open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արևը դամբարանին

**«Արևը դամբարանին»,** հայ գրող Սերո Խանզադյանի պատմվածքը։ Ներառված է «Վարք հարանց» շարքում, որ լույս է տեսել 1983 թվականին։

## Գնահատական
Սերո Խանզադյանի ստեղծագործությունները մեծապես արժևորել է գրականագետ Սուրեն Աղաբաբյանը․ «Նրա մի շարք պատմվածքներ (նաև Վարք հարանց շարքից) ունեն գեղարվեստական անվիճելի արժեք»։

## Սյուժե
Արևը դամբարանին պատմվածքը սկսվում է հեղինակի այն խոսքով, որ լեռներում դամբարաններ շատ կան։ Դամբարաններից մեկի վրա էլ գրված էր «Դամբարան հայկական»։ Գրված էր նաև «Այս է տապան մեծն Զորայր հաղթողի»։ Մեկի վրա էլ գրված էր «Օհան զորավար մեծ»։ Իսկ այդ զորավարների կյանքից հազարավոր տարիներ էին անցել։ Պատմող-հեղինակը հիշում է նաև Հակոբ զորավարին, թե ինչպես էր նա փոքր ժամանակ իր մազերը խառնում։ Հակոբը նրա հոր հետ զինվոր էր եղել, ապրել իրենց տանը։ Հակոբը նշանված էր եղել սև խալ Արևի հետ։ Հիշում է, թե ինչպես մի օր Նանա-Խանում տատը գրկել էր իրենց ու ասում էր, որ կռիվ է։ Տատն աղոթք էր անում, իսկ երեխաների շունչը կտրվում էր։ Նա ձայն էր տալիս Կռվակոչի լեռանը, որ զավակներին պահապան լինի։ Աշնանը պիտի պսակեին Հակոբ զինվորին, բայց ահա պատերազմ սկսվեց․ «Աշունը եկավ, կարմիր յաթաղանը հետը։ Հակոբ զինվորի հարսանիքը մնաց։ Իմ ուրախությունն էլ մնաց»։ Հակոբ զինվորից մնում է միայն նրա շինելը։ Իսկ Նանա-Խանում տատը երկար սուգ է անում նրա դիակի վրա։ Հակոբ զինվորի դագաղը պիտի տանեին Տրապիզոն, իսկ դա երկար ճանապարհ էր։ Դագաղի հետևից գնում էր ամբողջ գյուղը։ Ծերունիները հառաչում էին, կանայք՝ ողբում։ Հեղինակին թվում էր, թե գերեզմանի փոսը Հակոբի խոսքերն է աղմկում․ «Մի Արևիս կանչիր, մա՛նչս։ Հետո պատմվում է, որ փողոցով սևազգեստ կին է քայլում՝ կորացած, մաշված։ Դա Արևն էր, ում թևի տակ մի մանչուկ էր աղմկում։ Ու երբ հեղինակը հարցնում է, թե թոռանն անունն ինչ է, պատասխանում է, որ Հակոբ է։

## Կերպարներ

* Նանա-Խանում
* Հակոբ
* Արև

## Տես նաև

* Ուղեցույցը
* Գրիգոր-Դերենիկ Զվարճասեր
* Հակոբ Արմեն
* Մախին
* Քարահերձի թզենին
* Այ ծովակ, ծավի ծովակ
* Զրույց երեկվա հետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1983 գրքեր
Կատելեն Սոուզա

**Կատելեն Սոուզա Ֆեյտոզա** (, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստուհի, «Ան-Նասր» ֆուտբոլային ակումբի և Բրազիլիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։

## Կարիերան հավաքականում
2018 թվականի հունիսին Բրազիլիայի կանանց ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ Վադաոն Կատելենին հրավիրեց ուսումնամարզական հավաքների Ազգերի ընկերական մրցաշարից առաջ։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մրցույթի ժամկետները չեն համապատասխանում ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական օրացույցին, մի շարք ակումբներ բաց չեն թողել հիմնական կազմի խաղացողներին ազգային թիմ, և Վադաոն ստիպված է եղել ֆուտբոլիստներ ընտրել մոտակա պահեստայիններից։ Կատելենն ազգային հավաքականի կազմում իր առաջին խաղն անց է կացրել 2018 թվականի հուլիսի 26-ին՝ փոխարինման դուրս գալով Ավստրալիայի դեմ Ազգերի մրցաշարի խաղում։

Մեկ տարի անց Կատելենը ընդգրկվել է Բրազիլիայի հավաքականի կազմում  2019 թվականի աշխարհի առաջնության համար։ Սկզբում նա համարվում էր պահեստային խաղացող, սակայն կենտրոնական պաշտպան Էրիկայի վնասվածքի պատճառով Կատելենը Աշխարհի առաջնության խաղերում հիմնական կազմում հանդես եկավ, որպես Մոնիկայի զույգ։

2022 թվականին ազգային հավաքականի կազմում նա հաղթել է Ամերիկայի գավաթը, որում բրազիլացիները 8 խաղում տարան 8 հաղթանակ՝ չընդունելով ոչ մի գոլ։

2023 թվականին Կատելենն ընդգրկվել է Բրազիլիայի Աշխարհի առաջնության հավաքականի վերջնական ցուցակում։ Մրցաշարում նա անցկացրել է իր թիմի բոլոր 3 հանդիպումները խմբային փուլում, ինչի արդյունքում «սալեսաոն» սենսացիոն կերպով չի կարողացել դուրս գալ փլեյ-օֆֆի փուլ։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ
Առաջին սերս

**«Առաջին սերս»**,  Համո Սահյանի բանաստեղծություններից։ Կազմված է երեք քառատողից։

## Գնահատական
Համո Սահյանը, իր առաջին գրական փորձերն անելով 20-րդ դարի 30-ական թվականներին, այդուհետ կարողացավ ստեղծել իր բանաստեղծական ուրույն աշխարհը՝ անդրադառնալով բնության, հայրենիքի, սիրո թեմաներին: Մինչև «Մայրամուտից առաջ» ժողովածուն գրած սիրային գործերը նա համախմբեց «Ես այն եմ եղել» շարքում, իսկ սիրային հետագա գործերը ցրված են տարբեր բանաստեղծական ժողովածուներում («Սեզա՛մ,բացվի՛ր», «Դաղձի ծաղիկ» և այլն): Սահյանի պոեզիայում ևս սկիզբը գեղջական կյանքն է՝ ամաչկոտ ու վախվորած պատանու հոգում ի հայտ եկած առաջին սիրո դրսևորումներով: Մանկական, պատանեկան տարիների ապրումները մեծ հետք են թողել բանաստեղծի ներաշխարհի վրա: Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ նրա մտապատկերներում ոչ միայն սիրած էակի պատկերն է, այլև նրա հետ անմիջականորեն կապ ունեցող անձինք կան՝ տատը, հայրը, մայրը, նույնիսկ շունը, իրողությունները՝ գյուղը, տան տեղը, շրջապատը և այլն: Հետո է, որ իմաստավորվել են նախ՝ առաջին սերը, ապա՝ երկրորդը, երրորդը:

## Սյուժե
Հեղինակը երեք ծաղիկների օրինակով ցույց է տվել իր կյանքում հանդիպած սերերը։ Առաջին սերը ներկայացվում է որպես ձնծաղիկ, որը եկել է ու անցել («Եվ իսկույն փակեց աչիկները բաց»), երկրորդը խոնարհ մանուշակ էր, որ ոսկեղեն շողի համբույրն առնելուց հետո ամոթանքից գլուխը կախում է, իսկ երրորդը, որը թերևս ամենաուժեղն է, ամենահասունը, խաղում է նրա սրտի հետ՝ «Փշերն ինձ տվեց, բուրմունքն ուրիշին»: 

## Տես նաև
* Փնտրում ես դու 
* Դու եկել էիր
* Կգամ
* Քո խոնարհ ջրրկիրն եմ եղել
* Դու իմ կյանքն էիր, կյանքի գինն էիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համո Սահյան «Առաջին սերս ձնծաղիկի պես»
* Համո Սահյան – «Առաջին սեր»
* Համո Սահյան - Առաջին սերս
Կատեգորիա:Համո Սահյանի բանաստեղծություններ
Ֆայտոն Ալեքը (պոեմ)

**«Ֆայտոն Ալեքը»**, Խաչիկ Դաշտենցի պոեմներից, որը լույս է տեսել 1967 թվականին։ Այն հեղինակի սիրված ստեղծագործություններից է և հաճախակի հնչել է տարբեր կատարողների կողմից։ Պոեմի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ։

## Պոեմի մասին
Պոեմում ներկայացված է հին ու նոր Գյումրին, Գյումրվա կոլորիտն ու մարդը, իսկ որպես գլխավոր հերոս ընտրված է քաղաքում շատ հայտնի Ֆայտոն Ալեքը։

## Սյուժե
Պոեմում հեղինակը նկարագրում է Գյումրին, գյումրվա բարքերը և այն անհատներին, ովքեր իրենց ներդրումն են ունեցել Գյումրու շենացման մեջ: Առաջին երկանիվ կառքը Գյումրի էր բերել Բաբիենց Հայկը: Գյումրում էր ծնվել Ծուռվզենց Արշոն, ով խաժակ աչքեր ուներ և նախշուն ձիեր: Ֆայտոն Ալեքին ճանաչում էին իր կառքով, Ալեքի կառքը նման էր կռունկի, ով անցնում էր Գյումրու բոլոր փողոցներով: Ֆայտոն Ալեքին ճանաչում էին բոլորը, նրա տունը գտնվում էր Սև ժամից վերև` Ձորի-Բողազի կանաչ բարձրունքին: Քարե տնակ էր` փոքրիկ բոստանով: Տան պատից կախված էր Անդրանիկի նկարը, ամեն առավոտ մի գավաթ օղի էր խմում և ասում. 

Հին կառապան էր Ֆայտոն Ալեքը, միշտ կապում էր իր գոտին, հագնում ձեռնոցները, Ֆանատ կոշիկները: Երկու ձի ուներ, իսկ անիվները կարմիր-կապույտ ճաղերով էին, այնպես էր սլանում, կարծես տեսիլք էր անցնում թաղերով: Արևածագից ոտքի վրա էր լինում, ուղևորները շատ էին, այնքան հմուտ էր ճանապարհներին, որ մեկ-մեկ սլանում էր աչքերը փակ: 
Ալեքի կառքը ոչ մի շաբաթ պարապ չէր մնում: Երբ ընկերական խմբով գնում են քեֆի, դեռ տեղ չհասած` Ալեքին խմբով շրջապատում են: Պարզվում է, որ Համբոն գարնանը նշանվել էր, նրա տնեցիներն ուզում էին՝  գնան, հարսին բերեն Հոռոմից: Ալեքը հոգնած էր, առավոտից կառքի վրա է, բայց չի մերժում, մտածելով, որ դա պատվի խնդիր է: 
Ալեքը սլանում է և տեսնում, որ Շիրակն ամբողջությամբ մեքենաներ էր, Գյումրին ծածկված էր ծխով ու նավթով: Իսկ Ալեքն անդունդն է սլանում, հենց այդ պահին վեր է թռչում տեղից և հասկանում, որ դա երազ էր: 
Մեկ ամիս անց պատահեց մի դեպք, որը ցնծեց Ֆայտոն Ալեքին: Գյուղում անիվ է գտնվում, և բոլորը համոզված էին, որ մեքենա է անցել գյուղով: Խմբով տանում են անիվը գցում գետը, որ այդ չարիքը հեռանա Գյումրուց: 
Գնալով մեքենաները շատանում են քաղաքում, Ալեքը տեսնում է մեքենայի և հետապնդում, մեքենայի մեջ Արսեն Եսայանն էր և դոկտոր Նանսեն: 

Մեքենան և ֆայտոնը մրցում են, իսկ մեքենան կանգ է առնում և չի աշխատում: Ուղևորները ֆայտոն են նստում: 
Մեկ տարի հետո երկրաշարժ եղավ, Ալեքը կառքով օգնում էր մարդկանց, շատ շատերը փախան Ալեքի կառքով: Անցնում է հինգ տարի․ ոչ մեկ կառք չի նստում։ Որպեսզի մարդիկ չասեն կառքը դատարկ է, Ֆայտոն Ալեքը կատվին նստեցնում է կառքում և ման է տալիս: Ալեքը վիրավորվում է, երբ  Օնեսը սպասում է մեքենայի, կառք չի նստում, քանի որ մեքենայով ավելի արագ կհասնի տեղ: 
Ալեքը Գյումրուց հեռանում է, գնում դեպի լեռներ, որ ոչ մի մեքենա իրեն չգտնի, մի շաբաթ հետո մահանում է, իսկ կառքը տանում են Գյումու թանգարան: Թանգարանում են Ալեքի կառքը, մտրակը և հին շորերը:

## Կերպարներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խաչիկ Դաշտենց

Կատեգորիա:1967 գրքեր
Կատեգորիա:Խաչիկ Դաշտենցի ստեղծագործություններ
Էս հին ու նոր... էս մամռոտ օրեր...

**«Էս հին ու նոր օրեր, էս մամռոտ օրեր…»**, Մուշեղ Գալշոյանի պատմվածքներից։ Այն հեղինակի սիրված ստեղծագործություններից է։

## Գնահատական
«Մարութա սարի ամպերը» (1981) աչքի է ընկնում ոչ միայն անցյալի վառ ու
անմոռաց մանրամասների դրվագումով, այլև բովանդակալից ու ընդհանրացված
վրձնահարվածներով: Պատմվածաշարն առաջին հայացքից թվում է տարբեր կերպարների մի պատկերասրահ: Իրականում այդ կերպարները ոչ միայն կապված են իրենց ճակատագրով, այլև ամեն մեկն իր հերթին արարում է ժողովրդի` պատմությունը, գործն ու ոգին: Մարդ, բնություն և հայրենիք, անհատ, պատմություն, ազատություն ու պայքար, ահա գրքի էությանն առնչվող հիմնական խնդիրները։ Ուշագրավ են առանձնապես ծերունազարդ հերոսները, որոնք կարծես վաղուց ի վեր ապրում են արտաժամանակյա կյանքում։ Նրանք քանդել են ժամանակների շղթան՝ հարակցելով ներկան ու անցյալը կենդանի միայնության մեջ: Այդ ծերունիների համար կարծես նույնիսկ մահ չկա։

## Սյուժե
Նոր տարի է, թոռնիկները մեծ թե փոքր գալիս փաթաթվում էին պապիկին և շնորհավորում։ Պապիկը պատուհանից նայում է դեպի հարավ, որտեղ թողել էր իր հայրենի տունը։ Երբ նոր տուն են կառուցելիս  լինում, նա պահանջում է, որ բոլոր պատուհանները բացվեն դեպի հարավ՝ դեպի հայրենիք։ Էս հին ու նոր օրեր, -երգեցիկ, օրհնանքի պես ասաց հայրս, և Աշոտն օղու բաժակը խցկեց հորս բուռը,  -էս մամռոտ օրեր… էս ո՞ր թիվն է: -Հարցրեց հայրս: -Յոթանասունհինգ, պապ, յոթանասունհինգ: -Յոթանասունհինգ… Մուշեղ հո՞ս է… Մուշեղ, աշխարհք խաղա՞ղ է: երկրի խաղաղության հարցը շատ էր տանջում հորս։ Պապը հիշում էր իր երիտասարդության տարիները, երբ երկիրը պատերազմում էր հարևան երկրների հետ և երբ հիմա հարցնում է՝ սահմանները հանգիստ են կամ երկրում խաղաղ է նա ուզում է իմանալ երկրի հարաբերությունները իրեն հարևան պետություների հետ։ Երբ իմանում է խաղաղ օրերի մասին, փառք է տալիս տիրոջը և խաղաղված հոգով գոհանում։

## Կերպարներ

* Արտաշ
* Աշոտ
* Մուշեղ
* Օվե պապ
* Աբրահամ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մուշեղ Գալշոյան. Էս հին ու նոր օրեր…
* Մեր մեծերը - Մուշեղ Գալշոյան 
* Մուշեղ Գալշոյանի արձակը, Էրգրի կարոտն ու մեր խառնակ ժամանակը 

## Տես նաև
* Գինարբ ծաղիկ
* Փողփուչ Մելոն
* Ծովասարի Օհանը
* Թաթոն
* Ներսեն
* Դավոն (պատմվածք)
Կատեգորիա:Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործություններ
Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին (Ներքին Հանդ)

**«Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին»**, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհվածներին նվիրված հուշարձան Սյունիքի մարզի Ներքին Հանդ գյուղում։ Գտնվում է գյուղից հարավ-արևմուտք, Ներքին Հանդ լքված գյուղի հյուսիս-արևելյան եզրին։ Հուշարձանը ներառված է՝ Ներքին Հանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

2022 թվականի մարտի 14-ից գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահասկողության տակ։ Ոչնչացվել է մինչև 2025 թվականի մարտի 18-ը, որի տեղում ադրբեջանցիները կառուցել են զորանոց։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Տեղադրվել է 1965 թվականին։ Հուշարձանը գտնվում է գյուղից հարավ-արևմուտք, Ներքին Հանդ լքված գյուղի հյուսիս-արևելյան եզրին։

## Հուշարձանի ոչնչացում
2022 թվականի մարտի 14-ից Սյունիքի մարզի Կապան համայնքի Ներքին Հանդ գյուղից հարավ-արևմուտք գտնվող լքված Ներքին Հանդ գյուղատեղին գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության տակ։ Գյուղատեղիում են գտնվում գյուղի գերեզմանոցը, գյուղը սնող խմելու ջրի աղբյուրի ակունքը, 18-19-րդ դարերի եկեղեցին և Հայրենական պատերազմի զոհերին նվիրված հուշարձանը։ 2024 թվականի փետրվարի 13-ին, Ներքին Հանդ գյուղի սահմանամերձ մարտական դիրքերում Հայաստանի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև ռազմական բախում է տեղի ունենում, ինչի հետևանքով, հայկական կողմն ունենում է 4 զոհ և 1 վիրավոր։

2025 թվականի մարտի 18-ին, Ներքին Հանդ գյուղի վարչական ղեկավար Խաչատուր Բաղդասարյանը՝ «Հրապարակ» թերթին հաղորդում է, որ ադրբեջանցիները քանդել են Հայրենական պատերազմի զոհերի հուշարձանը։ Խաչատուր Բաղդասարյանը նշում է, որ գյուղատեղիի գերեզմանոցը տեղում է, իսկ հուշարձանի տեղում զորանոց է կառուցվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային զինվորական հուշահամալիրներ և գերեզմանատներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Քանդված հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հանցագործություններ արվեստի ոլորտում
Կգամ

**«Կգամ»**, Համո Սահյանի բանաստեղծություններից, որը զետեղված է «Սեզամ, բացվիր» շարքում։

## Գնահատական
Սահյանը նորովի է ապրում ու վերարտադրում աշխարհի ցավը, որն աշխարհից էլ հին է։ Անձնական ապրումները, ի վերջո, աշխարհայեցողությունը, տառապանքի ու վշտի սահյանական վերարտադրությունը ստեղծում են մտերմական մի այնպիսի եղանակ, ուր յուրաքանչյուր խոսք ու ռիթմ հնչում է որպես մեծագույն ճշմարտություն, հավաստի ու համոզիչ։ Դա ստեղծագործական սկզբունք է նրա համար։ Սահյանը եղավ հայ նորագույն պոեզիայի կառուցողներից մեկը։ Բայց հասուն տարիների սերը, բաժանումներն ու դրամաները վերարտադրող գործերից լավագույնը թերևս «Կգամ» բանաստեղծությունն է: Այն հատկանշվում է ճակատագրականության, սիրելիի մեղքերը փիլիսոփայորեն ընկալելու, մեծ սիրո դատապարտվածության գաղափարներով, խորը ներշնչվածությամբ, «եթե»-ների և «կգամ-ների» սարսռազդեցիկ կրկնություններով:

## Սյուժե
Անխուսափելի հրաժեշտի ու հուսադրող վերադարձի մի յուրօրինակ համադրություն է բանաստեղծությունը, որտեղ քնարական հերոսը խոստանում է վերադառնալ՝ անկախ ամեն ինչից։ Ինչ էլ լինի՝ նա կգա, եթե անգամ կուրացած լինի, եթե անգամ աշխարհից վերացած կամ հազար կապով կապված լինի։ Վերադարձը անխուսափելի է անգամ քնարական հերոսուհու հոգեվիճակից․ «Եթե մինչև անգամ հողս մաղած լինես, // Եթե մինչև անգամ մտքով թաղած լինես, // Եթե մինչև անգամ ինձ վտարած լինես // Վերհուշերիդ վերջին խոնավ քարանձավից, // Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ, // Եվ կճչաս հանկարծ տարօրինակ ցավից․․․»։ Տարածաժամանակայի խոչերը ևս չեն կարող կասեցնել վերադարձը․ լինի անհայտ մոլորակից, թե հազար սարի ետևից, միևնույն է, բանաստեղծը կվերադառնա, կգա ու թափ կտա հարդագողի փոշին տան շեմքի վրա։

Գրեթե ամեն էջում կրկնվող «Կգամ» արտահայտությունը բանաստեղծությանը հաղորդում է սաստկական բնույթ, իսկ զգացմունքային հորդաբուխ զեղումները դառնում են ավելի արտահայտիչ։

## Տես նաև
* Ի՞նչ արած
* Դու ուզեցիր․․․
* Կածանն ինձ տաներ
* Ավաղ, ինչո՞ւ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
Կատեգորիա:Համո Սահյանի բանաստեղծություններ
Երազում եմ

**«Երազում եմ»**, Պարույր Սևակի բանաստեղծություններից, որը զետեղված է «Մարդը ափի մեջ» շարքում։ Գրվել է 1963 թվականին։

## Գնահատական
«Մարդը ափի մեջ» շարքն ունի ներքին քնարական դիպաշար, որի առանցքը ժամանակակից անհատի հոգու ճշմարտության բացահայտման պատմությունն է։ Մարդը դիտվում է այն բոլոր հնարավոր վիճակների ու գործողությունների մեջ, ուր կարող է բացել իր ինքնությունը։ Այս վերնագրով 1960 թվականին Մոսկվայում հրատարակվում է ռուսերեն ժողովածու, բայց շարքը հիմնականում տեղ է գտնում նրա «Մարդը ափի մեջ» հայերեն գրքում։

## Սյուժե
«Երազում եմ» բանաստեղծության մեջ նկարագրված է մարդու ներաշխարհի ապրումները՝ մի կողմից հասակ առած, խոհեմ դառած, բայց մյուս կողմից դեռևս ներքին փնտրտուքի և երազանքների մեջ մնացած մարդը: Այս հակադրությունը հատուկ է շատ երիտասարդների՝ հատկապես կյանքի նոր փուլում գտնվելու ժամանակ: Պարույր Սևակը շեշտում է այն փաստը, որ, թեև մարդը հասել է որոշակի հասունության և փառքի, այնուամենայնիվ նրա ներսում դեռևս կան մխիթարող երազանքներ, որոնք անկատար են թվում, որին հասնելու համար նա պատրաստ է առաջ գնալ:

Բանաստեղծությունը նաև մի տեսակ հիշողույթուն է դեպի երիտասարդությունը, մոռացված կամ կորած սիրո խոսքեր, որոնք կործանվում են, երբ փորձենք դրանք վերակենդանացնել: Այն միտքը, որ ասում է ամեն բան միայն մեկին սիրեմ, մեկից սիրվեմ, այն հասկացությունն է, որը ներկայացնում է կյանքի նպատակի պարզությունը, բայց միաժամանակ ներկայացնում է նաև սիրո խորը ու անկեղծ կարիքը: Այս բանաստեղծության մեջ նկատում ենք այն փաստը, որ մարդու հոգին երբեք չի դադարում պայքարելու։ Բանաստեղծության մեջ կա պարբերություն, որտեղ հեղինակը իր հայացքը դարձնում է դեպի անցյալը, որտեղ նա դեռ երիտասարդ է և երազում է աշխարհ զարմացնել: Այստեղ արտահայտում է ցանկություն, որ ուզում է  լինել յուրահատուկ։ Սևակը նաև նշում է, որ ինքը կկայանա, բայց երազները միշտ կմնան անկատար ու անհասանելի: Օրինակ՝ նա խոսում է այն մասին, որ, գուցե, նա չդառնա «մարզիկ», չշահի մրցանակներ, բայց ամենևին էլ կարևորություն չի տալիս դրան:

## Տես նաև
* Ուզում եմ
* Տխրում եմ
* Խանդում եմ
* Ներում եմ
* Զարմանում եմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պարույր Սևակ, «Նորօրյա աղոթք», «Սիրտ իմ», «Երազում եմ»
* Սոս Սարգսյանի անվան Համազգային թատրոնում՝ «Մարդը ափի մեջ», նվիրված Պարույր Սևակի 100-ամյակին

Կատեգորիա:Պարույր Սևակի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1963 գրքեր
Մախին

«**Մախին**», Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից։ Գրվել է 1962 թվականին։ Զետեղված է Երկերի վեցհատորյակի 6-րդ հատորի «Վարք հարանց» շարքում։

## Գնահատական
Հայ ժողովրդի ճակատագրին, գոյապահպանության պայքարում հոգևոր մաքառումների անգնահատելի նշանակությանը, ժողովրդի ինքնության նկարագրին են նվիրված «Հայրենի կարգավ», «Ծովի երգը», «Ուղեցույց», «Հակոբ Արմեն», «Քարահերձի թզենին» և այլ պատումներ։ Պատմությամբ գրողի կայուն հետաքրքրության կարևոր վկայություններից են 50-ական թվականներից սկիզբ առնող տարականոն պատումների «Վարք հարանց» շարքը։

## Սյուժե
Մեծ դաշտի վրա՝ կամրջի մոտ տեղակայված երբեմնի Եղեգնուտը հանգրվանեց ժայռակոփ լեռներում՝ պաշտպանվելու համար մոլեգին ու աղետաբեր քամուց, որն իր  կործանարար թույնն էր տարածում ամենուր՝ դաշտ, հող, ծառ ու գառ, չլծած հունդ ու ծիլ մանուկներ։ Աղետաբեր բոթի մասին էին վկայում անապատից լսվող և հետզհետե ուժգնացող ձիերի վարգը և երկինք բռնած թոզ ու դումանը։ 
Մահախուճապ եղեգնուտցին սկսեց իր գոյատևման պայքարն արդեն լեռներում: Նրանց մեջ էր նաև եղեգնուտցի մի այրի կին՝ երկու զավակների հետ։ Նա պատվիրեց որդուն՝ Մախիին, շրջել անտառում և ուտելի պտուղներ հավաքել։ Մախին հերթով ճաշակեց վայրի բնության անուշահամ պտուղները, լիացավ և այնուհետ ձայն տվեց համագյուղացիներին, որպեսզի գան ու նրանք էլ սննդի պաշար հավաքեն։
Հանկարծ նրա ուշադրությունը գրավում է փայլատակող, նռան հատիկներ հիշեցնող պտուղներով պճնված մի թուփ։ Պտուղը ճաշակելուց հետո տղայի ինքնազգացողությունը վատանում է, և վերջին ճիգը գործադրելով, կանչում է եղեգնուտցիներին և հայտնում, որ ոսկեղենիկ թփի պտուղները թունավոր են: Մինչ գյուղացիները այրում էին մահաբեր թփերը, Մախին մահանում է՝ կրակի բոցն աչքերում։ 
Ասում են՝ մինչև հիմա էլ կա Եղեգնուտը, և եթե եղեգնուտցիներից մեկը հանկարծ նկատում է Մախուն մահ բերած թփից, անմիջապես մոխրացնում է։
 
## Կերպարներ
* Մախի
* Մախիի մայրը
* եղեգնուտցիներ

## Տես նաև

* Քարահերձի թզենին (պատմվածք)
* Ուղեցույց (պատմվածք)
* Այ ծովակ, ծավի ծովակ (պատմվածք)
* Զրույց երեկվա հետ (պատմվածք)
* Հակոբ Արմեն (Սերո Խանզադյան))
* Արևը դամբարանին (պատմվածք)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայերեն ձայնային գրքեր (աուդիոգրքեր) համացանցում․ Սերո Խանզադյան
* Նա, ով հասկացավ քարերի լեզուն. Սերո Խանզադյան-100

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1962 գրքեր
Պապը

**«Պապը»**, Համո Սահյանի բանաստեղծություններից։

## Գնահատական

Մարդու և բնության միասնության, բնության պաշտամունքի, բնության միջոցով մարդու և մարդկայինի բացահայտման լավագույն վկայություն է Սահյանի պոեզիան, որն իր ամբողջությամբ կարելի է անվանել բնապաշտական: 

Բանաստեղծի չափածոն, թաթախված լինելով բնության պատկերներով, բնության պատառիկներով, բնության գույներով, լույսերով, ստվերներով և ձայներով, բնության բուրմունքներով, ընդհանրապես ստեղծել է մարդու և հարազատ բնության ներթափանցման սքանչելի օրհներգ։ 

Հ.Սահյանի համար անհնարին է պատկերացնել մարդուն` առանց հողի և հողը` առանց մարդու։ 

Այս բանաստեղծությունը ևս բացառություն չէ.այն հողի, հողը շենացնող աշխասեր մարդու և նրանց անխզելի կապի մասին է։ 

## Սյուժե

Սահյանը չէր կարող չունենալ հատկապես պապին կերպարագրող բանաստեղծություն: Դա «Պապը» հանրահայտ բանաստեղծությունն է՝ թոռան հպարտությունը մարմնավորող «իմ պապը» տողասկզբի կրկնությամբ, կարճ տողերով ու արագ ռիթմով, որոնք հասուն գաղափարի մեջ մտցնում են մանկական ոտանավորի տարրեր: Այսինքն՝ պապի կյանքն ու վախճանը տրված են թոռան՝ ինչ-որ չափով միշտ երեխա մնացած Հմայակ-Համոյի աչքերով: Պապի կերպարի ամենից բնորոշ գիծը աշխատասիրությունն է. նա ամբողջ կյանքում աշխատել է, և երբ դաշտում աշխատելիս ծունկը ծալվել է, ամաչել է դրա համար: Հետո միացել է իրեն ծնած հողին: Պապի կերպարը և համանուն բանաստեղծության սյուժետային մասն ու դրանից ածանցվող բարոյաբանությունը ևս խիստ իրական են: Այդ մասին նույնպես ունենք Սահյանի հուշային պատումը, որ բանաստեղծության բնագրի արձակ տարբերակն է. «Ինքս արդեն վաղուց պապ եմ, բայց երբեք չեմ բաժանվում Խաչիպապ պապի կերպարից: Դա ինձ համար անկրկնելի աշխարհ է: Նրա մարդկային և գեղջկական փիլիսոփայությունը ամենից առաջ մի բանում եմ տեսել՝ պապն ամբողջ կյանքում աշխատել է: Երբ մի անգամ հենց դաշտում, ակոսի մեջ թուլացել էին ծնկները, պապը չի վախեցել: Նա ... ամաչել է: Ինքը խոստովանեց: Եվ, գուցե, դեռևս պատանի, ես սրտումս արդեն գրել էի այն, ինչը հետո տրվեց թղթին»: 

Ողջ կյանքում անդադար աշխատած և արդար քրտինքով  իր ընտանիքը պահած պապը մահանում է այնպես, ինչպես ապրել էր` մաճը ձեռքին, իր իսկ հերկի մեջ։

## Տես նաև
* Քամու համբույրը
* Օրը մթնեց

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համո Սահյան. Պապը
* ՀԱՄՈ ՍԱՀՅԱՆ . Մեր տան պատից . Պապը . Օրը մթնեց
* «Պապը» - Համո Սահյան (երաժշտական ձևավորում JAZZ)
Կատեգորիա:Համո Սահյանի բանաստեղծություններ
Երկրորդ հարկի պատշգամբը

**«Երկրորդ հարկի պատշգամբը»**, Համո Սահյանի բանաստեղծություններից, որը գրվել է 1954 թվականին։

## Գնահատական

Մանկական օրերի առաջին սիրուն նվիրված բանաստեղծությունները մեծ թիվ են կազմում Սահյանի քնարերգության մեջ: «Երկրորդ հարկի պատշգամբը» գրվել է 1954 թվականին և այս բնույթի ամենից վաղ գործերից է: 

Սահյանի սիրային քնարերգության մեջ կա մի հետաքրքիր իրողություն.խոսելով զգացմունքի մասին, դա պատկերելով` նա գրեթե չի պատկերում կնոջ արտաքինը.խոսվում է ավելի շուտ զգացմունքի, քան թե այդ զգացմունքի առարկայի մասին։ 

## Սյուժե

Աղջիկը, ում սիրահարված է եղել պատանի բանաստեղծը, ապրել է երկհարկանի տան մեջ, և տղան երազել է հավքի թևով հասնել նրան: Նրա համար այդ տունը, որ նման էր դղյակի կամ բերդի, անմատչելի էր, ուստի նա նախանձում էր անգամ այն կաչաղակին, որ իջնում էր այդ տան կտուրին։ Երբ պատանուն հաջողվում էր տեսնել իր սիրելիին, նա և՛ հրճվում էր, և՛ վշտանում.նայելուց չէր հագենում։

Անցնում են տարիներ: Երբեմնի անմատչելի այդ տունը հայտնվում է գյուղի նոր շենքերի ստվերի մեջ: Բանաստեղծը հասնում է փառքի, տեսնում Տյան-Շան ու Կարպատներ, բայց, միևնույն է, նրա համար ամենամեծ բարձունքը շարունակում է մնալ երկրորդ հարկի պատշգամբը։

## Տես նաև
* Առաջին սերս
* Կգամ
* Փնտրում ես դու

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համո Սահյան «ԵՐԿՐՈՐԴ ՀԱՐԿԻ ՊԱՏՇԳԱՄԲԸ»
* #Համո Սահյան - #երկրորդ հարկի պատշգամբը
* Համո Սահյան-Երկրորդ հարկի պատշգամբը

Կատեգորիա:Համո Սահյանի բանաստեղծություններ
Մարտական հետախուզության մեքենա

thumb|300пкс|Ռուսական արտադրության «Տիգր» մարտական հետախուզության մեքենա
**Մարտական հետախուզության մեքենա** (**ՄՀՄ**)՝ զորային հետախուզության վարման համար հետախուզական զորամասերի և ստորաբաժանումների զրահապատ թրթուրավոր կամ անվավոր մեքենա:

Բացի այդ, ՄՀՄ-ի խնդիրները ներառում են զորքերի անմիջական, մարտական, երթային և պահակային պաշտպանություն, հետախուզություն, տեղազննման իրականացում, կողմնորոշում, ինչպես նաև հետախուզադիվերսիոն խմբերի և հակառակորդի կրակային զենքերի դեմ պայքար:

Ծանր զինված (75 մմ և ավելի հրանոթներով) ՄՀՄ-ները, բացի իրենց սովորական խնդիրներից, ընդգրկվում են նաև հրաձիգներին (հետևակին) կրակային աջակցություն ցուցաբերելու համար, իսկ բարենպաստ պայմաններում (կամ, ընդհակառակը, կրիտիկական իրավիճակում) կարող են օգտագործվել տանկերի փոխարեն:

ՄՀՄ-ները սովորաբար ներառվում են գումարտակների, գնդերի, բրիգադների, դիվիզիաների և ցամաքային զորքերի, առափնյա զորքերի ափամերձ պաշտպանության ուժերի և ծովային հետևակայինների հետախուզական ստորաբաժանումների կազմի մեջ: Ամենաբարձր մարտավարական միավորը, որը հագեցված է միայն ՄՀՄ-ով, սովորաբար վաշտ/էսկադրոնն է:

Որպես ՄՀՄ օգտագործվում են ինչպես հատուկ նախագծված մեքենաները (հաճախ այդպիսի ՄՀՄ-ները դասակարգվում են նաև որպես զրահամեքենաներ կամ ծանր սպառազինությամբ մարտական մեքենաներ), այնպես էլ նրանք, որոնք մշակվել են ստանդարտ հետևակի մարտական մեքենաների (ՀՄՄ) հիման վրա (օրինակ՝ ՄՀՄ-3Կ «Ռիս», որը ՀՄՄ-3-ի մոդիֆիկացիան է):

Նախկին ԽՍՀՄ տարածքում գտնվող պետությունների զինված ուժերում հատուկ նախագծված անվավոր ՄՀՄ-ների անվանում են զրահապատ հետախուզադետքային մեքենաներ (ԶՀԴՄ): Որպես օրինակ կարող են ծառայել խորհրդային ԶՀԴՄ-2 կամ բելառուսական ԶՀԴՄ-2Տ «Ստալկեր» ՄՀՄ-ները:

## Սարքավորումներ
Ժամանակակից ՄՀՄ-ները ծառայում են որպես շասսի տարբեր սարքավորումների համար: ՄՀՄ-ները հագեցած են ջերմատեսիլ սարքերով, ռադիոտեղորոշիչ հետախուզական սարքավորումներով, ճառագայթային, քիմիական և կենսաբանական հետախուզման սարքերով, լազերային, ինֆրակարմիր և ռադարային ճառագայթման դետեկտորներով, փոքր անօդաչու թռչող սարքերով։ Կարող են օգտագործվել նաև ռադիոուղղորոշման, օպտիկական (բարձր հստակության տեսախցիկներ) և ակուստիկ միջոցներ։ Այս ամբողջ սարքավորումները միավորում է բորտային տեղեկատվական և կառավարման համակարգը:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Combat Vehicle Reconnaissance (Tracked) (CVR(T)) Operating in Afghanistan MOD 45153171.jpg|FV107 Scimitar
Պատկեր:Training with Bradleys 140923-A-FG114-303.jpg|M3 Bradley
3-15 ITX 150520-F-ZK766-040.jpg|LAV-25
Պատկեր:Stryker Regiment begins Exercise Dragoon Crossing 150913-A-GQ133-026.jpg|Stryker
Պատկեր:BRM-1KM.webm|ՄՀՄ-1ԿՄ
Պատկեր:AMX-10RC 017.JPG|AMX-10RC
Պատկեր:BRM-3K RAE-2013А.jpg|ՄՀՄ-3Կ
Պատկեր:Army2016-215.jpg|ՄԿՄ-3Կ ԱՈւ-220Մ մոդուլով
Պատկեր:4thTankDivisionOpenDay17p1-51.jpg|ՄՀՄ-1Կ
Պատկեր:SpPz2 Luchs.JPG|SpPz 2 Luchs
Պատկեր:VEC Zaragoza.jpg|VEC-M1


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*
Նուրդուզ

**Նորդուզ** (պարսկերեն نوردوز), սահմանամերձ բնակավայր Իրանի Արևելյան Ադրբեջան նահանգում։

Բնակչությունը 2006 թվականի տվյալներով կազմում էր 14 մարդ, այսինքն` 4 ընտանիք։ Այն գտնվում է Հայաստանի հետ Իրանի միակ սահմանային անցակետի մոտ։ Հայաստանի Ագարակ քաղաքը գտնվում է Արաքս գետի անմիջապես այն կողմում։

Նորդուզից մինչև Ջուղա հեռավորությունը 65 կմ է, իսկ մինչև Արևելյան Ադրբեջան նահանգի մայրաքաղաք Թավրիզ՝ 175 կմ։ Հայկական կողմից ամենամոտ քաղաքը Մեղրին է, որից հեռավորությունը 7 կմ է։

## Անցակետ
Նորդուզի սահմանային անցակետը կառուցվել է 8 հեկտար տարածքում։ Նրա առաջին փուլը, որը ներառում է 3000 քառակուսի մետր ուղևորների սրահ երկու հարկերում, ներառյալ՝ ոստիկանությունը, էլեկտրակայանը, մուտքի տարածքը և ավտոկայանատեղը, կառուցվել է և շուտով կօգտագործվի: Երկրորդ փուլը ներառում է կոմերցիոն սրահ, որը թերօգտագործված է: Սահմանային անցակետը կառուցելու համար ծախսվել է ավելի քան 47 միլիարդ ռիալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Ադրբեջան նահանգ
Կատեգորիա:Իրանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իրանի սահմաններ
Չանդրա Քրոուֆորդ

**Չանդրա Քրոուֆորդ** (անգլերեն՝ *Chandra Crawford.* ), կանադացի դահուկորդուհի, օլիմպիական չեմպիոնուհի: Դահուկավազքի մրցումների մասնակցել է 2001 թվականից, երբ 16 տարեկան էր։ Մինչ այդ հինգ տարի հանդես է եկել որպես բիաթլոնիստուհի։ Ծնվել է Կանադայի Ալբերտա նահանգի Քենմոր քաղաքում:

## Կարիերա
2006 թվականին Իտալիայի Թուրին քաղաքում անցկացված ձմեռային օլիմպիական խաղերում՝ փետրվարի 22-ին անակնկալ կերպով ոսկե մեդալ է նվաճել կանանց 1.1 կիլոմետր կրոսավազքում։  

Աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցումներում առաջին հաղթանակը տարել է իր հայրենի Քենմոր քաղաքում 2008 թվականի հունվարին, սպրինտ մրցաձևում: Դրան հաջորդել է երկրորդ ոսկե մեդալը, որին արժանացել է 2008 թվականի մարտին Ֆինլանդիայի Լահթի քաղաքում կայացած մրցափուլում հաղթելու համար: Աշխարհի գավաթի խաղարկության 2008 թվականի  մրցաշրջանն ավարտել է՝ զբաղեցնելով յոթերորդ տեղը սպրինտում և 23-րդ տեղը՝ ընդհանուր հաշվարկով։ 

2014 թվականին Ռուսաստանի Սոչի քաղաքում կայացած ձմեռային օլիմպիական խաղերում Քրոուֆորդը զբաղեցրել է 44-րդ տեղը ազատ ոճի սպրինտ մրցաձևում և այդ նույն տարվա մարտի 27-ին հրաժեշտ է տվել մրցումային դահուկավազքին։

## Դահուկավազքի արդյունքներ
Բոլոր արդյունքները ստացվել են դահուկային սպորտի միջազգային ֆեդերացիայից (FIS): 

### Օլիմպիական խաղեր
* 1 մեդալ – (1 ոսկե)

### Աշխարհի առաջնություններ

### Աշխարհի գավաթի խաղարկություններ
#### Մրցաշարային դիրքը

#### Անհատական պոդիումներ
* 2 հաղթանակ – (2  )
* 5 պոդիում / պատվո հարթակ – (4 , 1  )

#### Թիմային պոդիումներ
* 2 պոդիում – (2  )

## Կարիերայի կարևորագույն նվաճումները
; Կանանց 1,1 կիլոմետր արագավազք

* Արծաթ – 2011 թվականի աշխարհի գավաթ, Ռոգլա, Սլովենիա
* Ոսկի – 2008 թվականի աշխարհի առաջնություն, Լահթի, Ֆինլանդիա
* Ոսկի – 2008 թվականի աշխարհի գավաթ, Քենմոր, Ալբերտա
* Արծաթ – 2007 NorAm Cup, Mont-Sainte-Anne, Քվեբեկ
* Բրոնզ – 2006 Tour de Ski, Մյունխեն, Գերմանիա
* Ոսկի – 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղեր, Թուրին, Իտալիա
* Բրոնզ – 2006 թվականի աշխարհի գավաթ, Դավոս, Շվեյցարիա
* Ոսկի – 2005 թվականի Կանադայի առաջնություն, Փրինս Ջորջ, Բրիտանական Կոլումբիա
* Արծաթ – 2004 թվականի մինչև 23 տարեկանների աշխարհի առաջնություն, Soldier Hollow, Յուտա, ԱՄՆ

; Կանանց թիմային փոխանցումավազք

* Բրոնզ – 2004 թվականի մինչև 23 տարեկանների աշխարհի առաջնություն, Soldier Hollow, Յուտա,

## Պատիվներ
2018 թվականին Քրոուֆորդը պարգևատրվել է Սպորտի շքանշանով, որով նշանավորվել է նրա մուտքը Կանադայի մարզական փառքի սրահ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Chandra Crawford at the International Ski and Snowboard Federation

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Դահուկավազորդուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Ծխախոտագործություն

**Ծխախոտագործություն**, գյուղատնտեսության ճյուղ, որը զբաղվում է ծխախոտի կամ մախորկայի մշակությամբ: 

Ծխախոտագործությունը տարածված է աշխարհի 90 երկրներում, այդ թվում նաև Հայաստանում, ուր ծխախոտագործական առաջին կոոպերատիվ ընկերությունը («Պոնտոս») կազմակերպվել է 1924-ին: Ծխախոտագործության զարգացմանը նպաստել է 1930-ին Բագրատաշենում կազմակերպված Ա. Խանջյանի անվան ծխախոտագործական սովետական տնտեսությունը և ծխախոտի հայկական փորձակայանը (1931): 

Հայաստանում ծխախոտ մշակվում է 21 շրջաններում: Շրջանացված են Սամսուն, Օստրոլիսա և Տրապեզոնդ էկոտիպերին պատկանող սորտերը: Ծխախոտը մշակվում է սածիլման միջոցով: Սածիլները աճեցվում են տաք, արևային ջերմոցներում և սառը մարգերում: 1 մ² վրա ցանում են 0,6–1,0 գ սերմ և ստանում 1500–2500 սածիլ: Վեգետացիայի ընթացքում կատարում են 3–4 միջշարային մշակություն, 1–2 սնուցում, ոռոգում, բուժում, ծերատում, բճատում: Բերքը հավաքում են 5–6, բարձրորակ սորտերը՝ 7–8 անգամ՝ տերևների տեխնիկական հասունացման շրջանում: Տերևները շարում են թելի վրա, տամկացնում, չորացնում, ապա տեսակավորում են, հակավորում և հանձնում մթերող կազմակերպություններին: 

## Տես նաև
* Ծխախոտ

## Գրականություն
* էդիլյան Ռ. Ա., Հայաստանի ծխախոտագործական շրջանների հողերը, Ե.,1964:
* Գյուլխասյան Մ., Ծխախոտի մշակության գիտական հիմունքները, Ե., 1975: 

Կատեգորիա:Ծխախոտագործություն
Չորդվանել

**Չորդվանել**, Չորդուանել, Չորտուանել, «Չորդվանելի» («Չորդվանեցի»), պատվանուն–տիտղոսից ծագած անձնանուն, որը կրել են Թոռնիկյանները։ «Չորդվանելի» տիտղոսը նախապես կրել է Տայքի Թոռնիկյանների կենտրոն Բերդագրակի մոտ գտնվող Չորդվանքի («չորս եկեղեցի», IX դարից քաղկեդոնականություն ընդունած Թոռնիկյանների հոգևոր կենտրոնը) եպիսկոպոսը։ 

Տայքի Թոռնիկյաններից նշանավոր են՝ պրոտոսպաթար Չորդվանելը (Տայքի կյուրապաղատի հանձնարարությամբ այցելել է Կոստանդին Ծիրանածին կայսերը), նրա թոռ մագիստրոս Չորդվանելը (մասնակցել է 987–89-ին կայսրության դեմ Վարդ Փոկասի ապստամբությանը, սպանվել 990-ին), Լիպարիտ զորավարի քրոջ որդի Չորդվանելը (1021-ին զինակցել է սելջուկյան թուրքերի դեմ ելած Վասակ Պահլավունուն, սպանվել 1048-ին)։ 

Տարոնի և Սասունի Թոռնիկյանների մեջ Չորդվանել անձնանունը տարածված է եղել XI–XII դդ․։ Հայտնի են՝ Տաճատի որդի, «իշխան Տարանոյ և ամենայն Հայոց» տիտղոս կրած Չորդվանելը (1056–1104/10), Թոռնիկի որդի, Սասունի իշխան Չորդվանելը (1073–1120-ական թթ․) և նրա թոռ, Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Գ. Պահլավունու փեսա Չորդվանելը (մահացել է 1165-ին)։

## Գրականություն
* Ստեփանոս Տարոնեցի (Ասողիկ), Պատմութիւն տիեզերական, ՍՊԲ, 1885։ 
* Ակինյան Ն․, Մատենագրական հետազոտություններ, հ․ 4, Վնն․, 1938։ 
* Երեմյան Ս․ Տ․, Լիպարիտ զորավարը և նրա նախորդները, «Ն․ Մառի անվ․ կաբինետի աշխատություններ Երևանի պետ․ համալսարանի», 1947, №2։
* Դանիելյան է․ Լ․, Տարոնի և Սասունի Մամիկոնյաններ–Թոռնիկյանները (XI–XII դդ․), «ՊԲՀ», 1979, № 2։ 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայաստանի տիտղոսներ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Չորմայրի (լեռ)

**Չորմայրի**, Մեսջիտ, լեռ Հյուսիսային Հայկական Տավրոսի լեռնային համակարգում՝ Ծաղկավետ հրաբխային լեռներում։ Բարձրությունը 3185 մ է։ Կազմված է պլիոցենի և անթրոպոգենի անդեզիտա–բազալտներից, դացիտներից։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Բեատա Կոլմատս

**Բեատա Կոլմատս** (, ), շվեդ ֆուտբոլիստ, շվեդական «Յուրգորդեն» ակումբի պաշտպան։

Ի սկզբանե եղել է կիսապաշտպան, սակայն հետագայում դարձել է կենտրոնական պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
### «Գյոտեբորգ»
2010 թվականի դեկտեմբերին, 18 տարեկան հասակում, Կոլմատսը պայմանագիր է կնքել շվեդական «Կորարբերգ/Գյոտեբորգ» ակումբի հետ, որը հանդես է եկել Դամալսվենսկանում՝ Շվեդիայի կանանց ակումբային ֆուտբոլի հիերարխիայի բարձրագույն դիվիզիոնում։  Նա իր նորամուտը նշել է ակումբում 2011 թվականի մայիսի 7-ին «Պիտեոյի» դեմ խաղում, որում իր թիմը հաղթել է 6:0 հաշվով: Այս խաղը Կոլմատսի համար միակն էր այն մրցաշրջանում, որում «Գյոտեբորգը» նույնպես նվաճել է Շվեդիայի գավաթը։

2012 թվականի մրցաշրջանի ընթացքում Բեատա Կոլմատսը «Գյոտեբորգի» կազմում անցկացրած 11 խաղում 5 անգամ հանդես է եկել մեկնարկային կազմում՝ ընդհանուր առմամբ խաղալով 496 րոպե: «Գյոտեբորգը» այդ մրցաշրջանում 2012 թվականի շվեդական Սուպերգավաթի խաղում 1:2 հաշվով պարտվել է «ԼդԲ Մալմյո» թիմին: 2013 թվականի ապրիլին «Գյոտեբորգը» հաղթել է 2012 թվականի Շվեդիայի չեմպիոն «Տյուրեսոյին»՝ այդպիսով նվաճելով Շվեդիայի Սուպերգավաթը։  2013 թվականի մրցաշրջանում Կոլմատսը վերադարձել է «Գյոտեբորգի» կազմ։  Նույն թվականի օգոստոսին Կոլմատսը վնասվածք է ստացել (կողոսկրի ճաք) դարպասապահ Քրիստին Համմարստրեմի հետ բախվելուց հետո։

Բեատա Կոլմատսը «Գյոտեբորգի» ավագ է նշանակվել 2018 թվականի ապրիլին՝ այդ տեղում փոխարինելով Էլին Ռուբենսոնին։  2018 թվականի սեպտեմբերին Կոլմատսը իր համար սարսափելի խաղ է անցկացրել «Համմարբյուի» դեմ՝ խփելով երկու գոլ սեփական դարպասը, որոնք մրցակցին հաղթանակ բերեցեն բերել ին 2։ 1 հաշվով, և նույն խաղի վերջնամասում ուղեղի ցնցումով հեռացվել է խաղադաշտից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kopparbergs/Goteborg FC player profile

Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Լորետա Կուլաշի

**Լորետա Կուլաշի** (; ), Կոսովոյի ծագումով շվեդ ֆուտբոլիստ, հարձակվող, ով հանդես է գալիս իտալական «ինտերնացիոնալե» ակումբում և Շվեդիայի կանանց հավաքականում:

## Ակումբային կարիերա
Լորետա Կուլաշին ծնվել է Հելսինկիում (Ֆինլանդիա) կոսովցի ալբանացիների ընտանիքում։ Նրա ընտանիքը Շվեդիա է տեղափոխվել Ֆինլանդիայից, երբ Լորետան հինգ տարեկան էր, և նա մեծացել է Հալմստադում։ Նա սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել տեղի «Սնեստորպ Նյուհեմ» ակումբի երիտասարդական համակարգում և ԱԻԿ է տեղափոխվել 2011 թվականի ամռանը: Նա իր նորամուտը նշել է այս ակումբում 15 տարեկանում՝ 2015 թվականի մարտի 29-ին Շվեդիայի Գավաթի խաղարկության քառորդ եզրափակչի «Ումեոյի» դեմ խաղում։

Լորետա Կուլաշին 2015 թվականին Դամալսվենսկանում անցկացրել է 6 հանդիպում ԱԻԿ-ի համար, սակայն հաջորդ տարի նա ավելի մեծ դեր է խաղացել թիմում: 2016 թվականին Նա 20 խաղում խփել է 15 գոլ Էլիտեթան (Շվեդիայի երկրորդ ամենակարևոր կանանց ֆուտբոլային լիգա) կամ 23 խաղում 20 գոլ բոլոր մրցաշարերում։ 2017 թվականի հունվարին Կուլաշին լսումներ է անցկացրել անգլիական «Մանչեսթեր Սիթիում», սակայն ի վերջո կրկին պայմանագիր է կնքել ԱԻԿ-ի հետ, որը նախատեսված է 2017 թվականի մրցաշրջանի համար: Նույն թվականի հուլիսին նա տեղափոխվեց Դամալսվենսկանի «Էսկիլստուն Յունայթեդ» ակումբ։

«Էսկիլստունա Յունայթեդն» իր նորամուտի խաղում երկու գոլ է խփել տնային խաղում, որն ավարտվել է «Իֆ Լիմհամն Բունկեֆլոյի» նկատմամբ 4:0 հաշվով ջախջախիչ հաղթանակով: Նրա հմտությունները բարձր գնահատեցին թիմակից Օլիվիա Սկուկը և նրա նոր մարզիչը դրիբլինգի ունակությունների համար։

## Կարիերան հավաքականում
Կուլաշին ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստն էր, ով Շվեդիայի հավաքական էր հրավիրվել 2016 թվականին Պապուա Նոր Գվինեայում կայանալիք մինչև 20 տարեկան աղջիկների աշխարհի առաջնությանը։

2018 թվականի հունվարին 18-ամյա Կուլաշին հաջող նորամուտը նշեց Շվեդիայի կանանց հավաքականի կազմում՝ երկու գոլ խփելով ՀԱՀ-ի նկատմամբ հաղթական խաղում (3:0)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Профиль Лореты Кулаши на сайте Шведского футбольного союза (SvFF)
Stargazing (երգ)

«**Stargazing**», անգլիացի երգիչ և երգերի հեղինակ Մայլզ Սմիթի երգը, որը թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 10-ին Sony Music Entertainment լեյբլում։  Այն համարվում է նրա բեկումնային հիթը։

## Նախապատմություն
Billboard-ին տված հարցազրույցում Մայլզ Սմիթը հայտարարել է, որ երգը ստեղծել է 2024 թվականի հունվարին Մալիբու (Կալիֆոռնիա) կատարած այցի ժամանակ, երբ ցանկացել է գրել «իսկապես ջերմ, ուրախ և երջանիկ մի բան»։  Անունը նրան ոգեշնչել է այն պահը, երբ նա ընկերների հետ հիացել է Մալիբուի մայրամուտով։  Սմիթի խոսքով՝ նա անմիջապես հորինել է կրկներգը։  Ինչ վերաբերում է համահեղինակներ Ջեսի Ֆինկի և Փիթեր Ֆենգի հետ երգ գրելու գործընթացին, Սմիթն ասել է.

Մենք պարզապես ցատկում էինք շուրջը, գրելու հինգերորդ օրը, կիթառներով նայում էինք միմյանց և սրտանց զվարճանում: Դա գալիս է այն գաղափարից, որ ձեր սիրած մարդիկ, ձեր սիրած բաները միշտ առկա են ձեր կյանքում, գուցե այնպես, որ դուք չեք գիտակցում դրանք կամ չեք տեսնում դրանք: Եվ հետո այն հայտնի է դառնում ավելի ուշ, և էյֆորիան գալիս է դրա գիտակցումից: Այդ օրը երգը դեռ չէր ավարտվել, բայց դրա սաղմերը հաստատ այնտեղ էին: Այն պահից, երբ մեղեդին գտանք, սենյակի ջերմությունը վարակիչ էր։

Նա պատմել է այն մասին, թե ինչ փոփոխություններ են կատարել երգի մեջ՝ երգելու և ձայնագրելու ընթացքում.

Այն ժամանակ դա պարզապես հուք էր, հատվածի և մեղեդու մերկ ոսկորները: Կարծում եմ՝ սա է այն ամենի գեղեցկությունը, ինչ մենք հիմա անում ենք երաժշտության մեջ։  Ամեն ինչ չէ, որ պետք է պատրաստ լինի, և ամեն ինչ չէ, որ պետք է կատարյալ լինի: Իրականում, այս սինգլի ստեղծման գործընթացը շատ նման էր իմ և իմ երկրպագուների փոխադարձ հարաբերություններին։  Դիտելով նրանց արձագանքը՝ ես ավելի շատ ոգեշնչվեցի, որպեսզի ավարտեմ երգը: Մենք պահպանեցինք ցուցադրության ողնաշարը և զարդարեցինք այն, որպեսզի այն հասցնենք ստուդիայի մակարդակի: Մենք ուզում էինք շատ հեռու չգնալ այն մոգությունից, որը ստեղծվել էր։

2024 թվականի ապրիլի 8-ին, դեռ չավարտած երգի վրա աշխատանքը, Սմիթը TikTok տեսահոսթինգում հրապարակել է մի հատված, որտեղ նա կատարում է երգի հուքը ակուստիկ կիթառի նվագակցությամբ։  Ապրիլի 16-ին նա տեղադրել է երգի դեմո տարբերակը։  Ապրիլի 21-ին Սմիթը TikTok-ում թողարկել է երգի պաշտոնական ձայնագրությունը, որն այդ ժամանակվանից դարձել է ավելի քան 50 000 տեսահոլովակի սաունդթրեք։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Ամսական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Սիլվի Դեգլ

**Սիլվի Դեգլ** ( . ), կանադացի շորթթրեքիստ չմշկասահորդուհի, օլիմպիական չեմպիոնուհի և մեդալակիր, բազմամարտում աշխարհի հնգակի չեմպիոնուհի:

Դեգլը օլիմպիական ոսկե մեդալը և օլիմպիական չեմպիոնի տիտղոսը նվաճել է 1992 թվականին Ալբերվիլի ձմեռային օլիմպիական խաղերում՝ կանադական թիմի կազմում հանդես գալով 3000 մետր փոխանցումավազքի մրցումներում: Լիլեհամերում կայացած հաջորդ օլիմպիական խաղերում այդ նույն մրցաձևում Կանադայի հավաքականը, որի կազմում ընդգրկված էր նաև Դեգլին, զբաղեցրեց երկրորդ տեղը՝  վաստակելով օլիմպիական արծաթե մեդալ։

Դեգլը մրցումների սկսել է մասնակցել 1979 թվականից. ընդ որում՝ մրցել է ինչպես երկար, այնպես էլ կարճ մրցատարածություններում։ 1983 թվականին շորթ թրեքի աշխարհի առաջնությունում նա նվաճել է հնարավոր բոլոր տիտղոսները, բայց քանի որ փոխանցումավազքն այն ժամանակ ոչ պաշտոնական էր, Սիլվին արժանացավ ոչ թե 6, այլ 5 ոսկե մեդալի: Ծնկի վնասվածքը ստիպեց նրան կենտրոնանալ շորթ թրեքի վրա, որը ցուցադրական մարզաձև էր 1988 թվականին Կալգարիում կայացած օլիմպիական խաղերում : Այդտեղ Դեգլը նվաճեց մեկ ոսկե, երկու արծաթե և երկու բրոնզե մեդալ, սակայն այդ նվաճումները պաշտոնապես գրանցված չեն։

Դեգլը 5 անգամ հաղթել է աշխարհի բազմամարտի առաջնություններում, ինչը Կանադայի ռեկորդ է։ Լիլեհամերի օլիմպիական խաղերից հետո նա ավարտել է մարզական կարիերան՝ նպատակ ունենալով ջանքերը կենտրոնացնել Մոնրեալի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը հաջողությամբ ավարտելու վրա: 

Դեգլը կանադական բազմաթիվ մրցանակներ է շահել, 1990 թվականին էլ հռչակվել է Կանադայի տարվա մարզուհի, ընդգրկվել Կանադայի օլիմպիական փառքի սրահում։

## Պարգևներ
* 1979, 1983 թթ. - Էլեյն Թանների անվան մրցանակ (Կանադայի լավագույն պարմանուհի մարզիկ)
* 1985, 1988, 1989, 1991 թթ. - Կանադայի չմշկասահորդների ասոցիացիայի կողմից հռչակվել է «Տարվա մարզուհի»
* 1990 թ. - Վելմա Ափրիգսթեդի անվան մրցանակ (Կանադայի ականավոր մարզուհի)
* 1991 թ. - ընդգրկվել է Կանադայի օլիմպիական կոմիտեի փառքի սրահում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://olympic.ca/team-canada/sylvie-daigle/ Олимпийцы Канады
* Дэйгл на Канадских играх
* Տվյալները sports-reference.com կայքում

Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Webarchive template wayback links
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կանադացի չմշկորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կապույտ աչքեր

**«Կապույտ աչքեր»**, Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից, որը զետեղվել է «Կորած արահետներ» ժողովածուում։ Գրվել է 1960 թվականին։

## Գնահատական
Կարծում ենք, սխալված չենք լինի, եթե ասենք, որ առավել հաջող են ստացվում Ս. Խանզադյանի՝ գյուղաշխարհը ներկայացնող պատմվածքները, լեռնաշխարհի պատկերները, որոնք ավելի կոլորիտային են, հյութեղ ու կրում են հեղինակային ինքնատիպության կնիքը: Գյուղաշխարհի մարդիկ ավելի հոգեհարազատ են գրողին, ավելի ճանաչելի ու հասկանալի:

## Սյուժե
Սոփու աչքերը համեմատվում էր երկնքի կապույտի հետ, նրա աչքերը կապույտ էին՝ աղբյուրի ակ։ Սոփին դարձել էր գյուղի «ա՜խ» անելու պատճառը։ Սոփին տասնութ տարեկան էր, իսկ հաշվապահ Սարուխանը նրան հասցրել էր համեմատել կրակով բոլորած թոնրի հետ։ Որսկան Հայկը, կոլխոզի նախագահ Խաչատուրնը, Սարուխանն ու վարժապետն են։ Նրանց թվում էր, թե աշնան կախարդական գեղեցկության մեջ Սոփին խանձում էր աշնան երկինքը։ Սոփուն ասում են, որ նրա մատները մողրոտ են, իսկ նա կատակում է՝ թե Սպիտակ ջրի ձորում մեղր կա, իսկ իր մատներն այդ մեղրի մեջ լույս կդառնա։ Ասում է ու քրքջում նրանց վրա։ Վարժապետը որոշում է գնալ ու մեղրը բերել։ Գիշերը մտնում է նախագահ Խաչատուրի ձին վերցնում, իր վախերը հաղթահարելով հասնում է ու մեղրը հասցնում գյուղ։ Գյուղում բոլորն արդեն ամեն ինչից տեղյակ էին։ Նրանց տներն այնքան մոտիկ էին, որ համեմատում էին․ եթե դամրչի Ալեքսանը փռշտա, Սարուխանի մայրը իրենց տան կտուրից կարող է ասել առողջություն։ Վարժապետը հետ է վերադառնում գյուղ։ Գյուղում խոսել էին միայն գողացված ձիու մասին, իսկ վարժապետի մասին նույնիսկ չէին մտածել։ Գյուղում մորթվում էր երեք ոչխար ու մի երինջ, Սոփին ու նախագահ Խաչատուրը զագս էին գնում, իսկ վարժապետի ձեռքից մեղրը վայր է ընկնում ու սկսում է ծորալ։

## Կերպարներ
* Սոփի
* վարժապետ
* հաշվապահ Սարուխան
* դամրչի Ալեքսան
* նախագահ Խաչատուր
* որսկան Հայկ

## Տես նաև

* Աշխարհը նոր է ստեղծվում
* Խրտնած գառներ
* Ջրաղացը ձայն չունի
* Ի սկզբանե
* Ուրախ պատմվածք
* Ինչ է հիշում մոխրատանձին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նա, ով հասկացավ քարերի լեզուն. Սերո Խանզադյան-100
Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1983 գրքեր
Բեթի Քաթբերթ

**Էլիզաբեթ (Բեթի) Քաթբերթ** AM MBE (. ), ավստրալացի թեթևաթլետուհի, օլիմպիական քառակի չեմպիոնուհի (երեք ոսկե մեդալ է նվաճել 1956 թվականի օլիմպիական խաղերում և մեկը՝ 1964 թվականի օլիմպիական խաղերում)։ Ավստրալիայի շքանշանի և Բրիտանական կայսրության շքանշանի ասպետ։

Իր մարզական կարիերայի ընթացքում համաշխարհային ռեկորդներ է սահմանել 60, 100, 200, 220 և 400 մետր մրցատարածություններում։ Ընդ որում՝ ուներ վազելու յուրօրինակ ոճ. վազում էր ծնկները բարձր և բերանը լայն բացած: Հայրենիքում նա հայտնի է «Ոսկե աղջիկ» մականունով։

Բեթի Քաթբերթը թեթևաթլետիկական ֆեդերացիաների միջազգային ասոցիացիայի՝ IAAF -ի՝  2012 թվականին հիմնադրված  Փառքի սրահում ընդգրկված առաջին մարզիկներից էր:Մինչ այդ՝ 1998 թվականին նա հռչակվել էր «Ավստրալիայի ազգային գանձ» (Australian National Treasure), 1994 թվականին, որպես լեգենդ, նարառվել Ավստրալիայի մարզական փառքի սրահում, 2000 թվականին էլ՝ Ավստրալիայի աթլետիկայի փառքի սրահում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Betty Cuthbert at the Athletics Australia Hall of Fame
* Բեթի Քաթբերտը Բրիտանական հանրագիտարանում
*   

Կատեգորիա:1938 ծնունդներ
Կատեգորիա:2017 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրիլի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:Օգոստոսի 6 մահեր
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ Ավստրալիայից
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Սարինա Վիգման

**Սարինա Վիգման-Գլոցբախ** (, ), մինչև ամուսնանալը` **Սարինա Պետրոնելլա Վիգման** (), նախկին հոլանդացի ֆուտբոլիստուհի, ով հանդես է եկել որպես կենտրոնական կիսապաշտպան և պաշտպան, ինչպես նաև ֆուտբոլի մարզիչ։ Ներկայումս Անգլիայի կանանց ազգային հավաքականի ավագն է։ Երկու տարբեր թիմերի (Նիդերլանդներ և Անգլիա) գլխավորեց իրենց առաջին եվրոպական տիտղոսները: Վիգմանը նաև Անգլիայի տղամարդկանց մարզչական պաշտոնի թեկնածու է։

## Ձեռքբերումներ
### Որպես խաղացող
#### Ակումբային
**ԿՖԿ 71**
*  Հոլանդիայի գավաթակիր: 1986, 1987 թվականներ
**Ընդամենը. 1 մրցանակ**

**Հյուսիսային Կարոլինա Տար Հիլզ**
* NASS-ի Առաջին դիվիզիոնի հաղթող։ 1989 թվական
**Ընդամենը. 1 մրցանակ**

**Տար Լեդե**
* Հոֆթքլասի հաղթող (**2**): 2000, 2001, 2002, 2003 թվականներ
* Նիդերլանդների գավաթի հաղթող։ 2000, 2001 թվականներ
**Ընդամենը. 3 մրցանակ**

### Որպես մարցիչ
**Տար լեդե**
* Հոֆթքլասի հաղթող։ 2006, 2007 թվականներ
* Նիդերլանդների գավաթի հաղթող։ 2006, 2007 թվականներ
**Ընդամենը. 2 մրցանակ**

**ԱԴՕ Դեն Հաագ**
* Նիդերլանդների առաջնության հաղթող։ 2011, 2012 թվականներ
* Նիդերլանդների գավաթի հաղթող (**2**): 2011, 2012, 2013 թվականներ
**Ընդամենը. 3 մրցանակ**

**Նիդերլանդների ազգային հավաքական**
* Եվրոպայի առաջնության հաղթող: 2017 թվական
* 2019 թվականի աշխարհի առաջնության ֆինալիստ։

**Ընդամենը. 1 մրցանակ**

**Անգլիայի ազգային հավաքական**
*  հաղթող։ 2022 թվական
* 2022 թվականի Եվրոպայի առաջնության հաղթող"
**Ընդամենը. 2 մրցանակ**

### Անձնական
* Նիդերլանդների թագավորական ֆուտբոլային ասոցիացիայի Bondsridder («Ասոցիացիայի ասպետ»): 2012
*  (**2**): 2017, 2020
* Օրանյան-Նասսաուի շքանշանի ասպետ: 2017
* Կանանց ազգային հավաքականի լավագույն մարզիչ՝ ըստ IFFIS-ի (**1**): 2020

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սարինա Վիգմանի պրոֆիլ Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում

Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Քրիստին Կանգալու

**Քրիստին Կառլո Կանգալու** (), Տրինիդադ և Տոբագոյի քաղաքական ու պետական գործիչ։ 2023 թվականի մարտի 20-ից Տրինիդադ և Տոբագոյի նախագահը, երկրորդ կինն այդ պաշտոնում։

## Կենսագրություն
Քրիստին Կանգալուն ծնվել է պրեսբիտերական հնդկա-տրինիդադական ընտանիքում։ Ավարտել է Արևմտյան Հնդկաստանի համալսարանը և Խյու Վուդինգա իրավաբանական դպրոցը՝ իրավագիտության աստիճանով։ 2001 թվականի հունվարի 12-ին նա առաջին անգամ դարձել է խորհոդարանի անդամ որպես ընդիմության սենատոր Պատրիկ Մաննինգեյի օրոք։ Հետագայում նա աշխատել է փոխնախագայական սենատում, իսկ ավելի ուշ՝ 2002 թվականից վարչապետի աշխատակազմում։ 2005 թվականին նա նշանակվել է արդարադատության նախարար։ 2007 թվականին Տրինիդադ և Տոբագոյի ընդհանուր ընտրություններում նա ընտրվել է Ներկայացուցիչների պալատում որպես Ազգային ժողովրդական շարժման թեկնածու Պուենտ-Ա-Պիերից և զբաղեցրել է գիտության, տեխնոլոգիաների և բարձրագույն կրթության նախարարի պաշտոն։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 23-ից՝ նա զբաղեցրել է Տրինիդադ և Տոբագոյի Սենատի նախագահի պաշտոնըր, մինչև 2023 թվականը՝ երկրի նախագահի պաշտոնում առաջադրվելը: Նա միակն էր, ով միարժամանակ ճանաչվել է Սենատի Տրինիդադայի ու Տոբագոյի նախագահ։ Առաջին կինը, ով զբաղեցրել է Սենատի փոխնախագահի պաշտոնը, և երրորդ կինը ով կատարում էր Տրինիդադ և Տոբագոյի նախագահի և Սենատի նախագահի պարտականությունները։ Կանգալուն ընդդիմության սենատոր էր, վարչապետի գրասենյակի նախարար, արդարադատության նախարար և գիտության նախարար,տեխնոլոգիաների և բարձրագույն կրթության նախորդ ժողովրդական ազգային շարժման կառավարություններում: 2015 թվականի սեպտեմբերին նա նշանակվել էր Սենատի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Parliamentary Profile , сайт парламента Тринидада и Тобаго

Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Տրինիդադ և Տոբագոյի նախագահներ
Կատեգորիա:Տրինիդադ և Տոբագոյի քաղաքական գործիչներ