Էրիկ-Յան Ցյուրխեր

**Էրիկ-Յան Ցյուրխեր** (, ) հոլանդացի թուրքագետ: 1997 թվականից դասավանդել է թուրքագիտություն Լեյդենի համալսարանում։ 2008-2012 թվականներին եղել է Սոցիալական պատմության միջազգային ինստիտուտի տնօրեն։ Նրա «Թուրքիա. ժամանակակից պատմություն» աշխատությունը համարվում է չափանիշ։ Ցյուրխերը հայտնի է ժամանակակից Թուրքիայի իրավիճակի վերաբերյալ իր հաճախակի մեկնաբանություններով։

## Կենսագրություն
Ցյուրիխը ծնվել է 1953 թվականի մարտի 15-ին Լեյդենում։ Սինոլոգ Էրիկ Ցյուրխերի (1928-2008 թվականներ) միակ զավակն է։ 1974 թվականին Էրիկ-Յան Ցյուրխերը ստացել է թյուրքագիտության բակալավրի աստիճան Լեյդենի համալսարանից։ Երեք տարի անց Ցյուրխերը ստացել է մագիստրոսի աստիճան։ 1984 թվականին Էրիկ-Յան Ցյուրխերը ստացել է դոկտորի աստիճան Լեյդենի համալսարանից։

1977-1989 թվականներին Ցյուրխերը դասավանդել է թուրքերեն և պարսկերեն Նեյմեգենի համալսարանում։ Այնուհետև այնտեղ դասավանդել է ժամանակակից պատմություն։ 1990-1999 թվականներին աշխատել է Սոցիալական պատմության միջազգային ինստիտուտում։ 1993-1997 թվականներին Ցյուրխերը դասավանդել է Մերձավոր Արևելքի սոցիալական պատմություն Ամստերդամի համալսարանում։ Այնուհետև Լեյդենի համալսարանում զբաղեցրել է թուրքագիտության դասախոսի պաշտոնը։

2008 թվականի ապրիլից մինչև 2012 թվականի նոյեմբեր Ցյուրխերը զբաղեցրել է Սոցիալական պատմության միջազգային ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնը:

## Պարգևներ և կոչումներ
2005 թվականին Ցյուրխերը Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարության կողմից պարգևատրվել է «Հատուկ վաստակի մեդալով»: Մրցանակը հանձնել է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Աբդուլահ Գյուլը: 2016 թվականի մայիսին Ցյուրխերը վերադարձրել է մրցանակը՝ որպես պատճառ նշելով Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կառավարության կողմից «իշխանության բռնապետական չարաշահումը»:

2008 թվականին Ցյուրխերն ընտրվել է Նիդեռլանդների գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ:

## Հայացքներ
Ցյուրխերի խոսքով՝ թուրքական կառավարությունում կա Օսմանյան կայսրության ժամանակների նկատմամբ կարոտախտի միտում։ Ցյուրխերի խոսքով՝ երբ Ռեջեփ Էրդողանը պատկերացնում է ապագա ուժեղ Թուրքիայի, նա զուգահեռ է անցկացնում Օսմանյան կայսրության հետ։

Ցյուրխերը եղել է Թուրքիայի՝ Եվրամիությանը անդամակցության կողմնակից, սակայն 2012 թվականին հայտարարել է, որ Թուրքիայի անդամակցության հեռանկարը քաղաքականապես կորել է թե՛ Թուրքիայի, թե՛ ԵՄ-ի կողմից: 2016 թվականին Ցյուրխերը նաև հայտարարել է, որ նախկինում սպասվող մոտեցումը ժողովրդավարական չափանիշներին և օրենքի գերակայության վրա հիմնված պետության հաստատմանը Թուրքիայում տեղի չի ունեցել, և, հետևաբար, Թուրքիան չի կարող դառնալ ԵՄ անդամ։

Մեկնաբանելով 2016 թվականի Թուրքիայում տեղի ունեցած հեղաշրջման փորձը՝ Ցյուրխերը նշել է, որ շատ քիչ հավանական է, որ հեղաշրջման հետևում կանգնած լինի Գյուլենի շարժումը։ Նա նաև հավելել է, որ Էրդողանը օգտվել է իրավիճակից՝ հակառակորդներից ազատվելու համար՝ որպես օրինակ բերելով հեղաշրջման փորձից հետո մոտ երեք հազար դատավորների ձերբակալման հրամանները:

## Աշխատանքներ
* *The Unionist Factor. The Role of the Committee of Union and Progress in the Turkish National Movement (1905—1926)*, Leiden: Brill, 1984
* *Political Opposition in the Early Turkish Republic. The Progressive Republican Party (1924—1925)*, Leiden: Brill, 1991
* *Turkey: a Modern History*, London: I.B. Tauris, 1993
* *The Young Turk Legacy and Nation Building*, London: I.B. Tauris, 2010

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Թյուրքագետներ
Կատեգորիա:Լեյդենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ