open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կատրին Ռոբ-Գրիյե

**Կատրին Ռոբ-Գրիյե** (, իսկական ազգանունը՝ **Ռստակյան**, ), ֆրանսահայ գրող, դոմինատրիքս, լուսանկարիչ, թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, որը **Ժան դը Բերգ** և **Ժաննա դը Բերգ** կեղծանուններով հրապարակել է սադոմազոխիստական ստեղծագործություններ։

## Կենսագրություն
Կատրին Ռստակյանը ծնվել է Փարիզում, որտեղ հաճախել է միջնակարգ և ավագ դպրոց։

Սադոմազոխիստական *L'Image* վեպը, որը 1956 թվականին հրատարակել է *Les Éditions de Minuit* հրատարակչությունը, նա գրել է Ժան դը Բերգ կեղծանունով։ Ռեդլի Մեցգերը վեպի հիման վրա 1975 թվականին նկարահաել է «Պատկեր» ֆիլմը, որը հայտնի է նաև «Աննայի պատիժը» անվամբ։

Կատրին Ռստակյանը նաև *Cérémonies de femmes*-ի հեղինակն է (*Grasset* հրատ.) (1985, գրվել է Ժան դը Բերգ կեղծանվամբ) և *Entretien avec Jeanne de Berg* (*Les Impressions Nouvelles* հրատ.) (2002, Կատրին Ռոբ-Գրիյե անվամբ)։ 2004 թվականին նա իր անունով գրել է *Jeune mariée. Journal, 1957-1962* ստեղծագործությունը (*Fayard* հրատ.)՝ իր ամուսնական կյանքի առաջին տարիների պատմությունը։ Նրա ամենավերջին հրապարակումը *Le Petit Carnet Perdu*-ն է (2007 թվականի մարտ, *Fayard* հրատ.) Ժաննա դը Բերգ կեղծանվամբ։

Նա փոքրիկ դեր է ունեցել «Անմահը» (1963) ֆիլմում՝ կատարելով Կատրին Սարայանի դերը։ Նրա վերջին ելույթը որպես դերասանուհի եղել է բեմում 2016 թվականին՝ Մարգերիտ Դյուրասի «Սավաննա Բեյում» (ռեժիսոր՝ Բևեռլի Շարպանտիե)։

1957 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Փարիզում նա ամուսնացել է ֆրանսիացի գրող և կինոռեժիսոր Ալեն Ռոբ-Գրիյեի հետ, որը մահացել է 2008 թվականի փետրվարին։

Կատրին Ռոբ-Գրիյեն նկարահանվել է Մայա Գալուսի 1997 թվականի «Էրոտիկա։ Ճանապարհորդություն դեպի կանացի սեքսուալություն» վավերագրական ֆիլմում։ 2014 թվականին նա նկարահանվել է «Արարողություն» վավերագրական ֆիլմում, որն ուսումնասիրում է նրա կյանքը՝ որպես դոմինատրիքսի և ԲԴՍՄ (սադոմազոխիստական) համայնքի անդամի։

## Հրապարակումներ
* *L'image* par Jean de Berg. Paris: Éditions de Minuit, 1956
* *Cérémonies de Femmes* par Jeanne de Berg. Paris: Éditions Grasset 1985
* *Entretien avec Jeanne de Berg* par Catherine Robbe-Grillet. Paris: Éditions les Impressions Nouvelles 2002
* *Jeune mariée: journal, 1957–1962* par Catherine Robbe-Grillet. Paris: Fayard 2004
* *Le Petit carnet perdu* par Jeanne de Berg. Paris: Fayard 2007
* "Correspondances" par Catherine Robbe-Grillet: Fayard 2012
* "Alain" par Catherine Robbe-Grillet: Fayard 2012

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Jean (ne) de Berg: A Journey 
* 
* 

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Եվպատորիա)

**Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի**, ճարտարապետական հուշարձան Ղրիմի մարզի Եվպատորիա քաղաքում։ Եկեղեցու տարածքում գործում է տարեցների և հաշմանդամների տուն։ Հայկական եկեղեցու շրջակայքում ժամանակին գտնվել է Հայկական թաղամաս։

## Պատմություն
Նախկին հայկական եկեղեցին ավերվել է, ենթադրվում է, որ հայկական տաճարը հիմք է հանդիսացել ժամանակակից տեկիե դերվիշների համար։ Հայերը ստիպված են եղել նոր եկեղեցի կառուցել այլ վայրում։ Սկզբում տաճարը կառուցվել է փայտից։ 1888 թվականին հրատարակված «Եվպատորիա քաղաքի և գավառի տեղեկատվական մատյանում» հայկական տաճարի պատմությունը նկարագրված է հետևյալ կերպ․ Սուրբ Նիկողայոսը, այրվել է թաթարների կողմից, այնուհետև կառուցվել է փայտից, որի փոխարեն 1817 թվականին դրվել է երեք դարպասներով քարե եկեղեցու հիմքը։ Եկեղեցին կառուցվել է բավականին երկար ժամանակ, քանի որ գումարը չի բավականացրել։ Ըստ Վարդգես Միքայելյանի նոր եկեղեցու շինարարությունն ավարտվել է 19-րդ դարի 30-40-ական թվականներին։

Ղրիմի պատերազմի ժամանակ Եվպատորիան անցել է անգլո-ֆրանս-թուրքական զորքերի վերահսկողության տակ։ Հայկական եկեղեցին անցել է Ֆրանսիական կայազորի պահակակետի հսկողության ներքո։ Զինվորները եկեղեցու պատերին թողել են բազմաթիվ գրաֆիտե մակագրություններ (գտնվել են վերակառուցման ժամանակ), որոնք սվաղվել են պատերազմի ավարտից հետո տեղի համայնքի կողմից։ Քարերի վրա հստակ երևում են «1855» թվականը և ֆրանսիացի զինվորների անունները՝ Ռիկարդի, Ֆաբրի և Ֆիլիպ։
Ղրիմի պատերազմից հետո շուրջը պտղատու այգի է հիմնվել։ Մոտակայքում կառուցվել է նախակրթարանի շենք (1891), ավելի ուշ՝ տղաների ծխական դպրոց  (1909)։ Խորհրդային կառավարությունը փակել է եկեղեցին, վանահորը աքսորել են, գմբեթները, զանգակատունն ու ճակատամուտքերը քանդվել։

1984 թվականից այն հանդիսանում է ճարտարապետական հուշարձան։ 2012 թվականի հունիսին՝ Հայ մշակույթի տոնակատարության օրը, բացվել է վերականգնված եկեղեցին։

2019 թվականին եկեղեցու շենքը, եկեղեցական դպրոցը և հոգևորական սպասավորների տունը, որոնք նախկինում գտնվել են Եվպատորիա ծերանոցի տնօրինության ներքո, 100 տարի ժամկետով անհատույց օգտագործման են հանձնվել հայկական եկեղեցուն։

## Ճարտարապետություն
Հայկական Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցին (Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործի) կառուցվել է սպիտակ կրաքարի հարթ սրբատաշ բլոկներից։ Ժամանակին այն եղել է գմբեթավոր բազիլիկ, նրա երեք նավերը ծածկված են կամարներով, խորանի հատվածն ամբողջացված է կիսաշրջանաձեւ ելուստով, ութանկյուն թմբուկը (չորս սյուների վրա) և գմբեթը ավերվել են։

Եկեղեցին ունի արևմտյան, հյուսիսային և հարավային մուտքեր։ Դրանց վերևում եղել են խաչաձև կամարներով փոքրիկ սյուներ, արևմտյանը ծառայել է որպես զանգակատուն։ Արևելյան պատին պահպանվել է խաչքար, խաչի ռելիեֆային պատկեր, որը հայ կրոնական ճարտարապետության անփոխարինելի հատկանիշն է։ Ուղղանկյուն պատուհանների ներքևի շարքի վերևում տեղակայված են  նետանման  կամարներով և շրջակալներով զարդարված, մի շարք կլոր անցքեր։

## Գրականություն
* Иванов А. В. Евпатория: путеводитель. — Севастополь: Библекс, 2006. — 64 с ISBN 966-8231-67-8

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվպատորիայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ղրիմահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Անապատացման և երաշտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր

**Անապատացման և երաշտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր** (ՄԱԿ-ի մյուս պաշտոնական լեզուներով՝ , , , , ), ամենամյա տոն, որը նշվում է հունիսի 17-ին՝ սկսած 1995 թվականից։ Ընդունվել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի 49-րդ նստաշրջանի ժամանակ (Բանաձև № № A/RES/49/115, 1995 թվականի հունվարի 30)։ Օրն ընտրվել է՝ ի նշան անապատացման դեմ պայքարի կոնվենցիայի ընդունման տարեդարձի։

## Նկարագրություն
2006 թվականին ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարն այս համաշխարհային օրվան նվիրված ուղերձում նշել է․

Նա զգուշացրել է, որ անապատացումը սպառնում է 60 միլիոն մարդու միգրացիային Աֆրիկայի անապատացած շրջաններից դեպի Եվրոպա և Հյուսիսային Աֆրիկա։

2007 թվականի Համաշխարհային օրվա՝ «Անապատների գեղեցկությունը անապատացման խնդիր է» թեմայով ուղերձում նշվում է, որ անհրաժեշտ է պաշտպանել անապատները որպես կարևոր էկոհամակարգեր, որպես հնագույն քաղաքակրթությունների միջավայր։

2006-ը հռչակվել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի անապատների և անապատացման միջազգային տարի (Բանաձև 58/211, 2003 թվականի դեկտեմբերի 23)։

2010 թվականի հունվարից մինչև 2020 թվականի դեկտեմբերը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան հռչակել է ՄԱԿ-ի տասնամյակ՝ նվիրված անապատներին և անապատացման դեմ պայքարին։ Դրա նպատակն է աջակցել երաշտային հողերի պահպանության միջոցառումների անցկացմանը (Բանաձև 62/195, 2007 թվական)։

## Վիճակագրություն
* Անապատացումը սպառնում է ավելի քան 1 միլիարդ մարդու առողջությանն ու գոյության միջոցների աղբյուրներին։
* 2005 թվականի տվյալներով՝ ամեն տարի անապատացման և երաշտի պատճառով կորցնում են ավելի քան 40 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի չափով գյուղատնտեսական արտադրանք։

## Օրվա թեմա
141x141px|մինի|«Անապատների և անապատացման միջազգային տարի», Ղազախստանի փոստային նամականիշ, 2006
* 2018 թվական - «Հողն արժեք ունի - ներդրեք նրա մեջ»
* 2010 թվական - «Հողի բերրիության բարձրացման միջոցով կյանքի որակի բարելավում»
* 2009 թվական - «Հողային և ջրային ռեսուրսների պահպանումը հավասար է մեր ընդհանուր ապագայի պաշտպանությանը»
* 2008 թվական - «Հողերի դեգրադացիայի դեմ պայքարը՝ հանուն գյուղատնտեսության կայուն զարգացման»
* 2007 թվական - «Անապատացումը և կլիմայի փոփոխությունը միասնական գլոբալ խնդիր են»
* 2006 թվական - «Անապատների գեղեցկությունն անապատացման խնդիր է»
* 2005 թվական - «Կանայք և անապատացումը»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բանաձև № A/RES/49/115 
* Համաշխարհային կոնվենցիան անապատացման դեմ պայքարի մասին 
* ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի ուղերձը 2006 թվականին
* ՄԱԿ-ի պաշտոնական կայքը
* Բանաձև 58/211
* ՄԱԿ-ի տասնամյակը՝ նվիրված անապատներին և անապատացման դեմ պայքարին
* Բանաձև 62/195

Կատեգորիա:Բնության խնդիրներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կլիմայագիտություն
Կատեգորիա:Հունիսի 17
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայր
Քելին Աքոստա

**Քելին Աքոստա** (,), գրենադական ծագմամբ ամերիկացի ֆուտբոլիստ, «Կոլորադո Ռեփիդզ» ակումբի և Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Աքոստան «Դալաս» ակումբի սան է։ 2012 թվականի հուլիսի 12-ին ակումբը նրա հետ պայմանագիր է ստորագրել ակումբային խաղացողի իրավունքով, որը ուժի մեջ է մտել 2013 թվականի մրցաշրջանում։ 2013 թվականի օգոստոսի 4-ին «Սիեթլ Սաունդերս» ակումբի դեմ մրցախաղում նա նորամուտ է ունեցել Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայում։ 2015 թվականի հուլիսի 19-ին «Դի Սի Յունայդետ» ակումբի դեմ խաղում Քելին խփել է իր առաջին գոլը «Դալաս» ակումբի կազմում։

2018 թվականի հուլիսի 23-ին Աքոստան փոխանակվել է «Կոլորադո Ռեպիդզ» ակումբից Դոմինիկա Բաջիի հետ։ Հուլիսի 29-ին «Դի Սի Յունայդետ» ակումբի դեմ մրցախաղում նորամուտ է ունեցել նոր թիմի կազմում։ Նույն խաղում Քելին խփել է իր առաջին գոլը «Կոլորադո Ռեպիդզ» ակումբի կազմում։

## Միջազգային կարիերա
2011 թվականի սկզբին Քելին դարձել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի պատանեկան առաջնության հաղթող Ճամայկայում։ Մրցախաղում նա խաղացել է Կուբայի,  Պանամայի և Սալվադորի հավաքականների դեմ մրցախաղում։ Նույն թվականի ամռանը Աքոստան ԱՄՆ-ի պատանեկան հավաքականի կազմում հանդես է եկել աշխարհի պատանեկան առաջնությանը Մեքսիկայում։ Մրցախաղում նա մասնակցել է Չեխիայի, Ուզբեկստանի, Գերմանիայի և Նոր Զելանդիայի թիմերի դեմ մրցախաղում։ 2013 թվականին նա ԱՄՆ-ի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը Թուրքիայում։ Մրցախաղում նա պահեստային է եղել և դաշտ այդպես էլ դուրս չի եկել։

2015 թվականին Քելին հայտ է ներկայացրել Ճամայկայում ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի երիտասարդական առաջնությանը մասնակցելու։ Մրցախաղում նա խաղացել է Գվատեմալայի և Պանամայի երիտասարդական թիմերի դեմ մրցախաղում։

Նույն թվականին երիտասարդական հավաքականի կազմում Աքոստան մասնակցել է աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը Նոր Զելանդիայում։ Մրցախաղում նա խաղացել է Նոր Զելանդիայի, Մյանմայի, Կոլումբիայի և Սերբիայի թիմերի դեմ մրցախաղում։

2016 թվականի հունվար 31-ին Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում Աքոստան նորամուտ է ունեցել Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։ 2017 թվականի հուլիսի 1-ին Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ մրցախաղում Քելին խփել է իր առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում։

207 թվականին Աքոստան դարձել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի դափնեկիր։ Մրցախաղում նա խաղացել Պանամայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի, Մարտինիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի, Սալվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի, Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և Ճամայկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ մրցախաղերում։

### ԱՄՆ-ի հավաքականի գոլերը

## Ձեռքբերումներ
**Միջազգային**

**ԱՄՆ (մինչև 17)**
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի պատանեկան առաջնություն՝ 2011

**[[Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]**
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի հաղթող՝ 2017
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ազգային լիգայի հաղթող՝ 2019/20

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Профиль на сайте sports.ru
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Սուրբ Հակոբ եկեղեցի (Ամասիա)

**Սուրբ Հակոբ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանած եկեղեցի պատմական Պոնտոսում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառի կենտրոն Ամասիա քաղաքում։ Ներկայումս գտնվում է Թուրքիայի Հանրապետության Ամասիայի մարզի համանուն կենտրոնում։

## Պատմություն
Սուրբ Հակոբ եկեղեցին կառուցվել է 1255 թվականին Ամասիա քաղաքի հայ բնակիչների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամասիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:1255
Մկրտիչ Գարդաշյան

**Մկրտիչ Մարտիրոսի Գարդաշյան** (), հայ վիրաբույժ, ԽՍՀՄ կոմունիստական կուսակցության գործիչ, Հայկական ԽՍՀ առողջապահության ժողովրդական կոմիսար։ Ռոստովի պետական բժշկական համալսարանի ռեկտոր (1935-1937)։

## Կենսագրություն
Մկրտիչ Մարտիրոսի Գարդաշյանը ծնվել է 1894 թվականին։ 1916 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան հոգևոր ճեմարանը։ 1917 թվականին սկզբում ընդունվել է Թիֆլիսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, այնուհետև տեղափոխվել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1922 թվականին։ 1931-1932 թվականներին սովորել է Մոսկվայում՝ Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտի բնագիտական ֆակուլտետում։ Ինստիտուտի փակումը խանգարել է Գարդաշյանին այն ավարտել։

Մոսկվայի համալսարանում սովորելուց հետո նրան ուղարկել են կլինիկական օրդինատուրա Մոսկվայի I պետական համալսարանի ֆակուլտետային վիրաբուժության ամբիոն։ 1925 թվականին նա ավարտել է օրդինատուրան։

Տարբեր ժամանակներում աշխատել է հետևյալ պաշտոններում՝ հիվանդանոցային օրդինատոր և կլինիկական ասիստենտ Մոսկվայի Բոտկինի անվան հիվանդանոցում (1925-1928), Հայաստանի առողջապահության ժողովրդական կոմիսար (1928-1931), Մոսկվայի մարզային կլինիկական ինստիտուտի վիրաբուժության ավագ գիտաշխատող (1932-1935), Ռոստովի բժշկական ինստիտուտի ֆակուլտետային վիրաբուժության ամբիոնի դոցենտ, այնուհետև՝ տնօրեն (1935-1937)։

1917 թվականի մարտին համալրել է կոմկուսի շարքերը։ Ժամանակին Հայաստանի Անդրկովկասյան կենտկոմի պլենումը Մ. Գարդաշյանին ընտրել է Հայաստանի բոլշևիկների համամիութենական կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ Նա եղել է նաև երեք գումարումների կենտկոմի անդամ, ընտրվել է կոմկուսի XV համագումարի պատվիրակ։

1938 թվականին ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիայի դատարանի որոշմամբ բռնադատվել է։

## Գրականություն
* Нерсисянисты (1824-1914). Авакян С., Периханян Г. // Ер., 1975
* 50 лет с ALMA MATER: Учебное пособие //Харламов Е. В., Склярова Е. К., Киселёва О. Ф., Сидоренко Ю. А.

## Արտաքին հղումներ
* Мкртыч Мартиросович Гардашьян. РОСТ ГМУ
* Мкртыч Мартиросович Гардашьян . Ведущие врачи России.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր
Րաֆֆի Շարտ

**Րաֆֆի Շարտ** (, ), ֆրանսահայ թատերական ռեժիսոր և գրող, կինոռեժիսոր, սցենարիստ և կոմպոզիտոր։ Բացի այդ, Րաֆֆի Շարտը շոուների կազմակերպիչ է, գովազդային արշավներ է անում, գովազդներ և երաժշտական տեսահոլովակներ է ղեկավարում, ֆիլմերի համար երաժշտություն է գրում, երգահան է տարբեր արտիստների համար, ունի մի շարք մանկական երգեր։ Շառլ Ազնավուրի զարմիկն է։

## Կենսագրություն
Ծագումով հայ Րաֆֆի Շարտը 1997 թվականին հեղինակել է ֆրանսիական «Իմ կնոջ անունն է Մորիս» պիեսը՝ Ֆիլիպ Շևալիեի և Ռեժի Լասպալի հետ գլխավոր դերերում։ Ներկայացումը ցուցադրվել է 62 երկրում, այդ թվում՝ Հայաստանում։ Շարտի «Մոռացության երեխաները» վեպն անդրադառնում է Մեծ եղեռնի թեմային։

Շարտը հետագա համբավ ձեռք բերեց «*Quasimodo d'El Paris*» ֆիլմով, որը 1999 թվականին համահեղինակել է ռեժիսոր Պատրիկ Տիմսիտի հետ։ Դա Վիկտոր Հյուգոյի «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը» վեպի կատակերգական ադապտացիան է։

Շարտի «Կապի՛ր ինձ մահճակալին» կատակերգությունը բեմադրվել է Երևանի Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի բեմում։

2006 թվականին Րաֆֆի Շարտը նկարահանել է ֆիլմ իր «Անկառավարելին» պիեսի հիման վրա. դերերում՝ Միքայել Յուն, Թիերի Լերմիտ, Պատրիկ Տիմսիտ և Էլեն դը Ֆուժրոլ։ Բեմադրվել է նաև *Attache-moi au radiateur* պիեսը։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր

* 2006. *Անկառավարելին*

### Սցենարիստ
* 1992՝ *Արմեն և Բուլլիկ* (հեռուստաֆիլմ)
* 1999. *Quasimodo d'El Paris*
* 2002. *Իմ կնոջ անունն է Մորիս*
* 2006. *Անկառավարելի*

### Դերասան
* 1999. *Quasimodo d'El Paris՝* գլխարկով մարդ
* 2002. *Quelqu'un de bien՝*  ծաղկի խանութի սեփականատեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Մարտիրոս (այլ կիրառումներ)

**Մարտիրոս** անունը կարող է վերաբերել՝
* Մարտիրոս՝ գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում,
* Մարտիրոս՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։
* ՄԱՐՏԻՐՈՍ Արևմտյան Հայաստանում 

*Տես նաև՝*
* Մարտիրոսյան (այլ կիրառումներ)
Գեբելեյն

**Գեբելեյն** (: *Երկու լեռներ*, , ), հնագույն եգիպտական քաղաք, որը գտնվում է Նեղոսի ափին, մոտավորապես 40 կմ հեռավորության վրա հարավից՝ Թեբեից և Վադի-էլ-Գեդիդից։

Տեղանքի ժամանակակից անվանումը արաբերեն հնչում է որպես Նագա-էլ-Գերիրա ‎:

## Հնագիտություն
Գեբելեյնը հայտնի է մեծ գերեզմանատնով, որը գոյություն է ունեցել մինչդինաստիական ժամանակաշրջանից մինչև Միջին թագավորություն։ Քաղաքի նկատմամբ հնագիտական հետաքրքրությունը հայտնվեց 18-րդ դարի սկզբին և այն ընդգրկվել է Բենուա դե Մայեի «Եգիպտոսի նկարագրություն» աշխատության մեջ։ Այն հնագիտական գտածոները, որոնք հայտնաբերվել են այստեղ, վաճառվում են հնությունների շուկայում և մտնում են Թուրինի, Կահիրեի, Բեռլինի, Լիոնի և Բրիտանական թանգարանների հավաքածուի մեջ։

### Մինչդինաստիական մումիաներ
Գեբելեյնում հայտնաբերվել են բադարյան մշակույթի վեց բնական մումիֆիկացված մարմիններ, որոնց մահը թվագրվում է մոտավորապես մ.թ.ա. 3400 թվական, այսինքն մինչև Եգիպտոսի մինչդինաստիական ժամանակաշրջանը։ Գեբելեյնական մումիաները պեղվել են անապատում 19-րդ դարի վերջին Ուոլլիս Բաջեմի կողմից.:

1901 թվականից մումիաները ցուցադրվել են Բրիտանական թանգարանի ցուցահանդեսների ժամանակ։

## Հաթոր տաճար
Գեբելեյնում նույնպես պահպանվել են Հաթոր տաճարի (արևելյան թեքությամբ) փլատակներ` կավե աղյուսների և II-III դինաստիաների թագավորական ստելաների զարդատախտակների թվով։ Ներկայացվել են արձանագրություններ Երկրորդ անցումային շրջանի կառավարիչների մասին, ներառյալ Դեդումոս II-ի ստելայի, Ջուդատկար Մոնտեմսաֆի քարի և Սեկեմտաու անունով կառավարչի ստելայի վրա։ Հիքսոսների կառավարիչները նույնպես հիշատակվում են ինչպես օրինակ Ապոպի I-ը և Հիանը։

Ուշ ժամանակաշրջանի գտածոները ներառում են քահանայապետ Ամոն Մենհեպերի և նրա կողակից Իսետեմհեբի անուններով աղյուսներ։ Հնարավոր է, որ աղյուսը ստացվել է նավահանգստից, որը սահմանակից է տաճարին։ Պտղոմեոսի դարաշրջանից պահպանվել են Պտղոմեոս VIII Էվերգետ II-ի արձանից բեկորներ։

## Պտղոմեոսի ժամանակաշրջան
Պտղոմեոս VI Ֆիլոմետորի կառավարման տարիներին Գեբելեյնում գոյություն է ունեցել ռազմական ճամբար, որի արդյունքում մ.թ.ա. 186 թվականին տեղի է ունեցել Թեբեի ապստամբությունը։ Ճամբարը ոչնչացրել են ապստամբները մ.թ.ա. 88 թվականին, իսկ տեղանքում մարդիկ նույն մասշտաբով չեն բնակվել։ Հարյուրավոր դեմոտիկական և հունական պապիրուսներ և օստրակոններ, որոնք պատկանում էին զինծառայողներին և տեղի տաճարին, հայտաբերվել են 1890-1930 թվականների ավերակների ժամանակ։ Այստեղ ներառված է Հորոսի վարձկանի, Նեհոտեսի որդու և Դրիտոնի հեծյալի արխիվը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եգիպտական գտածոները Լիոնի դե Կոնֆլյուանս թանգարանում
* Եգիպտական Gebelein  գտածոները Բրիտանական թանգարանում, Լոնդոն

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի քաղաքներ
Հաբիբ (երգիչ)

**Հաբիբ-Ռահման Սաբիրովիչ Շարիպով** (), ավելի հայտնի որպես **Հաբիբ**, ռուս երգիչ, վիդեոբլոգեր։ «ՏՆՏ» հեռուստաալիքով հեռարձակված Երգեր երաժշտական շոուի մասնակից։ Հայտնի է որպես *«Յագոդա Մալինկա»* () հիթային երգի կատարող։

## Կենսագրություն
Հաբիբ Ռահման Շարիպովը ծնվել է 1990 թվականի հունիսի 1-ին Կազանում։

Ծառայել է Ներքին գործերի նախարարությունում՝ որպես քրեագետ-փորձագետ։ Ոստիկանության պահեստազորի կապիտան։

## Սկավառակագրություն

## Տեսանկարահանում

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս բլոգերներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Հրայր Ղարիբյան

**Հրայր Արամի Ղարիբյան** (), խորհրդային օպերատոր, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1969)։

## Կենսագրություն
1931 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի պետական տեխնիկումի օպերատորական ֆակուլտետը և նույն թվականից աշխատել «Սոյուզդետֆիլմ» կինոստուդիայում նախ որպես 2-րդ օպերատոր, ապա՝ «Սոյուզդեդֆիլմ» կինոստուդիայի օպերատոր (այժմ՝ Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիա)։

Աշխատել է հայտնի ռեժիսորներ Ստանիսլավ Ռոստոցկու, Պավել Արսենովի, Բորիս Բունեև, Իվան Լուկինսկու, Կամիլ Յարմատովի, Վասիլի Պրոնինի և այլոց հետ։

Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանոցում։

## Ֆիլմագրություն
Մասնակցել է ավելի քան 15 գեղարվեստական ֆիլմերի ստեղծմանը։
* «Խուտոր տափաստանում» - 1970,
* «Հին տուն»  - 1969,
* «Փրկեք խեղդվողին» - 1967,
* «Հեռավոր երկրներ» - 1964,
* «Երկուշաբթին ծանր օր է» - 1963,
* «Լեոն Գարոսը փնտրում է ընկերոջը» / Vingt mille lieues sur la terre (ԽՍՀՄ, Ֆրանսիա) - 1960,
* «Երբ բացվում են վարդերը» - 1959,
* «Պենկովոյում էր» - 1957,
* «Ավիցեննա» - 1956,
* «Հողը և մարդիկ» - 1955,
* «Աշխարհի չեմպինը» - 1954,
* «Չուկ և Գեկ» (կարճամետրաժ) - 1953,
* «Գնդի որդին» - 1946,
* «Կար-չկար մի աղջիկ» - 1944,
* «Անտառի եղբայրներ» - 1942,
* «երկաթե հրեշտակ» - 1942, 
* «Հայրենիքի դավաճան» - 1933,
* «Ո՞վ է մեղավոր» (կարճամետրաժ) - 1930։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. - 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5 (Ошибочно назван — «Карибян Арайр Арамович»).

Կատեգորիա:Խորհրդային կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ օպերատորներ
Միխայիլ Սիմոնյան

**Միխայիլ Սիմոնյան** (), հայազգի ջութակահար։

## Կենսագրություն
Ջութակ նվագել սովորել է հինգ տարեկանից։ 1999 թվականին, 13 տարեկանում, Սիմոնյանն իր առաջին ելույթն է ունեցել Նյու Յորքի Լինքոլն կենտրոնում՝ Ամերիկյան ռուս երիտասարդ արտիստների նվագախմբի (ARYO) հետ և Սանկտ Պետերբուրգի (Ռուսաստան) Մարիինյան թատրոնում՝ ARYO-ի և Մարիինյան երիտասարդական նվագախմբի համատեղ համերգում՝ կատարելով Կարոլ Շիմանովսկու Ջութակի թիվ 1 կոնցերտը։

Նա արժանացել է առաջին մրցանակների Սանկտ Պետերբուրգի համառուսաստանյան մրցույթում, ջութակահարների սիբիրյան մրցույթում, Մոսկվայում՝ Ազգային «Պրիզվանիե» մրցույթում և Նյու Յորքի *Salon de Virtuosi*-ում։

Միխայիլ Սիմոնյանը Եհուդի Մենուհինի հիմնադրամի մրցանակի դափնեկիր է, իսկ 2000 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում ստացել է «Տարվա վիրտուոզ» մրցանակը։ 2003 թվականին Ձեռքբերումների ազգային ակադեմիան նրան ընտրել է կատարողական արվեստի ոլորտում մրցանակի թեկնածու։ 2005 թվականին նա արժանացել է բարձր մակարդակի ճանաչման, երբ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն ընդունել է նրան Կրեմլում՝ նրան գնահատելով որպես Ռուսաստանի ամենահեռանկարային երիտասարդ երաժիշտներից մեկը։ 2008 թվականին Դասական ձայնագրությունների հիմնադրամը նրան շնորհել է «Երիտասարդ արտիստ» մրցանակը։

Միխայիլ Սիմոնյանի առաջնախաղը Լոնդոնի *Wigmore Hall*-ում կայացել է 2008 թվականի հոկտեմբերին։

Սիմոնյանը ելույթներ է ունեցել բազմաթիվ նվագախմբերի հետ, այդ թվում՝ Ռուսաստանի ազգային նվագախմբի, Կիրովի նվագախմբի, Մոսկվայի կամերային նվագախմբի, Կրեմլի կամերային նվագախմբի, Վիեննայի Թոնքյուստլերի նվագախմբի, Նովոսիբիրսկի ֆիլհարմոնիայի, Ցինցինատիի սիմֆոնիկ նվագախմբի, Նյու Ջերսիի սիմֆոնիկ նվագախմբի, «Մոսկվայի վիրտուոզներ» նվագախմբի հետ։

Նա աշխատել է այնպիսի անվանի դիրիժորների հետ, ինչպիսիք են Վալերի Գերգիևը, Միխայիլ Պլետնյովը, Կոնստանտին Օրբելյանը, Վլադիմիր Սպիվակովը, Առնոլդ Կացը, Քրիստիան Յարվին, Լեոն Բոտշտեյնը և Եհուդի Մենուհինը։

Միխայիլ Սիմոնյանը սովորել է Ֆիլադելֆիայի Քըրթիսի երաժշտական ինստիտուտում և շարունակում է աշխատել Վիկտոր Դանչենկոյի հետ։ Նա ապրում է Ֆիլադելֆիայում։

Միխայիլ Սիմոնյանը նվագում է 1769 թվականին Նեապոլում Ջուզեպե Գալյանոյի  պատրաստած ջութակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Deutsche Grammophon-ից 

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Երևանի Ֆ. Նանսենի անվան N 150 հիմնական դպրոց

**Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվան թիվ 150 հիմնական դպրոց**, հիմնական դպրոց Երևանի Նոր-Նորք վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Դպրոցը հիմնադրվել է 1970 թ-ին, 2000 թ-ին անվանակոչվել է մեծ մարդասեր Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվամբ։ Դպրոցը ռուսերենի խորացված ուսուցմամբ է։

Շենքը տիպարային է, հիմնանորոգված է, բարեկարգ։ Վերջին անգամ հիմնանորոգվել է 2005 թ-ին։ Դպրոցն ունի 1 կահավորված մարզադահլիճ, նիստերի դահլիճ, գրադարան, 2 համակարգչային սենյակ, 10 սանհանգույց։

Դպրոցը 2020 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության կողմից ստացել է ոսկե մեդալ «Արցախի հերոս»՝ Յուրա Ալավերդյանին ուսանելու համար։

## Ծանոթագրություններ
Սաֆինազ

**Ծովինար Գրիգորյան** (), հայտնի է նաև իր բեմական անունով՝ **Սաֆինազ** (), եգիպտահայ պորտապարուհի, որը 2013 թվականից նկարահանվել է մի քանի ֆիլմերում։

## Կարիերա
Ծովինար Գրիգորյանը ծնվել է 1983 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Հայաստանում։ Նա իր կարիերան սկսել է որպես բալետի պարուհի, սակայն հետո անցել է պորտապարի։ Նա միջազգային ճանաչում է ունեցել *Dalaa* արբանյակային ալիքով հեռարձակված տեսահոլովակների շնորհիվ։ Նրա առաջընթացը տեղի է ունեցել 2013 թվականին՝ եգիպտական «*Հավաքարարը»* (القشاش) ֆիլմում նկարահանվելուց հետո։ Այդ ֆիլմում գլխավոր դերակատարներն էին Մոհամեդ Ֆարագը և Հորեյա Ֆարղալին։

Ըստ Գուգլ-ի տվյալների՝ նա 2014 թվականին համացանցի եգիպտացի օգտատերերի կողմից ամենաշատ որոնված անունն էր՝ գերազանցելով նույն թվականին մահացած դերասան Խալեդ Սալեհին։

## Քրեական հետապնդում
2014 թվականի մայիսին Գրիգորյանը եգիպտական դատախազների կողմից կանչվել է հարցաքննության՝ Եգիպտոսի դրոշի ոճով ստեղծված պարային հագուստով Եգիպտոսը վիրավորելու մեղադրանքով։ 2015 թվականի ապրիլին եգիպտական դատարանը նրան դատապարտել է վեց ամսվա ազատազրկման՝ «եգիպտական դրոշը վիրավորելու» համար այն բանից հետո, երբ նա կարմիր, սպիտակ և սև գույներով կիպ զգեստ էր հագել։

2015 թվականի սեպտեմբերին Գրիգորյանն արդարացվել է, սակայն տուգանքը կրկնապատկվել է։ Հետագայում նրան կրկին մեղադրել են անառակության մեջ, քանի որ համացանցում վիրուսային տարածում է ստացել մի տեսանյութ, որում Սաֆինազը բիկինիով երկու եգիպտացի երկրպագուների հետ է պարում։

## Ամենաշատ որոնումները Գուգլում
Պարուհի Սաֆինազը 2014 թվականին գլխավորել է Եգիպտոսում Գուգլի ամենաշատ որոնված մարդկանց ցուցակը՝ շրջանցելով դերասան Խալեդ Սալեհին և Եգիպտոսի նախագահ Աբդել Ֆաթթահ Ալ-Սիսիին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Եգիպտահայ պարուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ պարուհիներ
Երկրաշարժերն Ադրբեջանում

Ադրբեջանը համարվում է աշխարհի սեյսմիկ ակտիվ շրջաններից մեկը։ Երկրաշարժերը տարածված են և երբեմն ավերիչ։

## Ցուցակ

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ցանկեր:Ադրբեջան
Կատեգորիա:Ադրբեջանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանի երկրաբանություն
Կատերինա Կազելլի

**Կատերինա Կազելլի** (, ), իտալացի երգչուհի, դերասանուհի, երաժշտական պրոդյուսեր։

## Կարիերա
1966 թվականին Կատերինան առաջին անգամ հանդես է եկել Սան Ռեմոյի՝ իտալական երգի փառատոնում և կատարելով «Nessuno mi può giudicare» երգը՝ հասել մեծ հաջողության։ Այդ երգի ձայնագրությունը վաճառվել է մեկ միլիոնից ավելի օրինակով, այն ստացել է «Ոսկե ձայնասկավառակ» հավաստագիր։ Երգը երկու տարբերակով թարգմանվել ու հնչել է նաև ֆրանսերեն. 1966 թվականին՝ Դալիդայի, 1974 թվականին՝ Ռիչարդ Էնթոնիի կատարմամբ: Մեծ հաջողություն է ունեցել նաև Դևիդ Մըքուիլյամսի *«The days of Pearly Spencer»* երգի իտալերեն *«Il Volto Della Vita»* վերնագիրը կրող քավեր տարբերակի կազելլիական կատարումը։

1966 թվականին Կազելլին «Ներում» երգով հաղթող է ճանաչվել Ֆեստիվալբար փառատոնում։ Այդ նույն տարում նա նկարահանվել է ռեժիսոր Ֆիցարոտտիի «Ներում» կինոկատակերգոթյան գլխավոր հերոսուհիներից մեկի դերում։ 1967 թվականին մեկ անգամ ևս հանդես է եկել Սան Ռեմոյի՝ իտալական երգի փառատոնում. այս անգամ Սոննիի և Շերի ընկերակցությամբ կատարել է «Յուրաքանչյուր հույսի ճանապարհը» երգը, որը թեև եզրափակիչ չի մտել, սակայն նրա ձայնագրությունը վաճառվել է հարյուրհազարավոր օրինակներով։ Վաճառքի բարձր ցոցանիշ է գրանցել նաև այդ նույն տարում Կազելլիի ձայնագրած «Ես ստախոս եմ» երգը։

2006 թվականին Միկելե Սոավիի «Արիվեդերչի, ամորե, չաո» («Մնաս բարով, սիրելիս») ֆիլմի համար Կատերինա Կազելլիի գրած սաունդթրեքն արժանացել է Դավիդ դի Դոնատելլոյի անվան մրցանակի «Լավագույն ինքնատիպ երգ» անվանակարգում։

1970 թվականին Կատերինան ամուսնացել է CGD երաժշտական լեյբլի տնօրեն Պիեռո Շուգարի հետ, դարձել Sugar Music-ի նախագահ, այդ պաշտոնը վարելու ընթացքում հայտնաբերել և պրոդյուսերական աշխատանք տարել այնպիսի արտիստների հետ, ինչպես՝ Անդրեա Բոչելլին, Ջունի Ռուսսոն, Էլիզան, Նեգրամարոն...:

2009 թվականին իտալացի 56 այլ արվեստագետների հետ մասնակցել է «Միավորված արվեստագետները Աբրուցցոյի համար» նախագծին՝ հաջակցություն ապրիլին տեղի ունեցած երկրաշարժից տուժածների։

2012 թվականի հուլիսի 25-ին մասնակցել է Բոլոնիայում կայացած Concerto per le Emilia համերգին՝ հաջակցություն Էմիլիա երկրամասում տեղի ունեցած երկրաշարժից տուժածների։

## Սկավառակագրություն
*1966 - *Casco d'oro* (CGD, FG 5029)
*1967 - *Diamoci del tu* (CGD, FG 5033)
*1970 - *Caterina Caselli* (CGD, FGS 5080)
*1972 - *Caterina Caselli* (CGD, FGL 5105)
*1974 - *Primavera* (CGD, 69071)
*1975 - *Una grande emozione* (CGD, 69121)
*1990 - *Amada mia* (Sugar Music 508100-1)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
* Caterina Caselli — ''«Il Volto Della Vita»'' — '''www.youtube.com'''.

Կատեգորիա:Իտալացի երգիչներ
Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Փիթեր և Ելիզաբեթ Թորոսյան դպրոց

**Հայ Ավետարանական Փիթեր և Ելիզաբեթ Թորոսյան դպրոց**, հայկական դպրոց Բուրջ Համուդում, Լիբանան։ Հիմնադրվել է 1951 թվականին Ենովք Հադիդյանի կողմից։ Բացվել է որպես մանկապարտեզ՝ 2 սենյակ ունեցող բնակարանում, ի սկզբանե հաճախել են միայն 20 երեխա։ Հաջորդ տարի աշակերտների թիվը կրնապատկվել է, և ավելացվել են տարրական դասարաններ։ 1966 թվականին դպրոցի համար Ամանոս-Դորայում կառուցվում է նոր շինություն, որը նախաձեռնում են պարոն և տիկին Թորոսյանները։ Այստեղից էլ դպրոցը անվանվում է Թորոսյան։

Այժմյան տնօրենն է Սեդա Կարագյոզյանը։

## Պատմություն
200px|մինի|ձախից|Հայ Ավետարանական Փիթեր և Ելիզաբեթ Թորոսյան դպրոց
Հայ Ավետարանական Փիթեր և Ելիզաբեթ Թորոսյան դպրոցը հիմնվել է 1951 թվականին Ամանոսի տարածաշրջանում՝ Բեյրութի արևելքում։ Նախապես եղել են նախադպրոցական դասարաններ, ապա 1973 թվականին սկսել է գործել որպես միջնակարգ դպրոց։ Ենովք Հադիդյանը կանգնած է ավետարանական վարժարանի հիմնադրման ակունքներում։ Այս դպրոցի զարգացման գործում մեծ ներդրում է ունեցել նաև ավետարանական գործիչ Ավգուստին Բադիրը, ով աջակցել է դպրոցի աստիճանական առաջընթացին, մինչ 1981 թվականին այն տեղափոխվում է նոր եռահարկ կառույց։

Դպրոցի ուսումնական ծրագրերը նախադպրոցական, տարրական և միջնակարգ մակարդակների համար հաստատված են Լիբանանի կառավարության կողմից։ Հայ Ավետարանական Փիթեր և Ելիզաբեթ Թորոսյան դպրոցը իր առաքելությունն է համարում կրթել հայ սերունդներին՝ հիմք ունենալով քրիստոնեական, հայկական, առողջ և արժանվույն կրթական սկզբունքներ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հայ Ավետարանական Կերթմենյան վարժարան (Աշրաֆիա, Լիբանան)
* Եփրեմ և Մարթա Ֆիլիպոսյան հայ ավետարանական քոլեջ (Ամանոս, Լիբանան)
* Հայ Ավետարանական Շամլյան Թաթիկյան երկրորդական վարժարան (Բուրջ Համուդ, Լիբանան)
* Հայ ավետարանական կենտրոնական բարձրագույն դպրոց (Աշրաֆիա, Լիբանան)
* Թրատի Հայ Ավետարանական վարժարան (Թրատ, Լիբանան)
* Անջարի հայ ավետարանական միջնակարգ դպրոց (Այնճար, Լիբանան)
* Հայկազյան համալսարան (Ռիադ աս-Սոլհ, Բեյրութ, Լիբանան)

## Արտաքին հղումներ
* Armenian Evangelical Peter and Elizabeth Torosian school
* Educational Council, Union of the Armenian Evangelical Churches in the Near East
* Schools in Lebanon

Կատեգորիա:Լիբանանահայ ավետարանական դպրոցներ
Լյուդովիկո Լիպպարինի

[right|thumb|300px|''Մարկոս Բոցարիսի մահը, «Civico Museo Sartorio», [Տրիեստ*]]
*'Լիպպարինի Լյուդովիկո*' ( ), իտալացի նկարիչ։

== Կենսագրություն ==
Լիպարինին ծնվել է 1800 թվականի փետրվարի 17-ին [[Բոլոնիա]]յում, որտեղ էլ ստացել է իր կրթությունը։ 1820 թվականին ապրել և ստեղծագործել է [[Հռոմ]] և [[Նեապոլ]] քաղաքներում, 1822 թվականին և 1825 թվականին՝ [[Վենետիկ]] քաղաքում, որտեղ սովորել է [[Վենետիկի գեղարվեստի ակադեմիա|Վենետիկի Գեղարվեստի ակադեմիայում]]։ Լիպարինիի լավագույն աշակերտն է Անտոնիո Ռոտտան։

Այստեղ նա հանդիպել է իր ուսուցիչ և հետագայում ընկեր Թեոդորո Մատեինիին։ 1833 թվականին դարձել է ակադեմիայի դասախոս, 1848 թվականին՝ նկարչության պրոֆեսոր։

Նրա ստեղծագործություններից շատերի թեման [[Հունաստանի անկախության պատերազմ|Հունական հեղափոխությունն]] էր։

Նրա աշակերտներից էին Իոսիֆ Բատիչը, [[Կարլ ֆոն Բլաաս]]ը, Կեսար Դելլ Աքուան և Դիոնիսոս Ցոկոսը։

Լիպպարինին մահացել է 1856 թվականի մարտի 10-ին [[Վենետիկ]]ում։

== Աշխատանքներ ==
* Մարկոս Բոցարիսի մահը, «*Civico Museo Sartorio», Տրիեստ
* Ակվիլեյայի սրբերի նահատակությունը, «*S. Antonio Nuovo*», Տրիեստ
* Լեոպոլդո Չիկոնյարայի դիմանկարը, Ժամանակակից արվեստի միջազգային պատկերասրահ, Վենետիկ
* Մետեռնիխի դիմանկարը, մասնավոր հավաքածու
* Սոկրատես և Ալքիբիադես, մասնավոր հավաքածու
''

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Սուզանո

**Սուզանո** (պորտ.՝ **Suzano** ), համայնք Բրազիլիայում, գտնվում է Սան Պաուլո նահանգի կազմում։ Մտնում է Սան Պաուլոյի Մետրոպոլիտեն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 300 559 (ըստ 2020 թվականի տվյալների), տարածքը՝ 206,24 կմ², բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 749 մետր։

Սուզանոն ունի ճապոնական ծագում ունեցող բրազիլացիների զգալի բնակչություն։ Քաղաքը բաղկացած է քաղաքի մեծ կենտրոնից, որը շրջապատված է բնակելի թաղամասերով։ Կան երեք հիմնական ճանապարհներ, որոնք անցնում են քաղաքի կենտրոնական հատվածով։ Դրանցից մեկը միակողմանի փողոց է (հյուսիսային), իսկ մյուս երկուսը՝ միակողմանի (հարավային)։ Այն անվանվել է երկաթուղային կայարանը կառուցած ինժեների պատվին։

Քաղաքում կան միջին չափի առևտրի կենտրոն, քաղաքապետարան, երկաթուղային կայարան, կանոնավոր ավտոբուսային երթուղիներ և փոքր թվով գրասենյակային և բնակելի շենքեր։ Սուզանոն այսօր կարևոր արդյունաբերական կենտրոն է, թեև այն ի սկզբանե գյուղատնտեսական կենտրոն էր։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրազիլիացի շատ զինվորականեր, ովքեր կռվել են Իտալիայի Մոնտե Կաստելոյի ճակատամարտում, Սուզանոյից էին։

## Պատմություն
2019 թվականի մարտի 13-ին Սուզանոյի Ռաուլ Բրազիլ դպրոցում հրաձգություն է տեղի ունեցել։ Երկու զինված անձինք սպանել են ութ հոգու, ապա ինքնասպանություն գործել։

## Օրենք և կառավարություն
ձախից|մինի|200x200փքս| Սուզանոյի քաղաքապետարան
Սուզանոյի քաղաքապետարանը գտնվում է քաղաքի կենտրոնական հատվածում գտնվող Բարուել փողոցում։

### Սուզանոյի քաղաքապետերը
* 1993–1996 - Պաուլո Տոկուզումի
* 1997–2000 - Էստևամ Գալվաո
* 2001–2004 - Էստևամ Գալվաո
* 2005–2008 - Մարսելո Կանդիդո
* 2009–2012 - Մարսելո Կանդիդո
* 2013–2016 - Պաուլո Տոկուզումի

## Տրանսպորտ
### Երկաթուղիներ
Սուզանոն ունի մեկ երկաթուղային կայարան, որը CPTM գծի 11-րդ կայարանն է։

## Քույր քաղաքներ
*, Կոմացու, Իշիկավա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին կապեր
* Սուզանո քաղաքի պաշտոնական կայք  (Պորտուգալերեն)

Կատեգորիա:1949 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի քաղաքներ
Արցախա-մերձդնեստրական հարաբերություններ

**Արցախա-մերձդնեստրական հարաբերությունները** երկկողմ են Արցախի Հանրապետության և Մերձդնեստրի չճանաչված հանրապետությունների միջև։ Երկու երկրները պաշտոնապես դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին 2001 թվականի հուլիսի 4-ին և ներկայումս ճանաչում են միմյանց անկախությունը։ Երկու պետություններն էլ հանդիսանում են ժողովրդավարության և ազգերի իրավունքների համայնքի անդամներ։

## Պատմություն
2001 թվականի հուլիսի 4-ին երկու երկրներն էլ Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտում ստորագրեցին Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության և Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության միջև համագործակցության և խորհրդակցությունների մասին արձանագրությունը։

2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին Մերձդնեստրի պատվիրակությունն այցելել է Արցախի Հանրապետություն։ Կրկին Ստեփանակերտում Մերձդնեստրի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Ցուրկանը հանդիպեց Արցախի պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանին, որտեղ երկու երկրների միջև ստորագրվեց առևտրային համաձայնագիր։

2020 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Մերձդնեստրի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ հուսով է, որ լուծում կգտնվի 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական հակամարտության համար, որը բախվում է Ադրբեջանին ընդդեմ Հայաստանի և Արցախի։ Այն դատապարտում էր ռազմական գործողությունները և կարեկցանք էր հայտնում Արցախի եղբայրական ժողովրդին և հիացում Հայաստանի և Արցախի բնակչության արիության և հաստատակամության համար։ Ավելի ուշ՝ հոկտեմբերի 3-ին, հայտարարվեց, որ Մերձդնեստրը կբացի ֆինանսական օգնության հիմնադրամ Արցախի համար։ Այն սկսել է երկրի հայ փոքրամասնությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախա-մերձդնեստրական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Արցախի երկկողմ հարաբերություններ
Գառնիկ Մեհրաբյան

**Գառնիկ Մեհրաբյան** (), իրանահայ ֆուտբոլիստ և մարզիչ։

## Կենսագրություն
Գառնիկ Մեհրաբյանը ծնվել է 1937 թվականի սեպտեմբերին, Թեհրանում։ Նա իր ֆուտբոլային  կարիերան  մեկնարկել է  «Թաջ» (այժմ  «Էսթեղլալ») ակումբում։ Նա նաև խաղացել  է Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։
1963 թվականից խաղացել է «Արարատ Թեհրանի» ակումբում, իսկ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլից հեռանալուց հետո Մեհրաբյանը մարզչական պաշտոն է ստացել նույն ակումբում։ Ակումբում նրա հաջողությունները Մեհրաբյանին հնարավորություն են ընձեռել 1973 թվականից մարզելու Իրանի մինչև 20 տարեկանների և 1975 թվականից՝ Իրանի մեծահասակների հավաքականները։ 1964, 1978, 1979 թվականներին հռչակվել է Իրանի ֆուտբոլի «Տարվա լավագույն մարզիչ»։

1978 թվականին իր պաշտոնից ազատվելուց հետո, Մեհրաբյանը կարճատև համագործակցություն է ունեցել Թավրիզի «Մաշին Սազի» ակումբի հետ։ Այս հնարավորությունը աշխուժացրել է նրա մարզչական կարիերան՝ արժանանալով Արաբական Միացյալ Էմիրությունների ֆուտբոլային ասոցիացիայի ուշադրությանը և նա 1980 թվականից ընդգրկվել է երկրի հավաքականի մարզչական կազմում։

Մեհրաբյանը հետագայում բնակվել է Կալիֆորնիայի Գլենդել քաղաքում, որտեղ եղել է իր՝ 2007 թվականին հիմնած ֆուտբոլի ակադեմիայի տնօրենը և Լոս Անջելեսի «Փյունիկի» ֆուտբոլային սիրողական թիմի մարզիչը։

Մահացել է Լոս Անջելեսում 2022 թվականի հունիսի 5-ին կամ ըստ այլ աղբյուրի հունիսի 2-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:2022 մահեր
Կատեգորիա:Իրանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իրանցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Պինդ ընկույզ (ֆիլմ, 1967)

«**Պինդ ընկույզ**» (), խորհրդային գեղարվեստական կինոկատակերգություն, որը բեմադրել է ռեժիսոր Թեոդոր Վուլֆովիչը Մոսկվայի Լենինյան շքանշանակիր «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1967 թվականին։

## Սյուժե
Վիրավորվելուց հետո լեյտենանտ Իվան Գրոզնիխը (Վիտալի Սոլոմին) նշանակվել է հակաօդային պաշտպանության կանանց ստորաբաժանման հրամանատար։ Նրա ենթակաների մեջ է Ռայա Օրեշկինան (Նադեժդա Ռումյանցևա), որը սուր լեզու ունի և գլխացավանք է պատճառում իր հրամանատարին։ Որպես հետևանք նրանք օդապարիկով ընկնում են գերմանացիների զբաղեցրած տարածք։ Օդապարիկից նրանք իջնում են խոտի դեզի վրա, իսկ աերոստատը քշում է քամին։ Արթնանալով խոտի դեզի վրա՝ նրանք իրենց շուրջը տեսնում են գերմանացի զինվորների, որոնք բացում են մյուս դեզը, և այնտեղից զենիթային զենքեր են հայտնվում։ Իսկ իրենց դեզի տակ հայտնաբերվում է զինամթերքի պահեստ։ Օրեշկինան պատահաբար այրում է դեզը և դրանով իսկ ոչնչացնում ռազմամթերքը, իսկ իրենք փախչում են այնտեղից գերմանացիների հետ միասին։

Դրանից հետո նրանք հագնում են տեղի բնակիչների հագուստ։ Տատիկի նմանվելու համար, որի կոստյումը հագել էր Գրոզնիխը, նա պետք է սափրվի, որի համար նա վթարի է ենթարկում գերմանական գնացքը։ Օրեշկինան հագնվում է տղայի նման։ Դրանից հետո նրանք առևանգում են գերմանական ամֆիբիա ավտոմեքենան և գետով անցնելով՝ փախչում են հետապնդումից։ Այնուհետև նրանք ընկնում են բազմաթիվ արկածների մեջ թշնամու թիկունքում։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Եֆիմ Սևելա
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Թեոդոր Վուլֆովիչ
* Գլխավոր օպերատոր՝ Սամուել Ռուբաշկին
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Սերգեյ Վորոնկով, Արթուր Բերգեր
* Կոմպոզիտոր՝ Մոիսեյ Վայնբերգ

## Նկարահանումներ
* Գերմանացիների ամֆիբիա ավտոմեքենայի փոխարեն, որով Օրեշկինան ու Գրոզնիխը փախչում են գերմանացներից, օգտագործվել է խորհրդային «НАМИ-055В» ամֆիբիա ավտոմեքենան։
*  43:35 րոպեին կարելի է տեսնել որպես գերմանական ավտոտեխնիկա ներկայացված խորհրդային Գազ-66 ավտոմեքենան, որը թողարկվել է 1960-ական թվականներին։
* Ֆիլմի մի մասը նկարահանվել է Կուրսկի մարզի Ռիլսկ քաղաքում։ Ընդմիջման ժամանակ զանգվածային տեսարանների մասնակիցները գերմանական համազգեստով ու ինքնաձիգներով մտել են շուկա, ինչի արդյունքում առաջացել է խուճապ տեղի բնակչության շրջանում (ըստ ականատեսների վկայության)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Անն Լույո

**Անն Լույո** (), ֆրանսիացի դիվանագետ, ով ներկայումս Հայաստանում Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանն է։

## Կենսագրություն
Նախքան Հայաստանում իր կարիերայի մեկնարկը՝ Անն Լույոն աշխատել է Իսպանիայում, Կոլումբիայում և Բրազիլիայում գտնվող ֆրանսիական հյուպատոսական ներկայացուցչություններում։ 2021 թվականի օգոստոսին Հայաստանում նշանակվել է Ֆրանսիայի դեսպան է՝ փոխարինելով Ժոնաթան Լաքոտին։ Սեպտեմբերին նա իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանին և Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանին։ ՍիվիլՆեթին տված իր հարցազրույցում նա նշեց իր առաքելությունը՝ «կողք կողքի կանգնած Հայաստանի հետ՝ նայելով վերջինիս ապագային»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Ջովանի Բատիստա Մորոնի

**Ջովանի Բատիստա Մորոնի**, ինչպես նաև *Ջամբատիստա Մորոնի* (, ), իտալացի նկարիչ, 16-րդ դարի ամենամեծ դիմանկարիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ճարտարապետի որդի է։ Սովորել է Ալեսանդրո Բոնվիչինոյի մոտ (Մորետտո) Բրեշիայում։ Աշխատել է Տրենտոյում, Բերգամո (1540-ական թվականների վերջին), Ալբինոյում, Վերոնայում, Միլանում։ Մորոնիի երկու կարճատև այցերը Տրենտո համընկավ Տրիդենտի խորհրդի երկու նիստերի հետ (1546-1548 և 1551-1553)։ Նկարչի այս շրջանին պատկանող աշխատանքները գտնվում են Բերգամոյի Սանտա Մարիա Մաջորե տաճարում։ Այդ ժամանակ Ջովանին ծանոթանում է Տիցիանի հետ (Տիցիանի մոտ աշակերտելու մասին 19-րդ դարի լեգենդը ներկայումս հաստատված չէ)։ Նրա վրա ազդեցություն են ունեցել Լորենցո Լոտտոն և Ջիրոլամո Սավոլդոն։ Նա Բերգամոյում մեծ պահանջարկ ունեցող դիմանկարիչ էր։ Դիմանկարներում նա ձգտում էր ֆիքսել կյանքի շարժը մարդկանց կենդանի հայացքի և իր մոդելների ժեստերի միջոցով, որոնք հետագայում կօգտագործվեն 17-րդ դարի եվրոպական դիմանկարային արվեստում։

## Աշակերտներ և ազդեցություն
Նրա աշակերտներից է Ջովանի Պաոլո Կավանան, նա ազդեցություն է ունեցել է Վիտտորե Գիսլանդիի և Պիետրո Լոնգիի վրա։

## Ժառանգություն
Մորոնիի գործերի լավագույն հավաքածուն գտնվում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում և Ուֆֆիցի պատկերասրահում, նրա իրերը պահվում են աշխարհի բազմաթիվ այլ թանգարաններում։

### Կտավներ
* «Մարդու դիմանկարը», 1550-ական թվականների սկիզբ, Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ
* «Քանդակագործ Ալեսանդրո Վիտորիա», 1552-1553 թվականներ, Արվեստի պատմության թանգարան, Վիեննա
* «Գրաֆ Սեկո-Սուարդի», 1563 թվական, Ուֆֆիցի պատկերասրահ, Ֆլորենցիա
* «Սևազգեստ մարդը», 1576 թվական, թանգարան, Ի. Գարդներ, Բոստոն
* «Մարդու դիմանկարը», մոտ 1558 թվական, Ազգային պատկերասրահ, Լոնդոն
* «Սպինո զույգի դիմանկարը», 1570-ական թվականներ, Կարարա ակադեմիայի պատկերասրահ, Բերգամո

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Giovanni Battista Moroni - The Tailor (1565-1570).jpg|*Դերձակ*, մոտ 1570-1575 թվականներ, Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ
Պատկեր:Giovanni Battista Moroni - A Gentleman in Adoration before the Madonna - National Gallery of Art.jpg|*Նվիրատու, Աղոթող Տիրամայր*, մոտ 1560 թվական, Արվեստի ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն
Պատկեր:Giovanni Battista Moroni 004.jpg|*Ջովաննի Պիետրո Մաֆֆեյ* (1533-1603), Ջենովայի համալսարանի հռետորաբանության դասախոս, մոտ 1560-65 թվականներ, Բերգամո
Պատկեր:Giovanni Battista Moroni 003.jpg|*Ալեսանդրո Վիտորի*, 1552, Բերգամո


## Գրականություն
* Giovanni Battista Moroni: 400th Anniversary exhibition. London: The Gallery, 1978
* Gregori M. Giovan Battista Moroni: tutte le opere. Bergamo: Poligrafiche Bolis, 1979
* Humfrey P., Bridgeman J. Giovanni Battista Moroni: Renaissance portraitist. Fort Worth: Kimbell Art Museum, 2000
* Giovan Battista Moroni: itinerari bergamaschi/ A cura di Frangi e Della Lucia. Cinisello Balsamo: Silvana, 2004

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աշխատանքները on line 
* Աշխատանքները աշխարհի թանգարաններում

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Անին և անեցիները (գիրք)

**«Անին և անեցիները»** (, ), Մատենադարանի գիտական խորհրդի որոշմամբ 2021 թվականին հրատարակված գիրք։ Աշխատության հեղինակն է հայագետ, աղբյուրագետ, պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Մատենադարանի գիտական գծով փոխտնօրեն Կարեն Մաթևոսյանը։ Գրքի խմբագիրն է Մատենադարանի տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Վահան Տեր-Ղևոնդյանը։ Հրատարակչությանն աջակցել է «Ջեյ Թի Այ Արմենիա» ՓԲԸ-ն։

Գրքում ներկայացված է Անիի պատմությունն ու քաղաքաշինությունը, քաղաքամերձ վանքերն ու բերդերը, ինչպես նաև սկզբնաղբյուրների հարուստ տեղեկություններն անեցիների՝ ազնվականների, քաղաքային տոհմերի և շարքային քաղաքացիների մասին։ Գիրքը բաղկացած է երկու մասից․ առաջին մասը ներկայացնում է Միջնադարյան Հայաստանի պատմության մեջ բացառիկ կարևոր դեր ունեցած երկրի քաղաքական և հոգևոր կենտրոն, Բագրատունյաց թագավորության ժամանակաշրջանում՝ թագավորանիստ և կաթողիկոսանիստ Անի քաղաքի պատմությանը, մշակույթին, քաղաքի ընդգրկմանը, ինչպես նաև՝ Անիի մերձակա վանքերն ու բերդերը։ Երկրորդ մասում ներկայացնում է անեցիներին՝ թագավորական ընտանիքի անդամներից ու ազնվական տոհմերից սկսած մինչև մեծաթիվ քաղաքային դասը, որը բաղկացած էր արհեստավորներից, առևտրականներից, զանազան գործավորներից և այլ խմբերից։ Աշխատությունը ամփոփվում է սկզբնաղբյուրների տվյալների հիման վրա կազմված «Անեցիների և քաղաքին առնչված անձանց անվանացանկով», որն ընդգրկում է 783 անուն։

Այս հրատարակության նպատակն է ուշադրություն հրավիրել 2016 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Անիի շուրջը գտնվող հայկական վանքերի և այլ հուշարձանների վրա, որոնք միջնադարում սերտորեն կապված էին քաղաքի հետ, իսկ ներկայումս գտնվում են ցավալի վատ վիճակում։

## Տես նաև
* Կարեն Մաթևոսյան
* Անիի եկեղեցիների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2021 գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:Կարեն Մաթևոսյանի գրքեր
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Ամիրյան (այլ կիրառումներ)

**Ամիրյան** անունը կարող է վերաբերել՝
* Ամիրյան՝ հայկական ազգանուն,
* Ամիրյան՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո),
* Ամիրյան՝ փողոց Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։
Երվանդակերտ (այլ կիրառումներ)

**Երվանդակերտ** անունը կարող է վերաբերել՝
* Երվանդակերտ՝ պատմական հայկական քաղաք Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Արշարունիք գավառում (ներկայում գտնվում է Թուրքիայում),
* Երվանդակերտ՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո)։
Սուրբ Նիկոլաս եկեղեցի (Հռոմ)

**Հռոմի հայկական կաթոլիկ եկեղեցի** (իտալ․՝ Սուրբ Նիկոլաս Տոլենտինացին Սալուստի պարտեզում), եկեղեցի Հռոմում։ Թե՛ Մելքիորիի, թե՛ Վենուտիի ուղեցույցներում այն հիշատակվում է որպես *San Niccolò di Tolentino*, իսկ ուրիշ տեղերում *Capo le Case*։ Այն Հայաստանի երկու հռոմեական ազգային եկեղեցիներից մեկն է։ Եկեղեցին կառուցվել է 1599 թվականին ավգուստինյանների համար և ի սկզբանե նվիրված է եղել 13-րդ դարի ավգուստինյան վանական Սուրբ Նիկոլաս Տոլենտինացուն (կոչվում է նաև *San Niccolò* կամ *Nicolò da Tolentino)։*

## Պատմություն
Հռոմի հայկական կաթոլիկ եկեղեցին վերանորոգվել է 1614-1620 թվականներին Կառլո Բուտիի և Մարտինո Լոնգիի կողմից՝ Պամֆիլինների ընտանիքի հովանավորությամբ։ 1654 թվականից սկսած, կրկին Պամֆիլինների հովանավորությամբ, եկեղեցին վերակառուցվել է Ալեսսանդրո Ալգարդիի հիմնական ուսանողներից մեկի՝ Ջովանի Մարիա Բարատտայի նախագծով։ 1883 թվականին եկեղեցին Հայրապետական հայկական վարժարանին է հանձնվել Հռոմի պապ Լեո XIII-ի կողմից։ Հայ կաթոլիկ եկեղեցին լիակատար հաղորդակցության մեջ է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հետ։

## Ինտերիեր
Սան Ջովաննի Բատտիստայի գլխավոր զոհասեղանը պատկանում է Բաչիչիոյին։ Մադոննայի քանդակը մանկան հետ, որն առաջարկում է հրաշագործ հաց Սուրբ Նիկոլասին, Սուրբ Ավգուստինին և Սուրբ Մոնիկային գլխավոր խորանի վրա, ավարտվել է Դոմենիկո Գվիդիի կողմից։ Գլխավոր զոհասեղանը կառուցվել է Ալգարդի նախագծով։

Աջ կողմում գտնվող առաջին մատուռն ունի Ֆիլիպո Լաուրենցիի Սուրբ Նիկոլաս Բարիի պատկերը (1710 թվական)։

Աջ կողմում գտնվող երկրորդ մատուռում գտնվում է Լազզարո Բալդիի զոհասեղանը։

Աջ կողմի երրորդ մատուռում կա կարդինալ Ֆեդերիկո Լանտե դելլե Ռովերեսի գերեզմանաքարը, որը պատկերել է Պիետրո Պաոլո Բալդինին։

Ձախից երրորդ մատուռը՝ Գավոտտի մատուռը, նախագծվել է 1668 թվականին Պիետրո դա Կորտոնայի կողմից, ով սկսել է որմնանկարը առաստաղի վրա, թեև այն ավարտվել է նրա մահից հետո Չիրո Ֆերրիի կողմից։ Մատուռը նվիրված էր Սավոնայի Մադոննային։

Սուրբ Կույսի՝ Սավոնական Անտոնիա Բոտտեին խորանի մոտ պատկերն ավարտվել է Կոզիմո Ֆանչելլին, Իսկ Սուրբ Հովսեփի՝ Էրկոլե Ֆերատայի և Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի արձանները՝ Անտոնիո Ռագգիի կողմից։

Ձախ կողմում գտնվող երկրորդ մատուռը՝ Բուրատի մատուռը, նախագծվել է Ջովանի Բատիստա Մոլան՝ Պեր Ֆրանչեսկո Մոլայի հայրը։

Աջ կողմում գտնվող առաջին մատուռը Սուրբ Ֆիլիպ Ներին է, որը նկարել է Քրիստոֆարո Կրեոն։

Գմբեթը ութանկյուն է՝ ութ պատուհաններով։ Գմբեթը որմնանկարված է (1643) Պիետրո Պաոլո Բալդինիի կողմից և պատկերում է չորս կին հրեշտակ, որոնք խորհրդանշում են ավգուստինյան կարգի չորս հիմնական առաքինությունները. մաքրաբարոյություն, խոնարհություն, աղքատություն և հնազանդություն։ Կա նաև ֆրեսկո, որը պատկերում է Ջովաննի Կոլիի և Ֆիլիպպո Գերարդիի Սուրբ Նիկոլաս Տոլենտինացու փառքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմի եկեղեցիներ և բազիլիկներ
Կատեգորիա:Իտալահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:16-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ