Օստրովնոյի գետտո

**Օստրովնոյի գետտո** (19 հուլիսի 1941 — 30 սեպտեմբերի 1941), հրեական գետտո, Վիտեբսկի շրջանի Բեշենկովիչի շրջանի Օստրովնո գյուղի և հարակից բնակավայրերի հրեաների հարկադիր վերաբնակեցման վայր՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Բելառուսի տարածքի օկուպացիայի ընթացքում հրեաների հետապնդման և ոչնչացման գործընթացում:

## Օստրովնոյի օկուպացիա և գետտոյի ստեղծում
Գերմանական զորքերը գրավել են Օստրովնոն 1941 թվականի հուլիսի 5-ին, և օկուպացիան տևել է մինչև 1944 թվականի հունիսի 23-ը։

Իրականացնելով հրեաների ոչնչացման նացիստական ծրագիրը՝ գերմանացիները գետտոներ են ստեղծել Բելառուսի գրեթե բոլոր քաղաքներում և բնակավայրերում, որտեղ ապրում էր հրեա բնակչություն։ Այդպես Օստրովոյում արդեն 1941 թվականի հուլիսի 19-ին օկուպանտները կազմակերպել են գետտո։  Հրեաներին հրամայել են արտաքին հագուստի վրա դեղին լաթեր կարել և տեղափոխվել քաղաքի կենտրոնական փողոցի աջ կողմում գտնվող տասը տուն։

Հրեաներին արգելվում էր լքել գետտոն, չնայած այն ցանկապատված չէր: Առաջին իսկ օրը գնդակահարվել է Արոն Շտուկմայստերը, որը խախտել է օկուպանտների այդ հրամանը։

## Գետտոյի ոչնչացում
1941 թվականի սեպտեմբերի 30-ի (29) առավոտյան՝ Ռոշ ա Շանա տոնի նախօրեին, գետտոն շրջապատվել է ինքնաձիգներով զինված անձանցով, բոլոր հրեաներին լցրել են մեքենաները, տեղափոխել քաղաքի ծայրամաս՝ հրեական գերեզմանատուն և սպանել։ Այդ օրը սպանվել է 300 հրեա։

Գնդակահարությունից առաջ կրտսեր դասարանների ուսուցչուհի Ռիժիկ Ռահիլը, բժշկական ինստիտուտի ուսանողուհի Կրոլիկ Ֆրիդան ևմանկավարժական ինստիտուտի ուսանողուհի Անյա Աֆրեմովան  հասցրել են անիծել մարդասպաններին. «իրենց սև գործերի համար ֆաշիստները անպատիժ չեն մնա, նրանց ներում չի լինի»։
thumb|right|250 px|Արձանագրություն հրեաների հուշարձանի վրա Օստրովնոյում
Զանգվածային գերեզմանում են հայտնվել նաև վիրավորներ, որոնք ողջ-ողջ ծածկվել են հողով։  Գերմանացիները հրամայել են հսկել գերեզմանը, որպեսզի թույլ չտան որևէ մեկին փրկվել, և գնդակահարությունից անմիջապես հետո կազմակերպել են տոնական խնջույք՝ «բոբիկների» հետ միասին (ինչպես ժողովուրդն արհամարհանքով անվանում էր պոլիցայներին) խմել են  և պարել։

Ընդհանուր առմամբ, հրեական գերեզմանատան մոտ գտնվող Օստրովնոյում գնդակահարվել է 350 հրեա։

Իսրայիլ Շումովի կինը, զոքանչն ու դուստրը՝ Սիմը, զոհվել են։  Ուսուցչուհի Ստեֆա Մարկովնա Շեխտերին սպանել են երկու փոքրիկ դուստրերի հետ։  Փախուստի դիմած Իսրայել Շումովին և Մոտլա Շամեսին ոստիկանները բռնել են և գազանաբար սպանել Ժուրավլի գյուղում։

## Հիշատակ
1956 թվականին Օստրովնոյում հրեաների ցեղասպանության զոհերի գնդակահարության վայրում տեղադրվել է կոթող։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Островно // Российская еврейская энциклопедия / Главный редактор Г. Г. Брановер. — Москва: Российская академия естественных наук, Российско-израильский знциклопедический центр «ЭПОС».
* Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.
* Свидетельствуют палачи. Уничтожение евреев на оккупированной территории Беларуси в 1941—1944 гг. / Составители В. И. Адамушко, И. П. Герасимова, В. Д. Селеменев. — 2-е издание. — Минск: НАРБ, 2010. — 199 с. — ISBN 978-985-6372-67-7.
* Якубоўскі У. М. Гета // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне. 1941―1945. Энцыклапедыя (бел.) / Шамякін І. П. (гал. рэд.) і інш. — Белорусская советская энциклопедия, 1990. — 679 с. — 20 000 экз. — ISBN 978-5-85700-012-0.
* Урбан М., Боровик А. Гетто на оккупированной территории Белоруссии в 1941-1944 гг. // Сост. Басин Я. З. Уроки Холокоста: история и современность : Сборник научных работ. — Минск: Ковчег, 2009. — Вып. 1. — ISBN 978-985-6756-81-1.
* Альтман И. А. Холокост и еврейское сопротивление на оккупированной территории СССР / Под ред. проф. А. Г. Асмолова. — М.: Фонд «Холокост», 2002. — 320 с. — ISBN 5-83636-007-7.
* Черноглазова Р. А., Хеер Х. Трагедия евреев Беларуси в 1941—1944 гг.: сборник материалов и документов. — Изд. 2-е, испр. и доп.. — Минск: Э. С. Гальперин, 1997. — 398 с. — 1000 экз. — ISBN 978-985-6279-02-0.
* Смиловицкий Л. Л. Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944. — Тель-Авив: Библиотека Матвея Черного, 2000. — 432 с. — ISBN 9789657094242.

Կատեգորիա:Բելառուսի գետտոներ