Յարոսլավ Բլանտեր

**Յարոսլավ Միխայլովիչ Բլանտեր** (, ), ռուսական ծագմամբ հոլանդացի ֆիզիկոս, մետաղագիտության և կոնդենսացված վիճակի ֆիզիկայի մասնագետ: Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1992 թվական), 2012 թվականից Դելֆտի տեխնիկական համալսարանի Կավլի նանոհետազոտությունների ինստիտուտի պրոֆեսոր (Նիդերլանդներ):

## Կենսագրություն
Յարոսլավ Բլանտերը ծնվել է 1967 թվականին Մոսկվայում՝ Խորհրդային ֆիզիկոս Միխայիլ Սոլոմոնովիչ Բլանտերի ընտանիքում։ 1984 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկամաթեմատիկական երկրորդ դպրոցը։ 1990 թվականին ավարտել է Մոսկվայի  ինստիտուտի ֆիզիկաքիմիական ֆակուլտետը՝ «Մետաղների ֆիզիկա» մասնագիտությամբ, ընդունվել է նույն բուհի ասպիրանտուրա: 1992 թվականին՝ պրոֆեսոր Ա. Ա. Վարլամովի ղեկավարությամբ պաշտպանել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման՝ «քվանտային էֆեկտների դրսևորումը էլեկտրոնային համակարգերի կինետիկ հատկություններում տոպոլոգիական անցման մոտ» թեմայով (մասնագիտություն 01.04.07՝ «պինդ մարմնի ֆիզիկա»)։ 1990-1994 թվականներին Միսիսում դասավանդել է վիճակագրական ֆիզիկա, նորմալ և գերհաղորդիչ մետաղների տեսություն, դասական և քվանտային մեխանիկա։ 1989-1993 թվականներին դասավանդել է նաև Մաթեմատիկա թիվ 43 դպրոցում (հետագայում՝ թիվ 1543 գիմնազիա)։

1995 թվականին Բլանտերը Հումբոլդտի հիմնադրամի աջակցությամբ մեկնել է Կարլսրուե (Գերմանիա), կոնդենսացված վիճակի տեսության ինստիտուտ (Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտին կից)։ 1996-2000 թվականներին աշխատել է Ժնևի համալսարանում որպես ավագ դասախոս, պրոֆեսոր Մարկուս Բյուտեկերի խմբում։

2000 թվականից Բլանթերը Դելֆտի տեխնիկական համալսարանի Կավլի նանոհետազոտությունների ինստիտուտի աշխատակից է, մինչև 2007 թվականը որպես դոցենտ, այնուհետև՝ ավագ դոցենտ, 2012 թվականից զբաղեցնում է պրոֆեսորի պաշտոնը։ Աշխատում է քվանտային նանոգիտության բաժնում, քվանտային փոխակերպումների ոլորտում: Բլանտերի ղեկավարած խումբն անմիջականորեն զբաղվում է հետևյալ հարցերով՝ «Նանոմագնիսիկա և ռեզոնատոր», «Օպտոմագնիսիկա», «Նանոմեխանիկա», «քվանտային Տրանսպորտ»։

Յարոսլավ Բլանտերը մասնակցել է 15 գիտաժողովների կազմակերպչական կոմիտեների աշխատանքներին, որտեղ հանդես է եկել շուրջ 60 հրավիրյալ զեկուցումներով։

Որպես դասախոս՝ Բլանթերը կարդում է մի քանի դասընթացներ՝ «Ժամանակակից ֆիզիկա» Կիրառական ֆիզիկայի բակալավրիատի ծրագրի շրջանակներում (1-ին կուրսի ուսանողներ), «պինդ մարմնի խորացված ֆիզիկա» և «Տեսական ֆիզիկայի Հեքիաթներ» Կիրառական ֆիզիկայի մագիստրոսական ծրագրի շրջանակներում։ Ղեկավարել է թեկնածուական 9 ատենախոսությունների գրումը։

Տիրապետում է անգլերեն, նիդերլանդերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և ռուսերեն (մայրենի) լեզուներին.

## Գիտական գործունեություն
Բլանտերի գիտական հետաքրքրությունները եղել են մեզոսկոպիկ ֆիզիկայի ոլորտում և կապված են այդպիսի համակարգերի հաղորդունակության, ինչպես նաև կոտորակային աղմուկի հետ, որն առաջանում է էլեկտրոնի լիցքի քվանտացման պատճառով: Տեսությունը, որը ներկայացված է 1997 թվականի «*Shot-noise current-current correlations inmultiterminal diffusive conductors*» հոդվածում, ուսումնասիրել է հոսանքի ֆլուկտուացիաները բազմակոնտակտային դիֆուզիոն հաղորդիչներում, հաշվի է առել հոսանքի տատանումները բազմաբաղադրիչ դիֆուզիոն հաղորդիչներում: Չորս միացում ունեցող հաղորդիչների համար դրանք կարելի է դիտարկել որպես Հենբերի Բրաունի և Թվիսի օպտիկական փորձի պինդ վիճակի անալոգ։ Մեզոսկոպիկ համակարգերում ալիքի ֆունկցիայի փուլը կարող է հանգեցնել միջամտության էֆեկտների, և հոդվածը ցույց է տվել, որ անկարգության միջինացումը չի հանգեցնում հոսանքների միջև փոխանակման փոխկապակցվածության անհետացմանը: Այս հարաբերակցությունները կախված են նմուշի երկրաչափությունից։ Դիֆուզիոն պատերով և դրանց միջև բալիստիկ տրանսպորտով բազմապոնտ բիլիարդներում կոտորակային աղմուկը դիտարկվում է 2000 թվականի աշխատանքում։ Աշխատության մեջ օգտագործվել է քվազի-դասական տեսություն (առանց հաշվի առնելու փուլային համահունչությունը) և ցույց է տրվել կոտորակային աղմուկի ճնշումը 1/4 գործակցով, որը համընդհանուր բնույթ է կրում սիմետրիկ երկկողմանի բիլիարդի համար։ Հիմնական աշխատանքները, որոնք վերաբերում են կոտորակային աղմուկին և հրատարակվել են մինչև 2000 թվականը, օգտագործվել են մեզոսկոպիկ դիրիժորներում կոտորակային աղմուկի վերաբերյալ ակնարկ գրելու համար։ Այս ակնարկը դարձել է ստանդարտ հղում կոտորակային աղմուկի այլ հետազոտողների համար։

Բլանտերի գիտական հետաքրքրության մեկ այլ ոլորտ կապված է պինդ մարմնի տեղաբանական վիճակների հետ: Երկշերտ գրաֆենում հնարավոր է վերահսկել արգելված գոտու լայնությունը, այսինքն՝ նյութը դիրիժորից վերածել դիէլեկտրիկի՝ երկչափ նյութի հարթության երկու կողմերում տեղակայված դարպասների վրա լարման կիրառմամբ: Օգտագործելով շրջված լարման չորս փեղկեր, հնարավոր է նմուշում ստեղծել հաղորդիչ միաչափ ալիք, որն ունի տոպոլոգիական հատկություններ։

2009 թվականին Բլանտերը Յ. Նազարովի հետ միասին դասագիրք է գրել ֆիզիկայի ուսանողների և նանոտեխնոլոգիաներով զբաղվող ինժեներների համար (), որն ուսումնասիրում է պինդ մարմնում քվանտային էլեկտրոնային տրանսպորտի խնդիրները։ Այս գիրքը տալիս է գիտության ժամանակակից հասկացությունների և հասկացությունների մատչելի տեսական Նկարագրություն, որոնք հայտնվում են նանոմասշտաբում՝ ներգրավելով փորձարարական ֆիզիկայի բազմաթիվ օրինակներ։

## Վիքիմեդիա Նախագծեր
Յարոսլավ Բլանտերը Վիքիմեդիա նախագծերի ակտիվ մասնակից է։ 2007-2011 թվականներին գործուն մասնակցություն է ունեցել Վիքիպեդիայի ռուսերեն բաժնի զարգացմանը, այդ ընթացքում կատարել է մոտ 10 հազար հոդվածների խմբագրումներ, եղել է ադմինիստրատոր և արբիտր։ Ավելի քան հազար արգելափակումներ է կիրառել մասնակիցների վրա, ջնջել է մի քանի հազար էջ։ Հետագայում շարունակել է աշխատել Վիքիմեդիայի այլ նախագծերում, մասնավորապես, 2015 թվականին դարձել է առաջատար՝ ռուսերեն Վիքիգիդ բաժնում խմբագրումների թվով։

2020 թվականի մարտին The Daily Dot առցանց հրատարակությունը հաղորդել Է Բլանտերի առանցքային դերի մասին «Խորհրդային ռեժիսոր Յուրի Գադյուկինի» մասին կեղծիք-հոդվածի բացահայտման գործում, որը գրեթե 4 տարի տևել է անգլերեն Վիքիպեդիայում։

## Գիտական աշխատություններ
Բլանտերն ունի ավելի քան 100 աշխատություն, որոնք տպագրվել են գրախոսվող ամսագրերում։ Նրա Hirsch ինդեքսը 28 է։ Ամենաշատ մեջբերված աշխատանքները.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Գրքեր
* .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Видео:  Superconductor-based nanomechanics Yaroslav Blanter, TU Delft & KITP

Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիստներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուներ