17α-Հիդրօքսիպրոգեստերոն

**17α-Հիդրօքսիպրոգեստերոն** (**'), հայտնի նաև որպես **17-OH պրոգեստերոն** **(17-OHP)**, կամ **հիդրօքսիպրոգեստերոն (OHP)*', էնդոգեն, [[Պրոգեստերոն|պրոգեստերոնային]] շարքի [[Ստերոիդ հորմոններ|ստերոիդային հորմոն]]։ Այն նաև քիմիական միջանկյալ նյութ է շատ այլ էնդոգեն ստերոիդների, այդ թվում՝ [[Անդրոգեններ|անդրոգենների]], [[Էստրոգեն|էստրոգենների]], [[Գլյուկոկորտիկոիդներ|գլյուկոկորտիկոիդների]] և [[Միներալոկորտիկոիդներ|միներալոկորտիկոիդների]], ինչպես նաև նեյրոստերոիդների կենսասինթեզի համար։

== Կենսաբանական ակտիվություն ==
17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնը [[Պրոգեստերոն|պրոգեստերոնի]] [[Ընկալիչ (կենսաքիմիա)|ընկալիչի]] ագոնիստ է (համակորդ), նման է պրոգեստերոնին, թեև համեմատաբար թույլ է: Բացի այդ, պրոգեստերոնի նման այն [[Միներալոկորտիկոիդներ|միներալոկորտիկոիդային]] ընկալիչի անտագոնիստ է (ներհակորդ) և [[Գլյուկոկորտիկոիդներ|գլյուկոկորտիկոիդային]] ընկալիչի մասնակի ագոնիստ, սակայն շատ ցածր ակտիվությամբ (EC50 >100 անգամ պակաս [[Կորտիզոլ|կորտիզոլի]] համեմատ):

== Կենսաքիմիա ==


=== Կենսասինթեզ ===
17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնը սինթեզվում է պրոգեստերոնից՝ 17α-հիդրօքսիլազայի միջոցով (կոդավորված է CYP17A1-ի կողմից):

17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի քանակը աճում է [[Հղիություն (մարդ)|հղիության]] երրորդ եռամսյակում, հիմնականում պտղի [[Մակերիկամներ|մակերիկամների]] կողմից արտադրության պատճառով:

Այս ստերոիդը հիմնականում արտադրվում է մակերիկամներում և որոշ չափով սեռական գեղձերում, մասնավորապես՝ ձվարանի [[Դեղին մարմին|դեղին մարմնում]]: Երեխաների շրջանում նորմալ մակարդակը 3-90 նգ/դլ է, իսկ կանանց շրջանում՝ 20-100 նգ/դլ՝ [[Ձվազատում|ձվազատումից]] առաջ, և 100-500 նգ/դլ՝ լյուտեինային փուլի ընթացքում:

=== Չափումներ ===
17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի մակարդակի չափումները օգտակար են [[Մակերիկամների կեղևի բնածին հիպերպլազիա|բնածին մակերիկամային հիպերպլազիայի]] կասկածով հիվանդների գնահատման համար, քանի որ հիմնական ֆերմենտները,որոնք անբավարար են՝ 21-հիդրօքսիլազը և [[11β-հիդրօքսիլազի անբավարարությամբ պայմանավորված մակերիկամների կեղևի բնածին հիպերպլազիա|11β-հիդրօքսիլազը]], հանգեցնում են 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի կուտակմանը: Ի տարբերություն դրա, 17α-հիդրօքսիլազի անբավարարություն ունեցող հազվագյուտ հիվանդներ կարող են ունենալ 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի շատ ցածր կամ չորոշվող մակարդակ: 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի մակարդակը կարող է նաև օգտագործվել հղիության ընթացքում դեղին մարմնի գործառույթը չափելու համար որպես [[պրոգեստերոն]], սակայն հարկավոր է նկատի ունենալ, որ 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնը սինթեզվում է նաև [[Ընկերք|ընկերքի]] կողմից:

Իմունային հետազոտությունները, ինչպիսիք են ռադիոիմունային հետազոտությունը (RIA) կամ իմունոռադիոմետրիկ հետազոտությունը (IRMA), որոնք օգտագործվում են կլինիկորեն որոշելու համար 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի քանակը, հակված են խաչաձև ռեակտիվության 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի ստերոիդային նախորդների և դրանց սուլֆատացված կոնյուգատների հետ: Գազային կամ հեղուկ [[Քրոմատագրաֆիա|քրոմատոգրաֆիան]] և զանգվածային [[Սպեկտրոմետրիա|սպեկտրոմետրիան]] (օրինակ՝ LC-MS/MS) ապահովում են ավելի մեծ ճշգրտություն, քան իմունային հետազոտությունները:

LC-MS/MS-ով 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի չափումը բարելավում է նորածնի շրջանում 21-հիդրօքսիլազայի անբավարարությունից առաջացած բնածին մակերիկամային հիպերպլազիայի սկրինինգը, քանի որ այդ հորմոնի ստերոիդային նախորդները և դրանց սուլֆատացված կոնյուգատները, որոնք առկա են ծնվելուց հետո առաջին երկու օրերին և ավելի երկար ժամանակով վաղաժամ ծնված նորածինների շրջանում, իմունային անալիզներում խաչաձև ռեակցիա են ցուցաբերում 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի հետ, ախտորոշելով կեղծ բարձր մակարդակ:

== Ֆարմակոլոգիա ==
=== Ֆարմակոկինետիկա ===
Չնայած 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնը չի օգտագործվել որպես դեղամիջոց, դրա [[Ֆարմակոկինետիկա|ֆարմակոկինետիկան]] ուսումնասիրվել և վերանայվել է։

== Բժշկական կիրառում ==
17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի [[Էսթերներ|էսթերները]], ինչպիսիք են հիդրօքսիպրոգեստերոն կապրոատը և, շատ ավելի քիչ չափով, հիդրօքսիպրոգեստերոն ացետատը և հիդրօքսիպրոգեստերոն հեպտանոատը, բժշկության մեջ օգտագործվել են որպես [[պրոգեստիններ]]։

== Քիմիա ==
17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնը *17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի ածանցյալներ'' կոչվող պրոգեստինների դասի հիմնական միացությունն է: Այս դասի դեղամիջոցների շարքում են նաև քլորմադինոնի ացետատը, ցիպրոտերոնի ացետատը, հիդրօքսիպրոգեստերոնի կապրոատը, մեդրօքսիպրոգեստերոնի ացետատը և մեգեստրոլի ացետատը:

## Հասարակություն և մշակույթ
### Ընդհանուր անվանումներ
Հիդրօքսիպրոգեստերոնը 17α-հիդրօքսիպրոգեստերոնի հիմնական անվանումն է, ինչպես նաև իր միջազգային ոչ գրքային անվանումը (INN) և Բրիտանական հաստատված անվանումը (BAN):

## Այլ պրոգեստիններ
* 11α-հիդրօքսիպրոգեստերոն
* 5α-դիհիդրոպրոգեստերոն
* 20-դիհիդրոպրոգեստերոն
* 11-դեօքսիկորտիկոստերոն
* 11-դեօքսիկորտիզոլ
* 17α-մեթիլպրոգեստերոն
* 19-նորպրոգեստերոն
* 19-նորտեստոստերոն

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Գլյուկոկորտիկոիդներ
Կատեգորիա:Հորմոններ
Կատեգորիա:Ներզատաբանություն
Կատեգորիա:Ստերոիդներ