Լեոն Բատիստա Ալբերտի

**Լեոն Բատիստա Ալբերտի** (, ), իտալացի գիտնական, նկարիչ, ճարտարապետ, փիլիսոփա, լեզվաբան, արվեստի տեսաբան, գրչագրության մասնագետ, կաթոլիկ հոգևորական, գրող և երաժիշտ, հումանիզմի գաղափարների ջատագով։ Վերածննդի մշակույթի և գիտության ականավոր գործիչ։ Բազմաթիվ ուսումնասիրողների կարծիքով նրան կարելի է համարել Վերածննդի դարաշրջանի բազմաքանքար մարդու մարմնացում։ Ալբերտիի կյանքի պատմությունը ներկայացված է Վերածննդի նշանավոր հեղինակ Ջորջո Վազարիի «Լավագույն նկարիչների, քանդակագործների, ճարտարապետների կյանքը» գրքում։

## Հակիրճ տեղեկատվություն
Ծնվել է 1404 թվականի փետրվարի 18-ին, Ջենովայում։ Տեսական տրակտատներում («Արձանի մասին», 1435 թ., «Գեղանկարչության մասին», 1435–1436 թթ., «Ճարտարապետության մասին», մոտ 1452 թ., հրատարակված 1485 թ.) ընդհանրացրել է գիտության նվաճումներով հարստացած իր ժամանակի արվեստի փորձը, արվեստի պատմության մեջ առաջին անգամ տվել հեռանկարի մաթեմատիկական հիմունքների ձևակերպումները։ 1466 թվականին գրած «Տրակտատ գրչագրերի մասին» գրքում առաջ է քաշել բազմայբուբեն գրչագրեր գործածելու գաղափարը։ Գրել է «Փառասերը» (1426 թ.) կատակերգությունը։ «Ընտանիքի մասին» (1437–1441 թթ.) քառահատոր աշխատության մեջ զարգացրել է օրինակելի ընտանիքի և ներդաշնակ մարդու վերաբերյալ իր գաղափարը։

Առանձնապես նշանակալի է Ալբերտիի ներդրումը ճարտարապետության բնագավառում։ Լեոնի նախագծերով կառուցված շինությունները՝ Ֆլորենցիայի Ռաչելլաիի պալատը (1446–1451 թթ.), Ռիմինիի Սան Ֆրանչեսկո եկեղեցին (1447–1468 թթ.), Մանտուայի Սան Սեբաստիանո (1460 թ.) և Սանտ Անդրեա (1472–1494 թթ.) եկեղեցիները, կարևոր քայլ են Վաղ Վերածննդի ճարտարապետության կողմից անտիկ ճարտարապետության ավանդույթների յուրացման ու զարգացման գործում։ Լեոն Ալբերտին նաև հեղինակել է «Տասը գիրք ճարտարապետության մասին» տեսական աշխատությունը։

Մահացել է 1472 թվականի ապրիլի 25-ին, Հռոմում։

## Աշխատություններ
**Albertiana*, Rivista della *Société Intérnationale Leon Battista Alberti*, Firenze, Olschki, 1998 sgg.
* *Альберти Леон Баттиста.* Десять книг о зодчестве: В 2 т. — М., 1935—1937.
* Альберти Леон Баттиста. Книги о семье. — М.: Языки славянских культур, 2008.
* Гуманизм второй половины XIV века — первой половины XV века: Сборник источников / Сост. и пер. Ревякина Н. В. — Новосибирск. 1975.
* Мастера искусств об искусстве. Т. 2: Эпоха Возрождения / Под ред. А. А. Губера, В. Н. Гращенкова. — М., 1966.
* Сочинения итальянских гуманистов эпохи Возрождения (XV в.) / Под ред. Л. М. Брагиной. — М., 1985.

## Գրականություն
*  (обл.)
*  (обл.)
* Леон Баттиста Альберти // История культуры стран Западной Европы в Эпоху Возрождения / Под ред. Л. М. Брагиной. — М.: Высшая школа, 1999. — С. 40—43.
* *[[Аникст, Александр Абрамович|Аникст А.]]* Выдающийся зодчий и теоретик искусства // Архитектура СССР. — 1973. — № 6. — С. 33—35.
* ''Венедиктов А. И.'' Ренессанс в Римини. — М.: Изобразительное искусство, 1970. — 131 с.: фот. — (Страницы истории искусств). 
* ''Гарэн Э.'' Исследование о Леоне Баттиста Альберти // Гарэн Э. Проблемы итальянского возрождения: Избранные работы. Пер. с ит. — М.: Прогресс, 1986. — С. 173—213.
* *[[Данилова, Ирина Евгеньевна|Данилова И. Е.]]* Альберти и Флоренция. — М., 1997. (Чтения по истории и теории культуры. Выпуск 18. Российский государственный гуманитарный университет. Институт высших гуманитарных исследований). (Перепечатано с приложением: Данилова И.Е. «Исполнилась полнота времен...». Размышления об искусстве. Статьи, этюды, заметки. — М., 2004. — С. 394—450).
* *[[Зубов, Василий Павлович|Зубов В. П.]]* Альберти и культурное наследие прошлого // Мастера классического искусства Запада. — М., 1983. — С. 5—25.
* *[[Зубов, Василий Павлович|Зубов В. П.]]* Архитектурная теория Альберти. — СПб.: Алетейя, 2001. — ISBN 5-89329-450-5.
* ''Маркузон В. Ф.'' Место Альберти в архитектуре раннего Возрождения // Архитектура СССР. — 1973. — № 6. — С. 35—39.
* ''Савченко М. Р.'' К истории становления архитектурной метафизики — категориальный подход (Витрувий) и проектный подход (Альберти) // Очерки истории и теории архитектуры Нового и Новейшего времени / Под. ред. ''И. А. Азизян''. — СПб.: Коло, 2009. — 656с. — Гл. 2. — С.13—34.
* *Павлов В. И.* Л.-Б. Альберти и изобретение живописной линейной перспективы // Итальянский сборник 3. — СПб., 1999. — С. 23—34.
* *Ревзина Ю. Е.* Инструментарий проекта. От Альберти до Скамоцци. — М.: Памятники исторической мысли, 2003. — 159 с., илл.
* *Ревзина Ю. Е.* Церковь Сан Франческо в Римини. Архитектурный проект в представлении Альберти и его современников // Вопросы искусствознания. XI(2/97). — М.,1997. — С. 428—448.
* *Эненкель К.* Происхождение ренессансного идеала «uomo universale». «Автобиография» Леона Баттисты Альберти // Человек в культуре Возрождения. — М., 2001. — С. 79—86.

## Պատկերասրահ

Via della Vigna Nuova 18, palazzo rucellai, 02,0.jpgRucellai.JPG|Ռուչելաի պալատի ճակատամասը
Santa Maria Novella.jpg|Ֆլորենցիայի Սանտա Մարիա Նովելլա եկեղեցու ճակատային մասը
Tempio malatestiano 02.jpg|Ռիմինիի Մալատեստիանո եկեղեցին
MantovaBasilicaSantAndrea cutnpaste over intrusions.jpg|Մանտուայի Սանտ Անդրեա բազիլիկը
Tempio di San Sebastiano.JPG|Մանտուայի Սան Սեբաստիանո եկեղեցին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Albertian Bibliography on line
* [MS Typ 422.2. Alberti, Leon Battista, 1404–1472. Ex ludis rerum mathematicarum : manuscript, 14--&#93;. Houghton Library, Harvard University.
* Palladio's Literary Predecessors 
* "Learning from the City-States? Leon Battista Alberti and the London Riots" , Caspar Pearson, *[http://www.berfrois.com/ Berfrois]*, September 26, 2011
* Online resources for Alberti's buildings
** Alberti Photogrammetric Drawings http://www.bath.ac.uk/ace/alberti/ 
** S. Andrea, Mantua, Italy
** Sta. Maria Novella, Florence, Italy
* Alberti's works online
** ''De pictura''/''Della pittura'', original Latin and Italian texts (English translation)
** ''Libri della famiglia – Libro 3 – Dignità del volgare''  on audio MP3
** ''Momus'' , (printed in Rome in 1520), full digital facsimile, CAMENA Project
** ''The Architecture of Leon Battista Alberti in Ten Books'' , (printed in London in 1755), full digital facsimile, Linda Hall Library
** Read online "Ten Books on Architecture by Leone Battista Alberti" 
** Works of Alberti, book facsimiles via archive.org

Կատեգորիա:15-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Իտալացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Իտալացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ