Դալիի թատրոն-թանգարան

**Դալիի թատրոն-թանգարան** (, IPA: [teˈatɾə muˈzɛw ðəˈɫi], ), Սալվադոր Դալիի թանգարանն արվեստագետի հայրենի  Ֆիգերաս քաղաքում։

## Թանգարան

Թանգարանում է գտնվում Դալիին դեռևս մանուկ հասակից հայտնի քաղաքի թատրոնը, որտեղ կայացել է երիտասարդ Դալիի առաջին հանրային ցուցահանդեսը։ Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հին թատրոնն այրվել է և մնացել են միայն ավերակները։ 1960 թվականին Դալին և Ֆիգերասի քաղաքապետ Ռամոն Գուարդոլեն որոշում են վերակառուցել թատրոնը որպես քաղաքի հայտնի որդուն նվիրված թանգարան:1968 թվականին քաղաքային խորհուրդը հավանության է արժանացրել այդ նախագիծը, և հաջորդ տարի սկսվել է կառույցի շինարարությունը: Թանգարանի ճարտարապետներն են եղել Խոակիմ դե Ռոսը և Ռամիս ու Ալեքսանդր Բոնատեռաները: Թանգարանը բացվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և ընդլայնվել է 1980-ական թվականների կեսերին։ Թանգարանի կազմում ներառված են թատրոնի հին շենքին կից շինություններն ու բակերը։ Թատրոնը վերանվանվել է Տոռե Գալատեա՝ ի հիշատակ Դալիի վաղամեռ կնոջ՝ Գալայի։ Կառույցն աչքի է ընկնում կարմիր պատերի երկայնքով տեղակայված հսկա սպիտակ ձվերի շարքով։

Թանգարանում ներկայացված են Սալվադոր Դալիի աշխատանքների միասնական ամենամեծ և առավել բազմազան հավաքածուն, որի առանցքն էր կազմում նկարչի անհատական հավաքածուն։ Ի լրումն Դալիի տասնամյակների ընթացքում ստեղծած նկարների` այստեղ են նաև Դալիի քանդակները, եռաչափ կոլաժներ, մեխանիկական սարքեր և Դալիի երևակայությունից ծնված այլ հետաքրքիր նմուշներ։ Առանձնակի նշանակություն ունի եռաչափ հյուրասենյակի ինստալյացիան Մեյ Ուեսթի շրթունքներից բազմոցով (Mae West Lips Sofa) սյուրռեալիստական քանդակը, որը որոշակի անկյուններից նայելիս կարծես Մեյ Ուեսթի դեմքն է:

Թանգարանում ներառված է նաև Դալիի կողմից հավաքված այլ արվեստագետների աշխատանքների մի փոքր հավաքածու` Էլ Գրեկոյից Ուիլյամ Բուգրո, Մարսել Դյուշան և Ջոն դե Անդրեա: Դալիի խնդրանքով երկրորդ հարկի պատկերասրահը նվիրված է իր կատալոնացի ընկերոջը` նկարիչ Անտոնի Պիցոտին, ով Դալիի մահից հետո դարձավ թանգարանի տնօրենը։

Ապակե գեոդեզիական գմբեթի ներքո է գտնվում հին թատրոնի բեմահարթակը, որի կրիպտեում էլ թաղված է Դալին: Հանդիսատեսի համար նախատեսված նախկին սրահը դարձել է բացօթյա տարածք, որտեղ հին պատշգամբի պատուհաններին տեղադրված են Դիոնիսոսյան մերկ կերպարները: Կենտրոնական հատվածում տեղադրված է «Rainy Taxi» (1938) ինստալյացիան:


Teatre Museu Dalí Façana.JPG|Ֆանտաստիկ կերպարները զարդարում են հարավային ճակատը
Figueres 15.jpg|Մուտքի մոտ գտնվող քանդակ
Editathon at Fundació Dalí september 2012 (31).JPG|Ապակե գեոդեզիական գմբեթի ներքին տեսքը
Figueres 28.jpg|Հսկա ձվերով տարիքի եզրապատ
Salvador Dali Crypt in Figueres.jpg|Դալիի կրիպտեն
Editathon at Fundació Dalí september 2012 (28).JPG|Վիքիպեդիայի Edit-a-thon ընդարձակ բեմահարթակում (2012)


## Արվեստի հավաքածու
Դալիի թատրոն-թանգարանում մեկտեղված է Դալիի հիմնական աշխատանքների ամենամեծ հավաքածուն`
* *Port Alguer* (1924)
* *The Spectre of Sex-appeal* (1932)
* *Soft self-portrait with grilled bacon* (1941)
* *Poetry of America—the Cosmic Athletes* (1943)
* *Galarina* (1944*1945)
* *[[Զամբյուղով հաց]]* (1945)
* *[[Ատոմային Լեդան]]* (1949)
* *Galatea of the Spheres* (1952)
* *Crist de la Tramuntana* (1968)

Մի շարք աշխատանքներ Դալին ստեղծել է հենց թանգարանի համար`  «Մեյ Ուեսթի» սենյակը, «Քամու պալատ» սենյակը, «Ֆրանցիս Պուժոլսի»  հուշարձանը,  «Անձրևային կադիլակը»։

Ցուցադրված է նաև Դալիի հոլոգրաֆիկ արվեստի և զարդերի հավաքածուն, մյուս սենյակում լոգանքի տաշտն է, անկյունային սեղան` վրան գզրոց և լամպ և այս ամենը Դալին ստեղծել է առաստաղից գլխիվայր կախված:

Թանգարանի ավելացված սենյակում ներկայացված են Դալիի ստեղծած  տեսողական պատրանքները, ստերեոսկոպներ։ Այստեղ ներկայացված են նաև Դալիի վերջին աշխատանքները, այդ թվում «Ծիծեռնակի պոչը» (1983) կտավը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Dalí Theater Museum English language web page 
* Dalí Theater-Museum situation map in Figueres

Կատեգորիա:1974 հիմնադրումներ Կատալոնիայում
Կատեգորիա:1974 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կենսագրական թանգարաններ