Սթոքտոն (Կալիֆոռնիա)

**Սթոքտոն** (), քաղաք ամերիկյան Կալիֆոռնիա նահանգում. Սան Խոակին շրջանի վարչական կենտրոնը։ Ընկած է Սան Խոակին գետի ափին, Կենտրոնական հովտում (Central Valley): Նահանգի խոշոր բնակավայրերից մեկն է. 2009 թվականի տվյալներով նրա բնակչության թվաքանակը եղել է 290.409, տասը տարի անց հասել 312.697-ի (այդ ցուցանիշով Սթոքտոնը Կալիֆոռնիայում գրավում է 13-րդ, ԱՄՆ-ում՝ 62-րդ տեղը)։ 1999, 2004 , 2015 և 2017 թվականներին Սթոքտոնին է շնորհվել «*Համաամերիկյան քաղաք*» տիտղոսը։ *Sunset* ամսագրի վարկածով Սթոքտոնը 2002 թվականին ճանաչվել է *Best Tree City* ԱՄՆ-ի արևմտյան նահանգներում (դրանից երկու տարի առաջ էլ ճանաչվել էր "Best of the West Food Fest"):

2012 թվականին քաղաքային իշխանությունը հայտնվել է խոշոր սկանդալի կենտրոնում, քանի որ սնանկության եզրին հայտնվելու պատճառով հարկադրված էր դադարեցնել վճարումները։ Ֆինանսական միջոցների սղության պատճառով 2019 թվականին փորձ է արվել  քաղաքում սահմանելու աշխատավարձերի համատարած հիմնային (բազային) չափ։

2013 թվականին Սթոքտոնում մեկնարկել է քաղաքի կապիտալ բարեկարգման հնգամյա պլանի իրագործումը (մոտավորապես մեկ միլիարդ դոլար գումարի սահմաններում)։

Քաղաքը հաճախ է դարձել գեղարվեստական ու փաստավավերագրական ֆիլմերի նկարահանման վայր։ Գեղարվեստականներից հիշատակման են արժանի հատկապես 2010 թվականին նկարահանված *BroadCasting Sunshine: Am in the Am*, * *Psychopomp* (2020), *All the King's Men* («Արքայի ամբողջ շքախումբը», 1949)։

## Պատմություն
Բնակավայրը 1849 թվականին հիմնադրել է Չարլզ Մարիա Ուեբերը և կոչել ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմի բարձրաստիճան սպա, քաղաքական գործիչ Ռոբերտ Ֆ. Սթոքտոնի անունով։ Դա կալիֆոռնիական առաջին քաղաքն է, որին իսպանական կամ հնդացիական անվանում չի տրվել։
 
Սթոքտոնում կա քաղաքային, նահանգային և համազգային նշանակության 49 պատմամշակութային հուշարձան։ Քաղաքի նավահանգիստը կառուցվել է կալիֆոռնիական «*ոսկու տենդի*» ժամանակներում՝ ապահովելով մատչելի հաղորդակցություն հարավում գտնվող ոսկու հանքերի և մերձակա բնակավայրերի միջև։ Սան Խոակին գետի վրա գտնվող նավահանգիստն ունի  տրանսպորտային կենտրոն, որտեղ միաժամանակ կարող են խարսխվել մինչև 900 ոտնաչափ երկարությամբ 17 նավ, ունի նաև ընդարձակ երկաթուղային կառամատույցներ, պահեստարաններ, նավանորոգարաններ և անհրաժեշտ այլ հարմարություններ։

Սթոքտոնում գործող *University of the Pacific* (UOP) համալսարանը, որ հիմնադրվել է 1851 թվականին, համարվում է կալիֆոռնիական ամենահին բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը։ Սթոքտոնյան բազմաթիվ թանգարաններից հիշարժան է հատկապես 1931 թվականին Հաղթանակի զբոսայգում բացված *Հեգգին երկրագիտական-գեղարվեստական թանգարան*ը, որտեղ ներկայացված են պատմական և գեղարվեստական բարձրարժեք բազմաթիվ ցուցանմուշներ։

## Կլիմա

## Հանցավորության մակարդակը
Սթոքտոնը համարվում է ամենավտանգավոր քաղաքներից մեկը, որտեղ չափազանց բարձր է հանցավորության մակարդակը և հատկապես դաժան սպանությունների թիվը։ 2012 թվականին այստեղ 100 հազար բնակչի հաշվով արձանագրվել է 1.417 ծանր հանցագործություն, այդ թվում՝ 71 սպանություն (ԱՄՆ-ում վերջինիս միջին ցուցանիշը եղել է 4,7)։

Լայն արձագանք է ստացել հատկապես 1989 թվականի հունվարի 17-ին տեղի ունեցած «*Քլիվլենդյան կոտորած*ը», երբ մտավոր շեղումներ ունեցող Փեթրիք Փըրդին «*Քլիվլենդ*» տարրական դպրոցի խաղահրապարակում ինքնաձիգից արձակած կրակոցներով  սպանեց վիետնամցի ու կամբոջացի փախստականների հինգ, վիրավորեց 29 երեխաների և ուսուցչուհուն։

Ոստիկանությունը, քաղաքային իշխանությունները ուշադրության կենտրոնում են պահում հիմնախնդիրը և միջոցներ են ձեռնարկում հանցավորության մակարդակը նվազեցնելու ուղղությամբ։

## Քույր քաղաքներ
Սթոքտոնը բարեկամական և գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

## Պատկերասրահ

Kluft-photo-Stockton-Metro-Airport-July-2009-Img 0085c.jpg|Քաղաքի համայնապատկերը օդանավակայանից
Downtown Stockton California.jpg|Տեսարան քաղաքի գործարար թաղամասից
Hotel Stockton - Stockton, CA (cropped).JPG|Պատմական հյուրանոցներից մեկը
Commercial & Savings Bank - Stockton, CA.jpg|Առևտրային և խնայողական բանկի պատմական շենքը
Fox California Theater - Stockton, CA.jpg|*Fox California* թատրոնը
UOP-burnstower.jpg|*Burns Tower*-ը համալսարանի կամպուսում
Stockton CA Sikh Temple.jpg|ԱՄՆ-ի առաջին սիկհական տաճարը


## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Official visitor and tourist information
* Stockton-San Joaquin County Public Library
*Historic Stockton Photographs at Holt-Atherton Special Collections
*Spooner California Stereograph Collection at Holt-Atherton Special Collections

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի քաղաքներ