Հան Սույին

**Ռոզալի Մաթիլդա Կուանգհու Չոու** () չինական ծագմամբ Եվրասիական բժիշկ և գրող, առավել հայտնի է Հան Սույին կեղծանունով։ Նա անգլերեն և ֆրանսերեն գրել է ժամանակակից Չինաստանի մասին, իր վեպերը գրել Արևելյան և Հարավարևելյան Ասիայում և հրատարակել ինքնակենսագրական հուշեր, որոնք պատմում են ժամանակակից Չինաստանի մասին: Այս աշխատանքների շնորհիվ նա վաստակել է չինական կոմունիստական հեղափոխության կատաղի և վճռական աջակից լինելու համբավը։ Երկար տարիներ ապրել է Շվեյցարիայի Լոզան քաղաքում՝ մինչև իր մահը:

## Կենսագրություն
Հան Սույինը ծնվել է Չինաստանի Հենան նահանգի Սինյան քաղաքում: Նրա հայրը բելգիական կրթություն ստացած չինացի ինժեներ Չոու Վեյն էր, ծագումով Հակկայից, իսկ մայրը բելգիացի՝ Մարգարիտա Դենին։

Նա սկսել է աշխատել որպես մեքենագրուհի Պեկինի միության բժշկական քոլեջում 1931 թվականին, երբ դեռ 15 տարեկան չկար: 1933 թվականին նա ընդունվել է Յանչինի համալսարան, որտեղ, նրա կարծիքով, խտրականության է ենթարկվել որպես եվրասիացի։ 1935 թվականին նա մեկնել է Բրյուսել՝ բժշկություն սովորելու։ 1938 թվականին նա վերադարձել է Չինաստան և ամուսնացել չինացի ազգայնական սպա Տանգ Պաո Խուանի հետ, որը հետագայում դարձել է գեներալ։ Նա աշխատել է որպես մանկաբարձուհի Սիչուան նահանգի Չենդու քաղաքի ամերիկյան քրիստոնեական առաքելության հիվանդանոցում: Նրա առաջին վեպը՝ «Նպատակակետ-Չունցին» (1942), հիմնված էր այս ժամանակահատվածում ապրած նրա փորձի վրա: 1940 թվականին նա և իր ամուսինը որդեգրել են իրենց դստերը՝ Տանգ Յուն Մեյին։

1944 թվականին նա դստեր հետ մեկնել է Լոնդոն, որտեղ երկու տարի առաջ մեկնել էր նրա ամուսինը, որպես ռազմական կցորդ, որպեսզի շարունակի բժշկության ուսուցումը թագավորական անվճար հիվանդանոցում։ Հետագայում Պաոն գնաց Վաշինգտոն, իսկ ավելի ուշ՝ Մանջուրիան ռազմաճակատ։ 1947 թվականին, երբ նա դեռ Լոնդոնում էր, նրա ամուսինը մահացել է Չինաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ:

1948 թվականին նա գերազանցությամբ ավարտել է MBBS-ը (բժշկության Բակալավր, վիրաբուժության Բակալավր), իսկ 1949 թվականին գնացել է Հոնկոնգ՝ բժշկությամբ զբաղվելու Queen Mary հիվանդանոցում: Այնտեղ նա հանդիպել և սիրահարվել է Սինգապուրում բնակվող ավստրալացի ամուսնացած ռազմական թղթակից Յան Մորիսոնին, ով սպանվել է Կորեայում 1950 թվականին։ Նա նկարագրել է նրանց հարաբերությունները իր բեսթսելլեր վեպում՝ «Հիասքանչ բան», իսկ նրանց հարաբերությունների փաստացի հիմքը փաստագրված է նրա ինքնակենսագրականում ՝ «Իմ տունը երկու դուռ ունի»։

1952 թվականին նա ամուսնացել է Մալայական հատուկ ստորաբաժանման բրիտանացի սպա Լեոն Կոմբերի հետ և նրա հետ մեկնել Ջոհոր, Մալայա (ժամանակակից Մալայզիա), որտեղ աշխատել է Ջոհոր Բարուի ընդհանուր հիվանդանոցում և բացել կլինիկա Ջոհոր Բարուում և Սինգապուրի վերին Պիկերինգ փողոցում։ 1953 թվականին նա Սինգապուրում որդեգրել է ևս մեկ դուստր՝ Չու Հուի-իմ։

1955 թվականին Հանը նույնպես ջանքեր է գործադրել Սինգապուրում Նանյանգի համալսարանի ստեղծման գործում։ Մասնավորապես, նա աշխատել է որպես բժիշկ այդ ուսումնական հաստատությունում՝ հրաժարվելով գրականություն դասավանդելու առաջարկից։ Չինացի գրող Լին Յուտանը՝ համալսարանի առաջին նախագահը, առաջարկել է նրան աշխատել վերջին ոլորտում, բայց նա հրաժարվել է՝ մատնանշելով իր ցանկությունը «Ստեղծել նոր Ասիական գրականություն, այլ ոչ թե դասավանդել Դիքենսին»։

Նաև 1955 թվականին էկրանավորվել է նրա ամենահայտնի վեպը՝ «Բազմակողմանի սերը»։ «Love Is a Many-Splendored Thing» երաժշտական թեման արժանացել է «Օսկար» մրցանակի՝ լավագույն օրիգինալ երգի համար։ Իր ինքնակենսագրության մեջ նշել է, որ նա հեռանում է ֆիլմից՝ «Իմ տունը երկու դուռ ունի» ասելով, որ թեև այն շաբաթներ շարունակ ցուցադրվել է Սինգապուրի Cathay Cinema կինոթատրոնում մարդաշատ հանդիսատեսի առջև, նա երբեք չի գնացել այն դիտելու, և որ ֆիլմի իրավունքները վաճառվել են, քանի որ գումար էր պետք իր որդեգրած դստեր վիրահատության համար, որը նա ունեցել է թոքային տուբերկուլյոզ։ Շատ ավելի ուշ ֆիլմն ինքնին վերածվել էր ցերեկային սերիալի՝ «Սերը հոյակապ բան է», որը հեռարձակվում էր ամերիկյան հեռուստատեսությամբ 1967-1973 թվականներին:

2008-ին տված հարցազրույցում նա ասել է. «Իմ կարծիքով, վեպում Բրիտանական անվտանգության ուժերը մի փոքր կողմնակալ են պատկերված։ Նա բավականին արմատական մտավորական էր և բժիշկ։ Ես հասկանում էի պատճառները, թե ինչու կոմունիստները կարող էին իրենց այդպես զգալ, բայց ես համաձայն չէի, որ նրանք զենք վերցնեն»։ Հրաժարական տալուց հետո նա սկսել է զբաղվել գրահրատարակչությամբ՝ որպես Լոնդոնի Heinemann հրատարակչության տեղական ներկայացուցիչ։ Հան Սույինը և Կոմբերը ամուսնալուծվել են 1958 թվականին։

1960 թվականին նա ամուսնացել է հնդիկ գնդապետ Վինսենթ Ռատնասվամիի հետ և որոշ ժամանակ ապրել Հնդկաստանի Բանգալոր քաղաքում։ Հետագայում նրանք ապրում էին Հոնկոնգում և Շվեյցարիայում։ Չնայած նրանք հետագայում բաժանվեցին։

Հանը մահացել է Լոզանում 2012 թվականի նոյեմբերի 2-ին, 95 տարեկան հասակում։

## Ազդեցություններ
Հան Սույինը ֆինանսավորել է չինական գրողների ասոցիացիան՝ ստեղծելու «Ազգային Rainbow մրցանակ լավագույն գրական թարգմանության համար», օգնելու զարգացնել գրականության թարգմանությունը Չինաստանում: Չինաստանի միջազգային հրատարակչական խմբի կողմից հովանավորվող «Հան Սույինի անվան երիտասարդ թարգմանիչների մրցանակը» նույնպես ստեղծվել է նրա կողմից, և 2009 թվականի դրությամբ այն 21 անգամ շնորհել է մրցանակներ։

Խանը նաև ազդեցություն է ունեցել ասիական ծագում ունեցող ամերիկյան գրականության վրա, քանի որ նրա գրքերը տպագրվել էին անգլերեն լեզվով և պարունակում էին ասիացիների նկարներ, որոնք արմատապես տարբերվում էին ինչպես անգլո-ամերիկյան, այնպես էլ ամերիկացի-ասիական հեղինակների պատկերներից: Ֆրենկ Չինը իր «Եկեք բոլոր ասիացի ամերիկացի գրողներ իրական և կեղծ գրողներ» էսսեում Հանին վերագրում է այն սակավաթիվ չինացի ամերիկացի գրողներից մեկը, ով չինացի տղամարդկանց չի ներկայացնում որպես «թուլացած և սեռական վանող»։

## Մատենագիտություն
Ժամանակակից պատմության մեջ Արևելքի և Արևմուտքի միջև մշակութային և քաղաքական բախումները կենտրոնական դեր են խաղացել Հան Սույինի աշխատանքներում: Նա նաև ուսումնասիրում էր Հարավարևելյան Ասիայում ազատագրման պայքարը և ժամանակակից Չինաստանի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը կայսերական ռեժիմի անկումից հետո: Նրա ստեղծագործություններից շատերը նվիրված են 19-րդ և 20-րդ դարերի Արևելյան Ասիայի գաղութային ժամանակաշրջանին: Հատկանշական բացառություն է «Ձմեռային սեր» պատմվածքը, որը պատմում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին երկու երիտասարդ անգլիացիների սիրային կապի մասին։

### Վեպեր
* *Destination Chungking* (1942)
* *[[A Many-Splendoured Thing]]* (1952)
* *[[And the Rain My Drink]]* (1956)
* *[[The Mountain Is Young]]* (1958)
* *Two Loves* (1962), which consists of two novelettes: *Cast But One Shadow* and *Winter Love*
* *Cast But One Shadow* (1962)
* *Four Faces* (1963)
* *Till Morning Comes* (1982)
* *The Enchantress* (1985)

### Ինքնակենսագրական ստեղծագործություններ
* *China*
** *[[The Crippled Tree]]* (1965) – covers China and her and her family's life from 1885 to 1928
** *[[A Mortal Flower]]* (1966) – covers the years 1928–38
** *[[Birdless Summer]]* (1968) – covers the years 1938–48
** *[[My House Has Two Doors]]* (1980) – covers the years 1949–79 – split into two when released as paperback in 1982, with the second part called *Phoenix Harvest*
** *Phoenix Harvest* (see above)
** *Wind in My Sleeve* (1992) – covers the years 1977–91
* *A Share of Loving* (1987) – a more personal autobiography about Han Suyin, her Indian husband Vincent and Vincent's family
* *Fleur de soleil – Histoire de ma vie* (1988) – French only: *Flower of sun – The story about my life*

### Կինոսցենար
* *[[Man's Fate (film)]]* (1969) Unproduced film to have been directed by Fred Zinnemann.

### Պատմական ուսումնասիրություններ
* **' (1967)
* **' (1969)
* **' (1972)
* **' (1976)
* **' (1976)
* **' (1989; historical photo-reportage)
* ** (1994)

## Ծանոթագրություններ


### Աղբյուրներ

*John Jae-nam Han: ''Han Suyin (Rosalie Chou)'' (pages 104–109 in *Asian-American Autobiographers: A Bio-bibliographical Critical Sourcebook*). Retrieved 17 May 2012
*CPAFFC Voice of Friendship, No. 154, 2008: ''Sculpture of Han Suyin unveiled''. Retrieved 17 May 2012

Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կին
Կատեգորիա:Չինացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Չինացի գրողներ
Կատեգորիա:Չինացիներ