Հիասքանչ խարդախություն

**«Հիասքանչ խարդախություն»** (**) 2003 թվականի կատակերգական-կրիմինալ ֆիլմ՝ ռեժիսոր Ռիդլի Սքոթի հեղինակությամբ, որը նկարահանվել է գրող Էրիկ Գարսիայի նույնանուն վեպի հիման վրա։ Գլխավոր դերերում են Նիկոլաս Քեյջը, Սեմ Ռոքուելլը և Էլիսոն Լոմանը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2003 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնում, իսկ ԱՄՆ-ում այն ցուցադրվել է սեպտեմբերի 12-ին։ «Խարդախները» ստացել է հիմնականում դրական արձագանքներ և վարձույթում հավաքել է մոտ 65 միլիոն դոլար՝ համեմատած 62 միլիոն դոլար արտադրական բյուջեի։

## Սյուժե
Ռոյ Վալլերը Լոս Անջելեսում բնակվող խարդախ է։ Իր գործընկեր ու հովանավորյալ Ֆրենք Մերկերի հետ միասին նա կազմակերպում է կեղծ լոտո խաղեր՝ միաժամանակ անտեղյակ հաճախորդներին վաճառելով ջրի ֆիլտրացիոն համակարգեր շատ ավելի բարձր գներով, քան դրանց իրական արժեքն է։ Ռոյը տառապում է օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումով՝ ՕԿԽ հիվանդությամբ, և նյարդային տիկով։ Նա վախենում է կեղտից, միջատներից, փոշուց և իր տունը պահում է կատարյալ մաքրության մեջ։ Հիվանդության նոպաները սովորաբար ուժեղանում են հերթական խարդախ գործարքից հետո։ Երբ Ռոյը ստանում է հերթական նոպան, Ֆրենքը խորհուրդ է տալիս նրան դիմել հոգեբույժ, բժիշկ Հարրիս Քլայնին։

Քլայնը Ռոյին տալիս է դեղ և առաջարկում որպես թերապիա վերամիավորվել նախկին կնոջ՝ Հեզերի հետ, որը ամուսնալուծության ժամանակ հղի էր։ Քլայնը բացահայտում է, որ Ռոյի ցուցումով Հեզերը զանգահարել է և իմացել, որ Ռոյն ունի 14-ամյա դուստր՝ Անժելան։ Ռոյը և Անժելան հանդիպում են։ Անժելան խախտում է Ռոյի բոլոր կանոնները, բայց դա նրա օգտին է աշխատում և նա ավելի լավ է զգում։ Արդյունքում, Ռոյը համաձայնվում է Ֆրենքի հետ համագործակցել երկարաժամկետ խաբեության վրա. նրանց թիրախը ամբարտավան գործարար Չակ Ֆրեշետն է։

Մի գիշեր Անժելան անսպասելիորեն գալիս է Ռոյի տուն՝ ասելով, որ վիճել է մոր հետ, և որոշում է մնալ հանգստյան օրերին, մինչև վերադառնա դպրոց։ Անժելան զննում է Ռոյի իրերը և ստիպում նրան վերաիմաստավորել իր կյանքը, ինչի մասին Ռոյը հետագայում նշում է թերապիայի ժամանակ Քլայնին։ Մի անգամ Անժելան տուն է վերադառնում ուշ երեկոյան, ինչը դառնում է վեճի պատճառ։ Ընթրիքի ժամանակ Ռոյը խոստովանում է, որ խարդախ է, և դժվամությամբ համաձայնում է Անժելային սովորեցնել իր մասնագիտությունը։ Նրանք միասին գնում են ինքնասպասարկման լվացքատուն և կազմակերպում են կեղծ լոտոյի շահում տարեց կնոջ համար։ Կինը խոստացված շահումից կեսը տալիս է Անժելային, սակայն Ռոյը ստիպում է նրան վերադարձնել գումարը։

Ռոյը խաղում է բոուլինգ Անժելայի հետ, սակայն նրանց ընդհատում է Ֆրենքը՝ հայտնելով, որ Չակի Կայմանյան կղզիներ թռիչքի օրը փոխվել է․ նա մեկնում է այսօր, ոչ թե ուրբաթ, ինչպես նախատեսված էր։ Ժամանակը քիչ է և Ռոյը դժվարությամբ թույլ է տալիս Անժելային մասնակցել խարդախությանը և շեղել Չակին։ Սակայն, երբ գործարքը արդեն իրականացվում է, Չակը հասկանում է, թե ինչ է տեղի ունեցել, և ավտոկայանատեղիում հետապնդում է երկուսին, մինչև նրանք հաջողությամբ փախչում են։ Դրանից հետո Ռոյը իմանում է, որ Անժելային մեկ տարի առաջ ձերբակալել էին, և խնդրում է նրան այլևս չզանգահարել իրեն։

Անժելայի բացակայությամբ Ռոյի անհամար ֆոբիաները կրկին սկսում են դրսևորվել, և հերթական ՕԿԽ սրացման ընթացքում նա ի վերջո պարզում է, որ Կլայնի նշանակած դեղը պլացեբո է։ Ռոյը, Ֆրենքի մեծ հիասթափությամբ, հայտարարում է, որ իրեն Անժելան է պետք կյանքում, սակայն ստիպված է փոխել իր ապրելակերպը։ Մի երեկո Ռոյը և Անժելան վերադառնում են ընթրիքից և հայտնաբերում, որ Չակը նրանց սպասում է ատրճանակով, իսկ կողքին ընկած է ծանր ծեծի ենթարկված Ֆրենքը։ Անժելան կրակում է Չակին, իսկ Ռոյը նրան և Ֆրենքին ուղարկում է թաքստոց, մինչև իրավիճակը կարգավորվի։ Երբ Ռոյը պատրաստվում է զբաղվել Չակի դիով, վերջինս հանկարծ վերակենդանանում է և հարվածով անգիտակից վիճակի է հասցնում Ռոյին։

Ռոյը արթնանում է հիվանդանոցում, որտեղ «ոստիկանները» հայտնում են, որ Չակը մահացել է կրակոցից, իսկ Ֆրենքն ու Անժելան անհետացել են։ Գաիլս է Կլայնը, և Ռոյը նրան տալիս է մեծ բանկային պահատեղի գաղտնաբառը՝ հրահանգելով գումարը փոխանցել Անժելային, երբ նրան գտնեն։ Ավելի ուշ Ռոյը նորից արթնանում է և հայտնաբերում, որ «ոստիկանները» անհետացել են, իր «հիվանդասենյակը» իրականում ավտոտնակի տանիքի բեռնարկղ է, «բժիշկ Կլայնի» գրասենյակը՝ դատարկ, իսկ իր բոլոր խոշոր խնայողությունները՝ անհետացած։ Երբ նա սկսում է հասկանալ, որ Ֆրենքը ներքաշել է իրեն երկարատև խարդախության մեջ, Ռոյը գնում է Հեզերի տուն (որին չէր հանդիպել երկար տարիներ)՝ Անժելային գտնելու հույսով։ Այնտեղ Ռոյը բացահայտում է ճշմարտությունը՝ Հիզերը վիժում է ունեցել, իսկ Անժելան երբեք գոյություն չի ունեցել․ այն աղջիկը, որին նա համարում էր իր երեխա, իրականում Ֆրենքի հանցակիցն էր։

Մեկ տարի անց Ռոյը աշխատում է տեղական գորգերի խանութում վաճառող։ Մի օր խանութ են մտնում Անժելան և նրա ընկերը։ Ռոյը զրուցում է Անժելայի հետ, ով իրականում շատ ավելի մեծ է, քան նա կարծել էր, բայց վերջում նրան ներում է՝ հասկանալով, որ հիմա ինքն իրեն շատ ավելի երջանիկ է զգում՝ լինելով ազնիվ մարդ։ Անժելան պատմում է, որ երբեք չի ստացել իր բաժին գումարը Ֆրենքից և դա իր կյանքի միակ խարդախությունն էր։ Հեռանալիս Անժելան ասում է. «Կտեսնվենք, պապ»։ Ռոյը վերադառնում է տուն՝ իր նոր կնոջ՝ Քեթիի մոտ, ով հղի է իրենց երեխայով։

## Դերակատարներ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Թողարկում
### Box office
Ֆիլմը ցուցադրվել է ԱՄՆ-ում և Կանադայում 2,711 կինոթատրոններում։ Ներկայացման առաջին հանգստյան օրերին այն հավաքել է 13 միլիոն դոլար՝ մեկ կինոթատրոնի միջին շահույթը կազմելով 4,827 դոլար։ Այս ցուցանիշով այն զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ զիջելով առաջին հորիզոնականը «*<bdi>[[Մի անգամ Մեքսիկայում]]</bdi>*» ֆիլմին։ Արդյունքում, ֆիլմի շահույթը ներքին շուկայում կազմել է 36.9 միլիոն դոլար, իսկ համաշխարհային վարձույթից ընդհանուր եկամուտը հասել է 65.5 միլիոն դոլարի։

### Ընդունելություն
Վերանայումների հավաքագրման Rotten Tomatoes կայքում քննադատների 183 կարծիքներից 83 %-ը դրական է՝ միջին գնահատականը կազմելով 7.1/10։ Կայքի ամփոփիչ կարծիքում նշվում է․ *«Թեթև և լավ խաղացված, «Հիասքանչ խարդախություն»-ը կենտրոնանում է ավելի շատ կերպարների վրա, քան՝ խաբեության»*։ Metacritic-ը, օգտագործելով կշռված միջին հաշվարկ, ֆիլմին տվել է 100-ից 61 միավոր՝ հիմնված 38 քննադատի կարծիքների վրա, ինչը նշանակում է «ընդհանրապես բարենպաստ» գնահատական։

Ռոջեր Էբերթը ֆիլմին տվել է 4 աստղ 4-ից՝ նկարագրելով այն որպես *«այնքան կլանող, որ երբ այն հեռանում է սյուժեից, միշտ կա մեկ այլ, ավելի լավ սյուժե, որին կարելի է անցնել»*։ Նա նաև առաջարկել է ֆիլմը առաջադրել մի քանի «Օսկարի» անվանակարգերում, հատկապես Նիքոլաս Քեյջի խաղի և սցենարի համար։ Ջեյմս Բերարդինելլին ֆիլմին տվել է 3½ աստղ 4-ից՝ գովելով ֆիլմի *«խորամանկ և սուր հումորը»* և *«զգացմունքային բավարարվածություն»* հաղորդող տարրերը։ Նա բարձր է գնահատել դերասանական խաղը և նշել, որ ֆիլմը *«արժե տոմսի ամեն ցենտը»* և հանդիսանում է *«աշնան կինոսեզոնի առաջին հաղթողը»*։ Քերի Ռիքին (The Philadelphia Inquirer) գովաց Ալիսոն Լոհմանի *«բնական»* դերակատարումը և *«չզարդարված»* մթնոլորտը։ Նա հավանել է նաև Ռիդլի Սքոթի *մաներիստական ռեժիսուրան*, սակայն խառը զգացումներ է ունեցել ֆիլմի վերջում եղած *Օ. Հենրի ոճի անակնկալի* մասին՝ այն անվանելով *«ծռվածք, որին կվայելեր Չաբբի Չեքերը»*։ Սթիվեն Հանթերը (The Washington Post) գրել է, որ ֆիլմից առավելագույնը կարելի է վայելել, եթե *«չփորձեք պայքարել նրա դեմ և չփորձեք շատ խորանալ ճանապարհին հանդիպող որոշ անհամապատասխանությունների մեջ։ Թող այն ձեզ խաբի․ դա էլ է խաղի մի մասը»*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիդլի Սքոթի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հայր-դուստր հարաբերությունների մասին