Արա Բաղդասարյան

**Արա Անդրանիկի Բաղդասարյան** (1940, հունվարի 25, Մանթաշ գյուղ - 2016, նոյեմբերի 21, Երևան), նկարիչ-գրաֆիկ, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
1957-1961 թթ. սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1961–1964 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում` Կուբայում։ 1964-1966 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, ապա ուսումը շարունակել է Մոսկվայի պոլիգրաֆիայի ինստիտուտի գրքարվեստի բաժնում, որն ավարտել է 1971 թ. նկարիչ – գրաֆիկի մասնագիտությամբ։ Եղել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի գրաֆիկայի և գծանկարի ամբիոնի վարիչ, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, «Զանգակ» հրատարակչության գեղարվեստական խմբագիր։

### Ստեղծագործական գործունեություն
Աշխատել է Վորկուտայում, որտեղ և սկսել է ստեղծագործական գործունեությունը՝ մասնակցելով մի շարք հանրապետական և համամիութենական ցուցահանդեսների։
1975 թ. տեղափոխվել է Տաշքենդ, որտեղ աշխատել է «Երեկոյան Տաշքենդ» թերթի խմբագրությունում և Գաֆ. Գուլյամի անվան գրականության և արվեստի հրատարակչությունում որպես նկարիչ և գեղարվեստական խմբագիր։ Մինչև 1978 թ. ձևավորել և նկարազարդել է շուրջ 50 անուն գիրք, ամսագրեր և այլ հրատարակումներ։ Ուզբեկական դասական պոեզիայի 5-հատորյակի ձևավորման և նկարազարդման համար գրքարվեստի հանրապետական մրցույթում 1981 թ. արժանացել է առաջին կարգի դիպլոմի, իսկ «Արևելյան մանրանկարչություն» ալբոմի ձևավորումը Մոսկվայի գրքարվեստի համամիութենական մրցույթում արժանացել է հատուկ դիպլոմի, այնուհետև Ալմա Աթայում՝ առաջին կարգի դիպլոմի։
1978 թ. վերադարձել է Երևան։ Համագործակցել է Երևանի գրեթե բոլոր հրատարակչությունների հետ, այդ թվում՝ «Սովետական գրող», «Հանրագիտարան», «Լույս»։
1998 թվականից աշխատել է «Զանգակ» հրատարակչությունում որպես նկարիչ և գեղարվեստական խմբագիր։
1983 թվականից դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում։ 1995 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 2005 թվականից ղեկավարում է ակադեմիայի գրաֆիկայի և գծանկարի ամբիոնը։
1970 թվականից մասնակցել է հանրապետական, համամիութենական, միջազգային տարբեր գեղարվեստական ցուցահանդեսների, գրքարվեստի և տառարվեստի մրցույթների։
1986 և 2010 թվականներին տեղի են ունեցել Արա Բաղդասարյանի անհատական ցուցահանդեսները Երևանում։
Ընդհանուր առմամբ ձևավորել և նկարազարդել է ավելի քան 1000 անուն գիրք, որոնց մեծ մասը հրատարակված է տարբեր հրատարակչություններում։ Ստեղծել է AraRusa տառատեսակը՝ իր հայերեն, կյուրեղագիր ու լատիներեն գրվածքներով (2009 թվականին Գրանշան մրցույթում Հայկական տեքսային տառատեսակ անվանակարգում երկրորդ մրցանակ), ինչպես նաև բազմաթիվ աքցիդենտ տառատեսակներ։
մինի|Արա Բաղդասարյանի կիսանդրին Շահումյանի գերեզմանատանը
Ամուսնացած էր։ Ուներ մեկ աղջիկ, մեկ տղա և չորս թոռ։ Մահացել է 2016 թվականի նոյեմբերի 21-ին Երևանում։

### Գրական գործունեություն
Արա Բաղդասարյանը հանդես է եկել նաև Արա-Ռուսա գրական անվամբ։ 2009 թվականին հրատարակվել է նրա «Ակնթարթ» վերնագիրը կրող ժողովածուն, որում տեղ են գտել իր ստեղծած 100 հոկկուները, ինչպես նաև ճապոնացի բանաստեղծների հոկկուների՝ իր կատարած թարգմանությունները։ Թարգմանել է Բասյոյի, Բուսոնի, Իսյոյի, Տիյոյի, Ռիույի, Իսսայի և ճապոնացի այլ բանաստեղծների հոկկուներ։

Հեղինակած գրքերն են՝

* «Կերպարվեստ» 1-4 դասարանների դասագիրքը (ռուսերեն լեզվով, թարգմանած ղրղզերեն, տաջիկերեն ու ղազախերեն), 
* «Ակնթարթ» հոքուների ժողովածու (2009),
* «Ինչպես է ստեղծվում գիրքը» մենագրություն (2010),

## Ցուցահանդեսներ
* 2010 Հայաստանի նկարիչների միություն

## Տարբեր տարիների հրատարակված գրքերի համառոտ ցանկ
Տաշքենդ
Ուզբեկերեն հրատարակված են.
* Վ. Կոժևնիկով. «Առավոտը արևելյան կողմում»
* Լուտֆուլլա Մաթալիբ. «Երիտասարդությունը ինչպես ամպրոպ»
* Սագդուլա կարամատով. «Ճանապարհը ձգվում է դեպի սարերը»
* Ասկադ Մուխտար. «Մրրիկներում անդորր կա կարծես»
* Միրտեմիր. «Բանաստեղծություններ»

Ռուսերեն հրատարակված են.
* Ուզբեկական դասական պոեզիայի ընտրանի (5 գրքով)
* Է. Մ. Իսմաիլովա. «Արևելյան մանրանկարչություն»
Երևան
* Վախթանգ Անանյան. «Երկերի ժողովածու» (4 հատորով, 1983-1984 թթ.)
* Ծերենց. «Թորոս Լևոնի», «Երկունք Թ դարու» (ռուսերեն, 1983 թ.)
* Պ. Զեյթունցյան. «Վերջին արևագալը», «Վարք մեծաց» գր. շարքի ձևավորումը (4 գիրք, 1989 թ.)
* «Ով է, ինչ է» մանկական հանրագիտարանի ընդհանուր ձևավորումը (4 հատորով, 1984-1987 թթ.)
* Տուր Հեյերդալ. «Ճանապարհորդություն «Կոն Տիկի և Ռա» (ռուսերեն, 1984 թ.)
* Ալ. Դյումա. «Երեք հրացանակիրներ» (ռուսերեն, 1984 թ.)
** «Քսան տարի անց» (ռուսերեն, 1985 թ.)
** «Վիկոնտ դը Բրաժելոն» (ռուսերեն, 1985 թ.)
** «Վիկոնտ դը Բրաժելոն, տաս տարի անց» (ռուսերեն, 1985 թ.)
* Ալ. Դյումա. «Ասկանիո» (1986 թ.)
* Մ. Բուլգակով. Վեպեր (ռուսերեն, 1986 թ.)
* Դ. Դեֆո. «Ռոբինզոն Կռուզո» (1985 թ.)
* Յասունարի Կավաբատա. «Լեռան հառաչանքը» (1985 թ.)
* Պ. Սևակ. «Մուտք» (1988 թ.)
* Ա. Ս. Պուշկին. «Կապիտանի աղջիկը» (ռուսերեն, 1987 թ.)
* Մ. Լերմոնտով. «Մեր ժամանակի հերոսը» (ռուսերեն, 1987 թ.)
* Ի. Տուրգենև. «Ռուդին», «Հայրեր և որդիներ» (ռուսերեն, 1988 թ.)
* Վ. Թոթովենց. «Կյանքը հին հռոմեական ճանապարհի վրա» (ռուսերեն, 1988 թ.)
* Սիլվա Կապուտիկյան. «Ընտրանի» (1999 թ.)
* «Պարտեզ» (մանկ. բանաստ. ժող., 2001 թ.)
* Վահան Տերյան. «Ձոների գիրք» (2002 թ.)
* «Քնարերգություն» (ռուսերեն, հայերեն 2006 թ.)
* Էլդա Գրին «Ռեքվիեմ» (2002 թ.)
* Ժիրայր Անանյան. «Ուղևորություն տաքսի տաքսիով» (2002 թ.)
* Ռափայել Պատկանյան. «Աստղիկներ» (ժողովածու, 1987 թ.)
* «Վարդգես Սուրենյանց» (հեղ. Մարտին Միքայելյան, ալբոմ, 2002 թ.)
* Օքրո Օքրոյան «Երկնաբնակը» (2004 թ.)
* Օքրո Օքրոյան «Նռան հատիկ» (2007 թ.)
* «Հայ արվեստի պատմություն» (Հեղ. Վ. Ղազարյան, Հր. Հակոբյան, Մ. Հասրաթյան, Ա. Աղայան, գիրք-ալբոմ, 2009 թ.)
* Արա-Ռուսա. «Ակնթարթ» (2009 թ.)
* Արա Բաղդասարյան. «Ինչպես է ստեղծվում գիրքը» (մենագր., 2010 թ.)
* Ռուբինա Նազարյան. «Հետաքրքիր պատմություններ նշանավոր մարդկանց մասին» (2011 թ.)
** «Սողոմոն Իմաստունի առակները» (2011 թ.)
* Քենեթ Գրեհեմ. «Քամին ուռիների մեջ» (վիպակ, 2012 թ.)

## Պարգևներ
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2015)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ տառաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հունվարի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ