Ժամանակակից փիլիսոփայություն

**Ժամանակակից փիլիսոփայություն**, ժամանակաշրջան արևմտյան փիլիսոփայության պատմության մեջ, որը սկսվում է 20-րդ դարի սկզբին, կարգապահության աճող մասնագիտացմամբ, վերլուծական և մայրցամաքային փիլիսոփայության ծաղկումով :

«Ժամանակակից փիլիսոփայություն» արտահայտությունը փիլիսոփայության տեխնիկական եզրութաբանության մի մասն է, որը վերաբերում է արևմտյան փիլիսոփայության պատմության որոշակի ժամանակաշրջանին (մասնավորապես, 20-րդ և 21-րդ դարերի փիլիսոփայություն)։  Այնուամենայնիվ, այս արտահայտությունը հաճախ շփոթվում է ժամանակակից փիլիսոփայության հետ (որը վերաբերում է արևմտյան փիլիսոփայության ավելի վաղ ժամանակաշրջանին), հետմոդեռն փիլիսոփայությունը (որը վերաբերում է որոշ փիլիսոփաների կողմից ժամանակակից փիլիսոփայության քննադատությանը) և այս արտահայտության ոչ տեխնիկական օգտագործման հետ, որը վերաբերում է ցանկացած վերջին փիլիսոփայական աշխատանքին:

## Մասնագիտացում

### Գործընթաց
Մասնագիտական գործընթացը սոցիալական գործընթաց է, որի միջոցով ցանկացած մասնագիտություն կամ զբաղմունք սահմանում է վարքի խմբային նորմեր, տվյալ մասնագիտությանը անդամակցելու համար ընդունելի որակավորում, մասնագիտական մարմինը կամ ասոցիացիան, տվյալ մասնագիտության ներկայացուցիչների վարքը վերահսկելու համար և որակավորված մասնագետների և ոչ որակավորված սիրողականների սահմանազատման որոշակի աստիճան։ Մասնագիտության վերափոխումը ենթադրում է բազմաթիվ խուսափողական փոփոխություններ հետազոտական ոլորտում, բայց մասնագիտացման մեկ այլ հեշտությամբ ճանաչելի բաղադրիչ է «Գրքի» աճող կարևորությունն այս ոլորտում, հետազոտական հաղորդագրությունները կսկսեն փոխվել այնպես, որ նրանց ժամանակակից վերջնական արտադրանքը բոլորի համար ակնհայտ կդառնա, իսկ մեծամասնության համար ճնշող: Մասնակիցների ուսումնասիրությունները այլևս չեն հրապարակվի գրքերում, որոնք ուղղված են յուրաքանչյուրին, ով կարող է հետաքրքրված լինել ոլորտի թեմայով: Փոխարենը, դրանք սովորաբար տպագրվում են որպես կարճ հոդվածներ, որոնք ուղղված են միայն պրոֆեսիոնալ գործընկերներին, մարդկանց, որոնց գիտելիքները ընդհանուր պարադիգմի մասին կարելի է ենթադրել, և ովքեր, պարզվում է, միակն են, ովքեր ունակ են կարդալ իրենց ուղղված հոդվածները։ Փիլիսոփայությունը ենթարկվել է այս գործընթացին մինչև 19-րդ դարի վերջ, և դա արևմտյան փիլիսոփայության ժամանակակից փիլիսոփայական դարաշրջանի հիմնական առանձնահատկություններից մեկն է:

Գերմանիան առաջին երկիրն էր, որը փիլիսոփայությունը դարձրեց պրոֆեսիոնալ։ 1817-ի վերջին Հեգելը դարձավ առաջին փիլիսոփան, որին պետությունը, մասնավորապես Պրուսիայի կրթության նախարարը, նշանակվեց պրոֆեսոր Պրուսիայում նապոլեոնյան բարեփոխումների արդյունքում: Միացյալ Նահանգներում մասնագիտացումը ամերիկյան բարձրագույն կրթության համակարգի բարեփոխումների արդյունք էր, որը հիմնականում հիմնված էր գերմանական մոդելի վրա։ Ջեյմս Քեմփբելը նկարագրում է Փիլիսոփայության մասնագիտացումը Ամերիկայում հետևյալ կերպ:

Անգլիայում մասնագիտացումը կապված էր նաև բարձրագույն կրթության զարգացման հետ։  Թ.Հ. Գրինի մասին իր աշխատության մեջ Դենիս Լեյթոնը քննարկում է բրիտանական փիլիսոփայության այս փոփոխությունները և Գրինի պնդումները բրիտանական առաջին պրոֆեսիոնալ ակադեմիական փիլիսոփայի կոչման վերաբերյալ:

Փիլիսոփայության ոլորտում մասնագիտացման արդյունքն այն էր, որ այս ոլորտում կատարված աշխատանքներն այժմ իրականացվում են գրեթե բացառապես համալսարանի դասախոսների կողմից, ովքեր ունեն այս ոլորտում դոկտորի կոչում, որոնք տպագրվում են բարձր տեխնոլոգիական գրախոսվող ամսագրերում: Չնայած ընդհանուր բնակչության շրջանում դեռ տարածված է այն համոզմունքը, որ մարդն ունի կրոնական, քաղաքական կամ փիլիսոփայական հայացքների մի շարք, որոնք նա համարում է իր «փիլիսոփայությունը», այդ տեսակետները հազվադեպ են հիմնավորված կամ կապված մասնագիտական փիլիսոփայության ոլորտում այսօր իրականացվող աշխատանքի հետ: Ավելին, ի տարբերություն շատ գիտությունների, որոնց համար առաջացել է գրքերի, ամսագրերի և հեռուստատեսային շոուների մի ամբողջ արդյունաբերություն, որոնք ուղղված են գիտության մասսայականացմանը և այս կամ այն ոլորտում տեխնիկական արդյունքների բերմանը բնակչության մեծամասին, պրոֆեսիոնալ փիլիսոփաների աշխատանքը, որոնք ուղղված են մասնագիտությունից դուրս գտնվող լսարանին, մնում է հազվադեպ: Փիլիսոփա Մայքլ Սենդելի «Justice: What's the Right Thing to Do?» և Հարի Ֆրանկֆուրտի «On Bullshit» գիրքը ստեղծագործությունների օրինակներ են, որոնք տարբերվում են նրանով, որ գրվել են պրոֆեսիոնալ փիլիսոփաների կողմից, բայց ուղղված են ոչ փիլիսոփաների լայն լսարանին և ի վերջո, հայտնի են: Երկու աշխատանքներն էլ դարձել են New York Times-ի բեսթսելլեր:

### Մասնագիտական փիլիսոփայությունն այսօր
Իր ձևավորումից անմիջապես հետո Արևմտյան փիլիսոփայական ասոցիացիան և Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի որոշ ստորաբաժանումներ միավորվեցին Ամերիկյան փիլիսոփայական ասոցիացիայի հետ ՝ ստեղծելով այն, ինչ այսօր հանդիսանում է Միացյալ Նահանգների փիլիսոփաների հիմնական մասնագիտական կազմակերպությունը, ամերիկյան փիլիսոփայական ասոցիացիան: Ասոցիացիան բաղկացած է երեք ստորաբաժանումներից, Խաղաղօվկիանոսյան, Կենտրոնական և Արևելյան: Յուրաքանչյուր ստորաբաժանում կազմակերպում է տարեկան մեծ համաժողով: Դրանցից ամենամեծը արևելյան բաժնի համաժողովն է, որը սովորաբար հավաքում է մոտ 2000 փիլիսոփաների և տեղի է ունենում ամեն տարվա դեկտեմբերին արևելյան ափի տարբեր քաղաքներում: Արևելյան մասնաճյուղի համաժողովը նաև ԱՄՆ-ում փիլիսոփայական պաշտոնների հավաքագրման ամենամեծ միջոցառումն է, և շատ համալսարաններ թիմեր են ուղարկում ակադեմիական պաշտոնների թեկնածուների հետ հարցազրույցներ անցկացնելու համար: Բազմաթիվ այլ առաջադրանքներից բացի, ասոցիացիան պատասխանատու է բազմաթիվ բարձրագույն մասնագիտական մրցանակների շնորհման համար: Օրինակ, ամերիկյան փիլիսոփայական ասոցիացիայի բաժնում նախագահությունը համարվում է մասնագիտական պատիվ, մինչդեռ ամերիկյան փիլիսոփայական ասոցիացիայի Գրքի մրցանակը փիլիսոփայության ամենահին մրցանակներից մեկն է:Ամենամեծ ակադեմիական կազմակերպությունը, որը հատուկ նվիրված է մայրցամաքային փիլիսոփայության ուսումնասիրությանը, ֆենոմենոլոգիայի և էքզիստենցիալ փիլիսոփայության հասարակությունն է:

Ինչ վերաբերում է ժամանակակից մասնագիտական ամսագրերին, ապա 2018 թվականին պրոֆեսիոնալ փիլիսոփաների շրջանում անցկացված հարցման արդյունքում նրանց առաջարկվել է կազմել «ընդհանուր բնույթի» փիլիսոփայության ամենաբարձր որակի ամսագրերի անգլերեն վարկանիշը, որի արդյունքում ներկայացվել են հետևյալ լավագույն 20-ը:

:
Ինչ վերաբերում է հատուկ մայրցամաքային փիլիսոփայությանը, ապա 2012 թ. - ին պրոֆեսիոնալ փիլիսոփաների շրջանում անցկացված հարցման արդյունքում նրանց առաջարկվել է դասակարգել «մայրցամաքային ավանդույթի» փիլիսոփայության ամենաբարձր որակի ամսագրերը անգլերեն լեզվով: Թվարկենք հարցման 6 լավագույն արդյունքները:
:

Փիլիսոփայության փաստաթղթերի կենտրոնը հրատարակում է ամերիկացի փիլիսոփաների լայնորեն հայտնի ձեռնարկ, որը Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում փիլիսոփայական գործունեության վերաբերյալ տեղեկատվության ստանդարտ ուղեցույց է։ Ձեռնարկը հրատարակվում է երկու տարին մեկ, փոխարինելով Ուղեկցող հրատարակությանը, փիլիսոփայության և փիլիսոփաների միջազգային ձեռնարկին (Աֆրիկայում, Ասիայում, Ավստրալազիայում, Եվրոպայում և Լատինական Ամերիկայում փիլիսոփայական գործունեության վերաբերյալ լայնածավալ տեղեկատվության միակ խմբագրված աղբյուրը):

21-րդ դարի սկզբից փիլիսոփաները նաև սկսեցին ավելի ու ավելի շատ օգտագործել բլոգերը որպես մասնագիտական փոխանակման միջոց: Այս զարգացման մի քանի ուշագրավ հանգրվաններից է փիլիսոփայական բլոգերի ոչ պաշտոնական ցուցակը, որը ստեղծվել է փիլիսոփա Դեյվիդ Չալմերսի կողմից, որն այդ ժամանակից ի վեր դարձել է լայնորեն օգտագործվող մասնագիտական ռեսուրս,Pea Soup էթիկական բլոգի և Հայտնի Ethics ամսագրի միջև գործընկերության հաստատում, բլոգում թեմատիկ հոդվածներ տեղադրելու համար ՝ առցանց քննարկման համար, և բլոգերի դերը, ինչպիսիք են «կնոջ դերը փիլիսոփայության մեջ»: այս մասնագիտության մեջ կանանց փորձի վրա ուշադրություն հրավիրելու գործում։

## Վերլուծական-մայրցամաքային ջրբաժան
### Բաժանման սկիզբ
Ժամանակակից մայրցամաքային փիլիսոփայությունը սկսվեց Ֆրանց Բրենտանոյի, Էդմունդ Հուսերլի, Ադոլֆ Ռայնախի և Մարտին Հայդեգերի ստեղծագործություններից և ֆենոմենոլոգիայի փիլիսոփայական մեթոդի զարգացումից: Այս զարգացումը տեղի ունեցավ Մոտավորապես նույն ժամանակ, ինչ Գոթլոբ Ֆրեգեի և Բերտրան Ռասելի աշխատանքը, ովքեր հայտնաբերեցին փիլիսոփայական նոր մեթոդ, որը հիմնված էր ժամանակակից տրամաբանության միջոցով լեզվի վերլուծության վրա (հետևաբար «վերլուծական փիլիսոփայություն» տերմինը):

Վերլուծական փիլիսոփայությունը գերակշռում է Մեծ Բրիտանիայում, Կանադայում, Ավստրալիայում և անգլախոս աշխարհում: Մայրցամաքային փիլիսոփայությունը գերակշռում է Եվրոպայում, ներառյալ Գերմանիան, Ֆրանսիան, Իտալիան, Իսպանիան, Պորտուգալիան և Միացյալ Նահանգների որոշ տարածքներ:

Որոշ փիլիսոփաներ, ինչպիսիք են Ռիչարդ Ռորտին և Սայմոն Գլենդինինգը, պնդում են, որ այս «վերլուծական - մայրցամաքային»  բաժանումը թշնամաբար է վերաբերվում կարգապահությանը որպես ամբողջություն: Մյուսները, օրինակ Սերլը, պնդում են, որ մայրցամաքային փիլիսոփայությունը, հատկապես հետստրուկտուրալիստական մայրցամաքային փիլիսոփայությունը, պետք է բացառվի այն հիմքով, որ այն մռայլ և մշուշոտ է:

Վերլուծական և մայրցամաքային փիլիսոփայությունը կիսում են արևմտյան փիլիսոփայական ավանդույթը մինչև Իմմանուել Կանտը: Հետագայում վերլուծական և մայրցամաքային փիլիսոփաները համաձայն չեն հետագա փիլիսոփաների կարևորության և ազդեցության վերաբերյալ իրենց համապատասխան ավանդույթների վրա: Օրինակ, իդեալիզմի գերմանական դպրոցը զարգացավ 1780-1790-ական թվականներին Կանտի աշխատանքի հիման վրա և գագաթնակետին հասավ Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելի աշխատանքում, որը բարձր է գնահատվում մայրցամաքային շատ փիլիսոփաների կողմից: Ընդհակառակը, Հեգելը դիտվում է որպես համեմատաբար աննշան գործիչ փիլիսոփա-վերլուծաբանների աշխատություններում ։

### Վերլուծական փիլիսոփայություն

Փիլիսոփայության վերաբերյալ վերլուծական ծրագիրը սովորաբար վերադառնում է անգլիացի փիլիսոփաներ Բերտրան Ռասելի և Գ․Ե․ Մուրի  աշխատություններին: Մուրը 20-րդ դարի սկզբին և հիմնված է գերմանացի փիլիսոփա և մաթեմատիկոս Գոթլոբ Ֆրեգեի ստեղծագործությունների վրա։ Նրանք երես թեքեցին հեգելյանության այն ժամանակվա գերիշխող ձևերից (մասնավորապես առարկելով նրա իդեալիզմին և ենթադրյալ անհայտությանը), և սկսեց մշակել հայեցակարգային վերլուծության նոր տեսակ, հիմնված տրամաբանության վերջին նվաճումների վրա: Հայեցակարգային վերլուծության այս նոր մեթոդի առավել ցայտուն օրինակը Ռասելի «նշանակման մասին» (1905) հոդվածն է, որը լայնորեն դիտվում է որպես փիլիսոփայության վերլուծական ծրագրի նմուշ։

Չնայած ժամանակակից փիլիսոփաները, ովքեր նույնանում են որպես «վերլուծաբաններ», ունեն բոլորովին այլ հետաքրքրություններ, ենթադրություններ և մեթոդներ և հաճախ մերժում են այն հիմնարար նախադրյալները, որոնք սահմանել են վերլուծական շարժումը 1900-1960 թվականներին, վերլուծական փիլիսոփայությունն իր ներկայիս վիճակում սովորաբար սահմանվում է որոշակի ոճովբնութագրվում է նեղ թեմայի նկատմամբ ճշգրտությամբ և բծախնդրությամբ և դիմադրողականությամբ լայն թեմաների անճիշտ կամ անսխալ քննարկումների նկատմամբ։

20-րդ դարի վերջի որոշ վերլուծական փիլիսոփաներ, ինչպիսիք են Ռիչարդ Ռորտին, կոչ էին անում արմատապես վերանայել վերլուծական փիլիսոփայության ավանդույթը: Մասնավորապես, Ռորտին պնդում էր, որ վերլուծական փիլիսոփաները պետք է կարևոր դասեր քաղեն մայրցամաքային փիլիսոփաների աշխատանքից։ Որոշ հեղինակներ, ինչպիսիք են Փոլ Մ. Լիվինգսթոնը Եվ Շոն Գալագերը պնդում է, որ կան արժեքավոր գաղափարներ, որոնք ընդհանուր են երկու ավանդույթների համար, իսկ մյուսները, ինչպիսիք են Թիմոթի Ուիլյամսոնը, կոչ են անում էլ ավելի խստորեն հետևել վերլուծական փիլիսոփայության մեթոդաբանական իդեալներին:

«Կոպիտ կարծրատիպերը», որոնք Ուիլյամսոնը վկայակոչում է վերը նշված հատվածում, հետևյալն են վերլուծական փիլիսոփաները մանրակրկիտ փաստարկային և խիստ վերլուծություն են կատարում չնչին փիլիսոփայական հանելուկների վերաբերյալ, մինչդեռ մայրցամաքային փիլիսոփաները հասնում են խորը և բովանդակալից արդյունքների, բայց միայն դրանք դուրս բերելով լայն փիլիսոփայական համակարգերից, որոնք իրենք չունեն հաստատող փաստարկներ կամ դրանց արտահայտման հստակություն: Ուիլյամսոնը, կարծես թե հեռանում է այդ կարծրատիպերից, բայց մեղադրում է վերլուծական փիլիսոփաներին մայրցամաքային փիլիսոփաների քննադատական կարծրատիպին շատ հաճախ համապատասխանելու համար, «շատ արագ» շարժվելով, անորակ փաստարկներով էական արդյունքների հասնելու համար:

### Մայրցամաքային փիլիսոփայություն

Ընդհանուր առմամբ ընդունված է, որ մայրցամաքային փիլիսոփայության պատմությունը սկսվում է 1900-ականների սկզբին, քանի որ դրա ինստիտուցիոնալ արմատները ուղղակիորեն վերադառնում են ֆենոմենոլոգիային։ Արդյունքում, Էդմունդ Հուսերլը համարվում է մայրցամաքային փիլիսոփայության հիմնադիրը: Չնայած, քանի որ վերլուծական և մայրցամաքային փիլիսոփայությունը նման կտրուկ տարբեր տեսակետներ ունեն Կանտից հետո փիլիսոփայության վերաբերյալ, մայրցամաքային փիլիսոփայությունը նույնպես հաճախ ընկալվում է ընդլայնված իմաստով, քանի որ ներառում է կանտից հետո մայրցամաքային փիլիսոփայության համար կարևոր ցանկացած փիլիսոփա կամ շարժում, բայց ոչ վերլուծական փիլիսոփայություն:

Մայրցամաքային փիլիսոփայություն եզրույթը, ինչպես վերլուծական փիլիսոփայությունը, նշանակում է փիլիսոփայական հայացքների և մոտեցումների լայն շրջանակ, որոնք հեշտությամբ չեն ընդգրկվում մեկ սահմանմամբ: Նույնիսկ առաջարկ է արվել, որ եզրույթը կարող է ավելի շատ նվաստացուցիչ լինել, քան նկարագրական և օգտագործվել որպես պիտակ արևմտյան փիլիսոփայության այն տեսակների համար, որոնք մերժվում կամ դուր չեն գալիս վերլուծական փիլիսոփաներին ։ Այնուամենայնիվ, նկատվել է, որ որոշ նկարագրական, այլ ոչ թե պարզապես նվաստացուցիչ հատկություններ հակված են բնութագրելու մայրցամաքային փիլիսոփայությունը։
* Նախ, մայրցամաքային փիլիսոփաները հակված են մերժել գիտականությունը, այն տեսակետը, որ բնական գիտությունները բոլոր երեւույթները հասկանալու լավագույն կամ ճշգրիտ միջոցն են ։
* Երկրորդ, մայրցամաքային փիլիսոփայությունը սովորաբար փորձը համարում է, որ գոնե մասամբ որոշվում է այնպիսի գործոններով, ինչպիսիք են համատեքստը, տարածությունն ու ժամանակը, լեզուն, մշակույթը կամ պատմությունը: Այսպիսով, մայրցամաքային փիլիսոփայությունը թեքվում է դեպի պատմականություն, որտեղ վերլուծական փիլիսոփայությունը դիտարկում է առանձին խնդիրների առումով, որոնք կարող են վերլուծվել, անկախ դրանց պատմական ծագումից ։
* Երրորդ, մայրցամաքային փիլիսոփաները հակված են մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերել տեսության և պրակտիկայի միասնության նկատմամբ և հակված են իրենց փիլիսոփայական հետազոտությունները դիտարկել որպես սերտորեն կապված անձնական, բարոյական կամ քաղաքական վերափոխումների հետ:
* Չորրորդ, մայրցամաքային փիլիսոփայությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում մետափիլիսոփայությանը (այսինքն ՝ փիլիսոփայության բնույթի, նպատակների և մեթոդների ուսումնասիրությանը): Այս շեշտը կարելի է գտնել նաև վերլուծական փիլիսոփայության մեջ, բայց բոլորովին այլ արդյունքներով:

Մայրցամաքային փիլիսոփայության սահմանման մեկ այլ մոտեցում է թվարկել որոշ փիլիսոփայական հոսանքներ, որոնք կենտրոնական են կամ եղել են մայրցամաքային փիլիսոփայության մեջ, գերմանական իդեալիզմ, ֆենոմենոլոգիա, էկզիստենցիալիզմ (և Կիերկեգորի և Նիցշեի գաղափարները), հերմենևտիկա, Ստրուկտուրալիզմ, հետստրուկտուրալիզմ, դեկոնստրուկցիա, ֆրանսիական ֆեմինիզմ, ինչպես նաև Ֆրանկֆուրտի դպրոցի և արևմտյան մարքսիզմի որոշ այլ ուղղությունների քննադատական տեսությունը։

### Անդունդի հաղթահարում
Ժամանակակից փիլիսոփաների աճող թիվը վիճարկում է վերլուծական և մայրցամաքային փիլիսոփայության սահմանազատման արժեքն ու վավերականությունը։ Որոշ փիլիսոփաներ, օրինակ Ռիչարդ Ջ. Բեռնշտայն և Ա. Վ. Մուրը, ակնհայտորեն փորձեցին հաշտեցնել այս ավանդույթները, որպես ելակետ վերցնելով յուրաքանչյուր ավանդույթի մեջ հայտնի գիտնականների կողմից տարածված որոշակի թեմաներ:

= Նշումներ =


## Ծանոթագրություններ

### Մեջբերված աշխատանքներ
* 
* 

## Գրականություն
**Փիլիսոփայության մասնագիտացում**
* Campbell, James, *A Thoughtful Profession: The Early Years of the American Philosophical Association*. Open Court Publishing (2006)

**Վերլուծություն / Մայրցամաքային ջրբաժան**
* James Chase & Jack Reynolds, "Analytic versus Continental: Arguments on the Methods and Value of Philosophy" Durham: Acumen (2011)
* James Luchte,'Martin Heidegger and Rudolf Carnap: Radical Phenomenology, Logical Positivism and the Roots of the Continental/Analytic Divide,' *Philosophy Today*, Vol. 51, No. 3, 241–260 (Fall, 2007)
* Levy, Neil "Analytic and Continental Philosophy: Explaining the Differences", *Metaphilosophy*. Vol. 34, No. 3, April (2003)
* Prado, C.G. *A House Divided: Comparing Analytic and Continental Philosophy* Humanity Books (2003)
* Weinberg, Justin *An Empirical Approach to the Analytic-Continental Divide* (2021) Daily Nous. https://dailynous.com/2021/10/01/empirical-approach-analytic-continental-divide/

**Վերլուծական փիլիսոփայություն**
* Dummett, Michael *Origins of Analytical Philosophy*. Harvard University Press (1996)
* Floyd, Juliet *Future Pasts: The Analytic Tradition in Twentieth-Century Philosoph* Oxford University Press (2001)
* Glock, Hans-Johann *What is Analytic Philosophy?*. Cambridge University Press (2008)
* Martinich, A.P. *Analytic Philosophy: An Anthology (Blackwell Philosophy Anthologies)*. Wiley-Blackwell (2001)
* Martinich, A.P. *A Companion to Analytic Philosophy (Blackwell Companions to Philosophy)*. Wiley-Blackwell (2005)
* Soames, Scott, *Philosophical Analysis in the Twentieth Century, Volume 1: The Dawn of Analysis*. Princeton University Press (2005)
* Soames, Scott, *Philosophical Analysis in the Twentieth Century, Volume 2: The Age of Meaning*. Princeton University Press (2005)
* Stroll, Avrum *Twentieth-Century Analytic Philosophy*. Columbia University Press (2001)
* Williamson, Timothy *The Philosophy of Philosophy (The Blackwell / Brown Lectures in Philosophy)*. Wiley-Blackwell (2008)

**Մայրցամաքային փիլիսոփայություն**
* Cutrofello, Andrew *Continental Philosophy: A Contemporary Introduction*. Routledge (2005)

## Արտաքին հղումներ

* «Վերլուծական» և «մայրցամաքային» փիլիսոփայության նկարագրությունը «փիլիսոփայական Գուրման» զեկույցում

Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Ժամանակակից փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության ճյուղեր
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմություն