open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պիզանիանո

**Պիզոնիանո** ()՝ կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 792 մարդ 2008 թվականին, խտությունը բնակչության կազմում է 60 մարդ/քկմ։ Զբաղեցնում է 13 քկմ տարածք։ Փոստային ինդեքսը - 20։ Հեռախոսային կոդը - 06։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան ՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:1251
 bar:1881 from:0 till:1184
 bar:1901 from:0 till:1499
 bar:1911 from:0 till:1718
 bar:1921 from:0 till:1789
 bar:1931 from:0 till:1985
 bar:1936 from:0 till:2001
 bar:1951 from:0 till:1863
 bar:1961 from:0 till:1511
 bar:1971 from:0 till:996
 bar:1981 from:0 till:780
 bar:1991 from:0 till:810
 bar:2001 from:0 till:734
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1251 fontsize:S text:1.251 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1184 fontsize:S text:1.184 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1499 fontsize:S text:1.499 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1718 fontsize:S text:1.718 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1789 fontsize:S text:1.789 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1985 fontsize:S text:1.985 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2001 fontsize:S text:2.001 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1863 fontsize:S text:1.863 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1511 fontsize:S text:1.511 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 996 fontsize:S text:996 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 780 fontsize:S text:780 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 810 fontsize:S text:810 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 734 fontsize:S text:734 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Աղբյուրներ
* Պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Րաֆֆի Քերթենյան

**Րաֆֆի Քերթենյան** (), հայ գրաֆիկ։

## Կենսագրություն
Աշխատել է որպես ձևավորող։ Քերթենյանի ծաղրանկարները լույս են տեսել հայկական և արաբական թերթերում։ Նկարազարդել է «Հոճա Նասրէդտինը» գիրքը (Բեյրութ, հայերեն), 1962 թվականից զբաղվում է նաև մանկավարժությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Պոլի

**Պոլի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 15 422 մարդ 2004 թվականին, խտությունը կազմում է 103 մարդ/քկմ։ Զբաղեցնում է 21 քկմ տարածք։ Փոստային ինդեքսը - 010։ Հեռախոսային կոդը - 06։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Թայլեր Փոուզի

**Թայլեր Գարսիա Փոզի** (անգլ.՝ Tyler Garcia Posey, ), ամերիկացի դերասան և երաժիշտ։ Առավել հայտնի է «Պատանի գայլը» սերիալից Սքոթ ՄաքՔոլի դերով, որը հեռարձակվում է MTV ալիքով։

## Կենսագրություն
Թայլերը ծնվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի Սանտա Մոնիկա քաղաքում։ Թայլերի հայրը դերասան և գրող Ջոն Փուզին է։ Դերասանի կարիերան սկսել է դեռ փոքր տարիքից, սկզբում դա ուղղակի հետաքրքրություն էր դեպի այդ արվեստը։ Ապագա դերասանի հայրը միշտ փոքր Թայլերին իր հետ տանում էր թատրոն, այդպես Թայլեր Փուզին սկսեց իր կարիերան։ Ինը տարեկանից նա սկսեց նկարահանվել տարբեր ֆիլմերում, աշխատել տարբեր հեռուստաալիքներում։ Բացի դերասանի իր մասնագիտությունից, Թայլերը նաև երաժիշտ է, երգիչ և մի շարք երգերի հեղինակ։ Նա նաև լիդեր է «Սանտա Կարլիտա» երաժշտական խմբում։

## Կարիերա
Թայլերը կինո ասպարեզում է արդեն տասը տարի։ Նաև նա «Lost In Kostko» խմբի մենակատարն է։ Նրա առաջին դերը եղել է «Մանհեթենի սպասուհին» ֆիլմում, որտեղ նա խաղացել է Ջենիֆեր Լոպեսի հետ։
Թայլերը խաղացել է նաև «Շատ վախենալու ֆիլմ 5» և «Սպիտակ գորտ» ֆիլմերում։
Փոուզիի ամենահայտնի դերը Սքոթ ՄաքՔոլն է «Պատանի գայլը» սերիալից։ Նա մարմնավորում է մի տղայի, ով ճակատագրի բերումով դարձել է մարդագայլ։

## Անձնական կյանք
Թայլերի առաջին ընկերուհին Մայլի Սայրուսն է, ում հետ նա հանդիպել է երբ 9 տարեկան էր։ Նրանց հարաբերությունները տևել է 2 տարի։
Թայլերը նշանված էր Շոնա Գորլիքի հետ, ում հետ ժամադրվում էր 12 տարեկանից, բայց 2014 թ. Հոկտեմբերին նրանք բաժանվել են։

## Ֆիլմագրություն
thumb|Թայլեր Փոուզի Comic-Con 2012
### Ֆիլմեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 18 ծնունդներ
Մելքոն Քեպապչյան

**Մելքոն Մկրտչի Քեպապչյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Ակնի Նարեկյան և Ներսեսյան վարժարաններում։ 1892 թվականին տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ զբաղվել է մանրանկարչությամբ։ Փոխադրվելով Փարիզ` զբաղվել է նաև գրքերի նկարազարդումով։ 1947 թվականին ներգաղթել է Խորհրդային Հայաստան։ Աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործություններ
Քեպապչյանի արվեստում ակնառու տեղ է գրավում Մեծ եղեռնի թեման։ Մեզ հայտնի առաջին աշխատանքներից է «Ողջ մնացողներուն մղձավանջը» նկարը, որը ներկայացնում է ծխի, բոցերի, խավարի ու ավերի մեջ գտնվող Հայաստանը։ Համազգային ողբերգությունը թեմա է դարձել նաև «Խավարից լույսը», «Ավերակներու բուն», «Հայ մայրերու սուգը», «Հայ անթաղ նահատակներու հիշատակարան» և այլ ստեղծագործությունների համար։ Հատկապես ազդեցիկ է այդ շարքի վերջին նկարը։ Կոստանդնուպոլսի մզկիթների ու մինարեթների չարագուշակ ուրվապատկերի վերևում, արնաներկ հորիզոնում պատկերված են բազմահազար անմեղ զոհերի անհայտ, անանուն, գոյություն չունեցող, խոնարհված խաչ-տապանաքարերը, որոնց կենտրոնում վառվում է նրանց հիշատակը հավերժակոչող անշեջ կրակը։ Դա արվեստագետի կանգնեցրած հուշարձանն է իր ժողովրդի նահատակների հիշատակին, անչափ պարզ, հնչեղ և կոթողային։ Արևմտահայության աղետն իր կնիքն է դրել Քեպապչյանի ողջ ստեղծագործության վրա («Ունայնություն ունայնության», «Թախծոտ գիշեր», «Մղձավանջ», «Գթություն», «Մենություն», «Մահերդ», «Վիշտը», «Ճակատագրիս ընթացքը», «Հացի կռիվ» և այլն)։ Հայրենիքի կորստյան թեման արտահայտվել է անսահման կարոտով տոգորված «Ծննդավայրս, հրաժեշտի տարին» պատկերում և Թորոս Ազատյանի «Քառասնյակը» հատորի նկարազարդումներում։ 1930–ական թվականներին Քեպապչյանը ձևավորել է Փարիզում լույս տեսնող «Նահատակ գրագետներու բարեկամներ» մատենաշարի հատորները, որոնք մեծ ճանաչում են բերել արվեստագետին, և պատկերազարդել «Ձոն Հաճընի հերոսամարտի տասնամյակի» հուշահատորը։ Կարոտախտով տառապող արվեստագետի զգացմունքների դրսևորումն է «Հայրենաբաղձություն» պատկերը։ Հայրենի եզերքի անսահման կարոտն ու վերադարձի բաղձանքն են, որ ուժ են տվել վաթսունամյա նկարչին թողնել օտար ափերը և հայրենադարձվել։

* «Հայ մայրերի սուգը»
* «Գաղթականներ»
* «Խաչելություն»
* «Վաղ գարուն»
* «Օրնամենտալ մոտիվ»
* «Երաժշտություն»
* «Վիշտ»
* «Հիշատակարան»

## Ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Փարիզում 1930 և 1944։

## Մատենագրություն
* Կյուսթավ Քան, Մելքոն Քեպապճյան, «Առաջ», 1930, 14 հունիսի։
* Մ. Քեպապճեան, «Ընդարձակ տարեցույց Ազգային հիվանդանոցի», 1931։
* Վահրամ Թաթուլ, Մելքոն Քեպապչյանը և իր նկարահանդեսը։ «Առաջ», 1930, 19 մայիսի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Ռոկա դի Կավե

**Ռոկա դի Կավե** (իտալ.` Rocca di Cave), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը` 381 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 34 մարդ/կմ2, տարածքը՝ 11կմ2, փոստային ինդեքսը՝ 30, հեռախոսային կոդը՝ 06։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:788
 bar:1881 from:0 till:796
 bar:1901 from:0 till:831
 bar:1911 from:0 till:1072
 bar:1921 from:0 till:1010
 bar:1931 from:0 till:915
 bar:1936 from:0 till:880
 bar:1951 from:0 till:872
 bar:1961 from:0 till:594
 bar:1971 from:0 till:400
 bar:1981 from:0 till:379
 bar:1991 from:0 till:357
 bar:2001 from:0 till:358
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 788 fontsize:S text:788 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 796 fontsize:S text:796 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 831 fontsize:S text:831 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1072 fontsize:S text:1.072 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1010 fontsize:S text:1.010 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 915 fontsize:S text:915 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 880 fontsize:S text:880 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 872 fontsize:S text:872 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 594 fontsize:S text:594 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 400 fontsize:S text:400 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 379 fontsize:S text:379 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 357 fontsize:S text:357 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 358 fontsize:S text:358 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչություն
* Հեռախոսահամար՝ 06 9584025

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Չուլիլյա (քաղաք)

**Չուլիլյա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Վալենսիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Լոս-Սերրանոս շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 61,8 կմ2։ Բնակչությունը՝ 775 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից՝ 21 կմ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Chulilla (1).JPG
Պատկեր:Chulilla.castillo.jpg
Պատկեր:Chulilla.JPG
Պատկեր:Entornos Chulilla.JPG
Պատկեր:HOCES.jpg
Պատկեր:ES Valencia Chulilla.jpg
Պատկեր:Iglesia de Chulilla4.jpg
Պատկեր:Iglesia Chulilla (2).JPG
Պատկեր:VAérea Chulilla.jpg
Պատկեր:Localització de Xulella respecte dels Serrans.png


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Instituto Valenciano de Estadística
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias - Guía Turística
* Castillo de Chulilla 
* Página sobre Chulilla
* Web de turismo de Chulilla en la Comunitat Valenciana
* Balneario de Chulilla 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Քաղցած խաղեր։ Ճայ-Ծաղրասարյակ - Մաս 1

**Քաղցած խաղեր։ Ճայ-Ծաղրասարյակ - Մաս 1** (անգլերեն՝ The Hunger Games։ Mockingjay – Part 1), ամերիկյան հակաուտոպիական ֆիլմ է, որի ռեժիսորն է Ֆրենսիս Լոուրենսն է։ Ֆիլմը նկարահանված է Սյուզան Քոլինզի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմի պրեմիերան կայանալու է 2014 թ.-ի նոյեմբերի 20-ին։ Այն Քաղցած խաղեր ֆիլմի երրորդ մասն է։ Ֆիլմի կարգախոսն է՝ «Կրակն ավելի պայծառ է այրվում մթության մեջ»։

## Սյուժե
Քեթնիսը ողջ մնաց։ Սակայն նրա տունը և հայրենիքը կործանված է։ Նրա ընտանիքը հարաբերական անվտանգության մեջ է։ Բայց Փիթին առևանգել են Կապիտոլիայի մարդիկ և նրա ճակատագիրը անհայտ է։ Եվ վերջապես առեղծվածային Տասներեքերորդ Դիստրիկը դուրս է գալիս ստվերից և սկսվում է պատերազմ։ Քեթնիսը այդ պատերազմում դիմադրության գլխավոր հերոսն է։ Եթե նա չի ցանկանում դառնալ ուրիշի մեծ խաղի զինվոր և, եթե նա չի ցանկանում իր սիրելիի կյանքը ուրիշի հետաքրքրությունների զոհը դառնա՝ նա պետք է ավելի ուժեղ լինի։ Ավելի քան Քաղցած Խաղերի արենայում էր։

## Դերերում
*Նայել։* Քաղցած խաղեր ֆիլմի դերասանական կազմը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Հակաուտոպիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Քաղցած խաղեր (ֆիլմաշար)
Կատեգորիա:Ֆրենսիս Լոուրենսի ֆիլմեր
Ոճավորում

**Ոճավորումը** կերպարվեստում պատկերվող մարմինների և առարկաների դեկորատիվ ընդհանրացում՝ գծանկարի, ծավալաձևերի, գունահարաբերումների պարզեցմամբ, մի շարք պայմանական հնարքների կիրառմամբ։

Դեկորատիվ արվեստում, ուր առանձնապես կարևոր է յուրաքանչյուր արտահայտչատարրի ենթարկումը ընդհանուր անսամբլին, Ոճավորման ողջ հորինվածքի ռիթմիկ կազմակերպման օրինաչափ մեթոդ է։ Ոճավորումն առանձնապես բնորոշ է զարդապատկերին, ուր Ոճավորման շնորհիվ պատկերվող օբյեկտը դառնում է զարդանախշի մոտիվ։ Դիզայնի պատմության մեջ կարևոր դեր է խաղացել ծավալային ձևի Ոճավորումը (օրինակ, 1930-1940-ական թվականների արտադրական կերտվածքների «շրջահոսուն» ձևերը)։ Հաստոցային արվեստում ոճավորումը դեկորատիվության տարրեր է մտցնում։

Կատեգորիա:Ոճաբանություն
Հրանտ Քեշիշյան

**Հրանտ Մինասի Քեշիշյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1962 թվականին ավարտել է Կահիրեի Գալուստյան ազգային վարժարանը՝ նկարչություն սովորելով Նորա Իփլեքչյանի մոտ։ Աշակերտել է Բյուզանդ Կոջամանյանին։ 1966 թվականին սովորել է «Գեղարվեստի դասընթացներում»։

## Ստեղծագործություններ
* Կոմիտասի դիմանկարը
* «Հայաստան»

## Ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Կահիրեում (1969, 2010) և Երևանում (1969)։

## Մատենագրություն
Լ. Մանուկյան, Երգով, վրձնով, գրչով. «Ավանգարդ», 1971, 20 մարտի, № 33։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայերը Կահիրեում
Նորա Իփլեքչյան

**Նորա (Ջիմմի) Իփլեքչյան,** ֆրանսահայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Աշոտ Զորյանի մոտ Կահիրեում։ Դասավանդել է Կահիրեի Գալուստյան ազգային վարժարանում։ Իփլեքչյանի աշխատանքներից են՝ «Կոմսուհին», «Լույսի փայլ հոսպիտալում», «Վարդի հառաչանքը», «Արաբ տղան», «Լուսինե Զաքարյան»։

## Մատենագրություն
Ipekian Nora, Exhibition of Paintings and watercolors. New York, 1969.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ նկարիչներ
Առաքել Սարուխան

**Առաքել Զատիկի Սարուխանյան** (), հայ պատմաբան, բանասեր, գրող, հասարակական գործիչ։

Ավարտել է Կոստանդնուպոլսի Վիեննայի Մխիթարյանների վարժարանը, աշակերտել Արսեն Այտընյանին։ Վերադառնալով հայրենիք, զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով։ 1894-1911 թվականներին եղել է Ալեքսանդր Մանթաշյանի նավթարդյունաբերական և առևտրական ընկերության լիազոր ներկայացուցիչը (ապա՝ լիազոր վարիչը) Բաթումում, Բաքվում, Թիֆլիսում, Պետերբուրգում, իսկ 1911-1917 թվականներին՝ մի շարք օտարերկրյա նավթարդյունաբերական ընկերությունների լիազոր։

## Ամսագրերի թղթակցություն
1920-ական թթ․ սկզբից ապրել է Հոլանդիայում, ապա՝ Բելգիայում։ 1881 թվականից պարբերաբար թղթակցել է «Մշակ» թերթին, իսկ 1887 թվականից՝ «Հանդէս ամսօրեայ»-ին, ապա նաև Կոստանդնուպոլսի «Արևելք»-ին։ «Հանդէս ամսօրեայ»-ում հրապարակած աշխատությունները մինչև 1925 թվականը գրել է արևմտահայերեն և ստորագրել Կ․ Տյուրյան ծածկանունով։ Այդ հանդեսում տպագրած հոդվածները վերաբերում են Ռաֆայել Պատկանյանի, Րաֆֆու, Գաբրիել Սունդուկյանի, Պերճ Պռոշյանի, Գրիգոր Արծրունու, Լեոյի և այլոց գործունեությանը, Կովկասի հայերի մշակութային հաստատություններին, հասարակական շարժումներին և այլն։

## Պատմագիտական աշխատություններ
Պաշտոնի բերումով շրջագայելով բազմաթիվ երկրներում՝ ուսումնասիրել է հայկական գաղթավայրերի պատմությունն ու մշակույթը։ «Սեւ ծովու ռուսական եզերքը» (1895), «Կովկասեան լերանց մեջ» (1896) ուղեգրական բնույթի գրքերը տեղագրական, ազգագրական, պատմագրական արժեքավոր փաստեր են բովանդակում մերձսևծովյան և կովկասյան հայկական համայնքների, ինչպես նաև տեղաբնիկ ու եկվոր ժողովուրդների մասին։ Բելգիայում և Հոլանդիայում, արխիվների հիմամբ գրված «Հոլլանդիան եւ հայերը ԺԶ.-ԺԹ. դարերում» (1926), «Բելգիա եւ հայերը» (1937) երկերը հարուստ տեղեկություններ են պարունակում բելգիացիների և հոլանդացիների հետ հայերի սերտ փոխհարաբերությունների մասին՝ սկսած միջին դարերից։

## Հասարակական գործունեություն
Սարուխանը անդրադարձել է նաև հայ-վրացական տնտեսական, քաղաքական ու մշակութային փոխհարաբերություններին և այլ հարցերի («Վրաստան եւ հայերը», 1939)։ «Հայկական խնդիրն եւ Ազգային սահմանադրութիւնը Թիւրքիայում» գրքում (1912) Սարուխանը ներկայացրել է Օսմանյան կայսրության տնտեսական և քաղաքական պատկերը, Եվրոպայի պետությունների դիվանագիտությունը հայկական հարցում, հայ գործիչների դերը Թուրքիայի սահմանադրության շարժման մեջ և այլն։ «Ալեքսանդր Մանթաշեանց, մեծ վաճառականն ու բարեգործը» (1931) հուշագրությունում Սարուխանը տեղեկություններ է տալիս Կովկասում հայկական կապիտալի ծագման, ընդլայնման, Բաքվի նավթարդյունաբերության զարգացման մասին։ Գրել է նաև գեղարվեստական գործեր, որոնցից հայտնի է «Խորհրդաւոր աղջիկն եւ իր գաղտնիքը» (1924) ինքնակենսագրական դրվագներով հյուսված իրապաշտական վեպը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Արամ Կոջոյան

**Արամ Կարապետի Կոջոյան** (), հայ գեղանկարիչ։

Գեղանկարիչ Հակոբ Կոջոյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1930 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1928 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1945 թվականից զբաղվել է մանկավարժությամբ։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործություններ
Դիմանկարներ`
* Ակակի Ծերեթելի
* Շոթա Ռուսթավելի
* Մաքսիմ Գորկի
* Վլադիմիր Մայակովսկի
* Մկրտիչ Արմեն
Հեղինակ է գրքերի նկարազարդումների`
* Հայկական ժողովրդական ստեղծագործություն «Քնարերգություն և վիպերգություն» գրքի ռուսական հրատարակչության շապկանկարը
* Հովհաննես Թումանյանի «Ընտիր երկեր» գրքի ռուսական հրատարակության «Անուշ»-ի գլխազարդը
* Հովհաննես Թումանյանի «Ընտիր երկեր» գրքի ռուսական հրատարակության «Անուշ»-ի շմուց տիտուլը
* Հովհաննես Թումանյանի «Ընտիր երկեր» գրքի ռուսական հրատարակության «Անուշ»-ի վերջնանկարը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Ոչ գծային օպտիկա

**Ոչ գծային օպտիկա**, ֆիզիկական օպտիկայի բաժին, որն զբաղվում է պինդ մարմիններում, հեղուկներում և գազերում հզոր լուսային փնջերի տարածման և նյութի հետ դրանց փոխազդեցության ոչ գծային օպտիկական երևույթների ուսումնասիրությամբ։ Այդ երևույթների բնույթը կախված է ճառագայթման հզորությունից։ Դրանց ուսումնասիրությունն ու կիրառումը լայն թափ են ստացել լազերների (օպտիկական քվանտային գեներատորների) հայտնագործումից հետո։

Ի տարբերություն ոչ գծային օպտիկայի, փոքր հզորության լուսային հոսքերում օպտիկական երևույթները գործնականում անկախ են հզորությունից, և այդ երևույթներն ուսումնասիրող օպտիկան կոչվում է գծային օպտիկա։ Հզոր լուսային փնջերի դաշտերում զգալի է միջավայրի բևեռացման ոչ գծային կախումը էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի լարվածությունից։ Սա էլ պատճառ է դառնում տարբեր ոչ գծային օպտիկական երևույթների ի հայտ գալուն։

Ոչ գծային օպտիկական երևույթներից են լուսային ալիքների հարմոնիկների ստացումը, օպտիկական դետեկտումը, լույսի ինքնակիզակետումը (այս երևույթը 1962 թվականին առաջինը կանխագուշակել է Գուրգեն Ասկարյանը), ոչ գծային անդրադարձումը, բազմաֆոտոն կլանումն ու բազմաֆոտոն ֆոտոէֆեկտը, ստիպողական կոմբինացիոն ցրումը, ստիպողական Մանդելշտամ-Բրիլուենի ցրումը և այլն։ Ոչ գծային օպտիկական երևույթները, բացի գիտական հետաքրքրությունից, ունեն նաև կիրառական մեծ նշանակություն, հատկապես ալիքների երկարության տարբեր տիրույթներում համալարվող հզոր ճառագայթումներ ստանալու համար։ Մետաղների գոլորշիներում, հեղուկներում և բյուրեղներում բազմաֆոտոն ցրման, ստիպողական կոմբինացիոն ցրման և հարմոնիկների ստացման ոչ գծային օպտիկական երևույթների ուսումնասիրություններով զբաղվում են Միքայել Տեր-Միքայելյանի անվան Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտում, Լազերային տեխնիկա գիտաարտադրական միավորումում և Երևանի պետական համալսարանում։

Կատեգորիա:Օպտիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Գասպար Ոսկանյան

**Գասպար Կարապետի Ոսկանյան** (), խորհրդային ռազմական գործիչ, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է արդվինցի գաղթականի ընտանիքում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի ծխական դպրոցում, ավարտել Տիրասպոլի հետևակային գնդի կրտսեր հրամկազմի դպրոցը (1910), Թիֆլիսի ռազմական ուսումնարանը (1913), ԲԳԿԲ-ի Գլխավոր շտաբի ակադեմիայի բարձրագույն հրամկազմի դասընթացները (1922)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կռվել է ավստրո-գերմանական ռազմաճակատում, հասել գնդապետի աստիճանի։ Մասնակցել է 1917-ի Փետրվարյան, ապա Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը։ Կամավոր մտել է նորաստեղծ կարմիր բանակի շարքերը, նշանակվել գնդի հրամանատար, ապա Մոսկվայի զինկոմիսարիատի զինկոմ, նշանակալի ներդրում ունեցել նոր բանակի կազմակերպմանն ու համալրմանը։ 1918 թվականի նոյեմբերի 17-ին նշանակվել է Սամարայի դիվիզիայի (հետագայում՝ 25-րդ հրաձգային) հրամանատար, կռվել Կոլչակի զորքերի և Չեխոսլովակյան կորպուսի դեմ՝ Ուրալի վերագրավման համար։ Ոսկանյանի դիվիզիայում է կռվել Վասիլի Չապաևը։ Ուրալսկ քաղաքի վերագրավման մարտերում վիրավորվել է (1919, հունվար), ապաքինվելուց հետո նշանակվել (1919, հունիս) 49-րդ դիվիզիայի, իսկ Չապաևի մահից (1919, սեպտեմբեր) հետո՝ կրկին 25-րդ («Չապաևյան») դիվիզիայի հրամանատար։ 1919 թվականի հոկտեմբերին ստանձնել է 4-րդ բանակի հրամանատարությունը, գլխավորել մարտերը մինչև Ուրալյան ռազմաճակատի վերացումը (1920, հունվար)։ 1920 թվականի հունիս—օգոստոսին գլխավորել է հարավարևմտյան ռազմաճակատում սպիտակ լեհերի դեմ կռվող 12-րդ բանակը։ 1922 թվականին նշանակվել է 6-րդ կորպուսի հրամանատար, 1925 թվականին՝ Թուրքեստանյան ռազմական օկրուգի զորքերի հրամանատարի տեղակալ։

1926-1929 թվականներին Ֆինլանդիայում, ապա Իտալիայում վարել է ԽՍՀՄ լիազոր ներկայացուցիչների զինվորական կցորդի պաշտոն։ 1931 թվականից փոխադրվել է պետական աշխատանքի, զբաղեցրել տարբեր պաշտոններ։

«Քաղաքացիական պատերազմում ցուցաբերած զորավարական տաղանդի և հերոսության համար» խորհրդային իշխանությունների կողմից պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի և Կարմիր աստղի երեքական շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Ոչ դարձային ռեակցիաներ

**Ոչ դարձելի ռեակցիաներ**, քիմիական ռեակցիաներ, որոնք ընթանում են միայն մեկ ուղղությամբ և ավարտվում ելանյութերի լրիվ փոխարկմամբ վերջնանյութերի։ Բոլոր քիմիական ռեակցիաները սկզբունքորեն դարձելի են։ Ոչ դարձելի ռեակցիաների գոյությունը հնարավոր է, եթե ռեակցիայի վերջնանյութերը տվյալ պայմաններում (ջերմաստիճան, ճնշում և այլն) չեն փոխազդում իրար հետ կամ փոխազդում են՝ առաջացնելով ելանյութերից տարբեր նյութեր։ Այլ պայմաններում այդ ռեակցիաները կարող են դառնալ դարձելի։ Նման ոչ դարձելի ռեակցիաներ են պայթուցիկ նյութերի քայքայումը (պայթյունը), ածխաջրածինների այրումը սովորական պայմաններում ևն։ Գործնական ոչ դարձելի ռեակցիա են անվանում այնպիսի դարձելի ռեակցիաներին, որոնց հավասարակշռությունը խիստ տեղաշարժված է (աջ կամ ձախ) և որոնք ավարտվում են ելանյութերի գործնականորեն լրիվ փոխարկումով (օրինակ, ուժեղ թթուների և ալկալիների միջև ընթացող չեզոքացման ռեակցիաները)։ Իրականում այդ ռեակցիաներն ավարտվում են շարժուն քիմիական հավասարակշռության ստեղծմամբ։

Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Էդվարդ Մանուկյան (իրավաբան)

**Էդվարդ Տարոնի Մանուկյան** (ծնվ. 23 օգոստոսի 1949 թ., գ. Մուսայելյան, Ախուրյանի շրջան), հայ իրավաբան։

## Կրթություն
*1973 թ. ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեությունը
*1974-1980 թթ. - Կիրովականի իրավաբանական կոնսուլտացիայի փաստաբան։ 
*1980-1982 թթ. - Կիրովականի դատախազության ավագ քննիչ։ 
*1982-1991 թթ. - Կիրովականի դատարանի դատավոր։ 
*1991-1998 թթ. - ՀՀ Գերագույն դատարանի դատավոր։ 
*1998-1999 թթ. - Կոտայքի մարզի Հրազդանի դատարանի նախագահ։ 
*1999 թվականից 2014 թ. օգոստոսի 23-ը - Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի նախագահ։
*2014 թ. օգոստոսի 23-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով լիազորությունները նույն օրվանից համարվել են դադարած՝ պաշտոնավարման առավելագույն տարիքը լրանալու կապակցությամբ։

## Պարգևներ
*Մխիթար Գոշի մեդալ (2011)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մուսայելյան գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 23 ծնունդներ
Լուկաշ Ֆաբիանսկի

**Լուկաշ Ֆաբիանսկի**(, ), լեհ ֆուտբոլիստ, սկսելուվ ֆուտբոլային կարիերան՝ Լուկաշ Ֆաբիանսկին 14 տարեկան հասակում ընդունվել է «Շամետուլախ» հայտնի ֆուտբոլային ակադեմիա, որից հետո նա խաղացել է 3 ակումբներում՝ «Լյուբաշանին Դրեզդենկո» «Սպարտա Բրոդնիցա» և «Մեշկո»։

2005 թվականի ձմռանը Ֆաբիանսկին դարձավ Վարշավայի «Լեգիայի» ֆուտբոլիստ, որտեղ մրցակցում է հիմնական կազմում խաղալու համար Արթուր Բուրուցի հետ։ Ֆաբիանսկին դարձավ հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ, երբ Բուրուցը տեղափոխվեց «Սելտիկ»։ «Լեգիայի» կազմում Լուկաշը դարձել է Լեհաստանի չեմպիոն 2005-2006 մրցաշրջանում։

2005-2006 մրցաշրջաններում Ֆաբիանսկիի ցուցադրած հիանալի խաղը տվեց իր արդյունքը։ Նա դարձավ Լեհաստանի առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ և նրա ծառայություններով սկսեց հետաքրքրվել Արսեն Վենգերը։ 2007 թվականի մայիսի 8-ին Ֆաբիանսկին բուժզննում է անցնում Լոնդոնում, որից հետո Արսեն Վենգերը հայտարարում է տրանսֆերի մասին՝ ասելով «Սա ձեռքբերում է ապագայի համար։ Մենք նրա մեջ տեսնում ենք այն ամենը, ինչն անհրաժեշտ է հետագայում «Արսենալի» լավագույն դարպասապահներից մեկը դառնալու համար»։

Մայիսի 26-ին Ֆաբիանսկին պայամանագիր է կնքում «Արսենալի» հետ։ Ոչ պայմանական տվյալների համաձայն կանոնիրները 2.5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ են վճարել Լուկաշի համար։

Ֆաբիանսկին եղել է Լեհաստանի երիտասարդական հավաքականի հիմնական դարպասապահը։ 2006 թվականի մարտի 29-ին Ֆաբիանսկին իր անդրանիկ հանդիպումն է անցկացնում ազգային հավաքականի կազմում։ Նա ընդգրկված է նաև Լեհաստանի կազմում 2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում։

## Արտաքին հղումներ
* Լուկաշ Ֆաբիանսկի 
* Լուկաշ Ֆաբիանսկի 

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեգիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեխ Պոզնանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Դավիդե Աստորի

**Դավիդե Աստորի** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, Ֆիորենտինա ֆուտբոլային ակումբի և Իտալիայի հավաքականի նախկին պաշտպան, վարձավճարով հանդես է եկել Ռոմայում։

## Ակումբային կարիերա
Դավիդեն ծնվել և մեծացել է Բերգամո պրովինցիայում, որտեղ և սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան՝ հանդես գալով Պորտիզոլա ակադեմիայում։ 2001 թվականին Դավիդեն տեղափոխվեց Միլանի երիտասարդական կազմ։ 2006/07 մրցաշրջանում Աստորին վարձավճարով անցկացրեց Սերիա C1-ն ներկայացնող Պիցցիգետտոնե ակումբում, որտեղ անցկացրած 25 խաղում դարձավ 1 գոլի հեղինակ։ Հաջորդ մրցաշրջանը Աստորին նույնպես անցկացրեց վարձավճարում գտնվելով, սակայն այս անգամ նույն առաջնությունը ներկայացնող մեկ այլ ակումբում՝ Կրեմոնեզեում։

## Մահ
Դավիդեն մահացել է 2018 թվականի մարտի 4-ին 31 տարեկան հասակում Իտալիայի Ուդինե քաղաքում։ Մահացած է գտնվել հյուրանոցի համարում՝ «Ուդինեզեի» հետ խաղից առաջ։

Ենթադրվում էր, որ Աստորին մահացել է քնած ժամանակ։

«Ֆիորենտինայի» ներկայացուցիչները, որպես մահվան պատճառ, նշել են «հանկարծակի հիվանդությունը»։

Այնուհետև մի քանի ժամ հետո Ուդինեի դատախազ Դե Նիկոլոն անդրադարձել է խաղացողի մահվանը.

«Մենք կարծում ենք, որ ֆուտբոլիստը մահացել է սրտի բնական կանգի պատճառով։

Տարօրինակ է, որ այսպիսի դեպք է պատահել պրոֆեսիոնալի հետ, որին մանրամասն զննել են և ոչ մի անհանգստացնող նշան չէին հայտնաբերել»,- Ուդինեի դատախազ Անտոնիո դե Նիկոլոյի խոսքն է մեջբերել «Football Italia»-ն։

Ավելի վաղ հայտնի է դարձել, որ իտալացի ֆուտբոլիստի մահվան պատճառով հետաձգվել էր Ա Սերիայի 27-րդ տուրի կիրակնօրյա բոլոր հանդիպումները։

Հաջորդ օրն առավոտյան Ուդինեի դատախազ Անտոնիո դի  Նիկոլոն հայտարարեց. «Մենք քրեական գործ ենք հարուցել ոչ կանխամտածված սպանության կասկածանքով։ Դեռևս կասկածյալներ չկան։ Մենք դիահերձում կանենք, ինչից հետո հայտնի կլինեն արդյունքները»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անհատական պրոֆիլը պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կալյարիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Վաղինակ Ոսկանյան

**Վաղինակ Բոգդանի Ոսկանյան** (), հայ խորհրդային անասնաբույծ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1962), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1939), որտեղ 1947-1964 թվականներին աշխատել է որպես դոցենտ, պրոֆեսոր, միաժամանակ (1955-1964)՝ ուսումնական և գիտական աշխատանքների գծով տնօրենի տեղակալ։ Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակից։ 1964 թվականից եղել է ՀԽՍՀ անասնաբուծության և անասնաբուժության (այժմ՝ Անասնաբուծության և անասնաբուժության գիտական կենտրոն) ԳՀԻ-ի տնօրեն, գենետիկայի և բուծման բաժնի վարիչ։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են տեղական և խառնացեղ տավարի կոնստիտուցիայի և մթերատվության, կովկասյան գորշ տավարի ցեղի գենետիկական կոնստիտուցիայի և սելեկցիայի, մատղաշի նպատակադիր, ինտենսիվ աճեցման և բտման, արտադրական տրամախաչման, կաթի և տավարի մսի արտադրության տեխնոլոգիայի ուսումնասիրություններին։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Երկեր
* Հայաստանի խառնացեղ տավարի կոնստիտուցիան և մթերատվությունը, Երևան, 1964։ 
* Տավարի մսացու մատղաշի աճեցումը և բտումը, 1966։
* Լոռվա տոհմաբուծարանը 50 տարում, 1974։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հակոբ Քեշիշյան

**Հակոբ Նազարի Քեշիշյան** (), հայ գորգանկարիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1954)։
 Հակոբ Քեշիշյանը ոչ թե վերարտադրել, այլ վերամշակել ու փաստացի ստեղծել է դասական վիշապագորգերի նոր տարբերակներ՝ Անահիտը, Երևանը և այլն։ Նրա հեղինակած կամ վերամշակած գորգերը՝ բացի դիմանկարային գորգերից խմբաքանակներով գործվել են Հայգորգ արտադրական միավորման  մասնաճյուղերում։ Հակոբ Քեիշյանի անվան հետ կապվածծ գորգերի հիմնական հավաքածուն պահվում է Հայաստանի ազգագրության թանգարանում։ Աշխունջ Պողոսյան․

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կեսարիայում 1911 թվականին։ 1921 թվականին Սալոնիկում ուսանել է Կյուլպենկյան վարժարանում, զուգընթաց աշխատել մորեղբոր՝ Կ․ Ղազարյանի հիմնած գորգի գործարանում (1928 թվականից՝ գորգանկարիչ)։ 1932 թվականին Քեշիշյանի ընտանիքը հայրենադարձվել է Սովետական Հայաստան։ 1932-1944 թվականներին աշխատել է Գորգմիության կենտրոնական վարչությունում (հետագայում «Հայգորգ») որպես նկարիչ, 1944-1962 թվականներին՝ գլխավոր նկարիչ։ 1957-1976 թվականներին գորգանկարչություն է դասավանդել Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում (1972 թվականից՝ դոցենտ)։

## Ստեղծագործական ուղի
Քեշիշյանի գծագրությամբ վերարտադրվել են մի քանի վիշապագորգեր («Երևան», «Անահիտ» նոր անվանումներով)։ Հեղինակել է շուրջ 60 անուն գորգ՝ ձեռքի և մեքենայական արտադրության համար։ Քեշիշյանի հայտնագործությունն է չմանված գույնզգույն բրդերով գորգ գործելը, որի շնորհիվ գորգը ձեռք է բերում գեղանկարչականություն։ Քեշիշյանի հեղինակած գորգերն արժանացել են միջազգային մրցանակների (Փարիզ, 1937, ոսկե մեդալ, Նյու Յորք, 1939, Մեծ մրցանակ, Բրյուսել, 1958, արծաթե մեդալ, Լայպցիգ, 1965, ոսկե մեդալ)։ 1957 թվականին ձևավորել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերայի զգեստները, 1939 թվականին՝ Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայի վարագույրը։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

### Ստեղծագործություններ
*Փարիզի 1937 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսի հաար կատարված երկու գորգ
*Սասունցի Դավթի հոբելյանական գորգ
*Մատենադարանի, Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի դահլիճների գորգեր
*«Կոլտնտեսականների հանդիպումը Կարմիր բանակի հետ»
*«Երևան»
*«Վիշապ»

## Գրականություն
*Թեմուրճյան Վ․ Ս․, Գորգագործությունը Հայաստանում, Ե․, 1955, էշ 151 - 155։
*Շահնուրյան Մ., Գորգանկարիչ վարպետը, «Սովետական Հայաստան», 1954, 18 սեպտեմբերի։
* Бабенчиков М․ В․, Народное декоративное искусство Закавказья и его мастера, М․, 1948, с․ 70․
*М. Казарян, Акоп Кешишян, (Буклет). Ереван, 1971 г.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1911 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կեսարիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Գանիմեդես

**Գանիմեդես, Գանիմեդ** ( (; ), «հանդուգն զվարճանք»), հին հունական դիցաբանությունում դարդանների Տրովս արքայի և Կալլիրոյայի որդին (կամ Լեոմեդոնտի որդին, կամ Դարդանոսի որդին, կամ Ասսարակի որդին, կամ Էրիքթոնիոսի որդին, կամ Տրոիլոսի որդին)։ Արտակարգ գեղեցկության պատճառով աստվածները (Զևսի արծիվը) նրան առևանգում և տանում են երկինք (Օլիմպոս), որտեղ նա դառնում է Զևսի սիրելին և մատռվակը։ Ավելի ուշ առասպելներում ինքը՝ Զևսը, արծվի կերպարանքով, առևանգում է Գանիմեդեսին, իսկ Գանիմեդեսի հորը՝ Տրովսին, իբրև մխիթարանք, նվիրում է անմահ ձիեր լծած ռազմակառք, նաև հավաստիացնում, որ նրա որդին այլևս անմահ է լինելու։

## Արվեստում
Գանիմեդեսը պատկերվել է իբրև գեղեցիկ պատանյակ, հաճախ գինու գավաթը ձեռքին։ Արվեստում Գանիմեդեսի առևանգումը հաճախակի հանդիպող սյուժե է (հույն արձանագործ Լեոքարեսի կերտած քանդակը, Միքելանջելոյի, Տիցիանի, Կոռեջոյի, Ռեմբրանտի, Տորվալդսենի և այլոց կտավներն ու քանդակները)։ Փոխաբերական իմաստով (հաճախ հեգնական) Գանիմեդես նշանակում է մատուցող։


Պատկեր:Einführung des Ganymed in den Olymp (van Loo).jpg|Շ. Ա. Պ. վան Լուու, Գանիմեդեսի մուտքը Օլիմպոս. 1768.
Պատկեր:Rembrandt - The Abduction of Ganymede - Google Art Project.jpg|Ռեմբրանտ, Գանիմեդեսի առևանգումը. 1635. Դրեզդենի պատկերասրահ
Պատկեր:Andr22.jpg|Էստաշ լե Սյուեր, Գանիմեդեսի առևանգումը. 1650. Լուվր
Պատկեր:Allers Ganymed.jpg|Քրիստիան Վիլհելմ Ալլերս, Գանիմեդեսի առևանգումը. 1913.
Պատկեր:Andr37.jpg|Կորած բնօրինակի պատճեն, մատիտ. 1532. Արքայական հավաքածու, Վինձոր ամրոց


## Աստղագիտության մեջ
Դիցաբանական կերպարի անունով են կոչված Գալիլեո Գալիլեյի կողմից 1610 թ. հայտնաբերված Յուպիտերի Գանիմեդ արբանյակը և Գանիմեդ (1036) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1924 թվականին աստղագետ Վալտեր Բաադեի կողմից։

## Գրականություն
* Ганимед // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Ռոկաջովինե

**Ռոկաջովինե** (իտալ.` Roccagiovine), կոմունա Իտալիայում, մտնում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը` 293 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 33 մարդ/կմ2, տարածքը՝ 9կմ2, փոստային ինդեքսը՝ 20, հեռախոսային կոդը՝ 0774։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:550
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 499
 bar:1881 from:0 till: 439
 bar:1901 from:0 till: 504
 bar:1911 from:0 till: 506
 bar:1921 from:0 till: 443
 bar:1931 from:0 till: 450
 bar:1936 from:0 till: 419
 bar:1951 from:0 till: 393
 bar:1961 from:0 till: 310
 bar:1971 from:0 till: 253
 bar:1981 from:0 till: 230
 bar:1991 from:0 till: 272
 bar:2001 from:0 till: 297
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 499 fontsize:S text: 499 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 439 fontsize:S text: 439 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 504 fontsize:S text: 504 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 506 fontsize:S text: 506 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 443 fontsize:S text: 443 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 450 fontsize:S text: 450 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 419 fontsize:S text: 419 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 393 fontsize:S text: 393 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 310 fontsize:S text: 310 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 253 fontsize:S text: 253 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 230 fontsize:S text: 230 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 272 fontsize:S text: 272 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 297 fontsize:S text: 297 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչություն
* Հեռախոսահամար՝ 0774 498831

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ռովյանո

**Ռովյանո** (իտալ.` Roviano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը` 1444 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 172 մարդ/կմ2, տարածքը՝ 8կմ2, փոստային ինդեքսը՝ 27, հեռախոսային կոդը՝ ***0774***։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:740
 bar:1881 from:0 till:790
 bar:1901 from:0 till:1069
 bar:1911 from:0 till:1204
 bar:1921 from:0 till:1244
 bar:1931 from:0 till:1375
 bar:1936 from:0 till:1435
 bar:1951 from:0 till:1496
 bar:1961 from:0 till:1460
 bar:1971 from:0 till:1390
 bar:1981 from:0 till:1396
 bar:1991 from:0 till:1470
 bar:2001 from:0 till:1386
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 740 fontsize:S text:740 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 790 fontsize:S text:790 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1069 fontsize:S text:1.069 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1204 fontsize:S text:1.204 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1244 fontsize:S text:1.244 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1375 fontsize:S text:1.375 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1435 fontsize:S text:1.435 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1496 fontsize:S text:1.496 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1460 fontsize:S text:1.460 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1390 fontsize:S text:1.390 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1396 fontsize:S text:1.396 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1470 fontsize:S text:1.470 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1386 fontsize:S text:1.386 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչություն
* Հեռախոսահամար՝ 0774 903008

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Հակոբ Ոսկանյան

**Հակոբ Մկրտչի Ոսկանյան** (**Յակով Տեր-Ոսկանյան**, ), հայ խորհրդային դիրիժոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ , պրոֆեսոր։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Հակոբ Ոսկանյանը ծնվել է 1924 թվականի հուլիսի 20-ին, Թբիլիսիում։ 1942 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցն ու երաժշտական ուսումնարանը, որպես ջութակահար։ 1942 թվականին զորակոչվել է բանակ, ավարտել զենիթային հրետանու սերժանտների դպրոցը, մասնակցել է Կուրսկի աղեղի ռազմական գործողություններին։ Բանակից զորացրվել է 1956 թվականին, պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով ու կրծքանշաններով։

1947 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի զինվորական դիրիժորների ֆակուլտետը, 1952 թվականին՝ Երևանի կոնսերվատորիան (Կ․ Մ․ Սարաջևի դասարան)։ 1958 թվականից Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի դիրիժոր։ Երևանի օպերային թատրոնում իրականացրել է  Ռ. Լեոնկավալոի «Պայացներ» օպերայի, Ա․ Ադանի «Ժիզել», Պ. Չայկովսկու «Կարապի լիճը»,«Շչելկունչիկ»,Ա․ Խաչատրյանի  «Գայանե», «Դիմակահանդես»,  Ս. Պրոկոֆևի «Մոխրոտը», «Ռոմեո և Ջուլիետ», Ա․ Սպենդիարյանի «Երեք արմավենի», , Ա․ Բաբաջանյանի «Հերոսական բալլադ», Է․ Հովհաննիսյանի  «Երկնագույն նոկտյուրն», «Անտունի», Կ․ Օրբելյանի «Անմահություն» և այլ բալետներ, Է․ Հովհաննիսյանի «Սասունցի Դավիթ»  օպերա-բալետի,  «Ճանապարհորդություն դեպի Էրզրում» օպերայի, արտասահմանում Բ․ Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվանը» (1966 թ., Կահիրե), Է․ Արիստակեսյանի «Պրոմեթևս» (1969 թ., Կատովիցե), Ա․ Կրեյնի «Լաուրենսիա» (1971 թ., Կատովիցե), Ա․ Խաչատրյանի «Սպարտակ» (1973 թ., Վրոցլավ) և «Գայանե» (1976 թ., Գդանսկ) բալետների բեմադրությունը։ 1947-1950 , 1955-1957  և 1985 -1993 թվականներին դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում, 1956-1977 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1980 -1986 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում։ ԽՄԿԿ անդամ 1956 թվականից։

Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ - 1963
* ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ - 1974
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ - 1977
* Դոցենտ - 1984
* Պրոֆեսոր - 1989
* Մարտական ծառայության մեդալ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական մեծ պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ
Գուրգեն Ոսկանյան

**Գուրգեն Վահանի Ոսկանյան** (), Անդրկովկասում բոլշևիկյան հեղափոխական շարժումների մասնակից, խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ 1916 թվականից։ Սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, ավարտել Մոսկվայի Գ․ Պլեխանովի անվան ժողովրդական տնտեսագիտության ինստիտուտը (1928)։

Հեղափոխական գործունեության մեջ ներգրավվել է դպրոցական տարիներից։

## Աշխատանք
Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ակտիվորեն մասնակցել է աշակերտական և երիտասարդ սոցիալիստ-ինտերնացիոնալիստների միություն («Սպարտակ») կազմակերպության աշխատանքներին։ 1917 թվակականի դեկտեմբերից, Կովկասյան երկրային կոմիտեի հանձնարարությամբ, կուսակցական ընդհատակյա աշխատանք է տարել Ալեքսանդրապոլի զորամասերում, մասնակցել «Պրոլետար» թերթի և Կարմիր գվարդիայի ստեղծմանը։ 1918 թվականին մայիսից, ՌՍԴԲԿ Թիֆլիսի կոմիտեի հանձնարարությամբ, զբաղվել է «Սպարտակ» կազմակերպության վերականգնման և ամրապնդման աշխատանքով։ Եղել է Թիֆլիսի 1920 թվականի մայիսմեկյան ցույցի կազմակերպիչներից է, որի համար ձերբակալվել է և արտաքսվել Բաքու։ 1920 թ.-ի կեսերին տեղափոխվել է Մոսկվա, եղել կոմերիտական շրջկոմի պատասխանատու քարտուղար։ 1921-1935 թթ.-ին կուսակցական աշխատանք է տարել Մոսկվայի քաղաքային և շրջանային, 1935-1941 թվականներին՝ Կալինինի մարզային կուսկոմիտեներում։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղել է Ալթայի երկրամասի պլանային հանձնաժողովի նախագահ, 1949 թ.-ից՝ Պենզայի մարզային պլանային հանձնաժողովի նախագահ։ ՌԿ(բ) կ XIII և XIV համագումարների պատգամավոր։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափություն

մինի|Ընդհանուր ուղղահայացով ուղիղները Եվկլիդյան, էլիպիտկ և հիպերբոլիկ երկրաչափություններում

**Ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափություններ**, էվկլիդեսյան երկրաչափությունից տարբեր այն երկրաչափական համակարգերը, որոնցում որոշվում (սահմանվում) է պատկերների շարժում, ընդ որում ազատության այնպիսի աստիճանով, որով այն տրվում է էվկլիդեսյան երկրաչափության մեջ։ Ոչ Էվկլիդեսյան երկրաչափություններիի մեջ հատուկ նշանակություն ունեն Լոբաչևսկու երկրաչափությունը (հիպերբոլական երկրաչափություն) և Ռիմանի երկրաչափությունը։ Ոչ Էվկլիդեսյան Երկրաչափություններ ասելով հաճախ հասկանում են այդ երկրաչափությունները։ Լոբաչևսկու երկրաչափությունը կառուցվում է աքսիոմների այնպիսի համակարգի հիման վրա, որն ստացվում է էվկլիդեսյան երկրաչափության աքսիոմների համակարգից՝ զուգահեռների էվկլիդեսյան աքսիոմը փոխարինելով մի աքսիոմով, ըստ որի՝ գոյություն ունի այնպիսի a ուղիղ և այդ ուղղին չպատկանող A կետ, որ A կետով անցնում են a ուղիղը չհատող և a-ի հետ միևնույն հարթության մեջ գտնվող առնվազն երկու ուղիղ։ Ռիմանի երկրաչափության աքսիոմների համակարգը ավելի շատ է տարբերվում էվկլիդեսյան երկրաչափության աքսիոմների համակարգից, մասնավորաբար ընդունվում է հետևյալ աքսիոմը, տրված ուղղի հետ միևնույն հարթության մեջ գտնվող ցանկացած ուղիղ հատում է այդ ուղիղը։

## Ոչ Էվկլիդեսյան երկրաչափություններ մի քանի փաստեր։
* Ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափությունում եռանկյան ներքին անկյունների գումարը հավասար չէ երկու ուղիղ անկյան։ Լոբաչևսկու երկրաչափության մեջ այն փոքր է, իսկ Ռիմանի երկրաչափություն մեջ՝ մեծ երկու ուղիղ անկյունից։
* Լոբաչևսկու երկրաչափության մեջ եռանկյան մակերեսը R2(π-Σ) է, Ռիմանի երկրաչափության մեջ՝ R2(Σ-π), որտեղ Σ-ն եռանկյան ներքին անկյունների գումարն է, R-ը՝ հաստատուն, այդ հաստատունը որոշվում է չափման միավորի ընտրությամբ։
* Լոբաչևսկու հարթության վրա տրված А կետով անցնում են անվերջ թվով ուղիղներ, որոնք չեն հատում А կետով չանցնող а ուղիղը, և գոյություն ունեն այդ չհատողների ձախակողմյան a1 և աջակողմյան a2 սահմանային ուղիղներ, որոնք անվանում են a-ին՝ համապատասխանաբար ձախ և աջ զուգահեռ ուղիղներ։
* Լոբաչևսկու հարթության վրա միևնույն ուղղությամբ (աջ կամ ձախ) իրար զուգահեռ ուղիղների փնջի օրթոգոնալ հետագծերը կոչվում են օրիցիկլեր․ օրիցիկլը ուղղի հետ ունի ամենաշատը երկու ընդհանուր կետ․ բոլոր օրիցիկլերը համընկնելի (կոնգրուենտ) են․ իրարից տարբեր A և В կետերով անցնում են երկու օրիցիկլեր, որոնք սիմետրիկ են АВ ուղղի նկատմամբ։ Լոբաչևսկու հարթության վրա տրված а ուղղի միևնույն կողմում գտնվող և նրանից հավասարահեռ կետերի բազմությունը անվանում են а հիմքով հավասարահեռ գիծ (էքվիդիստանտ)․ այն, ի տարբերություն էվկլիդեսյան հարթության, ուղիղ գիծ չէ։

Կատեգորիա:Ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափություն
Ոչ արտադրական ոլորտ

**Ոչ արտադրական ոլորտ**, տնտեսության ճյուղերի ամբողջություն, որտեղ իրագործվում են նյութական բարիքների բաշխումը, փոխանակությունն ու սպառումը, ստեղծվում հոգևոր արժեքներ ու կատարվում սոցիալ-մշակութային ծառայություններ։ Ոչ արտադրական ոլորտին կարող են վերագրվել բնակարանային-կոմունալ տնտեսությունը և բնակչության կենցաղային սպասարկումը (ոչ արտադրական բնույթի), մարդատար տրանսպորտը, կապը (Ոչ արտադրական ոլորտին և բնակչությանը սպասարկող), առողջապահությունը, ֆիզդաստիարակությունը և սոցիալական ապահովությունը, կրթությունը, մշակույթը, արվեստը, գիտությունը և գիտական սպասարկումը, վարկավորումը և ապահովագրությունը, կառավարումը, հասարակական կազմակերպությունները։

Այս ոլորտում հիմնականում աշխատանքը (բժշկի, ուսուցչի, արտիստի, պետական ապարատի աշխատողների և այլն) հանդես է գալիս ծառայությունների ձևով, որոնց կատարումն ու սպառումը տեղի են ունենում միաժամանակ, իսկ հոգևոր արժեքների ստեղծման պրոցեսում աշխատանքը (նկարչի, քանդակագործի, գրողի և այլն) ստանում է «առարկայական» ձև, և դրանց իրականացումն ու սպառումը չեն համընկնում։ Ոչ արտադրական ոլորտում աշխատանքի գործընթացը, հետևանքի տեսակետից, արտադրություն չէ, ուստի օգտագործվող նյութական միջոցներն էլ արտադրության միջոցներ չեն, այլ սպառման առարկաներ։ Ծախսված աշխատանքով մեծանում է հասարակության սպառման ընդհանուր ծավալը, բայց ոչ ազգային եկամուտը, որովհետև այն անարտադրողական է և նյութական արդյունք, արժեք չի ստեղծում։

Ոլորտը գործում է նյութական արտադրության մեջ ստեղծված ազգային եկամտի վերաբաշխման հաշվին, արտադրությունը դրան տալիս է գործունեության նյութական միջոցներ (շենքեր, գործիքներ, մեքենաներ, նյութեր) ու սպառման առարկաներ (սնունդ, հագուստ)։

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Զարդհնչյուններ

**Զարդհնչյուններ**, **оռնամենտիկա** (  — զարդարանք), մեղեդիի հիմնական կառուցվածքից դուրս գտնվող, բայց նրա ամբողջական արտահայտչությունը ստեղծելիս նույնքան կարևոր, կարճ տևողություն ունեցող լրացուցիչ «գարդարող» հնչյունները։ Ծագում են իմպրովիզացիայի արվեստից, հանդիպում բոլոր ժողովուրդների ժողովրդական երաժշտության մեջ՝ որպես ազգային ոճը բնորոշող մի գործոն։ Հատկապես առատ ու բազմատեսակ են Արևելքում։

Հայ ժողովրդական (գյուղական) երգ ու նվագում կարճ տևողության հնչյունները մեծ մասամբ մեղեդիի հիմնական հնչյուններն են, ուստի զարդհնչյունները, չնայած թվացող առատությանը, համեմատաբար սակավ են։

Մասնագիտացված երաժշտության մեջ սկզբնապես «գարդարող» հնչյուններով մեղեդիի հարստացումը իրականացնում էր կատարողն իր ճաշակով՝ որպես իմպրովիզացիա։ Հետագայում առանձնացան զարդհնչյունների կայուն տիպեր՝ մելիզմներ, որոնք սկսեցին գրի առնել իրենք՝ կոմպոզիտորները, մանր նոտաներով (տակտի տևողության հաշվից դուրս) կամ պայմանական նշումներով։ Մեկ նշանով «գարդարող» դարձվածքներ նշելը կիրառվել է դեռևս դաերում, հին հայկական նոտագրությունը ևս ունի հատուկ «զարդախազեր»։ Զարդհնչյունները առատացան 18-րդ դարում ֆրանսիայի կլավեսինային երկերում, որպես հնչյունները «երկարացնող» միջոց՝ կապված նաև այն բանի հետ, որ այդ նվագարանի ձայնը շուտ է մարում։ Վոկալ զարդհնչյունները լայնորեն զարգացան օպերայում։ Դասական երաժշտության մեջ մելիզմներից օգտագործվում են ֆորշլագ, արել, մորդենտ, գրուպետո, ինչպես մի քանի ոչ հաստատուն տեսակներ ֆիոտուրա, կոլորատուրա են։

Շատ հաճախ գործածվում են նաև բլյուզ, ջազ և ռոք երաժշտության մեջ։
## Ակցիակատուրա

Image:Music-acciaccatura.svg
Image:Classic acciaccatura.jpg|Դասական ակցիակատուրա


## Գրուպետո

Image:Music-turn-2.svg


## Մորդենտ

Image:Upper and lower modent notation.png
Image:Upper and lower simple mordents.jpg
Image:Various_mordents.jpg
File:Music-mordent.svg


## Տրիլ

Image:VerzierungenTrillerNB1.png
Image:VerzierungenTrillerNB2.png
Image:VerzierungenTrillerNB3.png
Image:Tril execution starting on main note.png


## Արպեջիո

Image:Music-arpeggio.svg
Image:Arpeggio in C major.png


Կատեգորիա:Երաժշտություն