Հայաստանի սողունների ցանկ

**Հայաստանում** **հանդիպում են** **սողունների** 57 տեսակ, որոնցից 3 տեսակի՝ կրիա, 26 տեսակի՝ մողես, 28 տեսակի՝ օձ։

## Այբբենական ցանկ

## [[Կրիաներ]]ի կարգ (''Testudines'')
*Ամերիկյան քաղցրահամ ջրերի կրիաների ընտանիք (*Emydidae*)
**Ճահճային կրիաների ցեղ (*Emys*)
***Ճահճային կրիա տեսակ (*Emys orbicularis*)
*Գեոէմիդիդների ընտանիք (*Geoemydidae*)
**Ջրային կրիաների ցեղ (*Mauremys*)
***Կասպիական կրիա տեսակ (*Mauremys caspica*)
*Ցամաքային կրիաների ընտանիք (*Testudinidae*)
**Միջերկրածովյան կրիաների ցեղ (*Testudo*)
***Միջերկրածովյան կրիա տեսակ (*Testudo graeca*)
**** *Testudo graeca armeniaca* ենթատեսակ

File:Emys.jpg|Ճահճային կրիա
File:Furculachelys.JPG|Ճահճային կրիա


## [[Մողեսներ]]ի կարգ (''Sauria'')
*Գեկոնների ընտանիք (*Gekkonidae*) 
**Նրբամատ գեկոններ ցեղ (*Cyrtopodion*)
***Կասպիական նեղմատ գեկոն տեսակ (*Cyrtopodion caspius*)
*Ագամաների ընտանիք (*Agamidae*)
**Ասիական լեռնային ագամաների ցեղ (*Laudakia*)
***Կովկասյան լեռնային ագամա տեսակ (*Laudakia caucasia*);
*Կլորագլուխների ցեղ (*Phrynocephalus*)
***Պարսկական կլորագլուխ ենթատեսակ (*Phrynocephalus persicus*)
***Անդրկովկասյան տակիրային կլորագլուխ ենթատեսակ (*Phrynocephalus helioscopus*)

File:StellioCaucasicus.jpg|Կովկասյան լեռնային ագամա
File:Stamp_of_Azerbaijan_581.jpg|Պարսկական կլորագլուխ

*Իլիկամողեսների ընտանիք (*Anguidae*)
**Սղոսկուկների ցեղ (*Anguis*)
***Իլիկաօձ ենթատեսակ (*Anguis fragilis*)
**Զրահապատ մողեսների ցեղ (*Pseudopus*)
***Դեղնափորիկ ենթատեսակ (*Pseudopus apodus*)

File:Anguis_fragilis_Anguidae_OrvetHelfaut.jpg|Իլիկաօձ
File:Sheltopusik_057.jpg|Դեղնափորիկ

*Սցինկների ընտանիք (*Scincidae*);
**Մերկաչքերի ցեղ (*Ablepharus*);
***Զոլավոր ծածկաչք ենթատեսակ (*Ablepharus bivittatus*);
***Չեռնովի մերկաչք ենթատեսակ (*Ablepharus chernovi*);
**Երկարաոտ սցինկներ ցեղ (*Eumeces*)
***Երկարաոտ սցինկ ենթատեսակ (*Eumeces schneideri*);
**Աֆրիկական մաբույաներ (*Trachylepis*)
***Առաջավորասիական մաբույա (*Trachylepis septemtaeniata*);
*Իսկական մողեսների ընտանիք (*Lacertidae*) 
**Ժայռային մողեսների ցեղ (*Darevskia*)
***Հայկական ժայռային մողես ենթատեսակ (*Darevskia armeniaca*);
***Դալի ժայռային մողես ենթատեսակ (*Darevskia dahli*);
***Կուրինսկայական մողես ենթատեսակ (*Darevskia portschinskii*);
***Մարգագետնային մողես ենթատեսակ (*Darevskia praticola*);
***Ադրբեջանական մողես ենթատեսակ (*Darevskia raddei*);
***Ռոստոմբեկովի ժայռային մողես ենթատեսակ (*Darevskia rostombekovi*);
***Վրացական մողես ենթատեսակ (*Darevskia rudis*);
***Միասեռ ժայռային մողես ենթատեսակ (*Darevskia unisexualis*);
***Վալենտինա մողես ենթատեսակ (*Darevskia valentini*);
**Մողեսիկների ցեղ (*Eremias*)
***Անդրկովկասյան բազմագույն մողեսիկ ենթատեսակ (*Eremias arguta*)
***Անդրկովկասյան անապատային մողեսիկ ենթատեսակ (*Eremias pleskei*)
***Շտրաուխի անապատային մողեսիկ ենթատեսակ (*Eremias strauchi*)
**Կանաչ մողեսների ցեղ(*Lacerta*)
***Ճարպիկ մողես ենթատեսակ (*Lacerta agilis*);
***Միջին մողես ենթատեսակ (*Lacerta media*);
***Շերտավոր մողես ենթատեսակ (*Lacerta strigata*);
***Փոքրասիական մողես ենթատեսակ (*Lacerta parya*);
**Օձաչք մողեսների ցեղ (*Ophisops*)
***Նրբագեղ օձաչք մողես ենթատեսակ

File:Armenischegebirgseidechse-02.jpg|Հայկական ժայռային մողես
File:Lacerta_praticola.jpg|Մարգագետնային մողես
File:PICT0981.JPG|Անդրկովկասյան բազմագույն մողեսիկ
File:Eidechse_auf_Brombeere_6662.JPG|Ճարպիկ մողես
File:Ophisops_elegans.jpg|Նրբագեղ օձաչք մողես


## Օձերի կարգ (''Serpentes'')
*Կույր օձերի ընտանիք (*Typhlopidae*)
**Կույր օձերի ցեղ (*Typhlops*)
***Որդանման կույրօձիկ ենթատեսակ (*Typhlops vermicularis*);
*Վիշապներ տեսակի օձերի ընտանիք (*Boidae*)
**Վիշապիկ տեսակի օձերի ցեղ (*Eryx*) 
***Արևմտյան վիշապիկ ենթատեսակ (*Eryx jaculus*)

File:Typhlops_vermicularis2.jpg|Որդանման Կույրօձիկ
File:Eryx_jaculus_familaris.jpg|Արևմտյան վիշապիկ

*Լորտուների ընտանիք (*Colubridae*)
**Բարեկազմ սահնօձերի ցեղ (*Coluber*)
***Նյարդային սահնօձ ենթատեսակ (*Coluber najadum*);
***Կապարագույն իժանման սահնօձ ենթատեսակ (*Coluber nummifer*);
***Խայտաբղետ իժանման սահնօձ ենթատեսակ *Coluber ravergieri*);
**Պղնձօձերի ցեղ (*Coronella*)
***Սովորական պղնձօձ ենթատեսակ (*Coronella austriaca*);
**Էյրենիսների ցեղ (*Eirenis*)
***Վզնոցավոր էյրենիս ենթատեսակ (*Eirenis collarus*);
***Հնազանդ էյրենիս ենթատեսակ (*Eirenis modestus*);
***Հայկական էյրենիս ենթատեսակ *Eirenis punctatolineatus*);
**Մագլցող սահնոձերի ցեղ (*Elaphe*)
***Անդրկովկասյան մագլցող սահնօձ ենթատեսակ (*Elaphe hohenackeri*);
***Պալլասի մագլցող սահնօձ ենթատեսակ (*Elaphe sauromates*);
**Գիերոֆիսների ցեղ (*Hierophis*)
***Շմիդտի սահնօձ ենթատեսակ (*Hierophis schmidti*);
**Մողեսակեր օձերի ցեղ (*Malpolon*)
***Սովորական մողեսօձ ենթատեսակ (*Malpolon monspessulanus*);
**Իսկական լորտուների ցեղ (*Natrix*)
***Սովորական լորտու ենթատեսակ (*Natrix natrix*);
***Ջրային լորտու ենթատեսակ (*Natrix tesellata*);
**Պսևդոցիկլոֆիսների ցեղ (*Pseudocyclophis*)
***Պարսկական պսևդոցիկլոֆիս ենթատեսակ (*Pseudocyclophis persicus*);
**Ռինխոկալամուսների ցեղ (*Rhinchocalamus*)
***Սատունինի սևագլուխ ռինխոկալամուս (*Rhinchocalamus melanocephalus*);
**Կատվաօձերի ցեղ (*Telescopus*)
***Կովկասյան կատվաօձ ենթատեսակ (*Telescopus fallax*);

File:Coluber_najadum-2.jpg|Նյարդային սահնօձ
File:Kocabas_Yilan.jpg|Խայտաբղետ իժանման սահնօձ
File:CoronellaAustriaca2.jpg|Սովորական պղնձօձ
File:Jeune_couleuvre_Natrix_natrix.jpg|Սովորական լորտու
File:Natrix_tessellata.jpg|Ջրային լորտու

*Իժերի ընտանիք (*Viperidae*)
**Իժեր կամ իսկական իժեր ցեղ (*Vipera*)
***Դարևսկու վահանագլուխ իժ ենթատեսակ (*Vipera (Pellias) darevskii*);
*** Հայկական տափաստանային իժ ենթատեսակ (*Vipera (Pellias) eriwanensis*);
***Հայկական իժ ենթատեսակ (*Vipera (Montivipera) raddei*);
**Հսկայական իժերի ցեղ (*Macrovipera*)
***Գյուրզա (*Macrovipera lebetina*);

File:Armenian viper.jpg|Հայկական իժ
File:Macrovipera_lebetina_obtusa01.jpg|Գյուրզա


## Տես նաև
*Հայաստանի Կարմիր գրքում գրանցված սողունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն
Կատեգորիա:Սողուններ