Էլեն Էսկոբեդո

**Էլեն (Էլենա) Էսկոբեդո** (, լրիվ անվանումը՝ Էլեն Էսկոբեդո Ֆուլդա , ), մեքսիկացի նկարչուհի, քանդակագործ և թանգարանային գործիչ։

## Կենսագրություն
Էլեն Էսկոբեդոն ծնվել է Մեխիկոյում 1934 թվականի հուլիսի 28-ին, փաստաբան Մանուել Գրեգորիո Էսկոբեդոյի (Manuel Gregorio Escobedo, 1896-1975) և նրա կնոջ՝ Էլսի Ֆուլդայի (Elsie Fulda, 1904-1983) ընտանիքում, ով անգլուհի էր։ Եղբոր՝ Միգելի (Միգել Էսկոբեդո, 1934-2018) հետ սովորել է նույն դպրոցում։ Երիտասարդ տարիքում Էլենը նաև սովորել է բալետ, այնուհետև նրան ջութակ նվագել է սովորեցրել Սանդեր Ռոթը (Sander Roth), ով այդ ժամանակ աշխարհահռչակ Լեներ լարային քառյակի անդամ է եղել։ Չնայած այն հանգամանքին, որ աղջիկը սովորել է ջութակ նվագել, նա որոշել է զբաղվել նաև գեղանկարչական արվեստով։

1949-1951 թվականներին նա քանդակագործություն է սովորել Mexico City Collage-ում (այժմ՝ Ամերիկայի համալսարան), այդ թվում՝ աբստրակտ քանդակագործ Էրման Կուետոյի մոտ՝ փորձարկելով տարբեր նյութեր։ Էսկոբեդոյի աշխատանքը տեսնելուց հետո բրիտանացի քանդակագործ Ջոն Սկիպինգը՝ Արվեստի թագավորական քոլեջի պրոֆեսորը, հրավիրել է նրան քանդակագործություն սովորելու Անգլիայում՝ առաջարկելով մեկ տարվա դրամաշնորհ՝ Լոնդոնում սովորելու իր հաստատությունում, որտեղ Էլենը ի վերջո ստացել է երեք տարվա կրթաթոշակ։ Նա սովորել է Ֆրենկ Դոբսոնի, Հենրի Մուրի, Ջեյքոբ Էփսթեյնի, Լեոն Անդերվուդի և Օսիպ Ցադկինի ղեկավարությամբ։ Երկրորդ կուրսում գրել է իր ատենախոսությունը՝ «Renoirand Degas: Two Impressionists in Sculpture»։ 1954 թվականին, քսան տարեկան հասակում, Էլեն Էսկոբեդոն ստացել է հումանիտար գիտությունների բակալավրի աստիճան *Motolinia University* և քանդակագործության մագիստրոսի աստիճան՝ Լոնդոնի Արվեստի թագավորական քոլեջից։

260 px|right|thumb|''Cóatl'' աշխատանքը Մեքսիկայի Ազգային ինքնավար համալսարանի համալսարանական քաղաքի տարածքում

Էլեն Էսկոբեդոյի առաջին անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1956 թվականին Մեխիկոյի Մեքսիկական արվեստի պատկերասրահում։ Այն ներառել է գծանկարներ, նկարներ և բրոնզից պատրաստված քանդակներ։ Նրա քանդակները, Մեքսիկայի հետ մեկտեղ, գտնվում են աշխարհի տարբեր երկրներում՝ Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Կուբայում, Անգլիայում, Նոր Զելանդիայում և Իսրայելում։ Նկարչուհին իր աշխատանքները ներկայացրել է 35 անհատական և 100-ից ավելի կոլեկտիվ ցուցահանդեսներում իր երկրում և արտասահմանում։ Բացի քանդակագործությունից, Էսկոբեդոն նաև տաղանդավոր նկարիչ է եղել, փորագրիչ, տեղադրող, գրող և դասախոս։ 1991 թվականին նա արժանացել է Գուգենհայմի կրթաթոշակի, իսկ 2009 թվականին գիտության և արվեստի Ազգային մրցանակի։ 2010 թվականին Էսկոբեդոյի վերջին անհատական ցուցահանդեսը կայացել է Մեխիկոյի իր տանը։

1958-1962 թվականներին Էլեն Էսկոբեդոն զբաղվել է գիտական աշխատանքով Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ 1981-1982 թվականներին եղել է Ազգային արվեստի թանգարանի տեխնիկական տնօրեն, 1982-1984 թվականներին՝ ժամանակակից արվեստի թանգարանի տնօրեն։ Այս թանգարանում աշխատանքն ավարտվել է Էսկոբեդոյի կողմից կազմակերպված երկու ցուցահանդեսով՝ *«Transformaciones: Nueva Escultura de Gran Bretaña, Origen y Visión: Nueva pintura Alemana»* и *«A qué estamos jugando?»*։ 1985-1989 թվականներին աշխատել է որպես գեղարվեստական համակարգող՝ ներկայացնելով Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի թանգարանները միջազգային ցուցահանդեսներում։

## Անձնական կյանք
1957 թվականին Էլեն Էսկոբեդոն ամուսնացել է նորվեգացի Ֆրեդրիկ Կիրսեբոմի (Fredrik Kirsebom) հետ, որից ունեցել է դուստր՝ Անդրեա (Andrea, ծնված 1962 թվականին) և որդի՝ Մայքլը (Michael, ծնված 1964 թվականին)։ Սակայն 1982 թվականին ամուսինները բաժանվել են։

1995 թվականին նա երկրորդ անգամ ամուսնացել է գերմանացի փաստաբան Հանս-Յուրգեն Ռաբեի հետ։ Նրա առաջին թոռնուհին ծնվել է 2004 թվականին, երբ նա նշել է իր յոթանասունամյակը։

Էլեն Էսկոբեդոն մահացել է քաղցկեղից, 2010 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Մեխիկոյի իր տանը։ Նրա մահվանից մեկ օր առաջ *[https://www.jornada.com.mx/ultimas La Jornada]* Օրաթերթը նամակ է ստացել Էլեն Էսկոբեդոյից, որտեղ գրված է եղել․ *«To all my friends and acquaintances. This is to inform you that, as of yesterday, I’m travelling light and I am now in the immense blue. It’s grand to travel without luggage. I am only sorry not to have personally completed all my pending projects. All the best. Helen.»*։

2004 թվականին լույս է տեսել Գրասիելա Շմիլչուկի՝ Էլեն Էսկոբեդոյի կյանքի և ստեղծագործության մասին անգլերեն  «Footsteps in the Sand» գիրքը (*[http://www.pac.org.mx/personas/graciela-schmilchuk Graciela Schmilchuk]*)։

## Պատկերասրահ

File:The Big Cone, Helen Escobedo 1985 jerusalem (8458732842).jpg|
File:The Big Cone, Helen Escobedo 1985 jerusalem-1 (8457633597).jpg|
File:Escultura en celebración de las Olimpiadas en México - panoramio.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Helen Escobedo: reinventar la naturaleza
* Helen Escobedo: la intensidad de una trayectoria
* En honor a Helen Escobedo, artista entrañable

Կատեգորիա:Գիտական հասարակությունների անդամներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ