Նագեթներ

մինի|Ռեստորանում մեղրով պատված հավի հատիկներ
**Նագեթներ** (), ամերիկյան խոհանոցի ճաշատեսակ է՝ պատրաստված յուղի մեջ տապակած հավի կրծքամսի խրթխրթան ֆիլեից։ 1950-ականներին հայտնագործված այս ճաշատեսակը դարձել են արագ սննդի հանրաճանաչ ապրանք։ Դրանք վաճառվում են նաև սառեցված՝ տնային օգտագործման համար։

## Պատմություն
«Nugget» բառը ((եզակի՝ nugget), (հոգնակի՝ nuggets)) հայտնվել է 1850-ական թվականներին ամերիկյան «ոսկե տենդի» ժամանակ և նշանակում է ոսկու հատիկ։

Հարյուր տարի անց՝ 1950 թվականին, մի գիտնական՝ Ամերիկայի Կոռնելի համալսարանի սննդի տեխնոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր, ստեղծել է հավի ֆիլեի պատրաստման բաղադրատոմս՝ համեղ և շատ խրթխրթան։ Նագեթների վերաբերյալ ակադեմիական աշխատանք է ներկայացվել Ռոբերտ Բեյքերի կողմից, բայց բաղադրատոմսն ինքնին արտոնագրված չէր։ Խմորով պատված և տապակած հավի այս տարբերակը Բեյքերը և նրա գործընկերները անվանել են «Chicken Crispie» (խրթխրթան հավ)։ Այդ նույն տարիներին պրոֆեսորը մշակել է նագեթների պատրաստման եղանակներ այնպես, որ դրանք հնարավոր լինի սառեցնել և հալեցնել՝ պահպանելով հավի ամբողջականությունը և պատրաստի արտադրանքի հատկությունները։ Նա նաև հորինել է հավը պաքսիմատով պատելու մեքենա։ Բեյքերի նորարարությունները լուծեցին մսի արդյունաբերության մեջ առկա խնդիրները և թույլ տվեցին, որ հավի կտորներն ունենան ցանկացած ձև։

Նախ միսը լցնում են քացախի, աղի, հացահատիկի և կաթի փոշու մեջ, որպեսզի այն պնդանա։ Այնուհետև հավի կտորները պատվում են ձվից և հացահատիկից պատրաստված խմորով, որը կարելի է տապակել կամ սառեցնել։

1979 թվականին «Tyson Foods»-ը մշակել է նագեթների բաղադրատոմս «McDonalds» արագ սննդի ցանցի համար։ 1980 թվականին նագեթները ներկայացվել են հասարակության լայն շրջանակներին  և արագորեն դարձել են ԱՄՆ-ում ամենահայտնի ուտեստներից մեկը։

Ներկայումս նագեթներ արտադրվում են  սննդի բազմաթիվ ցանցերի և կիսաֆաբրիկատներ արտադրող ընկերությունների կողմից ամբողջ աշխարհում։ Արտաքինից խրթխրթան, իսկ ներսից փափուկ․ նրանք վաղուց արդեն ժողովրդականություն են վայելում ոչ միայն իրենց հայրենիքում, այլև Եվրոպայի և Ասիայի տարբեր երկրներում։

## Տեղեկություն մթերքի մասին
Նագեթներն ընդհանուր առմամբ համարվում են յուղոտ և անառողջ սնունդ։ Հրապարակվել է հետազոտություն,որը վերլուծել է ամերիկյան արագ սննդի երկու ցանցերի հավի նագեթների բաղադրությունը։ Պարզվել է, որ մթերքի գրեթե կեսը կմախքային մկաններ են,իսկ մեծ մասը կազմել են ճարպերը։ Այլ նագեթներ ներառում էին նաև էպիթելային, ոսկրային, նյարդային  և շարակցական հյուսվածքներ։ Հեղինակները եզրակացրել են, որ «հավի նագեթները շատ յուղոտ են և ունեն սխալ անվանում»։

## Արտադրություն
Հավի կտորների վերամշակումը սկսվում է ոսկորներից։ Հավի միսը կտրատում են և ձևավորում են ճիշտ չափ։ Դա արվում է կամ ձեռքով, օգտագործելով մի շարք դանակներ, կամ  մանրացման միջոցով (ոսկրազերծման մեթոդ, երբ հավի մսի ավելի փափուկ մասերը մղվում են ցանցի միջով, թողնելով ավելի կոշտ մասերը, ինչի հետևանքով ստացվում է մսի ֆարշ։ Կտորները տեղադրվում են հատուկ ապարատի մեջ,որը պտտվում է, որպեսզի բոլոր կտորները հավասարապես պատվեն ցանկալի համեմունքներով և հացով։ Ի վերջո, նագգետները փաթեթավորվում են, սառեցվում և պահվում են առաքման համար։ Թեև կոնկրետ բաղադրիչները և արտադրության մեթոդները կարող են տարբեր լինել՝ կախված արտադրողից, վերը նկարագրված մեթոդները կիրառվում են ոլորտի մեծ մասի արտադրողների համար։

### Նագեթների պատրաստման եղանակներ
մինի|Հավի նագեթներ
Նագեթների սկզբնական բաղադրատոմում հավի կրծքամիսը մանրացված էր, փոքր կտորներով, թխված էր ալյուրի, ձվի և հացի փշրանքների մեջ (հավելյալ խտության և խրթխրթանության համար) և տապակվում էր յուղի մեջ։ Պաքսիմատի միջոցող մսի հյութն ու համը մնում է ներսում, իսկ վերևում մնում է նեգետի «ոսկին»՝ խրթխրթան, համեղ շերտը։ Ֆիլեին ավելացվել են նաև հատուկ բաղադրիչներ, որպեսզի այն կպչուն լինի՝ ապահովելով 100% կպչունություն մսի և հացի միջև։

Այսօր ամենահայտնի նագեթի բաղադրատոմսը պատրաստվում է ամբողջական հավի ֆիլեից։ Այն լվանում և չորացնում են։ Դրանից հետո ավելացնում ենք աղն ու պղպեղը և թաթախում ենք ալյուրի մեջ, ապա ձվի և պաքսիմատի մեջ։ Դրանից հետո կտորները փռում ենք, որ չորանան  և տապակում մեծ քանակությամբ յուղի մեջ։

Նագեթները մատուցվում են մայոնեզով և կետչուպով։ Նույն բաղադրատոմսով պատրաստվում են ֆրանսիական նագեթները, սակայն հացի փշրանքները  խառնում են պարմեզանի հետ, իսկ նագեթները տապակում են կարագի մեջ։ Այս նագեթները մատուցվում են կարագից, խոտաբույսերից, պղպեղից և աղից պատրաստված սոուսով (կարելի է ավելացնել սխտոր)։ Բուսական նագեթները պատրաստվում են կարտոֆիլից, կաղամբից կամ այլ բանջարեղենից, սնկից, սիսեռից (և այլ հատիկաընդեղենից) և պանրից։

## Ժամանակակից մշակույթում
Ճաշատեսակը գրավել է հանրաճանաչ ռեստորաններին։ Նագեթսների մասին խոսվել է նաև գեղարվեստական ​​ֆիլմերում, ներառյալ մի ֆիլմ դպրոցականների մասին, ովքեր կերել են հավի կտորներ՝ վարակված վիրուսով, որը վերջիններիս վերածել է զոմբիների։

Թոմաս Ուելբորնը համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել երեք րոպեում ամենից շատ հավի հատիկներ ուտելու համար (746 գրամ կամ մոտավորապես 42 հավի նագեթ)։

2017 թվականի ամենաշատ վերաթվիթումը կատարվել է Քարթեր Ուիլկերսոնի կողմից, ով հարցրել է Վենդիին, թե ինչ պետք է անի, որպեսզի իրեն մեկ տարի անվճար նագեթներ առաջարկեն։ Թվիթը ստացել է ավելի քան 3,5 միլիոն ռեթվիթ։

Ամենամեծ հավի հատիկը կշռել է 51,1 ֆունտ (23,2 կգ), ուներ 3,25 ֆուտ (0,99 մ) երկարություն, 2 ֆուտ (0,61 մ) լայնություն և ստեղծվել էր ընկերության կողմից,որը գտնվել է Նյու Ջերսի նահանգի Սեկուկուս քաղաքում։ Տեղի է ունեցել 2013 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։

## Այլընտրանքային տարբերակներ
Արագ սննդի որոշ ռեստորաններ թողարկել են բուսակերների համար նախատեսված այլընտրանքներ։ «McDonald's»-ը մատուցում է «Garden McNuggets»–ներ՝ պատրաստված լոբիից, իսկ շվեդական «Max Hamburgers» արագ սննդի ցանցն առաջարկում է ֆալաֆելի նագեթներ պարունակող ուտեստ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Արագ սնունդ
Կատեգորիա:Խոհարարություն
Կատեգորիա:Հավեր
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Կատեգորիա:Նախուտեստներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Կատեգորիա:Սնունդ