open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թոմաս Ադամս

250px|մինի|1919 Ադամսի մաստակ
**Թոմաս Ադամս** *(, )*, 19-րդ դարի ամերիկացի գիտնական և գյուտարար (մայիսի 4, 1818 - փետրվարի 7, 1905)։ Նա համարվում է մաստակի արդյունաբերության հիմնադիրը։ Այդ մտահղացումն առաջացել է այն ժամանակ, երբ Թոմասն աշխատում էր Մեքսիկայի նախկին նախագահ Անտոնիո Լոպես դե Սանտա Աննայի մոտ որպես քարտուղար։ Սանտա Աննան հաճախ ծամում էր բնական խեժ, որը կոչվում է չիքլ։ Ադամսը սկզբում փորձում է ձևափոխել խեժը կաուչուկի։ Սակայն փորձը անհաջողության է մատնվում, և նա չիքլից մաստակ է ստանում և անվանում այն չիքլեսթ, որը մինչև օրս արտադրվում է։

Նախքան նրա ժամանակակից զանգվածային մաստակի արտադրման գյուտը, կային շատ այլ մաստակների օրինակներ։ Առաջին անգամ խեժը հայտնաբերվել է Ֆինլանդիայի բնակավայրերում 5000 տարի առաջ։ Այդ հեռավոր ժամանակներում, շատ հին մշակույթներ (ացտեկներ, հին հույներ և եգիպտացիներ) օգտագործում էին մի քանի տեսակի մաստակներ, որպես բերանի թարմացնող միջոց և որպես բժշկական լրացուցիչ պարագա։

Առաջին համատարած մաստակի օգտագործումը ժամանակակից քաղաքակրթության կողմից եղել է 1800 -ական թվականների սկզբին, երբ անգլիական բնակավայրերը բնիկ ամերիկացիներից վերցրեցին ծամելու հմտությունը։ Մի քանի գյուտարարներ սկսեցին մաստակ վաճառել։ Նախնական հաջողությունից հետո, Թոմաս Ադամսը որոշում է մեծացնել իր բիզնեսը։ Նա հիմնադրում է մի փոքր արտադրամաս, որտեղ աշխատանքի է վերցնում քառասուն աղջիկների և մաստակ արտադրելու արտոնագիր է ձեռք բերում։ Նրա բիզնեսը բավականին աճ ունեցավ և շուտով նա խփեց մի քանի մեծ ուղենիշեր։ 1871 թվականին Ադամսը պատրաստեց աշխարհում առաջին հաճելի համ ու հոտ ունեցող մաստակը և անվանեց այն «Բլեք Ջեք» ։

1888 թվականին նրա մաստակի գործակալությունը վաճառքի հանեց իր համով-հոտով «Բլեք Ջեք» և «Տուտտի - ֆռուտտի» մաստակները։ Հաջորդ տարի նա ձևավորեց նոր կազմակերպություն «Ամերիքան չիքլ քոմփանի» անվամբ, որը մտավ վեց ամենախոշոր ամերիկյան մաստակների արտադրությունների ցանկում։

Այսօր ամերիկացիները տարեկան 195 միլիոն ֆունտ են ծախսում մաստակի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Ելք (կուսակցությունների դաշինք)

**«ԵԼՔ» դաշինք**, քաղաքական դաշինք Հայաստանում։ Դաշինքը ստեղծվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր», «Լուսավոր Հայաստան» և «Հանրապետություն» կուսակցությունների ստորագրած համաձայնագրով։ Դաշինքը 9 պատգամավորով ներկայացված է եղել Հայաստանի 6-րդ գումարման Ազգային ժողովում։ Դաշինքը փաստացի լուծարվել է 2018 թվականի նոյեմբերին, երբ անդամ կուսակցություններից յուրաքանչյուրը որոշեց առանձին գնալ խորհրդարանական ընտրություններին։

## Անվանում
Դաշինքի անվան հիմքում հայերեն «Ելք» բառն է, որը նշանակում է դժվար կացությունից՝ անհաջողությունից և այլն ազատվելու հնարավորություն՝ միջոց։ Դաշինքի հիմնադիրներից Նիկոլ Փաշինյանն այն բացատրում է որպես Հայաստանը դժվար կացությունից, անհաջողությունից ազատելու հնարավորություն՝ միջոց, Հայաստանի վերելքի, դեպի վեր տանող վերընթաց ուղի։

## Մասնակցությունն ընտրական գործընթացներին
### Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ, 2017
Դաշինքը ստեղծվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ Հայաստանի 2017 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու նպատակով։ «ԵԼՔ»-ը գրանցվելու համար ԿԸՀ֊ին փաստաթղթերը հանձնել է 2017 թվականի փետրվարի 16-ին՝ միաժամանակ հրապարակելով համամասնական ցուցակի առաջին ինը անդամների անունները։ Դաշինքի համամասնական ցուցակի առաջին եռյակը որոշվել է քվեարկությամբ։ Այն գլխավորում է «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության նախագահ Էդմոն Մարուքյանը, երկրորդը «Հանրապետություն» կուսակցության նախագահ Արամ Զավենի Սարգսյանն է, երրորդը «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության խորհրդի անդամ Նիկոլ Փաշինյանը։ Դաշինքի համամասնական ցուցակում ընդգրկված է հարյուր քսանմեկ անձ, որոնցից հարյուր տասներկուսը նաև տարածքային թեկնածուներ են։ Դաշինքը ընտրությունների նախընտրական ծրագիրը հրապարակել է մարտի 5-ին։ Կարգախոսն է «Ընտրություն, փոփոխություն, հաղթանակ»։

Ընտրությունների արդյունքում դաշինքը ստացավ 121'997 ձայն, կամ ընդհանուր քվեների 7,78%-ը։ «Ելքը» 6-րդ գումարման Ազգային ժողովում կներկայացվի 9 պատգամավորով։

### Երևանի ավագանու ընտրություններ, 2017
«Ելք» դաշինքը մասնակցում է Երևանի ավագանու 2017 թվականի ընտրություններին։ Դաշինքի քաղաքապետի թեկնածուն Նիկոլ Փաշինյանն է։

## Հայտարարություններ
«ԵԼՔ» դաշինքը 2017 թվականի փետրվարի 8-ին հայտարարությամբ դատապարտեց Բելառուսի կողմից հրեա բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինի արտահանձնումը Ադրբեջանին և կոչ արեց Բելառուսից հետ կանչել Հայաստանի դեսպանին։

## Արտաքին հղումներ
* ԵԼՔ» դաշինքի մասին հրապարակումներ http://www.aravot.am կաքում
* «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության պաշտոնական կայք 
* «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ 2017
Կատեգորիա:Հայաստանի քաղաքականություն
Բելգրադի մարաթոն

**Բելգրադի մարաթոն**, Բելգրադում (Սերբիա) անցկացվող ամենամյա մարաթոն։
Անց է կացվում սկսած 1990 թ․ ապրիլ ամսից։ 1999 թվականին, ՆԱՏՕ֊ի Հարավսլավիայի դեմ պատերազմի թեժ պահին, մարաթոնը անց էր կացվում պաշտոնական խմբային մրցավազքի տեսքով, որտեղ մասնակցում էին ինը երկրի, այդ թվում նաև ՆԱՏՕ֊ի անդամ երկրների ներկայացուցիչներ։ 2003 թվականին տեղափոխվել էր հոկտեմբեր, վարչապետ Զորան Ջինջիչի սպանությունից հետո երկրում ստեղծված արտակարգ իրավիճակի պատճառով։

Մարաթոնյան մրցավազգի հետ մեկտեղ անց է կացվում կես մարաթոն, 5 կիլոմետր մրցավազք և մանկական մինի֊մարաթոն։

## Հաղթողներ

## Արտաքին հղումներ

Փառատոնի պաշտոնական էջը

Կատեգորիա:Աթլետիկա
Կեղծ հղիություն

**Կեղծ հղիություն**, հղիության կլինիկական ախտանիշների առկայություն, երբ օրգանիզմն իրականում հղի չէ։ Կեղծ հղիությունն առավել հաճախ հանդիպում է կենդանիների մոտ, հատկապես շների և մկների։ Մարդկանց դեպքում այն խիստ հազվադեպ հանդիպող երևույթ է և հիմնականում զուտ հոգեբանական բնույթ է կրում։ Կեղծ հղիության առաջացման հիմնական պատճառը մարմնի ներզատական համակարգում տեղի ունեցող փոփոխություններն են, որոնք հանգեցնում են այնպիսի հորմոնների արտազատության, որոնք սովորական հղիության ընթացքում օրգանիզմում ֆիզիկական փոփոխություններ են առաջ բերում։ Անգամ տղամարդիկ կարող են կեղծ հղիության նախանշաններ ունենալ։ Այս երևույթը կոչվում է Կուվադի համախտանիշ:

## Պատմություն
Կեղծ հղիության դեպքեր գրանցվել են դեռ անտիկ ժամանակներում։ Դեռևս Հիպոկրատը տասներկու նման դեպք է արձանագրել մ.թ.ա 300 թվականին։ Մարի Թյուդորը` Անգլիայի թագուհին երկու անգամ կեղծ հղիության ախտանիշներ է ունեցել։ Սակայն շատ պատմաբաններ հերքում են այս փաստը` նշելով, որ իրականում նրա մոտ արձանագրվել է ֆիբրոմա։

## Ախտանիշներ
Կեղծ հղիությունը շատ դժվար է տարբերել իսկական հղիությունից։ Դաշտանի բացակայությունը, առավոտյան սրտխառնոցը, կրծքերում ցավը, քաշի ավելացումը նույնպես բնորոշ են կեղծ հղիությանը։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կանանց 18%-ը ախտորոշվել են հղի, մինչդեռ նրանք հղի չեն եղել:

Կեղծ հղիության կարևորագույն առանձնահատկություններից մեկնն այն է, որ հիվանդը համոզված է, թե ինքը հղի է։ Որովայնի մեծացումը ամենատարածված ախտանիշներից է (60-90%)։ Որովայնը նույն կերպ է մեծանում, ինչպես սովորական հղիության ժամանակ, այնպես որ հիվանդն արտաքինից էլ հղիի տեսք ունի։ Այս ախտանիշները հիմնականում վերացվում են ընդհանուր անզգայացման միջոցով և որովայնը իր նախկին տեսքին է վերադառնում։

Երկրորդ ամենատարածված նախանշանը դաշտանի բացակայությունը կամ անկանոնությունն է (50-90%)։ Որոշ կանայք անգամ նշում են, որ պտղի խաղ են զգացել (50-75%)։ Այլ նշաններից են ստամոքսաղիքային ցավերը, կրծքերի ձևի փոփոխությունը, երկունքային ցավերը, արգանդի մեծացումը:

## Բուժում
Չկա որևիցե անմիջական ֆիզիկական պատճառ, որը հանգեցնում է կեղծ հղիության։ Հետևաբար չկա և հստակ բուժում։ Որոշ դեպքերում բուժումներ են նշանակվում դաշտանային խնդիրների վերացման համար։ Նաև հիվանդը պետք է հոգեթերապևտի օգնությանը դիմի։

## Համաճարակաբանություն
ԱՄՆ-ում վերջին տարիների ընթացքում կեղծ հղիության դեպքերը զգալիորեն նվազել են։ Միջինում 33 տարեկան կանայք են կեղծ հղիության գանգատներ ունեցել։ Սակայն գրանցվել են անգամ 6 տարեկան աղջիկների և 79 տարեկան կանանց դեպքեր։ Կեղծ հղիությամբ տառապող կանանց 2/3-րդը ամուսնացած է եղել, և մոտավորապես 1/3-րդը` գոնե մեկ անգամ հղի:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
*Pseudopregnancy at RightDiagnosis.com
*Canine Pregnancy and Pseudopregnancy  at Louisiana State University School of Veterinary Medicine
* 

Կատեգորիա:Հղիություն
Մեշա Սելիմովիչ

**Մեշա Սելիմովիչ** (; ), սերբ արձակագիր։

## Ստեղծագործությունը
«Դերվիշն ու մահը» վեպ-այլաբանության մեջ, որի սյուժեն վերցված է թուրքական տիրապետության տարիների Բոսնիայի պատմությունից, գրողը անդրադառնում է ընդհանուր-փիլիսոփայական նշանակություն ունեցող հարցերի։ Պատմությունը տվյալ դեպքում հանդես է գալիս, գրողի խոսքերով ասած, իբրև համամարդկային իրադրության ելակետ. այդ իրադրության նպատակն է բացահայտել անհատի ինքնագիտակցության նշանակությունը։

«Դերվիշը և մահը» (1966) վեպ է մի մարդու մասին, որին սովորեցրել են «լսել, համբերել և ապրել հանուն հավատի», ինքն իր հետ և հասարակության հետ նրա հարկադրական վեճի մասին։ Դերվիշ Ահմեդ Նուրուդդինը փորձում է փրկել ձերբակալված եղբորը և արդարություն է որոնում իշխանությունների մոտ։ Բայց, բախվելով անտարբերության և օտարացածության պատին, նա սկսում է պայքարել այդ նույն հասարակության օրենքներով, դիմելով պրովոկացիայի, մատնության, որը հանգեցնում է անմեղ մարդու բանտարկությանը, և, վերջապես դավաճանում է ընկերոջը։ Պայքարելով իշխանության դեմ, Նուրուդդինն ինքը դառնում է անարդարության և բռնության կրողներից մեկը և վճարում դրա համար հոգեկան դատարկությամբ և կյանքով։

Սելիմովիչի հաջորդ «Ամրոց» վեպում (1970) հերոսը՝ ուսուցիչ Ահմեդ Շաբոն, նույնպես պարտություն է կրում։ Իր համար անսպասելիորեն նա քաղաքի տերերին ասում է այն, ինչ մտածում է ժողովրդի տառապանքների, Խոտինի տակ իր ընկերների անիմաստորեն զոհվելու մասին։ Պատիժը խիստ է՝ հասարակությունը նրան արտաքսում է։ Ընկնելով այդքան դժվար վիճակի մեջ, Ահմեդը հանդես է բերում արտասովոր խիզախություն և հավատարիմ է մնում իրեն։ Նույնիսկ մահվան սպառնալիքի տակ նա չի հնազանդվում և հրաժարվում է կյանք ու բարօրություն դնել դավաճանության գնով։ Փառաբանելով անձնական մաքրությունն ու оրինավորությունը, Սելիմովիչը միաժամանակ ցույց է տալիս «անգործուն բարու» անզորությունը։ Եվ եթե «Դերվիշը և մահը» վեպում խռովարար Իսխակի կերպարը դեռ շատ մշուշապատ է, ապա «Ամրոցի» մեջ Ահմետ Շաբոյի արիությունը նշանակալից չափով քաջալերվում է խռովարար Ռամիզի գոյության, նրա խիզախության և համոզվածության շնորհիվ։ Հերոսը չի հավատում Ռամիզի պայքարի հաջողությանը, բայց հիանում է նրանով։

## Մեշա Սելիմովիչը հայերեն
* Դերվիշն ու մահը (վեպ), Ե., «Խորհրդային գրող», 416 էջ։ Սերբախորվաթերենից թարգմ.՝ Հովհաննես Հարությունյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բելգրադի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սերբ գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Պետար Կոչիչ

մինի|Կոչիչի արձանը Բելգրադում
**Պետար Կոչիչ** (, ), սերբ և բոսնիացի գրող, դրամատուրգ, նովելագիր, երգիծաբան, հասարակական գործիչ։ 20-րդ դարասկզբի սերբական գրականության ականավոր ներկայացուցիչներից է։

## Կենսագրություն
Սլավոնագիտություն է ուսումնասիրել Վիեննայի համալսարանում։ Դասավանդել է Սկոպյեի դպրոցում։ Ապրել է Սարաևոյում, իսկ կյանքի վերջին տարիներին` Բելգրադում։

Արմատական ակտիվ քաղաքական գործիչ է եղել։ Իր բողոքն է արտահայտել իր հայրենիքի բռնազավթման դեմ ավստրո-հունգարական իշխանությունների կողմից, ինչպես նաև Բոսնիայի ու Հերցեգովինայի անեքսիայի դեմ։ Արմատական հայացքների պատճառով երկու անգամ` 1907 և 1909 թվականներին, հետապնդվել է ավստրո-հունգարական իշխանությունների կողմից, ենթարկվել ձերբակալությունների։ 1910 թվականին ընտրվել է բոսնիական խորհրդարանի պատգամավոր։

Թաղված է Բելգրադի Նոր գերեզմանոցում։

## Ստեղծագործություն
Սերբական գրականության մեջ մտել է որպես ականավոր նովելագիր ու երգիծաբան։ Պատմվածքների ժողովածուներն են «Լեռներից ու նախալեռներից» (1902-1905), «Հառաչանքներ Զմիյայնայից» (1910)։ Կոչիչի գրչին են պատկանում «Փորսուղը դատարանի առաջ» (1904) երգիծական պիեսը, «Ճակատագիր» (1912) երգիծական պատմվածքը։

Կոչիչի ստեղծագործությունը նվիրված է բոսնական գյուղացիների ողբերգական ճակատագրին, ովքեր տանջվում են թուրքական լծի տակ, տեղի ֆեոդալների ու ավստրո-հունգարական իշխանությունների ճնշումից։

Իր չափածո ու դրամատիկ ստեղծագործություններում նա ներկայացրել է տարբեր կերպարների կյանքն ու ճակատագիրը, ժողովրդական խոսքի գեղեցկությունը։ Գրողը ծաղրով ու ռեալիստորեն է ներկայացրել Ավստրո-Հունգարիայի կառավարման սոցիալական ծանր հետևանքները։

Կոչիչի գլուխգործոցը «Փորսուղը դատարանի առաջ» (1904) («Jazavac pred sudom») երգիծական պիեսն է, որը երկար ժամանակ եղել է բեմում` մեծ հաջողություն վայելելով հանդիսատեսի շրջանում։

## Ճանաչում
մինի|ձախից|Կոչիչի պատկերով դրոշմանիշ
Պետար Կոչիչի կյանքն ու գործունեությունը մեծ հարգանք է վայելում իր հայրենիքում։
* Սերբիայի, Բոսնիայի ու Հերցեգովինայի մի քանի քաղաքներում կան հուշարձաններ նրա պատվին։
* Գրողի պատկերն առկա է Սերբիայի Հանրապետության դրամական միավորի` դինարի 1993 թվականի թղթադրամներին և Բոսնիայի ու Հերցեգովինայի փոխարկելի մարկերին (1998)։
* Հարավսլավիայի փոստը 1997 թվականին թողարկել է նամականիշ` նվիրված գրողի ծննդյան 100-ամյակին։
* Սահմանված են «Կոչիչի գրիչ» (Кочићево перо) և «Կոչիչի գիրք» (Кочићева књига) մրցանակները։
* 1980-1999 թվականներինՍերբիայի Հանրապետության Ժողովրդական ու համալսարանական գրադարանը կրել է Պետեր Կոչիչի անունը։

## Ստեղծագործությունների հատընտիր
* Сабрана дjeла, в 3 томах, 1967.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Петар Кочић 

Կատեգորիա:Սերբ գրողներ
Կատեգորիա:Սերբ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Սերբ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սերբ լրագրողներ
Սուրբ Գրիգոր Կաթողիկե եկեղեցի

250px|մինի|Դվին, կենտրոնում բազիլիկան

Արարատի մարզի՝ մայրաքաղաք Դվինի պատմաճարտարապետական կառույցների շարքում իր յուրահատուկ տեղն է զբաղեցնում կաթողիկոսական պալատից հարավ գտնվող Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին։ Հուշարձանը մասնակի ավերված է։ Այն վաղ միջնադարյան եռանավ բազիլիկ կառույց է։ Հուշարձանից պահպանվել են արևմտյան, հարավային և հյուսիսային պատերը։ 1907 թվականին Խաչիկ վարդապետ Դադյանի գլխավորությամբ հուշարձանը մասնակիորոն պեղվել է, իսկ ավելի ուշ՝ 1937-1950 թվականների ընթացքում անց են կացվել կանոնավոր պեղումներ, որի արդյունքում Դվինի կենտրոնական թաղամասում հայտնաբերվել է Կաթողիկե մեծ եկեղեցին։

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է հեթանոսական տաճարի տեղում։ 4-րդ դարի երկրորդ կեսին այն վերածվել է եռանավ բազիլիկ եկեղեցու։ Ժամանակագրական առումով եկեղեցին համապատասխանում է Քասախի, Երերույքի, Տեկորի բազիլիկներին։ 5-րդ դարի 70- ական թվականներին եկեղեցին երեք կողմերից համալրվել է արտաքին սյունասրահներով։ 
7-րդ դարի պատմիչ Սեբեոսի վկայության համաձայն՝ 572 թվականին ապստամբության ժամանակ պարսիկները այրել և ավերել են եկեղեցին։
Սուրբ Գրիգոր տաճարը հայոց իշխան Սմբատ Բագրատունու]] և Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Աբրահամ Ռշտունու գահակալության ժամանակ (608-628 թվականներ) վերակառուցվել է ՝ կրելով կառուցվածքային փոփոխություններ ՝ եռանավ բազիլիկ եկեղեցուց վերածվել է խաչաձև հատակագծով գմբեթավոր սրահի։
Եկեղեցին իր հատակագծով հիշեցնում է երկարաձիգ համաչափություն ունեցող դահլիճ։ Բեմին մետ գտնվող չորս հզոր մույթերն իրենց վրա են պահել գմբեթը։ 
Սուրբ Գրիգոր կաթողիկե եկեղեցին իր մեծության շնորհիվ համարվել է ժամանակի ինքնատիպ հոգևոր կառույցներց մեկը։ Այն ունեցել է 22․54 մ լայնություն և 44․ 07 մ երկարություն։ Այն ունեցել է շքեղ հարդարանք․ հատակը ծածկված է եղել գույնզգույն քարերի և ապակու մանր խորանարդիկներով, որի մի հատվածը Տիրամոր պատկերով։ Եկեղեցին ունեցել է կղմինդրածածկ։

Dvin 2014 pic 58.JPG|Դվին


893 թվականի երկրաշարժի հետևանքով տաճարը փլվել է և այլևս չի վերականգնվել։

## Նշանակալից իրադարձություններ
485 թվականին Վահան Մամիկոնյանին պարսից արքունիքի կողմից մարզպան ճանաչելու կապակցությամբ Սուրբ Գրիգոր տաճարում տեղի է ունենում պատարագ։ Ներկաների մեծաթիվ բազմությունը ստիպված է լինում հետևել ծիսակատարությանը արտաքին սրահից և նրան հարակից հրապարակից։

## Աղբյուրներ
1.	Ղաֆադարյան Կ., Դվին քաղաքը և նրա պեղումները, Երևան, 1982։

2.	Քալանթարյան Ա., Դվին, Երևան, 1986։

3.	Դվինի V-VII դարերի ճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, 1950։

Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Սոցիալիստիչեսկայա փողոց (Տագանրոգ)

**Սոցիալիստիչեսկայա փողոց** (), փողոց, որը ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական պատմական մասը միացնում է Բաբուշկինի փողոցի շրջանին։

## Աշխարհագրություն
Սոցիալիստիչեսկայա փողոցը գտնվում է Պետրոսի փողոցի և Ժելյաբովի փողոցի միջև։ Երկարությունը 3970 մ է։ Շինությունների համարակալումը սկսվում է Պետրոսի փողոցից։

Փողոցի № 90 և № 92 շենքերի շրջանում (1-ին Կոժևեննի նրբանցք) Սոցիալիստիչեսկայա փողոցը հատում է Մալայա Չերեպախա գետը։

## Պատմություն
Սոցիալիստիչեսկայա փողոցի նախկին անվանումները. Կամիշանսկայա փողոց, այնուհետև` Բրոնևսկոյի, ի պատիվ հեղափոխական Վալերիան Բրոնևսկոյի (1858-1928)։ Վերանվանվել է Սոցիալիստիչեսկայա 1952 թվականին։

Սոցիալիստիչեսկայա փողոցն անցնում է պատմական Կասպերովկա շրջանի միջով։ Կասպերովկան քաղաքային հողի մեծ շրջան է, որը պատկանել է Տագանրոգի ամրոցի պարետ գեներալ-լեյտենանտ Իվան Պետրովիչ Կասպերովին (1740-1814)։

## Փողոցում գտնվում են
* Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի` Պետրոսի փողոցի և Մեծ Սադովի նրբանցքի միջև
* Կենցաղի տուն` Սոցիալիստիչեսկայա փող., 2
* Մալայա Չերեպախա գետակ` հատում է Սոցիալիստիչեսկայա փողոցը կամրջի տակով` № 90 և № 92 շենքերի շրջանում
* Տագանրոգի մետալուրգիական գործարան` Պարկովի նրբանցքի և Ժելյաբովի փողոցի միջև ընկած տեղամաս
* «Պրիազովիե» հյուրանոց` Սոցիալիստիչեսկայա փող., 168
* Բոլշայա Չերեպախա գետակ` հատում է Սոցիալիստիչեսկայա փողոցը  ստորգետնյա կոլեկտորի միջով` «Պրիազովիե» հյուրանոցի շրջանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Ֆիրնի

**Ֆիրնի**, կաթով և բրնձի, երբեմն եգիպտացորենի ալյուրով պատրաստված քաղցր ուտեստ։ Ունի անուշապուրի խտություն, սովորաբար օգտագործվում է սառը վիճակում։ աղանդերի համ և բույր տալիս են ավելացնելով ընկույզ, մանրացրած հիլ, վարդաջուր։ Ուտեստը զարդարում են շաֆրանով, նշի տերևներով կամ մանրացրած գետնանուշով։

Ֆիրնի և նրա նմանօրինակ ուտեստներ կան Արևելյան խոհանոցում՝ արաբական, հնդկական։ Ենթադրվում է, որ ուտեստը ծագել է Իրանում կամ Մերձավոր Արևելքում, այնուհետև հասել է Հնդկաստան։ Տարբեր երկրներում աղանդերը պատրաստում են տարբեր եղանակներով։ Օրինակ, Հնդկաստանում ֆիրնին զարդարում են շաֆրանով, Աֆղանստանում՝ քրքումով։ Իրանում կա ֆիրնիի տարատեսակ, երբ պատրաստում են՝ կաթի փոխարեն օգտագործելով նռան հյութ։

Բրնձե ալյուր պատրաստելու համար բրինձը թրջում են ջրում, այնուհետև չորացնում են և մանրացնում հավանգով (հնում բրինձը մանրացնում էին երկու քարերի օգնությամբ): Կարելի է օգտագործել պատրաստի բրնձե ալյուր։ Երբեմն բրինձը մանրացնում են հնդկական ընկույզի հետ միասին՝ ստանալով բրնձաընկուզային ալյուր։ Բրնձե ալյուրը խառնում են քիչ քանակությամբ կաթի հետ, լցնում են եռացող կաթի մեջ և եփում մարմանդ կրակի վրա, այնուհետև ավելացնում են շաքարավազ, աղ, վարդաջուր կամ վանիլ։ Պարբերաբար խառնելով ուտեստը սառեցնում են, որպեսզի լավ լուծվի, դեռևս տաք վիճակում լցնում են ափսեի մեջ և հովացնում։ Բուսակերների համար ֆիրնին պատրաստում են ոչ թե կովի, այլ նշի կաթից։

Մատուցելիս զարդարում են ընկույզով, դարչինով, շաֆրանով։ Ուտեստի մակերևույթին դարչինով արված նկարը հյուրերին նվիրված սիմվոլիկ ցանկություն է արտահայտում։ Ֆիրնին տոնակատարությունների և հանդիսությունների ժամանակ պատրաստվող ավանդական ուտեստ է համարվում։ Հնդկաստանում այն մատուցում են չթրծած կավից պատրաստված քարղաններով, որը ուտեստին յուրահատուկ համ է տալիս։

Ժողովրդական բժշկության մեջ ֆիրնին օգտագործում են որպես ուժերը վերականգնող միջոց։

Աղանդերի ավելի խիտ տեսակը հայտնի է  անվանումով։

File:Delicious Firni.JPG
File:Phirni in the bengali style.jpg
File:Phirni.jpg
File:Firni.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան խոհանոց
Դուկլինա քահանայի տարեգիրք

**«Դուկլինա քահանայի տարեգիրք»** (հայտնի է նաև **«Բարյան տոհմագիր»**), ձեռագիր աշխատություն, որը գրվել է միջին դարերում և գիտական շրջանառության մեջ է մտցվել 15-րդ դարում, ամբողջությամբ՝ 19-րդ դարում։

Հայտնի է «ձեռագրի» մի քանի ցուցակ՝ 
# 17-րդ դարի Վատիկանյան ձեռագիր, լատինական թարգմանություն բնօրինակից։ Ավարտվում է 1149 թվականով, 
# «Խորվաթական ժամանակագրություն», ծավալով ամենափոքրն է։ Ավարտվում է 1089 թվականին։

Ձեռագրի ստեղծման թվականը մասնագետների կողմից վիճելի է համարվում։ Գիտնականների մի մասի կարծիքով այն գրվել է 12-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Գիտնականների մեկ այլ խումբ էլ այն թվագրում է 16-րդ դարով։ 
«Ձեռագիրը» հետազոտողների կողմից պայմանականորեն բաժանվում է հետևյալ գլուխների՝

# Առասպելական (այդ թվում՝ Գոթյան գիրքը (*Libellus Gothorum*) և Կոնստանտինի մասին առասպելը),
# Սուրբ Վլադիմիր Զետսկի մասին առասպել,
# Դուկլյան կնյազների պատմություն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* Хрестоматия по истории южных и западных славян: Учебное пособие для вузов: В 3 т. Т. I. Эпоха феодализма/ Отв. ред. М. М. Фрейдеберг. Мн.: изд-во «Университетское», 1987. — 272 с. 90 с.
* Наумов Е. П. Новое издание «Летописи попа Дуклянина» (пересмотр прежних представлений и гипотез). — Советское славяноведение, 1969, № 4, сс. 105—108.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Tekst Ljetopisa na Montenegrini
* Montegrina.net — Hrvatska redakcija Ljetopisa Popa Dukljanina (хорватский список на черногорском языке)

Կատեգորիա:Սերբիայի մշակույթ
Տագանրոգի կենտրոնական լողափ

**Տագանրոգի կենտրոնական լողափ** (), քաղաքի ամենահին լողափը, որի բացումը տեղի է ունեցել 1934 թվականին։ Գտնվում է ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնական մասում, Տագանրոգի ծոցի ափին։

## Պատմություն
1920-ական թվականների վերջից մինչև 1930-ական թվականների սկիզբը կառուցվել է քաղաքային կենտրոնական լողափը։ Նրա հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1934 թվականի մայիսի 25-ին։ Լողափը գտնվել է Տագանրոգի բնակմիության տնօրինության տակ, մուտքը եղել է վճարովի։

Պատերազմի ավարտից հետո` 1940-ականներին, ակտիվորեն ընթացել են քաղաքային լողափի բարեկարգման աշխատանքները։

1962 թվականին կատարվեցին մի շարք գործողություններ։ Զառիթափի տակ կառուցվեց 360 մետր երկարությամբ և 2,5 մետր բարձրությամբ հիմնապատ։ Կառուցվեցին 10 մետր լայնությամբ պատշգամբներ` արևաբուժարան, բուժկետ, բուֆետ և պահասենյակներ տեղաբաշխելու համար։ Ավելացվեցին հովարները, նստարանները, սնկիկները։ Տնկվեցին ծառեր և թփեր։

1980-ական թվականներին լողափի մուտքի առաջ կահավորվեց ավտոկայանատեղ։ Սկսեցին գործել առևտրի տաղավարը և գազավորված ջրի ավտոմատները։ Ծովափում գործակվեցին մանկական խաղահրապարակը, վարձույթի կետը և մարզահրապարակը։

2014 թվականին լողափը զգալիորեն տուժեց փոթորկից։ 2015 թվականի հուլիսին Ռոստովի մարզի նահանգապետի պաշտոնակատար Վասիլի Գոլուբևը հրամայեց կարգի բերել այն։ Կենտրոնական լողափը 2015 թվականին որոշվեց համարել վթարային վտանգավոր գոտի, ողջ տարածքում տեղադրել ցանկապատեր և համապատասխան տեղեկատվական ցուցանակներ։

2016 թվականի դրությամբ Կենտրոնական լողափը գտնվում է «Բարեկարգում» քաղաքային բյուջետային կազմակերպության վարույթում, այդ ժամանակաշրջանում նրա բարեկարգման նպատակով բյուջետային միջոցներ նախատեսված չեն եղել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Ասլը Էրդողան

**Ասլը Էրդողան** (, ), թուրք գրող, իրավապաշտպան, *[[Özgür Gündem]]* օրաթերթի ներկայիս և *[[Radikal]]* թերթի նախկին սյունակագիր։ Նրա երկրորդ վեպը թարգմանվել է նաև անգլերեն։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ստամբուլում։ 1983 թվականին ավարտել է Ռոբերտ քոլեջում, իսկ 1988 թվականին ավարտել է Բոսֆորի համալսարանը։ 1991- 2003 թվականներին աշխատել է ՑԵՌՆ-ում։ Էրդողանը Բոսֆորի համալսարանում ստացել է ճշգրիտ գիտությունների մագիստրոսի կոչում։ Այնուհետ Ասլը Էրդողանը զբաղվել է ֆիզիկայով Ռիո դե Ժանեյրոում, իսկ 1996 թվականին վերադարձել է Թուրքիա և զբաղվել գրական աշխատանքով։

Ասլը Էրդողանի առաջին ստեղծագործությունը՝ «Հրաժեշտի վերջին գրառումը» 1990 թվականին զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը՝ Յունուս Նադիի գրական մրցույթի ժամանակ։ Իր առաջին վեպը՝ «Քաբուք ադամը» տպագրվել է 1994 թվականին, իսկ 1996 թվականին տպագրել է «Mucizevi Mandarin» ստեղծագործությունների ժողովածուն։

1998- 2000 թվականներին Էրդողանը անդամակցել է բանտում նստած գրողների ակումբի անդամ։ 1998 թվականից դարձել է «Radikal» թերթի սյունակագիր։

2011 թվականից եղել է «Özgür Gündem» թերթի սյունակագիր, որտեղ հիմնականում գրել է կանանց դեմ բռնությունների, բանտարկյալների և քրդերի իրավունքների մասին։

Էրդողանի ստեղծագործությունների մեծ մասը թարգմանվել են ֆրանսերեն։ Ասլը Էրդողանի որոշ ստեղծագործություններ թարգմանվել են նաև բոսնիերեն, դանիերեն, բուլղարերեն, ֆլամանդերեն, գերմաներեն, շվեդերեն, հոլանդերեն և հայերեն։

### Ձերբակալություն
2016 թվականին հեղաշրջման փորձից «Özgür Gündem» օրաթերթը մեղադրվեց Ֆեթուլլահ Գյուլենի հետ ունեցած կապերի մեջ և նույն տարվա օգոստոսին այն փակվել է։ Արդյունքում օրաթերթի 20 աշխատակիցներ ձերբակալվել է։ Մի մասը ազատ է արձակվել, բայց չորսի նկատմամբ, այդ թվում նաև Ասլը Էրդողանը, մեղադրանք է առաջադրվել։ Նրան մեղադրել են Քրդական բանվորական կուսակցության հետ կապերի մեջ։ Վերջինս Թուրքիայում համարվում է որպես ահաբեկչական կազմակերպություն։

«Ջումհուրիյեթ» օրաթերթին տված հարցազրույցի մեջ Ասլը Էրդողանը, ով տառապում է շաքարային դիաբետով, ասթմայով և թոքերի քրոնիկ հիվանդությամբ, հայտարարել է, որ նա չի ստանում անհրաժեշտ դեղորայքը։

2016 թվականի նոյեմբերի 17-ին հայտնի դարձավ, որ ֆրանսիացի մի շարք գրողներ կոչով դիմել են ֆրանսիական իշխանություններին՝ օգնելու ազատ արձակելու Ասլը Էրդողանին և Նեջմիե Ալփային։ Անիես Դեզերթը կոչով դիմել է Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդին։

2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Ասլը Էրդողանը ճանաչվել է անմեղ՝ ազատ արձակվելով «Özgür Gündem»-ի ևս երկու աշխատակիցներ՝ Նեջմիե Ալփայի և Կայե Զանայի հետ միասին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Թուրք կին գրողներ
Կատեգորիա:Թուրք սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրք վիպասաններ
Կատեգորիա:Թուրք ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների թուրք ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ռոբերտ քոլեջի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված գրողներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կուվադի համախտանիշ

**Կուվադի համախտանիշ** (հայտնի է նաև *համակրելի հղիություն* անվամբ), համախտանիշ, որը հանդիպում է միայն տղամարդկանց մոտ։

## Ախտանիշներ
Կուվադի համախտանիշով տառապող հիվանդների մոտ դրսևորվում են հղի կնոջ ախտանիշներ։ Դրանք հիմնականում լինում են քաշի ավելացումը, հորմոնային փոփոխությունները, առավոտյան սրտխառնոցը, խանգարված քունը։ Առավել ծայրահեղ դեպքերում կարող են արձանագրվել երկունքային ցավեր, հետծննդաբերական դեպրեսիա և քթից արյունահոսություն։ Այլ ախտանիշերից են ատամնացավը, գլխացավը, ողնաշարի ցավը, ախորժակի փոփոխություն, փորլուծություն, անքնությունը և ականջակեղտի առատ արտադրությունը։

Համախտանիշի առաջացման հոգեբանական պատճառներն են անհանգստությունը, պտղի հետ նույնականացումը, հայր դառնալու անսպասելիությունը և անպատրաստվածությունը, խանդը։

Այնուամենայնիվ, շատ բժիշկներ Կուվադի համախտանիշը  որպես այդպիսին չեն ընդունում : Ոմանք կարծում են, որ այն հոգեսոմետիկ բնույթ է կրում, ոմանք էլ համարում են, որ այն իր կենսաբանական պատճառներն ունի` կապված  հատկապես հորմոնալ փոփոխությունների հետ։

## Պատմություն
Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ շատ դեպքերում Կուվադի համախտանիշ արտահայտվում է հղի կին ունեցող տղամարդկանց մոտ։ Նրանց մոտ պրոլակտին, հիդրոկորտիզոն և տեստոստերոն հորմոնների փոփոխություն է գրանցվում հիմնականում կնոջ հղիության առաջին երեք ամիսների ընթացքում, ինչը կարող է շարունակվել հետծննդաբերական շրջանում ևս։

1920-ական թվականներին Ֆրանսիայում կատարած ուսումնասիրությունների համաձայն Կուվադի համախտանիշով առավել հաճախ տառապում են այն տղամարդիկ, ովքեր սեռական հարաբերություններում գերիշխող դերակատարում չունեն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*
*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ
*The Elusive Couvade Syndrome
*Feeling Her Pain The Male Pregnancy Experience
*

Կատեգորիա:Անդրոլոգիա
Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանական համախտանիշներ
Հովիկ Սայադյան

**Հովիկ Յախշիբեկի Սայադյան** (), աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայկական աշխարհագրական ընկերության գիտքարտուղար, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի, Երևանի պետական համալսարանի և Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի դասախոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1971 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Վայոց ձոր մարզի Ելփին գյուղում։

## Կրթություն
1994 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության ֆակուլտետի «Աշխարհագրություն» մասնագիտության մագիստրատուրան։ 1994-1997 թվականներին սովորել է ԵՊՀ ֆիզիկական աշխարհագրության ամբիոնի ասպիրանտուրայում։

## Աշխատանքային գործունեություն
1995-1997 թվականներին աշխատել է ՀՀ հիդրոօդերևութաբանության վարչության հիդրոլոգիայի և ջրային ռեսուրսների կենտրոնում որպես առաջին կարգի մասնագետ։ 1996-1998 թվականներին աշխատել է ՀՀ հիդրոօդերևութաբանության օպերատիվ կենտրոնի ջրային կանխատեսումների բաժնում որպես առաջատար մասնագետ և ապա բաժնի վարիչ։ 1997-1998 թվականներին Հիդրոօդերևութաբանական և կենսաաշխարհագրական առարկաներ է դասավանդել Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության ֆակուլտետում։ 1998-2000 թվականներին եղել է ՀՀ Հիդրոօդերևութաբանության վարչության հիդրոլոգիայի և ջրային ռեսուրսների կենտրոնի պետի տեղակալ։ 2001 թվականից ՀԳԱ արտաքին կապերի բաժնի վարիչն է, ՀԳԱ-ի ագրոէկոլոգիայի ամբիոնի դասախոս։ 2005 թվականի փետրվարին նշանակվել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի արտաքին կապերի դեպարտամենտի պետ։

## Գիտական գործունեություն
1997 թվականին ստացել է աշխարհագրական գիտությունների թեկնածուի (Ֆիզիկական աշխարհագրություն), 2005 թվականին՝ աշխարհագրական գիտությունների դոկտորի (Գեոէկոլոգիա) գիտական աստիճանները։ 2012 թվականից դոցենտ է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանում։

## Պարգևներ
2005 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանի շնորհակալագրով, 2008 թվականին «Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի» կողմից Հովիկ Սայադյանն արժանացել է «Տարվա մարդ գիտության մեջ» կոչման, 2010 թվականին պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի շնորհակալագրով։

## Գիտական հրապարակումներ
Հեղինակ է հիսուներկու գիտական հոդվածների, ինը մեթոդական ցուցումների, մեկ դասագրքի, դասախոսությունների երկու ժողովածուի, մեկ մենագրության։ Տիրապետում է հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։

## Արտաքին հղումներ
* «Հովիկ Սայադյան» - նշված հոդվածները 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Արևային վառարան

250px|մինի|Հայելային սկզբունքով արևային վառարան
**Արևային վառարան**, արևի լույսի էներգիայով աշխատող հարմարանք կերակուր պատրաստելու նպատակով։ Վառարանում չի կիրառվում որևէ այլ վառելիք կամ էլեկտրաէներգիա։ Նման սկզբունքով աշխատող սարքերը չորային վայրերում երբեմն կիրառում են ջրի աղազրկման համար։

## Պատմություն
Արևային խոհանոցները կիրառվում են 20-րդ դարի սկզբներից։ Այսպես, 1920 -ական թվականներին արևային խոհանոց է գործել Մաունթ Վիլսոնի աստղադիտարանում։

## Կառուցվածք
250px|մինի|Արևային վառարան Օդեյոյում
Հասարակ արևային վառարանը հատուկ ձևով պտտած ստվարաթուղթ է` ծածկված նրբաթիթեղով։ Նրբաթիթեղն անդրադարձնում է արևի լույսը` այն կենտրոնացնելով սովորական մետաղական սև կերակրաթասի վրա, որը փակված է ապակե կափարիչով և փաթաթված թափանցիկ պլաստիկե տոպրակով ջերմության կորուստը փոքրացնելու համար։ Գոյություն ունեն արևային վառարանների ավելի կատարելագործված տեսակներ` մետաղական արտացոլիչներով։

*Financial Times* ամսագրի կազմակերպած էկոլոգիապես էժան բիզնես-ծրագրերի «Կլիմայի փոփոխության մարտահրավեր» («Climate Change Challenge») մրցույթում նորվեգացի գյուտարար Յոն Բոմերի (Jon Bohmer) նախագծած «Կիոտո բոքս» () արևային վառարանը` պատրաստված ստվարաթղթից, ստացել է առաջին մրցանակ և 75.000 դոլար դրամական պարգև գյուտը տարածելու համար։

«Արևային վառարան» բառակապակցությունը կիրառվում է նաև հալման ու տարբեր նյութերի ջերմամշակման համար նախատեսված առավել բարդ կառուցվածք ունեցող հելիոսարքավորումները մատնանշելու համար։ Նման արևային վառարաններն առանձնանում են բարձր արժեքով և կիրառվում են այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է լինում ստեղծել հալման ու ջերմամշակման հատուկ ստերիլ պայմաններ, երբ կբացառվի որևէ այլ մասնիկի թափանցումը մշակվող նյութի մոտ։

Աշխարհում խոշորագույն նմանատիպ արևային վառարանը գործում է Ֆոն Ռոմյո Օդեյոյում (Ֆրանսիա)։ Նրա հայելու տրամագիծը 54 մ է, հզորությունը` 1 մՎտ։

Նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածքում արևային ամենամեծ վառարանը գտնվել է Ուզբեկստանում` Պարկենտ քաղաքից 6 կմ հեռավորության վրա։ «Արև» հելիոհամակարգը ստեղծվել է 1981 թվականին։ Նրա հայելու տրամագիծը 47 մ է, հզորությունը` 1.000 կՎտ։

## Կիրառում
200px|մինի|Արևային պարզագույն վառարաններ Սուդանում
ՄԱԿ-ի` փախստականների հարցով կոմիսարը փոխստականների Իրիդիմի ճամբարում խրախուսել է ստվարաթղթից ու նրբաթիթեղից պատրաստված արևային վառարանների կիրառումը սննդի պատրաստման նպատակով։ Ճամբարում ապաստանել էր 18.000 մարդ, ովքեր ստիպված լքել էին Սուդանի Դարֆուր նահանգը։ Ճամբարի շրջանում չկային էներգակիրներ։ ՄԱԿ-ի ծրագրով փախստականներին բաժանվել է մոտ 15.000 արևային վառարան սնունդ պատրաստելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ինչպե՞ս սեփական ձեռքերով պատրաստել արևային վառարան 
* Արևային վառարանների կիրառումը պրոպագանդող միջազգային կազմակերպության կայք

Կատեգորիա:Արեգակնային էներգիա
Կատեգորիա:Խոհարարություն
Կատեգորիա:Վառարաններ
Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա
Հեռուստաշոու

**Հեռուստաշոու** (, հեռուստատեսային ցուցադրություն), ժամանցային հեռուստատեսային արտադրանք։ Այն հիմնականում լինում է թատերականացված (բեմադրված), ունի հստակ ընդգծված էմոցիոնալ ֆոն, վառ, հիշվող կերպարներ։

## Ստեղծման պատմություն

Հեռուստատեսության ստեղծման օրվանից լրատվական ու ժամանցային բոլոր ժանրերի էվոլյուցիան միտված էր դառնալու իրական։ 1948 թվականին ամերիկյան հեռուստաեթերում հայտնված թաքնված տեսախցիկը միջոց էր, այնուհետև դարձավ ժանր, իսկ այսօր այն իրական հեռուստատեսության անբաժանելի մասն է։

## Ռեալիթի շոու

Ռեալիթի շոուն, հեռուստաշոուի ենթաժանր է։ Ռեալիթի շոու են համարվում բոլոր այն հաղորդումները, որոնց կերպարները, սցենարային ոչ հիմնական գծերն ու գործողությունները իրական են, ոչ բեմադրված կամ բեմադրված՝ իբրև իրականություն։

2007 թվականից ամենառեյտինգային ռեալիթի շոուն և այդ ժանրի մեջ հեղափոխություն մտցրած հաղորդումը դարձավ Քարդաշյանների ընտանիքը։ Դա ամերիկյան ռեալիթի շոու է, որն առավելապես հայտնի դարձավ ընտանիքի ամենահայտնի աստղի՝ Քիմ Քարդաշյանի պոռնո վիդեոյից հետո։ Այսօր Քիմ Քարդաշյանը շոուի յուրաքանչյուր դրվագի համար ստանում է 80.000 ԱՄՆ դոլար։ Առաջին սեզոնում այդ գումարը 15 հազար էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեռուստատեսային տերմինաբանություն
Բոլցանո (համակենտրոնացման ճամբար)

**Բոլցանո** կամ **Բոզենե** (), Երրորդ ռայխի տարանցիկ համակենտրոնացման ճամբարներից մեկը ֆաշիստական Իտալիայում։ Այն ստեղծվել է Բոլցանո քաղաքում՝ Հյուսիսային Իտալիայում՝ Իտալիայի և Գերմանիայի ֆաշիստների կողմից։ Այստեղ կտտանքների են ենթարկել ու կոտորել հրեաներին, իտալացի պարտիզաններին և գերմանաավստրիական դասալիքներին։

## Ստեղծում
Դաշնակիցների և Իտալիայի միջև խաղաղության դաշնագրի կնքումից հետո՝ 1943 թվականի սեմպտեմբերի 8-ին Բոլցանոյի գավառն անցավ գերմանական բանակի հսկողության տակ։ Քանի որ Ֆոսսոլի տարանցիկ համակենտրոնացման ճամբարը գտնվում էր դաշնակիցների վերահսկողության գոտում, այդ իսկ պատճառով նացիստների մոտ անհրաժեշտություն առաջացավ ստեղծել նոր տարանցիկ ճամբար, որպեսզի այդտեղից Լեհաստանի և Գերմանիայի մահվան ճամբարներ ուղարկեն կալանավորներին։ Բոլցանո սկսեց աշխատել 1944 թվականի ամռանից։

## Զայֆերտ
Բոլցանո ճամբարը վատ համբավ ձեռք բերեց 1944 թվականից 1945 թվականներին։ Այդ վատ համբավը պայմանավորված էր ճամբարի պարեկներից մեկի՝ ազգությամբ Ուկրաինայի գերմանացի՝ Միխայիլ Զայֆերտի անսովոր դաժանությամբ, որը դրսևորվում էր կալանավորների նկատմամբ։ Նա սպանել է, բռնաբարել և այնպես դաժանորեն ծաղրել կալանավորներին, որ ստացել է «Բոլցանոյի հրեշ» կամ ուղղակի «Գազան» մականունը։ Պատերազմի ավարտից հետո նրան հաջողվեց թաքցնել ճամբարի տվյալներն ու փաստերը և արտագաղթեց Կանադա 1951 թվականին։ Այնուհետ Զայֆերտը մեկնեց ԱՄՆ։ 2008 թվականին նրան արտահանձնեցին Իտալիային, որտեղ դատապարտվեց։ 2010 թվականին Իտալիայի կլինիկաներից մեկում 86 տարեկան հասակում մահացավ Զայֆերտը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Das „Polizeiliche Durchgangslager Bozen“ – geschichtlicher Überblick und Dokumente  (PDF; 3,0&nbsp;MB)
* AG Fossoli und Bozen 
* 2009 enthüllte Sinti-Gedenktafel 
* Durchgangslager Bozen: Schautafeln 2012 der ''Passage der Erinnerung'' 
* Comenius-Projekt „Spurensuche Fossoli-Bozen“
* PDF Comenius-Broschüre zum Bozner NS-Lager, S. 21-27
* Die Außenlager des Durchgangslagers Bozen  (PDF; 40&nbsp;kB)

Կատեգորիա:1944 Իտալիայում
Կատեգորիա:1945 Իտալիայում
Կատեգորիա:20-րդ դարն Իտալիայում
Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Տիեզերքի ինֆլյացիոն մոդել

**Ինֆլյացիա**, **տիեզերական ինֆլյացիա**,  **կոսմոլոգիական ինֆլյացիա**, վաղ տիեզերքում տարածության էքսպոնենցիալ ընդարձակման հիպոթետիկ տեսություն։ Ինֆլյացիոն դարաշրջանը տևել է  ենթադրյալ Մեծ պայթյունի սինգուլյարության 10−36 վայրկյանից մինչև սինգուլյարությունից հետո 10−33 կամ 10−32 վայրկյանը։ Հետևելով ինֆլյացիոն շրջանին՝ տիեզերքը շարունակվում է ընդարձակվել, սակայն պակաս արագությամբ։

Ինֆլյացիոն տեսությունը մշակվել է 1980-ականների սկզբին։ Այն բացատրում է տիեզերքի մեծամասշտաբ կառուցվածքը։ Միկրոսկոպիկ ինֆլյացիոն տիրույթներում մինչև տիեզերական չափերի մեծացած քվանտային ֆլուկտուացիաները հիմք են դարձել տիեզերքի կառուցվածքի աճի համար (տես գալակտիկաների ձևավորում և էվոլյուցիա և կառուցվածքի ձևավորում)։ Շատ ֆիզիկոսներ նաև կարծում են, որ ինֆլյացիան բացատրում է, թե ինչու տիեզերքը նույնն է թվում բոլոր ուղղություններով (իզոտրոպ է), ինչու է հավասարաչափ բաշխված մնացորդային ճառագայթումը, ինչու է տիեզերքը հարթ և ինչու չեն դիտվում մագնիսական մոնոպոլներ։

Ինֆլյացիայի համար պատասխանատու տարրական մասնիկների մանրամասն մեխանիզմ հայտնի չէ։ Հիմնական ինֆլյացիոն դրույթներն ընդունում են գիտնականների մեծ մասը, որոնք կարծում են, որ մի շարք կանխատեսումներ հաստատվել են դիտումներով, սակայն գիտնականնների փոքր մասը համաձայն չէ այդ կարծիքին։ Ինֆլյացիայի համար պատասխանատու հիպոթետիկ դաշտը կոչվում է ինֆլատոն։

2002 թվականին ինֆլյացիոն տեսության երեք սկզբնական մշակողները՝ ֆիզիկոսներ Ալան Գութը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտից, Անդրեյ Լինդեն Ստենֆորդի համալսարանից և Պաուլ Ստանհարդտը  Փրինսթոնի համալսարանից համատեղ պարգևատրվեցին  հեղինակավոր Դիրակի մրցանակով՝ «տիեզերագիտության մեջ ինֆլյացիայի հասկացությունը մշակելու համար»։ 2012-ին Ալան Գութն ու Անդրեյ Լինդեն ինֆլյացիոն տիեզերագիտության մեջ իրենց ներդրումների համար պարգևատրվեցին Հիմնարար ֆիզիկայի կարևոր մրցանակով ()։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիեզերական ինֆլյացիա
Դերվիշն ու մահը

**Դերվիշն ու մահը** (), սերբ արձակագիր Մեշա Սելիմովիչի վեպը։

## Վեպի բովանդակությունը

«Դերվիշն ու մահը» քաղաքական հնչեղություն ունեցող ստեղծագործություն է, որում արծարծվում են առաջին հայացքից պատմական ու տեղային թվացող, սակայն ըստ էության համընդհանուր և հույժ արդիական խնդիրներ։ Վեպում արծարծվող գլխավոր խնդիրը մարդու (հատկապես մտավորականի, «պարզամտորեն հավատացող» մարդասերի) և իշխանության ու նրա ինքնակոչ սպասարկուների փոխհարաբերության խնդիրն է, բայց դա, ինչքան էլ առաջնային ու հիմնարար, այդուամենայնիվ, արծարծվող խնդիրներից միայն մեկն է։ Վեպը գիրք է մարդու ամբողջական փորձի մասին, մի մարդու, որը ոչ զտարյուն հերոս է, ոչ էլ հարյուր տոկոսանոց զոհ, ոչ կատարելապես բարի է, ոչ էլ միանշանակորեն չար, այլ պարզապես մարդ է, իսկ նրա և նրան ստեղծողի հիմնական արժանիքը անկեղծությունն է, ինչը մեզ հնարավորություն է տալիս տեսնելու այդ մարդու արտաքին ու ներքին կյանքը, դրանց փոխհակասություններն ու բախումները։ Մեշա Սելիմովիչը հաճախ ինքն է փորձել մեկնաբանել սեփական ստեղծագործությունը, մատնանշելով վեպի բազմաշերտությունն ու համապարփակությունը.

## Վեպի ընդունելությունը
Մեշա Սելիմովիչը «Դերվիշն ու մահը» վեպն ավարտեց, երբ վաղուց անցել էր հիսունի սահմանը։ Հենց այս վեպով էլ նա միանգամից փշրեց տիրապետող այն կարծիքը, որ գրողի մասին ունեին քննադատներն ու ընթերցողները։ Նա արդեն հեղինակ էր պատմվածքների երկու ժողովածուի, երկու վեպի, էսսեների և համարվում էր միջակ ու անհետաքրքիր գրող։ Սելիմովիչի նոր ստեղծագործությունը ցնցեց բոլորին, քննադատներն երբեմն ընկան չափացանցությունների գիրկը, իսկ խանդավառված ընթերցողներից ոմանք գրողին մեծահոգաբար խորհուրդ տվեցին այլևս ոչինչ չցրել. «Դուք «Դերվիշում» ամեն ինչ ասել եք։ Մարդու մասին ուրիշ էլ ի՞նչ կարելի է ասել», հարցնում կամ վստահորեն պնդում էին նրանք։ Վեպի այդօրինակ հաջողությունը անակնկալ էր նաև Սելիմովիչի համար։ Երբ սկսեց փնտրել պատճառը, երբ փորձեց հասկանալ, թե ինչո՞ւ հենց «Դերվիշը» երջանիկ բախտի արժանացավ, հանգեց այն մտքին, որ «մեղավորը» անկեղծություն է.

:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբական գրականություն
Կատեգորիա:Պատմական վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված վեպեր
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի մշակույթ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի գրականություն
Կատեգորիա:1966 վեպեր
Պոլյուդ (մարզադաշտ)

**«Պոլյուդ»** (խորվ.՝ Poljud), ֆուտբոլային մարզադաշտ։

## Պատմությունը
Մարզադաշտի բացումը տեղի է ունեցել 1979 թվականին։ Մարզադաշտը գտնվում է Սպլիտ քաղաքում։ «Հայդուկ» ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտն է։ Կարող է ընդունել 35000 հանդիսականի։

1990 թվականին այստեղ անկացվել է աթլետիկայի եվրոպայի առաջնության մրցաշարը։ 1982 թվականին մարզադաշտում ռեկորդ է սահմանվել՝ «Հայդուկի» և «Դինամո Զագրեբի» միջև հանդիպմանը ներկա է գտնվել 62000 հանդիսական։

2005 թվականին մարզադաշտը վերանորոգման է ենթարկվել, որի համար ծախսվել է 90 միլիոն եվրո։

## Պատկերասրահ
>
File:Poljud panorama 1.jpg
File:Poljud panorama 3.jpg
File:Poljud - tartan track.JPG
File:Poljud - east stand.JPG|«Հայդուկ ՖԱ»-ի լոգոտիպը
File:Poljud - commentary boxes.JPG
File:Poljud - on the roof.JPG|Տանիքը
File:Poljud - VIP stands.JPG|VIP տրիբունա
File:Poljud - main lobby.JPG|Գլխավոր մուտք
File:Poljud - full stands.jpg|Խաղի ընթացքում
File:Poljud - western stand.jpg
File:Poljud from a nearby building.jpg
File:The Hajduk Split - Dinamo Zagreb derby.jpg
File:Hajduk Split and Dinamo Zagreb derby.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Virtual Tour
* Stadium photos at stadionwelt.de 
* Aerial Photo from Google Maps

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Ինֆլատոն

**Ինֆլատոն**, հիպոթետիկ տարրական մասնիկ։  Սկալյար *ինֆլատոնային դաշտի* քվանտն է։ Ինֆլատոնային դաշտն ըստ ինֆլյացիոն տեսության, պատասխանատու է տիեզերքի արագ ընդարձակման համար Մեծ պայթյունից հետո 10−35-10−34 վայրկյան ժամանակահատվածում՝ շատ վաղ տիեզերքում

։ Ակալյար դաշտ է, առաջին անգամ տեսականորեն ձևակերպել է Ալան Գութը։

Ինֆլատոնի զանգվածը կարող է հասնել 1016 ԳէՎ-ի։

Ինֆլատոնը սկալյար մասնիկ է։ Ըստ հիպոթեզներից մեկի, ինֆլատոններ կարող են հանդիսանալ Հիգսի բոզոնները։

Ինֆլատոնների տրոհումից հետո մնացել են հազիվ նկատելի անհամասեռություններ, սակայն տիեզերքում գերակշռող ճառագայթումը խանգարել է անկայունության զարգացմանը։

«Ինֆլատոն» բառը կազմվել է մյուս տարրական մասնիկներին տրվող անվանումների նման  (ինչպես ֆոտոն, գլյուոն, բոզոն կամ ֆերմիոն), *ինֆլյացիա* բառից։ Առաջին անգամ այս տերմինը կիրառվել է ‘After Primordial Inflation’ վերնագրված հոդվածում, որի հեղինակներն են Դ. Վ Նանոպոլոսը, Կ. Ա Օլիվեն և Մ. Սրեդնիկին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոզոններ
Կատեգորիա:Հիպոթետիկ տարրական մասնիկներ
Կատեգորիա:Տիեզերական ինֆլյացիա
Տասնչորսամյա փոքրիկ պարուհին

**Տասնչորսամյա փոքրիկ պարուհին** (), Էդգար Դեգայի 1881 թվականին ստեղծած քանդակն է։ Դեգան քանդակել է Փարիզի օպերայի և բալետի երիտասարդ պարուհի բեգիացի Մարի վան Գոեթեմին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կերենի տուն (Տագանրոգ)

**Կերենի տուն** (), պատմության, մշակույթի և ճարտարապետության տեղական նշանակության հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Կառուցվել է XIX դարում, Շմիդտի փողոց, 12 հասցեով։

## Պատմություն
Ճարտարապետ Դյուպոն դը Լարյուի նախագծով տունը կլասիցիզմի ոճով կառուցվել է XIX դարի սկզբին` Շմիդտի, 12 հասցեով։ Ավելի քան երկուհարյուրամյա պատմության ընթացքում առանձնատունը փոխել է շատ սեփականատերերի և իր նշանակությունը։ 1810 թվականին շենքը դարձել է Պավել Դարոյի սեփականությունը, որը, պահպանված տվյալների համաձայն, մշտական հիմունքներով բնակվել է այլ քաղաքում։ 1890-1906 թվականներին անշարժ գույքը եղել է իտալահպատակ Իվան Ռուֆֆոյի սեփականությունը, իսկ 1915 թվականից պատկանել է արդեն բելգիահպատակ Վիկտոր Վիլհելմ Կերենին։ Այնուհետև այս տանը որոշ ժամանակ բնակվել է Բելգիայի հյուպատոսը։

1992 թվականին օբյեկտը ճանաչվել է պատմության և մշակույթի տեղական նշանակության ճարտարապետական հուշարձան։

## Նկարագրություն
250px|մինի|ձախից
Տունը մեկհարկանի է, նախագծվել է հացահատիկ պահելու համար նախատեսված նկուղով։ Տան ճակատը բաժանված է երեք մասի, որոնք միմյանցից տարբերվում են ճարտարապետական հնարքներով։ Չորս կիսասյուներն ընդգծում են ճակատի կենտրոնական մասը, նրանք պահում են քիվով ճակտոնը, որը զարդարում են ատամնիկները։ Ընդհանուր տանող քիվը գտնվում է կողային պատուհանների վերևում, իսկ կենտրոնական պատուհանները ձևավորված են լողաթավոր զարդերով։ Տան շքամուտքը գտնվել է ոչ թե կենտրոնում, այլ ձախից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Սոնյա Ռիկել

**Սոնյա Ռիկել** (, ), ֆրանսիացի մոդելյոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նյոյի սյուր Սենում, եվրոպացի ներգաղթյալների՝ Ռուսաստանից և Ռումինիայից Ալֆրեդ Ֆիլսի և Ֆանի Թեսլերի ընտանիքում։ Հայրը ժամագործ էր, մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ 17 տարեկանում Սոնյա Ռիկելը աշխատանքի է անցնում  տեքստիլ խանութում որպես ցուցափեղկերի ձևավորող։ Նրա առաջին ամուսինը տրիկոտաժե հագուստեղենի խանութի սեփականատեր էր։ 1962 թվականին Սոնյա Ռիկելն  ամուսնու բուտիկի համար ստեղծեց առաջին սվիտերները և հագուստ հղիների համար և շուտով Ռիկելին սկսեցին անվանել «Տրիկոտաժի թագուհի»։

Առաջին սեփական բուտիկը Փարիզում բացել է 1986 թվականին, դե Գրենել փողոցում՝ Սենայի ձախ ափին։

Sonia Rykiel  նորաձևության տունը կանացի հագուստի հետ համատեղ թողարկում է տարբեր աքսեսուարներ և օծանելիք։

2009 թվականի դեկտեմբերին Սոնյա Ռիկելը և շվեդական  H&M առևտրային ցանցը  համատեղ թողարկեցին  «Sonia Rykiel pour H&M» ներքնազգեստի հավաքածուն։  Երկրորդ հավաքածուն թողարկվել է 2010 թվականի փետրվարին, այդ իրադարձությունը տոնվել  է Մեծ պալատում։  Հայտարարվել է նաև երրորդ հավաքածուն։

2010 թվականին Sonia Rykiel նորաձևության տունը հայտարարեց ինտերիերի գործվածքների առաջին սեփական հավաքածուի ստեղծման մասին։ 2010 թվականի հունիսին փարիզյան  «La Gallerie Catherine Houard» պատկերասրահում տեղի ունեցավ Սոնյա Ռիկելի ավելի քան 200 նկարների ցուցահանդեսը։

Կյանքի վերջին տարիներին  Ռիկելը տառապում էր Պարկինսոնյան հիվանդությամբ։ Մահացել  2016 թվականի օգոստոսի 25-ին, Փարիզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հագուստ արտադրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նորաձևության դիզայներներ
Շպանցիրֆեստ

**Շպանցիրֆեստ ** (), փողոցային թափառական արտիստների փառատոն, որն անց է կացվում ամեն տարվա աշնան սկզբին Վարաջինում, Խորվաթիայում։ Խորվաթերեն այն նշանակում է «փողոցային փառատոն»։ Անվանումը ծագում է գերմաներեն լեզվից․ *spazieren* — թափառել, *Fest* — փառատոն։

10 օր քաղաքի ողջ կենտրոնը դառնում է բեմ շատ երկրների փողոցային արտիստների համար։ Այստեղ գալիս են աճպարարներ, երգիչներ, ծաղրածուներ, հումորիստներ, տիկնիկային թատրոնի խմբեր, երաժիշտներ։ Փառատոնը սովորաբար բաժանվում է մի քանի իմաստային փուլերի․
* *փողոցային զվարճանքներ:* Փողոցային երաժիշտներ, աճպարարներ, ակրոբատներ, ֆոկուսնիկներ
* *երաժշտական համերգներ երաժշտության լուրջ սիրահարների համար*
* *մանկական թատերական ներկայացումներ*
* *թատերական ներկայացումներ մեծահասակների համար*

Այդ ժամանակ քաղաքի փողոցներում անցկացվում է ժողովրդական արտադրության ցուցահանդես-վաճառք (մեղր, ժանյակ, փայտաշեն պատրաստվածքներ, գինի), հին արհեստների ցուցադրում, վաճառվում են հին բաղադրատոմսերով պատրաստված թխվածքներ։

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 

Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Խորվաթիայում
Կատեգորիա:Խորվաթիա
Վորոշիլկինի տուն (Տագանրոգ)

**Վորոշիլկինի տուն** (), մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետական հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Կառուցվել է XIX դարի առաջին կեսում, Շմիդտի փողոց, 21 հասցեով։

## Պատմություն
1830 թվականին Տագանրոգի Շմիդտի, 21 փողոցում II գիլդիայի վաճառական Տիմոֆեյ Միխայլովիչ Վորոշիլկինը կառուցել է երկհարկանի առանձնատուն։ Հայտնի է, որ 1874 թվականի հունվարի 1-ին նա հիմնել է «Տագանրոգի գործարանային արդյունաբերության ընկերակցությունը»։ Շմիդտի փողոցի առանձնատունը վաճառականի ժառանգների ունեցվածքն էր մինչև 1915 թվականը։ Այնուհետև այնտեղ սկսել է գործել Յանովիչի գիմնազիան, որը հետագայում դարձել է Աշխատանքային № 1 դպրոց։

1992 թվականի թիվ 301 որոշմամբ օբյեկտը վերցված է պետական պահպանության ներքո, քանի որ ճանաչվել է ճարտարապետական հուշարձան։

## Նկարագրություն
250px|մինի|ձախից|Երբեմնի շինության՝ ցցված կիսասյուներով քարե դարպասի մնացորդները
Շենքը կառուցված է վաղ անսյուն ռուսական գավառական կլասիցիզմի ոճով։ Պատուհանները պատրաստված են էկլեկտիզմի ոճով. բնորոշ հատկանիշներն են աղեղնաձև կամարով դարպասը և դռնակների երկու կողմերում տեղադրված կիսասյուները։ Կոպտատաշ քարերը գտնվում են առաջին հարկի միջպատուհանային տարածությունում։ Պատուհանների տակ տեղադրված են շարվածքի տարրեր` կողպեքային քարեր։ Ատամնիկները զարդարում են պսակող քիվը։ Վաճառականի տան տարածքում պահպանվել են երբեմնի շինության՝ ցցված կիսասյուներով քարե դարպասի մնացորդները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Ապուշություն

**Ապուշություն**, իդիոտիա ( - կոպտություն, տգիտություն), բնածին թուլամտության խոր աստիճան, հոգեկան թերզարգացում, որը կապված է պտղի կամ երեխայի ուղեղի թերաճման հետ։ Պատճառները՝ պտղի ներարգանդային վնասվածք, ինքնաթունավորում (ծնողների ալկոհոլամոլություն, սիֆիլիս) կամ երեխայի կյանքի առաջին ամիսներին առաջացած տրավմա։ Ապուշության գլխավոր նշաններն են՝ մտածողության բացակայությունը, խոսքի թերզարգացումը, արտաքին գրգիռների նկատմամբ թույլ ռեակցիան, երբեմն մոլուցքի բռնկումը (ջարդելու, փշրելու ցանկություն)։

## Տես նաև
* Ինտելեկտի գործակից
* Թուլամտություն
* Կրետինիզմ
* Դաունի համախտանիշ
* Մարազմ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ