open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սանդղաձև խխունջ

**Սանդղաձև խխունջ** (), Էնիդների ընտանիքին պատկանող փափկամարմին կենդանի։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մինչև 6,5-7,0 մմ բարձրությամբ, 3,5-4,0 մմ լայնությամբ, 5,5-6,0 պտույտների թվով կոնաձև խեցին ելանցքի հատվածում առանց ատամների է։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հյուսիսարևմտայան Իրանում և Հայաստանում։ Հայաստանում հայտնի է միակ ապրելավայրից՝ Գնիշիկ գյուղի շրջակայքից (Վայոց ձորի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է սերոֆիլ նոսր անտառներում և ուղղաբերձ ժայռերի ճեղքերում։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով, հարյուրավոր առանձնյակներից կազմված պոպուլյացիայով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող կենդանի։

Թվաքանակի փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարնիր գիրք
Կատեգորիա:Փափկամարմիններ
Գերբնական (14-րդ եթերաշրջան)

«**Գերբնական**», ամերիկյան միստիկական հեռուստասերիալի տասնչորսերորդ եթերաշրջանը, հեղինակ՝ Էրիկ Կրիպկե։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ֆիլմի պրեմիերան ցուցադրվել է The CW հեռուստաալիքով։ Հեռուստասերիալը պատմում է երկու եղբայրների մասին։ Նրանք ճամփորդում են Միացյալ նահանգներով սև Chevrolet Impala-ով, ուսումնասիրելով պարանորմալ երևույթներ, որոնցից շատերը հիմնված են լեգենդների վրա, ու պայքարում չարի դեմ՝ դևերի, տեսիլքների ու չար ոգու դեմ։Այս սեզոնի 13-րդ էպիզոդը դարձավ ընդհանուր սերիալի 300-րդ էպիզոդը։

## Դերերում
### Գլխավոր դերասաններ
*Ջարեդ Պադալեկի - Սեմ Վինչեսթեր
*Ջենսեն Էքլս - Դին Վինչեսթեր/Միքայել
*Մարկ Պելեգրինո - Նիկ
*Ալեքսանդր Քելվերտ - Ջեք Քլայն
*Միշա Քոլինզ - Կաստիել

### Հատուկ հյուրեր
* Ջիմ Բիվեր - Բոբբի Սինգեր
* Դի Ջեյ Քուոլլս - Գարտ Ֆիցջերալդ IV
* Ջեֆրի Դին Մորգան - Ջոն Վինչեսթեր

### Հրավիրված դերասաններ

## Արտադրություն
2018 թվականի ապրիլի 2-ին *The CW* երկարաձգեց հեռուստասերիալը մինչև տասնչորսերորդ եթերաշրջան։ Հունիսին հայտնի դարձավ, որ տասնչորսերորդ եթերաշրջանը կազմված կլինի 20 էպիզոդներից։ Այսպիսով, այս եթերաշրջանը դարձավ ամենակարճատևը երրորդ եթերաշրջանից հետո, որը բաղկացած էր միայն 16 էպիզոդներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Գերբնական» հեռուստասերիալի եթերաշրջաններ
Տատյանա Բակալչուկ

**Տատյանա Վլադիմիրովնա Կիմ** (, ), ռուս գործարար, «Wildberries» ընկերության հիմնադիր և գլխավոր տնօրեն, հագուստի, կոշիկի, տան համար նախատեսված ապրանքների և այլ ապրանքների ռուսաստանյան միջազգային ինտերնետ-խանութի հիմնադիր։ «Ֆորբս» ամսագրի տվյալներով՝ Տատյանա Կիմը դարձել է Ռուսաստանում երկրորդ կին միլիարդատերը՝ Ելենա Բատուրինից հետո։

## Կենսագրություն
Տատյանա Բակալչուկը ծնվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մոսկվայի մարզում։ Ազգությամբ կորեուհի է։

Ավարտել է Մոսկվայի մարզի գազամուղային միջնակարգ դպրոցը, որտեղ սովորել է 1981 թվականից 1992 թվականներին։ Սովորել է Մոսկվայի պետական մարզային սոցիալ-հումանիտար ինստիտուտում, ստացել է անգլերենի ուսուցչի դիպլոմ։ Աշխատել է որպես դաստիարակ։

Ամուսնացած է։ 2004 թվականին Տատյանան ունեցավ իր առաջին երեխային։ Դրանից անմիջապես հետո Տատյանան սեփական բիզնես սկսելու գաղափար ունեցավ։ Սեփական գործի ուղղություն են դարձել հագուստն ու կոշիկները։ Տատյանան հաճախորդներին առաջարկել է արտադրանք, որը պարունակում է Գերմանիայից «Otto» և «Quelle» հայտնի կատալոգները։

## Բիզնես
Փոստով ստացված ապրանքների համար առաջին պահեստը դարձել է սկսնակ գործարարուհու բնակարանը։  Տատյանայի առաջարկը շուկայում պահանջված էր, ուստի շուտով, բառացիորեն մեկ տարի անց, անհրաժեշտ էին և տարածքներ, և վարձու անձնակազմ։

2004 թվականին Տատյանան ամուսնու հետ հիմնադրել է «Wildberries» ՍՊԸ-ն (Վայլդբերրիզ)։

Ներկայումս Տատյանա Բակալչուկը ամուսնու հետ կառավարում է հայրենական խոշորագույն օնլայն խանութներից մեկը, հանդիսանալով նրա գլխավոր տնօրենը։

Բիզնեսի ուղղությունը մնացել է գրեթե նույնը` հագուստի, կոշիկի և տարբեր աքսեսուարների վաճառք։

Ընկերության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Մոսկվայի մոտ գտնվող Միլկովո գյուղում՝ Մոսկվայի օղակաձև ավտոմոբիլային ճանապարհից 20 կմ հեռավորության վրա։

2016 թվականի արդյունքներով Ֆորբս-ի ցուցակի առաջին եռյակում էր ռուս կին ձեռներեցների շրջանում՝ զիջելով միայն Ելենա Բատուրինային և Ելենա Ռիբոլովլևային։

Նրա ստեղծած «Wildberries» ընկերությունը վստահորեն առաջատար է հայրենական ռիթեյլեր ֆիրմաների շարքում։

2018 թվականի Ֆորբսի արդյունքներով Տատյանա Բակալչուկը դարձել է Ռուսաստանում երկրորդ կին միլիարդատերը Ելենա Բատուրինայից հետո։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Վլադիսլավ Բակալչուկի հետ։ Ամուսինը ռադիոֆիզիկ է։

Ենթադրվում է, որ ընկերության ներսում նրանց միջև գոյություն ունի պարտականությունների բաժանում։ Տատյանայի գործունեության ոլորտներն են խանութի ապրանքային շարքը, սոցիալական ցանցերը, ընկերության ներսում հարաբերությունների սպեկտրը, աշխատակիցների հետ փոխգործակցությունը։ Ամուսինը զբաղվում է վաճառքի, մարքեթինգի և գնումների հարցերով։

Հայտնի է, որ այսօր զույգը երեք երեխա է դաստիարակում։ Մնացած դեպքերում Բակալչուկները մամուլի և հանրության համար փակ են մնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ
Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի (Թավրիզ)

**Սուրբ Մարիամ Աստվածածին**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Արևելյան Ադրբեջան նահանգի Թավրիզ քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Ատրպատականի հայոց թեմին։ Գտնվում է Թավրիզի Ղալա (Բերդաթաղ) թաղամասում։ Եկեղեցու նոր շինությունը թվագրված է 1785 թվականին։ Այն Թավրիզի ամենամեծ և ամենահին քրիստոնեական եկեղեցին է, հայ համայնքի կողմից կազմակերպված ազգային և կրոնական արարողությունների նշանավոր կենտրոնը։

## Պատմություն
Իրանահայ ամենահին` Ատրպատականի թեմը միավորում էր հյուսիսային նահանգներում բնակվող հայերին։ Թավրիզի առավել հին եկեղեցին թվագրված է 12-րդ դարի։ Այն նկարագրված է Մարկո Պոլոյի հուշերում 1275 թվականին։ Նրա տարածքում գնտված առաջին դամբարանը թվագրվում է 16-րդ դարի։ Եկեղեցու պատին կա արձանագրություն, որի համաձայն այն ավերվել է 1780 թվականի երկրաշարժի ժամանակ։ Վերակառուցվել է 1782-85 թվականներին՝ Սեֆյան ոճով։

Մինչև 1833 թվականը Ատրպատականի թեմի կենտրոնը Մակուի Սուրբ Թադևոսի վանքն էր։ 1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրով Արևելյան Հայաստանի` Ռուսաստանին միանալուց հետո Ատրպատականի թեմի կենտրոնը տեղափոխվեց Թավրիզ։ Ազգային առաջնորդարանը Թավրիզ փոխադրվելուց հետո մինչև 1936 թվականը գտնվում էր Ղալա թաղամասի Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու բակում։ Հետագայում այն տեղափոխվեց Հայոց ազգային կենտրոնական դպրոցի շենքը, որը գտնվում է Թավրիզի հարավային Շարիաթի պողոտայում։ Դա հայաբնակ երկու թաղամասերից մեկն էր՝ Լիլավայի հետ միասին։ Հայերը հաճախ այն կոչում էին «Աստվածամայր եկեղեցու թաղ»։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին ունի 16 մետր երկարություն և 14 մետր լայնություն։ Զանգակատունը չորս քառակուսի սյուների վրա է, եկեղեցու կենտրոնում։ Սյուների միջև բիբլիական նկարներով չորս կամար կա։ Խորանը կառուցվել է հայկական ճարտարապետության ոճով, որի մի մասը կարելի է թվարկել մինչև 12-րդ դար։ Եկեղեցու հիմքը կազմված էր կրաքարից։ Պատերը և սյուները քարե և աղյուսից են։

## Տես նաև
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Թեհրան
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Նոր Ջուղա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1785 հիմնադրումներ Իրանում
Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ատրպատականի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թավրիզի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայերը Թավրիզում
Տեուտա Արիֆի

**Տեուտա Արիֆի** (, , ), մակեդոնացի քաղաքագետ, 2011 թվականի հուլիսից- 2013 թվականի փետրվարը է Մակեդոնիայի Հանրապետության փոխվարչապետ։

## Կրթություն
1991 թվականին ավարտել է Պրիշտինսկի համալսարանը  (այժմ Կոսովոյի Հանրապետություն) բանասերի դիպլոմով։ 1995 թվականին Կյուրեղ և Մեթոդիոս սրբերի անվան համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան։ Ինչպես նաև դոկտորական ատենախոսություն է պաշտպանել «Ալբանացի կինը ավանդական իրավական նորմերի և ալբանական գրականության մեջ` 20-րդ դարի ընթացքում» թեմայով։

## Կարիերա

* 1997 թվականի հունվարի 10-ից` ալբանական գրականության պատմության դոցենտ` Կյուրեղ և Մեթոդիոս սրբերի անվան համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում
*2001 թվականի հոկտեմբերից` Տետովոյի Հարավ-արևելյան եվրոպական համալսարանի մանկավարժական  ֆակուլտետի դոցենտ
*2001-2006-ական թվականներին` Տետովոյի Հարավ-արևելյան եվրոպական համալսարանի մանկավարժական  ֆակուլտետի դեկան
*2001 թվականի հոկտեմբերից` Տետովոյի Հարավ-արևելյան եվրոպական համալսարանի միավորված խորհրդի անդամ
*2013 թվականի ապրիլից — Տետովի քաղաքապետը։

## Մատենագիտություն

* «Gjeografia ime» («Իմ աշխարհագրությունը»), պոեզիա, 1996
* «Женскиот феминизам» («Կանացի ֆեմինիզմ»), 1997։
* «Жената во современите трендови во Македонија», հետազոտություն, 1997։
* «Седум магични денови» («Յոթ կարխարդական օրեր»), պատմվածքներ, 1998։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կենսագրությունը Մակեդոնիայի կառավարության պաշտոնական էջում  

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի նախարարներ
Պարահանդես (ֆիլմ, 1983)

**Պարահանդես** (ֆրանս.՝ Le Bal, իտալ.՝ Ballando ballando), երաժշտական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1983 թվականին՝ Էտտորե Սկոլայի կողմից, իր հիմքում ունենալով Ժան-Կլոդ Պանշենայի «Théâtre du Campagnol» թատրոնի ներկայացումը։

## Սյուժե
Ֆիլմի՝ գրեթե 50 տարիների տևողությամբ բոլոր գործողություններն ընթանում են Փարիզում գտնվող նույն պարասրահում։ Նկարագրվում են Ֆրանսիայի պատմության դեպքերը՝ 1930-ականներից մինչև 1980-ական թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Նորաձևության և սովորույթների հերթափոխը ցուցադրվում է բացառապես երաժշտության, պարի, դիմախաղի և մարմնաշարժումների լեզվով։ Որևէ խոսք կամ արտահայտություն ֆիլմում չի հնչում։

Կինոնկարը կազմված է անցյալի վեց դրվագներից, որոնք ներկայացնում են 1936, 1940, 1944, 1946, 1956 և 1968 թվականները։ Դրանք եզրապատված են 1983 թվականին վերաբերող նախաբանով ու վերջաբանով։ Յուրաքանչյուր դրվագում զուգահեռաբար խաղարկվում են մի քանի դրամատիկ մանրաերկ։ Ֆիլմում այն նույն դերասաններն են, ովքեր այս պատմությունը խաղացել են բեմի վրա՝ 24 դերակատարներ ներկայացնում են 140 կերպարների։

Պատմական դրվագներում իրենց արտացոլանքն են գտել Ֆրանսիայի ժողովրդական ճակատի հաղթանակը և Ֆրանսիայում ֆաշիստական շարժման դեմ պայքարը, Փարիզի զավթումն ու ազատագրումը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, 1950-ական թվականների գաղութատիրական պատերազմները, 1960-ականների ուսանողական հուզումները, երաժշտության, հագուստի, պահվածքների և վարվելաձևերի նորաձևությունների հերթափոխը։ Կերպարները դրվագից դրվագ ենթարկվում են բնավորությունների ու փոխհարաբերությունների էվոլյուցիայի, մի մասը երևում են միայն մեկ դրվագում, իսկ մյուս մասը կարծես «հավերժ» են։ Ֆիլմում բազմաթիվ են ռեմինիսցենցիաները, որոնք հանդիսատեսին ուղղորդում են դեպի ֆրանսիական կինոյի ու էստրադայի դասականներին։

## Տեսարաններ
* 1983 - Նախաբան
* 1936 - Ժողովրդական ճակատի հաղթանակը
* 1940 - Պատերազմ
* 1944 - Զավթում և ազատագրում
* 1946 - Jazz de Paris
* 1956 - Հայրեր և որդիներ
* 1968 - Սորբոնը բարիկադների վրա
* 1983 - Վերջաբան

## Դերասանական կազմ

## Նկարահանող խումբ

## Մրցանակներ

* 1984 - Արժանացել է Բեռլինի կինոփառատոնի «Արծաթե արջ» և ընթերցասերների ժյուրիի «Berliner Morgenpost» մրցանակներին։
* 1984 - Արժանացել է «Սեզար» կինոմրցանակին («Լավագույն ռեժիսուրա», «Լավագույն ֆիլմ» և «Լավագույն երաժշտություն» անվանակարգերում)։
* 1984 - Արժանացել է «Դավիդ դի Դոնաթելլո» («Լավագույն ռեժիսուրա», «Լավագույն մոնտաժ» և «Լավագույն երաժշտություն» անվանակարգերում) և ԱլԻտալիայի մրցանակին։
* 1984 - Առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի՝ «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1983 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Արևմտյան Պոլեսիե

**Արևմտյան Պոլեսիե** (, , ), ազգա-մշակութային տարածաշրջան Բելառուսի, Լեհաստանի և Ուկրաինայի՝ Բուգ գետից արևմուտք ընկած տարածքում։ Երկրաբանական - հնագիտական տեսակետից այս տարածաշրջանը մաս է կազմում նախակամբրիական ժամանակաշրջանի, որի բացահայտված հայտածումներից հյուսիս գտնվել են ածխաերկաթային, ինչպես նաև կայնոզոյան և կավճային ժամանակաշրջանների հայտածումներ։

## Աշխարհագրությունը
Տարածաշրջանի արևմտյան մասը՝ Լյուբլինյան Պոլեսիեն, գտնվում է Լեհաստանում, հյուսիսայինը՝ Բերեստ-Պինսկյան Պոլեսիեն՝ Բելառուսում, հարավայինը՝ Վոլինյան Պոլեսիեն՝ Ուկրաինայում։ Գերակշռում են ճահճուտները, ինչպես նաև հարուստ հողատեսքերը, որոնց միայն փոքր մասն է մշակվում։ Զգալի տարածքներ են զբաղեցնում արոտավայրերը, մարգագետինները, անտառները (հատկապես՝ փշատերև)։

Տարածաշրջանի արևելյան մասն ընկած է Դնեպրի, արևմտյանը՝ Վիսլայի ավազանում։ Մեծ գետերն են՝ Պրիպյատը, Արևմտյան Բուգը, Ստիրը, Գոռինը, Յասելդան։ Կա նաև կարստային յուրօրինակ մի լիճ՝ Սվիտյազը։

1990 թվականին Արևմտյան Պոլեսիեին շնորհվել է ազգային պարկի կարգավիճակ, որտեղ այլ կենդանատեսակների հետ մեկտեղ եվրոպական ճահճային կրիաներ են բազմանում։

Տարածաշրջանի գլխավոր բնակավայրը Վլոդավան /Włodawa/ է.:

## Պատմություն
Արևմտապոլեսյան մշակութային համայնքը կազմավորվել է մինչպետական ժամանակներում։ Հնագետներ Յ. Կուխարենկոն, Ի. Ռուսանովան, Ի. Բիրուլյան, Օ. Իովը զուգադիր կուրգանների առկայությունը, խեցեղենի ու բնակարանների յուրահատուկ տիպը նկատի առնելով՝ հանգել են այն եզրակացության, որ տարածաշրջանը բնակեցված է եղել բացառապես վոլինցիներով։ Կանացի զարդերի մեջ տարածում գտած մեկուկես պարույր ունեցող մատանիներն էլ վկայում են, որ նրանք պատկանել են դուլեբյան միությանը։

## Բնակչությունը
Տեղաբնակները խոսում են արևմտապոլեսյան խոսվածքներով։ Մեծ մասը դավանանքով ուղղափառ քրիստոնյա են, բայց բավականին տարածված է նաև բողոքականությունը; Բնակավայրերում մարդկանց թիվը 50 հազարը գերազանցում է միայն Բրեստ, Բյալա-Պոդլյասկա, Կոբրին, Կովել, Պինսկ քաղաքներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուսի պատմական շրջաններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի պատմական շրջաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատմական շրջաններ
Երկարատերև ակացիա

**Երկարատերև ակացիա** (), ծաղկավոր բույսերի տիպ, երկշաքիլավորների դաս, Թիթեռնածաղկավորների ընտանիք, ակացիաների ցեղ։

## Բնութագիր
Ծառ, որն աճում է շատ արագ և 5-6 տարում հասնում է մինչև 7-10 մետր բարձրության։

## Տարածվածություն
Երկարատերև ակացիան հանդիպում է Ավստրալիայի հարավ-արևելքում, Քվինսլենդ նահանգի հարավարևելյան մասում, Նոր Հարավային Ուելսի նահանգի արևելյան մասում, Վիկտորիա նահանգի արևեյան և հարավային մասում, Հարավային Ավստրալիայի հարավարևելյան մասում։

## Ֆիտոքիմիա
* N-(2-իմիտազոլ-4-էթիլ)-սինթետիկ թթու, դարչնի թթու
* N-(2-իմիտազոլ-4-էթիլ)-կրկնակի թթու-2, 4-դինամիկ

## Օգտագործում
Երկարատերև ակացիան լայնորեն մշակվում է աշխարհի մերձարևադարձային երկրներում։ Բույսը օգտագործվում է հողերի քայքայման (էրոզիայի) կանխարգելման համար, ինչպես նաև սննդամթերքում (ծաղիկները և սերմերի պատիճները)։ Բույսի ծաղիկներից ստացվում է դեղին, իսկ պատիճներից՝ կանաչ ներկ։ Երկարատերև ակացիան օգտագործվում է փայտանյութի ստացման համար։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Acacia longifolia 5.jpg|Երկարատերև ակացիայի ծառ
Պատկեր:Acacia-longifolia.jpg|Երկարատերև ակացիա
Պատկեր:Acacia longifolia seeds.jpg|Ակացիայի սերմեր
Պատկեր:Acacia longifolia flowers 1.jpg|Ծաղկած երկարատերև ակացիա
Պատկեր:Acacia-longifolia-range-map.png|Երկարատերև ակացիայի տարածման քարտեզ


## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Ակացիաներ
Կատեգորիա:Ծառեր
Հելենա Սկիրմունտ

**Հելենա Սկիրմունտ** (**Սկիրմունտովա**, , ), պոլեսիեացի ինքնուս նկարիչ և քանդակագործ, թեև կարճ ժամանակահատված ուսանել է գերմանացի և իտալացի նկարիչների մոտ։ 1863 թվականի լեհական ապստամբությանը մասնակցելու համար արտաքսվել է Ռուսաստան և կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել Ղրիմում։ Որպես նկարչուհի՝ ստեղծել է բնանկարներ, դիմանկարներ և սրբապատկերներ, որպես քանդակագործ՝ կերտել է դիմապատկերներով մեդալիոններ, ստեղծել կրոնական թեմաներով գործեր։ Հետագա տարիներին զբաղվել է պատմական քանդակագործությամբ՝ ոգեշնչվելով Լիտվական մեծ դքսության պատմությունից։

Նրա դուստրը՝ Կոնստանցիա Սկիրմունտը, եղել է հայտնի պատմաբան։

## Կենսագրություն
Հելենա Սկիրմունտը ծնվել է 1827 թվականին, ներկայիս Բելառուսում, այն ժամանակ՝ Ռուսական կայսրության Պինսկի և Ստոլինի քաղաքների միջև գտնվող Կալոդնաե բնակավայրում, մարշալ Ալեքսանդր Տոմաշևիչ-Սկիրմունտ Ադամովիչի և նրա կնոջ՝ Հորտենս Միհալավնի Օրդայի (եղել է նկարիչ Նապոլեոն Օրդայի քույրը) ընտանիքում։ Հելենայի նախնիները 13-րդ դարից սերող ազնվականներ էին։ Հելենան նկարչությամբ հետաքրքրվել է վաղ տարիքից։ Կրթվել է տանը, սակայն մի քանի ամիս Վիլնյուսում սովորել է բնանկարիչ Վինցենտի Դմախովսկիի մոտ։ 1844 թվականին այցելել է Բեռլին, ավելի ուշ՝ Դրեզդեն և Փարիզ՝ ուսանելու արևմտյան արվեստ, դասեր է առել Վիլհելմ Կրուսից և Կառլ Քրիստիան Ֆոգել ֆոն Ֆոգելշտեյնից։ 1848 թվականին ամուսնացել է Կազիմերժ Սկիրմունտի հետ (Ռոման Սիրմունտի հորեղբայրը), որը նույնպես հետաքրքրվում է նկարչությամբ և քանդակագործությամբ։

1852 թվականին աչքերի բուժման նպատակով մեկնել է Վիեննա, միաժամանակ քանդկագործություն սովորել Յոզեֆ Սեզարի մոտ։ Այցելել է նաև Իտալիա (Հռոմ, Միլան, Ֆլորենցիա, Նեապոլ) և դասեր առել Պիետրո Գալլիի և Լ. Ամիցիի մոտ։ Հելենան եկեղեցիների համար ստեղծել է որոշ կրոնական գործեր, սակայն կին նկարիչ-քանդակագործներին թերահավատորեն են ընդունել։ 1863 թվականին լեհական ապստամբության ժամանակ ձերբակալվել է, աքսորվել, իսկ ամուսինն աքսորվել է Տամբովի նահանգ, Կոստրոմսկայա նահանգ։ Մեկ տարի անց նրանք միավորվել են և բնակվել Կիրսանովում։ 1867 թվականին ազատվել են աքսորից, սակայն նրանց չեն թույլատրել հաստատվել Լիտվական մեծ իշխանությունում։ Հաստատվել են Ղրիմի Բալակլավա բնակավայրում, որտեղ ամուսնու հայրը խաղողի այգիներ ու գինեգործարան ուներ։ Ղրիմյան տարիները եղել են  Հելենայի ստեղծագործական բեղուն շրջանը։

## Մահ
Հիվանդացել է դիֆթերիայով և բուժման նպատակով մեկնել է Ֆրանսիայի Ամելի լե Բեն կոմունա, որտեղ մահացել է 1874 թվականին։ Հելենայի մասունքները թաղված են իր հայրենի բնակավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բելառուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարչուհիներ
Տիմիրյազևի փողոց (Յալթա)

**Տիմիրյազևի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքի 10-րդ միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս բնախույզ-դարվինիստ, բուսաբան-ֆիզիոլոգ, բույսերի ֆիզիոլոգիայի ռուսական գիտության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի՝ Կլիմենտ Արկադևիչ Տիմիրյազևի (1843-1920) պատվին։ Սկիզբ է առնում Խալտուրինի փողոցից և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Երկարությունը 1200 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Տիմիրյազևի փողոցը գտնվում է 10-րդ միկրոշրջանում։ Այն սկսվում է Խալտուրինի փողոցից, հատում Կրուպսկայայի փողոցը, Միցկոյի փողոցը և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 77 շինություն։ Երկարությունը 1200 մետր է։

Տիմիրյազևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298609։

Փողոցն անվանվել է ռուս բնախույզ-դարվինիստ, բուսաբան-ֆիզիոլոգ, բույսերի ֆիզիոլոգիայի ռուսական գիտության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Կլիմենտ Արկադևիչ Տիմիրյազևի (1843-1920) պատվին։ Տիմիրյազևը Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր, Գլազգոյի, Քեմբրիջի, Ժնևի համալսարանների պատվավոր դոկտոր, Էդինբուրգի բուսաբանական ընկերության թղթակից անդամ, ռուսական շատ համալսարանների և գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ։ Նրա աշխարհայացքի ձևավորման գործում մեծ դեր են խաղացել ռուս հեղափոխական սոցիալ-դեմոկրատների մատերիալիստական-փիլիսոփայական հայացքները, Դմիտրի Մենդելեևի, Իլյա Մեչնիկովի, Իվան Սեչենովի և Չարլզ Դարվինի գիտական աշխատությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Тимирязева в Ялте
*Подробная карта улица Тимирязева, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта 

## Արտաքին հղումներ
*г. Ялта, улица Тимирязева 

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Մակեդոնիզմ

**Մակեդոնիզմ** կամ **մակեդոնական ազգայնականություն**, քաղաքական դոկտրին և գաղափարախոսություն, որը հիմնավորում է մակեդոնական ազգային և էթնիկ ինքնության անցյալն ու ներկան, մակեդոներեն լեզվի, ազգի և մշակույթի ինքնուրույնությունն ու նշանակությունը։ Պատմականորեն ընթացքը դիմակայում է ինտերնացիոնալիզմին (այդ թվում՝ հարավսլավիզմին, կոմունիզմին և տիտոիզմին), ինչպես նաև բուլղարական, հունական և սերբական ազգայնականությունը։ Մակեդոնական գաղափարախոսությունը Մակեդոնիայի Հանրապետությունում հանդիսանում էր պաշտոնական դոկտրին։

## Պատմություն
Մակեդոնիզմը հայտնվել է որպես ինքնուրույն գաղափար 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Մակեդոնացի տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է բուլղարացի հրապարակախոս Պետկո Ռաչև Սլավեյկովի Մակեդոնական հարց (Македонският въпрос) հոդվածում, որը հրապարակվել է Մակեդոնիա ամսագրում 1871 թվականին։ Դրանում քննադատվում են մակեդոնացիները 1860-ական թվականների գաղափարների համար։

Մակեդոնական սլավոնների զանգվածային մակեդոնացման գործընթացը սկսվել է Իոսիպ Տիտոյի մատուցմամբ 1940-ականներին և 1950-ականներին։

Բուլղարացի պատմաբան Բոժիդար Դիմիտրովը, որը Բուլղարիայի ազգային պատմական թանգարանի տնօրենն է, 2014 թվականի հուլիսին հայտարարել էր, որ մակեդոնիզմը մարդկության դեմ հանցագործություն է։ Դիմիտրովը պնդում է, որ մակեդոնական ազգը, լեզուն և պետությունը ստեղծվել են 1944 թվականին Հարավսլավիայի Կոմունիստական կուսակցության կողմից։  Նա հիշեցնում է, որ բոլոր նրանց, ովքեր շարունակում էին իրենց բուլղարացի անվանել նախկին Հարավսլավական Մակեդոնիայի Հանրապետության տարածքում, սպառնում էր 3,5 տարվա ազատազրկում։ Դիմիտրովը կարծում է, որ քանի որ մակեդոնիզմը նախկին հարավսլավական հանրապետության տարածքում պարտադրվել է ուժով, ապա այն պետք է քննարկման դնել Ստրասբուրգի կամ Հաագայի միջազգային դատարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ազգայնականությունը Մակեդոնիայում
Մալու

**Մալու** (, ամբողջական անունը՝ **Մարիա Լուսիա Սանչես Բենիտես** (), ), իսպանացի երգչուհի։ Ֆլամենկո ժանրի հայտնի երաժիշտ Պակո դե Լուսիայի զարմուհին է։

## Կենսագրություն
Մալուն ծնվել է արվեստագետների ընտանիքում։ Մանուկ հասակից շրջապատված է արվեստով և երաժշտությամբ։ Հայրը՝ Պեպե դե Լուսիան, և մայրը՝ Պեպի Բենիտեսը, երգիչներ են, իսկ նրա հորեղբայր Պակո դե Լուսիան ֆլամենկո ժանրի աշխարհահռչակ կիթառահար է։ Մալուի ավագ եղբայրը՝ Խոսե դե Լուսիան, նույնպես կիթառահար է։

Մալուն սկսել է իր երաժշտական գործունեությունը 15 տարեկանից՝ հիմնական նպատակ ունենալով հնարավորություն ստանալ մասնակցելու դպրոցական պարապմունքներին։ Այդ ժամանակ նա մեծ սպասելիքներ չուներ համաշխարհային երգարվեստից։ Տվյալ պահին Մալուի երաժշտական գործունեությունն արդեն ունի ավելի քան 15 տարվա պատմություն, նա ունի 9 ստուդիական սկավառակ, 4 հավաքածու և ակտիվորեն հանդես է գալիս հյուրախաղերով։

Բեմական կյանքից բացի նա հայտնի է տարբեր բարեգործական կազմակերպությունների միջոցառումներին մասնակցությամբ, ինչպիսիք են՝ Կարմիր խաչ, Unicef, Save the Children (Փրկենք երեխաներին), AECC։ Մալուն նաև ակտիվորեն զբաղվում է կենդանիների պաշտպանությամբ՝ այդ թվում՝ Mascoteros solidarios կազմակերպության հետ միասին։

## Սկավառակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մալուի երգերի ռուսերեն թարգմանությունները
* Էջը «Вконтакте» կայքում

Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Իսպանացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Տիմիրյազևի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Տիմիրյազևի փողոց** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Տիմիրյազևի փողոց (Յալթա)
* Տիմիրյազևի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Մաքսիմ Սարգսյան

**Մաքսիմ Տիգրանի Սարգսյան** (), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1988), պրոֆեսոր (1990):

## Կենսագրություն
Մաքսիմ Սարգսյանը ծնվել է 1936 թվականի մարտի 12-ին, Արցախում (Ստեփանակերտի շրջան, գ. Բալլուջա)։ 1953 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը:1958 թվականին, ավարտելով համալսարանը, մի քանի տարի աշխատել է Արցախում՝ մշակույթի բնագավառում։ 1962-1966 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի Քաղաքատնտեսության ամբիոնի ասպիրանտ։ 1963-1972 թվականներին եղել է ԵՊՀ Քաղաքատնտեսության ամբիոնի ավագ դասախոս, դոցենտի պաշտոնակատար, 1972-1975 թվականներին` ՀԽՍՀ ԳԱ ինֆորմացիայի սեկտորի ավագ գիտաշխատող, 1975-2002 թվականներին` ՀՊՄՀ Տնտեսագիտության ամբիոնի դոցենտ և պրոֆեսոր, 2002-2014 թվականներին` նույն ամբիոնի վարիչ։ Հետագայում մինչև այժմ նույն ամբիոնում պրոֆեսոր-խորհրդատու։

Աշխատությունները վերաբերում են սեփականության, բնակչության պահանջմունքների և կենսակերպի սոցիալ-տնտեսական հիմնահարցերրին, ինչպես նաև երիտասարդության ռազա-հայրենասիրական դաստիարակության խնդիրներին։ Հեղինակ է յոթ մենագրության և գիտական ավելի քան 60 հոդվածների։ Ռուսերենից թարգմանել է քաղաքատնտեսության մեկ դասագիրք (ավելի քան 300 էջ)։

Տիրապետում է հայերենին, ռուսերենին, թուրքերենին և գերմաներենին։

Մասնակցել է արցախյան պատերազմին։ 1990 թվականին Երևանում կազմակերպել և ղեկավարել է «Մեղրագետ» հայրենակցական միությունը, որը ամբողջ պատերազմի և նրանից հետո ընկած շրջանում ըստ ամենայնի օգնել է Արցախին։

Մանկավարժական համալսարանում երախտապարտությամբ կերտվել է նրա դիմաքանդակը (քանդակագործ Միսաք Մելքոնյան)։

Մահացել է 2022 թվականի հունվարի 19-ին։

### Պարգևներ
Պարգևատրվել է ութ մեդալով (չորս աշխատանքային, չորս մարտական) և մի շարք պատվոգրերով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Արկադի Սարգսյան

**Արկադի Երեմի Սարգսյան** (), ռազմական տեխնիկայի բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1993), գնդապետ (2001): Հայաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի ակադեմիկոս (1998):

## Կենսագրություն
Արկադի Սարգսյանը ծնվել է 1940 թվականի փետրվարի 12-ին, Երևան քաղաքում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1964-1993 թվականներին աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1993-1994 թվականներին եղել ՀՀ Կառավարության 10-րդ վարչության պետ, 1993-1998 թվականներին՝ ՀՀ ԶՈւ միավորման հրամանատարի տեղակալ և գիտության վարչության պետ,1998-2005 թվականներին՝ «Հայկական բանակ» ռազմագիտական հանդեսի գլխավոր խմբագիր։

Աշխատությունները վերաբերում են հատուկ նշանակման կառուցվածքային բարդ համակարգերի մշակման, կատարելագործման, հրթիռատիեզերական տեխնիկայի առաջնային նմուշների ստեղծման, ինչպես նաև այդ բնագավառի պատմության լուսաբանման հարցերին։ 2005 թվականին զորացրվել է ՌԴ ռազմական ակադեմիայի անդամ (1996):

## Երկեր
* Հետախուզություն և հակահետախուզություն. հայկական հետք,Կենսագրական ակնարկներ հետախույզների և հակահետախույզների մասին, Երևան, «Ամարաս», 2005։
* «20-րդ դարի հայազգի ռազմական գիտնականներ, կոնստրուկտորներ, արդյունաբերողներ և փորձարարներ»։ 
* «Ոչ ավանդական զենքի մշակման ծրագրային-նպատակային պլանավորումը և կառավարումը» 
* «Հատուկ ծառայությունների աշխատանքում օպերատիվ գործունեությունն ու կոնսպիրացիան արդի պայմաններում. Տեսություն և պրակտիկա. Գործնական ձեռնարկ» 
* Армяне - военные ученые, конструкторы, производственники и испытатели XX века / А.Е. Саркисян, Ереван, Гитутюн, 1998:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կավանիսի

, Ճապոնիայի Նարա պրեֆեկտուրայի Սիկի գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 5,94 կմ², բնակչությունը՝ 8 610 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 1449,49 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Ավանը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նարա պրեֆեկտուրայում։ Այս ավանի հետ սահմանակցում են Յամատոկորիյամա, Տենրի քաղաքները և Անդո, Միյակե, Կավաի ավանները։

## Բնակչություն
Ավանի բնակչությունը կազմում է 8 610 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 1449,49 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Տես նաև
* Կոկա
* Յասու
* Ռիտտո
* Մորիյամա
* Սուձուկա
* Օմիհատիման
* Կոնան
* Անդո
* Յամատոկորիյամա
* Կավաի
* Հեգուրի
* Իկոմա
* Մուկո
* Նագաոկակյո
* Ուձիտավարա
* Էյհեյձի
* Իդե
* Մինամիյամասիրո
* Սակաի
* Ավարա
* Սեկիգահարա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Կավանիսի ավանի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի ավաններ
Ալբերտ Սարգսյան (երգիչ)

**Ալբերտ Մկրտչի Սարգսյան** ()մահացել է 2007թ. սեպտեմբեր10,քաղաք Երեվան  հայ երգիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1981):

## Կենսագրություն
Ալբերտ Սարգսյանը ծնվել է 1938 թվականի մարտի 24-ին, Լենինականում։ Երաժշտության առաջին ուսուցիչը եղել է մայրը՝ Վարդուշը, ով երգել է եկեղեցու երգչախմբում, Արաքսյա Գյուլզադյանի կողքին։ Ալբերտի քեռիներն են եղել երաժիշտներ՝ թառահար Արամ Նիկողոսյանը, դուդուկահար-կլառնետիստ Կարո Չարչօղլյանը, քամանչահար Հրաչիկ Մուրադյանը։ Առաջին անգամ Ալբերտ Սարգսյանը բեմ է դուրս եկել 4-րդ դասարանում՝ Լենինականի պիոներների պալատում։ Այնուհետև հանդես է եկել դպրոցական տարբեր ցերեկույթների ժամանակ, ելույթներ է ունեցել պիոներների պալատում, ապա՝ Սևյանի անվան մշակույթի պալատի երգի-պարի անսամբլում (ղեկավար՝ Աղասի Հ. Շաբոյան), 1955 թվականից՝ նաև ռադիոյով։ Ավարտել է Լենինականի Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը։ Սովորել է նաև Ա. Մռավյանի անվան թատրոնին կից դերասանական ստուդիայում (ղեկավար՝ Գրիգոր Մկրտչյան)։ Չորս տարի աշխատել է թատրոնում, բեմ է դուրս եկել մեծ դերասանների հետ։ Մասնակցել է «Իմ ընկեր Կոլկա», «Մխիթար Սպարապետ» ներկայացումներին, «Քաջ Նազար» ու «Հեղնար աղբյուր» ներկայացումներում նաև երգել է։ Հայաստանում և միութենական հանրապետություններում մասնակցել է ստուգատեսների (1957 թվականին՝ ՀԽՍՀ 1-ին փառատոնի ոսկե մեդալ)։ 1964 թվականին Քավորի դերակատարմամբ նկարահանվել է «Շիրակի մեղեդիները» հեսուստաֆիլմում։ Թաթուլ Ալթունյանի ղեկավարությամբ, որին երգիչը համարում էր իր ուսուցիչը, հղկվել է նրա վարպետությունը, կատարելագործվել, դարձել հայ երգի լավագույն կատարողներից մեկը։ Անսամբլի հետ հանդես է եկել հանրապետության տարբեր քաղաքներում, գյուղերում, ԽՍՀՄ-ում, Ամերիկայի, Եվրոպայի, Միջին Արևելքի, Աֆրիկայի բազմաթիվ երկրներում։ 1965 թվականից եղել է Հայկական ժողովրդական երգի-պարի անսամբլի մենակատար։ Երգացանկն ընդգրկում է  հայկական ժողովրդական, գուսանական, հայ և օտարազգի կոմպոզիտորների երգեր (1969 թվականին ելույթ է ունեցել Փարիզում)։ Առանձնապես սիրված են «Հովվի երգը», «Համիդ մատաղ», «Դարդս տվի հովերին» և այլ երգեր ։ Ունի երկու դուստր ։։

## Մրցանակներ
* Կարթագենի (Թունիս) միջազգային փառատոնի 1-ին կարգի դիպլոմ (1973)
* ՀԽՍՀ 1-ին փառատոնի ոսկե մեդալ (1957)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ Ալբերտ Սարգսյան

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Ալշար (հանքավայր)

**Ալշար**, ոսկու, արսենի (մկնդեղի), ծարիրի (սուրմայի), թալիումի կուտակումներով հանքավայր Հյուսիսային Մակեդոնիայի հարավում՝ Կավադարցի համայնքի տարածքում։ Առաջացել է ցածր ջերմության պայմաններում տեղի ունեցած ջրաջերմային պրոցեսների արդյունքում։ Հանքավայրի՝ թալիումով հարուստ հատվածից որոշ ժամանակ հանույթ է իրականացվել։ Այդուհանդերձ, Ցրվեն Դոլ հանքահորում, ըստ մոտավոր հաշվարկների, դեռևս կան մոտավորապես 500 տոննա թալիումի պարունակությամբ ապարաշերտեր։ Այդ կազմավորման մեջ մտնող լորանդիտ միներալը օգտագործվում է արևային նեյտրինոյի հոսքի պարամետրերը բացահայտելու նպատակով։

## Երկրաբանությունը
Ալշարը համարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Նևադա նահանգի Քարլին հանքավայրի տիպի ոսկու հանքավայր
:

## Հանույթը
Ցրվեն Դոլում մշակման են ենթարկվել մկնդեղով ու թալիումով հարուստ հանքաշերտերը։ Անմշակ մնացած հանքաշերտերը գլխավորապես պարունակում են  ռեալգար, աուրիպիգմենտ, մկնդեղով հարուստ պիրիտ ու  մարկազիտ։ Հանքավայրից ակտիվ հանույթ իրականացվել է 1880 թվականից 1908 թվականներին՝ հիմնականում ծարիր, մկնդեղ ու թալիում ստանալու նպատակով։

2008—2010 թվականներին հանքավայրի տարբեր խորություններից բազմաթիվ նմուշներ են վերցվել՝ զանազան շերտերում հանքաքարի բաղադրության վերաբերյալ առավել ճշգրիտ տվյալներ ձեռք բերելու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հանքավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ոսկու հանքավայրեր
Օձի

, Ճապոնիայի Նարա պրեֆեկտուրայի Կիտակացուրագի գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 7,00 կմ², բնակչությունը՝ 22 683 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 3240,43 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Ավանը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նարա պրեֆեկտուրայում։ Այս ավանի հետ սահմանակցում են Կաշիբա, Կաշիվարա քաղաքները և Կավաի, Կանմակի, Սանգո, Իկարուգա ավանները։

## Բնակչություն
Ավանի բնակչությունը կազմում է 22 683 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 3240,43 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Օձի ավանը խորհրդանշող ծառ է համարվում ճապոնական ծիրանենին, ծաղիկ՝ *[[Rhododendron indicum]]*-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ճապոնական Օձի ավանի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի ավաններ
Յոզեֆ Գուրբան

**Յոզեֆ Գուրբան** (, ), սլովակ քաղաքական գործիչ, գրող, փիլիսոփա և լյութերական քահանա։ 1848 թվականի ապստամբության առանցքային գործիչը Սլովակիայում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է լյութերական քահանայի ընտանիքում։ 1835 թվականից մասնակցել է սլովակների հայրենասիրական շարժմանը։ 1840 թվականին ավարտել է Բրատիսլավայի Լյութերական վարժարանը, որտեղ ծանոթացել է Լյուդովիտ Շտուրի հետ։
աջից|thumb|Սլովակիայի ժողովրդական զարթուցիչների հուշարձանը Տրենչինում

Ուսումից հետո դարձավ Բրեզովա պոդ Բրադլի քահանա։ 1842-1877 թվականներին հրատարակել է «Նիտրա» ալմանախը։ 1843 թվականին Միխալ Գոջայի և Լյուդովիտ Շտուրի հետ Գլբոկում կոդավորեցին գրական սլովակերենի նոր տարբերակը։ 1848-1849 թվականներին ակտիվորեն մասնակցել է հեղափոխությանը, բռնադատվել։ 1861 թվականին եղել է Սլովակիայի Մատիցայի հիմնադիրներից մեկը։

Յոզեֆ Միլոսլավ Գուրբան՝ Սլովակիայի գրական լեզվի շտուրսկի տարբերակի առաջին գրքի հրատարակիչն է։ Լյուդովիտ Շտուրի և Միխալ Միլոսլավ Գոջեի հետ կոդավորել է Սլովակիայի գրական լեզուն, որի հիմքում ընկած է միջին բարբառը։ Հենց այս լեզուն է դարձել ժամանակակից գրական սլովակերենի հիմքը։

Նրա որդին էր Սվետոզար Գուրբան Վայանսկին՝ սլովակ գրող, բանաստեղծ, արձակագիր և հրապարակախոս։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Սլովակ գրողներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սլովակ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սլովակ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Սլովակ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Poštová banka

**Poštová banka** (անգլ.՝ Post Bank, փոստային բանկ),  Սլովակիայում գործող ունիվերսալ առևտրային բանկ։ Այն հիմնադրվել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Բանկային շուկայում *Poštová banka* -ի դիրքորոշմանը սատարում է *Slovenská pošta (Slovak Post)* համագործակցությունը։ *Poštová banka* -ի ֆինանսական խումբը ներառում է *Poisťovňa Poštovej banky (Post Bank Insurance)* -ը և *Prvá penzijná správcovská spoločnosť* -ը (ակտիվների կառավարման ընկերություն)։

## Գլխամասային գրասենյակ
*Poštová banka, a.s.*, *Dvořákovo nábrežie* 4, 811 02 Բրատիսլավա, Սլովակիա, www.postovabanka.sk:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Poštová banka official site

Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Սլովակիայի կազմակերպություններ
Տուկումսի թանգարան

**Տուկումսի թանգարան** (), արվեստի թանգարան Լատվիայի Տուկումս քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, դառնալով Ռիգայից դուրս նմանատիպ առաջին թանգարանը։ Տուկումսի թանգարանը յոթ մասնագիտացված թանգարանների միություն է, որն ունի ընդհանուր թեմատիկ ուղղվածություն և նպատակ ունի պահպանել, ուսումնասիրել և տարածել Կուրզեմեի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանի պատմական ու մշակութային առանձնահատկությունները։ Թանգարանի յոթ մասնաճյուղերից հինգը գտնվում են Տուկումս քաղաքի սահմաններից դուրս։

Տուկումսի թանգարանի գաղափարական ոգեշնչողը, հիմնադիրը և առաջին տնօրենն է եղել նկարիչ Լեոնիդ Արինշը ():

Թանգարանի պահոցում է գտնվում 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Լատվիայի արվեստի ստեղծագործությունների ամենաթանկարժեք հավաքածուներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ թանգարանի հավաքածուն ներառում է գրեթե 90 հազար արվեստի ստեղծագործություն, որից միայն տասներորդ մասն է ցուցադրվում։ Ներկայումս Տուկումսի թանգարանը բաղկացած է հետևյալ կառուցվածքային ստորաբաժանումներից։




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1935 հիմնադրումներ Լատվիայում
Կատեգորիա:1935 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Լատվիայի թանգարաններ
Դուվալո

**Դուվալո** () — ֆումարոլային դաշտ, որ գտնվում է Հյուսիսային Մակեդոնիայի հարավ-արևմուտքում՝ Օրխիդ լճից ոչ հեռու, Կոսել գյուղի մերձակայքում, ծովի մակերևույթից մոտավորապես 750 մետր բարձրության վրա։ Ամենախոշոր ֆումարոլը (հրաբխային ճեղքը) իր տեսքով հիշեցնում է փոքր չափսերով՝ մինիատյուրային խառնարան, որն ունի 50 սանտիմետր տրամագիծ և 30 սանտիմետր խորություն։ Խառնարանն ու շրջակա տեղանքը համարվում են պետության կողմից պահպանվող բնական տարածք, որին շնորհված է *բնության հուշարձան*ի կարգավիճակ։

Ճեղքից դուրս են ժայթքում ածխաթթվի երկօքսիդ ու ծծմբի երկօքսիդ պարունակող գազեր, և ծծմբի հոտը, ինչպես տեղաբնակներն են վկայում, զգացվում է  նրանից մինչև 3 կիլոմետր շառավիղով հեռավորության վրա։ Օսմանյան կայսրության տիրապետության ժամանակներում օգտագործվել է ծծումբ ստանալու նպատակով։ Դուվալոն իր մեջ արտացոլում է ժամանակին պատմական նշանակություն ունեցած հրաբխային ակտիվության վերջին հետքերը այս տարածաշրջանում՝ համարվելով վերջին գործող հրաբուխը Բալկաններում։ Ժայթքում տեղի է ունեցել 2014 թվականի մայիսի 14-ին։

Սակայն Հյուսիսային Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպյեի աշխարհագրության ինստիտուտի բնագիտության ու մաթեմատիկայի ֆակուլտետի գիտաշխատողները, իրենց իրականացրած ուսումնասիրությունների վրա հիմնվելով, եկել են այն եղրակացության, որ Դուվալոն հրաբուխ չի կարելի համարել, քանի որ այնտեղից երբեք լավա չի ժայթքել. այն ուղղակի ճեղք է, որտեղից գազեր են դուրս գալիս.:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի աշխարհագրություն
Ասատուր Սարգսյան

**Ասատուր Աղայի Սարգսյան** (), հայ ախտաբան-ֆիզիոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1955), պրոֆեսոր (1957)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։

## Կենսագրություն
Ասատուր Սարգսյանը ծնվել է 1905 թվականի հունվարի 18-ին (դեկտեմբերի 11-ին), Կոռնիձոր (այժմ՝ ՀՀ Սյունիքի մարզում) գյուղում։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտг։ 1933-1943 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առժողկոմատի բուժվարչության պետ, 1943-1970 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ախտաբան, ֆիզոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ 1956-1970 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ախտաբան-ֆիզիոլոգների գիտական ընկերության նախագահը։

Աշխատանքները վերաբերում են որոշ մասնագիտական թունավորումների պատճառագիտության, ախտածնության և բուժման կլինիկական մահվան տևողության հարցում բարձունքային գործոնի նշանակության և այդ պայմաններում մա(սողական համակարգի, երիկամների, լյարդի և այլ օրգանների ֆունկցիոնալ վիճակի ու օրգանիզմի փոփոխական հակազդունակության (ռեակտիվություն) հարցերին։

Ասատուր Սարգսյանը մահացել է 1970 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոռնիձոր գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ախտաբաններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Գալիչնիկյան հարսանիք

300px|մինի|աջից|Մահացած նախնիների հրավիրումը (քայլում են դեպի գերեզման)
300px|մինի|աջից|Երգչախմբի ավանդական պարը

**Գալիչնիկյան հարսանիք** (), Գալիչնիկ (Մավրովո և Ռոստուշա համայնք) գյուղի մակեդոնական ժողովրդական հայտնի ավանդույթ՝ նշել հարսանիքը Պետրովի օրը։ 21-րդ դարում զբոսաշրջիկների կողմից այն ընկալվում է որպես գյուղի առանձնահատուկ գրավչություն և գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանավորության ներքո։

Արարողության գլխավոր անդամները 20 երիտասարդ զույգեր են (նրանց ընտրում են մրցույթային հիմունքներով), որոնք ամուսնանում են։ Մասնակիցներից գոնե մեկը պետք է ծնունդով լինի Գալիչնիկից։ Նորապսակների բոլոր հարազատները տոնախմբության ժամանակ կրում են ավանդական համազգեստ։ 
Հարսանիքի ժամանակ կատարվում է ավելի քան 30 հնագույն ծես, որոնցից են «свршувачка» կամ «вршачка» (նշանադրություն), «китење на куќата» (տան ծաղիկներով զարդարանքը), «ставање бајрак» (խորհրդանշանի տեղադրումը), «замесување погача» (ծիսական հացի հունցումը), «канењето на мртвите» (մահացած նախնիների հրավիրումը), «бричење на зетот» (փեսայի սափրումը), «строј по невестата» (հարսնատեսությունը), «чекањето на тапаните» (թմբկահարությունը), «свекрвино оро» (սկեսուրի պարը), «носењето на невестата на вода» (հարսին ջրի մոտ տանելը), «гледање низ прстен» (թանկագին քարով մատանու անցքից փեսային հետևելը, երբ նա գալիս է հարսի տուն) և այլն։

Հանդիսավոր արարողությունը եզրափակվում է եկեղեցում՝ երիտասարդների հարսանիքով։ Երիտասարդ աղջիկն  իր նոր տուն է գալիս ձիով և խոնարհվում է շեմի ու օջախի (բուխարու) առջև, որից հետո սկսվում են բարձր և ուրախ տոնակատարությունները՝ երգեր, պարեր, հյուրասիրություն։ Յուրաքանչյուր ծիսակարգ ուղեկցվում է մեծ թվով երգերով ու պարերով։ Մինչհարսանեկան տոնակատարություններն սկսվում են մեկ օր առաջ, իսկ հարսանիքը տևում է երկու օր։

## Արտաքին հղումներ
* Галичка свадба
* «Галичка свадба» — яркий пример традиционной македонской свадьбы 
* Galichnik Wedding 

## Литература
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հարսանիք
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի մշակույթ
Սլովակյան Կարստ

**Սլովակյան Կարստ** (), լեռնազանգված արևելյան Սլովակիայում և մասամբ Հունգարիայում։ 1973 թվականից ի վեր պահպանվել է որպես ռելիեֆի յուրօրինակ ձև, 2002 թվականի մարտի 1-ից հայտարարվել է ազգային պարկ։ Բացի այդ, պարկի տարածքը կենսոլորտային արգելոց է հանդիսանում, իսկ Սլովակյան Կարստի քարանձավները ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հուշարձան են։

Զանգվածը բաղկացած կրաքարից և դոլոմիտից, իրենից ներկայացնում է հսկայական սարավանդեր և կարստային հարթավայրեր։ Ծածկված է կաղնու և բոխու անտառներով։ Ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից 947 մ է։ Զանգվածը ինտենսիվ կարստային է, ձևավորվել են կարստային ձագարներ, խորխորատներ, քարանձավներ, կարստային հարթավայրեր, լճեր, դաշտեր, իրենից ներկայացնում է կարստային ռելիեֆի օրինակ։ Արդյունքում «կարստ» բառը դարձել է ընդհանրական բառ և գիտական գրականության մեջ հաստատվել է որպես տարածքներին բնորոշ, լուծելի ապարներից բաղկացած կոնկրետ երևույթներ և ձևեր։

Արգելոցում աճում են մի շարք հազվագյուտ բույսեր-էնդեմիկներ. կարմրածաղիկ եվրոպական (Erythronium dens-Canis), օնոսմա աշտարակային (Onosma tornensis), սեսլերիա Գեյֆլերի (*Sesleria heufleriana*), մեխակ փետրավոր (*Dianthus lumnitzerii*), բնակվում են որոշ տեսակների հազվագյուտ կենդանիներ. գերեզմանարծիվ (*Aquila heliaca*), օձակեր արծիվ (*Circaetus gallicus*), տափաստանային հողմավոր բազե (*Falco naumanni*):
right|thumb|200px|Կրասնա Գորկա դղյակ

## Տեսարժան վայրեր
* Կրասնա Հորկա, Բետլիար դղյակներ
* Բազմաթիվ քարանձավներ. Դոմիցա, Գոմբասեկի, Օխտինյան, Յասովյան և այլ քարանձավներ
* Խորխորատներ. Սատանայի (-186 մ), Բրազդայի (-181 м), Փոքր Ժելեզնա (-142 մ), Դիվյաչյա (-122 մ) և այլն
* Ժայռեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արգելոցի էջ 

## Տես նաև
* Կարստ

Կատեգորիա:Կարպատներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Սլովակիայի լեռներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռնահամակարգեր
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Սլովակիայում
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Հաֆթվան)

**Սուրբ Գևորգ**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի Հաֆթվան գյուղում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Ատրպատականի հայոց թեմին։ Գտնվում է Սալմաստ քաղաքից 6 կմ հարավ։ Շարունակում է մնալ ուխտատեղի Սալմաստի ու շրջակայքի սակավաթիվ հայ բնակչության համար։

## Պատմություն
Սուրբ Գևորգ անունով եկեղեցիներ կառուցվել են Իրանի տարբեր գյուղերում (Փայաջուկ, Կարաբուլաղ, Հոդար, Հաֆթվան) ու քաղաքներում (Թեհրան, Սպահան, Ուրմիա)։ Դա կապված էր ոչ միայն հայերի, այլև ասորիների շրջանում սուրբ Գևորգի ( *Գիվարգիս*) պաշտամունքի հետ։ Հիմնականում այդ անունը գործածական էր դարձել զարգացած միջնադարում։ Այսօր Պարսկահայքի (Արևմտյան Ադրբեջան) գյուղերում պահպանվել են նաև մի քանի ասորական եկեղեցիներ՝ այդպիսի անուններով։ Տեղի ասորիների մեծ մասը Հայաստան էր տեղափոխվել հայերի հետ միասին՝ Թուրքմենչայի պայմանագրից հետո։

Սուրբ Գևորգը կառուցվել է 13-րդ դարում, հայկական Հաֆթվան գյուղում։ Վերանորոգվել է երկու անգամ՝ 1652 թվականին և 1930 թվականի Սալմաստի երկրաշարժից հետո։ Եկեղեցուց ոչ հեռու գտնվում է կիսավեր մի դահլիճ, որը կառուցվել էր 20-րդ դարի սկզբին։ Հաֆթվանը նախքան 1946 թվականի մեծ հայրենադարձությունը եղել է խոշոր հայկական գյուղ. այստեղ գտնվում էին ևս երեք եկեղեցի՝ Սուրբ Աստվածածին (18-րդ դար), Սուրբ Թադեոս (13-րդ դար) և Սուրբ Պողոս-Պետրոս։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Գևորգը ուղղանկյունաձև բազիլիկ շինություն է, կառուցված սև անտաշ քարով։ Եկեղեցու և զանգակատան գմբեթները գտնվում են շինության կենտրոնական մասում։ Դրանից ոչ հեռու գտնվող դպրոցական շենքը ևս կառուցվել է նույն տեսակի քարով։

Սրահի արևելյան կողմում գտնվող համեմատաբար մեծ տարածքում երեք կամար կա՝ եռանավ բազիլիկին համապատասխան։ Ներսում կան 4 սյուներ, որոնք միասին բարձրացնում են առագաստակապ տանիքը։ Խորանի երկու կողմերում առանձնանում են քառակուսի խցեր։ Արևմտյան հատվածն ունի քառակուսի բացվածք՝ տանիքը սյուների և կողմնակի պատերի միջև ամրացնելու համար։ Եկեղեցու պատերը գիպսածածկ են։

## Տես նաև
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Թեհրան
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Նոր Ջուղա

## Ծանոթագրություններ

Գևորգ
Գևորգ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Դուբրովնիկի արխիվ

**Դուբրովնիկի պետական արխիվ** (), Դուբրովնիկում գտնվող Խորվաթիայի պետական արխիվ։ Հիմնադրվել է 1278 թվականին։ Ներառում է Դուբրովնիկի Հանրապետության և հարևան երկրների հարուստ արխիվային փաստաթղթերի ֆոնդեր։ Հիմնական արխիվը տեղակայված է Դուբրովնիկի Սպոնցա պալատում։ 2002 թվականից արխիվի ստորաբաժանումներ են գործում Դուբրովնիկի շրջակայքում, Մետկովիչ քաղաքում, Ժրնովո գյուղում և Կորչուլա կղզում։

## Պատմություն
Արխիվի պատմությունը սկսվում է 1278 թվականից, երբ Դուբրովնիկի իշխանությունները որոշում կայացրեցին քաղաքային նոտարական գրասենյակ ստեղծելու և իրավաբանական փաստաթղթեր պահելու վերաբերյալ։ Նույն տարում գրասենյակի առաջին ղեկավար նշանակվեց իտալացի Թոմասինո դե Սավերեն։ Այդ ժամանակի փաստաթղթերի թվում էին պարտավորությունների վերաբերյալ փաստաթղթեր, առք ու վաճառքի պայմանագրեր, ամուսնության պայմանագրեր, կտակներ։ 15-րդ դարից մինչև 1808 թվականն անկախ Դուբրովնիկյան հանրապետության գոյության ժամանակաշրջանում արխիվացվել են նաև պետական ակտեր։ Իր գոյության ընթացքում արխիվը կուտակել է մեծ քանակությամբ պատվոգրեր և այլ դիվանագիտական փաստաթղթեր, այդ թվում Արևմտյան Եվրոպայի երկրներից, Ռուսաստանից և ԱՄՆ-ից։ Պատմական փաստաթղթերի մեծ մասը գրվել են լատիներեն, ինչպես նաև իտալերեն, խորվաթերեն և թուրքերեն։

[մինի|ձախից|[Իշխանական պալատ (Դուբրովնիկ)|Իշխանական պալատը ձախից և Դուբրովնիկի տաճարը աջից]]

15-րդ դարի կեսերից արխիվը տեղակայվել է Իշխանական պալատում։ Պետական կարևոր նշանակության փաստաթղթերը պահվել են Դուբրովնիկի տաճարի սրբազան կենտրոնում։ Բացի այս երկու արխիվներից Դուբրովնիկում գոյություն է ունեցել արքեպիսկոպոսական արխիվ, որը այրվել է 1667 թվականի հրդեհի հետևանքով։  «Արխիվ» տերմինը Դուբրովնիկի արխիվի հանդեպ առաջին անգամ հիշատակվել է 1599 թվականին։ 1760 թվականից բոլոր արխիվային փաստաթղթերը հավաքվեցին մեկ վայրում՝ Իշխանական պալատում։ Դուբրովնիկի պետական արխիվարիուսը առաջին անգամ հիշատակվել է 1783 թվականին։ Նույն տարում ամենակարևոր փաստաթղթերը բաժանվեցին 14 սերիայի, իսկ մնացածը 10 բանկերի Ա տառից մինչև Կ։

19-րդ դարի վերջին արխիվը վերակառուցվեց ժամանակակից հիմունքներով, փաստաթղթերը համադրվեցին «Կտակներ», «Գրասենյակային տարբեր փաստաթղթեր», «Խորհուրդների որոշումներ» և այլ սերիաներով։ 1920 թվականին արխիվը վերակազմավորվեց ինքնուրույն հաստատության։ 1952 թվականին արխիվը տեղակայվեց Սպոնզայի պալատում։ 1991 թվականին Խորվաթիայի պատերազմի ընթացքում արխիվի շենքը խիստ վնասվեց։

## Ֆոնդեր
Արխիվի ամենահին փաստաթուղթը Բենեդիկտոս VIII պապի կոնդակն է Դուբրովնիկի արքեպիսկոպոս Վիտալիին 1022 թվականին։ Արխիվը բաղկացած է ավելի քան  400 ֆոնդերից և հավաքածուներից։ Դուբրովնիկի հանրապետությանը վերաբերվող փաստաթղթերը հաշվվում են ավելի քան 100 հազար միավոր և 7000 գրքից ավելի, որոնք ընդգրկում են հայտնի գիտնականների և բանաստեղծների տպագիր գրքերն ու ձեռագրերը, այդ թվում Իվան Գունդուլիչի և Մարին Գետալդիչի։ Հնագույն քարտեզների, պլանների, էսքիզների, բացիկների, լուսանկարների, թերթերի և ամսագրերի հավաքածու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորվաթիայի արխիվներ
Դուֆ (ջրվեժ)

**Դուֆ**, ջրվեժ Հյուսիսային Մակեդոնիայի արևմուտքում՝ *Մավրովո* ազգային պարկում, Ռոստուշե գյուղի մերձակայքում, Ռոստուշկա գետի վրա։ Մոտակայքում է գտնվում Սուրբ Յովան Բիգորսկու վանքը։
## Հակիրճ տեղեկատվություն
Ջրվեժը Կրչին սարի լանջին է, խիտ անտառի մեջ։ Ամենայն հավանականությամբ՝ առաջացել է գետի հունի էրոզիայի հետևանքով։ Ջրվեժի ուղղահայաց հատվածի բարձրությունը մոտավորապես 23,5 մետր է (ըստ այլ չափումների՝  շուրջ 28 մետր): Ստորին մասում առաջացել է բավականին խոր գուռ։ Ջուրը կլոր տարին գահավիժում է առատորեն, իսկ ձմռանը ջրի ծախսը գրեթե կրկնակի ավելանում է (միջին ծախսը կազմում է վայրկյանում 90 լիտր):
## Գրականություն
*Evans, Thammy: Macedonia, p. 308
## Պատկերասրահ

File:Vodopad duf 2015.jpg|Ջրվեժը գետի հորդ ժամանակ
File:Дуфски Водопад 2.jpg|Ջրվեժի ստորին մասը
File:Патека до Дуфски Водопад.jpg|Դեպի ջրվեժ տանող արահետը
File:Викиекспедиција Река 52.jpg|Մերձակա ժայռերը
File:Vodopad duf v 2015.jpg|Ռոստուշկայի ձորը ջրվեժի մերձակայքում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Եվրոպայի ջրվեժներ
Սուրբ Խաչ Քրիստոսի եկեղեցի

**Սուրբ Խաչ Քրիստոսի**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի Մահլազան գյուղում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Ատրպատականի հայոց թեմին։ Գտնվում է Խոյ քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ դեպի Մակու ճանապարհին։

## Պատմություն
Գյուղի և եկեղեցու մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 16-րդ դարի, որի համաձայն Սեֆյան շահ Թահմասպ I-ը դեռ 1562 թվականին հրովարտակով հաստատել է սուրբ Թադեի վանքին եկեղեցական հարկեր վճարող գյուղերը, որոնցից մեկը եղել է Մահլազանը։ Տարբերակներից մեկի համաձայն, այդ նախկին հայաբնակ գյուղը համապատասխանում է Մաղխազան անունով ավանին, որը գտնվել է միջնադարյան Հայաստանի Պարսկահայք աշխարհի Հեր գավառում։ Անվանումը ծագում է Մաղխազ՝ թիկնապահ անվանումից, որի պաշտոնում եղել են Խորխոռունիները։ Եկեղեցին կառուցվել է 18-րդ դարում։ Այն Խոյ գավառի 8 եկեղեցիներից մեկն էր, որ գտնվում էր զուտ հայաբնակ Մահլազան գյուղում։ Գյուղի բնակչությունը՝ 20 ընտանիք, չի տուժել հայոց Մեծ եղեռնի տարիներին։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Խաչը քարաշեն կենտրոնագմբեթ բազիլիկ կառույց է, 25x15 մետր ներքին տարածութեամբ եւ 8 մեթր բարձրությամբ (առանց գմբեթի)։  Յուրաքանչյուր  երեք  մետր  բարձրանալու հատվածում դրված են քառակուսի երկար գերաններ։ Գմբեթն աղյուսաշեն է, ունի 12 լուսամուտներ, յուրաքանչյուրի տակ մեկական խորշով։ Ենթադրվում է, որ դրանց մեջ ամրացված պետք է լինեին 12 առաքեալների պատկերները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, Մահլազան գյուղի Սբ. Խաչ եկեղեցին, նկարներ

Խաչ
Խաչ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով