open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արիստակես Գրիչ (Սկևռա)

**Արիստակես Գրիչ** (), հայ գրիչ, բառարանագիր։ Հայտնի է նաև որպես Արիստակես Հռետոր և Արիստակես Քերական։

## Կենսագրություն
Ծնվել է XII դարի 2-րդ կեսին։ Ծնդյան հստակ վայրը հայտնի չէ։ Ուսանել է Կիլիկիայի Լամբրոն բերդի մոտ գտնվող Սկևռա վանքում, ուր բարձր զարգացման էին հասել գրչության արվեստն ու մանրանկարչությունը։ Նրան աշակերտել է մեծ հայ դպրապես Գրիգոր Սկևռացին (Լամբրոնեցին)։

## «Գրչութեան արուեստ»
մինի|Արիստակես Գրչի ուղղագրական բառարանի առաջին էջը:
Արիստակես Գրիչը վանքում ծավալել է գիտական գործունեություն, գրել «*Վերլուծութիւնք բացերեւապէս բազմազան բառից և բայից յոգնախումբ շարագրութեամբ արարեալ զսա Առիստակէսի Գրչի ի խնդրոյ բազմաց յարհեստ գրչութեան*» աշխատությունը և փաստորեն հիմնադրել գրչության արվեստի լեզվական-քերականական տեսությունը։ Աշխատությունը հայտնի է նաև որպես *Գրչութեան արուեստ* և *Խրատ գրչութեան* անուններով։

Գրքի կարևորությունը մեծապես կայանում էր նրանում, որ գրավոր ու բանավոր խոսքի միջև անդունը մեծանում էր դարերի ընթացքում՝ դարձնելով գրավոր աշխատությունները անընթեռնելի գալիք սերունդների համար։

Իր գրքում, որ ժամանակի համար գիտական նորույթ էր և ուներ գործնական մեծ նշանակություն, Արիստակես Գրիչը քննել է ուղղագրությանը, գրելու արվեստին, տառադարձությանը, կետադրությանը, տողատմանը, պարբերություններին, վերնագրմանը և գրչությանն առնչվող հարցեր։

Աշխատանքը բաղկացած է առաջաբանից և երկու մասերից։ Դրանցից առաջինը, որը կոչվում է *Խրատական կանոն* Արիստակես Գրիչը գրում է **ա**-ից ու **ո**-ից հետո **յ** չգրելու որոշ դեպքերի մասին։ Այլ կանոնների թվում նա անդրադառնում է հատուկ անունների վերջում գրվող ա տառին, վերջնահանգ ա և ո ունեցող աշխարհագրական անուններին, Ղ հնչյունի արժեքի մասին, որը Լ տառի հետ դարեր շարունակ փոխարինել են միմյան տարբեր կիրառությունների մեջ։ Այլ կանոններում նաև խոսում է նաև ի և ւ հնչյունների փոփոխության մասին, հոլովվելած բառերում ո-ից հետո յ-ի մասին, խոսում է ս, դ, ն հոդերի գործածության մասին, Ն-ի կիրառության մասին, և այլն։

Գրքի երկրորդ մասը, որում նշվում է միայն մեկ, բայց շատ ծավալուն 10-րդ կանոնը, իր կառուցվածքով և բովանդակությամբ իրենից ներկայացնում է բառարան։ Այն ներառում է շուրջ 900 բառեր։ Այն աչքի է ընկնում արդի նույնատիպ բառարանների բոլոր հատկանիշներով։

Հակառակ տարածված կարծիքի, որ նա ներմուծել է օ (աւ-ի փոխարեն) և ֆ տառերը, իր աշխատության մեջ Արիստակես Գրիչը կիրառում է չի կիրառում այդ տառաձևերը, որոնք մուտք են գործել լեզու հետագայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:12-րդ դարի հայեր
Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Արևորդիներ

**Արևորդիներ**, Արևորդիք, Հարավային Հայաստանում, Միջագետքում և Կիլիկիայում հիմնականում XI-XII դարերում տարածված քրիստոնեական շարժման հետևորդներ, ազգությամբ հայեր, հավանաբար և ասորիներ։

Առաջին անգամ հիշատակվում են Գրիգոր Մագիստրոսի Թղթերում։ Կրում էին մազդակյանների ազդեցությունը։ Մազդակյանների գաղափարախոս Խարազանի որդի Ջրադաշտը համարվում էր Արևորդիների գաղափարական նախահայրը։ Արևորդիները պաշտում էին արևը (որը, սակայն, նույնացնում էին Քրիստոսի հետ), բարդի ծառը և շուշան ծաղիկը։ 1170-ական թվականներին Սամոսատ քաղաքի Արևորդիները որոշում են հրաժարվել իրենց աղանդից և ընդունել ուղղափառություն, որի առթիվ գրված Ներսես Շնորհալու Թուղթը հանդիսանում է աղանդի ուսումնասիրության աղբյուր։ Արևորդիների շարժումը սովորական հերձված էր, չունեցավ այն ծավալն ու նշանակությունը, ինչ պավլիկյան ու թոնդրակյան աղանդները։ Արաբական աղբյուրներում Արևորդիները կոչվում են «շամսիյյա»։ Արևորդիների առանձին համայնքներ Հյուսիսային Միջագետքում, հատկապես Ամիդի շրջանում, պահպանվել են ընդհուպ մինչև XIX դարի վերջը։

Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսություն
Կատեգորիա:Աղանդները Հայաստանում
Նայեաց սիրով

thumb|right|300px|Աստվածամայրը գահի վրա, Հովնաթան Հովնաթանյան (1730-1801))

***Նայեաց սիրով***, Խաղաղական ժամերգության ժամանակ երգվող շարական։ Հեղինակը Սուրբ Ներսես Շնորհալին է։
Խաղաղական ժամերգությունը ուղղված է Հոգի Աստծուն և խորհրդանշում է Քրիստոսի դժոխք իջնելը և արդարների տանջանքների դադարեցումը։ Կատարվում է մայրամուտից հետո։ Աղոթքներում խնդրվում է Աստծուն՝ անդորրություն և խաղաղություն պարգևել մարդու հոգուն։ Ժամերգությունը կատարվում է մայրամուտից հետո։

## Տեքստ

:Նայեաց սիրով, Հայրդ գթած,
:Ի քո ստեղծեալ գործս ձեռաց.
:Եւ զբանակս հրեշտակաց
:Տուր պահապան մեզ տկարացս,
:Փրկեա զանձինս ի փորձանաց,
:Ի խաւարի շրջող դիւաց.
:Զի ի տուընջեան և գիշերի
:Տացուք քեզ փառս անլռելի։
:-
:Էին անեղ, անսկզբան`
:Ծնունդ անճառ Որդի և Բան.
:Որ արարեր զտիւ գործոյ
:Եւ զգիշեր ի հանգիստ քնոյ.
:Տուր ի ննջել` աչաց մարմնոյ,
:Արթուն լինել մեզ ըստ հոգւոյ.
:Զի ի տուընջեան և գիշերի
:Տացուք քեզ փառս անլռելի։
:-
:Րաբուն հոգւոց բանաւորաց,
:Աղբիւր լուսոյ, բաշխող շնորհաց.
:Ի փակիլ դրանց բնութեանց մարմնոց,
:Լոյս տուր աչաց սրտից մերոց.
:Ի գիշերաց առ քեզ կանխել,
:Ընդ հրեղինացն օրհնաբանել.
:Զի ի տուընջեան և գիշերի
:Տացուք քեզ փառս անլռելի։
:-
:Սուրբդ սրբոց Երրորդութիւն,
:զՄեզ մաքրեա քեզ բնակութիւն.
:Շնորհեա ընդ մանկանցն առագաստի
:Հանգչիլ ընդ քեզ ի յանկողնի.
:Տուր զհայցուած բարեկամին
:զՓոխ երից նկանակին.
:Զի ի տուընջեան և գիշերի
:Տացուք քեզ փառս անլռելի։
:-
:Երևելի լոյս ստեղծեր,
:զՏիւ և զգիշեր բաժանեցեր.
:Ծագեա մեզ. Տէ՜ր, ի գիշերի
:զճառագայթս իմանալի.
:Տուր յամենայն ժամանակի
:զՊահպանող աջ քո հովանի.
:Զի ի տուընջեան և գիշերի
:Տացուք քեզ փառս անլռելի։
:-
:Սիրոյ քո հուր արկեալ յերկիր`
:Բորբոքեսցի ի հոգիս մեր.
:զԽորհուրդ սրտից մեր մաքրեսցէ`
:զԼոյս գիտութեան քո փայլեսցէ.
:Ի քնոյ մահու զմեզ զարթուսցէ,
:զՄիտս բոցով քո վառեսցէ.
:Զի ի տուընջեան և գիշերի
:Տացուք քեզ փառս անլռելի։
:-
:Ի քեզ նայիմք, լոյսդ անմատոյց,
:Ի զգայական ծածկեալ լուսոյ.
:Որ վասն մեր եդար ի գբի
:Եւ ննջեցեր ի տապանի.
:Առ մեզ ննջեա արթուն բնութիւն,
:Հերքեա զչարին ներգործութիւն.
:Զի ի տուընջեան և գիշերի
:Տացուք քեզ փառս անլռելի։
:-
:Էիդ լուսոյ անստուերի
:Պաղատանօք կամք առաջի.
:Որ փակեալ դրամբք յերեկոյին
:Երևեցար մետասանին.
:Ընդ Թովմայի առ քեզ կոչեմք,
:Տէր և Աստուած, զքեզ դաւանեմք.
:Է՜ջ և առ մեզ յերեկոյիս,
:Եւ տուր զողջոյն քո ի հոգիս։
:-
:Րամեալքս զքեզ, Տէր, աղաչեմք,
:Մեզ յօգնութիւն նայեա, հայցեմք.
:Պահապանդ Իսրայէլի,
:Անձանց մերոց լեր հովանի.
:Օթեա առ մեզ, խաղաղարար,
:Եւ ննջեսցուք անխռովաբար.
:Զի ընդ առաւօտս կանխեսցուք,
:Օրհնել զքեզ`ընդ Հօր հոգւով։
:-
:Գոչման փողոյն Գաբրիէլի,
:Որ ի վերջնումն գիշերի,
:Լսել արա զմեզ արժանի,
:Եւ յաջակողմն օդեաց դասի`
:Անշէջ վառեալ զլոյս լապտերաց,
:Ըստ իմաստուն հինգ կուսանաց.
:Զի ընդ փեսայիդ ի յառագաստ`
:Հարսունք հոգւով մտցուք ի փառս։
:-
:Հալածեա ի մէնջ, Տէր, նշանաւ Խաչի քո զընդիմամարտ եւ զաներեւոյթ գազանն, եւ մի տար յապականութիւն զքո ժառանգութիւնս։
:-
:Բարեխօսեա՛ վասն մեր, Աստուածածին Մարիամ, որ ծնար զտէր Աստուած, որ հովուերըն զԻսրայէլ, ամենազօր եւ սքանչելի փառօքն իւրովք։

## Արտաքին հղումներ
* «Նայեաց սիրով», ձայնագրություն, Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսություն
* «Նայեաց սիրով», տեքստը
* «Նայեաց սիրով», նոտաներ, Սբ Ներսես Ընծայարան 
* «Նայեաց սիրով»,կատարում են մանուկները

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Դալյա Գրիբաուսկայտե

**Դալյա Գրիբաուսկայտե** (, ), լիտվացի քաղաքական գործիչ, Լիտվայի Հանրապետության գործող նախագահը 2009 թվականի հուլիսի 12-ից (վերընտրված 2014 թվականին) մինչև 2019 թվականի հուլիսի 12-ը, երկրի պատմության առաջին կին նախագահը, ինչպես նաև միակ վերընտրված նախագահը։ Հայտնի է նաև Լիտվայի «Երկաթյա լեդի» անվամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիտվայի նախագահի պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ
Կատեգորիա:Լիտվայի նախագահներ
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիտվացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին նախագահներ
Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Ջորջթաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուներ
Կավաժիպակ իտալական

**Կավաժիպակ իտալական** (), գաղտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող երկշաքիլավոր մոլախոտ։

## Նկարագրություն
Ելունավոր բողբոջներով խորը գնացող արմատային համակարգը լավ զարգացած է։ Փխրուն արմատը մեխանիկական հարվածներից կարող է մասերի բաժանվել և բողբոջների միջոցով առաջացնել կոմպակտ բույսեր ու մացառուտներ։ Մինչև 70 սմ բարձրությամբ վերին մասում ճյուղավորվող, կոշտ ու խիտ մազիկներով պատված ցողունն ուղիղ է։ Տերևները երկարավուն ձվաձև են կամ լայն նշտարաձև։ Տերևաջիղը հիմքի մասում վեր է ածվում տերևակոթունի, որը մակերեսից պատված է թավով, իսկ եզրերից՝ փշերով։ Ցողունածայրի ճյուղավորումները կարճ տերևախմբերի ծոցերից սկսած վեր են ածվում հուրանների։  Ծաղկի պսակը կարմրավուն կամ ծիրանակապույտ է։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբերին։ Պտուղն ընկույզ է, որն իր մեջ պարունակում է 4-ական միասերմ ընկուզիկներ։ Սուր ծայրերով, ուռած, ատամնաձև, կլոր կողերով սերմ-ընկուզիկը կաշկաձև է։ Մեկ բույսը կարող է առաջացնել մոտավորապես 1000 սերմ, որը կշռում է 5,2 գրամ։ Սերմերի թե՛  ծլունակությունը, թե՛  ծլման էներգիան բարձր է։ Նպաստավոր պայմաններում գարնանը ծլած սերմից բույսը կարող է մինչև աշուն հասնել ծաղկակալման և նույնիսկ պտղաբերման։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների չոր վայրերում և ցանքսերում։ Տարածված է Լոռու, Շիրակի, Արագածոտնի, Արմավիրի, Արարատի, Սյունիքի, Կոտայքի և Վայոց ձորի մարզերում։ Գեղազարդային բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են տերևները, արմատներն ու ցողունները։ Ծաղիկների եփուկն գործածում  են նևրասթենիայի (նյարդագարության), ցնցուղային բրոնխիալ ասթմայի բուժման համար։ Կիրառում են նաև որպես ջերմ իջեցնող, վերքամոքիչ և արյունահոսությունը դադարեցնող միջոց (քսուքի օգնությամբ), ինչպես նաև հազի դեպքերում։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Գաղտրիկազգիներ
Կատեգորիա:Մոլախոտեր
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Բիտ Տասուրսակի

**Բիտ Տասուրսակի**, հնագույն երկիր Մարաստանում։ Հիշատակված է ասորեստանյան սեպագիր արձանագրություններում։ Հիշատակում է Թիգլաթպալասար III-ի արձանագրություններում երկրորդ արշավի մասին։ Որոշ աղբյուրներում տարաձայնվում է *Բիտ Տասոսակի* կամ *Բիտ Տազզակի*։ Երկրի անվանումը հավանաբար համընկնում է նրա հիմնադիրի անունի հետ («բիտ» նշանակում է տուն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Ալիսիա Դեբնեմ-Քերի

**Ալիսիա Ջասմին Դեբնեմ-Քերի** (, ), ավստրալիացի դերասանուհի։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Դեպի փոթորիկը» (2014) և «Դևի ձեռքը» (2014) գեղարվեստական ֆիլմերից, ինչպես նաև «Վախեցեք քայլող մեռյալներից», «100», և մի շարք այլ հեռուստասերիալներից։

Ծնվել է 1993 թվականի հուլիսի 20-ին՝ Սիդնեյում։ 2011 թվականին ավարտել է Նյութաունի կատարողական արվեստների ավագ դպրոցը, որտեղ հարվածային երաժիշտ։

Դերասանական նորամուտը կատարել է ութ տարեկանում՝ նկարահանվելով «Մարթայի նոր այծը» անվամբ կարճամետրաժ կինոնկարում, ինչպես նաև «Մաքլեոդի դուստրը», «Պարի ակադեմիա» և մի շարք այլ հեռուստատեսային արտադրություններում։

Տասնութ տարեկան հասակում Դեբնեմ-Քերին տեղափոխվում է Միացյալ Նահանգներ՝ անմիջապես նկարահանվելով «Հաջորդ կանգառը՝ Հոլիվուդ» վավերագրական ֆիլմում, որը պատմում էր Հուլիվուդ տեղափոխված վեց երիտասարդ ավաստրալացի դերասանների մասին, ովքեր պետք է մրցակցեին ամերիկյան հեռուստաշոուի փորձնական եթերաշրջանի ընթացքում։ Վավերագրական ֆիլմի հաջողությունից հետո Դեբնեմ-Քերին սկսում է դերեր ստանալ բազմաթիվ մեծամասշտաբ հոլիվուդյան նախագծերում, ինչպես նաև բազմաթիվ առաջին պլանի դերեր ավստրալիական կարճամետրաժներում։

2014 թվականին Դեբնեմ-Քերին սկսում է հանդես գալ «CW» հեռուստաալիքով ցուցադրվող «100» հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանում՝ մարմնավորելով Հրամանատար Լեքսային։

2014 թվականի դեկտեմբերի 1-ին հատարարվում է, որ Դեբնեմ-Քերին կմարմնավորի Ալիսիային (սկզբնապես՝ Էշլի) «AMC»-ի արտադրության «Վախեցեք քայլող մեռյալներից» հեռուստասերիալում, որն հանդիսանում է «Քայլող մեռյալները» հետապոկալիպտիկ հեռուստադրամայի սպին-օֆը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը IMDb կայքում

Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Խաչատուր Ավագյան (այլ կիրառումներ)

**Խաչատուր Ավագյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Խաչատուր Ավագյանց (1825-1865), հայ բանաստեղծ, բժիշկ։
* Խաչատուր Ավագյան (1925-2012), հայ թատերագետ, դրամատուրգ, երգիծաբան, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։
Էպիդավրոսի թատրոն

**Էպիդավրոսի թատրոն,** () հին հունական ամենալավ պահպանված թատրոնը, որը գործում է և առանձնանում յուրահատուկ ակուստիկայով և արտաքին տեսքով։ Գտնվում է Պելեպոնիսում, Արգոլիդյան ծովախորշից ոչ հեռու համանուն սրբավայրում։ Կառուցել է ճարտարապետ Պոլիկլետոս Կրտսերը, մ․թ․ա․ 4-րդ դարի կեսին։ Պեղումներն իրականացվել են 1888 թվականին։ Ավելի ուշ վերականգնվել են թատրոնի քայքայված մասերը։

## Ճարտարապետություն
Կառուցված է բնական թեք ժայռի վրա։ Տեղերը օղակաձև դիազոմայով բաժանված են երկու մասի։ Ներքևի երեսուներկու շարքից բաղկացած տեղերը շառավղային ուղղություն ունեցող ճանապարհներով բաժանված են 12 սեպաձև հատվածների, իսկ 20 շարքից բաղկացած վերևի տեղերը՝ 22 նույնաձև հատվածների։ Ամենավերջին տեղը գտնվում էր օրքեստրիայից 59 մետր հեռավորության վրա և բարձր էր 22,5 մետրով։

Թեատրոնի և սկենեի միջև գտնվող շրջանաձև օրքեստրան ունի 12 մետր տրամագիծ։ Սկենեն բաղկացած էր երեք սենյակներից։ Հոնիական կիսասյուներով ձևավորված պրոսկենեն, որը երկու կողմերից ուներ ելուստներ՝ 3,5 մետր էր։ Թատրոնի մուտքերը մշակված էին որպես հանդիսավոր դարպասներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հունաստանում
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թատրոն
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ճարտարապետություն
Գևորգ Չեփչյան

**Գևորգ Ավետիսի Չեփչյան** (), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1971)։

## Կենսագրություն
Գևորգ Չեփչյանը ծնվել է Դոնի Ռոստովում։ 1944-1948 թվականներին սովորել է Երևանի թատերական ինստիտուտում` Վարդան Աճեմյանի արվեստանոցում։ 1948 թվականից եղել է Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնի դերասան։ 1954 թվականին Վարդան Աճեմյանի հրավերով, տեղափոխվել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն։ 1996 թվականից աշխատել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետում։

Եղել է ՀԹԳՄ և Բեմ միավորման անդամ։

Հեղինակել և տպագրել է 2 գիրք` նվիրված իր ուսուցիչ Վարդան Աճեմյանին՝ «Արվեստը` բարեկամության կամուրջ» և «Ռեժիսորը` կարոտը սրտում»։

## Ներկայացումներ
* Սեյրան՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Նամուս»
* Արշակ՝ Շիրվանզադեի «Քաոս»
* Մետ՝ Ա. Կրոնինի «Բրոուդիի ամրոցը» 
* Պարիս՝ Վիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» 
* Ֆ.Դոստոևսկու «Ապուշ» (Գանյա)
* Գլումով՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Կատաղի փողեր» 
* Երկաթ՝ Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար ախպար» 
* Երվանդ՝ Ժորա Հարությունյանի «Հարսնացուն հյուսիսից»
* Վարժապետ՝ Զարզանդ Դարյանի «Հանրապետության նախագահը»
* Աղաս՝ Նաիրի Զարյանի «Հացավան» 
* Լեմբերգ՝ Պերճ Զեյթունցյանի «Ոտքի դատարանն է գալիս»

## Ֆիլմեր
* «01-99» (Հայֆիլմ)
* «Նվագախմբի տղաները» (Հայֆիլմ)
* «Արշակ» (Հայֆիլմ)
* «Ոսկե ցլիկ» (Հայֆիլմ)
* «Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո»
* «Սաննիկովի երկիրը» (Մոսֆիլմ)
* «Коней на переправе не меняют» (Մոսֆիլմ)
* «Ոսկե ական» (Լենֆիլմ)
* «Դեղ վախի դեմ» (Սվերդլովֆիլմ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Геворг Чепчян: «Мужчины огорчаются»
*Գևորգ Չեփչյան

Կատեգորիա:1927 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 25 ծնունդներ
Վահան Թամարյան

**Վահան Սիոնի Թամարյան** (), հայ արձակագիր։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1991)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Նարդևան գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ Առաջին անգամ տպագրվել է Ծալկայի շրջանի «Լենինյան ուղի» թերթում։ 1980 թվականից տպագրվել է գրական մամուլում, 2004 թվականից աշխատել է ՀԳՄ «Սատիրիկոն» երգիծաթերթում։

## Մրցանակներ
* ՀԳՄ Միքայել Նալբանդյանի անվան մրցանակ, 1992
* Համազգային հայ կրթամշակույթային միության մրցանակ, 1995
* «Սիմոն Սիմոնյան» համահայկական մրցանակ, 1998
* ՀՀ Ոսկե եղեգն պետական գրական մրցանակ, 1999
* «Վահագն Հովնանյան» համահայկական մրցանակ
* «Վահագն» համահայկական մրցանակ, 2003

## Երկեր
* «Հրաշքների օր», 1987
* «Գոյություն առեղծվածին մերձ», 1991
* «Շրջանագիծ», 1997
* «Արյունաբանություն» (ՀՀ Ոսկե եղեգն պետական գրական մրցանակ, 1999)
* «Անավարտ մահվան շարունակությունը», 2002

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Aaaaba

**Aaaaba** (), ոսկեբզեզների ընտանիքի *Agrilinae* ենթաընտանիքից։ Երկու հայտնի տեսակները ապրում են Ավստրալիայում։ 1864 թվականին այն նկարագրել է Աքիլ Դեյրոլը և տվել *Alcinous* անվանումը, այն ջրային սարդերի լատիներեն անվան համանունն էր։ 2002 թվականին Չարլզ Բելլամին նրան տվել էր *Aaaba* անունը, բայց պարզվեց, որ այն սպունգների ցեղերից մեկի համանունն է։ 2003 թվականին անունը կրկին փոխվեց *Aaaaba*-ի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Bellamy, C. L. 1985. A catalogue of the higher taxa of the family Buprestidae (Coleoptera). Navorsinge van die Nasionale Museum Bloemfontein 4(15)։ 405–472 [423]
* Bellamy, C. L. 1986. The higher classification of Australian Buprestidae with the description of a new genus and species (Coleoptera). Australian Journal of Zoology 34: 583–600 [596]
* Bellamy, C. L. 1988. The classification and phylogeny of Australian Coroebini with a revision of the genera Paracephala, Meliboeithon and Dinocephalia. Invertebrate Taxonomy 2(3)։ 413–453 [417]
* Carter, H. J. 1923. Revision of the genera Ethon, Cisseis and their allies (Buprestidae). Proceedings of the Linnean Society of New South Wales 48(2)։ 159–176 [176]
* Carter, H. J. 1929. A check list of the Australian Buprestidae. With tables and keys to sub-families, tribes, and genera (by A. Théry). Australian Zoologist 5(4)։ 265–304 [276]
* Holynski, R. 1993. A reassessment of the internal classification of the Buprestidae Leach (Coleoptera). Crystal, series Zoologica 1: 1–42 [15]
* Kerremans, C. 1893. Essai de groupement des Buprestides. Annales de la Société Entomologique de Belgique 37: 94–122 [122]
* Kerremans, C. 1898. Buprestides nouveaux de l'Australie et des régiones voisines. Annales de la Société Entomologique de Belgique 42: 113–182 [174]
* Kerremans, C. 1903. Coleoptera, Fam. Buprestidae. pp.&nbsp;49–338 in Wytsman, P. (ed.). Genera Insectorum. Bruxelles ։ Verteneuil & Desmet Vol. 12b-d [221] (generic characters, checklist)
* Obenberger, J. 1935. Buprestidae 4. pp.&nbsp;785–934 in W. Junk & S. Schenkling (eds). Coleopterorum Catalogus. 's-Gravenhage ։ W. Junk Vol. 143 [791]
* Saunders, E. 1871. Catalogus Buprestidarum Synonymicus et Systematicus. London ։ Janson pp.&nbsp;171 [136]
* Théry, A. 1929. Classification. 266–275 in Carter, H. J. A checklist of the Australian Buprestidae. Australian Zoologist 5(4)։ 265–304 [272]
* Williams, G. A. 1983. Observations on the genus Alcinous Deyrolle (Coleoptera: Buprestidae). Victorian Naturalist 100: 37–39 [37]
* Williams, G. A. 1993. Hidden Rainforests: subtropical rainforests and their invertebrate biodiversity. Kensington, NSW ։ New South Wales University Press Vol. 1 pp.&nbsp;188 [37] (host)

Կատեգորիա:Ավստրալիայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Ոսկեբզեզներ
Aiceona

**Aiceona**՝ Ուտիճների ընտանիքից, Aiceoninae (կամ Anoeciidae) ենթաընտանիքից։ Բնակվում են Արևելյան և Հարավ-Արևելյան Ասիայում։

## Նկարագրություն
Փոքր միջատներ կանաչա-շականակագույն և սև գույներով, երկարությունը 2 միլիմետր։ Ասոցիացիայով կապակցվում են *[[Դափնազգիներ|Lauraceae]] ([[Actinodaphne]], [[Դարչնածառ|Cinnamomum]], [[Lindera]], [[Litsea]], [[Phoebe]])* բույսերի հետ։ Քրոմոսոմների հավաքակազմը դիպլոիդ է 2n=18 (Aiceona retipennis)։ Արտաքին տեսքով նման են Anoecia ուտիճների ընտանիքին].
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ուտիճներ
Աթերոմատոզ

**Աթերոմատոզ**, հյուսվածքի փոփոխություն, երբ ի հայտ է գալիս ճարպային զանգվածից, խոլեսթերինի բյուրեղներից և կրային աղերից բաղկացած կազմափոխման օջախ։ Հաճախ հանդիպում է աթերոսկլերոզի ուժեղ արտահայտված ձևերի ժամանակ։ Ճարպակերպերը, կաթիլների կամ բյուրեղների ձևով ներդրվելով զարկերակների ներքին թաղանթում, առաջացնում են աչքով տեսանելի կետավոր, բծավոր դեղնավուն նստվածք։ Առավել արտահայտվում է աորտայի աթերոսկլերոզի դեպքում (աորտայի աղեղում, վայրէջ և որովայնային հատվածներում)։ Աթերոմատոզից հաճախ վնասվում են սրտի պսակաձև անոթները և ուղեղի զարկերակները։ Հիվանդության զարգացման որոշ շրջանում կազմափոխման օջախը փափկում է, պատռվում, և պարունակությունը թափվում է արյան անոթի լուսանցքը՝ առաջացնելով աթերոմատոզային խոց։

Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով
Իսմայել Բորերո

**Իսմայել Բորերո Մոլինա** (), Հունա-հռոմեական ոճի ըմբիշ Կուբայից։ Նա մասնակցել է 2013, 2014 և 2015 թվականների աշխարհի առաջնություններին մինչև 59 կգ քաշային կարգում, 2015 թվականին նվաճել է ոսկե մեդալ։ Բորերոն երեք անգամ հաղթել է Պան-ամերիկյան մրցաշարերում 2012-2014 թվականներին։ Նա ուսանում է Հավանայի ֆիզկուլտուրայի համալսարանում։ 2016 թվականի օգոստոսի 14-ին Բորերոն դարձավ Ամառային Օլիմպիական խաղեր 2016 թ.-ի հաղթող նույն մինչև 59 կգ. քաշային կարգում` եզրափակչում առավելության հասնելով ճապոնացի Շինոբու Օտայի նկատմամբ։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Կուբացի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Անտոն Աժբե

**Անտոն Աժբե** (, ), սլովեն նկարիչ և մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Աժբեն սովորել է Լյուբլյանայում Յանեշ Վոլֆի մոտ, Վիեննայի և Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիաներում։ 1891 թվականին Մյունխենում հիմնել է գեղարվեստի մասնավոր դպրոց, որտեղ սովորել են գլխավորապես սլովեն և սերբ նկարիչներ, ինչպես և Հ. Կ. Կոջոյանը, Ի. Է. Գրաբարը և ուրիշներ։ Աժբեի ռեալիստական գործերից են՝ «Ինքնանկար» (մոտ 1890 թվական), «Նեգրուհի» (մոտ 1895 թվական)։ Աժբեի ստեղծագործությունը կրել է իմպրեսիոնիզմի ազդեցությունը։ Մահացել է 1905 թվականի օգոստոսի 6-ին Մյունխենում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Молева Н. М. и Белютин Э. М., Школа Антона Ажбе, М., 1958.

Կատեգորիա:Սլովենացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Սլովենացի արվեստագետներ
Լը Պուազա

**Լը Պուազա** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Էնի գավառ, մտնում է Նանտյու կանտոնի կազմի մեջ, Նանտյուի կոմունա։

INSEE կոդը՝ 01300։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է մոտ 400 կմ հարավ-արևելք Փարիզից, 80 կմ հյուսիսարևելյան Լիոնից, 37 կմ արևմտյան Բուրկ ան Բրեսից։

Համայնքի տարածքով է հոսում Ռոնա գետը։

## Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։

## Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 422 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 268 աշխատունակ բնակիչներից 291 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 49-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 81.7%, 1999 թվականին 71.9% էր)։ 219 ակտիվ բնակիչներից 209-ը (120 տղամարդ և 89 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 10-ը (3 տղամարդ և 7 կին)։ 49 պասիվներից 21-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 13-ը՝ թոշակառուներ, 25-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Տպատառ

**ՏՊԱՏԱՌ**։ Տառ, գրի այբբենական համակարգի նշանների տպարանային ձև։ Ի տարբերություն տառի վիմագրական (արձանագրություններ, դամբարանագրեր), գրչագիր՝ ձեռագիր (փափուկ նյութի՝ պապիրուսի, մագաղաթի, թղթի վրա գրչով կամ այլ գործիքով գրված), նկարված՝ գեղարվեստական (ցուցանակների, սկահակների, գործվածքի նմուշների, կազմերի, շապիկների և այլ տարրերի վրա վրձնով կամ այլ գործիքով դրոշմված) տեսակների, Տպատառերը կազմված են առանձին լիտերներից կամ այլ տարրերից և նախատեսված են գլխավորապես թղթի վրա վերարտադրվող տեքստը ձեռքով կամ մեքենայով շարելու համար։ Նեղ իմաստով տպարանային Տպատառերը էն կոչվում շարվածքի համար նախատեսված տպարանային լիտերների համախումբը։ Կախված նշանակումից՝ տպարանային Տպատառերը լինում են տեքստային՝ բնագրային (տեքստի շարվածքի համար), տիտղոսային (վերնագրերի, տիտղոսաթերթերի, կազմերի շարվածքի համար), ակցիդենտային (բլանկների, պիտակների և այլ մանր նյութերի հրատարակությունների տպարանային շարվածքի համար)։ Հայկական առաջին Տպատառերը ստեղծվել են 1509-1511 թվականին, Վենետիկում, 12-15 դարերը ձեռագիր բոլոր գրերի հիման վրա։ Այդ տառերի առաջին նմուշները առաջին անգամ մեզ են հասել Հակոբ Մեղապարտի հրատարակած գրքերի միջոցով։ 1565 թվականին Աբգար Թոխաթեցին Վենետիկում պատրաստել է տվել երկու չափի Տպատառեր, որոնց տարատեսակները գործածության մեջ են մինչև այսօր։ 1636 թվականին Նոր Զուզայում խաչատուր Կեսարացու ջանքերով գործածության մեջ են դրվել երկու չափի նոր Տպատառեր։ 1662 թվականին Մատթեոս Ծարեցու պատվերով Ամստերդամի տպարանի համար Տպատառեր է փորագրել էլզեվիրների տպագրատան տառափորագրիչ Վան Դեյկը։ Այդ Տպատառերը հայտնի են «Աստվտծաշնչի գիր» անունով։ 1770 ական թվականների սկզբին Մադրասում գործածության մեջ են դրվել նոր ուղղահայաց Տպատառեր, որոնցով շարվել և տպագրվել է «Նոր տետրակ որ կոչի յորդորակ»։
**ԳԻՐՔԸ**։ 1847 թվականից ասպարեզ են եկել Հ․ Մյուհենտիսյանի փորագրած նոր ուղղահայաց Տպատառերը։ 1850-1890 ական թվականները Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության հայրեր Ա․Հոֆեր և Ա․ Այտընյանը շրջանառության մեջ են դրել մի շարք տեքստային ու վերնագրային Տպատառեր։1855-1856 թվականներին այդ գործով զբաղվել են Գ․Այվազովսկին ու Ճ․Արամյանը, որոնց ստեղծած տառատեսակները հայտնի են «Արամյան» անունով։ Այնուհետև շրջանառության մեջ են դրվել «Գրոտեսկ»    ընտանիքին պատկանող Տպատառերը։ 1939 թվականին նկարիչ-տառագետ Ֆ․ Շ․ Տագիրովի գլխավորած նկարիչների խումբը Մոսկվայում գործածության մեջ է դրել «Հայկական սովետական» կոչվող Տպատառերը։1960 թվականից գործածության մեջ են մտել «Նոր հայկական»,«Մնացականյան», «Նորք»,«Եղեգնագիր լարային»,«Հանրագիտարանային», «Դպրոցական» և «Արմենուհի» Տպատառերը։ Գրականագետ Զոհրապյան Հ․, Գաղափար հայկական Մեսրովպյան տառից․․․, Վենետիկում, 1816 թվականին։ Մինասյան Պ․ Արուեստագրութիուն, Վենետիկում 1834 թվականին։ Թևոդիկ Տիպ ու տառ, ԿՊ, 1912 թվականին։ Շահվերդյան Ա․, Սամվելյան Խ․, Հայերեն տպագրական տառերի բարեփոխման ալբոմ են ստեղծել 1953 թվականին։ Խ․ Սամվելյանը Հայերեն տպագրական տառերի բարեփոխման ալբոմ,1953 թվական։
Bacteria (միջատներ)

**Bacteria** միջատների ընտանիքից։ Բնակեցված են Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայում, Մեքսիկայում, Կալիֆոռնիայում, Կարիբյան և Բերմուդյան կղզիներում։

## Տեսակներ
Bacteria-ների ընտանիքի մեջ են մտնում նաև հետևյալ տեսակները։

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Լիսիկրանտեսի հուշարձան

thumb|Լիսիկրանտեսի հուշարձանը
**Լիսիկրանտեսի հուշարձան**, Աթենքում՝ Ակրոպոլիսի մոտակայքում գտնվող հուշարձան, որը կառուցվել է Աթենքի ունևոր քաղաքացի Լիսիկրատեսի միջոցներով մ․թ․ա․ 334-335 թվականներին՝ նվիրված դիոնիսյան տոնակատարությունների ժամանակ իր կողմից նախապատրաստած Աթենքի պատանիների երգչախմբի տարած հաղթանակին։ Հուշարձանը մի պատվանդան է, որը բրոնզե եռոտանու վրա կրում է Լիսիկրատեսի շահած մրցանակը։

Հուշարձանն առաջինն է, որտեղ որպես արտաքին հարդարանք օգտագործվել են կորնթական կիսասյուները, որը հետագայում կիրառվել է Դրիհաուզի ճարտարապետական մրցանակի ստեղծման մեջ։ Եզրաքանդակում Դիոնիսոսի առասպելից դրվագներ են։

## Ճարտարապետություն
Բաղկացած է երկու մասից՝ խորանարդաձև պատվանդանից և նրա վրա նստած կորնթական վեց կիսասյուներով պլաստիկորն հարստացրած գլանաձև ծավալից։ Գլանաձև ծավալի բարձրությունը՝ 4,8 մետր է, տրամագիծը՝ 2,8 մետր։ Կտուրը կոնաձև է, կղմինդրածածկ, պարագծով զարդարված է անտեֆիքսներով և պատրաստված ամբողջական քարից։ Կենտրոնական մասում կտուրը պսակվում է ակրոտերիոնով, որի վրա դրված է եռոտանին։ Եռամաս անտամբլեմենտում ֆրիզը քանդակազարդ է, քիվը հենվում է ատամնաշարի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cupolas of Capitalism — Tennessee State Capitol Building 
* Greece — Choragic Monument of Lysicrates 
* Giralda Towers in the United States
* Neoclassical architecture and the influence of antiquity 

Կատեգորիա:Աթենք
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կլավդիոսի ջրանցույց

thumb|Կլավդիոսի ջրանցույցը Պալատին բլրի մոտ
**Կլավդիոսի ջրանցույց** (), Հին Հռոմի հռոմեական ջրանցույց, որը մ․թ․ 38 թվականին սկսել է կառուցել կայսր Կալիգուլան (մ․թ․ 12–41) և ավարտել Կլավդիոսի (մ․թ․ 10 – 54)՝ մ․թ․ա․ 52 թվականին։ Այն կառուցվել է մ․թ․ա․ 38-52 թվականներին, մոտ 14 տարվա ընթացքում։ Հռոմին մատակարարել է օրական 200 հազար մ³ ջուր։ Կամարային հիմքերը ծառայել են նաև «Նոր Անիո» ջրանցքին։
## Ճարտարապետություն
Կամարների բացվածքների լայնությունը 5,35 մետր է, հենարանների բարձրությունը երբեմն հասնում է 20 մետրի։ Կառուցման ցածր որակի պատճառով ջրանցույցը շարքից դուրս է եկել կառուցումից 30 տարի անց։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:1-ին դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Մարվին Կոմպեր

**Մարվին Կոմպեր** (գերմ․՝ Marvin Compper, ), գերմանացի պաշտպան, ով հանդես է գալիս «ՌԲ Լայպցիգում»։

## Ակումբային կարիերա
### «Ֆիորենտինա»
2013 թվականին հունվարին Մարվինը տեղափոխվել է իտալական «Ֆիորենտինա»։

### «ՌԲ Լայպցիգ»
2014 թվականի օգոստոսի 2-ին Մարվինը տեղափոխվել է Երկրորդ Բունդեսլիգայում հանդես եկող «ՌԲ Լայպցիգ»։

## Ձեռքբերումներ
* Երկրորդ Բունդեսլիգայի բրոնզե մեդալակիր - 2007/2008

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սելտիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորուսիա Մյոնխենգլադբախի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՌԲ Լայպցիգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոֆենհայմի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շտուտգարտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Աթալիկություն

**Աթալիկություն** (թուրքերեն աթալըկ–հայրություն), տոհմատիրական կարգերի սովորույթ, երբ ունևոր ծնողները նորածիններին հանձնում էին և իրենց վասալների կամ ծառաների խնամակալությանը։ Երեխան հայրենի տուն էր վերադառնում արդեն չափահաս, և դարձը նշվում էր հանդիսավորությամբ։ Աթալիկությունը տարածված է եղել հին կելտերի, արաբների, Կովկասի ժողովուրդների մեջ։ Վաղ միջնադարում հայ թագավորների երեխաները դաստիարակվում էին վասալ իշխանների ընտանիքներում։ Ֆեոդալական հարաբերությունների կործանումով աթալիկությունը վերացավ։

Կատեգորիա:Ընտանեկան իրավունք
Կատեգորիա:Ազգագրագիտություն
Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն
Վասիլի Անդրեև-Բուռլակ

**Անդրեև-Բուռլակ (Անդրեև) Վասիլի Նիկոլաևիչ** (,  ) ռուս դերասան։

## Աշխատանք
Պրոֆեսիոնալ թատրոնում աշխատել է 1868 թվականից, սկզբում՝ իմպրովիզացիայի հակումով ֆարսային խաղակերպի կատակերգակ, ապա՝ Մ. Շչեպկինի արվեստի հետնորդ։ «Փոքր մարդու» թեման պատկերելիս բնութագրայինը համադրել է խոր հոգեբանականին։

## Լավագույն դերեր
Լավագույն դերերն են՝ Սչաստլիվցե (Ա. Օստրովսկու «Անտառ»), Ռասպլյուև (Սուխովո-Կոբիլինի «Կրեչինսկու հարսանիքը»), Իուդուշկա Գոլովլյով (ըստ Սալտիկով-Շչեդրինի «Պարոնայք Գոլովլյովներ»)։ Անդրեև-Բուռլակը վարպետորեն ասմունքել է Ն. Վ. Գոգոլի, Ֆ. Մ. Դոստոևսկու և ուրիշների արձակ ստեղծագործություններից հատվածներ։

Անդրեև-Բուռլակը մոտիկից է ճանաչել Է.Պ. Ադամյանին, վկայել, որ «այդ ոչ բարձրահասակ մարդը վիթխարի տաղանդի տեր է»։ 1887 թվականին Բաքվում՝ գրական երեկոներին Անդրեև-Բուռլակ օգնական է վերցրել երիտասարդ Հ. Աբելյանին, մասնակից դարձրել իր շրջագայություններին, նրան ճիշտ առոգանություն և գրիմի արվեստ սովորեցրել։

Մահացել է 1888 թվականի մայիսի 10-ին, Կազանում։

## Գրականություն
* Альбом с серией фотопортретов актёра в образе Поприщина из «Записок сумасшедшего» (СПб., фотограф К. А. Шапиро, 1883 г.)
* *Стасов В. В.* Иллюстрация к «Запискам сумасшедшего». / Стасов В. В. Собрание сочинений в 3-х томах. Т. III. СПб., 1894. 
* Гиляровский В. А. Бурлаки. / Собрание сочинений в 4 томах. Т. 1. М., 1967. С. 291.
* *Морозов М. М.* Василий Николаевич Андреев-Бурлак. — М.-Л., 1948.
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Արծաթի համաձուլվածքներ

**Արծաթի համաձուլվացքներ**, արծաթ պարունակող մետաղական միահալույթներ։ Արծաթի համաձուլվացքներում արծաթը կամ հիմնական բաղադրիչն է, կամ պայմանավորում է համաձուլվածքի որևէ կարևոր հատկությունը։ Արծաթի համաձուլվացքներ պատրաստում են հիմնականում արծաթի կարծրությունը և քիմիական կայունությունը թթուների, ծծմբի և նրա գազային միացությունների նկատմամբ մեծացնելու համար։ Այդ նպատակով օգտագործվում են արծաթի համաձուլվացքների ոսկու, պլատինի, պալադիումի, պղնձի, կադմիումի և այլ մետաղների հետ։ Ոսկին և պալադիումը լուծվում են արծաթում բոլոր հարաբերություններով և առաջացնում պինդ լուծույթներ։ Ոսկի ավելացնելիս արծաթի սպիտակ գույնը աստիճանաբար վոխվում է՝ սպիտակից (35% Au) դեղնականաչավունի (70% Au)։ 40%–ից քիչ ոսկի պարունակող արծաթը լուծվում է ազոտական թթվում։ Արծաթի համաձուլվացքների պալադիումի հետ պլաստիկ են, կայուն՝ թթուների և օքսիդիչների նկատմամբ, լուծվում են թթուներում մինչև 5% Pd–ի պարունակության դեպքում միայն։ Արծաթը պլատինի հետ առաջացնում է ներմեաաղական միացություններ (Ag3Pt, AgPt և այլն)։ Հաճախ օգտագործում են եռկոմպոնենտ արծաթի համաձուլվացքներ՝ Ag–Au–Cu, Ag–Pd–Cu, Ag–Au–Pt և այլն, երբեմն սրանց ավելացնում են ցինկ, նիկել, կադմիում և այլն։ Արծաթի համաձուլվացքները ազնիվ մետաղների և պղնձի հետ միօրինակացված են։

Սրանք օգտագործվում են ոսկերչական և կենցաղային իրեր, մանրադրամ, ատամնապրոթեզներ, քիմիական և էլեկտրական կոնտակտներ պատրաստելու համար։

Բազմաթիվ երկրներում դրամը կտրում են արծաթի համաձուլվացքներից (10–50% Си), որտեղից էլ՝ արծաթյա մանրադրամ անվանումը։ ՍՍՀՄ–ում ամենատարածված արծաթի համաձուլվացքներն ունեն 875 հարգանիշը, Եվրոպայում՝ 800։ Արծաթի համաձուլվացքները պղնձի և ցինկի հետ օգտագործվում են որպես զոդանյութեր։ Հալման ջերմաստիճանն իջեցնելու նպատակով ավելացնում են նաև կադմիում, նիկել, անագ և այլն։ Արծաթը սնդիկի հետ առաջացնում է ներմետաղական միացություններ, որոնք տաքացնելիս քայքայվում են․ այդ երևույթը օգտագործվում է հանքանյութերից արծաթն անջատելու համար։ Որպես ամալգամային ատամալից օգտագործվում է Ag(33%)– Hg (52%) – Տո (12,5%) – Си (2%)– Zn (0,5%) համաձուլվածքը։ Արծաթի չնչին քանակները խիստ մեծացնում են կապարի դիմադրողականությունը դեֆորմացման նկատմամբ։ Այդ համաձուլվածքները օգտագործվում են մեծ բեռնվածության տակ աշխատող առանցքակալներ պատրաստելու համար։ Արծաթի համաձուլվացքները կադմիումի (25%), անագի (10%–ից ավելր), ալյումինի (մինչև 10%) հետ ունեն մեխանիկական լավ հատկություններ և քիմիապես կայուն են։ Քրոմի և ցիրկոնիումի փոքր քանակները չափազանց մեծացնում են

Կատեգորիա:Համաձուլվածքներ
Կատեգորիա:Արծաթ
Արծաթաչափություն

**Արծաթաչափություն**, քանակական անալիզի տիտրաչափական եղանակ։ Հիմնված է արծաթի նիտրատի՝ AgNO_3, տիտրված լուծույթների կիրառման վրա։ Հետազոտվող թույլ հիմնային կամ չեզոք լուծույթները տիարում են AgNO_3 լուծույթով։ Որպես ինդիկատոր օգտագործում են CrO{}^{-2}_{4} իոնը, որը AgNO_3–ի ավելցուկի հետ առաջացնում է անլուծելի կարմիր նստվածք՝ Ag_2CrO_4։

Տիտրման վերջնակետը կարելի է որոշել նաև ադսորբցիոն ինդիկատորներով կամ էլեկտրաքիմիական եղանակներով։ Հետազոտվող թթու լուծույթների դեպքում ավելացնում են AgNO_3 լուծույթի ավելցուկ և ապա տիարում ռոդանիդով (ինդիկատոր է Fe^{+3})։ Արծաթաչափությունով մեծ ճշտությամբ որոշում են աղեր և թթուներ, որոնց անիոնները Ag^+ կատիոնի հետ առաջացնում են նստվածքներ կամ կոմպլեքսային միացություններ, օրինակ՝ քլորիդներ, բրոմիդներ, յոդիդներ, ռոդանիդներ, ցիանիդներ ևն։

Կատեգորիա:Քիմիա
Արծաթագույն ամպեր

մինի|Արշաթագույն ամպերն Ուպսալայի երկնքում (Շվեդիա)
**Արծաթագույն ամպեր**, լուսարձակող ամպեր մթնոլորտի մեծ բարձրություններում (80–85 կմ)։ Նրանց բնույթը լրիվ պարզված չէ։ Արծաթագույն ամպերը բարակ են և չեն թուլացնում անգամ աստղերի լույսը։ Արձակած լույսի սպեկտրի հետազոտությունները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ նրանք բաղկացած են չափազանց մանր սառցային բյուրեղիկներից։ Հյուսիսային կիսագնդում ամռան գիշերներին արծաթագույն ամպեր նկատվում են 50–60° լայնություններում։

Առաջին անգամ նկատել է ռուս աստղագետ Վիտոլդ Ցերասկին (1885)։

Կատեգորիա:Ամպեր
Վեսելին Անդրեև

**Անդրեև Վեսելին Գեորգիև** (, ), բուլղարացի գրող, կոմունիստ, հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Սկսել է գրել 1934 թվականից։ Մասնակցել է հակաֆաշիստական զինված պայքարին (1941—1945), եղել է «Չավդար» պարտիզանական բրիգադի կոմիսար։ Նրա գրչին են պատկանում «Պարտիզանական երգեր» (1947) բանաստեղծությունների ժողովածուն, «Աշխարհում կա Մոսկվա» (1951) ակնարկաշարը, «Լոբանյան անտառում» (1953) հուշագրությունը, «Պարտիզանական նվեր» (1959) գիրքը և այլն։ «Սաշկա» պոեմում պատկերել է բուլղարահայ պարտիզանուհի Հերմինե Ռազգրադլյանի կյանքի հերոսական վախճանը։ Դիմիտրովյան մրցանակի դափնեկիր է (1949)։ Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության սոցիալիստական աշխատանքի հերոս  (1978)։

1950 – 1954 թվականներին եղել է Բուլղարիայի գրողների միության քարտուղարը։ 1966 թվականից մինչև կոմունիստական վարչակարգի տապալումը մշտապես ընտրվել է խորհրդարանի ժողպատգամավոր։

Վեսելին Անդրեևը հրաժեշտի նամակ է գրել, որտղ նշել է, որ դուրս է գալիս կոմկուսից, և 1991 թվականի փետրվարի 11-ին ինքնասպանությամբ վերջ է տվել իր կյանքին։

## Երկեր
* „Партизански песни“ – բանաստեղծությունների ժողովածու (1947)
* „В Лопянската гора“ – հուշագրային ակնարկներ (1947)
* „Има на света Москва“ – ակնարկ (1951)
* „Партизански разкази“ (1963)
* „Мигновения в Египет“ – ուղեգրություն (1963)
* „Вихра“ – պարտիզանական պատմվածքներ երեխաների համար (1964)
* „Не мога без вас“ – էսսեներ և հուշագրություններ բուլղար գրողների մասին (1974)
* „Соната за Петя Дубарова“ (1980)
* „Живков мъртъв приживе“ (1991, հետմահու)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Веселин Андреев

## Արտաքին հղումներ
* Произведения Веселина Андреева на сайте www.liternet.bg (болг.)
* Произведения Веселина Андреева в виртуальной библиотеке www.chitanka.info (болг.)
* Произведения Веселина Андреева на виртуальном книжном магазине www.knizhen-pazar.net
* 
* 
* Переводы стихов Веселина Андреева с болгарского на русский язык
* data.bnf.fr: open data platform.

Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հասարակական գործիչներ
Փիլիպեոն

thumb|250px|right|Օլիմպիայում գտնվող Փիլիպեոնը
**Փիլիպեոն**, **Օլիմպիայի Փիլիպեոն** (), հուշարձան Օլիմպիայի սրբատեղիում, որը կառուցվել է Մակեդոնիայի թագավոր Փիլիպոս Երկրորդի պատվերով։ Հուշարձանը նվիրված է մ․թ․ա․ 338 թվականին մակեդոնիան միապետության կողմից հունական պոլիսների նկատմամբ տարած հաղթանակին։
## Ճարտարապետություն
Հուշարձանը իրենից ներկայացնում է կրաքարով կառուցված կլոր շենք 14 մետր տրամագծով, որը շրջապատված է հոնիական 18 սյուներով։ Ներսից պատերին երկու հարկով տեղավորված էին կորնթական կիսասյուներ։ Սյունասրահի առաստաղը կառուցված էր կոնսոլային կառույցի քարե կեսոնավոր սալերով։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
*Philippeion  in *[http://traumwerk.stanford.edu:3455/Archaeopaedia/10 Archaeopaedia] 
**Philippeion in *[http://www.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=538 culture.gr] *
*Olympic victor monuments and Greek athletic art By Walter Woodburn Hyde Page 353 ISBN 1-4102-0994-6

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Լե (Էն)

**Լե** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզում, Էնի գավառում, մտնում է Պոն դե Վելի կազմի մեջ, կոմունայի օկրուգը՝ Բուրկ ան Բրեսն է։

INSEE կոդը՝ 01203։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը գտնվում է 350 կիլոմետր հարավ-արևելք Փարիզից, 55 կիլոմետր հյուսիս Լիոնից, 27 կիլոմետր արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման փոփոխական է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի, համայնքում ապրում է 1130 մարդ։

## Ադմինիստրացիա

## Տնտեսություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով 766 մարդ ի վիճակ էր աշխատելու (15-64 տարեկան), 572 ցմարդ տնտեսապես ակտիվ էին, 194 մարդ աշխատունակ էին։ 572 աշխատունակ մարդկանցից աշխատում էին միայն 531-ը (276 տղամարդ, 255 կին), գործազուրկ էին 41 մարդ (18 տղամարդ, 23 կին)։ 194 չաշխատող մարդկանցից 76-ը աշակերտներ և ուսանողներ էին, 84-ը ոչ աշխատունակ այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Ֆորեի ագարկը (17-րդ դար)։

## Նկարներ

|Eglise_et_croix_Laiz.JPG|
|Map_commune_FR_insee_code_01203.png|


## Արտաքին հղումներ
* վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* Проверено 12 мая 2014.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նապոլեոն Անդրիասյան

**Նապոլեոն Վասիլի Անդրիասյան** (), խորհրդային պետական կուսակցական աշխատող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 10 (23)–ին, Թիֆլիսի նահանգի Բորչալուի գավառի Բոլնիս-Խաչեն գյուղում։ ԽՄԿԿ անդամ 1916-ից։ Սովորել է Ներսիսյան դպրոցում։ Մասնակցել է Փետրվարյան և Հոկտեմբերյան հեղափոխություններին։ 1920-ի դեկտեմբերից մինչև 1921-ի մայիսը եղել է Հայկոմկուսի ԿԿ-ի լիազորը Դարալագյազում, ապա՝ Երևանի հեղկոմի նախագահը։

Այնուհետև կուսակցական ղեկավար աշխատանք է վարել Դոնբասում և Մոսկվայում։

## Աշխատանք
1946–1949 թվականներին աշխատել է որպես ԽՍՀՄ սննդհամի արդյունաբերության մինիստրի տեղակալ։ Ընտրվել է Համ(բ)ԿԿ XIV և XVII համագումարների պատգամավոր։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Մահացել է նոյեմբերի 12-ին, Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Կամելիան Տեխասից

**Կամելիան Տեխասից**, իսպանալեզու հեռուստանովել է, նկարահանված Տելեմունդո հեռուստաընկերության և «Կամպանարիո» ընկերության կողմից։  Տելեմունդոն հեռարձակել է հեռուստանովելը 2014–2015 եթերաշրջանում։

Տելեմունդոն հեռարձակել է  հեռուստասերիալը 2014 թվականի եթերաշրջանում, որը փոխարինեց «Չարի արմատը» սերիալին։ Ինչպես Տելեմունդոյի մնացած հեռուստանովելները, սա նույնպես կհեռարձակվի անգլերեն ենթավերնեգրերով։ (CC3)

## Դերասանական կազմ

## Մրցանակաբաշխություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանական հեռուստասերիալներ
Անատոլի Գունիցկի

**Անատոլի Ավգուստովիչ Գունիցկի** (նաև հայտնի է որպես *Ջորջ*, *Ստարի Ռոքեր*,  - 5. 06. 2025) ռուս դրամատուրգ, լրագրող, պոետ, գրող, Ակվարիում խմբի համահիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հրեաների ընտանիքում։ Հայրը հոգեբույժ էր։ Բորիս Գրեբենշչիկովի հետ սովորել է Լենինգրադի № 429 դպրոցում, ապա ստացել թատերական քննադատի մասնագիտություն։

1972 թ. Գրեբենշչիկովի հետ հիմնադրել է Ակվարիումը, եղել է խմբի հարվածող և երգերի տեքստերի հեղինակ (քառասունից ավելի)։ Եղել է Լենինգրադի ռոք-ակումբի խորհրդի անդամ։ Գրում է աբսուրդի ոճով։ «Մինչ վերին բարձունքներ», «Անտոմսի մահը» պիեսները բեմադրվել են մի շարք թատրոններում։ 1980-ականներից սկսել է լրագրողական գործունեությունը "Ռոքսի" և "Կոստյոր" ամսագրերում, 1987 թվականից՝ նաև ռադիոհաղորդավար։

2000 թ.-ից սկսած "Տերրարիում" խումբը (Բորիս Գրեբենշչիկով, Վյաչեսլավ Բուտուսով, Նաստյա Պոլևա և այլք) թողարկել է երկու ալբոմ՝ Գունիցկու բանաստեղծությունների հիման վրա գրված երգերով։ *«Ջիբլարթար/Լաբրադոր»* երգն օգտագործվել է որպես "Брат-2" ֆիլմի սաունդթրեք և դարձել հիթ։

2010 թ. նկարահանվել է "Приставы" սերիալում։

## Սկավառակագրություն
### Ակվարիում
* Искушение святого Аквариума (1972)
* Менуэт земледельцу (1973)
* Притчи графа Диффузора (1974)
* Музыка общественных туалетов (1974)
* Треугольник (1981)
* Пятиугольный грех (2000)
* Воздухоплавание в компании сфинксов (2012)

### ЗА
* Окно в небесах (1974)
* Победа (1974)

### Այլ
* Брат-2 (2000)
* Река Оккервиль (2002)

## Արձակ
* «Անտոմսի մահը» (1991)
* «Դրական հերոսի փոխակերպումները» (1996)
* Կեռանմանությունն իմ նշանաբանն է (2000)
* Երկեր 2 հատորով։ հ. 1 — «Երգեր», հ. 2 — «Չերգեր» (2002)
* Հին ռոքերի գրառումները (2005)
* Գիրք երգոց (2006)
* Խոսքի ափը (2009)
* «Լուսնի ¾ կեսը» (2012)
* Իմ Ակվարիումը (2015)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* А. А. Гуницкий: «Главное в жизни — совершенствоваться в том, что хочешь и умеешь делать. Не успокаиваться, быть живым»

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Թունաթափ սուր

**Թունաթափ սուր** (), թունաթափազգիների ընտանիքի երկշաքիլավոր, ծլարմատավոր մոլախոտ։ Ունի հողի մեջ շատ խորը գնացող, լավ զարգացած առանցքային արմատ, որի վրա, արմատավզիկից 15-20 սմ խորությամբ, գտնվում են ածման բողբոջները։ Վերջիններից առաջանում է արմատային ցրուկը, որը սկզբնական շրջանում աճում է հորիզոնական ուղղությամբ և հիշեցնում է ստորգետնյա ցողուններ։

Հայտնի ենթատեսակն է՝ *Cynanchum acutum* subsp. *sibiricum* (Willd.) Rech.f.:

## Տարածումը և բնական միջավայրը
Կոսմոպոլիտ բույսերը լավ տարածված են Եվրոպական երկրներում, Հյուսիսային Աֆրիկայում և Ասիայում։
Ռուսաստանում դրանցից հանդիպում են Կովկասում, երկրի եվրոպական հատվածում և Սիբիրում։
ՀՍՍՀ ցածրադիր ու նախալեռնային գոտիներում աղբոտում է հացահատիկային կոիլտուրաների, խոտաբույսերի ցանքերն ու բազմամյա տնկարկները։

## Արմատներ
Արմատավզիկից դուրս են գալիս մերկ կամ վերին մասում թավոտ, թխագորշ երանգավորմամբ բազմաթիվ ցողուններ, որոնք ուղղականգուն բույսերիհարևանության դեպքում փաթաթվող են։

## Տերևներ
մինի|ձախից|Բուսի տերևները
Տերևները սրտաձև, եռանկունաձև են, կոթունավոր, պարզ խոշոր։

## Ծաղիկ
Ծաղիկները հավաքված են հովանոցաձև ծաղկափթթության վրա՝ տերևածոցերում։ Ծաղկապսակը սպիտակ կամ վարդագույն է, անվաձև։ Ունի նշտարաձև տերևապտուղ։ Մեկ բույսը նպաստավոր պայմաններում կարող է տալ մինչև 1500 սերմ։

## Սերմ
մինի|ձախից|Բույսի սերմ
Սերմերը տարածվում են քամու միջոցով։ Ցանքերում կամ մարգագետնատիպ հողատեսքերում բույսը կազմում է շրջանաձև թոփուններ, որոնց միջավայրում մշակովի բույսերը կամ դուրս են մղվում, կամ խիստ ճնշվում են։

## Ցողուն
Հասունանալուց հետո ցողունները կոշտանում են և չորանում։ Կենսունակ են մնում արմատները, նրանց ցրուկներն ու բողբոջները՝ խանգարելով հացաբույսերի կոմբային բերքահավաքին։

## Պաշտպանություն
Բույսը գրանցված է կարմիր գրքում՝ Թաթարական հանրապետությունում (Ռուսաստան)։

*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ռ. Ա. Կարապետյան - Հայաստանում տարածված մոլախոտերի ատլաս, «լույս» հրատարակչություն, Երևան - 1980 թվականի։

Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի բուսականություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Թունաթափազգիներ
Կատեգորիա:Մոլախոտեր
Պեզարո է Ուրբինո

**Պեզարո է Ուրբինո** (), գավառ Իտալիայի Մարկե մարզում։ Մայրաքաղաքը Պեզարոն է։ Գավառն ունի 2,564.21 կմ2 տարածք և ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 364,896 մարդ (2009 թ.)։

Գավառը հյուսիսից սահմանակցում է Ռեջիո Էմիլիա և Սան Մարինո գավառներին, արևմուտքից` Ումբրիա և Տոսկանա գավառներին, հարավից` Անկոնա գավառին, իսկ արևելքից` Ադրիատիկ ծովին։

մինի|աջից|Պեզարո է Ուրբինո գավառի քարտեզը

## Կոմունաներ
Գավառն ունի 67 կոմունա :Ամենամեծ կոմունաներն են `

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Բաշ Ղռան

**Բաշ Ղռան**, լեռ Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանում, Թրիալեթի լեռնաշղթաում, Ախալքալաքի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջան
Բիտ Ումարգի

**Բիտ Ումարգի**, հնագույն երկրամաս Մարաստանում, հիշատակված է Ասորեստանյան սեպագիր արձանագրություններից մեկում՝ որպես Կիշեսիմ երկրին միացած երկրամաս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն երկրներ
Կատեգորիա:Վանի թագավորության արձանագրություններ
Գառնհովիտ (հեղեղատ)

** Գառնհովիտ **, հեղեղատ Արաքսի ավազանում, հոսում է Թալինի շրջանով, երկարութոյւնը 35 կմ, ջրահավաք ավազանը 249 կմ քառակուսի։ Ջրհոսք չունի միայն գարնանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հեղեղներ
Հոլբորն (փողոց)

**Հոլբորն** ( ) հնագույն լոնդոնյան փողոց, որն անցնում է Սիթիի, Քեմդենի և Վեստմինստերի տարածքներով։ Կոչվել է ներկայում գոյություն չունեցող գետակի անունով։

Փողոցի արևմտյան մասը կոչվում է Հայ-Հոլբորն և հանդիսանում է Բլումսբերի և Քովենթ-Գարդենի սահման։ Այստեղից դեպի արևմուտք են տանում Շաֆթսբերի պողոտան և Նյու-Օքսֆորդ-սթրիթը։ Հարավից Հոլբորնին են միանում Դրուրի-Լեյնը և Լինկոլնս-Ին-Ֆիլդսը։

Հնում Հոլբորնի արևելյան մասում բնակվում էին դատական պաշտոնյաները, որոնք աշխատում էին Օլդ-Բեյլի դատարանում։ Փողոցի մի այլ տեսարժան վայր է Հատոն-գարդենը, որտեղ ապրում էին անգլիացի ոսկերիչները։ Փողոցի ամենահայտնի բնակիչը Չարլզ Դիքենսն էր, որն իր վեպերում հաճախակի էր հիշատակում փողոցը։

Սուրբ Էթելդրեդի եկեղեցին նույնպես գտնվում է Հոլբորն փողոցի տարածքում, Մեծ Բրիտանիայի կաթոլիկ հնագույն եկեղեցի է, որը գործում է մինչև այժմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Holborn and Bloomsbury by Walter Besant and G. E. Mitton

Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Սիմ-Սի՛մ, բացվի՛ր

thumb|Ալի Բաբայի եղբայրը քարանձավում
**«ՍԻմ-Սիմ, բացվիր»**, կախարդական բառերը, որ «Ալի բաբան և քառասուն ավազակները» հեքիաթի հերոսն արտասանում է գանձերով լեցուն քարանձավը մտնելու համար։ Իսկ այնտեղից դուրս գալու համար պետք է արտասանել. «ՍԻմ-սիմ, փակվիր»։

Իր ֆրանսիական բնօրինակում այդ բառերը հնչում են հետևյալ կերպ.*Sésame, ouvre-toi*, այսինքն. «Սեզամ, բացվիր»:. Սեզամը Արևելյան Եվրոպայի երկրներում սեզամ ընդունված է անվանել քնջութին։ Ըստ հեքիաթի Ալի-Բաբայի եղբայրը քարանձավից դուրս գալու ժամանակ մոռանում է այդ բառը և սկսում է խառնել բոլոր սերմերի անունները և դրա համար էլ չի կարողանում այնտեղից դուրս գալ։

Ստիտ Տոմսոնը գրում է, որ այս խոսքերը աշխարհի բոլոր ժողովուրդների հեքիաթի D1552.2 դրդապատճառի տարածված լուսաբանումը, այն է խորհրդային բառերը հնարավորություն են ընձեռնում ներս մտնել։.

Ռուսական թարգմանության տարբերակում, սեզամի փոխարեն օգտագործված է արաբերեն սիմ-սիմ բառը, որը նույն քնջութն է նշանակում։ Կա տարբերակ, որ հեքիաթի հեղինակը ցանկացել է նմանեցնել սերմերով լի արկղերի ընկնելու ձայնի հետ։.

Չի բացառվում նաև այն, որ քնջութի անվան հետ նմանությունը շատ պատահական է ստացվել, իսկ կախարդական բառերը ծագել է *šem-šamáįm*առեղծվածային ֆորմուլաից կամ էլ եբրայերենով աստծո անունով (*šemšem*)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոգություն
Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հազար ու մի գիշեր
Գյունուշխանա

** Գյունուշխանա**, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Փոքր Կովկասի լեռնահամակարգում, Ամուլսարի լեռներում, Դարբ գետի վերնագավառում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ