Տոմա Պեսկե

**Տոմա Գոտյե Պեսկե** (; ), ԵՏԳ տիեզերագնաց, Ֆրանսիայի 10-րդ տիեզերագնաց և աշխարհի 552-րդ տիեզերագնաց։

Մեկնարկել է 2016 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ որպես «Սոյուզ ՄՍ-03» տրանսպորտային անձնակազմի թռիչքային ինժեներ և Միջազգային տիեզերակայանի անձնակազմի թռիչքային ինժեներ՝ ՄՏԿ-50/51 հիմնական տիեզերական արշավախմբերի ծրագրի շրջանակներում։ Երկիր վերադարձավ 2017 թվականի հունիսի 2-ին։ Տիեզերական թռիչքի տևողությունը կազմել է 196 օր 17 ժամ 50 րոպե 25 վայրկյան։ Կատարել է երկու տիեզերական զբոսանք՝ ընդհանուր 12 ժամ 32 րոպե տևողությամբ։ Թռիչքի ընթացքում եղել է ԵՏԳ-ի ամենաերիտասարդ տիեզերագնացը։

2021 թվականի ապրիլի 23-ին՝ որպես ՄՏԿ-65/66 տիեզերական արշավախմբի անձնակազմի թիվ 2 թռիչքի մասնագետ, մեկնարկել Է SpaceX Crew-2 բազմակի օգտագործման տիեզերանավով։ Նա ՄՏԿ-65/ՄՏԿ-66 արշավախմբերի հրամանատարն էր, տիեզերական թռիչքի մեջ էր ավելի քան 199 օր, կատարեց չորս տիեզերական զբոսանք՝ ընդհանուր 27 ժամ 32 րոպե տևողությամբ։ Երկու տիեզերական թռիչքների ընդհանուր մնալը կազմել է 396 Օր 11 ժամ 34 րոպե։

## Կենսագրություն
Տոմա Պեսկեն ծնվել է 1978 թվականի փետրվարի 27-ին Ռուանում (Ծովամերձ Սեն դեպարտամենտ, վերին Նորմանդիա շրջան, Ֆրանսիա) ուսուցիչների ընտանիքում, որոնց երկու կողմերի ծնողները ֆերմերներ էին։

1998 թվականին ավարտել է Ռուանի Պիեռ Կոռնելի լիցեյը, ուսումը շարունակել Թուլուզի օդագնացության և տիեզերական հետազոտությունների բարձրագույն դպրոցում, որն ավարտել է 2001 թվականին և ստացել գիտության մագիստրոսի կոչում «Տիեզերական մեքենաների նախագծում և կառավարում» մասնագիտությամբ։ Ուսման վերջին տարին անցկացրել է Մոնրեալի (Կանադա) պոլիտեխնիկական դպրոցում՝ օդագնացության և տիեզերագնացության ուսանողների փոխանակման ծրագրով։ Նույն թվականի ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին ինժեներական պրակտիկա է անցել ֆրանս-իտալական անգլ ավիատիեզերական ընկերությունում՝ Thales Alenia Space Կաննում (Ֆրանսիա)։ Այնուհետև մինչև 2002 թվականը աշխատել է անգլ ընկերությունում որպես հեռազննման տիեզերանավերի դինամիկայի ինժեներ՝ GMV S. A. Մադրիդում (Իսպանիա)։

2002-2004 թվականներին աշխատել է ֆրանսիական տիեզերական գործակալությունում որպես ինժեներ-հետազոտող, որտեղ զբաղվել է տիեզերական առաքելությունների ինքնավարության հարցերով։ 2002 թվականին եղել է տիեզերական հետազոտությունների ազգային կենտրոնի ներկայացուցիչը տիեզերական տվյալների փոխանցման տեղեկատվական համակարգերի միջազգային խորհրդատվական կոմիտեում։ Ֆրանսիական օդագնացության և տիեզերագնացության ասոցիացիայի և ամերիկյան օդագնացության և տիեզերագնացության ինստիտուտի անդամ է։

2004 թվականին, լինելով սիրողական օդաչու, ընտրվել է Air France ավիաընկերության օդաչուների վերապատրաստման համար նախատեսված թռիչքային դպրոց։ 2006 թվականին ավարտել է ավիաընկերության թռիչքային դպրոցը և ստացել տրանսպորտային ավիացիայի աթֆլ-իր օդաչուի արտոնագիր՝ գործիքային թռիչքների թույլտվությամբ։ Նախքան տիեզերագնացների ջոկատում ընդգրկվելը, նա աշխատել է որպես Airbus-320s ինքնաթիռի օդաչու Air France ավիաընկերությունում։ Ունի ավելի քան 2300 ժամ թռիչք ուղևորատար ինքնաթիռներով, դարձել Է Airbus A320 տեսուչ-հրահանգիչ և անձնակազմի ռեսուրսների կառավարման հրահանգիչ։

## Տիեզերական պատրաստում
2009 թվականի մայիսին ընտրվել է ESA-ի տիեզերագնացների ջոկատի 8,413 թեկնածուներից մեկը՝ չորրորդ զորակոչի ընթացքում վեցից մեկը։ 2010 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ընդհանուր տիեզերական վերապատրաստման դասընթացն ավարտելուց հետո, ստացել է ESA տիեզերագնացի վկայական։ Նա աշխատել է որպես թռիչքների ղեկավար Մյունխենի (Գերմանիա) առաքելության կառավարման կենտրոնում, ինչպես նաև եվրոպական տիեզերագնացների կենտրոնում, պատասխանատու էր նոր գործընկերների, մասնավորապես, Չինաստանի գործընկերների հետ ապագա համագործակցության պլանների մշակման համար։

2010-ի աշնանը նա անցկացրեց ուսումնական նստաշրջան Յ․Ա․ Գագարինի անվան տիեզերագնացների վերապատրաստման կենտրոնում։ Նստաշրջանի ընթացքում ուսումնասիրել է ռուսաց լեզուն, ՄՏԿ-ի ռուսական հատվածը, «Սոյուզ» նավը և «Սոկոլ» տիպի սկաֆանդրները, տեսողական-գործիքային դիտարկումների վարժանք անցկացրել Տու-134 հատուկ ինքնաթիռով թռիչքի ժամանակ։ 2012 թվականի հունվարին անցկացվել է անձնակազմի գործողությունների մշակման վարժանք՝ ձմռանը անտառածածկ տարածքում վայրէջք կատարելուց հետո։

2013 թվականի սեպտեմբերին Թ. Պեսկեն մասնակցել է բաց տիեզերքում աշխատանքը նմանակող մարզումներին, որոնք անցկացվել են Ատլանտյան օվկիանոսի հատակին «Ակվարիուս» ստորջրյա գիտաուսումնական կենտրոնում։

2013 թվականի նոյեմբերից վերապատրաստվել է որպես ՄՏԿ‑45/46/EP-18 կրկնօրինակ անձնակազմի մաս՝ որպես TPK «Սոյուզ ՏՄԱ-18Մ» թռիչքի ինժեներ և ՄՏԿ ԵՐ-18 թռիչքի ինժեներ։ 2014 թվականին նշանակվել է Սոյուզ ՏՄԱ-18Մ կրկնօրինակ անձնակազմի բորտինժեներ։ 2015 թվականի սեպտեմբերից վերապատրաստվել է ՄՏՍ-48/49 կրկնօրինակ անձնակազմի կազմում՝ որպես «Սոյուզ ՄՍ» ՏՊԿ բորտինժեներ և ՄՏՍ-48/49 բորտինժեներ։
thumb|Սոյուզ ՄՍ-03 TPK-ի կրկնօրինակ անձնակազմը CPK-ում ՄՏԿ-ում հրդեհի դեմ պայքարի դասընթացների ժամանակ (Տոմա Պեսկեն ձախում)
2016 թվականի փետրվարին պայմանական անձնակազմի կազմում մասնակցել է ձմռանը անտառածածկ տարածքներում վթարային վայրէջքի դեպքում գործողությունների վարժանքին։ 2016 թվականի մայիսին տիեզերագնացների վերապատրաստման կենտրոնում, տիեզերագնաց Օլեգ Նովիցկու և տիեզերագնաց Պեգի Ուիթսոնը, «Սոյուզ ՄՍ» տիեզերանավի սիմուլյատորի վրա քննության մարզում և նախաթռիչքային քննության մարզում ՄՏԿ-ի ռուսական հատվածում։ 2016 թվականի հուլիսի 6-ին հաստատվել է որպես «Սոյուզ ՄՍ» նավի կրկնօրինակ անձնակազմի բորտինժեներ, 2016 թվականի հուլիսի 7-ին «Սոյուզ ՄՍ» նավի մեկնարկի ժամանակ եղել է կրկնօրինակ անձնակազմի կազմում։
 
2016 թվականի հոկտեմբերի 24-ին նա հանձնել է քննական մարզում ՄՏԿ-ի ռուսական հատվածի սիմուլյատորի վրա, իսկ 2016 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ համապարփակ ստուգարքային մարզում TPK «Սոյուզ» սիմուլյատորի վրա։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 26-ին տիեզերագնացների վերապատրաստման կենտրոնում միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստում Օլեգ Նովիցկիի, Թոմ Պեսկետի և Պեգի Ուիթսոնի կազմում ընդգրկված անձնակազմը առաջարկվել է շարունակել նախնական նախապատրաստումը Բայկոնուր տիեզերակայանում՝ որպես հիմնական անձնակազմ։

2016 թվականի հոկտեմբերի 24-25-ը «Սոյուզ ՄՍ-03» TPK-ի հիմնական և կրկնօրինակ անձնակազմերը Յ. Ա. Գագարինի անվան TPK-ում կատարեցին համալիր քննական մարզումների ծրագիր։ Հոկտեմբերի 26-ին Տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնի միջգերատեսչական հանձնաժողովը խորհուրդ է տվել ՄՏՍ-50/51 անձնակազմին՝ Բայկոնուր տիեզերակայանում նախնական պատրաստությունը շարունակելու համար։

Տոմա Պեսկետը դարձել է Ֆրանսիայի տասներորդ ներկայացուցիչը, ով եղել է տիեզերքում։ Տիեզերական թռիչքի ժամանակ նա ESA-ի ամենաերիտասարդ տիեզերագնացն էր։

## Առաջին թռիչք
thumb|left|TPK Սոյուզ ՄՍ-03 անձնակազմը մեկնարկից առաջ
thumb|Թ. Պեսկեի մուտքը բաց տիեզերք 2017 թվականի հունվարի 13-ին
Մեկնարկել է 2016 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Մոսկվայի ժամանակով 23:20:13-ին, Բայկոնուր տիեզերակայանի «Գագարինի մեկնարկից»՝ որպես «Սոյուզ ՄՍ-03» տիեզերանավի անձնակազմի 1-ին թռիչքի ինժեներ (կոչի ազդանշան-Կազբեկ) և Միջազգային տիեզերակայանի անձնակազմի թռիչքի ինժեներ՝ ՄՏԿ-50/51 հիմնական տիեզերական արշավախմբերի ծրագրի համաձայն։ «Սոյուզ ՄՍ-03» անձնակազմի հրամանատար՝ «Ռոսկոսմոս»-ի տիեզերագնաց՝ Օլեգ Նովիցկի, թռիչքի ինժեներ-2 տիեզերագնաց (ՆԱՍԱ) Պեգի Ուիթսոն։

TPK-ի թռիչքն իրականացվել է ՄՏԿ-ի հետ մերձեցման 34-շրջադարձ (երկու օր) սխեմայով։ 2016 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Մոսկվայի ժամանակով ժամը 01։ 01-ին, «Սոյուզ ՄՍ-03»-ը վայրէջք կատարեց Միջազգային տիեզերակայանի ռուսական հատվածի փոքր հետազոտական մոդուլի «Արշալույս» (ՄԻՄ-1) նավահանգստի հանգույցին։ Նավակայանի խստությունը ստուգելուց և նավի և կայանի միջև ճնշման հավասարեցումից հետո նոր անձնակազմը տեղափոխվել է ՄՏԿ։

Թռիչքի ընթացքում նա կատարել է երկու տիեզերական զբոսանք՝ ընդհանուր 12 ժամ 32 րոպե տևողությամբ։ Առաջին թողարկումը տեղի է ունեցել 2017 թվականի հունվարի 13-ին տիեզերագնաց Ռ.Շ. Կիմբրոյի հետ միասին՝ 5 ժամ 58 րոպե տևողությամբ։ Տիեզերագնացները տեղադրեցին և կապեցին երեք լիթիում-իոնային մարտկոցներ, ինչպես նաև կատարեցին կայանի պահպանման ևս վեց լրացուցիչ առաջադրանքներ։ Նույն կազմով տիեզերագնացները երկրորդ ելքը կատարել են 2017 թվականի մարտի 24-ին՝ 6 ժամ 34 րոպե տևողությամբ։ Տիեզերագնացության ընթացքում տիեզերագնացները փոխարինեցին Ճապոնական մոդուլի արտաքին մակերեսի երկու տեսախցիկները, յուղեցին Կանադական ՄՏԿ Canadarm մանիպուլյատորը, փոխարինեցին կայանի լուսատուների լամպերը, ինչպես նաև պատրաստեցին կնքված միացման ադապտորը (PMA-3) «Հանգիստ» մոդուլից «Հարմոնիա» մոդուլին հետագա տեղափոխման համար՝ IDA միջազգային միացման ադապտերը դրան հետագայում ամրացնելու համար։ Տիեզերագնացները նաև ստուգել են ռադիատորը, որտեղ ավելի վաղ հայտնաբերվել էր ամոնիակի արտահոսք։

2017 թվականի հունիսի 2-ին, Մոսկվայի ժամանակով ժամը 13։ 47-ին, «Սոյուզ ՄՍ-03» տիեզերանավը Օլեգ Նովիցկիի և Թոմ Պեսկեի հետ հաջողությամբ անջատվել է ՄՏԿ-ից։ Մոսկվայի ժամանակով 17:10:38-ին նավի իջնող ապարատը վայրԷջք Է կատարել Ղազախստանի Ժեզկազգան քաղաքից 147 կմ հարավ-արեւելք։ Թռիչքի տևողությունը կազմել Է 196 օր։

## Երկրորդ թռիչք
2021 թվականի ապրիլի 23-ին, Տոմա Պեսկեն՝ որպես ՄՏԿ-65/66 տիեզերական արշավախմբի անձնակազմի թիվ 2 թռիչքի մասնագետ, մեկնարկել Է ՆԱՍԱ-ի Քենեդիի տիեզերական կենտրոնի LC-39A մեկնարկային համալիրից ամերիկյան մասնավոր, բազմակի օգտագործման SpaceX Crew-2 տիեզերանավով դեպի ՄՏԿ։

2021 թվականի հունիսի 16-ին Տոմա Պեսկեն և Շեյն Կիմբրոուն դուրս եկան տիեզերք։ Տիեզերագնացները P6 ֆերմայում տեղադրեցին iROSA մարտկոցների երկու վահանակներից մեկը, բայց դրանք տեղակայելու համար նախատեսված ժամանակը բավարար չէր։ Տիեզերագնացությունը տևել է 7 ժամ 15 րոպե։ Մոտ 340 կգ զանգվածով վահանակը տեղափոխել Միջազգային տիեզերակայանից օգնել է տիեզերագնաց Մեգան Մաքարթուրը, որը կառավարել է Canadarm-2 մանիպուլյատոր-ձեռքը։ 2021 թվականի հունիսի 20-ին Պեսկեն և Կիմբրոուն կատարեցին իրենց երկրորդ տիեզերական զբոսանքը։ Նրանք ամրացրել են մարտկոցը ուղեծրային համալիրի արտաքին մակերեսին, միացրել և տեղակայել այն։ Տիեզերագնացները նաև նախապատրաստություն են անցկացրել երկրորդ արևային մարտկոցի հետագա տեղադրման համար։ Տիեզերագնացության տևողությունը կազմել է 6 ժամ 28 րոպե։ 2021 թվականի հունիսի 25-ին տիեզերագնացներ Պեսկեն և Կիմբրոուն կատարեցին ավելի քան 6 ժամ տևողությամբ երրորդ տիեզերական զբոսանքը։ Նրանք ՄՏԿ ֆերմայի P6 օժանդակ հատվածում տեղադրեցին IROSAերկրորդ արևային վահանակը։ Վահանակը Միջազգային տիեզերակայանից տեղափոխելուն օգնել են տիեզերագնաց Մեգան Մաքարթուրը և Մարկ Վանդե Հայը, որոնք կառավարել են Canadarm-2 մանիպուլյատոր-ձեռքը։

2021 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Տոմա Պեսկետը ճապոնացի տիեզերագնաց Ակիհիկո Հոսիդեի հետ անցկացրեց ևս մեկ տիեզերական զբոսանք՝ 6 ժամ 54 րոպե տևողությամբ։ Տիեզերագնացները հավաքեցին և տեղադրեցին iROSA-ի նոր արևային վահանակի մոնտաժը և փոխարինեցին կայանի համակարգերի էլեկտրաստատիկ ներուժը չափող հատուկ գործիքը։

2021 թվականի նոյեմբերի 8-ին, ժամը 19:05 UTC Crew Dragon-ի անձնակազմով Crew-2 առաքելության անձնակազմը անջատվել է Միջազգային տիեզերակայանից, իսկ 2021 թվականի նոյեմբերի 9-ին, ժամը 3:33 UTC-ն ցնցվել է Ֆլորիդայի ափերի մոտ։

;Վիճակագրություն

## Ընտանիք, հոբբի
Ամուսնացած է Աննա Մոտետի հետ (Annа Mottet)։ Տոմա Պեսկեն խոսում է հինգ լեզուներով՝ ֆրանսերեն, անգլերեն, իսպաներեն, գերմաներեն և ռուսերեն։ Սովորել է վեցերորդը՝ հյուսիսչինական (մանդարինական) լեզուն։

Նա մանկուց սիրում է սպորտը, ունի ձյուդոյի սև գոտի, զբաղվում է լողով, վազքով, պարապլաներիզմով, լեռնագնացությամբ, դայվինգով, սքվոշ խաղալով, լեռնային հեծանիվով։

Նվագում է սաքսոֆոն, սիրում է կարդալ։ KG5FYG կոչի ազդանշանի ռադիոսիրահար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Լավ հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օդաչուներ