open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չանչժի

**Չանչժի** (), քաղաք Չինաստանի Շանսի մարզի հարավարևելյան մասում։ Պատմականորեն եղել է միավորված Չինաստանի առաջին կայսր Ցին Շի Հուանդիի կազմավորած 36 վարչական տարածքներից մեկը։ Ներկայումս տրանսպորտային խոշոր հանգույց է, որտեղով անցնում են չորս ավտոմայրուղի (Տայուան-Չանչժի, Չանչժի-Ցզինչեն, Չանչժի-Լինֆեն և Չանչժի-Հանդան), երկու երկաթգիծ (Տայուան–Ցժիաոզու և Չանչժի-Հանդան), երեք ազգային ավտոճանապարհ և մեկ միջազգային օդանավակայան։

Քաղաքը դարձել է առևտրական ու արդյունաբերական զարգացող կենտրոն։ 2011 թվականին նրանում ստեղծված համախառն ներքին արդյունքի ցուցանիշն ամենաբարձրն է եղել ամբողջ մարզում։ 2010 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով Չանչժիում ապրում էր 3.334.564 մարդ։

Այստեղ շրջակա միջավայրի, հատկապես՝ օդի որակի դիտարկում-հսկողությունն իրականացնում են Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության շրջակա միջավայրի պահպանության նախարարությունը և քաղաքի վարչակազմը։ Դիտարկման արդյունքներն օրը օրին հրատարակվում են տեղական մամուլում։

## Պատմություն
Չանչժի քաղաքի ներկայիս տարածքում հնագույն բնակավայր է եղել դեռևս Շան արքայատոհմի կառավարման ժամանակներում (մեր թվականությունից առաջ 1600 - 1050 թվականներին)։ Իսկ նոր ժամանակների քաղաքը մինչև 1912 թվականը անվանվել է Լուան։

## Կլիմա
Չանչժիին բնորոշ է ցուրտ ու չափազանց չոր ձմեռներով և չափազանց տաք ու մասամբ խոնավ ամառներով կլիման, որը, ըստ *Köppen climate classification*-ի դասակարգման, կլիմայական քարտեզներում նշվում է  *Dwa* հապավումով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Չանչժիի վարչակազմի պաշտոնական կայքէջը

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Եկատերինա Վաշչուկ

**Եկատերինա Տիմոֆեևնա Վաշչուկ** (, ), ուկրաինացի քաղաքական գործիչ։ Ուկրաինայի Ժողովրդական կուսակցության անդամ 1996 թվականից, կուսակցության ղեկավարը 1997-1999 թվականներին։ Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի 2-4, 6 և 7 գումարումների ժողովրդական դեպուտատ։ Ուկրաինայի 
ԳԱԱ պատվավոր անդամ (2001)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Լուցկի մանկավարժական ինստիտուտը (1969-1974, պատմության ուսուցիչ) և Լվովի ագրարային համալսարանը (1998-2001, տնտեսագետ)։

1979-1994 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ-ի XXV համագումարի անվան կոլտնտեսության ղեկավար (1990 թվականից՝ «Կոլոս» ագրոֆիրմա)։

1994 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ուկրաինայի երկրորդ գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր Վոլինի մարզի միամանդատ ընտրատարածքից (առաջադրվել է Ուկրաինայի գյուղական կուսակցությունից)։

1998 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ուկրաինայի 3-րդ գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր Վոլինի մարզի միամանդատ ընտրատարածքից (առաջադրվել է նաև որպես № 1-ը Ուկրաինայի ագրարային կուսակցության ցուցակով)։

2002 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ուկրաինայի 4-րդ գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավոր («Հանուն միասնական Ուկրաինայի»)։

2006 թվականի ընտրություններում եղել է Ուկրաինայի V գումարման Գերագույն ռադայի ժողովրդական պատգամավորության թեկնածու (թիվ 11-ը Լիտվինի ժողովրդական բլոկի ցուցակով)։

2007 թվականի ընտրություններում եղել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի V գումարման Ժողովրդական պատգամավորության թեկնածու (եղել է թիվ 21-ը Լիտվինի բլոկի ցուցակով)։

2012 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Ռեգիոնների կուսակցության ցուցակով։ Եղել է Սուվերեն Եվրոպական Ուկրաինա խմբակցության անդամ։

Պարգևատրվել է Լենինի, «Պատվո նշան», «Արժանիքների համար» բոլոր աստիճանների (III — 1996, II — 2000, I — 2002) շքանշաններով։ Ուկրաինայի գյուղատնտեսության վաստակավոր աշխատող (1993)։

Նրա դուստրը՝ Տատյանան, ամուսնացած է Պյոտր Սիմոնենկոյի ավագ որդու հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://news.yandex.ru/people/vaschuk_ekaterina.html, https://web.archive.org/web/20101003024051/http://inforotor.ru/id/persons/Ekaterina_Vaschuk, https://web.archive.org/web/20081119054838/http://ukrinform.info/dosie/4795-4795.html, https://web.archive.org/web/20100208210211/http://ubop.net.ua/dose/vaszuk-ekaterina-timofeevna.html

Կատեգորիա:Ուկրաինայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գիտնականներ
Ջեն Նկիրու

**Ջեն Նկիրու** (, ), նիգերա-բրիտանական դերասանուհի և կինոռեժիսոր։ Հանդես է եկել որպես Բեյոնսեի ու Jay-Z-ի *[[Apeshit]]* երգի տեսահոլովակի երկրորդ ռեժիսոր (գլխավոր ռեժիսորը Ռիկի Սեյզն է), որը թողարկվել է 2018 թվականին։ 2019 թվականին նա, ստանալով անհրաժեշտ քվեներ, հրավիրվել է մասնակցելու ժամանակակից արվեստի ամենահեղինակավոր մրցահանդեսներից մեկին՝ Ուիթնիի բիենալեին։

## Կենսագրություն
Նկիրուն ծնվել է Հարավային Լոնդոնի Փեքըմ շրջանում։ Սովորել է *Հովարդ* համալսարանում (*Howard University*), որն ավարտել է մագիստրոսի աստիճանով՝ «կինոարարում» (*Filmmaking*) մասնագիտությամբ։

Նկարահանել է երաժշտական տեսահոլովակներ և կարճամետրաժ կինոնկարներ։ Նրա նկարահանած առաջին ֆիլմը *En Vogue*-ն է, որը թողարկվել է 2014 թվականին։ 2017-ին թողարկվել է Նկիրուի երկրորդ կինոնկարը՝ «*Վերածնունդն անհրաժեշտ է*» (*Rebirth is Necessary*) վերնագրով։ Այն ցուցադրվել է տեսանյութերի *NOWNESS* թվայնացված ալիքով, արժանացել մի շարք մրցանակների՝ ներառյալ *Canal +*-ի մրցանակը՝ Կլերմոն Ֆերանի կինոփառատոնում և «*Լավագույն փաստավավերագրական ֆիլմ*» անվանակարգում ստացած մրցանակը Լոնդոնի Անկախ կինոփառատոնում (*Best Documentary at the London Independent Film Festival*): Բացի այդ, «*Վերածնունդն անհրաժեշտ է*»  կինոնկարը «*Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ*» անվանակարգում մրցանակի է առաջադրվել Շեֆիլդի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոնում։ Նկիրուի հիշարժան աշխատանքներից են նաև Քամասի Վաշինգտոնի և Նենետ Չերրիի համար նկարահանած երաժշտական տեսահոլովակները։

## Աշխատանքներ
* *En Vogue*
* *Rebirth is Necessary*
* *Black to Techno*

## Պարգևներ
* 2018 - մրցանակ «Կնոջ ձայն» (*Voice of a Woman*) անվանակարգում՝ Կաննի միջազգային կինոփառատոնում
*2019 - *Aesthetica Art Prize* գլխավոր մրցանակ

## Ծանոթագրություններ
Երվանդ Հայրումյան

**Երվանդ Հարությունի Հայրումյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1942): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Երվանդ Հայրումյանը ծնվել է 1913 թվականին, Գորիսի շրջանի Վերիշեն գյուղում։ Ավարտել է Գորիսի մանկավարժական ուսումնարանը, դասավանդել Տեղ գյուղի դպրոցում, որպես տնօրեն պաշտոնավարել Խոզնավարի և Վաղատուրի դպրոցներում։ Ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Հրազդանի շրջանային  ժողկրթության բաժնում եղել տեսուչ, արհմիության կոմիտեի նախագահ։

1940 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ավարտել  քաղղեկների դասընթացը և նշանակվել վաշտի քաղղեկ 54-րդ մոտոմեքենայացված հրաձգային գնդում։ 1941 թվականի դեկտեմբերի 29-ի գիշերը դեսանտ է իջել Ղրիմում` Թեոդոսիա քաղաքի մոտ` մասնակցել Կերչի և Ազովի ծովի ափամերձ պլացդարմի համար մղված մարտերին։

Երկու անգամ վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է զորամաս։ 1942 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ 1943 թվականի սեպտեմբերին Ազովի ծովի ափին մղված կռիվներից մեկում կրկին վիրավորվում է։ 1944 թվականի սկզբին ազատվել է ծառայությունից և զբաղվել մանակավարժական գործունեությամբ։ 1959-1977 թվականներին աշխատել է Վերիշենի դպրոցի տնօրեն, Գորիսի շրջժողկրթբաժնի վարիչ, հայրենի գյուղի դպրոցում եղել է տնօրեն։

Մանկավարժական աշխատանքի համար պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ Հայրենական պատերազմի մարտերում հանդես բերած արիության համար պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի» շքանշանով, «1941-1945 թթ. Հայերանական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի» և այլ մարտական մեդալներով։

## Պարգևներ
* «Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի» շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Լյուդվիգ Ռիխտեր

**Ադրիան Լյուդվիգ Ռիխտեր** (, ), գերմանացի նկարիչ, ռոմանտիզմի և բիեդերմայերի ուղղությունների ներկայացուցիչ։

## Կյանք և ստեղծագործություն
Ռիխտերը նկարչություն է ուսանել Դրեզդենի արվեստի ակադեմիայում։ Նրա տաղանդի հետագա զարգացման մեջ մեծ նշանակություն են ունեցել ճանապարհորդությունները՝ հատկապես Իտալիա, որոնց ընթացքում Ռիխտերը ծանոթացել է նազովրեականների և Յոզեֆ Անտոն Կոխի ստեղծագործություններին։ Գերմանիա վերադառնալուց հետո նկարիչը աշխատել է Մեյսենի ճենապակյա արհեստանոցում, ապա Դրեզդենի ակադեմիայում դասավանդել է բնանկարչություն։

## Արվեստագետ
Ռիխտերը 1830-ական թվականների վերջին ավելի շատ հանդես է եկել որպես նկարազարդող: Կատարել է շուրջ  3000 փորագրություն և ստեղծել 150 արվեստի գործեր։ Նա դարձել է Գերմանիայի ամենահայտնի արվեստագետներից մեկը։ Միևնույն ժամանակ նրա «մեծ ձևաչափի նկարը», կարծես երկրորդ պլան է մղվել։ Զարգացող աչքի հիվանդությունը գրեթե կուրացրել է նկարչին, և նա 1873 թվականին ստիպված է եղել նկարն անավարտ թողնել։ Բնանկարի վարպետ Ռիխտեն այդ մասին արտահայտել է 1828 թվականին գրա ծ իր *«Մի գերմանացի նկարչի կյանքի հուշեր»* գրքում։ 

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
*
* 
* 

Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փորագրողներ
Գևորգ Հովհաննիսյան (մանկավարժ)

**Գևորգ Հովհաննեսի Հովհաննիսյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1940):

## Կենսագրություն
Գևորգ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1910 թվականին, Էջմիածնում։ 1929 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը, Հոկտեմբերյանի շրջանում զբաղվել ուսուցչական աշխատանքով, Մրգաշատ, ապա Մեծ Շահրիրար գյուղերի դպրոցներում եղել տնօրեն, դասավանդել պատմություն։ Ընտրվել է շրջանի լուսավորության աշխատողների արհմիության շրջկոմի նախագահ։ 1939 թվականին Լենինգրադի Ն. Կ. Կրուպսկայայի անվան կոմունիստական համալսարանն ավարտելուց հետո նշանակվել է  Հայաստանի լուսավորության նախարարությունում դասախոսական և էքսկուրսիոն բյուրոյի նախագահ։

1939 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել միջինասիական զինվորական օկրուգում։ Սովորել է Թերմեզ քաղաքի հրետանային դպրոցում, ավարտելուց հետո նշանակվել է 83-րդ լեռնահրաձգային թուրքմենական դիվիզիայի 67-րդ հրետանային գնդի առաջին մարտկոցի հրամանատար։ 1940 թվականին Հովհաննիսյանը ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1942 թվականի նոյեմբերի 18-ին 83-րդ դիվիզիայում Հովհաննիսյանը մարտեր է մղել Տուապսեից հյուսիս արևելք, մասնակցել է Մոզդոկ, Կերչի, Սևաստոպոլի ազատագրման մարտերին։ 1944 թվականի սեպտեմբերին ավագ լեյտենանտ Հովհաննիսյանը նշանակվել է գնդի հրամանատարի տեղակալ։ Կռվել է 1-ին, 3-րդ ուկրաինական ռազմաճակատներում, մասնակցել է Լեհաստանի և Չեխոսլովակիայի ազատագրման մարտերին։ Հովհաննիսյանը պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի և Կարմիր աստղի շքանշաններով ու մի շարք մեդալներով։

1946 թվականին Հովհաննիսյանը զորացրվել է բանակից, աշխատանքի անցել Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան նկարչական ուսումնարանում՝ որպես տնօրեն և պատմության ուսուցիչ։

1962 թվականին Հովհաննիսյանն արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչման, պարգևատրվել է մեդալներով և գովասանագրերով։

## Պարգևներ
* «Կարմիր աստղի» շքանշան
* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ
* Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Հմայակ Մարտիրոսյան

**Հմայակ Գիմոնի Մարտիրոսյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Հմայակ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1902 թվականին, Կապանի շրջանի Նորաշենիկ գյուղում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է  հայրենի գյուղում։ 1922-1924 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակում։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո 1925 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Երևան քաղաքում, Ձերժինսկու անվան հաստոցաշինական գործարանում, միաժամանակ սովորել և ավարտել է բանֆակը և 1930 թվականից անցել մանկավարժական աշխատանքի Կապանի շրջանում` Կապանի լենինյան հանքերի, Շիկահողի, Ծավի, Շիշկերտի դպրոցներում։

1940 թվականին մշտական բնակություն է հաստատել Երևանի Շահումյանի շրջանում։ Այստեղ էլ կատարել է ուսուցչական աշխատանք։

1941 թվականի հունիսի 25-ին մեկնել է գործող բանակ և ակտիվորեն մասնակցել գերմանաֆաշիստական զորքերի ջախջախմանը, Առաջին բելոռուսական ռազմաճակատում մղված հերոսական մարտերին։

Ռազմաճակատում վիրավորվել է, պատերազմի 2-րդ խմբի հաշմանդամ է։ Հայրենական պատերազմի ավարտից հետո Հմայակ Մարտիրոսյանը կրկին անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ Առողջության վատթարացման պատճառով 1956 թվականից անցել է կենսաթոշակի։

Պարգևատրվել է մարտական մի շարք մեդալներով։

Հմայակ Մարտիրոսյանը մահացել է 1979 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ավգուստ Զիիբեք

**Ավգուստ Լյուդվիգ Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Զիիբեք** (, ), գերմանացի ֆիզիկոս։

Թոմաս Յոհան Զիիբեքի որդին, Դրեզդենի տեխնոլոգիական համալսարանի գիտնական։

## Գործունեություն
Զիիբեքը հիմնականում հիշվում է ձայնի և լսողության վրա կատարած իր աշխատանքով, մասնավորապես՝ ակուստիկ ազդանշանի  փորձերով, որոնք ցույց են տվել, որ հնչերանգի բարձրությունը կախված չէ բարձրության հաճախականության հիմնարար հաճախականության բաղադրիչ ունեցող տոնից։ Նրա դիտարկումներն ու տեսությունները այժմ շատ բարձր են գնահատվում, բայց պատմականորեն տուժել են Գեորգ Օհմը և Հերման Հելմհոլցի  հետ ճակատամարտում, որոնք ֆուրիական վերլուծություն են կատարել տոնների ձայնի վերաբերյալ :
Կյանքի վերջին տարիներին նա Լայպցիգի պրոֆեսոր էր։ Զիիբեքի աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են ակուստիկայի բնագավառին. նախագծել է իր սեփական սարքի ազդանշանը (ձայնային սարքը)։ Նա զբաղվել է նաև ալիքների բևեռացման, գույների կուրության երևույթներով։
1833 թվականին նա հայտնագործել է քերծող սարքը և ստեղծել «սկլերոմետրիա» տերմինը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* TUD page with photo

Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կարեն Ջալավյան

**Կարեն Աղասու Ջալավյան** (հայտնի նաև **Քյոխ** մարտական անվամբ, ), հայ զինվորական, Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի գնդապետ, «Եղնիկներ» զորամասի հրամանատար, Արցախի հերոս։

## Պարգևներ
2015 թվականին Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով Կարեն Ջալավյանը պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

2016 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։

2020 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, 44-օրյա պատերազմի ընթացքում` «Եղնիկներ» զորամասի հերոսական գործողությունների համար Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հրամանագրով պարգևատրվել է «Ոսկե արծիվ» շքանշանով և արժանացել «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Կատեգորիա:Քառօրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության զինվորական ծառայողներ
Կատեգորիա:ՀՀ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆիդայական կեղծանուններ
Ծաղիկներով աղջիկ (նկար, Մուրիլյո)

**«Ծաղիկներով աղջիկ»** (), իսպանացի նկարիչ Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոյի ժանրային կտավը, որը նկարվել է մոտավորապես 1665-1670 թվականներին։ Կտավը գտնվում է Լոնդոնի Դալիջի պատկերասրահում (Մեծ Բրիտանիա)։ Գույների առումով այն համարվում է նկարչի լավագույն կտավներից մեկը։

## Նկարագիր
Նկարում պատկերված է նստած ժպտացող աղջիկ՝ ծաղիկները շալի վրա։ Այս նկարում Մուրիլյոն օգտագործել է իմպրեսիոնիզմի տեխնիկան, իսկ գունային ներդաշնակության առումով այն ճանաչվել է որպես նկարչի կտավներից ամենագեղեցիկը։

## Ստեղծագործության պատմություն
մինի|«Էսկորիալի կուսական հղիությունը» նկարը, որի մի մասը գտնվում է «Ծաղիկներով աղջիկ» նկարի առաջին շերտի տակ
18-րդ դարից սկսած քննարկումներ են ընթանում «Էսկորիալի կուսական հղիությունը» նկարում պատկերված անձի վերաբերյալ, որի մի մասը գտնվում է «Ծաղիկներով աղջիկ» նկարի առաջին շերտի տակ։

Նրան են վերագրվում գարնան ծաղիկներ վաճառողի, գնչուի կամ կուրտիզանուհու կերպարները։ Նկարի ռենտգեն հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ առաջին շերտի տակ առկա է մեկ այլ պատկեր։ Եթե նկարը շրջում ենք 90 աստիճանով, ապա երկրորդ շերտում երևում է Մարիամ Աստվածածնի ստորին կեսը, որը նման է նույն նկարչի մեկ այլ՝ «Էսկորիալի կուսական հղիությունը» նկարին (պահվում է Պրադոյի թանգարանում, Մադրիդ)։ Հետազոտողները կարծում են, որ Մուրիլյոն վերանկարել է կտավները, այսպիսով, պահպանված նկարերից հայտնի է դառնում, որ նկարիչը 1664 թվականից նկարել է այս կոմպոզիցիայի այլ տարբերակներ։ Ցրված լուսավորությունը, աղջկա զգեստի կտրտված թևքերի հստակ պատկերը բնորոշ են Մուրիլյոյի կարիերայի գագաթնակետին, այսինքն՝ մոտավորապես  1665-1670 թվականներին։

1671 թվականին Մուրիլյոյի միակ դուստրը՝ Ֆրանցիսկա Մարիան (1655-1710), որը խուլ էր ծնվել, մեկնում է  դոմինիկյան վանք՝ ստանալով քույր Ֆրանցիսկա Մարիա դե Սանտա Ռոզա անունը։ Ամսաթվերի համընկնումից ելնելով ՝ ենթադրվում էր, որ այս նկարը նկարչի դստեր դիմանկարն է ՝ ծաղկավաճառ աղջկա տեսքով։ Այս դեպքում վարդերը խորհրդանշում են նրա նոր անունը։ Հավանաբար ստեղծագործությունը  համատեղել է կրոնական և ընտանեկան իրադարձությունները Մուրիլյոյի կյանքում։

18-րդ դարի վերջին նկարը գնել է Ֆրենսիս Բուրժուան (1753-1811, անգլիացի նկարիչ, հնաոճ իրեր վաճառող և պատկերասրահի տեր) Լեհաստանի թագավոր Ստանիսլավ II Ավգուստի (1732-1798) պատվերով, որը ցանկանում էր Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական Էրմիտաժի նմանությամբ թանգարան ստեղծել Վարշավայում։ Նախագծին  վիճակված չէր իրականանալ, քանի որ 1795 թվականին Ստանիսլավ Երկրորդը հրաժարվեց գահից։ Կտակի համաձայն՝ 1811 թվականին Բուրժուայի մահից հետո «Ծաղիկներով աղջիկ» կտավը մնացած ցուցանմուշների հետ միասին տեղափոխվել է Դալիջի պատկերասրահ։

## Տես նաև
* Փոքրիկ մուրացիկը
* Երկու կին պատուհանի մոտ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Nina A. Mallory *El Greco to Murillo: Spanish Painting in the Golden Age, 1556—1700*, Harper & Row, 1990. 
* Albert Frederick Calvert, *Murillo* C. Scribner’s sons, 1908. 

Կատեգորիա:1670 նկարներ
Կատեգորիա:Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոյի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Մարկուս Վերներ

**Մարկուս Վերներ** (, ), շվեյցարացի գերմանալեզու գրող։

## Կենսագրություն
Մարկուս Վերները ծնվել է 1944 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Էշլիկոնում (Թուրգաու, Շվեյցարիա)։ 1948 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Թայնգեն (Շաֆհաուզեն կանտոն)։

Ավարտել է Ցյուրիխի համալսարանը, որտեղ սովորել է գերմանագիտություն, փիլիսոփայություն և հոգեբանություն։

1975 թվականից աշխատել է նախ որպես ավագ ուսուցիչ, ապա ուսումնական մասի վարիչ Շաֆհաուզենի գիմնազիայում։

1990 թվականից լիովին կենտրոնացել է գրական գործունեության վրա։

## Երկեր
* *Bilder des Endgültigen, Entwürfe des Möglichen. Zum Werk Max Frischs*, Univ. Diss. 1974 (literally: “Pictures of the definitive. Drafts of the possible. About Max Frisch’s work”)
* *Zündels Abgang*, novel, 1984,  (*Zündel’s Departure*)
* *Froschnacht*, novel, 1985, ,  (literally: "Frog night“)
* *Die kalte Schulter*, novel, 1989,  (literally: "The cold shoulder“)
* *Bis bald*, novel, 1992, ,  (2005/2006 in the book series *Schweizer Bibliothek*) (literally: "Till soon“)
* *Festland*, novel, 1996, ,  (literally: "Mainland“)
* *Der ägyptische Heinrich*, novel, 1999, ,  (literally: "The Egyptian Heinrich“)
* *Am Hang*, novel, 2004, , translated into English by Robert E. Goodwin as *On the Edge*, 2013, 

## Պարգևներ
* Յոզեֆ Բրեյտբախի մրցանակ (2000)
* Յոհան Պետեր Գեբելի մրցանակ (2002)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Allein das Zögern ist human. About Markus Werner’s works.* Editor: Martin Ebel. Frankfurt am Main, 2006  (Fischer Taschenbuch 16908), . contains unpublished texts of Markus Werner.

Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գրողներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ
Անտոն Բալիցկի

**Անտոն Վասիլևիչ Բալիցկի** (, ), բելառուս պետական գործիչ, Բելառուսական ԽՍՀ լուսավորության ժողկոմ (1926-1929), բելառուսացման պետական քաղաքականության ստեղծողներից և իրականացողներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1891 թվականի սեպտեմբերի 4(16)-ին գյուղացիական ընտանիքում։ 1910 թվականին ավարտել է Սվիսլոչի ուսուցչական ճեմարանը, 1916 թվականին՝ Վիտեբսկի ուսուցչական ինստիտուտը։

1916-1917 թվականներին ծառայել է ռուսական բանակում, կռվել Ռումինական ճակատում։ Մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Օդեսայի կրթության ժողկոմին առընթեր սոցիալական դաստիարակության վարչությունում, այնուհետև եղել է Օդեսայի լուսավորության աշխատողների միության նախագահ։ 1920 թվականին անդամակցել է ԽՄԿԿ-ին։

1921 թվականից ապրել է Մինսկում։ 1922 թվականից եղել է ժողկոմի տեղակալ, 1926 թվականից՝ Բելառուսական ԽՍՀ լուսավորության ժողկոմ։ Ղեկավարել է Բելառուսի մշակույթի ինստիտուտի բելառուսական լեզվի և գրականության բաժինը։ 1929 թվականին դարձել է Բելառուսի Գիտությունների ակադեմիայի նախագահության անդամ։ Ընտրվել է Բելառուսի Կոմկուսի Կենտկոմի անդամի թեկնածու և Բելառուսական ԽՍՀ կենտկոմի անդամ։

1929 թվականին նրան քննադատել են ազգային-դեմոկրատական հայացքների համար։ 1929 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է աշխատանքի Գոմելում՝ Լանցուցկու անվան գործարանում։ 1930 թվականի օգոստոսին ազատվել է աշխատանքից, վերադարձել Մինսկ։ 1930 թվականի սեպտեմբերի 4-ի գիշերը ձերբակալվել է «Բելառուսի ազատագրման միություն» հակահեղափոխական ազգային կազմակերպության կեղծված գործով, հեռացվել կուսակցությունից, Դ. Պրիշչեպովի, Ա. Ադամովիչի և Պ. Վ. Իլյուչենկոյի հետ միասին ԲԽՍՀ ՄՊՔՎ կոլեգիայի՝ 1931 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ ՌԽՖՍՀ ՔՕ 58-րդ, 2-րդ, 11-րդ հոդվածներով դատապարտվել է 10 տարվա ուղղիչ-աշխատանքային ճամբարի, 1931 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է Սոլովեցկի հատուկ նշանակության ճամբար։ 1931 թվականի նոյեմբերին նրա կինը Եկատերինա Պեշկովային խնդրել էր ներման համար։

1937 թվականի աշնանը ձերբակալվել է, հոկտեմբերի 30-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիան 1937 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ ԲԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 68-րդ հոդվածի «ա» կետով, 69-րդ, 70-րդ և 76-րդ հոդվածներով դատապարտվել է մահապատժի։ Գնդակահարվել է Մինսկում 1937 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։

Արդարացվել է՝
*  առաջին դատավճռով՝ 1988 թվականի հունիսի 14-ին ԲԽՍՀ Գերագույն դատարանի կողմից, 
* երկրորդ դատավճռով՝ 1958 թվականի մարտի 25-ին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիայի կողմից։

Բալիցկու անունը կրում է Գրոդնոյի փողոցներից մեկը։

### Ընտանիք
Կինը՝ Տ. Պ. Բալիցկայա, բժիշկ։ Ունեցել են երկու երեխա։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բելառուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Բելառուս պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Ալեքսանդր Բյուխներ

**Ալեքսանդր Կարլ Լյուդվիգ Բյուխներ** (, ), գերմանացի և ֆրանսիացի գրող, մանկավարժ, պրոֆեսոր, գրականության պատմաբան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1827 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Դարմշտադտում՝ բժշկի ընտանիքում։ Գրող Լուիզա, բանաստեղծ և դրամատուրգ Գեորգ և փիլիսոփա Լյուդվիգ Բյուխների կրտսեր եղբայրն է։

Բյուխների գրեթե բոլոր եղբայրներն ու քույրերը աչքի են ընկել ոչ սովորական ունակություններով ու տաղանդներով։ Նրա եղբորորդին է եղել գյուտարար քիմիկոս Էռնստ Բյուխները (1850-1924)։

Սովորել է իրավունք Գիսենի համալսարանում։ Իր եղբոր՝ Լյուդվիգի հետ մասնակցել է 1848 թվականի հեղափոխական իրադարձություններին։ Խմբագրել է «Jüngste Tag» թերթը։

Ավելի ուշ ոստիկանության կողմից հետախուզվել է, ապա ձերբակալվել և հարցաքննվել, սակայն ազատ է արձակվել։

Ուսումն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես ասեսոր Լանգենում (Հեսսեն)։ 1851 թվականին մասնակցել է Լոնդոնի համաշխարհային ցուցահանդեսին, որտեղ հանդիպել է գերմանացի էմիգրանտ հեղափոխականների հետ, մասնակցել Գերմանիայում ԱՄՆ-ի օրինակով մի քանի հանրապետությունների ստեղծման և դրանք միավորելու դավադրությանը, որի նպատակն էր ստեղծել միավորված գերմանական պետություն։ Դավադրության մասին մատնել են։

1852 թվականից աշխատել է Ցյուրիխի փիլիսոփայության ֆակուլտետում որպես դասախոս։ 1855 թվականից ապրել է Ֆրանսիայում, դասավանդել է ժամանակակից լեզուներ Վալանսյենի Նոտր Դամի կաթոլիկ քոլեջում։ Ավելի ուշ եղել է գրականության պրոֆեսոր Կաննում (Նորմանդիա)։

1870 թվականին ընդունել է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։

## Ընտրյալ մատենագիտություն
;Գերմաներեն
* Geschichte der englischen Poesie (Անգլիական պոեզիայի պատմություն, 2 հատորով, Դարմշտադտ, 1855)
* Französische Litteraturbilder (Ֆրանսիական գրականություն, 2 հատորով, Մայնի Ֆրանկֆուրտ, 1858)
* Lautverschiebung und Lautverwechselung, (1863)
* Jean Paul in Frankreich։ (Շտուգտարտ, 1863)
* Der Wunderknabe von Bristol. (Լայպցիգ, 1861)
* Lord Byrons letzte Liebe։ (2 հատորով, Լայպցիգ, 1862)
* Das «tolle» Jahr։ (1900)
;Ֆրանսերեն
* La jeune Allemagne et l’école romantique։ (1863)
* Le roman réaliste en Allemagne։ (Ռեալիստական վեպը Գերմանիայում, 1864)
* Les comédies de Shakespeare։ (Շեքսպիրի կատակերգությունը, Կան, 1864)
* Considérations sur le roman moderne։ (1868)
* Hamlet le Danois։ (Փարիզ, 1878)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Alexander Büchner 

Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Պաուլինո Ռիվերո

**Պաուլինո Ռիվերո Բաուտե** (, ), իսպանացի քաղաքական գործիչ և ուսուցիչ։ Կանարյան կոալիցիայի անդամ՝ Կանարյան կղզիների ինքնավար համայնքի նախկին նախագահը։

## Կենսագրություն
Նախքան քաղաքականության մեջ իր կարիերան, Ռիվերոն եղել է տարրական դպրոցի ուսուցիչ, իր դիպլոմը ստացել է Լա Լագունայի համալսարանից։ 1979 թվականի տարածաշրջանային ընտրություններում, առաջին նման ընտրություններում՝ 1978 թվականի իսպանական Սահմանադրությանը համապատասխան, Ռիվերոն ընտրվել է որպես Էլ-Սոզալի քաղաքապետ, պաշտոն, որը զբաղեցրել է մինչև 1997 թվականը։ Ռիվերոն սկզբնապես ներկայացրել Է Դեմոկրատական կենտրոնի միությունը, սակայն 1983 թվականին անցել է անկախ Թիներֆենի խմբավորմանը, մի խումբ, որը, ի վերջո, ձևավորել է Կանարյան կոալիցիայի մի մասը։

Ռիվերոն նաև եղել է Կաբիլդո Դե Տեներիֆեի անդամ, նախքան 1996 թվականին ազգային քաղաքականություն անցնելը։ 1996 թվականի համընդհանուր ընտրություններում Ռիվերոն ընտրվել է պատգամավորների կոնգրես՝ որպես Սանտա Կրուս դե Տեներիֆե ընտրատարածքի ներկայացուցիչ, հետագայում վերընտրվել է 2000 և 2004 թվականների համընդհանուր ընտրություններում։ Գլխավորել է Մադրիդում գնացքների պայթյունների հետաքննության խորհրդարանական հանձնաժողովը 2004 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
LORA (ՕՄՀՀ)

**LORA** (անգլ․ Long-Range Artillery Missile) - օպերատիվ մարտավարական հրթիռային համալիր, որ արտադրվում է իսրայելական Israel Aircraft Industries (IAI) ընկերության կողմից։ LORA-ն կարող է տեղակայվել ինչպես ցամաքային, այնպես էլ ծովային պայմաններում։ Նախատեսված է ենթակառուցվածքների (կապի, էլեկտրակայանների և այլնի) և երկրի խորքում հակաօդային պաշտպանության մարտկոցների ոչնչացման համար։

2004 թ․ Միջերկրական ծովում հաջող փորձարկումներից հետո IAI-ը, բացի Իսրայելից, այս համակարգերն առաջարկել է Հնդկաստանին և Թուրքիային, սակայն այդ երկրներից ոչ մեկը հետաքրքրություն չի ցուցաբերել այն գնելու հարցում։ Հրթիռը տեղադրվում է տրանսպորտային հերմետիկ մեկնարկային կոնտեյների վրա և ունի պահպանման ժամկետ՝ մինչև 7 տարի։ Համալիրը տեղափոխվում է տրանսպորտային մեկնարկային 4 կոնտեյներ փաթեթով։

## Մարտական կիրառություն
200px|left
2017 թ․ դեկտեմբերին ռուսական և սիրիական ԶԼՄ-ները հաղորդեցին, որ Սիրիայում «Պանցիր-C1» զենիտահրթիռային համալիրը հարվածել է Իսրայելի կողմից Ալ-Քիսվա քաղաքի սիրիական ռազմական բազայից բաց թողնված LORA-ին։ Իսրայելական ԶԼՄ-ներից կամ պաշտպանության նախարարություններից մեկնաբանություններ չեղան։

2020 թ․ հոկտեմբերի 3-ին Ադրբեջանի զինված ուժերն օգտագործել են LORA ՕՄՀՀ-ը Արցախի Հանրապետությունում կամուրջ ռմբակոծելու նպատակով։

## Տակտիկ-տեխնիկական տվյալներ
* Քաշ՝ 1․7 տոննա
* Երկարություն՝ 5 մ
* Մարտագլխիկ՝ 240, 400 (բեկորաֆուգասային), 600 կգ (թափանցող)
* Տրամագիծ՝ 610 մմ
* Հեռահարություն՝ 250—300 կմ
* Հետագծի բարձրություն՝ 45 կմ
* Կառավարման համակարգ՝ ինտերցիալ նավագնացություն GPS համակարգով
* Դիպուկություն՝ 10 մ

## Սպառազինություն
 - անհայտ քանակությամբ՝ 2018 թ․ դրությամբ։

## Տես նաև
9K720 Իսկանդեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բալիստիկ հրթիռներ
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսրայելական արտադրության սպառազինություն
Խրիստինա Ալչևսկայա

**Խրիստինա Դանիլովնա Ալչևսկայա** (), ռուս և ուկրաինացի ուսուցիչ, մանկավարժ։

Գործարար և բարերար Ալեքսեյ Ալչևսկու կինը, ճարտարապետության ակադեմիկոս Ալեքսեյ Բեկետովի զոքանչը, գեներալ Նիկոլայ Վուիչի թոռնուհին։

## Կենսագրություն
Հայտնի լինելով իր անխոնջ աշխատանքով՝ ի շահ հանրակրթության, 1860-ականներից եղել է Խարկովի կիրակնօրյա դպրոցի ղեկավարը, որում, նրա նախաձեռնությամբ, ներդրվել է մանկավարժական խորհուրդների և ուսանողների մանկավարժական օրագրերի համակարգ։

«Ի՞նչ պետք է կարդան մարդիկ» մատենագիտական աշխատությունների համահեղինակն է (3 հատոր, 1888-1906)։ Մեծահասակների գրագիտության ուսուցման մեթոդի հիմնադիրը։

1887 թվականին Բորիս Դմիտրիևիչ և Մարիա Նիկոլաևնա երիտասարդ ամուսինները եկել են Եկատերինոսլավ նահանգի Ալեքսեևկա գյուղ (այժմ՝ Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզ)՝ Ալչևսկայայի հանրակրթական դպրոցում աշխատելու։

Ուկրաինական ազգային շարժման առաջնորդներից մեկը Ուկրաինական ազգայնականություն Նիկոլայ Միխնովսկին եղել է նրա աշխատակիցն ու ուսանողը։

### Երեխաներ՝
* Դմիտրի (1865 - 1920)՝ բնական գիտությունների թեկնածու, ձեռնարկատեր։
* Գրեգորին (1866 - 1920)՝ սիրված կոմպոզիտոր։
* Աննա (1868 - 1931)՝ Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Բեկետովի կինը։
* Նիկոլայ (1872 - 1942)՝ թատրոնի քննադատ, մեծահասակների առաջին սովետական ուկրաինական այբբենարանի հեղինակ:
* Իվան (1876 - 1917)՝  նկարիչ (երգիչ), «տենորների արքա», Մարիինյան օպերայի թատրոնի մեներգիչ։
* Քրիստինա (1882 - 1931)՝ բանաստեղծ, թարգմանիչ և ուսուցիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

## Արտաքին հղումներ
* Խրիստինա Ալչևսկայա .

Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության կին գրողներ
Սերգեյ Տիմոֆեև

**Սերգեյ Անատոլևիչ Տիմոֆեև** (), խորհրդային, ղազախական և ռուսական ֆուտբոլիստ, պաշտպան, կիսապաշտպան, մարզիչ։ ԽՍՀՄ Սպորտի վարպետ (1990)։ Ռուսաստանի և Ղազախտանի առաջնությունների հաղթող։ Ղազախստանի հավաքականի ֆուտբոլիստ (1997—2000) և նրա գլխավոր մարզիչ (2004—2005)։ Ներկայում «Ալթայ ՎԿՕ» ակումբի գլխավոր մարզիչ։

## Կարիերա
### Խաղային
Ֆուտբոլ է սկսել խաղալ Պավլոդարի ՄՊՄԴ-2-ում։ Առաջին մարզիչները՝ Ժ. Խ. Բուլեկբաևը և Վ. Պ. Յարիշևը։ ՀամԼԿԵՄ-ի կազմում հանդես է եկել ԽՍՀՄ-ի, Ուկրաինայի, Ռուսաստանի և Ղազախստանի առաջնությունների բարձրագույն մակարդակում, խաղալով՝ «Կայրաթ», Տերնոպոլի «Նիվա», Մոսկվայի «Դինամո», Օսետիայի «Ալանիա», Պավլոդարի «Իրտիշ» ակումբներում։ «Ալանիայի» հետ դարձել է Ռուսաստանի առաջնության հաղթող, իսկ «Իրտիշի» հետ Ղազախստանի առաջնության երկակի հաղթող։

### Մարզչական
2004 թվականին 39 տարեկանում ավարտել է կարիերան «Էկիբաստուզում» և սկսել է մարզել տեղի թիմը։ 2004-2005 թվականների ընթացքում հրավիրվել է մարզելու Ղազախստանի հավաքականը։ Այնուհետև մեկնել է Ռուսաստան և 10 տարի այնտեղ մարզել տեղի ակումբները՝ «Ռոստովից» մինչև «Սախալին»։ 2016 թվականին Արևմտաղազախական մարզի ակիմ (նահանգապետ) Դանիալ Ախմետովի խնդրանքով վերադարձել է Ղազախստան՝ գլխավորելու «Ալթայ» նոր թիմը։

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
; «Դինամո» Մոսկվա
* Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 1994
* Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1992, 1993
; «Ալանիա»
* Ռուսաստանի առաջնության հաղթող - 1995
* Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 1996
; «Ակսեսս-Գոլդեն Գրեյն»/«Եսիլ-Բոգատիր»
* Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 2000
* Ղազախստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 2001
; «Իրտիշ»
* Ղազախստանի չեմպիոն - 2002, 2003

### Անձնական
* Ընդգրկվել է 1993 թվականի Ռուսաստանի առաջնության լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցանկում։
* Ղազախստանի առաջնության լավագույն ձախ պաշտպան - 2000, 2002, 2003.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Haikyuu!!

«**Haikyuu!!**» (), սպորտային մանգա վոլեյբոլի մասին, որի հեղինակն է Հարուիտի Ֆուրուդատեն։ Մանգան թողարկվել է 2012 թվականի փետրվարից մինչև 2020 թվականի հուլիսը Weekly Shonen Jump ամսագրում և հրապարակվում է առանձին գլուխներով՝ տանկոբոնների հետ միասին, որոնք հրատարակում է Shueisha հրատարակչությունը։ Առաջին անգամ պատմությունը ներկայացվել և հրապարակվել է վանշոտի տեսքով Shueisha հրատարակչության Jump NEXT! ամսագրում մինչև ամբողջական թողարկումը։ 2019 թվականի մարտի դրությամբ Ճապոնիայում թողարկվել է այդ մանգայի արդեն երեսունվեց հատոր։

## Սյուժե
Շոյո Հինատան միջնակարգ դպրոցի աշակերտ է, որը պատահաբար հեռուստացույցով տեսնում է ազգային առաջնության խաղը, որից հետո սկսում է սիրել վոլեյբոլը։ Հինատան որոշում է նմանվել այն հայտնի խաղացողին, որին նա տեսել է հեռուստացույցով։ Հինատան ունենում է «փոքրիկ հսկա» մականունը ցածրահասակ լինելու պատճառով։ Շուտով նա ստեղծում է վոլեյբոլի ակումբ դպրոցում, որտեղ սկսում է ինքնուրույն պրակտիկա։ Մասնակիցների բացակայության պատճառով ակումբը վերածվում է խմբակի, սակայն միջնակարգ դպրոցի վերջին տարում խմբակ է մտնում ևս հինգ մարդ, և Հինատան որոշում է վոլեյբոլի թիմ ստեղծել ու մասնակցել մրցաշարի։ Մրցաշարին մեկնում է երեք առաջնեկներից բաղկացած թիմը, որոնք դեռ լիովին չեն սովորել վոլեյբոլի կանոնները։ Առաջին մրցաշարում թիմը պարտվում է, քանի որ նրանք խաղում էին Կիտագավա Դայթի դպրոցի դեմ, որը հայտնի է իր ուժեղ խաղով և հայտնի խաղացող Տոբիո Կագեյամայով, որը ստացել է «հարթակի արքա» մականունը։ Չնայած պարտությանը, Հինատան ցույց է տալիս իր աներևակայելի բարձր թռիչքները, որոնք հետաքրքրում են Տոբիոյին։ Չպատրաստվելով ընդունել պարտությունը, Շոյոն երդվում է հաղթել և գերազանցել Կագեյամային։ Կարասունո ավագ դպրոց տեղափոխվելուց հետո Հինատան հանդիպում է իր վաղեմի մրցակցին։ Առաջին մի քանի օրերին նրանք շատ լարված հարաբերություններ են ունենում, բայց հետո նրանք ընդհանուր լեզու են գտնում, և նրանց կյանքը սկսում է շատ արագ փոխվել դեպի լավը։

## Քննադատություն
«Haikyu!!»-ն հիմնականում ստացել է դրական արձագանքներ։ 2020 թվականի մայիսին մանգան հրատարակվել է 38 միլիոն օրինակով՝ զբաղեցնելով 4-րդ հորիզոնականը Weekly Shonen Jump-ում թողարկվող սերիաների շարքում։

2016 թվականին մանգան հաղթել է շոնեն կատեգորիայում՝ Shogakukan 61-րդ մրցանակի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Մանգայի պաշտոնական էջը Shōnen Jump ամսարգրի կայքում

Կատեգորիա:Մանգաներ
Նեդելյա Պետկովա

**Նեդելյա Պետկովա** (, ), բուլղարացի հեղափոխական և մանկավարժ, Բուլղարիայի և Մակեդոնիայի կրթության առաջամարտիկ։

## Կենսագրություն
Նեդելյա Պետկովա ծնվել է 1826 թվականի օգոստոսի 13-ին Սոպոտ քաղաքում։ 19 տարեկանում ամուսնացել է հեղափոխական Վասիլ Լևսկու ազգականի՝ առևտրական Պետկո Կարաիվանովի հետ, որն ավելի ուշ մահացել է խոլերայից։ Նայդեն Գերովի առաջարկությամբ դարձել է ուսուցիչ Սոֆիայի աղջիկների նորաբաց դպրոցում (1858-1861), որտեղ աշխատում էր Սավոյ Ֆիլարետովի հետ։ Հետագայում շարունակել է դասավանդել երեխաներին, աշխատել է որպես ուսուցիչ Սամոկովում (1862-1864), Կյուստենդիլում (1864-1865), Պրիլեպում (1865-1866), Օխրիդում (1868-1869), Վելեսում (1870-1871)։

Պրիլեպում 1865 թվականի հուլիսի 1-ին նշանակվել է ուսուցչուհի աղջիկների դպրոցում, իսկ դպրոցը տեղակայվել է եկեղեցու հարևանությամբ գտնվող առևտրական տանը։ Առաջին անգամ քաղաքում կազմակերպել է Սուրբ Կյուրեղ և Մեֆոդիայի օրվա տոնակատարությունը։

Վելեսում միացել է տեղի հեղափոխական կոմիտեին։ Ռազլովի ապստամբության առաջնորդ Դիմիտար Բերովսկին հանձնարարել է Պետկովային և նրա դստերը, նաև ուսուցիչ Ստանիսլավա Կարայվանովային, ստեղծել ապագա ապստամբության դրոշը։ Պաստառը եղել է կարմիր, որի վրա պատկերված է եղել դեղին առյուծ։ Վահանակի վրա գրված են եղել «Македония» և «Станете да ви освободя» գրությունները։ Ապստամբությունից անմիջապես առաջ դրանք բացահայտվել են, բայց հաջողվել է ստեղծված դրոշը փոխանցել հեղափոխականներին, և հենց այդ դրոշի ներքո տեղի է ունեցել ընդվզումը։

Ապստամբության նախապատրաստմանն իր մասնակցությունը բացահայտելուց հետո արտաքսվել է քաղաքից, և Զոգրաֆի վանքի աջակցությամբ ուղարկվել է Սալոնիկի ուսուցչուհի աշխատելու։ Հունաստանում մասնակցել է օսմաններից անկախության համար տեղի բնակչության պայքարին, ստեղծել է կանանց և բարեգործական ընկերություններ, օգնել է բուլղարացի աղջիկներին Ռուսաստան սովորելու համար, այդ պատճառով տեղափոխվել է Մոսկվա։

Բուլղարիայի ազատագրումից հետո՝ 1878 թվականից, ապրել է Կուստենդիլում, իսկ 1879 թվականին՝ տեղափոխվել Սոֆիա։  1883 թվականին տեղափոխվել է Ռակիտովո՝ շարունակելով աշխատել որպես ուսուցիչ։

Մահացել է Սոֆիայում 1894 թվականի հունվարի 1-ին։

Անտարկտիկայի Լիվինգսթոն կղզում գտնվող Բաբա Նեդելյա հրվանդանը անվանակոչվել է Պետկովայի  անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հեղափոխականներ
Ցինգի-դե-Բեմարահա

**Ցինգի-դե-Բեմարահա** (Ֆրանսերեն Tsingy de Bemaraha), անունն ամբողջությամբ ֆրանսիական չէ, խիստ արգելոց է (անձեռնմխելի բնության տարածք) Մադագասկարում, ունի 152 հազար հա տարածք։ Ազգային պարկի մի մասը ։ Ստեղծվել է 1927 թվականին կղզու արևմտյան ափին՝ յուրահատուկ Կարստային լանդշաֆտներ և լեմուրների տարբեր տեսակներ (մասնավորապես՝ Avahi cleesei) և Ինդրին պաշտպանելու համար։ 1990 թվականին ընդգրկվել է Մադագասկարի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Արգելոցի անվանումը գալիս է կղզու և Մալագայի արևմուտքում գտնվող Բեմարահա սարահարթից, ենթադրաբար օնոմատոպիկ (կարծես թե այսպես են զնգում այդ քարե կետերը հարվածելուց), ուղղահայաց ակոսավոր կրաքարի ժայռի անունը «թրթուր» է, որը հայտնաբերվել է Մադագասկարի մի քանի վայրերում ամենայն հավանականությամբ, Կարստի հողմահարման արդյունքում։ Կրաքարային սարահարթի ժայռերը իսկական «քարե անտառ» են կազմում, Մանամբուլու գետը հոսում է գեղատեսիլ կիրճով։ Արգելոցի տարածքում աճում են  արևադարձային սաղարթախիտ անտառները, ինչպես նաև քսերոֆիտ բույսեր՝ Շուշանազգիներ, Լոբազգիներ, կուտրովիա և Իշակաթնուկազգիներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
commonscat-inline|Tsingy de Bemaraha Strict Nature Reserve|Цинжи-дю-Бемараха
* Природный резерват Цинги-де-Бемараха — unesco.ru
* Tsingy de Bemaraha Reserve — UNEP-WCMC
* 
* Bemaraha — wildmadagascar.org
* Tsingy de Bemaraha Strict Nature Reserve, Madagascar — Encyclopedia of Earth

Կատեգորիա:Արգելոցներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Մադագասկարում
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Աննա Մայա Ղազարյան

**Աննա-Մայա Ղազարյան** , , վրացահայ արմատներով նիդեռլանդացի շախմատիստուհի, կանանց միջազգային վարպետ (2017), ՖԻԴԵ-ի վարպետ (2015), Շախմատի Եվրոպայի կանանց թիմային առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2015)։
Ներկայացրել է Նիդեռլանդները  շախմատի Եվրոպայի պատանեկան առաջնություններում և տարբեր տարիքային խմբերում, շախմատի աշխարհի պատանեկան առաջնություններում։ 2012 թվականին Պրահայում եղել է Եվրոպայի մինչև 12 տարեկան աղջիկների շախմատի առաջնության երկրորդ մրցանակակիր և ստացել ՖԻԴԵի կանանց  վարպետի

## Կենսագրություն
Ծնվել է Վրաստանում, շուտով ընտանիքը տեղափոխվում է Նիդեռլանդներ։ 6 տարեկանից սկսել է շախմատ խաղալ։ 25 անգամ հաղթել Է Նիդեռլանդների շախմատի  տարբեր առաջնություններում՝ աղջիկների և տղաների  տարբեր տարիքային խմբերում։

Ներկայացրել է Նիդերլանդները Շախմատային օլիմպիադայում (2016) և երկու Շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնությունում (2015-2017)։ Շախմատի կանանց Եվրոպայի թիմային առաջնությունում պահեստային խաղատախտակում նվաճել է  անհատական բրոնզե մեդալ։

2015 թվականին դարձել Է տղամարդկանց ՖԻԴԵ-ի վարպետ, իսկ երկու տարի անց՝ կանանց միջազգային վարպետ։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները chessgames.com կայքում
* Անձնական կայաքը 365Chess.com կայքում
* Ելույթները Եվրոպայի թիմային առաջնություններում

Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Եղիազար Եղիազարյան

**Եղիազար Առաքելի Եղիազարյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1945), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):

## Կենսագրություն
Եղիազար Եղիազարյանը ծնվել է 1907 թվականին, Սիսիանի շրջանի Բալաք գյուղում։ Ավարտել է Բաքվի №22 մանկավարժական թեքումով միջնակարգ դպրոցը և Նախիջևանում զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ։ 1929-1934 թվականներին դասավանդել է Ջուլֆայի և Շահբուզի շրջանների դպրոցներում։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Աշխատել Մարտունու շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, շրջանային ժողկրթբաժնի վարիչ։

Եղիազարյանը 1942 թվականի մարտին մեկնել է գործող բանակ, 193-րդ գնդում Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատում մասնակցել գերմանաֆաշիստական զորքերի ջախջախմանը։ Ստացել է լեյտենանտի կոչում։

Եղիազարյանն ազատվել է ծառայությունից ծանր հիվանդության պատճառով և 1943-1944 թվականների ուստարում եղել Սիսիանի Բազարչայ գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ 1944 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1945 թվականին Եղիազարյանին շնորհվել է վաստակավոր ուսուցչի կոչում։ Եղիազարյանը աշխատել է ՀԿԿ Սիսիանի շրջկոմի բաժնի վարիչ, 1948-1952 թվականներին՝ երկրորդ քարտուղար, 1952-1965 թվականներին՝ շրջխորհրդի գործկոմի նախագահ։ Այնուհետև 1965 թվականին տեղափոխվել է Երևան, զբաղվել մանկավարժական աշխատանքով։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1945)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բալաք գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ալեքսանդր Ջուվանի

**Ալեքսանդր Ջուվանի** (, ), ալբանացի գիտնական-լեզվաբան, մանկավարժ, պրոֆեսոր, գրող, հասարակական-քաղաքական և պետական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է հունական դպրոց։ 1902-1906 թվականներին սովորել է բանասիրություն Աթենքի համալսարանում։ Ավելի ուշ մեկնել է Իտալիա, որտեղ Նեապոլում միացել է ալբանական ազգային շարժմանը։ Ուսանել է Կալաբրիայում, իսկ հետո՝ հայրենիքում։

1910 թվականին Օսմանյան իշխանությունները ստիպեցին նրան լքել Ալբանիան, և Ջուվանին տեղափոխվել է Կահիրե, որտեղ աշխատել է որպես լրագրող։ 1916 թվականին վերադարձել է հայրենիք, զբաղվել ալբաներեն լեզվի դասագրքերի ստեղծմամբ։ 1918 թվականին դարձել է «Qarku letrar and Elbasanit» մշակութային միության ղեկավարը։

1921 թվականին որոշ ժամանակ ղեկավարել է Ալբանիայի կրթության նախարարությունը։ 1922-1929 թվականներին եղել է Էլբասանի մանկավարժական դպրոցի վարիչը։ 1933 թվականից աշխատել է որպես ուսուցիչ իր հայրենի քաղաքում։

Ջուվանին եղել է Ալբանիայի Թագավորության հիմնադիր ժողովի և Ալբանիայի խորհրդարանի անդամ, որտեղ զբաղեցրել է նախագահության փոխնախագահի պաշտոնը մինչև իր կյանքի վերջը։

1945 թվականին վերադարձել է կրթության նախարարություն, շարունակել է աշխատել ալբաներեն լեզվի դասագրքերի վրա։ 1947-1953 թվականներին՝ որպես պրոֆեսոր, գլխավորել է Գիտությունների ինստիտուտի (հետագայում՝ Տիրանայի համալսարան) լեզվի և գրականության բաժինը։

## Գիտական գործունեություն
Զբաղվել է ալբանական լեզվի ստանդարտացմամբ, ալբանական լեզվի մի քանի դասագրքերի և բառարանների հեղինակ է։  Նրա աշխատանքները հրապարակվել են 1980 թվականին ութ հատորներում։

## Ընտրված հրատարակություններ
* «Për pastërtinë e gjuhës shqipe» (1956)
* «Parashtesat» (1956)
* «Fjalorit të gjuhës shqipe» (1961)
* «Prapashtesat e gjuhës shqipe» (1962)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:Ալբանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ալբանացի գրողներ
Կատեգորիա:Ալբանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ալբանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հունաստանի համալսարանների կամ քոլեջների շրջանավարտներ
Արտաշես Խերունց

**Արտաշես Վաղարշակի Խերունց** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

## Կենսագրություն
Արտաշես Խերունցը ծնվել է 1916 թվականին, Գորիս քաղաքում։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է Սիսիանի շրջանի դպրոցներում։ 1938 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարան, 4-րդ կուրս փոխադրվելուց հետո՝ 1941 թվականի օգոստոսին, զորակոչվել է բանակ։ Ավարտել է Թելավի ռազմական ուսումնարանը, ստացել լեյտենանտի զինվորական կոչում և 89-րդ հայկական հրաձիգային դիվիզիայի 526-րդ գնդում նշանակվել վաշտի հրամանատար։ 1942 թվականի մայիսին ռազմաճակատում մարտերին մասնակցել է 409-րդ հայկական դիվիզիայի շարքերում Հյուսիսային Կովկասում և Ուկրաինայում։ 1943 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ 1943 թվականի հոկտեմբերի վերջին Դնեպրոպետրովսկի մարզի Չերվոննայա Ուկրաինա բնակավայրի մոտ մղված մարտերից մեկում վիրավորվել է։ Այնուհետև 59-րդ գվարդիական դիվիզիայի 179-րդ գնդում որպես ականանետային վաշտի հրամանատար մասնակցել է ազատագրական կռիվներին Բեսարաբիայում, Ռումինիայում, Բուլղարիայում, Հարավսլավիայում, Հունգարիայում։

Ցուցաբերած խիզախության համար Խերունցը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի», «Կարմիր աստղի» շքանշաններով և մի շարք մեդալներով։

Զորացրվել և 1946 թվականին շարունակել է սովորել Երևանի պետական համալսարանում։ 1948 թվականին՝ համալսարանն ավարտելուց հետո, նշանակվել է Մեղրու շրջանային ժողկրթության բաժնի վարիչ  և պաշտոնավարել շուրջ յոթ տարի, ապա որպես ուսմասվար աշխատել է դպրոցներում, եղել է դպրոցի տնօրեն, ուսումնական մասի վարիչ։ 1981 թվականի փետրվարին անցել է կենսաթոշակի։

Մանկավարժական անբասիր աշխատանքի համար Խերունցն արժանացել է Հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի կոչման։

## Պարգևներ
* «Կարմիր աստղի» շքանշան
* «Հայրենական պատերազմի Երկրորդ աստիճանի» շքանշան
* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Savage Love (Laxed – Siren Beat)

«**Savage Love (Laxed – Siren Beat)**», առավել հայտնի է որպես՝ «**Savage Love**», նորզելանդացի երաժշտական պրոդյուսեր Jawsh 685-ի և ամերիկացի երգիչ Ջեյսոն Դերուլոյի երգը, որը թողարկվել է 2020 թվականի հունիսի 11-ին։

Երգը զբաղեցրել է տասնյոթ երկրների, ներառյալ Միացյալ Թագավորության, Նոր Զելանդիայի և Ավստրալիայի չարթերի առաջին հորիզոնականը։ ԱՄՆ-ում երգը հասել է Billboard Hot 100 չարթի յոթերորդ հորիզոնականը։

Հարավկորեական BTS բոյ բենդի մասնակցությամբ ռեմիքսը թողարկվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

}}

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 սինգլներ
Կատեգորիա:BTS խմբի երգեր
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Ջեյսոն Դերուլոյի երգեր
Վարդան Հայրապետյան

**Վարդան Իվանի Հայրապետյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1938):

## Կենսագրություն
Վարդան Հայրապետյանը ծնվել է 1912 թվականին, Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղում։ Գյուղի դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1930 թվականին աշխատել է ուսուցիչ, եղել դպրոցի տնօրեն։ 1938 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1940 թվականին Յայջիի դպրոցի տնօրենն էր, երբ մեկնեց պարտադիր զինվորական ծառայության։ Պատերազմական օրերին կռվել է Առաջին բելոռուսական ռազմաճակատում, Կարմա և Դովսկ քաղաքների մատույցներում։ Մարտական առաջադրանքը կատարելու համար պարգևատրվել է շքանշանով։ Վիրավորվել է թշնամու դեմ մղված կռիվներից մեկում։ Ապաքինվելուց հետո վերադարձել և մասնակցել է Օդեսայի անցմանն ու Բեռլինի գրավմանը։

Վարդան Հայրապետյանն արժանացել է «Կարմիր աստղի» շքանշանի, մեդալների, հետպատերազմյան տարիներին լավագույն աշխատանքի համար պարգևատրվել է «Աշխատանքային արիության համար» մեդալով։

Գորիս քաղաքի դպրոցներում եղել է տնօրեն, ուսմասվար, մի քանի տարի ղեկավարել է հայրենի գյուղի կոլտնտեսության աշխատանքները։

## Պարգևներ
* «Կարմիր աստղի» շքանշան
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Անդրեյ Բելիի անվան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Խուան Խոսե Ռոսոն

**Խուան Խոսե Ռոսոն Պերես** (), իսպանացի քաղաքական գործիչ և Ժողովրդավարական կենտրոնի միություն անդամ։ Աշխատել է որպես ներքին գործերի նախարար 1980 թվականից մինչև 1982 թվականը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ռոսոնը ծնվել է 1932 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բեգերայում, Լուգո նահանգ։ Նրա ընտանիքը եղել է ծագումով Գալիսիայից։ Նրա եղբայրը՝ Անտոնիոն (մահացել է 1986 թվականին) աշխատել է որպես Գալիցիայի խորհրդարանի նախագահ, մյուսը՝ գեներալ Լուիս Ռոսոնը, ողջ է մնել 1984 թվականի նոյեմբերին ԷՏԱ-յի կողմից իրականացված մահափորձից։

Խուանը Մադրիդի համալսարանի համալսարանից ստացել է քաղաքագիտության և տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան։ Նաև սովորել է ինտերվենցիայի ռազմական դպրոցում և ստացել ռազմական վերահսկիչի կոչում։

## Կարիերա
Ռոսոնը դասավանդել է իսպանական ռադիոյի տնօրինությանը կից դպրոցում (RTVE): Զբաղեցրել է Կրթության ազգային տնօրենի, համալսարանական հետազոտությունների միության (SEU) գլխավոր քարտուղարի, EFE-ի տնօրենի եւ ազգային միության նախագահի պաշտոնները : Ավելի ուշ նա դարձավ RTVE-ի գլխավոր տնօրենը 1960-ականներին։ Այնուհետև 1970-ականների վերջին նշանակվել է Մադրիդի նահանգապետ։

Նա ներքին գործերի նախարար է նշանակվել 1980 թվականի մայիսի 2-ին՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով Անտոնիո Իբանյես Ֆրեյրեին։ Նրա հիմնական նախաձեռնությունը հետախուզական ծառայությունների, ոստիկանության և անվտանգության ուժերի դերի բարելավումն էր հակաահաբեկչական ջանքերի համար միասնական հրամանատարության ներքո ահաբեկչությունների դեմ պայքարում։ Այդ ջանքերի արդյունքում հարձակումների հետևանքով զոհվածների թիվը 1981 թվականին կրճատվել է մինչև 38, իսկ 1982 թվականին՝ 44:

Պաշտոնավարել է մինչ 1982 թվականի դեկտեմբերի 3-ը՝ երկու վարչապետների՝ Ադոլֆո Սուարեսի և Լեոպոլդո Կալվո Սոտելոյի կառավարություններում աշխատելուց հետո։ Նրան հաջորդել է Խոսե Բարրիոնուևոն՝ որպես ներքին գործերի նախարար։ Ռոսոնը խորհուրդ է տվել Ֆելիպե Գոնսալեսին Բարիոնուևոյին նշանակել ներքին գործերի նախարար։

## Հետագա տարիներ և մահ
1982 թվականի հոկտեմբերին կայացած խորհրդարանական ընտրություններում պարտությունից հետո Ռոսոնը հեռացել է քաղաքականությունից և զբաղվել է բիզնեսով։ Ապրել է Ալիկանտում, 1982 թվականին նրա մոտ հայտնաբերել են թոքերի քաղցկեղ։

Մահացել է 1986 թվականի օգոստոսի 19-ին Մադրիդի կլինիկայում սրտի կաթվածից։ Նա թաղվել է Մադրիդի էլ Պարդո գերեզմանատանը օգոստոսի 20-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ