Տրապիզոն

**Տրապիզոն** (Դրապզուն, Պոնտոս, Տրաբզոն, Տրապեզոն, Տրապեզոնդ, Տրապեզոս, Տրապեզունդ, Տբապեզունտ, Տրապզուն), քաղաք և նավահանգիստ Փոքր Ասիայում, Սև ծովի հարավային ափին, Տրապիզոնի մարզի կենտրոնը։

## Անվան ծագում
Տեղադրված է սեղանաձև սարավանդի վրա և այդ պատճառով էլ կոչվել է Տրապիզոն՝ հունարեն «տրապեզա» բառից, որ նշանակում է՝ սեղան, սեղանաձև։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է մ․ թ. ա. 750 թվականին հույների կողմից։ Հնում եղել Է Պոնտական թագավորության կարևոր քաղաքներից մեկը։ Հետագայում մտել է Հռոմեական և Բյուզանդական կայսրությունների կազմի մեջ։ Հուստինիանոս կայսրը (527– 565) այն մտցրել է Առաջին Հայք պրովինցիայի մեջ։ 13-րդ դարում դարձել է Տրապիզոնի հունական փոքրիկ թագավորության մայրաքաղաքը, իսկ 16-17-րդ դդ-ից՝ Օսմանյան կայսրության նույնանուն մարզի կենտրոնը։

## Բնակչություն
մինի|300px|Տրապիզոնի շրջաններ

* 2012 - 757.898
* 2011 - 757.353
* 2010 - 763.714
* 2009 - 765.983
* 2008 - 748.000
* 2007 - 740.569
* 2000 - 775.137
* 1990 - 795.849
* 1985 - 786.194
* 1980 - 731.045
* 1975 - 719.008
* 1970 - 659.120
* 1965 - 595.782
* 1960 - 532.999
* 1955 - 462.249
* 1950 - 420.279
* 1945 - 395.384
* 1940 - 390.733
* 1935 - 360.679

## [[Հայեր]]ը Տրապիզոնում
Տրապիզոնի մասին բազմաթիվ վկայություններ ունեն հայ մատենագիրները։ Այստեղ մինչև 1915 թվականի եղեռնը հայերը մեծ թիվ էին կազմում։ 1872-1873 թվականներին քաղաքում կար շուրջ 800 տուն հայ բնակիչ, իսկ 1915-ի նախօրյակին՝ հայերի թիվը 14-15 հազար էր։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը քաղաքի արհեստներն ու առևտուրը հիմնականում գտնվում Էին հայերի ձեռքին։ Հայերն ունեին 3 վարժարան, 3 եկեղեցի՝ Ս. Աստվածածին, որ կառուցվել է 1414 թվականին՝ խոջա Շամշադինի միջոցներով, Ս. Հովհաննես, Ս. Ստեփանոս։ Քաղաքի շուրջը կային հայաբնակ բազմաթիվ ամառանոց գյուղեր՝ Զեֆանով, Սոուգսու, Կռոպի, Պարիամ և այլն։ Կարևոր հնություններից են բերդը՝ իր աշտարակավոր պարիսպներով, եկեղեցիները, մզկիթները և այլն։

### Հայտնի [[հայեր]] Տրապիզոնից
Այստեղից են հայտնի ջութակահար, Բրյուսելի կոնսերվատորիայի պրոֆ. Դավիթ Դավթյանը (1877-1911), հայտնի ծովանկարիչ Վարդան Մախոխյանը (1869-1937), նկարիչներ Բյուզանդ  Կոջամանյանը, Արշակ Ֆեթվաճյանը (1866–1947), Սիմոն Երեմյանը (1871-1938), ճարտարապետ Լևոն Կյուրեղյանը (1871-1950), ՀԽՍՀ ժողդերասան Համբարձում Խաչանյանը (1894-1944), ՀԽՍՀ ժողդերասան Արման Կոթիկյանը (1896-1968), կոմպոզիտոր Երվանդ Սահառունին (1894-1967), գրող Լևոն-Զավեն Սյուրմելյանը (1907-1995)։

## Սպորտ
* Trabzonspor - Թուրքիայի ֆուտբոլային լիգայի "Մեծ քառյակի" ակումբներից մեկը։

## Տեղական լրատվամիջոցներ
### Թերթեր
* Kuzey Ekspres
* Karadeniz
* Taka
* Karadeniz'de İlkhaber
* Türksesi
* Karadeniz'de Günebakış
* İlk Haber
* TÜRKsesi

### Ռադիոկայաններ
* Taka FM
* Kuzey FM
* Radyo Kadırga
* Zigana Radyo
* TRT Trabzon Radyosu
* Radyo KTU
* Bayrak FM

### Հեռուստաալիքներ
* Kadırga TV
* Kanal Trabzon
* Zigana TV
* Kanal Mavi
* Trabzon TV
* Kuzey TV
* Meltem TV
* Köprübaşı TV

## Հյուպատոսարաններ
* Ռուսաստանի Դաշնություն
* Վրաստան
* Իրանի Իսլամական Հանրապետություն
* Պանամա
* Մակեդոնիայի Հանրապետություն
* Սլովակիա
* Էստոնիա
* Գերմանիա

## Քույր-քաղաքներ
*  Սոչի, Ռուսաստան (1993)
*  Ռիժաո, Չինաստան (1997)
*  Զիգետվար, Հունգարիա (1998)
*  Բաթում, Վրաստան (2000)
*  Ռաշթ, Իրան (2000)
*  Զենջան, Իրան (2001)
*  Տրավնիկ, Բոսնիա և Հերցեգովինա (2005)
*  Մարաշ, Թուրքիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի սևծովյան քաղաքներ
Կատեգորիա:Տրապիզոնի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր