open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սևան ընկերություն (Սոչի)

**Սևան ընկերություն**, հայկական ընկերակցություն Սոչի քաղաքի և հարակից շրջանների հայերի համախմբման համար։ Շտաբ-բնակարանը տեղակայված է Ադլերում։ Նախագահը Օքսեն Մումջյանն է, տեղակալը Տոպիկ Կոչկոյանը։ Գործում է նաև «Սևան» երիտասարդական թիմը։

## Պատմություն
thumb|300px|Սոչիի մերձակայքում գտնվող հայկական վերաբնակեցված բնակավայր՝ 1910-ականներ
Սոչիում հայերը թվաքանակով երկրորդն են ռուսներից հետո։ «Սևան» ազգային ընկերությունը ստեղծվել է 1997 թվականին։ Այն Հայաստանի հետ ակտիվ համագործակցում է տարբեր բնագավառներում։

«Սևան» ընկերությունը գրանցվել է 15 տարի առաջ։ Նրա առաջին նախագահ է ընտրվել Հովհաննես Չեպնյանը։ Սոչիում և նրա շրջակայքում ապրում են ավելի քան 100 հազար հայեր, որոնք տարբեր պատմական պատճառներով 19-րդ դարի վերջերից բնակություն են հաստատել Սև ծովի ափին։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հայերի թիվն ավելացել է Աբխազիայից, Ղարաբաղից, Ադրբեջանից, Հայաստանից, Վրաստանից գաղթածների պատճառով։ «Սևան» համայնքի հիմնական խնդիրը հայերի համախմբումն է, լեզվի, մշակույթի ու ավանդույթների պահպանումը։ 2002 թվականից  ընկերությունում գործում է հայկական դպրոց, որտեղ աշակերտները սովորում են իրենց մայրենի լեզուն։ Գործում է Սոչի քաղաքի Կենտրոնական շրջանի «Սևան» վոկալ և երգչախմբային անսամբլը։ Ընկերությունը մեծ ուշադրություն է դարձնում սպորտին՝ աջակցելով հայ մարզիկներին։ Բռնցքամարտի աշխարհի պատանեկան չեմպիոն Էդուարդ Համբարձումյանը գտնվում է «Սևան» ընկերության հովանավորության ներքո։

## Տես նաև
* Հայկական սփյուռք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Սոչիում
Կատեգորիա:Հայկական կազմակերպություններ
Ցաքուտի եկեղեցի

**Ցաքուտի եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Սյունիքի մարզում, Տաթև գյուղից դեպի հյուսիս՝ Որոտան գետի ձախ ափին, կառուցվել է 10-րդ դարում։

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է Սյունյաց Հակոբ Ա եպիսկոպոսի կողմից։ Հակոբ Ա եպիսկոպոսը Հովհաննես Դրասխանակերտցի կաթողիկոսի եղբայրն էր, ում կողմից էլ ձեռնադրվել է 918 թվականին։

Ըստ Ստեփան Օրբելյանի տեղեկությունների, Հակոբ Ա եպիսկոպոսը Սյունյաց իշխան Փիլիպեից գնում է դեպի Ձագեձորի Վարարակն կոչված ջուրը, բազմաթիվ չարչարանքների ու մեծ դժբարությամբ հասնում է մինչև Ցաքուտ վայրը` Տաթևի վանքի դիմաց։ Որից հետո այդ տարածքը վերածում է ընդարձակ  վարդաստանի ու ծառաստանի, տնկելով բազմաթիվ պտղատու ծառեր և հիմնելով խաղողի  այգիներ։ Բլրանման տարածքը հարթացնում է և այդ տեղ կառուցում է եկեղեցի, եկեղեցին գմբեթավոր էր և շատ հարուստ էր որմնանկարներով։ Եպիսկոպոսը  թողել է նաև ձեռագիր արձանագրություն, ըստ որի  շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 932 թվականին։

Եկեղեցին կառուցվել է սրբատաշ բազալտե քարերով, գմբեթավոր եկեղեցի էր, երկայնական պատերին կից կար երկու զույգ հզոր որմնամույթեր։ Եկեղեցին ուղանկյունա խորան էր, իսկ խորանի հատակը կիսաշրջաձև էր մոտ 30սմ խորություն ուներ։ Ուներ մեկ մուտք արևմտյան կողմից։ Եկեղեցու կամարները և որմնակամարները ունեին պայտաձև տեսք։ Այս եկեղեցու առանձնահատկություններից է իր խորանը, որը եզակի է հայկական հուշարձանների շարքում։ Խորանը ուղղանկյուն և կիսաշրջանաձև զուգակցումով մի ամբողջականություն է։ Ցավոք եկեղեցու գմբեթը, ծածկի թաղերը և արևելյան պատն ավերված են, իսկ եկեղեցու գեղեցիկ որմնանկարներից գրեթե ոչինչ չի պահպանվել։ Տարածքում եղել է նաև ջրանծքը, որի շնորհիվ դարեր շարունակ մարդիկ օգտվել են։ Այժմ եկեղեցու տարածքը նման իր հին ժամանակներին, քարքարոտ և փշերով լի մի տարածք, որտեղից էլ եկել էր անվանումը։

## Արտաքին հղումներ
* Տաթև գյուղ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Արեգ Միքայելյան

**Արեգ Միքայելյան** (), աստղագետ, ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս։

## Կենսագրություն
Արեգ Միքայելյանը ծնվել է 1962 թվականին Երևանում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Հեղինակ է 11 գրքույկի, 192 հոդվածի, 17 էլեկտրոնային կատալոգի։ Ղեկավարել է Հայաստանի Գիտության պետական կոմիտեի թեմատիկ, ANSEF, CRDF ARP1-2849-YE-06, ISTC A-1451, A-1606, CNRS, DFG, DAAD, NASA, COST և այլ դրամաշնորհային ծրագրեր։

Ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրենի պաշտոնում։

## Անդամակցություն
*Միջազգային աստղագիտական միություն (ՄԱՄ, IAU)
*Եվրոպական աստղագիտական ընկերություն (EAS)
*Եվրոպական ֆիզիկոսների ընկերություն (EPS)
*Եվրասիական աստղագիտական ընկերություն (EAAS)
*EAS ենթատարածաշրջանային կոմիտե (SREAC) 
*Վիրտուալ աստղադիտարանների միջազգային ալյանս (IVOA)
*Մոլորակային տվյալների միջազգային ալյանս (IPDA)
*Հայկական աստղագիտական ընկերություն (ՀԱԸ, ArAS)

## Գիտական նախասիրություններ
*Աստղագիտական շրջահայություններ
*Սպիտակ թզուկ և պայթյունային փոփոխական աստղեր
*Ակտիվ գալակտիկաների որոնումներ և բազմալիքային ուսումնասիրություններ
*Տիեզերական ենթակարմիր, ռենտգենյան և ռադիո աղբյուրներ
*Վիրտուալ աստղադիտարաններ

## Պարգևներ և մրցանակներ
*Եվրասիական աստղագիտական ընկերության մրցանակ
*Հայկական ֆիզիկոսների ընկերության մրցանակ
*Էլեկտրոնային գիտության մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Առանց թեմայի. Արեգ Միքայելյան
*Կեսգիշերն անց. Արեգ Միքայելյան
*Արեգ Միքայելյանը՝ Նոբելյան մրցանակակիրների և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում եղած Հայաստանի միակ գիտական արժեքի մասին
*«Հերոսություն էր աստղադիտարան հիմնադրելը». Արեգ Միքայելյան
*Միմիայն ներկայիս իշխանություններն են պատասխանատու․ մի՛ փնտրեք այլ երևակայական պատճառներ․ Արեգ Միքայելյան
*Հարցազրույց Արեգ Միքայելյանի հետ. «Հայաստանում գիտության ֆինանսավորումը չափազանց ցածր է»

Կատեգորիա:Հայ աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Հայկական ազգային շրջան (Կրասնոդարի երկրամաս)

thumb|left|400px|Հայկական շրջանը (ստվերում կարմիր կետագծեր) 1925-1930 թվականներին Մայկոպ շրջանի կազմում:
**Հայկական ազգային շրջան**, ազգային շրջան Կրասնոդարի (1925-1934 թվականներին՝ Հյուսիս-Կովկասյան, 1934-1937 թվականներին՝ Ազով-Սև ծովյան) երկրամասի կազմում, որը գոյություն է ունեցել 1925-1953 թվականներին։

Շրջանը կազմավորվել է 1925 թվականի մարտի 10-ին (Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի 1926 թվականի ապրիլի 12-ի որոշում) հիմնականում հայերով բնակեցված տարածքում։ Ելիզավետպոլսկոե գյուղը եղել է շրջանի կենտրոնը։ Այն ընդգրկված է եղել Մայկոպի օկրուգի կազմում։ 1930 թվականին օկրուգային բաժանման վերացումից հետո շրջանն անցել է մարզային իշխանությունների ենթակայության ներքո։ 1930-ականների վերջին «ազգային շրջան» տերմինը դադարել է գործածվել, և շրջանը պարզապես կոչվել է հայկական։ 1943–1946 թվականներին շրջանի կենտրոնն է եղել Չեռնիգովսկոե գյուղը։

1953 թվականի սեպտեմբերի 22-ին շրջանը վերացվել է, և նրա տարածքը բաժանվել է հարևան շրջանների միջև։

## Գրականություն
* Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Национальные районы и их официальный язык (Армянские районы Северного Кавказа в 20-е г.)

Կատեգորիա:Հայերը Կրասնոդարի երկրամասում
Կատեգորիա:Հայկական անկլավներ
Սարգիս Զարդարյան

**Սարգիս Զարդարյան** (), ռազմական գործիչ։

## Կենսագրություն
Սարգիս Զարդարյանը ծնվել է 1889 թվականին Խարբերդում։ Ուսանել է ծննդավայրի Եփրատ քոլեջում։ 1913 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ սովորել Քեմբրիջի Թորնդայք դպրոցում, ստացել է ռազմական և իրավաբանական կրթություն։ 1916 թվականին մասնակցել է Մեքսիկայի պատերազմին։ Ծառայել է ֆրանսիական նավատորմում, 1918 թվականին վիրավորվել, որից հետո ստացել է «Ծիրանի սիրտ» շքանշան։

1924 թվականին ստացել է գնդապետի զինվորական կոչում։ 1931 թվականին Մասաչուսեթսում բացել է փաստաբանական գրասենյակ։ Եղել է Բրեդֆորդի ռազմական կառավարչի ընթերակա, Մասաչուսեթսի ազգային պահակագնդի գեներալ և դատավորի օգնական։ 1931-1932 թվականներին թղթակցել է Բոստոնի «Հայ վաստակ» ամսագրին։ 1945 թվականին Սարգիս Զարդարյանը նշանակվել է Մասաչուսեթսի ընդհանուր դատախազի օգնական, արժանացել բրիգադային գեներալի կոչման։ Եղել է «Փիթերս էնդ քոմփանի» ընկերության նախագահը։

1967 թվականին Արլինգտոն քաղաքում կնքել է իր մահկանացուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Յուշարար](http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Yusharar/1945(12).pdf)

Կատեգորիա:Ամերիկահայ բրիգադի գեներալներ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանս

**ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանս**, խորհրդաժողով, որը որոշում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գործունեության հիմնական ուղղությունը։ Այն անցկացվում է երկու տարին մեկ անգամ, ընդունում է կազմակերպության ծրագիրը և բյուջեն հաջորդ ցիկլում։ Չորս տարին մեկ գլխավոր կոնֆերանսն ընտրում է գործադիր խորհրդի անդամներին և նշանակում քարտուղարության գլխավոր տնօրենին։ Գլխավոր կոնֆերանսը ընդունում է նաև վեցամյա միջնաժամկետ ծրագիր։ Ղեկավարումն իրականացվում է կոնֆերանսի նախագահի կողմից, որն ընտրվում է յուրաքանչյուր գումարման համար։

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անդամ յուրաքանչյուր պետություն ներկայացված է գլխավոր կոնֆերանսի աշխատանքում և ունի մեկ ձայն, սակայն վերջին շրջանում գլխավոր կոնֆերանսի որոշումներն ընդունվում են կոնսենսուսի միջոցով։ Բացի այդ, որպես դիտորդ հրավիրվում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անդամ չհանդիսացող պետությունները, տարբեր միջկառավարական և հասարակական կազմակերպություններ, հիմնադրամներ։ Կոնֆերանսի մասնակիցների թիվն այդպիսով էապես աճում է և կարող է հասնել երեք հազարի։

Կազմակերպության գոյության ողջ ընթացքում տեղի է ունեցել գլխավոր կոնֆերանսի չորս արտահերթ նիստ։

## ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանսի նստաշրջաններ
Ստորև ներկայացված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր կոնֆերանսի հերթական և արտահերթ նստաշրջանները՝ դասակարգված ժամանակագրական հաջորդականությամբ․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Ռոզա Բլոխ

**Ռոզա Բլոխ-Բոլագ** (, ), շվեյցարացի քաղաքական գործիչ և ակտիվիստ, որը, որպես շվեյցարական սոցիալիստական կուսակցության անդամ, 1918 թվականին արդյունավետորեն ղեկավարել է կանանց ցույցն ընդդեմ պարենային ապրանքների գների բարձրացման։ 1920 թվականին հանդիսացել է Շվեյցարիայի կոմունիստական կուսակցության հիմնադիր անդամներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ռոզա Բլոխը ծնվել է 1880 թվականի հունիսի 30-ին Ցյուրիխում և հանդիսացել հացահատիկի վաճառական Բերտոլդ Բլոխի և Ջուլի Գուգենհայմի դուստրը։ Դաստիարակվելով աղքատ հրեա վաճառականի ընտանիքում՝ իր անկախությունն ստանալուց հետո (չափահաս դառնալուց հետո) նա աշխատել է որպես ոսկերչական խանութի ներկայացուցիչ։ Սկզբնապես անարխիստ լինելով՝ 1912 թվականին անդամագրվել է սոցիալիստական կուսակցությանը, սակայն հետագայում մարքսիստ դարձել։  . Ապացուցել է, որ հանդիսանում է կին աշխատողների *Die Vorkämperin* ամսագրի հմուտ խմբագիր և ներկայացրել հոդվածներ, որոնք ոչ միայն քաղաքականապես գրավիչ էին, այլև շատ լավ էին մշակված։

Ամուսնացել է Շվեյցարիայի սոցիալական արխիվի տնօրեն Զիգֆրիդ Բոլագի հետ։

Լինելով խելացի և տաղանդավոր հռետոր՝ 1918 թվականի սկզբին միացել է Օլտենի գործողությունների կոմիտեի ձախ թևին ու ակտիվորեն ներգրավվել կանանց սոցիալիստական շարժման մեջ։ Նույն տարվա հունիսին կանանց արդյունավետ ցույց է կազմակերպել ընդդեմ սննդամթերքի գների բարձրացման ու իր պահանջները ներկայացրել գավառական խորհրդին։

Նույն 1918 թվականին դարձել է Սոցիալիստական կուսակցության կանանց հանձնաժողովի առաջին նախագահը։ 1921 թվականին սոցիալիստական կուսակցության փլուզումից հետո մյուս ձախթևայինների հետ դարձել է Կոմունիստական կուսակցության հիմնադիր անդամ։

Ռոզա Բլոխ-Բոլագը մահացել է 1922 թվականի հուլիսի 13-ին Ցյուրիխում, խպիպի վիրահատության ենթարկվելուց հետո։ Նրան հիշում են որպես Շվեյցարիայի բանվորական շարժման ամենաարդյունավետ կանանցից մեկի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի կանայք
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Ցյուրիխից
Ջեսիկա Բրաուն Ֆինդլեյ

**Ջեսիկա Ռոուզ Բրաուն Ֆինդլեյ** (, ), կինոյի և հեռուստատեսության բրիտանացի դերասանուհի։ Մեծ ճանաչում է ստացել «Դաունթոնի աբբայություն» հեռուստասերիալում լեդի Սիբիլ Քրոուլիի դերը խաղալուց հետո։

## Վաղ տարիներ
Ջեսիկա Բրաուն Ֆինդլեյը ծնվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Կուկհեմում։ Նրա ծնողները եղել են Բևերլի և Քրիստոֆեր Ֆինդլեյները։ Մայրը ուսուցչուհի է եղել, հայրը՝ ֆինանսական խորհրդատու։ Նրա նախապապ Ուիլյամ Բրաուն Ֆինդլեյը, ով ծնվել էր Գլազգոյում, իր երկրորդ անունը դարձրել է ընտանիքի ազգանվան մի մասը։ Սովորել է Բալետի ազգային դպրոցում։ 15 տարեկանում Մարիինյան թատրոնում տեղի ունեցած հյուրախաղերից հետո նրան հրավիրել են Կովենտ գարդեն արքունական թատրոն։

Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո ընդունվել է լոնդոնյան արվեստի դպրոց։ Երկրորդ կուրսում կոճի մի քանի վիրահատություններ է տարել, որից հետո հայտարարել է, որ այլևս չի կարող պարել։ Որոշել է սկսել դերասանական կարիերա։ Դերասան դառնալու մասին նա միշտ երազել էր, բայց երբեք հնարավորություն չէր ունեցել իրեն փարձել այդ ասպարեզում։

## Կարիերա
2011 թվականինՆիիլ Մակորմիկի «Ալբատրոս» ֆիլմում ընտրվել է որպես գլխավոր դերասանուհի։ Մարմնավերել է Էմիլիի կերպարը։ Միևնույն ժամանակ նա դեր է ստացել «Վատերը» հեռուստասերիալի երկու եթերաշրջաններում։ Նրան մեծ ճանաչում է բերել «Դաունթոնի աբբայություն» ֆիլմը։ Թիմ Բարթոնը ցանկացել է նրան վստահել «Ալիսան հրաշքենրի աշխարհում» ֆիլմի գլխավոր դերը։ Սակայն վերջում այն խաղացել է Միա Վասիկովսկան։

Ջեսիկան խաղացել է ֆանտաստիկ ժանրի «Սև հայելի» հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանում։ 2012 թվականին Էլեյս Պելետյեի դերում նկարահանվել է «Լաբիրինթոս» մինի սերիալում։ 2012 թվականի մարտին հայտարարվել է, որ Ջեսիկա Բրաուն Ֆինդլենը «Սերը ժամանակի միջով» ֆիլմում խաղալու է Բևերլի Փենի դերը։

## Ֆիլմագրություն

## Աշխատանք թատրոնում

## Պարգևներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Բռնավոր (պարոն)

**Բռնավոր պարոն** (), հայ իշխան (պարոն) Զաքարյան իշխանապետությունում։

## Կենսագրություն
250px|մինի|աջից|Բռնավոր պարոնի և նրա կնոջ՝ Տղատիկինի պատկերները Նոր Ջուղայի թիվ 36 ավետարանում
1236 թվականին Բռնավոր պարոնը, իր կնոջ՝ Տղատիկինի հետ Իգնատիոս գրչին գրել է տալիս մի ավետարան, որը նվիրում է Խծկոնք վանքին, իսկ 1240 թվականին էլ նույն վանքին նվիրում է այգիներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Նորա Բոսսոնգ

**Նորա Բոսսոնգ** (, ), գերմանացի գրող, բանաստեղծուհի։

## Կենսագրություն
2001 թվականին Նորա Բոսսոնգը եղել է Ուոլֆենբուտտել (Wolfenbüttel) գրականության առաջին լաբորատորիայի անդամ։ Գրականություն է ուսանել Գրականության գերմանական ինստիտուտում, ինչպես նաև մշակութային ուսումնասիրություններ, փիլիսոփայություն և համեմատական գրականություն՝ Բեռլինի Հումբոլդտի համալսարանում, Պոտսդամի համալսարանում և Հռոմի Սապիենցա համալսարանում։ Բոսսոնգի պոեզիան և արձակը տպագրվել են առանձին թերթերում, անթոլոգիաներում և գրական հանդեսներում։ 2006 թվականին նա հրապարակել է իր դեբյուտային վեպը։ 2017 թվականից հանդիսանում է գրողների PEN ասոցիացիայի անդամ։

Նորա Բոսսոնգը բնակվում է Բեռլինում։

## Պարգևներ
* Երիտասարդ հեղինակների հանդիպման հաղթող, 2001
* «Բրեմեր հեղինակ» կրթաթոշակ, 2001
* Կլագենֆուրտի գրականության դասընթաց, 2003
* Լայպցիգի գրականության կրթաթոշակ, 2004
* Յուրգեն Պոնտոյի հիմնադրամի կրթաթոշակ, 2005
* Վոլֆգանգ Վեյրաուչի մրցանակ, 2007
* Բեռլինի Սենատի կրթաթոշակ, 2007
* Նյու Յորքի կրթաթոշակ գերմանական տանը, 2008
* Լյունեբուրգի Հայնրիխ Հայնեի կենտրոնի կրթաթոշակ, 2010
* Berliner Kunstpreis, Բեռլինի արվեստի ակադեմիա, 2011
* Պետեր Հուխելի անվան մրցանակ «Sommer vor den Mauern» գրքի համար, 2012
* Գրականության Կռանիշտայն մրցանակ Gesellschaft mit beschränkter Haftung-ի համար, 2019

## Հրատարակություններ
*
**Gegend: Roman*, (Area), novel, Frankfurter Verlagsanstalt, 2006, .
**Reglose Jagd: Gedichte* (Motionless hunting), poems, .
*Location (audio CD), Munich-Spring-Verlag, München 2009.
**Webers Protokoll* (Weber's protocol), novel, Frankfurter Verlagsanstalt, 2009, .
**Sommer vor den Mauern: Gedichte*, (Summer before the walls), poetry, Carl Hanser Verlag, Munich 2011, .
**Gesellschaft mit beschränkter Haftung* (Limited liability company), novel, Hanser, Munich 2012, .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*"10 Fragen an", *Goethe Institut*, Juli 2011
*

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հռոմի Սապիենզա համալսարանի շրջանավարտներ
Երուսաղեմի ասիզներ

**«Երուսաղեմի ասիզներ»**, Երուսաղեմի թագավորության օրենքների ժողովածու։

Բաղկացած է երկու մասից․ Վերին և Ստորին Ատյանի ասիզներ։ Մեզ է հասել XIII դ․ Կիպրոսում կազմված օրինակը՝ օրենսդիրներ Ֆիլիպ Նավարացու և Ժան դ’Իբելենի խմբագրությամբ։ «Երուսաղեմի ասիզները» փորձի հիման վրա նշված իրավական նորմեր են, այսինքն՝ դատավորների արձանագրած դեպքեր ու դեպքերի մշակումներ՝ պատճառաբանված փաստարկներով և վկայակոչումներով։ Դրանք կարգավորել են թագավորի և նրա վասալների փոխհարաբերությունները՝ կապված ավատի և դրա դիմաց կատարվող զինվորական ծառայության հետ։ «Երուսաղեմի ասիզներ»-ում ավելի շատ թագավորի պարտականություններն են նշված, քան իրավունքները։

«Երուսաղեմի ասիզները» օգտագործվել եև նաև Կիլիկիայի հայկական պետությունում՝ կարգավորելու համար ֆեոդալական հողատիրական հարաբերությունները։

## Տես նաև
* Անտիոքի ասիզներ

Կատեգորիա:Երուսաղեմի թագավորություն
Կատեգորիա:Միջնադարյան իրավունք
Քարե դռներով քարանձավներ (Արագածոտնի մարզ)

**Քարե դռներով քարանձավներ**, այս տեսակ քարանձավներ Հայաստանում գտնվում են Արագածոտնի մարզի, Աղձք (Աղցք), Ուջան, Վերին Սասունիկ, Ավան, Բազմաղբյուր, Լեռնարոտ համայնքների սահմաններում։ Այս քարանձավները պատկանում են վաղ միջնադարյան և ուշ միջնադարյան հուշարձանախմբի։ Հիմնականում նմանատիպ քարանձավները կառուցվել են արդեն իսկ գոյություն ունեցող քարանձավներում, և հիմնական նպատակը եղել է որպես սննդամթերքի գաղտնարան-պահեստարաններ։ Իսկ ավելի ուշ՝ ընդհուպ մինչև 20-րդ դար, նաև ծառայել են որպես մեկուսացման վայր, որտեղ մարդիկ մեկուսացել են աշխարհիկ կյանքից։

Նմանատիպ քարանձավների բաղկացած են եղել երեք մասից։ Առաջինը եղել է քարանձավի սրահը, երկրորդը մուտք որը տանում է դեպի սրահ, երրորդը քարե դուռ։ Երբեմն սրահների թիվը կարող է հասնել մինչև 7-ի, որոնց մակերեսը 40-45 քմ մակերեսով տարածքներ են։ Քարանձավներում երբեմն շարվել է բազալտե պատեր խոնավությունը կանխելու նպատակով։ Սննդամթերքը պահելու համար անկյուններում փորվում են երկհարկ կամ եռահարկ թոնրատիպ հորեր։ Քարե դռներով քարանձավների դռները կառուցված են եղել բազալտե քարերից։ Դռները բացվել են դեպի ներս և ունեցել են 60-100 սմ լայնություն, 50-150 սմ բարձրություն և 30-35 սմ հաստություն։

Արագածոտնի մարզի Աղձք գյուղի, Ամբերդաձորի արևմտյան լանջին պահպանվել է նմանատիպ քարանձավ։ Որը բաղկացած 3 սրահից և 3 դռնից։  Կենտրոնական մեծ սրահի հատակը, պատերը և առաստաղը  ենդարկվել է մշակման մարդու կողմից։ Սրահները միմիանց հետ կապված են թունելներով։

Նույն մարզի Կոշ գյուղի քարանձավն է որը  գտնվում է Ս. Ստեփանոս եկեղեցուց 600 մետր դեպի հյուսիս։ Այն բաղկացած է 5 քարե դռներից։

Եվս մեկ քարե դռներով քարանձավը գտնվում է Ուջան գյուղից դեպի հյուսիս՝ «Բքոյի գեղ» տանող ձորի լանջին։ Այս քարանձավը յոթդռնանի է, սակայն յոթ դռներից պահպանվել են միայն երկուսը։ Դռները բավականին ցածր են,  մեկ սրահից մյուս սրահ անցնելու համար  կարելի է անցնել միայն սողալով։ Սրահի բարձրությունը 2,5 մետր է։ Սրահի անկյուններում կան թոնրատիպ հորեր

Քարե դռներով քարանձավները պատմական մեծ արժեք ներկայացնող հուշարձաններ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Քարանձավներ ըստ օգտագործման
Գլեդիս Ադդա

**Գլեդիս Ադդա** (, ), թունիսցի կոմունիստ և անկախության ու կանանց իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստ։

## Կյանք
Գլեդիս Ադդան ծնվել է Գաբեսում 1921 թվականի հունիսի 2-ին հրեական ընտանիքում։ Անսովոր կերպով նա նախ կրթություն է ստացել աղջիկների հետ, այնուհետև՝ համակրթականորեն։ Չնայած տարրական դպրոց է հաճախել մուսուլման, հրեա և եվրոպացի աղջիկների հետ, բոլոր ուսուցչուհիները ֆրանսիացի կամ եվրոպացի են եղել․ եվրոպացի ուսուցիչների անթաքույց ռասիզմն արթնացրել է Ադդայի տեղեկացվածությունը եվրոպական գաղութատիրության մասին։ Նրա հրեական համայնքը որոշակի ռասիզմի է ենթարկվել հակահրեական ֆաշիստների կողմից, բայց մուսուլմանական մեծամասնությունը պաշտպանել է նրանց։ Տասնհինգ տարեկանում նրան ամուսնացրել են իրենից յոթ տարով մեծ տղամարդու հետ և այդ ամուսնությունը տևել է յոթ տարի, որից հետո ամուսնալուծվել է։ Այն ժամանակ Թունիսը Ֆրանսիական կայսրության մաս էր կազմում, բացառությամբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակահատվածի, երբ նացիստական Գերմանիան է այն նվաճել։ Զբաղվել է քաղաքական ակտիվությամբ՝ թաքուն բաժանելով հակաացիստական և հակագաղութային թռուցիկներ Վիշի Թունիսում գերմանական օկուպացիոն ուժերի դեմ։

1944 թվականին հանդիպել և ամուսնացել է երկրորդ ամուսնու՝ Ժորժես Ադդայի հետ ու երկվորյակ ունեցել նրանից։ Նրանց որդին՝ Սերժ Ադդան, հաջողակ ֆրանսիացի գործարար է դարձել։ Նույն տարում Նեյլա Հադադի և Գիլդա Խիարիի հետ համահիմնադրել են Թունիսի կանանց միությունը (UFT)։ Սա մի կազմակերպություն էր, որը կապված էր տեղական կոմունիստական կուսակցության հետ և որը ղեկավարում էր մուսուլման Նաբիհա Բեն Միլդը։ Գլեդիսն սկսել է զբաղվել կանանց համար անվճար կլինիկաների և երեխաների ու մեծահասակների համար այլընտրանքային կրթության կազմակերպմամբ․ այն ժամանակ գաղութային դպրոցներում կրթության հասանելիությունը մերժվում էր Թունիսի անկախության պահանջների պատճառով։ Ադդաներին վտանգավոր են համարել ու 1950-ական թվականներին Ժորժեսին բանտարկել են։

Գլեդիսը և Թունիսի կանանց միությունը մասնակցել են դատապարտված թունիսցի բանտարկյալների անունից Ֆրանսիայի իշխանություններին խնդրագրեր ներկայացնելուն։  1956 թվականին Թունիսն անկախություն է ստացել և ի տարբերություն շատերի՝ Գլեդիսն ու իր ամուսինը որոշել են մնալ այնտեղ։ Գլեդիսը մնացել է Թունիսի կանանց միությունում, որը չի լուծարվել և նրանք իրենց աջակցությունն են ցույց են տվել Ալժիրի ակտիվիստներին, ովքեր դեռ փորձում էին անկախություն ձեռք բերել Ֆրանսիայից։ Մի գործընկերոջ հետ ներգրավվել է Թունիսի թերթերի տարածման մեջ, և արդյունքում դասախոսություններ կարդացել Թունիսում։

Ամուսինը մահացել է 2009 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1955 մահեր
Կատեգորիա:Թունիսի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Թունիսցի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Թունիսցի կանայք
Կատեգորիա:Հրեա ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Էդուարդ Հեգեր

**Էդուարդ Հեգեր** (, ), Սլովակիայի քաղաքական պետական գործիչ։ «Սովորական մարդիկ» կուսակցության անդամ։ Սլովակիայի վարչապետ 2021 թվականի մարտի 30-ից։ Նախկինում՝ փոխվարչապետ և ֆինանսների նախարար (2020-2021), առողջապահության նախարարի ժամանակավոր պաշտոնակատար (2021), Սլովակիայի Ազգային խորհրդի պատգամավոր (2016-2020)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1976 թվականի մայիսի 3-ին Բրատիսլավայում, Սլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաք Չեխոսլովակիայի կազմում։

Ավարտել է Բրատիսլավայի տնտեսագիտական համալսարանի առևտրի և մարքեթինգի ֆակուլտետը, ստացել է ճարտարագետի աստիճան (Ing.):

1997-1998 թվականներին՝ Բրատիսլավայում *Intercomp Imex* ընկերության տնօրենի օգնական, 1998-1999 թվականներին՝ Բրատիսլավայի Kohútik ռեստորանի մենեջեր, 1999-2000 թվականներին՝ Եվրոպական ներդրումային բանկի (EIB) վաճառքի գծով մենեջեր, 2001-2005 թվականներին՝ *Cubic Applications Inc*-ի կրտսեր խորհրդատու։ Բրատիսլավայում, 2006-2007 թվականներին, *Spoločenstvo pri Dóme sv* քրիստոնեական կազմակերպության ղեկավարն է։ *Martina*-ն Բրատիսլավայում, 2007-2016 թվականներին, *Old Nassau Imports* ընկերության տարածաշրջանային մենեջեր է, որը պրեմիում դասի արևելաեվրոպական ամենահայտնի օղիներից մեկի՝ *Double Cross Vodka*-ի արտադրողն է։

23 տարեկանում, հոր հանկարծակի մահից հետո, Էդուարդ Հեգերը դիմել է քրիստոնեական հավատքին։ 2006-2010 թվականներին Սլովակիան ներկայացրել է քրիստոնեական համայնքների եվրոպական ցանցի (*European Network of Communities*, *ENC*) ղեկավարությունում, 2010-2018 թվականներին եղել է *ENC* գործադիր կոմիտեի անդամ։

Ունի չորս երեխա։

## Քաղաքական գործունեություն
2016 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով ընտրվել է Սլովակիայի Ազգային խորհրդի պատգամավոր, գլխավորել է խորհրդարանական խումբը։

2020 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո՝ մարտի 21-ին, Ֆինանսների նախարարի պաշտոն է ստացել Իգոր Մատովիչի կառավարությունում։

2021 թվականի մարտի 12-ի հրաժարականից հետո առողջապահության նախարարի պարտականությունները ժամանակավորապես կատարում է «Սպուտնիկ V» ռուսական պատվաստանյութի գնումների պատճառով կառավարական ճգնաժամի ֆոնին։

2021 թվականի մարտի 30-ին Սլովակիայի նախագահ Զուզանա Չապուտովան հանձնարարել է ձևավորել նախարարների նոր կաբինետ Էդուարդ Հեգերին՝ վարչապետ Իգոր Մատովիչի հրաժարականից հետո, իսկ ապրիլի 1-ին հաստատել է կառավարության կազմը՝ վարչապետ Էդուարդ Հեգերի գլխավորությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինանսների նախարարներ
Դիանա Վինսենթ

**Դիանա Վինսենթ** (, ), ամերիկացի զարդերի դիզայներ և գործարարուհի։

## Կենսագրություն
Դիանա Վինսենթն ամերիկացի նորաձևության ոճաբան Ջեյմս Գալանոսի զարմուհին է, որի շոուներին է վերագրվել դիզայներական կարիերա սկսելու աղջկա ոգեշնչումը։ 1976 թվականին հաճախել է Թեմփլի համալսարանի Թայլերի արվեստի և ճարտարապետության դպրոցը Ֆիլադելֆիայում և Ստենլի Լեչցինի մոտ մետաղագործություն և զարդերի ձևավորում ուսումնասիրել։ Թայլերի Հռոմի մասնաճյուղում սովորել է մեկ տարի և 1980 թվականին ավարտել կերպարվեստի բակալավրի աստիճանով։ Մինչ ոսկերչական դիզայնի վրա կենտրոնանալու որոշում կայացնելը Վինսենթն ուսումնասիրել է յուղաներկ, տնային հագուստի մոդելավորում և խեցեգործություն։

## Զարդեղեն
1984 թվականին ամուսնու՝ Վինսենթ Պոլիսանոյի հետ Փենսիլվանիայի Բաքս շրջանում բացել է *Diana Vincent Inc* ընկերությունը։ Նույն տարում «Ամերիկայի ոսկերիչներ» առևտրային ընկերակցությունից ստացել է «Տարվա լավագույն նոր դիզայներ» մրցանակը «Վաճառքի և ցուցադրման համար» նախագահի մրցանակի հետ և դարձել De Beers Diamonds երկամյա միջազգային մրցանակն ստացած ամենաերիտասարդ անձը (26  տարեկանում)։ De Beers մրցանակին կրկին արժանացել է Միլանում 1986 թվականին և դարձել այն հաջորդաբար ստացած միակ ամերիկացին զարդագործը։ Վինսենթի ստացած այլ մրցանակների թվում են՝ DeBeers Diamond Today Award (1985, 1987 և 1999), Մարգարտի դիզայնի միջազգային մրցանակը (Տոկիո, 1988) և DeBeers Diamond of Distinction Award (1989) մրցանակները։ 1998 թվականին Platinum Guild International կազմակերպությունը նրան շնորհել է «Պլատինե կրքի դիզայնի մրցույթի մրցանակը»։

Վինսենթն իր աշխատանքները նկարագրում է որպես «կանացի», «ժամանակակից», «պարզ, ոգեղեն և զգայական»։ Նրա աշխատանքներում զգացվում է կատարողական արվեստի և պարի ազդեցությունը։

Նրա աշխատանքներն ընդգրկված Ամերիկայի ակնագիտական ինստիտուտի մշտական թանգարանային հավաքածուում, ցուցադրվել է նաև Ազգային դեկորատիվ մետաղական թանգարանում (1997) ու Քենթի պետական արվեստի թանգարանում (1998)։

Հանդիսանալով Ֆիլադելֆիայի լավագույն 5 նորաձևության արհեստավորներից մեկը՝ Վինսենթի զարդերի նմուշները հայտնվել են Օսկար մրցանակաբաշխությունների կարմիր գորգին և ներկայացվել նորաձևության տարբեր ամսագրերում, այդ թվում՝ Վոգ, *InStyle*, *Town & Country* և *Modern Bride*։

2003 թվականին մասնակցել է «Miles of Mules» բարեգործական դրամահավաքի նախագծին, որտեղ ապակեպլաստե ջորիներ էին տեղադրվել Լիհայի հովտի տարածքի շրջակայքում։ «Jewels» վերնագրված նրա ջորին ցուցադրվել է Ջեյմս Ալբերտ Միչեների արվեստի թանգարանի մոտ՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի իրազեկման համար միջոցներ հայթայթելու նպատակով։ Նաև ստեղծել է բացառիկ զարդեր բարեգործական նպատակներով, ինպիսին է կրծքազարդը, որը պետք է վաճառվեր Բաքսի շրջանում կրծքագեղձի քաղցկեղի հիվանդանոցիմասնաճյուղին օգնելու համար։

## Մասնագիտական անդամակցություն
* Ամերիկյան ակնագործական ընկերություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Diana Vincent.com

Կատեգորիա:Ակնագործություն
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ոսկերիչներ
Կատեգորիա:Զարդարվեստ
Կատեգորիա:Կին գործարարներ
Ուրվականներով տունը (ֆիլմ, 1987)

**«Ուրվականներով տունը»** (), խորհրդային դպրոցական դրամա սարսափ ֆիլմի տարրերով, որը նկարահանել է ռեժիսոր Եֆիմ Գալպերինը 1987 թվականին։

## Սյուժե
Տասնչորսամյա Մարիկի համար օրը սկսվում է շատ վատ։ Նրանից գողացել են սիրելի շանը և փրկագին պահանջել։ Միևնույն ժամանակ, նոր աշակերտուհի 8-ամյա Օլյա Նիկոլաևան որոշել է փորձություն կազմակերպել․ նա պետք  է մեկ ժամ մնա «ուրվականներով տանը»։ Արժանապատվության զարգացած զգացումով մարդը հաճախ շատ հարմար մարդ չէ։ Իսկ երեխան, որն իրեն գնահատում է որպես անհատականություն, բոլորովին անհարմար է։ Նոր աշակերտը դուր չեկավ ոչ մեկի՝ ոչ ուսուցիչներին, ոչ էլ առավել ևս վաղուց մանր խմբավորումների բաժանված դասարանին։ Հասկանալով, որ նորեկն այնպիսին չէ, ինչպիսին իրենք են, տեղական «թագուհին» ամեն կերպ նվաստացնում է նրան և առաջարկում է անցնել փորձություն՝ այցելել ուրվականներով տուն, որից հետո Օլյային կընդունեն իրենց ընկերախումբ։ Բայց ամեն ինչ ավելի բարդ է ինչպես ութամյա Օլյայի, այնպես էլ խանդավառ դեռահաս Մարիկի համար։ Մանկական խաղերն ավարտվում են

## Դերերում
* Կատյա Ցուկանովա – *Օլյա Նիկոլաևա, աշակերտուհի, նորեկ 2 «Բ» դասարանում
* Վիկա Գավրիլովա – *Մարինոչկա Կոնդրատենկո, աշակերտուհի, Իգորի քույրը
* Յարոսլավ Լիսովոլիկ – *Մարկ Սելիչև, աշակերտ, գողացված շան տերը
* Սերգեյ Դոմնին – *Իգոր Կոնդրատենկո, աշակերտ, «Չմիրի» պարտապան
* Վանյա Կուզնեցով – *Մարյագին, աշակերտ
* Եգոր Կապտելին – *Ռյաբոկոն, «Ռյաբկա», Մարյագինի ընկերը
* Սանդրիկ Ղարիբաշվիլի – *Սանդրիկ Բրեգվաձե, աշակերտ
* Ռոմա Միգունով – *Կոլյա Նիկոլաև, աշակերտ
* Վոլոդյա Պերվոյ – *Հելմուտ Պենկին, երգում է պիոներների պալատի երգչախմբում
* [[Մարինա Գոլուբ]] – *Կիրա Վիկտորովնա, 2 «Բ» դասարանի դասղեկ
* Պրասկովյա Ռիբնիկովա – *Մարկ Սելիչևի տատը
* Բորիս Լիխանով – *մաթեմատիկայի ուսուցիչ
* Իրինա Կիրիչենկո – *էքսկուրսավար
* Վլադիմիր Կաչան – *Սերգեյ Պետրովիչ Կաչանով, դպրոցի տնօրեն
* Ալեքսանդր Պոժարով – *լուսանկարիչ
* Ալեքսանդր Պոդվալնի – *Ստաս
* Օլեգ Բայկով – *Տոլոկոննիկով, 8 «Բ» դասարանի աշակերտ
* Սերգեյ Մեժևով – *Չմիր
* Լենա Սմիռնովա – *Վերա Ֆեդուլինա, արվեստի դպրոցի աշակերտ
* Մաշա Վոլովա – *Դիվովա
* Մաշա Լեպինա – *Ռուֆկա Բիկովա, աշակերտուհի
* Լեոնիդ Տրուտնև – *սպանդագործ

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Եֆիմ Գալպերին
* Սցենարի հեղինակ՝  Սեմյոն Լունգին
* Օպերատոր՝ Ալեքսանդր Անտիպենկո
* Կոմպոզիտորներ՝ Սերգեյ Բերինսկին, Գրիգորի Աուերբախ
* Պրոդյուսեր՝ Միխայիլ Զիլբերման

## Մրցանակներ
* Մանկական ֆիլմերի միջազգային փառատոնի գրան պրի (Արգենտինա, 1988 թվական)
* Մանկական ու պատանեկան ֆիլմերի միջազգային փառատոնի մրցանակ (Ռումինիա, 1988 թվական)
* Մանկական և պատանեկան ֆիլմերի միջազգային փառատոնի մրցանակ (Գերմանիա, 1989 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* Дом с привидениями на Афиша.ру

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դպրոցի մասին
Սև որոր

**«Սև որոր»** (), 1962 թվականի խորհրդային արկածային ֆիլմ, որը դարձել է ռեժիսոր Գրիգորի Կոլտունովի դեբյուտային աշխատանքը։

## Սյուժե
Հետհեղափոխական Կուբայի տարածքում ձկնորսական գյուղերից մեկի խաղաղ բնակիչները փորձում են վերադառնալ նորմալ կյանքի։ Սակայն հեղափոխության թշնամիները այդ շրջան են ուղարկում դիվերսիոն ջոկատ, որը սպանում է խաղաղ բնակիչներին։

Սյուժեի կենտրոնում մի պատմություն է Մանոլո տղայի կյանքի մասին, որը այնքան լավ երևակայություն ունի, որ երբեմն ինքն է շփոթում, թե ինչն է իրական, և ինչն է սուտ։

Կուբայի տարածքում հյուրախաղերով հանդես է գալիս շրջիկ կրկեսը, որը ելույթներ է ունենում հիմնականում գյուղերում։ Այն ունի դիպուկահար-հրաձիգ, որն բոլորին զարմացնում է իր ճշգրտությամբ։ Հետագայում պարզվում է, որ հենց նա է թշնամու դիվերսանտը։

## Դերերում
* Ջեյհուն Ջամալ – *Մանոլո
* Նիկոլայ Վոլկով – *Մանուել, Մանոլոյի պապը, կուբացի ձկնորս, «Սև որոր» մականունով
* Ջուլիա Սևելա – *Մարիա, Մանոլոյի մայրը 
* Ալեքսեյ Լոկտև – *Ռամոն, կուբացի հեղափոխական, առափնյա պաշտպանության զինվոր
* Անատոլի Ադոսկին – *Անտոնիո, Կուբայի առափնյա պահպանության հրամանատար
* [[Սերգեյ Յուրսկի]] – *դիպուկահար, շրջիկ կրկեսի արտիստ
* Էմանուել Գելլեր – *շրջիկ կրկեսի տնօրեն
* [[Իգոր Դմիտրիև]] – *վիրավոր

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Գրիգորի Կոլտունով
* Սցենարիստ՝ Գրիգորի Կոլտունով
* Օպերատոր՝ Դմիտրի Մեսխիև
* Նկարիչ՝ Իսահակ Կապլան
* Կոմպոզիտոր՝ Անտոնիո Սպադավեկիա
* Հնչյունային օպերատոր՝ Նիկոլայ Կոսարև
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Մարկ Ռիս

## Հետաքրքիր փաստեր
Կոլտունովի հիշողությունների համաձայն՝ ֆիլմի սկզբնական սցենարը, որը կոչվում էր «Սև ջրագռավ» (), նկարագրում էր Աբխազիայի իրադարձությունները պատերազմի տարիներին, իսկ թշնամիները, բնականաբար, գերմանացիներն էին։ Աբխազիայում էլ տեղի են ունեցել «Սև որոր» ֆիլմի նկարահանումները։

Դ. Կորոնելիի հուշերի համաձայն, որը մոտ է եղել ֆիլմի ստեղծողների հետ, Մանոլոյի և նրա մոր կերպարների համար հիմք են ծառայել իր նրա պապը՝ Մանուել Ռոդեյրո Պերեյրան և նրա մայրը՝ Մարիան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Առեղծվածային ժառանգորդը

**«Առեղծվածային ժառանգորդը»** (), խորհրդային երկսերիանոց կինոդրամա, որը նկարահանել է  Թամարա Լիսիցյանը։

## Սյուժե
Խորհրդային երիտասարդ նկարիչ Բուրցևը Փարիզ է գնացել այն ժառանգության համար, որը թողել է իր հարազատ հորեղբայրը, որը Ֆրանսիա էր մեկնել գաղթականների առաջին ալիքի հետ։ Ժառանգությունը արվեստի նմուշների խոշոր հավաքածու է, և Բուրցևը նախատեսում է այն նվիրել Մցենսկ քաղաքին, որտեղ ծնվել է հանգուցյալը։ Ֆրանսիայում նա ստիպված է լինում բախվել էմիգրանտ շրջանակների հետ, որտեղ նրան սպասում է ժառանգությամբ հետաքրքրված և  ԽՍՀՄ-ը ատում որոշ մարդկանց հակակրանքը և մյուսների բաց համակրանքը՝ ծերունի Երիխոնովին և նրա դուստր Ասյային, որը սիրում է Բուրցևին։ Հավաքածուն առևանգվում է, սակայն Բուրցևի վճռականության և ընկերների օգնության շնորհիվ ամեն ինչ ավարտվում է հաջողությամբ։

## Դերերում
* Վլադիմիր Իլյին – *Ստեպան Նիկոլաևիչ Բուրցև
* [[Ինգեբորգա Դապկունայտե]] – *Ասյա Երիխոնովա
* Ինոկենտի Սմոկտունովսկի – *Վասիլի Գրիգորևիչ Երիխոնով, էմիգրանտ, Ասյայի հայրը
* [[Իրինա Սկոբցևա]] – *Պոլինա Անդրեևնա Բատիստովա
* Լեոնիդ Բրոնևոյ – *Ալեքսեյ Միրոնովիչ Լիզովսկի, նոտար
* Գենադի Գարբուկ – *Պավել Անիսիմովիչ Կուզովկին
* Ալեքսանդր Պաշուտին – *Ռոման Դեմյանովիչ Ալիրով
* Նիկոլայ Անենկով – *Յակով Ստեպանովիչ Բուրցև
* Թամարա Սյոմինա – *Կլավդիա Երյոմինա
* Յուրի Սոլոմին – *Օլեգ Սերգեևիչ Զիկին, խորհրդային հյուպատոսության աշխատակից
* Եվգենյա Խանաևա – *Գլաշա
* [[Վլադիմիր Սեդով]] – *պատմաբան, ուղեկից
* Վիտաուտաս Տոմկուս – *Ֆրենկ
* Վլադիմիր Գոլովին – *Սերգեյ Վիկտորովիչ Սկաբրժևսկի, քանդակագործ, գերեզմանատան արհեստավոր
* Լիդիա Անդրեևա – *Վերա Ալեքսեևնա Ստրոգովա
* Իգոր Լիվանով – *դոկտոր Պեգով, սիրահարված է Ասյային
* Գալինա Պետրովա – *Ռոզա
* Օլեգ Վավիլով – *Իլյա
* Ալեքսանդր Սոկոլով – *Բորիս Բալդին
* Սերյոժա Գուսակ – *Միշա, Ռոզայի և Իլյայի որդին
* Վալերի Պոգորելցև – *Իգոր Մասլով, նկարիչ
* Ալեքսանդր Լենկով – *Գրյազնով, էմիգրանտական թերթի ծախու լրագրող
* Իլյա Ռուտբերգ – *էմիգրանտական ծառայության աշխատակից, որն աշխատում է Ֆրենկի համար (լուսագրերում նշված է որպես Ի. Ռուդբերգ)
* Սերգեյ Սիբել – *դեսպանատան աշխատակից
* Վլադիմիր Պիցեկ – *գեղխորհրդի անդամ
* Եվգենի Վոսկրեսենսկի – *Ժորժ Բրիոն-Շերստոբիտով, սադրիչ (լուսագրերում նշված չէ)
* Եվգենի Մարկով – *գեղխորհրդի անդամ (լուսագրերում նշված չէ)
* Վադիմ Ալեքսանդրով – *Պերեխվատով, էմիգրանտական թերթի աշխատակից (լուսագրերում նշված չէ)
* Գալինա Լևչենկո – ''Օլգա Դավիդովնա (լուսագրերում նշված չէ)
* Դավիթ Վինիցկի (լուսագրերում նշված  է որպես Դ. Վիննիցկի)

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Վյաչեսլավ Կոստիկով, Թամարա Լիսիցյան
* Ռեժիսոր՝ Թամարա Լիսիցյան
* Օպերատոր՝ Միխայիլ Դեմուրով, Վիկտոր Էպշտեյն-Ստրելցին
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Եֆրեմով
* Նկարիչ՝ Դավիթ Վինիցկի
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Բորիս Կրիշտուլ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*  

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Ace of Base

**Ace of Base** Գոտենբուրգից շվեդական փոփ խումբ է։ Այն ընդգրկում էր Ուլֆ Էկբերգ և երեք եղբայրներին ՝ Եննի, Յունաս և Լին Բերգրեն։ Նրանց չորս ստուդիական ալբոմները թողարկվել են 1993-2002 թվականներին, ընդհանուր առմամբ վաճառվել է 30 միլիոն օրինակ։ Ace of Base- ը բոլոր ժամանակների երրորդ ամենահաջողված շվեդական խումբն է ՝ ABBA ից և Roxette ից հետո։

Happy Nation- ը, որը կոչվում է նաև The Sign, բոլոր ժամանակների ամենահաջողված դեբյուտային ալբոմներից մեկն է ՝ ԱՄՆ-ում ունենալով ինը պլատինե կարգավիճակ։ Դա նրա դեբյուտային ալբոմն էր. Billboard Top 40- ի առաջին համարը `երեք սինգլ - # 1 - "All That She Wants","The Sign" և "Don't Turn Around":

2007-ին վոկալիստ Լին հեռացավ խմբից, եռյակը վերածվեց եռյակի, բայց 2009-ի նոյեմբերի 30-ին նա վերջապես հեռացավ վերջապես , որը հետաքրքրված էր մենակատար կարիերայով։ Եւլիա Ուիլյամսոն և Կլարա Հագման ձայնագրեցին խմբի 2010 թվականի «Ոսկե հարաբերակցությունը» ալբոմը։ Վերջինս խմբից դուրս եկավ 2012 թվականին.: 2015-ին թողարկվեց Hidden Gems կազմման սկավառակը, որում ներկայացված էին չթողարկված հետքերը և B- կողմերը, որոնք ձայնագրվել են մինչև 2005 թվականը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* *Happy Nation* / *The Sign* (1993)
* *The Bridge* (1995)
* *Flowers* / *Cruel Summer* (1998)
* *Da Capo* (2002)
* *The Golden Ratio* (2010)

### Սինգլներ
**Wheel of Fortune* (1992)
**All that She Wants* (1993)
**Happy Nation* (1993)
**Waiting for Magic* (1993)
**The Sign* (1994)
**Don't Turn Around* (1994)
**Living in Danger* (1994)
**Lucky Love* (1995)
**Beautiful Life* (1995)
**Never Gonna Say I'm Sorry* (1996)
**My dèja vu* (1996)
**Life is a Flower* (1998)
**Cruel Summer* (1998)
**Travel to Romantis* (1998)
**Beautiful Morning* (2002)
**Unspeakable* (2002)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդական երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:1990 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Փոփ երաժշտական խմբեր
Խաչատուր Սերոբյան

**Խաչատուր Սերոբյան** (նաև՝ **Քրիստափոր Տեր-Սերոբյան**, ), հայ գիտնական, քիմիկոս։

## Կենսագրություն
Խաչատուր Սերոբյանը ծնվել է 1825 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ Հայտնի է նաև Քրիստափոր Տեր-Սերոբյան անվամբ։ 1842 թվականին մեկնել է ԱՄՆ և ընդունվել Եյլի համալսարան։ Ուսանել է քիմիա, աստվածաբանություն և բժշկություն, համալսարանում առաջինն է ներմուծել դաստամատյանների գործածությունը։ 1843 թվականին նա բազմաթիվ քիմիական փորձարկումներից հետո ստանում է ներկի յուրահատուկ բաղադրություն, որն անհնար էր կեղծել։

Իր կատարած գյուտն արտոնագրել է 1854 թվականին, սակայն անվտանգության նկատառումներով արտոնագրի մասին ողջ տեղեկատվությունը մինչ օրս պահվում է հույժ գաղտնի։ Դոլարի ներկագույների գյուտի համար արժանացել է ԱՄՆ կառավարության շքանշանին և իր իսկ կողմից հեղինակած ներկերով տպված՝ նոր տեսակի 6000 ԱՄՆ դոլար պարգևավճարի, որով շարունակում է ուսումը Եյլի համալսարանում, դառնում դեղագործ։ Այդ գյուտի համար ամերիկյան կառավարության կողմից արժանացել է շքանշանի։ 1860 թվականին վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս, եղել արքունի բժիշկ, պաշտոնավարել օսմանյան դրամահատարանում և պարգևատրվել Մեջիդիե շքանշանով։

Տեր-Սերոբյանը մահացել է 1874 թվականին Կոստանդնուպոլսում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Armenians in the world: Green dollar

Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Ռոզա Տայկոն

**Ռոզա Սոֆիա Ինգեբյորգ Տայկոն** (, ), շվեդ արծաթագործ և հասարակական գործիչ, որը պայքարել է գնչուների իրավունքների համար։ 2013 թվականին արժանացել է Ուլոֆ Պալմեի մրցանակին։

## Կենսագրություն
Ռոզա Տայկոնը ծնվել է 1926 թվականին շվեդուհի Ագդա Կառլսոնի և գնչու Յուհան Տայկոնի ընտանիքում։ Գրող Կատարինա Տայկոնի ավագ քույրն էր։ Ռոզայի մայրը մահացել է, երբ նա եղել է վեց տարեկան։ Հայրը կրկին ամուսնացել է, սակայն խորթ մայրը երեխաներին վատ է վերաբերվել։ Ռոզան տասը տարեկանից աշխատել է ընտանիքին օգնելու նպատակով։

Տայկոնը ոսկերիչ է դարձել։ 1966 թվականին ավարտել է Արվեսների համալսարանը։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ոսկերչական արվեստն ընտանիքում ժառանգաբար փոխանցվել է տղամարդկանց միջոցով, Ռոզան որոշել է արծաթագործ դառնալ իր եղբայր Պաուլի սպանությունից հետո։ Նա ապավինել է գնչուական ավանդական արվեստին։ Նրա աշխատանքները ցուցադրված են շվեդական բազմաթիվ պատկերասրահներում ու թանգարաններում, այդ թվում՝ Շվեդիայի ազգային թանգարանում։ Ցուցադրություն է ունեցել նաև Գնչուական արվեստի թանգարանում Չեխիայում։ Ստոկհոլմի համալսարանում և Շվեդիայի արվեստի դպրոցում երեկոյան դասընթացներ է վարել արծաթի հետ աշխատելու արվեստի վերաբերյալ։ Բացի դրանից հայտնի է եղել նաև որպես որպես գնչուների իրավունքների համար պայքարող և գնչուական մշակույթի հանրայնացնող։ Հանդես է եկել շվեդական ռադիոյով ու հեռուստատեսությամբ, գրել հոդվածներ։

Ամուսնացել է երկու անգամ, երկուսն էլ ավարտվել են ամուսնալուծությամբ․ երեխաներ չի ունեցել։ Մահացել է 2017 թվականին 91 տարեկանում։

## Մրցանակներ
* «Իլլիս քվորում» ոսկե մեդալ՝ շվեդական մշակույթին, գիտությանը կամ հասարակությանը մատուցած ծառայության համար (2010)։
* Ուոլֆ Պալմեի մրցանակ՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում ակնառու նվաճումների համար (2013)։
* Սյոդերտյորնի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2014)։

## Ֆիլմագրություն
*Marianne, 1953 
*Motorkavaljerer, 1950 
*Kyssen på kryssen, 1950
*Smeder på luffen, 1949

### Գրականություն
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Արհեստավորներ
Կատեգորիա:Շվեդ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ դերասանուհիներ
Կոլումբիայի աշխարհագրություն

**Կոլումբիա**, պետություն Հարավային Ամերիկայի հյուսիսում։

Տարածքը՝ 1 141 748կմ²։

Կոլումբիան արևմուտքից ողողվում է Խաղաղ օվկիանոսով, հյուսիս-արևմուտքում՝ Կարիբյան ծովով։ Երկրի արևմուտքում հյուսիսից հարավ ձգվում է Անդերը՝ մասնատված գետահովիտներով։ Արևելքում տարածվում են սարահարթեր, որոնք հատվում են Ամազոնի վտակներով։ Ափամերձ հատվածներով ձգվում են ցածրավայրերը։ Կոլումբիայի տարածքում Անդերը բաժանված է երեք գլխավոր լեռնաշղթաների՝ Արևմտյան Կոորդիլերներ, Կենտրոնական Կորդիլերներ և Արևելյան Կորդիլերներ։ Երկրի հյուսիսում գտնվում է Սիերա-Նևադա-դե-Սանտա-Մարտա առանձնացված լեռնային զանգվածը՝ Կրիստոբալ-Կոլոն (5775մ) սառցապատ գագաթով, որը հանդիսանում է Կոլումբիայի ամենաբարձր լեռը։

Կոլումբիայի ծայր արևմտյան կետը Մալպելո կղզին է, ամենահյուսիսայինը՝ Սան-Անդրես և Պրովիդենսիա կղզիախումբը։

Կոլումբիայի տարածքում գերիշխում են հասարակածային և մերձհասարակածային կլիմայի տիպերը։

## Ներքին ջրեր
Կոլումբիայում գետային ցանցը շատ խիտ է, գետերի սնուցումը մեծ մասամբ անձրևային է։ Շատ գետեր ունեն ջրի ծախսի մեծ տատանումներ, որը սահանքայնության հետ միասին դժվարացնում են նավարկությունները։ Առավել կարևոր նշանակություն ունի Մագդալենայի գետային ցանցը, Կոլումբիայի մյուս գետերը ավելի քիչ նշանակություն ունեն։

Կոլումբիայի խոշոր գետերին է պատկանում Ամազոնը, որով էլ հարավ արևելքում անցնում է սահմանը Պերույի հետ, Օրինոկոն, որով էլ երկրի արևելքում անցնում է սահմանը Վենեսուելայի հետ, Մագդալենան իր Կաուկա վտակով, Ատրատո գետը, արևելյան հարթավայրային Գուվայարե, Մետա ևՎիչադա (Օրինոկոյի վտակ), Պուտումայո և Կակետա(Ամազոնի վտակ) գետերը։ Կոլումբիայի առավել քան 240 գետեր թափվում են Խաղաղ օվկիանոս, որոնք շատ ջրառատ են, բայց կարճ, դրանցից ամենախոշորներն են Պատիյա և Սան Խուան գետերը։

Լեռնային գետերը առաջացնում են ջրվեժներ, որոնցից առավել հայտնի են Բորդոնեսը, Տեկենդաման և Տեկենդամիտան։

Անդերում, հատկապես Արևելյան Կոորդիլերների մեծ մասում, կան մնացորդային (սառցադաշտ) շատ լճեր և Մերձկարիբյան ցածրավայրում, Ատրատո գետի հովտում՝ ճահիճներ։

## Արտաքին հղումներ
* География — общие сведения, геогр.карты
* Гидрография
* Латинская Америка, том 2, издательство «Советская энциклопедия», Москва, 1982, стр. 11-13

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոլումբիայի աշխարհագրություն
Ռոսսի կախյալ տարածք

**Ռոսսի կախյալ տարածք** (), Անտարկտիկայի հատված, որին հավակնում է Նոր Զելանդիան, հանդիսանում է Նոր Զելանդիայի թագավորության մաս։ Իր մեջ ներառում է **հարավային լայնության** 60°-ից հարավ ընկած, **արևելյան երկայնության** 160°-ի և **արևմտյան երկայնության** 150°-ի միջև բոլոր տարածքները։ Տարածքն իր անվանումը ստացել է բրիտանացի նավաստի Ջեյմս Կլարկ Ռոսսի անունից, որը բացահայտել է Ռոսսի ծովը։
Տարածքն իր մեջ ներառում է հատված Վիկտորիայի Երկրից, Ռոսսի շելֆային սառցադաշտը, Ռոսսի,Բալլենի,Սքոթթի և Ռուզվելտի կղզիները։

**Գիտական բազաներ**, Սքոթթ Բեյս (Նոր Զելանդիա) և Մակ-Մերդո (ԱՄՆ) շուրջտարի գործող միակ կայանները տվյալ հատվածում։ Նրանց սպասարկելու համար կան թռիչքուղու երկու գոտիներ,որոնք շուրջտարի ապահովում են հաղորդակցություն արտաքին աշխարհի հետ։ Ամառային ժամանակաշրջանում բեռները առաքվում են ծովային ճանապարհով։ 
Իտալիան Տերրա-Նովայի ծովածոցում ունի իր սեզոնային Ցուկկելլի կայանը, որը գործում է ամառային ժամանակահատվածում։ 1969 թվականից մինչև 1995 թվականը Նոր Զելանդյան նույնպես ուներ սեզոնային Վանդա կայանը Չորային Հովիտներում։ 1987 թվականից մինչև 1992 թվականը Ռոսսի կղզում սեփական կայան ուներ նաև Գրինփիս կազմակերպությունը, բայց անբավարար ֆինանսավորման պատճառով կայանը փակվեց։

## Իրավասություն
thumb|Ռոսսի կախյալ տարածքի ոչպաշտոնական դրոշ
1841 թվականին հետազոտող Ջեյմս Կլարկ Ռոսսի կողմից բացահայտվել է Վիկտորիայի Երկիրը,որը հարակից տարածքների հետ միասին նա հայտարարել է Մեծ Բրիտանիայի տարածք։ 1923 թվականին Մեծ Բրիտանիան այդ տարածքի կառավարումը  փոխանցել է Նոր Զելանդիային։ Նոր Զելանդիայի գեներալ-գուբերնատորը հանդիսանում էր նաև Ռոսսի կախյալ տարածքի գուբերնատորը։Ըստ Անտարկտիկայի համաձայնագրի պայմանների, որը Նոր Զելանդիան ստորագրել է 1959 թվականին, ոչ մի երկիր իրավունք չունի նոր հավակնություններ առաջադրել տվյալ տարածքի։ Նոր Զելանդիան պահպանում է վերահսկողություն տարածքի նկատմամբ, բայց այնպես, որ չոտնահարի մյուս երկրների իրավունքները և չխախտի պայմանագիրը։ Եթե Նոր Զելանդիայի տարածքային հավակնությունները ընդունվեին, ապա նա կստանար հսկայական տարածք՝, շատ անգամ գերազանցող իր սեփական տարածքը, սակայն ամբոզջությամբ պատված սառույցով։

## Դրոշ
Ներկա պահին Նոր Զելանդիայի ազգային դրոշը հանդիսանում է Ռոսսի կախյալ տարածքի միակ պաշտոնական խորհրդանիշը։ Մյուս «պաշտոնական» դրոշը ինչ-որ ժամանակ եղել է Նորզելանդական Փոստային դրոշը, որը ներկայացնում էր Սքոթ Բեյս բազայի փոստային բաժինը։ Նորզելանդացի վեքսիլլոլոգ Ջեյմս Դիգնանը նախագծել է դրոշ, որն օգտագործվել է տարածքի նշանակության համար, բայց այն չդարձավ նրա պաշտոնական խորհրդանիշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Անտարկտիկա
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Պինգալա

**Պինգալա** (;  ), հին հնդիկ մաթեմատիկոս, հայտնի է իր «Չանդաս-շաստրա» կամ «Չանդաս-սուտրա» անուններով աշխատությունով, այն սանսկրիտ լեզվի վերափոխման մասին տրակտատ է համարվում է Վեդանգաներից մեկը։
Հնդկական գրական ավանդույթում Պինգալան նույնացվում է Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հին հնդիկ լեզվաբան Պանինիի կրտսեր եղբոր հետ։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն, նա նույնացվում է Պատանջալիի հետ (մ.թ.ա. III-II դդ.), ով Պանինի սուտրաների համար գրել է «Մեծ մեկնաբանությունը» («Mahabhashya»):
Շաստրան բաժանված է ութ գլուխների։ Դա անցումային փուլ է վեդայական չափի և դասական սանսկրիտ էպոսի չափի միջև։ X դարի մաթեմատիկոս Հալայուդան մեկնաբանություններ է գրել դրա վերաբերյալ և ընդլայնել այն։ Պինգալան ներկայացնում է գիտությանը հայտնի երկուական թվային համակարգի առաջին նկարագիրը։ Նա նկարագրել է հաշվարկման երկուական համակարգը՝ կապված կարճ և երկար վանկերով վեդայական վերափոխման չափերի ցուցակի հետ։ Չափերի կոմբինատորիկայի նրա նկարագրությունը համապատասխանում է Նյուտոնի երկանդամին։ Հալայուդայի մեկնաբանությունը ներառում է Պասկալի եռանկյունու գաղափարի ներդրումը։ Պինգալայի աշխատանքը պարունակում է նաև Ֆիբոնաչիի թվերի հիմնական գաղափարը։
Զրո թվի օգտագործումը երբեմն սխալմամբ վերագրվում է Պինգալային ՝ երկուական թվերի նկարագրության պատճառով (0 և 1 – ի ժամանակակից մեկնաբանությամբ), մինչդեռ Պինգալան խոսում էր միայն կարճ և երկար վանկերի մասին։ Չնայած չորս կարճ վանկերը (երկուական «0000») Պինգալայի համակարգում, այնուամենայնիվ, ներկայացնում էին ոչ թե զրո, այլ թիվ մեկ։ Զրոյի դիրքային գրառման օգտագործումը սկսվում է ավելի ուշ դարերից և հայտնի էր Հալայուդային, բայց ոչ Պինգալային։

## Տես նաև
* Մաթեմատիկայի պատմությունը Հնդկաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Amulya Kumar Bag, 'Binomial theorem in ancient India', *Indian J. Hist. Sci.* 1 (1966), 68&ndash;74.
* George Gheverghese Joseph (2000). *The Crest of the Peacock*, p.&nbsp;254, 355. 
* Klaus Mylius, *Geschichte der altindischen Literatur*, Wiesbaden (1983).
* Van Nooten, B. (1993-03-01). "Binary numbers in Indian antiquity". Journal of Indian Philosophy. 21 (1): 31–50. doi:10.1007/BF01092744.



Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդիկ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հնդիկ լեզվաբաններ
Գեղամ Բեգջանյան

**Գեղամ Բեգջանյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Գեղամ Բեգջանյանը ծնվել է 1989 թվականի հուլիսի 4-ին Վանաձորում։ Սովորել է Վանաձորի Իսակովի անվան թիվ 23 միջնակարգ դպրոցում։ Ուսումը շարունակել է Վանաձորի Հովհաննես Թումանյանի անվան պետական համալսարանի կերպարվեստ և գծագրություն բաժնում։ Ապա ընդունվել Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի քանդակագործության բաժնի բակալավրիատ, որն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է ակադեմիայի մագիստրատուրայում։

## Գործունեություն
2019 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Վանաձորում՝ քաղաքի օրվա առթիվ, տեղի է ունեցել Բեգջանյանի «Զորավար Անդրանիկ» արձանի բացումը։ Քանդակը տեղադրված է Վանաձորի արհեստական լճերի դիմաց։ Քանդակի բարձրությունը՝ պատվանդանով հանդերձ, 7 մետր է, որից բուն քանդակի բարձրությունը 3 մետր է, պատվանդանինը՝ 4 մետր։ Քանդակի նյութը բրոնզ է, իսկ պատվանդանինը՝ քար։

Մինչ այդ՝ 2018 թվականի մայիսի 12-ին, կայացել է հուշարձանի էսքիզ-մակետի մրցույթը, որտեղ հաղթող է ճանաչվել Գեղամ Բեգջանյանի առաջարկած էսքիզը։ Զորավար Անդրանիկը հայ ժողովրդի հզորության խորհրդանիշներից է,ուստի քանդակը ուղված է ազգի ինքնության պահպանմանը։

Բեգջանյանի աշխատանքները պարբերաբար ներկայացվում են տարբեր ցուցահանդեսներում։

## Պարգևներ և շքանշաններ
Զորավար Անդրանիկի բրոնզաձույլ քանդակի համար` Գեղամ Բեգջանյանը արժանացել է «Զորավար Անդրանիկ» մեդալի, որը հեղինակին շնորհվել է քանդակի բացման արարողության ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գեղամ Բեգջանյան «Արարման խորհուրդը»
* Առավոտ լուսո․ հարցազրույց (Մանվել Միկոյան, Գեղամ Բեգջանյան)

Կատեգորիա:Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ