open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սարդինական արշավանք

thumb|upright|Սարդինիայի վարչական բաժանումը 1015–16 թվականներին:
1015 թվականին և նորից 1016 թվականի Դենիայի տայֆան Մուսուլմանական Իսպանիայից (ալ-Անդալուս) հարձակվեցին Սարդինիայի վրա և փորձեցին կղզին ամբողջությամբ ներառել իրենց տիրապետության տակ։ Այս երկու տարիների ընթացքում երկու ծովային պետությունների Պիզայի և Ջենովայի հանրապետությունների միացյալ ուժերը կարողացան դիմակայել հարձակումներին և պահպանել Սարդինիայի քրիստոնյա կարգավիճակը։ Այս **Սարդինական արշավանքները** համաձայնվեցին և աջակցվեցին Հռոմի պապի կողմից, ինչը դարձրեց նրանց Խաչակրաց արշավանքների նախորդը, որը սկսվեց ութսուն տարի անց։ Հաղթողները սակայն դուրս եկան միմյանց դեմ և Պիզան կարողացավ հաստատել իր տիրապետությունը ամբողջ կղզու հանդեպ՝ օգտագործելով իր նախկին դաշնակիցների օգնությունը։ Այդ իսկ պատճառով հիմնական քրիստոնեական աղբյուրները արշավանքի հաղթանակը վերագրեցին Պիզային, որը տոնեց երկակի հաղթանակը մուսուլմանների և Ջենովայի նկատմամբ՝ այդ մասին գրելով Պիզայի աշտարակի պատերին։

## Ակունքներ
Սենիան ուներ ռազմածովային Էսկադրա Կորդովայի խալիֆայության վերահսկողության ներքո տասներորդ դարում, նրա նավահանգիստը «շատ լավն էր և շատ հին»։ Համաձայն ալ-Իդրիսիի, նրանք մեծ ուշադրություն էին դարձնում նավատորմին և հավանաբար դա այն նավատորմն էր, որը օգտագործվեց Սարդինիայում։ 940-941 թվականներին խալիֆայությունը պայմանագրեր կնքեց Ամալֆիի, Բարսելոնայի, Նարբոնի և Սարդինիայի հետ՝ խոստանալով ապահովել նրանց անվտանգությունը այս տարածներում, մինչև նրանց վրա սկսեցին հարձակվել ծովահենները Ֆրաքսինեթից, (Բալեարյան կղզիներ) և Իսպանիայի արևելյան նավահանգիստներից, այսպես կոչված *[[Շարկ ալ-Անդալուս]]* (ներառյալ Դենիան և ծովահենների նշանավոր հենակետ Պեչինան)։ Այս մասին հիշատակումներ կան Կորդովայի Սարդինիայում դեսպանատան գրառումներում, սակայն 943 թվականից 1000 թվականների համար չկա ոչ մի գրառում մուսուլմանների կողմից Միջերկրական ծովի արևմտյան ափերի քրիստոնեական նավահանգիստների վրա գրոհների վերաբերյալ։

Կարոլինգյան նավատորմը գործում էր Պիզայում և Ջենոայում իններորդ դարի սկզբին։ Հյուսիսային Իտալիայի քաղաքները նավեր էին ուղարկել մուսուլմանական հարձակումներից Սարդինյան պաշտպանելու համար 829 թվականին, սակայն մուսուլմանական նավատորմը հարձակումներ իրականացրեց Հռոմի ուղղությամբ 841 թվականին։ 10-րդ դարի վերջին և 11-րդ դարի սկզբին Պիզայի բնակչությունը մեծ աճ ունեցավ և զբաղեցրեց ավելի շատ տարածքներ, ինչի հետևանքով պարիսպները և ամրությունները մեծացվեցին երկու անգամ, որի հետևանքով մեծացան նաև արվարձանները։ Նա տարածքային վեճերի մեջ մտավ հարևան Լուկկայի հետ, հաճախ արյունալի, բացի այդ աճեց նաև արտահանման պահանջարկը։ Ջենոան իր քաղաքացիների ճնշման ներքո նույնպես նոր շուկաների որոնումների մեջ էր։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Միջերկրածովյան երկրների ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:11-րդ դարի խաչակրաց արշավանքներ
Կատեգորիա:1016 Եվրոպայում
Կատեգորիա:1015 Եվրոպայում
Ջիրո դ'Իտալիա 2009

մինի|աջից|Ջիրո դ'Իտալիա 2009 մրցուղին
**Ջիրո դ'Իտալիա 2009** (), թվով 92-րդ սուպեր բազմօրյա խճուղային հեծանվավազքի մրցաշար Իտալիայի ճանապարհներով, որի հարյուրամյակը անցկացրել են 2009 թվականի մայիսի 9-ից 31֊ը։ Քսաներկու թիմ, որոնք ներառում էին 198 հեծանվորդ, մրցեցին 21 մրցափուլով։ Մրցումները սկսվեցին Վենետիկում և ավարտվեցին Հռոմում։

Պելոտոնը եզակի մրցուղով հաղթահարել է պատմական քաղաքներ և համայնքներ, որոնք կարևոր դեր են խաղացել իտալական հեծանվասպորտի զարգացման գործում։ Չնայած որոշ հանրահայտ վերելքների բացակայությանը, հածանվավազքի երկրորդ և երրորդ շաբաթները իրենց վերելքներով և լեռնային փուլերով բավականին ծանր էին։ Տասներորդ և տասնվեցերորդ փուլերը համարվում էին թագավորական և ներառում էին շարունակական վերելքներ։ Իններորդ փուլի ժամանակ, որը քննադատվում էր Միլանում, հեծանվորդները իրագործեցին բողոքի ակցիա՝ դժգոհություն առաջացնելով կազմակերպիչների և երկրպագուների մոտ։ Այս փուլի ամբողջ ընթացքում, բացառությամբ եզրափակիչ սպրինտում, գրեթե պայքար չի եղել, արագությունը շատ ցածր է եղել։ Այդ կերպ մասնակիցները փորձել են ուշադրություն գրավել, որպեսզի կազմակերպիչները ապահովեն իրենց անվտանգությունը մրցումների ժամանակ։

Մրցաշարը հաղթել է ռուսաստանցի Դեսինս Մենշովը, ով իր առաջատարությունը վերցրեց տասներկուերորդ առաձնացված փուլում և պահպանեց այդ առավելությունը երրորդ շաբաթվա բոլոր լեռնային փուլերի ժամանակ։ Նա հետ մղեց իրեն ամենամոտ հետապնդողի՝ իտալացի Դանիլո դի Լուկայի հարձակումները, որը նրան զիջեց 41 վայրկյանով և ստացավ մանուշակագույն շապիկ միավորային դասակարգմամբ։ Լեռնագնած հեծանվորդներից հաղթեց իտալացի Ստեֆանո Գարցելլին, իսկ ամենալավ երիտասարդ հեծանվորդ ճանաչվեց բելգիացի Քևին Սելդրայրեսը։ Բժշկական հետազոտություններից մեկի ժամանակ պարզվել է, որ դի Լուկան և նրա հայրենակից Ֆրանկո Պելլիցոտին՝ փուլերից մեկի հաղթողը, օգտագործել են արգելված նյութեր։ Նրանց որակազրկել են և զրոյացրել Ջիրոյի բոլոր արդյունքները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:2009 սպորտում
Կատեգորիա:Սպորտն Իտալիայում
Գաբրիել Արու

**Գաբրիել Արու** (**Գաբրիել Արուտչյան, Արուչև**, , ), հայկական ծագմամբ ֆրանսիացի դրամատուրգ, թարգմանիչ։

Ջորջ Արուի եղբայրը, նկարիչներ Միքայել և Սերգեյ Արուտչյանների հորեղբոր տղան։

## Կենսագրություն
Գաբրիել Արուն ծնվել է Նոր Նախիջևանում (Դոնի Ռոստով)։ Սովորել է Նոր Նախիջևանի ռուսական դպրոցում։ 1919 թվականին խորթ հոր՝ մաթեմատիկոս Երվանդ Քողբեթլյանցի հետ տեղափոխվել է Երևան, կարճ ժամանակ այստեղ մնալով, ականատես լինելով Ռուսական հեղափոխությանը՝ 1921 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Փարիզ։ 1930 թվականին ավարտել է Սորբոնի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, տարվել է գրականությամբ, այնուհետև իրեն նվիրել է թատրոնին։ Առաջին պիեսը՝ «Orphée ou la Peur des miracles» («Օրփեոս կամ հրաշքի սարսափը»), գրել է 1935 թվականին, 1948 թվականին գրված երկրորդ գործը՝ «Pauline ou l'écume de la mer» («Պոլին կամ Ծովային փրփուրը»), նրան մեծ հաջողություն է բերում, որին հաջորդում են Gog et Magog, Cet animal étrange, Deux fois deux font cinq y Des pommes pour Ève ստեղծագործությունները։ Գոգ և Մագոգ» պիեսը չորս տարի շարունակ ներկայացվել է Փարիզի թատրոններում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ապրել է Ֆրանսիայի հարավում։ Գրել է մի շարք կինոսցենարներ, Դոստոևսկու «Ոճիր և պատիժ» վեպը վերածել է պիեսի, որը բեմադրվել է Փարիզում և Լոնդոնում։ Գրել է «Այդ տարօրինակ կենդանին» (1966, ըստ Անտոն Չեխովի) պիեսը, որը բեմադրվել է Ֆրանսիայում, Իսպանիայում, Իտալիայում։ Աշխատակցել է des Maturins, de Paris, Saint-Georges թատրոնների հետ։ Կինեմատոգրաֆիայում գործակցել է Ալեքս Ժոֆֆեի, Կ. Օտան-Լարայի, Մարկ Ալեգրեի և այլոց հետ։

## Ֆիլմեր
* L'inconnu de Shandigor (1967)
* La muerte en el jardín (1956)
* L'histoire pittoresque (1964)

## Պարգևներ
* Գրողների և դրամատուրգների մրցանակ, 1978
* Ֆրանսիական թատրեական ակադեմիայի մրցանակ, 1981
* Առաջին մրցանակ «Օրփեոս կամ հրաշքի սարսափը» պիեսի համար, 1942

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գաբրիել Արուի մասին imdb.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Վլադիմիր Բաղիրով

**Վլադիմիր Կոնստանտինի Բաղիրով (Բաղիրյան)** (, օգոստոսի 16, 1936, Բաթում - հուլիսի 21, 2000, Յուվյասկյուլյա, Ֆինլանդիա), ԽՍՀՄ-ը, այնուհետև Լատվիան ներկայացրած հայազգի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1978)։ Ինժեներ-մեխանիկ։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Բաղիրովը ծնվել է Վրաստանում՝ հայ հոր և ուկրաինացի մոր ընտանիքում։ Վաղ մանկությունից մինչև 1980 թվականը բնակվել է Բաքվում, որից հետո տեղափոխվել է Ռիգա։

Շախմատով զբաղվել է Բաքվի պիոներների պալատում՝ Սուրեն Աբրահամյանի ղեկավարությամբ։ Ներկայացրել է «Բուրեվեստնիկ» մարզական ընկերությունը։

1958 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի կոչում՝ որակավորման մրցախաղում հաղթելով Յակով Էստրինին։ Մի քանի անգամ հաղթել է Ադրբեջանական ԽՍՀ առաջնությունում։ Մասնակցել է ԽՍՀՄ բազմաթիվ առաջնությունների, 1960 թվականին զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։

Առաջին տեղն է զբաղեցրել Եվրոպայի թիմային առաջնությունում (1961), աշխարհի ուսանողական առաջնությունում (1961-1962), եվրոպական ակումբային գավաթի խաղարկությունում (1976 և 1979)։

## Նվաճումները միջազգային մրցաշարերում
* Ջակարտա՝ 1-ին տեղ (1960)
* Բաքու՝ 1-2-րդ տեղեր (1964)
* Բաթում՝ 1-4-րդ տեղեր (1966)
* Մոսկվա՝ 1-4-րդ տեղեր (1968)
* Թբիլիսի՝ 1-2-րդ (1971)
* Կաշկայշ՝ 1-ին տեղ (1986)

1963 թվականին դարձել է միջազգային վարպետ, 1978 թվականին՝ գրոսմայստեր։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո Բաղիրովը շարունակել է հանդես գալ մրցաշարերում։ Լատվիայի հավաքականի կազմում նա մասնակցել է 1992 (Մանիլա) և 1996 (Երևան) թվականների շախմատային օլիմպիադաներին։

Մի քանի տարի խաղացել է գերմանական SK Zehlendorf ակումբի կազմում։ Հաղթել է ավստրիական Գրիսկիրխենում կայացած վետերանների աշխարհի 1998 թվականի առաջնությունում։

Որպես մարզիչ աշխատել է մի շարք անվանի շախմատիստների հետ՝ Գարրի Կասպարով, Լև Պոլուգաևսկի, Միխայիլ Տալ, Ալեքսեյ Շիրով և Ալեքսանդր Շաբալով։

Ֆինլանդիայում մրցաշարի ժամանակ նա սրտի նոպա է ունեցել, ինչից հաջորդ օրը մահացել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Բաղիրովի պարտիաները 
* Վլադիմիր Բաղիրովի անձնական քարտը 365chess.com կայքում

## Երկեր
* Защита Алехина / Багиров Владимир Константинович. — М.: ФиС, 1971. — 112 с.: ил.
* Английское начало / Багиров Владимир Константинович. — М.: ФиС, 1989. — 464 с.
* «Белый» Фишер = «White» Fisher / Владимир Багиров . — Рига : Логос, 1991. — 208 с. : ил.

## Գրականություն
* Шахматы : энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 24—25. — 624 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3 
* Мои показания / Генна Сосонко М. : Рипол Классик, 2003, ISBN 5-7905-2212-2
* Ильин Евг. Время брать и время отдавать. // «64 — Шахматное обозрение». — 1986. — № 17. — С. 24—25

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Աշխատանքային պայմանագիր

**Աշխատանքային պայմանագիր**, երկկողմանի պայմանագիր աշխատողի և գործատուի միջև, ըստ որի՝ աշխատողը պարտավորվում է գործատուի համար որոշակի աշխատանք կամ մատուցել որոշակի ծառայություններ։

Աշխատողը ըստ աշխատանքային պայմանագրի պարտավորվում է մատուցել իր ծառայությունները՝ պահպանելով աշխատավայրում սահմանված աշխատանքային պայմանները և օրենսդրական իրավանորմերը։ Աշխատանքային պայմանագիրը գործատուին պարտավորեցնում է վճարել պայմանագրում նշված աշխատավարձը, ինչպես նաև ապահովել օրենսդրությամբ նախատեսված պայմանները։

## Բովանդակություն
Աշխատանքային պայմանագրում նշվում է նաև աշխատանքի վայրը, կառուցվածքային ստորաբաժանումները, աշխատանքը սկսելու ամսաթիվը, մասնագիտության անվանումը՝ նշելով որակավորման ներկայացվող պահանջները կամ աշխատանքային գործառույթները, կողմերի իրավունքները և պարտականությունները, վարձրատրության պայմանները, աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը։

Առանձին դեպքում աշխատանքային օրենսդրությամբ կամ կոլեկտիվ պայմանագրով կարող են սահմանվել աշխատանքային պայմանագրում ամրագրման ենթակա այլ պայմաններ։

## Պայմանագրի կնքման կարգ
Աշխատանքային պայմանագրերի կնքման հիմնական ձևը դա գրավոր կերպով կողմերի ստորագրությամբ մեկ փաստաթուղթ կազմելու ձևն է։

Աշխատանքային պայմանագիրը կնքվում է երկու օրինակից։ Սկզբում պայմանագիրը ստորագրում են գործատուն, գործատուի ներկայացուցիչը և աշխատողը։

Մյուս օրինակը պահվում է գործատուի մոտ՝ անախորժություններից խուսափելու համար։ Երկրորդ օրինակը պահվում է աշխատողի մոտ։ Աշխատանքային պայմանագիրը նույն օրը (կնքման օրը) գրանցվում է գործատուի աշխատանքային պայմանագրերի գրանցամատյանում։

Աշխատանքային պայմանագրի գրանցման կարգը, գրանցամատյանի ձևը, դրա վարման ու պահպանման կարգը սահմանում է տվյալ երկրի կառավարությունը։

Գործատուն աշխատողին թույլատրում է անցնել աշխատանքի միայն այն ժամանակ, երբ պայմանագիրը կնքվում է և երկրորդ օրինակը գործատուի մոտ է։

Աշխատանքի ընդունման ժամանակ գործատուն կամ նրա կողմից լիազորված անձը, որը ունի քաղաքացիություն և համապատասխանում է նվազագույն ստանդարտներին, պարտավոր է աշխատանքի ընդունվող անձի ստորագրությամբ ծանոթացնել աշխատանքի պայմաններին, ինչպես նաև կոլեկտիվ պայմանագրի առկայության դեպքում նաև կոլեկտիվ պայանագրին, ներքին կարգապահական կանոններին, աշխատավայրում նրա աշխատանքը կանոնակարգող այլ իրավական ակտերին։

Եթե աշխատանքային պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ, աշխատողը պետք է անցնի աշխատանքի՝ պայմանագրի կնքման հոջորդ օրը։

## Տես նաև
* ՀՀ Աշխատանքային օրենսգիրք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխատանքային իրավունք
Կատեգորիա:Իրավաբանություն
Դերենիկ Վարդումյան (այլ կիրառումներ)

**Դերենիկ Վարդումյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
* Դերենիկ Վարդումյան թմբկահար, դերասան
* Դերենիկ Վարդումյան (պատմաբան)
Դերենիկ Վարդումյան (պատմաբան)

**Դերենիկ Վարդումյան** (), պատմաբան, կովկասագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Դերենիկ Սուրենի Վարդումյանը ծնվել է 1923 թվականին Ալեքսանդրապոլի գավառի Վահագնի գյուղում (այժմ Լոռու մարզ)։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1940 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Ավարտելուց հետո աշխատել է «Ավանգարդ» թերթի խմբագրությունում որպես բաժնի վարիչ, 1946 թվականին եղել է Արտասահմանի հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերության ավագ ռեֆերենտը։ Նույն թվականին ընդունվել է ազգագրության գծով ՀԽՍՀ ԳԱ ասպիրանտուրա։

1949-1953 թվականներին Դերենիկ Վարդումյանը եղել է Հայաստանի պատմության պետական թանգարանի ավագ գիտաշխատող։ 1953 թվականից տեղափոխվել է ԳԱ Պատմության ինստիտուտի ազգագրության խումբ՝ դառնալով այդ խմբի ղեկավար և պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսություն «Լոռեցիների նոր կենցաղը» վերնագրով։

1959 թվականին ԳԱ համակարգում հիմնվում է Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտը, որի ազգագրության բաժնի վարիչ է դառնում Դերենիկ Վարդումյանը՝ պաշտոնավարելով մինչև կյանքի վերջը։ Նա ձեռնամուխ է եղել ազգագրության բաժնի կազմավորմանն ու ասպիրանտական նոր տեղերի ստեղծմանը, նաև Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում։

## Աշխատություններ
Դերենիկ Վարդումյանը հեղինակ է մի շարք մենագրությունների՝ «Լոռեցիների նոր կենցաղը», «Հայաստանի կոլտնտեսականների ընտանիքը և ընտանեկան կենցաղը» և «Աշխարհի ժողովուրդները» մատենաշարի «Հայեր» բաժնի։ Ունի ավելի քան յոթ տասնյակ տպագիր աշխատություններ տեղական և արտասահմանյան գիտական պարբերականներում։

Պատրաստ են տպագրության «Հայաստանի գյուղական բնակավայրը և բնակարանը», նույն թեմայով պատմաազգագրական ատլասի բաժինը և քարտեզային հիմքերը, «Հայաստանի ազգագրագետների դաշտային հետազոտությունների արդյունքները վերջին երեսնամյակում (1950-1980 թթ.)», «Հայաստանի տնտեսամշակութային տիպերը և պատմազգագրական շրջանները», «Պատմական Հայաստանի և ՀՀ ազգագրական մարզերի բնութագրումն ու քարտեզագրումը» և այլ աշխատություններ։

1992 թվականից Դերենիկ Վարդումյանը ղեկավարել է «Հայոց տնտեսական զբաղմունքների, նյութական ու հոգևոր մշակույթի, հասարակական-ընտանեկան կյանքի ու կենցաղի, սովորույթների ու ավանդույթների ազգագրական-ազգարանական ուսումնասիրությունը» գիտական թեման։ Նա հայկական խորհրդային հանրագիտարանի ճյուղային խմբագրության, «Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն» մատենաշարի խմբագրական հանձնաժողովի անդամ էր, ավելի քան 500 մամուլ մասնագիտական տպագիր գրականության հիմնադիր։

## Աղբյուրներ
* Կարլ Սեղբոսյան «Դերենիկ Սուրենի Վարդումյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 2005, էջ 310-311

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ կովկասագետներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Սեն Պալե դը Նեգրինյակ

**Սեն Պալե դը Նեգրինյակ** (), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է  Ժոնզակ շրջանի Մանլյո լա Գարդ կանտոնի կազմի մեջ։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 17378։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Սեն Պալե դը Նեգրինյակ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կարե (դասավորություն)

thumb|400px|աջից|Անգլիական բանակը Քաթր-Բռայի ճակատամարտում։
**Կարե** ( ՝ քառակուսի, քառակուսաձև), հետևակայինների ռազմական քառակուսաձև դասավորություն։

Գործածվել է եվրոպական տարբեր բանակներում XVII—XIX դարերում հեծելազորի և թեթև հետևակայինների գրոհները կասեցնելու նպատակով։ Սակայն կարեն խոցելի է հրետանու համար, քանի որ իրար մոտ-մոտ կանգնած զինվորները հանդիսանում են հեշտ թիրախ թնդանոթների համար։

Կարե դասավորությունը լայն տարածում է գտել ռուսական բանակում ռուս-թուրքական պատերազմների ժամանակ, ինչպես նաև ֆրանսիական բանակում Նապոլեոնի պատերազմների ժամանակ։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռազմական տերմինաբանություն
Բադգինգառա (ազգային պարկ)

**Բադգինգառա** (), Արևմտյան Ավստրալիայի ազգային պարկերից մեկը։

Պարկը հիմնադրվել է 1973 թվականին նույնանուն քաղաքի մոտ, Պերթ նահանգից 190 կմ հյուսիս, Ավստրիա մայրցամաքի արևմտայն մասում։ Ներկայումս պարկի տարածքը կազմում է 131 կմ։

Ավստրալիայի արևմտյան մասը, որտեղ տեղակայված է Բադգինգառա մարզը, զբաղեցնում է Էնդեմիզմի բարձր մակարդակ։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
### Բուսական աշխարհ
Կենդական և բուսական աշխարհից գտնվում են հենց այստեղ, ոչոշնելն էլ մի միայն մայրցամաքի արևմտյան մասում։ Գերակշռող բույսերն են՝ Banksia grossa-ն, Eucalyptus macrocarpa-ն, Conospermum-ը, Verticordia-, Hakea-ն։

### Կենդանական
Պարկում կենդանական աշխարհից հանդիպում են արևմտյան մոխրագույն կենգուրուներ, արոսներ, էմուներ և Aquila audax-ներ։

## Պատկերասրահ

Banksia grossa 3 nofbadgingarra email.jpg|*[[Banksia grossa]]*, Էնդեմիկ տեսակ
Hakea laurina Tas.jpg|Hakea laurina
2 Western Grey Kangaroos.jpg|Արևմտյան մոխրագույն կենգուրու, տեղի կենդանական աշխարհի տիպիկ ներկայացուցիչ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1973 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Ժոակիմ դի Ալմեյդա

**Ժոակիմ Անտոնիու Պորտուգալ Բապտիստա դի Ալմեյդա** (, հայտնի է որպես **Ժոակիմ դի Ալմեյդա** , ), պորտուգալացի և ամերիկացի դերասան։ Նա իր դերասանական կարիերան սկսել է թատրոնում։ Ժոակիմ դի Ալմեյդան 1980 թվականից սկսել է իր կինոկարիերան և 1982 թվականին նկարահանվել «Զինվոր» ֆիլմում, ինչպես նաև նրան հայտնություն է բերել «Բարի լույս, Բաբելոն» իտալական ֆիլմում Անդրե Բոնաննոյի կերտած կերպարը։ Նա ստացավ միջազգային հայտնություն, երբ 1994 թվականին նկարահանվեց «Ուղիղ և ակնհայտ վտանգ» ֆիլմում և 1995 թվականի «Հանդուգնը» ֆիլմում։ Նա արդեն դարձավ հայտնի, երբ 2003-ից 2004 թվականներին նկարահանվեց «24 ժամ» հեռուստասերիալում Ռամոն Սալազարի դերում և «Ֆորսաժ 5» ֆիլմում Էռնան Ռեյեսի դերում։

## Ֆիլմագրություն
* 1987 - **Բարի լույս, Բաբելոն** Անդրե Բոնաննո
* 1994 - **Ուղիղ և ակնհայտ վտանգ** Ֆելիքս Կորտես
* 1995 - **[[Հանդուգնը]]** (*Desperado*), Բուչո
* 2011 - **Ֆորսաժ 5** (Fast Five), Էռնան Ռեյես

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Պորտուգալացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կոնդրան

**Կոնդրան** (), համայնք Ֆրանսիայում, Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Շոնի (կանտոն) կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Լան (շրջան) շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 02212։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմում էր 707 մարդ։

## Տնտեսություն
2011 թվականի տվյալներով 447 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 298-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 149-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 66,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 71,0 %)։ 298 աշխատունակ բնակիչներից 267-ը աշխատում էին (148 տղամարդ և 119 կին), անաշխատանք էին 31-ը (17 տղամարդ և 14 կին)։ 149 անգործունակ մարդկանցից 37-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 74-ը թոշակառու, 38-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Կոնդրանի վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կոնիժի

**Կոնդրան** (), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Էսոմ սյուր Մարն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Շատո Տերրի շրջանի կոմունա։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 02213։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմում էր 325 մարդ։

## Տնտեսություն
2011 թվականի տվյալներով՝ աշխատունակ 236 տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 175-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 61-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 74,2 %, 1999 թվականին եղել է 74,3 %)։ 175 աշխատունակ բնակիչներից 144-ը աշխատում էին (73 տղամարդ և 71 կին), անաշխատանք էին 31-ը (17 տղամարդ և 14 կին)։ 61 անգործունակ մարդկանցից 22-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 28-ը՝ թոշակառու, 11-ն անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Պատկերասրահ

Connigis (1).JPG
Connigis lavoir.jpg
Mairie choeur 02698.JPG
Monument aux morts gare 02772.JPG


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ – Կոնիժի 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ներկաքողարկում

thumb|upright=1.5|Զինվորը` ներկաքողարկում կիրառելիս
**Ներկաքողարկումը** կամ **քողարկաներկումը** նյութերի, գունավորման կամ տեսողական խաբկանքների միջոցով ռազմական քողարկման տեսակ է։

## Անվանումը և պատմությունը
Կամուֆլյաժ բառը ծագում է ֆրանսերեն "կամուֆլյաժ"՝ (*camouflage*) "քողարկում" բառից։ Առաջին Աշխարհամարտի տարիներին դրանք պարզունակ նախշերով քողարկումներ էին՝ 2-8 գույնով։ Իսկ ամենաօգտագործվող քողարկումը շարունակում էր մնալ խակին, իր բազմաթիվ երանգային ձևափոխումներով։

## Քողարկանախշերը
Ամենահայտնի քողարկանախշերից են գերմանական *[[Flecktarn]]*, ֆրանսական *Lizard*, ամերիկյան *[[Woodland]]* և այլ քողարկանախշերը։ 2000-2010 թթ. հայկական բանակն օգտագործում էր հայկական *Woodland*-ը։ Հայկական բանակը 2010 թվականից անցել է հայկական բանակի թվային քողարկանախշին, որն ամերիկյան *MARPAT*-ին նմանության համար կոչում են նաև *ARMPAT*:

Կատեգորիա:Ներկաքողարկում
Կոնդե սյուր Սյուիպ

**Կոնդե սյուր Սյուիպ** (), համայնք Ֆրանսիայում, Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Գինիկուր կանտոնի կազմի մեջ։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 02211։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմում էր 229 մարդ։

## Տնտեսություն
2011 թվականի տվյալներով 149 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 106-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 43-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 71,1 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,7 %)։ 106 աշխատունակ բնակիչներից 98-ը աշխատում էին (52 տղամարդ և 46 կին), անաշխատանք էին 8-ը (5 տղամարդ և 3 կին)։ 43 անգործունակ մարդկանցից 9-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 23-ը թոշակառու, 11-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Պատկերասրահ

Condé-sur-Suippe (Aisne) la gare.JPG
Condé-sur-Suippe (Aisne) Mairie-école.JPG
Condé-sur-Suippe (Aisne) Monument aux morts.JPG
Condé-sur-Suippe (Aisne) Église, chevet.JPG
Condé-sur-Suippe (Aisne) Église, vue latérale.JPG


## Արտաքին հղումներ
* Կոնդե սյուր Սյուիպի վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կոնդե սյուր Էն

**Կոնդե սյուր Էն** (), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Ֆեր ան Տարդենուա կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սուասոն շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 02211։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմում էր 417 մարդ։

## Տնտեսություն
2011 թվականի տվյալներով՝ աշխատունակ տարիքի 284 մարդկանցից (15-64 տարեկան) 201-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 83-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 70,8 %, 1999 թվականին եղել է 67,4 %)։ 201 աշխատունակ բնակիչներից 108-ը աշխատում էին (100 տղամարդ և 80 կին), անաշխատանք էին 21-ը (12 տղամարդ և 9 կին)։ 83 անգործունակ մարդկանցից 34-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 23-ը՝ թոշակառու, 26-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ – Կոնդե սյուր Էն 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սերմնացան (նկար, Վան Գոգ)

**Սերմնացանը** (), հոլանդացի նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի կտավը՝ նկարված 1888 թվականին Առլում։
## Պատմություն
Վան Գոգը տարված էր սերմնացանի թեմայով։ Դեռ 1880 թվականն նա նկարել էր Ժան Ֆրանսուա Միլլեի «Սերմնացան» կտավի կրկնօրինակը. Միլլեի արվեստը Վան Գոգի համար գեղանկարչության մեջ գյուղական թեման արծարծելու փայլուն օրինակ էր։ Ավելի ուշ Վան Գոգը ստեղծեց այդ թեմայով իր սեփական աշխատանքները։ Այս նկարի հետաքրքիր առանձնահատկությունն այն է, որ մայր մտնող արեգակը սերմնացանի գլխի շուրջ լուսապսակ է ձևավորել։ Իր ընկերոջը՝ Էմիլ Բերնարին գրած նամակում Վան Գոգը սերմնացանին ու լուսապսակը համարում է կյանքի անվերջության խորհրդանիշեր. նրանք ցույց են տալիս արարման գործընթացի անվերջ կրկնումը, պտուղների հավաքումը։ Այդպիսով, սերմնացանը խորհրդանշում է կյանքը։ Հետագայում Վան Գոգը աշխատել է հնձվորի կերպարի շուրջ՝ այն համարելով մահվան խորհրդանիշ։ Իր նամակներում նկարիչը գրել է.

## Գրականություն
* 100 գլուխգործոցներ Վան Գոգի թանգարանից

## Արտաքին հղումներ
* Կտավը Վան Գոգի թանգարանում 

Կատեգորիա:Վան Գոգի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ
Կատեգորիա:1888 նկարներ
Նիկոլայ Նևրև

**Նիկոլայ Վասիլևիչ Նևրև** (, ), ռուս պատմանկարիչ և կենցաղանկարիչ, Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
thumb|left|314px|''Օպրիչնիկներ'' (1870-ական թվականներ), Ղրղզստանի Գապար Այտիևի անվան կերպարվեստի ազգային թանգարան

Նիկոլայ Նևրևը ծնվել է 1830 թվականին Մոսկվայում։ 1850-1855 թվականներին սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, որն ավարտելիս ստացել է ազատ նկարչի կոչում։

Մշտապես բնակվելով Մոսկվայում՝ ստեղծել է դիմանկարներ, ապա նկարել է պատկերներ ռուս ժողովրդի կենցաղից, իսկ 1870-ական թվականների կեսերից նրա աշխատանքների թեման եղել է առավելապես Ռուսաստանի պատմությունը։

1881 թվականին Նիկոլայ Նևրևը դարձել է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության անդամ։

Կենցաղանկարչության բնագավառում Նիկոլայ Նևրևի ամենահայտնի աշխատանքներից են՝ «Հոգեհանգիստ գյուղական գերեզմանատանը» (, 1865), «Ավագ սարկավագը առևտրականի ծննդյան օրը նրան մաղթում է երկար տարիների կյանք» (, 1866, Տրետյակովյան պատկերասրահ), «Ոչ վաղ անցյալից» (, 1866,Տրետյակովյան պատկերասրահ), «Չինովնիկի ժառանգությունը» (, «Օտարականն առևտրականի ընտանիքում» (), «Վոյեվոդա» () (Ադամ Միցկևիչի պոեմից), «Երկու ընկերուհիներ» (), «Ժառանգության բաժանում» (, 1889, Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա) և «Խնամախոսություն» (, 1889, Տրետյակովյան պատկերասրահ)։

Նիկոլայ Նևրևի՝ պատմական թեմատիկայով նկարներից են՝ «Իշխան Ռոման Գալիցկին ու պապի դեսպանները» (), «Դմիտրի Ինքնակոչը Վիշնևեցկու մոտ» (, 1881, պահվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում), «Քսենյա Գոդունովային ներկայացնում են Կեղծ Դմիտրիին» (, 1882), «Զախարի Լյապունովը և Վասիլի Շույսկին» (, 1886), «Նիկոն պատրիարքը դատարանի առաջ» (, 1885) և «Յարոսլավ Իմաստունն իր դստերը՝ Աննային, ուղարկում է Ֆրանիսայի Հենրիխ I թագավորի հետ ամուսնանալու» (, 1888):
thumb|''Բոյարուհի'', 1901, Վորոնեժի Ի. Կրամսկոյի անվան մարզային պատկերասրահ
Կյանքի վերջին տարիները Նիկոլայ Նևրևն անցկացրել է խիստ կարիքի մեջ։ Կորցնելով որդուն՝ 74 տարեկան հասակում հուսահատությունից ինքնասպան է եղել Մոգիլյովի նահանգում գտնվող իր Լիսկովշչինա կալվածքում։

## Հիշատակ
1980 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ԽՍՀՄ-ում թողարկվել է Նիկոլայ Նևրևի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված նամականիշ։

Բելառուսի Մոգիլյովի մարզում ամեն տարի անցկացվում է Նկարչության բացօթյա փառատոն՝ նվիրված Նիկոլայ Նևրևի հիշատակին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Неврев // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան նկարիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պերեդվիժնիկներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Վարդանուշ Պետրոսյան

**Վարդանուշ Ֆրունզեի Պետրոսյան** (), բժիշկ-սննդաբան։

## Կենսագրություն
Վարդանուշ Պետրոսյանը ծնվել է 1972 թվականին Քաջարան քաղաքում։ Հինգ տարեկանում տեղափոխվել է Երևան։ Սովորել է Դանիել Վարուժանի անվան թիվ 89 դպրոցում։ Ծնողների աշխատանքի բերումով հինգերորդ դասարանից նորից տեղափոխվել է Քաջարան։ Ավարտել է Քաջարանի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։ 1990 թվականին ընդունվել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի բուժական ֆակուլտետը։ 1998 թվականին ավարտել է նույն համալսարանի օրդինատուրայի գաստրոէնտերոլոգիա բաժինը։ Աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում, «Մեր մեջ ասած» հաղորդման հաղորդավարներից է եղել։

## Ընտանիք
*Հայրը՝ Ֆրունզե Պետրոսյան
*Մայրը՝ Ամալյա Ադամյան
*Որդին՝Օլեգ Վարդանյան

## Հրատարակություններ
* 1998 Պետրոսյան Վ. և ուրիշներ Ալերգիկ բորբոքային գործոնների դերը պարբերական հիվանդության պաթոգենեզում, կլինիկական և տեսական բժշկության ժամանակակից խնդիրները, Երևան 
* 1999 Պետրոսյան Վ. և ուրիշներ. Ներաղիքային միկրոբների դերը պարբերական հիվանդությամբ հիվանդների մոտ //IAES, # 7, 1999, Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսաստան
* 1999 Պետրոսյան Վ. և ուրիշներ Մեգե Պրոն և Կա կոմպլեսքսը պարբերական հիվանդության բուժման ընթացքում //IAES, # 7,
* 2008 Պետրոսյան Վ. և ուրիշներ Սնուցման հասարակական տեղեկատվական բազա՝ ընտանեկան տնտեսությունների բյուջեի հետազոտության հիման վրա՝ ադապտացված Հայաստանի համար։ Մշակվել է DAFNE, ԱՀԿ և ՀՀ ԱՆ աջակցությամբ
* 2009 Պետրոսյան Վ. և ուրիշներ Սննդամթերքի խորհուրդ տրվող քանակը Հայաստանի հասուն առողջ բնակչության համար՝ԱՀԿ և Հայաստանի ԱՆ աջակցությամբ
* 2009	Պետրոսյան Վ և ուրիշներ Դիաբետի, ճարպակալման, հիպերտոնիայի ձեռնարկներ պրակտիկ բժիշկներկ համար՝ ԱՀԿ և Հայաստանի ԱՆ աջակցությամբ
* 2012	Պետրոսյան Վ. «Հավելյալ քաշ և ճարպակալում» էջ 255-301 «Տղամարդու առողջություն» գրքում, Հեղինակ Մուրադյան Ա., Կամալով Ա., «Անտարես» հրատարակչություն. Երևան, Հայաստան ISBN 987-9939-51-383-6

## Պարգևատրումներ
*2004 թվականից	 Որակավորված սննդաբան. (վկայագիրը տրվել է ռուսական բժշկական գիտությունների ակադեմիայի կողմից, Սննդի ինստիտուտ, Մոսկվա, Ռուսաստան)
## Արտաքին հղումներ
*http://www.doctors.am/hy/vardanush-petrosyan
*Մեր մեջ ասած - Վարդանուշ Պետրոսյան 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կաշինա

**Կաշինա** (), կոմունա Իտալիայի Տոսկանայի շրջանում՝ Պիզայի գավառում։

Կաշինան տեղակայված է Հռոմից մոտ 260 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Ֆլորենցիայից 65 կմ դեպի արևմուտք, գտնվում է Պիզայից 10 կմ հեռավորության վրա։

Ամենամյա փառատոնը տեղի է ունենում hունիսի վերջին երեքշաբթի օրը։ Քաղաքի հովանավորն է համարվում Santi Innocenzo e Fiorentino:

## Տեսարժան վայրեր
Կաշինայում է գտնվում Եվրոպական տիեզերական ձգողականության աստղադիտարանը (EGO)՝ ինտերֆերոմետր VIRGO։

## Հարևան շրջաններ
* Կալչինայա
* Կոլիզավետի
* Կրեսպինա
* Լարի (Տոսկանա)
* Պիզա
* Պոնդետերա
* Վիկոպիզանո

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
Լոգոֆոբիա

**Լոգոֆոբիա** (՝ բառ, խոսք կամ ՝ լեզու), կակազության հետ կապված վախ խոսելուց։

Ունի տարատեսակներ՝ վախ ընդհանրապես խոսելուց, հանրային ելույթներից, անծանոթ մարդկանց հետ խոսելուց, բեմից, կմկմալով խոսելուց։

Ֆոբիան կարող է լինել մասնակի և անվանվել սելեկտիվ կակազություն։ Օրինակ՝ լոգոֆոբիայով տառապողը ազատ խոսում է մոտ մարդու հետ, կակազում է քիչ ծանոթ մարդկանց հետ խոսելիս և կարող է ընդհանրապես վախենալ անծանոթի հետ խոսելուց։

## Հետևանքները
Լոգոֆոբիայի հետևանքը հիմնականում լինում է սոցիոֆոբիան, սեփական անձի նկատմամբ անվստահությունը, ինքնագնահատականի անկումը, պատասխանատվությունից, հասարակական վայրերից խուսափելը, հեղինակավոր աշխատանքների մերժումը և կյանքի մակարդակի անկումը։ Աստիճանաբար նեղանում է շփման գոտին, սահմանափակվում է հարմարավետության գոտին։

Ինչպես նաև մեծանում է տարատեսակ կախվածությունների, վատ սովորությունների (օրինակ՝ ալկոհոլիզմ, նարկոմանիա) առաջացման ռիսկը։

## Հնարավոր պատճառը
### Հոգեբանական
* վախ պատասխաատվությունից, շրջապատի ռեակցիայի հանդեպ անպատրաստություն, քրոնիկ հոգնածություն, մեղքի և ամոթի բարդույթ, ցածր ինքնագնահատական, շրջապատի մարդկանց բացասական վերաբերմունքի սպասում
* հոգեբանական տրավմաներ, վախ, քրոնիկ հոգնածության ախտանիշ

### Ֆիզիոլոգիական
* լոգոպեդիական խանգարումներ
* հալիտոզ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հիվանդության մասին medkurs.ru-ում
* Հիվանդության մասին zaikanie.net.ua-ում

Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Ալբերտ Վանյան

**Ալբերտ Անդրանիկի Վանյան** (), հայ բժիշկ, մանկական վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1975)։

## Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1965 թվականից աշխատում է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանկական վիրաբուժության ամբիոնում, 1975-1995 թվականներին եղել է վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, 1995 թվականից պրոֆեսոր։

2012 թվականին Երևանի «Սուրբ Աստվածամայր» բժշկական կենտրոնի մանկական կրծքային վիրաբուժության բաժանմունքը կոչվել է Հայաստանում մանկական վիրաբուժության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի' բժշկական կենտրոնի վիրաբուժական կլինիկայի ղեկավար, պրոֆեսոր Ալբերտ Վանյանի անունով։

## Ստեղծագործություններ և ճանաչում
Աշխատանքները վերաբերում են երեխաների սուր շնչառական վիրաբուժական հիվանդությունների անհետաձգելի ախտորոշման և բուժման խնդիրներին։ ՀՀ-ում առաջինն է (աշխատակիցների հետ) իրականցրել երեխաների մի շարք եզակի ու բարդ վիրահատություններ, մշակել ու գործնականում ներդրել բրոնխադիտման, կերակրափողադիտման, փայծաղադրունքագրության (սպլենոպորտոգրաֆիա) և այլ եղանակներ։

## Պարգևներ
* ՀՀ Մխիթար Հերացու մեդալ, 2000

## Մեջբերումներ Ալբերտ Վանյանից

## Երկեր
Клиника, диагностика и лечение стафилококковой деструкции легких у детей. Казань, 1974 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Երրորդ տիեզերական արագություն

**Երրորդ տիեզերական արագություն** կոչվում է այն նվազագույն արագությունը, որն անհրաժեշտ է հաղորդել Երկրի մակերևույթին մոտ գտնվող մարմնին, որպեսզի այն կարողանա հաղթահարել Երկրի ու Արեգակի գրավիտացիոն ձգողությունը և լքի Արեգակնային համակարգի սահմանները։

## Ստացումը
Երրորդ տիեզերական արագությունը կարելի հաշվել հետևյալ բանաձևով.
: v_3=\sqrt{(\sqrt{2}-1)^2 v^2+v_2^2},

որտեղ v -ն՝ մոլորակի ուղեծրային արագությունն է, v2 -ը՝ մոլորակի համար երկրորդ տիեզ. արագություն։ Տեղադրելով թվային արժեքները (Երկրի համար v = 29,783 կմ/վ, v2 = 11,182 կմ/վ), կստանանք.
: **<math>v_3\approx\,\!</math> 16,650&nbsp;***կմ/վ*

## Պրակտիկ ձեռքբերումներ
Երկրից մեկնումի ժամանակ, լավագույն ձևով օգտագործելով առանցքային պտույտը (≈0,5 կմ/վ) և մոլորակի ուղեծրային արագությունը (≈29,8 կմ/վ), տիեզերական սարքը կարող է հասնել երրորդ տիեզերական արագությանն Երկրի նկատմամբ ն ~16,6 կմ/վ-ի դեպքում։ Մթնոլորտային դիմադրությունը բացառելու համար ենթադրվում է, որ տիեզերական սարքը ձեռք է բերում այդ արագությունը Երկրի մթնոլորտից դուրս։ Երրորդ տիեզերական արագությանը հասնելու համար էներգետիկ տեսանկյունից առավել շահավետ մեկնարկը  պետք է կատարել հասարակածին մոտ, օբյեկտի շարժումը պետք է համուղղված լինի Երկրի առանցքային և Արեգակի շուրջ ուղեծրային շարժումներին։ Դրա հետ մեկտեղ սարքի շարժման արագությունը Արեգակի նկատմամբ պետք է հավասար լինի.

: 29,8 + 16,6 + 0,5 = 46,9 կմ/վ.

Երրորդ տիեզերական արագություն զարգացրած սարքի հետագիծը պարաբոլի ճյուղի մաս կլինի, իսկ Արեգակի նկատմամբ արագությունը աստիճանաբար կձգտի զրոյի։

2015 թ.-ի սկզբի դրությամբ միայն մեկ տիեզերական սարք է լքել Երկիրը երրորդ տիեզերական արագությամբ։ Առավելագույն արագությունը, որով լքել են Երկիրը, ձեռք է բերել Նոր հորիզոններ ՏՍ(տիեզերական սարք)-ը — 16,26 կմ/վ (գելիոցենտիկ արագությունը 45 կմ/վ), իսկ  Յուպիտերի  շուրջ գրավիտացիոն մանևրի հաշվին 2007 թվականին այն մեծացրեց իր արագությունը 4 կմ/վ, և իր առաքելության հիմնական մասի ավարտին կլքի Արեգակնային համակարգը մոտ 14 կմ/վ գելիոցենտրիկ արագությամբ։ Նման ձևով արագությունը մեծացրել էին նաև այլ ՏՍ-եր, որոնք արդեն լքել են Արեգակնային համակարգը՝ (Վոյաջեր-1, Վոյաջեր-2, Պիոներ-10 և Պիոներ-11)։ Դրանք բոլորը լքել էին Երկիրը երրորդ տիեզերական արագությունից զգալիորեն փոքր արագություններով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Տիեզերական արագություն
* Առաջին տիեզերական արագություն
* Երկրորդ տիեզերական արագություն
* Չորրորդ տիեզերական արագություն
* «Նոր հորիզոններ» արբանյակ

Կատեգորիա:Աստղադինամիկա
Գարկալնեի շրջան

**Գարկալնեի շրջան** (), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի կենտրոնական մասում։ Բնակչությունը 2010 թվականի հունվարի 1֊ի տվյալներով՝ կազմում է 7227 մարդ։

Շրջանի մակերեսը 150,5 կմ² է։

Շրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1֊ին։

## Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1֊ին բնակչության թվաքանակը կազմում էր 7227 մարդ։

### Ազգային կազմ
2011 թվականին Լատվիայում անցկացված մարդահամարի արդյունքներով՝ շրջանի ազգային կազմն ու այս տեսքը․

## Տես նաև
* Լատվիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գարկալնեի շրջանի պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Չորրորդ տիեզերական արագություն

[300px|աջից|մինի|[Ծիր Կաթին]]
**Չորրորդ տիեզերական արագություն**, այն նվազագույն արագությունը, որն անհրաժեշտ է մարմնին, գալակտիկայի ձգողությունը տվյալ կետում հաղթահարելու համար։

Չորրորդ տիեզերական արագությունը գալակտիկայի բոլոր կետերում հաստատուն չէ, այլ կախված է կոորդինատից։ Ըստ հաշվարկների, մեր Արեգակի շուրջը Չորրորդ տիեզերական արագությունը կազմում է մոտ : Արժեքը շատ կախված է ոչ միայն մինչև գալակտիկայի կենտրոնը հեռավորությունից, այլ նաև գալակտիկայում նյութերի զանգվածների բաշխումից, որոնց մասին դեռևս չկան ճշգրիտ տվյալներ, հաշվի առնելով այն, որ տեսանելի մատերիան կազմում է գրավիտացնող զանգվածի միայն մի փոքր մասը, իսկ մնացած ամենը՝ մութ մատերիա է։ Գալակտիկայի սկավառակից դուրս զանգվածների բաշխումը մոտավորապես կենտրոնաձև համաչափ է, ինչպես հետևում է գնդաձև աստղակույտերի արագությունների չափումներից և այլ սֆերիկ ենթահամակարգերի օբյեկտներից։

## Ստացումը
Չորրորդ տիեզերական արագությունը թվապես հավասար է գալակտիկայի տվյալ կետում գրավիտացիոն պոտենցիալի քառակուսային արմատին (եթե համարենք, որ գրավիտացիոն պոտենցիալը անվերջությունում հավասար է զրոյի)։

: v_4 = \sqrt{\varphi},

որտեղ φ — գրավիտացիոն պոտենցիալ։

## Օրինակներ
* Արեգակի շարժման արագությունը գալակտիկայի կենտրոնի շուրջը կազմում է մոտ 217կմ/վ, և եթե այն նույնիսկ շարժվեր մոտ երեք անգամ ավելի արագ, ապա ժամանակի ընթացքում այն կլքեր Ծիր Կաթինը։
* Կրկնակի համակարգի աստղերից մեկը (օբյեկտ Աղեղնավոր A*, որը գտնվում է մեր գալակտիկայի կենտրոնում) գերզանգվածային սև անցքի ճեղքումից կարող է ձեռք բերել զգալի իմպուլս, երբեմն նաև բավականաչափ մեծ, որպեսզի հաղթահարի գալակտիկայի ձգողությունը (ընդհուպ մինչև )
* Բաբախիչ B1508+55-ը, որն Երկրից հեռու է 7700 աստղային տարի, շարժվում է 1100 կմ/վ արագությամբ, ինչը երկու անգամ մեծ է չորրորդ տիեզերական արագությունից Արեգակի շրջակայքում (550 կմ/վ).

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Տիեզերական արագություն
* Առաջին տիեզերական արագություն
* Երկրորդ տիեզերական արագություն
* Երրորդ տիեզերական արագություն

## Արտաքին հղումներ
* Զասով Ա. Վ., Սուրդին Վ. Գ. Տիեզերական արագություններ:

Կատեգորիա:Աստղադինամիկա
Ապարոշ

**Ապարոշ**, ծամակալ, արտախուրակ, արևելյան որոշ ժողովուրդների տղամարդկանց և կանանց գլխի փաթթոց՝ իբրև զարդ, երբեմն էլ՝ տիտղոսանշան։ Արտաշեսյան և Սասանյան արքաները թագի շուրջը ագուցել են ապարոշ, առավելապես՝ իբրև վարսակալ։ Արաբ խալիֆաները որպես թագ մեծածավալ փաթթոց էին կրում։ Բագրատունի Գագիկ Ա և Սմբատ Բ թագավորները Բաղդադի խալիֆայից որպես թագ ապարոշ են ընդունել։ Սպիտակ և կանաչ գույնի ապարոշ կրում էին միայն մուսուլմանները։ Թրքահպատակ քրիստոնյաներին թույլատրված էր կապտավուն կամ գորշավուն ապարոշի գործածությունը։

Կատեգորիա:Զարդարանքներ
Կատեգորիա:Գլխարկներ
Աբենա Բուսիա

**Աբենա Բուսիա** (), գանացի գրող, բանաստեղծ, ֆեմինիստ և դասախոս։ Նա Գանայի նախկին նախագահ Կոֆի Աբրեֆա Բուսիայի աղջիկն է։ Նա անգլերեն լեզվով գրականության և կանանց և գենդերային գիտությունների դոցենտ է Ռուտգերս համալսարանում։

## Կենսագրություն
Աբենան ծնվել է Գանայի մայրաքաղաք Աքքրայում Կոֆի Աբրեֆա Բուսիայի՝ երկրի նախկին նախագահի, և Նաա Մորկոր Բուսիայի ընտանիքում։ Նրա քույրը դերասանուհի, կինոռեժիսոր և գրող Ակուսա Բուսիան է։ Նա իր մանկությունն անց է կացրել հայրենիքում, ինչպես նաև Հոլանդիայում և Մեքսիկայում մինչ Օքսֆորդ տեղափոխվելը, որտեղ էլ նա ի վերջո հաստատվել է։

## Կրթություն
Աբենան 1976 թվականին հումաննիտար գիտությունների անգլերեն լեզու և գրականության բակալավրի կոչում է Օքսֆորդի Սուրբ Աննա քոլեջում և հասարակական մարդաբանության (ռասայական հարաբերություններ) գիտությունների դոկտորի աստիճան Սուրբ Անտոնի քոլեջում 1984 թվականին։ Նա եղել է արտաքին ուսուցիչ Ռասկին քոլեջում և Օքսֆորդի համալսարանի մասնաճյուղերից մեկի՝ Աշխատանքային Հարաբերությունների քոլեջում, ինչպես նաև Յեյլ համալսարանի կողմից հրավիրված դասախոս աֆրիկյան և աֆրոաֆրիկյան գիտության բնագավառի ծրագրին։ Նա նաև շահել է հետդոկտորոկան մի շարք կրթաթոշակներ, ինչպիսիք են Բրայան Մոր քոլեջի անգլիական բաժնի Էնդրյու Մելոն կրթաթոշակը և Կալիֆորնիայի Ամերիկյան մշակույթների գիտահետազոտական ինստիտուտի աֆրոամերիկյան տեսությունների կրթաթոշակ։

## Աշխատություններ
Աբենայի գիտական աշխատանքներն են․
# Տարագրի վկայություննեռը (1990)
# Թեորիզացնող սև ֆեմինիզմ(1993)
# Փրկությունից անդին (1999)
# Աֆրիկայի մասին գրող կանայք․ Արևմտյան Աֆրիկա և Սահել(2005)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գանացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Գանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի դասախոսներ
Սեն Պորշեր

**Սեն Պորշեր** (), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սենտի շրջանում։ Մտնում է Սեն Պորշեր կանտոնի կազմի մեջ։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 17387:

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1644 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ․ Սեն Պորշեր 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բաթումի հայկական թատրոն

**Բաթումի հայկական թատրոն**, հիմնադրվել է 1886-ին, Ստեփան և Ալմա Սաֆրազյանների ջանքերով, որպես հայ թատերասերների խումբ։ Սաֆրազյաններից հետո խումբը ղեկավարել է Սմբատ Կարինյանը։ Առաջին ինքնուրույն ներկայացումը Սունդուկյանի «*Գիշերվա սաբրը խեր է*» կատակերգությունն էր և Մ․ Տեր-Գրիգորյանի «*էս էլ քի մոցիքլութին*» վոդևիլը։ 1887-ին Բաթում հրավիրված Պ․ Ադամյանը և Զաբելը նպաստել են թատերախմբի կատարողական մակարդակի բարձրացմանը։ 1889-ին խումբը պաշտոնապես ճանաչվել է որպես Թիֆլիսի Հայ բարեգործական ընկերության դրամատիկական սեկցիայի մասնաճյուղ։ Բեմադրվել են հայկական, ռուսական, արևմտա–եվրոպական դասական և ժամանակակից պիեսներ։ 1909-ին Բաթումի հայկական թատրոնին հատկացվել է նոր շենք, որի բացումը կատարել է «Աբեւյան–Արմենյան թատերախումբը»։ Բաթումի հայկական թատրոնի ներկայացումներին հյուրախաղերով մասնակցել են Գ․ Չմշկյանը, Գ․ Տեր–Դավթյանը, Սիրանույշը, Հ․ Աբելյանը, Գ․ Ավեայանը, Ա․ Արմենյանը, Հասմիկը, Ա․ Ոսկանյանը, Վ․ Փափազյանը, Ա․ Խարազյանը, Հ․ Ներսիսյանը, Ա․ Վրույրը, Ա․ Իփթարյանը և ուրիշներ։ Բաթումի հայկական թատրոնում դերասանական մկրտություն են ստացել Ս․ Ադամյանը, Հ․ Ւոսչանյանը, Ց․ Ամերիկյանը, Լ․ Զոհրաբյանը, Ն․ Ալիխանյանը։ 1921-ից թատրոնը ընդգրկվել է խորհրդային Աջարիայի Գեղաշխի կազմում, ունեցել է դրամատիկական և օպերետային խմբեր։ 1931-ին, գործող թատերախմբի հիման վրա, կազմակերպվել է ը։ 1939-ին պետթատրոնը լուծարքի է ենթարկվել և Հ․ Ավետիսյանի ղեկավարությամբ գործել որպես շրջիկ խումբ։ 1956-ին Աջարական ԽՍՍՀ կառավարությունը Բաթումի հայկական պետական թատրոնին հատկացրել է հատուկ շենք, թատրոնի ղեկավար Հ․ Ավետիսյանին շնորհել Աջարական ԽՍՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի, իսկ թատերախմբի անդամներ Լ․ Պետրոսյանին, Զ․ Եղիկյանին, Թ․ Բարսամյանին և Ն․ Բարությանին՝ վասա․ արտիստի կոչում։ 1964 թվականից բաթումի հայկական թատրոն գործում է որպես ժողովրդական թատրոն։

Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական թատրոններ
Կատեգորիա:Բաթումի թատրոններ
Կատեգորիա:1886 հիմնադրումներ Վրաստանում
ՌԿՍՎ ԴՍԳ

**Րոմս Կաթոլիեկե Սպորտ Վերենինգինգ Դոր Կոմբինատի Գրոտ**, որը նաև կրճատ ասում են **ՌԿՍՎ ԴԿԳ**-ն Նիդերլանդական սիրողական ֆուտբոլի թիմ է Ամստերդամից։

## Պատմություն
Թիմը համաձուլվածքն է երեք նախորդ թիմերից, սեպտեմբերի 11-ին 1945 թվականին, **Դ**ոսս (հիմնադրվել է Նոյեմբերի 6-ին 1920 թվականին), **Կ**ոնստանտիուս (հիմնադրվել է Փետրվարի 27-ին 1921 թվականին) և **Գ**եզելլեն Վիեր (հիմնադրվել է Ապրիլի 9-ին 1929 թվականին)։ Պաշտոնապես ԴԿԳ կարդացվում է ինչպես Դոր Կոմբինատի Գրոտ։ 1968 թվականին կիրակի օրվա սիրողական թիմը հաղթեց ազգային սիրողական Նիդերլանդների առաջնությունը։

## Պարգևներ
; Հոֆդկալսե
: չեմպիոններ էին 1968 թվականին
; ԿՆՎԲ Դիստրիկտի գավաթ
: հաղթողներ էին 1992 թվականին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԿՍՎ ԴԿԳ
Դանիել Վարուժանի անվան թիվ 89 հիմնական դպրոց

**Դանիել Վարուժանի անվան թիվ 89 հիմնական դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Դպրոցը հիմնադրվել է 1932 թվականին։ Սկզբում ունեցել է 3 դասարան՝ 42 աշակերտով։ 1938-1939 ուսումնական տարում դպրոցը դարձել է միջնակարգ, 1961 թվականին տեղափոխվել է Սեբաստիա փողոցի 19 հասցեի քառահարկ կառույց։ 1962 թվականին դպրոցն անվանակոչվել է բանաստեղծ Դանիել Վարուժանի անունով։ Բանաստեղծի ծննդյան 100-ամյակի տոնակատարությանը մասնակցել են աշխարհի 27 երկրներից ժամանած սեբաստացիներ, այդ թվում ԱՄՆ-ում ապրող նրա որդին՝ Հայկ Վարուժանը։
մինի|Դանիել Վարուժանի կիսանդրին համանուն դպրոցի առջև
1974 թվականին դպրոցի առջև տեղադրվել է Դանիել Վարուժանի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Թորգոմ Չորեքչյան)։

## Շրջանավարտներ
* Գալուստ Սահակյան
* Աշոտ Աղաբաբյան
* Հասմիկ Պապյան
* Լեյլա Սարիբեկյան
* Սիրանուշ Աբրահամյան (օպերային երգչուհի) 
* Գուրգեն Բաղդասարյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Բաժ

**Բաժ**, հարկի տեսակ հին և միջնադարյան Հայաստանում։ Հին շրջանում տրվել է պետությանը որպես բաժին–հարկ, միջին դարերում գանձվել որպես մաքս, վաճառահարկ (առևտրահարկ), ակցիզ, ինչպես և արհեստներից, քաղաքային տնտեսությունից վերցվող հարկ։ Որպես մաքս բաժ գանձվել է ներմուծվող ապրանքներից, իսկ երբ դրանք վաճառահանվել են տվյալ երկրի շուկաներում կամ վաճառատներում, ապրանքատերը վճարել է նաև բաժ՝ վաճառահարկի ձևով։ Զարգացած ֆեոդալիզմի ժամանակ քաղաքների բարգավաճման պայմաններում բաժ ունեցել է արհեստային արդյունագործությունից, քաղաքային տնտեսության տարբեր ոլորտներից գանձվող հարկի իմաստ։ Նույն շրջանում լայն առումով բաժ նշանակել է ընդհանրապես հարկ։ Տերմինը վկայված է Եղիշեի Պատմության մեջ, Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց»-ում, Անանիա Շիրակացու Խնդրագրքում ևն։

Կատեգորիա:Հարկեր
Սեն Սիժիմոն դը Կլերմոն

**Սեն Սիժիմոն դը Կլերմոն** (), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Ժոնզակ շրջանի Սեն Ժենի դե Սանտոնժ կանտոնի կազմի մեջ։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 17402։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 163 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Սեն Սիժիմոն դե Կլերմոն 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կապիտան Ամերիկա։ Քաղաքացիական պատերազմ

**Կապիտան Ամերիկա. Քաղաքացիական պատերազմ** (), հաջորդական սուպերհերոսային մարտաֆիլմ Marvel Studios-ի և Walt Disney Studios-ի կողմից։ Թվով երրորդ ֆիլմը Marvel-ի հերոս Կապիտան Ամերիկայի արկածների մասին։ Ինչպես նաև սա արդեն 13-րդ ֆիլմն է Marvel-ի կինեմատոգրաֆային աշխարհում։

Ֆիլմի պաշտոնական անվանումը արդեն հայտնի էր 2014 թվականի հոկտեմբերին։ Հենց այդ ժամանակվանից պարզ էր Դաունի կրտսերի մասնակցությունը, իսկ ավելի ուշ հայտնի դարձան նաև մնացյալ դերասանական կազմը։ Հիմնական նկարահանումները սկսել են 2015 թվականի ապրիլին Ատլանտայում և ավարտվել նույն թվականի օգոստոսին Գերմանիայում։

Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 6-ին։

## Սյուժե
Կառավարությունը ցանկանում է սահմանափակել սուպերհերոսների կարողությունները և որոշում է գրանցել նրանց։ Այս որոշումը պատճառ է դառնում քաղաքացիական պատերազմի՝ Երկաթե մարդու և Կապիտան Ամերիկայի միջև։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք
Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Marvel-ի կոմիքսների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին
Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսո եղբայրների ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Սարդ-մարդու մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ահաբեկչության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Մասաչուսեթսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորք նահանգում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2016 թվականին
Կատեգորիա:Բեռլինում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1991 թվականին
Կատեգորիա:4DX ֆիլմեր
Խոակին Բալագեր

**Խոակին Բալագեր** (, ), Դոմինիկյան Հանրապետության պետական և քաղաքական գործիչ։

Եղել է Ազգային կոնգրեսի անդամ, 1953-1960-ական թվականներին՝ կրթության և արվեստի նախարար, ապա՝ փոխնախագահ, 1960 թվականի օգոստոսից 1962 թվականի հունվարը՝ նախագահ։ 1962 թվականին պաշտոնաթող է եղել և տարագրվել ԱՄՆ։ 1986-1996 թվականներին վերստին եղել է Դոմինիկյան Հանրապետության նախագահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության գրողներ