open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արաքսյա Գյուլզադյան

**Արաքսյա Կարապետի Գյուլզադյան** (հունիսի 5, 1907, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 7, 1980), հայ մեծանուն երգչուհի (սոպրանո)։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1940)։

## Կենսագրություն
մինի|Արաքսյա Գյուլզադյանի հուշատախտակը Երևանում|260x260փքս
Նախնական կրթություն ստացել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)։ Սկզբում հանդես է եկել ինքնագործ խմբերում։ 1926 թվականից հաստատվել է Երևանում և մինչև 1955 թվականը եղել է Հայաստանի Ռադիոկոմիտեի ժողգործիքների անսամբլի մեներգչուհի։ 1955-1967 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատարուհի։ Կատարել է հայկական ժողովրդական և աշուղական երգեր, ինչպես նաև հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ (ռոմանսներ և երգեր)։ 1939 և 1965 թվականներին Մոսկվայում մասնակցել է հայ արվեստի տասնօրյակներին։ Եղել է Շերամի երգերի լավագույն կատարողներից («Քեզանից մաս չունիմ», «Շորորա», «Դու իմ մուսան ես» և այլն)։ Նրա ուսուցիչներից է եղել Ռոմանոս Մելիքյանը։

## Երգացանկ
* Փնջլիկ-Մնջլիկ
* Մարալ ջան հեզ արի
* Աչքդ Խումար
* Հալվեց սարերի ձյունը
* Ճամփորդ եմ
* Քեզանից մաս չունիմ
* Բլբուլ էիր
* Թառլան
* Դուն իմ մուսան ես
* Մարալ ջան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արաքսյա Գյուլզադյան. «Սիրեցի՝ աթոռներս տարան»
* Արաքսյա Գյուլզադյան - Օթյակ - Կենտրոն 

Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Գիշատիչ (ֆիլմ)

«**Գիշատիչը**» (), 1987 թվականին ռեժիսոր Ջոն ՄաքՏիրնանի նկարահանած ֆանտաստիկ մարտաֆիլմ ժանրի ֆիլմ, Առնոլդ Շվարցենեգերի գլխավոր դերակատարմամբ։

## Սյուժե
Ամերիկյան բանակի փորձառու ջոկատներից մեկը Առնոլդ Շվարցենեգերի հերոսի հրամանատարությամբ գաղտնի զինվորական առաջադրանք է ստանում ջունգլիներում։ Առաջադրանքը կատարելու ժամանակ սակայն պարզվում է, որ խմբի զինվորները գործ ունեն առեղծվածային հզոր արարածի հետ, ում մասին տեղացիները շատ լեգենդներ են պատմում ...

## Դերերում
* Առնոլդ Շվարցենեգեր - մայոր Ալան Շեֆֆեր
* Կառլ Ուեզերս - Դիլլոն
* Էլպիդիա Կարրիլո - Աննա
* Բիլլ Դյուկ - սերժանտ Մակկ Ֆերգյուսոն
* Ջեսսի Վենտուրա - Բլեյն Կուպեր
* Սոննի Լենդհեմ - Բիլլի
* Ռիչարդ Չեյվզ - Խորխե Ռամիրես
* Ռոբերտ Գոլդեն Արմսթրոնգ - գեներալ Գոմեր Ֆիլլիպս
* Շեյն Բլեք - Հոկինս
* Քեվին Պիտեր Հոլլ - գիշատիչ/ուղղաթիռի օդաչու

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Ջոն ՄակՏիրնանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այլմոլորակայինների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1987 թվականին
Ոսկե գլոբուս

200px|մինի|աջից|Ոսկե Գլոբուս
«**Ոսկե գլոբուս**» (), ամերիկյան կինոմրցանակ, սահմանվել է Հոլիվուդյան արտասահմանյան լրագրողների ասոցիացիայի կողմից 1944 թվականին։

«Ոսկե գլոբուս» մրցանակը շնորհվում է յուրաքանչյուր տարվա հունվար ամսին և որոշվում է Հոլիվուդում բնակվող մոտավորապես 90 միջազգային լրագրողների քվեարկության արդյունքում։

Համարվում է 3-րդ հեղինակավոր մրցանակը «Օսկար»-ից ու «Գրեմմի»-ից հետո։

## Փաստեր և թվեր
Ջեք Նիկոլսոնը ամենաշատ «Ոսկե գլոբուս» ստացած անհատն է, որը այդ պատվին արժանացել է 6 անգամ։
Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլան, Օլիվեր Սթոունը, Շիռլի Մակլեյնը և Ռոզալինդ Ռասսելը երկրորդ տեղում են 5-ական մրցանակով։ Ռոզալինդ Ռասսելը միակ անհատն է, որը 5 անգամ ներկայացված լինելով այս մրցանակին այդպես էլ չի ստացել այն։

Ֆիլմերից ամենաշատ՝ 9 անվանակարգում ներկայացված է եղել «Նեշվիլլ» ֆիլմը, որ սակայն միայն մեկ «Ոսկե գլոբուս» է ստացել Լավագույն երգ անվանակարգում։ Երկրորդ տեղում 8-ական անվակարգերում ներկայացված են եղել «Կաբարե» (1973), «Բագսի» (1992) և «Տիտանիկ» (1998) ֆիլմերը։
1967 թվականին «Ո՞վ է վախենում Վիրջինիա Վուլֆից» և 1991 թվականին «Կնքահայրը 3» ֆիլմերը ներկայացված են եղել 7 անվանակարգում չհաղթելով սակայն դրանցից ոչ մեկում։
3 ֆիլմ՝ «Դոկտոր Ժիվագո», «Թռիչք կկվի բնի վրայով» և «Աստղի ծնունդը», ներկայացված լինելով 5 անվանակարգերում, հաղթել են բոլոր անվանակարգերում։

«Ոսկե գլոբուս» մրցանակին ներկայացված լինելու թվով ռեկորդակիրը դերասանուհի Մերիլ Սթրիփն է՝ 26 անգամ, որը նաև ամենաշատ Օսկարի ներկայացված անձն է (17 անգամ)։ Երկրորդ տեղում դերասան Ջեք Լեմոնն է՝ 22 անգամ։

## Անվանակարգեր
«Ոսկե գլոբուսը» տրվում է լիամետրաժ և հեռուստատեսային ֆիլմերի համար։

### Լիամետրաժ ֆիլմեր

* Լավագույն դրամա - 1944 թվականից սկսած
* Լավագույն ֆիլմ (կատակերգություն կամ մյուզիքլ) - 1952 թվականից սկսած
* Լավագույն ռեժիսոր - 1944 թվականից սկսած
* Լավագույն դերասան (դրամա) - 1944 թվականից սկսած
* Լավագույն դերասան (կատակերգություն կամ մյուզիքլ) - 1951 թվականից սկսած
* Լավագույն դերասանուհի (դրամա) - 1944 թվականից սկսած
* Լավագույն դերասանուհի (կատակերգություն կամ մյուզիքլ) - 1951 թվականից սկսած
* Լավագույն դերասանի նորամուտ
* Լավագույն դերասանուհու նորամուտ
* Լավագույն երկրորդ պլանի դերասան
* Լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի
* Լավագույն սցենար
* Լավագույն երաժշտություն
* Լավագույն երգ
* Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ
* Լավագույն անիմացիոն ֆիլմ
* Սեսիլ Բ. Դե Միլլի մրցանակ

### Հեռուստատեսային աշխատանքներ
* Լավագույն դրամա
* Լավագույն կատակերգություն / մյուզիքլ
* Լավագույն սերիալի դերասան (դրամա)
* Լավագույն սերիալի դերասան (կատակերգություն/մյուզիքլ)
* Լավագույն սերիալի դերասան (դրամա)
* Լավագույն սերիալի դերասան (կատակերգություն/մյուզիքլ)
* Լավագույն մինի-սերալ կամ հեռուստատեսության ֆիլմ
* Լավագույն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսության ֆիլմի դերասան
* Լավագույն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսության ֆիլմի դերասանուհի
* Լավագույն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսության ֆիլմի երկրորդ պլանի դերասան
* Լավագույն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսության ֆիլմի երկրորդ պլանի դերասանուհի

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» կինոմրցանակ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ցխինվալ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի** ()՝ ի սկզբանե հայկական եկեղեցի Վրաստանի Ցխինվալ քաղաքում։ Այժմ եկեղեցին գործում է որպես ուղղափառ և Հայ Առաքելական եկեղեցուն այլևս չի պատկանում։

## Պատմություն
մինի|ձախից|alt=
մինի|ձախից|Եկեղեցին|alt=
Համաձայն եկեղեցու հարավային ճակատում ագուցված սալիկի 10 տողով փորագրված վրացագիր արձանագրության՝ եկեղեցին կառուցվել է 1718 թվականին։ Ըստ այդ արձանագրության հայտնի է եկեղեցու կառուցման ժամանակը և երեցփոխնեի անունները՝ Գեորգու որդիներ Կայխոսրոն և Պարսադանը և Կայխոսրոի որդի Գիվին։ Հետագա տասնամյակներին, այն է՝ շուրջ մեկ դար եկեղեցու գործունեությանը վերաբերող տվյալներ հայտնի չեն։

1849 թվականին Ցխինվալի հայերը, որ կազմում էին շուրջ 100 տուն, ունեին «... եկեղեցի գմբեթաձև, երկուս քահանայս՝ անտեղեակս լեզուի Հայոց...»։ 1860 թվականին 2140 ռուբլի ծախսով նախատեսվում էին մի շարք նորոգումներ։1866 թվականին եկեղեցու երեցփոխ Սաղինո Մուրադյանցը հոգևոր իշխանություններին ներկայացրել էր անհրաժեշտ նոր նորոգումների ծախսի նախահաշիվը (771 ռուբլի)։ Մասնավորապես այդ անգամ էլ ծրագրվում էր կղմինդրով ծածկել տանիքը և սվաղել վնասված որմերը։ 1884 թվականի համար ևս վկայված է, որ ցխինվալաբնակ հայերը «... մի փոքր ուսումնարան և շքեղ եկեղեցի ունեին...»

Հերթական նորոգությունն իրականացնելու նպատակով դրամական միջոցների հանգանակում սկսելու թույլտվություն ձեռք բերելու համար 1913 թվականին հոգաբարձուների նորընտիր կազմը (Ստեփան Ղվիթիսծղալոբյան, Օհանյանց, Լևոն Խախանյանց և Բարսեղ Յարալյանց) գրագրություն են սկսել։ Անհրաժեշտ գումարը կազմում էր 1728 ռուբլի 63 կոպեկ։

1822 թվականին եկեղեցում քահանայագործել էր Դավիթ Յարալյանցը, իսկ 1847 թ.-ին եկեղեցու երեցփոխ է հիշվում Սիմեոն Մելքոնյանցը։

### 2008 օգոստոս

2008 թվականի 7-ից 8-ի գիշերը Ցխինվալի ճակատամարտի ընթացքում անմիջապես տաճարը քիչ է վնասվել, ճեղքվածքների մեջ էր միայն հիմքը, իսկ եկեղեցուց 15 մետր հեռավորության վրա ուղիղ հարվածով քանդված են եղել օժանդակ սենյակները, ինչպես նաև կառույցների վերնամասերը։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին պատկանում է գմբեթավոր տիպին։ Կառուցվել է աղյուսից։ Ճակատային պատերի որմածքի մեջ մեծ խաչեր են տեղադրված, իսկ տաճարի գմբեթի կամարները ստեղծում են նրա վառ տեսքը։

## Եկեղեցական-ծխական դպրոց
1868 թվականին եկեղեցուն կից բացվել էր ծխական դպրոցը։ Վերջինիս նշանակությունը խիստ մեծ էր ցխինվալաբնակ վիրախոս հայերի շրջանում։ Դպրոցն առանձնապես ծաղկեց 1877 թ.-ից հետո, երբ նրան հոգաբարձու նշանակվեց Հովհաննես Մեբրնությանցը։

## Տես նաև
* Հայերը Ցխինվալում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցխինվալ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական վրացականացված վանքեր և եկեղեցիներ
ա
Կատեգորիա:1718 հիմնադրումներ Վրաստանում
Պիրենեյան թերակղզի

**Պիրենեյան թերակղզի** (, , , ), կոչվում է նաև **Իբերիա**, տեղակայված է Եվրոպայի հարավ արևմտյան մասում և ընդգրկում է ներկայիս Իսպանիայի, Պորտուգալիայի, Ֆրանսիայի, Անդորրայի տարածքները և Մեծ Բրիտանիայի տիրապետության տակ գտնվող Ջիբրալթարը։ Այն Եվրոպայի երեք հիմնական թերակղզիներից մեկն է։ Հարավից ողողվում է Միջերկրական ծովի, արևմուտքից և հարավից՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով, իսկ արևելքի որոշ հատվածով սահմանակցում է Եվրոպայի մյուս տարածքներին։ Այն երկրորդ մեծ թերակղզին է Եվրոպայում, որի մակերեսն է 580,000 կմ քառակուսի։

## Աշխարհագրություն

Պիրենեյան թերակղզին մնացած Եվրոպայից բաժանվում է երիտասարդ Պիրենեյան լեռներով։ Հարավում թերակղզին գրեթե միանում է Աֆրիկային, որին նա նման է իր ափերի հարթ, քիչ կտրատված գծագրությամբ։ Աֆրիկայի հյուսիսում գտնվող Ատլասի լեռները կազմում են Պիրենեյան թերակղզու հարավում գտնվող երիտասարդ Անդալուզյան լեռների շարունակությունը։

Թերակղզու ամբողջ միջին մասը գրավում է Մեսետա սարահարթը, որը կազմված է հնագույն լեռնային ապարներից։

Պիրենեյան թերակղզին հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Այստեղ կան գունավոր մետաղների հանքավայրեր, առանձնապես պղնձի հանքեր (հարավում), հազվագյուտ մետաղներ՝ վոլֆրամի և ուրանի հանքեր (արևմուտքում), սնդիկի հանքեր (հարավում), ինչպես նաև երկաթահանք և քարածուխ։

Այստեղ, որտեղ մեծ քանակությամբ տեղումներ են լինում, աճում են մշտադալար կաղնու (խցանակաղնու) անտառներ և մակվիսի (մերձափնյա մշտադալար մացառների) բարձր թփեր։ Թերակղզու ներքին մասերում տեղումներ քիչ են լինում, ձմեռը մեղմ է (+4° +5&nbsp;°C), բայց երբեմն լինում են սառնամանիքներ և ձնաբուք։ Այստեղ գերակշռում են նոսր, ցածրահասակ թփուտները և չորություն սիրող խոտերը, որոնք տեղանքին տալիս են կիսաանապատային տեսք։ Հյուսիս-արևմուտքում՝ Բիսկայան ծոցի մոտերքում, կլիման ծովային է, բարեխառնից միջերկրածովայինի փոխվող։ Այստեղ տարածվում են լայնատերև (հաճարենու և կաղնու) անտառները և հյութալի խոտածածկ մարգագետինները։

## Բնակչություն
Բնակչությունը բաղկացած է գլխավորապես իսպանացիներից և պորտուգալացիներից։ Բիսկայան ծոցի ափերին ապրում են բասկերը՝ թերակղզու հնագույն բնակիչների սերունդները։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Եվրոպայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Պիրենեյան թերակղզի
Գերմանիայի հայոց թեմ

[մինի|[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Հալլե)|Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Հալլե]]
**Գերմանիայի հայոց թեմ**, Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու՝ Եվրոպայի տարածքում գտնվող, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին պատկանող թեմերից մեկը, որը ներկայացնում է առաքելական գերմանահայության հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն
Հայ Առաքելական եկեղեցու Գերմանիայի թեմը կազմավորվել է 1991 թվականին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի կոնդակով։ Առաջնորդանիստը Քյոլնի սուրբ Սահակ-Մեսրոպ եկեղեցին է։ Թեմի կազմի մեջ են մտնում 15 համայնքներ Գերմանիայի մի շարք քաղաքներում, ինչպէս օրինակ՝ Քյոլն, Բեռլին, Մյունխեն, Մայնց, Գյոպպինգեն, Հանաու, Նյուրնբերգ, Բրեմեն և այլն։ Թեմում ներկա պահին ծառայում են Թեմակալ Առաջնորդից բացի ևս վեց հոգևորականներ։

Թեմի կազմավորումից առաջ Գերմանիայի հայ համայնքը մինչև 1980 թվականին եկեղեցական իմաստով մաս է կազմել Արևմտյան Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակության (կենտրոնը՝ Փարիզ), իսկ այնուհետև Կենտրոնական Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակության (կենտրոնը՝ Վիենա)։

Գերմանիայի Հայոց Թեմը իր սկզբնավորման պահից սերտորեն համագործակցել և համագործակցում է Գերմանիայում գործող ավետարանական և կաթողիկե եկեղեցիների հետ։ Այն լիիրավ անդամ է Գերմանիայի միջեկեղեցական կենտրոնական Խորհրդի։

Մինչև 1984 թվականին գերմանահայ համայնքը եկեղեցի չի ունեցել արարողությունների համար և օգտագործել են տեղի ավետարանական եկեղեցիները։ 1984 թվականից Գյոփինգենում գործում է Սուրբ Խաչ եկեղեցին, որը 2019 թվականի սկզբից սեփականության իրավունքով փոխանցվեց Թեմին։ 1998 թվականին Քյոլնում Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը կատարել է առաջնորդանիստ Սուրբ Սահակ-Մեսրոպ եկեղեցու օծումը, որը նախկին կաթողիկե եկեղեցի է և կառուցվել 1958-ին, իսկ 1987 թ․-ից մշտապես ծառայում էր տեղի հայկական համայնքին։ 2006 թ․ Սաքսոնիա-Անհալտի փոքրաթիվ հայ համայնքը Հալլե քաղաքում Թեմի նյութական օժանդակությամբ կարողացավ ձեռք բերել նախկին կաթողիկե մի եկեղեցի, որը վերանորոգումից հետո 2007 թ. ապրիլին վերաօծվեց և ստացավ «Սուրբ Հարություն» անունը։ Թեմի հովանավորության ներքո գործող մնացած 13 համայնքները իրենց արարողությունների համար վարձակալում են տվյալ քաղաքում գտնվող կաթողիկե կամ ավետարանական եկեղեցիները։

Թեմի առաջին առաջնորդն էր Տ․ Գարեգին արքեպիսկոպոս Բեքջյանը (1991-2018)։ Նրա հրաժարականից հետո, 2018-ի ապրիլի 15-ին, Թեմական-Պատգամավորական Ժողովը Թեմի նոր առաջնորդ է ընտրել Տ․ Սերովբե վարդապետ Իսախանյանին։ 2019 թ. մայիսի 12-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում թեմակալ առաջնորդը ձեռնադրվել է եպիսկոպոս՝ ձեռամբ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի հայոց թեմ
Անանիա Նարեկացի

մինի|«Գիր խոստովանութեան», 1892 թ.
**Անանիա Նարեկացի** (Անանե Նարեկացի, , ամփոփվել է Նարեկավանքի գավթում), մատենագիր, աստվածաբան, փիլիսոփա, մեկնիչ, Նարեկավանքի առաջնորդ և դպրոցի հիմնադիր։ Գրիգոր Նարեկացու ազգականը։ Ամբաստանվել է թոնդրակեցիներին հարելու մեջ՝ իբրև Խոսրով Անձևացու և Հակոբ Սյունեցու կողմնակից և համակիր։ Կաթողիկոս Անանիա Ա Մոկացու պահանջով, աղանդավոր լինելու մասին իր դեմ եղած մեղադրանքները հերքելու համար, գրել է «Գիր խոստովանութեան»-ը (հայտնաբերել և 1892-ին հրատարակել է Գ. Տեր-Մկրտչյանը)։ Նույն կաթողիկոսի պատվերով հեղինակել է «Հակաճառութիւն ընդդէմ թոնդրակեցւոց»-ը, որտեղ բացահայտել է թոնդրակեցիների սխալներն ու մոլորությունները, նզովել նրանց աղանդը։ Անանիա Նարեկացու «Հակաճառությունը» չի պահպանվել։ Սակայն Գրիգոր Նարեկացին Կճավա վանքին գրած «Անանիայի խոստովանութեան յաղագս սուտ կարծեացն, որ վասն նորա» թղթում ամփոփ տվել է Անանիա Նարեկացու գրվածքի բովանդակությունը և համառոտ թվել թոնդրակեցիների ուսմունքի 14 կետերը («Արարատ», 1892, էջ 5–18)։

Նրա աշակերտ Ուխտանեսը հիշատակում է նաև «Հաւատարմատ» գործը (973) ընդդեմ երկաբնակների, որը հեղինակն անձամբ ներկայացրել է կաթողիկոս Խաչիկ Ա Արշարունուն։

Անանիա Նարեկացու գրվածքները կարևոր աղբյուր են թոնդրակեցիների գաղափարախոսությունն ուսումնասիրելու համար։ Որպես մանկավարժ նա առաջնային է համարել ուսուցչի գիտելիքների հարստությունը, մեծ տեղ հատկացրել գրականությանը և երգեցողությանը։ Ստեփանոս Ասողիկի վկայությամբ՝ հռչակված էր իր «...բազմամարդ պաշտոնապայծառ երգեցողօք և գրական դիտողօք...»։ Եղել է Խոսրով Անձևացու որդիների՝ Սահակի, Հովհաննեսի և Գրիգորի (Նարեկացիներ) ուսուցիչը, որոնց կատարած ընդօրինակությունների շնորհիվ մեզ են հասել Անանիա Նարեկացու և Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործությունները։ Գրիգոր Նարեկացին և Ուխտանեսը Անանիա Նարեկացուն համարել են «հոգեզարդ փիլիսոփա» և «հռչակավոր հռետոր»։ Ուխտանեսը Անանիա Նարեկացու պատվերով է գրել «Պատմութիւն Հայոց» երկասիրությունը։ Նրանք 980-ի հուլիսի 4-ին «յեզր գետոյն, որ կոչի Ախուրեան», զրուցել են «բերան ի բերան... յաղագս պատմութեանս», այսինքն՝ միասին են քննարկել և ծրագրել աշխատության թե՛ կառուցվածքը և թե՛ բովանդակությունը։ Երկի առաջին (Ա) գլուխը ընծայական է Անանիա Նարեկացուն։

## Գրականություն
* Ուխտանէս, Պատմութիւն Հայոց, հտ. 1, Վաղարշապատ, 1871։
* Օրմանեան Մաղաքիա, Ազգապատում, հտ. 1, ԿՊ, 1912։
* Աբեղյան Մ., Հայոց հին գրականության պատմություն, հ. 1, Երևան, 1944։
* Թամրազյան Հ., Անանիա Նարեկացի, Երևան, 1980։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Անանիա Սանահնեցի

**Անանիա Սանահնեցի** (ծ. թ. անհտ – XI դ. 70-ական թթ.), մատենագիր, մեկնիչ, դավանաբան։

## Կենսագրություն
Եղել է Հաղպատ-Սանահնի միաբանության անդամ, աշակերտել Դիոսկորոս Սանահնեցուն։ Անանիա Սանահնեցու երկերը կարևոր դեր են կատարել հայ աստվածաբան-դավանաբանական մտքի զարգացման և մեկնողական գրականության մեջ։ «Հակաճառութիւն ընդդէմ երկաբնակաց» հակաճառական-դավանաբան. աշխատությունը հեղինակը շարադրել է Պետրոս Ա Գետադարձ կաթողիկոսի կարգադրությամբ և ավարտել Խաչիկ Բ Անեցի կաթողիկոսի օրոք։ Դավանական ամենատարբեր խնդիրներին նվիրված այս երկը բաղկացած է 14 ճառից, որոնց խորագրերն արտացոլում են դրանց բովանդակությունը («Սակս անխտիր հաղորդելոյ», «Վասն Մեծի Հինգշաբթին», «Առ ապականացու ասողան է զմարմինն Տեառն», «Վասն պատկերապաշտից», «Վասն բաժանմանն Վրաց» և այլն)։ Երկը աստվածաբանականից զատ ունի աղբյուրագիտական նշանակություն։ Արժեքավոր են հատկապես Անանիա Նարեկացու «Հաւատարմատ»-ի, ինչպես նաև եկեղեցու հայրերի տարբեր երկերի տարբեր հատվածները, որոնց ամբողջական բնագրերը մեզ չեն հասել։ Պետրոս Ա Գետադարձի պատվերով 1055 թվականին Անանիա Սանահնեցին շարադրել է Պողոս առաքյալի 14 թղթերի մեկնությունը («Մեկնութիւն չորքետասան թղթոցն Պօղոսի առաքելոյն»), որտեղ հեղինակն օգտվել է Եփրեմ Ասորու, Հովհան Ոսկեբերանի, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու և այլոց համաբնույթ աշխատություններից։ Մեկնաբանական մյուս երկերը՝ «Մեկնութիւն Մատթէի» և «Մեկնութիւն Աւետարանին Յովհաննու», հեղինակը գրել է Դիոսկորոս Սանահնեցու պատվերով։ Անանիա Սանահնեցու այս երկերը հետագայում իբրև դասագիրք կիրառվել են վանական դըպրոցներում և վարդապետարաններում։ Անանիա Սանահնեցին գրել է նաև ճառագրական և ներբողական գործեր («Յաղագս Յովհաննու Մկըրտչի», «Ի խաչելութիւն Պետրոսի», «Ներբողեան ասացեալ ի սուրբ Կաթողիկէ եկեղեցի»)։ Հեղինակ է նաև տոմարական մի աշխատության, որի մի հատված պահպանվել է Վարդան Այգեկցու «Արմատ հաւատոյ» դավանաբանական աշխատության մեջ։

## Աղբյուր
* 

## Գրականություն
* Տեր-Մինասյան Երուանդ, Հաղպատ և Սանահին վանքերը (967–1300),- «Արարատ», 1901, էջ 271–277, 338–344։
* Օրմանեան Մ., Ազգապատում, հտ. 1, Կ.Պոլիս, 1912։ 
* Անասյան Հ., Հայկական մատենագիտություն, հտ. Ա, Երևան, 1959։
* Քյոսեյան Հ., Աստվածաբանական բնագրեր, Ուսումնասիրություններ, 1, Անանիա Սանահնեցի, Ս. Էջմիածին, 2000։
* Conybeare F. C., A Catalogue of the Armenian Manuscripts in the British Museum, L., 1913, p.&nbsp;339.

Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ
Աշխեն

**Աշխեն** (նաև՝ *սուրբ Աշխեն*, ), IV դարի վկա, Հայ առաքելական եկեղեցու տոնելի սուրբ, Հայոց թագուհի։ Տրդատ Գ Մեծ թագավորը նրան կնության է առել թագավորական տոհմից (Աշխենը դուստրն էր ալանների թագավոր Աշխադարի) և հռչակել Արշակունի։

Աշխենը արքայաքրոջ՝ Խոսրովիդուխտի հետ, Գրիգոր Լուսավորչի քարոզչությամբ ընդունել է քրիստոնեություն, վարել առաքինազարդ կյանք։ Արքայի, մեծ օրիորդ սուրբ Խոսրովիդուխտի, ամենայն մեծամեծների և զորաբանակի հետ թագուհին էլ է մկրտվել Եփրատ գետում Գրիգոր Լուսավորչի ձեռքով։ Հայսմավուրքների վկայությամբ, կյանքի վերջին տարիներին, հետևելով ամուսնու օրինակին, հրաժարվել է արքունական ճոխ կյանքից, առանձնացել ու ճգնել։

Ըստ Ագաթանգեղոսի՝ Աշխեն թագուհին, լինելով հավատարիմ ու ամուսնուն նվիրված կին, մասնակցել է Հռիփսիմյանց կույսերի նշխարները հավաքելու և գերեզմաններում ամփոփելու գործին։ Աշխենը, Խոսրովիդուխտը և այլ նվիրյալ հայուհիներ կույսերի վկայարանների համար անուշահոտ խունկ ու յուղեր են բերել, որկերիզ կերպասե հանդերձներ, ծիրանի և ոսկեհուռ դիպակներ։ Թագուհին և Խոսրովիդուխտը 302-303 թթ-ին օժանդակել են Էջմիածնի Մայր Տաճարի կառուցմանը։

Առաքինազարդ թագուհին կյանքի վերջում հետևելով ամուսնուն՝ թողնում է պալատական անհոգ կյանքը և մինչև մահանալը ճգնական կյանքով ապրում է Գառնի ամրոցում։ Հայ Եկեղեցին Տրդատ Գ թագավորի, Աշխեն թագուհու և Սուրբ Խոսրովիդուխտի հիշատակը ոգեկոչում է Հոգեգալստյան 4-րդ շաբաթ օրը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Յայսմավուրք, ԿՊ, 1730, էջ 323։
* Գալուստյան Շ., Հայազգի սուրբեր, 3 հրտ., Երևան, 1997։

Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության թագուհիներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Հայ թագուհիներ
Կատեգորիա:Ալաններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Կատեգորիա:3-րդ դարի հայեր
Ռոզի Արմեն

**Ռոզի Արմեն** (, իսկական անունը՝ **Ռոզի Խուրշուդի Հովհաննիսյան**, ), ֆրանսահայ երգչուհի։ Երգում է հայերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, իտալերեն և գերմաներեն։ Պարգևատրվել է Հայաստանի սփյուռքի նախարարության «Կոմիտաս» մեդալով։

## Կենսագրություն
Նախիջևանի Ճահուկ գյուղում ծնված Խուրշուդ Հովհաննիսյանը և Անկարայի Սթանոզ գյուղում ծնված Նվարդ Ալոզյանը, Մեծ եղեռնից հետո՝ 1920-ական թվականներին գաղթում են Փարիզ ու ընտանիք կազմում։ Ռոզիի ծնողների ցանկությունն էր, որ դուստրն ընտրեր բժշկի մասնագիտությունը, սակայն 4-ամյա Ռոզին սկսեց երգել, ու Ռոզի Հովհաննիսյանը (այնուհետև Պետրոսյան) ընտրեց երգի ուղին` վերցնելով Ռոզի Արմեն բեմական անունը։

2015 թվականին Հանրապետության տոնի առթիվ Ռոզի Արմենին շնորհվել է «Պատվո շքանշան»։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ
* Moi qui t'aimais (Vogue, 1961)
* Né pour moi (Vogue, 1961)
* Cuando calienta el sol (Vogue, 1962)
* Tu croiras (Vogue, 1962)
* La dernière étoile (Vogue, 1963)
* Prenez garde (Vogue, 1963)
* Yes mi siroun (Vogue, 1964)
* Si j'étais sûre (Polydor, 1964)
* La grande Russie (CBS, 1965)
* Bons baisers de Russie (CBS, 1965)
* Le jeu des amoureux (CBS, 1966)
* Dele divané (Top 4, 1966)
* L'âme slave (Top 4, 1966)
* Le ciel, la Terre et l'amour (Top 4, 1966)
* Le première fois (CBS, 1966)
* Ailleurs qu'à Paris (Melodia, 1967)

### Երգեր հայերենով
* Bulbul
* Noubar Noubar
* Yes Mi Siroun
* Oror Oror
* Mardiguy Yerker
* Yerevan
* Bantertoutyan Anabadoum
* Vayri Dzaghig
* Yes Pelpoul Em
* Tampe Tserine
* Hingala
* Kisher Tsereg

### Ալբոմներ
* Rosy Armen (Vogue, 1963)
* Rosy Armen (Melodia, 1967)
* Si on se ressemble (Columbia, 1968)
* Gwendolyne (Columbia, 1971)
* Yerevan (Iberia, 1972)
* Rosy Armen (Ambar, 1972)
* Blboul (Arka, 1981)
* Aranjuez (Arka, 1982)
* Hier et demain (PSI International, 1986)
* Armenia (1992)
* Le top de l'Arménie (PSI International, 1996)
* Mi sirde ounem (Atlantis Records, 2001)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Հայաստան)
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Եսթեր (գիրք)

**Եսթեր** (, *Էսթեր*), Աստվածաշունչ մատյանի Հին Կտակարանի կանոնի գիրք։ Կազմվել է մինչև մ.թ.ա. 160-ը։ Բաբելոնյան իշխանության անկումից հետո շատ հրեաներ, որոնք չէին վերադարձել «Ավետյաց երկիր», ընկել էին պարսից տիրապետության տակ։ Արտաշես արքայի կինը գեղեցկուհի Եսթերը, իր խնամակալի և ազգականի հրեա պաշտոնյա Մուրթքեի խորհրդով փրկում է հրեական համայնքը ոչնչացման սպառնալիքից, որը ձգտում էր իրականացնել Արտաշես արքայի առաջին նախարար Համանը։ Նախարարին կախում են, իսկ Եսթերն ու Մուրթքեն՝ առավել մեծարվում։ Այս իրադարձությունը ոգեկոչելու համար սահմանվում է Փուրիմ տոնը, որը հրեաներն առանձնահատուկ հանդիսավորությամբ նշում են ցայսօր։

## Արտաքին հղումներ
* Եսթերի գիրքը արևելահայերեն

Կատեգորիա:Հին Կտակարանի գրքեր
Կատեգորիա:Ավետարանի ձեռագրեր
Առակներ (գիրք)

thumb
**Առակներ** (*Առակաց գիրք*), Աստվածաշունչ մատյանի Հին Կտակարանի կանոնի գիրք։ Գիրքն իր ներկայիս տեսքով կազմվել է Եզեկիա թագավորի օրոք։ Իմաստալից ասույթների և ուսուցողական խրատների ժողովածու է, որի մեծ մասը մակագրված է |Սողոմոնի, իսկ մնացածը ՝ այլ իմաստունների անուններով։ Արծարծված են բազում արդիական թեմաներ՝ արդարություն, հիմարություն, ամբարիշտություն, հարստություն, աղքատություն, ծուլություն, նենգություն, կաշառք և այլն։ Առանձնակի գեղեցկությամբ շարադրված է իմաստության (գլ. 8, որի 22–31 համարներում եկեղեցու հայրերը տեսնում էին Սուրբ Երրորդության երկրորդ անձին) և առաքինի կնոջ գովքը (31.10–31)։ Հիմնական բովանդակությունը Տիրոջ օրենքն է. «Իմաստության սկիզբը Տիրոջ երկյուղն է, արդարների խորհուրդը՝ խոհեմություն, օրենքի իմացությունը մտքի հարստություն է» (9.10)։ Ըստ եբրայական ավանդության, մինչև Սողոմոնը ոչ ոք պատշաճորեն չէր հասկանում օրենքը։

Առակաց գրքից է Մեսրոպ Մաշտոցը կատարել հայերեն գրերով առաջին թարգմանությունը. «Ճանաչել զիմաստություն և զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ» (Առակներ 1.2)։

## Արտաքին հղումներ
* Գիրք Առակաց - Վեմ
* Առակների գիրքը արևելահայերեն

Կատեգորիա:Հին Կտակարանի գրքեր
Փիթեր Օ'Թուլ

**Փիթեր Օ'Թուլ** (լրիվ անունը՝ Փիթեր Շեյմաս Լորկան Օ'Թուլ, , ), բրիտանացի դերասան, խաղացել է մեծ բրիտանական և ամերիկյան ֆիլմերում։

8 անգամ ներկայացվել է Օսկարի լավագույն դերասան անվանակարգում, սակայն այդպես էլ չի ստացել այդ անվանակարգում Օսկար և միայն 2003 թվականին ստացել է պատվավոր Օսկար՝ կինոյում ունեցած ներդրման համար։

Առավել հայտնի է «Լոուրենս Արաբացի» և «Ինչպես գողանալ միլիոն» ֆիլմերից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1932 թվականին Իռլանդիայի Կոննեմերա քաղաքում։ Սովորել է դրամատիկական արվեստի Թագավորական ակադեմիայում։ Իր կարիերայի սկզբնական շրջանում 1970-ական թվականներին տառապել է ալկոհոլիզմով և մահվանից խուսափել է միայն ստամոքսի վիրահատությունից հետո։

## Կարիերան
Ֆիլմերում կարիերան սկսել է 1960-ական թվականներին, երբ կապուտաչյա երիտասարդը ձեռք բերեց ռոմանտիկ հերոսի կոչում։

Նրան համաշխարհային ճանաչում բերեց Լոուրենս Արաբացու դերը՝ ռեժիսոր Դևիդ Լինի՝ 1962 թվականին նկարահանած համանուն ֆիլմում։ Ֆիլմը մեծ հաջողություն ունեցավ ամբողջ աշխարհում ստանալով 7 Օսկար։

Կինոյից բացի մեծ հաջողությամբ հանդես է եկել նաև Մեծ Բրիտանիայի, Իռլանդիայի և ԱՄՆ-ի շատ թատրոններում։

Կինոյում խաղացել է ընդհանուր թվով 90-ից ավելի ֆիլմերում, որոնցից առավել նշանավորներն են։

* 1962&nbsp;-&nbsp;Լոուրենս Արաբացի&nbsp;-&nbsp;Լոուրենս Արաբացի
* 1964&nbsp;-&nbsp;Բեկկետ&nbsp;-&nbsp;Հենրիխ 2-րդ 
* 1966&nbsp;-&nbsp;Աստվածաշունչ&nbsp;-&nbsp;հրեշտակ
* 1966&nbsp;-&nbsp;Ինչպես գողանալ միլիոն&nbsp;-&nbsp;Սայմոն Դերմոնտ
* 1968&nbsp;-&nbsp;Հաջողություն միստր, Չիպս&nbsp;-&nbsp;Արթուր Չիպպինգ
* 1968&nbsp;-&nbsp;Առյուծը ձմռանը&nbsp;-&nbsp;Հենրիխ 2-րդ
* 1972&nbsp;-&nbsp;Կառավարող դաս&nbsp;-&nbsp;Ջեք Առնոլդ Ալեքսանդր Տանկրեդ Գյորն
* 1979&nbsp;-&nbsp;Կալիգուլա&nbsp;-&nbsp;Տիբերիոս
* 1980&nbsp;-&nbsp;Կասկադյորը&nbsp;-&nbsp;Էլայ Կրոսս
* 1987&nbsp;-&nbsp;Վերջին կայսրը&nbsp;-&nbsp;Ռեջինալդ Ջոնստոն
* 1998&nbsp;-&nbsp;Ֆանտոմները&nbsp;-&nbsp;
* 2004&nbsp;-&nbsp;Տրոյա&nbsp;-&nbsp;Պրիամոս
* 2007&nbsp;-&nbsp;Աստղային փոշի&nbsp;-&nbsp;արքա Ստորմհոլդա

Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում առկա է Փիթեր Օ'Թուլի 2 դրական հերոս՝ 
# գնդապետ Լոուրենս, «Լոուրենս Արաբացի»&nbsp;-&nbsp;10-րդ տեղ
# Արթուր Չիպպինգ, «Հաջողություն միստր, Չիպս»&nbsp;-&nbsp;41-րդ տեղ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Անուշավան (այլ կիրառումներ)

**Անուշավան** կարող է նշանակել՝
* Անուշավան, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում։
* Անուշավան (այժմ՝ Գյունեյ Ղշլաղ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։
* Անուշավան, հայկական տղամարդու տարածված անուն
Պարաբոլ

**Պարաբոլը** (հունարեն παραβολή՝ ավելացում բառից), հարթ կոր է, ունի համաչափության առանցք։
Պարաբոլի սահմանումներն են՝
# **Պարաբոլը** կոորդինատային հարթության այն կետերի բազմությունն է, որոնք հավասարահեռ են առանցքից եւ կիզակետից։
# **Պարաբոլը** կոնական հատույթներից այն մեկն է, որն ստացվում է կոնի մակերևույթը նրա ծնիչին զուգահեռ հարթությունով հատելիս։
# **Պարաբոլը** քառակուսի եռանդամի ֆունկցիայի գրաֆիկն է։

## Պարաբոլը որպես քառակուսի եռանդամի գրաֆիկ
մինի|ձախից|260px|y=6x<sup>2</sup>+4x-8 քառակուսի ֆունկցիայի պարաբոլային գրաֆիկը։
**Պարաբոլ** կոչվում է  ~y = a {x^2} + bx + c  քառակուսային եռանդամի գրաֆիկը։ 
Այս դեպքում պարաբոլի գագաթ է հանդիսանում  \left(-{\frac{b}{2a}}, {\frac{4ac-b^2}{4a}}\right)  կետը։ 
Մասնավորապես,  b = c = 0  դեպքում  ~y = a {x^2}  (1)
պարաբոլի գագաթը գտնվում է կոորդինատների սկզբնակետում։

Անցնենք կոորդինատային նոր համակարգի, փոխելով կոորդինատային առանցքների անունները՝ այսինքն օրդինատների առանցքը նախկին աբսցիսների առանցքն է, իսկ աբսցիսների առանցքը՝ նախկին օրդինատնեռի առանցքը։
Այս նոր համակարգում (1)-ը կգրվի  {y^2} = {\frac{1}{a}}{x}  տեսքով, կամ նշանակելով  {\frac{1}{a}} -ն 2p-ով՝ (համարենք, որ a > 0)
   ~ {y^2} = 2px , p > 0 (2)
տեսքով։
(2)-ը կոչվում է պարաբոլի կանոնական հավասարում նշված կոորդինատային համակարգում։ Պարզենք p գործակցի երկրաչափական իմաստը։
Դիտարկենք  F\left({\frac{p}{2}}; 0\right)  կետը, որը կոչվում է պարաբոլի ֆոկուս և  ~x=-{\frac{p}{2}}  հավասարումով որոշվող
d ուղիղը, որը կոչվում է պարաբոլի դիրեկտրիս։ Դիցուք M(x;y)-ը պարաբոլի կամայական կետ է։ (2) հավասարումից հետևում է, որ x ≥ 0:
Ուստի M կետի հեռավորությունը d դիրեկտրիսից կլինի **δ =**  {\frac{p}{2}} **+x**, իսկ MF = \sqrt{(x - 0, 5)^2+{y^2}} 
և քանի որ  ~ {y^2} = 2px , ապա **MF=δ**: Ուստի, պարաբոլի բոլոր կետերը հավասարահեռ են նրա ֆոկուսից և դիրեկտրիսից։ Այսպիսով, պարաբոլի երկրաչափական սահմանումը հետևյալն է՝

* *Պարաբոլ կոչվում է հարթոււթյան այն կետերի երկրաչափական տեղը, որոնք հավասարահեռ են տված կետից և տված ուղղից**։ *

## Պարաբոլի երկրաչափական տեսքը
[մինի|280px|աջից|Ճարտարապետության մեջ օգտագործված պարաբոլի տեսքով [կամար:]]
Պարաբոլի բոլոր կետերը գտնվում են հավասար հեռավորության վրա այն ուղղից, որը համարվում է առանցք եւ այն կետից, որը համարվում է կիզակետ։

### Պարաբոլը բնության մեջ
Բնության մեջ պարաբոլը հանդիպում է տարբեր իրավիճակներում։ Պարաբոլի տեսք ունեն երկնային մարմինների ուղեծրերը, որոնք պտտվում են ավելի մեծ մարմնի ստեղծած գրավիտացիոն դաշտում։ 
Որոշակի անկյան տակ դեպի վեր նետված ֆիզիկական մարմինների, օրինակ՝ գնդակի հետագիծը նույնպես ունի պարաբոլի տեսք։ Այդպիսի հետագիծ ունի նաեւ շատրվանի ջրի շիթը։

### Կիրառությունը
Առանցքին զուգահեռ ճառագայթների փունջը կիզակետում հավաքելու պարաբոլի հատկությունը կիրառվում է լուսարձակների, լապտերների, ինչպես նաեւ արբանյակային ալեհավաքների եւ արեւային մարտկոցների կառուցվածքներում եւ այլ բնագավառներում։

## Պարաբոլը որպես կոնական հատույթ
[ձախից|մինի|240px|Պարաբոլը [կոնական հատույթների ընտանիքի անդամներից մեկն է։]]
Պարաբոլը ստացվում է այն դեպքում, երբ կոնի մակերեւույթը հատում ենք նրա ծնիչին զուգահեռ հարթությամբ։ 
Պարաբոլը կոնական հատույթների երկու բաց կորերից մեկն է։ Մյուսը հիպերբոլն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կորեր
Երգ երգոց

**Երգ երգոց**, Աստվածաշունչ մատյանի Հին Կտակարանի կանոնի գիրք։ Կրոնական ավանդությունը վերագրում է գրքի հեղինակությունը Սողոմոն թագավորին։ Սողոմոնը գրել է այն պատանեկան հասակում։ Հարսի և փեսայի երկխոսությունների ձևի մեջ առնված այս բանաստեղծություններում այլաբանորեն նկարագրվում է Քրիստոս-եկեղեցի շնորհական միությունը և բարձրագույն մարգարեությունն է Մեսիայի մասին։

## Արտաքին հղումներ
* Երգ երգոց գիրքը արևելահայերեն

Կատեգորիա:Երգ երգոց
Իմաստություն Սողոմոնի

**Իմաստություն Սողոմոնի**, Աստվածաշունչ մատյանի Հին Կտակարանի ոչ կանոնական գիրք։ Գիրքը գրվել է հունարենով, Եգիպտոսում, մի հավատացյալի ձեռքով (ենթադրաբար՝ մ.թ.ա. 50–30-ին)։ Հեղինակը հունական մտածողության (Հոմերոս, Պլատոն և այլն) միջոցով իր ընթերցողներին՝ հելլենիստական մշակույթով տարված հրեաներին ու հույներին փորձում է համոզել, որ հրեական իմաստությունը գերազանցում է մյուսներին։ Իսրայելական դավանությանը հավատարիմ ու քաջատեղյակ այդ այրը մեծ հմտությամբ է օգտվել զանազան աղբյուրներից։

## Արտաքին հղումներ
* Իմաստություն Սողոմոնի - Վեմ
* Իմաստություն Սողոմոնի գիրքը արևելահայերեն

Կատեգորիա:Հին Կտակարանի գրքեր
Մկրտիչ Ավգերյան

**Մկրտիչ Հայրապետի Ավգերյան** (), աստվածաբան, լեզվաբան-բառարանագիր, թարգմանիչ։ Մխիթարյան միաբանության խորհրդական (30 տարի) և ընդհանուր աթոռակալ (20 տարի)։

## Կենսագրություն
1774 թվականին մտել է Սուրբ Ղազար վանք, ձեռնադրվել հոգևորական, ծավալել բեղմնավոր գիտական, մշակութային գործունեություն։ Իբրև աստվածաբան հայտնի է բազմաթիվ երկերով. ամենանշանավորը «Լիակատար վարք եւ վկայաբանութիւն Սրբոց, որք կան ի հին տօնացուցի եկեղեցւոյ Հայաստանեայց» (հ. 1–12, 1810–15) կոթողական աշխատությունն է, որտեղ լուսաբանել է սրբերի կյանքը, կատարել բանասիրական վերլուծումներ ու ճշգրտումներ։ Առանձնակի արժեք ունի 12-րդ հատորը՝ «Մնացորդք Վարուց Սրբոց արտաքոյ տօնացուցին մերոյ, յիշատակելոց ի Յայսմաւուրս կամ ի Ճառընտիրս Հայոց, որպէս եւ Յունաց եւ Լատինացւոց» (1815), որն այբբենական սկզբունքով կազմված սրբանունների բառարան է՝ հարուստ հավելյալ տվյալներով։

Գրել է կրոնաբարոյախոսական բնույթի բազմաթիվ երկեր, որոնցից «Բարի խորհուրդներ» (1809) և «Դեղ կենաց, որ է հոգեւոր բժշկարան» (1810) աշխատությունները շարադրված են արևմտահայերեն և կարևոր են վերջինիս պատմությունն ուսումնասիրելու առումով ևս։ Ավգերյանը վիթխարի աշխատանք է կատարել նաև թարգմանության ասպարեզում. լատիներենից գրաբար է թարգմանել Հեթում պատմիչի «Պատմութիւն թաթարաց»-ը (1842), Աղեքսանդր Թասսոնի «Ապացոյցք կրօնի եւ պատասխանատուութիւնք»-ը (1844), Սենեկայի «Ճառք իմաստասիրականք»-ը (1849), Կիկերոնի «Յաղագս պատշաճից»-ը (1845), Գրիգոր Մեծի «Կանոն հովուական»-ը (1846) և այլն։

Գրաբարից լատիներեն է թարգմանել Փիլոն Ալեքսանդրացու ճառերը և Եվսեբիոս Կեսարացու «Քրոնիկոն»-ը (մաս 1–2, 1818), որոնց հունարեն բնագրերը կորած են։ «Քրոնիկոն»-ն ամփոփում է հայերեն հին թարգմանության բնագիրը և հույն մատենագիրների գրվածքներում պահպանված հունարեն հատվածները։ Ավգերյանի գլուխգործոցն է «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի» կամ «Նոր հայկազեան բառարան»-ը (հ. 1–2, 1836–37, համահեղինակներ՝ Գ. Ավետիքյան, Խ. Սյուրմելյան)։ Հրատարակել է նաև «Առձեռն բառարան հայկազնեան լեզուի» (1846, 1865 երկրորդ տպագրութիւն)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի» (առցանց), Գաբրիէլ Աւետիքեան, Խաչատուր Սիւրմէլեան, Մկրտիչ Աւգերեան, Վենետիկ, 1836-1837.
* «Առձեռն բառարան հայկազնեան լեզուի» (առցանց), Հ. Մկրտիչ Աւգերեան և Հ. Գրիգոր Ճէլալեան, Վենետիկ, 1865 (երկրորդ հրատարակութիւն).

Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ
Ատոմ Անձևացի

**Ատոմ Անձևացի** (ծ. և մ. թթ. անհայտ), 9-10-րդ դարերի քաղաքական գործիչ, մատենագիր։ Արծրունիների Գուրգեն իշխանի կրտսեր որդին։ Եպիսկոպոս է ձեռնադրվել կյանքի վերջին տարիներին՝ 938 թվականից հետո։ Մտահոգված կենտրոնաձիգ պետության անվտանգությամբ՝ գործունորեն մասնակցել է երկրի ռազմաքաղաքական կյանքին։ Մանազկերտի Կայսիկ ամիրայի ապստամբությունը ճնշելիս իր զորքով օգնության է հասել Հայոց Սմբատ արքային (902)։ Սատարել է Վասպուրականի Գագիկ Արծրունի արքային (914)` վանելով արաբ բռնակալ, Ատրպատականի Յուսուֆ ամիրայի հարձակումը։ Աչքի է ընկել նաև մշակութային գործունեությամբ։

Ատոմ Անձևացու և նրա հոր պատվերով են ընդօրինակվել Կյուրեղ Երուսաղեմացու «Կոչումն ընծայութեան» աշխատությունն ու Եղիշեի Պատմությունը։ Նրա հանձնարարությամբ են գրվել Արամի, Արտավազդ Մազազունու և Թովմա քահանայի աստվածաբանական թղթերն ու լուծմունքները։ Ատոմ Անձևացու գրչին է պատկանում Հովհաննես Մկրտչին ձոնված մի ներբող, որը շարադրվել է, հավանաբար, 940-ական թթ.։ Ներբողում արևելաքրիստոնեական մեկնաբանական հարուստ փորձի հիման վրա տրվում է Հովհաննես Մկրտչի անձի և գործունեության տեսական-աստվածաμան. համակողմանի վերլուծությունը։

## Աղբյուր
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002։

Կատեգորիա:Անձևացիներ
Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:10-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Մարմարա (թերթ)

**Մարմարա**, հասարակական- քաղաքական օրաթերթ։ Լույս է տեսնում 1940 թվականից, Ստամբուլում։ Արտոնատեր-խմբագրապետ՝ Պ. Զոպյան (սկզբնական շրջանում՝ Շամլյան), խմբագիրներ՝ Պ. Զոպյան, Ս. Շամլյանն, է. Սիմքեշյան, Կ. Մուրադյան, Ռ. Հատտեճյան (1967 թվականից)։

## Ուղղվածությունը
Լայն տեղ է հատկացնում Թուրքիայի ներքաղաքական կյանքին՝ որպես աղբյուր օգտագործելով թուրքական մամուլի նյութերը։ Պոլսահայ գաղութի կյանքը ներկայացնում է եկեղեցական, դպրոցական, մշակութային իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկություններով։ Տպագրում է հայագիտական հոդվածներ, գրական ստեղծագործություններ և այլն։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական օրաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում հրապարակվող թերթեր
Մարմարա (այլ կիրառումներ)

**Մարմարա** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

* Մարմարա (օրաթերթ) - թուրքահայ օրաթերթ
* Մարմարածովյան տարածաշրջան - Թուրքիայի Հանրապետության 7 տարածաշրջաններից մեկն է, որը կազմված է 11 պրովինցիաներից (իլերից)
* Մարմարա ծով - Ատլանտյան օվկիանոսի ներքին ծով Եվրոպայի և Փոքր Ասիայի միջև, ողողում է Թուրքիայի ափերը
* Մարմարա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Հասանմսուրի գավառակում
Պայքար (էլեկտրոնային թերթ)

**Պայքար** (*Պայքար, Պայքար Մինչև Վերջ*), հայկական քաղաքական էլեկտրոնային թերթ, որը ստեղծվել է 2008 թվականի մարտի 3-ին։ Թերթի գլխավոր նպատակը հանրությանը 2008 թվականի մարտ 1-ի լույս 2–ի դեպքերից հետո հայտարարված արտակարգ դրության պայմաններում քաղաքական տեղեկատվության տրամադրումն էր Լևոն Տեր–Պետրոսյանի համախոհներին։

Կատեգորիա:Հայկական էլեկտրոնային թերթեր
Մազրա (այլ կիրառումներ)

**Մազրա** կարող է նշանակել՝
* Մազրա, գյուղ Ադրբեջանական Հանրապետության Բաբեկի շրջանում։
* Մազրա, գյուղ Ադրբեջանական Հանրապետության Որդուարի շրջանում։
* Մազրա, գյուղ Ադրբեջանական Հանրապետության Շահբուզի շրջանում։
* Մազրա, գյուղատեղի Ադրբեջանական Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։
* Մազրա (Մշո գավառ)
* Մազրա (Կարսի գավառ)
* Մազրա (Արճեշի գավառ)
* Մազրա (Բալուի գավառ)
* Մազրա (Ալաշկերտի գավառ)
* Մուծք
Դիզա (այլ կիրառումներ)

**Դիզա**, կարող է վերաբերել՝
* Դիզա — գյուղ Ադրբեջանական Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
* Դիզա — գյուղ Ադրբեջանական Հանրապետության Որդուարի շրջանում։
* Դիզա — գյուղ Արևմտյան Հայաստանի Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում
* Դիզա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում
* Դիզա - լեռնաշղթա և լեռնագագաթ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում

## Տես նաև
* Կոշադիզա (այլ կիրառումներ)
* Քալանթարդիզա
* Քարիմկուլ Դիզա (Ջուղայի շրջան)
* Քալբաօրուջ Դիզա
* Բաշդիզա
* Նաջաֆալիդիզա
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1996

**1996 թվականի Ատլանտայի ամառային օլիմպիական խաղերը** (անգլ.՝ *1996 Summer Olympics of Atlanta*), պաշտոնապես հայտնի որպես **XXVI Օլիմպիական խաղեր**, անցկացվել են հուլիսի 19-ից օգոստոսի 4-ը Միացյալ Նահանգների Ջորջիա նահանգի վարչական կենտրոն Ատլանտա քաղաքում։ 26 սպորտաձևերում խաղարկվեցին 271 մեդալներ։ Խաղերի ժամանակ ոմն կրոնական մոլեռանդ Էրիկ Ռուդոլֆը պայթեցնում է Կենտրոնական օլիմպիական պարկը՝ սպանելով 2 հոգու և վիրավորելով 111-ի։

## Սպորտաձևերը
* Նետաձգություն
* Աթլետիկա
* Բեյսբոլ
* Բասկետբոլ
* Բադմինտոն
* Բռնցքամարտ
* Նավավարություն
* Հեծանվավազք
* Ջրացատկ
* Ձիասպորտ
* Խոտային Հոկեյ
* Սուսերամարտ
* Ֆուտբոլ
* Գիմնաստիկա
* Ձյուդո
* Ժամանակակից պենթատլոն
* Ակադեմիական թիավարություն
* Նավամրցույթ
* Շութինգ
* Սոֆթբոլ
* Սինխրոնացված լող
* Լող
* Սեղանի թենիս
* Թենիս
* Վոլեյբոլ
* Ջրային պոլո
* Ծանրամարտ
* Ըմբշամարտ

## Մասնակից երկրները
[մինի|Մասնակից երկրների աշխարհագրություն.<br /><span style="color:#1e90ff;">Կապույտ</span> = առաջին անգամ,
<span style="color:#00ff7f;">Կանաչ</span> = նախկինում մասնակցած։
Դեղին կետը ցույց է տալիս հյուրանկալող քաղաքը ([Ատլանտա)]]
մինի|Մարզիկների քանակը

Ընդհանուր առմամբ մասնակցություն ունեցել են 197 երկրներ, իսկ մարզիկների ընդհանուր քանակը կազմել է 10 318։ Թվով 24 երկրներ ունեցան իրենց օլիմպիական առաջնաելույթը, այդ թվում՝ 11-ը նախկին ԽՍՀՄ-ից։ Ռուսաստանը առաջին անգամ հանդես եկավ որպես անկախ պետություն՝ 1912 թ.-ից ի վեր, երբ հանդես էր եկել օլիմպիական խաղերին որպես Ռուսական Կայսրություն։ Հարավսլավական ֆեդերատիվ հանրապետությունը հանդես եկավ պարզապես որպես "Հարավսլավիա"

Ամառային օլիմպիական խաղերին (1994 թ.-ի ձմեռային խաղերին մասնակցելուց հետո) առաջին անգամ էին հանդես գալիս տասը երկիր՝ Հայաստանը, Վրաստանը, Բելառուսը, Չեխիան, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Մոլդովան, Սլովակիան, Ուկրաինան և Ուզբեկստանը, մինչդեռ 14 այլ երկրներ ընդհանրապես առաջին անգամ էին հանդես գալիս օլիմպիական խաղերում, որոնց թվում էին Ադրբեջանը, Բուրունդին, Կանաչ Հրվանդանը, Նաուրուն, Կոմորյան Կղզիները, Գվինեա Բիսաուն, Դոմինիկան, Մակեդոնիան, Պաղեստինը, Սենտ Լյուսիան, Սենտ Քիթս և Նևիսը, Սան Տոմե և Պրինսիպին, Տաջիկստանը և Թուրքմենստանը։

## Մեդալների աղյուսակ
Ստորև ներկայացված են ամենաշատ մեդալներ նվաճած երկրները։ Հայաստանն ընդհունուր առմամբ նվաճել է 2 մեդալ՝ 1 ոսկի և 1 արծաթ։ Ոսկե մեդալը նվաճել է Արմեն Նազարյանը` 52 կգ քաշային հունահռոմեական ըմբշամարտում, իսկ արծաթե մեդալը` Արմեն Մկրտչյանը` 48 կգ քաշային ազատ ոճի ըմբշամարտում։





## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Հոդված «Թայմ» ամսագրում 

Կատեգորիա:1996 սպորտում
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղեր
Նորաշեն (այլ կիրառումներ)

**Նորաշեն** կարող է վերաբերել՝

## Արևմտյան Հայաստան
* Նորաշեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում
* Նորաշեն, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում
* Նորաշեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում
* Նորաշեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում

## Հայաստան
* Նորաշեն, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ապարանի տարածաշրջանում
* Նորաշեն, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Արագածի տարածաշրջանում
* Նորաշեն, գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում
* Նորաշեն, գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում
* Նորաշեն, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում
* Նորաշեն, գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում
* Նորաշեն, թաղամաս Երևանի Աջափնյակ վարչական շրջանում
* Նորաշեն, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Տաշիր գետի ձախ օժանդակը
* Նորաշեն, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Շնագայլ գետի աջ օժանդակը

## Արցախ
* Նորաշեն, գյուղ Արցախի Հադրութի շրջանում։

## Ադրբեջան
* Նորաշեն, քաղաք Նախիջևանի ԻՀ-ում (այժմ կոչվում է Շարուր)
* Նորաշեն, գյուղ Ջուղայի շրջանում (պատմական Երնջակ գավառում)
* Նորաշեն, Գանձակ քաղաքի թաղամաս։
* Նորաշեն, լեռ

## Վրաստան
* Նորաշեն, հայկական եկեղեցի Թբիլիսիում

## Այլ
* Նորաշեն, սեղանի կարմիր տեսակավոր գինի։ Արտադրող՝ Վերին Արտաշատի գինու գործարան

## Տես նաև
* Նորաշենիկ (այլ կիրառումներ)
* Նորշեն (այլ կիրառումներ)
* Թազաքենդ (այլ կիրառումներ)
Ամբարտակ

ամբարտակը]]
**Ամբարտակ**, գետը կամ գետաբերանը պատնեշող կառույց։ Դրանք կառուցում են ջրհեղեղներն ու վարարումները կանխելու, ջրէկներում էլեկտրաէներգիա արտադրելու, խոշոր քաղաքները ջրամատակարարելու և գյուղատնտեսական ցանքերը ոռոգելու համար։ Ամբարտակը պատնեշում է գետի հունը, ջուրը կուտակվում և առաջացնում է ջրամբար։ Ժամանակակից ջրամբարտակները լինում են 2 հիմնական տեսակի՝ լցովի և ամբողջաքարային։

Լցովի ամբարտակները քարահողային խոշոր լիրքաթմբեր են։ Դրանց հիմնամասերը փոքր-ինչ ավելի լայն են, քան գագաթները, քանի որ ջրի ճնշումն ավելի ուժեղ է ամբարտակի հիմնամասում։ Քարի շերտն ամբարտակը պահպանում է ողողաքայքայումից։ Ամբարտակի ամբողջ հաստությամբ տեղակայվում է անջրանցիկ պատնեշը՝ բետոնե խոշորաբեկորները։ Լցովի ամբարտակները սովորաբար կառուցվում են լայնահուն գետերի վրա, քանի որ այդ ամբարտակների շինանյութը համեմատաբար էժան է։ Այդպիսի ամբարտակներն ի վիճակի են դիմակայել հիմքի տեղաշարժերին, սակայն ջուրը կարող է աստիճանաբար ողողահարել և քանդել դրանք։ Այս երևույթներից խուսափելու համար ճարտարագետները ամբարտակի հիմքը պատում են ջրանթափանց բետոնով կամ ջրի մի մասը հեռացնելու համար կառուցում են կողմնատար ջրթափ։

Ամբողջաքարային ամբարտակները սովորաբար կառուցում են բետոնից։ Դրանք հարմար են նեղ, խոր կիրճերը պատնեշելու համար, որովհետև միայն բետոնն է դիմանում այդպիսի ամբարտակի հիմքում ստեղծվող ուժեղ ճնշմանը։ Ամբողջաքարային ամբարտակի պարզագույն տեսակը ուժեղացված ամբարտակն է, որի հիմքը շատ ավելի լայն է գագաթից։

### Ռեկորդակիր ամբարտակներ
Աշխարհում ամենաբարձրերից մեկը Տաջիկստանում Վախշ գետի վրա կառուցված Ռոգունի ջրէկի ամբարտակն է, որն ունի 335 մ բարձրություն։ Իսկ նույն գետի վրա կառուցված Նուրեկի ջրէկի ամբարտակի բարձրությունը 300 մ է։

Կանադայի Ալբերտա նահանգում կառուցվել է Սինքրյուդ-Բեյլինգս քարահողային ամբարտակը, որի ծավալը 540 կմ³ է։

Աշխարհի ամենամեծ ջրամբարը՝ 169 հզ. կմ³ ծավալով, գտնվում է Ռուսաստանում, որն առաջացել է Անգարա գետի վրա կառուցված Բրատսկի ջրէկի ամբարտակով։

## Աղբյուր
* Հոդվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Դպրոցական Մեծ հանրագիտարանի Ամբարտակներ հոդվածից

Կատեգորիա:Ամբարտակներ
Լուսին Ամարա

**Լուսին Ամարա**, իսկական անուն-ազգանունը՝ *Թագուհի Արմաղանյան* (, ), ծագումով հայ, ամերիկյան օպերային երգչուհի (սոպրանո), Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերայի մեներգչուհի։

## Կենսագրություն
upright|thumb|left
Լուսինե Ամարան ծնվել է 1925 թվականի մարտի 1-ին, ԱՄՆ-ի Հարթֆորդ քաղաքում, կոշկակար Ջորջ Արմաղանյանի և Ադրիան Ղազանչյանի ընտանիքում։ Ամարան մանուկ հասակից երգել է Սան Ֆրանցիսկոյի հայկական եկեղեցում։ Այնտեղ էլ նա ավարտել է երաժշտական դպրոցի ջութակի և դաշնամուրի դասարանը։ Նրա համերգային դեբյուտը կայացել է 1946 թվականին «War Memorial Opera House»-ում։ Սովորել է Արևմուտքի երաժշտական ակադեմիայում, Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ 1948 թվականին Լոս Անջելեսի երաժշտական մրցույթում շահել է 1-ին մրցանակ։ 1940-1949 թվականներին երգել է Սան Ֆրանցիսկոյի հայկական եկեղեցում։

1950 թվականին ընդունվել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերա, հետագայում դարձել է նրա «աստղերից»։ Կատարել է շուրջ 60 դերերգ՝ Դոննա Էլվիրա (Վոլֆգանգ Մոցարտի «Դոն Ժուան»), Աիդա, Դեզդեմոնա (Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա», «Օթելլո»), Միմի, Տոսկա, Չիո Չիո-Սան (Ջակոմո Պուչչինիի «Բոհեմ», «Տոսկա», «Չիո Չիո-Սան») և այլն։ Հանդես է եկել նաև համերգներով, կատարել սոպրանոյի երգամասերը Լյուդվիգ վան Բեթհովենի «Իններորդ սիմֆոնիայում» և Ջուզեպպե Վերդիի «Ռեքվիեմում»։

Համերգային ծրագրերում ընդգրկել է նաև հայկական երգեր՝ Կոմիտասի «Կռունկ», «Դլե Յաման», Ռոմանոս Մելիքյանի «Վարդը» և այլն։ Ամարան հանդես է եկել աշխարհի լավագույն բեմահարթակներում, նրա երգարվեստը բարձր է գնահատվել միջազգային մամուլում։ 1965 և 1991 թվականներին Աիդայի դերերգով և մենահամերգներով Ամարան ելույթներ է ունեցել Երևանում։

Թոշակի անցնելուց հետո, դարձել է Նյու Ջերսիի օպերային թատրոնի խորհրդական և վարպետության դասեր է տվել ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Մեքսիկայում։ 2005 թվականին եղել է «Մուզիկա Բելլա» նվագախմբի համերգային ծրագրի հատուկ հյուրը։

Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերային թատրոնի առաջատար երգչուհի Լուսին Ամարային (սոպրանո) նշանավոր ջութակահար Իսահակ Շտերնն անվանել է «Երգող ջութակ»։

## Ֆիլմացանկ
* 1951- Մեծն Կառուզո
* 1952- Կարմեն (հեռուստատեսային), Ֆրեսքիտա
* 1965- 19-րդ ամենամյա «Տոնի» մրցանակաբաշխություն

## Պարգևներ
* Երգիչների համաամերիկյան մրցույթի 1-ին մրցանակ, 1948
* Վոկալային արվեստի միջազգային ակադեմիայի «Բեմական Փառք» տիտղոս, 1989

## Գրականություն
* 
* Էրիկ Մայերս. «Reunion: Lucine Amara»  // Opera News.- սեպտեմբեր, 2005 թ.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Լուսին Ամարայի կենսագրությունը Allmusic.com կայքում 
* Լուսին Ամարայի երգերը Allmusic.com կայքում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկահայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թբիլիսի)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի** (, նաև՝ Կաթողիկե Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Մեյդանի Սուրբ Գևորգ), հայկական առաքելական եկեղեցի Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի պատմական կենտրոնում։ Կառուցվել է 13-րդ դարում։ Հանդիսանում է Հայ առաքելական եկեղեցու Վիրահայոց թեմի առաջնորդի նստավայրը։ Եկեղեցին կրում է Սուրբ Գևորգի անունը։

## Տեղագրություն
[ձախից|մինի|[Հին Թբիլիսիի համայնապատկեր, լուսանկարի ձախ կողմում երևում է Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։]]
Գտնվում է Վախթանգ Գորգասալի հրապարակի հարավարևմտյան անկյունում։ Եկեղեցու դիմաց գտնվում է մեծ հայ բանաստեղծ Սայաթ-Նովայի գերեզմանը։

## Պատմություն
Կառուցվել է 1251 թ-ին մեծահարուստ հայ առևտրական Կարինցի Ումեկի կողմից, ով բնակություն է հաստատել Թիֆլիսում 13-րդ դարի սկզբներին։ Հետագայում վերանորոգվել է 17-րդ դարում, 1832 և 1881 թթ.։

1957 թ. 4 անվանի հայազգի զորավարների աճյունները տեղափոխվեցին Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակ։ Այդ աճյունները պատկանում էին զորավարներ Միքայել Լորիս-Մելիքովին, Արշակ Տեր-Ղուկասովին, Իվան Լազարևին և Բեհբութ Շելկովնիկովին։

## Որմնանկարներ
18-րդ դարի վերջերին Հովնաթան Հովանթավեյանի կողմից արված որմնանկարները զարդարում են եկեղեցին։ Եկեղեցու ներսում 1923-24 թվականներին Գևորգ Բաշինջաղյանն ստեղծում է ավետարանական սյուժեներով չորս որմնանկարներ կարծես իր հոգու վերջին պարտքը տալով հավատքի տաճարին։ Դրանք պատկերված են գմբեթը պահող չորս որմնասյուների պատերին՝ հատակից 3 մետր բարձրության վրա և ներկայացնում են հետևյալ սյուժեները՝ «Քրիստոսը Գեթսեմանիի պարտեզում», «Հուդայի զղջումը. Գողգոթա», «Հիսուսի հայտնությունը Տիբերիայի ծովեզերքի մոտ», «Սերմնացանի առակը»։ Բոլոր չորս որմնանկարներն ունեն հեղինակային մակագրություն։

## Պատկերասրահ

Image:St. Kevork Armenian Apostolic Church, Tbilisi - Front view.JPG|Եկեղեցու բակում
Image:Narikala.jpg|Եկեղեցին աջում, հեռվում երևում է Նարիղալա ամրոցը
Image:Old Quarter of Tbilisi.jpg|Տեսարանը դեպի եկեղեցի հրապարակից
Image:Saint Gevorg Armenian Church, Old Tbilisi 001.jpg|Տեսարան վերևից
Image:St. Kevork Armenian Apostolic Church, Tbilisi.JPG|Զոհասեղանը
Image:St Kevork Armenian Apostolic Church, Tbilisi - Burials of four generals.JPG|Չորս հայազգի զորավարների գերեզմանները
Image:Tomb of Mikhail Tarielovich Loris-Melikov.JPG|Միքայել Լորիս-Մելիքովի գերեզմանը
Image:St. Kevork Armenian Apostolic Church, Tbilisi - Entrance.JPG|Եկեղեցու մուտքը. աջում Սայաթ-Նովայի գերեզմանը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թբիլիսի)
Կատարյալ կալանք

**«Կատարյալ կալանք»** (), ֆրանսահայ ռեժիսոր Ալեն Բերբերյանի կողմից 2002 թվականին նկարահանված արկածային կատերգական ֆիլմ։

## Սյուժե
Ֆիլմի գլխավոր հերոսն է Ժերար Մոլտեսը, ով իր պատիժն էր կրում բանտում և ընկերոջ՝ Ռիժիոյի օգնությամբ լոտո խաղում։ Մի անգամ Մոլտեսի լոտոյի տոմսը շահում է 15 միլիոն եվրո։ Սակայն հաղթած տոմսը պատահաբար հայտնվում է Ռիժիոյի կնոջ մոտ, ով մեկնում է Աֆրիկա (Մալի)` բժշկական օգնություն ցուցաբերելու տեղացիներին։ Մոլտեսը փախչում է բանտից և ընկերոջ հետ ուղևորվում Բամակո։

## Դերերում
* Ժերար Լանվեն - *Ժերար Մոլտես*
* Բենուա Պուլվորդ - *Ֆրենսիս Ռիժիո*
* Խոսե Գարսիա - *Մուստաֆա Ամել, նույն ինքը` «Թուրք»*
* Ռոսսի դե Պալմա - *Պոլին Ռեժիո*
* Ջամել Դեբբուզ - Մալիացի բանտապետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեն Բերբերյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրեդերիկ Ֆորեսթեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր