open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աժդահակ (լեռ)

**Աժդահակ**, *Գզըլտաղ, Կզըլտաղ, Ղզլըդաղ*, լեռնագագաթ Գեղամա լեռնաշղթայի կենտրոնական հատվածում. վերջինիս ամենաբարձր գագաթն է՝ 3597 մ, Հայաստանի Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանագլխին։

Բացարձակ բարձրությունը 3597,3&nbsp;մ է, հարաբերականը՝ մինչև 400 մ։ Գագաթին կից՝ հյուսիսարևմտյան կողմում կա խառնարան՝ լցված ջրով։ Գոյացել է վերին անթրոպոգենում՝ հրաբխային արտավիժումների և լավային արտահոսքի հետևանքով։ Կազմված է գորշավուն խարամներից, լապիլներից և հրաբխային ռումբերից։

Տարվա մեծ մասը ձնածածկ է։ Լանջերը լերկ են։ Աժդահակ անվանումը հայոց բանահյուսության մեջ հայտնի է որպես մարաց թագավորի և վիշապի անուն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր : Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը 3.jpg|Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը
Պատկեր : Աժդահակ լեռ 1 (Gor Navoyan).jpg
Պատկեր : Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը 1 (Gor Navoyan).jpg|Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը
Պատկեր : Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը 2 (Gor Navoyan).jpg
Պատկեր : Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը (Gor Navoyan).jpg
Պատկեր:Volcano Azhdahak.jpg|Աժդահակ լեռը
Պատկեր:Mount Azhdahak - Seroujo.jpg|Աժդահակի խառնարանը
Պատկեր:«Աժդահակ» հրաբուխ4.JPG|Աժդահակի խառնարանը
Պատկեր:Winter Azhdahak and Geghama mountain.jpg|Աժդահակ լեռը ձմռանը
Պատկեր : Աժդահակի ալպիական գոտին, հունիս.jpg|Աժդահակից ներքև ալպիական գոտին
Պատկեր : Աժդահակի խառնարանը, հունիս.jpg|Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը, հունիս
Պատկեր:Mount Azhdahak petroglyph.jpg|Աժդահակի ժայռապատկերները լուսնի լույսի ներքո


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լեռներին մոտ․ Աժդահակ
* «Աժդահակի առեղծվածը»  լեռնագագաթին նվիրված կայքէջ 

Կատեգորիա:Գեղամա լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Հայաստանի հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Մանհեթեն

**Մանհեթեն** (, Manhattan ), ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը։ Նյու Յորք քաղաքի պատմական կենտրոնն է և նրա հինգ վարչական միավորներից (բորո) մեկը։ Բացի Մանհեթեն կղզուց, բորոն ներառում է նաև մի քանի ոչ մեծ կղզիներ՝ Ռուզվելտի կղզին, Ռենդալի և Ուորդի կղզիները, Էլլիս կղզին, Լիբերթի կղզին, Նահանգապետների կղզին, ինչպես նաև երկու շատ փոքր կղզիներ՝ Բելմոնթ Այլենդը և Միլ Ռոք կղզիները։

Նյու Յորք շրջանի մակերեսը, որի մեջ մտնում է Մանհեթենը, կազմում է 59,47 կմ²։ Մանհեթեն կղզու տարածքը կազմում է 58,8 կմ²։ Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 1,636,268 մարդ։

Մանհեթենը ԱՄՆ-ի ամենափոքր և ամենախիտ բնակեցված շրջաններից մեկն է։ Շրջկենտրոնը Նյու Յորք Սիթի բնակավայրն է։ Կազմավորվել է 1683 թվականին։

Մանհեթենում են գտնվում ամենաբարձր երկնաքերերը, որոնցից են Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգը, Քրայսլեր Բիլդինգը, Վուլվորթ Բիլդինգը, ՄետԼայֆ Թաուերը, Ուոլ-սթրիթ 40-ը, Ռոքֆելերյան կենտրոնը։

## Անվանում
### Անվան ծագումնաբանություն
*Մանհեթեն* անվանումը ի հայտ է եկել *մանա-հաթա* բառից, որը ալգոնկինյան լեզուներից մեկից թարգմանաբար նշանակում է «ժայռոտ կամ փոքր կղզի»։ Առաջին անգամ այն հիշատակվել է Ռոբերտ Ժուեի () օրագրում, որը 1609 թվականի հոկտեմբերի 2-ից «Կիսալուսին» կոչվող զբոսանավի սպա էր։

Քարտեզի վրա 1610 թվականից «Մանա-հաթա» բառը հիշատակվում է երկու անգամ՝ հնդկացիների կողմից Մանահաթա այստեղ կոչվել էր ցեղ, որը բնակվում էր գետաբերանի մոտ, որը հետագայում կոչվել է Հուդզոն։ 1625 թվականին Վեստ-Ինդիական կազմակերպության տնօրեն Յոհաննես դե Լատը () իր «Նոր Աշխարհ» գրքում այդ գետը անվանել է «Մանահաթա», իսկ նույն գրքի 1630 թվականի հրատարակչության մեջ նա գրում է Մանհաթաս կղզու մասին։

## Աշխարհագրություն
Մանհեթեն կղզին գտնվում է Ափփեր Նյու Յորք Բեյ ծովախորշի մեջ Հուդզոն գետի մեջ թափվելու վայրից ոչ հեռու։ Մայրցամաքից, որտեղ գտնվում է Բրոնքս շրջանը, հյուսիս-արևելքում Մանհեթենը բաժանվում է Հարլեմ գետով, Լոնգ Այլենդ կղզուց արևելքում և հարավ-արևելքում՝ Իսթ Ռիվեր նեղուցով։

Մանհեթեն կղզու չափսերն են՝ 21 կմ երկարություն և 3,7 կմ լայնություն ամենալայն հատվածում, մակերեսը՝ 58,8 կմ²։ Մանհեթեն բորոն ունի 87,5 կմ² մակերես, որոնցից 59,5 կմ²-ին՝ ցամաք է, 28,0 կմ²-ին կամ 32%-ը՝ ջրային տարածություն։

## Կլիմա
Մանհեթենը գտնվում է խոնավ մերձարևադարձային կլիմայական գոտում (Կյոպենի կլիմաների դասակարգում)։ Կղզային դիրքի շնորհիվ, Մանհեթենում ջերմաստիճանը ձմռանը ավելի բարենպաստ է, քան մոտակա շրջաններում, որոնք ավելի հեռու են ափից։ Տարեկան թափվում է 63,5-88,9 սմ ձյուն։ Գարունը և աշունը Մանհեթենում մեղմ է, ամառը բավականին շոգ է և խոնավ։ 32&nbsp;°C և ավելի բարձր ջերմաստիճամբ շոգ օրերի թիվը սեզոնին հասնում է 18-25-ի։

## Պատկերասրահ
250px|Գիշերային տեսարան
250px|
[250px|[Բրոդվեյ (փողոց)|Բրոդվեյ փողոցը Էմպայր-սթեյթ-բիլդինգի տանիքից]]

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Oliver A. Rink. Holland on the Hudson։ An Economic and Social History of Dutch New York.— Ithaca, NY։ Cornell, 1986.— ISBN 0-8014-1866-6
* Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում։ 2000 Census Special Tabulation. New York City Department of City Planning (Dec. 2005)

## Արտաքին հղումներ
* Borough President official site Մանհեթենի պաշտոնական կայք 
* Մանհեթենի համառոտ պատմությունը 

Կատեգորիա:1624 հիմնադրումներ Հյուսիսային Ամերիկայում
Կանադա Գեյմս մարզադաշտ

**Կանադա Գեյմս մարզադաշտ** (, ), բազմաֆունկցիոնալ, ամբողջությամբ լուսավորված մարզադաշտ Կանադայի Սենտ Ջոն քաղաքում։ Այն կառուցվել է 1985 թ. Նյու Բրանսուիկի համալսարանի տարածքում Jeux Canada Games կոչվող ատլետիկական մրցումների համար, և տեղավորում է 5000 հանդիսականի։ Մարզադաշտը ունի ավելի քան 400 ռետինե սինթետիկ վազքուղիներ, ինչպես նաև առանձին սեկտորներ ու հրապարակներ հեռացատկի, եռացատկի, բարձրացատկի, ձողացատկի և տարբեր սպորտային պարագաների նետման համար։

Մարզադաշտը, թեթև ատլետիկայի մրցումներից բացի, ընդունում է նաև ֆուտբոլային (1987 թ. մինչև 16 տարեկանների աշխարհի առաջնություն) ու կանադական ֆուտբոլի մրցություններ։ Այն ընդունելու է 2013 թ. CCAA-ի տղամարդկանց առաջնությունը (₪ )։

## Արտաքին հղումներ
* Կանադա Գեյմս մարզադաշտը unb.ca, sjtc.ca , seawolvesfootball.ca , country94news.blogspot.com (EN)

Կատեգորիա:Թեթևատլետիկական մրցավայրեր
Կատեգորիա:Կանադական ֆուտբոլի մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Ֆրանսիայի վարչական բաժանում

Ֆրանսիայի Հանրապետությունը ըստ 2008 թվականի հունվարի 1 դրությամբ բաժանվում է 22 շրջանների (այդ թվում նաև Կորսիկան), որոնք բաժանվում են 96 դեպարտամենտների, իսկ դեպարտամենտները բաժանում են 330 օկրուգների, օկրուգները 3883 կանտոնի, կանտոնները 36569 համայնքի։ Երեք ամենամեծ համայնքները (Փարիզի, Մարսելի և Լիոնի) իրենց հերթին բաժանված են 45 մունիցիպալ օկրուգների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչական բաժանում
Առաջին գիշեր (տոն)

[մինի|աջից|305px|Սառցե արձան [Բոստոնում։]]
**Առաջին գիշեր** (), Նոր տարին դիմավորելու հյուսիսամերիկյան մշակութային սովորույթ, որը տևում է դեկտեմբերի 31-ի կեսօրից մինչև կեսգիշեր։

Առաջին գիշերը իրականում տեղի է ունենում անցնող տարվա վերջին գիշերը։ Տոնակատարությունները տեղի են ունենում կամ բաց երկնքի տակ, կամ էլ եկեղեցում ու թատրոնում։ Ուղեկցվում են երաժշտությամբ, պարերով, հրավառությամբ, սառցե քանդակների և այլ ցուցահանդեսներով, հաճախ կազմակերպվում են շքահանդեսներ։

Տոնակատարությունը սկսել է 1976 թվականին, երբ Բոստոնում նկարիչների ոչ մեծ խումբ, Նոր տարի տոնելու ուրիշ ձև փնտրելով, միջոցառում կազմակերպեց, որտեղ ալկոհոլային խմիչք օգտագործելն արգելված էր։ Շուտով այդ տոնը սկսեցին տոնել մոտակա համայնքները ևս։ Իսկ 1990-ականներին Բոստոնում այդ տոնին սկսեցին մասնակցել 1000-ից ավել արվեստագետներ։ 2006 թվականին տոնակատարությանը մասնակցել է միլիոնից ավելի մարդ։

[մինի|աջից|305px|Մասաչուսեթս նահանգի կապիտոլիումը ([Բոստոն) 2011 թվականի Նոր տարվա գալու պահին]]

Բոստոնի մի քանի հեռուստաալիքներ հեռարձակում են տոնակատարության վերջին մասը, ներառյալ՝ ժամանակի հետհաշվարկն ու հրավառությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տոներ
Կատեգորիա:Ամանոր
Հորաս Թատլ

**Հորաս Պառնել Թատլ** (դասական տառադարձմամբ՝ **Հորացիուս Պառնել Թուտլ**, , ), ամերիկացի աստղագետ։

## Կենսագրություն
1857 թվականին Թատլը սկսել է աշխատել Հարվարդի քոլեջի աստղադիտարանում, որպես օգնական։ Նա հայտնաբերել է մի քանի գիսաստղեր և հանդիսանում է 109P/Սվիֆթ-Թատլի (հանդիսանում է Պերսեիդներ ասուպային հոսքի աղբյուրը) և 55P/Թեմպլ-Թատլի (հանդիսանում է Լեոնիդներ ասուպային հոսքի աղբյուրը) գիսաստղերի համահայտնաբերողը։ Նրան օժանդակում էր Ասաֆ Հոլլը, ով հաշվարկում էր երկնային մարմինների ուղեծրերը։ Բացի այդ Թատլը հայտնաբերել է (66) Մայա և (73) Կլիտիա աստերոիդները։

1862 թ. նա թողեց Հարվարդը, որպեսզի 9 ամսով մասնակցի քաղաքացիական պատերազմում, որտեղ նա ծառայում էր որպես գանձապահ։ Հետագայում նա ծառայել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում և մասնակցել է մի քանի աշխարհագրական ճանապարհորդությունների։

1884 թվականից նա շարունակել է աշխատել որպես աստղագետ և աշխատել է Միացյալ Նահանգների ռազմածովային աստղադիտարանում, Վաշինգտոնում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ի պատիվ Հորաս Թատլի անվանակոչվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված (5036) Թատլ աստերոիդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Սոֆո Գելովանի

**Սոփո Գելովանիա** (*სოფო გელოვანი*, ), վրացի երգչուհի, ով 2013 թվականին Waterfall երգով, Նոդիկո Թաթիշվիլիի հետ ներկայացրել է Վրաստանը Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում և եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել են 15-րդ հորիզոնականը։ Նա նաև ներկայացրել է Վրաստանը Երևանն է կանչում երգի մրցույթ 2012 թ.-ին։

Կատեգորիա:Վրացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մարտի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Էսմա Ռեջեպովա

**Էսմա Ռեջեպովա** (մակեդոներեն` *Есма Реџепова*, ), գնչուական ծագմամբ մակեդոնացի երգչուհի, երգահան և վոկալիստ, ով 2013 թվականի մայիսին Վլատկո Լոզանոսկիի հետ «Pred da se razdeni» երգով ներկայացրել է Մակեդոնիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում և կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի երգչուհիներ
Քվեարկություն Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

Եվրատեսիլ երգի մրցույթում եղել են շատ տարբեր **քվեարկության համակարգեր**։ Սակայն քվեարկության հիմնական գործընթացը մնացել է նույնը։ Յուրաքանչյուր երկիր գնահատում է 10 երգ՝ 1-ից 12 բալային համակարգով։

## Զրո միավոր

## Ռեգիոնալ բլոկ քվեարկություն

* Կիպրոս և Հունաստան;
* Թուրքիա և Ադրբեջան;
* Իռլանդիա և Մեծ Բրիտանիա;
* Նիդերլանդներ և Բելգիա;
* Անդորրա, Պորտուգալիա և Իսպանիա;
* Սկանդինավյան երկրներ։ Շվեդիա, Նորվեգիա, Ֆինլանդիա, Դանիա և Իսլանդիա;
* Բալթյան երկրներ։ Էստանիա, Լատվիա և Լիտվա;
* Լիտվա և Վրաստան;
* Բալկանների երկրներ;
* Նախկին Վարշավիան պակտի երկրներ։ Լեհաստան, Բելառուս, Ուկրաինա, Ռուսաստան, Հայաստան, Մոլդովա;
* Ռումինիա և Մոլդովա;

## Նախկին քվեարկության համակարգեր

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթ
Էդուարդ Ստեֆան

**Էդուարդ Ժան-Մարի Ստեֆան** (, ), ֆրանսիացի աստղագետ։

Ծնվել է Սբ. Պեզենում և հաճախել է Բարձրագույն նորմալ դպրոց, ավարտել է այն լավագույնը իր դասարանում 1862 թվականին։

Ստեֆանը աշխատել է որպես Մարսելի աստղադիտարանի տնօրեն 1864&nbsp;-&nbsp;1907 թվականները (մինչև 1872 նրա աշխատակիցներից էր Ուրբեն Լե Վերյեն)։ Իր աշխատանքի վաղ ժամանակաշրջանում նա ավելի քիչ էր զբաղվում աստղագիտական դիտարկումներով, քանի որ նա զբաղված էր աստղադիտարանի բարելավմամբ։ 1866 թվականին նա հայտնաբերեց (89) Ջուլիա աստերոիդը, իսկ 1867 թվականին նոր աստղադիտակի միջոցով կարողացավ դիտել Մերկուրի մոլորակի անցումը։

1870-ից 1875 թվականներին Ստեֆանը հետևողականորեն զբաղվել է միգամածությունների հետազոտություններով, ճշգրտելով նրանց տեղաբաշխման կոորդինատները և հայտնաբերել է բազմաթիվ նոր միգամածություններ։ Նրա նպատակն էր կատարել աստղերի իրական շարժման չափումները ֆիքսված մարմինների համակարգի ստեղծման միջոցով։

Ստեֆանը առաջին աստղագետն էր, որ 1873 թվականին փորձեց չափել աստղի անկյունային տրամագիծը, օգտագործելով ինտերֆերոմետրիան, ձևափոխելով Մարսելի աստղադիտարանի 80 սմ աստղադիտակը ինտերֆերոմետրի։ 
Նա դա արել էր ծածկելով ռեֆլեկտորը երկու ուղղահայաց ճեղքեր ունեցող դիմակով։ 
Աստղը, որը նա ընտրել էր իր չափումների համար Սիրիուսն էր։ Նա չկարողացավ հասնել հաջողության, սակայն 1874 թվականին ստացավ աստղային տրամագծերի վերին սահմանը՝ 0, 158".։

Ստեֆանը հայտնաբերել է NGC 6027 գալակտիկան, օգտագործելով 80 սմ-նոց ռեֆլեկտոր աստղադիտակ 1882 թվականին։ Նրա հայտնագործություններից է Ստեֆանի կվինտետի հայտնագործությունը, որը նույնպես հայտնի է որպես "Arp 319", դա հինգ գալակտիկաներից բաղկացած խումբ է։ Ստեֆանը կատարել է այս հայտնագործությունը անդրադարձնող ծածկույթ ունեցող հայելիով աստղադիտակով, որը իր կարգի մեջ առաջինն էր աշխարհում։

Ստեֆանի անունը կապում են պարբերական գիսաստղ 38P/Ստեֆան - Օտերմաի հետ, չնայած, որ այն առաջին անգամ տեսել է Ժերոմ Կոջիան։

## Ծանոթագրություններ

## Մահախոսական
* JO '''7''' (1924) 9 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Նոդիկո Թաթիշվիլի

**Նոդիկո Թաթիշվիլի** (), վրացի երգիչ, ով 2013 թվականի մայսին Waterfall երգով, Սոփո Գելովանիի հետ ներկայացրել է Վրաստանը Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում. եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել են 15-րդ հորիզոնականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Վրացի երգիչներ
Զարեհ Զարգարյան

**Զարեհ Ալբերտի Զարգարյան** (), հայ պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Հանդես է գալիս Հայաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականի կազմում։ Մասնակցել է 5-րդ համահայկական խաղերին` որպես Գլենդելի հայկական թիմի անդամ՝ գրավելով 3-րդ տեղը։

Հավաքականի կազմում Զարգարյանը մասնակցել է ՖԻԲԱ-ի 2016 թվականի Փոքր երկրների Եվրոպայի առաջնությանը՝ գրավելով առաջին տեղը։

## Վաղ կյանքը
Ծնվել է 1989 թվականի ապրիլի 4-ին՝ Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)` Ալբերտ և Ալվարդ Զարգարյանների ընտանիքում։ Ունի երկու քույր` Պաուլետ և Էդիտա անուններով։ Ընտանյոք հանդերձ տեղափոխվել է հայաբնակությամբ աչքի ընկնող Գլենդել քաղաք (Կալիֆորնիա նահանգ)։ Տեղափոխվելուց և հաստատվելուց հետո Զարգարյանը սկսում է լրջորեն զբաղվել բասկետբոլով։

## Ավագ դպրոցի կարիերան
Հաճախել է Հուվերի ավագ դպրոցը, որտեղ ելույթներ ունենալու տարիներին ընդգրկվել է «All-league 1-ին թիմ» և «All-area 1-ին թիմ» խորհրդանշական հավաքականներում, ինչպես նաև 3 անգամ արժանացել է հանդիպման ամենաարժեքավոր խաղացողի (MVP) կոչմանը։

Ավագ դպրոցի կարիերայի բարձրագույն ցուցանիշը եղել է 49 միավոր, 11 արդյունավետ փոխանցում, 5 բլոկ և 4 խլում։ Զարգարյանն ավարտում է Հուվերի ավագ դպրոցը 2007 թվականին։

## Քոլեջային կարիերան
Դպրոցն ավարտելուց հետո Զարգարյանն ընդունվում է Գլենդելի քոլեջ, սակայն մեկ տարի անց լքում է այն և ընդունվում Սիտրուսի քոլեջ՝ որպեսզի կարողանա հանդես գալ այնպիսի թիմում, որն ի վիճակի կլինի պայքարելու նահանգային տիտղոսի համար։ Սիտրուսում հանդես գալու երկրորդ տարում Զարգարյանը միջինը խաղում է 15 րոպե՝ 4, 4 միավոր ցուցանիշով։ Թիմի կազմում Զարգարյանը նվաճում է Կալիֆորնիայի արևմտյան կոնֆերենցիայի հարավային դիվիզիայի տիտղոսը։

## Համալսարանային կարիերան
Չնայած ունենալով 36, 7% նետման արդյունավետություն, Զարգարյանը ընդունվում է Դոմինգեզ հիլսի կալիֆորնիական համալսարանի բասկետբոլային թիմ, որն հանդես է գալիս Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցիացիայի II դիվիզիայում (*NCAA Division II*)։ Մարզիչը Զարգարյանին համարում էր «հմուտ և ոչ ագահ բասկետբոլիստ` բարձր բասկետբոլային գիտելիքներով»։

## Մասնակցությունը համահայկական խաղերում
Զարգարյանը 2011 թվականին հանդես է եկել 5-րդ համահայկական խաղերին՝ ներկայացնելով Գլենդելի բասկետբոլային թիմը, որն այդ տարի գրավեց 3-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Eurobasket.com էջ

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ բասկետբոլիստներ
Կավինսկի

**Վենսան Բելորգեյ** (, ), առավել հայտնի **Կավինսկի** (*Kavinsky*, երբեմն ձևավորված` **KΔVINϟKY**) բեմական կեղծանվամբ, ֆրանսիացի էլեկտրո հաուս և սինթվեյվ ոճում ստեղծագործող դիջեյ, երաժիշտ և կինոդերասան։

Կավինսկիի երաժշտությունը հիմնականում ներշնչված է 1980-ականների գեղարվեստական ֆիլմերի էլեկտրոփոփ ժանրի սաունդթրեքերից։

Արժանացել է առավել մեծ ճանաչման «Nightcall» սինգլի համար, որը տեղ է գտնում 2011 թվականին նկարահանված «Դրայվ» ֆիլմի սաունդթրեքում։ Բացի այդ՝ Կավինսկիի «Testarossa» կատարումը տեղ է գտնում «Grand Theft Auto 4» համակարգչային խաղի «Էլեկտրո շոկ» (*Electro choc*) գեղարվեստական ռադիոկայանի երգացանկում։

## Սկավառակագրություն

### LP
*2013: Outrun (LP)

### EP
*2006: *Teddy Boy* (EP)
*2007: *1986* (EP)
*2008: *Blazer* (EP)
*2012: *ProtoVision* (EP)

### Սինգլներ

### Սաունդթրեք
**Լինքոլնի դատապաշտպանը* (2011)
**«[[Դրայվ (ֆիլմ, 2011)|Դրայվ]]»* (2011)

### Ռեմիքսեր
*"Gravity's Rainbow"
*"Roder (Kavinsky vs. M.I.A.)"
*"Roche" 
*"Embody"

### Ֆիլմագրություն
**Նոնֆիլմ* (2001)
**Աալտրա* (2003)
**Atomik Circus, le retour de James Bataille* (2004)
**Ուլտրանովա* (2005)
**Ստեյկ* (2007)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարցազրույց Կավինսկու հետ
* «Nightcall» (աուդիոհոլովակ Յութուբ կայքում)

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ակումբային դիջեյներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիջեյներ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Քոթոն Բոուլ մարզադաշտ

**Քոթոն Բոուլ մարզադաշտ** (), մարզադաշտ, որ գտնվում է ԱՄՆ-ի Տեխաս նահանգի Դալաս քաղաքում։ Մարզադաշտը նախատեսված է ֆուտբոլային (սոքերի) և ամերիկյան ֆուտբոլի հանդիպումների անցկացման համար։ Տեղավորում է շուրջ 92 հազար հանդիսականի։

## Պատմություն
240px|մինի|Գիշերային Ռոուզ Բոուլ մարզադաշտը
Մարզադաշտը կառուցվել է Դալասի Ֆեյր Պարկ համալիրի տարածքում և սկզբնապես կրում էր *Ֆեյր Պարկ Ստեդիում* անվանումը։ Այնուհետև մարզադաշտում սկսեցին անցկացվել ամերիկյան ֆուտբոլի **«Քոթոն Բոուլ»** կոչվող քոլեջային թիմերի մրցաշարը, և այն վերանվանվեց պարզապես *Քոթոն Բոուլ*։ Մարզադաշտը համանուն մրցաշարը ընդունում էր մինչև 2010 թ., իսկ 2010 թ.-ից սկսած մրցաշարը սկսեց ընդունել Առլինգտոնի Կովբոյզ մարզադաշտը։ Մարզադաշտում անց են կացվում ամերիկյան և դասական ֆուտբոլի հանդիպումներ, ինչպես նաև բեյսբոլային հանդիպումներ, բազմաթիվ համերգներ և մարզամշակութային այլ միջոցառումներ։

### ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ
Ռոուզ Բոուլը ընդունել է 1993 թ. ոսկե գավաթի 7 հանդիպումներ։

### Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
1994 թ. աշխարհի առաջնություն շրջանակներում Քոթոն Բոուլում տեղի են ունեցել 6 հանդիպումներ։

## Արտաքին հղումներ
* Քոթոն Բոուլի պաշտոնական կայք; cottonbowlstadium.com 
* Տեղեկություններ Քոթոն Բոուլի մասին; cottonbowlstadium.com, fairpark.org, ticketcity.com 

Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Բեյսբոլային մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունն ընդունած մարզադաշտեր
Քևին Լավ

**Քևին Ուեսլի Լավ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Կլիվլենդ Կավալիերս» ակումբում և Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի ազգային հավաքականում` որպես կենտրոնական և ծանր հարձակվող։

Հաջող հանդես գալով Լեյք Օսվեգոնի ավագ դպրոցում (Օրեգոն նահանգ)` Լավը մեկ մրցաշրջան հանդես է գալիս Լոս Անջելեսի կալիֆորնյան համալսարանի (UCLA) «Բրուինս» թիմում՝ 2008 թվականին հասնելով մինչև NCAA-ի 1/4 եզրափակիչ։ Լավը որոշում է մնացած երեք տարիները համալսարանում անցկացնելու փոխարեն միանգամից հայտ ներկայացնել NBA և մասնակցել 2008 թվականին կայանալիք դրաֆթում, որտեղ ընտրվում է 1-ին ռաունդի 5-րդ ընտրությամբ՝ «Մեմֆիս Գրիզլիսի» կողմից և անմիջապես փոխանակվում «Թիմբերվուլվզի» հետ՝ նույն դրաֆթի 3-րդ ընտրություն Օ Ջեյ Մեյոյի հետ։ Փոխանակման մեջ ընդհանուր առմամբ ներառված են եղել թվով 8 բասկետբոլիստ։

«Կավաիերսի» կազմում 2016 թվականին ճանաչվել է NBA-ի չեմպիոն։

Միացյալ Նահանգների հավաքականի կազմում Լավը 2 անգամ նվաճել է ոսկե մեդալ՝ Լոնդոնի օլիմպիական խաղերում (2012) և ՖԻԲԱ-ի աշխարհի առաջնությունում (2010)։ 
«Ասոոշիեդ պրես» հանդես

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NBA.com էջը
* Էջը բասկետբոլ ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կլիվլենդ Կավալիերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Թխվածք

մինի|250px|Թխվածք Մյունխենի սուպերմարկետներից մեկի հրուշակեղենի բաժնում
**Թխվածք**, հացաբուլկեղենի ընդհանուր անվանումը, որը պատրաստվում է թխման միջոցով, ինչպես նաև թխման գործընթացը։

Փոքր հատավոր հացաբուլկեղենն ներառում է հիմնականում հացի խմորից պատրաստած թխվածքները՝ մինչև 250 գ քաշով։ Դրանք են բուլկիները, եղջյուրիկները, կրուասանները։

Հրուշակեղենը պատրաստվում է այլ տեսակի խմորից՝ ճարպերի և շաքարավազի հավելումով։ Այս տեսակին է պատկանում նաև պահպանման երկար ժամկետ ունեցող ոչ քաղցր թխվածքները (գալետներ, կրեկերներ, աղի ձողիկներ)։ Թխվածքի դասական տեսակներից են թխվածքաբլիթը, կարկանդակը և այլն։

Թխվածք է նաև ջեռոցում թխված բիսկվիթը, տորթի շերտերն ու թխվածքաբլիթները։ Ժողովրդական լեզվով թխվածք կոչվում է ցանկացած տորթ և հրուշակեղեն։

## Արտաքին հղումներ
* «Թխվածք» հոդվածը Ա․ Դյումայի Խոհանոցային Մեծ Բառարանում
* Հոդված թխվածքում բաղադրատարրերի գործառույթի վերաբերյալ

Կատեգորիա:Թխվածքներ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
115 (թիվ)

**115** (**հարյուր տասնհինգ**), բնական թիվ, որը գտնվում է 114-ի և 116-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 115-ի թվանշանների գումարը հավասար է 7-ի
* 115-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 5-ի
* 115-ը կենտ եռանիշ թիվ է
* 115-ի քառակուսին հավասար է 13 225-ի

## Գիտության մեջ
* Ունունպենտիումի ատոմային համարը

## Այլ ոլորտներում
* 115 թ., Մ.թ.ա. 115 թ.
* Տարվա 115-րդ օրը ապրիլի 25-ն է (նահանջ տարիներին՝ ապրիլի 24-ը)
* ASCII-ում «s» նշանի համարը
114 (թիվ)

**114** (**հարյուր տասնչորս**), բնական թիվ, որը գտնվում է 113-ի և 115-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 114-ի թվանշանների գումարը հավասար է 6-ի
* 114-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 4-ի
* 114-ը զույգ եռանիշ թիվ է
* 114-ի քառակուսին հավասար է 12 996-ի

## Գիտության մեջ
* Ֆլեվորիումի ատոմային համարը

## Այլ ոլորտներում
* 114 թ., Մ.թ.ա. 114 թ.
* Տարվա 114-րդ օրը ապրիլի 24-ն է (նահանջ տարիներին՝ ապրիլի 23-ը)
* ASCII-ում «r» նշանի համարը
116 (թիվ)

**116** (**հարյուր տասնվեց**), բնական թիվ, որը գտնվում է 115-ի և 117-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 116-ի թվանշանների գումարը հավասար է 8-ի
* 116-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 6-ի
* 116-ը զույգ եռանիշ թիվ է
* 116-ի քառակուսին հավասար է 13 456-ի

## Գիտության մեջ
* Լիվերմորիումի ատոմային համարը

## Այլ ոլորտներում
* 116 թ., Մ.թ.ա. 116 թ.
* Տարվա 116-րդ օրը ապրիլի 26-ն է (նահանջ տարիներին՝ ապրիլի 25-ը)
* ASCII-ում «t» նշանի համարը
Ալլերհայլիգենշտրիցել

**Ալլերհայլիգենշտրիցել** (, նաև՝ *Strietzel*, *Allerseelenzopf*, *Seelenspitze*, *Seelenbrot* կամ *Allerseelenbreze*), խմորիչով պատրաստված ավստրիական և գերմանական հյուսած թխվածք։ Անվանումը թարգմանվում է որպես «բոլոր սրբերի հյուս»։ Բաղադրության մեջ մտնում է ալյուր, ձու, խմորիչ, կարագ, չամիչ, կաթ, աղ, շաքարի փոշի կամ կակաչի սերմ։ Որոշ շրջաններում օգտագործում են նաև ռոմ կամ կիտրոնի հյութ։

Կատեգորիա:Թխվածքներ
Կատեգորիա:Ավստրիական խոհանոց
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Վրաստանը վրացիների համար

**Վրաստանը վրացիների համար** (), Վրաստանի առաջին նախագահ Զվիադ Գամսախուրդիային և նրա կողմնակիցներին վերագրվող քաղաքական կարգախոս և ազգայնական դոկտրին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Placard reading: "Georgia for Georgians"
*Զվաիդ Գամսախուրդիա. "Աբխազ ժողովուրդը գոյություն չունի"

Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքական կարգախոսներ
Քուինս Պարկ Օվալ

**Քուինս Պարկ Օվալ** (), գլխավորապես կրիկետային մարզադաշտ Տրինիդադ և Տոբագոյի մայրաքաղաք Պորտ օֆ Սփեյնում։ Հանդիսանում է Կարիբյան ավազանի ամենից մեծ կրիկետային մարզադաշտը, ընդունել է ամենից շատ կրիկետային հանդիպումները, քան Կարինյան ավազանի այլ մրցավայրերում։ Ընդունել է 2007 թ. կրիկետի աշխարհի առաջնության հանդիպումների հիմնական մասը։ Պատկանում է Queen's Park կրիկետային ակումբին և տեղավորում է 25000 հանդիսականի։ Նաև սպասարկում է Տրինիդադ և Տոբագոյի կրիկետի հավաքականի տնային հանդիպումները։

Քուինս Պարկ Օվալը նաև ընդունում է ֆուտբոլային հանդիպումներ թե՛ երկրի առաջնության, թե՛ միջազգային։

Մարզադաշտի համալիրը ներառում է նաև երկուական թենիսի և սկվոշի կորտեր, ինչպես նաև բազմաֆունկցիոնալ մարզադահլիճ։

2010 թ. փետրվարին Քուինս Պարկ Օվալում Բիյոնսե Նոուլզի համերգն էր նախատեսված, սակայն տոմսերի մեծ պահանջարկի պատճառով համերգը տեղափոխվեց Քուինս Պարկ Սավանա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քուինս Պարկ Օվալ; espncricinfo.com 
* Քուինս Պարկ կրիկետային ակումբ; qpcc.com 

Կատեգորիա:Կրիկետի մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Տրինիդադ և Տոբագոյում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Օսական ճարտարապետություն

[մինի|աջից|Ցագարաևների և Գաբիսովների աշտարակները Հալգոն բնակատեղիում՝ հին [Ցիմիտի գյուղի մոտ]]
**Օսական ճարտարապետություն**, օս ժողովրդի կողմից դարեր շարունակ ստեղծված ճարտարապետական կառույցների ամբողջություն։ Օսիայի տարածքում բազմաթիվ ճարտարապետական հուշարձաններ են գտնվում, որոնք ամենանշանավորներն են լեռնային գոտում գտնվող միջնադարյան աշտարակները և ամրոցները։ Օսերի պաշտպանողական կառույցները բաժանվում են հետևյալ տիպերի՝ ռազմական («мæсыг») և կիսառազմական-բնակելի աշտարակներ («гæнах»), ամրոցներ («галуан»), ժայռային և քարանձավային բերդեր, հողապատներշներ։ Այդ ամեն հուշարձանի համար բնորոշ են կառուցման հատուկ ձևեր, հատուկ պլանավորում և կոնկրետ նշանակություն։ Օս վարպետներին հրավիրում էին Բալկարիա, Վրաստան և Կովկասի այլ տարածաշրջաններ ռազմական օբյեկտներ կառուցելու համար։ Օսիայում գտնվում է տարբեր պահպանվածության մոտավորապես 300 աշտարակ, որոնցից լավ են պահպանվել ռազմական աշտարակները, իսկ բնակելիները՝ վատ։ Աշտարակներ և նմանատիպ ռազմակառույցներ ոչնչացված են եղել 1830 թվականին դեպի Օսիա տեղի ունեցած գեներալ Իվան Աբխազովի արշավի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսական ճարտարապետություն
Ամանդինե

**Ամանդինե** (Amandine), ռումինական շոկոլադե տորթ բիսկվիտ՝ նուշի կրեմով։ Անունը ծագել է ֆրանսիական ամոնդ (amande) նուշի տեսակից։ Տորթի խմորը պատրաստվում է նուշից, որի վրա լցվում է հաղարջի օշարակ, այնուհետև՝ ծիրանի մարմելադ։ Տորթը պատվում է գլազուրով և զարդարվում է շաքարապատված կեռասներով։

Կատեգորիա:Տորթեր
Կատեգորիա:Ռումինական խոհանոց
Վիգեն Դիշչեքենյան

**Վիգեն Դիշչեքենյան** (Վիգէն Տիշչեքենեան, Viken Dishgekenian), լիբանանահայ երգիչ, հայրենասիրական (հեղափոխական) երգերի կատարող։

## Կենսագրություն
1986 թվականին ավարտել է Բեյրութի Հովակիմյան դպրոցը։ 1991 թվականից մի շարք հայկական և արաբական վարժարաններում քիմիա է դասավանդում։

Դեռ մանուկ հասակից կապված էր հեղափոխական երգերի հետ։ Սեփական առաջին երգը կատարել է 1997 թվականին՝ երգ Մհեր Չուլհաջյանի հիշատակին։ Ունի հեղափոխական երգերի 5 ձայնասկավառակ։ Լիբանանից դուրս համերգներ է տվել Ֆրանսիայում, Եգիպտոսում, Բրազիլիայում, Արգենտինայում, Ուրուգվայում, Քուվեյթում, Հորդանանում, Նիդերլանդներում։

## Տես նաև
* Գառնիկ Սարգսյան
* Հովիկ Գրիգորյան
* Հրանտ և Գայանե
* Հարութ Փամբուկչյան

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լիբանանահայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ հայրենասիրական երգերի կատարողներ
Հայաստանի անվանում

**Հայաստանի** և **հայ ժողովրդի** համար հայերեն էնդոնիմը համապատասխանաբար **Հայաստան** և **հայ** է։

## Անվան ծագումնաբանությունը
Հայ ազգի կազմավորման ընթացքում կարևորագույն դեր են կատարել երկու հիմնական ցեղային միություններ. Արմե-Շուպրիան (մ.թ.ա. XII-VII դդ.)՝ Հայկական լեռնաշխարհի հարավ արևմուտքում և Հայասա-Ազզին (մ.թ.ա. II հազարամյակ)՝ հյուսիս–արևմուտքում։

Հայերն իրենց «*հայ*» ինքնանվանումը, ինչպես նաև սեփական երկրի անվանումը «*Հայք*», «*Հայաստան*» վերցրել են *Հայասայից*, որտեղ հիմնական արմատը «*հայ*»–ն է, իսկ «*սա*»–ն խեթական վերջածանց է, որը մատնանշում է երկիրը ու համընկնում է հայերենի «*ստան*» վերջածանցին։ Այսինքն՝ *Հայասա* նշանակում է *հայերի երկիր*, *Հայաստան*։

Ինչ վերաբերվում է «*արմեն*» և «*Արմենիա*» անվանումներին ու դրանց տարաձևերին, որոնցով հայերին ու հայերի երկիրը անվանում են աշխարհ ժողովուրդների մեծ մասը, մասնագետները դրանք կապում են *Արմե-Շուպրիայում* բնակվող «հնդևրոպական նախահայկական ցեղերի» հետ։ Ասորական արձանագրություններում ինչպես Արմե-Շուպրիան, այնպես էլ այնտեղ բնակվող ժողովուրդն անվանվում են «*Ուրմե*», իսկ ուրարտական արձանագրություններում՝ «*Օրմե*» կամ «*Արմե*»։

Ցեղերի կամ ժողովուրդների մեծամասնության ինքնանվանումը հիմնականում տարբերվում է օտարազգիների կողմից նրանց տրված անվանումներից. Այս երևույթի հիմնական պատճառն այն է, որ տվյալ ցեղը կամ ժողովուրդն իրեն անվանում է ոչ թե իր բնակության վայրի կամ երկրի անունով, այլ  իրեն նախաբնիկ ցեղերի կամ էթնիկ խմբի, երբեմն նաև՝ պատմական ավանդույթների համաձայն, իր հիմնադիր նախահոր անունով, իսկ օտարերկրացիների կողմից նրանց սովորաբար կոչում են իրենց բնակության վայրի կամ տարածքի անունով։ Հայերի ազգային ինքնանվանումն է «Հայ» – ըստ ավանդության՝ Հայկ նահապետի /ուրարտ․ աղբյուրներում՝ Հալ(յ)դ/, իսկ օտարազգիների կողմից կոչվում են՝ «Արմեններ» (բառացի՝ ուրարտուի կամ արարադի մարդիք /բնակիչներ/): Դարեհ 1-ինի Բեհիստունյան արձանագրության մեջ «Ուրարտու»-ին տրված «Արմինա» անունը. մեկնաբանվում է, որպես «Արարադ լեռնաշխարհի ժողովուրդի/բնակիչների/ երկիր» իմաստով, որն առաջին անգամ պարսիկները տվել են Հայկական լեռնաշխարհին մ.թ.ա. 500-ից)։

## Առաջին հիշատակությունները
Հայաստանի մասին ամենավաղ գրառումները հաստատում են նրա գոյության մասին դեռևս մ.թ.ա. 6–րդ դարում։ Դարեհ I Մեծ պարսկական թագավորի հրամանով արված եռալեզու Բեհիսթունի արձանագրությունը հիշատակում է Ուրարտուն բաբելոներեն, Արմինա՝ պարսկերեն և Հարմինույա՝ Էլամերեն։ Հունարենով Հայերը հիշատակվում են մոտավորապես նույն ժամանակներում նշանավոր պատմագիր Հեկատեոս Միլեթացու (մոտավորապես մ.թ.ա. 476 թվականին) և պատմահայր Հերոդոտոսի կողմից։ Քսենոփոնը նկարագրում է հայկական գյուղի կյանքի բազմաթիվ կողմերը և հայերի հյուրընկալությունը։

## ''Հայեր'' և ''Հայաստան'' անունները տարբեր լեզուներում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայագիտություն
Կատեգորիա:Պետությունների անվանումներ
Էնջլ քեյկ

**Էնջլ քեյկ** (), բիսկվիտային տորթ, որը ծնունդ է առել Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հայտնի է դարձել ԱՄՆ-ում 19-րդ դարում։ Տորթն անվանվել է «հրեշտակների ուտելիք» իր թեթևության համար։

Շոկոլադե Դևիլս քեյկը (), որը համարվում է Էնջլս քեյկի կրկնությունը, ամերիկյան մեկ այլ հայտնի տորթ է, որն ավելի ուշ է զարգացել։ Սակայն ի տարբերություն Էնջլ քեյկի՝ Դևիլս քեյկը կարագով պատրաստված տորթերի տարատեսակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տորթեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան աղանդեր
Խնձորով կարկանդակ

**Խնձորով կարկանդակ**, կարկանդակի ամենատարածված տարատեսակներից մեկը, որի միջուկի պատրաստման համար խնձոր է անհրաժեշտ։

Քանի որ խնձորը ամենահասանելի միրգն է համարվում, խնձորով կարկանդակը եվրոպական ժողովուրդների խոհանոցի հիմնական աղանդերն է հանդիսանում։ Միջին դարերում խնձորով կարկանդակ սովորաբար սկսում էին պատրաստել խնձորի հասնելուց հետո, այսինքն՝ աշնանը մոտ․ այն ասոցացվում էր բերքի տոնի և աշնան գալու հետ։ Այժմ խնձորի լայն տարածման և պահպանման տարբեր եղանակների շնորհիվ խնձորով կարկանդակ կարելի է պատրաստել ողջ տարին, այդ թվում նաև այն տարածաշրջաններում, որտեղ խնձոր երբեք չի եղել, սակայն որտեղ խնձորենիներ են տարվել նոր ժամանակաշրջանում, օրինակ՝ Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաներում։ Գոյություն ունեն խնձորի կարկանդակի տարբեր տեսակներ։ Նրա պատրաստման համար կարելի է օգտագործել տարբեր տեսակի խմորներ՝ խմորիչով, շերտավոր, փխրուն և այլն։ Ամենանուրբ և շքեղ խնձորով կարկանդակներն ստացվում են խմորիչով խմորից։ Ընդ որում խնձորով կարկանդակը կարող է լինել բաց, կիսաբաց և փակ։ Խնձորով կարկանդակի պարզ բաղադրատոմսերից մեկը, որը տարածում է գտել Ռուսաստանում և ԱՊՀ երկրներում, խնձորով շառլոտկան է։ ԱՄՆ-ում խնձորով կարկանդակը համարվում է ազգային խորհրդանիշերից մեկը, հատկապես Վիրջինիա նահանգում, թեև այժմ պատրաստվում է կիսաֆաբրիկատ շերտի հիման վրա։

## Արտաքին հղումներ
* Պատրաստենք միասին. Խնձորով կարկանդակ

Կատեգորիա:Կարկանդակներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Խնձորով ուտեստներ
160 (թիվ)

**160** (**հարյուր վաթսուն**), բնական թիվ, որը գտնվում է 159-ի և 161-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 160-ի թվանշանների գումարը հավասար է 7-ի
* 160-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 0-ի
* 160-ը զույգ եռանիշ թիվ է
* 160-ի քառակուսին հավասար է 25 600-ի
* 160-ը առաջին տասնմեկ պարզ թվերի գումարն է՝ 160 = 2 + 3 + 5 + 7 + 11 + 13 + 17 + 19 + 23 + 29 + 31

## Այլ ոլորտներում
* 160 թ., Մ.թ.ա. 160 թ.
* Տարվա 160-րդ օրը հունիսի 9-ն է (նահանջ տարիներին՝ հունիսի 8-ը)
* NGC 160 - գալակտիկա Անդրոմեդայի համաստեղությունում
161 (թիվ)

**161** (**հարյուր վաթսունմեկ**), բնական թիվ, որը գտնվում է 160-ի և 162-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 161-ի թվանշանների գումարը հավասար է 8-ի
* 161-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 6-ի
* 161-ը կենտ եռանիշ թիվ է
* 161-ի քառակուսին հավասար է 25 921-ի

## Այլ ոլորտներում
* 161 թ., Մ.թ.ա. 161 թ.
* Տարվա 161-րդ օրը հունիսի 10-ն է (նահանջ տարիներին՝ հունիսի 9-ը)
* SNMP-ն օգտագործում է 161 պորտը
* NGC 161 - գալակտիկա (S0) Կետի համաստեղությունում
163 (թիվ)

**163** (**հարյուր վաթսուներեք**), բնական թիվ, որը գտնվում է 162-ի և 164-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 163-ը պարզ թիվ է
* 163-ի թվանշանների գումարը հավասար է 10-ի
* 163-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 18-ի
* 163-ը կենտ եռանիշ թիվ է
* 163-ի քառակուսին հավասար է 26 569-ի

## Այլ ոլորտներում
* 163 թ., Մ.թ.ա. 163 թ.
* Տարվա 163-րդ օրը հունիսի 12-ն է (նահանջ տարիներին՝ հունիսի 11-ը)
* NGC 163 - գալակտիկա (E) Կետի համաստեղությունում

Կատեգորիա:Պարզ թվեր
164 (թիվ)

**164** (**հարյուր վաթսունչորս**), բնական թիվ, որը գտնվում է 163-ի և 165-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 164-ի թվանշանների գումարը հավասար է 11-ի
* 164-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 24-ի
* 164-ը զույգ եռանիշ թիվ է
* 164-ի քառակուսին հավասար է 26 896-ի

## Այլ ոլորտներում
* 164 թ., Մ.թ.ա. 164 թ.
* Տարվա 164-րդ օրը հունիսի 13-ն է (նահանջ տարիներին՝ հունիսի 12-ը)
* NGC 164 - գալակտիկա Ձկան համաստեղությունում
165 (թիվ)

**165** (**հարյուր վաթսունհինգ**), բնական թիվ, որը գտնվում է 164-ի և 166-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 165-ի թվանշանների գումարը հավասար է 12-ի
* 165-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 30-ի
* 165-ը կենտ եռանիշ թիվ է
* 165-ի քառակուսին հավասար է 27 225-ի

## Այլ ոլորտներում
* 165 թ., Մ.թ.ա. 165 թ.
* Տարվա 165-րդ օրը հունիսի 14-ն է (նահանջ տարիներին՝ հունիսի 13-ը)
* NGC 165  - գալակտիկա Կետի համաստեղությունում
* G.165  - ITU-T ստանդարտ, որն նախատեսված է արձագանքների վերացման համար
120 (թիվ)

**120** (**հարյուր քսան**), բնական թիվ, որը գտնվում է 119-ի և 121-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 120-ի թվանշանների գումարը հավասար է 3-ի
* 120-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 0-ի
* 120-ը զույգ եռանիշ թիվ է
* 120-ի քառակուսին հավասար է 14 400-ի
* 120-ը 5-ի ֆակտորիալն է
* 8-իդ տետրաէդրային թիվն է
* 15-րդ եռանկյունային թիվն է

## Այլ ոլորտներում
* 120 թ., Մ. թ. ա. 120 թ.
* Տարվա 120-րդ օրը ապրիլի 30-ն է (նահանջ տարիներին՝ ապրիլի 29-ը)
* ASCII-ում «x» նշանի համարը
* Տոկի Պոնա լեզվում բառերի քանակը (սկզբում 118 էր, ևս երկու բառ ավելացվեց ավելի ուշ)
125 (թիվ)

**125** (**հարյուր քսանհինգ**), բնական թիվ, որը գտնվում է 124-ի և 126-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 125-ի թվանշանների գումարը հավասար է 8-ի
* 125-ի թվանշանների արտադրյալը հավասար է 10-ի
* 125-ը կենտ եռանիշ թիվ է
* 125-ի քառակուսին հավասար է 15 625-ի
* 125-ը 5 թվի խորանարդն է

## Այլ ոլորտներում
* 125 թ., Մ.թ.ա. 125 թ.
* Տարվա 125-րդ օրը մայիսի 5-ն է (նահանջ տարիներին՝ մայիսի 4-ը)
* ASCII-ում «}» նշանի համարը
Դարրեն Արոնոֆսկի

**Դարրեն Արոնոֆսկի** (, ), հրեական ծագմամբ ամերիկացի կինոռեժիսոր։ Նրա ֆիլմերը աչքի են ընկնում իրենց սյուրռեալիստական, դրամատիկ և հաճախ ճնշող թեմաներով, որոնք մշտապես դրսևորվում են հոգեբանական ռեալիզմի ոճով։ Բազում միջազգային և հեղինակավոր մրցանակաների դափնեկիր է. որոնց թվում՝  «Ոսկե առյուծ» և «Էմմի» մրցանակները, առաջադրվել է նաեւ «Օսկար», «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների։

Մինչ կինոմատոգրաֆիա մուտք գործելը, ուսանել է մարդաբանություն՝ Հարվարդի համալսարանում։

## Կենսագրություն

Ծնվել է Նյու Յորքի՝ Բրուքլին շրջանում, ԱՄՆ, 1969 թվականի փետրվարի 12-ին, ուսուցիչներ Շարլոթ և Աբրահամ Արոնոֆսկիների ընտանիքում, որոնք երկուսն էլ լեհ-հրեական ծագում ունեն։
Նա մեծացել է Բրուքլինի Մանհեթեն Բիչ թաղամասում։
Բազմիցս շեշտել է, որ «դաստիրակվել է ՝ մշակույթային առումով որպես հրեա, եւ որ հրեական ինքնության կրողն է, չնայած որ դեռ մանկուց չի սիրել Սինագոգ այցելել։

Երիտասարդության տարիներին Արոնոֆսկին՝ 1985 թվականին Քենիայում, և 1986 թվականին՝ Ալյասկաում՝ կենսաբանության դասընթացներ է անցել։ Արոնոֆսկու բնության հանդեպ հետաքրքրությունը նրան դրդել է ճամփորդել Եվրոպայով և Մերձավոր Արևելքով։ 18 տարեկանում նա ընդունվել է Հարվարդի համալսարան, որտեղ մասնագիտացել է որպես մարդաբան։

Արոնոֆսկու անդրանիկ երկու ֆիլմերը՝ «Պի»-ն և «Ռեքվիեմ երազանքի համար»-ը, ցածր բյուջե ունեին և օգտագործում էին չափազանց կարճ մոնտաժ, որոնք հայտնի են նաև որպես հիփ-հոփ մոնտաժներ: Մինչդեռ միջինում 100 րոպեանոց ֆիլմն ունի 600-ից 700 մոնտաժ։
«Ըմբիշը» և «Սև կարապ (ֆիլմ)»-երում օգտագործել է ավելի նուրբ ռեժիսուրա, ցուցադրելով՝ դերասանական խաղը։

## Անձնական կյանք

2000-ականներին հանդիպել է անգլիացի դերասանուհի Ռեյչել Վայսի հետ. նրանք նշանադրվել են 2005 թվականին։ Ապրել են միասին Մանհեթենի Իսթ քաղաքում և 2006 թվականի մայիսի 31-ին ծնվել է նրանց որդին։ 2010 թվականի նոյեմբերին նրանք հայտարարել են, որ երկար ժամանակ բաժանված են եղել, բայց միասին են մեծացնում իրենց որդուն։

2016 թվականի սեպտեմբերին Արոնոֆսկին սկսեց հանդիպել ամերիկացի դերասանուհի Ջենիֆեր Լոուրենսի հետ, որին ճանաչեց «Մայրիկ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։ Հարաբերություններն ավարտվել են 2017 թվականի նոյեմբերին։
2018 թվականին Արոնոֆսկին հարաբերությունների մեջ էր ռուս դերասանուհի Ագլայա Տարասովայի հետ, որը դերասանուհի Քսենիա Ռապոպորտի դուստրն է։ 2020 թվականին նա սկսել է հանդիպել ֆուտուրիստ Ալիս Լլոյդ Ջորջի հետ։ Արոնոֆսկին 2022 թվականին ասել է. «Ես զբաղվում եմ Տրանսցենդենտալ Մեդիտացիայով և սիրում եմ այն»։

2024 թվականին նա և իր քույրը՝ Պատին, դարձան Լեհաստանի քաղաքացիներ։ Արոնոֆսկու լեհ փաստաբանը բացատրել է, որ Արոնոֆսկին դիմել է Լեհաստանի քաղաքացիություն ստանալու համար՝ իր ծնողների ցանկությունը կատարելու համար։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official website
* Darren Aronofsky at IMDb

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հրեաներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Մարտինիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Մարտինիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Ֆրանսիայի անդրծովյան դեպարտամենտ Մարտինիկան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Գվադելուպայի հավաքականը չի հանդիսանում ՖԻՖԱ-ի անդամ, սակայն Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի որոշմամբ իրավունք ունի հանդես գալ տարածաշրջանային մրցաշարերում, այդ պատճառով էլ անդամակցում է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ին։ Վերահսկվում է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի բաժանմունքի՝ Մարտինիկայի ֆուտբոլային լիգայի կողմից։

ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի հատուկ կանոնակարգով գվադելուպական արմատներ ունեցող ֆրանսիացի ֆուտբոլիստները կարող են հանդես գալ Գվադելուպայի հավաքականի կազմում միայն այն դեպքում, եթե վերջին հինգ տարիների ընթացքում հանդես չեն եկել Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում։ Գվադելուպայի հավաքականի կազմում հանդես եկած ֆուտբոլիստները չունեն խոչընդոտներ Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում հանդես գալու համար։

## ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ
* 1991 - չի որակավորվել
* 1993 - խմբային փուլ
* 1998-2000 - չի որակավորվել
* 2002 - քառորդ եզրափակիչ
* 2003 - խմբային փուլ
* 2005-2011 - չի որակավորվել
* 2013 - որակավորվել է և մասնակցելու է

## Արտաքին հղումներ
* Մարտինիկայի ֆուտբոլային լիգայի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Մարտինիկա
Will.i.am

**Վիլյամ Ջեյմս Ադամս** (, ), հայտնի է նաև որպես **will.i.am**, ամերիկացի ռեփեր, երգիչ-երգահան, երաժշտական պրոդյուսեր և դիջեյ։ Հանդիսանում է The Black Eyed Peas հիփ հոփ խմբի անդամ։

## Սկավառակագրություն
### Անհատական ստուդիական ալբոմներ
* «Lost Change» (2001)
* «Must B 21» (2003)
* «Songs About Girls» (2007)
* «#willpower» (2013)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*will.i.am-ը imusic.am֊ում

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Interscope Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիջեյներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Մարտի 15 ծնունդներ
Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ (ՈՒԱՆԼ)

**Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ** կամ **Էլ Վոլկան (Հրաբուխ)** (, *El Volcan*), ՈՒԱՆԼ ակումբի մարզադաշտը, որ գտնվում է Մեքսիկայի Նուևո Լեոն նահանգի Մոնտեռեյ քաղաքի Սան Նիկոլաս դե լոս Գարսա արվարձանում։ Մարզադաշտը նախատեսված է ֆուտբոլային և ամերիկյան ֆուտբոլի հանդիպումների անցկացման համար։ Տեղավորում է շուրջ 42 հազար հանդիսականի։

Մարզադաշտը սպասարկում է ՈԻԱՆԼ Տիգրես ֆուտբոլային ակումբի, ինչպես նաև ՈՒԱՆԼ Աուտենտիկոս Տիգրես ամերիկյան ֆուտբոլի ակումբի հանդիպումները։ Կարճ ժամանակով ընդունել է նաև Մոնտեռեյ ֆուտբոլային ակումբի տնային հանդիպումները։ Մարզադաշտն ընդունել է 1986 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հինգ հանդիպումներ, ինչպես նաև՝ 1977 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության յոթ հանդիպումներ, Լիբերտադորեսի գավաթի 2005 և 2006 թթ. խաղարկությունների ՈԻԱՆԼ Տիգրեսի տբային հանդիպումները, 2011 թ. մինչև 17 տարեկանների ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մի քանի հանդիպումներ։

Մարզադաշտում համերգներ են տվել այնպիսի արտիստներ և խմբեր, ինչպիսիք են՝ Քուինը, Ռոդ Ստյուարտը, Guns N' Roses-ը, Ռոլինգ Սթոունզը, Այրոն Մայդենը, Քոլդփլեյը, Շակիրան, Աերոսմիթը, Մետալիկան, Kiss-ը։

### Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
1986 թ. աշխարհի առաջնություն շրջանակներում Էլ Վոլկանում անց են կացվել 5 հանդիպումներ։

## Արտաքին հղումներ
* Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ; tigres.com.mx , arqhys.com  
* Մարզադաշտի պատմությունը; tigres.com.mx  

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունն ընդունած մարզադաշտեր
Վրացական ազգանուն

Վրացական ազգանունների ճնշող մեծամասնությունը հիմք են առնում հայրանուններից, հազվադեպ՝ տեղանուններից ու տարատեսակ վերջածանցների կազմություններից։ Սովորաբար վրացական ազգանունները տարբերակվում են ըստ երկրի այս կամ այն տարածքի։ Այսպիսով, արևմտյան և կենտրոնական Վրաստանում ազգանունները վերջանում են «ձե» (՝ ძე), որը բառացիորեն նշանակում է «ծնված», մինչդեռ Արևելյան Վրաստանում վերջանում են «շվիլի» վերջածանցով ( შვილი), որը բառացիորեն նշանակում է «մանուկ» կամ «երեխա». սրանք փաստացի հոմանիշներ են համարվում։ Ի դեպ այս վերջածանցով ազգանուններ կրում են նաև Վրաստանի հրեաները։

Արևելյան Վրաստանի լեռնային շրջաններում հանդիպում են «ուրի» (՝ ური) կամ «ուլի» (՝ ული)։ Սվանների ազգանունների մեծամասնությունը, ըստ ըության ավարտվում են «-անի» (՝ ანი), մեգրելների` «-իա» (՝ ია), «-ուա» (՝ უა) կամ «-ավա» (՝ ავა), լազերի` «շի» (՝ ში)։

Վրացական ազգանունների մասին առաջին հուշագրությունները վերագրվում են 7 - 8-րդ դարերին։ Նրանց ճնշող մեծամասնությունը կապված էր տեղանունների (Պավնելի, Սուրամելի, Օրբելի), հայրանունների, կամ էլ մասնագիտական պատկանելիության, գերդաստանի ավանդական հասարակական դիրքի ու կոչման (Ամիլախվարի, Ամիրեջիբի, Էրիսթավի, Դեկանոզիշվիլի) հետ։ 13-րդ դարից սկսած՝ ազգանունները հիմք էին առնում տեղանուններից։ Այս ավանդույթը ամբողջությամբ տարածվեց 15 - 18-րդ դարերում։

Վրաստանի քաղաքացիական ռեեստերի գործակալության 2008 թ. հաշվետվության համաձայն՝ Վրաստանի առավել տարածված ազգանունները հետևյալն են.

* Բերիձե(ბერიძე) - 24962
* Կապանաձե (კაპანაძე) - 17202
* Գելաշվիլի (გელაშვილი) - 16350
* Մաիսուրաձե (მაისურაძე) - 14824
* Գիորգաձե (გიორგაძე) - 12954
* Լոմիձե (ლომიძე) - 11796
* Ծիկլաուրի (წიკლაური) - 11571
* Բոլքվաձե (ბოლქვაძე) - 10916
* Կվարացխելիա(კვარაცხელია) - 10447
* Նոզաձե (ნოზაძე) - 10183
* Խուցիշվիլի (ხუციშვილი) - 4806
* Աբուլաձե (აბულაძე) - 4758
* Շենգելիա (შენგელია) - 4639
* Միքելաձե (მიქელაძე) - 4415
* Տաբատաձե (ტაბატაძე) - 4294
* Բաիրամովի (ბაირამოვი) - 4265
* Գուսեինովա (გუსეინოვი) - 4124
* Գոգոլաձե (გოგოლაძე) - 4057

## Անուններ
### Իգական անուններ
Վրաստանում ամենատարածված կանացի 9 անունները (2012 թվականի տվյալներով).

### Արական անուններ
Վրաստանում ամենատարածված արական 9 անունները (2012 թվականի տվյալներով).

## Աղբյուրներ
* Ամենատարածված ազգանունները Վրաստանում  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական ազգանուններ
Մոսկվայի հայ համայնքի պատմություն

**Մոսկվայի հայ համայնք**, բնակչության թվով չորրորդ ազգային խումբն են համարվում ռուսներից, ուկրաինացիներից և թաթարներից հետո։ Մոսկվայում հայերի թիվը կազմում է ավելի քան 1 միլիոն մարդ։
[մինի|[Մոսկվայի հայկական եկեղեցական համալիր]]
մինի|Մոսկվայի հայ երիտասարդության ասոցիացիայի (ՄՀԵԱ) պատկերանիշը

## Պատմություն
### Վաղ միջնադար

### 15-20-րդ  դարեր
Հայերի՝ Մոսկվայում գտնվելու մասին առաջին հիշատակությունները վերաբերվում են 14-րդ դարի երկրորդ կեսին։ 1366 թ.-ի Ռուսական տարեգրությունը հաղորդում է, որ Նիժնի Նովգորոդի առաջին տոնավաճառ են եկել հայ և այլազգի վաճառականներ, որոնք թալանվել էին դեպի Մոսկվա և Նիժնի Նովգոդրոդ տանող ճանապարհին։
Ռուսական տարեգրությունը հաղորդում է, որ 1390 թվականի հունիսի 22-ին Մոսկվայում բռնկված հրդեըհ սկսում է տարածվել հայազգի Աբրահամի տնից։ Նրա տունը գտնվում էր Կրեմլի շուրջ առաջացած առևտրաարհեստավորական թաղամասում՝ պոսադում։
Հիրավի, թեպետ հետագայում ևս շարունակվում էր խոչընդոտների հարուցումը, այնուամենայնիվ միևնույն դավանանքին պատկանելը, քրիստոնյա լինելու հանգամանքը նրանց մերձեցնում էին։
Միջնադարյան Մոսկվայի բնակչության ազգային կազմը բնութագրելիս շատ էական է դառնում քաղաքի առևտրատնտեսական կյանքում մի քանի դար շարունակ նշանակալի դեր կատարած «սուրոժցի հյուրերի» ազգային պատկանելիության հարցի պարզաբանումը։ Այդ խնդրին հիմնավորապես անդրադարձել է ակադեմիկոս Լևոն Խաչիկյանը, ով ապացուցել է «հյուրերի» հայ լինելու փաստը։ Նա ցույց է տվել, որ Կաֆա քաղաքը, բարգավաճելով և բռնելով Սուրոժի տեղը, ինչ-որ ժամանակ սեփականել է նաև նրա անունը։ Մոսկվայում՝ հորջորվող «սուրոժցի հյուր» հասկացողությունը վերաբերվել է նաև Ղրիմի տարբեր բնակավայրերից, բայց առաջին հերթին և գլխավորապես Կաֆայից եկած վաճառականներին։ Նկատի է առել այն հանգամանքը, որ Կաֆայի հայերը կազմում էին բնակչության մեծամասնությունը, որոնք ձեռքում էր կենտրոնացված արևելյան առևտրի գերակշիռ մասը։ Այս և այլ անուղղակի վկայությունների հիման վրա Լ. Խաչիկյանը հանգում է այն հիմնավոր ապրանքների առևտրով հայտնի դարձած «սուրոժցիները» հիմնականում եղել են Ղրիմից, մասամբ նաև այլ վայրերից ժամանած հայ վաճառականները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
Ունիվերսիտարիո (այլ կիրառումներ)

**Ունիվերսիտարիո անվանումը կրում կամ ներառում են.**
* Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ (ՈՒԱՆԼ) - Ֆուտբոլային մարզադաշտ Մեքսիկայի Մոնտերեյ քաղաքում, ՈՒԱՆԼ ակումբ
* Օլիմպիկո Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ - Օլիմպիական մարզադաշտ Մեքսիկայի Մոնտերեյ քաղաքում, ՈՒՆԱՄ ակումբ
* Ունիվերսիտարիո Ալբերտո «Չիվո» Կորդովա մարզադաշտ - Ֆուտբոլային մարզադաշտ Մեքսիկայի Տոլուկա քաղաքում
* Ունիվերսիտարիո Բետո Ավիլա մարզադաշտ - Բեյսբոլային մարզադաշտ Մեքսիկայի Վերակրուս քաղաքում
* Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ (Կարակաս) - Բեյսբոլային մարզադաշտ Վենեսուելայի Կարակաս քաղաքում
* Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ (ՈԻԵՍ) - Ֆուտբոլային մարզադաշտ Սալվադորի Սան Սալվադոր քաղաքում, ՈՒԵՍ ակումբ
* Ունիվերսիտարիու Պեդրու Պեդրոսյան մարզադաշտ (Մորենան) - Ֆուտբոլային մարզադաշտ Բրազիլիայի Կամպու Գրանդի քաղաքում
* Ունիվերսիտարիու մարզադաշտ (Սան Պաուլո) - Ֆուտբոլային մարզադաշտ Բրազիլիայի Սան Պաուլո քաղաքում
* Ունիվերսիտարիու մարզադաշտ (Կոիմբրա) - Ֆուտբոլային և ռեգբիի մարզադաշտ Պորտուգալիայի Կոիմբրա քաղաքում
* Ունիվերսիտարիու մարզադաշտ (Լիսաբոն) - Ռեգբիի մարզադաշտ Պորտուգալիայի Լիսաբոն քաղաքում
Սուրոժցի հյուրեր

**«Սուրոժցի հյուրեր»** (), անվանում, որով Հին Ռուսիայում կոչում էին Սուգդեայով (ժամանակակից Սուդակ քաղաքը) երկրի խորքերը անցնող և տարբեր ապրանքներ բերող օտարերկրյա առևտրականներին։ Հետագայում այդ անվանումը տարածվում է Սուրոժից Մոսկվայի և այլ քաղաքներ ապրանքներ բերող նաև ռուս առևտրականների վրա։ Հայտնի է, որ 1288 թվականին «սուրոժցի հյուրերը» այցելել են Վլադիմիր Վոլինսկի, իսկ 1356 թվականին՝ Մոսկվա։

## Ազգային պատկանելիության հարցը
«Սուրոժցի հյուրերի» ազգային պատկանելիության հարցի պարզաբանմանը հիմնավորապես անդրադարձել է ակադեմիկոս Լևոն Խաչիկյանը։ Մոսկվան կապված էր Ջենովայի և Վենետիկի հետ։ Առևտրատնտեսական այդ կապերը հանգուցավորվում էին Ղրիմում։ Թերակղզու ծովափնյա գլխավոր քաղաքներից էին Սուրոժը (ժամանակակից Սուդակը) և Կաֆան (ժամանակակից Ֆեոդոսիան)։ Երկու քաղաքներում էլ հայ հոծ բնակչություն կար։ Մոսկվայում արևելյան ապրանքների (մետաքսե գործվածքներ, համեմունք, թանկարժեք քարեր և այլն) առևտուրը «սուրոժցի հյուր» կամ ուղղակի սուրոժցի անվանվող վաճառականների ձեռքում էր։ Ռուսական տարեգրության մեջ 14-րդ դարի կեսերին է առաջին անգամ նշվում «սուրոժցի հյուրերի»՝ Մոսկվա ժամանելու մասին։ Նրանք օգտվում էին մեծ իրավունքներից, այլ դիտվում էին որպես դրսից ժամանա վաճառական և այդ պատճառով անվանվում էին «հյուր»։ Հետագայում նրանք աստիճանաբար դարձան քաղաքի մշտական բնակիչներ։ Պատմագիտության մեջ տարբեր կարծիքներ են հայտնվել «սուրոժցի հյուրերի» ազգային պատկանելիության մասին։ Նրանք դիտվել են որպես ռուս (Ն. Տիխոմիրով), իտալացի (Ի. Զաբելին), հույն (Վ. Սիրոյեչկովսկի), կամ ռուս, իտալացի, հույն և հայ (Վ. Միքայելյան) վաճառականներ։

Լևոն Խաչիկյանը հանգամանորեն վերլուծել է սկզբնաղբյուրները՝ դրանք համադրելով ռուսական տարեգրությունների և այլ աղբյուրների տվյալների, ինչպես նաև պատմաբանների համար կռվան դարձած հիմնական փաստաթղթերի հետ։ Նա ցույց է տվել, որ Կաֆա քաղաքը, բարգավաճելով և բռնելով Սուրոժի տեղը, ինչ-որ ժամանակ սեփականել է նաև նրա անունը։ Մոսկվայում՝ հորջորվող «սուրոժցի հյուր» հասկացողությունը վերաբերվել է նաև Ղրիմի տարբեր բնակավայրերից, բայց առաջին հերթին և գլխավորապես Կաֆայից եկած վաճառականներին։ Նկատի է առել այն հանգամանքը, որ Կաֆայի հայերը կազմում էին բնակչության մեծամասնությունը, որոնք ձեռքում էր կենտրոնացված արևելյան առևտրի գերակշիռ մասը։ Այս և այլ անուղղակի վկայությունների հիման վրա Լ. Խաչիկյանը հանգում է այն հիմնավոր ապրանքների առևտրով հայտնի դարձած «սուրոժցիները» հիմնականում եղել են Ղրիմից, մասամբ նաև այլ վայրերից ժամանած հայ վաճառականները։

Նման հիմնավոր եզրակացությունը հիմք է տալիս նշելու, որ ռուսական մայրաքաղաքում 15-րդ դարում հայ վաճառականները ակտիվ գործունեություն էին ծավալել։ Մանավանդ որ Ռուսաստանի պատմության խոշոր մասնագետներ ակադեմիկոսներ Միխայիլ Տիխոմիրովը և Բորիս Գրեկովը գտնում են, որ 15-րդ դարի Մոսկվայի առևտրական գործարքներին աշխուժորեն մասնակցում էին հայ վաճառականները։ Նրանք գալիս էին դրսից և հաճախ բնակությու նհաստատում այդտեղ։ Ոսկե Հորդայի ներկայացուցիչների հետ Մոսկվա էին գալիս հարյուրավոր վաճառականներ, որոնց թվում էին նաև հայերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
Կատեգորիա:Հին Ռուսիա