open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գեթվիք օդանավակայան

**Գեթվիք օդանավակայան** () — Մեծ Բրիտանիաայում և Լոնդոնում մեծությամբ 2-րդ օդանավակայանը։ Այն աշխարհում 22-րդն է մարդատարության ցուցանիշներով։ Գտնվում է Քրոուլիում՝ Լոնդոնից 46կմ դեպի հարավ և Բրայթոնից 40կմ դեպի հյուսիս։

Օդանավակայանը սպասարկում է ավելի քան 200 ուղղություններով։ Օդանավակայանի ծառայություններից օգտվում է ավելի քան 34 միլիոն մարդ։ Մինչ այժմ կատարվել է ավելի քան 263,363 թռիչք և վայրէջք։ Օդանավակայանը օգտագործվում է նաև ռազմական նպատակներով

Գլխավոր ավիաընկերությունը British Airways է և նաև Oneworld ի մյուս ավիաընկերությունները՝

* Adria Airways
* Air France
** Brit Air
* Air Namibia
* Air Southwest
* Arkia Israel Airlines
* American Airlines
* Astraeus
* Atlas Blue
* British Airways
* GB Airways
* Brussels Airlines
* Clickair
* Cyprus Turkish Airlines
* Daallo Airlines
* Delta Air Lines
* Emirates
* FlyLal
* GB Airways
* Israir
* Nationwide Airlines
* Oman Air
* TAROM

Միջազգային ավիաընկերություններից այստեղ գործում են ՝
* Aer Lingus
* African Safari Airways
* Afriqiyah Airways
* Air Zimbabwe
* Air Malta
* Air Moldova
* Air Transat
* airBaltic
* Alexandair
* Armavia
* Aurigny Air Services
* AZAL
* Белавиа
* BH Air
* BritishJET
* Bulgaria Air
* Centralwings
* Croatia Airlines
* Cubana de Aviación
* easyJet
* Estonian Air (Tallinn)
* Eurocypria Airlines
* European Aviation Air Charter
* Flybe
* Flyglobespan
* Free Bird Airlines
* Ghana International Airlines
* Germanwings
* Iberia
* Air Nostrum
* Jet2.com
* Karthago Airlines
* LTE International Airways
* Meridiana
* Monarch Airlines
* MyTravel Airways
* Northwest Airlines
* Norwegian Air Shuttle
* Nouvelair Tunisia
* Oasis Hong Kong Airlines
* Olympic Airlines
* Onur Air
* Pegasus Airlines
* Qatar Airways
* Россия
* Ryanair
* Scandinavian Airlines System
* SATA International
* Sterling Airlines
* TAP Portugal
* Thomsonfly
* Thomas Cook Airlines
* Ukraine International Airlines
* US Airways
* Viking Airlines
* Virgin Atlantic
* XL Airways
* Zoom Airlines (Канада)
* Zoom Airlines (UK)

## Գրականություն
* Gwynne, Peter. (1990) *A History of Crawley* (2nd Edition) Philmore. ISBN 0-85033-718-6
* King, John, with Tait, Geoff, (1980) *Golden Gatwick — 50 Years of Aviation*, British Airports Authority.
* King, John, (1986) *Gatwick — The Evolution of an Airport*, Gatwick Airport Ltd. and Sussex Industrial Archaeology Society. ISBN 0-9512036-0-6
* Bain, Gordon, (1994), *Gatwick Airport*, Airlife Publishing Ltd. ISBN 1-85310-468-X
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Հղումներ

* Օֆիցիալ հասցեն 
* Gatwick Airport Consultative Committee
* Monopolies and Mergers Commission report on proposed British Airways takeover of British Caledonian

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի օդանավակայաններ
ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցություն

**Դեմոկրատական կուսակցություն** (), կուսակցությունը Միացյալ Նահանգների երկու խոշոր կուսակցություններից մեկն է՝ հիմնական մրցակիցը Հանրապետական կուսակցությունն է։ Դեմոկրատական կուսակցությունը հիմնադրվել է 1828 թվականին  Էնդրյու Ջեքսոնի կողմնակիցների կողմից՝ այն դարձնելով աշխարհի ամենահին ակտիվ քաղաքական կուսակցությունը։

## Անունը և խորհրդանիշը
Դեմոկրատական-հանրապետական կուսակցությունը 1824 թ.-ին բաժանվեց կարճատև Ազգային հանրապետական կուսակցության և Ջեքսոնյան շարժման, որը 1828 թ.-ին  դարձավ Դեմոկրատական կուսակցություն։ Ջեքսոնյան դարաշրջանում «Ժողովրդավարություն/Դեմոկրատականություն» տերմինը օգտագործվում էր կուսակցության կողմից, այդ իսկ պատճառով որոշվեց «Դեմոկրատական կուսակցություն» անունը դարձնել որպես կուսակցության պաշտոնական անվանումը։

Կուսակցության անդամներին անվանում են «Դեմոկրատներ» կամ «Դեմներ»։

Կուսակցության խորհրդանիշը էշն է։

## ԱՄՆ դեմոկրատ նախագահները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կուսակցություններ
Բենիամին Մարգարյան

**Բենիամին Եղիշեի Մարգարյան** (), հայ խորհրդային աստղագետ, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1971), ՀԽՍՀ Գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։ ԽՍՀՄ ԳԱ աստղագիտական խորհրդի անդամ (1964), Միջազգային աստղագիտական միության «Գալակտիկաներ» հանձնաժողովի փոխնախագահ (1973-1976), նախագահ (1976-1979)։

## Կենսագրություն
Բենիամին Մարգարյանը ծնվել է նոյեմբերի 29-ին (դեկտեմբերի 12) Թիֆլիսի նահանգի Շուլավեր բնակավայրում (Շահումյան, այժմ Վրաստանի Մառնեուլի մունիցիպալիտետ)՝ հայկական ընտանիքում։ 1938 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, 1941 թ.՝ Լենինգրադի համալսարանի ասպիրանտուրան։ 1943-1957 թթ. դասավանդել է ԵՊՀ-ում։ 1944 թվականից մինչև իր մահը աշխատել է Բյուրականի աստղադիտարանում (1952-1957 թթ.՝ փոխտնօրեն, 1957-1985 թթ.՝ գալակտիկաների բաժնի վարիչ)։ Մահացել է 1985 թ. սեպտեմբերի 30-ին։

## Գիտական գործունեություն
Գիտական աշխատանքները վերաբերում են աստղային և արտագալակտիկական աստղագիտությանը։ Նրա գլխավորությամբ մշակվել է աստղերի տեսանելի բաշխման մեջ դիտվող ֆլուկտուացիաների (տատանումների) տեսությունը՝ տիեզերական կլանման հաշվի առմամբ։ Վ.Հ. Համբարձումյանի հետ համատեղ հաստատել է Գալակտիկայում երիտասարդ, անկայուն աստղային համակարգերի՝ աստղասփյուռների առկայությունը, ինչը վկայում է, որ աստղառաջացման գործընթացը շարունակվում է նաև մեր դարաշրջանում, ընդ որում աստղերը ծնվում են խմբերով։ Կատարել է ցրված աստղակույտերի դասակարգում, ուսումնասիրել է դրանց տեղաբաշխման առանձնահատկությունները և նկարագրել է Գալակտիկայի պարուրաձև ճյուղերի նկատմամբ դրանց դիրքը։ Բացահայտել է պայծառ գալակտիկաների շարքում գունային ու սպեկտրալ տարականոն (անոմալ) բնութագրերով օժտված օբյեկտների հատուկ դասի առկայությունը։ Բացահայտված երևույթի բացատրման համար առաջինն է առաջ քաշել գալակտիկաների միջուկներում ոչ ջերմային բնույթի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների առկայության գաղափարը։ Այդ ուղղությամբ մշակել է հատուկ մեթոդաբանություն և 1965 թվականից Բյուրականի աստղադիտարանում Շմիդտի՝ մեկ մետր տրամագիծ ունեցող աստղադիտակով անցկացրել է աստղային երկնքի առաջին սպեկտրալ շրջահայությունը։ Դիտումների արդյունքում հայտնաբերել է հատուկ դասի՝ սպեկտրի ուլտրամանուշակագույն տիրույթում ճառագայթման ավելցուկ ունեցող մեծ թվով թույլ գալակտիկաներ (13-17-րդ աստղային մեծության), որոնք կոչվում են նրա անունով՝ Մարգարյանի գալակտիկաներ։ Տարբեր աստղադիտարաններում հետագա ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ դրանք Մետագալակտիկայի ակտիվ գոյացումների ընդարձակ դաս են կազմում։ Այդ գալակտիկաների նշանակալի մասն ունի ռադիո-, ինֆրակարմիր և ռենտգենային ճառագայթում, իսկ դրանց շուրջ 10%-ին հատուկ են Սեյֆերտի տիպի գալակտիկաներին բնորոշ հատկություններ. սպեկտրներում գծերը տարբեր չափով լայնացած են։ Դրանց շարքում կան նաև քվազարներ և ВL Մողեսի տիպի օբյեկտներ։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր (1950)
* Պատվո նշան շքանշան (1955)
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1983)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հայ աստղագետներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Մարգարյանի շղթա

մինի|աջից|300px|'''Մարգարյանի շղթան''' սիրողական հեռադիտակով
**Մարգարյանի գալակտիկաներ** կամ **Մարգարյանի շղթա**, սպեկտրի ուլտրամանուշակագույն տիրույթում ճառագայթման ավելցուկ ունեցող գալակտիկաներ։ Հայտնաբերել է Բենիամին Մարգարյանը՝ Բյուրականի աստղադիտարանի մեկ մետր տրամագիծ ունեցող Շմիտդի աստղադիտակով ստացված սպեկտրների միջոցով։ Մարգարյանի գալակտիկաների մեծ մասի սպեկտրներում դիտվում են բարձր գրգռման առաքման գծեր (ջրածնի, թթվածնի, ազոտի, ծծմբի և այլն)։ Դրանք վկայում են, որ այս գալակտիկաների կորիզներում գոյություն ունեն զգալի քանակությամբ գազային զանգվածներ։

## Հատկություններ
Մարգարյանի գալակտիկաներում հանդիպում են Հաբլյան դասակարգման բոլոր դասերը, սակայն այդ գալակտիկաները, մեծ մասամբ, ունեն կառուցվածքային այս կամ այն տիպի առանձնահատկություններ։ Մարգարյանի գալակտիկաներում շատ են բարձր մակերևութային պայծառության կոմպակտ օբյեկտները։ Ի տարբերություն այնպիսի գալակտիկաների, որոնց կապույտ գույնը պայմանավորված է վաղ տիպի աստղերի առկայությամբ (օրինակ՝ առաջին տիպի անկանոն գալակտիկաների), Մարգարյանի գալակտիկաների մեծ մասի ճառագայթումն ունի ոչ ջերմային բնույթ, այսինքն՝ այդ ճառագայթումը պայմանավորված չէ սոսկ աստղերով։

Մարգարյանի գալակտիկաները ենթարկվել են մանրակրկիտ և բազմակողմանի ուսումնասիրության. որոշվել են դրանց կարմիր շեղումները, լուսավորությունն ու գույները, դիտվել են ռադիոալիքներում, կատարվել են ձևաբանական, լուսաչափական և վիճակագրական հետազոտություններ։ Մարգարյանի գալակտիկաների լուսատվությունը գտնվում է 10−8-10−11 արեգակնային լուսատվության սահմաններում, իսկ չափերը երբեմն հասնում են 100 կպս-ի։ Նախնական վիճակագրական տվյալներով այս գալակտիկաները կազմում են բոլոր գալակտիկաների 5-7%-ը։

Մարգարյանի գալակտիկաների մի մասն իրար հետ կազմում է կրկնակի գալակտիկաներ, որոնց բաղադրիչները համատեղ ծագում ունեն։ Բազմագույն մանրակրկիտ լուսաչափության արդյունքները վկայում են, որ որոշ դեպքերում ոչ ջերմային ճառագայթմամբ օժտված են Մարգարյանի գալակտիկաների ոչ միայն կորիզները, այլև արտաքին մասերը։ Մի շարք գալակտիկաների կորիզների և որոշ խիստ կոմպակտ գալակտիկաների պայծառությունը փոփոխական է։

Երբեմն փոփոխություններ են դիտվում Մարգարյանի գալակտիկաների սպեկտրներում. փոփոխվում է սպեկտրային գծերի ինտենսիվությունը, առաջանում են նոր գծեր։ Այս գալակտիկաների շուրջ 10%-ի սպեկտրներում գծերը տարբեր չափով լայնացած են (այնպես, ինչպես Սեյֆերտի տիպի գալակտիկաներում)։ Պատճառն այն է, որ գալակտիկաների կորիզներից գազն արտահոսում է տարբեր արագություններով։ Մարգարյանի գալակտիկաների հայտնագործման շնորհիվ Սեյֆերտի տիպի մինչ այդ հայտնի գալակտիկաների թիվը 1-2 տասնյակից հասավ 120-ի։ Այս ամենը վկայում է, որ Մարգարյանի գալակտիկաների կորիզներում ընթանում են բուռն, ակտիվ պրոցեսներ։ Հավանաբար, ճառագայթման և կառուցվածքային առանձնահատկություններն առաջանում են միևնույն ակտիվ պրոցեսների, օրինակ՝ պայթյունների հետևանքով։ Մարգարյանի գալակտիկաների հայտնագործումը հաստատեց Վիկտոր Համբարձումյանի ղեկավարությամբ մշակված գալակտիկաների կորիզների ակտիվության ուղղությունը։

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Գալակտիկաներ
ԱՄՆ կղզային տարածքներ

**Կղզային տարածքներ** (), ԱՄՆի հսկողության տակ գտնվող տարածքներ, որոնք չեն գտնվում 50 նահանգներից ոչ մեկի կազմում։

Այս կղզիների բնակիչները համարվում են ԱՄՆի քաղաքացիներ, բայց նրանք չեն մուծում հարկեր և տուրքեր և չեն մասնակցում նախագահական ընտրություններին։ Այն ապրանքները, որոնք արտադրվում են այս տարածքներում կարող են ունենալ *Made in USA* պիտակը։

Այս կղզիները գտնվում են Խաղաղ օվկիանոսի և Կարիբյան ծովի ջրային տարածքներում։

## Արտաքին հղումներ
* Office of Insular Affairs
* Department of the Interior Definitions of Insular Area Political Types 
* Rubin, Richard, "The Lost Islands", February 2001
* Chapter 7: Puerto Rico and the Outlying Areas, U.S. Census Bureau, Geographic Areas Reference Manual

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզային տարածքներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզիներ
Կատեգորիա:Կախյալ տարածքներ
Գագիկ Դավթյան (այլ կիրառումներ)

**Գագիկ Դավթյան** կարող է վերաբերել՝

* Գագիկ Տիգրանի Դավթյան (ծ. 1947), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։
* Գագիկ Ստեփանի Դավթյան (1909-1980), հայ ագրոքիմիկոս։
* Գագիկ Գաբրիելի Դավթյան  (1910, Դիլիջան, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - անհայտ), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Ադրենալին։ Գերլարում

**Ադրենալին։ Գերլարում** (), 2009 թ. ամերիկյան էկշըն ժանրի ֆիլմ, որի ռեժիսորներն են Նևելդայնը և Թեյլորը։ «Ադրենալին» ֆիլմի շարունակությունը։

## Սյուժե
Չև Չելիոսը ընկնում է ուղղաթիռից Լոս Անջելեսի կենտրոնում։ Մի խումբ չինացիներ վերցնում են նրան, դնում մեքենայի մեջ և տանում հիվանդանոց։ Այստեղ հանում են նրա սիրտը և տեղը դնում «AbioCor» ֆիրմայի արհեստական սիրտ։ Չելիոսը ուշքի գալուց հետո փախչում է հիվանդանոցից, որպեսզի գտնի նրանց, ովքեր գողացել են նրա սիրտը։

## Դերակատարներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2006 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2005 թվականին
Գագիկ Դավթյան (ագրոքիմիկոս)

**Գագիկ Ստեփանի Դավթյան** (), հայ ագրոքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1940), պրոֆեսոր (1942), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1950), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1956)։ Պարգևատրվել է Լենինի (2), Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Ժողովուրդների բարեկամության», «Պատվո նշան» շքանշաններով և մի շարք մեդալներով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Դիլիջանում։ 1926 թվականին տեղի երկրորդ աստիճանի դպրոցն ավարտելուց հետո մինչև 1930 թվականը սովորել է ԵՊՀ կենսաբանական ֆակուլտետում։ 1929 թվականին աշխատել է ագրոքիմիայի ամբիոնում որպես լաբորանտ։

1930-1933 թվականներին գործուղվել է Պարարտանյութերի և ագրոհողագիտության համամիութենական ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունք որպես ասպիրանտ։ Սովորելու տարիներին մասնակցել է Անդրկովկասի բամբակացան շրջանների հողերի քիմիացման համամիութենական արշավախմբի աշխատանքներին։ Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո վերադարձել է Հայաստան։

1936 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ ԳԱ Վ. Դոկուչաևի անվան հողագիտության ինստիտուտի ագրոքիմիայի լաբորատորիայի դոկտորանտուրա։
մինի|Գագիկ Դավթյանի հուշատախտակը Երևանի Մաշտոցի պողոտայում
1941 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի կենսաբանական ինստիտուտին կից ստեղծել է հողի բերրիության լաբորատորիա, իսկ 1947 թվականին՝ ագրոքիմիայի լաբորատորիա։

1950-1955 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ գյուղատնտեսական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղարի տեղակալ, ապա՝ ակադեմիկոս-քարտուղար, 1955-1957 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ, ՀԿԿ Կենտկոմի և Երևանի քաղկոմի անդամ, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (1958-1962)։

1957-1961 թվականներին եղել է ԵՊՀ ռեկտոր։

1966 թվականին ագրոքիմիայի լաբորատորիայի հիման վրա հիմնել է ՀԽՍՀ ԳԱ ագրոքիմիայի պրոբլեմների և հիդրոպոնիկայի ինստիտուտը, որը ղեկավարել է մինչև կյանքի վերջը։

1967-1971 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս-քարտուղար։

Ավելի քան 20 տարի ագրոքիմիա է դասավանդել ԵՊՀ-ում և Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում։ Ակտիվ մասնկացել է Հայկական սովետական հանրագիտարանի ստեղծմանը, եղել հանրապետության Գերագույն խորհրդին կից տերմինաբանական կոմիտեի անդամ, «ԳԱ ագրոքիմիական պրոբլեմների և հիդրոպոնիկայի ինստիտուտի հաղորդումներ» ամսագրի խմբագիր։

Վախճանվել է Երևանում։

## Հիշատակ
1995 թվականից ՀՀ ԳԱԱ հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտը կոչվում է Գ. Դավթյանի անունով։

## Երկեր
* Հողի քիմիական պարարտացումը, Երևան, 1932։
* Կալցիում ցիանամիդ, Երևան, 1932։
* Հանքային պարարտանյութերի արդյունավետությունը Հայկական ՍՍՀ և Նախիջևանի ԻՍՍՀ բամբակացան շրջաններում, Երևան, 1934։
* Հայաստանի հողերի ֆոսֆորացման ռեժիմը, Երևան, 1946։
* Հայկական ՍՍՀ հողերի ագրոքիմիական բնութագիրը, Երևան, 1966։

## Գրականություն
* Գագիկ Ստեփանի Դավթյան, Երևան, 1983 (Նյութեր Հայկական ՍՍՀ գիտնականների կենսամատենագիտության, հ. 30)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ կենսաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ագրոքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Մաուրիսիո Օչման

**Մաուրիսիո Օչման** (), հայկական ծագմամբ մեքսիկական հեռուստասերիալային դերասան։ Նա նաև նկարահանվել է Քեվին Քոսթների Շշի միջի հաղորդագրությունը ֆիլմում, *That's Life*և *Latino Green* հեռուստանովելներում։ Նա կատարեց Ֆաբիան Դուքեի դերը Տելեմունդոյի Dame Chocolate հեռուստանովելում, խաղացել է նաև Վիկտորինո Մորայի դերը Վիկտորինոները սերիալում։

## Կենսագրություն
Մաուրիսիո Օչմանը ծնվել է Վաշինգտոնում հրեա մոր և հայ նկարիչ և բիզնեսմեն հոր ընտանիքում։ Փոքր տարիքում նա ընդունվել է տեղի թատերական խմբակը։ 16 տարեկանում նա մասնակցել է Հեկտոր Սուարեսի *La otra cosa* կոմեդիկ հեռուստաշոուում։ 19 տարեկանում նա տեղափոխվում է Լոս Անջելես, որպեսզի սովորի Ժոան Բարոնի ստուդիայում՝ Կալիֆորնիա։

## Ֆիլմեր
* 2007 **Corazón marchito** Էլի դերում
* 2005 **Tres** Կարլոս Վալդիվիայի դերում
* 2005 **Ver, oir y callar** Ալբերտո Բրավոյի դերում
* 2004 **7 mujeres, 1 homosexual y Carlos** Կարլոսի դերում
* 2003 **Ladies' Night (film)|Ladies' Night**
* 1999 **Message in a Bottle (film)|Message in a Bottle** փոքրիկ տղա

## Հեռուստասերիալներ
* 2010 **[[Կլոն]]** Լուկաս Ֆերերի դերում
* 2009 **Victorinos** Վիկտորինո Մորայի դերում
* 2007 **Victoria ** Ջերոնիմոյի դերում
* 2007 **Dame Chocolate** Ֆաբիանի դերում
* 2006 **Marina ** Ռիկարդոյի դերում
* 2005 **Amarte Asi** Իգնասիոյի դերում
* 2003 **Mirada de mujer։ El regreso ** Խոսեյի դերում
* 2001 **Como En El Cine** Խավիերի դերում
* 1999 **Háblame de amor** Մաքսիմիլիանոյի դերում
* 1998 **Azul Tequila** Սանտիագո Բերիոզաբելի դերում
* 2010 **mar de amor escondida** մարմնավորել է հրեշտակի
* 2012, 2013։ **Rosa Diamante** Խոսե Իգնասիոյի դերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.telemundo.com Telemundo Website
* http://msnlatino.telemundo.com/novelas/Victoria/ Official "Victoria" Website
* Mauricio Ochmann at the telenovela database
* http://andreapirlo.blogcindario.com/2007/02/00075-mauricio-ochmann-habla-de-su-adiccion.html 

Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ
Կորիզաթաղանթ

մինի|աջից|300px|Բջջակորիզի կառուցվածքը։

Բջջակորիզը արտաքինից ծածկված է դեպի էնդոպլազմատիկ ցանց տանող սուբմիկրոսկոպիկ անցքեր ունեցող թաղանթով, որը նրան անջատում է բջջապլազմայից։ Այդ թաղանթը համարվում է ընդհանուր վակուոլային համակարգի ածանցյալ։ Բջջի բաժանման վերջում՝ թելոֆազի փուլում էնդոպլազմատիկ ցանցի խողովակները կուտակվում են դուստր քրոմոսոմների շուրջը և առաջացնում **կորիզաթաղանթ**։

## Կառուցվածք

Կորիզաթաղանթը կազմված է եռաշերտ թաղանթներից, որոնց արանքում՝ կա ազատ պերինուկլեար տարածություն։ Այդ թաղանթներից յուրաքանչյուրն իր կառուցվածքով նման է պլազմատիկ թաղանթին, իսկ դրանցից արտաքինը՝ անմիջականորեն կապված է էնդոպլազմային ցանցի հետ։ Բացի այդ, արտաքին թաղանթի մակերեսին կան ռիբոսոմներ։ Կորիզաթաղանթը օժտված է յուրահատուկ անցքերով, որոնք ունեն ավելի մեծ տրամագիծ (30-100 նմ), քան բջջաթաղանթի համանման անցքերը։ Նրանց քանակը կախված է բջջի նյութափոխանակության ակտիվությունից և կարող է կազմել կորիզաթաղանթի ընդհանուր մակերեսի 10%-15%-ը։ Այդ անցքերը բարդ կազմավորում ունեն և ապահովում են թաղանթի ընտրողական թափանցելիությունը։ Կորիզի ծակոտկենությունը կապ է հաստատում ցիտոպլազմայի և կորիզանյութի (կարիոպլազմա) միջև։ Արտաքին թաղանթը կապված է ցիտոպլազմայի, իսկ ներքինը՝ կորիզանյութի (կարիոպլազմա) հետ։ Նրանց միջև եղած տարածությունը լցված է կիսահեղուկ նյութով։ Այդ երկու շերտերը մերթ մոտենում են, մերթ հեռանում միմյանցից՝ գոյացնելով մերձկորիզային լուսավոր տարածություններ, որոնք կապ են հաստատում ցիտոպլազմայի հետ։ Մերձեցման կետերը դառնալով կորիզաթաղանթի ամենաբարակ և նուրբ մասերը՝ ժամանակ առ ժամանակ ճեղքվում են, որի արդյունքում առաջանում են այն ծակոտիները, որոնցով կորիզահյութը անցնում է ցիտոպլազմայի մեջ և հակառակը։

## Ֆունկցիան
մինի|աջից|300px|Կորիզաթաղանթի կառուցվածքը։
# սահմանազատում է կորիզը ցիտոպլազմայից
# կարգավորում է նյութերի տեղաշարժը կորիզի և ցիտոպլազմայի միջև
# կարգավորում է ի-ՌՆԹ-ի, փ-ՌՆԹ-ի, ռիբոսոմների սուբմիավորների թափանցելիությունը կորիզից ցիտոպլազմա և 
նուկլեոտիդների, սպիտակուցների, ֆերմենտների, ԱԵՖ-ի, ջրի և իոնների թափանցումը կորիզ՝ հակառակը
# մասնակցում է էնդոպլազմային ցանցի առաջացմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 110-111
* Կենսաբանություն, հեղինակ՝ Տիգրան Թանգամյան, էջ 54-56
* Կենսաբանություն, հեղինակ՝ Սիսակյան, էջ 24-25

Կատեգորիա:Բջջաբանություն
Զեպպ Բլատեր

**Յոզեֆ (Զեպպ) Բլատեր** (, ), ՖԻՖԱ-ի ութերորդ նախագահը։ Առաջին անգամ ընտրվել է 1998 թվականին։

Ծնվել է Վիսպ գյուղում, Շվեյցարիա, 1936 թ.։ Սովորել է Սիոնում, և ստացել իր աստիճանը, էկոնոմիկայի գծով Լոզանի համալսարանում՝ 1959 թ.։ Նա զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ և մասնակցել 1972 և 1976 թթ. Օլիմպիական Խաղերի կազմակերպմանը։ 1975 թ.-ից սկսած աշխատել է ՖԻՖԱ-ում, սկզբում որպես տեխնիկական գծով նախագահ (1975-1981 թթ.), ապա՝ գլխավոր քարտուղար (1981-1998 թթ.) մինչև իր ընտրությունը ՖԻՖԱ-ի նախագահի պաշտոնում՝ 1998 թ.։ 2002 և 2007 թթ. նա վերընտրվեց այդ պաշտոնում, չնայած վերջին ընտրությունների ժամանակ նա ընտրվեց առանց դեմ քվեների, սակայն ՖԻՖԱ-ի 207 անդամներից նրան կողմ քվեարկեցին ընդամենը 66-ը։ 2009 թվականի դեկտեմբերին նա դարձյալ վերընտրվեց։ 2015 թվականի մայիսի 29-ին նա հինգերորդ անգամ ընտրվեց ՖԻՖԱ-ի նախագահ։

Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի պատվավոր պրոֆեսոր։

## Գործունեությունը
### 1998 ընտրություններ
Զեպպ Բլատերն ընտրվել է նախագահ 1998 թվականին՝ հաղթելով ՈՒԵՖԱ-ի նախագահ Լենարտ Յուհանսոնին։

## Հայտնի արտահայտությունները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՖԿՀՊԻ պատվավոր պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Լոզանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Ծովային աստղ

**Ծովային աստղեր** (, ՝աստղ), փշամորթների տիպին պատկանող կենդանիներ։ Ապրում են ծովերի հատակին։ Նրանք սեփական թաքստոցները պատրաստում են իրենց շուրջ գտնվող բույսերից և այլ գոյացություններից։ Իրենց ամուր չանչերով նրանք կտրատում են կենդանի սպունգներ և ջրիմուռի տերևներ ու տնկում իրենց մեջքին՝ սեփական մարմնի վրա ստեղծելով «այգի»։ Երբ ջրիմուռը մահանում է, նրանք այն փոխարինում են թարմով։ Դասը ներառում է գրեթե 1600 ժամանակակից տեսակներ։

## Կառուցվածք
Ունեն ճառագայթային համաչափություն։ Շարժվում են 5 վերջույթների օգնությամբ։

## Սննման եղանակ
Ծովաստղերը գիշատիչ են և սնվում են հիմնականում փափկամարմիններով։ Երբ ծովաստղը հանդիպում է ոստրեի կամ այլ երկփեղկ փափկամարմնի, բռնում է փափկամարմնի խեցին իր խողովակավոր ոտքով և իր բերանը դնում զոհի խեցու երկու փեղկերի նեղ բացվածքին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Մանկական հանրագիտարան «Ճանաչենք և սիրենք կենդանիներին» , կազմող և խմբագիր՝ Սեյրանուհի Գեղամյան

Կատեգորիա:Փշամորթներ
Պետրոս Մալայան

**Պետրոս Հովհաննեսի Մալայան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1983)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բաքվում, Արևմտյան Հայաստանի Կարս նահանգից գաղթած հայկական ընտանիքում։ 1945 թվականին ավարտել է Բաքվի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1951 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը (գերազանցությամբ), 1945-1947 թթ. սովորել Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայում (Ֆոգելի, Օստրովի, Օցսիանիկովի դասարաններում), ուսման 3-րդ տարում տեղափոխվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ, որն էլ ավարտել է 1951 թվականին (սովորել է Բաբկեն Քոլոզյանի, Գաբրիել Գյուրջյանի, Արա Բեքարյանի, Վռամշապուհ Շաքարյանի դասարաններում)։ 1960-1992 թթ. դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1970 թվականին դարձել է խորհրդային արվեստագետների «Խուդսովետ» միության անդամ, որտեղ ներկայացրել է Հայաստանը։

## Գործունեություն
Ստեղծագործել է երփնագրի, հաստոցային և գրքի գրաֆիկայի բնագավառում։ 
Ջրաներկ և գծանկար՝
* «Հայաստան», 1975
* «Ժամանակակից աշխատանքային թեմա», 1978
Կոմպոզիցիոն-դիմանկարչական
* «Արփա-Սևան շինարարները», 1966
* «Երևանի մետրոպոլիտենի շինարարները», 1986

## Ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ՝ Երևանում (1967, 1973), Վարշավայում (1974), Կիևում (1981), Սոֆիայում (1983) և այլուր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պետրոս Մալայանի նկարներից
* Պետրոս Մալայանին նվիրված կայք
* Պետրոս Մալայանի էջը ֆեյսբուքում
* Պետրոս Մալայանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կաշալոտ

thumb|200px|կաշալոտ

**Կաշալոտները** (Physeter catodon), ատամնավոր կետերի ենթակարգի ջրային կաթնասուններ են։ Արուների մարմնի երկարությունը մինչև 20 մ է, քաշը՝ մինչև 70 տ, էգերինը, համապատասխանաբար՝ մինչև 15 մ և 30 տ։ Գլուխը շատ մեծ է (մարմնի երկարության 1/3-ը)։ Վերծնոտային ոսկրերից գոյացած փոսիկը լցված է հեղուկ կետաճարպով։ Ստորին ծնոտև ունի 18–30 զույգ ատամներ, վերին ծնոտը զուրկ է ատամներից։ Կրծքային լողակները լայն են, բութ։ Մաշկը մուգ դարչնագույն է, կողքերին ու մեջքին՝ կնճռոտված։ Արուները հանդիպում են բոլոր օվկիանոսներում ու բաց ծովերում, էգերը՝ միայն տաք գոտում (40° հվ. լայնության և 40° հս. լայնության միջև)։ Պոլիգամ է, արուն 10–20 էգերից հոտ է կազմում։ Սեռահասուն է 5 տարեկանից, ապրում է մինչև 50 տարի։ Սնվում է գլխոտանի փափկամորթներով, խորջրյա ձկներով։ Սուզվում է ջրում մինչև 1,2 կմ և կարող է մնալ այնտեղ 50–90 րոպե։ Արդյունագործական կարևոր օբյեկտ է, տալիս է 7–10 տ ճարպ, մինչև 6 տ կետաճարպ։

Կաշալոտները հոյակապ սուզորդներ են և մյուս կետերի նման նրանք շնչում են ջրի մակերևույթին, բայց լողում են մինչև 500մ խորության մեջ՝ որսալով ծովախորքերում ապրող այնպիսի կենդանիների, ինչպիսին է ծովահրեշը։ Կաշալոտի մռութը հաճախ կրում է այդ պայքարի հետքերը։

 

Կատեգորիա:Կետանմաններ
Գազամետր

### Կիրառությունը
Համեմետաբար մեծ քանակությամբ գազեր հավաքելու և պահելու համար լաբորատորիաներում օգտագործում են գազամետր։ Ի տարբերություն Կիպի ապարատի, գազամետրը կարող է ապահովել գազի հավասարաչափ և համեմատաբար
երկարատև հոսք։ Այն պատրաստվում է ապակուց կամ մետաղից և լինում է տարբեր տարողության։
### Ապակյա գազամետր
Ապակյա գազամետրը բաղկացած է երկանցքանի գլանաձև անոթից և ձագարից, որն ունի ծորակ։ Անոթի վերին անցքը
փակվում է ռետինե խցանով, որի միջով անցնում է ծորակ ունեցող գազատար խողովակը, իսկ ստորին անցքը ռետինե կամ ապակե խցանով։ Հերմետիկությունն ապահովելու համար գազամետրի պարանոցի ներսի մասը և նրա հետ շփվող ձագարի
վզիկի հատվածը հղկված են և պատվում են վազելինով։ Վազելինապատվում են նաև ծորակները։
Գազամետրը գազով լցնելուց առաջ հարկավոր է արտամղել նրանում եղած օդը, որի համար պետք է բացել ծորակները, ձագարից լցնել ջուր մինչև օդի լրիվ հեռանալը և ապա փակել ծորակները։ Գազամետրը գազով լցնելու համար պետք է բացել ներքևի անցքը (եթե սարքը հերմետիկ է, այդ անցքից ջուր չպետք է թափվի), նրա մեջ մտցնել գազի աղբյուրին միացած խողովակի ծայրը։ Գազը կհավաքվի գազամետրի մեջ, արտամղելով ջուրը, որը կլցվի տեղադրված ամանի մեջ։ Գազամետրը գազով լցնելուց հետո անհրաժեշտ է փակել գազի մուտքի անցքը։
Հավաքված գազն օգտագործելու համար այն պետք է դուրս մղել գազամետրից, ձագարի մեջ լցնելով ջուր և բացելով ծորակները։ Ջուրը ձագարից կլցվի անոթի մեջ, արտամղելով գազը վերին անցքից։ Գազի հոսքը կարգավորվում է ծորակի
միջոցով։
Ինքնին հասկանալի է, որ գազամետրում կարելի հավաքել և պահել միայն այնպիսի գազեր, որոնք ջրի հետ չեն փոխազդում։ Գազամետրի մեջ չի կարելի պահել պայթման տեսակետից վտանգավոր այնպիսի գազեր, ինչպիսից են ջրածինը, ածխածնի օքսիդը, ացետիլենը, մեթանը և այլն։
Գազամետրում ջրի փոխարեն հաճախ օգտագործում են աղաջուր՝ գազերի լուծելիությունը փոքրացնելու նպատակով։

Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա
Շեյխ Ադի

**Շեյխ Ադին** կամ Շեխադին, ծնվել է մոտավորապես 1075 թվականին, Հաքարիում։ Երիտասարդ տարիներին հայտնի է նաև Շեխադի ալ-Հաքարի անունով։ Նա նախ մեկնում է Բաղդադ, որտեղ նա աշակերտել ու բարեկամական կապեր է հաստատել այնպիսի հայտնի գործիչների հետ, ինչպիսիք են ներկայիս Կադիրի աղանդի հիմնադիր շեյխ Աբդուլկադիր Գեյլանին, քուրդ սուֆի Սուհրե Վերդին, զրահադաշտականության հիման վրա Քուրդիստանում ալիևիականության հիմք դնող Աբուլ Վաֆան և այլք։ Այդ ընթացքում թուրք-սելջուկները նվաճել էին Քուրդիստանը, Հայաստանը, Փոքր Ասիան և այլազգիների ու այլադավանների նկատմամբ սաստկացնում էին ճնշումները։ Այս հանգամանքը ստիպեց Շեխադիին՝ շարժվել դեպի հարավ և ապաստան գտնել Լիբանանի Բաքաայի հովտում գտնվող Բաալբեկ բնակավայրում։ Այստեղ ծանոթություն հաստատեց լիբանանցի արաբ իսլամագետների հետ և կրոնական, պատմական, փիլիսոփայական, աշխարհագրական ու աստղագիտական մի շարք աշխատություններ շարադրեց։ Այս ուսումնասիրությունների արդյունքում նա բարեփոխման ենթարկեց զրադաշտականությունը՝ հավատարիմ մնալով նրա հիմնական սկզբունքներին։ Նման կերպով մշակվեց քրդերի ազգային-ազատագրական պայքարի նոր գաղափարախոսությունը՝ եզդիականությունը։ 1116 թվականին Շեխադին վերադարձավ Քուրդիստան և անմիջապես մեկնեց լեռնային շրջաններ, որոնց բնակչությունը չէր ենթարկվել օտար նվաճողներին։ Այստեղ՝ Հաքարիի և Սինջարի լեռների միջև ընկած աշխարհագրական տարածքում նա սկսեց եզդիականության քարոզչությունը՝ համախմբելով քրդերին նոր գաղափարախոսության շուրջ։ Քուրդ ժողովրդի պատմության մեջ այդպիսի կարևոր դեր խաղացած Շեխադի ալ-Հաքարին վախճանվեց 1162 թվականին, Լալըշում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եզդիներ
Կատեգորիա:1070-ականների ծնունդներ
Ֆալերիստիկա

**Ֆալերիստիկա**՝ մետաղական կրծքանշանների, դրոշմների, ինչպես նաև ժետոնների (որպես կանոն, հուշանվերային, հոբելյանական, հիշատակի, հազվադեպ՝ ծառայական) հավաքածուի կազմում։

Տարածում է գտել 20-րդ դարի առաջին կեսին։ Սովորաբար կազմվում է թեմատիկ սկզբունքով՝ զինանշան, դիմանկար, պատմություն, սպորտ, տրանսպորտ, ճարտարապետություն և այլն։ Ենթարկվում է միջազգային կամ ազգային գրացուցակավորման։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հավաքորդություն
Կատեգորիա:Պարգևներ‎
Կատեգորիա:Ֆալերիստիկա
Առլեն Ֆրենսիս

**Առլեն Ֆրենսիս** (*Առլեն Սարգսի Գազանճյան*, , ), հայազգի ամերիկյան դերասանուհի, հեռուստաաստղ։ 1973 թվականին արժանացել է «Տարվա կին» տիտղոսին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բոստոնում։ Սովորել է Նյու Յորքի Գիլդ դրամատիկական դպրոցում։ Արվեստի աշխարհ է մուտք գործել 1937 թվականին։ Աշխատել է ռադիոյում՝ ստեղծելով 11 անուն հաղորդումներ, թատրոնում (գլխավոր դերերով հանդես է եկել «Մորաքույր Ջենի», «Դանտոնի մահը», «Առյուծը ձմռանը», «Չին-Չին» և այլ ներկայացումներում), 1950 թվականից՝ հեռուստատեսությունում. ստեղծել է տասից ավել հաղորդումներ («Տունը», «Առլին Ֆրենսիս շոու», «Ինչ է իմ ասելիքը» և այլն), խմբագրել ԷնԲիՍի ընկերության «Հոմ» հեռուստահանդեսը։

Նկարահանվել է «Ֆեդորա», «Բեմահարթակի մարզիչը», «Մեկ, երկու, երեք», «Բոլորն իմ որդիներն են», «Ցնցեք նրանց բոլորին» և այլ ֆիլմերում։

Գրել է 3 գիրք («Այդ որոշակի անորոշությունը», «Հմայքի կախարդանքը»), որոնք մեծ հաջողություն են ունեցել։

Նրա անունն ընդգրկվել է «Ամերիկայի հռչակավոր կանայք» ժողովածուում (1975) և «Ով ով է ամերիկուհիների աշխարհում» տեղեկատու գրքում։ Կապված է եղել հայկական շրջանակներին։ Մահացել է Սան Ֆրանցիսկոյում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Բջջակորիզ

**Բջջակորիզ** կամ **կորիզ**, բջջի կարևոր կառուցվածքային մասը, որտեղ պահպանվում, վերարտադրվում և հաջորդ սերնդին է փոխանցվում ժառանգական ինֆորմացիան։ Բջջակորիզը համարվում է նաև բջջում նյութափոխանակության կարգավորման և բոլոր օրգանոիդների կենսագործունեության հսկողության կենտրոն։

## Հայտնագործումը
Հավանաբար բջջակորիզի հնագույն նկարագրությունը Անտոնի Վան Լևենհուկինն (1632-1723) է, ով 1719 թ. ուսումնասիրելով սաղմոն ձկան էրիթրոցիտները նկարագրեց նաև այդ բջիջների կորիզները։ Ի տարբերություն կաթնասունների էրիթրոցիտների, ձկների էրիթրոցիտները պահպանում են կորիզները։ Ավելի մանրակրկիտ նկարագրություն տվեց բուսական բջիջները ուսումնասիրող շոտլանդացի գիտնական Ռոբերտ Բրաունը 1831 թ., իսկ կենդանական բջիջներում կորիզներն առաջին անգամ նկարագրեց Թեոդոր Շվանը 1838 թ.։ §Կորիզ¦ հունարեն-§Կարիոն¦, լատիներեն-§նուկլեուս¦, այդտեղից էլ կորիզի անգլերեն անվանումը՝ §nucleus¦:

## Կառուցվածք
thumb|upright=1.5|Բջջակորիզի հնագույն նկարագրությունը Անտոնի Վան Լևենհուկի կողմից, 1719 թ..
Սովորաբար կորիզը կլոր է կամ օվալաձև, բայց լինում են և այլ ձևերի՝ խոզանակաձև, ճյուղավոր, մատնոցանման, ձողիկաձև, հատվածավոր և այլն։ Կորիզների չափերը, ձևը կախված են բջիջների չափերից ու ձևերից։ Սովորաբար կորիզը կազմում է բջջի 20%-ը։ Բջիջների մեծ մասն ունի մեկ կորիզ, բայց կան և մեկից ավելի, նույնիսկ բազմաթիվ կորիզներ պարունակող բջիջներ։ Բջիջները բազմակորիզ են. օրինակ՝ ստորակարգ ձևերի մոտ, լյարդում, ողնուղեղում, մկաններում, ողնաշարավորների շարակցական հյուսվածքում։ Սովորական մանրադիտակով բջջակորիզը երևում է որպես մի բուշտ, որում առանձնանում է կորիզակը։ Առանձին դեպքերում պատահում են բջիջներ, իրենց բնույթով և ֆունկցիայով երկու կորիզներով՝ մեծ կամ մակրոնուկլեուս և փոքր կամ միկրոնուկլեուս։ Հայտնի են նաև կորիզազրկվող բջիջներ. օրինակ՝ կաթնասունների էրիթրոցիտները, որոնք իրենց զարգազման ընթացքում կորցնում են կորիզը։ Կորիզը կազմված է 4 հիմնական մասերից՝

* Կորիզաթաղանթ
* Կորիզանյութ կամ Կարիոպլազմա
* Կորիզակ
* Քրոմատին
thumb|200px|Կորիզը էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ, մուգ մասը կորիզակն է։

## Բաղադրություն
Ֆիզիկոքիմիական տեսանկյունից, բջջի կորիզն ունի ավելի խիտ կոլոիդ լուծույթ, քան ցիտոպլազման։ Քիմիական բաղադրությամբ կորիզը խիստ տարբերվում է բջջի մյուս բաղադրամասերից և պարունակում է՝

* ԴՆԹ՝ 15%-30%
* ՌՆԹ՝ 12%
* Ճարպեր
* Ջուր
* Կալցիում
* Մագնեզիում
Բջջի գրեթե ամբողջ ԴՆԹ-ն՝ 99%, կենտրոնացված է կորիզում, որտեղ նա սպիտակուցների հետ առաջացնում է բարդ միացություն՝ դեզօքսիռիբոնուկլեոպրոտեիդ։

## Ֆունկցիաներ
* Իրականացնում է ժառանգական ինֆորմացիան պահպանման և վերարտադրության՝ հաջորդ սերնդին փոխանցում
* Մասնակցում է բջջի բաժանմանը
* Անուղղակի ձևով մասնակցում է սպիտակուցների կենսասինթեզին
* Կարգավորում է նյութափոխանակությունը և հսկում օրգանոիդների կենսագործունեությունը
* Կորիզում տեղի է ունենում ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի սինթեզ
* Կորիզակում տեղի է ունենում ռիբոսոմների մեծ և փոքր մասերի ձևավորում
* Կարգավորում է բջջի օրգանոիդների քանակը
* Ապահովում է միաբջիջ օրգանիզմների շարժունակությունը։

## Աղբյուրներ
* Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 110-111
* Կենսաբանություն, հեղինակ Տիգրան Թանգամյան, էջ 54-56
* Կենսաբանություն, հեղինակ Սիսակյան, էջ 24-25

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օրգանոիդներ
Վազգեն Գաբրիելյան

**Վազգեն Արշալույսի Գաբրիելյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1981)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1978 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Էջմիածնի շրջանի Արտիմեդ գյուղում։ 1955 թվականին ավարտել է Էջմիածնի մանկավարժական ուսումնարանը, 1960 թվականին՝ ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1960-1966 թվականներին աշխատել է «Երևանի համալսարան» թերթում նախ որպես գրական աշխատող, ապա՝ պատասխանատու քարտուղար, 1966 թվականից՝ ԵՊՀ բանասիրության ֆակուլտետի խորհրդահայ (այժմ՝ հայ նորագույն) գրականության ամբիոնում։ 1981 թվականից նույն ամբիոնի վարիչն է։ 1996-2000 թվականներին եղել է բանասիրության ֆակուլտետի դեկանը։

1964 թվականին «Ռուբեն Որբերյանի կյանքը և ստեղծագործությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1979 թվականին «Դանիել Վարուժան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

Վազգեն Գաբրիելյանը մեծ ներդրում ունի ինչպես սփյուռքահայ գրողների (Վահան Թեքեյան, Դանիել Վարուժան, Մուշեղ Իշխան) երկերի, այնպես էլ տարբեր հեղինակների չափածո և արձակ ստեղծագործությունների ժողովածուների հրատարակության գործում։  ԽՄԿԿ անդամ 1962 թվականից։

## Երկերի մատենագրություն
* Իմ կանաչ հինավուրց թթենին (արձակ բանաստեղծություններ), Երևան, 1962, 50 էջ։ 
*Ռուբեն Որբերյան, Երևան, 1964, 116 էջ։
* «Լենինի կերպարը հայ գրականության մեջ», Երևան, 1969, 44 էջ։ 
* Արևմտահայ բանաստեղծներ. գրական դիմագծեր, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1971, 216 էջ։ 
* Սովետական Հայաստանը և սփյուռքահայ գրողները, Երևան, «Գիտելիք», 1975, 28 էջ։ 
* Դիմանկարներ (սփյուռքահայ գրողներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1976, 204 էջ։ 
* Դանիել Վարուժան։ Կյանքը և գործը, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1978, 432 էջ։ 
* Սփյուռքահայ գրականություն, Երևան, 1987։ 
* Դասականների ժամանակը, Երևան, 1997։ 
* Գրավոր խոսք, Երևան, 2004։ 
* Գրականության մեր ժամանակը, Երևան, 2006։ 
* Սփյուռքահայ գրականություն, Երևան, 2008։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2007)։
* Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2013)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ֆելիքս Մենդելսոն

**Ֆելիքս Մենդելսոն Բարտոլդի** (, ), գերմանացի, հրեա կոմպոզիտոր և դիրիժոր, երաժշտության մեջ ռոմանտիկ ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։ Ստեղծել է ամենատարբեր ժանրերի բազմաթիվ ստեղծագործություններ՝ օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ, համերգային նախերգանքներ, դաշնամուրի և ջութակի համար գրված կոնցերտներ, կամերային-անսամբլային գործիքային երաժշտական երկեր, տրիոներ, կվարտետներ, կվինտետներ, օկտետներ և այլն։ Հանրությանն առավել հայտնի է իր հարսանեկան քայլերգով (այսպես կոչված *[[Մենդելսոնի քայլերգ]]*)։

## Կենսագրություն
Ֆելիքս Մենդելսոնի դաշնամուրի առաջին ուսուցիչը եղել է մայրը։ Կոմպոզիցիայի և դաշնամուրի դասեր է առել նաև ժամանակի հայտնի երաժիշտներից։ 9 տարեկանից ելույթներ է ունեցել, հռչակվել որպես վիրտուոզ դաշնակահար, իսկ 11 տարեկանից ստեղծագործել է։ 1829 թվականից Մենդելսոնը համերգներով շրջագայել է Անգլիայում, Շոտլանդիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում և այլուր։ Նույն թվականին Բեռլինում նրա ղեկավարությամբ կատարվել է Յոհան Սեբաստիան Բախի «Չարչարանքներ ըստ Մատթեոսի» ստեղծագործությունը՝ սկիզբ դնելով Բախի գրեթե մոռացված ժառանգության վերագնահատմանը։ Մենդելսոնի գլխավորությամբ բազմաթիվ համերգներ են կազմակերպվել Դյուսելդորֆում և Լայպցիգում։

1835 թվականից եղել է «Գևանդհաուզ» նվագախմբի դիրիժորը։ 1841 թվականին կոմպոզիտորին հրավիրել են Բեռլին՝ աշխատելու։ Մեկ տարի անց վերադարձել է Լայպցիգ։ 1843 թվականին հիմնել է Գերմանիայում առաջին կոնսերվատորիան, ղեկավարել կոմպոզիտորական լայպցիգյան դպրոցը։ Չնայած, որ ռոմանտիկ նոր միտումներին, նրա արվեստը միաժամանակ սերտորեն կապված է 18-19-րդ դարերի դասական երաժշտության ավանդույթներին։ Ժանրային վառ երանգավորում ունեն Մենդելսոնի «Շոտլանդական» և «Իտալական» սիմֆոնիաները։ Նա հիմք է դրել նաև սիմֆոնիկ երաժշտության նոր ժանրի՝ ռոմանտիկական ծրագրային կոնցերտային նախերգանքի («Ամառային գիշերվա երազը», «Խաղաղ ծով և երջանիկ նավարկություն», «Հեբրիդներ» կամ «Ֆինգալյան քարայր» և այլն)։

Համաշխարհային հռչակ են վայելում նրա Ջութակի կոնցերտը, դաշնամուրի 2 կոնցերտները, հատկապես «Երգեր առանց խոսքի» նուրբ մանրանվագները։ Մենդելսոնը գրել է նաև 5 սիմֆոնիա, լարային անսամբլներ, կանտատներ, երգեր և ռոմանսներ։ Գերմանական օրատորիայի պատմության մեջ արժանի տեղ ունեն նրա «Պողոս» և «Եղիա» գործերը։

## Նշանավոր ստեղծագործությունները
* «Երգեր առանց խոսքի» դաշնամուրային մանրանվագների շարք (ութ տետր, 1830-1845)
* 5 սիմֆոնիաներ
* «Ամառային գիշերվա երազը» սիմֆոնիկ նախերգանք
* Ջութակի կոնցերտ (e-moll)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Վ.Ս. Գալացկայա, Արտասահմանյան երկրների երաժշտական գրականություն, Պրակ երրորդ, Երևան, 1976 Մենդելսոն

## Արտաքին հղումներ
* Մենդելսոնն ու դաշնամուրային երաժշտության գանձերը

Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հրեա կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հրեա դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Երգեր առանց խոսքի

**Երգեր առանց խոսքի** (), գերմանացի երգահան Ֆելիքս Մենդելսոն-Բարտոլդիի թվով 48 հատ դաշնամուրային մանրանվագներ, որոնք ամփոփված են 8 տետրերի (ժողովածուներ) մեջ։ Մենդելսոնը հորինել է դրանք իր ամբողջ ստեղծագործական կյանքի ընթացքում։

Յուրաքանչյուր երգի հիմքում ընկած է մեկ երաժշտական կերպար, որի էմոցիոնալ բովանդակությունը կենտրոնացված է մեղեդու մեջ։ Որոշ մանրանվագներ ունեն ծրագրային բնույթ («Որսորդական երգ», «Գարնանային երգ», «Ժողովրդական երգ», «Վենետիկյան գոնդոլավարի երգը», «Թաղման քայլերգ» և այլն)։

Ստեղծագործությունը կրում է արտիստիզմի և ազնվազարմության կնիք, դրա կազմի մեջ մտնող պիեսները երանգների մի փունջ է, Մենդելսոնի նուրբ քնարականության մի խայտաբղետ երանգակալ։ 

## Կազմը
thumb|''Venetianisches Gondellied'' fis-Moll Op. 30 Nr. 6, Allegretto tranquillo
* Տետր 1, Op. 19 (1829—1830)
* Տետր 2, Op. 30 (1833—1834)
* Տետր 3, Op. 38 (1836—1837)
* Տետր 4, Op. 53 (1839—1841)
* Տետր 5, Op. 62 (1842—1844)
* Տետր 6, Op. 67 (1843—1845)
* Տետր 7, Op. 85 (1834—1845)
* Տետր 8, Op. 102 (1842—1845)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստեղծագործություններ դաշնամուրի համար
Կատեգորիա:Ֆելիքս Մենդելսոնի ստեղծագործություններ
Քրիստիան Լեգրան

**Քրիստիան Լեգրան** (, ), ֆրանսիական էստրադայի հայազգի երգչուհի։ Ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ռայմոն Լեգրանի և դաշնակահարուհի Հայկանուշ-Մարսել Տեր-Միքայելյանի դուստրն է, Միշել Լեգրանի քույրը։

Ծնվել է Փարիզում։ Էստրադա է մուտք գործել 1960-ականնների կեսերին՝ հանդես գալով իր քեռու՝ դիրիժոր Ժակ Էլյանի երգչախմբում։ Մեծ մասամբ կատարել է եղբոր երգերը, շրջել աշխարհի բազմաթիվ երկրներում, ժամանակին վայելել է մեծ հռչակ, ելույթներ ունեցել Փոլ Մաքքարթնիի, Էլվիս Փրեսլիի, Սիլվի Վարդանի հետ, եղել է երաժշտասեր հասարակության կուռքերից։ 1986 թվականի դեկտեմբերին և 2009-ի սեպտեմբերին եղբոր հետ համերգներ է տվել Երևանում, ֆրանսերեն երգերից զատ՝ կատարել նաև Սայաթ-Նովա։ Կապված էր ֆրանսահայ գաղթօջախի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ծագումով հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Գուրգեն Ալեմշահ

**Գուրգեն Միքայելի Ալեմշահ** (), հայ կոմպոզիտոր, խմբավար և դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1907 թվականին Թուրքիայի հայկական Պարտիզակ ավանում։ 1930 թվականին ավարտել է Միլանի կոնսերվատորիան։ Այնուհետև Փարիզում երաժշտություն է դասավանդել Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանի բաժանմունքում, կազմակերպել և դասավանդել է «Կիլիկիա» երգչախումբը, որը 1937 թվականին, ժողովուրդների երաժշտության մրցահանդեսում, Գուրգեն Ալեմշահի «Հայկական հարսանիք» ստեղծագործությունով շահել է 2-րդ մրցանակ։ Որոշ ժամանակ ղեկավարել է ՀՕԿ-ի «Ալագյազ», իսկ 1939-1947 թվականներին «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախումբը։

Որպես դիրիժոր և խմբավար հանդես է եկել Ֆրանսիայում, Իտալիայում և ԱՄՆ-ում սիմֆոնիկ և խմբերգային համերգներով։ Կատարել է Կոմիտասի, Սպենդիարյանի, Չուխաջյանի, Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի, Արմեն Տիգրանյանի և այլոց ստեղծագործությունները։ Մահացել է 1947 թվականին ԱՄՆ-ի Դետրոյտ քաղաքում սրտի կաթվածից։

## Ստեղծագործություններ
* Երգեր
** Բուխարիկ
** Իմ երգը
** Ես սիրեցի
** Իմ յարը
** Աղվորներուն
** Նազերով
** Ծաղիկ էի
** Իղձ
** Սիրելիս
** Պճինկո
* Խմբերգեր
** Իմ հեռավոր հայրենիք
** Հայաստան
** Անուշիկ յար ջան
** Մեր պարտեզում
** Հունձք,
** Պլպուլն Ավարայրի
* Գործիքային ստեղծագործություններ
** Հայկական ժողովրդական պարեր (ջութակի և դաշնամուրի համար)
* Սիմֆոնիկ նվագախմբի համար
** Արևելյան գիշերներ (1931)
** Հեքիաթ
** Երկու պատմվածք հազար ու մեկ գիշերներից
* Վոկալ սիմֆոնիկ երկ
** Ավարայրի պատերազմը (1934).
* Մեկ գործողությամբ երաժշտական պատկերներ
** Վարդավառ (1932)
** Ծովինար

## Ձայնագրություններ
* Եղիսափեթ Փեհլիվանյան - Երգեր դաշնամուրի նվագակցությամբ 
* Փոքր Ասիայի հայ կոմպոզիտորները - Երգչախմբային ստեղծագործություններ
* Կոմիտաս 
* Ավարայրի պատերազմը

## Գրականություն
Ցիցիլիա Բրուտյան(1968). Սփյուռքի հայ երաժիշտները. «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան. էջ. 55–60.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանի սաներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Սուրբ Ղազար կղզու միաբանության շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Միլանի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ
Ավիանուս

**Ավիանուս** (), IV-V դդ. հռոմեացի առակագիր։ Նրա անունով է մեզ հասել թվով 42 առակներ, որոնք գրված են էլեգիական դիստիքոս չափով։ Ենթադրաբար Ավիանուսի համար որպես աղբյուր է ծառայել հունական առակագիր Բաբրիոսի առակների լատիներեն թարգմանություները։ IX առ XVI դդ Ավիանուսը Արևմուտքին հայտնի միակ առակագիրն էր։ Նրան ընթերցում էին մենաստաններում, քանի որ նրա առակները զուրկ էին Ֆեդրոսին հատուկ գռեհկությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Античные писатели, словарь, СПб, 1999.

Կատեգորիա:Առակագիրներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Լոնդոնի թանգարան

**Լոնդոնի թանգարան** (), թանգարան Լոնդոնում, որը նվիրված է նրա պատմությանը։

Թանգարանը բացվել է 1976 թվականին Լոնդոնի քաղաքային խորհրդի պատվերով։ Այն գտնվում է Բարբիքանում, անմիջապես Լոնդոնի պատի հարևանությամբ, ոչ այնքան հեռու Սուրբ Պողոսի տաճարից։ Ցուցանմուշների մի մասը բերված է Հիլդհոլից և Քենսինգթոնյան պալատից։

Ներկայումս թանգարանը ունի բավականին արժեքավոր ցուցանմուշներ, որոնք վերաբերվում են Լոնդոնի պատմությանը՝ անտիկ դարերից մինչև 20-րդ դար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Լոնդոնի թանգարաններ
Կատեգորիա:1968 հիմնադրված թանգարաններ
Դեցիմուս Յունիուս Յուվենալիս

thumb

**Դեցիմուս Յունիուս Յուվենալիս** (ավանդական հայերեն՝ Յոբնաղ, , մոտ 60 - մոտ 130), հռոմեացի բանաստեղծ երգիծաբան, 5 գրքում ամփոփված 16 սատիրաների հեղինակ։ Յուվենալիսի սատիրաներում արտացոլված են Ներոն կայսրից մինչև Հադրիանոս կայսեր գահակալության ժամանակաշրջանի իրողությունները։ Դրանցում հեղինակը ծաղրում ու մերկացնում է իր ժամանակի հասարակական կյանքի հոռի կողմերը։

Սկսել է գրել Դոմիցիանոս կայսեր մահից չորս տարի հետո, այսինքն` շուրջ 100 թվականից։ Առաջին սատիրան գրել է 101 թվականից ոչ վաղ, իսկ 16-րդ սատիրան՝ շուրջ 128 թվականին, երբ հռոմեական գահին Հադրիանոս կայսրն էր։

Առաջին ինը սատիրաները (1-3-րդ գրքեր) աչքի են ընկնում իրենց սրությամբ, 10-16-րդ սատիրաները (գիրք 4 և 5) չունեն առաջին իննի երգիծական թափն ու ուժգնությունը. դրանք առավելապես փիլիսոփայական, բարոյախոսական բնույթ են կրում, դաստիարակչական-խրատական խոհեր են։

Յուվենալիսի սատիրաները հագեցած են չարությամբ ու դառնությամբ՝ ուղղված առավելապես հռոմեական հարուստ խավի ներկայացուցիչներին, այլասերված վերնախավին։ Նա խարազանում է աներկյուղորեն, նրա ծաղրը դառն է ու սպանիչ։ Շարադրման արտակարգ սուր ոճին և բնուրույն սարկազմին միանում են չափազանցությունները, օրինակները դիցաբանությունից, ճարտասանական հարցումները, վառ պատկերները, համեմատությունները, որոնք սատիրաների կառուցվածքն օժտում են յուրահատուկ արտահայտչականությամբ և հետաքրքրությամբ։

## Աղբյուրներ
* Ա. Առաքելյան, Հռոմեական գրականության պատմություն, Երևան, 1975։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի հռետորներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Մարկոս Կորնելիուս Փրոնտոն

**Մարկոս Կորնելիուս Փրոնտոն** (նաև՝ **Ֆրոնտոն**, **Փրոնտո**, , ), հռոմեացի քերականագետ, հռետոր փաստաբան և մատենագիր, հռոմեական կայսրեր Մարկոս Ավրելիոսի և Լուցիոս Վերոսի դաստիարակը։

## Երկասիրություն
Նրա գրած երկերից ամբողջությամբ մեզ են հասել միայն Մարկոս Ավրելիոսին ուղղված նրա նամակները (դրանք բացահայտվել են 1815 թ. Վատիկանի գրադարանում պահպանված պալիմպսեստ մագաղաթի վրա իտալացի ուսումնասիրող Անջելո Մայեի կողմից)։ Իր գրվածքների մեջ օգտագործել է լատինական գրականության սկզնավորման շրջանի հեղինակների (Պլավտուս, Նևիուսի, Էննիուս, Գրակքոս եղբայրներ և այլն) բառապաշարը, իր կազմակերպած հռետորական դպրոցի աշակերտներին պարտադրել ուսումնասիրել ու յուրացնել այն։

Նրա երկերում պահպանվել են Մեծ Հայքի արքաներ՝ Աշխադարի և Պարթամասիրի ժամանակաշրջանից մի քանի պատմական դրվագներ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հռոմեական գրականության պատմություն», Ա. Առաքելյան, Երևան, 1975.
* «Երկեր», Հակոբ Մանանդյան, հատոր Բ, էջ 47, 421.

Կատեգորիա:Հին հռոմեացի հռետորներ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Ազդրապուխտ

մինի|250px
**Ազդրապուխտ**, **խոզապուխտ**, մսամթերք, որը պատրաստում են մսացու կամ բեկոնացու խոզի մսեղիքի կոնքազդրային կամ ուսաթիկնային մասերից։

Ազդրապուխտը օգտագործում են որպես սառը խորտիկ, ինչպես նաև տապակում պոմիդորով և սոխով։ Սառը վիճակում մատուցելիս՝ ազդրապուխտը բարակ կտրտում են մկանաթելքերին ուղղահայաց, շարքերով դասավորում սկուտեղի մեջ և զարդարում մաղադանոսով և հազարի տերևներով։ Խավարտը՝ թարմ կամ թթու վարունգ, կաղամբ, պոմիդոր։ Տապակած ազդրապուխտի հետ մատուցում են կանաչ ոլոռ, լոբի, կարտոֆիլախյուս։

Ազդրապուխտը պահում են առանց կտրատելու՝ մութ, զով տեղում։ Սառնարանում ազդրապուխտը կարելի է պահել մինչև 2 օր՝ ցելոֆանի մեջ։ Եփած, կտրտած ազդրապուխտը անհրաժեշտ է օգտագործել նույն օրը։

Félix Vallotton, 1918 - Le Jambon.jpg|*Le jambon* (Félix Vallotton, 1918).
Édouard Manet - Le jambon.jpg|*Le jambon* (Édouard Manet, c. 1875).
Paul Gauguin 035.jpg|*Le jambon* (Paul Gauguin, 1889).


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մսամթերք
Կատեգորիա:Խոզեր
Կատեգորիա:Զատկվա ուտեստներ
Վալերիուս Փլակկուս

**Վալերիուս Փլակկուս** (, ),  I դարի հռոմեացի բանաստեղծ, 8 գրքից բաղկացած «Արգոնավորդներ» («Argonauticon libri») էպիկական պոեմի հեղինակ։ Պոեմը հյուսված է Յասոնի և Մեդեայի մասին հունական հայտնի առասպելի մոտիվներով։ Վալերիուսի պոեմը մեծածավալ երկ է, հագեցված է միջադեպերով ու տեսարաններով և համեմված հռետորականությամբ։ Հեղինակը շարադրման մեջ մեծ չափով տուրք է տվել Վերգիլիոսի «Էնեականին»։

## Աղբյուրներ
* Ա. Առաքելյան, Հռոմեական գրականության պատմություն, Երևան, 1975։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ