Կենտրոնական բանկերի եվրոպական համակարգ

**Կենտրոնական բանկերի եվրոպական համակարգ** () հաստատություն է, որը ներառում է Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) և Եվրոպական միության (ԵՄ) բոլոր 27 անդամ երկրների ազգային կենտրոնական բանկերը։ Այն նպատակ ունի ապահովել գների կայունություն ամբողջ ԵՄ տարածքում, ինչպես նաև խթանել դրամավարկային և ֆինանսական համագործակցությունը եվրագոտու և ոչ եվրագոտու անդամ պետությունների միջև։

## Կազմակերպություն
Եվրահամակարգում որոշումներ կայացնելու գործընթացը կենտրոնացված է՝ իրականացվելով Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) որոշում ընդունող մարմինների՝ կառավարման խորհրդի և գործադիր վարչության միջոցով։ Քանի դեռ ԵՄ անդամ պետությունների մի մասը դեռևս չի ընդունել եվրոն, գործում է նաև երրորդ որոշում կայացնող մարմինը՝ ընդհանուր խորհուրդը։ Այն ազգային կենտրոնական բանկերը (ԱԿԲ), որոնք պատկանում են ԵՄ անդամ պետություններին, բայց դեռ եվրագոտու անդամ չեն, հանդիսանում են Եվրոպական կենտրոնական բանկերի համակարգի (ԵԿԲՀ) անդամներ՝ հատուկ կարգավիճակով։ Այսինքն՝ նրանք կարող են իրականացնել իրենց ազգային դրամավարկային քաղաքականությունը, սակայն չեն մասնակցում եվրագոտու միասնական դրամավարկային քաղաքականության մշակման և այդ քաղաքականության իրականացման վերաբերյալ որոշումների ընդունման գործընթացին։

Կառավարման խորհուրդը բաղկացած է՝ գործադիր խորհրդի բոլոր անդամներից, Եվրոն ընդունած անդամ պետությունների ԱԿԲ ղեկավարներից, որոնք ժամանակավոր հրաժարական տալ չեն կարող։ Կառավարման խորհրդի հիմնական պարտականություններն են՝

* Ընդունել ուղեցույցներ և որոշումներ, որոնք անհրաժեշտ են եվրահամակարգին վերապահված գործառույթների պատշաճ իրականացման համար։

* Ձևավորել եվրագոտու դրամավարկային քաղաքականությունը, այդ թվում՝ միջանկյալ դրամավարկային նպատակների, հիմնական տոկոսադրույքների և ռեզերվների առաջարկի վերաբերյալ որոշումները
* Սահմանել այդ որոշումների իրականացման համար անհրաժեշտ ուղեցույցները

Գործադիր վարչությունը բաղկացած է՝ նախագահից, փոխնախագահից և ևս չորս անդամներից, որոնք ընտրվում են դրամավարկային կամ բանկային ոլորտում ճանաչված հեղինակություն և մասնագիտական փորձ ունեցող անձանցից։ Նրանց նշանակում են ԵՄ անդամ պետությունների կառավարությունները՝ պետությունների կամ կառավարությունների ղեկավարների մակարդակով, խորհրդի առաջարկով, Եվրոպական խորհրդարանի և կառավարման խորհրդի (նախնական նշանակումների համար՝ եվրոպական դրամավարկային կառույցի խորհրդի) խորհրդակցությունից հետո։

Գործադիր վարչության հիմնական պարտականություններն են՝

* Դրամավարկային քաղաքականության իրականացում՝ ԵԿԲ-ի Կառավարման խորհրդի կողմից սահմանված ուղեցույցներին և որոշումներին համապատասխան, ինչպես նաև այդ գործընթացում անհրաժեշտ հրահանգների տրամադրում ազգային կենտրոնական բանկերին։
* Կատարել այն լիազորությունները, որոնք կառավարման խորհուրդը փոխանցել է գործադիր վարչությանը։

Ընդհանուր խորհուրդը կազմված է՝ ԵԿԲ-ի նախագահից և փոխնախագահից, և ԵՄ բոլոր 27 անդամ պետությունների ԱԿԲ նախագահներից։

Ընդհանուր խորհուրդը կատարում է այն գործառույթները, որոնք ԵԿԲ-ն ժառանգել է Եվրոպական դրամավարկային կառույցից և որոնք, որոշ անդամ պետությունների ժամանակավոր հրաժարվելու պատճառով, դեռ պետք է իրականացվեն Տնտեսական և դրամավարկային միության (ՏԴՄ) երրորդ փուլում։

Ընդհանուր խորհուրդը նաև մասնակցում է հետևյալ գործառույթներին՝

* ԵԿԲ-ի խորհրդատվական գործունեություն,
* Վիճակագրական տվյալների հավաքագրում,
* ԵԿԲ-ի տարեկան զեկույցների նախապատրաստում,
* Նորմատիվ ակտերի հաստատում՝ ԱԿԲ-ների կողմից իրականացված գործառնությունների հաշվապահական հաշվառման և հաշվետվությունների միասնականացման նպատակով,
* ԵԿԲ-ի կապիտալային բաժանորդագրության բանալիի հաստատման հետ կապված միջոցառումների իրականացում, եթե դրանք սահմանված չեն ԵՄ պայմանագրով,
* ԵԿԲ-ի աշխատակիցների աշխատանքային պայմանների սահմանում,
* Անհրաժեշտ նախապատրաստական աշխատանքներ՝ եվրոյի նկատմամբ բացառություն ունեցող անդամ պետությունների արժույթների փոխարժեքների անվերադարձ ամրագրման համար։

ԵԿԲՀ-ի կանոնադրությունը նախատեսում է մի շարք միջոցներ՝ ԱԿԲ ղեկավարների և գործադիր խորհրդի անդամների լիազորությունների պաշտպանության համար՝

* Ազգային կենտրոնական բանկերի ղեկավարների համար՝ նվազագույնը հինգ տարվա վերականգնվող պաշտոնավարում
* Գործադիր խորհրդի անդամների համար՝ նվազագույնը ութ տարվա մեկանգամյա (ոչ վերականգնվող) պաշտոնավարում։ Առաջին կազմի դեպքում կիրառվել է աստիճանական նշանակումների համակարգ՝ հաջորդականությունն ապահովելու նպատակով։
* Պաշտոնից հեռացումը հնարավոր է միայն անաշխատունակության կամ ծանր կարգապահական խախտումների դեպքում։ Այս առումով իրավասու է Եվրոպական Միության Արդարադատության դատարանը, որը կարգավորում է բոլոր վեճերը։

## Անդամ բանկեր
Եվրոպական կենտրոնական բանկերի համակարգը կազմված է Եվրոպական կենտրոնական բանկից և Եվրոպական Միության բոլոր 27 անդամ պետությունների ազգային կենտրոնական բանկերից։

Հետևյալ ցանկի առաջին բաժնում ներկայացված են այն անդամ պետությունները և նրանց կենտրոնական բանկերը, որոնք կազմում են Եվրահամակարգը (ներառյալ ԵԿԲ-ն) և միասին սահմանում են եվրագոտու դրամավարկային քաղաքականությունը։

Ցանկի երկրորդ բաժնում ներկայացված են անդամ պետությունները և նրանց կենտրոնական բանկերը, որոնք դեռևս օգտագործում են առանձին ազգային արժույթ՝ և հետևաբար Եվրահամակարգի մաս չեն կազմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* European Central Bank
* ECB – The General Council
* ECB - The Eurosystem Mission
* Video: ECB and the Eurosystem explained in 3 minutes
* Organisation and operation of the ECB CVCE (Centre for European Studies)

Կատեգորիա:Բանկեր
Կատեգորիա:Դրամավարկային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպական միության մարմիններ
Կատեգորիա:Եվրոպական միություն
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններ