Ջո Լուիս

**Ժոզեֆ Լուիս Բարոու** (, ավելի հայտնի է որպես **Ջո Լուիս** (); ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ, գերծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն։

«Ռինգ» ամսագրի կողմից 1936, 1938, 1939, 1941 թվականներին ճանաչվել է «Տարվա բռնցքամարտիկ»։

2003 թվականին «Ռինգ» ամսագիրը նրան դասել է բոլոր ժամանակների մեծագույն փանչերների շարքին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1914 թվականի մայիսի 13-ին։

Նրա հայրը աշխատել է բամբակի տնկադաշտերում, ընտանիքը մշտապես եղել է աղքատության մեջ։ 1924 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Դեթրոյթ, որտեղ Ջո Լուիսը հոր հետ սկսել է աշխատել Ֆորդի գործարանում։

Մինչև 1934 թվականը Ջո Լուիսը հանդես է եկել սիրողական բռնցքամարտում։

1936 թվականին ստացել է պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկի արտոնագիր։ Դեթրոյթ գալուց 10 տարի անց Ջո Լուիսը սիրողական բռնցքամարտի ծանրքաշային կարգում ստացել է «Ոսկե ձեռնոցներ» մրցանակ, որն էլ նրա համար ճանապարհ է բացել դեպի պրոֆեսիոնալ ռինգ։

## Կարիերան սիրողական բռցնքամարտում
1934 թվականին Լուիսը  հաղթել է Չիկագոյի «Ոսկե ձեռնոցներ» մրցույթում և միջին ծանրքաշային կարգում դարձել է ԱՄՆ-ի առաջնության հաղթող։

## Կարիերան պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտում
1934 թվականի հուլիսին տեղի է ունեցել նրա առաջնաելույթը, որտեղ նա պայքարել է Ջեք Կրեկմենի դեմ։ Վերջինիս նա նոկաուտի է ենթարկել առաջին ռաունդում։

1934 թվականի օգոստոսին հանդիպել է Ջեք Կրանցի հետ։ Մարտի ժամանակ նոկդաուններ չեն գրանցվել։ Դա եղել է շատ մոտիկ մարտ։ 8 ռաունդ տևած պայքարից հետո Լուիսը հաղթել է դատավորների միաձայն որոշմամբ։

1934 թվականի սեպտեմբերին հանդիպել է Ադոլֆ Վեյտերի հետ։ Առաջին ռաունդում Լուիսը Վեյտեին նոկդաունի է ենթարկել։ Վեյտերը բարձրացել է և շարունակել մարտը մինչև 7-րդ ռաունդի ավարտը։ Լուիսը մի շարք հարվածներ է հասցրել վերջին երեք ռաունդում և դատավորների միաձայն որոշմամբ ճանաչվել է հաղթող։

1935 թվականին հանդիպել է Պրիմո Կարների հետ։ Լուիսը կիրառել է հին մարտավարությունը ավելի բարձրահասակ հակառակորդի դեմ։ Նա հարվածել է իրանին, իսկ երբ Կարները բաց է թողել ձեռքերը նա հարձակվել է և մի շարք հարվածներ հասցրել մրցակցի գլխին։ 6-րդ ռաունդում Ջո Լուիսն իր հակառակորդին 3 անգամ նոկդաունի է ենթարկել։ Դրանից հետո Կարները հայտնվել է անօգնական վիճակում և սկսել է փաթաթվել ռինգի ճոպաններին, որից հետո մրցադատավորը դադարեցրել է մարտը։

1935 թվականի սեպտեմբերին հանդիպել է Մաքս Բերի հետ։ Առաջին ռաունդից հետո, երբ ամեն ինչ սկզբունքորեն արդեն պարզ է եղել, Ջեք Դեմպսին, որը մշտապես եղել է իր ընկերոջ ժամապահ մրցավարը, փորձելով քաջալերել նրան, ասել է՝ «Փոքրիկ, դե նա քեզ ոչ մի անգամ իսկական չհարվածներ չհասցրեց»։  Ի պատասխան, Մաքսը քմծիծաղ է տվել իր՝ ամբողջովին ծեծված դեմքով և ընդգծված տխուր ձայնով ասել․ «Այդ դեպքում, Ջեք, դու ավելի լավ է հետևես մրցավարին, թե չէ այնտեղ, ռինգում ինչ-որ մեկը ինձ շատ է հարվածում»։ Մաքսը նոկաուտի է ենթարկվել 4-րդ ռաունդում։

1936 թվականին հանդիպել է Մաքս Շմելինգի հետ։ Մարտի ժամանակ Լուիսի ջեբ հարվածին հաջորդել է Շմելինգի կրոսս հարվածը, որն էլ նրան հաջողություն է բերել։ Լուիսը նոկդաունի է ենթարկվել 4-րդ և 12-րդ ռաունդում։ 12-րդ ռաունդում Շմելինգը սենսացիոն հաղթանակ է տարել՝ նոկաուտի ենթարկելով Լուիսին։ Մարտը «Ռինգ» ամսագրի կողմից ճանաչվել է որպես «Տարվա մարտ»։

1936 թվականին հանդիպել է Ջեք Շարկիի հետ։ Լուիսը 3-րդ ռաունդում նոկաուտի է ենթարկել Շարկիին։

Այնուհետև Լուիսը նոկաուտով հաղթել է ևս 5 մարտ։

1937 թվականի հունվարին հանդիպել է Բոբ Պաստորի հետ։ Լուիսը հաղթել է դատավորների միաձայն որոշմամբ։
#### Չեմպիոնական մարտ Ջեյմս Բրեդդոկի հետ
1937 թվականի հունիսին աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսի համար մարտ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Ջեյմս Բրեդոկի միջև։ Առաջին ռաունդում Լուիսը միանգամից հարձակման է անցել, սակայն Բրեդոկի ապերկոտ հարվածի արդյունքում նոկդաունի է ենթարկվել։ Սակայն Լուիսը  8-րդ ռաունդում նոկաուտի է ենթարկել իր հակառակորդին։

1937 թվականի օգոստոսին հանդիպել է Թոմի Ֆարի հետ։ Ֆարը մեծ դիմադրություն է ցույց տվել, բայց արդյունքում դատավորների միաձայն որոշմամբ հաղթող է ճանաչվել Լուիսը։

1938 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Մաքս Շմելինգի միջև։ Այս անգամ Լուիսն իր հակառակորդին նոկաուտի է ենթարկել առաջին ռաունդում։

1939 թվականին նոկաուտով հաղթել է 4 մարտում։

1940 թվականի փետրվարին հանդիպել է Արտուրո Գոդոյի հետ։ Լուիսը հաղթել է դատավորների առանձին որոշումներով։ Գոդային վրդովեցրել է արդյունքը և նա հայտարարել է, որ մարտը պետք է ավարտվեր առնվազն ոչ ոքի։

1940 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Արտուրո Գոդոյի միջև։ 8-րդ ռաունդում Լուիսը երկու անգամ նոկդաունի է ենթարկել գոդոյին և հաղթել է տեխնիկական նոկաուտով։

1941 թվականի հունիսին հանդիպել է Բիլի Կոննի հետ։ Մարտից առաջ Լուիսը, շատ կարճ ժամանակահատվածում, փորձել է գցել քաշը՝ ավելի արագ գործելու համար։ Այդ ժամանակ նա իր հակառակորդից 14 կգ ծանր է եղել։ Սակայն դա էլ չի օգնել նրան։ Ավելի արագաշարժ Կոննը ջեբ հարվածներով հաղթել է մարտը։ 13-րդ ռաունդում Կոննը աջ կողմից ծնոտին հարվածներով կարողացել է նոկաուտի ենթարկել իր հակառակորդին։

1946 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Բիլի Կոննի միջև։ Այս անգամ Լուիսը հաղթել է մարտը՝ 8-րդ ռաունդում նոկաուտի ենթարկելով հակառակորդին։

1947 թվականի դեկտեմբերին հանդիպել է Ջերսի Ջո Ուոլկոտին։ Ուոլկոտը երկու անգամ Լուիսին նոկդաունի է ենթարկել առաջին և չորրորդ ռաունդում։ Սակայն արդյունքում հաղթող է ճանաչվել Լուիսը՝ դատավորների առանձին որոշումներով։ Որոշումը վիճարկելի է եղել։

1948 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջերսի Ջո Ուոլկոտի և Ջո Լուիսի միջև։ 3-րդ ռաունդում Ուոլկոտը Լուիսին նոկդաունի է ենթարկել։ 11-րդ ռաունդում Ուոլկոտը, հավատալով իր հաղթանակին, սկսել է լուրջ չվերաբերվել մարտին։ Դրանից օգտվել է Ջո Լուիսը։ Արդյունքում Ուոլկոտը նոկաուտի է ենթարկվել։ Այս մարտից հետո Լուիսը հայտարարել է կարիերայի ավարտի մասին։

## Վերադարձ
Ջո Լուիսի հեռանալուց հետո ծանրքաշային կարգում չեմպիոնի տիտղոսը մնացել է ազատ։ Բռնցքամարտի ազգային ասոցիացիան չեմպիոնական մարտ է կազմակերպել Էզարդ Չարլզի և մյուս հայտնի ծանրքաշային կարգի ներկայացուցիչ՝ Ջերսի Ջո Ուոլկոտի միջև։ Մարտը տեղի է ունեցել 1949 թվականի հունիսի 22-ին։ Միավորների առավելությամբ հաղթել է Չարլզը։ Սակայն նրա չեմպիոնական տիտղոսը ընդունել է միայն Ազգային ասոցիացիան։ Ջո Լուիսի փառքը մեծ է եղել և խանգարել է Չարլզին։

Ֆինանսական խնդիրների պատճառով Ջո Լուիսը շուտով ռինգ է վերադարձել։ 1950 թվականի սեպտեմբերի 7-ին տեղի է ունեցել Չարլզ և Լուիս հանդիպումը։ Էզարդ Չարլզը ղեկավարել է ամբողջ մարտը և միավորների առավելությամբ հաղթել է դատավորների միաձայն որոշմամբ։ Միայն Լուիսի դեմ հաղթանակ տանելուց հետո Չարլզը ճանաչվել է որպես աշխարհի լիիրավ չեմպիոն։

Այս մարտից հետո Լուիսը հաղթել է մյուս 8 մարտերում։

## Մարտ Ռոկի Մարչիանոյի դեմ
Դրանից հետո նա անց է կացրել մի շարք հաջող մարտեր։ Սակայն 1951 թվականին Ռոկի Մարչիանոն նրան նոկաուտի է ենթարկել, որից հետո նա վերջնականապես հեռացել է բռնցքամարտից։

## Ռեկորդ
Ջո Լուիսը ծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն է եղել 11 տարի 8 ամիս և 7 օր (1937 թվականի հունիսի 22-ից մինչև 1949 թվականի մարտի 1)։ Այդ ընթացքում նա իր տիտղոսը պաշտպանել է 25 անգամ։ Ռեկորդը մինչև այսօր գերազանցված չէ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Նկարահանվել է ֆիլմում։ Իր մասնակցությամբ ամենահայտնի ֆիլմերից են՝ «Երիտասարդության ոգին» (Spirit of Youth), «Մարտը երբեք չի ավարտվում» (The Fight Never Ends), «Ֆինկս» (The Phynx)։
* Նրա մասին նկարահանվել են մի քանի գեղարվեստական ֆիլմ՝ «Ջո Լուիսի պատմությունը» և «Ջո և Մաքս»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Непревзойденный: Джо Луис
* **Վիդեո․**
** Документальный фильм 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզիկներ