Երկրաշարժ Մյանմայում (2025)

2025 թվականի մարտի 28-ին, ժամը 12:50:54-ին (06:20:54 UTC) 7,7 մագնիտուդով **երկրաշարժ** է տեղի ունեցել **[[Մյանմա|Մյանմայի]]** Սագաինգ շրջանում, որի էպիկենտրոնը գտնվել է երկրի մեծությամբ երկրորդ քաղաքի՝ Մանդալայի մոտակայքում։ Այն հասել է IX ինտենսիվության Մերկալլիի սանդղակով։ Զգալի վնաս է հասցվել Մյանմային և հարևան Թաիլանդին։

Երկրաշարժի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 2600 մարդ՝ 2600 Մյանմայում և 18՝ Թաիլանդում։ Վիրավորվել է ավելի քան 3400 մարդ։ Եվս հարյուրավոր մարդիկ անհետ կորած են, ներառյալ նրանք, ովքեր արգելափակված են Բանգկոկում կառուցվող երկնաքերի փլատակների տակ, որը փլուզվել է սեյսմիկ ակտիվության պատճառով։ Մյանմայում շարունակվող քաղաքացիական պատերազմը դժվարություններ է ստեղծել օգնություն տրամադրելու հարցում։

## Նախապատմություն
Մյանման համարվում է աշխարհի առավել սեյսմավտանգ երկրներից մեկը։ Նրա տարածքը գտնվում է Սագաինգի խոշոր երկրաբանական խզվածքի երկայնքով, որն անցնում է մի քանի շրջաններով, այդ թվում՝ Մանդալայի շրջանով։ Խզվածքը բնութագրվում է զգալի սեյսմիկ ակտիվությամբ, ինչը դրա երկայնքով գտնվող տարածքները խոցելի է դարձնում երկրաշարժերի նկատմամբ։ 1930-1956 թվականներին Սախալինի խզվածքի շրջանում տեղի է ունեցել 7,0 և ավելի մագնիտուդով վեց երկրաշարժ։

## Երկրաշարժ
Երկրաշարժը տեղի է ունեցել տեղական ժամանակով ժամը 12:50-ին: Էպիկենտրոնը գտնվել է Սիկայն շրջանի Մանդալայ քաղաքից ոչ հեռու։ ԱՄՆ Երկրաբանական ծառայության տվյալներով՝ մագնիտուդը կազմել է 7,7։ Թաիլանդի օդերևութաբանական դեպարտամենտը մագնիտուդը գնահատել է 8,2։ Երկրաշարժին հաջորդել է առնվազն 26 հետցնցում, որոնցից ամենաուժեղի մագնիտուդը կազմել է 6,7 (տեղի է ունեցել հիմնական ցնցումից 12 րոպե անց)։

## Հետևանքներ
### Մյանմա
Ըստ Մյանմայի ռադիոյի և հեռուստատեսության տվյալների՝ Մյանմայում մահացել է ավելի քան 1000 մարդ, տասնյակ մարդիկ անհետ կորել են, 2300-ը վիրավորվել են։ Հեռարձակողը հայտնել է, որ զոհերի վիճակագրությունը ճշտվում է։ Մահվան դեպքեր են գրանցվել Բագոյում, Մանդալայում, Շանում, Նայպիդոյում և Սագաինգում։ Հեռախոսային և ինտերնետ ենթակառուցվածքը խաթարվել է ողջ երկրում։ Երկրաշարժը ցնցել է քաղաքներն ու բնակավայրերը, այդ թվում՝ Յանգոնը, Մանդալայը, Նայպիդոն, Սագաինգը, Աունգբանը, Բագոն, Կալայը, Մուսը, Կյաուկսեն և Յինմաբինը։ Գյուղական բնակավայրերում զոհերի թիվը սակավ է մնացել։ Մյանմայի իսլամական համայնքը գնահատում է, որ մոտ 300 մարդ է զոհվել, քանի որ ավելի քան 50 մզկիթ փլուզվել է աղոթքի ժամանակ։

Մանդալայում զոհվել է 50-ից 100 մարդ, և բոլոր շենքերի կեսը համարվում է լուրջ վնասված կամ ավերված։ Մանդալայի մարզում խունտան հայտնել է, որ զոհերի թիվը հասել է 694-ի։ Մանդալայի միջազգային օդանավակայանում առաստաղները փլուզվել են, իսկ նկուղում որոշակի վնաս է հասցվել։ Մանդալայի համալսարանի կամպուսի շենքերը փլուզվել են կամ հրդեհվել, շատերը մնացել են ներսում։ Ինվայի մերձակայքում գտնվող Յանգոն-Մանդալայ արագընթաց մայրուղու վրա գտնվող Դոխթավադի կամուրջը, որն անցնում է Մայտնգ գետով, նույնպես փլուզվել է հենակետերի տապալման հետևանքով։ Հաղորդվում է, որ երկրաշարժի ժամանակ որոշ մեքենաներ եղել են կամրջի վրա և ընկել գետը, սակայն տուժածների մասին չի հաստատվել։ Մզկիթի փլուզման հետևանքով զոհվել է ավելի քան 20 մարդ, այդ թվում՝ երեխաներ, իսկ մի քանի վանականներ զոհվել և վիրավորվել են քաղաքում վանական համալիրի փլուզման հետևանքով։ Ընդհանուր առմամբ, Մանդալայում ավերվել է ավելի քան 30 մզկիթ, որոնցից մի քանիսը ավելի քան մեկ դարի վաղեմություն են ունեցել։ Ավելի քան 100 վանականներ մնացել են փլուզված տաճարի տակ։

Մայրաքաղաք Նայպիդոյում գրանցվել է 96 զոհ և 432 վիրավոր։ Նայ Պի Տաու միջազգային օդանավակայանի օդային երթևեկության կառավարման աշտարակը փլուզվել է, ինչի հետևանքով զոհվել է վեց մարդ։ Ճանապարհները ծալվել են, իսկ առաստաղները մասամբ փլվել են քաղաքում։ Վնասվել են նաև մի քանի տներ և կրոնական սրբավայրեր։ Զինվորական շտաբը, խորհրդարանի շենքերը և պաշտոնական բնակարանային շենքերը մեծապես վնասվել են, փլուզվել են մի քանի կառավարական շենքեր, ինչի հետևանքով մահացել է աշխատանքի նախարարության մշտական քարտուղարը և մի քանի այլ բարձրաստիճան օտարերկրյա պաշտոնյաներ։ Պաշտպանական ծառայությունների թանգարանը և Նայպիդայի ազգային թանգարանը նույնպես վնասվել են։ Փինմանայի մի քանի փլուզված շենքերի և վանքերի փլատակների տակ 86 դի է հայտնաբերվել։

Առնվազն 36 մահ է գրանցվել Շան նահանգի Նյաունշվե քաղաքում, ներառյալ Ինլե լճի շրջակայքում գտնվող գյուղերում։ Երկրաշարժից մի քանի ժամ անց խունտան շարունակել է իր օդային ռմբակոծման արշավը` հետագա վնասներ պատճառելով տուժած գյուղերին Նաունգկիո քաղաքի հյուսիս-արևմուտքում՝ Շան նահանգում։

Բագոյի Տաունգո քաղաքում դպրոցի փլուզման հետևանքով զոհվել է 5 երեխա, ևս 14-ը մահացել են մզկիթի փլուզման հետևանքով։ Փլուզվել է մեկ այլ դպրոց, որը ծառայում էր որպես տեղահանվածների ապաստարան։ 

### Թաիլանդ
Ամբողջ Թաիլանդում երկրաշարժը հանգեցրել է առնվազն 10 զոհի և 68 վիրավորի։ Վնասներ են գրանցվել ութ նահանգներում, հիմնականում հյուսիսում։ Բանգկոկում երկրաշարժի հետևանքով շենքերը ճոճվել են, ինչի հետևանքով բնակիչների մոտ խուճապ է առաջացել։ Բոլոր արագ տարանցիկ գծերը մեկ օրով դադարեցվել են։ Ցնցումները զգացվել են նաև Չիանգմայում և երկրի շատ շրջաններում։ Տարածաշրջանի նահանգապետը հայտնել է, որ Թաիլանդում 700 կառույցների ստուգումների ժամանակ շենքերի ներսում հայտնաբերվել է ավելի քան 2000 կառուցվածքային ճեղք։
մինի|Բանգկոկի երկնաքերի փլուզման պահը։
Բանգկոկում առնվազն ութ մարդ է զոհվել, մոտ մեկ տասնյակը վիրավորվել է, ևս 100-ից ավելին անհայտ կորած են համարվում Չաթուչակ թաղամասում կառուցվող 30-հարկանի կառավարական գրասենյակի փլուզման հետևանքով։ Փոխվարչապետ Ֆումթամ Վեչայաչայը Բանգկոկում ցնցումները աննախադեպ է անվանել վերջին 100 տարվա ընթացքում։ Արձանագրվել է նաև հրդեհի մեկ դեպք, որն առաջացել է փախուստի դիմած բնակիչների կողմից առանց հսկողության թողած վառարանի պատճառով։ Նոնթաբուրի նահանգի Մուեն Նոնթաբուրի շրջանում երկրաշարժից առաջացած ցնցումից մեկ մարդ է մահացել։

### Այլ երկրներ
Ստորգետնյա ցնցումները զգացվել են Չինաստանի Յուննան նահանգում։ Սահմանամերձ Ռուիլի քաղաքում տներ են վնասվել, երկու մարդ վիրավորվել է։ Երկրաշարժը գրանցվել է նաև այլ շրջաններում, այդ թվում՝ Գույչժոուում, Գուանսի-Չժուանգի ինքնավար շրջանում և Սիչուանում։

Երկրաշարժը զգացվել է ամբողջ Բանգլադեշում, ներառյալ այնպիսի քաղաքներ, ինչպիսիք են Դաքքան, Սիլհեթը, Ռաջշահին և Չիտագոնգը։ Հնդկաստանում ցնցումները զգացվել են հյուսիսարևելյան նահանգներում, մասնավորապես՝ Մեգհալայայում, Դելիում, Կալկաթաում, Իմպհալում և այլ քաղաքներում։ Ստորգետնյա ցնցումներ են գրանցվել Հանոյում և Հոշիմին քաղաքում (Վիետնամ), Վիենտյանում (Լաոս), Կամբոջայում և Մալայզիայի հյուսիսային Պենանգ, Կեդահ և Քելանտան նահանգներում։

## Արձագանք
Մյանմայի իշխանություններն արտակարգ դրություն են հայտարարել Սագաինգի, Մանդալայի, Բագոյի և Մագուեյի շրջաններում, արևելյան Շան նահանգում և մայրաքաղաք Նայպիդյում։ Կառավարությունը նաև կոչ է արել բնակիչներին արյուն հանձնել տուժածների համար։ Թաիլանդի վարչապետ Ֆեթոնգթան Շինավաթան կարճել է իր մասնակցությունը Պհուկետում կայանալիք զբոսաշրջության համաժողովին Բանգկոկ վերադառնալու համար և արտակարգ խորհրդակցություն է անցկացրել աղետի վերաբերյալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 Թաիլանդում
Կատեգորիա:2025 Մյանմայում
Կատեգորիա:21-րդ դարի երկրաշարժեր
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Մյանմայում
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրադարձություններ Մյանմայում