Նոր Զելանդիայի տնտեսություն

**[[Նոր Զելանդիա]]յի տնտեսությունը** աշխարհում ամենագլոբալիզացվածներից մեկն է, այս երկիրը սերտորեն կապված է Ավստրալիայի, ԵՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Հարավային Կորեայի, Ճապոնիայի և Կանադայի հետ առևտրային հարաբերություններով։ Ծառայությունների ոլորտը զբաղեցնում է տնտեսության գրեթե 2/3-ը, արտադրության մեծ մասը ներառում է ալյումինից և այլ մետաղներից ապրանքների արտադրություն, սննդի վերամշակում, փայտից և թղթից արտադրանքի արտադրություն Նոր Զելանդիայի արժույթը  նորզելանդական դոլարը շրջանառության մեջ է նաև այլ երկրներում, հիմնականում՝ Խաղաղ օվկիանոսի շրջանի երկրներում։

## Ընդհանուր բնութագիր
Մինչև 20-րդ դարի կեսերը Նոր Զելանդիան հիմնականում գյուղատնտեսական երկիր էր, գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանումը նրա բնակչությանը ապահովում էր աշխարհի ամենաբարձր կենսամակարդակներից մեկը[։ Այնուամենայնիվ, 1974 թվականին երկիրը դժվարությունների հանդիպեց իր գյուղատնտեսական արտադրանքի շուկայավարման հարցում՝ կորցնելով եվրոպական տնտեսական համայնքին միացած Մեծ Բրիտանիայի շուկա մուտք գործելու առավելությունները։ Սրանից հետո արդյունաբերությունն ու ծառայությունները սկսեցին զարգանալ ավելի արագ տեմպերով։ Դրան նպաստել է 1980-ականների կեսերից Դեյվիդ Լոնգիի կառավարության քաղաքականությունը՝ ուղղված պետության դերի նվազեցմանը և շուկայական տնտեսության զարգացմանը։ Տնտեսական արագ աճը նպաստեց բնակչության եկամուտների ավելացմանը։

## Պատմություն
Մաորի ցեղերը բնակություն են հաստատել Նոր Զելանդիայի կղզիներում մոտ 500 տարի առաջ։ Նրանց տնտեսական գործունեության հիմքը գյուղատնտեսությունն էր, ձկնորսությունը և փոկերի որսը։ Եվրոպացիների կողմից կղզիների յուրացումը սկսվել է 19-րդ դարի կեսերին, սկսած 1860-ականների առաջին կեսից, արդյունահանվել են ոսկի և այլ օգտակար հանածոներ։ Չնայած ոսկու պաշարները շուտով սպառվեցին, ոսկու տենդի ժամանակ հայտնվեցին մի քանի քաղաքներ, և սկսեցին զարգանալ տրանսպորտային ենթակառուցվածքները։ Մեկ այլ կարևոր գործունեություն էր ոչխարաբուծությունը, մինչև 1870 թվականը Նոր Զելանդիայում կար 10 միլիոն ոչխար, իսկ առավելագույնը1980-ականներին հասավ — 70 միլիոն ոչխարի։ Ոչխարի բուրդը երկար ժամանակ մնացել է արտահանման հիմնական արտադրանքը։ 1880-ական թվականներին սառնարանային սարքավորումների հայտնվելը հնարավոր դարձրեց մսի և կաթնամթերքի (պանիր և կարագ) արտահանումը։

1934 թվականին հիմնադրվել է Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը՝ երկրի կենտրոնական բանկը։ 1930-ական թվականներից Նոր Զելանդիայի կառավարությունը սկսեց խրախուսել արդյունաբերության զարգացումը, ամենամեծ հաջողությունները գրանցվեցին ցելյուլոզայի և թղթի արդյունաբերության մեջ, և ալյումինի ձուլարաններ հայտնվեցին նաև հիդրոէլեկտրակայանների էժան էներգիայի շնորհիվ։ Այնուամենայնիվ, ընդհանուր առմամբ, արդյունաբերականացման ծրագիրը կրճատվեց 1970-ականներին՝ առանց էական առաջընթացի հասնելու։ 1958 թվականին հայտնաբերվել է Տարանակի նավթի և գազի հանքավայրը, իսկ 1968 թվականին՝ Մաուի ծովային գազի հանքավայրը։

1966 թվականին համաշխարհային շուկաներում բրդի գնի կտրուկ անկում է գրանցվել, որին հաջորդել է Նոր Զելանդիայում ոչխարաբուծության անկումը, 2008 թվականին բուրդին բաժին է ընկել Նոր Զելանդիայի արտահանման մոտ 2%–ը։ Նաև 1960-ականներին դեպի Մեծ Բրիտանիա արտահանումը սկսեց նվազել, և Նոր Զելանդիան ստիպված էր նոր առևտրային գործընկերներ փնտրել, որոնց թվում էին Ավստրալիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Չինաստան և այլ երկրներ։ Մինչև 1980-ական թվականները երկրի տնտեսության մեջ պետության դերը շատ նշանակալի էր, սակայն 1984-ին սկսվեցին արմատական բարեփոխումներ՝ ուղղված ազատականացմանը, այդ թվում՝ գյուղատնտեսության և այլ ոլորտների սուբսիդիաների վերացումը, ներմուծման մաքսատուրքերի նվազեցումը, ազգային արժույթի լողացող փոխարժեքը և այլն; դրանք հրահրեցին տևական անկում, և 1999 թվականին չեղարկվեցին ամենաարմատական նախաձեռնություններից մի քանիսը։

## Դրամական համակարգ
Նոր Զելանդիայի դրամական համակարգը առաջացել է միայն առաջին եվրոպացիների գալուց հետո։ Ավելի վաղ ժամանակներում մաորիները փող չէին օգտագործում բառի սովորական իմաստով, նախընտրում էին իրենց տնտեսական հարաբերությունները կառուցել բարտեր փոխանակման հիման վրա։

Մինչև 1840 թվականը երկրում չկար միասնական դրամավարկային համակարգ, և վերաբնակիչները հիմնականում օգտագործում էին բրիտանական մետաղադրամներ։ Թղթադրամները զգալիորեն ավելի քիչ Էին տարածված շրջանառության մեջ։ 1840 թվականից հետո շրջանառության մեջ են մտել մասնավոր բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամները։ 1934 թվականից ի վեր երկրի միակ օրինական արժույթը Նոր Զելանդիայի ֆունտն էր, որոնք շրջանառության մեջ են դրվել Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի կողմից։ Որպես օրինակ օգտագործվել է բրիտանական դրամավարկային համակարգը՝ բաժանված ֆունտ ստեռլինգի, շիլլինգի և պենսի։ 1967 թվականին շրջանառության մեջ դրվեցին նորզելանդական դոլարն ու ցենտը։

Ներկայումս շրջանառության մեջ են 5, 10, 20, 50 և 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներ, ինչպես նաև 10, 20 և 50 ցենտ, ինչպես նաև 1 և 2 դոլար արժողությամբ մետաղադրամներ։

Երկրի տնտեսության ֆինանսական հատվածում գերակշռում են ավստրալական բանկերի և այլ ֆինանսական հաստատությունների։

## Գյուղատնտեսություն
մինի|Նոր Զելանդիայի արոտավայրերը
Գյուղատնտեսական հողերը զբաղեցնում են Նոր Զելանդիայի տարածքի 43%-ը, այդ թվում՝ 41%-ը՝ արոտավայրեր, 1,8%-ը՝ վարելահողեր, 0,3%-ը՝ մշտական մշակաբույսեր։ Անտառները զբաղեցնում են երկրի տարածքի 31%-ը։

Նոր Զելանդիան ամբողջ աշխարհում գյուղատնտեսական արտադրանքի արդյունավետ և նորարար արտադրողի համբավ ունի։ Արդյունաբերական անասնաբուծական արտադրանքը 2005 թվականին կազմել է ավելի քան 40 միլիոն գլուխ; խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը կազմել է 8,6 մլն գլուխ, որից 4,2 մլն գլուխը՝ կաթնամթերքի նախիր; եղջերուների գյուղատնտեսական պոպուլյացիան նույն տարում կազմել է 1,6 մլն։
մինի|Kunekune խոզերի ցեղատեսակ, որը բուծվել է Նոր Զելանդիայում
Նոր Զելանդիայի գյուղատնտեսական արդյունաբերության կառուցվածքը շատ առումներով եզակի է զարգացած երկրների համար։ Դրա հիմնական առանձնահատկությունը պետության կողմից դոտացիաների բացակայությունն է և գյուղմթերք արտադրողների անհրաժեշտությունը՝ ինքնուրույն մրցակցելու այլ արտադրող երկրների իրենց գործընկերների հետ, որոնք ավանդաբար վայելում են իրենց պետությունների աջակցությունը։ Այդ իսկ պատճառով Նոր Զելանդիան միջազգային տնտեսական ֆորումներում, հատկապես ԱՀԿ-ի շրջանակներում, համառորեն հանդես է գալիս բոլոր արտադրող երկրներում գյուղատնտեսության ոլորտներին պետական ֆինանսական աջակցության գործընթացների մոնիտորինգի ընդհանուր ռեժիմի ներդրման օգտին։

Երկրի գյուղատնտեսության զարգացման և գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացնում է գյուղատնտեսության և անտառային արդյունաբերության նախարարությունը()։ Այնուամենայնիվ, նման վերահսկողությունը սահմանափակող չէ, և Նոր Զելանդիայի ողջ գյուղատնտեսությունը գոյություն ունի և զարգանում է ազատ տնտեսության սկզբունքների հիման վրա.

Գինեգործությունը նշանակալի դեր է խաղում երկրի գյուղատնտեսության մեջ։

## Արդյունաբերություն
Նոր Զելանդիայի արդյունաբերության հիմնական ոլորտներն են սննդի վերամշակումը, փայտամշակումը և կահույքը, մեքենաշինությունը, տպագրությունը և հրատարակչությունը, ինչպես նաև ալյումինի ձուլումը։

Կաթ վերամշակող հսկա Fonterra-ն զբաղեցնում է Նոր Զելանդիայում կաթի արտադրության և վերամշակման շուկայի 85%-ը։

Հանքարդյունաբերության դերը փոքր է խոշոր հանքավայրերի բացակայության պատճառով։ Արդյունահանվում է ածուխ, երկաթի հանքաքար, բնական գազ և նավթ։

Մետալուրգիան ներկայացված է Tiwai Point Aluminium Smelter(անգլ) ալյումինի ձուլման գործարանով, այն բացվել է 1971 թվականին և օգտագործում է Մանապուրի հիդրոէլեկտրակայանի էլեկտրաէներգիա։ Հումքը (ալյումինի օքսիդը) ներմուծվում է Ավստրալիայից, առաջնային ալյումինը գրեթե ամբողջությամբ արտահանվում է հիմնականում Ճապոնիա։ Գործարանը պատկանում է Rio Tinto (79,36%) և Sumitomo Group (20,64%) համատեղ ձեռնարկությանը։մինի|Կաթնամթերքի վերամշակման գործարան Fonterra-ից

## Էներգետիկա
Նոր Զելանդիայի էներգետիկ ոլորտը հիմնված է նավթի և գազի արդյունահանման, հիդրոէլեկտրակայաններից էլեկտրաէներգիայի արտադրության վրա (դրանցից ամենամեծը Manapouri հիդրոէլեկտրակայանն է) և երկրաջերմային էներգիայի վրա։ Երկրի միջուկային զենքից զերծ կարգավիճակի պատճառով Նոր Զելանդիայում միջուկային էներգիան չի օգտագործվում և դրա զարգացման ծրագրեր չկան։ Երկիրը մեկ շնչին ընկնող էներգիայի բոլոր տեսակների սպառմամբ աշխարհում զբաղեցնում է 22-րդ տեղը։

Նոր Զելանդիան մնում է վատ ուսումնասիրված նավթի և գազի պաշարների առումով։ Երկրի միակ նավթագազային շրջանն այս պահին Տարանակին է։ Մաարի և Պոհոկուրա հանքավայրերին բաժին է ընկնում նավթի արդյունահանման կեսից ավելին։ 2018 թվականին Նոր Զելանդիայի կառավարությունը հայտարարեց, որ նոր թույլտվություններ չի տրամադրի ծովային դարակում նավթի և գազի հետախուզման համար։

Նոր Զելանդիան տարեկան արտադրում է մոտ 3 միլիոն տոննա ածուխ՝ հիմնականում ներքին սպառման համար։ Ածխի պաշարները գնահատվում են 7,58 մլրդ տոննա (տվյալները 2020 թ․)։

Երկրում նավթի արդյունահանումը կազմում է օրական 13,4 հազար բարել, ինչը ծածկում է սպառման մեկ տասներորդից պակասը (օրական 185,6 հազար բարել նավթամթերք)։ Նավթի պաշարները գնահատվում են 41 մլն բարել։ Բնական գազի արդյունահանումը կազմում է տարեկան 4,8 միլիարդ մ³, որն ամբողջությամբ ծածկում է սպառումը, պաշարները գնահատվում են 31,1 մլրդ մ³։

Ակտիվորեն օգտագործվում է երկրաջերմային էներգիան։ Նոր Զելանդիայում հայտնի 129 երկրաջերմային գոտիներից 36-ը արդյունաբերական նշանակություն ունեն՝ 70-ից 220 աստիճան ջերմաստիճանով։ Երկրաջերմային գոլորշին օգտագործվում է մի շարք արդյունաբերական և գյուղատնտեսական արդյունաբերություններում, սակայն դրա մեծ մասն օգտագործվում է էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Այս օգտագործումը ապահովում է երկրում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի ընդհանուր ծավալի առնվազն 7%-ը (9,7 պետաջուլ)։

2020 թվականի դրությամբ երկրի էլեկտրակայանների դրվածքային հզորությունը կազմել է 9,62 մլն կՎտ (աշխարհում 66-րդ տեղ), որից 54,8%-ը՝ հիդրոէլեկտրակայաններից, երկրաջերմային էլեկտրակայաններից 18,6%, հողմային էլեկտրակայաններից 5,3%, հանածո վառելիքի ջերմաէլեկտրակայաններից  19,5%, կենսազանգվածի ջերմաէլեկտրակայաններից 1,4%, արևային 0,4%, մակընթացային 0,1 %։ Էլեկտրաէներգիայի սպառումը կազմել է 41,2 մլրդ կՎտժ (աշխարհում 58-րդ տեղ), փոխանցման կորուստները՝  2,26 մլրդ կՎտժ։ Էլեկտրաէներգիայի մեծ մասն արտադրվում է Հարավային կղզում, իսկ բնակչության երեք քառորդն ապրում է Հյուսիսային կղզում, ուստի երկու հիմնական կղզիները միացված են բազմաթիվ ստորջրյա մալուխներով։

## Առևտուր
մինի|Երկրներ, որոնց հետ Նոր Զելանդիան ունի ազատ առևտրի համաձայնագրեր
Նոր Զելանդիա երկիր է, որը մեծ ուշադրություն է դարձնում արտաքին առևտրին և միջազգային տնտեսական համագործակցությանը։ Տարբեր գնահատականներով՝ երկրում արտադրվող արտադրանքի առնվազն 20%-ը նախատեսված է արտահանման համար։

2021 թվականին ապրանքների և ծառայությունների արտահանումը կազմել է 73,4 միլիարդ դոլար (45-րդ տեղն աշխարհում)։ Արտահանման հիմնական ուղղություններն են եղել Չինաստանը (31%), Ավստրալիան (13%), ԱՄՆ-ը (11%), Ճապոնիան (6%), Հարավային Կորեան (3%), Մեծ Բրիտանիան (2%), ինչպես նաև Ինդոնեզիան, Սինգապուրը, Հոնկոնգը և Թաիլանդը։ Արտահանվող առաջատար ապրանքներն են եղել կաթնամթերքը (28%), միսը (14%), փայտը (8%), մրգերն ու ընկույզը (5%, հիմնականում կիվին և խնձորը)։

Ներմուծումը կազմել է 49,9 մլրդ դոլար (53-րդն աշխարհում)։ Ներմուծման հիմնական գործընկերներն են եղել Չինաստանը (24%), Ավստրալիան (11%), ԱՄՆ (9%), Ճապոնիան (6%), Գերմանիան (5%), Թաիլանդը (4%), Հարավային Կորեան (4%), ԱՄԷ (4%), Մալայզիա (3%), Սինգապուր (2%)։ Ներմուծման 10%-ը բաժին է ընկել մեքենաներին և բաղադրիչներին, մոտավորապես նույնքան էլ՝ արդյունաբերական սարքավորումներին, որին հաջորդում են էլեկտրասարքավորումները (6%), նավթը (5%), պլաստմասսա (3%)։

Նոր Զելանդիան ազատ առևտրի համաձայնագրեր է կնքել մի շարք երկրների և տարածաշրջանների հետ
* Ավստրալիա (, 1983 թ․)
* Չինաստան (, 2008 թ․)
* Հոնկոնգ (2011 год)
* Մալայզիա (, 2009 թ․)
* Սինգապուր (2001 թ․)
* Կորեայի Հանրապետություն (2015 թ․)
* Թայվան (2013 թ․)
* Թաիլանդ (2005 թ․)
* Մեծ Բրիտանիա (2021 թ․)
* Եվրոպական միություն (2023 թ․)

## Զբոսաշրջություն
Զբոսաշրջության ոլորտը և հարակից ոլորտները տարեցտարի դառնում են Նոր Զելանդիայի տնտեսության զարգացման ավելի ու ավելի կարևոր բաղադրիչ։ Երկրի գտնվելու վայրը, նրա բնության գեղեցկությունը, զուգորդված երկիր զբոսաշրջիկների ներգրավման ակտիվ ծրագրերի մշակման հետ, դրան նպաստող հիմնական գործոններն են։

Նոր Զելանդիա տարեկան այցելում է մոտ 2,5 միլիոն օտարերկրյա զբոսաշրջիկ, որից մոտ 1 միլիոնը՝ Ավստրալիայից, մեծ թվով զբոսաշրջիկներ կան նաև ԱՄՆ-ից (250 հազար), Մեծ Բրիտանիայից (150 հազար), Հնդկաստանից և Չինաստանից (յուրաքանչյուրը 57 հազար), Կանադայից և Գերմանիայից (յուրաքանչյուրը 50 հազար)։

## Տրանսպորտ
մինի|Air New Zealand ազգային ավիաընկերության ինքնաթիռներից մեկը՝ Քրայսթչերչ օդանավակայանը.
Տրանսպորտի և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացումը երկրի տնտեսական առաջնահերթություններից է իր զարգացման պատմության ընթացքում։ Դա պայմանավորված է առաջին հերթին բնակչության բավականին ցածր խտությամբ մինչ օրս համեմատաբար մեծ տարածքում՝ բնակավայրերի միջև զգալի հեռավորություններով։

Երկրի ներսում տրանսպորտային համակարգի կառուցվածքը կառուցված է արագընթաց պետական մայրուղիների ցանցի հիման վրա (), որը ներառում է ավելի քան 100 մայրուղի և կառավարվում է Transit New Zealand պետական կազմակերպության կողմից։ Այս համակարգում SH1 ճանապարհը անցնում է հյուսիսից հարավ և անցնում Հյուսիսային և Հարավային կղզիների ողջ երկարությամբ։ Երկրի մայրուղիների ընդհանուր երկարությունը կազմում է ավելի քան 94000 կմ։

Երկրի երկաթուղիների երկարությունը 4128 կմ է, որից մոտ 500 կմ-ը էլեկտրաֆիկացված է։ Բոլոր երկաթուղիները նեղ գծով են (1068 մմ)։ Ազգային երկաթուղային համակարգը կառավարվում է KiwiRail պետական ձեռնարկության կողմից։ Երկրի երկաթուղիները սեփականաշնորհվել են 1993 թվականին, սակայն 2003 թվականին նրանց ծանր տնտեսական իրավիճակի պատճառով Նոր Զելանդիայի կառավարությունը համաձայնել է վերականգնել դրանք իր վերահսկողության տակ։

Երկրի ներքին ջրային ուղիները կորցրել են իրենց նախկին նշանակությունը՝ որպես տրանսպորտային զարկերակներ, սակայն մինչ օրս 1609 կմ-ը հարմար է և մասամբ օգտագործվում է գետային նավիագացիայի համար։

Հյուսիսային կղզին և Հարավային կղզին միմյանց հետ կապված են ուղիղ կանոնավոր լաստանավային անցումով, որը թույլ է տալիս իրականցնել ուղևորափոխադրումներ և բեռնափոխադրումներ։ Օգտագործված լաստանավերից մի քանիսը հարմարեցված են երկաթուղային վագոնների և ավտոմոբիլային տրանսպորտի փոխադրման համար։

Երկրի համար պատմականորեն ծովային նավահանգիստները մեծ նշանակություն ունեն։ Կոնտեյներային տերմինալներով նավահանգիստները ներկայումս գործում են Օքլենդում, Տաուրանգում, Վելինգթոնում, Դունեդինում և Նապիերում։ Նավահանգիստները գործում են Ֆանգարեյում, Գիսբորնում, Նյու Պլիմութում, Նելսոնում, Պիկտոնում, Թիմարուում և Բլեֆում։ Եվս երեք ծովախորշեր երբեմն օգտագործվում են նավերի կայանման և բեռների վերամշակման համար։ Երկիրն ունի նաև վեց գետային, բայց այսօր որևէ կարևոր տրանսպորտային դեր չեն խաղում։ Նոր Զելանդիայի սեփական նավատորմը փոքր է և ներառում է 116 նավ, այդ թվում՝ 1 կոնտեյներային նավ և 5 տանկեր։

Երկրում կա 123 օդանավակայան։ Հիմնականը Օքլենդի օդանավակայանն է, որը տարեկան ընդունում է մոտավորապես 11 միլիոն ուղևոր։ Ուղևորների առնվազն 70%-ը Նոր Զելանդիա է ժամանում դրա միջոցով։ Երթևեկության կարևորությամբ և ծավալով հաջորդը Վելինգթոնի և Քրայսթչերչի, օդանավակայաններն են, որոնք տարեկան սպասարկում են մոտ 4 միլիոն ուղևորի։

Նոր Զելանդիայի ազգային փոխադրողը Air New Zealand-ն է, որի հիմնական օդանավակայանը գտնվում է Օքլենդում։ Այս ընկերության ինքնաթիռները կանոնավոր թռիչքներ են իրականացնում 11 երկրներ, և ընկերության մասնակցությունը միջազգային գործընկերային ծրագրերին թույլ է տալիս իր ուղևորներին հեշտությամբ հասնել աշխարհի գրեթե ցանկացած կետ։ Նրա չորս դուստր ձեռնարկությունները՝ Air Nelson, Eagle Airways, Mount Cook Airline, Freedom Air, իրականացնում են երկրի ներսում առևտրային օդային փոխադրումների մեծ մասը։

Նոր Զելանդիայում խողովակաշարեր են անցկացվում գազի (մոտ 2500 կմ), նավթի (288 կմ), նավթամթերքի (198 կմ) և հեղուկ գազի (172 կմ) փոխադրման համար։

## Միջազգային ներդրումներ
Նոր Զելանդիան, լինելով միջազգային ֆինանսական շուկայի լիիրավ մասնակից, ակտիվորեն մասնակցում է համաշխարհային ներդրումային գործընթացներին։ Ավստրալիան և ԱՄՆ-ն երկրի կարևորագույն ֆինանսական գործընկերներն են։ 2006 թվականի դրությամբ այս երկրների ձեռնարկատերերի ընդհանուր ընթացիկ ընդհանուր ներդրումները Նոր Զելանդիայի տնտեսությունում կազմել են մոտավորապես 110 միլիարդ դոլար (այս բաժնում թվերը բերվում են Նոր Զելանդիայի դոլարով), ինչը կազմում է ընդհանուր օտարերկրյա ներդրումների գրեթե կեսը։ Երկրում ընդհանուր ընթացիկ ներդրումների ծավալով հաջորդը Մեծ Բրիտանիան, Շվեյցարիան և Սինգապուրն են՝ ընդհանուր առմամբ ներդնելով ավելի քան 20 միլիարդ դոլար։ Նոր Զելանդիայի տնտեսության մեջ օտարերկրյա ներդրումների համար ամենահայտնի ոլորտները ֆինանսական և ապահովագրական նախագծերն են։

Օտարերկրյա ձեռնարկատերերի ներդրումները Նոր Զելանդիայում 2006 թվականին կազմել են 19,5 միլիարդ դոլար, մինչդեռ նորզելանդացի ձեռնարկատերերը նույն տարում օտարերկրյա նախագծերում ներդրել են ընդամենը 10,7 միլիարդ դոլար։

## Տնտեսական ցուցանիշներ
Որոշ տնտեսական ցուցանիշներ՝ ըստ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի 

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նոր Զելանդիա
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն ըստ երկրի