Մանր մոտորիկա

մինի|250x250փքս|Հյուսել․ մանր մոտորիկայի գործողության օրինակներից մեկը**Մանր մոտորիկա,** մարդու կոորդինացված գործողությունների ամբողջություն՝ ուղղված ձեռքերի բազուկների և ձեռքերի ու ոտքերի մատների մանր, ճշգրիտ գործողությունների կատարում։ Հասնում է նյարդային, մկանային և ոսկրային, ինչպես նաև, սովորաբար, տեսողական համակարգի կոորդինացիայի։ Ձեռքերի և մատների հմտություններում հաճախ օգտագործվում է ճկունություն տերմինը։

Մանր մոտորիկան մոտորիկայի տեսակներից մեկն է։

Մանր մոտորիկային է վերաբերում մեծ քանակությամբ տարբեր գործողություններ պրիմիտիվ ժեստերից սկսած, ինչպես օրինակ, առարկաներ բռնելը, մինչև շատ մանրակրկիտ գործողություններ, որոնցով, օրինակ պայմանավորված է մարդու ձեռագիրը։

## Կարևորություն
Անատոմիայի տեսանկյունից գլխուղեղի կեղևի շարժողական պրոյեկցիայի մակերեսի մոտ մեկ երրորդը զբաղեցնում է ձեռքերի բազուկների պրոյեկցիան, որը տեղակայված է խոսքի օջախին շատ մոտ։ Այդ իսկ պատճառով երեխայի խոսքի զարգացումն անքակտելիորեն կապված է մանր մոտորիկայի զարգացման հետ։

Մատների մոտորիկայի և խոսքի ֆունկցիայի միջև կապն հաստատվել է երեխաների և դեռահասների ֆիզիոլոգիայի Ինստիտուտի կողմից արված հետազոտություններով։ Հետազոտությունների թվում կարելի է նշել Լ․ Վ․ Անտակովա-Ֆոմինային, Մ․ Մ․ Կոլցովին, Ե․ Ի․ Իսենին։

Կենցաղում ամեն րոպե մարդուց պահանջվում է կատարել մանր մոտորիկայի ինչ-որ գործողություններ․ կոճակների կոճկում, մանր իրերի հետ գերծողություններ կատարել, գրել, նկարել և այլն, այդ իսկ պատճառով նրա կյանքի որակը ուղղակիորեն կախված է դրա զարգացումից։

## Զարգացում
Մանր մոտորիկան զարգանում է բնական ճանապարհով սկսած վաղ մանկական տարիքից ընդհանուր մոտորիկայի հիմքի վրա։ Սկզբում երեխան մինի|250x250փքս|Հացահատիկների հետ խաղերը օգտակար են մանր մոտորիկայի զարգացման համար|alt=
սովորում է բռնել առարկաներ, հետագայում առաջ են գալիս ձեռքից ձեռք տեղափոխելու հմտություններ, այսպես ասած, ունելային բռնելակերպ և այլն, երկու տարեկանում նա արդեն կարող է նկարել, ճիշտ բռնել վրձինն ու գդալը։ Նախադպրոցական ու վաղ դպրոցական տարիքում մոտորային հմտություններ դառնում են ավելի բազմազան և բարդ։ Մեծանում են գործողությունների այն մասը, որը պահանջում է երկու ձեռքերի համաձայնեցումը։

Մանր մոտորիկայի զարգացումը կարելի է արագացնել տարբեր միջոցներով, ինչպես օրինակ,

* խաղեր մանր առարկաներով-փազլ, մոզաիկա, կոնստրուկտորներ, ուլունքներ և այլն
* մատների խաղեր
* ձեռքերի բազուկների ու մատների մերսում և այլն
* ծեփագործություն

Տարեցների մոտ մանր մոտորիկայի զարգացումն ունի մեծ նշանակություն գլխուղեղի կեղևի աշխատունակության ապահովման համար, և, որպես արդյունք, կյանքի որակի ապահովման համար։ Բացի այդ տարեց մարդիկ, որոնք ունեցել են տարբեր տրավմաներ և հիվանդություններ և դրանք էլ բերել են գլխուղեղային գործոինեության շեղումներ, մանր մոտորիկայի համար տարվող միջոցառումները նպաստում են հոգեկան առողջության լավացմանը և ընդհանուր առմամբ կենտրոնական նյարդային համակարգի գործունեության վերականգմանը։

## Խանգարումներ
Գոյություն ունի մանր մոտորիկայի շեղումների երեք հիմնական տեսակ․

* գործողությունների իրականացմանն ուղղված ազադակների փոխանցման շեղումներ օրինակ գլխուղեղի օրգանական վնասվածքներ, ինսուլտ, գլխի տրավմա
* ազադակների փոխանցման խանգարումներ օրինակ Պարկինսոնի հիվանդության դեպքում, հետինսուլտային վիճակ
* ազադակների ընդունման և իրականացման խանգարումների ԴՑՊ -ի (Մանկական ուղեղային կաթված), վերջույթների վնասման, ճկունության ոչ բավարար զարգացման և այլ դեպքերում

Ինչպես նաև մանր մոտորիկայի խանգարումներ կարող են դիտարկվել ՍԴՎԳ Ուշադրության դեֆիցիտի և հիպերակտրվության սինդրոմ, տեսողության խանգարումների, դիսարտիայի, աուտիզմի, սպինոցերեբրալ ատակսիա և այլ դեպքերում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Անտակովա-Ֆոմինա Լ․ Վ․ «Ձեռքերի մատների շարժունմերի մարզումների միջոցով երեխաների խոսքի զարգացման խթանումը» Մ․ 1974թ․
* Կոլցովա Մ․Մ․ «Շարժումային ակտիվությունը և երեխայի գլխուղեղի ֆունկցիայի զարգացումը» Մ.1973
* Սավինա Լ․Պ․ «Մատների վարժություններ նախադպրոցականների խոսքի զարգացման համար Մոսկվա», > հրատարակչություն 1999
* Տկաչենկո Տ․Ա․ «Զարգացնում ենք մանր մոտորիկան» Մ․ ЭКСМО,հրատարակչություն 2007
* Տկաչենկո Տ․Ա․ «Մանր մոտորիկա։ Մատների վարժություններ» Մ․ ЭКСМО,հրատարակչություն 2010

Կատեգորիա:Հոգեթերապիա
Կատեգորիա:Մանկավարժություն
Կատեգորիա:Մարդկային էվոլյուցիա
Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա