Գազայի խաղաղության գագաթնաժողով (2025)

**Գազայի խաղաղության գագաթնաժողով 2025** (), հայտնի է նաև **Շարմ էլ Շեյխի գագաթնաժողով** անվամբ, դիվանագիտական համաժողով, որը տեղի է ունեցել 2015 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Եգիպտոսի Շարմ էլ Շեյխ քաղաքում։ Գագաթնաժողովը հաջորդեց Իսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի միջև 2023 թվականին սկսված պատերազմի դադարեցման խաղաղության պլանի առաջին փուլի իրականացման վերաբերյալ համաձայնության հասնելուն։ Չնայած Իսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի ներկայացուցիչները բացակայությանը, գագաթնաժողովին մասնակցել է շուրջ 30 երկրի ներկայացուցիչ, այդ թվում՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Այն համանախագահել են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ նախագահ Դոնալդ Թրամփը և Եգիպտոսի նախագահ Աբդել Ֆաթթահ Ալ-Սիսին։

## Իրադրություն
Գազայի պատերազմը սկսվել էր 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, երբ Գազայի հատվածից պաղեստինյան ՀԱՄԱՍ խմբավորման գրոհայինների խմբերը համակարգված ռազմական հարձակումներ գործեցին Իսրայելի տարածքի ուղղությամբ։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Իսրայելի կառավարությունն ու ՀԱՄԱՍ-ը պայմանավորվեցին Գազայի խաղաղության պլանի առաջին փուլի իրագործման շուրջ, որն առաջարկել էր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը։ Դրա արդյունքում 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին դադարեցվեցին երկու կողմերի միջև մարտական գործողությունները։ Նույն օրն ավելի ուշ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ խաղաղության գործընթացի հաջորդ քայլերի առաջմղման համար ինքը մտադիր է հրավիրել միջազգային գագաթնաժողով։

Մինչ գագաթնաժողովին մասնակցելը, նույն օրն առավոտյան, Թրամփը ելույթ էր ունեցել Իսրայելի խորհրդարանում՝ Քնեսեթում, որին մասնակցում էին նաև իսրայելցի պատգամավորներն ու հրավիրված հյուրեր։ Իր ելույթում նախագահ Թրամփն Իսրայելին կոչ արեց կենտրոնանալ Մերձավոր Արևելքում խաղաղության ու բարգավաճման վրա։ Նա Իսրայելի նախագահ Իսահակ Հերցոգին կոչ արեց ներում շնորհել վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուին, որը կասկածյալի կարգավիճակ ունի քրեական մի շարք գործերով։ Իսրայել այցի ընթացքում Թրամփը հանդիպել էր նաև պատանդների ընտանիքների անդամների հետ։

## Նպատակ
Գագաթնաժողովի հիմնական նպատակն էր քննարկել Գազայի խաղաղության պլանի իրագործման հաջորդ քայլերը։ Բացի այդ, այն կենտրոնացած էր նաև Գազայի հատվածի ապագա կառավարման, անվտանգության և մարդասիրական աջակցության հարցերի վրա։

## Մասնակիցներ
[մինի|ԱՄՆ նախագահ [Դոնալդ Թրամփ|Դոնալդ Թրամփի հանդիպումը Եգիպտոսի նախագահ Աբդել Ֆաթթահ ալ-Սիսիի հետ։]]
thumb|Թրամփի ելույթը Գազայի խաղաղության գագաթնաժողովի ժամանակ։
thumb|Լուսանկար 2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ին կայացած Գազայի խաղաղության գագաթնաժողովից։
Գագաթնաժողովին մասնակցելու նպատակով հրավեր էր ուղարկվել շուրջ 30 երկրի և միջազգային կազմակերպության ներկայացուցիչների։

Գագաթնաժողովին մասնակցել են.

**[[ՄԱԿ|ՄԱԿ-ի]] [[ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ|անդամ]] և [[Դիտորդի կարգավիճակ|դիտորդ]] երկրներ**

### Միջազգային կազմակերպություններ

### Բացականեր
Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը և արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հրավիրվել էին մասնակցելու գագաթնաժողովին, սակայն երկուսն էլ հրաժարվել էին։ Ավելի ուշ, Արաղչին սոցիալական մեդիայի իր էջերում գրել էր, որ «ոչ նախագահ Փեզեշքիանը, ոչ էլ ես չենք կարող ներգրավվել մի գործընկերների հետ, որոնք հարձակվել էին իրանական ժողովրդի վրա ու շարունակում են սպառնալ ու պատժամիջոցներ կիրառել մեր նկատմամբ»։ Դոնալդ Թրամփի խնդրանքով Եգիպտոսի նախագահը հրավեր էր ուղարկել նաև Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուին ու չնայած վերջինս ի սկզբանե հաստատել է իր մասնակցությունը, Նեթանյահուն այդպես էլ չմասնակցեց գագաթնաժողովին՝ դա պատճառաբանելով հրեական Սիմհատ Թորա տոնով։ Reuters գործակալությունը հայտնել էր, որ Նեթանյահուի մասնակցությանը դեմ են եղել Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և մյուս առաջնորդները.։

## Վերջնարդյունք
մինի|Համատեղ հռչակագրի ստորագրում։Եգիպտոսի նախագահ Աբդել Ֆաթթահ ալ-Սիսին, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, Կատարի էմիր շեյխ Թամիմ բին Համադ ալ-Թանին և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը միասին ստորագրեցին համատեղ հռչակագիր, որը հայտնի է «Թրամփի հռչակագիր՝ հանուն ամուր խաղաղության և բարգավաճման» անվամբ։ Այդուհանդերձ Գազայի պատերազմի հիմնական դերակատարները՝ Իսրայելն ու ՀԱՄԱՍ-ը, չեն մասնակցել ստորագրման արարողությանը։

Թրամփի խոսքով՝ ստորագրված փաստաթուղթը պարունակում է «բազմաթիվ կանոններ ու կարգավորումներ» ու այն «խիստ ընդգրկուն է»։ Այդուհանդերձ, The New York Times-ի գնահատմամբ հրապարակված փաստաթուղթը չէր պարունակում էական մանրամասներ։ Համատեղ հռչակագիրը քննադատության է ենթարկվել խիստ պարզ լինելու համար, որը չէր պարունակում մանրամասներ այն մասին, թե ինչպես հասնել տարածաշրջանային խաղաղության պայմանագրի կնքման, ներառյալ՝ Գազայում։ Որոշ վերլուծաբանների կարծիքով՝ ողջ գագաթնաժողովն ինքնին իր բնույթով ավելի շուտ խորհրդանշական էր, քան թե խաղաղությանը միտված հստակ ու մանրամասն գործարք։

### Թրամփի հռչակագիր՝ հանուն ամուր խաղաղության և բարգավաճման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sharm El-Sheikh Peace Summit - Government of Egypt
* The Trump Declaration for Enduring Peace and Prosperity

Կատեգորիա:2025 միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:Գազա-Իսրայել հակամարտություն