Փոքրիկ աղվեսները

**«Փոքրիկ աղվեսները»** (), 20-րդ դարի դրամայի դասական Լիլիան Հելլմանի 1939 թվականի պիեսը։ Դրա վերնագիրը ծագում է Աստվածաշնչի «Երգ երգոց»-ի 2-րդ գլխի 15-րդ համարից, որտեղ ասվում է. «Վերցրեք մեզ աղվեսներին, փոքրիկ աղվեսներին, որոնք փչացնում են որթատունկերը, որովհետև մեր որթատունկերը նուրբ խաղող ունեն»։ Գործողությունները տեղի են ունենում Ալաբամայի 1900 թվականի մի փոքրիկ քաղաքում և կենտրոնանում են ընտանեկան բիզնեսի վերահսկողության համար պայքարի վրա։ Թալուլա Բենկհեդը բնօրինակ ներկայացման մեջ խաղացել է Ռեջինա Հաբարդ Գիդենսի դերը։

## Սյուժե

 
Պիեսի կենտրոնում Ռեջինա Հաբարդ Գիդենսի կերպարն է, որը պայքարում է հարստության և ազատության համար 20-րդ դարի սկզբի հասարակության սահմանափակումների ներքո, որտեղ հայրերը միայն որդիներին են համարում իրենց օրինական ժառանգորդներ։ Այս պրակտիկայի արդյունքում, մինչդեռ նրա երկու ագահ եղբայրներ՝ Բենջամինն ու Օսկարը, ընտանեկան ժառանգությունը վերածել են երկու անկախ մեծ կարողության, նա ստիպված է հույսը դնել իր զգուշավոր, ամաչկոտ և վախեցած ամուսնու՝ Հորասի մանիպուլյացիայի վրա։ Հորասը գործարար չէ, այլ միայն ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերում Ռեջինայի ամբիցիաներին, որոնց պատճառով դարձել է նրա անհագ ագահության գործիքը։

Նրա եղբայր Օսկարն ամուսնացել է Բիրդիի հետ, ով շատերի կողմից զրպարտվել է որպես ալկոհոլիկ, միայն որպեսզի ձեռք բերի նրա ընտանիքի պլանտացիան և բամբակի դաշտերը։ Օսկարն այժմ ցանկանում է միավորել ուժերը իր եղբոր՝ Բենջամինի հետ՝ բամբակի գործարան կառուցելու համար։ Նրանց անհրաժեշտ է լրացուցիչ 75,000 դոլար, և նրանք դիմում են Ռեջինային՝ խնդրելով ներդրում կատարել նախագծում։ Օսկարը առաջարկում է, որ իր որդին՝ Լեոն, ամուսնանա Ռեջինայի դստեր՝ Ալեքսանդրայի հետ, որպեսզի գրափոսի Հորասի փողը։ Սակայն Հորասը, Ալեքսանդրան և Բիրդին դեմ են արտահայտվում այս առաջարկին։ Հորասը հրաժարվում է, երբ Ռեջինան անմիջապես պահանջում է փողը, ինչի հետևանքով բանկի գանձապահ Լեոն ստիպված է լինում գողանալ Հորասի երկաթուղային պարտատոմսերը բանկի պահարանից։

Հորասը, իմանալով այս մասին, Ռեջինային հայտնում է, որ պատրաստվում է փոխել իր կտակը՝ իր դուստրերի օգտին, ինչպես նաև պնդում է, որ Լեոյին պարտատոմսերը տվել է որպես վարկ, այսպիսով Ռեջինային զրկելով գործարքից։ Զրույցի ընթացքում Հորասը սրտի կաթված է ստանում, և Ռեջինան չի փորձում օգնել նրան։ Հորասը մահանում է մի քանի ժամի ընթացքում՝ առանց որևէ մեկին տեղեկացնելու իր ծրագրի մասին և նախքան կտակի փոփոխությունը։

Սա Ռեջինային հնարավորություն է տալիս շանտաժի ենթարկել իր եղբայրներին՝ սպառնալով բացահայտել Լեոյի գողությունը, եթե նրանք նրան չտրամադրեն բամբակի գործարանի 75% սեփականությունը, ինչը Ռեջինան արդար փոխանակում է համարում գողացված պարտատոմսերի դիմաց։ Վերջում Ռեջինան վճարում է իր չարագործությունների համար՝ կորցնելով իր դստեր՝ Ալեքսանդրայի սերը և հարգանքը։ Ալեքսանդրան հասկանում է, թե որքան կարևոր է չտրվել չարիքին և ասում է Ռեջինային, որ չի կարող տեսնել, թե ինչպես է նա «հողը ուտում»։ Նա լքում է նրան։ Թողնելով ամուսնուն մահանալ, օտարացնելով եղբայրներին և վռնդելով միակ զավակին՝ Ռեջինան մնում է հարուստ, սակայն լիովին մենակ։

## Նախապատմություն

Պիեսում հորինված Հաբարդները, ըստ լուրերի, վերցված են Լիլիան Հելմանի Մարքս ազգականներից։ Հելմանի մայրը՝ Ջուլիա Նյուհաուսը, ծնված է Ալաբամա նահանգի Դեմոպոլիս քաղաքում։ Ջուլիա Նյուհաուսի ծնողները՝ Լեոնարդ Նյուհաուսը, Դեմոպոլիսի ալկոհոլային խմիչքների մեծածախ վաճառողն էր, իսկ Սոֆի Մարքսը՝ Դեմոպոլիսի հաջողակ բանկային ընտանիքի անդամ։ Հելմանի խոսքով՝ Սոֆի Մարքս Նյուհաուսը երբեք բաց չի թողել առիթը՝ նսեմացնելու և ծաղրելու հորը, հատկապես իր և մոր ներկայությամբ, նրա վատ գործարարական խելքի համար։ Մարքսի և Հելմանի ընտանիքների միջև եղած անհամաձայնությունները հետագայում ծառայեցին որպես պիեսի ոգեշնչման աղբյուր։

«Փոքրիկ աղվեսները» վերնագիրը առաջարկել է Դորոթի Փարկերը։ 1946 թվականին Հելմանը գրել է «Անտառի մեկ այլ մասը» նախապատմությունը, որը պատմում է Հաբարդ ընտանիքի արմատների մասին։

## Արտադրություն

Հերման Շումլինի բեմադրած «Փոքրիկ աղվեսներ» բրոդվեյան բեմադրության առաջին ներկայացումը կայացել է 1939 թվականի փետրվարի 15-ին Ազգային թատրոնում: Այն փակվել է 1940 թվականի փետրվարի 3-ին՝ ԱՄՆ-ում երկսեզոնային շրջագայությունից առաջ ցուցադրելով 410 ներկայացում: Հիմնական պատճառի և պիեսի դիզայնը (դեղին ֆոն՝ կարմիր և սև տառերով և «Սերնդի մեծագույն խաղը» կարգախոսը Բանկհեդի կերպարի շրջանաձև լուսանկարի վրա) սերտորեն հիշատակվել է ավելի քան ութ տասնամյակ անց ծիծաղաշարժ կատակերգության գովազդային նյութերի համար։

### Դերասանական կազմ
* Թալուլա Բենկհեդ՝ Ռեջինա Հաբարդ Գիդդենսի
* Պատրիսիա Քոլինջ՝ Բիրդի Հաբարդի
* Ֆրենկ Քոնրոյը՝ որպես Հորաս Գիդենս
* Լի Բեյքերը՝ որպես Ուիլյամ Մարշալ
* Չարլզ Դինգլը՝ որպես Բենջամին Հաբարդ
* Դեն Դուրյեա՝ որպես Լեո Հաբարդ
* Ջոն Մարիոթը՝ որպես Քել
* Էբբի Միտչելը՝ որպես Ադի[
* Կարլ Բենտոն Ռեյդը՝ որպես Օսկար Հաբարդ
* Ֆլորենս Ուիլյամսը՝ որպես Ալեքսանդրա Գիդենս

1939 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Եվգենիա Ռոուլսը փոխարինեց Ֆլորենս Ուիլյամսին Ալեքսանդրա Գիդենսի դերում։ Ռոուլսը բրոդվեյյան առաջնախաղը կատարել է որպես ուսանողուհիներից մեկը Լիլիան Հելմանի 1934 թվականի «Երեխաների ժամը» պիեսում, որը նույնպես բեմադրել էր Հերման Շումլինը։ Ռոուլսը Ալեքսանդրայի դերը խաղացել է պիեսի Բրոդվեյի ներկայացման մնացած ժամանակահատվածում և հաջորդած ազգային շրջագայության ընթացքում։

«Փոքրիկ աղվեսների» 104 քաղաքներում շրջագայությունը սկսվել է 1940 թվականի փետրվարի 5-ին Վաշինգտոնում և ավարտվել 1941 թվականի ապրիլի 15-ին Ֆիլադելֆիայում։

### Փառաբանություններ
Թալուլա Բենկհեդ՝ *Variety* ամսագրի կողմից ճանաչվել է 1938-1939 թվականների Բրոդվեյի սեզոնի լավագույն դերասանուհի։

## Ադապտացիաներ

Լիլիան Հելմանը գրել է 1941 թվականի կինոտարբերակի սցենարը, որը բեմադրվել է Սեմյուել Գոլդուինի կողմից, ռեժիսորը՝ Ուիլյամ Ուայլերը։ Սցենարի ստեղծմանը նաև նպաստել են Արթուր Քոբերը, Դորոթի Փարքերը և Ալան Քեմփբելը։ «Փոքրիկ աղվեսները» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ երեք ամիս ընդմիջում է եղել, իսկ Պատրիսիա Քոլինջը, Չարլզ Դինգլը, Դեն Դուրյան, Ջոն Մարսթոնը և Կարլ Բենտոն Ռեյդը կրկին խաղացել են իրենց բեմական դերերը՝ իրենց դեբյուտային ֆիլմերում։ Ռեջինայի, Հորասի և Ալեքսանդրայի դերը մարմնավորել են համապատասխանաբար Բեթ Դեյվիսը, Հերբերտ Մարշալը և Թերեզա Ռայթը։

«Փոքրիկ աղվեսները» ներկայացվել է Ֆիլիպ Մորիս թատրոնում 1941 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Ռադիոադապտացիայում գլխավոր դերում խաղացել է Թալուլա Բանկհեդը։

1949 թվականին պիեսը ադապտացվել է Մարկ Բլիցշտեյնի «Ռեգինա» վերնագրով օպերայի համար։

Ջորջ Շեֆերը պրոդյուսերավորել և բեմադրել է Ռոբերտ Հարթունգի «Փոքրիկ աղվեսները» ֆիլմի հեռուստատեսային ադապտացիան Hallmark Hall of Fame-ի համար, որը հեռարձակվել է 1956 թվականի դեկտեմբերի 16-ին NBC-ով։ Դերասանական կազմում էին Գրիր Գարսոնը (Ռեջինա), Ֆրանշո Թոնը (Հորաս), Սիդնի Բլեքմերը (Բեն), Է. Ջ. Մարշալը (Օսկար) և Էիլին Հեքարթ (Բըրդի)։

## Վերաբեմադրություններ
Մայք Նիքոլսը բեմադրեց ներկայացում, որը բացվեց 1967 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Լինքոլն կենտրոնի Վիվիան Բոմոն թատրոնում, ապա տեղափոխվեց Էթել Բերիմոր թատրոն։ Ներկայացումը ցուցադրվեց ընդհանուր առմամբ 100 անգամ։ Դերասանական կազմում էին Անն Բանկրոֆթը՝ Ռեջինայի դերում, Ռիչարդ Ա. Դիզարտը՝ Հորասիոսի, Մարգարետ Լեյթոնը՝ Բըրդիի, Է. Ջ. Մարշալը՝ Օսկարի, Ջորջ Ս. Սքոթը՝ Բենջամինի, և Օսթին Փենդլթոնը՝ Լեոյի դերում։ Հագուստների դիզայնը կատարել էր Պատրիսիա Զիպպրոդտը։։ «Time»-ը, անդրադառնալով բեմադրությանը, նշել է. «Լիլիան Հելմանի 1939 թվականի պիեսի հիանալի վերածնունդը Լինքոլն կենտրոնում ցույց է տալիս, թե որքան ամուր կարող են կերպարների կառուցվածքը և սյուժեի շաղախը միաձուլվել։ Ռեժիսոր Մայք Նիկոլսը վարպետորեն առաջնորդում է Անն Բանկրոֆթին, Ջորջ Ս. Սքոթին, Ռիչարդ Դիզարտին և Մարգարետ Լեյթոնին ոսկեզօծ ներկայացումների միջոցով»։ Ներկայացումը նկարագրվել է Ուիլյամ Գոլդմանի «Սեզոնը. Բրոդվեյի անկեղծ հայացք» գրքում։

Ջերալդին Փեյջը մարմնավորել է Ռեջինային Ֆիլիպ Մայնորի կողմից նկարահանված մեկ ներկայացման մեջ, որտեղ նրա հետ խաղացել է նաև իր ամուսինը՝ Ռիփ Թորնը (Բենջամին Հաբարդի դերում)։ Ներկայացումը բեմադրվել է Իլինոյս նահանգի Լեյք Ֆորեսթ քաղաքի Բարաթ քոլեջի «Ակադեմիա» փառատոնային թատրոնի համար և արժանացել է «Չիկագո Թրիբյուն» թերթի Ուիլյամ Լեոնարդի հիացմունքին. «Ջերալդին Փեյջը Լեյք Ֆորեսթում ներկայացնում է իր կարիերայի լավագույն ներկայացումներից մեկը, շրջապատված հիանալի դերասանական կազմով։ «Ակադեմիա» փառատոնային թատրոնի «Փոքրիկ աղվեսները» դառնում է հզոր և անմոռանալի ներկայացում։ Դա թատրոնում սարսափելի և ազնվացնող երեկո է, որ հազվադեպ է լինում։ Մենք տեսել ենք Թալուլա Բանկհեդի չարամիտ, անողոք, խորամանկ Ռեջինա Գիդենսը տարիներ առաջ իր մեծ հաղթանակի ժամանակ, ինչպես նաև Այլին Հերլիի խաղը «Այվենհոյում»։ Սակայն Ջերալդին Փեյջը նոր պատմություն է. ես նրան երբեք ավելի հուզիչ և համոզիչ չեմ տեսել»։ Լեգենդար Քիմ Սթենլին մի անգամ Փեյջի «Ռեջինա» դերի մասին ասել է, որ դա «հնարավոր է՝ նրա լավագույն կատարումն էր»։

Օսթին Փենդլթոնը երեք շաբաթով բեմադրել է Ֆորտ Լոդերդեյլի «Պարկեր» թատրոնում ներկայացում, որը վեց շաբաթով տեղափոխվեց Վաշինգտոնի Քենեդի կենտրոն, նախքան Բրոդվեյում պրեմիերան։ Պրեմիերան տեղի ունեցավ 1981 թվականի մայիսի 7-ին Մարտին Բեք թատրոնում՝ ընդհանուր 123 ներկայացմամբ և 8 նախադիտմամբ։ Դերասանական կազմում էին Էլիզաբեթ Թեյլորը՝ որպես Ռեջինա, Թոմ Օլդրիջը՝ Հորասիոս, Դենիս Քրիստոֆերը՝ Լեո, Մորին Սթեյփլթոնը՝ Բըրդի, և Էնթոնի Զերբը՝ Բենջամին։ Հագուստների դիզայները Ֆլորենս Քլոտցն էր։ Բրոդվեյի բացումից առաջ Time-ի հոդվածում Ջերալդ Քլարկը գրել է, որ շաբաթվա ընթացքում տոմսերի վաճառքը կազմել է գրեթե 1 միլիոն դոլար, ինչը կապված էր The New York Times-ում Թեյլորի ելույթի գովազդների հրապարակման հետ։ Թեյլորը առաջադրվել է «Թոնի» մրցանակի՝ «Պիեսում գլխավոր դերասանուհու լավագույն դերակատարման» համար, ինչպես նաև «Drama Desk» մրցանակի՝ «Պիեսում լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում։ «Թոնի» անվանակարգերում առաջադրվել են նաև Փենդլթոնը՝ «Լավագույն դերասանական կազմի» համար, Օլդրիջը՝ նույն անվանակարգում, Սթեյփլթոնը՝ «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում, ինչպես նաև ներկայացումը՝ «Լավագույն վերածնունդ» անվանակարգում։

1997 թվականին ներկայացումը վերածնվեց, կրկին Վիվիան Բոմոնում, և ցուցադրվեց ապրիլի 3-ից մինչև հունիսի 15-ը՝ 27 նախադիտումներով և 57 բեմադրություններով։ Ռեժիսորը Ջեք Օ’Բրայենն էր, դերասանական կազմում՝ Ստոկարդ Չենինգը՝ Ռեջինայի դերում, Քենեթ Ուելշը՝ Հորասիոսի, Բրայան Քերվինը՝ Օսկարի, Բրայան Մյուրեյը՝ Բենջամինի և Ֆրենսիս Քոնրոյը՝ Բըրդիի։ Մյուրեյն արժանացավ «Թոնի» մրցանակի՝ որպես պիեսում լավագույն դերասան և «Դրամա Դեսկ» մրցանակի՝ որպես պիեսում լավագույն դերասան, իսկ Ջոն Լի Բիթին առաջադրվեց «Թոնի» մրցանակի՝ որպես լավագույն բեմական ձևավորման համար։

Ներկայացումը կրկին ցուցադրվեց Նյու Ջերսիի Շեքսպիրյան թատրոնում 2009 թվականի հունիսի 3-ից 28-ը՝ Վենիդա Էվանսի, Ռոն Բրայսի, Դիան Լորետի, Բրայան Դիկստրայի, Ֆիշեր Նիլի, Քեթրին Մեյսլի, Էյնար Գանի, Ֆիլիպ Գուդվինի, Լինդսի Ուոչլիի, Բրեդֆորդ Քավերի մասնակցությամբ, ռեժիսորը՝ Մեթյու Արբորը։

Այլ վերաբեմադրում կազմակերպվեց Կլիվլենդի Պլեյ Հաուսի կողմից՝ օրիգինալ բրոդվեյյան ներկայացման 75-ամյակի առթիվ, 2014 թվականի սեպտեմբերի 12-ից հոկտեմբերի 5-ը Կլիվլենդի Ալլեն Թատրոնում «Փլեյհաուս հրապարակ» (Playhouse Square)։ Ներկայացումը բեմադրեց գեղարվեստական ղեկավար Լորա Քեփլին։

Քայլ Դոնելին բեմադրեց վերածնված ներկայացումը Վաշինգտոնի «Արենա» բեմում 2016 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև հոկտեմբերի 30-ը։ Դերասանական կազմում էին Մարգ Հելգենբերգերը, Էդվարդ Գերոն, Իզաբել Քիթինգը և Ջեք Ուիլիսը։

«Մանհեթեն» թատերական ակումբը բեմադրեց բրոդվեյյան վերածնունդը, որի նախնական պրեմիերաները սկսվեցին 2017 թվականի մարտի 29-ին, իսկ պաշտոնապես բացվեց ապրիլի 19-ին Սեմյուել Ջ. Ֆրիդմանի թատրոնում։ Գլխավոր դերերում էին Լորա Լինը (որը առաջադրվել է «Թոնի» մրցանակի՝ պիեսում գլխավոր դերասանուհու դերակատարման համար) և Սինթիա Նիքսոնը, ով հերթավար կերպով կատարում էր Ռեջինա Գիդենսի և Բըրդիի դերերը՝ Դանիել Ջ. Սալիվանի բեմադրությամբ։ Սինթիա Նիքսոնը արժանացավ «Թոնի» մրցանակի՝ «Պիեսում գլխավոր դերասանուհի» անվանակարգում՝ Բըրդիի դերի համար։ Բեմադրական թիմում ընդգրկված էին Սքոթ Պասկը, Ջասթին Թաունսենդը, Ջեյն Գրինվուդը, Ֆոտց Փաթոնը և Թոմ Ուոթսոնը։ Ներկայացումը վերջին անգամ ցույց տվեց 2017 թվականի հուլիսի 2-ին։

Դուբլինի «Գեյթ» թատրոնը պլանավորել էր վերածնունդ 2020 թվականին՝ Բլանշ ՄակԻնտայրի ռեժիսորությամբ, սակայն այն հետաձգվեց COVID-19 համավարակի պատճառով։

Լոնդոնի «Երիտասարդ Վիկ» (Young Vic) թատրոնն իրականացրեց երեք ամիս տևողությամբ վերաբեմադրում, որը բացվեց 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին՝ Ռեջինայի դերում Անն-Մարի Դաֆֆի մասնակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1939 պիեսներ
Կատեգորիա:Անգլերեն պիեսներ