Կինո (նկարիչ)

*Այս իսպանական անվան մեջ առաջին կամ հայրական ազգանունը Լավադո է, իսկ երկրորդ կամ մայրական ազգանունը՝ Տեխոն։*

**Խոակին Սալվադոր Լավադո Տեխոն**, ավելի հայտնի իր գրչանունով՝ **Կինո** (, ), արգենտինացի ծաղրանկարիչ։ Նրա «Մաֆալդա» կատակերգությունը (որը թողարկվել է 1964-1973 թվականներին) հայտնի է Ամերիկայի և Եվրոպայի շատ մասերում և գովեստի է արժանացել սոցիալական երգիծանքի օգտագործման համար՝ որպես իրական կյանքի խնդիրների մեկնաբանություն։

## Վաղ կյանք
Խոակին Սալվադոր Լավադո Տեխոնը ծնվել է Մենդոսայում, Արգենտինայում, 1932 թվականի հուլիսի 17-ին Ֆուենխիրոլայից (Մալագա) գաղթական անդալուզացի ընտանիքում։ Իսպանական անվան ավանդույթի համաձայն՝ «Լավադոն» նրա առաջին կամ հայրական ազգանունն է, իսկ «Տեխոն»՝ մայրական ազգանունը։ Ծնողների սահմանափակ սոցիալական շրջապատի պատճառով նա մինչև վեց տարեկանը խոսում էր անդալուզյան առոգանությամբ։ Նա պահպանեց սերը իր ծնողների իսպանական մշակույթի և ֆլամենկոյի նկատմամբ մինչև իր վերջին տարիները։ Նա Իսպանիայի քաղաքացիություն ստացավ 1990 թվականին և մնաց Իսպանիայի և Արգենտինայի երկքաղաքացի։

Նրան մանկուց անվանում էին «Կինո»՝ նրան տարբերելու իր հորեղբորից՝ նկարազարդող Խոակինից, ով օգնեց արթնացնել իր ծաղրանկարչության մասնագիտությունը վաղ տարիքում։ 1945 թվականին՝ մոր մահից հետո, նա ընդունվեց և սկսեց ուսումը Escuela de Bellas Artes de Mendoza-ում։ Կարճ ժամանակ անց նրա հայրը մահացավ 1948 թվականին, երբ Կինոն 16 տարեկան էր։ Մեկ տարի անց նա թողեց ուսումը` ծաղրանկարիչ դառնալու մտադրությամբ։ Շուտով նա կվաճառի իր առաջին նկարազարդումը՝ գործվածքների խանութի գովազդը։

Նրա առաջին հումորային էջը տպագրվել է Esto Es շաբաթաթերթում, որը հանգեցրել է այլ ստեղծագործությունների տպագրմանը բազմաթիվ այլ ամսագրերում՝ Լեոպլան,  *TV Guía,* Վեա և Լեա, Դամաս և Դամիտաս, Usted, Panorama, Ադան, Ատլանտիդա, Չե, որ օրաթերթ  «Դեմոկրատիա» և այլն։ 1954 թվականին նրա մուլտֆիլմերը կանոնավոր դարձան Ռիկո Տիպո, Տիա Վիսենտա և Դոկտոր Մերենգեյում։

## Կարիերա
**Մաֆալդա**

Նրա առաջին գիրքը՝ Mundo Quino-ն, լույս է տեսել 1963 թվականին։ Միևնույն ժամանակ նա էջեր էր մշակում «Mansfield» էլեկտրական կենցաղային տեխնիկայի ընկերության գովազդային արշավի համար, որի համար ստեղծեց Մաֆալդայի կերպարը՝ հիմնվելով նրա անվան վրա նույն հնչյունների վրա ինչպես Mansfield ապրանքանիշի անվանումում։ Գովազդային արշավը երբեք չի իրականացվել, ինչը հանգեցրել է Լեոպլանում Մաֆալդայի առաջին պատմության հրապարակմանը։ Հետագայում այն ​​պարբերաբար հայտնվում էր Primera Plana շաբաթաթերթում, քանի որ ամսագրի տնօրենը Կինոյի ընկերն էր։ 1965-1967 թվականներին այն տպագրվել է El Mundo թերթում։ Առաջին ժողովածուի թողարկումից անմիջապես հետո այն սկսեց հրատարակվել Իտալիայում, Իսպանիայում (որտեղ ֆրանկո ժամանակաշրջանի գրաքննության պատճառով այն պիտակված էր որպես «միայն մեծահասակների համար»), Պորտուգալիայում և շատ այլ երկրներում։ Այն նաև թարգմանվել է 12 լեզուներով։

Մաֆալդան ստեղծվել է որպես անպատկառ և ոչ կոնֆորմիստ վեցամյա երեխա, ով ատում էր ֆաշիզմը, միլիտարիզմը և ապուրը և սիրում էր The Beatles: Հերոսը փորձել է արտացոլել մեծահասակների աշխարհը, որը երևում է խելացի երեխայի աչքերով։ Նրա ընկերներն արտացոլում էին տարբեր անհատականություններ, ինչպիսիք էին անվստահ, բայց ուսանելի Ֆելիպեն, բամբասող աղջիկ Սուսանիտան, պինդ, բայց խամրած Մանոլիտոն, միամիտ Միգելիտոն, ապստամբ և սրամիտ Լիբերտադը և Մաֆալդայի փոքրիկ եղբայրը՝ Գիլը։ Կերպարը և սերիալը համեմատվել են Չարլզ Մոնրո Շուլցի «Peanuts» կատակերգական շարքի հետ։

Կինոն հրաժարվեց Մաֆալդայի պատմությունից 1973 թվականի հունիսի 25-ին՝ պնդելով, որ ցանկանում էր խուսափել ինքն իրեն կրկնելուց. հետագա տարիներին, սակայն, նա ասաց, որ Լատինական Ամերիկայի փոփոխվող քաղաքական լանդշաֆտը նույնպես ազդել է իր որոշման վրա. «Եթե ես շարունակեի նկարել նրան, նրանք ինձ կգնդակահարեին»։ 1976 թվականի պետական ​​հեղաշրջումից հետո։ Արգենտինայում տեղափոխվել է Միլան, Իտալիա, որտեղ շարունակել է ստեղծել հումորային էջեր։ Չնայած նա երբեք չվերադարձավ Մաֆալդայի և նրա ընկերների մոտ կոմիքսների ձևաչափով, նա օգտագործեց կերպարը որոշակի կոնկրետ պահերի՝ բացատրելու Կրթության իրավունքի մասին Օրգանական օրենքը (LODE)՝ 1986 թվականին իսպանական կառավարության հանձնաժողովի կողմից,  2020 թվականին COVID-19-ի իրազեկման քարոզարշավի համար, և 1977 թվականին՝ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի համար Երեխաների իրավունքների ժնևյան հռչակագիրը լուսաբանելու համար։ Արգենտինացի պրոդյուսեր Դանիել Մալլոն 1965 թվականին 260 մաֆալդայի քերթվածքները վերածեց հեռուստաշոուի։

2008 թվականին Museo del Dibujo y la Ilustración-ի նախաձեռնությամբ Բուենոս Այրեսի մետրոպոլիտենի ընկերությունը ստեղծեց Մաֆալդայի որմնանկարը Պերուի մետրոյի կայարանում Բուենոս Այրեսի Plaza de Mayo-ում։ 2009 թվականին Քինոն մասնակցել է մաֆալդայի բնօրինակ աշխատանքով, որը ստեղծվել է El Mundo-ի համար, երկհարյուրամյակին։ Գրաֆիկական հումորի 200 տարին, որը Museo del Dibujo y la Ilustración-ը կազմակերպել է Բուենոս Այրեսի Էդուարդո Սիվորի թանգարանում։

**Հետագա աշխատանքներ**
Կինո, 2014 թվական|200px|thumb|right

Մինչ Մաֆալդան շարունակում էր օգտագործվել Արգենտինայում և արտերկրում մարդու իրավունքների արշավների համար, Կինոն իրեն նվիրեց խմբագրական ոճի այլ կոմիքսներ գրելուն։ Կոմիքսները հրատարակվել են Արգենտինայում և արտասահմանում։ 1982 թվականից ի վեր արգենտինական Clarín թերթը հրապարակում է նրա ծաղրանկարները շաբաթական։

Կուբացի մուլտֆիլմի ռեժիսոր Խուան Պադրոնի հետ այցելությունից հետո նրանք նկարահանեցին մի շարք մուլտֆիլմեր։ 1986 թ․-ից 1988 թվականներին նրանք նկարահանեցին վեց Quinoscopio մուլտֆիլմեր Կուբանո դել արվեստ և արդյունաբերության կինոյի ինստիտուտի միջոցով, որոնցից ոչ մեկը վեց րոպեից ավելի երկար չէր։ Բացի այդ, զույգը 1994 թվականին աշխատել է Մաֆալդայի 104 կարճ մուլտֆիլմերի վրա։ Քինոն ի վերջո թոշակի անցավ 2006 թվականին։ Մինչ Մաֆալդան կենտրոնացած էր երեխաների և աշխարհի նկատմամբ նրանց անմեղ, իրատեսական հայացքի վրա, նրա հետագա կոմիքսներում ներկայացված էին սովորական մարդիկ՝ սովորական զգացմունքներով։ Հումորը բնորոշ ցինիկ է, հաճախ ծաղրում է իրական կյանքի այնպիսի իրավիճակներ, ինչպիսիք են ամուսնությունը, տեխնոլոգիան, հեղինակությունը և սնունդը։ Այս ցինիկ հումորը վերագրվում է որպես նրա հաջողության պատճառներից մեկը ողջ Լատինական Ամերիկայում և Լատինական Ամերիկայից դուրս աշխարհի մեծ մասում։ 1960-ականների և 1970-ականների aporteñado արգենտինական թեմայի նրա մուլտֆիլմերը խմբագրվել և թարգմանվել են 26 տարբեր լեզուներով՝ բացառությամբ Rioplatense-ի բնօրինակ իսպաներենից։ Բազմաթիվ հատորներով հավաքված արգենտինացի հրատարակիչ Ediciones de la Flor-ի կողմից, այս կոմիքսները մատչելի են։

## Անձնական կյանք
Կինոն ամուսնացել է Ալիսիա Կոլոմբոյի հետ 1960 թվականին։ Զույգը երբեք երեխաներ չի ունեցել։ Նա և իր կինը 1976 թվականից ապրում էին աքսորյալ Միլանում, նախքան Արգենտինա վերադառնալը յոթ տարի անց, երբ ավարտվեց ռազմական բռնապետությունը։ Հետագայում նա իր ժամանակը բաժանեց Բուենոս Այրեսի, Մադրիդի և Միլանի միջև։ Նա ագնոստիկ էր։ 2017 թվականին դեգեներատիվ գլաուկոմայի պատճառով նա գրեթե կուրացավ։

## Հավաքածուներ
Կինոյի աշխատանքների մի մասը գտնվում է Վանդերբիլթի համալսարանի Հատուկ հավաքածուների գրադարանում՝ որպես Էդուարդո Ռոզենցվայգի հավաքածուի մաս։

## Պարգևներ և պատիվներ

Կինոն իր կարիերայի ընթացքում արժանացել է բազմաթիվ միջազգային մրցանակների և պատվոգրերի։ 1982 թվականին Քվինոն ընտրվել է Տարվա ծաղրանկարիչ ամբողջ աշխարհի գործընկեր մուլտիպլիկատորների կողմից, նա արժանացել է Konex Platinum մրցանակի վիզուալ արվեստի համար 1982 և 1992 թվականներին, Konex Special Mention 2012 թվականին և Konex of Honor 2022 թվականին։ 1988 թվականին նա կոչվել է Մենդոզայի նշանավոր քաղաքացի։ 2000 թվականին նա ստացավ երկրորդ Quevedos Ibero-American Prize-ը գրաֆիկական հումորի համար։ 2014 թվականի մարտին արժանացել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանին։ Բացի այդ, Բուենոս Այրեսի Կոլեգիալես թաղամասն իրենց հրապարակն անվանել է Պլազա Մաֆալդա։

2014 թվականի մայիսին Կինոյին Արգենտինայի Սենատի կողմից շնորհվել է սենատոր Դոմինգո Ֆաուստինո Սարմիենտո մշակութային մրցանակը։

2014 թվականին Քինոն արժանացել է Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակին՝ ի նշան իր աշխատանքի՝ Մաֆալդայի կերպարը ստեղծելուց 50 տարի անց։ Նա մրցանակը ստացել է Իսպանիայի թագավոր Ֆելիպե VI-ից 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Իսպանիայի Օվիեդո քաղաքում տեղի ունեցած արարողության ժամանակ։

1999 թվականի հունվարին հայտնաբերված աստերոիդը նրա անունով կոչվել է 27178 Կինո։

## Մահ
Կինոն մահացել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կաթվածից՝ 88 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Quino's official webpage , also its reduced English version
* Lambiek Comiclopedia article
* Quino biography at the "Princess of Asturias Foundation" website

Կատեգորիա:1932 ծնունդներ
Կատեգորիա:2020 մահեր
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Կոմիքս գրողներ
Կատեգորիա:Կոմիքսների նկարիչներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ