Բոումանի ռազմավարական ժամացույց

**Բոումանի ռազմավարական ժամացույց** (), գրաֆիկական պատկեր է, որը ներկայացնում և բացատրում է մրցակցային առավելությունը տարբեր ոլորտներում գործող բիզնեսների համար, վերլուծելով երկու կարևոր չափումներ՝ գին և ակնկալվող արժեք, փոխկապակցվածության ուղին։

Այն հիմնականում օգտագործվում է մարքեթինգի համատեքստում՝ վաճառողների և միջազգային ընկերությունների կողմից։ Որոշ գիտնականների և քննադատների կարծիքով Բոումանի ռազմավարական ժամացույցը Պորտերի ընդհանրական ռազմավարությունների ընդլայնված տարբերակն է։ Այն կիրառվում է որպես մոտեցում, որը լայնորեն դիտվում է որպես մրցակցային դիրքավորումը և ռազմավարական ընտրությունը հասկանալու համար մրցակցային ռազմավարության մոդել։ Այս գործիքը մշակել են մարքեթինգի բրիտանացի գիտնականներ՝ Քլիֆ Բոումանը և Դեյվիդ Ֆոլկները, 1990-ականներին հրապարակված «Competitive and Corporate Strategy» գրքում։

## Նախապատմություն
Ձեռնարկությունները և ընկերությունները մշտապես ցանկանում են տեղեկացված լինել և պահպանել իրենց արդիականությունը շուկայում՝ վերլուծելով անորոշությունների հակված բիզնես միջավայրը։ Այդ պատճառով նրանք օգտագործում են մոդելներ, գծապատկերներ և տարբեր գործիքներ՝ վերլուծելու մակրոմիջավայրի անընդհատ փոփոխվող դինամիկայով պայմանավորված մարտահրավերների ազդեցությունը։

Այս մոդելը մշակվել է՝ չեզոքացնելու Պորտերի ընդհանուր ռազմավարությունների մեջ հայտնաբերված անարդյունավետությունները և բացթողումները, ինչպես պնդում էին որոշ քննադատներ, Մայքլ Պորտերի մշակած մոդելը որոշ չափով շփոթեցնող ու հակասական է՝ հաշվի առնելով Պորտերի հավակնոտ նպատակները։ Նա ակնհայտորեն նպատակ ուներ պարզաբանել մրցակցային ռազմավարությունները, որոնք բիզնես կազմակերպություններին կօգնեն դիմակայելու սուր մրցակցությանը և շարունակելու զարգանալ ու գոյատևել ոլորտում՝ բիզնես միջավայրում առկա անկայունության և անորոշությունների պայմաններում։

## Ժամացույցի ութ դրույթները և դրանց կիրառումը իրական կյանքի համատեքստում
* Ուղի 1 – Առանց ավելորդությունների ռազմավարություն, ուղղությունը ցույց է տալիս, որ ընկերությունը կարող է պահպանել մրցունակությունը միայն պահելով արտադրանքի գինը հնարավորինս ցածր մակարդակի վրա։ Շուկային առաջարկվող արտադրանքներն ունեն նաև ցածր որակ և հաճախորդներն ընկալում են այդպիսի ցածր արժեք ունեցող ապրանքների մատչելիությունն ու առաջարկը։
* Ուղի 2 – Ցածր գնի ռազմավարություն, նպատակ ունի առաջարկել մրցակիցներից ավելի ցածր գներ, միևնույն ժամանակ պահպանելով ակնկալվող արժեքով համարժեք արտադրանք՝ ինչպես մրցակիցներն են անում։ Ցածր գնի ռազմավարությունը պետք է իրականացվի այնպես, որ մրցակիցները չկարողանան համընկնել այդ մոտեցմանը, ինչը կստեղծի կայուն մրցակցային առավելություն։ Tesco միջազգային մանրածախ ընկերությունը հիանալի կերպով համապատասխանում է այս չափանիշին, քանի որ առաջարկում է արտադրանք մատչելի գներով միևնույն ժամանակ չզիջելով առաջարկվող ապրանքների որակը։ Մեկ այլ հայտնի օրինակ է Walmart-ը, որը հաճախորդների գիտակցության մեջ հաստատվել է որպես ցածր գների համաշխարհային առաջատար։ Walmart-ը գերազանցել է իր մրցակիցներին՝ առաջարկելով բարձր որակով ապրանքներ մեծ ծավալներով և ցածր գներով և դրանով իսկ առավելագույնի հասցնելով իր շահույթն ու ներդրումների եկամտաբերությունը։
* Ուղի 3 – Հիբրիդային ռազմավարություն, Բոումանի ռազմավարական ժամացույցի մի չափում է, փորձում է շահարկել մրցակցային առավելությունը՝ համատեղելով ծախսերի առաջնորդության և տարբերակման ռազմավարությունները։ IKEA-ն, որը համարվում է աշխարհում խոշորագույն կահույք արտադրող մանրածախ վաճառողը, կարող է լիովին դասվել այն ընկերությունների շարքին, որոնք ընտրել են հիբրիդային ռազմավարությունը։ IKEA-ն կիրառել է գերազդեցիկ ռազմավարություն Շվեդիայում գտնվող գլխամասի և այլ երկրներում գործող միջազգային դուստր ընկերությունների միջև համագործակցություն ապահովելու համար՝ պահպանելով ծախսերի նույն մակարդակը և տարբերակման մոտեցումը։ IKEA-ն կարողանում է վերահսկել նյութերի և հումքի ծախսերը՝ ունենալով մատակարարների լայն ցանց՝ ընդգրկելով շուրջ 1800 մատակարար մոտ 50 երկրներում՝ միաժամանակ չզիջելով արտադրանքի որակով։ Բացի այդ, IKEA-ն ներմուծեց պատրաստ է հավաքման կահույքի գաղափարը՝ իր հիմնադիր Ինգվար Կամպրադի առաջադեմ մտածողության շնորհիվ, ինչը ենթադրում է, որ հաճախորդներն իրենք են հավաքում կահույքը։ Այս ռազմավարությունը, որը հայտնի է որպես հարթ փաթեթավորում, օգնեց ընկերությանը արագացնել զարգացման ընթացքը հասնելով ծախսային առավելության։
* Ուղի 4 – Տարբերակման ռազմավարություն, նպատակ ունի առաջարկել այնպիսի ապրանքներ կամ ծառայություններ, որոնք ունեն մրցակիցներից տարբերվող կամ յուրահատուկ հատկանիշներ և բարձր արժեք գնորդների աչքերում։ Այս ռազմավարությունը նպատակ ունի ձեռք բերել մրցակցային առավելություն՝ առաջարկելով ավելի լավ ապրանքային համադրություններ նույն գնի դեպքում, կամ փոքր-ինչ ավելի բարձր գներով շահույթի բարձրացում։ Apple-ը, որը հայտնի է որպես ընկերություն,որը մեկ քայլ առաջ է իր մրցակիցներից նորարարական արտադրանքի մշակման գործում, հիանալի կերպով համապատասխանում է տարբերակման ռազմավարության այս բնութագրին, քանի որ Apple ապրանքանիշը մեծապես գնահատվում է հաճախորդների կողմից ամբողջ աշխարհում։
* Ուղի 5 – Կենտրոնացված տարբերակման ռազմավարություն, նպատակ ունի առաջարկել բարձր ակնկալվող արժեք ունեցող ապրանքներ՝ հնարավորինս բարձր գներով։ Այս ռազմավարությունը նպատակ ունի համոզել գնորդներին գնել այդ ապրանքները՝ ելնելով դրանց բացառիկ կամ շքեղ բնույթից։ Կենտրոնացված տարբերակումը տարածված է շքեղության ապրանքանիշերի շրջանում, քանի որ նրանք թիրախավորում են որոշակի շուկա և վաճառում ապրանքներ լավագույն գներով, ինչը թույլ է տալիս նրանց բարձր շահույթ ստանալ։ Rolex-ը դասական օրինակ է, որն օգտագործում է կենտրոնացված տարբերակման ռազմավարություն, որը կարող է էլ ավելի ընդգծվել թենիսի հետ նրանց վաղեմի կապով․ սպորտ, որը համարվում է աշխարհի ամենաթանկերից մեկը: Rolex ընկերությունը նույնպես հաստատել է իր հեղինակությունը՝ հանդես գալով որպես թենիսի մեծ սաղավարտի բազմաթիվ մրցումների հովանավոր: Rolex-ը ձեռքի ժամացույցների ամենատարածված ապրանքանիշն է ապրելակերպի վրա հիմնված հարուստ մարդկանց շրջանում, և ապրանքանիշի աջակցությունը հանրաճանաչ թենիսիստների կողմից, ինչպիսիք են Ռոջեր Ֆեդերերը, ով 2011 թվականից ի վեր կրում է Rolex ժամացույցներ ինչպես կորտում, այնպես էլ դրանից դուրս, հանգեցրել է նրան, որ գնորդներն ավելի շատ գնահատեն ապրանքանիշը, չնայած թանկ գներով վաճառվելուն։
* Ուղի 6 – Ռիսկային բարձր շահույթի ռազմավարություն, այս դիրքում գտնվող ընկերություններից ակնկալվում է, որ նրանք զգալիորեն բարձր գին կսահմանեն ցածր արժեք ունեցող ապրանքների համար՝ ինչը ռիսկային ռազմավարություն է, որը կարող է առաջացնել հաճախորդների դժգոհություն, և հեռանկարն այն է, որ պլանները դատապարտված են ձախողման, եթե պատշաճ կերպով չգնահատվեն։ Սովորաբար սա կարճաժամկետ ռազմավարության օրինակ է, երբ ընկերությունները գործում են որպես խորամանկ օպերատորներ՝ շահարկելով ժամանակավոր շուկայական առաջարկի անհավասարակշռությունը։
* Ուղի 7 – Մոնոպոլիական գնային քաղաքականության ռազմավարություն, այն ընկերությունը, որը գործում է այս մակարդակում, իրականում չի անհանգստանում ակնկալվող արժեքի կամ իր ապրանքների համար սահմանված գնի վերաբերյալ, քանի որ գիտի, որ ինքն է միակ մատակարարը շուկայում, հաճախորդները հայտնվում են անմիջական ազդեցության տակ, քանի որ չեն կարողանում գտնել այլընտրանք, և մատակարարը կարող է շարունակել շուկան մանիպուլացնել արհեստական դեֆիցիտ ստեղծելու միջոցով։ Մուտք գործելու և շուկան լքելու համար կան հսկայական խոչընդոտներ՝ պայմանավորված նրանով, որ շուկայի բնույթը գերազանցապես ձեռնտու է միակ մատակարարին, որն էլ թելադրում է իր կանոնները և վայելում է ոլորտում դոմինանտ դիրք։
* Ուղի 8 – Շուկայի մասնաբաժնի կորստի ռազմավարություն,  այս անցանկալի դիրքը առաջանում է այն ժամանակ, երբ ընկերությունը ռիսկի է գնում՝ չձեռնարկելով որևէ տարբերակիչ քայլ շուկայում իր առաջարկների առումով։ Ընկերությունը ոչ միայն չի առաջարկում մրցակցային գներ, այլ նաև չի կիրառում տարբերակման ռազմավարություն, ինչի արդյունքում կորցնում է շուկայի մասնաբաժինը։ Այս դիրքն ընդգծում է մտահոգիչ ազդակներ, որ ընկերությունը մոտ է փլուզմանն ու երկարաժամկետ հեռանկարում անկման, քանի որ ընկերությունն անկարող է դիմակայուն վերականգնում իրականացնել, եթե շարունակի պահել իր ոչ մրցակցային բարձր գնային ռազմավարությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Ռազմավարական մարքետինգ
Կատեգորիա:Ռազմավարական մենեջմենթ