open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վաղինակ Շահումյան

**Վաղինակ Հարությունի (Արտեմի) Շահումյան** (), հայ խորհրդային անասնաբույծ-սելեկցիոներ։ ՌՍՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1955), գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1949), պրոֆեսոր (1950)։

Վահրամ Շահումյանի և Գրիգոր Շահումյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1929 թ. ավարտել է Կ. Ա. Տիմիրյազևի անվան Մոսկվայի գյուղատնտեսական ակադեմիան։ 1949-1950 թթ. եղել է Կոստրոմայի «Կարավաևո» գյուղատնտեսական ինստիտուտի տնօրեն, 1950-1966 թթ.՝ նույնի գյուղատնտեսական կենդանիների բուծման և գենետիկայի ամբիոնի վարիչ։ Դիտարկվող աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների սելեկցիայի, խոշոր եղջերավոր կենդանիների բուծման և այլ հարցերին։ Շահումյանը Կոստրոմայի տավարի ցեղի հեղինակներից է։ ԽՄԿԿ անդամ 1921 թվականից։

## Պարգևներ
* ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1962
* Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր
* Լենինի շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Շանդուն (նահանգ)

**Շանդուն**, նահանգ Արևելյան Չինաստանում, Դեղին ծովի ափին։ Տարածությունը 150 հազար կիլոմետր2 է, բնակչութէյուն 101,5 միլիոն 2020, վար- Ա․ Գ․ Շայբոն Դ․ Ա․ Շայն չական կենտրոնը՝ Ցզինան։ Ռելիեֆը բլրապատ հարթավայր է, բացառությամբ տարածքի այն մասի, որն զբաղեցված է Շանդունյան լեռներով։ Կլիման բարեխառն է, մուսսոնային։ Ցզինանում հունվարի միջին ջերմաստիճանը —1,6&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ 28,2&nbsp;°C, Ցինդաոյում՝ — 1,3&nbsp;°C և 23,6&nbsp;°C, տարեկան տեղումները՝ 600-700 միլիմետր, լեռներում՝ մինչև 1000 միլիմետր՝ Գետային ցանցը խիտ է։ Խոշոր գետը Հուանհեն է։ Դունպինհու և Դուշանհու լճերը միացած են Մեծ ջրանցքի համակարգին։ Շանդուն տնտեսապես զարգացած նահանգ է, ՉԺՀ-ի կարևոր ինդուստրիալ շրջանը։ Տալիս է երկրի արդյունաբերության համախառն արտադրանքի 5,5%-ը 1971։ Զարգացած է լեռնահանքային (քարածխի, նավթի, երկաթի, բոքսիտների, գրաֆիտի, աղի քիմ․, տեքստիլ, ճենապակու հախճապակու և սննդի արդյունաբերությունը, մետալուրգիան։ Զարգանում է նավթավերամշակման արդյունաբերությունը։ Սև և գունավոր մետալուրգիական խոշոր գործարաններ կան Ցզինանում և Ցինդաոյում։ Մեքենաշինությունն ունի բազմաճյուղ կառուցվածք (լոկոմոտիվների, վագոնների, ներքին այրման շարժիչների, հաստոցների, էլեկտրասարքավորումների, տեքստիլ և գյուղատնտեսական մեքենաների արտադրություն, նավաշինություն, նավանորոգում)։ Արդյունաբերության խոշոր կենտրոններ են Ցզինանը, Ցինդաոն, Բոշանը։ Շանդուն նաև գյուղատնտեսական կարևոր շրջան է։ Մշակում են ցորեն, սոյա, կորեկ, բրինձ, չինական կորեկ, եգիպտացորեն, բամբակենի, գետնանուշ և այլն։ Զբաղվում են պտղաբուծությամբ և այգեգործությամբ։ Զարգացած է ձկնորսությունը և ծովային արդյունագործությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի նահանգներ
Գրիգոր Շահումյան

**Գրիգոր Հարությունի Շահումյան** (), հայ սովետական ինժեներ-մեխանիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1943 թվական), պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը (1930 թվական)։ 1932-1973 թվականին դասախոսել է Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկայի ուսումնարանում, 1943 թվականից եղել է «հաստոցներ և ավտոմատներ» ամբիոնի վարիչը։ Շահումյանը զբաղվել է նոր հաստոցների, մեխանիզմների, սարքավորումների նախագծման հարցերով։ Բազմօղակ լծակավոր համակարգերը փոխարինել է գնդիկավոր փոխանցման մեխանիզմներով, և, դրանք կիրառելով շրջատաշիչ հաստոցներում, ստեղծել է հաստոցների մի շարք կոնստրուկցիաներ (Շահումյանի ստեղծած համընթաց շրջատաշման կիսավտոմատ հաստոցները առաջինը թողարկվել են Երևանի Ձերժինսկու անվան հաստոցաշինական գործարանում)։ Դասագրքերի հեղինակ է։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1948 թվական)։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։ ԽՄԿԿ անդամ 1927 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Եղիշե Շամախյան

**Եղիշե Միքայելի Շամախյան** (), Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ Դպրոցական տարիներին ընդգրկվել է մարքսիստական աշակերտական խմբակում։ Զբաղվել է ուսուցչությամբ։ Դիլիջանում մասնակցել է բոլշևիկյան ընդհատակյա բջջի և «Սպարտակ» երիտասարդական կազմակերպության ստեղծմանը։ 1920 թվականի հունվարին եղել է Երևանում գումարված Հայաստանի կոմունիստական կազմակերպությունների կոնֆերանսի մասնակիցներից։ 1920 թվականի փետրվարին բանտարկվել է։ Մայիսյան ապստամբության պարտությունից հետո մեկնել է Բաքու, աշխատել ՀԿ(բ)Կ Արտասահմանյան բյուրոյում։ Ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանը ռազմակալելուց և երկրում խորհրդային կարգեր հաստատելուց հետո հետո նշանակվել է Դիլիջանի գավկոմի քարտուղար։ 1921 թվականի Փետրվարյան ապստամբության ժամանակ դաշնակների դեմ կռվել է Նոր Բայազետի ճակատում։ Ապստամբության ճնշումից հետո եղել է Նոր Բայազետի գավկոմի քարտուղար, ապա հայկական հրաձգային դիվիզիայի քաղաշխատող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Սերգեյ Շանշիև

**Սերգեյ Կոստանտինի Շանշիև** (, ), հիդրոէներգետիկայի բնագավառի հայ խորհրդային ինժեներ-կոնստրուկտոր, տեխնիկական գիտական թեկնածու (1947), դոցենտ (1947), Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր գյուտարար 1965։

Ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը 1924։ 1924 թվականից աշխատել է Սերգեյ Ժուկի անվան «Հիդրոնախագիծ» ինստիտուտի Թբիլիսիի բաժանմունքում, որպես գլխավոր կոնստրուկտոր։ Մշակել է հիդրոտեխնիկական թունելների երեսապատման հաշվարկների մեթոդը։ 1951 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ կոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Շամբալա

**Այծառվույտ, շամբալա, հացհամեմ, հունական խոտ, հոռոմ-չաման**, **բլթենի** (), բակլազգիների ընտանիքին պատկանող խոտաբույս։

Ցողունը կանգուն է, ճյուղավորված, 50-70 սմ բարձրությամբ։ Տերևները եռմասնյա բարդ կոթունավոր են։ Վերգետնյա օրգանները թավոտ են։ Ծաղիկները՝ դեղնասպիտակավուն, ինքնափոշոտվող, մեկական նստած տերևածոցերում։ Պտուղը՝ ունդ, պարունակում է 10-16 սերմ։ Շամբալան ջերմասեր բույս է։ Հնագույն մշակովի բույսերից է։ Մշակվում է Իսպանիայում, Հարավային Ամերիկայում, Եթովպիայում, Հնդկաստանում են, Անդրկովկասում, Միջին Ասիայում։ Սպիտակուցներով հարուստ արժեքավոր կերային բույս է․ 100 կգ կանաչ զանգվածը պարունակում է 52 կերային միավոր։ Օգտագործվում է նաև կանաչ պարարտացման համար։ Շամբալան հողը հարստացնում է ազոտով։ Մշակվում է ցածրադիր գոտում (Էջմիածին), սերմերն օգտագործվում են որպես չաման։ Երբեմն ցանքերում հանդիպում է որպես մոլախոտ։

## Նկարագրություն
Ուղիղ ցողունով, եռամասնյա տերևներով, ուժեղ յուրահատուկ հոտով (կումարինի հոտ), միամյա 10-70 սմ բարձրությամբ խոտաբույս է։ Երկարավուն հակաձվաձև տերևիկների վերին մակերեսը մերկ է, ստորինը՝ մազապատ։ Սպիտակավուն, երբեմն մանուշակագուն երանգով նստադիր ծաղիկները աճում են տերևանութներում։ 10 առէջներից 9-ը միաձուլված են առէջաթելերով։ Ամուր, դեղին, 10-20 սերմերով երկար, բազմասերմ, գլանաձև պտուղը թեքված ունդ է։

## Տարածվածություն
Վայրի պայմաններում աճում է միջին և ստորին լեռնային գոտիների չոր քարքարոտ լանջերին, ավազոտ կամ կավային հողերում, հաճախ նաև ցանքսերում որպես մոլախոտ։ Երբեմն աճեցվում է Երևանի շրջակայքում։ Հանդիպում է Արմավիրի, Արարատի մարզերում։ Աճեցվում է Չինաստանում, Հնդկաստանում, Միացյալ Նահանգներում, Եվրոպայում և այլ երկրներում։

## Նշանակություն
Բուժման նպատակով օգտագործում են հացհամեմի սերմերը, որոնք պարունակում են լորձային նյութեր (մոտ 30%), ճարպային յուղեր, սպիտակուցներ, դաբաղանյութեր, ալկալոիդ տրիգոնելին, նիկոտինաթթու, խոլին, եթերային յուղ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Թիթեռնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մոլախոտեր
Գրիգորի Շայն

**Գրիգորի Աբրամովիչ Շայն** (, ), խորհրդային աստղաֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1939)։

Ավարտել է Դորպատի համալսարանը (1919)։ 1921-1925 թվականներին աշխատել է Պուլկովոյի աստղադիտարանում, 1925-1952 թվականներին՝ Ղրիմի աստղադիտարանում (1945-1952 թվականներին՝ տնօրեն)։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են աստղային սպեկտրոսկոպիային և գազային միգամածություններին։ Վլադիմիր Ալբիցկու հետ որոշել է մոտ 800 աստղերի ճառագայթային արագությունները։ Հայտնաբերել է (Վասիլի Ստրուվեի հետ) վաղ սպեկտրային դասերի աստղերի արագ պտտման երևույթը (1928), աստղերի մթնոլորտում C13 իզոտոպի մեծ պարունակությունը, մոտ 150 նոր միգամածություններ։ Ուսումնասիրել է նաև կրկնակի աստղերը, փոքր մոլորակները, ասուպային հոսքերը, արևապսակը, հայտնաբերել է նոր գիսավոր (Շայնի գիսավոր) և մի քանի տասնյակ սպեկտրային կրկնակի աստղեր։

ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1950)։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։

Մահացել է Մոսկվայում, աճյունն ամփոփված Լիմենա քաղաքում (Ղրիմ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Колчинский&nbsp;И.&nbsp;Г., Корсунь&nbsp;А.&nbsp;А., Родригес&nbsp;М.&nbsp;Г. Астрономы. Биографический справочник. Киев: Наукова думка, 1977.
* Григорий Абрамович Шайн

Կատեգորիա:Խորհրդային աստղագետներ
Կատեգորիա:Ռուս աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Դանիել Շահվերդյան

**Դանիել (Դանուշ) Ալեքսանդրի Շահվեդյան** (), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, քաղաքական գործիչ, ՌՍԴԲԿ անդամ (1902), Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության դատախազ (1922-1923)։

## Կենսագրություն
Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Թիֆլիսում։ 1911 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Մասնակցել է Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միության ստեղծմանը, բոլշևիկյան «Կայծ», «Մեր խոսքը» և «Բանվորի կռիվ» թերթերի հրապարակմանը, ՌՍԴԲԿ Կովկասի կազմակերպությունների 1-ին համագումարի (1903) աշխատանքներին։ Հեղափոխական գործունեության մեջ ներգրավվել է 1902 թվականից, 1904 թվականից կուսակցական։ 1921 և 1924-1928 թթ. եղել է ՀԽՍՀ և ԱԽՖՍՀ առևտրական ներկայացուցիչը Թուրքիայում։ 1922-1923 թթ.` ՀԽՍՀ արդարադատության ժողկոմ, Ժողկոմխորհրդի նախագահի տեղակալ։ Շահվեդյանը մեծ ավանդ ունի հայրենադարձության կազմակերպման գործում։ 1928-1929 թթ.` ՀԽՍՀ Կարմիր Խաչի ներկայացուցիչ Անգլիայում, Գերմանիայում և Բելգիայում։ 1928 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ արտաքին առևտրի ժողկոմատում։

## Գրականություն
*Ազատյան Հ. Գ., Դանուշ Շահվերդյան (Պրոֆեսիոնալ հեղափոխական. կյանքն ու գործունեությունը), Ե., 1975։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Բրդի

**Ժասմին վան դեն Բոգարդ** (, ավելի հայտնի է որպես **Բըրդի** (**Birdy**, ), բրիտանացի երգչուհի։ Հայտնի է դարձել 2008 թվականից, երբ 12 տարեկանում հաղթել է *Open Mic UK* մրցույթը։ Նրա դեբյուտային սինգլը թողարկվել է 2011 թվականի հունվարի 30-ին, որը սակայն բրիտանական Bon Iver խմբի «Skinny Love» երգի իր քավեր տարբերակն է։ Այդ քավերը բազմաթիվ միջազգային հիթ շքերթներում ունեցել է բավականին մեծ հաջողություններ և ստացել է մի քանի սերտիֆիկատներ։ 2011 թվականի նոյեմբերի 4-ին երգչուհին թողարկել է իր դեբյուտային «Birdy» ստուդիական ալբոմը, որը Ավստրալիայի, Բելգիայի և Նիդերլանդների հիթ շքերթներում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Նրա երկրորդ ստուդիական ալբոմը, որը կոչվում է «Fire Within», թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1996 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ
Կատեգորիա:Մայիսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Սերգեյ Շահումյան

**Սերգեյ Ստեփանի Շահումյան** (), խորհրդային պատմաբան, պրոֆեսոր 1964 թվականին, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ 1974 թվականին։ Ստեփան Շահումյանի որդին։

Ավարտել է ԽՄԿԿ ԿԿ կից կուսակցական բարձրագույն դպրոցը 1948 թվականին և հասարակական գիտությունների ակադեմիան 1951 թվականին։ Բաքվում խորհրդային ռեժիմի ժամանակավոր տապալումից հետո մոր՝ Եկատերինա Շահումյանի հետ մեկնել է խորհրդային Աստրախան, ապա՝ Մոսկվա։ 1934 թվականից աշխատանք է տարել ՀամԼԿԵՄ Կենտկոմի ապարատում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, որպես քաղաշխատող, ծառայել է բանակում։ 1951 թվականին դարձել է ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից մարքսիզմ լենինիզմի ինստիտուտի գիտական աշխատող։ Միաժամանակ ղեկավարել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան համալսարանին կից հասարակական գիտությունների գծով դասախոսների որակավորման բարձրացման ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Եղել է ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից հասարակական գիտությունների ակադեմիայի կուսպատմության ամբիոնի վարիչի տեղակալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Շամշադինի խոսվածք

**Շամշադինի խոսվածք**, հայերենի խոսվածք։ Ըստ ձևաբանական դասակարգման պատկանում է «ում» ճյուղին, ըստ բազմահատկանիշ վիճակագրական դասակարգման մտնում է Ղազախ-Կիրովաբադի միջբարբառի մեջ։ Ունի երկաստիճան ձայնեղազուրկ բաղաձայնական համակարգ։ Գրական հայերենի հնչույթներից բացի կան ա, օ, ու, ը7, ի՝ ձայնավորները և գ], կ1, ք3 բաղաձայնները։ Գրաբարի ա, ո, ու ձայնավորների դիմաց առկա են քմայնացած ա, օ, ու, այն բոլոր դեպքերում, երբ դրանք գտնվում են գրաբարի ձայնեղից առաջացած խուլի մոտ, ր-ից առաջ և ի, ո-ի դիմաց բառասկզբում առկա է վէ, ավոր ածանցի մեջ՝ է։ (Շեշտը վերջընթեր է։ Նախաշեշտի դիրքում բոլոր ձայնավորները հընչյունափոխվում են ը-ի կամ 0-ի։ Այ երկբարբառի դիմաց առկա է է, իւ-ի դիմաց՝ ու, ոյ-իդիմաց՝ ի, եա-ի դիմաց՝ է )։ Ձայնեղ պայթականներիև կիսաշփականների դիմաց ունի խուլեր Շամշադինի խոսվածքին բնորոշ է ձայնավորներից առաջ հ-ի և գրաբարի ն-ով ավարտվող միավանկ բառերի վերջում ը-ի հավելում։ Հոգնակերտ մասնիկներն են էր՝ միավանկ, նի՝ բազմավանկ և ք՝ ձայնավորով վերջացող բառերի համար։ Հոլովման մեջ սեռական-տրականին հատուկ են ի, ու, ան, վա, ց վերջավորորթյունները , ընդ որում, տրականը սեռականից տարբերվում է միայն հոդառությամբ, բացառականին՝ ից-ը, գործիականին՝օվ-ը, ներգոյականին՝ ըմ-ը||ում-ը։ 0ջ հոլովում չունի։ Առկա են անձի և իրի, որոշյալ և անորոշ առումները։ Դերանունները նույնն են ժամանակակից գրական հայերենի դերանունների հետ՝ հնչյունական համապատասխան փոփոխություններով։
Ունի դերբայական հետևյալ վերջավորությունները․ անորոշ՝ ալ, իլ, էլ, անկատար՝ ըմլ|ում, ապառնի՝ իլի, ական, ացուկ,վաղակատար՝ էլ, հարակատար՝ ած, ենթակայական՝ օդ, ժխտական՝ ի։ Ունի խոնարհման երկու լծորդություն (ա, է)։ Սահմանական ապառնին կազմվում է անորոշի և դի եղանակիչի խոնարհված ձևերով։ Անցյալ անկատարը ունի գրաբարատիպ կառուցվածք։ Ըղձականի անցյալ ապառնին արտահայտվում է անցյալ վաղակատարի միջոցով՝ համապատասխան հնչերանգով։ Պայմանականը կազմվում է կը նախամասնիկով, հարկադրականը՝ բըդէմ ետադաս կամ պէտկ ա նախադաս եղանակիչների միջոցով։ Խոնարհման ժխտական մասնիկները ետադաս են։

Կատեգորիա:Ում ճյուղի բարբառներ
Լա Վիկտորիա (քաղաք)

**Լա Վիկտորիա** ( քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Կորդովա նահանգի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Վալե Մեդիո դել Գվադալկիվար շրջանում։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 2278 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Նահանգի վարչական կենտրոնից ունի 29 կմ հեռավորություն։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* La Victoria

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Շամբի

**Շամբի** (), գզիրուկ, ճլախոտ, բոշխազգիների ընտանիքի բազմամյա, սողացող կոճղարմատներով խոտաբույսերի ցեղ։
Հիմնականում ճահճային կամ գերխոնավասեր բույս է։ Հայտնի է մոտ 250 տեսակ։

## Կենսաբանական նկարագիր
մինի|ձախից|''Scirpus sylvaticus''
Ցողունը գլանաձև է կամ եռանիստ։ Ստորին տերևները թեփուկանման են, միջինները՝ գծային, խողովակավոր։ Լճային ծաղիկները երկսեռ են, հասկերով՝ հավաքված հովանոցաձև, հուրանաձև կամ գլխիկաձև ծաղկաբույլերում։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոսին։ Պտուղն ընկուզիկ է։

## Տարածում
### Հայաստանում
Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝
* Շամբի անտառային (*Տ. sylvaticus*)։
Տարածված է Շիրակի (Մարալիկ), Լոռու, Տավուշի, Վայոց ձորի (Ջերմուկ) և Գեղարքունիքի մարզերում։ Աճում է ճահճուտներում, լճակներում, գետափերին։

Հայտնի է Շամբու շուրջ 250 տեսակ՝ տարածված ամենուրեք։ Հայաստանի անապատային, կիսաանապատային և տափաստանային գոտիների գետերի, լճերի և աղբյուրների ափերին, ճահճուտներում, ծովի մակերևույթից 500-2200 մ բարձրության վրա հանդիպում է Շամբու 8 տեսակ։ Շամբուտներով առանձնապես հարուստ են Արարատյան հարթավայրի, Շիրակի, Լոռու, Գուգարքի շրջանների բնական և արհեստական ջրամբարները։ Հայաստանում հատկապես տարածված է լճային շամբի (*S․ lacustris*), որը մինչև 2,5 մ բարձրությամբ և 2 սմ հաստությամբ, հաճախ ընդարձակ մացառուտներ առաջացնող բույս է։ Շամբու մյուս տեսակները Հայաստանում սահմանափակ տարածում ունեն և ճահիճների չորացման պատճառով աստիճանաբար ոչնչանում են։ Կան կերային և դեկորատիվ տեսակներ։

## Կիրառում
Օգտագործվում է տանիքները ծածկելու, զամբյուղներ և խսիրներ հյուսելու համար, կոճղարմատներով սնվում են ջրային առնետները, ճահճակուղբերը, մշկամկները։ Շամբին տորֆային նստվածքների հիմնական բաղադրամասերից է։

## Տեսակներ
մինի|աջից
մինի
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Գրականություն
* Ханджян Н. С. Род Scirpus L., Камыш // Флора Армении / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — Руггелль։ A.R.G. Gantner Verlag KG, 2001. — Т. 10. Monocotyledones (исключая Poaceae). — С. 439—440. — 612 с. — ISBN 3-904144-16-2.
* Шишкин Б. К. Род 224. Камыш — Scirpus L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1935. — Т. III. — С. 42—55. — 636 + XXV с. — 5175 экз.

## Արտաքին հղումներ
* Камыш на сайте USDA NRCS 
* Genus ''Scirpus''
* Genus ''Scirpus'' 
* ''Scirpus'' (Cyperaceae)
* "What Is 'Schoenoplectus americanus'?" and "Should We Reject The Name 'Scirpus americanus'?"
* Edibility of Scirpus։ Edible parts and identification of *Scirpus*

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Բոշխազգիներ
Շամքորի ճակատամարտ (1826)

մինի|Շամքորի ճակատամարտը
**Շամքորի ճակատամարտ**, ռուս-պարսկական պատերազմի (1826-1828) խոշոր ճակատամարտերից։ Տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 3-ին, Շամքոր գյուղի մոտ (այժմ՝ քաղաք Շամքոր, Ադրբեջան)՝ Շամքորչայ գետի ափին։ Պարսկական զորքը (40 հազար մարդ), գահաժառանգ Աբբաս Միրզայի հրամանատարությամբ ներխուժելով Ղարաբաղ, մտադիր էր գրավել ռազմաստրատեգիական կարևոր նշանակություն ունեցող Շուշի ամրոցը և ապա շարժվել Թիֆլիս, գրավել այն և վերջ տալ ռուսական տիրապետությանը Հարավային Կովկասում։ Սակայն ռուսական կայազորի և հայ ազգաբնակչության կողմից Շուշիում հերոսական պաշտպանությունը պարսկական զորքերի մի նշանակալի մասը գամեց Շուշիին։

Պարսկական 10 հոգանոց մի զորամաս Ամիրխանի գլխավորությամբ Ղազախի վրայով շարժվեց դեպի Թիֆլիս, բայց Շամքոր գետի ափին նրա դեմ ելավ գեներալ Վալերիան Մադաթովի գլխավորած 2 հազարանոց ռուսական զորաջոկատը, որի կազմում գործում էին հայկական աշխարհազորային ջոկատները (Գալուստ Մանոլչարյանի, Ասրի Բահաթրյանի և այլոց գլխավորությամբ)։ Շամքորի ճակատամարտում ռուսական, զորքը ջախջախեց պարսիկներին, որից հետո սեպտեմբերի 13-ին Ելիզավետպոլի (Գանձակ) ճակատամարտում ջախջախեց Աբբաս-Միրզայի գլխավորությամբ այստեղ փութացած պարսկական 25 հազարանոց բանակը։

Շամքորի ճակատամարտում աչքի ընկած բազմաթիվ հայեր արժանացան կառավարական պարգևների։ Այն սկիզբ դրեց ռուսական զորքի հաղթանակներին՝ 1826-1828 թվականի ռուս-պարսկական պատերազմում։

Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն
Կատեգորիա:Իրանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828)
Չիկլանա դե լա Ֆրոնտերա

**Չիկլանա դե լա Ֆրոնտերա** (, քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Կադիս նահանգի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Բաիա դե Կադիս շրջանում։ Զբաղեցնում է 207 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 78 591 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Նահանգի վարչական կենտրոնից ունի 20 կմ հեռավորություն։

Քաղաքի հովանավորներ են համարվում Սուրբ Անտոնիոն և Սուրբ կույս դե լոս Ռեմեդիոսը։

## Նկարներ

Պատկեր:Emperador divinizado de sancti petri.jpg|
Պատկեր:Castillo de Sancti Petri.JPG|Ամրոց
Պատկեր:Playa de la Barrosa - Castillo de Sancti Petri.JPG|Ամրոց
Պատկեր:Feria Chiclana.jpg|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը
* Web Oficial del Ayuntamiento de Chiclana de la Frontera
* Chiclana Cofrade: Semana Santa en Chiclana 
* Portal turístico de Chiclana de la Frontera 
* Chiclana, Costa de la Luz 
* Virgen de los Remedios, Patrona de Chiclana de la Frontera
* Diccionario Chiclanero
* Pasodoble — Chiclanera
* Vídeo: La verbena de la Paloma
* Vídeo: Chiclana de la Frontera (imágenes de la ciudad)
* Chiclana en ruso 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կադիս պրովինցիայի բնակավայրեր
Իզիդոր Շարանևիչ

**Իզիդոր (Իսիդոր) Իվանի Շարանևիչ** (, ), ուկրաինացի պատմաբան և հնագետ։

## Կենսագրություն
1855 թվականին ավարտել է Լվովի համալսարանը։ 1873-1899 թվականներին՝ նույն համալսարանի պրոֆեսոր։ Կրակովի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ (1873 թ.)։ Հեղինակ է ֆեոդալիզմի դարաշրջանում Արևմտյան Ուկրաինայի պատմությանը վերաբերող ավելի քան 120 աշխատությունների, որոնցում անդրադարձել է նաև արևմտաուկրաինական հողերում հայկական գաղթավայրերի առաջացման (XI-13-րդ դարեր) հարցին։ «Հին Լվովը» (1862 թ., ուկրաիներեն) մենագրությունում արժանվույն է գնահատել հայերի դերը քաղաքի կյանքում, ցույց տվել, որ հայերն այնտեղ հաստատվել են նրա հիմնադրումից (13-րդ դարի կես) անմիջապես հետո, զբաղվել առևտրով, ծառայել իշխանի պահակազորում, մասնակցել քաղաքի կառավարմանը։ Մեկ այլ մենագրությունում Շարանևիչը ենթադրել է, որ Լվովի առաջին եկեղեցիներից մեկը՝ Սուրբ Հովհանը, 13-14-րդ դարերում եղել է հայկական եկեղեցի։ «Հայերը Ռուսիայում և Պոդոլիեում» (1868 թ., ուկրաիներեն) աշխատությունում (ուկրաինական պատմագրության մեջ հայերին նվիրված առաջին գիտական ակնարկն է) վերլուծել է դեպի Ուկրաինա հայերի արտագաղթի պատճառները, Ուկրաինայի հայկական գաղթավայրերը դիտել մի ամբողջություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հնագետներ
Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ
Վալսեկիլյո (քաղաք)

**Վալսեկիլյո** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում՝ անդալուզական Կորդովա պրովինցիայի Վալյե դել Գվադիյատո շրջանում։ Զբաղեցնում է 122 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 401 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից ունի 106 կմ հեռավորություն։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Valsequillo 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Նորաշեն (գինի)

**«Նորաշեն»**, սեղանի կարմիր տեսակավոր գինի։ Մշակվում է 1943 թվականից, Վերին Արտաշատի գինու գործարանում։ Թնդությունը՝ 10—12 ծավ․ %, տիտրվող թթվությունը՝ 5,5 գ/լ։ Ունի սուտակի (բոլոր երանգների) գույն, դուրեկան տտիպություն։ Հնացման ընդհանուր ժամկետը՝ 2 տարի։ Համամիութենական ու միջազգային մրցույթներում շահել է 1 ոսկե մեդալ։

Կատեգորիա:Գինիներ
Շատախի լեռնաշղթա

**Շատախի լեռնաշղթա**, Հայկական (Արևելյան) Տավրոսի լեռնաշղթաներից, Սասուն գավառում։ Սկսվում է Սիմսար լեռնաշղթայից և ձգվում հարավ-արևմուտք (60 կմ) Սասնաջուր և Շատախ գետերի միջև։ Բարձրությունը՝ մինչև 2500 մ։ Կազմված է պալեոզոյի մետամորֆային ապարներից։ Լանջերն անտառապատ են, վերին գոտում տարածված են լեռնային մարգագետիններ։

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սասուն գավառ
Լուսենա (քաղաք)

**Լուսենա ** (, քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Կորդովա նահանգի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Սուբբետիկա շրջանում։ Զբաղեցնում է 351 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 42308 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Նահանգի վարչական կենտրոնից ունի 72 կմ հեռավորություն։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը
* Estudio Económico de Caja España 
* Portal del Ayuntamiento
* Web Oficial de la Delegación de Turismo de Lucena
* Web Oficial de la Cofradía y Hermandad de Tambores Enlutados del Santísimo Cristo de la Salud y Misericordia (Cristo del Silencio)
* Web Oficial de la Agrupación de Cofradías de Lucena 
* Web dedicada a la Semana Santa de Lucena. 
* Portal temático de la Ciudad de Lucena.
* El Portal Temático en Internet de Lucena 
* Web de Radio Lucena 95.7 FM 
* Bibliografía sobre Lucena 
* Alumnos de Lucena ganan un premio de 7000€ para un viaje a Italia

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Յոն Շահիկյան

**Յոն Մելքոնի Շահիկյան** (, ), հայազգի ռեժիսոր Ռումինիայում։ ՌԽՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1953 թվական)։

Գրող, հրապարակագիր Ալեքսանդրու Շահիկյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1913-1916 թվականներին սովորել է Բուխարեստի գեղարվեստի վարժարանում, 1919-1922 թվականներին՝ Դրամատիկական արվեստի կոնսերվատորիայում (Կ․ Նոտարայի դասարան)։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1919 թվականին, որպես դերասան, 1923 թվականից՝ ռեժիսոր։ Իրականացրել է Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքա» պիեսի բացօթյա բեմադրությունը (Բուխարեստ)։ Աշխատել է Ազգային, «Կոմեդիա», «Սըրինդարի», «Մշակույթի լիգա» և այլ դրամատիկական, օպերային և օպերետային թատրոններում, Ռումինիայի ազատագրումից հետո նպաստել նոր կազմակերպված պետական թատրոնների առաջընթացին։ 1944-1952 թվականներին եղել է Բուխարեստի Ազգային, 1952 թվականից՝ Կ․ Նոտարայի անվան թատրոնների գլխավոր ռեժիսորը։ Շահիկյանի բեմադրություններից են՝ Շեքսպիրի «Օթելլո», «Ռիչարդ երրորդ», Շիլլերի «Ավազակներ», Շոուի «Պիգմալիոն», Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր», Լև Տոլստոյի «Կենդանի դիակ», Բարդու Դելավրանչայի «Հաջի Տուդոսեն», Ն․ Յորգայի «Խեղճ ծերունին և դոժը», Վ․ Ալեքսանդրիի «Բլանդուզիայի աղբյուրը» և այլն։ Մտերիմ կապեր է ունեցել ռումինահայ արվեստագետների հետ, այցելել ԽՍՀՄ, եղել Հայաստանում։ 1952 թվականից Բուխարեստի Ցո․ Լ․ Կարաջալեի անվան թատրոնի և կինոարվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Եղել է նաև կինոռեժիսոր։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ՌՍՀ-ի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ռումինահայ մանկավարժներ
Շանթ (թերթ)

**«Շանթ»**, գրական, հասարակական ամսաթերթ։ Լույս է տեսել 1910 թվականին, Բոստոնում (5 համար)։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Նաթաչի։ Անդրադարձել է Միացյալ Նահանգներում և այլուր ընթացող սոցիալիստական շարժումներին, «Սոցիալիստական լուրեր» բաժնում տպագրել է տեղեկություններ գործադուլների, Եվրոպայի սոցիալիստական կուսակցությունների վերաբերյալ։ Գրական բաժնում տեղ են գտել երիտասարդ գրողների գործերը, ինչպես նաև նմուշներ ռուս և արևմտաեվրոպական հեղինակների ստեղծագործություններից։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Շանթ (հանդես)

**«Շանթ»**, գրական գեղարվեստական կիսամսյա, ապա՝ շաբաթական հանդես։ Լույս է տեսել 1911-1912 թվականներին, 1918-1919 թվականներին, Կ․ Պոլսում։ 
Անդրադարձել է ժամանակի գրական կյանքին, տպագրել Դանիել Չպուգքյարյան, Վահան Թեքեյան, Ռուբեն Սևակ, Երվանդ Օտյան, Ենովք Արմէն, Յարութիւն Ալբիար, Հ․ Աիրունու, Երուխանի և ուրիշների գեղարվեստական ստեղծագործություններն ու գրականագիտական աշխատանքները։

Արժեքավոր են Շանթում տեղ գտած Արսեն Ղազիկյան լեզվաբանության վերաբերյալ հոդվածները։

Հանդեսը ներկայացրել է նաև համաշխարհային գրականության դասականներին, թարգմանաբար ծանոթացրել նրանց գործերին։

Հրատարակել է նյութեր ճարտարապետության, երաժշտության, գեղանկարչության վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Շեղման ռեգիստր

**Շեղման ռեգիստրը** n-կարգանի ռեգիստր է, որի պարունակությունը յուրաքանչյուր տակտի ընթացքում կարելի է շեղել մեկ կարգով։ Դա կատարվում է հաջորդ տրամաբանությամբ՝ նախորդ տրիգերի ելքը միացված է հաջորդ տրիգերի տվյալների մուտքին։ Տակտային իմպուլսով նախորդ տրիգերի պարունակությունը գրանցում է հաջորդ տրիգեր՝ չփոխելով 0-ների և 1-երի հաջորդականությունը։

### Շեղման ռեգիստրի տարատեսակները
Ռեգիստրները ըստ աշխատանքի սկզբունքի լինում են ինֆորմացիայի շեղման հնարավորությամբ և առանց շեղման հնարավորության, իսկ շեղման ռեգիստրները իրենց հերթին լինում են դեպի աջ շեղման հնարավորությամբ և դեպի ձախ շեղման հնարավորությամբ։ Եթե ռեգիստրում հիշողության պահպանումը մի տրիգերից փոխանցվում է ուրիշ՝ հարևան տրիգեր, ապա խոսում են տեղաշարժման ֆունկցիայի մասին։ Եթե բոլոր տրիգերների տակտավորման մուտքերը միացվեն միմյանց, իսկ ամեն ռեգիստրի ելքը միացվի նրան հաջորդող կամ նրան նախորդող տրիգերի մուտքին, ապա այսպիսի ռեգիստրները կոչվում են շեղման ռեգիստրներ։ Գոյություն ունեն ռեգիստրներ, որոնք ունակ են շեղել ինֆորմացիան երկու ուղղություններով, այսպիսի ռեգիստրները որպես կանոն ունենում են ղեկավարող մուտք, որով ղեկավարվում է ռեգիստրում շեղման ուղղությունը։

### Շեղման ռեգիստրները բաժանվում են կառուցվածքային դասերի ըստ հետևյալ տեսակների՝
* հաջորդական մուտքով հաջորդական ելքով
* հաջորդական մուտքով զուգահեռ ելքով
* զուգահեռ մուտքով հաջորդական ելքով
* զուգահեռ մուտքով զուգահեռ ելքով

Կատեգորիա:Հիշող սարքեր
Շատախ (գետ)

**Շատախ**, Ասպական, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Բաթման գետի ձախ վտակը (Արևմտյան Տիգրիսի համակարգ)։ Երկարությունը մոտ 70 կմ է։ Սկիզբ է առնում Խաչառաջ լեռնաշղթայի Սիմսար լեռան հարավարևելյան լանջից, հոսում խոր, անտառապատ ձորով դեպի հարավ-արևմուտք։ Սնումը խառն է, հորդանում է գարնանը։

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Բաթման գետի վտակներ
Տարածական կարգավորված պոլիմերներ

մինի
մինի
**Տարածական կարգավորված պոլիմերներ**, բարձրամոլեկուլային միացություններ, որոնց գծային մակրոմոլեկուլները բաղկացած են օրինաչափորեն իրար հաջորդող միատեսակ կամ տարբեր տարածական կոնֆիգուրացիա ունեցող տարրական օղակներից։ Յուրաքանչյուր օղակ պարունակում է հիմնական շղթայի մեջ մտնող ածխածնի ասիմետրիկ առնվազն մեկ ատոմ։ Դրանք աչքի են ընկնում բյուրեղանալու հակումով։ Տարբերում են իզոտակտային և սինդիոտակտային տարածական կարգավորված պոլիմերներ։ Իզոտակտային շղթայում (ա) ածխածնի ոչ զուգաչափ ատոմներն ունեն միևնույն տարածական կոնֆիգուրացիան (միայն 1 կամ d), սինդիոտակտային շղթայում (բ) d և 1 կոնֆիգուրացիա ունեցող ատոմները օրինաչափորեն հաջորդում են իրար։ Սրանց մոլեկուլները սովորաբար պատկերում են Ֆիշերի բանաձևերով (Է․ Ֆիշեր, 1891)։ Միևնույն մոնոմերից կարող են ստացվել տարբեր տարածական կարգավորված պոլիմերներ։ Օրինակ, պոլիպրոպիլենը կարող է գոյություն ունենալ վեց տարբեր տարածական կարգավորված ձևերով։ Կողմնային տեղակալիչների ոչ արժեքական փոխազդեցությունների պատճառով տարբեր են միացման ռեակցիաների ակտիվացման ազատ էներգիաները և հետևաբար՝ իզո- և սինդիոտակտային ձևերի ստացման հավանականությունները։ Քանի որ սինդիոմիացման ակտիվացման էներգիան ավելի փոքր է, ապա ցածր ջերմաստիճաններում ստացվում է գերազանցապես սինդիոձևը։ Իզոտակտային պոլիմերները ստանում են ասիմետրիկ մոնոմերների (վինիլային, դիենային և այլն) կատալիտիկ (սովորաբար տարասեռ) տարածական յուրահատուկ, իսկ սինդիոտակտիկները՝ ցածր ջերմաստիճանային, համասեռ կատալիտիկ պոլիմերման, պոլիկոնդենսման կամ այլ եղանակներով։ Շղթայի տարրական օղակում ածխածնի երկու ասիմետրիկ ատոմ պարունակող պոլիմերները, որոնց մոլեկուլներում տեղակալիչներից մեկը մյուսի նկատմամբ ունի իզոտակտային կամ սինդիոտակաային դիրքավորում, կոչվում են դիատակտային։ Մակրոմոլեկուլի տարածական կարգավորվածությունը, որպես կանոն, պոլիմերի բյուրեղանալու ունակությունը պայմանավորող անհրաժեշտ պայմանն է։ Պոլիմերները, որոնց մոլեկուլներում հարևան օղակների ասիմետրիկ ատոմներն ունեն պատահական հաջորդականություն, տարածական կարգավորված չեն (ապատակտային պոլիմերներ) և սովորաբար չեն բյուրեղանում։ Դրանք ֆիզիկամեխանիկական հատկություններով գերազանցում են ապատակտային պոլիմերներին (ունեն հալման ավելի բարձր ջերմաստիճան, ավելի դժվարալույծ են և այլն)։ 1,4-ցիս և 1,4-ատրանս պոլիդիենները (բնական կաուչուկ, գուտապերչ և այն), թաղանթանյութը, նրա ածանցյալներից շատերը և բնական մյուս պոլիմերները մեծ մասամբ տարածական կարգավորված են։ Սինթետիկ կարգավորված պոլիմերների մեծ մասն ունի իզոտակտային կառուցվածք, բացառությամբ սինդիոտակտային պոլիպրոպիլենի, պոլիբուտիլենի և մի քանի բևեռացված պոլիմերների։ Տարածական կարգավորված պոլիմերների սինթեզն ունի կարևոր ժողովրդատնտեսական նշանակություն։

Կատեգորիա:Քիմիա
Կարապետ Շահնազարյան

**Կարապետ Շահնազարյան** (Շահնազարյանց), (), մշակութային և եկեղեցական գործիչ, ազգային-պահպանողական։

## Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում, եղել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի վերատեսուչ։ 1849 թվականին անցել է Կոստանդնուպոլիս, զբաղվել ազգասիրական քարոզներով։ 1855 թվականին հաստատվել է Փարիզում, հիմնել տպարան, «Շար հայ պատմագրաց» մատենաշարով հրատարակել Ստեփանոս Տարոնեցու (Ասողիկ), Մովսես Կաղանկատվացու, Ստեփանոս Օրբելյանի, Սմբատ Սպարապետի, Թովմա Մեծոփեցու և ուրիշ պատմիչների երկերը։ Ֆրանսերեն է թարգմանել Ղևոնդի «Պատմությունը» (1856 թվական)։ 1862 թվականին մեկնել է Անգլիա և ստանձնել Մանչեստրի հայության հոգևոր առաջնորդի պաշտոնը։ 1863-1864 թվականներին Մանչեստրում հրատարակել է տեղի հայ առևտրականների շահերն արտահայտող «Երկրագունդ» լրագիրը։ Հեղինակ է «Դաշանց թղթոյ քննութիւն ու հերքումն» (1862 թվական), «Ուսումն քրիստոսական հաւատոց․․․» (1869 թվական), «Ծրագիր պատմություն Հայաստան աշխարհին և տեսություն հին Հայաստանի և նրա այժմյան վիճակին վրա» (ֆրանսերեն, հայերեն հրատարակություն, 1863 թվական) և այլ աշխատությունների։

## Գրականություն
* Կոստանյան Կ. Կարապետ վարդապետ Շահնազարեանց, Թ., 1910:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու թեմական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Հայերենից ֆրանսերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ
Նարկոտիկ դեղանյութեր

**Նարկոտիկ դեղանյութեր**, նարկոզ առաջացնող դեղանյութերի խումբ, որն ընտրողաբար է ազդում կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Նախկինում այս խմբին էին դասվում նյարդային համակարգը գրգռող և ընկճող նեյրոտրոպ միջոցները, ինչպես նաև նյարդային համակարգի վրա անուղղակի ազդող բազմաթիվ դեղանյութեր։ Նարկոզի կիրառման հետ կապված նարկոտիկ դեղանյութերի խմբում հիմնական տեղ են գտել այդ նպատակով օգտագործվող դեղանյութերը, իսկ նեյրոտրոպ դեղամիջոցները բաժանվել են առանձին խմբերի՝ ցավամոքիչներ, քնաբերներ, նյարդային համակարգը հանգստացնողներ և այլն։

## Տեսակները

Ըստ օրգանիզմ ներմուծելու եղանակի նարկոտիկ դեղանյութերը լինում են
* ինհալացիոն
և
* ոչ ինհալացիոն

### Ինհալացիոն նարկոտիկ դեղանյութեր

Ինհալացիոն նարկոտիկ դեղանյութերը ցնդող հեղուկների (պարզ եթերներ, քլորաֆորմ, եռքլորէթիլեն, ֆտորոտան, քլորէթիլ և այլն) և գազանման նյութերի (ազոտի ենթօքսիդ, ցիկլոպրոպան և այլն) ձևով են։

### Ոչ ինհալացիոն նարկոտիկ դեղանյութեր

Ոչ ինհալացիոն նարկոտիկ դեղանյութեր օգտագործվում են ներերակային (հեքսենալ, նատրիումի թիոպենտալ, պրոպանիդիդ և այլն) և ուղիղաղիքային նարկոզի ժամանակ։

## Կիրառումը

Գործնական բժշկության մեջ հաճախ կիրառում են նարկոտիկ դեղանյութերի տարբեր զուգորդումներ, որոնք թուլացնում կամ լրիվ վերացնում են նարկոտիկ դեղանյութերի բացասական ազդեցությունը, լավացնում նարկոզի ընթացքը։ Բարդ վիրահատությունների ժամանակ, ֆիզիոլոգիական տարբեր ֆունկցիաների վրա նպատակադրված ներգործելու համար, նախատեսվում է նարկոտիկ դեղանյութերի համակցված օգտագործումը այլ խմբի (մկանային ռելաքսանտներ, հակահիստամինային, խոլինո- և ադրենոլիտիկ պատրաստուկներ, նեյրոլեպտիկներ, տրանկվիլիզատորներ և այլն) դեղամիջոց ների հետ։
Մշակված է նոր ուղղություն՝ նեյրոլեպտանալգեզիան՝ ցավազրկումը նեյրոլեպտիկ և ցավը հանգստացնող դեղանյութերով, առանց նարկոտիկ դեղանյութերօգտագործելու։

Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Բժշկություն
Նարյան Մար

**Նարյան Մար** (, նենեցերեն՝ *Няръянa мар* - կարմիր քաղաք), քաղաք (1935 թ.-ից), Ռուսաստանի Դաշնության Արխանգելսկի մարզում, Նենեցյան ինքնավար օկրուգի վարչական կենտրոնը։ Նավահանգիստ է Պեչորայի աջ ափին։ Հիմնադրվել է 1933 թ.-ին։
Կան մսի և ձկան մշակման կոմբինատներ, անտառասղոցման, յուղի գործարաններ, անասնաբուծական-անասնաբուժական տեխնիկում, մանկավարժական ուսումնարան,
հայրենագիտական թանգարան։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:1933 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վլադիմիր Շապոշնիկով

**Վլադիմիր Նիկոլաևիչ Շապոշնիկով** (, ), խորհրդային մանրէաբան։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953)։ Համարվում է ԽՍՀՄ-ում տեխնիկական մանրէաբանության հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
1910 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ Աշխատել է տեղի բույսերի ֆիզիոլոգիայի (1911-1926 թթ., 1921 թվականից՝ պրոֆեսոր) և մանրէաբանության (1926-1967 թթ., 1938 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ) ամբիոններում։ Եղել է քիմիա-դեղագործական ԳՀԻ-ի տեխնիկական մանրէաբանության (1920-1935 թթ.), խմորման արդյունաբերության կենտրոնական գիտահետազոտական (1935-1938 թթ.) լաբորատորիաների, ինչպես նաև ԽՍՀՄ ԳԱ մանրէաբանության ինստիտուտի տեխնիկական մանրէաբանության բաժնի (1938-1963 թթ.) վարիչ։ Հիմնական գիտական աշխատանքները վերաբերում են միկրոօրգանիզմների ֆիզիոլոգիային։ Բացահայտել է մանրէաբանական շատ պրոցեսների երկփուլ բնույթը։ Շապոշնիկովի աշխատանքների հիման վրա ԽՍՀՄ-ում կազմակերպվել է կաթնաթթվի, կարագաթթվի, ացետոնի և արդյունաբերական բուտիլ սպիրտի արտադրությունը։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1950 թ.)։

Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսաբաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Շանիդար

մինի|Շանիդար
**Շանիդար**, քարեդարյան հնավայր-քարայր Հայկական լեռնաշխարհի հարավարևելյան մասում, Տավրոս և Զագրոս լեռնաշղթաների միացման վայրում, Մեծ Զավ գետի վերին հոսանքի շրջանում (Ռևանդուզ քաղաքից 80 կմ հյուսիսարևմուտք)։

1951-1960 թվականներին պեղել է Կոլումբիայի (ԱՄՆ) համալսարանի արշավսախումբը։ Քարայրի առավելագույն բարձրությունը 8 մետր է, երկարությունը՝ 40 մետր, լայնությունը 4 մինչե 53, մուտքի լայնությունը՝ 25 մետր։ 14 մետր հաստությամբ նստվածքներն ընդգրկում են 4 մշակութային շերտ, վերին երկուսը վերաբերում են Էպիպալեոլիթին, նեոլիթին, ինչպես նաե հետագա մշակութային փուլերի, երրորդը (բարրադոսյան պալեոլիթյան մշակույթ) ունի 28—26 հազար, իսկ չորրորդը (պատկանում է մուստիերյան մշակույթին)՝ 100—40 հազար տարվա հնություն։ Ամերիկյան արշավախմբի պեղումների ժամանակ քարայրի ներկայիս մակերեսից 8 մ խորությամբ հայտնաբերվել է վյուրմյան վաղ սառցակալման շրջանի ստալագմիտային կեղև, որը գոյություն է ունեցել մոտավորապես 65,000 տարի առաջ։

Այդ շերտում բացվել է նեանդերթալյան երեխայի կմախք և քարե չորս ծայրապանակ, որոնք հիշեցնում են Քարմել լեռան քարայրի գործիքները։ Քարայրի տարբեր շերտերում գտնվել է պեղածո մարդկանց 6 կմախք, որոնց գոյության հարատևությունը հասնում է 20,000 տարվա՝ 65-60,000-ից մինչև 40-35,000 թվականներ։ Դրանք եղել են հորդաներով ապրող նեանդերթալյան մարդիկ, որոնք լիովին տիրապետել են կրակին և զբաղվել որսորդությամբ։ Այդ մասին են վկայում քարայրում հայտնաբերված կենդանական ոսկորները և օջախների մնացորդները։

Շանիդարը արժեքավոր է հատկապես հնէամարդաբանական հայտնագործություններով ստորին շերտում հայտնաբերվել են նեանդերթալյան մարդկանց (7 մեծահասակ և 2 երեխա) ոսկրային մնացորդներ։ Շանիդարի բնակիչները մարդաբանորեն առավել մոտ են դասական նեանդերթալյան մարդկանց։ Քարայրից 4 կիլոմետր հարավ գտնվում է մ․թ․ա․ մոտ 10-րդ հազարամյակին պատկանող Զավի-Չեմի-Շանիդար հնավայրը՝ մոտ 5 հեկտար տարածքով և 2 մետր առավելագույն հաստատությամբ մշակութային շերտով։ Այնտեղ բացվել են կլորավուն հատակագծով բնակարանների գլաքարե հիմքեր, հայտնաբերվել բուսական մթերքների մշակման և հավաքչության գործիքներ (կայծքար, ոսկոր)։

Կատեգորիա:Քարանձավներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միջագետքի պատմություն
Կատեգորիա:Իրաքի պատմություն
Կատեգորիա:Պալեոլիթ
Կատեգորիա:Իրաքի հնագիտական վայրեր
Ակտել (գետ)

**Ակտել** (), գետ է ՌԴ-ում, հոսում է դեպի Ալթայի սահմաններ։ Գետի ափը գտնվում է 14 կմ հարավ, Սոմա գետի ափին։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։

## Ջրային ռեսուրսների տվյալներ
Ըստ ՌԴ-ի ջրային ռեսուրսների տվյալների, գետը պատկանում է Վերխնեբոսկի ջրային ավազանին։ Ջրի կառավարման հատվածը Կատունն է։ Գետի ենթակա ավազանը՝ Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Վերին Օբն է հորդառատ է Իրտիշից։.
Ըստ Ռուսաստանի Դաշնության աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի ջրային կառավարման բաժնի պատրաստված են ջրային ռեսուրսների գործակալություններ՝։։

* Ջրային օբյեկտի կոդը ըստ պետական ռեգիստրի - 13010100312115100007036
* Հիդրոլոգիական կոդը ըստ գիտելիքների - 115100703
* Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
* Ծավաի համարը ըստ ԳԻ - 15
* Խնդիրը ըստ ԳԻ - 1

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Դաշնության ջրային պաշարները 

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Wings (երգ, Բրդի)

«**Wings**», բրիտանացի երգչուհի-երգահան Բրդիի երգն է։ Երգը թվային ներբեռնման ձևաչափով թողարկվել է 2013 թվականի հուլիսի 29-ին, իսկ նույն տարվա սեպտեմբերի 15-ին այն թողարկվել է որպես երգչուհու «Fire Within» (2013) կոչվող երկրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգի խոսքերի հեղինակներն են Բրդին և ամերիկացի երգիչ-երգահան Ռայան Թեդերը, որը նաև Ռիչ Քոսթիի հետ երգի պրոդյուսերն է։

Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Սոֆի Մուլերը, թողարկվել է 2013 թվականի օգոստոսի 2-ին ՅուԹուբ վիդեոհոսթինգում։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթ

### Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Բրդիի երգեր
Կատեգորիա:Բրիտանական երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Նեյտրոնային սպեկրոսկոպիա

**Նեյտրոնային սպեկրոսկոպիա**, նեյտրոնային սպեկտրաչափություն, միջուկային ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է ատոմային միջուկների հետ նեյտրոնների փոխազդեցության էֆեկտիվ լայնական կտրվածքի կախումը նեյտրոնների էներգիայից։ Նեյտրոնային սպեկրոսկոպիայի հիմնական խնդիրը նեյտրոնների անընդհատ էներգետիկ սպեկտրից որոշակի էներգիայով նեյտրոնների առանձնացումն է։ Վերջինս կարող է լինել տարածական, երբ տրված ուղղությամբ թռչում են մոնոէներգետիկ նեյտրոններ (մեխանիկական մոնոքրոմատորի մեթոդ) կամ ժամանակային, երբ տվյալ ուղղությամբ միաժամանակ թռչող տարբեր էներգիայի նեյտրոնները տարածության տվյալ կետ են հասնում տարբեր ժամանակներում։ Նեյտրոնների այսպիսի ժամանակային անջատումը կոչվում է ժամանակային թռիչքի մեթոդ, որն առավել արդյունավետ է, երբ նեյտրոնների գրանցման ժամանակամիջոցը փոքր է թռիչքի տևողությունից։

Արագագործ (\leqslant 10^{-12} վրկ) գրանցող սարքերի օգտագործումը թույլ տվեց այդ մեթոդը կիրառել ռելյատիվիստական մասնիկների տիրույթի համար՝ նեյտրոնների էներգիաները որոշելու նպատակով։ Նշված մեթոդներից բացի, նեյտրոնային սպեկրոսկոպիայում նեյտրոնների մոնոէներգետիկ փունջ ստանալու համար օգտվում են միջուկային որոշ ռեակցիաներից և ֆոտոնեյտրոնների աղբյուրից։ Միջուկների հետ դանդաղ նեյտրոնների փոխազդեցության կտրվածքի բնութագրական հատկությունը նեյտրոնային ռեզոնանսների (որոշակի էներգիայի դեպքում նեյտրոնների ցրման և կլանման կտրուկ աճը՝ 10-10^{5} անգամ) առկայությունն է։ Նեյտրոնների կլանումից առաջացած բաղադրյալ միջուկը գտնվում է գրգռված վիճակում և ապրում շատ կարճ՝ \sim 10^{-15} վրկ։

Գրգռված միջուկը տրոհվում է՝ առաքելով նեյտրոններ, \gamma-քվանտներ, ավելի հազվադեպ՝ \alpha-մասնիկներ և պրոտոններ, իսկ որոշ ծանր տարրերի միջուկներ ճեղքվում են։ Տրոհման հավանականությունները բնորոշվում են ռեզոնանսային լայնություններով՝ \Gamma_n,\Gamma _y,\Gamma_a,\Gamma_p,\Gamma_1։ Դրանք որպես պարամետրեր մտնում են Բրեյտ-Վիգների բանաձևի մեջ, որը նկարագրում է նեյտրոնների և միջուկների փոխազդեցության էֆեկտիվ կտրվածքի կախումը նեյտրոնների էներգիայից (E)՝ ռեզոնանսային էներգիային (E_0) մոտ տիրույթում։ i-տիպի տրոհման համար Բրեյտ-Վիգների բանաձևն ունի \pi \lambda ^2 g \frac{\Gamma_n \Gamma_1}{(E-E_0)^2 \frac {\Gamma^2}{4}} տեսքը, որտեղ \lambda-ն նեյտրոնի դը բրոյլյան ալիքի երկարությունն է, g-ն՝ վիճակագրական ֆակտորը՝ կախված սկզբնական միջուկի, բաղադրյալ միջուկի և նեյտրոնի սպիններից, \Gamma_1-ն ՝ i- տիպի պրոցեսի պարցիալ լայնությունը, որը հավասար է ռեզոնանսային մաքսիմումի բարձրության կեսի լայնությանը, \Gamma-ն՝ լրիվ լայնությունը (\Gamma=\Gamma_y+\Gamma_n+ ...)։ Էֆեկտիվ կտրվածքները չափում են նեյտրոնային սպեկտրաչափով, որը բաղկացած է մոնոէներգետիկ նեյտրոնների աղբյուրից (սահուն փոփոխվող էներգիայով) և նեյտրոնային դետեկտորից։ Նեյտրոնային սպեկրոսկոպիան թույլ է տալիս որոշել միջուկների գրգռված վիճակների էներգիաները, ռեզոնանսային լայնությունները, ինչպես նաև շարժման քանակի մոմենտներն ու զույգությունները, երբ օգտագործվում են նեյտրոնների բևեռացած փնջեր և բևեռացած միջուկ-թիրախներ։ Նեյտրոնային սպեկրոսկոպիայի տվյալները կարևոր են ինչպես միջուկային ֆիզիկայում, այնպես էլ ատոմային էներգետիկայի բնագավառում, աստղաֆիզիկայում, հեղուկների և պինդ նյութերի կառուցվածքային ուսումնասիրություններում։

Կատեգորիա:Սպեկտրասկոպիա
Կատարյալ մրցակցություն

Կատարյալ մրցակցության գաղափարն առաջին անգամ ամբողջական ձևով սահմանել է Ադամ Սմիթը։ Կախված այն բանից, թե ինչ ձևով են միմյանց հետ մրցում շուկայական հարաբերությունների մասնակիցները՝ տարբերում են **կատարյալ** և **ոչ կատարյալ** մրցակցության տիպերը և դրանց համապատասխանող շուկաների ձևերը՝ կատարյալ մրցակցային շուկա և ոչ կատարյալ մրցակցային շուկա։ 
***Կատարյալ մրցակցային*** շուկան մի մեխանիզմ է, որտեղ առկա է ռեսուրսների օգտագործման առավելագույն արդյունավետություն։ Կատարյալ մրցակցության դեպքում իրարից անկախ գործում են բազմաթիվ գնորդներ և վաճառողներ՝ հավասար իրավունքներով ու հնարավորություններով։

Շուկայական մեխանիզմն ավելի արդյունավետ է գործում կատարյալ կամ ազատ մրցակցության պայմաններում։ Մրցակցության այս տեսակն իրենից ներկայացնում է շուկայի այնպիսի իրադրություն, երբ բազմաթիվ իրարից անկախ գործող արտադրողներ վաճառում են համասեռ կամ ստանդարտեցված ապրանքներ և նրանցից ոչ ոք չի կարող ազդել շուկայական գնի վրա։ Սա նշանակում է, որ բոլոր վաճառողները շուկայում առաջարկում են մոտավորապես նույն կամ փոխարինող ապրանքներ, և գնորդի համար նշանակություն չունի, թե որ վաճառողից նա ձեռք կբերի տվյալ ապրանքը, իսկ վաճառողի անիմաստ է դառնում ոչ գնային մրցակցություն վարելը։

Կատարյալ մրցակցության պայմաններն են՝
* բազմաթիվ արտադրողների, վաճառողների և սպառողների առկայությունը
* արտադրության համասեռության առկայությունը
* բարիքի գինը որոշվում է բազմաթիվ արտադրողների և սպառողների կողմից ներկայացված առաջարկի ու պահանջարկի հարաբերակցության միջոցով
* արտադրության գործոնների բացարձակ շարժունակության առկայություն, որը հնարավորություն է տալիս ազատորեն, առանց խողընդոտների մուտք գործելու տարբեր արտադրության ոլորտներ
* առկա է տեղեկատվության հավասարաչափ բաշխվածություն շուկայական տնտեսության սուբյեկտների միջև։
Կատարյալ մրցակցության վերը նշված պայմանները գրեթե հնարավոր չէ ապահովել։ Հետևապես, կատարյալ մրցակցային շուկան իրականում գոյություն չունի. դա ընդամենը կարելի է դիտել որպես ցանկություն։ Սակայն կատարյալ մրցակցային շուկայի օրինաչափությունների բացահայտման ճանապարհով հնարավորություն է ստեղծվում պարզելու ոչ կատարյալ մրցակցային շուկայի գործողության սկզբունքները, հիմնավորելու ոչ արդյունավետ գործունեության պատճառներն ու սահմաները և ներկայացնելու դրա դեմ պայքարի ուղիներն ու եղանակները։

Կատարյալ մրցակցությունը բնութագրվում է հետևյալ հատկանիշներով՝

# շուկայում գործում են մեծ թվով հաճախորդներ և գնորդներ,
# առք ու վաճառքի օբյեկտ են  հանդիսանում համասեռ կամ ստանդարտեցված ապրանքները,
# շուկայի բոլոր մասնակիցները ամբողջական տեղեկություններ ունեն շուկայի իրավիճակի մասին,
# շուկայում յուրաքանչյուր ֆիրմայի մասնաբաժինը տվյալ ապրանքի ընդհանուր առաջարկի մեջ այնքան փոքր է, որ տվյալ ֆիրմայի յուրաքանչյուր որոշում գնի բարձրացման կամ իջեցման վերաբերյալ չի ազդի շուկայական գնի վրա։

## Աղբյուրներ
*«*Տնտեսագիտության տեսություն*», Հովսեփ Աղաջանյան, ք. Երևան, 2009 թ.
*«*Экономика*», Булатова, 1999 г.

Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Շամլուխի պղնձի հանքավայր

**Շամլուխի պղնձի հանքավայր**, պղնձահանք Հայաստանի Լոռու մարզում, Ախթալա երկաթուղային կայարանից 8 կիլոմետր հյուսիս արևմուտք։ Ընդմիջումներով մշակվում է 1770 թվականից։ 1887 թվականից մինչև 1914 թվականին հանքավայրը շահագործել են ֆրանսիացիները։ Շամլուխի պղնձի հանքավայրը ծագումով միջին ջերմաստիճանի հիդրոթերմալ հանքավայր է և դասվում է հրաքարային ֆորմացիային։ Գտնվում է Ալավերդու անտիկլինալային ծալքի հյուսիս արևելյան թևում, հանքադաշտի տեղամասը հատվում է մինչհանքային լայնակի, հյուսիս արևելյան և հյուսիսարևմտյան ուղղությունների խզումնային խախտումներով։ Հանքամարմինները վերին հորիզոններում ներկայացված են շտոկներով, ոսպնյակներով, բներով և տեղադրված են կերատոֆիրային հաստվածքում, ստորին հորիզոններում՝ երակներով, շտոկվերկային զոնաներով, որոնք հարում են հրաբխային տուֆաբրեկչիաներին և պորֆիրիտներին։ Վերին հորիզոնների հանքամարմինները համարյա լրիվ մշակված են։ Ամենամեծ շտոկի չափերն ըստ տարածման 300 մետր է, ըստ անկման՝ 150 մետր, միջին հաստությունը՝
7 մետր։ Վերին և ստորին հորիզոնների հանքամարմինների միջև դիտվում է անմիջական կապ վերին հորիզոնում տեղադրված հինգերորդ ոսպնյակը խորքում, հրաբխային բրեկչիաներում վերածվում է լայնակի երակի։ Հանքանյութերը կազմված են պիրիտից, խալկոպիրիտից, սֆալերիտից, գալենիտից, տենանտիտից, բոռնիտից, քվարցից, բարիտից, գիպսից, անհիդրիտից, կարբոնատներից, հազվաեպ հանդիպում են բնածին ոսկի, արծաթ, արգենտիտ։ Հանքավայրի հեռանկարները կապված են դրա խոր հորիզոնների և թևերի ուսումնասիրման հետ։

Կատեգորիա:Հայաստանի պղնձի հանքավայրեր
Կատեգորիա:Հանքավայրեր այբբենական կարգով
Սանսեթ ծառուղի

**Սանսեթ ծառուղի** ()-փողոց ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս-Անջելես քաղաքում։

Սանսեթ ծառուղին, որի երկարությունը հասնում է 36 կմ-ի, համարվում է Լոս-Անջելեսի գլխավոր փողոցներից մեկը։ Այն սկսվում է Ֆիգերոան-ստրիտից, որը գտնվում է Լոս-Անջելեսի կենտրոնում և գնում է դեպի Հոլիվուդ, Արևմտյան Հոլիվուդ, Բևեռլի-Հիլլս, Խոլմբի-Հիլլս, Բել-Էիռ, Բրենտվուդ, հասնում մինչ Խաղաղ օվկիանոսի հետ հատման կետը։

Սանսեթ ծառուղիում է գտնվում Ուորներ եղբայրների հին ստուդիան, և այն ներառված ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանում։

**Սանսեթ ստրիպը** մասն է Սանսեթ ծառուղու, որի փողոցը տանում է դեպի Արևմտյան Հոլիվուդ, հանդիսանում է գիշերային կյանքի կենտրոն Լոս Անջելեսում։ Այստեղ կան բազմաթիվ ռեստորաններ, ռոք ակումբներ և գիշերային ակումբներ (այդ թվում, The Roxy Theatre, Whisky a Go Go, House of Blues, Viper Room):

* **Ժաննա Ագուզարով «Գեղեցկության թագուհին»**

## Տես նաև
* Սանսեթ ծառուղի (կինո)
* Սանսեթ ծառուղի (կարաոկե)
* Բևերլի Հիլզ
* Լոս Անջելես
* Կալիֆորնիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի փողոցներ