open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մոնտևագո

**Մոնտևագո ** (), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Ագրիջենտո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 3096 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 97 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 32 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 92010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0922։

Քաղաքի հովանավորն է սուրբ Դոմինիկը։ Քաղաքի տոնը նշվում է օգոստոսի 8-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 3122
 bar:1871 from:0 till: 3108
 bar:1881 from:0 till: 3223
 bar:1901 from:0 till: 3080
 bar:1911 from:0 till: 3113
 bar:1921 from:0 till: 3064
 bar:1931 from:0 till: 2749
 bar:1936 from:0 till: 2866
 bar:1951 from:0 till: 3231
 bar:1961 from:0 till: 3008
 bar:1971 from:0 till: 3418
 bar:1981 from:0 till: 3208
 bar:1991 from:0 till: 3325
 bar:2001 from:0 till: 3108
 bar:2011 from:0 till: 3015
PlotData=
 bar:1861 at: 3122 fontsize:S text: 3122 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 3108 fontsize:S text: 3108 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 3223 fontsize:S text: 3223 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 3080 fontsize:S text: 3080 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 3113 fontsize:S text: 3113 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 3064 fontsize:S text: 3064 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2749 fontsize:S text: 2749 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2866 fontsize:S text: 2866 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 3231 fontsize:S text: 3231 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3008 fontsize:S text: 3008 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3418 fontsize:S text: 3418 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3208 fontsize:S text: 3208 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3325 fontsize:S text: 3325 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3108 fontsize:S text: 3108 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 3015 fontsize:S text: 3015 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի գլխավոր կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ամեդիկ

**Ամեդիկ**, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում՝ նրա հյուսիսարևելյան կողմում, Բարկուշատ լեռնահամակարգում։ Գտնվում է Գորիս քաղաքից մոտ 30 կիլոմետր հարավ-արևելք, բարձր 1250 մետր։ Տեղ-տեղ ծածկված է անտառներով ու թփուտներով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Ակնասար

**Ակնասար**, *Ուշթափալար*, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերի սահմանին, Գեղամա լեռնաշղթայում, Ծաղկաշեն գյուղից 9.5 կմ արևմուտք, Ակնալիճ գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևելք։ Ունի 3264 մ բարձրություն (1980-ականների հաշվարկով՝ 3258 մ), ամենաբարձր Եռաթմբերի խմբում։

Ակնասարն իրենից ներկայացնում է հրաբխային երկգագաթ լեռ և հանդիսանում է Գեղամա լեռների կենտրոնական մասում գտնվող գագաթներից՝ ամենաբարձրը Եռաթմբերի խմբում։ Լեռան լանջերը ծածկված են մերձալպյան և ալպյան բազմազան բուսականությամբ։

Լեռան հարևանությամբ՝ 3030 մ բարձրության վրա է գտնվում Ակնա լիճը, որն ունի 0,5 կմ² մակերես։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Մաղարադաղ

**Մաղարադաղ**, *Ագարա Բաշի, Մատարաբաշի*, լեռ Թուրքիայի Արդվինի մարզում, Պոնտական լեռների արևելյան հատվածում՝ Լազիստանի լեռնային համակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդվինի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Պոնտոսի լեռնային համակարգ
Աղմեչիդ

**Աղմեչիդ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզուն, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային հատվածում, 	Մեղրիի լեռնաշղթայում՝ Կապուտջուղից մոտ 3 կմ հյուսիս–արևելք։ Բարձրությունը մոտ 3637 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Տուրի (Բարիի գավառ)

**Տուրի ** (), կոմունա Իտալիայի Ապուլիա մարզի Բարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 12900 մարդ (2012 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 161 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 70 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 70010։
Հեռախոսային կոդ՝ 080։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:505 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:15000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 5544
 bar:1871 from:0 till: 6264
 bar:1881 from:0 till: 6129
 bar:1901 from:0 till: 7275
 bar:1911 from:0 till: 7866
 bar:1921 from:0 till: 8506
 bar:1931 from:0 till: 8131
 bar:1936 from:0 till: 8785
 bar:1951 from:0 till: 10118
 bar:1961 from:0 till: 10687
 bar:1971 from:0 till: 10547
 bar:1981 from:0 till: 10929
 bar:1991 from:0 till: 10801
 bar:2001 from:0 till: 11319
 bar:2011 from:0 till: 12748
PlotData=
 bar:1861 at: 5544 fontsize:S text: 5544 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 6264 fontsize:S text: 6264 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 6129 fontsize:S text: 6129 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 7275 fontsize:S text: 7275 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 7866 fontsize:S text: 7866 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 8506 fontsize:S text: 8506 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 8131 fontsize:S text: 8131 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 8785 fontsize:S text: 8785 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 10118 fontsize:S text: 10118 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 10687 fontsize:S text: 10687 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 10547 fontsize:S text: 10547 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 10929 fontsize:S text: 10929 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 10801 fontsize:S text: 10801 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 11319 fontsize:S text: 11319 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 12748 fontsize:S text: 12748 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունային վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 080 4514217
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.turi.ba.it

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ականց ջուր

**Ականց ջուր**, *Ական ջուր*, գետակ Արաքսի ավազանում, Ախուրյանի վտակը, հոսում է Շիրակի դաշտով, Հոռոմոսի վանքից ոչ հեռու։ Ականց Ջուրի վրա էր գտնվում Ականց գյուղը։ Ղ. Ալիշանի վկայությամբ («Շիրակ» էջ 33) 1198 թվականին մի արձանագրության մեջ նշված է, որ այս գետակի ջուրը վանահայր Մխիթարը մեծ ծախքով անց է կացրել դեպի Հոռոմոսի վանքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախուրյան գետի վտակներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր
Շելդոն Գլեշոու

**Շելդոն Լի Գլեշոու** (, , ), ամերիկացի տեսաբան ֆիզիկոս, որը 1979 թվականին Սթիվեն Վայնբերգի և Աբդուս Սալամի հետ միասին արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի՝ տարրական մասնիկների միջև թույլ և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների միասնական տեսության վերաբերյալ ներդրումների, այդ թվում թույլ չեզոք հոսանքի կանխատեսման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ալգառոբո (Չիլի)

thumb|250px|left
**Ալգառոբո** (), կոմունա Չիլիում։ Համանուն քաղաքի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը՝ 5827 մարդ (2002)։ Քաղաքը և կոմունան մտնում են Սան Անտոնիո պրովինցիայի և Վալպարաիսո մարզի մեջ։

Կոմունայի տարածքը՝ 176 կմ²։ Բնակչությունը՝ 10519 մարդ (2006)։ Բնակչության խտությունը՝ 48,98 մարդ/կմ²։

thumb|left|250px|Ալգառոբոյի ափը
thumb|left|250px

## Դիրք
[thumb|150px|left|[Վալպարաիսո (տարածաշրջան)|Վալպարաիսո]]
Քաղաքը գնտվում է Վալպարաիսո մարզի վարչական կենտրոնից 35 կմ դեպի հարավ և 27 կմ հյուսիս Սան Անտոնիա գավառական մայրաքաղաքից։

Կոմուիայի սահմանները՝
* հյուսիսում-Կասաբլանկա կոմունա
* արևելքում-Կասաբլանկա կոմունա
* հարավում-Էլ Կիսկո կոմունա

Դեպի արևմուտք Խաղաղ օվկիանոսն է։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ալգառոբո քաղաքի տարածքում է գտնվում աշխարհի ամենամեծ լողավազանը (տարածքի 8 հա)։ Լողավազանը պատկանում է San Alfonso del Mar հյուրանոցին։

## Արտաքին հղումներ
* Información turística de Algarrobo (fotos - Clima - Mapas)

Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
Դաս Նիլոտպալ

**Դաս Նիլոտպալ** (), հնդիկ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2006)։ Ներկայումս ապրում է Բենգալիայում։

Առաջին լուրջ հանդիպումը անցկացրել է 1999 թվականին։ Մրցակիցը եղել է Նիգել Շորթը։ Խաղը անցկացվել է Դաքքայում։ Քայլերը հետևյալն էին՝

**1. e2-e4 e7-e6 <br / >**
**2. d2-d4 d7-d5 <br / >**
**3. Sb1-c3 Lf8-b4 <br / >**
**4. e4-e5 c7-c5 <br / >**
**5. a2-a3 Lb4xc3+ <br / >**
**6. b2xc3 Sg8-e7 <br / >**
**7. Dd1-g4 Dd8-c7 <br / >**
**8. Dg4xg7 Th8-g8 <br / >**
**9. Dg7xh7 c5xd4 <br / >**
**10. Ke1-d1 d4xc3 <br / >**
**11. Sg1-f3 Sb8-c6 <br / >**
**12. Sf3-g5 Sc6-d8 <br / >**
**13. f2-f4 Lc8-d7 <br / >**
**14. h2-h4 Dc7-c5 <br / >**
**15. h4-h5 Ld7-b5 <br / >**
**16. Lf1xb5 Dc5xb5 <br / >**
**17. h5-h6 Tg8-g6 <br / >**
**18. f4-f5 Se7xf5 <br / >**
**19. Dh7-h8+ Ke8-d7 <br / >**
**20. h6-h7 Tg6-h6 <br / >**
**21. Th1-e1 Th6-h2 <br / >**
**22. Sg5xe6 Sd8xe6 <br / >**
**23. Dh8xa8 Th2xg2 <br / >**
**24. Ta1-a2 Sf5-e3+ <br / >**
**25. Lc1xe3 Db5-b1+ <br / >**
**26. Le3-c1 Tg2-d2 <br / >**
## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Ֆադեյ Չարչօղլյան

**Ֆադեյ Աշոտի Չարչօղլյան** (), հայ դիվանագետ, Քուվեյթում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան (2010-1016), Հունաստանում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան (2016)։

## Կրթություն
*1990-1995 թթ. սովորել և ավարտել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանը։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1996 թ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության ֆունկցիոնալ խնդիրների վարչության կցորդ։
* 1996-1997 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության երկկողմ տնտեսական հարաբերությունների բաժնի կցորդ։
* 1997-1999 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության քարտուղարության կցորդ։
* 1999-2002 թթ. - Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունում ՀՀ դեսպանության երրորդ Քարտուղար, երկրորդ քարտուղար, ապա՝ հյուպատոս։
* 2002-2003 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության պետական արարողակարգի ծառայության երկրորդ քարտուղար։
* 2003-2005 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության պետական արարողակարգի ծառայության դիվանագիտական անձնակազմի բաժնի պետ, ծառայության ղեկավարի տեղակալի պաշտոնակատար։
* 2005 թ. - Լոս Անջելեսում ՀՀ գլխավոր հյուպատոսության առաջին քարտուղար։
* 2005-2010 թթ. - ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի արարողակարգի բաժնի պետ։
* 2010 թ. մարտի 29-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Քուվեյթի Պետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2012 թ. փետրվարի 23-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով, համատեղության կարգով, նշանակվել է Օմանի Սուլթանությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2016 թվականի հունիսի 2-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է զբաղեցրած դիվանագիտական պաշտոններից։
* 2016 թվականի հունիսի 15-ի ՀՀ Նախագահի մեկ այլ հրամանագրով նշանակվել է Հունաստանի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը` Աթենք)։

## Դիվանագիտական աստիճան
*Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար։
*Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (2016)

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Ֆադեյ Չարչօղլյանը ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահ Ֆադեյ Սարգսյանի թոռն է, ՀՀ գլխավոր բժշկական գենետիկ Թամարա Սարգսյանի որդին։

Տիրապետում է ռուսերեն, արաբերեն, անգլերեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Կատեգորիա:Հուլիսի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Գալաթասարայ ՖԱ

**Գալաթասարայ** (), պրոֆեսիանալ ֆուտբոլային ակումբ Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքից։ Ակումբը հիմնադրվել է 1905 թվականին։ Հանդես է գալիս թուրքական սուպերլիգայում։ Տնային խաղերն անցկացնում է «Թյուրք Տելեկոմ Արենա» մարզադաշտում, որի տարողունակությունը 55 147 նստատեղ է։ «Գալաթասարայը» երկրի ամենահաջողակ ֆուտբոլային ակումբներից է՝ 20 անգամ երկրի չեմպիոն, 15 անգամ Թուրքիայի գավաթակիր, 13 անգամ Թուրքիայի սուպերգավաթակիր, ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիր և ՈՒԵՖԱ-ի սուպերգավաթակիր։

«Գալաթասարայն» այն երկու ակումբներից է, որոնք ՈՒԵՖԱ-ի գավաթը հաղթել են՝ ընթացիկ առաջնությունում չկրելով ոչ մի պարտություն։ Այն նաև առաջին ակումբն է, որը նույն այդ առաջնությունը հաղթել է՝ Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլում զբաղեցնելով 3-րդ տեղը։ «Գալաթասարային» է պատկանում նաև տնային խաղերի հաղթական շարքերի համաշխարհային ռեկորդը՝ 2001 թվականի մայիսի 13-ից 2002 թվականի դեկտեմբերի 8-ը (24 անընդմեջ տնային հաղթանակ)։

## Արտաքին հղումներ
* Գալաթասարայի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Թուրքական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:1905 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ
Օրգազմ

[մինի|Օրգազմ [ձեռնաշարժություն|ինքնաբավարման ճանապարհով]]
thumb|Ֆրանցիզեկ Ժմուրկո, «''Sinnenrausch»''
**Օրգազմ**, **հեշտանք** (հունարեն ὀργασμός *օրգասմոս* «գրգիռ, ուռած» բառից, նաև՝ **սեռական կլիմաքս**), սեռական ռեակցիայի ցիկլի ընթացքում կուտակված սեռական գրգռվածության հանկարծակի արտահոսք, որը բերում է կոնքի շրջանում սեռական հաճույքով բնութագրվող ռիթմիկ մկանային կծկումների։ Օրգազմը վերահսկվում է տղամարդկանց և կանանց վեգետատիվ նյարդային համակարգի կողմից։ Այն հաճախ բնութագրվում է նաև այլ ոչ կամային գործողություններով, այդ թվում՝ մարմնի տարբեր հատվածներում մկանային ջղաձգություն, ընդհանուր էյֆորիայի զգացում, հաճախ՝ մարմնի տարբեր շարժումներ և ձայներ։ Օրգազմին հաջորդում է ռելաքսացիան, որը պայմանավորված է օքսիտոցին և պրոլակտին հորմոնների, ինչպես նաև էնդորֆինների ներզատմամբ։

Մարդու օրգանիզմում օրգազմը սովորաբար վրա է հասնում տղամարդու մոտ՝ առնանդամի (սովորաբար էյակուլյացիայով ուղեկցվող), կանանց մոտ՝ ծլիկի կամ հեշտոցի ֆիզիկական գրգռման արդյունքում։ Սեռական գրգռում կարող է առաջանալ ինքնաբավարարման կամ սեռական հարաբերության ժամանակ։

## Առողջության վրա ազդեցություն
Օրգազմը հանգեցնում է նրան, որ մարդը սպառում է ընդամենը երկու կամ երեք կիլոկալարիա, սակայն դրան նախորդող գործունեության ընթացքում նա հաճախ տասնյակ անգամ ավելի շատ է սպառում։ 
Օրգազմը շատ տղամարդկանց քնկոտ է դարձնում և կարող է օգնել նրանց քնել։ Այս կապը ակնհայտորեն չի երևում կանանց մոտ, սակայն շատ կանայք հարցումների ժամանակ ասել են, որ իրենք ձեռնաշարժությամբ են զբաղվում ավելի լավ քնելու համար։ Օրգազմը ժամանակավորապես բարձրացնում է կնոջ ցավի շեմը, քան սեռական խթանման այլ տեսակները։ Տղամարդկանց մոտ այս հարցը չի ուսումնասիրվել, սակայն շատ տղամարդիկ ասում են, որ ցավ չեն զգում օրգազմի պահին։ 
Օրգազմի ժամանակ արտազատվող օքսիտոցինը կարող է թուլացնել սթրեսը։
Ըստ ուսումնասիրությունների՝ օրգազմի ժամանակ նոպայից տղամարդու մահվան վտանգը նկատելիորեն չի աճում։
Երբեմն, թեև հազվադեպ, օրգազմի ընթացքում գլխացավերը կարող են սեռական հարաբերության ժամանակ գլխապտույտ առաջացնել։ Օրգազմիկ գլխապտույտի ճշգրիտ պատճառը պարզ չէ, սակայն մասնագետները կարծում են, որ դա կարող է պայմանավորված լինել սրտի հաճախության և արյան ճնշման բարձրացմամբ։
Որոշ տղամարդիկ և կանայք օրգազմից հետո տառապում են գլխացավերից։ Ոմանք հայտնել են նաև օրգազմի ժամանակ հանկարծակի, բայց երբեմն երկարատև, ուժեղ գլխացավերի, ինչպես նաև դեմքի հանկարծակի սուր ցավերի մասին։ Ենթադրվում է, որ նման գլխացավերը կապված են արյան ճնշման ժամանակավոր բարձրացման, մկանային սպազմի կամ ուղեղի թաղանթների արյունատար անոթների լայնացման հետ։ Խնդիրը մեղմում են հատկապես տրիպտանները։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Ոչ բոլոր կանայք են օրգազմ զգում․ ինչո՞ւ
* 9 փաստ կնոջ օրգազմի մասին

Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Կատեգորիա:Սեռական գրգռում
Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա
Կատեգորիա:Սեքսուալ հույզեր
Կատեգորիա:Սեքսուալություն
Կատեգորիա:Օրգազմ
Համլետ Գասպարյան

**Համլետ Արամայիսի Գասպարյան** (մայիսի 20, 1950, գյուղ Աչաջուր, Իջևանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 24, 2021, Երևան, Հայաստան), հայ խմբագիր, թարգմանիչ, դիվանագետ, Ռումինիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան (2010-2017), Հայաստանի ազգային հեռուստատեսության գլխավոր տնօրեն (1997-1998), ՀՀ նախագահի խորհրդական (2018-2021) ։

## Կրթություն
*1969-1974 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի եվրոպական լեզուների բաժինը։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1974-1988 թթ. - աշխատել է Երևանի հրատարակչություններում որպես սրբագրիչ, հրատարակչական խմբագիր։
* 1988-1989 թթ. - «ՀայԱշխարհ» շաբաթաթերթի փոխխմբագիր։
* 1989-1995 թթ. - «Ազգ» օրաթերթի խմբագիր։
* 1995-1997 թթ. - աշխատել է Ֆրանսիայում Հայաստանի դեսպանությունում։
* 1997-1998 թթ. - Հայաստանի ազգային հեռուստատեսության գլխավոր տնօրեն։
* 1998-2002 թթ. - Ֆրանսիայում Հայաստանի դեսպանության խորհրդական։
* 2002-2006 թթ. - ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության քաղաքական ծրագրավորման վարչության խորհրդական, ապա՝ նախարարության մամուլի խոսնակ։ 
* 2006-2008 թթ. - Ֆրանսիայում Հայաստանի դեսպանության արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար։
* 2008-2009 թթ. - Ֆրանսիայում Հայաստանի գործերի ժամանակավոր հավատարմատար։
* 2010 թ. մարտի 29-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Ռումինիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2014 թ. հունիսի 18-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով, համատեղության կարգով, նշանակվել է Չեռնոգորիայում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2017 թ. նոյեմբերի 17-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով ազատվել է Ռումինիայում և Չեռնոգորիայում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնից։
* 2018-2021 թթ. - ՀՀ նախագահի խորհրդական։
* Հեղինակել է բազմաթիվ հոդվածներ, կազմել և խմբագրել գրքեր, թարգմանել գեղարվեստական ստեղծագործություններ։

## Դիվանագիտական աստիճան
*Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար (2005)։

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարարի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կապուրսո (քաղաք)

**Կապուրսո ** (), կոմունա Իտալիայի Ապուլիա մարզի Բարի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 14 976 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 1026 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 70010։
Հեռախոսային կոդ՝ 080։

Բնակավայրի հովանավորներն են Սուրբ Հովսեփը և Մարիամ Աստվածածինը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:505 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:15400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 4046
 bar:1871 from:0 till: 4075
 bar:1881 from:0 till: 3993
 bar:1901 from:0 till: 4827
 bar:1911 from:0 till: 4804
 bar:1921 from:0 till: 4867
 bar:1931 from:0 till: 5118
 bar:1936 from:0 till: 5260
 bar:1951 from:0 till: 6013
 bar:1961 from:0 till: 6384
 bar:1971 from:0 till: 7185
 bar:1981 from:0 till: 10205
 bar:1991 from:0 till: 13470
 bar:2001 from:0 till: 14376
 bar:2011 from:0 till: 15396
PlotData=
 bar:1861 at: 4046 fontsize:S text: 4046 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 4075 fontsize:S text: 4075 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 3993 fontsize:S text: 3993 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 4827 fontsize:S text: 4827 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 4804 fontsize:S text: 4804 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 4867 fontsize:S text: 4867 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 5118 fontsize:S text: 5118 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 5260 fontsize:S text: 5260 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 6013 fontsize:S text: 6013 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 6384 fontsize:S text: 6384 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 7185 fontsize:S text: 7185 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 10205 fontsize:S text: 10205 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 13470 fontsize:S text: 13470 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 14376 fontsize:S text: 14376 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 15396 fontsize:S text: 15396 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունային վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 080 4551124
* Էլեկտրոնային փոստ՝ sindaco@comune.capurso.ba.it
* Գլխավոր կայք՝ http://www.comune.capurso.ba.it/home/MainPage.aspx 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.capurso.ba.it 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լայլա Տրետիկով

մինի|աջից|Տրետիկովի ձայնը. ձայնագրված է Սան Ֆրանցիսկոյում 2014 թվականի սեպտեմբերի 15-ին
**Լայլա Տրետիկով** (ի ծնե՝ **Լյալյա Տրետյակովա**, , ծնվ․ հունվարի 25, 1978, Մոսկվա, Ռուսաստան), Վիքիմեդիա Հիմնադրամի նածկին գործադիր տնօրեն։ Լայլան ծնվել է Մոսկվայում, ընտանիքի հետ ԱՄՆ է գաղթել դեռևս դեռահաս հասակում, 1999-ից սկսել է աշխատել որպես ծրագրավորող ինժեներ Կալիֆորնիայում, որտեղ նա հիմնում է տեխնոլոգիամարկետինգային ընկերություն և համահեղինակում է մի քանի ծրագրային արտոնագրեր։ 2014 Տրետիկովը թվականից ստանձնել է Վիքիմեդիա Հիմնադրամի գործադիր տնօրենի պաշտոնը։ 2016 թվականին գործադիր տնօրենի պաշտոնը ստանձնել է Քեթրին Մաերը։

## Վաղ տարիները և կրթությունը
Լայլան ծնվել է 1978 թվականի հունվարի 25-ին, Մոսկվայում։ Նրա հայրը մաթեմատիկոս էր, իսկ մայրը կինոռեժիսոր։ Նա Նյու Յորք է տեղափոխվել 16 տարեկանում։ Նա անգլերեն է սովորում Կալիֆոռնիայի համալսարանում (Բերկլի) ուսանելու տարիներին։ Նա մասնագիտանում է համակարգչային գիտության և մեքենայական ուսուցման բնագավառներում։

Որպեսզի անգլերեն շուտ սովորի, Նյու Յորքում մատուցողուհի է աշխատել։ Կալիֆորռնիայի համալսարանում բացի ինֆորմատիկայից սովորել է նաև արվեստ։ Թողել է համալսարանը բակալավրի աստիճանը անպաշտպան թողնելով։ Զբաղվել է մեքենայական ուսուցմամբում։

1999 թվականին սկսել է աշխատել Sun Microsystems ամերիկյան կազմակերպությունում, ապա հիմնել է GrokDigital կազմակերպությունը, որը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում զբաղվել էր մարքեթինգով։ Երեք տարի Լեյլան աշխատել է Telespree կազմակերպությունում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիքիպեդիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ռուսներ շվեդական սերմամբ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Ժամանակը չի սպասում (վեպ)

**«Ժամանակը չի սպասում»** (), վեպ, որի հեղինակն է ամերիկացի գրող Ջեկ Լոնդոնը։ Վեպը Էլամ Հարնիշ անունով խառնակչի մասին է՝ Ժամանակը չի սպասում մականունով։ Գիրքը լույս է տեսել 1910 թվականին։ Վեպի հերոսի նախատիպը գործարար Ֆրենկ Սմիթն է՝ Սան Ֆրանցիսկոյից։

## Սյուժե
Էլամ Հարնիշը բնույթով խաղացող է, ում ամբողջ կյանքը խաղ է թվում։ Խելացի և ցինիկ խաղի շնորհիվ նա վաստակում է միլիոններ։ Հաջողակ բիզնեսմենն ապրում էր ջունգլիի օրենքներով, քանի դեռ չէր հանդիպել տպագրուհի Դիդ Մեսոնին։ Այդ րոպեից նրա կյանքը սիրո բարերար ազդեցությամբ փոխվում է, նա դառնում է անկեղծ մարդ, ինքնակամ հրաժարվում է իր կարողությունից և կնոջ հետ տեղափոխվում է՝ ապրելու համեստ ռանչոյում։ Մի անգամ նա գտնում է ոսկու հանք և հին գրգիռը նորից արթնանում է նրա մեջ։ Բայց կնոջ շնորհիվ նա նորից վերադառնում է իր արժեքներին և Հարնիշը հրաժարվում է նյութական հարստություններից՝ հօգուտ հոգու հանգստության։

## Արձագանքներ և քննադատություններ
Գիրքն արժանացավ հանրության հավանությանը, սակայն չունեցավ «Մարտին Իդեն»-ի համբավը։ Քննադատները գնահատեցին սցենարի ճշմարտացիությունը, բայց նշեցին, որ պատմությունն ամբողջովին ունի գրականական վարժությունների տեսք։ Հանրության կողմից սառը վերաբերմունքի պատճառներից մեկն էր վեպի ուրախ ավարտը.
:

## Էկրանավորում
«Ժամանակը չի սպասում» վեպը միանգամ չէ, որ էկրանավորվել է.
* *Burning Daylight* — Հոբարտ Բոսուրտի ֆիլմը՝ կազմված 2 մասից (1914 թվական).
* *Burning Daylight* — Սլոմեն Էդվարդի ֆիլմը (1923 թվական)
* *Burning Daylight* — Միլտոնոմ Սիլսոմի և Դորիս Կենյոնի ֆիլմը (1928 թվական)
* *Lockruf des Goldes* — ավստրիական չորսմասանի սերիալ (1975 թվական)
* *«Ժամանակը չի սպասում»* — հեռուստաֆիլմ (1975 թվական)
* *«Ժամանակը չի սպասում»* — կանադական ֆիլմ (գլխավոր դերերում՝ Ռոբերտ Նիպպեր և Սանժար Սուլթանովա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1910 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Ջեկ Լոնդոնի վեպեր
Քոթեջ

**Քոթեջ**, մեկ բնակարանանոց անհատական տուն (քաղաքային կամ գյուղական) կից ոչ մեծ հողակտորով։

## Հիմնական կառուցվածք
Քոթեջներն առավելաբար լինում են երկհարկանի, ներքին սանդուղքով, առաջին հարկում սովորաբար ընդհանուր սենյակն է, խոհանոցը, տնտեսական բնակարանամասերը, երկրորդ հարկում՝ ննջարանները։ XVI դարի վերջին–XVII դարի սկզբին ստեղծվելով Անգլիայում՝ Քոթեջը դարձել է անգլիական բնակարանի ավանդական տիպ։ Քոթեջը տարածված է նաև եվրոպական այլ երկրներում։ ՍՍՀՄ–ում Քոթեջները կառուցվել են հիմնականում 1920-ական թվականներին։

Կատեգորիա:Բնակարաններ
Հովհաննես Քոլոզյան

**Քոլոզյան Հովհաննես**, Քոլոզ վարժապետ (), հայագետ, պատմաբա], մանկավարժ, կղերապահպանողական հոսանքի պարագլուխը Վասպուրականում։

## Կատարած աշխատանքներ
Վանի հարուստ աղաների նյութական օգնությամբ բացել է ծխական դպրոցներ, որոնցում գերադասությունը տրվել է կրոնական առարկաներին, կիրառվել ուսուցման ավանդական (ըստ որոշ կարծիքների՝ հետադիմական) մեթոդներ։ Հեղինակ է «ժամանակագրություն Վանի վերջին երկու դարերու պատմությանը» գրաբար, չափածո ծավալուն աշխատության, որտեղ հավաստի նյութեր կան քուրդ բեկերի ավարառությունների և ասպատակությունների, քրդական դերեբեյությունների վերացման վերաբերյալ (ձեռագիրը պահպանվում է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում)։ Գրել է բազմաթիվ այլ չափածո երկեր, թողել հուշեր և այլն, որոնք ցրված են Երուսաղեմի, Փարիզի Նուպարյան, Երևանի Մատենադարաններում և այլ ձեռագրատներում։

## Գրականություն
* Տեր-Մկրտչյան Ե., Գանձեր Վասպուրականի, հ. 1, Բոստոն, 1966:
* Ղազարյան Հ. Մ., Արևմտահայերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական կացությունը 1800-1870 թվականներին, Երևան,1967:

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հայագետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ռոն Հովարդ

**Ռոն Հովարդ**(, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր և դերասան, արժանացել է «Օսկար» մրցանակի։ Ռեժիսորի հայտնի ֆիլմերն են՝ «Ապոլլոն-13», «Մտքի խաղերը», այնուհետև էկրանավորել է Դեն Բրաունի «Կոդ դա Վինչի» և «Հրեշտակներ և դևեր» գրքերը։

## Կենսագրություն
Հովարդը Ջ․ Լուկասի «Ամերիկական գրաֆիտներ» երիտասարդական կոմեդիայում խաղացել է գլխավոր դեր (1973)։ Այնուհետև հայտնի է դարձել խաղալեվ «Երջանիկ օրեր» սերիալում։ Հովարդի ռեժիսորական դեբյուտը սկսվել է «Մեքենաների մեծ թալան» ֆիլմով (1977)։ Հովարդը, որպես ռեժիսոր, մեծ համբավ է ստացել նկարահանելով «Գիշերային հերթափոխ» ֆիլմը։

Ռոն Հովարդը նկարահանել է շատ սիրված ֆիլմեր՝ «Ալեկոծում», «Ծնողները», «Կոկոն», «Ապոլլոն-13» (ինը անվանակարգ և երկու «Օսկար» մրցանակ), «Մտքի խաղերը» (երկու «Օսկար» մրցանակ լավագույն ֆիլմ և ռեժիսոր անվանակարգում), «Նոկդաուն» և «Դա Վինչիի ծածկագիրը»։

1975 թվականին Հովարդն ամուսնանում է իր համադասարանցի Շերիլ Էլլիի հետ։ Նրանք ունենում են չորս երեխա՝ Բրայս Դալլաս Հովարդ (ծնվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին, նա դարձավ հայտնի դերասանուհի, արժանացել է «Ոսկե գլոբուս»-ի), Ջոսելին Կարլայլ Հովարդ և Պեջ Կարլայլ Հովարդ (երկվորյակներ, ծնվել են 1985 թվականին) և միակ որդին՝ Ռիդ Կրոսս Հովարդ (ծնվել է 1987 թվականին)։

## Ֆիլմագրություն
### Ուղղությունը
#### Ֆիլմ

#### Հեռուստատեսություն
* 1973 — «ՄԷՇ»
* 1978 — «Սառնաշաքար»
* 1980 — «Սկայվորդ»
* 1981 — «Կախարդակի բուրգի միջոցով»
* 1983 — «Անհրապույր մարդիկ»
* 1987 — /*Take Five*
* 2003 — «Bradygenesis»

## Մրցանակներ
* «Օսկար» մրցանակ լավագույն ռեժիսոր անվանակարգում 
* ԱՄՆ-ի ազգային մեդալ (2003)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռոն Հովարդի մասին Internet Movie Database կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Լավագույն ռեժիսոր Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ գերմանական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Ցեֆեիդ

300px|աջից|Ցեֆեիդների պուլսացիա

**Ցեֆեիդ**, F և G սպեկտրային դասերի փոփոխական հսկա և գերհսկա աստղեր են։ Անվանումը ծագել է Ցեֆեոս համաստեղության դելտա (\delta Cep) աստղի անունից, որի պայծառության փոփոխությունն առաջինն է հայտնաբերվել (1784 թ.):
Ցեֆեիդների պայծառության փոփոխությունը աստղի արտաքին շերտերի պարբերական բաբախումների հետևանք է, պատկերավոր ասած՝ աստղը մե՛կ փքվում է, մե՛կ սեղմվում։ Ընդ որում, սեղմվելիս աստղի ջերմաստիճանն աճում է, իսկ ընդարձակվելիս՝ նվազում։

## Ցեֆեիդի տեսակներ
Տարբերում են ցեֆեիդների 2 տեսակ. դասական ցեֆեիդներ՝ որոնք պատկանում են գալակտիկայի երիտասարդ աստղերի առաջին խմբին, և Կույս W տիպի ցեֆեիդներ, որոնք պատկանում են հին գնդաձև աստղերի երկրորդ խմբին։ Դասական ցեֆեիդները, որպես կանոն, հանդիպում են ցրված աստղակույտերում, իսկ Կույս W տիպի ցեֆեիդները՝ գնդային կույտերում, նրանց պայծառությունը մոտ 4 անգամ փոքր է քան դասական ցեֆեիդներինը՝ (մոտավորապես 1,5m):
Դասական ցեֆեիդները հանդիսանում են սպեկտրալ B դասի հիմնական հաջորդականության ձևափոխված աստղեր։ Դասական ցեֆեիդների կյանքի տևողությունը կախված է ոչ միայն իրենց զանգվածից, այլ նաև տարիքից, էվոլյուցիայից կախված նրանց տևողությունը նվազում է՝ 107 տարիքի դեպքում կազմում է մոտավորապես 50 օր, իսկ մոտավորապես 108-ի դեպքում 1 օր։
Այն պատճառով, որ ցեֆեիդների պայծառությունը կախված է նրանց կյանքի տևողությունից, նրանց պայծառությունը չափանիշ է հանդիսանում հեռավորությունների որոշման համար։ Էդվին Հաբլը մի քանի ցեֆեիդներ է հայտնաբերել Անդրոմեդայի գալակտիկայում, և որոշել է նրանց հեռավորությունը և այդպես առաջինն է բացահայտել մեր գալակտիկայից դուրս գտնվող մարմինների գոյությունը։

## Ցեֆեիդների փոփոխականության բնույթը
Ցեֆեիդները լինում են երկար պարբերական, որոնց պարբերական փոփոխությունները տևում են մեկից մինչև 50 օր և կարճ պարբերական՝ 1,5 ժամից մինչև 12 ժամ։ Դրանք հաճախ անվանում են տիեզերքի փարոսներ, քանի որ, շնորհիվ մեծ լուսավորության, երևում են անգամ հսկայական հեռավորություններից։ Նրանց միջոցով որոշում են գալակտիկաների հեռավորությունները։ Բոլորիս հայտնի Բևեռային աստղը նույնպես ցեֆեիդ է։
Ցեֆեիդներն իրենցից ներկայացնում են դեղին, պայծառ հսկաներ։ Նրանք 103 - 105 անգամ պայծառ են Արեգակից։ Պայծառության բարձր աստիճանի հասնում են ամենափոքր տրամագծի դեպքում։ Ցեֆեիդի պայծառության ժամանակից կախվածության կապն արտահայտվում է հետևյալ բանաձևով՝

M_v = -2,81 \log(P) - (1,43 \pm 0,1),

որտեղ M_v -ը դեղին ճառագայթների աստղային բացարձակ մեծության միջին արժեքն է, P-ն օրվա տևողությունը։ Այս կախվածության առկայությունը պայմանավորված է նրանով, որ ցեֆեիդների համար, ինչպես նաև միևնույն խմբի ցանկացած աստղի համար, գոյություն ունի զանգվածային կախվածություն պայծառությունից, և կան ցեֆեիդներ որոնք ունեն մեծ զանգված, որի հետևանքով ունեն մեծ պայծառություն և մեծ փոփոխման փուլ։

## Նշանակություն
Աստղագետների համար ցեֆեիդները հանդիսանում են մի տեսակ փարոս։ Նրանք օգտվելով ցեֆեիդների պայծառությունից կարողանում են որոշել նրանց հեռավորությունները, ինչպես Հաբլը։ Վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս՝ որոնք կատարվել են Սպինցեռա արբանյակի միջոցով, որ ցեֆեիդները կարող են կորցնել իրենց զանգվածից որոշ քանակություն, ինչը պահանջում է հայտնի հեռավորությունների նոր վերահաշվարկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղաչափություն
Կատեգորիա:Երկնային մարմիններ
Կատեգորիա:Փոփոխական աստղեր
Քիրամ Կազմող

**Քիրամ Կազմող** (ծնված և մահացած թվականները անհայտ են), XVI – XVII դարերի քանդակազարդող հայ վարպետ, խաչքարեր և տապանաքարեր կազմող։

## Կատարած աշխատանքներ
Նրա ստորագրությամբ հայտնի ամենավաղ գործը՝ օրորոցաձև մի տապանաքար, ստեղծվել է 1551 թվականին, այժմյան Մարտունու շրջանի Երանոս գյուղում, վերջինը՝ 5 խաչքար, 1610 թվականին, գտնվում են այժմյան Շամշադինի շրջանի Բերդ քաղաքի «Սուրբ Սարգսի խաչ» կոչվող գերեզմանատանը։ Քիրամ Կազմողը խաչքարեր ու տապանաքարեր է կերտել Եղվարդում, էջմիածնում, Աշտարակում՝ Արարատյան դաշտից մինչև Բերդ, սակայն, հիմնականում ստեղծագործել է Գեղարքունիքում (ներկայիս Մարտունու և Կամոյի շրջաններում), որի գյուղերից մեկը, հավանաբար, նրա ծննդավայրն է եղել։ Մյուս քանդակազարդող հայ վարպետների համեմատությամբ Քիրամ Կազմողը եղել է ամենաարգասավորը․ նրա ստորագրությամբ և անստորագիր հաշվվում է 64 գործ (54 խաչքար, 10 տապանաքար)։ Քիրամ Կազմողի գործունեությունը առանձնապես բեղմնավոր է եղել  Նորատուսում, ուր ստեղծել է 32 խաչքար։ Նրա արվեստի գլուխգործոցներն են համարվում Կամոյի «Դարի գլուխ» գերեզմանատան մեջ կանգնեցված զույգ խաչքարերը, մեկը՝ Հախնազարի (1596 թվականին, ստորագրված, պահվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում), մյուսը՝ Շահնազարի հիշատակին։ Նա կատարելության է հասցրել Գեղարքունիքում Մեյիբսեթ Կազմողի սկզբնավորած «մանրաքանդակ ոճը», դարձել դրա ամենացայտուն ներկայացուցիչը։

## Գրականություն
* Բարխուդարյան Ս., Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ, Երևան, 1963։

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Անյոլո դի Պոլո

250px|մինի|Տիրամայրը մանկան հետ, 1517 թվական
250px|մինի|Սուրբ Սալվատորեի կիսանդրին, 1498
**Անյոլո դի Պոլո** (), ),Վերածննդի դարաշրջանի  իտալացի քանդակագործ և նկարիչ։

## Կենսագրություն
Անյոլո դի Պոլոն պատկանում է հայտնի քանդակագործների գերդաստանին․ նրա պապ Անյոլո դի Լիպպո դի Պոլլոն աշխատում էր Ֆլորենցիայի մայր տաճարի գմբեթի շինարարությունում, որպես օգնական և վերցրել էր իր համար անուն՝ դե Վետրի (de’Vetri), որը հետո դարձավ իր հետնորդների անունը։ Անյոլո դի Պոլոյի հայրը զբաղվում էր դիմակների արտադրությամբ և ուներ իր սեփական արտադրությունը Ֆլորենցիայում, քանդակագործի եղբայրը՝ Դոմենիկոն, թանկարժեք քարերի և մեդալների վրա փորագրող վարպետ էր։

Հայտնի «Կենսագրություններ»-ի հեղինակ Ջորջո Վազարին գրել է, որ Անյոլո դի Պոլոն եղել է Անդրեա դել Վերոկկիոյի աշակերտը, սովորել է նաև Լորենցո դի Կրեդիի, Պիետրո Պերուջինոյի և Լեոնարդո դա Վինչիի մոտ, ավելացնելով՝

Հաշվի առնելով նկարչի ծննդյան օրը և այն, որ Վերոկկիոն թողել է Ֆլորենցիան 1482 թվականին, կարելի է եզրակացնել, որ փաստորեն Անյոլոյի ուսումը կիսատ է մնացել։ Թերևս նա շարունակել է իր ուսումն այն արվեստանոցում, որը պատկանում էր Լորենցո դի Կրեդիին։

Անյոլո դի Պոլոյի ամենահայտնի աշխատանքներն են՝
* Հովհաննես առաքյալի արձանը
* «Սուրբ Սալվատորեի կիսանդրին»
* «Տիրամայրը մանկան հետ» քանդակը (1517)

Անյոլո դի Պոլոն նաև *«San Zanobi»* աշխատանքի հեղինակն է, որը վերագրվում է 1514 կամ 1526 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Elisabetta Nardinocchi (a cura di), Guida al Museo Horne, Edizioni Polistampa, Firenze 2011. ISBN 978-88-596-0969-8

Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Պիտեր Արտսեն

**Պիտեր Արտսեն** (, ), հոլանդացի նկարիչ։ Հայտնի է նաև Երկար Պիտեր () մականունով։

## Կենսագրություն
Ամստերդամցի Արտ Պիտերսի որդին։ Սովորել է Անտվերպենեում, Ալարտ Կլասսի մոտ, 1535 թվականին դարձավ տեղական Սբ․ Լուկա գիլդի անդամ։ 1550-ական թվականների կեսին եկեղեցական պատվերները կատարելու համար վերադառնում է Ամստերդամ, 1563 թվականին ստանում է քաղաքացիություն և մինչև կյանքի վերջ մնում է քաղաքում։

Պիտեր Արտսենը սկզբում ձեռք բերեց ճանաչվածություն իր ժանրային պատկերներով («Կթվորուհին», 1543), որոնց մեջ հաճախակի նշում էր ավետարանչական մոտիվները, որոնք պատկերին տալիս էին ուսուցողական բնույթ («Քրիստոսը Մարֆայի և Մարիամի մոտ», 1557)։

Նրա զարմիկը՝ Յոհան Բեյկելարը, նույնպես եղել է հայտնի նկարիչ։

Նրա կյանքի և ստեղծագործությունների մասին Կարել վան Մանդերը գրել է «Գիրք նկարիչների մասին» իր գրքում։

## Գրականությւոն
* Егорова К.С. Картина Питера Артсена "Христос и самарянка" в Государственном музее изобразительных искусств имени А.С. Пушкина: атрибуция и интерпретация.В кн.: Культура Возрождения и религиозная жизнь эпохи. М.: Наука, 1997.- С.208-216. ISBN 5-02-011250-X
* L'art gourmand: Stilleben für Auge, Kochkunst und Gourmets von Aertsen bis Van Gogh. - Essen : Verl. Glückauf, 1997. - ISBN 3-7739-0675-7
* Gerard T, Lemmers: Pieter Aertsen. - The Hague : Schwartz, 1990. - ISBN 90-6179-083-2
* Keith P. Moxey: Pieter Aertsen, Joachim Beuckelaer and the rise of the secular painting in the context of the reformation. - New York: Garland, 1977. - ISBN 0-8240-2715-9

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Խաչոտ

**Խաչոտ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *խաչ* բառից, բայց անհայտ է *ոտ* վերջավորության նշանակությունը։ Սկսել է գործածվել 13-րդ դարից։

## Գործածություններ
* Խաչոտ Շեխեանց, իր կնոջ՝ ավագ տիկնոջ հետ միասին՝ Անի մայրաքաղաքում, Տիգրանանց դռան մոտ ունեցած տունն ու խանութը նվիրել են Խծկոնից Ս․ Սարգիս եկեղեցուն, 1221 թվական։
* Խաչուտ, քահանա Դսեղի, մահացել է 1245 թվականին։
* Խաչուտ, հայր Սարգսի, որ 1260-ական թվականներին Բագնայրին նվիրել է «ձիթահնաց աղցաւղի քար» և տարեկան 5 լիտր ձեթ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Ստելա Մաքսվել

**Ստելա Մաքսվել** (), նորզելանդացի մոդել։

## Վաղ տարիներ
Ստելան նորզելանդացի մոդել է՝ ծնված և մեծացած Բելգիայում, իռլանդական արմատներով։ Բելգիայում նա ապրել է 13 տարի և սովորել է Բրյուսելի Եվրոպական դպրոցում, իսկ հետո ծնողների հետ միասին տեղափոխվել Կանբերա (Կանադա)։ Այստեղ նրանք բնակվեցին 1 տարի և տեղափոխվեցին Նոր Զելանդիա ։ Երբ նա 14 տարեկան էր, ընդունվեց Թագուհի Մարգարետ քոլեջը և այն ավարտելուց հետո՝ Օտագոյի համալսարան, որի ընթացքում էլ սկսեց իր մոդելային գործունեությունը։

## Գործունեություն
2014 թվականին Victoria's Secret նորաձևության շոուին մասնակցելուց մեկ տարի անց՝ 2015 թվականին, նա դարձավ Victoria's Secret-ի Հրեշտակ։

Նա գովազդել է Asos, H&M, Puma, River Island, Urban Outfitters, Vianel և Victoria's Secret ապրանքանիշերը։ Նա աշխատել է մոդել Fashion Rocks-ի, Giles-ի, Ջերեմի Սկոտ-ի, Մարկ Ջակոբս-ի, Moschino-ի, Victoria's Secret-ի, Ալեքսանդր ՄկՔուին-ի և այլ կազմակերպությունների և դիզայներների համար։

Ինչպես նաև համագործակցել է 7000, Bulle, Dossier, Dress to Kill, Elle, Elle Italia, Elle UK, *[[Glamour (magazine)|Glamour]]*, *[[i-D]]*, *[[Interview]]*, *[[Madame Figaro]]*, *[[Mixte]]*, *[[Numéro]]*, *[[Purple]]*, *[[The Last Magazine]]*, ''Vogue España*, *Vogue Italia*, *Vogue Japan* և *Vogue UK'' նորաձևության ամսագրերի հետ։

## Անձնական կյանք
2015 թվականին նա սիրային կապերի մեջ հայտնվեց ամերիկացի փոփ երգչուհի Մայլի Սայրուսի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մայիսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Վերին Վատյոլ

**Վերին Վատյոլ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոգել գետի աջ ափին՝ 21 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչորսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050100112103000059447**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103005944**
* Ավազանի կոդը — **03.05.01.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Move That Dope

«**Move That Dope**» (խմբագրված՝ «**Move That Doh**»), ամերիկացի ռեփեր Future-ի երգն է, որում իրենց մասնակցությունն ունեն նաև Ֆարելը, Փուշա Թին և Casino-ն։ Երգը թողարկվել է 2014 թվականի փետրվարի 8-ին՝ որպես Future-ի «Honest» անվանումը կրող երկրորդ ալբոմի չորրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Futue-ի, Ֆարելի, Փուշա Թիի, Mike Will Made It-ի և P-Nasty-ի կողմից։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Բենի Բումը, ներկայացվել է 2014 թվականի մարտի 6-ին Future-ի VEVO ալիքում։ Այդ տեսահոլովակում ռեփեր Casino-ի հատվածը բացակայում է, սակայն մարտի 13-ին տեսահոլովակի մեկ այլ տարբերակ է տեղադրվում համացանցում, որտեղ նրա ունի իր մասնակցությունը։ Տեսահոլովակում նկարահանվել են նաև Սքուլբոյ Քյուն, Վիզ Խալիֆան, Tyler, The Creator-ը և երգի պրոդյուսեր Mike Will Made It-ը։

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Future - Move That Dope ft. Pharrell Williams, Pusha T ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Future - (Extended) Move That Dope ft. Pharrell, Pusha T, Casino ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Future - Move That Doh ft. Pharrell, Pusha T ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:2014 սինգլներ
Կատեգորիա:Future երգեր
Կատեգորիա:Փուշա Թիի երգեր
Կատեգորիա:Ֆարել Վիլյամսի երգեր
Խաչուկ (անձնանուն)

**Խաչուկ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *խաչ* բառից։ Փաղաքշական ձևն է՝ Խաչիկ։ Հիշատակվել է 1560, 1578, 1608 թվականներին։ Համշենահայերի շրջանում գործածվում է Խաչոկ ձևով։ Այս անձնանունից է առաջացել Խաչուկենք ազգանունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Վերին Վիձյու

**Վերին Վիձյու** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիմ գետի ձախ ափին՝ 398 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 28 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև իր գետաբերան, գետի ենթավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03020200212103000020671**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103002067**
* Ավազանի կոդը — **03.02.02.002**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Խաչում (անձնանուն)

**Խաչում**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *խաչում*՝ «խաչելություն» բառից։ Հիշատակվել է 1506, 1507, 1551 թվականներին և անթվական մի արձանագրության մեջ, որը գտնվում է Հերհերի եկեղեցու արևմտյան դռան ճակատին։ *Խեչում* ձևով հիշատակված է 1657 և 1735 թվականներին։ Այս ձևից է առաջացել Խեչումյան ազգանունը (Կովկաս)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Աբբիսա

**Աբբիսա**, հնագույն երկրամաս Արևմտյան Տիգրիսի վերին հոսանքում։ Հավանաբար գտնվում էր այժմյան Արղանայի շրջանում։

Հիշատակված է ասուրական թագավորների սեպագիր արձանագրություններում։ Թիգլաթպալասար I-ը կցել էր Նաիրիին։ Նիկողայոս Ադոնցը ենթադրաբար նույնացնում է այժմյան Արղանայի շրջանի Ֆիս (Փիս) բնակավայրի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնագույն երկրամասեր
Ազորդեն

**Ազորդեն**, լեռ Թուրքիայի արևելքում, Ճորոխի միջին հոսանքի ավազանում։ Ազարդենի լանջերին պահպանել են մի քանի բնակավայրերի ավերակներ։ Ըստ Ատրպետի հիշեցնում է Քաղդիայի Աղաղ քաղաքի անունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդվինի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Արսիանի լեռնաշղթա
Խաչքո

**Խաչքո**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն Խաչիկ անունից, լեհական *-ko* փաղաքշական մասնիկով։ Գործածական է լեհահայերի շրջանում։

## Գործածություններ
* Խաչգո եկեղեցպան, Եաշի (Ռումինիա) հայկական եկեղեցու հիմնադիրներից մեկը (1395)։
* Խաչքո ձևով հիշատակված է 1506 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Ալլեբեն

**Ալլեբեն**, *Ալլեբեն, Այնլեբեն*, գետակ Կիլիկիայում։ Սկիզբ առնելով Այնթափից մոտ 10 կմ հյուսիս ձգվող լեռներից, հոսում է Դուլուքբաբա լեռան հարավային ընդարձակ դաշտով, որի կենտրոնում գտնվում է Այնթափ քաղաքը, ապա քաղաքի միջնաբերդի ձորամիջով միանում է Եփրատի աջակողմյան Սաջուր վտակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Այնթապի նահանգ
Վերին Կոմմունա

**Վերին Կոմմունա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը տեղակայված է Հյուսիսային Միլվա գետի աջ ափին՝ 162 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050100112103000059829**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103005982**
* Ավազանի կոդը — **03.05.01.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Աղբյուրների ձոր

**Աղբյուրների ձոր**, սարավանդ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Ղուկասյանի սարահարթի հարավ-արևմուտք մասում, Հողմաջուր գետի հովտում, Հողմիկ գյուղից 1,5 կմ հյուսիս-արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սարավանդներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի սարավանդեր
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի աշխարհագրություն
Ագիլկայա

**Ագիլկայա**, լեռ Պոնտական լեռների արևելյան հատվածում, Բաբերդ քաղաքից մոտ 20 կիլոմետր հարավ֊-արևելք, Ճորոխի և նրա վտակներից մեկի ջրբաժանում, Երզնկայի գավառի Արգիլ գյուղից ոչ հեռու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բայբուրթի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Արևելապոնտական լեռնաշղթա
Ադուշ

**Ադուշ**, հնագույն երկիր՝ հիշատակված ասուրական արձանագրություններում։ Ենթադրում են, որ Ադուշը գտնվում է Ուրմիա լճի արևմտյան կողմում։ Հարկատու էր Թիգլաթպալասար I-ին և Ասուրնասիրպալ թագավորներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն երկրներ
Կատեգորիա:Պարսկահայք
Կատեգորիա:Վանի թագավորության արձանագրություններ
Վերին Նյուձ

**Վերին Նյուձ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լոկչիմ գետի ձախ ափին՝ 206 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև իր գետաբերան, գետի ենթավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03020200112103000017696**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103001769**
* Ավազանի կոդը — **03.02.02.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր