Եգիպտական թանգարան (Թուրին)

**Թուրինի Եգիպտական թանգարան** (), հնագիտական թանգարան Իտալիայի Թուրին քաղաքում՝ մասնագիտացած եգիպտական հնագիտության և հնէաբանության մեջ։ Թանգարանն ընդգրկում է եգիպտական հնությունների ամենախոշոր հավաքածուներից մեկը և ունի ավելի քան 30000 նմուշ։ 2015 թվականին թանգարանն ունեցել է շուրջ 772900 այցելու։

## Պատմություն
thumb|200 px|Եգիպտացի պարուհի
Եգիպտոսին առնչվող առաջին առարկան՝  «Mensa Isiaca» եգիպտական ոճով ստեղծված տախտակը, Թուրին է բերվել 1630 թվականին, որը ըստ Դուլու Ջոնսի ստեղծվել է Հռոմում Իսիդային նվիրված տաճարի համար։ Այս էկզոտիկ նմուշը պատճառ է հանդիսացել, որպեսզի Կարլ Էմմանուիլ III-ի հանձնարարությամբ բուսաբան Վիտալինո Դոնաթին  1753 թվականին մեկնի Եգիպտոս և ձեռք բերի դրա անցյալի հետ կապված նմուշներ։ Դոնաթին վերադարձավ՝ Կարնակի տաճարից և Կոպտոս քաղաքից իր հետ բերելով 300 վերականգնված նմուշներ, որոնք էլ դարձան Թուրինի թանգարանի հավաքածուի հիմնական կորիզը։

1824 թվականին Կարլ Ֆելիքս թագավորը նյութեր է ձեռք բերել Դրովետտիի հավաքածուից (5,268 նմուշներ, այդ թվում` 100 արձաններ, 170 պապիրուսներ, ստելաներ, մումիաներ և այլ առարկաներ)։ Իտալացի անտիկ իրերի հավաքորդ, դիվանագետ Բերնարդինո Դրովետտիին նմուշները ձեռք էր բերել Եգիպտոսում ապրելու տարիներին։ Նույն տարում Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնն օգտագործել է պապիրուսների թուրինյան հսկայական հավաքածուն՝ փորձարկելու եգիպտական հիերոգլիֆների վերծանումը։ Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնի Թուրինում հիերոգլիֆների ուսումնասիրության ժամանակ «Papiro Regio» անհետացել է և հայտնաբերվել է ուշ, որի որոշ մասեր դեռևս անհետացած են։

1833 թվականին թանգարանի հավաքածուն համալրվել է Պիդմոնտես Ջուզեպպե Սոսիոյի հավաքածուով (ավելի քան 1200 նմուշ)։ Հավաքածուն լրացրել և ավարտուն տեսքի է բերել եգիպտագետ Էռնեստո Սկիապարելին 1900-1920 թվականներին կատարած պեղումների արդյունքում։ Վերջին խոշոր ձեռքբերումը եղել է Էլեզիա տաճարից եգիպտական կառավարության կողմից 1960-ական թվականներին Նուբիայում հուշարձանների փրկման արշավին իտալական աջակցության համար։

Տարիների ընթացքում եգիպտական հավաքածուն միշտ եղել է Թուրինում, այն շենքում, որը նախագծվել է թանգարանի համար Գիտությունների ակադեմիայի փողոցի 6 հասցեում։ Միայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին որոշ նյութեր տեղափոխվել են Ալե քաղաք։ 2004 թվականից թանգարանը կառավարվում  է «Fondazione Museo delle Antichità Egizie»-ի (Եգիպտական հնագիտական թանգարանային հիմնադրամ) կողմից։ 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ թանգարանի շենքը ձևափոխվել է, ինչպես նաև հիմնական սենյակները վերաձևավորվել են Դանե Ֆորրետիի կողմից, առանձնակի ուշադրություն է դարձվել լուսավորության և հայելիների երևակայական կիրառմանը՝ առավել յուրահատուկ ներկայացնելով թանգարանի հավաքածուի փարավոնյան արձանները։

2015 թվականի ապրիլի 1-ին  բացվել է թանգարանի նոր հատված։

## Հավաքածու
thumb|350 px|Թուրինյան պապիրուսների քարտեզ
Թանգարանի հավաքածուի առավել մեծ հետաքրքրություն ներկայացնող նմուշներից են՝
**Assemblea dei Re* (Թագավորական ժողով), բնորոշում է արձանների հավաքածու, որը ներկայացնում է Նոր թագավորության բոլոր թագավորների  
*«Թութմոս III-ի տաճար»
*Սարկոֆագներ, մումիաներ, գրքեր Դրովետտիի հավաքածուից 
*մ. թ. ա. 3500 թվականի կտավ (հայտնաբերվել է 1931 թվականին)
*Թաղման արարողակարգի իրեր՝ հայտնաբերված Հին Թագավորության «անհայտ գերեզմանից»
*«Խաի և Մերիթի գերեզման», Սկիապարելին այն հայտնաբերել և փոխանցել է թանգարանին 
*Պապիրուսների հավաքածուի սենյակ, ի սկզբանե հավաքագրել է Դրովետտին, այնուհետև Շամպոլյոնին օգտագործել է հիերոգլիֆների վերծանման իր ուսումնասիրությունների ժամանակ 
**Mensa Isiaca* (Իսիդայի տախտակ)
**Tomba Dipinta* (նկարազարդ գերեզման) փակ է հանրության համար
*«Թուրինի թագավորական պապիրուս»

Թանգարանն ունի Հին եգիպտական Մեռյալների գրքի  երեք օրինակ, այդ թվում հայտնի ամենահին օրինակը։

## Աշխատություններ
* Wolfgang Kosack: Schenute von Atripe De judicio finale. Papyruskodex 63000.IV im Museo Egizio di Torino. Einleitung, Textbearbeitung und Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. Berlin 2013, Verlag Brunner Christoph, ISBN 978-3-9524018-5-9
* Wolfgang Kosack: Basilios "De archangelo Michael": sahidice Pseudo - Euhodios "De resurrectione": sahidice Pseudo - Euhodios "De dormitione Mariae virginis": sahidice & bohairice :  nebst Varianten und Fragmente. In Parallelzeilen ediert, kommentiert und übersetzt von Wolfgang Kosack. Verlag Christoph Brunner, Berlin 2014. ISBN 978-3-906206-02-8.

## Պատկերասրահ

Coperchio del sarcofago di Ibi, grande intendente di Nitocris, divina adoratrice di Amon 13S8390-HDR.tif|Իբիի սարկոֆագ
Statua di Ramesse II seduto tra il dio Amon e la dea Mut 10147222g.tif|Արձան «Ռամզես II-ը Ամոնի և Հատհորի հետ»
Turin statue of Seti II.jpg|Սետի II-ի արձանը
Statua della dea Sekhmet DSC0915-HDR-Modifica.tif|Սոհմետի արձանը
Statue of the god Ptah, granodiorite - Museo Egizio Turin C 86 p02.jpg|Պտահի արձանը
Statue of Horemheb with Amun (Museo Egizio).jpg|Արձան «Հորեմհեբն Ամոնի հետ»
Museo Egizio di Torino-631 o.jpg|Սֆինքս
Papiro museo egizio di Torino.jpg|Պապիրուս
Statuetta di Kha KTO 0087 detail.tif|Խաի արձանիկը
Beauty box Merit with contents 01.jpg|Առարկաներ «Խաի և Մերիթի մահարձաններից»


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1824 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:1824 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Եգիպտագիտություն
Կատեգորիա:Թուրինի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի պատկերասրահներ