Բազիդիում

աջից|մինի|500x500փքս|Դիագրամ, որը ցույց է տալիս բազիդիոմիցետի սունկը, հիմենոֆորը և սպոր կրող բազիդիաները հիմենոֆորի եզրերին:
**Բազիդիում,** մանրադիտակային սպոր արտադրող կառույց, որը հայտնաբերվել է բազիդիոմիցետային սնկերի վերարտադրողական մարմինների հիմենոֆորի վրա: Այս մարմինները կոչվում են նաև երրորդական միցելիումներ, որոնք երկրորդական միցելիումի խիստ ոլորված տարբերակներ են: Բազիդիումի առկայությունը ցեղի հիմնական բնորոշ հատկանիշներից է։ Բազիդիումը սովորաբար կրում է չորս սեռական սպոր, որոնք կոչվում են բազիդիոսպորներ: Երբեմն թիվը կարող է լինել երկու կամ նույնիսկ ութ: Յուրաքանչյուր վերարտադրողական սպոր արտադրվում է եղջյուրի ծայրում, որը կոչվում է ստերիգմա և ուժով դուրս է մղվում ամբողջ աճի ժամանակ:

*Բազիդիում* բառը բառացի նշանակում է «փոքր պատվանդան»։ Սա այն ձևն է, որով բազիդիումը աջակցում է սպորներին: Այնուամենայնիվ, որոշ կենսաբաններ ենթադրում են, որ կառույցն ավելի շատ մահակի տեսք ունի: Մասամբ աճեցված բազիդիումը հայտնի է որպես **բազիդիոլ**:

## Կառուցվածք
Բազիդիոմիցետների մեծ մասն ունի միաբջիջ բազիդիում (**հոլոբազիդիում**), բայց ոմանք ունեն բազմաթիվ բջիջներով (**ֆրագմոբազիդիում**): Օրինակ՝ *Puccinales* կարգի ժանգասնկերն ունեն ֆրագմոբազիդիում չորս բջիջներով, որոնք բաժանված են պատերով իրենց խաչմերուկով: *Tremellales* կարգի որոշ դոնդողային սնկեր ունեն նաև ֆրագմոբազիդիա՝ չորս բջիջներով, որոնք բաժանված են պատերով և ունեն խաչի ձև: Երբեմն բազիդիումը զարգանում է պրոբազիդիումց, որը տիպիկ հիֆի նման երկարաձգված չէ։ Բազիդիումը կարող է լինել նաև ցողունաձև կամ ուղղակիորեն կցվել հիֆերին:

Բազիդիումը սովորաբար մահակաձև է. ցողունում նեղ է և արտաքին ծայրին մոտ լայն: Այն ամենալայնն է միջին կիսագնդաձև գմբեթում իր գագաթին, և նրա հիմքը կազմում է ամենաբարձր կետի ամենալայն տրամագծի կեսը: Կարճ և նեղ հիմքով բազիդիաները ունեն շրջված ձվի ձև և հանդիպում են այնպիսի ցեղերում, ինչպիսիք են *Paullicorticium*, *Oliveonia* և *Tulasnella*: Լայն հիմքով բազիդիումները հաճախ տակառի ձև ունեն։

## Ինչպես են բազիդիոսպորները արտանետվում
Բազիդիոմիկիցետների մեծ մասում բազիդիոսպորները բռնի կերպով դուրս են մղվում: Շարժիչ ուժը ստացվում է լիցքաթափված սպորի ծանրության կենտրոնի հանկարծակի փոփոխությունից: Հարկադիր արտանետման կարևոր գործոնները ներառում են **Բուլլերի կաթիլը**, հեղուկի մի կաթիլ, որը կուտակվում է յուրաքանչյուր բազիդիոսպորի ավելի մոտ ծայրում (**հիլար կցորդ**), սպորի կցումը ձգվող նեղ սրունքին և հիգրոսկոպիկ շրջանների առկայությունը բազիդիոսպորի մակերեսին: Բազիդիոսպորի արտանետումը կարող է հաջողվել միայն այն բանից հետո, երբ բավականաչափ ջրային գոլորշի խտացվի սպորի վրա:
աջից|մինի
Երբ բազիդիոսպորը հասունանում է, բջջային պատում առկա շաքարները սկսում են ծառայել որպես օդում ջրի գոլորշու խտացման տեղամասեր: Խտացման երկու առանձին շրջաններ կրիտիկական են: Սպորի սրածայր ծայրում (հիլում), որն ամենամոտ է կրող բազիդիումին, Բուլերի կաթիլը կուտակվում է որպես մեծ, գրեթե գնդաձև ջրի կաթիլ:

Միևնույն ժամանակ, սպորի ցողուն ուղղված մասի վրա բարակ թաղանթում առաջանում է խտացում։ Երբ այս երկու ջրային մարմինները միավորվում են, մակերևութային լարվածության ազատումը և ծանրության կենտրոնում հանկարծակի փոփոխությունը հանկարծակի դուրս է մղում բազիդիոսպորը: Հատկանշական է, որ սպորի սկզբնական արագացումը գնահատվում է մոտ 10,000։

### Արտաքին ուժի ներգործությամբ արտանետվելու էվոլյուցիոն կորուստ
Որոշ բազիդիոմիցետներ չունեն իրենց բազիդիոսպորները բռնի կերպով տարածելու միջոց, թեև դեռ ձևավորում են դրանք։ Այս խմբերից յուրաքանչյուրում սպորների ցրումը տեղի է ունենում տարածման այլ միջոցներով։

Օրինակ.

* Phallales (գարշահոտ եղջյուրներ) կարգի անդամները ցրվելու համար ապավինում են միջատների բեղիկներին:
* Lycoperdales-ի և Sclerodermataceae-ի) չոր սպորները ցրվում են, երբ բազիդիոկարպները խանգարում են:
* Nidulariales-ի (թռչնի բույն սնկերի) տեսակները օգտագործում են շաղ տվող բաժակի մեխանիզմը:

Այս դեպքերում բազիդիոսպորը, որպես կանոն, չունի ծալքավոր կցորդ, և ուժով արտանետումը տեղի չի ունենում: Ենթադրվում է, որ յուրաքանչյուր օրինակ ներկայացնում է բռնի արտանետման անկախ էվոլյուցիոն կորուստ, որը առաջ է գալիս բոլոր բազիդիոմիցետներից:

## Ծանոթագրություններ

:* 

:* 

:* 

## Արտաքին հղումներ
* AmericanMushrooms.com: How do fungi reproduce?
* APSnet Illustrated Glossary of Plant Pathology: Basidum
* Demonstrating basidiospore discharge by John Webster. Mycological Society of America Lab Manual
* IMA Mycological Glossary: Basidum
* Spore discharge and dispersal in mushrooms by Heino Lepp, Australian National Botanic Gardens.
* "Using a Microscope: Basidia and Cystidia" by Michael Kuo, *MushroomExpert.com*

Կատեգորիա:Բազիդիավոր սնկեր
Կատեգորիա:Բջիջներ
Կատեգորիա:Գիտություն
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Սնկաբանություն
Կատեգորիա:Սնկեր
Կատեգորիա:Սնկերի մորֆոլոգիա