Ցանցաթաղանթային արյունազեղում

**Ցանցաթաղանթային արյունազեղում,** ախտաբանական վիճակ, որի դեպքում դիտվում է արյունահոսություն ցանցաթաղանթում՝ աչքի հետին պատին գտնվող լուսազգայուն հյուսվածքում։ Ցանցաթաղանթում առկա են լուսազգաց բջիջներ՝ ցուպիկներ և սրվակներ։ Դրանք լուսային էներգիան վերածում են նյարդային ազդակների, որոնք մշակվում են ուղեղի կողմից՝ ձևավորելով տեսողական պատկերներ։ Մանկահասակ երեխաների և նորածինների մոտ ցանցաթաղանթի արյունազեղումը սերտորեն կապված է երեխաների նկատմամբ բռնության հետ (օրինակ՝ «ցնցված երեխայի համախտանիշ») և հաճախ նման դեպքերում հանգեցնում է մշտական կուրության։ Ավելի մեծ երեխաների և մեծահասակների շրջանում ցանցաթաղանթի արյունազեղումը կարող է առաջանալ մի շարք ախտաբանական վիճակների պատճառով, ինչպիսիք են՝

* զարկերակային հիպերտենզիա
* ցանցաթաղանթի երակի խցանում
* սակավարյունություն
* լեյկեմիա
* շաքարային դիաբետ

## Նշաններ և ախտանիշներ
Վաղ փուլերում ցանցաթաղանթի արյունազեղումը կարող է ընթանալ առանց որևէ ախտանիշի: Սակայն զարգացմանը զուգընթաց կարող են ի հայտ գալ հետևյալ նշանները՝

* լողացող մարմնիկների առկայություն տեսադաշտում

* սարդոստայնի զգացողություն տեսադաշտում
* մշուշոտ տեսողություն կամ ստվերներ
* աղավաղված տեսողություն (մետամորֆոպսիա)
* կտրուկ լուսային փայլտակումներ ծայրամասային տեսողության մեջ
* տեսողության կարմրավուն երանգ
* ոչ հստակ պատկեր
* հանկարծակի կուրություն
* գլխացավ

## Պատճառներ
Մեծահասակների մոտ ցանցաթաղանթի արյունազեղումները հիմնականում ինքնաբուխ են և հանդիսանում են քրոնիկ հիվանդությունների հետևանք (օրինակ՝ զարկերակային հիպերտենզիա): Դրանք հաճախ հանդիպում են նաև լեռնագնացների մոտ՝ բարձրլեռնային վայրերում թթվածնաքաղցի պատճառով: Ռիսկը ուղղակիորեն կապված է առավելագույն բարձրության, բարձրության վրա գտնվելու տևողության և վերելքի արագության հետ։

Մանկահասակ երեխաների մոտ ցանցաթաղանթի արյունազեղումները խիստ ասոցացվում են երեխայի նկատմամբ բռնության հետ։ Գլխի վնասվածքների դեպքում ցանցաթաղանթի արյունազեղման հանդիպման հաճախականությունը կազմում է մոտ 85%։ 62 հետազոտությունների համապարփակ վերլուծությունը, որն ընդգրկել է 998 երեխա (որոնցից 504-ը ենթարկվել էին բռնության), ցույց է տվել, որ ցանցաթաղանթի արյունազեղում առկա է եղել վնասվածքների դեպքերի 78%-ում՝ ի հակադրություն ոչ բռնի վնասվածքների 5%-ի:

Գլխի վնասվածք և ցանցաթաղանթի արյունազեղում ունեցող երեխայի դեպքում հավանականությունը, որ դա բռնի վնասվածք է կազմում է 91%: Արձանագրված դեպքերում արյունազեղում եղել է բռնի վնասվածքների 83%-ում, մինչդեռ ոչ բռնի դեպքերում այդ ցուցանիշը կազմել է ընդամենը 8.3%։

## Ախտորոշում
Ցանցաթաղանթի արյունազեղումը սովորաբար ախտորոշվում է ակնադիտամ կամ ֆունդոսկոպիայի միջոցով, որոնք թույլ են տալիս զննել ակնահատակը: Իրականացվում է նաև ֆլյուորեսցեինային անգիոգրաֆիա։ Ֆլյուրոսցեինային անգիոգրաֆիան կատարվում է բուժառուի արյան հոսք ֆլյուորեսցեին ներկանյութի ներարկմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ակնաբույժին ավելի մանրամասն հետազոտել ցանցաթաղանթի արյունատար անոթները։ Հարկ է նշել, որ ֆլյուորեսցեին ներկանյութը կարող է ունենալ վտանգավոր կողմնակի ազդեցություններ:

Բացի այդ, իրականացվում են հետևյալ հետազոտությունները՝

* աչքի ընդհանուր ստուգում՝ պարզելու թե որքան լավ է բուժառուն տեսնում ուղիղ, կողմնային և տարբեր հեռավորությունների վրա:
* արյան հետազոտություններ՝ պացիենտի ընդհանուր առողջական վիճակի մասին տեղեկատվություն ստանալու և արյունազեղման հնարավոր բժշկական պատճառները պարզելու համար։

## Կանխարգելում
Խորհուրդ է տրվում հնարավորինս շուտ դիմել ակնաբույժի, հատկապես եթե առկա են տեսողական խնդիրներ՝ լողացող մարմնիկներ, կայծեր, սարդոստայն կամ բծեր տեսադաշտում:

Կանխարգելիչ միջոցառումները ներառում են՝

* նորածինների համար՝ պարբերական նախածննդյան խնամք և բարձր ռիսկային խմբում գտնվող նորածինների մշտադիտարկում՝ բարդություններից խուսափելու համար:
* մեծահասակների համար (զարկերակային հիպերտենզիայի դեպքում): Զարկերակային ճնշման վերահսկում՝ կանոնավոր ստուգումների, հաճախակի մարզումների, սննդակարգի հետևողականության և առանց սթրեսի կենսակերպի միջոցով։

## Բուժում
Ցանցաթաղանթի արյունազեղումների հատկապես թեթև տեսակները, որոնք կապված չեն քրոնիկ հիվանդությունների հետ, սովորաբար ներծծվում են ինքնուրույն՝ առանց հատուկ միջամտության։ Հակա-անոթների էնդոթելային աճի գործոն (anti-VEGF) պարունակող դեղամիջոցները, ինչպիսիք են ավաստինը և լուցենտիսը, արդյունավետ են դիաբետ ունեցող հիվանդների շրջանում առաջացած ռետինալ արյունազեղումների, ինչպես նաև նոր անոթների աճով պայմանավորված արյունազեղումների բուժման գործում։

Այլընտրանքային բուժումները ներառում են վնասված արյունատար անոթների ամրացման և վերականգնման համար անհրաժեշտ սննդանյութերի ապահովումը՝ սննդային հավելումների ընդունման միջոցով, ինչպիսիք են A, B, C և E վիտամինները։ Բացի այդ, կարևոր են նաև ճարպաթթուները ներառյալ օմեգա-3-ը, որը ստացվում է ձկան և կտավատի յուղից։

## Տես նաև
* Տեսոության խանգարում

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն

* 
* 

Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ