Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին (մուլտֆիլմ, 1950)

**«Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին»** (), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որն ստեղծել է ռեժիսոր Միխայիլ Ցեխանովսկին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում 1950 թվականին։ Ալեքսանդր Պուշկինի համանուն հեքիաթի էկրանավորումն է։

## Սյուժե
Ծերունին իր կնոջ հետ ապրում է ծովի ափին։ Ծերունին ապրուստ է վաստակում ձկնորսությամբ, իսկ կինը մանելով։ Մի օր ծերունին բռնում է ոսկե ձկնիկ, որը կարողանում է խոսել մարդկային լեզվով։ Նա ծերունուն խոստանում է ցանկացած փրկագին և խնդրում բաց թողնել իրեն։ Ծերունին ազատ է թողնում նրան՝ չխնդրելով ոչինչ։

Ծերունին վերադառնում է տուն և կնոջը պատմում տեղի ունեցածի մասին։ Պառավը կշտամբում է նրան, ապա ստիպում վերադառնալ ծովափ, կանչել ոսկե ձկնիկին և նրանից գոնե նոր տաշտակ խնդրել կոտրվածի փոխարեն։ Ծովափին ծերունին կանչում է ձկնիկին և խնդրում տալ նոր տաշտակ։ Ձուկը խոստանում է կատարել նրա ցանկությունը։

Տուն վերադառնալուց հետո ծերունին տեսնում է, որ կինը նոր տաշտակ ունի։ Սակայն կնոջ ցանկությունները գնալով մեծանում են, և նա ամուսնուն ստիպում է նորից ու նորից վերադառնալ ծովափ՝ ոսկե ձկնիկից խնդրելու՝
* տալ նոր խրճիթ,
* իրեն դարձնել տոհմական ազնվական,
* իրեն դարձնել ազատ թագուհի։

Ծովը, որի մոտ գնում էր ծերունին, հետհզհետե փոխվում է ու դառնում փոթորկոտ։ Ծերունու նկատմամբ կնոջ վերաբերմունքը նույնպես փոխվում է. դառնալով ազնվական՝ նա ամուսնուն ուղարկում է ձիանոց, իսկ թագուհի դառնալուց հետո ընդհանրապես վռնդում է նրան։ Վերջում նա հետ է կանչում ամուսնուն և պահանջում, որ ոսկե ձկնիկն իրեն դարձնի ծովերի տիրուհի, իսկ ձուկն էլ ծառայի իրեն։ Ոսկե ձկնիկը չի պատասխանում ծերունու հերթական խնդրանքին, իսկ երբ վերջինս վերադառնում է տուն, տեսնում է, որ կինը նստած է իրենց գետնափոր տան առաջ՝ հին կոտրված տաշտակի մոտ։

## Ստեղծողներ

* Ռեժիսոր՝ Միխայիլ Ցեխանովսկին 
* Սցենարի հեղինակ՝ Միխայիլ Վոլպին
* Կոմպոզիտոր՝ Յուրի Լևիտին
* Դեկորացիաների էսքիզները՝ Տատյանա Մավրինայի
* Բեմադրող նկարիչ՝ Պյոտր Ռեպկին, Դմիտրի Բերեզովսկի
* Հետնանկարների էսքիզները՝ Վ. Նեզաևայի
* Ռեժիսորի օգնական՝ Վերա Ցեխանովսկայա
* Օպերատոր՝ Միխայիլ Դրույան
* Հնչյունային օպերատոր՝ Նիկոլայ Պրիլուցկի
* Մոնտաժող՝ Լիդիա Կյակշտ
* Օպերատորի օգնականներ՝ Ն. Սոկոլովա, Եկատերինա Ռիզո
* Տեխնիկական օգնականներ՝ Ն. Օռլովա, Վ. Շիլինա
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ՝
** Ալեքսանդր Բելյակով
** ԼԱմիս Բրեդիս
** Ռենատա Միրենկովա
** Ելիզավետա Կազանցևա
** Ֆեոդոր Խիտրուկ
** Նիկոլայ Ֆեոդորով
** Տատյանա Տարանովիչ
** Ռոման Կաչանով
** Ռոման Դավիդով
* Ետնանկարների նկարիչներ՝
** Օլգա Գեմերլինգ
** Իրինա Սվետլիցա
** Վերա Վալերիանովա
** Վերա Ռոջերո
** Կանստանտին Մալիշև
* Դերերը հնչյունավորել են՝
** Բորիս Չիրկով — *ծերունի*
** Անաստասիա Զուևա — *պառավ*
** Մարիա Բաբանովա — *ոսկե ձկնիկ*
** Գեորգի Միլյար — *բոյար* (տիտրերում նշված չէ)
* Տեքստը կարդում է՝ Վլադիմիր Գրիբկով
* Դիրիժոր՝ Ալեքսանդր Գաուկ

* Ստեղծողների ցանկը կազմված է ըստ մուլտֆիլմի տիտրերի։

## Մրցանակներ
* 1951 — Կառլովի Վարի VI միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ «Լավագույն մուլտֆիլմի համար»։

## Վերահնչյունավորում
2001 թվականին մուլտֆիլմը վերականգնվել է ու նորից հնչյունավորվել «Студия АС» և «Детский сеанс 1» ընկերությունների կողմից։ Նոր տարբերակում ամբողջովին փոխվել է ֆոնոգրաման, վերահնչյունավորմանը մասնակցել են ժամանակակից դերասաններ, տիտրերում փոխվել են հնչյունային ռեժիսորի ու հնչյունավորող դերասանների անունները։ Վերահնչյունավորումը խիստ բացասական է գնահատվել ինչպես հեռուստադիտողների մեծ մասի, այնպես էլ պրոֆեսիոնալ միության անդամների կողմից։ Վերականգնման որակը նույնպես երբեմն քննադատության է ենթարկվել։

### Հնչյունավորողներ
* Յուլիեն Բալմուսով
* Ժաննա Բալաշովա – *պառավ*
* Իրինա Մալիկովա – *ոսկե ձկնիկ*
* Ալեքսանդր Կոտով
* Վիտալի Օվանեսով
* Վլադիմիր Կոնկին

## Վերաթողարկում
1980-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է տեսաերիզներով «ԽՍՀՄ Պետկինոյի վիդեոծրագիր» հավաքածուում։ 1990-ական թվականների սկզբին մուլտֆիլմը թողարկվել է «Крупный план» կինոմիության կողմից «Հեքիաթ մեռած թագուհու և յոթ դյուցազունների մասին» մուլտֆիլմի հետ միասին տեսաերիզներով։ 1990-ական թվականների կեսերին թողարկվել է VHS Studio PRO Video խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի հավաքածուում և «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայի մուլտֆիլմերի հավաքածուում «Союз» ստուդիայի կողմից։ 2000-ական թվականներին մուլտֆիլմը վերականգնվել է և թողարկվել DVD-ով երկու տարբերակով՝ բնօրինակ (մոնո) և վերահնչյունավորված (Dolby Digital)։

## Արձագանքներ
Ինչպես և Մ. Պաշչենկոն, Լենինգրադում վերապրելով շրջափակման ձմռան ծանր ամիսները, Ցեխանովսկին պատերազմի ավարտին տեղափոխվել է Մոսկվա և սկսել աշխատել «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում, որտեղ 1950 թվականին Պուշկինի ստեղծագործության հիման վրա բեմադրել է ևս մեկ ֆիլմ՝ «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին»։ Ֆիլմի նախաբանի համար ռեժիսորն օգտագործել է պուշկինյան «Ռուսլան և Լյուդմիլա» պոեմի հայտնի հեքիաթային նախաբանը գիտնական կատվի, կախարդական անտառի ու անտառապայի մասնակցությամբ։ Ֆիլմում արտահայտիչ կերպով փոխանցվում է բնության գեղեցկությունը, հնագույն կենցաղի վսեմությունը։ Ֆիլմն ստացել է մրցանակ «Լավագույն մուլտֆիլմի համար» Կառլովի Վարիի միջազգային կինոփառատոնում 1951 թվականին։ Ֆիլմի մասին գովասանքով է խոսել Ժորժ Սադուլն իր «Կինոարվեստի պատմության» մեջ։

## Տես նաև
* Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին
* Ոսկե ձկնիկ
* Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին (մուլտֆիլմ, 1937)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1950 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր