Նատալյա Բասմանովա

**Նատալյա Բասմանովա** (, ), խորհրդային նկարիչ-պատկերազարդող, հաստոցային և գրքային գծանկարիչ։ Եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1906 թվականի հունվարի 27-ին, Պետերբուրգում` պետերբուրգյան գերմանացիների ընտանիքում։

Նկարչուհու հայրը թերապևտ, ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Գեորգի Լանգն է (1875-1948 թվական)։

Մայրը մանկավարժ է, որը ֆրանսերեն և գերմաներեն է դասավանդել։

Նա նախադպրոցական տարիքում սկսել է մատիտներով և ջրաներկով նկարել։

1922 թվականից սովորել է Լենինգրադի գեղարվեստա-արդյունաբերական տեխնիկումի գծանկարչության ֆակուլտետում` Նիկոլայ Դորմիդոնտովի և Վլադիմիր Լևիտսկու մոտ։ 
 
1927 թվականին ավարտել է տեխնիկումը` նկարիչ-գծանկարիչ մասնագիտությամբ։

1927 թվականին ամուսնացել է Պավել Բասմանովի (03.01.1906-1993 թվական) հետ, որը ռուս նկարիչ-գծանկարիչ էր։

1927-29 թվականներին սովորել է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի գծանկարչության ֆակուլտետում, որտեղից հեռացել է երկրորդ կուրսից։

1930 թվականին ծանոթացել է նկարիչ Վլադիմիր Ստերլիգովի հետ, որը դարձել է Ն. և Պ. Բասմանովների ուսուցիչը։

1932 թվականից դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։

Աշխատել է Ուչպեդգիզ հրատարակչությունում, նկարազարդելով դասագրքեր և այբբենարաններ Հյուսիսի, Սիբիրի և Հեռավոր արևելքի ազգերի համար։ Հրատարակչությունների աշխատանքն այդ ժամանակ ընթացել է «բրիգադի մեթոդով», և շատ տարիներ Ն. Բասմանովան աշխատել է նկարչուհի Ե. Էվենբախի հետ։ Նկարիչների աշխատանքը սահմանափակվել է ստվերագծային գրաֆիկայով, մինչև 1960 թվականը նկարչուհին գույներով (գրքային նկարազարդում) չի աշխատել։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո մինչև 1942 թվականը Լենինգրադում մնացել է շրջափակման մեջ։ 1942 թվականի սեպտեմբերին իր մոր, Լորենց Լանգի և իր փոքրիկ դստեր` Մարիաննայի հետ տարահանվել է դեպի Ալթայի երկրամասի Այնդհովեն քաղաք։ Վերադարձել է 1945 թվականի փետրվարին։

Պատերազմից հետո շարունակել է աշխատել Ուչպեդգիզ հրատարակչությունում։ 1954-1975 թվականներին աշխատել է մանկական գրքային գրաֆիկայում։

1962 թվականին Բասմանովայի ստեղծագործությունում նկարիչ Վլադիմիր Ստերլիգովի մտքերի հետ ծանոթանալուց հետո բեկում է մտցվել, նա սկսել է նկարել ռուսական ավանգարդիզմի գեղարվեստա-պլաստիկական ավանդույթներով։ Նկարչի ստեղծագործական ուղու փոփոխությունները կապված են եղել այն մտքի հետ, որ 1962 թվականի սկզբից Վլադիմիր Ստերլիգովը սկսել է զարգացնել Կազիմիր Մալևիչի կերպարվեստի նոր լրացուցիչ տարրերի մասին տեսությունը և բացել է այդ ժամանակաշրջանի արվեստի «ուղիղ-կորագիծ» լրացուցիչ տարրը։ Այդ բացման օրը նա առաջինն այցելել է իր ընկերներին` Պավել Բասմանովին, Նատալյա Բասմանովային և Մարիաննա Բասմանովային։ Նատալյա Բասմանովան և Մարիաննա Բասմանովան սկսել են աշխատել նոր պլաստիկ ձևով։ Կորագծի, գնդաձև պլաստիկական տարածության և առանձին տեսության գույնի միտքը, որը տարածվել է իր լույսով (գույնի լուսավորությունը լույսի գունավորումն է. ըստ Վլադիմիր Ստերլիգովի պատկերավոր արտահայտության) ամբողջովին փոփոխել է Նատալյա Բասմանովայի ստեղծագործությունը, և միանգամից ընդունվելով նկարչուհու կողմից` դարձել են նրա գեղարվեստական կերպարների հիմնադիրները։ Ե. Սերովի «Մարգագետինը» գիրքը եղել է եղել է նոր ձևով պատկերազարդված առաջին գիրքը (1963 թվական)։

Մի քանի գիրք ձևավորել է իր դստեր` նկարչուհի Մարիաննա Բասմանովայի (20.07.1938 թվական) հետ, որը մանկական գրքերի նկարիչ է։

Մահացել է 2000 թվականին, Սանկտ Պետերբուրգում։

## Մանկական գրքերի պատկերազարդումներ
* Бр. Гримм. Избранные сказки. Переплёт, форзац, титул и инициалы- П. И. Басманов. Иллюстрации и концовки — Н. Г. Басманова. (Школьная библиотечка) — Л.: Учпедгиз (1938 թվական)
* Сказки народов Севера. Составители : М. Г. Воскобойников, Г. А. Меновщиков. Общая редакция М. А. Сергеев. Переплёт, форзац, титульные листы, заставки и концовки — Н. Г. Басманова . М. — Л. Гослитиздат. 1951 թվական
* Алексеев Е. «Подарки леса» — Л.: Детгиз, (1954 թվական)
* Кукушка. Северные сказки. Рисунки Н. Басмановой. М.: Детгиз 1957 թվական
* Сказки народов Севера. Составление, редакция, предисловие и примечания М. Г. Воскобойникова и Г. А. Меновщикова. Художник Н. Г. Басманова. лж. Общая редакция М. А. Сергеев. Переплёт, форзац, титульные листы, заставки и концовки — Н. Г. Басманова . М. — Л. Гослитиздат. 1959 թվական
* Серова Е. «У южного моря»- Л. : Детгиз, 1960 թվական
* Серова Е. «Лужайка» . Л. : Художник РСФСР, 1963 թվական.(թողարկում` 1966 թվական, 1968 թվական, 1977 թվական, 1978 թվական, 1985 թվական)
* Шим Э. «Слепой дождик». Л. : Дет.лит. ,1964 թվական
* Чепуров А. «Весенние фонарики». Л. : Дет лит., 1966 թվական
* Славная осень. Сборник стихов русских поэтов об осени (составила В. Разова). Л. : Дет.лит.,1966 թվական
* Весна красна. (сборник стихов русских поэтов о весне). Л.: Дет.лит. 1967 թվական
* Серова Е. «Наши цветы». Л. : Дет.лит. 1968 թվական
* Чепуров А. Золотой пожар. Л.: Дет. лит., 1972. Рис Н. и М. Басмановых
* Чепуров А. Белая дорожка. Л.: Дет. лит., 1973. Рис. Н. и М. Басмановых.
* Чепуров А. Солнце на дорожке. Л.: Дет. лит., 1974. Рис. Н.и М. Басмановых
* Андерсен Г. Х.«Дюймовочка». Перевод с датского А. Ганзен. Л. : Художник РСФСР, 1975 թվական.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *В. Пивоваров* О книге А. Чепурова «Весенние фонарики». / Детская литература, ж. М. 1967 . № 2. С. 44.
* *Митурич М.* Акварели Наталии Басмановой. / Детская литература, ж. М. 1968 . № 4.
* * Чугунов Г.* О художнике этой книги. В кн. Г. Х. Андерсен. Дюймовочка. Л. ; Художник РСФСР, 1975.
* *Наталья Басманова. Сохранить живое ощущение.* / Художники детской книги о себе и своём искусстве: статьи, рассказы, заметки, выступления/Сост. В. Глоцер. — М.: Книга, 1987. C. 9- 16.
* * Тимофеева И. Н. *Что и как читать вашему ребёнку от года до десяти : энциклопедия для родителей по руководству детским чтением. / И. Н. Тимофеева. — СПб. : РНБ, 2000. — 512 с. : ил.
* *Траугот В.* Басмановы. //Experiment/Эксперимент: Журнал русской культуры. № 16: Шестнадцать пятниц: Вторая волна ленинградского авангарда. В 2-х ч. LA (USA), 2010. Ч. 2. С. 151—155, 166.
* *Спицына Е.* О Басмановых. Там же. С.470-471.
* *Басманова М.* Вступительная статья в каталоге персональной выставки Н. Г. Басмановой. СПб. 2014. С. 9.

## Արտաքին հղումներ
* Մանկական գրքեր` Բասմանովայի պատկերազարդումներով

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ