open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բաղանիս (գետ)

**Բաղանիս**, գետ Տավուշի մարզում, Ջողազ գետի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Ոսկեպարի լեռների հարավային լանջերից։ Երկարությունը 14 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ջողազ գետի վտակներ
Մթնաձոր (գետ, Տավուշի մարզ)

**Մթնաձոր**, *Աղրիչայ*, գետ Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Սկիզբ է առնում Գուգարաց լեռների Կռմռուտ գագաթի արևելյան լանջերից և Լուսաձոր գյուղից հարավ–արևելք ձախից միանում Աղստև գետին։ Երկարությունը 14 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Աղստև գետի վտակներ
Յուտո Նագատոմո

**Յուտո Նագատոմո** (ճապ.`長友 佑都, ), ճապոնացի պաշտպան, որը հանդես է գալիս Միլանի Ինտերում և Ճապոնիայի ազգային հավաքականում։ Հաղթել է Ասիայի գավաթը 2011 թվականին։

## Կարիերա
**Տոկիո**

Նագատոմոն իր կարիերան սկսել է Տոկիո ֆուտբոլային ակումբում, որի կազմում անցկացրել է 3.5 մրցաշրջան։ Նագատոմոն Տոկիոյի կազմում խաղացել է մինչև 2010 թվականը, և անցկացրել է 72 հանդիպում Ճապոնիայի առաջնության շրջանակներում։

**Չեզենա**

2010 թվականի հուլիսին Նագատոմոն վարձավճարով տեղափոխվել է իտալական Չեզենա։ Իսկ 2011 թվականի հունվարի 28-ին Չեզենան ամբողջովին գնել է ֆուտբոլիստի տրանսֆերը` 1.7 միլիոն եվրոյով։ Թիմի կազմում ֆուտբոլիստը անցկացրել է 16 հանդիպում։

**Ինտեր**

2011 թվականի հունվարի 31-ին նա տեղափոխվել է միլանյան Ինտեր և ստացել է 55 համարը։ Փետրվարի 6-ին նա իր դեբյուտն է նշել մրցելով Ռոմայի դեմ և փոխարինման է դուրս եկել 75-րդ րոպեին՝ Վեսլի Սնեյդերի փոխարեն։ Մարտի 6-ին նա իր առաջին գոլն է խփել միլանայան ակումբի կազմում՝ Ջենովայի դեմ խաղում։

## Ազգային հավաքական
Նագատոմոն իր դեբյուտն ազգային հավաքականի կազմում նշել է 2008 թվականի մայիսի 24-ին մրցելով Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի դեմ։ Նագատոմոն մասնակացել է 2010 թվականի աշխարհի առաջնությանը։

## Գոլերը ազգային հավաքականի կազմում

## Ձեռքբերումներ
* Իտալիայի գավաթակիր 2011
* Ասիայի գավաթի գավաթակիր 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը fifa.com կայքում 
* Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում
* Պրոֆիլը espn.com կայքում
* Վիճակագրությունը guardian.com կայքում 
* Վիճակագրությունը national-football-teams.com կայքում

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տոկիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեզենայի ֆուտբոլիստներ
Ձյունապտղիկ սպիտակ

**Ձյունապտղիկ սպիտակ** (), պատկանում է ցախակեռասազգիների ընտանիքին։ Ունի 1-1.5 մ բարձրություն։ Կեղևը նուրբ է, մոխրավուն, տերևները ձվաձև կամ էլիպսաձև երկարավուն են, երբեմն՝ կլորավուն կամ լայն սեպաձև հիմքով և ունեն 2-6 սմ երկարություն, 1.8-5 սմ լայնություն։ Ամբողջաեզր, հոռաշվերի վրա հաճախ փոսիկավոր բլթակավոր, վերևից մուգ կանաչավուն և մերկ, ներքևի կողմից՝ բաց գույնի՝ ծածկված կարճ մազմզուկներով։ Ծաղկափթթությունները ծայրային են, հասկանման կամ ողկուզանման։ Ծաղիկները վարդագույն են և մանր։ Հատապտուղները կլոր են, ձյունասպիտակ, ուտելու համար պիտանի չեն։ Հայաստան է ներմուծված նախասովետական շրջանում, ամենուրեք օգտագործվել է որպես կենդանի ցանկապատ, քանի որ հեշտությամբ է խուզվում և դանդաղ աճի շնորհիվ տրված ձևը երկար է պահպանում։

Ծաղկում է ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսների, իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-նոյեմբերին։ Ապրում են 50-60 տարի։
Լուսասեր բույս է, ցրտադիմացկուն է, նաև երաշտադիմացկուն, աճում է բոլոր տեսակի հողերում։ Պահանջկոտ չէ աճման պայմանների նկատմամբ։

## Տարածում
Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, Պենսիլվանիայում, Կալիֆոռնիայում և Նոր Զելանդիայից մինչև Ալյասկա։

## Աղբյուրներ
*Լ.Վ. Հարությունյան-Քո շրջապատի թփերը, Սովետական գրող, 1984, 224 էջ

## Պատկերասրահ

Symphoricarpos albus 3134.JPG
Symphoricarpos albus11 ies.jpg
Symphoricarpos albus12 ies.jpg
Symphoricarpos albus 01050.JPG


Կատեգորիա:Ցախակեռասազգիներ
Կռմռուտ

**Կռմռուտ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Գուգարաց լեռների արևելյան ճյուղավորություններում, Ենոքավան գյուղից 8 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 2091 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Ալ-Դալիա

**Ալ-Դալիա** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևմուտքում՝ Լաթակիայի մարզում։ Ջաբլեի գավառի համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Շրջանն ունի 13 608 բնակչություն։

## Տնտեսություն
Քաղաքի բնակչության մեծ մասն զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ. նրանք աճեցնում են նարնջի, կիտրոնի ու ձիթապտղի ծառեր, ինչպես նաև մշակում են բանջարեղեն։ Քաղաքի կենտրոնի բնակչությունն զբաղվում է առևտրով։ Կան նաև բամբակի ու նարնջի հյութի արտադրությմբ զբաղվող գործարաններ։

## Աշխարհագրություն
Ալ-Դալիան գտնվում է ալ-Նուսայրիայի լեռներում՝ Լաթակիա քաղաքից 40 կմ դեպի հարավ-արևելք։

## Բնակչություն
2012 թվականի տվյալներով՝ շրջանի բնակչությունը կազմում է 13 608 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջաբլեի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Գագիկ Վարդանյան

**Գագիկ Հովհաննեսի Վարդանյան** (), երաժիշտ, մանկավարժ, գրող։

## Կենսագրություն
Գագիկ Հովհաննեսի Վարդանյանը ծնվել է 1962 թվականին, Լենինականում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Գյումրիի թիվ 28 դպրոցում։ Հանդես է եկել որպես ակորդեոնահար, նվագել է Գյումրու տարբեր ինքնագործ ժողգործիքների համույթներում, ղեկավարել է Շիրակի մարզի Հովունի գյուղի, Գյումրու «Ընտանիք» կենտրոնի «Կիլիկիա» մանկական ազգագրական երգի համույթը, «Արագած» մարզամշակութային պալատի, թիվ 35 և 41 դպրոցների երգչախմբերը։ 1997 թվականին նրա նախաձեռնությամբ կազմակերպվել են «Մայրություն և գեղեցկություն - 97», «Շիրակի շնորհալիներ - 98», դպրոցական ինքնուս երաժիշտ – կատարողների մրցույթ - փառատոներ, որոնցում իրենց կատարմամբ աչքի ընկած երեխաները տեղ են գտել նրա «Շիրակի շնորհալիները» վերնագիրը կրող 4 գրքերում։

## Գրքեր
Գագիկ Վարդանյանի նախաձեռնությամբ տպագրվել է համահեղինակային «Անցյալը չի լռում...» գրքի 3 հատորները`
* «Գարունը սիրուց է ծնվել», «Հայրենյաց կանչեր», «Սիրով ու նվիրումով» ժողովածուները։
Լույս են տեսել Գագիկ Վարդանյանի հետևյալ գրքերը՝
* «Կենտրոնական պաշտպանը»
* «Ալիկ Գյունաշյան»
* «Գթության մայրը»
* «Շիրակի առողջապահության պատմությունը»
* «Կես դար արտադրությունում»
* «Հումորի հայրաքաղաք` Գյումրի»
* «Հումորի մայրաքաղաք` Գյումրի»
* «Հիսուն տարի բեմում»
* «Դուդուկն է երգում Գյումրիում»
* «Գյումրի» և «Շիրակ աշխարհ» գրքերի տասնութ հատորներ
* «Տուն շինող Վարդան»
* «Գյումրի. քաղաքը և մարդիկ» /էջ 401 – 409/ համահեղինակ
* 75 գարուն հաղթանակից հետո
*«Հոգուս պարտքն է՝ կառուցել»
*«Հայրենիքի անմնացորդ նվիրյալները»

## Մրցանակներ
Արժանացել է «Ամադեուս-93» «Շիրակ - 94», «Իմ անկախ Հայաստանը 5 տարեկան է» և այլ մրցույթ - փառատոների բազում մրցանակների՝ պարգևատրվելով արծաթե գավաթով, դիպլոմներով և հուշանվերներով։ Գագիկ Վարդանյանը պարգևատրվել է նաև Սևյանի անվան երգի – պարի համույթի 50-ամյակի և Հովհաննես Թումանյանի հոբելյանական ոսկե  հուշամեդալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ծիծաղում են Գյումրեցիները 

Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կենջի Ժիրակ

**Կենջի Ժիրակ** (, ), ֆրանսիացի երգիչ։ Ծագումով իսպանացի գնչու է։ Կենջի Ժիրակը հայտնի դարձավ 2014 թվականին The voice-ի ֆրանսիական տարբերակի երրորդ եթերաշրջանում հաղթելուց հետո։ Նա եղել է Միկայի թիմից։ 2014 թվականին լույս է տեսել Կենջի Ժիրակի առաջին սկավառակը և կոչվել է նրա անունով՝ "Kendji": Կենջի Ժիրակի ամենահայտնի երգերն են՝ Color Gitano և Andalouse։

## Կենսագրություն
Կենջի Ժիրակը ծնվել է 1996 թվականի հուլիսի 3-ին Ֆրանսիայի հարավում գտնվող Պերիգյո քաղաքում, կատալոնացի քոչվոր գնչուների ընտանիքում։ Նրա առաջին լեզուն կատալոներենն է։ Տիրապետում է իսպաներենին ու ֆրանսերենին։ Կենջի Ժիրակի խոսքերով՝ իր ընտանիքը վարել է ավանդական կենսակերպ, ամռան տաք ամիսներին գնչուների խմբի հետ թափառել է Ֆրանսիայում։ Տասնվեց տարեկանում Կենջի Ժիրակը թողել է դպրոցն ու սկսել աշխատել հոր ու եղբոր հետ։ Մանկության տարիներից տարված էր երաժշտությամբ, կիթառ նվագել սովորել է իր պապից։ Նրա երգերի մի մասը երկլեզու են, հիմնականում երգում է իսպաներեն ու ֆրանսերեն։

2014 թվականի հունվարին նա սկսել է մասնակցել ֆրանսիական The Voice : La Plus Belle Voix հաղորդման երրորդ եթերաշրջանին։ Նախընտրական փուլում կատարել ռեփեր Maître Gims-ի *Bella* երգը։ Դրանից առաջ՝ 2013 թվականի ամռանը, Կենջի Ժիրակը Յութուբում հրապարակել էր այդ երգի՝ գնչուական ոճով կատարման ձայնագրությունը, ինչի շնորհիվ որոշակի ճանաչում էր ձեռք բերել դեռ մրցույթից առաջ։ Մայիսին դարձել է հեռուստանախագծի հաղթող՝ հավաքելով հեռուստադիտողի ձայների՝ 51%-ը։

Կենջի Ժիրակի առաջին պաշտոնական սինգլը եղել է «Color Gitano» երկլեզու (ֆրանսերեն, իսպաներեն) երգը, որ թողարկվելէ  2014 թվականի հունիսին։ Պաշտոնական ալբոմը թողարկվել է սեպտեմբերին։ Նրա *Kendji* ալբոմը վաճառվել է 600000 օրինակով մինչև 2015 թվականի հունվար և ավելի քան մեկ միլիոն օրինակով մինչև նույն թվականի հոկտեմբեր ՝ ստանալով ադամանդե հավաստագիր։ Ներկայում վաճառվել է ալբոմի ավելի քան 1,2 միլիոն օրինակ։ Նրա հաջորդ՝ "Andalouse" սինգլը նույնպես հաջողություն է ունեցել՝ դառնալով երգչի այցեքարտը։

Կենջի Ժիրակի երկրորդ ալբոմը՝ *Ensemble*, թողարկվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 30-ին։ Դրա սինգլներն են՝ "Me Quemo", "Les yeux de la mama" և "No Me Mirès Màs":

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

### Սինգլներ

### Այլ երգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:«The Voice» հեռուստաշոուի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Գնչուներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կիթառահարներ
Մասրենի առատափուշ

**Մասրենի առատափուշ** (), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Ունի 0,75-2 մ բարձրություն։ Տերևները կազմած են 5-11 տերևիկներից, որոնք ունեն 4-6 սմ երկարություն և 1-2 սմ լայնություն։ Ծաղիկներն ունեն 2-5 սմ տրամագիծ, սպիտակ են կամ դեղնասպիտակ։ Բազմանում է սերմերի և թփի կիսման միջոցով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։ Պտուղն ունի 0,6-1,4 սմ երկարություն և պարունակում է 616-850 %/մգ C վիտամին։ Դիմացկուն, ցրտադիմացկուն, շոգադիմացկուն, լուսասեր բույս է։ Մեր հանրապետության բոլոր կլիմայական գոտիների համար պիտանի է։ Բաց վարդագույն կամ սպիտակավուն ծաղիկները աճում են առանձին կամ վահանիկներով։ Ունեն բազմաթիվ առէջներ և սռնակներ։ Հարթ, վառ կարմիր կամ նարնջագույն հատապտուղները կեղծ պտուղներ են։ Բազմաթիվ սերմերը մազոտ ընկուզիկներ են։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Ղրիմում, Արևմտյան Սիբիրում, Միջին Ասիայում, Չինաստանում, Միջին Եվրոպայում, Միջերկրական ծովի ափերին, Փոքր Ասիայում։ Հանդիպում են նաև Սևանի ավազանում, Զանգեզուրում։ Աճում է մինչև վերին լեռնային գոտի, թփուտների մեջ։

## Նշանակություն
Մասրենու պտուղներն օգտագործվում էին որպես վիտամիններով հարուստ, հակալնդախտային միջոց։ Եթերային յուղի մեջ կուտակվում են տերպենային սպիրտներ՝ հերանիոլ, էվգենոլ, ցիտրալ և այլ միացություններ, այդ թվում նաև ֆենիլէթիլային սպիրտ, որը ապահովում է վարդաջրի հաճելի հոտը։ Մասրենու հյութը բարելավում է ստամոքսի, լյարդի, լեղուղիների, բարակ աղիքների գործունեությունը, վերացնում է լուծը, բուժում թութքն ու աղիքային խոցերը։ Պտուղների ջրային թուրմն ու ոգեթուրմն օգտագործում են թոքախտի, քութեշի, տիֆի բուժման նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Հայաստանի թփատեսակներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի բուսականություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կանաչկող

**Կանաչկող**, *Գյոյդաղ*, լեռանագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Թեքսարի լեռներում, Կարմրաշեն գյուղից 7 կմ արևելք։ Բարձրությունը 2593 մ է։ Գագաթին գտնվում է X-XIV դդ. «Կապույտ» ամրոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Էտիեն Առնալ

**Էտիեն Առնալ** (, ), XIX դարի ֆրանսիացի հայտնի կատակերգակ թատերական դերասան։

## Կենսագրություն
Էտիեն Առնալը ծնվել է 1794 թվականի փետրվարի 1-ին Ֆրանսիայի կենտրոնական մասի հյուսիսում, Իվելին դեպարտամենտի Մյոլան ան Իվելին քաղաքում։ Բանակում ծառայելուց հետո որոշ ժամանակ աշխատել է գործարանում և միայն դրանից հետո, 1815 թվականին, առաջին անգամ դուրս է եկել բեմ, բայց նրա առաջնախաղն առանձնակի հաջողություն չի ունեցել։ Սակայն 1827 թվականին Էտիեն Առնալը բացահայտվեց որպես կատակերգակ դերասան և այդ պահից, համաձայն Բրոկհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանի, *«գրեթե կես դար վայելում էր հանդիսատեսի հիացական համակրանքը»*։

Առնալը գրել է հայտնի «Epitre à Bouffé» (1840) ստեղծագործությունը, որն ավելի ուշ մտել է նրա բանաստեղծությունների «Boutades en vers» (Փարիզ, 1861) ծավալուն հատորի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Մթնաձոր (գետ, Լոռու մարզ)

**Մթնաձոր**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Տաշիր գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Աչքասար լեռան հյուսիսային լանջերից և Ձյունաշող գյուղի մոտ միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 19 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Տաշիր գետի վտակներ
Շեկաղբյուր

**Շեկաղբյուր**, լեռնագագաթ Լոռու մարզում, Լեջան լեռնազանգվածի հյուսիս–արևելյան ճյուղավորություններում, Արդվի գյուղից 3 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 2061 մ է։ Լեռան վրա կա մի քարայր, որտհղ ճգնել է Հովհաննես Օձնեցին (VIII դ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Ֆորսիցիա միջանկյալ

**Ֆորսիցիա միջանկյալ** (), պատկանում է ձիթենազգիների ընտանիքին։ Ունի 3 մ բարձրություն։ Տերևներն ունեն 8-12 սմ երկարություն։ Գարնանը բաց կանաչավուն են, իսկ աշնանը ընդունում են դարչնամանուշակագույն գունավորում։ Ծաղիկները լինում են մեկական կամ խմբերով։ Ծաղկում է մարտ, ապրիլ ամիսներին։ Անսովոր վաղ արթնացող, լուսասեր, ցրտադիմացկուն տեսակ է, բազմանում է սերմերով և կանաչ կտրոններով։ Տարածված է մեր հանրապետության ստորին և միջին լեռնային գոտիներում։

## Նկարագրություն
Տերևները երկարավուն ձվաձև են կամ երկարավուն նշտարաձև։ Ուժեղ աճող ընձյուղների վրա հաճախ տերևները բլթակավոր են և նույնիսկ եռամասնակի։ Պտուղը երկբնանի տուփիկ է, որը հասունանալիս ճաքում է երկարությամբ։ Պարունակում է բազմաթիվ թևավոր սերմեր։ Հիբրիդային ծագում ունի՝ ստացվել է ֆորսիցիայի երկու՝ կանաչ և կախված տեսակների տրամախաչումից։ Մշակվում է գրեթե ամենուրեք՝ հանդիսանալով ամենատարածված թփատեսակներից մեկը։

## Պատկերասրահ

Forsythia 50years.jpg
Forsythia x intermedia 01.JPG
Forsythia suspensa4.jpg
Forsythia suspensa.jpg


## Աղբյուրներ
*Լ.Վ. Հարությունյան-Քո շրջապատի թփերը, Սովետական գրող, 1984, 224 էջ

## Արտաքին հղումներ
* Դեկորատիվ Ֆորսիցիայի նկարագրություն
* Ֆորսիցիայի կայք

Կատեգորիա:Հայաստանի թփատեսակներ
Կատեգորիա:Ձիթենազգիներ
Գուաչիպաս (դեպարտամենտ)

**Գուաչիպաս** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, *Սալտա* պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝2785 կմ2։ Բնակչությունը՝3,2 հազար մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 1,2 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը *Գուաչիպասն* է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Սալտա պրովինցիայի հարավում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիս-արևելքում՝ Մետան դեպարտամենտին,
* արևելքում` Ռոսարիո դե լա Ֆրոնտերա դեպարտամենտին,
* հարավ-արևելքում` Լա Կանդերալիա դեպարտամենտին,
* հարավում` Տուկուման պրովինցիայում,
* հարավ-արևմուտքում` Կաֆայատե դեպարտամենտին,
* արևմուտքում` Լա Վինյա դեպարտամենտին.

## Խոշորագույն բնակավայրեր

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Ալթֆրաունհոֆեն

**Ալթֆրաունհոֆեն** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։

Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհուտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է՝ 2027 մարդ, տարածքը 24,28 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ * 09 2 74 114*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
United Airlines

thumb|232x232px|Boeing 787 United Airlines
**United Airlines (հայերեն՝ Յունայթեդ Էյրլայնս)** ամերիկական ավիաընկերություն, ամենամեծ ավիաընկերություններից է ԱՄՆ-ում։ «Ժամանակն է թռչելու» կարգախոսի ներքո United Airlines -ը չվերթներ է իրականացնում ավելի քան 238 ներքին և 118 միջազգային ուղղություններով։ United Airlines -ը Star Alliance-ի հինգ հիմնադիր անդամներից մեկն (մյուս հիմնադիր անդամները՝ Air Canada, Lufthansa, SAS և Thai Airways International) է՝ աշխարհի երեք խոշոր ավիաընկերությունների դաշինքներից (մյուս երկուսը՝ SkyTeam, Oneworld) ամենամեծը։

2010 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ավիաընկերությունը դարձավ ամենամեծ ավիաընկերություններից աշխարհում։ Ավիաընկերությունը հիմնվել է 1926 թվականին։ Ավիաընկերությունը առաջինն է աշխարհում, երբ ինքնաթիռը զոհ է ահաբեկչիներին։ 1933 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Boeing 247 օդանավը պայթել է օդում, և ընկել է Ինդիանայի պետության տարածքում։ Ինչի հետևանքով զոհվել է 7 մարդ, որոնք գտնվում էին այդ օդանավում։ Հետաքննությունը պարզել է, որ վթարի արդյունք էր ռումբը, որը տեղադրված էր օդանավում։ Պատճառներն ու մեղավորներն մինչ օրս չեն հայտնաբերվել։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ահաբեկիչները գրավել են 2 օդանավ։

United Airlines -ը ունի ութ հանգույց օդանավակայաններ. hիմնական օդանավակայանները գտնվում են Չիկագոյում, Վաշինգտոնում, Սան Ֆրանցիսկոյում և Լոս Անջելեսում։ 2021թ. մայիսի դրությամբ United Airlines -ի օդային նավատորմը բաղկացած է 834 ինքնաթիռներից և ևս նոր 49 պատվիրված օդանավեր առաջիկայում կհամալրեն ավիաընկերության օդային նավատորմը։ Ինքնաթիռները գլխավորապես Բոինգ և Էյրբաս են։ Ավիաընկերությունը առաջարկում է երեք առանձին դասի թռիչքներ՝ Պրեմիում, Բիզնես և Էկոնոմ։

Skytrax օդային տրանսպորտի արդյունաբերության միջազգային հետազոտական գործակալությունը, United Airlines -ին դասկարգել է իր՝ 3-աստղանի վարկանշային ավիաընկերությունների շարքում` անձնակազմի սպասարկման, ծառայությունների որակի համար՝ թե օդանավում, թե օդանավակայանում։

## Չվերթ
thumb|250px|* Boeing 737 United Airlines



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ
Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Շառռան

**Շառռան **(), քաղաքատիպ ավան Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսում՝ Հալեպի մարզի Աֆրինի գավառում, համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

## Աշխարահագրություն
Քաղաքը գտնվում Հալեպի մարզի հյուսիսարևմտյան մասում՝ Թուրքիայի սահմանին մոտ։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 539 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Դամասկոսից 345 կմ հարավ-արևմուտք, իսկ մարզկենտրոն Հալեպից 45 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արեւմուտք։ Մոտակա բնակավայրերն են Ազազը և Կատման՝ արևելքում, Աֆրինը՝ հարավում։

## Բանկչություն
Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչություն կազմում է 2596 մարդ։ Իսկ համանուն շրջանի բնակչություն իր 35 բնակավայրերով կազմում է 13,632 մարդ։ Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը Հալեպի միջազգային օդանավակայանն է (Aleppo International Airport), որը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրինի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Մենովնայա

**Մենովնայա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կռասնոյարսկա գետի աջ ափով՝ 23 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100312115100003816**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100381**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ֆիրդուսու փողոց (Երևան)

**Ֆիրդուսու փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ պարսիկ նշանավոր բանաստեղծ Ֆիրդուսու։

## Տվյալներ
Սկսվում է Տիգրան Մեծի պողոտայում և ավարտվում Չայկովսկու փողոցում։ Փողոցը երթևեկելի չէ, քանի որ նրա ամբողջ երկայնքով գործում է ապրանքային շուկա։ Հատվող փողոցներ չունի։

## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ճոպան

**Ճոպան**, պողպատե լարից, բուսական, սինթետիկ կամ հանքային մանրաթելերի մանվածքից պատրաստված ճկուն շինվածք։

## Տեսակներ
Ըստ պատրաստման եղանակի ճոպաննները լինում են՝
* ոլորած (գալարուն),
* չոլորած,
* հյուսած։

Մետաղական (պողպատե) ճոպանները պատրաստում են 0,5-2 մմ տրամագծի լարերից՝ շրջանաձև (կլոր), վեցանկյուն, ուղղանկյուն, քառակուսի լայնական հատվածքով։ Ոլորած կլոր ճոպանները կարող է ունենալ միակի պարուրաձև, կրկնակի (ճոպանային), եռակի (կաբելտային) հյուսվածք։ Չոլորած ճոպանները կազմված են պողպատե լարերի խիտ դասավորված խմբերից կամ պարուրաձև փաթույթով (հաճախ նաև սեղմակներով) շրջասեղմված պարուրաձև ճոպաններից։ Հյուսած ճոպանները պատրաստում են զույգ թվով (սովորաբար 4) միահյուսված փնջերից)։ Ոչ մետաղական ճոպանները պատրաստում են կանեփի, բամբակի թելերից, ասբեստի և արհեստական մանրաթելերից։

Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Լոգոմետր

**Լոգոմետր**, երկու էլեկտրական հոսանքների ուժերի հարաբերությունը չափող սարք։ Լինում է մագնիսաէլեկտրական, էլեկտրական և  ֆեռոդինական։ Մագնիսաէլեկտրական լոգոմետրի սխեմա շրջանակներ, միչուկ, լոգոմետրի շրջանակի դիմադրություն, հիմնական դիմադրություն, չափվող դիմադրություն մագնիսական և էլեկտրամագնիսական։ Աշխատանքի սկզբունքի հետ և յալն հաստատուն մագնիսի դաշտում պողպատե միջուկի շուրջը, միևնույն առանցքով, համատեղ պտտվում են երկու շրշանակները։

Կատեգորիա:Էլեկտրաչափիչ սարքեր
Հարություն Պեզճյան

**Հարություն Պեզճյան Պողոսի** (Ղազևզ (Գագազ) Հարություն ամիրա ), հայ հասարակական և Թուրքիայի պետական գործիչ։ Պեզճյանների ամիրայական ընտանիքից։

## Կենսագրություն
Հարություն Պեզճյանը ծնվել է 1771 թվականի ապրիլի 10-ին, Օսմանյան կայսրության Ստամբուլ քաղաքում։
 
Ավարտել է Գում Գափուի հայոց վարժարանը (1783), զբաղվել ջուլհակությամբ, մետաքսի առևտրով (այստեղից էլ «Ղազեզ» մականունը)։ Հովհաննես Տյուզյան ամիրայի միջնորդությամբ 1807 թվականից աշխատել է թուրք, արքունի դրամահատարանում՝ որպես հսկիչ։ Եղել է սուլթան Մահմուդ 11-ի անձնական սեղանավորն ու խորհրդականը։ Կարևոր դեր է խաղացել Թուրքիայի պետական կյանքում և Կ․ Պոլսի հայկական համայնքում (ժամանակի հայ պատմագրության ներկայացուցիչները Պեզճյանի գործունեության շրջանն անվանել են «Պեզճյանի դար»)։ Պեզճյանը ջանացել է միավորել Կոստանդնուպոլիսի լուսավորական և կաթոլիկական համայնքները, վերացնել նրանց միջև տասնամյակներ շարունակվող դավանաբանական վեճերն ու ընդհարումները։ Այդ պատճառով իր դեմ է հարուցել և՝ էջմիածնի, և՝ Վատիկանի թշնամանքը։ 1820 թվականին Կ․ Պոլսում Ֆրանսիայի դեսպանի պահանջով աքսորվել է, սակայն 1821 թվականին ներման է արժանացել և նշանակվել Թուրքիայի դրամահատարանի կառավարիչ, մեծապես նպաստել երկրի ֆինանսական-հարկային սիստեմի կարգավորմանը։  
 
Պեզճյանը զգալի դեր է խաղացել նաև *[[ենիչերիներ]]ի* կորպուսը վերացնելու (1826) գործում։ Սուլթանի միջամտությամբ վերահաստատել է հայոց եկեղեցու իրավունքները Երուսաղեմում, կանխել հույն և լատին հոգևորականության ոտնձգությունները։  
 
Պեզճյանի ձեռներեցությամբ ու նյութական միջոցներով կառուցվել են Կ․ Պոլսի Հայոց պատրիարքարանի նոր շենքը (1823), Մայր եկեղեցին (1829), Ս․ Փրկչի Ազգային հիվանդանոցը (1833), բացվել Բերայի օրիորդաց վարժարանը (1826), Գում Գափուի մայր դպրոցը (1828), Ս․ Առաքելոց ազգային (1830), Պողոսյան տղայոց (1832), Վարվառյան օրիորդաց (1832), Թոփ Գափուի Պեզճյան (1832) և չորսդասյա երկսեռ էյուբյան (1832) վարժարանները, հրատարակվել է Գևորգ դպիր Պալաթեցի Տեր-Հովհաննիսյանի «Բառարան պարսկերեն ըստ կարգի հայկական այբուբենից» աշխատությունը։ Մասամբ հոգացել է Հայկազյան բառարանի հրատարակության ծախսերը։ 
 
### Մահ
Հարություն Պեզճյանը մահացել է 1834 թվականի հունվարի 3-ին։ Թաղված է Գում Գափուի Հայոց Մայր եկեղեցու զավթում։

## Տես նաև
* Պեզճյան մայր վարժարան

Կատեգորիա:Թուրքահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ բարերարներ
Պերիոսկոպ

**Պերիոսկոպ** ( հունարեն՝ λεριοχολέω - դիտել շուրջը), շրջադիտակ, 1․ թաքստոցներից (խրամատներ, բլինդաժներ), տանկերից, սուզանավերից դիտումների համար նախատեսված օպտիկական սարք։ Պերիոսկոպի օգնությամբ չափում են նաև հորիզոնական և ուղղաձիգ անկյունները տեղանքում և որոշում դիտվող օբյեկտների հեռավորությունները (տես նաև Հեռաչափ)։ Պերիոսկոպի կառուցվածքն ու օպտիկական բնութագրերը պայմանավորված են կիրառության ոլորտով, տեղակայման վայրով և թաքստոցի խորությամբ։ Պարզագույնը ուղղաձիգ Պերիոսկոպն է, որը բաղկացած է ուղղաձիգ դիտափողից և վերջինիս առանցքի նկատմամբ 45° անկյունով տեդադրված 2 հայելիներից, որոնց կազմած օպտիկական համակարգը բեկում է դիտվող առարկայից եկող լուսային ճառագայթները և ուղղում դեպի դիտորդի աչքը։ Տարածված են պրիզմայավոր Պերիոսկոպները, որոնց դիտափողում հայելիների փոխարեն տեղադրված են ուղղանկյուն պրիզմաներ, ինչպես նաև հեռադիտակային ոսպնյակավոր համակարգը և շրջող համակարգը, որոնց օգնությամբ կարելի է ստանալ խոշորացված ուղիղ պատկեր։

Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Կատեգորիա:Սուզանավեր
Կատեգորիա:Բրիտանական հայտնագործություններ
Շարային կեցվածք

մինի|Շարային կեցվածք
**Շարային կեցվածք,** զինծառայողների կամ հրամանատարների փոխադարձ հարգանքն է ազգային խորհրդանիշերի և բարձրաստիճան զինծառայողների նկատմամբ։ Շարային կեցվածքը զինծառայության ամենակարևոր տարրերից մեկն է։ Շարային կեցվածքի ընդունումը զինվորի մեջ դաստիարակում է կուռ կարգապահություն, ուշադրություն, կատարողական և այլ հատկանիշներ։

## Շարայինի կեցվածքի ընդունումը
Շարային կեցվածք ընդունվում է «ԶԳԱՍՏ» և «ՇԱՐՎԻՐ» հրամաններից հետո։ Լսելով այդ հրամանները՝ զինծառայողը կանգնում է ուղիղ՝ ոտնաթաթերը բացելով թաթի լայնությամբ և հավասարեցնելով ճակատային գծի հետ։ Ծնկները պետք է լինեն ուղիղ, գլուխը՝ բարձր պահած։ Մատերով պետք է հպվել ազդրերին։ Սահմանադրության համաձայն շարային կեցվածք հարկավոր է ընդունել նաև ՀՀ պետական օրհներգի, զինվորական ողջույնի, զեկուցելու և կարգադրության կատարման ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարմնի դիրք
Կատեգորիա:Հարգանքի ակնարկներ
Կոնստանտին Պաֆֆենհոլց

**Կոնստանտին Նիկոլաևիչ Պաֆֆենհոլց** (,  (17), 1893, գյուղ Ալբինեց, Բեսարաբիա - սեպտեմբերի 24, 1983, Լենինգրադ), խորհրդային երկրաբան, երկրաբանական գիտությունների դոկտոր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1943), ՀԽՍՀ, Ադրբեջանական ԽՍՀ (1963) և Վրացական ԽՍՀ (1973) գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1963)։ Ազգությամբ՝ գերմանացի։

## Կրթություն
Կոնստանտին Պաֆֆենգոլցը ծնվել է Մոլդավիայի ԽՍՀ-ի Ալբանեց գյուղում։ Ավարտել է Պետերբուրգի լեռնային ինստիտուտը (1920)։ 1919 թվականից աշխատել է Համառուսաստանյան երկրաբանական կոմիտեում (1939 թվականից՝ Համամիութենական երկրաբանական ԳՀԻ), 1945-1952 թվականներին՝ Երևանի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1959 թվականից աշխատել է  ՀԽՍՀ ԳԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում։

## Աշխատություններ
Պաֆֆենհոլցի աշխատությունները նվիրված են Կովկասի երկրաբանության ամենատարբեր պրոբլեմներին՝ շերտագրությանը, տեկտոնիկային, մագմատիզմին, հրաբխականությանը, սեյսմոլոգիային, հիդրոերկրաբանությանը, քարտեզահանմանը, օգտակար հանածոներին։ Պաֆֆենհոլցի աշխատություններում տրվում է Հայաստանի տեղը ալպիական ծալքավոր գոտում, արվում են ռեգիոնալ կարգի համեմատություններ Հայաստանի և Կովկասի կից մասերի, ինչպես նաև Երկրի Միջերկրածովյան գոտու կառուցվածքում գտնվող երկրների հետ։

Պաֆֆենհոլցը բազմաթիվ քարտեզների հեղինակ է։ Նրա Կովկասի երկրաբանական քարտեզը, որպես երկրաբանական քարտեզագրության եզակի նմուշ, ցուցադրվել է Մեքսիկայում (1966) 20-րդ միջազգային երկրաբանական կոնգրեսում։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր է (1950)։

## Անդամակցություն
* Ռուսական աշխարհագրական ընկերության իսկական անդամ, 1916
* Համամիութենական միներալային ընկերության պատվավոր անդամ, 1922
* Հայկական աշխարհագրական ընկերության անդամ, 1948-1952

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1963
* Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1963
* Վրացական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1973 
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր, 1950
* Լենինի շքանշան (2)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* Ռուսական աշխարհագրական ընկերության ոսկե մեդալ

## Երկեր
* Հայաստանի և Փոքր Կովկասի նրան կից մասերի գեոլոգիական ակնարկը, 1946։ 
* Մեր մոլորակի պատմությունը, 1951։
* Геология Армении, 1948: 
* Кавказ - Карпаты - Балканы, 1971:
### Մամուլ
* Հոդվածների մատենագիտություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [ Константин Николаевич Паффенгольц](http://earth.asj-oa.am/724/1/1968hator21-3_(102).pdf)

Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երկրաբաններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Դոկտոր Մանուել Բելգրանո (դեպարտամենտ)

**Դոկտոր Մանուել Բելգրանո** () դեպարտամենտ Արգենտինայում, *Խուխույ* պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 1917 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 265 249 մարդ՝ 2001 թվականի 238 012-ի փոխարեն, որը կազմում է 11,4% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 138,367 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը *Սան Սալվադոր դե Խուխույն* է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Խուխույ պրովինցիայի հարավում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում՝ Տումբայա դեպարտամենտին,
* հյուսիս-արևելքում՝ Լեդեսմա(դեպարտամենտին ,
* արևելքում՝ Սան Պեդրո դեպարտամենտին,
* հարավ-արևելքում՝ Պալպալա դեպարտամենտին,
* հարավում՝ Սան Անտոնիո դեպարտամենտին,
* հարավ-արևմուտքում՝ Սալտա պրովինցիային.

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Պերպետուում մոբիլե

**Պերպետուում մոբիլե** ( լատիներեն՝ perpetuum mobile - հավերժ շարժվող), «հավերժական շարժում», վիրտուոզ բնույթի գործիքային պիեսի անվանում, որ հանդիպում է 19-րդ դարում։ Մեղեդին ծավալում է միանման կարճատև հնչյունների արագ և անընդհատ շարժումով։ Լայնորեն ճանաչված են Ֆ․ Մենդելսոն-Բարտոլդիի (դաշնամուրի համար, երկ․ 119), Ն․ Պագանինիի (ջութակի և նվագախմբի համար, երկ․ 11) այդ անվանումով պիեսները, է․ Միրզոյանի «Ինտրոդուկցիա և Պերպետուում մոբիլե»-ն ջութակի և նվագախմբի համար։

Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Սանտա Ռոսա (Կատամարկա)

**Սանտա Ռոսա** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Կատամարկա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 1424 կմ²։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 12034 մարդ՝ 2001 թվականի 10349-ի փոխարեն, որը կազմում է 16,3% աճ։ Բնակչության խտությունը՝ 8,45 մարդ/կմ²։ Վարչական կենտրոնը Բանյադա դե Ավանդան է։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Կատամարկա պրովինցիայի արևելքում։ Սահմանակից է՝
* հյուսիսում՝ Տուկուման պրովինցիային
* արևելքում՝ Սանտյագո դել Եստերո պրովինցիային
* հարավում՝ Էլ Ալտո դեպարտամենտին
* արևմուտքում՝ Պակլին դեպարտամենտին

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Մատրենկա (Բերդի վտակ)

**Մատրենկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Նովոսիբիրսկի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բերդ գետի աջ ափով՝ 259 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200512115200004527**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115200452**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պերմի ժամանակաշրջան

[մինի|[Կոլորադոյի սարավանդը]]
**Պերմի ժամանակաշրջան**, Երկրի պատմության պալեոզոյան դարաշրջանի վերջին՝ 6-րդ ժամանակաշրջանը։ Սկսվել է 225 միլիոն տարի առաջ (ըստ ռադիոլոգիական մեթոդներով որոշման) և տևել 40 միլիոն տարի։ Պերմի ժամանակաշրջան անվանումը տվել է անգլիացի երկրաբան Ռ․ Մուրչիսոնը 1841 թվականին Ռուսաստանում անցկացված էքսկուրսիայից հետո։ ԱՄՆ-ում ընդունված է Պերմի ժամանակաշրջան ստորաբաժանել ստորին (P1), միջին (P2) և վերին (P3) մասերի։ Պերմի ժամանակաշրջանում ավարտվել են հերցինյան լեռ նակազմական շարժումները, որոնք հատկապես ուժեղ են եղել Ուրալա-Տյանշանյան, Հերցինյան և Սպպալաչյան գեոսինկլինալային գոտիներում, աշխուժացել հրաբխականությունը (հիմքային լավաների ամենախոշոր արտավիժումներ եղել են Սիբիրական պլատֆորմում՝ արտահայտված տրապների ձևով), տեղի է ունեցել Երկրի պատմության ամենախոշոր ռեգրեսիաներից մեկը, որի հետևանքով փոքրացել են ծովերի մակերևույթները և տեղի ունեցել կլիմայական փոփոխություններ։ *Պերմի ժամանակաշրջանի* կենդանական և բուսական աշխարհը բազմազան է եղել։ Առաջին անգամ ի հայտ է եկել փշատերև բուսականությունը։

Կատեգորիա:Երկիր
Կատեգորիա:Պալեոզոյ
Քեթրին Էշթոն

**Քեթրին Մարգարետ Էշթոն** (, ), Եվրամիության արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հարցերով գերագույն հանձնակատար (2009–2014), առևտրի հարցերով եվրահանձնակատար, Լորդերի պալատի խոսնակ։

## Կենսագրություն
Քեթրին Մարգարետ Էշթոնը, բարոնուհի Էշթոն Ափհոլանդը ծնվել է 1956 թվականի մարտի 20-ին Հարոլդ Էշթոնի ընտանիքում։ Լեյբորիստների կուսակցության անդամ է։ Ավարտել է Ափհոլանդի բիլանգ քերականական դպրոցը, Վիգանի տեխնիկական քոլեջը, 1977 թվականին Լոնդոնի Բեդֆորդ քոլեջում ստացել է սոցիոլոգի որակավորում (ներկայումս՝ Royal Holloway, University of London, Լոնդոնի համալսարան)։

1999 թվականին նրան շնորհվել է պերի ցմահ կոչում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քեթրին Էշթոն

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Պերմանգանատներ

**Պերմանգանատներ**, գերմանգանատներ, գերմանգանական թթվի՝ НMnO4 աղերը։ Բյուրեղական նյութեր են, համարյա սև՝ կանաչամանուշակագույն երանգով։ Ջրում առավել լավ լուծվում են նատրիումի և երկարժեք մետաղների Պերմանգանատները։ Լուծույթները կարմրամանուշակագույն են։ Պերմանգանատները ուժեղ օքսիդիչներ են, տաքացնելիս քայքայվում են։ Քիմիական լաբորատորիաներում և օրգանական սինթեզում օգտագործվում է որպես օքսիդիչ։ Բժշկության (նաև անասնաբուժության) մեջ՝ որպես ախտահանիչ միջոց՝ (ողողումների, լվացումների և այլնի համար)։

Կատեգորիա:Պերմանգանատներ
Բայերբախ

**Բայերբախ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։
մինի|ձախից
Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհուտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է՝ 789 մարդ, տարածքը 16,76 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ * 09 2 74 118*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Պերմանգանաչափություն

**Պերմանգանաչափություն**, գերմանգանատաչափություն, քանակական քիմիական վերլուծության տիտրաչափական եղանակ, որը հիմնված է կալիումի պերմանգանատը՝ KMnO4, որպես օքսիդիչ օգտագործելու վրա։ Ստանդարտ աշխատանքային լուծույթները  վառ գունավորված են (կարմրամանուշակագույն) և տիտրման վերջնակետը որոշելու համար հատուկ ինդիկատորների կիրառումն անհրաժեշտ չէ։ Քանի որ KMnO4-ը հատկապես լույսի և վերականգնիչների ազդեցությամբ մասնակի քայքայվում է և առաջացած MnO2-ն արագացնում է քայքայումը, նրա լուծույթը նախ ֆիլտրում են և տիտրելուց հետո պահում մուգ գույնի մաքուր սրվակներում։

Կատեգորիա:Տիտրաչափություն
Զինվորական ողջույն

մինի|աջից|300px|Ողջույն առանց խոսքերի (ԱՄՆ)
**Զինվորական ողջույն,** դա զինծառայողների փոխադարձ հարգանքն է, զինծառայության մեջ գտնվող այլ աստիճանի պետերի և ՀՀ խորհրդանիշների նկատմամբ։ Զինծառայողները պարտավոր են հանդիպելիս ողջունել միմյանց՝ պահպանելով ներքին ծառայության կանոնագրքով և շարային կանոնադրությամբ սահմանված կանոնները։

Որպես կանոն, պետերի և սովորական զինծառայողների հանդիպման ժամանակ առաջինը ողջունում են կոչումով ավելի կրտսերները, որպես հարգանքի ցուցաբերում։ Հավասար կամ գրեթե հավասար զինծառայողների հանդիպման դեմքում բարևում է նա, ով ավելի բարեկիրք է։

Պետի կամ կոչումով ավագի ողջույնին (Ողջու´յն ձեզ), շարքում կամ շարքից դուրս գտնվող զինվորները պատասպխանում են «Ողջու´յն պարոն ...» և նշում նրա զինվորական կոչումը։

## Ազգային խորհրդանիշներ
Զինվորները, որպես հարգանքի մատուցում ողջունում են նաև՝
* ՀՀ դրոշին
* Զորամասի մարտական դրոշին
* Հայ մարտիրոսներին

## Տես նաև
Համազարկային պետություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զինվորական ծեսեր
Կատեգորիա:Ժեստեր
Կատեգորիա:Ռազմական կյանք
Կատեգորիա:Ողջույն
Պլազմոլիզ

[մինի|աջից|[Տրադեսկանցիա բույսի բջիջները պլազմոլիզից հետ։]]
**Պլազմոլիզ** (` քայքայում և ` պլազմա), պրոտոպլաստի (բջջի պարունակության) անջատումը բջջաթաղանթից հիպերտոնիկ լուծույթում։ Բնորոշ է բուսական բջիջներին, սնկերին և խոշոր բակտերիաներին որոնք ունեն ամուր, ամուր բջջապատ։

Կենդանական բջիջները հիպերտոնիկ լուծույթում կնճռոտվում են։ Կախված պրոտոպլազմայի մածուցիկությունից, բջջի և լուծույթի օսմոտիկ ճնշումների տարբերությունից, տարբերում են ուռուցիկ, գոգավոր, ջղաձիգ և թասակավոր պլազմոլիզներ։

Երբեմն պլազմոլիզի ենթարկված բջիջները կենդանի են մնում և ջրի կամ հիպոտոնիկ լուծույթների մեջ տեղավորելիս վերադառնում նախնանական վիճակին (դեպլազմոլիզ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Բջջային գործընթացներ
Պիցցիկատո

thumb|Ռիկկառդո Դրիգո - «Էսմերալդա», պիցցիկատային ստեղծագործություն
**Պիցցիկատո** (), կամ **պիչչիկատո**, լարային աղեղնավոր նվագարանից ձայնարտաբերման հնարք։

Ջութակի, ալտի, թավջութակի և կոնտրաբասի նման նվագարնները սովորաբար նվագում են աղեղով։ Սակայն, եթե կոմպոզիտորը ցանկանում է, որ կատարողը լարը մատով քաշի աղեղով նվագելու փոխարեն, «pizzicato» կամ «pizz.» է գրում նոտաների վրա։ Երբ որ նվագողը պետք է արդեն նվագի աղեղով, նոտաների վրա գրվում է «arco»։
thumb|Պիցցիկատոյի օրինակԵրբ ջութակի ընտանիքի նվագարանները պիցցիկատոյով են նվագվում, կատարողը լարը սովորաբար քաշում է աջ ձեռքի ցուցամատով։ Կոնտրաբասիստները օգտագործում են ցուցամատն ու միջնամատը։ Երբեմն ավելի մատներ են հարկավոր օգտագործել արագ պիցցիկատային մասերի համար։ Թավջութակահարներն ու կոնտրաբասիստները կարող են բութ մատն օգտագործել լարը քաշելու համար, մանավանդ ակորդներ նվագելու ժամանակ։

Պիցցիկատո կարելի է նաև նվագել ձախ ձեռքով, որով սովորաբար նվագում են բոլոր նոտաները։ Մինչ ձախ ձեռքով բաց լարը քաշել դժվար չէ, ուրիշ նոտաներով պիցցիկատո անելն ավելի հմտություն է պահանջում։ Պագանինին գրել է ջութակի համար տարբեր ստեղծագործություններ, որոնց մեջ օգտագործել է մեծ հմտություն պահանջող ձախ ձեռքի պիցցիկատային հատվածներ։thumb|Ձախ ձեռքի պիցցիկատո
 

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Բային

**Բային** () քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Գանսու նահանգում։

## Վարչական բաժանում
Բային քաղաքային շրջանը բաժանվում է 2 երկու նահանգների և 3 գավառների։

Նահանգներ
* Բային նահանգ (白银区)
* Պինչուան նահանգ (平川区)

Գավառներ
* Հուեյնին գավառ (会宁县)
* Ցզինտայ գավառ (景泰县)
* Ցզինյուան (靖远县)

## Քարտեզագրություն

## Տնտեսություն
2002 թվականի Համախառն ներքին արդյունքը կազմել է 9,5 միլիարդ յուան։ Քաղաքում ապրող բնակիչների միջին տարեկան եկամուտը կազմում է 6409 յուան։

## Ինֆրոկառուցվածք
Բայինում տեղակայված են երկու ռադիոկայան և երեք հեռուստատեսային կայաններ։ Բայինով են անցնում բազմաթիվ ավտոճանապարհներ և երթուղիներ։

## Տեսարժան վայրեր
Բայինից 40 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում է «Քարե անտառ» ազգային պարկը։ Պարկը ավելի հայտնի է իր բնական քարե սյուներից։

## Քաղաք եղբայրներ
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք (չին) 

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Կասերոս (դեպարտամենտ)

**Կասերոս** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սանտա Ֆե պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 3449 կմ²։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 79096 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 22,9 մարդ/կմ²։

## Քաղաքներ և կոմունաներ
* Արեկիտո (իսպ.՝ Arequito) - տարածքը՝ 503 կմ2 - բնակչությունը՝ 7000 մարդ
* Արտեագա (իսպ.՝ Arteaga) - տարածքը՝ 277 կմ2 - բնակչությունը՝ 3100 մարդ
* Բերաբևու (իսպ.՝ Berabevú) - տարածքը՝ 226 կմ2 - բնակչությունը՝ 2400 մարդ
* Բիգանդ (իսպ.՝ Bigand) - տարածքը՝ 301 կմ2 - բնակչությունը՝ 5100 մարդ
* Վիլյադա (իսպ.՝ Villada ) - տարածքը՝ 161 կմ2 - բնակչությունը՝ 1400 մարդ
* Գոդեկեն (իսպ.՝ Gödeken) - տարածքը՝ 227 կմ2 - բնակչությունը՝ 1700 մարդ
* Կասիլդա (իսպ.՝ Casilda) - տարածքը՝ 384 կմ2 - բնակչությունը՝ 29000 մարդ
* Լոս Կիրկինչոս (իսպ.՝ Los Quirquinchos) - տարածքը՝ 216 կմ2 - բնակչությունը՝ 2800 մարդ
* Լոս Միլինոս (իսպ.՝ Los Molinos) - տարածքը՝ 158 կմ2 - բնակչությունը՝ 2000 մարդ
* Սանֆորդ (իսպ.՝ Sanford) - տարածքը՝ 188 կմ2 - բնակչությունը՝ 2000 մարդ
* Սան Խոսե Դե լա Էսկինա (իսպ.՝ San José de la Esquina) - տարածքը՝ 197 կմ2 - բնակչությունը՝ 7000 մարդ
* Չաբաս (իսպ.՝ Chabás) - տարածքը՝ 366 կմ2 - բնակչությունը՝ 7300 մարդ
* Չարնար Լադեո (իսպ.՝ Chañar Ladeado) - տարածքը՝ 244 կմ2 - բնակչությունը՝ 5800 մարդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Մոկրուշա (Բարնաուլկայի վտակ)

**Մոկրուշա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Բարնաուլկա տեղակայված է Օբ աջ ափով՝194 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, Բարնաուլ քաղաքից մինչև Նավարասիսկի հէկը։ Գետի գետային ավազանը Չումիշ գետն է՝ մինչև Տոմի։ Ինչպես նաև գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - ** 13010200512115200001250**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115200125**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կոլմարկտ (փողոց)

**Կոլմարկտ** ( - «ածխի շուկա») առևտրական կենտրոն Վենի կենտրոնում։ Կապում է Միխաելերպլացը Գրաբենի հետ։ Համարվում է ամենաթանկ գնումների փողոցը Ավստրիայի մայրաքաղաքում։ Այստեղ գտնվում են ոսկերչության և նորաձև հագուստների բրենդի խանութներ։ 
 
Կոլմարկտի պատմությունը սկսվում է այն ժամանակներից, երբ Վենի վայրում տեղակայված էր Վինդոբոնի ռոմական լեգեոների ճամբարը։ 14-րդ դարի առաջին կեսին այստեղով անցել է փայտածխի առևտրային գնացքը։

Կոլմարկտտի փողոցի 14-րդ տանը «Դեմել» հրուշակեղենի խանութը։ 11-րդ տանը 1750 թվականին ապրել է Իոսիֆ Գայդենը, ինչպես նաև Մոցարտ Պետրո Մետաստատզիո։
 
## Գրականություն
* Вена. 2-е издание, исправленное. Издательство «Вокруг света», 2008

## Արտաքին հղումներ
* Կոլմարկտի կայքը 

Կատեգորիա:Վիեննայի փողոցներ
Ժորժ (վեպ)

«**Ժորժ**» (ֆրանս.` Georges), ֆրանսիական գրող Ալեքսանդր Դյումա հոր պատմա-արկածային վեպը, գրված 1843 թվականին։

## Նկարագրություն
Վեպը ցույց է տալիս հետաքրքրություն հետազոտողների համար, ինչպես վեպի շատ սյուժետային մտքերը ուշ են կիրառվել «Կոմս Մոնտե-Քրիստո»-ում։ Բացի այդ, հեղինակը բարձարացնում է «Ժորժ» վեպում իր համար անսովոր թեմա՝ ստրկություն և գաղութացում։

Ինչպես «Երկու շաբաթ Սինայում» ստեղծագործությունում, այնպես էլ Դյուման ներկայացրեց «Ժորժ»-ում զարմանալի ընդունակություն փոխանցել մթնոլորտ այն վայրերում, որոնցում նա չկար։

Պատմությունը երկարաձգվում է 1810-ից 1824 թվականները։ Հարյուրամյա ֆրանսիական գաղութացումից հետո Մավրիկիոս կղզին վերածվեց բրիտանական գաղութ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարճ տեղեկություն

Կատեգորիա:1843 վեպեր
Կատեգորիա:1843 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Դեղնածաղիկ փռված

**Դեղնածաղիկ փռված** (), տերևաթափ թուփ ունի 50-100 սմ բարձրություն 4-5 սմ երկարություն խիստ ճյուղավորված սաղարթով։ Ընձյուղները անկյունավոր են ցրված մազմզուկապատ կամ բոլորովին մերկ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին։ Տարածված է Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Արեւմտյան Հայաստանում։ Հայկական ՍՍՀ-ի տարածքում հանդիպում է միայն Զանգեզուրում եւ Մեղրիում։ Դեղնածաղիկը աճում է լեռնային գոտում գետերի ափերին եւ խոնավ վայրերեում։ Չափազանց պահանջկոտ է խոնավության նկատմամբ։ Լուսասեր է բավականին ցրտադիմացկուն միարժամանակ լավ է դիմանում ուժեղ շոգերին։

## Աղբյուրներ
* Լ.Վ. Հարությունյան-Քո շրջապատի թփերը, Սովետական գրող, 1984, 224 էջ

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թիթեռնածաղկավորներ
Ջովաննի Բատիստա Պիրանեզի

**Պիրանեզի Ջովաննի Բատիստա** (, ), իտալացի փորագրիչ և ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Կրել է անտիկ ճարտարապետության, ինչպես և բարոկկոյի բեմանկարչության (Բիբիենա և ուրիշներ) ազդեցությունը։ Աշխատելով օֆորտն ու հատիչափորագրությունը զուգորդող եղանակով, ստեղծել է «ճարտարապետական ֆանտազիաներ», որոնք զարմացնում են տարածական լուծումների վիթխարիությամբ, լուսաստվերային սուր դրամատիկական հակադրություններով («Բանտերի թեմայով ֆանտազիաներ» նկարաշարերը, մոտ 1745-1750, 1760-1761)։

Տեսարաններ պատկերող փորագրանկարներում Պիրանեզին ներմուծել է ռոմանտիկական տարրեր, որոնք ճարտարապետական հուշարձաններին հաղորդում են յուրահատուկ մոնումենտալություն և երփնագրայնություն («Հռոմի տեսարանները» նկարաշարերը, հ․ 1-2, 1748-1788 և այլն)։

Պիրանեզիի փորագրանկարները մեծապես նպաստել են ամպիր ոճի կազմավորմանը։

## Պատկերասրահ

Image:Malaga6.JPG
File:Piranesi-17019.jpg| 
File:Piranesicarceri.jpg|
File:Piranesi01.jpg| 
File:Piranesi02.jpg|
File:Piranesi03.jpg|


## Հիմնական աշխատանքներ
* ''Opere di Giovanni Battista Piranesi, Francesco Piranesi e d’altri''  (1835—1839)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* С. А. Торопов. Пиранези. — М.։ Изд-во Всесоюзной Академии архитектуры, 1939.
* Росси Ф. О влиянии Пиранези на работы Камерона в интерьерах Царского Села // Итальянский сборник. — СПб., № 5. — С. 107—120.
* Norbert Miller. Archäologie des Traums։ Versuch über Giovanni Battista Piranesi. — München; Wien։ Hanser, 1978.

Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի հնագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստաբաններ
Պիրարգիրիտ

մինի
**Պիրարգիրիտ** ( - կրակ և  - արծաթ), միներալ, քիմիական կազմությունը՝ (Ag3SbS3), պարունակում է 59,76% Ag, 22,48% Sb, 17,76% S։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Բյուրեղային համակարգը տրիգոնային է։ Հանդիպում է տձև հատիկների և նրանց ագրեգատների, ինչպես նաև պրիզմատիկ բյուրեղների ձևով։ Գույնը մուգ կարմիր է՝ ալմաստի փայլով։ Կարծրությունը՝ 2,5, խտությունը՝ 5770-5860 կգ/մ³։

Առաջանում է հիդրոթերմալ հանքավայրերում՝ չափավոր կամ ցածր ջերմաստիճանների պայմաններում։ Արծաթի հանքանյութ է։

Կատեգորիա:Արծաթի միներալներ
Կատեգորիա:Ծարիրի միներալներ
Շամբավ

**Շամբավ** (), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։
Բնակչությունը կազմում է 968 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 48 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 21 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11023։ Հեռախոսային կոդ՝ 0166։

Բնակավայրի հովանավոր է համարվում Սուրբ Լավրենտիոսը։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 940
  bar:1871 from:0 till: 817
  bar:1881 from:0 till: 989
  bar:1901 from:0 till: 994
  bar:1911 from:0 till: 933
  bar:1921 from:0 till: 930
  bar:1931 from:0 till: 816
  bar:1936 from:0 till: 781
  bar:1951 from:0 till: 877
  bar:1961 from:0 till: 931
  bar:1971 from:0 till: 900
  bar:1981 from:0 till: 832
  bar:1991 from:0 till: 835
  bar:2001 from:0 till: 945
PlotData=
  bar:1861 at: 940 fontsize:S text: 940 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 817 fontsize:S text: 817 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 989 fontsize:S text: 989 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 994 fontsize:S text: 994 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 933 fontsize:S text: 933 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 930 fontsize:S text: 930 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 816 fontsize:S text: 816 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 781 fontsize:S text: 781 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 877 fontsize:S text: 877 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 931 fontsize:S text: 931 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 900 fontsize:S text: 900 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 832 fontsize:S text: 832 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 835 fontsize:S text: 835 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 945 fontsize:S text: 945 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ըստ ISTATի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պիսիդիա

մինի|աջից
**Պիսիդիա**, պատմական մարզ Փոքր Ասիայում։ Հյուսիսում սահմանակից էր Փռյուգիային, արևելքում՝ Իսավրիային, հարավում՝ Պամփիլիային և Լիկիային, արևմուտքում՝ Կարիային։ Պիսիդայում բնակվել են պիսիդիացիների ռազմատենչ ցեղերը, որոնց չեն կարողացել նվաճել Աքեմենյանները և Ալեքսանդր Մակեդոնացին։

## Պատմություն
Մ․ թ․ ա․ 25 թվականին մտել է հռոմեական Դաղատիա պրովինցիայի մեջ։ Ամենանշանակալից քաղաքը Տերմեսսոսն էր (ավերակները գտնվում են այժմյան Թուրքիայի Անթալյա քաղաքից 30 կմ հյուսիս-արևմուտք)։ 395 թվականից Պիսիդիան Բյուզանդիայի կազմում էր․ սկզբում եղել է պրովինցիա, ապա մտել տարբեր բանակաթեմերի կազմի մեջ։ 15-րդ դարում նվաճել են սելջուկյան, 14-րդ դարում օսմանյան թուրքերը։

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի Միջերկրածովյան տարածաշրջան
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի պատմական շրջաններ
Կատեգորիա:Փոքր Ասիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Արևելքի պրետորիական պրեֆեկտուրա
Կատեգորիա:Հռոմեական Ասիա