open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ժնևի լիճ

**Ժնևի լիճ** (, ), լիճ Շվեյցարիայում և Ֆրանսիայում, Արևմտյան Ալպերի և Յուրայի միջև գտնվող միջլեռնային իջվածքում, 372 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 582 կմ2 է, երկարությունը 72 կմ, խորությունը՝ մինչև 310 մ։ Լիճն է մտնում և դուրս գալիս Ռոն գետը։ Լճի ափին են Ժնև, Լոզան քաղաքները։

Ժնևի լիճն Ալպերի ամենամեծ և իր մեծությամբ երկրորդ (Բալատոնից հետո) խոշոր քաղցրահամ լիճն է Կենտրոնական Եվրոպայում։ 
Ժնևի լիճը գտնվում է Ռոնա գետի գետահովտում և ունի կիսալուսնաձև տեսք՝ ոլորվելով Իվուար գյուղի շրջանում։ Ոլորանը բնական ճանապարհով Ժնևի լիճը կիսում է Մեծ () և Փոքր () լճերի։

Լճի հյուսիսային ափին են գտնվում պերճաշուք հանգստավայրերը, այդ թվում նաև Շվեյցարական ռիվիերան։ Այս շրջաններում է գտնվում Շիլիոն ամրոցը, որը հայտնի է լորդ Բայրոնի շնորհիվ, համանուն պոեմում։

## Տեղանվանում
Ժնևի և Լոզանի միջև ընկած տարածքը կոչվում է Լա-Կոտ (), իսկ Լոզանի և Վեվե քաղաքի միջև ընկած տարածքը՝ Լավո ()։

Դեռևս հռոմեական տիրապետության ժամանակ լիճը կոչվել է : 4-րդ դարում այդ անվանումը վերածվել է  կամ , իսկ դարի կեսերին՝ :

260px|մինի|աջից|Ժնևի լիճ
 անվանումը սկսեց կիրառվել 16-րդ դարում՝ Շվեյցարիայի որպես պետություն ամրապնդումից հետո։ 18-րդ դարում ֆրանսերեն լեզու վերադարձվել է  անվանումը, որը դարձել է լճի երկրորդ առավել հաճախ օգտագործվող անվանումը։ Այն ունի շատ հին ծագում, հավանաբար՝ նախակելտական, կազմված է հին հունարեն *լիմնոս* բառի հետ ընդհանրություն ունեցող և «լիճ» իմաստն արտահայտող արմատից։ Որոշ քարտեզներում լիճը նշված է որպես  (Ուշի՝ Լոզանի ափին գտնվող նավահանգիստ)։

Միջին դարերում կոչվել է նաև *Լոզանի լիճ* (ափին գտնվող Լոզան քաղաքի անունով։

## Նավագնացություն
Ուղևորափոխադրումները լճով իրականացնում է շվեյցարական Compagnie générale de navigation sur le lac Léman շոգենավագնացությունը, որը հիմնադրվել է 1873 թվականին։ Նրա կազմի մեջ մտնում է 5 անվավոր շոգենավ, որոնք կառուցվել են 20-րդ դարում։

## Լիճը մշակույթում
Deep Purple երաժշտական խմբի Smoke on the Water («Ծուխը ջրի վերևում») երգը ձայնագրվել է 1971 թվականին այն իրադարձությունների տպավորությունների ներքո, որոնք այդ ժամանակ տեղի են ունեցել Ժնևի լճի ափին գտնվող Մոնտրյո քաղաքում։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լճեր
Կատեգորիա:Սահմանային լճեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լճեր
Պինեբերգ (շրջան)

**Պինեբերգ ** (), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Պինեբերգ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 664,11 կմ2։ Բնակչությունը 299 392 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 450 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 01 0 56 է։ Շրջանում 49 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ
 
մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Դալգով Դյոբերից

**Դալգով Դյոբերից** (), քաղաք Գերմանիայի Բրանդենբուրգ երկրամասում։

Գտնվում է Հաֆելլանդ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը 8636 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների)։ Զբաղեցնում է 65,94 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *12 0 63 056*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Օյսկիրխեն (շրջան)

**Օյսկիրխեն ** (), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Օյսկիրխեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1248,86 կմ2։ Բնակչությունը 191 593 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 153 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 05 3 66 է։ Շրջանում 11 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ
 
մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Հերֆորդ (շրջան)

**Հերֆորդ ** (), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Հերֆորդ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 450,08 կմ2։ Բնակչությունը՝ 249 538 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 554 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 05 7 58։ Շրջանում 9 համայնք կա։

**Քաղաքներ և համայնքներ**
*Херфорд (64 278)
*Бюнде (44 645)
*Лёне (40 212)
*Энгер (20 015)
*Хидденхаузен (19 982)
*Флото (19 381)
*Кирхленгерн (16 149)
*Шпенге (15 005)
*Рёдингхаузен (9871)

## Ծանոթագրություններ
 
մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Զաալ (շրջան)

**Զաալ ** (), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Հալե քաղաքը։ Զբաղեցնում է 605,90 կմ2։ Բնակչությունը՝ 76 521 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 126 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 15 2 65։ Շրջանում 40 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ
 
մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Ունստրուտ-Հայնիխ (շրջան)

**Ունստրուտ-Հայնիխ ** (), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Մյուլհաուզեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 975,48 կմ2։ Բնակչությունը՝ 113 962 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 117 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 16 0 64։ Շրջանում 47 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ

մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Դուրա-Եվրոպոս

մինի|Բաալա տաճարի ավերակները Դուրա-Եվրոպոսում
**Դուրա-Եվրոպոս**, պատմական քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դեյր-էլ-Զորի մարզում, Եփրատի միջին հովտում։ Հիմնադրել է Սելևկոս I թագավորը մ․թ․ա․ մոտ 300 թվականին, Դուրա քաղաքի տեղում։ Մ․թ․ա․ 2-րդ դարի կեսին եղել է պարսկական թագավորության, իսկ մ․թ․ա. 165 թ-ից՝ Հռոմի տիրապետության տակ։ Ասորիքի, Իրանի ու Միջագետքի միջև հանդիսացել է քարավանային առևտրի կենտրոն։ Պահպանվել են պարսկական, հռոմեական և Սասանյանների տիրապետության շրջանում կառուցված ամրություններ, տաճարներ։ Պեղումները կատարվել են 1922—1937 թթ.-ին (ընդհատումներով)։ Գտնվել են հունարեն, լատիներեն, արաբերեն վավերագրեր։

Կատեգորիա:Սիրիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ասիայի անհետացած քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Լյուդվիգսլուստ (շրջան)

**Լյուդվիգսլուստ ** (), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Լյուդվիգսլուստ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 2.517 կմ2։ Բնակչությունը 127 949 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 51 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 13 0 54 է։ Շրջանում 89 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ
 
մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Հյուսիսը Հարավի դեմ

**«Հյուսիսը Հարավի դեմ»** (ֆր. Nord contre Sud), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի արկածային վեպը, որը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Գրվել է 1887 թվականին։

## Հրատարակում
Վեպի առաջին հրատարակումը կայացել է Էտցելի «Magasin d’Éducation et de Récréation» ամսագրում՝ 1887 թվականի հունվարի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 1-ը։ Առանձին հրատարակությամբ սկզբնապես լույս է տեսել երկու գրքով՝ առաջինը 1887 թվականի մայիսի 26-ին, իսկ երկրորդը՝ նույն թվականի նոյեմբերի 14-ին։

1887 թվականի նոյեմբերի 17-ին լույս է տեսել վեպի պատկերազարդ հրատարակումը (Լեոն Բենետի 85 պատկերազարդումներով)։ Դա «Անսովոր ճանապարհորդություններ»–ի քսաներկուերորդ «երկակի» հատորն էր։

## Սյուժե
Գրքի գործողությունները տեղի են ունենում Ֆլորիդայում՝ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։

## Բովանդակություն
Գիրքը բաժանված է երկու մասի և երեսունմեկ գլուխների։
225px|մինի|Նկարազարդում գրքից

### Մաս առաջին
* *Գլուխ առաջին*. «Շաննոն» շոգենավի տախտակամածին։ 
* *Գլուխ երկրորդ*. Կէմդլես-Բեյ։
* *Գլուխ երրորդ*. Քաղաքացիական պատերազմ։
* *Գլուխ չորրորդ*. Բարբանկների ընտանիքը։
* *Գլուխ հինգերորդ*. Սև ծովածոցը։
* *Գլուխ վեցերորդ*. Ջեքսոնվիլ։
* *Գլուխ յոթերորդ*. Վտանգին ընդառաջ։
* *Գլուխ ութերորդ*. Վերջին ստրկուհին։
* *Գլուխ իններորդ*. Սպասում։ 
* *Գլուխ տասներորդ*. Մարտի 2-ի ցերեկը։
* *Գլուխ տասնմեկերորդ*. Մարտի 2-ի երեկոն։ 
* *Գլուխ տեսներկուերորդ*. Հաջորդ վեց օրը։ 
* *Գլուխ տասներեքերորդ*. Մի քանի ժամվա ընթացքում։
* *Գլուխ տասնչորսերորդ*. Սենտ-Ջոնս գետի վրա։ 
* *Գլուխ տասնհինգերորդ*. Դատ։

### Մաս երկրորդ
* *Գլուխ առաջին*. Առևանգումից հետո։ 
* *Գլուխ երկրորդ*. Հանելուկային գործողություն։ 
* *Գլուխ երրորդ*. Նախօրեին։ 
* *Գլուխ չորրորդ*. Հյուսիս-արևելյան քամի։ 
* *Գլուխ հինգերորդ*. Քաղաքի գրավումը։ 
* *Գլուխ վեցերորդ*. Սենտ-Օգաստին։ 
* *Գլուխ յոթերորդ*. Մահացողի վերջին խոսքերը։ 
* *Գլուխ ութերորդ*. Կէմդլեն-Բեյից մինչև Վաշինգտոն լիճը։ 
* *Գլուխ իններորդ*. Նոճենիների անտառը։ 
* *Գլուխ տասներորդ*. Հանդիպում։ 
* *Գլուխ տասնմեկերորդ*. Էվերգլեյդս։ 
* *Գլուխ տասներկուերորդ*. Ականջ դրված խոսակցություն։ 
* *Գլուխ տասներեքերորդ*. Երկակի կյանք։ 
* *Գլուխ տասնչորսերորդ*. Փախուստ։ 
* *Գլուխ տասնհինգերորդ*. Երկու եղբայր։ 
* *Գլուխ տասնվեցերորդ*. Եզրափակում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Վեպի անվանման առաջին տարբերակը՝ «Վերջին ստրկուհին», այնուհետև՝ «Հյուսիս և Հարավ։»
* Ստեղծագործության գործողությունները տեղի են ունենում 1862 թվականին ԱՄՆ-ում՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Север против Юга» в Лаборатории Фантастики
* «Север против Юга» на Bookmate.com

Կատեգորիա:1877 վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:1887 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Ասեմբլեր

**Ասեմբլեր լեզու** ()՝ ցածր մակարդակի ծրագրավորման լեզու, մեքենայական լեզվի սիմվոլիկ ներկայացնում։ Ասսեմբլերը թույլ է տալիս գրել կարճ և արագ կատարվող ծրագրեր, մեծ մասամբ ասսեմբլերով գրվում են այնպիսի ծրագրեր, որոնք ապահովում են մեքենայական մասի արդյունավետությունը։

## Առավելությունները և թերությունները
### Առավելությունները
* Ասսեմբլեր լեզուն թույլ է տալիս գրել ամեաարագ և փոքր ծրագիր, որը ընդհանրապես հնարավոր է գրել տվյալ պրոցեսորի համար։
* Ասսեմբլեր լեզվի օգնությամբ ստեղծվում են մեքենայից կախված ենթածրագրեր նախաթարգմանիչի () համար։
* Ասսեմբլեր լեզուն օգտագործվում է BIOS-ի համար հանգույցներ () ստեղծելիս։
* Ասսեմբլեր լեզուն շատ հաճախ օգտագործվում է սարքերի դրայվերներ ստեղծման ժամանակ։

### Թերությունները
* Ասսեմբլերը ցածր մակարդակի ծրագրավորման լեզու է, ուստի նրանով գրված ծրագրերը ավելի բարդ են ընթերցվում և դժվար է հասկանալ, քան բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզվով գրված ծրագրերը։
* Ծրագիրը կազմված է շատ «փոքր» տարրերից՝ մեքենայական հրամաններից, որոնք բարդեցնում են ծրագրավորման գործընթացը, հաճախացնում սխալվելու հավանականությունը։
* Բացակայում է ծրագրի տեղափոխության հնարավորությունը մի համակարգչից դեպի այլ համակարգիչ։
 
## Օգտագործումը
Եթե, որպես ծրագրավորման լեզվի առաջին սերունդ համարենք մեքենայական կոդը, ապա ասսեմբլեր լեզուն կարելի է համարել ծրագրավորման լեզուների երկրորդ սերունդ։ Ասսեմբլեր լեզվի մի շարք թերությունները բերեցին ծրագրավորման լեզուների երրորդ սերնդի առաջացմանը, որոնք կոչվեցին բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզուներ։ Հենց բարձր ծրագրավորման լեզուները և իրենց ժառանգներն են, որ հիմնականում օգտագործվում են ներկայիս ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների արդյունաբերությունում։
Ասսեմբլեր լեզվով գրվում են ծրագրեր կամ ծրագրի հատվածներ այն դեպքում, երբ հատկապես խիստ անհրաժեշտ է արագագործությունը։

## Շարահյուսությունը
Ասսեմբլեր լեզվի շարահյուսությունը տվյալ պրոցեսորին բնորոշ համակարգային հրամաններն են։

### Հրամանների համակարգ
Ասսեմբլեր լեզվում հրամանների համակարգը բաժանվում է հետևյալ հիմնական խմբերի՝
* Տվյալների տեղափոխման հրամաններ (`mov`, `push` և այլն)
* Թվաբանական հրամաններ (`add`, `inc` և այլն)
* Տրամաբանական հրամաններ (`or`, `and` և այլն)
* Ղեկավարությունը փոխանցող հրամաններ (`jmp`, `loop` և այլն)
* Ընդհատման հրամաններ (`int` և այլն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ներկառուցված համակարգեր
Միլովեր Լանդ

մինի|աջից

**Միլովեր Լանդ** (), քաղաք Գերմանիայի Բրանդենբուրգ երկրամասում։

Գտնվում է Հաֆելլանդ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը 4601 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների)։ Զբաղեցնում է 160,48 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *12 0 63 189*։

Քաղաքը ստորաբաժանվում է 17 քաղաքային շրջանի։

## Պատկերասրահ

Wappen Vieritz.png| 
DEU Milow (Milower Land) COA.svg| 
DEU Großwudicke COA.png| 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Իսպանա-ամերիկյան պատերազմ (1898)

[մինի|Ամերիկյան ծովայինները [Գուանտանամո|Գուանտանամոյի ծովածոցում]]
**Իսպանա-ամերիկյան պատերազմ** (, , ֆիլ.՝ *Digmaan Espanyol-Amerikano* կամ՝ *Giyera Espanyol-Amerikano*), զինված հակամարտություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իսպանիայի Թագավորության միջև։ Տեղի է ունեցել 1898 թվականին։

ԱՄՆ հատուկ հետաքրքրություն էր ցուցաբերում Իսպանիային պատկանող Կուբայի, Ֆիլիպինների և Պուերտոնիկոյի նկատմամբ՝ որպես Լատինական Ամերիկայի և Ասիայի երկրներ ներթափանցելու հենակետերի։ ԱՄՆ-ն օգտագործեց իսպանական տիրապետության դեմ Կուբայում (1895 թ.) և Ֆիլիպիններում (1896 թ.) սկսված ազգային-ազատագրական ապստամբությունները։ Ապրիլի 21-ին, դիվանագիտական հարաբերությունների խզումից հետ  Միացյալ Նահանգները ռազմական գործողություններ սկսեց Իսպանիայի դեմ։ Պատերազմը տևեց ընդամենը 3,5 ամիս։ Ռազմական տեսակետից ծայրահեղ վատ վիճակում գտնվող Իսպանիան պարտություն կրեց։

Փարիզի հաշտության պայմանագրով (դեկտեմբերի 10, 1898 թ.) Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ստացավ Պուերտո Ռիկոն, Գուամը և Ֆիլիպինյան կղզիները։ Միացյալ Նահանգների կառավարող շրջանները դրժեցին Ֆիլիպիններին ազատություն տալու խոստումը և ճնշեցին ազգային-ազատագրական շարժումը։ Կուբան ձևականորեն հայտարարվեց անկախ, սակայն փաստորեն վերածվեց ամերիկյան գաղութի։

Կատեգորիա:Իսպանիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատերազմներ
Կատեգորիա:1898 Իսպանիայում
Կատեգորիա:Իսպանիա-ԱՄՆ հարաբերություններ
Աստիճանացանց

**Աստիճանացանց**՝ քարտեզի (գլոբուսի) վրա միջօրեականների ու զուգահեռականների հատումից առաջացած ցանց։ Աշխարհագրական քարտեզը և գլոբուսը, պատած են նուրբ ցանցով։ Դա երկրի աստիճանացանցն է։ Այն կազմված է միջօրեականներից և զուգահեռականներից, որոնք բաժանված են աստիճանների։ Միջօրեականները հատվում են Երկրի բևեռներում՝ Հյուսիսային բևեռում և Հարավային բևեռում։ Բոլոր միջօրեականները նույն երկարությունն ունեն։ Ըստ միջօրեականների որոշում են տվյալ վայրի աշխարհագրական երկայնությունը։ Զուգահեռականները «գոտևորում» են Երկիրը։ Ի տարբերություն միրջօրեականների, դրանք չեն հատվում և ունեն տարբեր երկարություն․ որքան հեռու են բևեռներից, այնքան երկար են։ Ամենաերկար զուգահեռականը կոչվում է հասարակած և ունի 40075160 կմ երկարություն։ Հասարակածը հավասար հեռավորության վրա է գտնվում բևեռներից և երկիրը բաժանում է Հյուսիսային ու Հարավային կիսագնդերի։
Լոնդոնում գտնվող Գրինվիչի աստղադիտարանով անցնող միջօրեականը գիտնականներն ընդունում են որպես սկզբնական միջօրեական (0°)։ Դրանից են սկսում միջօրեականների հաշվարկը։ Ըստ միջօրեականների որոշում են տվյալ վայրի աշխարհագրական երկայնությունը։ Գրինվիչի միջօրեականից արևելք ընկած բոլոր վայրերն ունեն արևելյան երկայնություն, իսկ արևմուտք ընկածները՝ արևմտյան երկայնություն։

Զուգահեռականների հաշվարկը կատարվում է հասարակածից։ Ըստ զուգահեռականների որոշում են տվյալ վայրի աշխարհագրական լայնությունը։ Երկրի մակերևույթի՝ հասարակածից հյուսիս գտնվող բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնություն, հարավ գտնվողները՝ հարավային լայնություն։ Լայնություններն ու երկայնություններն աշխարհագրական կոորդինատներ են, որոնք որոշում են կետերի դիրքը Երկրի մակերևույթի վրա։

Կատեգորիա:Քարտեզագրություն
66-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**66-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 66°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։ 
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում 24 ժամ 00 րոպե՝ ամառային և 2 ժամ 47 րոպե՝ ձմեռային արևադարձերի ժամանակ։
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 2680 կմ է։ 
Երկարությունը 16 346 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 40․8%-ը։
## Աշխարհի շուրջ
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք
:
## Տե'ս նաև`
* 65-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 67-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 66-րդ հարավային զուգահեռական

Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Կարո Իսպիրյան

**Կարո Ասատուրի Իսպիրյան** (), հայ խորհրդային ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1974)։

## Կենսագրություն
1958 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը 1958 թվականից աշխատում է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում։ Աշխատանքները վերաբերում են անցումային ճառագայթման, ֆոտոծնման, քվանտային էլեկտրադինամիկայի տեսական և փորձառական հարցերին։ Հայ ֆիզիկոսների խմբի հետ առաջիններից մեկն է հայտնաբերել և ուսումնասիրել բարձր էներգիայի մասնիկների ռենտգենյան անցումային ճառագայթումը շերտավոր միջավայրում։ Այդ ուսումնասիրությունների հիման վրա կառուցվել են անցումային ճառագայթման դետեկտորի տարբեր տեսակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
68-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**68-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան 
կետերի հետ 68°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։ 
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
## Ցերեկվա տևողությունը
Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։ 
Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։
## Բնութագրական տվյալներ
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 2456 կմ է։ 
Երկարությունը 15 056 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 37․6%-ը։
## Աշխարհի շուրջ
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք
:
## Տե'ս նաև`
* 69-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 67-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 68-րդ հարավային զուգահեռական

Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Կյուբախ

** Կյուբախ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Այխախ Ֆրիդբերգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4038 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 37,57 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 7 71 144*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
.cw

**.cw**-ն Կյուրասաոյի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։ Այն ստեղծվել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։ Այն ուժի մեջ է մտել 2012 թվականի փետրվարի 1-ից։

## Ծանոթագրություններ

am
Նատրիումի հիդրոդիֆտորիդ

**Նատրիումի հիդրոդիֆտորիդ**, անօրգանական միացություն՝ NaHF2 բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։

## Ստացումը
* Ստացվում է նատրիումի ֆտորիդի և ֆտորաջրածնի փոխազդեցությունից
::\mathsf{ NaF + HF \ \xrightarrow{}\ NaHF_2 }

## Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=0,345 նմ, c=1,39 նմ, Z=3։

Լուծվում է ջրում, բայց չի լուծվում օրգանական լուծիչներում։

## Քիմիական հատկությունները
* Միջին ջերմաստիճաններում քայքայվում է.
::\mathsf{ NaHF_2 \ \xrightarrow{270^oC}\ NaF + HF\uparrow }

## Կիրառումը
* Օգտագործվում է պլավիկյան թթվի արտադրության մեջ։
* Օգտագործվում է ապակու արտադրության մեջ։

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — 623 с.
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1992. — Т. 3. — 639 с. — ISBN 5-82270-039-8.
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 2-е изд., испр. — М.-Л.։ Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
* Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* CRC Handbook of Chemistry and Physics. — 89th Edition. — Taylor and Francis Group, LLC, 2008-2009.
* Химический энциклопедический словарь / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1983. — 792 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Ֆտորիդներ
Կատեգորիա:Ջրածնային միացություններ
Բայնգրիս

** Բայնգրիս** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Այխշտետ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 8748 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 100,13 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 1 76 114*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Հաֆելի Բրանդենբուրգ

**Հաֆելի Բրանդենբուրգ** (), քաղաք Հաֆել գետի վրա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգ երկրամասում։ Բրանդենբուրգ երկրամասի ամենահին քաղաքն է։

Զբաղեցնում է 228,80 կմ² տարածք։ Քաղաքը տարածքով ամենամեծն է Բրանդենբուրգում։ Բնակչությունը 71 778 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 51 000*։

Քաղաքը ստորաբաժանվում է 6 քաղաքային համայնքների։

## Ժողովրդագրություն

## Հայտնի բնակիչներ
* Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Ռյուստով (1821—1878) — գերմանացի և շվեյցարացի ռազմական տեսաբան, պատմաբան
* Լյուդվիգ Կրոնեկ (1837—1891) — հանրահայտ դերասան
* Պաուլ Հաուսեր (1880—1972) — ռազմական գործիչ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Katharinen_Pauli_Brandenburg.jpg| Կատերինայի և Պավելի եկեղեցի
Պատկեր:Gotthardkirche Brandenburg 2.jpg| Սուրբ Գոթա եկեղեցի
Պատկեր:Dom Brandenburg.jpg| Մայր տաճար
Պատկեր:Brandenburg an der Havel-1700.jpg| Բրանդենբուրգ
Պատկեր:Juedischerfriedhof_Brandenburg.jpg| Հրեական գերեզմանատան հուշատախտակ
Պատկեր:BRBHavel asv2022-07 img11 Rathaus.jpg|Ռոլանդի արձանը
Պատկեր:Broesedenkmal_Brandenburg.jpg|Իոհան Բրյոզեի արձանը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
We Still in This Bitch

«**We Still in This Bitch**», ամերիկացի ռեփեր B.o.B-ի երգն է, համագործակցությամբ ռեփերներ T.I.-ի և Ջուսի Ջեյի հետ։ Այն թողարկվել է 2013 թվականի հունվարի 8-ին, որպես B.o.B-ի «Underground Luxury» կոչվող երրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը գրվել է B.o.B-ի, T.I.-ի, Ջուսի Ջեյի և Mike Will Made It-ի կողմից, վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է։

## Թողարկում
Երգի պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի նոյեմբերի 7-ին, իսկ նույն ամսում այն ընդգրկվել է B.o.B-ի «Fuck Em We Ball» միքսթեյպում։ 2013 թվականի հունվարի 8-ին երգը թողարկվել է որպես նրա «Underground Luxury» ալբոմի առաջին սինգլ։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի հունվարի 13-ին MTV-ի եթերում, իսկ այնուհետև տեղադրվել է B.o.B-ի ՅուԹուբի պաշտոնական էջում։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջի հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:B.o.B երգեր
Կատեգորիա:T.I. երգեր
Կատեգորիա:Ջուսի Ջեյի երգեր
Վալտինգ

**Վալտինգ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Այխշտետ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 2366 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը 39,77 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 1 76 165*։

Կոմունան ստորաբաժանվում է 7 գյուղական համայնքների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պարող քարաթռչնակ

**Պարող քարաթռչնակ**, (Oenanthe isabelliina ), կեռնեխների ընտանիքի թռչուն։

## Բնակություն
Բևադրող-չվող է, տարածված։ Բնակվում է չոր լեռնատափաստաններում։

## Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը 16,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 27-31 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 30-31 գ. փետրածածկը բաց գույնի է, կտուցը՝ երկար, կեցվածքը՝ ուղղաձիգ, թևատակը՝ բաց գույնի, պոչը՝ դարչնագույն լայն շերտով։ Բնադրման շրջանում հասունը վերևից մոխրավուն դարչնագույն-դեղին է, ներքևից՝ շատ բաց նարնջագույն-դարչնագույն կամ մոխրագույն-դարչնագույն, հետբնադրման շրջանում՝ ավելի բաց և ավելի դեղին։ Թևի վերևը բաց գույնի լայն երիզներով է։ Երիտասարդի մարմնի վերին մասը, կոկորդը, կուրծքը թույլ մուգ խայտերով են։ Արագավազ է, վազելիս հաճախ կանգ է առնում՝ շրջապատը զննելու։

## Պատկերասրահ

Oenanthe monticola 1.jpg
Northern wheatear male09.JPG
White crowned wheatear2 easton.jpg
Hoodedwheateronstone.JPG
Oenanthe isabellina MHNT.ZOO.2010.11.190.20.jpg |*Oenanthe isabellina* 


Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Ֆիլետինո

**Ֆիլետինո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում, պրովինցիա Ֆրոզինոնեում։ Բնակչությունը կազմում է 551 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), խտությունը կազմում է 7 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 78 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։

2011 թվականի օգոստոսին քաղաքապետ եղավ Ֆիլետտինո Լուկա Սելլարը, նա համաձայն չէր կառավարության քաղաքականությունը ամրապնդել բնակավայրեր, բնակչությունը պակասեց, հազար մարդ հռչակեց «անկախություն» Իտալիայից, նաև հռչակեց իրեն իշխանություն և սկսեց տպել իրենց գումարները, որը կոչվում էր «ֆիորիտո»։

## Պատկերասրահ

Map of comune of Filettino (province of Frosinone, region Lazio, Italy).svg
Filettino kerkhof II.JPG
Filettino kerkhof.JPG
Filettino stairs.JPG
Filettino view I.JPG
Filettino view II.JPG
Filettino view.JPG
AfricaMap1.jpg


## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:0
  bar:1871 from:0 till:2670
  bar:1881 from:0 till:2299
  bar:1901 from:0 till:2532
  bar:1911 from:0 till:2749
  bar:1921 from:0 till:2842
  bar:1931 from:0 till:2243
  bar:1936 from:0 till:1834
  bar:1951 from:0 till:1180
  bar:1961 from:0 till:788
  bar:1971 from:0 till:742
  bar:1981 from:0 till:675
  bar:1991 from:0 till:614
  bar:2001 from:0 till:550
PlotData=
  bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2670 fontsize:S text:2.670 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2299 fontsize:S text:2.299 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2532 fontsize:S text:2.532 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2749 fontsize:S text:2.749 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2842 fontsize:S text:2.842 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2243 fontsize:S text:2.243 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1834 fontsize:S text:1.834 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1180 fontsize:S text:1.180 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 788 fontsize:S text:788 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 742 fontsize:S text:742 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 675 fontsize:S text:675 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 614 fontsize:S text:614 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 550 fontsize:S text:550 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմը
*Հեռախոս։ 0775 581832
*Էլ-փոստ։ info@comunefilettino.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.principatodifilettino.eu/site/ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պորչինսկու ժայռային մողես

**Պորչինսկու ժայռային մողես** (), Քուռի ժայռային մողես, Պորչինսկու դարեվսկիա, Քուռի գարեվսկիա, իսկական մողեսների ընտանիքի Դարևսկիա ցեղի տեսակ։ Հայաստանում հանդիպում է Տավուշի և Լոռու մարզերում։ Բնակվում է ժայռային և խիստ քարքարոտ վայրերում, շինությունների պատերի ճեղքերում, թփուտային, նոսրանտառային, անտառային ու տափաստանային բուսականությամբ ցածրադիր վայրերում։ 
## Արտաքին տեսք
Բարեկազմ, տափակ մարմնով փոքր մողես է. երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (2,5-6,7 սմ), պոչը գրեթե կրկնակի երկար է, ինքնահատվող։ Գլուխը տափակ է՝ ծածկված խոշոր վահանիկներով։ Մեջքային մակերեսը ծածկված է միանման, մանր, ոսպանման թեփուկներով, կողմնային մակերեսի թեփուկներն ավելի խոշոր են։ 
## Մեջք
Մեջքի գունավորումը խայտաբղետ է. գերիշխում են գորշ, ձիթապտղագույն ու շագանակագույն երանգները։ Մեջքի երկայնքով ձգվում է սև, տձև, երկայնակի ձգված բծերից բաղկացած, գրեթե ողջ մեջքով տարածված լայն նախշ, որը կարող է աննկատ դառնալ մարմնի հետևի հատվածում։ Կողմնային գրեթե սև զոլերը ձևավորված են միաձուլված օղանման խալերից, որոնցից 1-4 երկայնակի շարքերն ունեն բաց գույնի սպիտակավուն կենտրոնական խալ և մուգ, գրեթե սև եզրագիծ։ Վերևի շարքի խալերի եզրագիծը կտրտված է, ինչը կողմնային գոլերի վերին եզրին տալիս է ատամնաձև տեսք։ Եզրային շարքի սպիտակ գծերը միավորվելով ձևավորում են սպիտակ երկայնակի գիծ։ 
## Կողմնային գիծ
Կողմնային գծի կրծքային հատվածում կան կապույտ խալեր։ Որովայնային մակերեսը ծածկված է 6 երկայնակի շարքեր ձևավորող խոշոր ու լայն վահանիկներով։ Զուգավորման շրջանում արուների վահանիկներն ունենում են վառ դեղին գունավորում, իսկ եզրայինները կրում են վառ կապույտ խալեր։ 
## Հատկություններ
Կարող է հանդիպել համտեղ հայկական, Դալի, Ռոստոմբեկովի ու Ռադդեի ժայռային մողեսների հետ, որոնցից տարբերվում է գունավորմամբ և թեփուկավորման առանձնա¬ հատկություններով։ 
## Սնունդ
Սնվում է մանր հոդվածոտանիներով և փափկամարմիններով, նաև մանր մողեսներով։ Առանձնասեռ է. զուգավորումը տեղի է ունենում մայիս-հունիսին։ Հունիսի վերջ-հուլիսի սկզբին էգը դնում է 2-5 ձու (12 x 6 մմ)։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի կեսերից սեպտեմբերի սկիզբը։

Կատեգորիա:Մողեսներ
73-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**73-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 73°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։

Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։

## Ցերեկվա տևողությունը
Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։

Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։

## Բնութագրական տվյալներ
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 1858 կմ է։

Երկարությունը 11753 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 29․3%-ը։

## Աշխարհի շուրջ
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք
:
## Տես նաև
* 72-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 74-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 73-րդ հարավային զուգահեռական

Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Խորհուրդների համամիութենական համագումար (ԽՍՀՄ)

**Խորհուրդների համամիութենական համագումար**, պետական իշխանության բարձրագույն մարմինը Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կազմավորումից մինչև Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն 1936 թվականի սահմանադրության ընդունումը։ Կազմավորվել է միութենական բոլոր հանրապետությունների խորհուրդների ներկայացուցիչներից, հետևյալ նորմաներով՝ 25 հազար ընտրողներից մեկ դեպուտատ՝ քաղաքական սովետներից, 125 հազար բնակչից մեկ դեպուտատ՝ նահանգային (մարզային, երկրամասային) և հանրապետական խորհուրդների համագումարներից։ Խորհուրդների համամիութենական համագումարի պատգամավորներն ընտրվում էին նահանգային (մարզային, երկրամասային), ինքնավար հանրապետության, հանրապետական խորհուրդների համագումարներում, իսկ նահանգային (մարզային, երկրամասային) բաժանում չունեցող հանրապետություններում՝ անմիջականորեն հանրապետության խորհուրդների համագումարում։ Խորհուրդների համամիութենական համագումարի բացառիկ տնօրինությանն էին վերապահված՝ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության սահմանադրության սկզբունքների փոփոխումը, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կազմում նոր հանրապետությունների ընդունումը, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության ժողովրդական տնտեսության զարգացման հեռանկարային պլանների և պետական բյուջեի հիմունքների և ընթացիկ օրենսդրության ընդհանուր սկզբունքների սահմանումը։ Խորհուրդների համամիութենական համագումարը որոշում էր պետական բոլոր մարմինների գործունեության ուղղությունը, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կազմում Կենտրոնական գործադիր կոմիտե։ Մինչև 1936 թվականը գումարվել է Սովետների համամիութենական 8 համագումար. 
 1. համագումար, 1922 թվականի դեկտեմբեր 
 2. համագումար, 1924 թվականի հունվար-փետըրվար
 3. համագումար, 1925 թվականի մայիս 
 4. համագումար, 1927 թվականի ապրիլ 
 5. համագումար, 1929 թվականի մայիս 
 6. համագումար, 1931 թվականի մարտ 
 7. համագումար, 1935 թվականի հունվար-փետրվար 
 8. համագումար, 1936 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր
 Համագումարներում քննարկվել են սահմանադրական, պետական կառուցվածքի, տնտեսական, մշակութային, արտաքին քաղաքականության են կարևոր հարցեր։ Սովետների համամիութենական ուրերորդ արտակարգ համագումարը հաստատեց Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության 1936 թվականի սահմանադրությունը, որով Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության պետական իշխանության բարձրագույն մարմին հռչակվեց Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության Գերագույն խորհուրդը։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
ՂԷԱ Գրապալատ

**Գրապալատ** կամ **ՂԷԱ Գրապալատ** () բոլոր ոճերով հայկական, լատինական, կիրիլյան և հունական այբուբենների բոլոր անհրաժեշտ գրանշանները, այդ թվում՝ այբուբենների լրակազմը, կետադրական նշանները, թվանշաններն ու մաթեմատիկական գործողությունների հիմնական նշանները պարունակող Յունիկոդ տառատեսակ։ Տառատեսակում առկա են բոլոր 4 ոճերը՝ սովորական, թեք, թավ և թավ թեք։ Տառատեսակի բոլոր ոճերը պարունակում են նշված այբբենական համակարգերի անհրաժեշտ կցագրերը։ Տառատեսակով ներկայացված տեքստերն ընթեռնելի են թե էկրանից, թե տպագրված վիճակում, և հայերեն առոգանական նշանները տեղադրվում են համապատասխան ձայնավորի վրա։

Տառատեսակը նախագծել է Էդիկ Ղաբուզյանը, հետագայում Հայաստանի կառավարության կողմից հաստատվել է Հայաստանի պետական պաշտոնական փաստաթղթաշրջանառությունում պարտադիր կիրառման համար, հանդիսանում է Հայաստանի սեփականությունն ու անարգել կարող է ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց կողմից կիրառվել էլեկտրոնային տեղեկատվական հաղորդակցման համակարգերում։

## Պատմություն
Տառատեսակը ստեղծվել է Էդիկ Ղաբուզյանի կողմից 2008 թվականին։ Նույն թվականին ներկայացվել է «Գրանշան» ոչ լատինական տառատեսակների միջազգային մրցույթին և արժանացել առաջին կարգի մրցանակի առանց ծայրատների հայկական շարվածքային տառատեսակների անվանակարգում։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 24֊ին ՀՀ կառավարության N 1259֊Ն որոշմամբ դարձել է Հայաստանի Հանրապետության պետական պաշտոնական փաստաթղթաշրջանառությունում պարտադիր կիրառման համար նախատեսված տառատեսակ։ Այն նաև միևնույն որոշմամբ դարձել է Հայաստանի Հանրապետության սեփականություն և անարգել կարող է ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց կողմից կիրառվել էլեկտրոնային տեղեկատվական հաղորդակցման համակարգերում։

## Յունիկոդի ընդգրկում
Տառատեսակը պարունակում է հայկական, լատինական, կիրիլյան և հունական գրերի բոլոր գրանաշաններն, ներառյալ՝ այբուբենների լրակազմը, կետադրական նշանները, թվանշաններն ու մաթեմատիկական գործողությունների հիմնական նշանները։ Տառատեսակում իրականացված են կետաշտկում () և ծոցավորում (), որոնց շնորհիվ տառատեսակով ներկայացված տեքստերն ընթեռնելի են թե էկրանից, թե տպագրված վիճակում, և հայերեն առոգանական նշանները տեղադրվում են համապատասխան ձայնավորի վրա։

## Ոճեր
Տառատեսակում առկա են բոլոր 4 ոճերը՝ սովորական, թեք, թավ և թավ թեք ()։ Տառատեսակի բոլոր ոճերը պարունակում են հայկական, լատինական, կիրիլյան, հունական գրերի անհրաժեշտ կցագրերը։

Տառատեսակը կիրառելի է ինչպես Վինդոուզով, այնպես էլ Լինուքսով և ՕԷս Տաս օպերացիոն համակարգերում։

## Տես նաև
* ՂԷԱ Մարիամ
* Արիան ԱՄՅու
* DejaVu տառատեսակներ
* Հայերեն տառատեսակներ
* Յունիկոդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերեն տառատեսակներ
Հեփբերգ

մինի|աջից

** Հեփբերգ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Այխշտետ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2450 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 4,16 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 1 76 131*։

Քաղաքը ստորաբաժանվում է 5 քաղաքային շրջանի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
ՀԽՍՀ Գների պետական կոմիտե

**ՀԽՍՀ Գների պետական կոմիտե**, գնագոյացման միութենական-հանրապետական մարմին նախկին Խորհրդային Հայաստանում։ Ստեղծվել է 1970 թվականի փետրվարին։ Ունեցել է ծանր արդյունաբերության, մթերային և արդյունաբերական ապրանքների, կոմունալ ու կենցաղային ծառայությունների, գյուղատնտեսական արտադրանքի և ընդհաևուր տևտեսական ու տնտեսության բաժիններ։

Իր խնդիրն է համարել գների համակարգի և գնագոյացման մեթոդների մշակումն ու կատարելագործումը՝ այդ կերպ փորձելով նպաստել տնտեսական իրականացմանը, արտադրության առանձին ճյուղերի տեխնիկական առաջընթացին, արտադրանքի որակի բարձրացմանը, ծախսերի իջեցմանը, փոխանակելի արդյունքների համար միասնական գների ապահովմանը, մեծածախ ու մանրածախ գների և դրույքների միջև եղած անհամապատասխանությանը վերացմանը, գնագոյացման մեջ պլանաչափության արմատավորմանը, արտադրության պայմանների փոփոխության և արտադրանքի առանձին տեսակների իրացման համեմատ՝ գործող գների վերանայմանը, գները և դրույքները սահմանելիս՝ պետական կարգապահության ամրապնդմանը։

Գների պետական կոմիտեի նախագահ են եղել Բաբկեն Սարկիսովը և Գրիգոր Հարությունյանը։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ տնտեսություն
Խիխոն

**Խիխոն** (իսպաներեն Gijón), ծովափնյա արդյունաբերական քաղաք Իսպանիայում՝ Աստուրիա ինքնավար երկրամասում։ Ընկած է Բիսկայան ծոցի ափին՝ Աստուրիայի վարչական կենտրոն Օվիեդոյից 24 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։ Նավահանգիստը խոշորագույններից մեկն է Իսպանիայի հյուսիսում։ Քաղաքի բնակչությունը մոտավորապես 280000 մարդ է։

## Պատմություն
Խիխոնի ներկայիս տարածքում ու շրջակայքում մարդիկ ապրել են դեռ վաղնջական ժամանակներում։ Վաղ միջնադարյան տեքստերում քաղաքը հիշատակված է «Խիխիա» անվանումով։ Այն եղել է հռոմեական կարևոր քաղաք։ Անվանումը սկզբնապես տրվել է այն ոչ  մեծ թերակղզուն, որ ներկայումս Սիմադևիլիա է կոչվում և ընկած է երկու լողափերի միջև, որոնցից մեկում հիմա գտնվում է ռեկրեացիոն նավահանգիստ։ Իսպանիայի հյուսիսի կարևոր նավահանգիստը կոչվում է Էլ Մուսել։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Աստրիական ափի կենտրոնական հատվածում, ծովի մակերևույթից 513 մետր բարձրության վրա (Picu San Martin) և 672 մետր բարձրության վրա (Peña de los Cuatro Jueces), սահմանակից է արևմուտքում Կառենիոյին, արևելքում՝ Վիլյավիսիոսային, իսկ հարավում՝ Սիերոյին ու Լյաներային։

Խիխոնի մի մասը գտնվում է Սիմադևիլիա թերակղզու վրա։ Ոչ հեռու գտնվում են Օվիեդո և Ավիլես քաղաքները։

## Կլիմա
Կլիման ատլանտիկական է՝ տաք ամառներ ինչպես արևային, այնպես էլ ամպամած օրերով։ Ձմեռներ անձրևային և քամոտ, երբեմն ձյուն է գալիս։ Խոնավությունը շատ բարձր է։

## Տեսարժան վայրեր
* Պարկապզուկի թանգարան (The Museo de la Gaita)
* Կորիդայի առևտրական, հետիոտնային փողոց (Corrida)
* Ռևիլիախիխեդոյի դղյակ- միջազգային արվեստի կենտրոն (Revillagigedo) 
* Խովելիանոսի թանգարան (de Jovellanos) 
* Բարխոլայի թանգարան (Barjola)

## Քույր քաղաքներ
 Նովոռոսիյսկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հովհաննես Չալթիկյան

**Հովհաննես Հակոբի Չալթիկյան** (), ֆիզքիմիկոս։ ՀԽՍՀ-ում ֆիզքիմիայի դպրոցի հիմնադիրը։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1946), պրոֆեսոր (1948),
ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ՝ 1961 թվականից։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1980)։

Ֆիզիկոս-տեսաբան Վիգեն և ֆիզքիմիկոս Ռուբեն Չալթիկյանների հայրն է։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Չալթիկյանը ծնվել է 1902 թվականի նոյեմբերի 22-ին Կարսում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Ալեքսանդրապոլում։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։ 1930 թվականին գործուղվել է Մոսկվա՝ ստաժավորման։ 1931 թվականին մեկնել է Գերմանիա, մեկ տարի Մյունխենում զբաղվել ուժեղ էլեկտրոլիտների լուծույթների ջերմադինամիկայի հարցերով։ 1932-1933 թվականներին եղել է ԵՊԻ քիմիայի ֆակուլտետի դեկան, 1937 թվականից աշխատել է ԵՊՀ-ում, 1940-1972 թվականներին՝ ֆիզիկայի և կոլոիդային քիմիայի ամբիոնի, 1959-1972 թվականներին, միաժամանակ՝ պոլիմերման շարժընթացների կինետիկայի հիմնախնդրային լաբորատորիայի հիմնադիր-վարիչ։

Չալթիկյանի ստեղծած գիտական դպրոցը լայն ճանաչում ստացավ Հայաստանում և նրա սահմաններից դուրս, որի վկայություններից մեկը 1968 թվականին պերօքսիդների քիմիային նվիրված 4-րդ հերթական համամիութենական գիտաժողովի կազմակերպումն էր Երևանում։

Հեղինակ է ավելի քան 200 գիտական հոդվածների, «Կուպրոկատալիզ» (ռուսերեն` Երևան, 1963, անգլերեն, Նյու Յորք, 1966) մենագրության, «Ֆիզիկական քիմիա» (Երևան, 1969, 1975) ուսումնական և պրակտիկումի ձեռնարկների։

## Գործունեություն
Գիտական առաջին լուրջ ձեռքբերումը բենզոիլ պերօքսիդ երկրորդային ամին ռեակցիաների կինետիկական մեթոդով ուսումնասիրությունն է։ Մոսկվայում զբաղվելով գիտական երկարատև բանավեճի նյութ դարձած մետաղվակուում սահմանագծի վրա վոլտապոտենցիալի գոյության հարցով՝ կարճ ժամանակում լուծել է այն, որի համար 1936 թվականին առանց ատենախոսության ներկայացման նրան շնորհվել է քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

Բացահայտել է կապրոկատալիտիկ ռեակցիաներում կինետիկորեն ակտիվ կոմպլեքսի բաղադրությունը և ռեակցիաների մեխանիզմը։ Ուսումնասիրել է ուժեղ էլեկտրոլիտների մետաղ-վակուում բաժանման մակերևույթում վոլտոպոտենցիալի, ացետիլենի դիմերման, վինիլացետիլենի հիդրոքլորման կատալիտիկ ռեակցիաների մեխանիզմը։ Տվել է ամին-գերօքսիդ ռեակցիայի միաժամանակ ռադիկալային և ոչ ռադիկալային մեխանիզմով ընթանալու վարկածը։

Հովհաննես Չալթիկյանի հետազոտություններն ունեն կարևոր կիրառական նշանակություն։

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան
* ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ, 1961 

## Երկեր
* Ֆիզիկական քիմիայի պրակտիկում, 2 հրտ., Ե., 1969։
* Ֆիզիկական քիմիա, Ե., 1975։
* Copper Catalytic Reactions, N.Y., 1966.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզքիմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Վիգեն Չալթիկյան

**Վիգեն Հովհաննեսի Չալտիկյան** (), ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1996)։

Ֆիզքիմիկոս, ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ Հովհաննես Չալթիկյանի որդին է, ֆիզքիմիկոս Ռուբեն Չալտիկյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1964 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1964-1968 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ-ում, 1968 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտում, 1972 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող։

## Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են ոչ գծային օպտիկային, քվանտային օպտիկային, լազերային ֆիզիկային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Ծատուրի կամուրջ

**Ծատուրի կամուրջ**, միջնադարյան կամուրջ Վայոց ձորի մարզի Շատին գյուղի շրջակայքում։ Ընդգրկված է Շատինի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Ծատուրի կամուրջը գտնվում է Շատին գյուղից 4 կմ հարավ, Եղեգիս գետի աջ ափին, հիդրոէլեկտրակայանի դիմաց։ Միջնադարյան կամրջից պահպանվել է միայն աջափնյա խելը, իսկ արևմտյան մասը՝ շինարարական արձանագրության հետ միասին, քանդվել է գետի հեղեղման պատճառով։ Ըստ շինարարական արձանագրության, որի մասին հիշատակում է Ղևոնդ Ալիշանը, կամուրջը կառուցվել է 1666 թվականին, Շատիվանքի Սարգիս վարդապետի և վանականների ջանքերով։ Միաթռիչք, սլաքաձև կամարով կամուրջը կառուցված է կրաշաղախով շարված բազալտե քարերով։ Ճակատային պատերի համար օգտագործված են կոպտատաշ, իսկ թաղի համար՝ սրբատաշ քարեր։ Կամրջի հենամիջյան տարածությունը 13,0 մ է, բարձրությունը՝ 9,0 մ, թաղի լայնությունը՝ 4,5 մ։
Շատին վանքի կամուրջը՝ իր ճարտարապետական և կոնստրուկտիվ լուծումներով, 17-րդ դարի կամրջաշինության լավագույն հուշարձաններից է։

## Գրականություն
* Հարությունյան Վ., Միջնադարյան Հայաստանի քարավանատներն ու կամուրջները, Երևան, 1960։
* Հասրաթյան Մ., Սյունիքի 17-18-րդ դարերի ճարտարապետական համալիրները, Երևան, 1973։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուղանցույցներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կամուրջներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1666 հիմնադրումներ
Ռուբեն Չալթիկյան

**Ռուբեն Հովհաննեսի Չալթիկյան** (), ֆիզքիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1988), պրոֆեսոր (2008)։

Ֆիզքիմիկոս, ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ Հովհաննես Չալթիկյանի որդին է, ֆիզիկոս-տեսաբան Վիգեն Չալթիկյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1966 թվականին ավարտել է թիվ 71 դպրոցը, 1971 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը և աշխատանքի անցել ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնում։ 1973 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ 1975 թվականից նույն ամբիոնում զբաղվել է լազերաքիմիայով՝ հիմնելով Հայաստանում առաջին գիտահետազոտական լաբորատորիան, որը զբաղվում էր կոնդեսացված միջավայրերում ընթացող լազերաքիմիական պրոցեսներով։

1980 թվականից կատարել է ԽՍՀՄ Գիտության և տեխնիկայի պետական կոմիտեի կողմից ֆինանսավորվող աշխատանքներ։ 1990-2008 թվականներին եղել է ֆիզիկական և կոլոիդային քիմիայի ամբիոնի պրոֆեսորի պաշտոնակատար։ 2008 թվականից նույն ամբիոնի պրոֆեսոր է։

## Գործունեություն
Հեղինակ է շուրջ 100 գիտական հոդվածների, արտոնագրերի և թեզիսների՝ նվիրված ամին գերօքսիդ համակարգերերի քիմլուսարձակման կինետիկայի և լազերային աղբյուրներով խթանված ռադիկալային պոլիմերման պրոցեսների ուսումնասիրությանը, պինդ մակերևույթների ձևափոխմանը, նոր համապոլիմերների, լցոնված պոլիմերային և չլցոնված նոր սոսինձների ստացմանը։ Նա նաև վեց ուսումնամեթոդական աշխատանքների հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ քիմիայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Բրիտանական Գվիանա

**Բրիտանական Գվիանա** (), Հարավային Ամերիկայում գտնվող բրիտանական նախկին գաղութի անվանումը։ 1966 թ.-ից՝ Գայանա անկախ պետություն է։

Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ
Կատեգորիա:Գայանայի պատմություն
Լենս Սթիվենսոն

**Լենս Սթիվենսոն կրտսեր** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող պաշտպան։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Ինդիանա Փեյսերս» ակումբում։

Ծնվել է Բրուքլինում (Նյու Յորք)։ Հաճախել է Քոնի Այլենդում տեղակայված Աբրահամ Լինքոլնի անվան ավագ դպրոցը։ Ավագ դպրոցի չորս տարիների ընթացքում Սթիվենսոնը նվաճել է քաղաքի դպրոցական բասկետբոլային բոլոր առաջնությունները։ Ավարտական տարուց հետո արժանացել է «Նյու Յորքի Միստր Բասկետբոլ» տիտղոսի և մասնակցել «Մաքդոնալդսի» «Բոլոր ամերիկացիների խաղին» (All-American game)։ Դպրոցական կարիերայից հետո Սթիվենսոնը մեկ ուսումնական տարի ելույթ է ունեցել Սինսինատիի համալսարանի բասկետբոլային հավաքականում։ Ընտրվել է 2010 թվականի NBA-ի դրաֆթի երկրորդ ռաունդի 40-րդ համարով՝ «Ինդիանա Փեյսերսի» կողմից։ 2014 թվականի հուլիսի 18-ին նոր պայմանագիր է կնքել «Շառլոթ Հորնեթսի» հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Օռլեանս Պելիկանսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Շառլոթ Հորնեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 5 ծնունդներ
79-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**79-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան 
կետերի հետ 79°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։ 
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
## Ցերեկվա տևողությունը
Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։ 
Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։
## Բնութագրական տվյալներ
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 1229 կմ է։ 
Երկարությունը 7 671 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 19․1%-ը։
## Աշխարհի շուրջ
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք
:

## Տե'ս նաև`
* 78-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 80-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 79-րդ հարավային զուգահեռական

Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Մելվին Շվարց

**Մելվին Շվարց** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, ԱՄՆ ԳԱ անդամ 1975 թվականից, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1988)։

## Կենսագրություն
Մելվին Շվարցը ծնվել է Նյու Յորքում, սովորել Bronx High գիտական դպրոցում, որը տվել է ֆիզիկայի բնագավառի բազմաթիվ Նոբելյան մրցանակակիրներ։ Ֆիզիկայով սկսել է զբաղվել 12 տարեկանից։ 1953 թվականին ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը։ 1956-1958 թվականներին աշխատել է Բրուքհեյվենյան ազգային լաբորատորիայում, 1958-1966 թվականներին՝ Կոլումբիայի համալսարանում, պրոֆեսոր` 1963 թվականից, 1966 թվականից՝ Ստենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1970 թվականին Շվարցը Կալիֆոռնիայում հիմնադրում է Digital Pathways, Inc. համակարգչային անվտանգության ընկերությունը։ Ավելի ուշ Բրուքհեյվենյան լաբորատորիայի տնօրեն Նիկոլաս Սեմիոսը նրան հորդորել է վերադառնալ ֆիզիկա։ 1991 թվականին Շվարցը Բրուքհեյվենյան լաբորատորիայի Բարձր էներգիայի և Միջուկային ֆիզիկայի տնօրենն էր։ 1988 թվականին Լեոն Լեդերմանի և Ջեք Շտեյնբերգերի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի գծով` տիեզերքում գոյություն ունեցող ամենախորհրդավոր տարրական մասնիկների՝ երկու տիպերի հայտնագործության և ուսումնասիրման համար։

## Գործունեություն
Շվարցի հետազոտությունները նվիրված են բարձր էներգիաների և տարրական մասնիկների ֆիզիկային։ 1957 թվականին աշխատակիցների հետ հայտնագործել է սիգմա-հիպերոն մասնիկը։ 1959 թվականին ֆիզիկոս Բրունո Պոնտեկորվոյի հետ ցույց է տվել ցանկացած էներգիայով նեյտրինոյի ստացման համար արագացուցիչների օգտագործման հնարավորությունը։Այլ գիտնականների հետ նեյտրոնային գիտափորձում ապացուցել է 2 տիպի նեյտրինոների էլեկտրոնային և մյունային գոյությունը։ 1957 թվականին ապացուցել է հիպեչոնների տրոհման մեջ զույգության չպահպանման իրողությունը, 1958 թվականին որոշել է լյամբդա և սիգմա-հիպերոն մասնիկների սպինը։ 1976 թվականին հայտնագործել է պիոնիումը, որը պիոնի և մյուոնի էկզոտիկ կապված վիճակն է։

## Պարգևներ
* Նոբելյան մրցանակ, 1988

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Melvin Schwartz and the Discovery of the Muon Neutrino

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Թվին Ֆոլս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Գյուղատնտեսական ավիացիա

մինի|«PZL-106AR Kruk» մոդելն աշխատանքի ժամանակ
**Գյուղատնտեսական ավիացիա**, կիրառվում է հիվանդություններից և վնասատուներից բույսերի պատշպանության, մոլախոտերի դեմ պայքարելու, խոտհարքներում և արոտավայրերում անցանկալի ծառաթփուտային բուսականության ոչնչացման, հանքային պարարտանյութեր ներմուծելու, խոտերի, սաքսաուլի, բրնձի աերոցանքի, գյուղատնտեսական բեռների տեղափոխման, բուժօգնության, աերոնկարահանման համար։

Առավել լայն օգտագործում ունեն հատուկ սարքեր ունեցող «Air Tractor», «Cessna Ag-wagon», «Gippsland GA200», «Grumman Ag Cat», «PZL-106 KRUK» և այլ մոդելների ինքնաթիռներ և ուղղաթիռներ։

Կատեգորիա:Ավիացիայի տեսակներ
Մինդելշտետեն

**Մինդելշտետեն** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Այխշտետ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1637 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը 22,72 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 1 76 147*։

Կոմունան ստորաբաժանվում է 7 գյուղական համայնքների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ