open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էդգար Միթչել

**Էդգար Դին Միթչել** (, ), ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմածովային նավատորմի 1-ին կարգի կապիտան։

1952 թվականին ծառայության է անցել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում։ Ավարտել է Փիթսբուրգի Կարնեգիի անվան և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտները (1964)՝ ստանալով գիտության դոկտորի աստիճան։ ԱՄՆ-ի տիեզերագնացների խմբում ընդգրկվել է 1966 թվականին։ 1971 թվականի փետրվարի 1-10-ը, Ալան Շեփարդի և Ստյուարտ Ռուսայի հետ, որպես լուսնախցիկի օդաչու, «Ապոլլոն-14» տիեզերանավով թռիչք է կատարել դեպի Լուսին։ Լուսնի վրա մնացել է 33 ժ 30 ր (երկու անգամ դուրս եկել Լուսնի մակերևույթ՝ 4-ական ժամով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օդաչուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օդաչուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կասկած

[250px|մինի|«Կասկածներ» ([Հենրիետա Ռեյ, 1886թ․)]]
**Կասկած**, մարդու բանական (ինտելեկտուալ) զգացմունքներից մեկը, որը պայմանավորված է ինչ-որ բանի մասին սպառիչ տեղեկություններ չունենալով և անվստահությամբ։ Կասկածը թերահավատության հուզական-իմացական դրսևորումն է։ Հակադարձ վիճակը վստահությունն է, հավատը։ Կասկածը որպես, մտահուզային գործընթաց, կարևոր դեր է խաղում մարդու ստեղծագործական գործունեության մեջ։

## Կասկածամտություն
Բնավորության գիծ, որն ունեցող մարդը չի վստահում ուրիշներին, թերահավատ է ապագայի նկատմամբ։ Ներխմբային փոխհարաբերություններում Կասկածամտություն դրսևորվում է խմբի մյուս անդամների և հատկապես առաջնորդի նկատմամբ պաշտպանական դիքորոշմամբ, մի հանգամանք, որը դժվարացնում է փոխըմբռնումը և իջեցնում է համատեղ գործունեության արդյունավետությունը։

Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Թերահավատություն
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Միդհաթ փաշա

**Միդհաթ Փաշա Ահմեդ** (), թուրք քաղաքական և պետական գործիչ։ Թուրքական նորաստեղծ բուրժուազիայի շահերի արտահայտիչ, հարել է Նոր օսմաններ գաղտնի քաղաքական կազմակերպությանը։ 1864-1868 թվականներին եղել է Դանուբի վիլայեթի նահանգապետը, որտեղ անցկացրել է սուլթանի իշխանությունն ամրապնդող ռեֆորմներ, դաժանորեն ճնշել բուլղարների ազգային-ազատագրական պայքարը։ 1869-1872 թվականներին Բաղդադի վիլայեթի նահանգապետ և պետական խորհրդի նախագահ, 1873-1874 թվականներին և 1876-1877 թվականներին՝ մեծ վեզիր։ Միդհաթ Փաշան գլխավորել է թուրքական սահմանադրական շարժումը, հեղինակն է 1876 թվականին ընդունված թուրքական առաջին սահմանադրության (որի ստեղծմանը գործուն մասնակցություն է ունեցել հայ գործիչ Գրիգոր Օտյանը)։ Ձգտելով թուրքական ազգային բուրժուազիային մասնակից դարձնել կայսրության կառավարմանը և ստեղծել սահմանադրական միապետություն՝ իրականացրել է կիսառեֆորմներ։ Սուլթան Աբդուլ Համիդ 2-րդը, Միդհաթ Փաշայի գործունեությունը դիտելով իբրև իր իրավունքների սահմանափակում, նրան աքսորել է Եվրոպա։ 1878 թվականին սուլթանի հրամանով վերադարձել է և նշանակվել սկզբում Սիրիայի, ապա Զմյուռնիայի նահանգապետ։ Սուլթան Աբդուլ Ազիզի սպանությանը (1876) մասնակցելու կեղծ մեղադրանքով 1881 թվականին աքսորվել է Արաբիա, ուր նրան խեղդամահ են արել Աբդուլ Համիդի գործակալները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Փաշաներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության սպանված անձինք
Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պետական ծառայողներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքական գործիչներ
Մագնիսամեխանիկական երևույթներ

**Մագնիսամեխանիկական երևույթներ**, գիրոմագնիսական երևույթներ, երևույթներ, որոնցում դրսևորվում է միկրոմասնիկների (ատոմներ, մոլեկուլներ) մագնիսական և մեխանիկական մոմենտների կապը։ Մագնիսամեխանիկական երևույթների դիտման զանազան փորձեր բերվում են հետևյալ երկու տարբերակներին՝ ա. նմուշի մագնիսացում՝ պտտման ժամանակ, բ. նմուշի պտույտ՝ մագնիսացման դեպքում (մագնիսացումն իրագործվում է արտաքին մագնիսական դաշտի միջոցով)։ Պտտման ժամանակ նմուշի մագնիսացում առաջինը դիտել է ամերիկացի գիտնական Ս. Բարնետը (անգլ.՝S. Barnett, 1873-1956) 1909-ին։ Երկրորդ տարբերակը՝ էյնշտեյնի-դը Հաազի էֆեկտ, 1915-ին հաջողությամբ իրականացրել են Ա. էյնշտեյնը և Վ. դը Տաազը (W. de Haas, 1878-1960)։ Այդ փորձերում չափելով ֆեռոմագնիսական նյութերի ատոմների մագնիսական և մեխանիկական մոմենտների հարաբերությունը (*մագնիսամեխանիկական հարաբերություն*)՝ ɣ=ge/2mc (e-ն էլեկտրոնի լիցքն է, m-ը՝ զանգվածը, c-ն՝ լույսի արագությունը, իսկ g-ն տվյալ նյութի համար հաստատուն մեծություն է և կոչվում է g-ֆակտոր), գնահատվել է g-ֆակտորի թվային արժեքը, որն աոացվել է մոտավորապես 2։ Ներկայումս g-ի որոշման համար կիրառվում են ավելի ճշգրիտ՝ ռեզոնանսային մեթոդներ։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Քիմիական ապրանքների կարտելներ

Սոդայի կարտելն առաջացել է 1872 թվականին, մասնակիցներն էին բելգիական «Սոլվե» («Solvay») ընկերությունը, ԱՄՆ-ի «Ալկասսո» («Alkasso») ազգային արտահանման կարտելը, անգլիական «Իմփերիըլ քեմիքըլ ինդասթրիս, ԻՔԻ» («Imperial Chemical Industries, ICI») և գերմանական «Ի․ Դ․ Ֆարբենինդուսթրի» («I․ G․ Farbenindustrie*) քիմիական տրեստները։ Կարգավորում էր սոդայի արտահանումն աշխարհի բոլոր երկրներ։ Անիլինի ներկերի կարտելը (1927) վերահսկում էր արևմտյան աշխարհի օրգանական սինթետիկ ներկերի արտադրության ավելի քան 90%-ը։ Կարտելում իշխում էր «Ի․ Գ․ Ֆարբենիդուսթրի»-ն, մասնակցում էին նաև Ֆրանսիայի, Շվեյցարիայի, Իտալիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Լեհաստանի ու Ճապոնիայի ընկերությունները։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, քիմիական ապրանքների շուկայում մրցակցության ուժեղացման պատճառով, սկսեցին վերականգնվել մինչպատերազմյան կարտելները, և ստեղծվել նորերը։ Քիմիական ապրանքների ընկերությունները միավորվել էին միջազգային տարբեր ասոցիացիաներում, գիտահետազոտական կենտրոններում, ստանդարտացման բյուրոներում, ձեռնարկողական ընկերություններում (Թունաքիմիակատներ արտադրողների միջազգային կենտրոն, Լաքի-ներկերի արդյունաբերության ասոցիացիաների եվրոպական կոմիտե և այլն)։

Կատեգորիա:Բիզնես
Պարարտանյութերի կարտելներ

Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը պարարտանյութերի համաշխարհային շուկայում առաջատար դեր էին խաղում կալիումի (առաջացել է 1926 թվականին), ազոտի (1928 թվականին), ֆոսֆատի (1933 թվականին) միջազգային կարտելները, որոնք միավորում էին պարարտանյութեր արտահանողներին։

1962 թվականին Ցյուրիխում (Շվեյցարիա) ստեղծվեց միջազգային ազոտային կարտել, որը միավորում էր Արևմտյան Եվրոպայի մայրցամաքային երկրների արտադրողներին։ Կարտելի կոորդինացման կենտրոնը «Նիտրեքս» («Nitrex A․ G․») բաժնետիրական ընկերությունն էր, որը հավաքում էր ազոտային պարարտանյութերի մատակարարման բոլոր պատվերները և դրանք բաշխում կարտելի մասնակիցների միջև։

Միջազգային կալիումական կարտելի ֆունկցիաներն իրականացնում էին Բեռնի (Շվեյցարիա) միջազգային կալիումական ինստիտուտը, որը ներկայացնում էր հիմնականում արևմտաեվրոպական ընկերությունների շահերը, և ԱՄՆ-ի 2 կազմակերպությունները՝ Ամերիկյան կալիումական ինստիտուտը և կալիումի միջազգային հետազոտությունների ֆոնդը։ Ֆոսֆատների միջազգային կարտելը ետպատերազմյան շրջանում տրոհվեց շարք տարածաշրջանային կարտելների, որոնք իրենց գործունեությունը կոորդինացնում էին համաշխարհային շուկայի մասշտաբով։

Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Կարտելներ
Նիկոլայ Հովհաննիսյան (բժիշկ-ճառագայթաբան)

**Նիկոլայ Մեսրոպի Հովհաննիսյան** (, ապրիլի 10, 2021, Երևան), հայ բժիշկ-ճառագայթաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1972)։

## Կենսագրություն
մինի|Նիկոլայ Հովհաննիսյանին նվիրված հուշատախտակ Երևանում
1958 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1964-1967 թթ. եղել է Լ․ Հովհաննիսյանի անվան սրտաբանության ինստիտուտի գիտական քարտուղար, տնօրենի տեղակալ բուժական (1967-1972), գիտական աշխատանքների (1972-1986) գծով, 1986 թվականից՝ բժշկական ճառագայթաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի (1995 թվականից` Ճառագայթային բժշկության և այրվածքների գիտական կենտրոն) տնօրեն։

1986 թվականից ՀՀ ռենտգենաբանների և ճառագայթաբանների գիտական ընկերության ճառագայթաբանների բաժանմունքի նախագահն է։

## Աշխատություններ
Աշխատանքները վերաբերում են բժշկական ճառագայթաբանության, ռադիոակտիվ իզոտոպների միջոցով սրտանոթային հիվանդությունների ախտորոշման հարցերին։

## Մրցանակներ
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1988)

## Երկեր
* Ռադիոակտիվ իզոտոպները բժշկության մեջ, Ե․, 1975
* Радиоизотопные методы исследования в кардиологии, Е․, 1984
* Общая и регионарная гемодинамика при артериальной гипертонии, Е․, 1985

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:1934 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճառագայթաբաններ
Ալեքսանդր Միլերան

**Ալեքսանդր Միլերան** (, ), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ։ Մասնագիտությամբ՝ փաստաբան։

Քաղաքական գործունեությունն սկսել է որպես բուրժուական ռադիկալ։ Համբավ է ձեռք բերել 1880-ական թվականների դատավարություններում՝ գործադուլավոր բանվորների պաշտպանությամբ։ 1890-ական թվականների սկզբից հարել է սոցիալիստական ալիքին՝ ունենալով աջ կողմնորոշում, կողմ էր բարեփոխումների քաղաքականությանը։ 1899 թվականին որպես առևտրի և արդյունաբերության նախարար մտել է Վալդեկ Ռուսոյի կառավարության կազմի մեջ։ 1904 թվականին վտարվել է ֆրանսիական սոցիալիստական կուսակցությունից։ Եղել է հասարակական աշխատանքների և ռազմական նախարար, 1920 թվականին՝ Նախարարների խորհրդի նախագահ և արտաքին գործերի նախարար, հակախորհրդային ինտերվենցիայի ակտիվ կազմակերպիչներից։ 1920-1924 թվականներին եղել է Ֆրանսիայի նախագահը։ 1924 թվականին, պառլամենտական ընտրություններում ձախերի կարտելի կուսակցությունների հաղթանակից հետո, հարկադրված հեռացել է պաշտոնից և այլևս ակտիվ դեր չի խաղացել երկրի քաղաքական կյանքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Միմանսա

մինի

**Միմանսա** (սանսկրիտ․ mimansa-հետազոտում, ներթափանցում, բանավեճ), հին հնդկական 6 ուղղափառ փիլիսոփայական ուսմունքներից հինգերորդը, որն զբաղվում էր վեդաների մեկնությամբ։ Ձևավորումը (ոչ շուտ մ․թ․ա․ 2-րդ դար - ոչ ուշ մ․ թ․ 2-3-րդ դարեր) կապվում է Ջայմինիին վերագրվող «միմանսա-սուտրա»-ի հետ։

Գործնականորեն միմանսան կոչված էր կարգավորել վեդայական բարդ ծիսակարգը։ Ընդունում էր վեդաների հեղինակությունը, սակայն պաշտպանում աշխարհի նյութականության դրույթը։ Նյայայի իմացաբանությանը տալով յուրահատուկ ինդուկտիվ-հիպոթետիկ ուղղվածություն՝ միմանսան աստվածներին համարում է լեզվական վերացարկումներ։ Իրական են ոչ թե աստվածները, այլ նրանց անունները, որ իմաստավորվում են ծիսական արարողությամբ։ Միմանսան հետազոտել է նաև իմացության տեսության, լեզվի և մտածողության, բառի և նշանակության փոխհարաբերության հարցեր։ Հետագայում (7-8-րդ դարեր) ձուլվել է *[[վեդանտա]]յի* հետ։ 
[tumb| [Ագնի – հնդկական կրակի աստված]]

Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Սանսկրիտ եզրույթներ
Կատեգորիա:Հնդկական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Հնդկաստանի օրթոդոքսալ կրոններ
Միմեսիս

մինի|Պլատոնի կիսանդրին
մինի|Դեմոկրիտի կիանդրին
**Միմեսիս** () գեղագիտության մեջ. ուսմունք, որը գեղարվեստական ստեղծագործությունը և մարդկային իմացությունը համարում է իրականության նմանեցում և վերարտադրում։ Միմեսիսի գաղափարը առաջ են քաշել պյութագորասականները՝ երաժշտական ներդաշնակությունը համարելով «երկնակամարների ներդաշնակության» արտացոլում։ Ըստ միմեսիսի մատերիալիստական ուսմունքի հիմնադիր Դեմոկրիտի, արհեստի և արվեստի զանազան տեսակներ մարդիկ սովորել էն՝ ընդօրինակելով կենդանիներին։ Միմեսիսին իդեալիստական մեկնաբանություն է տվել Պլատոնը։ Ի տարբերություն մարդկային արվեստի, որը նմանակում է անցողիկ և նյութական աշխարհը, Պլատոնը իսկական արվեստի նպատակ է ճանաչել գաղափարների բացարձակ գեղեցկության նմանակումը։ Արիստոտելը զարգացրել է միմեսիսի մատերիալիստական ուսմունքը, ըստ որի արվեստը իրականության, հատկապես մարդկային գործողությունների, վերարտադրությունն է։ Նրա կարծիքով նմանողության ունակությունը հատուկ է մարդուն ի ծնե։ Միմեսիսի տեսությանը հետևել են Լուկրեցիոսը, Պլուտարքոսը, Պլոտինը, Թովմա Աքվինացին, Լ․ Ալբերտին, Լեոնարդո դա Վինչին և այլն։ Միմեսիսի գաղափարը մեծ տեղ է գրավում կլասիցիզմի գեղագիտության մեջ։ Միմեսիսն ունեցել է իր հակառակորդները ի դեմս Պատրիցիի, Ի․ Կանտի, Գ․ Հեգելի, Ֆ․ Շելինգի և այլն։ Հայ գեղագիտության մեշ միմեսիսի գաղափարն արտահայտել են Դավիթ Քերականը, Անանուն Մեկնիչը, Մովսես Խորենացին, Եզնիկ Կողբացին, Դավիթ Անհաղթը, Ստեփանոս Սյունեցին և ուրիշները։ Միմեսիսի ամբողջական ուսմունք է մշակել Հովհաննես Սարկավագ Իմաստասերը, ըստ որի, բնությունը արվեստի միակ հիմքն է և արվեստագետի ուսուցիչը, սակայն բնությանը պետք չէ կուրորեն ընդօրինակել, այլ ստեղծագործաբար վերարտադրել։ Նրա հայացքներում միաձուլվում են անտիկ շրջանից սկիզբ առնող միմեսիսի երկու ըմբռնում, բնության վերարտադրումը որպես գեղարվեստական ստեղծագործության ընթացքի անհրաժեշտ բաղադրամաս (Հերակլիտ, Սոկրատես, Արիստոտել) և վերարտադրումը որպես արվեստի հիմք և աղբյուր (Դեմոկրիտ, Լուկրեցիոս)։ Նոր ժամանակում միմեսիսին անդրադարձել են Ստեփանոս Լեհացին, Խաչատուր Էրզրումցին և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Արվեստ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թատրոն
Պոյնտինգի վեկտոր

**Պոյնտինգի վեկտոր** [անգլիացի ֆիզիկոս Ջ․ Հ․ Պոյնտինգի (J․ H․ Poynting, 1852–1914) անունով], փոփոխական էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիայի հոսքի խտության վեկտոր։ Պոյնտինգի վեկտորի մոդուլը հավասար է այն էներգիային, որը միավոր ժամանակում փոխանցվում է էլեկտրամագնիսական էներգիայի տարածման ուղղությանը (այսինքն՝ Պոյնտինգի վեկտորի ուղղությանը) ուղղահայաց միավոր մակերևույթով։ 

### Էլեկտրամագնիսական դաշտի լրիվ էներգիան ըստ Մաքսվելի
Եթե այդ դաշտը կա V ծավալի ներսում, բաղկացած է էլեկտրական դաշտի էներքիայից.
:W= \oint\limits_v \vec (E*D)/2 \cdot d\vec V\  և մագնիսական դաշտի էներքիայից  W= \oint\limits_v \vec (H*B)/2 \cdot d\vec V

V ծավալի ներսում փակված էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիան չի կարող մնալ անփոփոխ։ Դաշտի էներգիան ժամանակի ընթացքում փոխվում է հետևյալ գործոնների ազդեցության տակ.
# էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիայի մի մասը վերածվում է էներգիայի այլ տեսակի, օրինակ նյութի մասնիկների մեխանիկական էներգիայի, որը կապված է դրանց ջերմային շարժման հետ, որը հարուցված է հաղորդման հոսանքի տեսքով։
# արտաքին աղբյուրների աշխատանքը, որը կարոխ է և ավելացնել և նվազեցնել դաշտի էներգիան։
# V ծավալի և նրան շրջափակող տարածության միջակայքի միջև կատարվում է էներգիայի սպեցիֆիկ փոխանակում, որը բնորոշ է էլեկտրամագնիսական դաշտին և կոչվում է ճառագյթում։ Ճառագայթի գործընթացի ինտենսիվությունը էլեկտրադինամիկայում բնութագրում են Պոյնտինգի վեկտորով


Պատկեր:vektor.png


#### Պոյնտինգի վեկտորը
Ցույց է տալիս էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիայի հոսքի խտությունը։ Պոյնտինգի վեկտորը S, կարող է սահմանվել երկու վեկտորների վեկտորական արտադրյալի տեսքով։

:\mathbf{S = [E \times H]}

:\mathbf{S} = \frac{c}{4\pi} \mathbf{[E \times H]}

#### Մաքսվելի հավասարումները

:
\begin{cases}
\text{rot} H = \varepsilon \frac{\hat{O} E}{\hat{O} t} + j^e \\
\text{rot} E = \mu \frac{\hat{O} H}{\hat{O} t} + j^m
\end{cases}


:\textbf{H}rot\textbf{E}=-\mu_0\textbf{H}\frac{\partial\textbf{H}}{\partial t}=\frac{\mu_0}{2}\frac{\partial H^2}{\partial t}=-\frac{1}{2}\frac{\partial}{\partial t}\left(\mu_0H^2\right)

:\textbf{E}rot\textbf{H}=-\epsilon_0\textbf{E}\frac{\partial\textbf{E}}{\partial t}=\frac{1}{2}\frac{\partial}{\partial t}\left(\epsilon_0E^2\right)

:div\left[\textbf{EH}\right] = \textbf{H}rot\textbf{E}-\textbf{E}rot\textbf{H}

:\textbf{H}rot\textbf{E}-\textbf{E}rot\textbf{H}=div[\textbf{EH}]=-\frac{1}{2}\frac{\partial}{\partial t}(\mu_0\textbf{H}^2)-\frac{1}{2}\frac{\partial}{\partial t}(\epsilon_0\textbf{E}^2)

Այս հավասարումներից ստանում ենք մի ինտեգրալային հավասարում, որը ցույց է տալիս կպրուստների ակնթարթային հզորությունը։

:P= -\sigma* \oint\limits_V \vec (E*E) \cdot d\vec V

Այս տեսքի ինտեգրալը կարող է կոչվել կորուստների ակնթարթային հզորություն։ Կորուստները գոյանում են ծավալում հոսող հաղորդման հոսանքների պատճառով։

Կատեգորիա:Էլեկտրադինամիկա
Կատեգորիա:Վեկտորներ
Կատեգորիա:Օպտիկա
Միջաձգիչ

**Միջաձգիչ**, բազմասայր կտրող գործիք դետալների միջանցիկ անցքերն ու արտաքին մակերևույթները միջաձգիչ հաստոցներով մշակելու համար։ Մշակվող մակերևույթի ձևից կախված, միջաձգիչները լինում են՝ գլանական, նիստավոր, շլիցավոր, երիթային, արտաքին հարթ և ձևավոր։ Ներքին միջաձգման միջաձգիչի ատամները, որոնք դասավորված են կտրոո մասի վրա, կատարում են թողվածքի կտրման հիմնական աշխատանքը։ Միջաձգիչի կալիբրող մասն ունի 3-8 ատամ։ Բացի կտրող միջաձգիչներից կան նաև հարթող միջաձգիչներ, որոնք մետաղը ոչ թե կտրում են, այլ հարթեցնում ու խտացնում։

Կատեգորիա:Գործիքներ
Յոսեֆ Վացլավ Միսլբեկ

**Յոսեֆ Վացլավ Միսլբեկ ** (, ), չեխ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Պրահայի դեկորատիվ արվեստի ուսումնարանի (1885-1896) և Գեղարվեստիակադեմիայի (1896-1919) պրոֆեսոր։

Ստեղծել է Չեխիայի պատմական գործիչների և ազգային էպոսի հերոսների վեհ, մոնումենտալ կերպարներ՝ Յա․ Ժիժկայի հուշարձանի (Տաբոր քաղաքի համար) նախագիծը (բրոնզ, 1870-ական թվականներին․), խմբաքանդակներ Պրահայի Պալացկու կամրջի համար (բրոնզ, 1881-1897), Սուրբ Վացլավի հուշարձանը Պրահայում (բրոնզ, բացումը՝ 1913)։ Հեղինակ է բազմաթիվ դիմաքանդակների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Չեխ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Միջուկների քիմիական բևեռացում

**Միջուկների քիմիական բևեռացում**, հաստատուն մագնիսական դաշտում ռադիկալային քիմիական ռեակցիաների վերջնանյութերի մոլեկուլներում միջուկային զեեմանյան մակարդակների անհավասարակշռված բնակեցվածության
երևույթ (տես Զեեմանի երևույթ)։ Միջուկների քիմիական բևեռացումը դիտվում է միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի մեթոդով՝ սպեկտրներում արտահայտվում է որպես անոմալ մեծ կլանում (դրական միջուկների քիմիական բևեռացում) կամ ռադիոճառագայթում (բացասական միջուկների քիմիական բևեռացում)։ Միջուկների քիմիական բևեռացումը առաջանում է ռադիկալային զույգերում, որոնցից ստացվող վերջնանյութերի գոյացման հավանականությունը կախված է ռադիկալների միջուկների սպինների փոխադարձ դիրքորոշումից։ Միջուկների քիմիական բևեռացումը օգտագործվում է քիմիական ռեակցիաների փուլերը որոշելու համար։ Միջուկների քիմիական բևեռացման հիման վրա զարգանում են մագնիսական իզոտոպների հարստացման և ռադիկալային ռեակցիաների վրա մագնիսական դաշտի ազդեցության ուսումնասիրման ուղղությունները։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Սիլվա Մինասյան

**Սիլվա (Զիգֆրիդա) Արշավիրի Մինասյան** (), բալետի հայ խորհրդային արտիստուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1963)։

## Կենսագրություն
1944 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանը, վերապատրաստվել Մոսկվայի պարարվեստի ուսումնարանում։ 1946 թվականից՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մենապարուհի։ Կատարել է ավելի քան 30 դերապար։ Լավագույններից են՝ Խանդութ («Խանդութ», ըստ Սպենդիարյանի երաժշտ․), Գայանե, Էգինա (Արամ Խաչատրյանի «Գայանե», «Սպարտակ»), Զարեմա (Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվանը»), Միրթա (Ադանի «Ժիզել»)։ Մինասյանի արվեստին բնորոշ էր կատարողական բարձր տեխնիկան և ազգային վառ ինքնատիպությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ
Թադևոս Մինասյանց

**Թադևոս Սերգեյի Մինասյանց** (), խորհրդային պետական աշխատող, ԽՄԿԿ անդամ (1942)։

## Կենսագրություն
մինի|Թադևոս Մինասյանցի հուշատախտակը Երևանում
Ավարտել է Մոսկվայի Պոդբելսկու անվան ինժեներատեխնիկական ակադեմիան (1937)։ Կապի բնագավառում աշխատել է 1937 թվականից։ Եղել է Ալմա Աթայի կապի գրասենյակի պետի տեղակալ, 1938 թվականից՝ Հարավային Ղազախստանի կապի վարչության պլանֆինբաժնի վարիչ, 1944 թվականից՝ Կեմերովոյի մարզի կապի վարչության պետ, 1948-1953 թվականներին՝ կապի հայկական վարչության պետ։

1945-1952 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ կապի Ժողկոմատի, 1946 թվականից ՀԽՍՀ կապի նախարար։ ՀԿԿ ԿԿ-ի անդամ է եղել 1964 թվականից։ Եղել է ՀԿԿ 19-րդ, 11-րդ, 23-27-րդ համագումարների պատգամավոր և ՀԽՍՀ 5-10-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

## Հիշատակ
2012 թվականին Հայփոստը թողարկել է նամականիշ՝ նվիրված Թադևոս Մինասյանցի ծննդյան 100-ամյակին։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի և Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Միջինք

**Միջինք**, միջունք, Մեծ պասի կեսը՝ Դ (չորրորդ) շաբաթվա չորեքշաբթին կամ Մեծ պասի 24-րդ օրը։ Միջինքից սկսած՝ Խաղաղական ժամերգության ընթացքում սկսում են երգվել Ստեղի շարականները։

Առանձին տոնական նշանակություն չունի։ Հատկանշվում է նշանված տղաների տներից հարսնացուներին նվերներ ուղարկելով և ծիսական հաց (բաղարջ) թխելով։ Ըստ ժողովրդական ավանդության՝ հայ տանտիկինները թխում են բաղարջ, որի մեջ մետաղադրամ են դնում։ Ում բաժին է ընկնում այդ դրամը, այդ տարի հաջողություն է ունենում։

Կատեգորիա:Քրիստոնեական տոներ
Միջին սիբիրական սարահարթ

**Միջին սիբիրական սարահարթ** (), Հյուսիսային Ասիայի կենտրոնական մասում, Արևելյան Սիբիրում։ Եզրավորվում է Արևելյան Սայանների, Մերձբայկալի և Հյուսիսային Անդրբայկալի լեռներով, Հյուսիս-Սիբիրական դաշտավայրով, Արևմտա-Սիբիրական և Կենտրոնական Յակուտական հարթավայրերով։ Տարածությունը մոտ 3, 5 միլիոն  Կմ2 է։ Գտնվում է Սիբիրական պլատֆորմի սահմաններում։ Տափարակ ընդարձակ միջագետք է՝ 500-700 մ միջին և 1701 մ (Պուտորանա սարավանդ)՝ առավելագույն բարձրությամբ։ Առավել բարձրադիր մասերը (Պուտորանայի, Վիլյույի սարավանդներ, Ենիսեյի բլրաշար և այլն) գտնվում են հյուսիս-արևմուտքում։ Կան նիկելի, պղնձի, երկաթի, ոսկու, ալմաստի, քարածխի, գրաֆիտի, քարաղի, բնական գազի հանքավայրեր։ Կլիման խիստ ցամաքային է։ Ձմեռը ցուրտ է, երկարատև։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը —20&nbsp;°C-ից —44&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ 12—20&nbsp;°C։ Տարեկան տեղումները արևելքում 200-350 մմ են, արևմուտքում՝ 400—500 մմ, Պուտորանա սարավանդում՝ 700—800 մմ։ Գետերը մեծ մասամբ ջրառատ, արագընթաց և սահանքավոր են։ Խոշոր գետերն են Ստորին Տունգուսկան, Պոդկամեննայա Տունգուսկան, Անգարան, Լենան՝ Վիլյույի հետ, խատանգան, Անաբարը։ Մեծ տարածում ունի բազմամյա սառածությունը։ Գերակշռում է տայգան՝ թույլ պոդզոլացած և ճմապոդզոլացած հողերով ու խեժափիճու անտառներով։ Հյուսիսում տարածված է լեռնային տունդրան։ Հարավում կան սոճու անտառներ և անտառատափաստանների «կղզիներ»։ Բնորոշ կենդանիներից են լեմինգը, բևեռաղվեսը, սպիտակ նապաստակը, հյուսիսային եղջերուն, որմզդեղնը, գորշ արջը և այլն։ Կան շատ թռչուններ, գետերը հարուստ են ձկներով։ Արդյունագործական նշանակություն ունեն սկյուռը, սամույրը, մշկամուկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի սարահարթեր
Կատեգորիա:Սարահարթեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սիբիր
Մարիո Չելմերս

**Ալմարիո Վերնարդ «Մարիո» Չելմերս** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղարկող։
 
Ուսանողական առաջնության շրջանակներում երեք մրցաշրջան հանդես է եկել Կանզասի համալսարանի բասկետբոլային թիմում՝ հաղթելով 2007–08 մրցաշրջանը։

Ընտրվել է NBA-ի 2008 թվականի դրաֆթի երկրորդ ռաունդի 34-րդ ընտրությամբ՝ «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ» կողմից և անմիջապես տեղափոխվել «Մայամի»։

Ունի զարմիկ՝ Լայոնել Չելմերս անվամբ, ով ժամանակին հանդես է եկել NBA-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանզասի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայիսի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Միջին ռուսական բարձրավայր

245px|մինի
**Միջին ռուսական բարձրավայր** Ռուսաստանի կենտրոնական մասում։ Երկարությունը մոտ 1000  կմ է, լայնությունը՝ մինչև 500  կմ, բարձրությունը՝ 220-250 մ (առավելագույնը՝ 293 մ)։ Մինչքեմբրյան բյուրեղային հիմքը ծածկված է լյոսանման ավազակավերով և լյոսերով։ Միջին ռուսական բարձրավայրում են Կուրսկի մագնիսական անոմալիայի երկաթահանքերը, կա գորշ ածուխ։ Ունի էրոզիոն ռելիեֆ, մասնատված է խորը գետահովիտներով ու հեղեղատներով։ Հանդիպում են կարստային ձևեր, հյուսիսում՝ մորենային նստվածքներ։ Միջին ռուսական բարձրավայրից սկիզբ են առնում Սև, Ազովի և Կասպից ծովերի ավազանների գետերը՝ Օկան, Դեսնան, Սեյմը, Պսյոլը, Դոնը և այլն։ Միջին ռուսական բարձրավայրը գտնվում է անտառային, անտառատափաստանային և տափաստանային զոնաներում։ Տարածված են սևահողերը։ Տարածությունը հերկված է։ Այստեղ են Վ․ Վ․ Ալյոխինի անվ․ կենտրոնասևահողային և Գալիչյա գորա արգելանոցները։ 

Կատեգորիա:Միջին ռուսական բարձրավայր
Միջատակերներ

մինի|աջից
**Միջատակերներ**, (), կաթնասուն կենդանիների կարգ։ Մարմնի երկարությունը 3-39 սմ է։ Դունչը սուր է, վերջանում է շարժուն կնճիթով։ Աչքերը փոքր են, որոշ տեսակների մոտ՝ մաշկի տակ ծածկված։ Միջատակերների մեծամասնության մարմինը պատված է խիտ, կարճ մազերով (խլուրդներ, սրնչակներ, մշկամկներ), հազվադեպ՝ ցցամազերով (տենրեկներ) կամ ասեղներով (ոզնիներ)։ Գունավորումը միատոն է, գորշ, թուխ կամ սև, երբեմն՝ բծավոր։ Որոշ տեսակների պոչը կարճ է (ոզնիներ), մյուսներինը՝ երկար, համարյա մարմնի չափ (մշկամկներ)։ Մաշկային գեղձերը լավ են արտահայտված և առանձին միջատակերների մոտ արտադրում են սուր հոտով արտազատուկ։ Լավ զարգացած է գլխուղեղի փոքր հոտառության բաժինը, կիսագնդերը փոքր են և հաճախ չեն ծածկում ուղեղիկը, տեսողությունը թույլ է։ Միջատակերների կարգը ընդգրկում է 9 ընտանիք։

Կատեգորիա:Միջատակերներ
Միջին կորություն

մինի|աջից
**Միջին կորություն**, գլխավոր կորությունները մակերևույթի M կետով անցնող նորմալով տարված հարթությունների և մակերևույթի հատումից ստացված հատույթների կորություններից (նորմալ կորություններից) ամենամեծը և ամենափոքրն են։ Եթե E, F, G-n մակերևույթի առաշին քառակուսային ձևի գործակիցներն են, իսկ L, М, N-ը՝ երկրորդ քառակուսային ձևի, ապա միջին կորության H-ը, որոշվում է։ Եթե մակերևույթի յուրաքանչյուր կետում միջին կորությունը հավասար է 0-ի, ապա այն անվանում են նվազագույն մակերևույթ։

Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ երկրաչափություն
Միջազգային ջրանցքներ

**Միջազգային ջրանցքներ՝** ծովային տարածությունները միացնող և միջազգային նավարկության համար օգտագործվող ջրային արհեստական ուղիներ։ Ծովային նավարկության ուղիները կրճատելու շնորհիվ խոշոր դեր են խաղում միջազգային ծովային առևտրում ու ծովագնացության մեջ։ Ունեն ռազմաստրատեգիական կարևոր նշանակություն (օրինակ, Քիլի ջրանցքը, Սուեզի ջրանցքը, Պանամայի ջրանցքը)։ Համարվում են այն պետության տարածքի անբաժանելի մասը, որով անցնում են, ենթարկվում են տվյալ պետության իրավասությանը՝ հաշվի առնելով դրանց միջազգային իրավական ռեժիմը։ Միջազգային ջրանցքներ կարող են վարձով տրվել այս կամ այն պետությանը։ Միջազգային ջրանցքներով նավարկելու իրավական ռեժիմը կարգավորվում է միջազգային կոնվենցիաներով։ Ըստ այդ ռեժիմի՝ նավարկության իրավունքը բոլոր պետությունների համար ազատ է, նավարկող պետությունները պարտավորվում են հարգել այն պետության իրավունքները, որի տարածքով անցնում է ջրանցքը, զինված բախման դեպքում Միջազգային ջրանցքները զերծ պահել ռազմական գործողությունների ոլորտից, վճարել նավարկության համար սահմանված տուրքը։

Կատեգորիա:Ջրանցքներ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կենդանական յուղ

260px|մինի|Թաց խոզաճարպ
**Կենդանական յուղեր** կամ **Կենդանական ճարպեր**, կենդանիներից ստացվող լիպիդային նյութեր։ Կախված հումքի տեսակից և որակից արտադրվում են տավարի, ոչխարի, խոզի, ոսկորի, խառը և թռչունների (հավի, սագի, բադի) յուղերը։

## Տեսակներ
Լինում են՝
* պինդ 
*հեղուկ։ 
Պինդ ճարպերը պարունակվում են ցամաքային կենդանիների, հեղուկները՝ ձկների, ծովային կաթնասունների հյուսվածքներում, ինչպես նաև ցամաքային կենդանիների ոսկորներում և կճղակներում։ Պինդ կենդանական ճարպերին բնորոշ է հագեցած, հեղուկներին՝ չհագեցած ճարպաթթուների (մինչև 4,5 և 6 կրկնակի կապ) բարձր պարունակությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կաթնաճարպը (կաթնայուղ), որը կազմում է կովի կաթի 2,7-6,0%-ը, կարագի 81-82,5%-ը, յուղի 98% -ը։ Բնական ճարպերը եռգլիցերիդներից բացի պարունակում են նաև ազատ ճարպաթթուներ (կաթնաճարպը՝ մինչև 20, կենդանական ճարպեր՝ 5-7, ձեթերը՝ 5-8 տեսակ), խոլեսթերին, լեցիտին, լիպոքրոմներ (կարոտին, քսանտոֆիլ), վիտամիններ և այլն։

## Կիրառում
Կենդանական յուղը լայնորեն օգտագործվում է սննդի, մարգարինի, պահածոների, երշիկների, հրուշակեղենի արտադրությունում, օճառների, քսուկների արտադրությունում, ինչպես նաև այլ բնագավառներում։ Կենդանական սննդի յուղերը գնահատվում են առաջին և բարձր տեսակի, թռչունների յուղը՝ առաջին և երկրորդ տեսակի։

Տավարի, ոչխարի, խոզի ճարպերը հիմնականում օգտագործվում են որպես սննդամթերք։ Վիտամիններով (մասնավորապես A-ով) հարուստ ճարպերը գործածվում են որոշ հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման նպատակով։ Տեխնիկական ճարպերը (ձկների, ծովային կաթնասունների և այլն) կիրառվում են թեթև և քիմիական արդյունաբերության մեջ (կաշվի մշակման, օծանելիքի, լվացող միջոցների, քսուքների և այլնի ստացման համար)։ Որպես սննդամթերք օգտագործվող հեղուկ ճարպերը նախապես մշակվում և հոտազրկվում են։ Բեղավոր կետերի ճարպերից ստացվում է մարգարին (տես ճարպերի հիդրում)։

Սննդային յուղերի արտադրության համար որպես հումք ծառայում են կենդանիների սպանդից ստացված փափուկ և ոսկորային հումքը, ինչպես նաև ենթամթերքների, երշիկների, պահածոների արտադրամասների համապատասխան թափոնները։

Յուղի հյուսվածքներն անջատվում են փորի խոռոչի յուղաթաղանթից, ներքին օրգանների արտաքին կուտակումներից, գլխի մսաթափումից, ենթամաշկից և այլն։ Սննդի յուղի հումքը պետք է լինի միայն բարձր որակի, թարմ և չպետք է ունենա արյան բծեր, կեղտոտված արտաքին, մկանային հյուսվածքներ։ Բարձր որակի յուղերը ստանում են ոչ սառեցված ճարպահումքից։ Յուղի հումքը մինչև նախնական մշակումը կարելի է պահել մինչև 36 ժամ՝ 3-4°C ջրի մեջ։ Սառտեցված յուղի հումքը պահվում է -12&nbsp;°C-ից ոչ բարձր ջերմաստիճանում՝ 1 ամսից ոչ ավելի։

Ոսկրայուղն ստանում են ոսկրազատումից ստացված ոսկորներից։ Խողովակավոր ոսկորները յուղազրկումից հետո օգտագործվում են հուշանվերների արտադրությունում, իսկ մնացած ոսկորները՝ սոսինձի, անասնակերերի արտադրության մեջ։

Մեծ օգտագործում ունեն արևմտյան սննդակարգում՝ հատկապես արագ սննդի արտադրությունում։ Օգտագործվում են նաև տնային կենդանիների կերերի արտադրության արդյունաբերությունում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Սարգսյան Ռ.Թ., Չիթչյան Տ.Ժ., Հովհաննիսյան Ա.Հ.. *«Անասնաբուծություն»*, Երևան, «ՀՊԱՀ» (2012),
* Վ. Մ. Հովահաննիսյան. *«Մսի և մսամթերքի տեխնոլոգիա»*, Երևան, «ՀՊԱՀ»

Կատեգորիա:Կենդանական ճարպեր
Միջհարկային ծածկ

**Միջհարկային Ծածկ**, շենքերի ու կառույցների հիմնական կոնստրուկտիվ մաս։ Միջհարկային ծածկը շենքն ըստ բարձրության բաժանում է հարկերի, ներքևի հարկի համար այն ծառայում է որպես առաստաղ, իսկ վերևինի համար՝ հատակ։ Ըստ ծառայության բնույթի Միջհարկային ծածկն ունի բեռնվածք կրելու որոշակի ունակություն, կոշտություն, անջրաթափանց է, ջերմա- ու ձայնամեկուսիչ և հրակայուն։ Միջհարկային ծածկի համար որպես շինանյութ օգտագործում են փայտ, մետաղ, երկաթբետոն, բնական ու արհեստական քարեր, ձայնա- ու ջերմամեկուսիչ նյութեր և հատակի ու առաստաղի տարրեր։ Ըստ կոնստրուկտիվ լուծումների Միջհակային ծածկերը լինում են 
 
*հեծանային (որտեղ հեծանների վրա կամ դրանց միջև տեղադրում են առաստաղի ու հատակի տարրեր)
*առանց հեծանի
*երկաթբետոնե հավաքովի սալերով
*երկաթբետոնե հավաքովի միաձույլ 
*միաձույլ երկաթբետոնե 
Բնակելի շենքերի Միջհարկային ծածկերի համար լայն տարածում են ստացել երկաթբետոնե սնամեջ սալերը, որոնք հենվում են սենյակի պատերին կամ կարկասով շենքի պարզունակներին։ Արդի շենքերի Միջհարկային ծածկի համար լայնորեն կիրառվում են բարձրամուր պողպատե ամրանով նախալարված երկաթբետոնե կողավոր սալերը։
Միջազգային ռազմական տրիբունալ

**Միջազգային ռազմական տրիբունալ** միջազգային դատական ատյան, որն ստեղծվել էր երկրորդ համաշխարհային պատերազմի գլխավոր հանցագործներին պատժելու համար։ Միջազգային ռազմական տրիբունալը ստեղծելու անհրաժեշտությունն ազդարարվել է 1943 թվականին՝ հիտլերականներին պատասխանատվության ենթարկելու մասին ԽՍՀՄ-ի և նրա դաշնակիցների համատեղ դեկլարացիայով։ Դրան համապատասխան, 1945 թվականի օգոստոսի 8-ին ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի միջև Լոնդոնում կնքված համաձայնագրով ստեղծվեց *Միջազգային ռազմական տրիբունալ*։ Միջազգային ռազմական տրիբունալում ընդգրկվել էին այդ երկրներից մեկական անդամ՝ իրենց տեղակալներով և գլխավոր մեղադրող։ Գլխավոր հանցագործների քննության ու մեղադրման իրավունքը վերապահված էր մեղադրող կողմերին։

## Տես նաև
* Տոկիոյի դատավարություն
*Միջազգային դատական մարմիններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միջազգային ռազմական տրիբունալի կանոնադրություն 

Կատեգորիա:1945 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային դատական մարմիններ
Կատեգորիա:Նյուրնբերգյան դատավարություն
Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք
Միջազգային սովորույթ

**Միջազգային սովորույթ**, նորմեր, որոնք ձևավորվել են պետությունների միջազգային գործելակերպում երկարատև կրկնվելու հետևանքով։ Իրավաբանական ուժ են ձեռք բերում պետությունների կողմից ճանաչվելուց հետո և դառնում միջազգային իրավունքի աղբյուր։ Պետությունների պրակտիկայում պատահում են նաև երկարատև կրկնվող այնպիսի համանման գործողություններ, որոնք պարտադիր իրավական ուժ չունեն (քաղաքավարական, բարոյական կանոններ)։ Դրանց անտեսումը կարող է դիտվել որպես անբարյացակամ ակտ։

## Տես նաև
* Իրավական պլյուրալիզմ
* Միջազգային սովորութային իրավունք
* Սովորույթ

Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Միջազգային սանիտարական համաձայնագիր

**Միջազգային սանիտարական համաձայնագիր,** պետությունների միջև կնքվող և վավերացվող իրավական փաստաթուղթ, որի հիմնական նպատակն է փոխադարձ պայմանավորվածությամբ անցկացնել վտանգավոր, կարանտինային հիվանդությունների (ժանտախտ, խոլերա, բնական ծաղիկ, դեղին տենդ) ներթափանցումը կանխող միջոցառումներ։ Միջազգային սանիտարական համաժողովները և դրանցում ընդունված համաձայնագրերը լայն զարգացում են ստացել 19-րդ դարում։ 1851 թվականին Փարիզում կայացել է համաճարակների դեմ պայքարի առաջին միջազգային կոնֆերանսը, իսկ 1892 թվականին, հերթական համաժողովում, ընդունվել է միջազգային սանիտարական համաձայնագիրը։ 1851-1951 թվականներին տարբեր պետությունների նախաձեռնությամբ հրավիրվել են միջազգային սանիտարական ավելի քան 20 համաժողովներ, որոնցում ընդունվել և վավերացվել են 13 միջազգային սանիտարական համաձայնագիր։ 1907 թվականին Հռոմի միջազգային սանիտարական կոնֆերանսում ստեղծվել է առաջին միջազգային սանիտարական կազմակերպությունը՝ Հասարակական հիգիենայի միջազգային բյուրոն, որը գործել է Փարիզում՝ 1909—1946 թվականներին։ Դրա հիմնական խնդիրն էր․ հետևել միջազգային սանիտարական համաձայնագիրերի պահանջների, կարանտինային կանոնների կատարմանը, հաղորդել տեղեկություններ կարանտինային հիվանդությունների համաճարակային վիճակի մասին և երկրներին տեխ․ ու կոնսուլտատիվ օգնություն ցույց տալ։ 1923 թվականին Ազգերի լիգայի կազմում հիմնվել է հիգիենայի սեկցիա, որը կատարել է Միջազգային բյուրոյի պարտականությունները և նպաստել նաև գիտական պրոբլեմային հարցերի ուսումնասիրությանը։ 1948 թվականին, Միավորված ազգերի կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեայի որոշմամբ, ստեղծվել է Միջազգային առողջապահական նոր կազմակերպություն (Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն), որն ստանձնել է Միջազգային բյուրոյի և Ազգերի լիգայի հիգիենայի սեկցիայի պարտականությունները։ 

Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Միջազգային օլիմպիական կոմիտե

**Միջազգային օլիմպիական կոմիտե** (ՄՕԿ) (, CIO), օլիմպիական շարժման բարձրագույն ղեկավար օրգան։ Ստեղծվել է 1894 թվականի հունիսի 23-ին, ֆրանսիացի հասարակական գործիչ Պիեռ դե Կուբերտենի (1863-1937) նախաձեռնությամբ։ ՄՕԿ-ի կազմի մեջ սկզբում մտան 12 երկրների 14 ներկայացուցիչներ (Ռուսաստանից գեներալ Բուտովսկին), որոնք նաև իրենց երկրներում ազգային օլիմպիական կոմիտեների կազմակերպիչներն էին։ Առաջին նախագահ ընտրվեց Հունաստանի ներկայացուցիչ Դ․ Վիկելասը։ Օլիմպիական խարտիայի (հրովարտակ) բնորոշմամբ ՄՕԿ-ի գլխավոր խնդիրներն են․ օլիմպիական խաղերի ծրագրերի հաստատումը, նրանց պարբերաբար անցկացումը և կատարելագործումը, սիրողական սպորտի զարգացման կազմակերպումն ու ղեկավարումը, բոլոր երկրների մարզիկների միջև բարեկամության ու համագործակցության ամրապնդումը։ ՄՕԿ-ը մշտական գործող կազմակերպություն է, որի անդամներն ընտրվում են ազգային օլիմպիական կոմիտեներ ունեցող երկրներից և համարվում ՄՕԿ-ի ներկայացուցիչ՝ իրենց երկրներում։ Յուրաքանչյուր երկրում կարող է լինել ՄՕԿ-ի միայն մեկ անդամ, բացառությամբ խոշոր, օլիմպիական շարժմանը առանձնապես ակտիվ մասնակցություն ունեցող երկրների և այն երկրների, որոնցում տեղի են ունեցել օլիմպիական խաղեր։ 1980 թվականին ՄՕԿ-ը միավորում էր 148 ազգային օլիմպիական կոմիտե և ուներ 89 անդամ։ Մինչև 1966 թվականը ՄՕԿ-ի անդամներն ընտրվում էին ցմահ, դրանից հետո ընտրվածները պետք է պաշտոնաթող լինեն 72 տարեկան դառնալիս։ ՄՕԿ-ի գերագույն օրգանը սեսիան է (անդամների ընդհանուր ժողովը), որը հրավիրվում է տարեկան մեկ, իսկ օլիմպիական տարում՝ 2 անգամ (ամառային և ձմեռային օլիմպիադաների նախօրյակին)։ Սեսիաների միջև ընկած ժամանակաշրջանում օլիմպիական շարժման ղեկավարումը իրականացնում է գործադիր կոմիտեն, որն ընտրվում է ՄՕԿ-ի անդամների կազմից։ Գործկոմի մեջ մտնում են նախագահը (ընտրվում է 8 տարին մեկ), 3 փոխնախագահ և 5 անդամ, որոնք ընտրվում են 4 տարին մեկ։ ՄՕԿ-ի շտաբ-բնակարանը Լոգանն է (Շվեյցարիա)։ ՄՕԿ-ի 8-րդ նախագահն է Խուան Անտոնիո Սամարանչը (1980 թվականից, Իսպանիա)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1894 հիմնադրումներ Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Գերկազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային օլիմպիական կոմիտե
Կատեգորիա:Սպորտի միջազգային ֆեդերացիաներ
Միջազգային քաղաքացիական դատավարություն

**Միջազգային քաղաքացիական դատավարություն**, միջազգային մասնավոր իրավունքի հատուկ բաժին, որը լուծում է քաղաքացիական գործերի միջազգային ընդդատության, արտասահմանյան քաղաքացիների, ձեռնարկությունների ու կազմակերպությունների դատավարական վիճակի, արտասահմանյան պետությունների ու դրանց դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ընդդատության հարցեր, կատարում է արտասահմանյան երկրների դատարանների հանձնարարությունները, ճանաչում և հարկադիր կատարում է այդ դատարանների որոշումները և այլն։ Միջազգային քաղաքացիական դատավարության իշխող սկզբունքը, այսպես կոչված, դատարանի օրենքն է, ըստ որի արտասահմանյան քաղաքացիների հետ առնչվող գործեր քննելիս, եթե նրանց գույքը գտնվում է ուրիշ երկրում, կիրառվում է այն երկրի դատավարական կարգը, որտեղ գտնվում է դատարանը։

Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Քաղաքացիական դատավարական իրավունք
Մելոս

**Մելոս**, Հին Հունաստանում (Հոմերոսի ժամանակներից սկսած) նշանակել է մեղեդի, եղանակ, նաև պոետական արվեստում՝ երգելով կատարելու հատկացված քնարական բանաստեղծություն (ի տարբերություն վիպականից և եղերերգականից)։ Երաժշտագիտության մեջ մելոսը երաժշտության մեղեդիական (ինտոնացիոն) էության (ի տարբերություն ռիթմականից), նրա մեղեդիական նախասկզբի ընդհանրացված հասկացությունն է։ Մելոս – ըստ Պլատոնի, մելոսը իր մեջ ներառում է խոսքի, երաժշտության և պարի տարրեր։ Տարբերակվում է` անհատական և  երգչախմբային մելոս։

Դորիական մելոսն աչքի է ընկնում երաժշտության հանդիսավորությամբ և մռայլությամբ, կարևոր ներկայացուցիչն է Ալկմանը։ Նա ապրել է մ.թ.ա. 7-րդ դարի սկզբներին։ նա դիմում է աստվածներին և խնդրում իրեն շնորհել բանաստեղծության շնորհը, այնպես, ինչպես թռչունն ունի երգելու արվեստը։ Նա գիտե թռչնային երգին յուրահատուկ բոլոր ձևերը։ Հիմնականում թողել է հիմներ և երգչախմբի համար երգեր։ նա երկաթյա սուրը ավելի բարձր չի գնահատում քաղցրահունչ  կիթառից։

Էոլյան մելոսի խոշորագույն դեմքերն են Ալքայոսը և Սապֆոն։ Անհատական մելոսը նրանց ստեղծագործություններում հասնում է ամենաբարձր զարգացման։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Ֆրանսիսկո Միրանդա

**Սեբաստիան Ֆրանսիսկո դե Միրանդա ի Ռոդրիգես** (, ), առավել հայտնի որպես **Ֆրանսիսկո դե Միրանդա** (*Francisco de Miranda*), վենեսուելացի ռազական գործիչ և հեղափոխական, անկախության համար պայքարի ղեկավար։

Ծնվել է հարուստ կրեոլի ընտանիքում։ Որպես սպա ծառայել է իսպանական բանակում, կապ հաստատել Կուբայի և Վենեսուելայի հեղափոխականների հետ։ 1806 թվականին կազմակերպած արշավախմբով երկու անգամ ափ է ելել Վենեսուելայում՝ այն ազատագրելու նպատակով, սակայն պարտվել է։ 1810 թվականին գլխավորել է անկախության պայքարը Վենեսուելայում, 1812 թվականին նշանակվել Վենեսուելայի հանրապետության գեներալիսիմուս՝ դիկտատորական լիազորություններով։ 1812 թվականի հուլիսին հանրապետական բանակը պարտվել է։ Թեև իսպանական իշխանությունների հետ կնքվել է անկախության պայքարի մասնակիցներին արտասահման մեկնելու թույլտվության պայմանագիր, սակայն ձերբակալվել և աքսորել է Իսպանիա, ուր և մահացել է բանտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազատազրկման վայրերում մահացածներ
Կատեգորիա:Գեներալիսիմուսներ
Կատեգորիա:Դրոշ ստեղծողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գեներալներ
Կատեգորիա:Իսպանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վենեսուելայի նախագահներ
Կատեգորիա:Վենեսուելայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վենեսուելացի գրողներ
Կատեգորիա:Տղամարդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գեներալներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Միջպառլամենտական միություն

**Միջպառլամենտական միություն** (, ), ոչ-կառավարական միջազգային կազմակերպություն, որի մեջ միավորվում են նրա նպատակներին համամիտ և աշխատանքներին մասնակցելու պատրաստակամ ազգային պառլամենտական խմբեր։ Հիմնադրվել է 1889 թվականին, Փարիզում։ Նպատակն է պրոպագանդել իրավարարության գաղափարները՝ միջազգային վեճեր լուծելիս։ Կոչված է խրախուսել կապը բոլոր պառլամենտների անդամների միջև, միավորել նրանց համատեղ գործունեությունը՝ ներկայացուցչական ինստիտուտների ամրապնդումը, միջազգային խաղաղությունն ու համագործակցությունն ապահովելու գործում։ Միջպառլամենտական միության որոշումները պարտադիր կատարման ուժ չունեն, սակայն որքանով արտահայտում են աշխարհի երկրների մեծ մասի օրենսդրական մարմինների ներկայացուցիչների ընդհանուր կարծիքը, զգալի ազդեցություն ունեն միջազգային այլ կազմակերպությունների, կառավարությունների ու հասարակայնության վրա։ Միջպառլամենտական միության բարձրագույն մարմինը ամենամյա կոնֆերանսն է։ Նրանց միջև ընկած ժամանակահատվածում աշխատանքները ղեկավարում է միության խորհուրդը, որի կազմի մեջ մտնում են ազգային պառլամենտական խմբերից երկուական ներկայացուցիչ։ Միջպառլամենտական միության վարչական մարմինը գործադիր կոմիտեն է, որն ընտրում է միջպառլամենտական բյուրո, միջպառլամենտական մշտական քարտուղարություն՝ գլխավոր քարտուղարի ղեկավարությամբ։ Միջպառլամենտական միությունն ունի մշտական հետազոտական հանձնաժողովներ, որոնք նախապատրաստում են կոնֆերանսների բանաձևերը։ Միության շրջանակներում գործում են պառլամենտների գլխավոր քարտուղարների ասոցիացիան և պառլամենտական փաստաթղթերի միջազգային կենտրոնը։ Միջպառլամենտական միություն հրատարակում է «Բյուլետեն ինտերպառլամենտեր» («Bulletin Interparlamentaire») պարբերականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Խորհրդարան
Կատեգորիա:1889 հիմնադրված կազմակերպություններ
Միջնաբերդ

մինի|Հալեպի միջնաբերդը
մինի|աջից|Աթենքի միջնաբերդը(ձեռքի աշխատանք)
**Միջնաբերդ** կամ **ցիտադել**, պատմական բնակավայրի (ամրոց, քաղաք) առավել անառիկ՝ բարձրադիր և պարսպապատ մասը։ Միջնաբերդը բնակավայրի կենտրոնական և ամենազորեղ պաշտպանական հենարանն էր, որտեղ գտնվում էին թագավորի կամ տեղական վարչապետի ու ավագանու պալատական, բնակելի կառույցները, պաշտամունքային, վարչական ու տնտեսական շինություններ, զորանոցներ։ Ամրոցի կամ քաղաքի բնակելի թաղամասերի գրավման դեպքում բնակչությունը պատսպարվում էր միջնաբերդում, որտեղ նախապես ամբարված էր լինում սննդամթերք, խմելու ջուր, զինամթերք։ Միջնաբերդը երբեմն ունենում էր նաև ստորգետնյա գաղտնուղի՝ արտաքին աշխարհի հետ կապի, թշնամուն թիկունքից հարվածևու և, անհրաժեշտության դեպքում, փախուստի համար։ Ասուրական Դուր Շարուկին քաղաքի միջնաբերդը (10 հա տարածքով) կառուցված էր 14 մ բարձրությամբ արհեստական հարթակի վրա։ Հին Հունաստանում միջնաբերդ կոչվել է ակրոպոլիս, Հին Հռոմում՝ կապիաուիում։ Նշանավոր են եղել Աթենքի Ակրոպոլիսը և Հռոմի Կապիտոլիումը։ Միջնաբերդեր ունեցել են նաև արևմտաեվրոպական, ռուս, և միջինասիական միջնադարյան քաղաքները, որտեղ դրանք համապատասխանաբար կոչվել են սիթի, կրեմչ, արկ։

Կատեգորիա:Պաշտպանական կառույցներ
Կատեգորիա:Ինժեներական պատնեշներ
Միջատազերծում

[250px|մինի|[Գյուղատնտեսական ավիացիա|Գյուղատնտեսական օդանավն աշխատանքի ժամանակ]]
**Միջատազերծում**, դեզինսեկցիա (դեզ․․․ և լատ․՝ insectum-միջատ), վարակիչ հիվանդություններ փոխանցող, սննդամթերքներին, գյուղատնտեսական մթերքներին ու մարդկանց վնաս պատճառող հոդվածոտանիների դեմ պայքարի մեթոդներ ու միջոցներ։ Տարբերում են բժշկական, անասնաբուժական և գյուղատնտական միջատազերծում։ Միջատազերծման մեթոդների նպատակը հոդվածոտանիների աճման ու բազմացման համար անբարենպաստ պայմանների ստեղծումն է և լրիվ ոչնչացումը։ Բժշկական կանխարգելիչ միջատազերծումը ընդգրկում է հագուստի ոջիլների, Փայտոջիլների, լվերի, խավարասերների, ցեցերի բազմացումը կանխող սիստեմատիկ միջոցառումներ։ Բնակավայրերի պլանային մաքրումը, կոյուղու համակարգի կարգավորումը կանխում են տնային են ճանճերի բազմացումը։ Ճահիճների չորացումը, գետերի մաքրումն ու հունի խորացումը պակասեցնում են մոծակների, մլակների են բազմացումը։ Ոչնչացնող միջատազերծումը ընդգրկում է քիմիական, ֆիզիկական և կենսաբանական միջոցների կիրառումը, որոնք ազդում են հոդվածոտանիների զարգացման բոլոր փուլերի վրա։ Քիմիական միջոցները (տես Միջատասպաններ) հոդվածոտանու օրգանիզմ են թափանցում կուտիկուլայով (կոնտակտային միջատասպաններ), շնչառական ուղիներով (ֆումիգանտներ) կամ աղիքային համակարգով (աղիքային թույներ)։ Որոշ պատրաստուկներ օժտված են վերոհիշյալ բոլոր հատկություններով։ Միջատասպան միջոցներն օգտագործվում են լուծույթների, փոշիների և աերոզոլների ձեով։

Կատեգորիա:Համաճարակաբանություն
Գրիգոր Աղասյան

**Գրիգոր Խորենի Աղասյան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1981)։

## Կենսագրություն
1944 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1950 թվականին՝ Մոսկվայի Վասիլի Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտը։ 1950-1966 թվականներին դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1963 թվականից՝ Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, պրոֆեսոր` 1982 թվականից։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Ստեղծել է ազգային կոլորիտով բնանկարներ, կոմպոզիցիաներ, գրաֆիկական գործեր, օֆորտներ։

Երփնագրեր`
* «Ճանապարհին» (1968)
* «Հույսով, հավատով» (1973, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ)
* «Ընկերուհիներ» (1975)
* «Կարմիր հրապարակը» (1978, ՀԱՊ)
* «Մեր բակը» (1987, ՀԱՊ)
* «Հրազդանի լիճը» (1990)
* «Պարուհիներ» (1999)
* «Կարոտ» (2002)

Վենետիկյան նկարաշարեր՝ 
* «Երեկո» (2003)
* «Դիմակահանդես» (2003)

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, «Ապրելու ենք...» խորգիրը կրող ցուցահանդես նվիրված Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին
* Երևան (1980, 2002, 2006)
* Մոսկվա (1980)
* Գյումրի (1981)

## Մրցանակներ
* Արծաթե մեդալ (1980, Մոսկվա)
* Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսի մրցանակ (2001, Երևան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երևան քաղաքի կերպարի ինքնատիպ ու վառ նկարագրություն, Գրիգոր Աղասյան

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Միջընդերք

**Միջընդերք**, ընդերքի ներորովայնամզային օրգանները որովայնի խոռոչի ետին պատին միացնող կապան։ Կազմված է ընդերային որովայնամզի զույգ թերթիկներից։ Միջընդերքի ետին եզրը ամրացած է որովայնի պատին և կոչվում է արմատ, իսկ առաջայինը ազատ գրկում է համապատասխան աղիքը։ Երկու թերթիկների միջև գտնվում են տվյալ օրգանի արյան, ավշային անոթները, նյարդերն ու ավշահանգույցները։ Միջընդերքով օժտված են՝ բարակ աղիքները, կույր աղիքը, որդանման ելունը, միջաձիգ ու սիգմայաձև խթաղիքը, ուղիղ աղիքի վերին 1/3-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Որովայնի խոռոչ
Կատեգորիա:Մարսողական համակարգ
Միջին մեծություններ

**Միջին մեծություններ**, վիճակագրության մեջ, ընդհանրացնող ցուցանիշներ, տեղի ու ժամանակի կոնկրետ պայմաններում որակապես միասեռ երևույթի մեկ միավորի հաշվով քանակապես փոփոխվող հատկանիշի տիպային մակարդակ։ Վիճակագրության մեջ միջին մեծությունների կիրառման անհրաժեշտ պայմաններն են՝ միջինների օգնությամբ ընդհանրացվող օբյեկտների որակական միասեռություն, ընդհանուր միջինների լրացում համակցության առանձին մասերը բնութագրող մասնակի, խմբային միջիններով, միջինից անհատական շեղումների ուսոււհւասիրում, նոր որակի առաջացման, քանակից որակի անցման պրոցեսի արտացոլում։ Միջինացվող հատկանիշի բնույթից և ունեցած տվյալներից կախված կիրառվում են միջին մեծությունների տարբեր տեսակներ, թվաբանական, երկրաչափական, ներդաշնակ ու քառակուսային միջիններ, մոդա ու միջնարժեք։

Կատեգորիա:Միջին մեծություններ
ьВюа
Միջնորմ

մինի
**Միջնորմ**՝ շենքերի և կառույցների, կոնստրուկտիվ տարր, որը միմյանցից բաժանում է շենքերի (կառույցների) կից սենյակները։ Միջնրմը սովորաբար ներքին պատող կոնստրուկցիայի դեր է կատարում, երբեմն ծառայում նաև որպես միջհարկային ծածկի հենարան (կրող Միջնորմ)։ Տարբերում են.

*ստացիոնար
*հավաքովի-քանդովի
*շարժական (ձևափոխվող) Միջնորմեր։

Բնակելի շենքերի Միջնորմերը լինում են միջբնակարանային, միջսենյակային և սանիտարական հանգույցների ու խոհանոցի։ Ըստ նշանակման և շահագործման պայմանների Միջնորմերը պետք է բավարարեն ամրության, հրակայունության, խոնավակայունության, ձայնամեկուսիչ և այլ պահանջներ։ Ժամանակակից շինարարությունում Միջնորմերի պատրաստման համար հիմնականում օգտագործում են սալեր (օրինակ՝ գիպսաբետոնային, թեթև բետոններից պատրաստված, փայտատաշեղային), սնամեջ կերամիկական և թեթևբետոնային քարեր, ապակե բլոկներ, հազվադեպ՝ աղյուս և երկաթբետոն։ Բնակելի և հասարակական շենքերի շինարարությունում առավել նպատակահարմար է օգտագործել գործարանային պատրաստման խոշոր տարրերից կառուցված հավաքովի Միջնորմեր։ Բարձր խոնավությամբ սենյակներում կիրառվում են բետոնային սնամեջ սալերից և քարերից կառուցված Միջնորմեր։ 

Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Միրոն

**Միրոն** (), հույն քանդակագործ։

## Գործունեություն
Ծնվել է Ելևթերում (Բեովտիայի և Ատտիկայի սահմանագլխին), աշխատել Աթենքում։ Միրոնի ստեղծագործությունները (հիմնականում բրոնզյա) չեն պահպանվել և հայտնի են միայն անտիկ հեղինակների և հռոմեական մարմարյա կրկնօրինակների շնորհիվ։ Վաղ կլասիկայի խոշորագույն ներկայացուցիչ Միրոնը հաղթահարել է արխաիկայի արվեստի քարացած կանոնները և ձգտել է արտահայտել շարժման կուլմինացիոն պահերը, շեշտել ներդաշնակ մարդու մարմնի դինամիկ լարվածությունը («Սկավառականետորդ», մ․թ․ա․ V դ․ կես, հռոմ․ կրկնօրինակ, Ազգային թանգարան, Հռոմ) կամ անսանձ պոռթկումը զսպող բանական կամքը («Աթենասը և Մարսիասը» խմբաքանդակը)։ Ըստ անտիկ էպիգրամների հանրաճանաչ է եղել Միրոնի ստեղծած կովի արձանը, որը ժամանակակիցներին զարմացրել է իր բնականությամբ։ Միրոնը եղել է նաև դրվագող վարպետ (ստեղծել է ռելիեֆ պատկերներով սկահակներ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիկ հույն քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույներ
Կատեգորիա:Հույն արվեստագետներ