Խաղարկային կատակ

աջից|մինի|471x471px|Խաղարկային կատակասերները ծանր հեռախոսային գրքերով փակել են դռան մուտքը:
**Խաղարկային կատակ,** կատակ է, որի նպատակն է ինչ-որ մեկին հիմարացնել, ինչ-որ մեկին հիմար, զվարճալի դրության մեջ դնել, ստիպել նրան հավատալ հորինված բանի։

Ուրախ հնարք, որը հաճախ ներառում է ֆիզիկական միջոցներ, որի ժամանակ «զոհին» դնում են անհարմար կամ անբարենպաստ դիրքում։ Պետք է տարբերակել «խաղարկային կատակը» այնպիսի հասկացություններից, ինչպիսիք են **«**վստահության չարաշահումը**»** կամ **«**խաբեությունը**»,** ոչ նյութական օգուտներ ստանալը (փառքի ձեռքբերում, սկանդալային համբավ)։ Խաղարկային կատակը որպես այդպիսին ոչ մի օգուտ չի բերում դրա կազմակերպիչներին։ Կատակները սովորաբար չարամիտ չեն և երկարատև ազդեցություն չեն ունենում. դրանք ուղղված են նրան, որ «զոհը» իրեն խաբված կամ հիմարացված զգա, բայց ոչ վիրավորված կամ նվաստացած։ Խաղարկային կատակների մեծ մասն ուղղված է տրամադրության բարձրացմանը և ծիծաղ առաջացնելուն։ Այնուամենայնիվ, կան նաև «դաժան կատակներ», որոնք, ըստ էության բուլինգ են, թիմը թուլացնում են, և ոչ թե սոցիալական կապերն են ամրապնդում «ծիսական նվաստացման» միջոցով։

Արևմտյան մշակույթի շատ երկրներում կան հատուկ «խաղարկային կատակի օրեր»՝ ապրիլմեկյան օր (ապրիլմեկի օր) և անկարգության գիշերներ։

## Նկարագրություն
Խաղարկային կատակը հստակ տարբերվում է «կատակից» նրանով, որ խաղարկելու համար մարդը պետք է ֆիզիկապես ինչ-որ բան անի, այլ ոչ թե պարզապես հումորային արտահայտություն ասի։ Խաղարկային կատակը կարող է տևել երկար և նույնիսկ շատ երկար ժամանակի ընթացքում, մինչդեռ կատակը կարճաժամկետ, «մեկանգամյա» երևույթ է։ Խաղարկային կատակները կարող են ներառել տարատեսակ առարկաներ։

## Գրասենյակային խաղարկային կատակ
Խաղարկային կատակները սովորական են «գրասենյակային միջավայրում», քանի որ այնտեղ հաճախ կարող է բավականին ձանձրալի լինել։ Օրինակ, գործընկերները կարող են իրենց գրասեղանի հարևանի համակարգչային աքսեսուարները ծածկել կամ փաթաթել թղթով կամ ալյումինե փայլաթիթեղով։ Գրասենյակային «դաժան» կատակներից կարելի է նշել «կարիճը». երկու սովորական թղթի ամրակները ուղղվում և ոլորվում են իրար՝ ձևավորելով մի տեսակ փշալար, որը դրվում է գործընկերոջ աթոռի նստատեղին։ Կատակներ կարելի է խաղալ նաև քնած մարդկանց (ընկերների, ծանոթների) հետ քնած ժամանակ՝ մարդու դեմքին ատամի մածուկ  կամ կետչուպ քսելով և այլն։
[մինի|[Լունդ|Շվեդիայի Լունդ քաղաքում ուսանողները բարձր կախել են հեծանիվները]]
Ամերիկացի հումորիստ Հ. Ալեն Սմիթը 1953 թվականին գրել է 320 էջանոց գիրք, որը կոչվում է *The Compleat Practical Joker*, որը պարունակում է խաղարկային կատակների բազմաթիվ օրինակներ։ Գիրքը դարձել է բեսթսելեր ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև Ճապոնիայում։  Մոիրա Մարշը մի ամբողջ հատոր է գրել խաղարկային կատակների մասին։  Նա պարզել է, որ ԱՄՆ-ում արական սեռի ներկայացուցիչներն ավելի հաճախ են նման կատակներ անում, քան կանայք։

## Ուսանողական խաղարկային կատակ
Համալսարանի ուսանողները խաղարկային կատակների հին ավանդույթներ ունեն։ Դրանք հաճախ կարող են ներառել մանր հանցագործություններ, ինչպիսիք են երթևեկության կոնների և հանրային այլ գույքի գողությունը, կամ կեղծիքներ։

### Գողություն
Ուսանողների գողության դասական թիրախներից են երթևեկության կոները։ Ուսանողների կողմից երթևեկության կոնների գողության և չարաշահման հարցը բավական կարևորություն է ձեռք բերել, որ Մեծ Բրիտանիայի Ուսանողների ազգային միության խոսնակը հայտարարեց, որ «երթևեկության կոն գողացող ուսանողների կարծրատիպերը» «հնացած են»։ 
[մինի|242x242փքս|Գլազգոյի [Ժամանակակից արվեստի պատկերասրահ (Գլազգո)|Ժամանակակից արվեստի պատկերասրահի դիմաց Վելինգթոնի դուքսի արձանի գլխին 1980-ականներից ի վեր բազմիցս  երթևեկության կոն են դնում։]]
Որոշ համալսարաններ այնքան հեռու են գնացել, որ օրենսդրության և խորհուրդների ամբողջ էջեր են հատկացրել ուսանողներին՝ կապված երթևեկության կոնների գողության հետ կապված հետևանքների և օրենքների հետ։ Շոտլանդիայում երթևեկության կոնների չարաշահումը նույնիսկ լուրջ ֆիզիկական վնասվածքների պատճառ է դարձել։

Երթևեկության կոնների գողության հարցը Միացյալ Թագավորությունում 1990-ական թվականներին այնքան հասունացավ, որ այն քննարկվեց խորհրդարանում։

2002 թվականին Fife Constabulary-ը հայտարարել է «երթևեկության կոնների համաներում», որը թույլ էր տալիս Սենտ Էնդրյուսի համալսարանի ուսանողներին վերադարձնել գողացված երթևեկության կոնները՝ չվախենալով քրեական հետապնդումից։ Ոստիկանության ներկայացուցիչն ասել էր, որ ճանապարհային կոնների գողությունը դարձել է «գրեթե ամենշաբաթյա երևույթ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղեր
Կատեգորիա:Հասարակություն
Կատեգորիա:Հումոր
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն