Ջամբլ

**Ջամբլ** (անգլերեն՝ Jumble),  կարագային հասարակ թխվածքաբլիթ, որի հիմնական բաղադրամասերն են ալյուրը, շաքարավազը, ձուն ու կարագը: Դրանք կարելի է համեմել վանիլով, անիսոնով, նուշով կամ  նման այլ համեղիչներով: Այս թխվածքաբլիթները նախկինում հաճախ պատրաստում էին օղակների կամ ոլորուկների տեսքով։

Ջամբլները տարածված էին հատկապես այն պատճառով, որ դրանք իրենց շատ պինդ, կոշտ բնույթի շնորհիվ հարմար էին որպես ճանապարհորդական ուտեստ: Դրանք կարող են պահվել մինչև մեկ տարի՝ առանց չափազանց հնանալու: Իրենց խտության պատճառով դրանք թխվելուց առաջ երբեմն ոլորվում էին հանգույցների մեջ, որպեսզի հեշտացվի դրանց ուտելը: Այստեղից էլ՝ դրանց ևս մեկ՝ *հանգույցներ* անվանումը:

Ջամբլները ձևավորելիս ավանդաբար փաթույթավոր խմորին տալիս էին տարատեսակ օղակների կամ հանգույցների տեսք: Վաղ շրջանում որպես լրացուցիչ համ պարգևող նյութեր օգտագործում էին անիսոնը, համեմը, վարդաջուրը:  Ավելի ուշ ժամանակներում, հատկապես Միացյալ Նահանգներում, ջամբլները ստացել են բարակ, խրթխրթան թխվածքին կամ թխվածքաբլիթին հատուկ բնույթ,  և դրանց պատրաստման ժամանակ որպես համեղիչ միջոց օգտագործել են կիտրոնի կեղևը։

## Տերմինաբանություն
Ջամբլներն ու թխվածքաբլիթները շատ նման են, և երբեմն ջամբլը կարող է թխվածքաբլիթ անվանվել, բայց թխվածքաբլիթն ավելի լայն ընդգրկում ունի. այդպես կարող է անվանվել ցանկացած փոքրաչափ, հարթ թխվածք, մինչդեռ ջամբլներ սովորաբար անվանվում են  խրթխրթան թխվածքաբլիթները:

1907 թվականի մի բաղադրատոմսում ջամբլը բնորոշվում է որպես «ակնթարթորեն փխրվող»: Խմորը պետք է «գրտնակելուց և կտրելուց հետո այնքան բարակ լինի, որ դառնա գրեթե թափանցիկ»։ Բաղադրության մեջ  խոնավության միակ ապահովողը սերուցքային կարագն է և «մի փոքր բաժակ կաթը, այնքան, որ կարկանդակի կեղևի նման պինդ խմոր ստացվի»:

## Պատմություն
մինի| 19-րդ դարի նկարազարդում ջամբլների ափսեով աղջկա պատկերով
Մեզ է հասել «նուշի ջեմբոլի» բաղադրատոմս, որը գրվել է 1694 թվականին: Ըստ այդ բաղադրատոմսի՝ պատրաստվում էր աղացած նուշը նարնջի ծաղկաջրի կամ վարդաջրի հետ համատեղելով, այնուհետև ավելացնելով շաքարի օշարակ, չոր շաքար և ձվի սպիտակուց: Բաղադրիչները հարելով մածուկ էին ստանում, որը կարելի էր ներկել շոկոլադով կամ կոշինեալով: Կտրտելուց հետո քսում էին կիտրոնի հյութ կամ վարդաջուր, որպեսզի ավելի համեղ լինի, և թխում էին շատ քնքշորեն ու զգուշությամբ, ինչպես նշված է այդ պատմական բաղադրատոմսում՝ «ամենից լավ կլինի խմորակտորները դնել մի բանի վրա, որ դրանք չդիպչեն ջեռոցի հատակին»:

Ջամբլները Եվրոպայում լայն տարածում են գտել 17-րդ դարում:  Հնարավոր է, որ դրանք առաջին անգամ պատրաստվել են Իտալիայում որպես **cimabetta** :&#x5B; ** &#x5D; Ճանապարհորդների շրջանում շատ տարածված թխվածքաբլիթ լինելով՝ դրանք հավանաբար Ամերիկա են բերվել  Մեյֆլաուեր նավով, թերևս նույնիսկ ավելի վաղ՝ *Ջեյմսթաուն* նավով: Մինչև անգամ գոյություն ունի այս տեսակի թխվածքաբլիթի շատ հայտնի մի բաղադրատոմս, որը վերագրվում է Մարթա Վաշինգտոնին:

Ըստ 18-րդ դարում հրատարակված *The Compleat Housewife-* ի  բաղադրատոմսի՝ ջամբլը պատրաստվում է երեք ձվի սպիտակուցը կաթի, ալյուրի, շաքարավազի և վարունգի սերմերի հետ հարելով ու պինդ մածուկ ստանալով: Պատրաստի խմորը կարելի է կտրտել ցանկացած ձևով և թխել մագաղաթի վրա:

Սկզբնապես ջամբլները ոլորվել են բրեցելի նման տարբեր ձևերով և եփվել: 18-րդ դարի վերջին ջամբլները վերածվել ենոլորուն թխվածքաբլիթների, որոնք շատ նման էին ժամանակակից շաքարային թխվածքաբլիթներին: Վերջիններից տարբերվել են նրանով, որ թխման փոշի / baking powder կամ այլ խմորիչ նյութեր չեն օգտագործվել:

Վիկտորյական դարաշրջանի խոհարարական գրքերը պարունակում են հիմնական բաղադրատոմսի բազմաթիվ տարբերակներ՝ որպես հավելուկ օգտագործվող շաքարած մրգերով, կոկոսով, կիտրոնով և այլ համեղիչներով:

## Պատրաստում
Ջամբլ պատրաստելու համար կարագն ու շաքարավազը  հարում են, հետո ավելացնում են ձվերը կամ դրանց դեղնուցները, երբեմն՝ նաև կաթ՝ կախված պատրաստվող ջամբլի տեսակից։ Այնուհետև ավելացվում են չոր բաղադրիչները՝ ալյուր և ցանկացած այլ բաղադրիչ, օրինակ՝ քերած կոկոսը, համային էքստրակտները և համեմունքները, ինչպիսիք են մեխակը, դարչինը կամ բուրավետ պղպեղը: Կարելի է ավելացնել սոդա կամ փխրեցուցիչ, չամիչ։ Երբեմն ձվի սպիտակուցները առանձին հարում-փրփրեցնում են և ավելացնում չոր բաղադրիչներից հետո: Թխելուց առաջ խմորը կարելի է գրտնակել շաքարավազի կամ դարչինի մեջ։  Գոյություն ունեն ջամբլների շատ տեսակներ՝ շաքարային, կոկոսային, մրգային (ճգնավորների), դարչինով ջամբլև այլն: Ըստ 1907 թվականի բաղադրատոմսի՝ «կոկոսային ջամբլը»  պատրաստվում է կարագի և շաքարավազի 1:3 հարաբերակցությամբ:

## Ստուգաբանություն
«Jummble» բառը ծագել է ֆրանսերեն *jumelle-* ից, որը նշանակում է « երկվորյակ ». թերևս  նկատի է առնվել թխվածքաբլիթի ձևը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շաքարային թխվածքաբլիթներ @ The Food Timeline

Կատեգորիա:Ամերիկյան աղանդեր
Կատեգորիա:Բրիտանական աղանդեր
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ