Բելառուս-Ռուսաստան մաքսային միություն

[մինի|ԵԱՏՄ ինտեգրման ժամանակագրությունը՝ ըստ [Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն|Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության զեկույցի։]]
[մինի|[Եվրասիական տնտեսական միություն|Եվրասիական տնտեսական միության միջազգային պայմանագրերի տվյալների բազայում ներառված են Ռուսաստանի և Բելառուսի միջև երկկողմ մաքսային միության մասին 1995 թվականի համաձայնագիրը և Ղազախստանի և Ռուսաստանի ու Բելառուսի միացյալ մաքսային տարածքի միջև երկկողմ մաքսային միության մասին 1995 թվականի համաձայնագիրը։]]
**Ռուսաստանի Դաշնության և Բելառուսի Հանրապետության միջև [[Մաքսային միություն|Մաքսային միության]] մասին համաձայնագիր** (), կնքվել է Մինսկում 1995 թվականի հունվարի 6-ին Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության և Ռուսաստանի Հանրապետության կառավարության միջև Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության և Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության միջև: Ավանդապահներն են Բելառուսի Հանրապետությունը և Ռուսաստանի Դաշնությունը:

Սակայն, առանց ընդհանուր արտաքին սակագնի մաքսային միությունը իրական մաքսային միություն չէ, ուստի մաքսային միության լիարժեք գործարկումը տեղի է ունեցել միայն 2010 թվականի հունվարի 1-ին։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի 2004 թվականի հրապարակման մեջ նշվում է, որ դա մաքսային միություն չէ (որը պահանջում է ընդհանուր արտաքին սակագին), այլ ազատ առևտրի գոտի (2004 թվականի դրությամբ)։

Ռուսաստանի և Բելառուսի միութենական պետությունը նկարագրվում է որպես Եվրասիական տնտեսական միության և հետխորհրդային տնտեսական ինտեգրացիայի ինտեգրացիոն միջուկ։

## Նախապատմություն
Անկախ Պետությունների Համագործակցության ստեղծման մասին 1991 թվականի դեկտեմբերի 8-ի համաձայնագրի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ բարձր պայմանավորվող կողմերը նշում են, որ ընդհանուր համակարգող մարմինների միջոցով իրենց համատեղ գործունեությունը կնշանակի արտաքին քաղաքականության գործունեության համակարգում, *համագործակցություն ընդհանուր տնտեսական տարածքի, ընդհանուր եվրոպական և եվրասիական շուկաների ձևավորման և զարգացման գործում, մաքսային քաղաքականության ոլորտում*, տրանսպորտային և կապի համակարգերի զարգացման, շրջակա միջավայրի պաշտպանության, միգրացիոն քաղաքականության և կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի ոլորտներում։ Բելավեժյան համաձայնագրերի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ Բարձր պայմանավորվող կողմերը պետք է ճանաչեն և հարգեն միմյանց տարածքային ամբողջականությունը և Համագործակցության շրջանակներում գոյություն ունեցող սահմանների անձեռնմխելիությունը։ Դրանք պետք է երաշխավորեն սահմանների բացությունը, քաղաքացիների տեղաշարժի ազատությունը և տեղեկատվության ազատությունը Համագործակցության շրջանակներում։

Անկախ պետություններ դարձած նախկին խորհրդային հանրապետությունները Խորհրդային Միության տնտեսության մաս էին կազմում՝ իր ընդհանուր տեխնիկական չափանիշներով, ընդհանուր ենթակառուցվածքներով, տարածքային մոտիկությամբ, համագործակցության շղթաներով և ընդհանուր իրավական ժառանգությամբ։ Առևտրի, տնտեսական համագործակցության և ինտեգրման վերաբերյալ միջազգային համաձայնագրերի ստորագրման միջոցով երկրները կարող են հասնել իրենց տնտեսությունների արդյունավետության բարձրացմանը, որը տուժել է Խորհրդային Միության փլուզման պատճառով։ Միևնույն ժամանակ, բոլոր հետխորհրդային երկրները անցել են շուկայական տնտեսության, իրականացրել են բարեփոխումներ և ընդլայնել առևտուրն ու համագործակցությունը համաշխարհային տնտեսության հետ։ Վերջին երեք տասնամյակների ընթացքում մի քանի բանակցություններ են տեղի ունեցել առաջարկվող ինտեգրացիոն նախագծերի շուրջ։

### Տնտեսական միության ստեղծման մասին պայմանագիր
1993 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Մոսկվայում Անկախ Պետությունների Համագործակցության (ԱՊՀ) պետությունների ղեկավարների խորհրդի նիստում Ադրբեջանը, Հայաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Մոլդովան, Ռուսաստանը, Տաջիկստանը և Ուզբեկստանը ստորագրել են Տնտեսական միության ստեղծման մասին պայմանագիրը, որը միջազգային համաձայնագրով ամրապնդում է տնտեսական միություն ստեղծելու մտադրությունը՝ քայլ առ քայլ ստեղծելով ազատ առևտրի գոտի, մաքսային միություն և ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատուժի ազատ տեղաշարժի պայմաններ։ Այս բոլոր երկրները վավերացրել են պայմանագիրը, և այն ուժի մեջ է մտել 1994 թվականի հունվարի 14-ին։ Թուրքմենստանը և Վրաստանը միացել են 1994 թվականին և վավերացրին պայմանագիրը, սակայն 2009 թվականին Վրաստանը դուրս է եկել։ Տնտեսական միության զարգացման համար ընդունվել են մի շարք այլ փաստաթղթեր և համաձայնագրեր։ Օրինակ՝ 1994 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ստորագրվեց Պետությունների վճարային միության ստեղծման մասին համաձայնագիր և ընդունվեցին ինտեգրացիոն զարգացման հիմնական ուղղությունները և ինտեգրացիոն զարգացման հեռանկարային ծրագիրը: Միության նպատակն է ստեղծել ապրանքների, ծառայությունների, աշխատուժի, կապիտալի ազատ տեղաշարժի վրա հիմնված ընդհանուր տնտեսական տարածք, մշակել համակարգված դրամավարկային, հարկային, գնային, մաքսային, արտաքին տնտեսական քաղաքականություն, միավորել տնտեսական գործունեության կարգավորման մեթոդները և ստեղծել բարենպաստ պայմաններ անմիջական արտադրական հարաբերությունների զարգացման համար: 1994 թվականի ապրիլի 15-ին «Տնտեսական միությանը Ուկրաինայի՝ որպես ասոցացված անդամի միանալու մասին համաձայնագիրը» ստորագրվեց Ադրբեջանի, Հայաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Մոլդովայի, Ռուսաստանի, Տաջիկստանի, Թուրքմենստանի, Ուզբեկստանի, Ուկրաինայի և Վրաստանի կողմից, սակայն այն երբեք ուժի մեջ չմտավ Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Թուրքմենստանի և Վրաստանի կողմից չվավերացման պատճառով, չնայած մյուս բոլոր երկրները վավերացրին այն:

Որպես Տնտեսական միության մշտական գործող համակարգող և գործադիր մարմին՝ ստեղծվել է Միջպետական տնտեսական կոմիտեն։

### Ազատ առևտրի գոտու ստեղծման մասին համաձայնագիր
1994 թվականի ապրիլի 15-ին Մոսկվայում կայացած Անկախ Պետությունների Համագործակցության (ԱՊՀ) պետությունների ղեկավարների խորհրդի նիստում բոլոր 12 հետխորհրդային պետությունները ստորագրել են Ազատ առևտրի գոտու ստեղծման մասին միջազգային համաձայնագիրը՝ տնտեսական միության ստեղծման ուղղությամբ շարժվելու նպատակով։ 17-րդ հոդվածը նաև հաստատել է ծառայությունների ոլորտում ազատ առևտրի համաձայնագիր կնքելու մտադրությունը։ Հոդված 1-ը նշում էր, որ սա «Տնտեսական միության ստեղծման առաջին փուլն» էր, սակայն 1999 թվականին երկրները համաձայնեցին հանել այս արտահայտությունը համաձայնագրից։

1994 թվականի մարտի 29-ին Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը բողոքել է, որ ԱՊՀ-ն անբավարար է և չի ապահովում այն ինտեգրացիան, որն անհրաժեշտ էր երկրներին։ Նա առաջարկեց ստեղծել Եվրասիական պետությունների միություն՝ որպես նոր կազմակերպություն, որը լիովին անջատ կլինի ԱՊՀ-ից։ Եվրասիական պետությունների միությունը առաջարկվել է որպես տնտեսական և քաղաքական միությունների համադրություն։ Առաջին անգամ առաջարկվեց տնտեսական միության համար օգտագործել «Եվրասիական» անվանումը՝ «Եվրա-ասիական»-ի կամ «Եվրոսիական»-ի փոխարեն։ Եվրասիական տնտեսական միության պատմությունը սկիզբ է առնում Նազարբաևի առաջարկից։

## Ռուսաստանի և Բելառուսի միջև երկկողմ մաքսային միություն
Տնտեսական միության ստեղծման մասին պայմանագիրը կյանքի կոչելու նպատակով Ռուսաստանը և Բելառուսը 1995 թվականի հունվարի 6-ին կնքել են երկկողմ Մաքսային միության մասին համաձայնագիր։ Կողմերը հայտարարել են, որ որոշակի արդյունքների են հասել Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության և Բելառուսի Հանրապետության կառավարության միջև 1994 թվականի ապրիլի 12-ին Մոսկվայում ստորագրված «Արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման միասնական կարգի մասին» համաձայնագրի շրջանակներում։

1995 թվականի մայիսի 26-ին Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն և Ռուսաստանի վարչապետ Վիկտոր Չեռնոմիրդինը ապամոնտաժել են Բելառուս-Ռուսաստան սահմանի վրա գտնվող սահմանային կետը։ Դրանից հետո վերացվել է մաքսային և սահմանային վերահսկողությունը։ Ռուսաստանի և Բելառուսի միջև Մաքսային միությունը ուժի մեջ է մտել 1995 թվականի նոյեմբերի 30-ին։

Եվրասիական տնտեսական միության կայքէջի համաձայն, համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 1995 թվականի նոյեմբերի 30-ին՝ Բելառուսի և Ռուսաստանի համար, ուժի մեջ է մտել 1997 թվականի դեկտեմբերի 3-ին՝ Ղազախստանի համար, իսկ Տաջիկստանի համար՝ 2002 թվականի հունիսի 27-ին։

## Ղազախստանի անդամակցություն
[մինի|[Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն|Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության տարածաշրջանային առևտրային համաձայնագրերի տվյալների շտեմարան։]]
Ղազախստանը միացման պայմանագիրը ստորագրել է 1995 թվականի հունվարի 20-ին և համաձայնագիրը Ղազախստանի համար ուժի մեջ է մտել 1997 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։

Եվրասիական տնտեսական միության կայքէջի համաձայն, համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 1997 թվականի դեկտեմբերի 3-ին՝ Ղազախստանի, Բելառուսի և Ռուսաստանի համար, իսկ Տաջիկստանի համար՝ 2002 թվականի հունիսի 27-ին։

## Եվրասիական տնտեսական համայնքի մաքսային միություն
2000 թվականին հիմնադրված Եվրասիական տնտեսական համայնքը ստանձնել է նախորդ համաձայնագրերի իրականացման պատասխանատվությունը, ստեղծել է վերազգային մարմիններ և վերջապես 2010 թվականին գործարկել է երկար ժամանակ ձգձգված մաքսային միությունը։

Ռուսաստանի, Բելառուսի և Ղազախստանի Մաքսային միությունն ուժի մեջ է մտել 2010 թվականի հունվարի 1-ին՝ Եվրասիական տնտեսական համագործակցության Մաքսային միության շրջանակներում միասնական արտաքին սակագնի (CET) ներդրման օրվանից։

Մաքսային միության 2010 թվականի մեկնարկի ամսաթիվը սահմանվել է 2007 թվականին՝ ընդհանուր մաքսային տարածքի՝ Կենտրոնական եվրոպական ժամանակացույցի (CET) վերաբերյալ որոշման և մաքսային միության ձևավորման արդյունքում։ Հիմնադիր պետություններն էին Բելառուսը, Ղազախստանը և Ռուսաստանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության զեկույցը

Կատեգորիա:Առևտրային դաշինքներ
Կատեգորիա:Բելառուսի տնտեսություն
Կատեգորիա:Եվրասիայի պատմություն
Կատեգորիա:Եվրոպական ինեգրացիա
Կատեգորիա:Հետխորհրդային պետություններ
Կատեգորիա:Ղազախստանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Միջմայրցամաքային միություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի բազմակողմանի հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տնտեսություն