open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բագրատ Միրաքյան

**Բագրատ Միքայելի Միրաքյան** (հուլիսի 2, 1909, Շուլավեր, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 6, 1991), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1960): ԽՄԿԿ անդամ (1942): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Բագրատ Միրաքյանը ծնվել է 1909 թվականին Վրացական ԽՍՀ Շուլավեր գյուղում։ 1926 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի № 72 մանկավարժական թեքումով աշխատանքային միջնակարգ դպրոցը, տեղափոխվել է Երևան և 1928 թվականին աշխատանքի է անցել մայրաքաղաքի Շահումյանի անվան դպրոցում։ 1936-1941 թվականներին աշխատել է հանրապետության լուսժողկոմատի ապարատում, վարել է կադրերի բաժնի պետի տեղակալի պաշտոնը, միաժամանակ ավարտել է ռուսական մանկավարժական ինստիտուտի երեկոյան բաժինը։

Միրաքյանը խորհրդային բանակ է զորակոչվել Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերին։ 1942 թվականի հունվարին գերմանաֆաշիստական զորքերի դեմ կռվել է Դոնի Ռոստովի մատույցներում։ 1942 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Ծառայել է ներքին գործերի ժողկոմատի զորամասերում, մասնակցել Չեխոսլովակիայի ազատագրման մարտերին։ Բրատիսլավայի մոտերքում մղված մարտերից մեկում վիրավորվել է, բայց մնացել է մարտական շարքում։ Զորամասի կազմում մեկնել է Մանջուրիա, ուր Անդրբայկալյան ռազմաճակատում կռվել է ճապոնական զավթիչների դեմ։ Մարտական սխրանքների համար արժանացել է Կարմիր աստղի երկու շքանշանների և մի շարք մեդալների։

1946 թվականին Միրաքյանը զորացրվել է բանակից, վերադարձել Երևան և անցել մանկավարժական աշխատանքի, ղեկավարել Թելմանի, Շահումյանի անվան դպրոցների մանկավարժական կոլեկտիվները, վարել է № 1 գիշերօթիկ դպրոցի ուսմասվարի, ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարության կադրերի բաժնի պետի պաշտոնները։ 1965-1972 թվականներին Միրաքյանը եղել է Սպանդարյանի շրջանի ժողկրթության բաժնի վարիչ։

Երկար տարիներ զբաղվել է նաև գիտահետազոտական աշխատանքով, նրա մեթոդական արժեքավոր աշխատությունները և բազմաթիվ հոդվածները տպագրվել են հանրապետական թերթերում։ Կենսաթոշակի անցնելուց հետո շարունակել է հասարակական գործունեությունը։ 1960 թվականին Միրաքյանին շնորհվել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչում, իսկ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Եղել է Հայկական ԽՍՀ մանկավարժական ընկերության Երևանի բաժանմունքի նախագահի տեղակալը։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի կրկնակի շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԵՊԼՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Արշավիր Մարտիրոսյան

**Արշավիր Լևոնի Մարտիրոսյան** (), հայ մանկավարժ։ Ֆիզիկամաթեմատիկական  գիտությունների թեկնածու (1975): ԽՄԿԿ անդամ (1944): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Արշավիր Մարտիրոսյանը ծնվել է 1924 թվականին, Մեղրու շրջանի Շվանիձոր գյուղում։ 1941 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը և աշխատել շրջանի Լիճք գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ։

1942 թվականին Մարտիրոսյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ և ուղարկվել ռազմաճակատ։ 1943 թվականից մինչև պատերազմի ավարտը նա մարտնչել է 133-րդ առանձին տանկային բրիգադի կազմում՝ որպես սակրավոր։ Աչքի է ընկել 1943 թվականին Թամանի թերակղզու ազատագրման համար մղված մարտերում և պարգևատրվել «Խիզախության համար» մեդալով, 1944 թվականին, Կերչի ազատագրման համար՝ Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1944 թվականին ռազմաճակատում Մարտիրոսյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։

1945 թվականին Մարտիրոսյանը զորացրվել է բանակից և ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը, այնուհետև՝ ասպիրանտուրան։ Ավարտելուց հետո աշխատել է մայրաքաղաքի 89-րդ դպրոցում որպես ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ 1961 թվականից աշխատել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ֆիզիկայի ամբիոնում նախ՝ որպես ավագ դասախոս, ապա՝ դոցենտ։ 1975 թվականին ստացել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Պատերազմի վետերանն ակտիվորեն մասնակցել է ուսանողության ռազմահայրենասիրական դաստիարակության աշխատանքներին։

## Պարգևներ
* «Խիզախության համար» մեդալ
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուներ
Մարո Հասրաթյան

**Մարո Սայիի Հասրաթյան (Ավթյան)**, ), հայ մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1942), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողություններին մասնակից։

## Կենսագրություն
Մարո Հասրաթյանը ծնվել է 1922 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի Ստեփանակերտի շրջանի Փրջամալ գյուղում։ Ավարտել է Շուշիի մանկավարժական ուսումնարանը, աշխատանքի անցել Ստեփանակերտի շրջանի Խանաբադի միջնակարգ դպրոցում, իսկ 1940 թվականին աշխատել է Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղի միջնակարգ դպրոցում։

1942 թվականին Հասրաթյանը կամավոր մեկնել է բանակ, մասնակցել Մայկոպ, Գրոզնի քաղաքների ազատագրման մարտերին։ Ռազմաճակատում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Մարտական երկար ուղի անցնելուց հետո Հասրաթյանը պատերազմի ավարտից հետո վերադարձել է, և նորից զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ։

Պատերազմում ցուցաբերած խիզախության համար Հասրաթյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Աշխատանքային արիության համար», «Աշխատանքի վետերան» մեդալներով։ Հասրաթյանն անցել է կենսաթոշակի, բայց շարունակել է մասնակցություն ունենալ հասարակական աշխատանքներին։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Մանիկ Մելքոնյան

**Մանիկ Սմբատի Մելքոնյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Մանիկ Մելքոնյանը ծնվել է 1923 թվականին, Արթիկի շրջանի Պեմզաշեն գյուղում։ Սովորել է Լենինականի  մանկավարժական տեխնիկումում։ 1940 թվականին ընդունվել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտ, սակայն շուտով աշխատել է Ախուրյանի շրջանի Այգաբաց գյուղի դպրոցում։

1945 թվականին, երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, Մանիկը կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Նա ծառայել է հակաօդային պաշտպանության զորամասերում, մասնագիտացել է կապի գործում։ Մանիկը մասնակցել է ճապոնական միլիտարիստների ջախջախմանը։ Վլադիվոստոկում, Մուկդենում և այլ քաղաքներում ապահովել է կապը հրետանային զորամասերի հետ։

Պատերազմի ավարտից հետո Մանիկը զորացրվել է և վերադարձել հայրենի գյուղ։ Նա ոչ միայն կատարել է իր ուսուցչական պարտականությունները, այլև ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։

Մանիկ Մելքոնյանն արժանացել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Ճապոնիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Գերազանց հրետանավոր» մեդալների, ինչպես նաև Մայրության փառքի 1-ին և 2-րդ աստիճանի մեդալների։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Ճապոնիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Գերազանց հրետանավոր» մեդալ
* Մայրության փառքի 1-ին աստիճանի մեդալ
* Մայրության փառքի 2-րդ աստիճանի մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ամալյա Բայրամյան

**Ամալյա Պողոսի Բայրամյան** (), հայ մանկավարժ, մեթոդիստ։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Ամալյա Բայրամյանը ծնվել է 1920 թվականին, Թբիլիսիում, բանվորի ընտանիքում։ Թբիլիսիում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, 1937 թվականին կոմերիտուհին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1942 թվականին ավարտել է համալսարանը, մեկնել Շամշադինի շրջան, ուսուցչական աշխատանքի։

1942 թվականին դիմում է ներկայացրել ՀԼԿԵՄ Կենտկոմ և խնդրել իրեն ուղարկել ռազմաճակատ։ Գերմանաֆաշիստական զավթիչների դեմ Ամալյան կռվել է նախ՝ սևծովյան առափնյա զորամասերի կազմում, ապա՝ Հյուսիսային Կովկասում։ Մասնակցել է Կրասնոդարի, Ռոստովի ազատագրական մարտերին։

Բայրամյանը մարտական ծառայությունների համար պարգևատրվել է Կովկասի պաշտպանության համար, «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով։

Պատերազմից հետո Ամալյան նորից անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ 1957 թվականին հաջողությամբ պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա։
Բայրամյանը մի շարք մեթոդական ձեռնարկների հեղինակ է։ Նրա «Աշակերտների վերացական մտածողության զարգացումը երկհարցանի խնդիրների լուծման ընթացքում», «Մեթոդական օգնություն առաջին դասարանի մաթեմատիկայի ուսուցիչներին», «Խնդիրների ուսուցումը տարրական դասարաններում», «Խնդիրների լուծումը հավասարումներ կազմելու միջոցով» և մյուս աշխատությունները ընդունվել են հանրապետության ուսուցիչների կողմից։ Բայրամյանը ակտիվորեն մասնակցել է հասարակական կյանքին։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ են կազմվել տարրական դասարանների մաթեմատիկայի ծրագրերը։ Հեղինակ է վեց տարեկան երեխաների դպրոցական մաթեմատիկայի փորձնական դասագրքի։

## Պարգևներ
*«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
*Կովկասի պաշտպանության համար մեդալ

## Երկեր
* Պարզ խնդիրները տարրական դասարաններում (Մեթոդական նամակ)։ ՀԽՍՀ Լուսավորության նախարարության ծրագրա-մեթոդական բաժին։ Երևան, Ա. հ., 1974:
* Մաթեմատիկա։ Փորձառական դասագիրք նախապատրաստական դասարանների համար։ ՀԽՍՀ Լուսավորության նախարարություն։ Մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտ։ Երևան, «Լույս», 1975 (համահեղինակ)։
* Մաթեմատիկայի ուսուցման նախապատրաստում։ Ձեռնարկ նախապատրաստական դասարանների ուսուցիչների համար։ Մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտ։ Երևան, «Լույս», 1978 (համահեղինակ)։
* Տարրական մաթեմատիկական պատկերացումների զարգացումը մանկապարտեզի ավագ խմբում (Մեթոդական օգնություն մանկապարտեզի դաստիարակին)։ Երևան, «Լույս», 1980։
* Մաթեմատիկան նախապատրաստական դասարանում։ Երևան, «Լույս», 1983 (համահեղինակ)։
* Մաթեմատիկան նախապատրաստական դասարանում։ 2-րդ հրատարակություն։ Երևան, «Լույս», 1985 (համահեղինակ)։
* Մաթեմատիկայի դասավանդումը քառամյա տարրական դպրոցի 3-րդ դասարանում։ Մեթոդական նամակ։ Լուսավորության նախարարություն։ Երևան, Ա. հ., 1988:
* Մաթեմատիկա 1-ին դասարան։ Դասագիրք հանրակրթական դպրոցի համար։ 2-րդ հրատարակություն, Երևան, «Լույս», 1994 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուներ
Վոլտա (ջրամբար)

**Վոլտա**, **Ակոսոմբո** (), մակերեսով ամենախոշոր արհեստական ջրամբարը աշխարհում (մակերեսը՝ 8480 կմ²)։ Գտնվում է Վոլտա գետի հունի վրա՝ Գանայում, հարում է Ակոսոմբո քաղաքին։

## Կառուցում
1961-1965 թվականներին Ակոսոմբո (Գանա) քաղաքի մոտակայքում, նեղ կիրճում կառուցվել է Ակոսոմբո ՀԷԿ-ը։ Ջրամբարի տարածքը ջրով լցնելու համար տարածքից տարհանվել է շուրջ 78 հազար մարդ և նրանց պատկանող շուրջ 200 հազար կենդանի։ Արդյունքում, ջրամբարը զբաղեցնում է Գանայի տարածքի 3.6% -ը։ Հիդրոէլեկտրակայանը էլեկտրականությամբ է ապահովում երկրի մեծ մասը։

Վոլտա գետը դուրս գալով ջրամբարից թափվում է Գվինեական ծոց։

## Տեղադրություն
Ջրամբարի հիմնական կղզիներն են Դոդի, Դվարֆ և Կպորվե։ Լճի արևմտյան ափին գտնվում է Դիգյա ազգային պարկը։

Ձևավորված ջրամբարում լայնորեն զարգացած են ձկնորսությունն ու ջրային բեռնափոխադրումները։ Լճի հյուսիսում տարածվում է սավաննայի գոտին, իսկ հարավում՝ արևադարձային անտառների գոտին։

## Ընդհանուր բնութագիր
Ջրամբարի երկարությունը հյուսիսից հարավ մոտ 400 կմ է, ափագիծը՝ ավելի քան 7 հազար կմ, ափերը կտրտված է, լիճը ունի բազմաթիվ փոքր կղզիներ։ Ջրամբարի ծավալը մոտ 148 կմ³ է, միջին խորությունը`18 մ, առավելագույն խորությունը` 80 մ։ Ջրամբարի հայելու մակերևույթի բացարձակ բարձրությունը` 85 մ, ջրհավաք ավազանը` 385 հազար կմ²։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 54 մ։

Ջրամբարի ափերին մոտ ապրում է ավելի քան 5,5 միլիոն մարդ։

## Իրադարձություններ
1964, 1966 և 1969 թվականներին Վոլտայի շրջակայքում երկրաշարժեր են գրանցվել, որոնք պայմանավորված են եղել ջրամբարը ջրով լցնելով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lake Volta & Akosombo Ghanaweb.com կայքում
* Volta Lake, International Lake Environment Committee Web կայքում 
* Gold exploration in the Volta region (տեսանյութ) 
* [ https://www.britannica.com/place/Lake-Volta Britannica. Lake Volta 
* Britannica. Lake Volta 
* Современное рабство | Документальный фильм Би-би-си

Կատեգորիա:1960-ականների ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Գանայի ջրամբարներ
Կատեգորիա:Գանայի աշխարհագրություն
Արեգակի խավարում (2021 թվականի հունիսի 10)

**Արեգակի խավարում 2021** **թվականի հունիսի 10**, 147 սարոսային օղակաձև արեգակնային խավարում, որի առավելագույն փուլը է լինելու դիտել Կանադայում, Գրենլանդիայում և Ռուսաստանում։ Այս խավարումը 2003 թվականի մայիսի 31-ի սարոսի միջոցով կատարված շրջանաձև արեգակնային խավարման կրկնությունն է համարվում, որի գոտին անցնում էր Գրենլանդիայի վրայով, իսկ մասնակի փուլերը տեսանելի էին գրեթե նախկին ԽՍՀՄ տարածքում։ Այն եզակի է նաև նրանով, որ այն է լինելու տեսնել Հյուսիսային բևեռում։ Այս սարոսի հաջորդ խավարումը տեղի կունենա 2039 թվականի հունիսի 21-ին։

Խավարումը (օղակաձև կամ մասնակի) տեսանելի կլինի 60 երկրներում և կախյալ տարածքներում։

## Խավարման տեսանելիության հանգամանքներ
Խավարման օղակային փուլի գոտին կսկսվի մոտավորապես համաշխարհային ժամանակով 9 ժամ 55 րոպեին, Օնտարիոյի նահանգում (Կանադա)՝ մոտավորապես հս. լ. 50° և 90° արմ. երկ. կոորդինատներով կետում (Վերին լճից հյուսիս)։ Հետագայում, շարժվելով հյուսիսարևելյան ուղղությամբ, գոտին անցնելու է Օնտարիո նահանգով, Հուդզոնի ծոցով, Ունգավա թերակղզով, Հուդզոնի նեղուցով, Բաֆինի երկրով, Բաֆֆինի ծովով, այնուհետև, արդեն հյուսիսային ուղղությամբ անցնելու է Գրենլանդիայի ծայրամասային հյուսիսարևմտյան մասով։ Հենց այնտեղ, 80°49’ հս. լ. և 66°48’ արմ. երկ. կոորդինատներով կետում համաշխարհային ժամանակով 10 ժամ 41 րոպե 51 վայրկյանին կնկատվի խավարման ամենամեծ փուլը։ Դրանից հետո, օղակաձև խավարման փուլի գոտին կմտնի Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ջրային տարածք, կանցնի Հյուսիսային բևեռով և այնուհետև, հարավային ուղղությամբ անցնելով մոտավորապես 150° արմ. երկ. այն կշարունակվի Նոր Սիբիր կղզու միջով և կմտնի Ռուսաստանի տարածք, որտեղ կերևա Յակուտիայում, Չուկոտկայի ինքնավար շրջանի արևմուտքում, Մագադանի մարզի հյուսիսում և Կամչատկայի երկրամասի ծայրամասից հյուսիս-արևմուտքում։ Օղակաձև խավարումը կավարտվի համաշխարհային ժամանակով մոտավորապես 11 ժամ 30 րոպեին՝ Յակուտիայի և Մագադանի մարզի սահմանի մոտ, մոտավորապես 64° հս. լ. և 151° արմ. երկ. կոորդինատներում։

Խավարման մասնակի փուլերը տեսանելի կլինեն Եվրոպայում (բացի Իտալիայի հարավից, Բալկանյան թերակղզուց և Ռումինիայի հարավային շրջաններից), նախկին ԽՍՀՄ տարածքի մի զգալի մասում (բացառությամբ Մոլդովայի և Ուկրաինայի հարավային շրջանների, Ղրիմի, Կովկասի, Կենտրոնական Ասիայի հարավային շրջանների, Պրիմորսկի երկրամասի, Սախալինի, Կամչատկայի, Կորյակ ինքնավար շրջանի և հարավային Չուկոտկայի), Մոնղոլիայում, Չինաստանի մեծ մասում, Կանադայում (բացառությամբ նրա արևմտյան և հարավ-արևմտյան շրջանների), Միացյալ Նահանգների հյուսիս-արևելքում, Ալյասկայի հյուսիսում, Գրենլանդիայում, Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսում և Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային գոտում։

**Հիմնական բնակավայրերը, որտեղ հնարավոր է լինելու նկատել օղակաձև խավարումը.**
300px|thumb|Խավարման քարտեզը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Интерактивная карта Ксавье Юбе кольцеобразного солнечного затмения 10 июня 2021 года с обстоятельствами явления для данной точки.
* кольцеобразного солнечного затмения 10 июня 2021 года с обстоятельствами явления для данной точки.
* Данные о затмении на английском сайте. 

Կատեգորիա:Սպասվող իրադարձություններ
Կատեգորիա:Արևի խավարումներ
Կատեգորիա:Արեգակնային երևույթներ
Կատեգորիա:Ապագայի ժամանակաշրջաններ
Կատեգորիա:2021 Կանադայում
Կատեգորիա:2021 Ռուսաստանում
Ինկերի Անտտիլա

**Սիլվի Ինկերի Անտտիլա**, ծննդյամբ **Մետսյամիես** (, o.s. *Metsämies*, ), ֆինն քրեագետ, քրեական իրավունքի մասնագետ, պետական գործիչ,  Ֆինլանդիայի առաջին կին իրավագիտության դոկտորը, ամենահայտնի ֆինն քրեագետներից մեկը, համարվում է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ (1994)։ Անտտիլան զգալի ներդրում է ունեցել Ֆինլանդիայում քրեական արդարադատության խոշոր բարեփոխումների նախագծման և իրականացման գործում, ինչի արդյունքում երկրում զգալիորեն կրճատվել է բանտարկյալների թիվը։

## Կենսագրություն
Ինկերի Մետսյամիեսը ծնվել է Վիբորգում, 1916 թվականի նոյեմբերի 29-ին, իրավագիտության մագիստրոս Վեյնի Մետսյամիեսի (նախկինում կրել է Հորելլի ազգանունը, բայց հետո փոխել է այն) և Սիլվի Այրիոյի ընտանիքում։ 1934 թվականին ամուսնացել է բժիշկ Սուլո Վալտեր Անտտիլայի հետ։ Կարիերան սկսել է շրջանային դատարանում, միաժամանակ զբաղվել է դոկտորական ատենախոսության նախապատրաստման աշխատանքներով։ Պաշտպանությունը կայացել է 1946 թվականին, և Անտտիլան դարձել է Ֆինլանդիայի առաջին կին իրավունքի դոկտորը։ Աշխատել է որպես ուսուցիչ, այնուհետև նշանակվել է բանտի անձնակազմի վերապատրաստման կենտրոնի տնօրեն (1949-1961)։ Եղել է Հելսինկիի համալսարանի քրեական իրավունքի պրոֆեսոր (1961-1979) և Իրավական քաղաքականության ազգային հետազոտական ինստիտուտի տնօրեն (1963-1979)։ 1975 թվականին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը Լիինամաայի կառավարությունում։ Եղել է նաև ՄԱԿ-ի հետ կապակցված Հելսինկիի հանցագործությունների կանխարգելման և վերահսկման ինստիտուտի տնօրենը (1982-1986)։

Անտտիլան հայտնի է նաև միջազգային մակարդակում, մասնակցել է քրեական իրավունքի հետ կապված բազմաթիվ միջազգային իրադարձությունների, 1975 թվականին ընտրվել է Ժնևում տեղի ունեցած հանցագործությունների կանխարգելման ՄԱԿ-ի հինգերորդ կոնգրեսի նախագահ։ 1994 թվականի մարտի 31-ին ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի, հոգեբանության և իրավունքի ամբիոնի արտասահմանյան անդամ։

Մահացել է 2013 թվականի հուլիսի 6-ին, Հելսինկիում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Inkeri Anttila (1916-2013). In memoriam Raimo Lahti, Dans Revue internationale de droit pénal 2013/1-2 (Vol. 84), pages 13 à 15

Կատեգորիա:Ֆինն իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ֆինն ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն մանկավարժներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի արդարադատության նախարարներ
Կատեգորիա:Ֆինն ակադեմիկոսներ
Էսկագրաֆ

**Էսկագրաֆ**, տերմին, սննդի վրա գրված դրոշմ՝ տառեր, որպես սնունդ ճանաչելու և նկարագրելու տարբեր ձևեր՝ անցյալ և ներկա։ Տերմինն առաջին անգամ գործածվել է 1980-ական թվականներին դոկտոր Լերի Ռ. Սմիֆի () կողմից։ Այս տերմինը esca (լատիներենից *«ուտելիք»* (victuals) կամ *«ուտելու բաներ»*) և graph (հունարենից *«նշագրել»* (mark) կամ *«գրել»*) բառերի համակցություն է։

## Պատմություն
Հետազոտությունը բացահայտել է էսկագրաֆի օրինակներ դեռևս Հին Եգիպտոսում և Հռոմեական կայսրությունում, հիմնականում հացի վրա նախքան թխելը բառեր են դրոշմել։ Էսկագրաֆի գործունեության ուժը քիչ նվազել է վաղ քրիստոնեության ժամանակաշրջանից մինչ 19-րդ դարը, չնայած որոշ հետաքրքիր նմուշներ գոյություն ունեն հացի գնահատման օրենքներում () և նախուտեստներում ():

## Օրինակներ
### Քաղցրեղեն
Էսկագրաֆների ձևերի մեծ մասը մեր օրերում քաղցրեղեն են՝ կա՛մ ձևավորված, կա՛մ նկարված սննդի մակերեսի վրա։ Տորթերը *«Երջանիկ ծնունդ»* () նշումով համատարած են։ Նշանաբաններով () սրտաձև մոմերն արտադրվել են մոտավորապես 1901 թվականից և հաճախ նվիրել են Վալենտինի օրը (): Շատ շոկոլադե սալիկներ կրում են իրենց ստեղծողի անունը՝ մակերեսին տպված։

### Օրինական
Միայն մի քանի օրինական նմուշներ են մնացել 15-րդ դարի հացի գնահատման օրենքից։ Այնուամենայնիվ, Միացյալ Նահանգների գյուղատնտեսության նախարարությունը () ուտելու պիտանի թանաքով գնահատել է որոշ մսամթերքներ վկայականներով և գնահատականներով։

### Փոփոխվող տեսակ
Այբբենական չոր թխվածքաբլիթներից շիլա, մակարոնեղեն, ձեռագիր և տպագիր փոփոխվող տառեր՝ տարածված են նույնիսկ այսօր։ Արևմտյան աշխարհում ամենուրեք չոր թխվածքաբլիթներից, ձևավորված որպես տառեր, պատրաստում են ուտելու խաղալիքներ և կեղծ ՝ օգնելու երեխաներին սովորել իրենց տառերը։ Շատ արտադրողներ արտադրում են մակարոնեղենից տառեր (և թվեր) և՛ ուտելու պատրաստ, և՛ չոր վիճակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բառապաշար
Կատեգորիա:Նշանագիտություն
Կատեգորիա:Տերմիններ
Աշոտ Ներկարարյան

**Աշոտ Նիկողոսի Ներկարարյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1962): ԽՄԿԿ անդամ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Աշոտ Ներկարարյանը ծնվել է 1907 թվականին, Գուգարքի շրջանի Լեռնապատ գյուղում։ Ավարտել է հայրենի գյուղի տարրական դպրոցը, այնուհետև՝ Կիրովական քաղաքի առաջին աստիճանի կուսակցական դպրոցը։ 1934 թվականին ավարտել է Անդրկովկասյան կոմունիստական համալսարանը, իսկ 1941 թվականին՝ Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1934-1938 թվականներին աշխատել է Մեղրիի շրջանային լուսբաժնի վարիչ, միաժամանակ շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է ԽՍՀՄ ժողովուրդների պատմություն։ 1938-1939 թվականներին աշխատել է Թալինի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։

1941 թվականին Ներկարարյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ և ուղարկվել ռազմաճակատ։ Նա եղել է վաշտի քաղղեկ, 59-րդ դիվիզիայի 183-րդ գնդի ագիտատոր, 2-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատի 6-րդ առանձին ինժեներասակրավորային գվարդիական գումարտակի հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ։ Մասնակցել է Լեհաստանի ազատագրմանը, մարտերով հասել Արևելյան Պրուսիա։ Հայրենական պատերազմում ցուցաբերած արիության ու խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով։

1946 թվականին Ներկարարյանը զորացրվել է բանակից և աշխատանքի անցել Երևանի լենինյան կուսշրջկոմում, որպես պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի վարիչ։ 1948-1963 թվականներին աշխատել է Երևանի ակումբագրադարանային տեխնիկումի տնօրեն և դասավանդել ԽՄԿԿ պատմություն։ 1962 թվականին նրան շնորհվել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչում։ 1963 թվականից եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ԽՄԿԿ պատմության ամբիոնի ավագ դասախոս։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1962)
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Բողոքի ցույցեր Լեհաստանում (2020)

**Լեհաստանում բողոքի ակցիաները** սկսվել են 2020 թվականի հոկտեմբերին՝ Լեհաստանում աբորտների մասին օրենքը խստացրած Սահմանադրական դատարանի որոշումների պատճառով։

## Սահմանադրական դատարանի որոշում
Հոկտեմբերի 22-ին դատարանը երկրում աբորտների մասին օրենքը խստացնող որոշում էր կայացրել։ Աբորտները անօրինական են դարձրել գրեթե բոլոր դեպքերում, ներառյալ ծանր և անդառնալի հաշմանդամությունը, ինչպես նաև պտղի կյանքին սպառնացող հիվանդությունները։ Աբորտը հնարավոր է դարձել կատարել միայն երկու դեպքում. եթե տեղի է ունեցել բռնաբարություն, և եթե կնոջ կյանքն ու առողջությունը վտանգի տակ են։

## Ժամանակագրություն
Որոշման ընդունումից անմիջապես հետո լեհական բազմաթիվ քաղաքներում փողոց են դուրս եկել դժգոհ մարդիկ։ Հաջորդ օրը բողոքի ցույցերը շարունակվել են, մարդիկ անցել են քաղաքների կենտրոններով։

Հոկտեմբերի 25-ին ցուցարարները որոշել են դասադուլներ կազմակերպել եկեղեցիներում, որոշ եկեղեցիներ վանդալիզմի են ենթարկվել։

Հոկտեմբերի 27-ին և 28-ին ցուցարարները փակել են խոշոր քաղաքների ճանապարհները։ Ոստիկանության ներկայացուցիչների համաձայն՝ հոկտեմբերի 28-ին շուրջ 430 000 մարդ մասնակցել է ամբողջ երկրում տեղի ունեցող 410 բողոքի ցույցերին։

Հոկտեմբերի 28-ին Լեհաստանի Սեյմի «Lewica» կուսակցության ընդդիմադիր պատգամավորները հանդես են եկել ի պաշտպանություն աբորտների մասին օրենսդրության ազատականացման, ինչին ի պատասխան խորհրդարանի խոսնակներից մեկը դրանք համեմատել է Հիտլերյուգենդի հետ։

Հոկտեմբերի 30-ին Վարշավայում առնվազն 100 հազար մարդ է մասնակցել զանգվածային բողոքի ցույցերին։ Ցուցարարները պահանջել են ոչ միայն չեղյալ հայտարարել Սահմանադրական դատարանի որոշումը, այլև փոխել երկրի քաղաքական կուրսը։ Նույն օրը նախագահ Անջեյ Դուդան երկրի խորհրդարան է մտցրել օրինագիծ, որը թույլ է տալիս աբորտներ անել այն դեպքում, եթե երեխայի մահն անխուսափելի է։

### Տարկետում
Հոկտեմբերի 3-ին կառավարությունը հայտարարել է, որ պատրաստվում է հետաձգել հրապարակումը։ Սահմանադրական փորձագետները դա վատագույն տարբերակն են համարում, քանի որ լեհական օրենքները պահանջում են հրապարակումներ «օրենքների մատյանում»՝ առանց ուշացման։

## Անվտանգության ուժեր
thumb|Ոստիկանությունը Կրակովում պահպանում է ճանապարհի շրջափակումը, հոկտեմբերի 26
Հոկտեմբերի 23-ին վարչապետ Մատեուշ Մորավեցկին հրամայել է ռազմական ժանդարմերիային օգնել քաղաքացիական ոստիկանությանը «պաշտպանել անվտանգությունն ու հասարակական կարգը» սկսած 2020 թվականի հոկտեմբերի 28-ից (այդ օրը պլանավորված էր կանանց ազգային գործադուլը)։ Նման հրամանի համար արդարացում է նշվել կորոնավիրուսային հիվանդության համաճարակը։

Հոկտեմբերի 29-ին Amnesty International-ը հայտարարել է, որ ցուցարարները «բախվել են ոստիկանության սպաների կողմից ուժի չափից ավելի օգտագործմանը, իսկ ձերբակալությունների համար թիրախներն ընտրվել են պատահականորեն և առանց փաստաբանների մատչելիության»։

Լեհական ուլտրաաջ կազմակերպությունը կոստելների պաշտպանության նպատակով սկսել է ձևավորել ազգային բրիգադներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2020 բողոքի ցույցեր
Կատեգորիա:2020 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Պերսի Ֆեյտ

**Պերսի Ֆեյտ** (, ), ամերիկացի երաժիշտ, կոմպոզիտոր, փոփ նվագախմբի ղեկավար։ Նրան հանրահայտ են դարձրել սիրված երգերի մշակումները։ Նրան հաճախ անվանում են թեթև երաժշտության հիմնադիր։ Ի տարբերություն 1940-1950-ական թվականների ջազային և էստրադային մեծ նվագախմբերի՝ Ֆեյտի նվագախումբը հարել է երաժշտական ձևավորման դասական սկզբունքին։

## Կենսագրություն
Պերսի Ֆեյտը ծնվել էր Տորոնտոյում (Կանադա), եվրոպական ընտանիքում։ Նա 1930-ական թվականներից աշխատել է Կանադայի հեռարձակման կորպորացիայում։ Ֆեյտը 1945 թվականին ձեռք է բերել ԱՄՆ-ի քաղաքացիություն։ «Դեկա» ձայնագրման լեյբլում ()մի շարք ձայնագրումներից հետո տեղափոխվել է Columbia Records, որտեղ նա ձայնագրել է բազմաթիվ ալբոմներ, ինչպես նաև կատարել է փոփ երգիչների լեյբլի վերադաշնակում: Դրան զուգահեռ Ֆեյտը ձայնագրել է կինոյի երաժշտություն։ 1961 թվականին նա ստացել է *Գրեմի* «Թիմ ֆրոմ ը Սամեր Փլեյս» (*)* կոմպոզիցիայի համար։

1970-ական թվականների սկզբներին Պերսի Ֆեյտի երաժշտությունը սկսել է կորցնել իր ժողովրդականությունը, սակայն այնուամենայնիվ նա շարունակել է ժամանակակից երգերի մշակումներով ալբոմներ թողարկել: Մահից առաջ Ֆեյտը հրատարակել է դիսկոտեկային ոճով երկու ալբոմ։

## Մահ
Պերսի Ֆեյտը մահացել է քաղցկեղից՝ Կալիֆոռնիական Էնսինո շրջանում։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

* 1953 թվական, *Մայրցամաքային երաժշտություն*  
* 1953 թվական, *Դելիկադո* 
* 1954 թվական, *Երաժշտություն «Կիսմեթ»* 
* 1954 թվական, *Երաժշտություն Հոլիվուդից* 
* 1954 թվական, *Սուրբ ծննդյան տոնի երաժշտություն* 
* 1954 թվական, *Երաժշտություն մինչև կեսգիշեր* 
* 1954 թվական, *Պերսի Ֆեյտի ռոմանտիկ երաժշտությունը* 
* 1955 թվական, *Սեր, սեր, սեր* 
* 1955 թվական, *Աղջիկը հանդիպում է տղային*  
* 1955 թվական, *Երաժշտություն նրա համար*  
* 1955 թվական, *Մանկություն աստղի վրա* 
*1956 թվական, *Երկնքի խաղաղությունը* 
* 1956 թվական, *Ամենաուրախ Ֆելլան* 
* 1956 թվական,  
* 1956 թվական, *Անձնագիր դեպի սիրավեպ*  
* 1956 թվական, *Hi-Fi ցածր ճոճանակ* 
* 1957 թվական, 
* 1957 թվական, *Արկած արևի տակ* 
* 1957 թվական, *Լիլ Աբներ* 
* 1957 թվական, *Մեքսիկայի երաժշտությունը*  
* 1958 թվական, *Վիկտոր Հերբերտի CBS ալբոմը* 
* 1958 թվական, *Ալլելույա*  
* 1958 թվական, *Խաղաղ օվկիանոսի հարավային տարածք* 
* 1958 թվական, *Վայրէջք*  
* 1958 թվական, *Սահմանի հյուսիսը և հարավը*  
* 1959 թվական, *Ծաղկեփունջ*  
* 1959 թվական, *Կուբայի երաժշտություն*  
* 1959 թվական, *Գիշեր Սիգմունդ Ռոմբերգի հետ*  
* 1959 թվական, *Պորգի և Բեսս*  
* 1959 թվական, *Սուրբ ծննդյան տոնի երաժշտություն*  
* 1960 թվական, *Մայրցամաքային հուշանվերներ* 

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* https://www.tesco.com/

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոկոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Վոլտա

**Վոլտա** կարող է նշանակել․

## Տեղանուն
* Վոլտա - ջրամբար Գանայում
* Վոլտա - գետ, որը հոսում է Բուրկինա Ֆասոյով (Նախկինում՝ Վերին Վոլտա) և Գանայով
* Վոլտա - Գանայի տասը մարզերից մեկը
* Սև Վալտա - Սպիտակ Վոլտայի վտակ
* Կարմիր Վոլտա - Սպիտակ Վոլտայի վտակ 
* Սպիտակ Վոլտա - Վոլտա գետի վերին մասի անվանում։

## Ազգանուն
Ալեսանդրո Վոլտա (1745-1827) - իտալացի ֆիզիկոս, էլէկտրական մարտկոցի նախատիպի գյուտարար
Ջովանի Սերաֆինո Վոլտա (1764-1842) - իտալացի հոգևորական, հնեաբան, բնախույզ
Լուիջի Վոլտա (1876-1952) - իտալացի աստղագետ և աստերոիդների առաջին հայտանբերող։

## Հեծանվային միցաշար

* Volta a Portugal - ամենամյա հեծանվային մրցաշար Պորտուգալիայում
* Volta a Catalunya - ամենամյա հեծանվային մրցաշար Կատալոնիայում (Իսպանիա)
* Վոլտա Լիմբուրգ կլասիկ - մեկօրյա ավտոճանապարհային հեծանվավազք հյուսիսային Հոլանդիայի Լիմբուրգ նահանգի ճանապարհներին

## Այլ

* Volta - Բյորկի 2007 թվականի ալբոմ
* Վոլտա (պար) - ռենեսանսի ժամանակների զուգապար
* Volta — փոշեկուլների շվեդական բրենդ
* Վոլտա - երաժշտական նոտագրության մեջ օգտագործվող նշանակում, որով մատնանշվում «վոլտայի տակ» գտնվող տակտերի որոշակի տարբերությունը ստեղծագործության կրկնվող կտորի մասում
* Վոլտա - գործարան Տալինում, Էստոնիա
* Վոլտա - խառնարան լուսնի տեսանելի կողմում։
* Toyota Alessandro Volta - հիբրիդային կոնցեպտքար, որը անվանակոչվել է ի պատիվ ֆիզիկոսի։

## Տես Նաև

* Վոլտաժ - էլեկտրական լարում
* Վոլտ - չափման միավոր
* Վոլտի աղեղ
Երկրպագուներ

**«Երկրպագուներ»** (անգլ.՝ Fanboys), ամերիկացի ռեժիսոր Քայլ Նյումենի արկածային կատակերգություն։ Պաշտոնապես, ֆիլմը չի թարգմանվել ռուսերեն, բայց կա SMX Studios-ի երկրպագուների թարգմանություն։

## Սյուժեն
1998 թվականի հոկտեմբերին Էրիկ Բոթլերը (Սեմ Հանթինգթոն) հելոուինի երեկույթին հանդիպում է հին դպրոցի ընկերների՝ Լինուսի (Քրիս Մարկետ), Հաթչի (Դան Ֆոգլեր), Վինդուսի (Ջեյ Բարուշել) և Զոուի (Քրիստեն Բել) հետ։ Բոտլերը ավտոմեքենաների հաջողակ վաճառող էր և նա տեսնում է, որ իր ընկերները պրակտիկորեն չեն փոխվել և նրանց նախկինի պես միավորում է Աստղային պատերազմների հանդեպ սերը։ Շուտով պետք է էկրան բարձրանա Աստղային պատերազմներ ֆիլմը։ Լայնուսն առաջարկում է ներթափանցել Ռանչո «Սքայուոկեր» և գողանալ արդեն մոնտաժված պատճենը, որպեսզի ֆիլմը տեսնեն ամբողջ աշխարհում առաջինը։ Գաղափարը Բաթլերին շատ արկածախնդիր էր թվում, բայց հաջորդ օրը Հաթչն ու Վինդոուսը նրան բացատրում են, որ Լայնուսը քաղցկեղ ունի։ Բժիշկները նրան չորս ամիս կյանք են տվել, իսկ «դրվագ I»-ի պաշտոնական ցուցադրությունը տեղի կունենա վեց ամիսից։ Դա Լայնուսի միակ հնարավորությունն էր ֆիլմը տեսնելու համար։ Ֆիլմի   բենզալցակայանին կից զուգարանում էպիզոդիկ դերակատարներն էին Ջեյը և Լուռ Բոբը։

## Դերերում
* Սեմ Հանթինգթոն-Էրիկ
*Քրիս Մարքետ-Լայնուս
*Դեն Ֆոգլեր-Հաթչ
*Ջեյ Բարուշել-Վինդուս
*Քրիստեն Բելլ-Զոյ
*Սեթ Ռոգեն-Ծովակալ Սիշոլտց
*Թոմ Բիշոփս
*Էռնեստ Քլայն
*Դեվիդ Դենման-Չազ
*Հյու Էլիոտ-Էվոկ
*Էթան Սապլի-Հարի Նոուլս
*Դենի Տրեխո-Առաջնորդ
*Քերի Ֆիշեր-բժիշկ
*Բիլ Դի Ուիլյամս-դատավոր Ռայնհոլդ
*Ուիլյամ Շեթներ-խաղում է ինքն իրեն (օգնում է հերոսներին մուտք գործել Լուկասի ֆերմա)
*Ուիլ Ֆորտ-Կամեո (THX պահակ)
*Ջեյսոն Մուզ-Ջեյ
*Քևին Սմիթ-Լուռ Բոբ
*Զաք Նացեն-Բենզալցակայանում բեռնատար մեքենա

## Իրական իրադարձություններ
Զուգադիպությամբ ֆրանչայզիայի ստեղծողները իսկապես թույլ տվեցին, որ քաղցկեղից մահացող երկու *Աստղային պատերազմների* երկրպագուները դիտեն ֆիլմը նախքան նրա թողարկումը Աստղային պատերազմներ և Վտարանդին մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Երկրպագուներ»  (անգլ.՝ Fanboys), «

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:The Weinstein Company ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր ըստ ժանրի
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Այովայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տեխասում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Օհայոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1999 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1998 թվականին
Թագուհու գամբիտը (հեռուստասերիալ, 2020)

«**Թագուհու գամբիտը**» (), ամերիկյան դրամա հեռուստատեսային մինի սերիալ, որն հիմնված է Ուոլտեր Թևիսի 1983 թվականի համանուն վեպի վրա, գլխավոր դերում հանդես է եկել Անյա Թեյլոր Ջոյը։ Այն ստեղծվել է Սքոթ Ֆրենկի և Ալլան Սքոթի կողմից և թողարկվել Նեթֆլիքսում 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին։

## Սյուժե
Գեղարվեստական պատմություն, որը հետևում է որբ շախմատիստ Բեթ Հարմոնի կյանքին`աշխարհի մեծագույն շախմատիստ դառնալու իր ձգտման ընթացքում` պայքարելով զգացմունքային խնդիրների, թմրանյութերի և ալկոհոլային կախվածության դեմ։ Պատմությունը սկսվում է 1950-ականների կեսերին և շարունակվում է 1960-ականներին։

## Դերերում և կերպարներ
### Հիմնական

* Անյա Թեյլոր Ջոյ՝ Բեթ Հարմոն, երիտասարդ մեծահասակների մրցակցային շախմատիստ, որը վճռական է դառնալու աշխարհի մեծագույն շախմատիստը
** Իսլա Ջոսթոն՝ երիտասարդ Բեթը
** Անաբեթ Քելլին՝ հինգ տարեկան Բեթը
* Բիլ Քեմփ՝ պարոն Շայբելը, Մեթյուենի աղջիկների տան պահառու, որը Բեթին սովորեցնում է շախմատ խաղալ
* Մոզես Ինգրամ՝ Ջոլենը, Մեթուենի տան որբակից մեկը
* Քրիստիանե Սայդլ՝ Հելեն Դեարդորֆ
* Ռեբեկա Ռութ՝ միսս Լոնսդեյլ
* Քլոե Պիրրին՝ Ալիս Հարմոն, Բեթսի մահացած մայրը
* Ակեմնջի Նդիֆորնյեն՝ պարոն Ֆերգյուսոն
* Մարիել Հելլեր՝ տիկին Ալմա Ուիթլին, որն իր ամուսնու՝ Օլսթոնի հետ, Բեթին որդեգրել է որպես
* Հարի Մելինգ՝ Հարի Բելտիկ, Բեթի մոտ ընկերը և Կենտուկիի Բեթի մրցակիցներից մեկը
* Պատրիկ Քենեդին՝ Ալմսոն Ուիթլի, Ալմայի ամուսինը և Բեթի խորթ հայրը
* Ջեյքոբ Ֆորչուն-Լլոյդ՝ Թաունս, Բեթի ընկերներից մեկը, որի հանդեպ Բեթը անպատասխանատու սեր է տածում
* Թոմաս Սանգստեր՝ Բենի Ուոթս, Բեթի ընկերը և նրա խոշոր մրցակիցներից մեկը
* Մարկին Դորոչինսկի՝ Վասիլի Բորգով, Ռուսաստանի աշխարհի չեմպիոն շախմատիստ

## Արտադրություն
Սերիալը թողարկվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ յոթ սերիայով, նախնական 6-սերիանոց պատվերի փոխարեն։ Շախմատի աշխարհի նախկին չեմպիոն Գարրի Կասպարովը և շախմատի մարզիչ Բրյուս Պանդոլֆին հանդես են եկել որպես խորհրդատու։

### Քասթինգ
Սերիալի պատվերի մասին հայտարարությանը զուգահեռ հայտարարվել է, որ Անյա Թեյլոր Ջոյը պետք է կատարի գլխավոր դերը։ 2020 թվականի հունվարին հաղորդվել է, որ Մոսես Ինգրամը միացել է սերիալի դերասանական կազմին։ Մինի սերիալի պրեմիերայի ամսաթվի հայտարարությունից հետո հայտարարվել է, որ Բիլ Քեմփը, Թոմաս Սանգստերը, Հարի Մելինգը և Մարիել Հելլերը նկարահանվել են գլխավոր դերերում։

### Նկարահանում
Հիմնական նկարահանումները սկսվել են 2019 թվականի օգոստոսին Քեմբրիջ քաղաքում։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել նաև Բեռլինում, ներառյալ, Բեռլինի կենդանաբանական այգին, Հումանան և ֆրիդրիխշտադտպալաստը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր
Ռայլի Ռիդ

**Ռայլի Ռիդ** (, իրական անունը՝ **Էշլի Մեթյուս** (, ), ամերիկացի պոռնոդերասանուհի։

## Կենսագրություն
[ձախից|thumb|250px|Ռայլի Ռիդը և [Ռեմի Լակրուան]]
Ռայլի Ռիդը պոռնոինդուստրիայում իր գործունեությունն սկսել է 2011 թվականին՝ 19 տարեկան հասակում, և սկզբնապես օգտագործել է **Փեյջ Ռայլի** կեղծանունը։ Նա առաջին անգամ հանդես է եկել «Vivid Entertainment» ընկերության *Brand New Faces 36: Natural Newbies Edition* ֆիլմում։ Նրա հետաքրքրությունները ներկայացրել է գործակալ Մարկ Սփիգլերը։

2013 թվականին հաղթել է «XBIZ» մրցանակի «Լավագույն սկսնակ աստղիկ» անվանակարգում և 2014 թվականին՝ «Տարվա կատարող» անվանակարգում՝ դառնալով առաջին պոռնոգրաֆիկ դերասանը, որը երկու տարի շարունակ ստացել է այդ երկու մրցանակները։ 2014 թվականին հաղթել է «XBIZ» մրցանակի երեք անվանակարգում, որոնցում առաջադրված էր։

2013 թվականին *[[LA Weekly]]*-ի «10 պոռնոաստղ, որ կարող է դառնալ ապագա Ջենա Ջեյմսոն» ցանկում գրավել է 8-րդ հորիզոնականը։ 2014 և 2015 թվականներին ներառվել է նաև «CNBC»-ի «Կեղտոտ երկվեցյակ։ Ամենահայտնի պոռնոաստղերը» ցանկում։

2019 թվականի տվյալներով՝ Ռայլի Ռիդը նկարահանվել է ավելի քան 800 ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը «AVN»-ի կայքում

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի պոռնոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Շուշիի օրհներգ

**Շուշիի օրհներգի**  պրեմիերան տեղի է ունեցել 2012 թվականի մայիսի 9-ին՝ Շուշիի ազատագրման 20-ամյակին։ Օրհներգը գրվել է  Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության  Մշակույթի նախարարության պատվերով, երաժշտության հեղինակը կոմպոզիտոր Ավետիս Բերբերյանն է, իսկ բառերի հեղինակը իր կինը՝ բանաստեղծուհի, հրապարակախոս Նուշիկ Միքայելյանը։

Օրհներգը գրված է Սիմֆոնիկ նվագախմբի և երգչախմբի համար։

## Օրհներգի տեքստ
Անառիկ ու հզոր
Ժայռակուռ ամրոց ու բերդ,
Քարաշեն իմ հավա՛տ, իմ Շուշի՛,
Դու վահան ու սիրտ 
Մեր փառապանծ անցյալի՝
Լույսի կանթեղ վիթխարի։

Դու հայոց արծվաբուն,
Մեր հոգու սխրանք ու կամք,
Դու մոխրից վեր հառնած հուշարձան,
Դու մեր գեղասքանչ
Տաղ ու կանչ՝
Սրբածին շարական։

Փառքն ես հայ ազգի,
Սիրտն Արցախի,
Հանուն քո նոր կյանքի
Ելանք մենք մարտի։

Բարձրադիր լեռներիդ ուժը
Քեզ թիկունք՝ մեզ առաջնորդ,
Մեր ազա՛տ, մեր անհա՛ղթ Շուշի,
Մեր երկնահաս աղոթք։

Խաչիդ լույսով՝ որդիները քո հայկյան
Թող լինեն քեզ հավերժ պահապան,
Ծաղկի՛ թող ձեռքերով հանճարիդ
Քո հրաշակե՛րտ ապագան։

Խաչիդ լույսով՝ որդիները քո հայկյան
Թող լինեն քեզ զինվոր ու պահապան,
Քո անվամբ երդվենք,
Ու քո ոգով զինվենք,
Դու մեր օրհնանքն ես,
Հայրենի տուն Շուշի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Տեսանյութ Յութուբում

Կատեգորիա:Օրհներգեր
Անունա դե Ուեվեր

**Անունա դե Ուեվեր** (, ), բելգիացի կլիմայական ակտիվիստ և դպրոցական դասադուլ հանուն կլիմայի շարժման առաջատար դեմքերից մեկն էր։

## Վաղ կյանք և գործունեություն
Ծնվել է Բելգիայի, Մորցել քաղաքում։ Կիրա Գանտոիսի և Ադելաիդ Շարլիերի հետ, Դե Ուեվերը դարձել է դպրոցական դասադուլ հանուն կլիմայի շարժման առաջատար դեմքերից մեկը Բելգիայում։ Արդյունքում, 2019 թվականի փետրվարից մինչև մայիս ունեցել է շաբաթական սյունակ «HUMO» ամսագրում։

Բելգիայում դպրոցական դասադուլներից հետո, Ֆլանդրիայի շրջակա միջավայրի պահպանության նախարար Ջոկ Շաուվլիջը ստիպված էր հրաժարական տալ այն բանից հետո, երբ հանդես էր եկել կեղծ հայտարարությամբ՝ պնդելով, որ Բելգիայի Պետական անվտանգության ծառայությունը տեղեկություններ է ունեցել, որոնք ցույց են տալիս, որ կլիմայի հարվածը քաղաքական ճակատի կազմակերպություն էր։

Անձնական տարաձայնությունները Բելգիայի «Երիտասարդությունը հանուն կլիմայի» շարժման միջև առաջացրել էր ճեղքվածք, երբ համահիմնադիր Կիրա Գանտոիսը հեռացել էր 2019 թվականի օգոստոսին։

2019 թվականին ելույթ է ունեցել «Pukkelpop» երաժշտական փառատոնում՝ փորձելով ներգրավել հանդիսատեսի ուշադրությունը կլիմայական խնդիրներին։ Այս կոչը զայրացրել էր փառատոնի որոշ մասնակիցներին, որոնք հետապնդել էին Ուեվերի խմբին, շշեր էին նետել նրա վրա, հետևել էին նրան իր իսկ ճամբարում, մահվան սպառնալիքներ էր ստացել, ոչնչացրել էին նրանց վրանը՝ ստիպելով անվտանգությանը միջամտել։ Քանի որ, հարձակվողները կրում էին Ֆլամանդիայի շարժման ծայրահեղ աջակիցների կողմից ընտրված Ֆլանդրիայի դրոշի մի տարբերակ, կազմակերպիչներն արգելել էին այդպիսի դրոշները միջոցառման ընթացքում՝ առգրավելով 20–ը։

2019 թվականի հոկտեմբերին, Դե Ուեվերը կլիմայական ակտիվիստներից էր, ամենից երիտասարդ, ով նավարկել էր «Ռեգինա Մարիսով» ցածր ածխածնային տրանսատլանտյան ճանապարհորդության՝ Սանտյագոյում, Չիլիում 2019 թվականին կայացած «ՄԱԿ–ի կլիմայի փոփոխություն» համաժողովին մասնակցելու համար։

2020 թվականի փետրվարին, Հարավային Ամերիկայից վերադառնալուց հետո, պրակտիկա է անցել «Կանաչների, Եվրոպական ազատ դաշինք»–ի հետ Եվրախորհրդարանում՝ առանց կուսակցության անդամ դառնալու։

## Մրցանակներ
* 2019 թվականի մայիսին, Դե Ուեվերը և Կիրա Գանտոիսը միասին ստացել են «Ազատ խոսքի տապան մրցանակը» (Ark Prize of the Free Word)։
* 2019 թվականի սեպտեմբերին, Դե Ուեվերը և Ադելաիդ Շարլիերը ստացել են «Խղճի դեսպան» (Ambassador of Conscience Award) մրցանակը Բելգիայի «Amnesty International»–ի կողմից՝ «Երիտասարդությունը հանուն կլիմայի» անունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգիացի բնապահպաններ
Կատեգորիա:Բելգիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կլիմայական ակտիվիստներ
Անխելա Պոնսե

**Անխելա Մարիա Պոնսե Կամաչո** (, ի ծնե` **Անխել Մարիո Պոնսե Կամաչո** , ), իսպանացի մոդել, «Միսս Իսպանիա 2018» գեղեցկության մրցույթի հաղթող։ Պոնսեն պատմության մեջ մտել է 2018 թվականի հունիսի 29-ին` դառնալով առաջին տրանսգենդեր կինը, որը հաղթել է «Միսս Իսպանիա» մրցույթը։ Ներկայացրել է իր երկիրը «Միսս Տիեզերք 2018» մրցույթում և եղել է առաջին տրանսգենդեր կինը, որը հավակնել է այդ տիտղոսին, սակայն չի անցել եզրափակիչ։

## Գործունեություն
Պոնսեն առաջին անգամ գեղեցկության մրցույթի մասնակցել է 2015 թվականին և հաղթել «Միսս Կադիս 2015» տիտղոսը։ Դրանից հետո նա ներկայացրել է Կադիսը «Միսս Իսպանիա 2015» մրցույթում, բայց մրցանակային տեղ չի զբաղեցրել։ 2018 թվականի հունիսի 29-ին Պոնսեն մասնակցել է «Միսս Իսպանիա 2018» մրցույթին և հաղթել այդ տիտղոսը` դառնալով այն հաղթած առաջին տրանսգենդեր կինը։ Ներկայացրել է Իսպանիան Բանգկոկում անցկացված «Միսս Տիեզերք 2018» մրցույթի եզրափակչում, բայց մրցանակային տեղ չի գրավել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի մոդելներ
Կատեգորիա:Միսս Տիեզերք
Կոնդորսե լիցեյ

**Կոնդորսե լիցեյ** (), փարիզյան ամենահին և լավագույն չորս լիցեյներից մեկը։ Գտնվում է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզի 9-րդ շրջանում (Սենի աջ ափին)։

## Պատմություն
Բացվել է 1803 թվականին կապուցինների նախկին վանքի շենքում, որը կառուցվել է 1780-ական թվականներին և 1789 թվականին դարձել ազգային ժառանգություն։ Այն կոչվել է Բոնապարտների, Բուրբոնների և այլոց անուններով, 1883 թվականին ստացել է ներկայիս անվանումը՝ ի պատիվ ֆրանսիացի գիտնական, փիլիսոփա և քաղաքական գործիչ Նիկոլա դը Կոնդորսեի։

Այլ հայտնի լիցեյների հետ համեմատած՝ Կոնդորսե լիցեյը փոքր է. այնտեղ սովորում է 500 լիցեիստ և 500 նախապատրաստական դասարանների ուսանող։ Առաջիններից էր, որ սկսեց ընդունել աշակերտուհիների։

Լիցեյի դասախոսների և շրջանավարտների թվում կան Ֆրանսիայի վերջին երկու դարերի շատ նշանավոր մարդիկ։

## Հայտնի դասախոսներ
* Էմիլ Շարտյե
* Պոլ Բենիշու
* Ժան Բոֆրե
* Ժան Մարի Գյուո
* Ժան Ժորես
* Ստեֆան Մալարմե
* Մորիս Պանյոլ
* Ժան Պոլ Սարտր

## Հայտնի շրջանավարտներ

## Պատկեր մշակույթում
Լիցեյը հիշատակվել է Էմիլ Զոլայի «Կյուրե», Անդրե Ժիդի «Դրամանենգեր», Ժան Կոկտոյի «Սարսափելի երեխաներ» վեպերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիցեյի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1803 Եվրոպայում
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կրթություն Փարիզում
Մայքլ Շաարա

**Մայքլ Շաարա** (, ), գիտական ֆանտաստիկայի, սպորտային ֆանտաստիկայի և պատմական ֆանտաստիկայի ամերիկացի գրող։ Նրա ծնողները եղել են իտալացի ներգաղթյալներ (ազգանունը սկզբնապես գրվել է Սցիարրա, որը իտալերեն արտասանվում է նույն կերպ)։ 1951 թվականին ավարտել է Ռատգերսի համալսարանը, որտեղ նա միացել է Թետա Չիին և Կորեական պատերազմում ծառայել որպես 82-րդ օդադեսանտային դիվիզիայի սերժանտ։

1950-ականների սկզբներին Շաարան սկսել է գեղարվեստական ամսագրերին վաճառել գիտական ֆանտաստիկայի պատմություններ։ Նա նաև սիրողական բռնցքամարտիկ էր և ոստիկանության սպա։ Սթրեսը, ծխախոտի ծխելու հետ միասին, սրտի կաթվածի պատճառ են դարձել 36 տարեկան հասակում։ Նա կարողացել է ամբողջովին վերականգնվել, իսկ ավելի ուշ գրականություն դասավանդել Ֆլորիդայի պետական համալսարանում՝ շարունակելով գրել գեղարվեստական գրականություն։ Գետիսբուրգի ճակատամարտի մասին նրա վեպը՝ «Մարդասպաններ հրեշտակները», 1975 թվականին շահել է Պուլիցերյան մրցանակ՝ գեղարվեստական գրականության համար։ Շաարան մահացել է սրտի կաթվածից 1988 թվականին՝ 59 տարեկան հասակում։

Շաարայի երեխաները՝ Ջեֆրին և Լիլան, նույնպես արձակագիր են։ 1997 թվականին Ջեֆրի Շաարան հիմնադրել է Մայքլ Շաարայի ամենամյա մրցանակը քաղաքացիական պատերազմի ֆանտաստիկայի գերազանցության համար, որը շնորհվում է Գետիսբուրգի քոլեջում։

## Ստեղծագործություններ
### Նովելներ

* «Կոտրված վայր» (1968)
* «Հրեշտակ սպանողը» (1974), 1975 թվականին Պուլիցերյան մրցանակի գեղարվեստական մրցանակի դափնեկիր։ Ավելի ուշ, հիմք է հանդիսացել Գետիսբուրգ ֆիլմի համար։
* «Նոյի դավադրությունը» (1981), որը հայտնի է նաև որպես «Հրապարակ»։
* «Խաղ սիրո համար» (1991), ֆիլմը նկարահանվել է 1999 թվականին։

### Կարճ պատմվածքների հավաքածու
* «Զինվորը» (1982)

### Կարճ պատմվածքներ
* «Դատարկության որբերը» (1952)
* «Բոլոր ճանապարհը հետ» (1952)
* «Գրենվիլի մոլորակը» (1952)
* «Եղիր պտղաբեր և բազմացիր» (1952)
* «Զինվորը» (1953)
* «Գիրքը» (1953)
* «Պարսատիկը և քարը» (1954)
* «Ուայներ» (1954)
* «Փոսերը» (1954)
* «Վճար» (1954)
* «ԳազանԻ տանը» (1954)
* «Վանիշերը» (1954)
* «Արի իմ կուսակցություն» (1956)
* «Տարբերության մարդը» (1956)
* «Նվաճում`ժամանակի հետ» (1956)
* «2066. ընտրության օր» (1956)
* «Չորս միլիարդ դոլարանոց դուռ» (1956)
* «Որսորդի մահը» (1957)
* «Սիրուն տունը» (1958)
* «Դանդաղ բացվում է» (1973)
* «Սահմանային միջադեպ» (1976)
* «Գորշ հրեշտակը» (1982)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Analysis of ''Soldier Boy''
* Biography at jeffshaara.com
* Michael Shaara prize details
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ռատգերսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Անհուսալի ընտրիչ

**Անհուսալի ընտրիչ** (նաև **սխալ ընտրիչ**, երբեմն «նենգ» և այլ հոմանիշներ, ), ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների ժամանակ Ընտրողների կոլեգայի ներկայացուցիչը, որը չի քվեարկում իր նահանգում ժողովրդական քվեարկության արդյունքներով։

## Իրավական կարգավիճակ
Իրավաբանորեն Ընտրողների կոլեգիայի ներկայացուցիչներն իրավունք ունեն քվեարկել ինչպես և ում օգտին կկամենան՝ անտեսելով ժողովրդական քվեարկության արդյունքները իրենց նահանգում։ Նահանգի իշխանությունները, իրենց հերթին, իրավունք ունեն դրամական տուգանքներ կիրառել և որոշ նահանգներում չեղյալ համարել նման ձայները։ Ընդհանուր իրավիճակը ԱՄՆ Գերագույն դատարանի կողմից պարզաբանվել է 1954 թվականին՝ «Ռեյն ընդդեմ Բլեերի» գործի որոշման մեջ։ Հստակեցվել է, որ նահանգներն ու կուսակցությունները, որոնց պատկանում են ընտրիչները, իրավունք ունեն նրանցից պահանջել նախնական «ձայնին հավատարմության երդում» () և նախատեսել գործողություններ նման երդման խախտման դեպքում, սակայն չեն կարող հետապնդել ընտրիչներին քրեական դատավարության օրենսգրքի շրջանակներում նման երդումը խախտելու համար։ Որոշման եզրափակիչ մասում ասվում է․

2016 թվականին Վաշինգտոն նահանգից չորս անհուսալի ընտրիչները (քվեարկել են 2016 թվականի նախագահական ընտրությունների արդյունքների հիման վրա ընտրողների կամքին հակառակ) տուգանել են հազարական դոլարով։ 2020 թվականի հուլիսի 6-ին ԱՄՆ Գերագույն դատարանը միաձայն որոշել է, որ նահանգների իշխանությունները կարող են պատժել անհուսալի ընտրողներին։

## Հիմնական իրադարձություններ
* 1796 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններն առաջինն էին անհուսալի ընտրողի մասնակցությամբ՝ Փենսիլվանիայից Սամուել Մայլսը (Samuel Miles) իր նահանգում հաղթած Ջոն Ադամսի փոխարեն սեփական ընտրությամբ քվեարկեց Թոմաս Ջեֆերսոնի օգտին։
* Ամենաշատ ձայները փոխվել են 1872 թվականի ընտրություններում։ Սակայն այստեղ ընտրիչների նկատմամբ դժվար է կիրառել անհավատարմության կամ անվստահության չափանիշներ, քանի որ իրավիճակը պայմանավորված էր օբյեկտիվ հանգամանքներով։ Նախագահի թեկնածու Հորաս Գրիլին մահացել է ընտրություններից մեկ ամիս անց՝ հենց ընտրիչների հավաքին։ Այդ պատճառով էլ Ընտրիչների կոլեգիան իր ստացած ժողովրդական ձայները հավասարաչափ բաշխել է մյուս թեկնածուների միջև և դրան համաչափ ավելացրել յուրաքանչյուրի ընտրիչների թիվը։

## Տես նաև
* ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ 2016

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ընտրություններ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն