open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Չան Հինգ Դաո

**Չան Հինգ Դաո** (), Վիետնամի ռազմական գերագույն հրամանատարն էր Չան դինաստիայի կառավարման շրջանում։ Նրա գլխավորած զորքերը երեք անգամ ետ են մղել մոնղոլական զորքերի գրոհները 13-րդ դարում։ Նրա բազմակի հաղթանակները մոնղոլների Յուան դինաստիայի Խուբիլայի գլխավորած զորքերի նկատմամբ համարվում են պատմության լավագույն ռազմական սխրանքներից։ Չան Հինգ Դաոի խիզախությունն ու նրա ռազմական արվեստի վարժ իմացությունն արտահայտվում են այն մի քանի գրվածքներում, որը ինքը հեղինակել է։ Չան Հինգ Դաոն համարվում է պատմության լավագույն ռազմական առաջնորդներից մեկը։

## Առաջին մոնղոլական արշավանքը

1226 թվականին, երբ Չան դինաստիան տիրացավ Վիետնամի իշխանությանն արքայական ընտանիքը սկսեց քիչ-քիչ վերացնել քաղաքական այլ ուժերին, որպեսզի ավելի ուժեղացնի իր դիրքերը երկրում։ Հենց այս շրջանում մոնղոլները գրավել էին կենտրոնական Ասիայի մեծ մասը և արևելյան Եվրոպան. Նրանք արդեն արշավում էին հարավ։ 1254 թվականին երբ մոնղոլները կործանեցին Դալիի թագավորությունը, նրանք պատվիրակություն ուղարկեցին Վիետնամ որպեսզի իրենց զորքի համար ճանապարհ պահանջեն Վիետնամի միջով։ Այս պահանջի հիմնական նպատակը Սոնգ դինաստիայի վրա հարձակվելն էր։ Սակայն Չան կայսրը կասկածում էր, որ այս արարքով մոնղոլները հեշտությամբ կարող էին իրենց ենթարկել նաև Վիետնամը, այդ իսկ պատճառով հրաժարվեց։ 1258 թվականին մոնղոլներն առաջին անգամ արշավեցին Վիետնամի վրա, այսպիսով սկիզբ դնելով մոնղոլների և վիետնամցիների առաջին պատերազմին։ Այս արշավանքը ձախողվեց։ Հետագայում ևս երկու անգամ մոնղոլները փորձեցին գրավել Վիետնամը, սակայն ապարդյուն։

## Գրականություն
* Taylor, K. W. (2013). ''A History of the Vietnamese'' (illustrated ed.). Cambridge University Press. ISBN 0521875862. Retrieved 7 August 2013.
* Hall, Kenneth R., ed. (2008). ''Secondary Cities and Urban Networking in the Indian Ocean Realm, C. 1400-1800''. Volume 1 of Comparative urban studies. Lexington Books. ISBN 0739128353. Retrieved 7 August 2013.
Hung Dao Resources 2015

## Արտաքին հղումներ
* Չան Հինգ Դաոյի արձանը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիետնամցի զինվորականներ
Լազեր (ազգ)

[thumb|Լազերը ավանդական տարազով (մոտ [1900 թվական)]]
thumb|200px|left|Լազ տղամարդու և կնոջ արձան, Արխավի, Թուրքիա
**Լազեր** ( (Լազեպպե),  (Լազեբի),  (Լազլար), կամ **ճանեբի**՝ վրաց. ჭანები ), Քարթվելական լեզվաընտանիքի ազգություն։

## Պատմություն
Հնում ՝ քարթվելական ցեղերից, Սև ծովի հարավ-արևելյան ափի ու մասամբ Ճորոխի ներքին հոսանքի ավազանի՝ Լազիկայի բնիկները։ Հիմնականում ապրում են Լազիստանում (այժմ Թուրքիա), մասամբ՝ Աջարիայում։ Խոսում են քարթվելական ընտանիքի մեգրելա-ճանական կամ զանական լեզվի լազական (ճանական) բարբառով։ Բյուզանդական գերիշխանության ժամանակ լազերի լեզուն մեծապես ազդվել է հունարենից, իսկ հետագայում՝ թուրքերենից։ Թուրքական տիրապետության օրոք լազերը հարկադրված ընդունել են իսլամ, սակայն պահպանել են իրենց լեզուն և մշակույթը։

## Բնակեցում
Լազերը բնակվում են պատմական Լազիստան մարզում (Լազիկա, Լազեթի||Չանեթի), որի տարածքի մեծ մասը գտնվում է Թուրքիայի Ռիզեի մարզում։

Թուրքիայի տարածքում լազերի բնակեցումը սկսվել է դեռևս մինչքրիստոնեական ժամանակաշրջանից և, չնայած որ, ենթարկվել են բազմաթիվ հարձակումների, լազերը կարողացան մնալ այդ տարածքում։

Թուրքիայում լազերը ապրում են նաև արևմտյան մարզերում և Ստամբուլում։ Սրանք հիմնականում մուհաջիրների հետնորդներն են, որոնք ստիպված են եղել լքել Լազիստանը՝ Ռուս- թուրքական պատերազմի ժամանակ։ Մի քանի գյուղեր (Սարփի, Կվարիատի, Գոնիո, Մախո և այլն), որոնք գտնվում են Վրաստանում, հիմնականում լազաբնակ է։ Այստեղ լազերը համարվում են վրացիների ենթազգային խումբ։ Լազերը ապրում են նաև Աբխազիայում և Վրաստանի Բաթում, Քոբուլեթ և Զուգդիդ քաղաքներում։

Թուրքիայում՝ պատմական Լազիստանի տարածքում են հիմնականում բնակվում լազերը, ինչպես նաև Արդվինի և Արդահանի մարզերում։ Լազերի հետ համատեղ բնակվում են նաև թուրքեր, վրացիներ և համշենահայեր։

Ժամանակակից Թուրքիայում լազերը դիտարկվում են որպես թուրքեր, քանի որ ներկայումս Թուրքիայի լազերը սուննի իսլամի հետևորդներ են, այդ իսկ պատճառով հստակ դժվար է ասել լազերի թվաքանակը։ Մինչ 17-րդ դարը լազերը եղել են քրիստոնյաներ։

Վրաստանում լազական մշակույթի պահպանման և ժողովրդայնացման համար ստեղծվել է Կոլխական մշակույթի միջազգային կենտրոն, «Կոլխա» ռադիոն, որը հեռարձակվում է լազերենով։ Թուրքիայում նույնպես կան նմանատիպ կազմակերպություններ։ Չնայած դրան երկու երկրներում իրականացվում է ասիմիլացման գործընթաց։

Ռուսաստանում 2002 թվականին տեղի ունեցած մարդահամարի տվյալներով 221 մարդ նշել է, որ ինքը լազ է, իսկ արդեն 2010 թվականին՝ 160-ը։

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ազգությամբ լազ է։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր
Կատեգորիա:Վրաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Կովկասի ազգեր
Ճապոնիայի բանկի փողի թանգարան

, դրամագիտական թանգարան, որը պատմում է Ճապոնիայի դրամական շրջանառության պատմության մասին։ Թանգարանը գտնվում է Ճապոնիայի կենտրոնական բանկի շենքում (Տոկիո)։ Թանգարանի լրիվ անունն է` «Ճապոնիայի բանկի դրամա-կրեդիտային և տնտեսական հետազոտությունների ինստիտուտի թանգարան»։

## Պատմություն
1982 թվականին Ճապոնիայի բանկը նշում էր իր 100-ամյակը։ Ի նշանավորումն այդ իրադարձության թանգարան ստեղծելու որոշում ընդունվեց։ Հասարակության համար թանգարանի դռները բացվեցին 1985 թվականի նոյեմբերին։

## Էքսպոզիցիա
Թանգարանն իր տրամադրության տակ ունի Արևելյան Ասիայի երկրների դրամագիտական լայն հավաքածուներ։ Դա ավելի քան 200000 տեսակի թղթադրամներ և մետաղադրամներ են, որոնք պատմում են Ճապոնիայի դրամական շրջանառության պատմության, դրանց արտադրության տեխնոլոգիաների և օգտագործման մշակույթի մասին։ Մի առանձին ստենդ նվիրված է կեղծ փողերի տեխնիկային։

Բացի Ճապոնիայի փողերի պատմությունը ներկայացնող ցուցանմուշներից, թանգարանում կան նաև արտասահմանյան դրամական միավորների հավաքածուներ, մասնավորապես Չինաստանի և Նոր Զելանդիայի դրամներ։

2002 թվականին Ճապոնիայի բանկը իր հնագույն ոսկե և արծաթե մետաղադրամները տեղափոխեց թանգարանային ֆոնդին։

2010 թվականին թանգարանում բացվեց այսպես կոչված «Էդոյի շրջանի» (1603-1867) և «Մեյդզի շրջանի» (1868-1912) դրամապանակների մշտական էքսպոզիցիան։


Պատկեր:Daijokansatsu notes 1868 Japan.jpg
Պատկեր:Japan commodity money before the 8th century.jpg
Պատկեր:Ming coinage 14th 15th century.jpg
Պատկեր:Japanese Government Asian banknotes during the Second World War.jpg


## Տեղեկություն այցելուների համար
* Աշխատանքի ժամերը` 9:30 - 16:30 (16:00-ից հետո մուտքը փակ է)։
* Փակ է երկուշաբթի օրերին, երբեմն այլ օրերի։
* Մուտքն անվճար է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* История музея
* Музей денег Японии при Центральном банке Японии 
* Музеи денег: Что посмотреть в банках Азии и Океании 

Կատեգորիա:Տոկիոյի թանգարաններ
Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ Ճապոնիայում
Կատեգորիա:1985 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Դրամագիտության թանգարաններ
Ո՞ւր է իմ պանիրը

**Ո՞ւր է իմ պանիրը. աշխատանքում և անձնական կյանքում փոփոխություն մտցնելու հիանալի միջոց**, Սպենսեր Ջոնսոնի կողմից գրված շահադրդողական հեքիաթ է՝ գրված բիզնես առակի տեսքով։ Այն հրատարակվել է 1998 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Տեքստը նկարագրում է փոփոխություն ինչ-որ մեկի աշխատանքում կամ կյանքում և չորս տիպական արձագանքներ այդ փոփոխություններին՝ պանիր փնտրելիս երկու մկների և երկու «փոքրիկ մարդկանց» վարքագծի միջոցով։ Նյու Յորք Թայմսի բիզնես բեսթսելլերի վարկածով այս գիրքը գրեթե հինգ տարի մնացել է ամենաշատ վաճառվող գրքերի և 200 շաբաթ Փաբլիշերս Ուիքլիի կոշտ կազմով գիտահանրամատչելի գրքերի ցանկում։ Այն վաճառվել է 26 մլն օրինակով 37 լեզուներով ամբողջ աշխարհում և հանդիսանում է ամենալավ վաճառվող բիզնես գրքերից մեկը։

«Ո՞ւր է իմ պանիրը» գիրքը հայերեն թարգմանել է Նազելի Կարապետյանը, 2016 թվականին։

## Ընդհանուր նկարագիր
Այլաբանորեն *«Ո՞ւր է իմ պանիրը»* պատմությունը նկարագրում է չորս երևակայական հերոսների՝ երկու մկների՝ Հոտառու և Վազկան, և երկու փոքրիկ մարդկանց՝ Հըմ և Գըմ։ Նրանք ապրում են լաբիրինթոսում, որը ներկայացնում է որևէ մեկի միջավայրը, և փնտրում են պանիր, ինչը ներկայացնում է երջանկություն և հաջողություն։ Սկզբում նրանք չունեին պանիր, և յուրաքանչյուր խումբ՝ մկները և մարդիկ, խմբվում և ճանապարհորդում էին միջանցքներով և պանիր փնտրում։ Մի օր երկու խմբերը մի կայանում գտան պանրով լի միջանցք։ Իրենց գտածով բավարարված՝ մարդիկ սովորեցին պանրի ամենօրյա հավաքման իրենց գործողությանը՝ հետզհետե գործընթացի նկատմամբ դառնալով ամբարտավան։

Մի օր մկները հայտնաբերեցին, որ կայանում այլևս պանիր չկա, և դա նրանց չզարմացրեց, քանի որ նրանք որոշ ժամանակ էր նկատել էին, որ կայանի պանիրը հետզհետե նվազում էր։ Եվ մկները առանց վարանելու սկսեցին նոր պանրի փնտրտուքը։

Իսկ փոքրիկ մարդիկ չափազանց զարմացած էին, որ կայանում այլևս պանիր չկար։ Նրանք չէին նկատել իրենց շուրջ կատարվող փոփոխությունները և միակ բանը, որ անում էին, միմյանց մեղադրելն էր։ Հըմը հարմարվել էր իր առօրյային և վախենում էր անհայտից։ Իսկ Գըմը երկար մտորելուց հետո հասկացավ, որ պետք է պարզապես առաջ գնալ, և կրկին ճանապարհ ընկավ դեպի լաբիրինթոս։ Ճանապարհին նա պատերին թողնում էր իր բացահայտած և իրեն օգնած մտքերը՝ հույսով, որ Հըմը մի օր ևս կորոշի ընդառաջ գնալ փոփոխությանը։ Վերջապես Գըմը գտավ նոր պանրի կայան՝ լի բազմատեսակ ու իրեն անծանոթ պանրի տեսակներով։ Սակայն նա ամեն օր հետազոտում էր կայանը և չէր դադարում փնտրել նորերը, որպեսզի կանխեր անհոգության սովորություն դառնալը։ Մի օր լաբիրինթոսում Գըմը իրեն մոտեցող շարժում նկատեց։ Վստահ չլինելով՝ նա այնուամենայնիվ հույս ուներ, որ դա իր ընկեր Հըմն էր, ով գտել էր ճանապարհը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1998 գրքեր
Կատեգորիա:1998 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Արմավիր (Ռուսաստան)

**Արմավիր** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։ 11 գյուղական բնակավայրերի հետ միասին կազմավորում է Արմավիրի քաղաքային օկրուգը (պաշտոնապես՝ **Քաղաք Արմավիր**, ), հանդիսանում է մունիցիպալ կազմավորման վարչական կենտրոնը։

Գտնվում է Կուբան գետի ձախ ափին։ Նախկինում Արմավիրը Կրասնոդարի երկրամասի երկրորդ խոշոր արդյունաբերական կենտրոնն էր։ Ներկայումս այստեղ բնակվում է ավելի քան 16,000 հայ։

## Պատմություն
Արմավիրի ներկայիս տարածքը բնակեցված է եղել աբազների կողմից։ Հետագայում Ղրիմից այստեղ բնակություն են հաստատել թյուրքալեզու թաթարները։ Կովկասյան պատերազմի պատճառով աբազների մեծ մասը գաղթել է Օսմանյան կայսրություն։

Ներկայիս բնակավայրը հիմնադրվել է 1839 թվականին չերքեզահայերի կողմից և կոչվել է *Արմյանսկի աուլ* ()։ 1848 թվականին վերանվանվել է *Արմավիրսկի աուլ* ()՝ ի պատիվ հին հայկական մայրաքաղաքի։

Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ քաղաքը զավթվել է Նացիստական Գերմանիայի ուժերի կողմից։ Ազատագրվել է Կարմիր բանակի կողմից 1943 թվականի հունվարին։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 191 007 մարդ։
;Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով այստեղ բնակվում են հետևյալ ազգությունները․

## Հայտնի մարդիկ
Արմավիրում է ծնվել՝

* Ռաֆայել Ղազարյանը (1924-2007թթ.), ռադիոֆիզիկոս, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ (1988-1990)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 

Կատեգորիա:1839 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Արմավիրի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Մեգարա

**Մեգարա** ( ), քաղաք Հունաստանի արևելյան մասում, Ատտիկե նահանգում։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է մոտ 30 000 մարդ։ Մեգարան գտնվում է Աթենքից 42 կիլոմետր դեպի հյուսիս- արևմուտք։

## Քաղաքի պատմություն
Քաղաքը ունեցել է երկու ակրոպոլիս, որի պատերից երևում են հին քաղաքի մնացորդները։ Դրանցից մեկը կոչվել է "Կարիա" () և հիմնվել է Կարոս արքայի կողմից, ով Արգոսի պելասգների թագավորն էր։ Այնուհետև քաղաքը գրավել է լելեգիները, իսկ արքա Լելեգի թոռ Պիլասը թագավորությունը հանձնել է Աթենքի արքա Պանդիոնին։ Այսպես ձևավորվել է միացյալ ատտիկյան թագավորություն։

Պանդիոնը թագավորությունը բաժանել է իր չորս որդիների միջև։ Մեգարան բաժին է հասնում Նիսոսին, որը Մեգարայի հարևանությամբ կառուցել է Նիսեա բնակավայրը։ Նրա օրոք երկիրը ենթարկվել է կրետացիների հարձակմանը։ Նիսոսին օգնության է հասնում Մեգարիոսը, ով Բեոտիայի Օնհեսթ քաղաքից էր։ Ամուսնանալով Նիսոսի դստեր հետ, նա դարձավ իր անոր հետնորդը։

Թեզեոսը միավորել է նորից Պանդիոնի թագավորությունը և հատուկ հրամանով սյուն է տեղադրեկ տվել այստեղ, որը վկայում էր, որ սա Հոնիայի և Պելոպոնեսի սահմանագիծն է։

Մեգարայի վերջին արքան եղել է Հիպերիոնը, որից հետո քաղաքի ղեկավարը ընտրվել է ընտրությունների միջոցով։

Երբ դորիացիները արշավեցին Պելոպոնեսից, Մեգարան նվաճվել է վերջիններիս կողմից։ Քաղաքի բնակչությունը կոտորածի է ենթարկվել դորիացիների կողմից։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Mumm

**Mumm** (), ֆրանսիական Ռեյմս քաղաքում գտնվող շամպայն գինիներ արտադրող ընկերություն և բրենդ։

## Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 3 Մյում եղբայրների` Ժակոբի, Գոտլիբի և Ֆիլիպի կողմից, որոնք գերմանացի գինեգործներ էին Հռենոսի հովտից և Բրյուլ քաղաքից Ֆրիդրիխ Գիսլերի կողմից 1827 թվականի մարտի 1-ից և կոչվում էր P. A. Mumm Giesler et C°։ P. A. տառերը հոր անվանատառերն են, որը հաջողակ գինու վաճառական էր Զոլինգենից։ 1852 թվականին Ժորժ Հերման Մյումը՝ Պիտեր Առնոլդի թոռը, դարձավ գինետան ղեկավարը և նրա G. H. անվանատառերն սկսեցին կիրառել ընկերության անվան մեջ։ Շամպայնի պիտակների կարմիր երիզն արվել է Պատվավոր լեգիոնի ֆրանսիական շքանշանի ժապավենի նման և դարձավ այս շամպայնի տարբերակիչ նշանը։ Որոշ ժամանակ անց ֆրանսիացիները ազգայնացրին Mumm ընկերությունը, թեև նրա հիմնադիրները, և նրանց ընտանիքները մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմն ապրում էին Ֆրանսիայում՝ չընդունելով ֆրանսիական քաղաքացիություն։

Ներկայումս կազմակերպությունը պատկանում է ֆրանսիական Pernod Ricard՝ ալկոհոլային խմիչքների արտադրող և մատակարար կազմակերպությանը։ Ըստ վաճառքի ծավալի՝ այն աշխարհում երրորդն է Moët & Chandon և Կլիկո այրուց հետո։ Յուրաքանչյուր տարի վաճառվում է մոտ 8 միլիոն շիշ գինի աշխարհի ավելի քան 100 երկրներում։ Մյումը Ֆորմուլա 1-ի պաշտոնական հովանավորն էր 2000-2016 թվականներին և հատուկ շամպայնի շշեր էր տրամադրում հաղթողներին՝ հարթակի վրա տոնելու համար։

ԱՄՆ-ում կալիֆորնիական մեթոդով փրփրուն գինիներ են արտադրվում G.H. Mumm & Cie և Joseph E Seagram & Sons ընկերությունների համատեղ համագործակցությամբ։ Ընկերությունը տեղակայված է Նապա հովտում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mumm-ի պաշտոնական կայք 
* Mumm Napa-ի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Շամպայն
Էյվինդ Յոնսոն

**Էյվինդ Յոնսոն** (, ), շվեդ վիպասան և արձակագիր։ 1957 թվականին Յոնսոնը դարձել է Շվեդական ակադեմիայի անդամ, իսկ 1974 թվականին Հարրի Էդմունդ Մարտինսոնի հետ համատեղ ստացել է Գրականության Նոբելյան մրցանակ։

## Կենսագրություն
Օլոֆ Էդվին Վերներ Յոնսոնը ծնվել է Օվերլուլեա շրջանի Սվարտբյորնսբին գյուղում` Բուդեն քաղաքին մոտ։ Բուդենում այսօր էլ կա այն փոքր տունը, որտեղ Յոնսոնը մեծացել է։

Նրա ամենահայտնի գործերն են՝ «Ահա քո կյանքը» (1935), «Վերադարձ Իթակե» (1946) և «Նորին գերազանցության օրերը»(1960)։

## Հակասություններ
Այն փաստը, որ Յոնսոնը և Մարտինսոնը ստացան Նոբելյան մրցանակ, 1974 թվականին հակասություններ առաջացրեց։ Պատճառը այն էր, որ երկու հեղինակներն էլ աշխատում էին Շվեդական ակադեմիայում և համարվում էին Նոբելյան մրցանակը հանձնող հանձնաժողովի անդամները։ Այդ տարի գլխավոր թեկնածուները մրցանակի համար Գրեհեմ Գրինը, Վլադիմիր Նաբոկովը, Սաուլ Բելովը և Խորխե Լուիս Բորխեսն էին։

## Ստեղծագործություններ
* *De fyra främlingarna* (պատմվածքներ, 1924)
* *Timans och rättfärdigheten* (վեպ, 1925)
* *Stad i mörker* (վեպ, 1927)
* *Stad i ljus* (վեպ, 1928)
* *Minnas* (վեպ, 1928)
* *Kommentar till ett stjärnfall* (վեպ, 1929)
* *Avsked till Hamlet* (վեպ, 1930)
* *Natten är här* (պատմվածքներ, 1932)
* *Bobinack* (վեպ, 1932)
* *Regn i gryningen* (վեպ, 1933)
* *Nu var det 1914* (վեպ, 1934)
* *Än en gång, kapten! * (պատմվածքներ, 1934)
* «Ահա քո կյանքը» (, վեպ, 1935)
* *Se dig inte om!* (վեպ, 1936)
* *Slutspel i ungdomen* (վեպ, 1937)
* *Nattövning* (վեպ, 1938)
* *Den trygga världen* (պատմվածքներ, 1940)
* *Soldatens återkomst* (վեպ, 1940)
* *Grupp Krilon* (վեպ, 1941)
* *Krilons resa* (վեպ, 1942)
* *Krilon själv* (վեպ, 1943)
* *Sju liv* (պատմվածքներ, 1944)
* «Վերադարձ Իթակե» (, վեպ, 1946; դրամա, 1948)
* *Pan mot Sparta* (պատմվածքներ, 1946)
* *Dagbok från Schweiz* (1949)
* *Drömmar om rosor och eld* (վեպ, 1949)
* *Lägg undan solen* (վեպ, 1951)
* *Romantisk berättelse* (վեպ, 1953)
* *Tidens gång* (վեպ, 1955)
* *Vinterresa i Norrbotten* (1955)
* *Molnen över Metapontion* (վեպ, 1957)
* *Vägar över Metaponto – en resedagbok* (1959)
* «Նորին գերազանցության օրերը» (, վեպ, 1960)
* *Spår förbi Kolonos – en berättelse* (1961)
* *Livsdagen lång* (վեպ, 1964)
* *Stunder, vågor – anteckningar, berättelser* (1965)
* *Favel ensam* (վեպ, 1968)
* *Resa i hösten 1921* (1973)
* *Några steg mot tystnaden* (վեպ, 1973)
* *Olibrius och gestalterna* (պատմվածքներ, 1986)
* *Herr Clerk vår mästare* (վեպ, 1998)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էյվինդ Յոնսոնի կայքը

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Շվեդ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Շվեդ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ լրագրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Շվեդ նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Շվեդ վիպասաններ
Ստորագրություն

[thumb|300px|[Ջոհն Հենկոկի ստորագրությունը, ում անունը ներկայումս ԱՄՆ֊ում դարձել է ստորագրություն հասկացության հոմանիշ։]]

**Ստորագրություն**, որևէ անձի անվան, մականվան, նշանների ձեռագիր պատկերումն է, որի միջոցով տվյալ անձը հաստատում է ինքնությունը։ Ստորագրությունները բազմազան են և յուրահատուկ։ Լավ ստորագրությունը դժվար կեղծվող է, հեղինակի կողմից կրկնապատկման ենթակա, ճանաչելի և արագ գրվող։

Տարբեր երկրներում ստորագրության իրավական բնորոշումն ու հեղինակային իրավունքով պաշտպանվածության աստիճանները տարբերվում են։ Օրինակ Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ֊ում ստորագրության տեսքը կարող է պաշտպանված լինել հեղինակային իրավունքով, բայց ոչ ստորագրությունը կազմող բաղադրիչները։ Համացանցի ի հայտ գալով, ստորագրություն հասկացությունը մտավ նաև թվային դաշտ։ Օրինակ առցանց հանրագիտարան Վիքիպեդիայում գրանցված մասնակիցները քննարկման էջերում ստորագրում են իրենց կեղծանուններով։ Հայտնի անձանց ստորագրությունները (ինքնագիր) արժեքավոր են և կազմում են հավաքածուներ։

## Գործառույթներ և տեսակներ
Ստորագրի առաջադրանքը կայուն կպցումը է մեկնաբառին՝ որպես համանուն, համառուն և անշփոթ անձնագիտականության ֆիզիկական ապացուցում՝ որպես այդ անձի անձնական վկայակոչման և ամբողջ ակտի կամ նրա որոշակի մասի պատճառով։ Օրինակ՝ ստորագրի դերը շատ սպառողական պայմանագրերում ընդգրկում է ոչ միայն գործընկերող կողմի անձագրի ապացույցների հանձնումը, այլև մտածության և ուղղորդալար համաձայնագրի ապացույցների։ Շատ երկրներում ստորագրերը կարող են հաստատվել և գրանցվել պետական նոտարի ներկայությամբ՝ իսկապես օգտատեսության օրինական ուժ տալով։ Ստորագրերը նաև կարող են ունենալ իրավական ուժ, կապելով ֆիզիկական անձերին պայմանագրերով և համաձայնագրերով։

### Մեխանիկական ստորագրեր
Ստորագրերի հատուկ մեքենաները՝ անվանվում են autopens, որոնք ավտոմատ կարող են վերակրկինել անձի ստորագրերը։ Հաճախ այդպիսի մեքենաները կիրառվում են անձանց կողմից՝ որոնք պետք է ստորագրեն շատ տպագրական նյութեր՝ ինչպես հայտնի անձանք, ղեկավարներ կամ գլխավոր տնօրենները։

### Օնլայն կիրառումներ
Օգտագործելով էլեկտրոնական Փոստը և լուրերի խմբերը՝ կա մեկ այլ ստորագրի տեսակ, որը չի կախված անձի լեզվից։ Օգտագործողները կարող են սահմանել իրենց հաղորդագրերին ավտոմատ հավելված մեկ կամ ավելին տողերը անձնական տեքստի, որը հայտնի է որպես ստորագրի բլոկ։ Այս տեքստը սովորաբար ներառում է անուն, կապի տվյալները, եւ հաճախակի մեջբերում է մեկնաբառեր և ASCII գրաֆիկաները։ Նկատեք, որ այս տեսակի ստորագրը չի կապված էլեկտրոնային ստորագրերի կամ թվային ստորագրերի հետ, որոնք ունեն ավելի տեխնիկական բնույթ և չեն հասկանալի անմիջապես մարդուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիր
Կատեգորիա:Նույնականացման փաստաթղթեր
Կատեգորիա:Փաստարկման միջոցներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Զավեն Պիպեռյան

**Զավեն Պիպեռյան** (), հայ արձակագիր, հրապարակախոս, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունն ստացել է Արամյան-Ունճյան թաղային և Տիպար կրթարան (Սուլթանյան) վարժարաններում, ապա Ստամբուլի Սեն-Ժոզեֆ ֆրանսիական լիցեյում և Առևտրական դպրոցում։ Նրա առաջին պատմվածքը լույս է տեսել 1945 թվականին «Ժամանակ» օրաթերթում։ Աշխատակցել է պոլսահայ բոլոր թերթերին, հանդեսներին, տարեգրքին, այդ թվում «Երջանիկի տարեգրքին», գրելով գերազանցապես պատմվածքներ և հրապարակախոսական հոդվածներ։ Եղել է ետպատերազմյան տարիներին լույս տեսած «Նոր օր», «Ճառագայթ» և այլ առաջադիմական թերթերի խմբագրական կազմում։ 1949 թ.-ին փոխադրվել է Բեյրութ, երկար տարիներ աշխատել է «Զարթոնք» օրաթերթի խմբագրական կազմում։ 1960 թ.-ին վերարձել է Ստամբուլ։ Առանձին գրքերով լույս է ընծայած երկերն են՝ «Լկրտածը» (վեպ, 1959), «Ծովը» (պատմվածքներ, 1961), «Անկուտի սիրահարները» (վեպ, 1962), «Մեղապարտ ոսկին կամ աբեղայի մը գողգաթան» (ա. թ.): Հետմահու՝ 1984 թվականին լույս է տեսել նրա «Մրջյուններու վերջալույսը» ծավալուն վեպը։ Ֆրանսերենից կատարել է թարգմանություններ։ Օգտագործել է *Նեմեսիս, Անի Ազատ, Սևանի մակուկավարը, Շիրակ* և այլ ծածկանուններ։

## Ստեղծագործությունները
* «Լկրտածը» (վեպ, 1959)
* «Ծովը» (պատմվածքներ, հրատ. Կենտրոնական սանուց միության, 1961)
* «Անկուտի Սիրահարներ» (վեպ, 1962, «Թօ» մատենաշար)
* «Մրջիւններու Վերջալոյսը» (վեպ, 1984. ամբողջական հրատարակություն՝ 2007, հրատ․՝ «Արաս»)

## Գրականություն
* Աշոտ Գաբրիելյան, Զավեն Պիպեռյանի հրապարակումները «Նոր օր»-ում։ «Գրական Սփյուռք» տարեգիրք, 2016, էջ 342-348։

## Ծանոթագրություններ
* Սփիւռքահայ Արդի Գրականութիւն, էջ 519։

Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված գրողներ
Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Տ-84

**Տ-84** ուկրաինական արտադրության հիմնական մարտական տանկ։

## Արտադրություն
Տ-84 տանկի նախագծման աշխատանքները ստեղծվել է 1980-ական թվականներին։ Տ-84 տանկի ստեղծման աշխատանքները սկսվել են 1990-ական թվականներին։ Տանկերը սկսվել են շահագործվել ուկրաինական բանակում 1999 թվականին։ Տ-84 տանկի առաջին նախատիպերը ատեղծվել 2013 թվականին։

## Մարտավարատեխնիկական տվյալներ
Տ-84[տանկը շահագործվում է անձնակազմի երեք, այդ թվում՝ հրամանատարի, հրետաձիգի և վարորդի կողմից։ Տանկի երկարությունը կազմում է 7.35 մ (փողով 9.72 մ), լայնությունը՝ 3.56 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.28 մ։ Տ-84 տանկի մարտական քաշը կազմում է 48 տ։ Տ-84 տանկն ունի 125 մմ-անոց գնդացիր, որը կրակում է ճշտգրիտ։ Այս տանկը սնուցվում է 6TD-2 դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 1200 ձիաուժ հզորություն։ Տ-84 տանկի առավելագույն արագությունը կազմում է 65 կմ/ժ։ Տ-84 տանկի վառելիքի պաշարը կազմում է 540 կմ։ Տանկը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։ Այն իր մեջ ամբարում է շուրջ 45 արկեր։

## Տես նաև
* Տ-55
* Տ-62
* Տ-64
* Տ-72
* Տ-80
* Տ-90

## Աղբյուրներ
* T-84 Main battle tank 

Կատեգորիա:Տանկեր այբբենական կարգով
Տիգրան Խաչատրյան (նյարդավիրաբույժ)

**Տիգրան Կոլյայի Խաչատրյան**, հայ նյարդավիրաբույժ, բժշկական գիտությունների թեկնածու (2012)։ ՀՀ Նախագահի մրցանակակիր, Հայաստանում ներանոթային նյարդավիրաբուժության հիմնադիր (2013)։

## Կենսագրություն
2006 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը։ 2012 թվականին ստացել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2010 թվականից հանդիսանում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի նյարդավիրաբուժության բաժանմունքի նյարդավիրաբույժ, միաժամանակ, նույն համալսարանի նյարդավիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ։ 2013 թվականից 2015 թվականներին զորակոչվել է Հայաստանի զինված ուժեր։ Հանդիսանում է Ամերիկայի նյարդավիրաբույժների ասոցիացիայի (2013 թվականից), Եվրոպայի նյարդավիրաբուժական ասոցիացիաների ընկերակցության (2011 թվականից) անդամ, Պարագվայի նյարդավիրաբուժական ասոցիացիայի (2012 թվականից) պատվավոր անդամ, ԵՊԲՀ բուժական ֆակուլտետի գիտական խորհրդի (2015 թվականից), Ինտերվենցիոն սրտաբանության և ներանոթային վիրաբուժության հայկական ասոցիացիայի (1996 թվականից) անդամ։

## Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են գլխուղեղի անոթային հիվանդություններին, ինչպես նաև ողնաշարի պարանոցային հատվածի կոտրվածքների ժամանակ գլխուղեղը սնուցող զարկերակների վնասվածքներին։
Մեծ ներդրում է ունեցել Հայաստանի Հանրապետությունում անոթային և ներանոթային նյարդավիրաբուժության զարգացման հարցում։
Հիմնադրել է Հայաստանում առաջին դիսսեկցիոն նյարդավիրաբուժական լաբորատորիան նյարդավիրաբույժների ուսուցման համար։ Հայաստանի Հանրապետությունում առաջին անգամ իրականացրել է մի շարք նյարդավիրաբուժական միջամտություններ։
Վերապատրաստվել է ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի առաջատար կլինիկաներում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀՀ Նախագահի մրցանակ «Հայաստանի Հանրապետությունում ներանոթային նյարդավիրաբուժության հիմնադրման և զարգացման համար» (2012)։
* Տարվա լավագույն երիտասարդ բժիշկ (2012)

## Գիտական աշխատություններ
* «Գլխուղեղի կաթվածներ» 2010 (համահեղինակ) ISBN 978-9939-65-013-5։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ նյարդավիրաբույժներ
Կատեգորիա:Պողոսյան մրցանակի դափնեկիրներ
Մարիամ Կախելիշվիլի

**Մարիամ Կախելիշվիլի** (, հոկտեմբերի 9, 1995, Ծղնեթ, Վրաստան), վրացի երաժիշտ և կիթառահար։

2010 թվականին մասնակցել է «բառերի րոպե» երաժշտական մրցույթի վրացական տարբերակին և գրավել է երրորդ հորիզոնականը։

Նաև 2010 թվականին ներկայացրել է Վրաստանը Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում տեղի ունեցող Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում և գրավել չորրորդ հորիզոնականը տասնչորս երկրներից։

## Տես նաև
* Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ 2010
* Վրաստանը Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլի մասնակիցներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Վրացի երաժիշտներ
Ծղնեթ

**Ծղնեթ** կամ **Ծղնեթի** (), քաղաքատիպ ավան Վրաստանի հարավ-արևելքում, վարչականորեն մտնում է Թբիլիսի քաղաքի կազմի մեջ։

Բնակավայրը գտնվում է Թբիլիսիի երկաթուղային կայարանից 12 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ ստացել է 1967 թվականին։

Թբիլիսի քաղաքի կազմում է 2008 թվականից։ Ծղնեթը շնորհիվ կլիմայական պայմանների ունի առողջարանի կարգավիճակ։ Այս բնակավայրում գործում է նաև անգլերենի մասնագիտացված դպրոց։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Տոննա

**Տոննա** (, միջնադարյան  — տակառ), զանգվածի մետրական միավոր՝ արտահամակարգային միավոր, թույլատրվում է կիրառել Միավորների միշազգային համակարգի կիլոգրամ միավորին զուգահեռ։ Նշանակվում է «տ» (միջազգային նշանակումը՝ «t»)։ Մեկ տոննան հավասար է 1,000 կիլոգրամի։

ԱՄՆ֊ում այս միավորը կոչվում է *մետրական տոննա*։

Տոննա անունն են կրում նաև այլ միավորներ՝ 
* Ամերիկյան տոննա (կարճ տոննա) = 907,18474 կիլոգրամ,
* Անգլիական տոննա (երկար տոննա) = 1016,0469088 կիլոգրամ։

## Նշանակում
Հայերենում նշանակվում է «տ», իսկ Միավորների միջազգային համակարգում «t» տառով։ Ե՛վ տոննան, և՛ դրա նշանակումն ընդունվել են միաժամանակ՝ 1879 թվականին։ Տոննայի նշանակումը կրճատում չէ, դրա պատճառով պետք չէ նշանակումից հետո դնել կետ։

## Անվան ծագում
Միջնադարում Հյուսիսային ծովում գերմանախոս բնակիչների կողմից օգտագործվել է «տոննա» բառը, որը նշանակել է մոտավորապես 1,000 կիլոգրամ կշռող տակառ։ Համարվում է, որ հետագայում տոննա արդեն սկսել է նշանակել հենց հազար կիլոգրամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զանգվածի միավորներ
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Աբդի Իփեքչի

**Աբդի Իփեքչի** () (), թուրք լրագրող, մտավորական և իրավապաշտպան։

## Կենսագրություն
Աբդի Իփեքչին ծնվել է Ստամբուլում։ 1948 թվականին ավարտել է Գալաթասարայի ավագ դպրոցը։ Աշխատել է «Yeni Sabah» թերթում, այնուհետև «Yeni İstanbul» հրատարակչությունում։ 1954 թվականին սկսել է աշխատել ձախ ազատական «Milliyet» օրաթերթում, իսկ արդեն 1959 թվականին դարձել թերթի գլխավոր խմբագիր։

Իփեքչին եղել է լաիցիզմի, Հունաստանի հետ հարաբերությունների բարելավման, Թուրքիայում ապրող ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության կողմնակից։

## Սպանություն
1979 թվականի փետրվարի 1-ին սպանվել է Մեհմեդ Ալի Աղջայի և Օրալ Չելիք կողմից, ովքեր Բոզկուրտ ծայրահեղական խմբավորման անդամներ էին։ Ավելի ուշ, Աղջան ձերբակալվել է և դատապարտվել ցմահ ազատազրկման։ Սակայն 6 ամիս փախել է բանտից։

Աբդի Իփեքչին թաղված է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։ Իփեքչին ամուսնացած էր և ուներ երկու երեխա։

## Հիշատակ
Փողոցը, որտեղ ապրել և մահացել է Աբդի Իփեքչին անվանվել է ի պատիվ նրա։ Նրա մահվան հերթական տարելիցին 2000 թվականի փետրվարի 1-ին փողոցում տեղադրվել է հուշարձան.

Աբդի Իփեքչիի անունով է կոչվել նաև Աբդի Իփեքչի արենան։

1981 թվականին ստեղծվել է «Աբդի Իփեքչիի անվան խաղաղության և ընկերության մրցանակը», որը տրվում է այն անձանց, ովքեր նպաստում են Թուրքիայի և Հունաստանի հարաբերությունների կարգավորմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Գալաթասարայի վարժարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների թուրք ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված անձինք
Կատեգորիա:Milliyet թերթում աշխատած անձինք
Կատեգորիա:Թուրքիայում հրազենից մահացածներ
Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված լրագրողներ
Կատեգորիա:Թուրք իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Տակումե

**Տակումե **(), օղակղզի Տուամոտուի (Ֆրանսիական Պոլինեզիա) կղզեխմբում։ Գտնվում է Ռարոիա կղզուց 8 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Աշխարհագրություն
Օղակղզու երկարությունը կազմում է մոտ 24 կմ, լայնությունը՝ 5 կմ, ցամաքի մակերեսը՝ 43.5 կմ²։ Կենտրոնում տեղակայված է ծովալճակ, որը կամպված է օվկիանոսին։

## Պատմություն
Տակումեն հայտնաբերվել է 1820 թվականին ռուս ճանապարհորդ Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելլինգսհաուզենի կողմից, ով օղակղզին անվանել է «Վոլկոնդկի»։

## Վարչական բաժանում
Վարչականորեն մտնում է Մակեմո կոմունայի կազմի մեջ։

## Բնակչություն
2007 թվականի տվյալներով, օղակղզում մշտական բնակչություն չկա։ Սակայն ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների, օղակզու բնակչությունը կազմում էր 116 մարդ։ Կղզու գլխավոր բնակավայր Օհոմո գյուղն է։ Օղակղզում գործում է օդանավակայան։

## Տես նաև
* Ֆրանսիական Պոլինեզիայի կղզիների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ օղակղզու մասին Oceandots.com կայքում  (անգլ.)

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օղակղզիներ
Հելսինգյոր

**Հելսինգյոր** (դան. Helsingør  [hɛlseˈŋøɔˀ] , անգլ. *<span lang="en">Elsinore</span>* — **Helsingor**, ավելի վաղ՝ **Հելսինոր**), քաղաք  Դանիայի Զելանդիա կղզու հյուսիսարևելյան ափին։ Աշխարհին  հայտնի է որպես  Վիլյամ Շեքսպիրի« Համլետ»՝ դանիական արքայազնի, գործողությունների կատարման կենտրոն։

## Աշխարհագրություն
Տեղակայված է Էրեսուն նեղուցի արևմտյան մասում, շվեդական Հելսինգբորգի առջևում (ավտոմոբիլային լաստանավը գործում է  20 րոպե ընդմիջումներով)։ Քաղաքի միջով անցնում  է եվրոպական  E55 ավտոմայրուղին.

## Ծագումաբանություն
Հելսինգյոր անվանումը * առաջացել է  *Hals արմատից , որը նշանակում է «կոկորդ, նեղ նեղուց» ։

## Պատմություն
աջից|մինի|Տեսարան Հելսինգյորին ծովից
1631 թվականի «Rerum Danimarcum Historica» դանիական ժամանակագրությունը  պնդում է, որ Հելսինգյորը գոյություն է ունեցել դեռևս մ.թ.ա 70 թվականին , բայց այս պնդումը շատ կասկածելի է։ Առաջին անգամ Helsinger անվամբ  քաղաքը հիշատակվում է 1231 թվին Վալդեմար II  թագավորի օրոք։ Մինչև միջնադարյան ժամանակաշրջանը այստեղ գոյություն ուներ շուկա։ 1200 թվականին կառուցվել է առաջին եկեղեցին, որին հետագայում շրջապատում էին մի քանի վանքեր։  Այժմ պահպանված են միայն Սուրբ Օլավա և Սուրբ Մարիամ եկեղեցիները։

Մեր օրերին հասած Հելսինգյորը  հիմնադրվել է 1420-ական թվականներին Դանիայի Էրիկ Պոմերանցի թագավորի օրոք։ 1429թ.-ին նա կառուցեց Կրոգեն ամրոցը, որը ընդլայնվել է 1580- ական թվականներին և վերանվանվել  Կրոնբորգ։

Կրոնբորգ ամրոցը համարվում է քաղաքի  գլխավոր տեսարժան վայրը։ Ամրոցի ներսում և բակում մի քանի անգամ ներկայացվել է «Համլետ» պիեսը։

## Արդյունաբերություն
Քաղաքում կան արդյունեբարության հետևյալ ճյուղերը՝ Մետալուրգիա, մեքենաշինություն, նավաշինություն, սննդի, տեքստիլ արդյունաբերություն։ Քաղաքում տեղակայված են հետևյալ ընկերությունները`
* AG Kühnle, Kopp & Kausch-կոմպրեսորներ.

## Հայտնի մարդիկ
* Քաղաքում ծնվել է հայտնի նկարիչ Էբերհարդ Քեյլը։
* 1829 թ. քաղաքում ծնվել է հայտնի ֆիզիկոս Լյուդվիգ Վ. Լորենցը։
* 1658-1667 թթ . Սուրբ Մարիամ եկեղեցում աշխատել է XVII դարի գերմանացի խոշորագույն կոմպոզիտորներից Դիտրիխ Բուկստեհուդեն։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Կալիֆորնիայի Լեյս Էլսինոր քաղաքը անվանվել է Հելսինգյորի անունով, ի պատիվ շեքսպիրյան «Համլետի»։
* Դանիայի ֆուտբոլի հավաքականի գլխավոր մարզումային բազան գտնվում է այստեղ։

## Քույր քաղաքներ
*  Վաասա (), Ֆինլանդիա
*  Պյառնու (), Էստոնիա
*  Ռյուեյ Մալմեզոն (), Ֆրանսիա
*  Սան Ռեմո (), Իտալիա
*  Ուումմաննաք (), Գրենլանդիա
*  Հարստադ (), Նորվեգիա
*  Գդանսկ (), Լեհաստան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Туристическое бюро Хельсингёра
* Порт Хельсингёра
* Официальный сайт Хельсингёрского муниципалитета
* Фотографии 
* Фотографии и описание города и замка Кронборг
* Собор св. Олая в Хельсингёре 

Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքներ
Տեպուի

**Տեպուի** կամ Տեպույ սեղանաձև լեռներ, տեղայակված են Հարավային Ամերիկայում, Գվիանական սարահարթի վրա, մեծ մասամբ Վենեսուելայի տարածքում։ Ամենահայտնի տեպուիներից են Աուտանա, Աույանտեպուի և Ռորայմա լեռը։ Բազմաթիվ տեպուիներ գտնվում են վենեսուելական ազգային պարկ Կանաիմայում, որն ունի ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։

«Տեպուի» բառը Գրան Սաբանա շրջանում բնակվող պեմոն հնդկացիների լեզվով նշանակում է «աստվածների տուն»։ Տեպուիները մեծ մասամբ գտնվում են միմյանցից մեկուսացած՝ վեր խոյացած ջունգլիներից դժվարամատչելի ապառաժներով, ինչը դարձնում է նրանց էնդեմիկ բույսերի և կենդանիների եզակի կրողներ։

## Պատմություն
մինի|Կարստային ձագարափոս
մինի|Ռորայմա տեպուի սարահարթի վրա էռոզիայի առաջացած գոյացումը
Տեպուիները Ատլանտյան օվկիանոսի ափերից մինչև Ամազոն, Օրինոկո և Ռիու-Նեգրու գետերի ավազանների սահմանները տարածվող երբեմնի ընդարձակ սարահարթի մնացորդներն են։ Սարահարթն առաջացել է լճի տեղում՝ մոտավորապես 200 մլն տարի առաջ, երբ Հարավային Ամերիկան և Աֆրիկան դեռևս մեկ մայրցամաք էին կազմում։ Բարձրավանդակը կազմված էր ավազաքարից և տեղակայված էր գրանիտե հիմքի վրա։ Ժամանակի ընթացքում էրոզիան սարահարթը դարձրել է մի քանի մոնադնոկների, որոնցից էլ ձևավորվել են էրոզիայի հանդեպ դիմացկուն ապարներով ծածկված տեպուիները։

Որպես կանոն, տեպուիները կազմված են մինչքեմբրի ավազաքարի կամ կվարցիտի միասնական բլոկից, որը կտրուկ վեր է խոյանում իրենց շրջապատող ջունգլիներից ավելի քան 2000 մ։ Շատ տեպուներում կան ջրով լվացված քարանձավներ, ինչպիսին է 671 մ խորությամբ, ինչպես նաև մինչև 300 մ տրամագծով կարստային ձագարափոսով Աբիսմո Գայ Կոլետը։

Գերմանացի հետազոտող Ռոբերտ Շոմբուրգկն այստեղ է այցելել 1835 թվականին։ Նա զարմանում է սեղանաձև սարերը տեսնելով, բայց նրանցից մեկի վրա բարձրանալու փորձերը հաջողությամբ չեն պսակվում։ Միայն կես դար անց՝ 1884 թվականին, Էդվարդ Իմ Թուրնի գլխավորությամբ բրիտանական արշավախումբին հաջողվում է բարձրանալ Ռորայմա լեռան գագաթը։ Սակայն տեպույի շրջանում կատարված էքսպեդիցիայի մասին Ռոբերտ Շոմբուրգկի հաշվետվությունն է հենց ոգեշնչում գրող Արթուր Կոնան Դոյլին՝ գրելու կենդանիների և բույսերի նախապատմական տեսակներով բնակեցված սարահարթի հայտնաբերման մասին «Կորուսյալ աշխարհ» վեպը։

## Պատկերասրահ

Kukenan Tepui & Gran Sabana.jpg
TepuiRio.jpg
SaltoAngel1.jpg
H chimantensis2.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Making of the Tepuis Film : «The Living Edens : The Lost World» 
* 
* Mongabay.com — фотографии тепуи в Венесуэле
Բարա (այլ կիրառումներ)

**Բարա**, կարող է վերաբերել՝
* Բարա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում
* Բարա - համայնք Ֆրանսիայում
Notepad++

**Notepad++**, բաց, ազատ կոդով տեքստային խմբագրիչ Windows օպերացիոն համակարգի համար, որն ունի մեծ քանակությամբ լեզուների կոդի լուսավորում և նշագծում։ Աջակցում է ավելի քանի 100 ֆորմատների։ Հիմնված է Scintilla բաղադրիչների վրա, որը գրված է C++ լեզվով և տարածվում է GNU General Public License արտոնագրով։ Ծրագրի հիմնական ֆունկցիոնալությունը կարող է ավելանալ լրացուցիչ հավելվածների և մոդուլների շնորհիվ։

## Պատմություն
Նախագիծը գտնվել է SourceForge.net-ի վրա, որտեղից 2015 թվականի հուլիսի 23-ի դրությամբ ներբեռնվել է ավելի քան 29 մլն անգամ։

## Հնարավորություններ
### Հիմնական հնարավորություններ
Նախագծի պաշտոնական կայքում ներկայացված են ծրագրի հիմնական հնարավորություններ․
* Կոդի լուսավորում,
* Կոդի առանձին հատվածների ծալում,
* Կոդի ավտոլրացում և թեգերի փակագծերի ավտոմատ փակում (եթե ակտիվ է)
* Վերնագրեր,
* Փնտրում և փախարինում,
* Նիշքերի համեմատում,
* Նախագծերի կառավարում,
* Փաստաթղթի քարտեզ,
* Ցանկացած տաք ստեղնի կարգավորում,
* ANSI, UTF-8 և UCS-2 կոդավորումների աջակցում և վերափոխում,
* Կոդի միանգամից մի քանի հատվածների ընտրում և փոփոխում (Ctrl ստեղնի միջոցով),

### Լրացուցիչ հնարավորություններ
* Տեքստերի կաղապարներ (SnippetPlus հավելվածով),
* FTP կառավարիչ (NppFTP հավելվածով)
* Hex-խմբագրիչ
* Փոփոխությունների ավտոմատ պահպանում,
* Ուղղագրության ստուգում (GNU Aspell-ի կիրառմամբ),
* Տեքստերի սիմետրիկ և ասիմետրիկ կոդավորում (NppDarkCrypt հավելվածի տեղադրմամբ),
* Zen Coding-ի աջակցում,
* Python, JScript, Lua, և այլ լեզուների ավտամատացման աջակցում,
* OneDrive և Dropbox միջավայրերում ֆայլերի պահպանման հնարավորություն։

## Շարահյուսության լուսավորում
ActionScript, ASP, ASCII, Ասեմբլեր, AutoIt, BAT, C, C#, C++, Caml, CSS, CoffeeScript (6.5-ից սկսած), doxygen, Ֆորտրան, HTML, INNO, Haskell, Java, JavaScript, KiXtart, Լիսպ, Lua, Make, MATLAB, NSIS, Objective-C, Pascal, Perl, PHP, PostScript, Python, Ruby, Scheme, UNIX Shell Script, Smalltalk, SQL, Tcl, TeX, Verilog, VHDL, Visual Basic, VBS, XML։

Բացի այդ, օգտագործողները կարող են տալ կոդերի լուսավորման սեփական հրամաններն այլ լեզուների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:C++-ով գրված ազատ ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:Տեքստային խմբագրիչներ
Ատլասի լեռներ

**Ատլասի լեռներ** (), լեռնային համակարգ Աֆրիկայի հյուսիս–արևմուտքում, Մարոկկոյի, Ալժիրի և Թունիսի սահմաններում։

## Ընդհանուր նկարագրություն
Երկարությունը մոտ 2000 կմ է, իսկ առավելագույն բարձրությունը՝ 4165 մ (Տուբկալ լեռ)։ Կազմված է իրար զուգահեռ մի շարք լեռնաշղթաներից (Ռիֆյան Ատլաս, Բարձր Ատլաս, Միջին Ատլաս և այլն) և լեռնազանգվածներից։ Ունի միմյանցից բաժանված բարձր լեռնային սարավանդաձև հարթավայրեր (բարձրությունը 800 – 1200 մ)։ Սեյսմիկ տարածք է, առաջացել է երրորդական ժամանակաշրջանում։ Կազմված է կրաքարերից, կավերից, որոնք հանդիպում են հնագույն հրաբխային ապարներ։

## Ռելիեֆ
Ատլասի ռելիեֆը բազմազան է։ Կան ալպյան ձևեր, սեղանաձև հարթավայրեր, կուեստներ, մնացորդային լեռներ։ Գետերը, որոնք այստեղ կոչվում են ուեդներ կամ վադիներ, ունեն անձրևային սնուցում և ձմեռային ամիսներին վարարում են։ Ամռանը այդ գետերը ցամաքում են։ Միջլեռնային իջվածքներում տեղակայված են աղի լճեր՝ սեբխաներ։

## Ֆլորա և ֆաունա
Հյուսիսային մերձափնյա հարթավայրերը և լեռնալանջերը ծածկված են միջերկրածովյան բուսականությամբ, իսկ ներքին շրջանները՝ կիսաանապատներով։ Բարձր լեռների ստորին գոտիներում աճում են թփուտներ, ապա՝ խառը, իսկ ավելի բարձրադիր վայրերում՝ փշատերև անտառներ։ Ունի յուրահատուկ, սակայն ոչնչնացման եզրին կանգնած կենդանական աշխարհ։

## Օգտակար հանածոներ
Օգտակար հանածոներից են՝ երկաթը, կապարը, ցինկը, կոբալտը, մոլիբդենը, կերակրի աղը, ֆոսֆատները, նավթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Թունիսի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ալժիրի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Մաղրիբ
Բարակաձոր (այլ կիրառումներ)

**Բարակաձոր**, կարող է վերաբերել՝
* Բարակաձոր - ձմեռանոց Հայաստանի Ալավերդու(Թումանյանի) շրջանում
* Բարակաձոր - ձոր պատմական Մոկք նահանգում, Խիզան գավառում
Բարաձոր (այլ կիրառումներ)

**Բարաձոր**, կարող է վերաբերել՝
* Բարաձոր - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում
* Բարաձոր - գետակ, Արևմտյան Եփրատի ձախակողմյան վտակը
Բարանիկի (այլ կիրառումներ)

**Բարանիկի**, կարող է վերաբերել՝
* Բարանիկի - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում
* Բարանիկի - գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում
Բարբարա (այլ կիրառումներ)

**Բարբարա**, կարող է վերաբերել՝
* Բարբարա - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում
* Բարբարա - կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե մարզում՝ Անկոնա գավառում
* Բարբարա - ֆրանսիացի դերասանուհի, երգերի հեղինակ և կատարող
Բարբարեսկո (այլ կիրառումներ)

**Բարբարեսկո**, կարող է վերաբերել՝
* Բարբարեսկո - իտալական հայտնի կարմիր չոր գինի՝ արտադրված Պյեմոնթ նահանգում
* Բարբարեսկո - կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում
Վանո Բուրդուլի

**Վանո Բուրդուլի** (, ), վրացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Վանո Բուրդուլին ծնվել է 1974 թվականի օգոստոսի 29-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ 1996 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը և ստացել է տնտեսագետի որակավորում։

1997 թվականին ավարտել է Վրաստանի թատրոնի և կինոյի պետական համալսարանի կինոդրամատուրգիայի ֆակուլտետը։ Նրա ուսուցիչը եղել է Էրլոմ Ախվլեդիանին։ 2006 թվականին կրթությունը շարունակել է Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում։

2014 թվականին Ուկրաինայի աջակցության հեռագիր է ուղղել «ԿինոՍայուզին»՝ «Մենք ձեզ հե՛տ ենք» խորագրով։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսորական աշխատանքներ
* 2006 — «Գրաֆիտի»
* 2009 — «Հակամարտության գոտի»

### Սցենարիստական աշխատանքներ
* 2006 — «Գրաֆիտի»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացների շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Յոհաննես Շթրաթե

**Յոհաննես Շթրաթե** (), գերմանացի երգիչ և Revolverheld խմբի մենակատար։

## Կենսագրություն
Յոհաննես Շթրաթեն ծնվել է 1980 թ. մարտի 17-ին Բրեմենում քաղաքում, դաշնակահարի և ուսուցչի ընտանիքում։ Նա մեծացել է Վորպսվեդեում, 10 տարեկան հասակում սկսել է նվագել կիթառ։ 4 տարի անց նա ստեղծել է իր ռոք խումբը` Second Floor-ը, որի հետ էլ երեք տարով պայմանագիր է կնքել։ Խմբի միակ պաշտոնական սինգլը եղել է „Tut mir leid (Ich kann nicht anders)”-ը, որը նաև հայտնվել է VIVA Hits հիթ-շքերթի 13-րդ հորիզոնականում։ 2002 թվականի ձմռանը Kristoffem Hünecke-ի, Nielsem Grötsch-ի, Jakobem Sinn-ի և Florianem Speer-ի հետ ստեղծել է Revolverheld խումբը, որը այդ ժամանակ կոչվել է *Manga*: 2011 թվականի սեպտեմբերի 30-ին թողարկվել է Յոհաննեսի առաջին սոլո ալբոմը` Die Zeichen stehen auf Sturm-ը, որը նա ստեղծել է Ֆիլիպ Սթեյնքի հետ։
մինի
2014 թվականին մասնակցել է The Voice Kids-ին որպես ժյուրիի անդամ և խմբի ավագ, Լենա Մայեր-Լանդրութի և Հեննինգիեմ Վեհլանդի հետ։ 2015 թվականին նորից մասնակցել է այդ նախագծին որպես ժյուրի, Լենայի և Մարկ Ֆրոսթերի հետ։

Յոհաննեսը ամուսնացած է Աննա Անջելինա Վոլֆերսի հետ։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, լույս աշխարհ է եկել զույգի առաջին որդին` Էմիլը։
մինի|Յոհաննես Շթրաթեն Համբուրգում

## Սկավառակագրություն

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փոփ երգիչներ
Ջուզեպպե դե Քրիստոֆորիս

**Ջուզեպպե դե Քրիստոֆորիս** (, ), իտալացի բնագետ, կոլեկցիոներ։

## Գործունեություն
Հայտնի է եղել որպես Ջոզեֆ դե Քրիստոֆորիս կամ Ջուզեպպե Կրիստոֆորին։ Զբաղվել է միջատաբանությամբ, մասնագիտացել է բզեզների ուսումնասիրության մեջ։ Միլանում եղել է բնագիտության և միջատաբանության դիլեր։

Ջուզեպպե դե Քրիստոֆորիսի և Ջորջո Յանի հավաքածուները միասին հիմք են հանդիսացել Միլանի բնագիտական թանգարանի ստեղծման համար։ Նա հավաքածուն քաղաքին է նվիրել 1832 թվականին, պայմանով, որ քաղաքային իշխանություններն ստեղծեն բնագիտական թանգարան, որը կհամադրի իր ընկերը` Ջորջո Յանը։

## Աշխատաություններ
*1832 with G Jan *Catalogus in IV. sectiones divisus rerum naturalium in museo exstantium Josephi de Cristofori et Georgii Jan. Sectio 2, [Conchyliologia]. Pars 1, [Conspectus methodicus Molluscorum. Fasc. 1., Testacea terrestria et fluviatilia]*.Mediolani 
*1832 with G Jan C*atalogus in IV. sectiones divisus rerum naturalium in Museo exstantium Josephi de Cristofori et Georgii Jan .. : [Sectio III.a Entomologia, Pars I.a Conspectus methodicus insectorum, Fasc. I.us Coleoptera.*
*1832 *Testacea terrestria et fluviatilia.Parmae, Typographia Carmignani, 1832 [Series:Parma. Museo di storia naturale di G.e de Cristofori e G.o Jan. Catalogus  sect. 2* [Conchyliologia] pars 1, fasc. 1]
*1832 with G Jan and Georges Cuvier, baron *Il regno animale distribuito secondo la sua organizzazione opera del Baron Cuvier ; compendiata e recata in lingua italiana per servir di base alla Storia naturale degli animali e d'introduzione al prodromo della Fauna dell'Italia superiore, compreso nei cataloghi sistematici e descrittivi della raccolte zoologiche. Parte IIa., I molluschi* Parma : Stamperia Carmignani, 1832.
*1832 with G Jan *Descrizione dei generi degli animali : per servire d'introduzione al prodromo della Fauna dell'Italia superiore : compreso nei cataloghi del Museo di storia naturale / Parte IIa, fasc. Io, I molluschi terrestri e fluviatili*. Parma : Stamperia Carmignani, [1832]
*1832? with G Jan *Enumeratio methodica plantarum exsiccatarum : quarum copiam offerunt anni 1832 mense Januario DeCristofori et Jan*. Parma?

## Տես նաև
* Միլանի բնագիտական թանգարան

## Գրականություն
* 1832. ''Testacea terrestria et fluviatilia''

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի բնագետներ
Ջոնաթան (կրիա)

**Ջոնաթան** (, ծնվել է 1832 թվականին), Ալբարական կրիաների տեսակի արու ներկայացուցիչ(Aldabrachelys gigantea hololissa), որը ապրում է Մեծ Բրիտանիայի տիրապետության տակ գտնվող Սուրբ Հեղինեի կղզում՝ Ատլանտյան օվկիանոսում։ Կրիան ապրում է Պլանտացիայի տանը (), որն համարվում է կառավարչի պաշտոնական ոստանը, և կրիայի տերը համարվում է կղզու կառավարությունը։ Կրիայի կյանքի ընթացքում կղզում փոխվել են շուրջ 28 կառավարիչներ։

1882 թվականին Սեյշելյան կղզիներից Սուրբ Հեղինեի կղզի բերվեցին չորս կրիաներ։ Բոլոր կենդանիները արդեն 50-ից ավել տարեկան էին։ 1930 թվականին պարոն Սփենսեր Դեվիս ()՝ Սուրբ Հեղինեի կղզու կառավարիչը, չորս կրիաներից մեկին անվանակոչեց Ջոնաթան։

2008 թվականի դեկտեմբերի 5-ին «Դեյլի մեյլ» ամսագրում հրապարակվել է մի հոդված ըստ որի կրիան 176 տարեկան է։ Հոդվածում նաև տեղեկայված էր կրիայի հին լուսանկարներից, որը արվել էր անգլո-բուրական երկրորդ պատերազմի ժամանակ։ Հոդվածում սխալմամբ նշված է եղել, որ կրիան պատկանում է Testudinipae cytodira տեսակին։

Ըստ կրիային հետևող, անասնապահ Ջոնաթան Հոլինսի վերոհիշյալ լուսանկարը արվել է 1886 թվականից ոչ ուշ, իսկ նկարում պատկերված են տեղի բնակիչները։ Լուսանկարում կրիան, խեցու չափսերից ենթադրելով, 50 տարեկանից ավել է, հետևաբար, Ջոնաթանը ծնվել է 1836 թվականից ոչ ուշ։ Այս պատճառով Ջոնաթանը համարվում է աշխարհի ամենահին հայտնի կրիաներից։

BBC Radio-ն պատմել է Ջոնաթանի մասին իր «Մեր իսկ թղթակցի կողմից» (անգլ.՝ From Our Own Correspondent) նախագծի շրջանակներում այն բանից հետո, երբ Սալի Քեթյլը՝ օվկիանոսային թիավարը, այցելեց Սուրբ Հեղինայի կղզի։

Ջոնաթանը պատկերված է Սուրբ Հեղինեյի կղզու 5 փենիանոց մետաղադրամի հակառակ կողմին։ 2010-2016 թվականներին կրիային հետևում էր անասնապահ Ջոնաթան Հոլինսը()։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիաներ
Յըլդըրըմ Աքբուլութ

**Յըլդըրըմ Աքբուլութ** (, ), թուրք պետական և քաղաքական գործիչ, 1989 թվականի նոյեմբերի 9-ից մինչև 1991 թվականի հունիսի 23-ը՝ Թուրքիայի Հանրապետության վարչապետ։

Թուրքիայի «Հայրենիք» կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Յըլդըրըմ Աքբուլութն ծնվել է 1935 թվականի Սեպտեմբերի 2-ին Երզնկա քաղաքում։ Ավարտել է Ստամբուլի պետական համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։

Ընտրվել է որպես խորհրդարանի անդամ՝ Էրզինջանի մարզից։ Տուրգուտ Օզալի կառավարման տարիներին եղել է երկրի ներքին գործերի նախարարը (1984-87)։ 1987-1989 թվականներին եղել է Թուրքիայի գերագույն ազգային ժողովի սպիկերը։

Տուրգուտ Օզալի նախագահ ընտրվելուց հետո Յըլդըրըմ Աքբուլութն 1989 թվականին դարձել է Թուրքիայի նոր վարչապետը և «Հայրենիք» կուսակցության առաջնորդը։

1991 թվականին կուսակցության նոր առաջնորդ է ընտրվել Մեսութ Յըլմազը, այն բանից հետո, երբ Աքբուլութն հրաժարական է տվել հօգուտ Յըլմազի։ 1999-2000 թվականներին ևս եղել է ԹԳԱԺ-ի սպիկերը։

2000 թվականին նա առաջադրել է իր թեկնածությունը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում։ Առաջին փուլում նա հավաքել է 10 % ձայն, իսկ երկրորդում՝ 16 %:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անկարայի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրք իրավաբաններ
Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 21-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մեջլիսի խոսնակներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ