Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոն

**Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոն** (, ), ամերիկացի գրող ու քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների ակտիվիստ։ Նա ամուսնացած էր քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների ակտիվիստ Գրեյս Նիլ Ջոնսոնի հետ։ Ջոնսոնը Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի առաջնորդն էր, որտեղ նա սկսեց աշխատել 1917 թվականին։ 1920 թվականին ընտրվել է կազմակերպության գործադիր քարտուղար, փաստացի պատասխանատու կառավարման համար։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է 1920–1930 թվականներին։ Ջոնսոնը հաստատվեց որպես գրող և հայտնի էր Հարլեմի վերածննդի ժամանակ իր բանաստեղծություններով, վեպերով և անթոլոգիաներով, որոնք պարունակում էին ինչպես բանաստեղծություններ, այնպես էլ նեգրական մշակույթի սպիրիչուելս։ Նա գրել է «Բարձրացրու յուրաքանչյուր ձայն և երգիր» երգի բառերը, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես սևամորթների Ազգային Օրհներգ, իսկ երաժշտությունը գրել է նրա կրտսեր եղբայրը ՝ կոմպոզիտոր Ջ. Ռոզամոնդ Ջոնսոնը։

Նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտի օրոք Ջոնսոնը նշանակվեց Վենեսուելայի և Նիկարագուայում ԱՄՆ հյուպատոս 1906–1913 թվականների համար։ 1934 թվականին նա դարձավ աֆրոամերիկացի առաջին պրոֆեսորը, ով աշխատանքի ընդունվեց Նյու Յորքի համալսարանում։ Հետագայում նա գեղարվեստական գրականության և գրելու պրոֆեսոր էր Ֆինսկի համալսարանում, որը պատմականորեն նեգրական համալսարան էր։ Ի ճանաչում իր կրթաթոշակի և ազդեցության ՝ Նյու Յորքի համալսարանը 2020 թվականին հաստատեց  Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոնի պրոֆեսորական կոչումը։

## Կյանք
Ջոնսոնը ծնվել է 1871 թվականին Ֆլորիդիայի Ջեքսոնվիլ քաղաքում, երկու ցեղերի մայոր Ջեյմս Ջոնսի և Բահամյան կղզիների Նասաու քաղաքում ծնված Հելեն Լուիզա Դիլետի ընտանիքում։ Նրա մայրական տատը ՝ Էսթեր Արգոն, փախել է Սան Դոմինգոյից (այժմ՝ Հաիթի) 1802 թվականին հեղափոխական իրարանցման ժամանակ, իր երեք փոքր երեխաների, այդ թվում պապիկ ՝ Ջեյմս Սթիվեն Դիլետի (1797–1880) հետ միասին։ Չնայած նրանք ի սկզբանե ուղևորվել էին Կուբա, նրանց նավակը որսացել են կապերությամբ, և նրանք տեղափոխվել են Նասաու, որտեղ ընդմիշտ բնակություն են հաստատել։ 1833 թվականին Սթիվեն Դիլեթը դարձավ առաջին գունավոր մարդը, ով հաղթեց Բահամյան օրենսդիր մարմնի ընտրությամբ։

Ջեյմսի եղբայրը ՝ Ջոն Ռոզամոնդ Ջոնսոնը, դարձավ կոմպոզիտոր։ Տղաները նախ սովորել են իրենց մոր ՝ երաժշտի և հանրաքրթական դպրոցի ուսուցչի մոտ, այնուհետև ընդունվել են Էդվին Սթենթոնի դպրոց։ Այն բանից հետո, երբ Ջեյմսը ստացավ իր բակալավրի աստիճանը, նա նաև ավարտեց մի քանի կուրսային աշխատանք ասպիրանտուրայում։

Նրա հոր ՝ քարոզչի և սպասավորի ձեռքբերումը Սուրբ Ջեյմս հյուրանոցում, շքեղ հաստատություն, որը կառուցվել էր այն ժամանակ, երբ Ջեքսոնվիլը Ֆլորիդայի առաջին ձմեռային հանգստավայրերից մեկն էր, երիտասարդ Ջեյմսին ոգեշնչեց պրոֆեսիոնալ կարիերան շարունակել։ Դասական կրթության շնորհիվ, որով հայտնի էր Ատլանտիայի համալսարանը, Ջոնսոնը իր ակադեմիական պատրաստվածությունը համարեց կարևոր գործ։ Նա գիտեր, որ իրենից ակնկալվում է, որ իրեն նվիրվի օգնելու սևամորթներին առաջխաղացման գործում։ Ջոնսոնը Ֆի Բետա Սիգմա եղբայրության նշանավոր անդամն էր։

Ջոնսոնը և իր եղբայր Ռոզամոնդը երիտասարդների կողմից տեղափոխվել է Նյու Յորք ՝ միանալով 20–րդ դարի առաջին կեսին հարավից ժողովուրների վերաբնակեցմանը։ Նրանք համագործակցել են երգարվեստում և որաշակի հաջողությունների են հասել Բրոդվեյում 1900–ականների սկզբում։ Հաջորդ 40 տարիների ընթացքում Ջոնսոնը զբաղեցրել է տարբեր պետական պաշտոններ ՝ աշխատելով կրթության, դիվանագիտական կորպուսի ու քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների համար պայքարի ոլորտներում։ 1904 թվականին նա մասնակցեց Թեոդոր Ռուզվելտի հաջող նախագահական արշավին։ Նախագահ դառնալուց հետո Ռուզվելտը Ջոնսոնին նշանակեց Միացյալ Նահանգների հյուպատոս Վենեսուելայի Պուերտո Կաբելո քաղաքում, որտեղ նա ծառայում էր 1906–1908 թվականներին, իսկ ավելի ուշ ՝ Նիկարագուայում, որտեղ նա ծառայում էր 1909–1913 թվականներին։

1910 թվականին Ջոնսոնն ամուսնացավ Գրեյս Նիլի հետ, ում հետ ծանոթացել էր մի քանի տարի առաջ Նյու Յորքում, երբ աշխատում էր որպես երգահան։ Մշակութային, լավ կրթված նյույորքցի Գրեյս Նիլ Ջոնսոնը հետագայում համագործակցեց ամուսնու հետ սցենարների գործում։ Նիկարագուայից Նյու Յորք վերադառնալուց հետո Ջոնսոնը սկսեց ավելի ակտիվ մասնակցել Հարլեմի վերածնունդին ՝ արվեստի և գրականության մեծ գործում։ Նա գրել է իր սեփական բանաստեղծությունները և աջակցել ուրիշների աշխատանքներին, ինչպես նաև կազմել և հրատարակել է սպիրիչուելսի և պոեզիայի անթոլոգիաները։ Իր ազդեցության և նորարական պոեզիայի շնորհիվ Ջոնսոնը դարձավ 1920–ականների Հարլեմի վերածննդի առաջատար ձայնը։

## Քաղաքացիական իրավուրքների ակտիվություն
Ջոնսոնը դարձավ քաղաքացիական իրավունքների ակտիվիստ, հատկապես Դայերի դաշնային Լինչի օրենքը ընդունելու արշավում, քանի որ Հարավային նահանգները մեղավորներին պատասխանատվության չէին ենթարկում։ 1919 թվականին նա ելույթ ունեցավ Լինչի ազգային համաժողովում։ 1917 թվականին սկսելով աշխատել որպես Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի դաշտային քարտուղար ՝ Ջոնսոնը դարձավ կազմակերպության ամենահաջողակ պաշտոնյաներից մեկը։ Օրինակ նա գնաց Մեմֆիս, Թենեսի ՝ հետաքննելու դաժան Լինչի դատողությունը, որին ականատես են եղել հազարավոր մարդիկ։ Խարույկների վրա մարդկանց այրման շուրջ տիրող կառնավալային մթնոլորտի մասին նրա զեկույցը հրապարակվեց ամբողջ երկրում ՝ որպես հավելված Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի Ճգնաժամային ամսագրի 1917 թվականի հուլիսյան համարի համար, և Մեմֆիս կատարած այցի ընթացքում նա հիմնեց Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի Մեմֆիսի մասնաճյուղը։ Նրա 1920 թվականի զեկույցը տնտեսական կոռուպցիայի, հարկադիր աշխատանքի, մամուլի գրաքննության, ռասայական տարանջատման և անիմաստ բռնությունների մասին, որոնք ԱՄՆ–ն մտցրել է Հայիթիում օկուպիացիան բազմաթիվ աֆրոամերիկացիներին ստիպեց հեղեղել Պեդտեպարտամենտը և Հանրապետական կուսակցության պաշտոնյաների գրասենյակները նամակներով, որոնք կոչ էին անում վերջ տալ չարաշահումներին և դուրս բերել զորքերը։ Միացյալ Նահանգները վերջնականապես դադարեց Հաիթիի գրավումը 1934 թվականին, 16 տարի անց այն բանից հետո, երբ տարածաշրջանում Գերմանիայի կողմից սպառնալիքը վերացվեց Առաջին Համաշխարհային պատերազմում նրա պարտության արդյունքում։

1920 թվականին նշանակվելով Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի առաջին գործադիր քարտուղար ՝ Ջոնսոնը օգնեց մեծացնել ակադեմիայի անդամների թիվը և ընդլայնել շարժման հասանելիությունը ՝ Հարավում կազմակերպելով բազմաթիվ նոր մասնաճյուղեր։ Այս ժամանակահատվածում Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիան ավելի ու ավելի էր վիճարկում Հարավային նահանգներում աֆրոամերիկացիների ընտրական իրավունքներից զրկումը, որը ներդրվեք էր դարասկզբին այնպիսի իրավական միջոցներով, ինչպիսիք են ընտրական հարկերը, գրագիտության թեստերը և սպիտակամորթների նախնական ընտրությունները։

Ատլանայի համալսարանում սովորելու ընթացքում Ջոնսոնը հայտնի դարձավ որպես համալսարանական ազդեցիկ խոսնակ։ 1892 թվականին նա հաղթեց անգլիական կոմպոզիցիայի և հռետորաբանության ակումբային մրցույթում։ 1895 թվականին հիմնադրել և խմբագրել է ամերիկյան ամենօրյա թերթը։ Այն ժամանակ, երբ Հարավային օրենսդիր մարմիններն ընդունում էին օրենքներ և սահմանադրություններ, որոնք զրկում էին սևամորթներին քաղաքացիական իրավունքներից և Ջիմ Քրոուի ռասայական տարանջատման մասին օրենքներից, թերթը լոգսաբանում է ինչպես քաղաքական, այնպես էլ ռասայական թեմաներ։ Մեկ տարի անց այն փակվեց ֆինանսական դժվարությունների պատճառով։ Այս վաղ տանջանքները Ջոնսոնի երկարատև ակտիվության սկիզբն էին։.

1904 թվականին նա ստանձնեց Չարլզ Վ. Անդերսոնի հիմնադրած Հանրապետական գունավոր ակումբի գանձապահի պաշտոնը։ Մեկ տարի անց նա ընտրվեց ակումբի նախագահ։ Նա քաղաքական հանրահավաքներ էր կազմակերպում։ 1914 թվականին Ջոնսոնը դարձավ Նյու Յորքում տեղակայված աֆրոամերիկյան ազգային ազդեցիկ շաբաթաթերթի Նյու Յորք Էյջի խմբագրական էջի խմբագիրը։ 20–րդ դարի սկզբին նա պաշտպանում էր Բուքեր Թ. Վաշինգտոնի դիրքորոշումը ռասայական առաջընթացի վերաբերյալ ՝ ռասայական համայնքում քրտնաջան աշխատանքի միջոցով ՝ հակառակ Ուիլյամ Էդուարդ ԲերգՀարթ Դյուբուայի փաստարկներին ՝ տաղանդավոր տասներորդի զարգացման և սպիտակամորթների գերակայության դեմ պայքարին ուղղված քաղաքական ակտիվության համար։ Էյջի համար Ջոնսոնի հոդվածները ցույց տվեցին քաղաքական նվեր, որը շուտով նրան հայտնի դարձրեց։.

1916 թվականին Ջոնսոնը սկսեց աշխատել որպես քարտուղար և տեղական կազմակերպիչ Գունավոր մարդքանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայիում, որը հիմնադրվել է 1910 թվականին։ Այս դերում նա ստեղծեց և վերակենդանացրեց տեղական մասնաճյուղերը։ Խոսելով Հյուսիսային քաղաքներում ռասայական անկարգությունների և Լինչի դեմ, որոնք հաճախակի էին Հարավում Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո և անմիջապես հետո, Ջոնսոնը Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիային ներգրավեց զանգվածային ցույցերի մեջ։ 1917 թվականի հուլիսի 28–ին նա կազմակերպեց լուռ բոցոքի երթ, որին մասնակցում էին ավելի քան 10,000 աֆրոամերիկացիներ ՝ Նյու Յորքի Հինգերորդ պողոտայում ՝ բողոքելով Հարավում դեռևս հաճախակի սևամորթների Լինչի դեմ։

Սոցիալական լարվածությունը սրվեց այն բանից հետո, երբ վետերանները վերադարձան Առաջին Համաշխարհային պատերազմից և փորձեցին աշխատանք գտնել։ 1919 թվականին Ջոնսոնը կիրառեց «Կարմիր ամառ» տերմինը և կազմակերպեց խաղաղ բողոքի ցույցեր ընդդեմ սպիտակամորթների ռասայական բռնության, որոնք այդ տարի բռնկվեցին Հյուսիսային և Միջին Արևմուտքի բազմաթիվ արդյունաբերական քաղաքներում։ Բնակարանների և աշխատանքի համար կատաղի մրցակցություն կար։

Ջոնսոնը մեկնել է Հայիթի ՝ ուսումնասիրելու կղզու պայմանները, որը 1915 թվականինց օկուպացվել է ԱՄՆ ծովային հետևակների կողմից ՝ իբր քաղաքական անկարգությունների պատճառով։ Այս ուղևորության արդյունքում Ջոնսոնը 1920 թվականին «The Nation»–ում հրատարակեց մի շարք հոդվածներ, որոնցում նա նկարագրեց ամերիկյան օկուպացիան որպես դաժանություն։ Նա հանդես է եկել Հայիթիի տնտեսական և սոցիալական զարգացման վերաբերյալ առաջարկներով։ Հետագայում այդ հոդվածները հավաքվեցին և վերահրապարակվեցին «Ինքնորոշվող Հայիթի» վերնագրով գրքի տեսքով։

1920 թվականին Ջոնսոնն ընտրվեց Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի առաջին սևամորթ գործադիր քարտուղար ՝ զբաղեցնելով օպերատիվ աշխատողի պաշտոնը։ Նա պաշտոնավարել է մինչև 1930 թվականը։ Նա 1921 թվականին նա լոբբինգ արեց Դայերի Լինչի դեմ պայքարի մասին օրենսգիրքը, որը հեշտությամբ ընդոնվեց Ներկայացուցիչների պալատի կողմից, բայց բազմիցս մերժվեց Սենատի Հարավային սպիտաք բլոկի կողմից։

1920–ականների ընթացքում Ջոնսոնը աջակցում և խթանում էր Հարլեմի վերածնունդը ՝ փորձելով օգնել երիտասարդ սևամորթ հեղինակներին տպագրվել։ Իր մահից անմիջապես առաջ  ՝ 1938 թվականին, Ջոնսոնը աջակցեց լեհ –հրեա կոմպոզիտոր Իգնաց Վագհալտերի ջանքերին, որը նացիստներից փախել էր Գերմանիա ՝ ստեղծելու աֆրոամերիկացի երաժիշտներից բաղկացած դասական նվագախումբը։

## Կրթություն և իրավաբանական կարիերա
1891 թվականի ամռանը, Ատլանտայի համալսարանում իր առաջին կուրսից հետո, Ջոնսոնը գնաց Ջորջիայի գյուղեր ՝ ուսուցանելու նախկին ստրուկների սերունդներին։ «Իմ ամբողջ կյանքի ընթացքում չի եղել այնպիսի կարճ ժամանակահատված, որն այնքան մեծ նշանակություն ունի իմ կյանքի կրթության համար, որքան այն երեք ամիսները, որոնք ես անցկացրել եմ Ջորջիայում», գրել է Ջոնսոնը։ «Առաջին անգամ ինձ կախվածության մեջ դրեցին իմ սեփական ռեսուրսներից , կարողություններից»։ Ջոնսոնն ավարտել է Ատլանտիայի համալսարանը 1894 թվականին։

Ավարտելուց հետո վերադարձավ Ջեքսոնվիլ, որդեղ դասավանդում էր Սթանթոնում, աֆրոամերիկացի աշակերտների դպրոց (հանրակրթական դպրոցները բաժանված էին), որը քաղաքի բոլոր դպրոցներից ամենամեծն էր։ 1906 թվականին, 35 տարեկան հասակում, նշանակվել է դպրոցի տնօրեն։ Առանձին վարձատրության համակարգով Ջոնսոնին վճարում էին սպիտակ գործընկերների վաստակած գումարի կեսից պակաս։ Նա բարելավեց սևամորթների կրթությունը ՝ դպրոցում ավելացնելով իններորդ և տասներորդ դասարաններ ՝ ուսման տևողությունը երկարացնելու համար։ Հետագայում նա թողեց այս աշխատանքը ՝ այլ նպատակներ հետապնդելու համար։

Որպես ուսուցիչ աշխատելով ՝ ջոնսոնը նաև իրավագիտություն է սովորել ՝ նախապատրաստվելու փաստաբանների միությանն անդամակցելուն։ 1897 թվականին նա դարձավ առաջին աֆրոամերիկացին, ով ընդուննվեց Ֆլորիդայի փաստաբանների քոլեջի քննություններին վերակառուցման դարաշրջանի ավարտից հետո։ Նա նաև Դյուվալ շրջանի առաջին սևամորթն էր, ով դիմում էր նահանգի փաստաբանների քոլեջ ընդունվելու համար։ Ընդունվելու համար Ջոնսոնը երկու ժամ բանավոր քննություն է հանձնել երեք փաստաբանների ևդատավորի առջև։ Ավելի ուշ նա հիշել է, որ քննիչներից մեկը, չցանկանալով, որ իր մոտ սևամորթ տղամարդու ընդունեն, լքել է դահլիճը։ Ջոնսոնը ապավինում էր իր իրավաբանական կրթությունը, հատկապես այն տարիներին, երբ նա քաղաքացիական իրավունքների ակտիվիստ էր և ղեկավարում էր Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիան։

1930 թվականին ՝ 59 տարեկան հասակում, Ջոնսոնը վերադարձավ կրթություն Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի երկարամյա ղեկավարությունից հետո։ Նա զբաղեցրեց Թենեսի նահանգի Նեշվիլ քաղաքի Ֆիսկի համալսարանի սպենսի գեղարվեստական գրականությն բաժինը։ Համալսարանը նրա համար ստդղծեց այս պաշտոնը ՝ ի նշան Հարլեմի վերածննդի դարանրջանում որպես բանաստեղծ, խմբագիր և քննադատ նրա նվաճումների ճանաչմանը։ Գրականության քննարկումից բացի, նա դասախոսություններ է կարդացել սևամորթ ամերիկացիների կյանքին և քաղաքացիական իրավունքներին վերաբերող հարցերի լայն շրջանակի վերաբերյալ։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև մահ։ 1934 թվականին նա նշանակվեց Նյու Յորքի համալսարանի առաջին աֆրոամերիկացի պրոֆեսորը, որտեղ նա մի քանի դասընթացներ անցկացրեց գրականության և մշակույթի վերաբերյալ։

## Երաժշտություն

Ինչպես նշվեց վերևում, 1901 թվականին Ջոնսոնը տեղափոխվեց Նյու Յորք իր եղբոր ՝ Ռոզամոնդ Ջոնսոնի կողմից երաժշտական թատրոնում աշխատելու համար։ Նրանք համագործակցել էն այնպիսի հիթերի վրա, ինչպիսիք են «Ասա ինձ Դասքի Մայդեն», «Ոչ ոք չի նայում ՝ բացառությամբ բուի և լուսնի» և սպիրչուելս «Չոր ոսկորներ» երգերը, որի համար Ջոնսոնը գրել է բառերը, իսկ եղբայրը ՝ երաժշտությունը։ Ջոնսոնը ստեղծեց մի բանաստեղծություն, որը հետագայում դրվեց երաժշտության մեջ և սկսեց կոչել Բարձրացրու ձայնդ և երգիր ՝ ի պատիվ հայտնի մանկավարժ Բուքեր Թ. Վաշինգտոնի, ով հաճախում էր Սթենթոնի դպրոց, երբ 500 դպրոցականներ կարդում էին այս բանաստեղծությունը Աբրահամ Լինքոլնի ծննդյան օրվա կապակցությամ։ Այս երգը տարածվեց և հայտնի դարձավ որպես «Նեգրերի Ազգային Օրհներգ», անուն, որը Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիան ընդունեց և խթանեց։ Երգն ուներ հետևյալ տողերը.Բարձրացրու ձայնդ և երգիր, մինչ. երկիրն ու երկինքը հնչեն,

Ազատոգթյան ներդաշնակությունը չի հնչի.

Թող մեր ցնծությունը բարձրանա այնքան, որքան գլորվող երկինքը,

Թող այն բարձր հնչի, ինչպես հուզիչ ծովը։

Երգիր հավատքով լի մի երգ, որը մեզ սովորեցրել է մութ անցյալը,

Երգիր հույսով լի մի երգ, որը մեզ տվել է ներկան.

Հանդիպելով մեր նոր օրվա ծագող արևին ՝ մենք սկսում ենք նոր օր․

Եկեք առաջ գնանք, քանի դեռ չենք հաղթել։«Բարձրացրու ձայնդ և երգիր»–ը ազդել է արվեստի այլ գործերի վրա ՝ ոգեշնչելով այնպիսի արվեստի գործեր, ինչպիսիք են Գվենդոլին Էն Մագիի ծածկված խճանկարները։ «Բարձրացրու ձայնդ և երգիր»–ը հակադարվում է Դյուբուայի ուսումնասիրություններին «Սև հոգիներ» գրքում ՝ ազատումից հետո աֆրոամերիկացի սերունդների վախերի մասին։

Որոշ հաջողույունների հասնելուց հետո եղբայրները սկսեցին աշխատել Բրոդվեյում և համագործակցել պրոդյուսեր և ռեժիսոր Բոբ Քոուլի հետ։ Ջոնսոնը նաև համագործակցել է Տոլոսա օպերայի արտադրության մեջ իր եղբոր հետ, ով գրել է երաժշտությունը. այն ծաղկում էր Խաղաղ օվկիանոսի կղզիների բռնակցումը Միացյալ Նահանգների կողմից։ Որպես Բրոդվեյի երգահան իր հաջողության շնորհիվ Ջոնսոնը առաջադիմել է Մանհեթենի և Բրուքլինի աֆրոամերոկյան հասարակության վերին օղակներում։

## Դիվանագիտություն
1906 թվականին Ռուզվելտի վարչակազմը Ջոնսոնին նշանակեց հյուպատոս Վենեսուելայի Պոերտո Կաբելո քաղաքում։ 1909 թվականին տեղափոխվել է Նիկարագուա, Կորինտո։ Կորինտոյում գտնվելու ընթացքում ապստամբություն սկսվեց նախագահ Ադոլֆո Դիասի դեմ։ Ջոնսոնն իրեն արդյունավետ դիվանագետ է ապացուցել նման լարված ժամանակներում։

Նրա պաշտոնը նրան նաև  ժամանակ և խթան էր տալիս գրական կարիերան շարունակելու համար։ Այս շրջանում նա գրել է իր «Նախկին գունավորի ինքնակենսագրությունը» վեպի և «Հիսուն տարի» բանաստեղծական ժողովածուի հիմնական մասը։ Նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են այնպիսի խոշոր ամսագրերում, ինչպիսիք են Դը Սենչրին և Ինդիփենդընդը։

## Գրական աշխատանքներ
Որպես գրող Ջոնսոնի առաջին հաջողությունը Բարձրացրու ձայնդ և երգիր (1899) բանաստեղծությունն էր, որը հետագայում երաժշտության մեջ դրեց նրա եղբայր Ռոզամոնդը. երգը ոչ պաշտոնապես հայտնի դարձավ որպես Նեգրերի Ազգային Օրհներգ։ Իր դիվանագիտական ծառայության ընթացքում Ջոնսոնն ավարտեց աշխատանքը իր ամենահայտնի գրքի ՝ «Նախկին գունավոր մարդու ինքնակենսագրությունը» գրքի վրա, որը նա անանուն հրատարակել է 1912 թվականին։ Նա նախընտրեց անհայտ մնալ, որպեսզի խուսափի ցանկացած հակասությունից, որը կարող էր վտանգել իր դիվանագիտական կարիերան։ Միայն 1927 թվականին Ջոնսոնը խոստովանեց, որ վեպ է գրել ՝ շեշտելով, որ այն ոչ թե ինքնակենսագրական ստեղծագործություն է, այլ հիմնականում գեղարվեստական։

Այս շրչանում նա հրատարակել է նաև իր առաջին բանաստեղծական ժողովածուն ՝ «Հիսուն տարի և այլ բանաստեղծություններ»  (1917)։ Սա ցույց տվեց նրա աճող քաղաքականացումը և նեգրական լեզվի ազդեցությունը, որոնք բնութագրում էն նրա հետագա աշխատանքները։

Ջոնսոնը վերադարձել է Նյու Յորք, որտեղ մասնակցել է Հարլեմի վերածնունդին 1920–ականներին։ Նա բարձր գնահատեց սևամորթ նկարիչներին, երաժիշտներին և աշխատեց բարձրացնել հասարակության իրազեկությունը նրանց աշխատանքի վերաբերյալ։ 1922 թվականին նա հրատարակեց «Ամերիկյան նեգրական պոեզիայի գիրք» ՝ Պատմական անթալոգիա նախաբանով, որը նշում էր սևամորթների արտահայտիչ մշակույթի ուժը։ Նա կազմել և խմբագրել է «Ամերիկացի սևամորթների հոգևորականների գիրքը» անթալոգիան, որը լույս է տեսել 1925 թվականին։

Նա նաև շարունակեց հրատարակել իր սեփական բանաստեղծությունները։ Ջոնսոնի «Աստծո տրոմբոնները. յոթ նեգրական քարոցների չափածո» (1927) ժողովածուն համարվում է ամենակարևորը։ Նա ցույց տվեց, որ սևամորթ ժողովրդի կյանքը կարողէ լուրջ պոեզիայի նյութ դառնալ։ Նա նաև մեկնաբանում է ռասիզմի բռնությունը այնպիսի հատվածներուն, ինչպիսիք են «Հատված»–ը, որտեղ ստրկությունը ներկայացվում է որպես Աստծո սիրո և Աստծո օրենքի դեմ։

1920–ականներին Հարլեմի վերածննդի վերելքից հետո Ջոնսոնը վերահրատարակեց իր սև գրողների պոեզիայի անթոլոգիան «Ամերիկյան նեգրական պոեզիայի գիրքը», 1931 թվականին ՝ ներառելով բազմաթիվ նոր բանաստեղծություններ։ Սա ստեղծեց աֆրոամերիկյան բանաստեղծական ավանդույթ շատ ավելի լայն լսարանի համար, ինչպես նաև ոգեշնչեց երիտասարդ բանաստեղծներին։

1930 թվականին նա հրատարակեց «Սև Մանհեթեն» սոցիոլոգիական հետազոդությունը (1930)։ «Նրա ամերիկացի նեգրերը, հիմա ի՞նչ» (1934) մի ամբողջ գրքի կոչ է, որը պաշտպանում էր աֆրոամերիկացիների ավելի ամբողջական քաղաքացիական իրավունքները։ Այդ ժամանակ տասնյակ հազարավոր աֆրոամերիկացիներ լքեցին Հարավը և տեղափոխվեցին Հյուսիսային և Միջին Արևմուտքի քաղաքներ մեծ գաղթի ժամանակ, բայց մեծամասնությունը ապրում էր Հարավում։ Այնտեղ նրանք քաղաքականապես իրավազուրկ էին և ենթարկվում էին Ջիմ Քրոուի օրենքներին և սպիտակ գերակայության սկզբունքին։ Հարավից դուրս շատերը բախվում էին խտրականության, բայց ավելի շատ քաղաքական իրավունքներ և հնարավորություններ ունեին կրթություն և աշխատանք ստանալու համար։

Ջոնսոնը օգնեց դրամատուրգ Էննի Նաթան Մայերին ստեղծել Բրոդվեյի Սև հոգիներ (1924) պիեսը ՝ խմբագրելով ստեղծագործությունը ՝ դրան իսկություն հաղորդելու համար։ Ստեղծագործությունը համարվում է «Սպիտակ կնոջ կողմից գրված» Լինչի մասին ամենավաղ հայտնի դրամաներից մեկը։

## Ֆիլմ
Պարոն Ջոնսոնի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանվել է առնվազն մեկ ֆիլմ: «Վրա հասիր, մահ!» նկարահանվել է Հարլեմվուդ ստուդիայի կողմից ՝ ռեժիսոր ՍպենսերՈւիլյամսի կողմից։  Ֆիլմի վարկագծում ասվում է. «Ալֆրեդ Ն.Սակը հարգանքով էներկայացնում...(ֆիլմ), հետին պլանում հնչում են օրհներգերը ։  Ֆիլմը բացվում է.

: «Սիրո, պարզ հավատքի և չարի նկատմամբ բարու հաղթանակի մասին այս պատմությունըոգեշնչված էր «Վրա հասիր, մահ!», որը դուրս է եկել հայտնի նեգր գրող Ջեյմս ՈւելդոնՋոնսոնի գրիչից, որն այժմ գտնվում է Սուրբ հիշողության մեջ»:

Ֆիլմում նկարահանվել են բացառապես աֆրոամերիկացիներ, այդ թվում ՝ ՄայրաԴ.Հեմինգսը, Սամուել Հ. Ջեյմսը, Էդի Լ. Հյուսթոնը, Սփենսեր Ուիլյամսը, Ամոս Դրաուգանը ևայլք: Դրանում ներկայացված էին նաև նվագախմբի պարերն ու կատարումները, որոնց ֆոնինպատկերված էր միջին խավի վրա կենտրոնացած Ուրախ ակումբ ՝ խմիչքներով և խաղամոլությամբ:

## Մահ և հուղարկավորություն
Ջոնսոնը մահացել է 1938 թվականին Մեն նահանգի Վիսկասեթ քաղաքում արձակուրդի ժամանակ, երբ նրա կնոջ վարած մեքենան բախվել է գնացքին։ Հարլեմում նրա հուղարկավորությանը ներկա էր ավելի քաք 1000 մարդ։ Ջոնսոնի աճյունը թաղված է Նյու Յորք նահանգի Բրուքլին քաղաքի Գրին Վուդ գերեզմանատանը։

## Ժառանգություն և պատիվներ
* 1904. Պատվավոր մագիստրոսի կոչում Ատլանտայի համալսարանում։
* 1925. Սպինգարնի մեդալ Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայից ՝ սևամորթի ակնառու նվաճումների համար։
* 1928. Հարմոնի Ոսկե մրցանակ «Աստծո տրոբբոններ. Յոթ նեգրական քարոզներ չափածո» (1927) ֆիլմի համար։
* 1929. Ջուլիուս Ռոզենվալդի հիմնադրամի դրամաշնորհ։
* 1933. մրցանակ նեգրական գրականության համար։
* Պատվավոր դոկտորի կոչումներ Տալանդեզի քոլեջում (1917) և Հովարդի համալսարանում (1923)։
* 2007. Ատլանտայի Էմորի համալսարանը նրա պատվին հիմնել է Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոն անվան առաջադեմ միջառարկայական հետազոտությունների ինստիտուտը, որը հետագայում վերանվանվել է Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոնի ռասաների և տարբերությունների ուսումնասիրման ինստիտուտ։
* Նրա անունով է կոչվել Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոնի շենքը Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքիԿոպպին պետական համալսարանում։

* Ֆլորիդա նահանգի Ջեքսոնվիլ քաղաքում գտնվող Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսի ավագ դպրոցը, որտեղ նա ծնվել է, անվանակոչվել է նրա անունով։
* Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսի հանրային գրադարանը Սբ. Բետերբուրգում, Ֆլորիդա, անվանակոչվել է նրա անունով և ի հիշատակ նրա ծննդավայրում ՝ Ջեքսոնվիլում։
* 1988 թվականի փետրվարի 2-ին Միացյալ Նահանգների փոստային ծառայությունը նրա պատվին թողարկել է 22 ցենտ անվան արժեքով փոստային նամականիշ։
* 2020 թվականի օգոստոսի 11-ին Ֆլորիդայի Ջեքսոնվիլ քաղաքի քաղաքային խորհուրդը Հեմինգ այգին վերանվանեց Ջեյմս Ուելդու Ջոնսոն այգի։
* 2021 թվականին Մեյնի օրենսդիր մարմինը հունիսի 17-ը նշանակեց Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոնի օրվա ամենամյա տոնակատարության օր։  Օրինագիծը նաև նախատեսում էր ստեղծելաշխատանքային խումբ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններիներկայացուցիչներից և Վիսկասետի բնակիչներից ՝ «Ջեյմս Ուելդոն Ջոնսոնի կյանքի և ժառանգության մասին հանրությանը տեղեկացնելու մեթոդներ մշակելու համար ՝ համակարգային ռասիզմը վերացնելու ուղղությամբ Նրա աշխատանքը շարունակելու համար»։

## Գրքեր
### Պոեզիա

* *«Հիսուն տարի և այլ բանաստեղծություններ» (1917)*
* *«Տիրոջ տրոմբոնները. յոթ նեգրական քարոզներ չափածո» (1927)*
* *«Սուրբ Պիտերը պատմում է մի դեպքի մասին. Ընտրված բանաստեղծություններ»* (1935)

### Ժողովածուներ
* *«Ամերիկյան նեգրական պոեցիայի գիրք»*(1922, խմբագիր), անթոլոգիա (Link via HathiTrust)
* «Նեգրո ստրիչուելսի գիրքը» (1925, խմբագիր), անթոլոգիա
* *«Նեգրո սպրիչուելսի երկրորդ գիրքը»* (1926, խմբագիր)

### Այլ աշխատանքներ
* *Նախկին գունավոր մարդու ինքնակենսագրություն* (1912/1927, վեպ)
* Սև Մանհեթեն (1930, ուսումնասիրություն)
* Նեգրոամերիկացիներ, հիմա ի՞նչ (1934, էսսե)
* 

## Ծանոթագրություններ


### Մատենագիտություն
* Fleming, Robert E. *James Weldon Johnson*. Twayne United States Authors Series. Boston: Twayne, 1987.
* Hester, Elizabeth J. "James Weldon Johnson: A Bibliography of Dissertations and Theses 1939–2009."
* Johnson, James Weldon. *Writings*. Ed. William L. Andrews. The Library of America, 2004.
* 
* Levy, Eugene. *James Weldon Johnson: Black Leader, Black Voice*. Chicago: University of Chicago Press, 1973.
* Morrissette, Noelle. *James Weldon Johnson's Modern Soundscapes*. Iowa City: University of Iowa Press, 2013.
* Price, Kenneth M., and Lawrence J. Oliver. *Critical Essays on James Weldon Johnson*. New York: G. K. Hall, 1997.
* Manning, Patrick.  *The African Diaspora: A History Through Culture.*  New York: Columbia University Press, 2010.

## Արտաքին հղումներ
; Digital collections

* 
* 
* 

; Physical collections

* Images and archive  at the Smithsonian Institution.
*  Yale Collection of American Literature, Beinecke Rare Book and Manuscript Library
* Profile, images, texts At University of South Carolina. University Libraries rare books and special collections.
* Stuart A. Rose Manuscript, Archives, and Rare Book Library, Emory University: James Weldon Johnson collection, circa 1886–1980

; Other links

* Grace and James Weldon Johnson Website 
* Profile at Modern American Poets 
* James Weldon Johnson: Profile and Poems at Poets.org
* Profile at Poetry Foundation
*  (online audio from recordings made by W. Cabell Greet and George W. Hibbitt)
* His life is retold in the 1948 radio drama "", a presentation from *[[:en:Destination Freedom|Destination Freedom]]*, written by Richard Durham
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների իրավունքների շարժման ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ