open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գյուղատնտեսական կենդանիների արտակազմվածք

**Գյուղատնտեսական կենդանիների արտակազմվածք**, կենդանիների մարմնակազմի արտաքին ձևերը, լայն առումով՝ արտաքնատեսքով կենդանիների տնտեսական հատկանիշների գնահատման ուսմունք։ Նպատակն է որոշել կենդանու մարմնակառուցվածքի տիպը, ցեղայնությունը, մթերատվության ուղղության աստիճանը։ Կենդանիներին ըստ արտակազմվածքի գնահատելիս հաշվի է առնվում, որ մթերատվության չափը պայմանավորված է անատոմիական, ֆիզիոլոգիական, նյարդահումորալ, մարմնակառուցվածքային առանձնահատկություններով և այլ գործոններով։

## Ուսմունքի ձևավորում
Կենդանիների արտակազմվածքի մասին ուսմունքը ձևավորվել է 18-րդ դարում, իսկ «արտակազմվածք» («էքստերիեր») եզրն անասնաբուծական գրականության մեջ առաջին անգամ կիրառել է ֆրանսացի գիտնական Կ. Բուրժելը (1768 թվականին)։ Արտակազմվածքի մասին ուսմունքի զարգացման գործում կարևոր ներդրում ունեն գերմանացի գիտնական Գ. Նատուուսը, ռուս և խորհրդային գիտնականներ Մ. Խ. Պրիդորոգինը, Վ. Ի. Վսեվոլոդովը, Ի. Ի. Ռավիչը, Պ. Ն. Կուլեշովը, Ե. Ֆ. Լիսկունը և ուրիշներ։

## Արտակազմվածքի ձևեր
Գոյություն ունեն արտակազմվածքով գնահատելու նկարագրական (աչքաչափային), կետային չափագրման և լուսանկարման եղանակներ։ Մթերատվության տարբեր ուղղության կենդանիներին բնորոշ են արտակազմվածքի տարբեր ձևեր։ Օրինակ՝ մսատու խոշոր եղջերավոր կենդանիների մարմնի ձևը մոտ է զուգահեռանիստի, իրանը խորն է և լայն, վերջույթները կարճ ու լայն դրվածքով են, մկանունքը՝ լավ զարգացած։ Գլուխը և պարանոցը՝ կարճ, հաստ, մեջքը և գոտկատեղը՝ հավասար, լայն ու մսոտ, գավակը՝ լայն ու ընդգծված մկանունքով, մաշկը՝ փուխր։ Կաթնատու տավարի իրանը կոնաձևն է, առավել զարգացած է գավակի հատվածը։ Գլուխը և պարանոցը՝ երկար, կուրծքը խորը, երկար, բայց ոչ լայն․ մեջքը և գոտկատեղը՝ ուղիղ, մաշկը՝ նուրբ և առաձգական։ Կուրծը մեծ է ու բաժակաձև, հիմքում՝ լայն։ Կենդանիներին արտակազմվածքով գնահատելու տարբեր հարցեր կան ընդգրկված հայկական մատենագիտական աղբյուրներում, ձիաբուծական ձեռագիր գրվածքներում, 11-12-րդ և 18-21-րդ դարերի  հայ գիտնականների (Ս. Երեմյան, Ն. Տաղավայան և ուրիշներ) աշխատություններում։ Հայաստանում արտակազմվածքի հարցերը գիտականորեն լուսաբանվել են Ալ. Թամամշյանի, Ս. Կարապետյանի, Ա. Ռուխկյանի, Վ. Ոսկանյանի և ուրիշների աշխատություններում՝ ընդունելով այն որպես ձևի ու ֆունկցիայի (արտակազմվածքի և մթերատվության) փոխադարձ կապի արդյունք։

Կատեգորիա:Կենդանիների անատոմիա
Տատյանա Մասլովա

**Տատյանա Ալեքսանդրովնա Մասլովա** (, ),  գեղեցկության մրցույթների ռուս մասնակից, Փարիզի «Միսս Ռուսաստան 1933» և «Միսս Եվրոպա 1933» մրցույթների հաղթող։

## Կենսագրություն
Տատյանա Մասլովան ծնվել է Ռուսաստանի կայսերության Սևծովյան նավատորմի լեյտենանտ Ալեքսանդր Մասլովի ընտանիքում, որը 1917 թվականին գնդակահարվել է բոլշևիկների կողմից։ Մասլովի մահից հետո նրա ընտանիքը փախել Է Ռուսաստանից և ապաստան գտել Վիլնոյում (Վիլնյուս)։ Այնտեզ Տատյանայի մայրն ամուսնացել է հեծելազորի լեհ սպայի հետ։

Տատյանան ավարտել է Հռոմեական կաթոլիկ գիմնազիան, տիրապետել է հինգ լեզվի, երգել է, նվագել դաշնամուր։

Հորեղբոր շնորհիվ մասնակցել է «Միսս Ռուսաստան» մրցույթին, որն իր լուսանկարն ուղարկել է «Փարիզ»ում հրատարակվող Ռուսական La Russie Illustrée ամսագրին։ Տատյանա Մասլովան հաղթող է ճանաչվել մրցույթում և հնարավորություն ստացել մասնակցել «Միսս Եվրոպա» մրցույթին։

1933 թվականի մայիսի 27-ին Մադրիդում տեղի ունեցած «Միսս Եվրոպա» գեղեցկության մրցույթում նա զբաղեցրել է առաջին տեղը։

Մրցույթներից հետո Տատյանա Մասլովան մասնակցել է Վարշավայում նկարահանումների։ Այնուհետև գեղեցկուհին վերադարձել է Վիլնո և այնտեղ վարել համեստ կյանք։

Տատյանա Մասլովան սիրված է եղել Լեհաստանում (1922-1939 թվականներին Վիլնոն եղել է Լեհաստանի կազմում), կոմպոզիտոր Ա. Յաշինսկին նրա պատվին գրել է «Լացող սիրտ» տանգոն, որն առաջինը կատարել է լեհ դերասան և երգիչ Ադամ Աստոնը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ նա ամուսնացԵԼ Է Ռաֆայել Լոբանոսի հետ, որն իրենից քսան տարով մեծ է եղել։ Հարսանիքից անմիջապես հետո ամուսնական զույգը Վիլնոյից մեկնել է Գերմանիա։

Նրանք բնակություն են հաստատել Մայնի Ֆրանկֆուրտում, որտեղ Տատյանա Մասլովան մահացել է 1966 թվականի հունիսի 13-ին՝ 52 տարեկան հասակում։

## Գրականություն
«Miss Europa 1933» w warszawskim oddziale «I.K.C.» i «Światowida», (w:) «Ilustrowany Kuryer Codzienny», Rok XXVIII, nr 245, Kraków, 4 września 1933, s. 8. (польск.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Татьяна Маслова - первая русская "Мисс Мира"
*«Виват, Татьяна!» Загадка первой русской девушки, ставшей «Мисс Европа»

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթի հաղթողներ
Արման Ղազարյան (քաղաքական գործիչ)

**Արման Ղազարյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարման պատգամավոր, Զոլաքար համայնքի 19 տարվա ղեկավար։

## Կենսագրություն
Արման Ղազարյանը ծնվել է 1977 փետրվարի 7-ին՝ Զոլաքար գյուղում։

## Կրթություն
1997 թվականին ավարտել է ՀՀ ՆԳՆ բարձրագույն դպրոցի համազորահրամանատարային ֆակուլտետը։ Իրավաբան։ Պահեստազորի ավագ լեյտենանտ։

1997-1999 թվականներին ծառայել է ՀՀ ՆԳՆ ներքին զորքերում։ 1999-2002 թվականներին ՀՀ ՆԳՆ ներքին զորքերում եղել է վաշտի հրամանատար։

## Աշխատանքային գործունեություն
2002-2021 թվականներին եղել է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Զոլաքար համայնքի ղեկավար։

## Քաղաքական գործունեություն
2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

## Ընտանիք
Արման Ղազարյանը ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Յոզեֆ Վացինովսկի

**Յոզեֆ Վացինովսկի** (, ), չեխոսլովակացի ֆուտբոլիստ, 1960 թվականի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Յոզեֆ Վացինովսկին ծնվել է 1937 թվականի հուլիսի 9-ին։ Իր խաղային կարիերան սկսել է Պրահայի «Դուկլաում», որի կազմում հանդես է եկել 12 տարի։ Ակումբի կազմում դարձել է Չեխոսլովակիայի բազմակի չեմպիոն և մասնակցել եվրոպական չեմպիոնների գավաթի մի քանի խաղերի։ Կարիերայի վերջին տարիներն խաղացել Է Բելգիայի  «Գենտ» և «Լոկերեն» ակումբներում։

Խաղային կարիերան ավարտելուց հետո աշխատել է որպես մարզիչ։

Յոզեֆ Վացինովսկին մահացել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, 86 տարեկան հասակում։

### Հավաքականում
1960 թվականին Յոզեֆ Վացինովսկին ընդգրկվել է Չեխոսլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում և մասնակցել 1960 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը։ Առաջնությանը նա եղել է պահեստայինների կազմում, սակայն հավաքականի հետ դարձել է առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

Չեխոսլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում միակ խաղն անցկացրել է 1964 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, Լեհաստանի ազգային հավաքականի հետ ընկերական խաղում։ Վացինովսկին մասնակցել է ամբողջ հանդիպմանը։

## Նվաճումներ
### «Դուկլա», Պրահա
*Չեխոսլովակիայի վեցակի չեմպիոն (1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1965/66)
*Չեխոսլովակիայի քառակի գավաթակիր (1960/61, 1964/65, 1965/66, 1968/69)
### Չեխոսլովակիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
*Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1960)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Josef Vacenovský at FAČR (in Czech)
*Профиль игрока (англ.) на сайте Transfermarkt
*Профиль на сайте FootballFacts.ru

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գենտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեխ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Չեխ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեխիայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Չեխիայում մահացածներ
Կատեգորիա:Չեխոսլովակիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Միքելա Ռոկո դի Տորեպադուլա

**Միքելա Ռոկո դի Տորեպադուլա** (, ), իտալացի դերասանուհի և հեռուստահաղորդավարուհի, մոդել, «Միսս Իտալիա 1987», «Միսս էլեգանտություն 1987» և «Միսս Եվրոպա 1988» գեղեցկության մրցույթի հաղթող։

## Կենսագրություն
«Միսս Իտալիա 1987» գեղեցկության մրցույթում գրավել է երկրորդ տեղը, բայց հաղթող Միրկա Վիոլայի որակազրկումից հետո (վերջինս թաքցրել է, որ ամուսնացած է) Միքելային շնորհվել է «Միսս Իտալիա 1987» տիտղոսը։ Դրանից հետո նա նվաճել է «Միսս էլեգանտություն 1987» տիտղոսը։ 1988 թվականին՝ «Միսս Իտալիա» ընտրվելուց մեկ տարի անց, Միքելան հաղթել է «Միսս Եվրոպա 1988» գեղեցկության մրցույթում՝ դառնալով այդ մրցույթում Իտալիայի վերջին հաղթողը։

2002 թվականին ամուսնացել է հեռուստալրագրող Էնրիկո Մենտանի հետ, որից ունեցել է երկու երեխա (Ջուլիո և Վիտորիա)։ 2013 թվականին նրանք բաժանվել են։

Առաջնաելույթը Rai 3 հեռուստաալիքով եղել է 1988 թվականին, եղել է մի քանի հեռուստահաղորդումների հաղորդավար։

## Ֆիլմագրություն
*L’avvoltoio sa attendere (1991)
*«Նեֆերտիտի» / Nefertiti, la figlia del Sole (1994)-Տադուխիպա / Նեֆերտիտի
*Fate come noi (2004)
*I figli dell’ispettore (1986)
*I ragazzi del muretto (հեռուստասերիալ, 1991, 1993 и 1996)
*Linda e il brigadiere (մինի հեռուստասերիալ, 1997)
*Incantesimo (հեռուստասերիալ, 1998)
*Un posto al sole (1999)
*Sotto il cielo dell’Africa (հեռուստասերիալ, 1998)
*Assassini per caso (2000)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Michela Rocco di Torrepadula

Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Իտալացիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի իտալացիներ
Կատեգորիա:Իտալացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ
Եվրաբիա

**Եվրաբիա** (), քաղաքական նորաբանություն, տերմին, որը ձևավորվել է «Եվրոպա + Արաբիա» («Europa + Arabia») հիբրիդային բառի և Եվրոպայի ու արաբական երկրների ենթադրյալ քաղաքական կամ մշակութային մերձեցման մասին դավադրության տեսության համադրումից։
[thumb|200px|«Եվրաբիայի» քարտեզը, որը ներառում է Եվրամիության ներկայիս անդամ երկրները, ինչպես նաև [Եվրոպական միություն|ԵՄ պոտենցիալ անդամները և արաբական պետությունների լիգայի դիտորդ պետությունները: Ազգային սահմանները ջնջվել են (քանի որ ենթադրվում է, որ «եվրաբիուսի դավադրությունը» անդրազգային է), Իսրայելի և Պաղեստինի տարածքը ներկված է մեկ գույնով, քանի որ Իսրայելի ոչնչացումը ենթադրյալ «եվրաբիուսի դավադրության» անբաժանելի մասն է]]

## Տերմինի ծագումը
Eurabia բառն ի սկզբանե հայտնվել է արաբական աշխարհի հետ բարեկամության ասոցիացիաների համակարգման Եվրոպական հանձնաժողովի հրապարակած նոր նամակում (Comité européen de coordination des associations d’amitié avec le monde Arabe)։ Ըստ Իյեոր Բատը հետագայում օգտագործեց եվրաբիա անվանումը՝ նկարագրելու եվրո-արաբական երկխոսությունը։ Ի այն հրատարակվել է «France-Pays Arabes»  ամսագրի (Ֆրանս-արաբական հասարակության հրատարակություն), Լոնդոնի միջազգային հետազոտությունների և Ժնևի լրատվամիջոցների և միջազգային շարժման ուսումնասիրության և հետևման խմբի (Միջերկրական և Մերձավոր արևելքի հետազոտական խումբ, գրեմմո) հետ համատեղ։ Այնուամենայնիվ, Ժնևի համալսարանում այս անունով խումբ չկա, չնայած Լիոնի համալսարանում կա նմանատիպ անունով կազմակերպություն Groupe de recherche et d'études sur la Méditerranée et le Moyen Orient։

1973-ի նավթային ճգնաժամի ժամանակ Եվրոպական տնտեսական համայնքը (Եվրամիության նախորդը) մտավ Եվրո-արաբական երկխոսություն արաբական պետությունների լիգայի հետ։ Բատ Իյեորը հետագայում օգտագործեց եվրաբիա անվանումը՝ նկարագրելու եվրո-արաբական երկխոսությունը։

## Բատ Իյեորի տեսակետները
Եգիպտա-հրեական ծագում ունեցող անգլիացի պատմաբան Բատ Իյեորի տեսակետների համաձայն՝ Եվրաբիայի ստեղծումը ֆրանսիայի կողմից ղեկավարվող եվրոպական քաղաքականության արդյունք է, որի նպատակն է ուժեղացնել Եվրոպան ԱՄՆ-ի դեմ՝ եվրոպական շահերը արաբական երկրների շահերի հետ համաձայնեցնելով։ Բատ Իյեորը նաև նշել է, որ Եվրաբիայի ստեղծման համար անհրաժեշտ է, որ Ֆրանսիան, որպես եվրոպական պետություն, կատարի իր պարտավորությունները։ Բատ Իյեորը և Եվրաբիայի տեսության այլ կողմնակիցներ նշում են այս քաղաքականության հետևյալ հիմնական կետերը՝
* Աջակցություն պաղեստինցիներին, ՕԿԾ, պաղեստինյան պետության ստեղծում
* Իսրայելի Պատմական և քաղաքական դելեգիտիմացիա, նրա անկենդան սահմանների կրճատում, Երուսաղեմի արաբացում
* Հակաամերիկականություն, ԱՄՆ-ի առճակատում

## Տես նաև
* Իսլամաֆոբիա
* Նոր հակասեմություն
* Իսլամն Աֆրիկայում
* Իսլամն ըստ երկրների

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհառազմավարություն
Կատեգորիա:Արաբական աշխարհ
Կատեգորիա:Դավադրության տեսություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի հասարակություն
Կատեգորիա:Իսլամը Եվրոպայում
Կատեգորիա:Կրոնական պատերազմներ
Կատեգորիա:Հակասեմականություն
Կատեգորիա:Հորինված աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Նորաբանություններ
Կատեգորիա:Տերմինաբանություն ըստ գաղափարախոսության
Կատեգորիա:Քաղաքական աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Քաղաքական նորաբանություններ
Տղայի խոսքը։ Քրեական Թաթարստան 1970-2010-ականներ

«**Տղայի խոսքը։ Քրեական Թաթարստան 1970-2010-ականներ**», ռուս լրագրող Ռոբերտ Գարաևի վավերագրական գիրքը՝ Կազանի փողոցային ավազակախմբերի մասին, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 2020 թվականին։ Այն հիմք է հանդիսացել «Տղայի խոսքը։ Արյուն ասֆալտի վրա» ֆիլմի համար, որը Էկրան Է բարձրացել 2023 թվականի վերջին։

## Բովանդակություն
Գարաևի գիրքը նվիրված է «Կազանյան ֆենոմեն»՝ երիտասարդական ավազակախմբերի մշակույթին, որը կարևոր դեր է խաղացել ուշ խորհրդային դարաշրջանի Կազանի կյանքում։ Գրքի հեղինակն ինքը 1980-1990-ականների վերջին եղել է խմբավորումներից մեկում և, հետևաբար, կարող էր հիմնվել նաև սեփական փորձի վրա։ Գարաևը «Կազանյան ֆենոմենի» պատմությունը բաժանում է երեք փուլի։ Դրանցից առաջինում ավազակախմբերի մշակույթը սկսում է ձևավորվել, երկրորդ փուլը 90-ականների առաջին կեսի ֆենոմենի ծաղկման մասին է երբ կազակները կարող էին մասամբ վերահսկել Մոսկվան և Սանկտ Պետերբուրգը, երրորդը քրեական նոր սերնդի ձևավորումն է այն բանից հետո, երբ 90-ականների «հեղինակությունները» տարբեր պատճառներով հեռացան գործից։

## Ընդունում
Գիրքը հիմք է հանդիսացել «Տղայի խոսքը։ Արյուն ասֆալտի վրա» ֆիլմի համար, որը Էկրան Է բարձրացել 2023 թվականի վերջին։ Ռուսաստանում այս ֆիլմը մեծ ժողովրդականություն է վայելել, «ԿինոՊոիսկ Ինդեքս Pro» վարկանիշում հանդիսատեսի հետաքրքրության մակարդակով առաջ է անցել «Կաղամարի խաղից»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր
Կատեգորիա:Վավերագրական գրքեր
Խորխե Բուռուչագա

**Խորխե Լուիս Բուռուչագա** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող և կիսապաշտպան, Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում 1986 թվականին դարձել է աշխարհի չեմպիոն, եղել է հավաքականի առաջատարներ ֆուտբոլիստերից մեկը։

## Կենսագրություն
Բուռուչագան Արգենտինայի Սարանդի քաղաքում հանդես եկող «Արսենալ» ակումբի սան է եղել։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է  1982 թվականին՝ Ավելյանեդա քաղաքի «Ինդեպենդիենտե» ակումբում, որտեղ 1983 թվականին դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն, իսկ մեկ տարի անց օգնել է իր ակումբին նվաճել Լիբերտադորեսի գավաթը։ 1984 թվականին «Օլիմպիկո Մոնումենտալ» մարզադաշտում «Գրեմիոյի» հետ խաղում Բուռուչագան դարձել է հաղթական գոլի հեղինակ (0-1)։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 9-ին Բուռուչագան ակումբի հետ Տոկիոյի «Օլիմպիական» մարզադաշտ հաղթել է «Լիվերպուլին» և նվաճել Ֆուտբոլի միջմայրցամաքային գավաթը։

1985 թվականին Բուռուչագան տեղափոխվել է  «Նանտ» և հենց առաջին մրցաշրջանում ճանաչվել Ֆրանսիայի առաջնության լավագույն լեգեոներ։ «Նանտում» Բուռուչագան հանդես է եկել մինչև 1992 թվականը, ընդ որում նա վերջին մրցաշրջանն անցկացրել է «Վալանսիենի» կազմում։ Ֆինանսական սկանդալի պատճառով 1993 թվականին ՖԻՖԱ-ն երկու տարով որակազրկել է «Վալանսենին»։

1995-1998 թվականներին Բուռուչագան հանդես է եկել «Ինդեպենդիենտե» ակումբում, որտեղ էլ ավարտել է իր ֆուտբոլային կարիերան։

Ֆուտբոլային կարիերայի ավարտից հետո Բուռուչագան զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ։

Բուռուչագան հայտնի է նաև նրանով, որ 1986 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակչում հաղթական գոլ է խփել Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դարպասին։

## Նվաճումներ
*Արգենտինայի չեմպիոն (1983)
*Լիբերտադորեսի գավաթակիր (1984)
*Լիբերտադորեսի սուպերգավաթակիր (1985)
*Ռեկոպայի գավաթակիր (1995)
*Միջմայրցամաքային գավաթակիր (1984)
*Աշխարհի չեմպիոն (1986)
*Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր (1990)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը
*  Կենսագրությունը

Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացիներ
Կատեգորիա:Արսենալ Սարանդիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինդեպենդիենտեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալանսիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Սպանդարյան (այլ կիրառումներ)

**Սպանդարյան** անունը կարող է վերաբերել՝

* Սպանդարյան՝ գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիան համայնքում,
* Սպանդարյան՝ գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում,
* Սպանդարյան՝ ջրամբար Հայաստանի Սյունիքի մարզում,
* Սպանդարյան՝ հիդրոէլեկտրակայան Հայաստանի Սյունիքի մարզում,
* Սպանդարյան՝ կամավորական ռազմական ջոկատ, որը ձևավորվել է Երևանում և մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին հայկական կողմից։
Միաեղջյուրի քարանձավ

**Միաեղջյուրի քարանձավը** (), ամենամեծ ցուցադրվող քարանձավն է կենտրոնական Գերմանիայի Արևմտյան Հարցում, գտնվում է մոտ 1,5 կմ Շարցֆելդից հյուսիս-արևմուտք՝ Հերցբերգ ամ Հարց տարածքում։  Դա դոլոմիտային շերտերում առաջացած կարստային քարանձավ է, որը մտնում է Զեխշտայնի կազմի մեջ։ Քարանձավը շատ հին պատմություն ունի և կապված է որոշակի թյուր կարծիքի հետ։

## Պատմություն
Քարանձավն առաջին անգամ հիշատակվել է 1541 թվականին և ըստ տեղական լեգենդների համարվում է, որ ժամանակին եղել է միաեղջյուրների կացարան։ Վիլհելմ Լայբնիցն այցելեց քարանձավ և դրա մասին զեկույց գրել նշելով որ տեղացիները վաճառում են միաեղջյուրի մնացորդներ։ Այդ ժամանակներում քարացած ոսկորները, որոնք ենթադրաբար միաեղջյուրներից էին, մանրացնում էին և օգտագործում էին դեղամիջոց պատրաստելու համար։ 17-րդ դարում Մագդեբուրգի քաղաքապետ և գիտնական Օտտո ֆոն Գերիկեն թերթում հոդված է գրեց Զեյունիկենբերգում՝ Քեդլինբուրգի մոտ գտնվող Հարց լեռան վրա, հնագույն կենդանիների ոսկորների հայտնաբերման մասին։ Գերիկեի գրվածքների հիման վրա Լայբնիցը նկարել է միաեղջյուրի կմախքի գեղարվեստական վերակառուցում, օգտագործելով քարանձավում հայտնաբերված ոսկորները և նկարը հրապարակել է իր «Պրոտոգեա» գրքում։

Վերակառուցված գազանի կմախքը տարօրինակ տեսք ուներ։ Այն, իրոք, ուներ մեկ եղջյուր, բայց նաև ուներ միայն երկու ոտք, որոնք անհամաչափ երկար էին՝ համեմատած մարմնի և պոչի հետ։ Վերակառուցումը ենթադրում էր, որ այս կենդանին իրեն քարշ է տվել գետնի երկայնքով՝ իր հսկայական եղջյուրով դեպի առաջ։
[մինի|300x300փքս|[Օսնաբրյուքի կենդանաբանական այգի|Օսնաբրյուկի կենդանաբանական այգում «կմախքի» վերակառուցում]]
1872 թվականին Ռուդոլֆ Վիրխովը պեղումներ կատարեց այնտեղ և պարզեց, որ անհայտ ոսկորները իրականում բխում են անհետացած կենդանիներից, ինչպիսիք են մամոնտները և քարանձավային արջերը։ Հայտնաբերված բազմաթիվ ոսկորներից հայտնաբերվել է կենդանու ավելի քան 70 տեսակ, այդ թվում՝ կաթնասունների 60 տեսակ; նրանց մեջ քարանձավային առյուծն ու գայլը։ Պարզվեց, որ միաեղջյուրի եղջյուրը կենտեղջյուրի ժանիք է։

1905 թվականին միաեղջյուր քարանձավը այցելուների համար հասանելի դարձավ մուտքի պատկերասրահի կառուցման շնորհիվ։ Այդ ժամանակից ի վեր՝ ընդհանուր  610 մ երկարությունից 270 մ բացվել է որպես ցուցադրական քարանձավ։ Միաեղջյուր քարանձավը Հարց-Բրունսվիկ Լենդ-Իսթֆալիա ազգային պարկի երեք տեղեկատվական կենտրոններից մեկն է։

Միաեղջյուր քարանձավն ունի անցակետ (թիվ 101), որը Harzer Wandernadel արշավային արահետների ցանցի մի մասն է։ 2021 թվականին քարանձավում հայտնաբերվել է Էյնհորնհոլեի հսկա եղնիկի ոսկորը, որը երբևէ հայտնաբերված եվրոպական արվեստի ամենահին նմուշն է, որը վերագրվել է նեանդերթալցիներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի քարանձավներ
Կատեգորիա:Միաեղջյուրներ
Swing You Sinners!

**Swing You Sinners!**, Ֆլեյշեր եղբայրների ստուդիայի 1930 թվականի սև և սպիտակ կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը։ «Talkartoons» շարքի մի մասն է։ Մուլտֆիլմը ուշագրավ է մռայլ, սյուրռեալիստական, իսկ պահերով՝ նույնիսկ վերացական բովանդակությամբ։

## Սյուժե
Ուշ երեկոյան Բիմբո շնիկը փորձում է հավ գողանալ։ Մի քանի անհաջող փորձերից հետո նա բախվում է ոստիկանի հետ։ Բիմբոն փորձում է հեռանալ, բայց հավը, ինչպես նաև ոստիկանը, հետևում է նրան։ Ի վերջո, հավը փախչում է մյուս հավերի հետ, իսկ Բիմբոն հայտնվում է գերեզմանատանը։ Իր սարսափի մեջ նա հանդիպում է հոգիներին և հրեշներին, որոնք մարգարեանում են իր մեղքերի մասին։ Մուլտֆիլմի մնացած մասի ընթացքում նրանք հետապնդում են Բիմբոյին, մինչև հսկա գանգը կուլ տա նրան։

## Ազդեցություն
* Ջոն Քրիսֆալուսին, ով հայտնի է որպես «Ռենի և Սթիմփիի շոուն» մուլտսերիալի ռեժիսոր, կարճամետրաժ ֆիլմն անվանել է իր ամենասիրելի մուլտֆիլմերից մեկը։ Համեմատելով այն Դիսնեյի «կմախքի պար» մուլտֆիլմի հետ, որը նույնպես տեղի է ունենում գերեզմանատանը, նա զգաց, որ «Swing, You Sinners!» որակով գերազանցում է Դիսնեյի մուլտֆիլմը։
* Հումորային կայք Cracked.com  «5 Old Children’s Cartoons Way Darker Than Most Horror Movies» (հին ռուսական 5 մանկական մուլտֆիլմեր, որոնք շատ ավելի մութ են, քան սարսափների մեծ մասը) բեմադրել է «Swing You Sinners!» առաջին տեղում։
* «Cuphead» խաղի ստեղծողների խոսքով՝ իրենց տեսողական ոճի վրա ազդել են Ֆլեյշերների մուլտֆիլմերը, այդ թվում՝ «Swing You Sinners!»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1930 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Միկի․ և կրկին Սուրբ ծննդյան տոների ժամանակ

**«Միկի․ և կրկին Սուրբ ծննդյան տոների ժամանակ»**, 2004 թվականի ամերիկյան անիմացիոն անթոլոգիական ֆիլմ, որը ստեղծվել է DisneyToon Studios-ի կողմից (Blur Studio-ի և Sparx Animation France-ի արտադրության անիմացիաներով։ «Միկի. մի անգամ Սուրբ Ծննդին» մուլտֆիլմի շարունակությունը (1999 թվականին)։

## Նկարագրություն
Եկեք այցելենք Ձմեռ Պապին, Միկի Մաուսին և Դիսնեյի այլ հերոսներին տոնի համար և պարզեք, թե ինչպես են նրանք դիմավորում Սուրբ Ծնունդը։ Հին Դոնալդը ամեն կերպ փորձում է դիմակայել տոնին, մինչդեռ Միկին և Պլուտոն սրտանց զվարճանում են։

## Ձայնային դերասաններ
* Ուեյն Օլվինը՝ Միկի Մաուսի դերում
* Թոնի Անսելմոն՝ Դոնալդ Դաքի դերում
* Բիլ Ֆարմերը՝ Գուֆի և Պլուտոնի դերում
* Ռուսի Թեյլորը՝ Մինի Մաուսի, Հյուիի, Դյուիի և Լուիի դերում
* Թրես Մաքնեյլը՝ Դեյզի Դակի դերում
* Ալան Յանգը՝ Սքրուջ Մակդակի դերում
* Ջեյսոն Մարսդենը՝ Մաքս Գուֆի դերում
* Քելլի Մարտինը՝ Մոնայի դերում
* Չակ Մաքքանը՝ Ձմեռ Պապի դերում
* Ջեֆ Բենեթը՝ Դոներայի դերում
* Ջիմ Քամինգսը՝ Բլիցենի դերում
* Քլայվ Ռիվիլ՝ պատմող դերում
* Էդի Մաքքլուրգ՝ որպես Ձմեռ Պապի սեմինարի հաղորդավար
* Ռոբ Փոլսենը՝ էլֆերի դերում

## Թողարկում
Ֆիլմը առաջին անգամ թողարկվել է VHS-ով և DVD-ով 2004 թվականի նոյեմբերի 9-ին։ 10-ամյա հոբելյանի կապակցությամբ մուլտֆիլմը թողարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 4-ին «2-Movie Collection Blu-ray» և «Միկի․ և կրկին Սուրբ ծննդյան տոների ժամանակ»

## Քննադատություն
Variety-ի Ջո Լեյդոնը գրել է, որ ֆիլմը դուր կգա հիմնականում ծնողներին, ովքեր ցանկանում են շեղել իրենց երեխաներին, քանի որ երեխաները «չեն գիտակցում Դիսնեյի համակարգչային հերոսների նորությունը»։ Հեռուստատեսային ուղեցույցի Ռոբերտ Պարդին ֆիլմը գնահատել է 3/5 աստղ և գրել է՝ «քաղցրավենիքի համը և տոնական սաունդթրեքը աջակցում են այս omnibus-ին, որը հնարավորություն է տալիս Դիսնեյի ֆավորիտին նոր բան ներկայացնել»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալմանախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դիսնեյի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2004 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Սուպերշունը և Տուրբոկատուն

**«Սուպերշունը և Տուրբոկատուն»** (), 2019 թվականի բրիտանական համակարգչային անիմացիոն սուպերհերոսների ֆանտաստիկ ֆիլմ, որը ստեղծվել է Head Gear Films, Screen Yorkshire, Kaleidoscope Film Distribution и Red Star 3D ընկերությունների կողմից։ Ռեժիսորը Բեն Սմիթն է։ Մուլտֆիլմի հնչյունավորմանը մասնակցել են Նիք Ֆրոստը, Լյուկ Էվանսը, Ջեմմա Արթերթոնը, Բիլ Նային, Բեն Բեյլի Սմիթը, Չարլի Դ'Ամելիո և Քորի Ինգլիշ։

## Սյուժե
1969 թվականին «Բադդի» խիզախ շունը, որը տիեզերական պարկուճում արկածախնդրության էր գնում դեպի հեռավոր տիեզերք, վթարի ենթարկվեց Գլենֆիլդի երկրի վրա՝ անսպասելի վթարից 50 տարի անց։ Բայց ի տարբերություն անցյալի, երբ կենդանիների և մարդկանց հարաբերությունները թշնամական են դարձել, «Բադին» պայքարում է տիրոջը գտնելու համար, այնուհետև հանդիպում է գերժամանակակից խելացի հերոսին տուրբո կատվին։ Մինչև այն օրը, երբ մարդիկ նորից կսիրեն կենդանիներին։ Կարող են սուպերշուն «Բադին» և տուրբոկատուն «Ֆելիքսը» պաշտպանել կենդանիներին և գտնել նրանց տերերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր նապաստակների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2019 թվականին
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1969 թվականին
Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր
Փիսիկը

**«Փիսիկը»** (), ռեժիսոր Իվան Պոպովի ֆիլմը, որում գլխավոր հերոս է դարձել ոչ ազնվացեղ զոլավոր փիսիկը։

## Սյուժե
Եղբայր և քույր Մանյան և Սանյան իրենց տատիկի հետ մի դեկտեմբերյան օր գնում են Մոսկվայի թռչնաբուծական շուկա՝ թռչուններին և այլ կենդանիներին նայելու։ Այնտեղ երեխաները վաճառողներից մեկի մոտ տեսնում են զոլավոր փիսիկի և համոզում տատիկին գնել այն։ Այսպիսով, ֆլեյտահարի ընտանիքում, հին երաժշտության անսամբլի մենակատար, հայտնվում է ընտանի կենդանի, որը մաշկի վրա շերտերի պատճառով կոչվում է Վագրաշեյ։

Սկզբում կատվիկն իրեն անփույթ ու անհանգիստ է պահում՝ խանգարելով ընտանիքի ղեկավարին տանը փորձեր անել։ Այնուամենայնիվ, Վագրաշան շատ արագ դառնում է բոլորի սիրելի՝ սովորելով քայլել սկուտեղի մեջ և դառնալով ավելի հանգիստ։ Շուտով կենդանին դուրս է գալիս պատուհանից և ընկնում պատուհանների տակ կանգնած բեռնատարի կտավի գագաթին։ Բեռնատարը ընտանի կենդանուն տանում է մեկ այլ տարածք, որտեղ նա փողոցում ամբողջովին մենակ է մնում։

Երբ Վագրաշուն հարձակվում է պինչերի կողմից, շան քթի առջև հայտնվում է մայր կատուն, որը կռվի մեջ է մտնում ագրեսորի հետ և հակադարձում է նրան փախուստի։ Այնուհետև փրկիչը երեխային բերում է իր տիրոջ՝ դռնապան Ֆեդինի մոտ, ով պաշտում է կատուներին և երազում է նրանց հետ կրկեսի ասպարեզում հանդես գալ։

Վագրաշան այսուհետ դարձել է Սպինգալետ և ապաքինվել նոր տիրոջ մոտ։ Բայց Ֆեդինն ապրում էր հին տանը, որը գտնվում էր մոսկվայի հենց կենտրոնում։ Եվ այս շենքը գնել են ավազակները, որպեսզի այստեղ խաղատուն բացեն։ Նրանք սկսեցին հետապնդել Ֆեդինին, առաջարկել նրան «տեղափոխվել» (իրականում նրան փողոց նետել)։ Դռնապանին զրկում են աշխատանքից, նա մնում է առանց ապրուստի միջոցների։ Երբ ավազակախումբը, փորձելով ստիպել Ֆեդինին ստորագրել տարածքի ազատագրման թուղթը, արդեն պատրաստվում էր ի կատար ածել Տիգրաշային սպանելու սպառնալիքը նրա աչքի առաջ, կատուներն ամբողջ ընկերակցությամբ հարձակվում են չարագործների վրա՝ վայրում աղմուկ բարձրացնելով։ Մոտակա տների բնակիչները ոստիկանություն են կանչում, հանցագործներին ձերբակալու համար։ Ֆեդինը տեղափոխվում է հիվանդանոց։

Վագրաշան, իր նոր ընտանի կենդանիների ընկերների հետ միասին, ֆեդինան, անցնելով բազմաթիվ փորձություններ, գտնում է իր տիրոջ ծանոթ ֆլեյտայի հնչյունները հենց մոսկվայի կոնսերվատորիայի Մեծ դահլիճում կայացած համերգին։

Ֆեդինը, դուրս գալով հիվանդանոցից, փողոցում ընտրում է նոր կատվի ձագ, որին անվանում է Ռիժիկ՝ իր վերարկուի գույնի համար։ Դռնապանը վերադառնում է իր տուն, որտեղ հոսանքն անջատված է, և մոմի լույսի ներքո դիմավորում է Նոր տարին՝ շրջապատված իր մորթե բաժանմունքներով։

## Դերերում
* Անդրեյ Կուզնեցով-Ֆեդին
* Լյուդմիլա Արինինա-տատիկ
* Ալեքսեյ Վոյտյուկ-հայրիկ
* Տատյանա Գրաուզ-մայրիկ
* Մաշա Պոպովա-Մանյա
* Սաշա Պոպով-Սանյա
* Ալեքսանդր Պեսկով-թիկնապահ
* Օլեգ Վերշինին-թիկնապահ
* Սանյագա (Ալեքսանդր Հուրգին) - դիրիժոր

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 1996 թվականի լավագույն դեբյուտի դիպլոմ-Կինոպրեսի մրցանակների մրցույթ;
* 1997թվականին - «Լավագույն ընտանեկան ֆիլմ» կոչումը «Արտեկ» միջազգային կինոփառատոնում;
* Կազմկոմիտեի մրցանակ- «Արծաթե մեխ-97» կինոֆորում (Սոչի);
* Խաղարկային կինոյի բաժնի երկրորդ մրցանակ- «Սուրբ Աննա-97» ուսանողական ֆիլմերի մրցույթ (Մոսկվա);
* Տեղեկատվական հովանավոր (NTV) PRK մրցանակ «պատուհան դեպի Եվրոպա-97» (Վիբորգ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1996 ֆիլմեր
Վիճակահանություն

[մինի|[Վլադիմիր Պուտինի մասնակցությամբ ֆուտբոլի Աշխարհի առաջնության 2018 թվականի  նախնական վիճակահանությունը]]
**Վիճակահանություն**, որևէ հարցի լուծման կարգ վիճակի միջոցով՝ պայմանական առարկայի, որը պատահաբար ընտրվում է բազմաթիվ նմանատիպ առարկաներից։

Ներկայում տերմինն օգտագործվում է հիմնականում սպորտում, որտեղ վիճակահանության միջոցով որոշվում են որոշակի մրցումների մասնակիցներ։ Առավել հայտնի են ֆուտբոլային վիճակահանությունները, որտեղ որպես վիճակախաղ հանդես են գալիս թափանցիկ տարայի մեջ խառնվող գնդակները։ Վիճակահանությունը կարող է տեղի ունենալ նախապես պայմանավորված պայմանների համաձայն, որոնք սահմանափակում են մի շարք տարբերակներ («վարկանիշային» վիճակահանություն՝ նախնական բաշխման դեպքում), կարող է լինել «կույր» («կույր» վիճակ)։

## Պատմության մեջ
19-րդ դարում Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանը տվել է վիճակահանության հետևյալ մեկնաբանությունը. «*Վիճակահանությունը համընդհանուր ընդունված (Ռուսաստանում և Արևմտյան Եվրոպայի աշխարհամասում) միջոց է որոշելու, թե տարեկան զորակոչի ենթակա զինծառայությունից ով պետք է անցնի ակտիվ ծառայության*»։

## Ֆուտբոլում
մինի|Ֆուտբոլային խաղից առաջ մետաղադրամ նետելը
Ֆուտբոլի խոշորագույն առաջնությունների վիճակահանությունն անցկացնում է ՈՒԵՖԱ-ն։ Ընթացակարգը իրենից ներկայացնում է զամբյուղներում ակումբները խորհրդանշող գնդակների խառնում։

Յուրաքանչյուր խաղից առաջ այս կամ այն թիմին հատկացված ֆուտբոլային դաշտի կեսը որոշելու, ինչպես նաև առաջին հարվածի իրավունքն ընտրելու համար կատարվում է մետաղադրամի նետում։

### Խաբեության հնարավորություններ
Գոյություն ունեն վիճակահանության գնդակների հետ կապված խարդախության տարբեր եղանակներ (տարբերակներ) (խոշոր արարողությունների ժամանակ գործնականում օգտագործումը չի ճանաչվել կամ ապացուցվել), որոնք օգտագործվում են վիճակահանության գործընթացում ՝ ցանկալի արդյունքներ ստանալու համար՝ տաքացրած (կամ սառեցրած) գնդակներ, մագնիսներ գնդակների մեջ, գնդակների թրթռում։

## Քաղաքականության մեջ
Իսպանիայում ընտրությունների օրը ընտրատեղամասերը ղեկավարվում են ընտրական խորհուրդների կողմից, որոնք բաղկացած են վիճակահանությամբ ընտրված քաղաքացիներից։

## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ
Գաբրիել Ղազանչյան

**Գաբրիել Ղազանչյան** (, ), ամերիկահայ գյուտարար, վարսահարդարիչի ստեղծողը։

## Պատմություն
1888 թվականին ֆրանսիացի գյուտարար-վարսահարդար Ալեքսանդր-Ֆերդինանդ Գոդֆրուան արտոնագրել էր ոչ շարժական սրահային վարսահարդարիչի նախատիպը. այդ սարքը պետք է միացվեր «ցանկացած հարմար տաքացուցիչի» (օրինակ՝ գազօջախի ծխնելույզին), որը տաք օդը խողովակի միջով կուղղեր դեպի կնոջ գլուխը շրջապատող գմբեթը։

1911 թվականին Գաբրիել Ղազանչյանը ստացել է ձեռքի վարսահարդարիչի ԱՄՆ-ում առաջին արտոնագիրը, իսկ 1920-ական թվականներին շուկայում հայտնվել են վաղ շարժական մետաղական մոդելները։

Սկզբում Ղազանչյանի վարսահարդարիչը դանդաղ աշխատող, ծանր սարք էր (կշռում էր մոտ երկու ֆունտ՝ մոտ 1 կգ), հակված էր գերտաքացման, և շատ էին հոսանքահարվելու դեպքերը։ 1911-1920 թվականներին Ղազանչյանի հետ բազմաթիվ գյուտարարներ աշխատել են վարսահարդարիչի նախատիպի տեսքը բարելավելու ուղղությամբ, որից հետո սարքը մուտք է գործել նախ ամերիկյան, ապա՝ համաշխարհային շուկա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գյուտարարներ
Սիմոնե Լաուդեր

thumb|Սիմոն Լաուդերը մարզման ժամանակ
**Սիմոնե Մելանի Լաուդեր** (,), ռումինական ծագումով գերմանացի նախկին ֆուտբոլիստ, նախկինում եղել է գերմանական «Բավարիա» ակումբի խաղացող։ Աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն, Պեկինի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։ Ավարտել է կարիերան 2021 թվականին։

## Կարիերա
### Ակումբային
Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել երեք տարեկանից «Թեգերնհայմ» ակումբում։ 1996 թվականին ընդունվել է Ռեգենսբուրգի սպորտային ընկերության դպրոց, որտեղ սովորել է մինչև 2003 թվականը։ 2003 թվականին նա ընդգրկվել է Մյունխենի «Բավարիայի» կանանց թիմի կազմում, որտեղ հիմնական թիմի կազմում անցկացրել է 18 խաղ և դարձել 4 գոլի հեղինակ։ 2004 թվականից հանդես է գալիս «Դույսբուրգ»-ում։

### Հավաքականում
Մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում Սիմոնան նորամուտը նշել է 2003 թվականին՝ անցկացնելով 35 խաղ և դառնալով 16 գոլի հեղինակ։ Ավելի վաղ մինչև 17 տարեկանների թիմում նա ունեցել է 21 խաղ և 3 գոլ։ Պատանեկան հավաքականում Սիմոնան հաղթել է 2004 թվականի Աշխարհի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել Թաիլանդում։ 2007 թվականին, Լինելով Քյոլնի մարզական համալսարանի ուսանողուհի, Սիմոնան կանչվեց Գերմանիայի հավաքական։ Չնայած նրան, որ նա դեռ չի ավարտել մարզումները, հավաքականի գլխավոր մարզիչ Սիլվիա Նայդը հայտարարել է, որ Լաուդերը կարող է ուժեղացնել թիմը։ Ազգային հավաքականում նորամուտը կայացել է 2007 թվականի հուլիսի 29-ին Դանիայի դեմ խաղում, իսկ 4 օր անց Չեխիայի հետ խաղում Լաուդերը խփել է իր առաջին գոլը։ 2006/07 մրցաշրջանի արդյունքներով Kicker ամսագիրը նրան 3-րդ տեղում է դրել ֆուտբոլիստների վարկանիշում (վերևում էին միայն Բիրգիտ Պրինցը և Ուրսուլա Հոլը)։

2007 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Չինաստանում կայացած աշխարհի առաջնությունում Սիմոնան հաղթական գոլի հեղինակ է դարձել բրազիլուհիների հետ եզրափակիչ խաղում՝ հաշիվը դարձնելով 2:0։ Այս գոլը ստացել է «ամսվա գոլ» մրցանակը Das Erste ալիքից։ Սիմոնան դարձել է նաև Պեկինի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, Ֆինլանդիայում և Շվեդիայում Եվրոպայի չեմպիոն։ 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունում Լաուդերը խմբային փուլում միայն մեկ գոլ խփեց Նիգերիայի դարպասին՝ այլևս ոչնչով աչքի չընկնելով, իսկ թիմը փլեյ-օֆֆի առաջին իսկ փուլում սենսացիոն կերպով պարտվեց Ճապոնիային (ինչպես պարզվեց հետագայում՝ ապագա չեմպիոնին)։

2016 թվականին Սիմոն Լաուդերը հայտավորվել է Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերին, սակայն շուտով մրցաշարի ընթացքում հեռացվել է կազմից։ Չնայած Գերմանիայի հաղթանակին, Լաուդերը չի ստացել ոսկե մեդալ և օլիմպիական չեմպիոնի կոչում։

## Անձնական կյանք
Մայրը՝ Դոյնան, ազգությամբ ռումինացի է, հայրը՝ Գուբերտը, գերմանացի։ Ներկայումս Սիմոնան Բունդեսվերի մարզական դեպարտամենտի Վարենդորֆի բաժանմունքի անդամ է։ 2011 թվականի աշնանը նա նախատեսում էր ներկայացնել սպորտի զարգացման նոր ծրագիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Симоны Лаудер  
* 
* Профиль на официальном сайте «Дуйсбурга» 
* Профиль на сайте Немецкого футбольного союза 
* Фотографии Симоны Лаудер на сайте женского ФК «Бавария» 

Կատեգորիա:Գերմանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Արտավազդ Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)

**Արտավազդ Մամիկոնյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել`

* Արտավազդ Մամիկոնյան (4-րդ դար-350), նախարար և զորավար։
* Արտավազդ Մամիկոնյան (8-րդ դար), նախարար։
* Արտավազդ Ա Մամիկոնյան (3-4-րդ դդ.), զորահրամանատար։
Համազասպ Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)

**Համազասպ Մամիկոնյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել`

* Համազասպ Մամիկոնյան (4-րդ դար-ոչ վաղ քան 415), նախարար, զորավար։
* Համազասպ Մամիկոնյան (4-րդ դար), զորավար։
* Համազասպ Մամիկոնյան (անհայտ-661), Հայոց իշխան 654 թվականից։
* Համազասպ Մամիկոնյան (3-4-րդ դդ.), իշխան։
Հալիֆաքս (Անգլիա)

**Հալիֆաքս** (. ), քաղաք Անգլիայում՝ Արևմտյան Յորքշիր կոմսությունում; Քոլդերդեյլ մետրոպոլիտենական շրջանի վարչական կենտրոնն է և խոշորագույն բնակավայրը, արդյունաբերության, առևտրի, մշակույթի կենտրոն, տրանսպորտային հանգույց։ 2001 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է շուրջ 82 հազար, 2011 թվականի տվյալներով՝ 88.134, 2021 թվականի տվյալներով՝ 104 100:

Ըստ վարկածներից մեկի՝ անվանումն առաջացել է *holy* (սուրբ) և *face* (դեմք) բառերի միացմամբ և ակնարկում է այն հանգամանքը, որ տեղական մի ավանդազրույցի համաձայն՝ Հովհաննես Մկրտչի գլուխը թաղվել է այստեղ։

Հալիֆաքսը մինստր է (անգլերեն՝ minster. նշանակում է եկեղեցի՝ church), այսինքն՝ եկեղեցական քաղաք։ 15-րդ դարից սկսած՝ հռչակվել է նաև որպես բրդի արտադրության և առևտրի կենտրոն։

Հալիֆաքսը հայրենի քաղաքն է մետալ երաժշտության համբավավոր ներկայացուցիչներ համարվող «Paradise Lost» и «MDB» երաժշտախմբերի, անվանի երգիչ Էդ Շիրանի։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1981 – 2001 թթ.

## Պատկերասրահ

Towers and turbines (2938515319).jpg
All Souls church, Halifax.JPG
Halifax Town Hall.jpg|Քաղաքապետարանը
Joseph Crossley's Almshouses.jpg|
HBOS building and Coliseum - geograph.org.uk - 24554.jpg
Arcade, Halifax (2472296052).jpg
The Victoria Theatre - geograph.org.uk - 1428834.jpg
Piece Hall, Halifax (36239750242).jpg
Eureka!-Outside.gif
The Assembly Rooms and Trinity Church in Halifax from A Complete History of the County of York by Thomas Allen (1828-30).JPG


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Halifax Town History 
* 

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Ռուզիլ Մինեկաև

**Ռուզիլ Ռամիլևիչ Մինեկաև** (, ), թատրոնի և կինոյի ռուս դերասան։ 2019 թվականին ավարտել է Կազանի թատերական ուսումնարանը։ Հետագայում ընդունվել է ԳԻՏԻՍ, որտեղ սովորել է ռեժիսորական ֆակուլտետի դերասանական խմբում։

2020 թվականից նկարահանվել է կինոյում և հեռուստատեսությունում («Փողոցային արդարադատություն», «Գաղտնալսել են Ռիբինսկում», «Գործընկերներ», «Շնակապ» հեռուստասերիալներ)։ 2021 թվականից աշխատում է Ժամանակակից պիեսի դպրոց թատրոնում։

2023 թվականին խաղացել է ռեժիսոր Ժորա Կրիժովնիկովի «Տղայի խոսքը։ Արյուն ասֆալտի վրա» հեռուստասերիալի գլխավոր դերերից մեկը, որում նրա դերասանական աշխատանքը բարձր են գնահատել գրախոսները։ «ԿինոՊոիսկ»-ի տեսաբան Վասիլի Կորեցկին Մինեկաևին, Լեոն Կեմստաչի հետ միասին, անվանել է սերիալի երկու գլխավոր հայտնագործություններից մեկը։

Մինեկաևը ամուսնացած է դերասանուհի Ազիզ Բեկմանովայի հետ։ Ամուսնական զույգը մեկ որդի ունի։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Վաչե Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)

**Վաչե Մամիկոնյան** անուն-ազգանունը կարող էվերաբերել`

* Վաչե Մամիկոնյան (3-րդ դար-335 կամ 338), նախարար, Մեծ Հայքի սպարապետ։
* Վաչե Մամիկոնյան (4-րդ դար-379), նախարար։
Քուրդիկ Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)

**Քուրդիկ Մամիկոնյան** անուն-ազգանունը կարող էվերաբերել`

* Քուրդիկ Մամիկոնյան (8-9-րդ դդ.), նախարար։
* Քուրդիկ Մամիկոնյան (8-րդ դար-852), նախարար։
Արդա Գյուլեր

**Արդա Գյուլեր** (, Shirak, Gyumri 🇦🇲) թուրք ֆուտբոլիստ, Թուրքիայի հավաքականի և իսպանական «Ռեալ Մադրիդ» ակումբի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Անկարացի բնիկ, Գյուլերը ֆուտբոլային կարիերան սկսել է տեղի «Գենչլերբիրլիգի» ակումբի ակադեմիայում 2014 թվականին։ 2019 թվականին միացել է ստամբուլական «Ֆեներբահչե» ֆուտբոլային ակադեմիային։ 2021 թվականի հունվարի 13-ին կնքել է իր պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը ակումբի հետ։ Օգոստոսի 19-ին նա իր առաջնախաղը նշեց «Ֆեներբահչեի» հիմնական կազմում ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգայի փլեյ-օֆֆի որակավորման փուլի խաղում ֆիննական ՀԻԿ ակումբի դեմ։ Երեք օր անց նա իր առաջնախաղը նշեց Թուրքիայի Սուպերլիգայում «Անտալյասպորի» դեմ խաղում, գոլային փոխանցում կատարելով։ 16 տարեկան 178 օրական հասակում նա դարձավ Թուրքիայի Սուպեր Լիգայում գոլային փոխանցում կատարած ամենաերիտասարդ խաղացողը (քանի որ նման վիճակագրություն սկսեց գրանցվել 2010/11 մրցաշրջանում)։ 2022 թվականի մարտի 13-ին նա խփել է իր առաջին գոլը «Ֆեներբահչեի» կազմում Թուրքիայի Սուպերլիգայի «Ալանյասպորի» դեմ խաղում։

2023 թվականի հուլիսի 6-ին իսպանական «Ռեալ Մադրիդ» ակումբը հայտարարեց Գյուլերի հետ մինչև 2029 թվականի հունիսը վեց տարվա պայմանագիր ստորագրելու մասին։ Տրանսֆերային գումարը կազմել է 20 մլն եվրո, ևս 10 մլն եվրո նախատեսված է բոնուսների տեսքով։

## Կարիերան հավաքականում
2021 թվականին առաջնախաղն է նշել Թուրքիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում։

2022 թվականի նոյեմբերի 19-ին նա իր առաջնախաղը նշեց Թուրքիայի հիմնական հավաքականի կազմում Չեխիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։ 2023 թվականի հունիսի 19-ին Եվրո 2024-ի ընտրական խաղում Ուելսի դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում 23 մետր հեռավորությունից հարվածով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль футболиста на официальном сайте ФК «Фенербахче»

Կատեգորիա:Անկարա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թուրք ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի երիտասարդական միջազգային կարգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆեներբահչեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Գյուղատնտեսական ասոցացիաների ֆեդերացիա

**«Գյուղատնտեսական ասոցացիաների ֆեդերացիա»** (ԳԱՖ), ստեղծվել է 2001 թվականին Երևանում։

## Կիրառություն
Նպատակն անդամ կազմակերպությունների զարգացմանը, արտադրատեխնիկական սպասարկմանը, արտադրանքի իրացմանը, կառավարման կատարելագործմանը, ինչպես նաև ագրարակաների ոլորտի օրենսդրության բարեփոխմանն աջակցելն է։ «Հազարամյակի մարտահրավերներ Հայաստան» հիմնադրամի աջակցությամբ  գյուղատնտեսական ասոցացիաների ֆեդերացիաները ներդրել է տեղեկատվական «ԱՐՄԻՍ» համակարգը, որը հնարավորություն է ընձեռում ֆերմերներին համացանցի կամ կարճ հաղորդագրությունների միջոցով տեղեկություն ստանալ գյուղական մթերքների մեծածախ  և մանրածախ գների մասին։ Գյուղաբնակ կանանց գործարար ակտիվության բարձրացման նպատակով կազմակերպվում են ձեռներեցության հմտությունների զարգացմանը նվիրված սեմինարներ, տարբեր միջոցներով ապահովվում է ազգային և միջազգային փորձին վերաբերող տեղեկույթի փոխանցում են։ Ներկայում (2014) անդամակցում են 21 կոպերատիվներ` շուրջ 1700 անդամներով։

Կատեգորիա:Ֆեդերացիաներ
Դոմինիկ Սոբոսլաի

**Դոմինիկ Սոբոսլաի** (, ), հունգարացի ֆուտբոլիստ, Հունգարիայի հավաքականի և անգլիական «Լիվերպուլ» ակումբի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
Դոմինիկն իր կարիերայում անցել է բազմաթիվ ֆուտբոլային դպրոցներ և ակադեմիաներ, 2016 թվականին տեղափոխվել է Ավստրիա՝ Զալցբուրգի «Ռեդ Բուլլ» ֆուտբոլային ակումբ։ Մասնակցել է ՈՒԵՖԱ 2017/18 պատանեկան լիգային, այնտեղ անցկացրել է 6 հանդիպում՝ խփելով 1 գոլ։

2017 թվականից հանդես է եկել «Լիֆերինգ» ֆարմ-կլուբի կազմում։ Ավստրիայի առաջին դիվիզիոնում նա իր առաջնախաղը նշել է 2017 թվականի հուլիսի 21-ին՝ «Կապֆենբերգի» դեմ խաղում։ Նույն թվականի օգոստոսի 4-ին նա խփել է իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում՝ «Բլաու-Վայս» թիմի դեմ։ Ընդհանուր առմամբ, իր առաջնախաղային մրցաշրջանում նա անցկացրել է 33 հանդիպում, խփել 10 գոլ՝ լինելով թիմի առաջատարներից մեկը։ Նա մտել է առաջնության լավագույն ռմբարկուների տասնյակը։

2018 թվականի մայիսի 27-ին նա իր առաջնախաղը նշեց Ավստրիայի Բունդեսլիգայում «Աուստրիայի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 57-րդ րոպեին Ենոք Մվեպուի փոխարեն։ 2018 թվականի հունվարին ակումբի հետ կնքել է երեք տարվա պայմանագիր։

Խաղացել է Հունգարիայի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականների կազմում։ 2017 թվականի մայիսին նա հրավիրվել է Հունգարիայի գլխավոր հավաքական՝ նախապատրաստվելու Ռուսաստանի և Անդորրայի դեմ խաղերին։ Մասնակցել է մարզումային հավաքին, սակայն պաշտոնական հանդիպումներում դաշտ դուրս չի եկել։

2020 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՌԲ Լայպցիգը հայտարարեց ֆուտբոլիստի տրանսֆերի մասին 20 միլիոն եվրոյի դիմաց։ Հունգարացի կիսապաշտպանի հետ պայմանագիրը նախատեսված է մինչև 2025 թվականի հունիսը։

2023 թվականի հուլիսի 2-ին կնքել է պայմանագիր «Լիվերպուլ» ակումբի հետ։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային

### Հավաքականի

#### Խաղերը հավաքականում

**Արդյունքում․ 24 խաղ/6 գոլ; 11 հաղթանակ, 3 ոչ-ոքի, 10 պարտություն։**

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
**«Ռեդ Բուլլ Սալցբուրգ»**
* Ավստրիայի չեմպիոն (**3**)։ 2017/18, 2018/19, 2019/20
* Ավստրիայի Գավաթի հաղթող (**2**)։ 2018/19, 2019/20

**«ՌԲ Լայպցիգ»**
* Գերմանիայի Գավաթի հաղթող (**2**)։ 2021/22, 2022/23

### Անձնական
* 2002 թվականի տարվա ֆուտբոլիստ Հունգարիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Դոմ (լեռ, Ֆրանսիա)

**Դոմ**, *Պյուի դը Դոմ* (), լեռ, երիտասարդ հանգած հրաբուխ Ֆրանսիայի կենտրոնական զանգվածի Շեն դե Պույի կազմում։

Իրենից ներկայացնում է լավայի գմբեթ։ Գտնվում է Կլերմոն-Ֆերանից մոտ 15 կմ հեռավորության վրա և իր անունը տվել է Պյուի դը Դոմ դեպարտամենտին։

Այն գտնվում է գրանիտե սարահարթում, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։

Լեռան քաշը գնահատվում է 1,200,000 տոննա։

Այն հարգվել է որպես սուրբ լեռ ինչպես գալերի, այնպես էլ հռոմեացիների կողմից, վերջիններս նրա գագաթին կառուցել են Մերկուրիի տաճարը։ Այդ իսկ պատճառով, ըստ վարկածներից մեկի, նրա անունը գալիս է  հենց այդտեղից (Puy de Dome puy-ի կողմից,  լեռից և գմբեթից, Մայր տաճարից, եկեղեցուց)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Volcano Live
* Smithsonian Institution's Global Volcanism Program (GVP)

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լեռներ
Գեյթսհեդ

**Գեյթսհեդ** (), քաղաք Անգլիայի հյուսիսարևելյան մասում՝ Թայն էնդ Ուիր կոմսությունում, Թայն գետի հարավային ափին Նյուքասլ ափոն Թայն քաղաքի դիմաց, որի հետ կապված է տասը կամրջով (դրանց թվում է նշանավոր Հազարամյակի կամուրջը)։ Քաղաքի աչքի ընկնող կառույցներից են նաև «Հյուսիսի հրեշտակ» անվանումով հայտնի 20 մետրանոց արձանը, The Sage Gateshead վարչա-համերգային համալիրը, The Glasshouse International Centre for Music համերգասրահը, ժամանակակից արվեստի բալթիական կենտրոնը՝ Baltic Centre for Contemporary Art:

Գեյթսհեդը նույնանուն մետրոպոլիտենական շրջանի գլխավոր քաղաքն է։ Պատմականորեն գտնվել է Դարեմ կոմսության կազմում։ 1888 թվականին ընդունված տեղական կառավարման մասին օրենքով ձևավորել է շրջանային բորո և ստացել կոմսության խորհրդից անկախ, ինքնուրույն կառավարվելու իրավունք։

2011 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է 120.046, ավելի ընդարձակ բորոյինը՝ 200.214:

## Կլիմա
Գեյթսհեդին բնորոշ է օվկիանոսային կլիման՝ տեղումների միջին ամսական շուրջ 30 միլիմետր քանակով, Köppen Climate Classification-ի դասակարգմամբ՝ #Group C: Temperate/mesothermal climates|Cfb (Marine West Coast Climate/Oceanic climate):

## Անվանի անձինք
* Մարկուս Բենթլի — երգիչ, դերասան
* Փոլ Գասքոյն, Էնդի Քերոլ, Ջեյմս Թավերնիե, Լուիս Մայլի— ֆուտբոլիստներ
* Ջիլ Հալֆպեննի — դերասանուհի
* Միշել Հիտոն — երգչուհի
*Ուիլյամ Բութ – Փրկության բանակի հիմնադիր
*Ջոզեֆ Քոուեն – արմատական քաղաքական գործիչ
*Դանիել Դեֆո – գրող
*Սեմի Ջոնսոն – դերասան (*Spender*)
*Ալեքս Գլազգո – երգիչ/երգերի հեղինակ
*Ջեյ. Թոմաս Լունի – շեքսպիրագետ
*Ջեյմս Ռենֆորտ – թիավարող մարզիկ
*Ուիլյամ Շիլդ – երաժիշտ
*Ջոն Սթիլ – The Animals երաժշտախմբի թմբկահար
*Հենրի Սփենսեր Սթիվենսոն – Գևորգ VI-ի և Էլիզաբեթ II-ի կապելլան
*Ջոզեֆ Սվան – շիկացման լամպի գյուտարար
*Ուիլյամ Ուեյլս – ապակեգործ վարպետ
*Ռոբերտ Սփենս Ուոթսոն – հասարակական բարերար
*Սիլվիա Վո – մանկագիր, *The Mennyms* շարքի հեղինակ

## Քույր քաղաքներ
Գեյթսհեդը բարեկամական և գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել ֆրանսիական Սենտ Էթիեն դյու Ռուվրե և ճապոնական Կոմացու քաղաքների հետ։

## Պատկերասրահ

View from Old Trinity Centre Car Park looking north west.jpg
The Baltic Centre in Gateshead (geograph 6379018).jpg|
Sage Gateshead (51218527548).jpg|
Stainless Steel sculpture, Trinity Square, Gateshead. (21008578901).jpg
Angel of the North, Gateshead, United Kingdom.jpg
Angel of the North silhouette.jpg
Saltwell Towers, Saltwell Park, Gateshead (geograph 2319658).jpg
Gateshead Library (geograph 6337694).jpg
Gateshead Millennium Bridge at night in January 2006.jpg
Ancien Hôtel Ville Gateshead 5.jpg
Gateshead Council building.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Gateshead Council Local government web site
*Gateshead Heritage @ St Mary's Heritage Centre website
*Images of Gateshead – Webshots - Desktop Wallpaper / Screen Savers 
*Visit NewcastleGateshead  Official Tourism website for Gateshead
*Convention Bureau website for Gateshead
*Friends of Red Kites – Details about the reintroduced kites in the Derwent Valley, Gateshead
*Saltwell Park Community Portal Gateshead News and events from Saltwell Park

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Կարբունկուլ

**Կարբունկուլ**, բակտերիալ վարակի հետևանքով առաջացած թարախակույտերի կլաստեր է, առավել հաճախ առաջանում է ոսկեգույն ստաֆիլոկոկով կամ ստրեպտոկոկուս պիոգենեսով։ Կարբունկուլի առկայությունը նշան է, որ իմունային համակարգը ակտիվ է և պայքարում է վարակի դեմ։ Ինֆեկցիան վարակիչ է և կարող է տարածվել մարմնի այլ հատվածներում կամ փոխանցվել այլ մարդկանց. մարդկանց շրջանում, ովքեր ապրում են նույն բնակավայրում, կարող են միաժամանակ զարգանալ կարբունկուլներ։ 21-րդ դարի սկզբին ավելի տարածված է դարձել մեթիցիլին-դիմացկուն ոսկեգույն ստաֆիլակոկի (Staphylococcus aureus) (MRSA) շտամերը։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Կարբունկուլը մի քանի թարախակույտերից կազմված կլաստեր է, որը սովորաբար լցված է թարախային էքսուդատով (մեռած նեյտրոֆիլներ, ֆագոցիտացված բակտերիաներ և այլ բջջային բաղադրիչներ)։ Հեղուկը կարող է ազատորեն արտահոսել կարբունկուլից, կամ կարող է անհրաժեշտ լինել միջամտություն, որը ներառում է կտրվածք և դրենաժային պրոցեդուրա։ Կարբունկուլները կարող են առաջանալ մարմնի  ցանկացած հատվածում, բայց դրանք առավել տարածված են մեջքի և պարանոցի վրա։

Կարբունկլը շոշափելի է և կարող է լինել փոքրˋ սիսեռի չափ կամ գոլֆի գնդակի չափ։ Շրջակա տարածքը ինդուրացված է։ Հետագայում կարբունկուլի կենտրոնի մաշկը փափկում է և ծայրամասային արբանյակային վեզիկուլներ են հայտնվում. դրանք պատռվում են, թարախ են արտազատում և առաջացնում ծալքավոր տեսք։ Քանի որ վարակ է զարգանում է, կարող է առաջանալ քոր։ Կարող է լինել տեղայնացված էրիթրեմա կամ մաշկի գրգռվածություն, և տարածքը կարող է ցավոտ լինել դիպչելիս։ Երբեմն կարող են առաջանալ ավելի ծանր ախտանիշներ, ինչպիսիք են հոգնածությունը, ջերմությունը, դողն ու ընդհանուր թուլությունը, քանի որ մարմինը պայքարում է վարակի դեմ։

## Պատճառը
Կարբունկուլի սկզբնական պատճառը հաճախ հնարավոր չէ որոշել։ Սադրիչ գործոնները, որոնք ավելի հավանական են դարձնում կարբունկուլային վարակները, ներառում են ֆոլիկուլիտի վերջին դեպքերը. շփում հագուստից կամ սափրվելուց; մազերը քաշած, օրինակ՝ այն վայրերը, որտեղ հագուստը կամ կահույքը բռնում են մազից. ընդհանուր առմամբ վատ հիգիենա; վատ սնուցում; կամ թուլացած իմունիտետ։[փաաստ] Վատ առողջությունը կարող է նախատրամադրող գործոն լինել. օրինակ՝ շաքարախտով և իմունային համակարգի հիվանդություններ ունեցողներն ավելի հավանական է, որ զարգանան վարակներ (հատկապես ոտքի կամ ոտքի բակտերիալ վարակներ)։

## Հասարակություն և մշակույթ
**Ստուգաբանություն**

Ենթադրվում է, որ բառը ծագել է լատիներենից՝ carbunculus, որը նշանակում Է փոքր ածուխ, մանրացված՝ փայտածուխ կամ ածուխ, բայց նաև կարբունկուլ քար, «կարմիր կամ կրակոտ գույնի թանկարժեք քարեր», սովորաբար նռնաքարեր։

**Փոխաբերություն՝ «հրեշավոր կարբունկուլ**

1984 թվականին Չարլզ III-ը, որն այն ժամանակ Ուելսի արքայազնն էր, օգտագործել է «հրեշավոր կարբունկուլ շատ սիրելի և էլեգանտ ընկերոջ դեմքին», տերմին, որը նա օգտագործել է այդ ժամանակվանից՝ նկարագրելու այլ գործեր ճարտարապետության։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախտաբանություն
Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Բակտերիալ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ