Ֆեդորա

մինի| ''Borsalino-ի'' կողմից պատրաստված ֆեդորա
մինի| ''Borsalino-ի'' կողմից պատրաստված ֆեդորա
**Ֆեդորա**, փափուկ եզրով գլխարկ։ Ֆեդորան սովորաբար կողքերից երկայնքով ներքև է ծալվում  և առջևում «կպչում է» երկու կողմից: Գլխարկի հիմնական բարձրությունը 11 սմ է։ *Ֆեդորա* տերմինը օգտագործվել է դեռևս 1891 թվականին։

Ֆեդորա գլխարկի լայնությունը սովորաբար 6,4 սմ է, բայց կարող է լինել ավելի լայն: Ֆեդորա գլխարկները չպետք է շփոթել փոքր *տրիլլբի* գլխարկների հետ։

Ֆեդորաները հիմնականում պատրաստվում են բրդից, քաշմիրից, նապաստակի կամ կուղբի բրդերից: Կարող են պատրաստվել նաև ջրաքիսի կամ շինշիլայի բրդերից։ Կարող են պատրաստվել նաև ծղոտից, բամբակից, յուղած բամբակից, վուշե գործվածքից կամ կաշվից:

Կան նաև ծալվող կամ ջարդվող ֆեդորաներ, որոնք կարող են ձևավորվել բազմաթիվ տարբերակներով: Ֆեդորաների վրա հաճախ լինում են կաշվից կամ կտորից ժապավեններ: Երբեմն որպես զարդարանք ավելացվում են փոքր փետուրներ:

## Պատմություն
*Ֆեդորա* տերմինն օգտագործվել է դեռևս 1891 թվականին։ Ֆեդորան փոխարինել է նմանատիպ տեսք ունեցող հոմբուրգին։ *Ֆեդորա* բառը վերցվել է դրամատուրգ Վիկտորիեն Սարդուի 1882 թվականի *Ֆեդորա պիեսի վերնագրից,* որը գրվել էր Սառա Բերնարի համար։  Պիեսն առաջին անգամ ներկայացվել է ԱՄՆ-ում 1889 թվականին։ Բերնարը մարմնավորել է արքայադուստր Ֆեդորա Ռոմազոֆին՝ պիեսի հերոսուհուն։ Պիեսի ժամանակ Բերնարը փափուկ եզրերով գլխարկ էր կրում: Գլխարկը նորաձևություն էր կանանց համար, իսկ կանանց իրավունքների շարժումն այն ընդունեց որպես խորհրդանիշ։ Երբ Ուելսի արքայազն Էդվարդը սկսեց կրել ֆեդորա, այն տղամարդկանց շրջանում հայտնություն ձեռք բերեց իր ոճի շնորհիվ։ Այն նաև շատ հարմար էր գլուխը քամուց պաշտպանելու համար։ 20-րդ դարի սկզբից շատ հարեդիներ և այլ ուղղափառ հրեաներ սև ֆեդորաները դարձրին իրենց ամենօրյա հագուստի մաս: 

### Ֆեդորաները վաղ ամերիկյան հասարակության մեջ
[մինի| [Դուգլաս Ֆերբենքս|Դուգլաս Ֆերբենքսը 1918 թվականին ելույթ է ունենում մեծ բազմության առաջ, որոնց մեծ մասը կրում էր ֆեդորա]]
Քսաներորդ դարի սկզբին գլխարկը տղամարդկանց նորաձևության հիմնական բաղադրիչն էր և այն կրում էին գրեթե բոլոր հասարակական վայրերում: Որպես  սովորույթ և քաղաքավարության նշան, տղամարդիկ հանում էին գլխարկները, երբ տանն էին կամ կանանց հետ զրույցի էին բռնվում։ Բացի այդ, գլխարկ ունենալը համարվում էր հարստության նշան: Միայն ֆինանսապես ոչ ապահով մարդիկ էին, որ գլխարկ չէին կրում։ Հայտնի էին մասնավորապես ճահճակուղբից պատրատված ֆեդորաները: Քսաներորդ դարի առաջին տասնամյակում ճահճակուղբից պատրատված ֆեդորաների գները տատանվում էին իննսունութ ցենտից մինչև երկու դոլար և քսանհինգ ցենտ։ 

1940-ական թվականներին ֆեդորաների ծայրերը սկսեցին լայնանալ: Ֆեդորաները հիմնականում սև էին, շագանակագույն կամ մոխրագույն: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում հայտնի դարձան ռազմական թեմաների գույներ, ինչպիսիք էին խակին, կապույտը և կանաչը: Ֆեդորաներ վաճառող ամենահայտնի ընկերություններից մեկը *Sears, Roebuck and Company* հանրախանութն էր։

### Կանայք և ֆեդորաներ
1880-ականներին ֆրանսիացի դերասանուհի Սառա Բերնարը ազդեց ֆեդորայի օգտագործման վրա կանանց շրջանում: Ֆրանսիացի գրող Վիկտորիեն Սարդուի *Ֆեդորա* պիեսում Բերնարը մարմնավորել է արքայադուստր Ֆեդորա Ռոմազոֆին։ Շուտով այն շատ կանանց համար դարձավ նորաձևության աքսեսուար, հատկապես տասնիններորդ դարի վերջում գենդերային հավասարության համար քարոզարշավ իրականացնող ակտիվիստների շրջանում։ Ֆեդորան դարձավ կանանց իրավունքների շարժման խորհրդանիշ:

Կանայք շարունակում էին ֆեդորաներ կրել: Կանանց ֆեդորաները տարբերվում են ձևով, հյուսվածքով և գույնով: Կանանց ֆեդորաները լինում էին գրեթե բոլոր գույների՝ սևից մինչև վառ կարմիր։ 
ձախից|մինի| Ֆեդորայով տղամարդը հոլանդական ''Algemeen Handelsblad'' ամսագրում․ 1940 թվականի մարտի 19

## Մշակույթում
[մինի| [Ֆրենկ Սինատրա]]

Ինդիանա Ջոնսը կրում է ֆեդորա։ *[[Ինդիանա Ջոնսը և խաչակրաց վերջին արշավանքը|Ինդիանա Ջոնսը և վերջին խաչակրաց արշավանքի]]* նախաբանում պատմվում է, որ նրան գլխարկը տվել է Ֆեդորա անունով կերպարը։

Ֆրեդի Կրյուգերը «*Մղձավանջ Էլմ փողոցի վրա*» ֆրանշիզից կրում է շագանակագույն ֆեդորա։

Թուրքիայի իններորդ նախագահ Սուլեյման Դեմիրելը հաճախ կրում էր ֆեդորա գլխարկ։

Հոկեյի մարզիչներ Փանչ Իմլաչը, Թոյ Բլեյքը, Բիլի Ռեյը և Մյուրեյ Արմսթրոնգը հաճախ կրում էին ֆեդորա։

Մայքլ Ջեքսոնը բեմում ելույթ ունենալիս հաճախակի կրում էր ֆեդորա։

21-րդ դարի սկզբին ֆեդորան դարձավ հիփսթերների խորհրդանիշ։ 
[ձախից|մինի| Համֆրի Բոգարտը  ''[Կասաբլանկա (ֆիլմ)|«Կասաբլանկա»* ֆիլմում]]
[[Պատկեր:Al_Capone.jpg|մինի| [[Ալ Կապոնե|Ալ Կապոնե,]]1929 թ]]
Միացյալ Նահանգներում [[Ոգելից խմիչքներն արգելող օրենք ԱՄՆ-ում|Արգելքի]] ժամանակաշրջանում ֆեդորաներն ասոցացվում էին [[Գանգստեր|գանգստերների]] հետ։ Հայտնի գանգստերները, ինչպիսիք էին [[Ալ Կապոնե|Ալ Կապոնեն]], [[Լակի Լուչանո|Լակի Լուչիանոն]] և [[Բենջամին Բագսի Սիգել|Բենջամին «Բագսի» Սիգելը,]] օգտագործում էին ֆեդորան «վտանգավոր» կերպար ստեղծելու համար:

=== Մայքլ Ջեքսոն ===
Ամերիկացի երգիչ և երգահան [[Մայքլ Ջեքսոն|Մայքլ Ջեքսոնը]] իր կատարումների ժամանակ ֆեդորաներ էր կրում։ Նա իր ելույթների ժամանակ ֆեդորաներ էր դնում ոչ միայն հանուն [[Նորաձևություն|նորաձևության]] [[Էսթետիկա|էսթետիկայի]], այլ նաև դրանցով ծածկում էր իր [[Մայքլ Ջեքսոնի առողջությունը և արտաքին տեսքը|այրված գլուխը]], որը վնասվել էր [[Համակարգային կարմիր գայլախտ|գայլախտի]] պատճառով և [[Մայքլ Ջեքսոնի առողջությունը և արտաքին տեսքը|1984 թվականին Պեպսիի հետ կապված միջադեպի]] հետևանքով:

== Կրոնական համայնքներում ==
=== Ուղղափառ հրեաներ ===
[[Ուղղափառ հուդայականություն|Ուղղափառ հրեա]] տղամարդիկ իրենց գլուխը ծածկում են ֆեդորային նման գլխաշորով: 20-րդ դարի առաջին կեսին Լիտվական *'' ուսանողները սովորելիս և աղոթքի ժամանակ կրում էին սև ֆեդորաներ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների նորաձևություն
Կատեգորիա:Գանգստերներ
Կատեգորիա:Գլխարկներ
Կատեգորիա:Հագուստի ոճեր
Կատեգորիա:Հագուստի պատմություն
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոն
Կատեգորիա:Նորաձություն ըստ դարի
Կատեգորիա:Նորաձևություն ըստ տասնամյակի
Կատեգորիա:Ոճեր