open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մեծոփավանքի դպրոց

**Մեծոփավանքի դպրոց**, գործել է 12-րդ դարի վերջերից, Մեծոփավանքում։ 13-րդ դարի սկզբներին դպրոցը ղեկավարել է «յոյժ իմաստուն և գիտնական» Թովման, իսկ դարավերջին՝ Գլաձորի համալսարանի առաջին սաներից մեկը՝ Մխիթար Սասնեցին (մինչև 1337 թվականը)։ Նրան գործակցել է իր ուսումնակից Հովհաննես Ոսպնակեր Արճիշեցին։ Այստեղ սովորելու էին գալիս Վանա լճի շրջակա գյուղերից և հեռավոր վայրերից։ Մեծավանքի դպրոցում ստեղծվել են մատենագրական երկեր, ընդօրինակվել ձեռագրեր։ Մխիթար Սասնեցու րաբունապետության ժամանակ Մեծոփավանքի դպրոցը, Գլաձորի համալսարանի ղեկավարությամբ, պայքարել է Հռոմի միարարների (ունիթոռների) դեմ, և այդ պայքարն այնուհետև դարձել է դպրոցի հիմնական նպատակներից մեկը։ 14-րդ դարի վերջերին դպրոցի վարդապետը եղել է Տաթևի համալսարանի սան, Հովհաննես Որոտնեցու աշակերտ Հովհաննես Մեծոփեցին, որը վերակառուցել է վանքը և օժանդակ շինություններ կառուցել։ 1408 թվականին Գրիգոր Տաթևացին Մեծոփավանքում հիմնադրել է բարձր տիպի դպրոց (160 աշակերտով և 8 վարդապետով), որտեղ ավելի ուշ րաբունապետ են եղել Գրիգոր Խչաթեցին ու Թովմա Մեծոփեցին։ Մեծոփավանքի դպրոցը փաստորեն Խառաբաստավանքի և Տաթևի բարձր տիպի դպրոցների շարունակությունն էր։ Մեծոփավանքի դպրոցում ծաղկել է հատկապես գրչության և մանրանկարչության արվեստը։ Սաներից հայտնի են 22 ընտիր գրիչներ՝ Հովհաննես Մանկասարենցը, Հունանը, Հակոբը, Հովհաննես Բաղիշեցին, Պետրոսը, Թովման, Ղազարը, Մկրտիչը, Զաքարիան, Հակոբ Բերկրեցին, Կարապետ Վանեցին, Ստեփանոսը, Հայրապետը, Ներսեսը, Հովհաննես Արծկեցին, Կիրակոս Բանասերը և ուրիշներ, որոնցից մեզ է հասել շուրջ 200 ձեռագիր։ Մանրանկարչության ներկայացուցիչն է դպրոցի սան Մինաս ծաղկողը, որին աշակերտել են նշանավոր ծաղկողներ Կարապետ Բերկրեցին, Կարապետ Աղթամարցին։ Հայտնի է նաև Հայրապետ կազմողը։ Մեծոփավանքում խմբագրվել, սրբագրվել, մեկնվել են բազմաթիվ երկեր, շարադրվել պատմություններ, տոմարագիտական, գրչության արվեստի, երաժշտության վերաբերյալ երկեր, նկարազարդվել, կազմվել, նորոգվել են բազմաթիվ գրքեր։ Անապահով է եղել դպրոցի վիճակը․ մի քանի անգամ տեղափոխվել է մերթ Բաղեշ, մերթ Մշո Առաքելոց վանք։ Թովմա Մեծոփեցուն փոխարինել է իր դասընկեր Սարգիս վարդապետը։ 16-րդ դարում Մեծոփավանքը այրվել է։ 17-րդ դարից հիշվում է միայն Մեծոփվանքի դպրոցի մատենադարանը, որը կողոպտվել է 1895 թվականին։ Պահպանված 100 ձեռագրերը 1915 թվականին անցել են քրդերի ձեռքը։ 

Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի կրթօջախներ
Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Մեխանիկայի վարիացիոն սկզբունքներ

մինի
մինի
մինի
**Մեխանիկայի վարիացիոն սկզբունքներ**, ընդհանուր դրույթներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել արտաքին ուժերի ազդեցությամբ մեխանիկական համակարգի շարժման կամ հավասարակշռության օրինաչափությունները, տարբերել մեխանիկական համակարգի իրական՝ փաստացի շարժումը կինեմատիկորեն հնարավոր բոլոր շարժումներից։ Մեխանիկայի վարիացիոն սկզբունքներն արտահայտվում են համակարգի կետերի կոորդինատների, արագությունների և արագացումների վարիացիաներ պարունակող հավասարություններով։ Յուրաքանչյուր սկզբունք սահմանում է մեխանիկական համակարգի իրական շարժումը բնութագրող որոշակի ֆիզիկական հատկություն։ Սովորաբար այդ հատկություններին բնորոշ է այն, որ իրական շարժման համար համակարգի կինեմատիկական և դինամիկական բնութագրիչների ֆունկցիա հանդիսացող որոշ ֆիզիկական մեծություն ունի էքստրեմալ (նվազագույն կամ առավելագույն) արժեք։ Մեխանիկայի ոչ վարիացիոն սկզբունքները սահմանում են համակարգի շարճման օրինաչափությունները՝ համակարգին կիրառված ուժերի ազդեցությամբ։ Այդ սկզբունքներից են, օրինակ, Նյուտոնի երկրորդ օրենքը, Դ’Ալամբերի սկզբունքը։ Մեխանիկայի ոչ վարիացիոն սկզբունքները կիրառելի են ցանկացած մեխանիկական համակարգի նկատմամբ և ունեն համեմատաբար պարզ մաթ․ արտահայտություն։ Սակայն, դրանց կիրառությունը սահմանափակվում է մեխանիկայի շրջանակներով։ Ոչ վարիացիոն սկզբունքների նկատմամբ մեխանիկայի վարիացիոն սկզբունքի առավելությունն այն է, որ վերջիններից ստացվում են կապերի անհայտ հակազդումներ չպարունակող մեխանիկական համակարգի շարժման հավասարումներ։ Մեխանիկայի վարիացիոն սկզբունքի գործածումը հանգում է վարիացիոն հաշվի մեթոդների կիրառմանը։ Ըստ տեսքի մեխանիկայի վարիացիոն սկզբունք լինում են դիֆերենցիալ (նկարագրում է իրական շարժման տարբերությունը ժամանակի տվյալ պահին կինեմատիկորեն հնարավոր բոլոր շարժումներից) և ինտեգրալ (նկարագրում է այդ տարբերությունը վերջավոր ժամանակահատվածում կատարվող տեղափոխությունների համար)։ Մեխանիկայի շրջանակներում դիֆերենցիալ վարիացիոն սկզբունքներն ավելի ընդհանուր են գործնականորեն կիրառելի ցանկացած մեխանիկական համակարգի համար։ Առավել գործածական տեսքով ինտեգրալ վարիացիոն սկզբունքները կիրառելի են միայն պահպանողական համակարգերի համար։ Ի տարբերություն մեխանիկայի դիֆերենցիալ վարիացիոն սկզբունքների և ոչ վարիացիոն սկզբունքների, ինտեգրալ վարիացիոն սկզբունքներում ուժերի փոխարեն հանդես է գալիս էներգիան։ Դրա շնորհիվ ինտեգրալ վարիացիոն սկզբունքները տարածվում են նաև ոչ մեխանիկական երևույթների վրա՝ դառնալով կարևոր ամբողջ տեսական ֆիզիկայի համար։ Հիմնական դիֆերենցիալ վարիացիոն սկզբունքներից են հնարավոր տեղափոխությունների սկզբունքը, Դ՚Ալամբեր-Լագրանժի սկզբունքը, Գաուսի սկզբունքը, Հերցի սկզբունքը։ Ինտեգրալ վարիացիոն սկզբունքներից են փոքրագույն գործողության սկզբունքները։

Կատեգորիա:Մեխանիկա
Խոան Միրո

**Խոան Միրո** (, ), կատալոնացի իսպանացի նկարիչ, քանդակագործ։

## Կենսագրություն
1907-1910 թվականներին սովորել է Բարսելոնի Խորխե Գեղեցիկ արվեստների բարձրագույն դպրոցում։ 1919 թվականից ապրում է Փարիզում։ Սյուրռեալիզմի առաջին ցուցահանդեսի (1925) մասնակից։ Միրոյի պարզամիտ, մանկական նկարչություն հիշեցնող նրբագեղ-դեկորատիվ աշխատանքներում միահյուսվում են առարկայաձև անորոշ մարմիններն ու կենդանակերպ ֆանտաստիկ արարածները («Կատալոնյան բնանկար», 1924, ժամանակակից արվեստի թանգարան, Նյու Յորք)։ 1940-1950-ական թվականներին հարել է աբստրակտ արվեստին։

Նկարազարդումներ, էսքիզներ է կատարել խեցեղենի և գորգերի համար, աշխատել մոնումենտալ-դեկորատիվ արվեստի բնագավառում (ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի շենքի խճապատկերները, Փարիզ, 1958)։

## Պատկերասրահ

Image:Dona_i_Ocell.JPG|Խոան Միրո. *Կինն ու թռչունը*.
Image:Mére Ubu, Joan Miró.jpg|Խոան Միրո. *Մայրիկ Ուբյուն*.


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խոան Միրոյի կայքը 
* Խոան Միրո
* Խոան Միրոյի հիմնադրամը Մայորկայում 
* Խոան Միրոյի աշխատանքները MoMA հավաքածոյում 

Կատեգորիա:Կատալոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գրանդ Շոմեր ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսպանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դիզայներներ
Ռոզ ՄակԱյվեր

**Ռոզ ՄակԱյվեր** (, ), դերասանուհի։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում» սերիալից և «Սիրելի ոսկորներ» ֆիլմից։ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի սերիալում նա մարմնավորել է Դին-Դին փերուն։

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 20 ծնունդներ
Մեխակ

**Մեխակ**, հայերեն **Խաղամ**, (), մեխակազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտերի, հազվադեպ՝ կիսաթփերի ցեղ։

## Կենսաբանական նկարագիր
մինի|ձախից|Բուսաբանական նկարագիր
Ցողունը հանգուցավոր է, բարձրություն՝ մինչև 70 սմ։ Տերևները հակադիր են, ամբողջական, գծաձև կամ նշտարաձև։ Տեսակների մեծ մասի ցողունը և տերևները գորշ կապտավուն երանգ ունեն։ Ծաղկաբույլը ցիմոզային է, երբեմն՝ գլխիկ։ Ծաղիկները երկսեռ են (հաճախ՝ մեկական), ծոպավոր, ատամնւսեգր կամ ամբողջաեզր, սպիտակ, վարդագույն, կարմիր, ծիրանագույն, դեղնականաչավուն և այլն։ Ծաղկում է մայիս-օգոստոսին։ Պտուղը երկարավուն, միաբուն, բազմասերմ տուփիկ է։ Սերմերը սև են, մանր, տափակ։

## Հայաստանում
Հայտնի է մոտ 300, Հայաստանում՝ 15(18) տեսակ՝
*Մեխակ արևելյան (*D. orientalis*),
*Մեխակ անհրապույր (*D. inamoenus*),
*Մեխակ խայտաբղետ (*D. discolor*), 
*Մեխակ խավավոր (*D. crinitus*),
*Մեխակ մանրածաղիկ (*D. parvifloarm*) և այլն։

## Տարածում
Հանդիպում է Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում։ Հայտնի է շուրջ 300 տեսակ, Հայաստանում՝ 18։ 
Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարգերում։ Աճում է չոր, քարքարոտ լանջերին, ավագոտ վայրերում,
կիսաանապատներում, լեռնատափաստաններում, ալպյան և ենթալպյան մարգագետիններում։ Մշակության մեջ տարածված են շատ գեղազարդիչ տեսակներ (պարտեզային, չինական, հոլանդական) և սորտեր, որոնք կիրառվում են ծաղկաբուծության մեջ։

## Կիրառում
մինի|Համեմունք
Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են սապոնիններ, ալկալոիդներ, եթերայուղեր, վիտամին C և այլն։
*Մեխակ Քուռին (D. cyri) հանդիպում է Արարատյան գոգավորության (Վեդու և Ուրցաձոր գյուղի միջև) չոր, ավագոտ գետափերին և միջին լեռն, գոտու մարգագետիններում,
* Մեխակ անհրապույրը՝ Սյունիքի մարզի (Շվանիձոր գետի շրջակայքում և Խաթաբան լեռան վրա) միջին լեռն, գոտու քարքարոտ լանջերին, 
*Մեխակ Լիբանանին (D. libanotis)՝ Երևանի (հլկասար, Վեգի և Ուրցաձոր) և Վայոց ձորի (Արենի գյուղ) ֆլորիստիկական շրջանների ստորին և միջին լեռնային գոտիների չոր, կավային, գիպսակիր կամ աղակալած լանջերին, 
*Մանրածաղիկ մեխակ՝ Վայոց ձորի մարգի (Խաչիկ և Գնիշիկ գյուղերի միջև) միջին լեռնային գոտու չոր, քարքարոտ լանջերին։ Այս տեսակները գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Մեխակի շատ տեսակներ (պարտեզային կամ հոլանդական Մեխակ, մորուքավոր կամ տաճկական Մեխակ, փետրաձև Մեխակ և այլն) մշակվում են վաղուց ի վեր․ հայտնի են բազմաթիվ արժեքավոր պարտեզային ձևեր և սորտեր։ Մեխակ է կոչվում նաև մեխակածառի չորացած ծաղկակոկոններից ստացվող համեմունքը։

## Տեսակներ
մինի|Կարմիր մեխակ
մինի
Դասը ընդգրկում է ավելի քան 330 տեսակ.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
**  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Гвоздика // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Горшкова С. Г. Род 498. Гвоздика — Dianthus // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1936. — Т. VI. — С. 803-861. — 956 + XXXVI с. — 5200 экз.
*Гвоздика — статья из Большой советской энциклопедии (Проверено 25 мая 2010)

## Արտաքին հղումներ
* Гвоздика в Энциклопедии декоративных садовых растений.
* Гвоздика  в Энциклопедии садовых растений
* Андреева О. Многолетняя гвоздика в садовом дизайне.
* The Plant List

Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Մաուզեր

**«Մաուզեր»** (), գերմանական զինագործական ընկերություն, հիմնադրվել է Պիտեր-Պաուլ և Վիլհելմ Մաուզեր եղբայրների կողմից, փոքր զենքի (հիմնականում հրացանների և կիսաավտոմատ ատրճանակների) արտադրության համար։

Մաուզերները առաջին, առավել հզոր ավտոմատ ատրճանակներից էին, տրամաչափը՝ 7,63 մմ, չանջատվող պահեստատուփով՝ 6 և 10, իսկ լրացուցիչի դեպքում՝ 20 փամփուշտով։ Հուսալիորեն խոցում էին մինչև 100 մ հեռավորությամբ նշանակետերը։ Արտադրվել են՝ սկսած 1870-ական թվականներից, կատարելագործվել 1908 թվականին։ Օգտագործվել են սկզբնապես Գերմանիայի, այնուհետև՝ մի շարք երկրների բանակներում։ Օգտագործվել են նաև որպես մարզական զենք և կիրառվել հրաձգության մրցումներում։ Մասնավորապես՝ *Mauser Model 98* նմուշը դրվել է ներկայումս գործածվող մարզական զենքերից շատերի ստեղծման հիմքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Persian Mauser
* Zastava Arms
* The Mauser Bolt Rifles FAQ
* M1878/80 Mauser Milovanovic
* Luger Artillery and Mauser Parabellum
* The website from Mauser-Waldeck Safes
* Paul Mauser Archive web site by Mauro Baudino and Gerben van Vlimmeren.
* Nazarian's Gun's Recognition Guide: A member of NZR Para (PMC) with a somewhat modified K98k 
* Nazarian's Gun's Recognition Guide FN 98 Manual (.pdf)

Կատեգորիա:Գերմանիայի արտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռազմական տեխնիկա
Լանա Պարիլլա

**Լանա Մարիա Պարիլլա** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում», «Կորուսյալները» սերիալներից։ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի հեռուստասերիալում նա մարմնավորել է գլխավոր չարագործներից մեկին՝ Չար թագուհուն և Սթորիբրուք քաղաքի քաղաքապետ Ռեջինա Միլսին։

## Ֆիլմագրություն

### Հեռուստատեսություն

### Ֆիլմեր

## Պարգևներ և առաջադրումներ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Մեխանիզմների կինետոստատիկա

**Մեխանիզմների կինետոտաստիկա**, մեքենաների ն մեխանիզմների տեսության բաժին, որում, այսպես կոչված, ուժային հաշվարկի եղանակով որոշվում են մեխանիզմի կինեմատիկական զույգերի տարրերի հակազդումները (շարժման օրենքը հայտնի է)։ Եթե մեխանիզմի օղակներին կիրառված բոլոր արտաքին ուժերին գումարվեն իներցիայի ուժերը, ապա, Դ՝ Ալամբերի սկզբունքի համաձայն, պայմանականորեն կարելի է ընդունել, որ ամբողջ մեխանիզմը և դրա առանձին մասերը գտնվում են հավասարակշռության վիճակում։ Հետևաբար, մեխանիզմի վրա ազդող ուժերը որոշելիս, օգտվում են ստատիկայի հավասարումներից։ Հավասարումների համակարգը կազմում են մեխանիզմի մասերի՝ օղակների և կինեմատիկական զույգերի համար։ Անհայտ հակազդումների թիվը հավասար է հավասարումների թվին։ Մեխանիկայում նման համակարգերը կոչվում են ստատիկորեն որոշելի։ Կինեմատիկական զույգերում շփման ուժերը հաշվի առնելու դեպքում հավասարումների համակարգին ավելանում է ևս մի անկախ հավասարում։ Մեխանիզմների կինեմատիկայի եղանակներից օգտվում են նոր մեքենաների նախագծման ժամանակ՝ ամրության հաշվարկներ կատարելիս։ 

Կատեգորիա:Մեխանիզմներ
Կատեգորիա:Դինամիկա
Ալան Դեյլ

**Ալան Դեյլ** (, ), նոր զելանդացի դերասան։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մայրամուտից հետո», «Ինդիանա Ջոնսը և բյուրեղապակյա գանգերի թագավորությունը» ֆիլմերից և «Մի անգամ հեքիաթում», «Գաղտնի նյութեր» և «Կորուսյալ աշխարհ» սերիալներից։ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի սերիալում մարմնավորել է արքա Գեորգին։

## Կենսագրություն
Ալան Դեյլը ծնվել է 1947 թվականի մայիսի 6-ին՝ Դանիդին քաղաքում։ Նա մեկն էր ընտանիքի չորս երեխաներից։ Ալանի ընտանիքը համեմատաբար աղքատ էր։ Դեյլը նուրբ երեխա էր, այդ պատճառով հաճախ էր դառնում ծաղր ու ծանակի առարկա։ Այնպես որ նա սովորեց պաշտպանվել։ Նա մեծանում էր Նոր Զելանդիայում առանց հեռուստատեսության։ 1960 թվականին Դեյլը սկսեց սիրել թատրոնը։ Նրա մասնակցությամբ առաջին համերգը տեղի ունեցավ դպրոցում, երբ նա ընդամենը 13 տարեկան էր։ Տղայի կարիերայի մեջ մեծ դեր է խաղացել Շելլի Բերմանը, ումով էլ որ ոգեշնչվել էր Ալանը։ Ալանի ծնողները կառուցեցին իրենց սեփական թատրոնը, որը կրում էր "The Little Dolphin Theatre" անվանումը։ Ալանը  խաղացել է նաև ռեգբի մինչև 21 տարեկան, բայց թողել է սպորտը ՝ հանուն դերասանական կարիերայի։ Նոր Զելանդիայում դերերը բավականին սահմանափակ են եղել, ավելի ճիշտ ՝ շատ ֆիլմեր չեն նկարահանվել, այդ իսկ պատճառով Ալանը ստիպված է եղել կատարել տարբեր աշխատանքներ․ որոշ ժամանակ եղել է մոդել, ապա զբաղվել է մեքենաների վաճառքով և վերջում աշխատել է որպես ռիելթոր (անշարժ գույքի գործակալ)։ Երբ նա աշխատում էր որպես կաթի առաքիչ, նա լսեց մի աշխատանքի մասին, որը կապված էր դիջեյության և ռադիո ստուդիայի հետ։ Նա որոշեց մասնակցել փորձաշրջանին, և նրան հայտնեցին, որ նա իր աշխատանքը չափից ավելի լավ է կատարել։ Եվ տվյալ կազմակերպությունը որոշեց պայմանագիր կնքել Ալանի հետ։ Ալանը աշխատելու էր օրվա երկրորդ կեսին։

Իր առաջին դերը մեծ էկրանին եղել է հեռուստատեսային մի դրամա, որը կոչվում էր "Ռադիոալիքներ", թեև ֆիլմը  չի պսակվել հաջողությամբ, միևնույն է  Ալան Դեյլը բնութագրել է այն որպես "ինը ամսվա հիմնավոր աշխատանքներ և մեծ հաճույք"։ 70-ականների վերջին Դեյլը հեռանում է Ավստրալիայից, սակայն Նոր Զելանդիային է թողնում բավականին մեծ աշխատանք։

1985 թվականին Դեյլը "Հարևաններ" ֆիլմում կատարելով  Ջիմ Ռոբինսոնի դերը, դարձավ բավականին հայտնի ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում այլ նաև ամբողջ աշխարհում։ Նա նկարահանվել է սերիալում ութ տարի, բայց պատմության մեջ իր կերպարը՝ մահացել է, և Դեյլը լքել է նախագիծը։ Դեյլը իր կատարած աշխատանքը այս նախագծում որակել է որպես հետաքրքիր աշխատանք։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի դերասաններ
Թոմ Էլլիս

**Թոմաս Ջոն (Թոմ) Էլլիս** (, , Ուելս) ուելսացի դերասան։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում», «Միրանդա», «Ուրվականները», «Լյուցիֆեր» սերիալներից։ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի հեռուստասերիալում մարմնավորել է Ռոբին Հուդին, իսկ «Լյուցիֆեր» հեռուստասերիալում՝ Լյուցիֆեր Մորնինգստարին։

## Երիտասարդություն և կրթություն
Էլլիսը ծնվել և մեծացել է Բանգորում։ Նրա հայրը՝ Կրիս Էլլիսը, հորեղբայրը՝ Ռոբերտ Էլլիսը և քույրը եկեղեցականներ են։ Նա ավարտել է Օքսֆորդի Ռիդժենս-պարկ քոլլեջը։

## Անձնական կյանք
2006 թվականին Էլլիսը ամուսնացել է դերասանուհի Թեմզին Աուտուեյտի հետ։ 2008 թվականի հունիսի 25-ին ծնվել է նրանց առաջնեկ դուստրը ՝ Ֆլորենս Էլսի Էլլիսը։ Էլլիսը ունի ևս մեկ երեխա նախորդ հարաբերություններից։ 2012 թվականի օգոստոսի 2-ին ծնվեց նրանց երկրորրդ դուստրը ՝ Մարնի Մեյ Էլլիսը։ 2013 թվականի օգոստոսի 29-ին զույգը հայտարարեց ամուսնալուծության մասին։ Աուտուեյտը ամուսնալուծվել է ամուսնու հետ, վկայակոչելով նրա անհավատարմությունը։ 2014 թվականին ամուսնալուծության գործընթացը ավարտվեց։ 2015 թվականից հանդիպում է ամերիուհի դերասանուհի և սցենարիստ ՝ Մեգան Օպենխայմերի հետ։

Անցյալում Էլլիսը երկրպագել է «Շեֆֆիլդ Ուենսդեյ» ֆուտբոլային ակումբին, սակայն այժմ երկրպագում է «Արսենալ»-ին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ուելսցի դերասաններ
Մեծ մողոլներ

մինի|Բաբուր արքան պառկած է պարտեզում

**Մեծ մողոլներ**, Հնդկաստանի տիրակալների դինաստիա 1526–1858 թվականներին։ Օգտվելով Հյուսիսային Հնդկաստանի քաղաքական անկայուն վիճակից՝ Քաբուլի կառավարիչ Բաբուրը ներխուժեց Հյուսիսային Հնդկաստան և հիմնեց Մեծ մողոլների կայսրությունը։ «Մողոլներ» անվանումն առաջացել է Հյուսիսային Հնդկաստանի և Միջին Ասիայի մուսուլմաններին հնդիկների տված «մուղալ» անունից։ «Մեծ մողոլներ» անվանել են 17–րդ դարի եվրոպացի ճանապարհորդները։ 17-րդ դարում Մեծ մողոլների պետությունն իր մեջ ընդգրկել է ամբողջ Հնդկաստանը (բացի ծայր հարավից), այժմյան Աֆղանստանի տարածքի արևելյան մասը, Փենջաբը։ Հզորության գագաթնակետին է հասել Շահ Ջահանի օրոք։ Աուրենգզեբի մահից (1707) հետո սկսվել է երկպառակտչական պայքար, պետությունը տրոհվել է։ Թուլացել է Մեծ մողոլների ազդեցությունը ենթակա մարզերում։ 18-րդ դարի կեսին Մեծ մողոլները փաստորեն տիրել են միայն Դելիին և նրա շրջակայքը։ 18-րդ դարի վերջին Մեծ մողոլները դարձել են Հյուսիսային Հնդկաստանի խոշոր ֆեոդալների դրածոները։ 1803 թվականին Բրիտանական արևելահնդկական ընկերությունը զավթել է Դելին։ Մեծ մողոլները ձևականորեն համարվել են Հնդկաստանի կառավարիչներ մինչև 1858 թվականը, երբ անգլիական գաղութային իշխանությունները վերացրին դինաստիան։

## Մեծ մողոլների դինաստիայի ներկայացուցիչները

Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Թեմուրյաններ
Վիլհելմ Մաուզեր

**Վիլհելմ Մաուզեր** (, ), գերմանացի ինժեներներ-զինագործ և ձեռնարկատեր։

1866 թվականին եղբոր՝ Պոլ Մաուզերի հետ ստեղծել է միալիցք հրացան և ատրճանակ, 1896 թվականին՝ 7, 63 մմ տրամաչափի ավտոմատ ատրճանակ (մաուզեր)։ 1874 թվականից Մաուզեր եղբայրները դարձել են Օբերնդորֆի զինագործարանի սեփականատերեր։

Մաուզեր եղբայրները ստեղծել են նաև դյուրակիր «քաղաքացիական» ատրճանակ, պահեստատուփավոր հրացան և հրաձգային զենքի այլ տեսակներ։

Կատեգորիա:Գերմանացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գործարարներ
Մարտիրոսություն

[260px|մինի|աջից|«[Սուրբ Պետրոսի խաչելությունը (Կարավաջո)|Սուրբ Պետրոսի խաչելությունը» (Կարավաջո)]]

**Մարտիրոսություն** ( - նահատակ, վկա բառից), նահատակություն, ինքնազոհություն հանուն քրիստոնեական հավատի։ 1-4-րդ դարերում (քրիստոնեությունը մինչև պաշտոնական կրոն հռչակելը) հալածվող քրիստոնյաներից առավել մոլեռանդները, մերժելով ուրացումը, գերադասել են մարտիրոսություն։ Եկեղեցին մարտիրոսությունը դիտել է «արյամբ մկրտություն», մարտիրոսներին «խոստանալով երկնային երանելի կյանք», իսկ մարտիրոսության օրը հռչակելով մարտիրոսի «ծննդյան օր», այն մտցրել է իր տոնացույցներում։ 4-րդ դարի մարտիրոսների թիվն արդեն այնքան շատ է եղել, որ եկեղեցին հարկադրված սահմանել է նրանց հիշատակի միասնական օր։ Եկեղեցու հայրերը, մարտիրոսների աճյունները կամ նրանց մասունքները ամփոփելով մատուռներում, վկայարաններում և այլուր, սահմանել են դրանց երկրպագություն՝ եկամուտներ գանձելով ուխտավոր հավատացյալներից։ Մարտիրոսների մասին կան բազմաթիվ վարքաբանություններ, վկայաբանություններ, որոնք բովանդակում են նրանց կյանքի, չարչարանքների ու մարտիրոսության չափազանցված պատմությունը։ Փոխաբերական առումով մարտիրոսություն են անվանում նաև հայրենիքի, նվիրական գաղափարի համար նահատակությունը։ 

Կատեգորիա:Կրոնական տերմինաբանություն
American Broadcasting Company

**Ամերիկյան հեռարձարկման ընկերություն** (**ABC**), Ամերիկյան առևտրային հեռարձակման հեռուսատընկերությունը, որը հասանելի է ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ Իր ողջ գոյության ընթացքում, ABC-ին իր ֆինանսական օպերացիաները կատարել է ի շնորհիվ մամուլում տպագրվելու, թատրոնների և ֆիլմերի ստեղծման հաշվին։ Այդ բնագավառների շատ ակտիվներ ABC-ին վաճառել է այլ ընկերությունների և 2007 թ.-ից սկսած, երբ ABC Radio-ն վաճառվեց Citadel Broadcasting-ին, ABC-ին իր գործունեությունը կրճատեց և գրեթե սահմանափակվեց միմիայն հեռուստատեսությամբ։

ABC-ին են պատկանում այնպիսի հանրաճանաչ և մեծ ժողովորդականություն վայելող սերիալները, ինչպիսիք են Կորուսյալները և Մի անգամ հեքիաթում սերիալները։

Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռադիոկայաններ
Կատեգորիա:Անգլալեզու հեռուստաալիքներ
Արյունատար անոթներ

thumb|right|250px|Երակային համակարգը մարդու օրգանիզմում
thumb|right|Երակի արտաքին կառուցվածքը
thumb|Արյունատար անոթների պատերի կառուցվածքը

Արյան անընդհատ շարժումն անոթների փակ համակարգով կոչվում է արյան շրջանառություն։ Արյան շրջանառության համակարգը կազմված է սրտից և արյունատար անոթներից։ Այդ համակարգի հիմնական դերն օրգանիզմին ու հյուսվածքներին արյան մատակարարումը և արյան ֆունկցիայի իրականացումն է։

Սիրտն արյան շրջանառության կենտրոնական օրգան է, որն արյունը մղում է անոթներ, ապահովում նրա շարժումը և վերադարձը դեպի սիրտ։ Սրտի աշխատանքի դադարից մարդը մահանում է, որովհետև ընդհատվում է օրգաններին ու հյուսվածքներին թթվածնի, սննդանյութերի մատակարարումը և նյութափոխանակության արգասիքների հեռացումը։

## Արյունատար անոթների կառուցվածքը և ֆունկցիաները

Արյունատար անոթների պատերը, բացառությամբ մազանոթների, եռաշերտ են։ Ներքին շերտը կազմված է հարթ էպիթելային բջիջներից, միջինը՝ առաձիգ թելերից և հարթ մկանահյուսվածքից, որոնց կծկման շնորհիվ փոխվում է արյունատար անոթի լուսանցքը։ Արտաքին շերտը կազմված է փուխր շարակցական հյուսվածքից։ Այդ շերտով անցնում են անոթների լուսանցքը կարգավորող նյարդերը։

Ըստ կառուցվածքի և կատարած ֆունկցիայի անոթները բաժանվում են **զարկերակների, երակների և մազանոթների**։

## Զարկերակներ

Զարկերակներն այն անոթներն են, որոնցով արյունը հոսում է սրտից։ Նրանք ունեն ամուր, համեմատաբար հաստ պատեր, որոնք պարունակում են մեծ քանակով հարթ մկանաբջիջներ և առաձիգ տարրեր, որոնց շնորհիվ լայնանում և դիմանում են բարձր ճնշմանը։ Զարկերակներով հոսում է թթվածնով հարուստ արյուն։ Բացառություն են կազմում թոքային զարկերակները, որոնցով հոսում է երակային արյուն։

## Երակներ

**Երակներն** արյունը տանում են դեպի սիրտ։ Նրանց պատերը նույնպես եռաշերտ են, սակայն առաձիգ և մկանային տարրեր ավելի քիչ են պարունակում, որի հետևանքով քիչ ճկուն են և հեշտությամբ սեղմվում են։ Ի տարբերություն զարկերակների, երակների պատերում կան գրպանիկներ հիշեցնող փականներ։ Այդ փականները բացվում են դեպի սիրտ և կանխում արյան հետհոսքը։

## Մազանոթներ

**Մազանոթները** նուրբ և բազմաքանակ անոթներ են։ Նրանց պատերը կազմված է շարակցահյուսվածքային թիթեղից և հարթ էնդոթելային բջիջների մեկ շերտից։ Մազանոթների պատը ունի մեծ թափանցելիություն։ Արյան պլազմայում լուծված նյութերը և թթվածինը մազանոթների պատով անցնում են հյուսվածքային հեղուկի, իսկ այնտեղից՝ բջիջների մեջ։ Բջիջների կենսագործունեության արգասիքները հյուսվածքային հեղուկից՝ մազանոթների պատով ներծծվում են արյան մեջ։ Մազանոթներ կան գրեթե բոլոր օրգաններում, բացառություն են կազմում վերնամաշկը, եղունգները, աչքի եղջերաթաղանթը, ոսպնյակը, ատամի էմալը։ Մազանոթների ընդհանուր քանակը մոտավորապես 40 միլիարդ է, իսկ երկարությունը՝ շուրջ 100000 կմ։ Հանգիստ վիճակում գործում է մազանոթների 20-30%, իսկ ֆիզիկական լարված աշխատանքի ժամանակ՝ մոտավորապես 60%-ը։

## Տես նաև

* Արյուն
* Արյան ճնշում
* Սիրտ
* Արյունահոսություն
* Արյունատար համակարգ

## Գրականություն
* Մարդու նորմալ անատոմիայի դասագիրք։ Ն. Կ. Լիսենկով, Վ. Խ. Բուշկովիչ, Մ. Գ. Պրիվես։ Լույս հրատարակչություն։ Երևան 1974
* Մարդու ֆիզիոլոգիայի հիմունքներ։ Դասագիրք բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար։ Դ. Ն. Խուդավերդյանի և Վ. Բ. Ֆանարջյանի խմբագրությամբ։ Երևան, 1998։

Կատեգորիա:Անատոմիա
Ժեննի Մարքս

**Յոհաննա Բերտա Յուլի Ենի Էդլե ֆոն Վեստֆալեն** (, ), գերմանացի թատերագետ և քաղաքական ակտիվիստ, Կարլ Մարքսի կինը։

Ծնվել է Սալցվեդել քաղաքում, մեծացել է ազնվական միջավայրում։ 1843 թվականին Մարքսի հետ ամուսնանալուց հետո տեղափոխվել է Փարիզ։ Կատարելով Մարքսի քարտուղարուհու պարտականությունները՝ արտագրել և տպագրության է պատրաստել ամուսնու ձեռագրերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարքսիզմ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ակտիվիստներ
Մեխանաքիմիա

**Մեխանաքիմիա** պոլիմերների, գիտության ճյուղ, ուսումնասիրում է մեխանիկական ուժերի ազդեցությամբ պոլիմերներում ընթացող քիմիական փոխարկումները։ Մեխանիկական ուժերի (օրինակ՝ մամլման, մանրացման, գլանման և այլն) ազդեցության տակ պոլիմերներում քիմիական կապերը խզվում են (մեխանադեստրուկցիա), առաջանում են քիմիական պրոցեսներն ակտիվացնող ազատ ռադիկալներ, նկատելիորեն փոխվում են պոլիմերների ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները (նվազում է մոլեկուլային զանգվածը, առաջանում են նոր ֆունկցիոնալ խմբեր, փոխվում է լուծելիությունը, մեծանում ռեակցիոնունակությունը և այլն)։ Մեխանիկական ներգործություններն օգտագործվում են պոլիմերների հատկությունները ցանկալի փոփոխությունների ենթարկելու, նոր պոլիմերներ սինթեզելու և այլ նպատակով։ Մեխանաքիմիական երևույթները միաժամանակ նպաստում են պոլիմերների հոգնածության և քայքայման պրոցեսներին։ Այդ պատճառով մեծ նշանակություն ունի պոլիմերների կայունացումը, հատկապես երկարատև պարբերական ծանրաբեռնվածությունների դեպքում։

Կատեգորիա:Քիմիայի բաժիններ
Սուրբ Տրդատ եկեղեցի

**Սուրբ Տրդատ եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցու կազմում։ Գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Վայք քաղաքում՝ Երևան-Գորիս մայրուղու 136-րդ կմ.-ին և մտնում է Հայաստանյայց Առաքելական Ս. Եկեղեցու Վայոց ձորի թեմի մեջ։

Հայաստանում քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ճանաչած Տրդատ Գ թագավորի անունը հավերժացնող Սուրբ Տրդատ եկեղեցին կառուցվել է 2000 թ. ամերիկահայ բարերարներ Գալուստ և Էմմա Սողոյանների ֆինանսավորմամբ։

Սուրբ Տրդատ եկեղեցին օծվել է 2000 թ. օգոստոսի 6-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ։

Ճարտարապետական հորինվածքով քառաթև կենտրոնագմբեթ եկեղեցի է, ունի մի խորան, որը նվիրված է Ս. Աստվածածնին, մի փոքր գավիթ, երկու ավանդատուն, երկու զանգակատուն՝ իրենց փոքրիկ գմբեթներով։
Եկեղեցին լուսավորվում է գմբեթի 12 և եկեղեցու 24 լուսամուտների շնորհիվ, բացի դրանցից եկեղեցին լուսավորվում է նաև մեկ մեծ և չորս փոքր էլեկտրական ջահերով։ Ս. Տրդատը ներսից զարդարված է չորս մեծ և մեկ փոքր սրբապատկերներով, որոնց վրա համապատասխանաբար պատկերված են Ս. Տրդատ թագավորի մկրտության, Հիսուս Քրիստոսի մկրտության և հարության դրվագները, ինչպես նաև Ս. Գայանե ու Ս. Հռիփսիմե կույսերի պատկերները։
մինի|ձախից
[մինի|[Սուրբ Հարություն խաչքար-հուշակոթողը եկեղեցու տարածքում]]
Եկեղեցին ունի երեք փայտաշեն դռներ, որի արևմտյան դուռը նվիրված է եկեղեցու բարերար Գալուստ Սողոյանին և ունի իր արձանագրությունը. «Դուռս այս յիշատակ է Գալուստ Սողոեանի»։
Հյուսիսային դուռը նվիրված է Մեսրոպ արք. Աշճյանին և ունի իր արձանագրությունը. «Դուռս այս յիշատակ է Մեսրոպ արք. Աշճեանի 2000 թ.», իսկ հարավային դուռը նվիրված է Էմմա Թապիպյան Սողոյանին, սա էլ իր հերթին ունի իր արձանագրությունը. «Դուռս այս յիշատակ է Էմմայ Թապիպեան Սողոեանի 2000 թ.»։
Մկրտության ավազանը գտնվում է եկեղեցու հյուսիսային կողմում, որի վրա գրված է. «Կանգնեցաւ Մկրտութեան Աւազանս ի յիշատակ Տօքթ. Ստեփան Թապիպեանի 2000 թ.»։
Ս. Տրդատ եկեղեցու արևմտյան՝ կենտրոնական, դռան վերևում գրված է եկեղեցու կառուցման մասին արձանագրությունը.«Կառուցաւ Ս. Տրդատ եկեղեցիս արդեամբք Գալուստ եւ Էմմայ Սողոեանների ի Տիթրոյթ ԱՄՆ ի Հայրապետութեան Տ.Տ Գարեգնի Ա Կաթողիկոսին Ամենայն Հայոց եւ նորին հաջորդին Տ.Տ. Գարեգնի Բ Կաթողիկոսին Ամենայն Հայոց. յառաջնորդութեան Տ. Աբրահամա եպիսկոպոսին Սիւնեաց ի փառաւորումն 1700-ամեայ տարեդարձին Քրիստոնեութեան Հայոց. Ճարտարապետ Ա. Գալիկեան, Կառուցող Մ. Մկրտչյան. Ս. Սեղանս կանգնեցաւ ի յիշատակ Փառաւոն Սողոեանի 2000 թ., կանգնեցաւ Մկրտութեան Աւազանս ի յիշատակ Տօքթ. Ստեփան Թապիպեանի 2000 թ.»։
Ս. Տրդատ եկեղեցին ունի չորս խորշեր, որոնցից մեկի վրա՝ եկեղեցու արևմտյան դռան ձախ կողմում, տեղադրված է Հայոց Մեծ եղեռնին նվիրված խաչքար։
Եկեղեցին շրջապատված է պտղատու և դեկորատիվ ծառերով, եկեղեցու տարածքում է գտնվում նաև Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդարանը, որը նույնպես կառուցվել է Գալուստ և Էմմա Սողոյանների բարերարությամբ։
Ս. Տրդատ եկեղեցու ուխտի օրը եկեղեցու օծման օրն է՝ օգոստոսի 6-ը, ինչպես նաև Ս. Տրդատ թագավորի տոնի օրերը։

= Արտաքին հղումներ =
* Վայք, Վայոց ձոր 

Կատեգորիա:Վայոց ձորի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վայքի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Մեխանիզմ

250px|մինի|Ատամնանիվներ
**Մեխանիզմ** (հունարեն՝ μηχανή-գործիք, հարմարանք), կիրառված ուժերի ազդեցությամբ որոշակի նպատակային շարժումներ կատարող մարմինների (օղակների) համախումբ։ Ըստ կառուցվածքա-կոնստրուկտիվ հատկանիշների մեխանիզմները լինում են՝ հոդակապավոր (լծակավոր), բռնցքավոր, ատամնավոր, սեպային, պտուտակավոր, ֆրիկցիոն, ճկուն օղակներով, հիդրավլիկական էլեկտրական սարքերով և այլն։ Այն մեխանիզմները, որոնցում բոլոր կետերի հետագծերը գտնվում են նույն կամ զուգահեռ հարթություններում, կոչվում են հարթ մեխանիզմներ (շուռտվիկա-սողանային, բռնցքավոր, սեպային և այլն)։ Մեխանիզմները կարող են ունենալ ազատության մեկ կամ մի քանի աստիճաններ։ Առավել տարածված են ազատության մեկ աստիճանով մեխանիզմները, որտեղ բոլոր օղակների շարժման որոշակիության համար պետք է տրվի մեկ օղակի շարժման օրենքը։ Սակավ կիրառում են նաև ազատության երկու աստիճանով մեխանիզմներ (դիֆերենցիալ)։ Շարժիչային, փոխանցման և գործադիր մեխանիզմների համախումբը կազմում է մեքենա։ Որոշ մեքենաներ բաղկացած են մեկ մեխանիզմից (օրինակ՝ շարժիչները) կամ մեխանիզմի և այլ սարքերի համակցումից։ Մեխանիզմի հետազոտման ու նախագծման մեթոդները կազմում են մեքենաների և մեխանիզմների տեսության մասը։ 

Կատեգորիա:Մեխանիզմներ
Էլեոնոր Էվելինգ

**Ջենի Ջուլիա Էլեոնոր Մարքս** (, ), հայտնի նաև  **Էլեոնոր Էվելինգ** անվամբ, սոցիալիստ ակտիվիստ, Կարլ Մարքսի կրտսեր դուստրը, 1884 թվականից՝ անգլիացի սոցիալիստ Էդուարդ Էվելինգի կինը։

Հանդիսանում է Սոցիալիստական լիգայի (1884) և Անկախ բանվորական կուսակցության (1893) հիմնադիրներից։ Գլխավորել է Լոնդոնի դոկերների (1889) և գազի ձեռնարկությունների բանվորների (1889) գործադուլները։ Մասնակցել է II Ինտերնացիոնալի I կոնգրեսի նախապատրաստմանը, եղել է 1891 և 1893 թվականների կոնգրեսների պատվիրակ։

Հրատարակության է պատրաստել հոր մի շարք աշխատությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարքսիստներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջանի կանայք
Կատեգորիա:Անգլիացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մարդաբաններ
Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթա

մինի|Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթա
**Մեծ Ջրբաժան** (Great Dividing Range) (Արևելա-Ավստրալիական լեռներ), Ավստրալիայում։ Ձգվում է Ավստրալիայի արևելյան և հարավարևելյան ափով, Քեյփ Յորք թերակղզուց մինչև Բասսի նեղուց, ավելի քան 3.500 կմ։ Լայնությունը տատանվում է 160-ից 300 կիլոմետրի միջև։ Երբեմն Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթա անունը տարածվում է միայն արևմտյան շղթայի վրա Քվինսլենդում։ Խոշոր կամարաձև բարձրացում է, առաջացած նեոգեն-անթրոպոգենում։ Հիմնականում կազմված է պալեոզոյան, սակավ՝ մեզոզոյան նստվածքներից։ Երկրաբանական տեսակետից համապատասխանում է Թասմանյան պալեոզոյան ծալքավորման մարզին։ Օգտակար հանածոներից կան նավթ և գազ, անագ, բազմամետաղներ, ոսկի, պղինձ, տիտանամագնետիտային և մոնացիտային ավազներ, քարածուխ և այլն։ Հարավային լայնության 28°-ից հյուսիս բաղկացած է մոտ 1000 մ բարձրության զանգվածներից, սարահարթերից ու գոգավորություններից, դեպի հարավ՝ առանձին զանգվածներից մինչև 2230 մ բարձրությամբ (Կոսցյուշկո լեռ)։ Գտնվում է մերձհասարակածային և մերձարևադարձային գոտիներում։ Մեծ Ջրբաժան լեռնաշղթայի արևելյան լանջերից սկիզբ են առնում՝ կարճ, սահանքավոր, ջրառատ գետեր, արևմտյան լանջերից՝ Մուրեյը և Դառլինգը։ Արևելյան լանջերը ծածկված են խոնավտերևաթափ մշտականաչ անտառներով, արևմտյան լանջերը՝ անտառասավաննաներով, սավաննաներով ու քսերոֆիտային թփուտներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Australian rocks and mountains
*Australian Explorer
*Crossing the Great Dividing Range
*Northern Rivers (NSW) Geology Blog – Great Dividing Range

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրալիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ավստրալիայի լեռնաշղթաներ
Սկառն

thumb|Սկառնի մանրադիտակային ուսումնասիրություն
**Սկառն**, (՝ բառացի՝ ցեխ, թափոն), միներալատեղակալված ապար՝ կազմված կրամագնեզիումաերկաթախառն սիլիկատներից և ալյումասիլիկատներից։

## Առաջացում
Առաջանում է մագմայական ապարների բարձր ջերմաստիճանային հպատեղային եզրապսակներում՝ կարբոնատային ապարների և մագմայի, ներժայթուք կամ այլ սիլիկատային ապարների քիմիական փոխազդեցության հետևանքով։ Շարժընթացին մասնակցում են տաք մագմայածին լուծույթներ։ Տարբերում են *կրային* և *մագնեզիումային* սկառներ։ Կրային սկառները գոյանում են մինչև 10-12&nbsp;կմ խորություններում, հետմագմայական փուլում՝ կրաքարերի և ալյումասիլիկատային ապարների շփման տեղում, իսկ մագնեզիումայինը՝ դոլոմիտների և ներդրվող մագմայի փոխազդեցության ժամանակ 10-12&nbsp;կմ և ավելի խորություններում՝ ալյումասիլիկատների շփման տեղում։ Սկառներն առաջացնում են ոսպնյակաձև կամ շերտավոր, հազվադեպ՝ խողովակաձև և երականման մարմիններ։ Սկառներին հաճախ հարում են հանքանյութերի (երկաթի, պղնձի, կապարի, ցինկի, վոլֆրամի, մոլիբդենի և այլն) խոշոր կուտակումներ, որոնք առաջացնում են սկառնային հանքավայրեր։

Կատեգորիա:Ապարներ
Արման Համբարձումյան

**Արման Աշոտի Համբարձումյան** (), հայ քանդակագործ, գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
* 1998-2005 թվականներին սովորել է Հենրիկ Իգիթյանի գեղագիտության ազգային ստուդիայի քոլեջում
* 2005-2011 թվականներին սովորել է՝ Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի մագիստրատուրայում, գեղանկարչության և գրաֆիկայի բաժիններում
* 2011 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

## Մրցանակներ
մինի|Արման Համբարձումյանի «Առասպելներ» ցուցահանդեսը Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնում
* 2006 թվականին մասնակցել է ԱՊՀ մասնակից պետությունների 4-րդ երիտասարդական Դելփյան խաղերին Աստանայում (Ղազախստան), «պրոֆեսիոնալիզմ» անվանակարգում արժանացել է դիպլոմի
* 2010-2011 թվականներին մասնակցել է Բազե երիտասարդական հավաքին ու 2 անգամ արժանացել է առաջին տեղ մրցանակի նկարչություն անվանակարգում
* 2011 թվականին արժանացել է երրորդ մրցանակի՝ միջազգային նկարչական բիենալեում ՝ Քիշինև, Մոլդովայի Հանրապետություն, աշխատանքը պահվում է Մոլդովայի Ազգային արվեստի թանգարանում
* 2012 թվականին արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակի «Լեգենդներ» քանդակների շարքի համար

## Ցուցահանդեսներ
մինի|Արման Համբարձումյանի «Առասպելներ» ցուցահանդեսը Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնում
Արման Համբարձումյանի աշխատանքները գտնվում են Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի մասնավոր հավաքածուներում։

Մասնակցել է խմբակային բազմաթիվ ցուցահանդեսների։

* 2010 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանում, ներկայացրել է 12 գրաֆիկական աշխատանքներ և 8 քանդակներ
* 2011 թվականին մասնակցել է Մոլդովայի մայրաքաղաք Քիշնևի միջազգային նկարչական բիենալեին՝ ներկայացնելով «Մեղուների անկում» կտավը
* 2012 Արման Համբարձումյան, Գևորգ Բաբախանյան, Արվեստի ցուցադրություն, Գոզո, Մալթա
* 2013 Օզոնե պատկերասրահ, Բելգրադ, Սերբիա
* 2015 «Առասպելներ», Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոն, Երևան
* 2016 «Գույնի մեղեդին։ Հայկական արվեստ», «Haus der Heimat» (Հայրենի տուն) մշակույթի կենտրոն, Վիսբադեն, Գերմանիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արման Համբարձումյանի վեբ կայքը
* Արման Համբարձումյան
* Painter and sculptor Arman Hambardzumyan's interview

Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակի դափնեկիրներ
Ջոշուա Դալլաս

**Ջոշուա Փոլ Դալլաս** (, ), ամերիկացի կինո և հեռուստադերասան, որը խաղացել է Ֆանդրալի դերը Թոր ֆիլմում։ Հայտնի է նաև գեղեցիկ արքայազնի՝ Դևիդ Նոլանի դերով ABC հեռուստաալիքի «Մի անգամ հեքիաթում» հեռուստասերիալում։

## Կենսագրություն
1993 թվականին Ջոշն ավարտում է Ինդիանա նահանգի Նյու Ալբանիի բարձրագույն դպրոցը, որտեղ Դևիդ Լոնգեսթի ղեկավարությամբ սովորում է թատերական արվեստ։ 16 տարեկանում Սառա Էքսլիի անվան կրթաթոշակ է ստանում, որի շնորհիվ թատերական արվեստ է սովորում Լոնդոնի Մոնտվյու կոնսերվատորիայում։

## Անձնական կյանք
2003 թվականին, երբ Ջոշը Մեծ Բրիտանիա է ժամանում թատերական արվեստ սովորելու, ծանոթանում է դերասանուհի Լարա Փուլվերի հետ։ Զույգն ամուսնանում է 2007 թվականին, սակայն 2011 թվականին ամուսնալուծվում է։

2011 թվականի աշնանը, Ջոշի խոսքերով, «Մի անգամ հեքիաթում» հեռուստասերիալի իր գործընկերուհու՝ Ջենիֆեր Գուդվինի հետ սիրավեպ է սկսվում, որն արդյունքում ավելի ամուր հարաբերությունների է վերածվում։ 2013 թվականի հոկտեմբերին զույգը նշանվում է, իսկ 2014 թվականի ապրիլի 12-ին՝ ամուսնանում։ Ամուսինները 2 որդի ունեն՝ Օլիվեր Ֆինլի Դալլասը (ծն․ մայիսի 29, 2014) և Հյուգո Ուիլսոն Դալլասը (ծն․ հունիսի 1, 2016)։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Բևերլի Էլիոթ

**Բևերլի Էլիոթ** (, ), կանադացի դերասանուհի, երգչուհի, երգերի հեղինակ և սցենարիստ։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում» (անգլերեն՝ «Once Upon a Time (TV series)» - «Ժուկով-ժամանակով») սերիալից։ Այդ ֆենտեզի սերիալում նա մարմնավորում է Կարմիր գլխարկի տատիկի դերը։ Որպես երգչուհի և երգերի հեղինակ՝ համագործակցում է Walt Disney Records-ի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Ստեփան Մացոյան

**Ստեփան Գրիգորի Մացոյան** (), հայ խորհրդային քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1966 թ.), պրոֆեսոր (1967 թ.), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1982 թ.), թղթակից անդամ (1974 թ.)։ Գերմանիայի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ, ՀՀ ԳԱԱ իսկական անդամ։

## Կենսագրություն
1948 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1951 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում, 1959 թվականից՝ մոնոմերների և պոլիմերների քիմիայի լաբորատորիայի վարիչ, 1967 -1988 թվականներին՝ տնօրեն, 1988 թվականից՝ ՀԽՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտի տնօրենի խորհրդատու։

Գիտական աշխատանքները վերաբերում են բարձրամոլեկուլային միացությունների քիմիային և օրգանական սինթեզին։ Ցիկլոպոլիմերման ռեակցիայի առաջին ուսումնասիրողներից է։ Բացահայտել է «ոչ դասական» մոնոմերներից (չզուգորդված դիենային, տրիենային և այլն) գլխավոր շղթայում ցիկլային խմբեր պարունակող պոլիմերների առաջացման օրինաչափությունները։ Առաջինն է մշակել շղթայում միան երկցիկլային օղակներ պարունակող մի շարք պոլիմերների սինթեզի եղանակները։ Ցիկլոպոլիմերման ռեակցիայի միջոցով հնարավոր դարձավ դժվարամատչելի պոլիվինիլացետալների և կետալների, ինչպես նաև մակրոցիկլային պոլիմերների ստացումը։ Մացոյանը հեղինակ է հետերոցիկլային միացությունների (պիրոզոլիններ, պիրազոլներ, ֆտալաններ են) սինթեզի սկզբունքորեն նոր եղանակների։ Նրա մշակած վինիլացետատի սուսպենզային պոլիմերման և օլիգովինիլացետատների ստացման եղանակները ներդրված են Երևանի «Պոլիվինիլացետատ» գործարանում։

Շուրջ 500 գիտական հրատարակումների, հեղինակային իրավունքների և 3 մենագրությունների հեղինակ է։

## Պարգևներ
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
* Անանիա Շիրակացու մեդալ, 2003 թ.

## Աշխատություններ
* Олигомеры, Ереван, 1987, 278 с.(խմբ․)
* Политриазины, Ереван, 1987, 615 с.

### Մամուլ
* Հոդվածների մատենագիտություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Patents by Inventor Stepan G. Matsoian

Կատեգորիա:1923 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Արա Հայթայան

**Արա Պողոսի Հայթայան** (1965, դեկտեմբերի 16, Երևան), հայ նկարիչ, արվեստաբան։

Արվեստաբան Պողոս Հայթայանի որդին է։

## Կենսագրություն
1992 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարվեստի պետական ակադեմիան։ 1992 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։
 
Արա Հայթայանի գլխավոր ստեղծագործական դոգմաներից է իռացիոնալությունը։ Նա իրական աշխարհն ընկալում է որպես իռացիոնալ և համապատասխան դեպքերում կարող է օգտագործել ճարտարապետական գիծն ամբողջ երկնքի ուղղագծով և ուղղորդել կարմիր նյութականությունն ու պատկերաստեղծումը։ Համաձայն նկարչի գաղափարախոսության՝ գույնը չպետք է ազդի դիտորդի հոգեկան վիճակի վրա. նա նպատակասլաց հավասարակշռում է գունային շղթան կոմպոզիցիայում։

## Ցուցահանդեսներ
#### Խմբակային ցուցահանդեսներ
* 2003 թ. «Էվեր արտ» պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա
* 2004 թ. Խաչմերուկ խմբի 2րդ ցուցադրություն «Առաջին հարկ» պատկերասրահ, Հայաստան
* 2005 թ. «Արվեստը Սեպտեմբերին» Մկրտչյան պատկերասրահ, Հայաստան
* 2008 թ. «Հետհայացք դեպի անցյալի հորերը» հայկական աբստրակցիոնիզմի երեք սերունդ, ՄՕՄԱ, Երևան
* 2009 թ. «Հայաստանի ժամանակակից արվեստ» նվիրված Արշիլ Գորկու հիշատակին Մինասի թանգարանում, Ջաջուռ, Հայաստան
* 2009 թ. Գծային արվեստ Գինզա 1 Քրոմ պատկերասրահ, Գենտ, Բելգիա
* 2009 թ. Նորարար փորձառական արվեստի կենտրոն, հայ-ճապոնական ժամանակակից արվեստի ցուցադրում, Հայաստան

#### Անհատական ցուցահանդեսներ
* 2000 թ. Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատուն, Հայաստան
* 2001 թ. ԱՄՆ դեսպանատուն, Հայաստան
* 2001 թ. «Առաջին հարկ» պատկերասրահ, Հայաստան
* 2002 թ. «Իվարտ» պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա
* 2006 թ. «Արվեստի կենտրոն» պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա
* 2007 թ. «Լեո 52» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2008 թ. Նորարար փորձառական արվեստի կենտրոն, Գծի քերականություն, Հայաստան
* 2008 թ. «Գինզա 1 Քրոմ» պատկերասրահ, Տոկիո
* 2009 թ. ԱՄՆ դեսպանատուն, Հայաստան
* 2013 թ. Դալան պատկերասրահ, Հայաստան
* 2014 թ. «Ոսկե դար» պատկերասրահ, «Հայ-ճապոնական ժամանակակից արվեստ»

## Մեջբերումներ Արա Հայթայանից

## Արտաքին հղումներ
* Արա Հայթայան 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Մեծ Մորավական տերություն

250px|մինի
**Մեծ Մորավական տերություն**, **Մեծ Մորավական իշխանություն**, արևմտյան սլավոնների վաղ ֆեոդալական պետություն 9-րդ-10-րդ դարերում։ Կազմավորվել է Մորավա գետի հովտում և իր բարգավաճ շրջանում ընդգրկել Մորավիայի, Սլովակիայի, Չեխիայի, Լուժիցի, Պանոնիայի տարածքները և որոշ սլավոնական հողեր։

Մայրաքաղաքն էր Վելեգրադը։

## Պատմություն
Հնագիտական պեղումները վկայում են այդ տարածքում բարձր զարգացած հողագործության, արհեստների, Բյուզանդիայի և Կիևյան Ռուսիայի հետ առևտրի, ամրոցներում և ազնվականների նստավայրերում տնտեսական և քաղաքական աշխույժ կյանքի մասին։ Պատմականորեն հայտնի առաջին իշխան Մոյմիր I-ի օրոք (830-846) տարածվել է քրիստոնեությունը։ 
մինի
Տերությունն ավելի է ամրապնդվել Ռոստիսլավի օրոք (846-870), որը ակտիվորեն պայքարել է գերմանական ագրեսիայի դեմ, դաշինք կնքել Բյուզանդիայի հետ (862)։ Նրա խնդրանքով Բյուզանդիայից Մեծ Մորավական տերություն են ժամանել (836) Կիրիլը և Մեֆոդին, որոնք և հիմնել են գերմանական եպիսկոպոսությունից անկախ սլավոնական եկեղեցին, որով ամրապնդվել է Մեծ Մորավական տերության քաղաքական ինքնուրույնությունը։

## Տարածք
Պետության տարածքն առավել մեծ չափերի է հասել Սվյատոպոլկի օրոք (870-894)։ 9-րդ դարում ուժեղացել են ուդելային իշխանները։

895 թվականին Մեծ Մոավական տերությունից անջատվել է Չեխիան, 897 թվականին՝ Լուժիցը, 906 թվականին քոչվոր հունգարները գրավել են տերության տարածքի մեծ մասը՝ վերջ տալով նրա գոյությանը։

## Մեծ Մորավական տերության իշխաններ
*Մոյմիր I (830-846)
*Ռոստիսլավ (846-870)
*Սվյատոպոլկ (870-894)
*Մոյմիր II (894—906)

## Տես նաև
*Չեխիայի պատմության փուլեր

## Գրականություն
* Róna-Tas, András (1999) *Hungarians & Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History* translated by Nicholas Bodoczky, Central European University Press, Budapest, ISBN 963-9116-48-3 ;
* Kirschbaum, Stanislav J. (1996) *A History of Slovakia: The Struggle for Survival* St. Martin’s Press, New York, pp.&nbsp;25–28, ISBN 0-312-16125-5 ;
* 

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Մորավական տերություն
* Մեծ Մորավական տերություն —առաձրն սլավոնական պետություն Չեխիայում 
* Մեծ մորավյան կայսրության. Հոդված БСЭ 

Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի պատմություն
Լի Արենբերգ

**Լի Արենբերգ** (, ), ամերիկացի դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում», «Կարիբյան ծովի ծովահենները. «Սև մարգարտի» անեծքը», «Կարիբյան ծովի ծովահենները. Մեռյալի սնդուկը», «Կարիբյան ծովի ծովահենները. Աշխարհի ծայրին» և «Ջրաշխարհ» ֆիլմերից։ Նա մարմնավորել է Պինտելին «Կարիբյան ծովի ծովահենները» ֆիլմաշարում և Սպտիակաձյունիկի յոթ թզուկներից մեկին՝ Փնթփնթանին՝ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի սերիալում։

Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հուլիսի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Քիգան Քոնոր Թրեյսի

**Քիգան Քոնոր Թրեյսի** (), իսկական անուն ազգանունը՝ **Թրեյսի Արմսթրոնգ** (), ծնվ. , Ուինսոր (Օնտարիո), Կանադա), կանադացի դերասանուհի։

Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում» սերիալից և «Նշանակման վայր 2» ֆիլմից։ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի սերիալում նա մարմնավորել է Կապույտ փերուն։

## Անձնական կյանք
Քոնոր Թրեյսին ամուսնացել է Էզ Միտչելի հետ։ Ամուսնական զույգը երկու դուստր ունի։

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Մելիքջան Մելիք-Շահնազարյանց

**Մելիքջան Մելիք-Շահնազարյանց** (), 1720—1730-ական թվականներին եղել է Գեղարքունիքի մելիք։ Նադիրկուլի խանի (հետագայում՝ Նադիր շահ) իրանական բանակի կազմում իր զորքով կռվել է Անդրկովկաս ներխուժած օսմանյան թուրքերի դեմ։ Փոխարենը Նադիր շահը վերահաստատել է Մելիքջանի մելիքական իրավունքները Գեղարքունիքում։ Ըմբոստացել է Երևանի բեկլարբեկի դեմ, որի համար մահապատժի է ենթարկվել։ Մելիքջանին հաջորդել է որդին՝ Մանուչար Մելիք-Շահնազարյանցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մելիքներ
Կատեգորիա:Մելիք-Շահնազարյաններ
Հրաչյա Սպիրիդոնի Մելիքյան

**Հրաչյա Սպիրիդոնի Մելիքյան** (), հայ կոմպոզիտոր։

Սպիրիդոն Մելիքյանի որդին։

## Կենսագրություն
Միջնակարգ մասնագիտական կրթությունն ստացել է Երևանում։ 1933-1935 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական տեխնիկումի կոմպոզիցիայի բաժնում՝ Գնեսինի դասարանում։ 1941 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան։

Դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ Սերտորեն կապված է եղել ժողովրդական երաժշտության հետ։ Նրա աչքի ընկնող ստեղծագործություններից են «Սասունցի Դավիթ» սիմֆոնիկ պոեմը, լարային կվարտետը, դաշնամուրային պրելյուդները, երգերը։

Զոհվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում՝ Բելառուսի Մոգիլյով քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Խաչատուր Մելիքյան

**Խաչատուր Բեգլարի Մելիքյան** (), հայ խորհրդային զինվորական, Խորհրդային Միության հերոս (հետմահու, 1942 թվականի նոյեմբերի 6-ին), ավագ լեյտենանտ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հունիսից, նախ որպես հրաձգային վաշտի, ապա գումարտակի հրամանատար։ 1942 թվականի հունվարին իր գումարտակով ազատագրել է Կուրսկի մարզի Վեսյոլի, Պերեսիպ, Օրլովկա, Զռրինսկիե Դվորի բնակավայրերը։ Հերոսի կոչմանը արժանացել է 1942 թվականի հունվարին Օբոյան քաղաքի ազատագրման մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Կենսագրություն
Խաչատուր Բեգլարի Մելիքյանը ծնվել է 1911 թվականին Գարդմանի գավառի Զագլիգ գյուղում (այժմ Ադրբեջանի Դաշքեսանի շրջանում)։ 1931 թվականին վերջացրել է յոթերորդ դասարանը, և տեղափոխվել է քաղաք Գրոզնի, որտեղ աշխատել է «Կրասնի մոլոտ» գործարանում։ Մեկ տարի հետո ընդունվել է Ռոստով քաղաքի մանկավարժական տեխնիկումը։ Ուսումը ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի գյուղ և աշխատանքի անցել գյուղի «Բոլշևիկ» կոլտնտեսությունում։ 1935 թվականին զորակաչվել է Կարմիր բանակ, սովորել և վերջացրել է հրաձգային դպրոցը, ծառայել որպես դասակի հրամանատար։ 1937 թվականին զորակոչվելուց հետո աշխատել է Գանձակի մի շարք ձեռնարկություններում։ 1939 թվականին կրկին զորակոչվել է Կարմիր բանակ և ծառայել որպես վաշտի հրամանատարի տեղակալ, կարճ ժամանակ անց, հարավ-արևմտյան ռազմաճակատի 21-րդ բանակի 227-րդ հրաձգային դիվիզիայի 77-րդ հրաձգային գնդում գումարտակի հրամանատար։ 1942 թվականի հունվարին իր գումարտակով ազատագրել է Կուրսկի մարզի Վեսյոլի, Պերեսից, Օրլովկա, Զորինսկիե դվորի բնակավայրերը։

## Շքանշաններ
Հերոսի կոչման արժանացել է Օբոյան քաղաքի ազատագրման մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար։ Պարգևատրվել է Լենինի և Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Կատեգորիա:Հայ սպաներ