Անտառաշատ (Սյունիքի մարզ)

**Անտառաշատ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Անտառաշատ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Տորթնի անունով։ Ենթադրվում է, Տորթնի տեղանունը կապ ունի Տորք կամ Տիր աստվածների հետ։ Կարծիք կա նաև, որ Տորթնի ձևն առաջացել է «Տեր, օրհնիր», «Տեր, աղոթիր», «Տուն օրհնե» բառակապակցություններից կամ տորտ (գինու կարասի տակի նստվածք, դիրտ) բառից։ Անտառաշատ է վերանվանվել 1949 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Աճանան լեռան հարավ-արևելյան լանջերին՝ ծովի մակարդակից 1250-1300 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է մոտ 11 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
Անտառաշատը հին բնակավայր է, հիմնադրման հստակ տարեթիվ հայտնի չէ։ Մինչև 1949 թ. գյուղը կոչվում էր Տորթնի։ Տորթնի կամ Տորթն անունով Անտառաշատը հիշատակված է XIII դարից Ստեփանոս Օրբելյանի «Սյունիքի պատմություն» աշխատության մեջ, համաձայն որի գյուղն ընդգրկված էր Բաղք գավառի կազմում և Տաթևի Վանքին վճարում էր 26 միավոր հարկ՝ ամենաշատը Բաղքի գավառի գյուղերի վճարած հարկերի մեջ։ Գյուղն Անտառաշատ է վերանվանվել ՀՍՍՀ Գերագույն սովետի 1949 թ. հունիսի 29-ի հրամանագրով։

Անտառաշատը խորհրդային տարիներին ընդգրկվել էր Նորաշենիկի գյուղխորհրդի տարածքում, գյուղում կար կոլտնտեսություն, այնուհետև Անտառաշատն ընդգրկված էր Նորաշենիկի կաթնա-անասնապահական խորհտնտեսության կազմում։ 1991 թվականի մայիսի 17-ին Անտառաշատի բնակիչների ընդհանուր ժողովը որոշեց տարանջատվել Նորաշենիկի գյուղխորհրդից և ստեղծել տեղական իշխանության սեփական մարմիններ։ 1991 թ. հունիսի 25-ին ձևավորվեց Անտառաշատի գյուղական խորհուրդը։ 1991-1993 թթ. Անտառաշատում իրականացվեց հողի սեփականաշնորհում, որից օգտվեց 48 տնտեսություն (1.3 հա մեկ հողաբաժնի չափով)։ Ինչպես ամբողջ Հայաստանում, այնպես էլ Անտառաշատում 1996 թ. նոյեմբերի 10-ին առաջին անգամ ձևավորվեցին տեղական ինքնակառավարման մարմիններ, Անտառաշատը ստացավ գյուղական համայնքի կարգավիճակ։ 2008 թ. նոյեմբերի 13-ից Անտառաշատի գյուղական համայնքի ղեկավարն է Արսեն Դավթյանը։

### Մասնակցությունը պատերազմներին
Գյուղի բնակիչները տարբեր ժամանակներում մասնակցել են 1920 թվականին տեղի ունեցած հայ-թուրքական պատերազմին, 1939-1945 թվականներին տեղի ունեցած Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, 1991-1994 թվականներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտին։

Տորթնի գյուղից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին Խորհրդային Միության կողմից մասնակցել է 30 հոգի, որից 20-ը զոհվել է։ Արցախյան ազատամարտին մասնակցել են ինչպես Անտառաշատում ծնված այնպես էլ ծագումով անտառաշատցի մի շարք հայորդիներ, որոնցից երեքը զոհվել են։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ


Սուրբ Հռիփսիմե Եկեղեցի Անտառաշատ 01.jpg
Սուրբ Հռիփսիմե Եկեղեցի Անտառաշատ 05.jpg
Սուրբ Հռիփսիմե Եկեղեցի Անտառաշատ 06.jpg


## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Անտառաշատի մշտական բնակչությունը կազմել է 163, առկա բնակչությունը՝ 114։ Գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել հայերով։ 19-րդ դարի վերջում ապրել են նաև ադրբեջանցիներ։ Ստորև ներկայացված է Անտառաշատ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.
 

## Կրթություն
Ըստ «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարանի» (Երևան, 1986 թ.) 1932-1980 թթ. Անտառաշատում գործել է դպրոց (տարրական, յոթնամյա)։ Կա դպրոցի տիպային շենք։ Այսօր դպրոցը չի գործում։ Դպրոցական տարիքի երեխաները սովորում են հարևան Օխտար գյուղի միջնակարգ դպրոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր