Ավիահարվածներ Եմենին (2024-ից)

Ավիահարվածներ **[[Եմեն|Եմենին]]՝**  «Բարգավաճման պաշտպանություն» գործողության շրջանակներում իրականացված ռազմական գործողություն էին, որի շրջանակներում Միացյալ Նահանգները և Մեծ Բրիտանիան՝ Ավստրալիայի, Բահրեյնի, Կանադայի, Նոր Զելանդիայի, Նիդեռլանդների և Հարավային Կորեայի աջակցությամբ, 2024 թվականի հունվարի 12-ի առավոտյան՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի կողմից Կարմիր ծովում Հուսիների ագրեսիայի դատապարտումից մեկ օր անց, մի շարք ավիահարվածներ սկսեցին Եմենում Հուսիների թիրախների դեմ:

ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը հայտարարեց, որ ինքը հրաման է տվել հարվածներ հասցնել, մինչդեռ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ռիշի Սունակը հավաքեց իր կաբինետը՝ Մեծ Բրիտանիայի մասնակցությունը թույլատրելու համար: Գործողությունները պատասխան էին Կարմիր ծովում նավերի վրա հուսիթների հարձակումներին, որոնք ինքնին պատասխան էին Իսրայելի և Համասի միջև պատերազմին:

ԱՄՆ պաշտոնյաները հայտարարել են, որ հարվածները նպատակ ունեին նվազեցնել Կարմիր ծովում թիրախներ հարձակվելու հուսիների կարողությունը, այլ ոչ թե սպանել հուսիների առաջնորդներին և նրանց իրանցի մարզիչներին: Հուսիները պնդում են, որ հարվածների հետևանքով զոհվել է առնվազն հինգ և վիրավորվել վեց մարդ:

Հունվարի 12-ից ի վեր Եմենի թիրախներին համակարգված հարվածներ են հասցվում։

## Նախապատմություն
2021 թվականի փետրվարի 16-ին Բայդենի վարչակազմը ոչնչացրեց «Անսար Ալլահ»-ը՝ Հուսի շարժման պաշտոնական քաղաքական և ռազմական թևը, հեռացրեց «Օտարերկրյա ահաբեկչական կազմակերպությունների» (ՕՏԿ) ցանկից այն մտավախությունների պատճառով, որ այդ ցուցակը կխոչընդոտի մարդասիրական օգնության մատակարարմանը Եմենում քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամի սրման ֆոնին, քանի որ հուսիները վերահսկում էին երկրի մեծ մասը։ 2022 թվականի ապրիլին Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը միջնորդեց հուսիների և Եմենի միջազգայնորեն ճանաչված Նախագահական Կառավարման Խորհրդի (ՆԽԽ) միջև հրադադարի կնքմանը: Չնայած հրադադարը պաշտոնապես ավարտվեց 2022 թվականի հոկտեմբերին, այն շարունակվեց մինչև առնվազն 2023 թվականի դեկտեմբերը։

2023 թվականի հոկտեմբերին Իսրայել-Համաս պատերազմի սկսվելուն պես, Իրանի կողմից աջակցվող և հուսիների կողմից վերահսկվող Գերագույն քաղաքական խորհուրդը հայտարարեց Համասին իր աջակցության մասին և սկսեց հարձակվել Կարմիր ծովով անցնող առևտրային նավերի, մասնավորապես՝ Բաբ էլ-Բեյի վրա, որը Կարմիր ծովը Ադենի ծոցի հետ կապող նեղ նեղուց է։ Չնայած հուսիները սկզբում պնդում էին, որ հարձակվում են միայն Իսրայելի նավահանգիստներ մեկնող կամ Իսրայելի հետ որևէ կապ ունեցող առևտրային նավերի վրա, նրանք շուտով սկսեցին անխտիր հարձակվել նավերի վրա՝ փորձելով հարձակվել Իսրայելի հետ որևէ կապ չունեցող նավերի վրա։Կարմիր ծովի նավագնացության վրա հարձակվելու համար հուսիները օգտագործեցին ափամերձ հրթիռային մարտկոցներ, թափառող զինամթերք և թեթև զենքերով, գնդացիրներով և հակատանկային հրթիռներով զինված արագ հարձակման նավեր։

«Հանչժոու» բեռնատար նավի վրա հարձակումից առաջ Միացյալ Նահանգները խփեց ընդհանուր առմամբ 24 հուսիթական հրթիռ և անօդաչու թռչող սարք և տեղակայեց ռազմանավեր՝ Կարմիր ծովի նավագնացության ուղիները պաշտպանելու համար, սակայն անմիջականորեն չմիջամտեց հուսիթականների դեմ։ Հունվարի առաջին շաբաթվա ընթացքում տարանցիկ նավերի միջին օրական քանակը ներառում էր 105 բեռնատար և 58 տանկեր, նախորդ շաբաթվա 115 բեռնատարի և 70 տանկերի համեմատ։

2024 թվականի հունվարի 3-ին Միացյալ Նահանգները և նրա դաշնակիցները վերջնական վերջնագիր ներկայացրեցին հուսիներին՝ պահանջելով դադարեցնել նավարկության ազատությունը խաթարող իրենց գործունեությունը։ Հարվածից մի քանի օր առաջ ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամները պահանջեցին վճռական և զսպող պատասխան հուսիթներին: Օդային հարվածներից մեկ օր առաջ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը ընդունեց բանաձև, որը դատապարտում էր Կարմիր ծովում հուսիթների ագրեսիան: Անվտանգության խորհրդի տասնմեկ անդամ քվեարկեց կողմ, ոչ ոք դեմ չքվեարկեց, իսկ չորսը ձեռնպահ մնացին (Ալժիր, Չինաստան, Մոզամբիկ և Ռուսաստան)։

## Իրադարձությունների ընթացք
Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ռիշի Սունակը կառավարության նիստ է հրավիրել՝ Մեծ Բրիտանիայի մասնակցությունը թույլատրելու համար։

2024 թվականի հունվարի 12-ի առավոտյան Միացյալ Նահանգները և Մեծ Բրիտանիան հրթիռային հարվածներ հասցրին Եմենում հուսիների թիրախներին: 2024 թվականի հունվարի 12-ի առավոտյան Միացյալ Նահանգները և Մեծ Բրիտանիան հրթիռային հարվածներ հասցրին Եմենում հուսիների թիրախներին:

Պայթյուններ են գրանցվել Սանաայում, Հոդեյդայում և Դհամարուում: Նպատակակետերի թվում էին լոգիստիկ կենտրոններ, հակաօդային պաշտպանության համակարգեր և զենքի պահեստներ: Հուսիների կողմից ղեկավարվող լրատվական հեռուստաալիքի տվյալներով՝ հարվածի տակ են հայտնվել Հոդեյդայի միջազգային օդանավակայանը, Թաիզ միջազգային օդանավակայանը և Սանայից հյուսիս գտնվող Ալ-Դեյլամի ավիաբազան:

Հունվարի 13-ին Եմենում հուսիթների թիրախների դեմ նոր ածներ հասցվեցին։
Պատկեր:CENTCOM_12_January_2024-1.jpg|ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի F/A-18 ինքնաթիռը թռիչք է կատարում ավիակիրից՝ Եմենում թիրախներին հարվածելու համար
Պատկեր:CENTCOM_12_January_2024-2.jpg|Ամերիկյան ականակիրից արձակվել են «Տոմահավկ» հրթիռներ
Հունվարի 12-ից ի վեր Հուսիների թիրախների դեմ հարվածները համակարգված են եղել։ Մասնավորապես, հունվարի 19-ին ԱՄՆ-ն և Մեծ Բրիտանիան երկու հարված հասցրին Հոդեյդա նավահանգստային քաղաքի վրա, իսկ փետրվարի 5-ին թիրախավորվեցին մակերեսային անօդաչու թռչող սարքերը։ Հարվածները շարունակվեցին մինչև 2025 թվականը։ Ապրիլին և մայիսին Ռաս Իսա նավահանգիստը հարձակման ենթարկվեց, որի հետևանքով վիրավորվեցին երեք ռուս նավաստիներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2024 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Ջո Բայդենի նախագահություն
Կատեգորիա:2024 միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:Եմենի պատմություն