Սֆերա (թատրոն)

**[[Մոսկվա]]յի պետական բյուջետային մշակութային հաստատություն, Մոսկվայի դրամատիկական «Սֆերա» թատրոն**, դրամատիկական թատրոն Մոսկվայում, որի հիմնադրման նախաձեռնողն է Եկատերինա Ելանսկայան։ Ստեղծվել է 1981 թվականին՝ ԽՍՀՄ Մշակույթի նախարարության որոշմամբ։ Թատրոնի ստեղծման ընդհանուր գաղափարը հիմնադիրը ներկայացրել է հետևյալ կերպ. «Մենք մերժում ենք խորանարդի թատրոնի սկզբունքը և քաջալերում ենք շփման տարածությունը»։

Թատրոնի դահլիճը շրջանաձև ամֆիթատրոն է, կենտրոնական բեմով և ներսում շարժական հարթակներով, նախագիծը մշակել է ճարտարապետ Նատալյա Գոլասը, գլխավոր նկարիչն է Վլադիմիր Սալդատովը։

## Պատմություն
Գլխավոր գաղափարը, որը դրվել էր հիմնադիրների կողմից, (վերջիններիս թվում էին դերասաններ Գեորգի Տարատորկինը, Ալեքսանդր Կալյագինը, Օլեգ Դալը, Գեորգի Բուրկովը և ուրիշ դերասանների), հանդիսատեսի և դերասանի շփման հատուկ միջավայրն էր։ Առաջին ներկայացումները բեմադրվել են «Սֆերա» թատրոնի պաշտոնական բացումից առաջ և խաղացվել են Պ. Ի. Չայկովսկու անվան համերգային դահլիճում, որտեղ ճարտարապետական ձևով մարմնավորվել է Վսևոլոդ Մեյերխոլդի գաղափարը, ըստ որի հանդիսասրահի ամֆիթատրոնը և բեմը միավորվելով` դարձել էին մեծ կիսաբեմ։

* «Փոստը դեպի հարավ», հեղինակ` Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի։ Բեմադրության մեջ խաղում են Գեորգի Տարատորկինը, Ալեքսանդր Կալյագինը, Գեորգի Բուրկովը, Լ. Տոլմաչյովան, Լև Կրուգլինը։
* «Օտար երեկո», Արծաթե դարաշրջանի պոեզիայի բանաստեղծական կոմպոզիցիա, որին մասնակցել են Ա. Լազարևը, Գ. Բորտնիկովը, Մ. Կոզակովը, Ե. Կինդինովը, Լ. Տոլմաչյովան, Գ. Եգորովան։

Ներկայացումները բեմադրվում էին դատարկ բեմում և ուղեկցվում էին երգեհոնի երաժշտությամբ։

Ելանսկայան ստեղծել է ներկայացումներ` միավորելով տարբեր թատրոնի դերասանների։

* «Ռուսաստան, իմ Ռուսաստան» (Մարինա Ցվետաևա, Սերգեյ Եսենին), Տ. Դորոնինոյի մասնակցությամբ 
* «Խեղճ մարդիկ» (Ֆ. Դոստոևսկի)
* «Այնտեղ, հեռվում...» (Վասիլի Շուկշին), Վլադիմիր Վիսոցկու երգերով, ժողովրդական արտիստներ Եվգենյա Սիմոնովայի և Եվգենի Կինդինովի մասնակցությամբ)
* «Նամակներ անծանոթուհուն» (Անդրե Մորուա և Ալբերտո Մորավիա), Ե. Վասիլևի, Ե. Վեսնիկի, Ե. Սիմոնովի, Ե. Կինդինովի և Լև Կրուգլիի մասնակցությամբ)։

Առաջին տարիներին թատրոնը գտնվում էր Մոսկվայի «Կաուչուկ» գործարանի մշակույթի պալատում, Պլյուշիխա փողոցում։ 1984 թվականին ավարտվում է «Էրմիտաժ» այգում գտնվող թատրոնի վերանորոգումը, որտեղ և տեղակայվում է «Սֆերա» թատրոնը։

1984 թվականին թատրոնում բեմադրվել է «Ո՞վ է վախենում Վիրջինիա Վուլֆից» ներկայացումը` ըստ Էդվարդ Օլբիի պիեսի։ Այն թատրոնի առաջին ներկայացումներից էր, բեմադրիչը Ռոման Վիկտյուկն էր։

Թատրոնի ստեղծման պահից մինչև 2013 թվականը թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է եղել դրա հիմնադիր Եկատերինա Ելանսկայան։

## Ներկայացումներ
* 1981 - «Օտար երեկո» (բանաստեղծական կոմպոզիցիա ըստ Մ. Ցվետաևայի, Ա. Ախմատովայի, Ն. Գումիլյովի, Օ. Մանդելշտամի, Ի. Սևերյանինի, Դ. Սամոյլովայի բանաստեղծությունների)
* 1981 - «Փոքրիկ իշխանը» (Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի)
* 1981 - «Նամակներ անծանոթուհուն» (Ա. Մորուա, Ա. Մորավիա )
* 1981 - «Այնտեղ, հեռվում...» (Վասիլի Շուկշին)
* 1981 - «Կատակերգություններ» (Մ. Զոշչենկո, մեկ գործողությամբ կատակերգություններ «Անհաջող օր» և «Հարսանիք»)
* 1982 - «Հայելու դիմաց» (ըստ Վ. Կավերինի)
* 1982 - «Ցեց» (Ն. Պոգոդին)
* 1982 - «Օլբի թատրոն» (Է. Օլբիի մեկ գործողությամբ «Բեսսի Սմիթի մահը» և «Ի՞նչ է տեղի ունեցել կենդանաբանական այգում» պիեսները)
* 1983 - «Ի՞նչի վրա է հիմնված աշխարհը» (բեմական կոմպոզիցիա ըստ Ե. Ելանսկայայի, Ժ. Անույի «Արտույտ» պիեսի, Մ. Ալիգերի «Զոյա» պոեմի,  Ն. Ռուբցովի, Բ. Օկուջավային, Ֆ. Վիյոնի, Ա. Տարկովսկու բանաստեղծությունների)
* 1984 - «Ապրիր և հիշիր» (ըստ Վ. Ռասպուտինի) 
* 1985 - «Թատերական վեպ» (Մ․ Բուլգակով)
* 1986 - «Մինչև աքլորականչը» (ըստ Վ․ Շուկշինի)
* 1987 - «Ծովորոր» (Ա․ Չեխով)
* 1989 - «Ճակատագրական ձվեր» ըստ (Մ․ Բուլգակովի)
* 1990 - «Լոլիտա» (Վ․ Նաբոկով)
* 1990 - «Երջանկություն»
* 1990 - «Ղրիմի կղզին»
* 1994 - «Հանցավոր եռյակ» (Ա․ Տ․ Ավերչենկո)
* 1996 - «Լոլիտան ըստ վեպի» (Վ․ Նաբոկով)
* 1998 - «Թագավորությունն այստեղ բերեք» (ըստ Հ. Իբսենի «Շինարար Սոլնեսը» պիեսի)
* 1999 - «Վեսթսայդյան պատմություն» (Ե․ Լեման և Լ․ Բերնսթայն) 
* 2007 - «Եկել եմ ձեզ ազատություն տալու» (Վ․ Շուկշին)
* 2007 - «Մուրլի»
* 2008 - «Ռոզայի ապաշխարությունը»
* 2009 - «Մարդը ԽՍՀՄ-ից» (Վ. Նաբոկով)
* 2010 - «Մերոնք արտասահմանում»
* 2010 - «Երկինքը և դժոխքը» (Պ. Մերիմե)
* 2010 - «Մասնավոր գործարար» (Վ. Գազենկլեվեր)
* 2010 - «Անիծված պատմողը» Մ. Գորկի
* 2011 - «Հենց այդտեղ, հենց այդ ժամանակ»
* 2011 - «Ռոմանտիկ տարիք»
* 2011 - «Ցիլինդր» Ե. դե Ֆիլիպո
* 2011 - «Պանելոպա բոլոր ժամանակների համար»
* 2012 - «Խելագարի գրառումները»
* 2012 - «Անիծյալ հեքիաթասացը» (Մ. Գորկի)
* 2012 - «Մեր կյանքի օրերը»
* 2013 - «Բալեու այգի» (Ա. Չեխով)
* 2014 - «Սովորական պատմություն»
* 2015 - «Բարձրաձայն կոչ»
* 2017 - «Ինչու է ժամացույցը շտապում»
* 2018 - «Հանգստացողները» (Մ. Գորկի)
* 2018 - «Չվող թռչունների բույնը» (Ա. Ավերչենկո)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Театр «Сфера» на сайте справочника «Театральная Россия» 
* Театр «Сфера» на сайте театральной Афиши

Կատեգորիա:1981 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի դրամատիկական թատրոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ