Պիրոգ

**Պիրոգ** (; , пироги, *pyrohy,* , , , , , , , ) թխված խմորով պատրաստված ուտեստ է, որը  ունի քաղցր կամ աղի միջուկ։ Այս ուտեստը տարածված է ֆիննական և արևելաեվրոպական խոհանոցներում։

Անունը ծագում է հին նախասլավոնական *pir* բառից, որը նշանակում է «խնջույք» կամ «տոնախմբություն»։ Ռուսերեն հոգնակին՝ *пироги* (շեշտը վերջին վանկի վրա), չպետք է շփոթել լեհական խոհանոցում օգտագործվող *pierogi* ուտեստի անվան հետ (լեհերենում և անգլերենում շեշտը «ro» վանկի վրա), որոնք ռուսական վարենիկիին նմանվող խմորեղեն կարկանդակներ են։

## Ձև
Պիրոգները լինում են տարբեր ձևերի։ Դրանք հաճախ լինում են երկարավուն՝ ծայրերում նեղացող, սակայն կարող են լինել նաև կլոր կամ ուղղանկյուն։ Պիրոգները կարող են լինել փակ կամ բաց՝ վերևի մասում առանց խմորի շերտի։

## Խմոր
Պիրոգները սովորաբար պատրաստվում են խմորիչով բարձրացող խմորից, ինչը դրանք տարբերում է այլ խոհանոցներում տարածված կարկանդակներից և խմորեղեններից։ Նախկինում ռուսական պիրոգների խմորը պատրաստվում էր տարեկանի ալյուրից։ Ավելի ուշ այն խառնում էին ցորենի ալյուրի հետ։ Մեր օրերում հիմնականում օգտագործվում է ցորենի ալյուրը։

Կան նաև տարբերակներ, որոնք պատրաստվում են շերտավոր կամ փքուն խմորից։ Արևելասլավոնական լեզուներում պիրոգ բառը ընդհանուր անվանում է և կարող է նշանակել գրեթե ցանկացած տեսակի կարկանդակ, խմորեղեն կամ տորթ։ Այդ պատճառով Կարելական խմորեղենը (որը ռուսերենում հայտնի է որպես կարելական պիրոգ), հրեական կնիշը կամ շառլոտ տորթը Արևելյան Եվրոպայում նույնպես համարվում են պիրոգի տեսակներ։

## Միջուկ
Պիրոգիի միջուկը կարող է լինել քաղցր և պարունակել կաթնաշոռ, մրգեր (խնձոր, սալոր կամ տարբեր հատապտուղներ), ինչպես նաև մեղր կամ  ընկույզ : Աղի տարբերակները կարող են բաղկացած լինել մսից, ձկից, սնկից, կաղամբից, բրնձից, հնդկաձավարից կամ կարտոֆիլից: Ուկրաինական և ռուսական խոհանոցներում պիրոգիները (ինչպես նաև դրանց փոքր տեսակները, որոնք կոչվում են պիրոժկի), աղի միջուկով, ավանդաբար մատուցվում են որպես հավելում պարզ բորշչի կամ արգանակի հետ։

## Տեսակներ
Պիրոգի որոշ տեսակներ հայտնի են տարբեր անվանումներով․

* Կուլեբյակա՝ երկարավուն ձև ունեցող միջին չափի ռուսական պիրոգ՝ բարդ (բազմաշերտ) միջուկով
* Կուռնիկ («հավով պիրոգ»), հայտնի է նաև որպես հարսանեկան կամ ցարական պիրոգ. գմբեթաձև աղի ռուսական պիրոգ, որը սովորաբար լցոնված է հավի մսով, ձվով, սոխով, շիլայով (կաշա) կամ բրնձով և այլ հավելյալ բաղադրիչներով
* Սերմով և ընկույզով ռուլետները, որոնք տարածված են ողջ Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում, Արևելյան Եվրոպայում համարվում են պիրոգի տեսակներ
* Պիրոժկի (ռուսերեն փոքրացուցիչ ձև, բառացիորեն՝ «փոքր պիրոգներ») կամ պիրիժկի (ուկրաիներեն)՝ անհատական մատուցման բուլկիներ, որոնք կարելի է ուտել մեկ ձեռքով
* Ռասթեգայ («բաց պիրոգ»), ռուսական պիրոգի տեսակ, որի վերնամասում բացվածք (անցք) կա
* Շանգա՝ փոքր կամ միջին չափի, բաց երեսով կլոր աղի պիրոգ, որը բնորոշ է և լայնորեն տարածված Ուրալում և Սիբիրում "«Շանգան անթթխմոր կամ թթխմորային, ցորենի, աշորայի (տարեկանի) կամ ցորենի և աշորայի խառնուրդից պատրաստված խմորից թխվածք է։ Ճաշատեսակն ունի ֆիննո-ուգրական ծագում և տարածված է Կարելիայից մինչև Օբ գետը, ներառյալ Ռուսական Հյուսիսը։ Այն հանդիսանում է Կոմիի, Մարիի, Հյուսիսային Ռուսաստանի և Ուդմուրտիայի ազգային խոհանոցների մաս»։
* Վատրուշկա՝ փոքր քաղցր պիրոգ, որը տարածված է բոլոր արևելասլավոնական խոհանոցներում։ Այն պատրաստվում է խմորե օղակի տեսքով, որի մեջտեղում լցված է քվարկ (կաթնաշոռային զանգված)

Նմանատիպ արևմտասլավոնական թխվածքները, ինչպիսիք են չեխական և սլովակյան կոլաչը (Kolach) և լեհական կոլաչը (Kołacz), սովորաբար ունենում են քաղցր միջուկներ:
Պատկեր:Koulibiak_au_saumon.jpg|Կուլիբիակ
Պատկեր:Karjalanpiirakka-20060227.jpg|Կարելական խմորեղեն
Պատկեր:Kurnik 1.jpg|Կուռնիկ
Պատկեր:Bejgli1.jpg|Սերմերով և ընկույզով գլանափաթեթ
Պատկեր:Piroshki.JPG|Պիրոժկի
Պատկեր:Rasstegai_s_gorbushei.jpg|Ռաստեգայ
Պատկեր:Shangi.JPG|Շանգի
Պատկեր:Vatrushka.jpg|Վատրուշկա


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային ուտեստներ
Կատեգորիա:Բելառուսական խոհանոց
Կատեգորիա:Լեհական խոհանոց
Կատեգորիա:Կարկանդակներ
Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինական խոհանոց
Կատեգորիա:Պանրով ուտեստներ
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Կատեգորիա:Ռուսերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Սլավոնական խոհանոց