Եվգենյա Գուցուլ

**Եվգենյա Ալեքսանդրովնա Գուցուլ** (, ), մոլդովացի քաղաքական գործիչ: Գագաուզիայի ինքնավար տարածքի բաշկան (ղեկավար), 2023 թվականի հուլիսի 19-ից Մոլդովայի Հանրապետության կառավարության անդամ։

## Կենսագրություն
Եվգենյա Գուցուլը (օրիորդական ազգանուն՝ Բույուկլի) ծնվել է 1986 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Մոլդովական ԽՍՀ-ի Ետուլիա գյուղում։ Գագաուզիայի ինքնավար տարածքի բաշկան ընտրվելիս նույնպես ապրել է Վուլկանեստի շրջանի Ետուլիա գյուղում։ Մասնագիտությամբ իրավաբան է:

2023 թվականի մարտին  «Շոր» կուսակցությունից առաջադրվել է Գագաուզիայի բաշկանի ընտրություններում (հետագայում այդ կուսակցությունը Մոլդովայի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ ճանաչվել է հակասահմանադրական)։ Ընտրարշավը սկսվել է ընտրություններից երկու շաբաթ առաջ. ողջ ընտրարշավի ընթացքում  աջակցել են մի շարք ռուս քաղաքական գործիչներ, ինչպես նաև Ռուսաստանի մշակույթի գործիչները։ Օրինակ՝ Ֆիլիպ Կիրկորովը, Նիկոլայ Բասկովը, Ստաս Միխայլովը տեսահոլովակ են նկարահանել, որում երգում են Գագաուզիայի հիմնը ռուսերենով՝ կոչ անելով ընտրությունների երկրորդ փուլում քվեարկել Եվգենյա Գուցուլի օգտին։

Առաջին փուլում կարողացել է ստանալ 26,47 %, ինչը 0,07%-ով ավելի է իր հիմնական մրցակից Գրիգորի Ուզունից (Մոլդովայի սոցիալիստների կուսակցության աջակցությամբ)․ մասնակցությունը կազմել է 57,8%։ Մայիսի 14-ին կայացել է երկրորդ փուլը, ստացել է 52,34 % և հաղթանակ է տարել. մասնակցությունը կազմել է 54,56 %։

### Երդմնակալություն
2023 թվականի հուլիսի 19-ին տեղի է ունեցել Գագաուզիայի բաշկան Եվգենյա Գուցուլի հանդիսավոր երդմնակալությունը։ Միջոցառմանը չի մասնակցել իր մանդատն ավարտած բաշկան Իրինա Վլախը։ Վարչապետ Դորին Ռեչանը, նախագահ Մայա Սանդուն, խորհրդարանի նախագահ Իգոր Գրոսուն և իշխող PAS կուսակցության խորհրդարանի պատգամավորները հայտնել են, որ չեն մասնակցելու երդմնակալությանը։ Միջոցառմանը ներկա չեն գտնվել նաև Կոմրատի վերաքննիչ պալատի ներկայացուցիչները, որոնք հաստատել են ընտրությունների արդյունքները: Գագաուզիայի կանոնադրության համաձայն, երդումը տրվում է ընտրությունների արդյունքների պաշտոնական հայտարարումից 30-օրյա ժամկետից ոչ ուշ, Գագաուզիայի ժողովրդական Ժողովի և Գագաուզիայի տրիբունալի հատուկ նիստում, հանդիսավոր պայմաններում, գագաուզերեն լեզվով։  Փոխարենը արդյունքները հրապարակել է Գագաուզիայի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Յանա Կովալենկոն՝ ռուսերեն լեզվով։ Միջոցառմանը բացակայում էին նաև Մոլդովայի դիվանագիտական առաքելությունների ներկայացուցիչները։  Երդման ժամանակ Եվգենյա Գուցուլը մոռացել է ձեռքը դնել Սահմանադրության վրա, նրան օգնել է Գագաուզիայի Ազգային ժողովի նախագահ Դմիտրի Կոնստանտինովը։ Բացի այդ, երդման ընթերցումն ավարտելուց հետո Գուցուլը համբուրել է միայն Գագաուզիայի դրոշը՝ չհամբուրելով Մոլդովայի Հանրապետության դրոշը։ Բաշկանը խոստացել է մամուլի ասուլիս անցկացնել և պատասխանել լրագրողների հարցերին։ Մամուլի ներկայացուցիչների գլխավոր հարցը միջոցառման ֆինանսավորման աղբյուրն էր։ Այնուամենայնիվ, Եվգենյա Գուցուլը և Դմիտրի Կոնստանտինովը շտապ հեռացել են բեմից։

2024 թվականի մարտին Գուցուլը աշխատանքային այցով գտնվել է Ռուսաստանում, որտեղ նաև հանդիպել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ։

## Քաղաքական հայացքներ
Հայտնի է իր կտրուկ ռուսամետ հայացքներով և Մոսկվայի հետ մերձեցման կոչերով։ Գագաուզիայի բաշկանի ընտրություններում հաղթելուց անմիջապես հետո Գուցուլը հայտարարել է, որ ցանկանում է ավելի մոտ լինել Ռուսաստանի Դաշնությանը՝ նշելով, որ «Շոր» կուսակցությունը ռուսամետ է: Գուցուլը նաև հայտարարել է, որ Գագաուզիան կհայտարարի իր անկախության մասին, եթե Մոլդովայի Հանրապետությունը մտնի Ռումինիայի կազմի մեջ։

Գուցուլը դիմել է Ռուսաստանի իշխանություններին՝ խնդրելով թույլատրել «Գազպրոմին» հատուկ գնով գազ մատակարարել անմիջապես ինքնավարությանը։  Ռուսաստան կատարած այցի արդյունքների վերաբերյալ ճեպազրույցում բաշկանը նաև հայտնել է, որ դիմել է Կրեմլին՝ խնդրելով բացել հատուկ հաշիվներ, որոնց կարելի էր գումար փոխանցել Գագաուզիայի բնակիչների «աշխատավարձերը բարձրացնելու» համար։ Գուցուլի խոսքով՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը «լիակատար աջակցություն է հայտնել Գագաուզիային և Մոլդովայի բնակիչներին»։

Բացի այդ, Եվգենյա Գուցուլը հայտարարել է Մոսկվայում Գագաուզիայի ներկայացուցչություն բացելու պատրաստակամության մասին, ինչին ի պատասխան Քիշնևում նրան հիշեցրել են, որ այն միջազգային իրավունքի առանձին սուբյեկտ չէ և մտնում է Մոլդովայի Հանրապետության կազմի մեջ։

Մոլդովայի Հանրապետության նախագահ Մայա Սանդուն կարծում է, որ Գագաուզիայի բաշկանի այցը Մոսկվա նշանակում է, որ վերջինս աջակցում է Ռուսաստանի ներխուժմանը Ուկրաինա։

Սոցիալական ցանցերի անձնական էջերում Գուցուլը հանդես է գալիս կանանց իրավունքների օգտին։ Սակայն դա նրան չի խանգարել հանդիպում անցկացնել Ռուսաստանի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ, Վլադիմիր Ժիրինովսկու իրավահաջորդ Լեոնիդ Սլուցկու հետ, որին բազմիցս մեղադրել են սեռական ոտնձգությունների մեջ։

2024 թվականի ապրիլի 9-ին Գագաուզիայի բաշկան Եվգենյա Գուցուլը և Գագաուզիայի ժողովրդական Ժողովի նախագահ Դմիտրի Կոնստանտինովը Մոսկվայում համաձայնագիր են ստորագրել Գագաուզիայում «Միր» քարտեզների օգտագործման մասին։ Ինչպես նշել է Գուցուլը, «այդ միջոցները թույլ են տալու հաղթահարել Քիշնևի կազմակերպած տնտեսական շրջափակումը և Գագաուզիա բերել ֆինանսական միջոցներ՝ սոցիալական, ենթակառուցվածքային և տնտեսական ծրագրերի ֆինանսավորման համար»։

2024 թվականի ապրիլի 21-ին տեղի է ունեցել համագումար, որին մասնակցել են Մոսկվայում ապաստանած մոլդովացի փախստական օլիգարխի մոտ 500 կողմնակիցներ։ Համաձայնագիր՝ ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի միավորման վերաբերյալ «Հաղթանակ» դաշինքի կազմում, բացի Մոլդովայում չօրինական ճանաչված «Շոր» կուսակցությունից, ստորագրել է նաև Գագաուզիայի բաշկան Եվգենյա Գուցուլը, որը դարձել է ազգային քաղաքական խորհրդի գործադիր քարտուղարը։ Ռուսական մամուլի համար միջոցառումը ներկայացվել է որպես «Քիշնևի Եվրասիական տնտեսական միությանը միանալուն աջակցող մոլդովացի քաղաքական գործիչների համագումար»։

## Քրեական գործեր
2022 թվականի հունվարին քրեական սկսվել է հետաքննությունը։Հակակոռուպցիոն դատախազությունը Գագաուզիայի ինքնավարության ղեկավար Եվգենյա Գուցուլին մեղադրել է Ռուսաստանից գումարներ ստանալու և փոխանցելու մեջ՝ ֆինանսավորելու Մոլդովայում արդեն իսկ հակասահմանադրական ճանաչված «Շոր» կուսակցությունը։ Հետաքննության տվյալներով՝ 2019-2022 թվականներին Գուցուլը, աշխատելով որպես քարտուղար «Շոր» կուսակցությունում, պարբերաբար Մոլդովա է տեղափոխել Ռուսաստանից կազմակերպված հանցավոր խմբավորումից ստացված գումարները։ Հետագայում այդ գումարը ինտեգրվել է կուսակցության գործունեության մեջ՝ Մոլդովայի քաղաքական դաշտում իր ակտիվությունը պահպանելու համար։ Կա նաև մեկ այլ մեղադրանք, ըստ որի, 2022 թվականի հոկտեմբերից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում Եվգենյա Գուցուլը, որպես հանցակից, համակարգել է Մոլդովայի շրջաններում «Շոր» կուսակցության որոշ տարածքային բաժանմունքների գործունեությունը։ Գուցուլը պատասխանատու էր ցուցակների ստուգման, հաստատման և Քիշնևում պետական հաստատությունների՝ խորհրդարանի, կառավարության, նախագահի աշխատակազմի, գլխավոր դատախազության դիմաց կազմակերպված բողոքի ակցիաների մասնակիցների վարձատրության համար (ակցիաները կազմակերպվել էին երկրում արդեն անօրինական ճանաչված կուսակցության կողմից)։ Գուցուլը գիտակցաբար ընդունել է կազմակերպված հանցավոր խմբից քաղաքական կուսակցության ֆինանսավորումը, որի ընդհանուր գումարը կազմել է մոտ 42,5 միլիոն լեյ (ավելի քան 2,2 միլիոն եվրո)։

2024 թվականի ապրիլի 2-ին Եվգենյա Գուցուլին հարցաքննել են երկու տարի առաջ «Շոր» կուսակցության դեմ հարուցված հակասահմանադրական ճանաչված գործով։ Այս կուսակցությունը ստեղծվել էր Մոսկվայում ապաստանած օլիգարխ Իլան Շորի կողմից, որը դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման։ Այդ մասին պատմել է Գուցուլը անձամբ հարցաքննությունից հետո։ Ինչպես լրագրողներին հայտնել է Գուցուլը, իրեն և իր ներկայացուցիչներին հակակոռուպցիոն դատախազությունում պահել են 4 ժամ, իսկ հետո նրան մեղադրանք են առաջադրել։

2024 թվականի ապրիլի 24-ին հակակոռուպցիոն դատախազությունը հայտնել է, որ ավարտել է հետաքննությունը և դատարան է հանձնել Գագաուզիայի բաշկան Եվգենյա Գուցուլի դեմ գործը։ Դատական նիստն արդեն մի քանի անգամ հետաձգվել է, քանի որ մեղադրյալը չի կարողացել ներկայանալ դատական նիստին առողջական վիճակի պատճառով։

Մեղքն հաստատվելու դեպքում Գուցուլին սպառնում է 2-7 տարվա ազատազրկում՝ պետական պաշտոններ զբաղեցնելու արգելքով։

## Պատժամիջոցներ
2024 թվականի հունիսի 12-ին Գուցուլը հայտնվել է ԱՄՆ պատժամիջոցների արգելափակման ցուցակում՝ Մոլդովայում Ռուսաստանի վնասակար ազդեցության դեմ:

Գուցուլը ակտիվ և անմիջական դեր է խաղում Շորի և նրա նախկին «Շոր» կուսակցության կոռուպցիոն գործունեության մեջ: Գուցուլը աշխատել է կուսակցության կենտրոնական գրասենյակում և Շորի ցուցումով մասնակցել է կուսակցության հանցավոր գործունեությանը, այդ թվում՝ մասնակցել է Ռուսաստանից կուսակցության հասցեին կանխիկ դրամի առաքմանը, այդ միջոցների ապօրինի թաքցմանը և այդ միջոցների օգտագործմանը՝ ի շահ Շորի և նրա հանցավոր համայնքի: Ներկայումս Գուցուլը հանդիսանում է Մոլդովայի Գագաուզիայի ղեկավար, այն բանից հետո, երբ ընտրությունները ուղեկցվել են խարդախությամբ, այդ թվում՝ ընտրողների կաշառմամբ և արտասահմանյան չհայտարարված ֆինանսավորմամբ:

2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ԵՄ խորհուրդը անհատական պատժամիջոցներ է սահմանել Գուցուլի նկատմամբ՝ վկայակոչելով Գագաուզիայում անջատողականության քարոզչության միջոցով Մոլդովայի Սահմանադրական կարգը տապալելու նրա շարունակական և համառ փորձերը, ինչպես նաև ապօրինի ֆինանսական աջակցություն ստանալը և փախստական օլիգարխ Իլան Շորի և Ռուսաստանի հետ կապերը պահպանելը, ինչը սպառնալիք է Մոլդովայի անվտանգության, կայունության և ժողովրդավարության համար։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի կին քաղաքական գործիչներ