Ձախ լիբերտարիանիզմ

**Ձախ լիբերտարիանիզմ** ()* կամ *'ձախակողմյան լիբերտարիանիզմ**, [[քաղաքական փիլիսոփայություն]] և [[լիբերտարիանիզմ]]ի տեսակ է, որը շեշտադրում է թե՛ անհատի ազատությունը, և թե՛ [[Սոցիալական հավասարություն|սոցիալական հավասարությ]]ունը։ Այն ներառում է մի քանի փոխկապակցված, բայց միմյանցից տարբերվող քաղաքական և սոցիալական տեսությանը մոտեցումներ։ Դասական իմաստով՝ այդ տերմինը վերաբերել է ձախակողմյան քաղաքականության [[Հակաավտորիտարիզմ|հակաավտորիտար]] ձևերին, հատկապես՝ սոցիալական անարխիզմին։

Մինչ ԱՄՆ-ում աջ լիբերտարիանիզմը լայնորեն ընկալվում է որպես լիբերտարիանիզմի համազորություն, Եվրոպայում գերակշռում է լիբերտարիանիզմի ձախ ձևը։ ԱՄՆ-ում ձախ լիբերտարիանիզմ տերմինը օգտագործվում է նկարագրելու ամերիկյան լիբերտարիական շարժման ձախ թևը։ Այդ թևը ներառում է քաղաքական այնպիսի հայացքներ, որոնք կապված են փիլիսոփաներ Հիլել Շթայների, Ֆիլիպ Վան Փարեյսի և Փիթեր Վալենթայնի հետ։ Նրանք համադրում են ինքնատիրապետման գաղափարը՝ բնական ռեսուրսների հավասարազոր բաշխման հետ։

Չնայած ԱՄՆ-ում լիբերտարիանիզմը նույնացվել է [[դասական լիբերալիզմ]]ի և [[մինարխիզմ]]ի (նվազագույն պետության գաղափար) հետ՝ աջ լիբերտարիանիզմը այնտեղ առավել հայտնի է, մինչդեռ քաղաքական օգտագործմամբ «լիբերտարիանիզմ» տերմինը նախապես կապված էր բացառապես հակակապիտալիզմի, լիբերտարիան սոցիալիզմի և սոցիալական անարխիզմի հետ։ Աշխարհի մեծ մասում այդ կապը մինչ օրս գերիշխող է։

Թեև բոլոր լիբերտարիաններն իրենց քաղաքական հայացքներն սկսում են անձնական ինքնավարության ըմբռնումից և պաշտպանում քաղաքացիական ազատությունները և պետության դերի նվազեցումը կամ վերացումը, ձախ լիբերտարիանիզմը առանձնանում է նրանով, որ պնդում է՝ Երկրի բնական ռեսուրսները պետք է պատկանի բոլորին հավասարապես՝ լինի դա չյուրացված վիճակում կամ համատեղ սեփականության ձևով։

Այլ լիբերտարիանիզմի ձևերի նման, ձախ լիբերտարիանիզմի ներկայացուցիչներն էլ ունեն պետության վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ՝ սկսած մինարխիզմից (որն առաջարկում է ապակենտրոնացված և սահմանափակ կառավարում) մինչև [[անարխիզմ]] (որը ձգտում է պետության ամբողջական վերացմանը)։

== Տերմինաբանություն ==
Լիբերտարիանիզմը փիլիսոփայություն է, որը պաշտպանում է ազատությունը՝ լինի դա քաղաքական, տնտեսական կամ մետաֆիզիկական ոլորտներում։ Թեպետ ավելի հին քաղաքական շարժումներ նույնպես կապվել են լիբերտարիանիզմի հետ (օրինակ՝ մարքսիստ պատմաբան Է. Փ. Թոմփսոնը 1979 թվականին պնդել էր, որ անգլիական ձախ–լիբերտարիան ավանդույթը կարելի է կապել [[Լևելերներ]], [[Դիգերներ (շարժում Անգլիայում)|Դիգերներ]] և [[Չարտիզմ]] շարժումների հետ), «լիբերտարիան» տերմինը որպես քաղաքական հասկացություն առաջին անգամ օգտագործվել է ֆրանսիացի [[Անարխո-կոմունիզմ|անարխո-կոմունի]]ստ Ժոզեֆ Դեժակի կողմից 1857 թվականին։ Դրանից հետո լիբերտարիանիզմը սկսել էր նույնացվել անարխիզմի հետ։

Տասնամյակներ շարունակ այս տերմինը լայնորեն օգտագործվում էր անարխիստների կողմից՝ մինչև 1970-ական թվականները, երբ լիբերտարիանիզմը սկսեց ասոցացվել ազատ շուկայական գաղափարների հետ, հատկապես ԱՄՆ-ում։

«Ձախ լիբերտարիանիզմ» տերմինը ավանդական իմաստով նույնացվում է սոցիալական անարխիզմի հետ։ Սոցիալ անարխիստները, ցանկանալով տարբերակվել ազատ շուկայի նորաձև դարձած գաղափարները պաշտպանող լիբերտարիաններից, սկսեցին իրենց անվանել «ձախ լիբերտարիաններ», իսկ վերջիններս դարձան «աջ լիբերտարիաններ»։ Այս կիրառությունը վերաբերում է նաև լիբերտարիան սոցիալիստների, ինչպես Վիլյամ Մորիսի և Ֆեններ Բրոքուեյի, և լիբերտարիան մարքսիստների, ինչպիսիք են Կորնելիուս Կաստորիադիսը։

Միևնույն ժամանակ, ազատ շուկայական տնտեսության կողմնակից մի խումբ մարդկանց, որոնք կապված էին Նոր Ձախ շարժման հետ՝ օրինակ՝ Ռոյ Չայլդսը և Սամուել Քոնքինը, նույնպես սկսեցին օգտագործել «ձախ լիբերտարիան» տերմինը՝ իրենց ներկայացնելու որպես ազատ շուկայի լիբերտարիան շարժման ձախ թև։ Քանի որ նրանք միավորում էին հակակապիտալիստական մոտեցումը ազատ շուկայի տեսության հետ, օգտագործում էին այդ տերմինը՝ իրենց տարբերակելու աջ թևի՝ կապիտալիստական լիբերտարիաններից։

Եվրոպացի քաղաքական գիտնականների կողմից «ձախ լիբերտարիանիզմը» երբեմն այլ կերպ է սահմանվում։ Այս մոտեցումը տարածվեց [[Հերբերտ Կիտշելտ]]ի կողմից 1989 թվականին։ Այդ մոտեցմամբ՝ ձախ լիբերտարիան կուսակցությունները շեշտում են ներսից դեպի դուրս ժողովրդավարությունը և ներքևից վեր ուղղված մասնակցությունը։ Այս իմաստով կանաչ կուսակցությունները և ռադիկալ ձախ ուժերը հաճախ դասակարգվում են որպես ձախ լիբերտարիան։

Քաղաքական հետազոտողներ Յան Յեմթեն և Ադրիեն Սյորբոմը օգտագործում են «ռադիկալ ձախ լիբերտարիանիզմ» արտահայտությունը՝ ներառելու տարբեր հակաավտորիտար սոցիալիստական հոսանքներ, որոնք միաժամանակ դեմ են թե՛ կապիտալիզմին, թե՛ պետությանը, և ձգտում են ստեղծել հասարակություն, որը հիմնված է կամավոր համագործակցության վրա։ Այս շարժումներն այսօր հաճախ ընդգծում են նաև իրենց պայքարը ճնշման այլ ձևերի՝ սեքսիզմի, ռասիզմի և հոմոֆոբիայի դեմ, ինչը նրանց դարձնում է տարբեր շարժումային մշակույթների հնարավոր դաշնակիցներ։ Անարխիստական գաղափարախոսությունն ու շարժումը այդ լայն գաղափարական շրջանակի մի մասն են, ինչպես նաև դրա նման ուղղությունները, ինչպիսիք են խորհրդային կոմունիզմը, անարխո-սինդիկալիզմը և ավտոնոմիզմը։

Քաղաքական գիտնականներ Յան Յեմթեի և Ադրիեն Սյորբոմի համաձայն՝<blockquote>«Ռադիկալ ձախ լիբերտարիանիզմ» տերմինը օգտագործվում է որպես հովանոցային հասկացություն՝ ընդգրկելով սոցիալիզմի հակաավտորիտար ձևերի տարբեր ուղղություններ, որոնք շեշտադրում են հակակապիտալիստական և հակապետական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հասարակություն կառուցելու անհրաժեշտությունը՝ հիմնված կամավոր համագործակցության ձևերի վրա։ Ներկայումս այս շարժումները հաճախ ուժեղ քննադատության են ենթարկում ճնշման այլ ձևեր, ինչպիսիք են սեքսիզմը, ռասիզմը և հոմոֆոբիան, ինչի շնորհիվ նրանք կարող են դառնալ դաշնակիցներ հասարակական շարժումների ավելի լայն շրջանակի համար։ Անարխիստական գաղափարախոսությունն ու շարժումը ամուր արմատավորված են այս լայն գաղափարական կատեգորիայի մեջ՝ ձախ լիբերտարիանիզմի այլ ճյուղերի՝ խորհրդային կոմունիզմի, անարխո-սինդիկալիզմի կամ ավտոնոմիզմի կողքին։ </blockquote>«Ռադիկալ ձախ լիբերտարիան շարժումներ» (''RLLMs'') տերմինը շատ քաղաքական գիտնականների կողմից կիրառվում է անարխիստների, ավտոնոմիստների և այլընտրանքային մշակույթների ու շարժումների ներկայացուցիչների նկատմամբ, որոնք առաջացել են 1960-ականներից սկսած նոր հասարակական շարժումներից՝ ներառյալ սքուաթերական (''օcupation-based'') խմբերը և մարտական հակաֆաշիստական շարժումները։<blockquote>անարխիստական, ավտոնոմիստական և անարխո-սինդիկալիստական խմբերի ակտիվիստները, որոնց քաղաքական կողմնորոշումներն ընդգրկում են թե՛ լիբերտարիան մարքսիստական, թե՛ անարխիստական տեսություններ, հանդիսանում են այդ երկրների ռադիկալ ձախ լիբերտարիան շարժման հիմնական դերակատարները։ Այս բոլոր խմբերը հիմնված են այնպիսի գաղափարախոսությունների վրա, որոնք ձախ լիբերտարիան դիրքորոշումից արտահայտում են հակակապիտալիստական, հակաավտորիտար/հակապետական, հակառասիստական/հակաֆաշիստական և ուղղակի/մասնակցային ժողովրդավարությանը կողմ պահվածքներ։ Պատմականորեն այսպիսի շարժումային ակտիվիզմը կարելի է կապել այն գաղափարախոսությունների և ռազմավարությունների հետ, որոնք ծագել են երկու լայն «շարժումային ընտանիքներից»՝ առաջինը՝ աշխատավորների շարժումը (հատկապես 19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբում), երկրորդը՝ «նոր ձախ» շարժումները կամ «նոր հասարակական շարժումները»՝ 1960-ականներից սկսած։ Այս շարժումային ընտանիքների շրջանակում մեզ կողմից վերլուծվող խմբերը հաճախ դիտարկվել են որպես այդ շարժումների «ռադիկալ թև» (cf. Haines 2013)։ </blockquote>Սոցիոլոգ Ջենիֆեր Կարլսոնի համաձայն՝ ձախ լիբերտարիանիզմը լիբերտարիան քաղաքական փիլիսոփայության երեք հիմնական ճյուղերից մեկն է՝ կողքին լինելով աջ լիբերտարիանիզմին, որը կապիտալիստական փիլիսոփայություն է և պաշտպանում է սեփականության իրավունքների ուժեղ պաշտպանությունը, և սոցիալիստական լիբերտարիանիզմին, որը հակակապիտալիստական փիլիսոփայություն է և դեմ է հարստության կենտրոնացմանը։

21-րդ դարի սկզբին մի շարք անալիտիկ փիլիսոփաներ նույնպես սկսեցին օգտագործել «ձախ լիբերտարիանիզմ» անվանումը։ Այս ժամանակակից մոդելը, որը հիմնականում ասոցացվում է Փիթեր Վալենթայնի և Հիլել Շտայների հետ, տարբերակվում է աջ լիբերտարիանիզմից՝ պաշտպանում է բնական ռեսուրսների հասարակական սեփականությունը և արդար բաշխումը, միևնույն ժամանակ պահպանելով ինքնատիրապետման լիբերտարիան սկզբունքը։

== Մտքի դպրոցներ ==
=== Սոցիալական անարխիզմ ===
[[Պատկեր:Murray_Bookchin,_Burlington_Vermont,_1990.jpg|աջից|մինի|Մյուրեյ Բուքչին, ձախ-լիբերտարիան (նախկինում) սոցիալական անարխիստական դպրոցի անդամ]]«Ձախ լիբերտարիանիզմ» տերմինը իր ամենահին ձևով օգտագործվել է որպես հոմանիշ սոցիալական անարխիզմի։ Չնայած նրան, որ սոցիալական անարխիզմը և ձախ լիբերտարիանիզմի այլ ձևերը համատեղելի արմատներ և մտահոգություններ ունեն, սոցիալական անարխիզմը ձևավորվել է որպես առանձին գաղափարական ավանդույթ՝ պայմանավորված պետության հիմնարար մերժմամբ։

Ի տարբերություն անհատապաշտական միտումների՝ սոցիալական անարխիզմը մերժում է մասնավոր սեփականությունն ու շուկայական հարաբերությունները՝ այն համոզմամբ, որ դրանք կվերանան պետության վերացման հետ մեկտեղ։

Սոցիալական անարխիզմը, որն ի սկզբանե ասոցացվել է Ժոզեֆ Դեժակի լիբերտարիանիզմի հետ, պատմականորեն ներառել է կոլեկտիվիստական անարխիզմ, անարխիստական կոմունիզմ և անարխո-սինդիկալիզմ։ Այս գաղափարական ուղղությունները կարևոր ազդեցություն են ունեցել ինչպես Ռուսաստանի, այնպես էլ Իսպանիայի հեղափոխությունների ժամանակ։

Ժամանակակից ձախ լիբերտարիան Մարեյ Բուքչինը պաշտպանում էր պետության փոխարինումը լիբերտարիան կոմունիստական հասարակությամբ, որը նա պատկերացնում էր որպես դեցենտրալիզացված մունիցիպալիտետների կոնֆեդերացիա, որտեղ որոշումները կկայացվեն ուղղակի ժողովրդավարության միջոցով։ Բուքչինը նաև խիստ քննադատում էր անհատապաշտական անարխիզմը՝ այն համարելով պատասխանատու այն բանի համար, որ ձախ լիբերտարիանիզմը չի կարողացել կարևոր դիրք զբաղեցնել հասարակական դիսկուրսում։

=== Նոր սոցիալական շարժումներ ===
1960-ականների Գերմանիայում ձախ լիբերտարիանիզմը գերիշխող ուղղություն էր արտախորհրդարանական ընդդիմության մեջ, որը հայտնի էր որպես ''Außerparlamentarische Opposition'' (''ApO'')։

Փանկի մշակույթը նպաստեց ձախ լիբերտարիանիզմի տարածմանը. «ավելի լայն ձախ լիբերտարիան ազդեցություն կարելի է նկատել փանկի և հետփանկի ներգրավվածության մեջ՝ սեռային հարաբերությունների, սեքսուալության, սպառողականության, իմպերիալիզմի և այլ հարցերում»։

Հյուսիսային Եվրոպայում 1980-ականների շեմին տեղի է ունեցել արմատական ձախ լիբերտարիան ակտիվիզմի վերելք, ինքնաշեն բնակեցումներ (''squatting'') և քաղաքային անկարգություններ։

Այդ պահից սկսած՝ մինչև 2010-ականների վերջը, «արմատական ձախ ակտիվիզմի հիմնական միտումը անցել էր կուսակցական մարքսիստական-լենինյան ուղղություններից դեպի ցանցային, ուղղակի գործողությունների վրա հիմնված ակտիվիզմ, որը առաջնորդվում էր լիբերտարիան սոցիալիստական գաղափարներով։ Այս ընթացքում շարժումը հեռացավ միայն ուղղակի գործողություններից և սկսեց գործել ավելի «ավանդական» կազմակերպությունների և նախաձեռնությունների շրջանակում, որոնց միջոցով ակտիվիստները մասնակցում էին տեղական քաղաքականությանը, համայնքային և աշխատավայրային կոնֆլիկտներին։

Նույն ժամանակաշրջանում արմատական ձախ լիբերտարիան շարժումները դարձան պակաս անկարգարար և բռնի՝ նախընտրելով տակտիկական պրագմատիզմ և ավանդական բողոքի ձևեր»։

=== Ազատ շուկայի հակակապիտալիզմ ===
[[Պատկեր:Gary_Chartier_by_Gage_Skidmore.jpg|աջից|մինի|Գարի Շարտիե, ազատ շուկայի հակակապիտալիստական դպրոցի ձախ-լիբերտարիանական]]Բացի սոցիալական անարխիստներից՝ ազատ շուկայի տնտեսագիտության ձախակողմյան կողմնակիցներն էլ են իրենց ասոցացնում ձախ լիբերտարիանիզմի հետ՝ մասնավորապես Նոր ձախերի ազդեցությամբ։ Այս՝ դասականից հետո ձևավորված սահմանումը երբեմն նույնացվում է այն ազատ շուկայական հակակապիտալիզմի հետ, որի կողմնակիցներն են Քևին Քարսոնը, Գարի Չարտիեն և Չարլզ Ջոնսոնը։ Նրանց նախաձեռնությամբ ձևավորվել է Ձախ լիբերտարիանների դաշինքը և հետագայում՝ Ապակենտրոնացված հասարակության կենտրոնը։

Նրանք իրենց գաղափարները կառուցում են ամերիկացի ինդիվիդուալիստ անարխիստների՝ Բենջամին Թաքերի և Լիսանդր Սփուների տեսակետների վրա։ Ձախ շուկայական անարխիստները պաշտպանում են ազատ շուկաների և մասնավոր սեփականության կիրառումը՝ դրանք համարելով հասարակության մեջ «հիմնարար համակարգող գործիք»։

Ազատ շուկայական հակակապիտալիստները կապիտալիստական արտադրության միջոցների վերահսկողության համար մեղադրում են պետական միջամտությունը։ Նրանք հավատում են, որ ազատ մրցակցության հաստատմամբ այդ խնդիրն իր լուծումը կգտնի։

Քևին Քարսոնը, հիմնվելով Թաքերի գաղափարների վրա, պաշտպանում է աշխատանքի արժեքի տեսությունը և հողօգտագործման՝ բնակեցման և յուրացման սկզբունքը, թեև ոչ բոլոր ազատ շուկայի [[Հակակապիտալիզմ|հակակապիտալի]]ստներն են համաձայն այդ մոտեցումներին։

Ինչպես սոցիալական անարխիստները և ի տարբերություն բազմաթիվ աջակողմյան լիբերտարիանների՝ ձախ շուկայական անարխիստներն ընդդիմանում են կապիտալիզմին և այլ ճնշման ձևերին, ինչպիսիք են ռասիզմը և սեքսիզմը։ Նրանք այդ հակաճնշողական քաղաքականությունը համարում են ձախ լիբերտարիանիզմի անբաժանելի մաս։

=== [[Կանաչ քաղաքականություն]] և ձախ լիբերտարիան կուսակցություններ ===

Կանաչ շարժումը, հատկապես դրա ձախակողմյան թևերը, շատ հաճախ բնութագրվում են որպես ձախ լիբերտարիան՝ ըստ մի շարք քաղաքական գիտնականների։

1970-80-ական թվականների նոր սոցիալական շարժումների՝ հատկապես էկոլոգիական և ատոմակայանների դեմ շարժումների ազդեցությամբ ձևավորվեցին բազմաթիվ ձախ լիբերտարիան կուսակցություններ (երբեմն անվանվում են «շարժման կուսակցություններ»)՝ ներառյալ կանաչ կուսակցությունները, որոնք սերտ կապ ունեին այդ շարժումների հետ։

Քաղաքական գիտնականներ Սանթոսը և Մերսեան պնդում են, որ վերջին տարիներին Եվրոպայում նման շարժման կուսակցությունների աճը փոխել է ավանդական կուսակցական քաղաքականության ըմբռնումը՝ ճանապարհ բացելով քաղաքացիական ներգրավվածության և քաղաքական շարժման նոր ձևերի համար։ Այս կուսակցությունները միավորում են ընտրական և ոչ ընտրական ակտիվությունն ու հատկապես գրավում են երիտասարդ, կրթված շերտերին, որոնք ակտիվ են նաև առցանց հարթակներում***'։

Հերբերտ Կիտշելտը ձախ լիբերտարիան կուսակցությունները բնութագրում է որպես «պոստմատերիալիստական», քանի որ դրանք առաջնային չեն համարում տնտեսական հարցերը և պաշտպանում են շուկաների ու բյուրոկրատիաների դերի նվազեցումը՝ դրա փոխարեն զարգացնելով սոցիալական համերաշխություն և մասնակցային ինստիտուտներ։ Նա նշում է, որ նման կուսակցություններում շատ հաճախ նկատվում է կենտրոնացված կառուցվածքի, ղեկավարության և հիերարխիայի բացակայություն, որն արտահայտվում է երբեմն քաոսային ժողովային (assembly) ոճով։ Օրինակ՝ 1999-ին Գերմանիայի կանաչների համագումարում արտգործնախարար Յոշկա Ֆիշերին ջրապտկաձուկով հարձակման ենթարկեցին։

Օրինակներ․

* 1984-1986 թթ․ Հունաստանում էկոլոգները համագործակցում էին անարխիստների ու լիբերտարիանների հետ «*Green Alternative Movement*» շրջանակում։
* Նիդեռլանդներում *GroenLinks* կուսակցությունը 1990-ականներին տեղափոխվեց սոցիալիզմից դեպի ձախ լիբերտարիանիզմ։
* Բելգիայում՝ *Ecolo* և *Groen* կուսակցությունները, Գերմանիայում՝ *Alliance 90/The Greens,* Նիդեռլանդներում՝ *Green Progressive Accord* և *GroenLinks* ձևավորվեցին Նոր Ձախերի ազդեցությամբ և առանձնանում են ինքնաբուխ ինքնակազմակերպմամբ, մասնակցային ժողովրդավարությամբ, ապակենտրոնացվածությամբ և կամավորականությամբ՝ հակադրվելով բյուրոկրատական կամ պետակենտրոն մոտեցումներին։
* Ավստրալիայի «Կանաչները» նույնպես նկարագրվում են որպես ունենայով «հստակ ձախ լիբերտարիան գաղափարական հիմք»։
* Մյուս օրինակները՝ Դանիայի *Alternativet*, Գերմանիայի *Bündnis 90/Die Grünen*, Հունգարիայի *LMP և Dialogue – The Greens' Party*, ինչպես նաև Մեծ Բրիտանիայի *Green Party, Scottish Greens* և նույնիսկ *Sinn Féin*։

Այս կուսակցությունները ձգտում են ձախ լիբերտարիան գաղափարները կիրառել ավելի գործնական ժողովրդավարական կառավարման համակարգում՝ ի տարբերություն անարխիստական կամ սոցիալիստական լիբերտարիան մոտեցումների։ Սակայն այստեղ հաճախ կա լարվածություն գաղափարական ժառանգության և քաղաքական պրագմատիզմի պահանջների միջև։ Օրինակ՝ Մարգիտ Մայերը և Ջոն Էլին նշում են, որ Գերմանիայի կանաչները շարունակում են կապված մնալ ձախ լիբերտարիան շարժումների հետ՝ թե՛ իրենց օրակարգով, թե՛ քաղաքական ոճով, սակայն միաժամանակ իրականացնում են գործնական քաղաքական ռազմավարություններ։

Նոր ալիք՝ 1990-ականների վերջերից սկսած՝ հակագլոբալացման և հակախստացման շարժումների ֆոնին ձևավորվեցին նոր ձախ լիբերտարիան շարժման կուսակցություններ։

* Պորտուգալիայում՝ *Left Bloc* կուսակցությունը՝ ոգեշնչված ձախ լիբերտարիանիզմից։
* Հունաստանում՝ *Synaspismos*-ը և հետագայում *Syriza*-ն։
* Թուրքիայում՝ *Ufuk Uras*-ը, «Կանաչների և Ձախ ապագայի կուսակցությունից», իրեն բնորոշում է որպես ձախ լիբերտարիան։

==== Մասնավոր սեփականության վերաբերյալ տեսակետներ ====
Ձախ–լիբերտարիանները, որպես կանոն, պաշտպանում են ինքնատիրապետման գաղափարը, սակայն դեմ են մասնավոր սեփականության ուժեղացված և ընդգծված իրավունքներին։ Նրանք նախընտրում են բնական ռեսուրսների հավասարազոր բաշխմանը։ Ձախ–լիբերտարիանները պնդում են, որ որևէ մեկի կողմից բնական ռեսուրսների մասնավոր [[սեփականության իրավունք]]ի հաստատումը՝ ի վնաս ուրիշների, անօրինական է։ Այդ պատճառով նրանք կասկածի տակ են դնում կամ ամբողջությամբ մերժում են բնական ռեսուրսների մասնավոր սեփականության գաղափարը՝ հակադրվելով աջ լիբերտարիանների տեսակետին։ Վերջիններիս պնդումների փոխարեն, ըստ որի՝ մարդու աշխատանքի միավորումը բնական ռեսուրսների հետ բավարար է դրանց նկատմամբ լիարժեք սեփականության իրավունք ստանալու համար, ձախ–լիբերտարիանները պնդում են, որ բնական ռեսուրսները պետք է համարվեն հավասար ձևով բաշխվող՝ ոչ սեփականացում կամ համատեղ սեփականացում։

Այն ձախ–լիբերտարիանները, ովքեր որոշակի հարմարեցում են կատարում մասնավոր սեփականության հանդեպ, ընդունում են այլ տեսակի սեփականության նորմեր և տեսություններ, ինչպիսիք են՝ օգտագործման իրավունքը ([[ուզուսֆրուկտուս]]), կամ մասնավոր սեփականության օրինականությունը ենթադրում են միայն այն պայմանով, որ հատուցում է կատարվում տեղական կամ նույնիսկ գլոբալ համայնքին։

Այս դպրոցի ձախ–լիբերտարիաների համար չյուրացված բնական ռեսուրսները համարվում են կամ ոչ մեկին չպատկանող, կամ ընդհանուր սեփականություն։ Մասնավոր սեփականացման իրավաչափությունը պայմանավորված է նրանով, թե արդյոք յուրաքանչյուր անհատ կարող է հավասար չափով յուրացնել այդ ռեսուրսները կամ մասնավոր յուրացումը հարկվում է՝ փոխհատուցում տրամադրելով ռեսուրսներից դուրս մնացածներին։

Քաղաքագետ Փիթեր Մաքլավերթին նշում է, որ կան տեսակետներ, ըստ որոնց՝ սոցիալիստական արժեքները անհամատեղելի են ինքնատիրության գաղափարի հետ, երբ վերջինս դիտվում է որպես լիբերտարիանիզմի հիմնական բնութագիր։ Այդ տեսակետից՝ սոցիալիզմը հիմնված է այն համոզմունքի վրա, որ մենք սոցիալական էակներ ենք, և հասարակությունը պետք է կառուցվի այնպես, որ նպաստի ընդհանուր բարիքի ապահովմանը՝ ձգտելով սոցիալական հավասարության, ժողովրդավարության, համայնքայնության և համերաշխության։

Սակայն քաղաքական փիլիսոփա Նիկոլաս Վրուսալիսը հակադարձել է՝ պնդելով, որ «սեփականության իրավունքները [...] չեն դատում՝ ինչպիսի իրավունքներ ունեն մարդիկ իրենց անձի [...] կամ արտաքին աշխարհի նկատմամբ»։ Նրա խոսքով՝ «տասնիններորդ դարի հավասարապաշտ լիբերտարիանները սխալված չէին՝ մտածելով, որ լիարժեք լիբերտարիանական կոմունիզմը սկզբունքային մակարդակում հնարավոր է»։

Քարսոն–Լոնգ դպրոցի ձախ–լիբերտարիանները սովորաբար ընդունում են աշխատանքի հիմքով սեփականության իրավունքը, որն ավելի ժամանակակից ձախ–լիբերտարիան փիլիսոփաները մերժում են։ Սակայն նրանք կարծում են, որ այդ իրավունքի իրագործումը պետք է ունենա ոչ թե պահպանողական, այլ՝ արմատական հետևանքներ։

==== Տնտեսական և սոցիալական պետության վերաբերյալ տեսակետներ ====
ձախ–լիբերտարիանները աջակցում են եկամտի վերաբաշխման որոշ ձևերին, քանի որ, ըստ նրանց, յուրաքանչյուր անհատ ունի բնական ռեսուրսներից հավասար բաժին պահանջելու։ Որոշ ձախ–լիբերտարիաններ՝ [[Սոցիալ-դեմոկրատիա|սոցիալ-դեմոկրատ]]ական և առաջադեմ տնտեսագիտական մոտեցումների լիբերտարիական մեկնաբանությամբ, պաշտպանում են համընդհանուր [[բազային եկամուտ]]ի (*Universal Basic Income*) գաղափարը։

[[Մայքլ Օցուկա]]յի «ուժեղ լիբերտարիանական ինքնատիրության» հայեցակարգի հիման վրա՝ Կառլ Վիդերկվիստը պնդում է, որ համընդհանուր բազային եկամուտը պետք է լինի այնքան բարձր, որ ապահովի անհատի անկախությունը՝ անկախ այն բանից, թե տվյալ ռեսուրսների շուկայական արժեքը որքան է։ Նրա կարծիքով՝ ժամանակակից հասարակության մեջ մարդիկ զրկված են բավարար ռեսուրսների անմիջական հասանելիությունից, որոնցով նրանք այլապես կկարողանային ապահովել իրենց գոյությունը առանց միջամտության այն անձանց կողմից, ովքեր վերահսկում են այդ ռեսուրսների հասանելիությունը։

== Տես նաև ==
* [[Քաղաքացիական լիբերտարիանիզմ]]
* [[Թմրանյութերի ազատականացում]]
* [[Արմատականություն]]
* [[Նեոլիբերալիզմ]]

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==

*
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*


== Հետագա ընթերցում ==

* Deshpande, Meena; Vinod, M. J. (2000). *Contemporary Political Theory*. "Left-libertarianism". PHI Learning Pvt. Ltd. p. [https://books.google.com/books?id=_oYd5L4xDdMC&q=left-libertarianism&pg=PA243 243]. .
* 
*
* 
* Vallentyne, Peter (2000). [https://web.archive.org/web/20100702184359/http://klinechair.missouri.edu/on-line%20papers/LL%20Primer.doc "Left-Libertarianism: A Primer"] (full text; final draft). In Vallentyne, Peter; Steiner, Hillel (eds.). *Left Libertarianism and Its Critics: The Contemporary Debate''. Palgrave Publishers Ltd. pp.&nbsp;1–20.