և երգիչ։

2008 թվականին Զոլին թողարկում է իր առաջին՝ Tánclépés դեբյուտային ալբոմը։ Հաջորդ տարի Զոլին հանդես է գալիս որպես դերասան՝ Álom.net ֆիլմում։ Նա նաև կատարում է այդ ֆիլմի սաունդթրեքը։

2009 թվականի փետրվարի 23-ին Dance with Me երգով ընտրվում է Հունգարիայի ներկայացուցիչ Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում։ Նա մրցույթի կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցնում է 15-րդ հորիզոնականը, ինչը թույլ չի տալիս, որ նա անցնի եզրափակիչ փուլ։

2011 թվականին Զոլին թողարկում է իր երկրորդ ալբոմը, որն անվանված է՝ Három álom:

## Սկավառակագրություն

### Ալբոմներ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Հունգարացի երգիչներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դերասաններ
Բիբլոս

**Բիբլոսը** (փյունիկերեն՝ 12px|צ12px|ד12px|ן, , Բիբլոս) քաղաք է Լիբանանի արևմտյան մասում, Լեռնային Լիբանանի պրովինցիայում։ Քաղաքը հիմնադրել են փյունիկեցիները։ Գտնվում է մայրաքաղաք Բեյրութից 32 կմ հեռավորության վրա՝ Միջերկրական ծովի ափին։ Ներկայումս Բիբլոսը մտնում է համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։

## Պատմություն
Բիբլոսը համարվում է աշխարհի հնագույն մշտապես բնակեցված քաղաքներից մեկը։ Բիբլոսի մասին առաջին տեղեկությունները վերաբերում են մ.թ.ա. IV հազարամյակին։ Այս շրջանով է թվագրվում Բիբլոսում կառուցված ամենահայտնի ճարտարապետական շինություններից մեկը՝ Բաալի (Բելի) տաճարը։

Արդեն մ.թ.ա. III հազարամյակից սերտ կապեր է հաստատում Եգիպտոսի հետ, որը Բիբլոսից ներմուծում էր բնափայտ, մասնավորապես մայրի, գինի և ձիթապտղի յուղ։ Եգիպտոսից մեծ քանակությամբ պապիրուս էր բերվում Բիբլոս, որտեղից էլ այն գնում էին հույները։ Հունարեն բիբլոս՝ պապիրուս, գիրք, և բիբլիա՝ գրքեր, բառերը ծագում են Բիբլոսի անունից։ Աքքադացիները քաղաքն անվանում էին Գուբլ, Աստվածաշնչում այն հիշատակվում է Գեբալ անունով։

Բիբլոսի վրա մեծ էր հատկապես Եգիպտոսի ազդեցությունը։ Դրա մասին է վկայում այն փաստը, որ Բիբլոսի տիրակալները որպես պաշտոնական լեզու կիրառում էին եգիպտերենը։

Մ.թ.ա. III հազարամյակի վերջին Բիբլոսն անկման շրջան է ապրում։ Հայտնի է հրդեհը, որը հետևանքով կործանվել է Բիբլոսի տիրուհու տաճարը։

## Պատկերասրահ

File:Byblos (old fortress).jpg| 
File:Ancient port in Byblos.jpg| 
File:Walls around the old city.jpg| 
File:Inside the fortress.jpg| 
File:Roman theater in Byblos.jpg| 
File:Ancient sacrophag.jpg| 
File:St. James church.jpg| 
File:The altar in St. James church.jpg|  


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Nina Jidéjian, *Byblos through the ages*, Dar al-Machreq, Beyrouth, 1968
* *Je m'appelle Byblos*, Jean-Pierre Thiollet, H & D, 2005. ISBN 2 914 266 04 9

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Լիբանանում
Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Լիբանանում
Բինտ Ջաբիլ

**Բինտ Ջաբիլը** (بنت جبيل‎&nbsp;-&nbsp;Բիբլի դուստր), քաղաք է Լիբանանի հարավարևելյան մասում, Նաբաթիյեի պրովինցիայում։ Բնակչությունը մոտավորապես 30000 է։ Քաղաքը գտնվում է Իսրայելի սահմանից 4կմ հեռավորության վրա։ 1985- 2000 թթ քաղաքը օկուպացված է եղել Իսրայելի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքներ
Արկադի Նովիկով

**Արկադի Անատոլիի Նովիկով** (, ), ռուսաստանյան ձեռնարկատեր, ռեստորատոր, Վլադիմիր Պուտինի հավատարմատար անձ։

## Կենսագրություն
Արկադի Նովիկովը ծնվել է 1962 թվականի հուլիսի 25-ին Մոսկվայում։ Ավարտել է № 174 խոհարարական ուսումնարանը (2005 թվականին ձևափոխվել է և դարձել Ծառայությունների ոլորտի քոլեջ № 44)։

* 5 տարի աշխատել է «Ունիվերսիտետսկի» ռեստորանի խոհարարի պաշտոնում։
* «Հավանա» ռեստորանում աշխատել է գլխավոր խոհարարի տեղակալ։
* Գլխավոր խոհարար «Օլիմպիյսկիյե օգնի» ռեստորանում։
* 1990 թ.-ից աշխատում է Գորկու անվան մշակույթ և հանգստի կենտրոնական այգում Ստաս Նամինի կողմից բացված «Hard Rock Cafe»-ի գլխավոր խոհարար։
* 1992 թվականին Նովիկովը բացում է իր առաջին «Սիրենա» ռեստորանը։
* 1996 թվականին բացում է ռուսական խոհանոցի հետխորհրդային «Ցարսկայա օխոտա» ռեսրոտանը։
* 1996 թվականին «Յոլկի-Պալկի» տրակտիրի բացումը, որը տարիների ընթացքում դարձել է ռուսական խոհանոցի դեմոկրատական ռեստորանների խոշորագույն ռուսաստանյան ցանցը։
* 1997 թվականին «Բելոյե սոլնցե պուստինի» ռեստորանի բացումը։
* 2002 թվականին «Բիսկվիտ» ռեստորանի բացումը։
Դրանց հաջորդում են «Vogue café», «Գալերեա», «Վեսնա» ռեստորանների բացումը։

1992 թվականին տարբեր ռեստորատորների և ներդրողների հետ միասին Արկադի Նովիկովը ստեղծում է ավելի քան 30 ռեստորանային նախագիծ, որոնց թվում են. «Ցարսկայա օխոտա», «Սիրենա», «Ուզբեկստան», «Սիր», «Մարկետ», «Վանիլ», Vogue-café, «Գալերեա», Cantinetta Antinori, «Բիսկվիտ», China Club, «Բարաշկա» ռեստորանները, նաև ցանցային նախագծեր բնօրինակ կոնցեպցիաներով դեմոկրատական սեգմենտում, որոնք են. «Յոլկի-Պալկի», «Մալենկայա Յապոնիա», «Պյատ զվյոզդ», «Սուշի Վյոսլա», «Քիշ-Միշ», «Յոլկի Պալկի պո…».

2002 թվականին կազմակերպել է «Ագրոնոմ» կոչվող սեփական ջերմոցային տնտեսությունը։ 2005 թ.-ից զբաղվում է Novikov բրենդի տակ էկոլոգիապես մաքուր արտադրանքի ստեղծման և առաջ շարժման գործով։

2012 թվականին նախատեսված է «Մոսկվա» հյուրանոցում Նովիկովի ռեստորանի բացումը։

## Հետաքրքիր փաստեր
2008 թվականին Արկադի Նովիկովը ձեռք է բերել €26 միլիոն Fontanelle վիլլան, որը նախկինում պատկանում էր իտալացի դիզայներ Ջաննի Վերսաչեին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արկադի Նովիկովի ընկերությունների խմբի պաշտկայք

Կատեգորիա:Ռուս ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ռուս ռեստորատորներ
@

***@*** (կարդացվում է՝ ***ըթ***, կամ **''շնիկ** (ռուս.` собачка), **կապիկ** (լեհ.` małpa), **խխունջ** (իտալ.` chiocciola), **բադիկ** (հուն.` παπάκι)* տարբերակներով), անգլերեն *at* կամ *at the cost of'' բառերի կրճատ ձևն է։ Սկզբնապես այն օգտագործվել է հաշվարկներում։ Օրինակ. «7 widgets @ £2» նշանակում է. «7 հատ, յուրաքանչյուրը՝ £2»։ Այժմ հիմնականում օգտագործվում է էլեկտրոնային փոստի հասցեների մեջ։ @-ը անջատում է օգտատիրոջ անունը պրովայդերի անունից։

## Ստեղծում
@ նշանը էլ, հասցեների մեջ առաջին անգամ գործածել է ծրագրավորող Ռեյ Թոմլինսոնը՝ APRANET նախագծի վրա աշխատելիս։ Ռեյը որոշեց այս ցանցից օգտվող մյուս մասնակիցներին հաղորդագրություն ուղարկել, նրան որևէ նշան էր պետք օգտատերի անունը համակարգչի անունից բաժանելու համար։ Ստեղնաշարին նայելով նա ընտրեց ամենաքիչ օգտագործվող նշանը՝ @-ը։

## Տարբեր լեզուներում
* անգլերեն՝ at, երբեմն՝ salamander, strudel, cyclone, snail, ape, cat, rose, cabbage
* բելառուսերեն՝ вітка կամ вітушка (պարույր), смоўжык կամ слімак (խխունջ), малпачка (կապիկ)
* բուլղարերեն՝ кльомба կամ маймунка (կապիկ)
* գերմաներեն՝ At կամ At-Zeichen (at նշան) կամ Klammeraffe (սարդակերպ կապիկ)
* դանիերեն և շվեդերեն՝ snabel-a (խոպոպիկով a)
* Թայվանում՝ 小老鼠 («սյաո լաո շու») մկնիկ
* իտալերեն՝ chiocciola. խխունջ
* իսպաներեն և պորտուգալերեն՝ «արրոբա» (չափման միավոր է)
* լեհերեն՝ małpa (կապիկ), նույն անունը օգտագործվում է նաև Խորվաթիայում (majmunčić) և Սլովենիայում (opica)
* հոլանդերեն՝ apenstaartje (կապիկի պոչ)
* հունարեն՝ παπακι՝ բադիկ
* չեխերեն և սլովակերեն՝ zavináč (ռուլետ)
* ռումիներեն՝ coadă de maimuță (կապիկի պոչ)
* սերբերեն՝ лудо A (խելագար A) կամ мајмун (կապիկ)
* ուկրաիներեն՝ равлик (խխունջ), собака կամ песик (շնիկ), вухо (ականջ) 
* ֆրանսերեն՝ «արրոբազ», ինչպես նաև a commercial

Կատեգորիա:Տպագրական նշաններ
Ռուան

**Ռուան** ( ), Նորմանդիայի պատմական մայրաքաղաք, այժմ Վերին Նորմանդիա երկրամասի և Ֆրանսիայի հյուսիսում գտնվող Ծովամերձ Սեն դեպարտամենտի կենտրոն։

## Աշխարհագրություն և քաղաքի զարգացում
Ի սկզբանե քաղաքը տեղակայված էր Սեն գետի միայն աջ ափին։ Այժմ քաղաքի սահմանների մեջ ներառված է ձախափնյա Սեն-Սևեր շրջանը, ինչպես նաև Լակրուա կղզին։ Քաղաքի հյուսիսային հատվածի լանդշաֆտը ժայռոտ է։

Քաղաքի սահմաններում Սեն գետը զբաղեցնում է 179 հա տարածք։ Քաղաքի տարածքը հատում են Սենի վտակները, մասնավորապես, Օբետ, Ռոբեկ և Կայի գետերը։
Ռուանի ծովային նավահանգիստը ցիտրուսային և արևադարձային մրգերի ներմուծման ծավալով դարձել է Ֆրանսիայի առաջնային նավահանգիստներից մեկը։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին նավահանգստային գործունեության ծավալը կտրուկ աճել է, քանի որ ֆիլոքսերայի համաճարակի պատճառով ոչնչացված ֆրանսիական խաղողի փոխարեն Ալժիրից երկիր սկսեց ներմուծվել գինեգործական մթերք։

Սեն գետի երկու ափերն իրար միացնելու համար Ռուանում գործում են վեց կամուրջներ, որոնցից մեկը՝ *Գյուստավ Ֆլոբերի* կամուրջը, մինչ օրս համարվում է Եվրոպայի ամենամեծ բարձրացվող կամուրջը (86 մետր)։

## Կլիմա
Ռուանն ունի ծովային կլիմա տեղումների մեծ քանակությամբ (տարեկան 131 օրվա ընթացքում թափվում են 1 մմ տեղումներ)։ Ձմեռներն այստեղ մեղմ են, ամռանն այդքան շոգ չէ Լա Մանշ նեղուցի ազդեցության շնորհիվ։



## Քույր-քաղաքներ
*  Նորիջ, Մեծ Բրիտանիա
*  Հաննովեր, Գերմանիա (1966)
*  Նինբո, Չինաստան (1990)
*  Գդանսկ, Լեհաստան (1992)
*  Սալեռնո, Իտալիա (2002)
*  Քլիվլենդ, ԱՄՆ (2008)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Մովսես Հակոբյան

**Մովսես Հրանտի Հակոբյան** (), Հայաստանի և Արցախի Հանրապետության ռազմական գործիչ, գեներալ-գնդապետ։ 2018 թվականի մայիսի 24-ի Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնից և նշանակվել գլխավոր ռազմական տեսուչ։

## Կենսագրություն
Մովսես Հակոբյանը ծնվել է 1965 թվականի փետրվարի 4-ին ԼՂՀ Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։ 1982 թ. ընդունվել է Ալմա-Աթայի բարձրագույն համազորային հրամանատարական ուսումնարանը՝ «Հրամանատարական, մարտավարական, թրթուրավոր և անվավոր մեքենաներ» մասնագիտությամբ։ 2002 թ. ավարտել է ՌԴ ԶՈՒ ԳՇ ռազմական ակադեմիան։

### Աշխատանքային գործունեություն
1986 թ. մինչև 1987 թ. օգոստոս ամիսը ծառայել է Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգի թիվ 553 մոտոհրաձգային գնդում՝ որպես մոտոհրաձգային դասակի հրամանատար, իսկ 1987 թ.-ից մինչև 1988 թ. հունիս ամիսը ծառայել է Աֆղանստանում տեղակայված խորհրդային զորքերում՝ որպես մոտոհրաձգային վաշտի հրամանատարի տեղակալ։ 1988 թ. հունիսին գործուղվել է Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգի՝ Ստեփանակերտում տեղակայված 366-րդ մոտոհրաձգային գունդ, որտեղ և ծառայել է մինչև 1992 թ. մարտ ամիսը՝ զբաղեցնելով մոտոհրաձգային դասակի, իսկ այնուհետև՝ վաշտի հրամանատարի պաշտոնները։ Երբ 1992 թ. մարտ ամսում գունդը տեղափոխվել է Ստեփանակերտից, մնացել է ԼՂՀ-ում, շարունակել ծառայությունը բանակի շարքերում։

01.07.1992 թ. մինչև 01.09.1992 թ. հանդիսացել է Ճարտար գյուղի գումարտակի հրամանատարը։
01.09.1992 թ. մինչև 01.09.1993 թ. զբաղեցրել է Շուշիի ՊՇ հրամ. տեղակալի, շրջանի հրամանատարի, 01.09.1993 թ. մինչև 01.12.1993 թ. Մոնթեաբերդի պաշտպանական,
01.12.1993 թ. մինչև 12.01.1998 թ. Մարտունու 2-րդ ՊՇ հրամանատարի, 12.01.1998 թ. մինչև 04.09.1999 թ. Ասկերանի ՊՇ հրամանատարի պաշտոնները։
04.09.1999 թ. մինչև 25.02.2000 թ. զբաղեցրել է ԼՂՀ ՊԲՀ ՄՊ գծով տեղակալի, 25.02.2000 թ. մինչև 22.08.2001 թվականը՝ ՊԲՀ առաջին տեղակալի պաշտոնները։
24.07.2002 թ., ավարտելով ՌԴ ԶՈՒ ԳՇ ռազմական ակադեմիան, նշանակվել է ՀՀ ՊՆ խորհրդականի, իսկ 2003 թ. հուլիսի 31-ից՝ Պաշտպանության բանակի հրամանատարի առաջին տեղակալ - շտաբի պետի պաշտոններում։

ԼՂՀ Նախագահի 2007 թ. մայիսի 11-ի հրամանագրով նշանակվել է ԼՂՀ պաշտպանության նախարար։

ԼՂՀ Նախագահի 2012 թ. սեպտեմբերի 22-ի հրամանագրով վերանշանակվել է ԼՂՀ պաշտպանության նախարար։

ՀՀ Նախագահի 2015 թ. հունիսի 15-ի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ։
Մասնակցել է մի շարք մարտական գործողությունների՝ Մարտունու, Ասկերանի, Մարտակերտի, Աղդամի, Հորադիզի և Ֆիզուլու ուղղություններով։ Ծանր մարտերում երեք անգամ վիրավորվել է։

ՀՀ Նախագահի 2016 թ. հոկտեմբերի 3-ի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ։

2017 թվականի դեկտեմբերի 30-ին ՀՀ նախագահի հրամանով Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Մովսես Հակոբյանին շնորհվել է գեներալ-գնդապետի զինվորական կոչում։

## Պարգևներ
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան (2015)
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2013)
* Արցախի հերոս
*﻿ Կարմիր աստղ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության զինվորական ծառայողներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-գնդապետներ
Կատեգորիա:Արցախի պաշտպանության նախարարներ
Հատուկ նշանակության զորքեր

մինի|ԱՄՆ իմիգրացիոն և մաքսային ոստիկանության բյուրոյի Հատուկ նշանակության զորքեր
մինի|Ռուսաստանի ԱԴԾ «Ալֆա» հատուկ ստորաբաժանում
thumb|Չիլիի ռազմա-ծովային ուժերի ստորաբաժանում
[thumb|[Լեհաստանի ոստիկանության հակաահաբեկչական ստորաբաժանում]]
[մինի|{{нп5|[Իռլանդիայի բանակային ռեյնջերների թև]]

**Հատուկ նշանակության զորքեր, ՀՆԶ** կամ **հատուկջոկատայիններ** (), ոչ ավանդական, բարձր դժվարություն և ռիսկ ունեցող առաքելությունների կատարման համար հատուկ ծրագրով և միջինից ավելի բարձր մակարդակով պատրաստված հատուկ ստորաբաժանումներ։

## Խնդիրները
Կախված գերատեսչական պատկանելիությունից, հատուկ ստորաբաժանումները նախատեսված են հետևյալ խնդիրները լուծելու համար.

* Հետախուզություն, դիվերսիոն գործունեություն  
* Հակահետախուզություն, հակադիվերսիոն գործունեություն
* Հակաահաբեկչական գործունեություն
** Որոնում, ձերբակալում կամ գործող ահաբեկիչների ոչնչացում
** Գերիների ազատ արձակում
* Հասարակական անվտանգության ապահովում
** Զանգվածային անկարգությունների կասեցում
** Պարեկա-պահակային ծառայություն ամենավտանգավոր քրեական տարածքներում
** Ապօրինի զինված կազմավորումների, կազմակերպված հանցավոր խմբավորումների լիկվիդացում
* Կարևոր անձանց կամ կարևոր օբյեկտների պահպանություն
* Պետական սահմանների պահպանություն
* Ցանկացած ծայրահեղ ծանր խնդիրները, որոնք տարբերվում են հիմնական նշանակության զորքերից
** Մարտական գործողությունների վարում քաղաքային պայմաններում, ստուգումների անցկացում
** Մասնակցություն գրոհիչ խմբում, երկարատև կրակային կետերի և հակառակորդի հենակետերի վերացում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:EKO_Cobra1.jpg|EKO Cobra (Einsatzkommando Cobra) (Ավստրիա)
Պատկեր:RENEA_exhibition_ALMEX_2010.jpg|RENEA (Reparti i Neutralizimit të Elementit të Armatosur) (Ալբանիա)
Պատկեր:Gsg9.JPG|GSG 9 (Grenzschutzgruppe 9) (Գերմանիա)
Պատկեր:GEO irrumpiendo.jpg|GEO (Grupo Especial de Operaciones) (Իսպանիա)
Պատկեր:UTK_PGK_RIV_Storm.JPG|PGK (Pasukan Gerakan Khas) (Մալազիա)
Պատկեր:Flickr_-_The_U.S._Army_-_SWAT_Teams_at_Fort_Hood.jpg|SWAT (Special Weapons And Tactics) (ԱՄՆ)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Колпакиди А., Север А. Спецназ ГРУ. — М.։ Яуза Эксмо, 2008. — էջ 728-730. — 864 էջ. — ISBN 978-5-699-28983-7.
* Баленко С. В. Спецназ везде Спецназ. Полная энциклопедия элитных подразделений. — М.։ Яуза Эксмо, 2012. — 816 էջ — (Большая энциклопедия Спецназа). — ISBN 978-5-699-54322-9.
* Зевелев А. И., Курлат Ф. Л. Герои особого назначения։ Спецназ Великой Отечественной. — М.։ Яуза, Эксмо, 2013. — 448 էջ, ISBN 978-5-699-62097-5

Կատեգորիա:Հակաահաբեկչական պայքար
Կատեգորիա:Հատուկ նշանակության զորքեր
Դաշբուլաղ (Շամքորի շրջան)

**Դաշբուլաղ** (), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շամքորի շրջանում։

## Տես նաև
* Հուսական նահատակ վանք

## Արտաքին հղումներ
*
* В Шамкире желание искупаться в Куре закончилось трагедией

Կատեգորիա:Շամքորի շրջանի բնակավայրեր
Լուի Ժան Լյումիեր

**Լուի Ժան Լյումիեր** (, ), կինեմատոգրաֆիայի գյուտարար, Ֆրանսիայի կինոարտադրության և կինոռեժիսուրայի ստեղծողը։ Փարիզի Գիտությունների Ակադեմիայի անդամ (1919)։ 1895 թվականին հայտնագործել է «Շարժվող լուսանկարների» նկարահանման և պրոյեկտման կինոապարատը, որն արտոնագրվել է և ստացել կինեմատոգրաֆ անվանումը; Առաջին հրապարակային վճարովի սեանսը կայացել է 1895 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Փարիզի Կապուցինների բուլվարի «Գրան կաֆե» նկուղում։ Ֆրանսիայում կա փաստագրական ֆիլմերի Լուի Լյումիերի անվան ամենամյա մրցանակաբաշխություն։

## Տես նաև
* Լյումիեր եղբայրներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Ալմետևսկի թաթարական պետական դրամատիկական թատրոն

**Ալմետևսկի թաթարական պետական դրամատիկական թատրոնը** (ռուս.՝ Альметьевский татарский государственный драматический театр) գտնվում է Ալմատևսկ քաղաքում։

## Թատրոնի պատմությունը
Կազմավորվել է 1944 թ որպես շրջիկ կոլտնտեսասովխոզային թատրոն։ Սկզբնական շրջանում թատրոնը պրոֆեսիոնալ դերասաններ չուներ։ Առաջին պրոֆեսիոնալ դերասանուհին Նագիմա Կիմովան էր, ով ավարտել էր թատերական տեխնիկումը։ Այնուհետև թատրոն եկան Գիբադուլլա Խաբիբովը, Սանիա Խաբիբովան, Կասիմ Ենիկեևը, Տագիրա Յաբբարովան, Խադի Զալյատովը, Խամզա Ռամազանովը։ Առաջին պիեսը, որը բեմադրվեց թատրոնում դա Ռիզա Իշմուրատի «Վերադարձ» դրաման էր, որը բեմադրեց ռեժիսոր Ա. Գալիևը։

Շուտով խաղացանկում հայընվեցին Մ. Ամիրի «Կյանքի երգը», Գ. Ախմետի «Գաղտնիք», Ա. Նազարովի «Քույրիկ» ներկայացումները։ 1946 թ թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը դարձավ Կամալ Խալյապովը։

1952 թ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար նշանակվեց Սաիդ Բուլատովը։ Թատրոնում ծավալած իր գործունեության ընթացքում (մինչ 1959 թ) նա բեմադրել է Կամալ Շերիֆի «Գաբբաս Գաալին», Ալեքսեյ Արբուզովի «Հանդիպում երիտասարդության հետ», Ս. Կալմետովի «Վերջին հանդիպում», «Հավատարիմ ուղեկիցը», «Աստղերը փայլում են», Մահմուտ Հասանովի «Նուրիխան», Խ. Վախիտի «Գաղտնի հետքեր», Ֆաթխի Բուրնաշի «Երիտասարդ սրտեր» ներկայացումները։

1979 թ դրամատուրգ Տուֆան Մինուլինի «Եթե չկա լուսին, կան աստղեր» ներկայացման համար, բեմադրիչ Գալի Հուսաինովը և գլխավոր դերակատար Դ. Կուզաևան ստացան Թաթարստանի Հանրապետության Գաբդուլլա Տուկայայի անվան պետական մրցանակ։

Թատրոնում բազմիցս բեմադրվել են Թաթարստանի վաստակավոր արվեստագետ, հայտնի գրող Ֆոատ Սադրիևի պիեսները։

## Մրցանակներ
Կարիմ Տինչուրինի անվան հանրապետական թատերական 5-րդ փառատոնի ընթացքում թատրոնին շնորհվել է մրցանակ՝ «Բարձր բեմադրական արվեստի», «Երկրորդ պլանի դերակատարման», «Ներկայացման երաժշտական ձևավորման» համար։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դրամատիկական թատրոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
«Պերսպեկտիվա» այլընտրանքային թատրոն

**«Պերսպեկտիվա» այլընտրանքային թատրոնը** (ռուս.՝ Альтернативный театр "Перспектива") առաջին մասնավոր պրոֆեսիոնալ թատրոնն է Ուֆայում։ Թատրոնի հիմնադիրներն են դերասանուհի Աննա Բուրմիստրովան և գործարար Յակով Ռիվկինը։

## Թատրոնի պատմությունը
Թատրոնը բացվել է 2010 թ նոյեմբերի 27-ին։ Առաջին բեմադրությունը Դարիո Ֆոյի «Մի՛ խաղացեք հրեշտակապետերի հետ» տրագիկոմեդիան էր։ Ներկայացման ռեժիսորն էր Օլեգ Լիպովեցկին, բեմանկարիչը՝ Վլադիմիր Կորոլյովը, պարերի բեմադրիչը՝ Իրինա Նովիկը։

Ներկայումս թատրոնում աշխատում են Ուֆայի արվեստի պետական ակադեմիայի պրոֆեսիոնալ դերասաններն ու ուսանողները։

## Թատրոնի խաղացանկը
* Դարիո Ֆո՝ «Մի՛ խաղացեք հրեշտակապետերի հետ»
* Յու. Կիմ՝ «Երկու Իվան»
* Լ. Ռազումովսկայա՝ «Սիրելի Ելենա Սերգեևնա»
* Վ. Անոշկին՝ «Վերադարձ Բրոդվեյ»
* Ի. Էնցլեր՝ «Մենախոսություններ V»

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* թատրոնը poufe.ru կայքում
* Уфапортал.ру կայքը 
* «Կոմսոմոլսկայա պրավդա»-ն «Պերսպեկտիվա» թատրոնի մասին
* bashinform.ru կայքը

Կատեգորիա:Ակադեմիական թատրոններ
Կատեգորիա:Դրամատիկական թատրոններ
Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
Յանըղլի

**Յանըղլի** կամ **Յանըղլու** ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Թովուզի շրջանում, նախկինում խոշոր հայկական քաղաք՝ «Խաղխաղ» անունով։ Գտնվում է շրջկենտրոնից 17 կմ հարավ-արևելք՝ Զակամ գետի ձախ ափին, ծովի մակերևույթից 600-650 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
Պատմական Խաղխաղը (ներկա Յանըղլի) շրջանի հնագույն բնակավայրերից մեկն է։ Եղել է հայ Արշակունիների (66-428) արքայական ձմեռանոցը. 

Խաղխաղի վերաբերյալ հիշատակություններ են պահպանվել նաև վրաց աղբյուրներում. *«Եվ եկավ Հայքի (Սոմխիթի) սահմանները Խաղխաղ (Խիլխալա) կոչված քաղաքը, որ հայոց (սոմեխների) թագավորների ձմերանոցն էր»*։

Խաղխաղի մոտ 450 թվականին տեղի է ունեցել հայկական և պարսկական զորքերի միջև ճակատամարտ։ 450 թվականի ամռանը պարսից հազարապետ Միհրներսեհը խոշոր զորաբանակով մտավ Փայտակարան՝ ճորտ-մարզպանի պարսից զորաբանակին միանալու, աղվանից ու հայոց ապստամբական շարժումները ճնշելու մտադրությամբ։ Աղվանից ապստամբները, պարտվելով ճորտ մարզպան Սեբուխտ Նիխորականից, քաշվեցին Կապկոհ (Կովկասյան) լեռները և օգնություն խնդրեցին Հայոց մարզպանությունից։

Հայկական մի զորամասով Վարդան Մամիկոնյանն արշավեց Քարթլի՝ այնտեղից Աղվանքի պարսից զորքին թիկունքից հարվածելու նպատակով։ Տեղյակ լինլով հայկական զորաշարժին՝ հակառակորդը նրան սպասում էր Լոպնաս գետի (Զակամ) ափին։ Պարսկական բանակը դիրքեր գրավեց Խաղխաղի դաշտում։ Հակառակորդի կենտրոնում և աջ թևում գտնվում էին պարսկական, իսկ ձախ թնում՝ Բաղասկանի և Լփնաց զորքերը։ Վարդան Մամիկոնյանի զորաբանակը Գուգարքով մտավ Աղվանից մարզպանություն և մարտակարգ ընդունեց Խաղխաղի մատույցներում։ Ստանձնելով կենտրոնի հրամանատարությունը՝ Վարդան Մամիկոնյանը աջ թևը հանձնեց իր փեսա Արշավիր Կամսարականին, ձախը՝ Խորեն Խորխոռունուն, թիկունքում տեղավորվեց պահեստազորը։ Վարդան Մամիկոնյանը ջախջախեց հակառակորդի աջ թևը և մղեց Լոպնաս գետի մայրիները։

Թշնամուն հետապնդող հայկական աջ թևի զորամասը թեպետ հայտնվեց մերձկուրյան ճահճուտներում (մորուտներ) և որոշ կորուստներ տվեց, սակայն ընկճեց հակառակորդին, դուրս եկավ Կուրի ափը և շրջապատեց թշնամուն։ Վերջինս մասամբ ոչնչացավ մարտադաշտում, մասամբ խեղդվեց Կուր գետում՝ խուճապահար նահանջի ժամանակ։ V դարի պատմիչ Ղազար Փարպեցին ճակատամարտի ավարտի մասին գրում է. 

Աղվանից մարզպանությունը ազատագրելով՝ Վարդան Մամիկոնյանը գրավեց Հոնաց պահակը (Դարբանդ), ոչնչացրեց պարսկական կայազորը, կիրճի հսկողությունը հանձնեց Վահան իշխանին, կնքեց հայ-հոնական զինակցության պայմանագիր և ապահովեց հայերի թիկունքը։

Ուշագրավ է, որ գյուղի պատմական անվանումը փոքր-ինչ աղավաղված տարբերակով՝ Խիլխինա, պահպանվել էր մինչև 20-րդ դարը։

19-րդ դարի վերջում գյուղը պատկանում էր թուրք կալվածատերեր Ալլահյար-բեկ, Մեհրալի-բեկ և Ադիլ-բեկ Զուլղադարովներին։

## Տես նաև
* Խաղխաղի ճակատամարտ

## Գրականություն
* Եղիշե, Վարդանի և Հայոց պատերազմի մասին, Ե., 1971։ 
* Ղազար Փարպեցի, Պատմութիէն Հայոց և Թուղթ աո Վահան Մամիկոնեան, Տփղիս, 1904։ 
* Բարխուդարյանց Մ., Արցախ, Բաքու, 1895։

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թովուզի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուտիքի բնակավայրեր
Նարգիլե

[մինի|աջից|Նարգիլե, [Պատկեր:Hookah.ogg|frameless|center]]
**Նարգիլե** (նաև **հուքա**, **կալյան** ( - *ghalyân*, *ghalyun*) կամ **շիշա** ), մեկ կամ ավելին ձողեր ունեցող ծխելու սարք` ներշնչվող ծուխը ֆիլտրելու և սառեցնելու հարմարանքով։ Ֆիլտրի դեր է կատարում ջրով, գինով կամ այլ հեղուկով ամանը։ Ամանի մեջ ծխելու բաժակ է տեղադրված, որի ծայրը միացած է ջրի տակ գնացող ձողին։ Ծխելու ժամանակ նարգիլեի ամանում նոսրացում է առաջանում, որի շնորհիվ ծուխը հեղուկի միջով բարձրանում է և ծխամորճի ձողով անցնում է ծխողի բերանը։

Նարգիլեի ծուխը պարունակում է մի շարք թունավոր նյութեր, որոնք առաջացնում են թոքի քաղցկեղ, սրտային և այլ հիվանդություններ։ Մեկ անգամ նարգիլե ծխողները մեկ անգամ ծխելիս մոտավորապես 100 անգամ ավելի շատ ծուխ են ներշնչում, քան սովորական ծխախոտ ծխելիս։ Չնայած որ նարգիլեի ծուխը ավելի քիչ նիկոտին է պարունակում, այն նույնպես կարող է առաջացնել կախվածություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* WHO Report on water pipe (hookah), by WHO Study Group on Tobacco Product Regulation (TobReg).
* Some Facts about Hookah Tobacco
* Critique of the WHO Report on water pipe (hookah) by Chaouachi Kamal. A Critique of WHO's TobReg "Waterpipe Tobacco Smoking: Health Effects, Research Needs and Recommended Actions by Regulators". *Journal of Negative Results in Biomedicine* 2006 (17 Nov); 5։17
* Scientific Evidence of the Health Risks of Hookah Smoking  (University of Maryland, College Park։ June 9, 2008, vol 17, issue 23

Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Իրանական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Ծխախոտ
Կատեգորիա:Հնդկերեն բառեր և արտահայտություններ
Կոնրադ Ցուզե

**Կոնրադ Ցուզե** (, ), գերմանացի ինժեներ, համակարգիչ ստեղծած առաջին գիտնականներից մեկը։

Հայտնի է որպես աշխարհում առաջին Z4 համակարգչի ստեղծող, ինչը ներկայացրել է հանրությանը 1941 թ. մայիսի 12-ին։

## Կենսագրություն
199x199px|մինի|ձախից|Կոնդրադ Ցուզեի պատվանդանը։
Ցուզեն ծնվել է Բեռլինում (Գերմանիա), և երկար ժամանակ ծնողների հետ ապրել է Սաքսոնիա քաղաքից հյուսիս, Հեյերսվերդ քաղաքում։ Մանուկ հասակից տղան հետաքրքրված էր կոնստրուկտորներով։ Իր ուսանողական տարիներին իր մոտ միտք է հղանում ստեղծել ավտոման ծրագրավորված հաշվիչ։

1987-1989 թվականներին չնայած նրա սրտի կաթվածին, նա ստեղծեց իր առաջին համակարգիչը՝ Z1։

1985 թվականին Ցուզեն դարձավ Գերմանիայի «Ինֆորմատիակայի ընկերության» անդամ։

Ցուզեն մահացել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Հյունհելդում (Գերմանիա)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Интернет-архив Конрада Цузе
* Биография
* Краткая биография в онлайновом виртуальном музее LeMO 
* Конрад Цузе и его вычислители на сайте его сына, Хорнста Цузе в Берлинском техническом университете 
*

Կատեգորիա:20-րդ դարի աթեիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Քվեբեկ

**Քվեբեկ** (,  ՄՀԼ։ ), Կանադայի 10 նահանգներից մեկը։ Այն իր տարածքով ամենամեծն է Կանադայում և երկրորդը՝ բնակչությամբ։ Նահանգի վարչական կենտրոնը Քվեբեկ քաղաքն է, որի բնակչությունը 735000 է, իսկ նահանգի ամենամեծ քաղաքը Մոնրեալն է։ Ֆրանսիայից դուրս Քվեբեկն ամենամեծ ֆրանսախոս տարածաշրջանն է աշխարհում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1867 հիմնադրումներ Կանադայում
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ
Օնտարիո (նահանգ)

**Օնտարիո** ( ), Կանադայի 10 նահանգներից մեկն է։ Այն իր տարածքով երկրորդն է Քվեբեկից հետո և ունի պետական սահման ԱՄՆ-ի հետ։ Նահանգի կենտրոնը Տորոնտոն է։ Կանադայի մայրաքաղաք Օտտավան նույնպես գտնվում է Օնտարիոյում։ Նահանգի տարածքը կազմում է 1 076 395 կմ², իսկ բնակչությունը՝ 12 160 282 (2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով)։ Օնտարիոն արևմուտքից սահմանակից է Մանիտոբային, արևելքից Քվեբեկին, իսկ հարավից՝ ամերիկյան Մինեսոտա, Միչիգան, Օհայո, Փենսիլվանիա (Էրի լճով) և Նյու Յորք նահանգներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1867 հիմնադրումներ Կանադայում
Նունավուտ

**Նունավուտ** ( ,  - «մեր երկիր»), Կանադայի 3 խոշոր տարածքներից մեկն է։

Գտնվում է երկրի հյուսիսային մասում՝ մերձարկտիկական կլիմայական գոտում։ Տարածքի կենտրոնը Իկալուիտ քաղաքն է։ Նունավուտի մակերեսը կազմում է 2 093 190 կմ² (ամենամեծն է ամբողջ Կանադայում), իսկ բնակչությունը՝ 33 220 մարդ (13-րդը ամբողջ Կանադայում)։ Տարածքում պաշտոնական լեզուներ են անգլերենը ու ֆրանսերենը։

## Ծանոթագրություններ
Հյուսիսարևմտյան տարածքներ

**Հյուսիսարևմտյան տարածքները** ( , ), Կանադայի 3 խոշոր տարածքներից մեկն է։ 1967 թ-ից տարածքի կենտրոնը Ելոունայֆ քաղաքն է։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 1 346 106 կմ² (երրորդը ամբողջ Կանադայում), որի 15,2% զբաղեցնում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսը։ Բնակչությունը կազմում է 42 940 մարդ (2009 թ-ի մարդահամարի տվյալներով)։ Տարածքի պաշտոնական լեզուներն են անգլերենը և ֆրանսերենը։

Զբաղեցնում է մայր ցամաքի հյուսիսային մասը, ներառյալ Կանադական Արկտիկական կղզեխումբը։ Արևմուտքում Մակենզի լեռներն են (բարձրությունը՝ 2164 մ)։ Կլիման արկտիկական և մերձարկտիկական է։ Տարածված են տունդրան և անտառատունդրան։ Հարավ–արևմուտքում փշատերև անտառներ են։ Զարգացած է լեռնահանքային արդյունաբերությունը։ Կա ցինկի, կապարի, ոսկու, վոլֆրամի, նավթի արդյունահանում, մորթեղենի արդյունագործություն։ Զբաղվում են ձկնորսությամբ։ Տրանսպորտային հիմնական զարկերակը Մակենզի գետն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* официальный сайт провинции
* Government of the Northwest Territories
* 
* Northwest Territories Tourism
* Prince of Wales Northern Heritage Centre
* Aurora College
* NWT Archives
* NWT Historical Timeline
* NWT Literacy Council
* Language Commissioner of the Northwest Territories
* Lessons From the Land: interactive journeys of NWT traditional Aboriginal trails
* CBC Digital Archives — Northwest Territories: Voting in Canada’s North
Վերին լիճ

**Վերին լիճ** (, , օջիբվե՝ Gichigami), լիճ Հյուսիսային Ամերիկայում, Մեծ Լճերի համակարգի ամենախոշոր և խոշոր լիճը։ Համարվում է աշխարհի ամենամեծ քաղցրահամ լիճը (82,7 հազար կմ²)։ Լիճը գտնվում է Կանադայի և ԱՄՆ-ի սահմանին՝ հյուսիսում գտնվում է կանադական Օնտարիո նահանգը, արևմուտքում և հարավում՝ ամերիկյան Մինեսոտա, Վիսկոնսին և Միչիգան նահանգները։

## Անվան ծագումնաբանություն
մինի|ձախից|280px|Վերին լիճը
Օջիբվե լեզվով լիճը կոչվում է *Gichigami*, ինչը նշանակում է «*մեծ ջուր*»։ Հենրի Լոնգֆելոյի «Հայավաթի երգը» պոեմում այդ անվանումը նույնպես նշվում է որպես «Gitche Gumee»:

17-րդ դարում ֆրանսիացի հետազոտողների կողմից լիճը կոչվել է , ինչը նշանակում է «ամենաբարձր լիճ», քանի որ այն տեղակայված է Հուրոն լճի վերևում։ Ավելի ուշ անգլիացիներն այն անվանել են (, բացատրելով, որ լիճը մայրցամաքում իր մեծությամբ ամենախոշորն է։

## Աշխարհագրություն և հիդրոլոգիա
[left|thumb|200px|Սառցապատ Վերին լիճը [2009 թվականի մարտին]]
Վերին լիճը գտնվում է ծովի մակարդակից 183 մ բարձրության վրա, գոգահովտում, որը գոյացրել են սառցադաշտերը Կանադական վահանի հնագույն բյուրեղավոր ապարներում։ Առավելագույն խորությունը՝ 406 մետր է, ջրի ծավալը՝ 11,6 հազար կմ³: Առափնյա գիծը կտրտված է, կան խոշոր ծոցեր՝ Կիվինո, Ուայթֆիշ։ Խոշոր կղզիներն են՝ Այլ Ռոյալ (), Մադլեն (), Միշիպիկոտեն () և Ապոսլ կղզիներ ()։ Հյուսիսում ափերը բարձր են (մինչև 400 մ) և ժայռոտ, իսկ հարավում՝ հիմնականում ցածրադիր և ավազոտ։

Ավազանի մակերեսը լճի մակերեսի հետ միասին կազմում է 207,2 հազար կմ²։ Լիճը խոշոր վտակներ չունի։ 112 կմ երկարություն ունեցող Սենտ Մերիս գետով հոսքը կատարվում է դեպի Հուրոն լիճը։ Լճում ջուրը սառն է և պարզ։ Կենտրոնական հատվածում ջուրը նույնիսկ ամառը չի գերազանցում 4&nbsp;°C-ը, իսկ ձմռանը չի սառչում փոթորիկների պատճառով։ Առափնյա գոտին սառցապատ է դեկտեմբերի սկզբից մինչև ապրիլի վերջը։

## Կիրառությունը տնտեսության մեջ
Լճի մակարդակի տատանումները օգտագործվում են նավարկության և էներգետիկայի նպատակներով։ Խոշոր նավահանգիստներն են՝ Դուլութ, Սյուփիրիոր, Աշլենդ (ԱՄՆ), Թանդեր-Բեյ (Կանադա)։

Լիճը հարուստ է տարբեր ձկնատեսակներով՝ սիգ, կարմրախայտ, թառափ և այլ տեսակներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* International Lake Superior Board of Control 
* EPA’s Great Lakes Atlas

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լճեր
Կատեգորիա:Կանադայի լճեր
Կատեգորիա:Սահմանային լճեր
Մեյսարի

**Մեյսարի** (), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շամախիի շրջանում։

## Տես նաև
*

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Շամախիի շրջանի բնակավայրեր
Մասանց վանք

**Մասանց վանք** կամ **Մեյսարու վանք**, հայկական վանք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շամախիի շրջանում գտնվող Մեյսարի գյուղի հյուսիս-արեմտյան կողմում, 0,5-1 կմ հեռու, խոր կիրճի ձորաբերանում։

Մեյսարու վանքը հայտնի գրչության կենտրոն էր։ Այստեղ ստեղծված բազմաթիվ ձեռագրերից մի քանիսը հասել է մինչև մեր օրերը։ Դրանցից 2-ը պահպանվում են Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։ Ձեռագրերից մեկը «Աւետարան» է գրված 1695 թվականին Կիրակոս երեցի կողմից (ստացող՝ Սալվար), իսկ մյուսը՝ «Ժողովածու» (17-րդ դարում գրիչ Վլասի կողմից։

Վանական հուշարձանախումբը, որը բաղկացած էր երկու միմյանցից փոքր-ինչ հեռու, առանձին խմբերից ներկայումս գտնվում է հիմնավեր վիճակում։ Այն վերջին տարիներին պայթեցվել է, իսկ սրբատաշ գրեթե բոլոր քարերը տեղափոխվել են գյուղ այլ շենքեր կառուցելու նպատակով։ Ամենացավալին այն է, որ այդ բարբարոսությանը զոհ են գնացել նաև տեղում եկեղեցիների որմերին փորագրված 17-19-րդ դարերին վերաբերող բազմաթիվ արձանագրություններ։

Նախկին հետազոտողները բարեբախտաբար ընդօրինակել ու հրատարակել են Մեյսարու վանքի արձանագրությունները, սակայն դրանցում առկա են բազմաթիվ տարբերություններ, տարընթերցումներ, որը հաճախ կասկածելի է դարձնում թե մեկ և թե մյուս ընդօրինակության ճիշտ լինելու հարցը։

## Արտաքին հղումներ
* Մասանց վանքը ՀՃՈւԿ-ի կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շամախիի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Վելինգտոնի կամար

մինի|240px|'''Վելինգտոնի կամարը'''
** Վելինգտոնի կամարը** (ինչպես նաև հայտնի է **Անկախության կամար** կամ **Գրին պարկի կամար**), ճարտարապետական կառույց է Լոնդոնում։ Կառուցվել է անգլիական արքա Գևորգ IV-ի պատվերով։ Կամարը կառուցվել է 1826 - 1830 թթ Դեցիմուս Բերտոնի նախագծով։ Կամարի ձախ մասից կարելի է մուտք գործել դեպի Լոնդոնի մետրոպոլիտենի Գրին պարկի կայարանը։

Կատեգորիա:Լոնդոնի կամարներ
Յուսթեն թաուեր

[մինի|Յուսթեն թաուերը [2004 թ-ին]]
**Յուսթեն թաուեր** (), երկնաքեր Լոնդոնում՝ **Յուսթեն ռոուդ 286** հասցեում, *Տոտենհեմ Քորտ ռոուդի* և *Ռեջենթս այգու* մոտ։ Կառույցի գլխավոր ճարտարապետը համարվում է Սիդնեյ Քեյը։

## Պատմություն
Տարածքը գնել է Ջո Լևին՝ զույգ երկնաքեր կառուցելու նպատակով, որոնցում բնակարաններից զատ լինելու էին առևտրային օբյեկտներ ու գրասենյակներ։ Երկնաքերը նախագծել է Sidney Kaye Eric Firmin & Partners ընկերությունը՝ իբրև այսպես կոչված՝ միջազգայն ոճի ճարտարապետության նմուշ։ Շինարարությունն ավարտվել է 1970 թվականին։ 36 հարկանի կառույցն ունի 124 մետր բարձրություն։ Նրա առաջին վարձակալների մեջ էին Inmarsat ընկերությունը և Capital Radio-ն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երկնաքերի պաշտոնական կայքէջը  

Կատեգորիա:Լոնդոն
Կատեգորիա:Լոնդոնի երկնաքերներ
Աբրահամ իբն Էզրա

**Աբրահամ բեն Մեյիր իբն Էզրա** (, , ), միջնադարյան հրեա փիլիսոփա, բանաստեղծ, մտածող, լեզվաբան, աստղագետ և մաթեմատիկոս։

Իբն Էզրան ծնվել է Թուդելա քաղաքում (ներկայիս Իսպանիայի Նավառա ինքնավար համայնքում) Կորդովայի խալիֆայության քայքայումից հետո։ 1140 թվականին նա լքել է Իսպանիան հրեաների դեմ ուղղված հալածանքների պատճառով։ Ապրել է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Եգիպտոսում, Պաղեստինում, Իտալիայում (Հռոմում, Լուկկայում, Մանտուայումմ, Վերոնայում), Ֆրանսիայում (Նարբոննա, Բեզյե, Դրե, Ռոդեզ) և Լոնդոնում։ Մահացել է Ֆրանսիայի հարավում, երկարատև թափառումներից հետո։

Իբն Էզրան իվրիտի (եբրայերենի) քերականության հիմնադիրներից էր։ Նրան են նաև պատկանում Թորայի հայտնի մեկնաբանությունները։ Մաթեմատիկական նվաճումներից են բինոմինալ գործակիցների հաշվառումները և հատկությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի ռաբբիներ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Հրեա բժիշկներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսպանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իսպանացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Իսպանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի լեզվաբաններ
Երուսաղեմի տաճար

[աջից|մինի|250px|[Հերովդես Մեծի կողմից վերակառուցված Երուսաղեմի տաճարի մանրակերտը]]
**Երուսաղեմի տաճար** (, *Բեյթ ա-Միքդաշ*, այսինքն «Սրբազանության տուն»; , *Միքդաշ*), մ.թ.ա.10-րդ դար-մ.թ. 1-ին դարերում հրեա ժողովրդի կրոնական կյանքի կենտրոն։ Տաճարը գտնվում էր Երուսաղեմի Տաճարի լեռան վրա, որտեղ այժմ տեղակայված է 637 թվականին արաբների կողմից կառուցված Կուբբաթ ալ-Սախրա («*Գմբեթ Ժայռի վրա*») մուսուլմանական սրբավայրը։ Հնում միայն այդ վայրում էր կարելի Միասնական Աստծոն զոհաբերություն մատուցել, որը կատարում էին քահանաները (քոհեններ) և ղևտացիները։ Տաճարը նաև տարին երեք անգամ ուխտագնացության վայր էր հանդիսանում հրեաների համար Փեսախի (Զատիկ), Շավուոթի (Պենտեկոստե) և Սուքքոթի (Տաղավարաց տոն) ժամանակ։

Ըստ Աստվածաշնչի՝ հրեաների Եգիպտոսից դուրս գալուց հետո և մինչև Երուսաղեմի Տաճարի կառուցումը, ժամանակավորապես որպես տաճար է ծառայել ժողովի շարժական Խորանը։ Երուսաղեմի տաճարն իրենից ներկայացնում էր կառույց և դրանով տարբերվում էր զոհարանից և բացօթյա սրբատեղիներից (բեմ)։ Տաճարում գտնվում էին Աստծու ներկայությունը խորհրդանշող առարկաներ (Պատգամի Տապանակը քարասալիկով և քերովբեներ), ինչպես նաև պատարագ մատուցելու սպասք։ Պատարագ մատուցելու համար առավել կարևոր սպասքներ էին հանդիսանում. 
* Ողջակիզման մեծ զոհասեղանը, որի վրա զոհաբերվում էին Աստծուն նվիրաբերված կենդանիներ, ինչպես նաև հացի նվիրաբերում և գինու հեղում էր կատարվում,
* Խնկարկման ոսկե զոհասեղան, որի վրա խունկ էին ծխեցնում,
* Ոսկե աշտանակը, որն իր լույսով լուսավորում էր Տաճարը,
* Առաջարկների հացերի ոսկե սեղանը, որի վրա տեղադրված էին սուրբ «առաջարկությունների հացերը»։

Հուդայականության համաձայն՝ տաճարը կվերականգնվի և ապագայում կդառնա հոգևոր կենտրոն հրեա ժողովրդի և ողջ մարդկության համար։

Աստվածաշնչում տաճարը սովորաբար անվանում են «YHWH Բետ» (Աստծու անունն արտասանելու արգելքի հետևանքով կարդացվում է Բետ Ադոնայ՝ Տիրոջ Տուն, կամ Բետ Էլոխիմ՝ Աստծո Տուն)։ Հաճախ Հնգամատյանի և մարգարեների պոետական տեքստերում տաճարն անվանվում է «Լևանոն» ( ― «սպիտակ»)։ «Բետ ա-Միկդաշ» անունը(‎ ― Սրբությունների Տուն) տարածում է գտել Միշնայի (2-րդ դար) ժամանակներից։ Հրեական կրոնական գրականության մեջ լայն կիրառում ունի «Բետ ա-Բեհիրա» անունը ( ― Ընտրության Տուն)։ Պոետական գրականության մեջ տաճարն անվանվում է նաև «Արիել» անվամբ ( ― տառացիորեն՝ «Աստվածային առյուծ»)։

Կատեգորիա:Երուսաղեմի խորաններ և տաճարներ
Կատեգորիա:Հուդայականությունը Երուսաղեմում
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Հուրոն լիճ

**Հուրոն** (), քաղցրահամ լիճ ԱՄՆ-ում և Կանադայում, հյուսիսամերիկյան հինգ Մեծ Լճերից մեկը։ Գտնվում է Միչիգան լճից դեպի արևելք, որի հետ միացված է Մակինո նեղուցով։ Հիդրոգրաֆիայի տեսանկյունից Միչիգանը և Հուրոնը առաջացնում են մեկ միասնական համակարգ (երկու լճերն իրար հետ միացնում է Մակինո նեղուցը), սակայն աշխարհագրորեն դրանք ընդունված է համարել առանձին լճեր։ Եթե այն համարենք որպես միասնական համակարգ, ապա մեծությամբ այն աշխարհում երկրորդ խոշոր լիճն է Կասպից ծովից հետո և առաջինն է քաղցրահամ լճերի թվում, իսկ եթե համակարգը դիտենք որպես առանձին լճեր, ապա Հուրոն լիճը չորրորդն է մեծությամբ։

## Աշխարհագրություն
250px|մինի|ձախից|Հուրոն լիճը
Հուրոն լճի մակերեսը կազմում է մոտ 59 600 կմ² (Մեծ Լճերի թվում երկրորդ խոշոր լիճն է Վերին լճից հետո)։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է մոտ 176 մ (ինչպես Միչիգան լիճը), խորությունը՝ մինչև 229 մ։

Լճի մոտակայքում կան բազմաթիվ կղզիներ, որոնցից ամենախոշորը Մանիտուլին կղզին է՝ աշխարհում ամենախոշոր լճային կղզին։ Խոշոր ծոցերն են՝ Ջորջիան Բեյ և Սագինո։

Լճի ափին են գտնվում ԱՄՆ-ի Միչիգան և Կանադայի Օնտարիո նահանգները։ Հուրոնի հիմնական նավահանգիստներն են՝ Սագինո, Բեյ Սիթի, Ալպինա (ԱՄՆ) և Սարնիա (Կանադա)։

## Անվան ծագումնաբանություն
Անվանումը ստացել է հնդկացիական իրոկեդալեզու հուրոն ցեղի անունից․ այդ ցեղը մինչև եվրոպացիների գալը բնակվել է այդ լճի ափերին։
մինի|250px|ձախից|Հուրոն լիճը գարնանը

## Էկոլոգիա
Այնպես, ինչպես մնացյալ բոլոր Մեծ Լճերը, Հուրոնի էկոլոգիան նույնպես արմատական փոփոխությունների է ենթարկվել վերջին հարյուրամյակի ընթացքում։ Ի սկզբանե լճում գերակշռում էր կարմրախայտը (Salvelinus namaycush W.), որը սնվում էր լճային ծովատառեխով և այլ ավելի մանր ձկնատեսակներով։ Որոշ ինվազիվ տեսակներ, ներառյալ քարալեզները սկսեցին գերակշռել 1930-ական թվականներին։ Լճային կարմրախայտը գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել էր 1950 թվականին քարալեզների բազմացման պատճառով։ Ծովատառեխի մի քանի տեսակներ անհետացել են 1960-ական թվականներին։ Միակ ձկնատեսակը, որը մնացել է լճում, սիգն էր։ Լճի ձկնատեսակները վերականգնելու նպատակով 1960 թվականից սկսեցին լիճ բաց թողնել լճային կարմրախայտի և սաղմոնի ոչ տեղական տեսակների արհեստականորեն աճեցված մանրաձկներ, սակայն արդյունքում աննշան աճել է միայն կարմրախայտի թիվը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանադայի լճեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Կատեգորիա:Սահմանային լճեր
Օնտարիո լիճ

**Օնտարիո լիճ** (, ), քաղցրահամ լիճ ԱՄՆ-ում և Կանադայում, ամենաներքևի և իր մակերեսով ամենափոքր լիճն է Մեծ Լճերի համակարգում։ Մակերեսով հինգերորդ տեղն է զբաղեցնում ԱՄՆ-ի լճերի թվում։

## Անվան ծագումնաբանություն
Լիճն իր անվանումը ստացել է հնդկացիական հուրոններ ցեղի անունից և նշանակում է «փայլող ջրերի լիճ»։ Ավելի ուշ Օնտարիո նահանգը նույնպես սկսեց այդպես կոչվել։ Հին քարտեզների վրա կարելի է տեսնել լճի տարբեր անվանումներ։ 1662-1663 թվականների քարտեզների վրա լիճը կոչվում էր *Օնդիարա* (Ondiara)։ 1912 թվականի ֆրանսիական քարտեզների վրա, որոնք ստեղծվել են ռազմական ինժեներ Ժան Բատիստի (Jean-Baptiste de Couagne) կողմից, լիճը կրում էր *Ֆրոնտենակ* անվանումը («Lac Frontenac»)։

## Աշխարհագրություն
* Մակերեսը՝ 19,5 հազ. կմ²
* Բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 75 մ
* Ջրափնյա գծի երկարությունը՝ 1146 կմ
* Առավելագույն երկարությունը՝ 311 կմ
* Առավելագույն լայնությունը՝ 85 կմ
* Առավելագույն խորությունը՝ 244 մ
* Միջին խորությունը՝ 86 մ։

left|thumb|200px
Օնտարիո լճի մեջ է թափվում Նիագարա գետը, իսկ սկիզբ է առնում Սուրբ Լավրենտիոս գետը։ Նավարկելի ջրանցքները Օնտարիո լիճը կապում են Էրի լճի և Հուդզոն գետի հետ։

Լճի ափին են գտնվում Կանադայի Օնտարիո և ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգները։ Խոշոր նավահանգիստներն են՝ Տորոնտո, Համիլտոն, Քինգսթոն (Կանադա) և Ռոչեստեր (ԱՄՆ)։

Լիճը աշխարհում մեծությամբ 14-րդ տեղն է զբաղեցնում։ Այստեղ զարգացած է նավագնացությունը։

## Օնտարիո լիճը մշակույթում
Ֆենիմոր Կուպերի «Հետախույզը» վեպում գործողությունները կատարվում են Օնտարիո լճի ափին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/greatlakes/lakeontario_cdrom/html/gmorph.htm
* http://www.glakes.ru/8.html 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանադայի լճեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Կատեգորիա:Սահմանային լճեր
Պիեռ (Հարավային Դակոտա)

**Պիեռը** (), քաղաք է ԱՄՆ-ի հյուսիսային մասում, Հարավային Դակոտա նահանգում։ Պիեռը Հարավային Դակոտայի նահանգակենտրոնն է և գտնվում է Հյուզ շրջանում։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 13&nbsp;876 մարդ (2000 թ-ի տվյալներով)։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1880 թ-ին Միսսուրի գետի ափին։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք էջը
* Pierre Chamber of Commerce

Կատեգորիա:1880 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հարավային Դակոտայի քաղաքներ
Եվա Բոտո

**Եվա Բոտո** (սլովեներեն՝ *Eva Boto*, ), սլովենացի երգիչուհի, ով «Verjamem» (*«Ես հավատում եմ»*) երգով ներկայացրել է Սլովենիան Եվրատեսիլ 2012-ում և մրցույթի կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է նախավերջին՝ 17-րդ հորիզոնականը և եզրափակիչ չի անցել։

## Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1995 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Վալենտինա Մոնետտա

**Վալենտինա Մոնետտա** (իտալերեն՝ *Valentina Monetta*, ), Սանմարինացի երգչուհի, ով 2012 և 2013 թվականներին ներկայացրել է Սան Մարինոն Եվրատեսիլ երգի մրցույթում և երկու անգամ էլ չի անցել եզրափակիչ փուլ։

2014 թվականին Վալենտինան կրկին ընտրվեց Սան Մարինոյի ներկայացուցիչ։ Մրցույթի կիսաեզրափակչի փուլը հաղթահարելուց հետո, նա եզրափակիչ է անցնում որտեղ զբաղեցնում է 24-րդ հորիզոնականը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

* Il Mio Gioco Preferito (2011)

### Սինգլներ

* Sharp (2002)
* Se Non Ci Sei Tu (2008)
* I'll Follow the Sunshine (2012)
* The Social Network Song (2012)
* Crisalide (2013)
* Maybe (2014)

## Տես նաև
*Սան Մարինոն Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի մասնակիցներ
The Social Network Song

**«The Social Network Song»** (*Սոցիալական ցանցի երգը*), Վալենտինա Մոնեթթայի երգն էր Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի համար։

## Երգի պատմություն
Երգի առաջին տարբերակը, որ կոչվում էր «Facebook Uh, Oh, Oh», հեռարձակվել է 2012 թ․-ի մարտի 16՝ երգչուհի Վալենտինա Մոնեթթայի հայտնի դառնալուց երկու օր անց։
Երգը հինգ օրվա ընթացքում ՅուԹյուբում հավաքեց ավելի քան  դիտում։ Սակայն 2012 թ․ մարտի 18-ին՝ երգի հայտնվելուց մի քանի օր անց, Եվրոպական հեռարձակողների միությունը հայտարարեց, որ ըստ Եվրատեսիլի կանոններին երգը պարունակում է անհիմն առևտրային հաղորդագրություն (*Facebook* ապրանքանիշը), որի պատճառով երգի բառերը փոփոխվեցին և երգը անվանվեց «The Social Network Song» («Սոցիալական ցանցի երգը»)։

### Երգի մրցույթ
2012 թ․ ապրիլի 23-ին Սան Մարինոյի պատվիրակությունը հայտարարեց մրցույթ։ Ըստ մրցույթի կանոններին, մրցույթի մասնակիցները պետք է նկարահանեին տեսահոլովակ «The Social Network Song» երգի համար։ Մրցույթի ժամկետ էր սահմանված 23 օրը։

Տեսահոլովակի հեղինակներից 10-ը պետք է ստանային հետևյալ մրցանակները՝

* **1-ին տեղ** ― բացառիկ VIP ուղևորություն Գերմանիայի Մյունխեն քաղաք աշխարհահռչակ Օկտոբերֆեստ 2012-ին, ինչպես նաև €1000 դրամական պարգև
* **2-րդ տեղ** ― €700 դրամական
* **3-րդ տեղ** ― €500 դրամական
* **4-6-րդ տեղեր** ― €200 դրամական
* **7-10-րդ տեղեր** ― €100 եվրո դրամական

Բացի այս մրցանակներից, այն հեղինակը, ում տեսահոլովակը YouTube-ում կհավաքեր ամենից շատ դիտումներ, կշահեր լրացուցիչ մրցանակ՝ ուղևորություն դեպի Սան Մարինո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Social Network Song (YouTube)
* Facebook Uh, Oh, Oh (YouTube)

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ