open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ասյա Հյուսիսյան

**Ասյա Գառնիկի Հյուսիսյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ասյա Հյուսիսյանը ծնվել է 1915 թվականին, Սուխում քաղաքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի հայկական դպրոցում։ 1934 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Երևան, որտեղ սովորել է գյուղբանֆակում։ 1935-1936 ուումնական տարում գյուղբանֆակը փակվել է և նա տեղափոխվել է Երևանի երկամյա ուսուցչական ինստիտուտ, որն ավարտել է 1939 թվականին և աշխատանքի անցել Երևանի Օրջոնիկիձեի անվան դպրոցում, դասավանդել է ռուսաց լեզու և գրականություն։ Երբ սկսվել է Մեծ հայրենականը, Ասյան եղել է դպրոցի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղարը և  պիոներական ավագ ջոկատավար։

1942 թվականին Ասյան կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, ծառայել գործող բանակում։ Նրա զինվորական ուղին սկսվել է Սև ծովի ափերից, անցել Ռումինիա, Չեխոսլովակիա, Բուլղարիա, Հարավսլավիա, Հունգարիա և ձգվել է մինչև Գերմանիա։ 1944 թվականին Ասյան ընդունվել է կուսակցության շարքերը։

Հայրենական մեծ պատերազմում ցուցաբերած խիզախության համար Հյուսիսյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «Բուդապեշտի ազատագրման համար», «Գերմանիայի դեմ սարած հաղթանակի համար» մեդալներով։

1945 թվականին, բանակից զորացրվելուց հետո, Ասյան աշխատանքի է նշանակվել Երևանի Աբեղյանի անվան № 3 դպրոցում՝ որպես ռուսաց լեզվի ուսուցչուհի։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հասարակական աշխատանքներին, եղել է սկզբնական կուսկազմակերպության քարտուղար։ Աշխատանքի ընթացքում պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով և գովասանագրերով։ Կենսաթոշակի է անցել 1976 թվականին։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Բուդապեշտի ազատագրման համար» մեդալ
* «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Խավի Պուադո

**Խավիեր "Խավի" Պուադո Դիաս** (, , Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է գալիս «Էսպանյոլ» ֆուտբոլային ակումբի և Կատալոնիայի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Խավիեր Պուադոն միացել է «Էսպանյոլի» մանկապատանեկան թիմին 2014 թվականին։ Թիմի երիտասարդական կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2016 թվականի օգոստոսի 20-ին Սեգունդա B դիվիզիոնի շրջանակներում կայացած «*Լյագոստրեա ՖԱ*»-ի դեմ խաղում։

2016 թվականի օգոստոսի 28-ին «Վալնեսիայի» դեմ խաղում իսպանացին վնասվածք է ստացել, որի պատճառով խաղադաշտիղ բացակայել է 8 ամիս։ Նա խաղադաշտ վերադարձավ հաջորդ տարվա մայիսի 14-ին՝ մասնակցելով «*Սադաբել*ի» դեմ հանդիպման վերջին 24 րոպեներին.։ Այդ հանդիպումն ավարտվեց 2-3 հաշվով՝ կատալոնական թիմի պարտությամբ։

2017 թվականի հունիսի 21-ին Պուադոն երկարաձգել է թիմի հետ գործող պայմանագիրը մինչև 2022 թվականը։ Հաջորդ մրցաշրջանի ընթացքում Սեգունդա B-ի շրջանակներում իսպանացին դարձել է 12 գոլի հեղինակ։

Կատալոնական ակումբի հիմնական թիմի կազմում Խավին իր նորամուտի հանդիպումն անցկացրել է 2018 թվականի օգոստոսի 18-ին՝ մասնակցելով «Սելտա Վիգոյի» դեմ խաղին, որն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով։ Իր առաջին գոլը նա խփել է նոյեմբերի 1-ին Կոպա դել Ռեյի շրջանակներում կայացած «Կադիս»-ի դեմ խաղում(1-2)։

2019 թվականի նոյեմբերի 16-ին Խավիեր Պուադոն մեկ տարի վարձակալության ժամկետով տեղափոխվել է «Ռեալ Սարագոսա»՝ փոխարինելու վնասվածք ստացած Ռաֆայել Դվամենային։

## Միջազգային կարիերա
Խավիեր Պուադոն Կատալոնիայի հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 2019 թվականի մարտի 25-ին Ժիրոնայում կայացած Վենեսուելայի հավաքականի դեմ խաղում։ Այդ խաղում նա նաև դարձել է գոլի հեղինակ, իսկ հանդիպումն ավարտվել է 2-1 հաշվով՝ Կատալոնիայի հավաքականի հաղթանակով։

## Անձնական կյանք
Պուադոյի հայրը՝ Ֆրանցիսկոն նույնպես ֆուտբոլիստ է եղել և հանդես է եկել հարձակվողի դիրքում։ Իր կարիերայի մեծ մասը նա անցկացրել է Իսպանիայի երրորդ դիվիզիոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*

Կատեգորիա:1998 ծնունդներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատալոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայիսի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռեալ Սարագոսայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ստիքս (արբանյակ)

մինի|300x300փքս|Ստիքս արբանյակի պատկերն արված «Նոր հորիզոններ» արբանյակից,13 հուլիսի 2015 թ․  632 000 կմ հեռավորությունից

**Ստիքս** (ավելի վաղ՝ **S / 2012 (134340)**, ըստ հին համակարգի՝ **S / 2012 P 1**, ոչ պաշտոնապես՝ **P5**), Պլուտոնի հինգերորդ, ամենափոքր, բնական արբանյակն է։ Այն հայտնաբերվել է Մարկ Շոուալտերի կողմից 2012 թվականի հունիսի 26-ին, 27-ին և 29-ին և 7-ին և 9-ին Հաբլ աստղադիտակի կողմից արված 9 պատկերների վրա։ Նոր հորիզոններ տիեզերանավի ամենազգայուն LORRI տեսախցիկի օգտագործմամբ Ստիքսի և Կերբերի առաջին պատկերները ստացվել են 2015-ի ապրիլի 25-ից մայիսի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում։

## ֆիզիկական բնութագրեր
Ստիքսի չափի վաղ գնահատականները տատանվում էին 10-ից 25 կիլոմետր։ «Նոր հորիզոններ» տիեզերանավի անցումից հետո չափը գնահատվել է , այնուհետև կատարելագործվել է :

## Ուղեծրի բնութագրեր
Ստիքսը պտտվում է Պլուտոնի շուրջ` Քարոնի և Նիքսի ուղեծրերի միջև։ Նրա ուղեծրի կիսամյակային առանցքը : Գործնակում Ստիքսը չի պտտվում Պլուտոնի շուրջ, այլ ամբողջ Պլուտոն-Քարոն համակարգի միասնական ծանրության կենտրոնի շուրջ. Պլուտոնի շուրջ պտույտի պարբերությունը  օր է, այսինքն՝ այն Հիդրայի հետ գտնվում է ուղեծրային ռեզոնանսում՝ 11: 6 և Նիքսի հետ՝ 11: 9, իսկ Քարոնի հետ ռեզոնանսից տարբերվում է  միայն 5% -ով՝ 1:3:

## Անվանում
Հայտնաբերումից հետո արբանյակին տրվել է S / 2012 (134340) 1 ժամանակավոր անվանումը՝ համաձայն աստղագիտական օբյեկտների անվանակարգի։ Եթե Պլուտոնը չզրկվեր մոլորակի կարգավիճակից, ապա նշանակումը կլիներ S / 2012 P 1:

Քվեարկության ժամանակ, որն անցկացվեց հատուկ ստեղծված կայքում Մարկ Շոուալտերի կողմից, ով գլխավորում էր նոր արբանյակը հայտնաբերած գիտնականների խումբը, հաղթեցին «Վուլկան» և «Կերբեր» տարբերակները: Այնուամենայնիվ, 2013-ի հուլիսի 2-ին օբյեկտը պաշտոնապես անվանվեց Ստիքս, քանի որ Վուլկանն անմիջական կապ չուներ մահացածների թագավորության հետ։

Միջազգային աստղագիտական միությունը որոշում կայացրեց Ստիքսի մակերեսի մանրամասները տալ գետերի աստվածների անունների հետ կապված անուններին:

## Տես նաև
* Պլուտոնի արբանյակներ
* Արեգակնային համակարգի մոլորակների և արբանյակների հայտնաբերման պատմությունը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Պլուտոնի արբանյակներ
Հայկ Իշխանյան

**Հայկ Իշխանյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, որը ներկայումս հանդես է գալիս որպես պաշտպան Գանձասար Կապանում և Հայաստանի ազգային հավաքականում։

## Կարիերա
Ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 2008 թվականին Շիրակ ակումբի կազմում։

2009 թվականին պայմանագիր է կնքել Միկա ակումբի հետ։

2012 թվականին դարձել է հայկական Իմպուլս ակումբի խաղացող, որի կազմում անցկացրել է 24 հանդիպում։

2015-2018 թվականներին  խաղացել է Գանձասար Կապան-ում՝ այնտեղ անցկացնելով 87 հանդիպում։

2019 թվականին եղել է Լոռիի ֆուտբոլիստ։ 2019 թվականի հունիսի 21-ին Իշխանյանը պայմանագիր է կնքել Ալաշկերտ ՖԱ-ի հետ։

2020 թվականի հունվարի 23-ին Իշխանյանն հեռացել է Ալաշկերտից՝ արտասահման տեղափոխվելու համար, սակայն Ղազախստանի Պրեմիեր լիգայի «Ժետիսու» ակումբի հետ պայմանագրի սկզբնական ստորագրումից հետո Իշխանյանը 2020 թվականի մարտի 4-ին վերադարձել է Ալաշկերտ։

2020 թվականի հուլիսի 21-ին Գանձասար Կապան ՖԱ-ն հայտարարել է Իշխանյանի վերադարձի մասին։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Միջազգային

### Միջազգային գոլեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Երևանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իմպուլսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոռիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Փախուստ Ալկատրասից

**«Փախուստ Ալկատրասից»** (), ռեժիսոր Դոն Սիգելի կողմից 1979 թվականին նկարահանված մարտաֆիլմ։ Այն նկարահանվել է 1963 թվականին գրված Ջոն Քեմբել Բրյուսի համանուն վեպի մոտիվներով։

Ֆիլմը դրական արձագանքների է արժանացել ինչպես կինոքննադատների, այնպես էլ հեռուստադիտողների կողմից։ Դոն Սիգելի ռեժիսուրան նույնպես դրական արձագանքների է արժանացել։ Ոմանք նույնիսկ նշում էին, որ այդ ֆիլմը նրա ամբողջ կարիերայի ընթացքում նկարահանած ֆիլմերից լավագույնն է։

8 միլիոն բյուջեով ֆիլմը ամբողջ աշխարհում հավաքել է 43 միլիոն դոլլար։

## Սյուժե
left|thumb|130px|Ֆրենկ Մորիս
Կրկնահանցագործ Ֆրենկ Մորիսին տեղափոխում են Ալկատրաս կղզու խստացված ռեժիմի բանտ։ Դրանից առաջ նա փախել էր մի քանի բանտերից։ Բանտի պետը հարցաթերթիկից հասկանում է, որ նորեկը բարձր IQ ունի։ Հենց առաջին օրը նա Մորիսին իր մոտ է կանչում և զգուշացնում, որ բանտից փախնելը անհնար է։ Տեղափոխվելուց հետո Մորիսը խնդիրներ է ունենում հանցագործներից մեկի՝ Վուլֆի հետ, որը փորձում էր Ֆրենկին իր «սիրուհին» դարձնել։ Սկզբում նա Մորիսին փորձում է սպանել լողանալու ժամանակ, սակայն վերջինս կարողանում է հաջողությամբ պայքարել նրա դեմ։ Հետո, քայլելիս, Վուլֆը փորձում է սպանել Մորիսին, բայց Ֆրենկի ընկերը՝ նկարիչ-բանտարկյալ Դոկը, կարողանում է նրան նախազգուշացնել վտանգի մասին։ Վուլֆի հետ կռվելուց հետո Մորիսը  անարդարացիորեն հայտնվում է պատժախցում։ Խիստ պատիժը կրելուց հետո էլ նա որոշում է փախնել բանտից։

Պարզելով, որ իր խցի պատերը այնքան էլ հուսալի չեն, Ֆրենկը որոշում է անցնել օդափոխության հորան, այնուհետև բարձրանալ բանտի տանիքը, որտեղից, իր հաշվարկներով, կարող էր հայտնվել բանտի պատերից այն կողմ։ Ֆրենկը փախուստի ծրագիրը հայտնում է Էնգլին եղբայրներին և Չառլի Բաթսին։ Էնգլինները անջրանցիկ թիկնոցները իրար է սոսնձում ռետինե սոսնձով և ինքնուրույն մի լաստանավ կառուցում։ Պահակներին խաբում են՝ իրենց փոխարեն անկողնիններում մանեկեններ տեղադրելով։ Երբ գալիս է փախնելու ժամանակը, Բաթսը հրաժարվում է գնալ նրանց հետ և մնում բանտում։ Մորիսը և Էնգլիններև փախնում են միասին։ Հաջորդ առավոտ բանտի պետը  փորձում է գտնել նրանց հետքը, բայց ապարդյուն։ Ֆիլմի վերջում նշվում է, որ մինչև այսօր էլ հայտնի չէ, թե ինչ է եղել նրանց հետ։ Ոչ ոք չի կարող ասել նանք հասել են ափ, թե ոչ, որովհետև նրանց չեն տեսել ո՛չ ողջ և ո՛չ էլ մեռած։

## Դերերում
* Քլինթ Իսթվուդ - Ֆրենկ Մորիս
* Պատրիկ Մակգուեն - բանտի պետ
* Ռոբերտս Բլասոմ - Դոք
* Ջեք Թիբո - Կլառենս Էնգլին
* Ֆրեդ Ուորդ - Ջոն Էնգլին
* Պոլ Բենջամին - Ինգլիշ
* Լարի Հանկին - Չառլի Բաթս
* Բրյուս Ֆիշեր - Վուլֆ
* Ֆրենկ Ռոնցիո - Լատմուս

## Տեսա նաև
* Ալկատրաս
* Փախուստ Շոուշենկից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*  
* Escape from Alcatraz movie review (1979) - Roger Ebert

Կատեգորիա:1970-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Քլինթ Իսթվուդի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում
Կատեգորիա:1970-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1962 թվականին
Մհեր Բաղդասարյան

**Մհեր Ահարոնի Բաղդասարյան** (), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Մհեր Բաղդասարյանը ծնվել է 1909 թվականին, Նոր Բայազետի շրջանի Լանջաղբյուր գյուղում։ 1930 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը։ 1932-1937 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Մինչ այդ ուսուցչական աշխատանք է կատարել հայրենի գյուղում, իսկ համալսարանն ավարտելուց հետո նշանակվել է Էջմիածնի մանկավարժական տեխնիկումի պատմության դասատու։ Պարտադիր զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո կրկին վերադարձել է մանկավարժական աշխատանքի։ Դպրոցի տնօրեն և պատմության ուսուցիչ է աշխատել Նոր Խարբերդում և Նորագավիթում 1938-1941 թվականներին։

1941 թվականին Բաղդասարյանը զորակոչվել է բանակ և նշանակվել վաշտի քաղղեկ։ 1942 թվականի փետրվարից նշանակվել է հայկական 408-րդ դիվիզիայի 672-րդ գնդի գումարտակի կոմիսար, այնուհետև փոխադրվել է 320-րդ դիվիզիայի 476-րդ գունդը՝ որպես գումարտակի հրամանատարի քաղգծով տեղակալ, մասնակցել ռազմական գործողություններին Հյուսիսային Կովկասում։ 1943-1944 թվականներին Բաղդասարյանը սովորել է տանկային ուսումնարանում։

1946 թվականին զորացրվել է բանակից, աշխատանքի անցել սկզբում Նորագավթի, ապա՝ Նոր Խարբերդի դպրոցներում՝ որպես տնօրեն և պատմության ուսուցիչ։

Պարգևատրվել է Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի և մի շարք ուրիշ մեդալներով։ Հետպատերազմյան տարիներին արժանացել է Աշխատանքային գերազանցության համար և «Աշխատանքի վետերան» մեդալների։

## Պարգևներ
* Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար մեդալ
* Աշխատանքային գերազանցության համար մեդալ
* Աշխատանքի վետերանի մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Լանջաղբյուր գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Լյուիս Լոպես

**Լյուիս Լոպես Մարմոլ** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան։ Հանդես է գալիս «Էսպանյոլ» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Լյուիս Լոպեսը միացել է «Էսպանյոլի» մանկապատանեկան թիմին 2005 թվականին։ 2015 թվականի հունիսի 4-ին հրավիրվել է երիտասարդական թիմref>, իսկ հուլիսի 9-ին հայտնվել հիմնական թիմի մինչմրցաշրջանային հայտացուցակի մեջ։

Երիտասարդական թիմի կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 23-ին Սեգունդա B-ի շրջանակներում կայացած «*Լիեդա ՖԱ*»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1-0 հաշվով՝ կատալոնական թիմի հաղթանակով։ Թիմի կազմում իր առաջին գոլը խփել է հոկտեմբերի 4-ին «Վալենսիա Մեստալիա ՖԱ»-ի դեմ խաղում։ Այդ հանդիպումն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով։

2018 թվականի հուլիսի 6-ին իսպանացի ֆուտբոլիստը երկարաձգել է թիմի հետ գործող պայմանագիրը մինչև 2022 թվականը և հրավիրվել է հիմնական թիմ 2019-20 մրցաշրջանին մասնակցելու համար։ Հիմնական թիմի կազմում Լոպեսը իր նորամուտի հանդիպումն անցկացրել է նոյեմբերի 1-ին Կոպա դել Ռեյի շրջանակներում կայացած «Կադիսի» դեմ խաղում։ Նա այդ խաղում փոխարինել է Նալդոյին։ Լա Լիգայի շրջանակներում իսպանացին իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է 2019 թվականի հունվարի 19-ին «Էյբարի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 3-0 հաշվով։

Հաջորդ տարվա հունվարի 30-ին Լյուիս Լոպեսը մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է Սեգունդա Դիվիզիոնում հանդես եկող «*Տեներիֆե ՖԱ*»։

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*Լյուիս Լոպեսի էջը «Էսպանյոլ ՖԱ»-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1997 ծնունդներ
Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայիսի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Արժեքի հիմնախնդիր

**Արժեքի հիմնախնդիրը** հիմնականում կապված է ռեսուրների սահմանափակության հետ։ Բարիքի սակավությունը (սահանափակությունը) արժեքի տարր է։ Այս կամ այն ռեսուրսի և բարիքի արժևորման հիմքում դրանց սահմանափակությունն է։ Ռեսուրսի ռացիոնալ օգտագործման անհրաժեշտությունը ստիպում է մարդկանց ստեղծելու տնտեսության կազմակերպման արդյունավետ ձևեր։ Մինչ այժմ մարդկությանը հայտնի ամենաարդյունավետ տնտեսաձևը շուկայականն է, որը հիմնված է ազատ արտադրողների փոխհարաբերության վրա։ Աշխատանքի հասարակական բաժանման արդյունքում փոխանակությունը դառնում է անխուսափելի։ Փոխանակային հարաբերությունների ժամանակ ավելի է ընդգծվում ռեսուրի կամ արդյունքի արժեքի հիմնախնդիրը, թեև բնատնտեության ժամանակ էլ ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործան համար։ Նախնադարում մարդիկ իրենց գոյությունը պահպանելու համար հայթայթում էին բնության բարիքներ։ Քարե կամ փայտե գործիքները նրանց համար մեծ արժեք էին ներկայացնում, որոնց օգնությամբ կարողանում էին սահմանափակ ռեսուսների միջոցով ստեղծել բարիքներ։ Հետևապես՝ արժեքը, որպես տնտեական կատեգորիա, մարդու կողմից սահմանափակ ռեսուրսների գնահատականն է, որոնց բավարարում են նրա այս կամ այն պահանջմունքը։

Արտադրողների համար կարևոր է տարբեր բարիքների փոխանակային հարաբերակցության, այսինքն՝ դրանց արժեքի մեծության որոշումը։ Բարիքների փոխանակությունը բախվում է երկու հիմնական խնդրի. առաջին՝ ի՞նչն է պայմանավորում արժեքը, երկրորդ՝ ո՞րն է դրա մեծությունը, կամ ինչպե՞ս չափել դա։ Սահմանափակ ռեսուրսի արդյունավետ օգտագործման կարևոր ուղի Ադամ Սմիթը համարել է աշխատանքի հասարակական բաժանումը։ Այդ գործընթացը աստիճանաբար նպաստել է արտադրության գործոնների ավելի արդյունավեր օգտագործմանը և տարբեր տնտեսվարող սուբյեկտների միջև փոխանակային  հարաբերությունների առաջացմանը։ Անգամ բնատնտեսության ժամանակ եղել է գործունեության ոլորտների բաժանում և դրանց արդյունքների փոխանակություն։ Աշխատանքի հասարակական բաժանմանը նպաստել է նաև ռեսուրսների անհամաչափ բաշխվածությունն ինչպես տարբեր տնտեսական շրջանների, այնպես էլ երկրների միջև։ Աշխատանքի հասարակական բաժանման արդյունքում տարբեր արտադրողներ մասնագիտանում են այս կամ այն արդյունքի արտադրության մեջ, ինչը բարձրացնում է աշխատանքի արտադրողականությունը և նպաստում սահմանափակ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։

Աշխատանքի բաժանման վրա հիմնված տնտեսության պայմաններում նախ՝ որևէ տնտեսվարող սուբյեկտ չի կարող բավարարել իր պահանջմունքները՝ առանց մյուսների հետ անհրաժեշտ փոխանակային հարաբերության, երկրորդ՝ արտադրողների միջև ձևավորվում է փոխադարձ կախվածություն, երրորդ՝ ավելի է կարևորվում սեփականության իրավունքի հաստատումը արտադրության համար անհրաժեշտ ռեսուրսների նկատմամբ։ Բարիքների փոխանակության ժամանակ ձևավորվում է դրանց արժեքը։ Վերջինս դրսևորվում է փոխանակային հարաբերությունների միջոցով։ Տեղի է ունենում բարիքների փոխանակություն, որոնք ունեն իրենց արժեքները կամ գնահատականները։

Արժեքը սահմանափակ ռեսուրսների և դրանց միջոցով ստեղծված բարիքների գնահատականն է, որը դրսևորվում է դրանց փախանակային հարաբերակցության միջոցով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Աղաջանյան Հովսեփ, Տնտեսագիտության տեսության ընդհանուր հիմունքները.-Երևան, Տնտեսագետ, 2008.- 86 էջ։

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Sizzy Rocket

**Սաբրինա Լուիզա Բեռնսթայն** (**Sizzy Rocket**, ), ամերիկացի երգչուհի և երգերի հեղինակ։ 2016 թվականին թողարկել է դեբյուտային ալբոմը՝ «THRILLS», և հյուրախաղերով շրջագայել ամբողջ երկրով*։ 2016 թվականին Sizzy-ն բացել է Diet Punk Records անկախ լեյբլ/բրենդը, որի միջոցով նաև թողարկել է իր երկրորդ նախագիծը՝ «Shiny Wet Machine» փանք խումբը, որն ստեղծվել է «The Kick-Drums»-ի հետ համատեղ։

2016 թվականին Yebo Music անկախ լեյբլի միջոցով թողարկել է *THRILLS'' ալբոմը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* THRILLS (2016)
* Hot Summer (2017)
* Mullholand (2018)

### Singles
* Kingpin (2015)
* Queen (Perfume Genius cover) (2015)
* Dope (2017) 
* Still (2017)
* Amphetamine (2017)
* Mulholland (2018)
* High (2018)
* Harley (2018)
* Juicy Fruit (2018)
* Sid Vicious (2019)
* Dang (2019)
* That Bitch (2020)
* Smells Like Sex (2020)
* Rollerskating (2020)

### Այլ նախագծեր
* Shiny Wet Machine (2016-ներկա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Միգուելոն

**Միգուել Խուան Լյամբրիչ** կամ **Միգուլեոն** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, եզրային պաշտպան։ Ներկայումս վարձավճարով հանդես է գալիս «Էսպանյոլ» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Միգուելոնը միացել է «Վիլյառեալի» մանկապատանեկան թիմին 2006 թվականին։ «*Վիլյառեալ C*»-ի կազմում նա իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 22-ին «*Ալզիրա*» ակումբի դեմ խաղում։

2015 թվականի նոյեմբերի 28-ին նա ամբողջական հանդիպում է անցկացրել «*Վիլյառեալ B*»-ի կազմում՝ մասնակցելով «*Էլդենսե ՖԱ*»-ի դեմ խաղին, որն ավարտվել է 3-2 հաշվով։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 3-ին նա իր նորամուտն է նշել թիմի հիմնական կազմում Կոպա դել Ռեյի շրջանակներում կայացած «*Ուեսկա ՖԱ*»-ի դեմ խաղում։

2019 թվականի հուլիսի 11-ին ֆուտբոլիստը մեկ տարի ժամկետով վարձավճարով տեղափոխվել է «*Ուեսկա*»։

Վարձակալությունիղ վերադառնալուց հետո՝ 2020 թվականի օգոստոսի 25-ին Միգուելոնը կրկին վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է Սեգունդա Դիվիզիոնում հանդես եկող «Էսպանյոլ ՖԱ»։

## Ձեռքբերումներ
* Սեգունդա Դիվիզիոնի հաղթող - 2019-20

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Միգուելոնի էջը «Վիլյառեալի» պաշտոնական կայքում 
*
*

Կատեգորիա:1996 ծնունդներ
Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունվարի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Վիլյառեալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ուեսկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կարտախենայի ֆուտբոլիստներ
Blackpink խմբի ձայնագրած երգերի ցանկ

[300px|thumb|[Blackpink-ը Golden Disc Awards-ի ժամանակ, հունվար, 2018]]
Այս հոդվածում ներկայացված են հարավկորեական Blackpink գըրլ բենդի **ձայնագրած երգերի ցանկը**, որը ներառում է երգերի ֆիզիկական կամ թվային տարբերակները։

## Ձայնագրած երգեր

## Տես նաև
* Blackpink խմբի սկավառակագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Blackpink
Կատեգորիա:Blackpink խմբի երգեր
Իվան Յոհանսոն

**Իվան Եգորովիչ Յոհանսոն** (, ), ճարտարապետ, թարգմանիչ, Կայսերական արվեստի ակադեմիայի ճարտարապետության ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Իվան Յոհանսոնը եղել է Կայսերական արվեստի ակադեմիայի ազատ ունկնդիր-ուսանող, որն ավարտել է 1862 թվականին։ Ստացել է Արվեստի ակադեմիայի մեդալներ` Փոքր արծաթե (1857), փոքր և մեծ արծաթե մեդալ (1858) «մայրաքաղաքի հեռագրական կայանի» նախագծի համար։ Ստացել է ոչ դասական նկարչի կոչում (1859), 14-րդ դասի կոչման իրավունք ունեցող նկարչի կոչում (1862), ակադեմիկոսի կոչում` (1867) «200 վանականների վանքի» նախագծի համար։

Աշխատել է որպես Վիբորգի գլխավոր ճարտարապետ (մինչև 1869 թվականը), որտեղ կառուցել է շուրջ 70 շենք և զբաղվել ճարտարապետության վերաբերյալ գրքերը ռուսերենից շվեդերեն թարգմանելով։ Հետո տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ՝ ստանձնելով Մեծ իշխանուհի Ելենա Պավլովնայի պալատական ճարտարապետի պաշտոնը, եղել է Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետների ընկերության հիմնադիր անդամ։

### Հայտնի նախագծեր Վիբորգում
250px|thumb|right|Վիբորգի նահանգային վարչության շենքեր
* Վիբորգի կենտրոնական ժողովրդական դպրոց (1868), Լենինգրադյան պողոտա 15։
* Նահանգային վարչության շենքի վերակառուցում (1863), Կրեպոստնայա փողոց 22։

### Հայտնի նախագծեր Պետերբուրգում
Ճարտարապետ Յոհանսոնի հայտնի նախագծերից են համարվում`
* Կուրակինա ամառանոց - Նիկոլաևի մանկատան ինստիտուտ։ Բաբուշկինայի փող., 56; Օբուխովյան պաշտպանության պողոտա, 193x (1869)
* Կուրակինա ամառանոց - Նիկոլաևի մանկատան ինստիտուտի հիվանդանոցի անչափահասների բաժանմունքի մասնաշենք։ Բաբուշկինայի փող., 56k3 (1869)
* Ս. Պ. Պետրովի առանձնատունը։ Մեծ պողոտա VO, 44 (1871-1872)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վիբորգի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ֆինն ճարտարապետներ
Լուիզ Ֆրանսի դիմանկարը (նկար)

**Լուիզ Ֆրանսի դիմանկարը**, Էդգար Շահինի դիմանկարներից, «Կոմեդի Ֆրանսեզ» թատրոնի դերասանուհու դիմանկարը՝ պատկերված երեք տարբերակով՝ կյանքում և դերերում, որոնցում ներկայացված են դերասանուհու թե՛ արտաքին տվյալները, թե՛ հոգեկան ապրումները՝ խորը հուզականությամբ։ Նկարում դրսևորվել է Էդգար Շահինի արտակարգ տաղանդը։ Այդ դիմանկարներում  արտիստուհին երևում, է իր դերերում մարմանավորված հեգնանքի, զայրույթի, դառնության զանազան արտահայտություններով՝ անմոռաց կերպով տպավորվելով մարդու հիշողության մեջ։ Դիմանկարներից արտահայտիչ է նրա մարմանավորած Տիկին Վոկիեի կերպարը։

## Նկարագրություն
Շահինը նրբազգաց հոգեբանի նման թափանցել է արտիստուհու ներաշխարհը՝ պատկերելով նրան այնպես այլակերպված, որ տարվելով նրա խաղով՝ մոռանում ես նրա անձը։ Նրա բարդ դիմախաղն արտահայտում է հոգեկան ապրումների այնպիսի լարված վիճակ, որ թվում է, թե մի ակնթարթ հետո տեղի է ունենալու զայրույթի անօրինակ պոռթկում։ Այդպիսի արտահայտիչ դիմախաղի շատ հազվագյուտ կարելի է հանդիպել բեմում։

Լուիզ Ֆրանսի անհատականությունը նկարագրի ցայտունությամբ ու հոգեկան ապրումների խորությամբ արտահայտականության գագաթնակետին է  հասցված նրա գլխանկարում։ Ամենայն հավանականությամբ դա  ստեղծվել է արտիստուհու կյանքի վերջին տարիներին, երբ փառաբանված արտիստուհին, թատրոնը թողած՝ ապրել է մեկուսի, ամենքից մոռացված, խեղճ կյանքով։ Շատ անգամ անփութորեն մոռացության տալով երբեմնի իր համբավը, կարևորություն չտալով հասարակական կարծիքին՝ փողոց է դուրս եկել հնամաշ հագուստներով, իսկ երբեմն իր վիշտը փարատելու համար նույնիսկ գինովցած շրջել է փողոցներով՝ դառնալով ստահակների ծաղր ու ծանակի առարկա։ Ահա թե ինչու արտիստուհու դիմանկարներում տեսնում ենք կարկամած զայրույթի, արհամարհանքի, հեգնանքի արտահայտություն։ Թվում է, թե նա կծու արհամարհանքով կշտամբում է այն մարդկանց, որոնք, անցյալում վայելելով իր պարգևած բավականությունը, այժմ ապերախտությամբ մոռացության են  տվել իրեն։

## Գեղարվեստական արտահայտչականություն
Արտիստուհու դիմանկարի մշակումը հասցված է անգերազանցելի կատարելության։ Նկարչի ոչ մի դիմանկարում  արտահայտչական միջոցներն այդքան կատարելության միահյուսված չեն կերպարի բովանդակությանը, որքան արտիստուհու կերպարում։ Չոր ասեղի տեխնիկական հնարավորություննները կիրառված են սպսռիչ միջոցներով։ Գծի կուլտուրան իր երանգային ելևէջներով, ճկունությամբ, անթերի ճշգրտությամբ գտնվում է օրինակելի բարձրության վրա՝ գերազանցորեն դրսևորելով արտիստուհու հոգեբանական բարդ ապրումները, որին մասնակից են կծու հեգնանքով լի աչքերի բազմախոս արտահայտությունը, կիսաբաց բերանի խոսուն վիճակը, խռովահույզ ապրումների հետևանքով անփութորեն ճակատին թափված խռիվ մազերը, դեմքին գոյացած կնճիռները, դեմքի ցավագին արտահայտություն։

## Արձագանքներ
Այս դիմանկարի մասին իրավացիորեն բարձր կարծիքի են նաև եվրոպացի քննադատները։ Նշանավոր արվեստաբան Կամիլ Մոկլերը գրում է․

Հանրի մարքրին գրում է ․
Ռոժե Մարքսըը հետևյալ գնահատականն է տալիս Շահինի գործերին․ 
։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էդգար Շահինի նկարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կոնգոլեզյան առյուծ

**Հյուսիսային Կոնգոլեզյան առյուծ**  կամ  **Հյուսիս-արևելյան Կոնգոլեզյան առյուծ** (* Panthera leo azandica *), առյուծների ենթատեսակ, որը հայտնաբերվել է հյուսիսարևելյան մասում:Կոնգոլյան առյուծներ հանդիպում ենք Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության հյուսիս-արևելյան մասում և Ուգանդաի արևմտյան շրջաններում։ Հայտնի է նաև որպես «Ուգանդական առյուծ»։.

## Ուսումնասիրման պատմություն
ձախից|մինի| Արու կոնգոլեզյան առյուծ 
Ամերիկացի կենդանաբան Ջոել Ազաֆ Ալլենն առաջարկել է «Leo leo azandicus» ենթատեսակ անվանումը, որում նա նկարագրել է արու առյուծի նմուշը որպես ենթատեսակի տիպիկ ներկայացուցիչ։ Այդ արուին սպանել են 1912 թվականին թանգարանի աշխատակիցները՝ թանգարանային հավաքածուի համար։ Այն ընդգրկվել է  588  գիշատիչ կենդանիների  հավաքածուի կազմում։ Ալենը նշել է, որ իր կողմից հայտնաբերված Հյուսիսկոնգոլեզյան առյուծը  մոտ է Մասայան առյուծի մի շարք նշաններին, ինչպիսիք են գանգի գլխուղեղի հատվածի կառուցվածքը և ատամների առանձնահատկությունները, սակայն, տարբերվում է մասայան առյուծից արևելյան գունազարդումով։

1913 թվականին Էդմունդ Հելլերը Ուգանդական առյուծների համար առաջարկել է մեկ այլ գիտական անուն՝ «Panthera leo nyanzae», իսկ 1924 թվականին  առաջարկել է  «Panthera leo hollisteri» անունը Վիկտորիա լճի հյուսիսային ափերում բնակվող առյուծների համար։

Բրիտանացի կենսաբան [Ռեջինալդ Իննես Պոկոկը 1930 թվականին առյուծներ ներառել է հովազների տեսակի մեջ՝ դա մատնանշելով իր աշխատության մեջ, որը նվիրված էր  Ասիական առյուծներին։ Երեք տասամյակ անց Ջոն Էլլերման և Թերենս Մորրիոսոն Սքոթն առանձնացրել են առյուծների երկու ենթատեսակներ՝ ասիական և աֆրիկյան։

## Բնակության վայրեր և կարգավիճակ
ձախից|մինի|Առյուծը հանգստանում է ծառի վրա, Եղիսաբեթ թագուհու անվան ազգային այգի

Հյուսիսային կոնգոլեզյան առյուծներ հանդիպում են Կոնգո գետի ավազանում՝ Վիրունգա ազգային պարկում (Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն) և հարևան Եղիսաբեթ թագուհու անվան ազգային այգում (Ուգանդա)։

Հյուսիսային կոնգոլեզյան առյուծներ բնակվում են նաև Կիդեպո-Վելլեյ ազգային այգում (հյուսիսային Ուգանդա) և Մուրչիսոն-Ֆոլլս ազգային այգում  (հյուսիս-արևմտյան Ուգանդա), ինչպես նաև Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետությունում և Հարավային Սուդանում։

## Պահպանման կարգավիճակ
1996 թվականից ի վեր Բնության պահպանության միջազգային միությունը աֆրիկյան առյուծների պոպուլյացիաները  համարում էր խոցելի։ Առյուծներին սպանում  են հովիվները՝ վախենալով իրենց անասունների համար։ Անհրաժեշտ է գտնել երկու կողմերի համար ընդունելի ուղիներ՝ լուծելու առյուծների եւ մարդկանց միջև հակամարտությունը, ինչպես նաև կայունացնել առյուծի արդյունահանման քանակը և ստեղծել այդ գիշատիչների համար ապրելու հարմար միջավայր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հյուսիսային Կոնգոլեզյան առյուծ 

Կատեգորիա:Առյուծներ
Կատեգորիա:Գիշատիչներ
Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Կատեգորիա:Կաթնասուններ ըստ մայրցամաքի
Կատեգորիա:Վայրի կենդանիներ
Յոնդո կամուրջ

**Յոնդո կամուրջ** ( *Յոնդո-տեգյո* նաև  *Յոնդո-տարի*), Բուսանի Յոնդոգու և Չունգու քաղաք-մետրոպոլիտ շրջանները իրար միացնող բացովի կամուրջ, Կորեայի Հանրապետություն։ Սա երկրում առաջին և միակ բացովի կամուրջն է և Բուսանի խորհրդանիշներից մեկը։ 2006 թվականի նոյեմբերին ընդգրկվել է Բուսանի մշակութային հարստությունների ցանկում։

## Պատմություն
Կամուրջը կառուցվել է 1931-1934 թվականներին՝ Ճապոնական ռազմակալման ժամանակաշրջանում և փոխարինել է նախկինում գոյություն ունեցող լաստանցմանը։Ինտենսիվ նավագնացության պատճառով կամուրջը դարձել է բացովի։ 1935 թվականի փետրվարին կամրջի վրա կառուցել են տրամվայի գիծ, որը գործել է մինչև 1967 թվականը։ 1966 թվականին մեխանիզմների մաշվածության և ջրատար խողովակների տեղադրման պատճառով կամուրջը դադարեց բացվել։

Սկզբնապես այն անվանվել է Բուսանի կամուրջ, սակայն 1980 թվականին նոր կամրջի բացվելուց հետո, պաշտոնական անվանումը փոխվեց Յոնդո-տեգյո։

2009-2013 թվականներին կամուրջը վերակառուցվել է։ Կամուրջը ընդլայնվել է մինչև 25,3 մետր, երթևեկելի մասի մակարդակը մի փոքր բարձրացվել է կամրջի ներքևի գաբարիտի մեծացման համար։ Ընդ որում կամրջի արտաքին տեսքը պահպանվել է։ Վերանորոգվել են ճաղաշարերը և լապտերները։ Աշխատանքները, որոնց արժեքը կազմել է 110 մլրդ. վոն, ֆինանսավորել է *Lotte* գործարարական ընկերությունը։ Կամրջի բացումը կայացել է 2013 թվականի նոյեմբերի 27-ին։

## Կառուցվածք
Կամուրջը իննաչքանի է, բացվող և պողպատից։ Առկա բացվածքները հեծանի են և առանց կտրվածքի։ 31,3 մետր երկարությամբ բացվածքը ծածկված է միաթևանի աչքավոր ետ քաշվող և բացվող համակարգով (Շերցերի համակարգ)։ Թևի բացման առավելագույն նախագծային անկյունը կազմում է 75º։ Բացվածքի քաշը 590 տոննա է։ Հիմքերը միաձույլ երկաթբետոնից են։ Կամրջի ընդհանուր երկարությունը 214,8 մետր է, լայնությունը՝ 25,3 մետր։

Կամուրջը նախատեսված է ավտոմեքենաների և հետիոտնների շարժման համար։ Երթևեկելի մասը ընդգրկում է իր մեջ ավտոմեքենաների երթևեկելի 6 գիծ։ Մայթերը երթևեկելի հատվածից առանձնացված են մետաղյա ցանկապատով։ Վանդակապատերի մետաղյա ցանկապատը հիմքերում ավարտվում է քարե պարապետներով։ Հիմքերին հարմարեցված են դեպի առափ տանող աստիճաններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Yeongdo Bridge // Structurae

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Պողպատե կամուրջներ
Դեյվիդ Ջոել Սթերն

**Դեյվիդ Ջոել Սթերն** (, սեպտեմբերի 22, 1942, Նյու Յորք, 2020, հունվարի 1, Նյու Յորք), Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) կոմիսար 1984 թվականից 2014 թվականներին։ Նա իր աշխատանքը սկսեց NBA-ում՝ որպես արտաքին խորհրդատու, 1978 թվականին զբաղեցրեց գլխավոր խորհրդատուի պաշտոնը, իսկ 1980 թվականին դարձավ գործադիր փոխնախագահ։ 1984-2014 թվականներին նա լիգայի կոմիսար էր՝ փոխարինելով Լարրի Օ'Բրայենին։ Սթերնը Ռատգերսի համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ էր, Կոլումբիայի համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ։ Նա նաև Միջազգային հարաբերությունների խորհրդի անդամ էր։

2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Սթերնը հայտարարեց, որ 2014 թվականի փետրվարի 1-ից հեռանալու է NBA-ի կոմիսարի պաշտոնից։ Այդ պաշտոնում նա իրեն փոխարինող նշանակեց Ադամ Սիլվերին։ 2014 թվականի օգոստոսի 8-ին նա ընդունվեց Բասկետբոլի փառքի սրահ, որպես մի ֆունկցիոներ, ով նշանակալի ներդրում ունեցավ բասկետբոլի զարգացման մեջ։ 2016 թվականին նա դարձել է նաև ՖԻԲԱ փառքի սրահի անդամ։

## Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1942 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Նյու Յորքում հրեական ընտանիքում։ Մեծացել է Տինեկում (Նյու Յորք)։ Ավարտել է Տինեկի միջնակարգ դպրոցը։ Ընդունվել է Ռատգերսի համալսարան, որտեղ 1960 թվականին միացել է Sigma Delta Chapter միաբանությանը։ 1963 թվականին գերազանց ավարտել է համալսարանը, իսկ 1966 թվականին ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանի իրավաբանական դպրոցը։ Ավելի ուշ նա պետական քննություններ է հանձնել և աշխատել է որպես փաստաբան։

## Սթերնի կառավարման ժամանակ NBA-ում տեղի ունեցած հիմնական իրադարձություններ
* 28 նոր մրցարանների կառուցում (10-ը՝ 1999 թվականից)
* 5 խմբի տեղափոխումը NBA («Կլիպերս», «Սակրամենտո Քինգս», «Նյու Օռլեանս Պելիկանս», «Մեմֆիս Գրիզլիս» և «Սիեթլ Սուպերսոնիքս»/«Օկլահոմա Սիթի Թանդեր»)
* NBA-ում նոր խմբերի ստողծում («Նյու Օռլեանս Պելիկանս», «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ», «Մայամի Հիթ», «Օռլանդո Մեջիք», «Տորոնտո Ռեպտորս», «Մեմֆիս Գրիզլիս» և «Շառլոթ Հորնեթս»)
* НБА-ի դրես-կոդի հաստատում
* NBA-ի եզրափակիչ գավաթի վերանվանումը ()  Լարրի Օ'Բրայենի գավաթ անունով ()
* NBA-ի եզրափակչի MVP տիտղոսի վերանվանումը () NBA-ի եզրափակչի ամենաարժեքավոր խաղացողի՝ Բիլ Ռասելի մրցանակ անունով ()
* Ընդամենը 8 տարբեր թիմեր նվաճել են Լարրի Օ'Բրայենի գավաթը իր ղեկավարման 29 տարիների ընթացքում։

## Անձնական կյանք և մահ
Ամուսնացած է եղել Դիանա Բոկ Սթերնի հետ, ունեցել են երկու որդիներ։

2019 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Սթերնը ուղեղի արյունազեղում է ունեցել և շտապ վիրահատվել։ Մահացել է 2020 թվականի հունիսի 1-ին Նյու Յորքում 77 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official NBA Bio
* AskMen.com — David Stern
* Rutgers Hall of Distinguished alumni
* Умер Дэвид Стерн, самый важный человек в истории баскетбола // sports.ru
 
__NOTOC__

Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:2020 մահեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հունվարի 1 մահեր
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի հրեաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հրեաներ
Սաշա Քոեն

**Ալեքսանդր Աբտ** (, ), խորհրդային և ռուս գեղասահորդ, հանդես է եկել տղամարդկանց մենասահք ձևում։ Ռուսաստանի չեմպիոն 2003 թվականին։ 1991 թվականի Աշխարհի փոխչեմպիոն պատանիների կարգում։ Հարավային Կորեայում տեղի ունեցած Ձմեռային ունիվերսիադայի բրոնզե մրցանակակիր։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կենսագրություն
Չմուշկների վրա առաջին անգամ կանգնել է 6 տարեկանում։ Սկզբնական շրջանում մարզվել է Սերգեյ Վոլկովի, այնուհետև Ռաֆայել Հարությունյանի ղեկավարությամբ։ Սպորտային կարիերայի ողջ ընթացքում նա ստացել է տարբեր վնասվածքներ։ Դրանցից ամենալուրջը Մեքսիկայում 1996 թվականին տեղի ունեցածն էր ազատ ծրագրի ժամանակ։ Մարզիկի վերջին սիրողական մրցաշարը 2004 թվականի Ռուսաստանի առաջնությունն էր։ Ելույթը ստիպված էր ընդհատել աճուկի վնասվածքի պատճառով։

1999 թվականին Ալեքսանդրն ամուսնացավ ռուս գեղասահորդուհու (պարեր սառույցի վրա)՝  Ելենա Պավլովայի հետ։ Զւույգն ունի մեկ որդի՝ Մակարը, ով ծնվել է 2000 թվականի մարտին։ Այժմ ընտանիքը բնակվում է ԱՄՆ-ի Նյու Ջերսի նահանգում։ Այստեղ էլ տեղի սառույցի վրա մարզումներ են իրականացնում Ալեքսանդրը և Ելենան։ Սպորտային սիրողական կարիերայի ավ արտից հետո Ալեքսանդր Աբտը մեծն պահանջարկ ունի Եվրոպայի, Ռուսաստանի և Ճապոնիայի տարբեր շոուներում։

2008 թվականին մասնակցել է Առաջին ալիք (Ռուսաստան) հեռուստաընկերության «Սառցե դարաշրջան-2» շոուին, որտեղ հանդես եկավ դերասանուհի Անաստասիա Մակեևայի հետ։

## Սպորտային ձեռքբերումներ
### 1988 թվականից հետո

### Մինչև 1988 թվական

## Ֆիլմեր
* 2008 թվական՝ «Տաք սառույց»՝ Մաքսիմ Վորոնին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт А.Абта

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Մելիք բեկի խաչքար (Մելիք-Շահնազարյանների տոհմական տապանատուն)

**Մելիք բեկի խաչքար**, որը գտնվում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Մեծ Մասրիկ գյուղի կենտրոնում՝ Մելիք-Շահնազարյանների տոհմական տապանատանը։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (5.65/5.4)։

## Տեղադրություն

Խաչքարը կանգնեցված է երկաստիճան պատվանդանին։

## Նկարագրություն
[մինի|ձախից|Մելիք բեկի խաչքարը [Մելիք-Շահնազարյանների տոհմական տապանատանը|alt=]]Խաչքարի քիվի կենտրոնում քանդակված է Հիսուս Քրիստոսը։

Քրիստոսի ոտքերի կողմերում քանդակված են 4 ավետարանիչներն,
#Մատթեոսը նույնացվում է մարդու հետ, որովհետև նրա Ավետարանը սկսվում է Քրիստոսի մարդեղության պատմությունով։ 
#Մարկոսը ներկայացվում է առյուծի խորհրդանիշով, որովհետև իր Ավետարանի սկզբում առյուծի պես քաջաբար հայտարարում է, թե Հիսուս Աստծո Որդին է։
#Ղուկասը նույնացվում է եզի հետ, որ զոհի խորհրդանիշն է, այն պատճառով, որ նրա Ավետարանը սկսվում է Զաքարիայի`  տաճարում զոհի պատրաստության պաշտամունքի նկարագրությամբ։ Այս պատմությունն իր հերթին դիտվել է իբրև պատրաստություն Քրիստոսի զոհաբերության։
#Հովհաննեսը ներկայացվում է արծվի խորհրդանիշով, որովհետև նա իր Ավետարանի սկզբում սավառնում է վեր` հայտարարելով Քրիստոսի աստվածությունը։

Խաչքարը բարձր և գեղաքանդակ է, ճակատին 5 խորան, որոնց մեջ մելիքների պատկերներ են, կենտրոնում խաչ և շուրջը արձանագրություն։

## Վիմական արձանագրություն
Խաչքարի կենտրոնում քանդակված խաչի շուրջը վիմական արձանագրություններ են։

### Արձանագրություն 1
# ԹՎԻՆ ՌՃԻԵ
# ԿԱՄԱԻՆ ԱՅ ՄԵՔ Ե ԵՂԲ
# ԱՐՔՍ՝ ԵՍ ՊԱՐՈՆ ՄԵԼԻՔ ՇԱՀ
# ՆԱԶԱՐՍ, ՄԱՅԻԼ ՊԷԿՍ, ՏԱԹԼ
# ՈՒ ՊԷԿՍ, ՄԻՐԶԱՅ ՊԷԿՍ, ՄԵԼԻՔ
# ՈՒՄ ՊԷԿՍ, ՄԱՅՐ ՄԵՐ ԽԱՆՈՒՄԱՂԷՍ՝
# ԿԱՆԳՆԵՑԱՔ ԶԽԱՉՍ ԲԱՐԵԽԱ
# ՒՍ
# ՀՕՐՆ ՄԵՐՈՅ ՄԵԼԻՔ-ՄԷԼԻՔ ՊԵԿԻՆ։

### Արձանագրություն 2
# ՍԲ ԽԱՉՍ ԲԱՐԷԽԱՒՍ ՊԱՐՈՆ ՄԷԼԻՔ ՄԷԼԻՔ ՊԷԿԻՆ,
# ՈՐԴԻ, ՊԱՐՈՆ ՄԷԼԻՔ ԱԾԱՊՈՎԻՆ, ԹՈՌ ՊԱՐՈՆ ՔԱՄԱԼ ՊԷԿԻՆ ՊԱՐՈՆ ՔԱՄԱԼ ՊԷԿ։ ԱԾԱԾԻՆ ՅՍ ՔՍ ՈՀԱՆԷՍ ԳԱԲՐԻԷԼ։

## Տես նաև
* Մելիք-Շահնազարյաններ
* Յավրի բեկի և Գուլասարի խաչքար (Մելիք-Շահնազարյանների տոհմական տապանատուն)
* Աբաս Բեկի խաչքար (Մելիք-Շահնազարյանների տոհմական տապանատուն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մելիք-Շահնազարյանների տոհմական տապանատան խարքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Կատեգորիա:Պատկերաքանդակ խաչքարեր‎
Դավիդ Գարսիա

**Դավիդ Գարսիա Զուբիրիա** (, փետրվարի 14, 1994, Պամպլոնա, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս «Օսասունա» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Դավիդ Գարսիան միացել է «Օսասունայի» մանկապատանեկան թիմին 2003 թվականին՝ 9 տարեկան հասակում։ Թիմի երիտասարդական կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2011-12 մրցաշրջանի ընթացքում Սեգունդա B դիվիզիոնի շրջանակներում։

2014 թվականի ամռանը ֆուտբոլիստը հրավիրվել է հիմնական թիմ՝ մինչմրցաշրջանային հավաքին մասնակցելու համար։ Նա մասնակցել է «*Բրենտֆորդ ՖԱ*»-ի դեմ խաղին և դարձել գոլի հեղինակ, իսկ հանդիպումը ավարտվել է 4-0 հաշվով։ «Օսասունայի» կազմում իր առաջին պաշտոնական հանդիպումը Գարսիան անցկացրել է նույն թվականի օգոստոսի 30-ին՝ մասնակցելով «Ռեալ Սարագոսայի» դեմ խաղին։ Այդ հանդիպումն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով։

2015 թվականի հունվարի հունվարի 26-ին Դավիդ Գարսիան երկարաձգել է թիմի հետ գործող պայմանագիրը մինչև 2019 թվականը։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը իսպանացի ֆուտբոլիստը խփել է մայիսի 31-ին «Ռեկրեատիվո ՖԱ»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 2-0 հաշվով։ Հունիսի 7-ին՝ Սեգունդա Դիվիզիոնի վերջին տուրում, որտեղ թիմին անհրաժեշտ էր մեկ միավոր Սեգունդա B-ում չհայտվելու համար ֆուտբոլիստը 78-րդ րոպեին դարձել է գոլի հեղինակ «*Սադաբել*ի» դեմ խաղում, որի շնորհիվ հանդիպումը ավարտվեց 2-2 հաշվով։

Լա Լիգայի շրջանակներում Գարսիան իր դեբյուտը նշել է 2016 թվականի օգոստոսի 19-ին «Մալագայի» դեմ խաղում(1-1)։ Իսպանիայի առաջնության շրջանակներում իսպանացին իր առաջին գոլը խփել է նույն թվականի սեպտեմբերի 10-ին «Ռեալ Մադրիդի» դեմ խաղում(2-5)։

2018 թվականի հունվարի 17-ին Դավիդ Գարսիան մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով տեղափոխվել է «*Կուլտուրալ Լեոնեսա*»։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
* Սեգունդա Դիվիզիոնի չեմպիոն - 2018-19

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օսասունայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կուլտուրալ Լեոնեսայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Միշել Դոհերթի

**Միշել Կարեն Դոհերթի** (, ), Լոնդոնի կայսերական քոլեջի տիեզերական ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։ 2017 թվականին արժանացել է Արքայական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալի։

## Կենսագրություն, կարիերա
Նրա հայրը՝ Բրայան Դոհերթին Կվազուլու-Նատալի համալսարանի պրոֆեսոր էր։ 1988 թվականին նույն բուհում Միշելը ստանում է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան, որից հետո ուղևորվում է Գերմանիա, որտեղ տարիների ընթացքում աշխատում է կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտում։ Ավելի ուշ եկավ Անգլիա, Լոնդոնի կայսերական քոլեջում ստանալով իր տեղը։ Թագավորական աստղագիտական ընկերության անդամ (1995 թվականից)։

Դ.Դոհերթին գիտական խմբի ղեկավար է, որը զբաղվում է Կասինի-Հյուգենսիի ապարատի մագնիսաչափերից տվյալների պահպանմամբ և մշակմամբ։ 2007 թվականին Դոհերթին արժանացավ Ֆիզիկայի ինստիտուտի  մեդալի, իսկ 2008 թվականին՝ Հյուզի մեդալի, հայտնում է Թագավորական ընկերության կայքը։
Մագնիսական դաշտերի մասին տվյալների նորարարական օգտագործման համար, որը թույլ է տալիս մթնոլորտ հայտնաբերել Սատուրնի լուսիններից մեկի շուրջ, ինչն իր հերթին արմատապես փոխել է արեգակնային համակարգում մոլորակների բնական արբանյակների դերի մասին մեր պատկերացումները։

— Hughes Medal: All awards 

2012 թվականին նա ընտրվեց Լոնդոնի Թագավորական ընկերության անդամ՝ միջազգային նախագծի վրա աշխատելու համար՝ Կասինի-Հյուգենսի ապարատի առաքելությունը Սատուրնի և նրա լուսինների վրա։

2017 թվականին նա պարգևատրվել է Արքայական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալով՝ «տիեզերական ֆիզիկայի ազգային և միջազգային ընկերության մեջ նշանակալի ներդրման համար»։ CBE (2018):

Ներկայում Միշելը համատեղում է դասախոսական գործունեությունը Լոնդոնի կայսերական քոլեջում և երկու գիտական թիմերի ղեկավարումը. Կասինի-Հյուգենս մագնիտոմետրիկ խմբի և Եվրոպական տիեզերական գործակալության կողմից հավանության արժանացած նոր առաքելության խմբի՝ դեպի Յուպիտեր։ Վերջինիս մեկնարկը նախատեսված է 2022 թվականին, ըստ հաշվարկների՝ այն պետք է հասնի հսկա մոլորակին 2030 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Семинар-презентация нового члена Королевского общества: Открытие динамической атмосферы на одном из спутников Сатурна, Энцеладе 

Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Կին աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ուիլյամ Թոմաս «Բիլլի» Սթրեյհորն

**Ուիլյամ Թոմաս «Բիլլի» Սթրեյհորն,** (, ), ամերիկացի ջազային երգահան, դաշնակահար և գործիքավորող, որը  հայտնի էր Դյուք Էլինգթոնի նվագախմբի հետ  իր հաջող համագործակցությամբ։ Նրա ստեղծագործություններից ամենահայտնիներն են «Ատլասե տիկնիկը» (Satin Doll), «Չելսի կամուրջը» (Chelsea Bridge), «Նստիր Ա գնացքը» (Take the A Train) և «Լուսավոր կյանք» (Lush Life):

Երաժշտական միջավայրում ունեցել է սկանդալային հեղինակություն, քանի որ բացահայտ գովազդել է իր համասեռականությունը։ 1950-ական թվականների վերջերին դադարել է համագործակցել Էլինգթոնի հետ և թողարկել է մի քանի անհատական ալբոմներ։

Նա մահացել է  քաղցկեղից 1967 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Billy Strayhorn official website
* ''Billy Strayhorn: Lush Life''  at PBS, Independent Lens
* Billy Strayhorn: «Portrait Of A Silk Thread», by John Twomey 
* Billy Strayhorn at the glbtq Encyclopaedia

Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ
Կատեգորիա:Ջազմեններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Էլիա Բրավո-Օլիս

**Էլիա Բրավո-Օլիս** ( կամ , կամ , ), մեքսիկացի բուսաբան, կակտուսների ականավոր հետազոտող, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
Էլիա Բրավո-Օլիսը ծնվել է 1901 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։

Նա Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի կենսաբանական գիտությունների դոկտոր էր։

1927 թվականին Էլիա Բրավո-Օլիսը Կալիֆոռնիայում ուսումնասիրում էր օվկիանոսի կենսաբանությունը։ 1932 թվականին Էլիան Համբուրգում ուսումնասիրում է նախակենսաբանությունը։

Նա օգնական էր աշխատում *United States National Herbarium*-ում, Վաշինգտոն նահանգում։ Las Cactáceas de México-ի իր ակնառու աշխատանքը միջազգային ճանաչում է բերել Էլիային։

Էլիա Բրավո-Օլիսը մահացել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։

## Գիտական գործունեություն
Էլիա Բրավո-Օլիսը մասնագիտացել էր սերմնավոր բույսերի մեջ։

## Հրապարակումներ
* *El interesante mundo de las cactaceas*. Helia Bravo Hollis. — 2. ed. — Mexico, D.F.: Fondo de Cultura Economica, 1999.
* *Las cactaceas de Mexico*; Vol. 3. Helia Bravo-Hollis. — 1. ed. — 1991.
* *Las cactaceas de Mexico*; Vol. 2. Helia Bravo-Hollis. — 1. ed. — 1991.
* *Las cactaceas de Mexico*; Vol. 1. Helia Bravo Hollis. — 2. ed. — 1978.
* *Las cactaceas de Mexico*. Helia Bravo-Hollis. — Mexico: Universidad Nacional Autonoma de Mexico, (1978).
* *Algunos datos acerca de la vegetacion del estado de Oaxaca*. Helia Bravo Hollis.
* *Las cactaceas de Mexico*. Helia Bravo Hollis. — Mexico: Impr. Univ., 1937.
* *Las cactaceas entre los antiguos mexicanos*. Helia Bravo Hollis. — Mexico, 1934.
* *Observaciones floristicas y geobotanicas en el Valle de Actopan*. Helia Bravo Hollis.
* *Las lemnaceas del Valle de Mexico*. Helia Bravo Hollis.
* *Estudio botanico acerca de las Solanaceas mexicanas del genero Capsicum*. Helia Bravo Hollis.
* *Cactaceas del Canon del Zopilote: contribucion al conocimiento de las cactaceas del Estado de Guerrero*. Helia Bravo Hollis.
* *Las cactaceas de Mexico*. Helia Bravo Hollis. — Mexico: Univ. Nacional Autonoma de Mexico.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Helia Bravo Hollis
* Literatur von Helia Bravo Hollis (1—10)
* Helia Bravo-Hollis
* Literatur von Helia Bravo Hollis (11—13)

Կատեգորիա:1901 ծնունդներ
Կատեգորիա:2001 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Մեխիկո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 26 մահեր
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 30 ծնունդներ
Ռութ Բարի

**Ռութ Բարի** (), ամերիկացի մաթեմատիկոս, որը հայտնի է գրաֆների տեսության և հոմոմորֆիզմի բնագավառում իր աշխատանքներով։ Լեհ-հրեա գաղթականների դուստր։ 1966 թվականից նա Ջոն Վաշինգտոնի համալսարանի պրոֆեսոր էր։

Ռութը մեծացել է Բրուքլինում և 1949 թվականին ավարտել է Բրուքլինի քոլեջը մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճանով։ Շարունակելով ուսումը Ջոնս Հոփքինսի համալսարանում՝ 1943 թվականին ստացել է մագիստրոսի կոչում՝ ընդունվելով առաջին դոկտորանտուրան։ 1966 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ «Քարտեզների բացարձակ նվազեցում՝ ոչ ավելի, քան 19 մարզերում» թեմայով։ Քարտեզի կրճատման խնդիրը 1913 թվականին առաջադրվեց Ջ.Բ. Բիրխոֆի կողմից, նրա ղեկավարի գիտական ղեկավարը, Դ.Կ. Լյուիսը։

Երեք դուստրերի է դաստիարակել. բնապահպան ակտիվիստ Ջուդի Բարի, գիտական լրագրող Ջին Կոլատ և արվեստի պատմաբան Մարթա Բարի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ruth Aaronson Bari», Biographies of Women Mathematicians, Agnes Scott College
* «Dr. Ruth Aaronson Bari, 87, Dies; Professor of Mathematics at GWU», *[[Washington Post]]*, August 30, 2005.

Կատեգորիա:Նոյեմբերի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:1917 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 25 մահեր
Կատեգորիա:2005 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ջոն Հոփքինսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Ագնոդիկա

**Ագնոդիկա** (, ), պատմության առաջին, և հնարավոր է, հորինված, հին հույն մանկաբարձ։ Ծնունդով Աթենքից էր, որտեղ կանանց և ստրուկներին օրենքով արգելված էր բժշկություն սովորել։ Ագնոդիկան մեկնել է Եգիպտոս բժշկություն սովորելու, քանի որ նրան մերժել են Աթենքում որպես կին կրթություն տալ։ Գայոս Հուլիոս Գիգինի (և միայն նրա) գրվածքների համաձայն՝ Ագնոդիկան տղամարդ է ձևանում և սկսում է հաճախել Հերոֆիլոս անունով բժշկի դասախոսություններին՝ նվիրված լինելով հիմնականում մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ուսումնասիրություններին։

Կանայք հրաժարվեցին նրա ծառայություններից մինչև նա խոստովանեց, որ ինքը կին է։ Ավելի ուշ, երբ նա արդեն սկսել էր ինքնուրույն և հաջող պրակտիկա, մի քանի այլ բժիշկներ նախանձում էին նրան և մեղադրում հիվանդների ոտնձգության մեջ։ Նա ստիպված էր պատասխան տալ Արեոպագոսի առաջ։ Այն բանից հետո, երբ նա բացահայտեց իր իրական սեռը, այս մեղադրանքը մերժվեց նրա կողմից, բայց նրա դեմ անմիջապես առաջադրվեց մեկ այլ մեղադրանք. ինչպես արդեն նշվեց, կանայք իրավունք չունեին բժշկությամբ զբաղվել։ Նրա պաշտպանության էին եկել նրա նախկին հիվանդները՝ Աթենքի կառավարիչների կանայք, իսկ արդյունքում Ագնոդիկայի կողմից խախտված օրենքը չեղյալ հայտարարվեց։

Այս պատմությունը կապված չէ որևէ կոնկրետ ամսաթվի հետ, բայց ոմանք ուսուցիչ Ագնոդիկեին անվանում են ոչ թե Հիերոֆիլոս, այլ Գերոֆիլոս, և այդպիսով միջադեպը վերագրում են մ.թ.ա. IV-III դարերին։ Առաջին հայացքից այս փոփոխությունը բավականին տեղին է թվում, բայց դրա դեմ դեռ կային առարկություններ։ Նախ, եթե վստահենք Գիգինի հեղինակությանը և խոստովանենք, որ այս պատմությունն իրականում տեղի է ունեցել, ապա այն ամենայն հավանականությամբ եղել է մ.թ.ա. V կամ VI դարում քան III կամ IV դարում։ Երկրորդ՝ չկա որևէ ցուցում այն մասին, որ Ագնոդիկեն այցելել է Ալեքսանդրիա, կամ Հերոֆիլոսը այցելել է Աթենք, և երրորդ, դժվար թե Գիգինը այդպիսի հայտնի բժշկին անվանի «ինչ-որ Հերոֆիլ»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ogilvie, M. B. 1986. *Women in Science*. The MIT Press. ISBN 0-262-65038-X
* *John Lemprière's Classical Dictionary of 1848*.

Կատեգորիա:Գինեկոլոգներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Հույն բժիշկներ
Կատեգորիա:Հույն կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարի հույներ