open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թեոդոսիայի քաղաքային խորհուրդ

**Թեոդոսիայի քաղաքային խորհուրդ** (, ), քաղաքային խորհուրդ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Տեղաբաշխված է Ղրիմի հարավ-արևելքում, տուրիստական գոտում, և հայտնի է իր առողջարաններով։

Հարավ-արևելքում սահմանակից է Սուդակի քաղաքային խորհրդի հետ, հյուսիս-արևմուտքում Կիրովի շրջանի, արևելքում Լենինյան շրջանի հետ, իսկ հարավ-արևելյան կողմից շրջապատված է Սև ծովով։

## Բնակչություն
2001 թվականի ուկրաինական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը՝

## Շրջանի կազմ
Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 1 քաղաք — Թեոդոսիա (7) և 6 գյուղական խորհուրդ, որոնց մեջ են մտնում 5 քաղաքատիպ ավան և 11 գյուղ։
thumb|right|300px
* (**1**) **Բերեգովոյի գյուղական խորհուրդ**
** Բերեգովոե
** Ստեպնոե
* (**2**) **Կոկտեբելի գյուղական խորհուրդ**
** Կոկտեբել
** Նանիկովո
* (**3**) **Նասիպնոեի գյուղական խորհուրդ**
** Նասիպնոե 
** Բլիժնեե
** Վինոգրադնոե
** Պիոներսկոե
** Պոդգորնոե 
** Սոլնեչնոե
** Յուժնոե
* (**4**) **Օրջոնիկիձեի գյուղական խորհուրդ**
** Օրջոնիկիձե
* (**5**) **Պրիմորսկի գյուղական խորհուրդ**
** Պրիմորսկի
* (**6**) **Շչեբետովկայի գյուղական խորհուրդ**
** Շչեբետովկա
** Կրասնոկամենկա
** Կուրորտնոե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Երեխաների պաշտպանության օրը Աֆրիկայում

մինի|աջից

**«Երեխաների պաշտպանության օրը Աֆրիկայում»** () , միջազգային օր, որը կոչված է բոլոր երկրների քաղաքական գործիչների և համաշխարհային հասարակության ուշադրությունը հրավիրել այն խնդիրների վրա, որոնց առնչվում են աֆրիկյան երկրների երեխաները։ Այն տոնում են ամեն տարի, հունիսի 16-ին։

Առաջին անգամ տոնը նշվել է 1991 թվականին։ Իրականացման նախաձեռնությունը Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությանն էր։ Անցկացման ամսաթվի ընտրությունը պատահական չէր. այն յուրօրինակ հարգանքի տուրք է 1976 թվականի նահատակներին։ 1976 թվականի հունիսի 16-ին ՀԱՀ-ում, Սոուետոյում  (Յոհաննեսբուրգի հարավ-արևմտյան ծայրամաս) շուրջ 10 հազար սևամորթ դպրոցականներ և ուսանողներ անցել են ավելի քան կես մղոն երկարությամբ շարասյունով, բողոքելով կրթության ցածր որակի դեմ և պահանջելով կրթություն ստանալ մայրենի լեզվով։ Արդյունքում, իշխանությունը առաջնորդվելով ապարտհեյդով հարյուրավոր երիտասարդների գնդակահարել են։ Հաջորդ երկու շաբաթների ընթացքում խռովության արդյունքում մահացել են ավելի քան 100 մարդ, իսկ հազարը ստացել են վնասվածքներ կամ վիրավորվել են։  Կրթության մեջ աֆրիկաանս լեզվի ներդրման դեմ բողոքող ուսանողների գնդակահարումից հետո, ապստամբություն սկսվեց ապարտհեյդի ամբողջ համակարգի և սպիտակամորթների գերիշխանության դեմ, որը ընդգրկել էր քաղաքի  և ՀԱՀ- մյուս շրջանների և քաղաքների բնակչության բոլոր շերտերը։ 1976 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսների համընդհանուր քաղաքական գործադուլ սկսվեց։ Միայն պաշտոնական տվյալների համաձայն 1976 թվականի հունիսի 16-ից և 1977 թվականի փետրվարի 28-ը ապստամբության ընթացքում քաղաքական գնդակահարությունների արդյունքում մահացել է 575 մարդ, ձերբակալվել են շուրջ 6 հազար մարդ։ Ապստամբությունը դարձել է ազատագրական պայքարի նոր փուլ, որը ղեկավարվում էր Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի կողմից։ 1994 թվականի մայիսի 9-ին ՀԱՀ-ի նախագահ դարձավ Նելսոն Մանդելան, ապարհեյդի վարճակարգը անկում ապրեց։ 
մինի|ձախից|Գրություն պաստառի վրա. «Յուրաքանչյուր 5 րոպեի ընթացքում քաղցից մահանում  է ևս մեկ երեխա»
Սակայն այսքանով «մանկական» խնդիրները չլուծվեցին, և երեխաների իրավունքները Աֆրիկայում շարունակում են մնալ բարդ։ Եթե բարեկեցիկ Եվրոպայում և Ամերիկայում երեխաների իրավունքները հեռուստատեսության և համակարգչային խաղերի չարաշահման բացասական հետևանքն են, Աֆրիկայում երեխաներին սպառնում է քաղցը, ՄԻԱՎ-ը, անգրագիտությունը, նույնիսկ մահը ռազմական բախումների ժամանակ։ Երեխաների մահացիության մակարդակը Աֆրիկայի համեմատաբար զարգացած երկրներում, գրեե երկու անգամ բարձր են, քան զարգացող երկրներում։ Այս օրը Աֆրիկայում գործող բարեգործական հասարակական կազմակերպույթւոնները և ֆոնդերը անցկացնում եմ բազմազան ակցիաներ, որոնք ուղղված են աֆրիկյան երեխաների կյանքի բարելավմանը։ Անցկացվում են ուսուցողական դասախոսություններ և ֆիլմերի ցուցադրություններ, կազմակերպվում են համերգներ և ներկայացումներ։

«Աֆրիկայի երեխաների իրավունքների պաշտպանության օրը» ոչ աշխատանքային չէ, եթե չի համընկնում հանգստյան օրերի հետ։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* African Child Day (англ).
* BNF Youth League Commemorates Day of African Child (англ). 

Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Ոչ պաշտոնական տոներ
Կատեգորիա:Տոներ այբբենական կարգով
Բեթմեն։ Բեթվումենի գաղտնիքը

**Բեթմեն․ Բեթվումենի գաղտնիքը**  (), 2013 թվականի անիմացիոն ֆիլմ, Warner Bros. Animation ստուդիայի արտադրությունը, թողարկվել է  VHS և DVD տարբերակներով, «Բեթմենի նոր արկածները» մուլտսերալի շարունակությունը։ ԱՄՆ–ում մուլտֆիլմին շնորհվել է PG վարկանիշ։ 2013 թվականի մարտի 12–ին թողարկվել է Blu-Ray–ի վրա։ Ուկրաինայում և Ղազախստանում մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS–ի վրա, Էնթեռ–ֆիլմի կողմից, Ռուսաստանում «Պրիմեր Վիդեո Ֆիլմ»-ի կողմից չի թողարկվել, բայց ցուցադրվել է ՏՎ3 հեռուստաալիքով։

## Սյուժե
Գոթեմում հայտնվում է նոր սուպերհերոսուհի՝ Բեթվումենը, որի անձը հայտնի չէ նույնիսկ Բեթմենին։ Քաղաքում պարեկության ժամանակ Ռոբինի և Բեթմենի դինամիկ դուետը նկատում է նրան, երբ նա փորձում էր կանգնեցնել բեռնատարը, որը տեղափոխում էր Պինգվինի պլազմային հրացանները։ Բեթվումենին հաջողվում է կամրջից հրել բեռնատարը՝ վարորդի հետ միասին։ Բեթմենը և Ռոբինը փրկում են վարորդին մահից։ Բեթմենը պետք է բացահայտի, թե ով է Բեթվումենը  և կանգնեցնի Պինգվինի և Ռուփերթ Թորնի կողմից իրականացվող զենքերի անօրինական վաճառքը Կազնիա երկրում։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Քևին Քոնրոյ — Բրյուս Ուեյն */ [[Բեթմեն]]*
* Կիմբերլի Բրուկս — Կետլին *«Կետի» Դյուկեյն*
* Կելլի Ռիպա — բժիշկ Ռոկսանա *«Ռոկկի» Բալլանտի*
*Էլիզա Գաբրիելի — դետեկտիվ Սոնյա Ալկանա 
* Քիրա Սեջվիկ — Բեթվումեն
* Դևիդ Օգդեն Ստիերս — Օսվալդ Կոբբլլատ*/ Պինգվին*
* Քևին Մայքլ Ռիչարդսոն — Կարլթոն Դյուքեյն
* Ջոն Վերնոն — Ռուպերտ Տորն
* Հետոր Էլիզոնդո — Բեյն
* Էֆրեմ Ցիմբալիստ–կրտսեր — Ալֆրեդ  Պենիուորտ
* Էլի Մարիենտալ— Թիմ Դրեյք */ Ռոբին*
* Տարա Ստրոնգ — Բարբարա Գորդոն
* Բոբ Խաստինգս — Ջիմ Գորդոն
* Ռոբերտ Կոստանցո — խուզարկու Հարի Բուլոկ
* Տիմոտի Դենգ — Քևին
* Սինդի Ալմուզնի (Cherie) — *«Այսբերգ»* ակումբի երգչուհին

## Սաունդթրեք
Ֆիլմի սաունդթրեքը թողարկվել է 2016 թվականի մարտի 29–ին, «La-La Land Records» ստուդիայում։ Այն նաև ընդգրկում է «Բռնիր ինձ» կարճամետրաժ ֆիլմի սաունդթրեքը։

### Կոպոզիցիաների ցուցակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կերչի քաղաքային խորհուրդ

**Կերչի քաղաքային խորհուրդ** (, ), քաղաքային խորհուրդ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Շրջանը նեղ շերտով ձգվում է Կերչի նեղուցի ափով Ղրիմի թերակղզու ծայրագույն արևելյան մասում։

Կերչի քաղաքային խորհուրդի կազմի մեջ է մտնում միայն Կերչ քաղաքը, սակայն քաղաքային խորհրդի տարածքը չի սահմանափակվում քաղաքի թաղամասերով, այլ նաև ներառում է կից գտնվող ամառանոցային տարածքները, ազատ հողերը։ Շրջանի կազմի մեջ են մտնում նաև Չուրբաշսկոե լիճը և Տուզլա կղզին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Պետրոզավոդսկի Ա. Կ. Գլազունովի անվան պետական կոնսերվատորիա

**Պետրոզավոդսկի Ալեքսանդր Կոնստանտինովիչ Գլազունովի անվան պետական կոնսերվատորիա** (), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետության Պետրոզավոդսկ քաղաքում։

## Պատմություն
1967 թվականի հուլիսի 1-ին հիմնադրվել է Լենինգրադի Ն. Ա. Ռիմսկի-Կորսակովի անվան Լենինի շքանշանակիր պետական կոնսերվատորիայի Պետրոզավոդսկի մասնաճյուղը։ Հետագա տարիներին ուսումնական հաստատությունը մի քանի անգամ փոխել է անվանումը և կարգավիճակը.
* 1991 թվականի սեպտեմբերի 9-ից` Պետրոզավոդսկի պետական կոնսերվատորիա
* 2003 թվականի մայիսի 13-ից Պետրոզավոդսկի պետական կոնսերվատորիա (ինստիտուտ)
* Նույն թվականի օգոստոսի 19-ից` Պետրոզավոդսկի Ալեքսանդր Կոնստանտինովիչ Գլազունովի անվան պետական կոնսերվատորիա (ինստիտուտ) 
* 2011 թվականի մայիսի 26-ից` բարձրագույն մասնագիտական կրթության «Պետրոզավոդսկի Ալեքսանդր Կոնստանտինովիչ Գլազունովի անվան պետական կոնսերվատորիա (ակադեմիա)» դաշնային պետական բյուջետային կրթական հաստատություն
* 2014 թվականի օգոստոսի 19-ից` բարձրագույն մասնագիտական կրթության «Պետրոզավոդսկի Ալեքսանդր Կոնստանտինովիչ Գլազունովի անվան պետական կոնսերվատորիա» դաշնային պետական բյուջետային կրթական հաստատություն

## [[Ռեկտոր]]ներ
* 1967-1971 թվականներին` Գեորգի Լապչինսկի
* 1971-1977 թվականներին` Վլադիմիր Կասատկին
* 1977-1997 թվականներին` Վյաչեսլավ Կալաբերդա
* 1997-2002 թվականներին`  Սերգեյ Սուխով
* 2002-2018 թվականներին` Վլադիմիր Սոլովյով
* 2018 թվականից` Ալեքսեյ Կուբիշկին (պաշտոնակատար)

## Ամբիոններ
* Հատուկ դաշնամուրային
* Լարային գործիքների
* Փողային և հարվածային գործիքների
* Ժողովրդական գործիքների
* Մեներգի և օպերային պատրաստության
* Խմբավարության
* Երաժշտության տեսության և կոմպոզիցիայի
* Երաժշտության պատմության
* Ֆիննա-ուգորական ժողովուրդների երաժշտության 
* Կամերային նվագախմբի և Կոնցերտմայստերական դասարանի
* Դաշնամուրի ընդհանուր կուրսի 
* Հումանիտար և սոցիալ-տնտեսագիտական առարկաների

## Կոնսերվատորիայի ստեղծագործական կոլեկտիվներ
* Ուսանողների սիմֆոնիկ նվագախումբ
* «Nord-west studium» կամերային նվագախումբ
* Ակադեմիական երգչախումբ
* Ռուսական ժողովրդական գործիքների նվագախումբ 
* Ռուսական ժողովրդական գործիքների «Ռուսաստանի ձայներ» համույթ 
* «Ակունքներ» համույթ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Петрозаводский филиал Ленинградской консерватории. — Петрозаводск, 1988
* Петрозаводская государственная консерватория. — Петрозаводск, 1992
* Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. С. 372—464 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)

## Արտաքին հղումներ
* Сайт консерватории
* Информация на сайте Санкт-Петербургской консерватории 
* Информация на федеральном портале «Российское образование»

Կատեգորիա:Պետրոզավոդսկի ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Մոկսի գավառակ

**Մոկս**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Վանա լճի հարավային կողմում։ Կենտրոնը Մոկս գյուղաքաղաքն էր։

Տարածքով մոտավորապես համապատասխանում էի Մեծ Հայքի Մոկք աշխարհի Առանձնակ գավառին։ Երբեմն գավառակը բաժանվում էր 2 մասի՝ Արևելյան Մոկսի և Արևմտյան Մոկսի։

## Աշխարհագրություն
Գավառակի երկարությունը մոտ 30 կմ է, լայնությունը՝ 25 կմ։ Այն հյուսիսից եզերվում է Եղեր, արևելքից՝ Կոռաշապահ և Առնոս, արևմուտքից՝ Կակռկառ, իսկ հարավաից՝ Բարվար լեռներով։

Ունի խիստ լեռնային տարածք, խմելու և ոռոգելու առատ ջուր, սաղարթախիտ անտառներ, փարթամ ծառեր։

## Կլիմա
Կլիման զով է և առողջարար։

## Բնակչություն

1877-1878 թվականներին ուներ 37420 բնակիչ, որից հայեր՝ 19260, քրդեր՝ 18160: 1980-ական թվականներին ուներ 12514 բնակիչ, որից հայեր՝ 8432, քրդեր՝ 3660, այլք՝ 422: XIX դարի վերջին ըստ թուրքական տվյալների գավառակն ուներ 7903 բնակիչ, որից հայեր՝ 4272, քրդեր՝ 3631: Ըստ Ադոյի 1909 թվականին Մոկս ուներ 48 զուտ հայաբնակ գյուղ, 868 տուն՝ 5076 բնակիչ։

Հայերը խոսում էին Մոկսի բարբառով։

## Պատմություն
Մոկսը թուրքերի կողմից 1895 թվականին ենթարկվել է ջարդերի, իսկ 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ հայությունը զանգվածաբար կոտորվել կամ տարագրվել է։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։ Հայերը նաև զբաղվում էին այգեգործությամբ, պտղաբուծությամբ, մեղվապահությամբ, շալագործությամբ, ջուլհակությամբ, գզրարությամբ և այլ արհեստներով։ Տեղ-տեղ նաև մշակում էին բամբակ և կտավատ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Մոկսն ուներ մի քանի վանք ու եկեղեցի։

## Կրթություն
1909 թվականին գավառակում գործում էր 8 հայկական դպրոց։

## Վարչական բաժանում
1877-1878 թվականներին Մոկսն ուներ 179 գյուղ, 1980-ական թվականներին՝ 63 գյուղ։ XIX դարի վերջին ըստ թուրքական տվյալների գավառակն ուներ 54 գյուղ։

Գավառակը բաժանված է յոթ գլխավոր գյուղախմբերի.
# Բառագյալին
# Հառնջուգյալին
# Հառնանցգյալին
# Տալանից ձոր
# Տինինգյալին
# Տուրկագյլաին
# Փութկուգյալին։

## Տես նաև
* Մոկք
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Ձյունանուշ (մուլտֆիլմ)

**«Ձյունանուշ»** (), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված 1969 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։ Մուլտֆիլմը նկարվել է ռուսական ժողովրդական հեքիաթի հիման վրա։

## Սյուժե
Գալիս է ձմեռը, և ամենուր առատ ձյուն է տեղում։ Պապն ու տատը խրճիթի պատուհանից նայում են ուրախացող երեխաներին ու երազում, որ իրենք էլ ունենան իրենց երեխաները։ Ուշ գիշերին նրանք դուրս են գալիս բակ ու ձնից պատրաստում գեղեցիկ Ձյունանուշ։ Ի զարմանս նրանց՝ Ձյունանուշը հանկարծ կենդանանում է՝ վերածվելով գեղեցիկ աղջկա։ Նա բնակվում է ծեր ամուսինների տանը ու սկսում օգնել նրանց։ Պապն ու տատը անվերջ հիանում էին նրանով։ Սակայն Ձյունանուշի դրությունը վատանում է այն ժամանակ, երբ գալիս է ամառը։ Ընկերուհիները նրան կանչում են դրսում զբոսնելու, ապա գյուղից դուրս սկսում են պարել ու ձեռնարկում են խաղ՝ թռչել խարույկի վրայով։ Ձյունանուշը ցատկում է կրակի վրայով ու հալվում՝ վերածվելով փոքրիկ թեթև ամպի, թռչում վեր, ապա թափվում տաք անձրևի ձևով, վերածվում երիցուկների դաշտի։

## Ստեղծողներ

## Հետաքրքիր փաստեր
* Կադրից դուրս տեքստը կարդում է խորհրդային հայտնի դերասան Ալեքսեյ Գրիբովը։ Նա նշված չէ տիտրերում, սակայն ճանաչվում է ինքնատիպ ձայնի շնորհիվ։
* Սա տվյալ ռուսական ժողովրդական հեքիաթի միակ էկրանավորումը չէ, որ ստեղծվել է ռեժիսոր Վլադիմիր Դեգտյարյովի կողմից։ 1957 թվականին նկարահանվել է «Հեքիաթ Ձյունանուշի մասին» մուլտֆիլմը։ Փաստորեն «Ձյունանուշ» մուլտֆիլմը նախորդի նկարված ռեմեյքն է։
* 1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը կրկնօրինակվել է ԱՄՆ-ում «Jove» ընկերության կողմից՝ «The snow girl» վերնագրով։ 1999 թվականին նույն ընկերության կողմից թողարկվել է իսպաներեն, ֆրանսերեն ու անգլերեն ենթագրերով, իսկ հինգ տարի անց՝ 2004 թվականին, վաճառքի են հանվել թարմացված DVD տարբերակները։

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի հետևյալ հավաքածուներում՝ «Երբ վառվում են տոնածառի լույսերը» (, Սոյուզմուլտֆիլմ, տարածող՝ «Союз»), «Ամանորյա եղևնու տոնը» (, տարածող՝ «Крупный план»), «Зимушка-зима» (Սոյուզմուլտֆիլմ, տարածող՝ «Союз»)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1969 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Միսս Նոր տարի

**«Միսս Նոր տարի»** (), նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված 1991 թվականին, անտառային ամանորյա տոնակատարության «արդիականացված» տարբերակը։

## Սյուժե
Ամանորին անտառի մշակույթի պալատում կենդանիները կազմակերպում են գեղեցկության մրցույթ, որում հաղթողին որոշում է համակարգիչը։ Այդ ժամանակ մայր ագռավը, որը գլուխ է հանում համակարգիչներից, ուզում է այնպես անել, որ իր դուստրը հաղթի։ Դա նրան հաջողվում է, և գեղեցկուհի աղվեսը վշտացած հեռանում է պալատից։ Բարեսիրտ հաղթողը նրան է տալիս թագը՝ հասկանալով, որ այն ստացել է անարժանորեն։ Երբ աղվեսը հաղթում է մրցույթում ու դառնում «Միսս Նոր տարի», փոքրիկ ագռավը դառնում է «Միսս ազնվություն»։

## Նկարահանող խումբ

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը տեսաերիզներով առաջին անգամ թողարկվել է 1990-ական թվականների սկզբին։ Ապա այն թողարկվել է VHS-ով «Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմեր» հավաքածուում PRO Video ստուդիայի կողմից։ 1995 թվականին «Союз» ստուդիան մուլտֆիլմը թողարկել է տեսաերիզով № 7 հավաքածուում։ Այն թողարկվել է նաև Video CD սկավառակներով։ 2000-ական թվականների սկզբից մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD-ով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա մուլտֆիլմեր
Ռումինիայի պետական դրամահատարան

**Ռումինիայի պետական դրամահատարան** (ռումին.՝ Monetăria Statului), Ռումինիայի ինքնավար ձեռնարկություն է, որն զբաղվում է մետաղադրամների, պետական պարգևների, Ռումինիայի զինանշանի պատկերով կնիքների, մեդալների և ոսկե իրերի արտադրությամբ։

Կիսելյով մայրուղու վրա տեղակայված դրամահատարանի շենքը բացվել է 1870 թվականի փետրվարի 24-ին։ Դրամահատարանն սկսեց ոսկե և արծաթե դրամների հատում լեյի դրամական միավորով։ Օսմանյան կայսրության բողոքի պատճառով, որի վասալն էր Վալախիայի և Մոլդավիայի միացյալ իշխանությունը, մետաղադրամների արտադրությունը դադարեցվեց, իսկ հետագայում ռումինական մետաղադրամների հատումն իրականացվեց Բրյուսելում։

1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի և Բեռլինի դաշնադրության (տրակտատ) ստորագրման արդյունքում Ռումինիան ճանաչվեց անկախ պետություն։ 1879 թվականին դրամահատարանն սկսեց բրոնզե, իսկ 1880 թվականին արծաթե մետաղադրամների հատումը։ 1890 թվականին մետաղադրամների արտադրությունը, սակայն, կրկին դադարեցվեց։ Ռումինական մետաղադրամները նորից հատվեցին արտասահմանում՝ Բրյուսելում, Վիենայում, Բիրմինգհեմում, Համբուրգում, Լոնդոնում և Փարիզում։ 1912 թվականին դրամահատարանի շենքը քանդվեց։

1935 թվականին արձակվեց թագավորական դեկրետ դրամահատարանի գործունեության վերականգման մասին։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 20-ին Fabrica di Chibrituri թողոցի վրա բացվեց դրամահատարանի նոր շենքը, իսկ 1936 թվականին թողարկվեց առաջին դրամը՝ արծաթե 250 լեյ «1935» թվագրմամբ։ 1943 թվականին դրամահատարանն ստացավ Ռումինիայի պետական պարգևների պատրաստման բացառիկ իրավունք։ 1948 թվականին դրամահատարանը միավորվեց Նամականիշերի ֆաբրիկայի հետ (անջատվեց 1953 թվականին)։ 1957 թվականին դրամահատարանը դուրս եկավ Ֆինանսների նախարարության ենթակայությունից և ենթարկվեց Ազգային բանկին։ 1958-1959 թվականներին ստեղծվեց ոսկե իրերի արտադրամասը։ 1990 թվականին դրամահատարանը վերակազմավորվեց ինքնավար ձեռնարկության՝ Ազգային բանկի ենթագերատեսչությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Istoria Monetariei  
* Meşterii raclelor de sfinţi de la Monetăria Statului, Lumina ziarul

Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Դրամահատարաններ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Ռումինիայի մետաղադրամներ
Հադես (ռեփեր)

**Հադես** (, ), լեհ ռեփեր, հանդես է եկել երկու երաժշտական անսամբլում՝ HiFi Banda և RH-։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Տեսահոլովակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Аид на SoundCloud
* Hades Records на SoundCloud

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Լեհ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Լեհ երգիչներ
Ձյունանուշիկ (մուլտֆիլմ, 2006)

**Ձյունանուշիկը** (), 2006 թվականին ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու համանուն պիեսի նկարահանված ռուսական տիկնիկային մուլտֆիլմ։ Ռեժիսոր Մարիա Մուատը մուլտֆիլմը ստեղծել է «Անիմոս» ստուդիայում, «Ռուսական դասական երկերը` երեխաներին» ծրագրի շրջանակներում։

## Սյուժե
2006 թվականին նկարահանված մուլտֆիլմը Օստրովսկու դասական պիեսի առավելագույն կրճատված տարբերակն է։ Քննադատ Եկատերինա Զուևան գրում է.

## Հեղինակներ
* Սցենարի հեղինակ` Վլադիմիր Գոլովանով
* Ռեժիսոր` Մարիա Մուատ
* Բեմադրող նկարիչ` Մարինա Կուրչևսկայա
* Օպերատոր` Ալեքսանդր Բետև
* Կոմպոզիտորներ` Իգոր Նազարուկ, Լեոնիդ Պովլյոնոկ
* Հնչյունային ռեժիսոր` Վիկտոր Բրուս
* Անիմատորներ` Ալլա Սոլովյովա, Միլանա Ֆեդոսեևա, Դմիտրի Նովոսյոլով
* Տիկնիկները և դեկորացիան պատրաստել են Գեննադի Բոգաչյովը, Վլադիմիր Շաֆրանյուկը, Անատոլի Գնեդինսկին, Իգոր Խիլովը, Նիկոլայ Զակլյակովը, Ելենա Պոկրովսկայան, Նինա Վինոգրադովան, Օլգա Ուսաչյովան, Վլադիմիր Մասլովը, Վիկտոր Պիունովը, Միխայիլ Կոլտունովը, Գալինա Կրուգլովան 
* Համակարգչային վերամշակում` Վլադիմիր Բերեզովոյ, Միխայիլ Տումելյա
* Մոնտաժողներ` Ալեքսանդր Իպպոլիտով, Լյուդմիլա Կոպտևա
* Պրոդյուսեր` Թենգիզ Սեմյոնով
* Դերերը հնչյունավորել են`
** Գալինա Տյունինա` Գարուն
** Մաքսիմ Լիտովչենկո` Սառնամանիք
** Պոլինա Օգուրեևա` Ձյունանուշիկ, նրանց դուստրը
** Կարեն Բադալով` բերենդեյների արքան
** Սերգեյ Պուսկեպալիս` հովիվ Լել
** Պոլինա Կուտեպովա` Կուպավա
** Կիրիլ Պիրոգով` Միզգիր
** Յուրի Ստեփանով` Բոբիլ, Լեշի
** Մադլեն Ջաբրաիլովա` Բոբիլիխա, նրա կինը
** Տագիր Ռախիմով` բոյարին Բերմյատա
* Հեղինակները ներկայացված են ըստ մուլտֆիլմի լուսագրերի

## Մրցանակներ
* Նիկա (2007) - Լավագույն անիմացիոն ֆիլմ
* Անիմացիոն ֆիլմերի XII ռուսական բաց փառատոն (Սուզդալ, 2007) - Ժյուրիի «Լավագույն մուլտիպլիկատ» մրցանակ
* Վավերագրական, կարճամետրաժ խաղարկային և անիմացիոն ֆիլմերի XVII միջազգային կինոփառատոն (Սանկտ-Պետերբուրգ, 2007) - դիպլոմ
* Ռուսական ֆիլմերի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» XV փառատոն (Վիբորգ, 2007) - Դիպլոմ` «Տոնի նախազգացման համար», պարգևատրվել է «Ձյունանուշիկ» ֆիլմի բեմադրող նկարիչ Մարինա Կուրչևսկայան (ռեժիսոր Մարիա Մուատ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «Ձյունանուշիկը» — animos.ru 

Կատեգորիա:Ամանորյա մուլտֆիլմեր
Հուսեյնաղա Սադիղով

**Հուսեյնաղա Ալեսկեր օղլի Սադիղով** (, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1979);

## Կենսագրություն
Հուսեյնաղա Ալեսկեր օղլի Սադիղովը ծնվել է 1914 թվականի մարտի 21-ին Բաքվում։ Երիտասարդ հանդիսատեսի թատրոնի ստեղծումից մեկ տարի անց, 1930 թվականին նա ընդունվել է թատերախումբը։ 1931 թվականի հունիսի 1-ին նա սկսեց աշխատել թատրոնում որպես դերասան։ Թատրոնում ավելի քան հիսուն տարի աշխատող դերասանի հիմնական դերերն են՝ «Պիթլի» (Ռաբինդրանաթ Թագոր), «Խասայ», «Էլ օղլի» (Աբդուլա Շահիգ), «Բոբչինսկի», «Ժեվաքին» (Նիկոլայ Գոգոլ), «Սերյոժա Սթռելցով» (Վալենտինա Լյուբիմովա), «Միրզա Գոշունելի» (Աբդուռահիմ Հախվերդով), «Հեսեն» (Ջաֆար Ջաբարլի), «Թռուֆադինո» (Քարլո Հոլդինի), «Ռեջեբ» (Սալամ Գեդիրզադե), «Սփիդ» (Ուիլյամ Շեքսպիր), «Գեյ» (Եվգենի Շվարց), «Հաջի Մուրադ» (Սուլեյման Ախունդով), «Ջեյմս Բերտեն» (Էթել Լիլիան Վոյնիչ), «Ժիռոնթ» (Մոլիեր), Մեշեդի Ճաբբառ (Միրզա Ախունդով), «Ջեբի», «Էհմեդ» (Նաջափ-բեկ Վեզիրով), «դեղագործ» (Ուիլյամ Շեքսպիր), «Շամդան բեկ» (Նարիման Նարիմանով), «Աբբաս» (Աքրամ Այլիսլի) և այլն։

1967 թվականին նա արժանացել է հանրապետական 1967 թվականին նա արժանացել է հանրապետական Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի`«Միրփաշա»յի դերի համար:ին `«Միրփաշա»յի դերի համար։

1956 թվականին ադրբեջանական թատրոնի արվեստի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար պարգևատրվել է «Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ» պատվավոր կոչում։ 1979 թվականի փետրվարի 9-ին նա պարգևատրվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչումով։

Հուսեյնաղա Սադիղովը մահացել է 1983 թվականի փետրվարի 23-ին Բաքվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Երաժշտական աթոռներ

մինի
մինի|thumb|right|220 px|Խաղին նվիրված արձան Նիդեռլանդներում

**Երաժշտական աթոռներ** (երբեմն նաև անվանում են **տաք աթոռներ**), շարժուն խաղ նախատեսված խմբի համար։

Խաղի կանոնները հետևյալն են․ աթոռների քանակը մեկով պակաս է մասնակիցների թվից, աթոռները շարվում են շրջանաձև նստատեղրը դեպի դուրս, մասնակիցները ևս շրջան են կազմում աթոռների շուրջ։ Դրանից հետո միացնում են երաժշտություն և մասնակիցները սկսում են դանդաղ վազել ափոռների շրջանի շուրջ։ Հենց երաժշտությունը անջատվում է մասնակիցները պետք է արագ նստեն աթոռներին։ Այն մասնակիցը ով չի հասցնում նստել խաղից դուրս է գալիս, յուրաքանչյուր մասնակցի դուրս գալուց խաղից հանվում է մի աթոռ։ Խաղը շարունակվում է այնքան մինչև խաղի մեջ մնում է միայն մի մասնակից՝ հաղթողը։

Այս խաղը տարածված է տարբեր երկներում, այն հիմնականում խաղում են ծնունդների և հարսանիքների ժամանակ և ունի տարբեր անվանումներ (օրինակ Ավստրիայում այն անվանում են Sesseltanz, բառացիորեն «պարող աթոռներ»)։ Որոշ լեհ գիտականներ փաստում են, որ այն երեխանրի զարգացման համար կարևոր խաղ է։ Գոյություն ունի այս խաղի տարբեր տարբերակներ։ 2011 թվականին CW հեռուստաալիքի ուղիղ եթերում սկսվել է իրական շոու (ռեալիթի շոու), որը անվանվել է ի պատիվ խաղի, բայց կանոնները միայն հեռավոր կերպով են համապատասխանում խաղի կանոններին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղեր
Լենո Աբգարյան

**Լենո Թադևոսի Աբգարյան**  (), բժիշկ-թոքաբան, բժշկական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Լենո Աբգարյանը ծնվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, Գորիսի շրջանի Շինուհայր գյուղում։ 1949 թվականին կարմիր դիպլոմով ավարտել է  Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը, որից հետո գործուղվել է Գորիս, աշխատել որպես թոքաբան-բժիշկ, հիմնադրել առաջին հակատուբերկուլյոզային դիսպանսերը 30 մահճակալով։ Այնուհետև ՀՀ առողջապահության նախարարության որոշմամբ, Լենո Աբգարյանը տեղափոխվել է  Երևան, երկար տարիներ աշխատել է հանրապետական հակատուբերկուլոզային դիսպանսերում` որպես գլխավոր բժիշկ։ Կենսաթոշակի անցնելուց հետո մինչև կյանքի վերջ աշխատել է նույն դիսպանսերում որպես բաժնի վարիչ և հակատուբերկուլյոզային դիսպանսերի տնօրենի խորհրդական։

## Աշխատություններ
Լենո Աբգարյանը իր մասնագիտության վերաբերյալ ունի 18 գիտական աշխատություն՝ տպագրված նախկին միութենական և հանրապետական գիտական մամուլում։ 1994 թվականից աշխատել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունում, որպես ոռոգման ցանցերի վերանորոգման և վերակառուցման աշխատանքների ղեկավար։

## Պարգևներ
2013 թվականին Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության կողմից ճանաչվել է  «Տարվա բժիշկ»՝  «Հատուկ անվանակարգ» անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ թոքաբաններ
Հացհամեմ գլխիկավոր

**Հացհամեմ գլխիկավոր** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Սնամեջ, ճյուղավորված ցողուններով, 20-50 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Տերևիկները երկարավուն են։ Ծաղկաբույլները ծաղկելուց հետո երկարացող են, բայց չնոսրացող։ Պսակը սպիտակ մանուշակագույն է, 4 մմ երկարությամբ։ Ունդերը ձվաձև են, 1 սերմով։

## Տարածում
Հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Մխչյան, Խորոնք, Զեյվա գյուղերի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Ղարաբաղում, Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։
 
## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-900 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում է հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է միայն մեկ պոպուլյացիա՝ մասնատված արեալով։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման պառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Օլոնեցի թեմական օրիորդաց ուսումնարան

մինի|270x270փքս|Օլոնեցի թեմական օրիորդաց ուսումնարանի շրջանավարտները։ 1910-ական թվականներ։ Կենտրոնում եպիսկոպոս Նիկանորն է (Նադեժդին), նրանից ձախ` ավագ երեց Նիկոլայ Չուկովը։
մինի|270x270փքս|Պիմենովների շենքը. այժմ այստեղ տեղակայված է բժշկական հաստատություն<br />(Պետրոզավոդսկ, Լունաչարսկու փողոց, 2)
**Օլոնեցի թեմական օրիորդաց ուսումնարան** (), ուսումնական հաստատություն Ռուսաստանի Օլոնեցի նահանգում, որը գործել է 1858-1918 թվականներին։ 1874 թվականից գտնվել է Պետրոզավոդսկ քաղաքում (Կարելիա)։

## Պատմություն
Ուսումնարանը, որը նախատեսված էր հոգևորականների դուստրերի սովորելու համար, բացվել է 1858 թվականին, Կարգոպոլի Վերափոխման վանքին կից` Օլոնեցի և Պետրոզավոդսկի արքեպիսկոպոս Արկադիի նախաձեռնությամբ, որպես «օրիորդների և որբերի հոգևոր ուսումնարան»։

1870 թվականին այն ստացել է թեմական օրիորդաց ուսումնարանի կարգավիճակ, 1874 թվականի սկզբին, հոգևորականության համագումարի որոշմամբ, տեղափոխվել է Պետրոզավոդսկ` հովվապետական տան շենք։

1902 թվականին ուսումնարանը տեղափոխվել է առևտրական Պիմենովների ընտանիքից գնված քարե շենք, որը պահպանվել է Լունաչարսկու փողոց, թիվ 2 տուն հասցեով։ Ուսումնարանին կից գործում էր Ընծայման տնային եկեղեցին։

Սկզբում դպրոցում գործել է ուսուցման եռամյա դասընթաց, իսկ 1902 թվականից` վեցամյա դասընթաց, ինչը շրջանավարտներին հնարավորություն էր տալիս գյուղական և եկեղեցական-ծխական դպրոցներում աշխատելու որպես ուսուցչուհի։

Բացի հանրակրթական առարկաներից ուսումնարանում դասավանդվում էին սրբանկարչության հիմունքներ, երգ, ձեռագործություն և տնավարություն։

1870-ական թվականներին ուսումնարանում սովորում էին մոտ 60 աշակերտուհիներ, 20-րդ դարի սկզբին` մոտ 200։

1918 թվականին ուսումնարանը փակվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Олонецкие губернские ведомости. — 1874, 18 сентября
* Баданов В. Г. Олонецкое женское епархиальное училище. — Петрозаводск, 1994

## Արտաքին հղումներ
* Девичье училище Петрозаводска
* Женское епархиальное училище

Կատեգորիա:Պետրոզավոդսկի ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:1858 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Երեքնուկ Սեբաստիանի

**Երեքնուկ Սեբաստիանի** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
15-40 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Տերևիկները երկարացած են, երկու ծայրերում նեղացած։ Ծաղկակիցները բարակ են։ Ծաղկաբույլերը նոսր են՝ 8-10 ծաղիկներով։ Ծաղկման սկզբում ծաղկակոթները ուղիղ են, հետո՝ ներքև թեքված։ Բաժակը բաց, մերկ երախով է։ Պսակը 2-4 մմ երկարությամբ է, դեղին, պտղի ժամանակ կարմրավուն կամ դարչնագույն։

## Տարածում
Հանդիպում է Իջևանի (Նոյեմբերյանի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Ճակատեն գյուղի շրջակայք)  ֆլորիստիկական շրջանում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Դաղստանում, Ղարաբաղում, Թալիշում, Հյուսիարևմտյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1000 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES–ի  և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Պետրոզավոդսկի արդյունաբերական քոլեջ

**Պետրոզավոդսկի արդյունաբերական քոլեջ** (, *«Արդյունաբերական քոլեջ» պետական ինքնավար մասնագիտական կրթական հաստատություն*, ), միջնակարգ մասնագիտական կրթության պետական հաստատություն Ռուսաստանի Կարելիայի  Հանրապետության Պետրոզավոդսկ քաղաքում։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Բացվել է 1968 թվականի հուլիսի 10-ին որպես *Մեքենաշինական տեխնիկում*, որի նպատակն էր ցելյուլոզե և թղթե արտադրատեսակների արտադրության գծով մասնագիտացած «Տյաժբումմաշ» արտադրական ձեռնարկության համար մասնագետ տեխնիկների պատրաստումը (միջնակարգ տեխնիկական մասնագիտական կրթություն)։

1993 թվականին վերափոխվել է *Պետրոզավոդսկի մեքենաշինական քոլեջի*։

2014 թվականին վերակազմավորման և Կարելիայի Հանրապետության միջնակարգ մասնագիտական կրթության «Արդյունաբերական քոլեջ» պետական ինքնավար կրթական հաստատության (որը ձևավորվել էր Խորհրդային Միության հերոս Ն. Ֆ. Ռեպնիկովի անվան թիվ 1 մասնագիտական լիցեյի և Կարելիայի Հանրապետության տարրական մասնագիտական կրթության մասնագիտական թիվ 19 ուսումնարան պետական ուսումնական հաստատության միավորման արդյունքում), Պետրոզավոդսկի մեքենաշինական քոլեջը վերանվանվել է Կարելիայի Հանրապետության *«Արդյունաբերական քոլեջ»* պետական ինքնավար մասնագիտական կրթական հաստատություն։

## Մասնագիտություններ
Քոլեջը պատրաստում է մասնագետներ հետևյալ մասնագիտություններով.

* Տնտեսագիտություն և հաշվապահական հաշվառում
* Էլեկտրական կայաններ, ցանցեր և համակարգեր
* Էլեկտրամատակարարում
* Արդյունաբերական սարքավորումների տեղակայում և տեխնիկական շահագործում 
* Մեքենաշինության տեխնոլոգիա
* Համակարգչային համակարգեր և համալիրներ

## Տնօրեններ
* Վ. Ս. Շատին (1968-1982)
* Ա. Տ. Կուզնեցով (1982-1995)
* Վ. Ի. Վոլոդին (1995-2013)
* Ա. Վ. Վասիլև

## Գրականություն
* Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. С. 201—464 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)

## Արտաքին հղումներ
* Учреждения, подведомственные Министерству образования Республики Карелия

Կատեգորիա:Պետրոզավոդսկի ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:1968 հիմնադրումներ
Տարվա եղանակներ (մուլտֆիլմ, 1969)

**«Տարվա եղանակներ»** (), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ՝ ստեղծված Իվան Իվանով-Վանոյի ու Յուրի Նորշտեյնի կողմից Պյոտր Չայկովսկու «Տարվա եղանակներ» դաշնամուրային շարքի «Աշուն» և «Եռյակ» երաժշտական պիեսների թեմաներով։ Մուլտֆիլմում արտահայտչական լուծումներով օգտագործվել են ժանյակ ու դիմկովյան խաղալիք։

Մուլտիպլիկացիայում երաժշտական դասական նմուշների ու ժողովրդական կերպավեստի ներդաշնակ համադրության գաղափարին հավատարիմ՝ Ի. Իվանով-Վանոն բեմադրում է «Տարվա եղանակները»՝ ձգտելով ժանյակներից պոետական բնանկարներում, դիմկովյան խաղալիքների ոճավորման, ազգային զարդանախշերի ու տոնավաճառային կարուսելի վառ գույների մեջ գտնել պլաստիկ համապատասխանություն Պ. Չայկովսկու երաժշտությանը։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմում Պ. Չայկովսկու երաժշտության ներքո ներկայացվում է երիտասարդ սիրահար զույգի պատմությունն ու նրանց ապրումները տարվա տարբեր եղանակներին։ Ծաղկող գարնանը նրանց սպասվում է հանդիպում միմյանց հետ, իսկ տոթ ամռանը ուրախություն միասին անցկացրած յուրաքանչյուր րոպեից։ Աշնանը վրա է հասնում բաժանման պահը, իսկ ձմռանը՝ երկար սպասված վերամիավորումը։ Այդ ժամանակամիջոցներից յուրաքանչյուրը ցույց է տալիս հերոսների ներքին հոգեբանությունը, նրանց միջև եղած հարաբերությունների տարբերությունը։ Միաժամանակ հերոսների գործողությունների միջոցով փոխանցվում են ռուսական ավանդական սեզոնային զվարճանքների ու տոնակատարությունների ժողովրդական մոտիվներն ու ռուսական բնության անզուգական գեղեցկությունը։

## Մրցանակներ
«Տարվա եղանակներ» մուլտֆիլմն արժանացել է մրցանակի կինոփառատոնում.
* 1970 – Արծաթե հավալուսն – Անիմացիոն ֆիլմերի III միջազգային փառատոն Մամայում (Ռումինի)

Ռեժիսոր Իվան Իվանով-Վանոն արժանացել է.
* ՌՍՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակ (1970) – «Մի որևէ թագավորությունում» (, 1957), «Ձախլիկ» (1964), «Տարվա եղանակներ» (1969) մուլտֆիլմերի համար։

## Ստեղծողներ
* Սցենարի և բեմադրության հեղինակ՝ Իվան Իվանով-Վանո
* Ռեժիսոր՝ Յուրի Նորշտեյն
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Մարինա Սոկոլովա, Վյաչեսլավ Նաումով
* Օպերատոր՝ Վլադիմիր Սարուխանով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Բորիս Ֆիլչիկով
* Մոնտաժող՝ Նադեժդա Տրեշչյովա
* Խմբագիր՝ Նատալյա Աբրամովա
* Նկարիչ-տիկնիկավարներ՝ Յուրի Նորշտեյն, Վլադիմիր Պուզանով
* Տիկնիկներն ու դեկորացիաները պատրաստել են՝ Մ. Սպասկայա, Գալինա Գետինգեր, Պավել Գուսև, Ե. Դարիկովիչ, Սվետլանա Զնամենսկայա, Վ. Կուրանով, Վ. Կալաշնիկով, Օլեգ Մասաինով, Իրինա Մաքսիմովա, Ալեքսանդր Ռոժկով, Ռաիսա Չեսնիկովա, Ռոման Գուրովի ղեկավարությամբ
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Նաթան Բիտման

## Վերաթողարկում
* 2002 թվականին մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS-ով և Video CD սկավառակներով «Ռուսական անիմացիայի վարպետները» () հավաքածուում անգլերեն ենթագրերով, հետագայում՝ DVD-ով՝ «Masters of Russian Animation Volume 2»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1969 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Հիրիկ գայլականջ

**Հիրիկ գայլականջ** (), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-35 սմ բարձրությամբ ցողունով կոճղարմատավոր, գեղազարդային բույս է։ Տերևները ցողունագիրկ են, մանգաղաձև կորացած։ Ծաղիկները մեծ են, ծաղկապատի արտաքին և ներքին մասերը դարչնագույն ծիրանագույն են, 4,5-6 սմ լայնությամբ արտաքին ծաղկապատը կենտրոնում մեծ թավշյասև պուտով է, ներքինները՝ 5-8 սմ տրամագծով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում տարածված է Երևանի (Երանոսի և Ուրծի լեռնաշղթաներ, Տիգրանաշեն և Էլփին գյուղերի միջև) և Դարեղեգիսի (Արփա և Մարտիրոս գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հարավարևելյան Անատոլիայում, Հյուսիսարևելյան Իրաքում և Արևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտուց մինչև ենթալպյան գոտի` ծովի մակարդակից 1000-2600 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կավային լանջերին, կիսաանապատում, լեռնային տափաստանում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ՝ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Մկնասոխ Միշչենկոյի

**Մկնասոխ Միշչենկոյի** (), հակինթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-15 սմ բարձրությամբ, նուրբ, ծաղկից հետո պառկած ծաղկասլաքով բազմամյա սոխուկավոր բույս է։ 15-18 մմ երկարությամբ, 10-15 մմ լայնությամբ, մուգ գորշ թեփուկներով սոխուկը փոքր է։ Տերևները գծային են, ծաղկասլաքից կարճ։ Ծաղկաբույլը ունի 2-5 ծաղիկ։ Ծաղիկները դժգույն մանուշակագույն են, կապույտ կամ համարյա սպիտակ։ Տուփիկը գնդաձև է։ Սերմերը՝ գնդաձև են, սև, հարթ, սերմը՝ կիսաօղակի նման գրկող, սպիտակ սերմնաթիկնոցով, նկատելի նույնիսկ սերմի զարգացման վաղ փուլում։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Կարճևան, Լեհվազ, Նյուվադի)։ Հայաստանից բացի աճում է Նախիջևանում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 1000-1700 մ բարձրությունների վրա, բնական ծածկերի տակ, ժայռերի ճեղքերում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ, արիդ նոսրանտառում։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, պտղաբերում՝ ապրիլ-մայիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հակինթազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գառնառվույտ լազիստանյան

**Գառնառվույտ լազիստանյան** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Երկար, դեղին և սպիտակ մազիկներով ծածկված, բազմամյա գետնամերձ անցողուն բույս է։ Տերևներն ունեն 2-6 սմ երկարություն։ Տերևիկները 9-15 զույգ են։ Ծաղկակիրները թույլ են և ծաղկաբույլի հետ միասին ունեն 2,5-8 մմ երկարություն։ Ծաղկաբույլը սակավածաղիկ է, պտղի ժամանակ չերկարացող և 4-10 ծաղիկներով։ Պսակը բաց երկնամանուշակագույն է։ Դրոշն ունի 17-20 մմ երկարություն։ Մինչև 20 մմ երկարությամբ ունդերը ձվաձև-երկարավուն են, թեթևակի կորացած և կարճամազ։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Սևանի (Արտանիշի թերակղզի) և Գեղամի (լեռնագագաթներ Սևսար, Զիարեթ, Հատիս և Քյանքան գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Արևմտյան Անդրկովկասում և Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան և ալպյան լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2000-3300 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև մարգագետիններում, քարքարոտ լանջերին և քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Հիրիկ վրացական

**Հիրիկ վրացական** () հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
8-20 սմ բարձրությամբ ցողունով կոճղարմատավոր, գեղազարդային բույս է։ Տերևները ցողունագիրկ են, սովորաբար ուղիղ կամ սրանման։ Ծաղիկները մեծ են, ծաղկապատի 4-5 (16) սմ երկարությամբ, 2,5-4 սմ լայնությամբ արտաքին մասերի ետծալը խիտ ծածկված է դարչնագույն ջղերով և պուտերով, կենտրոնական մասում մեծ հակաձվաձև սևավուն պուտով, իսկ 3-5 (6) սմ տրամագծով ներքինները սպիտակավուն են, կամ բաց կապտավուն՝ դժգույն մանուշակագույն ջղերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում, Այրում կայարանի շրջակայքում։ Հայաստանից բացի, աճում է Վրաստանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 400-600 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, շիբլյակում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Հայաստանում հայտնի է մեկ պոպուլյացիա տեսակի ընդհանուր տարածման հարավային սահմանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հողատարածքների յուրացման պատճառով տեսակին սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Կատեգորիա:Վրաստանի բուսական աշխարհ
Ֆրանկենիա փոշեպատ

**Ֆրանկենիա փոշեպատ** (), ֆրանկենիազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Չծռված ճյուղավորությամբ, 4-10 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Տերևները հակաձվաձև են և տակից ծածկված սպիտակ ալյուրանման մազիկներով։ Ծաղիկներն ունեն ծայրային վահանիկանման դիխազիաներ։ Բաժակը գլանաձև է և մերկ, 4-5 մմ երկարությամբ պսակաթերթերը՝ վարդագույն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատ)։ Աճում է նաև Նախակովկասում, Արևելյան Կովկասում, Արևելյան Անդրկովկասում, Արևելյան Եվրոպայի հարավային շրջաններում, Հյուսիսային, Միջին, Կենտրոնական և Արևմտյան Ասիայում, Հյուսիսային և Հարավային Աֆրիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-850 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև աղիավուն ճահիճներում և խոնավ աղուտներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաներում։

Պոպուլյացիան աճում է Արարատի ճահիճներում, որը ՀՀ կառավարության 2008 թվականի որոշմամբ ընդգրկված է բնության հուշարձանների ցանկում՝ որպես «Աղակալած ճահճուտ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Ֆրանկենիազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Բելևալիա երկարասռնակ

**Բելևալիա երկարասռնակ** (), հակինթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ուղիղ և ամուր ծաղկասլաքներով, 20-30 սմ բարձրությամբ, բազմամյա սոխուկավոր բույս է։ 10-20 սմ երկարությամբ և 2-4 սմ լայնությամբ տերևները 6-7 հատ են, լայնանշտարաձև, մանր թարթիչավոր, խորդուբորդ կամ մերկ։ Ծաղիկները հավաքված են լայն կոնուսաձև ողկույզում։ Ներքևի ծաղկակոթերը վերևիններից երկար են։ 9-12 մմ երկարությամբ ծաղկապատը երկարավուն զանգակաձև է, դժգույն, բաց մանուշակագույն գորշավուն, ավելի բաց գույնի ետծալի մասերով։ Տուփիկն ունի 12-14 մմ երկարություն և 8 մմ լայնություն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ուրծի լեռնաշղթա, Ձորաղբյուր, Շորբուլախ, Ձորափ)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Զուվանդում, Արևելյան Անատոլիայում և Արևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորինից սկսած մինչև վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 600-2000 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև չոր քարքարոտ և խճաքարոտ լանջերին, կիսաանապատներում, տափաստաններում և մարգագետնատափաստաններում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հակինթազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Մկնասոխ Ռոզենի

**Մկնասոխ Ռոզենի** (), հակինթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20 սմ բարձրությամբ, ուղիղ կանգնած ծաղկասլաքով սոխուկավոր բույս է։ Տերևները 2-3 են, ցողունից կարճ են, լայն գծային, բաց կանաչ, փայլուն։ 3-4 սմ տրամագծով ծաղիկները մեծ են։ Ծաղկապատի մասերը հետ թեքված են, երկարավուն, կապույտ կամ վարդագույն, հիմքի մոտ՝ դժգույն, միջին ջղի ուղղությամբ ավելի մուգ շերտով։ Տուփիկը ձվաձև է։ Սերմերը ձվաձև են, սպիտակ գլանաձև սերմնաթիկնոցով։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Վերին Ախուրյանի (Արփի լիճ, Սարի գյուղ) և Գեղամի (Գեղամի լեռնաշղթա, Գռիձոր) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասը, Հյուսիսարևելյան Անատոլիան։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում` ծովի մակարդակից 2000-2500 մ բարձրությունների վրա, խոնավ մարգագետիններում, ճահճացած տեղերում, լեռնային գետակների ափերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500  կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիան պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի պահպանական գոտում և «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հակինթազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Սոխուկավոր բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Աստղաշուշան Գաբրիելյանի

**Աստղաշուշան Գաբրիելյանի** (), հակինթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-25 երբեմն 30 սմ բարձրությամբ բազմամյա, անցողուն բույս է։ Սոխուկն առաջացնում է ստորգետնյա ընձյուղ։ 20-30 սմ երկարությամբ, 0,3-1,5 սմ լայնությամբ տերևները նուրբ են, տափակ կամ ակոսավոր, առանց սպիտակ երկարավուն շերտի, ծաղկասլաքը՝ գերազանցող։ Ծաղկաբույլն  3-6 սմ երկարությամբ նեղ, խիտ, կարճացած ողկույզ է, սպիտակ ծաղիկներով և շատ կարճ կոթերով։ Տուփիկը փոքր է։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Արագածի ֆլորիստիկական շրջանում (լեռնագագաթ՝ Արագած)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000-2800 մ բարձրությունների վրա, հացազգային տարախոտերում, սևահողերի վրա, անտառի վերին սահմանի երկարությամբ։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հակինթազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Հիրիկ ատրպատականյան

**Հիրիկ ատրպատականյան** (), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Սոխուկավոր բույս է։ Տափակ, երկարությամբ ծավալված, մանգաղաձև ծայրերով տերևները հիմքի մոտ ունեն 2-4 սմ լայնություն։ Ցողունների բարձրությունը 5-10 սմ է։ Ծաղիկները 1-2 հատ են, դեղին, հազվադեպ՝ բաց կապտավուն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում տարածված է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Հերհեր, Բարձրունի, Մարտիրոս, Խնձորուտ, Սերս, Գետապ, Եղեգնաձոր, Ագարակաձոր, Մալիշկա)։ Աճում է նաև Նախիջևանում և Արևելյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 1200-2000 մ բարձրությունների վրա, ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, չոր քարքարոտ, կավային, գիպսակիր, խճաքարոտ լանջերին, տրագականտային և ֆրիգանանման բուսականության մեջ, գիհու անտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին, պտղաբերում է մայիս-հունիս ամիսներին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Հիրիկ Գրոսհեյմի

**Հիրիկ Գրոսհեյմի** (), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Կոճղարմատավոր բույս է։ Տերևները նեղ մանգաղաձև են և հաճախ խիստ ոլորված։ Ծաղկապատի արտաքին մասերի ետծալն ունի 4-5 սմ երկարություն և 1,5-2 սմ լայնություն, գագաթում կլորավուն է, հաստ, ծիրանագույն ջղերով և կլորավուն սև պուտով։ 4-5 (6) սմ երկարությամբ և 2-3 սմ լայնությամբ ծաղկապատը դարչնագույն ծիրանագույն է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Զանգեզուրի և Մեղրու լեռնաշղթաներ)։ Աճում է նաև Նախիջևանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտուց մինչև ենթալպյան գոտի՝ ծովի մակարդակից 1200-2400 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև տափաստաններում, գիհու և կաղնու նոսրանտառներում, մարգագետիներում և չոր քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է ապրիլ-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ տեսակներից է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Էնդեմիկ տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հիրիկազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Կատեգորիա:Վրաստանի բուսական աշխարհ