Մերի Բրյուսթեր Հազելթոն

**Մերի Բրյուսթեր Հազելթոն** (, ), ամերիկացի դիմանկարչուհի։ Նա հաճախել է Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանի դպրոցը, որտեղ հետագայում եղել է հրահանգիչ։ Բացի իր այլ նվաճումները՝ Հազելթոնը առաջին կինն էր, որը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում տղամարդկանց և կանանց համար նախատեսված մրցանակն առաջինն ստացավ, երբ 1896 թվականին նա արժանացավ Դիզայնի ազգային ակադեմիայի Հալգարթեն մրցանակին։ Նրա դիմանկարները գտնվում են Մասաչուսեթս նահանգապետարանի, Հարվարդի համալսարանի, Փեյբոդի Էսեքս թանգարանի և Ուելեսլի պատմական միավորման հավաքածուներում։ Նա Ուելեսլիի Նկարիչների միության հիմնադիր անդամ էր, Բոստոնի նկարիչների միավորման կանոնադրության անդամ էր։ Նա իր հասուն կյանքն ապրել է քույրերի հետ Մասաչուսեթս նահանգի Ուելեսլի քաղաքի Հազելթոն ընտանեկան տանը։

## Վաղ տարիներ
thumb|''Երկու քույրերը դաշնամուրի մոտ'', 1894
Մերի Բրյուսթեր Հազելթոնը ծնվել է 1868 թվականի նոյեմբերի 23-ին, Մասաչուսեթս նահանգի Միլթոն քաղաքում դոկտոր Այզեք Հիլզ Հազելթոնի (1838–1929) և Մերի Ալեն Բրյուսթեր Հազելթոնի (1843–1923) ընտանիքում։ Հարվարդի քոլեջի շրջանավարտ բժիշկ Հազելթոնը որպես վիրաբույժի օգնական ծառայել է Միացյալ Նահանգների նավատորմում Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Նա նորարար էր հոգեկան հիվանդների բուժման ոլորտում։ Մերին ունեցել է եղբայր՝ Այզեք Բրյուսթեր (I. B.) Հազելթոնը (1873–1943) և երկու քույրեր՝ Օլիվիա Բոուդիչ Հազելթոնը (1873–1967) և Մարգարեթ Փեյջ Հազելթոնը (1876–1965): Ընտանիքը 1873 թվականին տեղափոխվել է Ուելեսլի, Մասաչուսեթս։ Նա սկսել է ստեղծել արվեստի գործեր դեռևս 1880-ական թվականներին, որոնք նա հաճախ ստորագրել էր իր մականվամբ՝ «Daisy»: 1886 թվականին Հազելթոնը ավարտել է Ուելեսլիի ավագ դպրոցը։ Երեք քույրերն իրենց կյանքի ընթացքում միասին ապրել են Վաշինգտոնի փողոցում գտնվող 319 ընտանեկան տանը։ Տունը կոչվել է «Clapp House» և «Hazelton House»:

## Կրթություն
thumb|''Վենետիկի մեծ ջրանցք,'' 1900
Հազելթոնը հաճախել է Բոստոնի կերպարվեստի թանգարանի դպրոցը (MFAB): Նա եղել է Ֆիլիպ Հեյլի օգնական և ուսումն այնտեղ ավարտել է 1892 թվականին։ Ավարտելուց հետո նա եղել է Ֆրենկ Բենսոնի նկարչական դասընթացի օգնականը և հաջորդ տարի նա դարձել է նկարչության ուսուցչի օգնական։ Թե՛ Բենսոնը, և թե՛ Տարբելը նշվում են որպես Բոստոնի իմպրեսիոնիստներ։

Ռուպերտ Հյուզը նկարագրել է 1895 թվականին ստեղծված Հազելթոնի «Մարգարեթ» նկարը որպես «ավելին, քան իմպրեսիոնիզմի սովորական մասնիկ»։ Նա սովորել է Փարիզի իմպրեսիոնիզմի նկարիչների հետ։ 1899 թվականին Բոստոնի Կերպարվեստի թանգարանի ճանապարհորդական կրթաթոշակ շահելուց հետո նա սովորել է նաև Իսպանիայում, Անգլիայում, Նիդեռլանդներում և Իտալիայում։ Հազելթոնը կազմակերպության առաջին շրջագայող գիտնականն էր և իր երկամյա ուսումնական ծրագրի յուրաքանչյուր տարվա ընթացքում ստացել է 800 ամերիկյան դոլար։

## Ոճ
Հազելթոնը այն կանանցից մեկն էր, որին հավաքորդ Էվերեթ Ջեյմսը նույնացրել է որպես «ուշագրավ անհատական գեղարվեստական հմտություն ցուցադրող», որը 19-րդ դարի վերջին Բոստոնում հաճախել է Գեղարվեստի թանգարանի դպրոց։ Սա այն ժամանակն էր, երբ կանայք չէին ճանաչվում իրենց անհատական ոճով և կարողություններով։ «Թարբելիտներ» արտահայտությունն օգտագործվում էր այն ժամանակ, երբ ցանկանում էին արտացոլել այն համոզմունքը, որ կանանց հմտությունները բխում են իրենց հովանավորներից, ինչպես Էդմունդ Ք. Թարբելը։ Հասարակության մեջ ավելի մեծ դիրքը նպաստել է որոշ անհատ դիմանկարչուհիների անհատական և յուրօրինակ հատկությունների առաջ քաշմանը, «որոնք մրցակից կլինեին Թարբելին, Բենսոնին կամ Դե Քամփին»,- ասել է Ջեյմսը *Antiques Journal*-ում։

2001 թվականի Բոստոնի նկարիչների միավորման «Վաղ շրջանի նկարչուհիներ» հոդվածում Բոբ Ջեքմենը նշել է, որ Հազելթոնը նկարել է ստեղծագործ և հավակնոտ ոճով, որն իր մեջ ներառում էր «իմպրեսիոնիստական անփույթ ձև», որը մրցակից էր Բոստոնի շատ այլ նկարիչների աշխատանքների հետ։ Կոմպոզիցիայի և լույսի օգտագործման նրա տեխնիկական ունակությունները նկարագրվում են «Երկու քույրերը դաշնամուրի մոտ» նկարի օրինակով, որը նա ստեղծել է 1894 թվականին։

## Գործունեություն
thumb|Ուելեսլիի Հիլզի առաջին ժողովի եկեղեցու որմնանկարներ, 1912
thumb|''Նամակը,'' 1914
Կանայք չեն շահել ոչ առանձին սեռով պայմանավորված հատուկ մրցանակներ մինչև 1896 թվականը, երբ Հազելթոնը արժանացել է Դիզայնի ազգային ակադեմիայի առաջին Հոլգարթեն մրցանակին՝ իր յուղաներկ «Արվեստանոցում» նկարի համար։ Որոշվել է, որ այն լավագույն յուղանկարն է, որ ստեղծվել է ԱՄՆ-ում մինչև 35 տարեկան անձի կողմից այդ թվականին։ Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանը 1899 թվականին նրան պարգևատրել է առաջին ճանապարհորդական կրթաթոշակով։ 1901 թվականին Նյու Յորքի Բուֆֆալո քաղաքում Համամերիկյան ցուցահանդեսում Հազելթոնն արժանացել է պատվավոր հիշատակման։

Հազելթոնը 1904 թվականին ունեցել է արվեստանոց Բոստոնի հին Հարքուր շենքում, երբ հրդեհ է բռնկվել մի քանի նկարիչների աշխատասենյակում, ներառյալ՝ Հազելթոնի, Ջոզեֆ Դե Քեմփի և Ուիլյամ Մ. Փաքսթոնի։ Դրա հետևանքով մի խումբ նկարիչներ ծրագրել են նոր շինությունը, որը դարձել է *Fenway Studios*-ը (փողոց Իփսվիչ 30)։ Հազելթոնը եղել է նկարիչների նախնական խմբի մեջ, որոնք գրանցվել և կազմակերպել են ստուդիա 304 արվեստանոցի համար։ 1906-1940 թվականներին նա ունեցել է արվեստանոց Ֆենվեյում։

1912 թվականին Ուելեսլիի Հիլզի առաջին ժողովի եկեղեցին լիազորել է Հազելթոնին, որը նրանց անդամ էր, նկարելու որմնանկարներ եկեղեցու համար։ Մի որմնանկարը պատկերում էր քրիստոնեական չորս առաքինությունները՝ ճշմարտություն, ողորմածություն, արդարություն և հավատ՝ ութ ոտնաչափ բարձրությամբ երեք կնոջ և մեկ տղամարդու կերպարներով։ Տղամարդու կերպարն ունի սուր և կշեռք՝ ներկայացնելու արդարությունը։ Հազելթոնը նաև ստեղծել է չորս ավետարանիչների որմնանկարները և Սուրբ Երրորդության պատկերը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հազելթոնը նախագծել է «Ազատության փոխառություն» քարոզչական պաստառը՝ օգտագործելով իր «Հաղթանակի արձանագրում» նկարը։ Նա 1915 թվականին ցուցադրել է «Նամակը» և «Անուրջ» նկարները Պանամա-Խաղաղօվկիանոսյան միջազգային ցուցահանդեսի ժամանակ Սան Ֆրանցիսկոյում, Կալիֆոռնիա, որտեղ նա ստացել է բրոնզե մեդալ։ Նա 1916 թվականին շահել է ժողովրդական մրցանակ Նյուպորտում, Ռոդ-Այլենդ նահանգ «Սևազգեստ լեդի» նկարի համար։ Նա նաև մրցանակ է նվաճել Նյուպորտում «Նամակը» նկարի համար։ Ջոն Սինգեր Սարջենթը բնութագրել է նրան որպես «իր ժամանակի ամենաառաջավոր դիմանկարիչներից մեկը»։

Հազելթոնը Ուելեսլիի Նկարիչների միության հիմնադիր անդամ էր, Բոստոնի նկարիչների միավորման կանոնադրության անդամ, ինչպես նաև Կոպլի ընկերության վաղ անդամ։ Նա եղել է «Concord Art» ասոցիացիայի, Ամերիկյան արվեստների ֆեդերացիայի և Կոնեկտիկուտի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։

## Հավաքածուներ
[thumb|''Բժիշկ Ջոն Ուորեն,'' [Ռեմբրանդ Փիլի կրկնօրինակ, Հարվարդի համալսարանի դիմանկարների հավաքածու, Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս]]
* Բոստոնի Հարվարդ ակումբ, Հարվարդի համալսարան
** *[[Ջոն Ադամս]]*, 1914, Ջոն Սինգլտոն Կոպլիից հետո
* Հարվարդի համալսարան, Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս
** *Փոլ Ազան*, 1918, յուղաներկ կտավ
** *Ջորջ Շաթաք*, 1910, Գիլբերտ Ստյուարտի կրկնօրինակ
** *Բժիշկ Ջոն Ուորեն*
* Մասաչուսեթսի գլխավոր հիվանդանոց
** Ուիլյամ Էփլթոն
* Մասաչուսեթսի պետական տուն, Բոստոն, Մասաչուսեթս
** *Ուիլյամ Սթոութոն*, 1924
* Փիբոդի Էսեքս թանգարան, Սալեմ, Մասաչուսեթս
** *Ֆրենսիս Հենրի Էփլթոն*
* Ուելեսլիի պատմական միավորում
** *Շելդոն Լ. Բրաուն*
** *Ռալֆ Կոբրն*
** *Հերբերտ Մ. Հազելթոն*
** *Մարգարեթ Փեյջ Հազելթոն*
** *Միսիս Ջոն Օլդհեմ*

## Մահ
thumb|''Մայր և երեխա,'' 1921
Հազելթոնը կաթված է ստացել 1952 թվականին, ինչի պատճառով անցել է ձախ ձեռքով նկարելուն։ Նա մահացել է Նյուտոն-Ուելեսլի հիվանդանոցում 1953 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։

1965 թվականին Ուելեսլի պատմական ընկերությունն սկսել է գնել Հազելթոնի նկարները իրենց հավաքածուի համար։ Գրությունները, նամակագրությունները, էսքիզները, օրագրերը, լուսանկարները և այլ նյութեր ևս պահվում են Ուելեսլիի պատմական ընկերությունում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Mary Brewster Hazelton, Woman in White, 1906.jpg|*Սպիտակազգեստ կին*, 1906
Պատկեր:Mary Brewster Hazelton, Summer Sunlight, 1912.jpg|*Ամառային արևի լույս*, 1912
Պատկեր:Mary Brewster Hazelton, Paul Jean Louis Azan, 1918, Harvard University Portrait Collection, Cambridge, Massachusetts.jpg|*Փոլ Ազան*, 1918
Պատկեր:Mary Brewster Hazelton, Child with Toys, 1922.jpg|*Երեխան խաղալիքների հետ*, 1922


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ