Հալոպերիդոլ

**Հալոպերիդոլ**, վաճառքային անվանումներից է **Հալդոլը**, տիպիկ հակափսիխոտիկ դեղորայք։ Հալոպերիդոլը օգտագործվում է շիզոֆրենիայի բուժման, Տուրետի համախտանիշի տիկերի, բիպոլյար համախտանիշի մանիաների, սրտխառնոցի և փսխման, դելիրիումի, անհանգստության, սուր փսիխոզի, ալկոհոլային դելիրիումի ժամանակ առկա հալյուցինացիաների բուժման համար։ Այն կիրառվում է բերանացի, միջմկանային, կամ ներերակային։ Հալոպերիդոլը ազդում է 30-ից 60 րոպե։ Երկար ազդեցությամբ տեսակը օգտագործվում է ներարկման ձևով ամեն 4 շաբաթը մեկ՝ շիզոֆրենիայով հիվանդների դեպքում, որոնք կարող են մոռանալ պերօրալ ընդունել դեղը։

Հալոպերիդոլը կարող է առաջացնել շարժողական ֆունկցիայի խանգարումներ՝ դիսկինեզիա, որը կարող է լինել մնայուն։ Կարող է դիտվել նեյրոլեպտիկ չարորակ համախտանիշ և դեղորայքից առաջացած QT ինտերվալի երկարացում։ Մեծ տարիքի մարդկանց մոտ դեմենցիայի արդյունքում առաջացող փսիխոզը կարող է բերել մահվան բարձր ռիսկի։ Հղիության ժամանակ օգտագործելու դեպքում երեխայի մոտ կարող են առաջանալ խնդիրներ։ Այն հակացուցված է կիրառել Պարկինսոնի հիվանդությամբ տառապող մարդկանց։

Հալոպերիդոլը հայտնաբերվել է 1958 թվականին՝ Պաուլ Յանսսենի կողմից։ Այն ստանում են պեթիդինից (մեպերիդին)։ Այն ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցուցակում է որպես ամենաանվտանգ և արդյունավետ դեղամիջոցներից մեկը։ Այն ամենաշատ կիրառվող հակափսիխոտիկ դեղամիջոցն է։ Տիպիկ դեղաչափի տարեկան արժեքը £20–800 է Մեծ Բրիտանիայում։ ԱՄՆ-ում արժեքը մոտ 250 դոլար է։ 2016 թվականին այն 243-րդ ամենաշատ նշանակված դեղն էր ԱՄՆ-ում՝ ավելի քան 2 միլիոն նշանակումներով։

## Բժշկական կիրառություն
Հալոպերիդոլը օգտագործվում է որոշ հիվանդությունների ախտանիշները կառավարելու համար՝
* Սուր փսիխոզ, օրինակ՝ դեղորայք-մակածված փսիխոզ, որը առաջացել է Լիսերգինաթթվի (ԼՍԴ), փսիլոցիբինի, ամֆետամինի, կետամինի օգտագործման պատճառով, և փսիխոզ, որը կապված է տենդի կամ մետաբոլիկ համախտանիշի հետ։ Որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ հալոպերիդոլը վատացնում է փսիլոցիբինով առաջացած փսիխոզի ընթացքը։
* Ալկոհոլային կամ օփիոիդ աբստինենցիայի լրացուցիչ բուժում
* Անհանգստություն և շփոթմունք, կամպված ուղեղային սկլերոզի հետ
* Ալկոհոլ-խթանված սկլերոզ
* Հալյուցինացիաներ ալկոհոլի օգտագործման դադարի դեպքում
* Հիերակտիվ դելիրիում (դելիրիումի ժամանակ դիտվող անհանգստությունը կառավարելու համար)
* Գերակտիվություն, ագրեսիա
* Այլ անկառավարելի, բնավորության հետ կապված խանգարումներ
* Շիզոֆրենիա
* Անձի խանգարման որոշ դեպքերում
* Չդադարող զկրտոցի դեպքում
* Նյարդաբանական խանգարումների դեպքում, օրինակ՝ Տուրետի համախտանիշ, խորեա
* Սրտխառնոցի և փսխման բուժման համար, հետվիրահատական և ամոքիչ խնամքի ժամանակ, հատկապես օնկոլոգիական հիվանդների դեպքում

Հալոպերիդոլը անփոխարինելի է համարվում հոգեբուժական անհետաձգելի վիճակների ժամանակ, չնայած նոր ատիպիկ դեղեր ավելի լավ ազդեցություն են ցուցաբերվել, ինչի մասին գրվել է 2001-ից 2005 թվականներին հրապարակված հետազոտության մեջ։

2013 թվականին շիզոֆրենիայի բուժման համար կիրառվող 15 հակափսիխոտիկ դեղերի մեջ հալոպերիդոլը ցույց տվեց ստանդարտ արդյունավետություն։ Այն 13%-16%-ով ավելի արդյունավետ է քան զիպրասիդոնը, քլորպրոմազինը և ազենապինը։ Այն նույնքան արդյունավետ է, որքան Կվետապինը և Արիպիպրազոլը և 10%-ով ավելի քիչ արդյունավետ է, քան պալիպերիդոնը։ 2013 թվականին կատարված վերանայումը համեմատեց հալոպերիդոլը և պլացեբոն շիզոֆրենիայի բուժման ժամանակ։

### Հղիություն և լակտացիա
Կենդանիների վրա կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հալոպերիդոլը տերատոգեն չէ, բայց մեծ դեղաչափերով ցուցաբերում է էմբրիոտոքսիկ ազդեցություն։ Մարդկանց վրա չկա կատարված հետազոտություն։ Հղի կանանց հետազոտությունը ցույց տվեց, որ առկա է սաղմի հնարավոր վնասում, չնայած կանանց մեծ մասը այդ ընթացքում օգտագործում էին նաև այլ դեղորայքներ։ Բացի այդ, հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հակափսիխոտիկ դեղորայք ստացած երեխաների մոտ կա էքստրապիրամիդալ և աբստինենտ ախտանիշների առաջացման ռիսկ, որոնցից են՝ անհանգստությունը, գերճնշումը, թերճնշումը, դողը, քնկոտությունը, շնչառական դիսթրեսը և սնման խանգարումները։ Այս ամենը հաշվի առնելով, հղիության ժամանակ հալոպերիդոլ պետք է տրվի միայն այն դեպքում, երբ մոր օգուտը ավելի մեծ է, քան պտղի վրա եղած ազդեցության ռիսկը։

Հալոպերիդոլը արտազատվում է կրծքի կաթով։ Մի քանի հետազոտությունների ժամանակ հետազոտվել են երեխաներ, որոնց կերակրում էին հալոպերիդոլ ստացող մայրերը, և պարզվեց, որ երեխայի աճի և զարգացման վրա ազդեցություն չի լինում։

### Այլ նկատառումներ
thumb|right|Հալոպերիդոլի դեկանոատի կմախքային բանաձև։ Դեկանոատի խումբը գունավորված է կարմիրով ։

Խրոնիկական հոգեկան հիվանդությունների երկարատև բուժման դեպքում պետք է դոզան իջեցվի այն ամենաքիչ քանակին, որը անհրաժեշտ է կայուն ախտադադարը պահպանելու համար։ Երբեմն ցուցված է լինում հալոպերիդոլով բուժումը դադարացնելու դեպքում դոզան իջեցնել աստիճանաբար։ Բացի այդ, երկարատև բուժման դեպքում խորհուրդ է տրվում արյան ճնշման, արյան գլյուկոզայի մակարդակի, ճարպերի քանակի պարբերաբար չափում՝ կողմնակի ազդեցություններից խուսափելու նպատակով։

Բուժման այլ ձևերը (հոգեթերապիա, սոցիալական վերականգնում) պետք է կատարվեն համապատասխան կարգով։ PET-սկանավորման արդյունքները ցույց են տվել, որ ցածր դոզաները ավելի գերադասելի են։ Կլինիկական պատասխան լինում էր D2 ընկալիչների ամենաքիչը 65%-ի պաշարման դեպքում, 72%-ից ավելի պաշարումը առաջացնում էր հիպերպրոլակտինեմիա, իսկ 78%-ից ավելի պաշարումը կապված էր էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցությունների հետ։ Հալոպերիդոլի 5&nbsp;մգ-ից ավել դեղաչափերը մեծացնում են կողմնակի ազդեցությունների հավանականությունը, առանց մեծացնելու արդյունավետությունը։ Պացիենտների մոտ փսիխոզի դեպքում լինում էր արդյունք նույնինս 2&nbsp;մի-ից քիչ դեղաչափերի դեպքում։ Շիզոֆրենիայի բուժման համար խորհուրդ է տրվում ամեն 6 ամիսը մեկ իջեցնել դեղաչափը 20%-ով, մինչև կհաստատվի մինիմալ արդյունավետ դեղաչափ։

* Հնարավոր է օգտագործել նաև դեպոյավորված ձևեր, որոնք ներարկվում են ներմկանային, կանոնավորված ժամանակային միջակայքերով։ Դեպոյավորված ձևերը հարմար չեն սկզբնական օգտագործման համար, սակայն հարմար են այն հիվանդների դեպքում, որոնց մոտ եղել է պերօրալ օգտագործվող դեղաչափերի անտանելիություն։

Հալոպերիդոլի դեկանոատի էսթերը (վաճառքային անվանումն է՝ Հալդոլ դեկանոատ, Հալոմոնթ, Նեոպերիդոլ) ունի ավելի երկար ազդեցություն և օգտագործվում են այն մարդկանց մոտ, որոնք չեն օգտագործում պերօրալ դեղամիջոցները համապատասխան ձևով։ Դեղաչափը տրվում է ամեն 2-4 շաբաթը մեկ՝ ներմկանային ներարկման ձևով։ Հալոպերիդոլի դեկանոատի IUPAC անվանումն է [4-(4-քլորոֆենիլ)-1-[4-(4-ֆլուորոֆենիլ)-4-օքսիբութիլ]պիպերիդին-4-իլ] դեկանոատ։

Հալոպերիդոլի տեղային միջոցները չպետք է կիրառվեն սրտխառնոցի բուժման համար, քանզի հետազոտությունները պարզել են, որ հալոպերիդոլը այլ դեղորայքներից արդյունավետ չէ այդ առումով։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Կողմնակի ազդեցությունների ցուցակի աղբյուրները՝

Քանզի հալոպերիդոլը տիպիկ հակափսիխոտիկ դեղորայք է, այն կարող է առաջացնել էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցություններ։ 2013 թվականին կատարված 15 հակափսիխոտիկ դեղերի արդյունավետության և տանելիության մետա-անալիզի արդյունքում պարզվել է, որ հալոպերիդոլը ամենաշատն է հակված էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցություններ առաջացնելու։

6 ամսից ավել օգտագործելու դեպքում օգտագործողների 14%ը քաշ է հավաքում։

**Հաճախակի (>1% ներառում)**
* Էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցություններ, որոնք ներառում են՝
** Ակաթազիա (շարժողական անհանգստություն)
** Դիստոնիա (մկանների շարունակական սպազմեր և կծկումներ)
** Մկանային կարկամություն
** Պարկինսոնիզմ (ռիգիդությանը նման նշաններ)
* Թերճնշում
* Հակախոլիներգիկ կողմնակի ազդեցություններ (Այս կողմնակի ազդեցությունը ավելի հաճախ են հանդիպում, քան ցածր արդյունավետության հակափսիխոտիկների օգտագործման դեպքում, օրինակ՝ քլորպրոմազին և թիորազին)
** Մշուշոտ տեսողություն
** Փորկապություն
** Չոր բերան
* Քնկոտություն (սա քիչ հանդիպող կողմնակի ազդեցություն է, ինչի մասին ասվում է վերը նկարագրված մետա-անալիզում)
**Անհայտ հաճախականությամբ**
* Անեմիա
* Գլխացավ
* Շնչառական շարժումների հաճախացում
* Օրթոստատիկ կոլապս
* Երկարացած QT ինտերվալ
* Տեսողական խանգարումներ
**Հազվադեպ (<1% ներառում)**

* Լյարդային սուր անբավարարություն
* Անհանգստություն
* Ագրանուլոցիտոզ
* Անաֆիլակտիկ ռեակցիաներ
* Անորեքսիա
* Բրոնխակծկանք
* Կատարակտ
* Խոլեստազ
* Գիտակցության խանգարում
* Դեպրեսիա
* Էքսֆոլիատիվ մաշկաբորբ
* Դիսպնեա
* Այտուց
* Էքստրասիստոլաներ
* Այտուցված դեմք
* Գինեկոմաստիա
* Հեպատիտ
* Հիպերգլիկեմիա
* Գերզգայունություն
* Հիպերթերմիա
* Հիպոգլիկեմիա
* Հիպոնատրեմիա
* Հիպոթերմիա
* Գերքրտնարտադրություն
* Ներարկման տեղում թարախակույտ
* Անքնություն
* Քոր
* Դեղնուկ
* Կոկորդային այտուց
* Լարինգոսպազմ
* Լեյկոցիտեկլաստային անոթաբորբ
* Լեյկոպենիա
* Լյարդի գործառույթների խանգարում
* Սրտխառնոց
* Նեյրոլեպտիկ չարորակ համախտանիշ
* Նեյտրոպենիա
* Պանցիտոպենիա
* Լուսազգայունություն
* Պրիապիզմ
* Փսիխոզ
* Թոքային էմբոլիա
* Ցան
* Ռետինոպաթիա
* Ոչ էպիլեպտիկ ցնցումներ
* Հանկարծամահություն
* Դիսկինեզիա
* Թրոմբոցիտոպենիա
* Եղնջացան
* Փորոքային ֆիբրիլյացիա
* Փորոքային տախիկարդիա
* Փսխում

### Հակացուցումներ
* Կոմա, սուր ինֆարկտ
* Ծանր թունավորումներ ալկոհոլով կամ կենտրոնական հակադեպրեսանտներով
* Հալոպերիդոլի կամ այլ բութիրոֆենոնների նկատմամբ հայտնի ալերգիա
* Հայտնի սրտի հիվանդություն, երբ օգտագործումը կարող է բերել սրտի կանգի

### Հատուկ զգուշություն
* Երկար տարիներ տևած հետազոտությունը ցույց տվեց, որ բնավորության մեղմ փոփոխություններով Ալցհայմերի հիվանդության ժամանակ լայնորեն կիրառվող այս դեղը և այլ նեյրոլեպտիկ հակափսիխոտիկ դեղեր միայն բարդացնում են հիվանդի վիճակը և նրանց օգտագործման դադարը նույնիսկ լավ էր ազդում մարդկանց ճանաչողական հատկությունների վրա։
* Մեծ տարիքի մարդիկ՝ թուլամտության հետ կապված փսիխոզով։ 17 հետազոտությունների անալիզը ցույց տվեց, որ հալոպերիդոլ ստացող այս խմբի հիվանդների հավանականությունը 1,6-ից 1,7 անգամ ավելի շատ էր, քան պլացեբոյով բուժվող մարդկանց մոտ։ Մահվան պատճառը հիմնականում կապված է եղել սիրտանոթային խնդիրների և ինֆեկցիաների հետ։ Պրեպարատի տվյալներում ասվում է այս ռիսկի մասին։
* Լյարդի գարծառույթի խանգարում, քանզի հալոպերիդոլը նյութափոխանակվում և քայքայվում է լյարդում։
* Հիպերթիրեոզի դեպքում, հալոպերիդոլի ազդեցությունը ուժեղանում է և կողմնակի ազդեցությունները ավելի շատ են արտահայտվում։
* Ներերակային ներարկումներ՝ թերճման և օրթոստատիկ կոլապսի ռիսկ
* Հիվանդներ, որոնք ունեն QT-սեգմենտի երկարացման ռիսկ (հիպոկալեմիա, QT-սեգմենտը երկարացնող այլ դեղորայքների օգտագործում)
* Լեյկոպենիա ունեցած հիվանդներ։ Արյունը պետք է պարբերաբար հետազոտվի բուժման առաջին ամիսներին և լեյկոցիտների քանակի իջնելու հենց առաջին նշանների դեպքում պետք է պրեպարատի կիրառումը դադարեցնել։
* Առկա Պարկինսոնի հիվանդություն կամ Լյուիի մարմնիկներով դեմենցիա։

### Փոխազդեցություն այլ դեղերի հետ
* Ամիոդարոն՝ Q-Tc ինտերվալի երկարացում (սրտի ռիթմի վտանգավոր փոփոխություն)։
* Ամֆետամին և մեթիլֆենիդատ՝ հակադարձում է նորադրենալինի և դոֆամինի ազդեցությանը նարկոլեպսիայով և ուշադրության պակասի համախտանիշով մարդկանց մոտ
* Ադրենալին՝ ազդեցությանը հակադարձում է, կարող է դիտվել պարադոքս՝ արյան ճնշման իջեցում
* Գուանետիդին՝ հակագերճնշումային ազդեցությանը հակառակ է ազդում
* Լևոդոպա՝ այս դեղի ազդեցության թուլացում
* Լիթիում՝ հազվադեպ նկարագրվել է էնցեֆալոպաթիա, վաղ և ուշ էքստրապիրամիդալ ազդեցություններ, այլ նյարդաբանական խանգարումներ և կոմա։
* Մեթիլդոպա՝ էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցությունների ռիսկի մեծացում և այլ անցանկալի կենտրոնական ազդեցություններ
* Այլ կենտրոնական ճնշիչներ (ալկոհոլ, տրանկվիլիզատորներ, թմրանյութեր)՝ այդ նյութերի ազդեցությունը և կողմնակի ազդեցությունները ուժեղանում են։ Ցավի մեղմացման նպատակով միաժամանակ օգտագործվող օփիոիդների դոզան կարելի է իջեցնել 50%-ով։
* Այլ դեղեր, որոնք նյութափոխանակվում են CYP3A4 ֆերմենտային համակարգով՝ կարբամազեպին, ֆենոբարբիտալ և ռիֆամպիցին (իջեցնում են պլազմայի մակարդակը)։ Քվինիդին, բուսպիրոն, ֆլյուոքսետին (պլազմայի մակարդակը բարձրացնում են)։
* Եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներ՝ նրանց նյութափոխանակությունը ուլանում է, թունավոր ազդեցությունը մեծանում է (Հակախոլիներգիկ և սիրտանոթային կողմնակի ազդեցություններ, ցնցումների շեմի իջեցում)։

## Գերդոզավորում
### Ախտանիշներ

Ախտանիշները հիմնականում կապված են կողմնակի ազդեցությունների հետ։ Ամենահաճախը հանդիպում են՝

* Հակախոլիներգիկ կողմնակի ազդեցություններ (չորություն բերանում, փորկապություն, պարալիտիկ իլեուս, միզելու դժվարություն, թերքրտնարտադրություն)
* Կոմա որոշ դեպքերում, կապված շնչառական կենտրոնի ընկճման, տարածուն թերճնշման և շոկի հետ
* Թերճնշում և գերճնշում
* Հազվադեպ՝ լուրջ փորոքային առիթմիա՝ QT-սեգմենտի երկարացումով կամ առանց
* Սեդացիա
* Ծանր էքստրապիրամիդալ ախտանիշներ՝ մկանների կարկամությունով և դողով

### Բուժում
Բուժումը հիմնականում ախտանշանային է և ներառում է ինտենսիվ խնամք՝ կենսական ֆունկցիաների պահպանումով։ Գերդոզավորման վաղ հայտնաբերման դեպքում կարելի է առաջացնել արհեստական փսխում, կատարել ստամոքսի լվացում և ակտիվացրած ածուխի օգտագործում։ Ադրենալինի օգտագործումը հակացուցված է թերճնշման և շոկի դեպքում, քանզի նրա ազդեցությունը կարող է հակառակ լինել։ Ծանր գերդոզավերման դեպքում կարող են օգտագործվել անտիդոտներ՝ բրոմոկրիպտին կամ ռոպինիրոլ՝ արտաբրգային ախտանիշները բուժելու նպատակով։ Պետք է պարբերաբար կատարել ԷՍԳ՝ QT-երկարացումները և առիթմիաները հայտնաբերելու համար։

### Կանխատեսում
Ընդհանուր առմամբ գերդոզավորման կանխատեսումը բարվոք է, եթե հիվանդը ողջ է մնացել սկզբնական փուլից հետո։ Հալոպերիդոլի գերդոզավորումը կարող է լինել մահացու։

## Ֆարմակոլոգիա
thumb|Հալոպերիդոլ՝ 10-մգ օրալ դեղահաբ

Հալոպերիդոլը տիպիկ բութիրոֆենոնի տիպի հակափսիխոտիկ է, որը հակազդում է դոֆամինային D2 ընկալիչներին։ Այն ցուցաբերում է ֆենոթիազինին նման դեղաբանական ազդեցություն։ Դեղը հիմնականում միանում է D2 և α1 ընկալիչներին (ED50 = 0.13 and 0.42&nbsp;մգ/կգ, համապատասխանաբար), իսկ բարձր դեղաչափերով միանում է 5-HT2 ընկալիչներին (ED50 = 2.6&nbsp;մգ/կգ)։ D2 ընկալիչներին հակազդումը ավելի շատ կապված է հալոպերիդոլի դրական ազդեցության հետ շիզոֆրենիայի դեպքում, իսկ 5-HT2 ընկալիչներին հակազդումը կապված է նրա բացասական ազդեցությունների հետ։ Այդ հատկանիշներով է պայմանավոված հալոպերիդոլի ազդեցությունը զառանցանքի, հալյուցինացիաների և փսիխոզի այլ արտահայտումների վրա։ Հալոպերիդոլի աննշան խնամակցությունը հիստամինային H1 և մուսկարինային M1 ացետիլխոլինի ընկալիչների նկատմամբ դարձնում է հալոպերիդոլին հակափսիխոտիկ դեղորայք, որի օգտագործումից իջնում է սեդացիան, քաշ են հավաքում, և կարող է լինել օրթոստատիկ թերճնշում։ Նաև կարող է նկատվել արտաբրգային ախտանիշնների մեծ հաճախականություն։

Հալոպերիդոլը ազդում է հետևյալ ընկալիչների վրա՝
* Դոֆամինային D1 ընկալիչ (մեղմ հակազդիչ) — Անհայտ խնամակցություն 
* Դոֆամինային D5 ընկալիչ (մեղմ հակազդիչ) — Անհայտ խնամակցություն
* Դոֆամինային D2 ընկալիչ (հակադարձ համազդիչ) — 1.55 nM
* Դոֆամինային D3 ընկալիչ (հակադարձ համազդիչ) — 0.74 nM
* Դոֆամինային D4 ընկալիչ (հակադարձ համազդիչ) — 5–9 nM
* Սիգմա-1 ընկալիչ՝ σ1 (հալոպերիդոլի նյութափոխանակային արգասիքի կողմից անդարձելի ապաակտիվացում՝ HPP+ (4-(4-քլորոֆենիլ)-1-[4-(4-ֆլուորոֆենիլ)-4-օքսոբութիլ]-պիրիդին) ) – 3 nM
* Սիգմա-2 ընկալիչ՝ σ2 (Համազդիչ)՝ 54 nM
* 5-HT1A ընկալիչ՝ 5HT1A համազդիչ – 1927 nM
* 5-HT2A ընկալիչ՝ 5HT2A մեղմ հակազդիչ) – 53 nM
* 5-HT2C receptor՝ 5HT2C (մեղմ հակազդիչ) – 10,000 nM
* 5-HT6 receptor՝ 5HT6 (մեղմ հակազդիչ) – 3666 nM
* 5-HT7 receptor՝ 5HT7 (անդարձելի մեղմ հակազդիչ) — 377.2 nM
* Հիստամինային H1 ընկալիչ՝ H1 (մեղմ հակազդիչ) — 1,800 nM
* Մուսկարինային ացետիլխոլինային ընկալիչ M1՝ M1 (մեղմ հակազդիչ) — 10,000 nM
* Ալֆա-1A ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α1A (մեղմ հակազդիչ) — 12 nM
* Ալֆա-2A ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α2A (մեղմ հակազդիչ) — 1130 nM
* Ալֆա-2B ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α2B (մեղմ հակազդիչ) — 480 nM
* Ալֆա-2C ադրեներգիկ ընկալիչ՝ α2C (մեղմ հակազդիչ) — 550 nM
* NR1/NR2B ենթամիավոր պարունակող NMDA ընկալիչներ (հակազդիչ) — 2,000 nM

## Ֆարմակոկինետիկա
### Պերօրալ
Պերօրալ հալոպերիդոլի կենսամատչելիությունը տատանվում է 60-ից մինչև 70%։ Չնայած կան տարբեր տվյալներ Tmax-ի (մաքսիմալ խտություն) և T1/2-ի (կիսատրոհման պարբերություն)։ Տվյալները տատանվում են համապատասխանաբար 1.7-ից մինչև 6.1 ժամ և 14.5-ից մինչև 36.7 ժամ։

### Ներմկանային ներարկում
Ներմկանային ներարկման դեպքում դեղը շատ լավ ներծծվում է և ունի բարձր կենսամատչելիություն։ Tmax-ը 20 րոպե է առողջ մարդկանց մոտ և 33.8 րոպե է շիզոֆրենիայով հիվանդ մարդկանց մոտ։ Միջին T1/2-ը (կիսատրոհման պարբերություն) 20.7 ժամ է։ Հալոպերիդոլի դեկանոատը միայն ներմկանային ներարկման համար է և չի թույլատրվում օգտագործել ներերակային։ Հալոպերիդոլի դեկանոատի խտությունը հասնում է ամենաբարձր կետին ներարկումից մոտ 6 օր հետո, հետագայում սկսում է իջնել։

### Ներերակային ներարկում
Ներերակային կիրառման դեպքում կենսամատչելիությունը 100% է, իսկ ազդեցությունն իր գագաթնակետին հասնում է վայրկյանների ընթացքում։ Կիսատրոհման պարբերությունը 14.1-ից մինչև 26.2 ժամ է։ Բաշխման թվացյալ ծավալը 9.5-ից մինչև 21.7 լ/կգ է։ Ազդեցության տևողությունը 4-ից 6 ժամ է։ Եթե հալոպերիդոլը տրվում է ներերակային դանդաղ ինֆուզիայի ձևով, ապա ազդեցության սկիզբը ավելի ուշ է լինում, իսկ ազդեցության տևողությունը երկարում։

thumb|Հալոպերիդոլ ներարկման համար

### Բուժական դեղաչափեր
Բուժական ազդեցության համար անհրաժեշտ է պլազմայում 4-ից 25 միկրոգրամ մակարդակ՝ 1 լիտրի հաշվարկով։ Արյան պլազմայում եղած մակարդակի հաշվարկումը կարող է օգտագործվել դեղաչափը ուղղելու նպատակով, հատկապես երկար ժամանակ դեղը ստացող մարդկանց դեպքում։ Բուժական դեղաչափից բարձր մակարդակները կարող են բերել կողմնակի ազդեցությունների բարձր հաճախականության և նույնիսկ հալոպերիդոլով թունավորման։

Հալոպերիդոլի խտությունը ուղեղային հյուսվածքում մոտ 20 անգամ ավելի շատ է, քան արյան մեջ։ Այն դանդաղ է հեռացվում ուղեղի հյուսվածքից, ինչը բացատրում է կողմնակի ազդեցությունների դանդաղ վերացումը դեղի ընդունումը դադարեցնելուց հետո։

### Բաշխում և նյութափոխանակություն
Հալոպերիդոլը կապված է պլազմայի սպիտակուցների հետ և միայն 7,5%-ից 11,6% ազատ ֆրակցիա ունի։ Այն ինտենսիվորեն նյութափոխանակվում է լյարդում և օգտագործած դեղաչափի միայն 1%-ն է դուրս բերվում մեզով։ Լյարդով դուրս է բերվում հիմնականում գլյուկուրոնացման ճանապարհով՝ հետագավերականգնումով և CYP-միջնորդավորված օքսիդացումով՝ հիմնականում CYP3A4 միջոցով։

## Պատմություն
Հալոպերիդոլը հայտնաբերվել է Պոլ Յանսենի կողմից։ Այն արտադրվել է 1958 թվականին՝ Բելգիական Janssen Pharmaceutica ընկերության կողմից և առաջին անգամ փորձարկվել է Բելգիայում հենց այդ տարի։

Հալոպերիդոլը հաստատվել է ԱՄՆ սննդի և դեղերի վերահսկողության վարչության կողմից 1967 թվականի ապրիլի 12-ին։ Հետագայում այն սկսվեց վաճառվել ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում Հալդոլ վաճառքային անվան տակ, որը արտադրվում էր -ի կողմից։

### Վաճառքային անվանումներ
Հալոպերիդոլի վաճառքային անվանումներն են Ալոպերիդին, Բիոպերիդոլո, Բրոտոպոն, Դուրապերիդոլ (Գերմանիա), Հալդոլ (հիմնական վաճառքային անվանումն է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում), Հալոստեն, Կեսելան, Լինտոն, Սիգապերիդոլ, Սերենացե։

## Անասնաբուժական կիրառություն
Հալոպերիդոլը օգտագործում են նաև որոշ կենդանիների բուժման նպատակով։ Այն արդյունավետ է թռչունների մոտ, օրինակ՝ թութակների, որոնց վրա այդ դեղը կիրառելու դեպքում նրանք իրենց փետուրները դադարում են անընդհատ պոկել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Նեյրոլեպտիկների մասին հարցեր և պատասխաններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Պիպերիդիններ
Կատեգորիա:Սպիրտներ