Պսևդոէֆեդրին

**Պսևդոէֆեդրին,** առևտրային անվանումը՝ **Սուդաֆեդ,** սիմպաթոմիմետիկ դեղորայք, որն օգտագործվում է որպես դեկոնջեստանտ` քթի փակվածությունը բուժելու նպատակով: Այն նաև օգտագործվել է որոշ այլ ցուցումներով, օրինակ` արյան ցածր ճնշումը բուժելու նպատակով: Ավելի մեծ դեղաչափերով այն առաջացնում է բազմաթիվ այլ ազդեցություններ, ինչպիսիք են հոգեխթանիչ, ախորժակը ճնշող և ֆիզիկական կատարողականը բարձրացնող ազդեցություններ (դոպինգ): Բացի այս ամենից պսևդոէֆեդրինի ոչ բժշկական կիրառություններ նույնպես գրանցվել են: Դեղորայքն ընդունվում է բերանացի:

Պսևդոէֆեդրինի կողմնակի ազդեցություններն են անքնությունը, հաճախացած սրտի զարկերը, բարձր արյան ճնշումը, անհանգստությունը, գլխապտույտը, տագնապը և բերանի չորությունը: Հազվադեպ պսևդոէֆեդրինը փոխկապակցվում է ծանր սիրտ-անոթային բարդությունների (օրինակ՝ սրտային պատահարի և հեմոռագիկ ինսուլտ) առաջացման հետ: Որոշ մարդիկ կարող են ավելի զգայուն լինել սիրտ-անոթային ազդեցությունների նկատմամբ: Պսևդոէֆեդրինը ազդում է՝ խթանելով նորադրենալինի ձերբազատումն և անուղղակիորեն խթանելով ադրենաընկալիչները: Այսպիսով, այն անուղղակորեն ազդող սիմպաթոմիմետիկ է: Պսևդոէֆեդրինը զգալիորեն անցնում է գլխուղեղ, բայց ունի որոշակի ծայրամասային ընտրողականություն՝ հիդրոֆիլությամբ պայմանավորված: Քիմիական կառուցվածքով պսևդոէֆեդրինը ամֆետամինային ածանցյալ է և նման է էֆեդրինին, ֆենիլպրոպանոլամին և ամֆետամինին: Այն β-հիդրօքսի-N-մեթիլամֆետամինի (1*S*,2*S*)-օպտիկական իզոմերն է:

Էֆեդրինի հետ այն բնական ճանապարհով ստացվում է էֆեդրա բույսից, որը օգտագործվել է ավանդական չինական բժշկության մեջ հազարավոր տարիներ շարունակ: Այն առաջին անգամ անջատվել է էֆեդրայից 1889 թվականին: 1920-ականներին իր սինթեզից հետո պսևդոէֆեդրինը սկսեց օգտագործվել բժշկության մեջ՝ որպես դեկոնջեստանտ: Պսևդոէֆեդրինը լայնորեն առանց դեղատոմսի վաճառվել է, թե որպես առանձին դեղաձևով, թե զուգակցված այլ դեղանյութերի հետ: Պսևդոէֆեդրինի հասանելիությունը սահմանափակվել է 2005 թվականից, քանի որ այն կարող է օգտագործվել մեթամֆետամին սինթեզելու նպատակով: Ֆենիլէֆրինը փոխարինել է պսևդոէֆեդրինին բազում առանց դեղատոմսի դուրս գրվող բերանացի ընդունման (օրալ) դեկոնջեստանտ միջոցներում: Այնուամենայնիվ, որպես դեկոնջեստանտ՝ բերանացի ընդունվող ֆենիլէֆրինը կարող է կարող է անարդյունավետ լինել: 2023 թվականին պսևդոէֆեդրինը 292-րդ ամենաշատ նշանակվող դեղորայքն է եղել ԱՄՆ-ում՝ ավելի քան 400,000 նշանակումներով, իսկ բրոմֆենիրամինի և դեքստրոմեթօրֆանի հետ զուգակցումները եղել 281-րդը՝ ավելի քան 700,000 նշանակումներով, և լորատադինի հետ զուգակցումը եղել է 300-րդը՝ ավելի քան 400,000 նշանակումներով։

## Բժշկական կիրառություն
### Քթի փակվածություն
Պսևդոէֆեդրինը սիմպաթոմիմետիկ է և հայտնի է քթի խոչոռի լորձաթաղանթի այտուցվածության նվազեցնելու հատկությամբ, ուստի այն հաճախ օգտագործվում է՝ որպես դեկոնջեստանտ: Այն նվազեցնում է հյուսվածքի գերարյունությունը, այտուցը և մրսածության կամ ալերգիաների հետ փոխկապակցված քթի փակվածությունը: Այլ բարենպաստ ազդեցություններից է այն, որ մեծացնում է ծոցերի արտադրուկի արտահոսքը և բացում խցանված եվստախյան փողերը: Նույն անոթասեղմիչ ազդեցությունը կարող է նաև հանգեցնել արյան գերճնշման, որը պսևդոէֆեդրինի հայտնի կողմնակի ազդեցություններից է:

Պսևդոէֆեդրինը կարող է օգտագործվել՝ որպես բերանացի ընդունվող կամ տեղային դեկոնջեստանտ: Իր հոգեխթանիչ հատկությունների պատճառով, այնուամենայնիվ, բերանացի ընդունման նշանակումներբ ավելի հակված են առաջացնելու կողմնակի ազդեցություններ, այդ թվում միզակապություն: Համաձայն մի հետազոտության՝ պսևդոէֆեդրինը կարող է արդյունավետություն ունենալ՝ որպես հակահազային միջոց:

Պսևդոէֆեդրինը ցուցված է քթի, հարքթային ծոցերի և եվստախյան փողի փակվածության բուժման նպատակով: Պսևդոէֆեդրինը նաև ցուցված է ոչ ալէրգիկ ռինիտի բուժման համար և այլ դեղորայքի հետ միասին նաև ալէրգիկ ռինիտի, կռուպի, սինուսիտի, միջին ականջի օտիտի և տրախեոբրոնխիտի արդյունավետ բուժման նպատակով:

### Այլ կիրառություններ
Ամֆետամինանման հոգեխթանիչները և այլ կատեխոլամինէրգիկ դեղորայքը ունեն արթնությունը խթանող ազդեցություններ և դրա շնորհիվ օգտագործվում են հիպերսոմնիայի և նարկոլեպսիայի բուժման նպատակով: Թերապևտիկ դեղաչափերով պսևդոէֆեդրինը ալէրգիկ ռինիտով հիվանդ մարդկանց շրջանում չի ազդում ցերեկային քնկոտության, ցերեկային գերհոգնածության կամ քնի որակի վրա: Նմանապես, մրսածություն ունեցող երեխաները, ովքեր պսևդոէֆեդրինով քթի փակվածության համար բուժվել են, չեն ունեցել քնի խանգարումներ: Այնուամենայնիվ, անքնությունը պսևդոէֆեդրինի հայտնի կողմնակի ազդեցություններից է, թեև քիչ է հանդիպում: Ավելին, պսևդոէֆեդրինի թերապևտիկ դեղաչափերից բարձր դեղաչափերը առաջացրել են հոգեխթանիչ ազդեցություններ, ներառյալ անքնություն և կայուն հոգնածություն:

Հետաքրքրություն է առաջացել պսևդոէֆեդրինի՝ իր ախորժակը ճնշող ազդեցության հանդեպ՝ որպես ճարպակալման հնարավոր բուժման եղանակ: Այնուամենայնիվ, կլինիկական տվյալների պակասի և հնարավոր սիրտ-անոթային կողմնակի ազդեցությունների պատճառով այս կիրառությունը խորհուրդ չի տրվում: Միայն մեկ պլացեբո-կառավարվող հետազոտություն կա պսևդոէֆեդրինի քաշի կորուստի օգտագործման նպատակով կիրառության մասին (120 մգ/օր դանդաղ ազդեցությամբ 12 շաբաթ շարունակ) և զգալի տարբերություն չի հայտնաբերվել՝ համեմատած պլացեբո խմբի քաշի կորուստի հետ (-4.6կգ vs. -4.5կգ): Ի տարբերություն ֆենիլպրոպանոլամինը ավելի արդյունավետ է քաշի կորուստի համար և ավելի լայնորեն է հետազոտվել ու օգտագործվել ճարպակալման բուժման նպատակով:

Պսևդոէֆեդրինը սահմանափակ կիրառվել է օրթոստատիկ անտանելիության բուժման համար, ներառյալ օրթոստատիկ թերճնշման և դիրքային օրթոստատիկ հաճախասրտության համախտանիշի (ԴՕՀՀ) բուժման նպատակով: Այնուամենայնիվ, իր արդյունավետությունը ԴՕՀՀ-ի բուժման համար հակասական է: Պսևդոէֆեդրինը նաև սահմանափակորեն կիրառվել է ռեֆլեկտոր հիպոտենզիայի բուժման համար ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքներում: Այնուամենայնիվ, այս օգտագործման մասին տվյալները սահմանափակվում են միայն դեպքերի հրապարակմամբ:

Պսևդոէֆեդրինը նաև կիրառվում է՝ որպես առաջին գծի դեղորայք կրկնվող պրիապիզմի ժամանակ: Էրեկցիան մեծամասամբ ենթարկվում է պարասիմպաթիկ ազդեցության, ուստի պսևդոէֆեդրինի սիմպաթիկ ազդեցությունը կարող է թեթևացնել այս վիճակը: Այս կիրառության արդյունավետության մասին տվյալները նկարագրվել են՝ որպես փոփոխական:

### Հասանելի դեղաձևեր
Պսևդոէֆեդրինը հասանելի է առանց դեղատոմսի բաց թողնվող 30 ու 60 մգ անմիջական ազդեցությամբ դեղաձևերի և 120 ու 240 մգ երկարձգված ազդեցությամբ բերանացի ընդունման դեղահաբերի ձևով ԱՄՆ-ում:

Պսևդոէֆեդրինը հասանելի է նաև բազմաթիվ այլ դեղերի հետ զուգակցված առանց դեղատոմսի և դեղատոմսով դուրս գրվող դեղաձևերով, ներառյալ հակահիստամինային դեղերի (ակրիվաստին, ազատադին, բրոմֆենիրամին, ցետիրիզին, քլորֆենիրամին, կլենաստին, դեսլորատադին, դեքսբրոմֆենիրամին, դիֆենհիդրամին, ֆեքսոֆենադին, լորատադին, տրիպրոլիդին), ցավազրկողների (ացետամինոֆեն, կոդեին, հիդրոկոդոն, իբուպրոֆեն, նապրոքսեն), հակահազային դեղեր (դեքստրոմեթօրֆան) և խորխաբերներ (գուանիֆենեսին):

Պսևդոէֆեդրինը օգտագործվում է նաև հիդրոքլորիդ և սուլֆատային աղերի ձևով: Դեղորայքը օգտագործվում է ավելի քան 135 առանց դեղատոմսի և դեղատոմսային դեղաձևերով: Շատ պսևդոէֆեդրին պարունակող դեղատոմսային ձևեր ժամանակի ընթացքում կիրառությունից հանվել են:

## Հակացուցումներ
Պսևդոէֆեդրինը հակացուցված է շաքարային դիաբետ, սիրտ-անոթային հիվանդություններ, ծանր կամ անկառավարելի հիպերտենզիա, ծանր պսակային զարկերակների հիվանդություն, շագանակագեղձի գերաճ, հիպերթիրեոզ, փականկյուն գլաուկոմա ունեցող հիվանդներին և հղի կանանց: Քթային դեկոնջեստանտի ապահովությունը և արդյունավետությունը երեխաների շրջանում միանշանակ չէ:

## Կողմնակի ազդեցություններ
Պսևդոէֆեդրինով բուժման հիմնական կողմնակի ազդեցություններն են ԿՆՀ-ի խթանումը, անքնությունը, անհանգստությունը, գլխապտույտը և տագնապը: Ավելի հազվադեպ հանդիպող այլ կողմնակի ազդեցություններն են հաճախասրտությունը և սրտխփոցները: Հազվադեպ պսևդոէֆեդրինով բուժումը կարող է ասոցացվել միդրիազի (լայնացած բբեր), զգայապատրանքների, առիթմիաների, հիպերտենզիայի, ցնցումների և իշեմիկ կոլիտի հետ, ինչպես նաև ծանր մաշկային ռեակցիաների հետ, որոնցից են կրկնվող պսևդոսկարլատինա, համակարգային կոնտակտային դերմատիտ : Պսևդոէֆեդրինը այլ դեղամիջոցների, մասնավորապես թմրաբեր ցավազրկողների հետ զուգակցումներով, կարող է հրահրել փսիխոզի նոպաներ։ Սիմպաթոմիմետիկ դեղորայքների մեջ պսևդոէֆեդրինը կարող է ասոցացվել հեմոռագիկ ինսուլտի և այլ սիրտ-անոթային բարդությունների հանդիպման հետ։

Իր սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությունների շնորհիվ պսևդոէֆեդրինը անոթասեղմիչ է և հիպերտոնիկ (բարձրացնում է արյան զարկերակային ճնշումը), դրական քրոնոտրոպ (մեծացնում է սրտի կծկման հաճախականությունը) և դրական ինոտրոպ (մեծացնում է սրտի կծկման ուժը) ազդեցություններ ունի։ Թերապևտիկ դեղաչափերով պսևդոֆեդրինի ազդեցությունը արյան զարկերակային ճշման վրա հակասական է։ Նմանատիպ ազդեցությամբ սիմպաթոմիմետիկ և դեկոնջեստանտ ֆենիլպրոպանոլամինը դուրս եկավ շրջանառությունից, քանի որ նկատվել էր կապ դեղի և զարկերակային գերճնշման ու հեմոռագիկ ինսուլտի դեպքերի միջև։ Մտահոգություն կա, որ պսևդոէֆեդրինը կարող է կյանքին վտանգ սպառնալու աստիճան կարող է զարկերակային ճնշումը բարձրանալ, մինչդեռ ուրիշները հակադարձում են՝ պնդելով, որ ռիսկերը գերագնահատված են։ Բացի հեմոռագիկ ինսուլտից, հազվադեպ նաև սրտամկանի ինֆարկտի, պսակաձև անոթների սպազմի և հանկարծամահության դեպքեր էլ են գրանցվել պսևդոէֆեդրինի և էֆեդրինի կիրառումից։

2005 թվականին կատարված մետաանալիզով հայտնաբերվեց, որ պսևդոէֆեդրինը թույլատրելի դեղաչափերով նշանակալի ազդեցություն չունի առողջ մարդկանց կամ կառավարելի հիպերտենզիա ունեցող անձանց սիստոլիկ և դիաստոլիկ զարկերակային ճնշման վրա։ Սիստոլիկ ճնշումը միջինում բարձրացել էր մոտ 0,99 մմ․ ս․ս․-ով և սրտի զարկերն էլ ավելացել են միջինում 2,83 զարկ/րոպեով։ Եվ հակառակը, դիաստոլիկ արյան ճնշման վրա էական ազդեցություն չի եղել, որը բարձրացել էր 0.63 մմ ս.ս.-ով։ Կառավարելի հիպերտենզիա ունեցող անձանց շրջանում սիստոլիկ հիպերտենզիան բարձրացել է 1,2 մմ ս․ս․-ով։ Անմիջական ազդեցությամբ դեղաձևերը, ավելի մեծ դեղաչափերը, արական սեռը և օգտագործման կարճ տևողությունը ասոցացվում են ավելի զգալի սիրտ-անոթային ազդեցությունների հետ։ Անկայուն վեգետատիվ նյարդային համակարգ (դիսաուտոնոմիա) ունեցող փոքր թվով մարդիկ կարող են ադրենէրգիկ ընկալիչների ավելի մեծ զգայունություն ունենալ, ինչն էլ համապատասխանաբար կդարձնի իրենց ավելի զգայուն սիմպաթոմիմետիկների սիրտ-անոթային ազդեցությունների նկատմամբ։ 2005 թվականի մետա-անալիզից հետո 2015 թվականին կատարված հետազոտությամբ և 2018 թվականին կատարված մետաանալիզով հայտնաբերվեց, որ պսևդոէֆեդրինը բարձր դեղաչափերով (>170 մգ) կարող է մեծացնել սրտի զարկերի հաճախականությունը և ֆիզիկական կատարողականը։

2007 թվականին «Cochrane» կազմակերպությունը հրապարակեց զեկույց, որում նրանք գնահատեցին թույլատրելի դեղաչափերով պսևդոէֆեդրինի՝ որպես քթային դեկոնջեստանտ, կարճաժամկետ օգտագործման կողմնակի ազդեցությունները։ Պարզվեց, որ պսևդոէֆեդրինը ունի անքնություն առաջացնելու փոքր ռիսկ և դա միակ կողմնակի ազդեցությունն էր, որը պլացեբո խմբի հետ համեմատած զգալի տարբերություն է նկատվել։ Անքնությունը հանդիպել է դեղորայքը օգտագործողների 5%-ի մոտ։ Այլ կողմնակի ազդեցություններից գլխացավը և զարկերակային գերճնշումը հանդիպել է դեղորայքը օգտագործողների 4%-ից պակասի շրջանում և պլացեբո խմբի հետ համեմատած տարբերություն չի նկատվել։

Տախիֆիլաքսիա կարող է առաջանալ պսևդոէֆեդրինի երկարատև օգտագործման պարագայում, մասնավորապես երբ այն կրկին նշանակվում է վերջին օգտագործումից կարճ ժամանակահատված հետո։

Դեպք է գրանցվել, երբ նկատվել է ժամանակավոր դեպրեսիվ ախտանշաններ պսևդոէֆեդրինի օգտագործումը դադարեցնելուց հետո։ Հանման ախտանիշները հիմնականում ընդգրկում են տրամադրության անկում և տխրություն, մոտիվացիայի կորուստ, ինքնագնահատականի անկում, ուշադրության կենտրոնացման դժվարացում, փսխիմոտոր դանդաղում, շատակերություն և քնի կարիքի ավելացում։

Պսևդոէֆեդրինը մեծ դեղաչափերով կիրառման դեպքում ունի հոգեխթանիչ ազդեցություն և կենդանիների նկատմամբ (առնետներ և կապիկներ) ամֆետամինանման ազդեցությամբ դրական խթանիչ է։ Այնուամենայնիվ, այն ավելի թույլ ազդեցություն ունի, քան մեթամֆետամինը և կոկաինը։

## Գերդոզավորում
Պսևդոէֆեդրինի առավելագույն օրական դեղաչափը 240 մգ է։ Գերդոզավորման ախտանիշները կարող են ընդգրկել սեդացիա, ապնոէ, ուշադրության կենտրոնացման դժվարացում, ցիանոզ, կոմա, արյան շրջանառության կոլապս, անքնություն, զգայապատրանքներ, դող, ցնցումներ, գլխացավ, գլխապտույտ, տագնապ, էյֆորիա, աղմուկ ականջներում, լղոզված տեսողություն, ատաքսիա, կրծքավանդակի ցավ, հաճախասրտություն, սրտխփոցներ, արյան գերճնշում, ծարավի զգացում, քրտնարտադրություն, միզարձակման դժվարացում, սրտխառնոց և փսխում։ Երեխաների շրջանում ախտանիշները հաճախ ընդգրկում են բերանի չորություն, բբերի լայնացում, մաշկի հիպերեմիա, տենդ և աղեստամոքսային դիսֆունկցիա։ Պսևդոէֆեդրինը կարող է թողնել թունային ազդեցություն թերապևտիկ դեղաչափերից ավել օգտագործելու դեպքում և նաև այն մարդկանց շրջանում, ովքեր ունեն գերզգայունություն սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությունների նկատմամբ։ Պսևդոէֆեդրինի չարաշահման մեկ դեպք է գրանցվել, երբ օգտագործվել է օրական 3000-4500 մգ (100-150 հատ 30 մգ-անոց դեղահաբեր) և դեղաչափը օրական ավելացրել է։ Մահվան դեպքեր պսևդոէֆեդրինի գերօգտագործումից գրանցվել են։

## Փոխազդեցություններ այլ դեղանյութերի հետ
Միաժամանակ կամ վերջերս (վերջին 14 օրերի ընթացքում) մոնոամին օքսիդազի (ՄԱՕ) պաշարիչների օգտագործումը կարող են հանգեցնել գերճնշումային ազդեցությունների, ներառյալ գերճնշումային կրիզների, ուստի պետք է խուսափել զուգահեռ կիրառելուց։ Կլինիկական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ թույլ ոչ ընտրողական ՄԱՕ պաշարիչ լինեզոլիդի և հզոր ընտրողական ՄԱՕ-B պաշարիչ սելեգիլինի չեն ազդում պսևդոէֆեդրինի ֆարմակոկինետիկայի վրա։ Սա ցույց է տալիս, որ պսևդոէֆեդրինը չի կենսաձևափոխվում ՄԱՕ ֆերմենտի ազդեցությամբ։ Այնուամենայնիվ, պսևդոէֆեդրինը խթանում է նորադրենալինի ձերբազատումը, որի քայքայումը ՄԱՕ պաշարիչները արգելակում են, ուստի ՄԱՕ պաշարիչները կարող են պոտենցել պսևդոէֆեդրինի ազդեցությունը։ Լինեզոլիդը կարող է պոտենցել պսևդոէֆեդրինի ազդեցությունը զարկերակային ճնշման վրա։ Պսևդոէֆեդրինը հակացուցված է օգտագործել այնպիսի ՄԱՕ պաշարիչների հետ, ինչպիսիք են ֆենելզինը, տրանիլցիպրոմինը, իզոկարբօքսազիդը և մոկլոբեմիդը, քանի որ կարող են պոտենցել սիներգեստիկական սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությունները և գերճնշումային կրիզը։

Պսևդոէֆեդրինի միաժամանակյա օգտագործումը այլ անոթասեղմիչների, օրինակ՝ էրգոտային ալկալոիդների (էրգոտամին և դիհիդրոէրգոտամին), լինեզոլիդի, օքսիտոցինի, էֆեդրինի և բրոմոկրիպտինի հետ, խորհուրդ չի տրվում արյան ճնշման բարձրացման ավելի մեծ հավանականության և հեմոռագիկ ինսուլտի ռիսկի հետ։ Պսևդոէֆեդրինի սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությունները և սիրտ-անոթային ռիսկերը կարող են մեծացնել սրտային գլիկոզիդները, եռցիկլիկ հակադեպրեսանտները, ախորժակը ընկճող պրեպարատները և ինհալացիոն անզգայացնողները։ Մեթիլդոպայի, գուանեթիդինի, մեկամիլամինի, ռեզերպինի հակագերճնշումային ազդեցությունները կարող են նվազեցնել պսևդոէֆեդրինի ազդեցությունը։ Նաև բետա-ադրենապաշարիչները, ինչպիսին լաբետալոլն է, կարող են թուլացնել պսևդոէֆեդրինի ազդեցությունները։

Մեզը թթվեցնող պրեպարատները, օրինակ՝ ասկորբինաթթուն և ամոնիումի քլորիդը, կարող են մեծացնել ամֆետամինանման նյութերի, այդ թվում նաև պսևդոէֆեդրինի, արտազատումը, ուստի նաև թուլացնել նրանց ազդեցությունը, մինչդեռ մեզը հիմնայնեցնող պրեպարատները, ներառյալ թթվամարիչները (նատրիումի հիդրոկարբոնատ) և ացետազոլամիդը, կարող են թուլացնել նյութերի արտազատումը՝ ուժեղացնելով նրանց ազդեցությունը։

## Ֆարմակոլոգիա
### Ֆարմակոդինամիկա
Պսևդոէֆեդրինը սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությամբ դեղ է, որը հիմնականում կամ բացառապես ազդում է՝ խթանելով նորադրենալինի ձերբազատումը։ Ուստի այն անուղղակիորեն ազդող սիմպաթոմիմետիկ է։ Որոշ աղբյուրներ նշում են, որ պսևդոէֆեդրինը ունի խառը ազդեցության մեխանիզմ՝ բաղկացած և՛ ուղղակի, և՛ անուղղակի ազդեցություններից՝ կապվելով և գործելով՝ որպես արդենէրգիկ ընկալիչների ագոնիստ։ Այնուամենայնիվ, պսևդոէֆեդրինի խնամակցությունը ադրենէրգիկ ընկալիչների նկատմամբ նկարագրվում է՝ որպես շատ թույլ կամ աննշան։ Կենդանիների վրա հետազոտությունները ենթադրում են, որ պսևդոէֆեդրինի սիմպաթոմիմետիկ ազդեցությունը բացառապես նորադրենալինի ձերբազատման շնորհիվ է։

Պսևդոէֆեդրինը խթանում է մոնոամինների ձերբազատումը *in vitro* պայմաններում՝ նորադրենալինի նկատմամբ EC50-ը 224նմոլ է, դոֆամինի նկատմամբ՝ 1988 նմոլ է, մինչդեռ այն ակտիվ չէ սերոտոնինի նկատմամբ։ Այսպիսով այն 9 անգամ ավելի ընտրողական է նորադրենալինի ձերբազատման նկատմամբ, քան դոֆամինի նկատմամբ։ Դեղանյութը աննշան ագոնիստական ազդեցություն ունի α1- և α2-ադրենընկալիչների նկատմամբ (Kակտիվ >10,000նմոլ)։ β1- և β2-ադրենընկալիչների վրա այն ազդում է՝ որպես մասնակի ագոնիստ, հարաբերականորեն ցածր խնամակցությամբ (β1 = Kակտիվ = 309μմոլ, β2 = 10մկմոլ)։ Այն β3-ադրենընկալիչների անտագոնիստ կամ շատ թույլ ագոնիստ է։

Պսևդոէֆեդրինի գլխավոր ազդեցության մեխանիզմը ադրենէրգիկ համակարգի վրա ազդեցությունն է։ Պսևդոէֆեդրինի ազդեցույամբ առաջացող անոթների սեղմումը ենթադրաբար առաջանում է α-ադրենէրգիկ ազդեցությամբ։ Պսևդոէֆեդրինը ազդում է α- և β2-ադրենընկալիչների վրա՝ առաջացնելով անոթասեղմում և բրոնխների հարթ մկանների թուլացում։ α-ադրենընկալիչները գտնվում են արյունատար անոթների պատերի մկանային շերտում։ Երբ այս ընկալիչները ակտիվ են, մկանները կծկվում են՝ առաջացնելով արյունատար անոթների սեղմում։ Այս սեղմված արյունատար անոթները արդեն թույլ են տալիս, որ ավելի քիչ հեղուկ անցնի արյունատար անոթներով և մտնի քթի, կոկորդի և հարքթային ծոցերի լորձաթաղանթ, ինչը նվազեցնում է քթի լորձաթաղանթի այտուցը, ինչպես նաև լորձի արտադրությունը։ Ուստի, արյունատար անոթները սեղմելով (հիմնականում՝ քթային անցուղիների), պսևդոէֆեդրինը թեթևացնում է քթի փակվածության ախտանշանները։ β2-ադրենընկալիչների խթանումը հանգեցնում է բրոնխների հարթ մկանների թուլացման՝ հանգեցնելով բրոնխների լայնացման և բրոնխների խցանման ու դժվարաշնչության թեթևացման։

Պսևդոէֆեդրինը ավելի թույլ սիմպաթոմիմետիկ և հոգեխթանիչ է, քան էֆեդրինը։ Կլինիկական հետազոտությունները հայտնաբերել են, որ պսևդոէֆեդրինը 3․5-4 անգամ ավելի թույլ ազդեցություն ունի արյան ճնշման վրա, քան էֆեդրինը և 3,5-7,2 անգամ ավելի թույլ է՝ որպես բրոնխալայնիչ։ Պսևդոէֆեդրինը նաև ավելի քիչ կենտրոնական ազդեցություններ ունի, քան էֆեդրինը, և միակ թույլ հոգեխթանիչն է։ Քթի խոռոչի արյունատար անոթները մոտ 5 անգամ ավելի զգայուն են, քան սիրտը՝ շրջանառվող ադրենալինի նկատմամբ, ինչը բացատրում է, թե ինչու է պսևդոէֆեդրինի ցածր դեղաչափերով արտադրանքները կարող են անցկացնել քթի փակվածությունը՝ սիրտ-անոթային համակարգի վրա ունենալով նվազագույն ազդեցություն: Դեքստրոամֆետամինի հետ համեմատած պսևդոէֆեդրինը 30-35 անգամ ավելի թույլ նորադրենալին ձերբազատող պրեպարատ է և 80-359 անգամ ավելի թույլ դոֆամին ձերբազատող պրեպարատ է in vitro պայմաններում:

Պսևդոէֆեդրինը շատ թույլ, ոչ ընտրողական մոնոամին օքսիդազի (ՄԱՕ) դարձելի պաշարիչ է (Ki = 1,000–5,800մկմոլ).: Նրա այս ազդեցությունը շատ ավելի թույլ է, քան այլ պրեպարատներինը, ինչպիսիք են դեքստրոամֆետամինը և մոկլոբեմիդը:

### Ֆարմակոկինետիկա
#### Ներծծում
Պսևդոէֆեդրինը բերանացի է ներմուծվում և հեշտորեն ներծծվում է աղեստամոքսային տրակտում: Իր բերանացի ընդունման կենսամատչելիությունը մոտ 100% է: Դեղը անմիջական ազդեցության դեղաձևերով իր առավելագույն կոնցենտրացիային հասնում է 1-4 ժամ հետո (միջինում՝ 1.9 ժամ) և 2-6 ժամ հետո՝ երկարաձգված ազդեցության դեղաձևերի դեպքում: Պսևդոէֆեդրինի ազդեցությունը դրսևորվում է 30 րոպե հետո:

#### Տեղաբաշխում
Պսևդոէֆեդրինը հարաբերականորեն ճարպալույծ է, քանի որ չունի բևեռային ֆենիլային խումբ: Այս հատկությունն այն կիսում է այլ սիմպաթոմիմետիկների և դեկոնջեստանտ պրեպարատների հետ, օրինակ՝ էֆեդրինի և ֆենիլպրոպանոլամինի հետ: Այս պրեպարատները լայնորեն տարածվում են ամբողջ մարմնով և անցնում են արյուն-ուղեղային պատնեշը: Այնուամենայնիվ, ենթադրվում է, որ պսևդոէֆեդրինը և ֆենիլպրոպանոլամինը անցնում են արյուն-ուղեղային պատնեշը միայն որոշակի քանակությամբ և պսևդոէֆեդրինը սահմանափակում է կենտրոնական նյարդային համակարգի ակտիվությունը՝ ենթադրաբար ունենալով նաև մասնակի ծայրամասային ընտրողականություն։ Պսևդոէֆեդրինի, էֆեդրինի և ֆենիլպրոպանոլամինի թափանցելիությունը արյուն-ուղեղային պատնեշով ավելի փոքր համեմատած այլ ամֆետամինային ածանցյալների β-ածխածնի ատոմին միացած հիդրօքսիլ խմբի պատճառով, ինչը նվազեցնում է իրենց լիպոֆիլությունը: Ուստի, նրանք ունեն ավելի մեծ ծայրամասային սիրտ-անոթային ազդեցություն՝ համեմատած կենտրոնական հոգեխթանիչ ազդեցությանը: Բացի գլխուղեղ անցնելուց, այն նաև անցնում է ընկերքով և անցնում կրծքի կաթի մեջ:

Պսևդոէֆեդրինի արյան պլազմայի սպիտակուցներին կապվելը կազմում է մոտ 21-29%: Այն կապվում է α1-թթու գլիկոպրոտեինին և ալբումինին:

#### Կենսաձևափոխում
Պսևդոէֆեդրինը ամբողջությամբ չի կենսաձևափոխվում և բերանացի ընդունման պարագայում նվազագույն չափով է կենսաձևափոխվում լյարդում: α-ածխածնի ատոմին միացած մեթիլ խմբի շնորհիվ (այսինքն, այն ամֆետամինի ածանցյալ է) այն մոնոամին օքսիդազի (ՄԱՕ) համար սուբստրատ չէ և չի կենսաձևափոխվում այս ֆերմենտով: Այն նաև չի կենսաձևափոխվում կատեխոլ-Օ-մեթիլտրանսֆերազի (ԿՕՄՏ) ֆերմենտի միջոցով: Պսևդոէֆեդրինի մոտ 1-6%-ը կենսաձևափոխվում է լյարդում N-դեմեթիլացման միջոցով՝ առաջացնելով նորպսևդոէֆեդրին: Պսևդոէֆեդրինի նմանությամբ այս արգասիքը կենսաբանական ակտիվություն ունի և ունի ամֆետամինանման ազդեցություն:

#### Արտազատում
Պսևդոէֆեդրինը հիմնականում արտազատվում է երիկամներով մեզի միջոցով: Իր մեզով արտազատումը մեծապես կախված է մեզի pH-ից և ավելանում է, երբ մեզը թթվային է, և նվազում է, երբ հիմնային է:

Պսևդոէֆեդրինի կիսադուրսբերման ժամանակը միջինում 5.4 ժամերը և մեզի pH-ից կախված կարող է տատանվել 3-16 ժամվա մեջ: pH-ի 5.6-6.0 միջակայքում պսևդոէֆեդրինի կիսադուրսբերման ժամանակը 5.2-8.0 ժամ է: Մի հետազոտություն ցույց է տվել, որ թույլ թթվային 5․0 pH-ի պայմաններում կիսադուրբերումը 3․0-6․4 ժամ է տևել, մինչդեռ ավելի հիմնային 8․0 pH-ի պայմաններում կիսադուրսբերումը 9․2-10․0 ժամ է տևել։ Մեզի թթվայնությանը փոփոխող պրեպարատները ազդում են ամֆետամինների ածանցյալների դուրսբերման վրա, օրինակ՝ մեզը թթվայնեցնող պրեպարատներից են ասկորբինաթթուն և ամոնիումի քլորիդը, մինչդեռ ացետազոլամիդը մեզը հիմնայնեցնող պրեպարատ է։

Պսևդոէֆեդրինի բերանացի ընդունման դեղաչափերի մեծամասնությունը 24 ժամվա մեզով անփոփոխ դուրս է գալիս։ Սա կարող է տատանվել 43-96%-ի սահմաններում։ Դեղորայքի կիսադուրսբերման նման մեզով անփոփոխ արտազատվող դեղանյութի քանակը կախված է մեզի pH-ից, քանի որ որքան երկար է կիսադուրսբերումը և երկար է օրգանիզմում մնում, այնքան ավելի շատ է դեղանյութը կենսաձևափոխվում։

Պսևդոէֆեդրինի ազդեցության տևողությունը կախված է նրա արտազատումից և տատանվում է 4-12 ժամվա միջև։

Երիկամային անբավարարություն ունեցող մարդկանց մոտ պսևդոէֆեդրինը կարող է կուտակվել օրգանիզմում։

## Քիմիական կառուցվածք
Պսևդոէֆեդրինը (նաև, ըստ քիմիական կառուցվածքի, կոչվում է (1*S*,2*S*)-α,*N*-դիմեթիլ-β-հիդրօքսիֆենէթիլամին կամ (1*S*,2*S*)-*N*-մեթիլ-β-հիդրօքսիամֆետամին) ֆենէթիլամինի, ամֆետամինի և β-հիդրօքսիամֆետամինի ածանցյալ է։ Այն էֆեդրինի դիաստերեոմեր է։

Պսևդոէֆեդրինը փոքր մոլեկուլի չափսեր ունեցող միացություն է (բանաձևը՝ C10H15NO), որի մոլեկուլային զանգվածը 165․23 գ/մոլ է։ Այն հարաբերականորեն լիպոֆիլ միացություն է, բայց նաև օժտված է որոշակի հիդրոֆիլությամբ՝ ի տարբերություն մյուս ամֆետամինանման միացությունների։ Ամֆետամինանման նյութերի լիպոֆիլությամբ է պայմանավորված նրանց դեպի գլխուղեղ թափանցելիությունը։ Մեթամֆետամինը ունի շատ մեծ դեպի գլխուղեղ թափանցելիություն, մինչդեռ ֆենիլէֆրինը և նորադրենալինը ծայրամասային ընտրողականությամբ դեղորայքներ են։

Պսևդոէֆեդրինը հեշտությամբ վերականգնվում է՝ վերածվելով մեթամֆետամինի, կամ օքսիդանում է՝ վերածվելով մեթկաթիոնինի։[class=skin-invert-image|մինի|419x419փքս|Երկու էնանթիոմերների զույգեր․ վերևում՝ [էֆեդրին, ներքևում՝ պսևդոէֆեդրին]]
### Անվանակարգ
Աջ պտտվող (+)- կամ d-էնանթիոմերը (1*S*,2*S*)-պսևդոէֆեդրինն է, մինչդեռ ձախ պտտվող (−)- կամ l-ձևը (1*R*,2*R*)-պսևդոէֆեդրինն է։

 համակարգով (+)-պսևդոէֆեդրինը նաև կոչվում է պսևդոէֆեդրին, իսկ (−)-պսևդոէֆեդրինը՝ պսևդոէֆեդրին։

Երբեմն  (մեծատառերով) և d/l (փոքրատառերով) համակարգերը միմյանց հետ շփոթում են, ինչի արդյունքում աջ պտտվող d-պսևդոէֆեդրինը սխալմամբ անվանում են պսևդոէֆեդրին, իսկ ձախ պտտվող l-էֆեդրինին (դիաստերեոմերը)՝ սխալմամբ էֆեդրին։

Ըստ տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միության (IUPAC)՝ երկու էնանթիոմերների անվանումներն են համապատասխանաբար (1*S*,2*S*)- և (1*R*,2*R*)-2-մեթիլամինո-1-ֆենիլպրոպան-1-ոլ։ Այս երկու նյութերի հոմանիշներն են *փսի*-էֆեդրինը և *թրեո*-էֆեդրինը։

Պսևդոէֆեդրինը (+)-ձևի միջազգային գործածական անվանումն է, որը օգտագործվում է՝ որպես դեղանյութ։

### Կենսաբանական հեղուկներում հայտնաբերում
Արյան պլազմայում և մեզում պսևդոէֆեդրինի քանակության հետազոտությունը օգտագործվում է, որպեսզի բացառվի մարզիկների կողմից հնարավոր ֆիզիկական կատարողականի բարձրացումը (դոպինգ), հաստատվի թունավորման ախտորոշումը կամ դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ մահվան պատճառը հայտնաբերվի։ Քրոմատոգրաֆիական մեթոդներով հնարավոր է առանձնացնել պսևդոէֆեդրինը այլ ֆենէթիլամինի ածանցյալներից։ Բուժական նպատակով դեղորայքը օգտագործող անձնաց պլազմայում պսևդոէֆեդրինի կոնցենտրացիան սովորաբար 50-300 մկգ/լ միջակայքում է, 500-3000 մկգ/լ միջակայքը արդեն վկայում է պսևդոէֆեդրինի չարաշահման կամ թունավորման մասին, իսկ 10-70 մգ/լ միջակայքը սուր մահացու գերդոզավորումն է։

## Արտադրությոուն
Թեև պսևդոէֆեդրինը բնական ճաանապարհով արտադրվում է որոշ բուսատեսակների կողմից՝ որպես ալկալոիդ (օրինակ՝ էֆեդրայի տեսակների արտազատուկների բաղադրիչ է, որտեղ այն հանդիպում է էֆեդրինի այլ ածանցյալների հետ միասին), վաճառքային նպատակով արտադրվող պսևդոէֆեդրինի մեծ մասը ստացվում է բենզալդեհիդի առկայությամբ դեքստրոզը խմորող խմորասնկերից։ Այս նպատակով խմորասնկերի հատուկ մասնագիտացված շտամներ (սովորաբար *Candida utilis* կամ *Saccharomyces cerevisiae* տեսակներն են օգտագործվում) ավելացվում են ջուր, դեքստրոզ և պիրուվատ դեկարբօքսիլազ ֆերմենտ պարունակող միջավայրում։ Երբ սկսվում է դեքստրոզի խմորումը, բենզալդեհիդ է ավելացվում միջավայրին, և խմորասնկերը փոխակերպում են նախանյութերը՝ վերածելով l-ֆենիլացետիլկարբինոլ (L-ՖԱԿ). L-ՖԱԿ-ը ամինացվում և վերականգնվում է՝ դառնալով պսևդոէֆեդրին։

## Պատմություն
Պսևդրէֆեդրինը էֆեդրինի հետ միասին բնական ճանապարհով հայտնաբերվում է էֆեդրա բույսի մեջ։ Այս բույսը հազարավոր տարիներ շարունակ օգտագործվել է ավանդական չինական բժշկության մեջ։ Պսևդոէֆեդրինը առաջին անգամ անջատել և նկարագրել են գերմանացի քիմիկոսներ Լադենբուրգը և Օելշլագելը 1889 թվականին, որոնք օգտագործել էին Դարմշտադտում գտնվող Մերկ դեղագործական կազմակերպության սովորական էֆեդրայից առանձնացված նմուշը։ Այն առաջին անգամ սինթեզվել է 1920-ականներին Ճապոնիայում։ Հետագայում պսևդոէֆեդրինը սկսել են օգտագործել բուժական նպատակով՝ որպես դեկոնջեստանտ։

## Դերը հասարակության և մշակույթի մեջ
### Վաճառքային անվանումներ
Այստեղ նշված են պսևդոէֆեդրին պարունակոց պրեպարատների վաճառքային անվանումը և պրեպարատի բաղադրությունը․
* Ակտիֆեդ - պարունակում է 60 մգ պսևդոէֆեդրին և 2․5 մգ տրիպրոլիդին
* Ադվիլ Քոլդ ընդ Սինուս - պարունակում է 30&nbsp;մգ պսևդոէֆեդրինի հիդրոքլորիդ (նաև 200&nbsp;մգ իբուպրոֆեն).
* Ալևե-D Սինուս ընդ Քոլդ - պարունակում է 120&nbsp;մգ պսևդոէֆեդրինի հիդրոքլորիդ (նաև 220&nbsp;մգ նապրոքսեն).
* Կլարիտին-D (Bayer) - պարունակում է 120 մգ պսևդոէֆեդրինի սուլֆատ (նաև 5 մգ լորատադին)
* Կոնգեստալ - պարունակում է 60 մգ պսևդոէֆեդրինի հիդրոքլորիդ (նաև 650 մգ պարացետամոլ և 4 մգ քլորֆենիրամին)
* Էլտոր - պարունակում է պսևդոէֆեդրինի հիդրոքլորիդ
* Նուրոֆեն Քոլդ ընդ ֆլու - պարունակում է 30 մգ պսևդոէֆեդրինի հիդրոքլորիդ (նաև 200&nbsp;մգ իբուպրոֆեն).
* **Սուդաֆեդ** Դեկոնջեստանտ - պարունակում է 60 մգ պսևդոէֆեդրինի հիդրոքլորիդ
* **Թերաֆլյու** - նախկինում պարունակել է պսևդոէֆեդրին, սակայն ներկայումս փոխարինվել է ֆենիլէֆրինով
* Տրիմա - պարունակում է 60 մգ պսևդոէֆեդրինի հիդրոքլորիդ
* Զեֆրեքս-D - հատուկ մեթամֆետամինակայուն պսևդոէֆեդրինի տեսակ, որը դառնում է կպչուն տաքացնելիս
### Չարաշահում
Պսևդոէֆեդրինին առանց դեղատոմսի բաց թողնվող դեղաձևերը չարաշահվում են՝ որպես հոգեխթանիչ։ Պսևդոէֆեդրինի չարաշահման 6 դեպքերի զեկույց և մեկ դեպքերի շարք է հրապարակվել 2021 թվականի տվյալներով։ Պսևդոէֆեդրինի հսկայական դեղաչափերով ինքնաբուժության դեպք է գրանցվել, որը կիրառել է դեպրեսիայի բուժման համար։

### Օգտագործումը սպորտի մեջ
Պսևդոէֆեդրինը օգտագործվել է սպորտի մեջ՝ որպես ֆիզիկական կատարողականը բարձրացնող պրեպարատ, իր սիմպաթոմիմետիկ և հոգեխթանիչ ազդեցության համար։ Այս ազդեցությունների պատճառով պսևդոէֆեդրինը կարող է մեծացնել սրտի զարկերի հաճախականությունը, բարձրացնել արյան զարկերակային ճնշումը, բարելավել հոգեմոտոր առողջությունը և անցկացնել գերհոգնածության զգացողությունը։

2015 թվականին կատարված հետազոտությամբ պարզվեց, որ պսևդոէֆեդրինը թերապևտիկ դեղաչափերով (60-120 մգ) ֆիզիկական կատարողականը բարձրացնող ազդեցություն չունի, բայց զգալիորեն բարձրացնում է մարզիկների կատարողականությունը ավելի մեծ դեղաչափերով (≥180մգ)։

Պսևդոէֆեդրինը Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) արգելված նյութերի ցանկում էր մինչև 2004 թվականը, երբ Համաշխարհային հակադոպինգային գործակալությունը (ՀՀԴԳ) փոխարինեց ՄՕԿ-ի ցանկին։ Չնայած ՀՀԴԳ-ն սկզբնապես այն դասակարգեց՝ որպես վերահսկողության տակ գտնվող նյութ, այնուհետև 2010 թվականի հունվարի 1-ին այն ավելացրեց արգելված նյութերի ցանկում:

Պսևդոէֆեդրինը արտազատվում է մեզով և մեզում դրա կոնցենտրացիան անհատական է և միևնույն դեղաչափի օգտագործումից տարբեր անձանց մեզում դրա կոնցենտրացիան մեծ միջակայքում տարբեր լինել: Պսևդոէֆեդրինի օրական թույլատրելի դեղաչափը 240 մգ է։ Յոթ առողջ տղամարդկանց մոտ այս դեղաչափից մեզում կոնցենտրանցիան տատանվում էր 62,8-294,4 մկգ/մլ միջակայքում, ինչը միջինացված հավասար է 149 ± 72&nbsp;մկգ/մլ։ Ուստի, 240մգ պսևդոէֆեդրինի օրական թույլատրելի դեղաչափով բոլոր օգտագործողների կեսի մոտ մեզում կոնցենտրացիան ՀՀԴԳ-ի կողմից սահմանված 150 մկգ/մլ-ից ավելի բարձր կլինի։ Ավելին, մարդու օրվա ընթացքում խմած ջրի քանակությունը չի ազդում մեզում պսևդոէֆեդրինի կոնցենտրացիայի վրա։

#### Դոպինգի դեպքերի ցանկ
* Կանադացի թիավար Սիլկեն Լաումանը զրկվեց իր 1995 թվականի Համաամերիկյան խաղերի թիմային ոսկե մեդալից, այն բանից հետո, ինչ պսևդոէֆեդրինի հետազոտության պատասխանը եկավ դրական:
* 2000 թվականի փետրվարին Ելենա Բրեժնայան և Անտոն Սիխարուլիձեն 2000 թվականի գեղասահքի Եվրոպայի առաջնությունում ոսկե մեդալ նվաճեցին, բայց զրկվեցին իրենց մեդալներից, այն բանից հետո ինչ Բրեժնայայի պսևդոէֆեդրինի նկատմամբ հետազոտության պատասխանը եկավ դրական։ Նա նշել է, որ ընդունել է բժշկի կողմից նշանակված մրսածության դեղամիջոց և մոռացել է, ինչպես անհրաժեշտ է, այդ մասին հայտնել Գեղասահքի միջազգային միությանը։ Զույգը որակազրկման հետևանքով չմասնակցեց այս տարվա աշխարհի առաջնությանը։
* Ռումինացի մարմնամարզիկ Անդրեա Ռադուկանը զրկվեց 2000 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին վաստակած ոսկե մեդալից, քանի որ մեզի քննությունը պսևդոէֆեդրինի նկատմամբ դրական էր եղել։ Նա ընդունել էր մրսածության համար թիմի մարզիչի տված երկու դեղահաբերը։ Թեև նա զրկվեց իր ոսկե մեդալից, սակայն պահպանեց իր մյուս մեդալները և, ի տարբերություն դոպինգի մյուս դեպքերի, չզրկվեց կրկին մրցելու իրավունքից։ Միայն իրենց թիմի բժիշկը մի քանի տարի չթույլատրվեց աշխատի։ Ռումինիայի օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Իոն Տիրիակը հրաժարական ներկայացրեց սկանդալի պատճառով։
* 2010 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում ՄՕԿ-ը նկատողություն տվեց սլովակ հոկեյիստ Լուբոմիր Վիսնովսկիին պսևդոէֆեդրին օգտագործելու համար։
* 2014 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում Շվեդիայի հավաքականի հոկեյիստ Նիկլաս Բյաքստրոմին չթույլատրվեց մասնակցել եզրափակիչ խաղին պսևդոէֆեդրին օգտագործելու պատճառով։ Բյաքստրոմը պնդեց, որ այն օգտագործել է՝ որպես ալերգիայի դեղամիջոց։ 2014 թվականի մարտին ՄՕԿ-ի Կարգապահական կոմիտեն որոշեց, որ Բյաքստոմը կստանա արծաթե մեդալ։ 2015 թվականի հունվարին Բյաքստրոմը, ՄՕԿ-ը, ՀՀԴԳ-ն և Տափօղակով հոկեյի միջազգային ֆեդերացիան միասին հայտարարեցին, որ նա ընդունել է նկատողությունը, բայց նաև արդարացվել իր ֆիզիկական կատարողական բարձրացնելու մեղադրանքից։
### Ամֆետամինանման նյութերի արտադրություն
Պատկանելով ամֆետամինային դասին՝ պսևդոէֆեդրինը օգտագործվել է՝ որպես մեթամֆետամինի և մեթկաթինոնի անօրինական արտադրության քիմիական նախանյութը։ Քանի որ շատացան կարգավորող սահմանափակումները պսևդոէֆեդրինի վաճառքի և տարածման վրա, շատ դեղագործական կազմակերպությունները վերաձևակերպեցին դեղաձևերը՝ օգտագործելով այլընտրանքային դեղանյութեր, մասնավորապես ֆենիլէֆրին, թեև իր արդյունավետությամբ, որպես բերանացի ընդունվող դեկոնջեստանտ, ապացուցված է, որ չի տարբերվում պլացեբո խմբի տվյալներից։մինի|Զգուշացնող պաստառ Ավստրալիայի դեղատանըԱՄՆ-ում դաշնային օրենքով կառավարվում է պսևդոէֆեդրին պարունակող արտադրանքների վաճառքը։ ԱՄՆ-ում մանրածախ վաճառողները ստեղծել են կորպորատիվ քաղաքականություններ՝ սահմանափակելով պսևդոէֆեդրին պարունակող արտադրանքների վաճառքը։ Նրանց քաղաքականությունները սահմանափակեցին վաճառքը՝ սահմանելով արտադրանքի սահմանափակ քանակություն և պահանջելով նվազագույն տարիքը փաստող և պետական լուսանկարային նույնականացում ունեցող սահմանափակել։ Միջազգայնորեն պսևդոէֆեդրինը ՄԱԿ-ի թմրանյութերի և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ կոնվեցիայով պսևդոէֆեդրինը սահմանում է՝ որպես թմրանյութերի առաջին կարգի նախանյութ։

Հայաստանում սահմանափակված է պսևդոէֆեդրին պարունակող դեղաձևերի վաճառքը և որոշակի վերահսկողություն է սահմանված այդ ապրանքների շրջանառության վրա։ Հայաստանում «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» օրենքում պսևդոէֆեդրինը սահմանվում է, որպես թմրամիջոցների համար նախանյութ հանդիսացող միացություն, և արգելվում է տան պայմաններում պսևդոէֆեդրինից կամ պսևդոէֆեդրին պարունակող դեղերից տան պայմաններում պատրաստված պատրաստուկների շրջանառությունը ՀՀ տարածքում։

## Հետազոտություններ
Պսևդոէֆեդրինը հետազոտվում է խռմփոցի բուժման նպատակով։ Այնուամենայնիվ, տվյալները անհամաչափ են այս կիրառությունը հաստատելու համար։

Մի հետազոտություն ցույց է տվել, որ պսևդոէֆեդրինի կիրառումը կրծքով կերակրող մայրերի մոտ նվազեցնում է կաթնարտադրությունը։ Սրա հնարավոր մեխանիզմ է պրոլակտինի արտադրության ճնշումը։ Պսևդոէֆեդրինը հնարավոր է օգտագործվի կաթնարտադրության ընկճման նպատակով։

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրգռիչներ
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Թմրամիջոցներ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի վրա ազդեցությամբ դեղեր
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա
Կատեգորիա:Ամֆետամիններ
Կատեգորիա:Հոգեակտիվ դեղեր
Կատեգորիա:Նարկոլոգիա