Հեռավոր հակադարձ ուղեծիր

[550px|մինի|աջից|Երկիր-Լուսին համակարգի [Լագրանժի կետերը]]
**Հեռավոր հակադարձ ուղեծիր**, ինչպես ամենատարածվածն է ընկալվում, տիեզերանավի ուղեծիր Լուսնի շուրջ որը խիստ կայուն է՝ մոլորակ-արբանյակ համակարգի երկու Լագրանժի կետերի (L<sub>1</sub> և L<sub>2</sub>) հետ փոխազդեցությունների պատճառով։ Ավելի ընդհանուր առմամբ, աննշան զանգված ունեցող մարմինը կարող է գտնվել հեռավոր հակադարձ ուղեծրում ցանկացած երկու մարմինների համակարգի ավելի փոքր մարմնի շուրջ, ինչպիսիք են մոլորակ-Արեգակը կամ էկզոմոլորակ-աստղը։

Օգտագործելով Լուսնի շուրջ հեռավոր հակադարձ ուղեծրում տիեզերանավի օրինակը, տիեզերանավի ուղեծիրը «հետադարձ» է, այսինքն՝ շարժվում է այն ուղղությամբ, որով Լուսինը պտտվում է մոլորակի շուրջը։ Ուղեծիրը «հեռու» է այն իմաստով, որ այն անցնում է Լագրանժի կետերից վերև, այլ ոչ թե մոտ է Լուսնին։ Հաշվի առնելով ավելի ու ավելի հեռավոր ուղեծրերը, սինոդիկ պարբերությունը (երկու պահերի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ տիեզերանավը անցնում է մոլորակի և Լուսնի միջև) ավելի երկար է դառնում և մոտենում է մոլորակի շուրջ Լուսնի պտտման ժամանակահատվածին։ Սիդերիկ պարբերությունը (այն ժամանակը, որը պահանջվում է տիեզերանավին Լուսնից դիտողի համար տվյալ համաստեղություն վերադառնալու համար) այդ դեպքում կարող է շատ ավելի երկար լինել, քան Լուսնի ուղեծրային պարբերությունը։ Եվրոպայի հիպոթետիկ օրինակում այն ունի սիդերիկ պարբերություն, որը մոտ ութ անգամ գերազանցում է Եվրոպայի ուղեծրային պարբերությունը:

Հեռավոր հակադարձ ուղեծրերը հետազոտվել են մի քանի տասնամյակ։ 2022 թվականի ապրիլին չինական Չանյե 5 ուղեծրակայանը դարձավ առաջինը, որը մտավ նման ուղեծիր, որին հաջորդեց ՆԱՍԱ-ի Օրիոն տիեզերանավը «Արտեմիս 1» առաքելության ընթացքում, 2022 թվականի նոյեմբերին: Եվս երկու չինական կայաններ՝ DRO A-ն և DRO B-ն, փորձեցին տեղակայվել այդ ուղեծրում 2024 թվականին, սակայն մնացին ստորին ուղեծրերում՝ Յուան Ժեն հրթիռի վերին աստիճանի ձախողման պատճառով: Չնայած այդ խնդրին, 2024 թվականի օգոստոսին DRO A-ն և DRO B-ն, կարծես, հասել էին իրենց ուղեծիր:

Հեռավոր հակադարձ ուղեծրի կայունությունը մաթեմատիկական տերմիններով սահմանվում է որպես շատ բարձր Լյապունովի կայունություն, որտեղ հավասարակշռության ուղեծիրը «եղական կայունություն է, եթե բոլոր լուծումները, որոնք սկսվում են կետի մոտ, մնում են այդ կետի մոտ ամբողջ ժամանակի ընթացքում»:

## Հեռավոր հետադարձ ուղեծրում գտնվող օբյեկտների ցանկ
### Չանյե 5 ուղեծրակայան
thumb|Չանյե 5 տիեզերակայանը՝ ուղեծրային սարքով ներքևում
Լուսնից նմուշները Երկիր վերադարձնելուց հետո, չինական Չանյե 5 ուղեծրակայանը 2021 թվականի մարտին առաջին անգամ տեղափոխվեց Արեգակ-Երկիր համակարգի Լագրանժի 1-ին կետ (L1)՝ արեգակնային դիտարկումներ կատարելու համար: 2022 թվականի հունվարին այն լքեց L1 կետը դեպի լուսնային հեռավոր հետադարձ ուղեծիր՝ շատ երկար բազային ինտերֆերոմետրիայի փորձեր անցկացնելու համար՝ Չինաստանի Լուսնային հետազոտության ծրագրի հաջորդ փուլի նախապատրաստման նպատակով: Ըստ The Space Review-ի, այս մանևրը նշված է Չինաստանի կառավարության և ակադեմիական փաստաթղթերում: 2022 թվականի փետրվարին մի քանի արբանյակների սիրող հետևորդներ նկատեցին, որ Չանյե 5-ը մտել էր հեռավոր հակադարձ ուղեծիր, դարձնելով այն պատմության մեջ առաջին տիեզերանավը, որն օգտագործել է այդ ուղեծիրը:

### Օրիոն տիեզերանավ
thumb|Օրիոն տիեզերանավը ժամանելուց առաջ Լուսնի վրա, որտեղ այն հետագայում կհայտնվեր հեռավոր հետադարձ ուղեծրում
2022 թվականի նոյեմբերի 16-ին Տիեզերական մեկնարկային համակարգի միջոցով արձակվեց Օրիոն տիեզերանավը: Նոյեմբերի 25-ին այն մտավ  հեռավոր հետադարձ ուղեծիր և պտտվեց Լուսնի շուրջ այդ ուղեծրում

### DRO A/B
Յուան Ժեն հրթիռի վերին աստիճանի խափանումը թույլ չտվեց այս երկու Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի տիեզերանավերին հասցնել ճիշտ ուղեծիր: Արբանյակները նախատեսված էին հեռավոր հետադարձ ուղեծիրը փորձարկելու համար: Արբանյակների հետևման տվյալները, կարծես, ցույց են տալիս, որ Չինաստանը փորձում է փրկել տիեզերանավերը, և, կարծես, նրանց հաջողվել է հասնել իրենց ցանկալի ուղեծրին

## Տիեզերական ծրագրեր, որոնցում առաջարկվում է օգտագործել հեռավոր հակադարձ ուղեծիր
### Յուպիտերի սառցե արբանյակների ուղեծրակայան
Հեռավոր հակադարձ ուղեծիրը Յուպիտերի սառցե արբանյակների ուղեծրակայանի համար Եվրոպայի շուրջ առաջարկվող ուղեծրերից մեկն էր՝ հիմնականում դրա կանխատեսվող կայունության և ցածր փոխանցման էներգիայի բնութագրերի համար, սակայն այդ առաքելության հայեցակարգը չեղարկվեց 2005 թվականին:

### Աստերոիդի շարժման ուղղության շրջման առաքելություն
Առաջարկվող Աստերոիդի շարժման ուղղության շրջման առաքելության համար դիտարկվել է հեռավոր հետադարձ ուղեծիր օգտագործելու հնարավորություն։ Չնայած առաքելությունը չեղարկվեց, հեռավոր հետադարձ ուղեծրի հետ կապված հետազոտությունները հանգեցրին նրան, որ ուղեծիրը օգտագործվեց Արտեմիս 1 առաքելության համար:

## Հեռավոր հակադարձ ուղեծիրը գեղարվեստական ​​գրականության մեջ
2019 թվականի Դանիել Սուարեսի «Դելտա-վ» վեպում 560 տոննա կշռող անձնակազմով աստերոիդների հանքարդյունաբերական նավը կառուցվում է լուսնային հեռավոր հետադարձ ուղեծրում՝ Լուսնից մոտավորապես 40000 կմ բարձրության վրա:

## Տես նաև
* Ազատ վերադարձի հետագիծ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղադինամիկա
Կատեգորիա:Ուղեծրեր