Մարթա Ռոսլեր

**Մարթա Ռոսլեր** (), , ամերիկացի նկարիչ, ֆեմինիստական արվեստի ներկայացուցիչ, ինչպես նաև արվեստի և մշակութր մասին հոդվածների և գրքերի հեղինակ։ Նրա աշխատանքներում կան լուսանկարներ, քանդակներ, վիդեոներ, ֆոտո–տեքստեր, ինստալիացիաներ և փերֆորմանսներ։ Ռոսլերի ստեղծագործությունների գլխավոր թեման առօրյա կյանքն ու հասարակությունն են։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Մարթան ծնվել է Բրուքլինում 1943 թվականին։ Այնտեղ էլ նա ավարտել է դպրոցը և Բրուքլինի քոլեջը։ 1968–ից 1980 թվականներին ապրել է Կալիֆորնիա նահանգում, սկզբում Սան Դիեգոյում, որտեղ սովորել է Կալիֆորնիայի համալսարանում, այնուհետև Սան Ֆրանցիսկոյում։ Նա նաև ապրել և սովորել է Կանադայում։ 1981 թվականից ապրում է Նյու Յորքում։

## Կարիերա
Ռոսլերը աշխատել է լուսանկարչության, ֆոտոտեքստի, տեսանյութի, քանդակի և ինստալյացիաների հետ, ինչպես նաև կազմակերպել է ներկայացումներ։ Նա դասախոսություններ է կարդացել արվեստում լուսանկարների և տեսանյութերի թեմայով, նրանց պատմությունը, նաև քննադատական հետազոտություններ է կատարել Ռատգերսի համալսարանում, որտեղ երեսուն տարի պրոֆեսոր է եղել։ Նա նաև Գերմանիայում՝ Ֆրանկֆուրտի համալսարանում է դասավանդել, նաև աշխատել է Սան Դիեգոյի Կալիֆորնիայի համալսարանում և այլ վայրերում աշխատել է «հրավիրված պրոֆեսոր»։

Նա կրթության ոլորտում խորհրդատու է եղել Ամերիկյան արվեստի Ուիթնի թանգարանում, Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում և մանկավարժության քաղաքային կենտրոնում։ Նա եղել է Նոր դպրոց համալսարանի արվեստի և քաղաքականության կենտրոնի խորհրդի անդամ  և մանկավարժության քաղաքային կենտրոնի խորհրդատվական խորհրդի անդամ։ Մարթան աշխատել է նաև մի քանի կազմակերպությունների տնօրենների խորհրդում, այդ թվում՝ Անկախ տեսանյութերի և կինոյի ասոցիացիայի։ 1980-ականներից նա դարձել է Նյու Յորքի Ուիթնիի անկախ կրթական ծրագրի մշտական դասախոս։

Ռոսլերն ունեցել է շատ անհատական ցուցահանդեսներ, իսկ նրա աշխատանքների հետահայաց ցուցադրությունը եղել է հինգ եվրոպական քաղաքներում, նաև Նյու Յորքի երկու թանգարանում 1998–ից 2000 թվականների ընթացքում։

Իր ստեղծագործություններից բացի, Ռոսլերը հայտնի է հրապարակախոսական աշխատանքներով և գրքերով։ Նրա էսսեն և հոդվածները հրատարակվել էն այնպիսի ամսագրերում և կատալոգներում, ինչպիսիք են  Artforum, *Afterimage*, *Quaderns* և *Grey Room,* ինչպես նաև *Women Artists at the Millennium։* Նա հրատարակել է արվեստի, լուսանկարների, մշակույթի պատմության ստեղծագործական աշխատանքներով և քննադատական էսսեով 16 գիրք, որոնցից մի քանիսը թարգմանվել են այլ լեզուներով։

## Աշխատանքներ
### Semiotics of the Kitchen
*Semiotics of the Kitchen* կամ «Խոհանոցի նշանագիտություն» (1974—1975 թվականներ), ֆեմինիստական արվեստի բեկումնային աշխատանք է, որտեղ ծաղրվում էն ուտեստների պատրաստման հեռուստատեսային շոուները։ Նշանագիտության մեջ Ռոսլերը վեց րոպեի ընթացքում ներկայացնում է տարբեր խոհանոցային կարողություններ այբբենական կարգով՝ անվանելով դրանք և ժեստերով ցուցադրելով նրանց հնարավոր օգտագործումը։ Շուտով ժեստերը դառնում են ոչ տիպիկ, անհանգստացնող և նույնիսկ ագրեսիվ, իսկ վերոջմ նկարիչն օգտագործում է իր մարմինը՝ ստեղծելով տառեր և նշաններ։ Ռոսլերի նպատակն է եղել սև հումորի միջոցով հասարակության ուշադրությունը դարձնել ժամանակակից կնոջ հանդեպ սոցիալական սպասումները և, ավելի լայն իմաստով, լեզվի դերը այդ սպասումների առանձնացման մեջ։ Խնդիրը, որին վերաբերում է այս տեսանյութը պարփակվում է հետևյալ հարցում՝ կարո՞ղ է կինը «խոսել իր համար»։ Ինքը՝ Ռոսլերը, իր տեսանյութը մեկնաբանել է հետևյալ արտահայտությամբ․ «Երբ կինը խոսում է, նա անվանում է իր սեփական ճնշվածությունը»։

### Վիդեո
Ռոսլերի այլ տեսաաշխատանքները ներառում են *Vital Statistics of a Citizen, Simply Obtained* (1977), *Losing: A Conversation with the Parents* (1977), *Domination and the Everyday* (1980), *Martha Rosler Reads Vogue* (1982) և *Born to Be Sold: Martha Rosler Reads the Strange Case of Baby $/M* (1988)։
Նրանցից մի քանիսը արվել են Paper Tiger Television անկախ ոչ առևտրային կազմակերպության հետ համատեղ։ Ռոսլերի շատ աշխատանքներ վերաբերում են իշխանության և քաղաքականության թեմաներին (*Secrets From the Street: No Disclosure* (1980); *A Simple Case for Torture, or How to Sleep at Night* (1983); *If It’s Too Bad to be True, It Could Be DISINFORMATION* (1985))։

Իր տեսանյութերը Ռոսլերը կառուցում է պերֆորմանսի և սիմվոլիկ կերպարների հիման վրա՝ զանգվածային ինֆորմացիայի միջոցներից։ Արդյունքում չի արդարացնում հանդիսատեսի սպասումները։ Մարթան ասել է․ «տեսանյութը թույլ է տալիս ինձ ստեղծել՝ օգտագործելով բազնաթիվ մտացածին ձևեր, ինքնատիպ մանեկեններ՝ վերցրած կոմերցիոն հեռուստատեսության բարբառից»։

### Լուսանկար և ֆոտոմոնտաժ
Ռոսլերի *The Bowery in two inadequate descriptive systems* անվանումով լուսանկարչական աշխատանքը համարվում է ձևավորվող կոնցեպտուալիզմի և պոստմոդեռնիզմի նշան գեղարվեստական լուսանկարում։ *The Bowery* կազմված է 45 զույգ սև–սպիտակ տպագրված նկարներից, լուսանկարներից մեկի յուրաքանչյուր զույգում դրոշմված է Բաուերի քաղաքի խանութներից մեկի ցուցափեղկը, մյուսում՝ սպիտակ ֆոնի վրա բառ՝ մեծամասամբ հարբած մարդկաց և նրանց համապատասխան վարքը նկարագրող։ Աշխատանքը ցուցադրված է անտիէքսպրեսիոնիստական վարվելաձևով և իրենից ներկայացնում է ինչպես վիզուալ, այնպես էլ լեզվական սահմանափակ համակարգ, որը նկարագրում է մարդկային փորձը և սոցիալական խնդիրները։

Ռոսլերի հայտնի լուսանկարչական աշխատանքներից է *House Beautiful: Bringing the War Home* անվանումով ավաքածուն (1967-1972 թվականներ)։ Աշխատանքների այս շարքը ֆոտոմոնտաժ է արված, այնտեղ ներկայացված են տեսարաններ, որտեղ հիմնականում պատկերված են միջին դասի մարդկանց տների ինտերիերներ և Վիետնամի պատերազմից նկարներ։ Այս նկարները հիմնականում տարածվել են որպես հակառազմական քայլերթի թերթիկներ, նաև երբեմն ընկնում էին մի քանի ստորգետնյա թերթեր։ Ինտերիերների նկարները, նաև պատերազմի նկարները Ռոսլերը վերցրել էր *[[Life (ամսագիր)|Life]]* ամսագրի համարներից և այլ համանկան հայտնի ամսագրերից։ Իր աշխատանքներում նա ձգտել է համատեղել երկու տարբեր աշխարհների կերպարները՝ ցույց տալով պատերազմական և տնային միջավայրերի կապը։

2005 և 2008 թվականներին Մարթան վերանայել է իր այս աշխատանքը և ստեղծել է նոր լուսանկարներ՝ նվիրված Աֆղանստանի և Իրանի պատերոզմներին, *House Beautiful: Bringing the War Home, New Series* անվանումով։ Զգալով, որ իր հին աշխատանքը ընդունվել է՝ իր նոր աշխատանքում Ռոսլերը ձգտել է հանդիսատեսի վրա ավելի մեծ տպավորություն գործել։

Լայնորեն հայտնի են նաև նրա *Body Beautiful, or Beauty Knows No Pain*  անվանումով աշխատանքները, որոնց թեման կանանց լուսանկարչական ներկայացումն էր և տան կահավորանքը։

## Անձնական կյանք
Մարթայի տղան՝ Ջոշ Նյուֆելդը, գրաֆիկական վեպերի հեղինակ է։ Նրանք ունեն մի քանի համատեղ աշխատանքներ։

## Տեսագրություններ
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2547 A Budding Gourmet]* 1974
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=1545 Semiotics of the Kitchen]* 1975
* *[http://www.vdb.org/titles/losing-conversation-parents Losing: A Conversation with the Parents]* 1977
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2281 The East Is Red, The West Is Bending]* 1977
* *From the PTA, the High School and the City of Del Mar* 1977
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2599 Vital Statistics of a Citizen, Simply Obtained]* 1977
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=3393 Travelling Garage Sale]* 1977
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2933 Domination and the Everyday]* 1978
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=3999 Secrets From the Street: No Disclosure]* 1980
* *Optimism/Pessimism: Constructing a Life* 1981
* *Watchwords of the Eighties* 1981-82
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2201 Martha Rosler Reads Vogue]* 1982
* *[http://www.eai.org/titles/a-simple-case-for-torture-or-how-to-sleep-at-night A Simple Case for Torture, or How to Sleep at Night] 1983*
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=3935 Fascination with the (Game of the) Exploding (Historical) Hollow Leg]* 1983
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=1051 If it’s too bad to be true, it could be DISINFORMATION]* 1985
* *[http://www.moma.org/collection/object.php?object_id=147267 Global Taste: A Meal in Three Courses]* 1985
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=1841 Born to be Sold: Martha Rosler Reads the Strange Case of Baby $/M]* 1988
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2123 In the Place of the Public: Airport Series]* 1990
* *Greenpoint: The Garden Spot of the World* 1993
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2569 How Do We Know What Home Looks Like?]* 1993
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=3663 Seattle: Hidden Histories]* 1991-95
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=2969 Chile on the Road to NAFTA]* 1997
* *Prototype (God Bless America)* 2006
* *[http://www.eai.org/title.htm?id=14647 Semiotics of the Kitchen: An Audition]* 2011
* *Because This Is Britain*, 2014
* *Museums Will Eat Your Lunch*, 2014

## Մատենագիտություն
* «Service: A Trilogy on Colonization» (New York: Printed Matter), 1978. Переиздание 2008.
* «Martha Rosler: 3 Works» (Press of the Nova Scotia college of Art and Design), *3 Works* (1981; переиздание: Press of the Nova Scotia College of Art and Design, 2006) , включает следующие эссе:
* «In, around, and afterthoughts (про документальную фотографию)» (1981)
* *If You Lived Here: The City in Art, Theory, and Social Activism*(Free Press, 1991)
* *Rights of Passage* (NYFA, 1995)
* *In the Place of the Public: Observations of a Frequent Flyer*(Cantz, 1997)
* *Martha Rosler: Positions in the Life World* (MIT Press, 1999)
* *Decoys and Disruptions: Selected Essays 1975—2001* (MIT Press; a October Book, 2004)
* *Passionate Signals* (Cantz, 2005)
* *Imágenes Públicas* (Editorial Gustavo Gili, 2007)
* *Culture Class* (e-flux and Sternberg Press, 2013)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* *Edwards, Steve*. Martha Rosler: The Bowery in two inadequate descriptive systems. MIT Press, 2012. 112 p.
* *Hoffmann, Jens*. "The Familiar Is Not Necessarily the Known, " *NU: The Nordic Art Review* (Stockholm), Vol. III, No. 2, 2001, pp.&nbsp;58–63
* *Huitorel, Jean-Marc*. «Martha Rosler, Sur/Sous le Pavé.» *ArtPress,*July/August 2006.
* *Meyer, Richard*. "Feminism Uncovered: On the Wack! Catalogue, " *Artforum,* Summer 2007. pp.&nbsp;211–212, 548.
* *Moffet, Charles*. «Martha Rosler — Feminist Art.» The Art History Archive. N.p., n.d. Web. 24 Mar. 2017.
* *Pachmanová, Martina*. «Umeni bourat myty ve svete kolem nás i v nás.» *Aspekt* (Bratislava), 12/2000-1/2001, pp.&nbsp;130–136
* *Pachmanova, Martina*. "Interview with Martha Rosler: Subverting the Myths of Everyday Life, " *n.paradoxa: international feminist art journal* (London), issue 19 online, May 2006 pp.&nbsp;98–109
* *Paterson, Mary*. "Martha Rosler: art activist: Mary Paterson interviews Martha Rosler, " *n.paradoxa: international feminist art journal* (London), vol. 23 print, pp.&nbsp;87–91
* *Richard, Frances*. "Martha Rosler, " *Artforum,* Feb 2005, p.&nbsp;173
* *Stange, Raimar*. "Martha Rosler: Von der notwendigke it (zitierne) der Kunst/ The Need and Necessity for Quotes and Quoting in Art, " *Spike*, Winter 2005
* *von Bismarck, Beatrice*. «Freedom I Have None: Martha Rosler in der Galerie Christian Nagel, Berlin.» *Texte zur Kunst,* #62, June 2006

## Արտաքին հղումներ
* 
* New Museum archive
* Buell Center for the Study of American Architecture
* Martha Rosler in the Video Data Bank
* Martha Rosler, Mediateca Media Art space
* Martha Rosler

Կատեգորիա:20-րդ դարի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ