Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլաս

**Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլաս** (), ), ամերիկացի իրավաբան և քաղաքագետ, առավել հայտնի է որպես Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանի դատավոր 1939-1975 թվականներին: Բացի այդ, Դուգլասը 1937-1939 թվականներին գլխավորել է Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը, իսկ 1944 և 1948 թվականներին եղել է իշխող Դեմոկրատական կուսակցությունից ԱՄՆ փոխնախագահի հավանական թեկնածուներից մեկը։

Ուիլյամ Դուգլասին ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարանի անդամների մի քանի ռեկորդներ են պատկանում. նա բոլորից ավելի երկար է զբաղեցրել այդ պաշտոնը (36 տարի), գրել է բոլորից շատ գիրք (շուրջ 30), ինչպես նաև՝ ամենամեծ թվով անգամ ամուսնացել է (չորս) և բաժանվել (երեք): Բացի այդ, նա դասվել է Գերագույն դատարանի ամենաազատական և քաղաքացիական ազատություններին առավել հավատարիմ դատավորների շարքին:

## Կենսագրություն
Դուգլասի պատանեկության որոշ փաստեր, որոնք հայտնի են իր իսկ հայտարարություններով, հետագայում կասկածի տակ են դրվել կամ ընդհանրապես հերքվել են իր կենսագիրների կողմից:

### Երիտասարդություն
Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլասը ծնվել է 1898 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մինեսոտա նահանգի Մեյն թաունշիփում: Իրեն ուսման է տվել իր այրի մայրը Վաշինգտոն նահանգի Յակիմա քաղաքում: Դուգլասի հայրը՝ թափառաշրջիկ քարոզիչը, մահացել է երբ Ուիլյամը երեխա է եղել: Դուգլասն ինքը հաստատել է, որ նրա մայրն աղքատ է եղել, բայց իր կենսագրության հեղինակը՝ Բրյուս Ալեն Մյորֆին, նրան դասել է միջին խավին: Մանկության տարիներին տառապել է պոլիոմիելիտից (իր իսկ խոսքերով) կամ աղիքային կոլիկից (ըստ իր կենսագրի):

Ավարտելով Ուիթմենի քոլեջը՝ Դուգլասն ընդունվել է Կոլումբիայի իրավաբանական դպրոց, և այն ավարտել է 1925 թվականին: 1928 թվականից մինչև Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովում առաջադրվելը դասավանդել է Եյլի իրավունքի դպրոցում, դարձել ստեռլինգի պրոֆեսոր:

### ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարան
մինի|Դուգլաս Ռուզվելտի առաջադրումը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանում
1936 թվականին նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտը նրան նշանակել է Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի անդամ, իսկ 1937 թվականին Դուգլասը գլխավորել է Հանձնաժողովը: Շուտով նա հայտնվել է «Թայմ» ամսագրի շապիկին: ԱՄՆ-ի Գերագույն խորհրդի անդամ Լուի Բրենդայսի հրաժարականից հետո, որն իր տեղում առաջարկել էր Դուգլասին, Ռուզվելտը 1939 թվականի մարտին նրան առաջադրել է ազատված պաշտոն, և շուտով Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլասը հաստատվել է Սենատի կողմից:
աջից|մինի|Դատավոր Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլաս
1944 թվականին «Կորեմացուն ընդդեմ Միացյալ Նահանգների» գործով Դուգլասը միացել է Գերագույն դատարանի դատավորների մեծամասնությանը՝ օրինական համարելով ճապոնացիների ներկալումը ԱՄՆ, սակայն հետագայում ակտիվորեն պաշտպանել է անձի իրավունքներն ու ազատությունները: Իր պաշտոնավարման սկզբում և վերջում նա հաճախ հանդես էր գալիս հատուկ կարծիքներով, բայց Գերագույն դատարանում Էրլ Ուորենի նախագահության ժամանակաշրջանում Դուգլասը ազատամիտ մեծամասնության մաս էր կազմում: 1963 թվականին նա Գերագույն դատարանի որոշում է գրել «Բրեյդին ընդդեմ Մերիլենդի» գործի վերաբերյալ, որը հանցանշանները թաքցնելու մեղադրանքով էր՝ ի շահ մեղադրյալի, խախտում է պատշաճ դատական քննությունը: 1965 թվականին Դուգլասը դարձել է «Գրիսվոլդն ընդդեմ Կոնեկտիկուտի» գործի որոշման հեղինակը, որով վերացրել է ամուսնացած զույգերի համար հակաբեղմնավորիչների օգտագործման արգելքը: Իր պաշտոնավարման ավարտին Դուգլասը հատուկ կարծիք է հայտնել դեպքերի 40%-ում, և այդ դեպքերի մեծ մասում ոչ ոք չի միացել նրա կարծիքին: Նրա հատուկ կարծիքներից շատերը նկատելի շեղում են ունեցել քաղաքացիական ազատությունների աջակցման հարցում: Հայտնի են դեպքեր, երբ Դուգլասը դատական որոշում է կայացրել Վիետնամի պատերազմում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ռազմական գործողությունները ժամանակավորապես դադարեցնելու մասին, դրանից հետո նրա ութ գործընկերները արագ և միաձայն չեղյալ են հայտարարեցլ այդ որոշումը: Ինքը՝ Դուգլասը, ամենակարևոր դատական որոշումների շարքում, որոնց նա մասնակցել է, ներառել է «Բրաունն ընդդեմ կրթության խորհրդի» և 1964 թվականի գործը, որը նվիրված էր «մեկ մարդ` մեկ ձայն» սկզբունքին:

1944 թվականին Ռուզվելտը Դուգլասին տեսնում էր որպես փոխնախագահի հավանական թեկնածուներից մեկը, բայց, ի վերջո, սենատոր Հարի Թրումանը  ընտրություններում դարձել է նախագահի զուգընկերը: Ռուզվելտի վերընտրվելուց և 1945 թվականին նրա մահից հետո Թրումանը, ով դարձել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահ, Դուգլասին առաջարկել է դառնալ 1948 թվականի ընտրությունների փոխնախագահի իր թեկնածուն, սակայն նա հրաժարվել է։

Դուգլասին մի քանի անգամ փորձել են իմպիչմենտի ենթարկել: Առաջին փորձը կատարվել է 1953 թվականին, երբ նա կասեցրել է Ջուլիաս և Էթել Ռոզենբերգների մահապատժի կատարումը: Երկրորդը իրականացվել է 1966 թվականին, երբ նա երրորդ անգամ բաժանվել և ամուսնացել է Քեթլին Հեֆերնանի հետ, որը նրանից չորս տասնամյակ փոքր էր (այլ տվյալներով՝ երկրորդ փորձը կապված է եղել Դուգլասի առաջարկի հետ՝ բարելավելու ԱՄՆ-ի հարաբերությունները կոմունիստական Չինաստանի հետ՝ որպես ԽՍՀՄ-ի հակակշիռ; հետագայում այս գաղափարը իրականացրել է Ռիչարդ Նիքսոնը): Վերջապես, երրորդ և ամենալուրջ իմպիչմենտի փորձը, որը պայմանավորված էր Դուգլասի կասկածելի վճարումներով և մասամբ քաղաքական պատճառներով, 1970 թվականին ձեռնարկել է Ջերալդ Ֆորդը, որն այդ ժամանակ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի փոքրամասնության առաջնորդն էր:

### Վերջին տարիներ

Պատկեր:Grave_of_William_O_Douglas_-_Arlington_National_Cemetery_-_2012-05-19.jpg|Իր տապանաքարի վրա Դուգլասը բնութագրվel է նաև որպես դատավոր...
Պատկեր:ANCExplorer_William_O._Douglas_grave.jpg|...7 որպես զինվոր
Դուգլասը հրաժարական է տվել 1975 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով: Որպես նրան փոխարինող՝ այն ժամանակվա նախագահ Ջերալդ Ֆորդը նշանակել է Ջոն Պոլ Սթիվենսին: Սթիվենսը պահպանողական է, որը հետագայում դարձել է Գերագույն դատարանի լիբերալ թևի առաջնորդ՝ իր նախորդի նման, երկար ժամանակ (գրեթե 35 տարի) աշխատել է ԱՄՆ-ի բարձրագույն դատական ատյանում և հրաժարական է տվել 2010 թվականին:

Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլասը մահացել է 1980 թվականի հունվարի 19-ին և թաղված է Արլինգթոնի ազգային գերեզմանատանը: Նրա տապանաքարի վրա նա նկարագրվում է որպես Գերագույն դատարանի դատավոր և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բանակի շարքային, սակայն Մյորֆին կասկածել է, որ Դուգլասի 10-շաբաթյա ծառայությունը Ուիթմենի քոլեջի ուսանողների նախապատրաստման բանակային կորպուսում նրան տալիս է վետերանի կարգավիճակ: Ինքը՝ Դուգլասը, հայտարարել է որ երեք ամիս կռվել է Եվրոպայում` որպես բանակի շարքային, բայց դա չի համապատասխանում իրականությանը:

## Ընտանիք
Դուգլասի առաջին կինը` Միլդրեդ Ռիդլը, նրանից վեց տարի մեծ է եղել: Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ Բիլ կրտսերը և Միլին (Միլդրեդ): 1953 թվականին Ուիլյամը և Միլդրեդը բաժանվել են: 1969 թվականին երբ Դուգլասի նախկին կինը մահացավ  երկարատև հիվանդությունից հետո, նա այդ մասին իմացել է միայն կես տարի անց՝ երեխաների հետ իր բարդ հարաբերությունների պատճառով: 1951 թվականին Դուգլասը սկսել է սիրահետել Մերսեդես Դևիդսոնին, նրանք ամուսնացել են 1954 թվականին: 1961 թվականին նա սիրավեպ է սկսել Ալեգեյնի քոլեջի ուսանողուհի Ջոան Մարտինի հետ, որը օգտագործել է որպես իր դիպլոմային աշխատանքի թեմա: 1963 թվականին Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլասը բաժանվել է Մերսեդեսից և շուտով ամուսնացել է Ջոանի հետ: Այդ բաժանման ժամանակ Դուգլասը 64 տարեկան էր, իսկ կինը՝ 23: 1965 թվականին նա խզել է հարաբերությունները Ջոանի հետ, սկսել է հանդիպել Ելենա Լեոնարդոյի հետ, այնուհետև հանդիպել է 22-ամյա մատուցողուհւ՝ Քեթլին Հեֆերնանի հետ: 1966 թվականին բաժանվել է Ջոանից և ամուսնացել Քեթլինի հետ:

Դուգլասի երեխաները և նախկին կանայք վատ են արձագանքել իր՝ որպես ընտանիքի հայր լինելու մասին: Այդպես, Բիլի կրտսերը նշել է հոր սառնությունն ու թշնամությունը, Միլին բողոքել է իր հաճախակի դյուրագրգռությունից, որից հետո նա մի քանի օր չի խոսել երեխաների հետ, և այն, թե նա ինչպես էր վերաբերվում իրենց մորը; Մերսեդեսը Ուիլյամին բնութագրել է որպես՝ անվստահ մարդ; Ջոանն ասել է, որ նա ուշադրություն չէր դարձնում նրան և հաճախ ծեծում էր իրեն: 1965 թվականին «Գրիսվոլդն ընդդեմ Կոնեկտիկուտի» գործի իր որոշման մեջ Դուգլասը գրել է հաճախ մեջբերված արտահայտություն՝ ամուսնության մտերմության և սրբության մասին, իսկ մի քանի շաբաթ անց թողել է երրորդ կնոջը՝ Ջոանին:

Դուգլասին է պատկանում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանի դատավորների շրջանում ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների թվով ռեկորդը:

## Ժառանգություն և կարծիքներ
մինի|Դուգլասը (ներքևի ձախ կողմում գտնվող կարմիր գիծը) և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանի այլ անդամներ 1937-2020 թվականներին Մարտին-Քուինի սանդղակով: Ուղղահայաց առանցքը ցույց է տալիս դատավորների պահպանողականության աստիճանը. ավելի փոքր արժեքներին համապատասխանում է դատավորի ազատամիտ գաղափարախոսությունը
Ուիլյամ Օրվիլ Դուգլասի հրաժարականից հետո «Թայմ» ամսագիրը նրան անվանել Է Գերագույն դատարանի ողջ պատմության ընթացքում «առավել դոկտրինյորական և քաղաքացիական ազատություններին նվիրված» դատավոր, որ նրա որոշումները պաշտպանում էին խոսքի ազատությունը և անհատի սահմանադրական իրավունքները: 1937 թվականից ի վեր Դուգլասին Մարտին-Քուինի սանդղակով գնահատել են՝ որպես Գերագույն դատարանի բոլոր անդամներից ամենաազատականը: Նշել են նրա ուժեղ նվիրվածությունը խոսքի ազատությանը, անհատի իրավունքներին, ինչպես նաև՝ տնտեսությունը կարգավորելու պետության իրավունքին:

Դուգլասին քննադատել են անփութության, դատական որոշումներ կայացնելիս քաղաքականացված լինելու համար (առաջին հերթին՝ հատուկ կարծիքներ) և  իրավական վերլուծության փոխարեն հիմնվել է անձնական էմոցիաների վրա: Նա հաճախ ինքնուրույն որոշումներ է գրել՝ չհենվելով իր գործավարների վրա, իսկ որոշ որոշումներ կազմել է 20 րոպեում, ինչը ազդել է դրանց որակի վրա։ Դուգլասի Գերագույն դատարանի նախկին գործավարներից շատերը քննադատաբար են արձագանքել իր անձի մասին: Դուգլասը թշնամական հարաբերությունների մեջ էր Գերագույն դատարանի իր գործընկեր Ֆելիքս Ֆրանկֆուրտերի հետ:

Դուգլասը սիրել է բնությունը և ջանքեր է գործադրել այն պաշտպանելու համար, ինչպես Գերագույն դատարանում, այնպես էլ դրանից դուրս: Այդպես, 1954 թվականին նա կազմակերպել է 185 մղոնանոց քայլարշավ «Չեսապիկ-Օհայո» ջրանցքի երկայնքով, որպեսզի մայրուղին իր տեղում կառուցելը կանխեր, իսկ արշավի վերջին գիշերը ստեղծել է ջրանցքի փրկության կոմիտե: Դուգլասի արշավի և ջանքերի արդյունքում 1971 թվականին ջրանցքը ստացել է ազգային պատմական պարկի կարգավիճակ: Բացի այդ, Դուգլասը գրել է մի քանի ուղեցույց, իսկ 1962 թվականին ստացել է Օդյուբոնի մեդալ: 1980 թվականի փետրվարից մինչև դեկտեմբեր Արկտիկայի ազգային արգելոցը կրում էր Դուգլասի անունը՝ 1950-ականներին աջակցելով այս տեղանքին պահպանվող կարգավիճակ տալուն:

Դերասան Հարիս Յուլինը մարմնավորել է Դուգլասին «Մուհամեդ Ալիի գլխավոր մենամարտը» ֆիլմում:

Ուիլյամ Դուգլասին են պատկանում Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանի անդամների մի քանի իրավական ռեկորդները: Այդպես, նա իր պաշտոնը զբաղեցրել է ավելի քան 36 տարի, իսկ այդ ընթացքում գրել է շուրջ 30 գիրք (նրանցից մեկի՝ «The Right of the People»  գրքի համար ստացել է Ջորջ Պոլկի մրցանակ): 1944 թվականին որպես գործավար վարձել է Լյուսիլ Լոմենին, որը Գերագույն դատարանի առաջին կին գործավարուհին է:

## Մատենագրություն
Среди написанных Дугласом книг есть автобиография 1950 года, а также более поздняя автобиография (первый том, *Go East, Young Man*, был издан в 1974 году, а второй, *The Court Years, 1939—1975* — в 1980 году). К числу книг других авторов о нём относятся *Independent Journey* Джеймса Саймона (1980) и *Wild Bill. The Legend and Life of William O. Douglas* Брюса Аллена Мерфи (2003). Бумаги Дугласа хранятся в Библиотеке Конгресса.

* *Go East, Young Man: The Early Years; The Autobiography of William O. Douglas* 
* *The Court Years, 1939 to 1975: The Autobiography of William O. Douglas* 
* «Mr. Lincoln & the Negroes: The Long Road to Equality», 1963, Atheneum Press, New York.
* *Democracy and finance: The addresses and public statements of William O. Douglas as member and chairman of the Securities and Exchange Commission* 
* *Nature’s Justice: Writings of William O. Douglas* 
* *Strange Lands and Friendly People*, by William O. Douglas 
* *West of the Indus*, by William O. Douglas, 1958
* *Beyond the High Himalayas*, by William O. Douglas, 1952, 
* *North From Malaya*, by William O. Douglas
* *Points of Rebellion*, by William O. Douglas 
* ''An Interview with William O. Douglas'', Folkway Records FW 07350
* ''The Mike Wallace Interview'', May 11, 1958 (видео)
* ''The Mike Wallace Interview'', May 11, 1958 (расшифровка)

## Գրականություն
* Abraham, Henry J., *Justices and Presidents: A Political History of Appointments to the Supreme Court. 3d. ed.* (New York: Oxford University Press, 1992). .
* Cushman, Clare, *The Supreme Court Justices: Illustrated Biographies,1789-1995* (2nd ed.) (Supreme Court Historical Society), (Congressional Quarterly Books, 2001) .
* Frank, John P., *The Justices of the United States Supreme Court: Their Lives and Major Opinions* (Leon Friedman and Fred L. Israel, editors) (Chelsea House Publishers: 1995) .
* Hall, Kermit L., ed. *The Oxford Companion to the Supreme Court of the United States.* New York: Oxford University Press, 1992. .
* Martin, Fenton S. and Goehlert, Robert U., *The U.S. Supreme Court: A Bibliography*, (Congressional Quarterly Books, 1990). .
* Murphy, Bruce Allen, *Wild Bill: The Legend and Life of William O. Douglas*, (New York: Random House, 2003), 
* Pritchett, C. Herman, *Civil Liberties and the Vinson Court*. (The University of Chicago Press, 1969) .
* Статья о Уильяме О. Дугласе в Орегонской энциклопедии
* Urofsky, Melvin I., *Conflict Among the Brethren: Felix Frankfurter, William O. Douglas and the Clash of Personalities and Philosophies on the United States Supreme Court*, Duke Law Journal (1988): 71-113.
* Urofsky, Melvin I., *Division and Discord: The Supreme Court under Stone and Vinson, 1941—1953* (University of South Carolina Press, 1997) .
* Urofsky, Melvin I., *The Supreme Court Justices: A Biographical Dictionary* (New York: Garland Publishing 1994). 590 pp. .
* Woodward, Robert and Armstrong, Scott. *The Brethren: Inside the Supreme Court* (1979). .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուիլյամ Օ. Դուգլասի հավաքածուն Ուիթմեն քոլեջում և Հյուսիսարևմտյան արխիվներում, Ուիթմեն քոլեջ։
* Ուիլյամ Օ. Դուգլասի փաստաթղթերը Սիլի Գ. Մադի ձեռագրերի գրադարանում, Փրինսթոնի համալսարան
* Օյեզ նախագիծ, ԱՄՆ Գերագույն դատարանի լրատվամիջոցները Ուիլյամ Օ. Դուգլասի մասին.
* Ապստամբության կետեր, հեղինակ՝ Ուիլյամ Օ. Դուգլաս
* Գերագույն դատարանի պատմական ընկերություն, Ուիլյամ Օ. Դուգլաս.
*  դատավորների կենսագրական գրացուցակում
* Ուիլյամ Օ. Դուգլաս в Архиве Интернета

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Դատավորներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ֆեդերալիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ