open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աղվեսանման սկյուռ

**Աղվեսանման սկյուռ** կամ **սև սկյուռ** (, «սև սկյուռ») սկյուռանմանների ընտանիքին պատկանող կաթնասուն, ապրում է Հյուսիսային Ամերիկայում։

## Նկարագրություն
Մարմնի երկարությունը հասնում է 45-ից մինչև 70 սմ, ընդ որում՝ պոչի երկարությունը 20-ից մինչև 33 սմ է։ Կենդանու քաշը կազմում է 500-1000 գ։ Մորթու գույնը պայմանավորված է ենթատեսակով գույնը կախված է ենթատեսակից՝ բաց դարչնագույն դեղնավունից մինչև մուգ շագանակագույն, սև։ Որոշ տեսակների որովայնը սպիտակ է, որոշների դնչին և պոչին սպիտակ նշան կա։

## Տարածվածություն
Աղվեսանման սկյուռը տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան մասում, հարավային Կանադայից մինչը հյուսիսային Մեքսիկա։

## Կենսակերպ
Աղվեսանման սկյուռը շատ շարժուն ու ակտիվ է ցերեկը։ Բազմացման շրջանում կենդանիները գործածում են ինքնաշեն բներ կամ փչակներ։

## Սնունդ
Աղվեսանման սկյուռների սննդակարգը բաղկացած է ծառերի սերմերից, ընկույզից, հատապտուղներից, մրգերից, ծառերի կեղևից, բողբոջներից, միջատներից, թռչունների ձվերից և մանր սողուններից։ Նրանք իրենց սննդի մի մասը թաղում են որպես ձմեռվա պաշար, ինչն էլ նպաստում է բույսերի տարածմանը։

## Վերարտադրություն
Աղվեսանման սկյուռները տարին երկու անգամ՝ ամռանը և ձմռանը սերունդ են ունենում։ Ձագերը լույս աշխարհ են գալիս կույր ու մերկ։ Մոտ երեք ամիս անց նրանք դառնում են ինքնուրույն, իսկ մեկ տարի անց հասնում են սեռական հասունության։ Առավելագույն կյանքի տևողությունը 12,6 տարի է իգական սեռի և 8,6 տարի՝ արական սեռի համար։

## Բնական թշնամիներ
Աղվեսանման սկյուռների թշնամիները մարդն է(որսորդ), իսկ կենդանական աշխարհում՝ բազեները, օձերը և լուսանները։

## Ենթատեսակներ
**Sciurus niger niger*
**Sciurus niger avicennia*
**Sciurus niger vulpinus*
**Sciurus niger cinereus*
**Sciurus niger shermani*

## Ծանոթագրություններ
Դրագուտին Տադիյանովիչ

**Դրագուտին Տադիյանովիչ** (, ), խորվաթ հայտնի բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Դրագուտին Տադիյանովիչը ծնվել է Սլավոնական բրոդ քաղաքի մոտ գտնվող Ռաստուշյե գյուղում։

Իր առաջին ստեղծագործությունները Դրագուտին Տադիյանովիչը հրատարակել է 1922 թվականին։ 1937 թվականին նա ավարտել է Զագրեբի համալսարանը։ 1935-1940 թվականներին աշխատել է «Narodne novine» անգլերեն լույս տեսնող թերթում։ 1939-1945 թվականներին դասավանդել է Զագրեբի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Հետագայում աշխատել է «Zora», «Hrvatski pjesnici», «Matica» հրատարակչություններում։ Հետագայում ընդունվել է Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիան և 1953 թվականին դարձել այդ ակադեմիայի տնօրենը և մինչև իր թոշակի անցնելը՝ 1973 թվականն աշխատել է այդտեղ։

1964-1965 թվականներին եղել է Խորվաթիայի գրողների միության նախագահը։ Նա համարվել է 20-րդ դարի ամենահանրաճանաչ և ազդեցիկ խորվաթ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա «Սպանդի բալլադը» բանաստեղծությունը, որը գրվել է 1930-ական թվականներին, ճանաչվել է խորվաթական գրականության ամենաճանաչված գործերից մեկը։ Իր բանաստեղծություններում նա փառաբանում է իր հայրենիքն ու ժողովրդին։

Տադիյանովիչի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ավելի քան 20 լեզվով։ Նա աշխատել է նաև որպես թարգմանիչ, թարգմանել է Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի, Հայնրիխ Հայնեի, Վիտեզսլավ Նեզվալի ստեղծագործությունները։

2000 թվականին Դրագուտին Տադիյանովիչին շնորհվել է Զագրեբի պատվավոր քաղաքացու կոչում։

Դրագուտին Տադիյանովիչն ապրել է 101 տարի, մահացել է 2007 թվականին, թաղվել է Զագրեբի Միրոգոյ գերեզմանատանը։ Նրա վերջին ծննդյան տարեդարձերը լայնորեն լուսաբանվել են ազգային մամուլում։

## Պարգևներ և մրցանակներ
*«Իշխան Տրպիմիրի շքանշան»
*«Մադարացի ձիավորի» շքանշան
*Զագրեբի պատվավոր քաղաքացի (2000)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Offizielle Webseite (kroatisch)
* Website von Dragutin Tadijanović  (kroatisch)
* Die Gedichte (kroatisch/englisch)
* Dragutin Tadijanović, Ehrenbürger von Slavonski Brod  (kroatisch)
* Tadijanović vorgestellt im Fremdenverkehrsamt der Stadt Slavonski Brod
*  Andenkzimmer von Tadijanović im Franziskanerkloster in Slavonski Brod 

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Մոշաթաղ (համայնք, Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Մոշաթաղ**, համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Ներկայում համայնքի ամբողջ տարածքը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո և Արցախի Հանրապետության կողմից համարվում է օկուպացված։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը տեղաբաշխված է Արցախի Հանրապետության արևմտյան մասում։ Ունի բարձրլեռնային տեղանք։ Համայնքի տարածքն 8834,1 հա է, որից 5639,7 հա-ն անտառային հողեր են։ Համայնքի սահմաններով է հոսում Աղավնո գետը։

Բերձոր շրջկենտրոնից հեռու է 36 կմ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 86 կմ։

## Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք
Համաձայն Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ Մոշաթաղ համայնքն իր մեջ ներառում է Մոշաթաղ, Միրիկ և Բերդիկ գյուղերը։

Համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ և հիմնական դպրոցներ։

Համայնքն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, հասանելի էին բջջային, ինտերնետ կապի միջոցներն ու ռադիոհեռուստատեսությամբ։

Գործում էր ինքնահոս ջրամատակարարման համակարգ, որը սնվում էր տարբեր ակունքից։ Առկա են նաև խմելու ջրի համար պիտանի բազմաթիվ բնական աղբյուրներ-առվակներ։

2015 թվականի դրությամբ համայնքային ճանապարհները բնահողային էին։

Համայնքը միացված էր հանրապետության տրանսպորտային կապին, մասնավորապես՝ Լեռնահովիտ-Բերձոր-Լեռնահովիտ երթուղուն։

## Բնակչություն
Մոշաթաղ համայնքի բնակչությունը 2015 թվականի դրությամբ կազմել է 286 մարդ, որոնք կազմել են 69 տուն։ Նույն թվականի դրությամբ Մոշաթաղ գյուղում բնակվել է 211 մարդ, որոնք կազմել են 50 տուն։ Միրիկ գյուղում բնակվել է 50 մարդ, որոնք կազմել են 11 տուն։ Բերդիկ գյուղում բնակվել է 25 մարդ, որոնք կազմել են 8 տուն։

## Կրթություն
Մոշաթաղ համայնքում գործում էր 2 դպրոց։ 2015 թվականի դրությամբ Մոշաթաղ գյուղի միջնակարգ դպրոցում սովորում էր 51 աշակերտ, իսկ Հերիկ գյուղի հիմնական դպրոցում՝ 17 աշակերտ։

## Տնտեսություն
Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ՝ հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Համայնքի տարածքի  2999,4 հա-ը գյուղատնտեսական նշանակության են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Բոդ (չափման միավոր)

**Բոդ** () կապի և էլեկտրոնիկայի մեջ պարբերական ազդանշանի պայմանանշանային արագության  միավոր, որը ցույց է տալիս վայրկյանում փոխանցվող ինֆորմացիայի պայմանանշանների քանակը։ Այն անվանվել է ֆրանսիացի ինժեներ և գյուտարար, հեռատիպի պայմանանշանային կոդավորման՝ Բոդոյի կոդի հեղինակ, Էմիլ Բոդոի անունով։

Երկուական կոդավորում ունեցող համակարգերում, որտեղ յուրաքանչյուր բիթ կարող է ընդունել միայն երկու արժեք (0 և 1)՝ բոդը համապատասխանում է վայրկյանում փոխանցվող բիթերի քանակին։ Սակայն, ժամանակակից սարքերում տեղեկատվության միաժամանակյա փոխանցումը կարող է իրականացվել մի քանի բիթով։ Օրինակ, եթե յուրաքանչյուր ժամանակային միջակայքում փոխանցվում է 4 բիթ, ապա 2400 բոդ պայմանանիշային արագության դեպքում փոխանցման արագությունը կկազմի 9600 բիթ։ Ժամանակակից մոդեմներն օգտագործում են քառակուսացման ամպլիտուդային մոդուլյացիան (QAMd), որի մեկ փոփոխությունը կոդավորում է մինչև 16 բիթ տեղեկատվություն։

Բացի այդ, կապուղու ողջ հզորությունն արտահայտվում է բոդերով, ներառյալ սպասարկման պայմանանիշերը (բիթեր), եթե այդպիսիք կան։ Սակայն կապուղու արդյունավետ արագությունը արտահայտվում է այլ միավորներով, օրինակ՝ բիթ/վայրկյան (bps):

Միավորների միջազգային համակարգում (SI) նախածանցների օգնությամբ կարելի է ձևավորել ավելի մեծ չափման միավորներ, օրինակ՝ կիլոբոդ (kbaud), որը հավասար է 1024 բոդի։

## Տես նաև
Տեղեկատվության չափման միավորներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա
Կատեգորիա:Ինֆորմատիկա
Կատեգորիա:Ինֆորմացիայի տեսություն
Կատեգորիա:Կապ
Կատեգորիա:Համակարգչային և հեռահաղորդակցության ստանդարտներ
Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Կատեգորիա:Չափման միավորների համակարգեր
Կատեգորիա:Տեղեկատվության չափման միավորներ
Կատեգորիա:Տվյալների փոխանցում
EA Play

**EA Play** (ավելի վաղ՝ **EA Access և Origin Access**), վճարովի բաժանորդագրությամբ ծառայություն, թողարկված Electronic Arts ընկերության կողմից։ Այն նախատեսված է PlayStation 4, Xbox One և Windows-ի համար։ Ծառայությունը տրամադրում է անսահմանափակ հասնելիություն մի շարք խաղերի համար, որոնք թողարկված են Electronic Arts ընկերության կողմից։

EA Play-ը առաջին անգամ հայտնվել է Xbox One-ի համար 2014 թվականի օգոստոսի 11-ին, իսկ արդեն 5 տարի անց թողարկվեց տարբերակը նաև PlayStation 4-ի համար։ Sony ընկերությունը սկզբնական շրջանում հրաժարվեց ծառայությունից կարծելով, որ այն չի կարող եկամտաբեր լինել։ Steam-ում գնելու հնարավորությունը հասանելի դարձավ 2020 թվականի օգոստոսին։

## Բնութագիր
EA Play-ի բաժանորդագրությունը կարելի է ձեռք բերել ամենամսա վճարի դիմաց, կամ մի անգամից վճարելով մեկ տարվա համար։ Գնելով բաժանորդագրությունը, օգտատերը հնարավորություն է ստանում Electronic Arts-ի կողմից թողարկված բոլոր խաղերի ամբողջական տարբերակներին։

Բոլոր այն օգտտերերը, ովքեր կատարում են խաղի գնումը նախքան խաղի թողարկումը՝ EA Play միջոցով, թողարկումից 5 օր շուտ ստանում են խաղի սահմանափակված տարբերակը։ Խաղում արդեն առկա արդյունքները պահպանվում են և փոխանվում են  խաղի ամբողջական տարբերակին։

Խաղերը, որոնք հրապարակվել են Electronic Arts-ի գործընկերների կողմից, չունեն EA Play-ի արտոնություն։ Սակայն, Titanfall ավելացվեց այդ ցանկում 2015 թվականի հուլիսին E3 2015-ի շրջանակներում, որը նաև տրամադրեց անվճար փորձնական տարբերակ Xbox One-ի բոլոր օգտատերերի համար։

EA Play-ի բաժանորդները կարող են անվճար ստանալ տարբեր հավելումներ խաղերի համար։

2016 թվականի փետվարի 29-ից EA Play-ը ընդլայնեց իր գործունեության շրջանակը, ներառելով այնտեղ խաղեր նաև Xbox 360-ից, իսկ առաջին խաղը դարձավ Plants vs. Zombies խաղի օրիգինալ տարբերակը։ Dead Space խաղը առանց պաշտոնական հայտարարության ավելացվեց բաժանորդագրության մեջ մարտի 31-ին։ 2018 թվականի հունվարի 17-ին խաղերի ցանկին ավելացավ նաև 2006 թվականին Xbox-ի համար նախատեսված՝ Black խաղը։

2020 թվականի սեպտեմբերին Microsoft ընկերությունը պայմանագիր կնքեց Electronic Arts-ի հետ, որպեսզի ստանա թույլատրություն տրամադրել EA Play-ը Xbox Game Pass և Windows-ի օգտատերերին։ 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին EA Play հասանելի դարձավ Xbox Game Pass Ultimate-ի բաժանորդների համար, իսկ արդեն 2021 թվականի մարտի 18-ին նաև Windows-ի այն օգտատերերի համար, ովքեր ունեն Xbox Game Pass բաժանորդագրություն։

## Բաժանորդագրության թողարկում
EA Play-ը առաջին բետա-տարբերակը նախատեսված միայն Xbox One-ի համար թողարկվել է 2014 թվականի հուլիսի 29-ին, իսկ արդեն ամբողջական տարբերակը թողարկվեց 2014 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Electronic Arts ընկերությունը, իր ծառայությունը առաջարկել է նաև Sony և Microsoft ընկերություններին, սակայն Sony-ին մերժել է առաջարկը։ Նմանատիպ ծառայություն Origin Access անվանումով թողարկվել է 2016 թվականի հունվարի 12-ին անհատական համակարգիչների համար։

## Բաժանորդագրությունում առակ խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առցանց ծառայություններ
Կատեգորիա:Խաղեր
Կատեգորիա:Առցանց ժամանց
Սկզբում նրանք եկան...

300px|thumb|Քաղվածքի չափածո տարբերակի փորագրություն, որը ներկայացված է Բոստոնում (Մասաչուսեթս նահանգ)՝ Նոր Անգլիայի Հոլոքոստի հուշահամալիրում
**«Սկզբում նրանք եկան...»**, մեջբերում գերմանացի պաստոր Մարտին Նիմյոլլերի ելույթներից, որով նա փորձել է բացատրել գերմանացի մտավորականների անգործությունը և նացիստներին չհակադրվելը։

1945 թվականի նոյեմբերին Նիմյոլլերն այցելել է Դախաուի նախկին համակենտրոնացման ճամբար, որտեղ բանտարկված է եղել 1941 թվականից մինչև 1945 թվականի ապրիլ։ Նրա օրագրային գրառումը ցույց է տալիս, որ այս այցը խթան է դարձել ապագա հայտնի մեջբերման համար։ Գոյություն ունեն այդ քաղվածքի մի քանի տարբերակներ, որոնք փոքր-ինչ տարբերվում են միմյանցից;։ Ամենայն հավանականությամբ, այն առաջին անգամ հնչել է 1946 թվականին։ Տպագիր տեսքով այն առաջին անգամ հրապարակվել է 1955 թվականին։

Գոյություն ունեն քաղվածքի բազմաթիվ ալյուզիաներ, օրինակ՝ Ֆլորիդայի նահանգապետ Ռիք Սքոթի ելույթը ԱՄՆ նախագահի թեկնածու Միթ Ռոմնիին աջակցելու համար։

## Տարբերակներ
Քաղվածքի հիմնական տարբերակն է.

Քաղվածքն ունի մի շարք տարբերակներ, որոնք սկսել են տարածվել 1950-ականներին, օրինակ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում հայտնի է հետևյալ տարբերակը, որը Միացյալ Նահանգների Հոլոքոստի հիշատակի թանգարանը մեջբերում է որպես քաղվածքի բազմաթիվ չափածո տարբերակներից մեկը.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Quotation: "If they come for me in the morning, they will come for you in the night."
*
*

Կատեգորիա:Ամբոխի հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Սիգուլդա

**Սիգուլդա** (; , , ), պատմական անվանումը՝ *Զեգեվոլդ* (), քաղաք Լատվիայի կենտրոնական մասում՝ Վիձեմե երկրամասում. նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է, այդ երկրում զբոսաշրջության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Ընկած է մայրաքաղաք Ռիգայից մոտավորապես 50 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք, Գաույա գետի ափերին, Գաույայի ազգային պարկի սահմաններում։ 2022 թվականի հունվարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 14 539։

## Պատմություն
Բնակավայրի հիմնադրման տարեթիվ ընդունված է համարել 1207 թվականը՝ այն նույն տարին, երբ թրակիրների ուխտի (օրդենի) անդամներն այստեղ հիմնել են Զեգեվոլդ (Զիգվալդ —  «Հաղթանակի անտառ») ամրոցը (հենց այդ ամրոցի անվանումն էլ ընկած է քաղաքի անվան հիմքում)։ Քաղաքը հարուստ է պատմա-մշակութային հուշարձաններով՝ ամրոցներով, բերդերով։ 1895 թվականին Սիգուլդայում բացվել է հանրային գրադարանը, որը շարունակում է գործել նաև մեր օրերում։

## Պատկերասրահ

File:Siguldaherbas.JPG|Զեգեվոլդի պատմական զինանշանը
Sigulda Totale.jpg|Սիգուլդայի ամրոցի ավերակները
Sigulda Castle closeup.jpg|Սիգուլդայի ամրոցը
Gutmana ala3 8sep07.jpg|Գուտմանիսի քարանձավը
Turaida Totale.jpg|Տուրայդա ամրոցը
2007.03.28 44 Castle Sigulda.jpg|Կրոպոտկինների դղյակը
Sigulda track lower start.jpg|Սահնակարշավի մրցասպարեզը
Sigulda Cable Car - south station.jpg|Ճոպանուղու կայանը


## Քույր քաղաքներ
Սիգուլդան Եվրոպական միության քույր քաղաքների ընկերակցության՝ Դուզելաժի անդամներից է և իր այդ կարգավիճակից ելնելով՝ 1991 թվականից կանոնավոր կերպով համատեղ կազմակերպում կամ մասնակցում է տոնավաճառների, փառատոների, այլ միջոցառումների։ 2019 թվականի դրությամբ այդ ընկերակցության անդամներ էին հետևյալ քաղաքները.

;Սիգուլդան, Դուզելաժի շրջանակից դուրս, եղբայրացել է նաև հետևյալ քաղաքների հետ.

*, Անգուս
* , Դունավեչե
*, Բիրշտոնաս
*, Ճիաթուրա
*, Խոչ
*, Ֆալչյոպինգ
*, Կեիլա (քաղաք, Էստոնիա)
*, Շտուր
*, Վեստիմմերլան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Official website 
*Tourist information office of Sigulda

Կատեգորիա:Լատվիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ
Թղթի ծալման սահման

մինի
**Թուղթը կիսով չափ ծալումն** ունի ֆիզիկական սահմանափակում։ A4 չափսի սովորական թղթի թերթիկը կարող է կիսով չափ ծալվել ոչ ավելի, քան 7 անգամ։ Այս երևույթը պայմանավորված է ցուցչային ֆունկցիայի աճման արագությամբ։

Թղթի շերտերի թիվը երկուսի n աստիճան է, որտեղ n-ը թղթի ծալքերի թիվն է։ Օրինակ՝ եթե թուղթը կիսով չափ ծալված է հինգ անգամ, ապա շերտերի թիվը կլինի երկու անգամ հինգ, այսինքն՝ երեսուներկու։

## Երևույթների հավասարումներ
Սովորական թղթի համար գործում է հետևյալ հավասարումը.

: W = \pi t 2^{\frac{3}{2}(n-1)},

որտեղ *W* -ը քառակուսի թերթի լայնությունն է, *t* -ը՝  թերթի հաստությունը և *n* -ը՝ կիսով չափ ծալելու թիվը թիվը։

Թղթի երկար շերտ օգտագործելիս պահանջվում է ճշգրիտ *L* երկարություն.

: L = \frac{\pi t}{6}(2^n + 4)(2^n - 1),

որտեղ *L*-ը նյութի հնարավոր նվազագույն երկարությունն է, *t* -ը՝ թերթի հաստությունը և *n*-ը՝ կիսով չափ ծալելու թիվը։ *L* և *t* պետք է արտահայտվեն նույն միավորներով։

## Հետազոտություն
2007 թվականի հունվարի 24-ին «MythBusters» հեռուստաշոուի 72-րդ դրվագում (5-րդ եթերաշրջան, դրվագ 3), մի խումբ հետազոտողներ փորձել են հերքել օրենքը։ Նրանք դա ձևակերպել են ավելի հստակ.Նույնիսկ շատ մեծ չոր թղթի թերթը չի կարելի կիսով ծալել յոթ անգամից ավելի անգամ, եթե ծալքերից յուրաքանչյուրն ուղղահայաց է նախորդին։Սովորական A4 թերթի վրա օրենքը հաստատվել է, այնուհետև հետազոտողները օրենքը ստուգել են հսկայական թղթի վրա։ Նրանց հաջողվել է 8 անգամ առանց հատուկ գործիքների (11 անգամ՝ գլդոնի և բեռնիչի միջոցով) ծալել ֆուտբոլի դաշտի կեսի չափով (51,8 × 67,1 մ) թուղթը։ Հեռուստահաղորդման երկրպագուների կարծիքով՝ օֆսեթ տպագրության փաթեթավորման 520 × 380 մմ ձևաչափով կալկան առանց լուրջ ջանքերի ծալվում է ութ անգամ, իսկ ինը անգամ՝ ջանք թափելով։

## Երևույթի պայմաններ
Թղթի ծալման սահմանափակումը տեղի է ունենում, երբ.

* A ձևաչափի (A0-ից A8) թղթերի դեպքում,
* ծալելիս չեն օգտագործվում տեխնիկական միջոցներ։

## Տես նաև
* Շախմատի տախտակի վրա ցորենի խնդիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «MythBusters» հաղորդման 72-րդ էպիզոդ

Կատեգորիա:Գիտական հումոր
Կատեգորիա:Նյութերի դիմադրություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Գոդվինի օրենք

մինի|Գոդվինի օրենքը
մինի|Մայք Գոդվին
**Գոդվինի օրենք** (), համացանցային մշակույթի տարածված արտահայտություն, որը վերաբերում է 1990 թվականին Usenet-ում Մայք Գոդվինի կողմից նկատված մի երևույթի։ Ինչպես Գոդվինը նշել է 1991 թվականի օգոստոսի 19-ի «Card’s Article on Homosexuality» հոդվածում, այս «օրենքում» ասվում է.Usenet-ում քննարկումների ծավալմանը զուգահեռ նացիզմն ու Հիտլերին հիշատակող համեմատության  հավանականությունը մոտենում է մեկի։Usenet-ի շատ խմբերում ավանդույթ է եղել, որ նման համեմատություն արվելու դեպքում քննարկումն ավարտվում էր, իսկ վիճաբանող կողմերից համեմատությունն արածը համարվում էր պարտված։

2005 թվականին Slashdot ռեսուրսը նշել է Գոդվինի օրենքը գործել է Լինուս Տորվալդսի և GNOME -ի մշակողների միջև վեճում։

2018 թվականի հունիսին Գոդվինը Los Angeles Times-ում գրել է մի հոդված՝ հերքելով կանոնը թարմացնելու կամ փոփոխելու անհրաժեշտությունը։ Նա մերժել է այն գաղափարը, որ Գոդվինի օրենքը վկայակոչողը պարտվել է, և պնդել է, որ պատշաճ կերպով կիրառվելու դեպքում կանոնը «պետք է գործի ոչ թե որպես զրույցի ավարտ, այլ որպես սկիզբ»։

2019 թվականի օգոստոսի 12-ին Twitter-ի @DownTwist օգտատիրոջ հետ Մայք Գոդվինի՝ սոցիալական մեդիայի գրաքննության վերաբերյալ քննարկումն ավարտվել է նրանով, որ վերջինս Մայքին համեմատել է Հիտլերի հետ՝ ակամա հաստատելով նրա ձևակերպած օրենքը։

Ինքը՝ Մայք Գոդվինը, կարծում է, որ սկզբունքը ձևակերպվել է ոչ թե վեճում հաղթողներին և պարտվողներին որոշելու, այլ քննարկումների սրությունը նվազեցնելու համար՝ մասնակիցներին հիշեցնելով ընդունելի համեմատությունների սահմանները։ Նա գրել է.«Թող սկզբունքը ձևակերպվի որպես բնության կամ մաթեմատիկայի օրենք, բայց դրա նպատակը միշտ եղել է հռետորական և մանկավարժական. ես ուզում էի, որ նրանք, ովքեր իրենց զրուցակիցներին անամոթաբար համեմատում են Հիտլերի և նացիստների հետ, գոնե մի փոքր մտածեն Հոլոքոստի մասին»։Ռանդել Մունրոյի xkcd կոմիքսներից մեկը պատկերում է  դաշնակցային ուժերի սպաներին, ովքեր փորձում են քննարկել իտալական զորքերի գործողությունները, բայց բախվում են Գոդվինի օրենքին։ Ինքը՝ Գոդվինը, մատնանշել է, որ որոշ դեպքերում նացիստների գործողությունների անալոգիան կարող է լիովին ուղղակի լինել և չհերքվել՝ հղում կատարելով իր ձևակերպած օրենքին։ Այսպես, 2022 թվականի մարտի 16-ին նա մեկնաբանել է Վլադիմիր Պուտինի ելույթը, որտեղ խոսվում էր «հասարակության ինքնամաքրման» մասին. «Չեք հավատա, թե այս տղան ինձ ում է հիշեցնում»։

## Տես նաև
* Մտածեք երեխաների մասին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադոլֆ Հիտլեր
Կատեգորիա:Գիտական հումոր
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Մարինա Սպիվակ

**Մարինա Լվովնա Սպիվակ** (, ), խորհրդային և ռուս քանդակագործ և նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լենինգրադում՝ քանդակագործ Լև Սմորգոնի ընտանիքում։ Ավարտել է Լենինգրադի Վ. Սերովի անվան գեղարվեստի ակադեմիան (1977)։ Որպես քանդակագործ՝ աշխատել է քարի և մետաղի հետ, բազմաթիվ նախագծերի վրա աշխատել է ամուսնու՝ քանդակագործ Ալեքսանդր Պոզինի հետ։ Աշխատել է նկարչի գրքի ոլորտում։ 1985 թվականին դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության (Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության), 1987 թվականին՝ «Արվեստագետների գյուղ - Կոլոմյագի-Օզերկի-Շուվալովո» ստեղծագործական միավորման անդամ։ 1977 թվականից մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների, սիմպոզիումների և քանդակագործական նախագծերի Ռուսաստանում և արտերկրում (ավելի քան վաթսուն)։ Աշխատել է բնապահպանական արվեստի նախագծի վրա՝ «Բոլորը հանուն նույն հողի» (1990, Սան Ֆրանցիսկո), Պոլիտեխնիկական քոլեջի քանդակի բաժնում (Բիրմինգհեմ), Փարիզում՝ Սերժ Պլանտերի հետ։

Մարինա Սպիվակը նկարչի գրքի ձևաչափով «Քաղաքը որպես նկարչի սուբյեկտիվություն» խմբային նախագծի մասնակիցներից մեկն է, որի համար ստեղծել է «Քաղաք-Ցանց» կոմպոզիցիան (2019 թվականին)։

Ապրում և աշխատում է Սանկտ Պետերբուրգում։ 2014 թվականին Կոլոմյագիում քանդակագործի տուն-արվեստանոցը լրջորեն տուժել է հրդեհից։

## Թանգարանային հավաքածուներ
աջից|մինի|300x300փքս|''Քաղաք-Ցանց'' («Քաղաքը որպես նկարչի սուբյեկտիվություն» նախագծի համար), 2019, 42 х 59,4 սմ

* Ռուսական պետական թանգարանի քանդակագործության բաժին (Սանկտ Պետերբուրգ),
* Սանկտ Պետերբուրգի XX-XXI դարերի արվեստի թանգարանի Մանեժ կենտրոնական ցուցասրահ (Սանկտ Պետերբուրգ),
* Աննա Ախմատովայի թանգարան (Սանկտ Պետերբուրգ),
* Մշակույթի նախարարության հիմնադրամ (Մոսկվա),
* Յարոսլավլի արվեստի պետական թանգարան (Յարոսլավլ),
* Բրիտանական գրադարան (Լոնդոն),
* Մադամ Լևեկի մանկական գրքի գրադարան (Փարիզ),
* Խաղերի և քարտերի թանգարան Իսի լե Մուլինո,
* Ֆրանսիայի ազգային գրադարան (Փարիզ),
* М.А.D. Gallery (Պֆորցհեյ)։

## Մատենագիտություն (ընտրյալ)
* Город как субъективность художника. Групповой проект в формате книги художника/ Каталог рус-англ. Авторы статей: Парыгин А. Б., Марков Т. А., Климова Е. Д., Боровский А. Д., Северюхин Д. Я., Григорьянц Е. И., Благодатов Н. И. — СПб: Изд. Т. Маркова. 2020. — 128 с.: цв. ил. ISBN 978-5-906281-32-6
* Музей «Книга художника» (каталог выставки в музее Эрарта. СПб). Авт. вст. ст.: М. Погарский, М. Карасик, Е. Климова, Ю. Самодуров. СПб. 2011. — 200 с., цв. ил.
* Die Verwandlung. 25 Jahre russische Künstlerbücher 1989-2013. LS collection Van Abbemuseum Eindhoven (каталог выставки). Авт. вст. ст.: Antje Theise, Klara Erdei, Diana Franssen. Eindhoven, 2013. — 120 с., цв. ил.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով
Փիրումով

**Փիրումով**, հայկական ազգանուն

## Հայտնի կրողներ
* Քրիստափոր Նիկոլայի Փիրումով, հայ խորհրդային պարազիտաբան-մալարիաբան։ Սանիտարահամաճարակային ծառայության հիմնադիրը ՀԽՍՀ-ում
* Ուլյան Հայկի Փիրումով, գազադինամիկայի և հրթիռային տեխնիկայի բնագավառի հայ գիտնական
* Ռեմալ Նիկոլայի Փիրումով, խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1976), տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1968), դոցենտ (1969), պրոֆեսոր։ Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիակոս (1998)
* Ալեքսանդր Իվանի Փիրումով, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր
* Փիրումով Բոգդան Ջավադի (1888, Շուշի – 1959, Երևան), հայ խորհրդային ինժեներ
* Վլադիմիր Սեմյոնի Փիրումով, ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմի դերծովակալ (25․4․1975 թվական), ռազմական գիտությունների դոկտոր (1978), պրոֆեսոր (1990)

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Բրիջիթ Բրինք

**Բրիջիթ Էն Բրինք** , ), ամերիկացի դիվանագետ, Ուկրաինայում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեսպան։

## Կենսագրություն
Բրիջիթ Բրինքն ավարտել է Միչիգան նահանգի Իստ Գրանդ Ռապիդս դպրոցը, քաղաքագիտության բակալավրի աստիճանի կոչում է ստացել Քենյոն քոլեջից, իսկ միջազգային հարաբերությունների և քաղաքական տեսության մագիստրոսի կոչում՝ Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցից։

Նա Միացյալ Նահանգների Պետդեպարտամենտ աշխատանքի է անցել 1996 թվականին։ 1997-1999 թվականներին որպես քաղաքական հարցերի հյուպատոսական պատասխանատու աշխատել է Բելգրադում ԱՄՆ դեսպանատանը։ Մինչև 2002 թվականը նա աշխատել է Կիպրոսում, այնուհետև՝ մինչև 2004 թվականը՝ պետքարտուղարի քաղաքական հարցերով տեղակալի Եվրոպայի գծով հատուկ օգնական։ 2005-2008 թվականներին նա զբաղեցրել է Թբիլիսիի քաղաքական և տնտեսական ծառայության ղեկավարի պաշտոնը։

Հետագայում Բրիջիթ Բրինքը դարձել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի Հարավային Եվրոպայի հարցերով փոխտնօրեն, որից հետո միացել է ԱՄՆ Ազգային անվտանգության խորհրդին՝ որպես Էգեյան ծովի և Հարավային Կովկասի համակարգող, որտեղ համակարգել է ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունը Թուրքիայի, Հունաստանի, Կիպրոսի Վրաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի հետ հարաբերություններում։

2014 թվականից մինչև 2015 թվականի օգոստոսը զբաղեցրել է Ուզբեկստանի Տաշքենդ քաղաքում ԱՄՆ դեսպանատան փոխղեկավարի պաշտոնը։

2019 թվականի մայիսին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Բրինքին նշանակել է Սլովակիայում դեսպան։ 2019 թվականի մայիսի 22-ին ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը դրականորեն հայտարարել է նրա առաջադրման մասին։

Բրինքի երդմնակալությունը որպես Սլովակիայի Հանրապետությունում ԱՄՆ դեսպան տեղի է ունեցել 2019 թվականի հուլիսի 1-ին։ 2019 թվականի օգոստոսի 20-ին նա իր հավատարմագրերը հանձնել է Սլովակիայի նախագահ Զուզանա Կապուտովային։

2022 թվականի ապրիլի 25-ին նախագահ Ջո Բայդենը Բրիջիթ Բրինքին նշանակվել է Ուկրաինայում ԱՄՆ նոր դեսպան։ Մեկ օր անց նրա թեկնածությունն ուղարկվել է Սենատ՝ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի քննարկմանը։ Նրա թեկնածությունը հաստատվել է Սենատի կողմից 2022 թվականի մայիսի 18-ին, իսկ մայիսի 30-ին Բրինքն իր հավատարմագրերը հանձնել է Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Bridget Brink

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:ԱՄՆ դեսպաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կիրինիա (լեռներ)

**Կիրինիա** (), или *Бешпармак*), լեռներ Կիպրոս կղզում։

## Աշխարհագրություն
Կիրինիան լեռնաշղթա է, որը ձգվում է կղզու հյուսիսային ափի երկայնքով։ Երկրաբանորեն լեռները կազմված են կրաքարից, մասամբ՝ մարմարից։ Ամենաբարձր կետը Կիպարիսովունոն լեռն է (1024մ)։ Արևելյան մասն ավելի լայն է (25-30 կմ), արևմտյանն ավելի նեղ է (մոտ 15 կմ), բայց ավելի բարձր։ Լեռների արևելյան շարունակությունն են Կարպասի լեռները, որոնք գտնվում են Կարպաս թերակղզում։ Շրջանի արևմտյան մասը (740 մ) կոչվում է Պենտադակտիլ () ցածր լեռան անունով, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «հինգ մատներ»։ Հետաքրքիր է, որ թուրքերեն տարբերակը՝ Beshparmak-Daglari ( ), նշանակում է «հինգ մատների լեռներ»։ Լեռների ստորոտում՝ ծովափին է գտնվում է Կիրենիա կամ Գիրնե քաղաքը, որը համարվում է Հյուսիսային Կիպրոսի զբոսաշրջային մայրաքաղաքը։ Լեռնաշղթայի տարածքը գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության վերահսկողության տակ։ Լեռնաշղթայի լանջերին և գագաթներին կան անտիկ շրջանի շինությունների ավերակներ, ինչպես նաև միջնադարյան դղյակներ (Սուրբ Իլարիոն, Բուֆավենտո, Կանտարա)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Kyrenia from St Hilarion.jpg
Պատկեր:Besparmaklar.jpg
Պատկեր:On the Mountain Road above Kyrenia.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կիրենիայի շրջան
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կիպրոս
Մահսա Ամինի

**Մահսա (Ջինա) Ամինի** (, ), Իրանի հյուսիս-արևմտյան Քրդստան նահանգի 22-ամյա բնակիչ, որին Իրանի կառավարական ոստիկանությունը ձերբակալ է գլխաշորը ոչ պատշաճ կրելու համար։ Ոստիկանությունից հայտնել են, որ աղջկան իսկապես բերման են ենթարկել, սակայն նա սրտի կաթված է ստացել և երկու օր կոմայի մեջ գտնվելուց հետո մահացել է։ Իրավապահները, սակայն, մինչ այս պահը չեն հաղորդում՝ ինչն է եղել երիտասարդ կնոջ մահվան պատճառը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներն Իրանում
Ջոն Գյունդերսեն

**Ջոն Գյունդերսեն**  (, ), ամերիկացի դիվանագետ, զինվորական գործիչ, գիտնական, Ուկրաինայում Միացյալ Նահանգների գործերի ժամանակավոր հավատարմատար, մի քանի հոդվածների հեղինակ, Ուկրաինայի, Էստոնիայի, Իսլանդիայի և Նորվեգիայի հետ ԱՄՆ հարաբերությունների փորձագետ։

## Կենսագրություն
Ջոն Գյունդերսենը ծնվել է 1945 թվականին ԱՄՆ-ում։

ԱՄՆ առևտրային ծովային նավահանգստում ծառայել է որպես նավաստի։ Եղել է ԱՄՆ բանակի սպա, մասնակցել է Վիետնամի պատերազմին, ինչի համար արժանացել է բրոնզե աստղի։

1970-ականներին մասնակցել է ԱՄՆ-ի առաջին հակաահաբեկչական գործողություններին։

Նա աշխատել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի արտաքին ծառայությունում, բազմաթիվ հանձնարարություններ է կատարել ինչպես ԱՄՆ-ում, այնպես էլ արտասահմանում, կենտրոնացել է Հյուսիսային տարածաշրջանի, սպառազինությունների վերահսկման և քաղաքական-ռազմական խնդիրների վրա։

1991 թվականին նշանակվել է Կիևում ԱՄՆ գլխավոր հյուպատոս։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ին նա Ուկրաինայի կառավարությանն է ներկայացրել ամերիկյան դիվանագիտական նոտա՝ ճանաչելով Ուկրաինայի անկախությունը ԱՄՆ-ի կողմից։

Մինչև Ռոման Պոպադյուկի ստանձնելն  Ուկրաինայում ԱՄՆ առաջին դեսպանի պաշտոնը՝ 1992 թվականի հունվարի 23-ից մինչև 1992 թվականի հուլիսի 9-ը եղել է Ուկրաինայում Միացյալ Նահանգների գործերի ժամանակավոր հավատարմատար։

1994 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1995 թվականի օգոստոսը եղել է Էստոնիայում Միացյալ Նահանգների գործերի ժամանակավոր հավատարմատարը։  Բացի այդ, աշխատել է Նորվեգիայի և Իսլանդիայի ԱՄՆ դեսպանատաներում։ Նա եղել է հատուկ գործողությունների քաղաքական և ավագ խորհրդական Իրաքում՝  վերակառուցման հարցերով։

Թոշակի անցնելուց հետո եղել է սկանդինավյան թեմաներով հետազոտությունների ղեկավար ԱՄՆ֊Ի Արտաքին ծառայության ինստիտուտում։

Դասավանդել է Ազգային անվտանգության համալսարանում։

2020 թվականի նախագահական ընտրություններում Ջոն Գյունդերսենն աջակցել է Ջո Բայդենին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Посольство США
* официальный сайт Посольства США в Киеве
* Department History. Jon Gundersen
* US Ambassador to Ukraine
*  The Association for Diplomatic Studies and Training 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Բրոնզե աստղի մեդալակիրներ (ԱՄՆ)
Իմ թշնամու թշնամին իմ ընկերն է

«**Իմ թշնամու թշնամին իմ ընկերն է»**, հնագույն ասացվածք, որը հուշում է, որ երկու կողմերը կարող են կամ պետք է միասին աշխատեն ընդհանուր թշնամու դեմ։ Ժամանակակից ասացվածքի ճշգրիտ իմաստը առաջին անգամ արտահայտվել է լատիներեն «Amicus meus, inimicus inimici mei» («Իմ թշնամու թշնամին իմ ընկերն է») արտահայտությամբ, որը տարածվել է Եվրոպայում 1700-ականների սկզբին, մինչդեռ առաջին անգամ ներկայիս տարբերակն օգտագործվել է 1884 թվականին։

## Օրինակներ
«Իմ թշնամու թշնամին իմ ընկերն է» սկզբունքը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին դաշնակիցների արտաքին քաղաքականության մեջ գործել է տարբեր ձևերով։ Եվրոպայում արևմտյան դաշնակիցների և Խորհրդային Միության միջև լարվածությունը սովորական էր։ Ե՛վ ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտը, և՛ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլը զգուշանում էին Իոսիֆ Ստալինի օրոք Խորհրդային Միությունից։ Այնուամենայնիվ, երկուսն էլ մշակեցին քաղաքականություն՝ հասկանալով, որ ռազմական գործողությունների հաջողության համար անհրաժեշտ է խորհրդային համագործակցությունը։ Ստալինը Ռուզվելտի և Չերչիլի օգնությունը որոշիչ է համարել նացիստների ներխուժմանը դիմակայելու հարցում։ Ստալինը Ռուզվելտի և Չերչիլի օգնությունը որոշիչ համարեց նացիստների ներխուժմանը դիմակայելու հարցում։

«Իմ թշնամու թշնամին իմ ընկերն է» սկզբունքն օգտագործվել է եվրոպական գործողությունների թատերաբեմից դուրս գտնվող պետությունների և տարածաշրջանների կողմից։ Երկրորդ չին-ճապոնական պատերազմի ժամանակ դաշինք է ստեղծվել չինացի կոմունիստների և ազգայնականների միջև, որոնք նախքան այդ կռվում էին միմյանց դեմ։

Մերձավոր Արևելքի արտաքին քաղաքականության մեջ այս սկզբունքի կիրառման օրինակն այն է, որ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները Իրանա-իրաքյան պատերազմի ժամանակ սատարում էր Իրաքի կառավարությանը Սադդամ Հուսեյնի օրոք՝ որպես ռազմավարական պատասխան 1979 թվականի հակաամերիկյան իրանական հեղափոխությանը։ 2001 թվականի Մերձավոր Արևելքի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը օգտագործել է ասացվածքը որպես թեզի հիմք, որն ուսումնասիրում էր, թե ինչպես են զարգանում ռազմական գործողությունները երկրների և դաշինքների միջև՝ ի պատասխան ընդհանուր սպառնալիքների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասացվածքներ
Կատեգորիա:Ընկերություն
Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ
Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն
Անի․ եկեղեցական կյանքը և ձեռագրական ժառանգությունը (գիրք)

**«Անի․ եկեղեցական կյանքը և ձեռագրական ժառանգությունը»**, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա Քեսաբցու բարձր հովանավորությամբ հրատարակված գիրքը, որը նվիրված է Բագրատունյաց թագավորության մայրաքաղաք Անիի եկեղեցական կյանքին ու ձեռագրական ժառանգությանը։ Գրքի հեղինակն է հայագետ, աղբյուրագետ, պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Մատենադարանի գիտական գծով փոխտնօրեն Կարեն Մաթևոսյանը։ Անձնանունների և տեղանունների ցանկը կազմել է՝ Անի Մաթևոսյանը, սրբագրիչ՝ Ժ․Ադոնց, էջադրումը և համակարգչային ձևավորումը՝ Ս․Մայիլյանի։ Հրատարակվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տպարանում։

Գրքում ներկայացված է միջնադարյան Հայաստանի մայրաքաղաք Անիի հոգևոր-եկեղեցական կյանքը և ձեռագրական ժառանգությունը։ Առաջին անգամ փորձ է արվել ներկայացնել Անի քաղաքի դերը հայոց եկեղեցու պատմության մեջ։ Գիրքը բաղկացած է երկու մասից․ առաջին մասում առանձին բաժիններով ներկայացվում է Հայոց կաթողիկոսության անիական շրջանը, Անիի եպիսկոպոսությունը, հոգևորականությունը, եկեղեցիներն ու կրոնական փոքրամասնությունները, իսկ երկորդ մասում ներկայացվում է Անիի հոգևոր մշակույթի կարևոր բնագավառներից մեկը՝ ձեռագրական ժառանգությունը, քաղաքի վանական գրչատներում ստեղծված ձեռագրերը, նրանց գրիչներին ու ծաղկողներին։ Գիրքը նախատեսված է Հայոց պատմությամբ, միջնադարյան մշակույթով հետաքրքրվող մասնագետների ու ընթերցող լայն շրջանակների համար։

## Տես նաև
* Անին և անեցիները
* Անիի եկեղեցիների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1997 գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:Կարեն Մաթևոսյանի գրքեր
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Hazelight Studios

**Hazelight Studios**, տեսախաղերի մշակմամբ զբաղվող ընկերություն, տեղակայված Ստոկհոլմում։ Հիմնադրված է ռեժիսոր Ֆյուս Ֆարեսի կողմից 2014 թվականին, և ավելի հայտնի է որպես բազաօգտատեր խաղերի մշակմամբ՝ A Way Out և It Takes Two։ Երկու խաղերն էլ հրապարակվել են Electronic Arts-ի կողմից EA Originals լեյբլով։

## Պատմություն
thumb|Յոզեֆ Ֆարս, ստուդիայի հիմնադիր
Յոզեֆ Ֆարեսը կինոռեժեսոր էր, մինչև այն պահը, երբ հիմնեց Hazelight խաղերի մշակմամբ զբաղվող ստուդիան։ Յոզեֆի կողմից մշակված առաջին խաղը դարձավ *Brothers: A Tale of Two Sons*, որը մեծ ճանաչում ձեռք բերեց քննադատների շրջանում 2013 թվականին։ Խաղի հաջողություն ձեռք բերելուց հետո Ֆարեսը, որոշեց հիմնել սեփական ստուդիան Ստոկհոլմում։ Այս ստուդիան պետք է զբացվել սյուժետային խաղերի մշակմամբ։ Նրա թիմին միացան Brothers խաղի հիմնական մշակողները՝ Կլաաս Էնգդալը, Էմիլ Քլասոնը, Անդրես Օլսսոնը և Ֆիլլիպ Կուիանոսը։ Ստուդիան ներկայացվեց The Game Awards 2014-ի ժամանակ Electronic Arts-ի կողմից։ Electronic Arts-ը թույլ տվեց Hazelight-ին տեղակայվել EA DICE-ում, ավելի կետրոնացված աշխատելու համար։

Ընկերության առաջին խաղը՝ *A Way Out,* ներկայացվեց EA-ի կողմից E3 2017-ի ժամանակ։ EA-ը ընկերությանը տրամադրեց 3,7 միլլիոն դոլար՝ խաղերի մշակման ընթացքում առաջացած ծախսերի և պարգևավճարների համար։ Խաղը հրապարակվեց 2018 թվականի մարտին, և ընդհանուր առմամբ ստացավ դրական ակնարկներ և վաճառվեց 1 մլն օրինակ երկու շաբաթվա ընթացքում։

## Խաղեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Կատեգորիա:2014 հիմնադրված ընկերություններ
Մուրանյան ապակի

մինի|Մուրանյան ոսկեզօծման տեխնիկայով, 1510

**Մուրանյան ապակի**, Վենետիկյան ապակի (), դեկորատիվ արվեստի պատմա-տարածաշրջանային բազմազանություն, ապակուց արտադրատեսակներ` պատրաստված հին տեխնոլոգիաներով, ստեղծված և ամենաբարձր տեխնիկական և գեղարվեստական մակարդակի հասած Մուրանո կղզում` Վենետիկի ծովածոցում։ Վենետիկյան ապակեգործները ավանդաբար օգտագործում են առավել պլաստիկ նատրիումի կրաքարի ապակին` հմտորեն Դեկոր արտադրատեսակները օգտագործելով տաք ձևավորման տարբեր տեխնիկաներով (նաև նկարչություն, ոսկեզօծում, փորագրություն և փորագրություն)։ Արտադրությունը կենտրոնացած է Վենետիկյան Մուրանո կղզում XIII դարից։ Մուրանոյի ապակին երկար պատմություն ունի, ինչպես նաև յուրահատուկ համբավ։ XV-XVI դարերում Մուրանո կղզին Եվրոպայում գեղարվեստական ապակե արդյունաբերության գլխավոր կենտրոնն էր։  Ավելի ուշ Մուրանոյի ապակեգործները դարձել են Եվրոպայի հայելիների լավագույն արտադրողները։

## Պատմություն
Վենետիկյան ապակու պատմության առանցքային պահը 13-րդ դարն է։ Վենետիկում ապակին պատրաստել են նաև մինչ այդ, սակայն այն քիչ էր տարբերվում եվրոպական այլ երկրներում արտադրվող ապակուց։ Միջնադարում ապակյա իրերը, մասնավորապես անտառային ապակի կամ վալդգլասը։ Իտալիայի հյուսիսում հին հռոմեական տեխնոլոգիայով արհեստանոցներում պատրաստել են մուրինա ()։  Նման երփներանգ անոթների պատրաստման ամենահեշտ եղանակը տաք ապակե պատվածքի փաթաթումն է գունավոր ապակե փշրանքներով։ Այնուհետև ձեռք բերվում թափանցիկ ապակու մի բարակ մակերեսային շերտ և ավարտվում համաձուլված արտադրանքը։ Խճանկար օրինակը մնում է ներսում` պատերի միջև։
Նույն կերպ ապակու շերտերի միջև մետաղական փայլաթիթեղից պատրաստված ասեղնագործ նկար են տեղադրում։ Բյուզանդիայում և արևմտաեվրոպական միջնադարում միջապակյան ոսկեզօծման տեխնիկայով պատրաստել են գավաթներ` դիմանկարային մեդալիոններով և հատակում տեղադրված մակագրություններով .:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արվեստ
Կատեգորիա:Խճանկար
Կատեգորիա:Ապակի
Կատեգորիա:Վենետիկ
Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ
Սոնասար (համայնք, Քաշաթաղի շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Սոնասար**, համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Ներկայում համայնքի ամբողջ տարածքը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո և Արցախի Հանրապետության կողմից համարվում է օկուպացված։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը տեղաբաշխված է Արցախի Հանրապետության արևմտյան մասում։ Ունի լեռնային տեղանք։ Համայնքի տարածքն 1204,4 հա է, որից 756,2 հա-ն անտառային հողեր են։ Համայնքի սահմաններով է հոսում Հոչազ գետը։

Բերձոր շրջկենտրոնից հեռու է 32 կմ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 82 կմ։

## Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք
Համաձայն Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ Սոնասար համայնքն իր մեջ ներառում է Սոնասար և Մարգիս գյուղերը։

Համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց։

Համայնքն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, հասանելի էին բջջային, ինտերնետ կապի միջոցներն ու ռադիոհեռուստատեսությամբ։

Գործում էր ինքնահոս ջրամատակարարման համակարգ, որը սնվում էր տարբեր բնական աղբյուրներից։ Առկա են նաև խմելու ջրի համար պիտանի բնական աղբյուր-առվակներ։

2015 թվականի դրությամբ համայնքային ճանապարհները բնահողային էին։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Սոնասար համայնքի տարածքում առկա են բազմաթիվ հայկական պատմամշակութային հուշարձաններ։ Դրանցից են՝ մ․թ․ա․ 2-րդ դարով թվագրվող «Սոնասար» անունով դամբարանադաշտը, 12-ից 13-րդ դարերով թվագրվող և «Սոնասար» անունով գերեզմանոցը, 11-րդ դարով թվագրվող խաչքարը, 1056 թվականով թվագրվող խաչքարի պատվանդանը, 14-րդ դարերով թվագրվող 2 տապանաքարերը, 14-րդ դարով թվագրվող խաչքարը, 11-ից 14-րդ դարերով թվագրվող կամուրջը և այլն։

## Բնակչություն
Սոնասար համայնքի բնակչությունը 2015 թվականի դրությամբ կազմել է 101 մարդ, որոնք կազմել են 14 տուն։ Նույն թվականի դրությամբ Սոնասար գյուղում բնակվել է 89 մարդ, որոնք կազմել են 12 տուն։ Մարգիս գյուղում բնակվել է 12 մարդ, որոնք կազմել են 2 տնտեսություն։

## Կրթություն
Սոնասար համայնքում գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ 2015 թվականի դրությամբ սովորում էր 15 աշակերտ։

## Տնտեսություն
Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ՝ հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Համայնքի տարածքի 366,4 հա-ը գյուղատնտեսական նշանակության են։

Համայնքի տարածքում հայտնաբերվել են իսլանդական շպատի հանքային պաշարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Մարատ Ամանկուլով

**Մարատ Ասկվերովիչ Ամանկուլով** (, ), կիրգիզ պետական-քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Մարատ Ամանկուլովը ծնվել է 1970 թվական մարտի 24ին Ջետի Օտուզում (Իսիկ Կուլիի մարզ)։

Ազգությամբ կիրգիզ է։ 1985 թվականին ավարտել է Վասիլևյան СШ № 2 դպրոց   Վինոգրադսկոե (Ալմանդուսկի շրջան), Չույսկի մարզ։ 1985 թվականից 1985 թվականից սովորել է СПТУ № 37-ում Ֆրունզեում  (Բիշկեկ) և ստացել է վարորդ-մեխանիկի որակավորում։

2004 թվականին ավարտել է Ժուսուպ Բալասագինի Կիրգիզական ազգային համալսարանը իրավաբանի մասնագիտությամբ։

1988-1990 թվականը Մարատ Ամանկուլովը ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում (Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության արևմտյան զինված ուժերում)։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1990 թվականին թեթև արդյունաբերության բնագավառում։

2008 թվականին ընտրվել է պատգամավոր Բեշքենյան քաղաքային  ընտրական օկրուգի քենեշի և բյուջեի մշտական հանձնաժողովում 
2011 թվականի դեկտեմբերից` Ղրղզստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման հիմնադրամի հանձնաժողովում.

2012 թվականի նոյեմբերին  ընտրվել է Բիշքենյան քաղաքային խորհրդի պատգամավոր Կիրգիզստանի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունից (СДПК):

## Խորհրդարանական ընտրությունները Կիրգիզիայում (2015)
Ամանկուլովը պատգամավոր է ընտրվել СДПК-ում։  2020 թվականի սեպտեմբերից` Կիրգիզիայի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ, տեսագրություն է արվել, որտեղ Ամանկուլովը նկատառում է անում, որում, թվում է, ափսոսում էր Կիրգիզստանի անկախության համար։ Ամալկունովը հայտնում էր, որ իրենց կուսակցության գաղափարախոսությունը եվրասիականությունն է։ «Մենք ձգտում ենք այնտեղ։ Մեր կյանքի 30 տարին և  անկախությունը ցույց տվեցին, որ ժամանակն է մտածել, և ժամանակն է վերադառնալ»:Թեև Ամանկուլովը հայտնում է, թե իր ասածները կտրել են կոնտեքստից, նրան քննադատում են և հաջորդ օրը 300 ցուցարարներ հանրահավաք են անցկացնում Բիշքեկում` քննարկելու նրա հայտարարությունները։

## Ծանոթագրություններ
EA Vancouver

**EA Vancouver** (ավելի ուշ՝ **EA Canada**), համակարգչային խաղերի (մասնագիտացված սպորտային սիմուլյատորների) մշակող ընկերություն։ Ընկերությունը տեղակայված է Բեռնաբիում։ Ստուդիան բացվել է 1983 թվականի հունվարին և համարվում է Electronic Arts ընկերության խոշորագույն ստուդիան։ Ներկա պահին EA Vancouver-ն ունի ավելի քան 1800 աշխատակից, մինչև այս պահը ոչ մի խաղային ընկերություն, չի ունեցել նման աշխատակիցների ցուցանիշ։

## Պատմություն
EA Canada-ն համարվում է համակարգչային խաղերի հրատարակչությամբ զբաղվող՝  Electronic Arts ընկերության ամենամեծ և հիմնական ստուիան։ Electronic Arts-ի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Կալիֆոռնիայում, իսկ EA Canada-ն ընկերությունը ձեռք է բերել 1991 թվականին 11 միլլիոն դոլար արժեքով, մինչ այդ ընկերությունը հայտնի էր որպես՝ Distinctive Software։ Գնման պահին Distinctive Software-ը արդեն ուներ փորձառու մշակողի ճանաչում և հայտնի էր դարձել մի շարք ավտոմրցաշավային և սպորտային խաղերով (այդ ժամանակ խաղերի հրատարակչությամբ զբաղվում էր Accolade ընկերությունը)։ Վերծվելով EA Canada-ի, ընկերությունը մշակել է խաղեր EA Games, EA, EA Sports և EA Sports BIG բրենդների ներքո։

EA Black Box-ը որպես EA Canada-ի մաս, հիմնադրվել է 2002 թվականին, երբ Electronic Arts-ը գնեց Black Box Games-ը։ Սա դարձավ Electronic Arts-ի անկախ ստուդաներից մեկը 2005 թվականին։ Հիմնադրման պահին Black Box Games հայտնի էր Need for Speed խաղաշարքի մի քանի տարբերակների մշակմամբ։

2008 թվականի դեկտեմբերի 19-ին EA Black Box-ը հայտարարեց վանկուվերյան ստուդիա փակման և Բեռնաբեյ տեղափոխման մասին։ Ղեկավար մասը հայտարարեց, որ EA Black Box-ը շարունակելու է մնալ անկախ EA Canada-ից։ Այս գործընթացը պետք է ավարտվեր 2009 թվականի հունիսին։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Ալո (բառ)

**Ալո**, ողջույնի բառ հեռախոսով խոսելիս, որն առաջարկել է Թոմաս Էդիսոնը։

## Պատմություն
1877 թվականի օգոստոսի 15-ին Թոմաս Էդիսոնը նամակ է գրել Փիթսբուրգի հեռագրային ընկերության նախագահին, որտեղ պնդում էր, որ հեռախոսով շփվելիս լավագույն ողջույնը «*hullo*» բառն է, որը անգլերեն «*hello*» բառի փոփոխված ձևն է, որն իր հերթին ռուսերենում և հայերենում վերածվել է «ալո»-ի։ Ալեքսանդր Բելլն առաջարկել է իր տարբերակը՝ «ahoy» բառը, որն օգտագործվում է նավերի հանդիպման ժամանակ։

## Բառի անալոգները աշխարհի լեզուներով

Կենտրոնական Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի որոշ երկրներում (Տաջիկստան, Ուզբեկստան, Իրան, Աֆղանստան) ընդունված է ասել «լաբբայ», ինչը նշանակում է՝ «ես լսում եմ քեզ, ի՞նչ եք կամենում»։

## Ծովային տերմին
«Ալո» տերմինը օգտագործվել է նավի վրա և նշանակում էր «լսիր»։ Այդ բառը խոսափողով գոռում էին մեկ այլ նավի  ուղղելով՝ զրույց սկսելու համար։ Բառի այս օգտագործումը գրանցված է Դալի բառարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոմաս Էդիսոն
Կատեգորիա:Ողջույն
Ջեֆրի Փայեթ

**Ջեֆրի Փայեթ** (, ), ամերիկացի դիվանագետ), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեսպանն Ուկրաինայում (օգոստոսի 3, 2013 -օգոստոսի 18, 2016), մինչ այդ աշխատել է Ասիայի, Եվրոպայի և Լատինական Ամերիկայի տարբեր երկրներում։

## Կենսագրություն
Բնիկ Սան Դիեգոյից է, 1985 թվականին ավարտել է Իրվինի Կալիֆոռնիայի համալսարանը և ստացել քաղաքագիտության և բակալավրի կոչում, 1987 թվականին Եյլի համալսարանից ստացել է մագիստրոսի կոչում՝ միջազգային հարաբերությունների գծով։

1990-1992 թվականներին կես դրույքով որպես փոխհյուպատոս աշխատել է Հոնդուրասում ԱՄՆ դեսպանատանը։

2006-2007 թվականներին նա գլխավորել է դիվանագիտական առաքելությունը Հնդկաստանում, իսկ ավելի ուշ աշխատել է նաև Ատոմային Էներգիայի միջազգային գործակալությունում և այլ կազմակերպություններում ԱՄՆ-ի պատվիրակությունում, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Վիեննայում։

2010 թվականի մայիսից մինչև 2013 թվականի հուլիսը որպես պաշտոնատար անձ է աշխատել է Հարավարևելյան Ասիայի գործերի բյուրոյում։

2013 թվականի հուլիսի 30-ին Ջեֆրի Փայեթ Վաշինգտոնում ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի շենքում երդվել է որպես Ուկրաինայում ԱՄՆ դեսպան։ Նա այդ պաշտոնը պաշտոնապես ստանձնել է 2013 թվականի օգոստոսի 3-ին։ Օգոստոսի 15-ին Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչն ընդունել է նոր դեսպանին։

Ակտիվ գործունեություն է ծավալել Եվրամայդանի ժամանակ (Քաղաքական ճգնաժամ Ուկրաինայում (2013-2014))։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Վիկտորյա Նուլանդի հետ նա այցելել է Կիևի Անկախության հրապարակ, որտեղ ցուցարարներին հյուրասիրել է թխվածքաբլիթ։

2016 թվականի մայիսի 19-ին ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի կողմից նշանակվել է Հունաստանում ԱՄՆ դեսպան, պաշտոնը հաստատվել է 2016 թվականի հուլիսի 14-ին և երդվել 2016 թվականի սեպտեմբերին։

Ուկրաինայի արևելքում զինված հակամարտության ժամանակ նա մեղադրել է Ռուսաստանին անջատողականներին աջակցելու մեջ։

2022 թվականի ապրիլի 22-ին Նախագահ Ջո Բայդենը Ջեֆրի Փայեթի թեկնածությունն առաջադրել է էներգետիկ ռեսուրսների գծով պետքարտուղարի օգնականի պաշտոնում։ Սենատը հաստատել է նրա թեկնածությունը 2022 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, իսկ սեպտեմբերի 19-ին տեղի է ունեցել նրա երդմնակալությունը։

Ջեֆրի Փայեթն ամուսնացած է և ունի երկու երեխա։
[right|thumb|270px|[Վիկտորյա Նուլանդի, Պետրո Պորոշենկոյի հետ, Վարշավա, 2014, հունիսի 4]]

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Посольства США в Киеве
* Биография на сайте Государственного департамента США
* Прослушка телефонного разговора Д. Пайетта и В. Нуланд

Կատեգորիա:Եվրամայդան
EA Montreal

**EA Montreal**, տեսախաղերի մշակմամբ զբաղվող ստուդիա, որը պատկանում է և ղեկավարում է Electronic Arts ընկերությունը։ Ստուդիան հիմնադրվել է Մոնրեալում։

## Պատմություն
Ստուդիան բացել Electronic Arts-ի կողմից 2004 թվականի մարտի 17-ին։ Ընկերության հիմնադիրը Ալեյն Թասկենը՝ Ubisoft և BAM! Entertainment-ի նախկին աշխատակից։ EA Montreal-ը համարվում է EA-ի կողմից «մաքուր էջից» ստեղծված ընկերություն, երբ այլ ընկերություն գնելու փոխարեն ստեղծվել է նորը։ 2006 թվականին ձեռք բերված JAMDAT ընկերությունը, միացվեց EA Montreal-ին,  սակայն EA Montreal և EA Mobile Montreal (նախկին՝ JAMDAT) աշխատում էին իրարից անկախ։ 2007 թվականին, երբ ստուդիան բաժանվեց 4 մասի, EA Montrea-ը դարձավ EA Games Label-ի մասը։

Visceral Montreal ստուդիան փակվեց 2013 թվականի փետրվարին։ 2012 թվականի ապրիլին հայտարարվեց բջջային մշակումներով զբաղվող աշխատակիցների կրճատում։ Նույն բաժնում կրճատումներ տեղի ունեցան նաև 2015 թվականի փետրվարին։

2015 թվականի հուլիսին հայտրարվեց Motive Studios-ի ստեղծման մասին, Մոնրեալում տեղակայված նոր բաժանմունք, որը գլխավորում էր Ջեյմդ Ռեյմոնդը։

thumb|right|200px|EA Montreal

## Խաղեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խաղեր
Եղջերվի լիճ

**Եղջերվի լիճ** (Ռեյնդիր Լեյք. . հայերենում որոշ դեպքերում թյուրիմացաբար գործածվել է *Եղնիկի լիճ* անվանաձևը), լիճ Կանադայում՝  Սասկաչևան և Մանիտոբա նահանգների սահմանին. 92 տոկոսն ընկած է Սասկաչևանում, 8 տոկոսը՝ Մանիտոբայում։ Լիճն ունի սառցադաշտային ծագում։ Ջրահավաք ավազանի մակերեսը շուրջ 60 000 քառակուսի կիլոմետր է։ Ջրի հայելու մակերեսը 5.650 քառակուսի կիլոմետր է, լճի ընդհանուր մակերեսը՝ նրանում գտնվող 5.500-ից ավելի կղզիների հետ մեկտեղ՝ 6.650 քառակուսի կիլոմետր։ Ջրի ծավալը՝ 95,25 կմ³: Ծովի մակերևույթից բարձրությունը՝ 337 մետր։ Նոյեմբերից հունիս սառցապատ է։

## Նկարագիր
Մեծությամբ երկրորդն է Սասկաչևանի նահանգում և իններորդը՝ ամբողջ Կանադայում։ Ափագիծը խիստ կտրտված է։ Արևելյան ափին ընկած է Քինուսաո ավանը (Kinoosao), հյուսիսային ափին՝ Բրոշեն (Brochet), հարավային ափին՝ Սաութհենդը։ Լճի ջրերը հարավային մասում արտահոսք ունեն. Եղջերվագետով հոսում-թափվում են Չերչիլ գետը, այնուհետև՝ Հուդզոնի ծովածոց։ Լճում իրականացվում է ինչպես ինչպես սովորական ու արդյունաբերական, այնպես էլ մարզական ձկնորսություն. որսում են հյուսիսային գայլաձուկ, լճի կարմրախայտ, շիղաձկներ, արկտիկական թիմալուս և այլ ձկնատեսակներ։

Լճի հարավային մասում ընկած է Խոր ծովախորշը (), որն առաջացել է մոտավորապես 100 միլիոն տարի առաջ երկնաքարի բախման հետևանքով և ունի շուրջ 5 կիլոմետր լայնություն, 220 մետր խորություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Encyclopedia of Saskatchewan 
* A brief history of Reindeer Lake

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանադայի լճեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Բեչարոֆի լիճ

300px|մինի
**Բեչարոֆի լիճ** (, ռուսական գրականության մեջ գործածվում է *Բոչարովի լիճ* () անվանաձևը), լիճ ԱՄՆ-ի Ալյասկա նահանգի հյուսիսարևմտյան մասում, Էգիջիք քաղաքից 37 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք։ Ալյասկա թերակղզում մեծությամբ երկրորդն է (զիջում է միայն Իլյամնային), Միացյալ Նահանգներում՝ տասնչորսերորդը (ջրի ծավալով՝ ութերորդը)։

Լիճն ունի 56 կիլոմետր երկարություն, 24 կիլոմետր լայնություն (համապատասխանաբար՝ 35 և 15 մղոն): Հայելու մակերեսը շուրջ 1165 կմ² է (450 քառակուսի մղոն): Լիճն են թափվում մի շարք գետեր, որոնցից ամենաերկարն ու ջրառատը  Քեջուլիքն է։

Դմիտրի Բոչարովը արշվախմբի կազմում 1791 թվականին հետազոտել է Ալյասկա թերակղզու հյուսիսային ափի 500 կիլոմետրանոց մի հատված, Էգիջիք գետով բարձրացել վեր, հայտնաբերել լիճը, որը հետագայում կոչվել է նրա անունով։ 1791 թվականի ամռանը նա ուսումնասիրել է լճի ծայր արևելյան հատվածը, գտել այնտեղից նավերը Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսային ափ քարշակով տեղափոխելու ուղին, վերադարձել Քոդիաք և իր հայտնագործությունների մասին զեկուցել արշավախմբի ղեկավար Բարանովին։

1980 թվականից լիճը համարվում է Բեչարոֆի ազգային պարկի «սիրտը»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Becharof National Wildlife Refuge  (englisch)

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր