Հարոլդ Բլում

[thumb|250px|[Ստերլինգի Յեյլի համալսարանի գրադարանը]]

**Հարոլդ Բլում** (, ),  ամերիկացի հայտնի պատմաբան և մշակույթի տեսաբան, գրականագետ, աստվածաշնչագետ, կրոնական գիտնական։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ռուսաստանում` հրեա ընտանիքում, ընտանիքի անդամները խոսել են իդիշ լեզվով։ Նա անգլերեն սովորելուց առաջ իմացել է իդիշ և եբրայերեն։ Նա ինքն իր համար պոեզիան հայտնաբերել է 10 տարեկանում՝ Բրոնքսի գրադարանում Հարթ Քրեյնի «Սպիտակ շենքեր» բանաստեղծությունների գիրքը կարդալով (հաջորդ հեղինակը, որ կարդացել է, եղել է Բլեյքը, ապա Մելվիլն ու Շեքսպիրը)։

1947 թվականին ընդունվել է Քորնելի համալսարան, սովորել ռոմանտիզմի պոետիկայի հետազոտող Մեյեր Հովարդ Աբրամսի մոտ։ Նա առանձնանում էր ֆանտաստիկ հիշողությամբ և աշխատանքի գերբնական արդյունավետությամբ։ Դասընթացն ավարտել է 1952 թվականին, ևս մեկ տարի անցկացրել է Քեմբրիջում։

Դիսերտացիան պաշտպանել է Յեյլի համալսարանում (1955 թվական), որտեղ աշխատել է մինչ կյանքի վերջ։ 1970-ականներին Պոլ դե Մանի ղեկավարությամբ նա այնտեղ բանասիրական շրջանակի անդամ է եղել։ Դասավանդել է նաև Նյու Յորքի համալսարանում։

Բլումը բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է։

## Գիտական հետաքրքրություններ
Նա իր անմիջական նախորդին համարել է Նորթրոպ Ֆրայի գրականության և դիցաբանական պատկերների հետազոտող։ Նրա վրա ազդել են Քեննեթ Բըրքի գաղափարները։ Բլումի շահերը կենտրոնացած են եղել ժամանակակից աշխարհում սուրբ երևույթների վրա։ Այստեղից էլ գալիս են նրա գրքերը պոեզիայի, և ամենից առաջ ռոմանտիկ և կրոնական պոեզիայի մասին։ Նա աշխատել է սրբազան տեքստերի վրա (առաջին հերթին` Աստվածաշունչ), քաղաքացիական կրոնի ուսումնասիրություններ կատարել Միացյալ Նահանգներում։

Բլումի բազմաթիվ աշխատանքներից հասարակության և քննադատների ամենամեծ ուշադրությունը գրավել են «վախի ազդեցության» մասին գրքերը՝ որպես գրական դինամիկայի մեխանիզմ, «ընթերցման սխալների» մասին գրածքները՝ որպես տեքստի ընկալման ռազմավարություն և արևմտյան` մասնավորապես ամերիկյան գրականության «կանոն»-ի ձևավորումը և այլն։ Հազիվ թե լինի որևէ նշանակալից անգլախոս հեղինակ, որի մասին Բլումը չի գրել, բայց գրքերը, որոնց մասին նա չի գրել, համեմատաբար ավելի շատ են։ Այս իմաստով նա ոչ միայն ուսումնասիրել է կանոնը, այլև ակտիվորեն ձևավորել է այն։

## Նշանակություն և հեղինակություն
1970-ականներին եղել է ապակառուցվածքայնության հետևորդ, Յեյլի դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը, գրականության հետազոտության ամերիկյան ամենաազդեցիկ գիտնականներից մեկը։ Հետագայում նա դեմ է եղել ապակառուցվածքայնությանը, մարքսիզմին, ֆեմինիզմին, նշանագիտությանը, պոստմոդեռնիզմին, նոր պատմականությանը և այլ մտավոր երևույթներին` Միացյալ Նահանգների 20-րդ դարի վերջի հումանիտար և սոցիալական գիտություններում։

Նրա գիտական համբավը հիմնականում կապված է Բլեյքի ու ռոմանտիկների մասին նրա վաղ ուսումնասիրությունների և 1970-ական թվականներին հրատարակված երեք գրքերի հետ («Վախի ազդեցություն»` 1973 թվական, «Քարտեզի վերաիմաստավորում»` 1975 թվական, «Պոեզիա և բռնաճնշում»` 1976 թվական), որոնցում նա ձևակերպել է գրականության ազդեցության իր տեսությունը։

## Գնահատական
Նա եղել է Շեքսպիրի ակադեմիայի արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։ Բազմաթիվ ազգային և միջազգային մրցանակների դափնեկիր է եղել, այդ թվում` 2005 թվականին ստացել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ։

## Ընտրյալ աշխատանքներ
* *Shelley’s Mythmaking* (1959)
* *The Visionary Company: A Reading of English Romantic Poetry* (1961)
* *Blake’s Apocalypse: A Study in Poetic Argument* (1963)
* *Yeats* (1970)
* *The Ringers in the Tower: Studies in Romantic Tradition* (1971)
* *The Anxiety of Influence: A Theory of Poetry* (1973)
* *A Map of Misreading* (1975)
* *Kabbalah and Criticism* (1975)
* *Poetry and Repression: Revisionism from Blake to Stevens* (1976)
* *Figures of Capable Imagination* (1976)
* *Wallace Stevens: The Poems of our Climate* (1977)
* *The Flight to Lucifer: Gnostic Fantasy* (1979)
* *Deconstruction and Criticism* (1980)
* *Agon: Towards a Theory of Revisionism* (1982)
* *The Breaking of the Vessels* (1982)
* *Ruin the Sacred Truths: Poetry and Belief from the Bible to the Present* (1989)
* *The Book of J: Translated from the Hebrew by David Rosenberg; Interpreted by Harold Bloom* (1990)
* *The American Religion: The Emergence of the Post-Christian Nation* (1992)
* *The Western Canon: The Books and School of the Ages* (1994, http://svv1964.blogspot.com/2009/04/blog-post_3552.html#axzz1ydP0iv00)
* *Omens of Millennium: The Gnosis of Angels, Dreams, and Resurrection* (1996)
* *Shakespeare: The Invention of the Human* (1998)
* *How to Read and Why* (2000)
* *Stories and Poems for Extremely Intelligent Children of All Ages* (2001)
* *Genius: A Mosaic of One Hundred Exemplary Creative Minds* (2003)
* *Hamlet: Poem Unlimited* (2003)
* *The Best Poems of the English Language: From Chaucer Through Frost* (2004)
* *Where Shall Wisdom Be Found?* (2004)
* *Jesus and Yahweh: The Names Divine* (2005)
* *The Anatomy of Influence: Literature as a Way of Life* (2011)

## Հրատարակություններ ռուսերենով
* Բլում Հ., «Վախի ազդեցություն», Պոեզիայի տեսություն, Վերընթերցող քարտ / Թարգամանություն անգլերենից Ս. Ա. Նիկիտինա, Եկատերինբուրգ, Ուրալի համալսարանի հրատարակչություն, 1998 թվական, 351 էջ
* Բլում Հ., «Արևմտյան կանոն»։ Բոլոր ժամանակների գրքեր և դպրոց / Թարգմանություն անգլերենից Դ. Խարիտոնովա, Նոր գրական ակնարկ, 2017 թվական, 672 էջ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Fite D. *Harold Bloom: The Rhetoric of Romantic Vision*. Amherst: University of Massachusetts Press, 1985.
* Moynihan R. *A Recent imagining: interviews with Harold Bloom, Geoffrey Hartman, J. Hillis Miller, Paul De Man*. Hamden: Archon Books, 1986
* De Bolla P. *Harold Bloom: Toward Historical Rhetorics*. New York: Routledge, 1988.
* Allen G. *Harold Bloom: Poetics of Conflict*. New York: Harvester Wheatsheaf, 1994.
* Saurberg L.O. *Versions of the Past--Visions of the Future: The Canonical in the Criticism of T. S. Eliot, F. R. Leavis, Northrop Frye, and Harold Bloom*. New York: St. Martin’s Press, 1997.
* *The Salt Companion to Harold Bloom*/ Roy Sellars, Graham Allen (eds.). Cambridge: Salt, 2007
* Цветков, Алексей Петрович Огонь на себя
* Ямпольский, Михаил Ямпольский М. Литературный канон и теория «сильного» автора

## Արտաքին հղումներ
* Страница в Журнальном зале
* Современники о Борхесе
* Генис: Взгляд из Нью-Йорка. Кому нужны гуманитарии, հեռարձակված Ալեքսանդր Գենիսի կողմից. Հայացք Նյու Յորքից դեպի Ազատություն ռադիոկայան, դրվագ (18 նոյեմբերի, 2019 թվական) նվիրված Հարոլդ Բլումի կյանքին

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ