Վլադիմիր Վիննիչևսկի

**Վլադիմիր Գեորգիևիչ Վիննիչևսկի** (, ), ամենաերիտասարդ հայտնի խորհրդային սերիական մարդասպան։ Դատապարտվել է 1938-1939 թվականներին Սվերդլովսկում, Նիժնի Տագիլում և Կուշվայում 2-ից 4 տարեկան երեխաների վրա կատարված 18 հարձակման համար, որոնցից ութը ավարտվել են սպանությամբ։ Վիննիչևսկին դատապարտվել է մահվան և մահապատժի ենթարկվել 1940 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ 17 տարեկան և 5 ամսական հասակում։

## Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1923 թվականի հունիսի 8-ին: Հայրը՝ Գեորգի Իվանովիչը, Սվերդլովսկի քաղաքային կոմունալ ծառայությունների բաժնի վարպետ էր: Մայրը՝ Ելիզավետա Պետրովնան, հաշվապահ։ Ընտանիքն ապրում էր Սվերդլովսկի կենտրոնում գտնվող առանձին մասնավոր տանը: Այդ ժամանակվա խորհրդային չափանիշներով Վիննիչևսկիների ընտանիքը հարուստ էր. Վլադիմիրն ունեցել է կոստյում, տանկի սաղավարտ, շվեյցարական դանակ և կաշվե կոշիկներ: Վիննիչևսկին ինքը յոթերորդ դասարանի աշակերտ էր Սվերդլովսկի թիվ 16 դպրոցում։ Նրա ակադեմիական առաջադիմությունը վատ էր. Վլադիմիրը ստիպված էր մեկ տարի կրկնել ուսումը։ Սակայն Վիննիչևսկին սիրում էր երգել և չէր կորցնում հետաքրքրությունը դրա նկատմամբ։

## Սպանություններ
Առաջիը 4-ամյա Գերտա Գրիբանովայի սպանությունն էր, որը կատարվել է 1938 թվականի ամռանը կամ աշնան սկզբին Սվերդլովսկում։ Վիննիչևսկին մտել է Գրիբանովների բնակության վայրի մասնավոր տան բակ, աղջկան տարել այգի, որտեղ խեղդամահ է արել նրան, ապա խոհանոցային դանակով առնվազն ութ անգամ դանակահարել Գերտայի գլխին՝ կոտրելով դանակը և զոհի գանգի մեջ թողնելով բեկոր։ Վիննիչևսկին ազատվել է կոտրված դանակից և հետագայում հանցագործություններ է կատարել պտուտակահանով և ծալովի դանակով։ Դանակով հարձակումներից բացի, հանցագործը կտրել է նաև աղջկա ձեռքի և ոտքի մի մասը: Գրիբանովայի սպանությանը մասնակցության համար հետաքննվել են հարազատներ, հարևաններ և տեղացի խուլիգաններ, սակայն մեղավորը երբեք չի հայտնաբերվել:

250px|մինի|Վիննիչևսկու սեփական ծրագիրը՝ Նիժնի Տագիլում Մարգարիտա Ֆոմինայի առևանգման և սպանության համար (քրեական գործի նյութեր)

Չնայած Վիննիչևսկին իր հարձակումների մեծ մասն իրականացրել է Սվերդլովսկում, նա ուղևորություններ է կատարել Սվերդլովսկի մարզի այլ քաղաքներ, այդ թվում՝ մեկ հարձակում Նիժնի Տագիլում և մեկ այլ հարձակում Կուշվայում։ Վիննիչևսկին հարձակվում էր և՛ տղաների, և՛ աղջիկների վրա։ Նպատակը զոհերի հետ սեռական գործողություններ կատարելն էր, հաճախ՝ հետմահու։ Գործողությունն ավարտելուց հետո Վիննիչևսկին խեղդում էր զոհին, իսկ երբեմն՝ սպանում նրան սառը զենքով։

Գերտայի սպանությունը հետաքննության համար ապացույցներ է տվել՝ աղջկա գանգը՝ դանակի բեկորով։ Հետաքննիչները գլխատել են աղջկա մարմինը՝ գանգը պահելով որպես ապացույց, իսկ մնացածը տալով երեխայի ծնողներին՝ թաղման համար։ Ենթադրվել է, որ մարդասպանը կրկին կօգտագործի խոհանոցային դանակը, որն օգտագործել է Գրիբանովային սպանելու համար։ Սակայն այս ենթադրությունը չի իրականացել։

Վիննիչևսկին անամոթություն էր ցուցաբերում երեխաներին առևանգելիս. մոլագարը իր զոհերին տանում էր օրվա կեսին բավականին մարդաշատ վայրերից, և նա ստիպված էր արագ գործել. ծնողները կարճ ժամանակով լքում էին իրենց տները և արագ սկսում որոնումները։

Վիննիչևսկու հինգերորդ զոհը տղա էր։ Մարդասպանը 4-ամյա Բորիս Տիտովին առաջարկել է սահնակով զբոսանք, տարել է նրան դատարկ տարածք, իսկ հարձակումից հետո նետել ձնաբքի մեջ։ Վիննիչևսկին սահնակը վերցրել է իր հետ։ Սակայն Բորիսը փրկվել է, և նա քննիչներին տրամադրել է մարդասպանի մասին առաջին տեղեկությունները։

Վիննիչևսկու յոթերորդ հարձակումը երեքամյա Եկատերինա Լոբանովայի վրա էր Քուշվայում։ Նա սպանել է աղջկան և նրա մարմինը նետել կեղտաջրերի մեջ՝ քայքայման հոտը թաքցնելու համար։ Հաջորդը երեքամյա Ալյա Գուբինան էր, որը առևանգվել և մի քանի անգամ դանակահարվել է։ Այնուհետև մարդասպանը լքել է աղջկան, սակայն նա ողջ է մնացել, քանի որ արագորեն սկսվել էին նրա որոնումները։

Տարվա եղանակից կախված՝ Վիննիչևսկին իր զոհերի մարմինները թաքցնելու տարբեր եղանակներ էր ընտրում. ձմռանը նա նրանց թաղում էր ձնաբքի մեջ, աշնանը և ամռանը՝ ծածկում ճյուղերով, խոտով և տերևներով։

## Ձերբակալություն
Նմանատիպ օրինաչափությանը չնայած, հանցագործությունները անմիջապես կապ չէին ունենում միմյանց հետ՝ տարբեր աշխարհագրական դիրքի պատճառով։ Ավելին, ծնողները միշտ չէ, որ հանցագործությունների մասին հաղորդում էին ոստիկանությանը, և քննիչները սխալ ենթադրություններ էին անում մարդասպանի ինքնության վերաբերյալ։ Նրանք վստահ էին, որ մարդասպանը նախկինում դատվածություն է ունեցել, և հաշվի էր առնվում անձնական վրեժխնդրության դրդապատճառը։ Ենթադրվում էր, որ մարդասպանը 20-25 տարեկան էր և դեռահասի տեսք ուներ։ Միայն 1939 թվականի ուշ գարնանը քննիչները հասկացել են, որ երեխաների հետ կապված բոլոր քրեական միջադեպերը նույն հանցագործի ձեռքի գործն էին։ 1939 թվականին Սվերդլովսկը ողողվել է թաքնված ոստիկանական պարեկներով, և ձերբակալվել է ավելի քան երեք հարյուր մարդ։

1939 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Վիննիչևսկին ձերբակալվել է Սվերդլովսկի բանվորա-գյուղացիական միլիցիայի երեք կուրսանտների՝ Պոպովի, Անգելովի և Կռիլովի կողմից հանցագործություն կատարելիս։ Վիննիչևսկին նախկինում երեք տարեկան Սլավա Վոլկովին տարել էր իր բնակության վայրի շենքի մուտքի մոտից։ Նա տղայի հետ նստել էր տրամվայ, գնացել Ուրալմաշ շրջանի ծայրամասում գտնվող «Մեդնի Ռուդնիկ» կանգառ և քնած երեխային գրկում տարել մոտակա անտառ։ Կուրսանտները, որոնք նախկինում պարեկային ծառայություն էին մատուցել և ծանոթ էին կասկածյալի պրոֆիլին, զգուշորեն հետևել են կասկածելի դեռահասին։ Նրանք ձերբակալել էին Վիննիչևսկուն հենց այն պահին, երբ նա սկսել էր խեղդել տղային։ Այսպիսով, Սլավա Վոլկովը փրկվել է, իսկ հանցագործը զրկվել է իր գործողությունների համար ոչ քրեական հիմնավորում գտնելու հնարավորությունից, քանի որ խեղդամահ անելու փորձի ժամանակ նա զոհի պարանոցին թողել է հստակ տեսանելի եղունգների հետքեր։

## Հետաքննություն, դատավարություն և դատավճիռ
250px|մինի|Վիննիչևսկու կողմից սպանությունների ժամանակ պահպանված զոհերի ցուցակը՝ գաղտնագրելով տեղեկատվությունը
300px|մինի|Վիննիչևսկու բողոքը դատավճռի դեմ՝ ուղղված ՌՍՖՍՀ Գերագույն դատարանի նախագահությանը, 1940 թվականի օգոստոսի 28

Հետաքննության ընթացքում Վիննիչևսկին խոստովանել է սպանությունները, և պարզվել է, որ նա բոլոր դրվագները ձայնագրել է թղթի վրա՝ կոդավորելով տեքստը։

Վիննիչևսկու ծնողները հայտարարություն են ներկայացրել տարածաշրջանային «Ուրալսկի ռաբոչի» թերթին՝ հետևյալ բովանդակությամբ.:

Մենք՝ ծնողներս, հրաժարվում ենք նման որդուց և պահանջում ենք նրա նկատմամբ կիրառել ամենածանր պատիժը՝ մահապատիժ։ Նման այլասերվածները չեն կարող ապրել խորհրդային ընտանիքում։
1939 թվականի նոյեմբերի 1, ժամը 12:00

Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Ա. Սմիկալինը ընդգծել է, որ Վիննիչևսկու դատավարությունը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ խորհրդային օրենսդրությունը մահապատիժ էր նախատեսում 14 տարեկան և բարձր անչափահասների, իսկ որոշակի տեսակի հանցագործությունների համար՝ նույնիսկ 12 տարեկանների համար։

1940 թվականի հունվարի 16-ին Վիննիչևսկին դատապարտվել է մահապատժի՝ գնդակահարության՝ ՌՍՖՍՀ քրեական օրենսգրքի այն ժամանակվա գործող տարբերակի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի (ավազակություն) համաձայն։ Նա բողոքարկել է այս դատավճիռը՝ պնդելով, որ ինքը պետք է դատապարտվեր 126-րդ հոդվածի (սպանություն) համաձայն, որը մահապատիժ չէր նախատեսում քաղաքացիական անձանց համար։

Իր փաստաբանի խնդրանքով Վիննիչևսկուն հրամայվել է հոգեբուժական փորձաքննության ենթարկվել Սերբսկու անվան հետազոտական ​​ինստիտուտում: Փորձաքննությունը Վիննիչևսկուն մեղսունակ է ճանաչել, և 1940 թվականի օգոստոսի 5-ին տեղի է ունեցել կրկնակի դատավարություն, որով կրկին մահապատժի է ենթարկվել: Վիննիչևսկու բողոքը ՌՍՖՍՀ Գերագույն դատարանի նախագահությանը, որում նա խոստովանել է իր հանցագործությունները, բայց խնդրել է խնայել իր կյանքը, թվագրված էր 1940 թվականի օգոստոսի 28-ով։

Վիննիչևսկուն մերժել են ներում շնորհելու խնդրանքը և մահապատժի ենթարկել 1940 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ 17 տարեկան հասակում։

## Թաղման վայր
Մահապատժի դատավճիռների կատարման հանգամանքները գաղտնի տեղեկատվություն են, մահապատժի ենթարկվածների մարմինները չեն տրվում հարազատներին թաղման համար, թաղման վայրը չի հաղորդվում հարազատներին, հետևաբար մահապատժի ենթարկվածների մարմինները թաղվում են հատուկ գաղտնի վայրերում։

Վիննիչևսկին, հավանաբար, թաղված է Մոսկովյան մայրուղու 12-րդ կիլոմետրում։ Սա 1930-ականներին Սվերդլովսկի մարզում մահապատժի ենթարկվածների միակ հայտնի թաղման վայրն է։ Մահապատժի ենթարկվածների մարմինները թաղելիս խորհրդային իշխանությունները նրանց չէին առանձնացնում ըստ այն մեղադրանքների, որոնց համար նրանք դատապարտվել էին մահվան: Հետևաբար, քաղաքական պատճառներով մահապատժի ենթարկվածները և քրեական հանցագործությունների համար մահապատժի ենթարկվածները, ինչպես Վիննիչևսկին, հայտնվում էին նույն եղբայրական գերեզմանում։ 1990-ականներին Մոսկովյան մայրուղու 12-րդ կիլոմետրում գտնվող թաղման վայրը վերածվել է 1920-1950-ական թվականների բռնաճնշումների զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիրի: 2017 թվականի նոյեմբերի 20-ին համալիրում բացվել է քանդակագործ Էռնստ Նեյզվեստնիի՝ Վիննիչևի դպրոցական ընկերոջ կողմից ստեղծված «Վշտի դիմակներ. Եվրոպա-Ասիա» հուշարձանը:

## Վիննիչևսկու գործի նյութեր և նրա մասին հրապարակումներ
Վիննիչևսկու քրեական գործն ունի 434 համարը։ Սվերդլովսկի մարզի պետական ​​արխիվի պատասխանի համաձայն (նկարում), Վլադիմիր Գեորգիևիչ Վիննիչևսկու դեմ Սվերդլովսկի մարզային դատարանի կողմից 1940 թվականին քննված քրեական գործի չորս հատորները 1991 թվականին տեղափոխվել են արխիվ և այդ ժամանակվանից ի վեր հասանելի են հանրությանը։

Ռուսաստանի ՆԳՆ Սվերդլովսկի մարզի գլխավոր վարչության թանգարանում բացվել է Վիննիչևսկուն նվիրված լուսանկարչական ցուցահանդես. այն օգտագործվում է ապագա իրավաբանների համար նախատեսված սեմինարների համար։

2018 թվականի հունվարին Ա. Ռակիտինը հրատարակել է Վիննիչևսկու մասին երկհատոր գիրք՝ ըստ պահանջի ձևաչափով՝ «Ուրալյան հրեշը։ Խորհրդային Միության ամենախորհրդավոր սերիական մարդասպանի բացահայտման ժամանակագրություն» վերնագրով։ Այս գրքում հեղինակը առաջ է քաշել դավադրության վարկած, որ Վիննիչևսկին չափահաս հանցակից է ունեցել։ Ռակիտինը նաև ուշադրություն հրավիրել է այն փաստի վրա, որ քանդակագործ Էռնստ Նեյզվեստնին լավ ծանոթ էր և ընկերական հարաբերություններ է ունեցել Վիննիչևսկու հետ, ինչը լրատվամիջոցների հետաքրքրությունը առաջացրել է Վիննիչևսկու ենթադրյալ թաղման վայրում Նեյզվեստնիի «Վշտի դիմակներ» հուշարձանի տեղադրման նկատմամբ։

## Հանրաճանաչ մշակույթում
* «Մարմնով սատանան» վավերագրական ֆիլմը «Հետաքննությունը հանգեցրեց» շարքից (2019)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*