Մշակույթի գործիչների հակաֆաշիստական ​​կոնգրես

**Մշակույթի գործիչների հակաֆաշիստական ​​կոնգրես** - Լեհաստանի, Արևմտյան Ուկրաինայի և Արևմտյան Բելառուսի առաջադեմ մտավորականության ներկայացուցիչների հանրաժողով։ Գումարվել է 1936 թվականին Լվովում, Լեհաստանի կոմունիստական ​​կուսակցության և Արևմտյան Ուկրաինայի կոմունիստական ​​կուսակցության նախաձեռնությամբ, նպատակ ունենալով ամրապնդել միասնական ճակատը ֆաշիզմի դեմ պայքարում։

Լվովը պատահականորեն չէր ընտրվել որպես Կոնգրեսի անցկացման վայր։ 1930-ական թվականներին քաղաքը դարձել էր լեհ, հրեա և ուկրաինացի մտավորականության կենտրոն, ինչպես նաև դասակարգային պայքարի ասպարեզ։

1936-ի գարունը թեժ շրջան էր Լվովի բանվոր դասակարգի համար։ Ապրիլին քաղաքի աշխատավորների և ոստիկանության միջև զանգվածային բախումները վերածվեցին հրաձգության։ Այդ ժամանակը կարելի է անվանել Արևմտյան Ուկրաինայի ձախակողմյան շարժման պատմության գագաթնակետային պահերից մեկը: Հակաֆաշիստական ​​կոնգրեսը դարձավ իրադարձությունների այդ շղթայի մի  օղակը և նպատակ դրեց համերաշխություն հայտնել մտավորականների ու աշխատավորների միջև։

Այդ հանրաժողովի նախապատրաստմանը մասնակցել են գրողներ Ս.Թյուդորը, Յ.Հալանը, Ա.Գավրիլյուկը, Գ.Գուրսկայան, Լ.Կրուչկովսկին, Կ.Պելեխատին և ուրիշներ։ Դրա աշխատանքներին մասնակցել են մշակույթի ավելի քան 100 անվանի գործիչներ։

Հանրաժողովում ընթերցվել ու քննարկվել են հետևյալ զեկուցումները. «Մշակույթը և ֆաշիզմը» (Գ. Դեմբինսկի, Ս. Թյուդոր), «Պատերազմը և մշակույթի ապագան» (Լ. Կրուչկովսկի), «Մշակույթը և մարդկային աշխատանքի պայմանները» (Հ. Կրահելսկա), «Գրականության, թատրոնի, երաժշտության, ժուռնալիստիկայի, կրթության վիճակի մասին», (Մ. Չուխնովսկի, Յ. Հալան, Վ. Վասիլևսկա, Բ. Դոմբրովսկի, Է. Զեգալդովիչ, Ա. Դան և ուրիշներ):

Հանրաժողովը պսակազերծեց բուրժուական Լեհաստանի կառավարության վարած պրոֆաշիստական ​​քաղաքականությունը, դատապարտեց կապիտալիստների կողմից աշխատավոր զանգվածների ճնշումը, բուրժուական ազգայնականությունը, շովինիզմը և միլիտարիզմը: Յ. Հալանը կրակոտ ելույթ ունեցավ՝ պաշտպանելով  ազգային դպրոցներ, ուկրաինական ու բելառուսական համալսարաններ բացելու կարևորությունը, լեզուների հավասարության թեզը: Հանրաժողովը միաձայն ընդունված որոշման մեջ Լեհաստանի, Արևմտյան Ուկրաինայի և Արևմտյան Բելառուսի մտավորականությանը կոչ արեց համազգային պայքար կազմակերպել նացիզմի դեմ, կանգնեցնել Խորհրդային Միության դեմ պատերազմի պատրաստությունները, ամեն ջանք գործադրել հանուն գիտության և մշակույթի ազատ զարգացման:

Հասարակական-քաղաքական և մշակութային-գեղարվեստական ​​բնույթի այլ նշանավոր իրադարձությունների նման, որոնք տեղի են ունեցել Եվրոպայում առաջադեմ արվեստագետների և գիտնականների նախաձեռնությամբ՝ Մ. Գորկու և Ռ. Ռոլանի գլխավորությամբ (1930 թ. հեղափոխական գրողների միջազգային կոնֆերանսը Խարկովում, Հեղափոխական գրողների միջազգային ասոցիացիայի ստեղծումը 1930 թ., համաշխարհային հակապատերազմական կոնգրեսը Ամստերդամում 1930 թ., մշակույթի գործիչների և գրողների միջազգային կոնգրեսները Փարիզում՝ 1935 թ., Վալենսիայում և Մադրիդում՝ 1937 թ. և այլն), Լվովի կոնգրեսը կարևոր դեր խաղաց խաղաղության, ժողովրդավարության, մշակույթի և կրթության պաշտպանության գործում։

## Հետևանքներ
Կոնգրեսի վերոնշյալ քաղաքական շեշտադրումները սկանդալի պատճառ դարձան: Տպագիր արտադրանքի երկաթուղային փոխադրումների *Ruch* ասոցիացիան, որին էր պատկանում մամուլի բաշխման մենաշնորհը, շրջաբերական հրապարակեց կոմունիստական լրագրերի (Chłopskie Jutro, Język Międzynarodowy, Kultura Wschodu, Lewar, Lewy Tor, Literatur, Oblicze Dnia և Przekrój Tygodnia) բաշխումն արգելելու մասին. մինչ այդ դրանք ազատորեն վաճառվում էին:

Հանրաժողովը նախաձեռնած ու կազմակերպած անձանց համար Լվովում մնալն անվտանգ չէր. շուտով նրանք Լվովը լքելու ազդանշան ստացան: 

1939 թվականի սեպտեմբերին Լվովը, ինչպես և ամբողջ Արևմտյան Ուկրաինան, խորհրդային հարձակման արդյունքում մտցվեց ԽՍՀՄ-ի կազմի մեջ:

Տարիներ անց Արևմտյան Ուկրաինայի կոմկուսի պատմությունը գրող կոմունիստ պատմաբանները մշակույթի գործիչների լվովյան կոնգրեսը ներկայացրել են որպես իրենց քաղաքականության մեծ հաջողություն:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Антифашистского конгресс работников культуры во Львове в 1936 г. Документы и материалы. Львов, 1956;
* Проти фашизму та війни: Антифашистський конгрес діячів культури у Львові у 1936 р.: Збірник документів і матеріалів. Київ 1984;
* Антифашистского конгресс работников культуры во Львове в 1936 г. Библиографический указатель. Львов, 1978
* Kongres Kultury Polskiej 1981, red. W. Masiulanis, Warszawa 2000.
* H. Jędruszczak, H. Imbs, T. Jędruszczak, Ostatnie lata Drugiej Rzeczypospolitej (1935-1939), Książka i Wiedza 1970

## Արտաքին հղումներ
* Yaroslav Halan's Speech at the Lviv Anti-Fascist Congress (in Russian)

Կատեգորիա:1936 Լեհաստանում
Կատեգորիա:1936 գրականությունում
Կատեգորիա:1936 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Լվովի պատմություն
Կատեգորիա:Հակաֆաշիստական պայքարի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ