Շեքսպիրի մահարձան

**Շեքսպիրի մահարձան** (), Ուիլյամ Շեքսպիրի հուշարձանը, որը գտնվում է Սուրբ Երրորդության եկեղեցում, Ստրատֆորդ ըփոն Էյվոն, Մեծ Բրիտանիա, եկեղեցի, որտեղ Շեքսպիրը ժամանակին մկրտվել է։

Հուշարձանի տեղադրման ճշգրիտ ամսաթիվը հայտնի չէ, բայց դա տեղի է ունեցել մինչև 1623 թվականը, քանի որ այդ տարի հրատարակվել է Շեքսպիրի պիեսների առաջին ժողովածուն, որի նախաբանում բանաստեղծ Լեոնարդ Դիջեսը հիշատակել է «Ստրատֆորդյան հուշարձանը»։ Բանաստեղծ և հնագետ Ջոն Ուիվերը իր գրառումներում հիշատակել է Շեքսպիրի հուշարձանի վրա գրված էպիտաֆիան, և գրականագետ Քեթրին Դունկան-Ջոնսի կատարված ձեռագրի վերլուծությունը հիմք է տվել ենթադրելու, որ Ուիվերը Ստրատֆորդ է այցելել ոչ ուշ, քան 1617-1618 թվականներին։

Հուշարձանը վերականգնվել է 1748-1749 թվականներին և իր պատմության ընթացքում մի քանի անգամ ներկվել է։

## Նկարագրություն
Ջերարդ Ջոնսոնի աշխատանքը հանդիսացող հուշարձանը կերտվել է բաց կապույտ կրաքարից և տեղադրվել է խորանի հյուսիսային պատին։ Հուշարձանը ստեղծվել է Շեքսպիրի քանդակային կերպարի տեսքով՝ աջ ձեռքում սագի գրիչով, ձախ ձեռքը դրված է թղթի վրա, և երկուսն էլ հանգչում են բրդի պարկի վրա՝ այդ տարածքի բարգավաճման խորհրդանիշը։ Շեքսպիրը քանդակագործը պատկերել է կոճակավորված կամզոլով, որը, հավանաբար, սկզբնապես ունեցել է կարմիր գույն, շագանակագույն աչքերով, շագանակագույն մազերով և մորուքով։ Նմանատիպ պատկերման ոճը հաճախ օգտագործվել էր աստվածաբանների, գիտնականների և մտավոր աշխատանքի հետ կապված այլ մասնագիտությունների ներկայացուցիչների հուշարձաններ պատրաստելիս։ Այս քանդակային պատկերը համարվում է երկու պատկերներից մեկը, որը ցույց է տալիս Ուիլյամ Շեքսպիրի արտաքին տեսքը։ Երկու կորնթոսյան սյուներ՝ սև, փայլեցված մարմարից, որոնք շրջանակում են դրամատուրգի քանդակը, պահում են քիվը, որի վրա գտնվում են երկու փոքրիկ քերովբեների արձաններ. ձախը՝ ձեռքին բահ՝ մարմնավորում է աշխատանքը, աջը՝ գանգով և շրջված ջահով՝ հանգիստը։ Քերովբեների միջև տեղադրված է Շեքսպիրների տոհմի զինանշանը, որի վրա պատկերված են սաղավարտ և զինանշանային վահան, որոնք քանդակված են ուղղանկյուն քարե սալաքարի վրա՝ որպես բարելիեֆ։ Հուշարձանի վերին մասը կատարված է բուրգի տեսքով, որի գագաթին տեղադրված է ևս մեկ գանգ՝ դատարկ ակնակապիճներով և առանց ստորին ծնոտի։ Պատուհանների շրջանակները, ֆրիզը և քիվերը սկզբնապես պատրաստված էին սպիտակ ալաբաստրից, որը 1749 թվականին փոխարինվել է սպիտակ մարմարով։

## Էպիտաֆիա
Շեքսպիրի արձանի տակ տեղադրված է ցուցանակ, որի վրա փորագրված է լատիներեն էպիտաֆիա և անգլերեն բանաստեղծություն։

Էպիտաֆիան լատիներեն երկտող է (էլեգիական դիստիքոս) և ասում է՝

Իմաստը հետևյալն է՝ «Մտքով՝ նման Նեստորին, գենիալությամբ՝ Սոկրատին, արվեստով՝ Մարոնին, նրա հողը ծածկում է, ժողովուրդը սգում է, Օլիմպոսը ընդունում է»։

Էպիտաֆիայի տակ տեղադրված է անգլերեն բանաստեղծություն, որը վերագրվում է Բեն Ջոնսոնին կամ Դրեյթոնին, որն ասում է.

Հայերեն թարգմանությամբ.

## Պատմություն
1656 թվականին հրատարակված Ուիլյամ Դագդեյլի «Ուորիքշիրի հնությունները» (անգլ.՝ Antiquities of Warwickshire) գրքում հայտնվել է հուշարձանի առաջին պատկերը՝ փորագրություն, որը, հավանաբար, կատարելէ Վ. Հոլար՝ Դագդեյլի կողմից արված կոպիտ նկարից։ Այս նկարում Շեքսպիրի արձանը չունի գրիչ և թուղթ, իսկ ձեռքերը զբաղված են բարձով, որը նա սեղմում է իր մարմնին։ Շեքսպիրի արձանի դիրքը այս նկարում բազմաթիվ ծաղրի առիթ է դարձել, մասնավորապես, արվեստագետ Մարիոն Շպիլմանը կատակել է, որ Շեքսպիրը բարձը սեղմում է իր առջևին, ըստ երևույթին, որովայնի ցավերի պատճառով։

Ալեքսանդր Փոփը 1725 թվականին հրատարակել է Շեքսպիրի պիեսների հրատարակությունը պարունակում է հուշարձանի առաջին բավականին ճշգրիտ նկարը, որը կատարվել է փորագրող Ջորջ Վերտյուն 1723 թվականին: 1748-1749 թվականներին իրականացվել է հուշարձանի վերականգնում։ Անհրաժեշտ միջոցներ հավաքելու համար Ստրատֆորդի գիմնազիայի ուսուցիչ Պարսոն Գրինը Ստրատֆորդում կազմակերպել է Շեքսպիրի պիեսների ներկայացումներ, որոնցից ստացված հասույթը գնացել է վերականգնմանը: Այս ձեռնարկում նրան աջակցել է հայտնի դերասան և անտրեպրենյոր Ջոն Ուորդի ընկերությունը, որը համաձայնել է «Օթելլո»-ն խաղալ Ստրատֆորդի քաղաքապետարանում 1746 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, իսկ ներկայացումից ստացված միջոցները նվիրաբերել դրամատուրգի հուշարձանի վերականգնմանը:

Վերականգնումից առաջ հուշարձանի սկզբնական տեսքը պահպանելու նպատակով Բրիստոլի վարպետ Ջոն Հոլը հատուկ նկար է արել, իսկ Գրինն ինքը պատրաստել է հուշարձանի գլխի գիպսե կաղապար: Վերականգնման ընթացքում հուշարձանը պահպանվել է սկզբնական տեսքով, թարմացվել է ներկը և ոսկեզօծումը, բացի այդ, ալաբաստրից պատրաստված շրջանակները, ֆրիզը և քիվը փոխարինվել են մարմարով:

Շեքսպիրի գերեզմանի հուշարձանը գոյության ընթացքում բազմիցս դարձել է վանդալիզմի զոհ։ Մասնավորապես, մարմարե գրիչը, որը արձանը պահում է ձեռքում, բազմիցս գողացվել է, որից հետո այն փոխարինվել է նորով։ 1793 թվականին հայտնի շեքսպիրագետ Էդմունդ Մալոունը համոզել էր Սուրբ Երրորդության եկեղեցու վիկարին ներկել հուշարձանը սպիտակ գույնով՝ համաձայն նեոկլասիցիզմի այդ ժամանակվա նորաձևության։ 1861 թվականին սպիտակ ներկը հեռացվել է, և հուշարձանը կրկին ներկվել է իր սկզբնական գունային գամմայով։

1973 թվականին անհայտ չարագործները հանել են Շեքսպիրի արձանը խորշից՝ վնասելով այն։ Այս միջադեպից հետո արձանը ուսումնասիրել է ամերիկացի շեքսպիրագետ Սամուել Շյոնբաումը, ով եկել է այն եզրակացության, որ հուշարձանը ստացել է «միայն աննշան վնասվածքներ»: Տեղի ոստիկանության ներկայացուցիչները եկել են այն կարծիքին, որ չարագործները փնտրել են Շեքսպիրի անհայտ ձեռագրերը, որոնք ենթադրաբար թաքցրել էին հուշարձանի ներսում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Grignion Shakespeare monument 1786.jpg|Չարլզ Գրինյոն ավագի նկարը, տպագրված Շեքսպիրի 1786 թվականի հրատարակության մեջ։
Պատկեր:WS_monument_by_Vertue.png|Դ. Վերտյուի նկարազարդումը 1725 թվականի հրատարակության համար, հիմնված նրա սեփական նկարի և Չանդոսի դիմանկարի վրա։
Պատկեր:Stratford-upon-Avon - Church of the Holy Trinity - Shakespeare's funerary monument.jpg|Շեքսպիրի և նրա կնոջ գերեզմանների ընդհանուր տեսքը հուշարձանի ֆոնին։
Պատկեր:Stratford Holy Trinity Church3.jpg|Հուշարձանի տեսքը կողքից։


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1610-ականների հիմնադրումներ Անգլիայում
Կատեգորիա:17-րդ դարի կառույցներ
Կատեգորիա:Անգլիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հոգեհանգստյան հուշարձաններ և կառույցներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ուիլյամ Շեքսպիր