Մոգիլյով

**Մոգիլյով** (), քաղաք Բելառուսում։ Նույնանուն մարզի և շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 

XVII—XIX դարերում Դնեստրի Մոգիլյովից զանազանելու համար հաճախ անվանվել է Դնեպրի Մոգիլյով կամ Նահանգային Մոգիլյով։

## Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1267 թվականին։ 14-րդ դարից գտնվել է Լիտվայի մեծ իշխանության, ապա՝ Լեհաստանի կազմում։ 1577 թվականին Լեհաստանի Ստեֆան Բատորի արքան քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել Մոգիլյովին։ 1654 թվականին քաղաքի բնակչությունը, բանակցելով ռուս ցար Ալեքսեյ Միխայլովիչի հետ, համաձայնել է քաղաքն առանց կռվի հանձնել նրան, եթե նա արտաքսի հրեա բնակիչներին և թույլ տա, որ նրանց ունեցվածքը բաժանեն իրենց մեջ։ Ցարն ընդունել է առաջարկն ու պայմանը, բայց ռուսական զորքերը ոչ թե արտաքսել, այլ սպանել են հրեաներին։ Հյուսիսային մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1708 թվականին շվեդների Կարլ XII արքայի զինվորները հրդեհել են քաղաքը։ Լեհաստանի առաջին բաժանումից հետո Մոգիլյովն անցել է ցարական Ռուսաստանին, դարձել նահանգի վարչական կենտրոն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռուսական բանակի գլխավոր շտաբը գտնվել է Մոգիլյովում, և Նիկոլայ Երկրորդ ցարը, որպես զորքերի գերագույն գլխավոր հրամանատար, հաճախ է այցելել Մոգիլյով։ Զբորովի ճակատամարտից հետո, չեխոսլովակյան լեգեոնների առնչությամբ, այցելել է նաև Տոմաշ Մասարիկը։ 1941–1944 թվականներին քաղաքը գտնվել է գերմանացիների տիրապետության տակ։ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից հետո, Բելոռուսական ԽՍՀ-ի կազմում, այստեղ բուռն թափով զարգացել է արդյունաբերությունը, առանձնապես՝ ավտոմեքենանարի, տրակտորների, ամբարձիչ կռունկների, քիմիկատների արտադրությունը։ Մոգիլյովը նաև տրանսպորտային կարևոր հանգույց է  Սանկտ Պետերբուրգ–Գոմել–Կիև երկաթուղու և ավտոմայրուղու վրա։

Քաղաքի կարևորագույն պատմամշակութայն հուշարձաններից է 18-րդ դարում բարոկկո ոճով կառուցված սբ. Ստանիսլավ տաճարը։

Անվանի մոգիլյովցիներից են ֆիզիկոս Լեոնիդ Մանդելշտամը, մաթեմատիկոս Իսայի Շուրը, աստղագետ Օտտո Շմիդը, շախմատիստ Լև Պոլուգաևսկին...

## Ժողովրդագրություն
Մոգիլյովը Բելառուսի Հանրապետությունում բնակչության թվով երրորդ խոշոր բնակավայրն է (Մինսկից ու Գոմելից հետո:) 2020 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 383 313։

## Պատկերասրահ

File:Sviato-Nikolskij monastyr v Mogileve.jpg|Սբ. Նիկողայոս վանքը
File:Собор трёх святителей (Могилёв).jpg|Ռուսական ուղղափառ եկեղեցին
File:Касцёл Святога Станіслава.JPG|Սբ. Ստանիսլավ տաճարը
File:Mogilev_City_Center,_Astrologer_Statue,_2014.jpg|Քաղաքի կենտրոնը
Troicki pasad, Mahilioŭ, Belarus - panoramio (96).jpg|Դնեպրի առափնյան
Вид сверху МЛМ.jpg|*Մոգիլյովլիֆտմաշ* գործարանը


### Կլիմա
Մոգիլյովի կլիման խոնավ մայրցամաքային է՝ տաք ամառներով (Köppen climate classification] *Dfb*).

## Քույր քաղաքներ
ոգիլյովը բարեկամական և գործընկերային սերտ հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ

* Բարդեյով, Սլովակիա
* Բուրսա, Թուրքիա
* Այզենախ, Գերմանիա
* Գաբրովո, Բուլղարիա
* Կերչ, Ուկրաինա
* Կլայպեդա, Լիտվա
* Կրագուևաց, Սերբիա
* Նիկոլաև, Ուկրաինա
* Նանկին, Չինաստան
* Պենզա,Ռուսաստան
* Սոկոլինայա Գորա (Մոսկվա), Ռուսաստան
* Սումգայիթ, Ադրբեջան
* Թավրիզ, Իրան
* Տուլա, Ռուսաստան
* Վիլյորբան, Ֆրանսիա
* Վիտենբերգ, Գերմանիա
* Վլոցլավեկ, Լեհաստան
* Յուժնիյ, Ուկրաինա
* Չժինչժոու, Չինաստան
* Զվենիգորոդ, Ռուսաստան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mogilev city executive committee
* Photos on Radzima.org
* Historic images of Mogilev
* Mogilev Jewish Center 
* Jewish Encyclopedia on Moghilef (Mohilev)
* 
* The murder of the Jews of Mogilev  during World War II, at Yad Vashem website

;Քարտեզներ
*Best zoomable map of Mogilev and Belarus available, possible to see Voblasts, Rajons, cities and streets -> In page click KAPTbI up in the middle
*[Zoomable map of Mogilev and in general from Belarus](http://www.multimap.com/maps/?qs=&countryCode=BY#map=53.91045,30.33501|13|32&bd=useful_information&loc=BY:53.91389:30.33639:14|mahiljou|Mahilyow%20(Mahiljou),%20Mahilyowskaya%20Voblasts%CA%BC)
*zoomable map of Belarus with low resolution 
*Good overview map of roads and railways
*General overview of Baltics, Belarus and east-europe
*Belarus, topographic map
*
*General detail, downloadable PDF map of Belarus

Կատեգորիա:Բելառուսի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բելառուսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքներ
Կատեգորիա:1267 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր