Հայկական բանկ (Լվով)

**Հայկական բանկ** (), բանկային հաստատություն, որը գոյություն է ունեցել Ուկրաինայի Լվով քաղաքի այժմյան Լեսյա Ուկրաինկայի փողոց, 14 հասցեում՝ 16-րդ դարից մինչև 1940 թվականը, հիշատակվում է «Mons Pius» անվամբ։

## Պատմություն
Եկեղեցիներին կից կրոնական բանկերի ստեղծման ավանդույթը, որը սկսվել է միջնադարյան Իտալիայում, արտացոլվել է նաև Լվովում։

Հայկական բանկի հիմնական գործունեությունը եղել է փոխատվությունը, առևտրային գործարքներում միջնորդությունը և գրավատնային ծառայությունը։ Հայերը միջնադարյան Լվովում ապրել են հիմնականում Հայկական թաղամասում և նրա շրջակայքում: 16-րդ դարում քաղաքում ապրել է մոտ 200 հայկական ընտանիք։

Իրենց ֆինանսական խնդիրները լուծելու համար հայերը ստեղծել են սեփական բանկը, որը հիմնված է եղել կրոնական համայնքի անդամության վրա։ Այս ավանդույթը լայն տարածում է գտել ուշ միջնադարում և վերածննդի դարաշրջանում։ Նմանատիպ բանկեր Լվովում ստեղծել են լեհերը, հրեաները և գերմանացիները։

Տարին մեկ անգամ կրոնական համայնքն ընտրել է բանկի ղեկավարությանը և պատասխանատուներին։ Համայնքը ղեկավարել են երկու պրովիզորներ (գանձապահներ) և մի գրագիր, որոնց պարտականությունները ներառել են գրքեր վարելը և եռամսյակային ժողովներում ընդունված որոշումները գրանցելը։ Համայնքն ունեցել է երկու արկղ։ Առաջինում պահվել են հիմնադրման փաստաթղթերը, դրամական միջոցները, գրավը և գրանցամատյանները։ Այն եղել է կողպված և փակվել է երկու բանալիով, որոնցից մեկը պահել են պրովիզորները, իսկ մյուսը՝ գրագիրը, որպեսզի նրանցից մեկի բացակայության դեպքում մյուսները արկղը չկարողանային բացել։ Երկրորդ արկղը, որը դրված է եղել եկեղեցու բեմի մոտ, օգտագործվել է համայնքի ընթացիկ կարիքների համար նվիրատվություններ հավաքելու համար։ Այդ գործը նույն կերպ է կազմակերպված եղել նաև մյուս համայնքներում։

## Ճարտարապետություն
Որպես Հայկական տաճարի համալիրի մաս, նախկին բանկի շենքն ունի տեղական նշանակության ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ (պահպանման № 1289): Գտնվում է մայր տաճարի շենքից հյուսիս-արևելք: Այն երեք շենքերից մեկն է (№ 10, 12, 14), որոնց ճակատները դուրս են գալիս Լեսյա Ուկրաինկայի փողոց և Հայկական նրբանցք: 17-18-րդ դարերում այս բոլոր շենքերը պատկանել են հայ կաթողիկե համայնքին:

Շենքը աղյուսից է, սպիտակ քարի շարվածքի օգտագործմամբ։ Ունի չորս հարկ, նկուղներ, ձգվում է հյուսիսից հարավ։ Մեջտեղում գտնվում է ջրհորով փոքրիկ բակ: Շենքը սովորական է բնակելի կառուցապատման մեջ: Պահպանում է վերածննդյան կառուցվածքը և բաղկացած է երկու քարե շենքերից՝ գլխավոր և թիկունքային: Գլխավորի ճակատը նայում է Լեսյա Ուկրաինկայի փողոցին, որին գրեթե հպվում է բարձր պարսպի հյուսիսային հատվածը։ Թիկունքային շենքը բակի կողմից է, այն սահմանակից է Հայկական նրբանցքին։ «Թիկունքային» անվանումը պայմանական է, քանի որ դեպի նրա հարավային ճակատը տանող նրբանցքները գալիս են Հայկական փողոցից՝ Հայկական թաղամասի գլխավոր զարկերակից։ Այժմ «թիկունքային քարե շենքի» ներքնահարկում տեղակայված են «Mons Pius» ռեստորանի սրահները:

Լեսյա Ուկրաինկայի փողոցից դեպի շենքի տարածքներ տանում է լայն կամարաձև մուտքի սպիտակ քարե պորտալը: Պահպանվել են անցումի կամարաձև թաղերը: Կողքին գտնվում է տակառաձև թաղով երկխցանի սենյակ: Դեպի վերին հարկեր տանող աստիճանավանդակի մուտքը բակի կողմից է՝ № 12 շենքի հետևում գտնվող Հայկական նրբանցքի կողմից: Այս աստիճանավանդակը կառուցվել է 19-րդ դարի վերջում: Լեսյա Ուկրաինկայի փողոցի կողմի ճակատը սվաղված է, ճարտարապետական հարդարանք չունի: 1-2-րդ հարկերի պատուհանները քարե շրջանակով են, 3-4-րդ հարկերինը՝ աղյուսե եզրակալմամբ, ինչը վկայում է վերին հարկերն ավելի ուշ կառուցելու մասին։ 2-րդ հարկի կենտրոնում գտնվում է կամարաձև ավարտով խուլ խորշ: Ճակատն ավարտվում է պրոֆիլավորված քիվով:

Հայկական փողոցի № 7 և № 9 շենքերի միջև գտնվող նրբանցքից մինչև «Mons Pius» գրությամբ կամարը տանում է նեղ սալապատ անցումը: Կամարի մոտից բացվում է դեպի շենքի առջև գտնվող բակի մուտքը, որը կառուցվել է նախկին գերեզմանոցի տեղում: Բակը շրջապատված է պարսպով, որը զարդարված է մույթերով կիսաշրջանաձև կամարներով: Այժմ այն ծառայում է որպես սրճարանի ամառային հարթակ: Դեպի բակ տանող երկրորդ մուտքը Հայկական նրբանցքի կողմից կամարի միջով է: Շենքի հարավային ճակատը համեստ է․ այն ունի հորիզոնական բաժանումներով և լայն պատուհանների շրջանակներով չորս առանցք: Աջ կողմում գտնվում է դեպի նկուղներ տանող սպիտակ քարե սալերով ձևավորված մուտքը: Ձախ կողմում բարձրության վրա գտնվում է դեպի հաստատության սրահներ տանող մուտքը, որոնք միավորված են վերածննդյան պորտալներով և ծածկված են կիսաշրջանաձև թաղերով: Սրճարանի արևմտյան հատվածում գտնվում է ամենամեծ սրահը, որին տանում է սպիտակ քարե մուտքի պորտալը: Այս սրահը՝ նախկինում բանկի գլխավոր սրահը, զբաղեցնում է համալիրի 3-րդ՝ արևմտյան հատվածի ներքնահարկը:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Львів.Вул._Вірменська_Вірменський_банк.jpg|Բանկի գլխավոր գրասենյակային շենքը
Պատկեր:Вірменський_собор_2_Львів_Марія_Павлюк.jpg|Դեպի բանկի շենք տանող ճանապարհը
Պատկեր:Ресторан_«Mons_Pius»,_Вірменський_дворик,_Львів.jpg|Շենքի ձևավորման տարրեր
Պատկեր:WLM2017foto634.jpg|Ցուցանակ պատին, որը վկայում է, որ շենքն ունի տեղական նշանակության ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Լվովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի
Կատեգորիա:Ուկրաինահայ տնտեսություն
Կատեգորիա:Լվովի հայկական տաճարի համալիր