Ազատ խոսքի դրոշ

«Ազատ խոսքի դրոշը» քաղաքական ազատության խորհրդանիշն է, որն օգտագործվում է խոսքի ազատության խթանման համար։ Նկարիչ Ջոն Մարկոտի նախագծած դրոշը և դրա գույները համապատասխանում են կրիպտոգրաֆիկ բանալուն, որն օգտվողներին հնարավորություն է տալիս պատճենել HD DVD և Blu-ray սկավառակով։ Այն ստեղծվել է 2007 թվականի մայիսի 1-ին AACS կոդավորման բանալիների հակասության ժամանակ։

Մարկոտը դրոշը ստեղծելու մոտիվացիա ունեցավ այն բանից հետո, երբ Motion Picture Association of America (MPAA) և Advanced Access Content System Licensing Administrator (AACS LA) սկսեցին դադարեցնել և կանխարգերել նամակներ տրամադրել այն կայքերին, որոնք հրապարակում էին `09 F9 11 02 9D 74 E3 5B D8 41 56 C5 63 56 88 C0` բանալին (սովորաբար կոչվում է 09-F9):

Ի պատասխան բանալին ինտերնետից հեռացնելու փորձերի՝ նեթիզենները գաղտնագրման բանալին հրապարակեց նորությունների Digg ագրեգատորի կայքում։

## Պատմություն
2007 թվականի ապրիլի 30-ին «Rudd-O» անունով բլոգերը հրապարակեց HD DVD-ների գաղտնագրման բանալին և խնդրեց ընթերցողներին լայնորեն տարածել այն։ Այս թվային բանալու արժեքի իմացությունը թույլ տվեց օգտվողներին շրջանցել Թվային իրավունքների կառավարումը (DRM) և պատճենել HD DVD-ները, որոնք նախկինում հնարավոր չէր կրկնօրինակել։ Լրատվական միջոցները հաղորդում են, և Digg-ը՝ նորությունների ագրեգատոր և սոցիալական մեդիա կայքը, օգտատերերի համար միջոց է տրամադրել քվեարկելու այն պատմությունների վերաբերյալ, որոնք նրանք համարում են առավել արժանի նորություններին։ Digg-ի 15000 օգտատերերի ձայները գաղտնագրման բանալիի մասին հոդվածը տեղափոխեցին կայքի առաջին էջ։

Advanced Access Content System (AACS), կազմակերպությունը, որը վերահսկում էր մուտքը դեպի HD DVD կոդավորման բանալի, 2007 թվականի մայիսի 1-ին դադարեցնել և կանխարգելել նամակ է ուղարկել Digg-ին։ Իր նամակում AACS-ն պնդում էր, որ իր կայքում հրապարակելով նորություններ, որոնք հաղորդում են գաղտնագրման բանալիի մասին, կայքը ապօրինի գործունեություն է ծավալում։ Articles by numerous journalists reporting on the news story were posted to Digg. Digg-ի գործադիր տնօրեն Ջեյ Ադելսոնը հայտարարեց, որ կայքը կկատարի AACS-ի խնդրանքներն ու կհեռացնի հոդվածները, որոնք զեկուցում են գաղտնագրման բանալիի մասին։

## Դիզայն և հաղորդագրություն
«Badmouth» կայքի գրող և խմբագիր Ջոն Մարկոտը ստեղծեց «Ազատ խոսքի դրոշը»՝ նպատակ ունենալով տարածել գաղտնի HD DVD ծածկագիրը համացանցում՝ հրապարակելով այն կայքում 2007 թվականի մայիսի 1-ին։ Իր դրոշը հայտարարելու իր սկզբնական գրառման մեջ Մարկոտը քննադատել է, թե ինչպես է պարզապես թվերի օգտագործումը դարձել մտավոր սեփականություն։

«Մենք ուզում ենք շարժում սկսել»,- գրել է Մարկոտը։ «Անձնական ազատությունները վերականգնելու և մեր ազգի օրենքները զարդարելու շարժում:" Նա խրախուսեց իր ստեղծագործությունների առցանց դիտողներին տարածել իր ուղերձը ողջ համացանցով և ազատորեն հրապարակել իր աշխատանքը։ «Այդ նպատակով մենք դրոշ ենք պատրաստել՝ խորհրդանիշ՝ աջակցություն ցուցաբերելու անձնական ազատություններին։ Տարածեք այն որքան կարող եք հեռու և լայն»։

Մարկոտը տեղադրեց գաղտնի HD DVD բանալին հենց դրոշի գույների մեջ՝ օգտագործելով դրոշի hex code ձևաչափի գույները #09F911 #029D74 #E35BD8 #4156C5 #635688: Դրոշի ներքևի աջ անկյունում ավելացնելով «C0» բայթը՝ Մարկոտը ակնարկել է, որ թվի հրապարակման ակտը «Հանցագործություն զրո» է։ Նա ի սկզբանե թողարկեց դրոշը «ազատ»՝ «մարդկանց համար նմանատիպ, ածանցյալ ստեղծագործություններ ստեղծելու իրավունքներով», սակայն հետագայում այն թողարկեց որպես հանրային տիրույթում։

## Ազդեցություն
thumb|PlayStation 3-ի ազատ խոսքի դրոշը, որը ստեղծվել է ի պատիվ սկզբնական Ազատ խոսքի դրոշի:
Առաջին անգամ հրապարակվելուց անմիջապես հետո բլոգերները հրապարակեցին «Ազատ խոսքի դրոշը»՝ մեծացնելով դրա ժողովրդականությունը և տարածելով կոդը դրոշի ներսում։ Դրոշը մտավ հանրաճանաչ մշակույթ, քանի որ համացանցի օգտատերերն ընտրեցին ստեղծագործական ուղիներ HD DVD գաղտնագրման բանալիի մասին գիտելիքները տարածելու համար։

Փենսիլվանիայի պետական համալսարանից Անտոնիո Սերասոն դրոշի գաղափարը դրեց ավելի լայն շրջանակի մեջ՝ «համայնքային «էթոսի» ձևավորում... 09 F9 ցեղի» և հարց տվեց. «Արդյո՞ք հինգ գծավոր գույները, որոնք դասավորված են դրոշի մեջ, կներկայացնեն հակաշրջանցման սարք DMCA-ի ներքո»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 դրոշներ
Կատեգորիա:ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ակտիվիզմ
Կատեգորիա:Խոսքի ազատություն
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ