Ռոսեն Ժելյազկով

**Ռոսեն Դիմիտրով Ժելյազկով** (, ), բուլղարացի քաղաքական գործիչ, որը 2025 թվականի հունվարից մինչև դեկտեմբեր զբաղեցրել է Բուլղարիայի վարչապետի պաշտոնը։ Հրաժարական է տվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ զանգվածային բողոքի ցույցերից հետո։ Նախկինում 2018-2021 թվականներին զբաղեցրել է տրանսպորտի նախարարի, 2021-2025 թվականներին՝ Ազգային ժողովի անդամի և 2023-2024 թվականներին՝ Ազգային ժողովի նախագահի պաշտոնները։ Պահպանողական Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման կուսակցության անդամ է։

## Վաղ կյանք, կրթություն և կարիերա
Ժելյազկովը ծնվել է Սոֆիայում 1968 թվականի ապրիլի 5-ին: Ստացել է իրավագիտության մագիստրոսի աստիճան Սոֆիայի համալսարանում:

1994 թվականին սկսել է իր կարիերան որպես Սոֆիայի քաղաքապետարանի Սրեդեց շրջանի իրավաբանական խորհրդատու, որտեղ զբաղեցրել է բարձր իրավաբանական պաշտոններ, ինչպես նաև պաշտոններ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում։

1995 թվականին ընդունվել է Սոֆիայի իրավաբանների ասոցիացիա՝ որպես քաղաքացիական և առևտրային իրավունքի մասնագիտացած փաստաբան։

## Քաղաքական կարիերա
### Քաղաքապետարան

Ժելյազկովն իր առաջին քաղաքական պաշտոնը զբաղեցրել է 1998-1999 թվականներին, երբ եղել է Լոզենեցի շրջանի «Օրենքի և վերահսկողության» գծով քաղաքապետի տեղակալը։

2003 թվականին նշանակվել է Սոֆիայի քաղաքապետարանի քարտուղար այն ժամանակվա քաղաքապետ Ստեֆան Սոֆիյանսկու կողմից և վերանշանակվել է այդ պաշտոնում 2005 թվականին Բոյկո Բորիսովի ընտրությունից հետո։

2009 թվականին, Բորիսովի վարչապետ դառնալուց հետո, Ժելյազկովին նշանակվել է Նախարարների խորհրդի քարտուղարի պաշտոնում, որը պատասխանատու է եղել կաբինետի վարչական գործառույթների համար։

### Պետական կառավարիչ
Ժելյազկովը 2009-2013 թվականներին եղել է նախարարների կաբինետի քարտուղար՝ Բորիսովի և ժամանակավոր վարչապետ Մարին Ռայկովի օրոք։ Բացի այդ, նաև եղել է Հանրային կառավարման ինստիտուտի խորհրդի նախագահ 2011-2013 թվականներին և ներկայացրել է Բուլղարիան Հանրային կառավարման եվրոպական ինստիտուտում (EIPA)։

Ռայկովի կառավարության կաբինետի քարտուղար լինելով՝ Ժելյազկովը ներգրավված է եղել այսպես կոչված «Կոստինբրոդի գործի» մեջ, որը կապված է 2013 թվականի Բուլղարիայի խորհրդարանական ընտրությունների հետ։ Մի շարք քաղաքական կուսակցություններ, մասնավորապես՝ ԲՍԿ-ն, պնդել են, որ Կոստինբրոդի մի արտադրամասում ժամանակավոր կառավարության թույլտվությամբ անօրինական կերպով տպագրվել է մոտ 350,000 քվեաթերթիկ։ Հետաքննության շրջանակներում դատախազությունը մեղադրանք է առաջադրել Ժելյազկովին՝ քվեաթերթիկների պատշաճ տպագրությունը վերահսկելու իր պարտականությունը չկատարելու համար։ 2014 թվականին Սոֆիայի քաղաքային դատարանը Ժելյազկովի կողմից կատարված որևէ չարաշահման ապացույց չի գտել և որոշել է, որ նա անմեղ է։

2016-2017 թվականներին Ժելյազկովը եղել է վարչապետ Բոյկո Բորիսովի պետական կառավարման և էլեկտրոնային կառավարման հարցերով խորհրդական։ Այս պաշտոնում օգնել է Բուլղարիայում էլեկտրոնային կառավարման ներդրման վերաբերյալ օրենսդրության մշակմանը և ներկայացրել է երկիրը բաց կառավարման գործընկերության ամենամյա գագաթնաժողովում։

Ժելյազկովը մրցունակության պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնի համար առաջադրվել էր Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման կողմից 2016 թվականի ապրիլին, սակայն, ի վերջո, հետ էր վերցրել իր թեկնածությունը՝ մրցակցության բացակայության և Բորիսովի կողմից իր կուսակցությանը գործընթացից դուրս գալու կոչից հետո։

2016 թվականի սեպտեմբերի 30-ին նա նշանակվել է նորաստեղծ Պետական էլեկտրոնային կառավարման գործակալության նախագահ։ Այս պաշտոնում Ժելյազկովը պատասխանատու է եղել պետական ծառայությունների թվայնացման և կառավարության կողմից տրված փաստաթղթերի համար առցանց լուծումների ներդրման վերահսկման համար։

2017 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է Հաղորդագրությունների կարգավորման հանձնաժողովի ղեկավար, որը պատասխանատու է եղել փոստային, ռադիո և էլեկտրոնային ստորագրության պետական ծառայությունների վերահսկողության համար։

### Տրանսպորտի նախարար
2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Ժելյազկովը Ազգային ժողովի կողմից ընտրվել է տրանսպորտի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և կապի նախարար։  Նրա նշանակումը այս պաշտոնում տեղիէ  ունեելվ իր նախորդի՝ Իվայլո Մոսկովսկու հրաժարականից հետո, որը տեղի ունեցավ Սվոգե քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո։

Ընտրվելուց կարճ ժամանակ անց Ժելյազկովը խոստացել է սերտորեն համագործակցել Ազգային ժողովի հետ և նպատակադրվել է շարունակել Մոսկովսկու սկսված ծրագրերը։

Նախարարի պաշտոնում իր առաջին գործողություններից մեկով Ժելյազկովը դադարեցրել է Պլովդիվի օդանավակայանի կոնցեսիան՝ նախորդ կոնցեսիոներների դուրս գալուց հետո։ Բացի այդ, որոշել է երկարաձգել Սոֆիայի օդանավակայանի կոնցեսիայի ժամկետը։

2018 թվականի նոյեմբերին Ժելյազկովը հայտարարել է Բուլղարիայի պետական երկաթուղիների ղեկավարության փոփոխության մասին՝ միջոցների յուրացման մի շարք մեղադրանքներից հետո, ինչպես նաև տրանսպորտի նախարարի հետ հաղորդակցության բացակայության պատճառով։

ԵՄ «շարժունակության փաթեթի» նոր փոփոխությունների իրականացման վերաբերյալ բանակցությունների ընթացքում, որոնք նպատակ ունեին կարգավորել միջպետական լոգիստիկ ցանցերի կարգավիճակը, Ժելյազկովը դեմ է արտահայտվել Բուլղարիայի տրանսպորտային ոլորտում աշխատողների իրավունքների թուլացման վերաբերյալ առաջարկվող փոփոխություններին և աջակցեց նրանց կողմից կազմակերպված բողոքի ցույցերին։ I2019 թվականի հունվարին Ժելյազկովը հայտարարել է, որ Բուլղարիային հաջողվել է որոշակի զիջումներ ստանալ բուլղարացի բեռնատարների վարորդների կարգավիճակի վերաբերյալ ԵՄ ինստիտուտների հետ բանակցությունների ընթացքում, չնայած բեռնատարների վարորդների միությունը զիջումները համարել է անբավարար։

Ժելյազկովի առջև ծառացած մեկ այլ մարտահրավեր են եղել Բուլղարիայի սոցիալիստական կուսակցության պնդումները, որ Սոֆիայի օդանավակայանի կոնցեսիայի պայմանագիրը հակասում է եվրոպական իրավական պրակտիկային՝ մասնավոր ընկերության նկատմամբ անհիմն արտոնյալ վերաբերմունքի պատճառով։ Հերքել է այդ մեղադրանքները՝ ընդգծելով, որ պայմանագիրը սահմանափակում էր միայն պետության իրավունքները։

2019 թվականի փետրվարին Բուլղարիայի ավտոբուսների վարորդների միությունը սպառնաց ազգային գործադուլ անցկացնել՝ ոլորտին պետական սուբսիդիաների բաշխման հետ կապված անորոշ կարգավորումների պատճառով։ Ի պատասխան՝ հայտարարվել են մի շարք միջոցառումներ՝ ավտոբուսների վարորդների աշխատանքային պայմանները բարելավելու և պետական միջոցների բաշխումը բարելավելու համար։

bTV- ին տված հարցազրույցում Ժելյազկովը խոստովանել է, որ լայն տարածում ունեցող կոռուպցիան մնում է «Ավտոմոբիլային վարչակազմի» գերատեսչության հիմնական խնդիրը և խոստացել է լուծել դրա «կառուցվածքային» պատճառները։ Մեքենաների գրանցման բյուրոկրատական բեռը նվազեցնելու նպատակով առաջարկել է օրենք ընդունել, որը թույլ կտա մեքենաների սեփականատերերին իրենց մեքենաների տեխնիկական զննում անցնել մասնավոր ընկերությունների կողմից, այլ ոչ թե բացառապես ավտոմոբիլային վարչակազմի կողմից։  Օրենքը քննադատել են ԲՍԿ-ը և որոշ լրատվամիջոցների՝ ենթադրաբար հանցավոր գործունեությանը նպաստելու համար։

Ժելյազկովը վերահսկել է Բուլղարիայում 5G հեռահաղորդակցության ենթակառուցվածքի շինարարությունը։

2020 թվականին Տրանսպորտի նախարարությունը որոշել է վերսկսել Պլովդիվի օդանավակայանի 35 տարվա ժամկետով կոնցեսիոն հանձնման գործընթացը։

Կրթության նախարարության հետ համակարգված՝ Ժելյազկովը փորձել է բարեփոխել վարորդական իրավունքի քննությունների պահանջները, այդ թվում՝ ավելացնելով վարորդական ժամերի քանակը՝ միաժամանակ կրճատելով տեսական պահանջները։ Այս միջոցառմանը դեմ են եղել վարորդական դպրոցները, որոնք պնդել են, որ օրենքով նախատեսված վարչական բեռի ավելացումը, ինչպես նաև վարորդական ժամերի ավելացումը կհանգեցնեն ֆինանսական կորուստների և գերծանրաբեռնվածության։ Ժելյազկովը պաշտպանել է օրենքը՝ պնդելով, որ այն կթվայնացնի քննական գործընթացի բազմաթիվ տարրեր, այդպիսով, ըստ էության, նվազեցնելով կոռուպցիան։ Արդյունքում, նախատեսված բարեփոխումները չեն իրականացվել։

COVID-19-ի տնտեսական հետևանքների դեմ պայքարի կառավարության ջանքերի շրջանակներում Ժելյազկովը թույլատրել է տրանսպորտի ոլորտում ներդնել 60/40 աշխատավարձի սխեման։

Ժելյազկովի տրանսպորտի նախարարի պաշտոնավարումն ավարտվել է 2021 թվականի մայիսին Բորիսովի երրորդ կառավարության լուծարումից հետո։

### Խորհրդարանական գործունեություն և խոսնակի պաշտոն
Եղել է խորհրդարանի անդամ (Պահպանողական Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման-Դեմոկրատական ​​ուժերի միություն) 45-րդ, 46-րդ, 47-րդ, 48-րդ և 49-րդ Ազգային ժողովներում։

2023 թվականի ապրիլի 19-ին, Պահպանողական Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման-Դեմոկրատական ​​ուժերի միության և Ազգային ժողովի երկրորդ ամենամեծ խմբակցության՝ Մենք շարունակում ենք փոփոխությունը - Դեմոկրատական ​​Բուլղարիայի միջև համաձայնության արդյունքում, Ռոսեն Ժելյազկովը ընտրվել է Բուլղարիայի խորհրդարանի խոսնակ՝ 136 կողմ ձայներով։

2024 թվականի ապրիլի 25-ին Ժելյազկովը հեռացվել է Ազգային ժողովի նախագահի պաշտոնից՝ 129 կողմ ձայներով, 49-րդ Ազգային ժողովի լուծարումից մեկ օր առաջ՝ 2024 թվականի հունիսին Բուլղարիայի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ։

Ժելյասկովը ընտրվել է Պահպանողական Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման-Դեմոկրատական ​​ուժերի միության ցուցակի ղեկավար 2024 թվականի Եվրախորհրդարանի ընտրություններում, սակայն չի զբաղեցրել իր տեղը Եվրախորհրդարանում։

Սռաջադրվել է որպես Պահպանողական Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման-Դեմոկրատական ​​ուժերի միության վարչապետի թեկնածու 2024 թվականի հունիսի խորհրդարանական ընտրություններից հետո։ 2024 թվականի հուլիսի 1-ին Ժելյազկովը նախագահ Ռումեն Ռադևից ստացել է կառավարություն ձևավորելու առաջին հետազոտական մանդատը 2024 թվականի հունիսի Բուլղարիայի խորհրդարանական ընտրություններից հետո։ Ժելյազկովը հայտարարել է, որ նպատակ ունի ձևավորել փոքրամասնության կառավարություն, և նույն օրը Ռադևին ներկայացրել է իր կաբինետի կազմը՝ այդպիսով կատարելով առաջին մանդատի պահանջները։ Հուլիսի 3-ին Ազգային ժողովը 138-98 ձայների հարաբերակցությամբ մերժել է նրա առաջարկած կառավարությունը, ինչի արդյունքում առաջին մանդատը համարվել է ուժը կորցրած։

### Բուլղարիայի վարչապետ
2024 թվականի հոկտեմբերին կայացած խորհրդարանական ընտրություններից հետո Ժելյազկովը ընտրվել է Պահպանողական Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման-Դեմոկրատական ​​ուժերի միության բանակցային թիմի անդամներից մեկը՝ պատասխանատու լինելով ԴԲ-ի, ԲՍԿ-ի և ԻՏՆ-ի հետ կանոնավոր կառավարության ձևավորման շուրջ բանակցություններ վարելու համար։

2025 թվականի հունվարի սկզբին պարզվել է, որ ԺելյազկովըՊահպանողական Բուլղարիայի քաղաքացիներ՝ հանուն եվրոպական զարգացման-Դեմոկրատական ​​ուժերի միության վարչապետի թեկնածուն է, ինչը հանգեցրել է ԴԲ-ի կողմից վերոնշյալ կառավարության բանակցություններից դուրս գալուն և բանակցությունների ժամանակավոր դադարեցմանը։ Սակայն երեք կուսակցությունների միջև բանակցությունները վերսկսվել են։

Հունվարի 15-ին Ժելյազկովը ստացել և ավարտել է նախագահ Ռադևին ուղղված առաջին հետազոտական մանդատը, ներկայացնելով իր կաբինետի կազմը։ Նախագահին ուղղված իր հայտարարության մեջ նշել է, որ կաբինետի նպատակն է կայունացնել երկիրը անկանոն ընտրությունների ցիկլից հետո, և որ կաբինետը հիմնված է դրան մասնակցող կուսակցությունների միջև փոխադարձ փոխզիջումների վրա։ Ազգային ժողովը 2025 թվականի հունվարի 16-ին 125 ձայների մեծամասնությամբ քվեարկեց Ժելյազկովի կառավարության օգտին՝ Ժելյազկովին վարչապետ նշանակելով։

Ինվեստիտուրայի քվեարկությունից հետո Ժելյազկովը հանդիպել է իր նախորդի՝ ժամանակավոր վարչապետ Դիմիտար Գլավչևի հետ՝ իշխանության փոխանցման ավանդական արարողության ժամանակ։ Արարողության ժամանակ իր հայտարարության մեջ Ժելյազկովը խոստացավ մեկ ամսվա ընթացքում ներկայացնել կաբինետի կառավարման ծրագիրը և նշեց, որ ակնկալում է արդյունավետ երկխոսություն խորհրդարանական ընդդիմության հետ։

Հունվարի 21-ից 22-ը Ժելյազկովը մեկնել է Ստրասբուրգ իր առաջին արտասահմանյան այցով, որտեղ հանդիպել է ԵՄ հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի, ԵՄ խորհրդի նախագահ Անտոնիու Կոշտայի, Եվրախորհրդարանի խոսնակ Ռոբերտա Մեցոլայի, ինչպես նաև բուլղարացի Եվրախորհրդարանի պատգամավորների հետ։

Հունվարի 23-ին Ժելյազկովը ղեկավարել է իր կաբինետի առաջին նիստը, որի ընթացքում որոշվել է հետ վերցնել Գլավչևի նախորդ ժամանակավոր կառավարության կողմից մշակված 2025 թվականի բյուջեի նախագիծը։

#### Հրաժարական
2025 թվականի նոյեմբերին տեղի ունեցած խոշոր բողոքի ցույցերը թուլացրել են նրա կառավարությունը՝ ստիպելով նրան հրաժարվել իր վիճահարույց բյուջետային ծրագրից, որը ներառում էր հարկերի բարձրացում: Բյուջետային խնդրից բացի, վարչապետի ժողովրդականությանը նպաստել են դժգոհության այլ աղբյուրներ, ինչպիսիք են եվրոյին անցնելու ընթացքում գների աճը և պետական պաշտոնյաների շրջանում կոռուպցիան։

Ժելյազկովը հրաժարական է տվել վարչապետի պաշտոնից 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ իր կառավարության դեմ շաբաթներ տևած երկրով մեկ տեղի ունեցած բողոքի ցույցերից հետո։

## Տես նաև
* Ռումեն Ռադև
* Իլիանա Յոտովա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ