Իտալերեն

**Իտալերեն** (*italiano*՝ իտալյանո), պատկանում է Հնդեվրոպական լեզուների ընտանիքի ռոմանական լեզուների արևմտաիտալական լեզվախմբին։
Իտալերեն խոսում են աշխարհում 70 միլիոն մարդ։ Իտալերենը պետական լեզու է Իտալիայում, Շվեյցարիայում, Սան Մարինոյում, Սլովենիայում, Վատիկանում, Իստրիա կոմսությունում (Խորվաթիա)։ 
Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման՝ իտալերենը 21-րդն է։

## Այբուբեն և գիր
Թեև իտալերենի այբուբենը ունի 21 տառ՝ 16 բաղաձայն և 5 ձայնավոր, սակայն ցուցադրվում է 26 տառ, որոնցից վերջին 5-ը օգտագործվում են արտասահմանյան ծագում ունեցող բառերում և չեն պատկանում իտալերեն լեզվի այբուբենին։

 
#### Տառադարձություն
#### Համակարգչային և համացանցային օգտագործում
### Ուղղագրություն
## Հնչյուններ

### Ձայնավորներ
Իտալերեն լեզվում ձայնավորները 5-ն են՝

### Բաղաձայններ
Իտալերեն լեզվում բաղաձայնները 16-ն են՝/

**[[B]]**, **[[C]]**, **[[D]]**, **[[F]]**, **[[G]]**, **[[H]]**, **[[L]]**, **[[M]]**, **[[N]]**, **[[P]]**, **[[Q]]**, **[[R]]**, **[[S]]**, **[[T]]**, **[[V]]**, **[[Z]]**.

**[[C]]** տառը՝ **[[a]]**, **[[o]]**, **[[u]]** ձայնավորներից և բաղաձայններից առաջ արտասանվում է {**[[k]]**}(**[[կ]]**)։

Օրինակ՝

**[[ca]]**ne {կանե} (**շուն**),
 
**[[co]]**lore {կոլորե} (**գույն**),

**[[cu]]**ore {կուորե} (**սիրտ**),

**[[cl]]**amore {կլամորե} (**աղմուկ**, **աղաղակ**),

**[[cr]]**udele {կրուդելե} (**դաժան**)։

**[[C]]** տառը՝ **[[i]]**, **[[e]]** ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {**[[tʃ]]**} (**[[չ]]**)։

Օրինակ՝

**[[ci]]**elo {չելո} (**երկինք**),
 
dol**[[ce]]** {դոլչե} (**քաղցր**),
 
**[[ce]]**na {չենա} (**ընթրիք**),
 
fa**[[ci]]**le {ֆաչիլե} (**հեշտ**),
 
**[[ci]]**nema {չինեմա} (**կինո**)։

**[[G]]** տառը՝ **[[a]]**, **[[o]]**, **[[u]]** ձայնավորներից և բաղաձայններից առաջ արտասանվում է {**[[g]]**}(**[[գ]]**)։

Օրինակ՝

**[[ga]]**tto {գատտո} (**կատու**),
 
**[[go]]**la {գոլա} (**կոկորդ**),

**[[gu]]**sto {գուստո} (**համ**),
 
**[[gr]]**eco {գրեկո} (**հույն**),

**[[gr]]**igio {գրիջո} (մոխրագույն)։

**[[G]]** տառը՝ **[[e]]**, **[[i]]** ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {**[[dj]]**}(**[[ջ]]**)։

Օրինակ՝

**[[ge]]**lato {ջելատո} (**պաղպաղակ**),
 
**[[gi]]**orno {ջորնո} (**օր**),

**[[gi]]**allo {ջալլո} (**դեղին**),

**[[ge]]**nte {ջենտե} (**ժողովուրդ**, **մարդիկ**)։

**[[GN]]** տառակապակցությունը արտասանվում է {**[[նյ]]**}։

Օրինակ՝

**[[gn]]**omo {նյոմո} (**գաճաճ**),

a**[[gn]]**ello {անյելլո} (**գառ**),

o**[[gn]]**i {օնյի} (**յուրաքանչյուր**),
 
so**[[gn]]**o {սոնյո} (**քուն**)։

**[[GLI]]** տառակապակցությունը արտասանվում է {**[[լյ]]**}։

Օրինակ՝

fi**[[gli]]**o {ֆիլյո} (**որդի**),

vo**[[gli]]**a {վոլյա} (**ցանկություն**),
 
a**[[gli]]**o {ալյո} (**սխտոր**),

bi**[[gli]]**etto {բիլյետտո} (**տոմս**)։

Իտալերենում **[[H]]** տառը չունի հնչյուն, երբ **[[h]]** տառը գրվում է **[[c]]** կամ **[[g]]** տառերից հետո, որին հաջորդում է **[[e]]** կամ **[[i]]** ձայնավորը ապա **[[c]]** կամ **[[g]]** տառը արտասանվում է {**[[կ]]**}, {**[[գ]]**}։

Օրինակ՝

**[[chi]]**lo {կիլո} (**կիլոգրամ**),

**[[ghi]]**accio {գիաչչիո} (**սառույց**)։

**[[H]]** տառը օգտագործվում է նաև **[[avere]]** - ունենալ օժանդակ բայի ներկա ժամանակում խոնարհված որոշ դեմքերում։

**[[h]]**o {օ} **ես ունեմ**,

**[[h]]**ai {այ} **դու ունես**,

**[[h]]**a {ա} **նա ունի**,

**[[h]]**anno {աննո} **մենք ունենք**։

**[[SC]]** տառակապակցությունը **[[a]]**, **[[o]]**, **[[u]]** ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {**[[սկ]]**}։

Օրինակ՝

**[[sca]]**la {սկալա} (**աստիճան**),
 
**[[scu]]**ola {սկուոլա} (**դպրոց**),
 
**[[sco]]**po {սկոպո} (**նպատակ**)։

**[[SC]]** տառակապակցությունը **[[e]]**, **[[i]]** ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {**[[շ]]**}։

Օրինակ՝

**[[sce]]**gliere {շելյերե} (**ընտրել**),

**[[sci]]**enza {շենցա} (**գիտություն**)։

**[[S]]** տառը երբ գտնվում է երկու ձայնավորների միջև արտասանվում է {**[[զ]]**}, սակայն երբ երկու ձայնավորների միջև գրվում է երկու **[[SS]]** արտասանվում է {**[[ս]]**}։

Օրինակ՝

c**[[asa]]** {կազա} (**տուն**),
 
c**[[osa]]** {կոզա} (**ինչ**)։

p**[[assa]]**re {պասսարե} (**անցնել**),
 
b**[[assa]]**re {բասսարե} (**իջեցնել**)։

**[[S]]** տառը հետևյալ բաղաձաններից առաջ **[[b]]**, **[[d]]**, **[[g]]**, **[[l]]**, **[[m]]**, **[[n]]**, **[[r]]**, **[[v]]** նույնպես արտասանվում է {**[[զ]]**}։

Օրինակ՝

sdegno {զդենյո} (**զայրույթ**),
 
snello {զնելլո} (**բարակ**),
 
svago {զվագո} (**զվարճանք**)։

## Քերականություն
Իտալերեն լեզուն ունի 2 սեռ՝ արական և իգական, 2 հոդ՝ անորոշ և որոշյալ, 15 ժամանակաձև՝ սահմանական եղանակ 8 ( Indicativo ), ստորադասական եղանակ 4 ( Congiuntivo ), պայմանական եղանակ 2 ( Condizionale ), հրամայական եղանակ 1 ( Imperativo )։

## Անկատար ներկա / Presente Indicativo
Անկատար ներկա (սահմանական ներկա) ժամանակը ցույց է տալիս խոսելու պահին կատարվող գործողություն։

Իտալերեն լեզվում բայերը բաժանվում են 3 խմբի։

Սահմանական ներկա ժամանակը կանոնավոր բայերի դեպքում կազմվում է ավելացնելով բայի արմատին հետևյալ վերջավորությունները՝

## Սահմանական անցյալ Passato Prossimo
Սահմանական անցյալ ժամանակը ցույց է տալիս ներկա մի ժամանակակետից առաջ կատարված, ավարտված գործողություն։ 
Կազմվում է **avere** կամ **essere** օժանդակ բայի ներկա ձևով և վաղակատար դերբայով ( parl - **ato**, cred - **uto**, sent - **ito**)։

## Անկատար անցյալ / Imperfetto
Անկատար անցյալ ժամանակաձևը ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակում կատարվող, ընթացքի մեջ եղող գործողություն։

## Ապակատար ներկա Futuro semplice
Ապակատար ներկա (սահմանական ապառնի ) ժամանակը ցույց է տալիս խոսելու պահից հետո կատարելի գործողություն։

## Բառապաշար
### Հանրահայտ ասացվածքներ

**" Una buona mamma vale cento maestre "** - Լավ մայրը հարյուր ուսուցիչ արժե։

**" Prima i denti, poi i parenti "** - Սկզբում դու և քո ընտանիքը, այնուհետև բարեկամները։

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ
* Լեզուների ցանկեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:Ռոմանական լեզվախումբ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Սան Մարինոյի լեզուներ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Վատիկանի լեզուներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի լեզուներ