open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Խաչատուր Բադալյան (վիրաբույժ)

**Խաչատուր Արշակի Բադալյան** (), հայ դիմածնոտային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1982), պրոֆեսոր (1987): ՀՀ վիրաբուժության ԳԱ իսկական անդամ (1996):

## Կենսագրություն
Խաչատուր Բադալյանը ծնվել է 1923 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, Ազատ գյուղում (ԼՂՀ Շահումյանի շրջանում, ծառայողի ընտանիքում։ 1941 թվականին ավարտել է ռուսական միջնակարգ դպրոցը։ 1941-1945 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակի շարքերում։ 1950 թվականին ավարտել է Մոսկվայի բժշկական ստոմատոլոգիական ինստիտուտը։ 1950-1951 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Թումանյանի շրջանի գլխավոր ատամնաբույժը և պոլիկլինիկայի և հիվանդանոցի ստոմատոլոգ-վիրաբույժը, 1952-1957 թվականներին՝ Երևանի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի մաքսիլոգրաֆիական բաժանմունքի ռեզիդենտ, միաժամանակ՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի օպերատիվ վիրաբուժության և տեղագրական անատոմիայի ամբիոնի ավագ լաբորանտ։ Կատարելագործվել է Մոսկվայում և Լենինգրադում`դիմածնոտային վիրաբուժության կլինիկաներում։ 1955 թվականին պաշտպանել է իր թեզը։ 1955-1957 թվականներին աշխատել է Սեմիպալատինսկի բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային վիրաբուժության ամբիոնում (ստոմատոլոգիայի և դիմածնոտային վիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ) , եղել մաքսիլոգրաֆիական բաժանմունքի վարիչ, 1960-1965 թվականներին՝ Երևանի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի, 1965-1989 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի վիրաբուժության ստոմատոլոգիայի և դիմածնոտային վիրաբուժության կլինիկաների ղեկավար, 1982-1989 թվականներին, միաժամանակ՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի համանուն ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են վիրաբուժական ստոմատոլոգիայի և դիմածնոտային վիրաբուժության հարցերին։ Հեղինակ է բազմաթիվ գիտական աշխատությունների, այդ թվում ՝ մենագրությունների, վիրաբուժական ստոմատոլոգիայի և մաքսիլոգրաֆիական վիրաբուժության դասագրքերի, համահեղինակ է «Վիրաբուժական ստոմատոլոգիա» (ռուսերեն, 1992) դասագրքի։

## Անդամակցություն
* Հայաստանի ստոմատոլոգների վարչության անդամ (1955-1957 և 1960-1965)
* Ստոմատոլոգների համամիութենական ընկերության վարչության անդամ (1960-1965)
* ՀՀ դիմածնոտային վիրաբույժների և վիրաբույժ-ստոմատոլոգների ընկերության անդամ (1995 թվական) 
* Համահայկական միջազգային վիրաբուժության կոնգրեսի դիմածնոտային բաժանմունքի  նախագահ (2003)

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի 1 աստիճանի շքանշան (6.04.1985)
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Վաստակի համար» 3-րդ աստիճանի շքանշան (Ուկրաինա, 5.05.2010)
* «Առողջապահության գերազանցիկին» կրծքանշան

## Երկեր
* «Восстановление больших дефектов лица филатовскими стеблями» (1968)
* «Учебник хирургической стоматологии» (1992)
* «Лечение переломов челюстей и костей лицевого скелета» (совместно с Ю. М. Погосяном, 1984)
* «Оптимально-раннее хирургическое лечение врождённых несращений верхней губы и нёба» (1984

## Գրականություն
* Айриян А. П. Бадалян Хачатур Аршакович // Армянские учёные-медики, Ер., Амарас, 1998, С. 98. — 276 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական բժշկա-ատամնաբուժական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Հրանտ Տեր-Աբրահամյան

մինի|Հրանտ Տեր-Աբրահամյանը Մարտական եղբայրության դորոշով
**Հրանտ Տեր-Աբրահամյան**, հայ պատմաբան, գաղափարախոս, քաղաքական գործիչ, "Մարտական եղբայրություն միաբանության" անդամ։

Որպես պատմաբան հայտնի է դարձել "Այլընտրանքային պատմություն" շարքով, որը հրապարկվել է Մեդիամաքս կայքում 2019-2020 թթ.-ին, և "Ռուս-թուրքական վանդակ" շարքով` "Կողբ" հիմնադրամի հետ համագործակցաբար: 

Բազմաթիվ հրապարակումների հեղինակ է հայկական մամուլում: Սկսել է հրապարակվել 2000 թվականին Ազգայնական ակումբի "Դարձ" հանդեսում: Այնուհետև` 2006-2020 թթ.-ին հրապարկվել է "Հայկական ժամանակ" օրաթերթում, Tert.am, Panorama, Ilur.am, 168 ժամ, Հետք, Մեդիամաքս և այլ կայքերում: Հեղինակել է քաղաքական, գաղափարախոսական, պատմագիտական, գրականագիտական հոդվածներ:  

2012 հիմնադրել և խմբագրել է "Առաջին Ապառնի" հանդեսը, իսկ 2015-2016 թթ.-ին խմբագրել է Արցախյան շարժմանը նվիրված Hambardzum.am կայքը:  

2020 թվականի Արցախյան պատերազմի ընթացքում ակտիվորեն ներգրավված է եղել քարոզչական պատերազմի մեջ:  

2021 թվականի սեպտեմբերին պատերազմի մասնակից իր ընկերների հետ միասին հիմնադրել է "Մարտական եղբայրություն" միաբանությունը, որի գլխավոր նպատակներն են` Հայաստանի անկախության պաշտպանությունը, պարտության գաղափարախոսության դեմ պայքարը, ազգային հեղափոխությունը:  

2022-ից նախաձեռնել է մի քանի հեղինակային հաղորդաշարեր` "Ռուս-թուրքական վանդակ", "Քաղաքական տեսություն", "Քաղաքական օրագիր", "Մեր պայքարը" և այլն:  

Հայտնի է նաև Ուստա Հրանտ, Ուստա կեղծանուններով:   

## Կենսագրություն
* 1993 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի թիվ 134 դպրոցը։
* 1996 ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 2000-ական թվականներին աշխատել է Նորավանք գիտակրթական հիմնադրամում, Հայաստանի Կառավարության ազգային և կրոնական փոքրամասնությունների վարչություններում։ 
* 2006-2013 թվականին աշխատել է Հայկական Ժամանակ օրաթերթի վերլուծաբան։

## Քաղաքական հայացքներ
* Ազգայնական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Blur խմբի ձայնագրած երգերի ցանկ

Այս հոդվածում ներկայացված է **[[Blur]]** անգլիական ռոք **խմբի** **երգերի ցանկը**։ 1989 թվականից ի վեր, խումբը թողարկել է 8 ստուդիական ալբոմներ, 3 կենդանի ալբոմ, 7 ժողովածուներ և 35 սինգլներ։ Այս ցանկը չի ներառում խմբի ռեմիքսների կենդանի տարբերակները։

Blur-ը պաշտոնապես թողարկել է 255 երգեր՝ չհաշված ռեմիքսների այլընտրանքային տարբերակները։

## Բնօրինակ երգեր

## Քավերներ

## Այլընտրանքային/ռեմիքս
Ցանկը չի ներառում կենդանի տարբերակներ՝

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երգերի ցանկեր
Կարին Արոսենիուս

**Կարին Արոսենիուս** (, ամբողջական անունը՝ *Karin Magdalena Arosenius*, ), շվեդ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Կարին Արոսենիուսը ծնվել է 1851 թվականի հուլիսի 29-ին, Նորչյոպինգում տեքստիլ արտադրողի՝ Յոհան Արոսենիուսի (*Johan Arosenius*) ընտանիքում։ Նախ սովորել է Ստոկհոլմի *Konstfack* քոլեջում, 1870-1874 թվականներին՝ Ազատ արվեստների թագավորական ակադեմիայում, իսկ հետո՝ Կոպենհագենում, Հռոմում և Փարիզում։ Կարին Արսենիուսը դարձել է առաջին կինը, ով երբևէ ընդունվել է Շվեդական թագավորական ակադեմիայի քանդակագործության բաժին։ Նրան հետևում է Իդա Էրիկսսոն-Մորալդը 1872 թվականին և Կարոլինա Բենեդիկս-Բրյուսը 1881 թվականին.

1890-ականների սկզբում Կարինը գտնվում է Փարիզում և հաճախում է նկարիչների կոլոնիա Գրե-սյուր-Լուէնում, որտեղ շփվում է Կարոլինա Բենեդիկս-Բրյուսի, Ուիլյամ Բրյուսի, Էմմա Չեդվիկի, Ֆրէնսիս Չեդվիկի, Կառլ Թրեգորդի, Յուստուս Լունդեգորդի, Գոտտֆրիդ Կալլստենիուսի և Գերդա Ռոոսվալ-Կալլստենիուսի հետ։ Մինչ այդ Արոսենիուսը մեկ անգամ այցելել է այդ նկարչական կոլոնիան 1884 թվականին, վերջինիս ծաղկման շրջանում։

Պորտրետային և ժանրային մոտիվներով փոքր քանդակներով նա ցուցադրվել է Փարիզյան սալոններում 1885, 1886 և 1888 թվականներին։ Ներկա է գտնվել 1889 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսին Փարիզում, ինչպես նաև Շվեդիայի տարբեր ցուցահանդեսներում։

Կյանքի վերջին տարիներին Արոսենիուսը հիվանդ է եղել, և մահացել է 1932 թվականին, Ֆոլկյարնա լենա Դալլարնա քաղաքում։ Հուղարկավորվել է Ուփսալայի հին գերեզմանատանը, նրա գերեզմանին տեղադրված է քնած տղայի քանդակ, որի հեղինակը հենց ինքն է։ Կարին Արոսենիուսը ամուսնացած չի եղել, երեխաներ չի ունեցել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  *Irja, Bergström*. Skulptriserna : Alice Nordin och hennes samtida 1890-1940. ISBN 9789170611155.

## Արտաքին հղումներ
* Svenskt porträttgalleri - Karin Magdalena Arosenius

Կատեգորիա:Շվեդ քանդակագործներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Լևոնի աստվածային գետնափոր

**Լևոնի աստվածային գետնափոր**, հայտնի է նաև որպես «Լևոնի քարանձավ», «Լևոնի աստվածային գետնափոր թանգարան» կամ «Տոսյայի փոս», հիմնադրվել է 1985 թվականին, հիմնադիրն է Լևոն Առաքելյանը։ Գետնափոր-թանգարանը գտնվում է Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղում։ Գետնափորի խորությունը 21 մետր է, 7 սենյակներով, որոնք կապված են նեղ աստիճաններով։ Լևոնի մահից հետո թանգարանի այցելուներին դիմավորում է Լևոնի կինը` տիկին Տոսյան։

## Պատմություն
Լևոն Առաքելյանն ապրել է Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղում։ 1985 թվականի գարնանը Լևոնի կինը՝ տիկին Տոսյան ամուսնուն խնդրել է կարտոֆիլի համար հոր փորել։ Լևոնին տեսիլք է երևացել։ Տեսիլքում մառախուղի միջից մի ձայն նրան ասել է շարունակել փորել ինչ էլ որ լինի։ Վարպետը շարունակել է աշխատել, արել բազմաթիվ փորագրություններ ճիշտ այնպես, ինչես եղել են տեսիլքներում։ Նա նաև էլեկտրալարեր է անցկացրել և լամպեր տեղադրել։ Լևոնի սկզբունքն է եղել աշխատել միայն հատիչով և մուրճով։ Չնայած հողի կոշտությանն ու աշխատանքի բարդությանը, վարպետը դեմ է եղել ցանկացած էլեկտրական գործիքի, մերժել տեխնիկա տրամադրելու առաջարկները։ Լևոնը գետնափորը փորել է շուրջ 23 տարի, աշխատել գրեթե ամեն օր առանց հանգստի։

Վարպետ Լևոնը մահացել է 2009 թվականին։ Նրա մահից հետո գետնափոր-թանգարանը աշխատեցնում է տիկին Տոսյան։

## Կառուցվածք
Գետնափորի խորությունը 21 մետր է, մակերեսը 300 քառակուսի մետր է, 6 սենյակներով, որոնք կապված են նեղ աստիճաններով։ Քարանձավի ջերմաստիճանը չի փոխվում` և ամռանը, և ձմռանը 10 աստիճան է։ Կան առանձնացված սենյակներ, փոսեր, պատերին արված յուրահատուկ փորագրություններ։ Պատերին կան վառվող մոմեր։
Լևոնը նպատակ է ունեցել փորել ևս 74 սենյակ՝ յուրաքանչյուրին տալով առանձնահատուկ դեկորացիա։
Տան առաջին հարկը այսօր թանգարան է։ Այստեղ են պահվում վարպետ Լևոնի հագուստները, նրա մասին մամուլի հրապարակումները, մատյանները, որոնցում այցելուները գրել են իրենց տպավորությունները։ Տան բակում ցուցադրված են ծաղկամաններ, որոնք վարպետ Լևոնը պատրաստել է իր փորած քարերի մնացորդներից։ Բակի պատին նրա ստեղծագործած երկու նկարներն են. մեկում ինքն է՝ հատիչն ու մուրճը ձեռքին, մյուսում կինը՝ կարտոֆիլը ձեռքին։

## ֆիլմերում
* Վիգեն Չակդրանյան, «Քրմուհին», որոշ դրվագներ
* Անահիտ Շահսուվարյան, Հարություն Շատյան, «Քավարան»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1985 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Քարանձավներ այբբենական կարգով
Միրիամ Բաղդասարյան

**Մանե-Միրիամ Բաղդասարյան** (, ), կանադահայ երգչուհի-երգահան։ Հայտնի է դարձել 2018 թվականին՝ «Կանադայի ձայնը» () հեռուստատեսային նախագծին մասնակցելուց հետո։

## Կենսագրություն
Միրիամ Բաղդասարյանը ծնվել է Մոնրեալում։ Մայրը հայուհի է։

Մեծացել է դաշնակահարուհի մոր դաստիարակությամբ, որը նրան ծանոթացրել է հայ դասական կոմպոզիտորների ստեղծագործություններին։ 8-16 տարեկան հասակում սովորել է Հայաստանի արվեստի դպրոցում և ամեն ամառ այցելել Քվեբեկ։

16 տարեկան հասակում երգել է Երևանում՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի ժամանակ։ 2016 թվականին՝ 17 տարեկան հասակում, մասնակցել է նաև «X Factor» շոուի հայկական տարբերակի 4-րդ եթերաշրջանին և հասել մինչև «Քառյակների փուլ»։

2017 թվականին վերադարձել է Մոնրեալ։ Հաջորդ տարի մասնակցել է «Կանադայի ձայնին» և ստացել հանրության քվեների 76 %-ը։ Ընդգրկվելով Լարա Ֆաբիանի թիմում՝ նա նախագծում երկրորդ տեղն է զբաղեցրել։

«Ձայնի» ավարտից հետո մասնակցել է «American Story 2» շոուին, որը նվիրված է 60-70-ական թվականների երաժշտական հիթերին (այդ թվում՝ Ռիչի Հեյվենս, Ջենիս Ջոպլին, Crosby Stills և այլք), որտեղ նա երգել է Ջեֆերսոն Էիրփլեյն խմբի «Somebody to Love» երգը։

«Ձայնից» հետո նա շրջագայություններ է կատարել Քվեբեկում։

2018 թվականին Մոնրեալում սկսել է աշխատել ստուդիական առաջին ալբոմի վրա։

2020 թվականի հունվարին հայկական ԶԼՄ-ները հայտարարել են, որ Միրիամ Բաղդասարյանը մասնակցելու է «Դեպի Եվրատեսիլ 2020» հեռուստատեսային մրցույթին, որպեսզի հավակնի ներկայացնելու Հայաստանը «Եվրատեսիլ 2020»-ին։ Սակայն զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը՝ հավաքելով 108 միավոր։

## Սկավառակագրություն
* *Dans la peau*, une reprise de l’œuvre de Marie Carmen, sous l’étiquette Musicor

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Կանադահայ երգչուհիներ
Ֆրանց Վրանիցկի

**Ֆրանց Վրանիցկի** (, ), ավստրիացի պետական և քաղաքական գործիչ։

## Վաղ գործունեություն
Մեծացել է աշխատավորի ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիքում բասկետբոլ է խաղացել և Ավստրիայի հավաքականի խաղացող է եղել։

1976 թվականից աշխատել է բանկային կազմակերպություններում։ 1984-1986 թվականներին աշխատել է ֆինանսների նախարար Ֆրեդ Զինովացի կաբինետում

Ավստրիայի Սոցիալիստական կուսակցության առաջնորդի և Դաշնային կանցլերի պաշտոնից Զինովացու հրաժարականից հետո գլխավորել է սոցիալիստներն ու երկրի կառավարությունը։

## Ավստրիայի կանցլեր
Վրանիցկու առաջին կաբինետը ձևավորվել է, ինչպես արդեն տարիներ շարունակ, սոցիալիստներից և ավստրիական Ազատության կուսակցության ներկայացուցիչներից։ Սակայն 1986 թվականի սեպտեմբերին Ազատության կուսակցության նոր առաջնորդ է ընտրվել Յորգ Հայդերը, որը հայտնի է իր արմատական ազգայնական հայացքներով։ Հայդերի հետ համագործակցելու սկզբունքային մերժման պատճառով Վրանիցկին անմիջապես խզել է կոալիցիան։

Ընտրությունների արդյունքներով՝ Վրանիցկին ձևավորել է «մեծ կոալիցիայի» կաբինետը, որը բաղկացած է երկրի երկու խոշորագույն ուժերի՝ սոցիալիստների և ժողովրդների ներկայացուցիչներից։ «Մեծ կոալիցիան» պետք է ղեկավարեր երկիրը մինչև 2000 թվականը, և կրկին 2007 թվականից՝ արդեն այն բանից հետո, երբ նա հեռացվեց քաղաքական ասպարեզից։

1991 թվականին Վրանիցկին Սոցիալիստական կուսակցությունը Սոցիալ-դեմոկրատական անվանափոխելու նախաձեռնողներից մեկն էր։ 1995 թվականին Ավստրիան անդամակցեց ԵՄ-ին։ 1997 թվականի հունվարին Վրանիցկին հրաժարական տվեց։

## Հետագա գործունեություն
Հրաժարականից հետո Ֆրանց Վրանիցկին կատարում էր Ալբանիայում ԵԱՀԿ առաքելության ղեկավարի գործառույթները։

## Պարգևներ
* «Դոստիկ» 1-ին աստիճանի շքանշան (Ղազախստան, 2004 թվականի սեպտեմբերի 7)
* «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի կանցլերներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Եվրոպական երկրների քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Գենադի Սուլկիս

**Գենադի Էլյամ-Արոնի Սուլկիս** (, , ), հայ ազատամարտիկ հրեական ծագմամբ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 7-ին Բիրոբիջանում՝ հրեական ընտանիքում։

### Արցախյան պատերազմ
1988 թվականի դեկտեմբերին Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ փրկարար ջոկատի կազմում ժամանել է Հայաստան՝ աղետի գոտի, ծանոթանում է արցախցիների հետ, որոնց հետ մեկնում է Արցախ և միանում պատերազմին, անդամագրվելով կամավորական ջոկատներից մեկում։ Հետագայում մարտնչել է Կենտրոնական պաշտպանողական շրջանի 6-րդ վաշտի կազմում։

Մասնակցել է Պողոսագոմերի, Վաղուհասի, Հարությունագոմերի, Գետավանի, Հաթերքի, Զագլիկի, Ակնաբերդի, Չափարի և այլ բնակավայրերի ազատագրման մարտական գործողություններին։

Զոհվել է 1992 թվականի օգոստոսի 25-ին Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս գյուղի մարտերում։

Հուղարկավորվել է Ստեփանակերտի հուշահամալիրում։

Գենադիի ընտանիքը տեղյակ չէր, որ նրանց որդին մեկնել է պատերազմ և համարվում էր անհայտ կորած մինչև 2016 թվականը, երբ իր եղբայր Միխայիլ Սուլկիսը հայտնաբերում է եղբոր մասին տվյալները ազատամարտիկներին նվիրված գրքում։

## Ընտանիք
Ամուսնացած էր, ուներ 5 երեխա։

## Տես նաև
* Կուրբանմուրադ Նեֆեսով
* Ալբերտ Ագարունով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրեա ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հրեաները և հուդաիզմը Հայաստանում
Մարքսիստական գեղագիտություն

**Մարքսիստական գեղագիտություն**(), արվեստի տեսություն է, որը հիմնված է պատմության նյութապաշտական ըմբռնման վրա։ Հիմնված է լենինյան արտացոլման տեսության վրա։

## Պատմություն
Մարքսիստական գեղագիտության ընդհանուր գաղափարների մշակմանը նպատել է Ֆրանց Մերինգը։

ԽՍՀՄ-ում մարքսիստական գեղագիտությունը տարբեր ընդունելության է արժանացել։ Նշանակալի են Միխաիլ Լիֆիցի հայացքները։

Արևելաեվրոպական մաիքսիզմի համար կարևոր դեր է ունեցել Դյորդյա Լուկաչայի աշխատանքները։

## Հիմնական սկզբունքներ
Մարքսիստական գեղագիտությունը հաստատում է արվեստի կենսական բովանդակությունը, դրա գաղափարական նշանակության առաջնային կարևորությունը։

Մարքսիստական գեղագիտությունը նկարչության համար կարևոր չափանիշներից մեկը հարամում է ներածության և ձևի համապատասխանությունը։

## Հիմնական կատեգորիաներ
**Գեղեցիկ**

Մարքսիստական գեղագիտությունը նախանշել է մարդու աշխատանքի և գեղեցիկի օրինաչափությունը, ինչը հիմք է հանդիսացել գեղագիտական վերաբերմունքի, որպես այդպիսին, առաջացման համար։

**Ողբերգական**

Ինչը վերաբերում է ողբերգությանը, որպես գեղագիտության կատեգորիա, մարքսիստական գեղագիտությունը ողբերգական իրադարձությունների հիմնական պատճառը տեսնում է հակառակ սոցիալական ուժերի բախման մեջ, որի առաջացումը պայմանավորված է հասարակական զարգացման օրենքներով։ Մարքսն ու Էնգելսը առանձնացնում էին նոր առաջադիմական ուժերի ողբերգական բնույթը, հանդես գալով ընդդեմ հին կարգերի, և տվյալ պայմաններում չկարողանալով հաղթել, և պատմականորեն հնացած դասի այն փուլից ողբերգական հեռանալը, որը դեռևս ամբողջովին չէր սպառել իր հնարավորությունները, երբ հին հասարակական կարգի որոշ ներկայացուցիչներ գիտակցեցին իրենց դասի դատապարտված լինելը, բայց չկարողացան խզել կապերը նրան հետ և տեղափոխվել նոր դասի դիրքեր, որին պատկանում է ապագան։

**Հերոսական**

Մարքսիստական գեղագիտությունը մերժում է հերոսության անհատական ըմբռնումը, երբ կորչում է նրա օբյեկտիվ չափանիշը, անհատական անվախությունը բացարձակվում է, վերջինիս ինքնագնահատականը բարձրացվում է սկզբունքի վրա։

**Վսեմ**

Մարքսիստական գեղագիտությունը վսեմության հիմքը տեսնում է օբյեկտիվ իրականության մեջ և դրա նկատմամբ մարդու վերաբերմունքի մեջ, որն ուղղված է դրա դրա հեղափոխական վերփոխմանը, իսկ վսեմությունը դիտում է որպես մարդկային սխրանքի գեղեցիկ արտահայտություն, ստեղծագործական աշխատանքի նվաճումների մեծություն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Зивельчинская Л. Я. Нужна ли марксистская эстетика? // ПЗМ, 1926. № 11.

Вайман С. Марксистская эстетика и проблемы реализма. М., 1964.

Дмитрий Гутов. [Марксистско-ленинская эстетика в посткоммунистическую

[Կատեգորիա:Մարքսիզմ]
Գալինա Կոլպակովա

**Գալինա Սերգեևնա Կոլպակովա** (, ), խորհրդային և ռուս արվեստագետ, արվեստագիտության թեկնածու, Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիայի արվեստի համընդհանուր պատմության ամբիոնի պրոֆեսոր, բյուզանդական և հին ռուսական արվեստի ոլորտի հեղինակավոր ռուս մասնագետ։

Վաղ շրջանի սրբապատկերների, Կիևի Սոֆիայի տաճարի ճարտարապետական անսամբլի, XIII—XIV դարերի նովգորոդյան ձեռագրերի, Սինայի թերակղզու Սուրբ Եկատերինա մենաստանի խճանկարչության մասին աշխատանքների հեղինակ է։

## Աշխատություններ
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Բղենո-Նորավանքի վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Բղենո-Նորավանք
Ստորև ներկայացված է Սյունիքի մարզի Բարձրավան գյուղի մոտ գտնվող Բղենո-Նորավանքի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Կուսանաց անապատի (Շինուհայր) վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Կուսանաց անապատ
Ստորև ներկայացված է Սյունիքի մարզի Շինուհայր գյուղում գտնվող Կուսանաց անապատի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Զեպ Հիլց

**Զեպ Հիլց** (, ), գերմանացի նկարիչ-ռեալիստ։

## Կյանք և գործունեություն
Զեպ Հիլցը ծնվել է նկարչի ընտանիքում։ Ռոզենհայմում կերպարվեստ է ուսումնասիրել, առաջին հերթին` հին վարպետների նկարելու տեխնիկան։ 1927-1927-ական թվականներին շարունակել է նկարչություն սովորել Մյունխենի կիրառական արվեստի դպրոցում և գրաֆիկայի մասնավոր դպրոցում։ Այնուհետև նկարիչը վերադարձել է Բադ Այբլինգ։ 1930 թվականին Հիլցի նկարները նկատվել են արվեստի քննադատների կողմից։

Նկարիչը հաջողությունների է հասել Գերմանիայում ազգային-սոցիալիստների կառավարման ժամանակ։ Գյուղացիների կյանքից և աշխատանքից վերցրած նրա «Գյուղական աշխատանքները» կուսակցության վերադասի կարծիքով արտացոլում էին գերմանացիների ազգային ոգին։ Զեպ Հիլցը Ադոլֆ Հիտլերի սիրելի նկարիչներից մեկն էր, վերջինս 1938 թվականին 10 000 մարկով գնել է Հիլցի «Աշխատանքից հետո» կտավը։ 1939 թվականին պետության կողմից 1&nbsp;000&nbsp;000 մարկ նվեր է ստացել հողատարածք գնելու, տուն և արվեստանոց կառուցելու համար։ 1938-1944-ական թվականների ընթացքում Հիլցը 22 նկար է ցուցադրել ազգային արվեստի ցուցադրություններում։ 1943 թվականին նա արժանացել է արվեստի պրոֆեսոր կոչմանը, այնուհետև ազատվել է զինվորական ծառայությունից։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո նկարիչը հիմնականում զբաղվել է վնասված կտավների վերականգնմամբ, սեփական նկարները որպես կանոն ստեղծում էր կրոնական թեմաներով։ Հետպատերազմյան Գերմանիայում առաջացած դժվարությունների հետևանքով, 1956 թվականին Զեպ Հիլցը դադարել է զբաղվել կերպարվեստով։

## Ընտրյալ աշխատանքներ
* Գյուղացիական Վեներա (1939),
* Ունայնություն (1940),
* Կարմիր վզնոց (1942),
* Գյուղացիական եռագրություն (1941),
* Եղանակի կախարդը (1942),
* Աշնան կախարդանքը (1943),
* Վալպուրգյան գիշեր (1942),
* Ուշ աշուն (1939),
* Նամակ ռազմաճակատից (1940),
* Երկու կին (1946)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Դարումա (տիկնիկ)

thumb|Դարումա տիկնիկը` պահված երազանքով
**Դարումա** ( կամ` 達磨), ճապոնական ավանդական տիկնիկ-կոստան-նստան, որը մարմնավորում է Բոդխիդհարմային` ճապոնական երջանկություն բերող աստվածությանը։

[thumb|Դարումա տիկնիկներ։ [Գումմա (պրեֆեկտուրա)|Գումմա պրեֆեկտուրա, Ճապոնիա:]]
Տիկնիկը պատրաստվում է փայտից, պապիե-մաշեից կամ թղթից և ձեռք ու ոտք չունի. ըստ լեգենդի, ինը տարվա մեդիատացիայից հետո Բոդխիդհարմայի մոտ ապաճել են վերջույթները։ Տիկնիկը սովորաբար ներկված է լինում կարմիր, ավելի հազվադեպ` կանաչ, դեղին կամ սպիտակ գույներով։ Նրա վրա պատկերված են լինում մորուք և բեղեր, սակայն աչքերը պատկերվում են առանց բիբերի։

Դարուման Բոդխիդհարմայի` չան բուդդայական դպրոցի հիմնադրի, ճապոնական արտասանությունն է։ 510-ական թվականներին նա ուղևորվել է Չինաստան, որտեղ Սունշան լեռներում հիմնել է Շաոլին վանքը։ Այդ վանքում, ըստ ավանդության, ինը տարվա ընթացքում նա տրվել է մեդիտացիայի` դիտելով պատին։ Սրա հետ են կապված բազմաթիվ համընդհանուր հայտնի պատմություններ` Բոդխիդհարմայի` կատաղության պահին պոկած կոպերից պատրաստված թեյի և երկարատև մեդիացիայից դուրս գալու համար մտածված մարմնամարզության մասին։

## Ծիսակարգ
Դարուման օգտագործվում է երազանք պահելու ամենամյա ամանորյա ծիսակարգում. դրա տերը, երազանք պահելով, տիկնիկի աչքերից մեկի վրա կոպ է նկարում։ Դարումայի կզակին հաճախ գրվում է տիրոջ անունը։ Մեկ տարվա ընթացքում տիկնիկը պահվում է տանը, նկատելի վայրում, այլ ծիսական առարկաների հետ։ Եթե հաջորդ Ամանորին երազանքը կատարվում է, դարումայի վրա նկարում են նաև երկրորդ աչքը, իսկ եթե ոչ, տիկնիկը տանում են վանք, այրում են այն և ձեռք են բերում նորը։ Դարումայի այրումը մաքրման ծես է, որպեսզի կամին հասկանա, որ երազանք պահողը չի հրաժարվել իր նպատակից, այլ փնտրում է դրանք իրականացնելու նոր ուղիներ։

Ինչպես կոստան-նստանի, այնպես էլ` դարումայի մոտ ծանրության կենտրոնը ներքև է իջած. եթե տիկնիկը խոնարհես, այն կվերադառնա ուղղահայաց դիրք։ Դա խորհրդանշում է դրա տիրոջ ձգտումների անսասանությունը։

Սովորաբար դարուման վաճառում են վանքերում, 500 իենից մինչև 10.000 իենով` կախված տիկնիկների չափից։ Որպես կանոն, դարուման կարելի է այրել միայն այն վանքում, որտեղից այն ձեռք էր բերվել. այդ պատճառով դրա վրա դրվում է վանքի կնիքը։ Տարվա մեջ ընդունված է գնել մեկ դարումայից ոչ ավելի։

Ավանդույթը եկել է Չինաստանից Էդոյի ժամանակաշրջանից և հատկապես հայտնի է եղել Նագասակիի առևտրականների շրջանում, այնուհետև տարածվել է ամբողջ Ճապոնիայում։

Տիկնիկը սովորաբար ներկվում է կարմիր գույնով, քանի որ միջնադարում կարծիք կար, որ կարմիր գույնը վախեցնում է բնական ծաղիկ հարուցող չարքերին.

## Խաղ Դարումա Օտոսի
thumb|Դարումա Օտոսի
Դարումա Օտոսին () ճապոնական ավանդական մանկական խաղ է, որը պահանջում է լավ աչքաչափ և ռեֆլեքսներ։ Խաղի սկզբին դրվում է հինգ մասերից բաղկացած ուղիղ աշտարակ. վերևում դարումա տիկնիկի գլուխն է, դրանից հետո` տարբեր գույների չորս բլոկ։ Երբեմն բլոկները կարող են ավելի շատ լինել։ Խաղի նպատակն է հատուկ մուրճիկներով խփել բոլոր բլոկներին` առանց գլուխը վայր գցելու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դարումայի, ճապոնական արվեստի և մշակույթի առցանց թանգարան 
* Դարումա` ցանկությունների ճապոնացի իրականացնող

Կատեգորիա:Տիկնիկներ
Կատեգորիա:Ճապոնական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Ճապոնական ժողովրդական բանահյուսություն
Մերի Օսթին

**Մերի Օսթին** (; ), 1970-1976 թվականներին բրիտանական Queen ռոք խմբի վոկալիստ Ֆրեդի Մերկուրիի ընկերուհի և օգնական։

1970-ականների վերջին իր հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Ֆրեդի Մերկուրին խոստովանել է, որ Օսթինը «նրա ամբողջ կյանքի սերն է և մի մարդ, ում չի կարողացել փոխարինել ոչ մի սիրեկան», իսկ նրա հետ հարաբերությունները նա ընդունում էր որպես «ամուսնություն»։ Մերիից բաժանվելուց հետո, Մերկուրին աշխատանքի է վերցրել նրան իր սեփական ընկերության մեջ և դարձել է նրա որդու՝ Ռիչարդի, կնքահայրը։

## Կենսագրություն
Նա ծնվել է 1951 թվականի մարտի 6-ին Անգլիայի Լոնդոն քաղաքում՝ աշխատող դասի ընտանիքում։ Նրա երկու ծնողներն էլ խուլ էին։ Մերին ստիպված էր աշխատել 15 տարեկանից՝ սկզբում որպես քարտուղարուհի, հետո էլ՝ բուտիկում։
մինի|Լոնդոնի Քենսինգթոն թաղամասում գտնվող Garden Lodge տան լուսանկար
Մերկուրին և Օսթինը ծանոթացել են 1969 թվականին՝ Queen խմբի կիթառահար Բրայան Մեյի շնորհիվ, ում հետ նա հանդիպում էր։ Մերկուրին առաջարկություն է արել Օսթինին 1973 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրը։ Մերին համաձայնվել է, սակայն նրանք այդպես էլ չեն ամուսնացել։ 1973-1976 թվականներին նրանք միասին ապրում էին Լոնդոնում։ Մերին բաժանվել է Ֆրեդիից այն բանից հետո, երբ երգիչը խոստովանել է, որ բիսեքսուալ է։ Մերկուրին մի քանի երգ է գրել Մերի Օսթինի մասին, հատկապես «A Night at the Opera» (1975) ալբոմի «Love Of My Life» երգը։

Ֆրեդի Մերկուրին կտակել է նրան իր ունեցվածքի կեսը, ներառյալ Garden Lodge տունը Լոնդոնի Քենսինգթոն շրջանում և իր ձայնասկավառակների հետագա վաճառքից շահույթի իրավունքները։ Օսթինը Mercury Phoenix Trust բարեգործական ֆոնդի անդամ է։ Արտիստի խնդրանքով նա նաև միակ մարդն է, ով տեղյակ է, թե որտեղ է թաղված Ֆրեդիի աճյունը։

2017 թվականի Օսթինը հեռացրել է Garden Lodge-ի ցանկապատի վրա գտնվող Ֆրեդի Մերկուրիի հիշատակի վայրը, որի վրա երգչի երկրպագուները պատկերներ և գրություններ էին թողնում։ ԶԼՄ-ները դժգոհություն են հայտնել այս որոշման վերաբերյալ։

## Անձնական կյանք
Մերկուրիից բաժանվելուց հետո նա սկսել է հանդիպել երաժիշտ Ջո Բերթի հետ։ 1990-1993 թվականներին նա հարաբերությունների մեջ էր գտնվում ճարտարապետ Փիրս Քեմերոնի հետ։ Նրանք երկու որդի են ունեցել՝ Ռիչարդ և Ջեյմս։ 1998-ից 2006 թվականներին նա ամուսնացած էր բիզնեսմեն Նիք Հոլֆորդի հետ։

## Հանրամատչելի մշակույթում
Ռոնալդ Ռիթեր և Էվերմոր Սուսանի «Խոսակցություն Ֆրեդի Մերկուրիի հետ» () գրքում Մերիին մի ամբողջ գլուխ է հատկացվել։ Տեղեկություններ նրա մասին կարելի է գտնել նաև Մերկուրիի կենսագրական գրքերի մեջ, օրինակ, Մարկ Բլեյքի «Ֆրեդի Մերկուրի․ Կախարդության տեսակ» () կամ Դևիդ Բրեթի «Ֆրեդի Մերկուրի․ Ինտիմ կենսագրություն» () գրքերում։

Օսթինը հայտնվել էր Ֆրեդի Մերկուրիի մասին վավերագրական կենսագրական «Ֆրեդի Մերկուրի․ Չպատմված պատմությունը» () (2000) ֆիլմում։ Ներկայումս նա հանրային մարդ չէ և հազվադեպ է հարցազրույցներ տալիս։

Ամերիկաբրիտանյան «Բոհեմական Ռապսոդիա» ֆիլմում նրա դերը կատարել է Լյուսի Բոյնտոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի կանայք
Կատեգորիա:Բրիտանացի կանայք
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Քուին
Հարրի Քիրթոն

**Հարրի Քիրթոն** (, Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Սուր հովարներ» հեուստասերիալում կատարած Ֆինն Շելբիի դերով։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ինստագրամյան պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Break My Heart

**«Break My Heart»**, բրիտանացի երգչուհի Դուա Լիպայի երգը, որը ձայնագրվել է նրա երկրորդ՝ «Future Nostalgia» ստուդիական ալբոմի համար։ Այն թողարկվել է 2020 թվականի մարտի 25-ին՝ որպես ալբոմի երրորդ սինգլ։ Երգի հեղինակներն են Դուա Լիպան, Ալեքսանդրա Թամփոսին  և ալբոմի պրոդյուսերներ Էնդրյու Ուոթը և The Monsters and the Strangerz-ը։ Երգում առկա է INXS ռոք խմբի «Need You Tonight» երգից որոշ մեղեդի, այդ պատճառով հեղինակային իրավունքներում նշված են նաև Մայքլ Հատչենսը և Էնդրյու Ֆարիսը։

Սկզբում, երգը պետք է թողարկվեր մարտի 27-ին, սակայն ավելի վաղ համացանցում հրապարակվել էր ալբոմը, այդ պատճառով Դուան ալբոմը թողարկել է մարտի 27-ին, իսկ նոր սինգլը մարտի 25-ին։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է 2020 թվականի մարտի 26-ին ՅուԹյուբում։ Ռեժիսորը Հենրի Սքոլֆիլդն է։ Տեսահոլովակը նկարահանվել է 2020 թվականի հունվարին՝ Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում, հինգ օրվա ընթացքում։

## Ձայնագրման մասնակիցներ
Տվյալները՝ Tidal։
*Դուա Լիպա՝ վոկալ, երգի հեղինակ
*Էնդրյու Ուոթ՝ երաժշտական պրոդյուսեր, երգի հեղինակ, բեք վոկալ, կիթառ, ստեղնաշարային գործիքներ, դափ, երաժշտական ծրագրավորում
*The Monsters and the Strangerz՝ երաժշտական պրոդյուսեր, ստեղնաշարայիններ, երաժշտական ծրագրավորում
*Ալեքսանդրա Թամփոսի՝ երգի հեղինակ
*Ստեֆան Ջոնսոն՝ երգի հեղինակ
*Ջորդան Ջոնսոն՝ երգի հեղինակ
*Մայքլ Հաթչենս՝ երգի հեղինակ
*Էնդրյու Ֆարիս՝ երգի հեղինակ
*Մեթ Վոլախ՝ միքսինգի ասիստենտ
*Մայքլ Ֆրիմեն՝ միքսինգի ասիստենտ
*Չադ Սմիթ՝ հարվածային գործիքներ
*Փոլ Լամալֆա՝ ինժեներինգ
*Դեյվ Քաթչ՝ միսթերինգ
*Մարկ Ստենտ՝ միքսինգ

## Tracklists

## Հիթ-շքերթներ
 

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Ամսական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2020 երգեր
Կատեգորիա:Դուա Լիպայի երգեր
Դուա Լիպայի սկավառակագրություն

Բրիտանացի երգչուհի Դուա Լիպան թողարկել է երկու ստուդիական ալբոմ, չորս մինի ալբոմ, 18 սինգլ (ներառյալ չորս սինգլ որպես համատեղ արտիստ), 19 երաժշտական տեսահոլովակ, մեկ վերահրատարակում և յոթ գովազդային սինգլ։ 2015 թվականին Լիպան թողարկել է «Be the One» երգը որպես դեբյուտային սինգլ։ Այն կարողացել է հայտնվել տարբեր երկրների թոփ 10-ում և ստացել է Ոսկե և Պլատինե հավաստագրում։ Հաջորդող «Hotter than Hell» (2016) և «Blow Your Mind (Mwah)» (2016) սինգլները նույն հաջողությունն ունեցան։ Վերջինս դարձել է երգչուհու առաջին սինգլը, որը կարողացել է հայտնվել Billboard Hot 100 ամերիկյան չարթում, զբաղեցնելով 72-րդ հորիզոնականը;

2017 թվականին Լիպան թողարկել է ևս երկու սինգլ, որոնք կարողացել են հայտնվել բրիտանական թոփ 15 չարթերում՝ «No Lie» (Շոն Փոլի հետ համատեղ) և «Scared to Be Lonely» (Մարտին Գարիքսի հետ համատեղ)։ Նույն թվականին կատարել է «Bridge over Troubled Water» երգը «Artists for Grenfell» նախագծի շրջանակներում և թողարկել է առաջին նույնանուն ստուդիական ալբոմը։ Առանձին թողարկված «New Rules» (2017) սինգլը հաջողություն է հասել ամբողջ աշխարհում և զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը UK Singles Chart չարթում։

2020 թվականի մարտին երգչուհին թողարկել է իր երկրորդ` «Future Nostalgia» ստուդիական ալբոմը։ Ալբոմի թողարկումից առաջ Լիպան թողարկել է երեք սինգլ և մեկ պրոմոսինգլ։ «Don't Start Now» և «Physical» սինգլները ընդգրկվել են Մեծ Բրիտանիայի չարթի թոփ 5-ում, իսկ «Don't Start Now» երգը դարձել է ԱՄՆ-ում երգչուհու ամբողջ կարիերայի ամենահաջողված սինգլը` Billboard Hot 100 չարթում երկրորդ հորիզոնականի հասնելով։

## Ալբոմներ
### Ստուդիական ալբոմներ

### Վերահրատարակում

## Մինի ալբոմներ

## Սինգլներ
### Որպես գլխավոր արտիստ

### Հրավիրված երգեր

### Գովազդային սինգլներ

## Այլ չարթային երգեր

## Հրավիրված ելույթներ

## Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Դուա Լիպա
Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Գոմաձորի եկեղեցի

**Գոմաձորի եկեղեցի**, հայ առաքելական միջնադարյան եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզի Ոսկեպար գյուղից 0․5 կմ հարավ-արևելք՝ անտառափեշին՝ փոքրիկ ձորակի ձախ կողմում՝ ծովի մակերևույթից 911 մետր բարձրության վրա։ Ընդգրկված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Հայտնի է եղել նաև **Մուքել աղի եկեղեցի** անվամբ (մի ժամանակ այդ հողամասը վերջինիս պատկանած լինելու պատճառով)։

## Ճարտարապետություն

Միանավ հորինվածքով թաղածածկ շինություն է։ Արտաքին չափերն ՝ երկարությունը 8․25 մետր, իսկ լանյությունը 5․1 մետր է։ Մուտքը ենթադրաբար բացված է եղել հարավային ճակատից, իսկ լուսամուտների քանակի և ուղղվածության մասին այլևս ոչինչ ասել հնարավոր չէ։ Որմերի՝ դեռևս կանգուն մնացորդների երեսապատի քարերը ներքուստ և արտաքուստ անհետացված են, սակայն կրաշաղախ միջուկի դրոշմված հետքերը հուշում են (ավելի ակնառու է արտաքուստ), որ եկեղցին երեսապատված է եղել կանոնավոր շարքերով իրականացված սրբատաշ քարով։

Կառուցված է զարգացած միջնադարում՝ 12-13 դարեր։

## Տես նաև
* Ջուխտակ Եղցի վանք
* Բերդավանք վանական համալիր (Ոսկեպար)
* Խլխլան աղբրի եկեղեցի
* Կալապանի եկեղեցի (Ոսկեպար)
* Կորաբերդ

## Գրականություն
* Սամվել Կարապետյան, Ոսկեպարի պատմական հուշարձանները, 2013 թվական, էջ 17-18

Կատեգորիա:Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ոսկեպար
Կալապանի եկեղեցի

**Կալապանի եկեղեցի**, հայ առաքելական միջնադարյան եկեղեցի Հայաստանի Տավուշի մարզի Ոսկեպար գյուղից 3․5 կմ հարավ-արևմուտք՝ Վերին Ոսկեպար գյուղի մոտ գտնվող Կալապան գյուղատեղիում, Ոսկեպար գետի աջ վտակներից մեկը գոյացրած երկու ճյուղերի միջև արևելահայց դիրքով երկարած լեռնաճյուղի թեքության վրա, անտառափեշին՝ միջնադարյան գյուղատեղիում՝ ծովի մակերևույթից 1045 մետր բարձրության վրա։ Ընդգրկված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Ճարտարապետություն

Գյուղատեղիում փոքրիշատե դեռևս հարատևող միակ շինությունն ավերակ եկեղեցին է, որը համանման միանավ կառույցներից առանձնանում է ավանդատների բացակայության պայմաններում եկեղեցու հիմնական լայնության համեմատ արևելյան ճակատի կարճված առանձնահատկությամբ։ Արտաքին չափերն են՝ երկարությունը 10․37 մետր, իսկ լայնությունը 5․95 մետր է։

Այս հատվածն էլ (մասնակի՝ նաև արևմտյան որմը) եկեղեցու՝ համեմատաբար ավելի լավ պահպանված մասն է։  Անկանոն կիսաբոլորակ խորանի մեջ առկա են զույգ խորհրդարաններ։ Շարվածքն իրականացված է տեղական մանր և միջին չափերի անմշակ քարով, կրաշաղախով։

Եկեղեցին թվագրվում է 13-րդ դարով՝ ըստ հորինվածքային և կառուցողական առանձնահատկությունների։

## Տես նաև
* Ջուխտակ Եղցի վանք
* Բերդավանք վանական համալիր (Ոսկեպար)
* Խլխլան աղբրի եկեղեցի
* Գոմաձորի եկեղեցի (Ոսկեպար)
* Կորաբերդ

## Գրականություն
* Սամվել Կարապետյան, Ոսկեպարի պատմական հուշարձանները, 2013 թվական, էջ 17-18

Կատեգորիա:Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ոսկեպար
Մարիա Մոտրուկ

**Մարիա Լեոնիդովնա Մոտրուկ** (, ), խորհրդային նկարիչ-մուլտիպլիկատոր։

## Կենսագրություն
Մարիա Մոտրուկը ծնվել է 1916 թվականի հուլիսի 1-ին Ռուսական կայսրությունում։ 1931 թվականին, երբ լրացել է Մարիայի 15 տարին, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։ Մարիան, երազելով դառնալ դերասանուհի, ընդունվել է Ալեքսանդր Ախմետելիի թատերական ստուդիա։

Ախմետելիի ձերբակալությունից ու գնդակահարությունից և նրա ստուդիայի լուծարումից հետո՝ 1938 թվականին, 21-ամյա Մարիա Մոտրուկն ընդունվել է նոր ստեղծված «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիա։ Սկզբում նա աշխատել է ֆազերի ներկման բաժնում, հետո եղել է ֆազերի նկարիչ, ապա նկարիչ-մուլտիպլիկատոր։

1940 թվականին Մարիա Մոտրուկն ամուսնացել է «Սոյուզմուլտֆիլմի» մուլտիպլիկատոր Ֆեոդոր Խիտրուկի հետ։ 1944 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Անդրեյը, որը հետագայում դարձել է գրող և հրապարակախոս։

1940-1960-ական թվականներին Մարիա Մոտրուկն աշխատել է մուլտիպլիկացիայի այնպիսի հայտնի վարպետների հետ, ինչպիսիք էին Իվան Իվանով-Վանոն, Լև Ատամանովը, Զինաիդա Բրումբերգը, Վալենտինա Բրումբերգը, Միխայիլ Ցեխանովսկին և այլք։

Երբ Ֆեոդոր Խիտրուկն սկսել է զբաղվել ռեժիսուրայով, Մարիա Մոտրուկը դարձել է նրա մշտական գործընկերը որպես նկարիչ մուլտիպլիկատոր և ռեժիսորի օգնական։

Մարիա Մոտրուկը մահացել է 1984 թվականի փետրվարի 6-ին Մոսկվայում։

## Ֆիլմագրություն
### Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր

* 1956 – Աղջիկը ջունգլիներում ()
* 1956 – Կախարդական փայտիկը ()
* 1957 – Ցանկությունների իրականացում ()
* 1958 – Սունկ-խրճիթը ()
* 1958 – Կատվի տունը ()
* 1958 – Հեռավոր կղզու գաղտնիքը ()
* 1959 – Գույների գողերը ()
* 1959 – Ծննդյան օր ()
* 1960 – Մարդուկին ես եմ նկարել ()
* 1961 – Մեծ անախորժություններ ()
* 1961 – Բանալի ()
* 1962 – Մի հանցագործության պատմություն ()
* 1962 – Կախարդական այգին ()
* 1964 – Կարելին ու Չի կարելին ()
* 1964 – Արջուկը ()
* 1965 – Բոնիֆացիի արձակուրդը ()
* 1966 – Իվան Իվանիչը հիվանդացել է ()
* 1966 – Այսօր ծնունդ է ()
* 1966 – Մարդը շրջանակում ()
* 1967 – Դինոզավրերի սարը ()
* 1967 – Ժամանակի մեքենա ()
* 1968 – Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ ()
* 1969-1972 – Վինի Թուխ ()
* 1970 – Պատանի Ֆրիդրիխ Էնգելսը ()
* 1971 – Կրակ ()
* 1971 – Երեք բանան ()
* 1974 – Նվիրում եմ քեզ աստղ ()

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*

## Արտաքին հղումներ
* 
* Մարիա Մոտրուկը Аниматор.ру կայքում
* Мигунов Евгений «О Хитруке» 30.10.1982г.

Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ
Կորաբերդ

**Կորաբերդ**, միջնադարյան բերդ, որը գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզի Վերին Ոսկեպար գյուղում, Ոսկեպար գյուղից 3 կմ հյուսիս-սրևմուտք՝ շրջապատի նկատմամբ իշխող դիրք դիրք ունեցող վիմահերձ լեռան գագաթին՝ ծովի մակերևութից 1268 մետր բարձրության վրա։

## Նկարագրություն
Տեղանքի՝ բնությունից ընձեռնված անմատչելիությունը բերադաշինարար ճարտարապետներին հնարավորություն է տվել փոքրածավալ շինարարությամբ վայրը լիովին անառիկ դարձնելու։ Անմշակ քարով և կրաշաղախով իրականացված պարսպապատերով ամրացվել են լեռան միայն հյուսիսային և և արևելյան գագաթամերձ առանձին, համեմատաբար խոցելի նկատված հատվածները։

Մասնագիտական գրականության մեջ »կորաբերդի մասին նույնիսկ հպանցիկ հիշատակություն չի տրվել։

Բերդի ներքին մակերեսը բավականաչափ սահմանափակ է։ Այն հյուսիս-հարավ ձգվածությամբ ունի շուրձ 40 մետր երկարության և առավել ընդարձակ մասում՝ հազիվ 18 մետր լայնություն։ Պարսպապատերի միջին հաստությունը 90 սմ է։ Միակ դժվար ներթափանցելի մուտքը բացված է հյուսիսային կողմից։

Կորաբերդը թվագրվում է որպես 12-13-րդ դարերի ամրոց՝ ըստ որմերի շարվածքային և կառուցողական առանձնահատկությունների։

## Տես նաև
* Ջուխտակ Եղցի վանք
* Բերդավանք վանական համալիր (Ոսկեպար)
* Խլխլան աղբրի եկեղեցի
* Կալապանի եկեղեցի (Ոսկեպար)
* Գոմաձորի եկեղեցի (Ոսկեպար)

## Գրականություն
* Սամվել Կարապետյան, Ոսկեպարի պատմական հուշարձանները, 2013 թվական, էջ 21

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Գուգարքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Վլադիմիր Նազարով

**Վլադիմիր Նազարով** (), ), խորհրդային կինոդերասան, կինո- և կրկնօրինակման ռեժիսոր, սցենարիստ։ 1968 թվականից   եղել է ԽՄԿԿ անդամ։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Նազարովը ծնվել է 1922 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Իրկուտսկում։ Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի ռեժիսորական բաժինը ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել «Լենֆիլմ», այնուհետև` «Մոսֆիլմ» կինոստուդիաներում։

Վլադիմիր Նազարովը բացահայտել է դերսասան Վալերի Զոլոտուխինին` նրան նախ տալով Պետյա Տրոֆիմովի դերն իր «Փաթեթ» ֆիլմում (որը դերասանի առաջին կինոդերն էր), ապա` դերեր տալով իր հաջորդ երեք ֆիլմերում ևս։

Մեծ արձագանք է ունեցել Նազարովի «Տայգայի տիրակալը» ֆիլմը, որում գլխավոր դերերից մեկը խաղացել է Վլադիմիր Վիսոցկին։

Մահացել է 2001 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ Նա թաղված է Միուսիի գերեզմանատանը։

## Ֆիլմագրություն
##### Դերասան
* 1970 թվական՝ Բարեկամ-ընկերների մասին- Մոդեստ Ստուպիցին, ձախ էսեռ, դավադիր 
* 1972 թվական՝ Ինժեներ Պրոնչատով- Միխայիլ Բենդեր, թղթի կոմբինատի տնօրեն

##### Ռեժիսոր
* 1956 թվական՝ Ֆեդոսկինոյի մանրանկարը (դիմպլոմային աշխատանք)
* 1964 թվական՝ Անկեղծ զրույց (սյուժե «Ֆիտիլ» կինոժուռնալում)
* 1965 թվական՝ Տայգայի օրենքը (կարճամետրաժ)
* 1965 թվական՝ Փաթեթը
* 1968 թվական՝ Տայգայի տիրակալը
* 1970 թվական՝ Բարեկամ-ընկերների մասին 
* 1971 թվական՝ Վկայի անհետացումը
* 1972 թվական՝ Ինժեներ Պրոնչատով (հեռուստաֆիլմ, 3 մաս)
* 1978 թվական՝ Աղունիկը
* 1981 թվական՝ Կյանքի գիծը (հեռուստաֆիլմ, 4 մաս)
* 1985 թվական՝ Սիրելու իրավունքը
* 1986 թվական՝ Խոտը կանաչ է

##### Սցենարի հեղինակ
* 1965 թվական՝ Տայգայի օրենքը (կարճամետրաժ)
* 1972 թվական՝ Ինժեներ Պրոնչատով (մինիսերիալ)
* 1978 թվական՝ Աղունիկը
* 1980 թվական՝ Կյանքի գիծը (մինիսերիալ)
* 1986 թվական՝ Խոտը կանաչ է

##### Կրկնօրինակման ռեժիսոր
* 1987 թվական՝ Ընտանիքը

## Մրցանակներ
* 1957 թվական՝ կինեմատոգրաֆիական ուսումնական հաստատությունների ուսանողների միջազգային սեմինարի ժյուրիի առաջին մրցանակը (Երիտասարդության և ուսանողների համաշխարհային փառատոն Մոսկվայում)` «Ֆեդոսկինոյի մանրանկարը» դիպլոմային աշխատանքի համար։
* 1966 թվական՝ Պրահայի միջազգային կինոփառատոնում «Զլատա Պրահա» գլխավոր մրցանակը` «Փաթեթ» ֆիլմի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Նազարով IMDb կայքում

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Բորիս Ակուլինիչև

**Բորիս Ակուլինիչև** (, ), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի խորհրդային և ռուս ռեժիսոր, բեմադրող նկարիչ, նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, նկարիչ-պատկերազարդող։ Ռուսաստանի կինոռեժիսորների գիլդիայի անդամ է։

## Կենսագրություն
Բորս Ակուլինիչևը ծնվել է 1939 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, Մոսկվայում։

1959-1960 թվականներին սովորել է Սոյուզմուլտֆիլմ կինոստուդիայի նկարիչ-մուլտիպլիկատորների դասընթացին։

1962-1968 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պոլիգրաֆիական ինստիտուտի գեղարվեստական բաժնում։

1969 թվականից բեմադրող նկարչի օգնական է աշխատել «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

1970 թվականից եղել է «Էկրան» ստեղծագործական միության «Մուլտտելեֆիլմ» ստուդիայի բեմադրող նկարիչ, իսկ 1975 թվականից` նույն ստուդիայի ռեժիսոր և բեմադրող նկարիչ։

1994-1999 թվականներին աշխատել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

Մի շարք գրքերի պատկերազարդող է։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
* 1975 թվական՝ Ինչ-որ բան անիվի մասին
* 1976 թվական՝ Ավտոսիրողի երազը
* 1979 թվական՝ Օլիմպիական բնավորություն
* 1980 թվական՝ Առագաստանավային սպորտ
* 1980 թվական՝ Սպորտային մարմնամարզություն
* 1980 թվական՝ Թեթև ատլետիկա
* 1982 թվական՝ Ըմբիշ
* 1984 թվական՝ Հայտնագործությունների բյուրո
* 1984 թվական՝ Սկաֆանդր
* 1985 թվական՝ Կայծակների տիրակալները
* 1986 թվական՝ Քարե երաժիշտները
* 1987 թվական՝ Կաթնային Նեպտունը
* 1987 թվական՝ Հեփեստոսի օգնականները
* 1988 թվական՝ Գնդլիկ բոքոնի՜կ, գնդլիկ բոքոնի՜կ
* 1989 թվական՝ Քույրեր-վատ սովորություններ 
* 1990 թվական՝ Դուռ պատի մեջ
* 1992 թվական՝ Պիպա գորտը
* 1993 թվական՝ Մարդը օդում
* 1994 թվական՝ Մատնաչափիկի արկածները
* 1997 թվական՝ Հետապնդում տիեզերքում

### Սցենարի հեղինակ
* 1993 թվական՝ Մարդը օդում

### Բեմադրող նկարիչ
*1965 թվական՝ Արջուկը ճանապարհին
*1967 թվական՝ Դինոզավրերի սարը
* 1970 թվական՝ Հեքիաթը պատմվում է
* 1972 թվական՝ Ո՞ւր ես թռչում, Վիտար
* 1972 թվական՝ Գումարած էլեկտրաֆիկացում
* 1973 թվական՝ Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը
* 1974 թվական՝ Ինչպես կորյունը և կրիան երգ երգեցին
* 1978 թվական՝ Տղան և աղջիկը
* 1978 թվական՝ Իմ ընկեր լուսացույցը
* 1979 թվական՝ Պողպատյա մատանին
* 1979 թվական՝ Միկրոսյուժեներ
* 1982 թվական՝ Գտածոների բյուրո (ֆիլմ 1)
* 1982 թվական՝ Գտածոների բյուրո (ֆիլմ 2)
* 1983 թվական՝ Գտածոների բյուրո (ֆիլմ 3)
* 1993 թվական՝ Մարդը օդում

### Նկարիչ մուլտիպլիկատոր
* 1963 թվական՝ Բաժնետերեր
* 1963 թվական՝ Վազի՜ր, գետա՜կ
* 1965 թվական՝ Ստորակետի ու կետի արկածները
* 1967 թվական՝ Զարթուցիչ

## Արտաքին հղումներ
* Բորիս Ակուլինչևը animator.ru կայքում
* 

Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ
Արմեն Բաղդասարով

**Արմեն Յուրիի Բաղդասարով** (, ), ուզբեկահայ անվանի ձյուդոիստ  և ձյուդոյի մարզիչ։ Ուզբեկստանի ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահը։ Արմեն Բաղդասարովի լեգենդար արժանիքն այն է, որ անկախ Ուզբեկստանի պատմության մեջ նա դարձել է առաջին մարզիկը, որը երկրին պարգևել է ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալ։

## Կենսագրություն
Արմեն Բաղդասարովը ծնվել է 1972 թվականին Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Տաշքենդում։ 1993-2001 թվականներին նա Ուզբեկստանի ձյուդոյի ազգային հավաքականի անդամ էր։ Նրա մարզական կարիերայի գագաթնակետը 1996 թվականին էր, երբ նա դարձավ Ասիայի չեմպիոն և նվաճեց Ատլանտայում կայացած Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալը։ 1998 թվականին նա դարձավ նաև Ասիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, իսկ 1999 թվականին կրկին հաղթեց Ասիայի առաջնությունում։ 2001 թվականին Ուզբեկստանի անկախության տասնամյակի առթիվ թողարկվել են մի շարք փոստային նամականիշեր, որոնցից մեկը նվիրված է Արմեն Բաղդասարովի մարզական նվաճումներին։

2001 թվականին Արմեն Բաղդասարովն ավարտեց մարզական կարիերան և սկզբում դարձավ Ուզբեկստանի ձյուդոյի հավաքականի գլխավոր մարզիչը, այնուհետև՝ այդ մարզաձևի ազգային ֆեդերացիայի ղեկավարը։ Միաժամանակ նա մարտարվեստների բարձրագույն մարզական վարպետության հանրապետական դպրոցի տնօրենն է։

Արմեն Բաղդասարովի մարզիչը եղել է Ուզբեկստանի վաստակավոր մարզիչ Վլադիմիր Եվգենևիչ Պլատովը։

## Պարգևներ և կոչումներ
* «Մեհնաթ Շուհրաթի շքանշան» (1996) 
* Ուզբեկստանի Հանրապետության վաստակավոր մարզիկ (2000) 
* Ուզբեկստանի Հանրապետության վաստակավոր մարզիչ (2006)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Արմեն Բաղդասարովի էջը judoinside.com կայքում (անգլ.)
* Արմեն Բաղդասարովի էջը  Sportportal.uz կայքում (ֆոտո)

Կատեգորիա:Ուզբեկահայ ձյուդոիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Գայանե Շագոյան

**Գայանե Հարությունի Շագոյան** (), Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, ազգագրագետ, մշակութային մարդաբան։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։ Հետազոտությունների ոլորտներն են ավանդական և ժամանակակից ծիսակարգը, քաղաքի մարդաբանությունը, վիզուալ մարդաբանությունը, աղետի մարդաբանությունը, խորհրդային շրջանի մարդաբանական ուսումնասիրությունը, Հայաստանի անկախության շրջանի արվեստում կիրառվող ֆեմինիստական ռազմավարությունները։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1972 թվականի մարտի 11-ին։ 1995 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի ազգագրության բաժինը։

## Հրատարակություններ
* «Յոթ օր, յոթ գիշեր». հայոց հարսանիքի համայնապատկեր, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակություն, 2011, 616 էջ, ISBN 978-5-8080-0910-3
* The Second City as the First City: the Development of Gyumri from an Anthropological Perspective / Urban Spaces After Socialism: Ethnographies of Public Places in Eurasian Cities, eds. Tsypylma Darieva, Wolfgang Kaschuba, Melanie Krebs, Campus Verlag, pp.&nbsp;57–79, ISBN 3593393840; ISBN 978-3593393841
* «Первый» и «второй» в образах Гюмри: опыт семиотического анализа городского текста // Критика и семиотика. Вып. 16, 2012, с. 17-47.
* The Camcorder Operator as a new Character in the Armenian Wedding, - Anthropology & Archeaology of Eurasia, Spring, 2000, vol. 38, No 4, M.E.Sharpe, NY, pp.&nbsp;9–29.
*Ստալինյան բռնաճնշումները Հայաստանում։ պատմություն, հիշողություն, առօրյա (համահեղինակ)։

## Մրցանակներ, դրամաշնորհներ
* Համբարձում Գալստյան անվան կրթաթոշակ է շնորհվել ակադեմիական գերազանցության համար, 1995
* Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի և «Գալուստ Գյուլբենկյան» հիմնադրամի կրթաթոշակ, 2001

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարսանիքի տրանսֆորմացիա. Գայանե Շագոյան 
* Gayane Shagoyan

Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Աննա Բրանտինգ

**Աննա Բրանտինգ** (, ), շվեդ լրագրող, գրող։ Երբեմն նա գրել է *René*  կեղծանունով։

Եղել է Շվեդիայի վարչապետ Կարլ Յալմար Բրանտինգի կինը։

## Կենսագրություն
Աննա Բրանտինգը ոստիկանության տեսուչ Էրիկ Էդերինի և Շառլոթ Գուստավ Հոլմի դուստրն էր։ Նրա եղբայրներն էին գեոդեզիստ Էդվարդ Յադերինը և *[[Svenska Dagbladet]]* թերթի հիմնադիր Ակսել Յադերինը։ Ստոկհոլմի *Statens normalskola* դպրոցում սովորելուց հետո Աննան աշխատել է *Tiden* (1884–1885) ամսագրում՝ որպես թարգմանիչ, այնուհետև՝  1886–1892, 1913–1917 թվականներին, *Social-Demokraten*  և 1892–1909 թվականներին՝ *Stockholms-Tidningen* թերթերում։ 1992 թվականից աշխատել է որպես թատերական քննադատ։ Իր ուրույն տեղն է ունեցել Թագավորական դրամատիկական թատրոնում։ Աննա Բրանտինգը պատկանում էր կին լրագրողների այն սերունդին, ովքեր 1880-ականներին հասցրեցին իրենց դրսևորվել շվեդական մամուլում և մշտական պաշտոններ ստացան թերթերում և ամսագրերում։ Նա առաջին 14 կանանցից մեկն էր, ով դարձավ *Publicistklubben* ասոցիացիայի անդամ և նպատակ ուներ հասնել խոսքի և լրագրության ազատության։ Լրագրողական գործունեությունից բացի, Աննան 1893 թվականից գրել է գրքեր `վեպեր և պատմվածքներ կանանց ճակատագրի և ժամանակակից հասարակության մեջ նրանց խնդիրների մասին,  նրա ստեղծագործություններում նկատելի էր այն միտքը, որ երբեմն մահը միակ ընտրությունն է, որ իրեն տալիս է հասարակությունը։

## Անձնական կյանք
1877 թվականին Աննան ամուսնացել է սպա Գուստավ Վիլհելմ Կրեմերի հետ և ունեցել դստերը` Վերային և որդուն՝ Անրիին։ Առաջին ամուսնուց բաժանվելուց հետո Աննան երկրորդ անգամ՝ 1884 թվականին, ամուսնացել է Կարլ Բրանտինգի հետ և ունեցել 1 որդի՝ Գևորգ և դուստր Սոնյա։

## Մատենագիտություն
* Lena, en bok om fruntimmer af René, (René կեղծանվան ներքո, 1893)
* Sju martyrer. Berättelser från den husliga härden af René (1894)
* Staden. En sedeskildring ur stockholmslifvet, (René կեղծանվան ներքո, 1901)
* Romresan (1907)
* Kultur och alkohol : några ord i en viktig fråga (1902)
* Fåfänglighet. En bok (1910)
* Valérie. Roman (1912)
* Jungfrun går jägarspår: վեպ (1930)
* Min långa resa : boken om Hjalmar och mig (1945)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Anna M C Branting (f. Jäderin), urn:sbl:16866, Svenskt biografiskt lexikon (art av John Landquist.), hämtad 2015-11-13.

Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ կին գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Շվեդ լրագրողներ