Սրտամկանի ֆիբրոզ

**Սրտամկանի ֆիբրոզ**, սրտամկանի վնասվածքից հետո առաջացող ֆիբրոզ հյուսվածքի կուտակում: Ֆիբրոզը մեռուկացած հյուսվածքի փոխարեն խիտ շարակցական հյուսվածքի կուտակումն է: Սրտամկանի ֆիբրոզը հաճախ դժվար է հայտնաբերել, քանի որ առաջանում են ֆիբրոմաներ, փոքր սպիեր, մեկ բջջային գծով ուռուցքներ: Բջջային գիծը բջիջների մեկ շարքում տեղակայված ֆիբրոզ հյուսվածք է: Փոքր չափերի պատճառով դրանք դժվար է հայտնաբերել մագնիսառեզոնանսային շերտագրման միջոցով:

## Պատճառներ
### Սրտամկանի ինֆարկտ
Սրտամկանի ինֆարկտը կամ սրտի կաթվածը ֆիբրոզի հաճախակի պատճառ է։ Սրտամկանի ինֆարկտն իշեմիկ պատահար է կամ հյուսվածքների արյունամատակարարման սահմանափակում, օրինակ՝ աթերոթրոմբոզի արդյունքում: Արյունամատակարարման խանգարման հետևանքով սրտամկանը չի ստանում թթվածին, ինչը հանգեցնում է հյուսվածքների անդառնալի վնասման և մահվան: Ինֆարկտի հետևանքով մեռուկացած հյուսվածքը փոխարինվում է սպիական հյուսվածքով, վերականգնելով օրգանի կառուցվածքային ամբողջականությումը, սակայն հանգեցնելով սրտամկանի ֆունկցիայի խանգարման:

### Սրտի իշեմիկ հիվանդություն
Սրտի իշեմիկ հիվանդությունը, որը հայտնի է նաև որպես պսակաձև զարկերակների հիվանդություն, սրտամկանի վնասման ամենատարածված պատճառներից է: Սրտի իշեմիկ հիվանդության դեպքում պսակաձև զարկերակները նեղանում են անոթների պատում աթերոսկլերոզային վահանիկների կամ ճարպային մասնիկների կուտակման արդյունքում: Աթերոսկլերոտիկ վահանիկներն առաջացնում են արյան հոսքի սահմանափակում: Արդյունքում հյուսվածքը չի ստանում կենսագործունեության համար անհրաժեշտ  սննդանյութեր: Սրտի իշեմիկ հիվանդության դեպքում ֆիբրոզային հյուսվածքի կուտակումը շատ ավելի դանդաղ է, քան ինֆարկտի դեպքում, քանի որ հյուսվածքը որոշակի քանակությամբ թթվածին է ստանում:

### Սրտի բնածին արատների վերականգնում
Սրտամկանի ֆիբրոզի առաջաման պատճառներից է սրտի բնածին արատների վիրաբուժական վերականգնումը: Սրտի բնածին արատով ծնված անձանց արատների վիրահատական շտկումը  հաճախ խիստ անհրաժեշտ է: Չնայած որ վիրահատական միջամտությունը հանգեցնում է ֆիբրոզի առաջացման,այս դեպքում սրտամկանը ավելի քիչ է վնասում քան բնական սպիացումը:

### Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն
Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, հատկապես մարզիկների շրջանում, հանգեցնում է ֆիբրոզի՝ սրտամկանում շարակցական հյուսվածքի կուտակման: Ինտենսիվ, երկարատև ֆիզիկական ակտիվությունը հանգեցնում է սրտամկանի ծանրաբեռնման՝ առաջացնելով միկրովնասվածքներ, հետագա բորբոքում և սպիացում: Սա հատկապես տարածված էայն սպորտաձևերով զբաղվող մարզիկների շրջանում, ինչպիսիք են մարաթոնները, շատ երկար հեծանվային մրցավազքերը, երբ սրտի բարձրացած արտամղումը ծանրաբեռնում է սիրտը: Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ մարզիկների շրջանում զարգանում է սրտամկանի օջախային ֆիբրոզ, որը ժամանակի ընթացքում հանգեցնում է առիթմիաների զարգացման, սրտամկանի ֆունկցիայի նվազման և հայտնաբերվում է սրտի վիզուալիզացիայի միջոցով (սրտի ՄՌՏ և այլն): Չնայած ֆիզիկական ակտիվությունը ընդհանուր առմամբ օգտակար են սրտի առողջության համար, ինտենսիվ և երկարատև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, առանց բավարար վերականգնման, կարող է նպաստել ախտաբանական փոփոխությունների զարգացմանը ռիսկի խմբի անհատների շրջանում՝ սրտամկանի ֆիբրոզի ժառանգական հակվածություն,սրտի չախտորոշված ​​ հիվանդություններ, առաջացած բորբոքումից, միկրովնասվածքներից հետո վերականգնման խանգարում:

### Զարկերակային գերճնշում
Սրտամկանի վրա բարձր ճնշման երկարատև ազդեցությունը հանգեցնում է ֆիբրոզի զարգացման։ Այս լարվածությունը առաջացնում է ձախ փորոքի հիպերտրոֆիա, մեծացնելով թթվածնի պահանջարկը և խորացնելով իշեմիան։ Ժամանակի ընթացքում այս փոփոխությունները կարող են հանգեցնել ֆիբրոզի զարգացման՝ փորձելով վերականգնել վնասված հյուսվածքը։

### Կարդիոմիոպաթիաներ
Կարդիոմիոպաթիաները, ինչպիսիք են դիլատացիոն և հիպերտրոֆիկ կարդիոմիոպաթիաները, կապված են ֆիբրոզի բարձր ռիսկի հետ։ Այս հիվանդությունները փոխում են սրտամկանի կառուցվածքը և գործառույթը։ Սպիացումը կարող է նպաստել սրտային անբավարարության կամ առիթմիաների առաջացմանը։

### Սրտամկանի բորբոքում
Սրտամկանի բորբոքումը՝ միոկարդիտը, որը հաճախ հարուցվում է վիրուսներով, հանգեցնում է սրտամկանի ֆիբրոզի զարգացման։ Բորբոքային ռեակցիան վնասում է սրտային հյուսվածքը՝ առաջացնելով վերականգնման գործընթացներ, որի արդյունքում մեռուկացած հյուսվածք փոխարինվում է ֆիբրոզ հյուսվածքով: Ֆիբրոզը բարձրացնում է առիթմիաների զարգացման հավանականությունը։

### Սրտային տոքսիններ
Սրտային տոքսինների, ինչպիսիք են քիմիաթերապևտիկ դեղամիջոցները (օրինակ՝ անտրացիկլինները), ալկոհոլը, կոկաինի նման հանգստացնող դեղամիջոցները, կարող են առաջացնել սրտամկանի սպիացում՝ ազատ ռադիկալների կուտակման, կարդիոմիոցիտներում ԴՆԹ-ի շղթաների վնասման հետևանքով: Այս տոքսինները անմիջականորեն վնասում են սրտամկանի բջիջները՝ հանգեցնելով բորբոքման և ֆիբրոզի, քանի որ օրգանիզմը փորձում է վերականգնել վնասված հյուսվածքը:.

### Ծերացում
Ծերացումը սպիացման բնական գործոններից է։ Ժամանակի ընթացքում օքսիդատիվ սթրեսը, թույլ բորբոքումը և միկրոանոթային փոփոխությունները հանգեցնում են սրտամկանի աստիճանական ֆիբրոզի զարգացման։

## Զարգացում
Սրտամկանի վնասվածքից անմիջապես հետո առաջանում է վնասված հյուսվածքի բորբոքում: Բորբոքումը վնասվածքի տեղում նեյտրոֆիլների, մակրոֆագերի և լիմֆոցիտների կուտակումն է: Բացի այդ, բորբոքային բջիջները բարձրացնում են բազմաթիվ ազդանշանային միացությունների՝ ցիտոկինների, աճի գործոնների և հորմոնների արտազատումը, ներառյալ տրանսֆորմացնող աճի գործոն β-ն, ինտերլեյկիններ 1, 2, 6 և 10-ը, ուռուցքի մեռուկացման  գործոն α-ն, ինտերֆերոն γ-ն, քեմոկինները, անգիոտենզին II-ը, նորեպինեֆրինը, էնդոթելինը, նատրիուրետիկ պեպտիդները և թրոմբոցիտային աճի գործոնները: Եվ՛ նեկրոտիկ բջիջները, և՛ բորբոքված սրտամկանը արտազատում և ակտիվացնում են հյուսվածքային մետաղոպրոտեինազը: Մետաղոպրոտեինազը նպաստում է վնասված հյուսվածքի քայքայմանը և ներծծմանը: Մի քանի օր անց վնասվածքի տեղում սկսում է կուտակվել կոլագեն: Արտաբջջային մատրիքսի մաս կազմող հատիկավոր հյուսվածքը, որը բաղկացած է ֆիբրինից, ֆիբրոնեկտինից, լամինինից և գլիկոզամինոգլիկանից, ընկած է կոլագենի հիմքում:[2] Արտաբջջային մատրիքսը ծառայում է որպես հիմք կոլագենի մանրաթելերի ձևավորման համար: Կոլագենը սպիական հյուսվածքի հիմնական բաղադրիչն է:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ