Հիսուն եվրո արժողությամբ թղթադրամ

**Հիսուն [[Եվրո|եվրո արժողությամբ]] թղթադրամը** (**€50**) միջին արժեքի եվրո թղթադրամներից մեկն է և օգտագործվել է 2002 թվականին եվրոյի (դրամական տեսքով) ներդրումից ի վեր։ Թղթադրամն օգտագործվում է այն 25 երկրներում (և Կոսովոյում), որոնք ունեն այն որպես միակ արժույթ (24-ը օրինականորեն ընդունում են այն), որոնց ընդհանուր բնակչությունը ներկայումս կազմում է մոտ 350 միլիոն։ 2024 թվականի հուլիսին եվրոգոտում շրջանառության մեջ կար մոտ 14,712,000,000 հիսուն եվրո արժողությամբ թղթադրամ։ Այն, անկասկած, ամենատարածված անվանական արժեքն է՝ կազմելով ընդհանուր թղթադրամների գրեթե կեսը (49.0%): Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ հիսուն եվրո թղթադրամի միջին ծառայության ժամկետը մոտ չորս տարի է, մինչև այն փոխարինվի մաշվածության պատճառով։

Այն չորրորդ ամենափոքր նոտան է՝ 140 մմ × 77 մմ չափերով և ունի նարնջագույն գունային գամմա։ Գրառման մեջ պատկերված են Վերածննդի դարաշրջանի կամուրջներ և կամարներ/դռներ (15-րդ և 16-րդ դարեր): 50 եվրոյի թղթադրամը պարունակում է անվտանգության մի քանի բարդ առանձնահատկություններ, ինչպիսիք են ջրանիշները, անտեսանելի թանաքը, հոլոգրամները և միկրոտպագրությունը, որոնք փաստում են դրա իսկությունը:

Եվրոպա շարքի 50 եվրո արժողությամբ թղթադրամի դիզայնը բացահայտվել է 2016 թվականի հուլիսի 5-ին և թողարկվել 2017 թվականի ապրիլի 4-ին:

## Պատմություն
Եվրոն հիմնադրվել է 1999 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն դարձավ Եվրոպայի ավելի քան 300 միլիոն մարդկանց արժույթը։ Իր գոյության առաջին երեք տարիների ընթացքում այն անտեսանելի արժույթ էր, որն օգտագործվում էր միայն հաշվապահության մեջ։ Եվրոն շրջանառության մեջ մտավ միայն 2002 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն փոխարինեց եվրոգոտու 12 երկրների ազգային թղթադրամներին և մետաղադրամներին, ինչպիսիք են հոլանդական գուլդենը և պորտուգալական էսկուդոն։

Սլովենիան միացավ Եվրոգոտու 2007 թվականին, Կիպրոսը և Մալթան ՝ 2008 թվականին, Սլովակիան ՝ 2009 թվականին, Էստոնիան ՝ 2011 թվականին, Լատվիան ՝ 2014 թվականին,  Լիտվան ՝ 2015 թվականին և Խորվաթիան ՝ 2023 թվականին։

### Անցման ժամանակաշրջանը
Անցման ժամանակահատվածը, որի ընթացքում նախկին արժույթների թղթադրամներն ու մետաղադրամները փոխանակվեցին եվրոյի թղթադրամներով, տևեց մոտ երկու ամիս՝ 2002 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2002 թվականի փետրվարի 28-ը։ Ազգային արժույթների օրինական վճարամիջոց դառնալու պաշտոնական ամսաթիվը տարբերվում էր անդամ պետությունից անդամ պետություն։ Ամենավաղ ամսաթիվը Գերմանիայում էր, որտեղ նշանը պաշտոնապես դադարեց լինել օրինական վճարամիջոց 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, չնայած փոխանակման ժամկետը տևեց ևս երկու ամիս։ Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ հին արժույթները դադարեցին լինել օրինական վճարամիջոց, դրանք շարունակում են ընդունվել ազգային կենտրոնական բանկերի կողմից տասը տարուց մինչև անվերջ ժամանակահատվածներով։

### Փոփոխություններ
Մինչև 2003 թվականի նոյեմբերը տպագրված թղթադրամները կրում են Եվրոպական կենտրոնական բանկի առաջին նախագահ Վիմ Դյուզենբերգի ստորագրությունը։ 2003 թվականի նոյեմբերի 1-ին նրան հաջորդեց Ժան-Կլոդ Տրիշեն, որի ստորագրությունը նշված է 2003 թվականի նոյեմբերից մինչև 2012 թվականի մարտը թողարկված համարներում։ 2012 թվականի մարտից հետո թողարկված պարտատոմսերը կրում են ԵԿԲ-ի երրորդ նախագահ Մարիո Դրագիի ստորագրությունը։

Մինչև 2013 թվականի մայիսը կար եվրո թղթադրամների միայն մեկ շարք, սակայն նախատեսվում էր թողարկել նոր շարք, որը նման էր առաջինին։ Թղթադրամները կփոխարինվեին աճման կարգով։ Հետևաբար, առաջին նոր թղթադրամը հինգ եվրո արժողությամբ թղթադրամն էր, որը շրջանառության մեջ է 2013 թվականի մայիսի 2-ից։ Դրա նոր դիզայնը հրապարակվել է 2013 թվականի հունվարի 10-ին Ֆրանկֆուրտի (Գերմանիա) հնագիտական թանգարանում։ Չնայած նախորդ նոտաներին ընդհանուր առմամբ նման լինելուն, դիզայնի աննշան փոփոխությունները ներառում են Եվրոպայի թարմացված քարտեզը և հոլոգրամը։ Ավելին, նոր թղթադրամները արտացոլում են Եվրոպական Միության ընդլայնումը. նախորդ թողարկումները չեն ներառում անդամներ Կիպրոսն ու Մալթան (Կիպրոսը քարտեզի վրա չի երևում արևելքում, իսկ Մալթան չափազանց փոքր էր պատկերելու համար)։ Սա առաջին դեպքը կլինի, երբ բուլղարական կիրիլիցա այբուբենը կօգտագործվի թղթադրամների վրա՝ 2007 թվականին Բուլղարիայի Եվրամիությանը միանալու արդյունքում։ Հետևաբար, եվրոյի թղթադրամների նոր շարքը կներառի «ЕВРО», որը բուլղարական «ԵՎՐՈ» ուղղագրությունն է, ինչպես նաև «ЕЦБ» հապավումը ( բուլղարերեն *«Европейска централна банка* » հապավումը):

«Եվրոպա» շարքի 50 եվրո արժողությամբ թղթադրամի դիզայնը ներկայացվել է 2016 թվականի հուլիսի 5-ին և շրջանառության մեջ է դրվել 2017 թվականի ապրիլի 4-ին։  Առաջին շարքի թղթադրամները օրինական վճարամիջոց են և միշտ կպահպանեն իրենց արժեքը։ Դրանք կշարունակեն շրջանառվել «Եվրոպա» շարքի հետ միասին մինչև մնացած պաշարների սպառումը։

2020 թվականից սկսած՝ Քրիստին Լագարդի ստորագրությունը աստիճանաբար կսկսի հայտնվել շրջանառության մեջ մտնող թղթադրամների վրա՝ դառնալով չորրորդ ստորագրությունը, որը հայտնվում է եվրո թղթադրամների վրա։

## Դիզայն
Հիսուն եվրոյի թղթադրամը չորրորդ ամենափոքր թղթադրամն է՝ 140 միլիմետր (5,5 դյույմ) × 77 միլիմետր (3,0 դյույմ), նարնջագույն գունային սխեմայով:Յուրաքանչյուր եվրո թղթադրամի վրա պատկերված են կամուրջներ և կամարներ և դռներ՝ տարբեր պատմական եվրոպական ոճով, 50 եվրո արժողությամբ թղթադրամը պատկերում է Վերածննդի դարաշրջանը (15-րդ և 16-րդ դարեր): Չնայած Ռոբերտ Կալինայի սկզբնական նախագծերը նախատեսված էին իրական հուշարձաններ ցուցադրելու համար, քաղաքական պատճառներով կամուրջն ու պատուհանը ճարտարապետական դարաշրջանի ընդամենը ենթադրական օրինակներ են։

Ինչպես բոլոր եվրո թղթադրամները, 50 եվրո արժողությամբ թղթադրամի վրա պատկերված է անվանական արժեքը, ԵՄ դրոշը, ԵԿԲ նախագահի ստորագրությունը, ԵԿԲ-ի սկզբնատառերը ԵՄ տարբեր լեզուներով, Եվրոպայի քարտեզ, ԵՄ արտասահմանյան տարածքների պատկեր, ԵՄ դրոշի աստղերը և տարբեր անվտանգության տարրեր։

### Անվտանգության առանձնահատկություններ (առաջին սերիա)
մինի|50 եվրո արժողությամբ թղթադրամի վրա ջրանիշը
Հիսուն եվրոյի թղթադրամը պարունակում է անվտանգության հետևյալ հատկանիշները.

* Գույնը փոխող թանաք, օգտագործվում է նոտայի հետևի մասում գտնվող թվի վրա, որը կարծես թե փոխում է գույնը մանուշակագույնից շագանակագույն, երբ նշումը թեքված է։
* Նոտայի վերևի անկյունում տպված միջանկյալ համարը, երկու կողմերում, կարծես հիանալի կերպով համակցված է և ձևավորվում է արժեքի թիվը, երբ պահվում է լույսի դիմաց։
* Հոլոգրամը օգտագործվում է գրության վրա, որը, կարծես, տեսնում է հոլոգրամի պատկերի փոփոխությունը արժեքի և պատուհանի կամ դռան միջև, բայց ետին պլանում, թվում է, թե ծիածանի գույնի համակենտրոն շրջանակներ են միկրո տառերը, որոնք շարժվում են կենտրոնից մինչև կարկատան եզրեր:ձախից|մինի|Գույնը փոխող թանաք անվանման մեջ
* EURion համաստեղություն,EURion համաստեղությունը խորհրդանիշների օրինակ է, որը հայտնաբերվել է 1996 թվականից ի վեր աշխարհի մի շարք թղթադրամների նմուշների վրա: Այն ավելացվել է, որպեսզի օգնի ծրագրային ապահովմանը հայտնաբերել թվային պատկերում թղթադրամի առկայությունը:
* Հիմնական պատկերում բարձրացված տպագրություն, թղթադրամների առջևի տառերը և արժեքային համարները կբարձրացվեն։
* Ուլտրամանուշակագույն թանաք, թուղթը ինքնին չի լուսավորվում, սակայն դրա մեջ ներկառուցված մանրաթելերը դառնում են տեսանելի և ունեն կարմիր, կապույտ և կանաչ գույներ։ ԵՄ դրոշը դառնում է կանաչ, իսկ աստղերը՝ նարնջագույն։ ԵԿԲ նախագահի՝ ներկայումս Մարիո Դրագիի ստորագրությունը դառնում է կանաչ։ Առջևի մասում մեծ աստղերն ու փոքր շրջանները լուսարձակվում են, իսկ հետևի մասում Եվրոպայի քարտեզը, կամուրջը և անվանական արժեքը երևում են դեղին գույնով։
* Միկրոտպագրություն, Թղթադրամների տարբեր հատվածների վրա կա միկրոտպագրություն, օրինակ՝ «ΕΥΡΩ» (Հունարեն տառերով ԵՎՐՈ) ներսի դիմացի հատվածում։ Միկրոտեքստը սուր է, բայց ոչ լղոզված:մինի|Միկրոտպագրություն ԵԿԲ նախագահի ստորագրության կողքին
* Անվտանգության թել, ներդրված թղթադրամի թղթի մեջ։ Թելը կհայտնվի որպես մուգ շերտ, երբ պահվում է լույսի մոտ: «ԵՎՐՈ» բառը և արժեքը փոքր տառերով դրված են թելի վրա։
* Պերֆորացիաներ հոլոգրամում, որոնք կկազմեն եվրոյի խորհրդանիշը: Կան նաև փոքր թվեր, որոնք ցույց են տալիս արժեքը։
* Փայլած մակերես, նոտայի թուղթը պատրաստված է մաքուր բամբակից, որը փխրուն և ամուր է թվում, բայց ոչ թեթև կամ մեղրամոմ։
* Շտրիխ կոդեր
* սերիայի համար։

### Անվտանգության առանձնահատկություններ (առաջին շարք)
* **Ջրանիշ**. Երբ թղթադրամը պահվում է սովորական լույսի աղբյուրի տակ, երկու կողմերում էլ հայտնվում են Եվրոպայի դիմանկարը և էլեկտրոտիպային անվանական նիշը։
* **Դիմանկարային պատուհան**. Երբ թղթադրամը պահում ենք լույսի դեմ, հոլոգրամի պատուհանը դառնում է թափանցիկ և բացահայտում Եվրոպայի դիմանկարը, որը տեսանելի է թղթադրամի երկու կողմերում էլ։
* **Դիմանկարային հոլոգրամ**. Երբ թղթադրամը թեքված է, հոլոգրամը՝ թղթադրամի աջ կողմում գտնվող արծաթագույն շերտը, բացահայտում է Եվրոպայի դիմանկարը, ինչպես նաև «€» խորհրդանիշը, հիմնական պատկերը և թղթադրամի արժեքը։
* **Զմրուխտե թիվ**. Երբ թղթադրամը թեքված է, թղթադրամի ներքևի ձախ անկյունում գտնվող «50» թիվը ցուցադրում է լույսի վերև-ներքև շարժվող էֆեկտ։ «50» թիվը նույնպես գույնը փոխում է զմրուխտագույն կանաչից մինչև մուգ կապույտ։
* **Անվտանգության թել**. Երբ թղթադրամը պահում եք լույսի տակ, անվտանգության թելը հայտնվում է մուգ գծի տեսքով։ «€» խորհրդանիշը և թղթադրամի արժեքը կարելի է տեսնել շերտի վրա փոքրիկ սպիտակ տառերով։
* **Միկրոտպագրություն**. թղթադրամի որոշ հատվածներում պատկերված են մանր տառերի շարք։ Միկրոտպագրությունը կարելի է կարդալ խոշորացույցով։ Տառերը սուր են, ոչ թե մշուշոտ։

## Շրջանառություն
Եվրոպական կենտրոնական բանկը ուշադիր հետևում է եվրո մետաղադրամների և թղթադրամների շրջանառությանը և պաշարներին։ Եվրոհամակարգի խնդիրն է ապահովել եվրո թղթադրամների արդյունավետ և սահուն մատակարարումը և պահպանել դրանց ամբողջականությունը ամբողջ եվրոգոտու տարածքում։

2023 թվականի դեկտեմբերին Եվրագոտում շրջանառության մեջ էր 14,625,114,601 հատ 50 եվրո արժողությամբ թղթադրամ ընդհանուր € 721,520,297,300 արժեքով։ Սա Եվրոհամակարգի կենտրոնական բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամների քանակն է՝ առանց որևէ տարբերակման, թե ով է պահում թողարկված արժույթը, այդպիսով ներառելով նաև վարկային հաստատությունների կողմից պահվող բաժնետոմսերը։

Թվերը հետևյալն են (2017թ. նոյեմբերի 3)․

2017 թվականի ապրիլի 4-ին թողարկվեց «Եվրոպա» նոր շարքը։

Առաջին շարքի թղթադրամները թողարկվել են «Եվրոպա» շարքի թղթադրամների հետ միասին՝ մի քանի շաբաթով, մինչև առկա պաշարների սպառումը, ապա աստիճանաբար հանվել են շրջանառությունից։ Այսպիսով, երկու շարքերն էլ զուգահեռ են ընթանում, սակայն առաջին շարքում համամասնությունը անխուսափելիորեն հակված է կտրուկ նվազման։

ԵԿԲ-ի կողմից տրամադրված վերջին թվերը հետևյալն են.

## Իրավական տեղեկատվություն
Իրավականորեն, թե՛ Եվրոպական կենտրոնական բանկը, թե՛ եվրոգոտու երկրների կենտրոնական բանկերն իրավունք ունեն թողարկել 7 տարբեր եվրո թղթադրամներ։ Գործնականում, միայն գոտու ազգային կենտրոնական բանկերն են ֆիզիկապես թողարկում և դուրս բերում եվրո թղթադրամներ։ Եվրոպական կենտրոնական բանկը չունի դրամարկղ և չի զբաղվում որևէ դրամարկղային գործառնություններով։

## Հետևում
Եվրոպական մակարդակով կան մի քանի մարդկանց համայնքներ, ինչպիսին է EuroBillTracker-ը, որոնք հոբբիի համար հետևում են իրենց ձեռքերով անցնող եվրո թղթադրամներին։ Նպատակն է հետևել այն վայրերին, որտեղ թղթադրամները տեղափոխվում են, թե ինչպես են դրանք տարածվում, որտեղից և դեպի որտեղ են դրանք տեղափոխվում ընդհանուր առմամբ, և ստեղծել վիճակագրություն և դասակարգումներ, օրինակ՝ որ երկրներում կան ավելի շատ թղթադրամներ։ EuroBillTracker-ը 2016 թվականի նոյեմբերի դրությամբ գրանցել է ավելի քան 161 միլիոն թղթադրամ, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմում է ավելի քան 3 միլիարդ եվրո։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպա
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Փող