Հայաստանի Կառավարություն

**Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունը** Հայաստանի գործադիր իշխանության բարձրագույն մարմինն է: Կառավարությունը հաշվետու է Ազգային ժողովին․ հերթական նստաշրջանների ամեն չորեքշաբթի օրվա նիստին կառավարության անդամները, վարչապետի հետ միասին, պատասխանում են պատգամավորների հարցերին։ Ըստ Հայաստանի Սահմանադրության 147-րդ հոդվածի՝ Կառավարությունը կազմված է վարչապետից, փոխվարչապետներից և նախարարներից: Որպես կառավարության ղեկավար՝ վարչապետը Կառավարության ծրագրի շրջանակներում որոշում է Կառավարության քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ղեկավարում է Կառավարության գործունեությունը և համակարգում է Կառավարության անդամների աշխատանքը։

Ըստ Հայաստանի Սահմանադրության 146-րդ հոդվածի՝ Կառավարությունն իր ծրագրի հիման վրա մշակում և իրականացնում է պետության ներքին և արտաքին քաղաքականությունը, իրականացնում է պետական կառավարման համակարգի մարմինների ընդհանուր ղեկավարումը։ Կառավարության լիազորությունները սահմանվում են Սահմանադրությամբ և օրենքներով։ Կառավարության իրավասությանն են ենթակա գործադիր իշխանությանը վերաբերող բոլոր այն հարցերը, որոնք վերապահված չեն պետական կառավարման կամ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմինների։

Հանրապետության նախագահը նշանակում է վարչապետ խորհրդարանական մեծամասնության ընտրած թեկնածուին, իսկ փոխվարչապետները և նախարարները նշանակվում են Հանրապետության նախագահի կողմից՝ վարչապետի առաջարկությամբ։

Գործող կառավարությունը Նիկոլ Փաշինյանի երրորդ կառավարությունն է, որը ձևավորվել է 2021 թ-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում։ Սա Հայաստանի Հանրապետության տասնութերորդ կառավարությունն է։

## Պատմություն

Հայաստանում դեռևս հնագույն ժամանակներից գործում էր զարգացած պետական ապարատ, որն իր մեջ համադրում էր հարևան կայսրությունների և տեղական ավանդույթների տարրերը։ Չնայած Վանի թագավորության՝ հինարևելյան տիպի բացարձակ միապետություն լինելուց՝ Ուրարտուի արքան ուներ խորհրդականներ, գործում էր Ավագների խորհուրդը։

Մեծ Հայքի դարաշրջանից մեզ հասել են ավելի շատ տվյալներ։ Արքան Մեծ Հայքում ուներ գերակա դիրք, սակայն ուներ մի շարք ոլորտային օգնականներ՝ գործակալներ։ Մեծ Հայքի գործակալություններից կենտրոնական դիրք ունեին հազարապետությունը և սպարապետությունը՝ հարկային և ռազմական գերատեսչությունները։ Բացի դրանից, Մեծ Հայքում կային գործում էին Մարդպետության, Մաղխազության, Մեծ դատավորության, Ասպետության և մի շարք այլ գործակալություններ։ Հաճախ այդ գերատեսչությունների ղեկավարի պաշտոնը փոխանցվում էր ժառանգաբար, օրինակ՝ Մամիկոնյանների տան ներկայացուցիչներն էին նշանակվում սպարապետի պաշտոնին։

Կիլիկյան Հայաստանի օրոք պետական կարգը ենթարկվեց որոշակի փոփոխությունների, մասնավորապես՝ խաչակիրների ազդեցության ներքո։ Թագավորին կից գործում էր Վերին արքունի ատյանը, ձևավորվել էին նոր գործակալություններ՝ պայլություն, քարտուղարություն՝ կանցլերի ղեկավարմամբ, սենեսկալություն, սպասալարություն և մարաջախտություն և այլն։

Առաջին հանրապետության ժամանակ ձևավորվեց առաջին ժամանակակից կառավարությունը՝ վարչապետի գլխավորմամբ։ Պետական գործընթացների տարբեր ոլորտները գտնվում էին նախարարների՝ մինիստրների վերահսկողության ներքո։ Առաջին հանրապետությունը ունեցավ 4 վարչապետ։ Խորհրդայնացումից հետո Հայաստանի կառավարությունը համապատասխանեցվեց խորհրդային ստանդարտներին։ Դե յուրե ՀԽՍՀ ղեկավարում էր նախարարների խորհուրդը՝ խորհրդի նախագահի գլխավորմամբ։ Սակայն փաստացի երկրի կառավարման բոլոր լծակները կենտրոնացած էին Կոմունիստական կուսակցության ձեռքերում, որը ղեկավարում էր կենտկոմի առաջին քարտուղարը։

Անկախության ձեռքբերումից և 1995 թ-ին Սահմանադրության ընդունումից հետո վերականգնվեց Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունը։ Վերականգնվեց վարչապետի պաշտոնը։ 2005 և 2015 թվականների փոփոխությունների արդյունքում Կառավարության լիազորությունների զգալիորեն ընդլայնվեցին․ 2015 թ-ի բարեփոխումների արդյունքում Հայաստանը դարձավ խորհրդարանական հանրապետություն, առաջացավ փոխվարչապետների պաշտոնը։ Նիկոլ Փաշինյանի՝ իշխանությանը գալուց հետո օրենսդրական փոփոխություններով նախարարությունների թիվը կրճատվեց՝ հասնելով 12-ի՝ Պաշտպանության նախարարություն, Արտաքին գործերի նախարարություն, Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն, Առողջապահության նախարարություն, Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն, Էկոնոմիկայի նախարարություն, Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն, Ներքին գործերի նախարարություն, Արդարադատության նախարարություն, Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն, Ֆինանսների նախարարություն, Շրջակա միջավայրի նախարարություն։ 

## Գործող կառավարության կառուցվածքը

## Հայաստանի վարչապետին ենթակա մարմիններ

## Հայաստանի կառավարությանը ենթակա մարմիններ

## Տես նաև
* Հայաստանի նախագահ
* Հայաստանի վարչապետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կառավարության կայք
* Պետական աջակցության ծրագրերի իրազեկման հարթակ
* Էլեկտրոնային կառավարում
* Հանրային կապերի և տեղեկատվության կենտրոն