open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ադնան Բադրան

**Ադնան Բադրան** () ), հորդանանցի գիտնական, ակադեմիկոս, քաղաքական գործիչ։ 2005 թվականի ապրիլի 6-ից մինչև այդ նույն տարվա նոյեմբերի 27-ը եղել է Հորդանանի վարչապետը։

## Կյանքի վաղ շրջան, կրթություն
Բադրանը ծնվել է Ջարաշում (Հորդանան), 1935 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։  Բարձրագույն կրթություն ստացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, ավարտել է Օկլահոմայի պետական համալսարանի բակալավրիատը, ապա Միչիգանի պետական համալկսարանի մագիստրատուրան։ Միչիգանի պետհամալսարանում էլ հաջողությամբ պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը։

Բադրանի եղբայրը՝ Մուդար Բադրանը, քաղաքական հայտնի գործիչ է Հորդանանում. նա մի քանի անգամ, տարբեր ժամկետներով, եղել է այդ երկրի վարչապետը։

Բադրանը իր կնոջ՝ Մահայի հետ ապրում է *Դաբուք*ում։ Նրանք ունեն վեց զավակ՝ չորս տղա և երկու դուստր։

## Պրոֆեսոր և քաղաքական գործիչ
1987 թվականին Բադրանը նշանակվել է Հորդանանի գիտության և տեխնոլոգիայի բարձրագույն խորհրդի առաջին գլխավոր քարտուղարը (այդ խորհրդի նախագահը Նորին արքայական մեծություն, արքայազն Հասան բին Թալալն է)։

Պրոֆեսոր Բադրանը աշխատել է նաև որպես գյուղատնտեսության, այնուհետև՝ 1980 թվականի վերջերին, կարճ ժամանակով՝ կրթության նախարար:1990-ական թվականներին դարձել է Հորդանանի գիտությունների արաբական ակադեմիայի և «*Ֆիլադելֆիա*» համալսարանի նախագահ։ Այդ պաշտոնները նա վարում է առ այսօր։ 1992-1998 թթ. եղել է նաև  UNESCO-ի տնօրենի տեղակալ։

2005 թվականի ապրիլի 7-ին Աբդուլլա Երկրորդ թագավորը Բադրանին նշանակել է նորակազմ կառավարության ղեկավար, որը նախորդների համեմատ ավելի արմատական բարեփոխումների ընթացք պիտի վերցներ։ Այդ նոր կառավարության կազմում Բադրանը եղել է նաև պաշտպանության նախարար։ Սակայն նորանշանակ կառավարությունը ընդամենը յոթ ամիս անց ստիպված էր հրաժարական ներկայացնել՝ բարեփոխումների դանդաղ ընթացքի և Հորդանանի մայրաքաղաք Ամմանում 2005 թ. նոյեմբերի 5-ին հյուրանոցի ռմբակոծման հետևանքով առաջացած ճգնաժամի պատճառով։

Վերոնշյալ պաշտոնները զբաղեցնելուց բացի, Բադրանը եղել է նաև Հորդանանի մայրաքաղաքի առաջատար մասնավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից մեկի՝ Պետրայի համալսարանի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Oral History Interview with Adnan Badran, Oklahoma Oral History Research Program at the OSU Library

Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հորդանանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հորդանանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Հորդանանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հորդանանցի գիտնականներ
Բրիոնի

**Բրիոնի** (), իտալական հայտնի նորաձևության տուն և նորաձևության բրենդ։ Ֆիրմայի անվանումն առաջացել է իտալական Բրիոնի կղզեխմբի անվանումից։

## Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է Նազարենո Ֆոնտիկոլիի և Գաետանո Սավինիի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո՝ 1945 թվականին Հռոմում բուտիկի բացմամբ։

«Brioni» նորաձևության առաջին ցուցադրությունը տեղի է ունեցել 1952 թվականին Ֆլորենցիայի Պիտտի պալատում։ Ցուցադրությունը շատ հաջող էր և ընկերությունը ձեռք բերեց մշտական հաճախորդների մեծ բանակ ամբողջ աշխարհում։ 1954 թվականին «Brioni» ցուցադրությունների շարք անցկացրեց  Նյու Յորքում և ԱՄՆ-ի ևս ութ քաղաքում։ Հենց այդ թվականին բացվեցին նոր բուտիկներ Ամերիկայում։

1990 թվականին ընկերության գլխավոր տնօրեն է դառնում Ումբերտո Անջելոնին։ Նա քայլեր է ձեռնարկում, որպեսզի ակտիվորեն ընդլայնի կանացի զգեստների արտադրությունը՝ բացելով նոր խանութներ։ Այդպես նոր խանութներ են բացվում Մումբայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Բաքվում և այլ քաղաքներում։ Ումբերտո Անջելոնիի շնորհիվ «Brioni» արտադրանքը հայտնվեց նաև Ջեյմս Բոնդի ֆիլմերում (1995 թվականից)։

Ներկայիս ղեկավարներ Անդրեա Պերուոնը, Անտոնելա դե Սիմոնեն (ընկերության հիմնադրի ազգականները) և  Անտոնիո Բիենչինին փոխարինեցին Ումբերտո Անջելոնիին 2006 թվականից։

## Արտադրություն
Որպեսզի բավարարի մեծ քանակությամբ հաճախորդներին, ընկերությունը բացում է սեփական ֆաբրիկան Աբրուցոյում։ Բացի դրանից, «Brioni» է պատկանում նաև վերնաշապիկների գործարանը, որտեղ պատրաստվում են նաև կաշվե ապրանքներ և կանացի հանդերձանք։

900 դերձակ ստեղծում են տարեկան 200 մոդելից ավել տարբեր ոճի հագուստ՝ 5000 տեսակի կտորեղենից։ Հագուստի յուրաքանչյուր մաս պահանջում է 30-35 ժամվա աշխատանք։ Արտադրված արտադրանքի մեկ քառորդը գնում է անհատական պատվիրատուներին՝ 25000 բարջրաշխարհիկ հաճախորդներին։

## Բուտիկներ և խանութներ
2007 թվականի հունվարի դրությամբ «Brioni» ունի 25 խանութ, որոնցից 6-ը գտնվում են ԱՄՆ-ում։ Նյու Յորքի 52-րդ փողոցում է գտնվում ընկերության ցուցադրության դահլիճը։

## Հաճախորդներ
Ընկերության հայտնի հաճախորդների թվում են՝ Ջեյմս Բելուշին, Ալ Պաչինոն, Փիրս Բրոսնանը, Դենիել Քրեյգը, Դոնալդ Թրամփը, Վլադիմիր Պուտինը։ 2016 թվականին ապրանքանիշի դեմքերը դարձան Metallica խմբի երաժիշտները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Brioni 
* Brioni на Lifeinitaly.Com  

Կատեգորիա:Իտալիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Նորաձևություն
Բաղրաս (բերդ)

**Բաղրաս** (, , ) նաև՝ *Բագարաս*, *Բագրաս*, *Բուղրաս*, *Պագարաս*, *Պախրազ*, *Պախրաս*, *Պաղրաս*, բերդ Կիլիկիայի հարավ-արևելյան մասում, Ամանոսի լեռների հարավային հատվածի նույնանուն լեռնանցքի մոտ, Ասորվոց դռան մոտակայքում, Անտիոքի գավառում, Օրոնտես գետի Սվեդիա վտակի ափին, Տրապեզ լեռան մոտ։

## Անվան ստուգաբանություն
Հույների կողմից կոչվել է παγρα, արաբների կողմից՝ Բաղրաս (Baγrās): Հայ պատմիչները հիշատակում են նաև Պաղրաս ձևով։

## Պատմություն
Հիմնվել է անտիկ ժամանակներում։ Օմայան խալիֆայության ժամանակաշրջանում Բաղրասը ծաղկուն վիճակում է եղել։ Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ գրավվել է խաչակիրների կողմից։ 12-րդ դարում Անտիոքի խաչակիր ասպետներից ազատագրել ու սահմանապահ բերդ է դարձրել Կիլիկիայի Հայոց իշխանապետ Թորոս Բ-ն։ 1189 թվականի սեպտեմբերին պաշարվել ու գրավվել է Եգիպտոսի սուլթան Սալահեդդինի կողմից, որը քանդում է բերդի պարիսպները։ Սուլթանի հեռանալուց հետո Լևոն Բ-ն 1191 թվականին գրավում է բերդը Դարպսակի հետ միասին և մինչև 1193 թվականը վերականգնում պարիսպները։ Ձորալանջի դժվարամատույց լեռան վրա կառուցված, ամրակուռ ու բարձր պարիսպներով շրջափակված բերդը, մոտակա Դարպսակ բերդի հետ, պաշտպանական կարևոր նշանակություն է ունեցել Ամանոսյան լեռներում (հսկել է Ասորվոց դուռը և պետության հարավ–արևելյան սահմանները)։ Անտիոքի անկումից հետո, 1268 թվականի մայիսի 27-ին Բաղրասը գրավում է Բայբարս եգիպտական սուլթանը։ 1280 թվականին այն գրավում են մոնղոլները, բայց շուտով թողնում են։ Հետագա շրջանում Բաղրասը չի հիշատակվում մինչև 1407 թվականը (ըստ Ալիշանի՝ 1371), երբ ասպատակության է ենթարկվում զուլկադրյան ցեղի առաջնորդներից մեկի՝ Շահսուվարի կողմից։ 14-րդ դարի վերջին և 15-րդ դարի սկզբին Բաղրասը դեռ կանգուն է եղել։ 16-րդ դարում նվաճել են օսմանյան թուրքերը։ Օսմանյան թուրքերի տիրապետության շրջանում Բաղրասը ավերակ բերդի մոտ գտնվող համանուն ավանը մտնում էր Բեյլանի գավառակի մեջ, Բեյլանից ոչ շատ հեռու։

20-րդ դարի սկզբին բերդի ավերակներից ոչ հեռու հայաբնակ Բեյլան (՝ կիրճ, կապան) գյուղաքաղաքն էր՝ նույնանուն գավառակի կենտրոնը։ Բեյլանի հայ բնակիչները (շուրջ 2000 շունչ) տեղահանվեցին 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ, որոնց զգալի մասը զոհվեց գաղթի ճանապարհին։ Փրկվածներն ապաստանեցին արաբական երկրներում։

Բաղրասը ոմանք սխալմամբ նույնացնում են Կաստուն (Գաստոն) բերդի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երեւան, 1986, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 579.
* «Սիսուան», Ղևոնդ Ալի,ան, Վենետիկ, 1885․
* «Հայկական համառոտ հանրագիտարան», Հատոր 4, Երևան, 2003․
* «Կիլիկյան Հայաստանի բերդատեր իշխանները XII դարի վերջին և XIII դարի սկզբին», Հ․Մ․ Արշամյան, ԲԵՀ 3 (84), Երևան 1994 թ., էջ 50, 52-53 

## Արտաքին հղումներ
* ՊԱՂՐԱՍ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի բերդեր
Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)
Մարդու իրավունքները Հորդանանում

**Մարդու իրավունքները Հորդանանում** (), մարդկանց վարքագիծը բնութագրող և անուղղակիորեն անօտարելի համարվող բնական իրավունքների պաշտպանությունն ու մասնակի սահմանափակումները Հորդանանի Թագավորությունում։ Հորդանանը մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանվածության տեսանկյունից համարվում է Մերձավոր Արևելքի առաջատար երկիրը։ Վերջին ժամանակներում որոշակի իրողություններով պայմանավորված երկրի ազգային օրենսդրությունը՝ առընթեր իրավական ակտերով և օրենքներով հանդերձ, վերանայվել և բարեփոխվել է, սակայն այնուամենայնիվ Հորդանանում կան այս ոլորտի լուրջ խնդիրներ և առկախ հանգամանքներ, որոնցից ակնառուներն են խոսքի ազատության սահմանափակումն ու գենդերային անհավասարությունը։

Ըստ պաշտոնական վիճակագրության՝ Հորդանանը համարվում է չորրորդ «ամենաազատ» արաբական պետությունը՝ «մասամբ ազատ» օրենսդրական բնորոշմամբ։ Այնուամենայնիվ, 2017 թվականի տվյալներով ժողովրդավարության տեսանկյունից Հորդանանում իշխող արքայական ընտանիքի գործունեությունը, երկրի պետական կառուցվածքային մոդելը և կառավարական ապարատը մեկ հարթության մեջ դիտարկվում են որպես ավտորիտար վարչակարգի դրսևորումներ։ Ի տարբերություն մյուս իսլամադավան պետությունների՝ Հորդանանում կրոնի ազատության սահմանափակումների հիմնախնդիրն այնքան էլ լուրջ հետևանքների չի հանգեցնում, քանզի երկրի պետական կրոն համարվող մուսուլմանությունից բացի մյուս կրոնները ևս ունեն մասնակի հավասարության և ազատ օրենսդրական հնարավորություններ։ Այնուամենայնիվ, իսլամի հետ կապված կան մի շարք վիճահարույց հարցեր, որոնք կապված են պետության ավանդականության և այս կրոնի գաղափարախոսության հետ։ Մարդկանց առևտրի և ընդհանուր առմամբ թրաֆիքինգի դեպքերը շարունակում են մնալ հորդանանյան հասարակության թիրախային կետերից մեկը։ Երկիրը լուրջ քայլեր է ձեռնարկում այս երևույթի վերացման ուղղությամբ, որը հանգեցնում է ցուցանիշների դրական շարժին։ Հորդանանում թրաֆիքինգի զոհ են դառնում հիմնականում ներգաղթյալներն ու արտասահմանցի կանայք։ Ինչպես մյուս իսլամադավան արաբական պետությունները, այնպես էլ Հորդանանը, կանանց իրավունքների և գենդերային հավասարության տեսանկյունից ունի բավականին ցածր ցուցանիշներ, սակայն ըստ «Ազատության տան» հավաստման՝ այս դեպքում ևս նկատելի են դրական տեղաշարժերը։ Գենդերային անհավասարության մասնավոր դեպքերից ուշագրավ է գործազրկության բարձր մակարդակով պայմանավորված տղամարդկանց նկատմամբ յուրովի խտրականությունը` մեծ մասամբ կանանց համար թափուր աշխատատեղերի առկայության կապակցությամբ։ Իրավական համակարգի և հասարակության լայն շրջանակների խտրականության և ոտնձգությունների կիզակետում են սեռական փոքրամասնությունները, որոնց սեռական կողմնորոշման ազատ կամահայտնությունն այս երկրում ենթադրում է քրեական պատասխանատվություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Հորդանանում
Ազիզ Մարաքա

**Ազիզ Մարաքա** (, ), հորդանանցի երգահան, երգիչ, երաժիշտ-կատարող, պրոդյուսեր։ Մարաքան արաբական ռոքի ու ջազի միաձուլումով ստեղծել է երաժշտական մի նոր ոճ՝ "Razz" անվանումով, որը գրավել է տարածաշրջանի երաժշտասերների ուշադրությունը։

## Վաղ շրջան
Ծնողների օժանդակությամբ Ազիզը երաժշտական ստեղնաշար է ձեռք բերել, սովորել է նվագել և կոմպոզիցիաներ ներկայացնել դրանով, հանդես է եկել դպրոցի երաժշտախմբում։ Տասներկու տարեկան հասակում երաժշտական ստեղնաշարով մի կոմպոզիցիայի ինքնատիպ կատարումը նրան հաղթանակ է պարգևել համահորդանանյան երաժշտական մրցույթում։

Հորդանանի մայրաքաղաք Ամմանում երաժշտական դպրոցն ավարտելուց հետո արժանանալով դրամաշնորհ-կրթաթոշակի՝ ուսումը PLUS ծրագրով շարունակել է  Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Նրա առաջին հիթային երգը՝ “Bent El Nas”-ը, իր ավարտական նախագծի մի մասն էր հանդիսանում։ Մի շարք այլ երգերի հետ միասին՝ այն ընդգրկվել է Ազիզ Մարաքայի առաջին երաժշտական ալբոմի երգացանկում, որը 2008 թվականին թողարկվել և իրացվել է լիբանանյան “*Ekaa*” ապրանքանիշով։

## Երաժշտական կարիերան
Ազիզի առաջին երաժշտական ալբոմը կրում էր “*Master Copy*” խորագիրը։ Այդ ալբոմում ընդգրկված “Bent El Nas”-ը (արաբերեն՝ بنت الناس) («Ժողովրդի աղջիկ») առաջին երգն էր, որ արժանացավ երաժշտասերների ջերմ ընդունելությանը՝ որպես փոփ երաժշտության գեղեցիկ, տպավորիչ նմուշ և նրան ճանաչում բերեց արաբական աշխարհում։ Հաջորդը 2009 թվականին թողարկված “Najeh,”-ն էր (արաբերեն՝ ناجح) («Հաջողակը»), որ գրվել էր ուսումնական հաստատությունը հաջողությամբ ավարտող պատանիների ու աղջիկների համար։ “Najeh,”-ը դարձավ տարածաշրջանի պատանիների ու աղջիկների ամենասիրելի երգերից մեկը։ Մեծ ժողովրդականություն վայելող երգերից ևս մեկը՝ “Ma Bagool Assef”-ը, (արաբերեն՝ ما بقول أسف) (,,Ներողություն չեմ խնդրում,,) ռադիոյով առաջին անգամ հնչել է 2010 թվականին։

Ազիզ Մարաքան ստեղծել է երաժշտական մի նոր ոճ, անվանել է "*Razz*", որը արաբերեն նշանակում է ջազի ու ռոքի միաձուլում։ Մարաքան իր նորաոճ ստեղծագործությունների կատարմամբ հանդես է եկել աշխարհի շատ երկրներում, համերգներ է տվել, մասնակցել երաժշտական փառատոների, ՝ ներառյալ Red Bull soundclash-ը,որտեղ ելույթ է ունեցել չորս հազար հանդիսականների առջև։

2011 թվականին Ազիզ Մարաքան հիմնադրել է իր  “*Maestro Entertainment*” ընկերությունը, որը հենց այդ նույն տարվա հոկտեմբերին ներկայացրել է  “BAB 1” (*Bands Across Borders*) նախագիծը՝ որպես ամենամյա համերգակատակերգական առաջին ծրագիր Հորդանանում։ Ընդգրկված էին տեղացիների շրջանում ճանաչման արժանացած արտիստներ՝ կատակերգակ Մոհամեդ Լահամը, երգիչներ Ֆարահ Սիրաջը, Յազան Հայֆավին,Ալաա Վարդին...

BAB-ի 2016 թվականի օգոստոսին կայացած փառատոնին մասնակցել են այլընտրանքային և հիփ-հոփ ոճի երաժշտություն կատարող արտիստներ, այդ թվում՝ Ադոնիսը, DJ Սոտոսուրան,Մուքաթաան, Սաթթին, Ամեր ալ Թահերը, Էլ Մարաբան,Էդդ Աբասը, Յազան Հայֆավին...

## Տեսագրություններ
* 2014 թ. - Sme3tek – ռեժիսոր՝ Դավիդ Ֆրոսթ
* 2014 թ. – Meen Gallak – ռեժիսոր՝ Դավիդ Ֆրոսթվ
* 2014 թ. – Time – ռեժիսոր՝ Դավիդ Ֆրոսթ
* 2015 թ. – Beat it (Cover) – ռեժիսոր՝ Դավիդ Ֆրոսթ

## Անձնական կյանք
Ազիզ Մարաքան ամուսնացած է, ունի մի տղա զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հորդանանցի երգիչներ
Կատեգորիա:Հորդանանցի կոմպոզիտորներ
Ալ Կարակի համախտանիշ

**Ալ Կարակի համախտանիշ** կամ **Կորիկոյի սինդրոմ** (), նյարդաբանական դեգեներատիվ խանգարում, որը պայմանավորված է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերում ավելցուկային երկաթի կուտակումով։

Հիվանդությունը հայտնաբերվել է Հորդանանի հարավում գտնվող Ալ Կարակ () քաղաքի մի ընտանիքում` քույրերի և եղբայրների մոտ։ Այն բնութագրվում է ատաքսիայով (), շրջված ոտքերով (գարշապարի ծռաթաթություն talipes calcaneovarus), դիզարթրիկ սկանավորված խոսքով` դիստոնիայի առանձնահատկություններով, լեզվի դիստոնիկ շարժումներով եւ դեմքի մկանների եւ խորեայանման շարժումներով, որոնք առկա են ինչպես վերին, այնպես էլ ստորին վերջույթներում, առավել նկատելի է ստորին վերջույթներում դիստանիկ ոտքերի դիստոնիկ կեցվածքի հետ միասին, բրադիկինեզիան, որը առկա է վերին եւ ստորին վերջույթներում, դիսմետրիան, դիսդիադոխոկինեզիան (Dysdiadochokinesia) եւ ուղղորդող տրեմորը` դողը, որոնք երկկողմ եւ սիմետրիկ են։

## Տես նաև
* Ուղեղում երկաթի կուտակման հետ կապված նեյրոդեգեներացիա
* Հեմոքրոմատոզ - հյուսվածքներում, օրգաններում երկաթի չափից ավել կուտակում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The portal for rare diseases and orphan drugs
* KARAK SYNDROME, INCLUDED
* Karak syndrome. Symptoms 

Կատեգորիա:Մկանային խանգարումներով հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Հորդանանի հետազոտական և վերապատրաստման ռեակտոր

**Հորդանանի հետազոտական և վերապատրաստման ռեակտոր** (), 5 ՄգՎտ հզորությամբ բազմաֆունկցիոնալ հետազոտական ռեակտոր, որը տեղակայված է Հորդանանի հյուսիսում գտնվող Ար Ռամտա քաղաքում, Հորդանանի գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանի շենքում։ Ռեակտորը բացվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Աբդալլահ II թագավորի հովանու ներքո։ Ռեակտորը Հարավային Կորեայի կողմից արտահանված առաջին ատոմակայանն է և Հորդանանի առաջին ատոմային ռեակտորը։

## Նկարագրություն
Ռեակտորը կդառնա միջուկային գիտության և տեխնոլոգիաների կենտրոն համալսարանում, որը մտադիր է ծառայել Հորդանանին` երկրում ատոմային ինժեներների և գիտնականների առաջիկա սերունդներ կրթելու միջոցով։ Ռեակտորը և հարակից համակարգերը կնախագծվեն, կկառուցվեն և կշահագործվեն այնպես, որ աջակցեն միջուկային ճառագայթման և միջուկային ռեակտորի գործառնությունների ծրագրերի, դատական վերլուծության, բժշկական և արդյունաբերական կիրառման ռադիոիզոտոպների արտադրության, նեյտրոնային փնջի կիրառման, ներառյալ ոչ ապակառուցողական փորձաքննության և նեյտրոնային գիտության կիրառման ծրագրերին։

Միջուկային անվտանգության հարցերով Կորեայի պատասխանատուի բարձր գնահատականին է արժանացել Հետազոտական ռեակտորի էներգետիկայի և հանքարդյունաբերության կարգավորման հանձնաժողովի դերակատարությունը, որը ստեղծվում է Հորդանանի գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտությունը և տեխնոլոգիան Հորդանանում
Կատեգորիա:Հորդանան
Կատեգորիա:Միջուկային էներգետիկա
Կատեգորիա:Միջուկային էներգետիկան Հորդանանում
Կատեգորիա:Միջուկային ռեակտորներ
Ինգրիդ Վիսսեր

**Ինգրիդ Լուիզ Վիսսեր** (, )՝ հոլանդացի վոլեյբոլիստուհի։

## Կենսագրություն
Ինգրիդ Լուիզ Վիսսերը ծնվել է 1977 թվականի հուլիսի 4-ին Գաուդայում (Հարավային Հոլանդիա)։

1984 թվականին Ինգրիդը վոլեյբոլի «Նեսսելենդե» ակումբում սկսեց իր կարիերան։ 1994 թվականի հոկտեմբերին նա հանդես է եկել Նիդերլանդների ազգային հավաքականում, իսկ մեկ տարի անց Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել «ոսկի» մեդալ։ 1996 թվականին մասնակցել է Ատլանտայի օլիմպիական խաղերին, որտեղ հոլանդական թիմը գրավեց հինգերորդ հորիզոնականը։

Ընդհանուր առմամբ, Վիսերը 514 հանդիպում անցկացրեց Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում, որը ազգային ռեկորդ էր։ Նա եղել է հավաքականի ավագ։ 2007 թվականին նա նվաճեց ոսկե մեդալԳրան-պրիի աշխարհի առաջնությունում, իսկ 2009 թվականին՝ Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալ։
    
2013 թվականի մայիսին Ինգրիդը և նրա գործընկերը, նախկինում Նիդերլանդների կանանց ազգային հավաքականի գլխավոր տնօրեն Լոդույջ Շիրինը, անհետացել են Իսպանիայում, իսկ նույն տարվա մայիսի 27-ին հայտնի դարձավ, որ զույգը հայտնաբերվել է Մուրսիայում։ Ռումինիաի երկու քաղաքացիներ և «Մուրսիա 2005» ակումբի նախկին ղեկավար Խուան Կուենկան, որը հանցագործության գլխավոր կասկածյալն էր, ձերբակալվել են սպանության մեղադրանքով իսպանական ոստիկանության կողմից։ Վոլեյբոլի խաղացողին սպանելու հիմնական պատճառը նրա ներգրավվածությունն էր մարմարի բիզնեսում։

## Ակումբներ
*  «Նեսելենդե» Զևենխյոյզեն (1984—1994)
*  «Վյուգտ» (1994—1997)
*  «Մինես» Բելու Հորիզոնտի (1997—1999)
*  «Վինչենցա» (2000—2001)
*  «Լաս Պալմաս» (2001—2003)
*  «Տեներիֆո» Լա Լագունա (2003—2007)
*  «Մարտինուս» Ամստելվեյն (2007—2008)
*  «Լենինգրադկա» Սանկտ Պետերբուրգ (2008—2009)
*  «Մուրսիա 2005» (2009—2011)
*  «Բաքի» Բաքու (2011—2012)

## Ձեռքբերումներ
* Եվրոպայի չեմպիոն 1995, արծաթե մեդալակիր Եվրոպայի չեմպիոն 2006։
* Գրան Պրի 2007–ի հաղթող։
* Նիդերլանդների չեմպիոն (1995/96, 1996/97, 2007/08):
* Նիդերլանդների գավաթակիր (1995/96, 1996/97, 2007/08):
* Իսպանիաի չեմպիոն (2002/03, 2003/04, 2004/05, 2005/06):
* Իսպանիաի թագուհու գավաթակիր (2003/04, 2004/05, 2005/06, 2009/10, 2010/11):
* Իսպանիաի սուպեր գավաթակիր (2003, 2004, 2005, 2009, 2010)։
* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող (2003/04), եզրափակիչ չորրորդ մրցանակակիրը։
* Չեմպիոնների լիգայի բրոնզե մեդալակիր (2004/05, 2006/07):
* Եվրոպայի վոլեյբոլի կոնֆեդերացիայի գավաթի հաղթող (2000/01):
* Չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ (2011/12):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի վոլեյբոլի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Լենինգրադկա ակումբի խաղացողներ
Կատեգորիա:Մահացած է 2013 թվականին
Կատեգորիա:Սպանվել է Իսպանիայում
Կատեգորիա:Վոլեյբոլիստներ 1996 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում
Ռամիզ Միրիշլի

**Ռամիզ Ակիլ օղլի Միրիշլի** (, ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1982), Նախիջևանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1974), Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ (1990), Պրոֆեսոր (1993)։

## Կենսագրություն
Ռամիզ Միրիրլին ծնվել է 1934 թվականի ապրիլի 16-ին Նախիջևանի քաղաքում։ Նա ավարտել է միջնակարգ դպրոցը Նախիջևանում։ 1952-1954 թվականներին սովորել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական դպրոցում։ 1956-1962 թվականներին սովորել է Ուզեյիր Հաջիբեկովի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ Ռամիզ Միրիշլին սկսել է իր աշխատանքային գործունեությունը 1954 թվականին Ադրբեջանի ռադիոյի և տեղեկատվության վարչությունում որպես երաժիշտ։ Ռամիզ Միրիշլին մինչև 1962 թ. աշխատել է տարբեր երաժշտական դպրոցներում որպես ուսուցիչ։ 1987-1995 թվականներին եղել է Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայում  երգի և պարի անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարը։ 1962-2005 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի պետական հեռուստատեսության և ռադիոհեռարձակման ընկերությունում որպես գլխավոր խմբագիրը։ Ռամիզ Միրիրլին ղեկավարել է Ադրբեջանի կոմպոզիտորների միության Նախիջևանի բաժինը 1978-1998 թվականներին։

Ռամիզ Միրիրլին մահացել է 2017 թվականի ապրիլի 17-ին։

## Աշխատանքներ
## Պարգևներ և կոչումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բաքվի երաժշտական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կանանց շախմատային օլիմպիադա 1996

**Կանանց 17-րդ [[շախմատային օլիմպիադա]]**, անցկացվել է 32-րդ շախմատային օլիմպիադիայի շրջանակներում 1996 թվականի սեպտեմբերի 15-ից հոկտեմբերի 2-ը  Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։

Մրցաշարին մասնակցել է 74 թիմ (Հայաստանը ներկայացվել է երկու թիմով), որոնց կազմում խաղացել են 294 շախմատիստներ (33 գրոսմայստերներ, 68 միջազգային կարգի վարպետներ, 25 ՖԻԴԵ-ի վարպետներ և երկու գրոսմայստեր ու 7 միջազգային կարգի վարպետներ (տղամարդիկ)։ Մասնակիցներն անցկացրել են 1550 պարտիա։

Մրցաշարն անցկացվել է շվեյցարական համակարգով։ Թիմերն խաղացել են 14 տուր։

Տեղերը որոշվել են՝ 1. միավորներով → 2. Բուխհոլցյան համակարգով → 3. թիմային միավորների քանակով։

Ժամանակի վերահսկում՝ 40 քայլ 2 ժամում, ապա 60 րոպե հաջորդ 20 քայլերի համար։

## Արդյունքներ
* **Տ** — տեղը մրցաշարային աղյուսակում
* **Բ** — Բուխհոլցյան համակարգ
* **Միավ.** — բոլոր շախմատիստների հավաքած միավորները (1 հաղթանակի համար, ½ ոչ-ոքիի համար, 0 պարտության համար),
* **ԹՄ** — թչ պաշտոնական թիմային միավորներ (2 հաղթանակի համար, 1 ոչ-ոքիի համար, 0 պարտության համար),
* **Թավատառով** նշված է հակառակորդի տեղը,
* () — բոլոր շախմատիստների կողմից խաղում հավաքած բոլոր միավորների գումարը,
* **Թ** — լրացուցիչ թիմեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաներ
Կատեգորիա:1996 սպորտում
Կատեգորիա:1996 Հայաստանում
Ջեյմս Հայլման

**Ջեյմս Մ. Հայլման** (, ), շտապ օգնության կանադացի բժիշկ, վիքիպեդիստ, Վիքիպեդիայի առողջապահական բովանդակության բարելավման կողմնակից։ Խրախուսում է այլ բժիշկների նպաստելու առցանց հանրագիտարանի զարգացմանը։

Հայտնի է  *Դոկ Ջեյմս* () վիքիպեդիայի խմբագրման անունով, ակտիվ գործունեություն է ծավալում  WikiProject Medicine նախագծի շրջանակներում, վիքիպեդիայի կամավոր ադմինիստրատոր է։ 2010-2013 թվականներին եղել է Վիքիմեդիա Կանադայի նախագահը, հիմնադրել և նախագահել է Wiki Project Med հիմնադրամը, հիմնադրել է  WikiProject Medicine's Medicine Translation Task Force-ը։ 2015 թվականի հունիսին ընտրվել է Վիքիմեդիա Հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ մինչև 2015 թվականի դեկտեմբերի 28։ 2017 թվականին կրկին ընտրվել է Վիքիմեդիա հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։

Հայլմանը Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի արտակարգ իրավիճակների բժշկության բաժնի կլինիկական բաժնի դոցենտ է և ղեկավարում է Քրանբրուքի Արևելյան Կուտենայի շտապ օգնության բաժանմունքը։

## Վաղ կյանք, կրթություն
Հայլմանը ծնվել է Կանադայի Սասկաչևան նահանգում։ 2000 թվականին ավարտել է Սասկաչևանի համալսարանը` ստանալով անատոմիայի գիտության բակալավրի աստիճան, 2003 թվականին ստացել է բժշկի կոչում։

## Բժշկական գործունեություն
Մինչև 2010 թվական Հայլմանն աշխատել է Սասկաչևանի Մուս Ջո միասնական հիվանդանոցում, այնուհետև` Արևելյան Կուտենայի տարածաշրջանային հիվանդանոցում, որտեղ 2012 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է շտապ օգնության բաժանմունքի ղեկավար։ 2014 թվականին *Cranbrook Daily Townsman*-ին պատմել է, որ Արևելյան Կուտենայի տարածաշրջանային հիվանդանոց տարեկան այցելել է 22000 հաճախորդ։

## Անձնական կյանք
Հայլմանը ուլտրամարաթոնների և արկածային մրցավազքերի սիրահար է։ 2008 թվականին ընկերուհու հետ մասնակել է 4 Deserts-ի մրցավազքին։ Մասնակցել է նաև Marathon des Sables, Adventure Racing World Championships և Սասկաչևանի մարաթոն մրցավազքերին։

## Վիքիպեդիայի հետ կապված հրապարակումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շտապ օգնության կանադացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Վիքիմեդիա հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիստներ
Կատեգորիա:Կանադացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Կանադացի հասարակական գործիչներ
Բանպոտ Բրաունի

**Բանպոտ Բրաունի** (), վահանապտերազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։ Գրանցված է Հայաստանի կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Կոճղարմատավոր, բազմամյա բույս է՝ մինչև 80 սմ բարձրության։ Վայրի թիթեղը փափուկ է, կաշենման, երկարավուն-նշտարաձև, հիմքում՝ կտրուկ նեղացած։ Առաջին կարգի սեգմենտները երկարավուն են, ստորինները՝ բութ, վերինները՝ կարճ և սրացած։ Երկրորդ կարգի սեգմենտները երկարավուն են, հիմքում՝ բութ, կարճ ականջուկներով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում տարածված է Լոռու (Աղքյորփի, Պրիվոլնոյե գյուղերի շրջակայք) և Իջևանի (Շահալի, «Դիլիջան» ազգային պարկ) ֆլորիստական շրջաններում։ EOO 1260 քառ․ կմ է, լոկալիտետները՝ 3։ Հայաստանից բացի աճում է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Հյուսիսային, Արևմտյան (Թուրքիա, Իրան), Արևելյան Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծ․ մ․ 900-1900 մ բարձրության վրա, անտառներում ու անտառների ժայռոտ մասերում։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 քառ․ կմ-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 քառ․ կմ-ից պակաս։ «Հայաստանի Կարմիր գրքի» առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Պտերանմաններ
Կատեգորիա:Վահանապտերազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Եկեղեցու հրապարակ (Պրետորիա)

**Եկեղեցու հրապարակ** (), ի սկզբանե՝ **Շուկայի հրապարակ** (), հրապարակ Հարավային Աֆրիկայի Պրետորիա քաղաքի պատմական կենտրոնում։ Պրետորիայի հիմնադիր Մարտինուս Պրետորիուսը որոշեց, որ հրապարակը օգտագործվի որպես շուկա և եկեղեցական բակ։ Այնուհետև հրապարակը կոչվել է 1856-1905 թվականներին հրապարակի կենտրոնում տեղակայված եկեղեցական շինությունների պատվին։ 1954 թվականից հրապարակի ամենահայտնի կառույցը բուրերի առաջնորդ և Հարավաֆրիկյան Հանրապետության (կամ Տրանսվաալ) նախագահ Պաուլուս Կրյուգերի (1883-1900 թվականներ) արձանն է, հրապարակի կենտրոնում։ Կրյուգերի արձանի ցոկոլային հատվածից ներքև այն շրջապատում են 4 անհայտ բուրերի զինվոր-քաղաքացիների արձաններ։

## Ներկայիս շինություններ
Հրապարակում են գտնվում մի շարք պատմական և ճարտարապետական նշանակության կառույցներ, այդ թվում՝ Հարավային Աֆրիկայի արդարադատության պալատը, Հին Կապիտոլիումի թատրոնը, Թյուդորի պալատները, Օու Ռաադսաալը (Հին խորհուրդ) և Պրետորիայի ընդհանուր փոստատունը, որը նախագծել է Ուիլյամ Հաուքը։

## Պատմություն
### Շուկա
Արտադրանքը տեղափոխվել է Շուկայի հրապարակ վագոնով։ Եթե արտադրանքն անմիջապես վագոնից չէր վաճառվում, տեղադրվում էր գետնի վրա խոշոր եղջյուրավոր անասունների հետ միասին։ 1910 թվականին քաղաքապետարանը կառուցել է շուկայի առաջին մթերանոցը, որը իրավական վեճի պատճառ դարձավ Պրետորիայի շուկայի, գույքային ընկերության և քաղաքային խորհրդի միջև։ Հարցը լուծվեց Լորդ Դե Վիլյերի կողմից, որի որոշմամբ հրապարակի 3/4-ի վերահսկողությունը տրվեց խորհրդին, իսկ շուկան և գույքային ընկերությունը պահպանեցին շուկայի դահլիճը և հրապարակի հյուսիսարևմտյան անկյունի շինությունները մոտ 40 տարի շարունակ։

Ձիակառքերի գծերը նախապես երկաթուղային կայարանը կապում էին շուկայի, եկեղեցու, du Toit և Էսսալեն փողոցների հետ։

## 2014 թվականի վերականգնման ծրագիր
Հրապարակի պատմական արժեքը պահպանելու համար 2014 թվականին Հին Ռաադսաալում հայտարարվեց վերականգնման ծրագիր, որով հրապարակի շուրջ ճանապարհները պետք է վերափոխվեին A Re Yeng («Եկեք գնանք») ավտոբուսային ծառայության, իսկ հետիոտնային տարածքները դառնային ավելի մատչելի, հրապարակի շրջակայքում ծառեր կտնկվեին։ Կրյուգերի արձանը կմնար կենտրոնում, իսկ մանրավաճառների համար հրապարակը փակ կլիներ։

## Նշանակալի հուշարձաններ
* Շրջակայքի նշանակալի հուշարձաններից են՝
* Հարավաֆրիկյան պետական թատրոն
* Պրետորիայի քաղաքապետարանի շենք
* Կրյուգերի պատմական տուն
* Պաուլուս Կրյուգերի եկեղեցի

## Պատկերասրահ

Market square 1881.jpg|Բնօրինակ Շուկայի հրապարակը 1881 թվականին
Nagmaal op Kerkplein.jpg|Verenigde եկեղեցին (1885-1905)
COLLECTIE TROPENMUSEUM Inspectie van Boerencommando's op het grote plein voor het regeringsgebouw TMnr 60038564, monochroom.jpg|Բուրերի հրամանատարները հրապարակում Անգլո-բուրական պատերազմի ժամանակ, 1899
Church Square, Pretoria, South Africa, 1905 WDL3016.png|Հրապարակը 1905 թ.
9 2 258 0013-Law Chambers-Palace of Justice-Pretoria-s.jpg|Արդարադատության պալատ, 1988
Chuch Square, PTA.jpg|Պաուլուս Կրյուգերի արձանը, 2004


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 360 degree Virtual Tour of Church Square 

Կատեգորիա:Պրետորիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Պրետորիայի տեսարժան վայրեր
Մեկնութիւն Եսայեայ (4825, Գևորգ Սկևռացի)

**Մեկնութիին Եսայեայ, Գէորգ Սկևռացի** (4825), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4825 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1295 թվականին Լևոն դպիր գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Երեմիա քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 24x16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 208 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ թղթի վրա՝ բոլորգրով, Մաշտոց։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 59բ, 97բ, 207ա, հետագայի՝ 206բ (14-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* Երեմիայ քահանայի Ոտանաւոր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ավետարան (4826)

**Ավետարան** (4826), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4826 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1420 թվականին Իգիտ կաթողիկոս գրիչի կողմից Նարեկ գյուղում։ Կազմողը եղել է Հոհանեսը։ Ստացողը եղել է Թաթարբեկ տանուտերը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27x18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 298 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 11, ավետարանիչ 4, խորան 10, կա խորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 224բ, 291բ, ստացողի՝ 87բ, 295բ, կազմողի՝ 297բ (1632 թ․), հետագայի՝ 225բ, 226ա, 295ա, 295բ, 296ա (16-րդ դար), 296 (1603 թ․), 297 (17-րդ դար), 225ա, 291բ (1881 թ․):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մարկո Միրիչ

**Մարկո Միրիչ** (, ), սերբ ֆուտբոլիստ, բելգիական «Լոքերեն» ֆուտբոլային ակումբի կիսապաշտպանն է։

## Ակումբային կարիերա
Միրիչը կարիերան սկսել է սերբական «Մետալաց» ակումբում, որից հետո շարունակել սերբական մեկ այլ՝ «Սպարտակ (Սուբոտիցա)» ակումբում։ 2012 թվականին հրավիրվել է «Ցրվենա Զվեզդա», որի կազմում կարողացել է նվաճել Սերբիայի գավաթը։ Սակայն չկարողանալով ամրապնդվել թիմի հիմնական կազմում 2013 թվականի առաջին հատվածը վարձավճարով հանդես է եկել «Ռադնիչկի (Կրագուևաց)» ակումբի կազմում։

2014 թվականի հունվարին ֆուտբոլիստը տեղափոխվում է բելառուսական «Մինսկ»։ Նոր ակումբի կազմում Միրիչը հանդես էր գալիս եզրային կիսապաշտպանի դիրքում, սակայն մարզիչը նրան տեսնում էր նաև կենտրոնական հարձակվողի դիրքում։ Ֆուտբոլիստը կարողացավ դառնալ թիմի լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը առաջնությունում հեղինակելով 3 գնդակ և կատարելով 3 գոլային փոխանցում։ Նույն տարվա հուլիս ամսին Միրիչը լքում է բելառուսական ակումբը։

2014 թվականի օգոստոսին ֆուտբոլիստը պայմանագիր է ստորագրում խորվաթական «Սլավեն Բելուպո» ակումբի հետ։ Խորվաթիայում կարողանում է անցկացնել հաջող մրցաշրջան առաջնությունում դառնալով 10 գոլի հեղինակ։ 2015 թվականի ամռանը ֆուտբոլիստը տեղափոխվում է բելգիական «Լոքերեն»։

## Ազգային հավաքականի կազմում
Սերբիայի ազգային հավաքականի կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2010 թվականի նոյեմբերի 17-ին, երբ թիմը մրցում էր Բուլղարիայի ազգային հավաքականի հետ։ Ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 3 հանդիպում։

## Նվաճումներ
* Սերբիայի գավաթակիր ֊ 2011/12

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Միրիչը soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարտի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռադնիչկի Կրագուևացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ցրվենա Զվեզդայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Ալյասկայի օր

**Ալյասկայի օր** (), 1917 թվականի հոկտեմբերի 18-ից ի վեր յուրաքանչյուր տարի Ալյասկա նահանգի բնակիչների կողմից նշվող պաշտոնական տոն ԱՄՆ-ում։ 1867 թվականի հոկտեմբերի 18-ը համարվում է Ռուսական կայսրությունից՝ Ալյասկայի տարածքն ԱՄՆ-ին հանձնելու վերջնական ամսաթիվը.

1867 թվականի մարտի 30-ին Ռուսական կայսրության և ԱՄՆ-ի միջև գործարք կնքվեց. վերջինս 7,2 մլն դոլարով տիրացավ Ալյասկային։ Գործարքը վերջնականապես կնքելու և ավարտին հասցնելու համար Նոր Արխանգելսկ (ներկայումս՝ Սիտկա) պետք է մեկնեին ռուս միջնորդները։ Նրանք կապիտան (հետագայում՝ ադմիրալ) Ալեքսեյ Պեշչուրովի հետ կարողացան այնտեղ հասնել միայն այդ նույն տարվա հոկտեմբերին, և 1867 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Նոր Արխանգելսկի ամրոցից իջեցվեց ռուսական դրոշը, և բարձրացվեց ԱՄՆ-ի դրոշը։ Ամերիկացիների կողմից այդ արարողությանը շքերթի համազգեստով մասնակցում էր 250 զինվոր՝ Լավել Ռուսոյի հրամանատարությամբ, ով ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ուիլյամ Սյուարդին էր ներկայացնում այդ իրադարձության մանրամասն զեկույցը։

Կապված այն հանգամանքի հետ, որ Նոր Արխանգելսկի (Ալյասկայի մայրաքաղաքը 1867 թվականին) և Սանկտ Պետերբուրգի (այդ նույն ժամանակ Ռուսական կայսրության մայրաքաղաքը) ժամային տարբերությունը կազմում էր 11 ժամ, ինչպես նաև կապված այն հանգամանքի հետ, որ Ռուսաստանը դեռևս հուլյան ճրացույցով էր ապրում, որոշ աղբյուրներում ակս ամսաթիվը նշված է որպես 1867 թվականի հոկտեմբերի 7։

Այս տոնը պաշտոնական կարգավիճակ ստացավ 1917 թվականին։ Հոկտեմբերի 18-ին Սիտկայում անցկացվում է տոնական շքերթ, տեղի է ունենում ամերիկյան դրոշի առաջին պաշտոնական բարձրացումը, համերգներ, պարեր, դիմակահանդես, ափային հսկիչների դասընթացներ, Առաջին անգամ եկածների տանը՝ թեյախմություն։ Ալյասկայի աշխատող բնակիչներն այդ օրն ստանում են վճարովի արձակուրդ, և ուսանողները չեն սովորում, իսկ եթե այդ օրը համընկնում է շաբաթ կամ կիրակի օրվան, մոտակա աշխատանքային օրը հայտարարվում  է լրացուցիչ ազատ օր։

## Տես նաև
* Ալյասկա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տոնի պաշտոնական կաքյը

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տոներ
Կատեգորիա:Ալյասկա
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 18
Ատան

**Սիր Ատան** (, , ), Կիլիկիայի պայլ (1214-1220/1221) և Կիլիկիայի սենեսկալ (1210-1219), Բաղրասի և Մանիոնի իշխան (պարոն և տէր Պաղրասայ):

Սերվում էր Վասպուրականի Սենեքերիմ Արծրունի թագավորի որդի Ատոմից։

## Գործունեություն
Ատանը դավանությամբ եղել է հունադավան (հոռոմ)։ 1199 թվականին ներկա է գտնվել Լևոն Բ-ի թագադրության հանդեսին։ Լևոն Բ արքայի արքունիքում վարել է Կիլիկիայի սենեսկալի (1210-1219) գործակալությունը։ 1219 թվականին Կոստանդին պայլի հետ միասին նշանակվել է Լևոն Բ-ի դստեր՝ Զաբելի խնամակալ։ Հետագայում խարդախությամբ ցանկացել է խլել գահը, բայց մի քանի օր հետո սպանվել է Սիս քաղաքում, Հաշիշինների ձեռքով։

## Հիշատակություն
Սկզբնաղբյուրներում Բաղրասի (Պաղրաս) տեր Ատանը հիշատակվում է նաև Սիր Ատան, Սիր Ադան կամ Ադամ անվանաձևերով։ Միքայել Ասորին նրան հույն է համարում՝ «Սիր Ատանն, որ էր ազգաւ Հոռոմ»։ Կիրակոս Գանձակեցին գրում է՝ «սիր Ատանն, որ էր հոռոմ դաւանութեամբ»։

## Տիրույթները
Ատանը ընդարձակ կալվածքներ է ունեցել Կիլիկիայում։ Եղել Լևոն Բ-ի ավատական իշխաններից մեկը։ Սմբատ Սպարապետը Սիր Ատանի բուն տիրույթը համարում էր Արևմտյան (Քարուտ) Կիլիկիայի ծովափնյա լայնատարած այն գավառը, որը հայտնի էր «աշխարհ Սիրատնայ» անվանումով․ 
«զմեծ իշխանն Սիրատան, որ էր տէր բազում բերդից և գաւառաց, ի Սելեւկիոյ մինչեւ մերձ ի Կալօնօրօս, որ անուամբ նորա կոչի մինչեւ ցայսօր՝ աշխարհ Սիրատնայ։»

Գրիգոր Բար-Հեբրեոս պատմիչը նրա լայնածավալ տիրույթների մասին գրում է․
«Սիր Ադան պայլ (Sira Dan Pali)` ծովափնյա բերդերի տեր։»

Ատան իշխանը Լևոն Բ արքայի շնորհած առևտրական և հողակալվածքային արտոնագրերում բազմաթիվ անգամ ստորագրել է «Ադամ Գաստոնի տեր»՝ ավելացնելով արքունիքում վարած սենեսկալի իր պաշտոնը (Adam de Gastone, Senescalcus):

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ., Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 252․
* «Տարեգիրք Սմբատայ Սպարապետի», ծանոթ․՝ Կարապետ Շահնազարյանի, Փարիզ, 1859, էջ 111․
* «Վահրամայ Րաբունւոյ ոտանաւոր պատմութիւն Ռուբենեանց», ծանոթ․՝ Կարապետ Շահնազարյանի, Փարիզ, 1859, Էջ 217․
* «Հայապատում՝ Պատմութիւն հայոց», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1901, հատոր Բ, էջ 460․ 
* «Լեւոն Մեծագործ», Ղևոնդ Ալիշան, Դրուագ Ե, Պաշտօնեայք եւ Ձիաւորք․
* «Կիլիկյան Հայաստանի բերդատեր իշխանները XII դարի վերջին և XIII դարի սկզբին», Հ․Մ․ Արշամյան, ԲԵՀ 3 (84), Երևան 1994 թ., էջ 50, 52-53 
* «Ժամանակագրութիւն», Միքայել Ասորի, Երուսաղեմ, 1871, էջ 515․ 
* «Պատմութիւն Հայոց», Կիրակոս Գանձակեցի, Երևան, 1961, էջ 187․
* «Սիսուան», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1885, էջ 313-315․
* «Սմբատայ սպարապետի Տարեգիրք», Վենետիկ, 1956, էջ 222․
* «The Chronography of Gregory ABu'l Faraj», Էջ 376․
* [«Le tresor des chartes d'Armenie ou Cartulaire de la Chancellerie royale des Roupeniens», [Վիկտոր Լանգլուա], Վենետիկ, 1863, Էջ 116, 123, 125, 126․]

Կատեգորիա:Կիլիկիայի իշխաններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի պայլեր
Կատեգորիա:Կիլիկիայի սենեսկալներ
Կատեգորիա:Բաղրասի իշխաններ
Կատեգորիա:Արծրունիներ
Անտիոքի գավառ

**Անտիոքի գավառ**, գավառ Ասորիքում, նրա հյուսիս-արևմտյան կողմում։ Ըստ ոմանց այդպես է կոչվել Կիլիկիայի հայկական թագավորության Տլուք գավառը խաչակիրների արշավանքների շրջանում (սկսած 11-րդ դարից)։ Անտիոքի գավառի մի մասը 20-րդ դարի սկզբներին մտնում էր Հալեպի նահանգի Անթաքիայի գավառակի մեջ։ Հիաշատկվում է հայ պատմիչների ու միջնադարյան ժամանակագիրների կողմից։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երեւան, 1986, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 284.

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գավառներ
Կատեգորիա:Հալեպի նահանգ
Կատեգորիա:Անթաքիայի գավառակ
Կառլ IV (Ֆրանսիայի թագավոր)

**Կառլ IV** (), մականունը Ֆրանսիայում **Ազնիվ** (*le Bel*) և Նավառայում **Ճաղատ** (*el Calvo*), եղել է Կապետինգների հարստության տասնհինգերորդ և վերջին Ֆրանսիայի թագավորը, ինչպես նաև Նավառայի թագավորը (որպես **Կառլ I**) 1322 թվականից մինչև իր մահը։

Կառլը Ֆիլիպ IV Գեղեցիկի երրորդ որդին էր, և իր հոր նման հիշվում էր որպես «ազնիվ» կամ «գեղեցիկ»։

1323 թվականին Կառլը ներքաշվեց գյուղացիական ապստամբությանը Ֆլանդիայում և 1324 թվականին անհաջող թեկնածություն ներկայացրեց Սրբազան Հռոմի կայսրի ընտրություններում։ Որպես Գույանի դուքս, Անգլիայի թագավոր Էդուարդ II-ը եղել է Կառլի վասալը, սակայն  չուզենալով էր վճարում տուրք այլ թագավորի։ Տարաձայնությունների արդյունքում Կառլը նվաճեց Գույանի դքսությունը Սան-Սարդոսի պատերազմ (1324) կոչվող հակամարտության արդյուքում։ Հաշտության պայմանագրով Էդուարդը համաձայնվեց հավատարմության երդում տալ Կառլին և վճարել ռազմատուգանք։ Փոխարենը Գույանի մի մասը վերադարձվեց Էդուարդին։

Էրբ Կառլը մահացավ առանց տղամարդ ժառանգորդի, Կապետինգների հիմնական գիծը կտրվեց։ Նավառայում նրան փոխարինեց նրա զարմուհի Իոհաննա II-ը, իսկ Ֆրանսիայում հայրական կողմից առաջին զարմիկ Ֆիլիպ VI-ը։ Այնուամենայնիվ Կառլի մահից հետո սկսվեց ժառանգության համար պայքար Վալուաների և Կառլի քույր  Իզաբելլայի միջև, ինչը դարձավ Հարյուրամյա պատերազմի հիմնական պատճառներից մեկը։

## Կյանք և ամուսնություն
Իր մայր Իոհաննա I-ից ծննդյան իրավունքով Կառլը ստացավ Նավառայի թագավորի տիտղոսը, որպես Կառլ I: 1314 թվականից որպես գահի հիմնական ժառանգորդ նա ստացավ Լա Մարշի կոմսի տիտղոսը և թագադրվեց որպես Ֆրանսիայի թագավոր 1322 թվականին Ռեյմսի տաճարում։ Ի տարբերություն Ֆիլիպ IV Գեղեցիկի և Ֆիլիպ V, Կառլը ուներ պահպանողական հեղինակություն, գործում էր ընդհանուր շահից ելնելով, գերադասելով սեփական շահից, այդ պատճառով հաճախ տրվում էր մանիպուլացիաների և վնասում ինքն իրեն։

[thumb|left|Կառլ IV-ի և Մարիա Լյուքսեմբուրգցու ամուսնությունը [Ժան Ֆուքեի կողմից:]]

Կառլի առաջին կինն էր Բլանկա Բուրգունդացին, ով Բուգունդիայի կոմս Օտտո IV- դուստրն էր։ Նրանք ամուսնացան 1308 թվականին, սակայն Բլանկան ներքաշվեց *[[Նելյան աշտարակի գործ|Նելյան աշտարակ]]ի* պատմություններում 1314 թվականին և բանտարկվեց։ Երբ Կառլը բազմեց գահին, նա հրաժարվեց ազատել Բլանկային և նրանց ամուսնությունը չեղարկվեց, իսկ Բլանկան ուղարկվեց կանանց մենաստան։ Նրա երկրորդ կինը Մարիա Լյուքսեմբուրգցին էր, ով Սրբազան Հռոմի կայսր Հենրիխ VII-ի դուստրն էր, ով մահացավ երեխայի վաղ ծննդի պատճառով։

Կառլը նորից ամուսնացավ 1325 թվականին Ժաննա դ'Էվրեյի հետ, ով Կառլի առաջին զարմուհին էր, և նրանց ամուսնությունը օրհնել էր Հռոմի պապ Հովհաննես XXII-ը։ Ժաննան թագադրվեց որպես թագուհի 1326 թվականին։

Իր կառավարման առաջին կեսին Կառլը շատ էր վստահում իր հորեղբայր Կառլ Վալուային և նրա խորհդով էր շարժվում հիմնական ռազմական խնդիրները լուծելիս։ Կառլ Վալուան չափազանց ազդեցիկ մարդ էր, ով եղել էր Լյուդովիկոս X-ի գլխավոր խորհրդականը և ռեգենտի գլխավոր հավակնորդն էր 1316 թվականին։ Կառլ Վալուան վստահ էր, որ Կառլ IV-ը կմահանա առանց տղա ժառանգորդի և նրա տղա ժառանգորդները լավ հնարավորություն կունենան տիրանալու Ֆրանսիայի գահին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագավորներ
Սանա ալ-Սայեհ

**Սանա ալ-Սայեհ**, Պաղեստինի համալսարանի Գիտության և տեխնոլոգիայի ֆակուլտետի դեկան։ Որպես համալսարանի ներկայացուցիչ հանդես է եկել տարբեր երկրներում։

## Դավանափոխություն
2007 թվականի օգոստոսին Ալ-Սայեհի քրիստոնեությունից իսլամի դավանափոխությունը տարաձայնություններ առաջացրեց։ Ֆաթահի պաշտոնյաները մեղադրել են իրենց քաղաքական մրցակից Համասին՝ ալ-Սայեհին առևանգելու և ստիպելու դավանափոխվել և իսլամ ընդունել։ Համասը հերքել է այդ պնդումը։

Համասի պաշտոնյայի տանը հանդիպելով մորը, ալ-Սայեհը նրան ասել է. «Այո, աստված առաջնորդել է ինձ ճիշտ ճանապարհով»։ Սակայն մայրը, հետագայում պնդել է, որ իր դուստրը ստիպված է եղել հանդես գալ այդ հայտարարությամբ։ Ընտանիքին մոտ կանգնած աղբյուրները պնդում են, որ ալ-Սայեհը կոչ է արել իրենց ասել, որ ստիպված է եղել ամուսնանալ համալսարանի մուսուլման պրոֆեսորի հետ։

Ղազա քաղաքի ավագ մուսուլման քահանա Ալա Աքլուկը հայտնեց, որ հանդիպել է պրոֆեսորի հետ և եզրակացրել, որ ալ-Սայեհը իսլամ է ընդունել իր ազատ կամքով։
Քահանան հերքել է մեղադրանքները, որ ալ-Սայեհը ստիպված է եղել կրոնափոխվել մուսուլման տղամարդու հետ ամուսնության պատճառով։ Նա պնդել է, որ պրոֆեսորը «վախենում էր» իր ընտանիքին պատմել ալ-Սայեհի կրոնափոխության մասին։

Ղազայի Մարդու իրավունքների պաղեստինյան կենտրոնի () ակտիվիստ Հանան Մաթարն ասել է, որ ինքը հանդիպել է ալ-Սայեհի հետ, ով հերքել է, որ դավանափոխվել է ամուսնության պատճառով։ Ակտիվիստն ալ-Սայեհի վարքագիծը բնութագրել է որպես «հավատացյալ մուսուլման կնոջ» վարքագիծ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*OneNewsNow.com - ACLJ Probes Forced Conversions to Islam

Կատեգորիա:Իսլամ ընդունած քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Պաղեստինցի կանայք
Կատեգորիա:Պաղեստինցի մուսուլմաններ
Կատեգորիա:Պաղեստինցի դասախոսներ
Գրեգորի Մերտենս

**Գրեգորի Մերտենս** (), բելգիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Բելգիական «Գենտ» ակումբի սանն է, սակայն հիմնական թիմի կազմում ոչ մի հանդիպում չի անցկացրել։

2011-2014 թթ․ խաղացել է «Սերկլ Բրյուգգե» ակումբի կազմում։

2014 թ․ հունվարից խաղում էր «Լոքերեն» ակումբի կազմում։

## Կոմա
2015 թ․ ապրիլի 27֊ին Բելգիայի առաջնության «Գենկ» ակումբի դեմ անցկացված խաղի ժամանակ Մերտենսը կորցնում է գիտակցությունը։ Ֆուտբոլիստի մոտ արձանագրվում է սրտի կանգ։ Մերտենսին տեղափոխում են հիվանդանոց, որտեղ նա գտնվում է արհեստական կոմայի մեջ։

«Լոքերեն» ակումբի սպորտային տնօրեն Վիլլի Ռեյնդերսը հայտարարեց, որ Մերտենսը երբեք սրտի հետ խնդիրներ չի ունեցել։

2015 թ․ ապրիլի 30-ին Գենկ քաղաքի հիվանդանոցում Մերտենսը գիտակցության չգալով մահանում է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մերտենսը transfermarkt.de կայքում
* Մերտենսը footballdatabase.eu կայքում

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:2015 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրիլի 30 մահեր
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերկլ Բրյուգեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անդերլեխտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գենտի ֆուտբոլիստներ
Հորդանանի խորհրդարան

**Հորդանանի խորհրդարան** (, *Մաժլիս ալ Ումա*), Հորդանանի երկպալատանի ներկայացուցչական մարմին (խորհրդարան)։

Այանների ժողովը բաղկացած է 65 անդամից, որոնցից յուրաքանչյուրն ուղղակիորեն նշանակվում է թագավոր, իսկ Ներկայացուցիչների պալատը՝ 130 ընտրված անդամներից, ընդ որում ինը տեղ վերապահված է քրիստոնյաների համար, երեքը նախատեսված են չեչեն փոքրամասնությունների համար, իսկ տասնհինգը կանանց։ Երկու տների անդամները ծառայում են չորսամյա ժամկետով։

## Պալատներ
* **Ներկայացուցիչների պալատ** (, *Մաժլիս ալ Նուվաբ*), ներառում է 110 պատգամավոր։ 104 ընտրված պատգամավորներ չորս տարվա համար՝ ըստ ընտրատարածքների և 6 կին, որոնք ընտրվել են հատուկ։ 9-րդ և 3-րդ պատգամավորական մանդատիները պահեստավորված են քրիստոնյաների և չերքեզների համար։ 
* **Այանների ժողով** (, *Մաժլիս ալ ԱյայանМажлис*), ներառում է այանների 40 անդամ, որոնք  նշանակված են թագավորի կողմից։

## Պատմություն
Որպես զարգացող սահմանադրական միապետություն, Հորդանանը վերապրել է փորձություններ և մերձավորարևելյան քաղաքականության տառապանքները։ Հորդանանի հասարակությունը զգացել է սահմանափակ ժողովրդավարությունը  1946 թվականի անկախացումից հետո, սակայն բնակչությունը չի տուժել որոշ արաբական բռնապետական ռեժիմների պատճառով։ 1952 թվականի Սահմանադրությունը նախատեսում էր, որ Հորդանանի  քաղաքացիները ձևավորում են և մտնում են քաղաքական կուսակցության մեջ։ Նման իրավունքները դադարեցվել են 1967 թվականին, երբ արտակարգ դրություն էր հայտարարվել, ինչպես նաև ռազմական դրություն և խորհրդարանի գործունեությունը կասեցվել էր, որը շարունակվեց մինչև 1989 թվականը։

1988 թվականին թագավոր Հուսեյնը իսրայելական օկուպացիայից հետո դադարեցրել է քաղաքական կապերը Արևմտյան ափի հետ։ Հետագայում քաղաքացիական անկարգությունները,  որոնք հաջորդեցին վարչապետ Ալ Ռիֆայի կառավարությանը, ենթադրաբար օգտագործում էին դաժան մարտավարություն բնակչության դեմ, որը 1989 թվականի ապրիլին հանգեցրեց անկարգությունների։ Այն բանից հետո, երբ անկարգությունները հանդարտվեցին, թագավորը պաշտոնանկ արեց Ալ Ռիֆային և հայտարարեց ընտրությունների մասին։ Թագավորի գործողությունները խորհրդարանական ընտրությունների շուրջ համարվում էին զգալի քայլ, որը թույլ է տալիս Հորդանանի հասարակությանը ունենալ մեծ ազատություն և ժողովրդավարություն։

УՆշվում է, որ տրիբալիզմի ազդեցությունը Հորդանանի ընտրությունների արդյունքների որոշման համար չպետք է անտեսել. այն ավելի ուժեղ է, քան քաղաքական պատկանելությունը։ Ազգային ինքնությունը, Հորդանանում ունի ուժեղ ազդեցություն։ «... ինքնությունը մնում է անհատի որոշումների ընդունման հիմնական գործող ուժը, հանրության և պետության մակարդակում»։

2016 թվականին Հորդանանի թագավորը ցրեց խորհրդարանը և Հանի Մուլկին նշանակեց վարչապետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդարաններ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հորդանանի քաղաքականություն
Շունն ու կատուն (մուլտֆիլմ, 1955)

«**Շունն ու կատուն**», նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ է, որը ստեղծել է ռեժիսոր Լև Ատամանովը՝ հայ գրող Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթի հիման վրա։ 1938 թվականի համանուն մուլտֆիլմի վերանկարահանումը։

Մուլտֆիլմում հնչում է Սամուիլ Յակովլովիչ Մարշակի բանաստեղծությունը և Ուզունդարա պարի երաժշտությունը։

## Սցենար
Ամպրոպի ժամանակ քամին հովիվ շան գլխարկը տանում է։ Բարեհոգի շունը գտնում է ոչխարի մորթի և տանում մորթիագործ կատվի մոտ, որպեսզի նոր գլխարկ կարի։ Կատուն գործի է անցնում։ Ամեն ինչ լավ կլիներ, եթե կատվի կրպակ չայցելեր հարուստ և ամբարտավան այծը և չկարողանար ընտրել նրան առաջարկած ոչ մի գլխարկ և փափախ։ Այդժամ այծին վաճառում են այն գլխարկը, որը կարել էին շան համար։ Վճարելով գումարը, այծը վերցնում է գլխարկը։

Նշանակված օրը շունը գալիս է գլխարկի հետևից։ Կատուն սպասում էր նրան՝ տեսնելով շանը, դուռը  կողպում է։ Շունը գալիս է, տեսնում, որ դուռը կողպված է, և ետ վերադառնում։ Այսպես շարունակվում է շան ամեն այցի ժամանակ։ Գալիս է հաջորդ գարունը։ Վերջապես շունը բռնում է կատվին, և նրանք սկսում են վիճել։ Կատուն փախնում է այծի տուն, որտեղ էլ շունը գտնում է իր գլխարկը, բայց չի կարողանում այն վերցնել՝ այծը հարվածում է նրան։

Հենց այսպես էլ առաջացավ կատվի և շան թշնամանքը. «Քանի որ այդ կատու-մուշտակակարը բոլոր կատուների նախապապն էր շների և կատուների ընտանքները հաշտ չեն»։

## Ստեղծողներ

## Վիդեո
«Կատվի տունը» (1958), «Ո՞վ ասաց «մյաու»» (1962), «Շունն ու կատուն» (1955), «Կատուն, որը զբոսնում է ինքն իրեն» (1968), «Խրտվիլակ-մրտվիլակ» (1982), «Լիզյուկովա փողոցի փիսիկը» (1988)։

1990 թվականին մուլտֆիլմը թողարկվել է Studio PRO Video և «Союз» ստուդիայի խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմների սկավառակների վրա։ Մուլտֆիլմը բազմիցս տեղադրվել է DVD սկավառակների վրա մուլտֆիլմի հավաքածուներում։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շունն ու կատուն յություբում
* 

Կատեգորիա:1955 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լև Ատամանովի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Հասան Մամեդով

**Հասան Մամեդով** (, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1982), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1981), Ադրբեջանի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1986);

## Կենսագրություն
Հասան Ագամամմադ օղլի Մամեդովը ծնվել է 1938 թվականի նոյեմբերի 22-ին Սալյանում։ Նա ընդունվել է Ադրբեջանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետ (ներկայումս Բաքվի պետական համալսարան)։ Երկրորդ տարում նա հեռացրեց համալսարանը և որոշ ժամանակով հանդես եկավ տարբեր թատրոններում։ 1962 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական արվեստի ինստիտուտը։ Ուսանող տարիներին աշխատել է Պետական ռադիոյում (1960-1961)։ 1962 թվականին սկսեց աշխատել Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնում։ 1972 թվականին նա ընդունվել է «Ադրբեջանֆիլմ» ստուդիայում։ 
Հասան Մամեդովը աշխատել է ակադեմիական թատրոնում 1992-ից մինչև իր կյանքի վերջը։

Հ. Մամեդովը մահացել է 2003 թվականի օգոստոսի 26-ին։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի վաստակավոր արտիստ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1981)
* Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1982)
* Ադրբեջանի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1986)

## Արտաքին հղումներ
* ժողովրդական արտիստ Հ. Մամեդով
* Ֆիլմ `Հասան Մամեդովի մասին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ