ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքական** (), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները ներկայացնող թիմը միջազգային խաղերում և կանանց ֆուտբոլի մրցաշարերում: Կառավարվում է ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից, հանդես է գալիս ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի կոնֆեդերացիայում։ Աշխարհի ուժեղագույն հավաքականներից մեկը։ Աշխարհի քառակի չեմպիոն (այդ թվում՝ 1991 թվականի աշխարհի առաջին առաջնության հաղթող), քառակի օլիմպիական չեմպիոն և տասնակի Ալգարվեի գավաթակիր։ ԱՄՆ-ի հավաքականը ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում անընդմեջ զբաղեցնում էր առաջին հորիզոնականը 2008-ի մարտից մինչև 2014-ի դեկտեմբեր և կրկին 2015-ի հուլիսից, ինչպես նաև միջին հաշվով Երկրորդ տեղը 2003-ից 2008 թվականներին:

## Պատմություն
Թիմը 1985 թվականի օգոստոսի 18-ին առաջին խաղն է անցկացրել Մունդիալիտո (իսպ.՝ «Աշխարհի գավաթ») կոչվող մրցաշարում, որտեղ 0-1 հաշվով պարտվել է Իտալիային։

### 1990-ականներ
Առաջին նշանակալի հաղթանակը ամերիկացիներին հասավ 1991 թվականի աշխարհի առաջնությունում, երբ նրանք կարողացան կոտրել շվեդուհիների դիմադրությունը՝ 3:2: ԱՄՆ-ը բավականին վստահ հաղթեց մրցաշարում. պարտվեցին Բրազիլիան՝ 5:0, Ճապոնիան՝ 3:0, Չինական Թայբեյը՝ 7:0, Գերմանիան՝ 5:2, Նորվեգիան՝ 2:1: Միշել Էկերսը խփած 10 գնդակով դարձել է մրցաշարի լավագույն ռմբարկու, իսկ Քերին Ջենինգսը ստացել է Ոսկե գնդակը՝ որպես մրցաշարի լավագույն խաղացող: Մինչ այդ հավաքականը ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթում 49:0 ընդհանուր հաշվով 5 խաղում (Մեքսիկա՝ 12:0, Մարտինիկա՝ 12:0, Տրինիդադ և Տոբագո՝ 10:0, Հաիթի՝ 10:0, Կանադա՝ 5:0) իր մրցակիցների վրայով սահել է՝ նվաճելով պատմության մեջ իր առաջին տիտղոսը:

Թիմը 1999 թվականին իսկական ֆուրոր է առաջացրել իր երկրում և աշխարհում, քանի որ թիմի հաջող ելույթների և մրցաշարի լավ կազմակերպման շնորհիվ շատ մարդիկ իմացան կանանց ֆուտբոլի մասին: Այս ԱԱ-ից առաջ լուրջ մրցաշարերում կային ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի երկու գավաթներ և 3-րդ տեղը 1995 թվականի աշխարհի առաջնությունում, բայց միևնույն ժամանակ, 96 Օլիմպիական խաղերում տնային ոսկին շահվել է: Խմբում նրանց մրցակիցները վստահ պարտություն կրեցին՝ 3:0-ական՝ Դանիա և ԿԺԴՀ, 7:1՝ Նիգերիա: Այնուհետև դժվար հանդիպում էր Գերմանիայի հետ՝ 3:2, որի իրադարձությունների թվում էր Բրանդի Չեսթեյնը, փոխանցում տալով դարպասապահին, որը շատ հեռու էր դուրս եկել դարպասից և չէր հասցրել հասնել գնդակին, այդ պատճառով գնդակն հայտնվել էր դարպասում: Բայց շուտով նա վերականգնվել է, երբ լավ զեղչից հետո «գնդակահարեց» գերմանացիների դարպասը՝ 2:1: Եվ հետո եզրափակչում տեղի ունեցավ ամերիկյան ֆուտբոլի ամենանշանակալի և հիշարժան հաղթանակը՝ 5:4 հաշվով հաղթանակ Չինաստանի հավաքականի նկատմամբ՝ 0:0 հիմնական հաշվով։ Հենց այս իրադարձությունը՝ ԱՄՆ-ի հաղթանակը, ամբողջ աշխարհի հանդիսատեսի և երկրպագուների մեծ ուշադրությունը գրավեց կանանց սպորտի և, մասնավորապես, ֆուտբոլի վրա: 1999 թվականի հուլիսի 10-ին 90 185 մարդ (կանանց մրցումների հաճախելիության ռեկորդ) լցրել է «Ռոուզ Բոուլ» մարզադաշտը՝ դիտելու եզրափակիչը տանտերերի և Չինաստանի հավաքականի մասնակցությամբ։ Եվ ահա վճռական պահը. տուգանային շարքի հաշիվը 4:4 է՝ ԱՄՆ-ի հավաքականի դարպասապահ Բրայանա Սքարիի փրկելուց հետո: Միայն Բրենդի Չեսթեյնը մնաց իրացնել 11 մետրանոցը, ինչը նա հաջողությամբ արեց: Հաղթական գոլի տոնակատարությունը հայտնվել է «Sports Illustrated» ամսագրի շապիկին, ինչպես նաև ամբողջ աշխարհի թերթերի գլխավոր էջերին։

### 2000-ականներ
Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում 2003, Միացյալ Նահանգները քառորդ եզրափակչում 1-0 հաշվով պարտության մատնեց Նորվեգիային, բայց կիսաեզրափակչում Գերմանիայի հետ խաղում 0-3 հաշվով ձախողվեց: Երրորդ տեղի համար խաղում ամերիկացի աղջիկները 3:1 հաշվով հաղթել են կանադուհիներին։ Էբի Ուոմբակը դարձել է թիմի լավագույն դիպուկահարը՝ երեք անգամ գրավելով մրցակիցների դարպասը։ Ջոյ Ֆոսեթը և Շենոն Բոքսը հայտնվել են մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում։ Ամերիկուհիները Երրորդ տեղի համար խաղում 4:1 հաշվով հաղթել են Նորվեգիային: Էբբի Ուոմբակը խփել է 6 գոլ, ինչը լավագույն արդյունքն է թիմում: Միայն Քրիստին Լիլին է հայտնվել առաջնության խորհրդանշական հավաքականում։

Հավաքականն իր ակտիվում ունի նաև ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի երեք գավաթ, երկու ոսկի և մեկ արծաթ Օլիմպիական խաղերում:

### 2010-ականներ
Քառորդ եզրափակիչում ԱՄՆ-ը 11-մետրանոցներով հաղթել է Բրազիլիային՝ 5:3 (հիմնական ժամանակում՝ 2:2): Էբբի Ուոմբակի գոլը 122-րդ րոպեին, որը հավասարեցրեց հաշիվը, լավագույնն է ընտրվել ԱՄՆ ֆուտբոլի և կանանց աշխարհի գավաթների պատմության մեջ։ Կիսաեզրափակչում Ֆրանսիան պարտվել է 3:1 հաշվով, սակայն եզրափակչում 11 մետրանոցներով պարտվեցին Ճապոնիային՝ 1:3 (2:2)։ Հոուփ Սոլոն ճանաչվել է մրցաշարի լավագույն դարպասապահ, իսկ Էբի Ուոմբակը նվաճել է արծաթե գնդակ (մրցաշարի երկրորդ լավագույն խաղացողի մրցանակ):

2012-ի Օլիմպիական խաղերում ԱՄՆ-ը չորրորդ անգամ նվաճել է ոսկին՝ եզրափակչում հաղթելով Ճապոնիային 2-1 հաշվով: «Ուեմբլի» մարզադաշտում խաղին հետևել է 80 203 հանդիսատես, ինչը օլիմպիական խաղերում կանանց ֆուտբոլի հաճախելիության ռեկորդ է դարձել, բայց եզրափակչից առաջ շատ դժվար և դրամատիկ հաղթանակ տարավ Կանադայի հավաքականի նկատմամբ՝ լրացուցիչ ժամանակում 4:3, ընդ որում վերջին գնդակը խփել է Ալեքս Մորգանը 120+3-րդ րոպեին: Առաջին անգամ կանանց թիմը հաղթել է Օլիմպիական խաղերի բոլոր խաղերում և սահմանել 16 գոլի ռեկորդ։

մինի|2015-ի ֆուտբոլի աշխարհի գավաթի խաղարկության շքերթը Մանհեթենում|alt=2015-ի ֆուտբոլի աշխարհի գավաթի խաղարկության շքերթը Մանհեթենում
Կանանց ֆուտբոլի ազգային լիգան ստեղծվել է 2012 թվականին և իր հանդիպումները սկսել է մեկ տարի անց՝ անցկացնելով մրցակցային հանդիպումներ, որոնց կարող էին մասնակցել հավաքականի հիմնական կազմում չընդգրկված խաղացողները։ 43-րդ խաղային անպարտելի շարքը ԱՄՆ-ում տևել է երկու տարի։ Այն սկսվել է շվեդուհիների նկատմամբ 4:0 հաշվով հաղթանակով 2012 թվականի Ալգարվեի գավաթի խաղարկությունում, և նրանք ընդհատեցին այդ շարքը նույն մրցաշարում, բայց 2014 թվականին՝ 0:1։

Միացյալ Նահանգները 5-2 հաշվով հաղթեց Ճապոնիային 2015 աշխարհի գավաթի եզրափակչում՝ դառնալով պատմության մեջ առաջին թիմը, որը նվաճել է երեք աշխարհի գավաթ: Քարլի Լլոյդը ձևակերպել է մրցաշարի պատմության ամենաարագ հեթ-տրիկը: Էբի Ուոմբակին ողջունել են երկար ծափահարություններով, քանի որ այս հանդիպումը նրա համար վերջինն էր աշխարհի գավաթի խաղարկությունում։ Ի պատիվ աշխարհի գավաթի հաղթանակի, թիմը անցկացրեց շքեղ չեմպիոնական շքերթ: Կանանց մարզական թիմերի համար նման միջոցառումն առաջինն էր պատմության մեջ: «Sports Illustrated»-ը չեմպիոններին արժանավայել շնորհակալություն է հայտնել՝ 25 շապիկ նվիրելով հենց ամերիկացի աղջիկներին։ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման չեմպիոններին հրավիրել Է Սպիտակ տուն՝ հայտարարելով. «Աղջկա պես խաղալ նշանակում է լինել լավագույնը»։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 16-ին թիմը 0-1 հաշվով պարտվել է Չինաստանին՝ այդպիսով ընդհատելով հայրենի հողում առանց պարտության շարքը, որը տևել է 104 խաղ։ Այս հանդիպումը վերջինն էր բոլոր ազգային հավաքականների լավագույն ռմբարկու Էբի Ուոմբակի համար:

2016 թվականի Օլիմպիական խաղերում ԱՄՆ-ի հավաքականը հասել է մինչև քառորդ եզրափակիչ, որտեղ 11 մետրանոց հարվածաշարում պարտվել է շվեդուհիներին՝ 4:5, հիմնական ժամանակ՝ 1:1: Ամփոփիչ 5-րդ տեղը հավաքականի համար ամենավատ ելույթն էր օլիմպիադաներում։

2019-ին Ֆրանսիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում ԱՄՆ կանանց հավաքականը եզրափակչում 2-0 հաշվով հաղթել է Նիդեռլանդների հավաքականին՝ դրանով իսկ դառնալով աշխարհի քառակի չեմպիոն, ամրապնդելով ռեկորդը և ընդհանուր առմամբ նվաճելով ութ մեդալ՝ աշխարհի ութ առաջնություններից յուրաքանչյուրում:

## Ձեռքբերումներ
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի գավաթակիր (**7**)՝ 1991, 1993, 1994, 2000, 2002, 2006, 2014 թվականներին
* Ալգարվեի գավաթակիր (**10**)՝ 2000, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013, 2015 թվականներին
* Ամերիկայի գավաթակիր (**7**)՝ 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002 թվականներին
* Չորս ազգերի մրցաշարի հաղթող (**7**)՝ 1998, 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2011 թվականներին
* Peace Queen-ի գավաթակիր (**2**)՝ 2006, 2008 թվականներին
* Ալբանիայի գավաթակիր՝ 1991 թվականին
* SheBelieves-ի գավաթակիր՝ 2016 թվականին
* Ազգերի մրցաշարի հաղթող՝ 2018 թվականին
* Գերմանիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի մրցաշարի հաղթող՝ 2000 թվականին
* Խաղաղ օվկիանոսի գավաթակիր՝ 2000 թվականին
* Բրազիլիայի գավաթակիր՝ 1996 թվականին
* Հյուսիսային Ամերիկայի գավաթակիր՝ 1990 թվականին
* Կանադայի գավաթակիր՝ 1990 թվականին
* Ավստրալիայի գավաթակիր՝ 2000 թվականին
* Ֆրանսիայի միջազգային մրցաշարի հաղթող՝ 1995 թվականին
* Chiquita-ի գավաթակիր՝ 1994 թվականին
* Երեք ազգերի մրցաշարի հաղթող՝ 1994 թվականին
* Բարի Կամքի խաղերի հաղթող՝ 1998 թվականին
* Columbus-ի գավաթակիր՝ 1993 թվականին

## Ընթացիկ կազմ
Հաջորդ 23 խաղացողները կանչվել են 2023 թվականի ֆուտբոլի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկությանը Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում։

*Խաղերն ու գոլերը տրված են 2023 թվականի օգոստոսի 7-ի դրությամբ․*

## Ռեկորդակիրներ
2004 թվականի մարտին Միա Հեմմը և Միշել Էկերսը ընդգրկվեցին ՖԻՖԱ 100-րդ ցուցակում։

2013 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան ընտրել է բոլոր ժամանակների 11 լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակը․
* Դարպասապահ՝ Բրայանա Սքարի,
* Պաշտպաններ՝ Բրենդի Չեսթեյն, Կառլա Օվերբեկ, Քրիստի Ռամպոն, Ջոյ Ֆոսեթ,
* Կիսապաշտպաններ՝ Քրիստին Լիլի, Միշել Էկերս, Ջուլի Ֆաուդի,
* Հարձակվողներ՝ Միա Հեմմ, Էբի Ուոմբակ, Ալեքս Մորգան։

*2023 թվականի օգոստոսի 7-ի դրությամբ*





## Սպորտային ուղեցույց

### Գլխավոր մարզիչներ
*2023 թվականի օգոստոսի 7-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ