open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արտեմիս (հանդես)

**Արտեմիս**, ընտանեկան, գրական հանդես, հայ կանանց առաջին գրական ամսագրերից։ Այն 1902 թվականի հունվարից մինչև 1903 թվականի դեկտեմբերը խմբագրվել և հրատարակվել է Ալեքսանդրապոլում և Եգիպտոսում Մառի Պեյլերյանի կողմից։ Պեյլերյանը շատ էր երազում այդպիսի գրական հանդես ունենալ մասին, որտեղ հայ կանայք կարող էին ազատ արտահայտվել։ Միևնույն ժամանակ, երբ կանայք սկսում էին հասարակության մեջ մտնել։ «Արտեմիսը» տրամադրեց մի հարթակ, որտեղ կանայք կարող էին հրապարակել իրենց հայացքները հայ կանանց ժամանակակից կյանքի մասին։

Նվիրատվություններ ուղարկվում էին «Արտեմիսին» սփյուռքի բոլոր անկյուններից, ներառյալ Կարսը, Նոր Ջուղան (Սպահան), Թբիլիսին, Մոսկվան, Փարիզը և Նյու Յորքը։ Ամսագիրը բարձր գնահատվեց հայ սփյուռքում և գրավեց շատ սփյուռքահայերի ուշադրությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Թթվիճ դեղատու

**Թթվիճ դեղատու** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
20-60 սմ բարձրությամբ, պարզ քառանիստ ցողունով բազմամյա, մեղրատու խոտաբույս է։ Ունի կարճ և ամուր մազիկներով ծածկված ցողուն։ Սրտաձև և հաստ մազիկներով ծածկված հիմքային մասը աղեղնաեզր է, իսկ երկարավուն-ձվաձև տերևները՝ կոթունավոր։ Տերևներն արմատամերձ են։ Առաջացնելով հասկանմնան ծաղկաբույլեր՝ խոշոր հնգամդամ ծաղիկները աճում են ցողունի վերին մասի տերևանութներում։ 5 ուղիղ ատամիկներով զանգականման բաժակը խողովակաձև է։ Ունի երկշուրթ, մանուշակագույն պսակ և չորս երկուժ առէջներ։ Պտուղը կազմված է չորս ընկուզիկներից։

## Տարածվածություն
Աճում է նախալեռնային և ստորին լեռնային գոտիների թփուտներում, անտառներում և մարգագետիններում։ Հանդիպում է Լոռու և Տավուշի մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերին մասը՝ ծաղկաբույլերով, ծաղկման սկզբնական շրջանում։ Թթվիճը պարունակում է դաբաղանյութեր, ալկալոիդներ, խոլին, եթերային յուղ, K և C վիտամիններ, սապոնիններ, ստերոիդներ և այլն։ Թարմ տերևներն օգտագործում են որպես վերքամոքիչ միջոց վերքերի և այրվածքների բուժման համար։ Սերմերում կուտակվում են ճարպային յուղեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Մարիական ազգագրական թանգարան

**Վ. Լ. Ռոմանովի անվան Մարիական ազգագրական թանգարան** (, ), թանգարանային համալիր բաց երկնքի տակ։ Թանգարանը գտնվում է Կոզմոդեմյանսկ քաղաքում, մտնում է Կոզմոդեմյանսկի թանգարանային համալիրի մեջ։ Համարվում է Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտ (1200000391)։

## Պատմություն
Մինչհեղափոխական Մարիական Պովոլժեի գյուղացիական տնտեսությունների կողմից օգտագործվող աշխատանքի հնագույն գործիքների և կենցաղային առարկաների նմուշները պահպանելու և հետագա սերունդներին ներկայացնելու նպատակով՝ կոլտնտեսությունների շրջանային լիազորների խորհրդի ժողովը 1977 թվականի սեպտեմբերի 2-ին որոշեց Գորնոմարիյսկի շրջանի կոլտնտեսությունների, խորհրդային տնտեսությունների և քաղաքի ձեռնարկությունների միջոցներով և ուժերով Կոզմոդեմյանսկ քաղաքում ստեղծել շրջանային երկրագործական թանգարան։ Գորնոմարիյսկի ժողովրդական պատգամավորների շրջանային խորհրդի գործադիր կոմիտեի 1979 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ Կոզմոդեմյանսկում սկսվեց բաց երկնքի տակ ազգագրական թանգարանի շինարարությունը, որի աշխատանքներին զգալի օժանդակություն ցուցաբերեց կուսակցության շրջկոմի առաջին քարտուղար Վ. Ի Ռոմանովը։ Թանգարանը բացվեց 1983 թվականի ամռանը, որը զուգադիպեց Կոզմոդեմյանսկի 400-ամյակի միջոցառումների հետ։ Թանգարանը դարձավ ճարտարապետական հուշարձանների, հողագործական և կենցաղային գործիքների և մշակութային արժեք ներկայացնող առարկաների հիմնական պահոցը։ Թանգարանի կազմակերպիչները ձգտում էին վերստեղծել Գորնոմարիյսկի շրջանի բնակչության կենցաղի և ճարտարապետության բնօրինակ մանրամասները։

## Ցուցադրություններ
Թանգարանի տարածքը կազմում է ավելի քան 5 հեկտար։ Թանգարանի տարածքում կառուցված են ավելի քան 60 տարբեր շինություններ և օբյեկտներ,  հավաքված են 7000-ից ավելի աշխատանքի և կենցաղային նշանակության գործիքների և առարկաների ցուցանմուշներ, որոնք իրենցից պատմական արժեք են ներկայացնում։

## Տես նաև
* Կոզմոդեմյանսկ
* Կոզմոդեմյանսկի թանգարանային համալիր

## Գրականություն
Романов М. П. Этнографический музей под открытым небом в Козьмодемьянске - Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1994. - 30000 экз. - ISBN 5-7590-0049-7.

## Պատկերասրահ

В этнографическом музее Козьмоздемьянска.JPG
Мельница в этнографическом музее Козьмоздемьянска.JPG
Окно дома в этнографическом музее Козьмоздемьянска.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1983 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1983 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Թանգարաններ բաց երկնքի տակ
Կատեգորիա:Կոզմոդեմյանսկի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Սոխ մուգ մանուշակագույն

**Սոխ մուգ մանուշակագույն** (), շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
30-100 սմ բարձրությամբ խոշոր, գնդաձև-ձվաձև սոխուկով, նեղ, տափակ, կանաչ, ցողունագիրկ տերևներով, մեղրատու բազմամյա խոտաբույս է։ Գագաթնային, բազմածաղիկ, գնդաձև ծաղկաբույլեր կազմող մուգ մանուշակագույն կամ ծիրանագույն-վարդագույն ծաղիկներն ունեն երկար, անհավասար ծաղկակոթեր։ Ծաղկելուց առաջ ծաղկաբույլերը շրջապատված են թաղանթային ծածկոցով։ Ծաղիկները բացվում են աստիճանաբար, ծաղկաբույլի վերևից և զուգընթաց ծաղիկների կանաչ գույնը փոխվում է մանուշակագույնի։ Բազմաթիվ սերմերով պտուղը եռանիստ տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է նախալեռնային և լեռնային գոտիների կիսաանապատներում, լեռնային տափաստաններում, չոր լանջերին։ Հանդիպում է Շիրակի, Լոռու, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Արմավիրի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում, Երևանում և Արցախում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ամբողջ բույսը, առավել հաճախ՝ սոխուկները։ Մուգ մանուշակագույն սոխի երիտասարդ տերևներն ու ցողունները գործածում են որպես համեմունք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Հարժիս (այլ կիրառումներ)

**Հարժիս** կարող է վերաբերել.

* Հարժիս, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Տաթև համայնքում։
* Հարժիս (լեռ), լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռներում։
Իիձուկա

, քաղաք Ճապոնիայում՝ Ֆուկուոկա պրեֆեկտուրայի կենտրոնում։ Գտնվում է Հոնամի և Օնգա գետերի խաչման վայրում։ Հիմնադրվել է 1932 թվականի հունվարի 20-ին։

## Աշխարհագրություն և բնակչություն
2006 թվականի մարտի 26-ին Իիձուկայի տարածքի մեջ են ներառվել Տիկուհո, Հոնամի, Կաիտա և Սյոնաի բնակավայրերը՝ քաղաքը խոշորացնելու նպատակով։

2016 թվականի օգոստոսի 31-ի տվյալների համաձայն, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 130 015 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 607,35 մարդ/կմ2։  Քաղաքը զբաղեցնում է 214,07 կմ2 տարածք։

## Կլիմա
Իիձուկայի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում *Cfa*) է։ Բնութագրվում է շոգ ամառներով և զով ձմեռներով։ Տեղումները նկատվում են ողջ տարվա ընթացքում, սակայն ավելի առատ են ամռան ամիսներին, քան ձմռան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իիձուկա քաղաքի պաշտոնական կայք 
* Kyushu Institute of Technology Iizuka campus 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Կարգիլ

**Կարգիլ** (, հնչյունական՝ **kərɡɪl**, ), քաղաք Հնդկաստանի Լադախ նահանգի Կարգիլ շրջանի կենտրոնում։ Լադախում մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է Լեխից հետո։ Գտնվում է Դրասից 60, իսկ Սրինագարից՝ 204 կմ հեռավորության վրա, Լեխից 234 կմ դեպի արևմուտք և 1047 կմ հյուսիս՝ մայրաքաղաք Դելիից։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է 2676 մետր բարձրության վրա, Շինգոյի վտակ Սուրուի ափին։ Կարգիլը Հնդկաստանի քաղաքներից Պակիստանի սահմանին ամենամոտ գտնվող քաղաքն է։

## Ժողովրդագրություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում ապրում է 16338 մարդ, որոնց 61,7&nbsp;%-ը՝ տղամարդիկ և 38,3&nbsp;%-ը՝ կանայք։ Գրագետ է բնակչության 75,5&nbsp;%-ը, որը բարձր է հանրապետության միջին ցուցանիշից (63&nbsp;%)։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտությունը 85&nbsp;% է, իսկ կանանց շրջանում՝ 59&nbsp;%։ Քաղաքի բնակչության կազմում 9,6&nbsp;%-ը մինչև 6 տարեկան երեխաներն են։

Բնակչությունը ներկայացնում է դարդերի և տիբեթցիների խառնուրդից ծագած էթնոսները։ Բնակչությունը հավատարիմ է եղել Տիբեթական բուդդայականությանը ընդհուպ մինչև XIV-XV դարեր, երբ այստեղ հաստատվեց իսլամը։ Այսօր բնակչության 90 %-ը շիա են, 5 %-ը՝ սունի և 5 %-ը՝ տիբեթական բուդդայականներ։ Հին տները կառուցված են իրանական և տիբեթական ճարտարապետական ոճերի համատեղ ոճով, իսկ մզկիթները՝ ժամանակակից արաբա-իրանական ոճով։


Kargil town, India panorama.jpg|Տեսարան դեպի քաղաք
Kargil economy.jpg|Ֆերմաներ քաղաքի մոտ
Kargil Op Vijay Memorial 1.jpg|Զինվորական հուշաքար
Girls in Kargil.jpg|Տեղացի աղջիկներ
251138776 3b737c4934 o.jpg|Մարդիկ փողոցում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Osada *et al.* (2000). *Mapping the Tibetan World*. Yukiyasu Osada, Gavin Allwright, and Atsushi Kanamaru. Reprint: 2004. Kotan Publishing, Tokyo. ISBN 0-9701716-0-9.

## Արտաքին հղումներ
* Reach Ladakh 
* Sights in Kargil 
* Kashmir Sentiel

Կատեգորիա:Քաշմիր
Կատեգորիա:1979 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անխաշ խմոր

**Անխաշ խմոր**, առանց խմորիչի խմոր։ Օգտագործվում է մակարոնեղեն, առանց թթխմորի բլիթներ (օրինակ՝ լավաշի), խինկալու խճողակը ծածկող խմոր, չեբուրեկ և այլն պատրաստելիս։

## Պատմություն
Մեր օրերում խմորի ամենահայտնի տեսակներից մեկը անխաշ խմորն է, որը նաև ամենահինն է համարվում։ Անխաշ խմորի պատրաստման ամենապարզ տարբերակը բաղկացած է ալյուրից և ջրից։ Այս տարբերակով անխաշ խմորն առաջին անգամ հայտնվել է Հին Եգիպտոսում, մ.թ.ա. ավելի քան 3 հազար տարի առաջ, ինչից հետո մեծ տարածում է ստացել։ Առանց խմորիչի խմորից պատրաստում են հացաբուլկեղենի տարբեր տեսակներ (հիմնականում՝ հնարավոր բոլոր բլիթները)։ Հետագայում, սակայն, անխաշ խմորն սկսում է դուրս մղվել, որին փոխարինում է խմորիչով պատրաստված խմորը։

## Խմոր
Գոյություն ունի անխաշ խմորի երկու տարատեսակ՝ սովորական և ամոքահունց։

Սովորական անխաշ խմորը բաղկացած է ցորենի ալյուրից, բուսական յուղից, կերակրի աղից և ջրից։ Ալյուրն անցկացվում է ալյուրամաղով, այնուհետև ավելացվում է ջուր, բուսական յուղ և աղ։ հետո խմորը հունցում են այնքան, որպեսզի ստացվի համասեռ զանգված։ Պատրաստի խմորը բաժանում են մի քանի մասի, որոշ ժամանակ թողնում են, որպեսզի խմորը հանգստանա, իսկ հետո գրտնակում են։

Ամոքահունց անխաշ խմորի բաղադրիչներն են՝ ցորենի ալյուրը, կարագը, ձուն, կաթը (կամ սերուցքը), թթվասերը, շաքարավազը, աղը և սոդան։ Հալած յուղի մեջ ավելացնում են կաթ, թթվասեր, ձու, շաքարավազ և աղ, խառնում են և ավելացնում սոդայով խառնած ալյուր։

## Տես նաև
* Խմոր
* Շերտավոր խմոր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Пресное тесто в *Большой энциклопедии кулинарного искусства* В. В. Похлёбкина

Կատեգորիա:Խմոր
Սահակ Մանվելյան

**Սահակ Արմենակի Մանվելյան** (), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, ճարտարապետ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1957 թվականից։

## Կենսագրություն
Սահակ Մանվելյանը ծնվել է 1916 թվականին։ Չնայած մասնագիտությամբ ճարտարապետ է, բայց երկար տարիներ զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով։ Աշխատել է նաև «Սովետական Վրաստան» թերթի խմբագրությունում։ Նրա առաջին գործը տպագրվել է 1931 թվականին, «Կարմիր ծիլեր»-ում։ Ս. Մանվելյանի մի շարք գործեր լույս են տեսել վրացերեն և ռուսերեն։ Նրա սցենարով ռեժիսոր Շ. Խոմերիկին ստեղծել է «Անխախտ բարեկամություն» կինոակնարկը («Վրացֆիլմ»)։ Թբիլիսիի Ստեփան Շահումյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է Մանվելյանի «Լուսակերտի աղջիկը», «Այգիների երգը», «Ուրիշի կինը պիեսները։ Մանվելյանը Մարո Բինիաշվիլու հետ հայերենից վրացերեն է թարգմանել Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանք» վեպը։

## Երկեր
* Իմ ծանոթները (պատմվածքներ և նովելներ), Երևան, «Հայաստան»-«Սաբճոթա Սաքարթվելո», 1966, 395 էջ։
* Տունը կանգուն է, Երևան, «Հայաստան», 1974, 258 էջ։
* Կյանքի ժպիտը, Թբիլիսի, «Մերանի», 1976, 391 էջ։
*Ամպրոպից հետո։ Նովելներ ու պատմվածքներ։ Թբիլիսի։ Մերանի, 1979։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Նվիրական երազանք

**«Նվիրական երազանք»** (), խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ՝ ստեղծված Տատյանա Մակարովայի հեքիաթի հիման վրա։ Նկարահանվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1972 թվականին։

1974 թվականին ստեղծվել է մուլտֆիլմի շարունակությունը՝ «Ամեն ինչ հակառակն է»։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է փոքրիկ ավանակի մասին, որն իր տատի ու պապի հետ ապրում է լճի ափին։ Պապը երազում է բռնել գոնե մի կետ, իսկ փոքրիկ ավանակը ցանկանում է փրկել ինչ-որ մեկին, կարևոր չէ՝ ումից կամ ինչից, բայց ոչ ոք չի գոռում՝ «Օգնեցե՜ք»։ Այդ ժամանակ կռկռում է գորտը, ավանակը նետվում է նրան փրկելու, սակայն պարզվում է, որ գորտը բոլորովին էլ չէր խեղդվում։ Հետո նա փորձում է մողեսին փրկել արևահարությունից, սակայն պարզվում է, որ նա ուղղակի արևայրուք էր ընդունում։ Ավանակը հույսը կորցնում է, թե իր երազանքը երբևէ կիրականանա։ Սակայն մի անգամ նրա պապը բռնում է մի մեծ ձուկ, իսկ փոքրիկ ավանակը փրկում է նրան՝ վերադարձնելով լիճ։ Այսինքն՝ երազանքներն իրականանում են։

## Դերերը հնչյունավորել են

## Տես նաև
* Ամեն ինչ հակառակն է

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  Иллюстрации по мультфильму.

Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Միխայիլ Կամենեցկու մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վլադիմիր Դեգտյարյովի մուլտֆիլմեր
Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Աստրախան)

**Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Աստրախան քաղաքում, որը նվիրված է թաթար բանաստեղծ, հրապարակագիր Գաբդուլլա Տուկային (1886-1913)։ Տեղադրվել է 2013 թվականին՝ Գաբդուլլա Տուկայի անվան պուրակում, Ալեքսանդրովի և Ծովակալ Նախիմովի փողոցների խաչմերուկում (Խորհրդային շրջան)։

## Պատմություն
Թաթարստանի ժողովրդական մեծ բանաստեղծ, գրական քննադատ, հրապարակագիր, հասարակական գործիչ և թարգմանիչ Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձանը Աստրախանում բացվել է 2013 թվականի մայիսի 27-ին։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են եղել Աստրախանի մարզի նահանգապետ Ալեքսանդր Ժիլկինը և Թաթարստանի Հանրապետության պատվիրակությունը Թաթարստանի Հանրապետության Պետական խորհրդի նախագահ Ֆարիդ Մուխամետշինի գլխավորությամբ։ Ա. Ա. Ժիլկինը և Ֆ. Խ. Մուխամետշինը միասին կտրել են կարմիր ժապավենը՝ բացելով հուշարձանը։

1911 թվականին Աստրախանում ապրած թաթար բանաստեղծի հուշարձանը ստեղծվել է «Դուսլիկ» հասարակական կազմակերպության խնդրանքով։ Այն քաղաքին է նվիրել Թաթարստանի Հանրապետության կառավարությունը։ Հուշարձանը տեղադրված է բնակելի թաղամասում, թաթարների երկարատև բնակության վայրում՝ նախկին թաթարական սլոբոդայում։ Հուշարձանի նախագիծը մշակել է թաթար գեղանկարիչ, քանդակագործ, գրաֆիկ, լուսանկարիչ Բակի Ուրմանչեն, իսկ նրա աշակերտ Վլադիսլավ Ավդեևը կերտել է բրոնզե քանդակը։ Հուշարձանը ձուլվել է Կազանում։ Հուշարձանի բացման արարողությունից հետո նրա մոտ կարդացվել են Գաբդուլլա Տուկայի բանաստեղծությունները, ինչպես նաև տեղի է ունեցել Կազանից ժամանած դերասանների և տեղի թաթարական համայնքի ինքնագործունեության խմբերի համերգը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Газета «Волга» № 74, «Его творчество сближает народы», 29.05.2013

Կատեգորիա:Աստրախանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Աստրախանի կաղնի

**Աստրախանի կաղնի** (, երկար ժամանակ սխալմամբ կոչվել է «Պետրոս I-ի կաղնի»), Ռուսաստանի Աստրախան քաղաքի Գեներալ Գերասիմենկոյի փողոցում գտնվող բնության բուսաբանական հուշարձան։ Քաղաքի տարածքում գտնվող հնագույն ծառն է. ըստ փորձագետների՝ այն 449 տարեկան է (2019 թվականի տվյալներով)։

## Պատմություն
մինի|Աստրախանի կաղնին
Երկար ժամանակ համարվում էր, որ 1722 թվականին Աստրախան կատարած այցի ժամանակ ծառը տնկել է Պետրոս I-ը, սակայն հետագայում պարզվեց, որ կաղինը մեկուկես հարյուրամյակով մեծ է։

2011 թվականի հունվարին Աստրախանի քաղաքապետարանը շրջակա միջավայրի կառավարման և շրջակա միջավայրի պահպանության տարածաշրջանային ծառայության աջակցությամբ հայտնի կաղնուն կենդանի բնության հուշարձանի կարգավիճակ շնորհելու հայտ ներկայացրրեց։ 2012 թվականի օգոստոսին «Ծառերը բնության հուշարձաններ են» համառուսաստանյան ծրագրի սերտիֆիկացման հանձնաժողովի որոշմամբ կաղնին ստացել է կենդանի բնության համառուսաստանյան նշանակության հուշարձանի կարգավիճակ։ 2012 թվականի դեկտեմբերին ծառը ներառվել է Ռուսաստանի տարեց ծառերի գրանցամատյանում։ Փայտի փորձաքննության «Առողջ անտառ» կենտրոնի մասնագետներն անցկացրել են ծառի ախտորոշում և սահմանել նրա ճշգրիտ տարիքը՝ 443 տարեկան։ 2016 թվականի սեպտեմբերին կաղնին ներառվել է «Ռուսաստանի տարվա ծառ» կոչման 12 հավակնորդների ցանկում, ինչը հնարավորություն է տվել մասնակցելու Չեխիայի էկոլոգիական հիմնադրամի կողմից անցկացվող «Եվրոպայի տարվա ծառ 2018» մրցույթին։

## Նկարագրություն
մինի|Տեղեկատվական ցուցանակ ծառի մոտ
Ծառը պատկանում է կաղնի ամառային տեսակին։ Բարձրությունը մոտ 11 մետր է, բնի շրջագիծը՝ 5 մետր, հիմքի տրամագիծը՝ 7,25 մետր։ Վերին հատվածում կա փչակ, որն առաջացել է 1950-ականներին՝ կայծակից առաջացած հրդեհի պատճառով։ Ծառն ամեն տարի պտուղ է տալիս։

Ծառը համարվում է էնդեմիկ, քանի որ կաղնու բնական անտառները գտնվում են Վոլգա գետի ափին՝ քաղաքից 360 կմ հեռավորության վրա։

Ծառի կողքին կա տեղեկատվական ցուցանակ. *«Կենդանի բնության համառուսաստանյան նշանակության հուշարձան։ Կաղնի (Quercus sp. L.)։ Տարիքը (տարի)՝ 443։ Պահպանվում է [[Դաշնության ժողով|Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնության ժողով]]ի Դաշնության խորհրդի ազգային բնական ժառանգության պահպանման խորհրդի «Ծառերը բնության հուշարձաններ են» համառուսաստանյան ծրագրի կողմից։ Հետազոտվել և գործիքներով ախտորոշվել է փայտի հետազոտման ոչ առևտրային գործընկերություն ռազմավարական դաշինքի «Առողջ անտառ» կենտրոնի կողմից... 2013 թվական»*»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Порода дерева: Дуб черешчатый (Quercus robur L.) 

Կատեգորիա:Աստրախանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Կաղնիներ
Կատեգորիա:Հայտնի ծառեր
Լուիս Պավես Մունյոս

**Լուիս Ալբերտո Պավես Մունյոս** (, ), չիլիացի ֆուտբոլիստ, «Ունիոն Էսպանյոլա» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Պավեսը «Կոլո-Կոլո» ակումբի սան է։ 2013 թվականի ապրիլի 8-ին Վինյա դել Մարից «Էվերտոն» ակումբի դեմ խաղում նա իր դեբյուտն է նշել Չիլիի առաջնությունում։ 2014 թվականի մարտի 9-ին « Ունիոն Լա-Կալերայի» դեմ խաղում Լուիսն իր առաջին գոլն է խփել «Կոլո-Կոլոյի» կազմում։

2015 թվականի ամռանը Պավեսը վարձավճարով տեղափոխվել է իսպանական «Կադիս» ակումբ։ Հոկտեմբերի 18-ին «Մելիլյայի» ակումբի դեմ խաղում նա իր դեբյուտն է նշել իսպանական Սեգունդա Բ-ում։

2017 թվականի սկզբին Լուիսը վարձավճարով տեղափոխվել է «Սանտյագո Ուոնդերերս» ակումբ։ Փետրվարի 13-ին «Ունիվերսիդադ դե Կոնսեպսիոն» ակումբի դեմ խաղում նա իր դեբյուտն է նշել նոր թիմի կազմում։

## Միջազգային կարիերա
2015 թվականի սկզբին Պավեսը Չիլիի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է Ուրուգվայում կայացած Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնությանը։ Մրցաշարի ընթացքում նա խաղացել է Վենեսուելայի, Ուրուգվայի, Բրազիլիայի և Կոլումբիայի հավաքականների դեմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Պրոֆիլը sports.ru կայքում
* 

Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Չիլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կադիսի ֆուտբոլիստներ
Վահան Գևորգյան

**Վահան Գևորգյան** (, ), ծագումով հայ լեհ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Ֆուտբոլիստի կարիերան
Գևորգյանը Լեհաստանում խաղացել է «Վիսլա» Պլոցկ, «Յագելոնիա» Բելոստոկ և «Լոդզ» թիմերում։

2003 թվականից ունի Լեհաստանի քաղաքացիություն։ Հանդես է եկել Լեհաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական թիմերում։ 2004 թվականին անցկացրել է մեկ խաղ ազգային հավաքականում։

## Ձեռքբերումներ
; Վիսլա (Պլոցկ)
* 2006 թվականի Լեհաստանի գավաթի գավաթակիր
* 2006 թվականի Լեհաստանի սուպերգավաթի գավաթակիր
; Յագելոնիա
* 2010 թվականի Լեհաստանի գավաթի գավաթակիր
; Զավիշա
* 2014 թվականի Լեհաստանի գավաթի գավաթակիր
* 2014 թվականի Լեհաստանի սուպերգավաթի գավաթակիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на footballdatabase.eu
* Профиль на сайте 90minut.pl
* 

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յագելոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
When the Party's Over (երգ, Բիլլի Այլիշ)

**When the Party's Over** (ամբողջությամբ փոքրատառերով, անգլ.-ից՝ «երբ խնջույքն ավարտվում է»), ամերիկացի երգչուհի և երգահան Բիլլի Այլիշի երգը։ Երգը թողարկվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 17-ին «Darkroom» և «Interscope Records» լեյբլների միջոցով։ Այլիշի դեբյուտային «When We All Fall Asleep, Where Do We Go?» (2019) ալբոմի երկրորդ սինգլը։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը թողարկվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։ Հոլովակն սկսվում է այն պահին, երբ Բիլլին նստած է դատարկ սենյակում, նրա դիմաց դրված է սև հեղուկով լցված մի բաժակ, որն աղջիկը սկսում է արագ խմել։ Սև արցունքները սկսում են թափվել և, արդյունքում, կեղտոտում ամբողջ հագուստը։ Հոլովակի վերջում տեսախցիկն իջնում է և ցույց տալիս ամբողջ հատակի` սև հեղուկով ծածկված լինելը։ Այլիշը նշում է, որ հոլովակի մտահղացումը նրան տվել է իր երկրպագուն, որը Բիլիին նկարել էր սև, ծորացող աչքերով։ : Հոլովակի ստեղծման աշխատանքները ղեկավարել է Կարլոս Լոպես Էստրադան։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրում

}}

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:2018 սինգլներ
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի գրած երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի պրոդյուսերավորած երգեր
Խոմայի արկածները (մուլտֆիլմ)

**Խոմայի արկածները** (), ռեժիսոր Գարրի Բարդինի խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոնի ֆիլմ, որն ստեղծվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։ Նկարահանվել է ըստ Ալբերտ Իվանովի հեքիաթի այն մասին, թե ինչպես է ալարկոտ գերմանամուկ Խոման ստիպում Գետնասկյուռիկին նրա փոխարեն կատարել առօրյա գործերը։

## Սյուժե
Ամենքն իր բնում իրար հարևանությամբ ապրում էին երկու ընկեր` գերմանամուկ Խոման և Գետնասկյուռիկը։ Առավոտյան բարևում էին իրար։ Գետնասկյուռիկն ասում էր. «Բարև՛, Խոմա»։ Խոման պատասխանում էր. «Բարև Գետնասկյուռիկ... «Գետնասկյուռիկ, դու իմ ընկե՞րն ես», «Իհարկե», պատասխանում է Գետնասկյուռիկը։ «Իմ փոխարեն մարմնամարզություն արա և վազիր։ Ինձ օգտակար է։ Շնորհակալությո՛ւն, ընկե՛ր։ Եվ ի՞նչ մարմնամարզություն առանց լողալու։ Գնա և լողացիր։ Դու ինձ պետք է լսես։ Ես քեզանից կես տարով մեծ եմ, այսինքն քեզանից խելացի եմ», ասում է Խոման։ Դրանից հետո Խոման ցանկանում է Գետնասկուռին ուղարկել սիսեռի հետևից, սակայն արդյունքում ինքն է գնում։ Խոման սիսեռի մի քանի պատիճ է հավաքում, մի մասը լցնում է իր բերանը և երկու պատիճը տանում է։ Ճանապարհին գորտերը նրան այնպես են ծիծաղեցնում, որ սիսեռի հատիկներե դուրս են թռնում բերանից։

Ծիծաղելով, Խոման տուն է հասնում և երկու պատիճն էլ տալիս Գետնասկյուռին։ Մինչև Խոմա ծիծաղից ուշքի է գալիս, Գետնասկյուռն ուտում է պատիճները։ «Պատիճներն ո՞ւր են», հարցնում է Խոման։ «Ես երկուսիս տեղն էլ կերա։ Դու մի մտածիր, ես քեզ չեմ խաբել։ Փոքրը իմ տեղն եմ կերել, իսկ մեծը` քո, իրոք համեղ էր, չէ», հարցնում է Գետնասկյուռը։ «Ամեն ինչ ճիշտ է։ Ամեն ինչ համընկնում է։ Միայն մի բան չեմ հասկանում, ինչո՞ւ եմ ես սոված», հարցնում է Խոման։ Եվ ընկերները գնում են ամեն մեկը իր բնում քնելու։

## Հեղինակներ

## Դերերը հնչյունավորել են
* Ալեքսեյ Բորզունով` Խոմա
* Վալերի Նոսիկ` Գետնասկյուռ

## Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է DVD ձևաչափով մուլտֆիլմերի տարբեր ժողովածուներում։

## Գրականություն

## Տես նաև
* 2005-Խոմայի զարմանալի արկածները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Խոմայի ճանապարհորդությունը» Գարի Բարդինի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Գարրի Բարդինի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Մարսելո Պալաու

**Մարսելո Խոսե Պալաու Լադոպե** (, ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Ներկայումս հանդես է գալիս Պարագվայի «Գուարանի» ակումբում։

## Ակուբային կարերիա
Մարսելո Պալաուն ֆուտբոլիստի իր կարերիան սկսել է Ուրուգվայի «Աթենաս» ակումբում։ 2007 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել  է էկվադորական «Դեպորտիվո Կիտո» ակումբ, 2008 թվականին ներկայացրել է Ուրուգվայի «Ռամպլա Խունիորս» ակումբը։ 2009 թվականին Պալաուն «Մոնտեվիդեո Ուոնդերերս» ակումբի խաղացող էր, իսկ 2010 թվականի սկզբից սկսել է խաղալ մեքսիկական «Պուեբլու» ակումբում։ Հունվարի 23-ին իր առաջին գոլն է խփել Մեքսիկայի առաջնությունում, հավասարեցնելով հաշիվն «Էստուդիանտես Տեկոսի» դեմ արտագնա խաղի ժամանակ։ 2010 թվականի երկրորդ կեսը Պալաուն խաղացել է Ուրուգվայի «Նասիոնալ» ակումբում, իսկ 2011 թվականի առաջին կեսն անցկացրել է մեքսիկական «Կրուս Ասուլ» ակումբի կազմում։ Այնուհետև հանդես է եկել բրազիլական «Լինենսե» ակումբում։

2012 թվականի սկզբիվ ուրուգվայցին խաղում է Պարագվայի «Գուարանի» ակումբում, բացառությամբ 2013 թվականի երկրորդ կեսը, երբ նա վարձավճարով խաղացել է բրազիլական «Ատլետիկո Պարանաէնսե» ակումբի կազմում։

## Ձեռքբերումներ
 «**Նասիոնալ**»
* Ուրուգվայի չեմպիոն (**1**)։ 2010/11
 «**Գուարանի**»
* Պարագվայի չեմպիոն (**1**)։ 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Պրոֆիլը worldfootball.net կայքում
* 

Կատեգորիա:Նասիոնալ Մոնտեվիդեոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերո Պորտենյոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ատլետիկո Պարանաենսեի ֆուտբոլիստներ
Հնդկական առևտրային իջևանատուն

աջից|մինի|250x250փքս| Հուշատախտակ
**Հնդկական առևտրային իջևանատուն** (), 17-րդ դարի ճարտարապետական և պատմական հուշարձան Ռուսաստանի Աստրախան քաղաքում։ Պատմական հուշարձանի ժամանակակից երկհարկանի շենքը քիչ է հիշեցնում հնդկական իջևանատան սկզբնական վիճակը, քանի որ բնօրինակ տեսքը խեղաթյուրել են բազմաթիվ շինությունները։

Առաջին անգամ հնդկական առևտրային իջևանատան մասին հիշատակվում է 1625 թվականի Կլյուչարյովյան տարեգրությունում. *«1625 թվականին [[պարսիկներ]]ը, [[հայեր]]ը և [[հնդիկներ]]ը կառուցեցին... իջևանատներ՝ հայկական, պարսկական և հնդկական քարե ասիական ծեսով, Փրկչի վանքից ոչ հեռու»*։ 1671-1672 թվականների Ստեպան Ռազինի ապստամբության ժամանակ հնդկական առևտրային շինություններն այրվեցին և 1673 թվականին վերակառուցվեցին։ 19-րդ դարի սկզբին թվականին շենքը վերակառուցվել է կլասիցիզմի ոճով։  19-րդ դարի կեսերին հնդիկները դադարեցրին իրենց առևտրային գործունեությունը Աստրախանում։

## Պատմություն
Վոլոդարսկու փողոցը, որտեղ գտնվում է իջևանատունը, նախկինում կոչվել է Հնդկական։ Հնդիկ վաճառականները Աստրախան են եկել առևտուր անելու դեռևս 17-րդ դարի սկզբին։

Ներկայում պահպանված շենքը կառուցվել է 1804-1806 թվականներին՝ գավառական ճարտարապետ Ստեպան Մարտինովի նախագծով, հնդիկ առևտրականների միության միջոցներով (որոշ աղբյուրներ նշում են առաջին գիլդիայի կոնկրետ վաճառականի՝ Սաբրա Մոգունդասովի անունը)։ Նախկինում այստեղ գտնվել է հնդկական առևտրային հին իջևանատունը, ենթադրաբար՝ փայտե։

Հնդիկ վաճառականները Աստրախան էին բերում համեմունքներ, անուշահոտություններ, քաղցրավենիք, մետաքս, ոսկի, թանկարժեք քարեր։ Ռուսաստանի կառավարությունը չէր միջամտում հնդիկների անձնական և հոգևոր կյանքին։

Աստրախանում հնդիկ վաճառականների թիվը, ըստ գրանցված տղամարդանց թվաքանակի, չէր գերազանցում 100-ը։ 19-րդ դարի կեսերին Հնդկաստանում բրիտանական իշխանության հաստատմամբ, Աստրախանում հնդկական առևտուրը բավական արագ անկում ապրեց, և հնդիկները շուտով լքեցին քաղաքը։ 1860 թվականից իջևանատան շենքում տեղակայվում էր քաղաքային հասարակական անկելանոցը։ 1862, 1884 և 1890 թվականներին շենքը վերանորոգվել է, ինչը հանգեցրել է նրա սկզբնական տեսքի փոփոխության։

## Ճարտարապետություն
Հնդկական առևտրային իջևանատունը Աստրախանում տարածված, ուշ կլասիցիզմի ոճով կառուցված խոշոր վաճառական առևտրային և բնակելի շինության տեսակ է։ Երկրորդ հարկում բնակելի սենյակներ էին, առաջին հարկում՝ առևտրի կետեր։ Երկհարկանի աղյուսե շենքի գլխավոր (արևելյան) ճակատը Վոլոդարսկու (նախկին Հնդկական) փողոցի երկայնքով է։ Պահպանված շենքը բնօրինակ իջևանատան միայն մի մասն է. շենքի հյուսիսային մասն ապամոնտաժվել է 1977 թվականին, իսկ 19-րդ դարի վերակառուցումները լրջորեն խաթարել են պահպանված ծավալների բնօրինակ տեսքը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Марков А. С., Львов С. Астрахань на старинных открытках.- Астрахань, 1999.
* Павловский А. Я. По историческим местам Астрахани. Волгоград, 1966.
* Путеводитель по Астрахани (под редакцией Девочкина Н. И.) — Волгоград, 1970.
* Путеводитель по Астрахани и области (под редакцией Смирнова Ю. С.) — Волгоград, 1979.
* Васькин Н. Заселение Астраханского края, Волгоград, Нижне-Волжское изд. 1973.

## Արտաքին հղումներ
* Индийское подворье в Астрахани

Կատեգորիա:Աստրախանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Դյուկ Ուդի

**Դյուկ Ուդի** (, ), նիգերիացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։

## Ֆուտբոլիստի կարերիա
1994-1995 թվականներին խաղացել է Նիգերիայի «Շուտինգ Ստարզ» ակումբում։ 1995 թվականին ակումբն առաջնությունում գրավում է առաջին տեղը, իսկ Դյուկը դառնում է Նիգերիայի գավաթակիր։ Նույն թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիայի առաջնություն, որտեղ խաղացել է «Գրասհոփեր» ակումբում։ Նույն թվականի սեպտեմբերին Չեմպիոնների լիգայում խաղացել է Ռեալ Մադրիդ ակումբի դեմ։ 1999 թվականին վերադարձել է Նիգերիա, Ջոս քաղաքի «Պլատու Յունայտեդ» ակումբի կազմում նվաճել է երկրի գավաթը։

## Ձեռքբերումներ
* Նիգերիայի ֆուտբոլի գավաթակիր. 1995, 1999
* Շվեյցարիայի առաջնության ոսկե մեդալակիր. 1995/96

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գրասհոպերի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ
Աղավնիճ դեղատու

**Աղավնիճ դեղատու** (), աղավնիճազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Ուղիղ քառանիստ ցողունով, մանր, անհոտ, հնգանդամ ծաղիկներով, 70 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Ստորին հակադիր տերևները կոթունավոր են, փետրաձև մասնատված և եռաբաժան, իսկ վերինները՝ պարզ և նստադիր։ Բաց մանուշակագույն ծաղիկները հավաքված են ցողունների գագաթներին՝ հասկանման ծաղկաբույլերում։ Ծաղիկն ունի անհավասար բլթակներով ձագարաձև խողովակ։ Պսակի խողովակում թաքնված են 4 առէջները։ Չոր պտուղը բաժանվում է 4 կնճռոտ, գորշ կամ շագանակագույն ընկուզիկների։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների խոնավ ճահճոտ վայրերում։ Հանդիպում է Տավուշի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արմավիրի, Արարատի մարզերում և Երևանում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղկող ցողունի վերին մասը, տերևները, արմատները, երբեմն նաև սերմերը։ Թուրմը կիրառում են կոկորդի և բերանի խոռոչի ողողումների համար, իսկ եփուկը (թրջոցների միջոցով)՝ մաշկային ցանի, որքինի, պսորիազի, ֆուրունկուլների բուժման համար և այլն։ Բույսը պարունակում է դաբաղանյութեր, ստերոիդներ, լորձանյութեր, եթերային յուղեր, միկրոտարրեր և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Աղավնիճազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Հայաստանի կատվազգիներ

thumb|Ասիական առյուծ

Հին ժամանակներում ժամանակակից Հայաստանի տարածքում հանդիպում էին մի քանի տեսակի կատվազգիների արեալներ։

Այսօրվա դրությամբ Հայաստանում բնակվում է մեծ կատուների մեկ տեսակ՝ առաջավորասիական ընձառյուծ (Panthera pardus ciscaucasica) և հինգ տեսակի մանր կատուներ՝ կովկասյան լուսան (*Lynx lynx dinniki* ), եղեգնակատու (Felis chaus chaus), անտառային կատու (Felis silvestris), մանուլ (Otocolobus manul) և տափաստանային կատու (Felis silvestris lybica)։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Առյուծները և վագրակատուները Հայաստանի տարածքից անհետացել են վաղուց, վագրերն այստեղ ապրել են մինչև 20-րդ դարի սկիզբը, ընձառյուծներն այս պահին ապրում են Հայաստանի տարածքում, սակայն նրանց թվաքանակը կազմում է մոտավորապես 5-7։

Վագրակատուները և առյուծները, որոնք բնակվել են Հայաստանում, պատկանել են ասիական ենթախմբին  (Acinonyx jubatus venaticus - ասիական վագրակատու, Panthera leo persica - ասիական առյուծ)։ Վագրերը, որոնք նախկինում ապրել են Հայաստանի տարածքում, պատկանել են թուրանական ենթատեսակին (Panthera tigris virgata - թուրանական վագր), սակայն այսօր դրանք համարվում են վերացած տեսակ։ Ընձառյուծներ այսօր կան Հայաստանում և պատկանում են առաջավորասիական ենթատեսակին. այն համարվում է ընձառյուծների ամենախոշոր ներկայացուցիչը։

## Ընձառյուծներ
[thumb|[Առաջավորասիական ընձառյուծ]]
Ընձառյուծների ժամանակակից արեալը Հայաստանում զբաղեցնում է մոտավորապես 2856,8 կմ² և զբաղեցնում է հարավային և հարավարևմտյան հատվածները (Վայոց ձոր, Արարատ (Խոսրով) և Սյունիք)։ Առաջավորասիական ընձառյուծը կամ կովկասյան ընձառյուծը մինչև 1970-ական թվականների սկիզբը ապրում էր ոչ միայն վերոնշյալ վայրերում, այլ Հայաստանի հյուսիսարևելյան հատվածներում՝ Սևանից հյուսիս, սակայն նրանց պոպուլյացիան անհետացել է։ 1972 թվականին առաջավորասիական ընձառյուծը ստացավ պահպանվող տեսակի կարգավիճակ, իսկ 1987 թվականին ներառվեց Կարմիր գրքում, որպես անհետացող տեսակ։

Այս գիշատչի տարածման արեալներից են՝ Գեղամա, Վայքի, Զանգեզուրի, Բարգուշատի և Մեղրու լեռները։ Հիմնական գործոնները, որոնք վտանգ են ներկայացնում Հայաստանի ընձառյուծներին, հետևյալն են՝ գերարածեցում, որսագողություն, հրդեհներ և մարդկային գործոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն
Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ
Կորթին պարտեզային

**Կորթին պարտեզային** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
15-30 սմ բարձրությամբ առանցքային արմատով, ուղիղ, քառանիստ, թավոտ ցողուններով միամյա խոտաբույս է։ Կարճակոթ, խաչաձև, հակադիր, ամբողջաեզր, գեղձիկներով պատված տերևները նշտարաձև են։ Փուխր, ձգված ծաղկաբույլեր կազմող մանր, երկշուրթ, ծաղիկները վերին տերևների անութներում աճում են օղակներով։ Հինգ ատամիկներով, զանգականման բաժակը խողովակաձև է։ Երկշուրթ,  բաց մանուշակագույն կամ սպիտակավուն, ուղիղ խողովակով պսակն ունի 4 երկուժ առէջ։ Պտուղը հասունանալիս բաժանվում է 4 եռանիստ ձվաձև, բաց շագանակագույն ընկուզիկների։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է լեռնային գոտիների չոր լանջերին և այգիներում։ Հանդիպում է Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Արմավիրի և Սյունիքի մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը ծաղիկներով։ Ցողունն ու տերևներն ունեն հաճելի սուր համ։ Կորթինը պարունակում է դաբաղանյութեր, լորձանյութեր, եթերային յուղեր, խեժ։ Տարբեր երկրներում որպես համեմունք կիրառում են ինչպես բանջարեղենային, այնպես էլ մսային և ձկնային կերակրատեսակներ պատրաստելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Իգոր Ղահրամանյան

**Իգոր Ղահրամանյան** (), ռուս բժիշկ և քաղաքական գործիչ, Դաշնության խորհրդի անդամ (2017 թվականից)։

## Կենսագրություն
1986 թվականին ավարտել է Յարոսլավլի պետական բժշկական ինստիտուտը, 2000 թվականին ստացել է բարձրագույն իրավաբանական կրթություն ՊավելԴեմիդովի անվան Յարոսլավլի պետական համալսարանում։ Տնտեսագիտության թեկնածու։

1986 թվականին սկսել է աշխատել որպես հոգեբույժ Յարոսլավլի մարզային կլինիկական հոգեբուժական հիվանդանոցում՝ ծառայողական աստիճաններով հասնելով բաժանմունքի վարիչին։ 1991 թվականից աշխատել է որպես լաբորանտ Յարոսլավլի պետական բժշկական ինստիտուտում, 1992 թվական ին դարձել է հոգեբուժության ամբիոնի ասիստենտ։ 1994 թվականին նշանակվել է ինստիտուտի վարչատնտեսական պրոռեկտոր, իսկ ավելի ուշ՝ սոցիալ-տնտեսական հարցերի գծով։ 2001 թվականից միաժամանակ եղել է Յարոսլավլի պետական բժշկական ակադեմիայի հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման ամբիոնի դոցենտ։

2007 թվականին նշանակվել է Յարոսլավլի մարզի առողջապահության և դեղագործության դեպարտամենտի տնօրենի առաջին տեղակալ, իսկ ավելի ուշ՝ դեպարտամենտի տնօրեն։

2012 թվականի հունիսի 18-ին Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության կարգադրությամբ նշանակվել է Ռուսաստանի Դաշնության առողջապահության նախարարի տեղակալ։

Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2014 թվականի հուլիսի 10-ի որոշմամբ նշանակվել է առողջապահության նախարարի առաջին տեղակալ։

2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Յարոսլավլի մարզի նոր նահանգապետ Դմիտրի Միրոնովն իր հրամանագրով Իգոր Ղահրամանյանին նշանակել Է Դաշնության խորհրդի անդամ և այդ պաշտոնում փոխարինել Վիկտոր Ռոգոցկիին (հրամանագիրն ուժի մեջ է մտել սեպտեմբերի 20-ին)։

## Պետական մրցանակներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան (2005)՝ առողջապահության, բժշկական գիտության զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար
*Բարեկամության շքանշան (2014)՝ Կազանի XXVII համաշխարհային ամառային ունիվերսիադայի նախապատրաստման և անցկացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար
*Պատվո Շքանշան (2014)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան (2016)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ
Կատեգորիա:Ռուս հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Ֆարհադ Խալիլով

**Ֆարհադ Կուրբան օղլի Խալիլով** (, ), Ադրբեջանի նկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ (2002), Արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ադրբեջանի նկարիչների միության նախագահ։

## Կենսագրություն
Ֆարհադ Խալիլովը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Բաքվում։ Նա սովորել է թիվ 23 միջնակարգ դպրոցում։ 1961-1966 թվականներին սովորել է Ազիմ Ազիմզադեի անվան գեղարվեստի դպրոցում։ 1969-1975 թվականներին շարունակել է իր ուսումը Մոսկվայի պոլիգրաֆիական ինստիտուտում։ 1987 թվականին Ֆարհադ Խալիլովը ընտրվել է Ադրբեջանի նկարիչների միության նախագահ։ Աբխերոնի մոտիվները կարևոր դեր են խաղում Ֆարհադ Խալիլովի ստեղծագործության մեջ։

2006 թվականին Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ Ֆարհադ Խալիլովը ադրբեջանական արվեստի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար պարգևատրվել է «Փառքի» շքանշանով։ 2017 թվականին պարգևատրվել է ԱՊՀ-ի «Միության աստղ» մրցանակով։

## Տես նաև
* Ադրբեջանի նկարիչների միություն
* Սաթթար Բախլուլզադե
* Ազիմ Ազիմզադե
* Բեհրուզ Քենգերլի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Եղեսպակ մշկընկուզային

**Եղեսպակ մշկընկուզային** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Առանցքային արմատով, մեղրատու, նաև աճեցվող բազմամյա կիսաթուփ բույս է։ 90-120 սմ բարձրությամբ ուղիղ, հաստ, քառանիստ ցողունները թավոտ են։ Ստորին մակերեսի վրա ցայտուն երևացող կնճռոտ ջղերով հակադիր, կոթունավոր տերևները ձվաձև են։ Ողկույզանման ծաղկաբույլեր առաջացնող կարճ ծաղկակոթերով, երկշուրթ ծաղիկներն տերևանութներում դասավորված են օղակաձև։ Ծաղկակոթերն ու բաժակը ծածկված են բազմաբջիջ գեղձային մազիկներով։ Ծաղկակից, թաղանթային, վարդագույն տերևները ձվաձև են։ Խողովակ ունեցող պսակը երկնագույն-վարդագույն է։ Երկշուրթ պսակի վերին շուրթը սաղավարտաձև է, ստորինը՝ եռաբլթակ, լայն միջին բլթակով և երկարավուն կողքային բլթակովներով։ Պտուղները հարթ, գորշ շագանակագույն, մանր, էլիպսաձև ընկուզիկներ են։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է քարքարոտ լանջերին, թփուտներում, երբեմն դաշտերում։ Հանդիպում է Տավուշի, Վայոց ձորի, Գեղարքունիքի, Արմավիրի, Արարատի և Սյունիքի մարզերում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը։ Արմատներում կուտակվում են հակաուռուցքային ակտիվություն ունեցող կումարիններ։ Եղեսպակի թարմ կամ չոր տերևները և ծաղկաբույլերն օգտագործում են որպես համեմունք հրուշակեղենի որոշ տեսակներ պատրաստելու համար, օծանելիքի արտադրության մեջ, օղու և լիկյուրների, ինչպես նաև հաճելի հոտով քաղցր ըմպելիքներ պատրաստելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Գերասիմ Հովսեփյան

**Գերասիմ Սարգիսջանի (Սարգսի) Հովսեփյան** (), հայ բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1954 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1968 թվականից։

## Կենսագրություն
Գերասիմ Հովսեփյանը ծնվել է 1923 թվականի մայիսի 10-ին, Շուշիքենդ (Ասկերանի շրջան) գյուղում։ 1941 թվականին ավարտել է Կարմիր գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ 1941-1944 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ Զորացրվելուց հետո սովորել է Ստեփանակերտի երկամյա մանկավարժական ինստիտուտում։ 1945- 1949 թվականներին ուսուցչություն է արել Քռասնի, Խնձրիստան և Դաշուշեն գյուղերում։ 1950 թվականից աշխատել է «Սովետական Ղարաբաղ» օրաթերթում՝ որպես ավագ սրբագրիչ։

## Երկեր
* Քննություն, Բաքու, 1955, 92 էջ։
* Երկիր իմ հայրենի, Բաքու, Ազերնեշր, 1970, 36 էջ։
* Արևային նվագներ, Բաքու, Ազերնեշր, 1970, 36 էջ։
* Զինվորի երգը, Բաքու, Ազերնեշր, 1976, 52 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Կապան)

**Վազգեն Սարգսյանի բրոնզե կիսանդրի**, գտնվում է Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի Բաղաբուրջի հուշահամալիրում։

## Բացում
ՀՀ ազգային հերոս Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրու բացումը տեղի է ունեցել 2015 թվականի ապրիլի 2-ին։ Հուշարձանը գտնվում է Կապանի Բաղաբուրջի հուշահամալիրում։ Կիսանդրու հեղինակը քանդակագործ Նարեկ Օրդյանն է։ Բացման արարողությանը ներկա են եղել մի շարք պաշտոնատար անձինք և Վազգեն Սարգսյանի եղբայր Արմեն Սարգսյանը։ Կիսանդրու բացմանը հոգեհանգստի կարգ է կատարել Կապանի հոգևոր հովիվ Տեր Վահան քահանա Հեբոյանը։

## Տես նաև
* Վազգեն Սարգսյանի հուշարձան (Արարատ) 
* Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Երևան)
* Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Վաղարշապատ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կապանում կանգնեցվել է ազգային հերոս Վազգեն Սարգսյանի պղնձաձույլ կիսանդրին

Կատեգորիա:2015 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ
Իսրայել Պետրոսյան

**Իսրայել Առստամի Պետրոսյան**,  **Իսպետ** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։

## Կենսագրություն
Իսրայել Պետրոսյանը ծնվել է 1909 թվականի հունվարի 31-ին, Ղշլաղ գյուղում։ 1932 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումը։ 1932-1937 թվականներին, որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ, աշխատել է Խնձրիստան և Բադարա գյուղերի դպրոցներում։ 1938-1941 թվականներին եղել է Ստեփանակերտի «Երիտասարդ բոլշևիկ» մարզային կոմերիտական թերթի պատասխանատու քարտուղարը։ 1942- 1943 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1945-1969 թվականներին աշխատել է «Սովետական Ղարաբաղ» թերթի խմբագրությունում։ Ռուսերեն լույս է տեսել Պետրոսյանի «Առակներ» գիրքը (Բաքու, 1963): 1982 թվականից բնակվել է Երևանում։

## Երկեր
* Զավակները (պատմվածք), Ստեփանակերտ, «Սովետական Ղարաբաղ» թերթի հրատարակչություն, 1943, 16 էջ։
* Առակներ, Բաքու, Ազերնեշր, 1955, 32 էջ։
* Առակներ, Բաքու, Ազերնեշր, 1961, 120 էջ։
* Աղվեսը և այբուբենը (առակներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1970, 56 էջ։
* Ձեռնտու պատիժ (առակներ), Երևան, «Հայաստան», 1971, 16 էջ։
* Ամեն մեկը իր դերում (առակներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1976, 96 էջ։
* Կաղնին և քամին, 1982։
*Հուշեր և դեպքեր իմ կյանքից։ Ստեփանակերտ։ Սոնա, 2012։ ISBN 9789994158768:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Աստրախանի հեռուստաաշտարակ

**Աստրախանի հեռուստաաշտարակ** (), Ռուսաստանի Աստրախան քաղաքի Լյախովի փողոցում գտնվող հեռուստատեսային աշտարակ, որի բարձրությունը 180 մ է։ 3803 КМ նախագծով (հաղորդիչ անտենաների կառուցման նախագիծ ԽՍՀՄ-ում 1954-1972 թվականներին, որով տարբեր քաղաքներում՝ Աստրախան, Բլագովեշչենսկ, Դոնի Ռոստով, Սոչի, Սամարա և այլն, կառուցվել են հեռուստատեսային աշտարակներ) պողպատե ցանցաձև աշտարակը կառուցվել է 1967 թվականին։ Հողմակայուն է։ Քաղաքի դոմինանտներից մեկն է. հեռուստատեսային աշտարակը տեսանելի է 10 կմ հեռավորությունից։ Հեռուստաաշտարակի վրա 2010 թվականին տեղադրված լուսարձակը այն դարձրել է քաղաքի իրական զարդը։ Էներգախնայողության տեսանկյունից Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցվելու թեկնածու է։

## Պատմություն
Գիշերային ժամերին Ցածրադիր Պովոլժիեի մայրաքաղաքի ցանկացած կետից նկատելի են Աստրախանի հեռուստատեսային աշտարակի լույսերը։ Այն, ինչպես և նրա ռոստովյան նմանակը, կառուցվել է տիպային նախագծով Մոսկվայի պողպատե կառուցվածքների գործարանում։ Այն կարելի է գնահատել որպես ինժեներական արվեստի գլուխգործոց, քանի որ շինարարությունը ավարտվել է 1967 թվականին, շահագործման հաշվարկային ժամանակը եղել է 15 տարի, սակայն պողպատի բարձր որակի և բարձրորակ ամրության պաշարն ապահովում են կառույցի անվտանգ շահագործումը մինչ օրս։ Ավելին, 2014 թվականին աշտարակում տեղադրվել է լուսապրոյեկցիոն համակարգ, որը կառույցը դարձրել է քաղաքի տեսարժանություններից մեկը։

## Տեխնիկական մանրամասներ
Աշտարակի բարձրությունը անտենաների հետ 180 մ է, այն տեսանելի է 10 կմ հեռավորությունից, բոլոր տարրերը կարմիր են։ Լուսավորման համակարգը նախագծված և հավաքված է՝ հաշվի առնելով ճարտարապետական լուսավորության վերջին նվաճումները։ Լուսարձակումը կատարվում է RGB գունադինամիկ սարքերի օգնությամբ, աշտարակի երկայնքով ձգվում են 26 հազար LED լամպերով մալուխներ։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը թույլ է տվել նվազեցնել էներգիայի սպառումն այնքան, որ Աստրախանի հեռուստաաշտարակը Գինեսի ռեկորդների գրքում ներառելու հայտ է ներկայացվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Աստրախանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Հեռուստաաշտարակներ
Իսեսակի

, քաղաք Ճապոնիայի Գունմա պրեֆեկտուրայում։ 2015 թվականի փետրվար ամսի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 208 705 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 1500 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 139․44 կմ2 տարածք։

## Աշխարհագրություն
Իսեսակին գտնվում է Կանտո հարթավայրում՝ Գունմա պրեֆեկտուրայում։ Հարավում սահմանակցում է Սայիտամա պրեֆեկտուրային։ Քաղաքի կենտրոնը գտնվում է Մաեբասի քաղաքից 15 կմ հեռավորության վրա, իսկ Տոկիոյից՝ 95 կմ։
*Գետեր՝ Տոնե գետ, Հիրոսե գետ

### Հարևան բնակավայրեր
* Գունմա պրեֆեկտուրա
** Նաեբասի
** Կիրյու
** Օտա
** Միդորի
** Տամամուրա
* Սայտամա պրեֆեկտուրա
** Հոնձյո
** Ֆուկայա

### Կլիմա

## Քույր քաղաքներ
*  Տերադոմարի, Ճապոնիա, բարեկամ քաղաք 1986 թվականից
*  Սփրինֆիլդ, ԱՄՆ, 1986 թվականից
*  Մաանշան, Անհոյ, Չինաստան, բարեկամ քաղաք 1989 թվականից։

## Հայտնի անձինք
*Միցուրո Ադատի, մանգա նկարող
*Ցուտոմո Ադատի, մանգա նկարող
*Ացուշի Իմարուոկա, հնչյունավորող
*Տակաշի Իշիզեկի, քաղաքական գործիչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Քաղաքի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի հատուկ քաղաքներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Գազարը կորեական ձևով

**Գազարը կորեական ձևով** (կորեական գազար), մանր և երկար կտրտած գազարից, սխտորից, բուսական յուղից և համեմունքներից (օրինակ՝ գինձ, մեխակ) պատրաստված  աղցան (խորհրդային կորեացիների)՝ բնորոշ կորյո-սարամներին։

Հանդիսանում է հենց կորյո-սարամների հայտնագործությունը, որը զարգացել է կորեական խոհանոցում։ Այս ուտեստի ստեղծմանը հանգեցրել է կորյո-սարամներին բնորոշ կիմչի և այլ պանչանների պատրաստման համար անհրաժեշտ բաղադրիչների դեֆիցիտը։

## Ստեղծման պատմություն
[մինի|300փքս|Կորեական գազարի վաճառք [Թուրքմենստանում]]
Կրեական ձևով գազարի պատրաստումն ավանդաբար եկել է կորեական կիմչի ուտեստ պատրաստումից։ Քանի որ ԽՍՀՄ-ում դժվար էր գտնել իրական բաղադրատոմսում առկա բաղադրիչներից պեկինյան կաղամբը, այդ իսկ պատճառով սկսեցին ուտեստին ավելացնել գազար։ Ժամանակի ընթացքում գազարն ամբողջությամբ դուրս մղեց պեկինյան կաղամբը, այդ իսկ պատճառով ուտեստը մնաց միայն գազարով և համեմունքներով։

## Բաղադրություն
Գազարը կորեական ձևով պատրաստելու համար անհրաժեշտ բաղադրիչներն են՝
* գազար (1 կգ)
* սխտոր (3 ատամ)
* աղացած գինձ (բույսի աղացած սերմերը՝ 1 թեյի գդալ), երբեմն փոխարինվում է քունջութով
* աղացած կարմիր պղպեղ (1 թեյի գդալ)
* սև պղպեղ (1 ճաշի գդալ)
* քացախ 70 %-ոց (1 թեյի գդալ)
* կերակրի աղ (½ թեյի գդալ)
* շաքարավազ (2 ճաշի գդալ)
* սոխ (օգտագործվում է բուսական յուղը դաղելիս, պատրաստի ուտեստի մեջ բացակայում է)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Գազարը կորեական ձևով
* Կորեական գազարի բաղադրատոմս 
* Գազարը կորեական ձևով աղցան

Կատեգորիա:Կորեական խոհանոց
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Տոլստոյի հրապարակ (Դոնի Ռոստով)

**Տոլստոյի հրապարակ** (), Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի հրապարակներից մեկը, որը գտնվում է Պրոլետարսկի շրջանում։

Տոլստոյի հրապարակը Դոնի Ռոստով քաղաքի չորս հրապարակներից մեկն է, որոնք շրջապատում են Նախիջևանի շուկան։ Հարակից Ազատության հրապարակից այն ձգվում է հյուսիսարևմտյան ուղղությամբ մինչև 26-րդ գիծ փողոցը, նրա երկարությունը 350 մետր է։ Նախիջևանի շուկայի շուրջը տեղակայված են նաև Կարլ Մարքսի հրապարակը և Բազարնայա հրապարակը։

## Պատմություն
ձախից|մինի|260x260փքս| Տոլստոյի հրապարակը և Ալեքսանդր Նևսկի եկեղեցին (աջից)
Մինչև 1908 թվականը հրապարակը կոչվում էր Պոլիցեյսկայա (Ոստիկանական), 1908 թվականից մինչ օրս այն կրում է Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյի անունը և այդպես է կոչվել Նոր Նախիջևանի քաղաքային դումայի նախաձեռնությամբ՝ նշանավոր գրողի ութսունամյակի պատվին։

Հրապարակում եղել է Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկի եկեղեցին՝ ուղղափառ տաճար, որը կառուցվել էր 1896 թվականին և ոչնչացվել 1937 թվականին։

## Տեսարժան վայրեր
[աջից|մինի|267x267փքս| [Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)|Սուրբ Հարություն հայկական եկեղեցին]]
Հրապարակում գտնվում են.

* Հայկական Սուրբ Հարություն եկեղեցի  (թիվ 2B)
* Տուն, որտեղ 1915-1920 թվականներին ապրել է նկարիչ Հմայակ Արծաթպանյանը (թիվ 3)
* Անդրիաս Կողբեթլիևի եկամտաբեր տուն (նաև վերաբերում է Ազատության հրապարակին)

Տոլստոյի հրապարակի և Կարլ Մարքսի հրապարակի միջև գտնվում է պուրակ, որտեղ վառվում է Հավերժական կրակ և կանգնած է հայազգի ըմբշամարտիկ, օլիմպիական չեմպիոն (2000 թվական, Սիդնեյ) Վարդերես Սամուրղաշևի արձանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաին հղումներ
* Выявленные памятники, находящиеся на учёте в Администрации Ростовской области

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հրապարակներ
Կատեգորիա:Փողոցներ այբբենական կարգով