Ստորին վերջույթների ոսկրեր

Ստորին վերջույթների կմախքը կազմված է կոնքագոտուց և ազատ վերջույթներից։ Կոնքագոտին կազմված է զույգ կոնքոսկրերից, որոնք հետևում սերտաճել են սրբոսկրին, իսկ առջևում միացած են միմյանց։ Կոնքոսկրերը առաջացել են երեք ոսկրերի սերտաճումից։ Յուրաքանչյուր կոնքոսկրի վրա կա փոս, որին հոդավորվում է ազդրոսկրի գլխիկը։ Ստորին ազատ վերջույթի կմախքը կազմված է կենտ ազդրոսկրից, սրունքի և ոտնաթաթի ոսկրերից։ Սրունքը կազմված է մեծ և փոքր ոլոքներից։ Ազդրի և սրունքի միացման տեղում գտնվում է ծնկոսկրը։ Ոտնաթաթը կազմված է նախագարշապարից, գարշապարից և մատոսկրերից։ Վերջույթների ոսկրերը իրար շարժուն են միացած և ապահովում են ակտիվ շարժումներն ու տարածության մեջ տեղափոխումը։
Ստորին վերջույթի կմախքը նույնպես բաղկացած է 2 մասից՝ կոնքային գոտուց և ազատ մասից։ Կոնքագոտին կազմում են երկու կոնքոսկրեր, որոնց վերջույթը սրբոսկրի միջոցով կապում են իրանին։ Ստորին ազատ վերջույթը ունի 3 հատված՝ ազդր (femur), սրունք (crus) և ոտք կամ ոտնաթաթ (pes)։ 
## Կոնքոսկր
thumb|Կոնքոսկր(լատ.Os coxal): face pelvienne
*Կոնքոսկրը()* մինչև սեռական հասունացումը բաղկացած է 3 ոսկրերից՝ զստոսկր (), ցայլոսկր () և նստոսկր ()։ 16 տարեկանից հետո սրանք սերտաճում են, կազմելով մեկ ոսկր։ Նրանց մարմինների սերտաճման տեղում առաջանում է մի խորը հոդափոս՝ քացախաման (acetabulum), որտեղ միանում է ազդոսկրի գլխիկը։ Քացախամանի կենտրոնում գտնվում է քացախափոսը, իսկ նրա շուրջը՝ կիսալուսնաձև հոդամակերեսը։ Քացախափոսի շրջեզրը ընդհատվելով առաջացնում է համանուն կտրուճը։ 
### Զստոսկր
*Զստոսկրը()*ունի մարմին և թև, որոնց սահմանը ներքին երեսի աղեղնաձև գիծն է (linea arcuata)։ Մարմինը մասնակցում է քացախամանի կազմությանը։ Թևի վերին հաստացած եզրը կոչվում է կատար (crista iliaca), այն դեպի առաջ և հետ վերջանում է երկուական փշերով՝ առաջային վերին ու ստորին (spina iliaca anterior, superior et inferior) և հետին վերին ու ստորին փշեր ( spina iliaca posterior, superior et inferior)։ Թևի ներքին երեսի գոգավորությունը կոչվում է զստափոս (fossa iliaca), իսկ արտաքին երեսին կան հետույքային գծեր՝ համապատասխան մկանների կպման համար։ Թևի հետին եզրին գտնվում է նստային մեծ կտրուճը (incisura ischiadica major)։ Զստոսկրի վրա կա նաև ականջաձև հոդերես՝ սրբոսկրի համանուն հոդերեսի հետ հոդավորվելու համար։
### Ցայլըոսկր
*Ցայլըոսկրը()*ունի վերին և ստորին ճյուղեր, որոնք նստոսկրի համապատասխան ճյուղերի հետ միասին կազմում են փակ անցքը (foramen obturatum)։ Ցայլոսկրի և զստոսկրի միացման տեղում գոյանում է զստացայլային բարձրությունը։ Երկու ցայլոսկրերի միացման տեղում գտնվում է համաճոնային մակերեսը (facies symphisialis)։ Ցայլոսկրի վերին ճյուղի ստորին երեսի երկայնքով անցնում է փականցքային ակոսը, իսկ վերին երեսի վրա նկարագրում են ցայլային կտինը և ցայլային թմբիկը։
### Նստոսկր
*Նստոսկրը ()* նույնպես ունի վերին և ստորին ճյուղեր, որոնք մասնակցում են փակ անցքի կազմությանը։ Երկու ճյուղերի միացման անկյունը հաստանում է և իր վրա կրում է նստային թումբը (tuber ischii)։ Վերին ճյուղի հետին երեսին գտնվող նստային փուշը բաժանում է նստային մեծ ու փոքր կտրուճները։
### Ազդրոսկր
*Ազդրոսկրը ()* ամենաերկար խողովակավոր ոսկորն է, ունի մարմին և երկու ծայրեր։ Վերին գնդաձև ծայրը կոչվում է գլուխ (caput femoris), որը մարմնին է միացած վզիկի միջոցով։ Գլխիկի կենտրոնում կա մի փոսիկ՝ ազդրի գլխիկի կապանի կպման համար։ Մարմնի վերին ծայրում գտնվում են երկու խոշոր թմբեր՝ մեծ և փոքր տամբիոնները (trochanter major et minor), որոնք հետևից իրար են միանում միջտամբիոնային կատարով, իսկ առջևից՝ միջտամբիոնային գծով։
Ազդրոսկրի մարմնի հետին երեսի երկայնքով իջնում է անհարթ գիծ (Linea aspera), որն ունի երկու՝ արտաքին և ներքին շրթեր, որոնք դեպի վար և վեր հեռանում են իրարից։ Ստորին ծայրում կան երկու կոճեր (condilus medialis et lateralis), որոնց միջև գոյանում է միջկոճային փոսը։ Կոճերի հոդերեսները, առջևում միանալով, կազմում են ծնկոսկրային հոդամակերեսը։ Կոճերի արտաքին երեսի արտացցվածքները կոչվում են վերկոճեր (epicondilus medialis et lateralis)։

## Սրունքի ոսկրեր
Սրունքի ոսկրերը երկուսն են՝ ոլոք (tibia) և նրբոլոք (fibula)։ Ոլոքը դրված է միջային, իսկ նրբոլոքը՝ դրսային կազմում։
### Ոլոք
thumb|Tibia - animation.gif|thumb|Ոլոքը (լատ.tibia)
*Ոլոքը ()* կամ մեծ ոլոքը երկար խողովակավոր ոսկր է։ Վերին ծայրը հաստացած է և իր վրա կրում է երկու կոճեր (condilus medialis et lateralis), որոնց վերին երեսին կան հոդերեսներ՝ ազդրոսկրի հետ հոդավորվելու համար։ Սրանք իրարից բաժանված են միջկոճային բարձրությունով, որից առաջ և հետ կան փոսիկներ։ Դրսային կոճի ստորին երեսին գտնվում է նրբոլոքային հոդերեսը։ Ոլոքի մարմինը եռակող է, նրա առաջային սուր եզրը լավ շոշափվում է մաշկի տակից։ Այս եզրը դեպի վեր վերջանում է ոլոքի փմբկությամբ (tiberositas tibiae)։ Ոլոքի ստորին ծայրի ելունը կոչվում է միջային պճեղ (malleolus medialis)։ Ստորին ծայրում կա նաև հոդերես՝ վեգոսկրի հետ հոդավորվելու համար։
*Նրբոլոքը (լատ.fibula)* կամ փոքր ոլոքը ունի գլխիկ, մարմին, իսկ ստորին ծայրում՝ կողմնային պճեղ։ Գլխիկի ու պճեղի վրա կան համապատասխան հոդերեսներ։
thumb|Նրբոլոքը (լատ.fibula):
*Ծնկոսկրը ()* ունի դեպի վեր դարձած հիմ և դեպի վար՝ գագաթ։ Նրա հետին երեսին կան հոդերեսներ ազդրոսկրի կոճերի հետ հոդավորվելու համար։

## Ոտքի (ոտնաթաթի) ոսկրերը
Ոտքի ոսկրերը 3 են՝ նախաթաթ (նախագարշապար)-tarsus, թաթոսկրեր (գարշապար)-metatarsus, ոտքի մատոսկրեր- phalanges digitorum pedis։
Նախաթաթի ոսկրերը 7 են. Դասավորված են երկու շարքով. Մոտակա շարքում կան երկու ոսկր՝ վեգը և կրունկոսկրը, հեռակա շարքում 5 ոսկր՝ նավակաձևը, խորոնարդաձևը և երեք սեպոսկրերը։
#*Վեգը (լատ.talus)*ունի գլխիկ, վզիկ և մարմին. Գլխիկի հոդերեսը դարձած է դեպի նավակաձև ոսկրը. Մարմնի վերին հոդերեսը կոչվում է ճախարակ (trochlea tali), որով հոդավորվում է ոլոքի ստորին հոդերեսի հետ, իսկ մարմնի կողմնային երեսների հոդամակերեսները կոչվում են միջային և կողմնային պճեղային հոդերեսներ՝ համապատասխան պճեղների հետ հոդավորվելու համար։ Վեգի ստորին երեսին կան երեք հոդերեսներ՝ հետին, միջին և առաջային՝ կրունկոսկրի համանուն հոդերեսների հետ հոդավորվելու համար։
#*Կրունկոսկրը (լատ.calcaneus)* ամենախոշոր ոսկրն է, նրա հետին հաստացած մասը կոչվում է կրունկոսկրի թումբ (tuber calcanei)։ Կրունկոսկրի վերին երեսին կան 3 հոդերես՝ վեգի համապատասխան հոդերեսների հետ հոդավորվելու համար։ Միջային կողմից դուրս է հաղորդում վեգի նեցուկը (sustentaculum tali), որի վրա գտնվում է միջին հոդերեսը։ Հետին և միջին հոդերեսները բաժանվում են մի ակոսով, որը վեգի նույնանման ակոսի հետ կազմում է գարշապարի ծոցը (sinus tarsi)։
#*Նավակոսկրը (լատ.os naviculare)* գտնվում է վեգի և երեք սեպերի միջև, որոնց հետ հաղորդվելու համար ունի համապատասխան հոդերեսներ։
#*Սեպոսկրերը (լատ.os cuneiformia)* 3 են՝ միջային, միջանկյալ և կողմնային, որոնք հաղորդվում են նավակաձև ոսկրի և 3 թաթոսկրերի հետ։
#*Խորանարդաձև ոսկրը (լատ.os cuboideum)*, գտնվում է կրունկոսկրից առաջ։ Հոդերեսներ ունի կրունկոսկրի, կողմնային սեպոսկրի և 4, 5-րդ թաթոսկրերի հետ հոդավորվելու համար։
thumb|նախաթաթ (նախագարշապար)-tarsus:
### Թաթոսկրեր
*Թաթոսկրերը (լատ.os metatarsi)* թվով 5 են։ Դրանք հաշվվում են բութ մատի կողմից՝ 1-5-րդ։ Թաթոսկրի վրա տարբերում են գլխիկ, մարմին և հիմ։ 1-ին և 5-րդ թաթոսկրերի հիմերին կան թմբկություններ։
### Ոտքի մատոսկրեր
*Ոտքի մատոսկրերը* յուրաքանչյուր մատ ձեռքի մատերի նման ունի 3 մատոսկր՝ մոտակա (հիմային), միջին և հեռակա (եղունգային)։ Բութ մատը նույնպես ունի միայն 2 մատոսկր։

Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա