open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տատյանա Ալեքսանդրովա

**Տատյանա Ալեքսանդրովա** (, ), խորհրդային մանկագիր, նկարիչ, տան ոգի Կուզյայի մասին հեքիաթի հեղինակը։

## Կենսագրություն
Տատյանա Ալեքսանդրովան ծնվել է Կազանում, բայց մանկությունն անցել է Մոսկվայում։ Հայրը ծառահատման ինժեներ էր, հաճախ գործուղումների էր լինում։ Մայրը բժիշկ էր, որը հաճախ էր մնում գիշերային հերթափոխի, և այդ պատճառով Տանյան և նրա երկվորյակ քույրը՝ Նատաշան, տանը մնում էին իրենց դայակի՝ Մատրյոշենկայի (Մատրյոնա Ցարևնա) հետ։ Գեղջկուհի կինը միշտ ժամանակ էր խնամքի տակ գտնվող երեխաներին հեքիաթ կամ առակ պատմելու համար, նրա շնորհիվ Տատյանայի մոտ ստեղծագործողի տաղանդ է զարգացել։ Նկարչությունը նրա ևս մեկ հոբբին էր, որն ուղեկցել է նրան ողջ կյանքի ընթացքում։ Նկարչուհի դառնալով՝ Տատյանան նկարել է դայակի դիմանկարը։

Ամեն ինչ սկսվել է տնային ուրվանկարներից, այնուհետև աղջիկներն սկսել են հաճախել մոսկովյան գեղարվեստական ստուդիաներից մեկը, որտեղ նրանց հովանավորում էր թատրոնի նկարիչ և մանկավարժ Տատյանա Լուգովսկայան։ Նրա ղեկավարությամբ հոբբին սկսել է մասնագիտանալ։ Այդպիսով, դպրոցն ավարտելուց հետո Տանյան և Նատաշան ընդունվել են «գեղարվեստական ուղղությամբ» ինստիտուտներ։ Նատաշան ընդունվել է Ճարտարագիտական, իսկ Տատյանան` Կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի անիմացիայի բաժին։ Հաջողությամբ ավարտելով Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը` Տատյանա Իվանովնան նախ աշխատել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում, այնուհետև դասավանդել է Մանկավարժական ինստիտուտում, ստուդիա է ղեկավարել Պիոներների պալատում։ Նա նկարել է տարբեր նկարներ, բայց շարունակել է հեքիաթներ հորինել։

1977 թվականին լույս է տեսել առաջին գիրքը` տնային ոգի Կուզյայի մասին, որը տարբեր պատմությունների մեջ էր ընկնում։ Այս գրքի նախաբանը գրել է Ալեքսանդրովայի ամուսինը՝ գրող Վալենտին Բերեստովը։ Այնուհետև լույս են տեսել «Խաղալիքներով սնդուկը» և «Խաղալիքների դպրոց» գրքերը, Վալենտին Բերեստովի հետ համահեղինակությամբ գրվել է «Կատյան խաղալիքների քաղաքում» հեքիաթը։

1984 թվականի հունվարի 3-ին Վալենտին Բերեստովը գրել է Կուրբատովին.

1984 թվականին նրա մահից հետո թողարկվել է տան ոգի Կուզյայի մասին «Տուն Կուզկայի համար» առաջին մուլտֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Վ. Բերեստով* «Կանանցից լավագույնը». Կյանքը Տատյանա Ալեքսանդրովայի հետ
* *Օ. Կորֆ* Տատյանա Ալեքսանդրովա

Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Ուրալի գրողների միավորված թանգարան

**Ուրալի գրողների միավորված թանգարան** (), գրական հուշահամալիրային թանգարան, Ռուսաստանի ամենամեծ գրական թանգարաններից մեկը։ Գտնվում է Եկատերինբուրգի Պրոլետարսկայա փողոցում։

## Թանգարանի պատմություն
Ուրալի գրողների միավորված թանգարանն ստեղծվել է 1980 թվականին՝ մի քանի գրական հուշահամալիրային թանգարանների բազայի վրա։

1933 թվականին թանգարանը ձեռք է բերել քաղաքային մշակութային հաստատության կարգավիճակ։

Թանգարանի գործառույթն է հավաքել, մշակել և  ուսումնասիրել Ուրալի գրականության և պատմության վերաբերյալ նյութեր։

Ուրալի գրողների միավորված թանգարանի հետ համագործակցում են.

* Գրականության պետական թանգարան
* Սվերդլովսկի մարզային երկրագիտական թանգարան
* Ստեփան Շչիպաչովի գրականության թանգարան

2005 թվականին Ուրալի գրողների միավորված թանգարանն սկսել է թողարկել սեփական պարբերականը` «Գրական թաղամաս» թերթը։ 2008 թվականից պարբերականը հրատարակվում է ամսագրի ձևաչափով։


File:Екатеринбург 0025 Литературно-мемориальный дом-музей Ф. М. Решетникова.jpg|Ֆ. Րեշետնիկովի տուն-թանգարանը
File:Музей «Литературная жизнь Урала XIX века» 01.JPG|«19-րդ դարի Ուրալի գրական կյանքը» թանգարանը
File:Art Nouveau wooden house in Yekaterinburg.jpg|«20-րդ դարի Ուրալի գրական կյանքը» թանգարանը
File:Екатеринбург 0024 Музей кукол и детской книги Страна чудес.jpg|«Հրաշքների երկիր» տիկնիկների և մանկական գրքերի թանգարան
File:Камерный театр музея писателей Урала.jpg|Կամերային թատրոն


## Թանգարանի մասնաճյուղեր
[200px|thumb|[Պ. Պ. Բաժովի տուն-թանգարանը]]
[200px|thumb|[Դ. Ն. Մամին-Սիբիրյակի գրական-հուշային թանգարանը]]

* Դ. Ն. Մամին-Սիբիրյակի գրական-հուշային թանգարան
* Պ. Պ. Բաժովի տուն-թանգարան
* Թանգարան` «19-րդ դարի Ուրալի գրական կյանքը»
* Ֆ. Մ. Ռեշետնիկովի գրական հուշահամալիր տուն-թանգարան
* Թանգարան` «19-րդ դարի Ուրալի գրական կյանքը»
* «Հրաշքների երկիր» տիկնիկների և մանկական գրքերի թանգարան
* Պ. Պ. Բաժովի տուն-թանգարան
* Գայդարի վիրտուալ թանգարան
* Կենդանի գրքերի թանգարան
* Կամերային թատրոն
* Ֆոնդեր
* Գիտական գրադարան
* Գիտալուսավորչական բաժին

## Ճանաչում և մրցանակներ
* 1993 թվական` Օ. Կլերի անվան մրցանակի դափնեկրի դիպլոմ։
* 2003 թվական` Եկատերինբուրգի կառավարության մշակութի վարչության «Լավագույն թանգարանային նախագիծ», «Ամանորյա և Սուր ծննդյան տոները հին Ռուսաստանի առանձնատների ավանդույթներում» մրցույթի հատուկ մրցանակ։
* 2004 թվական` Եկատերինբուրգի կառավարության մշակույթի վարչության «Լավագույն թանգարանային նախագիծ», «Պ. Պ. Բեժովի աշխատանքը փոփոխվող աշխարհում» մրցույթի գրան պրի։
* 2006 թվական` Եկատերինբուգի կառավարության մշակույթի վարչության «Տարվա լավագույն թանգարանային նախագիծ» մրցույթի հատուկ մրցանակ` Եկատերինբուգի միջազգային զբոսաշրջության` «Ուղեկից» բյուրոյի հետ համատեղ կազմակերպած «Բաժով պապիկին հյուր» զբոսաշրջային ուղու համար։
* Մի շարք այլ մրցանակներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի կայքը
* Կենդանի գրքի թանգարան
* Գայդարի վիրտուալ թանգարան

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրական թանգարաններ
Կատեգորիա:1980 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի թանգարաններ
Կատեգորիա:1980 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Վլադիմիր Կամեշ

**Վլադիմիր Կամեշ** (, ), լատվիացի ֆուտբոլիստ, «Չայկա» (Պեսչանոկոպսկոե) ակումբի և Լատվիայի հավաքականի հարձակվող։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Կամեշը Լիեպայայի «Մետալուրգի» սան է։ 2005 թվականին կատարել է նորամուտը Լատվիայի բարձրագույն լիգայում, հիմնականում խաղացել է երիտասարդական թիմում։ 2010 թվականի հուլիսին խաղային պրակտիկա ստանալու համար վարձավճարով տեղափոխվել է «Գուլբենե 2005» մինչև մրցաշրջանի ավարտը։ Դարձել է Լատվիայի Առաջին լիգայի հաղթող, ինչպես նաև ճանաչվել է առաջին լիգայի մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ։

2011 թվականի օգոստոսին Կամեշն ընտրվել է բարձրագույն լիգայի ամսվա լավագույն խաղացող, իսկ 2012 թվականին նորից ճանաչվել է ամսվա լավագույն խաղացող հոկտեմբեր-նոյեմբերին։ Դարձել է 2012 թվականի առաջնության լավագույն կիսապաշտպան և ֆուտբոլիստ։

2013 թվականի փետրվարի 18-ին պայմանագիր է կնքել Պերմի «Ամկարի» հետ երկուսուկես տարի ժամկետով։

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
; «Մետալուրգ»
* Լատվիայի չեմպիոն (2) – 2005, 2009
* Լատվիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր – 2006, 2007, 2008, 2011
* Լատվիայի գավաթակիր – 2006
* Լատվիայի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2005, 2011, 2012
* Բալթիական լիգայի հաղթող – 2007

;«Մետալուրգ» երիտ․
* Լատվիայի Բարձրագույն լիգայի երիտասարդական թիմերի առաջնության չեմպիոն – 2007
* Բարձրագույն լիգայի երիտասարդական թիմերի առաջնության բրոնզե մեդալակիր – 2008

;«Գուլբենե 2005»
* Լատվիայի Առաջին լիգայի հաղթող – 2010

### Անհատական
* Լատվիայի Առաջին լիգայի լավագույն խաղացող – 2010
* Լատվիայի Բարձրագույն լիգայի լավագույն խաղացող – 2012
* Լատվիայի Բարձրագույն լիգայի լավագույն կիսապաշտպան – 2012

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամկար Պերմի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լատիշ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լատվիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Process Monitor

**Process Monitor**, անվճար ծրագիր նախատեսված Microsoft Windows 32 և 64 բիթային օպերացիոն համակարգերի համար։ Մշակվել է Sysinternals-ի կողմից սակայն հետագայում գնվել է Microsoft Corporation-ի կողմից։ Ծրագիրը ստեղծվել է երկու ծրագրերի միախառնումից՝ FileMon (ֆայլային համակարգի համար) և RegMon (գրանցամատյանի մոնիթորինգի), և օգտոտիրոջն է ներկայացնում հզոր գործիք, ֆայլային համակարգի, համակարգային գրանցամատյանի մոնտիթորինգ և այլն։

## Նկարագիր
Process Monitor-ը ղեկավարում և հետևում է օպերացիոն համակարգի աշխատանքը և ցուցադրում բոլոր տեղի ունեցող պրոցեսսները, աշխատող գրադարաները, ինչպես նաև ֆայլերի հետ կապված փոփոխությունները և տեղեկություններ է նրանց ջնջնման կամ բացման մասին։

Իր մեջ ներառում է համակարգային գրանցամատյան և ցուցադրում է, ինչ ծրագեր են նրան դիմում։

Process Monitor շնորհիվ կարելի է որոնել և գտնել անսարքություններ համակարգում, ինչպես նաև վնասակար ծրագրեր։ Բացի այս ամենը ծրագիրը կարող է տրբադրել մանրամասն տեղեկություն ցանկացած պրոցեսսի մասին։ Process Monitor կարող է մշակել միլլիոնավոր պրոցեսսներ, իսկ ողջ իրադարձությունների մատյանը կարող է իր մեջ պահել մինչև 1 ԳԲ տեղեկություն։

## Տես նաև
* Sysinternals
* Process Hacker
* Unlocker

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Համակարգային ծրագրեր
Կատեգորիա:Վինդոուզի ծրագրային ապահովում
Աննա Մաչիզ

**Աննա Սեմյոնովա Մաչիզ** (, ), բելառուս իրավաբան, Մինսկի գետտոյի մասին հուշագրերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Աննա Մաչիզը ծնվել է 1910 թվականի դեկտեմբերի 18-ին երկաթուղային ծառայողի և տնային տնտեսուհու ընտանիքում։ Աննան ունեցել է հարազատ եղբայր՝ Սավելին։

Հայրը մահացել է 1932 թվականին։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո` մեկ տարվա ընթացքում` 1927 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 1928 թվականի օգոստոսի 28-ը, Աննան Բոբրույսկի շրջանի դատախազությունում աշխատել է որպես տեխնիկական աշխատակից։ 1928-1931 թվականներին նա սովորել է Մինսկի իրավաբանական ինստիտուտում,  այնուհետև աշխատել Մոզիրսկի շրջանի դատախազության քննիչ, ապա աշխատել է Լենինգրադում։

1933 թվականին վերադարձել է Մինսկ, որտեղ աշխատել է որպես ԲԽՍՀ ՆԳՎ-ի քրեական հետախուզության քննիչ՝ նախքան Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելը։

Պատերազմի սկսվելուն պես Աննա Մաչիզն արդեն զբաղեցրել է կարևորագույն գործերով քննիչի պաշտոնը։

1941 թվականին մոր հետ հայտնվել է գերմանացիների կողմից գրավված տարածքում և ուղարկվել Մինսկի գետտո։ Գետտոյում եղել է հակաֆաշիստական ընդհատակի մասնակիցներից մեկը։ 1943 թվականի գարնանը մոր մահից հետո հեռացել է գետտոյից պարտիզանների մոտ։ Ապրիլի 4-ից ծառայել է № 106 պարտիզանական ջոկատում։ Պատերազմի ավարտին զբաղեցրել է պարտիզանական բրիգադի հատուկ բաժնի պետի տեղակալի պաշտոնը։

Մինսկի ազատ արձակումից հետո` 1944 թվականի օգոստոսի 1-ից, վերադարձել է կարևորագույն գործերով քննիչի աշխատանքին, որից առողջական խնդիրների պատճառով ազատվել է 1945 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ Նրան շնորհվել է արդարադատության խորհրդական դասային աստիճան։

1945 թվականի հոկտեմբերից Աննա Մաչիզը մինչ թոշակի անցնելն աշխատել է «Զորկա» թերթի նամակների բաժնում։

Աննա Մաչիզը մահացել է Մինսկում 1988 թվականի օգոստոսի 28-ին։

## Հուշեր
Մինսկի գետտոյում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին իր հիշողությունները Աննան գրառել է 1943 թվականի դեկտեմբերին պարտիզանական ջոկատում։ Պատմաբան Էմանուել Իոֆեն նշել է, որ այդ գրությունները գետտոյի և ընդհատակի առաջին պատմությունն են։ Իոֆեն նաև պնդել է, որ Վասիլի Գրոսմանի և Իլյա Էրենբուրգի «Սև գրքում» հայտնված «Մինսկի գետտոյի պատմության» հիմքում հենց Աննա Մաչիզի գրառումներն են։

Նրա հիշողությունների ամբողջական ժողովածուն հրատարակվել է 2011 թվականին Մինսկի գետտոյի գոյության վերաբերյալ բելառուս պատմաբանների և փաստաթղթերի մի քանի հոդվածների հավելվածով։ Գիրքը ներկայացվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 10-ին Պատմական արվեստանոցում՝ պատմաբան Կուզմա Կոզակի ղեկավարությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հոլոքոստից փրկվածներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ
Կատեգորիա:Բելառուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ
Process Hacker

**Process Hacker**, բաց կոդով անվճար ծրագիր, որը նախատեսված է համակարգային պրոցեսսների և ծառայությունների մոնիթորինգի համար։ Ծրագիրը կրոսսպլատֆորմային չէ և աշխատում է միայն Microsoft Windows 32 և 64 բիթային օպերացիոն համակակարգի վրա։

## Բնութագիր
Process Hacker-ը իրենի ներկայացնում է բավականաին հզոր գործիքը, որը թույլ է տալիս կատարել տարատեսակ գործողություններ պրոցեների և ծառայությունների հետ Microsoft Windows օպերացիոն համակարգում։

Ողջ պրոցեսսների ցանկը կարելի է պատկերել տարբեր ձևերով՝ հասարակ կամ հնաոճ պատկերում։ Ցանկերի այսպիսի պատկերումը թույլ է տալիս ավելի էֆֆեկտիվ դարձնել պրոցեսների հետ աշխատանքը։ Հստակ պրոցեսսները, որոնք վերաբերվում են կոնկրետ ծրագրի, միավորվում են մի խմբի մեջ և նշվում են այլ գույնով։

Process Hacker ծրագիրը հաճախ նշվում է ինչպես առաջադրանքների մենեգերի լիիրավ փոխարինող։

## Հնարավորություններ
* Ցանկացած պրոցեսի կասեցում 
* Պրոցեսսների վիճակագրության դիտում 
* Աշխատականության գրաֆիկի ցուցադրում։ 
* Պրոցեսերի կատարման պատմությույն
* Ցանկի կարելի է տեսակավորել գուներով 
* Համակարգում օգտագործվող հիշողությունը
* Թաքնված պրոցեսների հայտնաբերում
* DLL-ի հասարակ բեռնում
* Ցանցային միացումների դիտում և անջատում 
* Տոկեների մասին տեղեկություն 
* Եվ այն։

## Տես նաև
* Process Monitor
* FileMon
* System Explorer

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Process Hacker-ի վեբ կայքը 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2008 ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:C++-ով գրված ազատ ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:GNU GPL արտոնագրով ծրագրային ապահովումներ
Կատեգորիա:Վինդոուզի ծրագրային ապահովում
Սուրբ Գևորգ վանք (Երնջակ)

**Սուրբ Գևորգ վանք** (հայտնի էր նաև **Սուրբ Փրկիչ վանք** անունով), հայկական առաքելական ավերված վանական համալիր ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի Երնջակ գյուղից հյուսիս-արևելք, Երնջակաբերդից 3 կմ հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն

Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ Սուրբ Աստվածածին վանքը կառուցվել էր մինչև 8-9-րդ դարերը։

Միջնադարում մի քանի անգամ վերանորոգվել էր։ Վանքը սուրբ Գևորգ անունով հիշատակել էր Ստեփանոս Օրբելյանը։ Տաթևի վանքին տալիս էր 12 դահեկան հարկ։

Վանքի գերեզմանոցում իրար կից թաղված էին Մաղաքիա Ղրիմեցին և Հովհաննես Որոտնեցին, որ մահացել էր 1381 թվականին։

## Ճարտարապետություն

Վանական համալիրը կազմված էր եկեղեցուց, գավթից, պարսպից և վանքապատկան այլ շինություններից, որոնք արդեն 19-րդ դարի կեսերից ավերված էին։

### Սուրբ Գևորգ եկեղեցի

Միանավ թաղածածկ դահլիճների հորինվածքով կառուցված եկեղեցի էր։ Կառուցված էր սրբատաշ և կիսամշակ որձաքարից՝ կրաշաղախով։ Հատակագիծը կազմված էր դահլիճից և արևելյան կողմում գտնվող կիսակլոր խորանից։ Ուներ երկու մուտք՝ հյուսիսային և արևմտյան կողմերից։

Եկեղեցու հյուսիսային որմին կից կառուցված էր ավանդատուն։

### Գավիթ

Գավիթը կցված էր եկեղեցու արևմտյան ճակատին։

### Պարիսպ և այլ շինություններ

Եկեղեցու արևմտյան և հարավային կողմերում կառուցված էին եղել վանքապատկան շինություններն ու խցերը։ Վանքապատկան տարածքը շրջապատված էր պարսպով։

## Այլ տեղեկատվություն

Ներկայումս վանքիը տեղը կառուցված է մսկիթ։ Վանքից մոտ 150 մետր դեպի հյուսիս, ժայռի տակ կար մատուռ։

## Տես նաև

* Ջուղայի շրջան
* Սյունիք
* Երնջակ
* Երնջակաբերդ
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Այվազյան Արգամ, «Նախիջևանի հայկական ճարտարապետության հուշարձաններ», Երևան, 1981.

Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:8-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Նորաշեն)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, հայկական առաքելական ավերված եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի Նորաշեն գյուղի հյուսիս-արեւմտյան կողմում գտնվող բարձրադիր հարթության վրա։

## Պատմություն

Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին կառուցվել էր մինչև 12-13-րդ դարերը։ Ավերվել է 19-րդ դարի կեսերին։ 19-րդ դարի կեսերին Սեդրակյանը այցելելով գյուղ գրել էր.

## Տես նաև
* Ջուղայի շրջան
* Նորաշեն
* Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Նորաշեն)
* Սուրբ Աստվածածին վանք (Նորաշեն, Ջուղայի շրջան)
* Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Նորաշեն)
* Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ (Նորաշեն)

## Գրականություն
* Այվազյան, Արգամ (1980) Նորաշենի ճարտարապետական հուշարձանները. Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 8 . pp.&nbsp;110–115. ISSN 0320-8117

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
ք
ք
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Մարտ առանց կանոնների (ֆիլմ)

«**Մարտ առանց կանոնների**» (), 2009 թվականին նկարահանված դրամա-մարտաֆիլմ, որի ռեժիսորն է Դիտո Մոնտիելը։ Սցենարի հեղինակներն են՝ Ռոբերտ Մյունիկը և Մոնտիելը։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են՝ Չենինգ Թաթումը , Թերենս Հովարդը և Լուիս Գուսմանը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2009 թվականի ապրիլի 24-ին։

## Սյուժե
Նյու Յորքում երիտասարդ մի խաբեբա (Չենինգ Թաթում) ծանոթանում է ընդհատակյա փողոցային մարտերի  փորձառու մի խարդախի հետ (Թերենս Հովարդ), որը դառնում է նրա մենեջերը բռնցքամարտի ժամանակ։

Բառացիորեն մեկ գիշերում Շոնը դառնում է աստղ՝ հեշտությամբ նոկաուտի ենթարկելով պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկին։ Առաջիկայում նրան սպասվում է իր կյանքի ամենադաժան մարտը...

## Դերերում
*Չենինգ Թաթում - *Շոն ՄաքԱրթուր*
*Թերենս Հովարդ - *Հարվի Բորդեն*
*Լուիս Գուսման - *Մարտինես*
*Բրայան Ջեյ Ուայթ - *Էվան Հեյլի*
* Ֆլակո Նավախա -*Ջավոն Ուիլքինսոն* */Ռեյ Ռեյ*
*Քունգ Լե-*Դրանկոն Լի*
*Սուլայ Էնաո -*Սուլայ Վալես*
*Ռոջեր Գուենվյոր Սմիթ - *Ջեք Դենսինգ*
* էնթոնի Դե Սանդո - *Քրիստոֆեր Էնտոնի*
* Փիթեր Թամբակիս - *Զի*
* Մայքլ Ռիվերա - *Այաքս*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Relativity Media ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Սուրբ Ստեփանոս վանք (Փառակա)

**Սուրբ Ստեփանոս վանք**,  հայկական առաքելական ավերված վանական համալիր ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանի Փառակա գյուղի  տարածքում։

## Պատմություն
Վանական համալիրը կառուցված էր 12-րդ դարում պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառի Փառակա գյուղի 1,5 կմ արևմուտք, Փառակա գետակի ձախ ափին։ Նվիրված էր եղել սուրբ Ստեփանոս Նախավկային։

17-րդ և 19-րդ դարերին եկեղեցին վերանորոգվել էր։ Պատվիրատուների և ճարտարապետների մասին տեղեկատվությունը բացակայում է։

## Ճարտարապետություն
Վանական համալիրը կազմված էր եկեղեցուց,պարսպից  և վանքապատկան այլ շինություններից, որոնք արդեն 20-րդ դարի կեսերից ավերված էին։

### Եկեղեցի
Կառուցված էր սրբատաշ և կիսամշակ քարերից։ Ուներ միանավ սրահի հորինվածքով հատակագիծ։ Միակ մուտքը գտնվում էր արևմտյան ճակատում։

17-րդ դարի վերանորոգման ժամանակ որմերում ագուցվել էին խաչքարեր, որոնց վիմագրերը 20-րդ դարում արդեն իսկ անընթեռնելի էին։ Պատկերաքանդակներ և որմնանկարներ չի ունեցել։

Աբսիդը գտնվել էր արևելյան կողմում, կիսաշրջանաձև էր։ Աբսիդի երկու կողմերում ավանդատներ չի ունեցել։

### Պարիսպ և այլ շինություններ
Եկեղեցու արևմտյան և հարավային կողմերում կառուցված էին եղել վանքապատկան շինություններն ու խցերը։ Վանքապատկան տարածքը շրջապատված էր պարսպով։

## Տես նաև
* Գողթն
* Վասպուրական
* Փառակա
* Սուրբ Հակոբ Հայրապետ վանք (Փառակա)
* Սուրբ Շմավոն եկեղեցի (Փառակա)

## Գրականություն
* Այվազյան, Արգամ, «Նախիջևանի կոթողային հուշարձաններն ու պատկերաքանդակներն», Երևան, 1987 թվական, էջ 47-48

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օրդուբադի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
գ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Ամենայն Սրբոց եկեղեցի (Ապարաններ)

**Ամենայն Սրբոց եկեղեցի**, հայկական ավերված եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի Ապարաններ գյուղում։

Ամենայն Սրբոց նահատակաց եկեղեցին հանդիսանում էր Ապարաններ բնակավայրի ամենահայտնի և մեծակառույց հուշարձանը։

## Տեղադրություն
Եկեղեցին գտնվում էր բնակավայրի կենտրոնական մասում՝ փոքր բարձրության վրա։

## Պատմություն
Ամենայն Սրբոց նահատակաց եկեղեցին հիմնադրվել է 10-ից 11-րդ դարերում։ Հանդիսանում էր եպիսկոպոսանիստ եկեղեցի։

16-17-րդ դարերում դարում եկեղեցին վերակառուցվել է։

Հայտնի է, որ եկեղեցու ծածկը և գմբեթը փլվել է դեռևս 1848 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով։

Դեռևս մինչև 1970-ական թվականները դեռևս պահպանվում էին եկեղեցու ավերակները, այլ տվյալներով՝ մինչև 1957 թվականը։

## Ճարտարապետական նկարագիր
Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին քառամույթ գմբեթակիր բազիլիկա էր կառուցված սրբատաշ բազալտից և աղյուսից։

Հարավային և արևմտյան ճակատներից ունեցել է մուտքեր։ Աբսիդն եղել է կիսաշրջանաձև, մույթերը՝ ուղղանկյուն։ Ունեցել է մեկ զույգ ավանդատներ թաքստոցներով։ Գմբեթը եղել է աղյուսաշեն բազմանիստ։

Եկեղեցու արևմտյան կողմում եղել է գավիթ, զանգակատուն և օժանդակ այլ շինություններ։

16-րդ դարում եկեղեցու վերանորոգման ժամանակ որմերում ագուցվել են մի քանի գեղաքանդակ խաչքարեր և այլ հուշարձանների բեկորներ։ Հյուսիսային ավանդատան որմերում եղած մի քանի խաչքարերից երեքը ունեցել են արձանագրություններ։

19-րդ դարի վերջերին կիսավեր վիճակում գտնվող Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի այցելած Ա․Սեդրակյանը հայտնել էր, որ եկեղեցու շինությունը մինչև կամարները քարից է կառուցված, իսկ կամարներն ու ծածկը՝ թրծված աղյուսով։ Նրա վկայության համաձայն՝ թաղակապ տաճարը բաժանված էր երեք մատուռի, որոնցից միջինը կառուցված է եղել չորս սյան վրա։ Երեք մատուռներն էլ ունեցել են գմբեթներ։

## Տես նաև
#Ապարաններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապարաններ
Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Աթիլա Քարաօսմանօղլու

**Աթիլա Քարաօսմանօղլու** (, ), թուրք տնտեսագետ և պետական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1932 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մանիսում։ 1954 թվականին ավարտել է Անկարայի համալսարանի քաղաքագիտական ֆակուլտետը, այնուհետև դոկտորական աստիճան է ստացել Ստամբուլի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետում։ Դասախոսել է Հարվարդի և Նյու Յորքի համալսարաններում։

Թուրքիա վերադառնալուց հետո աշխատել է պետական պլանավորման կազմակերպությունում։ Քարաօսմանօղլուն նաև զբաղեցնում էր Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության գլխավոր խորհրդականի պաշտոնը։

1966 թվականից աշխատել է Համաշխարհային բանկում։ 1971 թվականին վարչապետ Նիհաթ Էրիմը նրան Անկարա է հրավիրել և նշանակել Էկոնոմիկայի համար պատասխանատու փոխվարչապետ։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 3-ին Քարաօսմանօղլուն և կառավարության ևս 10 անդամ հրաժարական են տվել՝ հայտարարելով, որ իրենք հնարավորություն չունեն իրականացնել այն բարեփոխումները, որոնք նախատեսել էին։ Մեթին Թոքերի տվյալներով, Քարաօսմանօղլուն հայտարարել է, որ պաշտոնից հեռանալու պատճառը կառավարությունում տարաձայնություններն էին և հակամարտությունը էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարությունների միջև։

Ավելի ուշ Քարաօսմանօղլուն վերադարձել է աշխատանքի Համաշխարհային բանկում։ Վերադառնալուց հետո նա այնտեղ աշխատել է 20 տարի և կարողացել է հասնել փոխնախագահի պաշտոնին։ 1994 թվականի նոյեմբերի 30-ին Քարաօսմանօղլուն հրաժարական է տվել։

Աթիլա Քարաօսմանօղլուն մահացել է 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին շնչառական անբավարարությունից։ Թաղված է Ստամբուլի Չենգելքեյ գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրք տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոխվարչապետներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ
BTS World

***BTS World*** (ստիլիզացված՝ BTS WORLD) համակարգչային խաղ է, որը մշակվել է *Takeone Company Corp-ի* կողմից և հրատարակվել է Netmarble-ի կողմից։ Խաղացողները ստանձնում են BTS-ի մենեջերի դերը՝ 2012-ից յոթ անդամներից յուրաքանչյուրի հետ տարբեր ճանապարհորդություններ կատարելով՝ սկսած մինչև իրենց դեբյուտը, մինչև 2019 թվականը։

## Խաղընթացք
*BTS World-ը* վիզուալ վեպի ոճավորված համակարգչային խաղ է, որտեղ պատմվածքի մեծ մասը ապավինում է օգտագործողի և խաղի նիշերի փոխազդեցություններին կտտացնելուն։ Խաղը հիմնված է խոսակցությունների և ընտրության վրա, որոնք ազդում են հետագա գլուխների վրա։ Խաղացողը կարող է նաև ոճավորել նիշերը և խաղաթղթային խաղ խաղալ՝ որոշակի գնահատականի հասնելու համար։

Խաղում օգտագործվում են *BTS-ի* անդամների իրական լուսանկարներ և ձայնագրություններ։ Իր պաշտոնական կայքում տեղադրված են անդամների լուսանկարների և պատկերասրահների պատկերասրահներ՝ որպես խաղի կերպարներ։

Մեկ այլ ռեժիմ, որը կոչվում է «Another Story», ունի նմանատիպ խաղընթացք, բայց ունի տարբեր պատմություններ, քանի որ նրանցից յուրաքանչյուրը կենտրոնանում է խաղացողի և *BTS-ի* միայն մեկ անդամի վրա, կարծես նրանք միասին չէին այդ ժամանակ։

## Անձնավորություններ
Խաղի պաշտոնական կայքում նկարագրությունների հիման վրա, «Another Story» ֆիլմում կան յոթ տարբեր կերպարներ։

## Ծրագրավորում
Հաղորդվում էր, որ BTS World-ը երկու տարի գտնվում էր զարգացման մեջ։ Netmarble-ը պնդում էր, որ խմբի ուժեղ երկրպագությունը «հանգեցնում է լավ պոտենցիալ շուկայի՝ բոլորովին նոր խաղ ստեղծելու համար»։ Խաղը հիմնված է անդամների իրական անհատականությունների վրա։

## Լրատվամիջոցների լուսաբանում
Ազատվելուց առաջ խաղը ստացավ ԶԼՄ-ների զգալի լուսաբանում։ *CNBC-ն* ասում է, որ խաղը «հնարավորություններ է տալիս կառաջարկի միկրոշրջանառությունների համար»։ MTV-ը հաղորդում է խմբի համար ծանոթ մարդկանց համար «Խաղը կարող էր դառնալ ուսուցման հզոր գործիք բոլորի համար, ովքեր պարզապես մտնում են իրենց երաժշտության մեջ»։

## Ներկաներ

## Սաունդթրեք
Խաղում ներկայացված են խմբից բնօրինակ երաժշտություն։ Ուղեկցող սաունդթրեք ալբոմը՝ BTS World: Original Soundtrack-ը, ամբողջ աշխարհում թողարկվել է 2019 թվականի հունիսի 28-ին։

Ձայնային երաժշտությանն աջակցել են երեք համագործակցության սինգլներ՝ «Dream Glow»-ը՝ Ջին-ից, Ջիմին-ից, և Ջոնգուկ-ից, որոնք ներկայացնում են բրիտանացի երգչուհի Charlie XCX-ին (հունիսի 7),  J-Hope-ի և V-ի «A New New Day» ֆիլմը, որում ներկայացված է շվեդ երգչուհի Զառա Լարսոնը (հունիսի 14), և RM-ի և Suga-ի «All Night», թողարկվելուց հետո բացահայտվեց խաղի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BTS
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Միննի Հաուկ

**Ամալյա Մինյոն Հաուկ, «Միննի» Հաուկ** (), ամերիկացի օպերային սոպրանո։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է Նյու Յորքում 1851 թվականի նոյեմբերի 16-ին․ գերմանացի ներգաղթյալ Ֆրանսիս Հաուկի և վերջինիս ամերիկուհի կնոջ միակ զավակն էր։ Միննիի ծնվելուց հետո Հաուկները տեղափոխվել են Փրովիդենս (Ռոդ Այլենդ), որտեղից էլ 1857 թվականին՝ Սամներ շրջան (Կանզաս)։ Տարածված սխալ կարծիք կար այն մասին, որ Հաուկը օպերայի մեծ երկրպագու, ֆինանսիստ Լեոնարդ Ջերոմի դուստրն էր։

## Կարիերա
1865 թվականին վոկալի դասեր է ստացել Արչիլ Էրրանիի մոտ, որը Մաքս Մերեցեք իտալական շրջիկ օպերային թատերախմբում նրա համար տեղ է ապահովել։ Տասնչորս տարեկանում որպես օպերային երգչուհի դեբյուտ է կատարել Բրուկլինում՝ «Լուսնոտը» օպերայում կատարելով Ամինայի դերը։ Մեկ ամիս անց, 1866 թվականի նոյեմբերին տեղի է ունեցել նրա նյու-յորքյան դեբյուտը «*L'étoile du nord*» օպերայից Պրասկովինայի դերով։ Գունոյի «Ռոմեո և Ջուլիետ» օպերայի ամերիկյան պրեմիերայի ժամանակ՝ 1867 թվականի նոյեմբերի 15-ին, կատարել է Ջուլիետի դերը։

Եվրոպայում առաջին անգամ երգել է Լոնդոնի Կովենտ գարդենում, 1868 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, իսկ 1869 թվականին հանդես եկել Փարիզում։ Հետագայում հանդես է եկել Վիեննայի Գրանդ օպերայում (1870–1874) և Եվրոպայի այլ օպերային դահլիճներում։ Ժորժ Բիզեի՝ սկզբում ձախողված «Կարմեն» օպերայի գլխավոր հերոսուհու դերակատարման իր նոր մեկնաբանությամբ հանդես է եկել 1878 թվականի հունվարի 2-ին Բրյուսելում։ Հսկայական հաջողությունն օպերայի համար հարատև համբավ է ապահովել։ Հետո նա այդ դերը կատարել է օպերայի բրիտանական և ամերիկյան պրեմիերաների ժամանակ 1878 թվականին։ 1885 թվականին Մանոնի դերերգով հանդես է եկել համանուն օպերայի ամերիկյան պրեմիերայի ժամանակ։ Ձայնը սոպրանոյից դարձել է մեծ ուժգնություն ու խորություն ունեցող մեցցո-սոպրանո։ 1893 թվականի վերջին դադարեցրել է օպերային շրջագայությունները․ երգացանկում ունեցել է մոտավորապես հարյուր դերերգ, որոնցից Կարմենը կատարել է չորս լեզուներով։

## Հետագա կյանք և մահ
1878 թվականին ամուսնացել է ավստրիա-ամերիկացի գրող և ճանապարհորդ Էռնստ վոն Հեսսե-Վարթգգի հետ։ Հարստության մեծ մասը կորցրել է Առաջին աշխարհամարտի տարիներին։ Համարվում է, որ մինչև 1920 թվականն աղքատացել էր ու համարյա կուրացել։ Մահացել է Շվեյցարիայի իր տանը, Լյուցեռն քաղաքի մոտ 1929 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ
*Edward T. James, Janet Wilson James, Paul S. Boyer, *Notable American women, 1607–1950*. Radcliffe College, 1971.
*Andreas Dutz and Elisabeth Dutz: *Ernst von Hesse-Wartegg. Reiseschriftsteller, Wissenschaftler, Lebemann.* Böhlau-Verlag, Vienna 2017. (comprehensive biography of Minnie Hauk and her husband Ernst von Hesse-Wartegg) 

Կատեգորիա:1851 ծնունդներ
Կատեգորիա:1929 մահեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Էդգար Իլտներս

**Էդգար Իլտներս** (, ), խորհրդային և լատվիացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի մարտի 13-ին, Բուրնի խուտորում (այժմ` Լատվիայի Այիզպուտեի շրջան)։

Սովորել է Ձերվսկու վեցամյա հիմնական դպրոցում, Լիեպայսկի միջնակարգ 1-ին դպրոցում (1941-1944), Լիեպայսկի մանկավարժական համալսարանում (1945-1946), գեղարվեստի դպրոցում (1946-1948)։ Ավարտել է Ռիգայի Յա. Ռոզենտալի անվան գեղարվեստական դպրոցը (1949) և Լատվիայի գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարչություն բաժինը (Օտո Սկուլմեի արվեստանոցը) (1956)։

Դասավանդել է Ռիգայի Յա. Ռոզոնտալի անվան գեղարվեստի դպրոցում (1956-1961), Լատվիայի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի գեղանկարչության ամբիոնում (1976-1983) նկարչության ամբիոնում (1960-1973), եղել է հուշարձանային գեղանկարչության արհեստանոցի ղեկավար (1978 թվականից)։ Եղել է նույն ակադեմիայի ռեկտոր (1974-1976), պրոֆեսոր (1974)։ Եղել է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից անդամ։

Լատվիայի նկարիչների միության անդամ (1957 թվականից), 1968-1982 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ Լատվիայի նկարիչների միության խորհրդի նախագահ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության խորհրդի քարտուղար։ Եղել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդի 10-րդ գումարման պատգամավոր (1979-1983)։

Մահացել է 1983 թվականին փետրվարի 9-ին։ Թաղված է Ռիգայի Լենս գերեզմանատանը։

## Մրցանակներ և կոչումներ
* Լատվիական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963)
* Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1973)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1977)
* Լատվիայի ԽՍՀ պետական մրցանակակիր` (1965) «Հողի տերեր» և «Կոշտուկավոր ձեռքեր» նկարների համար։

## Ստեղծագործություններ
Ցուցահանդեսների սկսել է մասնակցել 1955 թվականից։ Լատվիայի ամենանշանավոր նկարիչներից մեկն է, «խիստ ոճի» ներկայացուցիչներից։ Աշխատանքների մեծ մասը առարկայական կոմպոզիցիաներ են և բնապատկերներ։ 1960-ական թվականներին փորձարկել է այդ ժամանակլատվիական գեղանկարչության համար նորարարական համարվող ֆակտուրային էֆեկտներով։

Առավել հայտնի աշխատանքներից են` «Ամուսինները վերադառնում են» (1957), «Հողի տերերը» (1960), «Կոշտուկավոր ձեռքեր» (1962), «Ռիգայի աշտարակները» (1965), «Անմահություն» (1968), «Հուլիս» (1970), «Կարտոֆիլի դաշտ» (1974), «Մոնտաժողները» (1977), «Վենետիկի գիշերով» (1981), «Էրիկա» (1975), «Եկաբ Կազակի դիմանկարը» (1982)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Нефёдова И.* Эдгар Илтнер (Альбом из серии Мастера советского искусства). М. Советский художник, 1988
* Māksla un arhitektūra biogrāfijās. Atb. red. A. Vanaga — Rīga, 2000

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը և աշխատանքները irliepaja.lv կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքական գործիչներ
Ավգուստովյան անտառ

**Ավգուստովյան անտառ** կամ **Ավգուստովյան թավուտ** (, , ), փշատերև կուսական անտառ Լեհաստանի հյուսիսարևելյան, Բելառուսի հյուսիսարևմտյան և Լիտվայի հարավարևելան մասում, Վիսլա և Նեման գետերի միջակայքում։
## Հակիրճ տեղեկատվություն
Թավուտն իր անվանումն ստացել է մերձակայքում գտնվող լեհական Ավգուստով քաղաքի անունից։ Ամբողջ անտառն ընդհանուր առմամբ զբաղեցնում է մոտավորապես 1.600 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Նրա մեծ մասը՝ շուրջ 1.140 քառակուսի կիլոմետրը ընկած է Լեհաստանում՝ Պոդլյասկե վոևոդությունում։  Հիմնական ծառատեսակները դարավոր եղևնիներն ու սոճիներն են։ Հարավային հատվածում հանդիպում են նաև լաստենու և հացենու թավուտներ։ Այլ բուսատեսակներից տարածված են մամռակերպերի 103, ձարխոտերի 13, անոթային բույսերի 371 տեսակներ։ Հարուստ ու բազմազան է նաև կենդանական աշխարհը՝ կաթնասունների 22, թռչունների 121, երկկենցաղների ու սողունների 17 տեսակներ։ Ընդ որում՝ այստեղ հանդիպող բույսերի ու կենդանիների 27 տեսակներ գրանցված են Բելառուսի ու Լեհաստանի, մի շարք տեսակներ էլ՝ համաեվրոպական Կարմիր գրքում։

Թավուտում շուրջ մեկ տասնյակ լճեր կան՝ Վիգրին, Սայնոն, Բյալե-Ավգուստովսկեն, Նեցկոն, Սեռվան, Բլիզնոն, Պոմորսկեն և այլն։ Դրանցում բազմանում են ձկների ու ջրլող թռչունների բազմաթիվ տեսակներ։

1989 թվականին Ավգուստովյան թավուտի հյուսիսային մասում առանձնացվել է Վիգրիյան ազգային պարկը, որ Լեհստանի ամենաերիտասարդ ազգային պարկերից մեկն է

## Տես նաև
* Բելովեժյան թավուտ (ազգային պարկ)
* Նալիբոկյան թավուտ
* Ավգուստով
* Ավգուստովյան ջրանցք

## Պատկերասրահ

Poland - Perkuc Natural Reserve.JPG|Պերկուց լիճը
Slepe Lake Kalejty Natural Reserve.jpg|Կալեյտի լիճը
Rezerwat prerkuc 03.jpg|Արգելոցը
Rezerwat Starożyn.jpg|
Droga w rezerwacie kozi rynek.jpg|Ճանապարհ թավուտում
Jezioro wigry podlaskie 04.jpg|Վիգրի լիճը
Czarna Hańcza 03.JPG|Կարապներ Չառնա Հանչայում
Larus canus, Jeziorze Białym Augustowskim, Polska.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Suwalszczyzna, homepage
## Գրականություն
*Suwalszczyzna, homepage
* Puszcza Augustowska, ATIKART, Білосток, ISBN 83-902550-0-6
* А. Вашкевич, Дз. Нарель. Між Лососно і Чорної Ганчев. Історія католицьких парафій в південно-східній частині Серпневій пущі.&nbsp;— М., 2006. ISBN 985-6783-18-6
* Серпнева пуща // туристсько енциклопедія Білорусі / редкол. Г.&nbsp;П.&nbsp;Пашков [та ін]; під заг. ред. І.&nbsp;І.&nbsp;Пиріжник.&nbsp;— Мн., 2007.&nbsp;— 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9.
* Надія Вашкелевіч. Гродненська Terra Incognita // «Народна Газета» №&nbsp;103 (4771), 06.06.2008

Կատեգորիա:Լեհաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բելառուսի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Լիտվայի աշխարհագրություն
Աննա Վիտլոկ

**Աննա Վիտլոկ** (, ), շվեդ լրագրող, ռեֆորմատոր, սուֆրաժիստ և ֆեմինիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է վաճառականի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Ստոկհոլմի կանանց ճեմարանում։ Այնուհետև 1869-1870 թվականներին զբաղվել է ուսուցչությամբ, 1870-72 թվականներին դաստիարակչուհի է աշխատել է Ֆինլանդիայում։ 1875 թվականին ավարտել է կանանց թագավորական ուսուցչական ճեմարանը։ 1876-1878 թվականներին մանկավարժություն և լեզուներ է ուսումնասիրել Շվեյցարիայում, Իտալիայում և Ֆրանսիայում։

1878 թվականին Ստոկհոլմում հիմնել է աղջիկների դպրոց։ 1893 թվականից սկսած Էլեն Քեյի հետ վերակազմավորել է դպրոցը որպես համատեղ ուսուցման կրթական հաստատություն՝ կենտրոնանալով աղջիկների համար բնական գիտությունների դասավանդման և տղաների համար` հումանիտար գիտելիքների վրա։ Դպրոցում կիրառվել են դասավանդման նոր մեթոդներ. ուսանողական ինքնակառավարում, տեսական և գործնական աշխատանքների տարբերակում։ Դպրոցը հավատարիմ է մնացել կրոնական ազատության սկզբունքներին։

Վիտլոկը հասարակական գործիչ էր։ Եղել է Շվեդիայի կանանց ընտրական իրավունքների ազգային ասոցիացիայի համահիմնադիր, խորհրդի անդամ և երկու անգամ` նախագահ (1903-1907 և 1911-1912)։

Համագործակցել է «Aftonbladet» թերթի հետ։

Մահացել է 1930 թվականի հունիսի 16-ին։ Թաղված է Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանատանը։ 
մինի|Աննա Վիտկոլի գերեզմանը Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանատանը

## Մրցանակներ
* Պարգևատրվել է Շվեդական թագավորական Իլլիս քվորում մեդալով (1918)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն 
* Աննա Վիտկոլ    
* Աննա Վիտկոլ 

Կատեգորիա:Շվեդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:1930 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 16 մահեր
Կատեգորիա:1852 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շվեդ լրագրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Անգլո-եթովպիական համաձայնագիր (1944)

**Անգլո–եթովպիական 1944 թվականի համաձայնագիրը** ստորագրվել է դեկտեմբերի 19-ին Ադիս Աբեբայում՝ երկու տարի ժամկետով, երբ լրացել է 1942 թվականի անգլո-եթովպիական համաձայնագրի գործողության ժամկետը։ Այն նախատեսում էր Մեծ Բրիտանիայի կողմից Եթովպիայի ինքնիշխանության լիակատար ճանաչում և Ջիբութի-Ադիս-Աբեբա երկաթուղու կառավարման փոխանցումը Եթովպիայի իշխանություններին երեք ամիս անց (պայմանով, որ Եթովպիայի կառավարությունը կկարողանա երաշխիքներ տրամադրել երկաթուղու անխափան գործունեության ապահովման համար)։ Բրիտանական կառավարությունը հրաժարվում էր դիվանագիտական առաջնահերթության իրավունքից և Եթովպիայում այլ պետությունների խորհրդականների նշանակման կամ հաստատման բացառիկ իրավունքից, սակայն համաձայնագիրը հաստատում էր, որ գործողության ընթացքում, այսինքն մինչև 1946 թվականի դեկտեմբերի 19-ը, բրիտանական ռազմական վարչակազմը լիովին պահպանվում է Օգադեն նահանգում և, այսպես կոչված, Պահեստային գոտում, որոնք հարում էին Սոմալիին և կազմում էին Եթովպիայի տարածքի մեկ երրորդը։ Եթովպիան նաև բրիտանական կառավարությանը թույլատրում էր կանոնավոր օդային հաղորդակցություն հաստատել իր տարածքի վրա և իր վրա էր վերցնում վայրէջքի հարթակների գործունեության ապահովումը և դրանց պատշաճ պահպանությունը։
աջից|270x270փքս|Территория Огадена
Բանակցությունների ընթացքում Եթովպիան հրաժարվել է 1 մլն ֆունտ ստեռլինգի չափով անվերադարձ գումար ստանալու Մեծ Բրիտանիայի առաջարկից, քանի որ Եթովպիայի կառավարությունն իր ինքնիշխանության հետ անհամատեղելի է համարել գումարի փոխանցման հետ կապվող պարտավորությունը՝ ստեղծել երկրի զարգացման խորհուրդ, որը կներառի և՛ բրիտանացի, և՛ եթովպացի մասնագետներին։

## Հետևանքներ
1944 թվականի անգլո-եթովպիական համաձայնագիրը կնքվել է երկու տարով, սակայն պայմանագրով նախատեսված ժամկետի ավարտից հետո Մեծ Բրիտանիան իր զորքերը դուրս չի բերել Եթովպիայի տարածքից։ 1949 թվականին բրիտանական օկուպացիոն վարչակազմը ստեղծել է Օգադենի բրիտանական պրոտեկտորատը, որը գոյություն է ունեցել մինչև 1954 թվականը։ Բրիտանական զորակազմն Օգադենից դուրս է բերվել միայն 1955 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1944 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պայմանագրեր
Լինդա Դեսսաու

**Լինդա Դեսսաու** (), ամբողջական անուն՝ **Լինդա Մարիոն Դեսսաու** (,Ավստրալիա), ավստրալիացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ, Վիկտորիայի 29-րդ նահանգապետ (2015 թվականի հուլիսի 1-ից)։

## Կենսագրություն
Լինդա Դեսսաուն ծնվել է 1953 թվականի մայիսի 8-ին Մելբուռնում (Վիկտորիա, Ավստրալիա)։ Նա Ջոն և Սիբիլ Դեսսաու զույգի չորս երեխաներից ամենափոքրն էր։ Նրա հայրը՝ Ջոն Դեսսաուն, 1929 թվականին Լեհաստանից տեղափոխվել է Ավստրալիա՝ վախենալով հետապնդումներից՝ իր հրեական ծագման պատճառով։ Նա աշխատել է Մելբուռնի գուլպաների գործարանում, ապա բացել է իր բիզնեսը։ Լինդայի մայրը՝ Սիբիլը, ծնվել է Մելբուռնում։ Նա մահացել է 46 տարեկանում, երբ Լինդան 17 տարեկան էր։

1973 թվականին Լինդա Դեսսաուն գերազանց ավարտել Է Մելբուռնի համալսարանի իրավաբանական դպրոցը և ստացել բակալավրի աստիճան ():  1975 թվականից նա աշխատել է Վիկտորիայի Գերագույն դատարանում որպես փաստաբան, ավելի ուշ նրա մասնագիտացումը ընտանեկան իրավունքն է դարձել։ 1982 թվականին նա ամուսնացել է փաստաբան Էնթոնի Հովարդի (*Anthony Howard*) հետ, որից հետո նրանք միասին աշխատել են Հոնկոնգի գլխավոր դատախազությունում։ 1985 թվականին Լինդա Դեսսաուն շարունակել է իր աշխատանքը Ավստրալիայում՝ զբաղվելով քրեական հանցագործությունների քննությամբ։ 1995 թվականի հունիսին նա նշանակվել է Ավստրալիայի ընտանեկան գործերի դատարանի դատավոր։ Այդ պաշտոնում նա աշխատել է 18 տարի՝ մինչեւ 2013 թվականի հուլիսը։

2015 թվականի փետրվարին Վիկտորիայի վարչապետ Դենիել Էնդրյուսը հայտարարել է, որ Լինդա Դեսսաուն կնշանակվի Վիկտորիայի նահանգապետի պաշտոնում և պարտականությունները կստանձնի 2015 թվականի հուլիսի 1-ին։ 2015 թվականի հունիսի 30-ին նա երդում է տվել և պաշտոնապես ստանձնել պաշտոնը՝ դառնալով Վիկտորիայի 29-րդ նահանգապետը և այդ պաշտոնում առաջին կինը։

2010 թվականի հունիսին Լինդա Դեսսաուն դարձել Է Ավստրալիայի շքանշանի անդամ, իսկ 2017 թվականին դարձել է Ավստրալիայի շքանշանի ուղեկից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մելբուռնի համալսարանի շրջանավարտներ
Ռայան Լարկին

**Ռայան Լարկին** (, ), կանադացի կինոռեժիսոր նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, որը ճանաչում է ձեռք բերել 1960-ական թվականների վերջերին և 1970-ական թվականների սկզբներին նորարական՝ «Զբոսանք» («Շարժման մեջ») (1968) և «Փողոցային երաժշտություն» (1960) մուլտֆիմների շնորհիվ։  2004 թվականին թողարկվել է Լարկինին նվիրված վավերագրական անիմացիոն ֆիլմը, որը շահել է բազմաթիվ մրցանակներ։

## Կենսագրություն
1960-ական թվականների սկզբերին 19 տարեկան հասակում Ռայան Լարկինը աշխատանքի է անցել Կանադայի ազգային կինոարվեստի կառավարումում (NFB)՝ աշխարհի առաջատար անիմացիոն կենտրոններից մեկում։

Չնայած նրա ստեղծագործության հաջողությանը և ճանաչմանը, «Փողոցային երաժշտություն»-ը (1972) դարձել է ռեժիսորի վերջին ավարտուն ֆիլմը։ Լարկինի կարիերան խորտակվել է՝ տեղ զիջելով ալկոհոլի և կոկաինի նկատմամբ հակմանը։ Շուտով Լարկինը հեռանում է NFB-ից։ Ինչ որ ժամանակ նա անտուն է եղել, Մոնրեալի փողոցներում մուրացկանությունը դարձել է նրա մշտական գործը։

2000-ական թվականների սկզբերին Լարկինը փորձեր է կատարել ստեղծագործական կյանքին վերադառնալու և սկսել է աշխատել «*Spare Change*» մուլտֆիլմի վրա, որում բեկվում է վերջին տարիների սեփական փորձը։

2004 թվականին Քրիս Լանդրեթը նկարահանել է Լարկինի մասին փաստագրական անիմացիոն ֆիլմ, որը արժանացել է «Օսկար» լավագույն անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմի համար և այլ մրցանակների։

Ռայան Լարկինը մահացել է 2007 թվականին թոքի քաղցկեղից, որը ախտահարել էր նաև ուղեղը։ «*Spare Change*» ֆիլմը ավարտին է հասցրել Լարկինի ընկերը՝ ֆիլմի կոմպոզիտոր և պրոդյուեր Լորի Գորդոնը, ֆիլմը թողարկվել է 2008 թվականին։

## Ֆիլմագրություն
* 1965 — Քաղաքային բնապատկեր / *Citérama* / *Cityscape*
* 1966 — Սիրինգա / *Syrinx*
* 1966 — Զբոսանք (Շարժման մեջ) / *En marchant* / *Walking*
* 1972 — Փողոցային երաժշտություն / *Street Musique*
* 2008 — *Spare Change*

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* Ֆիլմ «Զբոսանք»
** 1969 թվականի Օսկարում անվանակարգ
**Կրակովի C.I.D.A.L.C. կինոփառատոնի մրցանակ  (1969)
* Ֆիլմ «Փողոցային երաժշտություն»
**Մալիբույի միջազգային կինոփառատոնում (1973) Գրան-պրի լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статья «Райан Ларкин» в Канадской энциклопедии кино

Կատեգորիա:Հուլիսի 31 ծնունդներ
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 14 մահեր
Կատեգորիա:2007 մահեր
Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Կանադացի մուլտիպլիկատորներ
Պունտա դելլա Դոգանա

**Պունտա դելլա Դոգանա** (), արվեստի թանգարան Վենետիկի անցակետի հին շենքերից մեկում (Դոգանա դա Մար)։ Այն նաև կոչվում է Վենետիկի եռանկյուն տարածաշրջան, որտեղ Մեծ ջրանցքը հանդիպում է Ջուդեկա ջրանցքի հետ, և որտեղ գտնվում են Սանտա Մարիա դելլա Սալյուտե եկեղեցին, Վենետիկի հայրապետական ճեմարանը և եռանկյան ծայրում Դոգանա դա Մարը։

## Աշխարհագրություն և պատմություն
[thumb|left|Տեսարան դեպի Պունտա դելլա Դոգանա, նկարիչ [Ֆրանչեսկո Գվարդի, մոտ 1765 թվական:]]
Պունտա Դելլա Դոգանան գտնվում է Դորսոդուրոյի շրջանում կղզու վերջնակետի վրա գտնվող Մեծ ջրանցքի և Ջուդեկա ջրանցքի միջև։ Կողք կողքի գտնվում են Դոգանա դա Մարը, Վենետիկի հայրապետական ճեմարանը և Սանտա Մարիա դելլա Սալյուտե եկեղեցին։ Պունտա դելլա Դոգանայի անկյունագծով ընկած է Սուրբ Մարկոսի հրապարակը։

Այդ տարածքում դեռևս XV դարի սկզբին գտնվել են եղել նավահանգիստներ և մաքսակետեր։ Ժամանակավոր շինություններ, որոնք կառուցվել են ապրանքների պահպանման համար, և մաքսակետերը փոխարինվել են Պունտա դելլա Դոգանայով, որի շինարարությունը սկսվել է 1677 թվականին։

## Դոգանա դա Մար
left|thumb|Քանդակ Դոգանա շենքի գագաթին:
Արվեստի թանգարանը գտնվում է Դոգանա դա Մար շենքում և դրանից դուրս։ Այն կառուցվել է 1678 և 1682 թվականների միջև՝ որպես մաքսատուն։ Նրա արկադների ոճերը արտացոլում են տարբեր դարաշրջաններ, երբ դրանք կառուցվել են։ Շենքի գագաթին գտնվում են Ատլասի արձանները, որոնք խորհրդանշում են Վենետիկի հանրապետության գերազանցությունը։ Երկու ստրուկները պահում են Ոսկե գնդակը, որի վրա կանգնած է ճարտարապետ Ջուզեպպե Բենոնիի աշխատանքի *Բախտը*։ 17-րդ դարի այս արձանը պտտվում է քամու օգնությամբ։ Շենքի վերջին վերանորոգումը կատարվել է 1838 թվականին Ալվիզե Պիգացիի կողմից։

## Պատկերասրահ


Inside Punta della Dogana (3621797060).jpg|Պունտա դելլա Դոգոնան ներսից վերականգնումից հետո:
Dogana da mar, Venice 006.jpg|Պունտա դելլա Դոգանայի գագաթը Մեծ ջրանցքի և Ջուդեկա ջրանցքի հատման վայրում:
Louverture de la "Punta della Dogana" (Fondation François Pinault, Venise) (3740670938).jpg|Մուտք թանագարան:


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:2009 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Վենետիկի թանգարաններ
True Love (երգ, Փինք)

**True Love** (), ամերիկացի երգչուհի Փինքի երգը նրա «*[[The Truth About Love]]*» վեցերորդ ստուդիական ալբոմից։ Ձայնագրվել է բրիտանացի երգչուհի Լիլի Ալենի մասնակցությամբ։ Ստեղծագործության հեղինակներն են Փինքը, Լիլի Ալենը և Գրեգ Քերսթինը։ «True Love» երգը եղել է 2013 թվականի սկզբին «Are We All We Are» երգից հետո թողարկված երկրորդ պրոմոսինգլը։ Այն թողարկվել է բացառապես հունգարական ռադիոյի համար։ 2013 թվականի ապրիլի 29-ին հայտարարվել է, որ երգը թողարկվելու է որպես չորրորդ սինգլ։ Երգը ԱՄՆ-ում թողարկվել է 2013 թվականի հուլիսի 15-ին, իսկ Մեծ Բրիտանիայում՝ հուլիսի 22-ին։

## Երգի մասին
2012 թվականի փետրվարի վերջին Փինքը Թվիթթերի միջոցով հայտարարել է, որ աշխատում է վեցերորդ ալբոմի վրա։ Հունիսին նա հրապարակել է տեսաուղերձ այն մասին, որ իր նոր սինգլը թողարկվելու է 2012 թվականի հուլիսին։ Դրանից հետո Փինքը հանդես է եկել «Try» և «Just Give Me a Reason» սինգլներով։ Երգչուհին պատմել է, որ «True Love»-ը գրվել է Քերի Հարթի հետ իր հարաբերությունների մասին, և որ երգի բառերը զվարճալի են։ «True Love»-ը դարձել է երրորդ երգը, որը «Here Comes The Weekend» երգի հետ միևնույն օրը տարածվել է համացանցում։

«True Love» երգը պահված է փոփ ռոք ոճում։ Այն գրել են Փինքը, Գրեգ Քերսթինը և Լիլի Ալենը, երգի պրոդյուսերն էր Քերսթինը։ Երգը սկսվում է ստեղնաշարային հնչեղությամբ և տևում երեք րոպե հիսուն վայրկյան։ Երգի պաշտոնական լիրիքս-տեսահոլովակը հրապարակվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 12-ին VEVO-ով։ «*The Truth About Love*» ստանդարտ արտադրության յուրաքանչյուր երգ թողարկվել է լիրիքս-տեսահոլովակով։ Facebook-ի միջոցով Փինքը հաղորդագրություն է թողել այն մասին, որ երգի տեսահոլովակը թողարկվելու է 2013 թվականի հուլիսի 1-ին։ Սակայն երգի տեսահոլովակը Direct Lyrics կայքում տեղադրվել է հունիսի 30-ին։ Տեսահոլովակի գլխավոր հերոսներն են Փինքը, նրա ամուսին Քերի Հարթը և նրանց երկամյա դուստր Ուիլոուն։ Ի տարբերություն նրա մյուս՝ «Try» և «Just Give Me a Reason» երգերի տեսահոլովակների՝ այստեղ բացակայում է սյուժեն։ Այն կազմված է համերգային ելույթներից, ընտանեկան տեսանյութերից, հանդերձարանում արված նկարահանումներից և անիմացված կադրերից։ Փինքը տեսահոլովակում սյուժեի բացակայությունը բացատրում է ժամանակի սղությամբ, քանի որ ինքը գտնվում էր իր «The Truth About Love Tour» համերգային շրջագայության մեջ։ Տեսահոլովակում ներկա է նաև Լիլի Ալենը, ում հատկացված է փոքրիկ պահ, որտեղ նա բանջարեղեն է կտրատում և լցնում բլենդերի մեջ։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
* Փինք՝ կոմպոզիտոր, վոկալ
* Լիլի Ալեն՝ կոմպոզիտոր, վոկալ
* Գրեգ Քերսթին՝ կոմպոզիտոր, պրոդյուսեր, ստեղնաշարային գործիքներ, կիթառ 
* Jesse Shatkin՝ ինժեներ

Տեղեկատվությունը վերցված է «*The Truth About Love*» ալբոմի բուկլետից։

## Մասնակցություն չարթերում

## Թողարկում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երգեր
Կատեգորիա:Դանս-փոփ երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Համաշխարհային վիշտ

[alt=|thumb|Գրողի [Մելանխոլիա|մելանխոլիկ կազմվածքը։ Ջ․ դե Ռիբերայի աշխատանք։]]
**Համաշխարհային վիշտ** (, ; նույն իմաստով օգտագործվել է , ինչը թարգմանվում է որպես «**դարի հիվանդություն**»), տերմին, որը հորինվել է գերմանացի հեղինակ Ժան Փոլի կողմից։ Գրիմ եղբայրների Գերմանական բառարանում իր բնօրինակ իմաստով այն նշանակում է խորը տխրություն աշխարհի ոչ ադեկվատության կամ անկատարության վերաբերյալ ()։ Աշխարհայացքի այս տեսակը լայնորեն տարածված էր ռոմանտիկ և անկումային հեղինակների մոտ, ինչպիսիք են Լորդ Բայրոնը, Օսկար Ուայլդը, Ուիլյամ Բլեյքը, Մարկիզ դը Սադը, Շառլ Բոդլերը, Ջակոմո Լեոպարդին, Պոլ Վեռլենը, Ֆրանսուա-Ռընե դը Շատոբրիանը, Ալֆրեդ դը Մյուսեն, Միխայիլ Լերմոնտովը, Նիկոլաուս Լենաուն, Հերման Հեսսեն և Հայնրիխ Հայնեն։

Ֆրեդերիք Բեյսերը բացատրում է «համաշխարհային վիշտը» ավելի լայն որպես «հոգնածության կամ կյանքի վշտի տրամադրություն, որը առաջանում է չարիքի և տառապանքի սուր գիտակցությունից», և նշում է, որ «Weltschmerz» տերմինն 1860-ական թվականների դրությամբ Գերմանիայում հեգնաբար օգտագործվել է նույն խնդիրների նկատմամբ չափազանց զգայունություն նշելու համար։

## Լրացուցիչ օրինակներ
«Խեցգետնի արևադարձը» վեպում Հենրի Միլլերը նկարագրում է իր ծանոթին՝ «Մոլդորֆին», որի գրպանում թղթի վրա գրված են Weltschmerz-ի համար նախատեսված բաղադրատոմսեր։ Ջոն Ստայնբեքը գրում է այս զգացողության մասին իր երկու վեպերում՝ «Եդեմից դեպի արևելք»-ում, որտեղ Սամուել Համիլթոնը զգում է դա Քեթի Թրասքի հետ առաջին անգամ հանդիպելուց հետո, և «Ձմեռը մեր անհանգստության»-ում, որտեղ այն օգտագործվում է որպես «Welshrats»։ Ռալֆ Էլլիսոնն օգտագործում է այս տերմինն իր «Անտեսանելի մարդ» վեպում, վերաբերելով այն սպիրիտուալների երգմանը բնորոշ պաթոսին․ «տաք տեմպի տակ թաքնվում էր դանդաղ տեմպ և քարանձավ, և ես ներս մտա և նայեցի շուրջս ու լսեցի, թե ինչպես է ծեր կինը համաշխարհային վշտով երգում հոգևոր երգը, ինչպես ֆլամենկո» ()։ Կուրտ Վոնեգութը բացատրում է այս զգացողությունն իր «Ավտոմատ դաշնամուր» վեպում, որում այն զգում են բժիշկ Փոլ Փրոթեուսը և նրա հայրը։

## Տես նաև
* Մելանխոլիա
* Մոնո-նո ավարե
* Նիհիլիզմ
* Պաթոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Զգացմունքներ
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիզմ
Կատեգորիա:Ցավազգացողություն
Չինական վրեժ

**Չինական վրեժ**, ըստ ավանդության, աուտոագրեսիվ գործողությունների օգնությամբ թշնամու դեմ պայքարելու ավանդական չինական միջոց (թշնամուն անվանարկելու նպատակով)։

Հիմնված է Լի սկզբունքի () վրա։

Ըստ առավել տարածված տարբերակի, աղքատ չինացի գյուղացին, ոչ մի այլ հնարավորություն չունենալով վրեժխնդիր լինել իր հարուստ հանցագործից, կախվեց դռան առջև (տարբերակ՝ պատուհանի տակ)։

«Չինական վրեժի» վրա հղումներն օգտագործվում են ժամանակակից փիլիսոփաների և հոգեբանների կողմից՝ հաճախ ջատագովական իմաստով։

## Տես նաև

* Ինքնահրկիզում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փոխաբերություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի հասարակություն