Դուռյա Շաֆիկ

**Դուռյա  Շաֆիկ** (; ), եգիպտացի ակտիվիստուհի, բանաստեղծուհի, կանանց իրավունքների համար պայքարող, «Նեղոսի դուստր» հասարակական շարժման հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Շաֆիկը ծնվել է Տանտա քաղաքում, ինժեների ընտանիքում և սովորել ֆրանսիական միսիոներական դպրոցում։ Շաֆիկը եղել է ամենաերիտասարդ եգիպտուհին, ով ավարտել է ֆրանսիական բակալավրիատը (համապատասխանում է լրիվ միջնակարգ կրթությանը)։ 1928 թվականին նա հանդիպել է Խուդա Շաարավիին, ով Շաֆիկին ծանոթացրել է ֆեմինիստական գաղափարներին և օժանդակել նրա կրթություն ստանալու ձգտումներին։ Նույն թվականին Շաֆիկը Եգիպտոսի կրթության նախարարությունից Սորբոնում սովորելու կրթաթոշակ է ստացել և մեկնել է Փարիզ։

1935 թվականին Շաֆիկը մասնակցել է «Միսս Եգիպտոս» մրցույթին, որը ցնցել է հանրությանը, քանի որ մինչ այդ ոչ մի մուսուլման կին չէր մասնակցել մրցույթի։ Շաֆիկը գրել է, որ մասնակցության պատճառը եղել է ոչ միայն ինտելեկտուալ, այլև «կանացի» ոլորտում իրեն դրսևորելու ցանկությունը։ Այնուհետև Շաֆիկը ուսումը շարունակել է Փարիզում, իսկ 1940 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։

Ուսումն ավարտելուց հետո Շաֆիկը վերադարձել է Եգիպտոս։ Նրան մերժել են Կահիրեի համալսարանում դասավանդել՝ համարելով «չափազանց ժամանակակից»։

1945 թվականին Շաֆիկը դարձել է ֆրանսիական *La Femme Nouvelle* ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ Նույն թվականին հիմնել է «Բինթ էն-Նիլ» («Նեղոսի դուստր») ամսագիրն արաբերեն լեզվով։ Ամսագրի հիմնական նպատակն է եղել լուսաբանել կանանց խնդիրները։ 1948 թվականին Շաֆիկը կազմակերպել է համանուն կազմակերպությունը, որը զբաղվել է սոցիալական խնդիրներով, կանանց շրջանում անգրագիտության ու գործազրկության վերացման հարցերով, պայքարել է կանանց ընտրական իրավունքի համար։

1951 թվականի փետրվարի 18-ին Շաֆիկը և մոտ մեկուկես հազար այլ կանայք բողոքի ցույց են անցկացրել Եգիպտոսի խորհրդարանի առջև՝ պահանջներ ներկայացնելով կանանց սոցիալ-տնտեսական իրավունքների վերաբերյալ։ Սենատի ղեկավարը ցուցարարներին խոստանում է մասնակի բավարարել նրանց պահանջները, սակայն մշակված փոփոխություններն այդպես էլ չեն ընդունվել։

1952 թվականի հեղափոխությունից հետո «Նեղոսի դուստր»-ը դարձել է քաղաքական կուսակցություն։ 1954 թվականի մարտի 12-ին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել ի նշան բողոքի՝ առանց կանանց մասնակցության սահմանադրական հանձնաժողով ստեղծելու։ Հացադուլը տևել է 8 օր։ Արդյունքում գործող նախագահ Մուհամմեդ Նագիբը խոստացել է կանանց հնարավորություն տալ լիարժեք մասնակցելու երկրի քաղաքական կյանքին։

Դրանից հետո Շաֆիկը մեկնել է միջազգային շրջագայության՝ դասախոսություններ կարդալով Եգիպտոսում կանանց շարժման մասին, այցելել է Իտալիա, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Հոնկոնգ, Պակիստան, Հնդկաստան և Ցեյլոն։

Նրա ջանքերի շնորհիվ կանայք ձայնի իրավունք են ստացել 1956 թվականին ընդունված սահմանադրությամբ։ Սակայն կանանց ընտրություններին մասնակցության սահմանափակումներ են դրվել, որը տղամարդկանց համար չկար։ 1957 թվականին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել Գամալ Աբդել Նասերի ավտորիտար կառավարության դեմ։ Սակայն այս անգամ նա հասարակական աջակցություն չի ստացել։ Շաֆիկին հեռացրել են «Բինտ էն-Նիլ»-ից՝ ենթարկելով տնային կալանքի և արգելելով նրա անունը հիշատակել մամուլում։

Դրանով ավարտվել է Շաֆիկի հասարակական գործունեությունը։ Շաֆիկը կալանքի տակ ապրել է 18 տարի։ Այդ ժամանակ նա սկսել է բանաստեղծություններ գրել։ 1975 թվականին Շաֆիկը ինքնասպանություն է գործել։

## Հարգանքի տուրք
2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Google-ը թողարկել է յուրահատուկ բացիկներ Շաֆիկի ծննդյան 108-ամյակի կապակցությամբ։
2018 թվականին Նյու Յորք Թայմսը ուշացած հրապարակել է Շաֆիկի մահախոսականը։

## Անձնական կյանք
1937 թվականին Շաֆիկն ամուսնացել է Նուր ադ-Դին Ռագայի հետ, ով նույնպես սովորում էր Փարիզում։ Նրանք ունեցել են  երկու դուստր՝ Ազիզան և Ջեհանը։ 1968 թվականին Դուռյա ն և Նուր ադ-Դինը ամուսնալուծվել են։

## Լրացուցիչ գրականություն
* Asunción Oliva Portoles, *Recuperación de una voz olvidada*, Madrid: Huerga y Fierro editores, 2010. 
* Cynthia Nelson, *Doria Shafik, Egyptian Feminist: A woman Apart*, Gainesville: University Press of Florida (EE.UU.), 1996. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Doria Shafik official memorial website
* "Doria Shafik (1908-1975", sister-hood magazine, —9 August 2016
* Selections from the Bint al-Nil journal

Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Արաբալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կահիրեի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ