Գրաժինա Դիդելիտե

**Գրաժինա Դիդելիտե** (, ), լիտվացի գրաֆիկ նկարիչ և գրքերի նկարազարդող։

## Կյանք և գործունեություն
thumb|200px|Դիդելիտեի շիրիմը Ռասայի գերեզմանատանը

Գրաժինա Դիդելիտեն ծնվել է Կաունասի արվարձաններից մեկում 1938 թվականին։ Նա ավարտել է Կաունասի Սալոմեյա Ներիսի միջնակարգ դպրոցը 1957 թվականին։ Հետագայում նասովորել է քիմիա Կաունասի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, բայց 1961 թվականին փոխադրվել է Լիտվայի արվեստի ինստիտուտ և ավարտել գրաֆիկայի բաժինը այնտեղ 1967 թվականին։

1968 թվականից Դիդելիտեն սկսեց իր կարիերան որպես նկարիչ։ Մասնակցել է տեղական և արտասահմանյան ցուցահանդեսների, նկարազարդել գրքեր, ձևավորել գրատախտակներ։ 1970-1980-ական թվականներին ակտիվորեն մասնակցել է ազգագրական արշավախմբերին, ժողովրդական փառատոներին, արշավներին Լիտվայի կարևոր պատմական վայրերով։ Այս գործունեության պատճառով նա հետաքննվել է խորհրդային անվտանգության կազմակերպությունների կողմից։

1977 թվականին Դիդելիտեն Կաունասից տեղափոխվել է Վիլնյուս, որտեղ բացել է ստուդիա։ Հետագայում նա հաճախակի ճամբարում էր Ձուկիջա շրջանում և տուն գնեց Ռուդնիա (Ռուդնելե) գյուղում։ 1995 թվականից մինչև 2006 թվականը նա մշտապես ապրել է հեռավոր Ռուդնիա գյուղում (երբեմն ամբողջ գյուղում միայնակ էր) և 2005 թվականին բացել է իր  "Andeinė" պատկերասրահը այնտեղ։

2006 թվականի հոկտեմբերին նա մեկնել է Վիլնյուս, որտեղ մահացել է 2007 թվականին։

## Գործունեություն
Գրաժինա Դիդելիտեն մասնակցել է մոտ 30 ցուցահանդեսների Լիտվայում, Չեխոսլովակիայում (1977, 1983), Լեհաստանում (1977 ), Լատվիայում (1984–1985), Ֆինլանդիայում (1993–1994), Ճապոնիայում (1996)։

Նա նախագծել է շուրջ 700 գեղարվեստական ​​տպագրություններ, օֆորտային հավաքածուներ՝
*"Song about Tree", 1970, 
*"Lithuania of Svirskis", 1975, 
*"Oh, Homeland", 1976, 
*"In memoriam Vincas Mykolaitis-Putinas", 1978, 
*"Moments" in 1982, 
*"The Rudnia Marsh", 1991

Դիդելիտեն ներկայացրել է հիանալի գրաֆիկական աշխատանքներ, գրքերի նկարազարդումներ (Յուստինաս Մարցինկևիչյուսի, Կազիս Բրադունասի, Ալդոնա Պուիշյտեի, Գինտաուտաս Իեշմանտասի, Չեսլովաս Բալտաքսիսթայի, Ալգիստանի և այլոց բանաստեղծական գրքերի համար)։ Ռուդնելեում գտնվելու ընթացքում նա ստեղծեց մի ցիկլ՝ նվիրված տեղական բնությանը՝ *Dainavos klodai* («Դայնավայի շերտ»)։

Դիդելիտեն օգտագործում է մետաֆորիկ ոճ, որը պատկերում է մարդու ներքին հույզերը, առասպելական, ազգագրական մոտիվները, բնության տարրերը։ Ավելի ուշ նրա ստեղծագործություններն արտացել են աքսորի և հետպատերազմյան դիմադրության թեմաները։

## Մրցանակներ
*1974, Եվրոպական XV գրադարանային կոնգրես Բելեում (Սլովենիա) - առաջին մրցանակ
1978, XVII Եվրոպական գրադարանային կոնգրես Լուգանոյում (Շվեյցարիա) - առաջին մրցանակ
1973, 1975, 1984 և 1990, Մեդալ Մարիենբուրգում (Լեհաստան), Լիբրիս բիենալեում։
1985, Միջազգային *ex-libris* մրցույթը «Ex libris.Pakruojis՝ 400»,  դափնեկիր, առաջին մրցանակ
2001, Միջազգային *ex-libris* մրցույթ՝ նվիրված Յանոսիսի անվան Շյուլյայի գիմնազիայի 150-ամյակին, առաջին մրցանակ։

## Նկարազարդած գրքեր
* *Justinas Marcinkevičius*, Gyvenimo švelnus prisiglaudimas, [1978
* *Anglim ant beržo tošies*, 1989
* *Kazys Bradūnas, Prie vieno stalo*, 1990.
* *Česlovas Masaitis, Sugrįžki niekad neišėjęs*, 1994
* *Aldona Puišytė, Šviesa pro erškėtį*, 1995
* *Gintautas Iešmantas, Kauno elegija*, 1997
* *Aldona Puišytė, Neužmirštuolių skliautas*, 1989.
* *Aldona Puišytė, Atminties vainikas*, 1996
* *Aldona Puišytė, Baltojo raitelio baladės*, 2006
* *Aldona Puišytė, Sidabro varpelis*, 1976
* *Ričardas Mikutavičius, Kryžiaus kelio apmąstymas*, 2004.
* *Lidija Šimkutė, Vėjas ir šaknys*, 1991
* *Vytautas Čepliauskas, Sonetų vainikas Dariui ir Girėnui*, 2005.
* *Vytautas Čepliauskas, Atsiverk į mane*, 2006
* *Algimantas Baltakis, Strazdiškio giesmės*, 1979.
* *Simono Daukanto taku. Žygeivių maršrutai*, 1998
* *Gražina Didelytė, Laukiu užklydusių paukščių*, 2006
* *Gintautas Černeckis, Knygos pakeleivio užrašai*, 2001
* *Gintautas Černeckis, Slaptakeliai Slaptavietės Slaptaknygės*.
* *Šarūnas Laužadis, Švenčionių krašto legendos*, 1996
* *Šarūnas Laužadis, Nalšios žemės paslaptys*, 1998
* *Šarūnas Laužadis, Sakmė apie Merą ir Naglį*, 2001
* *Šarūnas Laužadis, Sakmė apie Lietuvos ąžuolą*, 2002
* *Onutė Grigaitė, Gražina Didelytė, Raiste*, 2005

## Աղբյուրներ
* *Gražina Didelytė mūsų atminty*. – Vilnius, 2008.
* Vytenis Rimkus, *Gražina Didelytė*. Šiuolaikiniai lietuvių dailininkai. – Vilnius, 1984

## Արտաքին հղումներ

*Didelytė, Gražina
*Didelytė, Gražina, VIAF

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Լիտվացի կանայք
Կատեգորիա:Լիտվացի նկարիչներ