Թվային արժույթ

**Թվային արժույթ**  (էլեկտրոնային արժույթ), էլեկտրոնային փող, որն օգտագործվում է որպես այլընտրանքային կամ լրացուցիչ արժույթ։ Շատ հաճախ դրանց արժեքը կապված է ազգային արժույթների հետ, բայց փոխանակման այլ հիմքեր էլ կան։ Կարող են համապատասխանեցվել թանկարժեք մետաղների հետ (E-gold, WebMoney Gold-WMG), ինչպես նաև կարող են ունենալ տատանվող փոխարժեք (բիթքոյն և այլ կրիպտոարժույթներ)։ Իրենց ազգային թվային արժույթների թողարկման ծրագրերի մասին են հայտարարել Չինաստանի, Ճապոնիայի, Էկվադորի, Նիդերլանդների, Ղազախստանի, Ռուսաստանի կառավարությունները կամ կենտրոնական բանկերը։

Ի տարբերություն վիրտուալ արժույթների (օրինակ՝ առցանց խաղերում), թվային արժույթներն օգտագործվում են իրական ապրանքներ և ծառայություններ ուղղակիորեն գնելու համար։ Չնայած դրան, թվային արժույթները կարելի է անվանել նաև վիրտուալ արժույթներ՝ այս արտահայտությունն օգտագործելով որպես հոմանիշ։ Եվրոպական կենտրոնական բանկը թվային արժույթը հասկանում է որպես թվային (ոչ նյութական) ձևով ցանկացած արժույթ, ինչպիսիք են. 
բանկային հաշիվների գրառումները,
էլեկտրոնային փողը 
վիրտուալ արժույթները (որոնք, ի տարբերություն էլեկտրոնային փողի, շոշափելի համարժեք չունեն նույն անվանմամբ վճարման միջոցի հետ, որը հանդիսանում է օրինական)։ ՀԴԲ-ն և FinCen-ը իրենց պաշտոնական փաստաթղթերում օգտագործում են «վիրտուալ արժույթ» տերմինը որպես ընդհանուր և եզակի։

## Պետական և որոշ կարգավորող մարմինների մեկնաբանություններ
2012 թվականի հոկտեմբերին Եվրոպական կենտրոնական բանկը հրապարակեց «Վիրտուալ արժույթի սխեմաները» հաշվետվությունը։ Այստեղ նշվում է, որ որոշ դեպքերում «վիրտուալ համայնքները» ստեղծում և տարածում են իրենց թվային արժույթը ապրանքների (ծառայությունների) և հաշվապահական միավորների փոխանակման համար։ Զեկույցում վիրտուալ արժույթը սահմանում է որպես թվային փողի տեսակներից մեկը, որը չի կարգավորվում կառավարության կողմից, և որը սովորաբար ստեղծվում և վերահսկվում է մշակողների կողմից և ընդունվում է որոշակի «վիրտուալ համայնքի» անդամների շրջանում։

2013 թվականի մարտի 20-ին ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությանը առընթեր ֆինանսական հանցագործությունների հանձնաժողովը (FinCEN) թողարկեց փաստաթուղթ, որը մեկնաբանում է վիրտուալ արժույթների ստեղծման, փոխանակման և փոխանցման մեջ ամերիկյան բանկերի գաղտնիության մասին օրենքի կիրառելիությունը։

Հանձնաժողովի դասակարգման համաձայն` առանձնացվում է «իրական արժույթ»` Միացյալ Նահանգների կամ ցանկացած այլ երկրի մետաղադրամներ և թղթային փողեր, որոնք.
# հանսիսանում են օրինական վճարման միջոց,
# շրջանառվում են,
# թողարկող երկրում ընդունված են որպես փոխանակման միջոց։

«Վիրտուալ արժույթը» փոխանակման միջոց է, որը որոշ ոլորտներում գործում է որպես արժույթ, բայց չունի իրական արժույթի բոլոր հատկանիշները։ Մասնավորապես, վիրտուալ արժույթը որևէ իրավասության տարածքում չունի օրինական վճարային կարգավիճակ։ Վիրտուալ արժույթը համարվում է «փոխարկելի», եթե այն ունի իրական արժույթի համարժեք կամ գործում է որպես իրական արժույթի փոխարինող։

Պետությունները տարբեր վերաբերմունք ունեն բիթքոյնի նկատմամբ՝ լիակատար մերժումից և նույնիսկ արգելքից մինչև խրախուսում։ Այն երկրներում, որտեղ կրիպտո գործարքներն օրինականացված են, թվային փողերը դիտվում են որպես ներդրումային ակտիվներ կամ ապրանքներ։ Գերմանիայում և Ճապոնիայում ԲԹՋ-ն ճանաչվում է որպես հաշվի միավոր։ Սակայն Չինաստանում կրիպտոարժույթով գործարքները թույլատրվում են միայն ֆիզիկական անձանց։

Ամենահավատարիմը համարվում է Շվեյցարիան, որտեղ բիթքոյնն ընդունվում է նույն պայմաններով, ինչ արտարժույթը։ Համարվում է, որ Շվեյցարիան ամենաբարենպաստ միջավայրն է բլոկչեյն ստարտափներ գործարկելու համար.

## Կրիպտոարժույթներ

Այնպիսի կրիպտոարժույթներում, ինչպիսիք են Բիթքոյնը, Litecoin-ը և PPCoin-ը, արժեթղթերի կամ թղթադրամների թողարկումը և հաշվառումը հիմնված են ծածկագրության (կրիպտոգրաֆիա) և Proof-of-work և (կամ) Proof-of-stake պաշտպանության մեթոդների վրա, ընդորում դա տեղի է ունենում ապակենտրոնացված ձևով` բաշխված համակարգչային ցանցում։

## Թվային արժույթի ցուցակ
* Liberty Reserve
* Perfect Money

### Տարածված կրիպտոարժույթներ
Առավել տարածված կրիպտոարժույթների ցանկը. 2013 թվականի նոյեմբերի վերջին դրանց ընդհանուր թիվը գերազանցում էր 80-ը.

### Այլ կրիպտոարժույթներ

## Քննադատություն
* Բիթքոյն հաճախորդների մշակող Գևին Անդերսենը մտավախություն  է հայտնել, որ որոշ կրիպտոարժույթներ կարող են կեղծ լինել։
* Բացի կրիպտոարժույթներից, մնացած բոլոր թվային արժույթները կենտրոնացված են, ինչը կառավարությանը թույլ է տալիս ցանկացած պահի փակել դրանք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Virtual Currency Schemes'', European Central Bank, Oct. 2012. 
* ''List of alternative cryptocurrencies'' Bitcoin Wiki (accessed 6 Apr 2013) 
* coins2coins.com — Realtime Conversion Rates 

Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Էլեկտրոնային առևտուր
Կատեգորիա:Կրիպտոարժույթներ
Կատեգորիա:Փող