open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալեքսանդրի փողոց (Տագանրոգ)

**Ալեքսանդրի փողոց** (), փողոց ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական պատմական մասում։ Անվանված է Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր I-ի պատվին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Նեկրասովի նրբանցքի և Մեծ պողոտայի միջև։ Երկարությունը` 4145 մ։ Տների համարակալումը սկսվում է Նեկրասովի նրբանցքից։

## Պատմություն
մինի|250x250փքս|Ալեքսանդրի փողոցը հին բացիկի վրա
Ալեքսանդրի փողոցին պատմական անունը վերադարձվել 1998 թվականին։ Փողոցը վերանվանվել է Սվերդլովի փողոց 1923 թվականին։ Առաջին անգամ Ալեքսանդրի անունով կոչվել է 1904 թվականին։

## Փողոցում գտնվում են
* «Կազակական շուկա»` Ալեքսանդրի փողոց, 21
* Տագանրոգի տեխնոլոգիական ինստիտուտի հանրակացարան` Ալեքսանդրի փողոց, 30
* Տագանրոգի մաքսատուն` Ալեքսանդրի փողոց, 53
* Տագանրոգի գեղարվեստի թանգարան` Ալեքսանդրի փողոց, 56
* Պիոներների տուն (մինչև 1991 թ.)` Ալեքսանդրի փողոց, 60
* Պառնոխի տուն` Ալեքսանդրի փողոց, 62
* «Չեխովների կրպակ» թանգարան` Ալեքսանդրի փողոց, 100
* Կլոր շենք` Ալեքսանդրի փողոց, 107

## Հուշարձաններ
* Ալեքսանդր I-ի հուշարձան` Ալեքսանդրի հրապարակ

## Կորսված շինություններ
Ալեքսանդրի փողոցում գտնվել են մի շարք նշանակալի շինություններ, որոնք տարիների ընթացքում քանդվել են և մեր օրերին չեն հասել։ Դրանց թվում են.
* Մուսուլմանական աղոթատուն. գտնվել է Ալեքսանդրի փողոց, 51 հասցեում։ Գործել է առևտրական Կոնստանտին Կուպուցիի միահարկ տանը, որը վերակառուցվել է արևելյան ոճով։ Խորհրդային տարիներին տարածքը դարձվել է բնակելի, գմբեթն ու աշխտարակները հանվել են, ճակատը ձևափոխվել է։
* Հունական տաճար. կառուցվել է 1813 թվականին Ալեքսանդրի հրապարակում` հույն Ի. Լեոնտիդիսի (Վարվացի) նյութական մասնակցությամբ։ Կառուցված է եղել կլասիցիզմի ոճով։ 1926 թվականին տաճարը փակվել է, իսկ 1933 թվականին քանդվել, նրա տեղում կառուցվել է բարձրահարկ շենք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Նեկրասովի նրբանցք (Տագանրոգ)

**Նեկրասովի նրբանցք** (), նրբանցք ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական պատմական մասում։ Անվանված է ռուս անվանի բանաստեղծ Նիկոլայ Նեկրասովի պատվին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Շմիդտի փողոցի և 3-րդ Նադգոռնայա փողոցի միջև։ Հատում է Մայակովսկու հրապարակը, Էնգելսի, Կարլ Լիբկնեխտի, Չեխովի, Ալեքսանդրի, Ֆրունզեի, Պետրոսի, Հունական փողոցները։ Երկարությունը` 1350 մետր։ Տների համարակալումը սկսվում է Հունական փողոցից։

## Պատմություն
Սկզբնապես կոչվել է Առաջին երկայնական նրբանցք, այնուհետև` Պալատական նրբանցք։

В XVIII-XIX դարերում Նեկրասովի նրբանցքը եղել է սահմանային Տագանրոգի ամրոցի և քաղաքային շինությունների միջև։

Նեկրասովի նրբանցքի շատ շինություններ չեն հասել մեր օրերին։ Այդ տարածքը կառուցապատվում էր ցածր խրճիթներով, փոքր խանութներով, կրպակներով։ 1980-ական թվականներին դրանք քանդվեցին։

1923 թվականին վերանվանվել է ի պատիվ ռուս անվանի բանաստեղծ Նիկոլայ Նեկրասովի։ Հատկանշական է, որ գրողը Տագանրոգի հետ ոչ մի առնչություն չի ունեցել։

## Նրբանցքում գտնվում են
* Ալեքսանդր I-ի պալատ` Նեկրասովի նրբանցք, 10
* Ինժեներատեխնոլոգիական ակադեմիայի № 4 հանրակացարան` Նեկրասովի նրբանցք, 17
* № 8 միջնակարգ դպրոց` Նեկրասովի նրբանցք, 71
* Ինժեներատեխնոլոգիական ակադեմիայի «Գ» մասնաշենք (ձախ թև)` Նեկրասովի նրբանցք, 42
* Ինժեներատեխնոլոգիական ակադեմիայի «Դ» մասնաշենք` Նեկրասովի նրբանցք, 44

## Հուշարձաններ
* Անատոլի Լոմակինի կիսանդրի (քանդակագործ` Նիկոլայ Սելիվանով)` № 8 միջնակարգ դպրոցի առջևի պուրակում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի նրբանցքներ
Վրացական կորպուս

**Վրացական կորպուս** (), Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործած ռուսական բանակի զինվորական միավորում (հետևակային կորպուս)։

## Պատմություն
1915 թվականի ապրիլի 6-ին ռուսական բանակի կազմում ձևավորվեցին Թբիլիսիի և Քութայիսի կամավորական դրուժինաները։ Հետագայում դրանք վերակազմավորվեցին Վրացական հրաձգային գումարտակի, 1916 թվականի մարտի 19-ին դառնալով համանուն գունդ։ 
1916 թվականի մարտին Կովկասյան ռազմաճակատի զորքերի հրամանատար` Մեծ իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչը Գերագույն գլխավոր հրամանատար շտաբի պետ գեներալ Մ. Վ. Ալեքսեևից խնդրել է թույլատրել ձևավորել Վրացական հեծյալ գունդ։ Այս գնդի սպայական կազմն առաջարկվել է ձևավորել ցանկություն հայտնած վրացի սպաներից, առաջնային ենթասպայական կազմը` ռուս ենթասպաներից, իսկ ցածրաստիճան զինվորականները հիմնականում պետք է լինեին վրացիներ։ Թույլտվությունը տրվել է նույն տարվա ապրիլի 23-ին։ Նորաստեղծ գնդի համար հիմք հանդիսացան վրացական հրաձգային գնդի հեծյալ հարյուրականները։
 
Գունդը ձևավորվել է 1916 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։
մինի|Վրացի հեծյալներ, 1918
1917 թվականի նոյեմբերի 5-ին սկսվեց վրացական բանակային կորպուսի ձևավորման գործընթացը։ Այն ստեղծվեց այդ ժամանակ գործող վրացական ազգային զորամիավորումների հիմքի վրա, ինչպես նաև Կովկասյան ռազմաճակատի այլ զինվորական կազմավորումների, հետագայում վերակոմպլեկտավորվելով տարբեր զորատեսակներում ծառայող վրացի զինվորականներով։ Ընդամենն անհրաժեշտ էր ձևավորել 2 հրաձգային դիվիզիա, 2 լեռնային հրետանային և հեծելազորային բրիգադներ, հեծյալ-լեռնային մարտկոցներ, ինժեներական գումարտակ, հրասանդային դիվիզիոն և պահուստային գունդ։ Կորպուսի հրամանատար է նշանակվել գեներալ Վասիլի Գաբաևը (Գաբաշվիլի)։

1918 թվականի փետրվարի 25-ին ձևավորվեցին կորպուսի շտաբը, 2 վրացական հրաձգային դիվիզիաները, վրացական հեծելազորային բրիգադան (3 վրացական հեծելազորային գնդերը, հեծյալ սակրավորների խումբը և վրացական հեծյալ լեռնային մարտկոցը), վրացական հրասանդային դիվիզիոնը, Գորիի առանձնակի հրաձգային գումարտակը և հեծյալ հարյուրյակը և պահակախմբային գումարտակը։ Մարտի վերջերից ապրիլի սկզբները նորից ձևավորեցին 1-ին դիվիզիայի 4-րդ լեգիոնը (գունդը), որի հրամանատարն էր գեներալ Մազնիաշվիլին։ Այդ ժամանակահատվածում մասնակիորեն ձևավորվեց 3-րդ դիվիզիան։

Վրացական կորպուսը մասնակցել է Անդրկովկասում գերմանա-թուրքական ինտերվենտների դեմ մղված ռազմական գործողություններին։ 
1918 թվականի գարնանը կորպուսը զբաղեցնում էր Սև ծովից մինչև Ախալքալաք ընկած տարածքի կրակակետերը։ Կորպուսը դարձավ Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության բանակի ստեղծման հիմքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1915 հիմնադրված ռազմական միավորներ և կազմավորումներ
Կատեգորիա:Վրաստանը նոր ժամանակներում
Գեղarm

**«Գեղarm»**, գրական-գեղարվեստական թարգմանական պատկերազարդ եռամսյա հանդես։ «Ոգի-Նաիրի» գեղարվեստական կենտրոնի հրատարակչություն։ Լույս է տեսնում 2002 թվականից Ստեփանակերտում։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Հրանտ Ալեքսանյան։ Տպագրում է ժամանակակից հայ և այլազգի հեղինակների գործեր, ինչպես նաև նմուշներ արդի հայ պոեզիայից՝ անգլերեն թարգմանությամբ, հայ արձակից՝ ռուսերեն թարգմանությամբ։ «Գրքերի տեսություն» բաժնում ներկայացնում է գեղարվեստական գրականության նոր հրատարակությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Շմիդտի փողոց (Տագանրոգ)

**Շմիդտի փողոց** (), փողոց ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական պատմական մասում։ Անվանված է հեղափոխական գործիչ Պյոտր Շմիդտի պատվին։

## Աշխարհագրություն
Շմիդտի փողոցը գտնվում է Դոբրոլյուբովի նրբանցքի և Կոմսոմոլսկի զառիվայրի միջև։ Տների համարակալումը սկսվում է Կոմսոմոլսկի զառիվայրից։ Երկարությունը 430 մ է։

## Պատմություն
[մինի|250x250փքս|«[Գնդակներով տուն (Տագանրոգ)|Գնդակներով տունը»]]
Փողոցի նախկին անվանումները` Մալոգրեչեսկայա, Մալոբիրժևայա, Վորոնցովսկայա։ Վերանվանվել է Շմիդտի փողոց 1929 թվականին` ի պատիվ «Օչակով» հածանավի վրա ապստամբության ղեկավար Պյոտր Շմիդտի։

Առաջին իսկ օրից այս փողոցում բնակվել են ունևոր մարդիկ, հարուստ վաճառականներ և Տագանրոգի չափանիշներով բարձրաստիճան պետական պաշտոնյաներ։ 1803 թվականի քարտեզի վրա փողոցի կենտ կողմում մաքսատունն ու սակարանն էին, իսկ զառիթափի տակ գտնվել են մոմի և ճարպի գործարանները։

Մալոգրեչեսկայա փողոց, 7 հասցեում երկար տարիներ կանգնած է եղել Վարվացիի տունը, որը քաղաքացիներն անվանում էին «Գնդակներով տուն»` Տագանրոգի գնդակոծության ժամանակ տան հաստ պատերի մեջ մխրճված թնդանոթային ռումբերի, գնդակների, հրազենային արկերի բազմաթիվ բեկորների պատճառով։ 1903-1910 թվականներին այդ տանը գործել է առևտրային ուսումնարանը։ Տունը չի պահպանվել։

## Փողոցում գտնվում են

### Զույգ կողմում
* № 10` բնակելի տուն (XIX դարի 1-ին քառորդ)։ Տեղական նշանակության հուշարձան
* № 14` ծովագնացության դպրոցի շենք
* № 12` Կերենի տուն (XIX դարի 1-ին քառորդ)։ Տեղական նշանակության հուշարձան
* № 16` Վոլկովի-Ռեմիի տուն (1812-1814 թվականներ)։ Տեղական նշանակության հուշարձան
* № 16ա` «Ոսկե ափ» հյուրանոց

### Կենտ կողմում
* № 17` քաղաքապետ Պապկովի տուն (1808)։ Տեղական նշանակության հուշարձան
* № 21` Վորոշիլկինի տուն (XIX դարի 1-ին կես)։ Տեղական նշանակության հուշարձան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Գենադի Այգի

**Գենադի Այգի** (, ), չուվաշական և ռուսական բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում։ Մտերիմ էր Բորիս Պաստեռնակի հետ, ինչը հանգեցրել էր երիտասարդ բանաստեղծի հեռացմանը ինստիտուտից։ Մոտ տասնյակ ժողովածուներ է հրատարակել չուվաշերեն, արժանացել Ֆրանսիական ակադեմիայի մրցանակին (1972)։ Այգիի ռուսերեն բանաստեղծությունները 1970-ականներից թարգմանվում են եվրոպական լեզուներով։ Ֆրանսիայի արվեստի եւ գրականության շքանշանի ասպետ է, Անդրեյ Բելիի (1987) և Բորիս Պաստեռնակի (2000) անվան մրցանակների դափնեկիր։

## Գենադի Այգին հայերեն
* Հարազատը; Ճանապարհ; Լռությունը; Մարդիկ; Ձյունը; Ուռիները; Տարվա առաջին ծիածանը; Այգի-թախիծ; Ժողովուրդն իբրև տաճար; Վաղուց էր; Դաշտը գարնանը; Այն նույն հրաժեշտը; Մինչև ընկերոջս հասնելը։ Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 15-29։ Թարգմ.՝ Շանթ Մկրտչյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չուվաշ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անդրեյ Բելիի անվան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Բամբակի գրասենյակ Նոր Օռլեանում

**«Բամբակի գրասենյակ Նոր Օռլեանում»** (), Էդգար Դեգայի 1873 թվականի նկարն է։ 1878 թվականից գտնվում է Պոյի Գեղեցիկ արվեստների թանգարանի հավաքածուում։ Սա Դեգայից և իմպրեսիոնիստներից առաջին նկարն է, որ գնել է թանգարանը և դրանից հետո Ըստ Մերիլին Բրաունի Դեգան դադարել է անհայտ և պայքարող նկարիչ լինելուց։

Նկարը հաճախ սխալմամբ անվանում են Նոր Օռլեանի բամբակի բորսա։

## Պատմություն
Այս նկարը Էդգար Դեգան նկարել է Նոր Օռլեանում իր բարեկամներին այցի գնացած ժամանակ։ Նկարի սյուժեն աշխատանքային գրասենյակի առօրյան է, աշխատանքային եռուզեռը՝ սյուժե, որը ավելի հոգեհարազատ էր Էմիլ Զոլայի ստեղծագործություններին։ Մինչ այդ նկարիչները խուսափում էին անդրադառնալ նման թեմայի։ Նոր Օռլեանը այդ ժամանակ ԱՄՆ մեծությամբ չորրորդ քաղաքն էր, և որպես նավահանգիստ մրցում էր Նյու Յորքի հետ։ Քաղաքի բարգավաճման գլխավոր աղբյուրը բամբակի առևտուրն էր։

## Կերպարներ
Նկարում պատկերված են Դեգայի բարեկամները իրենց առևտրական գրասենյակում։ Առաջին պլանում նստած է Դեգայի քեռին՝ Միշել Մյուսոնը։ Նկարչի եղբայրը Ռենե դե Գան՝ բամակի բորսայի բրոքերը թերթ է կարդում, երկրորդ եղբայրը՝ Ախիլ դե Գան՝ ետին պլանում, ձախից հենվել է միջնորմին։ Ռենեն և Ախիլը զբաղվում էին գինու առևտրով և գրասենյակ այցի են եկել։ Սեղանի եզրին նստած է Ուիլիամ Բելը՝ Միշել Մյուսոնի փեսան ու կիսով չափ պտտվել է ետ, որ գնորդին ցույց տա բամբակի օրինակը։ Բարձր աթոռին նստած է Միշել Մյուսոնի գործընկերը՝ Ջեյմս Պրեստիջը, ով ուշադիր ստուգում է գնորդի ձեռքի գրքույկի թվերը։ Դեգայի քեռին ուսումնասիրում է բամբակի օրինակը։ Երբ նկարը ցուցադրվեց իմպրեսիոնիստների երկրորդ ցուցահանդեսում, մեկնաբաններից մեկը ընդգծել է, որ այս կերպարը նկարված է հիասքանչ՝ մարդը պատկերված է լիովին իր գործով կլանված։ Աջից գանձապահ Ջոն Լիվոդն է, ով թեքվել է հաշվապահական մատյանի վրա և լիովին կլանված է հաշվումներով։

## Կոմպոզիցիա
Չնայած որ պատկերը խառը տպավորություն է թողնում, բայց Դեգայի բոլոր կոմպոզիցիաների նման՝ հանգամանորեն մտացված է։ Օրինակ՝ սև հագուստով ֆիգուրները այնպես են դասավորված ետին պլանում, ասես դուրս են գալիս նկարից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Brown, Marilyn R.; (1994). *Degas and the Business of Art: A Cotton Office in New Orleans.* Pennsylvania State University Press. ISBN 0-271-00944-6 Pg. 4.
* ''Impressionism : a centenary exhibition, the Metropolitan Museum of Art, December 12, 1974-February 10, 1975'', fully digitized text from The Metropolitan Museum of Art libraries

Կատեգորիա:1873 նկարներ
Կատեգորիա:Էդգար Դեգայի նկարներ
Դոբրոլյուբովի նրբանցք (Տագանրոգ)

**Դոբրոլյուբովի նրբանցք** (), նրբանցք ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական պատմական մասում։ Անվանված է ռուս գրաքննադատ և հրապարակախոս Նիկոլայ Դոբրոլյուբովի պատվին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Շմիդտի և Շևչենկոյի փողոցների միջև` հատելով Հոկտեմբերյան և Մայակովսկու հրապարակները։ Երկարությունը 1450 մ է։ Տների համարակալումը սկսվում է Շմիդտի փողոցից։

## Պատմություն
Դոբրոլյուբովի նրբանցքը նախկինում կոչվել է 2-րդ Լայնակի, ապա` Ուսպենսկի։ Ուսպենսկի նրբանցք անվանումը նրան տրվել է ի պատիվ Աստվածածնի վերափոխման տաճարի (), որը 1790-1938 թվականներին գտնվել է ժամանակակից Հոկտեմբերյան հրապարակի կենտրոնում։

1923 թվականին անվանվել է ռուս գրաքննադատ և հրապարակախոս Նիկոլայ Դոբրոլյուբովի պատվին։ Հատկանշական է, որ գրաքննադատը Տագանրոգի հետ ոչ մի առնչություն չի ունեցել։

## Նրբանցքում գտնվում են
աջից|մինի|250x250փքս|Աստվածածնի վերափոխման տաճարը
մինի|Լենինի հուշարձանը
* **Մատուռ «Մսուր»**` Դոբրոլյուբովի նրբ., 2։ *Չի պահպանվել։*
* **ՌԴ նկարիչների միության Տագանրոգի բաժանմունքի ցուցասրահ և արվեստանոցներ**` Դոբրոլյուբովի նրբ., 6
* **[[Շրջանային դատարանի շենք (Տագանրոգ)|Ջուրիչի տուն]] (Շրջանային դատարանի շենք)** - Տագանրոգի մետաղագործական քոլեջ` Դոբրոլյուբովի նրբ., 9-11
* **Աստվածածնի վերափոխման տաճար**։ *Չի պահպանվել*
* **Ինժեներատեխնոլոգիական ակադեմիայի թիվ 2 հանրակացարան**` Դոբրոլյուբովի նրբ., 15
* **Ինժեներատեխնոլոգիական ակադեմիայի «Գ» և «Դ» մասնաշենքերի զբաղեցրած թաղամաս**` Դոբրոլյուբովի նրբ., 42-54

## Հուշարձաններ
* **[[Լենինի հուշարձան (1970, Տագանրոգ)|Լենինի արձան]]** (քանդակագործ` Նիկոլայ Տոմսկի, ճարտարապետ` Ա. Ա. Զավարզին)։ Գտնվում է Հոկտեմբերյան հրապարակում, Դոբրոլյուբովի նրբանցքը հատող առանցքից մի քանի մետր հեռավորության վրա։ Տեղադրվել է 1970 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի նրբանցքներ
Բորդոյի կաթնավաճառուհին

**«Բորդոյի կաթնավաճառուհին»** ()՝ իսպանացի նկարիչ Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարը, որը նկարել է Ֆրանսիայում իր կյանքի վերջին տարիներին։

Թեպետ «Բորդոյի կաթնավաճառուհին» լայնորեն ճանաչված է նկարչական քննադատների և հասարակության կողմից, մշակույթի որոշ պատմաբանների մոտ կասկած կա Գոյայի հեղինակության մասին։

Եթե նկարը այնուամենայնիվ պատկանում է Գոյայի վրձնին, ապա հավանաբար նրա վրա պատկերված է Ռոզարիոն, Լեոկադիա Վայսի (Leocadia Weiss) աղջիկը։ Լեոկադիան նկարչի հեռավոր բարեկամուհին էր և նրա սպասուհին Բորդոյում, որտեղ նա գնաց` փախչելով Իսպանիայի նոր կառավարչի հեապնդումից։ Գուցե այս նկարը հանդիսանում է ավանակի վրա նստած կաթնավաճառուհու դիմանկարը, որը հայտնվեց կոմպոզիցիայից դուրս։ Այդ ժամանակ կտավը պատկանում էր բազմաթիվ աշխատանքների շարքերի, որոնցում Գոյան պատկերել էր փողոցային առևտրականներին։

Այս նկարում Գոյայի կողմից օգտագործված քսուքների տեխնիկան հիշեցնում է դիվիզիոնիզմի հմտությունը, իսկ բնական լույսով ուշադիր աշխատանքը, որը փաթաթում էր կաթնավաճառուհու պատկերը, պատմաբանների կողմից դիտվում էր որպես իմպրեսիոնիզմի կանխագուշակում։

Նկարչի մահից հետո նկարը փոխանցվեց իր կրտսեր որդուն՝ Խավիյերին, ով ֆինանսական դժվարությունների պատճառով ստիպված էր վաճառել այն հեռավոր բարեկամ Խուան Բաուտիստ դե Մուգիրոյին (Juan Bautista de Muguiro)։ Խուան Բաուտիստի հետնորդները 1946 թվականին փոխանցեցին նկարը Պրադո, ուր էլ այն գտնվում է մինչև օրս։ Գույքային համար P2899:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Բորդոյի կաթնավաճառուհին» Պրադո թանգարանի պահեստի տվյալներում(исп.)

Կատեգորիա:1827 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Պրադո թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարներ
Շևչենկոյի փողոց (Տագանրոգ)

**Շևչենկոյի փողոց** (), փողոց ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական պատմական մասում։ Անվանված է ուկրաինացի անվանի բանաստեղծ Տարաս Շևչենկոյի պատվին։

## Աշխարհագրություն
Փողոցն ամբողջությամբ գտնվում է քաղաքի պատմական կենտրոնում։ Սկսվում է Չեխովի և Հունական փողոցների խաչմերուկից, այնուհետև ձգվում է դեպի արևմուտք` հատվելով Գարիբալդիի, Նեկրասովի, Դոբրոլյուբովի, Ուկրաինական, Տուրգենևի և այլ նրբանցքների հետ։ Դոնի նրբանցքը հատելուց հետո, փողոցը թեքվում է դեպի հյուսիս-արևմուտք, հատում Կրասնի, Կոմսոմոլսկի, Գոգոլի և Սմիռնովի նրբանցքները, որից հետո ավարտվում է Լագերնի նրբանցքի հետ խաչմերուկում։

Երկարությունը 3610 մ է։

Տների համարակալումը սկսվում է Չեխովի փողոցից։

## Պատմություն
Անվանված է ուկրաինացի անվանի բանաստեղծ Տարաս Շևչենկոյի պատվին 1923 թվականին։ Նախկին անվանումը` *Միխայլովյան փողոց*, տրված է եղել Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցու (նախկին Սուրբ Երրորդություն) պատվին, որը գտնվել է փողոցի սկզբնամասում։

## Փողոցում գտնվում են
* **Սուրբ Նիկողայոս տաճար**` Շևչենկոյի փող., 28
* **[[Տագանրոգ (օդերևութաբանական կայան)|«Տագանրոգ» օդերևութաբանական կայան]]**` Շևչենկոյի փող., 143
* Տագանրոգի նավահանգստի նավահանգստային շենքեր, շինություններ և օբյեկտներ
* **Կենտրոնական լողափ**` փողոցի կենտ կողմում

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի կայքը
* Տագանրոգի վարչակազմի կայքը 
* Քաղաքի ինտերակտիվ քարտեզ 

## Աղբյուրներ
* Киричек М. С. По ладоням твоих площадей. — Таганрог: Лукоморье, 2007. — 166 с. — ISBN 978-5-902450-13-9.
* Энциклопедия Таганрога. — Таганрог: Антон, 1998. — 624 с. — ISBN 5-88040-017-4.

Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Դերեկ Ուոլկոտ

**Դերեկ Էլթոն Ուոլկոտ** (; ), ծնունդով Սենտ Լյուսիայից գրող և դրամատուրգ։ 1992 թվականին ստացել է Գրականության Նոբելյան մրցանակ՝ «պատմականությամբ լեցուն բանաստեղծական վառ գործունեության համար, որը համարվում է մշակույթին նվիրվածություն՝ բառի ամենալայն իմաստներով»։

## Կենսագրություն
Դերեկ Ուոլկոտը ծնվել է ուսուցիչների ընտանիքում։ 1953 թվականին Ուոլկոտը ծնողների հետ միասին տեղափոխվել է Տրինիդադ, որտեղ ապագա գրողը կրթություն է ստացել Սանտա Մարիայի քոլեջում։ Ավելի ուշ ավարտել է Քինգստոնի (Ճամայկա) Վեստ Ինդիայի համալսարանը։ Այդ ընթացքում Ուոլկոտը հրատարակել է իր գրական առաջին ստեղծագործությունները։ Ռոքֆելլերյան ֆոնդի գրական կրթաթոշակը ստանալուց հետո՝ վերապատրաստվել է Նյու Յորքում, ավելի ուշ՝ Անգլիայում։ Ավելի ուշ ստացել է Բոստոնի համալսարանի պրոֆեսորի կոչում, որտեղ դասավանդել է գրականություն և գրական վարպետություն։

Մահացել է 87 տարեկան հասակում Սենտ Լյուսիայի իր տանը։

## Գրականություն

### Երկեր
* 1948 *25 Poems*
* 1949 *Epitaph for the Young: Xll Cantos*
* 1951 *Poems*
* 1962 *In a Green Night: Poems 1948-60*
* 1964 *Selected Poems*
* 1965 *The Castaway and Other Poems*
* 1969 *The Gulf and Other Poems*
* 1973 *Another Life*
* 1976 *Sea Grapes*
* 1979 *The Star-Apple Kingdom*
* 1981 *Selected Poetry*
* 1981 *The Fortunate Traveller*
* 1983 *The Caribbean Poetry of Derek Walcott and the Art of Romare Bearden*
* 1984 *Midsummer*
* 1986 *Collected Poems, 1948—1984*
* 1987 *The Arkansas Testament*
* 1990 *[[Հոմերոս]]* ()
* 1997 *The Bounty*
* 2000 *Tiepolo’s Hound*
* 2004 *The Prodigal*
* 2007 *Selected Poems* 
* 2010 *The White Egrets*

### Ներկայացումներ
* (1950) *Henri Christophe: A Chronicle in Seven Scenes*
* (1951) *Harry Dernier: A Play for Radio Production*
* (1953) *Wine of the Country*
* (1954) *The Sea at Dauphin: A Play in One Act*
* (1957) *Ione*
* (1958) *Drums and Colours: An Epic Drama*
* (1958) *Ti-Jean and His Brothers*
* (1966) *Malcochon: or, Six in the Rain*
* (1967) *Dream on Monkey Mountain*
* (1970) *In a Fine Castle*
* (1974) *The Joker of Seville*
* (1974) *The Charlatan*
* (1976) *O Baby!*
* (1977) *Remembrance*
* (1978) *Pantomime*
* (1980) *The Joker of Seville and O Babylon!: Two Plays*
* (1982) *The Isle Is Full of Noises*
* (1986) Three Plays (*The Last Carnival*, *Beef, No Chicken*, and *A Branch of the Blue Nile*)
* (1991) *Steel*
* (1993) *Odyssey: A Stage Version*
* (1997) *The Capeman*
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անիսֆիլդ Վուլֆ գրքային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Սատանիկ-Պատանիկի արկածները

**«Սատանիկ-Պատանիկի արկածները»**, Աշոտ Գաբրիելյանի մանուկների համար գրված հեքիաթ-վիպակը։ 2016 թվականին հրատարակել է Էդիթ Պրինտ հրատարակչությունը։ Նկարազարդումները՝ հեղինակի դստրերի՝ Նանե և Շահանե Գաբրիելյանների։ Շապիկի ձևավորումը՝ Արաբո Սարգսյանի։ Համակարգչային ձևավորումը՝ Լիանա Մինասյանի։ 96 էջ։ Հրատարակված է պետական աջակցությամբ։

«Սատանիկ-Պատանիկի արկածները» Աշոտ Գաբրիելյանի՝ մանուկներին ուղղված առաջին ստեղծագործությունն է։ Գրքի հերոսները մուլտֆիլմից հայտնվում են իրական կյանք և սկսում իրենց արտասովոր արկածները։ Գիրքը նկարազարդել են Նանեն ու Շահանեն, ովքեր նույնպես գրքի հերոսներից են և մասնակցում են բոլոր արկածներին։

## Արտաքին հղումներ
* Գրքի աուդիոտարբերակը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 գրքեր
Կատեգորիա:Հեքիաթներ
Կատեգորիա:Վիպակներ
Բասկունչակ

**Բասկունչակ**, աղի լիճ Աստրախանի մարզում, Վոլգայից 50 կմ արևելք (ՌՍՖՍՀ)։ Մակերեսը՝ 106 կմ², օվկիանոսի մակարդակից ցածր է 19, 5 մ: Բասկունչակի գոգավորությունը կոմպենսացիոն մուլդ է՝ ընկած Մեծ Բողդո աղագմբեթից հարավ։ Այլ տվյալներով առաջացել է աղագմբեթի տեղում, որը քայքայվել է Կասպից ծովի վերջին տրանսգրեսիայի հետևանքով։ Սնվում է աղի աղբյուրներից ու տեղումներից։ Այստեղ արդյունահանվում է մեծ քանակությամբ կերակրի աղ (տարեկան մոտ 4 մլն տ), հանույթը մեքենայացված է։

Կատեգորիա:Անհոսք լճեր
Կատեգորիա:Աղի լճեր
Վլադիմիր Արիստով

**Վլադիմիր Արիստով** (, ), ռուս բանաստեղծ, արձակագիր, էսսեիստ, մաթեմատիկոս։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտը, դոկտորի կոչում ստացել այդ ասպարեզում։ Բանաստեղծական հինգ ժողովածուների, մեկ վեպի, պոեզիայի փիլիսոփայության վերաբերյալ տասնյակ Էսսեների հեղինակ է։ Ուսումնասիրություններ ունի տարբեր բանաստեղծների, մասնավորապես, Բորիս Պաստեռնակի, Կոնստանտինոս Կավաֆիսի մասին։ Ապրում է Մոսկվայում։

## Վլադիմիր Արիստովը հայերեն
* Մետրոյի ննջավագոնը; Չինական հայելու մակերևույթը; «Խարույկի լույսն անճիշտ...»; «Դու խաղող ես սիրել, սալոր ու բալ...»; «Գուցե հյուսիսի խաղաղ երկրներում...»; Թղթախաղի վարպետը; «Հայելային մի ժայռապատ...»; Ուռենու և բարդու տերևներ՝ Մանդելշտամի ձեռամբ դրված Դու Ֆուի գրքում; Մարդու նույնականացումը; Կոնֆուցիոսի այգին; Համակարգչային խաղեր; Դիվային կրկնություն; «Ես ուշ աշունը վերհիշեցի հանկարծ...»; «Դու պառկել էիր դպրոցի քարե հին մասնաշենքում...»; «Թիթղոն...»; «Մենք բաժանվում ենք եռուն Սորբոնում...»: Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 45-61։ Թարգմ.՝ Հրանտ Ալեքսանյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Անդրեյ Բելիի անվան մրցանակի դափնեկիրներ
Կարեն Մուրադյան (ֆուտբոլիստ)

**Կարեն Ռաֆիկի Մուրադյան** (, ), հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս հայկական «Ալաշկերտի» և Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Շիրակ»
2011 թվականից սկսկած կարեն Մուրադյանը հանդես է եկել «Շիրակի» կազմում։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը Մուրադյանը նշել է 2011 թվականի հուլիսի 24-ին՝ «Միկայի» դեմ խաղում։

Հայաստանի գավաթի խաղարկությունում Մուրադյանը իր դեբյուտը նշել է 2011 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ «Բանանց»-ի դեմ խաղում։

### «Ալաշկերտ»
2015 թվականին Կարեն Մուրադյանը տեղափոխվել է «Ալաշկերտ»։

## Միջազգային կարիերա
Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտը Մուրադյանը նշել է 2013 թվականի փետրվարի 5-ին՝ Լյուքսեմբուրգի հավաքականի դեմ խաղում։

## Ձեռքբերումներ
* Հայաստանի գավաթակիր - 2012
* Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Յումե

**Յումե** (ապրիլի 4, 2012), ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի տնային շունը (ակիտա-ինու ցեղատեսակի)։ Վլադիմիր Պուտինը այս շանը նվեր է ստացել հյուսիս-ճապոնական պրեֆեկտուրայի նահանգապետ Ակիտա Նորիհիսոյ Սատակեի կողմից՝ (2012 թվական) 2011 թվականին Ճապոնիայում տեղի ունեցած երկրաշարժի ժամանակ օգնության դիմաց։

Վլադիմիր Պուտինն անվանելով շանը «հաճելի նվեր», ի պատասխան դրա, նվիրեց սիբիրական կատու` Միր անունով (ճապոներենից թարգմանաբար` երազանք)։

Ճապոնացիները բարձր են գնահատում ակիտա-ինու ցեղատեսակի շներին։ «Wall Street Journal»-ի լրագրողներից մեկի խոսքերով, Պուտինից բացի, ակիտա-ինու ցեղատեսակի շան տեսքով նվեր ստացած մյուս այլազգին ամերիկացի ակտիվիստուհի Հելեն Քելերն է (նրան նվիրել են 1937 թվականին)։ Վլադիմիր Պուտինի 2016 թվականի դեկտեմբերյան այցից հետո ճապոնացիները մտադիր էին նրան նվիրել որձ ակիտա-ինու, բայց հետագայում այդ որոշումը չեղյալ է համարվել։

Բացի Յումեից Պուտինն ունի ևս մեկ շուն` Բաֆֆի անունով բուլղարական հովվաշունը (նվեր է ստացել 2010 թվականին՝ Բուլղարիայի վարչապետի կողմից)։

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Պուտինի հարցազրույցը
* Газета.RU, 2016, դեկտեմբերի 13
* Վլադիմիր Պուտինն ու Յումեն , 2013, ապրիլի 10

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայտնի շներ
Կատեգորիա:Վլադիմիր Պուտին
Խորհրդարանական ընտրություններ Նիդերլանդներում (2017)

270px|մինի|աջից
**Համընդհանուր ընտրությունները Նիդերլանդներում** տեղի ունեցան 2017 թվականի մարտի 15-ին։ Ընտրվեց Ներկայացուցիչների պալատի 150 անդամ։

Տարիներ շարունակ (2002֊2012) յուրաքանչյուր մարմինը հրաժարական էր տալիս նախքան պաշտոնավարման 4 տարին լրանալը։ 2012 թվականի վաղաժամկետ ընտրություններից հետո գործող վարչապետ Մարկ Ռյուտեն, որը Հանուն ազատության և դեմոկրատիայի ժողովրդական կուսակցության առաջնորդն է, իր կուսակցության ներկայացուցիչներից մեծ մասի և Աշխատավորական կուսակցության հետ կոալիցիոն կառավարություն ձևավորեց։

## Ընտրակարգ
Ներկայացուցիչների պալատը կամ երկրորդ պալատը (Netherlands tweede kamer) կազմված է 150 տեղից, որն ընտրվում է համամասնական ներկայացուցչական համակարգով՝ միասնական համազգային ընտրաշրջանով։

### Մասնակցող կուսակցություններ

## Ընտրարշավ
Ընտրություններում ձայները հաշվել են ձեռքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդարանական ընտրություններ Նիդերլանդներում
Մազի կամուրջ (Բանանց)

**Մազի կամուրջ**, հետիոտնային պատմական անցում Արթինաջուրի վրա՝ ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանի Բանանց գյուղից 0․5 կմ հարավ-արևմուտք։ Կառուցվել է 12-13-րդ դարերում։

Քանդվել է 19-րդ դարի վերջերին։ Հայտնի է, որ մինչև 1988 թվականը Արթինաջուր գետի երկու ափերին դեռևս առկա էին կամրջի խելերը։
 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջանի կամուրջներ
Կատեգորիա:Բանանց (գյուղ)
Գուա (շիմպանզե)

270px|մինի|Գուան և Դոնալդը

**Գուա**, շիմպանզե, ում գիտնականներ Լուելա և Ուինթրոփ Քելոգները մեծացրել են իրենց նորածին որդու՝ Դոնալդի հետ մեկտեղ։ Գուան առաջին շիմպանզեն էր ԱՄՆ-ում, ում ընդգրկել են այսպես կոչված խաչաձև դաստիարակության ուսումնասիրություններում։

Գուան ծնվել է 1930 թվականի նոյեմբերի 15-ին Հավանայում։

Գուային հանձնել են Քելոգների ընտանիքին, երբ նա դեռ յոթ ամսական էր։ Իսկ այդ ժամանակ նրանց որդի Դոնալդը տասը ամսական էր։ Ինն ամիս շարունակ նրանք շիմպանզեին և երեխային մեծացնում են միասին որպես քույր և եղբայր։ Այս ողջ ընթացքում Քելոգները տեսանկարահանում են նրանց զարգացման գործընթացը։

Այս ուսումնասիրության նպատակն էր պարզել՝ արդյո՞ք կապիկը կդրսևորի մարդու պահվածք, և որ ամենակարևորն է, արդյո՞ք կկարողանա խոսել։ Փորձարկման նախնական շրջանում ամեն ինչ բարեհաջող էր անցնում։ Գուան սովորել էր երկու ոտքերի վրա քայլել, ինքնուրույն օգտագործել բաժակ և գդալ և որոշ հանձնարարություններ կատարել։ Շիմպանզեները մարդուց ավելի արագ և շուտ են զարգանում։ Արդյունքում Գուան ավելի արագ և հեշտությամբ էր նոր երևույթներ սովորում, քան Դոնալդը։ Կար մեկ ալլ ակնհայտ տարբերություն երեխայի և կապիկի միջև։ Գուան մարդկանց ճանաչում էր նրանց հոտից և հագուստից, իսկ Դոնալդը՝ դեմքերից։

Երբ Դոնալդը տասնվեց ամսական էր, նա արդեն կարողանում էր բառեր արտասանել։ Գուան այդ ժամանակ մեկ տարեկանից էլ ավել էր, սակայն այդպես էլ չէր սովորել խոսել։

Գիտափորձից ինն ամիս անց՝ 1932 թվականի մարտի 28-ին, Քելոգները պաշտոնապես դադարեցրին այն, քանի որ Դոնալդը սկսել էր նմանակել կապիկի ձայները։ Գուային վերադարձրին Ֆլորիդայի Օրինջ Պարկ, որտեղից էլ ժամանակին նրան որդեգրել էին։

1933 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Գուան մահացավ թոքաբորբից։ Չէր անցել անգամ մեկ տարի, որ նրան բաժանել էին իր «եղբորից»։ Գուայի երեք տարեկանը նոր էր լրացել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 10 Most Shocking Psychological Experiments. 
* Gua, the chimpanzee raised alongside a human infant, 1931. 

Կատեգորիա:Գիտափորձեր
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կոննի Պոլգրեյվ

**Կոննի Պոլգրեյվ** (կրճատ՝ **Կոննի**, , ), Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի լաբրադոր տեսակին պատկանող տնային շունը։ Մամուլում նրան հիմնականում անվանում են Կոնի (մի ն-ով), կամ Լաբրադոր Կոնի։ Կյանքի ընթացքում ունեցել է ձագեր և «թոռներ»։ Հաճախակի հայտնվում է թերթերում և ամսագրային հոդվածներում, համարվում է «Օգոնյոկ» ամսագրի կոմիքսի և այլ գրքերի հերոսը, որոնք բնութագրում եմ Պուտինի կյանքը շան աչքերով։ Մահացել է 2014 թվականին։

## Ծագումնաբանություն
Տոհմնային զտարյուն լաբրադորը ծնվել է 1999 թվականին։ Կոնիի մոր մականունը՝ Հենրիետա Բուշ (Հենրիետա Բոշ), հորը՝ Ալկոր Ռոս Բրեդֆոլդ։ Ձեռք է բերվել ՌԴՆ-ի և ռուսական ռետրիվերների ակումբի միջոցով, դաստիարակվել է ՌԴՆ-ի 179-րդ փրկարարական կինոլոգիական կենտրում։ 2000 թվականին Սերգեյ Շոյգուն լաբրադորը նվիրել է նախագահին։

## Սիրած ուտեստ
Ինտերնետ կոնֆերանսի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2006 թվականի հուլիսի 6-ին, նախագահ Պուտինը հայտարարել է, որ իր շան սիրելի ուտեստը մսով շիլան է, որը նա ուտում է օրական 2-3 անգամ։ Պատվիրակության ընդունման ժամանակ նախագահը խնդրել է` շանը սեղանի վրա դրված քաղցրավենիքներից չտալ։

Բայց արգելքները չեն ազդում Կոնիի վրա, որը մի անգամ կուլիսների ետևում կերել է այն քաղցրավենիքը, որը նախատեսված էր Բորիս Գրիզլովի և Յուրի Լուժկովի համար։

## Երեխաներ և թոռներ
Կոնիի դստրերից մեկը ծառայում է Վլադիկավկազի փրկարարական ծառայությունների ջոկատում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Վլադիմիր Պուտինի կենդանիներ

Կատեգորիա:Վլադիմիր Պուտին
Կատեգորիա:Վլադիմիր Պուտինի կենդանիներ
Աղավնի Փափազյան-Վալիտեյան

**Աղավնի Փափազյան-Վալիտեյան** (1843/1848-1913), հայ դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Աղավնի Փափազյան-Վալիտեյանն առաջին անգամ բեմ է բարձրացել 1861 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ 13 տարեկան հասակում, «Արևելյան թատրոնի» առաջին՝ «Երկու հիսնապետ» ներկայացումով, որտեղ խաղում էր Լաուրայի դերը։ Խաղացել է հիմնականում բնութագրական-կատակերգական դերեր։

Հանդես է եկել տարբեր թատերախմբերում։ 1864 թվականի ապրիլին 13-ի վերջերից խաղացել է Զմյուռնիայի «Վասպուրական» թատրոնում։ Առաջին դերը Լինդայի դերն էր «Էլեոնորա» դրամայում։ Այդ ժամանակ թատրոնի ռեժիսորն էր Ստեփան Էքշյանը։ Որոշ ժամանակ անց Աղավնին ստիպված է լինում կրկին Կոստանդնուպոլիս վերադառնալ և խաղալ վերակազմավորված «Արևելյան թատրոն»-ում և Ս․ Պենկլյանի երաժշտա-դրամատիկ թատրոնում։

## Դերերը թատրոնում

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք
Բոսֆորի շրջափակում

**Բոսֆորի շրջափակում,** Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռուսական Սևծովյան ռազմաճակատի կողմից իրականացված թուրքական ափի ծովային ընդհանուր շրջափակման բաղկացուցիչ մասը։ Շրջափակումը իրագործվել է գծանավերով, հածանավերով, էսկադրային ականակիրներով և ստորջրյա նավակներով. շրջափակման նպատակն էր՝ կանխել նավերի տեղաշարժը Սև ծովից Մարմարի ծով և սեփական հաղորդակցական ուղիների պաշտպանությունը գերմանա-թուրքական ծովային ուժերի հարձակումներից։

## Շրջափակման ընթացքը
1915 թվականին սկսված մշտական շրջափակումը ի սկզբանե իրականացվում էր նորագույն ստորջրյա «Մորժ» տիպի նավակներով։ 1916 թվականին Բոսֆորի շրջափակումը նշանակալիորեն ուժեղացվեց, այդ թվում՝ նեղուցի մուտքի մոտ ավելի քան երկու հազար ականային արգելափակոցների միջոցով.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Флот в первой мировой войне — *Т. 1. М., 1964*.
* Боевая летопись русского флота: Хроника важнейших событий военной истории русского флота с IX в. по 1917 г. — М.: Воениздат МВС СССР, 1948. — 492 с. / *Под редакцией доктора военно-морских наук капитана 1 ранга Н. В. Новикова. // Академия Наук Союза ССР. Институт истории. Печатается по постановлению редакционно-издательского совета Академии Наук Союза ССР.*
* 

## Արտաքին հղումներ
* Блокада Босфора

Կատեգորիա:1916 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ծովամարտեր
Բոսֆորի ճակատամարտ (1915)

thumb|300px| ''«Գեբեն» գծային հածանավը''
**Բոսֆորի ճակատամարտ** զինված բախում Սևծովյան նավատորմի և գերմանա-թուրքական ծովային ուժերի միջև, որը տեղի է ունեցել 1915 թվականի ապրիլի 27-ին (մայիսի 10) ռուսական նավատորմի կողմից Բոսֆորյան ամրությունների ռմբակոծության ընթացքում։

Բոսֆորից դուրս եկած «Գեբեն»-ը, 3 հարված ստանալով,վերադարձավ նեղուց։ Ռուսական նավերը կորուստներ և վնասներ չունեցան։

## Ճակատամարտի ընթացքը
Մայիսի 10-ի լուսաբացին ռուսական էսկադրան, որը Սևաստոպոլից դուրս էր եկել մայիսի 7-ին, բաժանվեց (Սևծովյան ռազմաճակատի հրամանատարությունը տեղյակ չէր Սև ծովում Goeben-ի, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Էրեգլիի շրջանում առկայության մասին)՝ «Երեք նվիրապետեր»-ը և «Պանտելեյմոն»-ը նախատեսեցին ռմբակոծել Բոսֆորի ամրությունները, «Հովհան Ոսկեբերան»-ը և «Ռոստիսլավ»-ը մնացին նեղուցից 20-25 մղոնի վրա գտնվող պաշտպանական զորամասում։

Գծային հածանավի հրամանատարը (Սուշոնը այս անգամ մնացել էր Կոստանդնուպոլսում), ենթադրելով հակառակորդի ուժերի բաժանման մասին, որոշեց հարձակվել։

Այն բանից հետո, երբ հայտնաբերվեց Goeben-ը, Էբերգրդը «Երեք նվիրապետեր»-ին և «Պանտելեյմոն»-ին հրամայեց դադարեցնել ամրությունների ռմբակոծությունը և միանալ էսկադրային, իսկ ինքը երեք նավերով դուրս եկավ նրանց ընդառաջ։

«Եվստաթեոս»ը և «Հովհան Ոսկեբերան»ը կենտրոնացված կրակահերթ բացեցին ժամը 7 անց 53 րոպեին 94 կաբ հեռավորությունից, Goeben-ը իր հերթին հիմնական տրամաչափի հրանոթներից կրակ բացեց՝ այն ուղղելով դեպի «Եվստաթեոս»ը։ Ճակատամարտի ընթացքում բեկում մտցրեց «Պանտելեյմոն»-ը, որը 8 անց 05 րոպեին առաջ անցավ «Ռոստիսլավ»-ից՝ ձգտելով ռուսական էսկադրայի կազմում զբաղեցնել երրորդ տեղը։ Ավելի քան 100 կաբ. հեռավորությունից արված երկրորդ համազարկով նա անվրեպ հարված հասցրեց Goeben-ի ուղիղ միջնամասին. ռումբը պայթեց գլխավոր զրահապատ գոտու ներքին եզրաշերտի մոտ, կողային միջանցքը խորտակվեց և շարքից հանեց N 2 հրետանախցի 150-մմ զենք։

Շուտով Goeben-ի վրա ևս երկու արկեր ընկան։ Դրանցից մեկը բաքի վրայով անցավ բնակելի տախտակամած, հարվածեց ստորին տախտակամածին, բայց լուրջ վնաս չհասցրեց։ Մյուսն ընկավ հակատորպեդային ցանցի մեջ այնպես, որ սա կախվեց նավակողից։ Անձնակազմը կորուստներ չունեցավ։

Այնուհետև պայքարի հեռավորությունը նվազեց մինչև 73 կաբ, և Goeben-ի դրությունը դարձավ վտանգավոր:Տեսնելով, որ «ռուսական եռյակը» կրկին կազմ ու պատրաստ է, նա փոխեց իր ուղղությունը և դուրս եկավ կռվից, որի տևողությունը կազմեց ընդամենը 23 րոպե։ 8 անց 16 րոպեին 110 կաբ հեռավորության վրա հրաձգությունը դադարեց։

Goeben-ը մոտ 160 ապարդյուն կրակոցներ արձակեց գլխավոր տրամաչափի զենքերից, նրա հակառակորդները՝ 169305-մմ և 36 203 մմ արկեր։ Ռուսական նավերը կորուստներ և վնասներ չունեցան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Флот в Первой мировой войне — *Т. 1. М., 1964*
* Боевая летопись русского флота: Хроника важнейших событий военной истории русского флота с IX в. по 1917 г. — М.: Воениздат МВС СССР, 1948. — 492 с. / *Под редакцией доктора военно-морских наук капитана 1 ранга Н. В. Новикова. // Академия Наук Союза ССР. Институт истории.*

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ծովամարտեր
Կատեգորիա:1915 Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Բոսֆոր
Էմմա Բլեքերի

**Էմմա Լուիզ Բլեքերի** (), բրիտանացի երգչուհի-երգահան և Յութուբի բլոգեր։ Իր գլխավոր յութուբյան ալիքը ունի 1.3 միլիոնից ավել բաժանորդ և ավելի քան 128 միլիոն դիտում։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Էմմա Լուիզ Բլեքերին ծնվել է Անգլիայի Էսսեքս կոմսության Բազիլդոն վարչական շրջանում։ Նրա ծնողները՝ Շիլա և Մայքլ Բլեքերիները բաժանվեցին, Երբ Էմման դեռ 13 տարեկան էր։ Ամուսնալուծությունից հետո Բլեքերիի մայրը ունեցավ ևս երկու զավակ՝ Ֆիբի և Թրեվիս։ 
Բլեքերին հաճախել է Բրոմֆորդս դպրոցը և SEEVIC համալսարանը, որտեղ նա սովորել է քաղաքականություն։

## Երաժշտություն
Էմմա Բլեքերին 2012 թվականին թողարկեց «Human Behaviour»-ը, որը իր առաջին մինի ալբոմն էր։ Նա սկզբնապես ստեղծել էր իր ալիքը («emmablackery»), որպեսզի զարգացնի իր երաժշտական կարիերան։ 2013 թվականի հուլիսին լույս տեսավ Բլեքերիի երկրորդ մինի ալբոմը, «Distance» անվանմամբ։ Քիչ անց նա նաև թողարկեց տեսահոլովակ «Go to the Disance» անվանմամբ։ Այդ մինի ալբոմը գրավեց iTunes Ռոքի չարթի առաջին հորիզոնականը թողարկման առաջին շաբաթվա ընթացքում։ 2014 թվականի նոյեմբերի տասնմեկին լույս տեսավ Բլեքերիի երրորդ մինի ալբոմը, իսկ «Perfect» երգը գրավեց Միացյալ Թագավորության Ռոք և Մետալ ժանրերի ութերորդ հորիզոնականը։
2016 թվականի ապրիլի 4-ին Բլեքերին հայտարարեց, որ կմիանա Busted խմբին իրենց «Pigs Can Fly» համերգային շրջագայությանը։

## Յութուբ
Բլեքերին ներկա պահի դրությամբ ունի երեք ակտիվ ալիք, սակայն անցյալում ունեցել է այլ ալիքներ, որոնք կա՛մ ջնջվել են, կա՛մ այլևս ակտիվ չեն։
Նա ստեղծել է իր հիմնական ալիքը 2012 թվականի մայիսին և սկսեց իր գործունեությունը «Մոխրագույնի հիսուն երանգները» գրքի մասնիկները կարդալով, սակայն այդ տեսանյութերը հեղինակային իրավունքի պատճառով հետագայում ջնջվեցին։ Բլեքերիի տեսանյութերի մեծ մասը կատակերգական սկեչեր կամ բլոգեր են, և նրա 5 ամենաշատ դիտում ունեցող տեսանյութերը պատկանում են այդ ժանրին (ըստ 2017 թվականի մարտի տվյալների)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Համացանցային աստղեր
Վոլֆգանգ Բորխերտ

**Վոլֆգանգ Բորխերտ** (, ), գերմանացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։

Վոլֆգանգ Բորխետը ծնվել է Համբուրգ քաղաքում։ Համբուրգը կարևոր տեղ է գրավում նրա քնարերգության մեջ։ Առաջին բանաստեղծությունը գրել է տասնհինգ տարեկան հասակում։ Դարձյալ վաղ տարիքում հրատարակած նրա բանաստեղծությունները գրավում են Գեստապոյի ուշադրությունը, քանի որ դրանք չէին տեղավորվում կայսերական գաղափարախոսության մեջ։ Վոլֆգանգ Բորխերտը հետաքրքրված է գերմանական վաղ էքսպրեսիոնիզմի բանաստեղծներով (Գոթֆրիդ Բեն, Գեորգ Թրակլ, Գեորգ Հեյմ), իր ուսուցիչներն է համարել Ֆրիդրիխ Հյոլդերլինին, Ռայներ Մարիա Ռիլկեին։

1941 թվականի մարտին նա դառնում է Հաննովերի և Լյունեբուրգի թատրոնի դերասան, որը համարում էր իր կյանքի ամենաերջանիկ շրջանը։

## Վոլֆգանգ Բորխերտը հայերեն
* Նա, հավանաբար, վարդագույն շապիկով է
* Բիլբրուկ
* Գիշերն առնետները քնում են, իհարկե 
* Սա մեր մանիֆեստն է

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Սերգեյ Աուսլենդեր

**Սերգեյ Աուսլենդեր** (, ), ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, թատերական և գրական քննադատ։

Սովորել է Կիևի, Մոսկվայի, Նիժնի Նովգորոդի գիմնազիաներում։ 1906 թվականին ավարտել է Սանկտ-Պետերբուրգի յոթերորդ գիմնազիան։ Սովորել է Սանկտ-Պետերբուրգի կայսերական համալսարանի պատմաբանասիրական համալսարանում (1910): Ընկերական հարաբերություններ է ունեցել Միխայիլ Կուզմինի հետ, որը նրան ներկայացրել է սանկտպետերբուրգյան բոհեմին։ 1910 թվականին ամուսնացել է դերասան, երգչուհի Նադեժդա Զբորովսկայի հետ։

Չի ընդունել Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը և 1918 թվականի սկզբին թողել է Պետրոգրադը, սկզբում ապրելով Մոսկվայում, ապա Եկատերինբուրգում և Օմսկում։

## Սերգեյ Աուսլենդերը հայերեն
* Սևամորթ առաջնորդը (պատմվածք), Ե., Պետրատ, 1927, 152 էջ։ Ռուսերեն թարգմ.՝ Սիմակ։
* Փոքրիկ Խոն (պատմվածք), Մոսկվա, ԽՍՀՄ ժողկենտհրատ, 1928, 13 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Խնկո-Ապեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Նեմո կետ

**Նեմո կետ** (), պայմանական կետ համաշխարհային օվկիանոսում, որն ամենից հեռու է գտնվում ցամաքային որևէ հատվածից Երկրում։ Կոորդինատներն են : Ցամաքային մոտակա երեք կետերը գտնվում են 2.688 կմ հեռավորությամբ։

## Պատմություն
Նեմո կետը համակարգչային մոդելավորման եղանակով 1992 թվականին առանձնացրել է խորվաթ ինժեներ-հետազոտող Հրվոե Լուկատելան (Hrvoje Lukatela): Հենց նա էլ առաջարկել է պայմանական կետի անվանումը, որ կապվում է Ժյուլ Վեռնի հերոս կապիտան Նեմոյի անվան հետ, ով որոշել էր առանձնանալ մարդկությունից։

Նեմո կետին ամենամոտ գտնվող ցամաքային հատվածներըը Դյուսի մարջանի կղզին, Մոտու Նուի և Մահեր կղզիներն են, որոնք բոլորն էլ գտնվում են 2.688 կմ հեռավորության վրա։ Նեմո կետին ամենամոտ գտնվող մարդաբնակ վայրը Փիթքերն կղզիներն են, որ գտնվում են Դյուսի կղզուց 470 կմ արևելք։ Կղզիներից չորսն անմարդաբնակ են, իսկ մեկը 2014 թվականի տվյալներով աշխարհում ամենափոքրաթիվ բնակչություն ունեցող տարածքն է` 49 բնակիչով։ Նեմո կետը անհասանելիության երկրային բևեռների ցանկում է ընդգրկված։

Հետաքրքիր փաստ է, որ Նեմո կետի վրայով կարող է անցնել միջազգային տիեզերական կայանի ուղեծիրը, քանի որ շեղումը Նեմո կետի լայնությունից մեծ է։ Այնպես որ ժամանակ առ ժամանակ մոտակա բնակավայրը լինում է 400 կմ հեռավորության վրա, բայց տիեզերքում։

## Նշանակություն
Բացի ցամաքային որևէ հատվածից ամենահեռուն գտնվող կետը լինելուց` Նեմո կետը օվկիանոսայի ուժեղ հոսանքների կենտրոն է։ Այդ պատճառով տեղանքում բացակայում է կենդանական աշխարհի որևէ դրսևորում` բացի ջրային մի քանի բակտերիաներից. դրա համար էլ տիեզերական շատ ընկերություններ այս շրջանն օգտագործում են որպես տիեզերանավերի գերեզման, քանի որ այստեղ մարդկանց ու բնությանը վնասելու ռիսկերը նվազագույնն են։ Նեմո կետի մոտակայքում` օվկիանոսի հատակին, արդեն կան իրենց դարն ապրած հարյուրից ավել տիեզերական սարքեր։

## Մշակույթում
250px|մինի|Նեմո կետը և մտացածին Ռ'լյեխ քաղաքը` ըստ Լավքրաֆտի և Դերլետի
* Հովարդ Ֆիլիպս Լավքրաֆտի` 1928 թվականին տպագրված «Կտուլխուի կանչը» պատմվածքում առաջին անգամ հիշատակվում է խորհրդավոր կերպով ջրածածկ եղած Ռ'լյեխ մտացածին քաղաքը։ Լավքրաֆտն այն տեղադրել էր հարավային լայնության 47° 9' և արևմտյան երկայնության 126° 43' կետում։ Լավքրաֆտի արվեստը քարոզող ու երկրպագող ամերիկացի գրող Ավգուստ Դերլետը առաջարկում է փոքր-ինչ փոփոխված կոորդինատներ` հարավային լայնության 49° 51' և արևմտյան երկայնության 128° 34': Այս երկու կետերն էլ չեն համապատասխանում Նեմո կետին, սակայն նրան շատ մոտ են գտնվում։
* *[[Gorillaz]]* խմբի «Պլաստիկի ափերը» («Plastic Beach») ալբոմում հեղինակները տեղադրել են պատմություն, որի համաձայն` Մյորդոկ Նիկալս անունով մտացածին երաժիշտը Նեմո կետում հայտնաբերել է կենցաղային թափոններից առաջացած լողացող կղզի, որի վրա էլ հիմնել է նոր ստուդիա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոս
Զավեն Աբրահամյան

**Զավեն Աբրահամյան** (), հայ դերասան, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ։

## Կենսագրություն
Զավեն Աբրահամյանը ծնվել է 1948 թ. օգոստոսի 13-ին, Երևանում։ 
1966 թ. ավարտել է Երևանի Մուրացանի անվան թիվ 18 միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Հայաստանի թատերական ընկերությանը կից նորաստեղծ թատրոն-ստուդիա։ 
1967 թ. ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժին։ 
1972 թ. աշխատել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնում։ 
Հյուրախաղերով մեկնել է տարբեր երկրներ։

## Խաղացած դերեր Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում
Ա. Լինդգրենի «Մանչուկն ու Կառլոսը» (Կառլսոն)

Վ. Մովսիսյանի «Եղիցի Երկիր» (Հայկ Նահապետ)

Ժ. Անանյանի «Տեր, մի թող մեզ անտեր» (Սուրեն)

Սանինի «Ես մարդ եմ» (Կառլ Մարքս)

Հ. Պարոնյանի «Ատամնաբույժն արևելյան» (Թովմաս)

Վ. Շեքսպիրի «Ոչինչից մեծ աղմուկ» (Դոն Պեդրո)

## Խաղացած դերեր Հ. Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում
Զավեն Աբրահամյանը 1994 թ-ից աշխատում է Երևանի Հ. Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում, որտեղ խաղացել է՝
* Կ. Գոլդոնիի «Հյուրանոցի տիրուհին» (Կավալեր)
* Ֆիգեյրեդոյի «Եզոպոս» (Եզոպոս), 
*Ա. Նիկոլայի «Սեր մինչ մահ» (Մայիս)
* Ֆ. Վեբերի «Ընթրիք հիմարի հետ» (Պիեռ Ռոշան)
* Գ. Սունդուկյանի «Խաթաբալա» (Իսայի), «Էլի մեկ զոհ» (Սարգիս)
* Ա. Ցագարելիի «Խանումի արարքները» (Միկիչ)
* Ն. Գոգոլի «Ամուսնություն» (Բոչկարյով)
*Հակոբ Պարոնյան 《Ատամնաբույժն արևելյան》
*Արամաշոտ Պապայան 《Գնա մեռի, արի սիրեմ》(Տարոն)
*Գուրգեն Խանջյան 《Ինձնից պրծում չկա》(Հայր)
*Հակոբ Պարոնյան 《Երկու տերով ծառա մը》(Տեր)
* Վ. Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր» (Էգյուչիկ) և այլ ներկայացումներում

## Ֆիլմեր
*«Բոռը»
*«Բանտախույց 2016»
*«Աշակ»
*«Աշնանային ծիրան»
*«Վաղվա օրը»

## Հեռուստասերիալ
* «Բացի՛ր աչքերդ»
* «Բալենի»
* «Վերջին ուսուցիչը» (2019)

## Մրցանակներ, կոչումներ
2004 թ. արժանացել է ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակի, 2005 թ.` Հայաստանի վաստակավոր արտիստի կոչման, ապա` ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Պեան

**Պեան**՝ խորային լիրիկական երգ, հին հունական պոեզիայի ժանր։ Ի սկզբանե պեանը՝ խորային երգ էր, հասցեագրված Ապոլլոնին, ավելի ուշ՝ ուրիշ աստվածներին Դիոնիսոս, Հելիոս, Ասկլեպիոս : Բառի ճշգրիտ ստուգաբանությունը հայտնի չէ, շատ հավանական է կապը բժշկական արվեստի ներկայացուցիչների հետ։

## Ընդհանուր բնութագիր
Պեաններ անվանվում էին խորային երգեր ի պատիվ Ապոլոնի, որպես բուժարար սստծու, ով ինքն էլ էր երբեմն անվանվում Պեան, նրա քրոջ՝ Արտեմիսի և բժշկության աստված Ասկլեպիոսի։ Պեանները ի սկզբանե կատարվում էին աղետների, օրինակ, համաճարակների դեպքում, որպեսզի խնդրեն աստծուց բժշկություն կամ շնորհակալություն հայտնեն դրանից ազատվելու համար։ Հետագայում պեանները սկսել են կատարվել նաև ի պատիվ մնացյալ աստվածների և շատ առիթներով։ Այսպես, դորիացիներ երգում էին պեանը արշավանք գնալուց առաջ, նավատորմի մեկնելուց առաջ, հաղթանակից հետո։ Ատտիկայում պեաններ էին կոչվում այն երգերը, որոնք կատարվում էին խնջույքների երգիչների կողմից, երբ կատարվում էր աստվածների կամ հերոսների երկրպագություն։

Պեանների բագավաճման հինավուրց վայրը ամենայն հավանականությամբ եղել է Կրետեն։ Մայրցամաքային Հունաստանում (մասնավորապես Սպարտայում) պոեզիայի այդ տեսակը փոխանցվել է պոետ Ֆալետի կողմից, ավանդությունը նրան համարում է պեանի որպես ժանրի նախահայրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Կրոնը Հին Հունաստանում
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Ինքնադիմանկար։ Երեք հասակ

**«Ինքնադիմանկար։ Երեք հասակ»**, հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1942 թվականին ստեղծած ինքնադիմանկարը՝ կյանքին ու աշխարհին փիլիսոփայական խորությամբ նայողի, մարդու կյանքի իմաստավորումը, մահն ու անմահությունը, անցողիկն ու հավերժը 62-ամյա արվեստագետի աչքերով դիտողի մտորումներով։ Կտավը գտնվում է Սարյանի տուն-թանգարանում։

«Ինքնադիմանկար։ Երեք հասակ» կտավը Սարյանը ստեղծել է Հայրենական մեծ պատերազմի օրերին, երբ նկարչի՝ ռազմաճակատում գտնվող որդուց երկար ժամանակ լուր չկար։

## Նկարագրություն
«Երեք հասակ» ինքնադիմանկարի աջ կողմում նկարիչը պատկերել է իրեն երիտասարդ տարիքում՝ հայացքը հեռուն, այն ճանապարհին, որով ընթանալու է։ Ձախ կողմում՝ Սարյանը միջին տարիքում է, վստահ ճամփա անցած նկարիչ, կենտրոնում՝ ծերունազարդ, խորախորհուրդ հայացքը դիտողին հառած (սա «Դիմակով ինքնանկարի» (1933) կրկնությունն է)։ Երեք ժամանակի՝ երեք հասակի համար էլ ֆոն է ծառայում հայրենի բնությունը, լուսաշող մի սարալանջ, որի կենտրոնում նկարիչը պատկերել է իր տունը։ Տեսարանը ավարտվում է հեռվում երևացող Արարատի գագաթով։ Կյանքի երեք անցողիկ հասակները համադրված են անանց արժեքի՝ բնօրրանի հետ։ Նկարում խոհեր կան անցած տարիների, անհանգստություն հայրենիքի ծանր օրերի մասին, միաժամանակ, լավատեսություն ու հավատ, որով պարուրված է Սարյանի ողջ արվեստը։

Պատկերին նայելիս՝ ծերունու հայացքի մեջ կարդում ես նկարչի իմաստուն խոսքերը.

## Տվյալներ
* «Ինքնադիմանկար։ Երեք հասակ», 1942, կտավ, յուղաներկ, 96,5 х 146 սմ։ Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան, Երևան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Կյանքն ինքնանկարներում, Մ. Մ. Ղազարյան (Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ)](http://hpj.asj-oa.am/3260/1/1980-1(77).pdf)

Կատեգորիա:1942 նկարներ
Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի նկարներ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի նկարներ