open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարկ Կերմոդ

**Մարկ Կերմոդ** (, ), անգլիացի կինոքննադատ և Բրիտանական կինոյի և հեռուստատեսային արվեստների ակադեմիայի անդամ։ Աշխատել է «Սայթ» և «Սաունդ» ամսագրերի հետ, Դի Օբսեռվ և ԲիԲիՍի ռադիո 5 լայվ-ի հետ, որտեղ Սայմոն Մայոյի հետ վարում էր Կերմոդ և Մայոս ֆիլմ ռեվյուս հաղորդումը։ 

Կերմոդի կարծիքը ֆիլմերի մասին հաճախ չի համապատասխանում հասարակական կարծիքի հետ։ Որպես օրինակ, նրան դուր չեկան  «Կարիբյան ծովի ծովահենները» գրքի երեք մասերը, «Տրանսֆորմերը» գրքի երեք մասերը և «Աստղային պատերազմողներ» գիրքը, որը նա գրել է ինչպես գռեհիկ կրկնօրինակում լուրջ գիտական ֆանտաստիկայի, որի հիման վրա նա մեծացել է։ Նա նաև իր դժգոհությունն է հայտնել ռեժիսոր Քրիս Կոլամբուսից, որին անվանել էր ռեժիսոր-հաշվապահ և բացասական գնահատական Հարրի Փոթերի մասին  առաջին երկու ֆիլմերի մասին, որոնց ռեժիսորն էր եղել։ Ընդ որում նա խոստովանել է, որ վերջին ֆիլմերը նրան սկսել են դուր գալ։ Կերմոդը նաև խոստովանել է, որ ինքր չի թաքցնում իր դժգոհությունը 3Դ ֆիլմերից, հատկապես սովորական ֆիլմերի 3Դ ֆիլմերի հետ մրցելու մոդայից։

2013 թվականի սեպտեմբերին նա նշանակվել է ԴԻ Օբսեռվ թերթի գլխավոր խմբագիր։ 

«Սայթ» և «Սաունդ» ամսագրերի լավագույն ֆիլմերի վերաբերյալ հարցումների մեջ Կերմոդը ընտրել է հետևյալ ֆիլմերը՝ «Բրազիլիա», «Կենդանական աշխարհի լաբիրինթոսը», «Սատանաներ», «Սատանային հեռացնողը», «Այս հրաշալի կյանքը», «Մերի Փոփինս», «Յոթերորդ տպագրություն», «Աչքեր առանց դեմքի», «Իսկ հիմա մի նայիր», «Աստիճան դեպի երկինք»։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Տղամարդ ֆեմինիստներ
Պիտերմարիցբուրգ

**Պիտերմարիցբուրգ** (Pietermaritzburg,umGungundlovu), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում, ԿվաԶուլու-Նատալ նահանգի կենտրոնը և նրա երկրորդ ամենամեծ քաղաքը։ 1991 թվականի մարդահամարի տվյալներով  քաղաքի բնակչությունը կազմել է 228 549 մարդ, այժմ այն ​​գնահատվում է 350-ից մինչև 500 հազար մարդ։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 649 կմ²։

Քաղաքում է գտնվում 1910 թվականին հիմնադրված Կվազուլու-Նատալի համալսարանի կամպուսներից մեկը (մինչև 2004 թվականը կոչվում էր Նատալի համալսարան)։ Քաղաքի հարավային հատվածի բոլոր շենքերը կառուցված են աղյուսից։

## Պատմություն
thumb|right|150px|Պիտերմարիցբուրգի քաղաքապետարան,կառուցվել է 1893 թվականին
thumb|right|150px|Գանդիի հուշարձան

Հիմնադրվել է բուրսաների կողմից 1838 թվականին, ի պատիվ բուրերի առաջնորդներ Պիտեր Ռեթիֆի և Գերհարդ Մարիցի, բնակավայրն ստացել է Պիտերմարիցբուրգ անվանումը։ Այս առաջնորդներն առաջին անգամ եկել են այս տարածք և առաջարկել են փախստական բուրերին բնակություն հաստատել տարածքում։ Հետագայում Պիտեր Ռեթիֆը և Գերհարդ Մարիցը սպանվել են զուլուների կողմից։ Մինչ այդ այս տարածքն անվանում էին «փղերի տարածք»։ Այժմ փղերի տարածք անվանում են այն մարզը, որտեղ գտնվում է Պիտերմարիցբուրգ քաղաքը։ Երկար ժամանակ Պիտերմարիցբուրգը Նատալիայի Հանրապետության մայրաքաղաքն է եղել։ 1843 թվականին Մեծ Բրիտանիայի կողմից բռնագրավվել է Նատալայի Հանրապետությունը, և դարձել Նատալիա գաղութի կենտրոնը։ 1994 թվականին քաղաքը դարձել է ԿվաԶուլու-Նատալ նահանգի կենտրոնը։

Քաղաքը հայտնի է նրանով, որ երիտասարդ տարիներին Մահաթմա Գանդին եղել է այստեղ։ Պիտերմարիցբուրգում նրան ստիպեցել են լքել գնացքը, քանի որ նա հրաժարվել է առաջին կարգի վագոնից երրորդ կարգի վագոն տեղափոխվել այն պատճառով, որ  եվրոպացի ուղևորի համար առաջին կարգի վագոնում տեղ չկար (չնայած Գանդին գնել էր առաջին կարգի վագոնի տոմս)։ Այս միջադեպը պատճառ հանդիսացել այն բանի, որ Գանդին սկսել է պայքարել  Հարավային Աֆրիկայում հնդկացիների նկատմամբ բացահայտ իրականացվող խտրականության դեմ։ Այժմ քաղաքի կենտրոնում վեր է խոյանում մեծ առաջնորդ  Մահաթմա Գանդիի հուշարձանը։

## Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ քաղաքի բնակչության 57,0%-ի համար առաջին լեզուն զուլուն է, 28,9%-ի համար՝ անգլերենը, 4,2%-ի համար՝ աֆրիկանս, 3,5%-ի համար՝ կոսա (լեզու), 6,3%-ի համար՝ այլ լեզուներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1838 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1839 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Ալան Հոլինգհուրստ

**Ալան Ջեյմս Հոլինգհերստ** (, ) - ժամանակակից բրիտանացի գրող, թարգմանիչ և գրական քննադատ։ Բազմաթիվ գրական մրցանակների դափնեկիր, այդ թվում ՝ Սոմերսեթ Մոեմի մրցանակ (1989), Ջեյմս Թեյթ Բլեք մրցանակ (1994), Բուքերյան մրցանակ (2004)։  Թագավորական գրականական ընկերության անդամ է։

## Կենսագրություն
Ալան Հոլինգհուրստը ծնվել է Անգլիայի արևելքում գտնվող Գլոսթերշիր կոմսության Ստրաուդ փոքրիկ քաղաքում ՝ բանկային ծառայողի ընտանիքում։

Հոլինգհուրստը անգլիական գրականություն է սովորել Օքսֆորդի համալսարանում, ստացել է բակալավրի աստիճան 1975 թվականին, իսկ 1979 թվականին ստացել է  գրականության մագիստրոսի աստիճան։

Դիսերտացիան նվիրված էր Ռոնալդ Ֆիրբենկի, Էդվարդ Ֆորսթերի և Լ․Պ. Հարթլիի ստեղծագործություններին, որոնք բացահայտ համասեռամոլ գրողներ էին։

1982-1995 թվականներին աշխատել է որպես քննադատ՝ Times Literary Supplement գրական թերթի  հավելվածում։

Բացահայտ միասեռական է։

2004 թվականին Մարգարետ Թետչերի դարաշրջանի մասին,  երիտասարդ գեյի աչքերով գրված, «Գեղեցկության գիծը» վեպի համար Հոլինգհուրստն արժանացել Է Բուքերյան մրցանակի։

2006 թվականին «Գեղեցկության գիծը» վեպը էկրանավորվեց։

## Մատենագիտություն
* Библиотека при бассейне / *The Swimming Pool Library* (1988)
*  / *The Folding Star* (1994)
* Заклинание / *The Spell* (1998)
* Линия красоты / *The Line of Beauty* (2004, рус. перевод 2005)
* Ребёнок незнакомца / *The Stranger's Child* (2011)
* Дело Спершхолта /*The Sparsholt Affair (*2017)

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* An Interview at the ''Oxonian Review''
* Alan Hollinghurst includes a "Critical Perspective" section
* Alan Hollinghurst at *The New York Review of Books*
* Alan Hollinghust Profile in *[[The Guardian]]*
* 2011 radio interview at *The Bat Segundo Show*
* 
 
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բուքերյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ գրողներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Մարգարետա Պալմեր

**Մարգարետա Պալմեր** (, ), ամերիկացի աստղագետ, աստղագիտության դոկտորի կոչում ստացած առաջին կանանցից մեկը։ Նա աշխատում էր Եյլի համալսարանի աստղադիտարանում այն ժամանակ, երբ կանայք հաճախ աշխատանքի էին ընդունվում որպես աստղագետների օգնական, բայց երբ այդ կանանցից շատերը միայն միջնակարգ կրթություն ունեին, ուստի Պալմերի առաջադեմ աստիճանը, իր ժամանակի համար, նրան անսովոր էր դարձնում ։

## Վաղ մանկություն և կրթություն
Պալմերը ծնվել է 1862 թվականի օգոստոսի 29-ին Կոնեկտիկուտ նահանգի Բրենֆորդ քաղաքում ֆերմերների ընտանիքում, ավարտել է բակալավրի աստիճանը Վասար քոլեջում 1887 թվականին։ Յեյլում նա աստղագիտության երկու դասեր անցավ Մարիա Միտչելի հետ, թեև նրա ավարտական ելույթը վերաբերում էր հունական ողբերգությանը։ Ավարտելուց հետո նա երկու տարի աշխատել է որպես Միտչելի օգնական և որպես լատիներեն ուսուցչուհի Վասարում։

1889 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվում Յեյլի համալսարանի աստղադիտարանում, իսկ 1892 թվականին նա ընդունվում է Յեյլի համալսարանի ասպիրանտուրան։ Նրա 1894 թվականի դոկտորական կոչումը Յեյլի մաթեմատիկայի ֆակուլտետից էր, բայց դրա առարկան աստղագիտությունն էր, քանի որ այն վերաբերում էր 1847 թվականին Մարիա Միտչելի կողմից հայտնաբերված C/1847 T1 գիսաստղի ուղեծրի հաշվարկին։ Պալմերի թեզում նշվում էր, որ գիսաստղերը, որոնք նա ընտրել է ուսումնասիրելու համար, ընտրվել են մասամբ, քանի որ դրանք հայտնաբերել են կանայք։ Նա առաջին յոթ կանանցից մեկն էր, ով դոկտորի կոչում ստացավ Յեյլում։ Ենթադրվում է, որ նա «առաջին կինն է, ով երբևէ դոկտորի կոչում է ստացել» աստղագիտության ոլորտում, թեև աստղագետ Դորոթեա Կլումպկեն 1893 թվականին ստացել է գիտությունների դոկտորի կոչում Փարիզի համալսարանից։ Ավելի քան 30 տարի կանցներ, մինչև մեկ այլ կին՝ Սեսիլիա Փեյն-Գապոշկինը, Ռադկլիֆ քոլեջի աստղագիտության առաջին դոկտորը դառնար։

Այս ժամանակահատվածում Պալմերը  որոշեց  նաև երեք այլ գիսաստղերի ուղեծրերը և հավաքեց Յուպիտերի արբանյակների մեծ թվով դիտարկումներ։ Այնուամենայնիվ, նա չկարողացավ ավարտին հասցնել լուսնի ուղեծրի ծավալուն հաշվարկը «երկար և լուրջ հիվանդության» պատճառով։

## Հետագա կարիերա
ՊՓալմերը մնաց Յեյլի աստղադիտարանում մինչև կյանքի վերջ։ Նա դարձել է Ամերիկյան աստղագիտական ընկերության անդամ 1915 թվականին։ Նրա աշխատանքը ներառում էր աստղային կատալոգների Յեյլի ինդեքսը, այլ աստղային կատալոգներում  աստղերի հայտնվելու խաչաձև հղումը, որը նա հայտարարեց 1917 թվականի հրապարակման մեջ, թերի ձևով ։ Յեյլում իր ժամանակի մեծ մասը նա հետազոտող օգնական էր Յեյլի համալսարանի գրադարանում, բայց նա 1923 թվականին դարձավ Յեյլի ուսուցիչ ։ 1924 թվականին Ֆրենկ Շլեզինգերի հետ նա հրատարակեց մեկ այլ պիոներ աստղերի կատալոգ՝ մինչև 1870 աստղերի հեռավորությունները հաշվարկված Շլեզինգերի կողմից պարալաքսի սկզբունքի օգտագործմամբ։

## Անձնական կյանք
Պալմերը եպիսկոպոսական էր և հրատարակեց նաև կրոնական թեմաներով երկու գիրք՝ Ուսուցիչների գրառումները մեր երկրպագության գրքի մասին (1914) և Ուսուցիչների գրառումները եկեղեցու մասին (Մորհաուս, 1918)։ Նա Նյու Հեյվեն Առևտրի պալատի անդամ էր։ Պալմերը մահացավ  1924 թվականի հունվարի 30-ին՝ ավտովթարից ստացած վնասվածքներից երկու շաբաթ անց, Կոնեկտիկուտ նահանգի Նյու Հեյվեն քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Գիտության ազգային հիմնադրամ

**Գիտության ազգային հիմնադրամ** (, *NSF*), ԱՄՆ կառավարությանն առընթեր անկախ գործակալություն, որը պատասխանատու է գիտության և տեխնոլոգիաների զարգացման համար։

Հիմնադրամն իրականացնում է իր առաքելությունը ՝ տրամադրելով հիմնականում ժամանակավոր դրամաշնորհներ։ Դրամաշնորհների մեծ մասը տրամադրվում է անհատ հետազոտողների կամ հետազոտողների փոքր խմբերի։ Մնացած դրամաշնորհները տրամադրվում են գիտահետազոտական ​​կենտրոններին, ինչպես նաև ֆինանսավորվում են մեծ, թանկարժեք գիտական ​​սարքավորումների և  օբյեկտների շահագործումները «ընդհանուր հաստատություններում», որոնք անհրաժեշտ են գիտնականներին և ինժեներներին, և չափազանց թանկ են ցանկացած տեղական խմբի կամ անհատ հետազոտողի համար։

Գիտության ազգային հիմնադրամը չի ղեկավարում որևէ լաբորատորիա, բայց աջակցում է ազգային հետազոտական կենտրոններին, օվկիանոսագրական նավերին և Անտարկտիկայի հետազոտական կայաններին, համալսարանների և մասնավոր ընկերությունների համատեղ հետազոտություններին, ամերիկյան մասնակցությանը միջազգային գիտական և տեխնիկական ծրագրերին, և կրթությանը՝ ցանկացած ակադեմիական մակարդակում։

## Հիմնադրամի բյուջեն
Գիտության ազգային հիմնադրամի բյուջեի հիմնական մասը ծախսվում է հետազոտությունների աջակցության վրա (76%), որին հաջորդում են կրթության և գիտության ոլորտում կադրային ներուժի նորացման ծախսերը (17%), իսկ թանկարժեք սարքավորումները երրորդ տեղում են (հիմնադրամի բյուջեի 3%-ը)։

Հիմնադրամի ռազմավարությունը որոշվում է 24 անդամներով, ականավոր մարդկանցով, ազգային և համաշխարհային մակարդակով ճանաչված հեղինակություններով։ Իսկ հիմնադրամի աշխատանքն անմիջականորեն ղեկավարում է խորհուրդը և տնօրենը, որոնք նշանակվում են Միացյալ Նահանգների նախագահի կողմից և պաշտոնում հաստատվում Սենատի կողմից։ Կոնգրեսը նաև վերահսկում է հիմնադրամը, որը հայտնի է որպես Գլխավոր տեսուչի գրասենյակ։

Մոտ 7,2 միլիարդ դոլար տարեկան բյուջեով (2014 թվականի դրությամբ) հիմնադրամը ֆինանսավորում է ամերիկյան քոլեջների և համալսարանների կողմից իրականացվող բոլոր դաշնային աջակցությամբ իրականացվող հետազոտությունների մոտավորապես 24%-ը։

## Հետազոտական ​​ուղղություններ
Ազգային գիտական ​​հիմնադրամն ունի յոթ տնօրինություն, որոնք ընդգրկում են հետևյալ ոլորտները. 
* Կենսաբանություն,
* համակարգչային և տեղեկատվական գիտություններ
* ճարտարագիտություն
* Գիտություններ Երկրի մասին, 
* ֆիզիկամաթեմատիկական գիտություններ,
* հասարակական գիտություններ,
* կրթություն և աշխատանքային ռեսուրսներ։

Այն SciVee-ի պաշտոնական գործընկերն է (գիտական ​​և գիտահանրամատչելի վիդեո բովանդակության, ինչպես նաև տեքստային հետազոտության արդյունքների հրապարակման ծառայություն)։ Հիմնադրամը նաև աջակցում է մի քանի այլ հետազոտական ​​ոլորտների, որոնք ուղղակիորեն ենթարկվում են տնօրենի աշխատակազմին։

## Տես նաև
* Գերհամակարգչային հավելվածների ազգային կենտրոն
* ՆԱՍԱ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կառավարության անկախ գործակալություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կառավարության գործակալություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կրթական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հիմնադրամներ
Կատեգորիա:Գիտական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հիմնադրամներ
Իբն Սահլ (մաթեմատիկոս)

**Իբն Սահլ** (ամբողջական անունը՝ **Աբու Սաադ ալ-Ալահ իբն Սահլ Աբու Սադ ալ-Ալա Իբն Սահլ**, ), Իսլամական ոսկեդարի պարսիկ մաթեմատիկոս և ֆիզիկոս,, որը կապված էր Բաղդադի բույիդների արքունիքի հետ։ Նրա անունով ոչինչ մեզ թույլ չի տալիս կասկածի տակ դնել նրա ծագման երկիրը։

Հայտնի է, որ նա գրել է օպտիկական տրակտատ մոտ 984 թվականին։ Այս տրակտատի տեքստը վերակառուցվել է Ռոշդի Ռաշեդի կողմից երկու ձեռագրերից (խմբագրվել է 1993 թ.)։ 51․ Թեհրանի ձեռագիրը շատ ավելի երկար է, բայց խիստ վնասված է, իսկ Դամասկոսի ձեռագիրը պարունակում է մի հատված, որն ամբողջությամբ բացակայում է Թեհրանի ձեռագրից։ Դամասկոսի ձեռագիրն  «Այրվող գործիքների մասին», Թեհրանի ձեռագրի  վերնագիրն է «Այրիչների գիրքը», որն ավելացվել է ավելի ուշ ձեռքով։

Իբն Սահլը առաջին մուսուլման գիտնականն է, ով հայտնի է, ով ուսումնասիրել է Պտղոմեոսի օպտիկան, և որպես այդպիսին՝ Իբն Ալ-Հայթամի (Ալհազեն) «Օպտիկայի գրքի» կարևոր նախաբանը, որը գրվել է մոտ երեսուն տարի անց։ Իբն Սահլը զբաղվել է կոր հայելիների և ոսպնյակների օպտիկական հատկություններով և նկարագրվել է որպես բեկման օրենքի բացահայտող (Սնելի օրենք)։ Իբն Սահլը օգտագործում է այս օրենքը՝ ոսպնյակների ձևերը հանելու համար, որոնք կենտրոնացնում են լույսը առանց երկրաչափական շեղումների, հայտնի են որպես անակլաստիկ ոսպնյակներ։ Տրակտատի մնացած մասերում Իբն Սահլն անդրադարձել է պարաբոլիկ հայելիներին, էլիպսոիդ հայելիներին, երկուռուցիկ ոսպնյակներին և հիպերբոլիկ աղեղներ գծելու մեթոդներին։

Իբն Սահլը նախագծել է ուռուցիկ ոսպնյակներ, որոնք կենտրոնացնում են լույսի զուգահեռ ճառագայթները,  ինչը կարող է առաջացնել առարկայի այրումը որոշակի հեռավորության վրա։ Երկուռուցիկ ոսպնյակն ունի անսահման հեռավորության վրա գտնվող որոշակի կետում կենտրոնանալու ունակություն։ Իբն Սահլը բազմաթիվ ներդրումներ է կատարել օպտիկայի ոլորտում, նա նաև հոդված է գրել երկնային ոլորտի մասին։ Մշտական հարաբերակցությունը նրա ուսումնասիրության հիմնական կետն է, և դա թույլ է տալիս ավելի լավ հասկանալ  ոսպնյակները։ Իբն Սահլը այսպիսի փորձ կատարեց,  բյուրեղի մի կտոր օգտագործեց բյուրեղի միջով լույսի ճառագայթ տարածելու համար, որն այնուհետև բեկվում է օդում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Rashed, R. "A pioneer in anaclastics: Ibn Sahl on burning mirrors and lenses", *[[Isis (journal)|Isis]]* **81**, pp.&nbsp;464–491, 1990.
*Rashed, R., *Géométrie et dioptrique au Xe siècle: Ibn Sahl, al-Quhi et Ibn al-Haytham.* Paris: Les Belles Lettres, 1993
*
* (PDF version)
*
*

Կատեգորիա:Պարսիկ մաթեմատիկոսներ
Լուսինե (լոլիկի սորտ)

**«Լուսինե»**, լոլիկի սորտ։ Ստեղծել են Վ. Զուրաբյանը, Ա. Անանյանը և Ա. Ղազարյանը ՀՀ  գյուղատնտեսության նախարարության բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոնում։ Բույսի արմատն առանցքային է։ Թուփը՝ որոշիչ։ Տերևները մուգ կանաչ գույնի են։ Ծաղկաբույլը՝ ողկույզ։ Ծաղիկները` երկսեռ։ Ծաղկում է ծլելուց 45–60 օր հետո։ Պտուղը երկարավուն է, վառկարմիր, 50–60 գ զանգվածով։ Միջահաս սորտ է, ծլումից մինչև պտուղների հասունացումը տևում է 107–110 օր։ Մշակվում է բաց դաշտում։ Բերքատվությունը՝ 50–900 ց/հա։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Հողագիտություն
Արգինայի կաթողիկոսարան

**Արգինայի կաթողիկոսարան**, Ամենայն Հայոց կաթողիկոսության չորրորդ նստավայրը Վաղարշապատից (301-484), Դվինից (484-931) ու Աղթամարից (927-947) հետո, որտեղ կաթողիկոսները գահակալել են շուրջ կես դար՝ 944-992 թվականներին։

## Հիմնադրում
Բագրատունիների մայրաքաղաքը 10-րդ դարում Կարսից Շիրակավանում հաստատվելուց հետո Անանիա Ա Մոկացին Վասպուրականի թագավոր Գագիկ Արծրունու մահից կարճ ժամանակ անց կաթողիկոսարանը Աղթամարից տեղափոխել է 6-7-րդ դարերից անառիկ ամրոցով հայտնի, Շիրակավանին մոտ գտնվող Արգինա գյուղաքաղաքը։ 
[մինի|[Կաթողիկե եկեղեցի (Արգինա)|Արգինայի կաթողիկե]]
Խաչիկ Ա Արշարունու պատվերով, ըստ 10-11-րդ դարերի պատմիչ Ասողիկի, ճարտարապետ Տրդատը սրբատաշ քարով կառուցել է Արգինայի կաթողիկոսարանի Կաթողիկեն, երեք համանման եկեղեցիներ, վերակառուցել կաթողիկոսարանի շենքերը։ Կաթողիկեն գմբեթավոր դահլիճ է՝ երկու զույգ որմնամույթերով, արտաքին ճակատներում առանց կամարաշարի։ Այստեղ Տրդատն առաջին անգամ կիրառել է եկեղեցու ներսակողմին դեպի վեր դինամիկ շարժում հաղորդող որմնամույթերի ջլատումները՝ հնարք, որը հետագայում ավելի կատարելագործված իրականացրել է Անիի Մայր տաճարում։ Խաչիկ Ա Արշարունին Կաթողիկեն զարդարել է ոսկեթելով գործված վարագույրներով, ոսկե ու արծաթե անոթներով ու ջահերով, Արգինայի կաթողիկոսարանին կից բացել բարձրագույն դպրոց ու մատենադարան, բազմաթիվ ձեռագրեր հավաքել այդտեղ և ընդօրինակել տվել նորերը։ Խաչիկ Ա Արշարունին ամփոփվել է Արգինայի Կաթողիկեի հյուսիսային կողմում շինված դամբարանում։

Արգինայի կաթողիկոսարանին կից 10-րդ դարում գործել է մեծ համբավ վայելող վարդապետարան։ Այնտեղ աստվածաբանության հետ ուսանել են իմաստասիրություն, հռետորություն, մեկնողական արվեստ։ Դասավանդել են Հնձուց վանքի նախկին առաջնորդ Հովսեփ վարդապետը, Թեղենյաց մենաստանից՝Կիրակոսը, Աղվանքից՝ Սարգիսը և այլն։ Արգինայի բարձրագույն դպրոցում սովորել են նաև աշխարհականները։

## Կաթողիկոսարանի տեղափոխում Արգինայից
Հայաստանի անկախության կորստից (1045) հետո Արգինայի Կաթողիկեն վերածվել է բերդ-եկեղեցու, նրա ծածկի վրա բարձրացվել են պատեր, և այդ լրացուցիչ ծանրությունը հետագայում նույնպես դարձել է եկեղեցու ավերման պատճառ։ 20-րդ դարի սկզբին դեռ պահպանվել էին Կաթողիկեի հյուսիսային պատը և արևմտյան պատի մի մասը, արևմտյան մուտքը՝ 1012 թվականի արձանագրությամբ (այժմ Կաթողիկեի, ինչպես և կաթողիկոսարանի շենքերի ու Արգինայի մյուս երեք եկեղեցիների հետքերն անհետացել են)։ Կաթողիկոս Սարգիս Ա Սևանցին կաթողիկոսարանի հետ միասին Արգինայից Անի է տեղափոխել նաև մատենադարանը և վարդապետարանը։

## Գրականություն
* Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ, Տիեզերական պատմություն, Երևան, 2000։
* Մատթեոս Ուռհայեցի, Ժամանակագրություն, Ե., 1991:
* Թորոս Թորամանյան, Նյութեր հայկական ճարտարապետության պատմության, [հ.] 1, Ե., 1942:
* Մաղաքիա Օրմանյան, Ազգապատում, հատոր 1, ԿՊ, 1912։

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու կաթողիկոսական աթոռներ
Գրավիտացիոն տարբերակում

**Գրավիտացիոն տարբերակում,** էներգիայի արտազատման միջոցով տարասեռ մագմատիկ հալվածքի տարանջատում, գրավիտացիոն ուժերի ազդեցության տակ։ Գրավիտացիոն տարբերակումը ծառայում է որպես Երկրի, մոլորակների և աստղերի ներքին ջերմային էներգիայի աղբյուր։

## Գործընթացի նկարագրությունը
Գրավիտացիոն տարբերակման էությունն այն է, որ գրավիտացիայի ազդեցության տակ ավելի ծանր քիմիական տարրերն ու միացությունները աստիճանաբար իջնում ​​են մարմնի կենտրոն (աստղ կամ մոլորակ), իսկ ավելի թեթևները բարձրանում են նրա մակերեսին։ Օրինակ՝ Երկրի ձևավորման պահին միացությունները, որից այն բաղկացած էր (հիմնականում սիլիցիումի և երկաթի միացությունները) ամբողջովին խառնվել էին միմյանց հետ. նրանց ջերմաստիճանը համեմատաբար ցածր էին։ Ժամանակի ընթացքում, գրավիտացիոն ուժերի ազդեցության տակ, ավելի թեթև սիլիցիումային միացություններ սկսեցին բարձրանալ Երկրի մակերևույթ, իսկ երկաթն միացությունները (որոնք ավելի ծանր էին) սկսեցին ընկնել դեպի միջուկ։  Սա ուղեկցվում էր մեծ քանակությամբ էներգիայի (ջերմության տեսքով) արտազատմամբ, որն ի վերջո հանգեցրեց մոլորակի ինտերիերի տաքացմանը։ Գրավիտացիոն տարբերակման գործընթացը Երկրի վրա շարունակվում է մինչ օրս։ Որոշ գիտնականների կարծիքով, այն կարող է ծառայել որպես իր ջերմային դաշտի աղբյուրներից մեկը։

Նույն պրոցեսները դիտվում են նաև այլ տիեզերական մարմինների վրա (օրինակ՝ աստղերի և մոլորակների վրա)։

Ձգողության ուժերն իրենց առավելագույն արժեքն ընդունում են ոչ թե մոլորակի կենտրոնում, ինչպես ճնշումը, այլ նրա շառավղի որոշակի արժեքի դեպքում։ Նյութի անկայունությունը և կոնվեկցիան կապված են նաև նրա ջերմաստիճանի փոփոխության, սառեցման և տարանջատման ժամանակ խտացման հետ։ Արեգակի վրա այս պրոցեսն արտահայտվում է ջրածնի և հելիումի իոնացմամբ (որը նկատվում է նաև ծանր աստղերում), Երկրի վրա՝ ամպերի մեջ ջրի գոլորշիների խտացմամբ։ Ռեկոմբինացիայի և խտացման պատճառով վերևում հայտնվում է ավելի ծանր նյութ (սա ուղեկցվում է էլեկտրական երևույթներով, որոնք առաջանում են տարբեր նշանների իոնների տարբեր զանգվածի մասնիկների հետ միանալուց)։

## Տես նաև
• Երկրի միջուկ

• Գրավիտացիա

• Կոնվեկցիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոլորակագիտություն
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Մոլորակների երկրաբանություն
Կատեգորիա:Երկրաքիմիա
Կատեգորիա:Երկրաֆիզիկա
Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկա
Ալբորան ծով

**Ալբորան** (, ), Միջերկրական ծովի ամենաարևմտյան ծով։

## Ստուգաբանություն
Ծովն  անվանվել է Ալբորան կղզու (5 կմ²) անունից, որը գտնվում է այս ծովի մեջ։ Կղզու անունն իր հերթին գալիս է իսպաներեն՝ albor  բառից, որը ունի՝ «սպիտակություն», «լուսաբաց», «սկիզբ», առաջին նշանակությունները։ Ըստ է.Մ. Պոսպելովի, եթե ենթադրենք, որ առաջինը  եղել է ծովի անվանումը, ապա այն կարելի է բացատրել «սկիզբ» նշանակությամբ։ Այս ծովը հանդիսանում է Միջերկրական ծովի ավարտը

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Ջիբրալթարի նեղուցի դիմաց, ունի  մոտ 400 կմ երկարություն և 200 կմ լայնություն, բնութագրվում է 1000-1500 մ խորություններով, առավելագույն խորությունը՝ 2407 մ է և գտնվում է իր արևելյան մասում։  

Հատակի ձևը  տարասեռ է, կան և ստորջրյա լեռներ, և ներքին իջվածքներ։ Ամենամեծ լեռնաշղթան՝ Ալբորանը, տարածվում է հյուսիս-արևելքից հարավ-արևմուտք և դուրս է գալիս ծովի մակարդակից՝ որպես փոքր հրաբխային Ալբորան կղզի, որը գտնվում է ավազանի կենտրոնում։  

Ալբորան լեռնաշղթայի ավազանը բաժանում է երեք ենթավազանների ՝ արևմտյան, հարավային և արևելյան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Поспелов Е. М.*  Географические названия России : топонимический словарь : более 4000 единиц.  — М. : АСТ, Астрель, 2008. — 528 с. — 1500 экз. — .

Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի ծովեր
Բոստոնի մարաթոն

**Բոստոնի մարաթոն** (), աշխարհի ամենահին և ամենահեղինակավոր մարաթոնյան վազքերից մեկը, որն ամեն տարի անցկացվողներից ամենահինն է։ Միջազգային մարաթոնների և վազքարշավների ասոցիացիայի և, միաժամանակ, *World Marathon Majors* լիգայի անդամ։

Մարաթոնում համաշխարհային ռեկորդներ չեն արձանագրվում, քանի որ վազքատարածությունում բարձրությունների տարբերությունը չի համապատասխանում Աթլետիկայի միջազգային ֆեդերացիայի պահանջներին։ 2013 թվականին այն եղել է 136,29 մ՝ առավելագույն թույլատրելի 42 մ-ի փոխարեն։

## Նկարագրություն
Առաջին մարաթոնը Բոստոնում անցկացվել է 1897 թվականին՝ Հայրենասերի օրը։ Այն կազմակերպել է Բոստոնի մարզական ասոցիացիայի անդամ և օլիմպիական մենեջեր Ջոն Գրեհեմը։ Առաջին մրցավազքում մեկնարկել են 15 վազորդներ, սակայն միայն 10-ն են հասել եզրագծին։ Այդ ժամանակվանից ապրիլի երրորդ երկուշաբթի օրը անցկացվում են 42 կմ 195 մ մրցավազքեր, որոնք ժամանակի ընթացքում դարձել են աշխարհի ամենահեղինակավորներից մեկը։

1967 թվականին Քեթրին Շվիցերը դարձել է առաջին կինը, ով մասնակցել է մարաթոնին։ 1971 թվականին Սիրողական աթլետիկայի միությունը բոլոր կանանց թույլ է տվել մասնակցել մրցումներին։ 1975 թվականին անվասայլակով հաշմանդամներն առաջին անգամ մասնակցել են մարաթոնին։

Վերջին տասնամյակներում, բացի հիմնական վազքատարածությունից, անցկացվում են այլ մրցարշավներ՝ կիսամարաթոն, 5 կմ վազք, մանկական մարաթոն։ Եղանակը մրցավազքի ժամանակ կարող է լինել բացարձակապես ցանկացած, քանի որ ապրիլի եղանակը Նոր Անգլիայի ափին անկանխատեսելի է։

Միայն 112-րդ մրցավազքում մեկնարկային գծի և վերջնագծի մոտ տեղադրվել է գովազդ։

Վերջին տասնամյակների ընթացքում մասնակիցների թիվը գերազանցել է 20000 վազորդը։ 1996 թվականին հարյուրերորդ մարաթոնի մեկնարկին մասնակցել է ավելի քան 38 հազար մասնակից։ Հանդիսականների թիվը գերազանցել է 500 հազարը՝ Բոստոնի մարաթոնը դարձնելով Նոր Անգլիայի ամենամեծ հասարակական իրադարձությունը։ 2020 թվականին Բոստոնի մարաթոնը նախ տեղափոխվել է սեպտեմբերի 14, այնուհետև չեղարկվել է կորոնավիրուսային համաճարակի պատճառով։

Մարաթոնի ամենադժվար մասը Կոտրած սրտի բլուրն է ()։

### Մահվան դեպքեր
* Հայտնի են մահվան դեպքեր. օրինակ՝ 2002 թվականին 28-ամյա Սինտիա Լուսերոն մայրուղու վրա կորցրել է գիտակցությունը և մահացել։

## 2013 թվականի ահաբեկչություն
2013 թվականի ապրիլի 15-ին Բոստոնի մարաթոնի վերջնագծին տեղի է ունեցել երկու պայթյուն։ Երեք մարդ զոհվել է, 282-ը՝ վիրավորվել։

2013 թվականի մայիսի 25-ին ավելի քան երկու հազար մարդ վազել է մարաթոնի վերջին մղոնը՝ այդպիսով ավարտելով ահաբեկչական հարձակման պատճառով ընդհատված մարաթոնը։

2014 թվականին, ահաբեկչության տարելիցի օրը, պայթյունից տուժած մարզիկները խորհրդանշական մասնակցություն են ունեցել մարաթոնին։ Վազորդուհի Սելեստ Քորքորանը, որը կորցրել էր երկու ոտքերը, եզրագիծը հատել է պրոթեզներով։

## Բազմակի հաղթողներ
աջից|մինի|180x180փքս| Բոստոնի մարաթոնի քառակի հաղթող Ռոբերտ Չերույոտը

* Քլարենս Դեմար՝ 7 անգամ
* Բիլ Ռոջերս՝ 7 անգամ
* Ռոբերտ Չերույոտ՝ 4 անգամ

## Տես նաև
* Ռոզի Ռուիս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բոստոնի մարաթոնի կայքը
Լոխ Մորար

**Լոխ Մորար** (),  Շոտլանդիայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Լոխաբեր շրջանում

(Հայլենդ շրջան) սառցադաշտային ծագման լիճ։

Մեծ Բրիտանիայի ամենախոր լիճն է՝ 309 մ առավելագույն խորությամբ (երկրորդ տեղում Լոխ Նեսն է՝ 229 մ խորությամբ)։ Առավելագույն երկարությունը մոտավորապես 19 կմ է։ Լիճ է թափվում Մոեբլ գետը և մի քանի փոքր գետեր։ Լճի մեջ կա 5 կղզի։ Լոխ Մորարում կան այնպիսի ձկներ, ինչպիսին են՝ գայլաձուկը, թառափը, ծածանը և իշխանը։

## Մորագ
Լեգենդների համաձայն՝ լճում ապրում է գիտությանը անհայտ մի հսկայական արարած, որը նման է Լոխ Նեսի Նեսիին։ Այս մասին առաջին անգամ խոսվել է 1970 թվականին, երբ մի քանի ձկնորսներ լսել են լճում նավակի ճռոցը  և տեսել, թե ինչպես է ինչ-որ կենդանի սուզվում ջրի մեջ։ Հրեշին տվել են Մորագ անունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի աշխարհագրություն
Աչքկապոցի

մինի|«Աչքկապոցի», Պոկրովսկի, 1887[մինի|«Աչքկապոցի».<bdi>[Կոնստանտին Մակովսկի, 1890-ական թվականներ]]
**Աչքկապոցի**, բակային խաղ, մանկական ակտիվ ժողովրդական խաղ (Օպանաս, Ապանաս, Փանաս, ֆանտոմա, կույր կատու), որի մասնակիցներից մեկը, աչքերը կապած, բռնում է մյուսներին։ Այն լավ զարգացնում է խաղացողների շարժողական և լսողական համակարգը։

## Խաղի կանոններ
Խաղի տարբերակներից մեկի էությունն այն է, որ այսպես կոչված  «վարորդը»՝ աչքերը կապած, պետք է գտնի և դիպչի մյուս խաղացողներին։ Այն բանից հետո, երբ նա դիպչում է խաղացողներից որևէ մեկին, վերջինս դառնում է «վարորդ» և կապում է աչքերը։

Ռուսաստանի հարավում և արևելյան Ուկրաինայում խաղը կոչվում էր «Ապանաս» կամ «Պանաս»։ Ընտրում են վարորդին, կապում նրա աչքերը, հետո երկու-երեք անգամ պտտեցնում են 360°, որպեսզի նա կորցնի իր կողմնորոշումը, հետո ասում են բառերը․ «Ապանա՛ս, Ապանա՛ս, բռնի՛ր ճանճին, ոչ թե մեզ» ու բոլորը մի քանի քայլ հեռանում են վարորդից։

Որոշ կանոններով վարորդը պետք է հպումով կամ ձայնից որոշի՝ խաղի մասնակիցներից որին է բռնել, և միայն դրանից հետո վարելը փոխանցի նոր մասնակցին։ Եթե խաղացողը խուսափում է կամ վարորդը սխալվում է, խաղը դեռ նույնությամբ շարունակվում է։

## Տե՛ս նաև
* Մանկական խաղեր
* Պահմտոցի

## Գրականություն
*  Игра в жмурки: сюжет, контекст, метафора // *Богданов, Константин Анатольевич* Повседневность и мифология: Исследования по семиотике фольклорной действительности. — СПб.: «Искусство-СПБ», 2001, — С. 109–180. 
* [Жмурки](https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B8%D0%B3%D1%80%D1%8B,_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE_%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_(%D0%9F%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9)#%D0%96%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B8.) // *Покровский, Егор Арсеньевич* Детские игры преимущественно русские (в связи с историей, этнографией, педагогией и гигиеной). (С 105 рисунками). — М.: Типография А. А. Карцева, 1887.
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղեր
Խորանարդ մետր

**Խորանարդ մետր** (խորանարդ և մետր բառերից) (մ3), ծավալի չափման միավոր միավորների միջազգային համակարգում (ՄՀ)։
մինի
Մեկ մետր խորանարդը հավասար է մեկ մետր երկարությամբ կողմ ունեցող խորանարդի ծավալին։

## Մեծություն
Մեծությունն իր անվանումն ստացել խորանարդ և մետր բառերի միավորումից։

Մեծության միջազգային նշանակումն է  **m³։**  Երբեմն  **m³**-ի փոխարեն նշանակում են  «խոր. մ.» -ով, օրինակ տեխնիկական անբավարար հնարավորությունների պարագայում, երբ աստիճանային ինդեքսի արտածումն անհնար է։ Այնուամենայնիվ միավորների միջազգային համակարգում արգելվում է նմանատիպ նշանակումները։

 = = = = 1000 լիտր

Բացի հիմնական միավորներից նպատակահարմար է մետր խորանարդն արտահայտել նաև այլ համակարգերի չափման միավորներով՝
մինի|Խորանարդն արտահայտված չափման միավորներով
 =  =  = 

## Չափում
Կենցաղում խորանարդ մետրով չափում են հեղուկների ծախսը, հաճախ գնահատում հեղուկների, գազերի սակագները, ինչպես նաև պինդ նյութերի՝ բետոնի, փայտի սակագները։

## Ագրեգատային ցուցանիշներ
Մաքուր ջրի մեկ խորանարդ մետրը իր առավելագույն խտության ջերմաստիճանում՝ +3,98 °C և նորմալ մթնոլորտային ճնշման՝ 101,325 կՊա պայմաններում ունի 1000 կգ (1 տոննա) զանգված։ 0&nbsp;°C ջերմաստիճանում գտնվող սառցաջրի մեկ խորանարդ մետրն ավելի թեթև է 999,972 կգ։ Ջրի մեկ խորանարդ մետրը 0-ից մինչև +100 °С տաքացնելու համար, նորմալ մթնոլորտային ճնշման պայմաններում անհրաժեշտ է ծախսել շուրջ 100 միլիոն կալորիա, կամ 116,299 կՎտ/ժամ էներգիա։

Ձմռանը 1 մ³ թարմ տեղացած ձյունը կշռում է 50-60 կգ, իսկ 1 մ³ սեղմված ձյունը կշռում է 300-400 կգ։
մինի|Մեկ խորանարդ մետր վառելափայտ
Բետոնի մեկ խորանարդ մետրի զանգվածը կախված է տվյալ բետոնի դասից(м100-500), միջին զանգվածը կազմում է մոտ 2500 կգ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրաչափություն
Կատեգորիա:Ծավալի չափման միավորներ
Կատեգորիա:Միավորների միջազգային համակարգ
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Կատեգորիա:Չափումներ
Մաքսային միություն

**Մաքսային միություն**, երկու և ավելի պետություններից կազմված կազմակերպություն, որտեղ չկան մաքսային տուրքեր այդ պետությունների առևտրի դեպքում,  գործում է երրորդ երկրներից կոլեկտիվ պրոտեկցիոնիզմ։ Մաքսային միությունը նաև ենթադրում է «միասնական մաքսային տարածքի ստեղծում»։

Սովորաբար մաքսային միության անդամ երկրները պայմանավորվում են արտաքին առևտրային քաղաքականության համաձայնեցված վարումը համակարգող միջպետական մարմինների ստեղծման մասին։ Որպես կանոն դա կայանում է համապատասխան գերատեսչությունների ղեկավար նախարարների պարբերական խորհրդակցունների անցկացման մեջ, որոնք իրենց գործունեության մեջ հիմնվում են մշտապես գործող միջպետական քարտուղարության վրա։

Փաստացի, խոսքը միջպետական ինտեգրացիայի մասին է, որը ենթադրում է վերազգային մարմինների ստեղծում։ Այդ իմաստով մաքսային միությունը ինտեգրացիայի ավելի զարգացած ձև է, քան, օրինակ, ազատ առևտրի գոտին։

## Մաքսային միությունների օրինակներ

* Գերմանական մաքսային միություն -  19-րդ դարի Գերմանական պետությունների նախկին միություն, որոնք համաձայնել են չեղարկել բոլոր մաքսային պատվարները,  իսկ միության սահմաններում վճարվող տուրքերից կազմել ընդհանուր դրամարկղ, մասնակիցների միջև բաժանել շահույթը բնակիչների թվին համապատասխան։
* Եվրոպական միության Մաքսային միություն - Եվրոպական միության և մի շարք այլ երկրների մաքսային միություն, ընդհանուր շուկայի կարևոր մաս։
* Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային միություն - Հայաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի,  Ղրղզստանի և Ռուսաստանի առևտրա-տնտեսական ինտեգրացիայի ձև։
* Հարավաֆրիկյան մաքսային միություն - Հարավային Աֆրիկայի երկրների առևտրա-տնտեսական միություն
* Հարավաֆրիկյան միություն
* Անդի միություն
* Մերկոսուր
Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր
Կատեգորիա:Մաքսային իրավունք
Կատեգորիա:Առևտրային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Առևտրային դաշինքներ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Գլոբալացում
Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն
Պարկ Կյուննի

**Պարկ Կյուննի** (, ), կորեացի գրող, որը ծանր մանկություն է ունեցել։ Երբ նա 18 տարեկան էր, հայրը թողել է ընտանիքը և երկրորդ անգամ ամուսնացել է։

## Կենսագրություն
Նա վաղաժամ սկսել է վաստակել իր ապրուստը։ 1946 թվականին գրողն ամուսնացել է։ Սակայն քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ գրող Կիմ Հենդոյի ամուսինը (կորեերեն՝ 김행도) մեղադրվել է կոմունիստական դավադրությանը մասնակցելու մեջ, անհետացել, այնուհետև մահացել Սեոդամուն բանտում։ Շուտով մահացել է նաև Պարկ Կյունգգիի 3-ամյա որդին։ Դստերը պահելու համար գրողը տեղափոխվել է Սեուլ և աշխատել բանկում։

Պարկ Կյուննին սկսել է գրել 1950-ականներին։ Սեուլում նա հանդիպել է արձակագիր Կիմ Դոնգնիին (김동리), որն օգնել է՝  նրան սկսել իր գրական կարիերան։ 1955 թվականին Պարկ Կյունգնին հրապարակել է իր առաջին պատմվածքը՝ «Հաշվի առնելը» (GAESAN), «Ժամանակակից գրականություն» (현대문학, «Hyundae Munhak») ամսագրում։ 1958 թվականին Պարկ Կյունգնին մրցանակ ստացավ Contemporary Literature ամսագրի կողմից։ 1960-ականներին գրողը ուշադրություն է հրավիրել սոցիալական խնդիրների և Կորեայի պատմության վրա։ 1962 թվականին լույս է տեսել «Դեղագործ Քիմի դուստրերը» (김약국의 딸들) վեպը, որի վրա 1963 թվականին նկարահանվել է համանուն գեղարվեստական ​​ֆիլմը։

Գրողը համազգային համբավ ձեռք է բերել 1969 թվականին «Երկիր» վեպի առաջին մասի հրատարակության ժամանակ։ Էպիկական վեպի վերջին մասը լույս է տեսել 1994 թվականին։ Էպիկական վեպն ընդգրկում էր Կորեայի պատմության ժամանակաշրջանը 1897 թվականից մինչև 1945 թվականի օգոստոսը՝ ճապոնական տիրապետությունից ազատագրումը։

Ընդհանուր առմամբ, Պարկ Կյունգնին գրել է ավելի քան 20 վեպ և պատմվածք և 3 բանաստեղծական ժողովածու։ 1977 թվականին գրողն արժանացել է Վոլտան մրցանակի։ 1999 թվականին Պարկ Կյունգնին Վոնջուում բացել է Տոջի (Երկիր) մշակութային կենտրոնը, որտեղ երկար ժամանակ ապրել և աշխատել է։

Պարկ Կյունգնին մահացել է 2008 թվականի մայիսի 5-ին քրոնիկ քաղցկեղի սրման հետևանքով։

## Հիշատակ
2011 թվականին Thozhi Cultural Foundation-ը սահմանեց  Specify Pak Kyung-ի մրցանակը՝ ի պատիվ գրողի։

2018 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում կանգնեցվել է Պարկ Կյուննիի հուշարձանը։

## Մատենագիտություն
* 1955 Հաշվարկ (계산, Gyesan)
* 1956 Սև և սև և սպիտակ և սպիտակ (흑흑백백, Heukheuk baekbaek)
* 1957 Կասկածի ժամանակ (불신시대, Pulsin shidae)
* 1958 Սիրո երգեր( Songs of Love (연가, Yeonga)
* 1958 Բեոկջի (벽지)
* 1958 Խավարի ժամանակ (암흑시대, Amhyuk shidae)
* 1959 Պյորյուդո (표류도)
* 1961 Իմ սիրտը լիճ է (내 마음은 호수)
* 1962 Դեղագործ Քիմի դուստրերը (김약국의 딸들, Kimyakgukui Ttaldeul)
* 1963 Ձկան շուկա (파시)
* 1965 Շուկա և մարտադաշտ» (시장과전장, Sijang gwa Jeonjang)
* 1965 Կանաչ գոտի (Nokjidae, 녹지대)
* 1969-1994 Երկիր (토지, Տուջի)
* Կապույտ գալակտիկա (푸른 은하)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Կորեացի կանայք
Կատեգորիա:Հարավկորեացի գրողներ
Կատեգորիա:Կին վիպասաններ
Էդվարդ Բլաունտ

**Էդվարդ Բլաունտ** կամ Բլանթ (,  ) Լոնդոնի Էլիզաբեթյան, Յակոբինյան և Կարոլինգյան դարաշրջանների հրատարակիչ, որը հայտնի էր 1623 թվականին Շեքսպիրի պիեսների առաջին հրատարակմամբ Ուիլյամ և Իսահակ Յագարդների հետ համատեղ հրատարակությամբ։

Նա մկրտվել է Լոնդոնում 1562 թվականի հունվարի 31-ին․ նահանգային ռեգիստրի գրանցամատյանում նշվում է, որ նա Ռալֆ Բլաունտի կամ Բլանտի որդին է  առևտրական դերձակ Լոնդոնից և 1578 թվականին տասը տարի սովորել է գրավաճառ Ուիլյամ Պոնսոնբիի մոտ։  Բլաունտը դարձավ «Ստացիոնարների ընկերության» «ազատ մարդ» (լիիրավ անդամ) 1588 թվականի հունիսի 25-ին։

Նրա ամենակարևոր հրապարակումներից են Ջովանի Ֆլորիոյի իտալա-անգլերեն բառարանը և Մոնտենի թարգմանությունը, ինչպես նաև Մարլոուի «Հերոսը և Լեանդրը» (1598) և Ջոն Լիլի «Պալատական վեց կատակերգությունները» (1632)։  Նա թարգմանել է «Ալիսը կամ սուրհանդակային արվեստը» (1607) իտալերենից Լորենցո Դակի և «Քրիստոնեական ոստիկանությունը» (1632) իսպաներենից Խուան դե Սանտա Մարիայի կողմից։

Չնայած Բլաունտը ամենից շատ հիշվում էր առաջին ֆոլիոյի շնորհիվ, նա նաև հրատարակում էր Միգել դե Սերվանտեսի, Բեն Ջոնսոնի, Սամուել Դանիելի, Ուիլյամ Քեմդենի, Խոսե դե Ակոստայի և այլ կարևոր հեղինակների ստեղծագործությունները։ Բլաունտը նկարագրվում էր որպես «գրականության իսկական սիրահար, նուրբ և յուրահատուկ ճաշակով»։  Բացի ֆոլիոյից, Բլաունտը այլ աննշան կապեր ուներ Շեքսպիրյան կանոնի հետ։  1601 թվականին նա հրատարակեց Ռոբերտ Չեսթերի «Սիրո նահատակը», հատորը, որում ներկայացված էին «Փյունիկը և կրիան»։ Նա 1608 թվականին հրատարակիչների ռեգիստրում գրանցեց «Անտոնին և Կլեոպատրան» և «Պերիկլեսը»՝ Տյուրոսի արքայազնը, թեև ոչ մեկը չհրապարակեց։  Բլաունտը նաև Շեքսպիրի սոնետների հրատարակիչ Թոմաս Թորփի մտերիմ ընկերն ու պրոֆեսիոնալ գործընկերն էր։ Նա մահացել էր 1632 թվականի հոկտեմբերին։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:1562 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուիլյամ Շեքսպիր
Լոխաբեր

**Լոխաբեր** (Գաել.՝ Loch Abar, ), Շոտլանդիայի արևմուտքում ՝ Հյուսիսշոտլանդական լեռնաշխարհում, պատմական շրջան։

Պատմականորեն դա եղել է գավառական սեփականություն, որը բաղկացած է Կիլմալիի և Կիլմոնիվայգի ծխերից։ Լոխաբերը տարածվում է Լոխ Լիվենի Հյուսիսային ափից ՝ ստորին Լոխաբեր կոչվող տարածքից, մինչև Սփին-Բրիջ և Ռոյբրիջ։ Դա մի տարածք է, որը Գելերեն լեզվով հայտնի է  Բրեյ Լոխաբեր կամ Բրեյ Լոխ Աբար անվանումներով։

Այժմ Լոխաբեր տերմինն օգտագործվում է՝ շատ մեծ տարածքը բնութագրելու, Շոտլանդիայի Հայլենդի խորհրդի կառավարման տարածքի 16 մարզերից մեկի և Հայլենդի տարածքի ութ նախկին տեղական ինքնակառավարման տարածքներից մեկի համար։ Լոխաբերի գլխավոր քաղաքը Ֆորտ Ուիլյամն է։

Լեգենդի համաձայն, մի ժամանակ այդ տարածքում ապրել է գլաստիգ, ուրվական, կնոջ և այծի հիբրիդ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Շոտլանդիայի աշխարհագրություն
Հասարակական տրանսպորտից ինքնուրույն օգտվող կենդանիներ

**Հասարակական տրանսպորտից ինքնուրույն օգտվող կենդանիներ**, որոշ ընտանի կենդանիներ, վայրի կենդանիներ սովորել են ինքնուրույն օգտվել հասարակական տրանսպորտից՝ տեղաշարժվելու համար։ Ուղևորները հանդուրժում են դա կամ նույնիսկ ուրախանում են դրա համար, չնայած հասարակական տրանսպորտի համակարգերի մեծ մասը թույլ է տալիս միայն ծառայողական կենդանիներին օգտվել, իսկ ընտանի կենդանիներին արգելում է։

Ըստ քաղաքային վայրի բնության մասնագետ Սյուզան Մակդոնալդի, «ուղևորները» կենդանիներ են, որոնց սովորաբար գրավում է մեքենայում առկա սնունդը և անվտանգությունը, այլ ոչ թե իրենց նպատակակետին հասցնելու ունակությունը։
մինի|Վայրի աղավնի, որը ճանապարհորդում է Լոնդոնի մետրոյի վագոնում։

## Ուշագրավ օրինակներ
### Սնունդ և անվտանգություն
Կենդանիների օրինակները, որոնք հասարակական տրանսպորտից օգտվում են սնունդ կամ անվտանգ միջավայր փնտրելու համար, ներառում են՝

* Բոջին փողոցային շուն է Ստամբուլից։ Հայտնի է նրանով, որ օգտվում է բոլոր տեսակի հասարակական տրանսպորտներից, ներառյալ՝ լաստանավերը, ավտոբուսները, մետրոն և տրամվայները։ Ստամբուլի մետրոպոլիտենը հայտնել է, որ ամեն օր առնվազն 29 մետրոյի կայարան է այցելում։
* Անգլիայի Դորսեթ քաղաքում մի տարեց կատու՝ Դոջերը, շրջում էր մի քանի ավտոբուսներով և կարծում են, որ նրա նման վարքագիծը ջերմությունից դրդված է։
* Հաղորդվում է, որ աղավնիները փորփրում են Նյու Յորքի մետրոյի գնացքները՝ սնունդ փնտրելով։ Բացի այդ, քաղաքային վայրի կենդանիները, ինչպիսիք են կոյոտները ԱՄՆ-ում և կապիկները Հնդկաստանում, նկատվել են հասարակական տրանսպորտում, չնայած, որպես կանոն, նրանց տեղաշարժը չի խրախուսվում։

### Ճամփորդություն
մինի|Փողոցային շուն Մոսկվայի մետրոյում
Բազմիցս նկատվել է, թե ինչպես են կենդանիները երթևեկում հասարակական տրանսպորտով ՝ ցանկալի նպատակակետ հասնելու համար։

* Մոսկվայում փողոցային շները մետրոն օգտագործում են որպես տրանսպորտային միջոց, Մալչիկ անունով՝ մետրոյի թափառող շունը, Մենդելեևսկայա կայարանում ունի իր արձանը։
* Կասպեր կատուն Անգլիայի Պլիմուտ քաղաքից է և ավտոբուսով շրջել է դեպի քաղաքի կենտրոն մոտ 11 մղոն (18 կմ)։ Նրա տերը մանկական գիրք է գրել կատվի սխրանքների մասին՝ «Կասպեր. ճանապարհորդող կատուն»։
* Էկլիպսը, Սիեթլից է, սև լաբրադոր է, երբեմն ավտոբուս է նստում իր տիրոջ առաջ։ Նա անհամբեր է դառնում, երբ շտապում է շների այգի։
* Ռաթթի Ռասսել տերիերը շուն է Անգլիայի Յորքշիր քաղաքից։ Ամեն օր 5 մղոն (8,0 կմ) ավտոբուսով ուղևորվում է երկու պանդոկներում սնվելու համար։
* Մակավիթին կատու էր Ուոլսոլից, շաբաթը մի քանի անգամ 400 մ (1300 ոտնաչափ) ավտոբուսով ուղևորվում էր դեպի ձկան և չիպսերի խանութի մոտ գտնվող նպատակակետը։
* Քենաք ագռավը շաբաթը մի քանի օր մետրոյով երթևեկում էր Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում, Բրիտանական Կոլումբիա, որպեսզի առանց մեծ ջանքերի սնունդ հայթայթեր տարբեր կայարաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էթոլոգիա
Կատեգորիա:Հանրային տրանսպորտ
Լիտտոնի արդյունաբերություն

**Լիտտոնի արդյունաբերություն (,), ** ամերիկյան արդյունաբերական ընկերություն, պաշտպանական սարքավորումների և զենքի խոշոր արտադրող։ Մատուցվող ապրանքների և ծառայությունների վաճառքից ստացված հասույթի մոտ կեսը գալիս է ռազմական պատվերների սպասարկման դաշնային հաճախորդների հատվածից (բացառությամբ ամերիկյան զենքի և ռազմական տեխնիկայի օտարերկրյա հաճախորդների**):** Պատվերների ծավալով հետևողականորեն դասվում է ԱՄՆ ռազմարդյունաբերական համալիրի տասնյակ խոշորագույն կապալառուների շարքում։ 2001 թվականին այն ձեռք է բերվել *[[Northrop Grumman ընկերություն|Northrop Grumman]]* ընկերության կողմից 5,1 միլիարդ դոլարով**։**

## Պատմություն
Իր պատմությունը սկսել է 1953 թվականից՝  որպես նավիգացիոն սարքավորումների, կապի համակարգերի և էլեկտրոնային պայքարի փոքր արտադրող։ 1962 թվականին Այն կլանվել է «Ingalls Shipbuilding» ընկերության կողմից, այնուհետև 1983 թվականին ՝ «International Laser Systems, Inc»  ընկերության կողմից։ 1990-ականներին այն դարձավ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի համար խոշոր վերգետնյա նավերի հիմնական արտադրողը։ 1990 թվականին ընկերությունը չափազանց մեծ դարձավ արդյունավետ կառավարելու համար և բաժանվեց երկու խմբի։ Առաջինը, որը ներգրավված էր պաշտպանական պայմանագրերում, պահպանեց սկզբնական անվանումը, իսկ երկրորդը, որը ներգրավված էր քաղաքացիական նախագծերում, կոչվում էր «Western Atlas Inc։ Ներկայումս Լիտտոնի արդյունաբերությունն աշխարհի տարբեր երկրներում ունի ավելի քան 80 ստորաբաժանումներ, որոնք մշակում և արտադրում են օպտոէլեկտրոնային սարքեր, ռադիոտեղորոշիչ սարքավորումներ, լազերային սարքավորումներ, համակարգիչներ,  ծախսվող նյութեր, էլեմենտային բազա և այլն։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Компания Litton Industries, Inc. на сайте ''www.encyclopedia.com''
* Компания Litton Industries, Inc. на сайте Энциклопедии Британники

Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Կատեգորիա:Պաշտպանական ընկերություններ
Կոտելոկ

200px|thumb|Կոտելոկ
thumb|200px|Կոտելոկ գլխարկներ
**Կոտելոկ** (), եվրոպական կիսագնդաձև գլխարկ, որը պատրաստված է կոշտ թաղիքից։

Առաջին կոտելոկը կարվել է 1850 թվականին լոնդոնյան «Թոմաս և Ուիլյամ Բոուլեր» ֆիրմայի կողմից, իսկ դիզայնը և գաղափարը տվել են Ջեյմս և Ջորջ Լոքերը։ Սրանք համեմատաբար Էժան և պրակտիկ գլխարկներ էին, սկզբում տարածվեցին աշխատավորերի շրջանում, այնուհետև դարձան բանկային համակարգի աշխատակիցների և բրիտանական գվարդիայի սպաների համազգեստի մի տարր։ Հետագայում բուրժուազիայի և արիստոկրատիայի շրջանում  մեծ ցիլինդրներին փոխարինելու եկան կոտելոկները։ XX դարի սկզբին կատելոկները ենթարկվեցին որոշակի փոփոխությունների, վերին հատվածում փոսիկ, եզրերի բարձրացում, որոնցից յուրաքանչյուրը նոր անուն ստացավ։ Սակայն Մեծ Բրիտանիայում բուրժուաները դեռևս կրում էին կոտելոկներ։ Արդի ժամանակներում կոտելոկը պահպանվում է որպես զինվորական համազգեստի բաղկացուցիչ մաս։

## Հայտնի մարդիկ, ովքեր կրում էին կոտելոկ
* Չարլի Չապլին, ամերիկացի դերասան
* Ուինսթոն Չերչիլ, Բրիտանացի քաղաքական գործիչ, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ
* Վլադիմիր Լենին, ռուս հեղափոխական։ Ըստ լեգենդի, նա 1917 թվականին Ֆինլանդիայի կայարանում ելույթից հետո փոխանակել է իր գլխարկը բանվորներից մեկի կոտելոկի հետ։
* Էդիսոն Ուորտեր, Բրիտանական բանակի սպա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Սաղավարտի փոխարեն նա կրում էր կոտելոկ տիպի գլխարկ։

պատկեր:Bat Masterson 1879.jpg|Բետ Մատերսոն, 1879
պատկեր:Churchill at School in Hove C. 1884 s.jpg|Ուինսթոն Չերչիլ, 1884
պատկեր:Butch Cassidy with bowler hat detail.jpg|Քեսադի Բուտչ, 1901
պատկեր:Enrico Caruso VII.png|Էնրիկո Կարուզո 1907
պատկեր:Puccini7.jpg|Ջակոմո Պուչինի, իտալացի կոմպոզիտոր1908
պատկեր:Wright Brothers in 1910.jpg|Ռայթ եղբայրներ 1910
պատկեր:Roald Amundsen LOC 07622u.jpg|Ռուալ Ամունդսեն 1913 
պատկեր:Charlie Chaplin.jpg|Չարլի Չապլին, 1915
պատկեր:Bundesarchiv Bild 102-08357, Mussolini bei einem Manöver.jpg|Բենիտո Մուսոլինի 1929


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի նորաձևություն
Կատեգորիա:Գլխարկներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության մշակույթ
Կատեգորիա:Նորաձևության պատմություն
Բեն Էնվոնվու

**Օդինիգվե Բենեդիկտ Չուկվուկադիբիա Բոնավենտուրա Էնվոնվու** (ավելի հայտնի է  **Բենեդիկտ** կամ **Բեն Էնվոնվու**, ), նիգերիացի նկարիչ և քանդակագործ, 20-րդ դարի աֆրիկյան արվեստի առաջատար դեմքերից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է արևելյան Նիգերիայում (այդ ժամանակ ամբողջ երկիրը գտնվում էր Բրիտանական տիրապետության տակ) հարուստ և հարգված ընտանիքում, ազգությամբ իգբո էր։ Նրա հայրը աշխատում էր,որպես տեխնիկ  Royal Niger Company,  միևնույն ժամանակ տեղական առաջնորդների խորհրդի անդամ  էր և ուներ տաղանդավոր քանդակագործի և փայտափորագործի համբավ, մայրը սերում էր տեքստիլ վաճառականի ընտանիքից։ 
մինի|Հայր և տղա 

1934 թվականից 1937 թվականը  սովորել է  Իբադան և Ումուահիա քաղաքների  արվեստի քոլեջներում։ Նրա աշխատանքների առաջին ցուցադրությունը տեղի է ունեցել 1937 թվականին Լոնդոնում։  1940 թվականից 1943 թվականը դասավանդել է Նիգերիայի դպրոցներում։ 1944 թվականին նա մեկնել է սովորելու Մեծ Բրիտանիա, որտեղ մի քանի ամիս սովորել է Գոլդսմիթս քոլեջում, իսկ 1944-1946 թվականներին՝ Օքսֆորդի Ռասկին քոլեջում։ 1946 - 1948 թվականներին նա կատարելագործվել է այնտեղ Սլեյդի գեղարվեստի դպրոցում և Ասմոլեան քոլեջում։ 1948 թվականին նա ստացավ արվեստի դիպլոմ՝ հատուկ գերազանցությամբ քանդակագործության ոլորտում, իսկ մեկ տարի անց նա ստացավ  Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի կողմից մագիստրոսի կոչում՝ սոցիալական մարդաբանության ոլորտում։ 1969 թվականին նրան շնորհվել է դոկտորի կոչում։ 1950-ականներին նա հիմնականում ազատ նկարիչ էր, վերադառնալով Նիգերիա, հաճախակի էր մեկնում արտասահման և որոշ ժամանակ պրոֆեսոր էր Ումուահիայի քոլեջում։ 1966 - 1968 թվականներին դասավանդել է  Լագոսի համալսարանում, 1968 - 1971 թվականներին աշխատել է Նիգերիայի մշակույթի նախարարությունում, 1971 - 1975 թվականներին՝ Իֆայի համալսարանի պրոֆեսոր։   
մինի|   
մինի|
Էնվոնվուի աշխատանքը ներկայացված է ինչպես ռեալիստական, այնպես էլ ֆանտաստիկ բնապատկերներով և քանդակներով, որոնցից շատերը համատեղում են եվրոպական արվեստի ավանդույթները և իգբո ժողովրդական արվեստի տեխնիկան։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Աֆրիկյան պարեր» նկարների շարքը, «Աղջկա գլուխը» փորագրված քանդակը և բազմաթիվ պատի նկարներ Լագոսի շենքերում։ Էնվոնվուի անունով է կոչվում Մերկուրիի վրա գտնվող խառնարանը:.

## Ծանոթագրություն

## Մատենագիտություն
* Ogbechi, Sylvester (2008). *Ben Enwonwu: The Making of an African Modernist*. New York: University Rochester Press.
* Григорович Н. О двух художниках Нигерии // «Искусство», 1964, № 5.
* Штрейгер К. «Нигерийский художник» // Азия и Африка сегодня". 1961. № 7.

 
Կատեգորիա:Նիգերիայում ծնվածներ
Էռնեստ Սաքս

**Էռնեստ Սաքս** (, ), ամերիկացի նյարդավիրաբույժ։ Գոլդման Սաքսի հիմնադրի թոռն է, 1919 թվականին դարձել է նյարդավիրաբուժության պրոֆեսոր Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոցի Միսսուրիի Սենտ Լուիսում։ Նա եղել է Նյարդաբանական վիրաբույժների միության նախագահը 1925-1927 թվականներին և Ամերիկյան նյարդաբանական ասոցիացիայի նախագահը։ 1943 թվականին Հարվի Քուշինգի հետ նա հայտնի է որպես նյարդավիրաբուժության հայր։

## Վաղ մանկություն
Էռնեստ Սաքսը ծնվել է 1879 թվականի հունվարի 25-ին Նյու Յորքում։ Նրա հայրը՝ Ջուլիուս Սաքսը, մանկավարժ էր։ Նրա մայրը՝ Ռոզա Գոլդմանը, Գոլդման Սաքսի հիմնադիր Մարկուս Գոլդմանի դուստրն էր։ Նա մեծացել է Նյու Յորքում, որտեղ սովորել է թավջութակ նվագել վեց տարեկանից։

Սաքսն ավարտել է Հարվարդի համալսարանը 1900 թվականին։ 1904 թվականին նա ստացել է բժշկական աստիճան Ջոնս Հոփկինսի բժշկական դպրոցում, որտեղ նրան դասավանդել է պրոֆեսոր Ուիլյամ Օսլերը, և նա ավարտել է իր եռամյա օրդինատուրան Արփադ Գեստերի հսկողության ներքո Մաունթ Սինայի հիվանդանոցում 1907 թվականին։ Այնուհետև նա ևս երեք տարի անցկացրեց Վիեննայում, Բեռլինում և Լոնդոնում, որտեղ սովորեց սըր Վիկտոր Հորսլիի մոտ և գրեց մի տրակտատ թալամուսի մասին։

## Կարիերա
Սաքսը սկսեց զբաղվել նյարդավիրաբուժությամբ Նյու Յորքում։ 1911 թվականին նա տեղափոխվում է Սենտ Լուիս, Միսսուրի, որտեղ դասավանդում է նյարդավիրաբուժություն Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոցում։ 1919 թվականին դարձել է ԱՄՆ-ում նյարդավիրաբուժության առաջին պրոֆեսորը։

Սաքսը եղել է Նյարդաբանական վիրաբույժների միության հիմնադիր անդամը և 1920-1924 թվականներին աշխատել է որպես դրա քարտուղար-գանձապահ, իսկ 1925-1927 թվականներին՝ որպես դրա նախագահ։ Նա եղել է Ամերիկյան նյարդաբանական ասոցիացիայի նախագահ 1943 թվականին։ Եղել է նաև Նյարդաբանական վիրաբուժության ամերիկյան խորհրդի տնօրենների խորհրդում։ Բացի այդ, Սաքսը եղել է Բժշկության թագավորական ընկերության և Deutsche Akadamie der Naturforscher Leopoldina-ի պատվավոր անդամ։

Սաքսը հրաժարական տվեց Վաշինգտոնի համալսարանից 1949 թվականին և դարձավ Յեյլի բժշկական դպրոցի պատվավոր պրոֆեսոր։

## Անձնական կյանք և մահ
Սաքսը 1913 թվականին ամուսնացել է դրամատուրգ և բանաստեղծ Մերի Պարմլի Քուեսի հետ։ Նրանք ունեին երկու որդի՝ Էռնեստ Սաքս կրտսերը և Թոմաս Դադլի Սաքսը, և մեկ դուստր, որը մահացավ 1927 թ։

Սաքսը մահացել է 1958 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Կոնեկտիկուտ նահանգի Նյու Հեյվեն քաղաքում։

## Աշխատանքներ
*
*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի դասախոսներ
Բաբելոն 13

**«Բաբելոն 13»** (), Ուկրաինայի վավերագրողների ասոցիացիա,  հիմնադրվել է 2013 թվականին։ Ստեղծվել է Ուկրաինայում Մայդանի ցույցերի մասին իրազեկվածության բարձրացման և Ղրիմի բռնակցման շուրջ ռուսական քարոզչության դեմ պայքարելու նպատակով, ասոցիացիան արտադրել է ավելի քան յոթ լիամետրաժ վավերագրական և հարյուրից ավելի կարճ վեբ ֆիլմեր։

## Ֆիլմեր
Մայդանի ցույցերի ժամանակ «Բաբելոն 13»-ի ֆիլմերը կենտրոնացած էին մեծ ցույցերի և հեղափոխության լայնածավալ շարժումների վրա։ Կոլեկտիվը շարունակեց ֆիլմեր արտադրել 2022 թվականին Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժելու ընթացքում, բայց իր ուշադրությունը տեղափոխեց ցածր տեխնոլոգիական պահանջներով, փոքրածավալ կարճամետրաժ ֆիլմերի վրա, որոնք շատ ավելի հիմնավորված էին։ Այս կարճամետրաժ ֆիլմերը, որոնք վերբեռնվել են անհատների կողմից և հավաքվել են «Բաբելոն 13»-ի կողմից, բաղկացած են Ուկրաինայում տեղի ունեցած կյանքի տեսարաններից և ձգտում են հակամարտության վերաբերյալ այլ տեսակետ ներկայացնել : Պատերազմի ողջ ընթացքում թեմաները ներառում էին խիզախ անհատների դիմանկարներ, ինչպես նաև պատկերացում Ուկրաինայում հաճախ անտեսված խմբերի մասին, ինչպիսիք են գնչուները։

## Արտաքին հղումներ
* Офіційний канал у мережі  YouTube
* Вавилон'13 у проекті «ВЕЛИКА ІДЕЯ» 

: **Հոդվածներ**։
* Обличчя #BABYLON'13. Люди, які творять кінопротест  // Українська правда&nbsp;— 13 березня 2014.
* [ Обличчя #BABYLON'13. Люди, які творять кінопротест. Частина 2 
* http://www.telekritika.ua/kontekst/2014-10-25/99665 Приз кінофестивалю «Молодість» за внесок в українське кіномистецтво вручено об'єднанню «Вавилон'13» 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինա