Թափառող նյարդ

**Թափառող նյարդ**, (պատմականորեն հայտնի որպես **ստամոքսաթոքային նյարդ**), գանգային նյարդերի 10-րդ զույգն է, որը կատարում է սրտի, թոքերի, մարսողական ուղու պարասիմպատիկ նյարդավորումը։ Թափառող նյարդերը հիշատակվում են եզակի թվով։ Այն մարդու մարմնի վեգետատիվ նյարդային համակարգի ամենաերկար նյարդն է։ Թափառող նյարդի վերջնամասը հայտնի է որպես սպինալ հավելյալ կորիզ։

## Կառուցվածք
Թափառող նյարդը դուրս է գալիս երկարավուն ուղեղից՝ օլիվայի և ուղեղիկային ստորին ոտիկի միջև։ Հետագայում ձգվում է դեպի լծային անցք, մտնում է ներքին քնային զարկերակի և ներքին լծային երակի միջև, որից հետո գնում է դեպի պարանոզ, կրծքավանդակ և որովայն։ Որովայնում այն նյարդավորում է ընդերային օրգանները և հասնում է հաստ աղուն։ Տարբեր օրգանների նյարդավորելուց բացի, թափառող նյարդը 80%-90%-ով կազմված է զգայական ճյուղերից, որոնք բերում են զգայական տեղեկատվություն մարմնի օրգանների վիճակի մասին դեպի կենտրոնական նյարդային համակարգ։ Աջ և ձախ թափառող նյարդերը դուրս են գալիս գանգի խոռոչից լծային անցքով՝ մտնելով ներքին և արտաքին քնային զարկերակների միջև, իսկ հետագայում անցնում է ընդհանուր քնային զարկերակից հետկողմնային դիրքով։ Ընդերային զգայական նեյրոնները տեղակայված են թափառող նյարդի ստորին կորիզում՝ երկկողմանի (հանգուցային գանգլիոն)։

Աջ թափառող նյարդը տալիս է սկիզբ կոկորդային հետադարձ նյարդին, որը պտույտ է կատարում աջ ենթաանրակային զարկերակի շուրջ և բարձրանում է դեպի պարանոց՝ շնչափողի և կերակրափողի միջև։ Աջ թափառող նյարդը հետագայում խաչվում է աջ ենթաանրակային զարկերակի առջևում, հետո տեղակայվում է վերին սիներակի հետևում, իջնում է աջ հիմնական բրոնխի հետևում և տալիս է ճյուղեր սրտային, թոքային և կերակրափողային հյուսակներին։ Այն ձևավորում է թափառող նյարդի հետին ցողունը կերակրափողի ստորին հատվածում և մտնում է ստոծանի՝ կերակրափողային անցքով։

Ձախ թափառող նյարդը մտնում է կրծքավանդակ ձախ ընդհանուր քնային զարկերակի և ձախ ենթաանրակային զարկերակի միջև, ինչից հետո իջնում է դեպի աորտայի աղեղ։ Այն տալիս է սկիզբ ձախ կոկորդային հետադարձ նյարդին, որը պտտվում է աորտայի աղեղի միջև զարկերակային կապանից ձախ և բարձրանում է շնչափողի և կերակրափողի միջև։ Ձախ թափառող նյարդը հետագայում սկիզբ է տալիս սրտային ճյուղերին, բաժանվում է թոքային հյուսակի, շարունակվում է դեպի կերակրափողային հյուսակ և մտնում է որովայն որպես թափառող նյարդի առաջային ցողուն։

### Ճյուղեր
* Ըմպանային նյարդ
* Վերին կոկորդային նյարդ
* Թափառող նյարդի պարանոցային վերին սրտային ճյուղեր
* Թափառող նյարդի պարանոցային ստորին սրտային ճյուղեր
* Հետադարձ կոկորդային նյարդ
* Կրծքային սրտային ճյուղեր
* Ճյուղեր թոքային հյուսակին
* Ճյուղեր կերակրափողային հյուսակին
* Թափառող նյարդի առաջային ցողուն
* Թափառող նյարդի հետին ցողուն
* Հերինգ-Բրեյերի ռեֆլեքս ալվեոլներում

Թափառող նյարդը ընթանում է ընդհանուր քնային զարկերակին և ներքին լծային երակին զուգահեռ՝ քնային փակեղի ներսում։

### Կորիզներ
Թափառող նյարդը պարունակում է աքսոններ, որոնք սկիզբ են առնում երկարավուն ուղեղում եղած չորս կորիզներից՝ 
# Թափառող նյարդի մեջքային կորիզ – ուղարկում է պարասիմպատիկ ազդակներ ընդերքին՝ հատկապես աղիներին
# Երկակի կորիզ – տալիս է նախահանգուցային պարասիմպատիկ ճյուղեր, որոնք նյարդավորում են սիրտը։
# Եզակի կորիզ – ստանում է համի զգայություն և զգայություն ներքին օրգաններից։
# Ողնուղեղի եռորյակ կորիզ – ստանում է խորը հպման, ցավի, արտաքին ականջի ջերմության զգայություն։ Ստանում է զգայություն հետին գանգափոսի կարծրենուց, կոկորդի լորձաթաղանթից։

## Զարգացում
## Գործառույթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Գլխուղեղային նյարդեր
Կատեգորիա:Որովայնի խոռոչ