Ջերի Լուիս

**Ջերի Լուիս,**(, ի ծնե՝ Ջոզեֆ Լևիչ, ), ամերիկացի դերասան, կոմիկ, ռեժիսոր և գրող։  Նա հայտնի է դարձել Դին Մարտինի հետ համատեղ աշխատելու արդյունքում։ Լուիսը առաջին հերթին հայտնի է իր հումորային համարներով, որոնցով հանդես է եկել ռադիոյում և հեռուստաալիքներում։ Կարիերայի ընթացքում արժանացել է բազմաթիվ հեղինակային մրցանակների, այդ թվում 2005 թվականին ստացել է «Էմմի» հատուկ մրցանակը, իսկ 2009 թվականին՝ պատվավոր «Օսկար»՝ «Ջին Հերշոլտի անվան մրցանակ»–ը։

## Կենսագրություն
Ջերի Լուիսը (ի ծնե Ջոզեֆ Լևիչ) ծնվել է Նյուարկ քաղաքում՝ Ռուսաստանից եկած հրեաների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Դանիել Լևիչը, տարբեր ժանրերի երգիչ և նկարիչ էր, իսկ մայրը՝ Ռահիլը, ռադիոկայանում դաշնակահարուհի էր։ Նա մանկուց սկսել է հանդես գալ երաժշտական համարներով, իսկ մեծանալուն պես որդեգրել է Ջո Լուիս կեղծանունը, որը հետագայում փոխվել է Ջերի Լուիս անվամբ, որպեսզի շփոթություն չառաջացնի բռնցքամարտիկ Ջո Լուիսի և կոմիկ Ջո է․ Լուիսի անվան հետ։ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ազատվել է զիվորական ծառայությունից, քանի որ սրտի խնդիր ուներ։

**Մարտին և** **Լյուիս**

1940-ական թվականներին ծանոթացել է երգիչ Դին Մարտինի հետ, ում հետ շուտով կազմակերպել է կատակերգական դուետ, որը նրանց բերել է մեծ հաջողություն և հայտնիություն։ Սկզբում նրանք հանդես էին գալիս գիշերային ակումբներում իրենց հումորային համարներով, ապա ռադիոյով հաղորդում էին վարում, այնուհետև՝ սեփական հեռուստատեսային շոուն, որը «Paramount Pictures» ստուդիայում կատակերգական կինոֆիլմերի շարքում է ընդգրկվել։ Իրենց մեծ հաջողության ֆոնի վրա «DC Comics» ընկերությունը հրապարակել է «Դին Մարտինի և Ջերի Լուիսի արկածները» կոմիքսների շարքը։

Սակայն տարիների ընթացքում Դին Մարտինի դերը նկատելիորեն նվազել է, իսկ ամռանը՝ նրանց դուետը քայքայվել է։ Չնայած դրան՝ Ջերին և Դինը շոու բիզնեսում մնացել են շատ հայտնի՝ շարունակելով արդեն հանդես գալ մենահամերգներով։ Հետագայում նրանք հրաժարվում էին մեկնաբանել իրենց բաժանումը և միասին չէին հայտնվել հանրության մեջ։ Նրանց կրկին միասին տեսել են հեռուստամարաթոնի ժամանակ՝ 1976 թվականին և վերջնականապես նրանք հաշտվել են 1980-ական թվականների վերջին՝ Դին Մարտինի որդու մահից հետո։

Նրանք վերջին անգամ բեմի վրա երկուսով հանդես են էկել 1989 թվականին՝ Լաս Վեգասում՝ Դին Մարտինի վերջին կենդանի համերգի ժամանակ։

**Հետագա կարիերա**

1950-ական թվականների վերջին շարունակել է նկարահանվել Paramount ընկերությունում, ինչպես նաև թողարկել է սեփական երաժշտական ալբոմը։ 1960-ական թվականներին հանդես է եկել որպես ռեժիսոր՝ նկարահանելով մի շարք կինոկատակերգություններ։ Լյուիսը ռեժիսուրա դասավանդել է Հարավային Կալիֆորնիայում՝ Լոս Անջելեսի համալսարանում, իր ուսանողների շարքում եղել են Սթիվեն Սփիլբերգը և Ջորջ Լուկասը։

1972 թվականին Ջոան Օ’բրայենի սցենարով բեմադրել է «Օր, երբ ծաղրախուն լացեց» կինոնկարը և նկարահանվել է ծաղրածու Հելմութ Դորկի դերում (գլխավոր դեր), ում Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարում ստիպել են ելույթ ունենալ հրեա երեխաների առջև՝ նախքան նրանք գազային խցիկներ ուղարկելը։ Լուիսին այս աշխատանքը դուր չի եկել և նա կտրականապես արգելել է հանրությանը ժապավենի ցուցադրումը։

1990-ականներին նա հայտնվել է մեծ էկրանին «Արիզոնայի երազանքը» (1993) և «Կատակներ մի կողմ» (1995) ֆիլմերում։ 1994 թվականին դերասանը նորամուտը նշել է Բրոդվեյում՝ «Սատանի յանքերը» մյուզիքլում, որտեղ խաղացել է դևի դերը։

Իր կարիերայի ընթացքում Ջերի Լյուիսը տարբեր մրցանակների է արժանացել հեռուստատեսությունում և կինոյում աշխատելու համար։ 2006 թվականին նրան շնորհվել Է «Էմմի» պատվավոր մրցանակը, իսկ 2009 թվականին նա արժանացել է պատվավոր «Օսկարի»։ 2006 թվականին Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարը դերասանին շնորհել է Պատվո լեգեոնի շքանշան՝ նրան անվանելով «ֆրանսիացի ժողովրդի սիրելի ծաղրածու»։

Ջերի Լյուիսը երկու անգամ ամուսնացած է եղել։ Նրա առաջին կինը նախկին երգչուհի Պատտի Պալմերը, նրան պարգևել է վեց որդի։ Երկրորդ կոջ՝ Սենդի Պիտնիկի հետ 1992 թվականին նա աղջիկ է որդեգրել։

## Ֆիլմագրություն
### Որպես դերասան

* 1949 - *How to Smuggle a Hernia Across the Border* (Կարճամետրաժ)
* 1949 - *Իմ ընկերուհի Իրման* / *My Friend Irma* - Սեյմուր
* 1950 - *Իմ ընկերուհի Իրման գնում է Արևմուտք* / *My Friend Irma Goes West* - Սեյմուր
* 1950 - *Դասալիքներ / "At War with the Army* - Ալվիկ Կորվին
* 1951 - *Это мой парень* / *That’s My Boy* - Ջեկսոն կրտսեր
* 1952 - *«Շտապիր, ծովային»* / *Sailor Beware* - Մելվին Ջոնս
* 1952 - *Jumping Jacks<sup>[en]</sup>* - Հապ Սմիթ
* 1952 - *«Ճանապարհ դեպի Բալի»* / *Road to Bali* - Femme dans le rêve de Lala
* 1952 - *«Խամաճիկ»* / *The Stooge* - Թեոդոր Ռոջերս
* 1953 - *«Վախեցնել մահվան չափ»* / *Scared Stiff* - Միրոն Մերց
* 1953 - *«Քեդդի»* / *The Caddy* - Հարվի Միլլեր
* 1953 *- «Փողը տանից»* / *Money from Home* - Վիրջիլ Յոկում
* 1954 *- «Այրելով կյանքը»* / *Living It Up* - Գոմեր Ֆլագգ
* 1954 - *3 Ring Circus<sup>[en]</sup>* - Ջերոմ Խոտչիկս
* 1955 - *«Չի կարելի չափազանց երիտասարդ լինել»* / *You’re Never Too Young* - Վիլբուր Խուլիկ
* 1955 - *«Նկարիչներ և մոդելներ»* / *Artists and Models* - Յուջին Ֆուլստակ
* 1956 *-Pardners<sup>[en]</sup>* — Wade Kingsley Jr. / Wade Kingsley Sr.
* 1957 - «Բարեկիրթ հանցագործը» / *The Delicate Delinquent* - Սիդնեյ Պիտիաս
* 1957 - *The Sad Sack* - Մերեդիտ Վիկբի
* 1958 - «Ննջիր իմ որդի» / *Rock-A-Bye Baby* - Քլեյթոն Պուլ
* 1958 - *«Ճապոնացի տղա»* / *The Geisha Boy* - Հիլբերտ Վուլի
* 1959 - *Don’t Give Up the Ship* - Ջոն Պոլ Ստեկլեր
* 1959 - *«Աբներ»* / *Li’l Abner* — Itchy McRabbit (brève apparition)
* 1960 - *«Այցելություն փոքրիկ մոլորակ»* / *Visit to a Small Planet* - Kreton
* 1960 - *Raymie* — Chanteur du générique
* 1960 - *«Միջանցքային»* / *The Bellboy* - Stanley / Lui-même
* 1960 *-Cinderfella* — Cinderfella
* 1961 - *«Дамский угодник»* / *The Ladies Man* - Herbert H. Heebert / Mama Heebert
* 1961 - «Սուրհանդակ» / *The Errand Boy* - Morty S. Tashman
* 1962 - *t’s Only Money* - Lester March
* 1963 *- «Անկեղծ պրոֆեսոր»* / *The Nutty Professor* - Professeur Julius Kelp / Buddy Love / Baby Kelp
* 1963 - *«Ով  է հոգ տանում խանութի մասին»* / *Who’s Minding the Store?* - Norman Phiffier
* 1964 - *The Patsy<sup>[en]</sup>* - Stanley Belt / Chanteurs du trio
* 1964 - *The Disorderly Orderly<sup>[en]</sup>* - Jerome Littlefield
* 1965 - *«Ընտանեկան արժեքներ»* / *The Family Jewels* - Willard Woodward / James Peyton / Everett Peyton / Julius Peyton / Capitaine Eddie Peyton / Skylock Peyton / «Bugs» Peyton
* 1965 - *«Կարմիր գիծ 7000»* / *Red Line 7000* - Le chauffeur (brève apparition)
* 1965 - *«Բոինգ-Բոինգ»* / *Boeing Boeing* - Robert Reed
* 1966 - *«Երեքը բազմոցին»* / *Three on a Couch* - Christopher Pride / Warren / Ringo / Rutherford / Heather
* 1966 - *«Դրությունից դուրս գալ»* / Way…Way Out - Պիտ Մետմոր
* 1966 *- «Այս խելագար, խելագար, խելագար, խելագար աշխարհը»* / *It’s a Mad Mad Mad Mad World* - Սթենլի Քրամեր
* 1967 - *Don’t Raise the Bridge, Lower the River* - Ջորջ Լեսթեր
* 1967 - *«Մեծ բերան»* / *The Big Mouth* - Gerald Clamson / Syd Valentine
* 1968 - *«Հանգիստ հպում»* / *Silent Treatment*
* 1969 - «Ընկել է հաջողության մեջ» / *Hook, Line & Sinker* - Peter Ingersoll / Fred Dobbs
* 1970 - «Նորից մի անգամ» / *One More Time* - Bandleader (voix)
* 1970 - «Որ կողմում է ճակատային գիծը» / *Which Way to the Front?* - Brendan Byers III
* 1972 -  *«Օրը երբ ծաղրածուն լացեց*» / *The Day the Clown Cried* - Helmut Doork
* 1980 - *Rascal Dazzle* - Narrateur
* 1980 - *«Ծանր աշխատանք»* / *Hardly Working* - Bo Hooper
* 1982 - «Ֆարս» / *Slapstick (Of Another Kind)* - Wilbur Swain / Caleb Swain
* 1982 - *«Կատագերգության թագավոր»* / *The King of Comedy* - Jerry Langford
* 1983՝ *Cracking Up* — Warren Nefron / Dr. Perks
* 1984՝ *Par Où T'es Rentré? On T'a Pas Vu Sortir*— Clovis Blaireau
* 1984՝ «Հասկացիր ինձ․․․ Կամ եղիր դժբախտ» / *Retenez Moi…Ou Je Fais Un Malheur* — Jerry Logan
* 1987՝ «Պայքար կյանքի համար» / *Fight for Life* — Dr. Bernard Abrams
* 1989՝ «Բուլկի» / *Cookie* — Arnold Ross
* 1990՝ «Սուպեր ուժ» / *Super Force*
* 1992՝ «Պարոն շաբաթ երեկո» / *Mr. Saturday Night* — Invité
* 1993՝ «Արիզոնյան երազանք» / *Arizona Dream* — *Լեո Քեռի*
* 1995՝ «Կատակներ մի կողմում» / *Funny Bones* — George Fawkes
* 1995՝ *Jerry Lewis Stars Across America* (TV) — Présentateur
* 1996՝ Ցնդած պրոֆեսորը / *The Nutty Professor* — Professeur Julius Kelp / Buddy Love (հնչյունավորում)
* 2010՝ «Մաքս Ռոուզ» / *Max Rose* — Max Rose
* 2016՝ «Վստահություն» / *The Trust* — Ստոունայի հայր

### Որպես ռեժիսոր
* 1949՝ *How to Smuggle a Hernia Across the Border*
* 1960՝ «Միջանցքային»/ *The Bellboy*
* 1961՝ «Կանացի սպասավոր» / *The Ladies Man*
* 1961՝ «Սուրհանդակ» / *The Errand Boy*
* 1963՝ Ցնդած պրոֆեսորը / *The Nutty Professor*
* 1964՝ *The Patsy*
* 1965՝ «Ընտանեկան արժեքներ» / *The Family Jewels*
* 1966՝ «Երեքը բազմոցին» / *Three on a Couch*
* 1967՝ «Մեծ բերան» / *The Big Mouth*
* 1969՝ «Համարձակ՝ նոր բժիշկը» / *The Bold Ones: The New Doctors*
* 1970՝ «Եվս մեկ անգամ» / *One More Time*
* 1970՝ «Ո՞ր կողմում է ճակատային գիծը» / *Which Way to the Front?*
* 1972՝ «Օր, երբ ծաղրածուն լացեց» / *The Day the Clown Cried*
* 1980՝ «Ծանր աշխատանք» / *Hardly Working*
* 1983՝ *Cracking Up*

### Որպես պրոդյուսեր
* 1957՝ «Քաղաքավարի հանցագործը» / *The Delicate Delinquent*
* 1958՝ «Քնիր, ի՛մ տղա» / *Rock-A-Bye Baby*
* 1958՝ «Գեյշա տղան» / *The Geisha Boy*
* 1960՝ «Միջանցքային» / *The Bellboy*
* 1960՝ *Cinderfella*
* 1961՝ «Կանացի սպասավոր» / *The Ladies Man*
* 1964՝ *The Disorderly Orderly*
* 1965՝ «Ընտանեկան արժեքներ» / *The Family Jewels*
* 1966՝ «Երեքը բազմոցին» / *Three on a Couch*
* 1967՝ «Մեծ բերան» / *The Big Mouth*
* 1969՝ «Ծուղակն ընկնել» / *Hook, Line & Sinker*
* 1970՝ «Ո՞ր կողմում է ճակատային գիծը» / *Which Way to the Front?*
* 1996՝ Ցնդած պրոֆեսորը / *The Nutty Professor*
* 2000՝ Ցնդած պրոֆեսորը 2։ Քլամփների ընտանիքը / *Nutty Professor II: The Klumps*

### Որպես սցենարիստ
* 1949՝ *How to Smuggle a Hernia Across the Border*
* 1960՝ «Միջանցքային» / *«The Bellboy»*
* 1961՝ «Կանացի սպասավոր» / *The Ladies Man*
* 1961՝ «Սուրհանդակ» / *The Errand Boy*
* 1963՝ Ցնդած պրոֆեսորը / *The Nutty Professor*
* 1964՝ *The Patsy*
* 1965՝ «Ընտանեկան արժեքներ» / *The Family Jewels*
* 1967՝ «Մեծ բերան» / *The Big Mouth*
* 1972՝ «Օր, երբ ծաղրածուն լացեց» / *The Day the Clown Cried*
* 1980՝ «Ծանր աշխատանք» / *Hardly Working*
* 1983՝ *Cracking Up*

### Որպես կոմպոզիտոր
* 1961՝ «Սուրհանդակ» / *The Errand Boy*

## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հրեա երգիչներ