open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Երկան)

**Սուրբ Հարություն** (առավել հայտնի որպես **Երկանի եկեղեցի**), 975 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի Արևմտյան Հայաստանի, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառի Երկան (Երկան) գյուղում, որը ներկայումս կոչվում է Գեչիմլի։ Այն համարվում է Դերսիմի ամենամեծ ու հին հայկական եկեղեցիներից մեկը։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Երկանի վերջին քահանան հրկիզվել և սպանվել է հենց եկեղեցում։ Սուրբ Հարությունը չի գործել 1915 թվականից ի վեր։

## Պատմություն
Համաձայն եկեղեցու պատի վրայի արձանագրության, այն կառուցվել է 975 թվականին՝ ի հիշատակ Մարիամ Աստվածածնի։ Եկեղեցին վերականգվել է 1430-ական թվականներին Առաքել Բաղիշեցու ջանքերով։ Եկեղեցում է գտնվում մի կնոջ գերեզման, ով գյուղի վերջին հայ բնակիչներից էր և ջանք է գործադրել պահպանել այն։

1915 թվականին եկեղեցու վերջին քահանայի սպանությունից հետո Երկանի անունը փոխվեց Էրգենի, իսկ 1950-ից հետո՝ Գեչիմլի։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին փլուզվել է եկեղեցու տանիքը, ապա սկսել են փլվել պատերը։ Երկանի եկեղեցին պարբերաբար ենթարկվում է բնակիչների՝ քուրդ և զազա ալևի գանձագողերի հարձակումներին։ Եկեղեցուն վնասել են նաև պատերին նկարելն ու գրելը։

2012 թվականին Էրզրումի մշակութային ժառանգության պահպանության խորհուրդը ընդունել է եկեղեցու պահպանման անհրաժեշտության վերաբերյալ Թունջելիի նահանգի մշակույթի և տուրիզմի վարչության ներկայացրած դիմումը, սակայն մինչ օրս եկեղեցու պահպանման կամ վերակառուցմանն ուղղված որևէ աշխատանք չի կատարվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թունջելիի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Երկրաբուսաբանական քարտեզներ

**Երկրաբուսաբանական քարտեզներ**, արտահայտում են որոշակի բուսական համակեցությունների տեղաբաշխումը։

Օգտագործվում են տարածքի բնական կամ տնտեսական շրջանացման, նոր տարածքների յուրացման, գյուղատնտեսական և անտառտնտական գործնական հարցերի լուծման, ճանապարհաշինության, բնապահպանական և բժշկաառողջարարական միջոցառումների ժամանակ և այլն։ Տարբերում են համապարփակ երկրաբուսաբանական քարտեզներ, որոնք արտահայտում են համաշխարհագրական օրինաչափություններ, և հատուկ երկրաբուսաբանական քարտեզներ՝ ստեղծված գործնական նպատակներով (կերային, անտառային, ճահճային, ցուցանշումային և այլն)։ երկրաբուսաբանական քարտեզներ լինում են խոշորամասշտաբ (մինչև 1։ 200000), միջին մասշտաբի (1։ 300000 – 1:1 000000) և փոքրամասշտաբ (1։ 1500000 և փոքր)։

Գյուղատնտեսական նպատակներով լայնորեն կիրառվում են կերային (խոտհարքային) քարտեզները, որոնք բնութագրում են կերահանդակների տնտեսական արդյունավետությունը։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Քարտեզների տեսակներ
Երևանի-14

աջից|402x402փքս
**Երևանի** Շալախ, ծիրանենու հայկական վաղամիջահաս սորտ։ Ստեղծվել է ժողովրդական ընտրասերման ճանապարհով։ Հայաստանում մշակվող ամենաբարձրորակ և արդյունավետ խոշոր նշանակություն ունեցող սորտն է։ Տարածված է հանրապետության ծիրանենու մշակության բոլոր գոտիներում։ Ծառը փարթամ է, գնդաձև սաղարթով։

## Նկարագրություն
Պտղաբերությունն սկսվում է տնկման 3–4-րդ տարում։ Պտուղը՝ միջին մեծության և մեծ (մինչև 100 գ, չափավորը՝ 65 գ), Էլիպսաձև կամ ձվաձև, կողքերից՝ թույլ սեղմված, պտղակոթի մոտ՝ փոքրիկ պարանոցով, թեթևակի ծալքավոր կողերով, գագաթը՝ սեղմված, միջուկակարը՝ միջին խորության, հիմքում՝ բավականին խորացող։ Մաշկը՝ բարակ, բավականին պինդ, միջին թավոտությամբ, պտղամսից չանջատվող, դեղնաոսկեգույն, արևահայաց կողմում 1/2–1/3 մասով՝ մորեգույն։ Պտղամիսը՝ ոսկեգույն,պինդ, մսալի-հյութալի, քաղցրաթթվաշ, ախորժալի համով, նուրբ բույրով։ Կորիզը՝ պտղից անջատվող, միջուկը՝ քաղցր։ Պտուղների հասունացումը՝ հունիսի 25-ից հուլիսի 15-ը։ Բերքատվությունը՝ 250–300 ց/հա։ Ցրտադիմացկուն է, միջին դիմացկուն՝ ծակոտկեն բծավորություն հիվանդության նկատմամբ։ Լավագույն փոշոտիչներն են՝ **Կարմրենին**, **Խոսրովենին** և **Սաթենին**։ Պտուղներն օգտագործվում են թարմ և վերամշակված (կոմպոտ, հյութ)։

Կատեգորիա:Հայաստանի գյուղատնտեսություն
Էշլին Հարիս

**Էշլի Միշել Հարիս** (, ), ամերիկացի ֆուտբոլիստ «Օռլանդո Փրայդի» ֆուտբոլիստ։ 2019 թվականի աշխարհի առաջնության հաղթող։

Հարիսը ռոմանտիկ հարաբերությունների մեջ է ամերիկյան հավաքականի խաղընկեր Ալի Կրիգերի հետ։ Զույգն ամուսնացել է 2019 թվականի դեկտեմբերին։ Հարսանեկան արարողությունը տեղի է ունեցել Մայամիում՝ Վիսկայա վիլլայում։ Հարիսը պատմել է, որ Քրիգերն ամուսնության առաջարկ է արել սեպտեմբերին խնջույքի ժամանակ։ Կրիգերն ու Հարիսը 2015 թվականի աշխարհի չեմպիոններն են ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում։ Եղել է տարվա դարպասապահ։

2016 թվականից խաղում է «Օռլանդո Փրայդում»։ Մեծահասակների ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 2013 թվականի մարտի 11-ին և եղել է 2015 թվականի Կանադայի կանանց ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության և 2019 թվականի Ֆրանսիայի կանանց ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հաղթող թիմի անդամ։

Հարիսը իր ազգային թիմակիցների հետ ներկայացվել է EA Sports FIFA в FIFA 16 տեսախաղերի շարքում, առաջին անգամ կին խաղացողներ են ընդգրկվել խաղի մեջ։

2010 թվականից հարաբերությունների մեջ է ամերիկացի ֆուտբոլիստուհի Էլլի Կրիգերի հետ։ 2019 թվականի մարտի 13-ին զույգը հայտարարել է նշանադրության մասին։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 28-ին զույգն ամուսնացել է Մայամիում։

2021 թվականի փետրվարի 14-ին հայտնի է դարձել, որ ամուսինները որդեգրել են մի աղջկա, որին անվանել են Սթոուն Ֆիլիպս։
ձախից|մինի|Էշլի Հարիս, Տյուրեսո, 2013 թվական
մինի|2016 թվական Օռլանդո Փրայդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզուհիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Սուրբ Աստվածածին վանք (Առնա)

**Սուրբ Աստվածածին (նաև Սուրբ Աստվածամոր)** կամ առավել հայտնի՝ **Դերիկի վանք**, վաղմիջնադարյան հայկական վանք Իրանի Սալմաստի գավառի Դերիկ գյուղում։ Այն գտնվել է պատմական Մեծ Հայքի Պարսկահայք նահանգի Առնա  գավառում՝ համանուն գյուղում։

## Տեղադիրք
Վանքը գտնվում է գեղատեսիլ կիրճի հարավային լանջի վրա, գետակի աջ կողմում, քրդաբնակ Դերիկ գյուղից մի փոքր վերև, Սալմաստ քաղաքից 17 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից 1715 մետր բարձրության վրա։

## Պատմություն
Վանքը կանգուն է եղել մինչև 20-րդ դարի սկզբը, սակայն ներկայումս այն վերածվել է ավերակների։ Հիշատակվում է նաև այլ անուններով՝ Զարևանդի Սուրբ Աստվածամայր, Դերիկի Սուրբ Աստվածածին, ինչպես նաև Դերիկ-Առնա բնակավայրերի նույնացմամբ՝ Առնավանք անուններով։

Գտնվելով Աղբակ-Սալմաստ հնագույն ճանապարհին մոտ՝ դարավոր վանքը մինչև 1940-ական թվականները հայտնի ուխտատեղի էր Սալմաստում։ 1889 թվականին Մովսես Միքայելյան անունով մի երիտասարդ հաստատվում է վանքի լքված ու կիսավեր տարածքում և Ատրպատականի թեմի առաջնորդ Մխիթարյանի համաձայնությամբ ձեռնամուխ է լինում նրա վերանորոգմանը, սակայն 1892 թվականին սպանվում է քրդերի կողմից։

1893 թվականին վանքում վանահայրն էր Բագրատ վարդապետ Թավաքալյանը։

Վանքի վերանորոգումը ձգձգվել է 1894-1896 թվականներին Հայաստանի թուրքական հատվածում մոլեգնող կողոպուտի և ջարդերի պատճառով։ Այս ջարդերից հրահրված և թուրքական իշխանությունների խրախուսած քրդական ավազակախմբերը հաճախ էին հատում սահմանը և ներխուժում մոտակայքում գտնվող հայկական գյուղերը։ Նրանց հարձակումներից հատկապես տուժեց Դերիկի վանքը, որը երբեմն կարճ ժամանակով ապաստան էր տալիս հայ մարտիկներին։

1894 թվականի հուլիսի 21-ին Վանի Բահրի փաշան երկու քրդական ցեղեր ուղարկել է Դերիկի վանք՝ այն քանդելու։ 300 քրդեր հարձակվում են վանքի վրա, որը պաշտպանում էին 20 հրացանավոր հայեր։ Հասկանալով, որ չեն կարող վնասել վանքին, քրդերը հետ են քաշվել՝ խլելով միայն գյուղի անասունները։ Հայերից ոչ ոք չի տուժել այս հարձակումից։

Դերիկի երկրորդ ուշագրավ կռիվը տեղի է ունեցել 1896 թվականի գարնանը։ 

1924 թվականին Դերիկի Սուրբ Աստվածածինը հիշատակվում է որպես Սալմաստում կանգուն մնացած միակ վանքը. նրանից բացի թաղամասն ուներ նաև 12 կրոնական շինություններ, որոնցից 10-ը՝ եկեղեցիներ և 2 մատուռ։ Ամենայն հավանականությամբ, Ատրպատականի հայոց թեմը չի կարողացել պատշաճ կերպով տնօրինել և պահպանել վանքը, և որպես խնդիրների միակ լուծում ընտրվել է վատագույն ելքը, այն է՝ կալվածքների վաճառքը։

## Կառուցվածք
Դերիկի վանքն ամբողջությամբ կառուցված է եղել միջին չափի նուրբ և միջինից փոքր-ինչ մեծ սրբատաշ քարերով, կրաշաղախով։ Ներքուստ պատված է եղել սվաղի շերտով։

Արտաքին չափն են 11,68 մետր և 10,89 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ատրպատականի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Բույսերի լրասնուցում

**Բույսերի լրասնուցում**, բույսերի հետ ցանքսնուցում, պարարտանյութերի ներմուծումը հող՝ մշակաբույսերի վեգետացիայի շրջանում։ Լավացնում է բույսերի սնուցումը, բարձրացնում բերքատվությունը։ Բույսերի արմատական լրասնուցման դեպքում պարարտանյութերը ներմուծում են հող և սնուցող նյութերը յուրացվում են արմատների միջոցով, ոչ արմատական լրասնուցման դեպքում՝ ցանքերը կամ տնկարկները սրսկում են պարարտանյութերի լուծույթներով։

## Մեթոդներ
Չոր պարարտանյութերը ցանիչներով կամ ինքնաթիռներից (հացաբույսերի լրասնուցում) շաղ են տալիս (առանց հողածածկման) ու հողածածկում են տափաններով, կուլտիվատորներով և այլ գործիքներով, պարարտանյութերի ջրային լուծույթները սրսկում են բուսասնուցիչներով, անձրևացնող ու ջրցան մեքենաներով։ Լրասնուցման համար օգտագործում են հիմնականում ջրալույծ պարարտանյութեր, հեղուկ պարարտանյութեր, տեղականներից՝ գոմաղբ ախյուս, թռչնաղբ, լավ փտած գոմաղբ։ Լրասնուցման արդյունավետությունը կախված է պարարտանյութերի հատկություններից, հողում դրանց տեղաշարժից, եղանակից։ Լայնորեն կիրառում են աշնանացան հացաբույսերի գարնանային լրասնուցումը։

## Կիրառություն
Բույսերի լրասնուցումը առաջին անգամ կիրառել է գերմանացի գիտնական Պ. Վագները XIX դ-ի վերջին։ Խորհրդային տարիներին բույսերի լրասնուցումը կիրառվել է 1935-ից սկսած՝ բավականին մեծ տարածքներում։ ՀՀ-ում տարածված չէ։

Կատեգորիա:Բույսեր
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բնություն
Կատեգորիա:Պարարտանյութեր
Կատեգորիա:Մշակաբույսեր
Գյուղատնտեսության աջակցության հանրապետական կենտրոն

**Գյուղատնտեսության աջակցության հանրապետական կենտրոն** (ԳԱՀԿ) Հայաստանի հանրապետության Գյուղատնտեսությյան նախարարությունը, հիմնադրվել է 2002-ին «Ագրոգիտություն», «Ագրոպրես» և «Ագրոգիտարտ»  Փակ բաժնետիրական ընկերությունների միավորմամբ։ Գործու գյուղատնտեսական տեխնիկայի տեսակներ Գյուղմթերքի շուկա Երևանում գյուղատնտեսական գյուղմթերքի շաբաթ կիրակնօրյա շուկա Երևանում գործունեության հիմնադրամի ուղղություններն են ագրարային  գիտության և տեխնոլոգիաների ներդրում, ուսուցում, խորհրդատվության կազմակերպում և ծառայությունների մատուցում, լրատվություն և տեղեկատվություն։ Տնօրինում է գյուղատնտեսության զարգացման ծրագրի շրջանակներում տարիների ընթացքում իրականացված ԳՀ և ագրարային տեխնոլոգիաների գնահատման ծրագրերի արդյունքները (շուրջ 45 ԳՀ և 700 տեխնոլոգիաների գնահատման ծրագիր) և փոխշահավետ կապեր է հաստատել Հայաստանի հանրապետության գործող գիտության կենտրոնների, գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոնների,գյուղացիների տնտեսությունների (նաև ֆերմերայի) միջև։ Մասնակցել է ՀՀ Կառավարության և Համաշխարհային բանկի կողմից իրականացվող «Գյուղատնտեսական բարեփոխումների աջակցության», «Գյուղական ձեռնարկությունների և փոքրածավալ առևտրային գյուղատնտեսության զարգացման» ու «Համայնքների գյուղատնտեսական ռեսուրսների կառավարման և մրցակցության» ծրագրերին։ ԳԱՀԿ-ն «Ագրոլրատու» թերթի և «Ագրոգիտություն» ամսագրի հիմնադիրն ու հրատարակիչն է։ Ներկադրությամբ իրականացվել են 1064 տեխնոլոգիաների գնահատման ծրագրեր։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ
Վոտկինսկ

**Վոտկինսկ** (; ), հայտնի է նաև **Վոտկա**, **Վոտկակար** անվանումներով (; ), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Ուդմուրտական Հանրապետությունում, Կամայի վտակ Վոտկա գետի ափին։ Արդյունաբերական կենտրոն է, ինչպես նաև՝ վարչական կենտրոնը նույնանուն շրջանի, որի կազմի մեջ չի մտնում։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 26-ին ստացել է Ուդմուրտական հանրապետության մունիցիպալ քաղաքային շրջան՝ «քաղաք Վոտկինսկ» պաշտոնական անվանումը։ 2023 թվականին արժանացել է «Աշխատանքային արիության քաղաք» պատվավոր կոչման։ Զբաղեցնում է 113 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 99 022, 2021 թվականի տվյալներով՝ 96 861:

Վոտկինսկը աշխարհահռչակ ռուս կոմպոզիտոր Պյոտր Չայկովսկու ծննդավայրն է։

1958 թվականից ի վեր՝ այստեղ ամեն տարի ապրիլ-մայիս ամիսներին անց է կացվում Չայկովսկու անվան երաժշտական փառատոն։ Կազմակերպվում է նաև պատանի երաժիշտների միջազգային մրցույթ, որը կրում է «Չայկովսկու բնօրրան» անվանումը։

## Ժողովրդագրություն

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է 1759 թվականի ապրիլին՝ որպես մետաղաձուլական ձեռնարկությունների կենտրոն (մետալուրգիան ու հարակից արտադրությունները այսօր էլ մնում են քաղաքի տնտեսության գլխավոր ճյուղը)։ Քաղաքի կարգավիճակ պաշտոնապես ստացել է 1935 թվականին։

Վոտկինսկը հնուց համարվում է բնակության կենտրոնը ուդմուրտական հրեաների, որոնց խոսակցական լեզուն յուրօրինակ իդիշն է։

## Կլիմա
Վոտկինսկին բնորոշ է տաք ամառներով մայրցամաքային կլիման (Koppen Dfb):

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Annunciation Cathedral, Votkinsk-1.jpg|
Պատկեր:Church of Saint George, Votkinsk-1.jpg|
Պատկեր:Transfiguration Church, Votkinsk-1.jpg|
Պատկեր:Церковь Пантелеймона Целителя, единоверческая. Вид с северо-востока.jpg|


Պատկեր:Muzej 4alkovskogo.jpg|Չայկովսկու դաստակերտ-թանգարանի բակը
Պատկեր:Памятник "Якорь".jpg|«Խարիսխ» հուշարձանը
Պատկեր:Embankment of the Votkinsk Pond-1.jpg|Վոտկինյան լճի առափնյան
Պատկեր:Votkinsk pond-1.jpg|Ամբարտակը
Պատկեր:Victory Alley (Votkinsk).jpg|Փառքի ծառուղին
Պատկեր:Здание богадельни 08.jpg|Քաղաքի պատմական կառույցներից մեկը
Պատկեր:Концертный зал "Юбилейный", Воткинск, Удмуртия.jpg|«Հոբելյանական» համերգասրահը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Wotkinsk auf ''mojgorod.ru'' (russisch)
* Website des Wotkinsker Tschaikowski-Museums  (russisch)
* Website des Raketenherstellers ''Wotkinski Sawod'' (russisch / englisch)
* Fotos von Wotkinsk

Կատեգորիա:1759 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուդմուրթական հանրապետություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Մեգի Հաբերման

**Մեգի Հաբերման**  (, ), ամերիկացի լրագրող, «Նյու Յորք Թայմսի» քաղաքական թղթակից և «CNN»-ի քաղաքական վերլուծաբան, որպես քաղաքական թղթակից նախկինում աշխատել է «New York Post», «Daily News» և «Politico» օրաթերթերում։

Հաբերմանը ծնվել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Նյու Յորքում, «The New York Times»-ի երկարամյա լրագրող Քլայդ Հաբերմանի և մեդիա ոլորտի մասնագետ Նենսի Հաբերմանի դուստրն է։ Մայրը աշխատել է ազդեցիկ նյույորքցիների համար, այդ թվում՝ ձեռնարկատեր Դոնալդ Թրամփի համար։

3-րդ դասարանում Հաբերմանը դպրոցում խաղացել է «Էննի» մյուզքլի գլխավոր դերում։ 1991 թվականին նա ավարտել է Ֆիլդսթոնի դպրոցը, որից հետո՝ Սառա Լոուրենս քոլեջը և ստացել բակալավրի աստիճան։

## Կարիերա
Հաբերմանի պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսվել է 1996 թվականին, երբ նա աշխատանքի է ընդունվել «New York Post» օրաթերթում։ 1999 թվականին թերթը նրան հանձնարարել է լուսաբանել քաղաքապետարան գործունեությունը։ Այդ աշխատանքին զուգահեռ նա  սկսել է հետաքրքրվել քաղաքականությամբ։ Երեքուկես տարի՝ 2000-ականների սկզբին, նա աշխատեց «Daily News» թերթում, որտեղ նա շարունակել է լուսաբանել քաղաքապետարան գործունեությունը։ Հաբերմանը հետագայում աշխատանքի է անցել «New York Post» օրաթերթում՝ լուսաբանելու 2008 թվականի ԱՄՆ նախագահական քարոզարշավը և այլ քաղաքական իրադարձություններ։ 2010 թվականին նա դարձել է «Politico» թերթի լրագրող, 2014 թվականին՝ «CNN»-ի քաղաքական վերլուծաբան։

2015 թվականի սկզբին նա տեղափոխվել է «The New York Times» թերթ, միացել Գլեն Թրուշի թիմին և դարձել 2016 թվականի ԱՄՆ նախագահական քարոզարշավի քաղաքական թղթակիցը։

Սպիտակ տան լրագրողի ռեպորտաժի նրա ոճը ներկայացված է Լիզ Գարբուսի «Չորրորդ գույքը» վավերագրական ֆիլմաշարում։

Բրիտանացի ռազմագետ Ռոբ Բլեքիի վերլուծության համաձայն՝ Հաբերմանը Թվիթերում Բայդենի վարչակազմի աշխատակիցների շրջանում ամենահայտնի քաղաքական լրագրողներից մեկն է եղել։

## Անձնական կյանք
Հաբերմանը ամուսնացել է Դարե Արդաշես Գրեգորյանի հետ, որը նախկինում եղել է «New York Post» թերթի թղթակից։ Դարե Արդաշես Գրեգորյանը Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնության համահիմնադիր Վարդան Գրեգորյանի որդին է։ Նրանք ունեն երեք երեխա և ապրում են Բրուքլինում, Նյու Յորք։

## Մրցանակներ
*Պուլիտցերյան մրցանակ
*​​Ալդո Բեքմանի հիշատակի մրցանակ
*Առաջին էջի մրցանակ

## Աշխատություններ
*Haberman, Maggie. Confidence Man: The Making of Donald Trump and the Breaking of America. — October 4, 2022. — ISBN 978-0593297346.
*Flegenheimer, Matt. Campaign trends and election law. — ISBN 9781682170670.
*Haberman, Maggie. Held Captive: The Kidnapping and Rescue of Elizabeth Smart. — 2003. — ISBN 9780060580209.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարուհիներ
Luktelk (երգ)

«» (), լիտվացի երգիչ-երգահան Սիլվեստեր Բելթի երգը։ Թողարկվել է 2024 թվականի հունվարի 11-ին։ Բելթը պետք է ներկայացնի Լիտվան Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթում, որն անց է կացվելու Շվեդիայի Մալմյո քաղաքում։

## Նախապատմություն
«Luktelk»-ը հեղինակել է Սիլվեստեր Բելթը՝ Ջեսիկա Շիվոկայտեի և Ելենա Յուրգաիտեի հետ միասին։ Հարցազրույցներից մեկում Բելթը նշել է, որ երգը մատրիցայի օղակում խրված լինելու մասին է, այնուհետև նշելով, որ «երբ մենք խրվում ենք մեր ամենօրյա առաջադրանքների մեջ, որոնք կրկնվում են ամեն օր, մենք այլևս չենք կարող ասել՝ երազում ենք, թե մեկ այլ հարթության մեջ։ Խոսքն այն մասին է, որ, ընդհանուր առմամբ, մենք դժբախտ ենք և գոյություն ունենք միայն մակերեսի վրա, և դա այլևս չի գործում:.. [բայց] ի վերջո, վաղը մենք արթնանում ենք և մենք դեռ պետք է պարենք»։

## Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ
### 
Eurovizija.LT-ն ազգային եզրափակիչ ձևաչափն էր, որը կազմակերպել է LRT-ն՝ ընտրելու համար Լիտվայի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթում։ 2024 թվականի համար մրցույթում եղել է 40 մասնակցից, եղել են հինգ կիսաեզրափակիչներ որոնք անցկացվեց 2024 թվականի հունվարի 13-ից փետրվարի 10-ը իսկ եզրափակիչը տեղի է ունեցել 2024 թվականի փետրվարի 17-ին։ Ժյուրիի և հանրության քվեարկության արդյունքում որոշվել է, թե ովքեր են անցում եզրափակիչ։ Եզրափակիչից լավագույն երեք հայտերը անցել են հեռուստաքվեարկության վերջին փուլ՝ ընտրելով հաղթողին։

### Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Եվրատեսիլի կանոնների համաձայն՝ բոլոր երկրները, բացառությամբ հյուրընկալող երկրի և «Մեծ հնգյակի» (Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա, Իսպանիա և Միացյալ Թագավորություն) պետք է որակավորվեն երկու կիսաեզրափակիչներից մեկում՝ մրցելու համար։ Յուրաքանչյուր կիսաեզրափակիչի լավագույն տասնյակը դուրս է գալիս եզրափակիչ։ Լիտվան ելույթ է ունենալու առաջին կիսաեզրափակչի առաջին կեսում։

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2024 երգեր
Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթի երգեր
Կատեգորիա:Լիտվերեն երգեր
Նիկողայոս Բունիաթյան փողոց (Երևան)

**Նիկողայոս Բունիաթյան փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Անվանվել է ի պատիվ հայ ճարտարապետ, պրոֆեսոր, Երևանի առաջին գլխավոր ճարտարապետ Նիկողայոս Բունիաթյանի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Գետառ գետի վրայի փոքրիկ կամրջից և հատվում Կաշեգործների, Լազոյի (նաև Լազոյի նրբանցքի), Կարա-Մուրզայի փողոցների և քաղաքային նշանակություն ունեցող Արշակունյաց պողոտայի հետ։

## Նշանակալի օբյեկտներ

* Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան կաշվի գործարան

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ

* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Միրտաշենի եկեղեցական համալիր

**Միրտաշեն**, հայկական եկեղեցական համալիր Վրաստանի Բոլնիս քաղաքից 6կմ հյուսիս-արևելք, Խրամ գետի աջ ափին՝ բլրի վրա։ Այն գտնվում է Միրտաշեն գյուղատեղիի տարածքում։ Համալիրը բաղկացած է երեք եկեղեցիներից, որոնցից երկուսն իրար կից են, մեկն՝ առանձին։

## Կառուցվածք
Եկեղեցիները միանավ, թաղածածկ են՝ կառուցված հիմնականում տարբեր չափերի կոպտատաշ ու սրբատաշ քարով ու շաղախով։ Համեմատաբար լավ վիճակում է արևմտյան կողմի մեկուսի կառույցը, որը բոլոր կողմերում ունի մեկական լուսամուտներ։

Արևելյան կողմի երկու եկեղեցիները պատերից պահպանվել են մինչև 1,5 մետր բարձրությամբ։ Ամբողջական է միայն հյուսիսային եկեղեցու խորանի հատվածի պատը։

Համալիրի տարածքում կա հայկական գերեզմանոց, որտեղ հիմնականում անմշակ սալատապաններ են։ Առկա է 1 քանդակազարդ և արձանագիր 2 տապանաքարեր, ինչպես նաև 2 խաչքար և խաչազարդ բազմաթիվ բեկորներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոլնիսի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Եվրոպայի հայ հայրենասիրական ընկերություն

**Եվրոպայի հայ հայրենասիրական ընկերություն**, 1885 թվականին Վանում ստեղծված հայրենասիրական ընկերություն, որը հիմնադրել են Կարապետ Հակոբյանը և Մկրտիչ Փորթուգալյանը։

Վանից արտաքսվելուց հետո Փորթուգալյանը սկզբում տեղափոխվել է Փարիզ, ապա Կարապետ Հակոբյանի հետ ընկերության կենտրոնակայանը տեղափոխել են Անգլիայի Ֆուլհեմ քաղաքի Չեսիլթոն փողոց։

Ընկերության նպատակն էր հայ երիտասարդների շրջանում տարածել ազգայնականության գաղափարը և հնարավորություն տալ Եվրոպայի հայկական սփյուռքին ֆինանսական և քաղաքական աջակցություն ցուցաբերել Հայաստանի ժողովրդին։

## Տես նաև
* Հայաստան-Եվրամիություն հարաբերություններ
* Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռամկավար ազատական կուսակցություն
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կոտովսկու փողոց (Երևան)

**Կոտովսկու փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Անվանվել է ի պատիվ խորհրդային պետական և ռազմական գործիչ, Ռուսական քաղաքացիական պատերազմի մասնակից Գրիգորի Կոտովսկու։

## Տվյալներ
Ձգվում է մինչև Ղարիբջանյան փողոցը, հատվում՝ Չեխովի փողոցի հետ։

## Նշանակալի օբյեկտներ

* Երևանի թիվ 144 հիմնական դպրոց

## Աղբյուրներ

* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Մուսայելյան փողոց (Երևան)

**Մուսայելյան փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Անվանվել է ի պատիվ Մայիսյան ապստամբության ղեկավարներից Սարգիս Մուսայելյանի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Պատկանյան փողոցից և ձգվում մինչև Օդեսայի փողոց։ Հատվում է Հովսեփ Հովսեփյան փողոցի հետ։ Փողոցում նշանակալի օբյեկտներ չկան։

## Աղբյուրներ

* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Մայիսի 9-ի փողոց (Երևան)

**Մայիսի 9-ի փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Կոչվել է ի պատիվ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի օրվան։

## Տվյալներ
Սկսվում է քաղաքային նշանակության Գարեգին Նժդեհի փողոցից և ձգվում մինչև Արագածի փողոց։ Հատվում է Վերին Շենգավիթ 2-րդ, Մանանդյան, Հովսեփ Հովսեփյան, Չեխովի փողոցների հետ։

## Պատկերասրահ

Մայիսի_9-ի_փողոց_01.jpg
May 9th street, Yerevan 02.jpg
May 9th street, Yerevan 03.jpg
May 9th street, Yerevan 04.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ջորջիո Պարիզի

**Ջորջիո Պարիզի**, Մեծ Խաչի ասպետ (), իտալացի տեսական ֆիզիկոս։ Նրա հետազոտությունները վերաբերվում են դաշտի քվանտային տեսությանը, վիճակագրական մեխանիկային և բարդ համակարգերին։ 2021 թվականին, Կլաուս Հասսելմանի և Սյուկուրո Մանաբեի հետ համատեղ, նա արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի՝ բարդ համակարգերի տեսության մեջ բեկումնային ներդրման համար, մասնավորապես «ատոմայինից մինչև մոլորակային մասշտաբների ֆիզիկական համակարգերում անկարգությունների և տատանումների փոխազդեցության հայտնաբերման համար»։

## Կարիերա
Ջորջիո Պարիզին իր գիտական կոչումը ստացել է Սապիենցա համալսարանից 1970 թվականին Նիկոլա Կաբիբոյի ղեկավարությամբ։ 1971–1981 թվականներին, նա գիտաշխատող էր Laboratori Nazionali di Frascati-ում, և 1973–1974 թվականներին այցելու հետազոտող Կոլումբիայի համալսարանում։ 1981 թվականից մինչև 1992 թվականը տեսական ֆիզիկայի պրոֆեսոր էր Հռոմի Տոր Վերգատայի համալսարանում, իսկ այնուհետ՝ քվանտային տեսությունների պրոֆեսոր Հռոմի Սապիենցա համալսարանում։ Նա Simons Collaboration-ի «Cracking the Glass Problem»-ի անդամ է։ 
2018-ից մինչև 2021 թվականը նա Accademia dei Lincei-ի նախագահն էր, իսկ 2023 թվականին ընտրվել է Գիտությունների համաշխարհային ակադեմիայի անդամ։

## Հետազոտություն
Պարիզիի հետազոտական ​​հետաքրքրությունները լայն են և ընդգրկում են վիճակագրական ֆիզիկան, դաշտի տեսությունը, դինամիկ համակարգերը, մաթեմատիկական ֆիզիկան և խտացված նյութի ֆիզիկան։ Նա հատկապես հայտնի է սպին ապակիների և հարակից վիճակագրական մեխանիկական մոդելների վրա, իր աշխատանքով։

Նա նաև ներդրում է ունեցել տարրական մասնիկների ֆիզիկայի բնագավառում, մասնավորապես՝ քվանտային քրոմոդինամիկայի և լարերի տեսության մեջ։ Գվիդո Ալտարելլիի հետ նա ներմուծեց այսպես կոչված Դոկշիցեր–Գրիբով–Լիպատով–Ալտարելի–Փարիզի հավասարումները։
Հեղուկների դինամիկայի ոլորտում նա, տուրբուլենտ հոսքերում ընդհատումների ֆենոմենը նկարագրելու համար, Ուրիել Ֆրիշի հետ միասին ներկայացրել է բազմաֆրակտալ մոդելները։ Նա հայտնի է նաև Քարդար–Փարիզի–Ժանգի հավասարումների մոդելավորման ստոխաստիկ ագրեգացիայով։ Բարդ համակարգերի տեսակետից նա աշխատել է կենդանիների կոլեկտիվ շարժման վրա (ինչպիսիք են պարսերը և հոտերը)։ Նա իտալացի այլ ֆիզիկոսների հետ, կլիմայի փոփոխության ուսումնասիրության մեջ, ներկայացրեց ստոխաստիկ ռեզոնանսի հայեցակարգը։

## Ակտիվություն
2016 թվականից Ջորջիո Պարիզին ղեկավարում է «Salviamo la Ricerca Italiana» շարժումը, որի նպատակն է՝ ճնշում գործադրել Իտալիայի և եվրոպական կառավարությունների վրա, որպեսզի հիմնարար հետազոտությունները ֆինանսավորեն կենսապահովման մակարդակից բարձր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Չեխովի փողոց (Երևան)

**Չեխովի փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Անվանվել է ի պատիվ ռուս գրող և դրամատուրգ Անտոն Չեխովի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Կոտովսկու փողոցից և ձգվում մինչև Արտաշիսյան փողոց։ Հատվում է Ղարիբջանյան, Մայիսի 9-ի, Շևչենկոյի, Մանթաշյան, Հայկ Հովսեփյան փողոցների և Բագրատունյաց պողոտայի հետ։

## Նշանակալի օբյեկտներ

* «Միկա» մարզադաշտ

## Պատկերասրահ

Chekhov street, Yerevan 05.jpg
Chekhov street, Yerevan 01.jpg
Chekhov street, Yerevan 04.jpg
Chekhov street, Yerevan 06.jpg
Chekhov street, Yerevan 02.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Լև Ասլան Դերմեն

**Լևոն Թերմենջյան** (), ամերիկաբնակ հայ գործարար, «NOIL Energy Group» վառելիքային ընկերության նախկին սեփականատեր, Լոս Անջելեսում հայկական մաֆիայի նախկին պարագլուխ։ Նա 2023 թվականին դատապարտվել է 40 տարվա ազատազրկման՝ ավելի քան 1 մլրդ դոլարի խաբեության սխեմայում իր դերի համար։

## Գործունեություն
Թերմենջյանը հանդիսացել է SBK Holdings USA անվամբ ընկերության սեփականատերը, որը SBK Holding ընկերության քույր ընկերությունն է Թուրքիայում։ Նա սերտ կապերի մեջ է եղել Թուրքիայի բարձրաստիճան պաշտոնյաների, իսկ իր հանցավոր սխեմայում ընդգրկված Ջեյկոբ Քինգսթոնը՝ նաև Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ։

Թերմենջյանը և Քինգսթոն կլանի անդամները միլիոնավոր դոլարների ներդրումներ են կատարել Թուրքիայի բոլոր տեսակի ոլորտներում, այդ թվում՝ դեղագործական, ավտոմոբիլային, քիմիական, տեխնոլոգիական, ապակու և սննդի ոլորտներում։

Նա Թուրքիայի քաղաքացիություն ունի.

## Քրեական գործ
Թերմենջյանը 1993 թվականին ԱՄՆ-ում ձերբակալվել է գազի հարկերի խարդախության համար։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել նաև հարկային կեղծարարության և զինված հարձակման համար, իսկ 2013 թվականին դատապարտվել է նաև ծեծկռտուքի համար։

Դերմենը 2010-2018 թվականներին Քինգսթոն կլանի տարբեր անդամների հետ դավադրություն է կազմակերպել՝ խաբեությամբ ավելի քան 1 միլիարդ դոլարի վերականգնվող վառելիքի հարկային արտոնություններ ստանալու համար։  

40 տարվա բանտարկությունից բացի, Դերմենին հանձնարարվել է ԱՄՆ ներքին եկամուտների վարչությանը վճարել 442 615 520 ԱՄՆ դոլար փոխհատուցում և տուգանք ավելի քան 181 միլիոն դոլարի չափով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Ֆերդինանդ ֆոն Լինդեման

**Կարլ Լուիս Ֆերդինանդ ֆոն Լինդեման** (), գերմանացի մաթեմատիկոս, որը 1882 թվականին ապացուցել է, որ Պի թիվը պատկանում է տրանսցենդենտ թվերի բազմությանը, այսինքն՝ գոյություն չունի ռացիոնալ գործակիցներով բազմանդամ, որի լուծումը հավասար է Պիի։

## Կյանք և կրթություն
Լինդեմանը ծնվել է Հաննովերում։ Հայրը՝ Ֆերդինանդ Լինդեմանը, Հաննովերի գիմնազիայում դասավանդել է լեզուներ։ Մայրը՝ Էմիլի Կրուսիուսը, գիմնազիայի տնօրենի աղջիկն էր։ Հետագայում ընտանիքը տեղափոխվել է Շվերին, որտեղ Լինդեմանը հաճախել է դպրոց։

Մաթեմատիկա սովորել է Գյոթինգենում, Էռլանգենում և Մյունխենում։ Էռլանգենում Ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափության բնագավառում ստացել է դոկտորի աստիճան՝ Ֆելիքս Կլայնի ղեկավարության ներքո։ Դասավանդել է Վյուրցբուրգի և Ֆրայբուրգի համալսարաններում։ Ֆրայբուրգում գտնվելու ժամանակ ապացուցել է, որ  թիվը տրանսցենդենտ է։ Ֆրայբուրգից հետո տեղափոխվել է Քյոնիգսբերգի համալսարան։ Քյոնիգսբերգում դասախոս լինելու ընթացքում ղեկավարել է մաթեմատիկոսներ Դավիթ Հիլբերտի, Հերման Մինկովսկիի և Առնոլդ Զոմմերֆելդի դոկտորական թեզերը։

## Տրանսցենդենտության ապացույց
1882 թվականին Լինդեմանը հրատարակել է Պի թվի տրանսցենդենտության ապացույցը։ Ապացույցի մեթոդը նման էր ինը տարի առաջ Շառլ Հերմիտի կողմից e թվի տրանսցենդենտության ապացույցի մեթոդին։ Մինչ այս ապացույցը արդեն հայտնի էր, որ  թիվը իռացիոնալ է (Յոհան Լամբերտը ապացուցել է -ի իռացիոնալությունը 1760-ականներին)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Lindemann, F.  "Über die Zahl ", *Mathematische Annalen* 20 (1882): pp.&nbsp;213&ndash;225.

Կատեգորիա:19-րդ դարի գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Ֆիլլիպ Կո

**Ֆիլլիպ Կո** (), հոնկոնգցի և չինացի ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ, դերասան։ Իր կարիերայի ընթացքում նա նկարահանվել է գործնականում երկու հարյուր ֆիլմերում և որպես ռեժիսոր նկարահանել է 50 ֆիլմ։ Ամենահայտնի ռեժիսորական աշխատանքներից են համարվում 1988 թվականի «Տեխնոկործանիչներ» (Dian zi ge men zhan shi) և 1999 թվականի «Տեխնոկործանիչներ 2. Մահացու ճակատամարտ» ֆիլմերը։

## Կարիերան կինեմատոգրաֆիայում
Ֆիլիպ Կոն ծնվել է Բրիտանական Հոնկոնգում 1949 թվականի հունիսի 18-ին, սովորել է սովորել է ցայլիֆո ոճով մարտարվեստի դպրոցում։ 19 տարեկանում, իր ընկերը առաջարկեց իրեն կակսադյորի աշխատանք Shaw Brothers հոնկոնգյան կինոստուդիայում, որտեղ նա մարմնավորեց մի քանի կերպարների և գանգստերների։ Նրա առաջին ֆիլմը ռեժիսոր Չժան Չէի «Սա հերոս կլինի» ֆիլմը, 1970 թվականի արտադրության։ 1972 թվականին «Բռնցքամարտիկը Շանտունից» ֆիլմում աշխատանքից հետո տեղափոխվեց Թայվան, որպեսզի շարունակի կարիերան։ Այստեղ նա աշխատեց որպես Հորեոգրաֆ և դերասան։ Հինգ տարի անց նա վերադառնում է Հոնկոնգ և վերամիավորվում է Shaw Brothers կազմակերպությանը։ 1982 թվականին խաղում է գլխավոր դեր Լեմ Նգայ Կայայի «Եղբայրներ պարսպապատ քաղաքից» ֆիլմում։ Այս դերի համար նա արժանանում է բուռն արձագանքների։ Հենց այդ տարում տեղի ունեցավ Ֆիլիպի ռեժիսորական դեբյուտը «Կեղտոտ հրեշտակ» ֆիլմով։ Ֆիլիպը դարձավ «Մահացու պանտերա» (1993) ֆիլմի երկրորդ ռեժիսորը՝ Բատչ Պերեսի հետ միասին։ Նա նաև նկարահանել է «Հրեշտակը կրակում», «Ոստիկանություն 2000», «Ռոմանո Սագրադո. Սար մթության մեջ» ֆիլմերը։ Իր ամենահայտնի ձեռքբերումը համարվում է «Սուպեր Նոյպի» ֆիլմը, որը նա նկարահանել է սցենարիստների մրցույթում հաղթանակից հետո։ Ֆիլմը պաշտոնապես ցուցադրվել է Մանիլայի 32-րդ կինոփառատոնում (Ֆիլիպիններ)։ Նա ստացել է մրցանակ Գենտական միջազգային կինոփառատոնից (Բելգիա) 2006 թվականին, ինչպես նաև հատուկ մրցանակ՝ Հոնկոնգի և Չինաստանի միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի կողմից։ 1980-ական թվականներին Ֆիլլիպ Կոն համարվում էր Կինոյի ակադեմիայի ատեստավորման հանձնաժողովի անդամ։

Ֆիլլիպ Կոն ապրում էր իր կին Մեդդիի հետ Հոնկոնգում, մինչև իր մահը՝ 67 տարեկանում, անբուժելի հիվանդությունից։ Նա նաև համարվում է գրող և սցենարիստ Վանգոյի հայրը։

## Ռեժիսորի ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Չինացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Չինացի սցենարիստներ
Սերգեյ Կորոլյովի հուշարձան (Մոսկվա)

**Սերգեյ Կորոլյովի հուշարձան** (), խորհրդային գիտնական, ինժեներ-կոնստրուկտոր, ԽՍՀՄ-ում հրթիռատիեզերական տեխնիկայի և հրթիռային զենքի արտադրության գլխավոր կազմակերպիչ, գործնական տիեզերագնացության հիմնադիր Սերգեյ Կորոլյովի հուշարձանը։ Տեղադրվել է 2008 թվականին Տիեզերագնացների ծառուղում։ Մեկուկես տարում մշակված նախագծի հեղինակներն են քանդակագործներ Սալավաթ և Սերգեյ Շչերբակովները, ինչպես նաև ճարտարապետներ Կուզմին Ալեքսանդրը և Իգոր Վոսկրեսենսկին։ Աշխատանքների ֆինանսավորումն իրականացվել է Գիտական և ինժեներական հասարակական միավորումների միջազգային միության և Մոսկվայի կառավարության հաշվին։

Հինգ մետրանոց բրոնզե արձանը պատկերում է հեռուն նայող գիտնականին՝ ամբողջ հասակով և ձախ ձեռքը մի կողմ թեքած։ Քանդակը տեղադրված է գրանիտե պատվանդանի վրա՝ ուղեծրում երկրի առաջին արհեստական արբանյակի, «Վոստոկ» հրթիռի թռիչքի և տիեզերագնացի՝ աշխարհում առաջին բաց տիեզերք դուրս գալու հարթաքանդակներով։

2006 թվականին մոնումենտալ արվեստի հանձնաժողովը համաձայնեցրել է հուշարձանի տեղադրումը, մինչ այդ Մոսկվայի իշխանությունները խնդրագիր էին ներկայացրել դրա կառուցման համար, որը մերժվել էր։ Հանձնաժողովը փոխել է որոշումը տիեզերագնացների ծառուղու վերակառուցման մանրամասն պլանի ուսումնասիրությունից հետո, հուշարձանը նվիրված է եղել Կորոլյովի ծննդյան 100-ամյակին (1906 թվական՝ հին տոմարովև 1907 թվական՝ նոր տոմարով)։ Մոսկվայի կառավարությունը կարգադրել է քանդակը տեղադրել 2007 թվականին, սակայն հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել միայն 2008 թվականի սեպտեմբերի 3-ին վերանորոգված հուշահամալիրի հետ միասին։ Հանդիսավոր արարողությանը ներկա են եղել Մոսկվայի քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը, դաշնային տիեզերական գործակալության ղեկավար Անատոլի Պերմինովը, աշխարհում առաջին կին տիեզերագնաց Վալենտինա Տերեշկովան, ակադեմիկոս Բորիս Չերտոկը, տիեզերագնաց օդաչուներ, Կորոլյովի համախոհներն ու հարազատները, ինչպես նաև մանկական և երիտասարդական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Ապաքինված հիվանդի արձան

thumb|Ապաքինված հիվանդի արձան
thumb|Կադր «Սուրբ Յորգենի տոնը» ֆիլմից
**Ապաքինված հիվանդի արձան** (), տեղադրվել է Դոնեցկում՝ մարզային վնասվածքաբանական հիվանդանոցի դիմաց 2001 թվականին։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործներ Պավել Չեսնոկովը և Յուրի Բալդինը։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից և ներկայացնում է հիվանդանոցից հեռացող հիվանդի քանդակ։ Քանդակը տեղադրվել է Դոնեցկի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ինստիտուտի շենքի գլխավոր մուտքի աստիճանների վերին հարթակում։ Քանդակի բարձրությունը 180 սմ է, բարձրությամբ այն չի տարբերվում նույն աստիճաններով հիվանդանոց հաճախող հիվանդներից։

Քանդակի կերպարը կոստյումով, թաշկինակը կրծքավանդակի գրպանում, փողկապով, ոտաբոբիկ տղամարդ է։ Ձախ ոտքով քանդակի կերպարը կանգնած է սանդուղքի վերին աստիճանին, իսկ աջ ոտքը վեր է բարձրացվում և ծնկից կիսով չափ թեքված։ Կերպարի ձեռքում կոտրված հենակ կա։ Սա տեսարան է խորհրդային «Սուրբ Յորգենի տոնը» համր ֆիլմից, այս տեսարանում Իգոր Իլյինսկիու մարմնավորած հերոսին խաբեբան (որին մարմնավորել է Անատոլի Կտորովը) հրամայում է. «Ապաքինվի՛ր»,- և նա կոտրում է հենակը ծնկի վրա։

Հուշարձանի տեղադրման նախաձեռնողը տարածաշրջանային վնասվածքաբանական հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ Վլադիմիր Կլիմովիցկին է։ Հուշարձանը ձուլվել է Կենտրոնական վերանորոգման-մեխանիկական արհեստանոցներում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հուշարձաններ
Օդեսայի փողոց (Երևան)

**Օդեսայի փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Անունը եկել է ուկրաինական Օդեսա քաղաքից։

## Տվյալներ
Սկսվում է Մադոյան փողոցից և ձգվում երկու շարքով՝ հատվելով Մուսայելյան փողոցի հետ։

## Աղբյուրներ

* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Դանակային հրեշտակ

**«Դանակային հրեշտակ»** (), նաև կոչվում է Բռնության և ագրեսիայի դեմ ազգային հուշարձան (), 100 000 դանակից բաղկացած ժամանակակից բրիտանական քանդակ, որը ստեղծվել է նկարիչ Էլֆի Բրեդլիի և Օզուեստրի Բրիտանական մետալուրգիական կենտրոնի կողմից։

Հրեշտակի ստեղծումն ավարտվել է 2018 թվականին, նրա բարձրությունը 8,2 մ է։ Քանդակի ստեղծման համար մետալուրգիական գործարանում արտադրվել է 200 դանակ, և համաներում է հայտարարվել այն մարդկանց համար, ովքեր անանուն կերպով նվիրաբերել են իրենց դանակները։ Ներառված էին նաև ոստիկանության կողմից առգրավված դանակները, որոնցից շատերը եղել են ապացույցներ։ Հրեշտակի մեջ օգտագործվող դանակների մոտ 30 %-ը  իր մակերեսին ունեցել է մարմնական հեղուկ։ Որոշ դանակների վրա փորագրված են զոհերի անունները կամ նրանց ընտանիքների ուղերձները։

Քանդակը ստեղծվել է Միացյալ Թագավորությունում սառը զենքով կատարվող հանցագործությունների հարցն ընդգծելու և երիտասարդներին իրենց համայնքների վրա ագրեսիվ վարքի վնասակար հետևանքների մասին բարձրաձայնելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Դանակներ
Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ
Ծովակալը (ֆիլմ, 2015)

**«Ծովակալը»** հոլանդական պատմական և կենսագրական ֆիլմ՝ նկարահանված Ռոել Ռեյնի կողմից, 17-րդ դարի հոլանդացի հայտնի ռազմածովային հրամանատար Միքայել դե Ռյուտերի (դերակատար Ֆրենկ Լամերսի) մասին։ Պրեմիերան կայացել է Ամստերդամի նավագնացության թանգարանում 2015 թվականի հունվարի 26-ին, հունվարի 29-ին ֆիլմը ցուցադրվել է կինոթատրոններում։

## Սյուժե
Ֆիլմի իրադարձությունները հանդիսատեսին տեղափոխում են 17-րդ դար՝ անգլո-հոլանդական պատերազմների ժամանակաշրջան։ Հոլանդիայի երիտասարդ հանրապետությունը, որը գտնվում է քաղաքացիական պատերազմի եզրին, հարձակման է ենթարկվում Անգլիայի և Ֆրանսիայի կողմից։ Նիդեռլանդների նավատորմի հրամանատարությունը ստանձնում է Միքայել դե Ռյուտերը, որը հետագայում կդառնա իր ժողովրդի ազգային հերոսը։

## Դերերում

## Ստեղծման պատմություն
մինի|Ֆիլմի դերասանական կազմը նավի ֆոնին, որի վրա տեղի են ունեցել նկարահանումներըՍկզբնապես դե Ռյուտերի դերի գլխավոր հավակնորդը դերասան Յորիկ վան Վագենինգենն էր, սակայն նա չկարողացավ պայմանավորվել պրոդյուսերի հետ հոնորարի շուրջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «Адмирал» на сайте Kinorium.com

Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդական ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1670-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1660-ականներին
Արտաշիսյան փողոց (Երևան)

**Արտաշիսյան փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Անվանվել է ի պատիվ հայկական Արտաշեսյան թագավորության։

## Տվյալներ
Սկսվում է Արագածի փողոցից և ձգվում մինչև Շիրակի փողոց։ Հատվում է Մանթաշյան, Հայկ Հովսեփյան, Չեխովի փողոցների և Բագրատունյաց պողոտայի հետ։

## Պատմություն
Խորհրդային տարիներին կոչվել է Ծերեթելու փողոց՝ ի պատիվ վրացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս, վրաց նոր գրականության և գրական նոր լեզվի հիմնադիր Ակակի Ծերեթելու։ Ներկայիս անվանումը ստացել է Հայաստանի անկախանալուց հետո՝ 1990-ական թվականների սկզբին։

## Նշանակալի օբյեկտներ
* Դերենիկ Դեմիրճյանի անվան №27 դպրոց

## Պատկերասրահ

Artashisyan_street,_Yerevan_01.jpg


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Վարդակակաչների փունջ

**Վարդակակաչների փունջ** (ֆր․՝ Bouquet of Tulips), Ջեֆ Կունսի քանդակը Փարիզում՝ Ելիսեյան դաշտերի մոտ։ Քանդակը ստեղծվել է 2016-2019 թվականներին և նվիրված է 2015 թվականի նոյեմբերին Փարիզում տեղի ունեցած ահաբեկչությունների զոհերի հիշատակին։ Կոմպոզիցիան պատկերում է ձեռքի մի մասը, որը պահում է 11 կակաչ (բացակայող 12-րդ ծաղիկը ահաբեկչության զոհերի խորհրդանիշն է)։ Քանդակը ստեղծվել է Ֆրանսիայում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջեյն Հարթլիի խնդրանքով, որն այդպիսով ցանկանում էր աջակցություն հայտնել ֆրանսիացիներին։

Քանդակը հիմնված է Պաբլո Պիկասոյի 1958 թվականի «Խաղաղության ծաղկեփունջ» վիմագրության գաղափարի վրա և ուղիղ հղում ունի Ազատության արձանի ձեռքին եղած ջահին, որը ստեղծվել է ֆրանսիացի քանդակագործ Ֆրեդերիկ Օգյուստ Բարտոլդիի կողմից և նվիրվել է ԱՄՆ-ին։ Նաև նախագծի հայտարարությանը նվիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ Կունսն այդ աշխատանքի համար ոգեշնչման աղբյուր է համարել իմպրեսիոնիստ Կլոդ Մոնեի ծաղիկներն ու Ֆրանսուա Բուշեի և Ժան-Օնորե Ֆրագոնարի ռոկոկո ոճով ծաղկային նկարները։

## Տեղակայման վայր
Ֆրանսիական իշխանությունները և քանդակագործը երեք տարի բանակցել են նվիրաբերված քանդակի գտնվելու վայրը գտնելու հարցի շուրջ։

Սկզբում Ջեֆ Կունսը ցանկանում էր «Վարդակակաչների փունջը» տեղադրել Տոկիոյի պալատի և Ժամանակակից արվեստի թանգարանի միջև։ Դրա դեմ հանդես են եկել  փարիզցիները։ Քանդակի տեղադրման դեմ խնդրագիրը ստորագրել է գրեթե ինը հազար մարդ։ 2018 թվականի հունվարի 21-ին *Libération* թերթը հրապարակել է ֆրանսիացի 23 մշակութային գործիչների (այդ թվում՝ ռեժիսոր Օլիվյե Ասայասի, ֆրանսիացի նկարիչ, քանդակագործ, լուսանկարիչ և կինոռեժիսոր Քրիստիան Բոլտանսկու, մշակույթի նախկին նախարար Ֆրեդերիկ Միտերանի, ճարտարապետ Դոմինիկ Պերրոյի) նամակը՝ *Non au «cadeau» de Jeff Koons* («Ոչ» Ջեֆ Կունսի նվերին») վերնագրով։ Ստորագրողները նշել են, որ քանդակի տեղադրման համար հեղինակի ընտրած վայրը ոչ մի կապ չունի ողբերգական իրադարձությունների և դրանց գտնվելու վայրի հետ (ողբերգությունը տեղի է ունեցել Փարիզի արևելյան շրջաններում), և թվում է, մեղմ ասած, զարմանալի, եթե ոչ պատեհապաշտ, կամ նույնիսկ ցինիկ։

Երկրորդ վայրը Ֆրանսուազ Նիսենի առաջարկած Լա Վիլետ պարկն էր Փարիզի հյուսիս-արևելքում։ Դրան դեմ են արտահայտվել այգու նախագծող ֆրանս-շվեյցարացի ճարտարապետ Բեռնար Չումին և քանդակի հեղինակ Ջեֆ Կունսը։

Քանդակի տեղադրման վայրի վերջնական տարբերակը դարձել է Պտի Պալեի մոտ գտնվող պուրակը՝ ԱՄՆ դեսպանատան մոտ։

## Ստեղծում
Մոտ 12 մետր բարձրությամբ, 33 տոննա քաշով քանդակը պատրաստված է չժանգոտվող պողպատից, պոլիքրոմային ալյումինից և բրոնզից։

Քանդակը պատրաստել է Noirmontartproduction արտադրական և ցուցահանդեսային ընկերությունը (հիմնադիր՝ Ժերոմ դե Նուարմոն)։ Արտադրության, փոխադրման, տեղադրման ֆինանսական ծախսերը գնահատվել են ավելի քան 3 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Ստեղծագործության ստեղծման համար (գնահատվում էր 3,2 միլիոն դոլար) մեկնարկել է դրամահավաք արշավ, այն իրականացրել է *Fonds de Paris* ոչ առևտրային հիմնադրամը։

Քանդակը Գերմանիայից մաս-մաս սկսել են բերել Փարիզ 2019 թվականի ամռանից, և նախատեսվել է դրա ամբողջական տեղադրումը աարտել հոկտեմբերի 5-ին նախատեսված Թանգարանների գիշերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Կատեգորիա:Փարիզի հուշարձաններ
Դանիել Դյուվալ

**Դանիել Դյուվալ** (), ֆրանսիացի դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Ունեցել է ծանր մանկություն։ Դեռահաս տարիքում սովորել է առևտրի արհեստը։ Նա աշխատել է որպես ատաղձագործ, հիվանդացել է և հայտնվել հիվանդանոցում, որտեղ գտել է իր իսկական կոչումը։ Նույն պալատում է պառկած եղել *Le Jour du Seigneur* կրոնական ծրագրի պրոդյուսերի հետ, ով խրախուսում է նրան գալ և աշխատել հեռուստատեսությունում։

Դեբյուտել է *La Ville-Bidon* (1973) դրամայում։ Ֆիլմերում ակտիվորեն սկսել է աշխատել 1974 թվականից։ Համարվում է Ֆրանսիայի ամենաշատ նկարահանված դերասաններից մեկը։

Աշխատել է հայտնի կինոռեժիսորներ՝ Բերտրան Տավեռնյեի, Միքայել Խանեկեի, Ֆրանսուա Օզոնի, Ալեն Կորնոյի, Օլիվիե Մարշալի և այլոնց հետ։

Իր կարիերայում խաղացել է ավելի քան 78 ֆիլմերում։ 1978-1983 թվականներին ամուսնացած է եղել Աննա Կարինի հետ։

## Մրցանակներ

* Արծաթե մրցանակ Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնում 1977 թվական - «Ամրոցների ստվերը» ֆիլմի համար / L’ombre des chateaux (ռեժիսոր, սցենարիստ)

## Ռեժիսոր

* 2006, Շատրվանային գրիչների ժամանակը
* 1981, Չափազանց ուժեղ սեր
* 1979, Հնարք
* 1976, Ամրոցների ստվերը

## Սցենարիստ

* 2006, Շատրվանային գրիչների ժամանակը
* 1981, Չափազանց ուժեղ սեր
* 1979, Հնարք
* 1976, Ամրոցների ստվերը

## Ընտրված Կինեմատոգրաֆիա

* 2011, Անձեռնմխելիները, *Կրիստո*
* 2011, Հանդիպման երեկոն
* 2010, Պատահական սիրավեպ
* 2009, Ինչպես նկարել գեղեցիկ շրջան, *Պաուլ*
* 2009, Ազատ օրեր!, *Սեգալ*
* 2009, 13 շրջան՝ վերջնագիր, *Վալտեր Գասսման*
* 2007, Երեք ընկերներ
* 2007, Նպարավաճառի տղան
* 2007, Վճարել 2, *Մ. Էյզենբերգ*
* 2007, Երկրորդ շունչը, *Վենտուրա Ռիչչի*
* 2006, Ժան դե Լանֆոնտեն, ճակատագրի զանգը
* 2006, Շատրվանային գրիչների ժամանակը
* 2005, Шестерёнки (հեռուստասերիալ)
* 2005, Բաժանման ժամանակը, *Ռոմենի հայրը*
* 2004, Թաքնված, *Պիեռ*
* 2004, Օրֆևրի ամբարտակ, 36, Էդդի Վելանս
* 2003, Վճարել, *Այզենբերգ*
* 2003, Գայլերի ժամանակը, *Ժորժ*
* 2002, Քեոփսի կշիռը, *Մանյու*
* 1999, Քամինը քիշերը, *Սերժ*
* 1998, Չեմ կարող մերժել
* 1996, Կգա ձյուն ամանորին?
* 1996, Սեր գումարած...
* 1993, Նեֆերտիտի, *Մոնկուտուրի քահանա*
* 1990, Սթեն ցուցահանդեսիստ
* 1989-2007, Հանձնակատար Նավարրո, *էպիզոդ*
* 1985, Գայլերի կողքին
* 1984, Հետախույզ
* 1982, Շռամով դեմքը (կարճամետրաժ)
* 1981, Հանցնագործները գիշերը, *Տոնի Վերոնեզե*
* 1979, Հնարք, Ժերար
* 1978, Վերջին ռոմանտիկ սիրեկանը
* 1975, Թող սկսվի տոնը
* 1975, Ագրեսիայի գործողություն, *բայկեր*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ
Բերի Սեյնթ Էդմունդս

**Բըրի Սեյնթ Էդմունդս** (. անգլերենից բառացի թարգմանած՝ նշանակում է *Սուրբ Էդմունդի թաղում*), քաղաք և քաղաքացիական ծխական համայնք Անգլիայի Սաֆոլք կոմսությունում՝ Վեսթ Սաֆոլքի շրջանում, Իփսվիչից 37 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք, Քեմբրիջից մոտավորապես 40 կիլոմետր դեպի արևելք։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Բըրի Սեյնթ Էդմունդս անվանումը կրող կառուցապատված տարածքում ապրում էր 41 113 մարդ (այլ տվյալներով՝ շուրջ 45 հազար)։

Քաղաքի ներկայիս տարածքում բնակավայր եղել է դեռևս հինհռոմեական ժամանակներում և կոչվել է Բեոդերիքսվորթ։ 7-րդ դարում այստեղ բենեդիկտյանները  վանք են հիմնվել, որտեղ 903 թվականին թաղվել է վիկինգների կողմից չարչաչանքների ենթարկված ու սպանված Էդմունդ Նահատակը (կաթոլիկ եկեղեցին նրան դասել է սրբերի շարքը)։ Վանքի շուրջ աստիճանաբար ձևավորված բնակավայրը մոտավորապես 1080 թվականին կոչվել է նրա անունով։ Միջին դարերում վանքը դարձել է ուխտագնացության կենտրոն։ 1214 թվականին՝ Ազատությունների մեծ խարտիայի համար պայքարի ժամանակներում, հենց այս վանքի եկեղեցում են ժողովվել Անգլիայի բարոնները և հանդիսավոր երդում տվել, որ մարտնրելու են Ջոն Անհողին արքայի դեմ՝ հանուն իրենց իրավունքների ու ազատությունների։

XIV դարում վանքի շուրջը ձևավորված բնակավայրն աստիճանաբար ընդլայնվել է՝ ծաղկման հասնելով XVII—XVIII դարերում։ Քաղաքաբնակների եկամտի հիմնական աղբյուրը բրդե և այլ գործվածքների արտադրությունն ու վաճառքն էր։ Բենեդիկտյան աբբայությունը անգլիական Ռեֆորմացիայի ժամանակ՝ XVI դարում ավերվել է։ Արդյունաբերական հեղափոխության շրջանում էլ՝ XVIII դարի վերջին- XIX դարի կեսերին խաթարվել է գործվածքեղենի արտադրությունը։

Քաղաքի շինություններից նշանավոր են Սուրբ Ջեյմս և Սուրբ Մարիամ եկեղեցիները, որոնք երկուսն էլ 15-րդ դարի գոթիկա ճարտարապետության նշանակալի նմուշներ են։ Աբբայության վանական համալիրի ավերակների հարևանությամբ XVI դարի սկզբին հիմնադրվել է եպիսկոպոսական աթոռանիստ տաճար, որի վերակառուցումը ձգվել է մինչև XXI դարի սկիզբը։ Բնակավայրում գործում է դեռևս ռեգենտության դարաշրջանում հիմնադրված թատրոնը։ Ամեն տարի մայիս ամսին քաղաքում կազմակերպվում է փառատոն, որն ուղեկցվում է պարերով, խաղերով, համերգներով, հրավառություններով։

Այսօր քաղաքը առավել հայտնի է *Գրին Քինգ* գարեջրի գործարաններով և շաքարի արտադրությամբ։

## Կլիմա

## Քույր քաղաքներ
* Քոմփիեն, Ուազ, Պիկարդիա, Ֆրանսիա
* Յուի, Վալոնիա, Լիեժի նահանգ, Բելգիա
* Քևելար, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա
* Սիան, Շենսի, Չինաստան

## Պատկերասրահ

AbbeyGardensandCathedral.jpg|Աբբայության այգին ու տաճարը
Abbey Ruins WM.jpg|Աբբայության վանքի ավերակները
BuryStEdmundsPostOffice.jpg|Փոստատունը
BuryStEdmundsCemetary.jpg|Գերեզմանատունը
St Savoirs Hospital.jpg|Սբ. Սավուար հոսպիտալի ավերակները
Norman Tower.jpg|Աշտարակներից մեկը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*St Edmundsbury Council 
*Bury St Edmunds Past and Present Society
*We Love Bury St Edmunds! Reference Gallery 
*"The delightful English town with a very horrible history" by Tom Ough, "Daily Telegraph" 17 February 2020"

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուխտագնացության վայրեր
Եվգենի Տիխոնցով

**Եվգենի Պավլովիչ Տիխոնցով** (, ), բելառուս ծանրորդ, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն, մինչև 2018 թվականը հանդես է եկել 94 կգ քաշային կարգում, 2018 թվականից մինչև 2023 թվականը հանդես է եկել 96 կգ քաշային կարգում, ներկայումս հանդես է գալիս 102 կգ քաշային կարգում։ 2024 թվականի ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությունում դարձել է չեմպիոն՝ երկրամարտում գրանցելով 389 կգ արդյունք։

## Կարիերա
### Աշխարհի առաջնություն
2018 թվականի ծանրամարտի աշխարհի առաջնությունում հանդես է եկել 96 կգ քաշային կարգում։ Նվաճել է բրոնզե մեդալ պոկում վարժությունում՝ պատանիների համաշխարհային ռեկորդ սահմանելով 180 կգ քաշային կարգում։

### Եվրոպայի առաջնություն
Ծանրամարտի 2019 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում հանդես է եկել 96 կգ քաշային կարգում։ Կատարել է բոլոր վեց մոտեցումները՝ նվաճելով ոսկե մեդալ պոկում, հրում և երկամարտում։ Նույն առաջնությունում սահմանել է Եվրոպայի ռեկորդ հրում և երկամարտում։ Երկամարտում գրանցել է 400 կգ արդյունքը ինչը 22 կգ-ով ավելի է եղել, քան արծաթե մեդալակիրի գրանցած արդյունքը։

### Այլ մրցույթներ
2018 թվականին մասնակցել է Քաթարի 5-րդ միջազգային գավաթին՝ պոկում վարժությունում նվաճելով արծաթե իսկ հրում վարժությունում և երկամարտում  բրոնզե մեդալ։

## Գլխավոր արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծանրամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի աշխարհի չեմպիոններ