2026 թվականն Արցախում

Ստորև ներկայացված է **[[2026]] թվականին [[Արցախ]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 8
** Բնակարանային ապահովման պետական աջակցության շրջանակում Արցախից բռնի տեղահանված 4066 ընտանիք հավաստագիր է ստացել Հայաստանում, որից 1768-ն արդեն օգտագործել է հավաստագիրը։
** Արցախի նախկին նախագահ Սամվել Շահրամանյանը դատարանում ևս մեկ անգամ պնդել է, որ պատմաբան Նժդեհ Հովսեփյանը ու ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը զրպարտել են իրեն, երբ Հայոց պատմության 9-րդ դասարանի դասագրքում իրեն վերագրել են «Արցախի լուծարումը»։
* Հունվարի 9 - Արցախի նախագահի պաշտոնակատար Աշոտ Դանիելյանի հրամանագրով Կարեն Շաքարյանը զրկվել է «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչումից։
* Հունվարի 14
** Հակարիի կամուրջով Ադրբեջանի ներկայացուցիչների կողմից Հայաստանի ներկայացուցիչներին են հանձնվում 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո գերեվարված 4 հայեր՝ Գևորգ Սուջյանը, Դավիթ Դավթյանը, Վիգեն Էուջեքջյանը և Վագիֆ Խաչատրյանը։ 
** Հայաստանի կողմից Սիրիային են հանձնվել 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմում գերեվարված և հետագայում՝ Սյունիքի առաջին ատյանի դատարանի կողմից ցմահ ազատազրկված սիրիացի վարձկաններ Մուհռաբ Մուհամմադ ալ-Շխերին և Յուսեֆ Ալաբեդ ալ-Հաջին։
* Հունվարի 18 - Երևանի Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրում անցկացվեց Արցախի մշակույթին նվիրված «Մենք կանք» մշակութային միջոցառումը, որի ընթացքում, համալիրի տնօրեն Կարեն Ղազարյանի կողմից արգելվել է հնչեցնել Արցախի Հանրապետության պետական օրհներգը, քանի որ դրա հնչեցման դեպքում համերգը կդադարեցվեր։ 
* Հունվարի 21 
** Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հրատարակչությունը հրատարակել է մշակութաբան Արմինե Տիգրանյանի «Արցախի մշակութային Ժառանգության ոչնչացման և բռնայուրացման՝ Ադրբեջանի քաղաքականությունը (2020-2025 թթ․)» աշխատությունը, որտեղ անդրադարձ է կատարվում 2020-2025 թվականներին Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմներին, էթնիկ զտումներին և Արցախի պատմական հայկական մշակութային ժառանգության համակարգված ոչնչացմանն ու յուրացման քաղաքականությանը։
** Ադրբեջանի իշխանությունները հայտարարեցին օկուպացված Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտի վերաբնակեցման մեկնարկի մասին, որի շրջանակում քաղաք է տեղափոխվել 36 ընտանիք՝ 162 մարդ։ 2021 թվականից սկսած օկուպացված Արցախում վերաբնակեցվել է 26․513 ադրբեջանցի։
* Հունվարի 22 - Արցախում հուղարկավորված անձանց հարազատները բողոքի ակցիա են իրականացնում Հայաստանի կառավարության շենքի մոտ, Հայաստանի կառավարությունից պահանջելով՝ արտաշիրիմում և մարմինների տեղափոխում Հայաստան։
* Հունվարի 23 - Արցախում բնակվող վերջին 10 հայերը և ազգությամբ ռուս մեկ քաղաքացին իրենց դիմումների հիման վրա տեղափոխվել են Հայաստան: 
* Հունվարի 30 - «Արցախ Միություն» հասարակական կազմակերպությունն ավարտական միջոցառման ժամանակ ամփոփել է «Արցախյան տեղահանված գերփոքր ու փոքր ձեռնարկատերերի քարտեզագրում, իրազեկում և կարողությունների զարգացում» ծրագիրը։

### Փետրվար
* Փետրվարի 2
** Երևանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանը մերժել է Արցախի նախկին նախագահ Սամվել Շահրամանյանի հայցը ՀՀ ԿԳՄՍ նարարարության և Հայոց պատմության 9-րդ դասարանի դասագրքի հեղինակ Նժդեհ Հովսեփյանի դեմ, սակայն արձանագրել է, որ վիճարկվող հրամանագիրը կայացվել է ուժի կամ դրա սպառնալիքի պայմաններում, իսկ դասագրում ներկայացվածը համարել՝ ոչ ամբողջական:
** «Գեղարդ» հիմնադրամը հաղորդում է, որ Ադրբեջանը վանդալիզմի է ենթարկել օկուպացված Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս գյուղի Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին՝ պոկելով եկեղեցու սրբապատկերները և կոտրել բակում տեղադրված խաչքարերից առնվազն մեկը:
* Փետրվարի 3
** Ֆրանսիայի սենատը միաձայն կողմ է քվեարկել Ադրբեջանում պահվող հայ գերիների ազատ արձակման բանաձևին։
** Երևանում՝ Հայաստանի նախագահի նստավայրի դիմաց բողոքի ակցիա են անցկացնում զոհված զինծառայողների ծնողները, հարազատները և մի շարք այլ քաղաքացիներ, ովքեր Հայաստանի նախագահ Վահագն Խաչատուրյանից պահանջում են ներողություն խնդրել Դավոսում Իլհամ Ալիևին շնորհակալություն հայտնելու համար։
* Փետրվարի 4
** Արցախի նախագահի պաշտոնակատար, Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Դանիելյանը Արցախի ներկայացուցչության շենքում ընդունել է Շվեյցարիայի Ազգային խորհրդի անդամներ Էրիխ Վոնտոբելին և Ստեֆան Մյուլլեր-Ալտերմատին, ինչպես նաև «Միջազգային քրիստոնեական համերաշխություն» (CSI) իրավապաշտպան կազմակերպության նախագահ Ջոն Էյբներին։
** Ադրբեջանում ապօրինի պահով հայ գերիների ազատման հարցով ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին նամակ է հղել Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Արամ Ա-ն։
* Փետրվարի 5
** Ադրբեջանի իշխանությունները հայ պատանդների կեղծ դատավարության ժամանակ ցմահ ազատազրկման են դատապարտել Արցախի նախկին նախագահ Արայիկ Հարությունյանին, Արցախի պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար Լևոն Մնացականյանին և պաշտպանության բանակի հրամանատարի նախկին տեղակալ Դավիթ Մանուկյանին, Արցախի Ազգային ժողովի նախկին նախագահ Դավիթ Իշխանյանին, Արցախի նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանին, 20 տարվա ազատազրկման են դատապարտել Արցախի նախկին նախագահներ՝ Արկադի Ղուկասյանին և Բակո Սահակյանին, 19 տարվա ազատազրկման՝ գերեվարված Մադաթ Բաբայանին և Մելիքսեթ Փաշայանին, 18 տարվա ազատազրկման՝ Գարիկ Մարտիրոսյանին, 16 տարվա ազատազրկման՝ Դավիթ Ալավերդյանին և Լևոն Բաբայանին, 15 տարվա ազատազրկման Վասիլի Բեգլարյանին, Գուրգեն Ստեփանյանին և Էրիկ Ղազարյանին։
* Փետրվարի 6
** Հայաստանի մի շարք բարեգործական և մարդասիրական կազմակերպություններ բաց նամակ են ուղղել ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին կոչ անելով ուշադրություն դարձնել Ադրբեջանում բռնի պահվող հայերի ճակատագրին։
** Միջազգային քրեական դատարանի նախկին գլխավոր դատախազ Լուիս Մորենո Օկամպոն Արցախի գերեվարված ռազմաքաղաքական ղեկավարների դեմ Ադրբեջանում տեղի ունեցած կեղծ դատավարությունը որակել է մարդու հիմնարար իրավունքների լիակատար խախտում։։
** Արցախի Ազգային ժողովը հայտարարությամբ խստորեն դատապարտել է Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից կազմակերպված կեղծ դատավորությունը՝ Արցախի գերեվարված ռազմաքաղաքական գործիչների և քաղաքացիական անձանց նկատմամբ։
** Հայ դատի Ամերիկայի հանձնախումբը, ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսի Հայաստան այցին ընդառաջ նախաձեռնել է ամերիկահայ համայնքի մոբիլիզացիա՝ կոչ անելով նրա գրասենյակ նամակներ ուղարկել՝ պահանջելով հայ գերիների ազատում, հանդիպումներ գերիների և տեղահանված արցախահայերի հետ, ադրբեջանական զորքերի դուսբերում Հայաստանի տարածքից և Արցախի հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման դադարեցում։
** Հայ Առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի առաջնորդ Վրթանես եպիսկոպոս Աբրահամյանը նամակով դիմեց ԱՄՆ փոխնախագահ պարոն Ջեյ Դի Վենսին, խնդրելով նպաստել հայ ռազմագերիների և պատանդների վերադարձին, անհետ կորածների որոնմանը, ինչպես նաև պաշտպանել Արցախի թեմի եկեղեցիները, հուշակոթողները և պատմական գերեզմանները՝ տրամադրելով մոնիթորինգի հնարավորություն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և միջազգային այլ փորձագետների համար և աջակցելով դրանց երկարաժամկետ պահպանությանը։

## Սպասվող իրադարձություններ
* Մայիսի 22 - Նախատեսված է հրապարակել Հայաստանի վարչական դատարանի դատական ակտը այն գործով, որով դատարանի նախագահ Կարեն Զարիկյանը, Հայաստանի դատախազության հայցի հիման վրա, հրաժարվել է Արցախի Հանրապետությանը կամ Արցախի կառավարությանը ներգրավել որպես երրորդ անձ՝ Երևանի Նաիրի Զարյան 17/2 հասցեում գտնվող, կադաստրով Արցախի կառավարության անունով գրանցված գույքի սեփականության գործի շրջանակում։

## Տոներ

* Հունվարի 1-2 - Նոր տարվա օրեր
* Հունվարի 6 - Սուրբ ծնունդ
* Փետրվարի 20 - Արցախի վերածննդի օր
* Փետրվարի 21 - Մայրենի լեզվի միջազգային օր
* Փետրվարի 21 - Հայրենիքի պաշտպանի օր
* Մարտի 8 - Կանանց միջազգային օր
* Ապրիլի 7 - Մայրության և գեղեցկության տոն
* Ապրիլի 5 - Զատիկ
* Ապրիլի 24 - Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր
* Մայիսի 1 - Աշխատանքի օր
* Մայիսի 9 - Հաղթանակի օր, Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի և Շուշիի ազատագրման օր
* Մայիսի 28 - Հանրապետության օր
* Հունիսի 1 - Երեխաների պաշտպանության միջազգային օր
* Հունիսի 29 - Հայրենիքի համար նահատակվածների և անհայտ կորածների հիշատակի օր
* Սեպտեմբերի 1 - Գիտելիքի և դպրության օր
* Սեպտեմբերի 2 - Արցախի Հանրապետության օր
* Հոկտեմբերի 11 - Սուրբ Թարգմանչաց տոն
* Դեկտեմբերի 7 - Երկրաշարժի զոհերի հիշատակի օր
* Դեկտեմբերի 10 - Արցախի Հանրապետության պետական անկախության մասին հանրաքվեի և Սահմանադրության օր
* Դեկտեմբերի 31 - Նոր տարվա գիշեր

## Տես նաև
* 2025 թվականն Արցախում
* 2027 թվականն Արցախում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Արցախում
Կատեգորիա:2026 Ասիայում
Կատեգորիա:2026 Արցախում
Կատեգորիա:2026 Եվրոպայում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Արցախում