Տնային տնտեսվարություն

աջից|մինի|Good Housekeeping-ը տնային տնտեսության հետ կապված մի քանի ամսագրերից մեկն է:
աջից|մինի|Մեր տան ցիկլոպեդիայի վերնագիր. Խոհարարություն և տնային տնտեսություն, հրատարակված Դեթրոյթում, Միչիգան, 1889 թ.
**Տնային տնտեսվարություն**, հիմնականում ամերիկյան և կանադական տերմին, որը վերաբերում է տան կառավարմանը, այլ կերպ հայտնի է որպես **տան աշխատանք, տնային տնտեսություն, [[տնային տնտեսուհի]] կամ տան կառավարիչ։** Դա տան կամ գույքի կազմակերպչական, ամենօրյա գործողությունները վերահսկելն է  և այլ տնային հարցերի կառավարումը։ Ամերիկայում և Կանադայում տնային տնտեսության համար պատասխանատու անձը, ով չի աշխատում դրսում կոչվում է տնային տնտեսուհի կամ տան պահակ՝ տերմին տան կնոջ և դրսում չաշխատող հոր համար։ Պատմականորեն տնային տնտեսուհու դերը ասոցացվում է կանանց հետ։ Այնուամենայնիվ  «տնային տնտեսուհի» տերմինը կարող է նաև վերաբերել սոցիալական աշխատողին, ով զբաղվում է տնային տնտեսությամբ տան կնոջ կամ տղամարդու անկարողության դեպքում։ Տնային բուժաշխատողները ստանձնում են տնային տնտեսուհու դերը, երբ հոգ են տանում տարեցների մասին։ Սա ներառում է ճաշ պատրաստելը, լողացնելը, և բոլոր պարտականությունները, որը կարիքի մեջ գտնվող մարդը ի վիճակի չէ ինքնուրույն կատարել։

Տնային տնտեսությունը կարող է լինել մեկ ամուսնու, գործընկերոջ, ծնողի լիաժամկետ պարտականությունը, որը կիսում է երեխաների կամ մեծ ընտանիքի հետ, կամ ամուսիների, գործընկերների միջև, քանի որ մեկը կամ երկուսն էլ աշխատում են տնից դուրս։ Այն կարող է նաև մասնակի կամ ամբողջությամբ փոխանցվել վճարովի օգնությանը։ Նախորդ տասնամյակներում, կային մի շարք պարտադիր դասընթացներ, որոնք հասանելի էին ուսանողների համար՝ սովորելու տնային տնտեսության հմտությունները։ Ավագ դպրոցում դասընթացները ներառում էին խոհարարությունը, սնուցումը, տնային տնտեսագիտությունը, ընտանեկան և սպառողական գիտություն  (FACS), և սննդի, և խոհարարության հիգիենա։

## Ամուսնություն
### 19–րդ դար
Հյուսիսային Ամերիկայում, 19-րդ դարի վաղ իդեալները պնդում էին, որ տնային տնտեսությունը լինի կնոջ պատասխանատվությունը «կինը պատշաճ կերպով պետք է լինի տան լույսն ու կենտրոնը»: Ավանդական կանայք, ովքեր մնում են տանը և չեն աշխատում վճարի համար սոցիալական իդեալներով պահանջվում էին ստեղծել և պահպանել խաղաղ տարածք՝ տրամադրելու իրենց ամուսիներին և երեխաներին։ Նախաարդիական միջավայրում գտնվող կանանց համար «պարտականությունը, արտոնությունն ու հանդիսավոր պատասխանատվությունն են նրա համար ավելի հետաքրքիր և կարևոր դարձնում տնային տնտեսության այս արվեստը, քան աշխարհի ցանկացած այլ արվեստ»։ Այս ասացվածքի հեղինակ Էննի Սուոն միայնակ չէր 1800-ականների վերջին այն տեսակետում, որ կանայք խրախուսվում էին, եթե ոչ պահանջվում էր, որ կանայք տունը միայնակ կարգի բերեին։ 1875 թվականին Հերպերս Բաազարը հրատարակեց մի հոդված՝ ընդգծելով տան կնոջ պարտականությունները և այն հարգարժան հարգանքը, որին արժանի են այդ պարտականությունները․ «բայց եթե մեկը միայն մտածի, թե իրականում որքան անհամար և ծանր են այդ պարտականությունները, ապա ավելի մեծ հարգանք կցուցաբերվի դրանք կատարելու հավատարիմ ջանքերին, և հավելյալ ակնածանք կտարածվի մոր նկատմամբ, ով նաև տնային տնտեսուհին է»։ Harper's Bazaar-ը նշում է, որ կանայք տան աշխատանքի մեծ մասը կատարում են՝ մատնանշելով, որ աշխատանքը մանրամասն է և շատ դեպքերում դժվար։

### 20–րդ դար
20-րդ դարը սկսվեց նույն տնային տնտեսության դերով ինչպես 19-րդ դարը, այնուամենայնիվ դարն ավարտվեց շատ տարբեր ընկալմամբ։ Ուշ 1990 ականներին, շատ դեպքերում ամուսնությունը բաղկացած էր և կնոջ, և ամուսնու տնային տնտեսության մեջ մասնակցությունից։ Դարլեն Պինյան և Վերն Բենգթսոնը, ովքեր մարդաբաններ և պրոֆեսորներ են Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանում, քսաներորդ դարի վերջին լայնորեն ուսումնասիրել են ամուսնության դինամիկան և տնային աշխատանքը: Նրանք եզրակացրին, որ «բոլոր կանայք հավասարապես օգուտ են քաղում իրենց ամուսինների ավելի մեծ ներգրավվածությունից տնային աշխատանքում»։ Աշխատանքի բաժանումը տան ներսում նպաստում է ամուսնու և կնոջ միջև առողջ հարաբերություններին: Եզրափակելով,ամուսնության մեջ երջանկության մեծացման հավանականությունը զգալիորեն բարելավվում է, երբ տնային տնտեսությունը կիսվում է ամուսնու հետ: Ուեսթը և Զիմերմանը, եզրափակեցին ավելի քան 487 զույգերի վերլուծություն և պարզեցին, որ «կանայք պարգևատրվում են կանացի վարքագծի համար, ինչպիսիք են տնային աշխատանքը, մինչդեռ տղամարդիկ դրական ամրապնդում են ստանում տղամարդկային առաջադրանքներով զբաղվելու համար, օրինակ՝ կերակրելու համար»։

Ի հակադրություն, 1989թ.-ին Հոքշիլդի կատարած ուսումնասիրությունը եզրակացրեց, որ նույնիսկ այն դեպքում, երբ կանայք նպաստում են ընտանիքի եկամտի ավելի քան 50%-ին, նրանք հաճախ ավելի շատ տնային աշխատանք են կատարում, քան իրենց ամուսինները: Հոքշիլդի ուսումնասիրությունը ուղղակիորեն հերքեց նախորդ տեսությունը, ըստ որի կանայք տնային աշխատանք էին կատարում, քանի որ նրանք զգալիորեն ավելի քիչ էին նպաստում տնային տնտեսության եկամուտին: Փոխարենը, հետազոտության արդյունքները ցույց տվեցին, որ նույնիսկ ամուսնության դինամիկայում, որտեղ կանայք նպաստում էին տնային տնտեսության եկամտի կեսից ավելիին, նրանք դեռ կատարում էին տնային աշխատանքների ճնշող մեծամասնությունը:

Ամուսնացած կանայք, ովքեր ֆինանսապես և հոգեպես կախված են իրենց ամուսիններից ավելի քիչ հավանական է, որ կենցաղային աշխատանքի բաժանումը անարդար համարեն։ Ամուսնացած կանանց այս նշանակալի խումբը զգաց, որ տնային աշխատանքն ամրապնդում է իրենց կանացի գենդերային ինքնությունը և կապը կանացիության հետ։

### 21–րդ դար
Ամերիկայում 21–րդ դարում սեռը  շարունակում է ձևավորել տնային տնտեսության պարտականությունների բաժանումը։ Համաձայն 2018 թվականի Ժամանակի օգտագործման ամերիկյան հետազոտության՝ կանանց 84 տոկոսը և տղամարդկանց 69 տոկոսը հայտնել են, որ իրենք որոշ ժամանակ են անցկացրել տնային պարտականությունները կատարելիս, որոնք ներառում են «տնային աշխատանք, խոհարարություն, մարգագետինների խնամք կամ տնային տնտեսություն»: Կանայք նշել են, որ օրական միջինը 2,6 ժամ են ծախսում տնային աշխատանքների վրա, իսկ տղամարդիկ՝ 2,0 ժամ: Հարցման օրվա ընթացքում կանանց 49 տոկոսը և տղամարդկանց 20 տոկոսը հայտնել են, որ տնային աշխատանք են կատարում:

Տնային տնտեսության պարտականությունների ընկալումները տղամարդկանց և կանանց միջև տարբեր են։ Pew Research Center-ի 2014 թվականի կրոնական լանդշաֆտի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հայրերն ավելի հավանական է, քան մայրերը, ասելու, որ գործերը հավասարապես բաշխված են երկու զուգընկերների միջև (56% ընդդեմ 46%): Հարցմանը, մայրերի 50%-ը հայտնել է, որ ավելի շատ պարտականություններ է կրում տան շուրջ, քան իրենց զուգընկերները. Հայրերի միայն 12%-ն է հայտնել, որ ավելի շատ տնային գործեր է կատարել: Չնայած ընկալման այս տարբերությանը, ամուսնացած ամերիկացի մեծահասակների մեծամասնությունը (56%) ասաց, որ կենցաղային գործերը կիսելը «շատ կարևոր» է հաջող ամուսնության համար:

2008 թվականի հոդվածում հասարակագետներ Սյուզան Լ. Բրաունը և Սայակա Կավամուրան հայտնել են, որ տնային աշխատանքների անհավասար բաշխումը հիմնականում պայմանավորված է ժամանակի առկայությամբ: Նրանք եզրակացրին. «կանայք սովորաբար ավելի քիչ ժամեր են աշխատում, քան իրենց ամուսինները, ուստի նրանք ավելի շատ ժամանակ ունեն տնային գործերը կատարելու համար»:

## Տնային տնտեսություն
[մինի|[Փոշեկուլ]]
Տնային տնտեսուհու կողմից տնային տնտեսությունը գույքի խնամքն ու հսկողությունն է, դրա պահպանման, պատշաճ օգտագործման և արտաքին տեսքի ապահովումը: Առանձնատանը երբեմն սպասուհին կամ տնային տնտեսուհին է աշխատում՝ որոշ տնային տնտեսություններ կատարելու համար: Տնային գործը տնային տնտեսությամբ կատարված աշխատանք է: Տնային տնտեսության մի մասը տան մաքրություն է, իսկ որոշ տնային տնտեսություն՝ տնային գործեր: Տնային գործերը տնային աշխատանք են, որոնք պետք է կատարվեն կանոնավոր ընդմիջումներով: Տնային տնտեսությունը ներառում է բյուջեն և ծախսերի վերահսկումը, սնունդ պատրաստելը և սնունդ գնելը, ջերմության վարձի վճարումը և տան մաքրությունը։

### Խոհարարություն
Ժամանակակից տների մեծ մասը պարունակում է սանիտարական հարմարանքներ և սնունդ պատրաստելու միջոցներ։ Խոհանոցը սենյակ կամ սենյակի մի մասն է, որն օգտագործվում է տնային տնտեսուհու կողմից ճաշ պատրաստելու, սննդի պատրաստման և սննդի պահպանման համար: Արևմուտքում ժամանակակից խոհանոցը սովորաբար հագեցած է վառարանով, տաք և սառը հոսող ջրով լվացարանով, սառնարանով և խոհանոցի պահարաններով: Շատ տնային տնտեսուհիներ օգտագործում են միկրոալիքային վառարան, աման լվացող մեքենա և այլ էլեկտրական սարքեր, ինչպիսիք են բլենդերը  և կոնվեկցիոն վառարանը և ավտոմատ սարքեր, ինչպիսիք են բրնձի կաթսաները: Խոհանոցի հիմնական գործառույթը կերակուր պատրաստելն է, բայց այն կարող է օգտագործվել նաև ճաշելու համար։

Խոհարարությունը սննդի պատրաստման գործընթացն է՝ կրակի վրա կամ առանց կրակի, պատրաստելու, ընտրելու, չափելու և բաղադրիչների համադրման գործընթացն անվտանգ և ուտելի սննդամթերքի արտադրության համար: Գործընթացը ներառում է մեթոդների, գործիքների և բաղադրիչների համակցությունների լայն շրջանակ՝ սննդամթերքի համը, տեսքը, հյուսվածքը կամ մարսողականությունը փոխելու համար: Արդյունքի վրա ազդող գործոնները ներառում են բաղադրիչների, շրջակա միջավայրի պայմանների, գործիքների փոփոխականությունը և իրական կերակուր պատրաստող անհատի հմտությունը:

Խոհարարության բազմազանությունն ամբողջ աշխարհում արտացոլում է մարդկանց գեղագիտական, գյուղատնտեսական, տնտեսական, մշակութային, սոցիալական և կրոնական բազմազանությունը: Սննդի վրա ջերմություն կիրառելը սովորաբար, թեև ոչ միշտ, քիմիապես փոխակերպում է այն՝ այդպիսով փոխելով դրա համը, հյուսվածքը, հետևողականությունը, տեսքը և սննդային հատկությունները: Խոհարարության մեթոդները, որոնք ենթադրում են անոթի մեջ հեղուկի եռացում, կիրառվել են առնվազն մ.թ.ա. 10-րդ հազարամյակից՝ խեցեղենի ներմուծմամբ:

### Մաքրություն
Տան մաքրումը տնային տնտեսուհու կողմից տունը կոկիկ և մաքուր դարձնելու համակարգված գործընթացն է: Սա կարող է կիրառվել ավելի լայնորեն, քան պարզապես անհատական ​​տունը, օրինակ՝ նման «մաքրման» գործընթացի փոխաբերությունը, որը կիրառվում է այլուր, օրինակ՝ հյուրանոցում կամ որպես ընթացակարգային բարեփոխում: Տան մաքրման գործընթացում ավարտվում են ընդհանուր մաքրման աշխատանքները, ինչպիսիք են աղբը հեռացնելը, իրերը սովորական վայրերում պահելը, կեղտոտ մակերեսների մաքրումը, փոշու մաքրումը և փոշեկուլը: Դրա մանրամասները բավականին բազմազան են և բարդ, որ այդ թեմայով բազմաթիվ գրքեր են հրատարակվել:

Ինտերնետում սովորող կայքերում կան բազմաթիվ հոդվածներ տների մաքրման վերաբերյալ: Գործիքները ներառում են փոշեկուլ, ավել ու շվաբրը: Մաքրող լուծույթները և սպունգերը վաճառվում են մթերային խանութներում և այլուր: Պրոֆեսիոնալ մաքրողներ կարող են վարձվել ավելի քիչ հաճախակի կամ մասնագիտացված խնդիրների համար, ինչպիսիք են շերտավարագույրները, գորգերը և բազմոցները մաքրելը: Առաջարկվում են նաև մասնագիտական ​​ծառայություններ հիմնական առաջադրանքների համար։ Անվտանգությունը հաշվի է առնվում, քանի որ որոշ մաքրող միջոցներ թունավոր են, իսկ որոշ մաքրման աշխատանքներ ֆիզիկապես պահանջում են: Կանաչ մաքրումը վերաբերում է մաքրմանը առանց աղտոտման կամ քիմիական նյութերի առաջացման, որոնք կարող են մարմնական վնաս պատճառել: Տան մաքրման պատմությունը կապ ունի տեխնոլոգիայի առաջընթացի հետ։

Բացօթյա տան մաքրման աշխատանքները ներառում են անձրևաջրերի տերևները հեռացնելը, պատուհանները լվանալը, դռան գորգերը մաքրելը, լողավազանը մաքրելը, սիզամարգերի կահույքը հեռացնելը և աղբը դուրս բերելը:

### Լվացք
մինի|1950-ականների լվացքի մեքենա Constructa-ից
Լվացքը վերաբերում է հագուստի և սպիտակեղենի լվացմանը, վայրը, որտեղ կատարվում է այդ լվացումը և/կամ այն, ինչ պետք է լինի,  լվացվել է: Ջրի լուծողականությունը բարձրացնելու համար կարող են օգտագործվել տարբեր քիմիական նյութեր, ինչպիսիք են օճառի կամ յուկա արմատի միացությունները, որոնք օգտագործվում են բնիկ ամերիկացի ցեղերի կողմից: Օճառը, միացությունը, որը պատրաստված է լորից (փայտի մոխիրից) և ճարպից, հնագույն և շատ տարածված լվացքի միջոց է: Ժամանակակից լվացքի մեքենաները սովորաբար օգտագործում են փոշի կամ հեղուկ լվացքի միջոց՝ ավելի ավանդական օճառի փոխարեն: Մաքուր լինելուց հետո հագուստը չորանում է։

Լվացքի մեքենաներն ու չորանոցներն այժմ հարմարանք են ամբողջ աշխարհի տներում: Աշխարհի որոշ մասերում, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Շվեյցարիայում, բազմաբնակարան շենքերն ու հանրակացարանները հաճախ ունեն լվացքատուն, որտեղ բնակիչները կիսում են լվացքի մեքենաներն ու չորանոցները: Սովորաբար մեքենաները գործարկվում են միայն այն ժամանակ, երբ գումարը դրվում է մետաղադրամի բնիկում: Աշխարհի այլ մասերում բազմաբնակարան շենքերը, որոնք ունեն լվացքատուն, հազվադեպ են, և յուրաքանչյուր բնակարան կարող է ունենալ իր սեփական լվացքի մեքենան: Նրանք, ովքեր տանը մեքենա չունեն կամ լվացքատուն են օգտագործում, պետք է կամ ձեռքով լվանան իրենց հագուստները կամ այցելեն առևտրային լվացքատուն:

Հագուստի չորանոցը կենցաղային սարքավորում է, որն օգտագործվում է հագուստի և այլ գործվածքների վրայից խոնավությունը հեռացնելու համար, սովորաբար լվացքի մեքենայում դրանք մաքրելուց անմիջապես հետո: Չորացուցիչների մեծ մասը բաղկացած է պտտվող թմբուկից, որը կոչվում է թմբուկ, որի միջով տաքացված օդը շրջանառվում է բեռից խոնավությունը գոլորշիացնելու համար: Թմբուկը համեմատաբար դանդաղ է պտտվում՝ բեռի մեջ գտնվող առարկաների միջև տարածություն պահպանելու համար: Շատ դեպքերում գլանափաթեթը շարժվում է ինդուկցիոն շարժիչով: Այս մեքենաների օգտագործումը կարող է հանգեցնել հագուստի կծկվելու, պակաս փափուկ (կարճ փափուկ մանրաթելերի/թելերի կորստի պատճառով) և գունաթափվելու: Այս պատճառներով, ինչպես նաև բնապահպանական մտահոգություններով, շատ մարդիկ օգտագործում են բացօթյա մեթոդներ։

Լվացքի օսլան օգտագործվում է հագուստի լվացման մեջ։ Օսլան լայնորեն օգտագործվում էր Եվրոպայում 16-րդ և 17-րդ դարերում՝ խստացնելու համար բարակ սպիտակեղենի լայն օձիքներն ու շղարշները, որոնք շրջապատում էին բարեկեցիկ մարդկանց վիզը: 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին ոճային էր տղամարդկանց վերնաշապիկների օձիքն ու թևերը և աղջիկների շապիկների կողքերը խստացնելը՝ դրանց վրա օսլա քսելով, քանի որ մաքուր հագուստը արդուկվում էր: Բացի սահուն, փխրուն եզրերից, որը տալիս էր հագուստին, այն նաև գործնական նպատակների էր ծառայում: Մարդու պարանոցի և դաստակի կեղտը և քրտինքը կպչում էին օսլայի վրա, քան հագուստի մանրաթելերին, և հեշտությամբ կլվանար օսլայի հետ միասին: Յուրաքանչյուր լվացումից հետո օսլան նորից քսվում էր: Այսօր արտադրանքը վաճառվում է աերոզոլային բանկաների մեջ՝ տնային օգտագործման համար: Խոհանոցային օսլան, որն օգտագործվում է որպես սննդի խտացուցիչ նյութ, կարող է կիրառվել նաև լվացված գործվածքների վրա (պահանջում է եռացնել)

## Տեխնիկական սպասարկում
Տնային տնտեսուհիները, որոնք հետևում են սպասարկման տեխնիկայիկանխատեսմանը, որոշում են ներգործող սարքավորումների վիճակը՝ կանխատեսելու համար, թե երբ պետք է իրականացվի սպասարկումը: Այս մոտեցումն առաջարկում է ծախսերի խնայողություն սովորական կամ ժամանակի վրա հիմնված սպասարկման համեմատ, քանի որ առաջադրանքները կատարվում են միայն այն դեպքում, երբ դա երաշխավորված է: Տնային տնտեսողները, որոնք հետևում են կանխարգելիչ սպասարկման մեթոդներին, ապահովում են, որ կենցաղային սարքավորումները և տունը գտնվում են բավարար աշխատանքային վիճակում՝ նախատեսելով սկզբնական խափանումների ստուգում, հայտնաբերում և ուղղում, կա՛մ դրանց առաջանալը, կա՛մ նախքան դրանք մեծ թերությունների վերածվելը:

### Տան սպասարկում
Տան սպասարկումը ներառում է տան խնդիրների ախտորոշումն ու լուծումը և կապված է տնային սպասարկման հետ՝ նման խնդիրներից խուսափելու համար: Սպասարկման շատ տեսակներ «Արա ինքներդ» (DIY) նախագծեր են: Սպասարկումն անպայմանորեն նույնը չէ, ինչ տան բարեկարգումը, թեև շատ բարելավումներ կարող են առաջանալ վերանորոգման կամ պահպանման արդյունքում: Հաճախ ավելի մեծ վերանորոգման ծախսերը արդարացնում են ներդրումների այլընտրանքը լայնածավալ բարելավման համար: Կարող է նույնքան իմաստալից լինել տան համակարգը արդիականացնելը (բարելավվածով), որքան այն վերանորոգելը կամ անարդյունավետ, հնացած կամ մեռնող համակարգի համար ավելի հաճախակի և թանկ սպասարկում իրականացնելը: DIY նախագծի համար օգտակար են նաև ժամանակի և դրամական ներդրումների սահմանված սահմանները, մինչև վերանորոգումը (կամ վերանորոգման ցուցակը) կդառնա ճնշող և հուսահատեցնող և երբևէ ավարտվելու ավելի քիչ հավանականություն:

### Մարգագետիների խնամք
Մարգագետինների խնամքի պատասխանատվություն կրող տնային տնտեսուհիները հետևում են սեզոնային սիզամարգերի խնամքի պրակտիկաներին, որոնք որոշ չափով տարբերվում են կախված կլիմայական գոտուց և աճեցվող խոտի տեսակից (լինի սառը սեզոնի, թե տաք սեզոնի տեսակներ): Տարբեր ճանաչված մեթոդներ, որոնք օգտագործվում են տնային տնտեսուհիների կողմից սիզամարգերի խնամքի համար, նկատվում են ցանկացած տարածքում: Գարնանը կամ ամռան սկզբին տնային տնտեսուհիները ցանում են, ցանում կամ ցողում բակում, երբ հողն ավելի տաք է: Ամռանը սիզամարգերի հնձիչներն օգտագործվում են բարձր կտրվածքով` զով սեզոնի խոտի համար, իսկ ցածր կտրվածքով` տաք սեզոնի սիզամարգերի համար: Աշնանը սիզամարգերը հնձվում են տնային տնտեսուհիների կողմից ավելի ցածր բարձրության վրա, և ծղոտի կուտակումները, որոնք առաջանում են տաք սեզոնի խոտերում, հեռացվում են: Տնային տնտեսուհիները ավելացնում են ավազակավ և պարարտանյութ են կիրառում, որը պարունակում է որոշ տեսակի թրջող նյութ: Զով սեզոնի սիզամարգերը տնկվում են աշնանը, համապատասխան տեղումներով: Մարգագետինների խնամքը ձմռանը նվազագույն է, պահանջվում է միայն օրգանական նյութերի թեթև սնուցում, օրինակ՝ կանաչ թափոնների պարարտանյութ և հանքանյութեր՝ հողային որդերն ու օգտակար մանրէները խթանելու համար:

## Կառավարում
Տնային տնտեսուհու կողմից տնային տնտեսության կառավարումը տան կամ գույքի կազմակերպչական, ֆինանսական և ամենօրյա գործունեությունը վերահսկելու գործողությունն է: Այն տարբերվում է տնային տնտեսությունից, որը բաղկացած է տան ֆիզիկական սպասարկումից և մաքրությունից։

### Տան կազմակերպում
Տան կազմակերպումը ներառում է ինտերիերի ձևավորում՝ տունը էսթետիկորեն հաճելի դարձնելու համար՝ օգտագործելով կահույք, բույսեր, շերտավարագույրներ և այլն: Կենցաղային շփոթությունը մաքրելը տնից հեռացնել ավելորդ իրերը:

#### Կենցաղային շփոթություն
Կենցաղային խառնաշփոթի վերացումը ներառում է իրերն օգտագործելուց հետո իրենց ճիշտ տեղում դնելը: «Քո խառնաշփոթը մաքրելը» կարող է ներառել հյուրասենյակից ակնոցներ, ուտելու պարագաներ կամ գաջեթներ, օրինակ՝ խաղալիքներ հանելը, եթե ընթրել եք այնտեղ՝ հեռուստացույցի առջև: Եթե ​​մի քանի հոգի դա արել են մի քանի օրվա ընթացքում և չեն վերցրել իրենց բաժակները, սպասքն ու սպասքը հյուրասենյակից, ապա հյուրասենյակը համարվում է «խճճված» սպասքով։ Սպասքները տեղում չեն, քանի որ դրանք պատկանում են խոհանոցին, լվացվել և դրված են պահարաններում։ Դա հյուսիսամերիկյան ժամանակակից տնային տնտեսություններում խառնաշփոթի ամենատարածված օրինակն է։

Կա խառնաշփոթի մեկ այլ բացատրություն,պարզապես շատ իրեր ունենալ և չունենալ բավականաչափ սենյակներ բոլորի համար։ Երբեմն, ինչպես պատահում է ասիական տնային տնտեսություններում, իրերն անհրաժեշտ են, բայց տունը պարզապես շատ փոքր է, և ամեն ինչ կազմակերպելու համար անհրաժեշտ են հնարամիտ մեթոդներ՝ նվազագույնի հասցնելու անհրապույր խառնաշփոթը: Տնային տնտեսությունից կամ տնից անհարկի կամ այլևս ոչ անհրաժեշտ առարկաները հեռացնելը նույնպես խառնաշփոթի հեռացման մի մաս է: Իրերը կարելի է նվիրել ընկերներին կամ բարեգործական կազմակերպություններին, վաճառել որպես օգտագործված, վերամշակել կամ դեն նետել։

Խառնաշփոթությունից ազատվելու անկարողության ծայրահեղ ձևերը հարկադիր կուտակման վարքային ասպեկտն է: Մյուս կողմից, հասարակությունը, որը չափից դուրս շատ է հույսը դնում թափոններ առաջացնելու և այնուհետև հեռացնելու վրա, կոչվում է դեն նետվող հասարակություն:

Խառնաշփոթությունից ազատվելու անկարողության ծայրահեղ ձևերը հարկադիր կուտակման վարքային ասպեկտն է: Մյուս կողմից, հասարակությունը, որը չափից դուրս շատ է հույսը դնում թափոններ առաջացնելու և այնուհետև հեռացնելու վրա, կոչվում է դեն նետվող հասարակություն:

### Կենցաղային գնումներ
Կենցաղային գնումները վերաբերում են տնային տնտեսուհու՝ ապրանքներ կամ ծառայություններ ձեռք բերելու փորձին՝ ընտանիքի նպատակներն իրականացնելու համար: Թեև կան մի քանի տնային տնտեսություններ, որոնք փորձում են ստանդարտներ սահմանել գնման գործընթացում, գործընթացները կարող են մեծապես տարբերվել տնային տնտեսությունների միջև: Սովորաբար «գնում» բառը չի օգտագործվում «գնումներ» բառի հետ փոխադարձաբար, քանի որ գնումները սովորաբար ներառում են այլ հասկացություններ: Տնային տնտեսվարողները որոշում են շուկայական ապրանքները, որոնք գնելու է տնային տնտեսությունը, օրինակ՝ մթերային ապրանքները, որոնք գնվել են մթերային խանութից։

Մեկ այլ կարևոր գնում, որով զբաղվում են տնային տնտեսուհիները, կենցաղային տեխնիկայի համար օգտագործվող էներգիայի աղբյուրն է: Տան կամ այլ շենքերի ջեռուցումը կարող է ներառել կաթսաներ, վառարաններ և ջրատաքացուցիչներ: Սեղմված բնական գազն օգտագործվում է գյուղական տներում՝ առանց խողովակաշարով կոմունալ ծառայությունների հետ կապի կամ շարժական գրիլներով: Այնուամենայնիվ, LPG-ից պակաս խնայող լինելու պատճառով, LPG-ն (Պրոպան) գյուղական գազի գերիշխող աղբյուրն է բնական գազով աշխատող տիրույթների և/կամ վառարանների, բնական գազով տաքացվող հագուստի չորանոցների, ջեռուցման/սառեցման և կենտրոնական ջեռուցման համար: Օգտագործման չափը որոշվում է այնպիսի գործոններով, ինչպիսիք են բնական գազի գները:

### Ծառաներ
Տնային տնտեսուհինները կարող են պահել ծառաներ կամ " Տան աշխատողներ"։

## Աշխատանքային ռազմավարություններ
Սոցիոլոգիայում կենցաղային աշխատանքի ռազմավարությունը տնային տնտեսության անդամների միջև աշխատանքի բաժանումն է, լինի դա անուղղակի, թե հստակ որոշումների կայացման արդյունք՝ այլընտրանքները կշռադատված ծախսերի և օգուտների պարզեցված տեսակի վերլուծության մեջ:Դա տնային տնտեսության անդամների ժամանակի հարաբերական տեղաբաշխման ծրագիր է աշխատանքի երեք ոլորտների միջև.

1․շուկայական տնտեսության մեջ, ներառյալ տնային պայմաններում ինքնազբաղվածության երկրորդ աշխատատեղերը՝ շուկայում ապրանքներ և ծառայություններ գնելու համար գումար ստանալու նպատակով.

2․կենցաղային արտադրության աշխատանքներ, ինչպիսիք են բանջարեղենի մշակումը կամ հավեր պահելը, զուտ տնային տնտեսությանը սնունդ մատակարարելու համար և

3․ կենցաղային սպառման աշխատանք՝ ուղղակիորեն տնային տնտեսության ներսում ապրանքներ և ծառայություններ մատուցելու համար, ինչպիսիք են ճաշ պատրաստելը, երեխաների խնամքը, տնային տնտեսությունների վերանորոգումը կամ հագուստի և նվերների արտադրությունը:

Ընտանիքի աշխատանքի ռազմավարությունները կարող են տարբեր լինել կյանքի ցիկլի ընթացքում՝ տնային տնտեսության անդամների տարիքի կամ տնտեսական միջավայրի հետ կապված. դրանք կարող են պարտադրվել մեկ անձի կողմից կամ որոշվել կոլեկտիվ։

## Կենցաղային արտադրություն
«Կենցաղային արտադրությունը» տնտեսական կատեգորիա է գործունեության համար, ներառյալ տնային տնտեսությունը: Այն սահմանվում է որպես ընտանիքի անդամների կողմից ապրանքների և ծառայությունների արտադրություն՝ սեփական սպառման համար, օգտագործելով իրենց սեփական կապիտալը և սեփական չվճարվող աշխատուժը: Տնային տնտեսությունների կողմից սեփական օգտագործման համար արտադրված ապրանքներն ու ծառայությունները ներառում են կացարան, սնունդ, մաքուր հագուստ և երեխաների խնամք։ Կենցաղային արտադրության արժեքի գնահատականները ՀՆԱ-ին անալոգային ձևով կառուցելու համար կան ջանքեր, թեև այդ կատեգորիան սովորաբար չի ներառվում ՀՆԱ-ի մեջ: Տնային տնտեսությունների կողմից ստեղծված ապրանքներն ու ծառայությունները հիմնականում սպառվում են միևնույն երկրում և, հետևաբար, ազգային հաշիվներում ընդգրկվում են «Ներքին սպառում» կատեգորիայի մեջ։

## Աշխատավարձներ տան գործերի համար
Միջազգային աշխատավարձ տնային աշխատանքների համար արշավը համաշխարհային, սոցիալական շարժում էր, որը համահիմնադրվել է 1972 թվականին Իտալիայի Պադուայում, հեղինակ և ակտիվիստ Սելմա Ջեյմսի կողմից: Արշավը ձևավորվել է բարձրացնելու իրազեկությունն այն մասին, թե ինչպես են տնային աշխատանքն ու երեխաների խնամքը հանդիսանում բոլոր արդյունաբերական աշխատանքի հիմքը և պահանջելու, որ այդ անխուսափելի խնդիրները պետք է փոխհատուցվեն որպես վճարովի, վարձու աշխատանք: Տնային աշխատանքի վարձատրության պահանջները պաշտոնապես պահանջում էին տնտեսական փոխհատուցում տնային աշխատանքի համար, բայց նաև օգտագործում էին այդ պահանջները՝ ավելի ընդհանուր առմամբ ուշադրություն հրավիրելու կանանց էֆֆեկտիվ աշխատանքին, կապիտալիստական ​​տնտեսությունների ապավինմանը կանանց նկատմամբ շահագործող աշխատանքային պրակտիկաներին և հանգստի անհավասարությանը:

## Տեխնոլոգիայի և գովազդի արդյունավետությունը
Շատ կենցաղային տեխնիկաներ են հայտնագործվել, որոնք տնային գործերն ավելի արագ կամ արդյունավետ են դարձնում արդյունաբերական հեղափոխությունից առաջ: Դրանք ներառում են.

* Լվացքի մեքենա
* Չորանոց
* Սպասք լվանալու մեքենա
* Կարի մեքենա
* Փոշեկուլ
* Փոքր էլեկտրոնիկաներ ինչպիսիք են էլէկտրական հարիչը, բլենդերը, տոստերն և սրճեփը
* Միկրոալիքային վառարան
* Սառնարան՝ նվազեցնելով մթեր քանակը կամ սննդի պահպանման աշխատանքների ծավալը

Կոմունալ ծառայությունները կարող են պոտենցիալ վերացնել այնպիսի աշխատանքները, ինչպիսիք են վառելափայտը հավաքելը և կտրելը, ածուխը մաքրելը, դրսից ջուր բերելը և սառը ծորակից ջուր տաքացնելը:

Պատմաբան Ռութ Շվարց Քովանը հաշվարկել է, որ 1800-ականներին տնային տնտեսուհիները շաբաթական մոտավորապես 50–60 ժամ աշխատանք էին կատարում, և որ դա նույնն է, ինչ 1990-ականներին։ Նա ասում է, որ տնային աշխատանքներին հատկացված ժամանակը կրճատելու փոխարեն, աշխատուժ խնայող սարքեր են օգտագործվել՝ նույնքան ժամանակն ավելի շատ աշխատանք կատարելու համար, օրինակ՝ գորգը մաքրելու փոխարեն փոշեկուլով մաքրելով կամ գործվածքները ավելի հաճախ լվանալով: Ժամանակակից ծնողները նաև ավելի հաճախ են տանում  իրենց երեխաներին խմբակների դպրոցից հետո, և բժիշկներն այլևս չեն այցելում տուն:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
* Lopata, H. Z. (1994). Circles and settings: Role changes of American women. SUNY series in gender and society. Albany: State University of New York Press. "*[https://books.google.com/books?id=IEJf_oKBmDMC&pg=PA137 Homemaker]*" Page 137+.
* Arnold, E. (1993). Voices of American homemakers. Bloomington: Indiana University Press.
* Goldstein, Carolyn M. ''Creating Consumers: Home Economists in Twentieth-Century America'' Univ of North Carolina Press, 2012. 
* Harvey, L. S. (1920). . Boston: Houghton Mifflin company.
* Frederick, C. (1919). ; Scientific management in the home. Chicago: American school of home economics.
* Snedden, D. (1919). : Some problems and proposals. New York City: Teachers College, Columbia University.
* Kinne, H., & Cooley, A. M. (1914). Shelter and clothing: A textbook of the household arts. New York: Macmillan.

## Գրականություն
* "Friendly Visiting Among the Poor"; by Mary Ellen Richmond. "*[https://books.google.com/books?id=RgUdAAAAYAAJ&pg=PA64 The Homemaker]*", Pages 64ff.

Կատեգորիա:Ամուսնություն
Կատեգորիա:Անձնական խնամքի և ծառայության մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Աշխատանք
Կատեգորիա:Դաստիարակություն
Կատեգորիա:Ընտանիք