Արամ Բալյան

**Արամ Արտեմի Բալյան** (), հայ մանկավարժ։ Մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1976):

## Կենսագրություն
Արամ Արտեմի Բալյանը ծնվել է 1918 թվականի մայիսի 5-ին, Սիսիանի Բռնակոթ գյուղում։ Ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։ Որպես ուսուցիչ է աշխատել Նախիջևանի Շահբուզի շրջանի Բիչանագ գյուղում, ապա տեղափոխվել է Բռնակոթ գյուղի դպրոց։ 1940 թվականին զորակոչվել է բանակ Վինիցիայի մարզ, ապա՝ Բեսարաբիա, ծառայել 216-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ 1941 թվականին հունիսի 23-ից մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Գերմանա-խորհրդային ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) Հարավարևմտյան ենթաճակատում և Հյուսիսային Կովկասում՝ 216-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ Երկու անգամ վիրավորվել է։ Ազատվել է ծառայությունից և վերադարձել հայրենի գյուղ, դպրոցում դասավանդել հայոց լեզու և գրականություն։ Հետագայում տեղափոխվել է Բաքու, 1947-1960 թվականներին ընդհանուր մանկավարժություն, բարոյագիտություն, տրամաբանություն, հոգեբանություն է դասավանդել Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտում։ Եղել է հայերեն լույս տեսնող «Կոմունիստ» թերթի բաժնի վարիչ, «Գրական Ադրբեջան» ամսագրի պատասխանատու քարտուղար։ 1962 թվականին տեղափոխվել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտ։ 1972 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ 1976-1986 թվականներին և 1989-1994 թվականներին եղել է Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ընդհանուր մանկավարժության ամբիոնի վարիչ։ Իր անձնական մեծահարուստ ու արժեքավոր գրադարանը նվիրել է իր ծննդավայրի ուսումնական հաստատությանը։

Աշխատանքները նվիրված են մանկավարժության հարցերին։ Համահեղինակ է  «Մանկավարժական էթիկա» (2000) ուսումնական ձեռնարկի։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է մարտական և Աբովյանի, Կրուպսկայայի անվան մեդալներով։

## Երկեր
* Ապրել եվ գործել խղճի թելադրանքով։ Բալյան Արամ Արտեմի, Երևան, «Հայաստան», 1968։
*Ծրագրեր մանկավարժական ինստիտուտների։ Երևան։ Ա. հ., 1968:
* Ա. Վ. Լունաչարսկին երիտասարդ սերնդի գեղագիտական դաստիարակության մասին։ Բալյան Արամ Արտեմի, ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջին մասնագիտական կրթության նախարարություն, Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, Ա. հ., 1970:
* Առաջին կուրսեցու ուղեցույց։ Բալյան Արամ Արտեմի, ՀԽՍՀ Լուսավորության մինիստրություն, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, Ա. հ., 1973:
* Դաստիարակության հոգեբանական հիմունքները։ Բալյան Արամ Արտեմի, ՀԽՍՀ Մանկավարժական ընկերություն, Երևան, «Լույս», 1973։
* Դաստիարակության էսթետիկան։ Լիխաչև Բ. Տ, Բալյան Արամ Արտեմի, Բալասանյան Գրիգոր Գրիգորի, Երևան, «Լույս», 1973։
* Դիրեկտորների որակավորման բարձրացման ֆակուլտետի ունկնդիրներին հանձնարարվող ռեֆերատների թեմաները։ Բալյան Արամ Արտեմի, ՀԽՍՀ Լուսավորության մինիստրություն, Երևան, Ա. հ., 1975:
* Ազգային դպրոցի ստեղծման ճանապարհին։ Հովասափյան Գեղամ Ավետիսի, Բալյան Արամ Արտեմի, Երևան, ՀԽՍՀ Լուսավորության մինիստրություն, 1975։
* Դպրոցականի համոզմունքների ձևավորումը։ Բալյան Արամ Արտեմի, ՀԽՍՀ «Գիտելիք» ընկերություն, Երևան, Ա. հ., 1978:
* Դպրոցականների գեղագիտական դաստիարակությունը։ Ուսուցիչների և ծնողների համար։ Բալյան Արամ Արտեմի, Սեղբոսյան Լ. Գ., Երևան, «Լույս», 1979։
* Էսթետիկական դաստիարակության տեսություն։ (Ուսումնաօժանդակ ձեռնարկ)։ Պրակ 1, Բալյան Արամ Արտեմի, Ամիրջանյան Յուրի Ավշարի, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, Ա. հ, 1980։
* Աշակերտների ճանաչողական պահանջմունքները և դրանց ձևավորման ուղիները։ Բալյան Արամ Արտեմի, Մանկավարժական ընկերություն ՀԽՍՀ, Երևան, «Լույս», 1982։
* Զրույցներ սկսնակ ուսուցչի հետ։ Ամիրջանյան Յու. Ա, Բալյան Արամ Արտեմի, Դալլաքյան Ռ. Հ, Չալիկյան Է. Պ., Երևան, «Լույս», 1983։
* Ազգային համակրթական դպրոցի ստեղծման ճանապարհին։ Հովասափյան Գեղամ Ավետիսի, Բալյան Արամ Արտեմի, Պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, Ա. հ., 1984:
*Ժողովրդական կրթության պրոբլեմները հայ մանկավարժական մտքի պատմության մեջ։ Երևան։ Ա. հ, 1986։
* Մանկավարժության պատմության դասավանդումն ակտիվացնելու մի քանի ուղիներ։ (Մեթոդական ցուցումներ), խմբ.՝ Ա. Ա. Բալյան, Կազմ.՝ Ա. Հ. Իգնատյան, Երևան, ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրություն, մինիստրության հանրապետական ուսումնամեթոդական կաբինետ, 1986։
* Դպրոցականների ինքնադաստիարակությունը և նրա խթանման միջոցները։ Բորյան Ստեփան Գրիգորի, Բալյան Արամ Արտեմի, Իգնատյան Ա. Հ., Երևան, «Լույս», 1987։
* Խնդիր-առաջադրանքներ մանկավարժությունից։ Ա. Ա. Բալյան, Երևան, ԵՊՀ հրատարակչություն, 1989։
* Մանկավարժական տեխնիկա։ Ա. Ա. Բալյան, Երևան, «Լույս», 1990։
* Ազգային դպրոցի ստեղծման ճանապարհին։ Հովասափյան Գեղամ Ավետիսի, Բալյան Արամ Արտեմի, Երևան, ՀԲՀ հրատարակչություն, 1994։
* Ազգային դպրոցի ստեղծման ճանապարհին։ Հովասափյան Գեղամ Ավետիսի, Բալյա Արամ Արտեմի, Երևան, ՀԲՀ, 1995։
* Ազգային դպրոցի ստեղծման ճանապարհին։ Հովասափյան Գեղամ Ավետիս, Բալյան Արամ Արտեմի, Երրորդ վերամշակված հրատարակություն, Երևան, Հայբացհամ, 1996։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ