Մանգասար Մանգասարյան

**Մանգասար Մկրտիչի Մանգասարյան** (, ), հայազգի ամերիկացի ռացիոնալիստ և աշխարհիկ գրող, բանասեր և փիլիսոփա։

## Կենսագրություն
Մանգասար Մանգասրյանը ծնվել է Օսմանյան կայսրության Մաշգերում (այժմ՝ Թուրքիայում)։ Սովորել է Կոստանդնուպոլսի Ռոբերթ քոլեջում և 1878 թվականին ձեռնադրվել է Մարսովանում որպես քահանա։

Մոտ 1881 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, ընդունվել է Փրինսթոնի համալսարան, ուսանել աստվածաբանություն։ 1882-1885 թվականներին Մանգասար Մանգասարյանը Ֆիլադելֆիայի Պրեսբիտերական եկեղեցում հոգևոր հովիվ (պաստոր) է եղել. Նա հրաժարական տալով՝ դարձել է անկախ քարոզիչ և «անկախ կրոնի» դասախոս Նյու Յորքում։ 1892 թվականին նա դարձել է *Չիկագոյի Էթիկական մշակույթի միության* ղեկավար, որը հիմնադրել էր Ֆելիքս Ադլերը։ 1900 թվականին նա կազմակերպել է Չիկագոյի Անկախ Կրոնական Միություն՝ իրատեսական խումբ, որի հովիվը մնացել է մինչև 1925 թվականը։ Նա թոշակի է անցել Պիեմոնտում (Կալիֆորնիա), որտեղ ապրել է մինչև իր կյանքի վերջը։

Մանգասարյանը գրել է մի շարք գրքեր, որոնք թարգմանվել են ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն և այլ օտար լեզուներով։ Նար հիմնականում կենտրոնացել է կրոնական քննադատության ու կրոնի փիլիսոփայության վրա։

Մանգասարյանն իրեն համարել է ռացիոնալիստ կամ աշխարհիկ մարդ, ոչ թե աթեիստ, քանի որ նա աթեիզմը դասում էր չստուգելի հավատամքների շարքում։

## Գրական գործունեություն
Մանգասար Մանգասարյանն աշխատակցել է ամերիկյան մամուլին։ 1890-ականներին առանձին գրքերով հրատարակել է «Ավետարանը քողազերծված», «ճշմարտությունը Հիսուսի մասին», «Վոլտեր», «Հրեան և քրիստոնյան», «Շեքսպիրի հայացքով», «Կին և ոճիր», «Ինչի եմ հավատում» և այլ աշխատություններ։ Նրա ամենահայտնի՝ «Ճշմարտությունը Հիսուսի մասին. Նա առասպել է» (1909) և «Ավետարանը քողազերծված» (1911) գրքերը վերաբերում են պատմական Հիսուսի գոյության դեմ ապացույցներին։ Նա նաև գրել է հարյուրավոր էսսեներ և դասախոսություններ ժամանակի հարցերի վերաբերյալ։ Նրա գրքերն ու էսսեները թարգմանվել են ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն և այլ օտար լեզուներով։ Նրա գրելու ընդհանուր թեման կրոնական քննադատությունն ու կրոնի փիլիսոփայությունն էր։

### Մատենագրություն
* 1885 - «Ձայնը արևելքից»
* 1902 - «Մի նոր Վարդապետություն»
* 1903 - «Քրիստոնեական գիտություն, կատակերգություն չորս գործողությամբ»
* 1905 - «Բարոյականություն առանց Աստծո. ներառյալ Խիստ Վերապատվելի եպիսկոպոս Անդերսոնին ուղղված նամակ»
* 1908 - «Մանգասարյան-Կրեպսի բանավեճը «Արդյո՞ք Հիսուսը երբևէ ապրել է» հարցի շուրջ»
* 1909 - «Իմ մտքի պատմությունը կամ ինչպես ես դարձա ռացիոնալիստ»
* 1909 - «Ճշմարտությունը Հիսուսի մասին, արդյոք նա առասպել է»
* 1910 - «Ինչպես հորինվեց Աստվածաշունչը»
* 1910 - «Արժե՞ արդյոք կյանքն ապրել առանց անմահանալու»
* 1911 - «Ավետարանը քողազերծված»
* 1913 - «Ճիզվիտները և նրանց բարոյականությունը, (Ռացիոնալիստը)»
* 1913 - «Սուրբ-կախարդ Ժաննա դ Արկի պատմությունը»
* 1919 - «Իռլանդական հարցը. Անկախ կրոնական հասարակությանը տրված դասախոսության հաշվետվություն»
* 1922 - «Ի՞նչ է քրիստոնեական գիտությունը»
* 1926 - «Անուշադրության մատված Գիրքը կամ Բացահայտված Աստվածաշունչը»

#### Վերահրապարակումներ
* «Ճշմարտությունը Հիսուսի մասին, արդյոք նա առասպել է»
* «Ինչպես հորինվեց Աստվածաշունչը. Դասախոսություն»
* «Արժե՞ արդյոք կյանքն ապրել առանց անմահության»
* «Բարոյականություն Առանց Աստծո. Ներառյալ Նամակ ուղղված Խիստ Վերապատվելի Եպիսկոպոս Անդերսոնին»
* «Հռոմի օրենքն Իռլանդիայում. Դասախոսություն Անկախ կրոնական հասարակության առջև»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի աթեիստներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում օսմանյան ներգաղթյալներ
Կատեգորիա:Աթեիստ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Աթեիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Նախկին հայ քրիստոնյաներ