open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալարոդներ

[thumb|Ալարոդիները Անդրկովկասի քարտեզի վրա՝ [մակրոնների և կասպերի միջև։]]
**Ալարոդիներ** (), Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում բնակված հնագույն ցեղախումբ, որի ներկայացուցիչները բնակվելիս են եղել Արաքս գետի հովտում։ Հիշատակվում է Հերոդոտոսի կողմից որպես Աքեմենյան տերության հպատարկներ, որոնք բնակվել են XVIII շրջանի կազմում։ Հանդիսացել են Հայկական լեռնաշխարհի ցեղերին Աքեմենյան տերության արձանագրություններում ընդհանրական «արմինացի ժողովուրդ» անվանված (ասորեստանյան արձանագրություններում «ուրարտացի ժողովուրդի» հին պարսկական տարբերակը) էթնոսի հյուսիսային մի ստվար հատվածը՝ Ալարոդներ ցեղանվամբ և բնակվում էին նույն էթնոսի մաս կազմող Սայսպերներ և Մատիեններ ցեղերի հարևանությամբ։ Ալարոդիները, սասպեյրների հետ միասին, մասնակցել են մ․թ․ա․ 5-րդ դարում պարսիկների Հունաստանի դեմ իրականացված արշավանքին։ Նրանց ջոկատները գլխավորել է Սիրոմիտրոսի որդի Մասիստիոսը։ Հերոդոտոսը նշում է, որ ալարոդիների զինամթերքը հիշեցնում էր կոլխերի զինամթերքին (դաշույններ, նիզակներ, կաշվե վահաններով և փայտե սաղավարտներ)։

Ալարոդների մասին ուրիշ հիշատակություններ մեզ չեն հասել։ Ենթադրվում է, որ Ալարոդները խուռի-ուրարտական ցեղերին ազգակից ցեղեր էին, որոնք հանդիսացել են հայ ժողովրդի էթնոգենեզի հիմնական բաղադրամասերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աքեմենյան պետություն
Կատեգորիա:Կովկասի անհայտացած ազգեր
Ալարիք I

**Ալարիք I** (Alaricus, Alarich) (մոտ 370–410), վեստ գոթերի թագավոր (395-ից)։ Արշավել է Թրակիա, գրավել Աթենքը, ավերել Կորնթոսը, Արգոսը, Սպարտան։ Հռոմի Արկադիոս կայսրը Ալարիք I-ի հետ հաշտություն կնքեց, նրան շնորհեց բանակի մագիստրոսի տիտղոս և նշանակեց Իլլիրիայի կուսակալ (396)։ 401-ին Ալարիք I-ը ապստամբեց և ներխուժեց Իտալիա, բայց պարտվեց։ 410-ի օգոստոսի 24-ին գրավեց Հռոմը, կողոպտեց ու ավերեց այն։ Դա «հավերժական քաղաքի» առաջին գրավումն էր, որը դարձավ բարբարոսներից Արևմտյան Հռոմեական կայսրության նվաճման սկիզբը և մեծ տպավորություն գործեց ժամանակակիցների վրա։ Ալարիք I-ը մահացել է Հարավային Իտալիայում՝ դեպի Սիցիլիա և Աֆրիկա արշավանքի պատրաստվելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վեստգոթեր
Կատեգորիա:Եվրոպացի միապետներ
Ալթայան ցեղ

**Ալթայան ոչխար** () ոչխարի, նրբագեղմ, բրդամսատու ցեղ։ Ստացվել է Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասում։ Հաստատվել է 1949 թվականին։

Ալթայան ցեղի ոչխարները խոշոր են, ունեն ամուր կազմվածք, պարանոցի վրա՝ 1-3 մաշկային ծալք։ Խոյերի միջին կենդանի քաշը 90-100 կգ է, մաքիներինը՝ 55-65 կգ, բրդատվությունը համապատասխանաբար՝ 9-11 և 6-6,5 կգ, բրդի երկարությունը՝ 7-10 սմ։ Բուծվում է Ալթայի երկրամասում, Աիբիրում, Հյուսիսային Ղազախստանում և Ուրալում։

Կատեգորիա:Ոչխարի ցեղեր
Ռեուս

**Ռեուս** (), համայնք Իսպանիայում՝ կատալոնական Տառագոնա պրովինցիայի Բաշ Կամպ շրջանում (կամորկայում)։ Տարածքը կազմում է 53,05 կմ²։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 106662։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Տառագոնա քաղաքից հեռավորությունը 14 կմ է, Կամբրիլս քաղաքից՝ 12 կմ, Սալոու քաղաքից՝ 10 կմ,
Լա Պինեդայից՝ 8 կմ և Բարսելոնայից՝ 108 կմ։
 
Ռեուսում է ծնվել անվանի ճարտարապետ Անտոնիո Գաուդին։

## Տեսարժան վայրեր
Ռեուսը զբոսաշրջիկներին գրավում է իր բազմազան տեսարժան վայրերով։ Քաղաքի կենտրոնում զբոսանքները հնարավորություն կտան ձեզ հիանալու քաղաքի հրաշալի ճարտարապետությունով և հետաքրքիր հուշարձաններով։ Ռեուսում գտնվում է թեմատիկ կենտրոն, որը նվիրված XX դարի հանրահռչակ ճարտարապետ Անտոնիո Գաուդիին։ Իմաստ ունի ուշադրություն դարձնել Սալվադոր Վիլասեկայի ինստիտուտին, հնէաբանության թանգարանին, ինչպես նաև պատմական մյուս բազմաթիվ հուշարձաններին, որոնք մտնում են մոդեռնի քայլող ուղու մեջ։

## Գնումներ
Ռեուս այցելելու պատճառների մեջ Գաուդիի կենտրոնի այցելության և գեղատեսիլ վայրերով զբոսանքների հետ միասին հարկ է ներառել նաև գնումներ կատարելը։ Քաղաքի տարածքում տեղակայված է բազմազան ապրանքներ առաջարկող շուրջ 600 խանութ։ Նրա նեղլիկ փողոցներով տարածված են շատ ռեստորաններ և սրճարաններ, որտեղ յուրաքանչյուր ցանկացող կարող է իր ճաշակին հարիր ուտեստներ համտեսել։

## Փոխադրամիջոցներ
Պլակա Դել Կանալի հրապարակի մոտ գտնվում է ավտոկայանը, որտեղից սկսվում է քաղաքի հյուրերի մեծամասնության զբոսաշրջության երթուղին։ Պլակա Դել Ռեբուլի հրապարակի շուրջը տեղակայված է երկաթգծի կայարանը, իսկ Ռեուսից 4 կմ հեռավորության վրա տեղակայված է օդանավակայանը։

## Պատկերասրահ

Catalonia-Reus-Prim-Monument.jpg|Կատալոնիայի Ռեուս Պրիմ Հուշարձան
Reus1.jpg|Ռեուսի նեղ փողոցներից մեկը
Reus - Ajuntament - 01.jpg|Կատալոնիա
Prioral de Sant Pere.jpg|Prioral de Sant Pere.jpg


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальная страница 
* Página web del Ayuntamiento 
* Información de la Generalitat de Cataluña 
* Información del Instituto de Estadística de Cataluña
* Город Реус: основная информация и советы для туристов

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ալափարսի դպրոց

**Ալափարսի դպրոց**, հիմնադրվել է 1870–ին։ Սկզբում ունեցել է 25 աշակերտ, մեկ ուսուցիչ՝ Քերոբ Ավետիսյան։ 1890-ական թվականների սկզբին փակվել է ցարական իշխանության կողմից և վերաբացվել 1907-ին՝ 21 աշակերտով։ 1913-ին դարձել է եռամյա (102 աշակերտ, որից 12-ը՝ աղջիկ), 1921-ին՝ քառամյա։ Ալափարսի դպրոցի և 1929-ին բացված կոլտնտեսական երիտւսսարդական (կոլերիտ) դպրոցի հիման վրա 1930-ին ստեղծվում է յոթնամյա դպրոց։ 1935-ից միջնակարգ է։ Ալափարսի դպրոց 1970–1971 ուսումնական տարում ուներ 24 դասարան՝ 658 աշակերտով, 32 ուսուցիչ–ուսուցչուհիներով։ 100-ամյակի առթիվ պարգևատրվել է ՀՍՍՀ Գերագույն սովետի պատվոգրով։

Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզ
Սերգեյ Ալիլուև

**Սերգեյ Յակովլևիչ Ալիլուև** (), հեղափոխական գործիչ։

Ծնվել է 1866 թվականի հոկտեմբերի 7-ին։ Մինչև 1907 թվականը ակտիվ հեղափոխական աշխատանք է տարել Թիֆլիսում, Բաքվում, Մոսկվայում, Դոնի Ռոստովում։ 7 անգամ ձերբակալվել է, 2 անգամ աքսորվել։ 1907-1918 թվականներին աշխատել է Պետերբուրգում։ Ալիլուևի բնակարանը 1912-1917 թվականներին բոլշևիկների մշտական գաղտնատեղին էր։ Հուլիսյան օրերից (1917) հետո այդտեղ թաքնվել է Վլադիմիր Իլյայի Լենինը։ Ալիլուևը Հոկտեմբերյան հեղափոխության ակտիվ մասնակից էր։ Խորհրդային տարիներին ղեկավար աշխատանք է կատարել Մոսկվայում և Լենինգրադում։ Մահացել է հուլիսի 27-ին։  ԽՄԿԿ անդամ 1896 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեղափոխական գործիչներ
Կատեգորիա:Բոլշևիկներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ (կարմիրներ)
Պիգամ Ազիմով

**Պիգամ Ազիմովիչ Ազիմով** (), թուրքմեն խորհրդային լեզվաբան, Թուրքմենական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1951) և նախագահ (1966 թվականից), Թուրքմենական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961), «Թուրքմենական սովետական հանրագիտարան»–ի գլխավոր խմբագիր։ ԽՍԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են թուրքմենական լեզվաբանության, մասնավորապես՝ բառակազմության հարցերին։

Կատեգորիա:Թուրքմեն լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանասերներ
Ավետիս Ալիքսանյան

**Ավետիս Հովհաննեսի Ալիքսանյան ** (), հայ գրող, խմբագիր, հասարակական գործիչ։ Ֆրանսահայ գրողների ընկերակցության նախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մայիսի 10-ին, Կոստանդնուպոլիսի Սկյուտար թաղամասում։ Սովորել է տեղի Պերպերյան և Կեդրոնական վարժարաններում։ Բնակվել է Փարիզում։ Գրել է պատմվածքներ, վիպակներ, վեպեր, նկարագրել սփյուռքահայության կյանքը, աշխատավորության պայքարը՝ ազատության և դեմոկրատիայի համար («Անունը Մասիս դրինք» - 1964, «Երջանկություն» - 1966)։ Խմբագրել է ամսագրեր ու թերթեր Կոստանդնուպոլսում («Ամսվան գիրքը» - 1930, «Պատկեր» - 1932-1940, «Այսօր» - 1947–1948 և այլն), Փարիզում («Լույս Փարիզի» - 1957, «Լուսաղբյուր» - 1958)։ 1960 թվականից եղել է Փարիզի «Աշխարհ» թերթի խմբագիրը, Ֆրանսիայի կոմկուսի անդամ։ Եղել է նաև Ֆրանսահայ մշակութային միության պատվիրակ, Ֆրանսահայ գրողների ընկերակցության նախագահ։

Օգտագործել է Ա., Ա. Ա., Ա. Ք., Ալեքս, Այսօր, Անահիտ,Անոնցմե մին, Աշխարհական, Ավո, Արվեստասեր, Ա. Գավազանակիր, Աշոտ Գիպարյան, Դետ, Թատերասեր, Սիտ-եվա, Ալեքս Վարդանյան, Վոսփոր, Աշոտ Քիպարյան ծածկանունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Ազոտային թթու

**Ազոտային թթու**, HNO2 միահիմն, անկայուն, թույլ թթու։ Հայտնի է միայն նոսր լուծույթներում։ Տաքացնելիս այն ուժեղ թթուների կամ օքսիդիչների առկայությամբ քայքայվում է՝ 3HNO2=HNO3+2NO+H2O։ Կախված փոխազդող նյութից ազոտային թթուն օքսիդիչ կամ վերականգնիչ է։ Ազոտային թթվի կառուցվածքային բանաձևն է՝ HO-N=O։ Ստացվում է NO2 ջրում լուծելիս՝ 2NO2+H2O = HNO2 +HNO3, նաև նիտրատների և թթուների փոխազդմամբ։ Ազոտային թթուն և նրա աղերը՝ նիտրիտները, օգտագործվում են ազոներկանյութերի արտադրության մեջ և օրգանական սինթեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անօրգանական թթուներ
Կատեգորիա:Ազոտային միացություններ
Ալիքաչափ

**Ալիքաչափ**, ռադիոալիքների երկարությունը կամ հաճախականությունը չափելու սարք։ Բաժանվում են ռեզոնանսային և հետերոդինային ալիքաչափերի։ Ռեզոնանսային ալիքաչափի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է չափման ենթակա աղբյուրի հետ կապված տատանողական համակարգում ռեզոնանսի պահը սևեռելու վրա։ Հիմնական մասերն են՝ լարքի օրգան ունեցող տատանողական համակարգը, կապի տարրը և ռեզոնանսի ինդիկատորը։ Ռեզոնանսային լիքաչափի ճշգրտությունը կախված է արտաքին պայմաններից (ջերմաստիճան, խոնավություն), սանդղակի աստիճանավորման ճշտությունից և, գլխավորապես, ինդիկատորային սարքի զգայնությունից ու տատանողական համակարգի ռեզոնանսային կորի թեքությունից։ Ռեզոնանսային ալիքաչափով կարելի է չափել 0,005-11200 *Մհց* հաճախականության ալիքներ, ընդ որում չափման ճշգրտությունը կազմում է 0,1–0,01%։ Հետերոդինային ալիքաչափի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է չափվող և նմուշային (բարձր կայունության) հաճախականությունների տատանումների համեմատության վրա։ Կազմված է հաճախականության աստիճանավորված գեներատորից, խառնիչից և ինդիկատորից։ Չափման ճշգրտությունը կախված է *հետերոդինից* և կազմում է 0,01–0,0001%։ Կարելի է չափել 0,125–11500 *Մհց* հաճախականության ալիքներ։

Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Ռիեզի

**Ռիեզի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։

Բնակչությունը 11 678 մարդ (2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 175 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 66 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 93016։ Հեռախոսային կոդ՝ 0934։

Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Madonna della catena։
## Արտաքին հղումներ
* Բնակչության գլխավոր կայք
Ռաֆայել Ալբերտի

**Ռաֆայել Ալբերտի** (, ), իսպանացի բանաստեղծ։ Կոմունիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է դեկտեմբերի 16-ին, Իսպանիայի Քադիս գավառի Պուերտո դե Սանտա Մարիա գյուղում։ Իսպանացի ժողովրդի ազգային–հեղափոխական պատերազմի տարիներին (1936–1939) Ալբերտին Իսպանիայի մտավորականության հակաֆաշիստական միության աչքի ընկնող գործիչներից էր։ Հեղափոխական տրամադրություններով են տոգորված նրա «Բանաստեղծը փողոցում» (1936) և «Բեկման պահին» (1937) բանաստեղծությունների ժողովածուները։ Հանրապետական Իսպանիայի պարտությունից հետո Ալբերտին տեղափոխվել է Արգենտինա։ Ազատության և խաղաղության համար ժողովուրդների պայքարին են նվիրված նրա «Պարանա գետի բալլադներն ու երգերը» (1954), «Բեմական բանաստեղծություններ» (1962) գրքերը։ Ալբերտին «ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման համար» լենինյան միջազգային մրցանակի (1964) դափնեկիր է։ Ապրում է Հռոմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ալբումիններ

**Ալբումիններ** ( - *սպիտակուց*), պարզ սպիտակուցներ։ Գտնվում են կենդանակաև և բուսական հյուսվածքևերում։ Հայտնի են՝ օվալբումինը (ձվի սպիտակուցում), սերումալբումինը (արյան շիճուկում), լակտալբումինը կաթի մեջ) են։ Ալբումիներ լուծվում են ջրում, թույլ աղայիև, թթվայիև և հիմքային լուծույթներում։ Հիդրոլիզի դեպքում առաջացնում են զանազան ամինաթթուներ։ Կարևոր են օրգանիզմների կենսագործունեության համար։ Կարգավորում են ջրի պարունակությունը բջիջներում, մի շարք ակտիվ նյութերի հետ առաջացնում են կոմպլեքս միացություններ և մասամբ վնասազերծում օրգանիզմում առաջացած թունավոր նյութերը։ Ալբումինները կիրառվում են սննդի, տեքստիլ արդյունաբերության և բժշկության մեջ։
Ալգոլ (անվանում)

**Ալգոլ**, մի շարք ծրագրավորման լեզուների կրճատ անվանումը։ Կազմված է  (ալգորիթմական) և (լեզու) բառերի սկզբնատառերից։ Մշակել են տարբեր երկրների մի խումբ գիտնականներ 1958–1960 թթ.։ 1960 թ. հունվարին Փարիզում կայացած միջազգային խորհրդակցությունում ըևդունված լեզվի վերջնական ձևը ստացել է «Ալգոլ–60» անվանումը (ի տարբերություն նախնականի, որն անվանվում էր «Ալգոլ–58»)։

Ալգոլի հիմնական սիմվոլներն են՝ տասնորդական թվանշանները, լատինական այբուբենի փոքրատառերն ու մեծատառերը, կետադրական նշանները, մաթեմատիկական և տրամաբանական գործողությունների նշանները, այլ հատուկ նշաններ և մի քանի անգլերեն բառեր, մասնավորապես՝ begin և end (սկիզբ և վերջ)։ Ալգոլի հիմնական սիմվոլներից որոշակի կանոններով կազմվում են կոնստրուկցիաներ՝ թվեր և արտահայտություններ (թվաբանական, տրամաբանական և այլն), նկարագրություններ, ծանոթագրություններ, օպերատորներ, որոնք, իրենց հերթին, հիմնական սիմվոլների զուգակցությամբ կազմում են ավելի բարդ օպերատորներ և այլն։ Ալգոլով տրված ալգորիթմն անվանում են ալգոլ–ծրագիր։ Հատուկ ծրագրի օգնությամբ այն փոխակերպվում է կոնկրետ թվանշանային հաշվողական մեքենայի լեզվով ծրագրի։

Կատեգորիա:Ծրագրավորման լեզուներ
Դոթորիմուկ

**Դոթորիմուկ** (կոր.` 도토리묵), կորեական ուտեստ, դոնդողի (մկան) տեսակ է, պատրաստվում է կաղնի օսլայից։ Մուկի արտադրությունը սկսվեց երկրի լեռնային գոտիներում, այնտեղ, որտեղ կային այնքան կաղնու ծառեր, որ կորեացիները դրանք դարձրել էին իրենց հանապազօրյա ուտելիքը։ Այնպես՝ ինչպես մուկի այլ տեսակներ, դոթորիմուկը ևս օգտագործվում է «դոթորամուկ մուչխիմ»-ում (도토리묵무침), պանչխանայում՝ մանրեցված վիճակով գազարի, կանաչ սոխի, սխտորի, սոյայի սոուսի, քունջութի բուսայուղի և կարմիր պղպեղի հետ։ 
մինի|ձախից|Դոթորիմուկն առանց հավելումների

## Պատրաստում
Կորեական պատերազմի ժամանակ դոթորիմուկը եղել է հիմնական ուտեստներից մեկը, չնայած 21-րդ դարում օգտագործվում է որպես առողջ սնունդ։
Կաղինը հավաքում են գետնից կամ ծառից։ Պտղից հեռացվում է ծաղկակալը և կեղևը, ապա կորիզներից պատրաստում են խյուս։ Խյուսը լվանում են, որպեսզի դրանից անջատեն օսլան։
Բացի օսլայի և սպիտակուցի մեծ քանակության, կաղինը պարունակում է նաև տանին և պոլիֆենոլ, որոնք բացասաբար են ազդում մարսողության վրա։ Այդ պատճառով օգտագործելուց առաջ անհրաժեշտ է հեռացնել տանինները։ Օսլա պարունակող խյուսը կրկին լվանում են, որպեսզի տանինները օսլայից անջատվեն։ 
Առանց տաննիների խյուսը ունի սպիտակ գույն։ Երբ այն նստվածք է տալիս, ջուրը թափում են, իսկ խյուսը չորացնում այնքան, մինչև ստացվի փոշի։ Դրանից դոթորիմուկ ստանալու համար անհրաժեշտ է փոշու վրա ավելացնել ջուր, եռացնել և լցնել ձևավոր բաժակների մեջ։
Երբեմն կաղնու օսլայի մեջ ավելացնում են եգիպտացորենի օսլա, որպեսզի մեծացնեն դոթորիմուկի պարզությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Статья о муке 
*
*Рецепт тотхоримук мучхим

Կատեգորիա:Կորեական խոհանոց
Ալդանի բարձրավանդակ

**Ալդանի բարձրավանդակ** (, ), Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի Հանրապետությունում, Ալդան գետի վերին հոսանքի և Ստանկովյան լեռնաշղթայի միջև։ Միջին բարձրությունը 800–1000 մետր է, առավելագույնը՝ 2306 մետր։ Կազմված է գնեյսներից և բյուրեղային թերթաքարերից. հանդիպում են կարստային ձևեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի բարձրավանդակներ
Կուրտ Ալդեր

**Կուրտ Ալդեր** (), գերմանացի քիմիկոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հուլիսի 7-ին, Քյոնիգսհյուտտեում։ Սովորել է Բեռլինի և Քիլի համալսարաններում։ 1930–1936 թվականներին քիմիա է դասավանդել Քիլի համալսարանում, 1936–1940 թթ.-ին ղեկավարել է «Ի. Գ. Ֆարբենինդուստրի» ֆիրմայի գիտահետազոտական բաժինը (Լևերկուզեն)։ 1940 թվականից եղել է Քյոլնի համալսարանի պրոֆեսոր և նույն համալսարանի քիմիայի ինստիտուտի տնօրենը։ 1928 թվականին Օ. Դիլսի հետ հայտնագործել է դիենային սինթեզը և ապա մշակել դրա հիմունքները, որի համար 1950 թվականին (Օ. Դիլսի հետ) արժանացել է նոբելյան մրցանակի։ Ալդերը հետազոտություններ է կատարել նաև ստերեոքիմիայի և պոլիմերացման բնագավառներում։ Ալդերը նոբելյան մրցանակի այն 18 դափնեկիրներից էր, որոնց հրապարակած դեկլարացիան (1955) պահանջում էր միջուկային արհավիրքը կանխելու համար պատերազմը հայտարարել օրենքից դուրս։ Ալդերը մահացել է հունիսի 20-ին, Քյոլնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Պավել Շիշկո

**Պավել Շիշկո** (), առաջին կարգի կապիտան (1917)։ «Սպիտակ գործ»-ի հրամանատար։

## Կենսագրություն
1901 թվականին ավարտել է Ծովային կորպուսը։ 1911 թվականին՝ Արթիլերյան ղեկավարական ուսումնարանը։ 1903 թվականի ապրիլի 29-ին ստացել է վարորդ-մեխանիկի կոչում։ Ռուս-ճապոնական պատերազմի ժամանակ գլխավորել է ռուսական զորքերը։ 2 անգամ փորձել է զորքը անցկացնել սահմանից այն կողմ, բայց չի կարողացել։

## Արտաքին հղումներ
* Պավել Շիշկոն «navy» կայքում
* Կենսագրությունը 

Կատեգորիա:Ռուս կապիտաններ
Պիաչենցա (գավառ)

**Պիաչենցա**, () գավառ Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզում։ Մայրաքաղաքը Պիաչենցան է։ Գավառը զբաղեցնում է 2,589 կմ2 տարածք, բնակչությունը կազմում է 291,700 մարդ (2012 թ.)։ Գավառն ունի 48 կոմունա ։ Հիմնական կոմունաները հետևյալներն են `

## Տես նաև
*Պիաչենցա գավառի կոմունաները
*Պիացենզա գավառի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ալդոլազ

**Ալդոլազ**, ֆերմենտ, որ պատկանում է ածխաջրային (–C–C–) կապերը քայքայող և սինթեզող լիազներին։ Էական դեր է կատարում կենդանական հյուսվածքներում ածխաջրերի անաերոբ քայքայման մեխանիզմում, ֆոտոսինթեզում և գլյուկոզա –6-ֆոսֆատի օքսիդացման ցիկլում։ Ալդոլազը գտնվում է բարձրակարգ բույսերի և կենդանիների հյուսվածքներում։ Բյուրեղային վիճակում ստացվել է մկանային հյուսվածքից։ Որոշ հիվանդությունների (օրինակ՝ սրտամկանի ինֆարկտ) դեպքում արյան մեջ Ալդոլազի ակտիվության որոշումն ունի ախտորոշիչ նշանակություն։ Ալդոլազի քանակը բարձրանում է նաև դերմատոմիոզիտի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գլիկոլիզ
Կատեգորիա:Լիազներ
Կատեգորիա:Մարդու սպիտակուցներ
Կատեգորիա:Նյութափոխանակություն
Ալեատորիկա

[մինի|[Կառլհայնց Շտոքհաուզենը դասախոսություն է կարդում *Klavierstück XI*-ի մասին Դարմշտադում, հուլիս 1957]]
**Ալեատրիկա** (- հանդգնորեն, պատահականությունից կախված), երաժշտություն ստեղծելու և կատարելու ձևապաշտական եղանակ։ Ստեղծագործության հիմքում դրվում է հնչյունների՝ որևէ պատահական ձևով ստացված հաջորդականություն։ Ալեատորիկ ստեղծագործությունը կատարելիս նույնպես թույլատրվում են «պատահականություններ»՝ սկսել ցանկացած հատվածից, առանձին հատվածներ բաց թողնել, տեղափոխել, փոխել տեմպը։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Ալեգրո (այլ կիրառումներ)

**Ալեգրո** (– ուրախ, աշխույժ),
# Երաժշտական արագ տեմպ։ Սոնատային Ալեգրո (տես Սոնատային ձև)։
# Բալետում՝ դասական պարի (պա–դե–դե, պա–դե–տրուա, գրան պա և այլն, տես *[[Պա (այլ կիրառումներ)|Պա]]*) արագ մասը։

Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Ալեմաններ

**Ալեմաններ**, գերմանական ցեղ։ Առաջին անգամ հիշատակվում է III դարի սկզբում, երբ Ալեմանները խախտեցին Հռոմեական կայսրության սահմանը Հռենոսի և Դանուբի միջև։ V դարում գրավեցին այժմյան հարավարևմտյան Գերմանիան, Էլզասը և Շվեյցարիայի մեծ մասը։ Ալեմանները եղել են գերմանական ժողովրդի կազմավորման կարևոր բաղադրիչը։ Եվրոպական մի շարք լեզուներում Գերմանիայի և գերմանացիների անվանումները ծագել են Ալեմանների անունից։

Եվրոպայում՝ հիմնականում մ.թ. II-III դդ-ից սկսած կատարվել է զգալի էթնիկական տեղաշարժեր, որը պայմանական անվանում են ժողովուրդների մեծ գաղթ։ Սկյութական (Ասքանազյան ծագում ունեցող) և Մերձուրալյան (ուգրո-ֆիննական ծագում ունեցող) ցեղերի ներխուժումները, որոնք զգալի էին IV դ. վերջին քառորդին՝ աղետալի դարձան Հռոմի համար։ Ժողովուրդների մեծ գաղթի անմիջական խթանը հոների տեղաշարժն էր դեպի արևմուտք։ Այդ ցեղախմբերից սկյութական ծագմամբ՝ Ալանները V-րդ դարում գրավեցին այժմյան հարավարևմտյան Գերմանիան, Էլզասը և Շվեցարիայի մեծ մասը,  որոնք III դարի սկզբներից հիշատակվել են Ալեմաններ անվանաձևով։ Երևի դա է պատճառը, որ շատ ժողովուրդներ (հատկապես Եվրոպաբնակ հրեաները) Գերմանիան անվանել են Աշքենազի երկիր։

Կատեգորիա:Ալեմաններ
Կատեգորիա:Անհետացած ազգեր
Ալեյկիա

**Ալեյկիա** ( սպիտակ), արյունաստեղծ օրգանների հիվանդություն, երբ արյան համակարգում խիստ նվազում կամ վերանում են սպիտակ գնդիկները և պակասում կարմիր գնդիկներն ու թիթեղիկները (թրոմբոցիտներ)։ Լինում են արյունահոսային ալեյկիա և սննդաթունային ալեյկիա (ալիմենտար տոքսիկական ալեյկիա կամ սեպտիկ անգինա)։

Արյունահոսային ալեյկիայի պատճառներն են՝ նյարդային համակարգի տրավման, անցյալում կրած հիվանդությունները (մալարիա, տուբերկուլոզ և այլն), ռադիոակտիվ ճառագայթման ազդեցությունը, չարորակ ուռուցքները։ Ախտանիշներն են՝ սակավարյունությունը, լորձաթաղանթների դիֆթերիային ախտահարումները, բծավոր արյունազեղումները և արյունահոսությունները։

Սննդաթունային ալեյկիան ձյան տակ մնացած և բորբոսասնկերով վարակված հացահատիկի օգտագործումից առաջացած թունավորումն է, որը խախտում է ոսկրածուծի արյունաստեղծ ֆունկցիան։ Ախտանիշներն են՝ ստամոքս–աղիքային համակարգի ախտահարումները, նեկրոզային և գանգրենային անգինան և արյունահոսությունները։

Ալեյկիայի տարատեսակ է նաև ագրանուլոցիտոզը՝ արյան մեջ հատիկավոր սպիտակ գնդիկների քանակի նվազումը։

Բուժումը՝ արյան փոխներարկում, արյունաստեղծումը խթանող դեղանյութեր։

Կատեգորիա:Արյան հիվանդություններ
Տրամաբանական իմաստաբանություն

**Տրամաբանական իմաստաբանություն**, տրամաբանական սեմանտիկա, տրամաբանության բաժին, որի մեջ տրվում է լեզվական արտահայտությունների (և առհասարակ նշանային համակարգերի ու նրանց արտահայտությունների) նշանակության խնդրի հետ կապված հասկացությունների (իմաստաբանական հասկացությունների) տրամաբանական վերլուծությունը։ Տրամաբանական իմաստաբանությունը այսպիսով հանդես է գալիս իբրև մետատեսություն բուն իմաստաբանության նկատմամբ։ Իմաստաբանական հասկացությունների տրամաբանական վերլուծության անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրանք սկզբում մուծված լինելով բնական լեզուների օրինակով և ինտուիտիվ ակնհայտության չափանիշներով, կարիք ունեն հստակեցման ու ճշգրտման, այլապես դրանց գործառությունը կշռադատության մեշ առաջ է բերում տրամաբանական (այսինքն՝ ճշմարտային գնահատականի հետ կապված) դժվարություններ, որոնց մեծ մասը հայտնի է իմաստաբանական անտինոմիաներ (պարադոքսներ) անունով։ Այսպես, անվանման հարաբերության դեպքում ենթադրվում է «փոխարինելիության սկզբունքը» (եթե լեզվական երկու արտահայտություններ անվանում են միևնույն օբյեկտը, այսինքն՝ նույնական անուններ են, ապա նախադասության մեջ դրանցից մեկի տեղադրումը մյուսի փոխարեն չի փոխում նախադասությամբ արտահայտված դատողության ճշմարտային արժեքը), մինչդեռ պարզվում է, որ այս սկզբունքը համապարփակ չէ, մասնավորապես, չի գործում անուղղակի խոսքի մեջ։ Նույնպիսի տրամաբանական դժվարություններ են ծագում գոյության եզակի ասույթների, «դատարկ» անունների, փաստահակադրական ասույթների գործածության ժամանակ։ Հենց անունների նույնականության խնդիրն էր, որ Հոտլոբ Ֆրեգեին դրդեց տարբերակելու նշանակության երկու կողմեր՝ դենոտատ (նշանակյալ) և իմաստ։ Ռ․ Կառնապը զարգացրեց նշանակության այս տեսությունը՝ տարածելով լեզվական բոլոր արտահայտությունների վրա՝ ներառյալ անուղղակի խոսքը։ Ընդհանուր առմամբ այս ամենը կազմեց տրամաբանական իմաստաբանության մի հատուկ բաժին՝ «իմաստի տեսությունը», որի մեջ ճշգրտվում են «իմաստ», «իմաստավորություն», «հոմանիշություն» («իմաստով նույնական»), «տրամաբանական ճշմարտություն», «վերլուծական ճշմարտություն» և այլ հասկացություններ։ Նշանակման հարաբերության քննության ժամանակ («ռեֆերենցիայի տեսության» մեջ) ի հայտ բերվող տրամաբանական դժվարությունները դրդում են լեզվի մեջ տարբերակելու բուն լեզվական արտահայտությունների մակարդակը (օբյեկտ լեզու) և նրանց վերաբերող անունների ու տրամաբանական բնութագրությունների («ճշմարիտ է», «կեղծ է» և այլ պրեդիկատների, մոդալությունների և այլն) մակարդակը (մետալեզու)։ Տրամաբանական իմաստաբանության մեջ որպես մեթոդ կիրառվում է ձևականացված լեզուների կառուցումը։ Ավելին, մտքի լեզվական արտահայտության և նրա տրամաբանական կառուցվածքի տարամիտության հետևանքով, ինչպես ցույց է տվել *Ա․ Տարսկին*, իմաստաբանական հասկացությունների խիստ սահմանումներ հնարավոր է տալ միայն ձևականացված լեզուների համար, որոնց միջոցով արդեն կարելի է հստակեցնել ու ճշգրտել բնական լեզուների տրամաբանական կառուցվածքը։ Տրամաբանական իմաստաբանության մշակման գործում մեծ ավանդ են մուծել նաև Բերտրան․ Ռասելը, *Կ․ Այդուկևիչը*, *Ս․ Լեսնևսկին*, *Ու․ Քուայնը*, *Ջ․ Քեմենին*։ 

Կատեգորիա:Իմաստաբանություն
Տրամաբանական պոզիտիվիզմ

մինի|աջից|Մորից Շլիկ
**Տրամաբանական պոզիտիվիզմ**, նեո-պոզիտիվիզմի փիլիսոփայության առաջին պատմական տարատեսակությունը, որի հիմնական գաղափարները 1920–30-ական թթ․ մշակել են մի խումբ փիլիսոփաներ, տրամաբաններ, մաթեմատիկոսներ և բնագետներ Վիեննական խմբակից (Մորից Շլիկ, Ռ․ Կառնապ, Օ․ Նոյրաթ, Կ․ Գյոդեչ և այլն), ինչպես նաև նրա հետ գործակցող Բեռլինի էմպիրիկ փիլիսոփայության ընկերությունից (Հ․ Ռայխենբախ, Վ․ Դուբիսլավ, Կ․ Հեմպել և այլն)։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմի վրա որոշիչ ազդեցություն են թողել վերլուծական փիլիսոփայության գաղափարները։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմը գիտելիքի տիպար համարում է ճշգրիտ գիտությունները՝ փիլիսոփայության խնդիրը սահմանափակելով գիտության լեզվի տրամաբանական վերլուծությամբ։ Արհեստական լեզուների կառուցումը, ըստ տրամաբանական պոզիտիվիզմի, հնարավորություն է ընձեռում հստակեցնելու լեզվի մեջ արտահայտված՝ գիտելիքի տրամաբանական կառուցվածքը։ Գիտության լեզվի մեջ որոշակիորեն առանձնացվում են երկու կարգի ասույթներ։ Մաթեմատիկայի և տրամաբանության ասույթներն անալիտիկ են, զուտ մաթեմատիկան չունի փորձնական–առարկայական ծագում և բովանդակություն, դա այն լեզուն է, որով գիտության մեջ խոսում են աշխարհի մասին։ Փորձնական (մասնավոր) գիտությունները կազմվում են էմպիրիկական սինթետիկ ասույթներից, որոնց իմաստավորության չափանիշը վերիֆիկացման սկզբունքն է։ Այս հիմունքով իբրև իմաստազուրկ բացառվում են ավանդական փիլիսոփայության աշխարհայացքային հարցադրումները։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմի զարգացման ընթացքում տեղի է ունեցել անցում առհասարակ պոզիտիվիզմին հատուկ հյումիստական ֆենոմենալիզմից, որը դավանում էին Վիեննական խմբակի անդամները, դեպի անհատ սուբյեկտից օտարված փորձի (փորձնական իրողության) կանտական ըմբռնումը։ Գիտակցվել է նաև, որ վերիֆիկացման, և առհասարակ փորձնական ստուգման, հարց կարող է դրվել ոչ թե առանձին ասույթների համար, այլ ամբողշությամբ վերցրած այն տեսության համար, որի մեշ մտնում են ասույթները։ Այս փոփոխությունների հետևանքով տրամաբանական պոզիտիվիզմը վերափոխվել է տրամաբանական էմպիրիզմի։ Տրամաբանական պոզիտիվիզմը ասպարեզից իջել է իր փիլիսոփայա-մեթոդաբանական արատների հետևանքով։

Կատեգորիա:Ժամանակակից փիլիսոփայության ուղղություններ
Կատեգորիա:Պոզիտիվիզմ
Կատեգորիա:Տրամաբանական պոզիտիվիզմ
Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական շարժումներ
Կատեգորիա:Վերլուծական փիլիսոփայություն
Տրակայ

**Տրակայ**, քաղաք, Լիտվայում։ Տեղադրված է Տրակայի լճերի շրջակայքում, Վիլնյուսից 28 կմ արևմուտք։
 
thumb|left|Տրակայ, Վիտովտի նստավայրը

## Պատմություն
Հայտնի է 1341-ից։ XIV-XV դդ․ եղել է Լիտվայի մեծ իշխանության քաղաքական նշանակալի կենտրոն և նրա մեծ իշխանների, մասնավորապես, Վիտովտի նստավայրը։

## Ժառանգություն
Պահպանվել է խոշոր պաշտպանական համալիր [թերակղզու վրա դղյակի մնացորդներ (XIV դ․ կես), Գալվե կղզու վրա դղյակ (XIV դ․ 2-րդ կես — XV դ․ սկիզբ, վերականգնվել է 1960-ին)], Վիտաուտո կոստյոլը (1409, վերակառուցվել է XVIII դ․, բարոկկո ոճով), կարաիմների տաճար (փայտ, XIX դ․ 1-ին կես)։ Կա Պատմության թանգարան։ Տրակայում ամեն տարի անց են կացվում ջրասպորտի միջազգային մրցումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1409 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքներ
Ասկոլի Պիչենո (գավառ)

**Ասկոլի Պիչենո ** (իտալ. Provincia di Ascoli Piceno), գավառ Իտալիայում, Մարկե մարզում։ Մակերեսը 1304 քառակուսի կիլոմետր է, բնակչության թիվը մոտ 210000 մարդ է (2007 թվականի տվյալներ)։ Երկար դարեր շարունակ այն մտնում էր Պապսկի մարզի մեջ։ Գավառի մեջ են մտնում 34 համայնքներ, կենտրոնը՝ Ասկոլի Պիչենո։

## Աշխարհագրություն
Ասկոլի Պիչենո գավառը սահմանափակված է Ազո (հյուսիսում) և Տրոնտո (հարավում) գետերով, իսկ արևմուտքում՝ Սիբիլլինական լեռներով։ Այն Մարկա շրջանի ամենահարավային գավառն է։ Լեռների ու բլուրների բարձրությունը նվազում է Ապենիններից մինչև Ադրիատիկ ծով։ Փոքր ափամերձ շրջանը հարուստ է զբոսաշրջային հանգստավայրերով։ Նրանցից ամենահայտնին Սան Բենեդետո դել Տրոնտոն է, որը մեծ տնտեսագիտական դեր ունի գավառում։ Հայտնի են նաև Գրոտտամարե, Կուպրա Մարիտտրիմա հանգստավայրերը, որոնք տարբերվում են մեղմ կլիմայով։

## Պատմություն
Պլինիոս Ավագ-ը «Բնական պատմության» մեջ նշված է «colonia Asculum, Piceni nobilissima»։

## Վարչական բաժանում
left|thumb|600x600px|<span style="background-color: rgb(254, 252, 224);">Ասկոլի Պիչենո գավառի քարտեզը </span>
Գավառի մեջ մտնում են 34 համայնքներ
* **Ասկոլի ՊԻչենո**
* Ակվավիվա Պիչենա
* Ալտիդոնա
* Ակուասանտա
* Ապինյանո դել Տրոնտո
* Արկվատա դել Տրոնտո
* Վենարոտա
* Գրոտոմարե
* Կարասայ
* Կաստել դի Լամա
* Կաստինիանո
* Կաստորանո
* Կոլի դել տրոնտո
* Կոմունանցա
* Կոսինիանո
* Կուպրա Մարիտիմո
* Մալտինիանո
* Մասինիանո
* Մոնսամպոլո դել Տրոնտո
* Մոնտալտո դելլե Մարկե
* Մոնտեգալո
* Մոնտեդինովե
* Մոնտեմոնակո
* Մոնտեպրանդոնե
* Մոնտեֆիորե դել Ազո
* Օֆիդա
* Պալմիանո
* Ռիպատրանսոնե
* Ռոկաֆլուվիոնե
* Ռոտեկա
* Սան-Բենեդետո-դել-Տրոնտո
* Սպինետոլի
* Ֆոլինիանո
* Ֆորչե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Միկոլաշ Ալեշ

**Միկոլաշ Ալեշ** (), չեխ նկարիչ։ Պատմական թեմաներով նկարել է «Հուսյանների բանակատեղին» (1877), «Յիրժի Պոդեբրադցու հանդիպումը Մատիաշ Կորվինի հետ» (1878) թվականին։ Ալեշի հայրենասիրական արվեստը բնորոշող ստեղծագործություններից են Պրահայի թատրոնի ճեմասրահի որմնանկարները (1880–1881)։ Մահացել է հուլիսի 10-ին, Պրահայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայներներ
Կատեգորիա:Չեխ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կուլիս Ալեպիս

**Կուլիս Ալեպիս** (, ), հույն բանաստեղծ, թարգմանիչ, նկարիչ։

## Կենսագրություն
Կուլիս Ալեպիսը ծնվել է Արեոպոլիսում, կապալառու և քանդակագործ Թեոդորոսի և Ֆիոնեի ընտանիքում։ Նա եղել է 12 երեխաներից վեցերորդը։ Ավարտել է Աթենքի համալսարանը, որտեղ ուսանել է գրականություն և իրավունք։ Այնուհետև որպես ծառայող ընդունվել է Հունաստանի ֆինանսների նախարարություն, որտեղ աշխատել է 10 տարի։ 1960 թվականին անցել է թոշակի։

1983 թվականին տեղափոխվել է ծերանոց, որտեղ էլ մահացել է երեք տարի անց` 1986 թվականի օգոստոսի 13-ին։

Կուլիս Ալեպիսը եղել է Հունարենի ազգային ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը։ Տիրապետել է հունարենին, իտալերենին, ֆրանսերենին, գերմաներենին և հայերենին։

## Ստեղծագործություններ
Առաջին անգամ տպագրվել է 1924 թվականին, երբ լույս տեսավ նրա առաջին բանաստեղծությունը։ 1926 թվականի հունիսի 15-ին նրա ստեղծագործությունը բանաստեղծ, գրաքննադատ Կոստիս Պալամասի դրական մեկնաբանություններով ներկայացվեց «Ελεύθερον Βήμα» թերթում։

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Մենավոր պտույտներ», լույս է տեսել 1931 թվականին։ 1933 թվականին հրատարակել է Եվրիպիդեսի «Մեդեա» ողբերգության թարգմանությունը հին հունարենից։ Բանաստեղծությունների երկրորդ ժողովածուն («Ի խորոց», 1937) ինքնատիպ է՝ հագեցված մելամաղձիկ տրամադրություններով։

Ալեպիսը կատարել է թարգմանություններ ֆրանսերենից, գերմաներենից և իտալերենից։ Թարգմանել է հայ բանաստեղծների (Պետրոս Դուրյան, Մատթեոս Զարիֆյան, Ռափայել Պատկանյան, Հովհաննես Թումանյան, Ավետիք Իսահակյան, Վահան Տերյան և ուրիշներ) ընտիր գործերը։ 1938 թվականին կազմել և հրատարակել է «Հայկական մուսա» ժողովածուն։

## Գնահատականներ, քննադատություն
Ալեպիսի բանաստեղծական և թարգմանչական գործունեությունը դրական է գնահատվել այնպիսի անձանց կողմից, ինչպիսիք են Կոստիս Պալամասը, Լամպրոս Պորֆիրասը, Սոտերես Սկիպեսը, Միլտիադես Մալակասեսը, Ի. Պանայատոպուլոսը, Կոստաս Ասեմակոպուլոսը, Պանայոտիս Կանելոպուլոսը և այլք։

1939 թվականին արժանացել է Աթենքի հայկական համայնքի մրցանակին։

## Նկարչություն
Թոշակի անցնելուց հետո Ալեպիսը սկսել է նկարել։ Նկարչությամբ որոշ ժամանակ նա զբաղվել է դեռևս պատանեկության տարիներին։ Իրենից հետո Ալեպիսը թողել է ավելի քան 40 գեղանկարչական աշխատանք։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*"Λακωνικά", Διμηνιαία επιθεώρηση του Συνδέσμου Λακεδαιμονίων Αττικής, Έτος Ε’, Τ.30 Νοέμβριος – Δεκέμβριος 1968.

Կատեգորիա:Հույն բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հույն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ
Գեղամ Ալեքյան

**Գեղամ Բագրատի Ալեքյան** (), հայ սովետական կուսակցական և պետական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

Ծնվել է մարտի 23-ին, Էջմիածնում։ 1937-1940 թվականներին եղել է «Պիոներ կանչ» թերթի խմբագիր, 1942-1948 թվականներին՝ ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի առաջին քարտուղար։ Աշխատել է որպես ՀԿԿ Էջմիածնի (1950–1952 թթ.), Մարտունու (1957–1960 թթ.) շրջկոմների և Լենինականի օկրուգային կոմիտեի (1952–1953 թթ.) առաջին քարտուղար, ՀԿԿ Կենտկոմի կուսակցական օրգանների բաժնի վարիչ (1953 թ.)։ 1966 թվականից ՀԽՍՀ բնակչության կենցաղային սպասարկման նախարարն է։ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ է 1948 թվականից (1948–1954 թվականներին՝ բյուրոյի անդամ)։ Եղել է ԽՄԿԿ 19-րդ և ՀԿԿ 14-16-րդ, 18-24-րդ համագումարների պատգամավոր։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ 3-րդ և ՀԽՍՀ 2-րդ, 5-8-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 19-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Ալեքսանդր Բարեպաշտ

**Ալեքսանդր Բարեպաշտ** (), մոլդավական հոսպոդար (1400 թվականից)։ Ալեքսանդր Բարեպաշտի ներքին քաղաքականությունն ընթացել է պետությունը կենտրոնացնելու, կենտրոնախույս ուժերը (խոշոր ավատատերերին և եկեղեցուն) հնազանդեցնելու, երկիրը հզորացնելու ուղղությամբ։ Հենեվելով բանակի և քաղաքային բնակչության վրա՝ Ալեքսանդր Բարեպաշտը իր իշխանության սահմաններն ընդարձակեց դեպի Սև ծով, միավորեց Բուջակը (Բեսարաբիայի հարավային մասը)՝ Քիլիա և Աքքերման քաղաքներով, հաջողությամբ պաշտպանեց երկրի անկախությունը։ Քաղաքների և երկրի զարգացումը խթանելու համար Լեհաստանից Մոլդավիա հրավիրեց հայ վաճառականների, մաքսից ազատեց նրանց, նվազեցրեց հարկերը և թույլ տվեց մշտապես բնակվել Մոլդավիայում (1407 թվականի հոկտեմբերի 8-ի հրովարտակով)։ Սոլդավիայի քաղաքներում բնակություն հաստատեց շուրջ 3000 հայ ընտանիք։ 1401 թվականի հուլիսի 30-ի հրովարտակով Սուչավա մայրաքաղաքում հայերի համար հիմնեց եպիսկոպոսություն։ Ալեքսանդր Բարեպաշտի խրախուսող քաղաքականության շնորհիվ Մոլդավիայով անցնող Լվով-Չեռնիվցի-Սուչավա-Յաշ-Աքքերման առևտրական ուղին ձեռք բերեց միջազգային նշանակություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Միապետներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի պատմություն
Պյատրաս Ալեքսանդրավիչյուս

**Ալեքսանդրավիչյուս Պյատրաս** Պովիլաս Պովիլո (), լիտվացի քանդակագործ։ Լիտվական ՍԱՀ ժողովրդական նկարիչ (1956)։

Ծնվել է հոկտեմբերի 8 (21)–ին, Վարտայ գյուղում։ Առավել հայտնի գործերից են՝ կին գրող Չու. Ժեմայտեի արձանը (1950, Տրետյակովյան պատկերասրահ, ԽՍՀՍ պետական մրցանակ, 1951), Լ. Իվինսկիսի հուշարձանը (1958, Կուրշենայ քաղաք)։ Ունի նաև աշխատանքային թեմայով կոմպոզիցիոն քանդակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատրանիդե Բ

**Կատրանիդե Բ**, Բագրատունյաց Հայաստանի յոթերորդ թագուհին, հայոց շահնշահ Գագիկ Ա-ի (990-1020) կինը։ Թագուհին հայտնի է իր կողմից կառուցած Անիի մայր տաճարով։

## Կենսագրություն
[մինի|ձախից|100px|[Գագիկ Ա]]
Կատրանիդե թագուհին եղել է Սյունիքի թագավոր Վասակի (990-1040) միակ դուստրը, Սմբատ Սյունու թոռը։

Գագիկ Ա շահնշահը և Կատրանիդե թագուհին ունեցել են 4 զավակ՝ Խուշուշ (ամուսնացել է Սենեքերիմ Արծրունու հետ և դարձել Վասպուրականի թագավորության վերջին թագուհին), Հովհաննես-Սմբատ (հայոց թագավոր, 1022-1040), Աշոտ (հայոց թագավոր, 1022-1039) և Աբաս։

Մահից հետո թագուհի Կատրանիդեին մեծ շուքով, եկեղեցական ծեսերով թաղեցին Անիի Կաթողիկե եկեղեցու հարևանությամբ գտնվող տապանատան գերեզմանոցում։ 20-րդ դարի սկզբին, երբ հնագետների խումբը արևելագետ Հովսեփ Օրբելու բացեց Կատրանիդեի գերեզմանը, և երևաց թագուհու կմախքը, նրանք տեսան, որ թագուհու ոտքերը խաչած էին ճիշտ այնպես, ինչպես Քրիստոսի ոտքերը խաչելիս։ Սա եղել է նրա վերջին ցանկությունը։

## Ընտանիք

Ստորև Կատրանիդե թագուհու և Գագիկ թագավորի տոհմածառը՝ 

## Գործունեություն
[մինի|ձախից|[Անիի մայր տաճարի ներքին տեսքը այժմ՝ առանց գմբեթի, կործանվել է երկրաշարժից|175px]]
Գագիկ Ա շահնշահի (990-1020) հոր՝ Աշոտ Ողորմած (953-977) շահնշահի օրոք՝ 961 թվականին, Անին դարձել էր Բագրատունյաց թագավորության մայրաքաղաքը։ Աշոտ թագավորը կառուցել էր պարիսպների մի գիծ, որին նրա ավագ որդի և հաջորդ Սմբատ Տիեզերակալը (977-990) ավելացրել էր երկրորդ գիծը։ Գագիկ շահնշահի օրոք շարունակվում է մայրաքաղաք Անիի կառուցապատումը՝ եկեղեցական կառույցներով։

Կատրանիդե թագուհու հովանավորությամբ՝ իր հայրական գանձարանի օժիտով ու թագավորական գանձարանի հաշվին կառուցվում է Անիի մայր տաճարը։ Առասպելը պատմում է, որ Կատրանիդե թագուհուն երազում հայտնված հրեշտակն է հուշել հովանավորել տաճարի կառուցումը։ Նրա ճարտարապետն էր Տրդատը։ Եկեղեցու շինարարությունը տևել է 20 տարի և ավարտվել 1001 թվականին։ Այստեղ է տեղափոխվում կաթողիկոսական աթոռը՝ Սարգիս Ա Սևանցի (992-1019) կաթողիկոսի առաջնորդությամբ։

Կատրանիդե թագուհին Անիի Մայր տաճարը զարդարել է «ծիրանեծաղիկ ոսկեղեն» գործվածքներով, արծաթե ու ոսկե անոթներով։ Տաճարի գմբեթին կանգնեցվել է մարդահասակ արծաթե խաչ, իսկ Սմբատ Տիեզերակալ թագավորը Հնդկաստանից բերել է տվել բյուրեղյա հսկա ջահ։

Անիի ճարտարապետական կառույցները հայոց Գագիկ Առաջինի, Տրդատ ճարտարապետի և Կատրանիդե թագուհու մտահղացումների և ջանքերի շնորհիվ են կյանքի կոչվել։ Անին զարդարվեց ճարտարապետական հարուստ ձևավորումներով շինություններով, որոնց հիմնական մասը կազմում էին եկեղեցական կառույցները։ Կառուցվել են նաև իջևանատներ, ապարանքներ, այլ շինություններ։

Պատմիչների վկայությամբ քրիստոնեական հավատքին հավատարիմ թագուհին կատարում էր բոլոր ծեսերն ու աղոթքները, հաճախում մայրաքաղաքի եկեղեցիներ, աղոթում ու լսում հոգևոր երգեր։

## Ծանոթագրություններ
[մինի|[Անիի Սուրբ Աստվածածին Կաթողիկե եկեղեցի]]

## Գրականություն
* Cyril Tumanoff, Manuel de Généalogie et de Chronologie pour l’Histoire de la Caucasie Chrétienne (Arménie-Géorgie-Albanie)
* René Grousset, Histoire de l’Arménie 
* Continuité des élites à Byzance durant les siècles obscurs

Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Կատեգորիա:Հայոց թագուհիներ
Կատեգորիա:Սյունիներ
Ալեյրոնի հատիկներ

**Ալեյրոնի հատիկներ** (– ալյուր), պրոտեինային հատիկներ, որոշ բույսերի սերմերում մեծ խտության սպիտակուցային նյութերի կարծրացած նստվածքներ՝ հատիկների տեսքով։ Ալեյրոնի հատիկներ պահեստային սննդանյութ են սաղմի համար։ Լինում են տարբեր մեծութունների խոշորները (յուղակիր սերմերում) պարունակում են բյուրեղացած սպիտակուց, գլոբոիդներ և թրթնջկաթթվային կալցիումի բյուրեղներ (խաղողի պտուղներում), մանրերը (օսլայակիր սերմերում) կազմված են սպիտակուցային ամորֆ զանգվածից։

Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Lada Priora

**Lada Priora**, ռուսական ավտոմեքենա, մեքենան արտադրվել է Ռուսաստանում, 2007 թվականին։ 2007 թվականի ապրիլի 21-ին սկսեցին վաճառել ավտոմեքենան։ Մեքենայի տարբեր մոդելները թողարկվել են 2008 թվականից։ 2008 թվականի հոկտեմբերին մեքենան առաջին անգամ ցուցադրվեց Կրասնոդարի ավտոսրահում։ 2012 թվականի մայիսի 16-ին արտադրվել է ավելի քան 650 000 մեքենա։ Ավտոմեքենան անվտանգ է համարվում, և ունի բազմաթիվ առավելություններ։

## Վաճառք
2009-2012 թվականներին մեքենան ճանաչվել է լավագույն վաճառվող ավտոմեքենաներից ռուսական շուկայում
.

## Լուսանկարներ

Приора на полях.jpg
2010 Lada Priora.jpg
VAZ-2172 2nd generation face edition.jpg
Berdskaya street in Tomsk 04.JPG
LADA Priora Coupe.jpg
VAZ-2172 LADA Priora Hatch 1.JPG
Lada Priora Coupe1.jpg
Lada 2170 Priora.jpg
Челябинска метеорита (оценка) b.gif
Lada Priora.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Գերդայոլ (Վելյուի վտակ)

**Գերդայոլ ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վելյու գետի ձախ ափից 154 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝:

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050100112103000060412**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103006041**
* Ավազանի կոդը — **03.05.01.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ալեքսանդրապոլի վիճակային դպրոց

**Ալեքսանդրապոլի վիճակային դպրոց**, հիմնվել է 1840 թվականին։ Սկզբում կոչվել է Սուրբ Փրկչի հոգևոր դպրոց, ապա՝ վիճակային, հետագայում (1905-1912)՝ ժողովրդական դպրոց։ Հարավային Կովկասի ամենաբարեկարգ արական դպրոցներից էր։

## Ուսուցում
Ուսուցումը տարվել է գրաբարով, ապա՝ աշխարհաբարով։ 1870-ական թվականների սկզբին Ալեքսանդրապոլի վիճակային դպրոցում աշխատել են՝ Ղ. Աղայանը, Ս. Բեկ-Նազարյանը, Գ. Հովհաննիսյանը (Քաջբերունի), Հ. Ղուկասյանը, Մ. Տեր-Աարգսյանը, Ա. Մխիթարյանը ավանդել նոր առարկաներ՝ բնագիտություն, երկրաչափություն, գծագրություն, մարմնամարզություն, կիրառել դիդակտիկ նյութեր՝ ֆիզիկական սարքեր, կմախքներ, համրիչ, գլոբուս։ 1875-1876 ուսումնական տարում դպրոցն ունեցել է 284 աշակերտ՝ 4 հիմնական և 3 նախապատրաստական դասարաններով։ 1886 թվականից Ալեքսանդրապոլի վիճակային դպրոց վերածվել է երկդասյան դպրոցի։ Փակվել է 1912 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրիի դպրոցներ
Ալեքսանդրիայի Մուսեյոն

մինի
**Ալեքսանդրիայի Մուսեյոն**, հին աշխարհի գիտական, գրական և կրթական հաստատություն։ Հիմնադրվել է մեր թվարկությունից առաջ 3-րդ դարում, *[[Ալեքսանդրիա]]յում*, առաջին Պտղոմեոսների ժամանակ։

Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնում բնակվել և աշխատել են հելլենիստական ժամանակաշրջանի հռչակավոր գիտնականներ, փիլիսոփաներ, գրողներ, ընդ որում՝ Արքիմեդը, Էվկլիդեսը, Էրատոսթենեսը, Կալլիմաքոսը։ Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնում զարգացել են մաթեմատիկան, աստղաբաշխությունը, բնագիտությունը, աշխարհագրությունը, բժշկությունը, բանագիտությունը, փիլիսոփայությունը։

Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնի ծաղկման շրջանը եղել են մեր թվարկությունից առաջ 111–11 դարերում։ Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնին կից էր Ալեքսանդրիայի գրադարանը։

## Տես նաև
* Ալեքսանդրիայի գրադարան

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Գրական և կրթական հաստատություն
Կատեգորիա:Կրթության պատմություն
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի մշակույթ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 3-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մուսաներ
Ալևրիտներ

**Ալևրիտներ ** ( άλενρον - ալյուր), բեկորային մանրահատիկ (0,01-0,1 մմ) փխրուն ապարներ, որոնք միջանկյալ դիրք են գրավում ավազային և կավային ապարների միջև։

Ալևրիտների շարքին են դասվում լյոսը և լյոսանման ապարները։ Պնդացած և ցեմենտացած Ալևրիտները կոչվում են ալևրոլիտներ։

Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ
Գևորգ Աթարբեկյան

**Գևորգ Ալեքսանդրի Աթարբեկյան** (), խորհրդային պետական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1908 թվականից։

Ծնվել է դեկտեմբերի 2 (14)-ին, էջմիածնում։ 1910 թվականին ավարտել է Երևանի ռուսական արական գիմնազիան, 1914 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917 թվական) հետո Աթարբեկյանը պրոպագանդիստական աշխատանք է տարել Էջմիածնում, ապա տեղափոխվել Ալեքսանդրապոլ, Պ. Արվելաձեի, Բ. Ղարիբջանյանի, Կորոստիլենկոյի, Ամատունու հետ ղեկավարել տեղի բոլշևիկյան կազմակերպությունը։ Եղել է «Նոր կյանք» թերթի խմբագրական կոլեգիայի անդամ և «Կավկազսկի ռաբոչի» («Кавказский рабочий») թերթի Ալեքսանդրապոլի թղթակից։ 1918 թվականի գարնանը, որպես Սուխումի ռազմա-հեղափոխական կոմիտեի նախագահի տեղակալ, մասնակցել է Վրաստանի մենշևիկյան իշխանությունների դեմ Աբխազիայում բռնկված ապստամբությանը։ Նույն թվականի ամռանը նշանակվել է Հյուսիսային Կովկասի արտակարգ հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ 1919 թվականին աշխատել է որպես Աստրախանի երկրամասի արտակարգ հանձնաժողովի նախագահ, ապա 11-րդ բանակի հատուկ բաժնի պետ, միաժամանակ լինելով Կասպից-Կովկասյան ռազմաճակատի հատուկ բաժնի պետ։ Այնուհետև նշանակվել է Մամոնտովյան (ներքին) ռազմաճակատի հատուկ բաժնի պետ և տրիբունալի նախագահ Հարավային ռազմաճակատում։ 1920 թվականին, իբրև Համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովի լիազոր, Կուբան-Սևծովյան մարզում ղեկավարել է Պ. Վրանգելի սպիտակ-գվարդիական լրտեսական կազմակերպությունների դեմ պայքարը։ Այնուհետև եղել է Համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովի լիազոր Բաքվում։ 1921 թվականին, դաշնակցականների փետրվարյան խռովության օրերին, նշանակվել է Հայաստանի հյուսիսային շրջանների ռազմահեղափոխական կոմիտեի նախագահ։ Աշխատել է որպես Կովկասյան առանձին բանակի ռազմա-հեղափոխական խորհրդին կից Հատուկ հանձնաժողովի նախագահ, Անդրֆեղերացիայի բանգյուղտեսչության ժողկոմի տեղակալ, 1924 թվականին՝ նաև փոստ-հեռագրի ժողկոմատի Անդրկովկասյան վարչության պետ։

## Տես նաև
* Junkers F. 13 ինքնաթիռի վթարը Թբիլիսիի մոտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Թրևիս Ֆիմել

**Թրևիս Ֆիմել** (, ), ավստրալացի դերասան, նախկին մոդել։ Հայտնի է «Հրեշը» սերիալում ունեցած դերակատարմամբ։ Առանձնապես մեծ ճանաչման է արժանացել «Վիկինգներ» հեռուստասերիալում սկանդինավցի հերոս Ռագնար Լոդբրոկին մարմնավորելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ռավեննա (գավառ)

**Ռավեննա** (), գավառ Իտալիայի Էմիլիա Ռոմանիա մարզում։ Մայրաքաղաքը Ռավեննան է։ Գավառը զբաղեցնում է 1,858կմ2 տարածք, բնակչությունը կազմում է 394,543 մարդ (2012 թ.)։ Գավառն ունի 15 կոմունա ։ Հիմնական կոմունաները հետևյալներն են `

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ցոլք (ամսագիր)

«**Ցոլք**», գրական–գեղարվեստական և գիտական ամսագիր։

Լույս է տեսել 1928 թվականին, Փարիզում (ընդամենը 6 համար)։ Խմբագրական կոլեգիա՝ Ե․ Չուբար, Զ․ Եսայան և ուրիշներ։ Սփյուռքի նոր սերնդին ծանոթացրել է Սովետական Հայաստանի գրական կյանքին, ռուս սովետական և եվրոպական գրողների ստեղծագործություններին, պրոլետարական գրականությունը համարել ժամանակի գրական կյանքի ամենակարևոր երևույթը։ Տպագրել է Ն․ Սարաֆյանի, Զ․ Որբունու, Մ․ Դորկու, Ի․ Բաբելի, Ա․ Բարբյուսի և ուրիշների ստեղծագործությունները։ Զգալի տեղ է հատկացրել հայ սովետական գրականությանը։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Փարիզ (թերթ)

«**Փարիզ**», ֆրանսահայ շաբաթական, ապա կիսամսյա լրատու պարբերական։ Լույս է տեսել 1860-1863 թվականներին, Փարիզում։ Խմբագիր-տնօրեն՝ Ա․ Մուրադյան, պատասխանատու հրատարակիչ՝ Վ․ Լանգլուա։

Տարածվել է Արևմտյան Հայաստանում և Թուրքիայի խոշոր քաղաքներում, Մերձավոր Արևելքում, Հնդկաստանում, Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և այլուր։ Հիմնականում անդրադարձել է արևմտահայ հասարակական, տնտեսային և առևտրային կյանքի հարցերին։ Կարևորել է Ազգային սահմանադրության մշակման անհրաժեշտությունը։

Հանդես է եկել երկրագործությունը, հատկապես բամբակի մշակումը, զարգացնելու առաջարկով և, որպես ժողովրդի կենսամակարդակի բարձրացման ուղի՝ ջատագովել առևտուրը այլ երկրների հետ։ Առանձին համարներ է նվիրել Արևմտյան Հայաստանի ներքին կացությանը, լուրեր հաղորդել թուրքական բռնությունների դեմ հայերի ինքնապաշտպանական ելույթների վերաբերյալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական թերթեր
Քրիստիան Ցիմերման

մինի
**Քրիստիան Ցիմերման** (, ), լեհ դաշնակահար և դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Դաշնամուր նվագել սովորել է Անջեյ Յասինկու մոտ, նախ՝ մասնավոր դասեր առնելով, ապա Կատովիցեի կոնսերվատորիայում։ Ցիմերմանը հանրության առջև առաջին անգամ հանդես է եկել, երբ ընդամենը վեց տարեկան էր։1975 թվականին համաշխարհային ճանաչում է ստացել՝ դառնալով Շոպենի անվան դաշնակահարների մրցույթի հաղթող։ Հաջորդ տարվա ընթացքում կատարելագործել է իր վարպետությունը Արթուր Ռուբինշտեյնի ղեկավարությամբ։ 1980 թվականին որոշ ժամանակով դադարեցրել է համերգային գործունեությունը՝ տեղափոխվելով Լոնդոն՝ կատարելագործելու իր կատարողական արվեստը։ Դադարից հետո նրա առաջին համերգը մեծ հաջողություն ունեցավ՝ աչքի զարնելով կենսահաստատ մեկնաբանությունների թարմությամբ։ Ցիմերմանը համերգային գործունեություն է վարում (մինչև 50 համերգ տարվա ընթացքում) և ձայնագրություններ անում, իսկ 1996 թվականից սկսած դասավանդում է Բազելի Երաժշտական Բարձրագույն Դպրոցում։

## Արվեստ
Ցիմերմանը մեր ժամանակների ամենահայտնի դաշնակահարներից է։ Նա համարվում է Շոպենի երաժշտության մեծ մեկնաբան, բայց կատարում է նաև Բեթհովենի, Լիստի, Դեբյուսիի, Շիմանովսկու, Ռավելի, Վեբերնի և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ։ 1988 թվականին Ցիմերմանը դարձավ Վիտոլդ Լյուտասլավսկու Դաշնամուրային կոնցերտի առաջին կատարողը։ Դաշնակահարի ձայնագրությունների ցանկը ներառում է Բեթհովենի, Բրամսի, Շոպենի, Ռավելի, Լիստի դաշնամուրային ստեղծագործությունները (այդ թվում՝ նրանց բոլոր Դաշնամուրային Կոնցերտները), ինչպես նաև Ռիխարդ Շտրաուսի և Օտտորինո Ռեսպիգիի՝ դաշնամուրի և ջութակի համար գրված կամերային ստեղծագործությունները (կորեացի ջութակահար Չուն Կյուն Օ-ի հետ)։ 1985 թվականին երաժշտության մեջ ունեցած մեծ ավանդի համար Ցիմերմանը պարգևատրվել է Կիջի ակադեմիայի մրցանակով, իսկ 1994 թվականին՝ Լեոնի Սոնինգի մրցանակով։

Ցիմերմանը հանդես է գալիս նաև որպես դիրիժոր՝ ղեկավարելով 1999 թվականին իր հիմնած Լեհական Փառատոնային Նվագախումբը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ցիմերմանի սկավառակագրություն
* Կենսագրությունը Պիթսբուրգի Սիմֆոնիկ նվագախմբի կայքում
* 
* 
* Քրիստիան Ցիմերմանը Culture.pl կայքում

Կատեգորիա:Լեհ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Լեհ դիրիժորներ
Փոխանցման հարաբերություն

**Փոխանցման հարաբերություն**, մեխանիզմների հիմնական բնութագրերից, որն արտահայտվում է տանող և տարվող օղակների անկյունային արագությունների կամ պտտման հաճախականությունների հարաբերությամբ։ Փոխանցման հարաբերություն հասկացությունը վերաբերում է պարզ և բարդ բազմօղակ մեխանիզմներին։ Մեխանիզմները բնութագրելու համար օգտվում են նաև փոխանցման թվի հասկացությունից, որը փոկավոր և ֆրիկցիոն փոխանցման համար արտահայտվում է տարվող և տանող փոկանիվների տրամագծերի, ատամնավոր փոխանցումների համար՝ տարվող և տանող ատամնանիվների ատամների թվերի հարաբերությամբ։ Ի տարբերություն փոխանցման հարաբերության, փոխանցման թիվը միշտ մեծ կամ հավասար է մեկի։

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների մասեր և մեխանիզմներ
Կատեգորիա:Մեխանիզմներ
Բիանկավիլլա

**Բիանկավիլլա** () կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Կատանիայի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 23 176 մարդ, 2004 թվականի տվյալներով բնակչության խտությունը կազմում է 312 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 70 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 95033։ Հեռախոսային կոդը՝ 095։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Պլակիդան։ Քաղաքի տոնը նշվում է հոկտեմբերի 5-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ