Օքսանա Բայուլ

**Օքսանա Բայուլ** (, ), ուկրաինացի գեղասահորդուհի, որը մրցել է կանանց մենասահքում։ Առաջինը Ուկրաինայի պատմության մեջ Ուկրաինայի օլիմպիական չեմպիոն (1994), աշխարհի չեմպիոն (1993) և Ուկրաինայի կրկնակի չեմպիոն (1993, 1994).

Ուկրաինայի սպորտի վաստակավոր վարպետ.

## Կենսագրություն
Օքսանա Բայուլը ծնվել է 1977 թվականի նոյեմբերի 16-ին Դնեպր: Նա սկսել է գեղասահքով զբաղվել 1982 թվականին՝ չորս տարեկան հասակում: Նրա առաջին մարզիչը Ստանիսլավ Կորիտեկն էր:

Օքսանայի ծնողները ամուսնալուծվել են 1980 թվականին, երբ նա ընդամենը 2 տարեկան էր։ Դրանից հետո նրա հայրը՝ Սերգեյ Իվանովիչ Բայուլը (մահացել է 2006 թվականին), աշխատել է որպես մեխանիկական ինժեներ, Նա ամբողջությամբ անհետացաել է Օքսանայի կյանքից. նրան մեծացրել են մայրը՝ ֆրանսերենի ուսուցչուհի Մարինա Բայուլը, և խորթ հայրը՝ Անատոլին։ Մայրը պարուհի էր և ուզում էր, որ դուստրը դառնար բալետի պարուհի։ Մարինա Բայուլ (մոտ 1955–1991) մահացել է ձվարանների քաղցկեղից 1991 թվականի օգոստոսին, երբ Օքսանան 13 տարեկան էր։ Նրա տատիկն ու պապիկն էին Ագրաֆենա Իվանովնան, Նրա մորական կողմի տատիկն ու պապիկը այդ ժամանակ արդեն մահացել էին, և առանց այլ հարազատների նա որբ էր մնացել։ Նրանք նախկինում միասին ապրել էին երեք սենյականոց բնակարանում։

Սկզբում Օքսանայի մարզիչը հոգ էր տանում նրա մասին։ Սակայն, երբ Օքսանան արտագաղթել է Կանադա, նա մնաց լիովին մենակ՝ քնելով իր տնային սահադաշտում գտնվող մանկական մահճակալի վրա։ 1991 թվականին Օդեսայի գեղասահքի առաջատար մարզիչ Գալինա Զմիևսկայան ընդունել է նրան և Օքսանային տվել է մի փոքրիկ ննջասենյակ իր փոքրիկ երեք սենյականոց բնակարանում, որտեղ էլ քնում էր նրա դուստրերից մեկը։ Զմիևսկայայի փեսան և նրա պաշտպանյալը՝ օլիմպիական չեմպիոն Վիկտոր Պետրենկոն, օգնել է հոգալ Բայուլի ծախսերը։ Նրա երկրորդ մարզիչը Վալենտին Նիկոլաևն էր։

### Կարիերա
Բայուլի կարիերան լի է հետաքրքիր և դրամատիկ իրավիճակներով։ Իր առաջին միջազգային մրցումներից մեկի՝ 1992 թվականի նոյեմբերին Ազգերի գավաթի խաղարկության ժամանակ, 14-ամյա Օքսանան ընկել է պտտվող ցատկի ժամանակ, բայց անսպասելիորեն կարողացել է հակադարձել անկմանը պարային շարժումներով, ապա երրորդ փորձից կատարել է եռակի Սալչոու։ 1993 թվականի հունվարին նա դեբյուտ է կատարել Եվրոպայի առաջնությունում։ Իր սկզբնական ծրագրում նա սխալ է թույլ տվել իր ցատկի կոմբինացիայի մեջ՝ եռակիի փոխարեն կատարելով կրկնակի Լուց։ Ծրագրի մեկուկես րոպե անց, հասկանալով, որ սահում է առանց կապիչների, նա դադարեցրել է իր մարզական պարապմունքը և դիմել է մրցավարներին։ Մրցավարների խորհրդակցությունից հետո նրան թույլատրվել է վերստին կատարել ամբողջ ծրագիրը։ Նա երկրորդ անգամ կատարել է եռակի լուցի համադրություն։ Զարմացած դատավորները նրան տվեցին մինչև 5.8 միավոր։

#### 1994 թվականի Օլիմպիական խաղեր
Ազատ չմշկասահքից առաջ մարզման ժամանակ գերմանացի գեղասահորդուհի Տանյա Շևչենկոն բախվել է Բայուլի հետ՝ չմշկասահքով վնասելով նրա սրունքը և մեջքը։ Բայլին կարեր տվեցին։ Գերմանիայի թիմի բժիշկը մի քանի ցավազրկող ներարկումներ արեց։ Այս վիճակում Բայլը կատարել է իր ազատ ծրագիրը՝ կատարելով հինգ եռացատկ՝ կրկին իրեն բնորոշ արտիստիզմով և երաժշտականությամբ։ Ծրագրի ավարտին Զմիևսկայան հասկացել է որ ծրագրին պակասում է ցատկային կասկադը, տախտակի ետևից գոռացել է դրա մասին, և Օքսանան փոխել է ծրագիրը՝ վերջին վայրկյաններին ավելացնելով կրկնակի առանցքային-երկակի մատների օղակային կասկադ։

Խաղերից հետո Ուկրաինայի նախագահ ը Բայուլին, ով 1994 թվականին Ուկրաինայի միակ օլիմպիական չեմպիոնն էր, հրավիրել է միանալ Միացյալ Նահանգներ այցելող պատվիրակությանը։

### Սպորտից հետո
1994 թվականին Բայուլը տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ և մասնակցել է պրոֆեսիոնալ մրցումների: Հարբած վիճակում նա ավտովթարի է ենթարկվել, որի արդյունքում 1997 թվականին նա դատվել և դատապարտվել է պայմանական ազատազրկման: Նա տառապում էր հարբեցողությունից, Նա անցել է վերականգնողական բուժումը։ Ներկայումս նա շարունակում է ելույթ ունենալ և ղեկավարել բիզնես՝ հրատարակելով երկու գիրք անգլերենով։ Նա թոշակի է անցել 2001 թվականին, բայց վերադարձել է պրոֆեսիոնալ սպորտ 2005 թվականին։ Նա մնացել է Ուկրաինայի քաղաքացի՝ ունենալով ԱՄՆ մշտական ​​բնակության թույլտվություն, և ապրել է Նյու Ջերսիի բարձրահարկ շենքի 17-րդ հարկում գտնվող գրեթե 200 քառակուսի մետր մակերեսով բնակարանում։

2010 թվականին Բայուլը կարճ ժամանակով վերադարձել է Ուկրաինա, ընդունվել է Կիևի Դրագոմանովի անվան ազգային մանկավարժական համալսարանի մարզչական ֆակուլտետը, նախատեսվում էր ստեղծել գեղասահքի դպրոց։ Սակայն, ընդամենը 4 ամիս անց Բայուլը լքել է համալսարանը և վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ՝ իրեն և Գալինա Զմիևսկայային հրավիրած պաշտոնյաների հետ կոնֆլիկտի պատճառով։

2015 թվականին Բայուլը հայտարարել է, որ վաղուց դադարել է շփվել Զմիևսկայայի և Պետրենկոյի հետ և մեղադրել է իր նախկին մարզչին իր կարիերայի ընթացքում զգալի գումարներ յուրացնելու մեջ։ Նա մի քանի դատական ​​​​հայց է ներկայացրել Միացյալ Նահանգներում՝ մեղադրելով իր գործակալներին և հովանավորներին շահույթի սխալ բաշխման և իր անվան անօրինական օգտագործման մեջ։

2021 թվականին նա հրաժարվել է Ուկրաինայի քաղաքացիությունից՝ հօգուտ ԱՄՆ քաղաքացիության։

## Պետական մրցանակներ
* *Ուկրաինայի նախագահի պատվավոր նշան ([[1993|1993 թվականի]] [[օգոստոսի 19]])՝ աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում մարզական ակնառու արդյունքների հասնելու, համաշխարհային մարզական ասպարեզում Ուկրաինայի հեղինակությունը հաստատելու համար*։

## Գրքեր
* Baiul, Oksana. (1997). *Oksana: My Own Story* (). Random House Books. ISBN 0-679-88382-7.
* Baiul, Oksana. (1997). *Secrets of Skating*. () Universe / Rizzoli. ISBN 0-7893-0104-0.

## Բարեգործություն
Օքսանա Բայուլը օգնում է Օդեսայի մանկատան երեխաներին, որը գտնվում է հրեական բարեգործական կազմակերպության հովանավորության ներքո։

## Սպորտային նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Олимпийская чемпионка Оксана Баюл судит престижное модельное агентство на миллион долларов.
*  

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գեղասահորդներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ