open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լավրելիոպսիս

**Լավրելիոպսիս** ծաղկող բույսերի դաս, որին ընդամենը մի տեսակ է պատկանում՝ **Լավրելիոպսիս ֆիլիպպիանա** ծառը, ճանաչված որպես **տեպա** և **վավան։** Էնդեմիկ է Չիլիում և Արգենտինայի նեղ հարևան շերտում։ Չիլիում այն հայտնաբերել են Մաուելից մինչև Այսեն։  Լավրելիոպսիս ֆիլիպպիանան աճում է խոնավ և խորը հողերում։

## Նկարագրություն
Լավրելիոպսիս ֆիլիպպիանան մշտադալար ծառ է մինչև 30 մ բարձրությամբ և 1.4 մ տրամագծով, բարակ կեղևով, անուշաբույր փայտով և դափնու հետ արտաքին նմանությամբ։ Տերևները անուշաբույր են, երկարավուն, թուլանում են հիմքում, ունեն 4.9 սմ երկարություն և 1.5-4 սմ լայնություն, փայլուն և կաշվենման են։ Միջնամասը դեղին մազիկներով է, ծայրերը երկու վերին երրորդում խիստ ատամնավոր են, յուրաքանչյուր ատամ ավարտվում է մի փոքր կետով։ Ծաղիկները հերմաֆրոդիտ են կամ միասեռ, դրանք փոքր են, մոտավորապես 5-6 մմ երկարությամբ, կարմրականաչավուն, դասավորված ցեղաձևերով։ Պտղակոթերը մազոտ են՝ մոտ 2-3 մմ երկարությամբ, զանգակաձև ծաղկաթերթիկներով, որոնք բաժանված են 7-9 թերթիկների քիչ թե շատ իրար հավասար, դրսից մազոտ են՝ 4 առէջով և 8-20 ստամինոդով, մի քանի պտղաթերթով, ոճը փետրավոր է, խարանով։ Պտուղը պատենավոր է։

## Օգտագործումներ
Փայտը օգտագործվում է շինարարության մեջ, սակայն այն փտում է, երբ ենթարկվում է դրսի խոնավության։ Ծառը տնկվել է Իսպանիայում։

## Ստուգաբանություն
*Լավրելիոպսիս* անունը մատնանշում է արտաքին նմանությունը Լաուրուս բույսին։ Ֆիլիպպինիա անունը խորհրդանշում է Ռոդոլֆո Արմանդո Ֆիլիպիին, ով գերմանացի-չիլիացի բնագետ էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*

Կատեգորիա:Ծառեր
Քոնարդ Բեյն

**Քոնարդ Բեյն** (, ), կանադա-ամերիկացի դերասան, կատակերգու, հայտնի է Ֆիլիպ Դրամոնդի դերերով «Diff'rent Strokes» սիթքոմում և բժիշկ Արթուր Հարմոնի դերով՝ «Maude» սիթքոմում։

## Կենսագրություն
Քոնարդ Բեյնը ծնվել է Կանադայի Ալբերտա նահանգի Լիթբրիջե քաղաքում, Ջին Ագնեսի և մեծածախ վաճառող Սթաֆորդ Հարիսոն Բեյնի ընտանիքում։ Սովորել է Բանֆ քաղաքի արվեստի և ստեղծագործության կենտրոնում, որից հետո ծառայության է անցել կանադական բանակում և մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Հետագայում սովորել է Նյու Յորքի Դրամատիկական արվեստի ամերիկյան ակադեմիայում, որն ավարտել է 1948 թվականին։ Նրա դասընկերներից է եղել կատակերգու Դոնալդ Ջեյ Ռիքլսը։ Բեյնը 1946 թվականին դարձավ Միացյալ Նահանգների քաղաքացի։

Բեյնն իր դեբյուտը Նյու Յորքի բեմերում կատարել է 1956 թվականին «Սառցե մարդը գալիս է» պիեսում։ Նույն թվականին նա հայտնվել է Լեոնարդ Բերնսթայնի «Կանդիդ» օպերետում, որի պրեմիերան տեղի ունեցավ Բրոդվելի թատրոնում։ 1958 թվականին նա խաղացել է Ուիլյամ Շեքսպիրի երեք պիեսներում, որոնք բեմադրվել են Շեքսպիրյան փառատոնի շրջանակներում

Մինչև 1970-ական թվականների սկիզբը Բեյնը հանդես է եկել բեմում՝ թատերական ընկերություններում։ Նրա թատերական կարիերան ներառում է ավելի քան քսան բեմադրություն՝ Օֆֆ-Բրոդվեյի և Բրոդվեյի թատրոններում։

Բեյնն իր կարիերայի ընթացքում ունեցել է մոտ քսան դեր ֆիլմերում։ Նրա հեռուստատեսային կարիերան սկսվել է 1952 թվականին։ 1987 թվականին նա խաղացել է Միացյալ Նահանգների նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի դերը «Պարոն նախագահ» ֆիլմում։

Բեյնը մահացել է բնական մահով, 2013 թվականի հունվարի 14-ին Կալիֆորնիայի Լիվերմոր քաղաքում գտնվող իր տանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*Conrad Bain

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Քաղցկեղի ազգային ինստիտուտ

**Քաղցկեղի ազգային ինստիտուտ** () ԱՄՆ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի *NIH* բաժին, 11 բաժանմունքներից մեկը։

## Ինստիտուտի գործունեություն
Քաղցկեղի ազգային ինստիտուտը *ԱՄՆ Առողջապահության և մարդկային ծառայությունների* նախարարության կազմում է։ NCI-ն համակարգում է ԱՄՆ-ի քաղցկեղի հետազոտության ազգային ծրագիրը, իրականացնում և աջակցում է հետազոտական գործունեությանը։ Իրականացնում է ուսուցում, բժշկական տեղեկատվության տարածում և չարորակ նորագոյացությունների պատճառների, կանխարգելման, ախտորոշման և բուժման հետ կապված այլ աշխատանքներ, աջակցություն է ցուցաբերում քաղցկեղով հիվանդներին և նրանց ընտանիքներին։ 2017 թվականի հունիսի 10-ից ինստիտուտի  տնօրենն է եղել *Նորման Շարփլեսը*։ Քաղցկեղի ազգային ինստիտուտն ինքնուրույն իրականացնում է լայնածավալ հետազոտական ծրագրեր Բեթեսդա քաղաքում, Մերիլենդ և իր *Ֆրեդերիկ* հաստատությունում՝ Ֆորտ Դետրիկում, որը գտնվում է Ֆրեդերիկում, Մերիլենդ։ Բացի այդ, ինստիտուտը ֆինանսավորում է քաղցկեղի հետազոտողներին Միացյալ Նահանգների տարբեր շրջաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.cancer.gov/ Официальный сайт 
* 
* 

Կատեգորիա:1937 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կառավարության գործադիր մարմին
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կառավարության գործակալություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական գործակալություններ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
ԱՄՆ-ի պատմություն (1991-2008)

**1991-2008 թվականներ,** ժամանակաշրջան ԱՄՆ պատմության մեջ, որը սկսվել է Սառը պատերազմի ավարտից հետո։ ԽՍՀՄ փլուզմամբ ԱՄՆ-ն դարձավ աշխարհում միակ գերտերությունը՝ ստանձնելով առաջատար դերը Մերձավոր Արևելքի և Պարսից ծոցի ռազմական միջամտություններում։

## Իրադարձություններ
1993 թվականին նախագահ դարձավ ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցություն անդամ Բիլ Քլինթոնը, իսկ մեկ տարի անց  ԱՄՆ հանրապետական կուսակցությունը 40 տարում առաջին անգամ մեծամասնություն կազմեց Կոնգրեսում։ Դեմոկրատական և հանրապետական կուսակցությունների միջև ընթացող ներքին մենամարտը հանգեցրեց կառավարության աշխատանքի դադարեցմանը։ Մոնիկա Լևինսկու սկանդալի հետ կապված մեղադրանքները 1998 թվականին հանգեցրին Քլինթոնի իմպիչմենտին, բայց ավելի ուշ նա արդարացվեց Սենատի կողմից։

2000 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթեց հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչ Ջորջ Ու. Բուշը։ Կառավարման սկզբում Բուշի վարչակազմը հավանություն տվեց կրթական բարեփոխումներին և բոլոր հարկերի կրճատմանը։ 2001 թվականի ահաբեկչական գործողություններից հետո ԱՄՆ-ն սկսեց պայքարել ակաբեկչության դեմ՝ ներխուժելով 2001 թվականին Աֆղանստան և 2003 թվականին՝ Իրաք։

«Կատրինա» փոթորկի ժամանակ կառավարության անվճռականությունը կարիքավորների նկատմամբ, ինչպես նաև իրաքյան պատերազմի ոչ ժողովրդականությունը հանգեցրեց Բուշի հասցեին քննադատությունների և օգնեց դեմոկրատներին Կոնգրեսում մեծամասնություն ստանալ։

## Գլոբալացում և տենտեսական աճ
Բիլ Քլինթոնի նախագահության տարիներին ամերիկյան քաղաքական դիսկուրսը հիմնականում կենտրոնացած էր ներքին խնդիրների վրա։ 1990-ականների սկզբին ԱՄՆ տնտեսությունը գտնվում էր ռեցեսիայի մեջ։ Տնտեսության վերականգնումը սկսվել է 1994 թվականին և մեծ թաափ ստացել տեխնոլոգիական պայթյունի շնորհիվ։ 1998 թվականին գործազրկությունը կազմում էր 5%։

1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Միացյալ Նահանգները գերիշխող ռազմական տերություն էր աշխարհում, իսկ Ճապոնիան, որին համարում էին ԱՄՆ խոշորագույն տնտեսական մրցակիցը, հայտնվել էր լճացման շրջանում։ ԱՄՆ գլխավոր առևտրային մրցակիցը Չինաստանն էր։

1990-ական թվականներին ներգաղթը մեծացավ հիմնականում Լատինական Ամերիկայից և Ասիայից՝ հիմք հանդիսանալով հետագա տասնամյակների ընթացքում ԱՄՆ բնակչության ժողովրդագրական կազմի փոփոխությունների համար։ Լատինոամերիկացիները սկսեցին փոխարինել աֆրոամերիկացիներին՝ որպես ամենամեծ փոքրամասնություն։

## Ռազմական կոնֆլիկտներ
### Պատերազմ Պարսից ծոցում

Արդյունաբերական տեսանկյունից զարգացած աշխարհի զգալի կախվածությունը նավթից ակնհայտ է դարձել ԱՄՆ համար նախ 1973 թվականի համաշխարհային նավթային ճգնաժամից հետո, ապա՝ 1979 թվականի երկրորդ տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ։

Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունը 1990 թվականի օգոստոսի 2-ին ևս մեկ միջազգային ճգնաժամ է առաջացրել, երբ Իրաքը ներխուժել և փորձել է բռնակցել հարևան Քուվեյթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:20-րդ դարն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն ըստ ժամանակաշրջանի
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ե՛վ ուրախության, և՛ տխրության ժամանակ

**Ե՛վ ուրախության, և՛ տխրության ժամանակ** (), թուրքական O3 Medya ընկերության արտադրության հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է Star TV-ով։ Հեռուստասերիալի ռեժիսորը Մեթին Բալեքօղլուն է, սցենարիստները՝ Աքսել Բոնֆիլն ու Փելին Քարամեհմեթօղլուն։ Գլխավոր դերերսում հանդես են գալիս Էլչին Սանգուն, Օզան Դոլունայը և Յասեմին Ալլենը։ Հեռուստասերիալի վերջին 6-րդ սերիան ցուցադրվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 17-ին։

## Սյուժե
Լեյլան և Սարփը պատրաստվում էին ամուսնանալ, սակայն տեղի է ունենում անսպասելին, և Սարփը հարսանիքի օրը լքում է Լեյլային։ Հինգ տարի անց ճակատագրի բերումով նրանք դարձյալ հանդիպում են։ Լեյլային հանձնարարվում է նախապատրաստել իր տնօրենի դստեր՝ Մելիսայի հարսանիքը, որն ավելի ուշ պարզվում է, որ Սարփի նոր հարսնացուն։ Մելիսան լսել է Լեյլայի հարսանիքներ կազմակերպելու տաղանդի մասին և ցանկանում է, որ հենց նա կազմակերպի իր և Սարփի հարսանիքը։ Աղջիկը տեղյակ չէ, որ նրանք համատեղ անցյալ ունեն։ Հանդիպելով նախկին սիրեցյալները հայտնվում են անհարմար իրավիճակում։ Իրավիճակն ավելի է բարդանում, երբ Սարփը հասկանում է, որ դեռ սիրում է Լեյլային, իսկ Լեյլան էլ որոշել է վրեժ լուծել իր նախկին սիրեցյալից։

## Դերասանական կազմ
* Էլչին Սանգու - Լեյլա
* Օզան Դոլունայ - Սարփ
* Յասեմին Ալլեն - Մելիսա
* Ներգիս Քումբասար - Փերիհան
* Շենայ Գյուրլեր - Ասլըհան
* Դերյա Ալաբորա - Մերալ
* Հաքան Սալընմըշ - Հալիլ
* Սինան Ալբայր - Բյուլենթ
* Ալի Յաղջը - Արդա
* Դենիզ Իշըն - Սեդա
* Թուգայ Էրդողան - Ջան
* Հանդե Յըլմազ - Յասեմին

## Ցուցադրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Star TV'nin resmî sitesinde İyi Günde Kötü Günde

Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Իվ Անրի

**Իվ Անրի** ( ), ֆրանսիացի դաշնակահար։

## Կենսագրություն
Իվ Անրին իր նորամուտը նշել է Փարիզում, 13 տարեկանում։ Նա Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ կատարել է Բեթհովենի 1-ին դաշնամուրի կոնցերտը։

Ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիան (որտեղ նա այժմ դասավանդում է), Պիեռ Սանկանի ղեկավարությամբ, որից հետո Ալդո Չիկոլինիի ղեկավարությամբ երեք տարի կատարելագործել է իր հմտությունները։

1981 թվականին Ցվիկաու քաղաքում տեղի ունեցած Ռոբերտ Շումանի անվան միջազգային մրցույթում Իվ Անրին  ճանաչվել է հաղթող։

Իվ Անրիի ձայնագրությունների թվին են դասվում Շումանի, Ռավելի, Գերշվինի ստեղծագործոությունները։ Որպես անսամբլի երաժիշտ ձայնագրել է Էդուարդ Լալոյի և Սեզար Ֆրանկի բոլոր եռյակները։ Նրա կատարմամբ Շոպենի ստեղծագործությունների հեռուստատեսային ձայնագրությունները հեռարձակվել են Ֆրանսիայի և Լեհաստանի հեռուստաընկերությունների կողմից։

1997-2003 թվականներին Իվ Անրին ղեկավարել է Փարիզի 6-րդ շրջանի երաժշտական դպրոցը, այժմ դասավանդում է Փարիզի կոնսերվատորիայում։ Նրան պարբերաբար հրավիրում են ԱՄՆ, Ճապոնիա և Չինաստան՝ համալսարաններում համերգների և վարպետության դասերի։

Մշակույթի նախարարի կողմից 2003 թվականի հուլիսի 14-ին արժանացել է արվեստի և գրականության շքանշանի ասպետի, 2010 թվականի հունվարի 4-ին ստացել է սպայի կոչում։

2010 թվականին նա Լեհաստանի կողմից ստացել է «Գլորիա Արտիս» մեդալ՝ Շոպենի ծննդյան երկու հարյուրամյակին իր ավանդի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография на сайте фестиваля Nancyphonies
*Pr�sident du Festival de Nohant
Նիկոլ Անրիո

**Նիկոլ Անրիո**  (, ), ֆրանսիացի դաշնակահարուհի։

## Կենսագրություն
Նիկոլը ծնվել է 1925 թվականի նոյեմբերի 25-ին Փարիզում։ Երաժշտություն է սովորել Փարիզի Երաժշտության և պարի ազգային կոնսերվատորիայում՝ Մարգերիտ Լոնգի դասարանում։ Այն ավարտել է 1938 թվականին։ Նույն թվականին ստացել է դաշնամուրի իր առաջին մրցանակը։ 1939 թվականին Լյուքսեմբուրգում Գաբրիել Ֆորեի մրցույթում արժանացել է երրորդ մրցանակի։ 1942 թվականին նա իր դեբյուտը կատարել է Փարիզի կոնսերվատորիայի համերգային ընկերության նվագախմբի հետ՝ կատարելով Ֆրանց Լիստի կոնցերտը, այնուհետև երկար տարիներ դարձել է դիրիժոր Չարլզ Մյունշի սիրելի մեներգչուհին, որի հետ նա հանդես է եկել մոտ 200 համերգներում։ Մյունշի հետ բազմաթիվ համերգներ է տվել նաև ԱՄՆ-ում։

Չարլզ Մունկի կենսագրության մեջ, որը գրել է Դ. Քերն Հոլոմանը, նշված է, որ երիտասարդ դաշնակահարին խոշտանգել են գեստապոն։ Նրա ձախ ձեռքը կոտրվել է։

1958 թվականին Նիկոլն ամուսնացել է փոխծովակալ Ժան-Ժակ Շվեյցերի (1920-1993 թթ.) հետ։ Մեկ տարի անց նրանք որդի են ունեցել։

1970 թվականից նա դարձել է դաշնամուրի պրոֆեսոր Լիեժի, ապա Բրյուսելի կոնսերվատորիաներում, իսկ 1975 թվականին և 1976 թվականինին եղել է Պալոմա Օ ' Շի Սանտանդերի անվան դաշնակահարների միջազգային մրցույթի ժյուրիի անդամ։

Մահացել է 2001 թվականին, Լուվեսիեն քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դաշնակահարներ
Ռոբերտ Նոքս (դերասան)

**Ռոբերտ Արթուր Նոքս** (, ), բրիտանացի դերասան։ Հայտնի է Մարկուս Բելբիի դերով «Հարի Փոթերը և կիսարյուն արքայազնը» ֆիլմից (2009 թ., ֆիլմը էկրան է բարձրացել դերասանի մահից հետո)։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Արթուր Նոքսը ծնվել է 1989 թվականի օգոստոսի 21-ին Կենտում (Անգլիա, Մեծ Բրիտանիա) Քոլին և Սալի Նոքսների ընտանիքում։ Նա ուներ եղբայր՝ Ջեյմի Նոքսը։

Նա իր դերասանական կարիերան սկսել է 2000 թվականին 11 տարեկանում։ Նրա առաջին կինոաշխատանքը փոքրիկ դերն էր «Զուտ անգլիական սպանություն» սերիալում։ Նա նաև նկարահանվել է «Trust me I'm a Teenager» իրականության շոուում և «After You're Gone» կատակերգությունում։
Ռոբերտը հանդես է եկել բազմաթիվ բեմադրություններում, այդ թվում՝ 2004 թվականին նկարահանված «Արթուր արքա» ֆիլմում։ Նրան կարելի էր տեսնել նաև «Tonight with Trevor McDonald» հեռուստատեսային ամսագրում։

## Հարի Փոթեր (ֆիլմ)
2007 թվականին սկսվեց դերասանական կազմը Մարկուս Բելբիի դերի համար Հարրի Փոթերը և կիսարյուն արքայազնը, բրիտանացի գրող Ջ.Կ. Ռոուլինգի ամենավաճառվող վեպը և Հարի Փոթերի ֆիլմաշարի վեցերորդ մասը։

Նոքսը հետմահու նկարահանվել է «Հարի Փոթերը և կիսարյուն արքայազնը» (2009) ֆիլմում։

Թեև նրա կերպարը չի երևում յոթերորդ վեպում, Նոքսը ստորագրել էր Մարկուս Բելբիի դերը կրկնելու համար Հարրի Փոթերի ֆիլմաշարի վերջին մասում՝ «Հարրի Փոթերը և մահվան պարգևները»։ Ֆիլմը բաժանվել է երկու մասի՝ ֆինանսական և սցենարական պատճառներով։ The film was divided into two parts for financial and scripting reasons; Մաս 1 թողարկվել է 2010 թվականի նոյեմբերին, իսկ երկրորդ մասը՝ 2011 թվականի հուլիսին։

## Մահ
### Սպանություն
Նոքսը մահացել է 18 տարեկանում 2008 թվականի մայիսի 24-ին Լոնդոնի հարավ-արևելյան Սիդքափ քաղաքում գտնվող Metro Bar-ի մոտ դանակահարվելուց հետո։ Նա միջամտել էր կռվին իր 17-ամյա եղբորը՝ Ջեյմիին պաշտպանելու համար, որին սպառնում էր տղամարդ՝ զինված երկու խոհանոցային դանակով։ Warner Bros.-ը հայտարարություն է տարածել նրա մահվան կապակցությամբ. «Մենք բոլորս ցնցված և տխուր ենք այս լուրից, և այս պահին մեր ցավակցությունները նրա ընտանիքի հետ են»։

### Կարլ Բիշոփի ձերբակալությունը և դատավարությունը
**Կառլ Նորման Բիշոփը** (ծնված 1987 թվականին Լյուիշեմում, Հարավարևելյան Լոնդոն), Սիդքափի Քարլթոն Ռոուդ քաղաքից, մեղադրվում էր սպանության մեջ։ Նա բերման ենթարկվեց և մնաց այնտեղ մինչև նրա դատավարությունը, որը սկսվեց 2009 թվականի փետրվարին։ Բիշոփը մեղավոր է ճանաչվել սպանության մեջ 2009 թվականի մարտի 4-ին և ստացել ցմահ ազատազրկում՝ նվազագույնը 20 տարի ժամկետով, նախքան պայմանական վաղաժամկետ ազատման համար քննարկվելը։ Ոստիկանությունը հայտնել է, որ նա չի զղջում հանցագործության համար և պնդում է, որ իր վրա հարձակվել են, քանի որ նա սևամորթ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Շառլ Ալբեր Վալտներ

**Շառլ Ալբեր Վալտներ** (), ֆրանսիացի փորագրող։

## Կենսագրություն

Իր ժամանակների լավագույն փորագրողներից մեկը։ Սովորել է բնանկարչություն Ժան Լեոն Ժերոմի և Լեոն Բոննայի մոտ, ավելի ուշ պղնձի փորագրություն է սովորել  Աշիլ-Լուի Մարտինի և Անրիկե-Դյուպոնի մոտ։

Շուտով նա ցույց տվեց իր հազվագյուտ տաղանդը էստամպի մեջ, ճշգրտությամբ և մեծ ճաշակով վերարտադրելով հին և ժամանակակից նկարիչների կտավները, կոլորիստական ուղղության նկարներ փորագրելու ունակությամբ, հատկապես Ռեմբրանդտի կտավները։ Նրա փորագրության եղանակը, այսպես կոչված խառը, այսինքն, որը բաղկացած է ասեղի կիսումից, փորագրություն թունդ օղիով և փորիչով։

Վալտները 1868 թվականին ստացավ հռոմեական մրցանակ, որը հնարավորություն տվեց նրան մնալ մնալ Հռոմում։  Արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների և պատվոգրերի։

1888 թվականին Վալտները Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի պաշտոնական անդամ էր։ 1899 թվականին արժանացավ զինվորական Պատվո լեգեոնի շքանշանի։

1908 թվականից Ֆրանսիայի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ էր։

Վալտները գեղարվեստի ազգային դպրոցի պրոֆեսոր և Ֆրանսիական նկարիչների ազգային ասոցացիայի համահիմնադիր էր (Société nationale des beaux-arts)։

Նրա ստեղծագործություններից՝ հատկապես գնահատված սիրողականների կողմից, պատկանում են․ բարոն դե Վիկի դիմանկարները (Պիտեռ Պաուլ Ռուբենսի կտավից), արքայադուստր Մարգարիտա (Դիեգո Վելասկեսի կտավից), Ալֆրեդ դը Մյուսե (Պիեռ Ժան Դավիդի կտավից), Բարկի ջրամանը (Ռենյոյի կտավից), Ռեմբրանդտան և այլք։

## Գրականություն

* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Charles Albert Waltner (1846—1925).

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Անիլ Ագարվալ

**Անիլ Ագարվալ** (,(), հնդիկ ձեռնարկատեր, միլիարդատեր, բրիտանական Վեդանտա Ռեսուրսիս կորպորացիայի հիմնադիր և գործադիր տնօրեն։ 2012 թվականին «Forbes» ամսագիրը նրա կարողությունը գնահատել է 3,5 միլիարդ USD։

## Կենսագրություն
Անիլ Ագարվալը ծնվել և մեծացել է Պանտա քաղաքում՝ Բահար նահանգի մայրաքաղաքում։ Նրա հայրը ալյումինե հաղորդիչներ վաճառող վաճառական էր։ 15 տարեկանում Ագարվալ Կրտսերը թողել է դպրոցը և սկսել մետաղի ջարդոնի սեփական բիզնեսը։  1973 թվականին 19 տարեկանում նա տեղափոխվել է Բոմբայ, որտեղ ղեկավարել է տարբեր փոքր բիզնեսներ։ Սկզբում Ագարվալը հաջողություն չի ունեցել։
1976 թվականին բեկում է եղել նրա կարիերայում, երբ վարկ է վերցրել բանկային համակարգից և ներդրել Shamsher Sterling Corporation ընկերությունում՝ զբաղվելով  էլեկտրատեխնիկական մետաղալարերի և մալուխների արտադրությամբ։ Արդեն երկու  երկու շաբաթ անց նա բանկին մարել է վարկի ամբողջ գումարը՝ դրա համար անհրաժեշտ միջոցները ստանալով ընկերության գործարանի պահեստից պղնձի վաճառքի արդյունքում։ 1986 թվականին Shamsher Sterling Corporation-ը գնվել է Սթերլինգ կաբելի կողմից, որը մասամբ պատկանում էր Ագարվալին և նրա ընտանիքին։ Արդյունքում ձևավորվում է նոր ընկերություն՝ Սթերլայթ Ինդասթրիս անվամբ։ Նույն թվականին Ագարվալը հիմնում է Vedanta Resources կորպորացիան, որը ներառում էր Sterlite Industries-ը և մի շարք փոքր ընկերություններ, որոնք այն ժամանակ պատկանում էին Ագարվալ ընտանիքին։ 1988 թվականին Sterlite Industries-ը հաջողությամբ ավարտում է նախնական հրապարակային առաջարկը։ Ստացված շահույթի մի մասն ուղղվել է հեռախոսային մալուխների արտադրության գործարանի կառուցման ֆինանսավորմանը։ Ագարվալի բիզնեսը 1990-ականներին արագ աճ է գրանցել։

2003 թվականին Vedanta Resources-ն անցկացնում է բաժնետոմսերի նախնական հրապարակային առաջարկ։ Արդյունքում 2003 թվականին Ագարվալը զբաղեցնում է 8-րդ տեղը ամենահարուստ հնդկացիների ցուցակում։  Նրա կարողությունն այն ժամանակ գնահատվում էր 6,4 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ 2012 թվականին Forbes ամսագիրը Ագարվալի կարողությունը գնահատել է 3,5 միլիարդ դոլար։ Նույն թվականին նա ամենահարուստ հնդկացիների ցուցակում զբաղեցրել է 15-րդ տեղը, իսկ Forbes ամսագրի վարկածով՝ միլիարդատերերի ցուցակում՝ 314-րդը։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, երկու երեխաների հայր։ Բուսակեր է։ Ըստ կրոնի  ( Հինդու), Կրիշնայի գիտակցության միջազգային հասարակության հետևորդ է։ Ըստ իր իսկ հայտարարության՝ նա եկել է Հասարակություն՝ հանուն Կրիշնայի գիտակցության՝ Գուրու Ռադհանաթ Սվամի հետ հանդիպելուց հետո։ Ֆինանսավորել է Պատնայում Հարե Կրիշնա տաճարի մեծ համալիրի կառուցումը, որի բացումը նախատեսված էր 2014թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ գործարարներ
Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Ֆրանսուա Պինո

**Ֆրանսուա Պինո** (, ), ֆրանսիացի ձեռնարկատեր, հավաքորդ և մեկենաս։ 2010 թվականին Պինոյի կարողությունը կազմել է 8,7 միլիարդ դոլար, որի արդյունքում նա հայտնվել է Forbes-ի վարկածով աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցանկի 77-րդ հորիզոնականում։

## Կենսագրություն և գործունեություն
Ֆրանսուա Պինոն ծնվել է Ֆրանսիայի Բրետան նահանգում՝ փայտավաճառի ընտանիքում, ինչի պատճառով սովորելու ընթացքում ունեցել է դժվարություններ, սակայն նրան մանկուց հետաքրքրել է ձեռներեցությունը։ 16 տարեկանում երիտասարդը լքել է դպրոցը։ Մի քանի տարի աշխատել է Բրետանում և Փարիզում, այնուհետև երեք տարով մեկնել է Ալժիր, որն այդ ժամանակ ֆրանսիական գաղութ էր։ Այնտեղից վերադարձել է մեկնարկային կապիտալով։

Ֆրանսիա վերադառնալուց հետո Պինոն ամուսնացել է իր հոր մատակարարի դստեր՝ Լուիզա Գոտի հետ։ Ամուսնությունը երկար չի տևել, սակայն թույլ է տվել Պինոյին 27 տարեկանում հիմնել իր առաջին ընկերույթունը՝ *Pinault group*-ը։ Նույն թվականներին երիտասարդ ձեռնարկատերը ընկերացել է Ժակ Շիրակի հետ, ով հետագայում օգնել է Պինոյին։ 1973 թվականի ճգնաժամից կարճ ժամանակ առաջ Պինոն իր ընկերությունը վաճառել է բրիտանացի ներդրողներին 30 միլիոն ֆրանկով, իսկ ճգնաժամից հետո այն հետ է գնել ընդամենը 5 միլիոն ֆրանկով։

1987 թվականին Պինոն գնել է թուղթ արտադրող *Chapelle Darblay*-ի 75%-ը, և երեք տարի անց վաճառել 525 միլիոն ֆրանկով։ 1989 թվականին նա ընդօրինակել է *CFAO*-ին, որը զբաղվում է ավտոմեքենաների և դեղորայքի մատակարարմամբ Աֆրիկա։ Նույն թվականին Պինոյի ընկերությունը ներկայացվել է բորսայում։

Ինչպես իր ընկեր Բեռնար Առնոն (LVMH նախագահ), Պինոն ևս կատարել է ներդրում շքեղ ապրանքների արտադրության և վաճառքի ոլորտում։ 1994 թվականին *Pinault* և *Redoute* ընկերությունները միաձուլվել են *Pinault-Printemps-Redoute* կոնցեռնի մեջ (2005 թվականից՝ PPR)։ Միլիոնատերերը ձեռք են բերել Yves Saint Laurent և Bottega Veneta ապրանքանիշերը, Փարիզի առևտրային կենտրոն Printemps-ը, կահույքի արտադրությամբ զբաղվող Conforama-ն և fnac առևտրային ցանցը։ 1999 թվականին Պինոն ստիպված է եղել մրցակցել Առնոյի հետ Gucci նորաձևության տան համար պայքարում, որը 2004 թվականին վերջնականապես տեղափոխվել էր PR տիրույթ։

## Անձնական կյանք
Ֆրանսուա Պինոն ամուսանցած է, ունի երեք երեխա։ Տղան՝ Ֆրանսուա-Անրին, գլխավորում է PPR ընկերությունը, իսկ նրա որդին՝ Ֆրասուա-Անրի Պինոն, ամուսանացած է մեքսիկացի դերասանուհի Սալմա Հայեկի հետ։

## Հավաքածու
Հարստանալով Պինոն կարողացել է ձեռք բերել արվեստի գործեր։ Նրա անձնական հավաքածուն պարունակում է անվանի վարպետների ավելի քան 2000 աշխատանք, ինչպիսիք են Պաբլո Պիկասոն, Պիտ Մոնդրիանը, Էնդի Ուորհոլը և Ջեֆ Կունսը։ Իր հավաքածուն Պինոն ցուցադրել է Վենետիկի Պալացցո Գրասսիի պալատում, որը թանգարանի է վերածվել ճապոնացի ճարտարապետ Թադաո Անդոյի կողմից և բացվել է 2006 թվականին։ 2009 թվականին նախկին *Punta della Dogana* մաքսային շենքում բացվել է նոր թանգարան։

## Այլ ունեցվածք
1999 թվականին Պինոն ձեռք է բերել Christie’s աճուրդային տունը, որը զբաղվում է հնաոճ իրերի և արվեստի գործերի վաճառքով։ Պինոյին են պատկանում նաև Շատո Լատուր գինեգործական տնտեսությունը Բորդոյում, *Vail Resorts* լեռնադահուկային առողջարանները Կոլորադոյում, Մարինայի թատրոնը Փարիզում և «Ռեն» ֆուտբոլային ակումբը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ նորաձևությունում
Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Իվան Ագուելի

**Իվան Ագուելի**  (, ), շվեդ նկարիչ, որը իսլամ է ընդունել Աբդուլ-Հադի անունով, եղել է Ռենե Գենոնի սուֆիզմի նախաձեռնողը։ Արվեստի յուրահատուկ ոճը նրան դարձրել է շվեդական ժամանակակից արվեստի շարժման հիմնադիրներից մեկը։

## Կենսագրություն
thumb|Իվան Ագուելի անվան շատրվան Սալայում
Ծնվել է անասնաբույժ Յոհան Գաբրիել Ագելիի ընտանիքում։ Ծննդյան ժամանակ ստացել է Յոհան Գուստավ Ագելի անունը։ 1889 թվականին նա փոխել է իր անունը Իվան Ագուելի և տեղափոխվել Փարիզ։ Երիտասարդ տարիքում նա սկսեց դրսևորել բացառիկ գեղարվեստական տաղանդ և մեծ հետաքրքրություն կրոնական միստիկայի նկատմամբ։ Սովորել է նկարիչ Էմիլ Բեռնարի մոտ։ ռուս հեղափոխական, անարխիզմի տեսաբան Պյոտր Կրոպոտկինի հետ։  1894 թվականին ձերբակալվել է անարխիստական գործունեության համար։1895 թվականին նա մեկնել է Եգիպտոս, որտեղ ընդունել է իսլամ։ 1899 թվականին նա մեկնել է Կոլոմբո։ 1899 թվականին նա այցելել է Կոլոմբո։ 1902 թվականին նա առաջին եվրոպացին էր, որն ընդունվել է  Կահիրեի Ալ-Ազհարի համալսարանը և միացել Շազիլի ավանդույթին։ 1911 թվականին նա Փարիզում հիմնադրել է Ալ Ակբարիա գաղտնի սուֆիական միությունը։

1916 թվականին տեղափոխվել է Իսպանիա, որտեղ վթարի է ենթարկվել և մահացել հոսպիտալետում։ Նրա աճյունը պահվել է Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքում մինչև 1981 թվականը։ Դրանից հետո այն տարվել Շվեդիա և կրկին թաղվել իսլամական ծեսերով իր հայրենի Սալա քաղաքում։

Նկարչի աշխատանքները պահվում են Շվեդիայի ազգային, Ժամանակակից արվեստի և Ագուելի թանգարանում։ Նրա կարևորությունը Շվեդիայում ակնհայտորեն դրսևորվել է 1969 թվականին, երբ նրա ծննդյան հարյուրամյակի օրը նրա նկարներից վեցը տպագրվեցին որպես նամականիշներ Շվեդիայի փոստային ծառայության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Museo Aguéli
* Algunas obras de Anguéli Consultado el 30/08/2016

Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Դավիթ ապ Գվիլիմ

**Դավիթ ապ Գվիլիմ** (), 14-րդ դարի ուելսցի բանաստեղծ։ Համարվել է ուելսցի բոլոր բանաստեղծներից մեծագույնը՝ Ուելսի Պետրարք մականունով։

## Կենսագրություն
Դավիթ ապ Գվիլիմի կյանքի մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ։ Տեղական ավանդույթների համաձայն նա ծնվել է Լանբադարն Վաուր (*Կերեդիգիոն*, ոչ հեռու *Աբերիստուիթ*) ծխական Պենրի Կոխ փոքրիկ ուելսյան գյուղում։ Հայտնի հետազոտող Ռ. Գերեյնտ Գրիֆիդը նրա ծննդյան տարեթիվը նշում է մոտ 1315-1350 թվականները, իսկ մահը՝ 1350 թվականը։ Ըստ Գրիֆիդի՝ բանաստեղծը դարձել է սև մահվան զոհը։ Այլ գիտնականներ նրա կյանքը թվագրում են մի փոքր ավելի ուշ՝ մոտավորապես 1320-1370 թվականներին։ Դավիթ ապ Գվիլիմը սերում էր ազնվական տոհմից։ Նա չէր պատկանում շրջագայող բանաստեղծների դասին, բայց նրա ընտանիքի շատ անդամներ զբաղվում էին պոեզիայով։

## Գործունեություն
Դավիթ ապ Գվիլիմը որպես բանաստեղծ  մեծ մասամբ պատկանում էր եվրոպական պալատական ավանդույթին։ Վարկած կար, որ նա եղել է Ֆրանսիայում կամ Պրովանսում։ Նրա ստեղծագործության մեջ էական տեղ են գրավում սիրային տեքստերը։ Ի տարբերություն վաղ ավանդույթի, որը հիմնականում կենտրոնացած էր հովանավորի գովասանքի վրա, նրա բանաստեղծությունները չափազանց անձնական սկիզբ ունեին, որոնցից շատերը պատմում էին պատմություններ հենց բանաստեղծի կյանքից կամ ուղղված էին նրա սիրելիին։ Օրինակ՝ Մորվիդը՝ վաճառականի կինը, որը Ուելսի քաղաքներից մեկից՝ Աբերիստուիդից էր։ Դավիթ ապ Գվիլիմը նույնպես առանցքային դեր է խաղացել կիվիդական բանաստեղծական ձևի հանրահռչակման գործում, որը նրանից հետո դարձել է գերիշխող ուելսյան պոեզիայում։ Հենց իրենք էլ, այդ *ազնվական պոետները* հաճախ կոչվել են *Հեծանվորդներ* ։

## Մահ
Դավիթ ապ Գվիլիմը ըստ լեգենդի՝ թաղվել է Ֆլորիդայի Ստրատա աբբայությունում, որտեղ էլ հուշարձան է կանգնեցվել։

## Գրականություն
* Parry Thomas. *Gwaith Dafydd ap Gwilym*. Caerdydd։ Gwasg Prifysgol Cymru, 1952 (1963, 1979) — наиболее известное издание
* Bell, H. Idris. *The development of Welsh poetry*. Oxford։ OUP, 1936
* Bromwich, Rachel. *Dafydd ap Gwilym*. (Серия «Writers of Wales»). Cardiff, 1974.
* Edwards, Huw Meirion. *Dafydd ap Gwilym: influences and analogues*. Oxford։ OUP, 1996.
* Fulton, Helen. *Dafydd ap Gwilym and the European context*. Cardiff։ University of Wales Press, 1989.
* Jackson, W. T. H. *Dafydd ap Gwilym* // Medieval literature։ a history and a guide. London, 1966.
* Lewis, Saunders. *Braslun o hanes llenyddiaeth Gymraeg hyd at 1535*. Caerdydd։ Gwasg Prifysgol Cymru։ 1932.
* Сухачёв, Н. Л. *Давид ап Гвилим (язык, метрика, опыт перевода)* // Язык и культура кельтов. Материалы IX коллоквиума. СПб., 2003. С. 105—113.

На русском языке выходил следующий перевод։

* Сухачёв, Н. Л. *Давид ап Гвилим: четыре стихотворения* // Литературный альманах Urbi. № 36/38. 2002. С. 40—51

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
*

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Եվրոպական արվեստ
Կատեգորիա:Ուելս
Կատեգորիա:Ուելսցի գրողներ
Մարկուս Կուկ Կոնելի

**Մարկուս Կուկ Կոնելի** (, ), ամերիկացի դրամատուրգ, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, դերասան և պոետ։ Նա առանցքային մարդ էր  կլոր սեղանի խմբի անդամ, Պուլիցերյան մրցանակակիր։ Կլոր սեղանի ամենախելամիտ անդամներից մեկը։

## Կենսագրություն
Կոնելին ծնվել է դերասան և հյուրանոցային աշխատող *Պատրիկ Ջոզեֆ Կոնելիի* և դերասանուհի *Մեյբել Լուիզ Կուկի* ընտանիքում, Կիսպորտում՝ Փենսիլվանայում։
Նա սկսեց պիեսներ գրել հինգ տարեկանում և ցանկանում էր ապագա լրագրող դառնալ , մինչև տեղափոխվեց Նյու Յորք։ 1919 թվականին նա միացել է *Ալգոնկիյան կլոր սեղանին*։ Կոնելին իր ներդրումն է ունեցել Բրոդվեյի որոշ մյուզիքլներում, մինչև հանդիպեց իր գլխավոր գործընկեր Ջորջ Կաուֆմանին։ Կոնելին 1946-1950 թվականներին Եյլի համալսարանում դրամայի ուսուցիչ է աշխատել։ Տարիների ընթացքում Կոնելին որպես դերասան նկարահանվել է 21 ֆիլմերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Algonquin Round Table Walking Tours 
* Algonquin Round Table page at the Algonquin Hotel’s web site
* Algonquin Circle Links 
* Stephen Wilde Official Website

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Սպիտակ գիշերներ (ֆիլմ, 1959)

«**Սպիտակ գիշերներ**» (), 1959 թվականի ռոմանտիկ դրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իվան Պիրևը Ֆեոդոր Դոստոևսկու համանուն վեպի հիման վրա։ Պրեմիերան կայացել է 1960 թվականի փետրվարի 19-ին։ 

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ներկայացվում են Երազողի տեսակյունից։

Պետերբուրգ, 1840-ական թվականներ։ Գլխավոր հերոսը՝ Երազողը, արդեն մի քանի տարի է ապրում է մեծ քաղաքում, և այդ ամբողջ ժամանակ նա մենակ է։ Պետերբուրգյան ամառային սպիտակ գիշերներից մեկի ընթացքում Նևայի ափին նա ծանոթանում է Նաստենկայի հետ։ Հինգ գիշեր հերոսները, զբոսնելով քաղաքում, միմյանց պատմում են իրենց մասին։ Իր անմիջական բնավորության ողջ կրքով և քնքշությամբ Երազողը սիրահարվում է Նաստենկային։ Աղջիկը, որը սկսել է կասկածել նախկին սիրեցյալի զգացմունքների մեջ, Երազողին խոստանում է ամուսնանալ նրա հետ։ Սակայն երջանկություն երկար չի տևում... Նաստենկան վերադառնում է իր նախկին սիրեցյալի մոտ, իսկ Երազողը նորից միայնակ է զգում իրեն։

Կիտչ է, բայց հանճարեղ, շնորհալի մարդու կիտչ։ Պիրևը շատ ուշ ծանոթացավ Դոստոևսկու ստեղծագործությանը, նա մոտ 60 տարեկան էր։ Բայց դրանից հետո, կոպիտ ասած, հիվանդացավ գրողով։ Մենք գիտենք նրա «Ապուշը» ֆիլմը, չեմ գնահատի այդ ֆիլմը։ Բայց Պիրևը, անշուշտ, ամենահետաքրքիր մարդկանցից մեկն է մեր կինեմատոգրաֆիայում, ուստի «Սպիտակ գիշերներն» անպայման արժե նայել։

## Նկարագրություն
Ֆիլմում առկա է «Հինգերորդ գիշերը», որը վիպակի մեջ չկա։ Այն դրվագը, որում գլխավոր հերոսուհին սենյակ է գալիս բնակչի մոտ և պատահաբար գցում է գրապահոցը, վերցվել է Դոստոևսկու «Խեղճ մարդիկ» վեպից։

## Դերերում
* Լյուդմիլա Մարչենկո – *Նաստենկա
* [[Օլեգ Ստրիժենով]] – *Երազող
* Անատոլի Ֆեդորինով – *Նաստենկայի փեսացուն
* Վերա Պոպովա – *Պրասկովյա Իվանովնա, տատ
* Սվետլանա Խարիտոնովա – *Ֆյոկլա
* [[Իրինա Սկոբցևա]] – *դքսուհի
* Յակով Բելենկի – *դուքս
* Արիադնա Շենգելայա – *ստրկուհի պարային երազներում
* Սերգեյ Տրոիցկի – *հարբած վաճառական
* [[Եվգենի Մորգունով]] – *պահապան
* Վալենտին Կուլիկ – *Ալմավիվա (լուսագրերում նշված չէ)
* Գալինա Պոլսկիխ – *էպիզոդ պարահանդեսում (լուսագրերում նշված չէ)
* Իոզաս Ուդրաս – *էպիզոդ
* Նատալյա Մալյավինա – *էպիզոդ (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր՝ Իվան Պիրև
* Օպերատոր՝ Վալենտին Պավլով 
* Նկարիչ՝ Ստալեն Վոլկով

## Մրցանակներ
* 1959 - Էդինբուրգի XIV միջազգային կինոփառատոնի դիպլոմ
* 1959 - Կիևի խորհրդային ֆիլմերի II համամիութենական փառատոնի  II աստիճանի դիպլոմ (Ուկրաինական ԽՍՀ)
* 1960 - Լոնդոնում փառատոնային ֆիլմերի IV փառատոնի դիպլոմ 
* 1960 - 1960 թվականի լավագույն ֆիլմ Բրիտանական կինոինստիտուտի որոշմամբ («Բալլադ զինվորի մասին»  և «Վրեժխնդրություն» ֆիլմերի հետ միասին)

## Արձագանքներ
Կինոյի տեսաբան Ալեքսանդր Մաչերետը գրել է, որ «Դոստոևսկու վիպակի պոետական, «բանաստեղծական» առանձնահատկությունն էկրանին փոխանցելու համար անհրաժեշտ է եղել ռիթմի, տեմպի, մոնտաժային ներդաշնակության, պատկերային կողմի համադրության զարմանալի ռեժիսորական տիրապետումը»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Սպիտակ գիշերներ» ֆիլմը  «Մոսֆիլմի» օնլայն կինոթատրոնում

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1959 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Sako TRG

**Sako TRG**, ֆիննական SAKO ռազմական ընկերության արտադրության դիպուկահար հրացան։ Նախատեսված է ոստիկանների և բանակային ստորաբաժանումների սպառազինության համար։

## Նկարագրություն
Մագազինային հրացան է սահող փակաղակով։

Հրացանը հագեցած է օպտիկական նշանոցով, STANAG 2324 նշանաձողիկով և շարժական հենարանով։

Հրացանից կրակելու համար, կախված տարբերակից, կիրառվում են 7,62×51 մմ NATO TRG-22, 300 Winchester Magnum և .338 Lapua Magnum TRG-42 փամփուշտներ։ Այս հրացանը պահեստատուփային է՝ կախված տրամաչափից։ Կրակոցների ժամանակ փամփուշտների մատակարարումը կատարվում է տուփային պահեստատուփից՝ 7,62 տրամաչափի 10 փամփուշտով կամ կամ 5 փամփուշտով 10 փամփուշտով և .338 տրամաչափի հինգ փամփուշտով։

## Տարբերակներ և մոդիֆիկացիաներ
* **TRG-21** — մոդել 7,62×51 մմ փամփուշտի համար (.308 Winchester)
* **TRG-22** — մոդել 7,62×51 մմ փամփուշտի համար (.308 Winchester)
* **TRG-41** — մոդել .338 Lapua Magnum փամփուշտի համար
* **TRG-42** — մոդել .300 Winchester կամ .338 Lapua Magnum փամփուշտների համար

## Շահագործող երկրներ
thumb|300px|Sako TRG-42 .338 LM
thumb|300px|Sako TRG-42 .338 LM
*  – որոշ քանակության Sako TRG-22 կան Ադրբեջանի հատուկ նշանակության զորքերի  սպառազինության մեջ
*  – Sako TRG-22 և 42 օգտագործում են Ալժիրի հատուկ նշանակության զորքերում
*  – Sako TRG-22 օգտագործում են Բելառուսի Հանրապետության ՆԳՆ ներքին զորքերի ԱԱՀՋ-ի դիպուկահարները
*  – SAKO TRG-21 состоит ներառված է SIE-ի ոստիկանական հատուկջոկատայինների սպառազինության մեջ;
*  – Sako TRG-22 ներառված է կարաբիներների կորպուսի GIS հատուկ ստորաբաժանումների սպառազինության մեջ, Sako TRG-21  և Sako TRG-22 ներառված են NOCS ոստիկանական հատուկ ստորաբաժանման, իսկ Sako TRG-42-ը՝ Իտալիայի ռազմաօդային ուժերի 17-րդ հատուկ թևի սպառազինության մեջ,
*  – 2009 թվականի հունիսին ոստիկանության սպառազինության մեջ ներառված են եղել SAKO TRG‑21, TRG‑22 և TRG‑42,
*  – SAKO TRG-41 ներառված է  Հայաստանի բանակի հատուկ ստորաբաժանումների սպառազինության մեջ,
*  – Sako TRG-22 օգտագործում են ԱԱՀՋ դիպուկահարների ջոկատների և ՆԳՆ ու ՖՍԲ տարբեր ստորաբաժանումների սպառազինության մեջ, ինչպես նաև վաճառվում է որպես որսորդական և մարզական քաղաքացիական զենք,
*  – Sako TRG ներառված է Սերբիայի ՆԳՆ SAJ և PTJ հակաահաբեկչական հատուկ ստորաբաժանումների  սպառազինության մեջ։
*  – Sako TRG-42 ներառված է Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության Հատուկ բաժանմունքների կենտրոնի «Ա» խմբի և Ուկրաինայի ՆԳՆ «Օմեգա» հատուկ ստորաբաժանման սպառազինության մեջ,
*  – Sako TRG-42 ներառված է սպառազինության մեջ *8.6 TKIV 2000* անվանումով,
*  – Sako TRG-22 ներառված է բանակի և URNA ոստիկանական հատուկ ստորաբաժանումների  սպառազինության մեջ,
* ։ - 2007 թվականից,
*  – Sako TRG-42 ներառված է բանակի սպառազինության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Sako TRG արտադրողի կայքում
* *М. Р. Попенкер* Sako TRG 21/22 и 41/42 (Финляндия) / сайт «Современное стрелковое оружие мира»
* SAKO TRG / Internet Movie Firearms Database (զենքի օգտագործումը ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում)

Կատեգորիա:Ֆիննական զինատեսակներ
Բաբակ Զանջանի

**Բաբակ Զանջանի** (, , ), իրանցի գործարար, միլիարդատեր։ Իրանական խոշորագույն կոնգլոմերատներից մեկի՝ Արաբական Միացյալ Էմիրություններում գտնվող *Sorinet Group*-ի գործադիր տնօրենն էր։ Նրան են նաև պատկանել *Qeshm Airlines* ավիաընկերությունը և «Ռահ Ահան» ֆուտբոլային ակումբը։

## Կենսագրություն
[240 px|right|thumb|Qeshm Airlines ընկերության ինքնաթիռը [Խոյ (քաղաք)|Խոյ քաղաքում]]
Ծնվել է 1974 թվականի մարտի 21-ին Թեհրանում։

*Sorinet Group*-ը իր մեջ ներառում է կոսմետիկայի, բանկային բիզնեսի, հյուրանոցային բիզնեսի, առևտրային ավիացիայի, շինանյութերի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և անշարժ գույքի միջազգային շուկայի ընկերություններ։ Գործում է Իրանում, Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, Թուրքիայում, Տաջիկստանում, Մալայզիայում, Չինաստանում և այլ երկրներում։

Հայտնի է դարձել 2012 թվականի վերջին՝ կապված Իրանի նկատմամբ արևմտյան տնտեսական պատժամիջոցների հետ վիճահարույց միջուկային ծրագրի պատճառով և ներառվել է Եվրոպական Միության և ԱՄՆ-ի սև ցուցակներում՝ այդ պատժամիջոցներից խուսափելու գործում իր դերի համար։

2013 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Զանջանին ձերբակալվել է իրանական ոստիկանության կողմից՝ իբրև կոռուպցիոն սկանդալում իր մասնակցության համար, որտեղ նա մեղադրվել է ավելի քան 2,7 միլիարդ դոլար յուրացնելու մեջ։ Պահվել Է Թեհրանի «Էվին» բանտում։

2016 թվականի մարտի 6-ին Իրանի իշխանությունները կոռուպցիայի մեղադրանքով Բաբակ Զանջանիին կախաղանի միջոցով մահապատժի են դատապարտել։ Իրանի գլխավոր դատախազ Մոհամմադ Ջաֆար Մունտազիրին ասել է, որ Բաբակ Զանջանիի մահապատիժը կիրականացվի միայն գողացված գումարը գանձարան վերադարձնելուց հետո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sorinet Group 
* Babak Zanjani: I helped Iranians transfer billions of dollars from outside country 
* Բաբակ Զանջանին ձերբակալվել Է Իրանում 
* Բաբակ Զանջանին դատապարտվել է մահապատժի

Կատեգորիա:Կաշառակերության մեղադրանքով դատապարտված անձինք
Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ
Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Կանանց թագավորություն (ֆիլմ)

**«Կանանց թագավորություն»** (), 1967-թվականին խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Սալտիկովը «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Ֆիլմը կոլտնտեսուհու մասին է, որը գյուղի կանանց առաջնորդում է պատերազմի տարիներին և նրանց հետ անցնում գերմանական օկուպացիայի ողջ սարսափը, որն իրեն զրկել է իր որդուց, ամուսնուց և հարազատ տնից։

## Դերերում

## Նկարանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Յուրի Նագիբին
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Սալտիկով
* Օպերատոր՝ Գենադի Ցեկավի, Վիկտոր Յակուշև
* Նկարիչ՝ Եվգենի Սվիդետելև
* Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Էշպայ

## Մրցանակներ
* 1970 - Համամիութենական կինոփառատոնի դիպլոմ և մրցանակ կնոջ  լավագույն դերակատարման համար (Ռիմա Մարկովա)
* 1968 - Սան Սեբաստիայի միջազգային կինոփառատոնի հատուկ դիպլոմ կնոջ դերի լավագույն կատարման համար (Ռիմա Մարկովա)
* Վարձույթի առաջատար (1968, 1905 օրինակ, 4-րդ տեղ) - 49,6 մլն հանդիսատես

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կանանց թագավորություն» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կլաուս Յակոբս

**Կլաուս Յոհան Յակոբս** (, ), շվեյցարացի միլիարդատեր։ Ունի գերմանական ծագում։

## Կենսագրություն
Յակոբսն ավարտել է Համբուրգի համալսարանը, իսկ ավելի ուշ՝ Սթենֆորդի համալսարանը։ Ավարտելուց հետո իր կարիերան է սկսել սուրճի և շոկոլադի արտադրության ոլորտում։ 1962 թվականին դարձել է Յակոբս AG ընկերության գնումների և մարքեթինգի գծով տնօրեն, իսկ 1972 թվականին՝ գլխավոր տնօրեն։ 1982 թվականին Յակոբս AG-ը և Interfood-ը միավորվել են՝ ստեղծելով *Jacobs Suchard AG-ը*՝ Եվրոպայի թիվ մեկ շոկոլադի և սուրճի համատեղ ընկերությունը (մինչև 1990 թվականը, երբ այն բաժանվել և վաճառվել է *Philip Morris* կորպորացիային)։ 1990 թվականին ստեղծել է Barry Callebaut ընկերությունը՝ շոկոլադի արտադրության խոշորագույն ընկերություններից մեկը։

1991 թվականին Յակոբսը գնել է *Adia Personnel Services* ընկերությունը, որը հետագայում միացրել է *Ecco*-ի հետ։ Համատեղ ընկերությունը ստացել է Adecco անվանումը և մտել է Global Fortune 500-ի մեջ։

Կլաուս Յակոբսը մահացել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Շվեյցարիայի Կյուսնախտ քաղաքում։

## Մասնակից
* World Scout Foundation
* 1996-1998 թվականներին *Friends of the Hohe Tauern National Park-ի* նախագահ
* 2003 թվականից Ցյուրիխի օպերայի տնօրենների խորհրդի անդամ
* «Բայրոտի ընկերներ» ասոցացիայի տնօրենների խորհրդի անդամ։

## Պատվավոր նշաններ և մրցանակներ
* 2005՝ Բազելի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի պատվավոր դոկտորի կոչում
* 2005՝ Ցյուրիխի կրթության քոլեջի կրթական մրցանակ՝ կրթական և երիտասարդական նախագծերի համար
* 16 ապրիլ, 2008՝ Բրեմենի ոսկե մեդալ՝ Բրեմեն քաղաքի շահերին մատուցած ծառայությունների համար
* 2008՝ Բեռլին-Բրանդենբուրգի գիտությունների ակադեմիայի Լայբնից մեդալ՝ ակադեմիական գիտության մեջ ունեցած ավանդի համար
* 1999՝ Silver World Award՝ Ամերիկայի սկաուտների կողմից
* 2005-2008՝ Սկաուտների միջազգային կոմիտեի «Բրոնզե գայլ» մրցանակ
* 1991՝ «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշան
* 2000՝ Ավստրիայի պատվո նշան «Գիտության և արվեստի համար»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Jacobs Foundation

Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Շվեյցարացի բարեգործներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գործարարներ
Օսվալդ դե Անդրադե

**Օսվալդ դե Անդրադե** (, ),  բրազիլացի պոետ, արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս, ազգային մշակույթի տեսաբան, ազգային մոդեռնիզմի առաջնորդ։

## Կենսագրություն
Անդրադեն հարուստ ընտանիքից էր։ Ավարտել է Սան Պաուլոյի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Նա 1909 թվականից զբաղվել է լրագրությամբ։ Նա եղել է *Հինգ խմբի անդամ*, իսկ 1922 թվականի՝ Ժամանակակից արվեստի շաբաթվա նախաձեռնող։ Հեղինակ է 1928 թվական *Անթրոպոֆագիկ մանիֆեստ* ժամանակակից բրազիլական և լատինաամերիկյան մշակույթի հիմնադիր փաստաթղթի, ովքեր Բրազիլիայի և Լատինական Ամերիկայի մշակույթը ներկայացնում էին որպես մարդակեր Եվրոպայի և ամբողջ աշխարհի նկատմամբ։ 1926-1930 թվականներին ամուսնացած է եղել Տարսիլդա դու Ամարալի հետ, իսկ 1930-ականների սկզբին՝ Պագուի։

## Մահ
Օսվալդ դե Անդրադեյին թաղել են Սան Պաուլոյի Կոնսոլասան գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործություններ
### Բանաստեղծություններ
* 1926 թվական, *Պաու Բրազիլիա* 
* 1927 թվական, *Պոեզիայի ուսանողի առաջին տետրը* 
* 1945 թվական, *Երգ պանտիկուլների համար ֆլեյտայի և կիթառի համար* 
* 1945 թվական, *Ոսկե Սկարաբ* 
* 1947 թվական, *Կապույտ ձին* 

### Վեպեր
* 1922—1934։ Os Condenados (трилогия)
* 1924։ Memórias Sentimentais de João Miramar
* 1933։ Serafim Ponte Grande
* 1943։ Marco Zero à Revolução Melancólica

### Պիեսներ
* 1934 թվական, *Մարդը և ձին* O Homem e o Cavalo
* 1937 թվական, *Մահացածները* A Morta
* 1937 թվական,  *Ծովագնացության արքան* Rei da Vela

## Հրատարակություն ռուսերեն լեզվով
* [Стихотворения]/ Поэзия Латинской Америки. М.։ Художественная литература, 1975, с. 141

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Fonseca M.A. Oswald de Andrade։ biografia. São Paulo։ Globo, 2007.
* Morais Junior, Luis Carlos de. O olho do Ciclope e os novos antropófagos։ antropofagia cinematótica na literatura brasileira. Rio de Janeiro։ Quártica, 2009.

## Արտաքին հղումներ
* Текст Манифеста каннибала 
* О Манифесте каннибала 

Կատեգորիա:Ավանգարդիզմ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դրամատուրգներ
Կոնտակտային դերմատիտ

thumb|Contact dermatitis around wound
**Կոնտակտային դերմատիտ** () մաշկի ռեակցիա ալերգենների (*ալերգիկ կոնտակտային դերմատիտ*) կամ գրգռիչների (գրգռող կոնտակտային դերմատիտ) ազդեցության հետևանք։

## Առաջացման պատճառներ
Ալերգիկ կոնտակտային դերմատիտը հաճախ առաջանում է ֆորմալդեհիդի ռեակցիայի պատճառով, որը ազատվում է ածանցյալներից, որոնք շատ շամպունների, լոսյոնների, խոնավացնող միջոցների մաս են կազմում։ *Ֆոտոտոքսիկ* կամ *ֆոտոկոնտակտային դերմատիտ* (ֆոտոդերմատիտ) առաջանում է, երբ ալերգենը կամ գրգռիչը ակտիվանում է արևի լույսի ազդեցության տակ։

## Կլինիկական պատկեր
Պարզ դերմատիտի կլինիկական պատկերը կախված է ոչ միայն գրգռիչի ուժից ու բնույթից, այլ հիմնականում օրգանիզմի անհատական հատկանիշներից, նրա պաշտպանիչ ռեակցիաներից։ Սուր դերմատիտը բնութագրվում է կարմրությամբ, վնասվածքի մեջ մաշկի այտուցվածությամբ, հնարավոր են հանգույցներ, բշտիկներ, վեզիկուլներ, էրոզիա, խոնավացում։ Գործընթացն ավարտվում է պիլինգով, հաճախ պիգմենտացիան մնում է։ Սուբյեկտիվորեն հիվանդներին անհանգստացնում է ցավը, այրումը, մաշկի լարվածությունը։ Լայնածավալ վնասվածքներով հիվանդները դժգոհում են անբավարարությունից, ջերմությունից, նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումներից։ Կրկին պարզ դերմատիտը կարող է առաջանալ միայն գրգռիչի հետ նոր շփումից հետո։

## Բուժում
Առաջին հերթին անհրաժեշտ է ամբողջությամբ վերացնել շփումը գրգռիչի (ալերգենի) հետ։ Դրանից հետո, որպես կանոն, ցանն ինքնըստինքյան անցնում է մի քանի օրվա կամ շաբաթվա ընթացքում։ Այս ժամանակահատվածը կախված կլինի, թե որքա՞ն ժամանակ է եղել մաշկի շփումը։ Որքան կարճ է շփումը, այնքան արագ կանցնի ցանը և հակառակը։ Ալերգենի կողմից առաջացած կոնտակտային դերմատիտով ուժեղ քորի դեպքում խորհուրդ է տրվում օգտագործել հակահիստամիններ։ Վարակումից խուսափելու համար խորհուրդ է տրվում մաշկի վրա քերծվածքները բուժել մեղմ հակասեպտիկ միջոցներով կամ դեղաբույսերի թուրմերով (երիցուկ, վաղենակ)։

## Տես նաև
* Էկզեմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.emedicinehealth.com/contact_dermatitis/article_em.htm
* 
* 

Կատեգորիա:Ալերգիաբանություն
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կատեգորիա:Մաշկաբանություն
Կատեգորիա:Մաշկաբորբ
Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Մասնագիտական հիվանդություններ
Ազիմ Պրեմժի

**Ազիմ Պրեմժի** () , (),  հնդիկ գործարար, բարերար և *Wipro Limited*-ի տնօրենների խորհրդի նախագահ, որը պատկանում է Wipro Technologies-ին, որը Հնդկաստանի ամենամեծ ծրագրային անվտանգություն ապահովող ընկերություններից է։

Պրեմժին աշխարհի ամենահարուստ մարդկանցից մեկն է (երկրորդը՝ Հնդկաստանում)՝ 17 միլիարդ ԱՄՆ դոլար զուտ կարողությամբ՝ ըստ Forbes-ի։
Պրեմժիին հաճախ անվանվում է հնդկական Բիլ Գեյթս։

## Կենսագրություն
Պրեմժին ծնվել է Բոմբեյ մուսուլման Գուջարաթի ընտանիքում։ Նրա հայրը ուներ Արևմտյան հնդկական սննդի մի ընկերություն, որը հիդրոգենացված բուսական ճարպերի ընկերություն էր։ Նրա պապը Բիրմայում բրնձի մագնատ էր։ Հայրը մերժել է Մուհամմադ Ալի Ջիննայի հրավերը՝ տեղափոխվելու Պակիստան
Նախնական կրթությունը ստացել է Սուրբ Մարիա դպրոցում։ Այնուհետև նա սովորել է Սթենֆորդի համալսարանի (ԱՄՆ) Էլեկտրատեխնիկայի բաժնում, սակայն 1966 թվականին, 21 տարեկան հասակում, նա ստիպված է եղել ընդհատել ուսումը և տնօրինել ընտանեկան բիզնեսը հոր անսպասելի մահվան պատճառով։ Պրեմժին էլեկտրատեխնիկական կրթություն է ստացել միայն 30 տարի անց։
2010 թվականին Ազիմ Պրեմժի հիմնադրամը Բանգալորում հիմնադրում է Ազիմ Պրեմժի համալսարանը, որը կրում է նրա անունը։ Ազիմ Պրեմժին այս համալսարանի ռեկտորն է։

Նա կինոյի սիրահար է։ Սիրում է քայլարշավ և բարեխիղճ է միջավայրի հանդեպ։

Ճանաչվել է որպես 2020 թվականի ամենաառատաձեռն հնդիկը։ 2019 թվականի ապրիլից 2020 թվականի մարտն ընկած ժամանակահատվածում նրա նվիրատվությունները կազմել են 79 միլիոն ռուփի (մեկ միլիոն դոլարից քիչ ավելի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Իմերի Գրամվուսա

**Իմերի Գրամվուսա** (Գրամվուսա, ), անմարդաբնակ կղզի Հունաստանում, Էգեյան ծովում՝ Կրետեի հյուսիս-արևմտյան Գրամվուսա թերակղզու արևմտյան ափին։ Կղզում պահպանվել է վենետիկյան ամրոցը, ինչպես նաև շինությունների ավերակները, որոնք կառուցվել են այստեղ կրետացի ապստամբների և ծովահենների կողմից, որոնք 1821-1830 թվականների Հունաստանի ազատագրական պատերազմի ժամանակ հերթով վերահսկում էին կղզին։ Այժմ կղզին արևմտյան Կրետեի հայտնի տեսարժան վայրերից է։

## Պատմություն
### Թուրք-վենետիկյան պատերազմներ
Իմերի Գրամվուսա կղզու ամրոցը կառուցվել է 1579 թվականին՝ Կրետեի վենետիկյան տիրապետության ժամանակ՝ Օսմանյան կայսրությունից պաշտպանվելու համար։ Բերդը Վենետիկի ձեռքում մնացել է Կրետական պատերազմի (1645-1669) ողջ ընթացքում, որն ավարտվել է 1669 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Կրետեի տարածքը թուրքերին հանձնելով։ Գրամվուսան՝ Սուդայի ամրոցը և Սպինալոնգա կղզի-ամրոցը մնացել էին վենետիկցիների ձեռքում։ Այս երեք բերդերը պաշտպանում էին Վենետիկի առևտրային ուղիները, նաև ռազմավարական հենակետեր էին թուրքերի հետ նոր պատերազմի դեպքում։

1691 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Պելոպոնեսում պատերազմի ժամանակ Վենետիկի ծառայության մեջ գտնվող նեապոլիտացի դե լա Ջոկկան (*de la Giocca*) դավաճանեց վենետիկցիներին և մեծ գումարի դիմաց Գրամվուսան հանձնեց թուրքերին։ Օսմանյան օկուպացիայի տարիներին կրետացի ապստամբները բազմիցս գրավել են այս ամրոցը։

### Հունական հեղափոխություն
thumb|220px|Ամրոցի պատերը Իմերի Գրամվուսա կղզում
1821 թվականի հեղափոխության հենց սկզբում բերդն ընկել է ապստամբների ձեռքը, բայց շուտով թուրքերը նորից գրավում են այն։ Բերդը գրավելու նոր փորձը, որն արվել է 1823 թվականին կղզու ժամանակավոր կառավարիչ Էմանուիլ Տոմբազիսի կողմից, անհաջող էր։

1825 թվականի ամռանը կրետացիների 300 հոգանոց ջոկատը վերադարձավ Պելոպոնեսից։ Օգոստոսի 9-ին ապստամբները գրավեցին Գրամվուսա ամրոցը, որը նրանց հենակետն էր դարձել այսպես կոչված «Գրամվուսայի ժամանակաշրջանում»։ Թուրքերը չկարողացան վերականգնել Գրամվուսայի վերահսկողությունը, սակայն արևմտյան Կրետեում ապստամբությունը ճնշվեց։

Գրամվուսան աստիճանաբար դարձավ ծովահենների գործունեության կենտրոնը՝ ուղղված թե՛ թուրքական և թե՛ եգիպտական նավերի, թե՛ տարածաշրջանում եվրոպական նավարկության դեմ։ Այս ժամանակաշրջանում կղզու բնակչությունն աճել է։ Այստեղ նույնիսկ կառուցվել է դպրոց և եկեղեցի, որը ստացել է Գող Աստվածամոր անունը (հունարեն կլեֆտ բառով, որը նշանակում է գող և ապստամբ)։

1828 թվականին եվրոպական տերությունների պնդմամբ կառավարիչ Իոանիս Կապոդիստրիասը, ով նոր էր ժամանել Հունաստան, առաջին հերթին ձեռնամուխ եղավ ծովահենության վերացմանը։ Գրամվուսա ուղարկվեց անգլո-ֆրանսիական էսկադրիլիա՝ կառավարական զորքերով Ալեքսանդրոս Մավրոկորդատոսի հրամանատարությամբ։ Բոլոր ծովահենների նավերը խորտակվել կամ գերվել են։

Կղզին անցավ կառավարության վերահսկողության տակ մինչև 1831 թվականը, երբ այն վերադարձվեց թուրքերին, քանի որ պատերազմի ավարտին Կրետեն մնաց սուլթանի տիրապետության տակ։ 1878 թվականի Կրետեի ապստամբության ժամանակ ապստամբները չկարողացան գրավել բերդը հրետանու բացակայության պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ