Իբրահիմ Տրաորե

**Իբրահիմ Տրաորե** (), բուրկինաբեացի զինվորական և քաղաքական գործիչ, ով 2022 թվականից ծառայում է որպես Բուրկինա Ֆասոյի ժամանակավոր նախագահ։ Տրաորեն պետության ղեկը վերցրեց 2022 թվականի սեպտեմբերին՝ պետական հեղաշրջման արդյունքում հեռացնելով ժամանակավոր նախագահ Պոլ-Անրի Սանդաոգո Դամիբային։

37-ամյա Տրաորեն ներկայումս աշխարհի երկրորդ ամենաերիտասարդ պետության ղեկավարն է։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում նա նպատակ է դրել հեռավորություն պահել երկիրը իր նախկին գաղութային տիրակալ Ֆրանսիայից և կարևոր դեր է խաղացել Սահելի Պետությունների Դաշինքի հիմնադրման գործում։

## Վաղ կյանք
Իբրահիմ Տրաորեն ծնվել է 1988 թվականի մարտի 14-ին՝ Քերա գյուղում, Բոնդոկույ համայնքում, Մուհուն նահանգ։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է Բոնդոկույում, իսկ միջնակարգ ուսումը շարունակել է Բոբո-Դիուլասոյում՝ Բուրկինա Ֆասոյի երկրորդ խոշոր քաղաքում։ Այստեղ նրան բնութագրում էին որպես «լուռ» և «շատ տաղանդավոր» աշակերտ։ 2006 թվականից նա ուսումն սկսել է Ուագադուգուի համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետում։ Նա անդամակցել է մուսուլման ուսանողների միությանը և Բուրկինա Ֆասոյի Ուսանողների Մարքսիստական Ազգային Ասոցիացիային: Նա համալսարանը ավարտել է գերազանցությամբ։

## Ռազմական կարիերա
Տրաորեն միացել է Բուրկինա Ֆասոյի զինված ուժերին 2009 թվականին և ավարտել է Ժորժ Նամոանոյի ռազմական ակադեմիան: Այնուհետև նա Մարոկկոյում մասնակցել է հակաօդային պաշտպանության պատրաստության դասընթացների, որից հետո նշանակվել է հետևակի ստորաբաժանում Բուրկինա Ֆասոյի Կայա քաղաքում։ 2014 թվականին նա ստացել է լեյտենանտի կոչում, և հետագայում միացել ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելությանը Մալիում (MINUSMA։ 2018 թվականին Տրաորեն նշվել է որպես MINUSMA-ի այն զինվորներից մեկը, որոնք «ցուցաբերել են քաջություն» Տոմբուկտուի շրջանում տեղի ունեցած խոշոր ապստամբ գրոհների ժամանակ։ Այնուհետև նա վերադարձել է Բուրկինա Ֆասո և մասնակցել հակաահաբեկչական գործողություններին երկրի հյուսիսում՝ ի պատասխան ուժգնացող ջիհադական ապստամբությանը։ Նա մարտնչել է Ջիբոյի շրջանում, մասնակցել է 2019 թվականի «Օտապուանու» հարձակմանը և մի շարք այլ հակաահաբեկչական գործողությունների:

Նա 2020 թվականին արժանացել է կապիտանի կոչման։ Տրաորեն ավելի ուշ հայտնել է, որ այս ժամանակահատվածում հիասթափվել է իր երկրի ղեկավարությունից, քանի որ տեսել է բուրկինաբացի զինվորների սարքավորումների պակասը, մինչդեռ քաղաքական գործիչները կաշառքի դիմաց «փողի ճամպրուկներ» էին բաժանում։ Նա աստիճանաբար դարձավ հյուսիսում տեղակայված զինվորների խոսնակը, ովքեր հիասթափված էին իրենց կառավարությունից:

## Իշխանության ստանձնումը
Տրաորեն եղել է այն բանակային սպաների խմբում, որն աջակցեց Բուրկինա Ֆասոյի 2022 թվականի հունվարին տեղի ունեցած պետական հեղաշրջմանը և իշխանության բերեց «Հայրենասիրական շարժում՝ փրկության և վերականգնման համար» ռազմական խունտան։ 2022 թվականի մարտից նա ծառայել է որպես Կայա քաղաքում տեղակայված հրետանային գնդի հրամանատար։ Ինչ վերաբերում է նրան «Կոբրա» հատուկ ջոկատների հետ կապ ունենալուն՝ հարցը վիճարկվում է։ Ըստ *[[BBC|BBC-ի]]*, *Al Jazeera-ի* և *[[Die Tageszeitung|Die Tageszeitung-ի]]* տվյալների՝  Տրաորեն եղել է այդ հակաահաբեկչական ստորաբաժանման կազմում։ Սակայն *«Jeune Afrique»* լրատվական ամսագիրը հայտնում է, որ նա երբեք կապ չի ունեցել «Կոբրա» ստորաբաժանման հետ։

Հունվարյան հեղաշրջմանը աջակցած բազմաթիվ զինվորականներ հիասթափվեցին խունտայի առաջնորդ Պոլ-Հենրի Սանդաոգո Դամիբայի գործունեությունից՝ հատկապես ջիհադական ապստամբությունը զսպելու անկարողությունից։ Տրաորեն հետագայում ասել է, որ ինքը և մի քանի այլ սպա փորձել են Դամիբային «կենտրոնացնել ապստամբության դեմ պայքարի վրա», սակայն ի վերջո որոշել են նրան հեռացնել, քանի որ «նրա ձգտումները շեղվում էին այն ճանապարհից, որով մենք սկսեցինք»։ Հիասթափությունն առավել ընդգծված էր երիտասարդ սպաների շրջանում, որոնք կռվում էին առաջնագծում։ Բացի այդ, «Կոբրա» հատուկ ստորաբաժանման զինվորների աշխատավարձերը հաճախ ուշացումներ էին ունենում։

Երբ հեղաշրջման կազմակերպիչները սեպտեմբերի 30-ին սկսեցին գործողությունը, Տրաորեն դեռ կրում էր կապիտանի կոչում։ Գործողությունը իրականացվեց «Կոբրա» հատուկ ստորաբաժանման աջակցությամբ։ Հեղաշրջումից անմիջապես հետո Տրաորեն ընտրվեց «Հայրենասիրական շարժում՝ փրկության և վերականգնման համար» ռազմական խունտայի նոր ղեկավար։ Հոկտեմբերի 6-ին նա նաև ստանձնեց ժամանակավոր նախագահի պաշտոնը՝ որպես «Պետության ղեկավար, Զինված ուժերի գերագույն հրամանատար»: Տրաորեն խոստացավ անցկացնել ժողովրդավարական ընտրություններ 2024 թվականի հուլիսին։

## Նախագահություն
Գտնվելով նախագահի պաշտոնում՝ Տրաորեն շարունակել է պահպանել իր չափազանց պաշտոնական պահվածքը, որով նա արդեն հայտնի էր մինչև իշխանության գալը։ Նա խստորեն վերահսկում է իր հաղորդակցությունը և զգուշորեն փորձում է ներկայացնել իրեն որպես նախ և առաջ ռազմական առաջնորդ։ Նրա նախագահության ընթացքում Բուրկինա Ֆասոյի սոցիալական մեդիայում նկատվել է պետական քարոզչության աճ։ Քաղաքական տեսանկյունից, *[[Le Monde]]*-ի լրագրող Սոֆի Դուսը բնութագրում է Տրաորեին որպես Մարքսիզմից և պանաֆրիկանիզմից ազդված գործիչ։

2023 թվականի ապրիլին Տրաորեն հայտարարեց «հանրային համընդհանուր մոբիլիզացիա»՝ ժողովրդին կոչ անելով աջակցել բանակին, քանի որ ապստամբ խմբավորումները շարունակաբար ակտիվացնում էին իրենց հարձակումները։ Տրաորեն հրապարակայնորեն խոստացել է վերագրավել բոլոր տարածքները, որոնք գտնվում են ապստամբների վերահսկողության տակ, և նշել է, որ որևէ բանակցություն չի անցկացվի, մինչև ապստամբությունը զգալիորեն չթուլանա։ Հաջորդ ամսում նա հարցականի տակ է դրել 2024 թվականին նախատեսված ժողովրդավարության վերականգնումը՝ հայտարարելով, որ ընտրություններ հնարավոր չեն, քանի դեռ ապստամբները հետ չեն մղվել և անվտանգության իրավիճակը չի բարելավվել։

2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին զինված ուժերի դժգոհ խմբերը կրկին ապստամբեցին և անհաջող փորձ արեցին տապալել Տրաորեին։ 2024 թվականի մայիսի 25-ին և 26-ին անցկացվեցին համազգային խորհրդակցություններ՝ Բուրկինա Ֆասոյում անցումային շրջանի ապագան քննարկելու համար։ Խորհրդակցությունների արդյունքը եղավ Տրաորեի մանդատի երկարաձգումը ևս հինգ տարով, ինչպես նաև նրան թույլ տրվեց առաջադրվել հաջորդ նախագահական ընտրություններում։

2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Տրաորեն լուծարել է իր կառավարությունը և պաշտոնից հեռացրել վարչապետ Ապոլիներ Ժոաչիմ Կիելլե դե Տամբելային։

### Ոսկու և ընդհանուր հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացումներ
2023 թվականի նոյեմբերին Բուրկինա Ֆասոյի նախարարների խորհուրդը հաստատեց երկրի առաջին ոսկու վերամշակման գործարանի կառուցումը։ Սա կարևոր քայլ էր երկրի ոսկու արդյունաբերության զարգացման ճանապարհին՝ նպատակ ունենալով առավել արդյունավետ օգտագործել Բուրկինա Ֆասոյի աճող հանքարդյունաբերական ներուժը։ Տրաորեն ձգտում է մեծացնել վերահսկողությունը երկրի ոսկու պաշարների նկատմամբ։ Այս քայլը նախատեսվում է ավելացնի պետական եկամուտները։ Գործարանը նախատեսվում է ստեղծել շուրջ 5000 աշխատատեղ։ Ըստ ծրագրի՝ գործարանը օրական պետք է արտադրի մոտավորապես 400 կգ ոսկի։

2024 թվականի փետրվարին Տրաորեն հրաման արձակեց դադարեցնել փոքրածավալ մասնավոր ոսկու արդյունահանման արտահանման թույլտվությունների տրամադրումը։ Այս քայլը նպատակ ուներ պայքարելու ապօրինի առևտրի դեմ՝ մասնավորապես ոսկու մաքսանենգ արտահանումների, հարկերից ու կարգավորումներից խուսափելու դեպքերի դեմ։ Այդ սահմանափակումը նպատակ ուներ կտրուկ ճնշելու նման գործունեությունը և ապահովելու, որ արտահանվող ոսկին լինի փաստաթղթավորված և ապահովի պետական եկամուտ։ Կառավարությունը հույս ուներ, որ այս քայլը կնպաստի փոքրածավալ արդյունահանված ոսկու արտահանման համար ավելի ձևավորված և հաշվետու համակարգի ստեղծմանը։

### Արտաքին հարաբերություններ
2023 թվականի փետրվարին Տրաորեի կառավարությունը Բուրկինա Ֆասոյից արտաքսեց ֆրանսիական զորքերին, որոնք աջակցում էին տեղական ապստամբության դեմ պայքարին։ Դրանից հետո Տրաորեն հայտարարեց, որ իր երկիրը ցանկանում է «նայել այլ դեպի այլ հորիզոններ, քանի որ մենք ցանկանում ենք շահութաբեր գործընկերություն երկու կողմերի համար», ընդգծելով Բուրկինա Ֆասոյի արտաքին կապերի դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը։ Շուտով իր կառավարությունը հանդես եկավ Մալիի հետ դաշնության ստեղծման օգտին և երկուսն էլ հրավիրեցին Գվինեային դաշինքին միանալու։ Երեք երկրներն էլ գտնվում են ռազմական ղեկավարության ներքո, և նրանց միավորման դեպքում կստեղծվի աշխարհում ամենամեծ պետությունը, որը ղեկավարվում է ռազմական խունտայի կողմից։ Ֆրանսիական ռազմական աջակցությունը փոխարինելու համար Տրաորեն ավելի սերտ կապեր հաստատեց Թուրքիայի և Ռուսաստանի հետ։

Ըստ «Ռոյթերս»-ի և *[[Նյու Յորք Թայմս|«Նյու Յորք Թայմս»-ի]]* ՝ Տրաորեն կասկածվել է ռուսական վարձկան «Վագներ» խմբավորման հետ կապ ունենալու մեջ՝ իր **հակաֆրանսիական** և **պրոռուսական** տեսակետներ արտահայտելու պատճառով։ Երբ Տրաորեն մուտք գործեց Ուագադուգու՝ երկրի մայրաքաղաք, նրա կողմնակիցները ողջունեցին նրան ոգևորությամբ, իսկ որոշները ծածանում էին Ռուսաստանի դրոշներ։ Գանայի կառավարությունը հրապարակայնորեն հայտարարեց, որ հեղաշրջումից հետո Տրաորեն սկսել է համագործակցել «Վագներ» խմբավորման հետ՝ վարձկաններին ներգրավելով ջիհադիստ ապստամբների դեմ պայքարում։ Տրաորեն հերքեց այս պնդումը՝ ասելով․ «մեր Վագները՝ ՎՏՀ-ներն են»՝ հղում անելով «Հայրենիքի պաշտպանության կամավորներին» (VDP)։

2023 թվականի հուլիսի 29-ին՝ Ռուսաստան–Աֆրիկա գագաթնաժողովից հետո, Տրաորեն հայտարարեց, որ Բուրկինա Ֆասոյի ժողովուրդը աջակցում է Ռուսաստանին և հայտնեց, որ կայացրել են որոշում վերաբացել ՌԴ դեսպանատունը, որը փակվել էր 1992 թվականին։ Ֆրանսիական *[[Լը Մոնդ|«Le Monde»]]* թերթը 2023 թվականի մայիսին գրել է․ «Տրաորեի ռեժիմը, առայժմ, կարծես նախընտրում է օգտագործել սեփական ուժերը ջիհադիստների դեմ պայքարում» և չի դիմել «Վագներ»-ի ռուսների օգնությանը։

Ռուսական զորքերը, այդ թվում՝ «Վագներ» խմբավորումը, ի վերջո տեղակայվել են Բուրկինա Ֆասոյում 2024 թվականի հունվարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք