Մանաբենդրա Ռոյ

**Մանաբենդրա Ռոյ** (, իրական անուն՝ **Նարենդրանատհ Բհատաչարիա**, ), հնդիկ քաղաքական և պետական գործիչ, հեղափոխական, կոմունիստ, փիլիսոփա, 1920-ական թվականներին Կոմունիստական ինտերնացիոնալի գործիչ։

## Կենսագրություն
Մանաբենդրա Ռոյը ծնվել է 1887 թվականի մարտի 21-ին Կալկաթայում, Բրիտանական Հնդկաստան` բրահմանների ընտանիքում (այժմ՝ հնդկական Արևմտյան Բենգալիա նահանգ)։ 1898 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Կոդալիա, որտեղ Բհարատաչարիան ավարտել է Harinavi անգլո-սանսկրիտական դպրոցը, որում դասավանդել է նրա հայրը։ Այնուհետև Կալկաթայում ընդունվել է Ազգային քոլեջ, որի ռեկտորն է եղել հայտնի հնդիկ փիլիսոփա, բանաստեղծ, հեղափոխական և ազգային-ազատագրական շարժման կազմակերպիչ Շրի Աուրոբինդոն։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Բենգալական տեխնիկական ինստիտուտ (այժմ՝ Ջադավպուրի համալսարան), որտեղ ուսումնասիրել է ճարտարագիտություն և քիմիա։ Գիտելիքների մեծ մասը Բհարատաչարին ստացել է ինքնակրթության ճանապարհով։

### Հնդիկ ազգայնական
Մասնակցել է գաղտնի կազմակերպությունների աշխատանքներու, որոնք հանդես են եկել Հնդկաստանի անկախության համար, մասնավորապես մտել է «Անուշիլան Սամիթի» և «Ջուգանտար» համայնքների մեջ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ այլ հնդիկ ազգայնակնների նման միացել է «Հնդ-գերմանական դավադրությանը» (), որի մասնակիցները ցանկանում էիր Բրիտանիայի անկախություն ստանալ նրա հակառակորդի՝ Գերմանական կայսրության օգնությամբ։ 1915 թվականին Բհատաչարիան հեռացել է Հնդկաստանից՝ գերմանական դաշնակիցներից հայրենիք զենք բերելու նպատակով։ Գործողությունը տապալվել է և Բհարատաչարիան Հնդկաստան է վերադարձել 16 տարի անց։

Սկզբնապես Մանաբենդրան եկել է Բատավիա (այժմ Ջակարտա, Ինդոնեզիայի մայրաքաղաք), որից հետո ապրել է Չինաստանում և Ճապոնիայում, որտեղ փորձել է օգնություն ստանալ Գերմանիայի, Ճապոնիայի և Չինաստանից, սակայն անհաջող։

### Կոմունիստ
1916 թվականից մինչև 1917 թվականն ապրել է ԱՄՆ-ում, որտեղ Պալո Ալտոյում երկու ամիս բնակվելուց հետո հանդիպել է իր ապագա կնոջը՝ Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտ Էվելին Թրենթին։ Նրա հետ միասին Մանաբենդրան տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ հետաքրքրվել է մարքսիզմով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին ԱՄՆ-ի Անտանտ-ի կողմից միանալուց հետո Մանաբենդրան Էվելինի հետ միասին փախչել է Մեքսիկա

Մեքսիկայում Մանաբենդրան ապրել է մոտ երկու տարի։ Ակտիվ մասնակցել է տեղի սոցիալիստական շարժանը։ 1917 թվականի դեկտեմբերին դարձել է Սոցիալիստական կուսակցության ստեղծողներից մեկը, որը հետագայում ձևափոխվել է Մեքսիկական կոմունիստական կուսակցության։ Այս տարիների ընթացքում ծանոթացել է Միխայիլ Բորոդինի՝ Մեքսիկայում սովետական առաջին հյուպատոսի հետ, որի օգնությամբ ստեղծվել է 3-րդ ինտերնացիոնալի լատինամերիկյան բյուրոն։

Մանաբենդրա Ռոյը մահացել է 1954 թվականի հունվարի 25-ին Դեհրադունում՝ 66 տարեկան հասակում։

## Աշխատանքներ
* Manabendra Nath Roy, *The future of Indian politics*, 1926, R. Bishop London.
* Manabendra Nath Roy, *Revolution and Counter-Revolution in China*, 1946, Reprinted 1973, Hyperion Press. ISBN 0-88355-091-1
* Manabendra Nath Roy (with Philip Spratt), *New Orientation*, 1946, Renaissance Publishers, Calcutta.
* Sibnarayan Ray (ed), *Selected Works of M.N. Roy: Volume I: 1917-1922*, Oxford University Press.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Manabendra Nath Roy Internet Archive, Marxists Internet Archive
* Manabendra Nath Roy, Banglapedia
* M. N. Roy materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA)

Կատեգորիա:20-րդ դարի աթեիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Կոմինտերնի գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հնդիկ հումանիստներ
Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մարդասերներ
Կատեգորիա:Մարքսիստներ
Կատեգորիա:Քաղաքական կեղծանուններ