Լիդիա Շուլայկինա

**Լիդիա Իվանովնա Շուլայկինա** (), խորհրդային օդաչու, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։ Ծովային ավիացիայում միակ կին օդաչու-գրոհայինը։ Ռուսաստանի Դաշնության հերոս (1.10.1993): Ավագ լեյտենանտ (1947)։

## Կենսագրություն
Նա ավարտել է իր ծննդավայրի թիվ 1 ավագ դպրոցը 1930 թվականին։ 1933 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ինդուստրիալ-մանկավարժական քոլեջը։ 1933 թվականից ուսուցչուհի է աշխատել Օրեխովո-Զուևո քաղաքի միջնակարգ դպրոցներում։ Միաժամանակ, 1937 թվականին ավարտել է Օրեխովո-Զուևսկի աերոկլուբը, և 1937-1939 թվականներին դպրոցում աշխատանքին զուգահեռ աշխատել է նաև աերոկլուբում օդաչու-հրահանգիչ, իսկ 1939 թվականին տեղափոխվել է աերոկլուբում լրիվ աշխատանքի։ Նա մարզել է շուրջ 200 կուրսանտ։ 1939 թվականի դեկտեմբերից աշխատել է որպես օդաչու Սուխումիի քաղաքացիական ավիացիայի ավիաչվերթում։ 1941 թվականի մայիսից աշխատել է Մոսկվայի Սվերդլովսկի շրջանի աերոկլուբի հրահանգիչ։ Գերմանա-խորհրդային պատերազմի սկսվելուց հետո աերոկլուբը տարահանվել է Ուդմուրտի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։

1942 թվականի մայիսին Ղրիմի ճակատում զոհվում է նրա ամուսինը՝ կործանիչ-օդաչու լեյտենանտ Սերգեյ Կիրյուշկինը։ 1942-ի օգոստոսին նա կամավոր դառնում է Կարմիր Բանակի անդամ։ Նա ծառայել է որպես հրահանգիչ օդաչու Սարապուլի 3-րդ ավիացիոն նախնական ուսուցման դպրոցում, որը օդաչուներ է պատրաստել ծովային ավիացիայի համար։ Նա թռչում էր Ու-2, ՈւՏ-2 և Ռ-5 ինքնաթիռներով։ 1944-ի ապրիլին ռազմաճակատ ուղարկվելու մասին բազմաթիվ զեկուցագրերից հետո նա ընդունվում է 3-րդ ռազմածովային թռիչքային ռազմական ուսումնարան (Տագանրոգ)։

1944 թվականի օգոստոսին ավարտել է ռազմական ուսումնարանը և նշանակվել Բալթյան նավատորմի ռազմաօդային ուժերի 7-րդ գվարդիական գրոհային ավիացիոն գնդում (գնդի հրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս Ա.Ե. Մազուրենկո)։ Գնդի կազմում 1944 թվականի օգոստոսի 26-ից մինչև 1945 թվականի մայիսի 9-ը 36 մարտական թռիչք է կատարել Իլ-2 գրոհայինով։ Մասնակցել է Տալլինի, Մոոնզունդի, Արևելյան Պրուսիայի և Բեռլինի հարձակողական գործողություններին։ Անձամբ ջրասուզել է 1 տրանսպորտ, 1 ինքնագնաց դեսանտային զբոսանավ, պահակային ռազմանավակ և շալանդ, իսկ խմբում մասնակցել է հակառակորդի 10-ից ավելի նավերի ջրասուզմանը, այդ թվում՝ ականակիր, 3 արագընթաց դեսանտային նավ և ծովային հրետանավակ։ Վերջին մարտական թռիչքը կատարել է 1945 թվականի մայիսի 9-ին՝ Բորնհոլմ կղզի դեսանտին աջակցելու համար։

Պատերազմից հետո ծառայությունը շարունակել է ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմում, դարձել նույն գնդի ավագ օդաչուն (գունդը տեղակայված էր Լեհաստանի Կոլոբժեգ քաղաքում)։ 1947 թվականի հուլիսից-4-րդ ռազմածովային նավատորմի (Կալինինգրադ) ռազմաօդային ուժերի 81-րդ առանձին ավիացիոն էսկադրիլիայի օդաչուն էր, որտեղ թռիչքային աշխատանքի է անցել Լի-2-ով։ 1951 թվականի սեպտեմբերից՝ Մոսկվայի ռազմածովային նավատորմի ավիացիայի 65-րդ առանձին ավիացիոն գնդի օդաչուն է եղել։ 1955 թվականի նոյեմբերից պահեստային էր։

1955-ից աշխատել է որպես տնային տնտեսության ուսուցիչ Մոսկվայում։ 1970 թվականին նա ավարտել է Մոսկվայի մանկավարժական ինստիտուտի օտար լեզուների ֆակուլտետը և շարունակել աշխատել որպես անգլերենի ուսուցիչ Մոսկվայի դպրոցում։ 1990-ից թոշակի է անցնում։

Նա մահացել է 1995 թվականի հուլիսի 15-ին և թաղվել Դոլգոպրուդնիի գերեզմանատանը։

## Զինվորական կոչումներ
* կրտսեր լեյտենանտ (9.04.1943),
* լեյտենանտ (1.11.1944),
* ավագ լեյտենանտ (26.11.1947).

## Մրցանակներ
* Ռուսաստանի Դաշնության հերոս (1993 թվականի հոկտեմբերի 1)։
* Կարմիր դրոշի երկու շքանշան (01.11.1944, 23.05.1945):
* Հայրենական պատերազմի շքանշան, 1-ին աստիճան (06.11.1985):
* «Մարտական ծառայության» մեդալ (26.02.1953):
* «Քյոնիգսբերգը գրավելու համար» մեդալ (1945)։
* ԽՍՀՄ այլ մեդալներ։

## Հիշողություններ
* Հերոսուհու անունը շնորհվել է Մոսկվայի մարզի Օրեխովո-Զուևո քաղաքի փողոցներից մեկին։
* 1997 թվականի սեպտեմբերին այդ փողոցի շենքերից մեկում նրա պատվին հուշատախտակ է տեղադրվել։
* Հուշատախտակը տեղադրվել է Կալինինգրադում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հունիսի 22 մահեր
Կատեգորիա:1917 ծնունդներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Կին օդաչուներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օդաչուներ
Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս կին օդաչուներ