Կորեերեն

**Կորեերենը** (հանգըլ՝ ), կորեացիների լեզուն։ Պետական լեզու է Հյուսիսային Կորեայում և Հարավային Կորեայում։ Խոսվում է Կորեական թերակղզում, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում։ Խոսողների թիվը՝ 78 միլիոն մարդ։

Կորեերենը համարվում է մեկուսացած լեզու, թեև նրա ծագման մասին կան տարբեր կարծիքներ (դրավիդյան, ճապոնական, հնասիական, հնդեվրոպական և այլն)։ Ունի 6 բարբառ՝ հյուսիսարևելյան, հյուսիսարևմտյան, կենտրոնական, հարավարևելյան, հարավարևմտյան և Ջեջու կղզու բարբառը։ Կորեերենը գործածում է կորեական գիրը՝ հանգըլը, օգտագործելով նաև չինական հանջա հիերոգլիֆներ։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման կորեերենը 13-րդն է։

Միջին կորեերենը գրվում է կորեերեն տառատեսակով (한글; Հանգյուլը հարավային Քորեայում, 조선글; Չոսունգուլ հյուսիսային Քորեայում), համակարգը, որը ստեղծվել է 15-րդ դարում այդ նպատակի համար, չոնայնս դա չեղարվել հիմնական տառատեսակին մինչեւ 20-րդ դար։ Որպես գրվածք կիրառվում են 24 հիմնական տառեր (jamo) և 27 բարդ տառեր, որոնք համակարգված են հիմնականներից: Երբ կորեերենը առաջին անգամ փորձարկվել է պատմական տեքստերում, դա պարզապես երկխոսությունն էր։
 
21-րդ դարի սկզբից կորեերեն մշակույթը տարածվել է այլ երկրներում շնորհավորձալվածության և մշակույթային արտահանության շնորհիվ։ Գիտելիքը կորեերեն լեզվի մասին (որպես օտարալեզու) նախնիկվում է նաև այլմոռացված կապերի, ռազմական մասնակցության և դիվանագիտության կողմից:

Այոթիլիցի որոշ լինգվիստները ներառել են այն Ալտայի ընտանիքին, բայց հիմնական Ալտայի առաջարկը կորցրել է իր մեծ մասը երկրպագությանը: Կիդանյան լեզվում կան մի քանի բառարանական միավորներ, որոնք նման են կորեերենին, որոնք չեն հանդիպում այլ մոնղոլական կամ տունգուսական լեզուներդ մեջ, որը կարող է նշանակել կորեերենին գործած ազդեցություն կիդանյան վրա։

Քորեայից դուրս այս լեզունը ծանոթացված է համարվում են փոքրագույնների լեզուների էքսիդյալ, քիմը քինը ճիլինում, իսկ կոնկրետում, յանգբյ՚ւնի նահանգի եւն բեյբեյւդանլը: Այն նաև խոսում է ղօյրճղացւքները մթերմսերեանեացք տարածքերի մի քանի մասերի մեկն մասում, որոնք գտնվում են կենսաշփոթության վրա, իկի, այնպես էլ վրայ հայերենական լեզվի տրված գրառվածքը Լեզվում կան մի քանի մայրենական լեզվուներ, որոնք - հետո Նարկայն լեզվի եւ իսկ կորեերենը - կազմում են դարձգյություն վառույթները: Այնուամենայնիվ, եւ իրավունքը առաջարկում են, որ լեզվի պատրաստության ենթակայությունը լինզվիտագիտափնտջիվ: Լեզվում կայուն է արտացոյս, որն ազդում է լեզվի վրա, անցկացնող խոսքի մակարդակների և պարգևատրական քթի սեփերուդքին, որն որոշում է առաջարկության բոլոր սիտուցիաների ստմափիռությունը:

## Անվանում
Մինչ 1945 թվականը օգտագործվել է «չոսոնմալ» (հանջա՝ 朝鮮말, հանգըլ՝ 조선말) կամ «չոսոնա» (հանգըլ՝ 조선어, հանջա՝ 朝鮮語) անվանումները, որը մինչև այժմ էլ օգտագործվում է Հյուսիսային Կորեայում։ Հարավային Կորեայում այժմ ընդունված է «հանգուկո» (հանգըլ՝ 한국어, հանջա՝ 韓國語) կամ, ավելի քիչ, «հանգուկմալ» (հանգըլ՝ 한국말, հանջա՝ 韓國말) տարբերակները, իսկ սովորաբար ուղղակի «կուգո» (հանգըլ՝ 국어, հանջա՝ 國語, «պետական լեզու»)։ Կորեայի երկու հատվածներում էլ օգտագործվում է խոսակցային «ուրիմալ» տարբերակը (հանգըլ՝ 우리말, «մեր լեզուն»)։

## Առանձնահատկություններ
Բաղաձայնական համակարգում տարբերակում են եռաշարք աղմկային բաղաձայններ։ Հարուստ է միաբարբառներով ու երկբարբառներով։ Շեշտը բարբառների մի մասում ուժային է, մյուսում՝ երաժշտական և անկայուն։ Կորեերենը կցական լեզու է, սակայն ուժեղ միտում ունի դեպի վերլուծական կառուցվածքը։

Գոյականները հարուստ են հոլովական ձևերով, բացակայում է քերականական սեռը։ Բայերն ու ածականները չունեն դեմքի, թվի, սեռի կարգեր։ Շարահյուսության մեջ բառերի դասավորությունը հաստատուն է, իսկ նրանց կապը իրագործվում է ետադրություններով, մասնիկներով, սպասարկու բառերով և այլն։

Փոխառությունները գլխավորապես եվրոպական լեզուներից և ճապոներենից են, միջին տոկոս են կազմում չինաբանությունները։ Ժամանակակից գրական կորեերենի հիմքում ընկած է Սեուլի խոսվածքը։ Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետությունում որպես նորմա ընդունված է Փենյանի խոսվածքը։

## Լեզվաբանական բնութագիր
### Հնչյունաբանություն

## Այբուբենը և գիր
:가 나 다 라 마 바 사 아 자 차 카 타 파 하
:아 야 어 여 오 요 우 유 으 이

## Բառապաշար
### Բառեր և արտահայտություններ (실용 간단 한국어)

* Բարև ― **안녕하세요**! ― *անյոնհասեյո*։ **안녕하십니까**! ― *անյոնգհասիմնիկա*։
* Բարի գալուստ ― **환영합니다**. ― *հվանյոնգհամնիդա*։ **어서오세요**. ― **օսոօսեյո**։ **어서오십시오**. ― *օսոօսիփշիո*։
* Շնորհակալություն ― **고마워요**. ― *քոմավոյո*։ **고맙습니다**. ― *քոմափսըմնիդա*։
* Այո / ոչ ― 네 ― նէ, 예 ― յե։ / 아니요 ― անիյո։ 아닙니다. ― անիմնիդա։ (옛 조선말로는 "아니올시다.")
* Խնդրում եմ ― 주세요 ― չուսեյո։ 주십시요. ― չուշիփշիյո։
* Հաջողություն / ցտեսություն ― 안녕히 가세요 ― անյոնգհի քասեյո։ 안녕히 가십시요 ― անյոնգհի քաշիփշիյո։ 안녕히 가십시오! ― անյոնգհի քաշիփշիո։

### Թվեր (실용 한국어 숫자)
* 1 - 하나(일 / 一), 2 - 둘(이 / 二), 3 - 셋(삼 / 三), 4 - 넷(사 / 四), 5 - 다섯(오 / 五), 6 - 여섯(육 / 六), 7 - 일곱(칠 / 七), 8 - 여덟(팔 / 八), 9 - 아홉(구 / 九), 10 - 열(십 / 十)
* 11 - 열하나(십일 / 十一), 12 - 열둘(십이 / 十二)
* 20 - 스물(이십 / 二十), 30 - 서른(삼십 / 三十), 40 - 마흔(사십 / 四十), 50 - 쉰(오십 / 五十), 60 - 예순(육십 / 六十), 70 - (칠십 / 七十), 80 - 여든(팔십 / 八十), 90 - 아흔(구십 / 九十), 100 - 온(백 / 百, 일백 / 一百)
* 1000 - 즈믄(천 / 千, 일천 / 一千)

## Տես նաև
* Պաշտոնական լեզու
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GeoNames
* Ethnologue

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լեզուներ
Կատեգորիա:Կանադայի լեզուներ
Կատեգորիա:Կորեական գրային համակարգ
Կատեգորիա:Կորեայի լեզուներ
Կատեգորիա:Կորեերեն
Կատեգորիա:Կցական լեզուներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի լեզուներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի լեզուներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Չինաստանի լեզուներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ