Ստանիսլավ Պոպլավսկի

**Ստանիսլավ Պոպլավսկի** (, . ), խորհրդային և լեհ զորահրամանատար, ԽՍՀՄ բանակի գեներալ (1955), Լեհաստանի բանակի գեներալ (1955): Խորհրդային Միության հերոս (1945 թ. մայիսի 29):

## Կենսագրություն
### Վաղ շրջան

Ստանիսլավը ծնվել է 1902 թվականի ապրիլի 9-ին (նոր տոմարով՝ 22-ին) Ռուսական կայսրության Պոդոլսկի նահանգի Մոգիլևի շրջանի Վենդիչանի գյուղում, լեհ բատրակ գյուղացու բազմազավակ (8 երեխա) ընտանիքում։ Մի քանի տարի անց ընտանիքը տեղափոխվել է Կիևի նահանգի Լիպովեցի շրջան։ Տղան ստիպված է եղել վաղ աշխատել. բատրակություն է արել և դպրոց հաճախելու հնարավորություն չի ունեցել, ուստի մինչև 18 տարեկանը լրիվ անգրագետ է եղել: Սկզբնական կրթությունն ստացել է միայն քաղաքացիական պատերազմից հետո՝ ժողդպրոցում։

1923 թվականի մայիսին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Ծառայել է Ուկրաինական զինվորական շրջանի 130-րդ տարածքային հրաձգային գնդում որպես շարքային կարմիրբանակային։ 1924 թվականի հոկտեմբերից ծառայել է 295-րդ հրաձգային գնդում՝ որպես գնդի դպրոցի կուրսանտ, վաշտի ավագ։ 1927 թվականին իր իսկ խնդրանքով ուղարկվել է սովորելու զինվորական վարժարանում։ 1928 թվականին անդամագրվել է Համամիութենական կոմունիստական ​​կուսակցությանը (բոլշևիկների)։

1930 թվականին Ս.Պոպլավսկին ավարտել է Խարկովի Համաուկրաինական Կենտգործկոմի անվան կարմիր հրամանատարների զինվորական դպրոցը (ուկրաիներեն՝ Шко́ла черво́ных старши́н)։ 1930 թվականի ապրիլից ղեկավարել է Ուկրաինական զինվորական օկրուգի 46-րդ հրաձգային դիվիզիայի 137-րդ հրաձգային գնդի դասակներից մեկը։ 1931 թվականի նոյեմբերից եղել է ուսումնական դասակի հրամանատար, վաշտի հրամանատարի օգնական, իսկ 1933-1935 թվականներին՝ Խարկովի կարմիր հրամանատարների զինվորական դպրոցի վաշտի հրամանատար։

1935 թվականի մայիսից մինչև 1938 թվականը սովորել է Մ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում, որն ավարտելուց հետո աշխատել է այդ նույն ակադեմիայում՝ որպես մարտավարության գծով հրահանգիչ: 1939 թվականի փետրվարին Պոպլավսկին կեղծ մեղադրանքներով ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից և նշանակվել Տուլայի շրջանի «Կուլտուրա» խոզաբուծական պետական ​​ֆերմայի տնօրեն։ Ըստ այլ աղբյուրների՝ 1938 թվականի հունիսից մինչև 1939 թվականի հունվարը նա գտնվել է պահեստազորում, բայց ազատ վարձու աշխատողի կարգավիճակով աշխատել է ակադեմիայի ընդհանուր մարտավարության ամբիոնում որպես ասիստենտ, իսկ 1939 թվականի հունվարից, վերականգնվելով Կարմիր բանակում, ծառայել է որպես կրտսեր դասախոս այդ, ինչպես նաև օտար լեզուների ամբիոնում: 1940 թվականի հուլիսին Պոպլավսկին նշանակվել է Բելառուսի հատուկ զինվորական օկրուգի 162-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի օպերատիվ բաժնի պետ։

## Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին
Ստանիսլավ Պոպլավսկին առաջին իսկ օրերից մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Հրաձգային դիվիզիայի շտաբի օպերատիվ բաժնի պետի պաշտոնով մարտնչել է Արևմտյան ռազմաճակատում: 1941 թվականի հուլիսից մինչև սեպտեմբեր ղեկավարել է վերոնշյալ դիվիզիայի 720-րդ հրաձգային գունդը։ Մասնակցել է Բելոստոկ-Մինսկի և Սմոլենսկի մարտերին։ Մոսկվայի ճակատամարտի սկզբնական փուլում՝ Վյազմայի պաշտպանական գործողության ժամանակ, նա և իր գունդը շրջապատման մեջ են ընկել, սակայն մի քանի օր անց՝ հոկտեմբերի 6-ին, մարտեր մղելով ճեղքել է շրջապատման օղակը և դուրս բերել իր գունդն ու 19-րդ բանակի մի քանի այլ ստորաբաժանումներ։ 1941 թվականի ամառ-աշուն ժամանակաշրջանում մղած մարտերում աչքի ընկնելու համար Պոպլավսկին պարգևատրվել է իր առաջին՝ Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Դժվարագույն իրադրությունում աչքի ընկած մայոր Պոպլավսկին անմիջապես նշանակվել է 363-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի պետ, դիվիզիա, որն շտապ կարգով ձևավորվել էր Ուրալի զինվորական շրջանում և որն արդեն դեկտեմբերին մարտերի մեջ մտավ  որպես Կալինինի ռազմաճակատի 30-րդ բանակի մաս: Մասնակցել է Կլին-Սոլնեչնոգորսկ հարձակողական գործողությանը։ 1942 թվականի հունվարից Պոպլավսկին նշանակվել է 185-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար: Կալինինյան ռազմաճակատի 29-րդ բանակի կազմում դիվիզիան մասնակցել է Ռժև-Վյազմայի գործողությանը, գրոհելիս շատ է առաջ անցել և ընկել շրջապատման մեջ։ Մեկ ամիս հրամանատարն ու իր ստորաբաժանումները գտնվել են ամբողջական շրջապատման պայմաններում՝ մնալով միայն օդից մատակարարումների հույսին, սակայն նրան հաջողվել է տեղանքի պայմանները հմտորեն օգտագործելով կազմակերպել ակտիվ պաշտպանություն, կանխել դիվիզիայի պարտությունը և 1942 թվականի փետրվարի վերջին հաջողությամբ ճեղքել շրջապատման օղակն ու միանալ բանակի հիմնական ուժերին։

1942 թվականի մայիսից Կալինինյան ռազմաճակատի 39-րդ բանակի 256-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարն էր։ Հունիսի 16-ից հունիսի 29-ը եղել է այդ բանակի թիկունքի պետը, այնուհետև նշանակվել Կալինինյան և Արևմտյան ճակատներում գործող 220-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ 1943 թվականի մարտին Ռժև-Վյազմայի հարձակողական գործողության ժամանակ դիվիզիան մարտեր մղելով անցել է ավելի քան 170 կիլոմետր, հընթացս հաղթահարել 6 գետ՝ թույլ չտալով գերմանական զորքերին հենակետներ ստեղծել ու ամրանալ որևէ դիրքում:

1943 թվականի հունիսից մինչև 1944 թվականի սեպտեմբերը Պոպլավսկին ղեկավարել է 5-րդ բանակի 45-րդ հրաձգային կորպուսը, որը մարտեր է մղել Արևմտյան, 1-ին բելոռուսական և 3-րդ բելառուսական ճակատներում։ Կորպուսը նրա հրամանատարությամբ մասնակցել է Սմոլենսկի և Բելառուսի հարձակողական գործողություններին։

1944 թվականի սեպտեմբերին գեներալ-մայորի կոչում ստացած Ստանիսլավ Պոպլավսկին ուղարկվել է 1-ին Բելառուսական ռազմաճակատի զորքերի կազմում գործող Վոյսկո Պոլսկոյե, որի 2-րդ բանակի հրամանատարն է եղել 1944 թվականի սեպտեմբերի 26-ից մինչև դեկտեմբերի 19-ը, իսկ հետո՝ մինչև 1945 թվականի սեպտեմբերի 10-ը ղեկավարել է 1-ին բանակը։ Լեհական այդ բանակները նրա հրամանատարությամբ մասնակցել են Վիսլա-Օդրայի, Արևելյան Պոմերանյան և Բեռլինյան գործողություններին։ Նա ցուցադրել է բարձր կազմակերպչական հմտություններ ռազմական գործողությունների պլանավորման և զորքերի ղեկավարման գործում: Չորս անգամ վիրավորվել է: Գեներալ Ս.Գ.Պոպլավսկին  15 անգամ հիշատակվել է Գերագույն գլխավոր հրամանատար Ի.Վ.Ստալինի հրամանագրերում։ Օդեր գետի ափերին հակառակորդի պաշտպանությունը ճեղքելու և Բեռլինի համար մղվող մարտերում զորքերի հմուտ հրամանատարության համար գեներալ-լեյտենանտ Պոպլավսկուն 1945 թվականի մայիսի 29-ին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։

## Հետպատերազմյան շրջան
Պատերազմից հետո Ստանիսլավ Պոպլավսկին մնաց ծառայելու լեհական բանակում։ Սկզբում ղեկավարում էր լեհական զորախումբը օկուպացված Գերմանիայում։ 1945 թվականի սեպտեմբերին նշանակվեց Սիլեզիայի զինվորական շրջանի զորքերի հրամանատար, 1947 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ Լեհաստանի ցամաքային զորքերի գլխավոր հրամանատար, 1949 թվականի ապրիլին՝ Լեհաստանի ազգային պաշտպանության նախարարի երկրորդ տեղակալ (նախարարը Լեհաստանի մարշալ Կոնստանտին Ռոկոսովսկին էր), 1947 թվականի մարտի 22-ին՝ Լեհաստանի զինված ուժերի մարտական պատրաստության տեսուչ և Լեհաստանի ազգային պաշտպանության փոխնախարար։ 1947 - 1956 թվականներին եղել է Լեհաստանի խորհրդարանի՝ Սեյմի, 1949 - 1956 թվականներին՝ Լեհաստանի միացյալ բանվորական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ Ըստ լեհ հեղինակների՝ 1956 թվականի հունիսին նա ղեկավարել է բանակը *Պոզնանյան հունիս* անվանումով հայտնի սոցիալական բողոքների ճնշման ժամանակ, լինելով Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության պաշտպանության փոխնախարարը՝ անձամբ եկել է Պոզնան։ Բողոքի ցույցերի ճնշման ժամանակ զոհվել է 53-ից 80 մարդ։ Այդ իսկ պատճառով Լեհաստանի Ազգային հիշողության ինստիտուտը Ստանիսլավ Պոպլավսկուն ներառել է ապակոմունիզացիայի գործընթացում։

1956 թվականի դեկտեմբերին Ս.Գ.Պոպլավսկին վերադարձել է ԽՍՀՄ, նշանակվել ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության գլխավոր տեսուչի 1-ին տեղակալ, 1958 թվականի ապրիլին՝ ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության գլխավոր տեսուչների խմբի ռազմական տեսուչ-խորհրդատու։

Նա մահացել է 1973 թվականի օգոստոսի 10-ին Մոսկվայում: Թաղվել է  Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

## Երկեր
Ստանիսլավ Պոպլավսկին հուշագրական մի քանի գրքի հեղինակ է.

* *Поплавский С. Г.* Товарищи в борьбе. — М.: Воениздат, 1963. — 262 с.. 
* *Поплавский С. Г.* Боевые действия народного Войска Польского. 1943-1945 гг. / Под ред. и с предисл. Героя Советского Союза ген. армии С. Г. Поплавского. — Москва: Воениздат, 1961. — 360 с.
* *Поплавский С. Г.* От Варшавы до Берлина (воспоминания командующего 1-й армией Войска Польского). // Военно-исторический журнал. — 1959. — № 9. — С. 54—69.
* *Stanisław Popławski*. Wybrane operacje i walki ludowego Wojska Polskiego. — Warszawa, Wyd. Mon, 1957.

## Պարգևներ
Ս. Գ. Պոպլավսկին պարգևատրվել է մի շարք երկրների 40-ից ավելի շքանշաններով ու մեդալներով.
 **[[Награды России и СССР|Խորհրդային]]:**
* Խորհրդային Միության հերոս (29 մայիսի 1945)
* երեք Լենինի շքանշան (20.04.1942, 30.04.1945, 29.05.1945);
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (22.02.1968)
* չորս Կարմիր դրոշի շքանշան (09.08.1941, 30.01.1943, 03.11.1944, 13.06.1952);
* Սուվորովի շքանշան, I աստիճանի (06.04.1945);
* Սուվորովի շքանշան, II աստիճանի (28.09.1943);
* Կուտուզովի շքանշան, II աստիճանի (09.04.1943);
* Բոգդան Խմելնիցկու II աստիճանի շքանշան (04.07.1944);
* Կարմիր աստղի շքանշան (22.02.1961).

 **[[Проект:Награды/Списки/Награды Чехии|Լեհական]]:**
* Լեհաստանի վերածննդի շքանշան՝ I, II և III աստիճանների (3.01.1945) 
* երկու «Աշխատանքի դրոշ» I աստիճանի շքանշան (19.02.1968)
* «Զինվորական արիության համար» I աստիճանի շքանշան (Լեհաստան, Ռուսաստան)|«Զինվորական արիության համար» II աստիճանի շքանշան  (11.05.1945)
* «Գրյունվալդի խաչ» II աստիճանի շքանշան (29.03.1945)
* երկու ոսկե Վաստակի խաչ
* Սիլեզյան ապստամբության խաչ
* Լեհաստանի մեդալներ

 **[[Военные награды США|Ամերիկյան]]:**
* «Ակնառու վաստակի համար» խաչ (23.06.1943)
* «Պատվո լեգեոնի» շքանշան՝ գլխավոր հրամանատարի աստիճան

 **[[Проект:Награды/Списки/Награды Чехии|Չեխական]]:**
* Սպիտակ առյուծի շքանշան, «Հանուն հաղթանակի», I աստիճանի աստղ
* «Հանուն ազատության» շքանշան, I աստիճան

 **[[Награды Югославии|Հարավսլավական]]:**
* Պարտիզանական աստղի շքանշան, I աստիճան
* «Արիության համար» շքանշան

border|}|Флаг Монголии **[[Մոնղոլական]]:**
* «Խալխինգյոլյան հաղթանակի 30-ամյակ» մեդալ (1969)
* «Մոնղոլական ժողովրդական բանակի 50-ամյակ» մեդալ (15.03.1971)
* «Մոնղոլական ժողովրդական հեղափոխության 50-ամյակ» մեդալ (16.12.1971)

## Զինվորական կոչումներ
;ԽՍՀՄ
* կապիտան (1935)
* մայոր (1938)
* փոխգնդապետ (1941 թ. նոյեմբեր)
* գնդապետ (1942 թ. փետրվար)
* գեներալ-մայոր (14.02.1943)
* գեներալ-գնդապետ (11.07.1946)
* բանակի գեներալ (12.08.1955)

;Լեհաստան
* դիվիզիայի գեներալ (3.12.1944)
* զորատեսակի գեներալ / генерал брони (11.05.1945)
* բանակի գեներալ (12.08.1955)

## Հիշատակ
* Ստանիսլավ Պոպլավսկու անունը շնորհվել է Լեհաստանի առևտրային նավատորմի նավերից մեկին:
* Ս. Գ. Պոպլավսկու հիշատակին նվիրված հուշատախտակ է փակցվել Խարկովում (Ուկրաինա):
* Վենդիչանի ավանում (Ուկրաինա) կանգնեցվել է Ստանիսլավ Պոպլավսկու հուշարձանը:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Объекты военные — Радиокомпас / [под общ. ред. Н. В. Огаркова]. — М.: Военное изд-во М-ва обороны СССР, 1978. — 678 с. — (Советская военная энциклопедия: в 8 т. ; 1976—1980, т. 6).
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Коллектив авторов. Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — С. 181—183. — ISBN 5-86090-113-5.
* Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь. Командиры стрелковых, горнострелковых дивизий, крымских, полярных, петрозаводских дивизий, дивизий ребольского направления, истребительных дивизий. (Пивоваров – Яцун). — М.: Кучково поле, 2014. — Т. 5. — С. 69—71. — 1500 экз. — ISBN 978-5-9950-0457-8.
* *Гареев М. А.* Полководцы победы и их военное наследие: очерки о военном искусстве полководцев, завершивших Великую Отечественную войну. — М.: ИНСАН, 2004. — 476 с.; ISBN 5-85840-325-5. — С.471-477.
* Искусство побеждать: полководцы Второй Мировой войны. — М.: «Пашков дом», 2005. — 175 с. — (К 60-летию Победы в Великой Отечественной войне); ISBN 5-7510-0318-7.
* *Малашенко Е. И.* Командующие фронтами и армиями в годы Великой Отечественной войны, 1941-1945. — Москва: Вече, 2015. — 285 с.; ISBN 978-5-4444-2828-3. — С.182-184.
* *Хетагуров Г. И.* Генерал армии С. Г. Поплавский // Военно-исторический журнал. — 1972. — № 4.
* *Norman D.* God’s Playground. — New York: Columbia University Press, 1982. — ISBN 0-231-05353-3, ISBN 0-231-05351-7.
* *Henryk Kosk*, Generalicja polska, tom II, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001. — ISBN 83-87103-81-0.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Биография  С. Г. Поплавского на сайте Института народной памяти. (, Варшава) .
* Biography of Lieutenant-General Stanisław Poplawski — биография на сайте «Generals of World War II» (Дания) .
* «Маленькие эпизоды большой войны» — заметки Натальи Рожковой о С. Г. Поплавском на сайте литературного интернет-журнала «Русский переплёт» .

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զինվորականներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած լեհ զինվորականներ
Կատեգորիա:Լեհ գեներալներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ