Վանի (սովորույթ)

**Վանի** (), կամ **Սվարա** (), սովորույթ, որի համաձայն աղջիկները, հաճախ անչափահաս, ամուսնանում կամ ստրկության են տրվում տուժած ընտանիքին որպես վեճերի, հաճախ սպանության, վերջ դնելու փոխհատուցում: Վանին կազմակերպված կամ հարկադիր մանկական ամուսնության ձև է, և ցեղային ավագների խորհրդի կողմից որոշվող պատժի արդյունք՝ ջիրգա: Ոմանք պնդում են, որ Վանին կարելի է խուսափել, եթե աղջկա տոհմը համաձայնվի վճարել գումար, որը կոչվում է Դիտ (دیت): Վանին, որը երբեմն գրվում է Վանի կամ Վաննի, պենջաբերեն բառ է, որը ծագում է «վանայ» բառից, որը նշանակում է արյուն: Այն նաև հայտնի է որպես Սակ և Սանգչատի (سنگ چتی) Պակիստանի տարբեր տարածաշրջանային լեզուներով:

Չնայած 2005 և 2011 թվականների օրենքները այս սովորույթը հայտարարել են անօրինական,սովորույթը դեռևս շարունակվում է կիրառվել: 2004 թվականին Սինդհի Բարձրագույն դատարանը արգելեց նման բոլոր «զուգահեռ արդարադատության» համակարգերը։ Սակայն կառավարության լիազորությունները թույլ են գյուղական վայրերում, և տեղական ոստիկանությունը հաճախ աչք է փակում դրա վրա:

## Հիմնավորում
Հաշմին և Քուկաբը պնդում են, որ այս սովորույթը սկսվել է գրեթե 400 տարի առաջ, երբ երկու հյուսիսարևմտյան Պակիստանի պաշտուն ցեղեր արյունալի պատերազմ մղեցին միմյանց դեմ: Պատերազմի ընթացքում հարյուրավոր մարդիկ զոհվեցին: Նավաբը՝ տարածաշրջանային կառավարիչը, լուծեց պատերազմը՝ երկու կողմերի ավագների ջիրգա հրավիրելով: Ավագները որոշեցին, որ տղամարդկանց վեճն ու հանցագործությունը լուծվի՝ նրանց աղջիկներին որպես քիսա տալով, որպես պատիժ:

Այդ ժամանակվանից ի վեր ցեղային և գյուղական ջիրգաները 4-ից 14 տարեկան երիտասարդ կույս աղջիկների օգտագործում են մանկական ամուսնությունների միջոցով՝ տղամարդկանց կողմից սպանության նման հանցագործություններ լուծելու համար: Այս «արյուն արյան դիմաց» ավանդույթը կիրառվում է Պակիստանի տարբեր նահանգներում, ինչպիսիք են Փանջաբը, Սինդը, Բելուջիստանը և Քուքաբ Փաքիստանը, ինչպես նաև ցեղային տարածքներում: Պակիստանի իրավական հանձնաժողովի զեկույցում նշվում է, որ քիսասի շարիաթի սկզբունքը Վանիի հիմնավորումն է:[2]

## Քննադատություն
1973 թվականի սահմանադրության ընդունումից հետո Պակիստանի կառավարությունը, որը շարիաթը դարձրեց իր հիմնական օրենսդրական աղբյուրը, արգելեց և խրախուսեց Վանիի գաղափարը՝ այն համարելով ոչ իսլամական և դաժան:

Պակիստանցի ակտիվիստ և կինոռեժիսոր Սամար Մինալլահը քննադատել է այս պրակտիկան: Նա նշում է, որ շատ հաճախ, երբ տեղի է ունենում սպանություն կամ վեճ, աղջիկներին որպես փոխհատուցում են տալիս տուժող կողմին: Մարդասպանը խուսափում է իր հանցագործությունից, և մեկ կամ նույնիսկ ավելի աղջիկներ ստիպված են վճարել հանցագործության գինը իրենց կյանքի մնացած մասի համար: Փոխհատուցման ամուսնությունները մեծ մասամբ ընդունվում են որպես ցեղերի և ընտանիքների միջև խաղաղությունը պահպանելու միջոց: Այնուամենայնիվ, այս կերպ իրենց տներից խլված անչափահաս աղջիկները հաճախ համակարգված բռնության են ենթարկվում և ստիպված են լինում գործնականում ստրկության կյանք վարել իրենց թշնամիների տներում:

## Դեպքեր
2008 թվականին արևմտյան Բելուջիստան նահանգի հեռավոր անկյունում երկարատև արյունալի վեճ է տեղի ունեցել, որը սկսվել է սատկած շանից և հանգեցրել է 19 մարդու, այդ թվում՝ հինգ կնոջ, սպանության, և լուծվել է երեքից տասը տարեկան 15 աղջկա ամուսնության հանձնմամբ:

2012 թվականին Պակիստանում երկու կլանների միջև սպանության մեղադրանքով վեճը լուծելու համար 4-ից 16 տարեկան 13 աղջիկ հարկադրաբար ամուսնացել են։ Գործը քննել են երկու խմբերի ավագները, իսկ ջիրգան գլխավորել է Բելուջիստան նահանգային ժողովի անդամ Միր Թարիք Մասուրի Բուգտին։ Ջիրգայի դատավճիռը ներառել է նաև Վանիի գործը, այսինքն՝ հրաման, որի համաձայն 13 աղջիկները պետք է որպես կանայք հանձնվեն հակառակորդ խմբի անդամներին՝ մեկ տղամարդու կողմից կատարված հանցագործության համար, որը չի կարողացել գտնվել դատավարության համար։ Դատավճիռը կատարվել է, և Բուգտին պաշտպանել է Վանիի պրակտիկան որպես վեճերը լուծելու վավեր միջոց:

Հաղորդվել է բազմաթիվ այլ դեպքերի մասին։ Օրինակ՝ 2011 թվականին 12-ամյա աղջիկը որպես կին հանձնվել է 85-ամյա տղամարդու՝ Վանիի օրենքի համաձայն, աղջկա հոր կողմից կատարված հանցագործության համար: 2010 թվականին մեկ այլ քաղաքական գործիչ մասնակցեց «ջիրգայի» անդամի կարգավիճակով և որոշում կայացրեց «Վանիի» օգտին:

Վանիի սովորույթը շատ տարածված է Պակիստանի շատ շրջաններում։ Պակիստանի Գերագույն դատարանը 2012 թվականին ուղարկեց սուո մոտու ծանուցումներ՝ սովորույթը նվազեցնելու և դադարեցնելու համար:

Ըստ The Express Tribune-ի 2020 թվականի հունիսի հրապարակման՝ Ջիրգան (կիսով չափ կենգուրուի դատարանի տեսակ) փորձել է որոշում կայացնել 13-ամյա աղջկան 41-ամյա ամուսնացած տղամարդու հետ ամուսնացնելու մասին՝ որպես սվարա (պատիժ)՝ եղբոր և նրա զարմիկի միջև ենթադրյալ անբարենպաստ կապի համար։ Ջիրգայի փորձը խափանվել է տղայի մտերիմ ազգականի կողմից՝ ոստիկանության օգնությամբ:

## Առնչվող սովորույթներ
Աֆղանստանում նմանատիպ սովորույթը կոչվում է Բաադ, երբեմն՝ Սավարա:

## Ծանոթագրություններ

*

Կատեգորիա:Սովորություններ