Միջազգային կամավորական աշխատանք

**Միջազգային կամավորական աշխատանքը** կամավորների իրենց ժամանակն ու ջանքը հայրենիքից դուրս գտնվող կազմակերպություններում կամ գործերին ներդնելն է: Միջազգային կամավորական աշխատանքը երկարատև կապ ունի միջազգային զարգացման կամ շրջակա միջավայրի հետ՝ նպատակ ունենալով օգուտ բերել հյուրընկալ համայնքներին։ Այն կարող է ներառել ծառայությունների լայն շրջանակ՝ առողջապահության առաջընթացից մինչև տնտեսական զարգացում և կառավարում։

Միտումները ցույց են տալիս, որ վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում միջազգային կամավորական աշխատանքը գնալով ավելի մեծ ժողովրդականություն է վայելում շատ երկրներում։ Միջազգային կամավորական աշխատանքը լայն հասկացություն է, որն օգտագործվում է բազմամյա, որակավորված աշխատանքի, ինչպես նաև կարճաժամկետ պաշտոնների համար: *Կամավորական տուրիզմ* տերմինը դարձել է տարածված՝ նկարագրելու կառավարությունների, բարեգործական կազմակերպությունների և տուրիստական ​​գործակալությունների կողմից կազմակերպված կամավորական աշխատանքի որոշակի տեսակներ:

## Պատմություն

Մեծ մասշտաբով, Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո աշխատանքային ճամբարները և վաղ միսիոներական ծառայությունը միջազգային ծառայության առաջին դրսևորումներն էին։ Արտասահմանյան պաշտոնական կամավորական աշխատանքը կարելի է հետագծել ավելի քան հարյուր տարի առաջ, երբ 1909 թվականին Բրիտանական Կարմիր խաչը ստեղծել է *Կամավորական օգնության ջոկատը* (ԿՕՋ) ծրագիրը։ ԿՕՋ-ի կամավորները, ինչպես նաև Կարմիր խաչի շատ այլ ազգային կազմակերպությունների կամավորներ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ աշխատել են Եվրոպայի և Միջին Արևելքի մարտադաշտերում՝ բուժելով զինվորներին և քաղաքացիական անձանց՝ անկախ նրանից, թե որ կողմի համար են նրանք կռվել։ Ամենահայտնի կազմակերպություններից մեկը՝ «Միջազգային քաղաքացիական ծառայությունը», 1920 թվականից սկսած կազմակերպել է աշխատանքային ճամբարներ՝ որպես հետպատերազմյան հաշտեցման մի ձև, և պաշտոնապես հիմնադրվել է 1934 թվականին։

Մինչև 20-րդ դարի կեսերը արտասահմանյան կամավորական նախագծերը հիմնականում իրականացվում էին որոշակի գործի հետ անմիջական կապեր ունեցող մարդկանց կողմից և համարվում էին ավելի կարճաժամկետ բնույթի։ Միջազգային կամավորական կազմակերպությունների ավելի պաշտոնական սկզբնավորումը կարելի է կապել այնպիսի կազմակերպությունների հետ, ինչպիսիք են՝ «Australian Volunteers International»-ը (նախկինում՝ «Voluntary Graduate Scheme»-ը), որը ստեղծվել է 1951 թվականին, «International Voluntary Services»-ը՝ 1953 թվականին Միացյալ Նահանգներում և «Voluntary Services Overseas»-ը՝ 1958 թվականին Միացյալ Թագավորությունում։ Այս ծառայությունները, ինչպես նաև ԱՄՆ Խաղաղության կորպուսի ծառայությունները, որոնք ստեղծվել են 1961 թվականին Քենեդիի վարչակազմի օրոք, ճանապարհ են հարթել հետագա տարիներին օտարերկրյա կամավորության ավելի լայն ճանաչման համար։ 1960-ական և 1970-ական թվականներին կամավորականության և արտասահմանում սովորելու ծրագրերի շարժումը տարածում է գտել համալսարանական ուսանողների և շրջանավարտների շրջանում, և Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը մեկնարկել է ՄԱԿ-ի կամավորների ծրագիրը երիտասարդ մասնագետների համար՝ երկարաժամկետ (երկու տարուց ավելի) արտասահմանյան ծրագրերի մասնակցելու համար։

20-րդ դարի վերջին զարգացող երկրներում որակյալ առողջապահական անձնակազմի պակասի ի պատասխան նկատվել է նաև բժշկական միջազգային կամավորականության նշանակալի ի հայտ գալը։ Սա պահանջել է բժիշկների և բուժքույրերի աշխատանքի ընդունում երրորդ աշխարհի երկրներում, որոնք արևմտյան բժշկություն կկիրառեին ոչ արևմտյան միջավայրերում։ Միջազգային կամավորականության նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը մասամբ նպաստել է գլոբալիզացիային, քանի որ այն խթանել է միջմշակութային փոխանակումը, համագործակցությունը և ցանցային կապը բոլոր ներգրավված կողմերի միջև։ Այն նաև կարևոր դեր է խաղացել գլոբալ կապի զգացողության և առողջապահական անհավասարության ու մարդասիրական կարիքների վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացման գործում։ Համաշխարհային առողջապահական նախաձեռնությունները անցում են կատարել հիվանդություններին հատուկ միջամտություններից դեպի ներքին առողջապահական համակարգերի զարգացում։ Այս փոփոխությունը պայմանավորված էր ոչ վարակիչ հիվանդությունների աճող թվով, որոնք պայմանավորված էին անառողջ սննդակարգով, թմրամոլությամբ, ֆիզիկական անգործությամբ և անմաքուր ու վտանգավոր էներգիայի աղբյուրների ազդեցությամբ։ Այս ժամանակ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) արագորեն ուղղորդել է իր ուժերը առողջապահական համակարգերը արդյունավետորեն խթանող ջանքերի վերականգնմանը։ «Գլոբալ բժշկական բրիգադներ» կազմակերպության նման կամավորական աշխատանքը մարմնավորում է ԱՀԿ-ի նպատակները և ավելի ու ավելի մեծ պահանջարկ է վայելում բակալավրիատի ուսանողների, բժշկական ուսանողների և առողջապահության մասնագետների կողմից։

Վերջին տարիներին ԱՄՆ-ի համար միջազգային կամավորական աշխատանքի հասանելիությունը զգալիորեն աճել է, քանի որ շատ փոքր բարեգործական կազմակերպություններ կամավորներին կապում են զարգացող երկրների ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ: ԱՄՆ-ից միջազգային կամավորական աշխատանքի մոտ կեսը տեղի է ունենում կրոնական կազմակերպությունների միջոցով։ Առևտրային տուրիստական ​​ընկերությունները նույնպես ավելի ու ավելի շատ են առաջարկում վճարովի կամավորական աշխատանքի հնարավորություններ։ Այս աճը համընկնում է երիտասարդների թվի աճի հետ, որոնք ընդմիջումներ են վերցնում, և այն անվանվել է *կամավորական տուրիզմ* և *կամավորական տուրիզմ*՝ նշելու կարճաժամկետ կամավորական աշխատանքը, որը պարտադիր չէ, որ ուղևորության միակ նպատակը լինի։ Այնուամենայնիվ, մնում են բազմաթիվ միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հնարավորություններ որակավորված միջազգային կամավորների համար, օրինակ՝ կամավորների հրապարակված դերը Արևմտյան Աֆրիկայում Էբոլա վիրուսի համաճարակի դեմ պայքարում։ ԱՄՆ ներկայիս բնակչության հարցման համաձայն, արտերկրում կամավորների կողմից իրականացվող ամենատարածված գործունեություններից են՝ դասավանդումը կամ կրկնուսուցումը, երիտասարդներին մենթորինգը, ընդհանուր աշխատանքին ներգրավվելը, խորհրդատվության, բժշկական օգնության կամ պաշտպանիչ ծառայությունների մատուցումը։

## Սահմանափակ կամավորների ժողովրդագրական տվյալներ
Համաձայն «Աշխարհի վիճակի մասին» 2022 թվականի զեկույցի՝ աշխարհի աշխատունակ տարիքի բնակչության (15 տարեկան և բարձր) գրեթե 15 տոկոսը ամեն ամիս կամավորական աշխատանք է կատարում, ինչը համապատասխանում է մոտավորապես 862 միլիոն մարդու։ ԱՄՆ-ից տարեկան մոտ մեկ միլիոն մարդ կամավորական աշխատանք է կատարում արտասահմանում, որոնց գրեթե կեսը երկու շաբաթից պակաս ժամանակով։ Հետևաբար, կարճաժամկետ կամավորական տուրիզմը գրավիչ է շատերի համար, քանի որ այն ուղղված է այն ճանապարհորդներին, ովքեր ցանկանում են դրական փոփոխություն մտցնել աշխարհում՝ միաժամանակ ապահովելով զբոսաշրջային փորձառություն։ Կամավորական աշխատանքը գրավում է հասարակության լայն շերտերին, սակայն կամավորների մեծամասնությունը քսան-երեսուն տարեկան է, հնարավոր է՝ արտասահմանում կամավորական աշխատանքը որպես ավելի ռիսկային գործունեություն ընկալելու պատճառով։ Սակայն, կամավորական ծառայության արտասահմանյան (ԿԾԱ) կամավորների միջին տարիքը 38 է, ինչը ցույց է տալիս մասնակցության լայն շրջանակ տարբեր տարիքային խմբերում։ Վերջերս աճել է բեյբի բումերների սերնդի կամավորների թիվը։ Աճի հնարավոր բացատրություններից մեկն այն է, որ այս մարդիկ անցնում են կյանքի նոր փուլ, և նրանց ուշադրությունը կարող է կենտրոնանալ այնպիսի գործունեության վրա, որը նրանց կյանքին նոր իմաստ կտա: Ինչպես ներքին կամավորության դեպքում, միջազգային կամավորությունն ավելի տարածված է բարձրագույն կրթություն ունեցողների և ավելի բարձր եկամուտ ունեցող ընտանիքների շրջանում։

## Քննադատություններ և մարտահրավերներ
Միջազգային կամավորականության հետ կապված են որոշակի քննադատություններ և մարտահրավերներ։

### Արդյունքներ
Միջազգային կամավորության արդյունքների չափումը շարունակական մարտահրավեր է։ Երբեմն այս գործընկերություններում ներդրված ծախսերը բարձր են լինում։ Ազդեցության և արդյունքների անշոշափելի բնույթը դժվար է չափել, և այս ոլորտում առաջարկվել են հետազոտություններ։ Նմանապես, կամավորի և աջակից կազմակերպության աշխատանքի հաջողությունը չափելու եղանակը բարդ է։ Որպեսզի կամավորները պատշաճ կերպով ինտեգրվեն համայնքում, կարևոր է, որ կամավորներն ունենան որոշ օգտակար հմտություններ և բավականաչափ լավ տեղեկացված ու պատրաստված լինեն աշխատանք գտնելուց առաջ։ Վատ մշակված միջազգային ծրագրերի խիստ քննադատ Շենոն Օ'Դոնելը պնդում է, որ շատ կամավորական կազմակերպություններ վտանգում են տեղական բնակչության արժանապատվությունը. այս ծրագրերը հաճախ խթանում են միջազգային կամավորներից ցիկլիկ կախվածություն այն համայնքներում, որոնց ծառայելու համար նախատեսված են ծրագրերը։ Մյուսները քննադատել են միջազգային փոխըմբռնման համար մշակված կամավորական աշխատանքի և սոցիալական կամ տնտեսական զարգացման համար մշակված մոդելների համադրությունը։ Մյուսները մտահոգված են դրա կիսագաղութային և պատմական բնույթով, ինչպես նաև այն ազդեցությամբ, որը դա ունի ընդունող համայնքների անդամների ինքնության վրա։

### Բարձր ծախսեր
Միջազգային կամավորական աշխատանքի ազդեցության հետ կապված՝ որպես մտահոգության մեկ այլ ոլորտ նշվել է միջազգային կամավոր ունենալու արժեքը, մասնավորապես՝ ավիատոմսերի, նպաստների (օրինակ՝ բնակարանի և սննդի), ապահովագրության, վերապատրաստման և լոգիստիկայի ծախսերը: Տեղական անձնակազմը երկար հեռավորության վրա ճանապարհորդության ծախսեր չի պահանջում, չնայած նրանք վճարում են պահանջում, և տեղական կազմակերպությունները կարող են այդ միջոցները ներդնել այլ գործունեության մեջ. սակայն շատ կամավորներ անձամբ են վճարում այդ ծախսերը։ Որոշ հաստատություններ կրթաթոշակներ են տրամադրում միջազգային կամավորական աշխատանքի համար:

Այնուամենայնիվ, կամավորները հաճախ ավելի էժան են, քան երկարաժամկետ տեխնիկական օգնության այլ ձևերը, քանի որ նրանք ապրում և աշխատում են տեղական պայմաններում: Նույն կարգավիճակում աշխատող արտագաղթածները կարող են մի քանի անգամ ավելի շատ վճարվել, քան կամավորների ստացած ցանկացած նպաստ (եթե այդպիսիք կան): Միջազգային կամավորների ծախս-օգուտ հարաբերակցությունը դժվար է քանակապես գնահատել, չնայած ուսումնասիրությունները ընդգծել են համայնքներում և դպրոցներում բարեկեցության և միջմշակութային փոխըմբռնման բարելավումները՝ միջազգային փոխանակումների և կամավորների շնորհիվ:

### Տեղական կազմակերպությունների քայքայում
Մեկ ուշադրության կենտրոնում է, որ կամավորները կարող են գերիշխել տեղական աշխատավայրում, փոխարինել տեղական զբաղվածությանը և քայքայել կառավարման և աշխատանքային մշակույթը, հատկապես փոքր կազմակերպություններում և դպրոցներում: Սա պայմանավորված է նրանով, որ կամավորները հաճախ համարվում են ավելի բարձր կրթված, քան տեղական անձնակազմը, նույնիսկ եթե նրանք հաճախ մեծ անմիջական փորձ չունեն:

Այլ մշակույթից լինելը կարող է նաև հանգեցնել նրան, որ կամավորները իրենց արժեքները պարտադրեն կազմակերպություններին։ Օրինակ, տարբեր մշակույթներում տարբեր պատկերացումներ կան այն մասին, թե արդյոք ավելի կարևոր է նախագիծն ավարտել սահմանված ժամկետում, թե ակտիվ լինել համայնքի հասարակական կյանքում, և այն անձը, ով գնահատում է ճշտապահությունը, կարող է նյարդայնանալ, որ աշխատանքը դադարեցվում է հուղարկավորության պատճառով, մինչդեռ այն անձը, ով գնահատում է համայնքը, կարող է նյարդայնանալ անսիրտ թվացող անձից, ով ցանկանում է բաց թողնել հուղարկավորությունը: Նմանապես, տարբեր մշակույթներում որոշ գործարար հարցերում տարբեր արժեքներ կան՝ տարբեր պատկերացումներով այն մասին, թե որտեղ է սահմանագիծը գծվում անթույլատրելի ազգակցական կապերի և արժեքավոր հարաբերությունների ու հավանության կառուցման միջև: Կամավորները հաճախ մարզվում են հարգելու տեղական աշխատանքային մշակույթն ու էթիկան։

Քանի որ նրանք անմիջապես հաշվետու են տեղական կազմակերպություններին, նրանք կարող են խզել իրենց պայմանագրերը, եթե խախտեն որևէ տեղական կանոնակարգ, ինչը նպաստում է գերիշխող դիրքի մասին մտահոգությունների նվազեցմանը։

### Ցածր հմտություններ և փորձ
Երիտասարդ և անփորձ միջազգային կամավորները երբեմն չունեն նախագծի նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ հմտությունները։ Թեև սա կարող է լավ լինել միջազգային և միջմշակութային փոխըմբռնման խթանման շուրջ մշակված կամավորական աշխատանքային ճամբարների և կամավորական ուղևորությունների համար, սա էական խնդիր է միջազգային զարգացման կամավորության (ՄԶԿ) համար։ Մյուս կողմից, միջազգային կամավորական համագործակցության ամենահայտնի կազմակերպություններից շատերը (ՄԿՀԿ) ունեն նվազագույն կրթական և հմտությունների պահանջներ։ 

### Տեղական համատեքստի վատ ըմբռնում
Հյուրընկալող համայնքից դուրս գտնվող միջազգային կամավորները կարող են չունենալ տեղական համատեքստի ըմբռնում: Չնայած զարգացող երկրներում ծառայելու համար կամավորների հավաքագրումից առաջ հաճախ իրականացվում է ստուգման կամ ընտրության գործընթաց, այս գործընթացը երբեմն թերի է եղել։ Միջազգային կամավորական համագործակցության խոշոր կազմակերպությունները (ՄԿՀԿ) իրենց կամավորներին ապահովում են նշանակալի վերապատրաստմամբ՝ նախքան նրանց տեղավորումը, և հաճախ նաև նրանց աշխատանքի տեղավորումը, ինչը կարող է օգնել լրացնել այս պակասը։ Մյուս կողմից, անթիվ փոքր և շահույթ հետապնդող ՄԿՀԿ-ներ, որոնք առաջարկում են որակավորում չունեցող կամավորական տեղաբաշխումներ ցանկացած մասնակցի, որը պատրաստ է վճարել տեղաբաշխման վճարը, հազվադեպ են ապահովում այն ​​տեսակի ուսուցումն ու նախապատրաստությունը, որը կամավորներին անհրաժեշտ է հյուրընկալող համայնքներում հաջողության հասնելու և օգտակար լինելու համար: Այս հանգամանքներում կա հակասություն այն մասին, թե արդյոք կամավորների վճարած վճարները արդարացնում են իրենց աշխատանքը վերահսկելու և վերանայելու վրա ծախսված ժամանակը, և արդյոք վճարների բավարար մասը վերադառնում է կամավորներին հյուրընկալող տեղական համայնքներ, որոնք սովորաբար պատասխանատու են նրանց վերահսկողության և ուսուցման համար։

### Նեոգաղութատիրություն
Որոշ շրջանակներից հնչել են մեղադրանքներ նեոգաղութատիրական առաջխաղացումների մասին, որոնք քողարկվել են որպես աղքատության դեմ պայքարի ջանքեր, քանի որ որոշ կամավորական կազմակերպություններ կապված են ազգային կառավարությունների հետ, օրինակ՝ «Խաղաղության կորպուսը», որը ստեղծվել է ամերիկյան կառավարության կողմից։ Այս մարտահրավերին չնայած, կամավորական կազմակերպությունների մեծ մասը ոչ կառավարական (ՀԿ) են և չեն ազդվում կառավարության քաղաքականությունից։ Միջազգային կամավորության ներկայիս կառուցվածքները հաճախ ուղղված են տեղական, համայնքային մասշտաբով ազդեցությանը, ինչը կտրուկ հակադրվում է գաղութային դարաշրջանի մակրոքաղաքական կառավարության ռազմավարություններին։

Այնուամենայնիվ, շատ ակադեմիական ամսագրեր նշում են, որ կամավորները հաճախ քիչ գիտելիքներ կամ փորձ ունեն այն աշխատանքի վերաբերյալ, որը կատարում են արտասահմանում կամավորական աշխատանք կատարելիս: Սա մտահոգություններ է առաջացրել դրա արժեքի վերաբերյալ: Ֆրենսիս Բրաունը և Դերեկ Հոլը գրում են, որ սա ստեղծում է նեոգաղութատիրական պատմություն. նրանք ասում են, որ կամավորական տեսանկյունը կառուցված է այն գաղափարի շուրջ, որ նվազագույն փորձ ունեցող արևմտյանները կարող են փոփոխություններ կատարել գլոբալ հարավում՝ պարզապես Արևմուտքից լինելու բնույթով։ Այս ենթադրությունը հաճախ անտեսում և խաթարում է տեղական համայնքներում արդեն իսկ առկա գիտելիքները, հմտությունները և կարողությունները, որոնք հաճախ ավելի լավ են պատրաստված սեփական մարտահրավերները հաղթահարելու համար: Բացի այդ, այս համակարգը հավերժացնում է Արևմտյան գերիշխանության պատմությունը հետգաղութային աշխարհում և «փրկելու» և «օգնելու» անհրաժեշտությունը Հարավի գլոբալ մասշտաբով։

## Կամավորների մոտիվացիաներ
Մարդիկ կամավորական աշխատանք են կատարում բազմաթիվ պատճառներով, բայց հազվադեպ է որևէ մեկը կամավորական աշխատանք կատարում բացառապես դրամական պատճառներով, քանի որ շատ քիչ կազմակերպություններ են կրթաթոշակ առաջարկում կամավորական աշխատանքի համար։ Ավելի համոզիչ դրդապատճառներից են մեկ այլ մշակույթի հետ ծանոթանալը, նոր մարդկանց հետ ծանոթանալը և կարիերայի հեռանկարների առաջխաղացումը։ Նման դրդապատճառները տարածված են երիտասարդ կամավորների շրջանում, ովքեր փնտրում են փորձ կամ ուղղություն իրենց կարիերայում։ Մարդիկ սովորաբար կամավորական աշխատանք են կատարում՝ իրենց միջազգային իրազեկվածությունը բարձրացնելու, աղքատությունն ու դրա հետևանքները համատեքստում դիտարկելու, որպես կրթական հնարավորություն, և մարդկանց օգնելու համար՝ միաժամանակ ունենալով բարոյապես արժեքավոր փորձառություն։ Շատերը կարծում են, որ այս ուղևորությունը կփոխի իրենց մտածելակերպը, երբ տուն վերադառնան։ Սակայն մյուսները պարզապես ձգտում են օգնել ուրիշներին և չեն հավատում, որ իրենց փորձառությունը կստիպի նրանց երկու անգամ մտածել հայրենիքում իրենց կյանքի մասին։ Շատ մասնակիցներ օգտագործում են այս ուղևորությունները՝ իրենց ռեզյումեն հարստացնելու, ընկերների հետ ճանապարհորդելու, համաշխարհային փորձ ձեռք բերելու և նոր երկրներ տեսնելու համար։

Ընդհանուր դրդապատճառներից մեկն է «տարբերություն ստեղծելը» և «դրական բանի հասնելը նրանց համար», ովքեր ավելի քիչ բախտավոր են, քան կամավորը: Շատ կամավորներ հակված են համաձայնել, որ իրենց երկրներում կան անապահով մարդիկ, բայց իրենց հայրենիքից դուրս անապահովության մասշտաբները ավելի մեծ են թվում: Տանը կամավորական աշխատանքը կարող է առաջացնել ավելի քիչ բախտավորներին օգնելու կամ տեղական ճնշման խմբի հետ քարոզարշավ անցկացնելու պատկերներ։ Կամավորական աշխատանքը արտասահմանում հակված է եղել կապված լինել միջազգային զարգացման և հարուստ ու աղքատ աշխարհների միջև եղած անդունդը հարթելու հետ։ Այս համատեքստում արտասահմանում կամավորական աշխատանքը հաճախ ավելի արժեքավոր ներդրում է թվում կամավորների համար, քան սեփական երկրում աշխատանքը։ Այս տեսակետը հատկապես ճիշտ է այն կամավորների համար, ովքեր ավելի մեծ են և փնտրում են ավելի արժեքավոր մի բան, քանի որ մոտենում են իրենց մասնագիտական ​​կարիերայի ավարտին կամ իրենց երեխաների տնից հեռանալուց հետո։

Պնդվում է, որ կամավորները դասակարգվում են իրենց մոտիվացիայի հիման վրա՝ «վեց հիմնական չափանիշների հիման վրա՝ նպատակակետ, նախագծի տևողություն, փորձի կենտրոնացում (եսասիրություն ընդդեմ անձնուրացության), որակավորում, ակտիվ ընդդեմ պասիվ մասնակցության և տեղացիներին ներդրման մակարդակ»։ Որոշակի տվյալներ հետազոտողներին խրախուսել են առաջարկել կամավորների հայեցակարգային կառուցվածք՝ դասակարգելով նրանց որպես մակերեսային, միջին և խորը։ Վերջիններս ներկայացնում էին նրանց, ովքեր հակված են կամավորական աշխատանք կատարել ընդունող համայնքների կարիքների պատճառով, ինչը ենթադրում է օգնություն տրամադրելու իսկական մոտիվացիա այնտեղ, որտեղ դրա կարիքն ունի։ Մակերեսային և միջին մակարդակի կամավորի մոտ ավելի շատ գերակշռում են անձնական շահերը, իսկ միջին մակարդակի կամավորի մոտ ավելի շատ գերակշռում են ինչպես անձնուրաց, այնպես էլ իրական մոտիվները։

## Կամավորական տուրիզմ
### Սահմանում
Կամավորական տուրիզմը միջազգային կամավորության յուրահատուկ տեսակ է։ Սա համեմատաբար նոր հայեցակարգ է, որը համատեղում է ոչ առևտրային և զբոսաշրջային ոլորտները։ Ըստ էության, սա միջազգային ճանապարհորդության մի ձև է, որը նպատակ ունի ռեսուրսներ տրամադրել աղքատ միջավայրերին՝ կամավորական աշխատանք կատարելով և ընդունող համայնքին ծառայելով: Կամավորական զբոսաշրջային գործունեությունը, որպես կանոն, ժամանակավոր փորձեր են՝ լուծելու կրթության, առողջապահության, շրջակա միջավայրի և տնտեսական խնդիրները։ Իդեալում, կամավորական տուրիզմի գործունեությունն իրականացվում է ոչ առևտրային կազմակերպությունների կողմից՝ հասարակական բարօրության նպատակով և հնարավորություն է տալիս կամավորներին իրենց հմտություններով օգնել և օգուտ բերել ուրիշներին ոչ ավանդական միջավայրում։ Այդ գործողությունները բնութագրվում են մասնակիցների տարիքով և արտերկրում նրանց կամավորական աշխատանքի տևողությամբ։ Մասնակիցները հաճախ երիտասարդներ են (15-30 տարեկան), ուղևորության տևողությունը հաճախ դասակարգվում է որպես կարճաժամկետ (երեք ամսից պակաս), իսկ կամավորական աշխատանքը երբեմն արտահայտվում է արկածային և ճանապարհորդական գործունեությամբ։ Կամավորական տուրիզմը 2000-ականների ընթացքում ենթարկվել է ինտենսիվ ուսումնասիրության, և ակադեմիական հոդվածների աճող թիվը կասկածի տակ է դնում կամավոր զբոսաշրջիկների մոտիվացիան և փորձը։

### Կամավորական տուրիզմի աճ
Որպես միջազգային կամավորության տարատեսակ, կամավորական տուրիզմի զարգացումը կարելի է հետագծել ավելի քան մեկ դար առաջ։ Ազգային հանրային ռադիոյի տվյալներով՝ այն ժամանակակից ճանապարհորդության ամենաարագ զարգացող միտումներից մեկն է, որտեղ ամեն տարի ավելի քան 1.6 միլիոն կամավոր-զբոսաշրջիկներ են ծախսում մոտ երկու միլիարդ դոլար։

### Քննադատություններ
Կամավորական տուրիզմի ծրագրերն ավելի հաճախ իրականացվում են շահույթ ստացող ընկերությունների, քան բարեգործական կազմակերպությունների կողմից։ Չնայած կամավորների ճանապարհորդելու նպատակը տեղական համայնքներին հզորացնելն է, կամավորների վերջնական մոտիվացիան ավելի շատ եսասիրական է։ Ռեբեկա Թիսենի կողմից անցկացված ուսումնասիրության համաձայն՝ մասնակիցների կողմից նշված մոտիվացիաները, որպես կանոն, տեղավորվում են անձնական աճի կատեգորիայի մեջ (օրինակ՝ հմտությունների զարգացում, միջմշակութային փոխըմբռնում, կարիերայի ընտրություն և այլն), մինչդեռ ընդունող համայնքներում դրական սոցիալական ազդեցություն ունենալու կամ սոցիալական արդարության ցանկության հետ կապված մոտիվացիաներ չեն հայտնաբերվել մասնակիցների շրջանում, ինչը արտացոլում է ընդունող համայնքներից կամավորներին ուղղված օգուտների միակողմանի հոսքը։ Այս միտման հետ մեկտեղ, համայնքները, լրագրողները և նրանք, ովքեր իրականում զբաղվել են կամավորական գործունեությամբ, սկսում են հարցականի տակ դնել, թե որքանով կամավորական զբոսաշրջային գործունեությունը կարող է իրականում օգնել տեղական պայմաններին, թե վնաս կհասցնի արդեն իսկ անապահով վայրերին։

Կամավորներ ուղարկող կազմակերպությունները, ինչպիսիք են Ազատություն երեխաներին Me to We-ն, բրիտանական Projects-abroad ընկերությունը և AIESEC-ը, քննադատության են ենթարկվել՝ երիտասարդության շրջանում վերոնշյալ նեոգաղութատիրական պատմությունը խթանելու համար: Հարավին «օգնելու» նպատակով կատարվող ուղևորությունների վերաբերյալ գովազդային նյութերի աճող տարածվածությունը «մեծացրել է Հարավում աղքատության նկատմամբ լրատվամիջոցների ազդեցությունը Հյուսիսում»։ Քննադատները պնդում են, որ այս կազմակերպությունների կողմից իրենց ուղևորությունները գովազդելու ձևը կարծրատիպեր է ստեղծում և զարգացող աշխարհը ներկայացնում է որպես անօգնական։ Սա համահունչ է Մարիա Էրիկսոն Բաազի «Գործընկերության հայրականությունը. զարգացման օգնության մեջ ինքնության հետգաղութային ընթերցում» գրքում ներկայացված տեսություններին, որտեղ նա քննարկում է այն դիսկուրսը, որը կամավորին ներկայացնում է որպես զարգացած, հայրականորեն կողմնորոշված ​​անհատ, իսկ դոնորին՝ որպես թերզարգացած։ Արևմուտքից և Գլոբալ Հյուսիսից դուրս մշակույթների շրջանակումը և «օտարացումը» կարելի է գտնել նաև Էդվարդ Սաիդի «Արևելագիտություն» տեքստում: Նրա տեսությունը հիմնված է նույն գաղափարի վրա, որում նա նկարագրում է Արևմուտքի կողմից Արևելքի հովանավորչական պատկերումները: Կամավորական տուրիզմը հենվում է գաղութային ռասայական թերարժեքության/գերազանցության հավերժացված պատմությունների պատմական արմատների վրա՝ առաջ մղելով այն գաղափարը, որ սպիտակ լինելը կապված է առաջընթացի հետ և, հետևաբար, ավելի է ամրապնդում սպիտակ փրկչի արդյունաբերական համալիրը, որը վերահաստատում է «Գլոբալ Հյուսիսի» և «Գլոբալ Հարավի» միջև անհավասար իշխանության դինամիկան։

Կամավորական տուրիզմի ոլորտի այլ քննադատություններն այն են, որ կարճաժամկետ կամավորները հաճախ չեն մարզվում այն ​​նախագծերում, որոնց մասնակցում են (դպրոցների, առողջապահական կենտրոնների կառուցում), սակայն այդ նախագծերը կարող են համայնքների միջև հակամարտություններ հրահրել, առաջարկել բանդեյդ լուծումներ, փոխարինել տեղացիների կատարած աշխատանքը և ամրապնդել նեոլիբերալ քաղաքականությունը: Երեխաների հետ շփումները մեծ ժողովրդականություն են վայելում կամավորական զբոսաշրջության ծրագրերում։ Արդյունքում, այս համայնքների երեխաները կարող են կախվածության մեջ ընկնել, երբ կամավորները անընդհատ ժամանում և մեկնում են յուրաքանչյուր մի քանի շաբաթը մեկ: Մանկատներում կամավորական աշխատանքը նույնպես զարգացող ծրագիր է, որը կարող է խթանել մարդկանց թրաֆիքինգը կամ երեխաների նկատմամբ բռնությունը ընդունող համայնքներում և վնասել երեխաների զարգացմանը. ըստ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի՝ Նեպալի մանկատներում ապրող բոլոր երեխաների 85%-ն ունի առնվազն մեկ կենդանի ծնող։ Կամբոջայում գործող «Orphanages - Not The Solution» քարոզարշավի կազմակերպությունը գնահատում է, որ երկրի որբանոցներում գտնվող երեխաների երեք քառորդը որբ չեն։ Նրանք պնդում են, որ որբանոցների թիվն աճել է կամավորական զբոսաշրջության ուղղակի արդյունքում, քանի որ որբանոցները երեխաներին մարզում են՝ արտասահմանյան դոնորներ ներգրավելու համար եկամուտ ստանալու համար։ Նման կամավորներ ուղարկող կազմակերպությունների հռետորաբանությունը նաև պնդվում է, որ ձևավորում է «սպառողական-կապիտալիստական» մշակույթ, որը հաշվի է առնում արտոնյալ Հյուսիսի ցանկություններն ու կարիքները՝ ի վնաս գլոբալ Հարավի։

## Տես նաև
*Ագրոէկոլոգիա
*Սոցիալական ցանց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զբոսաշրջության տեսակներ
Կատեգորիա:Կամավորություն
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ