Սեքս աշխատանք

**Սեքս աշխատանք**, սեռական ծառայությունների, ներկայացումների կամ արտադրանքի փոխանակում նյութական փոխհատուցման դիմաց։ Այն ներառում է ինչպես գնորդների և վաճառողների միջև ուղիղ ֆիզիկական շփում, այնպես էլ անուղղակի սեռական խթանում։ Սեքս աշխատանքը վերաբերում է միայն կամավոր սեռական գործարքներին, ուստի այս տերմինը չի վերաբերում մարդկանց թրաֆիքինգին կամ այլ հարկադիր կամ ոչ կամավոր սեռական գործարքներին, օրինակ՝ մանկական մարմնավաճառությանը։ Գործարքը պետք է տեղի ունենա իրավական տարիքի և մտավոր կարողության ունեցող, համաձայնություն տվող չափահասների միջև և առանց հարկադրանքի որևէ ձևի, բացառությամբ վճարման։ Այս տերմինը շեշտում է այս աշխատանքի աշխատանքային և տնտեսական նշանակությունը։ Բացի այդ, որոշ մարդիկ նախընտրում են օգտագործել այս եզրույթը, քանի որ այն ավելի շատ գործակալություն է տալիս այս ծառայությունների վաճառողներին։

## Տեսակներ
2004 թվականին կատարվել է Medline որոնում և 681 «մարմնավաճառություն» հոդվածների ուսումնասիրություն՝ սեքս աշխատանքի տեսակների համաշխարհային տիպաբանություն ստեղծելու նպատակով՝ օգտագործելով պայմանական կատեգորիաներ։ Տարբերակվել է սեքս աշխատանքի 25 տեսակ՝ այն ավելի համակարգված հասկանալու համար։ Մարմնավաճառությունը տարբերվում է իր ձևերով և սոցիալական համատեքստերով, ներառյալ ուղղակի և անուղղակի մարմնավաճառության տարբեր տեսակներ։ Այս հետազոտությունը կատարվել է սեքս աշխատողների առողջության և անվտանգության բարելավման ուղղությամբ աշխատելու նպատակով։

Սեքս աշխատանքի տեսակները ներառում են տարբեր կամավոր սեռական ծառայություններ կամ էրոտիկ ներկայացումներ, որոնք կարող են տարբեր աստիճանի ֆիզիկական շփում ունենալ հաճախորդների հետ։ Դրանք ներառում են․

* Վեբկամ մոդելավորում և պոռնոգրաֆիկ մոդելավորում – Առաջինը հաճախ իրականացվում է վեբկամ կայքերի միջոցով, իսկ երկրորդը կարող է կամ չօգտագործել մեծահասակների բովանդակության բաժանորդագրության ծառայություններ։
* Մերկապար
* Մերկ բատլեր
* Պոլ դանսինգ
* Հեռախոսային սեքս օպերատորներ – Հաճախորդների հետ սեռական բնույթի զրույցներ են վարում և կարող են մասնակցել վերբալ սեռական դերախաղերի։
* Էրոտիկ պարեր
* Էրոտիկ մերսում
* Պոռնոգրաֆիկ դերասանություն
* Պիպշոու կատարողներ
* Էսկորտ ծառայություններ / Ընկերուհու նման վերաբերմունք (Girlfriend experience) / Ֆինանսական աջակցություն ստացող երիտասարդ կողակից (Sugar baby)
* Սեռական փոխարինողներ – Աշխատում են հոգեվերլուծաբանների հետ՝ իրենց հաճախորդների հետ սեռական գործունեությամբ զբաղվելու համար որպես թերապիայի մաս։
* Փողոցային մարմնավաճառություն
* Ներքին մարմնավաճառություն ( հասարակաց տներում, մերսման սրահներում, բարերում կամ խաղատներում աշխատող սեքս աշխատողներ)
* Կնոջ դոմինանտություն

## Իրավական մոդելներ
մինի|400x400փքս|Սեքս աշխատանքի օրենքների աշխարհի քարտեզը
Սեքս աշխատանքի **ամբողջական քրեականացումը** ամենատարածված իրավական ռազմավարությունն է գործարքային սեռական հարաբերությունների կարգավորման համար։ Այն կիրառվում է Չինաստանում, Ռուսաստանում և Աֆրիկայի երկրների մեծ մասում։ ԱՄՆ-ում, որտեղ յուրաքանչյուր նահանգ ունի իր քրեական օրենսգիրքը, ամբողջական ֆիզիկական շփում ունեցող սեքս աշխատանքը արգելված է ամենուր, իսկ պահպանակի կիրառմամբ սեքս աշխատանքը օրինական է միայն Նևադայի որոշ շրջաններում։ Ոչ ֆիզիկական շփմամբ սեքս աշխատանքը իրավական մոխրագույն գոտի է։ Ամբողջական քրեականացման պայմաններում՝ վաճառողը, գնորդը և ցանկացած երրորդ կողմ, ով ներգրավված է այս ոլորտում, ենթարկվում են քրեական պատժի։ Սա ներառում է նաև բոլոր նրանց, ովքեր որևէ կերպ շահույթ են ստանում կոմերցիոն սեռական ծառայություններից՝ անկախ գտնվելու վայրից կամ ֆիզիկական միջավայրից։ Քրեականացումը կապակցված է սեռավարակների տարածման ավելի բարձր ցուցանիշների, զուգընկերոջ կողմից բռնության և ոստիկանության կողմից հետապնդումների հետ։ Օրինական հետևանքների հանդեպ վախը կարող է խոչընդոտել սեքս աշխատողներին համապատասխան սեռական առողջապահական ծառայություններից օգտվելուց, ինչպես նաև հանգեցնել նրան, որ նրանք չբողոքեն այն հանցագործությունների մասին, որոնց զոհ են դարձել։ «Human Rights Watch»-ի ուսումնասիրության համաձայն՝ քրեականացումը սեքս աշխատողներին ավելի խոցելի է դարձնում բռնաբարության, սպանության և խտրականության հանդեպ, քանի որ նրանք սոցիալապես մարգինալացված դիրքում են և կարող են դատական հետապնդման ենթարկվել ոստիկանության կողմից՝ նույնիսկ եթե ներկայանան որպես զոհ։

**Մասնական քրեականացումը** թույլ է տալիս երկու համաձայնեցված կողմերի միջև սեքս ծառայության գնման և վաճառքի օրինականությունը, սակայն արգելում է կոմերցիոն սեքս ծառայությունների վաճառքը հասարակաց տներում կամ հանրային վայրերում, օրինակ՝ փողոցներում։ Սա հաճախ հանգեցնում է անհրաժեշտ հետևանքների, ինչպիսիք են սեքս աշխատողների համախմբման արգելքը՝ ստիպելով նրանց աշխատել միայնակ և ավելի քիչ անվտանգ պայմաններում։

Մասնական քրեականացումը տարբեր իրավական մոդելների է ենթարկվում, այդ թվում՝ աբոլիցիոնիզմին, նեոաբոլիցիոնիզմին և շվեդա-սկանդինավյան մոդելին։

**Օրինականացումը** ներկայումս կիրառվում է Հարավային Ամերիկայի, Ավստրալիայի, Եվրոպայի որոշ հատվածներում, ինչպես նաև ԱՄՆ Նևադա նահանգի որոշ շրջանները։ Ամստերդամի Կարմիր լույսի թաղամասը (Red Light District, Նիդեռլանդներ) ամբողջական օրինականացման օրինակ է, որտեղ սեքս աշխատանքը թույլատրված է, եթե աշխատողները գրանցված են կառավարության կողմից։ Սակայն գրանցման գործընթացը հաճախ թանկ և ժամանակատար է, պահանջում է օրինական բնակության իրավունք և կարող է ներառել կանոնավոր բժշկական հետազոտություններ։ Դրա հետևանքով ամենախոցելի սեքս աշխատողները մնում են անօրինական և սովորաբար ավելի ցածր գներ են սահմանում, քանի որ չեն կարողանում համապատասխանել կանոնակարգերին։ Այս իրավիճակը հատկապես տարածված է փոքրամասնությունների, ներգաղթյալների և ցածր եկամուտ ունեցող աշխատողների շրջանում։

Սեքս աշխատանքի **ապաքրեականացումը** սեքս աշխատողների կողմից ամենաշատ աջակցվող լուծումն է։ Սեքս աշխատանքի ապաքրեականացումը միակ իրավական մոտեցումն է, որը չի ենթադրում քրեական պատիժ ոչ մի կողմի համար և սահմանափակումներ չի դնում, թե ով կարող է օրինականորեն զբաղվել սեքս աշխատանքով։ Ապաքրեականացումը չի վերացնում մարդու թրաֆիքինգը դատապարտող օրենքները։ Չկա որևէ հավաստի ապացույց, որ ապաքրեականացումը կհանգեցնի մարդու թրաֆիքինգի աճի։ Նոր Զելանդիան առաջին երկիրն էր, որը 2003 թվականին ապաքրեականացրեց սեքս աշխատանքը՝ ընդունելով «Մարմնավաճառության բարեփոխման մասին» օրենքը։  Սեքս աշխատողները այս մոդելին առավելագույն աջակցություն են ցուցաբերում, քանի որ այն թույլ է տալիս նրանց ունենալ առավելագույն բանակցային ուժ իրենց հաճախորդների հետ։ Ապահովելով նրանց լիարժեք իրավական պաշտպանություն՝ այս մոդելը նրանց հնարավորություն է տալիս որոշել իրենց վարձատրությունը, պաշտպանության մեթոդները և պաշտպանվել բռնի հանցագործներից։

Սեքս աշխատանքը մարդկության գոյության ամենահին մասնագիտություններից մեկն է, և չնայած այն մեծամասամբ քրեականացված է՝ կարգավորման նպատակով, մասնագիտությունը գրեթե չի փոխվել ժամանակի ընթացքում։ Այն երկրներում, որտեղ սեքս աշխատանքը քրեականացված է, սեքս աշխատողները ավելի հավանական է, որ ենթարկվեն շահագործման, թրաֆիքինգի և բռնության։ 2015 թվականի օգոստոսին Amnesty International-ը, որը քաղաքական, կրոնական կամ տնտեսական շահերից զերծ գլոբալ շարժում է, առաջարկեց քաղաքականություն, որը կոչ էր անում բոլոր երկրներին ապաքրեականացնել սեքս աշխատանքը։ Կազմակերպությունը նշել է, որ ապաքրեականացումը կնվազեցնի մարդու թրաֆիքինգը՝ խթանելով սեքս աշխատողների առողջությունն ու անվտանգությունը և ապահովելով նրանց ինքնավարություն կառավարության պաշտպանության ներքո։ Այս քաղաքականությունն ամբողջ աշխարհում լայն աջակցություն ստացավ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (WHO), ՄԱԿ-ի ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի ծրագրի (UNAIDS), Մարդու թրաֆիքինգի դեմ գլոբալ դաշինքի (GAATW) և այլ կազմակերպությունների կողմից, սակայն դեռևս համընդհանուր ընդունված չէ։

## Պատմություն
Սեքս աշխատանքը տարբեր ձևերով կիրառվել է դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Զեկուցվում է, որ նույնիսկ ամենավաղ հասարակություններում առկա է եղել փոխանակային սեքս։ Սեքս աշխատանքը լայն տարածում ուներ Հին Եգիպտոսում և Հունաստանում, որտեղ այն կիրառվում էր տարբեր սոցիալ-տնտեսական մակարդակներում։ Հունաստանում հետերաներն ու Ճապոնիայում գեյշաները համարվում էին հասարակության պատվավոր անդամներ՝ իրենց բարձր մակարդակի ընկերակցական պատրաստվածության համար։ Սեքս աշխատանքի հանդեպ վերաբերմունքը փոխվել է պատմության ընթացքում։

Միջնադարում սեքս աշխատանքը հանդուրժվում էր, բայց չէր գովազդվում։ Միայն Վերածննդի դարաշրջանում և 16-րդ դարի բողոքական բարեփոխումների ժամանակ սեքս աշխատանքի դեմ վերաբերմունքը մեծ մասշտաբով կտրուկ փոխվեց, և մարմինների վերահսկումը դարձավ ավելի խիստ։ Այս բարոյական բարեփոխումները մեծ մասամբ ուղղված էին կանանց ինքնավարության սահմանափակմանը։ Բացի այդ, սեքս աշխատանքի կարգավորման միջոցների կիրառումը անհամաչափ կերպով անդրադառնում էր աղքատ բնակչության վրա։

Սեքս աշխատանքն ունի երկար պատմություն Միացյալ Նահանգներում, սակայն ծառայության վաճառքը կարգավորող օրենքները համեմատաբար նոր են։ 18-րդ դարում սեքս աշխատանքը խորապես արմատացած էր Լուիզիանայից մինչև Սան Ֆրանցիսկո։ Չնայած դրա տարածվածությանը, սեքս աշխատանքի հանդեպ վերաբերմունքը բացասական էր և հաճախ թշնամական։ Թեև այդ ժամանակ օրենքը ուղղակիորեն չէր անդրադառնում սեքս աշխատանքին, իրավապահ մարմինները հաճախ թիրախավորում էին սեքս աշխատողներին։ Անառակության և սոդոմիայի դեմ օրենքներն օգտագործվում էին սեքս աշխատանքը կարգավորելու նպատակով։ 19-րդ դարում խոշոր քաղաքներում ձևավորվեցին «կարմիր լույսի» թաղամասեր, որտեղ սեքս աշխատողները փորձում էին գտնել աշխատանքային տարածքներ՝ մեկուսացած հասարակությունից և դրան ուղեկցող խարաններից։ Օրենքի երկիմաստությունը հնարավորություն տվեց սեքս աշխատողներին դատարաններում վիճարկել իրենց բանտարկությունը։ Այս գործերով սեքս աշխատողները ստիպեցին հանրությանը ճանաչել իրենց մասնագիտությունը և պաշտպանեցին իրենց իրավունքներն ու գույքը։ Չնայած սեքս աշխատողների ջանքերին՝ 20-րդ դարի սկզբին տարածում գտան սոցիալական բարեփոխիչները, ովքեր ձգտում էին ամբողջությամբ վերացնել սեքս աշխատանքը։ Նոր օրենքները կենտրոնացան այն երրորդ կողմի բիզնեսների վրա, որտեղ տեղի էր ունենում սեքս աշխատանքը, ինչպիսիք էին սրահներն ու հասարակաց տները՝ դրանց սեփականատերերին պատասխանատու դարձնելով իրենց տարածքում տեղի ունեցող գործունեության համար։ «Կարմիր լույսի» թաղամասերը սկսեցին փակվել։ Վերջապես, 1910 թվականին ընդունվեց Մանն օրենքը (կամ «Սպիտակ ստրկության մասին օրենքը»), որը ապօրինի դարձրեց անձին ստիպողաբար ներգրավելը սեքս աշխատանքի կամ այլ անբարոյական գործունեության մեջ։ Սա առաջին դաշնային օրենքն էր, որը վերաբերում էր սեքս աշխատանքին։ Այս օրենքն ի սկզբանե նպատակ ուներ կանխել երիտասարդ եվրոպացի աղջիկների թրաֆիքինգը, որոնք, ենթադրաբար, առևանգվել և տեղափոխվել էին Միացյալ Նահանգներ՝ հասարակաց տներում աշխատելու համար, սակայն այն նաև քրեականացրեց փոխադարձ համաձայնությամբ սեքս աշխատանքով զբաղվողներին։ Այնուհետև, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Նավատորմի հրամանագիրը պարտադրեց փակել սեքսի հետ կապված բիզնեսները, որոնք գտնվում էին ռազմական բազաների մոտ։ Սահմանափակումները և բացահայտ բռնությունը հանգեցրին նրան, որ աշխատողները կորցրեցին իրենց ունեցած փոքր վերահսկողությունն իրենց աշխատանքի վրա։ Բացի այդ, 1918 թվականին ընդունված Չեմբերլեն-Քան օրենքը նախատեսում էր, որ ցանկացած կին, որի մոտ հայտնաբերվեր սեռավարակ (STI), պետք է կարանտինի ենթարկվեր կառավարության կողմից։ Այս օրենքի սկզբնական նպատակը ԱՄՆ զինվորների շրջանում վեներական հիվանդությունների տարածումը կանխելն էր։ 1915 թվականի դրությամբ այս օրենքի շրջանակում սեքս աշխատողները կամ նրանք, ովքեր ընկալվում էին որպես սեքս աշխատողներ, կարող էին կանգնեցվել, զննվել և, եթե նրանց մոտ հայտնաբերվեր վեներական հիվանդություն, կալանավորվել կամ ուղարկվել վերականգնողական հաստատություն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում մոտավորապես 3,000 կին կալանավորվեց և հետազոտվեց։ Պետությունն իրավականորեն մարգինալացրեց սեքս աշխատողներին։ Մեծ դեպրեսիայի ընթացքում Նյու Յորքում սեքս աշխատանքի համար կալանավորված անձանց ավելի քան 50%-ը սևամորթ կանայք էին։

Սեքս աշխատանքի տեսակները լայնացել են 21-րդ դարում։ Կինոն և հետագայում համացանցը նոր հնարավորություններ բացեցին սեքս աշխատանքի համար։ 1978 թվականին Կարոլ Լեյխը, սեքս աշխատող և ակտիվիստ, ստեղծեց «սեքս աշխատանք» տերմինը, ինչպես այն այժմ օգտագործվում է։ Նա միտված էր պայքարել հակա-պոռնոգրաֆիայի շարժման դեմ՝ ստեղծելով մի տերմին, որն արտացոլում էր աշխատանքի աշխատանքային և տնտեսական հետևանքները։ Տերմինը լայնորեն տարածվել է 1980-ականներին։ COYOTE (Call Off Your Old Tired Ethics) և նմանատիպ խմբերը ստեղծվել են 1970-1980-ականներին՝ պայքարելու կանանց սեռական ազատության և սեքս աշխատողների իրավունքների համար։ Ֆեմինիզմում ձևավորվեց հակասություն, որը շարունակվում է այսօր, երբ որոշները պահանջում են սեքս աշխատանքի չեղարկում, իսկ մյուսները աշխատում են սեքս աշխատողների ընդունման և իրավունքների համար։ Ստիգմաներն այն բացասական և հաճախ վիրավորական գաղափարներն ու պիտակներն են, որոնք դրվում են համայնքի մեկ կամ ավելի անդամների վրա։ Սեքս աշխատողների մասին տարածված ստիգմաներից մեկը, որը շրջանառվում է տարբեր մեդիա հարթակներում,« անբարոյական» ստիգման է, որտեղ սեքս աշխատողները պիտակվում են որպես «անբարոյականներ»՝ հաշվի առնելով հաճախակի հաճախորդային հարաբերությունները։

Սեքս աշխատողների մասին լրատվամիջոցների պատմությունները պատմությունը ուսումնասիրել է և ցույց է տվել ամենատարածված երեք պատմությունները, որոնք ցուցադրվում են լրատվամիջոցներում։ Նախ, սեքս աշխատողներն իբր հանդիսանում են հիվանդությունների կրողներ և աղբյուրներ։ Երկրորդ, սեքս աշխատանքը ներկայացվում է որպես սոցիալական խնդիր, որն ունի տարբեր ծանրության աստիճաններ։ Երրորդ, սեքս աշխատանքը գրեթե միշտ ներկայացվում է մեդիայում որպես տեղի ունեցող դրսում, ինչը ավելացնում է բացասական սոցիալական ընկալումները, որոնք կապում են սեռական աշխատանքի կեղտոտ կամ հրապարակային լինելու հետ։ Այս բոլոր պատմություններում մենք սովորաբար տեսնում ենք սեռական հիերարխիա, որտեղ տարբեր տարիքների կանայք ցույց են տալիս որպես սեքս աշխատողներ, իսկ տղամարդիկ ներկայացվում են որպես իշխանական դերը՝ պիմպեր, հաճախորդներ և իրավապահներ։

2006 թվականին Վիկտորիայի համալսարանի կողմից իրականացված ուսումնասիրությունը պարզել է, որ սեքս աշխատանքի մեդիա ներկայացումները համեմատած սեքս աշխատողների անձնական փորձառությունների հետ՝ չափազանց տարբեր էին։ Պարզվել է, որ թեև ոչ ճշգրիտ, սեքս աշխատանքի մեդիա պատկերումները ձևավորվում են խիստ սոցիալական և մշակութային սցենարներից, որոնք վերարտադրում են ստիգման և ազդեցություն ունեն նորությունների լուսաբանման ու սեքս աշխատանքի վերաբերյալ բացասական ընկալումների վրա։

ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համաճարակը նոր մարտահրավեր ներկայացրեց սեքս աշխատողների համար։ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով ուրիշներին վարակելու քրեականացումը զգալի ազդեցություն ունեցավ սեքս աշխատողների վրա։ 1985 թվականին «գեյերին առնչվող իմունային խանգարումը» (GRID, որը հետագայում վերանվանվեց ՁԻԱՀ) դարձավ լրատվամիջոցների գլխավոր թեմաներից մեկը և հանգեցրեց սեքս աշխատանքի ընդհատմանը։ Սեքս աշխատողները սխալմամբ մեղադրվեցին վարակը տարածելու մեջ՝ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի հետ կապված ստիգմայի պատճառով, ինչը հանգեցրեց նրանց նկատմամբ խտրականության։ Վնասի նվազեցման ռազմավարություններ մշակվեցին՝ ներառելով թեստավորում, խորհրդատվություն և անհրաժեշտ պարագաների տրամադրում՝ հիվանդության տարածումը կանխելու նպատակով։ Այս կազմակերպչական փորձառությունը հետագայում օգնեց սոցիալական արդարության համար պայքարի զարգացմանը։ Բռնության սպառնալիքը շարունակում է պահպանվել սեքս աշխատանքի շատ տեսակներում։ Օրինական սեքս աշխատանքի ձևերի, ինչպիսիք են էկզոտիկ պարողները, արհմիությունների ստեղծումը, ինչպես նաև հանրային առողջապահական և աշխատատար ոլորտի պաշտոնյաների ու մարդու իրավունքների կազմակերպությունների հետ համագործակցությունը բարելավել են բազմաթիվ սեքս աշխատողների պայմանները։ Այնուամենայնիվ, ստիգմայի ենթարկված խմբի աջակցության քաղաքական հետևանքները բարդացնում են սեքս աշխատանքի շուրջ կազմակերպվող նախաձեռնությունները։ Չնայած այս դժվարություններին, բռնության դեմ և տեսանելիության ու իրավունքների ավելացմանն ուղղված գործողությունները շարունակվում են՝ ներգրավելով հարյուր հազարավոր մասնակիցների։  Սեքս արդյունաբերության մեջ ներգրավված կանայք ավելի խոցելի են ստիգմայի և խտրականության նկատմամբ, քան տղամարդիկ։ Այս ստիգման և խտրականությունը պայմանավորված են «սեքս աշխատող» մասնագիտության բացասական սոցիալական ընկալմամբ և այն կարծիքով, որ սեքս աշխատողները ավելի մեծ շփում ունեն սեռավարակների, այդ թվում՝ ՄԻԱՎ-ի և ՁԻԱՀ-ի հետ։ Այս ստիգմաները ազդում են հասարակության վերաբերմունքի վրա սեքս աշխատողների նկատմամբ։ 2011 թվականին Հոնկոնգում բազմաթիվ սեքս աշխատողներ հայտնել են, որ ենթարկվել են բանավոր կամ ֆիզիկական բռնության ոստիկանների կամ առողջապահական աշխատողների կողմից, ինչը բացասաբար է ազդել նրանց ընդհանուր առողջական վիճակի վրա և հանգեցրել է առողջապահական համակարգի անհավասար հասանելիության։

COVID-19 համաճարակի ընթացքում կոնտակտային մասնագիտությունները (որոնք ներառում են սեքս աշխատանքի բազմաթիվ ձևեր, ինչպես նաև այլ ոլորտներ) որոշ երկրներում ժամանակավորապես արգելվել էին։ Սա հանգեցրել է Եվրոպայում սեքս աշխատանքի որոշ ձևերի կրճատմանը։ Բացի այդ, ավելի լայն տարածում են ստացել այնպիսի սեքս աշխատանքի տեսակներ, որոնք ֆիզիկական շփում չեն պահանջում (վիրտուալ սեռական ծառայություններ)։ Ֆիզիկական շփում չպահանջող սեքս աշխատանքի օրինակներ են վեբ-տեսախցիկով մոդելավորումը և մեծահասակների համար նախատեսված բովանդակության բաժանորդագրության ծառայությունները (օրինակ՝ OnlyFans)։ Այնուամենայնիվ, որոշ սեքս աշխատողներ շարունակել են իրենց աշխատանքը՝ անկախ սահմանափակումներից, քանի որ որոշ վիրտուալ սեքսուալ ծառայություններ պահանջում են պաշտոնական բանկային հաշիվ (կամ այլ թվային վճարման միջոց) և սեփական մասնավոր սենյակ։ COVID-19 համաճարակը խորացրել է սեքս աշխատողների արդեն իսկ առկա խտրականությունը, անհավասարությունը և քրեականացումը։ Համաճարակի հետ կապված գլոբալ առողջապահական ռիսկերն ավելացել են, ինչի հետևանքով սեքս աշխատողների անձնական հանդիպումների վրա հիմնված ծառայությունները կասեցվել են՝ ֆինանսական ավելի մեծ ծանրաբեռնվածություն ստեղծելով արդեն իսկ աղքատության մեջ գտնվող համայնքների համար։ COVID-19-ի սահմանափակումները հատկապես մեծ սպառնալիք են դարձել սոցիալապես խոցելի սեքս աշխատողների՝ առանց փաստաթղթերի, տրանսգենդեր և այլ ռասսայի անձանց ֆիզիկական ու ֆինանսական անվտանգության համար։

## Սեքս աշխատանքի հզորացում
մինի|Սեքս աշխատողները ցույց են անում ավելի լավ աշխատանքային պայմանների համար 2009 թվականին Մեխիկոյում

### Սեքս աշխատողների դեմ բռնության դադարեցման միջազգային օր
Դոկտոր Էննի Սփրինքլը և «Սեքս Աշխատողների Աջակցության Նախագիծ․ ԱՄՆ»-ն առաջին անգամ նշել են սեքս աշխատողների դեմ բռնության դադարեցման միջազգային օրը 2003 թվականի Դեկտեմբերի 17-ին, որը շարունակաբար նշվում է արդեն 17 տարի։ Սփրինքլը և «Սեքս Աշխատողների Աջակցության Նախագիծ․ ԱՄՆ»-ն սկզբում նշել են այս օրը Սիեթլի Վաշինգտոն նահանգում «Գրին Ռիվեր» մարդասպանի զոհերի հիշատակին, սակայն այն վերածվել է ամենամյա միջազգային օրվա՝ նվիրված այն քաղաքներին, որտեղ բազմաթիվ սեքս աշխատողներ են զոհվել, բռնության ենթարկվածներին ու վերապրածներին, ինչպես նաև սեքս աշխատողների զորացմանը։  Դեկտեմբերի 17-ի շաբաթվա ընթացքում սեքս աշխատողների դեմ բռնության դադարեցման միջազգային օրը ուշադրություն է հրավիրում աշխարհում տեղի ունեցող ատելության հանցագործությունների վրա, իսկ սոցիալական արդարության կազմակերպությունները սեքս աշխատողների համայնքների հետ համատեղ կազմակերպում են հիշատակի միջոցառումներ և ակցիաներ՝ բարձրացնելու բռնության վերաբերյալ իրազեկվածությունը։ Այն միտված է դատապարտելու տրանսֆոբիան, զենոֆոբիան, ռասիզմը, թմրանյութերի օգտագործման քրեականացումը, ինչպես նաև սեքս աշխատանքին առնչվող խարանը՝ նպաստելով սեքս աշխատանքի ապահով և ոչ քրեականացված լինելուն։

### Մեծահասակների համար նախատեսված բովանդակության բաժանորդագրության ծառայություններ
Մեծահասակների համար նախատեսված բովանդակության բաժանորդագրության ծառայությունների (օրինակ՝ OnlyFans) միջոցով սոցիալական մեդիայի ստեղծողները կարող են վարձատրվել իրենց բովանդակության համար։ Այդ բովանդակությունը կարող է ներառել սելֆիներ, առաջարկներ, տեղեկատվություն, ուսուցողական նյութեր, ինչպես նաև սեքս աշխատանք։ OnlyFans ստեղծողները մեծ շահույթ են ստանում բաժանորդներից, ովքեր յուրաքանչյուր ամիս վճարում են իրենց բացառիկ հաշիվներին մուտք գործելու համար։ OnlyFans-ը փոխել է սեքս աշխատանքը՝ ստեղծողներին ավելի մեծ ուժ տալով և նրանց համար ավելի ապահով դարձնելով իրենց աշխատանքի վերահսկողությունը։ Շատ OnlyFans ստեղծողներ, որոնք կենտրոնացած են սեքս աշխատանքի վրա, նշել են, որ ավելի շատ բաժանորդներ են ձեռք բերում, եթե պարբերաբար հրապարակումներ կատարեն։ Անկախ նրանից՝ այդ հրապարակումները «բացահայտ» են, թե ոչ, հաճախականությունը վճռորոշ գործոն է։ Մի շարք կանայք, որոնք սեքս աշխատանքով են զբաղվում OnlyFans-ում, ունեն մշտական բաժանորդներ, որոնց մասին մանրամասն տեղեկություններ են գիտեն՝ սկսած նրանց աշխատանքի նկարագրությունից մինչև ընտանիքի անդամների անունները կամ վիրահատությունների ժամանակացույցը։ Թեև այս ստեղծողները հաճախ վճարվում են և կարող են օգնել իրենց բաժանորդներին օրգազմի հասնելու հարցում, այդ գործողությունը չի համարվում մարմնավաճառություն։ OnlyFans-ի սեքս աշխատանքի բաժանորդները նշում են, որ ցանկացած տեղ կարող են անվճար պոռնոգրաֆիա գտնել, սակայն վճարում են այն բովանդակության համար, որը հարմարեցված է իրենց անձնական կարիքներին։ Այս բաժանորդները վճարում են ոչ միայն բովանդակության, այլև օնլայն «զգայական կապ» ստանալու համար, ինչը երբեմն համարվում է օրգազմի հասնելուն օժանդակ միջոց։

## Էմոցիոնալ աշխատանք
Էմոցիոնալ աշխատանքը կարևոր բաղադրիչ է բազմաթիվ սպասարկման ոլորտների, այդ թվում՝ սեքս աշխատանքի տարբեր ձևերի համար։ Էմոցիոնալ աշխատանքի միջոցով սեքս աշխատողները ներգրավվում են տարբեր մակարդակների դերակատարմամբ, որոնք հայտնի են որպես մակերեսային դերակատարում և խորքային դերակատարում։ Այս մակարդակները արտացոլում են սեքս աշխատողի ներգրավվածությունը էմոցիոնալ աշխատանքում։ Մակերեսային դերակատարում տեղի է ունենում, երբ սեքս աշխատողը գիտակցում է իր իրական զգացմունքների և արտահայտվող էմոցիաների միջև առկա անհամապատասխանությունը։ Դրան հակառակ՝ խորքային դերակատարում առաջանում է, երբ սեքս աշխատողն այլևս չի տարբերակում, թե որն է իրական զգացողություն, և որն է դերակատարումը. դերակատարումն ինքնին դառնում է իսկական։
մինի|Սեքս աշխատող Բեռլինում 2001 թվական
Սեքս աշխատողները տարբեր պատճառներով են ներգրավվում էմոցիոնալ աշխատանքի մեջ։ Նախ, նրանք հաճախ կիրառում են էմոցիոնալ աշխատանք՝ գենդերային և սեքսուալ կերպարներ կառուցելու համար։ Այս կերպարները հաճախ արտացոլում են հիմնականում հետերոսեքսուալ տղամարդ հաճախորդների ցանկությունները։ Շատ դեպքերում հաճախորդները գնահատում են կանանց, ովքեր նրանց ընկալմամբ համարվում են նորմատիվ կանացի։ Կանանց սեքս աշխատողների համար այս ընկալմանը հասնելը նշանակում է գենդերային և սեռական դերակատարում, որը ներառում է հաճախորդների հանդեպ հնազանդություն, նրանց տղամարդկության հաստատում, ինչպես նաև ավանդական կանացիության մարմնավորում։ Էմոցիոնալ աշխատանքը կարող է ավելի մեծ նշանակություն ունենալ, երբ ներգրավված են ռասայական տարբերություններ։ Օրինակ՝ “Mistress Velvet” անունով սևամորթ, կին դոմինատրիքսը գովազդում է իրեն՝ օգտագործելով իր առավել ֆետիշացված բնութագրերը։ Նա ստիպում է իր հաճախորդներին, որոնք հիմնականում սպիտակ, հետերոսեքսուալ տղամարդիկ են, կարդալ սևամորթ ֆեմինիստական տեսություն մինչ իրենց հանդիպումները։ Սա հնարավորություն է տալիս հաճախորդներին հասկանալու, թե ինչպես է իրենց մասնակցությունն օժանդակում սևամորթ կանանց ֆետիշացմանը։

Թե՛ սեքս աշխատանքում, թե՛ այլ ոլորտներում էմոցիոնալ աշխատանքը գենդերային բնույթ ունի. կանայք հաճախ ակնկալվում է, որ այն կօգտագործեն նորմատիվ կանացիության կերպար ստեղծելու համար, մինչդեռ տղամարդիկ՝ նորմատիվ տղամարդկության։ Երկու դեպքում էլ այս սպասումները հաճախ արդարացվում են, քանի որ էմոցիոնալ աշխատանքը կարող է լինել ֆինանսական առավելագույն եկամուտ ստանալու և աշխատանքի պահպանման միջոց։ Այն բարելավում է հաճախորդի փորձառությունը և պաշտպանում աշխատողին, ինչը հնարավորություն է տալիս ստանալ առավելագույն շահույթ։

Բացի այդ, սեքս աշխատողները հաճախ օգտագործում են էմոցիոնալ աշխատանք՝ որպես ինքնապաշտպանության ռազմավարություն՝ հեռու մնալով երբեմն էմոցիոնալ առումով լարված աշխատանքից։ Վերջապես, հաճախորդները հաճախ գնահատում են փոխազդեցություններում ընկալվող իսկությունը, ուստի սեքս աշխատողները կարող են փորձել ստեղծել իսկական մտերմության զգացողություն։

## Սեքս աշխատողների առողջապահությունը
### Հոգեկան առողջության խնամք
Տրավմատիկ սեռական իրադարձությունները և բռնությունը սեքս աշխատողներին ավելի մեծ ռիսկի տակ են դնում հոգեկան առողջության խանգարումների համար։ Կանայք, ովքեր ներգրավված են սեքս աշխատանքում, ավելի մեծ հավանականությամբ են տառապում հոգեկան առողջության խնդիրներով, և այդ հավանականությունը նույնիսկ ավելի բարձր է փոքրամասնությունների, այդ թվում՝ ԼԳԲՏՔ+ համայնքի անդամների համար։  2010 թվականին իրականացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ սեքս աշխատանքով զբաղվող կանայք ավելի հակված են ՀՏՍԽ-ի (13%), անհանգստության (33.7%) և դեպրեսիայի (24.4%)։ Չնայած հոգեկան առողջության խնդիրների ավելի մեծ ռիսկին, սեքս աշխատողները բախվում են բազմաթիվ խոչընդոտների՝ հոգեկան առողջության խնամք ստանալու ճանապարհին։ Այդ խոչընդոտները ներառում են ստիգման, ապահովագրության հասանելիության բացակայությունը, առողջապահական մասնագետների անվստահությունը և կանանց հանդեպ ատելությունը (միսոգինիա)։ 2016 թվականին Կանադայում անցկացվել է ուսումնասիրություն, որը վերլուծել է սեքս աշխատող կանանց առջև կանգնած ինստիտուցիոնալ խոչընդոտները առողջապահական համակարգում։ Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տվել, որ մոտ 70% սեքս աշխատող կանայք բախվում են մեկ կամ ավելի ինստիտուցիոնալ խոչընդոտների։ Այս խոչընդոտները ներառում էին երկար սպասման ժամեր, սահմանափակ աշխատանքային ժամեր և բուժաշխատողների կողմից կողմնակալ վերաբերմունք կամ խտրականություն։

### Հիմնական առողջապահական խնամք
Սեքս աշխատողները ավելի քիչ են հակված դիմելու առողջապահական ծառայությունների կամ կարող են չհամարվել իրավասու՝ ստանալու այդ ծառայությունները ստիգմայի պատճառով։ Սեքս աշխատանքով զբաղվող կանայք անհամաչափորեն վատ վերաբերմունքի են արժանանում առողջապահական միջավայրում։ Սեռավարակների (STI) հաճախակի թեստավորումն ու բուժումը նվազագույն անհրաժեշտություն է սեքս աշխատողների համար, սակայն կարևոր է նաև, որ նրանք ունենան հավասար հասանելիություն առաջնային բուժօգնության՝ ինչպես ոչ սեքս աշխատողները։ UNAIDS-ի կողմից 2010 թվականին իրականացված հետազոտության համաձայն՝ աշխարհում սեքս աշխատողների 51%-ը չուներ կանխարգելիչ ծառայությունների հասանելիություն։ Առողջապահական ծառայություններից օգտվելու ևս մեկ խոչընդոտ այն է, որ շատ սեքս աշխատողներ չեն կարող կամ չեն ցանկանում իրենց մասնագիտությունը նշել բժշկական փաստաթղթերում, ինչը կարող է նրանց դարձնել անիրավասու բուժօգնություն ստանալու համար։

Սեքս աշխատողների բնակչությունը հանրային առողջապահության ոլորտի կողմից թիրախավորվել է՝ որպես ՄԻԱՎ վարակման բարձր ռիսկային խումբ։ Այս հասկացությունն օգտագործվում է՝ առողջապահական ռեսուրսների վերաբերյալ նյութեր մշակելու համար, սակայն հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այն իրականում ավելացնում է ստիգման և խտրականությունը սեքս աշխատողների նկատմամբ։ Այս մոտեցումը ավելացնում է սեքս աշխատանքի ապօրինացման ընկալումը, խոչընդոտում արդյունավետ առողջապահական միջամտություններին և խթանում այն գաղափարը, թե սեքս աշխատանքը հիվանդությունների ռիսկային գործոն է։ Հանրային առողջապահական նախաձեռնությունները, որոնք առաջնահերթություն են տալիս ՄԻԱՎ-ի կանխարգելմանը սեքս աշխատողների շրջանում և նրանց ներկայացնում են որպես խոցելի խումբ, հաճախ ստվերում են սեքս աշխատողների իրավունքները և սեքս աշխատանքի օրինականությունը որպես մասնագիտություն։ «Սեքս աշխատող» տերմինը ներդրվել է հենց այն նպատակով, որպեսզի կոտրվի առողջապահական ոլորտում առկա կապը, որը կանանց սեքս աշխատանքը կապում էր կեղտոտ, անբարոյական և հիվանդությունների տարածման աղբյուր հանդիսացող ինքնությունների հետ։

#### Սեքս աշխատողների առողջության վրա ազդող գործոններ
Կա հավանականություն, որ սեքս աշխատանքի քրեականացված կարգավիճակը կարող է ստիպել սեքս աշխատողներին ներգրավվել գործելակերպերի մեջ, որոնք վտանգում են նրանց առողջությունն ու անվտանգությունը։ Այն երկրներում, որտեղ սեքս աշխատանքը համարվում է հանցագործություն, պահպանակները կարող են օգտագործվել որպես ապացույց իրավապահ մարմինների կողմից։ «Sex Workers Project» կազմակերպությունը, որը տրամադրում է իրավական և սոցիալական ծառայություններ սեքս աշխատողներին, ուսումնասիրել է պահպանակները որպես ապացույց օգտագործելու ազդեցությունը։ «Brooklyn Defense Services»-ի կողմից ներկայացված տվյալների համաձայն՝ 2008-2009 թթ. ընթացքում գրանցվել է մոտ 39 սեքս աշխատանքի հետ կապված գործ, որոնցում պահպանակները կիրառվել են որպես մեղադրանքի ապացույց։  Այս իրավիճակը կարող է բերել նրան, որ սեքս աշխատողները խուսափեն պահպանակներ օգտագործելուց կալանավորման հավանականությունը նվազեցնելու նպատակով։ Եթե դա այդպես է, ապա դա կարող է ավելացնել սեռավարակների տարածման վտանգը, ինչն արդեն բարձր է սեքս աշխատողների շրջանում։

Բացի այդ, շատ սեքս աշխատողներ, երբ առողջական խնդիրներ են ունենում, խուսափում են բուժօգնությունից՝ վախի կամ անվստահության պատճառով։ «STAR-STAR» կազմակերպության (որը համագործակցում է ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի՝ UNFPA-ի հետ) անցկացրած հարցման համաձայն՝ մոտ մեկ քառորդ սեքս աշխատողների մերժվել է բուժօգնությունը՝ իրենց մասնագիտության պատճառով։

#### Առողջապահական աշխատողների և սեքս աշխատողների միջև հաղորդակցություն
Սեքս աշխատողներին որակյալ առողջապահական ծառայություններ տրամադրելու համար թափանցիկ հաղորդակցությունը կարող է մեծապես բարելավել տրամադրվող խնամքի որակը։ Այս մոտեցումը կարող է կիրառվել երկու կողմերից էլ՝ ինչպես առողջապահական մասնագետների, այնպես էլ սեքս աշխատողների կողմից։ Օրինակ՝ բուժաշխատողները կարող են սեռական պատմության հարցաթերթիկներում ներառել հարցեր, որոնք վերաբերում են սեռական ծառայությունների դիմաց գումար կամ այլ նյութական փոխհատուցում ստանալուն։ Այս տեսակի հարցերի առկայությունը կարող է նվազեցնել անհանգստությունը, որ հիվանդը, եթե անկեղծորեն նշի իր զբաղմունքի մասին, կարող է մերժվել բուժօգնությունից։ Սա կարող է խթանել ավելի բաց և վստահելի փոխհարաբերություններ, ինչի արդյունքում հիվանդը ավելի ազնիվ կլինի իր ամբողջական պատմության մասին, իսկ բուժաշխատողները կկարողանան ավելի ճշգրիտ որոշումներ կայացնել բուժման վերաբերյալ։

## Ինտիմ հարաբերություններ
Ավստրալիայի Մելբուռն քաղաքում անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ սեքս աշխատողները հաճախ ունենում են հարաբերությունների հետ կապված դժվարություններ իրենց աշխատանքի հետևանքով։ Սա հիմնականում պայմանավորված է անձնական հարաբերություններում իրենց աշխատանքի բացահայտման խնդրով։ Որոշ սեքս աշխատողներ նշել են, որ նախկին հաճախորդների հետ հանդիպելը օգտակար է, քանի որ նրանք արդեն ծանոթ են սեքս աշխատողների աշխարհին և տեղյակ են նրանց մասնագիտության մասին։

Թեև սեքս աշխատանքով զբաղվող կանանց մեծամասնությունը նշել է, որ մասնագիտությունը նրանց վրա բացասական ազդեցություն է ունեցել, այնուամենայնիվ, որոշ կանայք նշել են, որ սեքս աշխատանքն իրենց մոտ բարձրացրել է սեռական ինքնագնահատականը և ինքնավստահությունը։ Կա շատ քիչ էմպիրիկ տվյալ հաճախորդների մասին, սակայն նրանք կարող են ունենալ նմանատիպ խնդիրներ։ «Scientific American» ամսագրում հրապարակված հոդվածը համառոտ ներկայացնում է սեռական ծառայություններից օգտվող տղամարդկանց վերաբերյալ սահմանափակ հետազոտությունները։ Այդ ուսումնասիրությունների արդյունքներով՝ հաճախորդները հոգեբանական տեսանկյունից նորմալ պրոֆիլ ունեն և համապատասխանում են ընդհանուր տղամարդկանց բնակչության հոգեբանական դիմապատկերին, սակայն, հետաքրքրական է, որ նրանք իրենց ընկալում են որպես հոգեպես անառողջ անձինք։

Դոլֆ Ցիլմանը պնդում է, որ պոռնոգրաֆիայի լայնածավալ դիտումը առաջացնում է բազմաթիվ սոցիալական հետևանքներ, որոնք նա բնորոշում է անբարենպաստ։ Դրանց թվում են երկարաժամկետ, մոնոգամ հարաբերությունների նկատմամբ հարգանքի նվազումը և վերարտադրության ցանկության թուլացումը։ Նա նաև նշում է, որ պոռնոգրաֆիան «կարող է խաթարել ամուսնությունը, ընտանիքը և երեխաներին կարևորող ավանդական արժեքները»։ Բացի այդ, պոռնոգրաֆիան սեքսուալությունը ներկայացնում է որպես մի բան, որը չի կապվում զգացմունքային կապվածության, բարության, հոգատարության և հատկապես հարաբերությունների շարունակականության հետ, քանի որ շարունակական հարաբերությունները ենթադրում են որոշակի պարտավորություններ։

### Առևտրայնացված ինտիմություն
Սեքս աշխատողների կամ էկզոտիկ պարողների հաճախորդները (ինչպես նաև այլ սեքս աշխատողների հաճախորդները) հաճախ ձգտում են ոչ միայն սեռական բավարարվածության, այլև ավելի խորը զգացմունքային կապի։ Շատ հաճախորդներ փորձում են իրենց ինտերակտիվ շփումների միջոցով վերականգնել իրենց տղամարդկային ինքնագնահատականը, որը կարող է թուլացած լինել նրանց կյանքի այլ բնագավառներում։ Այս բավարարվածությունը հաճախ տեղի է ունենում ինտիմության և ցանկության ձևախաղի միջոցով, որտեղ ստեղծվում է անխռով, մտերմիկ և զգայական միջավայր, որտեղ ժամանակի կառավարումը ենթարկվում է միայն փոխադարձ ցանկությանը և հաճույքին։ Սակայն սեքս աշխատողների համար ժամանակի ընկալումն ու կառավարումը հիմնականում պայմանավորված է եկամուտն առավելագույնի հասցնելու, ձանձրույթից խուսափելու կամ ինքնագնահատականը չվնասելու ցանկությամբ։

Սեքս աշխատողների համար առևտրայնացված ինտիմությունն ունի այլ առավելություններ։ Բրազիլիայում սեքս աշխատողները հաճախ նախապատվությունը տալիս են օտարերկրացի տղամարդկանց, քան տեղացիներին։ Տեղացի տղամարդիկ սովորաբար սեքս աշխատողներին չեն վերաբերվում որպես լիարժեք արժեք ունեցող անձանց, մինչդեռ օտարերկրացի տղամարդիկ հաճախ ունենում են ֆինանսական կայունություն և սոցիալական բարձր կարգավիճակ։ Այդ գործոնները կարող են օգնել սեքս աշխատողներին անկախություն ձեռք բերել, ուստի Բրազիլիայում նրանք ավելի հակված են ստեղծելու «երկիմաստ փոխհարաբերություններ» օտարերկրացի հաճախորդների հետ, քան տեղացիների։

## Գենդերային տարբերություններ
Տղամարդ և կին էսկորտների հետ հարցազրույցները ցույց են տալիս գենդերային տարբերություններ նրանց փորձառությունների մեջ։ Միջին հաշվով, կին էսկորտները շատ ավելի բարձր վարձատրություն են ստանում, քան տղամարդ էսկորտները։ Սակայն նիշ շուկաներում (օրինակ՝ հատուկ նախասիրություններ ունեցող հաճախորդների դեպքում) ներգրավված կին էսկորտները ավելի ցածր սակագներ են սահմանում, մինչդեռ այս տարբերությունը չի նկատվում տղամարդ էսկորտների մոտ։ Տղամարդ էսկորտները հայտնել են, որ իրենց մասնագիտությունն ավելի լայնորեն ընդունվում է գեյ համայնքում։ Նրանք շատ ավելի հաճախ, քան կանայք, ազատորեն հայտնում են իրենց զբաղմունքի մասին։ Այս համայնքային ընդունումը հատուկ է գեյ համայնքին, սակայն շատ կանանց սեքս աշխատողների փորձառությունների մաս չի կազմում։ Բացի այդ, հետերոսեքսուալ տղամարդ սեքս աշխատողները շատ ավելի հաճախ, քան հետերոսեքսուալ կանայք, սպասարկում են նույն սեռի հաճախորդների (հիմնականում տղամարդկանց)՝ ֆինանսական անհրաժեշտության պատճառով, քանի որ սեքս ծառայությունների հաճախորդների մեծամասնությունը տղամարդիկ են։ Ընդհանուր առմամբ, հասարակությունն ավելի մեծ ակնկալիքներ ունի, որ կանայք ներգրավվեն հուզական աշխատանքում, քան տղամարդիկ։ Եթե նրանք չեն կատարում այս ակնկալիքները, ապա բախվում են ավելի լուրջ հետևանքների։

## Ռիսկեր
Սեքս աշխատանք կատարող անձանց համար հնարավոր ռիսկերը մեծապես տարբերվում են՝ կախված նրանց զբաղեցրած կոնկրետ աշխատանքից։ Բաց տարածքներում կամ փողոցում աշխատող սեքս աշխատողները ավելի հաճախ են ենթարկվում բռնության, քան ներսում (օրինակ՝ մասնավոր բնակարաններում, մերսման սրահներում) աշխատողները։ Փողոցում աշխատեղ սեքս աշխատողներն ավելի հակված են օգտագործելու կախվածություն առաջացնող թմրանյութեր, զբաղվելու անպաշտպան սեռական հարաբերությամբ և դառնալու սեռական բռնության զոհ։։ ՄԻԱՎ-ը մեծ թվով սեքս աշխատողների է ազդում ամբողջ աշխարհում՝ անկախ նրանց սեռից։ Բռնաբարությունը, ֆիզիկական և հոգեբանական բռնությունը, աղքատությունը, խարանն ու սոցիալական մեկուսացումն այն տարածված ռիսկերից են, որոնց բախվում են սեքս աշխատողները տարբեր բնագավառներում։ Փողոցային մարմնավաճառությամբ զբաղվող կանանց շրջանում իրականացված ուսումնասիրության համաձայն՝ 68%-ը հայտնել է, որ ենթարկվել է սեռական բռնության։ Սեքս աշխատողները գտնվում են նաև սպանության բարձր ռիսկի տակ։ Սալֆատիի ուսումնասիրության համաձայն՝ սեքս աշխատողները 60-ից 120 անգամ ավելի հավանական է, որ կսպանվեն, քան այլ կանայք։ Թեև այս վտանգները ավելի բնորոշ են լիարժեք սեռական ծառայություններ մատուցող սեքս աշխատողներին, խարանը և անվտանգության ռիսկերը առկա են սեքս աշխատանքի բոլոր ձևերում՝ տարբեր չափի ռիսկով։ Սեքս աշխատանքի որոշ ձևերի տարբեր իրավական կարգավիճակի պատճառով որոշ երկրներում սեքս աշխատողները կանգնած են նաև բանտարկման, մտրակահարության և նույնիսկ մահապատժի վտանգի առաջ։

## Ֆեմինիստական բանավեճերը
Ֆեմինիստական քննարկումները սեքս աշխատանքի վերաբերյալ հիմնականում կենտրոնացած են պոռնոգրաֆիայի և մարմնավաճառության վրա։ Սեքս աշխատանքի դեմ հանդես եկող ֆեմինիստական դիրքորոշումները սովորաբար հիմնված են այն համոզմունքի վրա, որ այս տեսակի աշխատանքը բնորոշապես նվաստացնող է կանանց համար, նպաստում է կանանց սեռական օբյեկտացմանը և/կամ ամրապնդում է տղամարդկանց գերակայությունը։  Ի պատասխան՝ սեքս աշխատանքի կողմնակիցները պնդում են, որ այս տեսակետներն անտեսում են սեքս աշխատող կանանց գործելու հնարավորությունը, և որ սեքս աշխատանքով զբաղվելը կարող է նաև զորացնող լինել։ Նրանք պնդում են, որ սեքս աշխատանքի դեմ հանդես եկող ֆեմինիստների մոտեցումները հիմնված են հայրիշխանությամբ սահմանված սեռականության վերաբերյալ հայեցակարգերի վրա, որոնք  ունեն կանանց սեռական ինքնարտահայտումը վերահսկելու նպատակ։ Բացի այդ, սեքս արդյունաբերությունը պաշտպանող շատ ֆեմինիստներ պնդում են, որ սեքս աշխատանքի քրեականացումը ավելի մեծ վնաս է հասցնում կանանց և նրանց սեռական ինքնավարությանը։ «Touro Law Review»-ում 2014 թվականին հրապարակված հոդվածում քննարկվում են ԱՄՆ-ում մարմնավաճառների առջև ծառացած մարտահրավերները և մարմնավաճառության ոլորտում բարեփոխումների անհրաժեշտությունը. «Մարմնավաճառությունը քրեականացնելով կանայք կորցնում են փոխհամաձայնությամբ սեռական հարաբերության դիմաց վճարվելու իրավունքը։ Կինը կարող է սեռական հարաբերություն ունենալ անվճար, բայց եթե նա դրա դիմաց որևէ արժեքավոր բան է ստանում, ապա այդ արարքը համարվում է անօրինական»։ Այն մարդիկ, ովքեր սա համարում են կանանց սեռական ինքնավարության դեմ հարձակում, մտահոգություն են հայտնում նաև ԱՄՆ-ում լիբերալ սոցիալական քաղաքականություան դեմ վերջին հարձակումների կապակցությամբ, ինչպիսիք են միասեռ ամուսնությունների և աբորտի ազատ հասանելիության սահմանափակումները։ Որոշ լիբերալներ պնդում են, որ քանի որ սեքս աշխատանքով զբաղվողների մեծ մասը սոցիալապես անապահով և աղքատ մարդիկ են, հանրային պաշտոնյաները պետք է կենտրոնանան նրանց կյանքի բարելավմանն ուղղված սոցիալական քաղաքականությունների վրա, այլ ոչ թե դատապարտեն այն մասնավոր միջոցները, որոնցով այս մարդիկ՝ որպես հասարակության զոհեր, փորձում են գոյատևել։ Մոնիկա Ջոնսը՝ սևամորթ տրանսգենդեր կին և ակտիվիստ, հարցազրույցում խոսում է սեքս աշխատանքը և մարդկանց թրաֆիքինգը նույնականացնելու խնդրի մասին և ընդգծում դրա լուծման անհրաժեշտությունը։

### Քննարկումներ սեքս աշխատողների գործակալության վերաբերյալ
Սեռական աշխատանքի թեման հաճախ դիտարկվում է հակադիր՝ աբոլիցիոնիստական և սեքս-պոզիտիվ տեսանկյուններից։  Աբոլիցիոնիստական տեսանկյունը սովորաբար սահմանում է սեքս աշխատանքը որպես ճնշող աշխատանաքի ձև։ Սեքս աշխատանքի ընդդիմադիրների կարծիքով, դա ոչ միայն անձի մարմնի բառացի գնման գործընթաց է սեռական շահագործման համար, այլև նշանակում է իշխանության կիրառում կանանց նկատմամբ՝ թե՛ խորհրդանշական, թե՛ նյութական մակարդակով։ Այս տեսանկյունից սեքս աշխատանքը և թրաֆիքինգը անմիջականորեն կապված են միմյանց հետ, ուստի սեքս աշխատանքի վերացումը դիտվում է որպես կանանց և երեխաների սեռական շահագործումը վերացնելու ուղի։ Ընդդիմադիրները նաև մերժում են սեքս աշխատողների՝ գիտակցված համաձայնության գաղափարը՝ պնդելով, որ այն ընդամենը կանանց ավանդական շահագործման ենթարկվելը հնազանդորեն ընդունելու ձև է։ Այս պատճառներով նրանք կարծում են, որ սեքս աշխատանքի ապաքրեականացումը կանանց կվնասի որպես հասարակական խումբ՝ պահպանելով նրանց սեռական և տնտեսական շահագործումը, միաժամանակ հօգուտ պիմփերի, միջնորդների և հաճախորդների։ Մինչդեռ որոշ մարքսիստ ֆեմինիստներ պնդում են, որ սեքս աշխատանքը յուրահատուկ ձևով շահագործող չէ։ Հեզեր Բերգը գրում է. «Առևտրային սեռական փոխանակումը շահագործող չէ սեռի հետ կապված որևէ յուրահատուկ բանի պատճառով. այն շահագործող է, քանի որ այն աշխատանք է կապիտալիզմի պայմաններում»։

Որոշ սեքս աշխատանքին կողմ ֆեմինիստներ սեքս աշխատողներին դիտարկում են ժամանակակից արևմտյան սեռական հիերարխիայի շրջանակում։ Այս հիերարխիայում ամուսնացած տղամարդն ու կինը հարգանքի են արժանանում, մինչդեռ ԼԳԲՏ անձինք, ֆետիշիստները և սեքս աշխատողները (օրինակ՝ սեքս աշխատողները և պոռնոմոդելները) ընկալվում են որպես սեռական կողմնորոշմամբ շեղվածներ։ Սեքս աշխատանքին կողմ ֆեմինիստների կարծիքով, սեռական օրենսդրությունը ներառում է սեքսը և գումարը խառնելու արգելք, որը նպաստում է այս հիերարխիայի պահպանմանը։ Այսպիսով, այդ «շեղված» սեռական գործունեությամբ զբաղվող անձինք համարվում են հանցագործներ, ունեն սահմանափակ աջակցություն տարբեր հաստատություններից և ենթարկվում են տնտեսական պատժամիջոցների։ Սեքս աշխատանքին կողմ հայացքները մարտահրավեր են նետում այս հիերարխիային՝ ընդունելով սեռական բազմազանությունը և մերժելով «նորմալ» սեռական հարաբերության ցանկացած ընկալում։ Այս տրամաբանության համաձայն, քրեականացված սեռական արարքներին մասնակցող մարդիկ դիտվում են որպես ինքնուրույն սեռական էակներ, այլ ոչ թե սեքս ինդուստրիայի զոհեր։ Սևամորթ կանանց դեպքում գործակալությունը դիտարկվում է համատեքստային տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով պատմական գործոնները։ Այն կարող է ընկալվել որպես սևամորթ կանանց սեքսուալության մասին ձևավորված բարդ համակարգի մի մաս։ Սրա մի հետևանքն այն է, որ ռասայական հարաբերությունները ազդում են սևամորթ անձանց շարժունակության վրա սեքս ինդուստրիայում։

Որոշ լիբերալ ֆեմինիստներ հավատում են, որ «ժողովրդավարական բարոյականությունը» պետք է գնահատի սեռական ակտիվությունը (այնպես, կարծես մեծամասնության նախընտրությունները, ինչպես նաև նրանց կարողությունը սեռական հաճույքներ պատճառելու հարցում, պետք է որոշեն հասարակության բարոյական կողմնորոշման ուղղությունը) «այն բանի հիման վրա, թե ինչպես են զուգընկերները վերաբերվում միմյանց, կա թե ոչ հարկադրանք, և ինչ քանակությամբ ու որակի հաճույքներ են նրանք ապահովում»։ Նրանք պնդում են, որ այն չպետք է լինի էթիկական մտահոգություն՝ արդյոք սեռական ակտերը զույգերով են կամ խմբերով, նույն կամ խառը սեռի միջև, բռնությամբ կամ համաձայնեցված տեսագրությամբ, առևտրային կամ անվճար։

## Համապատասխան հեռուստասերիալներ և ֆիլմեր

* The Client List
* ''The Client List'' (TV series)
* ''The Deuce'' (TV series)
* ''The Girlfriend Experience'' (TV series)
* Sand Dollars
* Կաբիրիայի գիշերները
* «Ֆլորիդա» նախագիծը
* Top of the Lake
* Whores' Glory
* Mamma Roma
* *Buying Sex*
* *Meet the Fokkens*

## Տես նաև
* Decriminalization of sex work
* List of sex worker organizations
* Migrant sex work
* Մարմնավաճառություն
* Revolting Prostitutes
* Sexual assistance
* Transgender sex worker

## Ծանորագրություններ


Կատեգորիա:Սեքս ինդուստրիա
Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա
Կատեգորիա:Սեքսուալություն