Մարսել Աշար

**Մարսել Աշար**, ծնյալ **Մարսել-Օգյուստեն Ֆեռեոլ** (ֆրանսերեն՝ **Marcel Achard**,  **Marcel-Augustin Ferréol**, ), քսաներորդ դարի ֆրանսիացի թատերագիր, սցենարիստ, կինոռեժիսոր։ Նրան մեծ համբավ են բերել հատկապես իր գրած «*Կպարե՝ք ինձ հետ*» (*Voulez-vous jouer avec moi* (1923), «*Լուսնից եկած Ժանը*» (*Jean de la Lune*, 1929) կատակերգությունները, նկարահանած *Les deux timides* (1943) և *La valse de Paris* (1950) կինոնկարները։ Ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1959 թ.), Կաննի 8-րդ (1955 թ.), 11-րդ (1958 թ.) և 12-րդ (1959 թ.) միջազգային կինոփառատոնների գլխավոր ժյուրիի նախագահ, ղեկավարել է նաև Վենետիկի միջազգային 21-րդ կինոփառատոնի (1960 թ.) ժյուրին։

## Կենսագրություն
Մարսելը բարձրագույն մասնագիտական կրթությունն ստացել է Լիոնի համալսարանում, որտեղ աշակերտել է համր ֆիլմերի անվանի ռեժիսոր Մյուսեին, վերջինիս շնորհիվ ռեժիսորական արվեստի բազում նրբությունների է տիրապետել և դրանք հետագայում կիրառել է իր ռեժիսորական աշխատանքներում, մասնավորապես՝ բուլվարային կատակերգություններ նկարահանելիս։ Համալսարանն ավարտելուց հետո սկզբնական շրջանում աշխատել է որպես ուսուցիչ, փարիզյան «*Հին աղավնատուն*» թատրոնի հուշարար, ժուռնալիստ։ Քսաներկու տարեկանից իր ուժերը փորձել է թատերագրության ասպարեզում, գրել «Կյանքը գեղեցիկ է», «Շիկահեր ընկերուհուս հետ» պիեսները։ Այդ բնագավառում նրան առաջին մեծ հաջողությունը բերել է 1923 թվականին գրած «*Կուզեի՝ք պարել ինձ հետ*» կատակերգությունը։ Արշարի մի շարք կատակերգությունների գլխավոր կերպարները *commedia dell'arte*-ի հանրաճանաչ հերոսներ Պիեռոյի ու Կոլումբինայի նորացված, ժամանակակից տարբերակներ են հիշեցնում; Մասնագետներից շատերը գտնում են, որ նրա լավագույն թատերական երկը 1929 թվականին գրած «*Լուսնից եկած Ժակը*» կատակերգությունն է։ Հիշարժան գործերից են նաև «*Դոմինո*»-ն (1931), «*Ճերմակազգեստ կինը*» (1934), «*Mademoiselle Panama*»-ն, «*Le corsaire and Petrus*»-ը (վերջին երկուսը 1942 թվականին հրատարակվել են մի գրքով, որը կրում էր «*Թատրոն*» խորագիրը)։ Աշարի հեղինակած կինոսցենարներից վարպետությամբ ու բարձր արվեստով առանձնանում են «*Զվարթ այրին*», «*Փարիզյան վալսը*», «*Փոթորիկը*», «*Մադմուազել Նիտուշը*», «*Տիկին դը*…», «*Սոֆին ու հանցագործությունը*»...

## Երկեր
;Թատերգություններ։
* *Celui qui vivait sa mort*, écrite en 1922, mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier, 
* *Voulez-vous jouer avec moâ ?*, mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier, * 1923։ *Voulez-vous jouer avec moi?*
* *La messe est dite*, 1923
* *Malbrough s'en va-t-en guerre*, pièce en 3 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 
* *Et dzim la la...*, mise en scène Georges Pitoëff, Théâtre Hébertot|Théâtre des Arts, 
* *Je ne vous aime pas*, 1926
* *La Femme silencieuse*, adaptée de Ben Jonson et jouée après 1926.
* *La vie est belle*, 1928
* *Jean de la Lune (pièce de théâtre)|Jean de la Lune*, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 
* *La Belle Marinière (pièce de théâtre)|La Belle Marinière*, Comédie-Française, 
* *Une balle perdue*, 1929
* *Le Rendez-vous*, mise en scène Lugné-Poe, Théâtre Edouard VII, 
* *Mistigri*, comédie en 4 actes, mise en scène Jacques Baumer, Théâtre Daunou, 
* *Domino (Achard)|Domino*, comédie en 3 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 
* *La Femme en blanc*, 1932, Théâtre Michel (Paris)|Théâtre Michel, 
* *Pétrus (théâtre)|Pétrus*, pièce en 4 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 
* *Le Cinéma à vol d’oiseau*, 1934
* *Noix de coco (théâtre, 1935)|Noix de coco*, Théâtre de Paris, 
* *Gribouille*, 1937
* *L'Alibi*, 1938
* *Le Corsaire*, conte en 2 actes et 6 tableaux, mise en scène Louis Jouvet, Théâtre de l'Athénée, 
* *Adam*, Théâtre du Gymnase Marie-Bell|Théâtre du Gymnase, 1938
* *Mademoiselle de Panama*, mise en scène Marcel Herrand, Théâtre des Mathurins, 1942
* *Colinette*, 1942
* *Auprès de ma blonde*, comédie, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 
* *Les Sourires inutiles*, Comédie-Française, 
* *Nous irons à Valparaiso*, mise en scène Pierre Blanchar, Théâtre de l'Athénée, 
* *Savez-vous planter les choux ?*, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 
* *La Demoiselle de petite vertu*, comédie en 3 actes, mise en scène Claude Sainval, Comédie des Champs-Élysées, 
* *Histoires d’amour*, 1949
* *Nouvelles Histoires d’amour*, 1950
* *La P'tite Lili*, comédie musicale en 2 actes et 8 tableaux, musique Marguerite Monnot, A.B.C., 1951 au théâtre|1951
* *Le Moulin de la Galette*, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 
* *Les Compagnons de la Marjolaine*, mise en scène Yves Robert (cinéaste)|Yves Robert, Théâtre Antoine, 
* *Le Mal d’amour*, comédie en 1 prologue 3 actes et 1 épilogue, Théâtre de la Michodière, 1955 au théâtre|1955
* *Patate (pièce de théâtre)|Patate*, écrite en 1956, mise en scène Pierre Dux, Théâtre Saint-Georges (Paris)|Théâtre Saint-Georges, 
* *La Bagatelle*, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre des Bouffes Parisiens, 
* *L'Idiote*, mise en scène Jean Meyer, Théâtre Antoine, 
* *La Polka des lampions*, opérette, livret Marcel Achard, musique Gérard Calvi, Théâtre du Chatelet, 1961 au théâtre|1961
* *Turlututu*, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre Antoine, 
* *Eugène le Mystérieux*, comédie musicale en 20 tableaux d'après Eugène Sue, livret Marcel Achard, musique Jean-Michel Damase, Théâtre du Chatelet, 
* *L'amour ne paie pas*, 1963
* *Machin-Chouette*, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre Antoine, 
* *Gugusse*, mise en scène Michel Roux (acteur)|Michel Roux, Théâtre de la Michodière, 
* *La Débauche*, mise en scène Jean Le Poulain, Théâtre de l'Œuvre, 

## Ֆիլմագրություն
### Որպես սցենարիստ և խորհրդատու (կոնսուլտանտ)
* 1931։ *Jean de la Lune (film, 1931)|Jean de la Lune* de Jean Choux
* 1932։ *La Belle Marinière (film, 1932)|La Belle Marinière* de Harry Lachman (scénario, d'après sa pièce)
* 1937։ *Naples au baiser de feu (film, 1937)|Naples au baiser de feu* d'Augusto Genina
* 1937։ *Gribouille (film)|Gribouille* de Marc Allegret (scénario)
* 1938։ *Orage (film, 1938)|Orage* de Marc Allégret (scénario, dialogues)
* 1938։ *L'Étrange Monsieur Victor]]* de Jean Grémillon (scénario)
* 1939։ *Noix de coco (film, 1939)|Noix de coco' de Jean Boyer (réalisateur)|Jean Boyer (scénario, d'après sa pièce)
* 1939։ *Le Corsaire (film, 1939)|Le Corsaire* de Marc Allégret (scénario, d'après sa pièce - film inachevé)
* 1941։ *Parade en sept nuits|Parade en 7 nuits]]* de Marc Allégret (scénario, dialogues)
* 1942։ *La Belle Aventure (film, 1942)|La Belle Aventure* de Marc Allégret (scénario, dialogues)
* 1942։ *L'Arlésienne (film, 1942)|L'Arlésienne]]* de Marc Allégret (scénario, dialogues)
* 1942։ *Monsieur La Souris]]* de Georges Lacombe (réalisateur)|Georges Lacombe (adaptation et dialogue)
* 1943։ *Domino (film, 1943)|Domino]]* de Roger Richebé (scénario, d'après sa pièce)
* 1944։ *Les Petites du quai aux fleurs]]* de Marc Allégret (scénario, dialogues)
* 1946։ *Lunegarde (film)|Lunegarde]]* de Marc Allégret (scénario, dialogues)
* 1946։ *Pétrus (film)|Pétrus]]* de Marc Allegret (dialogues, d'après sa pièce)
* 1949։ *Ceux du Tchad]]*, court métrage de Georges Régnier (scénario)
* 1953։ *Madame de...]]* de [ax Ophüls (scénario, dialogues)

=== Որպես կինոռեժիսոր ===
* 1934։ *La Veuve joyeuse (film, 1934)|La Veuve Joyeuse* (non-crédité, version française du film d'Ernst Lubitsch)
* 1935։ *Folies-Bergère (film, 1935)|Folies-Bergère* (version française, tournée à Hollywood, du film de [[Roy Del Ruth]] titré en anglais *Folies Bergère de Paris*)
* 1943։ *Les Deux Timides (film, 1943)|Les Deux timides* (coréalisé avec Yves Allégret et Marc Allégret, ce dernier n'étant pas crédité)
* 1949։ *Jean de la Lune (film, 1949)|Jean de la Lune*
* 1950։ *La Valse de Paris*

=== Որպես դերասան ===
* 1924։ *Entr'acte]]* de René Clair
* 1926։ *Le P'tit Parigot* de René Le Somptier
* 1951։ *Traité de bave et d'éternité* d'Isidore Isou
* 1952։ *L'Amour, Madame* de Gilles Grangier։ simple apparition
* 1961։ *Aimez-vous Brahms... (film)|Aimez-vous Brahms* (*Goodbye Again*) d'Anatole Litvak։ caméo
* 1964։ *Cherchez l'idole* de Michel Boisrond։ caméo
* 1964։ *Les Durs à cuire* (*Comment supprimer son prochain sans perdre l'appétit*) de [[Jack Pinoteau : simple apparition

== Որպես թատրոնի բեմադրիչ ==
* 1923 au théâtre|1923։ *Voulez-vous jouer avec moâ ?* mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier
* 1933 au théâtre|1933։ *La Femme en blanc*, Théâtre Michel (Paris)|Théâtre Michel
* 1967 au théâtre|1967։ *Jean de la Lune (pièce de théâtre)|Jean de la Lune* mise en scène Jean Piat, Théâtre du Palais-Royal

== Որպես գեղարվեստական ղեկավար ==
* 1952։ *Harvey* de Mary Chase, mise en scène et adaptation au Théâtre Antoine.
== Գրականություն ==
* Denise Bourdet, *Marcel Achard*, dans։ Pris sur le vif, Paris, éditions Plon 1957.
* Jacques Lorcey։ *Marcel Achard, ou 50 Ans de Vie Parisienne*, éditions France-Empire, 1977, Prix de l'Académie Française (1979).
* Paul Vecchiali։ *L'Encinéclopédie. Cinéastes français des années 1930 et leur œuvre*, 2 vol., éditions de l'Œil, 2010.
* Paul Ranson Morand։ *Marcel Achard and the Modern Stage.* In։ *The Romanic Review.* Bd. 17, Nr. 4, 1926, , [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k118505/f59.image S. 349–354].
* Kay Weniger։ *Das große Personenlexikon des Films. Die Schauspieler, Regisseure, Kameraleute, Produzenten, Komponisten, Drehbuchautoren, Filmarchitekten, Ausstatter, Kostümbildner, Cutter, Tontechniker, Maskenbildner und Special Effects Designer des 20. Jahrhunderts.* Band 1։ *A – C. Erik Aaes – Jack Carson.* Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2001, ISBN 3-89602-340-3, S. 23.

== Ծանոթագրություններ ==

== Արտաքին հղումներ ==
* 
* [http://www.brainyquote.com/quotes/authors/m/marcel_achard.html Քաղվածքներ Մարսել Աշարի երկերից]
* [http://www.regietheatrale.com/index/index/thematiques/auteurs/Achard/Marcel-Achard-accueil.html Marcel Achard ou Les Trompettes de la renommée] sur *Régie théâtrale.com''
* Մարսել Աշարը lesArchivesduSpectacle.net-ում

Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացիներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Լիոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թատերագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ