Ինչ է հիշում մոխրատանձին

«**Ինչ է հիշում մոխրատանձին»**, հայ գրող, հրապարակախոս, Հայաստանի գրողների միության անդամ Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից, որը զետեղված է «Կորած արահետներ» ժողովածուի մեջ։ Գրվել է 1976 թվականին։

## Գնահատական
Իրենց ապրած ժամանակահատվածում որքան էլ դժվար էր մնալ անաղարտ ու մաքուր, Ս. Խանզադյանի՝ հաց արարող ու երկիր պահող հերոսները, կսկիծն ու ցավը ներսում խեղդած, չարությամբ չեն լցվում աշխարհի ու մարդկանց հանդեպ, պահպանում են մարդկայնության՝ լեռնաշխարհում սրբացած չափանիշները և կյանքի ամենածանր պահերին անգամ չեն հուսալքվում, այլ մնում են բարի ու անչար։ Էպիկական պատումը Խանզադյանի պատմվածքում հայտնաբերում է օբյեկտիվ աշխարհի անցուդարձը` ընդգրկելով մարդու ճակատագիրն ու ճակատագրի բռնության դեմ ըմբոստանալու հակումը։ Սովորաբար, այս փոքրիկ աշխարհում բախումներն ավելի զորավոր են, և գրողի հերոսներն այնքան վեհ են, ինչպես ժամանակակից աշխարհում մարդն ու նրա կյանքը։

## Սյուժե
Հեղինակը պատմում է, որ  գնացել էր Մոսկվա, որպեսզի հանգստանա։ Մի առավոտ նա հանդիպում է Մամբրեին։ Մամբրեն իրենց գյուղերից էր, երբ ձեռքով բարևում են, նրանից իր սարերի  չոր խոտի հոտն է առնում։ Նրանք զրուցում են, իսկ Մամբրեն ասում է, որ իրեն էլ ուղարկել են գյուղից Մոսկվա, որ մասնակցի գյուղատնտեսական ցուցահանդեսի։ Նրանք որոշում են, որ ճաշին հանդիպեն և այդպես էլ անում են։ Հեղինակը նկատում է, որ Մամբրեն տխուր է, որ նա ինչ-որ տանջող ցավ ունի։ Մամբրեն չի թաքցնում ու սկսում է պատմել։ Նա անկեղծանալով պատմում է, որ բացի գործնական աշխատանքից, Մոսկվա եկել  է նաև կնոջ ու տղայի հետևից։ Պարզվում է, որ կինն իրեն թողել է, տղային էլ վերցրել ու եկել Մոսկվա։ Կնոջը Մոսկվայում եղբայր ունի, ով պաշտոնի է և օգնում է քրոջը։  Կինն այդտեղ աշխատում է  հիվանդանոցում քույր, իսկ տղան ինստիտուտ էր ընդունվել։ Ասում է, որ կինն իրեն էլ է  առաջարկել գալ Մոսկվա, բայց ինքը չի  կարող հայրենի գյուղից հեռու ապրել։ Հեղինակն ասում է, որ ինքը հիշում է նրա կնոջը, նա գեղեցիկ էր ու հիշում է, որ նրան  շատ է տեսել գյուղի ձորում։ Պատմում է նաև, որ այդ ձորում մի մոխրատանձի ծառ է հիշում, որն արծաթագույն տերևներով էր։ Մամբրեն բարձրանում էր այդ ծառը, տանձ գցում ցած, իսկ աղջիկը հավաքում էր։ Նրանք  արահետով գնում էին վերև, իսկ աղջիկը ծոցից հանում էր հավաքած տանձը և մեկնում դեպի Մամբրեն։ Այս զրույցի ժամանակ Մամբրեն տխրում է և ոչինչ չի ուտում։ Նրանք հաջորդ օրը  առավոտյան հանդիպում են։ Հեղինակը Մամբրեի մոտ  թղթակիցներ է տանում,  հարցազրույց վերցնելու, որի ժամանակ ինքը ևս խոսում և պատմում է գյուղի ձորի մոխրատանձենու մասին, որը ձորի հմայքն էր։ Մի քանի օր անց, հարցազրույցը հաղորդվում է ռադիոյով։ Մամբրեն շատ ուրախ ձայնով ասում է․ «տեսնես կինս լսե՞ց մոխրատանձի մասին, հիշե՞ց այդ հրաշք ծառը, լսե՞ց  ձայնս»։ Անցնում է քսանհինգ տարի նրանց հանդիպումից։  Հեղինակը գնում է հին ձորը։  Նա վարորդին անընդհատ հարցեր էր տալիս գյուղից և տալիս է նաև իրեն հուզող գյուղի ձորի հրաշք  ծառի՝ մոխրատանձենու մասին։ Վարորդն  ասում էր, որ այստեղ այժմ մի տուն կա, որտեղ ապրում է տավարած Մամբրեն։ Նա յոթանասունն անց մարդ է, բայց ամռան շոգին ձորից ջուր է կրում և լցնում նշված  ծառի՝ մոխրատանձենու տակ, որ այդ ծառն ապրի։ Նրանք հանդիպում են և Մամբրեն շատ է ուրախանում։ Հեղինակը պատմում է, որ եկել է գյուղ, որ անձամբ  տեսնի մոխրատանձին կա՞, մնու՞մ է։ Մամբրեն տխուր հառաչում է։ Նրանք նստում են տան մոտի մոխրատանձենու տակ և երկար զրուցում։ Մամբրեն  պատմում է նոր կնոջ մասին, ով հին ավերակում մի տուն-օջախ է կենդանացրել։ Մամբրեն առաջարկում է, որ աշնանն էլ գա, որ վայելի մոխրատանձի համով պտուղները։ Իրիկնային մշուշ էր, իսկ նրանց գլխավերևում խշշում էր ծառը․ «տեսնես ի՞նչ է հիշում մոխրատանձին»։

## Կերպարներ
* Մամբրե
* Մամբրեի կինը
* Մամբրեի որդին
* հեղինակ

## Տես նաև

* Աշխարհը նոր է ստեղծվում
* Խրտնած գառներ
* Ջրաղացը ձայն չունի
* Ի սկզբանե
* Ուրախ պատմվածք
* Կապույտ աչքեր

## Արտաքին հղումներ
* Հայերեն ձայնային գրքեր (աուդիոգրքեր) համացանցում․ Սերո Խանզադյան
* Նա, ով հասկացավ քարերի լեզուն. Սերո Խանզադյան-100

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1983 գրքեր