Բամբակ

մինի|Բամբակի արտադրության համար հումքը՝ բամբակենու տուփիկն է
**Բամբակ,** փափուկ, մազանման թելերի զանգված, որոնք թույլ ձևով հյուսված են միմյանց տարբեր ուղղություններով: Առօրյա խոսքում *բամբակ* ասելով հաճախ հասկանում են բժշկական բամբակ () 5 մշակվող տեսակների սերմերի էպիդերմիս բջիջների աճուցքներից (մազիկներից) ստացվող թել, որը 95%-ից ավելի բաղկացած է բջջանյութից: Մինչև արհեստականորեն սպիտակեցված թելերի տարածումը, բժշկական բամբակը պատրաստվում էր հում բամբակից:

## Պատմություն
Մինչև 20-րդ դարի կեսերը բժշկության մեջ հիմնականում օգտագործվել է բամբակ, այնուհետև դրա հետ սկսել է տարածվել վիսկոսային բամբակը: 2011 թվականին Ռուսաստանում վերականգնվել է բամբակի արտադրությունը, այդ թվում՝ բժշկական նպատակներով։

Ջրային արտանետումների ներծծման համար բամբակը սկսվել է կիրառվել համաշխարհային բժշկության մեջ XIX - XX դարերում սահմանագծին՝ սկզբում ռազմական վիրաբուժության մեջ, քանի որ վերքերի բուժման վրա ազդել էին կատարելագործվող զենքերը և դրանց հետևանքով առաջացել էին վերքերի անծանոթ վնասվածքներ: Առաջին անգամ հյուսված բամբակի հիման վրա վիրահատությունների բուժման համար հիգրոսկոպիկ կապիչներ օգտագործել առաջարկել է 1880 թվականին Մոսկվայի Թագավորական հոսպիտալի վիրաբույժը՝ Բիրմինգեմի Ջ. Ս. Գամջի։ Դրանից առաջ բամբակի փոխարեն ամենուրեք օգտագործվել են կանեփի փայտ, կուդել, ջուտ կամ կորպիա (կաթնաշղթայի թելերի վրա փաթաթված բամբակ):

1890-ական թվականների սկզբին, ըստ ժամանակակից բժիշկների, ռուսական բժշկության մեջ բամբակը բացարձակապես փոխարինել է կորպիային։ Սակայն դեռևս Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռուսական հիվանդանոցներում և հոսպիտալներում բամբակի հետ միասին շարունակում էին օգտագործել կտավատ, խծուծ, կուդել և այլն։

20-րդ դարի երկրորդ քառորդում ամերիկյան շուկան նվաճել են բամբակից պատրաստված անձնական հիգիենայի պարագաները բամբակե փայտիկներ (բամբակը փաթաթված է փայտիկների ծայրերին, 1927 թվականի արտոնագիր) և բամբակե սկավառակներ (բամբակե սկավառակներ, 1937 թվականի արտոնագիր)։

## Տեսակներ
Արտադրման եղանակով տարբերվում են բնական՝ մորթուց, մետաքսե, սոճու և արհեստական՝ բջջանյութից, ապակեբամբակից, մետաղական, խարամային, բազալտային) բամբակեները: Բնական բամբակը ըստ նշանակության բաժանվում է հագուստի, կահույքի, տեխնիկական (ջերմամեկուսացնող, կրակի դիմացկուն և այլն), տեղադրման և բժշկական:

Բժշկական բամբակը կարող է լինել հիգրոսկոպիկ և կոմպրեսիվ, ստերիլ և ոչ ստերիլ: Հիգրոսկոպիկ բամբակը սպիտակ է, հեշտությամբ տարածվում է, օգտագործվում է որպես նյութ, որը կլանում է հեղուկ արտանետումները (թարախը, ավիշը) թանզիվի շերտերի վերևում վիրակապելու ժամանակ: Կախված նշանակությունից, տարբերվում են հիգրոսկոպիկ բամբակի հետևյալ տեսակները.
մինի|Բամբակե գնդիկներ

* Աչքի համար: Արտադրվում է 1-ին տեսակի բամբակե մանրաթելից:
* Վիրաբուժական: Արտադրվում է 3-րդ տեսակի բամբակե մանրաթելից, ներառելով 1-րդ տեսակի վիսկոզային մանրաթել ոչ ավելի, քան 30%: Այն հիմնական կապող նյութերից մեկն է**։**
* Հիգիենիկ: Արտադրվում է 5 տեսակի բամբակամածի և 1 տեսակի բամբակամածի լինտից (ոչ ավելի, քան 25%): Օգտագործվում է կանանց հիգիենիկ պարանոցի համար.

Կոմպրեսային բամբակը ծառայում է կապված կամ վիրակապված մարմնի մասը տաքացնելու համար (օրինակ՝ տաքացնող կոմպրեսների դեպքում), ինչպես նաև փափուկ միջադիր է հանդիսանում շինաների, անշարժացնող վիրակապերը (օրինակ՝ գիպսային) դնելիս:

Բամբակի հատուկ տեսակ է այսպես կոչված «վատիլինը», այսինքն՝ բամբակ, որը մեկ կամ երկու կողմից սոսնձված է սոսնձային էմուլսիայով: Վատիլինը բամբակի փոխարինիչ է հագուստ կարելիս, միջադիր նյութ է և այլն։

## Պատրաստում
Բնական ծագման բամբակի արտադրության ժամանակ բուսական թելերը փխրեցվում, փափկեցվում և մաքրվում են խառնուրդներից, ստացված թելի զանգվածը ձևավորվում է այսպես կոչված կտավների մեջ՝ փխրեցնող-թափահարող ագրեգատի մեքենաների վրա; կտավը կազմող թելի անձև զանգվածը սանրող մեքենայի վրա վերածվում է որոշակի հաստության բամբակի շերտի: Բժշկական բամբակի արտադրության ժամանակ հումքը ենթարկվում է եփման ալկալիի մեջ՝ ճնշման տակ, և այնուհետև մշակվում է նատրիումի թիոսուլֆատով: Արդյունքում թելը ձեռք է բերում սպիտակություն և բնորոշ հատկություններ՝ արագ թրջվելու և հեղուկներ կլանելու ունակություն։

## Օգտագործում
Բացի բժշկությունից, արհեստական բամբակը լայնորեն կիրառվում է շինարարության մեջ՝ որպես ջերմամեկուսիչ և ձայնամեկուսիչ նյութ; քիմիական արդյունաբերության մեջ՝ հեղուկների և գազերի զտման համար

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Հիգիենա
Կատեգորիա:Նյութեր
Կատեգորիա:Տեքստիլ արդյունաբերություն