Վենկատրաման Ռամակրիշնան

**Վենկատրաման Ռամակրիշնան**  () ) բրիտանացի-ամերիկացի կառուցվածքային կենսաբան։ 2009 թվականին նա Թոմաս Շտեյցի և Ադա Յոնաթի հետ կիսեց քիմիայի Նոբելյան մրցանակը՝ ռիբոսոմների կառուցվածքի և գործառույթների վերաբերյալ հետազոտության համար։

1999 թվականից նա աշխատել է որպես խմբի ղեկավար Բժշկական հետազոտությունների խորհրդի (MRC) մոլեկուլային կենսաբանության լաբորատորիայում (LMB) Քեմբրիջի կենսաբժշկական համալսարանում, Մեծ Բրիտանիա, նաև Քեմբրիջի Թրինիթի քոլեջի անդամ է։ Նա 2015-2020 թվականներին նա աշխատել է որպես Թագավորական ընկերության նախագահ։

## Կրթություն և վաղ կյանք
Ռամակրիշնանը ծնվել է 1952 թվականին Հնդկաստանի Թամիլ Նադու նահանգի Կուդդալոր շրջանի Չիդամբարամ քաղաքում։

Նրա ծնողները՝ պրոֆ. Ք.Վ. Ռամակրիշնանը և պրոֆ. Ռաջալակշմի Ռամակրիշնանը, երկուսն էլ գիտնականներ էին, իսկ հայրը Բարոդայի Մահարաջա Սայաջիրաո համալսարանի կենսաքիմիայի ամբիոնի վարիչն էր։ Նրա ծննդյան ժամանակ Ռամակրիշնանի հայրը բացակայում էր Հնդկաստանից և Դեյվիդ Է. Գրինի հետ հետդոկտորական հետազոտություն էր անում Վիսկոնսին-Մեդիսոնի համալսարանում, ԱՄՆ-ում։ Նրա մայրը հոգեբանության դոկտորի կոչում է ստացել 1959 թվականին ՄաքԳիլ համալսարանից։

Ռամակրիշնանը ունի մեկ քույր` Լալիտա Ռամակրիշնանը, ով Քեմբրիջի համալսարանի բժշկության ամբիոնի իմունոլոգիայի և վարակիչ հիվանդությունների պրոֆեսոր Է և ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։

Ռամակրիշնանի ընտանիքը տեղափոխվեց Գուջարաթ նահանգի Վադոդարա (նախկինում՝ Բարոդա), երբ նա երեք տարեկան էր։ Բացառությամբ մեկուկես տարվա (1960–61), երբ նրա ընտանիքը անց է կացրել Ավստրալիայի Ադելաիդայում, նա իր ողջ ուսումը ստացավ Հիսուսի և Մարիամի մենաստանում։ Այնուհետ նա Բարոդայի Մահարաջա Սայաջիրաո համալսարանում համալսարանում անցկացրեց բակալավրիատը Ազգային գիտական ​​տաղանդի կրթաթոշակով, որն ավարտեց 1971 թվականին ֆիզիկայի բակալավրի աստիճանով։ Այդ ժամանակ Բարոդայում ֆիզիկայի դասընթացը նոր էր և մասամբ հիմնված էր *Բերքլիի ֆիզիկայի դասընթացի* և *Ֆեյնմանի ֆիզիկայի դասախոսությունների* վրա։

Համալսարանն ավարտելուց անմիջապես հետո նա տեղափոխվեց ԱՄՆ, որտեղ 1976 թվականին Օհայոյի համալսարանից ստացավ փիլիսոփայության դոկտորի կոչում կալիումի երկջրածին ֆոսֆատի (KDP) ֆերոէլեկտրական փուլային անցման հետազոտության համար։ Այնուհետ, նա երկու տարի որպես ասպիրանտ անցկացրեց Կալիֆորնիայի համալսարանում, Սան Դիեգո, կենսաբանություն ուսումնասիրելով, որով և տեսական ֆիզիկայից անցում կատարեց կենսաբանության։

## Կարիերա և հետազոտություն
Ռամակրիշնանը սկսեց աշխատել ռիբոսոմների վրա՝ որպես հետդոկտորական հետազոտող Յեյլի համալսարանում։ Հետդոկտորականի ավարտից հետո սկզբում նա չկարողացավ դասախոսական պաշտոն գտնել, թեև դիմել էր Միացյալ Նահանգների մոտ 50 համալսարաններ։

1983-ից 1995 թվականներին նա շարունակեց աշխատել ռիբոսոմների վրա  Բրուքհեյվենի ազգային լաբորատորիայում։

1995 թվականին նա տեղափոխվեց Յուտայի ​​համալսարան՝ որպես կենսաքիմիայի պրոֆեսոր, իսկ 1999 թվականին նա տեղափոխվեց Անգլիայի Քեմբրիջի Մոլեկուլային կենսաբանության բժշկական հետազոտական ​​խորհրդի լաբորատորիա։

1999 թվականին Ռամակրիշնանի լաբորատորիան հրապարակեց 30S ենթամիավորի կառուցվածքը 5,5 Անգստրեմ թողունակությամբ։ Հաջորդ տարի նրա լաբորատորիան սահմանեց ռիբոսոմի 30S ենթամիավորի և մի քանի հակաբիոտիկներով նրա համալիրների ամբողջական մոլեկուլային կառուցվածքը։ Դրան հաջորդեցին ուսումնասիրությունները, որոնք կառուցվածքային պատկերացումներ տվեցին այն մեխանիզմի վերաբերյալ, որն ապահովում է սպիտակուցի կենսասինթեզի իսկությունը։ 2007 թվականին նրա լաբորատորիան սահմանեց ռիբոսոմի ատոմային կառուցվածքը ամբողջությամբ իր tRNA և mRNA լիգանդներով հանդերձ։ 2013 թվականից ի վեր նա օգտագործել է Կրիոգեն էլեկտրոնային մանրադիտակը՝ հիմնականում էուկարիոտների և միտոքոնդրիալ տրանսլյացիայի վրա աշխատելու համար։

### Թագավորական ընկերության նախագահություն
Ռամակրիշնանի՝ 2015-2020 թվականներին Թագավորական ընկերության նախագահի պաշտոնում, գերակշռում էր Բրեքսիթը, իսկ վերջին տարում՝ COVID-19 համաճարակը և դրան դիմակայելը։
2018 թվականի հուլիսին տված հարցազրույցում նա ասաց, որ Եվրամիությունից դուրս գալու Բրիտանիայի որոշումը վնասում է Բրիտանիայի՝ որպես գիտության ոլորտում աշխատելու լավ վայրի համբավը՝ մեկնաբանելով. «Գիտական ​​հանրությանը շատ դժվար է  Բրեքսիթի որևէ առավելություն տեսնելը։ Նրանք բավականին կոշտ են վերաբերվում դրան»։ Նա և՛ Մեծ Բրիտանիայի, և՛ ԵՄ-ի համար, որպես տեսավ առավելություն տեսնում էր Բրիտանիայի ներգրավված լինելը Galileo-ում և Euratom-ում, որոնք, ի տարբերություն Եվրոպական դեղամիջոցների գործակալության, ԵՄ գործակալություններ չեն։

Ռամակրիշնանը պնդում էր, որ առանց գործարք Բրեքսիթը կվնասի գիտությանը։ Ռամակրիշնանը գրել է. «Գիտության վերաբերյալ գործարքը բխում է ընդհանուր Եվրոպայի շահերից և, այն  այլ հարցերի շուրջ տարաձայնությունների պատճառո, այն չպետք է զոհաբերվի։ Մենք չենք կարող դա անել առանձին-առանձին։ 
Եթե ​​մենք պատրաստվում ենք հաջողությամբ լուծել գլոբալ խնդիրները, ինչպիսիք են կլիմայի փոփոխությունը, մարդկանց հիվանդությունները և պարենային անվտանգությունը, մենք չենք կարող դա անել առանձին։ Չկա որևէ սցենար, երբ ԵՄ-ում մեր ամենամոտ գիտական ​​գործընկերների հետ մեր հարաբերությունների վատթարացումը մեզ ավելի մոտեցնի այդ նպատակներին։

## Անձնական կյանք
1975 թվականին Ռամակրիշնանը ամուսնացավ մանկական գրքերի հեղինակ և նկարազարդող Վերա Ռոզենբերիի հետ։ Նա ունի խորթ դուստր՝ Տանյա Կապկան, բժիշկ, որը մասնագիտացած է հանրային առողջապահության և թերսապահով համայնքներում առողջապահական օգնության մեջ և որդի՝ Ռաման Ռամակրիշնան, կամերային երաժշտության մեջ մասնագիտացած թավջութակահար և Նյու Յորք նահանգի Բարդ քոլեջի պրոֆեսոր։

## Ծանոթագրություններ