Թվային հումանիտար գիտություններ

thumb|400px|Վեպ ուսումնասիրելու համար օգտագործվում է տեքստի վերլուծության ծրագրի օրինակ

**Թվային հումանիտար գիտություններ** (), հետազոտությունների, ուսուցման և ստեղծման ոլորտ համակարգչային գիտությունների և հումանիտար գիտությունների խաչմերուկում։ Թվային հումանիտար գիտությունները ներառում է թվայնացված նյութերի և թվային ծագման նյութերի օգտագործումը և համատեղում է ավանդական հումանիտար (պատմություն, փիլիսոփայություն, լեզվաբանություն, գրականություն, արվեստ, հնագիտություն, երաժշտություն և այլն) մեթոդաբանությունը համակարգչային գիտության հետ, տրամադրում է համակարգչային գործիքներ և նոր հնարավորություններ բացում, հավաքագրում տվյալներ, որոնում տեղեկատվություն, տվյալներ արդյունահանում և կիրառում մաթեմատիկական վիճակագրություն։

## Նպատակներ
Թվային հումանիտար հետազոտությունները թվայնորեն պահպանում են մշակութային ժառանգությունը։
Բացի այդ, հետազոտությունն ուղղված է համակարգչային ծրագրերի օգտագործմամբ աղբյուրի վերականգնմանը, ինչպես նաև տվյալների վերլուծության, դրանց կառուցվածքի և տեղեկատվության հասանելիության մեթոդների կատարելագործմանը։ Արդյունքները հնարավորություն են տալիս առաջ քաշել նոր հարցեր և օգտագործել հումանիտար գիտությունների ուսումնասիրության նոր մոտեցումներ։

## Կիրառման ցուցումներ
**Բաց հետազոտության տվյալներ** (), այս հայեցակարգը ներառում է անվճար տվյալների հրապարակմանը աջակցելու նախաձեռնություններ և ակտիվորեն աջակցվում է համալսարանների, գիտական հիմնադրամների, կառավարությունների կողմից (datashare.is.ed.ac.uk, data.gov.uk, data.gov): Բաց տվյալների իրականացման օրինակներից մեկը TEI-ն է (Text կոդավորման նախաձեռնություն, www.tei-c.org),  միջազգային նախաձեռնություն, որը միավորում է էլեկտրոնային տեսքով տեքստի մշակումն ու ներկայացումը, որի նպատակն է մշակել վերծանման մեթոդներ, որոնք տեքստը «ընթեռնելի» են դարձնում հումանիտար, լեզվաբանական և հասարակական գիտություններում մեքենայական մշակման համար։

**Մեծ տվյալներ** () այսօր դրանք գերհամակարգիչների և համակարգչային էներգիայի զարգացման հիմնական շարժիչներից են։ 2013 թվականի հունիսին Միացյալ Թագավորության կառավարությունը հրապարակել է Տեղեկատվական տնտեսության ռազմավարություն, որում Big Data-ը թվային տնտեսության զարգացման հինգ հիմնական ուղղություններից մեկն է` խելացի քաղաքներ, ամպային հաշվարկ, իրերի ինտերնետ  էլեկտրոնային հասկացությունների հետ միասին և առևտուր։ Ի միջի այլոց, այս փաստաթուղթը առաջնահերթ է համարում հետազոտական նախագծերի ֆինանսավորման հատկացումը` նպաստելով գիտական համայնքի ներկայացուցիչների ներգրավմանը մեծ տվյալների վերլուծության գործիքների ստեղծման գործում։

;Տվյալների բազա
Թվային հումանիտար գիտություններում տվյալների շտեմարանների օգտագործման օրինակ է HathiTrust նախագիծը, որը հիմնադրվել է 2008 թվականին Կալիֆոռնիայի, Ինդիանայի և Իլինոյսի համալսարաններում, համախմբել է ավելի քան երեք միլիոն հետազոտական գրառումների էլեկտրոնային պատճեններ (գրքեր, զեկույցներ, հրատարակություններ և այլ փաստաթղթեր), որոնք առկա են ընթերցանության մեջ և կուտակվել է Միացյալ Նահանգների 60 գիտական գրադարաններից։ Այս թվային գրադարանի հավաքածուների և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման գործիքներ նախագծելիս կազմակերպիչները բախվել են տվյալների նման բազմազանության կառավարման բազմաթիվ խնդիրների։ Իսկ HathiTrust-ի համար, ինչպես տվյալների վրա գործող ցանկացած այլ թվային նախագիծ, հիմնական խնդիրներից մեկը, որն առաջին հերթին պետք է լուծվի, տվյալների շտեմարանների կազմակերպման խնդիրն է, որն իր մեջ ներառում է հետևյալ մարտահրավերները. տվյալների որակ, տվյալների կառուցվածքի կազմակերպում, նկարագրության թերություններ, սահմանափակումների հաղթահարում, հեղինակային իրավունք գիտական նպատակների համար, ճիշտ տեսողական ներկայացում, ծրագրի շուրջ էնտուզիաստների համայնքի ստեղծում և աջակցություն։

;Տվյալների արտացոլում
Տվյալների արտացոլումը թույլ է տալիս ստեղծել օբյեկտի տեսողական, ամփոփ տեսք` միացնելով տվյալների տարբեր տեսակներ, ինչպիսիք են ժամանակը և բնութագրերը։ Թվային հումանիտար գիտություններում նույնպես արտացոլումը հեշտացնում է մտապահումը, թույլ է տալիս արագ գնահատել տվյալները, նպաստում է գիտելիքների տարածմանը և հանրահռչակմանը։

;Քրաուդսորսինգ
Ինչպես ցույց են տվել Zoouniverse.org նախագծի արդյունքները, ինտերնետ օգտագործողներին ներգրավել գիտական գործողությունների և քաղաքացիական գիտական նախագծերի մշակման մեջ։ Այն բավականին արդյունավետ և հեռանկարային ուղղություն է։ Արվեստի և հումանիտար գիտությունների ամբոխավարության հաջող նախագծերի օրինակներ են Օքսֆորդի համալսարանի «Մեծ պատերազմի արխիվները» և «Ինչ է գնահատվում Բոդլեանում», Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի «Transcribe Bentham» նախագիծը, BBC-ի «Ձեր նկարները»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Бородкин Л. И. Digital history: применение цифровых медиа в сохранении историко-культурного наследия? // Историческая информатика. 2012. Т. 1. № 1. С. 14-21;
* Володин А. Ю. Digital humanities (цифровые гуманитарные науки): в поисках самоопределения  // Вестник Пермского университета. Серия «История». 2014. Вып. 3 (26). С. 5—12
* Журавлёва Е. Ю. Современные модели развития гуманитарных наук в цифровой среде // Вопросы философии. 2011. № 5. С. 91-98
*  Дискуссии вокруг Digital Humanities (пер. с англ. Е. А. Лубанец, ред. пер. — И. М. Гарскова) // Историческая информатика. 2012. № 1. С. 5—13
* Погорский Э. К. Особенности цифровых гуманитарных наук // Информационный гуманитарный портал «Знание. Понимание. Умение». 2014. № 5 (сентябрь — октябрь)
* Пруденко Я. Д., Кузьмина Д. Ю. [Гуманитарные науки в цифровой век или Неотвратимость дисциплинарной гибридизации](http://culturalresearch.ru/files/open_issues/03_2012/IJCR_03(8)_2012_Prud_Kuz.pdf)  // Международный журнал исследований культуры. 2012. 3 (8). С. 17—23.

## Արտաքին հղումներ
* Հումանիտար գիտությունների արժեքի մասին // Գեֆտեր, 19.10.2012
* Digital Humanities Մանիֆեստը

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Թվային տեխնոլոգիաներ
Կատեգորիա:Հումանիտար գիտություններ