Միրոսլավա Գոնգաձե

**Միրոսլավա Վլադիմիրովնա Գոնգաձե** ( (ծնված որպես Պետրիշին, ), ուկրաինացի լրագրող, որն այժմ ապրում է Միացյալ Նահանգներում։ Նրա ամուսինը՝ լրագրող Գեորգի Գոնգաձեն, առևանգվել և սպանվել է 2000 թվականին։ Այդ ժամանակից ի վեր նա դարձել է նշանավոր հասարակական գործիչ, որը պաշտպանում է Ուկրաինայում մամուլի ազատությունը և լրագրողների անվտանգությունը: Շարունակում է արդարություն փնտրել ամուսնու սպանության համար։

## Կենսագրություն
Միրոսլավա Վլադիմիրովնա Պետրիշինը ծնվել է 1972 թվականի հունիսի 19-ին Բերեժանիում (Ուկրաինայի ԽՍՀ Տերնոպոլի մարզ): Քաղաքացիական իրավունքի մագիստրոսի կոչում է ստացել Լվովի համալսարանում (որն ավարտել է 1997 թվականին) և 1990-ականների սկզբին աշխատել է որպես տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավախորհրդատու:

1990-ականների սկզբին Միրոսլավա Պետրիշինը սկսել է զբաղվել լրագրությամբ և ուկրաինական քաղաքականությամբ։ 1993 թվականին եղել է «Post-Поступ» ամսագրի տեղեկատվական բաժնի մասնագետը։ 1994 և 1995 թվականներին զբաղեցրել է «Նոր ալիք» քաղաքական միավորման մամուլի կենտրոնի փոխտնօրենի և տնօրենի պաշտոնը (): 1995 թվականին եղել է ՍՏԲ-ի միջազգային մամուլի կենտրոնի մեդիա բաժնի ղեկավարը (), իսկ 1998 թվականին «Օր» օրաթերթի հասարակայնության հետ կապերի բաժնի ղեկավարը:

Միևնույն ժամանակ Միրոսլավա Պետրիշինը ակտիվացել է կինոարտադրության մեջ։ Եղել է Գեորգի Գոնգաձեի «Պատերազմի ստվերները» վավերագրական կարճամետրաժ ֆիլմի ռեժիսորի օգնականը։

Միրոսլավա Պետրիշինն ամուսնացել է Գեորգի Գոնգաձեի հետ 1995 թվականին, իսկ 1997 թվականին նրանք ունեցել են երկվորյակ դուստրեր։ Ամուսնու հետ Միրոսլավա Գոնգաձեն շարունակել է աշխատել նախագահ Լեոնիդ Կուչմայի վարչակազմի դեմ ուղղված լրագրողական նախագծերի վրա:

2000 թվականին Գեորգի Գոնգաձեն առևանգվել և սպանվել է։ Նախագահի թիկնապահներից մեկի կողմից տրամադրված և ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների կողմից հրապարակված գաղտնի ձայնագրությունները վկայում էին Կուչմայի դեմ։ Հետագա քաղաքական հակասությունները հայտնի դարձան որպես ժապավենային սկանդալ, որը նվազեցրել է Կուչմայի ժողովրդականությունը և դարձավ 2004 թվականի նարնջագույն հեղափոխության նախապայմաններից մեկը: Նա նաև Միրոսլավա Գոնգաձեին հայտնի դարձրեց որպես Ուկրաինայում ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և մամուլի ազատության համար պայքարող։ Շարունակել է արդարություն փնտրել ամուսնու առևանգման և սպանության համար։

Նա և իր երկու երեխաները 2001 թվականին քաղաքական ապաստան են ստացել ԱՄՆ-ում: 2005 թվականի փետրվարին «Газете по-киевски» ին տված հարցազրույցում Միրոսլավա Գոնգաձեն ասել է, որ ինքը «կվերադառնա Ուկրաինա, եթե պատժվեն» իր ամուսնու «ոչ միայն սպանությունն իրականացնողները, այլև պատվիրատուները»: ԱՄՆ ժամանելուց ի վեր Գոնգաձեն աշխատել է որպես հեռուստատեսային և ռադիո թղթակից «Ամերիկայի Ձայն»-ում, «Ազատություն» ռադիոկայանի անկախ թղթակից և հրավիրյալ գիտնական Վաշինգտոնի Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանի Եվրոպական, Ռուսական և Եվրասիական հետազոտությունների ինստիտուտում: 2001 թվականին Գոնգաձեն արժանացել է Ռեյգան-Ֆաշել կրթաթոշակի՝ հետազոտելու ԶԼՄ-ների դերը Ուկրաինայի անցման գործընթացում դեպի ժողովրդավարություն:

2021 թվականի դեկտեմբերից «Ամերիկայի ձայնի» Արևելյան Եվրոպայի բյուրոյի ղեկավարն է։

2009 թվականի հոկտեմբերին զբաղեցրել է 91-րդ տեղը ուկրաինական Focus ամսագրի փորձագետների կողմից կազմված 100 «Ուկրաինայի ամենաազդեցիկ կանանց» ցանկում։ 2010 թվականին նմանատիպ վարկանիշում զբաղեցրել է 52-րդ տեղը։

Գոնգաձեն թերահավատորեն է վերաբերվում ժամանակակից Ուկրաինայի քաղաքական վիճակին. 2009 թվականի նոյեմբերի 23-ին The Wall Street Journal-ում հրապարակված հոդվածում պնդել է, որ ուկրաինական ժողովրդավարությունը այլասերվում է, և մամուլի ազատությունը վտանգի տակ է:

2014 թվականին եղել է առաջին ազգային հեռուստաալիքի «Ազգային բանավեճեր» նախագծի համահեղավարը։

2015 թվականին գլխավորել է Ամերիկայի ձայնի ուկրաինական ծառայությունը։

2024 թվականի մարտին միացել է «Ուկրաինսկա պրավդա»-ի խորհրդատվական խորհրդին:

## Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան
2002 թվականի սեպտեմբերի 16-ին բողոք է ներկայացրել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան՝ վկայակոչելով Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածը (կյանքի իրավունք) և պնդելով, որ իր ամուսնու մահը բռնի անհետացման հետևանք է, և որ Ուկրաինայի իշխանությունները չեն կարողացել պաշտպանել նրա կյանքը։ Նա նաև հայտարարեց, որ վախի և անորոշության մթնոլորտը, ինչպես նաև հետաքննության ընթացքում տրամադրված թերի և հակասական տեղեկությունները ստիպել են իրեն լքել երկիրը և տառապել՝ խախտելով Կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածը (անմարդկային և նվաստացուցիչ վերաբերմունքի արգելում): 2005 թվականի մարտի 31-ին դատարանը նրա բողոքը ճանաչել է ընդունելի և դրանով իսկ համաձայնեց շարունակել նրա գործն ընդդեմ Ուկրաինայի պետության:

2005 թվականի նոյեմբերի 8-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հրապարակել է իր որոշումը Միրոսլավա Գոնգաձեն ընդդեմ Ուկրաինայի գործով հօգուտ լրագրողի այրու։ Դատարանի որոշմամբ՝ Ուկրաինան խախտել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ, 3-րդ, 13-րդ և 41-րդ հոդվածները՝ չպաշտպանելով դիմումատուի ամուսնու՝ Գեորգի Գոնգաձեի կյանքի իրավունքը։

Որոշման համաձայն՝ հետաքննությունը եղել է ոչ ադեկվատ և դիմողին պատճառել բարոյական մեծ վնասվածքներ։ Դատարանը դիմումատուին հատկացրել է 100 հազար եվրո՝ որպես նյութական և բարոյական վնասի փոխհատուցում։

## 2006 թվականի դատավարություն
2004 թվականի նախագահական արշավի ժամանակ ընդդիմադիր թեկնածու Վիկտոր Յուշչենկոն խոստացել է հետաքննել գործը, եթե նախագահ դառնա։ Յուշչենկոն նախագահ դարձավ նարնջագույն հեղափոխությունից հետո և անմիջապես նոր հետաքննություն սկսեց՝ փոխարինելով գլխավոր դատախազին։

Գոնգաձեի սպանության գործով դատավարությունը սկսվել է 2006 թվականի հունվարի 9-ին Կիևում։ Գեորգի Գոնգաձեի սպանության մեջ մեղադրվել են ՆԳՆ երեք նախկին աշխատակիցներ։ Մեկ այլ կասկածյալ՝ ոստիկանության նախկին գեներալ Օլեքսի Պուկաչը, ենթադրվում էր, որ փախել էր արտերկիր, սակայն 2009 թվականին նրան հայտնաբերել են Ուկրաինայում, ձերբակալել և մեղադրանք առաջադրել: Դատավարության մեկնարկի օրը Միրոսլավա Գոնգաձեն մեկնաբանել է այն փաստը, որ ոչ ոք չի մեղադրվել սպանության պատվիրատուի մեջ. «Նրանք հայտնի են և պետք է պատժվեն այնպես, ինչպես նրանք, ովքեր այսօր կնստեն բանտ»:

## Գոնգաձեի հիմնադրամ
Իր ամուսնու սպանության հետաքննությունը հեշտացնելու և Ուկրաինայում մամուլի ազատությունն ու մյուս լրագրողների ու քաղաքական ակտիվիստների անվտանգությունը խթանելու համար Միրոսլավա Գոնգաձեն 2001 թվականին հիմնադրեց Գոնգաձեի հիմնադրամը: Հիմնադրամը համագործակցում է այլ լրագրողական կազմակերպությունների հետ, ինչպիսիք են «Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպությունը: Նրանք աջակցություն են ստացել Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության խորհրդարանական վեհաժողովից և Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովից: 2001 թվականին Եվրախորհրդարանը որոշել է ստեղծել միջազգային կոմիտե, որը կհետաքննի այդ հարցը:

Հիմնադրամը նաև աշխատել է ուկրաինական Ոսկե Խաչի հետ՝ ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու ուկրաինացի այլ սպանված լրագրողների ընտանիքներին, ինչպիսին Իգոր Ալեքսանդրովն է:

Գեորգի Գոնգաձեի անհետացման երկրորդ տարելիցին Գոնգաձեի հիմնադրամը կազմակերպել է «Ռեքվիեմ 2002» ծրագիրը, որը ներառում է հիշատակի արարողություններ և բողոքի ցույցեր Ուկրաինայի դեսպանատներում և հյուպատոսություններում։ Միջոցառումներին աջակցել են Freedom House-ը և լրագրողների պաշտպանության կոմիտեն և ստացել աջակցության նամակներ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի մի քանի անդամներից:

## Շքանշաններ
* Արքայադուստր Օլգայի 3-րդ աստիճանի շքանշան (10.12.2014 թվական) - *Լրագրության զարգացման գործում անձնական նշանակալի ավանդի, ակտիվ հասարակական գործունեության և մասնագիտական բարձր հմտությունների համար*

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:21-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գեորգի Գոնգաձե
Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հասարակական գործիչներ