open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դոմագոյ Վիդա

**Դոմագոյ Վիդա** (խոր.՝ Domagoj Vida, ), խորվաթ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս ուկրաինական «Դինամո Կիև» ֆուտբոլային ակումբում և Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Կարիերա
### Ակումբային
2006-2010 թվականներին հանդես է եկել խորվաթական «Օսիեկ» ակումբի կազմում։ 2010-2011 թվականներին հանդես է եկել գերմանական «Բայեր Լևերկուզեն» ֆուտբոլային ակումբում։ 2011-2012 թվականներին հանդես է եկել խորվաթական «Դինամո Զագրեբ» ֆուտբոլային ակումբում։ 2013 թվականից մինչև հիմա հանդես է գալիս ուկրաինական «Դինամո Կիև» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

### Ազգային հավաքական
2010 թվականից մինչև հիմա հանդես է գալիս Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Հետաքրքիր փաստեր
2012 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Դոմագոյ Վիդան տուգանվել է 129.000 ԱՄՆ դոլարի չափով` «Դինամո Զագրեբ» թիմի ավտոբուսում գարեջուր բացելու պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բեշիկթաշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Զագրեբի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
MPEG-4 Part 14

**MPEG-4 Part** 14 կամ **MP4՝** պաշտոնապես հայտնի ինչպես ISO/IEC 14496-14:2003, MPEG-4 ստանդարտի մաս հանդիսացող մեդիակոնտեյների ֆորմատ է։ Օգտագործվում է MPEG-ի մասնագետների խմբով որոշված թվային տեսա և ձայնային հոսքերի, ուղեկցվող տեքստերի, մետատվյալների և պոստերների փաթեթավորման համար։ Ինչպես ժամանակակից մեդիակոնտեյներների մեծ մասը, MPEG-4 Part 14-ը նախատեսում է Համացանցով հոսքային հաղորդման իրագործման հնարավորություն, նիշքին լրացուցիչ հաղորդվում են տեղեկության հաղորդման համար անհրաժեշտ մետատվյալներ։ Կոնտեյները թույլ է տալիս փաթեթավորել մի քանի ձայնային և տեսահոսքեր, ինչպես նաև ուղեկցվող տեքստեր։

## Տվյալների ֆորմատներ
MPEG-4 Part 14 կոնտեյներն ընդունում է տվյալների հետևյալ ֆորմատները.
* տեսահոսքեր` H.264/MPEG-4 Part 10, MPEG-4 Part 2, H.262/MPEG-2 Part 2, H.261/MPEG-1 Part 2,
* ձայնային հոսքեր` MPEG-4 Part 3, MPEG-2 Part 7, MPEG-1 Audio Layer III, MPEG-1 Audio Layer II, MPEG-1 Audio Layer I,
* տեքստային ուղեկցում` MPEG-4 Part 17,
* անփոփոխ պատկերներ` JPEG, PNG:
Ներկայումս ամենաշատ կիրառություն է ստացել H.264/MPEG-4 Part 10 և Advanced Audio Coding-ի կապը, քանի որ շատ նվագարկիչներ ունեն այդ հոսքերի ապակոդավորման սարքային հնարավորություններ։

## Ոչ պաշտոնական ընդլայնումներ
Apple ընկերությունն ակտիվորեն օգտագործում է MP4 կոնտեյները, բայց օգտագործում է իր սեփական, ստանդարտով չնախատեսված նիշքերի (ֆայլ) ընդլայնումներ.
* m4a` AAC կամ ALAC ֆորմատում հոսք պարունակող ձայնային նիշք։ Կարող է վերնանվանվել .mp4,
* m4v` ձայնային և տեսահոսքեր պարունակող նիշք։ Կարող է վերնանվանվել .mp4,
* m4b` էջանշան ընդունող AAC նիշք։ Օգտագործվում է աուդիոգրքերի համար, օգտագործվում է Apple iTunes Store նման օնլայն խանութների համար։
* m4p` պաշտպանված AAC նիշք։ Օգտագործվում է Apple iTunes Storeի նման օնլայն խանութներից երաժշտության օրինական բեռնման ժամանակ նիշքը պատճենումից պաշտպանելու համար։
* m4r` Apple iPhone-ում օգտագործվող հեռախոսազանգի նիշք։

## Մետատվյալներ
MP4 նիշքերը կարող են պարունակել ստանդարտով որոշված մետատվյալներ, ինչպես նիշքի ստեղծման ժամանակը, տևողությունը, հոսքի լեզվային կոդը, ալբոմի անվանումը, ստեղծագործության իրավական կարգավիճակը և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The MP4 registration authority
* RFC 4337 - MIME Type Registration for MPEG-4

Կատեգորիա:ISO ստանդարտներ
Վոլգյան Բուլղարիա

**Կամա-վոլգյան Բուլղարիա**, Միջին Պովոլժիեի և Մերձկամայան ժողովուրդների առաջին պետական միավորումը։ Կազմավորվել է 10-րդ դարում՝ ուգրո-ֆիննական ցեղերի մասնակցությամբ։

## Պատմություն
Տակավին՝ 7-րդ դարում Դոնի և Կուբանի միջև ստեղծվել էր Մեծ Բուլաղարիա պետությունը, որի քայքայումից հետո նրա թյուրքալեզու բնակիչները՝ բուլղարները, զանգվածաբար տեղափոխվել են Միջին Պովոլժիե և վճռական դեր խաղացել Կամա-վոլգյան Բուլղարիայի ձևավորման մեջ։ 920-ական թվականներին Բուլղար քաղաքի խան Ալմասը միավորել է բուլղարական ցեղերին։

Խազարների ու ներքին թշնամիների դեմ մղած պայքարում նա հենվել է արաբների վրա։ 922 թվականին խալիֆա Սուքթադիրը (908-932) պատգամավորություն է ուղարկել Ալմասի մոտ՝ իսլամ ընդունելու և անվանապես խալիֆային ենթարկվելու առթիվ։

Պատգամավորության մեջ եղած արաբ մատենագիր Իբն-Ֆադլանը նկարագրում է բուլղարների կենցաղը, գրում, որ նրանք ապրում էին վրաններում, իսկ թագավորի ընդարձակ վրանի մեծ մասը պատած էր հայկական գորգերով։ 10-րդ դարի հայերի և Կամա-վոլգյան Բուլղարիայի միջև կային առևտրական կապեր, որոնք ավելի են ծավալվել արաբական խալիֆայության հետ հիշյալ պայմանագրի կնքումից հետո։

Կամա-վոլգյան Բուլղարիան գտնվելով Արևելյան Եվրոպան Արևելքի հետ կապող առևտրական ուղիների վրա, 10-րդ դարում աշխույժ ամուր առևտրական կապերի մեջ էր խալիֆայության հետ՝ Բյուզանդիայի և Ռուսիայի հետ։ Բուլղար քաղաքում առաջացել է հայկական գաղութ։ Կամա-վոլգյան Բուլղարիայում եղել են նաե հայ զինվորականներ։

1241 թվականին Կամա-վոլգյան Բուլղարիան նվաճել են մոնղոլ-թաթարները և կազմել Ոսկե Հորդայի մասերից մեկը՝ պահպանելով որոշ ինքնավարություն։ 13-րդ դարի երկրորդ կեսից Կամա-վոլգյան Բուլղարիայի քաղաքները կրկին դարձել են առևտրի ու արհեստագործության խոշոր կենտրոններ, որտեղ մեծ դեր են կատարել նաև ռուս և հայ արհեստավորները, առևտրականները (հատկապես Բուլղարում և Կամա-վոլգյան Բուլղարիայի հյուսիսային կենտրոն Կազանում)։

1430-ական թվականներին Կամա-վոլգյան Բուլղարիայի մեծ մասը նվաճել են ռուս իշխանները։ Ինքնուրույն է մնացել միայն Կազան քաղաքը, որը դարձել է խանության կենտրոն։

## Գրականություն
* Смирнов А․ П․, Волжские бул– гары, М․, 1951․

## Արտաքին հղումներ

* Բոլգար. կանաչ այլընտրանք
* Բուլղարիայի պետական պատմա-ճարտարապետական թանգարան
* Կամա-վոլգյան Բուլղարիա
* *Պ.Վ. Գալուբովսկի* Բուլղարներ և խաղաններ, ռուսների արևելյան հարևաններ
* Ибн-Фадлан. Կամա-վոլգյան Բուլղարիայի պատմություն
* *Кучкин В. А.* Բուլղարների ստեղծած պետությունը Վոլգա գետի ափին 
* Статья о Վոլգյան Բուլղարիայի մասին Կազանի պետական համալսարանի էջում

Կատեգորիա:Պատմական Բուլղարիա
Կատեգորիա:Պատմական թյուրքական պետություններ
Հաբ (Էդինբուրգ)

300px|մինի|Հաբի տեսքը Էդինբուրգյան ամրոցի կողմից
**Հաբ** (), Էդինբուրգի միջազգային փառատոնի շտաբը, 1999 թվականից գործում է 19-րդ դարի տաճարում։ Գտնվում է Էդինբուրգի ամրոցի հարևանությամբ` Թագավորական մղոնում` շոտլանդական մայրաքաղաքի կենտրոնում։ Հաբը նաև էդինբուրգյան մյուս փառատոների տեղեկատվական կենտրոնն է։

## Պատմություն
19-րդ դարի կեսին Թագավորական մղոնում` սուրբ Ջայլզի տաճարից ոչ հեռու, կառուցվել է Սուրբ Ջոնի եկեղեցին ()։ Շինարարությունը ընթացել է 1839-1844 թվականներին ճարտարապետներ Օգաստես Ուեբլի Պյուջինի և Ջեյմս Գիլեսպի Գրեմի նախագծով։

Նեոգոթիկայի ոճով կառուցված եկեղեցին, որն ուներ Էդինբուրգում ամենաբարձր` 73 մետրանոց սրաձող, միանգամից դարձավ Շոտլանդիայի մայրաքաղաքում գերիշխող տեսք ունեցող շինությունը։ Եկեղեցին գործել է մինչև 1979 թվականը, երբ փակվել է Շոտլանդիայի եկեղեցու և Շոտլանդիայի միավորված ազատ եկեղեցու () միավորման հետևանքով։

Որոշ ժամանակ Սուրբ Ջոնի եկեղեցին չի գործել։ Միայն 1999 թվականի վերանորոգումից հետո այնտեղ տեղակայվել է Հաբը ()` էդինբուրգյան նշանավոր փառատոների շտաբն ու տեղեկատվական կենտրոնը։

Ներկայումս շինությունն ունի մի քանի սրահներ, որոնցից խոշորագույնը կարող է ընդունել 420 մարդ։ Կա նաև գրադարան և սրճարան։ Ներքին տարածքները տրվում են վարձակալությամբ տարբեր հավաքույթներ, հրավերքներ, հարսանեկան արարողություններ իրականացնելու համար։

Մեծ սրահը, որը կոչվում է «Վիկտորյայի սրահ», մինչև 2004 թվականը երբեմն օգտագործվել է խորհրդարանական նիստեր անցկացնելու նպատակով, մինչև Հոլիռուդյան պալատի դիմաց կառուցվել է Շոտլանդիայի խորհրդարանի նոր շենքը։

## Հաբ և փառատոներ

Հաբը մշտապես գործում է, այնտեղ անցկացվում են համերգներ և թատերական ներկայացումներ։ Տարեկան կենտրոն է այցելում ավելի քան 500.000 զբոսաշրջիկ։ Հաբի աշխատանքի բուռն շրջանը ամռանն է, երբ մեկը մյուսի հետևից անցկացվում են էդինբուրգյան հայտնի փառատոները։ Հարյուր հազարավոր մարդիկ աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանում են Էդինբուրգ. քաղաքի բնակչությունը կրկնակի մեծանում է։ Պատահական չէ, որ Շոտլանդիան անվանում են համաշխարհային փառատոնային մայրաքաղաք։

Էդինբուրգի միջազգային փառատոնի տնօրեն Ջոնաթան Միլսը, պատասխանելով լրագրողների հարցերին, մեկնաբանել է, որ ամենամյա փառատոների գաղտնիքը բազմազանության, անմիջականության, անկաշկանդության մեջ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի տեսարժան վայրեր
Մարիա Լեոպոլդի Ավստրիացի (Ֆերդինանդ III կինը)

**Մարիա Լեոպոլդի Ավստրիացի** (, ) - Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրուհի։ Կայսր Ֆերդինանդ III երկրորդ կինը։ Հաբսբուրգների տոհմի Տիրոլի ճյուղից։

## Կենսագրություն
Մարիա Լեոպոլդին ծնվել է Տիրոլի հերցոգ, էրցհերցոգ Լեոպոլդ V և Կլաուդիա Մեդիչիի ընտանիքում։ Հայրական գծով նա Կառլ II Ավստրիացու և Մարիա Աննա Բավարացու թոռնուհին էր, իսկ մայրական գծով` Տոսկանայի մեծ հերցոգ Ֆերդինանդ I և Քրիստինա Լոթարինգիացու։ Մարիա Լեոպոլդիի ծնունդից մեկ ամսից կարճ ժամանակ անց` 1632 թվականի սեպտեմբերի 13-ին մահացավ նրա  հայրը։

1646 թվականին մահացավ Ֆերդինանդ III առաջին կինը` Մարիա Աննա Իսպանացին և նա  1648 թվականի հուլիսի 2-ին Լինցում ամուսնացավ Մարիա Լեոպոլդիի հետ։ Ամուսնության արդյունքում ծնվեց նրանց որդին` էրցհերցոգ Կառլ Յոզեֆը (1949-1664)։ Ծննդաբերությունից կարճ ժամանակ անց Մարիան մահացավ և թաղվեց  Կայսերական գերեզմանոցում։ Երկու տարի անց` 1651 թվականին կայսր Ֆերդինանդ III ամուսնացավ երրորդ անգամ` արքայադուստր Էլեոնորա Մանտովացու հետ (1630-1686)։

Մարիա Լեոպոլդիի զարմուհին` Կլաուդիա Ֆելիսիտան նույնպես դարձավ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրուհի`ամուսնանալով  Ֆերդինանդ III և Մարիա Աննա Իսպանացու որդու` կայսր Լեոպոլդ I հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* R. Reifenscheid. Die Habsburger.Von Rudolf I bis Karl I./Verlag Styria Graz/Wien/Köln,1982.

Կատեգորիա:Ապրիլի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:1632 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 7 մահեր
Կատեգորիա:1649 մահեր
Կատեգորիա:Վիեննա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ծննդաբերելիս մահացածներ
Կատեգորիա:Միապետների դուստրեր
Վիլյամ Մորտոն (բժիշկ)

**Վիլյամ Թոմաս Գրին Մորտոն** (, ), ամերիկացի ատամնաբույժ և վիրաբույժ, ով առաջին անգամ 1846 թվականին հաջողությամբ կիրառեց ինհալացիոն եթերայուղը՝ որպես անզգայացուցիչ թմրաքուն (նարկոզը) ստեղծելու համար։

## Կենսագրություն
Մորտոնը ծնվել է 1819 թվականին Չարլտոն (Մասաչուսետս) քաղաքում։ Երիտասարդ տարիներին սովորել է ատամնաբուժական վիրաբուժություն Բալթիմորի քոլեջում և 1842 թվականին սկսեց իր պրակտիկան։ 1842 - 1843 թվականներին Մորտոնը Խորաս Ուելսի հետ համատեղ սկսեց աշխատել։ Սակայն նրանց գործընկերությունը շահավետ չէր և 1843 թվականին այն ավարտվեց։

Մեկ տարի անց Ուելսը սկսեց փորձարկումներ իրականացնել ազոտային օքսիդով, որպես անզգայացուցիչ։ Նա կարողացավ այն արդյունավետ օգտագործել իր Հարտֆորդի բժշկական պրակտիկայում։ Ցավոք սրտի, անզգայացման ցուցադրումը հասարակության մեջ Բոստոնում ավարտվեց անհաջողությամբ, և Ուելսը ինքնասպան եղավ։

1868 թվականի հուլիսին Մորտոնը Նյու Յորքում էր։ Շոգ էր և նա տոթից թեթևանալու համար ուղևորվեց Կենտրոնական զբոսայգի, բայց զբոսանքի ընթացքում նա կորցրեց գիտակցությունը և մահացավ։ Թաղված է Վոտերտաունի Մաունտ Օբերն գերեզմանատանը։

## Բժշկություն
Մորտոնը անցկացնում է առաջին անզգայացումը (1846 թվականի հոկտեմբերի 16)։
1846 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բոստոնի կլինիկայում Մորտոնը կիրառեց աշխարհում առաջին անզգայացումը։ Որպես անզգայացուցիչ օգտագործվել է դիէթիլ եթերայուղ։ 
Առաջին վիրահատությունը, որը կատարվել է անզգայացումով, եղել է դիմածնոտի ուռուցքի հեռացումը։
Նրան է պատկանում նաև «Մորտոնովսկայա» անվանումը ստացած մետատարզալ նեվրալգիայի նկարագրությունը։
200px|մինի|աջից| Մորտոնն անցկացնում է առաջին անեստեզիա ( հոկտեմբերի 16, 1846)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография и открытия Уильямса Мортона
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ատամնաբույժներ
Վյուրթեմբերգ

մինի|Վյուրթեմբերգի պատմական քարտեզ (սահմանները նշված են կապույտ գույնով):
**Վյուրթեմբերգ** () — պատմական մարզ Գերմանիայի հարավարևմտյան մասում` Շվաբիա շրջանի տարածքում, որի կենտրոնական քաղաքը երկար ժամանակ Շտուտգարտն էր։ Նախկին հերցոգությունը, իսկ հետագայում թագավորությունը միապետության վերացումից հետո դարձավ ազատ ժողովրդական պետություն` Վայմարյան հանրապետության կազմում, ապա լուծարվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1952 թվականից Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասի կազմում է։

## Պատմություն
### Սկզբնական շրջան
Վյուրթեմբերգների կալվածատիրական տունն առաջին անգամ հայտնվել է պատմության ասպարեզում XI դարում։ Տան առաջին հայտնի ներկայացուցիչը Կոնրադ I էր։ XII դարում Վյուրթեմբերգները ստանում են կոմսի տիտղոս։

### Դքսության շրջանը (1495-1806)
1495 թ. Վյուրթեմբերգը ստանում է դքսության կարգավիճակ։

### Թագավորական շրջանը (1806-1918)
1806 թ. Վյուրթեմբերգը մտավ Հռենոսյան միության կազմի մեջ և Նապոլեոն I Բոնապարտից ստացավ թագավորության կարգավիճակ։

1806-1918 թվականներին Վյուրթեմբերգում գահակալեցին 4 թագավորներ.
* Ֆրիդրիխ I
* Վիլհելմ I
* Կարլ I
* Վիլհելմ II
1918 թվականի Նոյեմբերյան հեղափոխության ժամանակ Վյուրթեմբերգի վերջին արքան` Վիլհելմ II հրաժարվեց գահից։

## Գրականություն
* Das Königreich Württemberg, eine Beschreibung nach Kreisen, Oberämtern und Gemeinden (Stuttgart, 1904)
* Statistisches Handbuch für das Königreich Württemberg (Stuttgart, 1885 fol.)
* Das Königreich Württemberg, eine Beschreibung von Land, Volk und Staat (1893)
* Jahresberichte der Handels- und Gewerbekammern in Württemberg
* Lang, Die Entwicklung der Bevölkerung Württembergs im Laufe des 19ten Jahrhunderts (Tübingen, 1903)
* Engel and Schulze, Geognostischer Wegweiser durch Württemberg (Stuttgart, 1908)
* Staatsrecht des Königreichs Württemberg (Tübingen, 1908)
* F. Bitzer, Regierung und Stände in Württemberg (Stuttgart, 1882).

## Արտաքին հղումներ
* Вюртемберг // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Կատեգորիա:1918 կազմալուծված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Գերմանական միություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի նախկին միապետություններ
Դանիել Սուբաշիչ

**Դանիել Սուբաշիչ** (խոր.՝ Danijel Subašić, ), խորվաթ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Հանդես է գալիս ֆրանսիական «Մոնակո» ֆուտբոլային ակումբում և Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Կարիերա
### Ակումբային
2003-2008 թվականներին հանդես է եկել խորվաթական «Զադար» ակումբի կազմում։ 2008 թվականին վարձավճարով հանդես է եկել խորվաթական «Հայդուկ» ֆուտբոլային ակումբում։ 2009-2012 թվականներին հանդես է եկել խորվաթական «Հայդուկ» ֆուտբոլային ակումբում։ 2012 թվականից մինչև հիմա հանդես է գալիս ֆրանսիական «Մոնակո» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

### Ազգային հավաքական
2009 թվականից մինչև հիմա հանդես է գալիս Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սուբաշիչի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Սուբաշիչի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Սուբաշիչը transfermarkt-ում
* Սուբաշիչը soccerbase.com-ում
* Սուբաշիչը WhoScored.com կայքում
* Սուբաշիչը Մոնակոյի պաշտոնական կայքում
* Սուբաշիչը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Սուբաշիչը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Սուբաշիչը ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Զադարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայդուկ Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Լիսաբոնի աստղադիտարան

**Լիաբոնի աստղադիտարան**, աստղագիտական աստղադիտարան, որը պաշտոնապես բացվել է 1878 թվականին Պորտուգալիայում` Լիսաբոնի Ալկանտարա շրջանում։ Պատկանում է Լիսաբոնի համալսարանին։

## Աստղադիտարանի տնօրեններ
* 1878-1890` Ֆրեդերիկո Ում, աստղադիտարանի առաջին տնօրենը, ով մոտ 4 տարի մասնագիտացել է Պուլկովոյում
* 1890-1919` ծովակալ Կամպոս Ռոդրիգես, աստղադիտարանի երկրորդ տնօրենը
* ներկայումս` Պաուլո Կրոֆորդ

## Աստաղադիտարանի պատմությունը
Ըստ տարբեր աղբյուրների` աստղադիտարանը հիմնադրվել է 1857 թվականին Պուլկովոյի աստղադիտարանի նմանությամբ, որը XIX-րդ դարում աշխարհի աստղագիտական մայրաքաղաքն էր համարվում։ Մասնագիտացման համար Պուլկովոյի համալսարան են ուղարկվել Լիսաբոնի աստղադիտարանի ապագա աշխատակիցները։ Հիմնական խնդիրը,որը պետք է լուծեր ապագա աստղադիտարանը աստղային պարալաքսների չափումն էր։ Քաղաքի ընտրության պատճառ ըբացատրվում է նրանով, որ այս լայնությամբ զենիթով անցնում է երկնքում ամենամեծ սեփական արագություն ունեցող աստղերից մեկը` Գրումբրիջ 1830-ը։ Կառուցման սկիզբը իրականացվում էր Պեդրու 5-րդի` 19-րդ դարի կեսերին Պորտուգալիայի կառավարչի ակտիվ աջակցությամբ։ Աստղադիտարանի առաջին քարը դրվել է 1861 թվականի մարտի 11-ին, իսկ դիտարկումները սկսել են 1867 թ.: Աստղադիտարանի հետագա ֆինանսավորումը իրականացրել է Լուիշ Առաջինը։ Աստղադիտարանը պաշտոնապես բացվել է 1878 թ. մայիսի 6-ին։ 1992 թվականին աստղադիտարանը մտել է Լիսաբոնի համալսարանի կազմի մեջ։ Այժմ աստղադիտարանում դիտարակումներ չեն անցկացվում։

## Հետազոտությունների ուղղություններ
* Աստղադիտական դիտարկումներ
* Աստղային պարալաքսներ
* Աստղերի փակումը Լուսնով
* Կրկնակի աստղեր
* Լայնությունների որոշում
* Ժամանակի որոշում
* Գիտական աշխատանքներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
### Պորտուգալերեն
* José António Madeira, «O primeiro centenário do Observatório Astronómico de Lisboa, 1861—1961».
* Frederico Augusto Oom, «Considerações acerca da organização do Real Observatório Astronómico de Lisboa»
* Ezequiel Cabrita, «Os regimes de hora legal no nosso país desde a criação do Observatório Astronómico de Lisboa — Separata de Dados Astronómicos para 1978».
* Pedro Raposo, «A vida e a obra do almirante Campos Rodrigues». Master thesis in History and Philosophy of Sciences (oriented by Henrique Leitão). University of Lisbon, 2006.

## Տես նաև
* Պուլկովոյի աստղադիտարան

## Արտաքին հղումներ
* Library, Archives and Historical Documents
* Guided tours
* Scientific office
* Astronomical Observatory of Lisbon (AOL)
* CAAUL 
* Աստղադիտարանների կոդերի ցուցակ 1986 թվական
* Աստերոիդների ցուցակ (արխիվային փասթաթղթում նշված են առաջին աստղադիտարանները)

Կատեգորիա:Լիսաբոն
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի աստղադիտարաններ
Կատեգորիա:1878 հիմնադրումներ
Թուրքիայի լեզուներ

**[[Թուրքիա]]յում** ներկայացված են մեծ թվաքանակով **լեզուներ**, չնայած նրանց 80%-ը ազատորեն տիրապետում է թուրքերենին։ Թուրքերենը համարվում է երկրի միակ պաշտոնական լեզուն։ Ինչպես նշում է Թուրքիայի Սահմանադրության 42-րդ հոդվածը` ոչ մի լեզու, բացառությամբ թուրքերենի, չի կարող դասավանդվել որևիցե պետական ուսումնական հաստատությունում որպես առաջնային լեզու։ Արտասահմանյան լեզուները կարող են ուսուցանվել միայն համապատասխան կանոնակարգի պահպանման դեպքում։

Պաշտոնական այսպիսի տեսակետը բազմիցս քննադատվել է իրավապաշտպան տարբեր կառույցների կողմից, քանի որ համաձայն պաշտոնական տեսակետի երկրում գոյություն ունեն միայն երեք ազգային փոքրամասնություններ` հույներ, հայեր և հրեաներ, որոնց իրավունքները երաշխավորվել են դեռևս 1923 թվականին Լոզանի պայմանագրով։ Ցանկացած այլ փոքրամասնության մասին խոսքը Թուրքիայի կառավարությունը համարում է որպես անջատողականություն։

Անկախ այս հանգամանքից երկրում այսօր խոսում են մոտ 50 լեզուներով, որոնց կրողները տարբեր գնահատականներով կազմում են Թուրքիայի բնակչության 10-ից 25 %-ը։ Թուրքերենից հետո երկրորդ լեզուն իր տարածվածությամբ քուրմանջին է, որով խոսում են հիմնականում քրդերը։ Մեծ թիվ են կազմում նաև հայերեն և հունարեն խոսող անձինք։

Թուրքիայում տեղի ունեցած վերջին մարդահամարը, որտեղ նշված են եղել տարբեր լեզուներով խոսող անձանց քանակը, տեղի է ունեցել 1965 թվականին։ Մշտապես կարծիք է հայտնվում այն մասին, որ այս թվերը բավականին իջեցված են։ Սակայն որոշ տեսաբաններ էլ այն կարծիքին են, որ այս մարդահամարը հստակ կերպով ցույց տված թուրքական վիլայեթների էթնոլեզվագրական կազմը։ Այլ տվյալների բացակայության պատճառով ստորև ներկայացված աղյուսակում հիմնականում ներկայացված են սույն մարդահամարի տվյալները։ Պետք է նկատի ունենալ, որ սույն աղյուսակում ներկայացված լեզուները ներկայացված են 2 սկզբունքով` «*լեզուներ, որոնք մայրենի են որոշ ազգերի համար*» և «*լեզուներ, որոնք կիրառվում են որպես երկրորդ լեզու*»։ Պետք է փաստել այն հանգամանքը, որ առաջին տեսակի մեջ են մտնում այն ազգերը, որոնք գրեթե թուրքերեն չեն խոսում, իսկ երկրորդի մեջ են մտնում այն ազգերը, որոնք լավ տիրապետում են ինչպես թուրքերենին, այնպես էլ իրենց մայրենի լեզվին (ինչպես օրինակ` հայերը)։

## Աղյուսակ

## Օտարերկրյա լեզուներ
Ընդհանուր առմամբ Թուրքիայում օտարերկրյա լեզուների իմացությունը ցածր մակարդակի վրա է։ 2006 թվականի տվյալներով երկրի բնակչության միայն 17 %-ն է կարողանում խոսել անգլերեն, 4%-ը` գերմաներեն, 1%-ը` ֆրանսերեն, 1%-ը` հայերեն և 1%-ը` ռուսերեն։

## Գրականություն
* Andrews P.A. *Ethnic Groups in the Republic of Turkey*. Wiesbaden: Reichert, 1989.

## Տես նաև
* Թուրքիայի բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ
Նոթեր իսպանական պատերազմի մասին

**Նոթեր իսպանական պատերազմի մասին** (), ստեղծագործություն, որը վերագրվում է Գայոս Հուլիոս Կեսարին (հեղինակի հարցը վիճելի է)։

Աշխատությունը նվիրված է Կեսարի հակառակորդ Գնեոս Պոմպեոսի վերջին կողմնակիցների դեմ պատերազմին Իսպանիայում։ Կա ենթադրություն, որ ձեռագրի հեղինակը Կեսարի ընկեր Ավլիուս Հիրցիուս է, ինչը, սակայն, քիչ հավանական է։ Ամենայն հավանականությամբ Հիրթիուսը եղել է «Նոթերի» խմբագիրը, ինչպես և «Նոթեր Աֆրիկական պատերազմի մասին» աշխատության պարագայում։ Աշխատանքի տեքստը վնասված է մի քանի տեղերում և պահպանվել է միայն որոշ ձեռագրերում։ Ռուսերեն առաջին անգամ թարգմանվել է 1857 թվականին, իսկ ժամանակակից թարգմանությունը կատարվել է 2006-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Concetto Marchesi. Storia della letteratura latina. 8a ed., Milano. Principato. 1927.
* Caesar, A. G. Way: Alexandrian, African and Spanish Wars. Loeb Classical Library. 1955.

## Արտաքին հղումներ
* Նոթեր Իսպանական պատերազմի մասին ancientrome.ru կայքում
* Նոթեր Իսպանական պատերազմի մասին ХLegio.ru կայքում

Կատեգորիա:Հին Հռոմի գրականություն
Լուկկայի դքսություն

**Լուկկայի դքսություն** (Ducato di Lucca), պետություն Պիրենեյան թերակղզում XIX դարի առաջին կեսին։

1815 թ. Վիեննայի վեհաժողովը որոշեց Նապոլեոնի կին Մարիա Լուիզա Ավստրիացուն (ավստրիական կայսեր դստերը) հանձնել Պարմայի թագավորությունը։ Քանզի մինչև նապոլեոնյան նվաճումները դքսությունը պատկանում էր Պարմայի Բուրբոններին որպես փոխհատուցում նրանց համար ստեղծվեց Լուկկայի դքսությունը։

1817 թ. Լուկկայի դքսուհի դարձավ Մարիա Լուիզա Իսպանացին (Էտրուրիայի նախկին թագուհին)։ 1824 թ. նա վախճանվեց և գահն անցավ որդուն` Կառլին, ով հանդիսանում էր նաև Պարմայի գահի ժառանգորդը։ 1847 թ., երբ մահացավ Մարիա Լուիզա Ավստրիացին Կառլը դարձավ Պարմայի դուքս, իսկ Լուկկայի դքսությունը մտավ Տոսկանայի մեծ դքսության կազմի մեջ։

## Դրոշը
1815-1818 թվականներին դքսության դրոշն իրենից ներկայացնում էր երկու հորիզոնական շերտեր` դեղին և կարմիր։ 1818 թ. նոյեմբերի 7-ից մինչև 1847 թ. դքսության դրոշ  կազմված էր սպիտակ կտորի վրա պատկերված Մարիա Լուիզայի զինանշանից և դեղին-կարմիր ներդիրից վերին անկյունում։

## Լուկկայի դուքսեր
* Մարիա Լուիզա Իսպանացի (հունիսի 9-ին 1815 թ. — մարտի 13-ին, 1824 թ.)
* Կառլ I (մարտի 13-ին, 1824 թ. — դեկտեմբերի 17-ին 1847 թ.)

## Արտաքին հղումներ
* Լուկկայի պատմություն

Կատեգորիա:1815 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Իտալիայի պատմություն
Պիացցա Վենեցիա

**Պիացցա Վենեցիա** (, բառացի՝ Վենետիկի հրապարակ), հանրահայտ  հրապարակ Հռոմում։ Այն գտնվում է Կապիտոլիումի բլրի ստորոտում, Տրայանոսի հրապարակի կողքին, որտեղ հատվում են Վիա դել Կորսո և Վիա դեի Ֆորի Իմպերիալի փողոցները։ Վերջինը սկսվում է հրապարակից, անցնում է Հռոմի ֆորումի կողքով և շարունակվում մինչև  Կոլիզեում։ Պիացցա Վենեցիան իր անվանումը ստացել է Պալացցո Վենեցիայից, որը 15-րդ դարում կառուցել է Վենետիկյան կարդինալ Պիետրո Բարբոն (ավելի ուշ՝ Պողոս II Պապ)։ 1567 թվականից սկսած Պալացցո Վենեցիան եղել է  Հռոմում Վենետիկյան Հանրապետության դեսպանատունը։

## Հրապարակ
մինի|Վիտտորիանո հուշարձանը
մինի
մինի|Պալացցո Բոնապարտե
Հրապարակի ներկայիս տեսքը ստացել է 1885 թվականին, երբ կառուցվեց Իտալիայի առաջին թագավոր Վիկտոր Էմանուիլ II-ին  նվիրված Վիտտորիանո հուշարձանը։ Այն նախագծվել է 1885 թվականին Ջուզեպպե Սակկոնիի կողմից։ 1921 թվականին ավելացվել է նաև «Անհայտ Զինվորի Հուշարձանը»։ Ըստ ծրագրի, որը հաստատել էր վարչապետ Ագոստինո Դեպրետիսը, 1885-1888 թվականներին, մինչ որևէ բան Կապիտոլիումի բլրի վրա կառուցելը, պետք էր քանդել բազմաթիվ հնագույն շինություններ։ Միջնադարյան լայնարձակ թաղամասը վերացվեց, քանդվեցին Պողոս III-ի Աշտարակը՝ կառուցված 1534-1542 թվականներին, Սան Մարկոյի կամարը՝ ուղանցույց, որը միացնում էր Պալացցո Վենեցիան Կապիտոլիումի բլրի հետ, ինչպես նաև Արաչելի վանքի մի մասը, Պալացցո Տորլոնիան, որը համարվում էր ամենագեղեցիկներից մեկը Հռոմում և էլի շատ մանր շինություններ։ Արաչելի փողոցի մի մասը պահպանվեց, բայց այն այլևս չէր հատում բլուրը։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվեցին նաև բեկորներ Սերվիևյան պատից։ Այս ամենը արվեց, որպեսզի Պիացցա Վենեցիայի չափերը հարմարեցվեին Վիտտորիանո հուշարձանի հետ, և հրապարակին տրվեր համաչափ տեսք։ Հուշարձանի կառուցումից հետո ճարտարապետ Ջուզեպպե Սակկոնին ձեռնամուխ եղավ վերաձևավորելու հրապարակի տեսքը։ Նրան է պատկանում նաև Պալացցո Ջեներալիի ինքնատիպ միտքը, առ այն, որ վերջինիս ճակատային մասը պետք է ներառեր հակադիր Պալացցո Վենեցիայի հիմնական հատկանիշները։ Պալացցո Ջեներալին կառուցվեց 1906-1911 թվականը Պալացցո Տորլոնիայի տեղում։
1660 թվականին կառուցվել է Միշյատելլի Պալատը, որը հետագայում վերանվանվել է «Պալացցո Բոնապարտե»։ 1818 թվականից սկսած այստեղ ապրել է Նապոլեոն Բոնապարտի մայրը՝ Լետիցիա Ռամոլինոն։
Սուրբ Ծննդյան ընթացքում Պիացցա Վենեցիայում կանգնեցվում է մեծ, զարդարված եղևնի (2006 թվականից հետո, մետրոյի նոր գիծը կառուցելու պատճառով, այն այստեղ է տեղափոխվել Կոլիզեումի հրապարակից)։
Պիացցա Վենեցիան հանդիսանում է շատ ֆիլմերի և գովազդային տեսահոլովակների ոգեշնչման տարր, ինչպես օրինակ Վուդի Ալլենի «Հռոմեական արկածներ» և Ուիլյամ Ուայլերի «Հռոմեական արձակուրդներ» ֆիլմերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.aviewoncities.com/rome/piazzavenezia.htm 
* http://nicolasinn.com/history-in-rome-palazzo-bonaparte-in-piazza-venezia/
* http://rometour.org/palazzo-delle-assicurazioni-generali-building-insurance-company-di-venezia-venice.html
* http://museopalazzovenezia.beniculturali.it/index.php?en/4/history-palazzo-venezia-and-the-national-museum 
* http://www.aviewoncities.com/rome/victoremmanuelmonument.htm 

Կատեգորիա:Հռոմի հրապարակներ
Խենթ սիրահարները

**Խենթ սիրահարները** (հանգըլ՝ 함부로 애틋하게, Կորեերենի նոր ռոմանականացում՝ *Hamburo aeteuthage*; ), հարավկորեական դրամատիկ հեռուստասերիալ Կիմ Ու Բինի և Բե Սյուզիի մասնակցությամբ։ Այն 2016 թվականի հուլիսի 6-ից հեռարձակվում է չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերին։ Թայլանդում հեռարձակվում է Հարավային Կորեայի հետ՝ *RS Promotion* ցանցի *Channel 8*-ով։

## Սյուժե
Շին Ջուն Յոնը (Կիմ Ու Բին) և Նո Ըլը (Բե Սու Ջի) զույգ էին, որոնք բաժանվել են չարաբաստիկ հարաբերությունների պատճառով, բայց ավելի ուշ կյանքում կրկին հանդիպում են իրար։ Շին Ջուն Յոնը հիմա թոփ-աստղ, դերասան և երգիչ է, իսկ Նո Ըլը՝ վավերագրական ֆիլմերի պրոդյուսեր։

## Դերակատարներ
### Գլխավոր դերակատարներ
* Կիմ Ու Բին- **Շին Ջուն Յոն**
* Բե Սու Ջի- **Նո Ըլ**
* Լիմ Ջու Հվան- **Չխվե ջի Տե**
* Լիմ Ջու Ըն- **Յում Ջոն Ըն**

### Այլ կերպարներ
* Ջուն Սու Քյո- **Ջան Կոկ Յոն**
* Յու Օ Սուն- **Չո Հյոն Ջուն**
* Ջին Կյուն- **Լի Ըն Սու**
* Չո Մու Սուն- **Ջան Ջուն Շիկ**
* Ջան Հի Րյոն- **Ջան Ման Օկ**
* Ռյու Վոն- **Չո Հա Ռու**
* Կիմ Մին Յոն- **Գո Նա Լի**
* Կիմ Կի Բան
* Լի Սո Վոն

## Սաունդթրեք

## Վարկանիշ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական ռոմանտիկ հեռուստասերիալներ
Մարսիու Աբրեու

**Մարսիու Նունիու Օրբելաշ Աբրեու** (, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, խաղացել է որպես կիսապաշտպան և վինգեր։

## Կարիերա
Մարսիու Աբրեուն իր մասնագիտական ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 1999 թվականին «Մարիտիմու» ակումբում։ Աբրեուն երբեք երկար չմնաց հիմնական թիմում՝ նա մեկ այնտեղ էր, մեկ երկրորդ թիմում։ 2004 թվականին Մարսիուն տեղափոխվեց հարևան Կամաշա շրջանի ակումբ։ 2007 թվականի ամռանը Աբրեուն տեղափոխվեց բուլղարական Բուրգաս քաղաքի «Չերնոմորեց» ակումբ, խաղալով այդտեղ մինչև 2010 թվականը։ 2011 թվականին նա տեղափոխվեց ռուսական «Կրասնոդար»։ 2011 թվականի փետրվարի 6-ին Մարսիու դեբյուտեց նոր ակումբում՝ «Տավրիայի» դեմ ընկերական խաղում։ Կրասնոդարցիների կազմում խաղալով երեք մրցաշրջան՝ Աբրեուն 2013-2014 մրցաշրջանի ավարտին լքեց թիմը և միացավ մոսկովյան «Տորպեդո», որը վերադարձել էր ՌՖՊԼ։ Միայն թե նրա կազմում չխաղալով ոչ մի խաղ, Աբրեուն ընտանեկան հանգամանքներից ելնելով որոշեց ավարտել ֆուտբոլային կարիերան։

## Ձեռքբերումներ
 **Չերնոմորեց**
* ՈՒԵՖԱ Ինտերտոտո Գավաթ՝ 2008

 **Կրասնոդար**
* Ռուսաստանի գավաթի ֆինալիստ՝ 2013-2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը «Կրասնոդարի» կայքում 
* Վիճակագրությունը «Կրասնոդարի» կայքում 

Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Մոնտանյակ Մոնպեզա

**Մոնտանյակ Մոնպեզա** (, ), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Ռյե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Դին լե Բեն։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04124։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 413 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 232 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 152-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 80-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 65,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 61,5 %)։ 152 աշխատունակ բնակիչներից 152-ը աշխատում էին (68 տղամարդ և 52 կին), անաշխատանք էին 32-ը (17 տղամարդ և 15 կին)։ 80 անգործ մարդկանցից 18-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 26-ը թոշակառու, 36-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան Վայրեր
* Հռոմեական կամուրջ Սիլվեստրա
* Ծխական եկեղեցի Սեն Պյեր օ Լյեն
* Նախնադարյան Մոնտանյակ եպիսկոպոսի դղյակի ավերակներ (XII—XIII դար)
* Դղյակ Մոմպեզա (XIII դար), ռոմանովական ոճով, պատմական հուշարձան
* Եկեղեցի Սեն Սատյուրնեն

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Իշխանուհի Տարականովա

**Իշխանուհի Տարականովա** (իրեն հռչակել է իշխանուհի **Ելիզավետա Վլադիմիրսկայա**, , 1745 և 1753 թվականների միջև,  1775, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), անհայտ անձ, որն իրեն ներկայացրել է որպես կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի և Ալեքսեյ Ռազումովսկու դուստր։ 1774 թվականին հայտարարել է իր հավակնությունները գահի նկատմամբ և որոշ ժամանակ աջակցություն գտավ Բարյան կոնֆեդերացիայի կողմնակիցների մոտ։ Առևանգվել է Եկատերինա II-ի հրամանով Լիվոռնոյում Ալեքսեյ Օռլովի կողմից և բերվել Սանկտ Պետերբուրգ։ Նախաքննության ժամանակ իրեն մեղավոր չի ճանաչել և չի բացահայտել իր ծագումը։ Մահացել է կալանավայրում՝ Պետրոպավլովյան ամրոցում։

## Կենսագրություն
### Ծագում
thumb|left|Ինքնակոչ արքայադուստր Վոլոդիմիրսկայան: Մարմարյա հարթաքանդակ՝ ենթադրվում է դեռևս կենդանության օրոք արված դիմաքանդակ
«Իշխանուհի Տարականովայի» հավաստի ծագումը մինչ օրս անհայտ է։ Հնարավոր է համարվում, որ նա ինքն էլ հստակ չի իմացել։ Հնարավոր է, որ ծնվել է 1745 և 1753 թվականների միջև, ծննդյան վայրի և ծնողների մասին տեղեկությունները բացակայում են։ «Իշխանուհի Տարականովա» անունից նա երբեք չի օգտվել, նրան այդ անունը տվել է ֆրանսիացի դիվանագետ Ժան Անրի Կաստերան () իր «Եկատերինա II-ի՝ ռուսական կայսրուհու կյանքը» ( գրքում, Փարիզ, 1797), իսկ նրանից հետո՝ Հելբիգն ու այ գրողներ։ Այդ անունով է նա կերպավորվում նաև գեղարվեստական գրականության մեջ։

Դատելով պահպանված նկարագրություններից՝ «իշխանուհին» նիհարակազմ էր, սլացիկ և սևահեր, իր տեսքով հիշեցնում էր իտալուհու։ Տարբերվելով բացառիկ գեղեցկությամբ (որը չէր փչացնում նույնիսկ ոչ շատ շլությունը) և խելքով, ինչպես նաև ձգտում դեպի անսահման շքեղություն՝ բախտախնդիր կինը միշտ ուներ բազմաթիվ երկրպագուներ, որոնց միջոցներից էլ օգտվում էր՝ հասցնելով նրանց սնանկության, երբեմն էլ՝ բանտ։

Ալեքսեյ Օռլովը, որը հետագայում բռնեց նրան և հասցրեց ինքնակոչին Պետերբուրգ, նրան բնութագրում էր այս կերպ.

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Իշխանուհի Տարականովայի երկու մահերը ՝ «Փնտրողները» հեռուստանախագծի ֆիլմը (2006)

Կատեգորիա:Չնույնականացված մարդիկ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Օզե

**Օզե** (, ), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Վերին Ալպերի Պրովանսի գավառում։ Մտնում է Սեյն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Դին լե Բեն։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04017։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 81 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 60 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 44-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 16-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 73,3 %, 1999 թվականին եղել է՝ 67,3 %)։ 44 աշխատունակ բնակիչներից 37-ը աշխատում էին (19 տղամարդ և 18 կին), անաշխատանք էին 7-ը (2 տղամարդ և 5 կին)։ 16 անգործ մարդկանցից 5-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 7-ը թոշակառու, 4-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան Վայրեր
* Անդրեաս առաքյալի եկեղեցի 
* Քարանձավ Վարդաշ, որտեղ 1958 թվականին գտնվել է զենքերի թաքստոց

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լուկա Անտոնելլի

**Լուկա Անտոնելլի** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, «Միլան» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։ Նրա հայրը՝ Ռոբերտոն, նույնպես ֆուտբոլիստ է։

## Կարիերա
### Ակումբային
«Միլան» ֆուտբոլային ակումբում Լուկան իր նորամուը նշել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Իտալիայի առաջնության 18-րդ խաղում, ընդդեմ «Ուդինեզե»ի, փոխարինման է դուրս եկել 86-րդ րոպեին, Կլարենսա Զեդորֆայի փոխարեն։

2011 թվականի հունվարի 4-ին երկկողմ բանակցությունների արդյունքում Լուկան Պարմայից գնաց Ջենովա։

### Ազգային հավաքականում
Նորամուտը «սկուադրու ադզուրու» եղել է 2010 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, Եվրո 2012-ում ընդդեմ Էստոնիայի, փոխարինման է դուրս եկել 80-րդ րոպեին Անտոնիո Կասսանոյի փոխարեն։

#### Խաղերը և գոլերը Իտալիայի ազգային հավաքականում

**Վերջնական։ 2 խաղ / 0 գոլ; 2 հաղթանակ, 0 ոչ-ոքի, 0 պարտություն**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը Чемпионат.com-ում 
* 

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարմայի ֆուտբոլիստներ
Բլանկիզմ

մինի|Լուի Օգյուստ Բլանկի
**Բլանկիզմ ** (), քաղաքական հոսանք XIX-րդ դարի Ֆրանսիայի հեղափոխական շարժման մեջ՝ Լուի Օգյուստ Բլանկիի անվամբ։ Բլանկիզմը ենթադրում էր, որ սոցիալիստական հեղափոխությունը պետք է իրականացվի խիստ կազմակերպված և գաղտնի դավադիրների՝ համեմատաբար փոքր խմբի կողմիc, որից հետո էլ պետք է սահմանվեր այսպես կոչված հեղափոխական դիկտատուրան։ Բլանկիստները նախապատվությունը տալիս էին պրակտիկ գործողություններին։

Հաշվի չառնելով հեղափոխական իրադրության առկայությունը՝ բլանկիզմը շեշտը դնում էր հարվածի հանկարծակիության վրա։ Վլադիմիր Լենինը հոսանքի վերաբերյալ նշել է, որ «բլանկիզմը վարձու ստրկությունից մարդկության ազատագրում է սպասում ոչ թե պրոլետարիատի դասակարգային պայքարի միջոցով, այլ ինտելիգենտ ոչ մեծ փոքրամասնության դավադրության միջոցով»։ Բլանկիստները ազդեցիկ դիրք ունեին Փարիզի կոմունայում և դրա խորհրդում։

Բլանկիստները գործուն դեր են խաղացել նաև առաջին Ինտերնացիոնալի գոյության վերջին շրջանում։ Բլանկիստները դեմ են արտահայտվել կառավարության մեջ մտած Ալեքսանդր Միլերանին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) տարիներին բլանկիստների ղեկավարները շովինիստական պաշտպանողական դիրք գրավեցին։ Վայանի մահով (1915) բլանկիստական ուղղությունը դադարեց գոյություն ունենալուց։ Բլանկիզմի ազդեցությունը կրել են նաև այլ երկրների հեղափոխական գործիչներ, այդ թվում՝ որոշ ռուս նարոդնիկներ (Պյոտր Տկաչյով և այլք)։

## Տես նաև
* Պետական հեղաշրջում
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սովետական մեծ հանրագիտարան

Կատեգորիա:Սոցիալիզմի պատմություն
Կատեգորիա:Հեղափոխություններ
Մերոն (Վերին Պրովանսի Ալպեր)

**Մերոն** (, ), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Բարսելոնետ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Բարսելոնետ։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04120։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 77 մարդ։

## Տնտեսություն
Տնտեսությունը հիմնականում հենվում է տուրիզմի վրա

2007 թվականի տվյալներով 51 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 36-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 15-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 70,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 78,1 %)։ 36 աշխատունակ բնակիչներից 33-ը աշխատում էին (16 տղամարդ և 17 կին), անաշխատանք էին 3-ը (2 տղամարդ և 1 կին)։ 15 անգործ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 8-ը թոշակառու, 3-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան Վայրեր
* Ծխական եկեղեցի Սեն Դոնա (19-րդ դար)
* Հովհաննես Մկրտչի ժամատուն (1857)
* Եկեղեցի Սենտ Ուր (1773)
* Արևային ժամացույց (1718)

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ացետանիլիդ

**Ացետանիլիդ**, անտիֆեբրին, քացախաթթվի անիիդ, C6H5NHCOCH3, անգույն բյուրեղական օրգանական նյութ։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 114,2&nbsp;°C, եռմանը՝ 303,8&nbsp;°C։ Լուծվում է օրգանական լուծիչներում և տաք ջրում։ Ացետանիլիդը սինթետիկ եղանակով ստացված առաջին դեղանյութն է (1886), ունի ցավազրկող և ջերմությունն իջեցնող հատկություն։ Ստացվում է անիլինը ացետիլացնելով։ Ռեակցունակ է՝ նիտրվում, հալոգենացվում, ալկիլացվում և ացիվում է։ Ացետանիլիդի մոլեկուլում ազոտային միացած ջրածնի ատոմը կարող է տեղակալվել նատրիումով։ Ացետանիլիդը թթուների և հիմքերի հետ տաքացնելիս քայքայվում է՝ առաջացնելով անիլին և քացախաթթու։

## Կիրառում
Ացետանիլիդը օգտագործվում է ներկեր և սուլֆամիդային դեղանյութեր ստանալու համար։ Ացենտանիլիդը ծառայում է որպես այլ օրգանական կիսաարտադրանքների սինթեզման, ներկերի և դեղերի արտադրության սկզբնական միացություն (օրինակ՝ սուլֆանիլամիդային դեղերում)։ Ինչպես նաև այն կիրառվում է ջրածնի պերօքսիդի կայունացման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ացետանիլիդներ
Իսսա Ահմեդ

**Իսսա Գաբրիել Ահմեդ** (, ), գանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Իսսան իր կարիերան սկսել է հարազատ քաղաք Դավուում։ 2004 թվականից մինչև 2005 թվականը հանդես է եկել «Ասանտե Կոտոկո» ֆուտբոլային ակումբում, որը Գանայի առաջնության ուժեղագույն թիմերից է։

2005 թվականի Իսսա Ահմեդը տեղափոխվել է Եվրոպա և պայմանագիր է ստորագրել դանիական «Ռաներս» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Որպես պաշտպանը հանդես է եկել 6 տարի։

## Կարիերան ազգային հավաքականում
Ազգային հավաքականում Ահմեդը նշեց իր նորամուտը, երբ հանդես էր գալիս «Ասանտե Կոտոկոյում»։ 2006 թվականին սերբ մասնագետ (մարզիչ) Ռատոմիր Դույկովիչը Իսսային ընդգրկեց հիմնական կազմ՝ մասնակցելու Աֆրիկայի 2006 թվականի առաջնությանը։

Մունդիալից (աշխարհի առաջնությունից) հետո Ահմեդին ոչ հաճախ էին հրավիրում խաղալու ազգային հավաքականում։ Ահմեդը ընդամենը անցկացրել է 15 խաղ։

## Ձեռքբերումներ
* Գանայի չեմպիոն (1)։ 2005
* Դանիայի գավաթակիր (1)։ 2006

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը National-football-teams.com-ում 

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գանայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայիսի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Մորիե (համայնք)

**Մորիե** (, ), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Սենտ Անդրե լեզ Ալպ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Կաստելան։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04133։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 183 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 111 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 70-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 41-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 63,1 %, 1999 թվականին եղել է՝ 60,4 %)։ 70 աշխատունակ բնակիչներից 62-ը աշխատում էին (30 տղամարդ և 32 կին), անաշխատանք էին 8-ը (5 տղամարդ և 3 կին)։ 41 անգործ մարդկանցից 12-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 10-ը թոշակառու, 17-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան Վայրեր
* Սուրբ Բարդուղիմեոս ծխական եկեղեցի՝ կառուցված 15-րդ դարում, իսկ ապսիդը կառուցվել է 12-րդ դարում 
* Շատրվան (1644)
* Նոտր Դամ դյու Սերրե ժամատուն 
* Սեն Ժերար դյու Կաստելլե եկեղեցու ավերակներ
* Սեն Կլոդ նախկին ծխական եկեղեցի (19-րդ դար)
* Սեն Պիեր ժամատան ավերակներ

## Լուսանկարներ

Պատկեր:Moriez-1.jpg|Եկեղեցու զանգակատունը
Պատկեր:Gare de Moriez.JPG|Կայարան


## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թուրքիայի ձայն

**Թուրքիայի ձայն** (), թուրքական պետական ռադիոյի միջազգային ծառայություն, որը հեռարձակվում է կարճալիք համակարգով` Turksat 3A արբանյակով և համացանցով։

## Պատմություն
Թուրքական առաջին միջազգային ռադիոհեռարձակումը իրականացվել է 1937 թվականի հունվարի 8-ին` Ankara Radio Corporation-ի միջոցով։ Հեռարձակման հիմնական նպատակը հանդիսանում էր` նպաստել Հաթայի կոնֆլիկտի լուծման գործընթացին։ Այն իրականացվում էր արաբերեն և հիմնականում ներկայացվում էր այն ժամանակվա Թուրքիայի վարչապետ Իսմեթ Ինյոնյուի ելույթները։ Թուրքիայից մշտական 24 ժամյա հեռարձակումը սկսվեց միայն 1938 թվականի հոկտեմբերի 28-ից։

Այսօր Թուրքիայի ձայնը ներքին հեռարձակումը իրականացնում է Թուրքիայի պետական ռադիոհեռուստատեսության TRT ալիքի միջոցով։

## Ընթացիկ հեռարձակում
Թուրքիայի ձայնի թուրքական ծառայությունը նախատեսված է արտասահմանում բնակվող թուրքերի համար և հիմնականում կենտրոնանում է կրթական, մշակութային, երաժշտական և տեղեկատվական ռադիոհաղորդումների վրա։

Հեռարձակումը սկսվում է մուղամի դաշնամուրային տարբերակով` *hicaz*-ով։

Բացի թուրքերենից, Թուրքիայի ձայնը հեռարձակվում է 30 լեզուներով` ընդհանուր 58 ժամ տևողությամբ շաբաթվա ընթացքում։ Հաղորդումները հեռարձակվում են հետևյալ լեզուներով` ադրբեջաներեն, ալբաներեն, անգլերեն, արաբերեն, հայերեն, բուլղարերեն, բոսնիերեն, հունգարերեն, հունարեն, վրացերեն, իսպաներեն, իտալերեն, ղազախերեն, ղրղզերեն, չինարեն, մակեդոներեն, գերմաներեն, պարսկերեն, ռումիներեն, ռուսերեն, սերբերեն, թաթարերեն, թուրքմեներեն, ուզբեկերեն, ույղուրերեն, ֆրանսերեն, խորվաթերեն, ինչպես նաև դարի, փուշթու և ուրդու լեզուներով։

## Տես նաև
* TRT

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Թուրքիայի ձայնի հայկական ծառայություն 
* Թուրքիայի ձայնի ռուսական ծառայություն 

Կատեգորիա:Թուրքիայի ռադիոընկերություններ
Կատեգորիա:Միջազգային ռադիոընկերություններ
Ժակ Աման

**Ժակ Աման** (, ), կամերունցի ֆուտբոլիստ, «Կոտոն Սպորտ» ֆուտբոլային ակումբի և ազգային հավաքականի հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
### «Կոտոն Սիթի»
2010 թվականին Ժակը ներգրավվեց հիմնական կազմ։ 2010/11 մրցաշրջանում նա խաղացել է ինը խաղ։ Այդ նույն մրցաշրջանում Ժակը դարձավ Կամերունի չեմպիոն և գավաթակիր։ 2011 թվականին նա նշեց իր նորամուտը Աֆրիկայի գավաթի առաջնությունում՝ անցկացրեց 7 խաղ և խփեց 1 գոլ։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա անցկացրեց 2 խաղ և խփեց 2 գոլ։

## Կարիերան ազգային հավաքականում
Ժակը հանդես էր գալիս Կամերունի պատանեկան թիմում։ 2011 թվականին նա ընդգրկված էր Կամերունի երիտասարդական թիմում, և թիմի հետ միասին մասնակցեց Աֆրիկայի երիտասարդների առաջնությանը։ Մրցաշրջանում Ժակը խաղաց 5 խաղ, և ազգային հավաքականի հետ կարողացավ անցնել եզրափակիչ։

Ժակի դեբյուտը իր ազգային հավաքական եղել է 2013 թվականի հուլիսի 28-ին ընդդեմ Գաբոնայի ազգային հավաքականի։ Այդ խաղում Ժակը խփեց 1 գոլ։

## Ձեռքբերումները
* Կամերունի չեմպիոն (1)։ 2011
* Կամերունի գավաթակիր (1)։ 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на national-football-teams.com 

Կատեգորիա:Կամերունի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոտոն Սպորտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ռամիրո Արիաս

**Ռամիրո Արիաս** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, «Ալդոսիվի» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։

## Կարիերա
Ռամիրոն «Սան Լորենսո» ֆուտբոլային ակումբի սան է, ընդգրկված է թիմի հիմնական կազմում։ Դեբյուտը իր թիմ տեղի է ունեցել 2014 թվականի մարտի 9-ին ընդդեմ «Գոդոյ-կրուս»։ Այդ խաղը այդպես էլ մնաց միակը Արիասայի համար 2013 թ.-ի ֆինալում։

Հարջորդ խաղը ֆուտբոլիստը խաղացել է Բուենոս Այրեսում։ Խաղը տեղի է ունեցել 2014 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ընդդեմ «Ռասիրո Սենտրալ» ֆուտբոլային ակումբի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Արիսայի վաճակագրությունը Արգենտինայի առաջնությունում

Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Աշվիլ

**Աշվիլ** (), քաղաք ԱՄՆ-ի Հյուսիսային Կարոլինա նահանգում։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Աշվիլի տարածքը կազմում է 107,0 կմ² դրանից 106,0 կմ²-ն արվարձաններում են։ 2006 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 72.789 մարդ։ Բնակչության խտությունը 686,7 մարդ/կմ² է։ Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից 650 մետր բարձրության վրա։

## Աշխարգագրությունն ու պատմությունը
Աշվիլը գտնվում է Բանքոմբ համայնքում, Հյուսիսային Կարոինայի արևմուտքում, Թենեսի նահանգին մոտ։ Քաղաքը գտնվւմ է Երկնագույն ողնաշարի կենտրոնում, Սուոանովա գետի Ֆրենչ Բրոդ Ռիվեր թափվելու վայրում։

Աշվիլը ԱՄՆ-ի կազմի մեջ է անցել 1798 թվականին։ 1880 թվականին քաղաքում անցկացվել է երկաթգիծ։ 1929 թվականին լույս տեսավ Թ․ Վուլֆի «Նայիր տանը քո, հրեշտակ» ստեղծագործությունը, որտեղ գովաբանվում էր Աշվիլը։

## Կլիմա
* Միջին օդի ջերմաստիճան - +13,2 C°
* Քամու միջին արագությունը - 2,8 մ/վրկ
* Օդի միջին խոնավությունը - 74 %

## Էշվիլում ծնված հայտնիները
* Թոմաս Վուլֆ - գրող
* Ռոբերտա Ֆլեք - ջազ-երգչուհի, երաժիշտ և կոմպոզիտոր
* Ուորեն Հեյնզ - Ռոք-երաժիշտ, գիթառահար, երգիր և կոմպոզիտոր
* Քենեթ Նոլանդ - աբստրակտ ոճի նկարիչ

## Քույր-քաղաքներ
*  Կարպենիսի
*  Կարակոլ
*  Սան Քրիստաբոլ դե լաս Կասաս
*  Սոումար
*  Վալադոլիդ
*  Վլադիկավկազ
*  Օշոգբո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official Asheville, NC website 
* Official Buncombe County, NC website
* Asheville, North Carolina, a National Park Service ''Discover Our Shared Heritage'' Travel Itinerary
* The Battle of Asheville
* mapAsheville, City of Asheville web-mapping and search tools 

Կատեգորիա:1797 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կարոինայի քաղաքներ
Պերուլ

**Պերուլ** (, ), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Վերին Ալպերի Պրովանսի գավառում։ Մտնում է Կաստելլան կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Կաստելան։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04148։

## Բնակչություն
thumb|200px|left|Հին գյուղի ավերակները
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 222 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 136 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 95-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 41-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 69,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 72,1 %)։ 95 աշխատունակ բնակիչներից 76-ը աշխատում էին (46 տղամարդ և 30 կին), անաշխատանք էին 19-ը (9 տղամարդ և 10 կին)։ 41 անգործ մարդկանցից 5-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 23-ը թոշակառու, 13-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան Վայրեր
* Ռոմանական եկեղեցի Պարուլ (XI դար), պատմական հուշարձան
* Սբ․ Հովհաննես Մկրտչի եկեղեցի
* Ժամատուն Լա Բատի (1651 թվական)

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մուստիե Սենտ Մարի

**Մուստիե Սենտ Մարի** (, ), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Մուստիե Սենտ Մարի կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Դին լե Բեն։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04135։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 710 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 478 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 372-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 106-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 77,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 77,6 %)։ 372 աշխատունակ բնակիչներից 312-ը աշխատում էին (173 տղամարդ և 139 կին), անաշխատանք էին 60-ը (19 տղամարդ և 41 կին)։ 106 անգործ մարդկանցից 21-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 42-ը թոշակառու, 43-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան Վայրեր
* Հնագիտական թանգարան, ստեղծվել է 1930 թվականին
* Ծխական եկեղեցի Նոտր Դամ, պատմական հուշարձան
* Աստծո մոր վերափոխման եկեղեցի
* Ժամատուն Նոտր Դամ դը Բովուար
* Ժամատուն Կլաստր (XIII—XIV դարի)
* Ռուինների վանք Սեն Մարտեն Դ՛Ուրբե

## Քույր-քաղաքներ
*  Մոնտելուպո Ֆիորենտինո (Իտալիա)

## Լուսանկարներ

Պատկեր:Moustiers Sainte Marie.jpg|Մուտե Սենտ Մարի
Պատկեր:Moustiers Sainte Marie 1.jpg|Մուտե Սենտ Մարի
Պատկեր:Provence 2009.09.13 025.jpg|Աստծո մոր վերափոխման եկեղեցու զանգերը
Պատկեր:Chapelle Notre-Dame de Beauvoir.jpg|Նոտր Դամ դը Բովուար


## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բիքրոմատներ

**Բիքրոմատներ**, երկքրոմատներ, երկքրոմական թթվի աղերը։ Նարնջակարմրավուն բյուրեղներ են։ Ալկալիների լուծույթներում փոխարկվում են քրոմատների, որոնք իրենց հերթին թթուների առկայությամբ վերածվում են բիքրոմատների։

Բիքրոմատներն ուժեղ օքսիդիչներ են, հատկապես թթվային լուծույթներում, տաքացնելիս քայքայվում են՝ անջատելով թթվածին։ Գործնական նշանակություն ունեն ալկալիական մետաղների և ամոնիումի ջրում լուծելի բիքրոմատներ։ Նատրիումի բիքրոմատը՝ Na_2Cr_2O_7, ջրային լուծույթներից նստում է որպես բյուրեղահիդրատ՝ Na_2Cr_2O_7 \cdot 2H_2O (խտությունը՝ 2525 կգ/մ³), որը 84,6&nbsp;°C-ից բարձր տաքացնելիս կորցնում է բյուրեղաջուրը։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 356°С, 400&nbsp;°C–ից բարձր քայքայվում է։ Ջրում լավ է լուծվում (100-ում՝ 188 գ, 20&nbsp;°C-ում)։ Օգտագործում են դաբաղանյութեր, պիգմենտներ պատրաստելու, մետաղները մշակելու (կոռոզիայի նկատմամբ կայուն դարձնելու) համար, որպես արծնիչ տեքստիլ արդյունաբերությունում, նաև քրոմական խառնուրդ պատրաստելու համար։

Կալիումի բիքրոմատը՝ K_2Cr_2O_7, քրոմպիկն է։ Ամոնիումի բիքրոմատը՝ (NH_4)_2Cr_2O_7, նարնջագույն նյութ է (խտությունը՝ 2150 կգ/մ³), լուծվում է սպիրտում և ջրում (100 գ ջրում՝ 30,8 գ, 15&nbsp;°C–ում), տաքացնելիս քայքայվում է (185&nbsp;°C)՝ (NH_4)_2Cr_2O_7=Cr_2O_3+N_2+4H_2O: Օգտագործվում է լուսանկարչության, վիմագրության մեջ, պրոտեխնիկայում, քիմիական աշխատանոցում՝ ազոտ, քրոմական անհիդրիդ ստանալու համար։

Կատեգորիա:Քրոմատներ