Շատ եք փոխվել, աղջիկնե´ր

**«Շատ եք փոխվել, աղջիկնե՛ր»**, հայ գրող Մկրտիչ Սարգսյանի պատմվածքներից, որը տեղ է գտել «Առաջին սեր» ժողովածուում։ Գրվել է 1962 թվականին։

## Գնահատական
Մ․ Սարգսյանն իր ստեղծագործություններով գրական աշխարհ բերեց հայրենի բնախարհի ուրույն պատկերը, որի մասին անկեղծորեն ու մեծ սիրով վիպում է արվեստագետը։

## Սյուժե
Պատմվածքը պատմում է Արմենը։ Խոսում է ժամանակի և այդ ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունների մասին։ Պատմում է իր և իրենց հարևանի տղա Կարենի տարբեր ժամանակներում սիրահարվածությունների մասին,որոնց առանցքում աղջիկներն են, ովքեր շատ են փոխվել։ Պատմությունը Արմենն է ներկացացնում՝ ինչպես սիրահարվեց ինքը տարիներ առաջ և հետո՝ իրենց հարևանի տղա Կարենը։ Պատմվածքը կազմված է երկու մասից՝ Իմ սերը և Կարենի սերը։

### Իմ սերը
Արմենը սիրահարվում է Արևիկին, ով Երևանի կոլտնտեսության նախագահ Գարսևանի աղջիկն է։ Գարսևանին անվանում են Գարսո կամ ժանգ Գարսո, այն պատճառով, որ ամեն տեղ գնում է մեքենայով, ոչ ոք նրան կանգնած չի տեսել։ Գարսոն ժանգի նման կպել է մեքենայից։ Գարսոյի կինը՝ տիկին Վարդուհին, Արևիկի խորթ մայրն է։ Վարդուհին նման է փշի, և Արմենը նրան անվանում է տիկին Փշուհի։ Տան բոլոր գործերը անում է Արևիկը։ «Գարսոն միշտ փոշոտ է և փոշու թշնամի։ Փշուհին միշտ փշոտ է և փշի թշնամի և երկուսով էլ թշնամի են Արևիկին»։ Արմենը բակում տեսնում է Արևիկին, ասում, որ շատ է գեղեցկացել, շատ լավն է, նրան ժամադրում այգում, իսկ Արևիկը պատասխանում է, որ ոչ ոք նրան չի ասել, որ նա լավն է, գեղեցիկ։ Գարնան օրերին Արմենը և Արևիկը հանդիպում են, Արմենը համբուրում է Արևիկին, իսկ Արևիկը այդ ամենից հեծկլտում է։ Այդ օրը նրանց տեսնում է Գարսոն, բարկանում, որից հետո Արմենի և Արևիկիի հանդիպումները դառնում են գրեթե անհնար։ Դպրոցը ավարտելուց հետո Արմենը գնում է Երևան, և շատ չանցած իմանում, որ Արևիկին ամուսնացրել են։ Գարսոն այլևս նախագահ չէ, ունի երկու ոտք, ման է գալիս և միշտ կանգնած է լինում։ «Իմ հոգում վառվում է մի Արևիկ, որի տաք վիզը ծաղկի բույր ուներ և արևի համ․․․»։

### Կարենի սերը
Այս հատվածում պատմում է Կարենի և Արևիկի, ինչպես նաև մերժված Կարոյի սիրո պատմությունները։ Նկարագրում է նրանց բակը, թե ինչպես է Արևիկը դուրս գալիս պատշգամբ, կանչում․ «Կարեն, արի՜»,  իսկ Կարենը, սուլելով «Մարինա» երգը, դիմավորում է Արևիկին, և հեռանում են բակից։ Այս ամենը տեսնում է Կարոն, ով նույնպես սիրահարված է Արևիկին և մերժված լինելով՝ նրանց հեռանալուց հետո՝ մինչև ձայնի խռպոտվելը, երգում է Քանիոյի «Ծիծաղի՛ր, Պայա՛ց» երգը։ Ստեղծագործության մի հետաքրքիր կերպար է վանեցի Վանոն, ով ծեր մարդ էր, սակայն Արևիկին տեսնելով՝ նա էլ է տարվում  նրա գեղեցկությամբ և հաճոյախոսություններ անում։ Բակում բոլորը գիտեին, որ Կարենը և Արևիկը սիրում են իրար։ Կարենի մայրը՝ տիկին Նունիկը, հաճախ է ասում, որ իրենց քաղաքում Արևիկը մի հատ է։ Կարենի ծննդյան օրը Կարոն երգում է իր սիրած երգը, և ամենից բարձր ծափահարում է Արևիկը, վալսի ժամանակ Կարոն պարի է հրավիրում Արևիկին, երկար պարում են, որից հետո տուն է ճանապարհում։ Հաջորդ առավոտյան բոլորը խոսում են այն մասին, որ Կարոն ասել է իր զգացմունքների մասին, իսկ Արևիկը չի մերժել։ Տիկին Երանուհին՝ հարևաններից մեկը, ասում է․ «Չեղա՜վ, ուրեմն, դա էլ սիրունի բնավորություն ունի, չեղա՜վ»։ Բակում այլևս չեն երևում ո՛չ Կարենը, ո՛չ Կարոն, չեն երգում իրենց սիրելի երգերը։ Տիկին Երանուհին եթե տեսնում է Կարոյին, գող է անվանում, իսկ Վանոն գովում է  «Աղջիկ քաշող ի, էրնեկ իրեն», ինչքան փորձում են բացատրել ծերունուն, որ  Կարոն դավաճանել է ընկերոջը, Վանոն մնում է նույն կարծիքին։ Օրեր անց բանկում նորից տեսնում են Կարենին և Արևիկին միասին, Կարենը կրկին երգում է իր սիրելի երգը։ Վանոն չի հասկանում՝ ինչ է կատարվում, իսկ Երանուհին բացատրում է, որ Արևիկը մերժել է Կարոյին։ Կարենը Կարոյի մասին խոսում է առանց վրդովելու, իսկ Արևիկով հպարտ է։ Արևիկի հայրը՝ պրոֆեսոր Մարկոսյանը, չի համաձայնվում Արևիկին տալ Կարենին։ «Արևիկը արդեն մերն է, մեր բակի անդամը, և բակը հարստացած է նրանով, նրա ծիծաղով, որի կարկաչից դադարել է Պայաց խռպոտ ծիծաղը»։

## Կերպարներ
*Արմեն
*Արևիկ
*ժանգ Գարսո
*տիկին Վարդուհի
*Կարո 
*Կարեն
*Արևիկ
*վանեցի Վանո 
*Երանուհի
*Նունիկ 
*պրոֆեսոր Մարկոսյան

## Տես նաև
* Թող մի բարձի ծերանան
* Մայրս, Սեդան և ես
* Պապս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Մկրտիչ Սարգսյան - 100
*Մեր մեծերը․ ՄԿՐՏԻՉ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
* Մկրտիչ Սարգսյանի դասերը. Մկրտիչ Սարգսյան-90 / Վաղարշակ ՂՈՐԽՄԱԶՅԱՆ
* Մի ողջ սերն­դի ա­ր­յու­նոտ­ված ճա­կա­տա­գիր

Կատեգորիա:1984 գրքեր
Կատեգորիա:Մկրտիչ Սարգսյանի ստեղծագործություններ