Փիղ Սելեբը

***Փիղ Սելեբը*** (կարճ՝ ***Սելեբ***) գերմանացի դադաիստ և սյուրռեալիստ Մաքս Էռնստի 1921 թվականին նկարած նկարն է։ Այն Էռնեստի վաղ սյուրռեալիստական ստեղծագործություններից ամենահայտնիներից է և «անկասկած սյուրռեալիստական գեղանկարչության առաջին գլուխգործոցը դե Կիրիկոյի ավանդույթով»։ Այն համատեղում է սյուրռեալիզմի վառ երազային մթնոլորտը Դադայի կոլաժային ասպեկտների հետ։

## Նկարագրություն և ազդեցություն
Ջորջո դե Կիրիկոն ոգեշնչում էր վաղ սյուրռեալիստների համար, և Սելեբեսի ներկապնակն ու տարածական կառուցվածքը ցույց են տալիս նրա ազդեցությունը։ Նկարում նաև փորձ է արվում կիրառել Դադայի կոլաժային էֆեկտները տարբեր նյութերի նմանակման համար։ Էռնեստի բաղկացուցիչ տարրերի ռեալիստական պատկերումն առաջացնում է հալյուցինացիոն էֆեկտ, որը նա կապում էր կոլաժի հետ և որին փորձում էր հասնել այս նկարում։ Կոլաժային արվեստի վերաբերյալ Էռնեստն ասել է. «Դա երկու կամ ավելի չկապակցված իրականությունների պատահական կամ արհեստականորեն հրահրված հանդիպման համակարգված շահագործումն է՝ ակնհայտ անպատշաճ հարթության վրա և պոեզիայի կայծը, որը ստեղծվել է այս իրողությունների մոտիկությունից»։

Նկարի կենտրոնական կիզակետը հսկա մեխանիկական փիղն է։ Այն կլոր է և ունի դրանից դուրս ցցված, խողովականման կնճիթ։ Պատկերի կլոր մարմինը մոդելավորվել է մարդաբանական ամսագրում, Արևմտյան Աֆրիկյան մշակույթի՝ Կոնկոմբայի կավե եգիպտացորենի աղբամանի լուսանկարից հետո։ Սելեբեսն «աֆրիկյան ծագում ունեցող ծիսական և տոտեմիկ քանդակ» է, որը վկայում է աջ կողմում գտնվող տոտեմանման ձողը և ցլի եղջյուրները։ Նկարը յուրօրինակ կերպով համատեղում է գտնված պատկերները և ոչ արևմտյան տեսողական տարրերը։

Էռնեստի ստեղծածն ունի փայլուն մետաղական մանժետ կամ օձիք,և եղջյուրավոր գլուխ ու պոչ։ Ցածր հորիզոնն ընդգծում է արարածի հիմնական մասը, իսկ անգլուխ մանեկենի ժեստը դիտողին ծանոթացնում է կերպարին։ Մանեկենը կրում է վիրաբուժական ձեռնոց՝ սովորական սյուրռեալիստական խորհրդանիշ։ Այս մերկ կերպարը կարող է առասպելաբանական ենթատեքստ ունենալ՝ ենթադրելով Եվրոպայի առևանգումը Զևսի կողմից՝ ծպտված ցլի կերպարանքով։ Հիմնականում դատարկ երկինքը ավելի շատ անհամապատասխանություններ է պարունակում. ձախ կողմում երկու ձուկ է «թռչում» (գրողներից մեկը տեսարանը համարում է ստորջրյա)։ Ձկան աջ կողմում գտնվող սև պատկերը նման է մոտեցող ինքնաթիռի, և երկնքի աջ մասում ծխի հետք կա։ Սրանք կարող են ակնարկներ լինել «պատերազմի փորձի մեխանիկական ահաբեկման» վերաբերյալ, որը հանգեցրեց նրան, որ Էռնեստը գրեց. «1914 թվականի օգոստոսի 1-ին Մաքս Էռնեստը մահացավ։ Նա հարություն առավ 1918 թվականի նոյեմբերի 11-ին որպես երիտասարդ, ով ձգտում էր գտնել իր ժամանակի առասպելները»։ Այսպիսով, *Սելեբեսը*, կարծես, ներկայացնում է ոչնչացման առասպելը։

«Սելեբես»-ը ժամանակին Ինդոնեզիայի Մեծ Սունդա կղզիներից մեկի՝ Սուլավեսի կղզու հայտնի անվանումն էր։ Էռնեստը Ռոլանդ Պենրոուզին ասել է, որ *Սելեբես* տիտղոսը առաջացել է գերմանացի դպրոցականների ոտանավորի սկզբնական բառերից՝ սեռական ենթատեքստերով։

## Պատմություն
Նկարի կարճ բնօրինակ անվանումն է՝ *«Սելեբես»*՝ ըստ կտավի առջևի և հետևի մակագրությունների։ Էռնեստը Սելեբսին նկարել է Քյոլնում 1921 թվականին։ Ֆրանսիացի բանաստեղծ և սյուրռեալիստ Պոլ Էլյուարն այդ տարի այցելեց Էռնստին, գնեց նկարը և այն ետ տարավ Փարիզ։ Այն մնաց Էլուարի հավաքածուում մինչև 1938 թվականը, այնուհետև գնվեց անգլիացի նկարիչ Ռոլանդ Պենրոուզի կողմից։ Այն 1975 թվականից գտնվում է Լոնդոնի Թեյթ պատկերասրահի հավաքածուում և ցուցադրվում է Թեյթ Մոդեռնում։ Պենրոուզի կողմից նկարի վաճառքից ստացված գումարն օգտագործվել է դրամաշնորհ տրամադրող Elephant Trust-ի ստեղծման համար, որը շարունակում է բրիտանացի արվեստագետներին և փոքր արվեստի կազմակերպություններին դրամաշնորհներ տրամադրել։ Կտավի հետևի կողմը զարդարված է մի քանի խզբզոցներով, որոնք կարծես թե կապված չեն կտավի առջևի թեմային, ներառյալ՝ «GOLF» բառին կից գոլֆի մահակներ բռնած երկու ֆիգուրներ։

## Ժողովրդական մշակույթում
Նկարը ոգեշնչում էր Elephant 6 ձայնագրող կոլեկտիվի անվանակոչման համար։ Ըստ Apples in Stereo խմբի մենակատար Ռոբերտ Շնայդերի, նա ընտրել է անունը, քանի որ կախարդվել է նկարով, բայց սխալ է լսել դրա վերնագիրը։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին կապեր
* Image and description, Tate gallery

Կատեգորիա:1921 աշխատություններ
Կատեգորիա:1921 նկարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարներ
Կատեգորիա:Դիցաբանական կենդանիներ
Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ