Ահմեթ փաշա

**Ահմեթ փաշա** (, ), օսմանյան քաղաքական գործիչ և բանաստեղծ, 15-րդ դարի երկրորդ կեսի ամենահայտնի օսմանյան բանաստեղծներից մեկը։ Նրան են վերագրում օսմանյան գրական լեզվի հիմքերը դնելը և պոեզիայի դպրոցի ստեղծումը. ժամանակակիցները Ահմեթին անվանել են «բանաստեղծների սուլթան»։

Ահմեթ փաշան սերում էր թուրքական չինովնիկական ընտանիքից, որը, ըստ ընտանեկան ավանդության, արմատներով հասնում էր մինչև Մուհամմադ մարգարե։ Իր անձնային որակների շնորհիվ Ահմեթը Մեհմեդ II-ի մուսահիբն է եղել (ուղեկիցը) և կորցրել է սուլթանի բարեհաճությունը սուլթանի ֆավորիտ թիկնապահի (մանկլավիկի) հետ կապված մութ պատմությունից հետո։ Ըստ լեգենդների՝ նա պահպանել է իր կյանքը՝ սուլթանի համար գրելով «Կասիդա ներման մասին»։

Հետագա տարիներին Ահմեթը դարձել է օսմանյան բանաստեղծներից առաջինը, որը Ալիշեր Նավոյի գազելներին գրել է նազիրե (բանաստեղծական պատասխաններ)։

## Կենսագրություն
### Ծագում
Ահմեթի հայրը սուլթան Մուրադ II-ի կադիասքեր Վելիյուդին բին Իլյասն է եղել, որ Ալիի որդու՝ Հասանի միջոցով սերում է մարգարե Մուհամմադից։ Ահմեդն իր ժամանակակիցներին հայտնի է եղել Վելիյուդինօղլի անունով, իսկ օսմանյան պոեզիայի պատմաբաններ Լաթիֆի Չելեբին (1491-1582) և Ռիյազին (1572/3-1644) նրան անվանել են Բուրսալի, բայց հայտնի չէ՝ արդյոք նրանք նրան համարել են Բուրսայի բնիկ, թե Ահմեթի անունը կապել են Բուրսայի հետ, քանի որ բանաստեղծն ապրել և մահացել է այդ քաղաքում։ Օսմանյան բանաստեղծներ Շեհի բեյը (մահացել է 1548/49 թվականներին) և Բելիգին (մահացել է Սուլեյման I-ի օրոք) Ահմեթի ծննդավայրը նշել են Էդիրնեն: Պատմաբան Ահմեթ Թաշքյոպրոյւլյուզադեն (1495-1561) և բանաստեղծ Աշըք Չելեբին (1520-1572) ոչինչ չեն գրել Ահմեթի ծննդավայրի մասին։ Ժամանակակից պատմաբանները կարծում են, որ նա Էդիրնեի բնիկ է եղել, բայց երկար տարիներ ապրել է Բուրսայում։

### Վաղ տարիներ
Բանաստեղծի մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են այն ժամանակներին, երբ կրթությունն ավարտելուց հետո նա ստացել է մուդերիսի (պրոֆեսորի) կոչում։ Դա տեղի է ունեցել Ահմեթի հոր դիրքի շնորհիվ, բանաստեղծը նշանակում է ստացել Բուրսայում՝ Մուրադ II-ի կողմից հիմնադրված մզկիթի մեդրեսեում։ 1451 թվականին նա տեղափոխվել է Էդիրնե՝ փոխարինելու մոլլա Հուսրևին և ստացել քաղաքի կադիի պաշտոնը։ Ժամանակակիցները Ահմեթի մասին գրել են որպես հմայիչ զրուցակցի՝ լավ հումորի զգացումով։ Այս հատկանիշները նկատել է շահզադե Մեհմեդը, ուստի զարմանալի չէ, որ Մեհմեդ II-ի գահը ժառանգելուց կարճ ժամանակ անց Ահմեթը դարձել է նրա մուսահիբը (ուղեկիցը) և խորհրդատուն։ Սուլթանը իր սիրելիին տվել է կադիասկերի պաշտոն, փաշայի տիտղոս, իսկ ավելի ուշ՝ նույնիսկ վեզիրի պաշտոն։ Կոստանդնուպոլսի պաշարման ժամանակ Ահմեթը սուլթանի կողքին է եղել և բարձրացրել է օսմանյան զինվորների ոգին, ինչի համար բանաստեղծ Շեհի բեյը նրան անվանել է «սիփահիների մուֆթի»։ Սակայն շուտով տեղի է ունեցել մի իրադարձություն, որը բանաստեղծին հեռացրել է սուլթանի շքախմբից և կյանք է արժեցել նրա համար։։

### Շնորհազրկում և դրա պատճառի տարբերակներ
Պատմաբանների մեծ մասը խուսափողականորեն կամ այլաբանորեն է գրել նրա շնորհազրկման պատճառի մասին.

* Ըստ օսմանյան պոեզիայի անթոլոգիայի հեղինակ Լաթիֆի Չելեբիի (1491-1582)՝ պալատի երիտասարդ մանկլավիկների շարքում եղել է մեկը, որի շնորհն ու գեղեցկությունը գրավել են բանաստեղծին: Լատիֆիի վարկածի համաձայն՝ այս երիտասարդը ինչ-որ սխալ է թույլ տվել, որի պատճառով սուլթանը հրամայել է նրան շղթաներով կապել։ Երբ Ահմեթն իմացել է այդ մասին, գրել է մի տխուր քառյակ։ Սուլթանին այս լուրն այնպես են մատուցել, որ իբրև Ահմեթը չարաշահել է իրեն տրված արտոնությունները՝ քննադատելով Մեհմեդի՝ ստրուկներին պատժելու իրավունքը։
* Տաշքոպրյուզադեն (1495 -1561) չի մանրամասնել Ահմեթի անհավատարմության պատմության բոլոր հանգամանքները, այլ պարզապես այն անվանել է «անձնական գործ»: Այնուամենայնիվ, պատմաբանի նկարագրությունը հաճոյախոսական է, նա շեշտել է բանաստեղծի արժանապատիվ խառնվածքը և փորձել է ապացուցել, որ նրա մասին հնչող բարոյազրկության մեղադրանքները կեղծ են: Սաադ էդ դինը (1536/7-1599) հավատարիմ է մնացել Տաշքոպրյուզադեի վարկածին և պաշտպանել է Ահմեթի անմեղությունն այն բանում, ինչում նրան մեղադրել են։
* Ըստ Աշըք Չելեբիի (1520-1572) պատմության, որը Շեհի բեյը (մ.1520-1572) 1548/49) կարծում էր, որ սխալ է, նախանձ մարդիկ, հայտնաբերելով Ահմեթի հիացմունքը երիտասարդ մանկլավիկի նկատմամբ, սուլթանին ներկայացրել են զրպարտչական և սկանդալային ձևով: Այս մեղադրանքի ճշմարտացիությունը ստուգելու համար Մեհմեդը հրամայել է կտրել (կամ գլխարկի տակ թաքցնել) երիտասարդի գեղեցիկ մազերը և մի բաժակ շարբաթով ուղարկել լոգանք ընդունող Ահմեթին։ Ստուգման գաղափարն այն է եղել, որ բանաստեղծը, տեսնելով իր սիրելիին կտրված մազերով, կմատնի իր իրական զգացմունքները: Երբ Ահմեթը տեսել է տղային առանց գանգուրների, հորինել է մի քառյակ։
* Կընալըզադե Հասան Չելեբին (մոտ 1546-1604), որը Ալի Չելեբիի որդին (1510/11?-1572) է եղել, մեջբերել է դեպքի իր վարկածը, որը մոտ էր Աշըք Չելեբիի պատմությանը: Հասանը գրել է, որ գտել է իր հանգուցյալ հոր գրառումը, որը հաղորդել է, որ Ահմեթին նախանձող մարդիկ նկատել են բանաստեղծի կապվածությունը մանկլավիկներից մեկի հետ և այդ մասին տեղեկացրել սուլթանին, իսկ Մեհմեդը մատնությունը ստուգելու համար ստիպել է երիտասարդին մազերը թաքցնել գլխարկի տակ, որպեսզի Ահմեթը զարմանքից մատնի իր զգացմունքներըа։
*Այս պատմության նկարագրությունը Ռիյազիի մոտ (1572/3 -1644) ցույց է տալիս սյուժեի զարգացումը՝ օգտագործելով ինչպես Լաթիֆիի, այնպես էլ Աշըք Չելեբիի պատմությունները: Այս ընդարձակված տարբերակի համաձայն՝ սուլթանը որսի է գնացել, և նրա շքախմբում են եղել և՛ սիրելի մանկլավիկը, և՛ Ահմեթը: Հանկարծ նրա ձիու սմբակների տակից հող է թռռլ և կեղտոտել տղայի այտը, որից հետո բանաստեղծը մրմնջացել է Ղուրանի խոսքերը. «Եթե միայն ես այս փոշին լինեի»: Դա սուլթանի մոտ կասկածներ է առաջացրել։
* Էլիաս Գիբը գրել է, որ բոլոր պատմություններից կարելի է եզրակացնել, որ Ահմեթը հիացել է կայսերական մանկլավիկներից մեկով, դա արքունիքում հայտնաբերել են նրա մրցակիցները և սուլթանին ներկայացրել այլ լույսի ներքո: Սուլթանը համոզվել է մեղադրանքի ճշմարտացիության մեջ և անմիջապես վտարել բանաստեղծին իր միջավայրից։
* Թուրքական գրականության պատմաբան Գյունայ Քութի կարծիքով՝ Սուլթանի կապվածությունը Ահմեթ փաշայի հետ առաջացրել է սուլթանի մյուս մերձավորների նախանձն ու խանդը, որոնք զրպարտել են բանաստեղծին։
* Հալիլ Ինալջըքը գրել է, որ սուլթանի դժգոհությունը պայմանավորված է եղել «ենթադրաբար սուլթանի սիրելիի հետ սիրային կապով, բայց գուցե պարզապես սուլթանի հայտնի քմահաճույքով»։

Ամեն դեպքում, Ահմեթի վրա զայրացած՝ սուլթանը հրամայել է բանաստեղծին անմիջապես բանտարկել Եդիքուլեում (ըստ Լաթիֆիի), կամ բանտարկել պալատական պահակախմբի սենյակներից մեկում (, ըստ Աշըք Չելեբիի):

Բանտում գտնվելու ընթացքում Ահմեթը գրել և սուլթանին է ուղարկել մի բանաստեղծություն, որը հետագայում հայտնի է դարձել «Կասիդա ներման մասին» անվամբ:

Ըստ Աշըք Չելեբիի, որը մանրամասն նկարագրել է իրադարձությունները, սուլթանը սկզբում նույնիսկ ցանկացել է մահապատժի ենթարկել Ահմեթին, բայց կարդալով կասիդան, որը, ենթադրաբար, ցնցել է սուլթանին, ներում է շնորհել բանաստեղծին: Ըստ Լաթիֆիի՝ սուլթանն ասել է, որ Ահմեթի ճարտասանությունն այնքան համոզիչ է, որ ոչ մի կառավարիչ չի կարող վնասել նրան: Արդյունքում, Ահմեթին ներում է շնորհվել, բայց արքունիքից ուղարկվել է Բուրսա՝ ցածր պաշտոնի:

### Վերջին տարիներ
Ահմեթը ստացել է սուլթան Օրհանի մի քանի վակֆների կառավարչի (mutevelli) աննշան պաշտոն՝ օրական երեսուն աքչե աշխատավարձով, ինչը գործնականում նշանակում էր աքսոր: Ժամանակի ընթացքում այդ պաշտոնին ավելացել է հայտնի բժիշկ և սուրբ սուլթան Էմիրի վակֆի կառավարչի պաշտոնը։ Դրանից անմիջապես հետո Ահմեթը բարձրացվել է Էսքիշեհիրի սանջակբեյի պաշտոնին, որը Աշըք Չելեբին և Հասան Քընալիզադեն վերագրել են հանգուցյալ սրբի հովանավորությանը:1481 թվականին՝ Մեհմեդ II-ի մահից հետո, նրա որդին՝ սուլթան Բայազիդ II-ը, Ահմեթին նշանակել է սանջակբեյ հին մայրաքաղաք Բուրսայում։ Այս պաշտոնում բանաստեղծը մնացել է մինչև մահը: Նա երբեք չի դադարել զղջալ իր անպատվության համար, բայց առիթը բաց չի թողել գեղեցկացնելու իր կյանքը Բուրսայում՝ ազատ ժամանակ անցկացնելով բանաստեղծների ընկերակցությամբ և ամեն եղանակի ճանապարհորդելով դեպի լեռների հովիտներ՝ զվարճանալու համար։ Սակայն նա չի մոռացել քաղաքի կառավարման մասին։ Իր սեփական միջոցներով նա Մուրադ II մզկիթի դիմաց կառուցել է մեդրեսե, որի մյուդերիսներն են եղել փիլիսոփա Քընալիզադե Ալի Չելեբին և նրա որդին՝ պատմաբան Հասանը։: Սաադ էդ դինի (1536/7-1599) հաղորդման համաձայն՝ Ահմեթը 1488 թվականի օգոստոսի 17-ին մամլուքների դեմ Աղաջարիի ճակատամարտում եղել է Անատոլիայի բեգլերբեգի՝ Սինան փաշայի շքախմբում:

Աշըք Չելեբին և Հասան Քընալըզադեն հայտնել են, որ երբ Ահմեթն ապրել է Բուրսայում, Բայազիդ II-ին են ուղարկել Ալիշեր Նավոիի 33 գազել։  Դրանք, հավանաբար, Նավոյի առաջին բանաստեղծություններն են եղել, որոնք հայտնվել են Օսմանյան կայսրությունում: Բայազիդը բանաստեղծություններն ուղարկել է Ահմեթին՝ հանձնարարելով նրանցից յուրաքանչյուրի համար գրել բանաստեղծական պատասխաններ (նազիրե), ինչն էլ Ահմեթն արել է: Ահմեթի մասին վերջին հիշատակումները թվագրվում են 1496 թվականին, ուստի մահվան տարին համարվում է 1496 կամ 1497 թվականը։ Բանաստեղծը թաղված է Մուրադ II մզկիթի հարևանությամբ գտնվող թյուրբեում:

## Ընտանիք
Աշըք Չելեբին գրանցել է Ահմեթի եղբորորդու՝ Նազիր Չելեբիի կողմից իրեն հայտնած տեղեկությունները: Նազիրի խոսքերով՝ Մեհմեդ II-ը Ահմեդին տվել է Թութի քադին («Թութակ տիկին») անունով մի ստրուկ և որպես օժիտ՝ Էդիրնեի մոտակայքում գտնվող Էթմեկչի գյուղը: Ահմեթը, հավանաբար, ամուսնացել է Թութիի հետ: Թութի քադին և Ահմեթն ունեցել են մեկ զավակ՝ դուստր, որը մահացել է 7 կամ 8 տարեկանում: Դստեր մահից հետո Ահմեթը հրաժարվել է կանանց հետ շփումից:

## Ստեղծագործություն
### Աշխատանքներ
Ըստ բանաստեղծ Շեհի բեյի՝ Ահմեթի տաղաչափության առաջին ուսուցիչը եղել է  ժամանակի քիչ հայտնի բանաստեղծ Մելիհին: Չափածոյի հնչողության առումով Ահմեթի համար օրինակներ են դարձել շրջանի պարսիկ բանաստեղծ-քնարերգուները և, մասնավորապես, Հաֆիզը, սակայն ավելի ուշ նա ծանոթացել է Ալիշեր Նավոիի ստեղծագործություններին, որոնք արմատապես փոխել են Ահմեթի ոճը։ Նա դարձել է օսմանյան բանաստեղծներից առաջիը, որը «ուսումնասիրել է և վերարտադրել Նավոիի մեթոդները»: Ահմեթն առավել հայտնի է դարձել իր կասիդաներով («Կասիդա պալատի մասին» գործը նոր մայրաքաղաքի մասին առաջին աշխատանքներից մեկն է, «Արևոտ կասիդան» նվիրված է նոր սուլթանի գահ բարձրանալուն, «Կասիդա ներման մասին»), անակրեոնյան գազելներով և մոտավորապես 1481 թվականին  գրված  նազիրեով (բանաստեղծական պատասխաններ) Ալիշեր Նավոիի գազելներին:

Ահմեթ փաշայի դիվանը կապող օղակ է օսմանյան պոեզիայի զարգացման երկու շրջանների միջև:

Ահմեթի դիվանում կան 40 կասիդա, 351 գազել, 2  թերջիբենդ, 1 թերքիբիբենդ, 1 մուրաբբա (արևելյան դասական պոեզիայում՝ բանաստեղծական ձև, որը բաղկացած է քառյակներից: Յուրաքանչյուր տան վերջին տողերը միացված են մեկական վերջավոր հանգով), 48 կիթա, 47 մյուֆրեդ (müfred): Ահմեթ փաշան գրեթե ոչ մի մեսնևի չի թողել, նա, ըստ էության, քնարերգու բանաստեղծ է եղել: Մեսնևի ոճով կա ընդամենը երեք տուն, որոնք միասին չեն գերազանցում 154 բեյթը: Կան 9 արաբական և 28 պարսկական տներ:

### Քննադատություն
Աղբյուրները նշում են, որ Ահմեթ փաշան խելացի, սրամիտ, նրբանկատ մարդ է եղե: Ահմեթի և նրան ժամանակակից բանաստեղծների՝ Ահմեդիի, Սուլեյման չելեբիի և Յազիջի օղլուի միջև տարբերությունն այն է եղել, որ նա գրել է իսկապես գեղարվեստական բանաստեղծություններ: Օսմանյան պոեզիայի պատմությունը սկսվում է նրանից։ Նրանից առաջ ստեղծագործող բանաստեղծները գրել են հարակից բազմաթիվ բարբառներից մեկով. նրանք հետևորդներ չեն ունեցել, և նրանց բանաստեղծությունները չեն ազդել հետագա ստեղծագործողների վրա: Ահմեթի պոեզիան նրանցից ոչինչ չի վերցրել։ Ահմեթն ինքը հիմնադրել է դպրոց. նա բացել է օսմանյան պոեզիայի զարգացման մի ամբողջ շրջան, որը բնութագրվել է ոճի մեջ պարսկական կանոնների ներմուծմամբ . հետագա բոլոր քնարերգուները մինչև Բաքի (մահացել է 1600 թվականին) գրել են Ահմեթի կողմից սահմանված ձևով: Նրանցից շատերը գերազանցել են նրան, բայց չեն շեղվել այն ուղուց, որը նա սահմանել էր:

Գրականագետները նշում են բանաստեղծի լեզվի երկու հակադիր միտումների համադրությունը. մի կողմից, բանաստեղծությունների լեզուն մոտ է ժողովրդական խոսքին և ժողովրդական երգի ավանդույթին, մյուս կողմից բանաստեղծությունները պարունակում են լեզվական բարդություն: Ի. Բորոլինայի կարծիքով, դա պայմանավորված է նրանով, որ Ահմեթը ցանկացել է ցույց տալ, որ պարսկական գրականության մեջ դարերով ձևավորված տրոպներով, փոխաբերություններով, չափածոյի ռիթմիկ կառուցվածքով ոճը կարող է վերարտադրվել նաև թյուրքական լեզվի միջոցով: Իր կասիդաներում ևգազելներում Ահմեթը հասել է ավելի բարձր մակարդակի պերճաշուքության և նրբագեղության, քան արևմտաթուրքական բարբառի որևէ այլ ժամանակակից կամ ավելի վաղ շրջանի բանաստեղծ: Նավոյիի գազելների վրա գրված նազիրեները, գրականության պատմաբանների կարծիքով, կազմում են Ահմեթի դիվանի լավագույն էջերը:

Միևնույն ժամանակ, լեզվին չառնչվող այլ ոլորտներում Ահմեթը զիջել է ժամանակակիցներին: Նա Ահմեդիից ավելի քիչ բազմակողմանիություն ունի, ավելի քիչ ոգեշնչում, քան Նասիմին: Ըստ պատմաբան Ա. Նովիչևի՝ Ահմեթի բանաստեղծությունները թեև արժեքավոր են նրանով, որ գրված են օսմանա-թուրքական լեզվով, բայց բովանդակությամբ այնքան էլ ինքնատիպ չեն: Նրան հաճախ մեղադրում են Հաֆեզին ընդօրինակելու մեջ: Ահմեթ Թաջիզադեի պոեզիայում ինքնատիպ բովանդակության բացակայությունն առաջինը նշել է Ջաֆեր Չելեբին (1459-1515): Է. Գիբը նույնպես հիմնական թերությունը տեսել է դրա գրեթե լիակատար բացակայության մեջ:

### Ճանաչում
Ահմեթ փաշան կայսրության խոշոր բյուրոկրատներից միակն է եղել, որը հասել է ճանաչման որպես բանաստեղծ, և դարձել «իր ժամանակի ամենաակնառու օսմանյան բանաստեղծը»: Նրա ստեղծագործությունն ու ներդրումը թուրքական գրականության զարգացման գործում արդեն ճանաչվել էին նրա ժամանակակիցների կողմից: Նրանք Ահմեթին անվանել են «բանաստեղծների սուլթան» (), «որը կառուցել է օսմանյան պոեզիայի շենքը Ռումայում»: Լաթիֆի Չելեբին Ահմեթին անվանել է «Ռումայի բանաստեղծներից մեծագույնը», «որը պոեզիային հագցրել է գեղեցիկ պարսկական հագուստներ»:: Աշըք Չելեբին և Կինալիզադե Հասան Չելեբին, որոնք ապրել են այն ժամանակ, երբ պոեզիայում գերակշռել է Ահմեթի կողմից ներդրված ոճը, ընդունել են Ահմեթի պոեզիայի նշանակությունը: Աշըքը նշել է, որ Ահմեթը բոլորի կողմից համարվել է «Ռումայի բանաստեղծների մեջ առաջինը», ավելի նշանակալից, քան իր բոլոր նախորդները, որոնք շնորհք և ուժ են հաղորդել թուրքական պոեզիային: Ռիյազին, որը ստեղծագործել է այն ժամանակ, երբ Ահմեթի ոճն արդեն անցյալում էր (երրորդ շրջանի սկզբում), գրել է, որ Ահմեթն առաջինն էր, որ «ձև տվեց թուրքական պոեզիային»։ Չորրորդ շրջանի սկզբի բանաստեղծ Բելիգին գրել է, որ Ահմեթն առաջինն է եղել, որը զարդարել է թուրքական պոեզիան հմայիչ լեզվով։ 19-րդ դարում օսմանյան պոեզիայի անթոլոգիա կազմած Զիյա փաշան ճանաչել է Ահմեդի իրավունքը՝ համարվելու թուրք գրական լեզվի հիմքերը դնողներից առաջինը: Այսպիսով, բոլոր ժամանակաշրջանների օսմանյան քննադատները Ահմեթ փաշային համարել են օսմանյան պոեզիայի իսկական հիմնադիրը, քանի որ նա առաջինն է եղել, որ գեղարվեստական բանաստեղծություններ է գրել օսմանյան բարբառով և առաջինը, որ դպրոց է հիմնել արևմտյան թուրքերի շրջանում. Պատմաբան Հ. Ինալջըքի խոսքով՝ Ահմեթն օսմանյան պոեզիայի պատմության մեջ ամենակարևոր բանաստեղծն էր Շեյխիից (մոտ 1373-մոտ 1431) հետո մինչև Նեջաթին (մահ. 1509)։ Ահմեթ փաշան համարվել է իր ժամանակի մեծագույն բանաստեղծը: Նրան ընդօրինակել են 15-րդ դարի վերջի և 16-րդ դարի սկզբի շատ բանաստեղծներ. նրա ազդեցությունը նկատելի է եղել նույնիսկ այն բանից հետո, երբ նրա պոեզիան կորցրել է իր գերիշխող դիրքը նոր միտումների պատճառով:

Գրականագետների կարծիքով՝ Ահմեթ փաշայի ստեղծագործությունը «բացում է թուրքական պոեզիայի այսպես կոչված ոսկեդարը»: Ի. Բորոլինայի խոսքերով՝ նա առաջին բանաստեղծն էր, որի ստեղծագործության մեջ «հստակորեն բացահայտվել է վերածննդի սկզբունքը»: Ահմեթ փաշան առաջինն է եղել պալատական բանաստեղծներից, որն օգտագործել է ժողովրդական բանաստեղծական ձևերը: Է. Գիբը Ահմեթ փաշային համարել է «օսմանյան պոեզիայի ականավոր դեմք», որը նշանակալի դեր է խաղացել օսմանյան չափածո գրականության ավանդույթների ձևավորման գործում: Գիբի կարծիքով՝ «օսմանյան պոեզիայի երկրորդ շրջանի մեկնարկի գործում», որի ընթացքում օսմանյան բանաստեղծները հետևել են «Հերաթի աստղերի» գրական  նմուշներին, մեծ բաժինը պատկանում է Ահմեթ փաշային: Ահմեթի շնորհիվ օսմաներենի բարբառը ճանաչվել է որպես գրական լեզու: Ըստ Բրիտանական հանրագիտարանի՝ «նրա դիվանի մեղեդային տաղերը մեծ ազդեցություն են ունեցել օսմանյան հետագա դասական բանաստեղծների վրա՝ նրա համար ապահովելով կարևոր տեղ թուրքական գրականության պատմության մեջ»:

Ահմեթ փաշայի դիվանը հրատարակվել է 1966 թվականին:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:15-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անձինք Բուրսայից
Կատեգորիա:Անձինք Էդիրնեից
Կատեգորիա:Թյուրքալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայում մահացածներ