Quid pro quo

**Quid pro quo** (լատիներեն բառացի՝ «ինչ-որ բան ինչ-որ բանի դիմաց»), ապրանքների կամ ծառայութունների փոխանակում՝ փոխարենը որևէ բան ստանալու ակնկալիքով, «լավություն՝ լավության դիմաց»։ Նման նշանակությամբ այլ արտահայտություններից են «տուր և վերցրու», «դու քորիր իմ մեջքը, և ես կքորեմ քոնը», «սա՝ դրա համար», «մի ձեռքը լվանում է մյուսի համար» և այլն։ Նմանաբովանդակ արտահայտություններ գոյություն ունեն շատ լեզուներում։

## Ծագում
Լատիներեն quid pro quo արտահայտությունն ի սկզբանե կիրառվում էր «ինչ-որ բան ինչ-որ բանի փոխարեն» նշանակությամբ, այսինքն՝ ուներ փոխարինման իմաստ, ինչպես, օրինակ,  «Ես ձեզ տվեցի շաքարավազ՝ աղի փոխարեն» նախադասության մեջ։ Արտահայտությունն այլ լեզուներ փոխառվել է սկզբնական լատիներեն նշանակությամբ։ 1530-ական թվականների Անգլիայում եզրույթը գործածվում էր հիմնականում մեկ այլ դեղամիջոցի՝ մյուսով փոխարինելու համատեքստում՝ անկախ այն բանից, թե այդ փոխարինումը լինում էր ակամայից, թե խարդախությամբ։ Նույն դարի վերջում quid pro quo-ն ավելի առօրեական բառապաշար մտավ՝ համարժեք փոխանակումներ նկարագրելու համար։

1654 թվականին quid pro quo արտահայտությունը հանդիպում է «Չարլզ արքայի թագավորությունը. տարեգրված պատմություն» աշխատությունում՝  անձնական շահի կամ փոխադարձության ակնկալիքով արված մի բանի համար նշանակությամբ, դրական ենթատեքստով։

Quid pro quo-ն այսօր էլ օգտագործվում է իրավական և դիվանագիտական ​​համատեքստերում՝ որպես հավասարապես արժեքավոր ապրանքների կամ ծառայությունների փոխանակում։

Եվրոպական այլ լեզուներում, ինչպես օրինակ իտալերենում, ֆրանսերենում, իսպաներենում կամ պորտուգալերենում quid pro quo-ն ունի անգիտակցաբար սխալվելու կամ սխալ հասկանալու ենթատեքստ։

## Նշանակություն
Իրավաբանական իմաստով quid pro quo-ն ցույց է տալիս, որ ապրանքը կամ ծառայությունը վաճառվել է արժեքավոր բանի դիմաց, հատկապես երբ գործարքի համարժեքությունը հարցականի տակ է։ Պայմանագիրը պետք է ունենա որոշակի նկատառում առ այն, որ արժեք ունեցող մի բան փոխանակվում է արժեք ունեցող մեկ այլ բանի հետ։ Օրինակ՝ հագուստ կամ կաթ գնելիս հաճախորդը նախապես սահմանված գումար է փոխանակում գնվող ապրանքի հետ, հետևաբար վերջինը ստացել է ինչ-որ բան, բայց փոխարենը հրաժարվել է հավասար արժեք ունեցող մեկ այլ բանից։

Այսինքն՝ իրավաբանական տեքստերում quid pro quo արտահայտությունը գործածվում է փոխադարձության իմաստով՝ հակադրելով այն պարտավորությունների միակողմանի բնույթին։ Սակայն հատկապես բիզնես գործարքների դեպքում եզրույթը բացասական ենթատեքստ ունի, քանի որ մեծ կորպորացիաները կարող են խախտել էթիկական սահմանները այլ մեծ բիզնես ընկերությունների հետ փոխադարձաբար շահավետ և արժեքավոր գործարքի մեջ մտնելու համար։ Այսպիսի գործարքները մեծ գումարների համար են և ուստի կարող են հանգեցնել անորոշ ժամանակով բացառիկ գործընկերության խոստումների կամ տնտեսական հաշվետվությունների խեղաթյուրման խոստումների։

ԱՄՆ-ում օրինական իրավունք ունեն աջակցելու այն թեկնածուներին, ովքեր զբաղեցնում են այնպիսի պաշտոններ, որոնց հետ համաձայն են դոնորները, կամ որոնք օգուտ կբերեն դոնորներին։ Նման վարքագիծը դառնում է կաշառակերություն միայն այն դեպքում, երբ առկա է բացահայտելի փոխանակում ներդրման և հետագայում պաշտոնի զբաղեցման միջև․ quid pro quo եզրույթը նկարագրում է նաև այսպիսի փոխանակումը։

Քրեական իրավունքում quid pro quo-ն գործարվում է որպես մեղմասացություն շորթման կամ կաշառակերության պես հանցագործությունների դեպքում։

Quid pro quo-ն հաճախակիորեն նշվում էր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի իմպիչմենթի հետաքննության ժամանակ՝ նկատի ունենալով այն մեղադրանքը, Հանթեր Բայդենի հետաքննության հարցում նրա հարցումը նախապայման է եղել Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկու հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ Կոնգրեսի կողմից լիազորված ռազմական օգնություն տրամադրելու համար։

Հակակոռուպցիոն համատեքստում quid pro quo-ն հաճախ գործածվում է՝ նկարագրելու ոչ էթիկական կամ անօրինական գործարքներ, որոնք արվում են  իշխանության կամ պետական ​​պաշտոնի չարաշահմամբ։ Այս եզրույթը սովորավար կիրառվում է կաշառակերություն, շորթում և կոռուպցիոն այլ դրսևորումներ նկարագրելիս, երբ անհատը կամ կազմակերպությունը օգուտ է տալիս՝ որոշակի արտոնյալ վերաբերմունքի, բարենպաստ որոշումների կամ ռեսուրսների հասանելիության դիմաց։

Օրինակ՝ հանրային հատվածին վերաբերելի կոռուպցիայի դեպքում quid pro quo պայմանավորվածությունը կարող է լինել պետական ​​պաշտոնյայի կողմից մասնավոր ընկերությանը «նվիրաբերած» շահութաբեր գործարք՝ ատկատների կամ անձնական ձեռքբերումների դիմաց։ Նման դեպքերում խաթարվում է հանրային շահը, քանի որ որոշումներն ունենում են ոչ թե արժանիքների, այլ մասնավոր շահի ազդեցությունը, և թափանցիկ չեն լինում։ Նման կերպ, քաղաքական կոռուպցիայի դեպքում quid pro quo պայմանավորվածությունը կարող է լինել քարոզարշավի նվիրատվությունների կամ նվերների տեսքով, որոնք առաջարկվում են օրենսդրական աջակցության կամ կարգավորող զիջումների դիմաց: Այսպիսի պայմանավորվածությունները քայքայում են հանրային ինստիտուտների, ինչպես նաև հաշվետվողականության և արդարության սկզբունքների հանդեպ վստահությունը։

Quid pro quo պայմանավորվածությամբ իրականացվող կոռուպցիայի դեմ պայքարի ջանքերը հաճախ ներառում են կաշառակերության դեմ խիստ օրենքների կիրարկում, որոշումների կայացման գործընթացներում թափանցիկության բարձրացում, ինչպես նաև զսպումների և հակակշիռների սկզբունքի միջոցով ազնվության խթանում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրավական դոկտրիններ և սկզբունքներ
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ծառայություններ (տնտեսագիտություն)
Կատեգորիա:Հռոմեական իրավունքի եզրույթներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք