open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրբ երրորդություն եկեղեցի (Թելավ)

**Սուրբ երրորդություն եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Թելավ քաղաքում։

## Պատմություն
Եկեղեցու կառուցման մասին պատմող արձանագրություններ չեն պահպանվել, սակայն «Մեղու Հայաստանի» հայկական քաղաքական, բանասիրական և առևտրային շաբաթաթերթի 1862, № 35, էջ 3-ում կա հետևյալ գրառումը՝ «...պ. Ղաղոյ Թադոսեանց տեսեալ, թէ բազմաթիւ բնակիչք վերին թաղի չունելով եկեղեցի յամենայն դէպս դիմեն ի հեռաւոր եկեղեցիս քաղաքին... ընտրեաց նախ զյարմարաւոր տեղի շինութեան նոր եկեղեցւոյ իւր սեպհական ծախիւք ի նոր գերեզմանատան քաղաքիս մերձ իւր շինած աղբերն, պատրաստեաց ամենայն հարկաւոր նիւթերը շինութեան, ի ձեռս բերեալ զձևակերպութիւն նոր եկեղեցւոյ, ետ փորել զհիմն նորա և ի 30 յունիսի արժանապատիւ գործակատարն տեղւոյս Խաչատուր աւագ քահանայն Սուքիասեանց հանդերձ ուխտիւք եկեղեցւոյ ընդ այլ միաբան քահանայից մեծաւ և փառաւոր հանդիսիւ օրհնեաց զհիմն եկեղեցւոյն, և ըստ աւուր պատշաճին խօսեցաւ... Ապա ի հիմունս նորաշէն եկեղեցւոյս եդաւ կապարեայ տախտակ այսու արձանագրութեամբ՝ *Ի ժամանակս կայսերութեան Ռուսաց Աղեքսանդրի Բ եւ ի հայրապետութեան Ամենայն Հայոց Տ.Տ. Մատթեոսի Ա եղեւ հիմնարկութիւն շինութեան սուրբ Երրորդութեան տաճարիս ի ձեռն Թէլավու քաղաքացի Ղաղօյի Եսայեան Թադոսեանց վասն փրկութեան հոգւոյն եւ արեւշատութեան որդւոց իւրոց ի 1862 ամի եւ Ազգային ՌՅԺԱ*։

Շինութիւնն օր ըստ օրէ առաջ է գնում և մեծ յոյս ունիմք փութով տեսանել աւարտումն շինութեան այս նորաշէն տաճարին...»։

1888 թվականին մահացել է Թելավի հայոց դպրոցների հոգաբարձու և առևտրական տան հիմնադիր Բաղդասար Բաղդոյանը, որի հիշատակին եկեղեցու նորոգման համար փոխանցվել է 50 ռուբլի։

1923 թվականին եկեղեցին փակվել է։

Եկեղեցու շուրջ գտնվում է հայոց գերեզմանոցը, որտեղ կան 1830-ական թվականների արձանագիր տապանագրեր։ Գերեզմանոցում ավելի շատ կան վրացագիր տապանաքարեր։

Վավերագրերում Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին հիշվում է նաև որպես գերեզմանատան եկեղեցի։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին երկթեք ծածկով միանավ շենք է, տանիքը թաղակապ է, այն ներքուստ պահում են չորս որմնասյուների վրա հենված թաղակիր կամարներ։ Արևելյան մասում գտնվում է կիսաշրջանաձև եզրագծով խորանը որի երկու կողմերում կան մեկական ավանդատներ։ Եկեղեցին ունի երեք մուտք՝ բացված արևմուտքից, հյուսիսից և հարավից։ Ներքուստ հյուսիսային պատի մեջ՝ իր ավանդական տեղում գտնվում է մկրտարանի ավազանը։ Արևմտյան ճակտոնի գագաթին սրածայր վեղարով ավարտվող փոքրիկ զանգակատունն է։ Արտաքուստ որմերը զարդարված են որմնակամարաշարով։ Եկեղեցին կառուցված է աղյուսով, գետաքարով ու կրաշաղախով։ Արտաքին չափերն են՝ 14,05 x 8,85 մ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ

* Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի ; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի ; Չոբանյան, Պավել Աշոտի; Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ.Էջ 79-80
Ջեսիկա Լերմոնտ

**Ջեսիկա Լերմոնտ**  (, ), բրիտանացի եռամարտիկ։ Եվրոպայի չեմպիոն, մայրցամաքային առաջնության արծաթե մեդալակիր, Համագործակցության խաղեր 2018-ի մեդալակիր և 2019 թվականի եռամարտի աշխարհի առաջնության եզրափակչի մեդալակիր։ Տոկիոյի 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր։

## Վաղ տարիներ
Լերմոնտը նվաճել է մեդալ լողի ազգային առաջնությունում՝ հանդես գալով Լիդս քաղաքի ակումբում։ Նա նաև գոլֆ է խաղացել Wetherby ակումբում և ֆուտբոլ «Լիդս Յունայթեդ» կանանց ակադեմիայում՝ նախքան եռամարտի անցնելը։

## Կարիերա
Լերմոնտն եռամարտի մրցումների առաջին անգամ մասնակցել է 2012 թվականին, իսկ 2015 թվականին անցել է համաշխարհային էլիտա։ 2016 թվականին նա նվաճել է իր առաջին հաղթանակը եվրագավաթներում։ 2017 թվականին հաղթել է Եվրոպայի առաջնությունում և երկու անգամ մրցանակային տեղ է զբաղեցրել ITU համաշխարհային եռամարտի սերիայում՝ արժանանալով արծաթե մեդալի Ստոկհոլմում և բրոնզե մեդալի Ռոտերդամում՝ Գրանդ ֆինալում։

Լերմոնտը միացել է Անգլիայի հավաքականին Գոլդ Քոսթում անցկացվող 2018 թվականի Համագործակցության խաղերի ժամանակ։ Նա երկու արծաթե մեդալ է նվաճել անհատական և խառը էստաֆետայում։ Նույն թվականին նվաճել է արծաթե մեդալ Եվրոպայի առաջնությունում Գլազգոյում և գրավել է 5-րդ տեղը եռամարտի Համաշխարհային սերիայում։

2019 թվականին Լերմոնտը մի շարք հաջողությունների է հասել՝ երկրորդ տեղն զբաղեցնելով Բերմուդյան կղզիներում և երրորդ տեղը՝ Լիդսում և Մոնրեալում։ Սակայն տարվա ամենամեծ նվաճումը եղել է արծաթե մեդալը Լոզանում ITU համաշխարհային սերիայի եզրափակչում։

Լերմոնտը հանդես է եկել նաև խառը փոխանցումավազքում, երբ բրիտանացիները նվաճել են արծաթե մեդալներ Տոկիոյում կայացած ITU World Triathlon-ում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Եգոր Շիպ

**Եգոր Կորաբլին** (), ռուս վիդեոբլոգեր, երաժիշտ, ավելի հայտնի է որպես **Եգոր Շիպ**։

## Կենսագրություն
Սովորել է Իգոր Կրուտոյի երաժշտական ակադեմիայում։ 2018 թվականին Դմիտրի Գուբերնիևի, Տետիչ Օլիմպիադայի և այդ ակադեմիայի ուրիշ աշակերտուհու՝ Միլա Շևիչի հետ վարել է Արտեկում անցկացվող ռուսական ազգային «Մանկական Եվրատեսիլի» եզրափակչի ընտրությունները։ Նաև «ՆՏՎ» ալիքում վարել է «Супер Дети Fest» հաղորդումը։

10 տարի զբաղվել է ֆուտբոլով, բայց 2019 թվականին լքել է ակումբը։ Ինչպես պատմում է Եգորը, նրա հայրն ասել է․ «Կամ դու շարունակում ես զբաղվել ֆուտբոլով, որովհետև դրա համար մենք ծախսել ենք շատ ժամանակ, ուժ և գումար, կամ կարող ես այլևս գումար չխնդրել»։

Եղել է «Hype House Rus» տիկտոկերների տան հիմնադիրներից։ Այնտեղից «հեռացվելուց» հետո ստեղծել է «Freedom Team House»-ը։

Մայիսի 28-ին Եգորն առանձին թողարկել է «DIOR» երգը, իսկ հունիսի 1-ին YouTube-ում տեղադրել է տեսահոլովակը։

Նույն ամռանը Եգորը հանրությանը ներկայացրել է Միա Բոյկայի հետ դուետը՝ «Պիկաչուն», որը *TopHit* պորտալի կողմից հրապարակվող «YouTube-ի ամենահայտնի երաժշտական տեսահոլովակում» հասել է 1-ին հորիզոնականի և նույն պորտալից՝ «Top Radio & YouTube Hits» համահավաքի հիթ-շքերթի 2-րդ հորիզոնականին։ Ընդ որում, «Forbes»-ի տվյալներով՝ տեսահոլովակի բյուջեն կազմել է ընդամենը 50 հազար ռուբլի։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ռուս բլոգերներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեփերներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի փոփ-վոկալիստներ
Օլգա Նիկիտինա

**Օլգա Ալեքսեևնա Նիկիտինա** (, ), ռուս սուսերամարտիկ։ 2020 թվականի օլիմպիական չեմպիոն թիմային առաջնությունում, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն։ Սպորտի վաստակավոր վարպետ։ Ունի կրտսեր սերժանտի զինվորական կոչում։

## Կենսագրություն
Օլգա Նիկիտինան ծնվել է 1998 թվականի նոյեմբերի 26-ին Մոսկվայում։ Դարձել է աշխարհի պատանեկան առաջնության քառակի չեմպիոն  և Եվրոպայի պատանեկան առաջնության եռակի չեմպիոն։

2017 թվականին դարձել է սուսերամարտի Ռուսաստանի չեմպիոն։

2019 թվականի ապրիլին Ռուսաստանի առաջնությունում Օլգա Նիկիտինան անհատական մրցումներում տարել է իր երկրորդ հաղթանակը ազգային առաջնությունում։

2019 թվականին Օլգա Նիկիտինան դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն՝ հաղթելով Դյուսելդորֆում ընթացող մայրցամաքային առաջնությունում, իսկ մեկ ամիս անց նույն ծրագրում նվաճել է աշխարհի առաջնության առաջին ոսկե մեդալը։ 2019 թվականի դարձել է Չինաստանի Ուհան քաղաքում անցկացվող Համաշխարհային ռազմական խաղերի թիմային մրցույթի հաղթող։

## Լավագույն միավորներ
### Աշխարհի առաջնություններ
*  թիմային առաջնություն (2019)

### Եվրոպայի առաջնություններ
*  թիմային առաջնություն (2019)

### Ռուսաստանի առաջնություններ
*  անհատական առաջնություն (2017, 2019)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օլգա Նիկիտինայի էջը FIE սուսերամարտի միջազգային ֆեդերացիայի կայքում

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Սոնա Ղազարյան (այլ կիրառումներ)

**Սոնա Ղազարյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Սոնա Ղազարյան, հայ օպերային երգչուհի, սոպրանո։
* Սոնա Ղազարյան, հայ եվրոպագետ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր։
Բեխ

**Բեխ**, գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Կովսական գավառում, իսկ ապա գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում, Ղափան քաղաքից 4 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ողջի գետի աջ կողմում,  Խուստուփ լեռան լանջին, բարձրադիր, անտառապատ, գեղատեսիլ վայրում։

Գյուղի մոտով անցնում է Ողջիի աջակողմյան վտակ Բեխ գետակը։

Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Անվան ստուգաբանություն
Անունը ծագել է շրջակայքի անտառներում բոխի ծառի առատության համար։ Տարածքում է գտնվում Բեխիխութ լեռը, որն անտառապատ է, Բեխի գետակ և Բեխի անապատը։

## Պատմություն
Առաջին անգամ բնակավայրի մասին հիշատակվել է 871 թվականին՝ այն Բաղք գավառի Արուքս գյուղի հետ փոխանակելու առնչությամբ։ Երկար ժամանակ բնակավայրը եղել է Տաթևի վանքի սեփականությունը։

Ուշ ժամանակներում Բեխը պատկանում էր Մելիք Փարսադանյաններին և հանդիսանում էր նրանց աթոռանիստը։ Վերջիններս համարվում էին Տաթևի նույն տոհմի ճյուղերից մեկը։

Ունի թեք տանիքներով տներ։ Գյուղը շրջապատող անտառներում կան մրգատու ծառեր՝ տանձենի, խնձորենի, սալորենի, ընկուզենի, հոնի, իսկ բացատներում ամենուր տարածված էր մոշը։

1960-ական թվականներին ձուլվել է Կապան քաղաքի հետ։

## Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։

324ի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը Կապանի հանքավայրերում աշխատելն էր։ Զբաղվում էին նաև երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ և շերամապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կար 18-րդ դարի անշուք կանգուն եկեղեցի։ Մոտակայքում են գտնվում Հալիձորի բերդը, Հալիձոր գյուղի, Հալիձոր հանքավայրի ավերակները, Փառուտա վանքի ավերակները։

## Կրթություն
Գյուղն ուներ ութամյա դպրոց, ակումբ, գրադարան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Մարի-Ժորժ Պիկար

**Մարի-Ժորժ Պիկար**  (, ), ֆրանսիացի ռազմական և պետական գործիչ, Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետության զինված ուժերի նախարար (1906-1909 թվականներին), դիվիզիայի գեներալ, Դրեյֆուսի դատական գործի բացահայտման գլխավոր մասնակից։

## Կենսագրություն
Սեն-Սիր զինվորական դպրոցի շրջանավարտ է (1872)։ Եղել է Փարիզի Բարձրագույն զինվորական դպրոցի դասախոս (École supérieure de guerre), որտեղ նրա կուրսանտներից է եղել Ալֆրեդ Դրեյֆուսը (1890)։

Ռազմական հակահետախուզության պետ նշանակված գնդապետ Պիկարը պարզել և ապացուցել է, որ մեղադրյալ Դրեյֆուսի, այսպես կոչված, «վերգրության» (գաղտնի փաստաթղթերի ցանկ, որն առաջարկվում էր փոխանցել Գերմանիայի դեսպանատանը) հեղինակը նա չէր, իսկ ոմն մայոր Ֆերդինանդ Էստերխազին բացահայտել է իր աշխատակից Հուբերտ Անրիին, որը  Դրեյֆուսին մեղադրելու համար կեղծ ապացույցներ էր սարքում։ Պիկարը համառորեն պնդել է, որ վերանայեն Դրեյֆուսի գործը և Էստերխազիի մեղավորությունը։ Նա ապահովել է Էմիլ Զոլային անհրաժեշտ փաստերով, որպեսզի վերջինս գրի «Ես մեղադրում եմ» («J'accuse!») հայտնի հոդվածը և սկիզբ է դրել Դրեյֆուսի արդարացման պայքարին, որի համար նախ հեռացվել է պաշտոնից և տեղափոխվել Թունիս, իսկ հետո մեղադրվել է դավաճանության մեջ, զրկվել զինվորական կոչումից և ձերբակալվել։

Դրեյֆուսի ներումից հետո Պիկարը պատվով վերականգնել է իր պաշտոնը, իսկ բանակից հեռացվելու և ազատազրկման ժամանակը հաշվառվել են ծառայության ստաժում՝ հերթական զինվորական կոչումը ստանալու համար։

Հետագայում նա դառնում է դիվիզիայի գեներալ, 1906 թվականին նա դառնում է Կլեմանսոյի կառավարության անդամ՝ ստանձնելով ռազմական նախարարի պաշտոնը։

Դիվիզիայի գեներալ Մարի-Ժորժ Պիկարը մահացել է դժբախտ պատահարից՝ ձիուց ընկնելու պատճառով, երբ գտնվելիս է եղել Պիկարդիայում։ Գնդապետ Պիկարի մահից հետո ձևավորված երկրորդ կաբինետում (1917-1920) վարչապետ Կլեմանսոն Մարի-Ժորժ Պիկարի փոխարեն ոչ ոքի չնշանակեց՝ պահելով ռազմական նախարարի պաշտոնն իր համար։    .

Մարի-Ժորժ Պիկարը դարձել է Ռոբերտ Հարիսի «Սպան և լրտեսը» վեպի գլխավոր հերոսը, որը նվիրված էր Դրեյֆուսի գործին՝ պատմությունը կատարվում է նրա անունից։ Ռոման Պոլանսկու համանուն էկրանավորման մեջ գնդապետ Պիկարին մարմնավորել է Ժան Դյուժարդեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Զինվորական ծառայության սպաներ
Կատեգորիա:Հետախույզներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի զինվորական սպաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գեներալներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ձիուց ընկնելու հետևանքով մահացածներ
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Խանդո)

**Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է  Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի Խանդո գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, 1856 թվականին։

Ըստ Վրաստանի հայոց թեմ և Իմերեթի թեմի 1839-1840 թվականների արխիվների կան հիշատակումներ այս եկեղեցու մասին։

1866 թվականին եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ 1885 թվականին՝ քրաշեն։ Եկեղեցու հարակից՝  հարավային կողմում կա գերեզմանատուն։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Խաչ եկեղեցին բազիլիկ կառույց է, որը կառուցմած է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափերն են՝ 11.63 x 17.69 մետր։

Ունի մեկ մուտք, հարավային կողմում, մուտքի վերևի մասում կա արձանագրություն։

Շինարարության կապակցանյութ օգտագործվել է կիրը։

Եկեղեցին ունի նաև զանգակատուն, որը գտնվում է արևմտյան մասում՝ տանիքին։ Եկեղեցու խորանը գտնվում է արևելյան կաղմում։

1839-1870-ական թվականներին եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ քահանա Տեր Վարդան Տեր-Ստեփանյանցը, դպիրներ Թորոս Կյուրեղյանը և Հարություն Խաչատրյանը, իսկ 1880-ական թվականներին՝ քահանա Խաչատուր Տեր-Վարդանյանը։

2006 թվականին եկեղեցին կիսավեր վիճակում էր, սակայն ծնունդով Խանդո գյուղից Արկադի և Համբարձում Թորոսյանների հովանավորչությամբ եկեղեցին վերակառուցվում է։

Եկեղեցին վերաօծվում է 2009 թվականի մայիսի 8-ին, Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդի և հոգևոր դասի մասնակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Արամ Խաչատրյանի կիսանդրի (Նիժնի Նովգորոդ)

**Արամ Խաչատրյանի կիսանդրի**, հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Նիժնի Նովգորոդ քաղաքում՝ Արամ Խաչատրյանի անունը կրող արվեստի դպրոցի հարևանությամբ։

## Նկարագիր
Հուշարձանը բացվել է 2021 թվականի օգոստոսի 4-ին Նիժնի Նովգորոդի Արամ Խաչատրյանի անվան արվեստի դպրոցի (նախկին մանկական երաժշտական դպրոց) հարևանությամբ, որտեղ ժամանակին սովորել է կոմպոզիտորի կինը՝ Նինա Մակարովան։ Կիսանդրու հեղինակը Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նկարիչների միջազգային ֆեդերացիայի անդամ, քանդակագործ Միքայել Սողոյանն է։ Նիժնի Նովգորոդի կիսանդրին քանդակագործի երրորդ անդրադարձն է Արամ Խաչատրյանի կերպարին՝ առաջին կիսանդրին Մոսկվայում Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայում է տեղադրվել, երկրորդը Երևանում՝ Հայֆիհարմոնիայի Արամ Խաչատրյան համերգասրահում։ Հուշարձանը բրոնզից է, ձուլումը ֆինանսավորել է հայ բարեգործ Արմեն Սադղյանը։ Հուշարձանի պատվանդանը պատրաստել է Նիժնի Նովգորոդի «Կամնեգրադ» արտադրական ընկերությունը։ Հուշարձանը նվիրվել է Նիժնի Նովգորոդի 800-ամյակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արամ Խաչատրյանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի հուշարձաններ
Լիդիա Ջեյքոբի

**Լիդիա Ջեյքոբի**  ( ), ամերիկացի լողորդուհին, որը մասնագիտացած է բրասում,  2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն և արծաթե մեդալակիր։ Նա Ալյասկայից առաջին լողորդուհին էր, որը Օլիմպիական խաղերի որակավորում է ստացել 17 տարեկանում։

## Կենսագրություն
### Մանկություն և վաղ կարիերա
Ծնվել է 2004 թվականի փետրվարի 29 -ին Ալյասկայի մայրաքաղաք Անքորեջում, բայց մեծացել է Սյուարդում։ Նա սկսել է լողալ 6 տարեկանում՝ հանդես գալով Seward Tsunami Swim Club-ում։ 12 տարեկանում գերազանցել է լողի հայրենի նահանգի իր առաջին ռեկորդը, իսկ 14 տարեկանում նվաճել է օլիմպիական փորձությունների ուղեգիր։

15 տարեկանում հաղթել է բրասով 100 մետր լողալու պատանիների ազգային առաջնությունում և դարձել ԱՄՆ լողի պատանիների հավաքականի անդամ։

Նա դարձել է Ալյասկա նահանգի առաջին բնակիչը, որը նվաճել է Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր։

2021 թվականին ընդունվել է Տեխասի համալսարան, հանդես է գալիս համալսարանի թիմում։

### Սպորտային կարիերա
2021 թվականի ապրիլին Ջեյկոբին 100 մետր բրասով մրցության եզրափակչում գրավել է երկրորդ տեղը՝ Կալիֆոռնիայի Միշն-Վիեխո քաղաքում անցկացվող TYR PRO Swim լողի մրցումներում՝ վերջնագծին հասնելով անձնական ռեկորդային ժամանակում՝ 1։06։38։ Նա զիջել է 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր և աշխարհի ռեկորդակիր Լիլի Քինգին և առաջ անցել 2019 թվականի Պանամերիկյան խաղերի ոսկե մեդալակիր Անն Լազորից։

#### Ամառային օլիմպիական խաղեր 2020
2020 թվականից 2021 թվականը կորոնավիրուսային պանդեմիայի պատճառով հետաձգված Ամառային օլիմպիական խաղերում 2021 թվականի հուլիսի 27-ին հաղթել է 100 մետր բրասով մրցատարածությունում։ Եզրափակչում նա շրջանցել է հարավաֆրիկացի լողորդուհի Տատյանա Սկունմեյքերին և նրա ավելի փորձառու և տիտղոսակիր հայրենակից, այնուհետև չեմպիոն Լիլի Քինգին՝ 17 տարեկանում դառնալով օլիմպիական խաղերի նոր չեմպիոն:

Հուլիսի 31-ին մասնակցել է 4x100 մետր խառը փոխանցումավազքի եզրափակիչ լողին, սակայն ԱՄՆ-ի հավաքականը չի հայտնվել լավագույն եռյակում՝ զբաղեցնելով միայն հինգերորդ տեղը։

Օգոստոսի 1-ին մասնակցել է կանանց 4x100 մետր համակցված փոխանցումավազքին, որտեղ ամերիկացիները նվաճել են արծաթե մեդալ՝ վերջնամասում զիջելով Ավստրալիայի թիմին, բայց գերազանցելով կանադացիներին։

## Ռեկորդներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի լողորդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Մաջադիա)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի **, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի Ախալքալաքի շրջանի՝ Մաջադիա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Մաջադիա գյուղի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին հիմնադրվել է 1867 թվականին, կառուցվել է գյուղացիների միջոցներով, իսկ վարպետը եղել Կարապետ Կոծմանյան,  որի մասին կա արձանագիր եկեղեցու բարավորին։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին քարաշեն բազիլիկ կառույց է, կառուցվել է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափսերն են (18.34 x 10.15) մետր։

Ունի մեկ մուտք՝  արևմտյան կողմից, իսկ եկեղեցու պատուհանները բացվում են հարավային և հյուսիսային պատերին։

Մուտքի ճակատին կա հայերեն արձանագրություն, իսկ դրանից վեր կա խաչաձև քանդակ։

Եկեղեցին ունի երկհարկ զանգակատուն, որը գտնվում է տանիքի արևմտյան մասում։ Եկեղեցու դահլիճը բաժանված է երեք նավերի, իսկ  արևելյան մասում գտնվում է Սուրբ խորանը, որի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։

Հյոսիսային պատի մեջ մկրտության ավազանն է։

Եկեղեցուց ոչ շատ հեռու կա գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել է  6-7-րդ դարի կոթողներ և 15-16-րդ դարի խաչքարեր։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Սարգիս քհն. Մելիքյանցը և Կարապետ քհն. մահտեսի Հարությունյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներից հետո եկեղեցին կարիք ուներ վերանորոգման։

2013 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է, վերանորոգման նյութական ծախսերը հոգում են Սամարայում բնակվող նախկին Մաջադիա գյուղի բնակիչները։

Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին օծվել է ձեռամբ Գրիգոր եպիսկոպոս Սաքինյանցի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Յուրի Բոստանջյան

**Յուրի Գրիգորի Բոստանջյան** (), խորհրդային գիտնական։

## Կենսագրություն
Յուրի Բոստանջյանը ծնվել է 1932 թվականի մայիսի 15-ին Թբիլիսիում։ 1956 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Նովոչերկասկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ ավտոմատ և չափիչ գործիքներ և սարքեր մասնագիտությամբ։ 1956-1959 թվականներին աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1959 թվականին Յուրի Բոստանջյանը աշխատանքի է անցել Մինսկի էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում՝ նախ որպես առաջատար ինժեներ, հետագայում լաբորատորիայի վարիչ և բաժնի վարիչ, իսկ 1999 թվականին՝ ձեռնարկության խորհրդի նախագահի տեղակալ։ 1999 թվականի մայիսի 5-ին տեղափոխվել է «ՄՀՏԱՄ» պետական ձեռնարկություն (Մինսկ, Բելառուս), որտեղ զբաղվել է կապի համակարգերի մշակմամբ (ավտոմատ հեռախոսային կայան և բջջային համակարգեր)։

Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում Բոստանջյանը զբաղվել է «Մինսկ» Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների ընտանիքի համար օպերատիվ հիշողության համակարգի մշակման աշխատանքներով և ղեկավարել ES-1020, ES-1022, ES-1035 և ES-1036 Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների օպերատիվ հիշողության համակարգերի ստեղծման աշխատանքները։

Բոստանջյանը եղել է ԽՍՀՄ-ում օպերատիվ  հիշողության սարքերի առաջատար մասնագետ, ավելի քան 20 գիտական հոդվածների և մի շարք  գյուտերի հեղինակ է։ 1970 թվականին «Մինսկ» Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների ծրագիր մշակողների և արտադրողների թիմը, որն արտադրել է ավելի քան 4000 համակարգիչ (Խորհրդային Միության ընդհանուր Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների համակարգի ավելի քան 70%-ը) արժանացել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի։ Մրցանակի դափնեկիրներ՝ Վիկտոր Պրժիյալկովսկին, Գեորգի Լոպատոն, Յու. Գ. Բոստանջյանը, Գ. Դ. Սմիրնովը, Ն. Ա. Մալցևը, Գ. Կ. Ստոլյարովը, Ի. Կ. Ռոստովցևը, Յուրի Բոստանջյանը պարգևատրվել է նաև «Պատվո նշան» շքանշանով և մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ветераны НИИЭВМ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Ալին Գոյան

**Ալինա Ալեքսանդրի Ենգոյան** (), հայ փաստաբան, երգչուհի։

## Կենսագրություն
Ալինե Ենգոյանը ծնվել է 1983 թվականի օգոստոսի 7-ին՝ Երևանում։ Սովորել է վոկալ-երաժշտական հատուկ ձայնի պահպանման դպրոցում։ Փոքր տարիքից ելույթ է ունեցել հայաստանյան բեմերում, շրջագայել եվրոպական երկրներում։ Միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Ուսանողական տարիներին աշխատանքի  ընդունվել Հայաստանի բարձրագույն դատական ատյանում՝ որպես իրավաբան-փորձագետ, հետագայում հանրային կապերի պատասխանատու։ 2005-2009 թվականներին ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։

Եղել է Վճռաբեկ դատարանի մամուլի քարտուղար։ 2008 թվականից Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունով վարել է իր հեղինակած «Դատաժամ» իրավական հաղորդաշարը։ Փաստաբանի աշխատանքով սկսել է զբաղվել 2015 թվականից։

2015 թվականին հրապարակել է իր առաջին «Կանչէ կռունկ» ձայնասկավառակը, որտեղ տեղ են գտել հայկական ժողովրդական ստեղծագործություններ՝ ժամանակակից գործիքավորմամբ։ Ալինե Գոյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Օպերա Վիվա» երաժշտական նախագիծը։

Կենդանասերների կամավորների խմբի անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Դիմումների միջոցով դատավորները ընտրելու են մասնագիտացումը»

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ փաստաբաններ
Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Սուրբ Սիոն եկեղեցի (Վաչիան)

**Սուրբ Սիոն եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, Ախալքալաք քաղաքից 6 կմ դեպի հարավ, հայաբնակ Վաչիան գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարի 30-ական թվականներին։ Եկեղեցու մասին ամենից հին տեղեկությունները պահպանվել են Վրաստանի և Իմերեթի թեմի եկեղեցիների տեղեկագրերում։ 1866 թվականի տվյալներով եկեղեցին հիշատակվում է որպես փայտաշեն կառույց, իսկ 1885 թվականին՝ որպես քարաշեն։

1887 թվականի «Նոր Դար» ամսագրում կա անրադարձ այս եկեղեցու մասին, որտեղ եկեղեցին բնութագրվում է որպես «բաւական գեղեցիկ նորաշէն եկեղեցի»։

Եկեղեցու վերաբերյալ կան նաև հիշատակումներ  1880-ական և 1905-ական թվականների տեղեկագրերի մեջ։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին գմբեթավոր տիպի կառույց է, այն կառուցվել է տուֆ տեսակի քարից, նրա  չափսերն են (17.96 x 11.2) մետր։ Եկեղեցու հյուսիսային և հարավային պատերը սվաղած են, իսկ արևելյան և արևմտյան պատերը երեսապատված են տուֆի սալիկներով։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան կողմում, իսկ եկեղեցու հարավային և արևելյան պատերին բացված են երեքական պատուհաններ։  Մուտքի վերևի մասում՝ տանիքին զանգակատունն է։ Տանիքը երեսապատված է թուջով, որի վրա գմբեթն է։

Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Մկրտության ավազանն է գտնվում է հյուսիսային պատին։

1850-1880-ական թվականներին եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝  քհն․ Տեր Սիմեոն Կարապետյանը, Հարություն քհն. Իշխանյանցը, Գաբրիել քհն. Մկրտչյանը, Սիմեոն քհն. Տեր-Գաբրիելյանը, Տեր Կարապետը և դպիր` Հովհաննես Տեր-Սիմոնյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին խոնարհվում է։ Իսկ արդեն հետխորհրդային շրջանում, 1990-ական թվականներին գյուղի բնակչության ջանքերով եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվում է, և բազիլիկ եկեղեցին վերածվում է գմբեթավորի։

2016 թվականի հոկտեմբերին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի, եկեղեցին վերաօծվեց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Անի Պալյան

**Անի Գագիկի Պալյան** (), հայազգի լողորդ-պարալիմպիկ։ Լոնդոնի 2012 թվականի պարաօլիմպիական խաղերի մեդալակիր, աշխարհի բազմակի չեմպիոն, Ռուսաստանի բազմակի չեմպիոն և ռեկորդակիր, Ուկրաինայի սպորտի վաստակավոր վարպետ և Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ լողի հենաշարժական խնդիրներ ունեցող մարզիկների շրջանում։

## Կենսագրություն
Անի Պալյանը ծնվել է 1990 թվականի օգոստոսի 21-ին Թբիլիսիում՝ մանկական ուղեղային կաթված ախտորոշմամբ։ 1991 թվականին Անիի ծնողները տեղափոխվել են Ղրիմ, քանի որ բժիշկները խորհուրդ են տվել երեխային բուժել Սաքիի ցեխով։ Առողջության բարելավման նպատակով 8 տարեկանում նա սկսում է լողալ` Սիմֆերոպոլի արհմիությունների մշակույթի պալատի լողավազանում, այնուհետև Եվպատորիայում։ 10 տարեկանից մասնակցել է մրցումների, 14 տարեկանում լրացրել է սպորտի վարպետության թեկնածուի նորման, իսկ 16 տարեկանում դարձել Ուկրաինայի սպորտի վարպետ։ 2008 թվականից մարզվել է Մարինա Լեսկովսկայայի մոտ։ 2009-2013 թվականներին եղել է Ուկրաինայի ազգային հավաքականի անդամ։ Հանդես գալով Ուկրաինայի հավաքականի կազմում՝ Լոնդոնում կայացած 2012 թվականի ամառային պարալիմպիկ խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ, երկու ոսկե և երկու բրոնզե մեդալներ աշխարհի առաջնություններում։ 2013 թվականին նրան շնորհվել է Ուկրաինայի սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչում։ 2014 թվականին ստացել է Ռուսաստանի քաղաքացիություն։ 2014 թվականի լողի Ռուսաստանի առաջնությանը հենաշարժական խնդիրներ ունեցող մարզիկների  շրջանում նա սահմանել է 4 ռուսական ռեկորդ՝ 50 մ / վ, 200 մ / վ, 400 մ / վ, 50 մ բատերֆլայում և հաղթանակներ տարել այդ սպորտային լողաձևերում։ Ռուսաստանի հաջորդ առաջնությունում (2015) հաղթել է 50 մ ազատ ոճում (33.83 վայրկյան արդյունքով), 50 մ բատերֆլայում (38.67 վայրկյան), 400 մ ազատ ոճում (5 րոպե 24.97 վայրկյան), 200 մ կոմպլեքս լողում (3 րոպե 18.06 վրկ) և 100 մ ազատ ոճում (1 րոպե 13,48 վրկ), ինչպես նաև սահմանել է Ռուսատանի ռեկորդներ 50 և 400 մետր ազատ ոճի մրցատարածությունում։ 2015 թվականին դարձել է աշխարհի չեմպիոն, ինչպես նաև նվաճել է աշխարհի առաջնության արծաթե և երեք բրոնզե մեդալներ։

«Հանուն Ռուսաստանի» համառուսաստանյան ժողովրդական ճակատի ակտիվիստ է, որը սատարում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին։ 2018 թվականին միացել է *Putin Team* հասարակական շարժմանը։

## Պարգևներ
* Օլգա կայսրուհու III աստիճանի շքանշան (2012),
* «Փառքի և պատվի աստղ» նշան (2012),
* Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (2012),
* Ուկրաինայի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2013),
* Միջազգային դասի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (2014),
* Ղրիմի Հանրապետության 2014 թվականի լավագույն մարզուհի «Մեծահասակներ» անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի լողորդներ
Կատեգորիա:Ռուս լողորդներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի 2012 թվականի պարաօլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Էրիկա Կիրպու

**Էրիկա Կիրպու** (, ), էստոնացի սուսերամարտիկ (սուսեր), օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն, աշխարհի առաջնությունների և Եվրոպական խաղերի մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Մայրը՝ Իրինա Սատանենկոն, ռուս է, իսկ հայրը՝ Վիկտոր Կիրպուն, էստոնացի։ Էրիկա Կիրպուն ծնվել է Մոսկվայում, բայց մեծացել է Տարտուում։ Նրա մայրենի լեզուն ռուսերենն է, բայց նա խոսում է նաև էստոներեն, անգլերեն և իտալերեն։

## Սպորտային նվաճումներ
2012 թվականին Լենյանոյում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Էրիկա Կիրպուն Յուլիա Բելյաևայի, Իրինա Էմբրիխի և Քրիստինա Կուսկի հետ թիմով նվաճել է բրոնզե մեդալ, իսկ 2013 թվականին Զագրեբում՝ ոսկե։

2014 թվականի սուսերամարտի աշխարհի առաջնությունում Կազանում հաջողվել է բրոնզե մեդալ նվաճել անհատական սուսերամարտում։ Այնուհետև, իր թիմակիցների հետ մրցման վերջին օրը Կիրպուն թիմային պայքարում նվաճել է արծաթ։ Եզրափակչում նրանք պարտվել են միայն ռուսներին։ 2015 թվականին շվեյցարական Մոնտրյո քաղաքում անցկացված Եվրոպայի առաջնությունում Էստոնիայի հավաքականը նվաճել է արծաթե մեդալներ։ Նույն թվականին անցկացված առաջին Եվրոպական խաղերում Էրիկա Կիրպուն բրոնզե մեդալ է նվաճել է թրասուսեր դիսցիպլինայում։

2016 թվականի հունիսին Թորունում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում թիմային մրցաշարում նվաճել է ոսկե մեդալ։

2017 թվականի աշխարհի առաջնությունում Էրիկան դարձել է աշխարհի չեմպիոն՝  Էստոնիայի պատմության մեջ առաջին հաղթանակը տանելով թիմային առաջնությունում։

2018 թվականին էստոնացի սուսերամարտիկը բարձրացել է մայրցամաքային առաջնության թիմային մրցաշարի պատվո հարթակի երրորդ տեղը։

2020 թվականին Տոկիոյում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերում Էրիկա Կիրպուն նվաճել է ոսկե մեդալ թիմային սուսերամարտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Էստոնացի օլիմպիական չեմպիոններ
Խալիբյան վարժարանի տպարան

**Խալիբյան (Խալիբյան) վարժարանի տպարան**, տպարան, որը հիմնադրվել է Թեոդոսիայում 1858 թվականին՝ արդյունաբերող Հարություն Խալիբյանի (1790-1871) հատկացրած միջոցներով բացված Խալիբյան վարժարանին կից։

## Պատմություն
[222px|մինի|ձախից|[Հարություն Խալիբյան]]
Խալիբյան վարժարանի տպարանը տպագրել է դասագրքեր, օրացույցներ, գեղարվեստական, պատմական, թարգմանական և եկեղեցական գրականություն։ Տպարանում լույս տեսած գրքերից են.
* Գաբրիել Այվազովսկու (Այվազյան) «Նախակրթանք հայերէն լեզուի» (1860)
* «Դասատետր մեկնութեան խորհրդոյ եւ արարողութեանց սրբոյ պատարագին» (1862)
* «Ուղղագրութիւն լեզուիս հայոց» (1869)
* Ամբրոսիոս Գալֆայաննի «Աշխարհագրութիւն», «Թուաբանութիւն», «Պատմութիւն հին ազգաց», «Պատմութիւն միջին դարու», «Պատմութիւն Սուրբ Գրոց», «Բենիամին Ֆրանքլին փիլիսոփային վարքը» (բոլորը՝ 1860), «Առձեռն բառգիրք ի տաճիկ լեզուէ ի հայ» (1863)
* Խորեն Գալֆայանի «Բառգիրք յանգաց կամ յանգարան», «Լսարան կենցաղօգուտ գիտելեաց» (երկուսն էլ՝ 1860), «Ալաֆրանկա» (1862) կատակերգությունը և «Վարդենիք» (1863) բանաստեղծությունների ժողողովածուները
* Բ. Պոպովյանի «Գանձարան հաւատոյ...» (1862) և «Վարք սրբոյ» (1864)
* Հ. Չերքեզյանի «Հայոց պատմութիւն» (1865)
* Հ. Տեր-Աբրահամյանի «Պատմութիւն Խրիմու» (1865), «Համառօտ պատմութիւն Հայոց» (1870) և «Յովսէփ Դ կաթուղիկոսի (Երկայնաբազուկ Արղութեանց) կենսագրութիւն...» (1871), «Լսարան հոգեշահ պատմութեանց» (4 գիրք, 1869)
* Ն. Չեռնևսկու «Եօթն խօսք առ տղայս» (1869)
* Ա. Մաքսմաճյանի «Համառօտ քերականութիւն հայերէն լեզուի...», «Երեխայի կենաց առաջին տարիները» (երկուսն էլ՝ 1870)
* Է. Նավիլի «Յաւիտենական կեանք» (1871)
* Հ. Պեզճյանի «Վարքագրութիւն Յարութիւն ամիրայի...» (1872) և այլն

Խալիբյան վարժարանի տպարանը գործել է մինչև 1876 թվականը։

## Գրականություն
* *Այվազեան Գ.* «Պատմութիւն Խալիպյան ուսումնարանի ազգիս հայոց (1858-1871)», Տփղիս, 1880։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական տպարաններ
Կատեգորիա:Ղրիմահայ մամուլ
Կատեգորիա:1858 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հայերը Թեոդոսիայում
Նելլի Խաչատրյան

**Նելլի Խաչատրյան** (), հայ լեզվաբան, գրականագետ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1989)։

## Կենսագրություն
Նելլի Խաչատրյանը ծնվել է 1935 թվականի նոյեմբերի 25-ին Երևան քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Երևանի Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցում, որը ոսկե մեդալով ավարտել է 1955 թվականին։ 1960 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսական բաժինը։ 1961 թվականից դասախոսել է նույն ֆակուլտետում։

Բազմաթիվ մատենագիտական աշխատությունների հեղինակ է։ Հայկական ֆակուլտետների համար տպագրված ռուսաց լեզվի բուհական դասագրքի հեղինակ է։ Իր մասնակցությունն է ունեցել ռուսաց լեզվի և գրականության դասավանդողների միջազգային ասոցիացիայի կոնգրեսներին։ Մեծ Բրիտանիայում դասավանդել է ռուսաց լեզու (1988 թվական)։ Թարգմանել է հայ դասականների և ժամանակակիցների ստեղծագործությունները, գրականագիտական և քննադատական աշխատությունները, որոնք տպագրվել են համամիութենական մամուլում։

## Թարգմանություններ հայերենից ռուսերեն
*Վահան Թամարյան, «Արյունաբանություն», Եր., 1997
*Հովհաննես Մելքոնյան, «Հեծանիվ», Մոսկվա, 1982
*Մկրտիչ Արմեն, «Հեղնար աղբյուր», Եր., 1979, 1984 (այս թարգմանությունից կատարվել են նաև ֆրանսերեն (1987 թվական) և լեհերեն (1989 թվական) թարգմանություններ)
*Րաֆֆի, «Սամվել», Եր., 1982, 1988
*Ծերենց, «Թորոս Լևոնի», Եր., 1969

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Хачатурян Нелли Арташесовна

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայերենից ռուսերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Ներքնակ

thumb|300px|Տարբեր չափերի և ձևերի ներքնակներ

** Ներքնակ** ներքնակ, մահճակալի հանովի տարր, որն իր առաձգականության հաշվին ապահովում է մահճակալի արտաքին մասի և մարդու մարմնի միջև հավասարաչափ բաշխվածություն` լիովին ծածկելով ամբողջ մահճակալը։

Ստուգաբանական բառարանը բառի իմաստը մեկնաբանում է որպես «ներքնակ, մահճակալ, քնելու համար փռվածք, որը լցված է մազերով, բրդով, կեղևաթելերով և այլն։ Այն կարող է լինել լեցուն, զսպանակավորներ և այլն` ապահովելու համար պահանջվող կոշտությունը և հարմարավետությունը։

## Ստուգաբանություն. «մատրաս» կամ «ներքնակ»
«Մատրաս» բառի ուղղագրությունը գալիս է  ` ներքնակ,  բառից։ Ռուսաց լեզվի բառարանում այս բառի վերջին տառը գրված է «ց» տառով, իսկ ավելի ժամանակակից բացատրական բառարանում` Օժեգովի բառարանում նշված է «մատրաս» բառը, իսկ բառի մեկնաբանության մեջ նշված է նաև «մատրաց» տարբերակը։

Ներկայումս երկու տարբերակներն էլ հավասարապես ճիշտ են, սակայն ավելի նոր բառարաններ ավելի շատ հակված են օգտագործել «ներքնակ»` որպես հիմնական։

Տեխնիկական գրականության մեջ, օրինակ` ԳՕՍՏ-ում, տերմինների ցանկում օգտագործվում է երկու ձև` «մատրաս» և «մատրաց»։

## Պատմություն
Մինչև ներքնակների գյուտը (մոտ 5 հազար տարի առաջ), մարդկությունը մահճակալները փափկացնելու համար օգտագործում էր ճյուղեր և կենդանիների կաշիները։ Առաջին բամբակյա ներքնակները հայտնվել են Միջագետքում, Հին Եգիպտոսում և Բաբելոնում, մ.թ.ա. մոտ XXX դարերում։ Հին ներքնակները պատրաստված էին բամբակից, չնայած նրան, որ մ.թ.ա. XVII դարում Պարսկաստանում հայտնվել են առաջին ջրային մահճակալները` ջրով լցված այծի մորթու պարկերի տեսքով։

Մինչև XIX դարը ներքնակների տեխնոլոգիան շատ քիչ է փոխվել, երբ պողպատե զսպանակների գյուտից հետո աթոռը լցնելու համար (1853 թ.), 1871 թ. Հ. Վեստֆալը () արտոնագրվել է` օգտագործելով այդ ներքնակները Գերմանիայում։ 1873 թվականին Դ. Փեջեթը այդ մահճակալները կիրառել է Լոնդոնի Սուրբ Բարդուղիմեոսի հիվանդանոցում պառկելախոցերի կանխարգելման համար։ 1895 թվականին ջրային մահճակալները վաճառվում էին խանութներում, սակայն մինչև 20-րդ դարը հայտնի չեն դարձել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չէր հորինվել վինիլքլորիդը։

1937 թվականին Գերմանիայում հորինված փրփրուն պոլիուրեթանային նյութը ԱՄՆ-ում սկսել է կիրառվել 1950-ականներին։ Պոլիեսթերը ներքնակի պատյանի համար օգտագործվել է Դյուպոն ընկերության կողմից, 1959 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*
Աննե-Մարի Ռինդոմ

**Աննե-Մարի Ռինդոմ** (, ), դանիացի առագաստանավորդ, 2020 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր և 2015 ու 2019 թվականների աշխարհի չեմպիոն «Լազեր Ռադիալ» կարգում։

## Կենսագրություն
Մինչև 2009 թվականը Ռինդոմը հանդես է եկել *Եվրոպա* կարգում, որում 2008 թվականի հուլիսին դարձել է աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, իսկ 2009 թվականի հուլիսին՝ չեմպիոն։ Այնուհետև դանիացին տեղափոխվել է «ԼԱզեր Ռադիալ» օլիմպիական կարգ։ Նոր կարգում իր դեբյուտից մի քանի ամիս անց Ռինդոմը դարձել է երկրորդը պատանիների աշխարհի առաջնությունում։ 2012 թվականին Ռինդոմը մասնակցել է Լոնդոնում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերին և գրավել 13-րդ տեղը։ 2012-ից 2016 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում Աննա-Մարիան մի քանի հաղթանակ և բազմաթիվ մեդալներ է նվաճել Աշխարհի գավաթի էտապներում։ Սանտանդերում կայացած աշխարհի առաջնությունում Ռինդոմը զբաղեցրել է 7-րդ տեղը, ինչը նրան թույլ է տվել կրկին ստանալ օլիմպիական ուղեգիր։ 2015 թվականին դանիացին հաղթել է աշխարհի առաջնությունում Լազեր Ռադիալ կարգում։

2016 թվականի ամռանը Անն-Մարի Ռինդոմը մասնակցել է իր երկրորդ Օլիմպիական խաղերին։ Դանիացի միայն մեկ մրցավազքում է կարողացել առաջինը հասնել եզրագծին, սակայն այլ մրցարշավներում ցուցադրվող հետևողականորեն բարձր արդյունքները նրան թույլ են տվել պայքարել հաղթանակի համար մինչև վերջ։ Մեդալային մրցավազքի մեկնարկից առաջ Ռինդոմը 2-րդ տեղում էր՝ ընդամենը 8 միավոր զիջելով առաջատար հոլանդուհի Մարիտ Բաումեսթերին։ Այնուամենայնիվ, վճռական մրցավազքում Անն-Մարին եզրափակիչ գծին հասել է միայն 8-րդը, ինչի արդյունքում նրանից կարողացել է առաջ անցնել իռլանդացի Աննալիզ Մյորֆին։

## Ելույթներ Օլիմպիական խաղերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աննե-Մարի Ռինդոմի ելույթների վիճակագրությունը

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Դանիացի առագաստանավորդներ
Անդրանիկ Թևանյան

**Անդրանիկ Նորիկի Թևանյան** (), Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Անդրանիկ Թևանյանը ծնվել է 1974 թվականի մայիսի 5-ին՝ Երևանում։

1997 թվականին ավարտել է Երևանի Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի շինարարության էկոնոմիկա և կառավարում ֆակուլտետը։ Ստացել է ինժեներ-տնտեսագետի որակավորումը։ 1999 թվականին ավարտել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի մագիստրատուրայի «Ճարտարագիտական մենեջմենթ» բաժինը՝ ճարտարագիտության մագիստրոսի որակավորմամբ։

1999-2000 թվականներին եղել է Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարի խորհրդական, իսկ 2000-2001 թվականներին՝ «Ար» հեռուստաընկերության լրատվական հաղորդման գլխավոր խմբագիր, հեռուստաընկերության գործադիր տնօրեն։ 2001 թվականին եղել է Հանրային հեռուստատեսության տնտեսական-վերլուծական հաղորդաշարի վարող։ 2002-2006 թվականներին դասավանդել է Հայաստանի պետական պոլիտեխնիկական համալսարանում, իսկ 2003-2013 թվականներին՝ Երևանի Հայ-ռուսական համալսարանում։

2009 թվականին հիմնադրել է «7 օր» լրատվավերլուծական կայքէջը 7 «Պոլիտէկոնոմիա» հետազոտական ինստիտուտը։

2021 թվականի հունիսի 20-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր՝ «Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

Հիմնադրել է 7օր կայքը։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուներ
Հայկ Ցիրունյան

**Հայկ Զարմիկի Ցիրունյան** (), հայ ծրագրավորող, քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքից (2020-2021)։ ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր, «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Հայկ Ցիրունյանը ծնվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Երևան քաղաքում։

1999-2001 թվականներին պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել ՀՀ զինված ուժերում։

Բարձրագույն կրթությունը ստացել է 1999 թվականին՝ ավարտելով  Երևանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի մեքենաշինության էկոնոմիկա և կառավարում ֆակուլտետը։

Որպես ծրագրավորող աշխատել է «ALGORITHM-SERVICE» (2001-2003 թվականներ), «SIRIUS» (2003-2004 թվականներ), MP-HITECH» (2004-2005 թվականներ), «ACCUSOFT corporation» (2005-2007 թվականներ), «LIFE» (2007-2010 թվականներ) ընկերություններում։

2014 թվականին հիմնադրել է «Matersson» LLC ընկերությունը, որի գործադիր տնօրենն է եղել մինչև 2020 թվականը։

Երևան քաղաքի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ է եղել 2018-2020 թվականներին։

2020 թվականի նոյեմբերի 27-ից մինչև 2021 թվականի օգոստոսի 2-ը եղել է ԱԺ պատգամավոր («Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակ), ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ։

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության համապետական ընտրական ցուցակով 2021 թվականի հունիսի 20-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի էրկու էրեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«Իմ քայլը» դաշինքը ներկայացրել է ռեյտինգային ընտրակարգով առաջադրված պատգամավորի թեկնածուներին
*8-րդ գումարման խորհրդարանի կազմը

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Չեյզ Կալիշ

**Չեյզ Կալիշ** (, ), ամերիկացի լողորդ, որը մասնագիտացած է կոմպլեքս լողում։ Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (2020 թվական) կոմպլեքս լողում 400 մետր մրցատարածությունում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ԱՄՆ-ի Մերիլենդ նահանգի Հարֆորդ շրջանում։ Առաջին անգամ հայտնի է դարձել Բարսելոնայում 2013 թվականի ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնությունից հետո, որտեղ մասնակցել է կոմպլեքս լողի 400 մ մրցմանը։ Առաջին ռաունդում ցույց տալով 4 րոպե 11,87 վայրկյան ժամանակ՝ գրավել է առաջին տեղը և անցել եզրափակիչ։ Եզրափակիչում ցույց է տվել 4 րոպե 09,22 վայրկյան ժամանակ և նվաճել արծաթե մեդալ՝ զիջելով ճապոնացի Դայա Սետոյին։ 200 մետր մրցատարածությունն առաջին ռաունդում լողալով 2 րոպե 01,03 վայրկյանում՝ զբաղեցրել է 10-րդ տեղը և ավարտել ելույթները։

2014 թվականին մասնակցել է Pan Pacific խաղերին։ Մասնակցել է կոմպլեքս լողի մրցումներին 200 և 400 մետր մրցատարածություններում։ Առաջին ռաունդում 400 մետր մրցատարածությունն անցել է  4 րոպե 13,12 վայրկյանում, գրավել 3-րդ տեղը և անցել A եզրափակիչ։ Եզրափակիչում մրցատարածությունն անցել է 4 րոպե 09,62 վայրկյանում և նվաճել բրոնզե մեդալ՝ պարտվելով ճապոնացի Կոսուկե Հագինոյին և իր թիմակից Թայլեր Քլերին։

2015 թվականի Կազանում մասնակցել է  ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնությանը։ Լողացել է 400 մ մրցատարածությունը կոպլեքս լողով։ Առաջին ռաունդում ցույց է տվել 4 րոպե 11,83 վայրկյան ժամանակ՝ գրավելով առաջին տեղը և անցել եզրափակիչ։ Եզրափակչում նա լողացել է 4 րոպե 10,05 վայրկյանում և նվաճել բրոնզե մեդալ՝ զիջելով ճապոնացի Դայա Սետոյին և հունգարացի Դավիդ Վերաստոյին։

Կվանգջու քաղաքում անցկացված մոլորակի 2019 թվականի առաջնությունում նվաճել է աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալ 200 մետր մրցատարածությունում՝ ցույց տալով 1։ 56.78 ժամանակ և հաղթողին զիջելով 0.64 վայրկյանով։

2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում Կալիշը 400 մետր անհատական մրցավազքում ոսկե մեդալ է նվաճել մրցումային երկրորդ օրը՝ ցույց տալով 4:09.42 ժամանակ։ Նրա մեդալը դարձել է Միացյալ Նահանգների առաջին մեդալն այդ Օլիմպիական խաղերում։

Հինգերորդ մրցումային օրը Կալիշն ընդհանուր հաշվարկում զբաղեցրել է 4-րդ տեղը՝ մրցատարածությունն անցնելով 1:57.38 ժամանակում և դուրս եկել կիսաեզրափակիչ։ Կիսաեզրափակչում նա գրավել է վեցերորդ տեղը և չի անցել եզրափակիչ։

## Կարիերայի լավագույն արդյունքներ
### Երկար մրցատարածություն (50 մետրանոց լողավազան)

### Կարճ մրցատարածություն (25 մետրանոց լողավազան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Chase Kalisz
* Chase Kalisz

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լողորդներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Քեյլի Մաքքիոուն

**Քեյլի Մաքքիոուն** (, ), ավստրալիացի լողորդ, քառակի օլիմպիական չեմպիոն, 2017 և 2019 թվականների աշխարհի առաջնությունների մեդալակիր, 2018 թվականի պատանեկան օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։

## Կարիերա
Բուդապեշտում անցկացված 2017 թվականի աշխարհի առաջնությունում կոմպլեքս լողով խառը էստաֆետում նվաճել է իր առաջին լուրջ մրցանակը` արծաթե մեդալ:

Բուենոս Այրեսում կայացած երիտասարդական օլիմպիական խաղերի ժամանակ դարձել է չեմպիոն 50 մ մրցատարածությունում, ինչպես նաև արժանացել է տարբեր անվանակարգերի ևս երեք մրցանակների։

Կորեայի Կվանգջու քաղաքում անցկացված 2019 թվականի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է երկու մեդալ, անհատական մրցումներում՝ արծաթե մեդալ 200 մետր մրցատարածությունում՝ զիջելով ամերիկացի մարզիկ Ռիգան Սմիթին 2,57 վայրկյանով։ Կանանց 4×100 համակցված փոխանցումավազքում նույնպես ստացել է արծաթե մեդալ։

2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում արժանացել է երեք ոսկե և մեկ բրոնզե մեդալների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լողորդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի օլիմպիական լողորդներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ Ավստրալիայից
Իվան Լիտվինովիչ

**Իվան Լիտվինովիչ** (, ), բելառուս բատուտիստ, 2020 Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, աշխարհի չեմպիոն թիմային և արծաթե մեդալակիր անհատական պայքարում (2019 թվական)։ Բելառուսի Հանրապետության սպորտի միջազգային վարպետ։

## Կենսագրություն
Իվան Լիտվինովիչը ծնվել է 2001 թվականի հունիսի 26 -ին Վիլեյկայում։

Մայրը` Տատյանա Ալեքսանդրովնան՝ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ է (սպորտային ակրոբատիկա), բատուտի ցատկերի մարզիչ Վիլեյկա ՕՀՄՊՄԴ-ում։

Իվան Լիտվինովիչը հինգ տարեկանից զբաղվել է ակրոբատիկայով, ութ տարեկանից անցել է բատուտացատկի։ Առաջին մարզիչը եղել է Պյոտր Զայցևը։ Հետո նա մարզվել է մարզիչ Օլգա Վլասովայի ղեկավարությամբ։

Ավարտել է թիվ 1 ավագ դպրոցը և Վիլեյկայի պետական քոլեջը՝ մեքենաշինության որակավորումով։ Սովորել է Բելառուսի ֆիզիկական դաստիարակության պետական համալսարանում։

2021 թվականի գարնանն ստորագրել է նամակ «հանուն խաղաղության և ներդաշնակության», որով կոչ է արվել «վերջ դնել դրսից բելառուսական սպորտի նկատմամբ ոտնձգություններին», որը իշխանամետ բնույթ է կրում։

## Սպորտային կարիերա
2018 թվականի ապրիլին Բաքվում  պատանիների համար կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է ոսկե մեդալ։ 2018 թվականի հոկտեմբերին Իվանը գրավել է 4-րդ տեղը Բուենոս Այրեսում կայացած պատանեկան օլիմպիական երրորդ խաղերում։

2019 թվականին Տոկիոյում կայացած աշխարհի առաջնությունում Իվանն արծաթե մեդալ է նվաճել անհատական մրցապայքարում, իսկ թիմում՝ ոսկե մեդալ։

2020 թվականի փետրվարին  Բաքվում ընթացող աշխարհի առաջնության առաջին փուլում Իվանն անհատական հաշվարկում արծաթե մեդալ նվաճեց։

Եվրոպայի 2020 թվականի առաջնությունում, որն անցկացվել է 2021 թվականին Սոչիում, նա թիմային պայքարում նվաճել է ոսկե մեդալ, անհատական մրցումներում զբաղեցրել է 22-րդ տեղը։

2021 թվականին Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում անհատական մրցումներում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իվան Լիտվինովիչը olympics.com կայքում 

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Սպորտային մարմնամարզության աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Դավիթ Վարդանյան (բալետի արտիստ)

**Դավիթ Վարդանյան** (), բալետի արտիստ։

## Կենսագրություն
Դավիթ Վարդանյանը ծնվել է 1987 թվականի օգոստոսի 8-ին, Երևան քաղաքում։ Դավիթի պապը՝ Հենրիկ Վարդանյանը եղել է պարող, Հայաստանի Պարի պետական անսամբլի առաջին մենակատարը։

Դավիթը 1998-2003 թվականների սովորել է Երևանի պարարվեստի պետական ուսումնարանում, որից հետո՝ 2003 թվականից ուսումը շարունակել է Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքի «Ջոն Գրանկո» բալետի դպրոցում։ 2006 թվականից աշխատանքի է անցել  Դրեզդեն քաղաքի «Սեմֆերոպեր» օպերային թատրոնում, հետագա աշխատանքային գործունեությունը շարունակել է Ամստերդամի ազգային Բալետում՝ է 2010-2012 թվականներին։

Դավիթ Վարդանյանը որպես բալետի մենակատար 2012 թվականից աշխատանքի է անցել Բելգիայի Անտվերպեն քաղաքի Թագավորական Բալետում։

Հայաստանի ազգային թատրոնում եղել է հրավիրված ուսուցիչ։

Պարուսույցներ Ջիրի Կիլյանի, Վիլիամ Ֆորսիթի, Ջորջ Բլանխինի, Ջոն Նեումայերի, Ջոն Գրանկոյի, Հանս վան Մանենի, Դեյվիդ Դոսոնի բալետներում հանդես է եկել որպես պարող։

Իտալիայում տեղի ունեցած «Բոլզանո» պարի միջազգային մրցույթին Դավիթ Վարդանյանը զբաղեցրել է 2-րդ տեղը։ Մասնակցել է նաև Ստամբուլում կայացած մրցույթին և դուրս եկել եզրափակիչ։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Բալետի արտիստներ
Թադևոս Ավետիսյան

**Թադևոս Էդիկի Ավետիսյան** (), տնտեսագետ, տնտեսագիտության թեկնածու, դոցենտ ՀՀ ԱԺ պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Թադևոս Ավետիսյանը ծնվել է 1976 թվականի ապրիլի 19-ին Երևան քաղաքում։

1999 թվականին ավարտել է Երևանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը և ստացել տնտեսագետի որակավորում։ 2002 թվականին ավարտել է նույն համալսարանի ասպիրանտուրան և ստացել Տնտեսագիտության թեկնածուի և դոցենտի գիտական աստիճան։

2006 թվականին ընդգրկվել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության շարքերը։

2012 թվականին ավարտել է ՝ ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոնի մագիստրատուրան և ստացել իրավագիտության մագիստրոսի գիտական աստիճան։

Որպես դասախոս 1999 թվականից դասախոսել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ամբիոնում։

2003-2006 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության նախագահի խորհրդականի (հակակոռուպցիոն մոնիտորինգի հանձնաժողովի նախագահի) օգնական, 2006-2018 թվականներին՝  Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի աշխատանքի և զբաղվածության վարչության զբաղվածության բաժնի պետ, հետագայում՝ աշխատանքի և զբաղվածության վարչության պետ, նախարարի գլխավոր խորհրդական և նախարարի տեղակալ։ 2018-2021 թվականներին եղել է «Հրայր Մարուխեան» հիմնադրամի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող։

Թադևոս Ավետիսյանը 2021 թվականի հունիսի 20-ին «Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Պարգևներ
*ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության մեդալ (2012թ.)
*ՀՀ վարչապետի հուշմեդալ(2014թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*2021–ի 1-ին կիսամյակում ևս շարունակվել է սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը, ձևավորվում է արտագաղթի նոր ալիք․ Թադևոս Ավետիսյան
*Ինչո՞ւ են շարունակաբար աճում սննդամթերքի գները․ պարզ հարցեր օրվա իշխանական խմբակին․ Թադևոս Ավետիսյան

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ