Ջոել Մոկիր

**Ջոել Մոկիր** ( ) ամերիկացի և իսրայելցի տնտեսագիտության պատմաբան է, ինչպես նաև Ռոբերտ Հ. Ստրոտցի անվան արվեստի և գիտությունների պրոֆեսոր Հյուսիսարևմտյան համալսարանում։ Նա նաև ավագ դոցենտ է Թել Ավիվի համալսարանի Էյթան Բերգլասի տնտեսագիտության դպրոցում։ Նա 2025 թվականին արժանացել է տնտեսագիտության Նոբելյան մրցանակի կեսին՝ «տեխնոլոգիական առաջընթացի միջոցով կայուն աճի նախադրյալները բացահայտելու համար»։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ջոել Մոկիրը ծնվել է 1946 թվականին Նիդեռլանդների Լեյդեն քաղաքում։ Նա ծնվել է Հոլոքոստը վերապրած հոլանդացի հրեաների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Սալոմոն Մոկը, պետական ​​ծառայող էր, մահացել է քաղցկեղից, երբ Մոկիրը մեկ տարեկան էր։ Նա մանկության տարիներին ներգաղթել է Իսրայել մոր՝ Գոնդա Մոկի (ծննդյան ազգանունը՝ Յակոբս), հետ և մեծացել Հայֆայում։ 1968 թվականին նա ստացել է տնտեսագիտության և պատմության բակալավրի աստիճան Երուսաղեմի Եբրայական համալսարանից։ 1972 թվականին նա ստացել է տնտեսագիտության մագիստրոսի աստիճան և 1974 թվականին տնտեսագիտության դոկտորի աստիճան Եյլի համալսարանում։ Նրա դիսերտացիան վերնագրված էր «Արդյունաբերական աճը և լճացումը ցածր մակարդակ ունեցող երկրներում, 1800–1850 թվականներ»։ Վերանայված տարբերակը հրատարակվել է 1976 թվականին Եյլի համալսարանի հրատարակչության կողմից։

## Կարիերա
Մոքիրը 1972-1973 թվականներին եղել է Եյլի համալսարանի  դասախոս, իսկ 1974 թվականից ցայսօր Հյուսիսարևմտյան համալսարանի դոցենտ է:  

Նա եղել է «Արևմտյան աշխարհի Փրինսթոնի տնտեսական պատմությունը» (գրքերի շարք, որը հրատարակվել է Փրինսթոնի համալսարանի հրատարակչության կողմից), «Տնտեսական պատմության օքսֆորդի հանրագիտարանը» (5 հատոր, 2003) և «Տնտեսական պատմության հանդեսի» համախմբագիր։ 2002-2003 թվականներին եղել է Տնտեսական պատմության ասոցիացիայի նախագահը։

## Աճի մշակույթ
Մոկիրը արդյունաբերական հեղափոխության իր բացատրությունները ներկայացնում է 2016 թվականի «Աճի մշակույթ. ժամանակակից տնտեսության ակունքները» գրքում: Գիրքը դրական արձագանքներ է ստացել: Դեյրդրե Մաքքլոսկին այն նկարագրել է որպես «փայլուն գիրք... Այն երկար է, բայց հետևողականորեն հետաքրքիր, նույնիսկ սրամիտ: Այն պահպանում է հետաքրքրությունը մինչև 337-րդ էջը... Գիրքը լողափային ընթերցանության համար չէ: Բայց դուք այն կավարտեք տպավորիչ կերպով՝ իմանալով, թե ինչպես ենք հասել այնտեղ, որտեղ գտնվում ենք ժամանակակից աշխարհում»: Իր ակնարկում Մաքքլոսկին նաև գովաբանել է Մոկիրին որպես «Նոբելյան մրցանակի արժանի տնտեսագետ»:

Nature-ում հրապարակված գրախոսության մեջ Բրեդ ԴեԼոնգը պարզել է, որ չնայած ինքը նախընտրում է արդյունաբերական հեղափոխության այլ բացատրություններ, «ես շատ չէի զարմանա, եթե սխալվեի, և Մոկիրի ակնարկը... պարզվեր, որ ամենահամակողմանի ճիշտ վերլուծությունն է... «Աճի մշակույթը» անկասկած ստիպում է ինձ վերանայել իմ մոտեցումը»։

Քեմբրիջի տնտեսագիտության պատմաբան Վիկտորիա Բեյթմանը գրել է. «Մոկիրի գիրքը շատ ողջունելի է, մատնանշելով աճը խթանող գործոնները, որոնք գերազանցում են պետությունը կամ շուկան։ Այն կարող է նաև նպաստել Բրեքսիթից հետո գիտական ​​համայնքի վերաբերյալ քննարկումներին։ Սակայն, մշակույթի վրա ուշադրությունը վերականգնելով՝ այն հակասական կլինի, մասնավորապես տնտեսագետների շրջանում»։

## Անձնական կյանք
Մոկիրը ամուսնացած է Մարգալիտի (ծննդյան օրիորդ՝ Բիրնբաում) հետ, ով Չիկագոյի Իլինոյսի համալսարանի կենսաքիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության պրոֆեսոր է։ Նրանք ունեն երկու դուստր։ Նա Իսրայելի դասական երաժշտության «Կոլ Համուսիկա» ռադիոկայանի եռանդուն ունկնդիր է։

## Ծանոթագրություններ