Շահադա

250px|մինի|Շահադա - արաբ գեղագիր

**Շահադա** (արաբերեն` الشهادة, աշ-շահադաթ, «վկայություն», ‎), վկայություն մեկ Աստծո (Ալլահի) և Մուհամմադ մարգարեի սուրհանդակային առաքելության հանդեպ հավատքի մասին։

Շահադան կարող է նշանակել նաև նահատակություն հավատքի համար, ինչպես նաև վկայություն, որը տրվում է որպես որևէ փաստի հաստատում։

Շահադան հայերեն - «Ես վկայում եմ, որ չկա աստվածություն Ալլահից բացի և նաև վկայում եմ, որ Մուհամմադը Ալլահի առաքյալն է»։ Շիաների Շահադան սուննիներից տարբերվում է «ուա-'Ալիյուն ուալիյու լ-Լահ» նախադասության ավելացմամբ, որը թարգմանաբար նշանակում է «․․․և Ալին է նրա (Ալլահի) մտերիմը (ընկերը)»։ Շահադայի արտասանությունը իսլամի ընդունման հիմնական պայմանն է։

## Հավատո հանգանակ
Շահադան համարվում է իսլամական դավանանքի առաջին և ամենակարևոր սյունը (տես իսլամի հինգ սյուները)։ Պարունակում է 2 առաջին իսլամական դոգմաներ Ալլահի (Թաուհիդ) եզակիության և Մուհամմադի մարգարեության մասին։ Շահադան ի հայտ եկավ որպես աղոթքի և տարբերակիչ բացականչություն, որով առաջին մուսուլմանները տարբերվում էին հեթանոս բազմաստվածներից և այլ հեթանոսներից։ Մարտերի ժամանակ Շահադան ծառայել է որպես մարտական աղաղակ, որը ծառայել է Շահիդ (նահատակ) հասկացության առաջացմանը։ Սկզբում «շահիդներ» էին կոչվում այն մարտիկները, որոնք ընկել էին իսլամի թշնամիների դեմ պատերազմում՝ Շահադան շուրթերին։ Շահադան արտասանվում է մուսուլմանների կողմից կյանքի շատ դեպքերում։ Որպես բաղկացուցիչ մաս, այն ներառված է գրեթե բոլոր իսլամական աղոթքներում։

[thumb|245px|Շահադան [արաբերեն լեզվով]]
[thumb|245px|Կուֆիական [Շիա իսլամ|շիա շահադան Աբդուսամադա Սպահանիի (Նաթանզ) մզկիթում]]

thumb|245px|Շահադայի գեղագրական արձանագրություն

## Իսլամի ընդունում
Շահադայի եռակի արտասանումը պաշտոնյայի առջև միջնադարում իսլամի ընդունման ծես էր։ Իսլամի տեսանկյունից Շահադան աստվածային ներկայությամբ արտասանելու պահից («սրտում անկեղծությամբ») մարդը համարվում է մուսուլման և նա պետք է պահպանի շարիաթի և Սուննայի մնացած որոշումները, առնվազն նրանց, ովքեր իրեն հայտնի են, իսկ անհայտի դեպքում պետք է հետևել ռացիոնալ և խաղաղ սկզբունքներին։

## Վկայություն
Շահադան կոչվում է վկայություն, որը տրվում է որևէ փաստի հաստատման համար։ Որպեսզի այն վավեր լինի, այն պետք է լինի ուղղակի և չփոխանցվի այլ մարդկանց խոսքերից (բացառություն են կազմում հանձնարարությունը կամ կտակը)։ Վկայությունը պետք է տրվի երկու լիիրավ տղամարդկանց կամ չորս կանանց կողմից։ Ստրուկի վկայությունը հավասարեցվում է կնոջ վկայությանը, իսկ ոչ մուսուլմանների վկայությունը, կախված իրավական դպրոցից (մազհաբ), կարող է ընդունվել մուսուլմանների վկայությանը հավասար կամ ընդհանրապես չընդունվել։

Դավադրաբար արտասանված կեղծ վկայությունը մի մազհաբի համար պատժվում է որպես երդում, իսկ մյուսների համար՝ նույն պատժով, որին կենթարկվեր կեղծ մեղադրյալը։ Շահադան շարիաթի դատական համակարգ ունեցող երկրներում ճշմարտության հաստատման կարևորագույն ձևերից մեկն է։ Վկայության կարգը մանրամասն ներկայացված է հանաֆիական աստվածաբան Աբու Յուսուֆ ալ-Անսարիի աշխատություններում։

## Շահադան պետական խորհրդանիշների վրա
Շահադան կարելի է գտնել որոշ պետությունների և տարածքների դրոշների վրա։ Իմամ Աբդ ալ Վահաբի հետևորդները շահադայի խորհրդանիշն օգտագործել են 18-րդ դարից։ 1902 թվականին Ալ-Սաուդ տոհմի ղեկավար և Սաուդյան Արաբիա պետության ապագա հիմնադիր Ալ-Սաուդը այս դրոշին սուր ավելացրեց։ Ժամանակակից տեսքով Սաուդյան Արաբիայի դրոշը ներդրվել է 1973 թվականին։

1997-2001 թվականներին, ինչպես նաև 2021 թվականից «Թալիբան» շարժումը շահադայի հետ օգտագործում է սպիտակ դրոշը՝ որպես Աֆղանստանի Իսլամական Էմիրության դրոշ։ Շահադայի տեքստը կանաչ ֆոնի վրա օգտագործվել է «ՀԱՄԱՍ» խմբավորման կողմնակիցների կողմից 2000-ականների սկզբից։ Աֆղանստանի Սահմանադրության նախագծով 2002 թվականից օգտագործվում է դրոշը, որը շահադային պատկերում է սպիտակ տառատեսակով, որը կենտրոնացած է կարմիր ֆոնի վրա։

Պատկեր:Flag of Somaliland.svg|Սոմալիլենդի դրոշ
Պատկեր:Flag of Saudi Arabia.svg|Սաուդյան Արաբիայի դրոշ
Պատկեր:Flag of Taliban.svg|Աֆղանստանի Իսլամական Էմիրության դրոշ
Պատկեր:Islamic State flag.svg|ԻԼԻՊ-ի դրոշը։ Սև դրոշ՝ շահադայով և Մուհամմադի կնիքով


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Իսլամ
Կատեգորիա:Իսլամական աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Միաստվածություն
Կատեգորիա:Մուհամմադ մարգարե
Կատեգորիա:Շարիաթ
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի պետական խորհրդանիշեր