Գյակովայի մշակույթ

**Գյակովա**, բնակեցված է եղել նախապատմական ժամանակներից։ Միջնադարի ժամանակաշրջանում՝ 1445 թվականից, Գյակովան համարվել է գյուղ, ավելի կոնկրետ՝ շուկայի տարածք։ Այն պահպանվել է որպես առևտրական կենտրոն՝ Շկոդյորի և Ստամբուլլի միջև։ Օսմանյան տիրապետության ժամանակ Գյակովայի հին քաղաքը եղել է Բալկանների ամենազարգացած առևտրային կենտրոններից։ Սրա վկայությունն է հին քաղաքի կենտրոնում գտնվող մեծ առևտրի տարածքը՝ պահպանված խանութների մնացորդներով։

### Մզկիթներ
Գյակովան որպես հիմնականում իսլամական դավանանք ունեցող քաղաք, բնութագրվում է իր լայնորեն տարածված մզկիթներով։ Ամենից կարևոր մզկիթներից են Հադում մզկիթը, նաև Կուսար և Մահմուդ փաշայի մզկիթները։
* Հադում մզկիթը կառուցվել է 1594-1595 թվականներին Սուլեյման աղայի կողմից։ Այն դարձել է Գյակովայի առաջին մզկիթը։ Հադում մզկիթ-համալիրը այդ տարածաշրջանի կուլտուրա-մշակութային և կրոնական կենտրոնն էր։ Գրադարանները և խանութները 1999 թվականի Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ ոչնչացել են։ Հադում մզկիթը կազմված է գլխավոր աղոթասրահից` ճոխ ձևավորված մինարեթներով, և հռչակված է գեղեցիկ ներսույթով և արտաքին տեսքով։ Նրա զարդարանքները ցուցադրում են իսպանա-ալբանական բարոկկոյի ոճը, որն օգտագործվել է 19-րդ դարում։

### Եկեղեցիներ
Գյակովան աչքի է ընկնում երկու գլխավոր կաթոլիկ եկեղեցիներով, որոնք մշակութային ժառանգության մաս են կազմում։

Դրանք են.
* Գյակովայի պատմական հուշարձանները.
# Սուրբ Նդոու (Անտոն) եկեղեցի (The Saint Ndou (Anton) Church).
* Սուրբ Պաուլ և Սուրբ Պետեր եկեղեցի (Saint Paul and Saint Peter Church)։

thumb|375x275px | left | Ֆշեջ եկեղեցի (հին նկար)

### Կամուրջներ
Գյակովան ունեցել է շատ եկեղեցիներ, որոնք քաղաքը կապել են մյուս ծաղկուն տարածաշրջանների հետ, hնչպիսին է Պրիզրենը, Վուշտրին և Շկոդրան, որոնք նպաստել են քարավանների երթին։ Կամուրջների մեծ մասը կառուցվել է Գյակովայի Էսնաֆի կողմից, որը մեծ դեր է. խաղացել այդ ժամանակի տնտեսության զարգացման գործում։
Աչքի ընկնող կամուրջներն են ԳՅակովայի պատմական հուշարձանները։
# Թերզիվ կամուրջ.
# Տաբակետ կամուրջ
# Տալիքի կամուրջ.
# Իսլամ Բեգու կամուրջ.
# Ֆշեջ կամուրջ.

thumb|200x350px | Ժամացույց-աշտարակը Գյակովայում

### Ժամացույց աշտարակ
Ժամացույցի աշտարակը կառուցվել է Հադում մզկիթից հետո Ժամացույցի դաշտ անունով հայտնի տարածքում։ Այն կործանվեԼ Է Բալկանյան պատերազմների ընթացքում։ Զանգակատունը հանվել և տեղափովել էր Մոնտենեգրո։ Նոր ժամացույցի աշտարակը կառուցվել է ավելի ուշ նախորդի հիմքի մոտ։ Ժամացույցն եզակի է իր տեսակի մեջ։

## Կրոն
16 -րդ դարում կային միայն 13 իսլամադավան ընտանիքներ, նրանցից բացի, 68 ընտանիքներ ապրում էին Գյակովայում
համաձայն 2011 թվականի ժողովրդագրական վիճակագրության՝ իսլամադավան էր բնակչության 81,75% - ը, քրիստոնյա՝ 17,23% -ը, . 0.02% -ը՝ ուղղափառ և 1%-ը՝ այլ կրոնի դավանող։

Իսլամական տիրապետության ժամանակաշրջանում կաթոլիկներների մեծ մասը ապրում էր "Rruga e Katolikëve" փողոցում, որտեղ կար երկու գլխավոր եկեղեցի, իսկ մյուսները գյուղերում էին։ Երկար տարիների ընթացքում մզկիթները կազմում էին մոտ 10-15 շինություն։

## Հին տոնավաճառ
thumb|430xpx | Գյակովայի հին շուկա
Գյակովայի հին շուկան (թուրքերենից նշանակում է ալբանական շուկա Գարշիա է Վյետեր, նաև հայտնի է որպես Çarshia e Madhe - Մեծ տոնավաճառ)։ Այս շուկան՝ փոքր փայտյա խանութներով, դեռևս 16-րդ դարից եղել է արհեստավորների կենտրոն։ Ալբանիայի շուկան համարվել է յուրահատուկ շուկաներից մեկը։ Երկու շուկաները՝ հին և փոքր, տեղադրված էին Կրեն գետի վրա։

### Հին շուկայի պատմություն
Ստեղծվել է առաջին արհեստավորների և արտադրողների ի հայտ գալուց հետո, երբ Գյակովան 1594/95 թվականին վաստակեց կասաբայի (kasaba) կարգավիճակ։ Հին շուկան Գյակովայի տնտեսական և մշակութային կյանքի զարգացան մեջ ունեցել է անգնահատելի արժեք
1662 թվականին այստեղ եղած թուրք ճանապարհորդը (Չելեբի) զարմացած էր մեծ թվով խանութների, շենքերի և արհեստավորների աշխատանքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյակովա
Կատեգորիա:Կոսովոյի մշակույթ