Այն, ինչ ես պետք է ասեմ

**«Այն, ինչ ես պետք է ասեմ»** (), ռուս դերասան,  կոմպոզիտոր և բանաստեղծ Ալեքսանդր Վերտինսկու ռոմանսը, որը գրվել է 1917 թվականի վերջին։ Համարվում է ռուսերեն ամենահայտնի հակապատերազմական երգերից մեկը։

## Պատմություն
[thumb|200px|[Ալեքսանդր Վերտինսկի]]

Ալեքսանդր Վերտինսկին «Այն, ինչ ես պետք է ասեմ» ռոմանսը գրել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից կարճ ժամանակ անց։ 1917 թվականի վերջին երգի տեքստային և նոտային տարբերակները տպագրվել են Մոսկվայի «Առաջադեմ նորություններ» () հրատարակչության կողմից։ Տեքստում նշվել է, որ երգը նվիրված է «Նրանց պայծառ հիշատակին» ()։

Սկզբում միասնական կարծիք չի եղել այն մասին, թե ում է նվիրված ռոմանսը։ Այսպես, Կոնստանտին Պաուստովսկին, որը 1918 թվականին ներկա է եղել Ալեքսանդր Վերտինսկու համերգին  Կիևում, իր հուշերում ենթադրել է․ «*Նա երգում էր յունկերների մասին, որոնք դրանից կարճ ժամանակ առաջ սպանվել էին Բորշչագովկա գյուղում, այն պատանիների մասին, որոնք ուղարկվել էին ստույգ մահվան ընդդեմ վտանգավոր ավազակախմբի*»։

Առավել լայնորեն տարածված է այն կարծիքը, որ երգը նվիրված է այն յունկերներին, որոնք զոհվել են Մոսկվայում 1917 թվականի Հոկտեմբերյան զինված ապստամբության ժամանակ և թաղված են Մոսկվայի Եղբայրական գերեզմանոցում։ Այս մասին գրել է Բորիս Ռոզենֆելդը՝ հղում անելով Վերտինսկու «Երկար ճանապարհով...» () հուշագրությանը. «*Հոկտեմբերյան իրադարձություններից կարճ ժամանակ անց ես գրեցի «Այն ինչ ես պետք է ասեմ» երգը։ Այն գրվել է մոսկովյան յունկերների մահվան տպավորության տակ, որոնց հուղարկավորությանը ես ներկա էի*»։

Բոլշևիկների թշնամիների հանդեպ համակրանքով լի այս երգի կապակցությամբ Ալեքսանդր Վերտինսկուն կանչել են ՉԿ՝ բացատրություն տալու համար։ Ըստ լեգենդի՝ Վերտինսկին այն ժամանակ ասել էր. «Ախր սա պարզապես երգ է, և հետո, դուք չեք կարող ինձ արգելել՝ խղճալ նրանց»։ Նրան պատասխանել են. «Պետք լինի, շնչել էլ կարգելենք» ։ Այս լեգենդի գոյությունը հաստատող աղբյուրը հայտնի չէ, քանի որ նրա ամենավաղ հիշատակումները բերված են առանց աղբյուրի վեաբերյալ տեղեկությունների նշման։

Շուտով Վերտինսկին մեկնել է շրջագայության Ռուսաստանի հարավային քաղաքներով։ Օդեսայում նրա հետ հանդիպել է սպիտակգվարդիական գեներալ Յակով Սլաշչյովը։ Նա Վերտինսկուն պատմել է, թե որքան հայտնի է դարձել իր երգը. «*Ձեր երգով... իմ տղաները գնում էին մեռնելու։ Եվ դեռ հայտնի չէ, թե արդյոք դա պետք էր...»։

1930-ական թվականներին Ալեքսանդր Վերտինսկին Գերմանիայում երգը ձայնագրել է «Պարլաֆոն» ֆիրմայի ձայնապնակի վրա։

== Այլ կատարումներ ==
Չնայած այն հանգամանքին, որ երգը գրվել է 20-րդ դարի սկզբին, այն պահպանում է իր արդիականությունը՝ ժամանակ առ ժամանակ ունկնդիրներին հիշեցնելով տեղային պատերազմներում զոհված հայրենակիցների մասին։ Այսպես, [[Վերակառուցում (ԽՍՀՄ)|վերակառուցման]] տարիներին ռոմանսը կատարել է [[Բորիս Գրեբենշչիկով]]ը։ Այն ժամանակ երգն ասոցացվել է [[Աֆղանական պատերազմ (1979-1989)|Աֆղանական պատերազմի]] հետ։ Այդ ընկալմամբ էլ երգը հնչում է «Սեր արտոնություններով» (, «Քաղաքային մանրամասներ») և «Աֆղան» () ֆիլմերում։ 2005 թվականին Չեչնիայի ռոք փառատոնում «Այն, ինչ ես պետք է ասեմ» ռոմանսը կատարել է [[Դիանա Արբենինա]]ն։ Երգը ընդգրկվել է նաև Վալերի Օբոձինսկու, Ժաննա Բիչևսկայայի, Տատյանա Դոլգոպոլովայի և Պավել Կաշինի, Նադեժդա Գրիցկևիչի, Օլեգ Պոգուդինի, ինչպես նաև  «Помни Имя Своё» խմբի երգացանկերում։ 2014 թվականի փետրվարի 20-ին Բորիս Գրեբենշչիկովը ռոմանսը կատարել է Սմոլենսկում կազմակերպված Գարնանային համերգի ժամանակ՝ այն նվիրելով [[Եվրամայդան]]ում զոհվածների հիշատակին. «*Այսօր տարօրինակ համերգ է։ Ամբողջ ժամանակ ինձ չի թողնում այն միտքը, որ հենց այս պահին, երբ մենք երգում ենք այստեղ՝ Կիևում, մեզանից ոչ հեռու ինչ-որ մարդիկ սպանում են ուրիշներին''»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Романс «То, что я должен сказать» в исполнении автора

Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռոմանս