open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Երիցվանք (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

**Երիցվանք**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկետնտրոնից գտնվում է 90 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 127 կմ հեռավորության վրա։

Ամիրյան, Երվանդակերտ և Կրմեն գյուղերի հետ միասին կազմում է Երիցվանք համայնքը։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավային հատվածում` Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Սյունիքի Կովսական գավառում։ Բնակավայրը տեղաբաշխված է Հակարի գետի ստորին հոսանքի աջափնյա հարթավայրում։ Բնակավայրից ոչ շատ մեծ հեռավորության վրա է գտնվում Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը։

Համայնքը հարթավայրային է, ունի 4766,0 հա տարածք, որից 2376,1 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 1953,6 հա անտառային հողեր։ Երիցվանք համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Հագարի գետը։

Համայնքի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 7 գործող անհատական ջրհորներ։

## Պատմություն
18–րդ դարի սկզբներին Ամիրյանը գտնվում էր Սյունիքի իշխանության Գիլաբերդ գավառում։

18–րդ դարի երկրորդ կեսին և 19-րդ դարի սկզբներին Ղարաբաղի և Նախիջաևանի խաների ու քրդական ցեղերի ճնշման տակ տարածաշրջանի բնակավայրերը հայաթափվել էին։ Այս հանգամանքն էլ պատճառ դարձավ, որ տվյալ գավառի գյուղերի, այդ թվում՝ Ամիրյանի պատմական անցյալի մանրամասներն և անգամ անունը մոռացության մատնվեն։

Բերրի և ջրարբի հողերի վրա աչք տնկած թուրք և քուրդ խաշնարած ցեղերի ներկայացուցիչները տեր դարձան հայերի տներին ու ունեցվածքին։ Նրանք գյուղին տվեցին Սարալի անունը։

Մի քանի տասնամյակի ընթացքում եկվորները հիմնահատակ կործանել են հայկական պատմամշակութային արժեքները։ Խորհրդային տարիներին դա առավել ծրագրված բնույթ ստացավ։ Այսօր այդ հուշարձանների հետքերն անգամ չեն երևում։

Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ–ին։

Ամիրյանը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականի Զանգելանի շրջանի կազմում։

Ազատագրվել է 1993 թվականի հոկտեմբերին, բնակեցվել է 1997 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
Երիցվանք համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 241 մարդ, կա 68 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 41 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գյուղեր
Օնիկ Անդրյան

**Օնիկ Անդրյան** (3 հունիսի, 1962, Մարտակերտ - 20 նոյեմբերի, 1992, Կիչան, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Օնիկ Անդրյանը ծնվել է 1962 թ. հունիսի 4-ին Մարտակերտ քաղաքում։ Ավարտել է Մարտակերտի միջնակարգ գիշերօթիկ դպրոցը։ Դիլիջանի պրոֆտեխուսումնարանում ստացել է դերձակի մասնագիտություն։ 1982 թ. աշխատել է Մարտակերտի կենցաղսպասարկման կոմբինատում։ Ծառայել է Խաբարովսկ քաղաքում տեղակայված տանկային զորամասում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Մարտակերտի ավտոշարասյան բազայում, սովորել Ստեփանակերտի ավտոդպրոցում։ Մասնակցել է Ղարաբաղյան շարժմանը։ Զոհվել է 1992 թ-ի նոյեմբերի 20-ին Մարտակերտի շրջանի Կիչան գյուղում։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի Հուշահամալիրում։ 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունիսի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 20 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Մարտակերտ քաղաքում ծնվածներ
Թովմասար (գյուղ, Արցախ)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Թովմասար** (ադրբեջանական անվանումը՝ Չուլլու), գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 58 կմ հարավ-արևելք՝ Հակարի գետի ստորին հոսանքի ձախափնյա ձորալանջին։

## Պատմություն
Ազատագրվել է 1993 թվականի հոկտեմբերին, բնակեցվել է 1999 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2000 թվականի մարտի 10-ին Արցախի օրենքով Չուլլուն վերանվանվել է Թովմասար։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով բնակավայրը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2003 թվականի տվյալներով 30 մարդ է։

## Տնտեսություն
Զբաղվում են երկրագործությամբ։

## Ծանոթագրություններ
Իշխանաձոր (Քաշաթաղի շրջան)

**Իշխանաձոր**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 62 կմ հարավ-արևելք, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 105 կմ հեռավորության վրա՝ Հակարի գետի ափին։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է ԱՀ հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Արցախի Պարսկանք գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Հակարի գետի ձախ ափին հարթավայրային մասում։ Բնակավայրը աչքի է ընկնում գեղատեսիլ բնությամբ։ Գյուղից ոչ շատ մեծ հեռավորության վրա է գտնվում Իրանի Իսլամական հանրապետությանը։

Համայնքը հարթավայրային է, ունի 1700,0 հա տարածք, որից 1425,6 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 120,6 հա անտառային հողեր։ Իշխանաձոր համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Հագարի գետը։

Համայնքի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 40 գործող անհատական ջրհորներ։

## Պատմություն
Բնակավայրի անվան և պատմության վերաբերյալ սկզբնաղբյուրներում առայսօր հիշատակություններ չեն հայտնաբերվել։

18-րդ դարի երկրորդ կեսին և 19-րդ դարի սկզբներին թրքախոս քրդերին հաջողվեց հայերին դուրս մղել Արաքսի ափամերձ տարածքներից։

Բնաշխարհագրական միջավայրը հարմարավետ էր, և հայկական նախկին բնակավայրերի առկայությունը հնարավորություն ընձեռեց նրանց՝ արագ յուրացնելու նոր տարածքներ։ Նախկինում գոյություն ունեցած հայկական բնակավայրը եկվորները անվանել էին Խանլըղ։

Բնակավայրում և նրա շրջակայքում եղած հայկական հուշարձանները նրանց բնակարանների և օժանդակ շինություներրի կառուցման համար շինանյութ դարձան։

Խորհրդային տարիներին՝ 1930 թվականին գյուղն ընդգրկված էր ԱԽՍՀ Կուբաթլուի շրջանի կազմի մեջ։ Գյուղն Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի կողմից ազատագրել է 1993 թվականի հոկտեմբերի վերջերին։

Ազատագրվել է 1993 թվականի հոկտեմբերին, բնակեցվել է 1998 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2014 թվականին Արցախի ազգային վիճակախաղից ստացած հասույթով Իշխանաձորում կառուցվում է 34 տուն։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2003 թվականի տվյալներով 211 մարդ է։ 2015 թվականին Իշխանաձոր համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում էր 204 մարդ, կար 63 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Զբաղվում են երկրագործությամբ և այգեգործությամբ։

## Հասարարակական կառույցներ
2000 թվականի սեպտեմբերից Իշխանաձորում գործում էր Հովհաննես Թումանյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ Այն ուներ եռահարկ շենք։ 2017 թվականին ԱՀ կառավարության «Քաշաթաղ» բարեգործական հիմնադրամի և «Հայրենասեր» կազմակերպության ջանքերով դպրոցական շենքը վերանորոգվել և կահավորվել է նոր գույքով։

Իշխանաձորի զարգացման նպատակով նոր թաղամասում Քաշաթաղ բարեգործական հիմնադրամի և ԱՀ կառավարության հովհանավորությամբ կառուցվել են բնակարաններ և 2016 թվականի օգոստոսին հանձնվել շահառուներին՝ նորաստեղծ և բազմանդամ ընտանիքներին։

Տնտեսության զարգացման նպատակով կառուցվել են Իշխանաձոր-1, Իշխանաձոր-2, Իշխանաձոր-Աջափնյա ոռոգման ջրատարները, բացվել բուժամբուլատորիա, մեքենատրանսպորտային կայան, «Ջրմուղ» ՓԲԸ-ն։

2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 34 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իշխանաձոր գյուղի մասին 
* Վիճակախաղի հասույթով Իշխանաձորում նոր թաղամաս է կառուցվելու  

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Հանքափող

մինի|Հանքափողի բարձրացման մեխանիզմ
**Հանքափող**, հանքարանային դաշտի սահմաններում ստորգետնյա աշխատանքների համար երկրի մակերևույթ անմիջական ելք ունեցող, համեմատաբար մեծ լայնական հատվածքով ու խորությամբ, ուղղաձիգ կամ թեք ստորգետնյա բացող փորվածք։ Հանքափողերը լինում են հետախուզական, շահագործման, ստորգետնյա աշխատանքների սպասարկման (հորաններ), գլխավոր և օժանդակ։ Օգտակար հանածոները երկրի մակերևույթ են հանվում հիմնականում գլխավոր հանքափողերով։ Օժանդակ հանքափողերն օգտագործվում են օդափոխման, ջրահեռացման և այլ նպատակներով։ Գոյություն ունեն նաև կույր հանքափողեր, որոնք երկրի մակերևույթ անմիջական ելք չունեն։

Կատեգորիա:Հանքային գործ
Խաչգետիկ

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Խաչգետիկ**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 38 կմ հարավ-արևելք։ Մտնում է Աղավնատուն համայնքի մեջ։

Սաֆիյան անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետւթյան արևմտյան հատվացում Քաշաթաղի շրջանում նաղկինում Արցախի Բերձոր գավառում։ Բնակավայրը տեղակայված է Հակարի գետի միջին հոսանքի ձախափնյա ձորալանջին։

## Պատմություն
19-րդ դարում քրդական ցեղերի ճնշման տակ տարածաշրջանի հիմնականում հայաթափվել էին։ Սաֆիան գյուղի հարևանությամբ էր գտնվում Արցախի վաղ միջնադարյան բնակավայրերից մեկը Խաչգետիկը, որի հետքերը մինչև այսօր տեսանելի են։

19-րդ դարի երկրրորդ կեսին Սաֆիանում բնակություն էին հաստատել թրքախոս քոչվոր քրդերի մի քանի ընտանիքներ։ 
Մի քանի տասնամյակի ընդացքում Սաֆիան և Խաչգետիկ գյուղերում գտնվող պատմամշակութային հուշառձանները  թուրքերի և քրդերի կողմից համայնատարած ավերվել են։

Սաֆիանը 1923 թվականին թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդստանի,  իսկ  1930 թվականին Լաչինի շրջանի կազմի մեջ։ 1995 թվականին ՀՀ բնակավայրերից, մասնավորապես Երևանից և Գյումրիից այստեղ  հաստատվեցին մի քանի ընտանիք։

Ադրբեջանում խորհդային կարգերի հաստատվելուց հետո Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։

Քանի որ վերոհիշյալ գյուղը և նրա շրջակայքում գտնվող մյուս բնակավայրերը  ԼՂԻՄ-ին առավել մոտ էին գտնվում,ուստի խորհրդային տարիներին Բաքվի իշխանությունների կողմից արագ բնակեցվում էին է թուրքերի և քուրդ նոր ընտանիքներով։

Ազատագրվել է 1993 թվականի սեպտեմբերին, բնակեցվել է 1999 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2003 թվականի տվյալներով 32 մարդ է։ 2015 թվականին Խաչգետիկ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 47 մարդ, կա 11 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Զբաղվում են անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։

## Ծանոթագրություններ
Խաչինտափ

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Խաչինտափ**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 45 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Շալուա գետի ձախափնյա ձորալանջին։ Բնակավայրը ընդգրկված է Վակունիս համայնքի կազմում։

## Պատմություն
Սամվել Կարապետյանը վերոհիշյալ բնակավայրը Գտիչ վանքի 1246 թվականի  շինարարական արձանագրության մեջ հիշատակված Խաչինամարգը գյուղի հետ վերապահումով համադրելի է համարում։

18–րդ դարի երկրորդ կեսին և 19–րդ դարի սկզբներին Ղարաբաղի խաների և քրդական ցեղերի բռնի ներգործության տակ տարածաշրջանի բնակավայրերը հայաթափվել էին։

Այս հանգամանքն էլ պատճառ դարձավ, որ գավառի գյուղերի, ներառյալ` Խաչին տափի պատմական փաստերը և անգամ անունը մոռացության մատնվեն։

19–րդ դարի սկզբներին լքված գյուղում հաստատվել էին քուրդ խաշնարած մի քանի ընտանիքներ։ Գյուղը նրանք անվանակոչեցին Խաչինյալը։
Հնարավոր է, որ հնում վերոհիշյալ գյուղի անվան սկզբնամասը ունեցել է Խաչին բառարմատը։ Պարզապես եկվոր քրդերն այն փոփոխությունների են ենթարկել և դարձրել Խաչինյալը։

Մի քանի տասնամյակի ընթացքում գյուղում հաստատված եկվորները հիմնահատակ կործանել են հայկական պատմամշակութային արժեքները։ Խորհրդային տա-րիներին դա առավել ծրագրված բնույթ ստացավ։ Այսօր այդ հուշարձաններից հետք անգամ չի մնացել։

Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ–ին։ Խաչին տափը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին՝ Լաչինի շրջանի կազմում։

Ազատագրվել է 1993 թվականի մարտի 31-ին, բնակեցվել է 1995 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով 9 մարդ է։ 2015 թվականին Խաչինտափ գյուղում բնակվում էր 3 մարդ, կար 1 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Զբաղվում են անասնապահությամբ։

## Հասարակական կյանք
Գյուղը էլեկտրաֆիկացված էր։ Խմելու ջրի հարցը լուծվել էր անհատական կարգով` բնական աղբյուրների հաշվին։

Հեռուստատեսությունը, ռադիոն, բջջային և անլար հեռախոսակապը, ինտերնետ ծառայությունները բնակչությանը հասանելի էին։

## Ծանոթագրություններ
Հանքառաջացման գործընթացներ

**Հանքառաջացման գործընթացներ, ** հանքանյութի կուտակման պրոցես, որն ընթանում է երկրակեղևում և ենթակեղևային շերտում տարրերի ածանցման ու փոխադրման միջոցով և հանգեցնում մետաղային հանքավայրերի ձևավորմանը։ 

Հանքառաջացման գործընթացները միներալառաջացման պրոցեսների բաղկացուցիչ մասն են։ Նրանց համար կարևոր են նյութի և էներգիայի աղբյուրները, միջավայրի բնույթը, ռեակցիայի տիպը և այլն։ Նյութի և էներգիայի աղբյուրները սերտորեն կապված են ներծին պրոցեսների՝ երկրակեղևի խոր հորիզոններից նյութի (մագմայի կամ հեղուկ և գազանման լուծույթների) ներբերման հետ։ Ներծին հանքառաջացման գործընթացները ստորաբաժանվում են մագմածին, պեգմատիտային, պնևմատոլիտային, մետասոմատիկ, հիդրոթերմալ տիպերի։ 

Կատեգորիա:Հանքառաջացում
Արմեն Անտոնյան

**Արմեն Անտոնյան** (25 հուլիսի, 1967, Ստեփանակերտ - 12 հունիսի, 1992, Ասկերան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Արմեն Անտոնյանը ծնվել է 1967 թ. հուլիսի 25-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Ավարտել է թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի 4-րդ կուրսի ուսանող էր, երբ սկսվել է Արցախին պարտադրված պատերազմը։ ԼՂՀ Պաշտպանության բանակում ծառայել է որպես կապավոր, այնուհետև տեղափոխվել տանկային գումարտակ՝ որպես նշանառու-օպերատոր։ Զոհվել է 1992 թ. հունիսի 12-ին Ասկերանում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 12 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Խերխան

**Խերխան**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում՝ շրջկենտրոնից 33 կմ հարավ-արևմուտք՝ 1000 մ բարձրության վրա։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում, մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 46 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքը՝ 915,64 հա։

Համայնքն ապահովված է էլեկտրաէներգիայով։ Հասանելի են ռադիոն, հեռուստատեսությունը և ինտերնետ ծառայությունը։ Այստեղ գործում է 2․5G բջջային կապի համակարգ, առկա է անլար հեռախոսակապ։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 915,64 հա տարածք, որից 746,35 հա գյուղատնտեսական նշանակության, իսկ 138,б8 հա անտառային հողեր։ Սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։ Ջրամատակարարումն իրականցվում է համայնքի կողմից։ Համայնքի տարածքում առկա են 4 աղբյուրներ՝ «Թլեն», «Գյուղամեջի», «Դերին» և «Մելուն»։

## Մասնակցությունը Արցախյան ազատամարտին
Խերխանի ազատամարտիկները ներառվել են Մաճկալաշենի գումարտակի կազմում։ Խերխանից զոհվել է 1 ազատամարտիկ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Խերխան համայնքի բնակչությունը կազմում է 140 մարդ։ Համայնքում գործող հիմնական դպրոցում սովորում են 15 աշակերտներ։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ, պտղաբուծությամբ, հացահատիկային բույսերի մշակությամբ։

## Տրանսպորտ
Համայնքային ենթակայության ճանապարհները բնահողային են։ Տրանսպորտային կապը կարգավորված է, կատարվում են կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ։

## Պատմամշակույթային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ Սբ․ Գևորգ եկեղեցի (XlX դ․), գերեզմանոց «Խաչեր» (Xl-XlV դդ․), աղբյուր (XlX դ․), հաշվառված 3 հուշարձան։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, հիմնական դպրոց, մշակույթի տուն, բուժկետ։ Համայնքում գործում է8 առևտրի 1 օբյեկտ։

## Հայտնի անձինք
* Իսահակ Մանասյան - Խորհրդային Միության հերոս, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
*Հակոբ Մելքումյան - հայազգի խորհրդային ռազմական գործիչ, Քաղաքացիական պատերազմի ակտիվ մասնակից, դիվիզիայի հրամանատար։  Էնվեր փաշայի և նրա գլխավորած հրոսակախմբի ոչնչացման համար (1922 թվականի ամառ) ստացել է Կարմիր դրոշի երկրորդ շքանշանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հակոբ Ղահրամանյան, *Տեղեկատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի*, «Ճարտարագետ» Երևան 2015

Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի բնակավայրեր
Հաշիշ

thumb|Հաշիշի կտորներ և ամերիկյան ցենտ
**Հաշիշ** (), հայտնի նաև **հաշ** անվամբ, կանեփային արտադրատեսակի ընդհանուր անվանում, ստացվում է հնդկական կանեփի իգական ծաղիկներից։

Խեժանման նյութ է, ունի գորշ կանաչ գույն, ծանր, թմրեցնող հոտ։ Օգտագործումն ուղեկցվում է զգայախաբությամբ և հոգեկան գործունեության այլ փոփոխություններով։

Կատեգորիա:Թմրամիջոցներ
Կատեգորիա:Ծխելու սովորույթ
Կատեգորիա:Կանեփի ծխում
Կատեգորիա:Մարիխուանա
Հանքավայրի նմուշարկում

**Հանքավայրի նմուշարկում, ** հանքավայրի փորձանյութարկում, գործողությունների համակարգ, որն ապահովում է օգտակար հանածոյի որակի հետազոտումը, քիմիական, միներալային, պետրոգրաֆիական բաղադրության, ֆիզիկա-տեխնիկական, տեխնոլոգիական հատկությունների որոշումը և այլն։ 

Հանքավայրի նմուշարկման ընթացքում որոշում են օգտակար հանածոների ծավալային կշիռը։ Հանքավայրի նմուշարկումհիմք են ծառայում օգտակար հանածոների պաշարների հաշվման և հանքավայրերի տնտեսական գնահատման համար։ Հանքավայրի նմուշարկումն իրականացվում է տարբեր եղանակներով՝ ակոսային, համախառն (ծավալային, քերծման, հորատանցքերի հանուկի, ռադիոչափական), միներալային, տեխնոլոգիական։ 

Կատեգորիա:Հանքավայրեր
Հանքարանային վերհանում

մինի|Վանդակային վերելակ
**Հանքային վերահանում, ** հանքարանի ուղղաձիգ և թեք հանքափողերով օգտակար հանածոյի և դատարկ ապարների վերհանում, մարդկանց, նյութերի և սարքավորումների իջեցում ու բարձրացում։ Հանքային վերահանումը կատարվում է վերհան տեղակայանքներով, որոնք ըստ նշանակության լինում են *գլխավոր* (օգտակար հանածոն և դատարկ ապարը փոխադրող), *օժանդակ* (մարդկանց և բեռներ իջեցնող ու բարձրացնող), *հորատանցման* (հանքափողերի հորատանցման ու խորացման դեպքում) և *տեսչական* կամ *վթարային* (հանքափողի զննման և վթարի դեպքում մարդկանց դուրս բերման համար)։ Ըստ վերհանման անոթների տեսակի՝ լինում են բադյա, վանդակավոր և սկիպներով տեղակայանքներ։

Կատեգորիա:Հանքային գործ
Հաղորդականություն (կենսաբանական)

**Հաղորդականություն**, նյարդերի և մկանային թելիկների դրդում հաղորդելու հատկություն։ հաղորդականության շնորհիվ զգայական նյարդային վերջույթներից դրդումը հասնում է նյարդային կենտրոններ, վերջիններից էլ՝ տարբեր օրգաններին։ էվոլյուցիայի ընթացքում այն աստիճանաբար արագացել է և կատարելագործվել։ Ստորակարգ անողնաշարավորների հաղորդականությունը փոքր է (օրինակ, անատամի շարժիչ նյարդում 1 սմքվրկ է), և դրդումը հաղորդվում է թուլացումով, արագության նվազմամբ (դեկրեմենտ հաղորդում)։ Ողնաշարավորների մոտ այն ավելի մեծ է (մարդու և կաթնասուն կենդանիների նյարդային թելիկներում 100—120 քմվրկ է) և նյարդային համակարգում հաղորդվում է չնվազող արագությամբ (ոչ դեկրեմենտ հաղորդում)։  Կմախքային մկաններում դրդումը տարածվում է 9—10 անգամ դանդաղ, ներքին օրգանների մկաններում՝ ավելի դանդաղ։ Նյարդային համակարգում այն կախված է թելիկի հաստությունից (որքան հաստ է թելիկը, այնքան մեծ է հաղորդման արագությունը), միելինային թաղանթի զարգացման աստիճանից (ոչ միելինապատ նյարդային թելիկները դրդումը հաղորդում են ավելի դանդաղ, քան նույն տրամագծի միելինապատ թելիկները)։ Մեկուսացած մկանային և նյարդային թելիկները դրդումը գրգռման հատվածից հաղորդում են երկկողմանի։ Ամբողջական օրգանիզմում, շնորհիվ սինապսների, հաղորդականություն նյարդային թելիկներով կատարվում է միևնույն ուղղությամբ։ Դրդման ալիքի ինտենսիվությունը, տևողությունը և տարածման արագությունը կախված են նյարդային կամ մկանային թելիկի ֆունկցիոնալ վիճակից և դրդված տեղամասում նրանց կառուցվածքի առանձնահատկություններից։

Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Հակրակ

**Հակրակ, ** գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանխի գավառում։

1909 թվականին ուներ 45 տուն հայ և 30 տուն քուրդ բնակիչ։

Բնակիչները զբաղվում էին անասնապահությամբ և երկրագործությամբ՝ հիմնականում ցորենի մշակությամբ։

Հայերի մեծ մասը զոհվել է 1915 թվականին, թուրքական կառավարության կազմակերպած ջարդերի ժամանակ։ Փրկվածները ապաստանել են տարբեր երկրներում։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հանքափորվածք

**Հանքափորվածք** հանքային աշխատանքների հետևանքով երկրակեղևում առաջացած արհեստական կառույցներ։ Ըստ երկրի մակերևույթի նկատմամբ ունեցած դիրքի հանքափորվածքները լինում են բաց (առու, խրամ, կիսախրամ) և ստորգետնյա։ Հանքափորվածքները զանգվածից սահմանափակող և աշխատանքների հետևանքով տեղափոխվող ապարի մակերևույթն անվանում են փորվածքաճակատ։

Կատեգորիա:Հանքային գործ
Հակինթ (բույս)

**Հիացմունք, Հակինթ** (), շուշանազգիների ընտանիքի կոճղեզավոր բազմամյա բույսերի ցեղ։

Ծաղկագործության մեջ տարածված է Հիացմունք (Հակինթ արևելյան), (*H. orientalis*) տեսակը (ունի 400-ից ավելի սորտեր)։

## Կենսաբանական նկարագիր
[200px|left|thumb|Հակինթ արևելյան։ [Բուսաբանական նկարազարդում ()  ()-ի, 1649—1659]]
Սոխուկը լայն կոնաձև է։ Տերևները արմատամերձ են, նշտարաձև, հյութալի, փայլուն կանաչ գույնի։ Ծաղկակիր ցողունը գլանաձև է, հյութալի, անտերև,
բարձրություն՝ 20-50 սմ։ Ծաղկաբույլը հասկանման ողկույզ է, ծաղիկները զանգակաձև են, պարզ կամ լիաթերթ, հասկանման ծաղկաբույլում հավաքված, կապույտ, սպիտակ, դեղին, կարմիր, վարդագույն և այլն, հաճելի բուրմունքով։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։ Պտուղը մսոտ է, կլորավուն, մուգ դարչնագույն կամ սև։

## Տարածում
Հայրենիքը Միջերկրական ծովի արևելյան երկրներն են (Սիրիա, Փոքր Ասիա, Հունաստան և այլն), որտեղից և մշակության մեջ է մտել 16-րդ դարում։ Ամենատարածված, վաղ գարնանը ծաղկող սոխուկավոր բույսերից է։

## Աճեցում և բազմացում
Հակինթները նախընտրում են լուսավոր և արևոտ հողամասեր, այգու կիսապարարտ, թեթև ջրաթափանց հողեր։ Կտրած ծաղիկներ ստանալու համար նկուղում պահված սոխուկները բաց գրունտում տնկում են սեպտեմբեր ամսին, որպեսզի մինչև ցրտերն սկսվելը կարողանան արմատակալել։ Սոխուկները տնկում են 10-12 սմ խորությամբ, բույսը բույսից 10-12 և շարքը շարքից 15-20 սմ հեռավորությամբ։ Մեր պայմաններում առատ ոռոգում են պահանջում։ Խիստ ձմռանը անհրաժեշտ է սոխուկները ծածկել փտած գոմաղբի 10-15 սմ հաստության շերտով, իսկ վաղ գարնանը, մինչև տերևների երևալը գոմաղբը հեռացնել, թողնել տեղում միայն 1-2 սմ շերտ։

Անհրաժեշտ է սիստեմատիկաբար քաղհանել դաշտը և մաքրել մոլախոտերից։ Այդ նույն ժամանակ էլ տեղում մնացած գոմաղբը խառնել հողի հետ։ Ծաղիկները կտրելիս պետք է աշխատել տերևները չվնասել, որպեսզի բույսը շարունակի իր նորմալ վեգետացիան և սոխուկները հասունանան։ Եթե նախատեսված է բույսերը թողնել տեղում՝ հետագա տարիներին ծաղկեցնելու համար, ապա մեր պայմաններում անհրաժեշտ է սեզոնի ընթացքում դաշտը միքանի անգամ ոռոգել, որպեսզի սոխուկները նորմալ աճեն և չցամաքեն։ Փխրեցումը անհրաժեշտ է կատարել մակերեսային, քանի որ տերևները ոչնչանալուց հետո բույսի տեղը չի երևում և հողուրագից սոխուկները կարող են վնասվել։ Ինչ վերաբերում է այն սոխուկներին, որոնք նախատեսված են ձմեռվա ընթացքում վաղ ծաղկեցման համար, ապա դրանք պետք է գրունտից հանել հունիսի վերջին, այն ժամանակ, երբ տերևները դեղնում ու չորանում են։ հանված սոխուկները չորացնելուց հետո փոխադրում են սառը նկուղ ու պահում մինչև թաղարների մեջ կամ գրունտում տնկելը։
մինի|300px
Լավագույն գեղազարդիչ բույսերից է։

## Տեսակներ
Հայտնի է 3 տեսակ։
* *[[Hyacinthus litwinovii]]*
* *[[Hyacinthus orientalis]]*
* *[[Hyacinthus transcaspicus]]*

## Գեղարվեստական գրականության մեջ
* Հակինթ։ Աննա Սաքսե, «Հեքիաթներ ծաղիկների մասին», Ե., Դարակ, 2020, էջ 24-26։

## Գրականություն
* Бекетов А. Н. Гиацинт, растения // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Coccoris, Patricia (2012) *The Curious History of the Bulb Vase*. Published by Cortex Design.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Путеводитель по гиацинтам 
* Grow up and blossoming of Hyacinth

Կատեգորիա:Շուշանազգիներ‎
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Հակո

**Հակո**, եզդիաբնակ գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, մարզկենտրոնից՝ 64 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1420 մետր։ Հակո է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

## Բնակչություն
Հակո գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և կերային կուլտուրաների մշակությամբ

## Տես նաև
* Հակկոյի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Հակում

**Հակում**, կենդանի օրգանիզմի որևէ պահանջը բավարարելու ձգտում։ Հատուկ է կենդանիներին և մարդկանց։ Կենդանու հակումը հիմնականում բնազդային բնույթ ունի. Մարդու հակումը բնածին է (բնազդային) և սոցիոգեն։ Ունի որոշ չափով արտահայտված ուղղվածություն այն օբյեկտների նկատմամբ, որոնք կարող են բավարարել նրա պահանջմունքը՝. Որպես ակտիվության դրդապատճառ, հակումը շարժման մեջ է դնում օրգանիզմի զգայական, շարժողական և բարձրագույն իմացական հնարավորությունները՝ օբյեկտի որոնման և պահանջմունքի բավարարման խնդիրները լուծելիս։ Առանձնացվում են հակման ազդեցության տակ կատարվող գործունեության երեք փուլ, օբյեկտի որոնման և ընկալման, օբյեկտի հետ գործողությունների կատարման, պահանջմունքի բավարարման։ Հակումը խիստ շարժուն հոգեկան երևույթ է։ Այն կարող է մեկ օբյեկտից անցնել մյուսին։ Միաժամանակ մի շարք հակումներ ունենալիս դրանց միջև կոնֆլիկտներ են առաջանում։ Նոր իրադրության մեջ հայտնվելիս, մարդը հանդես է բերում իմպուլսային, ինքնաբեր հակումներ, որոնք կախված են կենսաֆորձից և զգալի չափով անհատական են։ 
 
Կոնֆլիկտների հաղթահարման հնարավոր ուղիներ
# հակումների զսպում՝ համաձայն նորմերի
# միջավայրի որոշ փոփոխությունների շնորհիվ ներքին լարման թուլացում 
# հակումների բավարարում՝ սոցիալական վարքի նորմերը խախտելու գնով։

Կատեգորիա:Զգայություններ
Կատեգորիա:Հոգեվերլուծություն
Հակընդդեմ հայց

**Հակընդդեմ հայց**, քաղաքացիական դատավարությունում հայցվորի դեմ դատարան ներկայացրած պատասխանողի ինքնուրույն պահանջը։ Հակընդդեմ հայցը քննարկվում է հայցի հետ և համարվում է հիմնական հայցից պաշտպանվելու միջոց։ Հակընդդեմ հայցը նպատակ ունի՝ 
# կատարել հաշվակցում սկզբնական հայցի հետ (օրինակ, գույքին պատճառած վնասի համար հայցվորի պահանջի դիմաց պատասխանողը պահանջում է վճարման ժամկետը լրացած իր պարտքը)
# մերժել հայցը (օրինակ, մայրը երեխայի համար ապրուստի միջոց է պահանջում, իսկ հայրը ժխտում է իր հայրությունը)
# կատարել վեճի համատեղ քննարկում՝ հաշվի առնելով սկզբնական և հակաընդեմ հայցի միջև փոխադարձ կապը (օրինակ, հայցվորը պահանջում է իր սեփականությունը, իսկ պատասխանողը՝ նրա պահպանման ծախսերը)։

Հակընդդեմ հայցով դատարան դիմելու որոշակի ժամկետ է սահմանված։ Ժամկետի խախտմամբ հանձնված դիմումը դատարանն ընդունում է իր հայեցողությամբ։

Կատեգորիա:Հայցեր
Կատեգորիա:Իրավարություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Հաղորդականություն (էլեկտրական շղթայի)

[195px|մինի|[Օհմմետր]]
**Հաղորդականություն, ** էլեկտրական շղթայի դիմադրության հակադարձ մեծությունը։ Բնութագրում է էլեկտրական հոսանքի անցումը շղթայով արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ։

Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Ծաղկաբերդ (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

**Ծաղկաբերդ**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկետնտրոնից գտնվում է 32 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 80 կմ հեռավորության վրա։

Մարաթուկ գյուղի հետ միասին կազմում է Ծաղկաբերդ համայնքը։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 6448,3 հա տարածք, որից 2868,0 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 3431,3 հա անտառային հողեր։ Ծաղկաբերդ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Հագարի գետը։

Համայնքի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 40 գործող անհատական ջրհորներ, կան նաև բնական փոքր սեզոնային բնույթի աղբյուր-առվակներ։

## Պատմություն
Ազատագրվել է 1993 թվականի սեպտեմբերին, բնակեցվել է 1994 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Ծաղկաբերդ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 221 մարդ, կա 61 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ ժայռափոր «Քրոնք» եկեղեցի (12-13-րդ դարեր), կամուրջ «Կոտրած» (17-18-րդ դարեր), քարանձավ։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 46 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի բնակավայրեր
Կաղնուտ (գետ)

**Կաղնուտ**, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, սկիզբ է առնում Արսար լեռան հարավարևելյան լանջից և Արծվաշեն գյուղից 2,5 կմ հարավ-արևելքում դուրս գալիս Հայաստանի սահմաններից։ Երկարությունը Հայաստանի տարածքում 7 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր
Կաղնուտ (այլ կիրառումներ)

**Կաղնուտ** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Կաղնուտ (գետ), գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։
* Կաղնուտ (գյուղ), գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։
* Կաղնուտ (Արևմտյան Հայաստան), հայաբնակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում։
Ծիծեռնավանք (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Ծիծեռնավանք**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։

Մելիքաշեն, Տանձուտ և Արահոծ գյուղերի հետ միասին մտնում է Ծիծեռնավանք համայնքի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Բերձոր շրջկետնտրոնից գտնվում է 26 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 76 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքը լեռնային է, ունի 7119,0 հա տարածք, որից 2323,4 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 4482,9 հա անտառային հողեր։ Ծիծեռնավանք համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Աղավնո գետի վտակը։

Համայնքի տարածքում առկա են խմելու ջրի բազմաթիվ բնական աղբյուր-առվակներ։

## Պատմություն
Ազատագրվել է 1992 թվականի մայիսի 18-ին, բնակեցվել է 1994 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Ծիծեռնավանք համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 113 մարդ, կա 36 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ Ծիծեռնավանք (5-7-րդ դարեր), 4 խաչքարեր (14-15-րդ դարեր), խաչքար (9-րդ դար), խաչքար (8-19-րդ դարեր), խաչքար (8-րդ դար), 2 խաչքարեր (9-11-րդ դարեր), խաչքար (1605 թ.), խաչքար (4-10-րդ դարեր), խաչքար (17-րդ դար), տապանաքար (1969 թ.), տապանաքար (1921 թ.)։ Մելիքաշեն գյուղում՝ Մելիք Հայկազի ապարանքը (15-րդ դարի վերջ), 2 խոյատապաններ (17-18-րդ դարեր), խաչքար (17-րդ դար), Տանձուտ գյուղում՝ ժայռափոր եկեղեցի (միջնադար), ջրաղաց (միջնադար)։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 32 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի բնակավայրեր
Տասը Վերստ

**Տասը Վերստ** (Ծաղկաձոր), գյուղ Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանում։ Եղցահող, Կանաչ Թալա գյուղերի հետ միասին կազմում է Եղցահող համայնքը։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է ԱՀ արևմտյան հատվածում՝ Շուշիի շրջանում՝ նախկինում Բերդաձոր գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Բերձորից Լիսագոր տանող լեռնանցքում՝ Կանաչ թալայից 1 կմ հարավ-արևմուտք՝ Ստեփանակերտ-Բերձոր մայրուղու վրա։  Ծաղկաձորը կամ Տասը վերստը նախկինում կրել է  նաև Ենգիբար անունը։ Ըստ ավանդության՝ Ենգիբարն անձնավորություն է եղել և այս բնակավայրերում է քարավանսարա (Ենգիբարի քարավանսարա)։

## Պատմություն
Դարերի ընթացքում Շուշի-Գորիս ճանապարհի ուղևորների համար կարևոր իջևանատեղի է հանդիսացել։  Քանի որ գյուղը Շուշիից մոտ 10 վերստ հեռավորության վրա է գտնվում, հետևաբար 19-րդ դարից այն կրել է նաև Տասը վերստ անունը։

Գյուղում և նրա շրջակայքում պահպանվել են միջնադարյան գյուղատեղիների,գերեզմանոցների,մատուռների հետքեր։

Խորհրդային տարիներին Տասը վերստը ներառված է եղել Բերդաձորի կոլտնտեսության կազմի մեջ։

 Տասը վերստի բնակիչներն իրենց մասնակցությունն են ունեցել Հայրենական մեծ պատերազմին։

Արցախյան շարժման առաջին իսկ օրվանից Տասը վերստի չափահաս  ազգաբնակչությունը մասնակցել է ինքնապաշտպանական ջոկատների կազմավորմանը և ԱՀ Պաշտպանության  բանակի կազմում իր ներդրումն է ունեցել հաղթանակի կերտման գործում։

1992 թվականի մայիսի 17-ին ԱՀ ՊԲ զորամասերն ազատագրեցին Տասը վերստը։ Պատերազմից հետո գյուղը վերաբնակեցվել է։

Արցախյան պատերազմի ժամանակ գյուղը լրիվ ավերվել է։ Բնակիչները բռնագաղթել են 1991 թվականին։ 1992 թվականից վերաբնակեցվում էր։

## Բնակչություն
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Մինչև բռնագաղթը զբաղվել են անասնապահությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շուշիի շրջանի բնակավայրեր
Մարինե Աբրահամյան

**Մարինե Աբրահամի Աբրահամյան** (), հայ դաշնակահարուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2008)։

## Կրթություն
Ավարտել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան միջնակարգ մասնագիտական երաժշտական դպրոցը, 1975 թվականին՝ Մոսկվայի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժինը։

## Ստեղծագործական գործունեությունը
1975 թվականից Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի մենակատար է։ Կատարումներով հանդես է եկել «Համաշխարհային դաշնամուրային գրականության ընտրանի», «Նվիրումներ» համերգաշարերին, Էլդա Գրինի 85-ամյակին, Շառլ Ազնավուրի 90-ամյակին, Սերգեյ Փարաջանովի 90-ամյակին նվիրված համերգային երեկոներին, իսպանական, ֆրանսիական, գերմանական և հայ դաշնամուրային երաժշտությանը նվիրված թեմատիկ համերգներին և Հայոց ցեղասպանությանը (1915) նվիրված համերգներին։ 2012 թվականին մասնակցել է Մոսկվայում և Մինսկում կայացած Յ. Ֆլիերի 100-ամյակին նվիրված փառատոնին։

## Մանկավարժական գործունեությունը
1989 թվականից դասավանդում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 1999 թվականից պրոֆեսոր է։

## Սկավառակագրություն
Թողարկել է 5 ձայնասկավառակ և մեկ տեսասկավառակ։ Նկարահանել է շուրջ 17 տեսահոլովակ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2008)
* Միջազգային մրցույթների դափնեկիր (1974, Չեխիա, 1979, Իսպանիա)։

## Հետաքրքիր փաստեր
Հոգեբան Էլդա Գրինի դուստրն է, դերասանուհի Աննա Էլբակյանի քույրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կամրջակ (գետ)

**Կամրջակ**, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սիսիան գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռներից և Դրունք լեռնանցքից 2 կմ հյուսիսում միանում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 8 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Սիսիան գետի վտակներ
Կապի լիճ

**Կապի լիճ**, լիճ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի կենտրոնական մասում, Զոհաջրի աջափնյակում, Թասիկ գյուղից 1 կմ արևմուտք։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1828 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը կազմում է 0,6 հա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լճեր
Կապտաղբյուր (աղբյուր)

**Կապտաղբյուր**, աղբյուր Հայաստանի Սյունիքի մարզում,  Սյունիքի բարձրավանդակում Փոքր Հովվաբլուր լեռան արևելյան լանջին, Հարժիս գյուղից 6,5 կմ հյուսիս-արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրագրություն
Ծոբաձոր (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Ծոբաձոր**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 130 կմ հարավ-արևելք՝ Ծավ գետի Ծոբ վտակի ձախ ափին։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկենտրոնից գտնվում է 120 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 170 կմ հեռավորության վրա։

Որդուակ գյուղի հետ միասին կազմում է Ծոբաձոր համայնքը։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավային հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Սյունիքի Կովսական գավառում։ 
Բնակավայրը տեղակայված է Բասուտաջուր գետի Ծոբաջուր վտակի ձախ ափին՝ բլրածածկ հարթավայրում։ Ծոբաձորից քիչ հեռավորություն վրա գտնվում է Իրանի Իսլամական հանրապետությունը։

Համայնքը հարթավայրային է, ունի 50773,0 հա տարածք, որից 3357,4 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 1062,2 հա անտառային հողեր։ Ծոբաձոր համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Արաքս գետի վտակը։

Համայնքի տարածքում գործում են խմելու ջրի համար պիտանի սեզոնային բնական աղբյուր-առվակներ։

## Պատմություն
Արաքսի մերձափնյա շրջանները, 18-րդ դարի կեսից սկսած, Ղարաբաղի և Նախիջևանի խաների, քրդական ցեղերի ճնշման տակ արագ հայաթափվեցին, ինչն էլ պատճառ դարձավ, որ տվյալ գավառների գյուղերից՝ այդ թվում Ծոբաձորից պատմական հետք անգամ չմնա։

19-րդ դարի առաջին կեսին գյուղում հաստատվեցին թուրքեր և քրդեր։ Եկվորները բնակավայրն անվանեցին Չոպադարա։

Տասնամյակների ընթացքում թուրքերն ու քրդերը ամբողջովին կործանեցին հայկական պատմամշակութային արժեքները, որոնցից այսօր հետք անգամ չի մնացել։

Խորհրդային տարիներին այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։ 1923 թվականին Չոպադարան գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին՝ Զանգելանի շրջանի կազմի մեջ։ 
  
2016 թվականին Ապրիլյան պատերազմին գյուղից մեկ հոգի է մասնակցել։

Ազատագրվել է 1993 թվականի հոկտեմբերին, բնակեցվել է 1998 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում էր 15 մարդ, կար 6 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 8 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ
Կապտաչ (լիճ)

**Կապտաչ**, լիճ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռների հարավային լանջին, Լիճք գյուղից 8 կմ արևմուտք։ Մակերեսը՝ 2,5 հա, միջին խորությունը՝ 6 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լճեր
Ալլա Լևոնյան

**Ալլա Ժորայի Լևոնյան** (), հայ երգչուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2011)։

## Կրթություն
1992 թ. ավարտել է Ավշարի միջնակարգ դպրոցը։ 11 տարի սովորել է արվեստի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժնում, հաճախել է Երևանի Գրողների միության «Պիոներ կանչ» թերթի «Բողբոջ» խմբակ։ Դպրոցական տարիներին հաճախել է մանկական կոմպոզիցիայի, երաժշտական, նկարչական, սպորտային խմբակներ։ 2003-2007 թթ. սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազ-էստրադային բաժնում։

## Ստեղծագործական գործունեությունը
1993 թ. մասնակցել է «Արձագանք» ստուդիայի ամենամսյա «Բոհեմ» մրցույթ-փառատոնին՝ իր հեղինակած «Օտարական» և «Վերադարձիր» երգերով և արժանացել 1-ին մրցանակի։ 1994 թ. իր հեղինակած «Կգտնեմ» երգով մասնակցել է ամենամյա «Ասուպ» մրցույթ-փառատոնին և դարձել մրցանակակիր, որից հետո ընդունվել է Հայաստանի Երգի պետական թատրոն։ 1997-1999 թթ. «Ես եմ», «Հայաստան», «Հոյնար» երգերով մասնակցել է «Այո» մրցույթ-փառատոներին և 3 տարի անընդմեջ հաղթել։ 1999 թվականից ծավալում է համերգային գործունեություն հայրենիքում և արտասահմանում։ Աշխատել է նաև Հայաստանի Հանրային ռադիոյում և ունեցել է սեփական հաղորդումը։

2007 թ․ մասնակցել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երկու աստղ» երաժշտական նախագծին։

«Պիոներ կանչ» թերթում տպագրվել են նրա բանաստեղծությունները։

ՀՀ ոստիկանությանը կից հասարակական խորհրդի անդամ է։

## Սկավառակագրություն
Թողարկել է 5 ձայնասկավառակ և մեկ տեսասկավառակ։ Նկարահանել է շուրջ 17 տեսահոլովակ։
### Ալբոմներ
* Հայաստան (2000)
* Մշո աղջիկ (2002)
* Գնամ հասնեմ (2003)
* The Best (2006)
* Մարալ (2006)

### Տեսաերիզներ
* Live Concert (2009)

## Պարգևներ և կոչումներ
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2011)
* «Լավագույն երգչուհի»,
* «Լավագույն ժողովրդական երգչուհի»,
* «Լավագույն երգ, ձայնասկավառակ», և այլն։
* 2008 թ-ից հանդիսանում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի Բարի Կամքի դեսպանը Հայաստանում։
* Ֆրիտյոֆ Նանսենի հիմնադրամի շքանշանակիր,
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ,
* ՀՀ ՊՆ «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ,

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մեր մեջ ասած - Ալլա Լևոնյան
* Ալլա Լևոնյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ավշար գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի երգի պետական թատրոնի մեներգիչներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Պոդեբրադի

**Պոդեբրադ** կամ *Պոդեբրադի* (, ), առողջարանային քաղաք Չեխիայի Պոլաբական ցածրավայրում Էլբա գետի ափին, Պրահայից 50 կմ (30 րոպե ավտոմեքենյով D11 ավտոմայրուղով)։ Լայնացված իրավասաություններով մունիցիապլիտետ է։ Հայտնի է իր Պոդեբրադյան ամրոցով և հանքային աղբյուրներով։

## Արդյունաբերություն և տնտեսություն
thumb|250px|Պոդեբրադիի ՀԷԿ-ը
Պոդեբրադին Արևելյան Բոհեմիայի բյուրեղապակեղենի արտադրության կենտրոններից մեկն, քաղաքի ծայրամասում կա նաև կաթի գործարան, իսկ մոտակայքում՝ տեղական հանքային Poděbradka ջրի շշալցման խոշոր գործարան։ Մինչև 19-րդ դարի վերջը քաղաքում գործում էին գարեջրի, ալյուրաղացման և շաքարի գործարաններ, սակայն հետագայում քաղաք տնտեսությունում գլխավոր տեղը զբաղեցրեցին զբոսաշրջիկությունը և բժշկական ծառայությունները։

20-րդ դարի սկզբին հաճախակի ջրհեղեղներից քաղաքի պաշտպանության համար փոխվել է գետի հունը և 1923 թվականին ՀԷԿ և ջրարգելակ է բացվել, որոնք վերանորոգված տեսքով օգտագործվում են մինչ օրս և ապահովում են քաղաքի էլեկտրաէներգետիկ պահանջները։ ՀԷԿ-ի նախագծի հեղինակն էր պոդեբրադցի Անտոնին Էնգելը, ով հետագայում զբաղեցրել է Չեխիայի տեխնիկական համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը։

## Բնակչություն

## Հայտնի բնակիչներ
* **[[Վացլավ Հավել]]** (1936—2011), չեխ գրող, դրամատուրգ, դիսիդենտ, իրավապաշտպան և պետական գործիչ, Չեխոսլովակիայի վերջին (1989—1992) և Չեխիայի (1993—2003) առաջին նախագահը։
* **[[Յիրժի Պոդեբրադից]]** (1420—1471), Բոհեմիայի կառավարիչ, Բոհեմիայի թագավոր 1458 թվականի մարտի 2-ից, Արևմտյան Եվրոպայի որպես պետական կրոն ոչ կաթոլիկ առաջին խոշոր պետության առաջնորդ։
* **[[Միլոշ Ֆորման]]** (1932), չեխ և ամերիկացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։
* **[[Իվո Պեշակ]]** (1944—2011), Պոդեբրադիի Կենտրոնաչեխական համադաշնակ նվագախմբի կլարնետահար, աղմուկ հանած «Յոժին զ բաժին» էստրադային համարի մասնակցի։
* **[[Յան Ցիդլինսկի]]** (1831—1875), չեխ գրող։

## Եղբայրական քաղաքներ
*  Պիեշտյանի, Սլովակիա

## Տես նաև
* Պոդեբրադիի ամրոց

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը  

Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կենտրոնաչեխական երկրամասի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքներ Էլբայի վրա
Կատեգորիա:Չեխիայի առողջարաններ
Կապուտջուղ (գետ)

**Կապուտջուղ**, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռներից և Քաջարանից 8 կմ արևմուտքում ձախից միախառնվելով Քաջարանց գետին գոյացնում է Ողջի գետը։ Երկարությունը՝ 9,5 կմ։ Սնվում է Կապուտջուղ լեռան հալոցքաջրերով։ Նախատեսված է գետի վրա կարուցել «Կապուտջուղ» ՓՀԷԿ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ողջի գետի վտակներ
Կերեն (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Կերեն**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 125 կմ հարավ՝ Ողջի գետի միջին հոսանքի աջ ափին Կովսական-Կապան ճանապարհի վրա։ Գտնվում է հանրապետության հարավ-արևմտյան հատվածում, Բերձոր շրջկենտրոնից 107 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 157 կմ հեռավորության վրա։

2013 թվականից հարևան Սպիտակաշեն և Գրհամ գյուղերի հետ միասին կազմում է Կերեն համայնքը։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը հարթավայրային է, վարչական և գյուղատնտեսական նշանակության հողերի վերաբերյալ ստույգ տեղեկություններ չկա, կադաստրային չափագրումներ չեն իրականացվել։ Կերեն համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Ողջի գետը։

## Պատմություն
Ազատագրվել է 1993 թվականի հոկտեմբերին, բնակեցվել է 1998 թվականին՝ Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։

Գյուղը էլեկտրաֆիկացված չի։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2003 թվականի տվյալներով 32 մարդ է։ 2015 թվականին համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 38 մարդ, կա 11 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Զբաղվում են այգեգործությամբ և բանջարաբոստանային բույսերի մշակությամբ։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 14 աշակերտներ։

## Ծանոթագրություններ
Կարոտի կանչ

**Կարոտի կանչ**, բարեգործական հասարակական կազմակերպություն։ Կազմակերպել է զոհված ազատամարտիկ Ս․ Խ․ Հանեյանի (1972-1992) մայրը՝ Անահիտ Սարգսյանը 2000 թ. Երևանում։

Նպատակն է զոհված ազատամարտիկների ընտանիքների և հաշմանդամների սոցիալ-տնտեսական, բարոյահոգեբանական, կրթական, առողջապահական խնդիրների լուծումը։ Հանդիպումներ է կազմակերպում զորամասերում, սահմանամերձ գյուղերում և Արցախի Հանրապետությունում։

Կատեգորիա:Հայաստանի ոչ առևտրային կազմակերպություններ
Կապույտք (գետ)

**Կապույտք**, գետ Հայաստանի  Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռներից և Վայք քաղաքից 2,5 կմ հարավ-արևելքում ձախից միախառնվում Արփա գետին։ Երկարությունը՝ 21 կմ։ Հանդիսանում է Զառիթափի սարավանդի սահման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Արամո

**Արամո** (լրիվ անունը **Արամ Ավրորայի Գևորգյան**, ), հայ երգիչ, դերասան, թմբկահար։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2011)։

Դերասան Ավրորա (Ավետիք) Գևորգյանի որդին է, երգչուհի Էմմա Պետրոսյանի ամուսինը։

## Կրթություն
1985 թ. ավարտել է Երևանի Կրուպսկայայի անվան թիվ 19 միջնակարգ դպրոցը։ Հաճախել է երաժշտական դպրոց, սովորել հարվածային գործիքների բաժնում։ 1985-1989 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժնում։

## Ստեղծագործական գործունեությունը
Նվագել է «Արևիկ» մանկական համույթում։ 1986-1992 թթ. եղել է Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբի մեներգիչ և թմբկահար, 1993-1997 թթ.՝ Հայաստանի Երգի պետական թատրոնի մենակատար։ 1998 թվականից ծավալում է համերգային գործունեություն հայրենիքում և արտասահմանում։

Խաղացել է թատերական ներկայացումներում և Էդմոնդ Քեոսայանի «Մխիթար սպարապետ», «Ծաղրածուի ժպիտը», Դովլաթյանի «Սողանք», «Մեր բակը», Սալեմի «Վոդկա լիմոն», Ռուդակովի «Գնչուհին» և այլ ֆիլմերում։

2012 թ. նկարահանվել է «Հովիվը», 2013 թ.` «Սպիտակ գառան երազը» և «Стрелок» ֆիլմերում։ Նկարահանվել է նաև «Որոգայթ»,«Սարոյանները» և «Աբելի քույրը» սերիալներում։

## Սկավառակագրություն
Թողարկել է 4 ձայնասկավառակ, որից 3-ը կնոջ՝ Էմմա Պետրոսյանի հետ համատեղ։

### Ալբոմներ
* Սև ու սպիտակ (2000)
* Երանի (2003)
* Վերադարձ դեպի տուն (2010)

## Պարգևներ և կոչումներ
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2009)
* 1989 թ. Յուրմալայի երաժշտական մրցույթում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը, արժանացել «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակին

## Ծանոթագրություններ

* Արամոյի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ թմբկահարներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ