Գվիդո Ֆանկոնի

**Գվիդո Ֆանկոնի** (), շվեյցարացի մանկաբույժ։ 1927 թվականին առաջին անգամ նկարագրել է իր անունը կրող Ֆանկոնիի անեմիան՝ գենետիկ հիմք ունեցող, չափազանց հազվադեպ և հաճախ մահացու ընթացքով հիվանդություն։ Նրան են վերագրվում նաև Դե Տոնի-Ֆանկոնի համախտանիշը և Ֆանկոնի-Բիկելի համախտանիշը։

## Կենսագրություն
Ֆանկոնին ծնվել է 1892 թվականի հունվարի 1-ին Գրաուբյունդեն կանտոնի Պոսկիավո փոքրիկ գյուղում, Իսպանիայում նախկին սրճարանի սեփականատիրոջ որդու՝ Պիետրո Անտոնիոյի և Ցյուրիխի շրջանային դատարանի նախագահ Հանսի դուստր Ալիս ֆոն Գրեբելի ընտանիքում։ Միջնակարգ կրթություն ստացել է Ցյուրիխում։ 1911 թվականին բժշկական կրթություն է ստացել Լոզանում, Բեռնում և Ցյուրիխում։ 1920 թվականին ընդունվել է Ցյուրիխի համալսարանի Kinderspital (մանկական հիվանդանոց), որտեղ, բացառությամբ մեկ տարվա, աշխատել է 45 տարի։

Ֆանկոնին գիտակցում էր կենսաքիմիայի կարևորությունը կլինիկական բժշկության համար: 1920-1926 թվականներին Ցյուրիխի մանկական հիվանդանոցում մանկաբույժի որակավորում է ստացել Էմիլ Ֆեերի (1864-1955) մոտ, 1929 թվականին փոխարինել է Ֆեերին մանկաբուժության պրոֆեսորի և մանկական հիվանդանոցի ղեկավարի պաշտոնում։ Նրա ղեկավարությամբ հաստատությունը դարձել է աշխարհի ամենահայտնի մանկական հիվանդանոցներից մեկը։

Գոյություն ունեն մի քանի հիվանդություններ, որոնք կոչվում են  բժիշկ Ֆանկոնիի անունով։ 1927 թվականին նա նկարագրել է ժառանգական պանմիելոպատիան՝ ցածր հասակով և հիպերպիգմենտացիայով, որն ավելի հայտնի է որպես Ֆանկոնի անեմիա։ 1934 թվականին ենթաստամոքսային գեղձի ցիստիկ ֆիբրոզի առաջին դեպքերը նկարագրվել են նրա ղեկավարությամբ գրված ատենախոսության մեջ։ 1941 թվականին Շվեյցարիայում տեղի է ունեցել պոլիոմիելիտի խոշոր համաճարակ։ Ֆանկոնին վերլուծել է դրա համաճարակաբանությունը և պարզել, որ վիրուսը փոխանցվում է ոչ թե օդակաթիլային եղանակով, ինչպես նախկինում ենթադրվել է, այլ ստամոքս-աղիքային ճանապարհով, որը նման է որովայնային տիֆին:

Ֆանկոնիի պաթոֆիզիոլոգիական կապերի խորքային ըմբռնումը հանգեցրել է այն կանխատեսմանը, որ դաունի համախտանիշը պայմանավորված է քրոմոսոմային աննորմալությամբ՝ 20 տարի ավելի վաղ, քան հայտնաբերվել է տրիզոմիա 21-ը։ Երիկամների ֆիզիոլոգիայում Ֆանկոնիի ներդրումը հանգեցրել է նրան, որ երիկամային համախտանիշը իր պատվին կոչվել է Ֆանկոնիի համախտանիշ:

1940 թվականին Ֆանկոնին ընտրվել է Լեոպոլդինայի անդամ, 1973 թվականին՝ Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ, 1947-1950 թվականներին՝ Միջազգային մանկաբուժական ասոցիացիայի (IPA) նախագահ, 1951-1967 թվականներին՝ գլխավոր քարտուղար։ 1945 թվականին Ֆանկոնին հիմնել է նոր մանկաբուժական ամսագիր՝ *Helvetica Paediatrica Acta*, որը դարձել է միջազգային ճանաչում ունեցող պարբերական։

1965 թվականին Ֆանկոնին թոշակի է անցել մանկաբուժության ամբիոնի ղեկավարի պաշտոնից, բայց մինչև մահ շարունակել է զբաղվել իր մասնագիտությամբ և դասախոսություններ կարդալ:

Ֆանկոնին համարվում է ժամանակակից մանկաբուժության հիմնադիրներից մեկը և ներդրել է կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական հետազոտության մեթոդներ՝ կլինիկական խնդիրները հետազոտելու համար: Նա առաջինն էր, որ պեկտինն օգտագործել է որպես փորլուծության դեմ դեղամիջոց:

Գվիդո Ֆանկոնիի որդին՝ Անդրեաս Ֆրանկոնին (1928-2022), շարունակել է հոր աշխատանքը և 1986-1996 թվականներին զբաղեցրել է Ցյուրիխի մանկական հիվանդանոցի տնօրենի պաշտոնը։

## Հիմնական աշխատություններ
* *Fünf Fälle von angeborenem Darmverschluss. Dünndarmatresien, Duodenalstenose, Meconiumileus.* Berlin: Springer 1920.
* *Der intestinale Infantilismus und ähnliche Formen der chronischen Verdauungsstörung. Ihre Behandlung mit Früchten und Gemüsen.* Berlin: Karger 1928.
* *Die Störungen der Blutgerinnung beim Kinde, mit besonderer Berücksichtigung des K-Vitamins und der Neugeborenenpathologie.* Leipzig: Thieme 1941.
* *Lehrbuch der Pädiatrie.* Hrsg. von G. Fanconi und A. Wallgren unter Mitarb. von F. Bamatter u.&nbsp;a. Basel: Schwabe 1950.
* *Der Wandel der Medizin, wie ich ihn erlebte.* Bern; Stuttgart; Wien: Hans Huber 1970.
* *Guido Fanconi: Puschlaver und Weltbürger. Erinnerungen eines Kinderarztes.* Hrsg.: Andreas Fanconi und Paul Rothenhäusler. Stäfa: Rothenhäusler 1986.

## Տես նաև
* Պրադեր-Վիլի համախտանիշ, հայտնաբերել է բժիշկների խումբը, այդ թվում՝ Ֆանկոնին
* Ֆանկոնի-Բիկելի համախտանիշ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hans Zellweger. Guido Fanconi, 1892-1979 // Journal of Pediatrics. — 1980. — № 96(4). — P. 674.

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Շվեյցարացի մանկաբույժներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի գիտնականներ