Զաստավա Մ70 (ինքնաձիգ)

**Zastava M70** (**Զաստավա Մ70**), հարավսլավական ինքնաձիգ («Застава Оружие» ընկերության արտադրություն), որ թողարկվում է 1970 թվականից, խորհրդային Կալաշնիկովի ինքնաձիգների ԱԿ և ԱԿՄ տիպերի արտոնագրված տարբերակ։ «Զաստավան» դարձել է Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի հիմնական ինքնաձիգը 1970 թվականից և ներկայում ընդգրկված է Արևելյան Եվրոպայի մի շարք երկրների սպառազինության մեջ։ Հասանելի է ինչպես առանձին կրակոցով, այնպես էլ անընդհատ կրակահերթով հրաձգություն։ Միացյալ Նահանգներում վաճառվում է սպորտային տարբերակը միայն առանձին կրակոցներ վարելու ռեժիմով։

## Պատմություն
Կալաշնիկովի ինքնաձիգի կլոնի մշակումն սկսվել է 1959 թվականին։ «Զաստավայում» արտադրված և ռազմադաշտային փորձարկման ուղարկված առաջին օրինակները պիտակվել են որպես *М64* և *М59*. դրանք ունեցել են ֆրեզով մշակված փողատուփեր, ակոսավոր փողեր, ֆիրմային ատրճանակային բռնակներ, հրացանային նռնակներով կրակ վարելու հարմարանք և ԱԿ-ի այլ տարրեր, ինչպես նաև վերալիցքավորման բռնակ, որ եղել է աջ կողմից։ Չնայած նրան, որ փորձարկումներն անցել են հաջող, Հարավսլավիայի ռազմական ղեկավարությունն ինքնաձիգը չի ընդունել սպառազինության մեջ։
thumbnail|left|Zastava M64 ինքնաձիգի տարբերակներ

1970 թվականին, սակայն, սկսվել է *AP M70* () և *M70A* տիպի ինքնաձիգների զանգվածային արտադրություն։ M70A-ի տարբերությունը եղել է ծալովի կոթի առկայությունը։ Ինքնաձիգը կոչվել է Zastava M70 և դարձել Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի գլխավոր հրաձգային զենքը։ Տեղի է ունեցել որոշակի պարզեցում փակաղակների ու փողերի արտադրության պլանում (մասնավորապես անցում է կատարվել դրոշմոցմանը և փողը փողատուփին միացնելուն)։

Վերջին տարբերակները կոչվել են *M70 B* (ֆիքսված կոթով) և *M70 AB* (ծալովի կոթով)։ Դրանք մեծ քանակով չեն արտադրվել և եղել են բավական թանկարժեք։ Ֆրեզով մշակված փողատուփը փոխարինվել է դրոշմոցած տուփով, որը պատրաստվել է 0,9 մմ հաստությամբ պողպատե թերթերից։ Փողային արգելակը փոխարինել է նախորդ նմուշների կրակմարիչին։ Այդպես ստեղծվել են*M70 B1* (ֆիքսված կոթով) և *M70 AB1* (ծալովի կոթով) տարբերակները։ Սակայն զանգվածային արտադրության պլանում դրանք զիջել են *M70 B2* (ֆիքսված կոթով) և *M70 AB2* (ծալովի կոթով) տարբերակներին. փողատուփը պատրաստվել է ավելի հաստ (1,5 մմ) պողպատե թերթերից, իսկ ինքնաձիգին ավելացվել է նշանոց հրացանային նռնակներով կրակելու համար անցումային փողանցքի վրա։ Երկու վերջին տարբերակներն էլ դարձել են առավել տարածված Հարավսլավիայում. դրանք օգտագործվել են ինչպես Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակում, այնպես էլ Հարավսլավական պատերազմին մասնակցող տարբեր ռազմականացված խմբավորումների կողմից։ Մասամբ դետալները մատակարարվել են նաև ԱՄՆ։

Zastava M70-ի բոլոր տարբերակներն ունեցել են նաև հրացանային նռնակներով կրակելու հնարավորություն, երկարացված փայտե փողակալ առեցման համար երեք անցքերով, մեխանիկական նշանոցներ և խավարում ավելի դիպուկ կրակոցի համար լուսավորման հնարավորությամբ, նռնակներ կրակելու ժամանակ փողատուփը տեղում պահող զարկան և չքրոմապատված փող։ Կրակը փոխանցող համարանքն ունեցել է J («jedinačna / jединачна») ռեժիմ առանձին կրակոցների համար և R («rafalna / рафална») ռեժիմ անընդհատ կրակահերթի համար։

## Բնութագիր
thumb|Zastava M70 նռնականետային նշանոց
Կալաշնիկովի ինքնաձիգից Zastava M70-ի հիմնական տարբերություններն են փողակալի վրա եղած երեք անցքերը, ավելի բաց գույնի փայտե դետալներն ու պիտույքների տուփի ռետինե կափարիչը M70 B ֆիքսված կոթով տարբերակներում։ M70 ունի նաև ավանդական նշանոց նռնականետային կրակահերթի համար։ Կրակոցի համար օգտագործվել են հրացանային նռնակներ, որ տեղադրվել են 22 մմ տրամաչափով փողի վրա։ Փողատուփի հաստությունը 1,5 մմ է, ի տարբերություն ԱԿՄ-ի մմ-ի, ինչը տուփը դարձրել է ավելի կոշտ։ Անցումային փողանցքը նման է ՌՊԿ-ի փողանցքին։ Փողը քրոմապատ չէ, ինչը մեծացնում է կրակոցի դիպուկությունը, սակայն այն դարձնում է ավելի անկայուն կոռոզիայի նկատմամբ (նման տեխնոլոգիան հատուկ է նաև Zastava M59/66 հրացաններին)։ Ի տարբերություն ԱԿ մյուս տարբերակների, փողատուփի վրա ձախից կա կոճակ, որը պետք է սեղմել, որպեսզի գործի դրվի վերադարձնող զսպանակը և շարժվի ֆիլտրը։ Այդ մեխանիզմը հավանաբար ներդրվել է ինքնաձիգի հուսալիության բարձրացման նպատակով, որովհետև դրանից կրակել են նաև նռնակներ։

## Տարբերակներ
right|thumb|250px|Zastava M70 AB 3
***M70** – ֆրեզով մշակած փողատուփ, ֆիքսված կոթ
***M70 A** – ֆրեզով մշակած փողատուփ, ծալովի կոթ
***M70 A1** – ֆրեզով մշակած փողատուփ, ծալովի կոթ, հնարավոր է օպտիկական (այդ թվում նաև գիշերային) նշանոցի տեղադրում
***M70 В** – ֆրեզով մշակած փողատուփ, փոքր-ինչ փոխված ձևով ֆիքսված կոթ, ներմուծվել են փողային կոմպենսատոր և ձգանի աշխատանքը դանդաղեցնող հարմարանք, որպիսիք տեղադրվել էին խորհրդային ԱԿՄ-ի վրա
***M70 AВ** – նույնն է, ինչ M70 В, բայց ծալովի կոթով
***M70 B1** – դրոշմոցած փողատուփ 0,9-մմ պողպատե թերթից, ֆիքսված կոթ
***M70 АB1** – դրոշմոցած փողատուփ 0,9-մմ պողպատե թերթից, ծալովի կոթ
***M70 B1N** – դրոշմոցած փողատուփ, ֆիքսված կոթ, հնարավոր է օպտիկական (այդ թվում նաև գիշերային) նշանոցի տեղադրում
***M70 АB1N** – դրոշմոցած փողատուփ, ֆիքսված կոթ, հնարավոր է օպտիկական (այդ թվում նաև գիշերային) նշանոցի տեղադրում
***M70 B2** – դրոշմոցած փողատուփ 1,5-մմ պողպատե թերթից, ֆիքսված կոթ
***M70 AB2** – դրոշմոցած փողատուփ 1,5-մմ պողպատե թերթից, ծալովի կոթ
***M70 B2N** – դրոշմոցած փողատուփ, ֆիքսված կոթ, հնարավոր է օպտիկական (այդ թվում նաև գիշերային) նշանոցի տեղադրում
***M70 AB2N** – դրոշմոցած փողատուփ, ծալովի կոթ, հնարավոր է օպտիկական (այդ թվում նաև գիշերային) նշանոցի տեղադրում
***M70 B3** – դրոշմոցած փողատուփ, ֆիքսված կոթ, ենթափողային նռնականետ ԲԳՊ-40
***M70 AB3** – դրոշմոցած փողատուփ, ծալովի կոթ, ենթափողային նռնականետ ԲԳՊ-40
***M92** – կարաբին, M70AB2-ի կարճացված տարբերակ
***PAP M70** – ինքնալիցքավորվող քաղաքացիական տարբերակ
***Tabuk** – երկար փող, դրոշմոցած փողատուփ, ֆիքսված կոթ (իրաքյան դիպուկահար հրացան)

## Շահագործող երկրներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Պատկերասրահ

Ramadi police officer with Zastava M70, 2008.jpg|Իրաքի ոստիկան Zastava M70 AB2 զենքով
Balkans War 1991, foot patrol (Srpska dobrovoljačka garda) - Flickr - Peter Denton 丕特 . 天登.jpg|Սերբական կամավորական գվարդիայի մարտիկ M70AB2 զենքով
Minnesota Croatia 02.jpg|Խորվաթ և ամերիկացի զինվորներ զինավարժությունների ժամանակ M70 զենքով, 2013 թվական


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Հարավսլական ինքնաձիգներ