Սիրիական քրիստոնեություն

մինի|<center> Սիրիական ավանդույթի եկեղեցիներ</center>
[մինի| Արևելյան սիրիական ( Արևելքի եկեղեցի ) մետրոպոլիաները ցուցադրված են [:en:Christianity in Asia|Ասիայում 9-ից 13-րդ դարերում]]
[մինի| Ասորի ուղղափառ եկեղեցու արևմտյան սիրիական թեմերը [Միջնադար|միջնադարում]]
մինի| Սուրբ Թոմաս քրիստոնյաների ժամանակակից բաժանումները (նաև հայտնի են որպես սիրիացի քրիստոնյաներ)

**Սիրիական քրիստոնեությունը** (, mšiḥyuṯo suryoyto կամ mšiḥāyūṯā surāyṯā) արևելյան քրիստոնեության առանձին ճյուղ է, որի հիմնական աստվածաբանական աշխատությունները և ավանդական պատարագները գրված են դասական արամեական լեզվով։ Ավելի լայն իմաստով տերմինը կարող է նաև վերաբերել արամեական քրիստոնեությանը որպես ամբողջություն՝ այդպիսով ընդգրկելով բոլոր քրիստոնեական ավանդույթները, որոնք հիմնված են արամեերենի պատարագային օգտագործման և դրա տատանումների՝ ինչպես պատմական, այնպես էլ ժամանակակից:

Հունարենի և լատիներենի հետ մեկտեղ դասական սիրիերենը վաղ քրիստոնեության երեք կարևոր լեզուներից մեկն էր: Այն զարգացրեց քրիստոնեության հստակ սիրիական ձևը, որը ծաղկեց Միջին Արևելքում և Ասիայի այլ մասերում Ուշ Անտիկ և Վաղ միջնադարում, առաջացնելով տարբեր պատարագային և դավանաբանական ավանդույթներ, որոնք ներկայացված են ժամանակակից աշխարհում մի քանի եկեղեցիներով, որոնք շարունակում են սիրիական քրիստոնեության կրոնական և մշակութային  ժառանգությունը:

Սիրիական քրիստոնեությունը ներառում է երկու պատարագի ավանդույթներ. Արևելյան սիրիական ծեսը (հայտնի է նաև որպես «քաղդեական», «ասորական», «սասանյան», «բաբելոնական» կամ «պարսկական ծես»), որի հիմնական պատարագի ծեսը համարվում է սուրբ Թադեոսի և Մարիամի Սուրբ Քուրբանան է։ Այն օգտագործվում է Իրաքի քաղդեական կաթոլիկ եկեղեցու, արևելյան ասորական եկեղեցու և արևելյան հին ասորական եկեղեցու, ինչպես նաև հնդկական Սիրո-Մալաբար կաթոլիկ եկեղեցու և քաղդեական սիրիական եկեղեցու կողմից (վերջինս Արեւելքի Ասորական եկեղեցու մաս է կազմում)։

Արևմտյան սիրիական ծեսը (նաև կոչվում է «Անտիոքենական սիրիական ծես» կամ «Սուրբ Հակոբի ծես»), որից Սուրբ Հակոբի Սուրբ Պատարագն ունի իր ծեսը։ Այն օգտագործվում է սիրիական ուղղափառ եկեղեցու, Լիբանանի մարոնիական եկեղեցու և սիրիական կաթոլիկ եկեղեցու կողմից, ինչպես նաև հնդկական Սիրո-Մալանկարա կաթոլիկ եկեղեցու, Մալանկարա ուղղափառ եկեղեցու, յակոբյան սիրիական քրիստոնեական եկեղեցու (Սիրիական ուղղափառ եկեղեցու մաս), Մալաբարի անկախ սիրիական եկեղեցու կողմից։ Այս ծեսի փոփոխված տարբերակը օգտագործվում է սիրիական Մալանկարա մար Թոմա եկեղեցու և Հնդկաստանի ավելի բարեփոխված Սուրբ Թոմաս Ավետարանական եկեղեցու կողմից։

Հնդկաստանում երկու պատարագի ավանդույթների (արևելյան և արևմտյան) արևելյան քրիստոնյաներին կոչվում են «սիրիական» քրիստոնյաներ: Ավանդական արևելյան սիրիական համայնքը ներկայացված է Սիրո-Մալաբար եկեղեցով և Հնդկաստանի քաղդեական սիրիական եկեղեցով (Արևելքի ասորական եկեղեցու մաս): Արևմտյան սիրիական պատարագի ավանդույթը ներդրվել է 1665 թվականից հետո, և դրա հետ կապված համայնքը ներկայացված է Հակոբիկյան ասորի քրիստոնեական եկեղեցով (Սուրիական ուղղափառ եկեղեցու մաս), Մալանկարա ուղղափառ ասորի եկեղեցիով (երկուսն էլ պատկանում են Հին Արևելյան Ուղղափառությանը), Սիրո-Մալանկարա կաթոլիկ Եկեղեցով (Արևելյան կաթոլիկ եկեղեցի), Մալանկարա մար Թոմա սիրիական եկեղեցով (Անգլիկան հաղորդության մաս) և Մալաբարի անկախ սիրիական եկեղեցով (անկախ ուղղափառ եկեղեցի, որը չի մտնում Տիեզերական Ուղղափառ Եկեղեցու մեջ)։

Սիրիերենը արամերենի տարատեսակ է, որն առաջացել է Եդեսիայում, Վերին Միջագետք, մ.թ. առաջին դարերում: Սերտորեն կապված է Հիսուսի արամեերեն լեզվի` գալիլիական բարբառի հետ։ Այս կապը մեծացրեց նրա հեղինակությունը քրիստոնյաների շրջանում: Եդեսայում օգտագործվող լեզվի ձևը գերակշռում էր քրիստոնեական գրվածքներում և ընդունվեց որպես ստանդարտ ձև՝ «Քրիստոնեությունը տարածելու հարմար միջոց, որտեղ կա խոսակցական արամեերենի ենթաշերտ»։ Տարածքը, որտեղ խոսվում էր սիրիերեն կամ արամեերեն, Հռոմեական կայսրության և Սասանյան կայսրության միջև շփման և հակամարտությունների գոտին, տարածվում էր արևմուտքում գտնվող Անտիոքից մինչև Սելևկիա-Տիզբոն՝ Սասանյանների մայրաքաղաքը (Իրաքում), արևելքում և ներառում էր ժամանակակից Սիրիայի, Լիբանանի, Իսրայելի/Պաղեստինի, Իրաքի և Թուրքիայի ու Իրանի որոշ մասեր

Կատեգորիա:Քրիստոնեություն