open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալեքսանդր Ավետիսյան

**Ալեքսանդր Ավետիսյան**, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր(2019-2021), ՀՀ վարչապետի հասարակական հիմունքներով խորհրդական (2022-2024), ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր, «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ, լրագրող։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ավետիսյանը ծնվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Վրացական ԽՍՀ Բոլնիս-Խաչեն գյուղում։

Միչև 1996 թվականը սովորել է «Գլաձոր» կառավարման համալսարանի միջազգային ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում, ապա 2006 թվականին ավարտել է ԵԽ քաղաքական դասընթացների երևանյան դպրոցը, իսկ 2009 թվականին՝ Մոսկվայի քաղաքական հետազոտությունների դպրոցը։

1993-1996 թվականներին եղել է «Բանբեր», «Լրագիր», «Ազգ» և մի շարք այլ պարբերականների թղթակից։ 1998-1999 թվականներին աշխատել է «Գրանդ Տոբակո» հայ-կանադական համատեղ ձեռնարկության գովազդի և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ, իսկ 1999-2017 թվականներին զբաղվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։

## Քաղաքական գործունեություն
Ալեքսանդր Ավետիսյանը եղել է «Իմ քայլը» շարժման նախաձեռնող խմբի անդամ։

2018 թվականի սեպտեմբերից միչև 2019 թվականի հունվար եղել է Երևանի ավագանու անդամ («Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինք)։

Ալեքսանդր Ավետիսյանը 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին համապետական ընտրական ցոցակով ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի կազմում։

2022 թվականին նշանակվել է ՀՀ վարչապետի հասարակական հիմունքներով խորհրդական։

2024 թվականից՝ ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր, «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ։

## Ընտանիք
Ալեքսանդր Ավետիսյանը ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (Շիրազ)

**Սուրբ Մարիամ**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Շիրազ քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Գտնվում է Սանգ Սիյահ և Մաադալ փողոցների խաչմերուկում։

## Պատմություն
Հայերը Իրանի կենտրոնական նահանգներում, այդ թվում՝ Ֆարսում, հաստատվել են շահ Աբբաս I Սեֆիի կազմակերպած բռնագաղթի հետևանքով։ Այդ ժամանակաշրջանից սկսած կառուցվում են հոգևոր և մշակութային շինություններ։ 1662 թվականին Շիրազում կառուցվում է առաջին ու միակ եկեղեցին՝ սուրբ Մարիամը։

Շիրազի հայ բնակիչներից էր Հարություն քահանա Շմավոնյանը՝ առաջին հայ պարբերաթերթ «Ազդարարի» հիմնադիր-խմբագիրը (Մադրաս, Հնդկաստան)։ Հայերի թիվը Շիրազում մշտապես փոքր է եղել. 12 ընտանիք (1724) 7 ընտանիք (1851), 260 բնակիչ (1957)։ 1979 թվականին առաջնորդարանի ջանքերով Շիրազում կառուցվել Է Հայ տունը, որտեղ կազմակերպվում են եկեղեցական վարչության և համայնքի կրթական, մշակութային աշխատանքները։ 21-րդ դարի սկզբին Շիրազում ապրել է 40 հայ։

Եկեղեցին վերանորոգվել է, այստեղ այցի է եկել Իրանի նախագահի խորհրդականը (2014)։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Մարիամ եկեղեցին արտաքինից նման չէ հայկական եկեղեցիներին։ Այն ունի 1300 մետր2 տարածք, շինությանը հատկացված տարածքը՝ 210 մետր2 է։ 20մx10.5 մետր ուղղանկյունաձև այս կառույցի վրա կարելի է տեսնել Սեֆյանների դարաշրջանին բնորոշ կամարներ ու պատուհաններ։ Շինությունը կառուցված է կավով ու աղյուսով, ներսից պատերը մարմարյա են։ Խորանի վրա վեր է բարձրանում Քրիստոսի և առաքյալների՝ վերջին ընթրիքի պատկերը։ Պատերին դրված են աստվածաշնչյան թեմայով նկարներ։ Եկեղեցու մուտքի կամարի տակ տեղադրված է հուշաքար՝ Մեսրոպ Թաղիադյանի հիշատակին։

## Տես նաև
* Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի, Թավրիզ
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Թեհրան
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Նոր Ջուղա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շիրազի սուրբ Մարիամ եկեղեցի, պատկերներ

Մարիամ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Մարիամ
Մարիամ
Տափաստանային մկնաճուռակ

thumb|''Circus macrourus''
**Տափաստանային մկնաճուռակ** (), ճուռակների ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հարավարևելյան Եվրոպայում, Հյուսիսային Ղազախստանում և Հարավարևմտյան Սիբիրում։ Հայաստանում նկատվել է Աբովյանի, Արտաշատի, Սևանի և այլ շրջաններում, առավելապես կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտիներում։ Դասվում է Հայաստանի բնադրող չվող տեսակների թվին։

## Էկոլոգիա
Ապրում են սովորաբար ծովի մակարդակից 800-2000 մ բարձրությունների վրա՝ լեռնատափաստաններում և լայնարձակ հարթավայրային հովիտներում։ Չուի ընթացքում տարածված են։ Գյուղատնտեսական կարիքների համար դրանց օգտագործման հետ կապված ապրելավայրերը զգալիորեն քայքայվել են։

Բները դնում են ուղղակի հողի վրա, սովորաբար խիտ խոտաբույսերում՝ ապրիլի երկրորդ կեսին-մայիսի սկզբին։ Զարգացումը 30 օր է։ Ձագերը դուրս են գալիս հունիսի առաջին կեսին։ Թռչող, երիտասարդ թռչունները հանդիպում են հուլիսի կեսերից։ Սնվում են հիմանականում մկանանման կրծողներով և մանր թռչունների ձագերով։

## Պահպանություն
Հազվագյուտ, նկատելիորեն կրճատվող թվաքանակով, ողջ տարվա ընթացքում չվահյուր տեսակ է, որը ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում սպառնալիքին մոտ գտնվող կարգավիճակով։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հայաստանում ընդհանուր թվաքանակը հայտնի չէ։

Վտանգման հիմնական գործոններն են կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտիներում հողերի ինտենսիվ յուրացման հետ կապված ապրելավայրերի զգալի քայքայումը, բների ոչնչացումն ապրելավայրերում անասունների արածեցման հետևանքով։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Ճուռակներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Գորբունովի երկարաբեղիկ

**Գորբունովի երկարաբեղիկ** (), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
11-14,5 մմ երկարությամբ, բավականին ձգված, սև մարմնով, գրեթե հավասարաչափ, խիտ, բաց մոխրագույն կամ արծաթագույն թավշյա ծածկույթ ունեցող վերնաթևերով, կողային եզրերի երկայնքով ձգվող սև զոլով ոչ մեծ չափի բզեզ է։ Վերնաթևերն առաջնամեջքից փոքր-ինչ լայն են, նեղ ձվաձև, էգինը՝ ավելի լայն, քան արուինը։

## Տարածվածություն
Տարածված է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Հայաստանում հանդիպում է Դարալագյազի լեռնաշղթայի և Զանգեզուրի լեռնաշղթայի ծայրհյուսիսային հատվածից։ Հայտնաբերվել է Գնիշիկ գյուղի (Վայոց ձորի մարզ), Տաթև և Անգեղակոթ (Սյունիքի մարզ) գյուղերի մոտակայքում։

## Էկոլոգիա
Ապրում է ծովի մակարդակից 1800-2200 մ բարձրությունների վրա՝ լեռնատափաստանային, ալպյան և ենթալպյան գոտիներում։

Բզեզները գետնին սողում են ցերեկը` ապրիլի վերջից մինչև հուլիսի կեսերը։ Զարգացումը ընթանում է հողում։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը բավականին բարձր է, իսկ փոփոխության միտումները հայտնի չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են անասունների չկարգավորված արածեցումը, կլիմայի կանխատեսվող փոփոխությունների հետևանքով դրա սահմանների լանջն ի վեր տեղաշարժմամբ պայմանավորված տեսակի տարածման շրջանների կրճատումը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Առաջավորասիական մաբույա

**Առաջավորասիական մաբույա** (), սցինկների ընտանիքին պատկանող սողուն, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Սաուդյան Արաբիայի հյուսիսարևելքում, Հարավային Իրանում, Իրաքում, Բախրեյնում, Հյուսիսային Օմանում, Էրիտրեայում, Թուրքմենստանում, Անդրկովկասում։ Արեալի հյուսիսային սահմանն անցնում է Հայաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքմենիայի հարավով։ Հայաստանում հայտնի է Երևան, Եղեգնաձոր, Արարատ և Մեղրի քաղաքներից,  Արենի, Ագարակ, Լեհվազ, Վեդի, Աստազուր, Ասնի գյուղերից, Ջրվեժի շրջակայքից, ինչպես նաև Ուրծի լեռնաշղթայից։

## Էկոլոգիա
Ապրում է լեռների և նախալեռների նոսր, չորասեր բուսականությամբ ծածկված քիչ թե շատ թեք լանջերին՝ ծովի մակարդակից 500-1400 մ բարձրության վրա։ Բիոտոպերին բնորոշ են կիրճերի քարքարոտ լանջերի վրա գտնվող մայրական ապարների ելքերը, մեծ քարերի կույտերը, տեղ-տեղ հանդիպում են նաև այգիներում, լքված և կիսաքանդված շինություններում։ Որպես թաքստոցներ օգտագործում են ժայռերի ճեղքերը, քարերի տակի դատարկությունները, հազվադեպ` կրծողների բները։ Դուրս են գալիս մարտի վերջին, սնվում են տարբեր անողնաշար կենդանիներով, զուգավորումը դիտվում է մայիսի սկզբին և կեսերին։ Հուլիսի սկզբին էգը ծնում է 3-8 ձագ։

## Պահպանություն
ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակը և խտությունը անհավասարաչափ է և տարեցտարի ենթարկվում է զգալի տատանումների։ Առավել բազմաքանակ են հարավի պոպուլյացիաները (քաղաք Մեղրու, Ագարակ ու Նռնաձոր գյուղերի շրջակայք)։ Այստեղ թվաքանակը կայուն է և քիչ է ենթարկվում տատանումների ավելի մեղմ ձմեռվա շնորհիվ։

Հայաստանում թվաքանակը խիստ կրճատված է, որոշ վայրերում դարձել է շատ հազվադեպ, իսկ Արարատի հարթավայրում տեսակը գործնականում անհետացել է։

Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում գյուղատնտեսության նպատակներով ապրելավայրերի յուրացումը և լանդշաֆտների ձևափոխումը, նախալեռնային գոտում` գերարածեցումը, աղբյուրների հոսքային ռեժիմի փոփոխումը, որը բերում է բնական բիոտոպերի ձևափոխման։ Որսն անօրինական է։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» արգելոցում, «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրում և «Արևիկ» ազգային պարկում։ Անհրաժեշտ է ուժեղացնել անօրինական որսի վերահսկողությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սողուններ
Կատեգորիա:Սցինկներ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Վլադիսլավ Գրամատիկ

**Վլադիսլավ Քերականագետ** (, ), միջնադարյան բուլղարական գրագիր, թարգմանիչ, ժողովածուներ կազմող, գրող և XV դարի վայելչագիր։ Նա գրել է հին բուլղարերենով։ Աշխատել է Հյուսիսային Մակեդոնիայի տարբեր վանքերում։ Նա համարվում է Տիռնովոյի գրքի դպրոցի ուշ ժամանակաշրջանի ներկայացուցիչը։ Վլադիսլավ Գրամամարի միակ հայտնի հեղինակային ստեղծագործությունն է «Պատմություն Ռիլայի վանք Իվան Ռիլսկու մասունքների տեղափոխման մասին» («Ռիլայի պատմություն») ստեղծագործությունը։ Այն Եֆիմ Տիռնովսկու «Իվան Ռիլսկու կյանքը» ստեղծագործության շարունակությունն է։

## Նամակագրություններ և ժողովածուներ
* «Սահմաններ» — ժողովածու 1456 թ.
* «Զագրեբյան ժողովածու» («Զագրեբյան ներբող») — 1469 թ.
* Ժողովածու 1473 թ.
* «Ռիլայի ժողովածու» («Ռիլայի ներբող») — 1479 թ.
* «Վեցօրյակ»
* «Բառերի և կյանքի ժողովածու»
* Ներբող 1483 թ.:

## Գրականություն
* Данчев, Г. Владислав Граматик, С., 1969.
* Данчев, Г. Рилската повест на Владислав Граматик и споровете около двете ѝ редакции. — В: Същият. Страници из историята на Търновската книжовна школа. С., 1983, 187—228.
* Стара българска литература. Т. 4. Житиеписни творби. Под ред. на Кл. Иванова. С., 1986, 627—628.
* Пълен текст на «обширната редакция» на повестта в превод на В. Сл. Киселков. — В: Из старата българска литература. С., 1988, 193—203.
* Данчев, Г. Вести за дейността на Кирил и Методий, съхранени за науката от Владислав Граматик. — Славянска филология. Т. 21, 1993, 58-64.
* Христова, Б. Опис на ръкописите на Владислав Граматик. Велико Търново, 1996.

## Արտաքին հղումներ
* «Разказ за пренасяне мощите на Иван Рилски в Рилският манастир»

Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի թարգմանիչներ
Աննա Կարապետյան (քաղաքական գործիչ)

**Աննա Կարապետյան** (), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, փաստաբան։

## Կենսագրություն
Աննա Կարապետյանը ծնվել է 1977 թվականի հունվարի 17-ին Գավառում։

Մինչև 2013 թվականը սովորել է Եվրոպական կրթական տարածաշրջանային ակադեմիայի իրավագիտության ֆակուլտետում, իսկ 2016 թվականին ավարտել է Հայաստանի փաստաբանական դպրոցը։

Աննա Կարապետյանը 2009 թվականին մասնակցել է Համալսարանական կրթությամբ կանանց ասոցիացիայի կանանց լիդերության դպրոցի 26-րդ հոսքի «Հասարակական-քաղաքական գործունեության կազմակերպիչ» ծրագրին, 2011 թվականին՝ Ամերիկյան իրավաբանական ընկերակցության CEELI INC-ի հայաստանյան ներկայացուցչության «Իրավունք բոլորի համար» ծրագրին, 2011-2012 թվականներին՝ Իրավաբանական կլինիկական կրթության օժանդակման կենտրոնի և Ամերիկյան իրավաբանների ընկերակցության (ABA ROLI) ծրագրին, 2015 թվականին՝ ԵԱՀԿ երևանյան գրասեյակի «Միգրանտների ինտեգրման լավագույն փորձը՝ ԵԱՀԿ պարտավորություններին համահունչ» վերապատրաստմանը, 2016 թվականին՝ ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի «Միգրանտների իրավունքները» վերապատրաստման դասընթացներին, 2017 թվականին Գերմանիայի Բունդեսթագում՝ Միջազգային խորհրդարանական համագործակցության ծրագրին։

2013-2014 թվականներին եղել է «Գալիկյան» փաստաբանական գրասենյակի իրավաբան։ 2015-2018 թվականներին՝ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորի օգնական։ 2018 թվականներին հունիսից միչև օգոստոս աշխատել է որպես Հայաստանի Հանրապետության առաջին փոխվարչապետի խորհրդական։ 2018 թվականի օգոստոսի 8-ից միչև 2019 թվականի հունվարի 14-ը եղել է Հայաստանի Հանրապետության առաջին փոխվարչապետի գրասենյակի ղեկավար։

## Քաղաքական գործունեություն
Աննա Կարապետյանը 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին համապետական ընտրական ցոցակով ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի կազմում։

## Ընտանիք
Աննա Կարապետյանը ամուսնացած չէ։

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ փաստաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Այվազովսկու նրբանցք (Դոնի Ռոստով)

**Այվազովսկու նրբանցք** (), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Անվանվել է հայազգի հանճարեղ աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Կոստանդինի Այվազովսկու (1817-1900) պատվին։ Սկիզբ է առնում Լարինի փողոցից և ավարտվում Շեբոլդաևի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 220 մետր է։

## Նկարագրություն
Դոնի Ռոստով քաղաքի Այվազովսկու նրբանցքը սկսվում է Լարինի փողոցից և ավարտվում Շեբոլդաևի փողոցի հետ հատումով։ Զուգահեռ է Ռոստովսկի նրբանցքին։ Կարճ նրբանցք է. երկարությունը 220 մետր է։ Նրբանցքում կա համարակալված 18 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 4, կողմում (զույգ համարներ)՝ 14։

Այվազովսկու նրբանցքի փոստային դասիչն է՝ 344079։

Փողոցն անվանվել է հայազգի հանճարեղ աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Ռուսական կայսրությունում, Պետերբուրգի, Հռոմի, Ֆլորենցիայի, Շտուտգարտի, Ամստերդամի գեղարվեստի ակադեմիաների անդամ, Ռուսական աշխարհագրական ընկերության անդամ (1853), Ռուսական կայսրության պատվավոր ծովակալ, Ռուսաստանի կայսերական ակադեմիայի անդամ Հովհաննես Կոստանդինի Այվազովսկու (1817-1900) պատվին։ Առավել հայտնի է իր ծովանկարներով, որոնք կազմում են նրա գործերի կեսից ավելին։ Այվազովսկին համարվում է բոլոր ժամանակների ամենամեծ ծովանկարիչներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Переулок Айвазовского в Ростове-на-Дону
*Подробная карта Переулок Айвазовского, город Ростов-на-Дону со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты 

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс Переулок Айвазовского, г. Ростов-на-Дону

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Փոքր կարապ

**Փոքր կարապ** (), բադերի ընտանիքն պատկանող թռչուն։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայի տունդրայում՝ Սկանդինավյան թերակղզուց մինչև Կոլիմայի դելտան, ինչպես նաև Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի արևմտյան կղզիներում։ Հանդիպում է Սևանա լճի ավազանում, հազվադեպ՝ Արարատի մարզում՝ Արաքս գյուղի հովում՝ ձկնաբուծական տնտեսություններում։

## Էկոլոգիա
Ապրում են խոշոր արհեստական լճակներում և լճերի առափնյա տեղամասերում՝ ջրաճահճային բուսականության առկայությամբ, լճերի ծանծաղուտներում և գետաբերաններին։

Հայաստանում հանդիպում է չուի և ձմեռման շրջաններում, հաճախ՝ ճչան կարապի հետ սեպտեմբեր-մարտ ամիսներին։

## Պահպանություն
Հայաստանում հազվագյուտ, չուի և ձմեռման շրջաններում ոչ կանոնավոր հանդիպող տեսակ է, որն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Միշտ հանդիպում է 2-20, հազվադեպ՝ 60, բացառիկ դեպքերում՝ մինչև 230 առանձնյակներից կազմված խմբերով։

Վտանգման հիմնական գործոններն են փոքր թվաքանակը, որսագողությունը, Սևանա լճի ավազանում՝ ձմեռման վայրերում, մշտապես ձկնորսների կողմից անհանգստացնելը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։ Տեսակը խիստ պահպանության կարիք ունի։ Անհրաժեշտ է Գավառագետ և Մասրիկ գետերի գետաբերաններում արգելել ձկնորսների մուտքը, կազմակերպել կարապների ձմեռային կերակրումը լճի այդ հատվածներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բադեր
Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Ճախրուկ

**Ճախրուկ** (), քարադրների ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տարածվածություն
Կղզյակային տարածվածություն ունի Վոլգայի աջափնյա տփաստանային և կիսաանապատային շրջաններից՝ մինչև Զայսանի գոգվածք և Տարբագատայի Չելիկտինյան հովիտ արևելքում։ Չուի ժամանակ հանդիպում է Ղազախստանում, Միջին Ասիայում, Ուկրաինայում և Հարավային Կովկասում։ Ձմեռում է Հյուսիսարևելյան Աֆրիկայում, Իրանում, Իրաքում, Հյուսիսարևմտյան Հնդկաստանում և Պակիստանում։ Հայաստանում եզակի առանձնյակներ նկատվել են Արաքս գետի հովտում և Գեղամա լեռնաշղթայի լեռնատափաստաններում։

## Էկոլոգիա
Ապրելավայրերը ուսումնասիրված չեն։ Բնադրում են խմբերով, ապրիլի երկրորդ կեսին, դնում են 4 ձու, թխսումը տևում է 25 օր։ Հայաստանում չի բնադրում։

## Պահպանություն
Հայաստանի համար հազվագյուտ տեսակ է, որի թվաքանակը արագորեն կրճատվում է։ Նախկին ԽՍՀՄ-ի էնդեմիկ է։ Գրանցված է նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում։ Տեսակն ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է վտանգված կարգավիճակով։

Թվաքանակի և դրա փոփոխման միտումների վերաբերյալ տվյալներ չկան։

Վտանգման հիմնական գործոններից է սակավաթիվ լինելը;

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Քարադրներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2012

**Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2012**, անցկացվել է 2012 թվականի մարտի 7-ից 11-ը Բելգրադ քաղաքում։ Խաղարկվել է մեդալների 21 հավաքածու։

## Մեդալներ

## Թիմերի ռեյտինգ

## Մեդալակիրներ
### Ազատ ոճ (տղամարդիկ)

### Հունահռոմեական

### Ազատ ոճ (կանայք)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Առաջնության արդյունքերը uww-eu.org կայքում 

Կատեգորիա:2012 ըմբշամարտում
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություններ
Պետր Գլուխով

**Պետր Սեմենովիչ Գլուխով** (, ), էրզիացի գրող։ Մորդովիայի առաջին լրագրողներից։

## Կենսագրություն
Պետր Սեմենովիչ Գլուխովը ծնվել է 1897 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Սիմբիրսկի նահանգի Բուինսկի շրջանի Մալիե Կարմալի գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ 1916 թվականին ավարտել է Կազանի ուսուցչական սեմինարիան, 1930 թվականին՝ արդյունաբերա տնտեսագիտական ինստիտուտը։ 1926-1927 թվականներին եղել է առաջին համամորդովական «*Якстере теште*» («Կարմիր աստղ») թերթի խմբագիր։ Այստեղ հրապարակել է տարբեր տնտեսագիտական հարցերով հոդվածներ և ակնարկային ստեղծագործություններ։ 1931 թվականից բնակվել է Մագնիտոգորսկ քաղաքում, մինչև թոշակի անցնելն աշխատել է մետալուրգիական կոմբինատում։ Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից է։ Գրական ստեղծագործությամբ սկսել է զբաղվել քսանական թվականների  վերջերից։ Նրա «*Кедровой пештть*» («Մայրիի ընկույզներ », 1928) պատմվածքը մտավ մորդովական գրականության ոսկե ֆոնդը, որի հիմքում ընկած են Սիբիրի մորդովական գյուղում Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Գլուխովը ցուցադրում է կյանքի նորացմանն ուղղված գյուղացիների ձգտումը։ Ստեղծագործության սյուժեն դինամիկ է, պատմվածքը գրելիս լայնորեն օգտագործվել են մորդովական ժողովրդական  բանավոր ստեղծագործության պոետիկան, որը մատչելի է և գրվել է հեշտությամբ ընկալվող լեզվով։  Ստեղծագործությունը դարձավ քրեստոմատիական և սկսած 30-ական թվականներից այն ընդգրկվեց դպրոցական դասագրքերում։ 1954 թվականին Ա. Կրեմենսկու թարգմանությամբ պատմվածքը լույս տեսավ ռուսերեն։  Էրզյան-մորդովական դպրոցների 9-րդ դասարանների համար «Մայրենի գրականություն» («*Тиринь литература*») քրեստոմատիայում ընդգրկվել է Գլուխովի «Քամու հետևից» («*Варма мельга*») պատմվածքը։ 2003 թվականին Մորդովյան գրքի հրատարակչությունում հրատարակվել է «Մայրի ծառի ընկույզներ» («*Кедровой пештть*») պատմություններն ու հիշողությունները։

Մահացել է 1979 թվականի փետրվարի 7-ին։ Թաղված է Մագնիտոգորսկ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Глухов Петр Семенович // Брыжинский А. И., Пашутина О. В., Чернов Е.&nbsp;И.&nbsp;Писатели Мордовии: биобиблиографический справочник.&nbsp;— Саранск: Мордовское книжное издательство, 2001.&nbsp;— С. 14-145.

Կատեգորիա:Էրզիացի գրողներ
Փոքրասիական գետնասկյուռ

**Փոքրասիական գետնասկյուռ** (), սկյուռանմանների ընտանիքին պատկանող կաթնասուն կենդանի, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Թուրքիայում` Կենտրոնական և Արևելյան Անատոլիայում։ Հանդիպում է նաև Հայաստանում։ Բնակեցնում է հիմնականում Հայաստանի արևմտյան և հյուսիսարևմտյան շրջանները, Արագածոտնի, Շիրակի և Լոռվա հարավարևմտյան անտառազուրկ տարածքները։

## Էկոլոգիա
Բնակեցնում է նախալեռնային կիսաանապատի վերին մասերը, լեռնային տափաստանը, մարգագետնային տափաստանը և երբեմն նաև ենթալպյան գոտու ստորին մասը՝ ծովի մակարդակից 1100–2400 մ բարձրություններում։ Հանդիպում է նաև Փամբակի հովտում և Շիրակի հարթավայրում` դաշտերի ու բանջարանոցների եզրերի մոտ, երբեմն` լքված գյուղերի փլատակներում։

Հիմնականում բուսակեր է, ձմեռման անցնելուց առաջ սնվում է, խիստ ճարպակալում և պահեստում վայրի ու մեծ քանակությամբ հացազգիների սերմեր։ Արեալի տարբեր մասերում ձմեռման տևողությունը կազմում է 6,5-8,5 ամիս, ձմեռումից դուրս է գալիս մարտի սկզբից մինչև ապրիլի վերջը։  Գետնասկյուռի բները լինում են երկու տեսակ` պաշտպանական և բազմացման և գտնվում է մոտ 1,5 մ խորության վրա։ Ցերեկային ժամերին ակտիվ են։  Ձմեռումից դուրս գալուց 5-7 օր հետո սկսվում է զուգավորման ակտիվությունը, որը տևում 10-15 օր։ Ապրիլ-մայիս ամիսներին ծնվում են ձագերը, որոնք 4-6 հատ են։

## Պահպանություն
Նեղ արեալային խիստ մասնատված արեալով տեսակ է, որը ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Արեալի սահմաններում ձմեռող բավականին կայուն թվաքանակով տեսակ է։ Միջին թվաքանակն արեալի տարբեր մասերում կազմում է 0,5-19,2 առանձնյակ 1 հեկտարի վրա։ Հայաստանում արեալի մակերեսը կազմում է 350 հազար հեկտար։ Տարածման մակերեսը չի գերազանցում 15-25 հազար հեկտարը, քանի որ բնակեցման վայրերն կրում են մոզայիկ բնույթ և խիստ մասնատված են։

Վտանգման հիմնական գործոնն է գյուղատնտեսական նպատակներով տարածքների յուրացումը։ Արեալի հարավային և կենտրոնական մասերում խոշոր բնակեցման վայրերը կամ լիովին ոչնչացել են, կամ էլ լքվել գետնասկյուռի կողմից։

Պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Միջին Արևելքի կաթնասուններ
Դիջլեի կամուրջ

**Դիջլեի կամուրջ** (, ), պատմական կամուրջ, որը գտնվում է Թուրքիայի հարավարևելյան հատվածում, Դիարբեքիրի մարզում։ Կառուցված է Տիգրիս գետի վրա։ Կառուցումն ավարտվել է 1065 թվականին։ Այն ունի 10 թռիչքաձև կամարներ՝ ընդհանուր 178 մետր երկարությամբ։ Տեղացիները կամուրջն անվանում են «Տասնաչք կամուրջ» (, ): Կամուրջը հաճախ կոչում են նաև «Սիլվանի կամուրջ», քանի որ գտնվում է դեպի Սիլվան գնացող ճանապարհի վրա։

Կամուրջը շինարարությունը հանձարարվել է Նիզամուդինի և Մյուեյիդյուդևլեի կողմից, որոնք եղել են 990-1085 թվականներին Դիարբերքիրում հաստատված քրդական ծագում ունեցող Մրվանյանների դինաստիայի ներկայացուցիչ։ Կառուցվել է 1065 թվականին ճարտարապետ Յուսուֆ Սանջարօղլուի կողմից։ Այդ մասին առկա է երկսյուն կուֆական արձանագրություն, որը գտնվում է կամրջի արտաքին պատի վրա։

Կամուրջը քաղաքից գտնվում է 3 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Մարդինի դարպասների մոտ ( / ): Կամուրջը կառուցված է գետի տվյալ տարածքում ամենածանծաղ հատվածում։ Կառուցված լինելով սև հրաբխաքարից՝ կամուրջն ունի 178 մետր երկարություն և 5,6 մետր լայնություն։ Ամենամեծ կամար-հենասյան թռիչքի երկարությունը կազմում է 14,7 մետր։

Չնայած իր պատմական նշանակությանը, կամրջի օգտագործումը տրանսպորտային միջոցների կողմից կասեցվել է, երբ ավարտվել է Մարվանիդների կամրջի (;, ) կամ Բաղըվար կամրջի (2009 թվականի նոյեմբեր) վերանորոգումը։ Նոր կամուրջը կառուցվել է Դիջլեի կամրջից 1 կիլոմետր հարավ և տեսանելի է հին կամրջից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի կամուրջներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ճանապարհային կամուրջներ
Օկտյաբրսկ (Սամարայի մարզ)

**Օկտյաբրսկ**,  քաղաք Ռուսաստանի Սամարայի մարզում։ Տարածաշրջանային նշանակության քաղաքը ձևավորում է *Օկտյաբրսկ* քաղաքային շրջանը։

Գտնվում է Վոլգայի ( Սարատովի ջրամբար ) աջ ափին, Սամարայից 154 կմ հեռավորության վրա։

Բնակչությունը՝ 26 478 մարդ (2017)։

## Աշխարհագրական դիրքը
Ժամանակակից Օկտյաբրսկը գտնվում է Վոլգա գետի աջ ափին։ Քաղաքը ձգվում է 27 կմ երկայնքով `Վոլգա լեռնաշղթայի հարավային լանջերին, երեք մայրուղիների միջև։

## Կրթություն
Քաղաքի շրջանի կրթական համակարգը ներառում է 8 ուսումնական հաստատություններ `6 պետական բյուջետային ուսումնական հաստատություններ, 1 պետական հատուկ ուսումնադաստիարակչական հաստատություն երեխաների և դժվար դաստիարակվող դեռահասների համար, 1 պետական բյուջետային մասնագիտական կրթական հաստատություն՝ « Կուբասովի անվան Օկտյաբրսկի շինարարական և սպասարկման տեխնոլոգիաների ուսումնարան»։

## Առողջապահություն
«Օկտյաբրսկի կենտրոնական քաղաքային հիվանդանոց»-ը 95 մահճակալով հիվանդանոց է և պոլիկլինիկա՝ նախատեսված օրական 500 այցելության համար։

## Բնակչություն
Քաղաքային շրջանը պատկանում է Սամարայի մարզի փոքր քաղաքներին, 2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ բնակչության թվաքանակը կազմել է 26 478 հազար մարդ։ 

; Ազգային կազմը

* Ռուսներ `91,77 տոկոս, 
* Գերմանացիներ `1.87%, 
* Ուկրաինացիներ `1.6%, 
* Թաթարներ `1.19%, 
* Մորդվացիներ `1.16%, 
* Այլ `2.41%:

## Տնտեսություն
* Օկտյաբրսկի երկաթուղային կայարան 
* Հացի բազա (վերելակ) 
* Մեկուսիչ նյութերի գործարան (ոչ վավեր ) 
* հագուստի գործարան 
* ասֆալտապատման գործարան (անվավեր։ ) 
* ընդլայնված կավե գործարան 
* ՎԱԶ ավտոմեքենաների հավաքման կետ 
* պլաստիկ պատուհանների արտադրություն 
* լոկոմոտիվային գնացքի պահեստ 
* տանկի ֆերմա 
* քաղաքային հիվանդանոց

## Լրատվամիջոցներ
մինի|Եկեղեցին `ի պատիվ Սմոլենսկի Մայր Աստծո

; Հեռուստատեսություն

05/08/2009 թ. Հանձնվել են հետևյալ հաղորդիչները.

* 35 TVK - Channel One : 50 վաթ, 30 մետր, 
* 45 TCEs - Ռուսաստան 1 . 50 վտ, 30 մետր։

Քաղաքում նույնպես կարելի է ստանալ հեռուստաալիքներ և ռադիոկայաններ հարևան Սամարայից, Տոլյատտիից, Սիզրանից և Նովոկուբիշևսկից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1684 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Սթևո Պենդարովսկի

**Սթևո Պենդարովսկի** (, ), մակեդոնացի քաղաքական գործիչ և քաղաքագետ։ 2014 թվականի նախագահական ընտրություններին Մակեդոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական միության կողմից առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու՝ ընտրությունների արդյունքում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը։ 2019 թվականի նախագահական ընտրություններին նույնպես առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու։ Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում, որը տեղի ունեցավ 2019 թվականի մայիսի 5-ին, հաղթել է Սթևո Պենդարովսկին՝ ստանալով ձայների 51,66 %-ը։

## Կենսագրություն
### Կրթություն և ակադեմիական կարիերա
Պենդարովսկին 1987 թվականին ավարտել է Սուրբ Կիրիլի և Մեֆոդիի անվան համալսարանը՝ ստանալով իրավունքի բակալավրի աստիճան։ Ավելի ուշ նույն համալսարանում ստացել է մագիստրոսի գիտական աստիճան, ինչին հաջորդել է քաղաքագիտության դոկտորի գիտական աստիճանը։

2008 թվականից Սկոպյեի «Ամերիկյան քոլեջ» համալսարանի դոցենտ է՝ միջազգային անվտանգության, արտաքին քաղաքականության և գլոբալիզացիայի բնագավառներում։

### Քաղաքական կարիերա
1998-2001 թվականներին զբաղեցրել է Մակեդոնիայի ներքին գործերի նախարարի օգնականի և այդ նույն նախարարության վերլուծական ու հետազոտական բաժնի ղեկավարի պաշտոնները։

Այնուհետև դարձել է Մակեդոնիայի նախագահ Բորիս Տրայկովսկու օգնականը՝ ազգային անվտանգության և արտաքին քաղաքականության հարցերով. պաշտոնն զբաղեցրել է 2001 թվականից մինչև նախագահի մահը՝ 2004 թվականը։

Նախագահի մահվանից հետո զբաղեցրել է Մակեդոնիայի պետական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը (2004-2005 թվականներին)։

2005-2009 թվականներին զբաղեցրել է Մակեդոնիայի նախագահ Բրանկո Ցրենկովսկու խորհրդականի պաշտոնը։

2014 թվականի նախագահական ընտրություններին ընդառաջ, Մակեդոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական միության կողմից առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու։ Ընտրությունների արդյունքում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։

2019 թվականի նախագահական ընտրություններին ընդառաջ առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու. ընտրությունների առաջին փուլում, որը տեղի է ունեցել ապրիլի 21-ին, ստացել է քվեների 42,81 %-ը, կամ որ նույնն է՝ 322 581 ձայն, իսկ երկրորդ փուլում, որը տեղի է ունեցել մայիսի 5-ին, հաղթել է՝ ստանալով քվեների 51,66 %-ը, կամ որ նույնն է՝ 436,212 ձայն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի քաղաքական գործիչներ
Ռամզես VII

**Ռամզես VII**, Հին Եգիպտոսի XX դինաստիայի (Ռամեսիդա) փարավոն։ Նա կառավարել է մ.թ.ա. 1135-1128 թվականներին։

## Կենսագրություն
Ռամզես VII-ը Ռամզես VI-ի և կայսրուհի Նուբխեսբեդի որդին է։

Ռամզես VII-ի կառավարական որոշ փաստաթղթերում նշվում է, որ երկրում տեղի են ունեցել անկարգություններ, օրինակ, հայտնաբերվել է դավադրություն, որի մասնակիցների նպատակն էր բաժանել պետությունը։ Մասնավորապես անհանգստություն էր դրսևորում Լիբիայի ցեղերի և Սիրիայի խեթացիների ներխուժումը արևմուտքից և Միջերկրական ծովի ափից։ Հացի գինը մի քանի անգամ ավելացել է, ինչը ցույց է տալիս վատ բերք ստանալու արդյունքը, և, որպես հետևանք՝ սոցիալական անկարգությունները։ Սա գրեթե ամեն ինչն է, ինչ հայտնի է Ռամզես VII-ի կառավարման տարիների մասին։

Թագավորի միակ նշանակալից հուշարձանը նրա համեստ գերեզմանն էր, թագավորների հովտում (KV1), բացված որպես հնություն։ Թագավորական մումիան չի պահպանվել։ Դեյր-Էլ-Բահրի 320 թաքստոցից ոչ հեռու հայտնաբերվել են թագավորի անունով չորս հախճապակյա անոթներ (Կանոպի)։ Թերևս Ռամզես VII-ի մումիան գտնվում է այս թաղման վայրերից դուրս գտնվող անհայտ մարմինների շարքում։ Թագավորի ընտանիքի մասին հայտնի է, որ նրա որդին մահացել է իր հորից առաջ։

Որոշ անհայտ պատճառներով, Ռամզես VII-ի մի քանի ուշեբտիներ հայտնաբերվել են Կուբայում, Նուբիայի կենտրոնում։ Եգիպտոսում Ռամզես VII-ի անունը պահպանվում է Թել ալ-Յուդուդիե (Դելտա), Հելիուպոլիս, Կարնաք ճարտարապետական բեկորների վրա։ Էլ Քաբայում և Էլեֆանտիա կղզում հայտնաբերված մի կիսատ հուշակոթողի վրա պահպանվել է Թեբեի հարավից գտնված Ռամզես VII-ի միակ հիշատակությունը։

Ռամզեսի VII-ի թագավորության վերջին հայտնի տարին 7-րդն է։
մինի|Ռամզես VII-ի գերեզմանը Թագավորական հովիտ KV1

## Գրականություն

* История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 2. Передняя Азия. Египет / Под редакцией Г. М. Бонгард-Левина. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1988. — 623 с. — 25 000 экз.Древний Восток и античность. // 
* Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1.



Կատեգորիա:Եգիպտոսի փարավոններ
Զուլֆիա Քամալովա

**Զուլֆիա Նազիպովա Քամալովա** (, ), թաթարական ծագմամբ խորհրդային և ավստրալիացի երգչուհի։ Էթնիկ երաժշտություն ժանրի մի շարք երաժշտական մրցույթների դափնեկիր։  Ավստրալիայի «Տարվա երգչուհի-2001», «World music-2002» ժանրի լավագույն երգչուհի։

## Կենսագրություն
Զուլյա Քամալովան ծնվել է Սարապուլ քաղաքում (Ուդմուտրիա)։ Երաժշտությամբ սկսել է զբաղվել իննը տարեկանից։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Պերմի համալսարանի օտար լեզուների ֆակուլտետ։ 1991 թվականին ուսանողների փոխանակման ծրագրով  մեկնել է Կալիֆոռնիա (ԱՄՆ), այնտեղ ամուսնացել է ավստրալիացու հետ, ամուսնու հետ տեղափոխվել է Ավստրալիա և ի սկզբանե հաստատվել է Թասմանիա կղզում գտնվող Հոբարթ քաղաքում։

Ավստրալիա տեղափոխվելուց վեց տարի անց ձայնագրել է իր առաջին ալբոմը, որտեղ ընդգրկված էին ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն պորտուգալերեն, իսպաներեն երգեր։

2007 թվականին նրա ձայնագրած թաթարերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով «3 Nights» ալբոմը արժանացել էր  Ավստրալիայի ձայնագրման ասոցացիայի մրցանակին (ավստրալիական «Գրեմմի»)։ Այս ալբոմի ստեղծագործությունները 16 շաբաթ մնացել են եվրոպական երաժշժտական հիթ շքերթների գլխավոր տասնյակում, ինչը ավստրալիական երաշժտության պատմության մեջ չէր հաջողվել ոչ ոքի։

Ապրում է ամուսնու և դստեր` Զիֆայի հետ (ծնվել է 2006 թվականին)։

## Սկավառակագրություն
* 1997: «Ձայնի ճանապարհորդությունը» («Journey of Voice»)
* 1999: «Аллуки» («Aloukie»)
* 2002: «Elusive» 
* 2005: «Դատարկության վալսը» («The Waltz of Emptiness»)
* 2007: «3 գիշեր» («3 Nights»)
* 2010: «Tales of Subliming»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զուլյա Քամալովա հոդվածը «Татар-информ» տեղեկատվական գործակալության կայքում
*  «Крутушка» Էթնիկական երաժշտության թառատոնին Զուլյա Քամալովան գլխավոր հյուրերից մեկն էր
* http://www.zulya.com/ Երգչուհու պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս կին երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի երաժիշտներ
Ուլյանա Դոնսկովա

**Ուլյանա Դոնսկովա** (, ), ռուս գեղարվեսական մարմնամարզուհի, 2012 թվականի խմբակային բազմամարտի օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (2010)։

2006-2012 թվականներին եղել է Ռուսաստանի գեղարվեստական մարմնամարզության հավաքականի անդամ` խմբակային բազմամարտի մրցումներում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1992 թվականի օգոստոսի 24-ին, Կամենսկ Շախտինսկի քաղաքում (Ռոստովի մարզ)։ Հինգամյա Ուլյանան սկսել է պարապել մարզիչ Ալլա Մատրոսովայի ղեկավարությամբ։

Երկար տարիների ծանր պարապունքներից հետո գրանցել է առաջին հաջողությունները։ 2000 թվականին Ուլյանան հաղթել է շրջանային առաջնությունում։ Այս իրադարձությունը ոգևորել է և՛ մարզուհուն, և՛ նրա մարզիչին։

Երեք տարի անց նրա վրա ուշադրություն են դարձրել Մոսկվայում։ Մեկ տարի անց նրան հրավիրել են դիտումների և առաջարկել են մասնակցել մայրաքաղաքային «Գրան պրի» մրցաշարին։ Այնուհետև նրան ընտրել են հավաքականի համար։

2008 թվականից նա սկսել է մարզվել Ռուսաստանի հավաքականում` Իրինա Վիների ղեկավարությամբ։

Առաջին անգամ Ուլյանա Դոնսկովան աշխարհի չեմպիոն է դարձել 2009 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, Ճապոնիայում անցկացված աշխարհի առաջնության ժամանակ։ Այստեղ նա նվաճել է մեկ ոսկե և երկու բրոնզե մեդալներ` խմբային վարժությունների համար։

2010 թվականի ապրիլի 17-ին Բրեմենում անցկացված Եվրոպայի առաջնության ժաման Ուլյանան կրկին ոսկե մեդալ է նվաճել։ Երկրորդ անգամ աշխարհի չեմպիոն է դարձել Մոսկվայում 2010 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ Նա նվաճել է երկու ոսկե և մեկ բրոնզե մեդալ։

Դոնսկովան եղել է Ռուսաստանի գեղարվեստական մարմնամարզության հավաքականի ավագը խմբակային բազմամարտում։ Հավաքականի կազմում նա մասնակցել է 2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին Լոնդոնում։ Օլիմպիադայում հաղթանակ տանելուց հետո Ուլյանան ավարտել է իր սպորտային կարիերան։

Ուլյանան Պ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի ու առողջության պետական ազգային համալսարանի ուսանողուհի է (Սանկտ Պետերբուրգ)։

2013 թվականին մասնակցել է «Պարեր աստղերի հետ» շոուին` գրավելով 6-րդ տեղը։

Ամուսնացած է նախկին հոկեյիստ Ռուբեն Բեգունցի հետ։ 2015 թվականի օգոստոսին որդի է ունեցել։

## Պարգևներ
* Բարեկամության շքանշան (2012 թվականի օգոստոսի 13) - *ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ոլորտում ունեցած մեծ ավանդի, 2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում ունեցած մեծ հաջողությունների համար*
* Կամենսկ Շախտինսկիի պատվավոր քաղաքացի

## Ծանոթագրություներ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը FIG-ի կայքում
* Պրոֆիլը на сайте Ամառային օլիմպիական խաղեր 2012ի կայքում
* Ростовская гимнастка Ульяна Донскова выиграла второе «золото» на чемпионате Европы
* Ульяна Донскова выиграла два «золота» на этапе Кубка мира 
* Ростовчанка Ульяна Донскова отправится в составе национальной команды в Лондон
* Спортсмены МГО ВФСО «Динамо» — Ульяна Донскова
* Ульяна Донскова: сейчас больше радуемся не за себя, а за наших тренеров

Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի չեմպիոններ
Աբդել Ֆաթահ ալ-Բուրհան

**Աբդել Ֆաթթահ ալ-Բուրհան** (), սուդանական պետական, քաղաքական ու ռազմական գործիչ։ Սուդանի անցումային ռազմական խորհրդի նախագահ 2019 թվականի ապրիլի 12-ից, դե ֆակտո երկրի ղեկավար։

## Կենսագրություն
Ընդդեմ ապստամբ հուսիթների ընթացող՝ Սաուդյան Արաբիայի կողմից ղեկավարվող կոալիցիայի գործողությունների շրջանակներում ղեկավարել է Եմենում սուդանական կոնտինգենտը։

Ցամաքային զորքերի շտաբի նախկին պետ, 2019 թվականի փետրվարից՝ զինված ուժերի գլխավոր տեսուչ։

## 2019 թվականի հեղաշրջում

Տեղական ԶԼՄ-ները կարծում են, որ հենց ալ-Բուրհանն է կանգնած ռազմական հեղաշրջման ու նախկին նախագահ ալ-Բաշիրի ձերբակալման հետևում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սուդանի նախագահներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Գերշոն Մեիր Բուրշտեյն

**Գերշոն Մեիր Բուրշտեյն** (, ), Հայաստանի Հանրապետության հրեական համայնքի ռաբունապետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Հայաստանում։ Հայրը Ուկրաինայից է։ 1991 թվականին եղել է Հայաստանի հրեական կրոնական համայնքի կազմավորման նախաձեռնող խմբի անդամ։ 1995 թվականին Հայաստան է վերադարձել որպես ռաբունապետ, Լյուբավիչի Ռաբիի դեսպանորդ և «Օր Ավներ» միջազգային բարեգործական հիմնադրամի ներկայացուցիչ։ Հովանավորների աջակցությամբ է ձեռք է բերել շենք՝ «Մորդեխայ Նավի» անվամբ Հայաստանի հրեական կրոնական համայնքային կենտրոն կազմավորելու համար։ Կենտրոնը անվանակոչվել է նախկինում քանդված երևանյան սինագոգի անունով։ 2012 թվականին կոչ է արել Իսրայելի պետությանը ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը։

## Տես նաև
* Հրեաները Հայաստանում

## Արտաքին հղումներ
* לאחר 90 שנה: אושרה בניית מקווה בארמניה
* «Евреи, берегите армян!» Интервью с главным раввином Армении

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռաբիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ռաբիներ
Կատեգորիա:Ասիայի հասիդական ռաբիներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի հասիդական ռաբիներ
Կատեգորիա:Խաբադ-Լյուբավիչ ռավիներ
Կատեգորիա:Խաբադ-Լյուբավիչի ռաբիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ռաբունապետեր
Ծաղիկների գիրք

thumb|upright=1.0|''Wake Dearest''
***Ծաղիկների գիրք*** անգլիացի նկարիչ Էդվարդ Բյորն-Ջոնսի 38 շրջանաձև նկարչական ստեղծագործություններից բաղկացած շարք, հեղինակն այն  վրձնել է 1882-1898 թվականներին։ Նկարներում ինքնին պատկերված չեն ծաղիկներ, բայց դրանք  ոգեշնչված են ծաղիկների անուններով,  ինքը՝ նկարիչն իր ստեղծագործությունն անվանել է  «ծաղիկների անվանումների վերաբերյալ պատկերազարդումների շարք», նկարչի կնոջ՝ Ջորջիանի  խոսքերով նկարներում ոչ մի ծաղիկ պատկերված  չէ։ Այդ ջրանկարչական աշխատանքները պատվերով չեն ստեղծվել, այլ ստեղծվել են սեփական հաճույքի համար։ 1905 թվականին Ջորջիանա Բյորն-Ջոնսը  սահմանափակ տպաքանակով  հրատարակել է «Ծաղիկների գիրքը»։

## Տեղեկատվություն աշխատանքի մասին
thumb|upright=1.0|''Witches' Tree''
thumb|upright=1.0|''Love in a Tangle''
Նկարները նկարվել են ջրաներկով, գուաշով և ոսկեզօծվել, պատկերների թեման հիմնականում Ռոտտինգդին գյուղի բնապատկերն է, որտեղ գտնվել է նկարչի  ամառանոցը, պատկերներում կան նաև թեմաներ գրական ստեղծագործությունների սյուժեներից,  Արթուրյան լեգենդներից և Աստվածաշնչից։ Էդվարդ Բյորն-Ջոնսը ծաղիկների անվանումները հավաքել է տարբեր աղբյուրներից, դրանց մեծ մասի անվանումները նա իմացել է  տիկին Էլեանոր Լեյտոն Ուորենից, նրան ուղղված նամակում  նկարիչը խնդրում է ծաղիկների մասին ինչքան հնարավոր է շատ ինֆորմացիա հայտնել, քանի որ ցանկացել է, որ  նկարն ու անվանումը միասնական լինեին, իսկ ծաղիկների բազմաթիվ անուններից շատ դժվար է ընտրել այն միակ անվանումը, որը հատուկ կլիներ նկարին։

## Հրապարակում
Նկարչի մահից հետո ջրանկարչական նկարները մնացել են նրա կնոջ՝ Ջորջիաննայի մոտ, և  1905 թվականին  նա հրապարակել է այն  300 տպաքանակով։ Տպագրությունից հետո նկարների կրկնօրինակների վրա ձեռքով  ջրաներկով նկարել են։ Կրկնօրինակները վաճառվել են ինչպես գրքի տեսքով, այնպես էլ տուփերով՝ առանձին պատկերազարդ էջերով։

«Ծաղիկների գրքի»  աշխատանքների ֆաքսիմիլեն գտնվում է Բիրմինգեմի և Դելավերայի գեղարվեստական թանգարանների հավաքածուներում։ 1994  թվականին  Taschen  հրատարակչությունը  հրապարակել է «Ծաղիկների գիրքը»՝ օգտագործելով  տպագրության ժամանակակից մեթոդներ։

1909 թվականին Բրիտանական թանգարանը Ջորջիանա Բյորն-Ջոնսից ձեռք է բերել ջրանկարների բնօրինակների ալբոմը։


The Flower Book - Love in a Mist.jpg|No. i ***Սերը մշուշում****Nigella damascena*
The Flower Book - Golden Thread.jpg|No. ii ***Ոսկե թել****Coptis trifolia*
The Flower Book - Jacob's Ladder 1905.jpg|No. iii ***Հակոբոսի սանդուղքը****Polemonium caeruleum*
The Flower Book - Traveller's Joy.jpg|No. iv ***Անցորդի հաճույքը****Clematis vitalba*


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էդվարդ Քոլի Բյորն-Ջոնսի նկարներ
Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում
Գրիգորի Եգորով (լրագրող)

**Եգորով Գրիգորի Անտոնովիչ**  (, ), լրագրող, մորդովական ազգային հրատարակչության կազմակերպիչներից։

## Կենսագրություն
Գրիգորի Եգորովը ծնվել է 1891 թվականի նոյեմբերի 26-ին  Սարատովի մարզի Պետրովսկի շրջանի Կամաևկա գյուղում, այժմ՝ Պենզայի մարզի Լոպատինսկի շրջան։ 1910 թվականին էքստեռն հանձնել է տեղական ուսուցչի կոչման քննությունները և դասավանդել գյուղական դպրոցում։  Առաջին համաշխարհային և քաղաքացիական պատերազմների մասնակից է։ 1923-1927 թվականներին աշխատել է ՌԿ(բ)Կ Պետրովսկի և Կուզնեցկի գավառային կոմիտեներում, գավառային թերթում կազմակերպել է էրզյան լեզվով հավելվածի հրատարակումը։  1927  թվականից եղել է համամորդովական  «*Якстере теште*» («Կարմիր աստղ») թերթի խմբագիրը։ Էրզյան-մորդովերեն լեզվով է թարգմանել Նիկոլայ Գոգոլի և Ա. Մ. Գորկու ստեղծագործությունները։

Մահացել է Տիրասպոլում, 1963 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* История Мордовии в лицах: Биограф. сб. Саранск, 1994.  
* Дёмин, Василий Иванович. Эрзянь журналистиканть эрямопингезэ: монография: кавто пельксстэ = История эрзянской журналистики: монография: в 2 ч. / Василий Дёмин. – Саранск: Лит. фонд России, 2013. – Васенце пельксэсъ = Ч. 1. – 404 с. – Мордов.-эрзя яз. 
* Савин О.М. Егоров Григорий Антонович / Пензенская энциклопедия. М.: Научное издательство «Большая Российская энциклопедия», 2001, с. 173

Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խմբագիրներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ
Նադեժդա Բաղդասարյան

**Նադեժդա Գեղամի Բաղդասարյան** (), հայ փիլիսոփա, փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր (1999): Մոսկվայի Ն. Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարանի սոցիալական և հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետի դեկան։ Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Նադեժդա Բաղդասարյանը ծնվել է 1947 թվականի հուլիսի 18-ին, Լատվիայի Ռիգա քաղաքում։ Ավարտել է Մոսկվայի № 170 դպրոցը։ 1969 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Ն. Կ. Կրուպսկայի անվան տարածաշրջանային մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1987 թվականին եղել է Մոսկվայի Ն. Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարանի սոցիալական և հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետի սոցիոլոգիայի և մշակութաբանության ամբիոնի (ՌԴ-ում՝ առաջինը) հիմնադիր-վարիչ, 2002 թվականից՝ Մոսկվայի Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարանի սոցիալական և հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետի դեկան։ Եղել է «Հեռուստամիջավայր» (ռուսերեն) թերթի գլխավոր խմբագիր։

Աշխատությունները վերաբերում են սոցիոհումանիտար կրթության հայեցակարգի մշակմանը։ Հեղինակ է բուհական ձեռնարկների։

## Անդամակցություն
* Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ
*Գրողների միության անդամ
*Փիլիսոփայական հասարակության անդամ
*Ռուսական մշակութային ընկերության գիտական խորհրդի անդամ

### Գիտական ամսագրերի խմբագրարան խորհրդի անդամ
* «Ежегодник Русско-польского института» (2011)
* «Вопросы культурологии» (2004)
* «Философия социальных коммуникаций» (2006)
* «Историческая психология и социология истории» (2008)

## Մրցանակներ
* «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ
* Ռուսաստանի Դաշնության Բարձրագույն կրթության պատվավոր աշխատող
* Գիտության և արվեստի ասպետ
* «Ռուսաստանում սոցիոլոգիական կրթության զարգացման գործում ներդրման համար» պատվո շքանշան

## Երկեր
* Послевузовские ожидания студенческой молодежи // Социологические исследования. 2003. № 6. С. 113-119 (համահեղինակ).
* Культурология: Учебник для технических вузов. 3- изд. М., 2001 (автор, редактор, рук. авторского коллектива).
* Динамика техносферы: социокультурный контекст, М., 2000 (համահեղինակ).
* Технико-технологические инновации в социокультурной динамике России. Материалы III Энгельмейеровских чтений, М., 1999.
* Профессиональная культура инженера: механизмы освоения: Монография. М., 1998.
* Философия техники: история и проблемы современности. Круглый стол в МГТУ им. Н.Э.Баумана. "Alma Mater" (Вестник высшей школы). 1998. № 5.
* Социокультурный портрет студента-бауманца. М., 1997.
* Искусство в современном мире: Человек и общество. Соврем. мир: Учеб. пособие для учащихся 11 кл. 2 изд., перераб. М., 1997 (Под ред. Купцова В.И.).
* Динамика техносферы: социокультурный контекст, М., (համահեղինակ).
* Высшая техническая школа в пространстве культуры (социология и философия проблемы): Монография. М., 1996.
* Инновации в ценностных ориентациях студентов // Социологические исследования. 1995. № 4. С. 125-129 (համահեղինակ).
* Мир через культуру: Учебное пособие. Вып. I-III. М., 1993, 1995, 1997 (автор, редактор, рук. авторского коллектива).
* Язык культуры // Социально-политический журнал. № 1. 1994.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Բրանկո Գավելլայի անվան դրամատիկական թատրոն

**Բրանկո Գավելլայի անվան դրամատիկական թատրոն** (, դրամատիկական թատրոն Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում, երկրի գլխավոր թատերաբեմը, Զագրեբի և Խորվաթիայի կարևոր մշակութային կենտրոն։ Կոչվում է թատրոնի հիմնադիր, թատերական ռեժիսոր և  մանկավարժ Բրանկո Գավելլայի անունով։

## Պատմություն
Զագրեբի ազգային դրամատիկական թատրոնը հիմնադրվել է 1953 թվականի մայիսի 29-ին, որպես թատերական հաստատություն, որի հիմնական գործունեությունը դրամատիկական ներկայացումների արտադրությունն ու կատարումն է։ Թատրոնը ստեղծել են մի խումբ երիտասարդ դերասաններ ու ռեժիսորներ, որոնք հիմնականում «խռովարար» էին և եկել էին Խորվաթիայի ազգային թատրոնից դոկտոր Բրանկո Գավելլայի գլխավորությամբ։ «Անջատողական» թիմը սկզբում աշխատել է որպես «Փոքր թատրոն» Ֆրանկոպանսկի փողոցում (թիվ 10)։

Թատրոնի շենքի վերանորոգման առիթով սկզբում ներկայացումները բեմադրվում էին Սուբոտիցա քաղաքում։ 1954 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թատրոնն իր դռները բացեց Զագրեբում ներկայացնելով Միրոսլավ Կռլեժայի «Գողգոթա» պիեսը՝ Բրանկո Գավելլա բեմադրությամբ։

Ավելի քան 330 պրեմիերաների շնորհիվ, Ֆրանկոպանսկի փողոցի թատրոնը (այժմ զբաղեցնում է թիվ 8-10 տները) ընդլայնվել է՝ դառնալով Զագրեբի և Խորվաթիայի խոշորագույն թատրոններից մեկը։

1970 թվականին թատրոնը կոչվել է իր հիմնադրի՝ Բրանկո Գավելլայի անունով, իսկ ավելի ուշ անվանն ավելացվել է քաղաքային բառը։

Գավելլայի անվան քաղաքային դրամատիկական թատրոնի խաղացանկերը ներառում են ազգային, դասական, ժամանակակից, հիմնականում արտասահմանյան դրամատուրգիայի գործեր, յուրաքանչյուր թատերաշրջանում շուրջ 20 ներկայացում։ 2008/2009 թատերաշրջանում թատրոնի աֆիշաներում հայտնվել են խորվաթ դրամատուրգների, անգլիացի դասականների (Ուիլյամ Շեքսպիր, Թենեսի Ուիլյամս), ռուսախոս հեղինակների (Ալեքսանդր Պուշկին, Միխայիլ Բուլգակով, Իվան Տուրգենև), եվրոպական (Կառլո Գոլդոնի, Ալբեր Կամյու, Պեդրո Կալդերոն դե լա Բարկա, Գոցցի) ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1953 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1953 հիմնադրված թատրոններ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի թատրոններ
Էլդար Կուլիև

**Կուլիև Էլդար Թոֆիկ օղլի** (, ), ադրբեջանցի սցենարիստ և ռեժիսոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1978), Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1982), "Դեբյուտ" ստուդիայի առաջին գեղարվեստական ղեկավար, Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանի կինոյի բաժնի պրոֆեսոր;

## Կենսագրություն
Էլդար Կուլիևը ծնվել է 1941 թվականի հունվարի 18-ին Բաքվում։ 1960-1966 թվականներին սովորել է  Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետում, Սերգեյ Գերասիմովի դասարանում։ 1967 թվականից աշխատել է «Ադրբեջանֆիլմ» ստուդիայում։ Նրա առաջին ռեժիսորական աշխատանքը «Հարավային քաղաքում» կինոնկարն է (1969)։ Այս ֆիլմով նա հիմնել է նոր փուլի հիմքը ադրբեջանական կինոյում։ Այնուհետև նրա սցենարներով նկարահանվեցին «Ուրախություն» (1977), «Նիզամի» (1982), «Գյումուշգյոլի լեգենդը» (1984), «Պտտահողմ» (1986), «Երեկ, այսօր և ...» (1989), «Մեր Նեսիբե խանում» (1991), «Ժամանակի մասին» (1991), «Ինչ հրաշալի աշխարհ է» (1999), «Մոռացված հերոս» (2005)։ Էլդար Կուլիևի ռեժիսորական վարպետությունը բացահայտվել է «Սամեդ Վուրղուն» (1966), «Հարավային քաղաքում» (1969), «Աբշերոնի ռիթմերը» (1970), «Ամենակարևոր հարցազրույց» (1971), «Ապրե՛ք, աղջիկներ» (1972), «Սիրտ... սիրտ...» (1976), «Բաբեկ» (1979), «Էլեգիա» (1997) և մի շարք այլ կինոնկարներում։

1997 թվականից դասավանդել է Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանում (2005 թվականից պրոֆեսոր)։ Արժանացել է Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի։

Կոմպոզիտոր Թոֆիկ Կուլիևի որդին է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Համլետի երկրաչափ թիթեռ

**Համլետի երկրաչափ թիթեռ** (), երկրաչափ թիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Թիթեռի թևերի բացվածքը 16-17 է, բեղիկները՝ թելաձև։ Առջևի և հետևի թևերը միագույն են, բաց մոխրագույն թեփուկներով պատված։ Երկու զույգ թևերի միջնամասում տեղադրված է մեկական պուտ։ Հետին թևերի միջնապուտը կլորավուն է, իսկ առաջնաթևերինը՝ լայնակի ուղղությամբ ձգված։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ տեսակ է։ Հայտնի է միայն Երևան քաղաքից (կենդանաբանական այգի)։

## Էկոլոգիա
Ապրելավայրերը հայտնի չեն։ Թիթեռները թռչում են դեպի լույսի աղբյուր սեպտեմբեր, հոկտեմբեր ամիսներին։

Կենսաբանության այլ մանրամասները հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Չափազանց սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Հանդիպում է հազվադեպ, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։
 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ