open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արաբախոտ փխրուն

**Արաբախոտ փխրուն** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա կամ երկամյա բույս է, որն ունի 30-60 սմ բարձրություն։ Ցողունները ճյուղավորված են։ Արմատամերձ տերևները քնարաձև են, իսկ միջինները՝ երկարավուն, սուր, հիմքի մոտ սրտաձև ցողունագրկով։ Պսակաթերթերի երկարությունը 7-9 մմ է, սպիտակավուն։ Պատիճները ունեն 6-12 սմ երկարություն, քառանիստ տափակացած հարթ փեղկեր, առանցքից թեքված, կախված, ուղիղ կամ կորացած։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Սրաշեն և Ներքին Հանդ գյուղերի շրջակայքում)։ Ընդհանուր արեալը, բացի Հայաստանից, ընդգրկում է նաև Արևելյան Նախակովկասը, Արևելյան Հարավային Կովկասը, Թալիշը, Հարավային Եվրոպան (Բուլղարիա), Հարավարևմտյան Ասիան (Անատոլիա, Արևմտյան Սիրիա)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ 800-900 մ բարձրությունների վրա, անտառի եզրերին, թփուտներում, ստվերոտ լանջերին։ Ծաղկում է ապրի-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված անթրոպոգեն գործոնների՝ ռեկրեացիայի ակտիվացման և արածեցման հետ, սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Աճելավայրերը պահպանվում են «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կապնդեղ նրբաճյուղ

**Կապնդեղ նրբաճյուղ** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
60-100 սմ բարձրությամբ, բարակ վերև ուղղված ճյուղիկներով բազմամյա խոտաբույս է։ Արմատամերձ տերևները երկար կոթերով են, գծային ծայրային մասերով։ Հովանոցի ճառագայթները բարակ են, 2-4 հատ, խիստ անհավասար։ Հովանոցիկները համարյա գլխիկանման են։ Ծածկոցիկի թերթերը ձուլված են։ Պտուղները երկարավուն են` 5 լավ արտահայտված կողերով։

## Տարածվածություն
Աճում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Արենի և Խաչիկ գյուղերի շրջակայք)։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000-1850 մ բարձրությունների վրա, կրաքարային քարքարոտ լանջերին և ժայռոտ տեղերում։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հիմնական սպառնալիքը բնակավայրերի ընդարձակումն է և ճանապարհաշինությունը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ծվծվուկ Արաքսի

**Ծվծվուկ Արաքսի** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20-40 սմ բարձրությամբ բազմամյա, գեղազարդային բույս է։ Արմատամերձ տերևները կոթունավոր են, իսկ ցողունայինները՝ նստադիր։ Ցողունների հիմքում խմբված են մահացած տերևների հիմքերը, որոնք կոշտ են ու չռված։ Պսակաթերթերը վարդագույն են և ունեն ենթաբաժակ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Սելիմի լեռնանցք, Ջերմուկ քաղաքի շրջակայք)։ Աճում է նաև Հյուսիս արևելյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1900-2400 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի են երկու պոպուլյացիաներ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին սպառնացող հիմնական սպառնալիքներն են ճանապարհաշինությունը և ռեկրեցիոն տրորումը։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակությամ մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Բողկուկ Սպասկայա

**Բողկուկ Սպասկայա** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
30-40 սմ բարձրությամբ, ուղիղ կանգնած ցողուններով միամյա խոտաբույս է։ Տերևները պարզ են, ծաղիկները՝ դժգույն դեղին։ Պատիճները երկարավուն-էլիպսաձև են և ունեն 5-7 մմ երկարություն, 3-4 մմ լայնություն։

## Տարածում
Հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում, Որոտանի վերնագավառում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից մոտ 2000 մ բարձրության վրա, գետերի ափերին։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին կլիմայի փոփոխության և աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գիրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Լռջուն Թախտաջյանի

**Լռջուն Թախտաջյանի** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասեր բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մերկ կամ խիտ թավոտ, 25-50 սմ բարձրությամբ ցողունով բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները բարակ են, արմատամերձները՝ երկարավուն-էլիպսաձև, գագաթի մոտ սրացած, ցողունային տերևները՝ բութ ականջուկներով։ Ծաղիկները դեղին են և խմբված երկարավուն ծաղկաբույլերում։ Պտուղը 11-15 մմ երկարությամբ, 3-4 մմ լայնությամբ նեղ-էլիպսաձև պատիճակ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Արագածի (լեռնագագաթ՝ Արագած, Գեղարոտի կիրճ) և Զանգեզուրի (լեռնագագաթները Մեծ Իշխանասար, Կապուտջուղ, Գազանասար, Յաղլուդարա և Գոգ լիճը) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Ղարաբաղը և Հյուսիսարևելյան Անատոլիան։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2200-3300 մ բարձրություների վրա, ժայռոտ լանջերին, քարակուտակներին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղակալում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Զանգակ Մասալսկու

**Զանգակ Մասալսկու** (), զանգակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։
## Նկարագրություն
4-20 սմ երկարությամբ, խիտ թավոտությամբ գեղազարդային կիսաթփիկ է։ Ծաղիկները 1-5 հատ են և հավաքված են վահանիիկանման-ողկյուզային ծաղկաբույլերում։ Տերևները ձվաձև-սեպաձև են, մսալի ալիքավոր եզրերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է միայն Արտենի լեռան տարածքում և Շիրակի ֆլորիստիկական շրջանում։ Հայաստնից դուրս հայտնի են 2 աճելավայրեր Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում, որոնցից մեկը (Դիգորչայ, Բեշքիլիսա) մոտիկ է հայկականին։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 1100-1700 մ բարձրությունների և հրաբխային ժայռերի վրա։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում է՝ օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է միայն մեկ պոպուլյացիա։ Տարծման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին մարդածին գործոնի ազդեցության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Զանգակազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ընկերների ընկերները

**Ընկերների ընկերները** (), ռուսական ամանորյա կատակերգական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2013 թվականին՝ Enjoy Movies ընկերության կողմից։ Պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի հունվարի 1-ին։

Մարինա Գոլուբի մասնակցությամբ նկարահանված վերջին ֆիլմերից մեկն է (նկարահանումներն անցկացվում էին 2012 թվականի սկզբին, նրա մահից ոչ շատ առաջ)։

## Սյուժե
Կատակերգությունը տարբեր մարդկանց ճակատագրի մասին է, ովքեր միասին հավաքվել են Ամանորի նախատոնին, ինչի արդյունքում հերոսներից յուրաքանչյուրն ընկնում է զվարճալի և անհարմար դրության մեջ, իսկ այդտեղից դուրս գալ նրանց օգնում են ընկերները։

Տեղի նվագախմբի երեք երաժիշտ ուղևորվում են քաղաքի ամենահարուստ մարդկանցից մեկի տուն` երեկույթի։ Երաժիշտները տրամադրված են բավականաչափ գումար աշխատել դասական երգացանկ կատարելով, սակայն տանտերը հեռու է դասական գործերից և լրիվ այլ ելույթ է ակնկալում։ Տղաներին դուրս են անում, և նրանք հուսահատված որոշում են անիմատորների հագուստով ներխուժել տուն և թալանել երեկույթին ներկա բոլորին, այդ թվում և` տան տիրոջը, ով նրանց վիրավորել էր։

Ձմեռ պապիկի, Ձյունանուշի և եղնիկի կերպարներով նրանք թալանում են հյուրերին, չհասկանալով, որ բիզնեսմենի հյուրերը հիմնականում տեղական ոստիկանության ծառայակիցներն են, սակայն պլանավորածից հետ կանգնելու համար արդեն ուշ էր։ Հիմա նրանք պետք է մտածեն, թե ինչպես վերցնեն ամբողջ գողոնն ու խուսափեն արդարադատությունից։ Իրավիճակը բարդացնում է այն փաստը, որ նրանք գողացել են նաև տանտիրոջ այն ժամացույցը, որին վերջինս շատ մեծ նշանակություն է տալիս։

## Արձագանքներ
Ֆիլմն արժանացել է հիմնականում բացասական արձագանքների։ Քննադատները նշել են, որ հիմնական շեշտը դրված է եղել դերասանական «աստղային» կազմի վրա, ֆիլմում բացակայում է խորը իմաստը, իսկ սցենարը կրկնվող է և ոչ ճշմարտանման։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ընկերների ընկերները  «AMOVE» կայքում։

Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ
Նարդես Շովիցի

**Նարդես Շովիցի** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծասկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բարակ ցողուններով խոտաբույս է, որի բարձրությունը 50 սմ է։ Պսակաթերթերը արտաքինից թավոտ են։ Պտուղն ունի լայն թևանման եզրեր՝ ակոսիկներում բազմաթիվ եթերայուղային խողովակներով։

## Տարածում
Հայաստանում աճում է Երևանի (Քարակերտ, Երասխ) և Դարեղեգիսի (Խաչիկ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Անատոլիայում, Իրանում, Միջին Ասիայում, Աֆղանստանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1800 մ բարձրությունների վրա, աղակալված չոր կիսաանապատում և տափաստանում, քարքարոտ և խճաքարոտ  լանջերին։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանության
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսեը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
OSIRIS-REx

**Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security Regolith Explorer** (), ամերիկյան աստերոիդների ուսումնասիրման կայան, որը նախատեսված է (101955) Բեննու աստերոիդի գրունտի  ուսումնասիրությունների համար։ Այս առաքելությունը ընտրվել է մրցութային հիմունքներով` ՆԱՍԱ New Frontiers ծրագրի («Նոր սահմաններ») շրջանակներում։ Կայանի մեկնարկը տեղի է ունեցել 2016 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Աստերոիդի նվաճումն ու գրունտի ուսումնասիրությունը տեղի կունենա 2019 թվականին, իսկ երկիր կվերադառնա  2023 թվականին։ Առաքելության արժեքը գնահատվում է 800 միլիոն դոլար, չհաշված փոխադրամիջոցի արժեքը, որը կարժենա մոտ 200 մլն դոլար։ OSIRIS-REx անվանումը  կապված է նաև հին եգիպտական աստված Օսիրինի (և վերածննդի խորհրդանիշ Բեննի) անվան հետ։

## Գիտական սարքավորումներ
### OCAMS
Այս բլոկը(*OSIRIS-REx Camera Suite*, OCAMS) կազմված է երեք տեսախցիկներից`
* PolyCam, որը նախատեսված է հեռավորության վրա նկարահանելու համար, ինչպես նաև ավելի  մոտեցո գտնվող աստերոիդի մակերեսի մանրամասն նկարահանումների համար։
* MapCam, որը պատկերում է աստերոիդի մակերևույթը չորս սպեկտրալ միջակայքերում։ Այն կարող է պատկերել նաև մարմնի ընտրված տիրույթը շատ բարձր ճշտությամբ։   
* SamCam, որը շարունակաբար պատկերում է նմուշառման գործընթացը։

### OLA
*OSIRIS-REx Laser Altimeter* (OLA), լազերային հեռաչափ, որի օգնությամբ  OSIRIS-REx գործիքը կառուցում է աստերոիդի մակերեսի տոպոգրաֆիկ պլան, պատկերում է այն տիրույթների մակերեսները, որոնցից անհրաժեշտ կլինի վերցնել նմուշներ։

### OVIRS
*OSIRIS-REx Visible and IR Spectrometer* (OVIRS), սպեկտրոմետր, որը կարող է կիրառվել աստերոիդի մակերևույթի օրգանական և անօրգանական նյութերի տեղակայման քարտեզագրությանհամար։

### OTES
*OSIRIS-REx Thermal Emission Spectrometer* (OTES), սպեկտոմետր, որը կարող է աշխատել հեռավորության վրա գտնվող ինֆրակարմիր սպեկտորի տիրույթում (4-50 մկմ)։ Այս սարքի հիմնական խնդիրն է`  կառուցել ջերմաստիճանային քարտեզ։ Թույլատրում է ստեղծել նաև աստերոիդի նմուշառման հատվածում հանքանյութերի տեղանքի մանրամասն քարտեզ։

## Պատկերասրահ

File:Asteroid-Bennu-OSIRIS-RExArrival-GifAnimation-20181203.gif|Աստերոիդ Բեննու - OSIRIS-REx ծագումը (3 Դեկտեմբերի 2018)
File:Animation of OSIRIS-REx trajectory.gif
File:Animation of OSIRIS-Rex trajectory around 101955 Bennu.gif
File:Artist's concept of OSIRIS-REx TAGSAM in operation.jpg
File:OSIRIS-REx StowCam first light.jpeg
File:Bennu shape model.gif
File:OSIRIS-REx.stl
File:OSIRIS-REx instrument deck.png
File:Osiris-Rex Ocams 007.jpg
File:Osiris-Rex Ovirs gsfc 20150619 2015-12655 019-023.jpg
File:Osiris-Rex Otes-3.jpg
File:Osiris-Rex Sample-return-arm-test-167.jpg
File:OSIRIS-REx First Image of Asteroid Bennu.gif
File:OSIRIX-REx views Asteroid Bennu.jpg
File:Nh-pluto-in-true-color 2x JPEG-edit.jpg
File:243 ida.jpg
File:New Horizons spacecraft model 1.png
File:Eros, Vesta and Ceres size comparison.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Սև վառոդ

250px|մինի|Սև վառոդի բաղադրության մեջ մտնող կալիումի նիտրատը /բորակը/
250px|մինի|Փայտածուխը
250px|մինի|Ծծումբը
**Սև վառոդ**, հայտնի է նաև  **ծխացող վառոդ** անվանումով՝ ի տարբերություն ներկայումս լայնորեն գործածվող անծուխ վառոդի. ամենավաղ հայտնի քիմիական պայթուցիկ նյութն է։ Բաղկացած է ծծումբի (S), փայտածուխի և կալիումի նիտրատի /KNO/ կամ սելիտրայի խառնուրդից։ Ծծումբն ու փայտածուխը ծառայում են որպես վառելանյութ, իսկ կալիումի նիտրատը՝ օքսիդացնող նյութ, որն ապահովում է այրման համար անհրաժեշտ թթվածնի համապատասխան քանակության առկայությունը։ Ժամանակին լայնորեն գործածվել է հրազենի, հրետանու, հրթիռների, հրավառության նյութերի մեջ, հանքագործության, ճանապարհաշինության բնագավառներում։

Հայտնաբերվել է իններորդ դարում, Չինաստանում և 13-րդ դարի վերջերից լայնորեն տարածվել եվրասիական երկրներում։ Սկզբնապես ստեղծված լինելով բժշկական նպատակներով գործածվելու համար՝ մոտավորապես 1000 թվականին առաջին անգամ կիրառվել է որպես զինամիջոց։

Տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսից սկսած՝ սև վառոդի գործածության ծավալներն ու բնագավառները նվազել են՝ կապված ավելի արդյունավետ պայթուցիկ նյութերի՝ դինամիտի (ուժանակի) և ANFO-ի /ammonium nitrate/fuel oil/ հայտնաբերման հետ։ Այսօր սև վառոդը կիրառվում է որսորդության, հրազենի գործածության վարժանքների, պատմական ճակատամարտերի խաղ-բեմադրությունների ժամանակ՝ որպես մարտական լիցքից զուրկ, ուսումնական փամփուշտների նյութ։

Ռազմական նպատակով սև վառոդի գործածությունը՝ անծուխ վառոդի հետ համեմատած, անցանկալի է՝ հաշվի առնելով դրան հատուկ հետևյալ թերությունները. կրակելիս մեծ քանակությամբ ծուխ է արտադրվում, որը մատնում է հրաձիգի կամ հրանոթի տեղը, կրակողին խանգարում է նշանառության , ինչպես նաև՝ արձակած կրակոցի արդյունքները, հետևանքները պարզելու ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Gun and Gunpowder
* The Origins of Gunpowder
* Cannons and Gunpowder

* Oare Gunpowder Works, Kent, UK
* Royal Gunpowder Mills
* The DuPont Company on the Brandywine A digital exhibit produced by the Hagley Library that covers the founding and early history of the DuPont Company powder yards in Delaware
* 
* Video Demonstration of the Medieval Siege Society's Guns, Including showing ignition of gunpowder
* Black Powder Recipes 
* 

## Աղբյուրներ
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* 
* .
* .
* .
* Hadden, R. Lee. 2005. "Confederate Boys and Peter Monkeys." Armchair General. January 2005. Adapted from a talk given to the Geological Society of America on March 25, 2004.
* .
* .
* .
* 
* .
* 
* .
* .
* 
* .
* .
* .
* .
* 
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* Schmidtchen, Volker (1977a), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", *Technikgeschichte* **44** (2): 153–173 (153–157)
* Schmidtchen, Volker (1977b), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", *Technikgeschichte* **44** (3): 213–237 (226–228).
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* 
* 

Կատեգորիա:Զինամթերք
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Ծվծվուկ անապատային

**Ծվծվուկ անապատային** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բույս է, որի բարձրությունը 30-80 սմ է։ Բաժակը, որը մերկ է, ունի 8-10 մմ երկարություն։ Պտղակիրը՝ կարպոֆորը, ավելի քան երկու անգամ բաժակից կարճ է։ Պսակաթերթերը դեղնավուն-կանաչավուն են և առանց պսակակցի։

## Տարածվածություն
Հայտնի է Երևանի (Արարատ ավանի և Ազատի ջրամբարի շրջակայք) և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, չոր լանջերին, աղակալած ճահիճներում, կիսաանապատում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղակալում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի են 2 փոքրիկ պոպուլյացիա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից է պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Արարատի ճահիճները Հայաստանի Կառավարության 2008 թվականի որոշման համաձայն ընդգրկվել են բնության հուշարձանների ցանկում, որպես «Աղակալած ճահճուտ», սակայն պահպանության ուղղությամբ կոնկրետ գործողություններ դեռ չեն իրականացվում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Տերի Դեհեր

**Լենոկս Դոմինիկ «Տերի» Դեհեր** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Վաղ տարիներ
Տերի Դեհերը ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Նյու Յորք քաղաքում։ Սովորել է Ջերսի Սիթի քաղաքի Սենթ Էնտոնի դպրոցում, որտեղ խաղացել է տեղի բասկետբոլային ակումբի կազմում։ 1993 թվականին ավարտել է Սեթոն Հոլի համալասարանը, որտեղ չորս տարի շարունակ խաղացել է «Սեթոն Հոլ Փայրետս» ակումբի կազմում։ Այնտեղ հաջող կարիերա է անցկացրել՝ արդյունքում հավաքելով 2494 միավոր, 415 անդրադարձ, 319 փոխանցում, 144 խլում և 42 բլոկշոտ, ինչպես նաև երկու անգամ օգնել է թիմին հաղթե Big East կոնֆերենցիայի պարբերական չեմպիոնատը(1992—1993), նաև երկու անֆամ Big East կոնֆերենցիայի առաջնությունը (1991, 1993)։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է խաղարկողի և հարձակվող պաշտպանի դիրքերում։ 1993 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Լոս Անջելես Կլիպերս» ակումբի կողմից 13-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Սակրամենտո Քինգս», «Վանկուվեր Գրիզլիս», «Ալբա Բեռլին» և «Նորթ Չարլստոն Լուգեյթերս» (NBA զարգացման լիգա) ակումբների կազմում։ Ընդհանուր NBA-ում անցկացրել է 6 մրցաշրջան։ 1993 թվականին դարձել է Հագերտի մրցանակի դափնեկիր, ճանաչվել է Big East կոնֆերենցիայի տարվա բասկետբոլիստ, ինչպես նաև ընդգրկվել է NCAA համաամերիկայան երկրորդ հավաքականի մեջ։ Ընդհանուր NBA կարիերայի ընթացքում խաղացել է 402 խաղ, որոնցում հավաքել է 3235 միավոր (8,0 մ/խ), կատարել է 588 անդրադարձ, 1034 փոխանցում, 213 խլում և 36 բլոկշոտ։

## Կարիերան ԱՄՆ-Ի հավաքականում
Դեհերը 1990 թվականին ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում դարձել է Մոնտեվիդեոյում Ամերիկայի մինչև 18 տարեկան պատանիների միջև անցկացվող բասկետբոլի չեմպիոնատի չեմպիոն։ 1991 թվականին ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում Հավանայում անցկացվող պանամերիկյան խաղերում գրավել է բրոնզե մեդալներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը Basketball-Reference.com կայքում 
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Ծվծվուկ ավազուտային

**Ծվծվուկ ավազուտային** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա բույս է, որն ունի 5-25 սմ բարձրություն։ Ցողունները և ծաղկակոթերը բարակ են ու կոշտ։ Պսակաթերթերը սպիտակ են կամ վարդագույն։

## Տարածվածություն
Հայտնի է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Գոռավան, Զվարթնոց)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսային Անատոլիայում և Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակերևույթից 800-900 մ բարձրությունների վրա, ավազային անապատում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղակալում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի է երկու փոքր պոպուլացիա, որոնցից մեկը համարյա անհետացել է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելանոցի տարածքում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

։

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա

**«Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա»** (), թուրքական հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է Show TV հեռուստաալիքով՝ 2011 թվականի հունվարի 14-ից 2012 թվականի հունիսի 29-ը։

## Սյուժե
Ֆերիհա Յըլմազը մի աղքատ ընտանիքի դուստր է։ Դպրոցը գերազանց ավարտելուց հետո ընդունվում է հեղինակավոր Ստամբուլի լավագույն համալսարաններից մեկը, ի տարբերություն իր ընկերուհի Ջանսու Իլհանլըի, որը չկարողացավ  քննությունները բարեհաջող հանձնել։ Քանի որ Ֆերիհայի համակուրսեցիները հարուստ մարդկանց զավակներ են, նա ստիպված թաքցնում է իր ծագումը։ Ֆերիհան սկսում է հանդիպել Էմիր Սարաֆօղլուի հետ, որը համալսարանի ամենացանկալի տղաներից մեկն էր։ Էմիրին սիրահարված է նաև Ջանսուն, ինչի պատճառով ընկերուհիների հարաբերությունները գնալով վատանում են։ Ջանսուն հայտնում է Էմիրին Ֆերիհայի ընտանիքի և նրանց ֆինանսական  դրության մասին։

## Դերերում

## Սերիալի փակում
Երկրորդ եթերաշրջանի նկարահանումների ժամանակ գլխավոր հերոսուհու մոտ ախտորոշվում է այնպիսի հիվանդություն, որն անհամատեղելի էր նկարահանումների հետ։ Այդ պատճառով որոշվում է ավարտել այն։ Ֆիլմի հետագա ընթացքը զարգանում է «Էմիրի ճանապարհը» առանձին սերիալում ():

## «Էմիրի ճանապարհը» սյուժե
Ֆերիհան մահացել է, իսկ Էմիրը գտնվում է հուսահատության մեջ։ Նա հանդիպում է Ջանսելին, որը սիրահարվում է իրեն։ Էմիրն էլ, իրեն հավաքելուց հետո, այնպես է անում, որ իրեն սիրահարվի Գյունեշը՝ իր թշնամու քույրը, որպեսզի վրեժխնդիր լինի։

## Եթերաշրջաններ

## Հեռարձակումներ այլ երկրներում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Страница сериала на сайте канала «Show TV»
* Страница сериала на сайте компании «Med Yapım»
* 
* Страница сериала на сайте «sinematurk.com»

Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2011 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2012 հեռուստասերիալներ
Մինուարցիա կոշտածաղիկ

**Մինուարցիա կոշտածաղիկ** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
3-7 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Ծաղկակիցների և բաժակաթերթերի ջղերը ծածկված են բյուրեղային վահանակներով։ Ծաղկակիցները կարթանման ներս թեքված են և ունեն ծաղկաբույլի փնջերին հավասար կամ մի փոքր ավելի մեծ երկարություն։ Բաժակը հիմքում ունի հատված կամ սապատ։ Պսակաթերթերը չկան կամ ռեդուկցված են։ Տուփիկը բաղկացած է 2-3 սերմերից։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Գոռավան, Երասխ) և Մեղրու (Կարճևան, Նյուվադի) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Արևելյան Հարավային Կովկասում, Թալիշում, Անատոլիայում, Իրաքում և Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 550-900 մ բարձրությունների վրա, ավազների վրա, չոր լանջերին, անապատում, կիսաանապատում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի են երկու պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճում է յուրացվող տարածքներում։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակությամ մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Շարլոթ Ջոել

**Շարլոթ Ջոել** (), հրեական ծագմամբ գերմանացի լուսանկարչուհի, հոլոքոստի զոհ։

## Կյանք
thumb|small|Լուսանկարչական ստուդիայի ռետինե կնիքը
Շարլոթ Ջոելը 1918 թվականին մտերմանում է լուսանկարիչ Մարի Հայնցելմանի հետ և Շառլոտենբուրգ քաղաքում հիմնում «Ջոել և Հայնցելման» լուսանկարչական արվեստանոցը։ 1919 թվականից նա ապրում էր Հանսաուեր 5 հասցեում։ Հիմնականում հետաքրքրված է եղել դիմանկարային լուսանկարչությամբ։ 1918 թվականին Ջոելը լուսանկարում է այն ժամանակ դեռ չճանաչված Մառլեն Դիտրիխին։ 1921 թվականին դասախոսություններ կարդալու նպատակով Բեռլինում էր գտնվում Կարլ Կրաուսը։ Նա ստիպված էր մի շարք դիմանկարներ պատվիրել որևէ լուսանկարչի մոտ։ Նրա և Ջոելի ծանոթությունը վերածվում է բարեկամության և նրանք շփվում են մինչև Կրաուսի մահը՝ 1936 թվականը։ Կրաուսն անգամ իր գրադարանն է կտակում Ջոելին։ Շարլոթ Ջոելը լուսանկարել է նաև Ուոլթեր Բենջամինին, Հեդվիգ Լախմանին և Գուստավ Լանդաուերին։
[thumb| Շարլոթ Ջոելի [գայթաքարը]]
1933 թվականին, Ադոլֆ Հիտլերի իշխանության գալուց հետո նա, որպես հրեա  այլևս չէր կարող աշխատել իր մասնագիտությամբ, սակայն մինչև 1938-39 թվականները լուսանկարչատունը շարունակում էր գործել «Ջոել և Հայնցելման» անվամբ։ Ընկերուհու՝ Կլարա Գրունվոլդի օգնությամբ Շարլոթը տեղափոխվում է Լանդվերկ Նոյենդորֆ՝ հրեական աշխատավորական գաղութ և մասնագիտական ուսուցման կենտրոն, որտեղ աշխատում է բուֆետում։ 1943 թվականի ապրիլի 19-ին նրան տեղափոխում են Օսվենցիմի համակենտրոնացման ճամբար և տանջամահ անում։ 2013 թվականին Բեռլինի Կլոպշտոկշթրասե 19 հասցեում տեղադրվեց Շարլոթ Ջոելի գայթաքարը։

## Պատկերասրահ

Karl Kraus (1874–1936) 1921 © Charlotte Joel (1882–1943) OeNB 5065542.jpg|Կարլ Կրաուս (1921)
Walter Benjamin (1892–1940) 1929 © Charlotte Joel.jpg| Ուոլթեր  Բենջամին (1929)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Entry for Charlotte Joel in The Central Database of Shoah Victims' Names (here year of birth: 1882) 
* Entry for Charlotte Joel in The Central Database of Shoah Victims' Names (here year of birth: 1887) 
* *[http://www.alt.inselgalerie-berlin.de/2012/04/wiederstandige-kunstlerinnen/ Wiederständige Künstlerinnen]*. Lecture by Sabine Krusen on Charlotte Joel, Ilse Schaeffer, Julie Wolfthorn at the Inselgalerie in Berlin, April 19, 2012. Retrieved 2018-10-21.

Կատեգորիա:Գերմանացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստի զոհեր
Կատեգորիա:Հրեա կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարում մահացածներ
Ֆրեդ Վանվլիտ

**Ֆրեդերիկ Էդմոնդ «Ֆրեդ» Վանվլիտ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսինալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Տորոնտո Ռեպտորս» ակումբի կազմում։ Ուսանող տարիքում պաշտպանել է «Ուիչիտա Սթեյթ Շոկերս» ակումբի գույները։ Խաղում է խաղարկողի դիրքում։

## Կարիերայի ցուցանիշներ
### NBA

#### Ամենամյա մրցաշրջան

|-
| style="text-align:left;"| 2016
| style="text-align:left;"| Տորոնտո
| 37 || 0 || 7.9 || .351 || .379 || .818 || 1.1 || .9 || .4 || .1 || 2.9
|-
| style="text-align:left;"| 2017
| style="text-align:left;"| Տորոնտո
| **76** || 0 || **20.0** || **.426** || **.414** || **.832** || **2.4** || **3.2** || **.9** || **.3** || **8.6**
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"| Կարիերա
| 113 || 0 || 16.1 || .413 || .410 || .829 || 2.0 || 2.5 || .7 || .2 || 6.8

#### Փլեյ Օֆ

|-
| style="text-align:left;"| 2017
| style="text-align:left;"| Տորոնտո
| **7** || 0 || 4.1 || **.667** || **.400** || – || .1 || .6 || **.1** || .0 || 2.0
|-
| style="text-align:left;"| 2018
| style="text-align:left;"| Տորոնտո
| 6 || **1** || **19.0** || .333 || .286 || **.875** || **1.7** || **2.2** || .0 || .0 || **6.8**
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"| Կարիերա
| 13 || 1 || 11.0 || .396 || .303 || .875 || .8 || 1.3 || .1 || .0 || 4.2

### Քոլեջ

|-
| style="text-align:left;"| 2012–13
| style="text-align:left;"| Ուիչիտա Սթեյթ
| **39** || 0 || 16.2 || .386 || .408 || .725 || 1.8 || 2.3 || .9 || **.1** || 4.3
|-
| style="text-align:left;"| 2013–14
| style="text-align:left;"| Ուիչիտա Սթեյթ
| 36 || **36** || **31.7** || **.484** || **.418** || **.830** || 3.9 || 5.4 || **1.9** || **.1** || 11.6
|-
| style="text-align:left;"| 2014–15
| style="text-align:left;"| Ուիչիտա Սթեյթ
| 35 || 35 || 31.5 || .430 || .357 || .796 || **4.5** || 5.2 || **1.9** || **.1** || **13.6**
|-
| style="text-align:left;"| 2015–16
| style="text-align:left;"| Ուիչիտա Սթեյթ
| 31 || 31 || 29.0 || .390 || .381 || .817 || 3.2 || **5.5** || 1.8 || **.1** || 12.2
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"| Կարիերա
| 141 || 102 || 26.8 || .426 || .386 || .805 || 3.3 || 4.5 || 1.6 || .1 || 10.2

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ցուցանիշները ESPN կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորոնտո Ռեպտորսի բասկետբոլիստներ
Sumitomo Fudosan Roppongi Grand Tower

, 231 մետր բարձրությամբ և 43-հարկանի երկնաքեր՝ տեղակայված Ճապոնիայի Տոկիո քաղաքի Մինատո շրջանի Ռապպոնգի 3-2-1 հասցեում։ Շենքը կառուցվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ից մինչև 2016 թվականի մարտը, շենքը բացվել է 2016 թվականի աշնանը։ *Sumitomo Fudosan Roppongi Grand Tower*-ն իր բարձրությամբ 9-րդն է Տոկիոյում և 15-րդը՝ Ճապոնիայում։ Տեղակայված է Տոկիոյի Ռոպպոնգի շրջանում՝ Izumi Garden Tower երկնաքերի հարևանությամբ, որը ևս պատկանում է *Sumitomo Realty & Development*-ին։
Շենքը նախագծվել է *Nikken Sekkei Ltd* ընկերության կողմից և կառուցվել է *Obayashi Corporation* ու *Taisei Corporation* ընկերությունների համատեղ աշխատանքի արդյունքում։

## Պատկերասրահ

Roppongi Grand Tawer2.JPG|
Roppongi Grand Tawer3.JPG|
Roppongi Grand Tawer4.JPG|
Roppongi Grand Tower5.jpg|
Sumitomo Fudosan Roppongi Grand Tower Void 2018.jpg|Ներսը 
Sumitomo Fudosan Roppongi Grand Tower Courtyard 2018.jpg|Բակը
Sumitomo Fudosan Roppongi Grand Tower Open space 2018.jpg|Բաց տարածություն


## Տես նաև
* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ
* Նագոյա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական վեբկայք 

Կատեգորիա:Երկնաքերներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի շենքեր և կառույցներ
Եռակատար

**Եռակատար**, *Ուչթափալար Առաջին*, լեռնագագաթ Հայաստանի Շիրակի մարզի, Վրաստանի և Թուրքիայի սահմանին, Եղնախաղի լեռնաշղթայում։ Կազմված Է անդեզիտա֊բազալտներից։ Լանջերը ծածկված են փարթամ արոտավայրերով։ Ջրառատ է, սառնորակ աղբյուրներով հարուստ։ Բարձրություն 3011 մ։ Կառուցված է միո-պլիոցենյան անդեզիտային ապարներով։ Ունի զառիթափ լանջեր։ Ծածկված է ենթալպյան և ալպյան բուսածածկույթով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզ
Կատեգորիա:Արդահանի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Խորհրդա-գերմանական առևտրային համաձայնագիր

**Խորհրդա-գերմանական առևտրային համաձայնագիր** (նաև հայտնի որպես 1940 թվականի փետրվարի 11-ի Տնտեսական համաձայնագիր Գերմանական Ռայխի և Խորհրդային Սոցիալիստական հանրապետությունների միջև), տնտեսական համաձայնագիր ԽՍՀՄ-ի և Նացիստական Գերմանիայի միջև ստորագրված 1940 թվականի փետրվարի 11-ին, որպես 1939 թվականի օգոստոսի 19-ին կնքած Խորհրդա-գերմանական առևտրային համաձայնագրիի հավելում, որ ԽՍՀՄ-ը համաձայնվել է շարունակել ապրանքների մատակարարումը (նավթ, հումք և հացահատիկ) մինչև 1941 թվականի փետրվարի 11-ը 420-ից 430 միլիոն ռայխսմարկի դիմաց։

ԽՍՀՄ-ի տարածքով երրորդ երկրների ապրանքների մատակարարումը Գերմանիային համաձայնվեց ավելի ուշ։ 1941 թվականի հունիսին, երբ Գերմանիան հարձակվեց ՊՍՀՄ-ի վրա, Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտը և բոլոր տնտեսական համաձայնագրերը չեղարկվեցին։

1940 թվականի հունվարից մինչև Գերմանիայի հարձակումը ԽՍՀՄ-ը արտահանել է Գերմանիա մոտ 597,9 միլիոն ռայսմարկի ապրանք։ Գերմանիան արտահանել է ԽՍՀՄ 437,1 միլիոն ռայսմարկի ապրանք։ Համաձայնագրով շարունակվեցին Խորհրդա-գերմանական տնտեսական հարաբերությունները և արդյունքում մեծ քանակությամբ հումքային ապրանքներ մատակարարվեցին Գերմանիա, ներառյալ ավելի քան 900.000 տոննա նավթ, 1.600.000 տոննա հացահատիկ և 140.000 տոննա 140.000 մագնեզիում։

Փոխարենը ԽՍՀՄԸ-ը ստացավ անավարտ Ադմիրալ Հիպպեր տեսակի Lützow հածանավը, և Բիսմարկ ռազմանավի նախագծերը, Գերմանիայի նավատորմի փորձարկումների մասին տեղեկատվություն, ծանր ռազմածովային թնդանոթներ և այլ թնդանոթներ և գերմանական վերջին սերնդի մարտական օդանավերի երեսուն օրինակ, այդ թվում Bf 109 կործանիչներ, Bf 110 կործանիչներ, Ju 88 և Do 215 հրետակոծիչներ։ ԽՍՀՄ-ը նաև նորացրեց նավթային և էլեկտրական տեխնոլոգիաները, լոկոմոտիվները, շարժիչները, գեներատորենարը, դիզելային մխոցները, նավերը, մեքենաների մասերը և ստացավ գերմանական հրետանու օրինակներ, տանկեր, պայթուցիկ նյութեր, քիմիական զենքի միջոցներ և այլ ապրանքներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պայմանագրեր
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի ռազմական պատմություն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում
Զելյոնի (կղզի, Դոնի Ռոստով)

**Զելյոնի** ( «Կանաչ»), գետային կղզի, որը գտնվում է Դոն գետի ստորին հատվածում, Ռուսաստանի Ռոստովի մարզում։ Երկարությունը 4 կմ է (արևմուտքից արևելք), առավելագույն լայնությունը՝ 1,5 կմ։ Վարչականորեն վերաբերում է Դոնի Ռոստովի քաղաքային օկրուգին, քաղաքի Պրոլետարսկի շրջանին։ Հարավից ողողվում է Դոնի գլխավոր հոսքով, հյուսիսից՝ Նախիջևանի գետակով, որից հյուսիս քաղաքի շենքերն են։ Զելյոնի կղզու հարևանությամբ Դոնի հիմնական հունում կա մեկ այլ կղզի՝ Բիստրին, որը շատ ավելի փոքր է։

## Նկարագրություն
Զելյոնի կղզին ծածկված է ծառերով և մարգագետնային բուսականությամբ։ Ծառերից առկա են բարդին և հացենին, բացատներում հանդիպում է մոշենի։ Ափերը հիմնականում ավազոտ են, ծածկված բոշխով, կղզում կան հանրային լողափ բարեկարգման տարրերով, հանգստի կենտրոններ, մանկական ճամբարներ, որոնք քաղաքին են միանում պինդ ծածկով ճանապարհներով։

Կղզին հյուսիսից հարավ հատում է Ռազվիլկա-Բատայսկ միագիծ էլեկտրականացված երկաթուղին։ Գիծը հատում է Նախիջևանի գետակը և Դոնը երկաթուղային երկու կամրջով։

Նախիջևանի վտակի վրայով 29-րդ գծի ուղղահատածքում գործում է նավակամուրջ, որով ապահովվում է մուտքը կղզի։ Զելյոնի կղզու մուտքը վճարովի է։ Կամրջի մուտքի մոտ կա արգելափակոց, սակայն հետիոտների և հեծանվորդների մուտքն ազատ է։ Կամուրջը գործում է ապրիլից նոյեմբեր։ Մնացած ամիսներին կղզի հնարավոր է հասնել միայն նավակով։

Անտիկ ժամանակներում կղզում տեղակայված էին ձկնորսների սեզոնային կայանատեղիներ։ Նրանք պատկանում էին մոտակա Կոբյակովսկու քաղաքատեղիին։

## Պատկերասրահ

Вид на Зеленый остров. Ростов-на-Дону. Июль 2007 - panoramio.jpg|Զելյոնի կղզին
File:Понтонный мост на Зеленый остров.JPG|Նավակամուրջը կղզու կողմից
File:Зеленый остров. Дикий пляж.jpg|Վայրի լողափ կղզու արևմտյան մասում
File:Зеленый остров. Болота.jpg|Ճահիճ կղզու կենտրոնական հատվածում
|

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի զբոսայգիներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կղզիներ
Ղանղալ

**Ղանղալ**, ավան (գյուղաքաղաք, բերդաքաղաք, քաղաք) Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ղանղալի գավառակում։ Հանդիսանում էր համանուն գավառակի կենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Ավանի շրջակայքում կան անտառներ։

## Պատմություն
Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
Բնակչության մեծագույն մասը հայեր էին։ XX դարի սկզբին հայերի թիվը հասնում էր 3000 մարդու։

## Տնտեսություն
Ավանն հայտնի էր իր ցորենով, մեղրով և կաթնամթերքներով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ղանղալն ուներ եկեղեցի, որտեղ կար հին Ավետարան։ Կար նաև բերդ։

## Կրթություն
Բնակավայրում գործում էր դպրոց։

## Գրչություն
Հանդիսացել է գրչության կենտրոն։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մաշենկայի համերգը

**«Մաշենկայի համերգը»** (), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ երեխաների համար։ Ստեղծվել է 1948 թվականին ռեժիսոր Մստիսլավ Պաշչենկոյի կողմից։

## Սյուժե
Փոքրիկ Մաշենկան իր ծննդյան օրը նվեր է ստանում սևամորթ տիկնիկ։ Սևամորթ Թոմը շատ տխուր տեսք ունի,  և աղջիկն ուզում է ուրախացնել նրան։ Իր խաղալիքների հետ միասին Մաշենկան Թոմի համար համերգ է կազմակերպում, որին մասնակցում են մատրյոշկաները, թավշե արջուկը, կապիկը։ Թեև այդ ամենը տեղի է ունենում երազում, առավոտյան արթնանալուց հետո Մաշենկան Թոմի դեմքին տեսնում է ուրախ ժպիտ։

## Ստեղծողներ

## Վերահնչյունավորում
2001 թվականին «Մաշենկայի համերգը» մուլտֆիլմը վերականգնվել է ու նորից հնչյունավորվել «Студия АС» և «Детский сеанс 1» ընկերությունների կողմից։ Նոր տարբերակում ամբողջովին փոխվել է ֆոնոգրամա, վերահնչյունավորմանը մասնակցել են ժամանակակից դերասաններ, տիտրերում փոխվել են հնչյունային ռեժիսորի ու հնչյունավորողների մասին տվյալները։ Վերահնչյունավորումը խիստ բասացաբար է ընդունվել հեռուստադիտողների մեծ մասի, ինչպես նաև պրոֆեսիոնալ միության անդամների կողմից։ Վերականգնման որակը նույնպես երբեմն քննադատության է արժանանում։

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է VHS (1990-ական թվականներ) և DVD-ով (2006, 2007 և 2008 թվականներին) մուլտֆիլմերի հետևյալ հավաքածուներում. 
* Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմեր, Studio PRO Video (1990-ական թվականների կեսեր), VHS
* «Սոյուզմուլտֆիլմ» հավաքածու № ?, «Союз» ստուդիա (1990-ական թվականների կեսեր), մուլտֆիլմեր տեսաերիզով,
* «Հեքիաթներ Մաշենկայի մասին», «Սոյուզմուլտֆիլմ», սկավառակում ընդգրկված մուլտֆիլմեր՝ «Մաշենկայի համերգը» (, 1949), «Կախարդական զանգակ» (, 1949), «Մաշենկան ու արջը» (, 1960), «Ինչպես Մաշան կռվեց բարձի հետ» (, 1977), «Մաշան այլևս ալարկոտ չէ» (, 1978), «Մաշան ու կախարդական մուրաբան» (, 1979), «Վարունգից ձիուկ» (, 1985)։

## Մուլտֆիլմի մասին
Մստիսլավ Պաշչենկոն ոչ միայն նուրբ հոգեբան էր, մանկական հոգու գիտակ, այլև հիանալի նկարիչ, մուլտիպլիկացիայի մեծ վարպետ։ Բայց այնուամենայնիվ Պաշչենկոյի ֆիլմերի գլխավոր արժանիքը դրամատուգիայի կատարելության մեջ է։ Սցենարներին տալով առաջնային նշանակություն՝ Մստիսլավ Սերգեևիչը հաճախ դրանք ինքն է գրել՝ ցուցաբերելով դրամատուրգի արտասովոր տաղանդ։ Նրա բոլոր լավագույն ֆիլմերը՝ «Երգ ուրախության», «Մաշեկայի համերգը», «Անտառային ճանապարհորդները», «Անհնազանդ կատվիկը», «Արտասովոր խաղ», «Հին ծանոթներ», առանձնանում են դրամատուրգիական ամբողջականությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Մաշենկայի համերգը» մուլտֆիլմը Myltik.ru կայքում

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մստիսլավ Պաշչենկոյի մուլտֆիլմեր
Թամար Էշել

**Թամար Էշել** (, ), իսրայելցի նախկին դիվանագետ, քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Թամար Էշելը ծնվել է Լոնդոնում։ Թեև Թամարը ծնվել է Միացյալ Թագավորությունում, Իսրայելի արտաքին գործերի նախարար Մոշե Շարեթը հետագայում նրան գրանցել է որպես բնիկ իսրայելցի, քանի որ նրա ծնողները արտասահմանում էին որպես «պետության գործակալներ»։ Էշելի ծնողները Անգլիայում Հրեական գործակալության գաղտնի գործակալներ էին։ 1923 թվականին Էշելը նրանց հետ վերադարձել է Մանդատային Պաղեստին։ Նրա մայրը եղել է հայտնի Ֆեյնբերգ և Բելքինդ ընտանիքների անդամ և Ավշալոմ Ֆեյնբերգի քույրը։ Հայրը՝ տարածաշրջանի առաջին փաստաբան Զե’և Շոամը, սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում, որտեղ էլ հանդիպել է իր ապագա կնոջը՝ Զիլլա Ֆեյնբերգին։ Պաղեստին վերադառնալուց հետո նրանք բնակություն հաստատեցին Հայֆայում, որտեղ Էշելն ավարտել է Հրեական Ռեալի դպրոցը, այնուհետև Լոնդոնի համալսարանում ուսանել է արևելագիտություն։

[thumb|Թամար Էշելն [Երուսաղեմում, 1977 թ.]]
Լոնդոնում գտնվելու տարիներին ակտիվ գործունեություն է ծավալել Հագանայի հետ, իսկ 1940-ական թվականներին գլխավորել է վերջինիս ներգաղթային գրասենյակը Ֆրանսիայում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում եղել է բրիտանական բանակի կամավոր, նախ եղել է վարորդ, այնուհետև Մերձավոր Արևելքի ռազմական կրթական գրադարանների հաստատման ղեկավար։ Լոնդոնում և Եգիպտոսում եղել է Հաբոնիմ և Հե-Հալուց շարժումների խորհրդատու։ Բրիտանական բանակից դուրս գալուց հետո Երուսաղեմում դարձել է Հագանայի քաղաքական և ռազմական հետախուզության ծառայության սպա։

## Դիվանագիտական և քաղաքական գործունեություն
1948 թվականին Իսրայելի պետության ստեղծվելուց հետո սկսել է աշխատել Երուսաղեմում` Արտաքին գործերի նախարարության համար։ Էշելը ներկայացրել է նախարարությունը Միավորված ազգերի կազմակերպության պատվիրակության կազմում և նրա անունից տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել Վարչապետի գրասենյակում։ 1968 թվականին նախարարությունից պաշտոնաթողությունից հետո նրան շնորհվել է դեսպանի կոչում։

1970-ական թվականներին Էշելը եղել է Երուսաղեմի քաղաքային խորհրդի անդամ և քաղաքապետ Տեդդի Կոլլեկի տեղակալը։ Նաև ղեկավարել է  «Na'amat» կանանց կազմակերպությունը, նախքան Մաարախ կուսակցությամբ Քնեսեթում ընտրվելը։ 1981 թվականի ընտրություններում պահպանել է իր տեղը և պաշտոնավարել մինչև 1984 թվականի ընտրությունները։ Ակտիվ կերպով աշխատել է տնտեսության, ներքին քաղաքականության և պետական կոմիտեներում, զբաղվել Խորհրդային Միությունից և Եթովպիայից ներգաղթի հարցերով։ Շարունակել է արտերկրյա շրջագայությունները, դասախոսել Հյուսիսային Ամերիկայում, Եվրոպայում և ավելի քիչ չափով, Լատինական Ամերիկայում։

## Անձնական կյանք
1948 թվականին Թամարն ամուսնացել է տնտեսագետ Լիոնել Շվարցի (1912-1962) հետ։ 1949 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Յաիլը։ 1960 թվականին, առաջին ամուսնու հետ ամուսնալուծվելուց վեց տարի անց, նա ամուսնացել է Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարության աշխատակից Արի Էշելի հետ։ Ամուսնու դստերը՝ Ռութին, համարում է նաև իրենը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tamar Eshel on the Knesset website

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի դեսպաններ
Կատեգորիա:Իսրայելցի կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հագանայի անդամներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի կին անդամներ
Ծվծվուկ Մեյերի

**Ծվծվուկ Մեյերի** (), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
2-10 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Ցողունների հիմքում կուտակված են մահացած տերևների կոշտ, ցցված հիմքերը։ Պսակաթերթերը մուգ վարդագույն են կամ մանուշակագույն։ Կարպոֆորը՝ պտղակիրը, ներքևի կեսում թավոտ է։

## Տարածվածություն
Հայտնի է Երևանի (Միլի գետի հովիտ, Զանգակատուն գյուղի շրջակայք), Դարեղեգիսի (Խաչիկ գյուղի շրջակայք) Մեղրու (Բողաքար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Թալիշում և Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000-2800 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս ամսինն, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի են չորս փոքրիկ պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ պոպուլյացիան պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Սերմնավոր բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խրիմյան Հայրիկի հուշաքար

**Խրիմյան Հայրիկի քար**, գորշ, բազալտե, ավելի քան 2 մետր բարձրությամբ հուշաքար, որը գտնվում է Հալիձոր-Տաթև ճանապարհի եզրին։ Ընդգրկված է Հալիձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Հայոց կաթողիկոս Խրիմյան Հայրիկի 1903 թվականի աշնանը  Սյունիք կատարարած այցի ժամանակ Տաթևի վանքի ճանապարհին կանգնեցվել է երկու հուշաքար։ Դրանից առաջինը Խրիմյան Հայրիկի անվան  հուշաքարն է, որը գտնվում է Հալիձոր գյուղից 1,5 կմ հարավ-արևմուտք՝ Հալիձոր-Տաթև ճանապարհից ձախ։

Հուշաքարի վրա գրված է «Հալիձորց։ Խաչս յիշատակ Հայոց Հայրիկ ՏՏ կաթիկոսի 1903 թ․ Խրիմյան Հայրիկի, ՍԲ Տաթև։ Աստուած ողորմած լինի»։

Հուշաքարը կառուցել է Շինուհայրի Տեր-Ստեփան քահանան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հալիձոր
Auld Lang Syne

**Auld Lang Syne** ([ˈɔːld lɑŋ ˈsəin], Հին լավ ժամանակներ), շոտլանդական երգ, գրված 1788 թվականին, Ռոբերտ Բյոռնսի բանաստեղծության բառերով։ Հայտնի է շատ տարբեր, հատկապես` անգլալեզու երկրներում և հաճախ երգվում է Ամանորը դիմավորելիս, կեսգիշերից հետո։

## Ստեղծման պատմություն

Երգի տեքստը Ռոբերտ Բյոռնսի կողմից ուղարկվել է «Շոտլանդիայի երաժշտության թանգարանի» խմբագրին` հետևյալ նշումով. «Այս երգը, այս հին բալլադը երբեք չի տպագրվել, նույնիսկ ձեռագիր չի գրվել, մինչև որ ես չիմացա դրա բառերը մի տարեց մարդուց»։ Այն փաստը, որ բանաստեղծության շատ տողեր չեն հորինվել Բյոռնսի կողմից, ապացուցում է նաև 1711 թվականին Ջեյմս Ուոթսոնի կողմից գրված «Old Long Syne» բանաստեղծությունը, որի առաջին տունը շատ մոտ է շոտլանդացի բանաստեղծի տարբերակին։ Ամենայն հավանականությամբ և՛ Բյորնսը և՛ Ուոթսոնն իսկապես օգտագործել են հին ժողովրդական բալլադը որպես սկզբնաղբյուր։ Ինչ վերաբերում է երաժշտությանը, ապա հայտնի չէ` արդյո՞ք այն պահպանվել է նույնկերպ, ինչպես ի սկզբանե առաջարկել է բանաստեղծը։
 
Ամանորի նախօրեին «Auld Lang Syne» երգելու ավանդույթն արագ տարածվել է ոչ միայն Շոտլանդիայում, այլև ամբողջ Մեծ Բրիտանիայում, այնուհետև թափանցել է այլ երկրներ ևս։ Գայ Լոմբարդոն 1929 թվականից սկսած հաճախ է կատարել երգն իր ամանորյա եթերների ժամանակ, ինչը երգին մեծ ճանաչում է բերել։ 1939 թվականին նա ձայնագրել է «Auld Lang Syne» երգի առաջին ձայնագրությունը։

## Տարածվածություն
Երգի տարածվածության մասին է խոսում այն փաստը, որ բացի սուրբծննդյան շրջանում հաճախ կատարվելուց, այն երգվում է նաև մի շարք տոնական միջոցառումների ժամանակ, օգտագործվում է տարբեր ֆիլմերի և սերիալների մեջ։ «Auld Lang Syne»-ը կատարել են մի շարք հայտնի երաժիշտներ, այդ թվում` U2 խումբը, Էլվիս Փրեսլին, Բոբբի Դարինը և Մրայա Քերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Ժողովրդական երգեր
Ստեպտորամֆուս Չերեպանովի

** Ստեպտորամֆուս Չերեպանովի ** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
25-55 սմ երկարությամբ միայնակ ցողունով բույս է։ Ցողունային տերևները ամբողջական են, իսկ ծաղկակիրները՝ բարակ։ Սերմիկները էլիպսաձև են, մուգ մանուշակագույն, ամբողջությամբ ծածկված սպիտակ ծծիչանման մազիկներով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Երևանի («Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց) և Դարեղեգիսի (Հորադիս և Խնձորուտ գյուղերի միջև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 1400-1800 մ բարձրությունների վրա, միջին լեռնային գոտում, քարաթափվածքներին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին և պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, և Հարավային Կովկասի էնդեմիկ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ինչպես են ծնվում կենացները

**Ինչպես են ծնվում կենացները** (), խորհրդային կարճամետրաժ երգիծական ֆիլմ, նկարահանել է ռեժիսոր Անդրեյ Տուտիշկինը։

## Սյուժե
Ոչ մեծ տրեստում պատրաստվում են դիմավորել Նոր տարին։ Բոլորը շատ հոգսեր ունեն։ Հաշվետար Պլյուշն իրեն հատուկ բյուրոկրատական լրջությամբ հանդիսավոր պահին համապատասխան կենաց է պատրաստում։ Բայց նախատոնական խառնաշփոթի ընթացքում բոլորը մոռացել են սպառողի մասին, ով եկել է ստանալու սարքավորումը։ Նոր տարվա գիշերը նա փակված է մնում պահեստի նկուղում։

## Դերերում
* Գեորգի Վիցին` Պլյուշ, տրեստի հաշվետար
* Լեոնիդ Խարիտոնով` Գրեչկին, տրեստի կադրերի բաժնի աշխատող 
* Գեորգի Գեորգիու` Իվան Սվիրիդովիչ, պլանային բաժնի աշխատակից 
* Ալեքսեյ Գրիբով` ջրամատակարար
* Յուրի Մեդվեդև`  տրեստի մատակարարման բաժնի աշխատակից
* Դմիտրի Մասանով` կադրերի բաժնի վարիչ 
* Թամարա Նոսովա` Լյալյա, գլխավոր ինժեների քարտուղարուհի 
* Վլադիմիր Պիցեկ` Սիդորենկո, պահեստապետ     
* Վլադիմիր Ռաուտբարտ`  պլանային բաժնի պետ  
* Էմմա Տրեյվաս` գանձապահուհի 
* Վալենտինա Խմարա` Ռայա 
* Վլադիլենա Խարիտոնովա` Լյուդմիլա Իվանովնա, տնօրենի քարտուղար 
* Ալեքսանդր Խվիլյա` Դմիտրի Պետրովիչ, տրեստի տնօրեն 
* Գրիգորի Շպիգել` Արկադի Նիկոլաևիչ, տրեստի գլխավոր ինժեներ 
* Վիկտոր Մարկին` տրեստի աշխատակից
* Դանուտա Ստոլյարսկայա` տրեստի աշխատակցուհի
* Մարինա Ֆիգներ` տրեստի աշխատակցուհի
* Վ. Պոլև` Կուրյատնիկով

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր` Անդրեյ Տուտիշկին
* Սցենարիստ` Վասիլի Սուխարևիչ
* Օպերատոր` Էմիլ Գուլիդով
* Կոմպոզիտոր` Ալեքսանդր Զացեպին
* Նկարիչ` Բորիս Չեբոտարյով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Как рождаются тосты  на сайте «Рускино»

Կատեգորիա:Ամանորյա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր