Իմո նահանգ

**Իմո նահանգ** (իգբո՝ Ȯra Imo), նահանգ Նիգերիայի հարավ արևելյան աշխարհաքաղաքական գոտում, հյուսիսից սահմանակից Անամբրա նահանգին, արևմուտքից և հարավից Ռիվերս նահանգին, արևելքից Աբիա նահանգին։ Իր անունը ստացել է Իմո գետից, որը հոսում է նահանգի արևելյան սահմանով։ Նահանգի մայրաքաղաքը Օվերին է, իսկ նահանգի մականունը «Իսթրն Հարթլենդ» է։

36 նահանգներից Իմոն 34-երորդն է փոքր տարածքով, բայց տասնչորսերորդը խիտ բնակեցվածությամբ՝ 2016 թվականի դրությամբ ավելի քան 5,4 միլիոն բնակչությամբ։ Աշխարհագրորեն նահանգը բաժանված է Նիգերի դելտայի ճահճային անտառների միջև հեռավոր արևելքում և ավելի չոր Քրոս Նիգեր անցումային անտառների միջև նահանգի մնացած հատվածում։ Աշխարհագրական այլ հիմնական առանձնահատկություններն են նահանգի գետերն ու լճերը՝ Ավբանա, Իմո, Օրաշի և Օտամիրի, ինչպես նաև Օգուտա լիճը արևմտյան Իմո նահանգում։

Ժամանակակից Իմո նահանգը տարիներ շարունակ բնակեցված է եղել տարբեր էթնիկ խմբերով, հիմնականում իգբոներով, ովքեր խոսում էին իգբո լեզվով, որը ողջ նահանգում անգլերենի հետ մեկտեղ ծառայում է որպես լինգվա ֆրանկա։ Նախագաղութային շրջանում ներկայիս Իմո նահանգը միջնադարյան Նրի թագավորության և ավելի ուշ Արո Համադաշնության մի մասն էր, նախքան վերջինիս պարտություն կրելը բրիտանական զորքերի կողմից Անգլո-Արո պատերազմում 1900-ականների սկզբին։ Պատերազմից հետո բրիտանացիները տարածքը ներառում են Հարավային Նիգերիայի Պրոտեկտորատի մեջ, որը հետագայում 1914 թվականին միաձուլվում է Բրիտանական Նիգերիային․ միաձուլումից հետո Իմոն դառնում է հակագաղութային դիմադրության կենտրոն Կանանց պատերազմի ժամանակ։

1960 թվականի անկախությունից հետո ներկայիս Իմոյի տարածքը հետանկախյան Արևելյան շրջանի մի մասն էր կազմում մինչև 1967 թվականը, երբ շրջանը բաժանվեց և տարածքը դարձավ Արևելյան Կենտրոնական նահանգի մի մասը։ Երկու ամիս էլ չանցած, նախկին Արևելյան շրջանը, որպես անջատողական, Իգբո ազգայնական Բիաֆրա նահանգի մի մաս, փորձում էր անջատվել Իմոյից Նիգերիայի եռամյա քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում։ Տարածքը ծանր կռիվներ է անցկացրել պատերազմի ողջ ընթացքում Օվերրիի և նրա շրջակա տարածքի հետ, որոնք երկու անգամ պայմանագիր են կնքել, նախքան Օվերրին նշանակվել է Բիաֆրանի մայրաքաղաք 1969 թվականին։ Դաշնային ուժերը 1970 թվականի սկզբին գրավել են ներկայիս Իմո նահանգը «Թեյլ Վայնդ» օպերացիայի շնորհիվ և ավարտել պատերազմը։ Պատերազմի ավարտին և Նիգերիայի վերամիավորմանը Արևելյան Կենտրոնական նահանգը ոտքի կանգնեց մինչև 1976 թվականը, երբ Իմո նահանգը ձևավորվեց Մուրթալա Մուհամմեդի կողմից։ Տասնհինգ տարի անց Իմո նահանգը բաժանվում է արևելյան Իմոյից՝ կազմելով նոր Աբիա նահանգը։

Նահանգի տնտեսությունը մեծապես կախված է գյուղատնտեսական արտադրությունից, հատկապես արմավենու յուղի, ինչը քաղաքացիների մեծամասնությունը օգտագործում է խոհանոցում։ Հիմնական փոքր արդյունաբերությունը նավթի և բնական գազի արդյունահանումն է, հատկապես Իմոյի հյուսիսում և արևմուտքում։ Պետությունն իր պատմության ընթացքում ենթարկվել է տարբեր բռնությունների, հատկապես 1996 թվականի Օտոկոտոյի հակապաշտամունքային ապստամբություններին և Արևելյան Անվտանգության ցանցի շարունակական սեպարատիստ բռնություններին, ինչպես նաև այլ պատեհապաշտ նատիվիստ զինյալների ապստամբությանը։ Չնայած ոչ խաղաղ իրավիճակին, իր արագ աճող բնակչությամբ և արդյունաբերությամբ, Իմո նահանգը Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսով վեցերորդն է երկրում։

## Տեղակայում
Իմո նահանգը արևելքում սահմանակից է Աբիա նահանգին, արևմուտքում՝ Նիգեր գետին և Դելտային, հյուսիսում Անամբրային, իսկ հարավում Ռիվերսին։ Նահանգը գտնվում է 4°45' և 7°15' հյուսիսային լայնություններում, և 6°50' ու 7°25' արևելյան երկայնություններում, տարածքը մոտ 5100 քառակուսի կմ է։

## Բնական ռեսուրսներ
Նահանգն ունի մի շարք բնական ռեսուրսներ՝ նավթ, բնական գազ, կապար, կալցիումի կարբոնատ, արևային և քամու էներգիա, ցինկ։

Եկամտաբեր բուսական աշխարհ՝ իրոկոն, կարմրափայտ ծառ, օբեչ, բամբուկ, ռետինե ծառ և յուղե արմավենի։ Բացի այդ, նահանգում կարելի է հանդիպել նաև սպիտակ կավ, նուրբ ավազ և կրաքար։

## Նավթ և գազ
Նահանգում կան ավելի քան 163 նավթահորեր, ավելի քան 12 տարբեր վայրերում։ Նահանգում գործող հիմնական նավթի ընկերություններն են՝ Ադաքս Փեթրոլիումը, Շեվրն Քորփորեյշնը, Րոյլ Դաչ Շեյլը և Ագիպը։ Նավթով հարուստ տեղական կառավարման խորհուրդներից մի քանիսն են՝ Օհաջի/Էգբեմա, Օգուտա, Օրու Իսթ, Իհո, Օրու Ուեսթ, Օբովո և Նգոր Օկպալա։

## Ներդրումներ
Նահանգում բազմաթիվ ներդրումներ են կատարվում, այդ թվում նավթի և գազի, քիմիական գործարանների, գարեջրի, հիդրոէլեկտրակայանների, գազով աշխատող էլեկտրակայանների, հացահատիկի, օսլայի, քեշյու ընկույզի, մրգերի և բանջարեղենի հյութերի խտանյութերի արտադրության, բազմայուղային սերմերի մշակման ինտեգրված գործարանների, կերամիկայի, ներքին ջրային տրանսպորտի և արմավենու։

Համաշխարհային ճանաչում ունեցող գարեջուրը՝ «Հայնըքեն»-ը, իր մասնաճյուղի «Նիգերիական գարեջրի գործարան»-ի միջոցով, զգալի ներդրումներ ունի Իմո նահանգում։ Ընկերությունը ղեկավարում է համաշխարհային կարգի Ավո-Օմամման, որը բազմաֆունկցիոնալ գործարան է։

Նավթի և գազի շատ ներդրումներ դեռ պետք է կատարվեն։ Նիգերիայի դաշնային կառավարությունը հրավիրվել է հետազոտելու նավթով հարուստ նոր հայտնաբերված տարածքները, որոնք կարող են նպաստել տնտեսական զարգացմանը և աշխատատեղերի ստեղծմանը։

Արդյունաբերական պարկերը և վերամշակման գոտիները օգտագործելով գյուղատնտեսական հսկայական արտադրանքն ու օգտակար հանածոներն մեծապես կխթանեն նահանգի տնտեսական աճն և արդյունաբերությունը։

Օգուտա լիճը, Ավո-Օմամմայի Փալմ Բիչ Հոլիդեյ հանգստի գոտին և 26 կմ երկարությամբ Նջաբա գետի ափին գտնվող մի շարք այլ զբոսաշրջային վայրերը Իմո Նահանգի զբոսաշրջության թեժ կետերն են։

## Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսությունն առաջնային զբաղմունք է, սակայն չափից շատ հողագործության և բնակչության բարձր խտության պատճառով հողը մեծապես դեգրադացվել է։ Սա կարող է լինել արտադրության անարդյունավետ տեխնիկայի, ռեսուրսների վատ բազայի, հողի արտադրողականության նվազման, գյուղատնտեսական արտադրության պարզունակ տեխնիկայի գերակշռման, վարկերի անբավարար մատակարարման, ցածր կապիտալ ներդրումների, չմշակված միջոցների օգտագործման հետևանք։ Իմո նահանգի գյուղատնտեսությունը կարիք ունի նահանգային կառավարության և այլ հսկայական մասնավոր ընկերությունների միջամտությանը, քանի որ նավթի, բնական գազի և արմավենու յուղի վրա հիմնված հզոր տնտեսություն ունենալը քիչ է պետության զարգացման համար։

### Եղանակային փոփոխություն
Անձրևային եղանակը սկսվում է ապրիլին և տևում մինչև հոկտեմբեր։ Տարեկան տեղումների քանակը տատանվում է 1500 մմ-ից մինչև 2200 մմ (60-ից 80 դյույմ)։

20&nbsp;°C (68,0&nbsp;°F)-ից բարձր տարեկան միջին ջերմաստիճանը ստեղծում է տարեկան 75% հարաբերական խոնավություն։ Անձրևային եղանակին խոնավությունը հասնում է 90%-ի։ Չոր եղանակը Հարմաթանում երկու ամիս է տևում՝ դեկտեմբերի վերջից մինչև փետրվարի վերջ։ Ամենաշոգ ամիսները հունվար-մարտ ամիսներն են։

Բնակչության բարձր խտության և չափից շատ հողագործության պատճառով հողը դեգրադացվում է, իսկ տեղի բուսականության մեծ մասը ոչնչանում։

Այս բուսականության ոչնչնացումը առաջացնում է հողի էրոզիա, որին գումարվում է առատ սեզոնային տեղումները, և հանգեցնում տների և ճանապարհների փլուզմանը։

## Պատմություն
Իմո նահանգը և մի քանի այլ նահանգներ որոնք նախկինում եղել են Արևելյան-Կենտրոնական նահանգի մի մասը, ստեղծվել են 1976 թվականին Նիգերիայի նախկին ռազմական կառավարիչ Մուրթալա Մուհամմեդի կողմից։ Նահանգն անվանվել է Իմո՝ Իմո գետի անունով, որը կրում է նիգերիացի նշանավոր ընտանիքի ազգանունը, ողվքեր եղել են Իմո նահանգի ղեկավարները մինչև ավելի պաշտոնական կառավարության հաստատվելը։ Դրա մի մասը բաժանվել է 1991 թվականին և անվանվել Աբիա նահանգ, իսկ մյուս մասը Էբոնիի նահանգ։

Իմո նահանգը ստեղծվել է Նգվոմայում, իսկ պետության ստեղծման համար նախատեսված հանդիպումները, որոնք սկսվել են 1970 թվականին Նիգերիայի քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո, անցկացրել է Էզե Ս. Է. Օնուկոգուն։

## Ապստամբություններ
Իմո նահանգի ժողովուրդը իրականացրել է 1996 թվականի Օտոկոտոյի ապստամբությունները, որոնք բողոքի ցույց էին ամբողջ նահանգում՝ ի պատասխան այդ պահին Իմոյում տեղի ունեցած սերիական առևանգումների և սպանությունների։ Իմո նահանգում տեղի ունեցած ամենանշանակալից ապստաբություններից մեկը, որը հանգեցրել է սեփականության ոչնչացմանը, #ԷՆԴՍԱՐՍ բողոքի ակցիան էր։ Այս բողոքի ակցիան, որը սկսվել էր խաղաղ ոչ միայն Իմո նահանգում, այլ իր շրջաններում նույնպես, հանգեցնում է բոյկոտների և ոստիկանական բաժանմունքների վերացմանը, և անվտանգության աշխատակիցների սպանությանը, #ԷՆԴՍԱՐՍ Իմո Նահանգում։

## Կառավարություն
Նահանգն ունի եռաստիճան վարչական կառուցվածք՝ պետական, տեղական և ինքնավար համայնքների մակարդակներ։ Պետական մակարդակի երեք ճյուղերն են՝ գործադիրը, օրենսդիրը և դատական իշխանությունը։ Գործադիր մարմինը ղեկավարում է ընտրված շրջանի ղեկավարը, որին օգնում են փոխնահանգապետը, հանձնակատարները և գործադիր խորհրդականները։

Ստորև Իմո նահանգի վարչական ղեկավարների ցանկն է կառավարման օրվանից։

Օրենսդիր մարմինը գլխավորում է Պետական ժողովի նախագահը։ Ներկայիս խոսնակն է Ռթ․ Հոն․ Էմեկա Նդուկան, իսկ նրա տեղակալը Ռթ․ Հոն․ Ամարա Իուանյանվուն։ Մնացած մասը կազմված է ընտրված օրենսդիրներից՝ նահանգի տեղի վարչական շրջաններից։

Դատական համակարգը կազմված է արդարադատության բարձրագույն և վերաքննիչ դատարաններից և ղեկավարվում է պետության գլխավոր դատավորի կողմից։

### Տեղի վարչական շրջաններ
մինի|Աբոհ Մբայսեի տեղական ինքնակառավարման շրջանը Իմո նահանգում
մինի|Օրու Ուեսթ Լ.Գ.Ա., Իմո նահանգ
մինի|Օրլուի տեղական ինքնակառավարման շրջանը, Իմո նահանգ
մինի|Օկիգվեի տեղական ինքնակառավարման շրջանը, Իմո նահանգ
Իմո նահանգը բաղկացած է 27 տեղի վարչական շրջաններից՝

* Աբոհ Մբայսե 
* Ահիազու Մբայսե
* Էհիմե Մբանո 
* Էզինիհիտ Մբայսե
* Այդիետո Նորֆ
* Այդիետո Սաուֆ
* Իհետ Յուբոմա
* Իկեդուրու
* Իսիալա Մբանո
* Իսու
* Մբայտոլի
* Նգոր Օկպալա
* Նջաբա
* Նկվերրե
* Նվանգելե
* Օբովո
* Օգուտա
* Օհաջի/Էգբեմա
* Օկիգվե
* Օնուիմո
* Օրլու
* Օրսու
* Օրու Արևելք
* Օրու Վեսթ
* Օվերի Մունիցիպալ
* Օվերի Հյուսիսային
* Օվերի Վեսթ
* Նջաբա Սաուֆ

Նահանգի փոքր իրավասությունները կարող են ստանալ քաղաքի կարգավիճակ։

## Ժողովրդագրություն
Նահանգն ունի ավելի քան 4,8 միլիոն բնակչություն, որի խտությունը տատանվում է 230-ից մինչև 1400 մարդ մեկ քառակուսի կիլոմետրի վրա։ Քրիստոնեությունը գլխավոր կրոնն է։ Բացի իր մայրաքաղաքից, այլ նշանավոր քաղաքներն են Օրլուն, Օբովոն, Օգուտան, Ավո-Օմաման, Մգբիդին, Մբայսեը, Օկիգվեն և Օհաջին/Էգբեման։

Իմո նահանգում հիմնականում խոսում են իգբո լեզվով, և իգբոները կազմում են մեծամասնության 98%-ը։

### Քաղաքականություն
Նահանգի կառավարությունը ղեկավարում է ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված նահանգապետը, որը սերտորեն համագործակցում է նահանգի ժողովի անդամների հետ։ Նահանգի մայրաքաղաքն է Օվերրին։

### Ընտրական համակարգ
Յուրաքանչյուր նահանգի ընտրական համակարգն ընտրվում է ձևափոխված երկփուլ համակարգով։ Առաջին փուլում ընտրվելու համար թեկնածուն պետք է ստանա ձայների մեծամասնությունը և ձայների ավելի քան 25%-ը նահանգի տեղական ինքնակառավարման տարածքների առնվազն երկու երրորդի կողմից։ Եթե ոչ մի թեկնածու չանցնի անցողիկ շեմը, ապա կանցկացվի երկրորդ փուլ լավագույն թեկնածուի և հաջորդ թեկնածուի միջև, ով ստացել է մեծ թվով ձայներ տեղական ինքնակառավարման տարածքներում։

## Կրթություն
### Բարձրագույն կրթական ինստիտուտներ
Կան մի քանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, ներառյալ նահանգային և դաշնային կառավարության կողմից ղեկավարվող հաստատությունները, որոնք են՝

* Իսթրն Փալմ համալսարան, Օգբոկո, Իդեատո
* Դաշնային պոլիտեխնիկ, Նեկեդե
* Տեխնոլոգիայի դաշնային համալսարան, Օվերրի
* Եզեկիա համալսարան, Ումուդի
* Իմոյի պետական համալսարան, Օվերրի
* Իմոյի պետական պոլիտեխնիկ, Ումուագվո
* Ալվան Իկոկու կրթական քոլեջ
* Գյուղատնտեսության և շրջակա միջավայրի գիտության համալսարան, Ումուագվո
* Հողային և ջրային ռեսուրսների դաշնային քոլեջ, Օֆորոլա

## Շրջակա միջավայրի խնդիրներ
### Հողի էրոզիա
Հողի էրոզիան լայն տարածված աշխարհա-բնապահպանական վտանգ է Իմո նահանգում, այն ունի ավելի քան 360 էրոզիայի ճեղքվածքներ, որոնցից 57-ը անհապաղ վերականգնման կարիք ունեն։ Դրանք հիմնականում լեռնային էրոզիայից են, որոնք հայտնաբերված են նահանգի Իդեատո, Օրլու, Իհիտե-ուբոմա, Արոնդիզուոգու, Ումուոմի-իկեդուրու և Նջաբա շրջաններում։ Այս լեռնային էրոզիաները հիմնականում վատ շինարարական աշխատանքների, մասնավորապես ճանապարհների/հեղեղատարների, ինչպես նաև ավազի արդյունահանման հետևանքն են։ Ճանապարհաշինության ընթացքում, այդ գործընթացի ժամանակ առաջացած արտահոսքը հսկողությունից դուրս է, անուշադրության է մատնվում։ Չկա նաև համապատասխան սարքավորում, ջրհեռ և լարաքթոցներ, որոնք նվազեցնում են ինտենսիվ հոսքը դեպի ոչ էրոզիոն ալիքները  հեղեղատարների կառուցման ժամանակ։ Հետևաբար, անձրևաջրերը հոսում են բետոնե հեղեղատարներից, ինչը հանգեցնում է էրոզիայի, հատկապես հեղեղատարի և ճանապարհի խաչմերուկում։

Հեղեղատների պատճառով զգալիորեն տուժել են գյուղատնտեսական հողերը, վերացել են ինչպես գյուղատնտեսական հողերը, այնպես էլ դրանց ճանապարհային ուղիները։ Սոցիալական ենթակառուցվածքները, ինչպիսիք են էլեկտրաէներգիան և խողովակաշարային ջրերը նույնպես վերացել են։ Տվյալ համայնքները՝ Իկեդուրուն, Օրլուն, Էհիմե Մբանոն, Նվանգելեն, Նկվերեն և Մբայտոլին, որոնք կենցաղում օգտագործում են առվի և զտված անձրևի ջուրը, տուժել են ջրի աղտոտումից, որը առաջացել է հեղեղատների ինտենսիվ արտահոսքի պատճառով։

Նիգերիայի էրոզիայի և ջրբաժանների կառավարման նախագիծը (ՆՅՈՒՄԱՓ), որը մեկնարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 11-ին, և էկոլոգիական հիմնադրամը, նահանգում հողի էրոզիայի համար խթանիչ ուժեր են։

### Ջրհեղեղ
Առկա ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս որ Օգուտա, Օհաջի/Էգբեմա, Նգոր Օկպալա, Օվերրի Ուեսթ, Օվերրի Հյուսիսային, Աբոհ Մբայսե և Օվերրի մունիցիպալ տարածքներում ջրհեղեղի հավանականությունը բարձր է։ Մբայտոլու, Իկեդուրու, Աբոհ Մբայսե, Օնուիմո, ԻհիտեՈւբոմա, Օբովո և Էհիմե Մբանո ԼԳԱ-ի տարածքներում ջրհեղեղի հավանականությունը միջին է, իսկ Իսիալա Մբանո, Նվանգել, Օրլու, Էհիմ Մբանո և Իդեատո Նորֆ, Օկիգվե, Իդեատո Սաուֆ ԼԳԱ-ում ցածր։

2019 թվականի օգոստոսին հորդառատ անձրևի հետևանքով առաջացած ջրհեղեղը ծածկեց մոտ 70 տուն, տեղահանեց 2000 գյուղացու և ավերեց հողատարածքներ Օրսու-Օբոդո համայնքում, Օգուտա տեղական ինքնակառավարման տարածքում։ Նահանգի մայրաքաղաքի (Օվերրի) շատ բնակիչներ նույնպես տեղահանվել են 2017 թվականին։ Օրլու-Ումուչիմա-Օբիոհիա-Ակոկվա-Ուգա դաշնային ճանապարհը ճեղքվել է հեղեղատային էրոզիայի հետևանքով, ինչի հետևանքով վարորդները և ճանապարհային այլ հետնորդներ տուժել են։

## Նշանավոր մարդիկ
### Սպորտ

* Չիոմա Աջունվա – 1996 թվականի օլիմպիական ոսկու հեռացատկորդ
* Չիդոպ Ավուզի - Ցինցինատի Բենգալսի անկյունային պաշտպան
* Կելեչի Իհեանաչո – Լեսթեր Սիթիի հարձակվող, մինչև 17 տարեկանների միջև աշխարհի գավաթի և ՄՎՊ մրցաշարի հաղթող(2013)
* Սամուել Օկվարաջի (1964–1989) - ազգային ֆուտբոլիստ
* Լևի Օնվուզուրիկե - Դետրոյի Լայնի պաշտպան 2021 թվականից մինչ օրս

### Արվեստ
* Օբիանուջու Քեթրին Աչոլոնու – հեղինակ
* Չարլի Բոյ- հիփ հոփ երգիչ և ակտիվիստ
* Ռիտա Դոմինիկ - նիգերիացի դերասանուհի
* Արքայազն Էկե - նոլիվուդյան դերասան
* Ադա Ջեսուս - նիգերիացի դերասանուհի և կատակերգու
* Ջոն Մունոնիե - հեղինակ
* Ջենեվիեվ Նաջի - նոլիվուդյան դերասանուհի
* Ալբան Ուզոմա Նվապա – Եվրոդենսի երաժիշտ
* Օնյեկա Նվելի - հեղինակ, գիտնական, դերասան, ձեռնարկատեր
* Քրիստոգոնուս Էզեբուիրո Օբիննա - բարձրաշխարհիկ երաժիշտ
* Օնյեկա Օնվենու - երգչուհի, դերասանուհի և քաղաքական գործիչ
* Բենջամին Օկորի - բարձրաշխարհիկ երաժիշտ
* Քինգսլի Օկորի - բարձրաշխարհիկ երաժիշտ

### Քաղաքականություն
* Պաթս Աչոլոնու - գերագույն դատարանի դատավոր
* Քրիս Անյանվու – լրագրող և սենատոր
* Իֆեանի Արարումե - Օկիգվե գոտու նախկին սենատոր (1999-2007)
* Կեմա Չիկվե – ավիացիայի նախկին նախարար
* Սեբաստիան Օկեչուկվու Մեզու - նիգերիացի գրող, գիտնական, բարերար, հրատարակիչ և քաղաքական գործիչ
* Չիլի Էբոե-Օսուջի - դատավոր, Միջազգային քրեական արդարադատության դատարան, Հաագա
* Էվան Էնվերեմ - նախկին նահանգապետ և Սենատի նախկին նախագահ
* Էմեկա Իհեդիոհա - Նիգերիայի Ներկայացուցիչների պալատի նախկին նահանգապետ և գլխավոր ղեկավար
* Մորիս Իվու – ԻՆԵՍ-ի նախկին նախագահ
* Էմանուել Իվուանյանվու – քաղաքական գործիչ և գործարար
* Արքայազն Էզե Մադումեր - նախկին փոխնահանգապետ
* Կ․ Օ․ Մբադիվ - Առևտրի և արդյունաբերության նախկին նախարար
* Սեմ Մբակվե - նախկին նահանգապետ
* Հենրի Նվավուբա - քաղաքական գործիչ և ձեռնարկատեր
* Ռայմոնդ Նյոկու - տրանսպորտի նախկին նախարար
* Չուկվուեմեկա Նվաջիուբա - ներկայացուցիչների պալատի նախկին անդամ և Նիգերիայի Դաշնային Հանրապետության ներկայիս նախարար
* Արթուր Նզերիբե - Օրլու Զոնի նախկին սենատոր, Նիգերիայի Սենատի անդամ 4-րդ Ազգային ժողովում (1999-2003 թթ.)
* Վալտեր Օֆոնագորո – տեղեկատվության և մշակույթի նախկին նախարար
* Իկեդի Օհակիմ – նախկին նահանգապետ
* Քրիս Օկևուլոնու - աշխատակազմի ղեկավար
* Ռոչաս Օկորոչա – նախկին նահանգապետ և ծառայող սենատոր, որը ներկայացնում է Իմո Ուեսթը, հետաքննության տակ է 2022 թվականի մայիսի դրությամբ
* Ֆաբիան Օսուջի - կրթության նախկին նախարար
* Ուգոննա Օզուրիգբո – փոխնախագահ, և Իմոյի Պետական Ասամբլեայի պալատի անդամ (2015)
* Աչիկե Ուդենվա - նախկին նահանգապետ
* Հոուփ Ուզոդինմա - Իմո նահանգի նահանգապետ

### Այլք
* Ադիել Աֆիգբո - պատմաբան
* Միքայել Էչերուո - իգբո ուսումնասիրությունների ակադեմիկոս և գրող
* Նենի Բ - մեդիայի անդամ
* Էվելին Օկերե - նիգերիացի գործարար, հրատարակիչ, նորաձևության դիզայներ
* Օդումեջե - հոգևորական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1976 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Նիգերիայի նահանգներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023