Հերտա Մյուլլեր

**Հերտա Մյուլլեր** (, ), ռումինացի բանաստեղծուհի ու թարգմանիչ, հասարակական գործիչ, նկարիչ։ 2009 թվականին արժանացել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի. «քնարերգության մեջ ուշագրավությամբ ու արձակում անկեղծությամբ պատկերում է զրկվածների կյանքը»։

## Կենսագրություն
Հերտա Մյուլլերը ծնվել է 1953 թվականի օգոստոսի 17-ին Ռումինիայի գերմանալեզու փոքրամասնության (այսպես կոչված, Բանատի շվաբներ) ներկայացուցիչների ընտանիքում։ Նրա պապը եղել է ֆերմեր ու առևտրական, հայրը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է ՍՍ զորքերում։ Ռումինիայի՝ խորհրդային զորքերի կողմից գրավվելուց հետո մայրը՝ որպես գերմանացի, աքսորվել է Ուկրաինայի տարածքում գտնվող ճամբար, ազատվել է 1950 թվականին։

Հերտան ավարտել է Տիմիշոարայի համալսարանը (West University of Timişoara), որտեղ ուսումնասիրել է ռումինական ու գերմանական գրականություն։ 1976 թվականից որպես թարգմանիչ աշխատել է գործարանում։ 1979 թվականին զրկվել է աշխատանքից, որովհետև հրաժարվել էր համագործակցել Սեկուրիտետեի գաղտնի ոստիկանության հետ։

Աշխատել է մանկապարտեզում, տվել է գերմաներենի մասնավոր դասեր։ 1982 թվականին հրատարակել է իր առաջին գերմաներեն գիրքը՝ «Ընկճվածություն», որը, սակայն, փոփոխությունների էր ենթարկվել ռումինական գրաքնադատության կողմից (1984 թվականին գրքի ամբողջական տեքստը հրատարակվել է ԳԴՀ-ում և արժանացել մի շարք մրցանակների)։

1987 թվականին ամուսնու՝ գրող Ռիխարդ Վագների հետ միասին տեղափոխվել է ԳԴՀ և բնակություն հաստատել Արևմտյան Բեռլինում։ Դասախոսություններով հադես է եկել ԳԴՀ-ի, ԱՄՆ-ի ու այլ երկրների մի շարք համալսարաններում։

## Ստեղծագործությունը
Հերտա Մյուլլերը գրել է բանաստեղծություններ, արձակ ստեղծագործություններ, էսսեներ։ Հանդես է գալիս նաև որպես նկարիչ ու լուսանկարիչ։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեման իր ապրած անազատությունն է ու բռնությունները, անհատական ու կոլեկտիվ հիշողությունը, մոռացումը, ամնեզիան, հիշել չցանկանալը։ Մյուլլերի մի շարք վեպերի գործողությունները ծավալվում են ռումինական գավառում Նիկոլաե Չաուշեսկուի իշխանության տարիներին։

## Հասարակական ճանաչում
Գերմանիայի լեզվի ու պոեզիայի ակադեմիայի անդամ (1995)։ Հերտա Մյուլլերի բանաստեղծությունները, վեպերն ու էսսեները թարգմանվել են եվրոպական շատ լեզուներով, ինչպես նաև չինարեն ու ճապոներեն։

Արժանացել է մի շարք գրական մրցանակների, այդ թվում՝ Դուբլինի գրական մրցանակ 1998 թվականին, ավստրիական Ֆրանց Կաֆկայի անվան մրցանակ 1999 թվականին և Գրականության Նոբելյան մրցանակ 2009 թվականին։

2008 թվականին Շվեդիայի Գրողների միությունը Հերտա Մյուլլերի «Թագավորը խոնարհվում է ու սպանում» ժողովածուն ներառել է վերջին ժամանակների՝ կանանց կողմից գրված 10 լավագոււյն գրքերի ցանկում։

## Քաղվածքներ
* «Նացիոնալիզմի դեպքում միշտ էլ վտանգ կա, որ իրադրությունը դուրս կգա հսկողությունից։ Նացիոնալիզմը միշտ էլ իր մեջ իռացիոնալության տարր է կրում»։

## Ստեղծագործություններ
thumb|Ֆրանկֆուրտում (2009)
:Վեպեր.
* *Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt* (Բեռլին, 1987), անգլերեն թարգմանությունը՝ *The Passport* (1989)
* *Reisende auf einem Bein* (1989)
* *Der Fuchs war damals schon der Jäger* (Աղվեսն այն ժամանակ արդեն որսորդ էր) (1992)
* *Herztier* (Գազան սիրտը) (1994)
* *Heute wär ich mir lieber nicht begegnet* (Լավ կլիներ՝ ես այսօր ինձ չհանդիպեի) (1997)
* *Atemschaukel* (Ներշնչում-արտաշնչում) (Օսկար Պաստիորի հետ համահեղինակությամբ, 2009)

:Քնարերգություն.
* *Im Haarknoten wohnt eine Dame* (Կինն ապրում է մազերի խրձում) (2000)

:Էսսեների ու արձակ ժողովածուներ.
* *Niederungen* (Ընկճվածություն) (Բուխարեստ, 1982)
* *Drückender Tango* (Ցավալի տանգո) (Բուխարեստ, 1984)
* *Barfüßiger Februar* (Բոկոտն փետրվար) (1987)
* *Wie Wahrnehmung sich erfindet* (1990)
* *Der Teufel sitzt im Spiegel* (Դևը բնակվում է հայելում) (1991)
* *Eine warme Kartoffel ist ein warmes Bett* (1992)
* *Der Wächter nimmt seinen Kamm* (1993)
* *Angekommen wie nicht da* (1994)
* *Hunger und Seide* (Սով և մետաքս) (1995)
* *In der Falle* (1996)
* *Der fremde Blick oder das Leben ist ein Furz in der Laterne* (1999)
* *Heimat ist das, was gesprochen wird* (2001)
* *Der König verneigt sich und tötet* (Թագավորը խոնարհվում է ու սպանում) (2003)
* *Die blassen Herren mit den Mokkatassen* (2005)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Herta Müller/ Haines B., ed. Cardiff։ University of Wales Press, 1998
* Predoiu G. Faszination und Provokation bei Herta Müller։ eine thematische und motivische Auseinandersetzung. Frankfurt/Main; New York։ P. Lang, 2001
* Herta Müller. München։ Richard Boorberg, 2002
* Daum T., Geissler K.-F. Herta Müller։ eine Würdigung. Frankfurt/Main։ Brandes & Apsel, 2003
* Schau A. Leben ohne Grund։ Konstruktion kultureller Identität bei Werner Söllner, Rolf Bossert und Herta Müller. Bielefeld։ Aisthesis, 2003
* Dascălu B.M. Held und Welt in Herta Müllers Erzählungen. Hamburg։ Dr. Kovac̆, 2004
* Bozzi P. Der fremde Blick։ zum Werk Herta Müllers. Würzburg։ Königshausen & Neumann, 2005
* Johannsen A.K. Kisten, Krypten, Labyrinthe, Raumfigurationen in der Gegenwartsliteratur։ W.G. Sebald, Anne Duden, Herta Müller. Bielefeld։ Transcript, 2008

## Արտաքին հղումներ

* Հերտա Մյուլլերը գրապահարանում 
* ՀԵՐԹԱ ՄՅՈՒԼԵՐ / գրականության նոբելյանակիր – 2009
* Отзывы на книги Мюллер (անգլ.)
* Линки 
*  Герта Мюллер: «Родина — это и биография» (ռուս.)
* Три стихотворения Мюллер 

Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ռումինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռումինացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ