open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վարագավանքի դպրոց

**Վարագավանքի դպրոց** (Վարագավանքի ժառանգավորաց դպրոց), հիմնադրվել է 1857 թվականին, վանահայր Խրիմյանի և նրա համախոհների ջանքերով։ Եղել է նոր տիպի դպրոց (Վանում առաջինը այստեղ են աշակերտներին տրամադրվել սեղաններ, գրատախտակ, քարտեզներ ու բնագիտական նկարներ), ուր վերացվել էր մարմնական պատիժը, արմատավորվել էին ժամանակի մանկավարժության առաջավոր ձևերն ու մեթոդները։ Դասավանդել են արտասահմանում կրթված մտավորականներ Արտամետցյանը, Փափազյանը, Գալպակչյանը, Ռուբենյանը, Փիրղալամյանը և ուրիշներ։ Ծրագրային առարկաներ են եղել սրբազան պատմությունը, աստվածաբանությունը, եկեղեցական երաժշտությունը, ճարտասանությունը, քերականությունը, աշխարհագրությունը, ազգային պատմությունը են։ Վասպուրականում առաջին անգամ այստեղ է դասավանդվել հայրենագիտություն առարկան, որի նպատակն էր նաև հետազոտել հայրենի բնությունը, պատմական հուշարձաններն ու բանահյուսությունը։ Այդ հետազոտությունների արդյունքներն ընդհանրացվել են առարկայի ուսուցիչ Խրիմյանի 1883 թվականին հրատարակված «Հայրենագիտությունն» 3 մասից բաղկացած գրքում։ 1862 թվականին դպրոցը տվել է առաջին շրջանավարտները։ Ժառանգավորացն ունեցել է գրադարան, թանգարան, տպարան (այստեղ է տպագրվել նաև «Արծվի Վասպուրական»)։ 1896 թվականի կոտորածների և Վանի ինքնապաշտպանության օրերին վանքը և դպրոցը ավերվել ու թալանվել են, ուսուցիչների ու աշակերտների մի մասը սպանվել։ Չնայած դպրոցը գոյատևել է մինչև 1915 թվականը, սակայն իր նախկին մակարդակին չի հասել։ Ժառանգավորացի շրջանավարտներից են Սրվանձտյանը, Թոխմախյանը, Սևիկյանը, Փոխանյանը,  Մեսրոպյանը, Պապայանը, Պետրոսյանը, Հակոբյանը, Տեր-Գրիգորյանը և ուրիշներ։ Դպրոցում որոշ ժամանակ ուսուցիչ է եղել Րաֆֆին։

Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Վիտերիտ

մինի|Վիտերիտ

**Վիտերիտ** (անգլիացի գիտնական Ուիլյամ Ուիթերինգի [1741—1799] ագգանվամբ), միներալ։ Քիմիական կազմը՝ ВаС03։ Բյուրեղագիտական համակարգը ռոմբային է։ Առաջացնում է կարճ պրիզմատիկ, դիպիրամիդային բյուրեղներ, հատիկավոր, սյունաձև, երիկամաձև, թերթավոր ագրեգատներ։ Դույնը՝ անգույն, գորշ, դեղին, շագանակագույն։ Փայլը՝ ապակու։ Կարծրությունը՝ 3—3,5, խտությունը՝ 4290 կգ/մ3։ Լուծվում է HCl-ի մեջ՝ եռալով։ Հանդիպում է հիդրոթերմալ հանքավայրերում մյուս կարբոնատների, բարիտի, Pb, Zn, Fe-ի սուլֆիդների հետ, ինչպես նաև կրաքարերում։ Ba-ի ստացման հանքանյութ է։ Հանքավայրերը սակավ են հանդիպում։ Օգտագործվում է թղթի և ռետինի արդյունաբերության մեջ բարձրորակ սպիտակ ներկ ստանալու համար։

Կատեգորիա:Միներալներ
Մարիա Վիրապյան

**Մարիա Վիրապյան Ամբրեմիոսի** (), Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, կուսակցական աշխատող, մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

Ծնվել է Շուշիում, բանվորի ընտանիքում։ Սովորել է տեղի կանանց պրոգիմնազիայում, 1929-1932 թթ.-ին՝ Յա․ Ս․ Սվերդլովի անվան համալսարանում։ Շուշիի երիտասարդական կազմակերպության ստեղծման (1917) մասնակիցներից է։ 1917-1920 թթ.-ին ընդհատակյա հեղափոխական աշխատանքներ է կատարել Անդրկովկասի մի շարք քաղաքներում, որի համար բազմիցս ձերբակալվել է։ 1919 թ.-ին Կովկասյան բյուրոյի հանձնարարությամբ Բաքվի կոմիտեն Վիրապյանին գործուղել է Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի), ուր ընտրվել է բոլշևիկների Ալեքսանդրապոլի կոմիտեի անդամ, մասնակցել Մայիսյան ապստամբության (1920) նախապատրաստմանն ու կազմակերպմանը։

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Վասյուգանական հարթավայր

մինի|աջից|Վասյուգանիեն Արևմտյան Սիբիրում
մինի|Վասյուգանիե գետը
**Վասյուգանական հարթավայր (Վասյուգանիե)**, տայգայական ճահճոտ հարթավայրային տարածք Արևմտյան Սիբիրի հարավում։ Արևմտյան և հարավարևմտյանից եզերված է Իրտիշ, հյուսիսից և հյուս-արևելյանից՝ Օբ գետերի հովիտներով։ Հարավում աստիճանաբար իջնում է դեպի Բարաբայի տափաստանը։
## Նկարագիրը
Վասյուգանիեն հարթ կամ թեք ալիքավոր, բնական ցամաքուրդվող հարթավայր է՝ կտրտված Մեծ Ցուգան, Վասյուգան, Պարաբել և այլ գետերի հովիտներով։ Առավելագույն բարձրությունը 163 մետր է։ Կազմված է նեոգենի ավազակավային նստվածքներից, ջրբաժանային հատվածում՝ տորֆային գոյացումներից։ Գերակշռում են տորֆամամռածածկ ճահիճները։
Ցամաքուրդված լանջերին զարգացած են միջինտայգայական (եղևնու-եղևինու-մայրու, կաղամախու-կեչու), հարավտայգայական (եղևնու-մայրու-եղևինու) անտառային զանգվածները։ Կա նավթի ու գազի արդյունահանում։

## Գրականություն
* *Евсеева Н. С.* География Томской области (Природные условия и ресурсы). Томск, 2001. 223 с ISBN 5-7511-1930-X

Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Վերջավոր ավտոմատ

**Վերջավոր ավտոմատ**, կիբեռնետիկայի հասկացություն, որը վերաբերում է դիսկրետ ինֆորմացիան փոխակերպող և հիշողության վերջավոր սևեռված ծավալ ունեցող որևէ համակարգի մաթեմատիկական մոդելի։ Վերջավոր ավտոմատը կարող է լինել տեխնիկական սարքավորման (ԹՀՄ, ռելեային սարքավորում) կամ կենսաբանական համակարգի (կենդանու իդեալականացված նյարդային համակարգ) մոդել։ Գործնական մեծ նշանակություն ունեցող վերջավոր ավտոմատի տեսության կարևոր ուղղություններն են անհուսալի բաղադրիչներից հուսալի տարրերի սինթեզը և պատահական միջավայրերում վերջավոր ավտոմատի վարքի հետազոտումը։

## Մաթեմատիկական սահմանումը
Վերջավոր ավտոմատի մաթեմատիկական սահմանումը տրվում է A=\langle Q, \Sigma, \delta, q_0, F\rangle հնգյակի տեսքով, որի բաղադրիչներն ունեն հետևյալ նշանակությունը..
# Q — *վիճակների* վերջավոր բազմությունն է,
# \Sigma — *մուտքային (ժապավենային) նիշերի* վերջավոր բազմությունն է,
# \delta — *անցումների ֆունկցիան* է, որի արգումենտներն են ընթացիկ վիճակն ու մուտքային նիշը, իսկ արդյունքը նոր վիճակն (կամ վիճակները) է։
# q_0 — *սկզբնական* վիճակն է (q_0\in Q), որում գտնվում է ավտրոմատն իր աշխատանքը սկսելուց անմիջապես առաջ։
# F — *վերջնական* կամ *ճանաչող* (*թույլատրող*) վիճակների բազմությունն է։

Կախված \delta ֆունկցիայի տեսքից, վերջավոր ավտոմատն անվանում են *դետերմինացված* կամ *ոչ-դետերմինցաված*։

### Դետերմինացված վերջավոր ավտոմատ
Վերջավոր ավտոմատը կոչվում է *դետերմինացված*, եթե ցանկացած մուտքային հաջորդականության համար գոյություն ունի միայն մեկ վիճակ, որին ավտոմատը կարող է անցում կատարել ընթացիկ վիճակից։ Այս դեպքում \delta ֆունկցիայի արժեքը մի վիճակ է։

### Ոչ-դետերմինացված վերջավոր ավտոմատ
Ի տարբերություն դետերմինացված վերջավոր ավտոմատի, *ոչ-դետերմիացված* վերջավոր ավտոմատը ժամանակի կոնկրետ պահին կարող է գտնվել մի քանի վիճակներում։ Այս դեպքում էլ \delta ֆունկցիայի արժեքը ոչ թե վիճակ է, այլ՝ վիճակների բազմություն։

## Հղումներ

500px|մինի|կենտրոն|Վերջավոր ավտոմատի օրինակ

Կատեգորիա:Ֆորմալ մեթոդներ
Վավերագրագիտություն

**Վավերագրագիտություն**, վավերագրաբանություն, դիվանաբանություն, վավերագրերի ձևը և բովանդակությունն ուսումնասիրող պատմություն օժանդակ գիտաճյուղ (դիսցիպլին)։ 
## Պատմություն
Սկզբնապես վավերագրագիտություն հասկացվել է՝ որպես փաստաթղթերի վավերականության մասին գիտություն (այդ առումով մասամբ տարրալուծվում է հնագրության, ժամանակագրության, ծագումնաբանության և պատմություն այլ հատուկ գիտաճյուղերի մեջ)։ Վավերագրերի իսկության որոշ ստուգում (գործնական Վավերագրագիտություն) կիրառվել է դեռևս միջին դարերում։ 14-15-րդ դարերում սկզբնավորված գիտություն վավերագրագիտությունը մինչև 19-րդ դարը զուգակցվել է գործնականին։ Վավերագրագիտության՝ որպես պատմություն օժանդակ գիտաճյուղի, հիմնադիր Ժ․ Մաբիլյոնը 17-րդ դար մշակել է վավերագրերի իսկության գնահատման գիտության չափանիշներ։ 19-20-րդ դարերում վավերագրագիտությունների մեջ առանձնացել են հատուկ ենթաճյուղեր՝ կայսերական և թագավորական հրովարտակների վավերագրագիտություն, պապական հրովարտակների վավերագրագիտություն, մասնավոր վավերագրերի վավերագրագիտություն։ Իուրժ․ վավերագրագիտությամբ զբաղվում է հիմնականում վավերագրերի միայն արտաքին առանձնահատկությունների նկարագրությամբ (դրանց բովանդակության ուսումնասիրությունը պաշտոնապես չի մտնում նրա խնդիրների մեջ)։ Մարքսիստ վավերագրագիտությունը անհրաժեշտ է համարում վավերագրերի ինչպես ձևի, այնպես էլ բովանդակության ուսումնասիրությունը, ընդ որում, վավերագրերը համարելով սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների, ներքին և արտաքին քաղաքականության պատմության կարևորագույն աղբյուրներ, դրանց ձևի ուսումնասիրությունը ստորադասում է բովանդակության ուսումնասիրությանը։
## Գրականություն
* Cesare Paoli։ Diplomatica, a cura di G.C Bascapè, Firenze 1942.
* Alessandro Pratesi, Genesi e forme del documento medievale, Roma, Jouvence 1979 (Guide 3).
* Harry Breslau, Manuale di diplomatica per la Germania e per l’Italia, trad. it. a cura di Annamaria Voci-Roth, Ministero per i Beni Culturali e Ambientali-Ufficio Centrale per i Beni Archivistici, Roma 1998 (Pubblicazioni degli Archivi di Stato, Sussidi 10).
* Arthur Giry, Manuel de Diplomatique. Diplomes et chartes, chronologie technique, éléments critiques et parties constitutives de la teneur des chartes, les chancelleries, les actes privés, Paris 1894 (rist. Paris 1925).

Կատեգորիա:Պատմագրություն
Կատեգորիա:Արխիվագիտություն
Կատեգորիա:Գրություն
Վերարտադրություն

**Վերարտադրություն**, արտադրության և շրջանառության պրոցեսի մշտական կրկնությունն ու անընդհատ վերսկսումը։ Ներառում է նյութական բարիքների, աշխատուժի և  արտադրական հարաբերությունների վերարտադրություն։ Տարբերում են պարզ վերարտադրությունները, երբ արտադրության պրոցեսը վերսկսվում է անփոփոխ չափերով, և ընդլայնված վերարտադրությունը, որի դեպքում այն վերսկսվում է ավելի ու ավելի մեծ չափերով։

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Օլդբոյ (ֆիլմ, 2003)

**«Օլդբոյ»** (), հարավկորեական հոգեբանական թրիլեր, ռեժիսոր և սցենարիստ Պակ Չան Ուկի «վրեժի եռերգության» երկրորդ մասը։ Եռերգության առաջին մասը «Վրիժառուհու կարեկցանքն» է (2002), իսկ վերջինը՝ «Վրիժառուի կարեկցանքը» (2005)։ Ֆիլմի սցենարի հիմքում ընկած է ճապոնացի հեղինակներ Գարոն Ցուտիայի և Նոբուակի Մինեգիսի համանուն մանգան։ Ֆիլմն էկրան է բարձրացել 2003 թվականի նոյեմբերի 21-ին։ 3 միլիոն դոլար բյուջե ունենալով՝ ֆիլմի շահույթը ընդհանուր հաշվարկով կազմել է 14 980 005 դոլար։

Ֆիլմը 2004 թվականին արժանացել է Կաննի 57-րդ կինոփառատոնի Գրան պրիին։ Ժյուրիի նախագահ Քվենտին Տարանտինոն ֆիլմն անվանել է «բացարձակ գլուխգործոց» և քվեարկել դրա օգտին՝ «Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի համար, սակայն մրցանակ ստանալու համար ֆիլմին չի բավականացրել ժյուրիի միայն մեկ ձայն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կորեերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հարավկորեական դետեկտիվ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հարավկորեական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հարավկորեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հարավկորեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պակ Չան Ուկի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինքնասպանության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2003 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1988 թվականին
Կատեգորիա:2000-ականների կորեերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ինցեստի մասին
Վասպուրական (կոնյակ)

**Վասպուրական կոնյակ**, տեսակավոր կոնյակ։ Մշակվում է 1980 թվականից, Երևանի կոնյակի գործարանում։ Թնդությունը 40 ծավալ % է, շաքարայնությունը՝ 10%։ «Վասպուրականը» մուգ ոսկեշող է, հարուստ բուրմունքով, վանիլի և շոկոլադի թավշե երանգով։ Հնացման ընդհանուր ժամկետը՝ 18 տարուց ավելի։

Կատեգորիա:Կոնյակ
Վերլուծական էլեկտրաքիմիական եղանակներ

**Վերլուծության էլեկտրաքիմիական եղանակներ**, քանակական և որակական վերլուծության ֆիզիկաքիմիական եղնակներ, որոնք իրականացվում են վերլուծվող համակարգի ծավալում կամ ֆազերի բաժանման մակերեույթի վրա տեղի ունեցող հետազոտվող նյութի կառուցվածքի, քիմիական բաղադրության կամ կոնցենտրացիայի փոփոխությամբ պայմանավորված էլեկտրաքիմիական երևույթները հետազոտելով։

## Վերլուծության եղանակներ

### Պոտենցիալաչափություն
Հիմնված է դարձելի շղթայի էլշու-ի(էլեկտրաշարժ ուժ) չափման վրա, երբ էլեկտրոդի պոտենցիալը մոտ է հավասարակշռային արժեքին, ընդգրկում է օքսիդավերականգնման, իոնաչափական և պոտենցիալաչափային տիտրումները։

### Վոլտամպերաչափություն
Հիմնված է էլեկտրաքիմիական բջիջով անցնող բևեռացման հոսանքի և լարման կախումը որոշելու վրա, երբ էլեկտրոդի պոտենցիալը զգալիորեն տարբերվում է նրա հավասարակշռային արժեքից։ Ներառնում է բազմաթիվ եղանակներ և լայնորեն կիրառվում է լուծույթների ու հալույթների վերլուծության համար։

### Կուլոնաչափություն
Կուլոնաչափություն Հիմնված է էլեկտրաքիմիական ռեակցիայի հեսփանքով էլեկտրոդի վրա անջատված նյութի քանակությունը (տես Ֆարադեյի օրենքներ) որոշելու վրա։ էլեկտրոդի պոտենցիալը տարբերվում է հավասարակշռային արժեքից։ Ներառնում է վերլուծության ուղղակի և անուղղակի եղանակներ,
Էլեկտրավերլուծությունը և կուլոնաչաՓական տիտրումը։

### Կոնդուկտոմնտրիա
Հիմնված է էլեկտրոլիտի էլեկտրահաղորդականությունը չավւելու վրա։ Ներառնում է վերլուծության ուղղակի և անուղղակի եղանակներ։ Օգտագործում են հաստատուն և փոփոխական (ցածր և բարձր հաճախության) հոսանքներ։

### Դիէլեկտրաչափություն
Հիմնված է էլեկտրական դաշտում մասնիկի (մոլեկուլ, իոն) կողմնորոշմամբ պայմանավորված նյութի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը չափելու վրա։

Կատեգորիա:Անալիտիկ քիմիա
Կատեգորիա:Էլեկտրաքիմիա
Անտանաս Վենցլովա

**Անտանաս Վենցլովա** (, ), լիտվացի խորհրդային գրող, հասարակական գործիչ։ Լիտվական ԽՍՀ ժողովրդական գրող (1965)։ Լիտվական ԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1949)։ ԽՄԿԿ անդամ 1950 թվականից։ Լիտվական ԽՍՀ լուսավորության ժողկոմ (1940-1943)։ Լիտվական ԽՍՀ պետական հիմնի հեղինակը։

«Բարեկամություն» (1936) վեպով և «Գիշեր» (1939) պատմվածքների ժողովածուով Վենցլովան դասվել է լիտվական առաջադիմական, հակաֆաշիստ, գրողների շարքը։ Հայրենական պատերազմի տարիներին հրատարակվել են նրա «Հայրենիքի կանչը» (1943) և «Այնտեղ, որտեղ բարձր խնձորենին Է» (1945) բանաստեղծությունների ժողովածուները։ «Հատընտիր» (1951, ռուս․) ժողովածուի համար 1952 թվականին Վենցլովան արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։ «Ծննդյան օրը» (1959, Լիտվ․ ՍՍՀ պետ․ մրցանակ, 1960) վեպը պատմում է Լիտվայում խորհրդային կարգերի վերահաստատման շրջանում մտավորականության ճակատագրի մասին։ Գրել է նաև «Գարնանային գետ» (1964), «Երիտասարդություն որոնելիս» (1966) և «Փոթորիկը կեսօրին» (1969) ինքնակենսագրական վիպակները։ Լիտվայի կոմկուսի 7-10 համագումարներում ընտրվել է Կենտկոմի անդամ։ ԽՍՀՄ 1-5 գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է Լենինի և 3 այլ շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Վիտովո Մեծի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Լիտվացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիտվացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լիտվացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Օրհներգերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Վերջնամշակում (գործվածք)

**Վերջնամշակում**, գործվածքների, լայն իմաստով՝ ապրանքային տեսք տալու համար տեքստիլ գործվածքների ազնվացում։ Վերջնամշակումը ընդգրկում է շոգեմշակումը, սպիտակեցումը, ներկումը, տպանախշումը, վերջնական շոգեմշակումը։ Հաճախ գործվածքների վերջնամշակում ասելով հասկնում են միայն վերջնական շոգեմշակումը, գործվածքների ապրետավորում, միջնաթելի շեղվածքներն ուղղելով լայնացում, հարդարում, շոգեմշակում, փափկացում են, ինչպես նաև գործվածքների վերջնամշակման հատուկ տեսակներ, որոնք գործվածքին հաղորդում են չճմրթվելու, չկծկվելու հատկություններ, անջրանցիկություն և այլն։

Կատեգորիա:Գործվածքներ
Յազեպ Վիտոլ

**Յազեպ Վիտոլ** (Իոսիֆ Իվանովիչ) (), լատիշ կոմպոզիտոր և երաժշտական քննադատ։ Լատիշական պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
1886 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի Ն. Ա. Ռիմսկի-Կորսակովի կոմպոզիցիայի դասարանը։ 1886- 1918 թվականներին դասավանդել է նույն կոնսերվատորիայում, 1901 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Աշակերտներից են Ս. Ս. Պրոկոֆևը, Ն. Մյասկովսկին, Վ. Վ. Շչերբաչյովը, Ա. Տեր-Ղևոնդյանը և ուրիշներ։ Մասնակցել է «Բելյաևյան խմբակ»-ին։ 1897-1914 թվականներին եղել է «Սանկտ Պետերսբուրգեր ցայտունդ» («St. Petersburger Zeitung») թերթի երաժշտական գրախոսը։ 1918 թվականին՝ Ռիգայի լատիշական օպերային թատրոնի տնօրեն։ Ռիգայում Լատվիայի կոնսերվատորիայի (ներկայումս՝ Վիտոլի անվան) հիմնադիրներից է, (1919-1944 թվականներին՝ ռեկտոր և պրոֆեսոր, ընդմիջում՝ 1935-1937)։ 1920-1930-ական թվականներին ղեկավարել է լատիշական երգի տոները։ Վիտոլի ստեղծագործությունը ձևավորվել է 19-20-րդ դարերի սահմանագծին, ազատագրական ձգտումների և ռուսական դասական երաժշտության ազդեցությամբ։ Նրա ստեղծագործության մեջ մեծ զարգացում են գտել խմբերգի (100-ից ավելի) և մեներգի (մոտ 100) ժանրերը։ Գործերից են՝ 6 կանտատ, «Լիգո տոմաաիկական նախերգանք» (1895), «Սպիրիդիտիս» սիմֆոնիկ նախերգանքը (1907), «Թանկագին քարեր» սիմֆոնիկ սյուիտը (1924) և այլն։ Ստացել է Գլինկայի անվան մրցանակ (1905, 1907, 1910, 1911)։ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի մասին Վիտոլը գրել է հուշեր, որտեղ խոսում է նաև Մակար Եկմալյանի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատիշ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լատիշ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լատիշ դաշնակահարներ
Վիկենտի Վերեսաև

**Վիկենտի Վիկենտևիչ Վերեսաև** (, իսկական ազգանունը՝ **Սմիդովիչ** , ), ռուս խորհրդային գրող։

## Կենսագրություն
1888 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբանասիրական, 1894 թվականին՝ Դորպատի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետները։

1890-ական թվականներին հարել է «լեգալ մարքսիստների» խմբին։ Այդ շրջանում Վերեսաևը ստեղծել է XIX-XX դարերի սահմանագծում մտավորականության մտատրամադրվածությունն արտահայտող ստեղծագործությունների շարք («Առանց ճանապարհի», 1895 թ., «Շրջադարձին», 1902 թ., վիպակներ և այլն)։ Գրել է նաև ռուս գյուղացիության ծանր վիճակի մասին («Լիզար», 1899 թ., պատմվածք, և այլն)։ «Մեռյալ ճանապարհի վրա» (1896 թ.) պատմվածքը և «Երկու ավարտ» (1899-1903 թթ.) վիպակը նվիրված են բանվորների կյանքին։ Ինքնակենսագրական նյութի հիման վրա է գրված «Բժշկի հիշատակարան»-ը (1901 թ.)։

Մասնակցել է 1904-1905 թվականների ռուս-ճապոնական պատերազմին (որպես բժիշկ)։

1906 թվականին հրատարակվել է Վերեսաևի «Պատմվածքներ պատերազմի մասին» գիրքը, այնուհետև «Պատերազմում» (1907-1908 թթ.) նոթերը և «Դեպի կյանք» (1909 թ.) վիպակը։ «Կենդանի կյանք» քննադատափիլիսոփայական աշխատության առաջին մասը (1910 թ.) նվիրված է Ֆեոդոր Դոստոևսկու («Սարդն անիծված է») և Լև Տոլստոյի («Կեցցե՜ ամբողջ աշխարհը») ստեղծագործության համեմատական վերլուծությանը, երկրորդ գիրքը («Ապոլլոն և Դիոնիսոս», 1915 թ.)՝ Ֆրիդրիխ Նիցշեի հայացքների քննադատությանը։

1911 թվականին Վերեսաևի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Գրողների գրահրատարակչություն Մոսկվայում», որը նա գլխավորել է մինչև 1918 թվականը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Վերեսաև ավարտել է մտավորականության մասին ստեղծագործությունների շարքը՝ «Փակուղիում» (1922 թ.) և «Քույրեր» (1933 թ.) վեպերը, գրել այլ գործեր։

1930-ական թվականների վերջերից սկսել է թարգմանել «Իլիականը» (հրատարակություն՝ 1949 թ.) և «Ոդիսականը» (հրատարակություն՝ 1953 թ.)։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1945 թ.)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Վերջույթ (ոճաբանություն)

**Վերջույթ**, **էպիֆորա** ( - «հավելում, կրկնություն»), գեղարվեստական խոսքի արտահայտչամիջոց, ոճական կամ շարահյուսական ֆիգուր․ առանձին բառերի կամ արտահայտությունների կրկնությունը խոսքի հատվածի վերջում՝ իմաստային խորք, հնչերանգ և հուզական շեշտ հաղորդելու նպատակով։ Օրինակ, Եղիշե Չարենցի «Ինչքան որ հուր կա իմ սրտում - բոլորը քեզ» տողով սկսվող քառյակը, որտեղ կրկնվում է «բոլորը քեզ» կապակցությունը։

Կատեգորիա:Գրական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Ոճաբանություն
Վերշիկերեն

**Վերշիկերեն**, բուրուշասկի, կանջութևրեն, վերշիկների լեզուն։ Ծագումնաբանորեն մեկուսացած լեզու է։ Խոսվում է Պակիստանի հյուսիսային արևմտյան որոշ շրջաններում։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 40 հազար։ Ունի երկու հիմնական բարբառ՝ վերշիկվար և բուրուշասկի։ Հնչյունական համակարգում առկա է 10 ձայնավոր և 36 բաղաձայն։ Ունի երաժշտական շեշտ։ Անվանական ձևակազմությունը համեմատաբար պարզ է, իսկ բայական համակարգը՝ բարդ։ Բայերի մեջ կան դեմք, թիվ, դաս նշանակող մասնիկներ։ Տարբերակում է չորս դաս՝ ըստ տղամարդկանց, կանանց, կենդանիների և զանազան առարկաների անունների։ Նախադասությունն ունի անվանական և էրգատիվ տարատեսակներ։ Բառապաշարում կան նկատելի փոխառություններ ուրդու և դարդյան լեզուներից։ Անգիր լեզու է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պակիստանի լեզուներ
Ալեքսանդր Վերմիշև

250px|մինի|աջից|Սանկտ Պետերբուրգ
**Ալեքսանդր Ալեքսանդրի Վերմիշև** (), հայազգի հեղափոխական գործիչ, դրամատուրգ, բանաստեղծ, հրապարակախոս։

## Կյանքը և գործունեությունը
Կոմկուսի անդամ 1903 թվականից։ 1882 թվականին Վերմիշևները տեղափոխվել էին Հայաստան, որտեղ ընտանիքի հայրը նշանակվել էր անտառապետ։ 1902—1907 թվականներին Վերմիշևը ընդհատումներով սովորել է Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, 1910 թվականին էքստեռնով ավարտել է Ցուրեի (Տարտու) համալսարանը։ Իմացել է հայերեն, ռուսերեն, ադրբեջաներեն, վրացերեն ֆիններեն։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն են գործել հոր հեղափոխական-նարոդնիկական հայացքները։ Պետերբուրգում մասնակցել է 1905—1907 թվականների հեղափոխությանը, որին ձոնել է «Ճշմարտության ճանապարհին» պիեսը։ 1906 թվականին Տերիոկիում (այժմ՝ Զելենոգորսկ)՝ ՌԽԴԲԿ Կենտկոմի կազմակերպած կուսակցական ժողովում, առաջին անգամ հանդիպել է Վլադիմիր Իլյիչ Լենինին։ Նրան է նվիրել իր «Պատանի Ռուսիա» պիեսը։ Աշխատակցել է «Պրավդա»-ին և «Պրոս վեշչենիե» («Просвещение») ամսագրին։ Կուսակցական աշխատանք է կատարել Պետերբուրգում, Ցարիցինում, Բաքվում, Սարատովում։ Հեղափոխական գործունեության համար բանտարկվել է, աքսորվել, ենթարկվել հալածանքի։ Բարեկամական սերտ կապերի մեջ է եղել Ստեփան Շահումյանի, Ալեքսանդր Մասնիկյանի, Ս․ Լուկաշինի, Լ․Կարախանի, Կամոյի, Վահան Տերյանի, Վ․ Բրյուսովի և այլ նշանավոր հեղափոխական ու գրական գործիչների հետ։ Հանդես է եկել Մաքսիմ Գորկու ստեղծագործության թյուր մեկնության դեմ։ Գրել է «Համբավաբերներ», «Մոլի սեր», «Կարմիր ճշմարտություն» պիեսները (վերջինս Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի հանձնարարությամբ գրախոսել է Մաքսիմ Գորկին, քանիցս բեմադրվել է)։ Մասնակցել է Սովետների համառուսաստանյան առաջին համագումարին։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության օրերին եղել է Ձմեռային պալատը գրոհողների շարքերում, քաղաքացիական կռիվների ժամանակ՝ բրիգադի զինկոմիսար (կռվել է գեներալ Ցուդենիչի զորքերի դեմ), այնուհետև հարավային ռազմաճակատում՝ պահեստիրավորվել է, գերվել (Ելեցում) և գազանաբար սպանվել սպիտակգվարդիականների կողմից։ Վերմիշևի պոեզիային բնորոշ է հեղափոխական-մարտական լավատեսությունը, քնարականությունը։ Վերմիշևը գրել է հանրահայտ «Աչեր սևորակ, դուք աչեր այրող․․․» երգի տեքստն ու երաժշտությունը, բանաստեղծություններ՝ նվիրված Ս․ Լուկաշինին, Հայաստանին, հայ և ռուս ժողովուրդների բարեկամությանը։ Վերմիշև անունով կան օվկիանոսային ջերմանավ, միկրոշրջան՝ Լիպեցկ քաղաքում, դպրոցներ, փողոցներ, մշակույթի պալատ՝ Լենինգրադում։ Նրա մասին գրվել են վեպեր, պոեմներ, դրամաներ։ Ելեցում կանգնեցված է արձան։

Կատեգորիա:Ռուսագիր հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսագիր հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսագիր հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Վասիլևներ

**Վասիլևներ**, ռուս դերասանների ընտանիք։ 

**Սերգեյ Վասիլևիչ Վասիլև** (1827-1862 թթ.), 1844 թվականին ավարտել է Մոսկվայի թատերական ուսումնարանը և ընդունվել Փոքր թատրոն։ Մինչև 1853 թվականը խաղացել է թարգմանական վոդևիլներում, կատարել պարզամիտ մարդկանց և ծերուկների դերեր։ Ժամանակակիցների վկայությամբ Վասիլևները եղել է փայլուն կատակերգակ։ Ստեղծագործության նոր փուլը սկսել է Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսների հերոսների դերակատարումներով։ Վասիլևը հաստատել է բնական և արտահայտիչ խաղի դպրոցը, պրոպագանդել ազգային խաղացանկը։ Դերերից են՝ Ռազլյուլյաև, Տիխոն (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Աղքատությունն արատ չէ», «Ամպրոպ»), Խլեստակով (Գոգոլի «Ռևիզոր»)։ 

**Պավել Վասիլևիչ  Վասիլև** 1832-1879 թթ., Սերգեյ Վասիլևիչ Վասիլևի եղբայրը։ 1850 թվականին ավարտել է Մոսկվայի թատերական ուսումնարանը։ Խաղացել է Չեռնիգովի, Խարկովի, Օդեսայի և այլ քաղաքների թատրոններում։ Վասիլևների ստեղծագործական կյանքում մեծ նշանակություն է ունեցել շփումը Ա․ Ե․ Մարտինովի հետ (Խարկով, 1855 թ.)։ 1860 թվականին, Մարտինովի մահից հետո, Վասիլևը ընդունվել է Ալեքսանդրյան թատրոն՝ փոխարինելով նրան։ Եղել է ռուսական բնավորությունները պատկերելու վարպետ, հատկապես հաջողությամբ է մարմնավորել Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսների կերպարները՝ Լյուբիմ Տորցով («Աղքատությունն արատ չէ»), Տիխոն («Ամպրոպ») և այլն։ Լավագույն դերերից են նաև՝ Ֆամոլսով (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»), Օսիպ, Կոչկարյով (Գոգոլի «Ռևիզոր», «Ամուսնություն»)։ Խաղացել է վոդևիլներում, զբաղվել ասմունքով։ 1868 թվականից դասավանդել է Պետերբուրգի թատերական ուսումնարանում։ 1874-1975 թվականներին եղել է Մոսկվայի հանրամատչելի մասնավոր թատրոնի դերասան։ 

Հայտնի դերասանուհիներ էին Մ․ Վ․ Վասիլևի կինը՝ **Եկատերինա Նիկոլաևնա Վասիլևան** (Լավրովա, 1829-1877 թթ.), խաղացել է Ալեքսանդրյան թատրոնում, և նրանց դուստրերը՝ **Նադեժդա Սերգեևնա Վասիլևան** (ամուսնական ազգանունով՝ Տանեևա, 1852-1920 թթ.) և **Վերա Սերգեևնա Վասիլևան** (ամուսնու ազգանունով՝ Պոպովա, 1854-1905 թթ.)։

Կատեգորիա:Դերասանական դինաստիաներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Վլտավա

**Վլտավա** (, , ), գետ Չեխիայում։ Լաբա (էլբա) գետի ձախ վտակը։ Երկարությունը 446 կմ է, ավազանը՝ 28 հզ․ կմ²։ Սկիզբ է առնում Շումավա լեռներից։ Ջրի միջին ծախսը Պրահայի մոտ 142 մ/վրկ է։ Վարարում է գարնանը, ամռանը ծանծաղում է, որի պատճառով կառուցված է 12 շլյուզների համակարգ։ Նավարկելի է գետաբերանից 84 կմ դեպի վեր։ Վլտավայի վրա կա ամբարտակ, հէկ, ափերին՝ Պրահա, Չեսկե Բուդյովիցե քաղաքները։

## Անվանում
*Vltava* չեխերեն անվանումը, ինչպես նաև գերմաներեն *Moldau* անվանումը, գալիս է հին գերմաներեն *Wilth-ahwa* («Վայրի ջուր») անվանումից `|22|2|2016`:

Գետի անունը, որպես փոքր մոլորակ (2123) Վլտավա, առաջին անգամ հիշատակվել է Ն. Ս. Չերնիխիի կողմից։
Բեդրիխ Սմետանայի «Իմ հայրենիքը» ցիկլի մեջ առկա է «Վլտավա» սիմֆոնիկ պոեմը։

## Վտակներ
left|200px|Վլտավայի ավազան Չեխիայի քարտեզի վրա
* Մալշե
* Սազեվա
* Բերոունկա
* Բրզինա

## Արդի մշակույթում և գիտությունում
Վլտավա գետը օգտագործվել է մի շարք ֆիլմերի համար, այդ թվում՝ 1942 թվականի չեխական «Մեծ ամբարտակը» դրամայում: Վերջին շրջանում, Վլտավան օգտագործվել է որպես նկարահանման վայր այնպիսի ֆիլմերի համար, ինչպիսիք են «Ամադեուս»-ը 1984 թվականին և «Mission: Impossible»-ը 1996 թվականին:

Փոքր մոլորակը, 2123 Վլտավա, որը հայտնաբերվել է 1973 թվականին սովետական աստղագետ Նիկոլայ Ստեպանովիչ Չերնիխի կողմից, անվանվել է այդ գետի անունով:

DC կոմիքսներում կա մի երկիր, որը կոչվում է Վլատավիա, որը չարագործ Կաունթ Վերտիգոյի հայրենիքն է, ով Կանաչ Նետի թշնամին է: Հնարավոր է, որ այդ երկիրը անվանվել է Վլտավայի անունով։

## Պատկերասրահ

File:Moldau.jpg
File:Moldau-Vltava.jpg
File:Slapy prehrada 7179.JPG
File:MOLDAU3.jpg
File:Vltava a Karlův most v zimě.JPG
File:Vltava, čtvrť Sedlec a PR Podhoří.jpg
File:Stechovice reservoir Vltava 7328.JPG
File:Pohled z Bránického mostu podle Vltavy.jpg



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի գետեր
Կատեգորիա:Չեխիայի գետեր
Վկա (իրավունք)

[մինի|[ՍՍ (կազմակերպություն)|ՍՍ-ի սպա Հայնրիխ Բուշերը որպես Նյուրնբերգյան դատավարության վկա]]

**Վկա**, անձ, որը նախաքննության մարմինների կամ դատարանի կանչով ցուցմունք է տալիս քրեական կամ քաղաքացիական գործի վերաբերյալ իրեն հայտնի փաստերի մասին։ Քրեական դատավարությունում վկան կարող է հարցաքննվել ապացուցման ենթակա ամեն մի հանգամանքի, այդ թվում՝ մեղադրյալի անձնավորությունը բնութագրող փաստերի և հարցաքննվողի ու մեղադրյալի փոխհարաբերությունների մասին։ Քաղաքացիական դատավարությունում վկայությունը թույլատրվում է բոլոր դեպքերում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ պահանջվում է ներկայացնել գրավոր ապացույցներ (տան առուծախ, կտակ, հիսուն ռուբլուց ավելի փոխառության գործարքներ և այլն)։ Վկայություն տալը խորհրդային յուրաքանչյուր քաղաքացու պարտքն է։ Վկայության չներկայացող անձը կարող է տուգանվել կամ բերման ենթարկվել։ Ակնհայտ սուտ ցուցմունք տալու, ցուցմունք տալուց հրաժարվելու կամ վկայությունից խուսափելու համար վկան կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։ Քաղաքացիական դատավարությունում վկա լինել չեն կարող ներկայացուցիչները, քրեական դատավարությունում՝ պաշտպանը (այն հանգամանքների վերաբերյալ, որոնք նրանց հայտնի են դարձել ներկայացուցչի կամ պաշտպանի պարտականություններ կա տարելու կապակցությամբ)։ Բացի այդ վկան չեն կարող լինել նաև նրանք, որոնք հոգեկան կամ ֆիզիկական պակասությունների պատճառով ի վիճակի չեն ճիշտ ընկալել գործի հանգամանքները և դրանց մասին ճիշտ ցուցմունք տալ։ Որպես վկա չի կարող հարցաքննվել նաև մեղադրյալը այն արարքների վերաբերյալ, որոնց կատարման մեջ մեղադրվում են ինքն ու նրա հանցակիցները։ Վկան իրավունք ունի ցուցմունք տալ իրեն հայտնի տվյալների մասին, ուղղումներ, լրացումներ կատարել ցուցմունքում, բողոքարկել քննիչի գործողությունները ևն։ Պահպանվում է որպես վկա կանչված քաղաքացու միջին աշխատավարձը, բացի այդ, վճարվում են նրա ճանապարհածախսը, հյուրանոցում բնակվելու և այլ ծախսերը։

Կատեգորիա:Դատավարական իրավունք
Կատեգորիա:Իրավաբանական հոգեբանություն
Պերսես (տիտան)

**Պերսես**, **Պերս**, **Պերսիս** (), հին հունական դիցաբանության մեջ հանդիսանում է Կրտսեր տիտան։ Կրիոսի և Էվրիբեի որդին է։ Աստերիայի ամուսինն է, Հեկատեի հայրը։ Մարմնավորում է ոչնչացում, ավերում։

## Աղբյուրներ
* Պերսես

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Վաչագան Վլասով

**Վաչագան Հրաչյայի Վլասով** (1922, հոկտեմբերի 14, գ. Սահյան, Ադրբեջանական ԽՍՀ - 2003, հուլիսի 8, Ալմա Աթա), խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Բաքվի Ս․ Օրջոնիկիձեի անվան հետևակային ուսումնարանը (1942), Մ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան (1959), բարձրագույն ակադեմիական կուրսեր (1968)։ 1942 թվականի փետրվարին զորակոչվել է կարմիր բանակ, սեպտեմբեր-դեկտեմբերին եղել Անդրկովկասյան ռազմաճակատի 45-րդ բանակի առանձին հրաձգային բրիգադի գնդացրային դասակի հրամանատար, 1943 թվականի մարտից 1945 թվականի հունիսը՝ 261-րդ հրաձգային դիվիզիայի 978-րդ գնդի գնդացրային վաշտի հրամանատար։ 1945-1956 թվականներին, որպես գումարտակի հրամանատարի տեղակալ, հրամանատար, գնդի դպրոցի պետ, շարունակել է ծառայությունը Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգում։ 1959 թվականին փոխադրվել է Թուրքեստանյան ռազմական օկրուգ, եղել գնդի հրամանատար, ստորաբաժանման հրամանատարի տեղակալ։ 1970 թվականի հունվարից՝ հրամանատարական բարձրագույն ուսումնարանի պետ։ 1978 թվականի հոկտեմբերին զորացրվելուց հետո՝ Ղազախական ԽՍՀ ԴՕՍԱԱՖ-ի Կենտկոմի նախագահի տեղակալ։

## Պարգևներ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ 
* Կարմիր Աստղի շքանշան 
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում Հայրենիքին ծառայելու համար» 3-րդ աստիճանի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների» մեդալ
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի վետերան» մեդալ 
* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան

## Հիշատակ
Ալմաթիի Դոտիսկ պողոտայի թիվ 42 տանը, որտեղ Վլասովն ապրել է ավելի քան 30 տարի, 2010 թվականի սեպտեմբերին տեղադրվել է հուշատախտակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Казарян А. В. Ратный труд // война, люди, судьбы : Очерки. - Ереван, 1975.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բաքվի բարձրագույն համազորային հրամանատարական ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Վիտովտ

**Վիտովտ**, Վիտաուտաս (, , ), Լիտվիայի մեծ իշխան (1392 թվականից)։ Լեհ-լիտվունիայից (1385) հետո, հենվելով Լիտվայի ռուսական մարզերում բնակվող լիտվական և ռուսական բոյարների վրա, պայքարել է Լիտվայի անկախության համար և կարողացել է լեհական թագավոր Յագայլոյից ստանալ Լիտվիայի մեծ իշխանությունը՝ փոխարքայի իրավունքով։ Երիցս ներխուժել է Մոսկովյան իշխանության սահմանները, զավթել է Սմոլենսկը։ Վիտովտի օրոք լիտվական տիրույթները հասել են մինչև Օկայի և Մոժայսկի վերին հոսանքները։ Վիտովտը թաթարներից զավթել է Հարավային Պոդոլիեն և ընդարձակել իր տիրույթները մինչև Սև ծով։ Գրյունվալդի ճակատամարտում (Յագայլոյի հետ) ջախջախել է գերմանական ասպետներին։ Նպաստել է լիտվական բոյարների ուժեղացմանը։

Վիտովտի անունն է կրում Կաունասի համալսարանը։ Մինսկի փրփրուն գինիների գործարանը թողարկում է «Իշխան Վիտովտ» փրփրուն վարդագույն գինի։

## Կերպարը արվեստում
### Կերպարվեստում
Լիտվայի կառավարության պատվերով Մստիսլավ Դոբուժինսկին ստեղծել է իշխան Վիտովտի դիմանկարը։
### Թատրոնում
Կոմպոզիտոր Վյաչեսլավ Կուզնեցովը հորինել է «Վիտովտ» բալետը, որը 2013 թվականին բեմադրվել է Բելառուսի օպերայի և բալետի ազգային թատրոնում։
### Գրականության մեջ
Միջնադարյան բանաստեղծ Նիկոլայ Գուսովսկին «Երգ զուբրի մասին» պոեմում պատկերել է Վիտովտին՝ որպես օրինակելի առաջնորդի, ոսկեդարի առասպելական իշխանի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Prochaska A.* Ostatnie lata Witolda. — Warszawa: Warszawa Nakl. Gebethnera i Wolffa, 1882.
* *Барбашёв А. И.* Витовт и его политика до Грюнвальдской битвы (1410 г.). — СПб.: Типография Н. Н. Скороходова, 1885.
* *Барбашёв А. И.* Очерки литовско-русской истории XV века. Витовт. Последние двадцать лет княжения (1410—1430). — СПб.: Типография Н. Н. Скороходова, 1891.
* *Грушевський М. С.* Історія України-Руси. — Киев, 1993—1995. — Т. 4—5.
* *Prochaska A.* Dzieje Witolda wielkiego księcia Litwy. — Wilno: Naklad i druk Ks. A. Rutkowskiego, 1914.
* *Любавский М. К.* Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно . — М.: Московская Художественная Печатня, 1915.
* *Łowmiański H*. Witold wielki książę litewski. — Wilno: Wydawnictwo Komitetu obchodu pięćsetnej rocznicy zgonu wielkiego księcia Witolda, 1930.
* *Pfitzner J*. Grossfürst Witold von Litauen als Staatsmann. — Prag-Brunn, 1930.
* *Koncius J. B.* Vytautas the Great: Grand Duke of Lithuania. — Maiami: Franklin Press, 1964. — Vol. 1.
* *Kosman M*. Wielki książę Witold. — Warszawa: Ksiąźka i Wiedza, 1967.
* *Wasilewski T*. Daty urodzin Jagiełły i Witolda: Przyczynki do genealogii Gedyminowiczów // Przegląd Wschodni. — 1991. — T. 1. — Z. 1.
* *Tęgowski J*. Pierwsze pokolenia Gedyminowiczów. — Poznań, Wrocław: Wydawnictwo Historyczne, 1999.
* *Mickūnaitė G*. Making a great ruler: Grand Duke Vytautas of Lithuania. — Budapest: Central European University Press, 2006.

## Արտաքին հղումներ
* Витовт // Русский биографический словарь. 
* *Белямук М.* Вялікі князь Вітаўт i ягоная маестатная пячатка // Białoruskie Zeszyty Historyczne. — № 31, чэрвень 2009. — С. 147—141. — 
* 
* Потомки Кейстута // Генеалогия русской знати.

Կատեգորիա:Իշխաններ
Կատեգորիա:Լիտվայի պատմություն
Վերսալ

մինի|աջից|Վերսալյան ամրոց
մինի|աջից|Վերսալյան ամրոցի Մարտերի պատկերասրահի գմբեթի կենտրոնական մասը։
**Վերսալ**, **Վերսայ** (), քաղաք Ֆրանսիայում, Փարիզի հարավարևմտյան արվարձանը։ Իվելին դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը՝ 85 900 մարդ (ըստ 2004 թվականի տվյալների)։ Վերսալը միջազգային ճանաչում է գտել իր ճարտարապետական հուշարձաններով, կերպարվեստով և պատմական իրադարձություններով։

1682-1789 թվականներին Վերսալը ֆրանսիական թագավորների գլխավոր նստավայրն էր։ 1783 թվականին Վերսալում կնքվել է հաշտության պայմանագիր, որով ավարտվել է 1775-1783 թվականների ԱՄՆ-ի անկախության պատերազմը։ 1870-1871 թվականներին, ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ, Վերսալը զավթել են պրուսական զորքերը։ 1871 թվականի հունվարի 18-ին այստեղ թագադրվել է Վիլհելմ I գերմանական կայսրը։ 1871 թվականին, Փարիզի կոմունայի ժամանակ Վերսալը, որտեղ գտնվում էր Ազգային ժողովը և *Ա․ Թիերի* կառավարությունը, դարձել է հակահեղափոխության կենտրոն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից (1914-1918) հետո Վերսալում ստորագրվել է *[[Վերսալի պայմանագիր|Վերսալի հաշտության պայմանագիրղ 1919-ը]]*։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Վերսալը օկուպացրել են (1940 թվականից) գերմանաֆաշիստական զորքերը, ազատագրել են ֆրանսիական պարտիզանները 1944-ի օգոստոսին։ Լյուդովիկոս XIII-ի ոչ մեծ որսորդական դղյակից (1624, ճարտարապետ՝ *Ֆ․ Լերուա*) Վերսալը 17-18֊րդ դարերում (1661-1668, ճարտարապետ՝ *Լ․ Լևո*, 1670-1674, ճարտարապետ՝ *Ֆ․ դ’ Օրբե*, 1678-1689, ճարտարապետ՝ *ժ․ Արդուեն Մանսար*) վերաճել է վեհաշուք պալատա-պուրակային անսամբլի՝ մեծածավալ պալատով (ճակատի երկարություն՝ 576,2 մետր) և կանոնավոր պուրակով (տարածությունը՝ 6 հազար հեկտարից ավելի)։ Քաղաքի հատակագիծը պայմանավորվել է պալատից ճառագայթող երեք ճանապարհներով (դեպի *Փարիզ*, *Սեն Կլու* և *Սո* թագավորական պալատները), որոնց առանցքների հատման կետում, պալատի հանդիսավոր բակում հեծյալ Լյուդովիկոս XIV-ի արձանն է (19-րդ դարի 2-րդ քառորդ, քանդակագործ՝ *Լ․ Մ․ Լ․ Պտիտո*)։ Միջին՝ փարիզյան ուղու առանցքով, դեպի պալատի մյուս կողմը տարածվում է գլխավոր ծառուղին՝ Լատոնայի (Լետոյի) և Ապոլլոնի ավազաններով և Մեծ ջրանցքով (երկարություն՝ 1520 մետր), որը կանոնավոր զբոսայգու (1660-ական թվականներ, ճարտարապետ՝ *Ա.Լենոտր*), ծառուղիների երկրաչափորեն հստակ ցանցի սիմետրիայի առանցքն է։ Մեծ ջրանցքից հյուսիս՝ Մեծ Տրիանոն (1687, ճարտարապետ՝ *Ժ․ Արդուեն Սանսար*) և Փոքր Տրիանոն (1762-1764, ճարտարապետ՝ *Ժ․ Ա․ Գաբրիել*) պալատներն են, բնապատկերային պարտեզը (1774, ճարտարապետ՝ *Ա․ Ռիշար*)։ Վերսալի անսամբլը, ուր զուգակցվել են բարոկկոյի տարածական թափն ու կլասիցիզմին հատուկ կառուցման ռացիոնալությունը, որոշակի ազդեցություն է ունեցել եվրոպական շատ երկրների քաղաքաշինության և պարտեզապուրակային արվեստի զարգացման վրա։ 1830 թվականին Վերսալի անսամբլները վերածվել են Վերսալի և Տրիանոնների ազգային թանգարանի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Վասիլևներ (կինոռեժիսորներ)

**Վասիլևներ** (ազգանվանակիցներ, կեղծանունը՝ Վասիլև եղբայրներ), խորհրդային կինոռեժիսորներ։ 

**Գևորգի Նիկոլաևիչ Վասիլև** 1899-1946 ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ 1940։ Սովորել է «Երիտասարդ վարպետներ» ստուդիայում։ Պարգևատրվել է Լենինի Կադր «Չապաև»- կինոնկարից 1934, ռեժիսոր Գ․ և Ս․ Վասիլեներ և Կարմիր աստղի շքանշաններով։ 

**Սերգեյ Դմիտրևիչ Վասիլև** 1900-1959, ԽՍՀՄ Ժողովրդական արտիստ 1948։ 1924 թվականին ավարտել է Լենինգրադի էկրանային արվեստի ինստիտուտը։ Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։ Վասիլևները կինոյում աշխատել են 1924 թվականից։ Առաջին համատեղ ռեժիսորական աշխատանքը եղել է «Սխրագործություն սառույցների մեջ» 1928 վավերագրական ֆիլմը։ 1934 թվականին ստեղծել են «Չապաև» (ըստ Դ․ Ա․ Ֆուրմանովի, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1941) կինոնկարը, որը սոցիալիստ, ռեալիզմի ամենանշանավոր երկերից է․ ֆիլմում զուգակցված է բարձր գաղափարայնությունը և գեղարվեստական ձևերի կատարելությունը։ Կինոնկարը նպաստել է սովետական, ինչպես և արտասահմանյան առաջադեմ կինոյի զարգացմանը։ Վասիլևների այլ ֆիլմերից են «Վոլոչաևյան օրեր» 1937, «Ցարիցինի պաշտպանությունը» (1942, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1942), «Ռազմաճակատ» 1943։ 1955 թվականին Սերգեյ Դմիտրևիչ Վասիլևը ստեղծել է «Շիպկայի հերոսները» (բուլղար կինեմատոգրաֆիստների հետ), 1958 թվականին՝ «Հոկտեմբերի օրերին» կինոնկարները։ Վասիլևները եղել են իրենց ֆիլմերի մեծ մասի սցենարիստները։

Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Վոլխով (գետ)

**Վոլխով**, գետ Ռուսաստանի Նովգորոդի և Լենինգրադի մարզերում։ Սկիզբ է առնում Իլմեն լճից, թափվում Լադոգա լիճը։ Երկարությունը 224 կմ է, ավազանը՝ 80,2 հզ․ Կմ²։ Գլխավոր վտակներն են Օսկույան, Պչևժան, Կերեստը, Տիգոդան։ Միջին բազմամյա ծախսը 586 մ3/վրկ է։ Սառցակալում է նոյեմբերից ապրիլ։ Նավարկելի է։ Վոլխովի վրա է Վոլխովի հէկը, ափերին են Նովգորոդ, Կիրիշի, Վոլխով, Նովայա Լադոգա քաղաքները։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վոլտմետր

150px|մինի|աջից|Վոլտմետր
**Վոլտմետր** ( վոլտ և մետր), հաստատուն և փոփոխական հոսանքի շղթաներում էլեկտրական լարումներն ու ԷլՇՈւն չափելու էլեկտրական սարք։ Շղթա է մտցվում բեռնվածքին կամ էլեկտրական էներգիայի աղբյուրին զուգահեռ։ Տարբերում են հիմնականում էլեկտրաստատիկ, էլեկտրամագնիսական, մագնիսաէլեկտրական վոլտմետրեր։ Ամենապարզ, էժան և հուսալի սարքերն էլեկտրամագնիսական վոլտմետրերն են, որոնք կիրառվում են գլխավորապես էլեկտրակայանների և արդյունաբերական ձեռնարկությունների բաշխիչ վահանակներում․ թերություններից են՝ սեփական զգալի էներգասպառումը (3–7 Վտ), փաթույթի մեծ ինդուկտիվությունը։ Առավել զգայուն և ճշգրիտ են մագնիսաէլեկտրական վոլտմետրերը, որոնք, սակայն, պիտանի են միայն հաստատուն հոսանքի շղթաներում։ Փոփոխական հոսանքի ջերմաէլեկտրական, կիսահաղորդչային կամ 
150px|մինի|ձախից|1965 թվականին արտադրված M5-2 տեսակի վոլտմետր
էլեկտրոնալամպային փոխակերպիչների զուգակցությամբ, մագնիսաէլեկտրական վոլտմետրերը կիրառվում են նաև փոփոխական հոսանքի շղթաներում։ Այդպիսի վոլտմետրերը, որոնք համապատասխանաբար կոչվում են ջերմաէլեկտրական, ուղղիչային և էլեկտրոնային, օգտագործվում են գլխավորապես լաբորատոր չափումներում։ Այս սարքերի թերությունը չափվող լարման կորի ձևի էական ազդեցությունն է ցուցմունքների ճշգրտության վրա։ Էլեկտրոնային վոլտմետրերը լինում են անալոգային և թվանշանային։ Վոլտմետրերով կատարվող չափումների սահմանները կարելի է ընդարձակել՝ լրացուցիչ դիմադրություններ, լարման տրանսֆորմատորներ ու բաժանարարներ միացնելով։

Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Կարլ Վեռներ

**Կարլ Վեռներ** (, (), դանիացի լեզվաբան։

Վեռները հեղինակն է այսպես կոչված «Վեռների օրենքի», ըստ որի խուլ և ձայնեղ բաղաձայնների հերթագայությունը գերմանական լեզուներում բացատրվում է որպես վաղ շրջանում այդ լեզուներին բնորոշ այն ազատ շեշտի հետևանք, որը նախորդել է արմատի արտաշնչական ուժեղ շեշտին։ Գերմանագիտության մեջ ընդունված է «Վեռների օրենքի» հետևյալ ձևակերպումը․ «Բաղաձայնների գերմանական տեղաշարժի պատճառով առաջացած հ, p, f, s խուլ շփականները ձայնեղանում են, եթե նախորդող կից ձայնավորը իր վրա չի կրել հնդեվրոպական գլխավոր շեշտը։ Ht, hs, ft, fs. sk, st, sp կապակցություններում ձայնեղացում տեղի չի ունեցել»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դանիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Սլավոնագետներ
Կատեգորիա:Մարդաբաններ
Կատեգորիա:Հնդեվրոպագետներ
Կատեգորիա:Դանիացի բանասերներ
Կատեգորիա:Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Դանիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Դաննեբերգի ասպետական շքանշանակիրներ
Պյոտր Վերշիգորա

**Պյոտր Պետրովիչ Վերշիգորա** (), ռուս սովետական գրող, գեներալ-մայոր, Սովետական Միության հերոս (1944 թվական)։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։

Եղել է դերասան և ռեժիսոր։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղել է Կովպակի պարտիզանական միավորման հրամանատարներից (1943 թվականի դեկտեմբերից՝ 1-ին Ուկրաինայի պարտիզանական դիվիզիայի հրամանատար)։ Պատերազմից հետո, 1947-1954 թվականներին դասախոսել է գլխավոր շտաբի ակադեմիայում։ Գրել է «Մաքուր խղճով մարդիկ» (1946, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1947, հայերեն հրատարակություն՝ 1948), «Կարպատյան ռազմերթ» (1950), «Ռազմերթ դեպի Սան և Վիսլա» (1959), «Հարազատ տուն» (1962) և այլ գրքեր, որոնցում արտացոլել է թշնամու թիկունքում սովետական մարդկանց հերոսական պայքարը։ Վերշիդորայի գլխավորած դիվիզիայի շարքերում է մարտնչել «Հաղթանակ» հայկական պարտիզանական ջոկատը։ Պարգևատրվել է Լենինի 2, Կարմիր դրոշի, Բոգդան Խմելնիցկու 1-ին աստիճանի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Քրիստիան Վոլֆ

**Քրիստիան Վոլֆ** (, ), գերմանական ռացիոնալիստ փիլիսոփա։ Հալլեի և Մարբուրգի համալսարանների պրոֆեսոր։

Աշխարհայացքը ձևավորվել է Լայբնիցի ազդեցությամբ, որի գաղափարները համակարգել և հանրամատչելի է դարձրել։ Գոյաբանության մեջ հետևելով Արիստոտելին և Լայբնիցին՝ «ձևը» համարել է գործուն սկզբնապատճառ, իսկ հետևելով Ռենե Դեկարտին՝ «մատերիան» նույնացրել տարածականության հետ։ Մերժել է Լայբնիցի մոնադաբանությունը և էական փոփոխություն մտցրել նախասահմանված ներդաշնակության նրա տեսության մեջ՝ հակվելով հոգեֆիզիկական դուալիզմին և հետևողական մեխանիցիզմին։ Առաջինն է հստակ տարբերակել էմպիրիկական և տեսական գիտելիքը։ Ինքնատիպ է Վոլֆի բարոյագիտությունը․ բնական բարոյականության սկզբունքները համարել է կեցության կառուցվածքից բխող և Աստծո կամքից անկախ օբյեկտիվ նորմաներ։ Վոլֆը պաշտպանել է բնական իրավունքի տեսությունը և լուսավորյալ բացարձակապետության գաղափարը։ Վոլֆի ուսմունքը մինչև Կանտի ասպարեզ գալը տիրապետել է գերմանական համալսարաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի իրավագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հուշագիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Վերջավորություն

**Վերջավորություն**, ձևակազմական երկրորդական ձևույթներ, բառի հիմքի վերջից ավելացող մասնիկներ, որոնք արտահայտում են բառի քերականական իմաստները՝ կազմելով բառաձևեր (սար-սարի-սարից-սարով-սարում, գրեմ-գրես-գրի)։ Վերջավորությունների մի մասն արտահայտում է միայն մեկ, մյուսը՝ մեկից ավելի քերականական իմաստներ։ Այսպես, *սարերին, ծառերին* ձևերի վերջավորություններն են *եր, ի, ն*, որոնցից առաջինն արտահայտում է հոգնակի թվի, երկրորդը՝ տրական հոլովի, երրորդը՝ որոշյալության քերականական իմաստ, այսինքն՝ յուրաքանչյուրն արտահայտում է միայն մեկ քերականական իմաստ։ Ընդհակառակը, կատարիր, գրի՛ր, գործի՛ր ձևերի իր վերջավորությունն արտահայտում է և՝ բայական խոսքիմասային իմաստ, և՝ հրամայական եղանակի, եզակի թվի, երրորդ դեմքի քերականական իմաստներ, որոնք հաճախ կարող են արտահայտվել նաև առանց ձևականորեն առկա որևէ վերջավորության։ Այսպես, սեռական, տրական, բացառական, գործիական և ներգոյական հոլովներն արտահայտվում են հատուկ վերջավորություններով, իսկ ուղղական հոլովը՝ առանց վերջավորության, ինչպես՝ ծով-ծովի-ծովից-ծովով-ծովում, քաղաք-քադաքի-քաղաքից-քաղաքով-քադաքում և այլն։ Կամ որոշյալ առումն արտահայտվում է ը և ն վերջավորություններով՝ ծառը, առուն, իսկ անորոշ առումը՝ առանց վերջավորության՝ ծառ, առու։ Ընդունված է ասել, որ այսպիսի դեպքերում քերականական իմաստն արտահայտված է զրո կամ բացասական վերջավորությամբ։ Վերջինս քերականական իմաստի արտահայտիչ է դառնում միայն հարաբերակից ձևերի համակարգում։ Վերջավորության բացակայությունը յուրահատուկ ձև է և հակադրվում է վերջավորություններ ունեցող ձևերին։ Վերջավորությունից ավելի լայն է թեքույթ հասկացությունը։

Կատեգորիա:Ձևաբանություն
Կորուսյալ սերունդ

[մինի|[Գերտրուդ Սթայնը Էռնեստ Հեմինգուեյի որդու՝ Ջեք Հեմինգուեյի հետ, 1924 թվական]]
**«Կորուսյալ սերունդ»** (, ), բնորոշում, որը կիրառվում է ամերիկյան և արևմտաեվրոպական գրողների վերաբերյալ, որոնք իրենց երկերում արտահայտել են 1914-1918 թվականների աշխարհամարտի ողբերգական փորձը, խոր հիասթափությունը քաղաքակրթությունից, իդեալների կորուստը, մարդու խորթացումը հանրությունից։ «Կորուսյալ սերնդի» ներկայացուցիչներ են համարվում Էռնեստ Հեմինգուեյը, Ուիլյամ Ֆոլքները, Ջոն Դոս Փասոսը, Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդը, Էրիխ Մարիա Ռեմարկը, Այսեդորա Դունկանը, Ջոն Հենրի Օ′Հարան, Նաթանայել Ուեսթը, Շերվուդ Անդերսոնը։ «Կորուսյալ սերնդի» գրողներին հատուկ է ստոիկյան պեսիմիզմի պաթոսը։ Է. Հեմինգուեյն օգտագործեց Գերտրուդ Սթայնի «կորուսյալ սերունդ» արտահայտությունը «Եվ ծագում է արևը» վեպում (1926 թվական) որպես բնաբան։ 30-ական թվականներին կորցնելով իր սրությունը՝ 2-րդ աշխարհամարտից հետո (1939-1945 թվականներ) թարմացավ «կոտրված սերնդի կատաղած երիտասարդ մարդկանց» (Մեծ Բրիտանիա), «վերադարձածների սերնդի» (Ֆրանսիա) ստեղծագործությունների մեջ։

## Տես նաև
* Կոտրված սերունդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական ուղղություններ
Տալասի հովիտ

**Տալասի հովիտ** (), միջլեռնային գոգհովիտ Տյան-Շանի հյուսիսում, մեծ մասամբ Ղրղզստանում։ Գտնվում է Կիրգիզական (հյուսիսում) և Տալասի Ալաթաու (հարավում) լեռնաշղթաների միջև։ Երկարությունը մոտ 250 կմ է։ Բարձրությունը՝ 600-2000 մ։ Կազմված է թերթաքարերից, ավազաքարերից, կրաքարերից և գրանիտներից։ Տիրապետում են կիսաանապատային, չոր տափաստանային և տափաստանային լանդշաֆտները, հանդիպում են օազիսներ։ Ոռոգման նպատակով կառուցվել է Կիրովի ջրամբարը։ Տալասի հովիտում է Տալաս քաղաքը։

Կատեգորիա:Հովիտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տյան Շան
Կատեգորիա:Ղրղզստանի աշխարհագրություն
Ֆրիդրիխ Վոլֆ

**Ֆրիդրիխ Վոլֆ** (, ), գերմանացի դրամատուրգ։ Կրթությամբ՝ բժիշկ։

1918 թվականից հետո մասնակցել է գերմանական պրոլետարիատի հեղափոխական կռիվներին։ Վոլֆի վաղ շրջանի պիեսները գրված են էքսպրեսիոնիզմի ոգով։ Հետագա պիեսներում՝ «Խեղճ Կոնրադը» (1924 թվական), «Ցիանակալիում» (1929 թվական), «Նավաստիները Կաթարոյից» (1930 թվական), Վոլֆն անցել է ռեալիստական ու հեղափոխական դիրքերը։ Ֆաշիստական վարչակարգ հաստատվելուց հետո՝ 1933 թվականին, տարագրվել է Խորհրդային Միություն, որտեղ գրել է «Պրոֆեսոր Մամլոք» (1934 թվական), «Ֆլորիդսդորֆ» (1935 թվական), «Տրոյական ձի» (1937 թվական), «Բոմարշե կամ «Ֆիգարոյի» ծնունդը» (1941 թվական) հակաֆաշիստական պիեսները, «Երկուսը սահմանի վրա» (1938 թվական) վեպը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ (1941–1945 թվականներ) մասնակցել է հիտլերյան զորքերին ուղղված հակաֆաշիստական պրոպագանդային։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1945 թվականին վերադարձել է հայրենիք։ Եղել է Արևելյան Գերմանիայի դեսպանը Լեհաստանում։ Հետագայում հրատարակել է «Քաղաքագլուխ Աննան» (1950 թվական), «Թոմաս Մյունցեր» (1953 թվական) պիեսները, «Թռչող ափսեներ» (1952 թվական) վեպը։ ԳԴՀ ազգային մրցանակ (1949 թվական, 1950 թվական)։

## Ստեղծագործություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ