Քվինտոս Լիգարիոս

**Քվինտոս Լիգարիոս** (, ),  հռոմեացի զորավար և քաղաքական գործիչ, Գայոս Հուլիոս Կեսարի մարդասպաններից մեկը։ Մ.թ.ա. 50 թվականից եղել է լեգատ Աֆրիկա նահանգում, մասնակցել է Գնեոս Պոմպեոս «Մեծի» քաղաքացիական պատերազմին, գերի է ընկել և ստացել Կեսարի ներումը։ Մ.թ.ա. 46 թվականին նրան դատել են դավաճանության մեղադրանքով, սակայն արդարացրել են Մարկոս Տուլիոս Կիկերոնի պաշտպանության շնորհիվ։ Մ.թ.ա. 44 թվականին Քվինտոս Լիգարիոսը դարձել է Կեսարի դավադրության և սպանության մասնակից։

## Ծագումնաբանություն
Քվինտոս Լիգարիոսը եղել է սաբինյան երկրամասից և երեք եղբայրներից մեկը՝ Տիտոս Լիգարիոսի և ևս մեկ եղբոր հետ միասին (հնարավոր է, որ կրում էր «Գայոս» կամ «Պուբլիոս» անունը): Երեքն էլ մտել են վերին դասի մեջ՝ դառնալով «նոր սենատորներ»։ Ընդ որում, նրանք լավ կապեր և ազդեցություն չեն ունեցել. հետազոտողները նման եզրակացության են հանգել այն փաստից, որ Քվինտոսի ընկերները, որոնք թվարկված են եղել Մարկոս Տուլիոս Կիկերոնի պաշտպանության ճառում (*Լուցիոս Մարցիոս, Գայոս Ցեզեցիոս, Լուցիոս Կորֆիդիոս*), այլևս ոչ մի տեղ չեն հիշատակվել։ Հնարավոր է, որ եղբայրները «Լիգարիոս» (*Ligarius*) անվան կրող միակ մարդիկ են, որոնք հայտնի են պատմությանը։ Նրանց հայրը աղբյուրներում չի հիշատակվում, նրանց մայրը եղել է ոմն *Տիտոս Բրոքոսի* քույրը։

## Կենսագրություն
Քվինտոս Լիգարիոսի մասին պահպանված աղբյուրներում առաջին հիշատակումը թվագրվում է մ.թ.ա. 50 թվականին, երբ եղել է Աֆրիկայի կառավարիչ Գայոս Կոնսիդիոս Լոնգոսի դեսպանը։ Այս պաշտոնում Քվինտոսը առաջարկել է իրեն որպես լավագույն որակի կառավարիչ, այնպես որ Լոնգոսը, տարվա վերջում մեկնելով հայրենիք, նահանգը թողել է նրան մինչև իր հաջորդի ժամանումը։ Ըստ Կիկերոնի՝ Լիգարիոսը երկար ժամանակ հրաժարվել է այս առաքելությունից, սակայն ստիպված է եղել ենթարկվել: Մ.թ.ա. 49 թվականի հունվարին քաղաքացիական պատերազմ է բռնկվել Գայոս Հուլիոս Կեսարի և Գնեոս Պոմպեոս «Մեծի» միջև. վերջինիս կողմնակից Պուբլիոս Ատիոս Վարոսը, որը եղել է Լոնգոսի նախորդը որպես Աֆրիկայի կառավարիչ, եկել է այս նահանգ և իշխանությունը վերցրել իր ձեռքը, իսկ Լիգարիոսը դարձել է նրա լեգատը։ Երբ Սենատի կողմից նշանակված նոր կառավարիչ Լուցիոս Աելիուս Տուբերոն մոտեցել է Ուտիկային, Քվինտոսը թույլ չի տվել նրան ափ իջնել և նույնիսկ լրացնել իր խմելու ջրի պաշարները։ Նրան չի մեղմել նույնիսկ այն փստը, որ Տուբերոյի որդին հիվանդ է։ Մարկոս ​​Տուլիոս Կիկերոնի խոսքերով՝ Էայելիների հետ վարվել են «*ամենավիրավորական ձևով*», այնպես որ, նրանք ստիպված են եղել մեկնել Բալկաններ՝ Պոմպեոսի մոտ։ Վերջինս լուռ կերպով հաստատել է Լիգարիոսի և Վարոսի գործողությունները։

Հետագա տարիներին Քվինթը գտնվել է Աֆրիկայում, որտեղ աստիճանաբար հավաքվել են պոմպեացիների բոլոր առաջնորդները։ Միացել է նույն «կուսակցությանը», ընդ որում՝ դրանում նշանավոր դեր չի խաղացել և ակտիվ մասնակցություն չի ունեցել ռազմական գործողություններին։ Կիկերոնի խոսքերով, նա ընդամենը «*պատերազմի մեջ* *է հայտնվել*»։ Մ.թ.ա. 46 թվականի ապրիլին Կեսարը ջախջախել է պոմպեացիներին Թափսուսի մոտ։ Լիգարիոսը, որը Գայոս Կոնսիդիոս Պետոսի հետ հրամանատարել է Հադրումետումի կայազորը, անմիջապես առանց կռվի հանձնել է քաղաքը հաղթողին։ Կեսարը խնայեշլ է նրա կյանքը, բայց թույլ չի տվել նրան վերադառնալ Հռոմ, նա չի ցանկացել անմիջապես լիակատար ներում շնորհել իր այն թշնամիներին, ովքեր շարունակեցել են պայքարը Ֆարսալոսի ճակատամարտից հետո։ Քվինտոսը ստիպված է եղել մնալ աքսորում։ Մինչդեռ Հռոմում, նրա համար եռանդորեն բանակցել են եղբայրները և Մարկոս Տուլիոս Կիկերոնը: Վերջինս Քվինտոսին  մ.թ.ա. 46 թվականի սեպտեմբերին գրել է․ «*Իմացիր, ես ողջ աշխատանքը, բոլոր ջանքերը, հոգսերն ու եռանդը ծախսում եմ քո իրավունքների վերականգնման համար… Երբ քո եղբայրներն ու մտերիմները* *ընկած են եղեփլ նրա ոտքերի մոտ, իսկ ես ներկայացնում եմ այն ամենը, ինչ պահանջում է քո գործը, …ապա ոչ միայն Կեսարի խոսքերից, որոնք բավականին բարյացակամ են եղել, այլև նրա դեմքի արտահայտությունից …Ես եզրակացրել եմ, որ քո իրավունքների վերականգնման մեջ կասկած լինել չի կարող*»։

Երբ Կեսարն արդեն պատրաստ է եղել թույլ տալ Լիգարիոսին վերադառնալ, նոր խոչընդոտ է առաջացել։ Տուբերոնի հայրն ու որդին՝ Լյուսիուսը և Քվինտոսը, դեռևս Լիգարիոսի թշնամիներն են. նրանք հաշտվել են Կեսարի հետ Ֆարսալից անմիջապես հետո և այժմ որոշել են վրեժ լուծել նախկին դժգոհությունների համար։ Տուբերո Կրտսերը հեռակա կարգով մեղադրանք է առաջադրել Լիգարիոսի դեմ՝ դավաճանության մեղադրությամբ՝ Հռոմի բացահայտ թշնամի Նումիդիայի թագավոր Հուբա հետ դաշինք կնքելու համար։ Դատարանը Կեսարն ինքն է ղեկավարել որպես բռնապետ, և, ըստ երևույթին, խոսքը Քվինտոսի կյանքի մասին էր։ Ընդ որում, դատավորը գործը նախապես լուծված է համարել։ Ըստ Պլուտարքոսի՝ Գայոս Հուլիոսը Լիգարիային բացահայտորեն սրիկա և թշնամի է անվանել։ Սակայն պաշտպանության կողմի փաստաբան Մարկոս ​​Տուլիոս Կիկերոնը սրտառուչ ճառ է արտասանել, որում նշել է, որ մեղադրողը մի ժամանակ կռվել է Պոմպեոսի շարքերում, մեղադրել է Տուբերոյին չափազանց դաժանության մեջ և մեղադրյալին անվանել հանգամանքների զոհ, որը իր կամքին հակառակ ներքաշվել է քաղաքացիական պատերազմի մեջ։ Ուղղակիորեն Յուբայի հետ դաշինքի մասին բանախոսը գրեթե ոչինչ չի ասել՝ սահմանափակվելով ակնարկներով, որ մեղքը պետք է կրեն ավելի բարձրաստիճան պոմպեացիները ՝ այդ պահին արդեն մահացած։ Կեսարին այդ ելույթը շատ է հուզել։ «*Կոտրված, նա ստիպված* *է եղել ներել Լիգարիայի մեղքերը*» (մ.թ. ա. 46 թվականի հոկտեմբերին)։

Կիկերոնի «Լիգարիոսի պաշտպանության» ճառը շուտով հրատարակվել է և մեծ հաջողություն է ունեցել։ Դրա շնորհիվ Քվինտոսը նույնպես առաջին անգամ իր կյանքում հայտնի է դարձել։ Դատավարությունից կարճ ժամանակ անց վերադարձել է Հռոմ, և արդեն մ.թ.ա. 44 թվականի սկզբին դարձել է Կեսարի սպանությանն ուղղված դավադրության մասնակից, Ապպիանոսը Լիգարիոսին անվանում է դավադիրների շարքում։ Ենթադրաբար, հենց Քվնտոսին է նկատի ունեցել Պլուտարքոսը՝ պատմելով Գայա Լիգարիայի մասին, որը պատրաստակամորեն արձագանքել է դավադրությանը միանալու Մարկոս Յունիուս Բրուտոսի առաջարկին, թեև հիվանդ է։

Հայտնի չէ, թե երբ և ինչ հանգամանքներում է ավարտվել Քվինտոսի կյանքը։ Ֆրիդրիխ Մյունցերը ենթադրել է, որ Լիգարիոսը մահացել է Կեսարի մի շարք այլ մարդասպանների հետ միասին Արևելքում մ.թ.ա. 42 թվականի վերջին՝ Ֆիլիպի ճակատամարտում կամ դրանից անմիջապես հետո։ Ռուս դասական գիտնական Ալեքսեյ Եգորովը կարծում է, որ Քվինտոսը Ապպիանոսի հիշատակած երկու լիգարացի եղբայրներից մեկն է։ Մ.թ.ա. 43 թվականին այս եղբայրները ներառված են եղել Պրոսկրիպցիաների ցուցակներում, թաքնվել են վառարանի տակ, բայց դավաճանվել են իրենց սեփական ստրուկների կողմից և սպանվել։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ և գրականություն
### Աղբյուրներ

# 
# 
# 
# 
# 

### Գրականություն
# 
# 
# 
# Johnson, J. The Dilemma of Cicero’s Speech for Ligarius. // Cicero. The Advocate. / Ed. by J. Powell and J. Paterson. — Oxford Univ. Press 2004, p. 371—399.
# 
# 
# 
# 
# 

Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մարդասպաններ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Հռոմից