Չարլզ Դաուես

**Չարլզ Դաուես** (, ), ամերիկացի պետական ​​գործիչ, գործարար և ռազմական առաջնորդ, ԱՄՆ փոխնախարար, Առաջին համաշխարհային պատերազմի փոխհատուցման Դաուեսի պլան իր աշխատանքի համար արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։

## Կենսագրություն

Չարլզ Դաուեսի նախնիները եղել են քաղաքական գործիչներ և ձեռնարկատերեր։ Նրա նախապապ Ուիլյամը Ազատության պատերազմի հերոսն է եղել, իսկ հայրը՝ Ռուֆուս Դաուեսը, Գետիսբերգի ճակատամարտի ժամանակ ղեկավարել է 6-րդ Վիսկոնսինյան գունդը։ 

Չարլզ Դաուեսը ծնվել է Օհայո նահանգի Մարիետա քաղաքում, ավարտել է Մարիետա քոլեջը 1884 թվականին, իսկ Սինսինատիի իրավաբանական դպրոցը՝ 1886 թվականին։ Նա «Դելտա Յուպսիլոն» եղբայրության անդամ է եղել։ 

1909-1951 թվականներին Չարլզ Դաուեսն ապրել է Իլինոյս նահանգի Էվանսթոն քաղաքում՝ Գրինվուդ փողոցի 225 հասցեում գտնվող տանը, որը կառուցել է 1894 թվականին Ռոբերտ Շեփարդը։ Տունը ճանաչված է որպես ԱՄՆ ազգային պատմական հուշարձան։

Չարլզ Դաուեսն ընդունվել է Նեբրասկա նահանգի փաստաբանական պալատ և 1887-1894 թվականներին փաստաբանական գործունեություն ծավալել Նեբրասկա նահանգի Լինքոլն քաղաքում։ Այդ ժամանակ Նեբրասկայի համալսարանում ռազմական հրահանգիչ է եղել լեյտենանտ Ջոն Փերշինգը՝ ապագա բանակի գեներալը, որի հետ Դաուեսը ծանոթացել է և հաստատել է ամբողջ կյանքի ընթացքում պահպանված ընկերություն։ Փերշինգը նույնպես Նեբրասկայում ստացել է իրավաբանական կրթություն և առաջարկել է թողնել բանակը՝ Դաուեսի հետ միասին մասնավոր իրավաբանական գործունեություն ծավալելու համար, սակայն Դաուեսը նրան զգուշացրել է չհրաժարվել բանակում կայուն աշխատավարձից՝ իրավաբանական աշխատանքի անորոշ եկամուտների պատճառով։ 1893 թվականի տնտեսական ճգնաժամի ընթացքում Դաուեսը Լինքոլնից տեղափոխվել է Չիկագո։ 1894 թվականին նա ձեռք է բերել բաժնեմասեր Միջին Արևմուտքի մի շարք գազային գործարաններում։ Նա դարձել է Վիսկոնսինի Լա Քրոս քաղաքում գործող «La Crosse Gas Light Company» և Իլինոյս նահանգի Էվանսթոն քաղաքում գործող «Northwestern Gas Light and Coke Company» ընկերությունների նախագահը։

Գազի գործարանի ղեկավարի պաշտոնում աշխատելուց հետո նա ղեկավարել է Ուիլյամ Մաք-Քինլիի 1896 թվականի նախագահական նախընտրական քարոզարշավը Իլինոյս նահանգում։ Ընտրություններից հետո Ուիլյամ Մաք-Քինլին Դաուեսին նշանակել է ԱՄՆ դրամաշրջանառության վերահսկիչ։ Նա այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 1901 թվականը, որից հետո հիմնել է Իլինոյսի Կենտրոնական վստահության ընկերությունը։

Չարլզ Դաուեսն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է որպես գեներալ և եղել է Ամերիկյան արշավախմբային ուժերի գլխավոր գնումների խորհրդի նախագահը: 1921 թվականին նախագահ Ուորեն Գ. Հարդինգը Դաուեսին նշանակել է Բյուջեի բյուրոյի առաջին տնօրեն: Դաուեսը ծառայել է Դաշնակիցների փոխհատուցման հանձնաժողովում, որտեղ նա օգնել է մշակել Դաուեսի պլանըը՝ դժվարին վիճակում գտնվող գերմանական տնտեսությանը օգնելու համար:

1924 թվականի Հանրապետական կուսակցության ազգային համագումարը առանց ընդդիմության առաջադրել է նախագահ Քալվին Քուլիջի թեկնածությունը։ Այն բանից հետո, երբ Իլինոյս նահանգի նախկին նահանգապետ Ֆրենկ Օ. Լաուդենը հրաժարվել է փոխնախագահի թեկնածությունից, համագումարը Քուլիջի ընտրարշավի գործընկեր է ընտրել Չարլզ Դաուեսին։ Հանրապետական կուսակցությունը հաղթել է 1924 թվականի նախագահական ընտրություններում, և Դաուեսը 1925 թվականին երդվել է որպես փոխնախագահ։ Նա Կոնգրեսում աջակցել է ՄաքՆարի–Հաուգենի ֆերմերներին աջակցության մասին օրինագծի ընդունմանը, սակայն նախագահ Քուլիջը վետո է դրել այդ օրենքի վրա։ Նա պետք է թեկնածու վերաառաջադրվելր 1928 թվականի Հանրապետական կուսակցության ազգային համագումարում, սակայն Քուլիջի ընդդիմությունը Չարլզ Դաուեսի նկատմամբ նպաստել է նրան, որ փոխարենը առաջադրվի Չարլզ Քերթիսը։ 

1929 թվականին նախագահ Հերբերտ Հուվերը Դաուեսին նշանակեց Մեծ Բրիտանիայում ԱՄՆ դեսպան։ Դաուեսը նաև կարճ ժամանակ ղեկավարել է Վերակառուցման ֆինանսական կորպորացիան (Reconstruction Finance Corporation), որը կազմակերպում էր կառավարության արձագանքը Մեծ ճգնաժամին։ Նա 1932 թվականին հրաժարական է տվել այդ պաշտոնից՝ վերադառնալու բանկային գործունեությանը։

Դաուեսը մոտ երկու տասնամյակ՝ 1932 թվականից մինչև իր մահը, զբաղեցրել է «City National» բանկի տնօրենների խորհրդի նախագահի պաշտոնը։ Նա մահացել է 1951 թվականի ապրիլի 23-ին՝ Էվանսթոնում գտնվող իր տանը, սրտի սրտի իշեմիկ թրոմբոզից, 85 տարեկան հասակում։ Թաղված է Չիկագոյի Ռոզհիլ գերեզմանատանը։

## Երաժշտության նկատմամբ հետաքրքրություն
Դաուեսը եղել է ինքնուս դաշնակահար, ֆլեյտահար և կոմպոզիտոր է։ Նրա «Melody in A Major» («Մեղեդի լա մաժորում») ստեղծագործությունը 1912 թվականին դարձել է հայտնի դաշնամուրային և ջութակի համար գրված ստեղծագործություն։ 1921 թվականին Մարի Էդվարդսը կատարել է այդ ստեղծագործության հանրաճանաչ մշակումը, իսկ նույն թվականին Ադոլֆ Գ. Հոֆմանը այն հարմարեցրել է փոքր նվագախմբի համար։ «Melody in A Major»-ը հնչել է բազմաթիվ պաշտոնական միջոցառումների ընթացքում, որոնց Դաուեսը մասնակցել է։

1951 թվականին Կառլ Սիգմանը ստեղծագործությանը ավելացրել է խոսքեր՝ այն վերածելով «It’s All in the Game» երգի։ Թոմի Էդվարդսի կատարումը 1958 թվականին վեց շաբաթ շարունակ զբաղեցրել է առաջին տեղը ԱՄՆ-ի Billboard ձայնասկավառակների հիթ-շքերթում։ Նույն թվականին այդ տարբերակը առաջին տեղն է զբաղեցրել նաև Միացյալ Թագավորության հիթ-շքերթում։

Դրանից հետո երգը դարձել է փոփ երաժշտության դասական ստեղծագործություններից մեկը։ Տարբեր տարիներին այն կատարել են բազմաթիվ արտիստներ, այդ թվում՝ Քլիֆ Ռիչարդը, «Four Tops» խումբը, Իսահակ Հեյզը, Ջեքի Դեշանոնը, Վան Մորիսոնը, Նաթ Քինգ Քոլը, Բրուք Բենթոնը և Քիտ Ջարրեթը։

Դաուեսը Միացյալ Նահանգների միակ փոխնախագահն է եղել, որի անունը կապված է փոփ երաժշտության հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականը զբաղեցրած երգի հետ։ Դաուեսը և Բոբ Դիլանը (որպես երգի հեղինակ) այն միակ անձինք են, որոնք և՛ փոփ հիթ են ունեցել առաջին հորիզոնականում, և՛ արժանացել են Նոբելյան մրցանակի։

Դաուեսը նաև «Phi Mu Alpha Sinfonia» երաժշտական եղբայրության անդամ է եղել։

## Ընտանիք

Չարլզ Դաուեսը ամուսնացել է Կարո Բլիմայերի հետ 1889 թվականի հունվարի 24-ին։ Նրանք ունեցել են որդի՝ Ռուֆուս Ֆիրինգ (1890-1912) և դուստր՝ Քերոլին։ Ավելի ուշ նրանք որդեգրել են երկու երեխա՝ Դանային և Վիրջինիային։

1912 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Դաուեսի 21-ամյա որդին խեղդվել է Ժնևյան լճում՝ Փրինսթոնի համալսարանում ամառային արձակուրդի ընթացքում։ Նրա հիշատակին Դաուեսը Չիկագոյում և Բոստոնում հիմնել է անօթևանների համար նախատեսված ապաստարաններ, ինչպես նաև ֆինանսավորել է ուսանողական հանրակացարանի կառուցումը իր որդու ավարտած ուսումնական հաստատությունում՝ Նյու Ջերսի նահանգի Լոուրենսվիլ քաղաքում գտնվող Լոուրենսվիլ դպրոցում։

## Մատենագրություն
*  online review of scholarly biography
* Goedeken, Edward A. "Charles Dawes and the Military Board of Allied Supply". *Journal of Military History* 50.1 (1986): 1–6.
* 
* 
* Haberman, F. W. (Ed.). (1972). *Nobel Lectures, Peace 1901–1925.* Amsterdam: Elsevier Publishing.
* 
* Pixton, John E. "Charles G. Dawes and the McKinley Campaign". *Journal of the Illinois State Historical Society* 48.3 (1955): 283–306.
* Pixton, J. E. (1952). *The Early Career of Charles G. Dawes.* Chicago: University of Chicago Press.
* * Timmons, B. N. (1953). *Portrait of an American: Charles G. Dawes.* New York: Holt; popular biography online copy
* Waller, R. A.  (1998). *The Vice Presidents: A Biographical Dictionary.* Purcell, L. E. (Ed.). New York: Facts On File.
* 
* Image of Vice President Charles Dawes during a visit to Los Angeles, 1925. Los Angeles Times Photographic Archive (Collection 1429). UCLA Library Special Collections, Charles E. Young Research Library, University of California, Los Angeles.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография Дауэса на сайте нобелевских лауреатов
* 
* 
* "Charles G. Dawes Archive"  Finding aid for the Charles G. Dawes archival collection
* Evanston History Center, headquartered in the lakefront Dawes house
*Dawes House: Home to the Evanston History Center
* ''Notes As Vice President 1928–1929'' by Charles G. Dawes
* 
* Portrait Of An American
* Image of Vice President Charles Dawes during a visit to Los Angeles, 1925. *Los Angeles Times* Photographic Archive (Collection 1429). UCLA Library Special Collections, Charles E. Young Research Library, University of California, Los Angeles.

 
Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ դեսպաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի Հանրապետական կուսակցություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեսպանները Մեծ Բրիտանիայում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի փոխնախագահներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գեներալներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Երգահաններ
Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ
Կատեգորիա:Հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում ծնվածներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինանսիստներ