Ֆրանցիսկոս I

**Ֆրանցիսկոս I** (), Լոթարինգիայի դուքս Լեոպոլդի և ֆրանսիական արքայադուստր Էլիզաբեթ Շառլոտ դ'Օռլեանի ողջ մնացած ամենատարեց որդին էր։ Դուքս Լեոպոլդը մահացել է 1729 թվականին, նրան հաջորդել է որդին։ 1736 թվականին Ֆրանցիսկոսն ամուսնացավ Մարիա Թերեզայի հետ։ 1738-ին նա լքեց Լոթարինգիայի և Բարի դքսությունը գահընկեց արված Լեհ թագավորի համար Ստանիսլավ Լեշչինսկի՝ Տոսկանայի Մեծ Դքսության դիմաց՝ որպես Լեհական իրավահաջորդության պատերազմը ավարտող պայմաններից մեկը։ 1740 թվականին իր աներոջ՝ Չարլզ VI-ի մահից հետո Ֆրանցիսկոսը և նրա կինը դարձան Հաբսբուրգների տիրույթների կառավարիչները։ Մարիա Թերեզան իր ամուսնուն հանձնեց կայսրության ֆինանսական գործերի պատասխանատվությունը, որը նա լավ էր վարում։ Ֆրանցիսկոսը մահացավ 1765 թվականին և նրան հաջորդեց նրա որդին՝ Հովսեփ II,, ով կառավարում էր Ավստրիան Մարիա Թերեզայի հետ միասին։

## Վաղ կյանք
Ֆրանցիսկոսը ծնվել է Lunéville-ում, Լոթարինգիայի դքսություն (այժմ՝ Ֆրանսիայում), Լեոպոլդ, Լոթարինգիայի դուքսի և նրա կնոջ՝ արքայադուստր Էլիզաբեթ Շառլոտայի ողջ մնացած չորրորդ և ամենատարեց որդին։ դ'Օռլեան]]։ Նա կապվել է Հաբսբուրգներիների հետ իր տատիկի Էլեոնորա կայսր Ֆերդինանդ III,  դստեր միջոցով։  Նա շատ մտերիմ էր իր եղբոր Չարլզ և քրոջ հետ |Ան Շառլոտա։

Կայսրը  Սուրբ Հռոմեական կայսր բարեհաճում էր ընտանիքին, որը, բացի իր զարմիկներից, ծառայում էր Հաբսբուրգ տանը։ Նա նախատեսել էր ամուսնացնել իր դստերը Մարիա Թերեզա Ֆրանցիսկոսի ավագ եղբոր հետ Լեոպոլդ Կլեման, ժառանգական արքայազն Լոթարինգիայի Լեոպոլդ Կլեմենտի հետ։ Լեոպոլդ Կլեմենտի մահից հետո Չարլզը կրտսեր եղբորը որդեգրեց որպես իր ապագա փեսա։ Ֆրանցիսկոսը մեծացել է Վիեննայում Մարիա Թերեզայի հետ՝ հասկանալով, որ նրանք պետք է ամուսնանան, և նրանց միջև իսկական ջերմություն առաջացավ։

15 տարեկանում, երբ նրան բերեցին Վիեննա, նա հաստատվեց Սիլեզիան Տեշենի դքսությունում, որը Գերմանական միջնորդությունը|միջնորդությամբ էր շնորհվել իր հորը։ կայսրը 1722 թվականին։ Ֆրանցիսկոսը փոխարինեց իր հորը որպես Լոթարինգիայի դուքս 1729 թվականին։ 1731 թվականին նա ընդունվեց մասոնության մեջ (Անգլիայի Մեծ օթյակը) կողմից Ջոն Թեոֆիլուս Դեսագուլիերս հատուկ գումարված օթյակում Հագայում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան, Ֆիլիպ Սթենհոուփ, Չեստերֆիլդի 4-րդ կոմս տանը։ Հետագա Անգլիա կատարած այցի ժամանակ Ֆրենսիսը դարձավ վարպետ մասոն մեկ այլ հատուկ գումարված օթյակում Houghton Hallում, Նորֆոլկ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ռոբերտ Ուոլփոլի կալվածքում:Մալքոլմ Դեյվիս, «Մասոնական մուսան. երգեր, երաժշտություն և երաժիշտներ, որոնք կապված են հոլանդական մասոնության հետ, 1730–1806 թթ.

Մարիա Թերեզան կազմակերպեց, որ Ֆրանցիսկոսը դառնա Հունգարիայի «Լորդ լեյտենանտ» (locumtenens) Հունգարիայի 1732 թվականին։ 1732 թվականի հունիսին նա համաձայնեց մեկնել Հունգարիայի մայրաքաղաք Պրեսբուրգ](այսօրվա Բրատիսլավա)։

Երբ 1733 թվականին սկսվեց Լեհական իրավահաջորդության պատերազմը, Ֆրանսիան այն օգտագործեց որպես հնարավորություն՝ գրավելու Լոթարինգիան, քանի որ Ֆրանսիայի վարչապետը, Կարդինալ Ֆլերին մտահոգված էր, որ այն, որպես Հաբսբուրգների սեփականություն, կբերի. Ավստրիական իշխանությունը չափազանց մոտ է Ֆրանսիային։

Նախնական հաշտություն կնքվեց 1735 թվականի հոկտեմբերին և վավերացվեց Վիեննայի պայմանագրի (1738) 1738 թվականի նոյեմբերին։ Ֆրանսիայի Լյուդովիկոս 15-րդ թագավոր Լյուդովիկոս XV]]-ը և Լեհաստանի գահի կորցրած հավակնորդը ստացան Լոթարինգիան, իսկ Ֆրանցիսկոսը, ի փոխհատուցում իր կորստի, դարձավ Տոսկանայի Մեծ Դքսության ժառանգորդը, որը նա ժառանգելու էր Հայաստանում։ 1737 թ.

Թեև նախնական խաղաղությունից հետո կռիվը դադարեց, վերջնական խաղաղ կարգավորումը պետք է սպասեր մինչև վերջին Մեդիչի տուն Տոսկանայի մեծ դուքս, Ջան Գաստոն դե Մեդիչի, 1737-ին, թույլ տալ, որ խաղաղ կարգավորումով նախատեսված տարածքային փոխանակումները ուժի մեջ մտնեն։

1736 թվականի մարտին կայսրը համոզեց Ֆրանցիսկոսին՝ իր ապագա փեսային, գաղտնի փոխանակել Լոթարինգիան Տոսկանայի Մեծ Դքսության հետ։ Ֆրանսիան Մարիա Թերեզայի նշանածից պահանջել էր հանձնել իր նախնիների Լոթարինգիայի դքսությունը՝ Լեհաստանի գահընկեց արված թագավորին տեղավորելու համար։ Կայսրը դիտարկեց այլ հնարավորություններ (օրինակ՝ ամուսնացնել նրան ապագայի հետ Իսպանացի Չարլզ III) նախքան զույգի նշանադրության մասին հայտարարելը։ Եթե ինչ-որ բան սխալ լիներ, Ֆրանցիսկոսը կդառնար Ավստրիական Նիդեռլանդների նահանգապետ։

Պարմայի Էլիզաբեթը նույնպես ցանկանում էր Տոսկանայի Մեծ Դքսությունը իր որդու համար Իսպանացի Չարլզ III; Ջիան Գաստոն դե Մեդիչին երեխա չուներ և Եղիսաբեթի հետ ազգակցական կապ ուներ իր մեծ տատի Մարգերիտա դե Մեդիչի միջոցով։ Արդյունքում, Էլիզաբեթի որդիները կարող էին իրավամբ պահանջել լինել Մարգարիտայի հետնորդը։

1736 թվականի հունվարի 31-ին Ֆրանցիսկոսը համաձայնեց ամուսնանալ Մարիա Թերեզայի հետ։ Նա երեք անգամ վարանեց (և ստորագրելուց առաջ փետուրը դրեց)։ Հատկապես նրա մայրը Էլիզաբեթ Շառլոտ դ'Օրլեանը և եղբայրը [thumb|Ֆրանցիսկ I և նրա ընտանիքը (ըստ [Martin van Meytens)]]
Ֆրանցիսկոսը և Մարիա Թերեզան ամուսնացան 1736 թվականի փետրվարի 12-ին Օգոստինյան եկեղեցում, Վիեննա։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել 1736 թվականի փետրվարի 14-ին։ Կայսրի և Ֆրանցիսկոսի միջև (գաղտնի) պայմանագիրը ստորագրվել է 1736 թվականի մայիսի 4-ին։ 1737 թվականի հունվարի 5-ին Պոնտրեմոլիում ստորագրվել են զիջման փաստաթղթեր Իսպանիայի և կայսրության միջև, իսկ Իսպանիան զիջել է Պարման, Պիաչենցա։ և Տոսկանան՝ Սրբազան Հռոմեական կայսրությանը և կայսրությանը, որը ճանաչում է Իսպանիայի Չարլզ III|Իսպանիայի Դոն Կառլոս որպես Նեապոլի և Սիցիլիայի թագավոր։ Հունվարի 10-ին իսպանական զորքերը սկսեցին դուրս գալ Տոսկանայից, և նրանց փոխարինեցին 6000 ավստրիացիներ։ 1737 թվականի հունվարի 24-ին Ֆրանցիսկոսն իր սկեսրայրից ստացավ Տոսկանա։ Մինչ այդ Մարիա Թերեզան Լորենի դքսուհին էր։

Ջան Գաստոն դե Մեդիչի, ով մահացել է 1737 թվականի հուլիսի 9-ին, Ֆրանցիսկոսի երկրորդ զարմիկն էր (Ջան Գաստոնը և Ֆրանցիսկի հայրը՝ Լեոպոլդը, երկուսն էլ Ֆրանցիսկ II, Լոթարինգիայի դուքսի ծոռներն էին), ով։ Նաև արյուն է ունեցել Մեդիչիների տուն|Մեդիչի իր մայրական նախա-նախ տատիկի միջոցով Մարի դե Մեդիչի, Ֆրանսիացի ամուսինների ցուցակը|Ֆրանսիայի և Նավարայի թագուհին։ 1737 թվականի հունիսին Ֆրանցիսկոսը նորից գնաց Հունգարիա՝ թուրքերի դեմ կռվելու։ 1738 թվականի հոկտեմբերին նա վերադարձավ Վիեննայում։ 1738 թվականի դեկտեմբերի 17-ին զույգը ճամփորդեց հարավ՝ իր եղբոր՝ Չարլզի ուղեկցությամբ՝ երեք ամսով այցելելու Ֆլորենցիա։ Նրանք ժամանեցին 1739 թվականի հունվարի 20-ին։

1744 թվականին Ֆրանցիսկոսի եղբայրը՝ Չարլզը, ամուսնացել է Մարիա Թերեզայի կրտսեր քրոջ՝ Ավստրիայի արքեպսուհի Մարիա Աննա (1718–1744) հետ։ 1744 թվականին Չարլզը դարձավ Ավստրիական Նիդերլանդների նահանգապետ, պաշտոնը նա զբաղեցրեց մինչև իր մահը՝ 1780 թվականը։
## Թագավորություն
Ֆրանցիսկ I-ի զինանշան
Ֆյուսենի պայմանագրով Մարիա Թերեզան ապահովեց իր ընտրությունը որպես կայսր, որը տեղի ունեցավ 1745 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։ համահեղինակ]] նրա ժառանգական տիրույթների։

Ֆրանցիսկոսը գոհ էր, որ իշխանությունը տիրապետում էր իր կարող կնոջը։ Նա ուներ խելամտության բնական ֆոնդ և փայլուն բիզնես կարողություն և օգտակար օգնական էր Մարիա Թերեզային ավստրիական բարդ տիրույթները կառավարելու դժվարին գործում, բայց նա ակտիվ չէր քաղաքականության կամ դիվանագիտության մեջ: Այնուամենայնիվ, նրա կինը թողեց նրան ֆինանսական գործերի տնօրինումը, որը նա լավ էր կառավարում մինչև իր մահը։ Յոթնամյա պատերազմի ավարտին Ավստրիական կայսրությունը ֆինանսական ավելի լավ վիճակում էր, քան Ֆրանսիան կամ Մեծ Բրիտանիան 1780-ականներին։ Մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել նաև բնական գիտությունների նկատմամբ։

Ֆրենսիսը սերիական շնացող էր. Նրա գործերից շատերը հայտնի և անխոհեմ, հատկապես մեկը Աուերսպերգի արքայադուստր Մարիա Վիլհելմինա հետ, ով իրենից երեսուն տարով փոքր էր։ Այս առանձնահատուկ գործը նշվել է դատարան այցելողների և նրա երեխաների նամակներում և օրագրերում։

Նա հանկարծամահ է եղել իր կառքում, երբ վերադառնում էր օպերայից Ինսբրուկ 1765 թվականի օգոստոսի 18-ին։ Նա թաղված է Վիեննայի Imperial Crypt 55 դամբարանում։

Մարիա Թերեզան և Ֆրանցիսկոս I-ը ունեին տասնվեց երեխա, որոնց թվում էր Ֆրանսիայի վերջին նախահեղափոխական թագուհին, նրանց կրտսեր դուստրը՝ Մարի Անտուանետա (1755–1793): Ֆրանցիսկոսին կայսրի պաշտոնում հաջորդեց նրա ավագ որդին՝ Հովսեփ II, Սրբազան Հռոմեական կայսր|Հովսեփ II, իսկ Տոսկանայի մեծ դուքս՝ նրա կրտսեր որդին՝ Լեոպոլդ II, Սրբազան Հռոմեական կայսր|Պյոտր Լեոպոլդը (հետագայում կայսր Լեոպոլդ։ II). Մարիա Թերեզան պահպանեց իր տիրապետությունների կառավարությունը մինչև իր մահը՝ 1780 թ.։

## Խնդիր

[thumb|կենտրոն|250px|[Արծաթե մետաղադրամ: 10 paoli Grand Duchy of Tuscany - Francis, 1747]]
[thumb|կենտրոն|250px|[Արծաթե մետաղադրամ: 1 conventionsthaler Augsburg Free City - Francis I, 1765]]

## Հղումներ

Կատեգորիա:Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրեր
Կատեգորիա:Հռոմեացիների թագավորներ
Կատեգորիա:Հաբսբուրգներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի թագավորներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի ղեկավարներ