Կրեպ բրետոն

**Կրեպ բրետոն** (բրետոներեն՝ **krampouezenn**), ավանդական ուտեստ է Հարավային Բրետանիայում՝ Ֆրանսիայի տարածաշրջաններից մեկում։ Այն կարող է մատուցվել պարզ կամ տարբեր քաղցր ու աղի լցոնումներով։ Կրեպ բրետոնը պատրաստվում է կամ ցորենի ալյուրից (քաղցր կրեպ), կամ հնդկացորենի ալյուրից (աղի կրեպ)։ Վերջինս ավելի քիչ հայտնի է և չպետք է շփոթել Վերին Բրետանիայի հնդկացորենով պատրաստվող բլիթի հետ, որը տարբեր բաղադրատոմս ունի։

## Պատմություն
կրեպ ը հնագույն կերակուր է, որը հազարավոր տարիներ սպառվել է ամբողջ աշխարհում՝ դառնալով սննդի հիմնական բաղադրիչը։

Պատմաբանների կարծիքով՝ կրեպ ը գոյություն ունի դեռևս մ.թ.ա. 7000 թվականից։ Սկզբում այն բավականին հաստ էր՝ պատրաստված ջրով և մանրացված տարբեր հացահատիկներից։ Այն նման էր պարզ շիլայի, որը տարածում էին, չորացնում և եփում տաք քարերի վրա, այնուհետև մետաղե թիթեղի վրա, որը բրետոներեն կոչվում է **"**bilig**"**, և պատրաստում բուխարիի կրակի վրա։

հնդկացորենը ծագումով Ասիայից է։ Այն Եվրոպա է բերվել խաչակրաց արշավանքների ժամանակ՝ 12-րդ դարում։ Այդ ժամանակներից սկսած, Բրետանիայի տորֆային տարածքներում հայտնաբերվել են հնդկացորենի փոշու հետքեր։ Հայտնի է որպես «հարյուր օրվա բույս», հնդկացորենը շատ արագ է աճում, պահանջում է մշտական խոնավություն, թթվային հող և չափավոր կլիմա։

Այսպիսով, Բրետանիան դարձել է հնդկացորենի մշակման համար իդեալական վայր։

Բրետանիայի դքսուհի Աննան մեծապես նպաստել է կրեպ բրետոնի տարածմանը 16-րդ դարի սկզբին՝ այն ժամանակաշրջանում, երբ Բրետանիայի գյուղական բնակչությունը բախվում էր դժվարությունների։ Հենց հոլանդացիներն են հնդկացորենը ներկայացրել Բրետանիային։

Բրետանիայում, առնվազն շաբաթը մեկ անգամ, կրեպ  էին պատրաստում bilig-ի վրա։ Այն մատուցվում էր տարբեր տեղական բաղադրիչներով՝ կախված տարածաշրջանից․ երբեմն՝ թթու օշարակով, երբեմն՝ երշիկով կամ աղի կարագով։ 20-րդ դարում Բրետանիայում հնդկացորենի մշակումը դժվարությունների առաջ կանգնեց և գրեթե վերացավ, սակայն կրեպ ի ավանդույթը շարունակվեց։

## Արտադրություն
Տեղական հնդկացորենի արտադրությունը բավարար չէ Ֆրանսիայում ամեն տարի սպառվող 15,000 տոննա պահանջարկը հոգալու համար։ Այդ պատճառով հնդկացորենից պատրաստված կրեպի (և բլիթների) արտադրության մոտ կեսը կախված է ներմուծումից, որը հիմնականում իրականացվում է Չինաստանից, Լեհաստանից կամ Կանադայից։

Բրետանիայի հնդկացորենի ալյուրի համար գոյություն ունի պաշտպանված ծագման նշում։ Blé noir tradition Bretagne ասոցիացիան միավորում է ավելի քան 800 արտադրողի, ինչպես նաև մոտ 10 ալրաղացների, որոնք նպաստում են բրետոնական ալյուրի օգտագործմանը (տարեկան մոտ 4,000 տոննա)։
thumb|Կրեպի պատրաստում
20-րդ դարի կեսերին, Բրետանիայից արտագաղթի հետևանքով, բրետոնական կրեպ երի սրճարանները սկսեցին բացվել Ֆրանսիայի տարբեր վայրերում, հատկապես Փարիզում՝ Մոնպարնաս թաղամասում, ինչպես նաև այլ երկրներում ամբողջ աշխարհում։

### Կրեպերը և նրբաբլիթը
Այն, ինչ բրետոներեն խոսողները Բաս-Բրետանիում անվանում են կրամպուեժեն, կարող է նշանակել ինչպես [[հնդկացորեն]]ի աղի ուտեստ, այնպես էլ ցորենի քաղցր պատրաստուկ։ Բաս-Բրետանիում գոյություն ունեն երկու ավանդական տեսակի կրեպ՝ ցորենի ալյուրով պատրաստված կրեպեր՝ ձվով, շաքարով և կաթով, երբեմն բուրավետված նարնջի կեղևով, ալկոհոլով և այլ բաղադրիչներով։ Սովորաբար ուտում են քաղցր տարբերակով։ [[հնդկացորեն]]ի (սև ցորենի) ալյուրով պատրաստված կրեպեր, որոնք կարող են պարունակել առավելագույնը 30% ցորենի ալյուր, ինչպես նաև աղ և ջուր, երբեմն մի փոքր կաթ կամ ձու։ Սովորաբար ուտում են աղի տարբերակով, բայց կարող է համադրվել նաև որոշ քաղցր մթերքների հետ։

### Նրբաբլիթ
«Նրբաբլիթ» տերմինը ավանդաբար վերաբերում է հնդկացորենի (սև ցորենի) նրբաբլիթին, որը աղի է և տարածված է Գալո երկրում՝ Հաուտ-Բրետանի շրջանում։ Այն նաև կարող է նշանակել կարագով ավազային բլիթ, որը քաղցր է և տարածված է Բաս-Բրետանիում։

Հաուտ-Բրետանի հնդկացորենի նրբաբլիթը պատրաստվում է հնդկացորենի ալյուրից, ջրից և աղից (առանց ձվի, շաքարի կամ կաթի)։ Այն հաստ է, փափուկ եփվելուց հետո և ունի անցքեր իր մակերեսին։ Այն հիմնականում օգտագործվում է նրբաբլիթ-սոսիսի բաղադրության մեջ։ Բաս-Բրետանի հնդկացորենի կրեպը պատրաստվում է ջրով, տեսանելիորեն ավելի բարակ է, խրթխրթան եփվելուց հետո, և ունի հարթ մակերես՝ առանց անցքերի (չնայած որոշ ռեստորաններ կարող են առաջարկել քաղցր նրբաբլիթներ՝ սև ցորենից կամ ցորենի ալյուրից, ըստ հատուկ բաղադրատոմսերի)։
### Սպառում

Կրեպերը սովորաբար ուտում են սեղանի շուրջ, բայց նախկինում դրանք հաճախ ձեռքով էին ուտում։ Բրետոնական կրեպերը ունեն բազմաթիվ տարբերակներ՝ թե՛ աղի, թե՛ քաղցր լցոնումներով։ Աղի տարբերակների մեջ ներառվում են՝ կարտոֆիլ, սոխ, սունկեր, պանիրներ, միս, սոսիս, խոզապուխտ, լարդոն, Գեմենեի անդուի, ձուկ, Սեն-Ժակ խեցի, ձու և այլն։ Հատկապես հայտնի է «ամբողջական կրեպը» (խոզապուխտ, քերած պանիր և ապակեպատ ձու կամ ձվաձվածք):

Քաղցր կրեպերը սովորաբար ուտում են տաք՝ տարբեր հավելումներով, կամ սառը՝ որպես նախաճաշ, թեթև սնունդ կամ ընդմիջման ուտեստ։ Ավանդաբար բրետոնական կրեպերին մատուցման պահին ավելացնում են մի կտոր աղի կարագ, որը բարելավում է դրանց համն ու տեսքը։ Բրետոնական կրեպերը սովորաբար ուտում են բրետոնական խնձորօղիով, որը լայնորեն արտադրվում է Բրետանիում։ Դրանք երբեմն թաթախում կամ վրայից ավելացնում են թթու կաթ (lait ribot):


Quimper - Rue du Sallé - Crêperie La Krampouzerie - Crêpe Saint Jacques et son beurre d'oursin.jpeg|
Quimper - Rue du Sallé - Crêperie La Krampouzerie - Crêpe La Lichouz'.jpeg|
File:Galette à la farine de blé noir de Bretagne.jpg|
File:Galette de sarrasin complète bretonne.jpg|thumb|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր