Ռիտա Ատրիա

**Ռիտա Ատրիա** (), մաֆիայի պարագլխի դուստրը և սիցիլիական մաֆիայի դեմ հետաքննության գլխավոր վկան։ Նա ինքնասպանություն է գործել 17 տարեկանում՝ դատավոր Պաոլո Բորսելինոյի մահվանից հետո, որի հետ համագործակցել է։

## Կենսագրություն
Ռիտա Ատրիան ծնվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Պարտանայում, Վիտո Ատրիայի (իտալ. *Vito Atria*) և Ջովաննա Կաննովայի (իտալ. *Giovanna Cannova*) ընտանիքում։ Վիտոն Կոսկա (իտալ. *Cosca*) մաֆիայի Տրապանիի ճյուղի ղեկավարն է եղել։ Նա նաև աշխատել է որպես հովիվ և ունեցել է յոթ հեկտար հողատարածք, որտեղ տնկված էին խաղողի այգիներ և ձիթենիներ։ Ռիտոն ուներ եղբայր՝ Նիկոլան, ով մեծ էր նրանից 10 տարով, և քույր՝ Աննա Մարիան։

1985 թվականի նոյեմբերի 18-ին սպանվեց Ատրիայի հայրը, որից հետո Նիկոլան զբաղվում էր հոր սպանության հետաքննությամբ։ 1991 թվականին Նիկոլայի աչքերի առաջ սպանում են իր կնոջը՝ Պիերի Այելոյին (իտալ. *Piera Aiello*)։ Այելլոն գնացել էր ոստիկանություն և սկսել համագործակցել ոստիկանության հետ՝ այդպիսով խախտելով «օմերտայի օրենքը»։ Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ ոստիկանությունը Այելլոյին ապահով տուն էր տրամադրել Հռոմում։

Ռիտան հետևեց Այելլոյի օրինակին։ Ատրիան խնդրեց մորը թույլ տալ իրեն այցելել Շակկայում գտնվող դպրոց և այնտեղ սենյակ վարձել։ Որոշ ժամանակ անց նա գաղտնի տեղափոխվեց Մարսալա, որտեղ սկսեց համագործակցել դատավոր Պաոլո Բորսելինոյի հետ։ Նրա ցուցմունքը հանգեցրեց մաֆիայի ավելի քան 20 անդամների ձերբակալմանը և հետագայում դատապարտմանը, այդ թվում՝ Տրապանիի քաղաքապետին, որն իր պաշտոնը զբաղեցրել էր 30 տարի։

Երբ Ջովաննա Կաննովան իմացավ, որ Ատրիան համագործակցում է ոստիկանության հետ, նա դուրս շպրտեց աղջկան տնից։ Երբ սկսեցին սպառնալ Ատրիային, նրան նույնպես պաշտպանության մեջ առան և տեղափոխեցին Հռոմ։ Նա այնտեղ ապրում էր նոր փաստաթղթերով։

Իր օրագրում Ատրիան գրել է․
Մաֆիայի դեմ պայքարելուց առաջ դուք պետք է ինքնավերլուծություն անեք ձեր խղճի վրա, իսկ հետո, հաղթելով ձեր ներսում գտնվող մաֆիային, կկարողանաք պայքարել ձեր ընկերների ներսում գտնվող մաֆիայի դեմ, մաֆիան մենք ենք և մեր սխալ վարքագիծը

1992 թվականի հուլիսի 19-ին սպանվեց Բորսելինոն։ Հուլիսի 26-ին Ատրիան փակվեց իր բնակարանում և գրեց գրություն, որում ասվում էր․

Ես խորապես ցնցված եմ դատավոր Բորսելինոյի սպանությունից։ Հիմա ես ոչ ոք չունեմ, որ պաշտպանի ինձ, ես վախեցած եմ և այլևս չեմ կարողանում դիմանալ։

Գրությունը գրելուց հետո Ատրիան ինքնասպանություն գործեց, թռչելով Ամելիա փողոցում գտնվող կառույցի հինգերորդ հարկից, որտեղ նրան թաքցրել էր ոստիկանությունը։ Նա թաղվեց Պարտանում։ Թաղմանը ներկա էին Աննա Մարիան իր ամուսնու հետ։ Նա հերքում էր այն փաստը, որ իր քույրը ինքնասպանություն է գործել և պնդում էր, որ ամենայն հավանականությամբ նրան սպանել են։ Աննա Մարիայի խոսքով՝ Ռիտայի ընկեր Գաբրիելեն և լողի մարզիչ Իվանը կարող էին պատմել, թե իրականում ինչ է պատահել։ Ատրիայի մահից հետո նրա մայրը մուրճով կոտրել է տապանաքարը՝ կարծելով, որ աղջիկն անարգել է իր ընտանիքը։

## Հիշատակ
1994 թվականի ձմռանը երկու ուսանողուհիներ՝ Նադիա Ֆուրնարին և Սանտինա Լատելլան, Միլացոյում հիմնադրեցին «Ռիտա Ատրիա» հակամաֆիայի ասոցիացիան:

Պաոլո Բորսելինոյի քույրը՝ Ռիտա Բորսելինոն, նույնպես մասնակցել է ասոցիացիայի գործունեությանը։

2018 թվականի մայիսի 12-ին Կալենդասկո քաղաքում (Էմիլիա-Ռոմանիա) հանցագործներից առգրավված պահեստը անվանակոչվեց Ռիտա Ատրիայի անունով.։

2023 թվականի նոյեմբերի 10-ին Սկորդիա քաղաքում (Սիցիլիա), Վիա Նինո Բիսիո փողոցում, բացվեց խաղահրապարակ՝ թենիսի և բասկետբոլի կորտերով, որը անվանակոչվեց Ատրիայի անունով.։

## Ժողովրդական մշակույթում
### Գրականություն

* *Giovanna Cucè, Nadia Furnari, Graziella Proto.* Я - Рита. Рита Атриа: седьмая жертва улицы д'Амелио = Io sono Rita. Rita Atria: la settima vittima di via d'Amelio (итал.). — Неаполь: Marotta e Cafiero, 2022. — ISBN 8831379755.
* *Gabriello Montemagno.* Разбитая мечта Риты Атриа = Il sogno spezzato di Rita Atria (итал.). — Edizioni della Battaglia, 1992. — 36 p.
* *Maria Pia Daniele.* Il mio giudice // Женщины Юга - трилогия = Donne del sud - Trilogia (англ.). — La Mongolfiera, 2016. — Vol. 81. — 208 p. — ISBN 9788899514181.
* *Sandra Rizza.* Одна девушка против мафии. Рита Атриа, смерть от одиночества = Una ragazza contro la mafia. Rita Atria, morte per solitudine (итал.). — La Luna, 1993. — Vol. 37. — ISBN 9788878230378.
* *Maria Randazzo.* Паоло Борселлино: молчание и голоса = Paolo Borsellino: silenzi e voci (итал.). — Палермо: Sezione palermitana dell'Associazione Nazionale Magistrat, 2003.
* *Carlo Lucarelli.* Trapani, coppole e colletti bianchi // Storie di bande criminali, di mafie e di persone oneste (итал.). — Einaudi, 2008. — 395 p.
* *Antonio Ingroia.* Nel labirinto degli dèi. Storie di mafia e di antimafia (итал.). — Il Saggiatore, 2012. — 192 p.
* *Andrea Gentile.* Volevo nascere vento. Storia di Rita che sfidò la mafia con Paolo Borsellino (итал.). — Mondadori, 2014. — 142 p.
* *Petra Reski.* Rita Atria. La picciridda dell'antimafia (итал.). — Nuovi Mondi, 2011. — 160 p.

### Կինո
* «Ես այլևս չեմ խոսում» (իտալ. *Non parlo più*), 1995 թվականի իտալական հեռուստաֆիլմ։ Ռեժիսորը Վիտորի Նեվանոն էր։
* «Սիցիլիացի աղջիկը» (իտալ. *La siciliana ribelle*), 2008 թվականի իտալական ֆիլմ։ Ռիտայի դերը կատարում է Վերոնիկա Դ՛Ագոստինոն։

### Թատրոն
* «Իմ դատավորը» (իտալ. *Il mio giudice*), Մարիա Պիա Դանիելայի պիեսը, գրված 1993 թվականին։ Ներկայացումը ներկայացվել է Իտալիան Բոնների բիենալեում, որը ժամանակակից դրամայի միջազգային թատերական փառատոն է: RAI հեռուստաընկերությունը բեմադրել է ներկայացումը «La ragazza infame» (Անպատիվ աղջիկը) վերնագրով՝ համագործակցելով Պարմայի «Teatro Stabile»-ի հետ: Հեռուստատեսային ներկայացումը հեռարձակվել է ԱՄՆ-ում և Ավստրալիայում: Ներկայացումը նաև թարգմանվել է ռուսերեն և բեմադրվել Կալինինգրադի թատերախմբի կողմից:
* «Փոքրիկ աղջիկը» (իտալ. *Picciridda*), Պիետրո Սելվիի պիեսը, գրված 2010 թվականին։
* «Ռիտան և դատավորը» (իտալ. *Rita e il Giudice*), Մարկո Արտուզիի պիեսը, գրված 2020 թվականին և ներկայացված Պադովայում։
* «Եթե ​​մեզնից յուրաքանչյուրը» (իտալ. *Se ognuno di noi*), Լուկի Ալբերտիի և Սիլվիա Չիվրանի պիեսը, ներկայացված 2020 թվականի օգոստոսի 26-ին Տրիեստի «Պիտերե» թատրոնում։

## Մեկնաբանություններ
# Օմերտա - լռության, պատվի և վարքագծի կանոնագիրք, որը պահանջում է հանցագործներից հրաժարվել իշխանությունների հետ համագործակցության ցանկացած ձևից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացիներ
Կատեգորիա:Անձինք Սիցիլիայից
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Իտալացիներ