Մարյանա Մարաշ

**Մարյանա Մարաշ**, լրիվ անունը՝ **Մարյանա բինթ Ֆաթհալլահ իբն Նասրալլահ Մարաշ** (, ), սիրիացի գրող և բանաստեղծուհի՝ Նահդայի կամ արաբական վերածննդի ժամանակաշրջանում։ Եղել է Աբդալլահ և Ֆրանսիս Մարաշների քույրը։ Նա վերածնեց գրական սրահների ավանդույթը արաբական աշխարհում և առաջին սիրիացի կինն էր, որը հրատարակեց բանաստեղծությունների ժողովածու։

## Կենսագրություն
Մարյանա Մարաշը ծնվել է Հալեպում՝ օսմանահպատակ Սիրիայի խոշորագույն քաղաքում, մելքիական վաճառականների ընտանիքում։ 18-րդ դարում հարստություն և հեղինակություն ձեռք բերելով՝ ընտանիքը հաստատուն դիրք ուներ Հալեպում՝ չնայած դժվարություններին. Մարյանայի ազգական Բուտրուս Մարաշը սպանվել էր վալիի զորքերի կողմից 1818 թվականի ապրիլին կաթոլիկ-ուղղափառ բախման ժամանակ։ Հալեպից աքսորվել էին նաև այլ մելքիական կաթոլիկներ, որոնց թվում էր քահանա Ջիբրայիլ Մարաշը։ Մարյանայի հայրը՝ Ֆաթալլահը, փորձել էր մեղմել դավանանքային հակամարտությունը՝ 1849 թվականին գրելով մի տրակտատ, որում նա մերժում էր Ֆիլիոկվեն։ Նա ստեղծել էր մեծ մասնավոր գրադարան՝ իր երեք երեխաներին՝ Ֆրանսիսին, Աբդալլահին և Մարյանային, խորը կրթություն տալու համար, մասնավորապես՝ արաբերեն լեզվի և գրականության ոլորտում։ Մերիլին Բութի խոսքերով՝ Մարյանայի մայրը «հայտնի ալ-Անտակի ընտանիքից» էր, որը կապված էր արքեպիսկոպոս Դեմետրիուս Անտակիի հետ։

Հալեպն այն ժամանակ Օսմանյան կայսրության խոշոր մտավոր կենտրոն էր, որտեղ կային բազմաթիվ մտածողներ և գրողներ, որոնք մտահոգված էին արաբների ապագայով; Հենց ֆրանսիական միսիոներական դպրոցներում էր, որ Մարաշների ընտանիքը սովորում էր արաբերեն՝ ֆրանսերենի և այլ օտար լեզուների (իտալերեն և անգլերեն) հետ միասին։ Իրենց դստերը կրթություն տալով այն ժամանակ, երբ Արևելյան Միջերկրականի կանայք կրթություն չէին ստանում, Մարյանայի ծնողները մարտահրավեր նետեցին այն ժամանակ տարածված այն համոզմունքին, որ աղջիկը չպետք է կրթություն ստանա «որպեսզի չնստի տղամարդկանց ընդունարանում», ինչպես մեջբերել է Մերիլին Բութը։ Այսպիսով, Ֆաթալլահը իր հինգամյա դստերը ուղարկեց մարոնիական ​​դպրոց։ Ավելի ուշ Մարյանան կրթություն ստացավ Հալեպի Սուրբ Հովսեփի միանձնուհիների մոտ։ Վերջապես նա հաճախեց Բեյրութի անգլիական դպրոց։ Բացի այդ դպրոցներում ստացած պաշտոնական կրթությունից, որտեղ նա ծանոթացավ ֆրանսիական և անգլոսաքսոնական մշակույթներին, նրան դասավանդում էին հայրը և եղբայրները, հատկապես արաբական գրականության առարկայից։ Մարյանայի առաջին կենսագրություններում նշվում է, որ նա գերազանց տիրապետում էր ֆրանսերեն, արաբերեն և մաթեմատիկա, նվագում էր քանոն և գեղեցիկ երգում։

Հալեպցի պատմաբան Մուհամմադ Ռակիբ ալ-Տաբբախը գրել է, որ նա Հալեպում եզակի էր, և որ «մարդիկ նրան այլ աչքով էին նայում»։ Չնայած նա շատ փեսացուներ ուներ, սկզբում նա ցանկանում էր ամուրի մնալ։ Այնուամենայնիվ, մոր մահից հետո նրան համոզեցին ամուսնանալ և ամուսնության համար ընտրեց Հաբիբ Ղադբանին, որը տեղի քրիստոնյա ընտանիքի զավակ էր։ Նրանք ունեին մեկ որդի և երկու դուստր։

## Գործունեություն
մինի|«Բինթ ֆիքր»-ի տիտղոսաթերթ
Դեռևս 1870 թվականին Մարաշը սկսեց հոդվածներ և բանաստեղծություններ գրել ամսագրերում, մասնավորապես Բեյրութի «Ալ-Ջինան» և «Լիսան ալ-հալ» ամսագրերում։ Իր հոդվածներում նա քննադատում էր արաբ կանանց վիճակը՝ կոչ անելով վերջիններիս՝ անկախ իրենց կրոնական պատկանելությունից, կրթություն ստանալ և արտահայտվել իրենց հետաքրքրող հարցերի շուրջ։ Նրա «Մտքի դուստր» («Բինթ ֆիքր») բանաստեղծական ժողովածուն հրատարակվել է Բեյրութում 1893 թվականին: Մարաշը Օսմանյան կառավարության կողմից թույլտվություն է ստացել տպագրելու իր գիրքը՝ սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ին գովաբանող բանաստեղծություն գրելուց հետո։ Ժողովածուում ներառված մի քանի այլ գովեստներում նա նաև գովաբանել է Հալեպի օսմանյան կառավարիչներին; Նրա պոեզիան ոճով շատ ավելի ավանդական էր, քան իր եղբայր Ֆրանսիսինը, ինչպես օրինակ՝ նրա կողմից նրա մահը սգալու համար գրված էլեգիան․ այնուամենայնիվ, նա լավ էր հասկանում ֆրանսիացի ռոմանտիկների, մասնավորապես՝ Ալֆոնս դը Լամարտինի և Ալֆրեդ դը Մյուսեի պոեզիան։ Սամի Քայյալին Մարաշի մասին ասել է.

Այս մութ դարաշրջանում մամուլում գրող և բանաստեղծություններ գրող կնոջ ի հայտ գալը նշանակալի իրադարձություն էր: Մեր վերջին պատմությունը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ տղամարդկանց համար հազվադեպ էր կարդալ և գրել. այս մութ գիշերներին նրա հայտնվելը նման էր պայծառ աստղի երկնքի կենտրոնում։

Նրա ոչ գեղարվեստական ​​աշխատանքների շարքում է նաև ուշ Օսմանյան Սիրիայի պատմությունը՝ «Թարիխ» [Սուրիա] ալ-հադիթը, որը այս թեմայով առաջին գիրքն է։

## Մարաշի սրահը
Մարաշը հայտնի էր իր սրահով, որը նա անցկացնում էր ամուսնու հետ կիսած տանը։ Նա մեկ անգամ ճանապարհորդել էր Եվրոպա և տպավորված էր այնտեղի կյանքի տեսածով։ Ինչպես պատմում է Ջոզեֆ Զեյդանը.

Հալեպ վերադառնալուց հետո Մարյանա Մարաշը իր տունը վերածեց մի խումբ հայտնի գրողների հավաքատեղիի, որոնք այնտեղ պարբերաբար հանդիպում էին միմյանց հետ բարեկամություն զարգացնելու և գրականության, երաժշտության, քաղաքական ու սոցիալական հարցերի շուրջ քննարկելու համար։

Այնուամենայնիվ, ըստ ՋոսիԷֆ Զեյդանի՝ չկան ապացույցներ, որոնք կհաստատեին, թե արդյոք նա իր սրահը ստեղծել է Եվրոպայում նմանատիպ սրահներ տեսնելուց հետո, թե ոչ։ Ամեն դեպքում, այն զրոյից չի սկսվել, քանի որ «մասնակիցների մեծ մասը նրա ընտանիքի տան մշտական ​​այցելուներն էին, որտեղ նրանք հանդիպում էին նրա հոր և երկու եղբայրների հետ»։ Մարյանայի սրահի անդամների թվում էին երկու սեռերի ականավոր հալեպցի մտավորականներ, քաղաքական գործիչներ և օտարերկրյա դիվանագիտական ​​կորպուսի անդամներ։ Մարաշը լիովին ներգրավված էր մտավորական քննարկումներում և նաև զվարճացնում էր իր հյուրերին՝ քանոն նվագելով և երգելով։ Անտուն Շաառաուին նկարագրել է Մարաշի սրահում անցկացրած տիպիկ երեկոները.

Փարիզից պատվիրված կամ ամբողջովին սև, կամ ամբողջովին սպիտակ զգեստներով Մարաշը կազմակերպում էր խառը երեկոյան հավաքույթներ, որոնց ժամանակ քննարկվում էին գրական թեմաներ, ինչպիսիք են նախաիսլամական շրջանի յոթ բանաստեղծությունները, կամ Ռաբլեի ստեղծագործությունները։ Խաղացվում էին շախմատ և քարտային խաղեր, տեղի էին ունենում բարդ պոեզիայի մրցույթներ. գինին և արաքը հոսում էին ազատորեն։ մասնակիցները երգում, պարում և լսում էին ձայնագրություններ, որոնք նվագում էին ֆոնոգրաֆով։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ

* ''Bint fikr'' (HathiTrust Digital Library)

Կատեգորիա:19-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Արաբ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սիրիացի բանաստեղծներ