Յասնա Դիկլիչ

**Յասնա Դիկլիչ** (), բոսնիացի թատրոնի և կինոյի դերասանուհի։ Նրա մայրը նույնպես Բոսնիայում հայտնի դերասանուհի էր։ Նա իր առաջին քայլերը կատարեց Սարաևոյում Փոքր թատրոնի բեմում, որտեղ մասնակցել է փոքր և փորձարարական թատրոնների փառատոնի դրամատիկ ստուդիայի գործնական պարապմունքներին (*Dramskog Studija Festivala Malih i eksperimentalnih scena MESS*):

Սարաևոյի պաշարման ժամանակ, Բոսնիա և Հերցեգովինայում պատերազմի ժամանակ Յասնա Դիկլիչը Սարաևոյի «*Սարտր*» ռազմական թատրոնի հիմնադիրներից էր (*Sarajevski ratni teatar SARTR*), որի կարգախոսն էր «Թատրոն մահվան դեմ» արտահայտությունը։ Այդ տարիներին Սարաևոյում գոյություն ունեցող երեք գործող պրոֆեսիոնալ թատրոնների դերասաններն ու աշխատակիցները, որոնք դադարեցրել էին ամբողջ գործունեությունը Բոսնիայի պատերազմի սկզբում, հավաքվեցին *SARTR*-ի շուրջ և սկսեցին բազմաթիվ ելույթներ ունենալ քաղաքի շրջափակման չորս տարվա ընթացքում։

Դիկլիչը «Յուվենտա» բանաստեղծական երիտասարդական թատրոնի տնօրենն է։ Ընդհանուր առմամբ, նա ունեցել է ավելի քան 150 թատրոնի և կինոյի դերեր։ 1997 թվականին նա ստացել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի «Տարվա կին արվեստում» կոչումը։

## Կենսագրություն
Յասնա Դիկլիչը ծնվել է 1946 թվականի մարտի 8-ին նախկին Հարավսլավիայի սոցիալիստական ֆեդերատիվ հանրապետության (ՀՍՖՀ) վեց հանրապետություններից մեկի՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաք Սարաևոյում։ Որպես հայտնի դերասանուհու և տիկնիկայինի ռեժիսոր Ամալիայի դուստր, Յասնան գրեթե անմիջապես «մտավ թատրոնի կյանք»։ Նա իր առաջին քայլերը կատարեց Սարաևոյի Փոքր թատրոնի բեմում, որտեղ մասնակցում էր փոքր և փորձարարական թատրոնների փառատոնի դրամատիկ ստուդիայի գործնական պարապմունքներին Dramskog studija Festivala malih i eksperimentalnih scena MESS): Այս դպրոցի առաջին սերնդին են պատկանում բոսնիացի շատ հայտնի դերասաններ և դերասանուհիներ։ Այնուհետև Դիկլիչն ավարտել է Սարաևոյում փիլիսոփայության ֆակուլտետի Կատարողական արվեստի բաժինը։

Առաջին լիարժեք մասնագիտական ելույթները Յասնա Դիկլիչը սկսել է Բանյա Լուկայի Ազգային թատրոնում 1969 թվականին 23 տարեկանում։ Նոր բեմում նա ընդգրկված էր ռեժիսոր Պրեդրագ Դինուլովիչի «Անկումից հետո» (*Poslije pada*) պիեսում։

Շուտով նա վերադարձավ մայրաքաղաքի Փոքր թատրոնի բեմ, որը քիչ ժամանակ անց փոխեց իր անունը «Կամերային թատրոն 55» (Kamerni teatar 55): Մինչև 1992 թվականին նա այս փուլում տասնյակ դերեր է խաղացել. նրանց թվում էին դերերը ռեժիսոր *Žarko Petan*-ի *Uticaj gama zraka na sablasne nevene*-ն (1972), ռեժիսոր *Marko Fotez*-ի *Kata Kapuralica*-ն (1974) ռեժիսոր *Mato Milošević*-ի *Hedda Gabler*-ը (1976), ռեժիսոր *Slobodan Unkovski*-ի *Brisani put*-ը (1981), ռեժիսոր *Mira Erceg*-ի *Plavokosa jevrejka*-ն (1988): Բացի այդ, իր դերերի հավաքածուում կա նաև Նադեժդայի դերը ռեժիսոր *Vladimir Milčin*-ի *Lutkino bespuće* ներկայացման մեջ (1991)։

Սարաևոյի պաշարման ժամանակ, Բոսնիա և Հերցեգովինայում պատերազմի ժամանակ Յասնա Դիկլիչը Սարաևոյի «Սարտր» ռազմական թատրոնի հիմնադիրներից էր (Sarajevski ratni teatar SARTR), որի կարգախոսն էր «Թատրոն մահվան դեմ» արտահայտությունը։ Այդ տարիներին Սարաևոյում գործող երեք գործող պրոֆեսիոնալ թատրոնների դերակատարներն ու աշխատողները, որոնք դադարեցրել էին Բոսնիայի պատերազմի սկզբում բոլոր գործողությունները, հավաքվեցին *SARTR*-ի շուրջ և սկսեցին բազմաթիվ ելույթներ բոլոր չորս տարիների ընթացքում։ 1993 թվականի հունվարին *SARTR*-ը պաշտոնապես ճանաչվեց Սարաևոյի քաղաքային ժողովի կողմից՝ որպես Սարաևոյի պաշտպանության համար առանձնահատուկ կարևորություն ունեցող պետական կառույց, թատրոնի ղեկավարությունը խոսեց նրա մասին՝ որպես քաղաքի «հոգևոր զենք» ընդդեմ «սյուրռեալիզմի պատերազմի»։ 1993 թվականին Դիկլիչը խաղացել է *Mina Haauzen*-ի դերը ռեժիսոր Դուբրավկո Բիբանովիչի *Sklonište*-ում։ Չնայած սահմանափակ ռեսուրսներին, *SARTR*-ը այսօր հաջողված պրոֆեսիոնալ թատերական թիմ է, մի շարք համատեղ միջազգային նախագծերով, ներկայացումներով և պարգևներով։

Բացի այդ, Յասնա Դիկլիչը «Յուվենտ» բանաստեղծական երիտասարդական թատրոնի տնօրենն է։ Նա հայտնվել է ավելի քան 150 թատրոնի և կինոյի դերերում։ 1997 թվականին ստացել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի «Տարվա կին արվեստում» կոչումը։

2000 թվականին, երբ Յասնա Դիկլիչը որոշել է դիմել բնակարան գնելու համար, որտեղ նա ապրում է 63 տարի (խորհրդային Հարավսլավիայի օրերից), նրա փաստաթղթերը չեն ընդունվել, քանի որ, ըստ քաղաքային և գավառային իշխանությունների, բնակարանը պատկանում է Սարաևոյի հրեական ընտանիքներից մեկին։ 2015 թվականին քաղաքային իշխանությունները որոշել են, որ բնակարանների բնակիչները պետք է վճարեն վարձավճար «բնակարանային տարածքների յուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար»։ 1965 թվականից բնակարանը ինքն է «ազատագրված ազգայնացմամբ», նախկին սեփականատերն ինքը մահացել է 1973 թվականին, իսկ նրա որդին` առաջին հերթի միակ ժառանգը, երբեք չի ապրել Սարաևոյում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Suada Kapić: The siege of Sarajevo: 1992—1996. — FAMA, 2000:
* Daniel J. Goulding: Liberated Cinema: The Yugoslav Experience, 1945—2001. — Indiana University Press, 2002, ISBN 9780253215826:

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ