open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նոյեմբերի 8

**Նոյեմբերի 8**, տարվա 312-րդ (նահանջ տարիներին՝ 313-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 53 օր։
* Սմբուկի միջազգային օր։
## Դեպքեր
* 1519 - Էռնան Կորտեսը մուտք է գործում Տենոչտիտլան
* 1793 - Լուվրն առաջին անգամ հասարակության համար բացվեց որպես ազգային գեղարվեստական թանգարան
* 1903 - Հաղպատի ապստամբած բնակչությունը զինված դիմադրություն է ցույց տալիս   Ռուսական կայսրության Բորչալուի գավառի դատական կարգադրիչին և նրան ուղեկցող 60 ոստիկաններին
* 2000 - Ֆրանսիայի սենատն ընդունեց 1915 թ. հայերի ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև

## Ծնունդներ
* 30 - Ներվա, Հռոմի կայսր (96-98)
* 1622 - Կառլ X Գուստավ, Շվեդիայի թագավոր (1654-1660 թթ.)
*1656 - Էդմունդ Հալլեյ, անգլիացի աստղագետ և երկրաֆիզիկոս (մ. 1742)
* 1763 - Օտտո Վիլհելմ Մազինգ Otto Wilhelm Masing գերմանացի էստոնագետ լեզվաբան և կղերական
* 1832 - Իլյա Ճավճավաձե ილია ჭავჭავაძე վրացի գրող, իրավաբան և քաղաքական գործիչ
* 1847 - Բրեմ Սթոքեր Bram Stoker իրլանդացի գրող
* 1864՝
** Ալեքսեյ Դավիդով Алексей Августович Давыдов ռուս կոմպոզիտոր
** Վերա Կոմիսարժևսկայա Вера Комиссаржевская ռուս դերասանուհի
* 1883 - Ալեքսանդր Ֆերսման Александр Евгеньевич Ферсман ռուս երկրաքիմիկոս և հանքաբան
* 1885 - Աֆրիկան Կրիշտոֆովիչ, խորհրդային հնէաբուսաբան
* 1914 - Էդուարդ Իսաբեկյան, նկարիչ
* 1916 - Զինովի Գերդտ Зиновий Ефимович Гердт խորհրդային դերասան
* 1918 - Գայանե Չեբոտարյան հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, դաշնակահար և երաժիշտ
* 1932 - Վլադիսլավ Աղաբաբյան հայ բուսաբան
* 1935 - Ալեն Դելոն Alain Delon ֆրանսիացի կինոդերասան
* 1942՝ Սանդրո Մացցոլա, ֆուտբոլիստ
* 1945 - Ստեփան Միրզոյան ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ
* 1946 - Գուս Հիդինք Guus Hiddink հոլանդացի նախկին ֆուտբոլիստ մարզիչ
* 1949 - Սիրանույշ Աղաջանյան, համաճարակաբան գիտնական
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1961 - Խորեն Գասպարյան,հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
* 1964 - Սերգեյ Դանիելյան, հայ դերասան և հումորիստ
* 1966 - Արամ Ավանեսյան, հետախույզ, հրամանատար
*** 1968 - Վարդգես Ուլուբաբյան
* 1968 - Արթուր Բաղդասարյան, քաղաքական և պետական գործիչ
* 1969 - Տիգրան Հովումյան քանդակագործ
* 1975 - Խոսե Մանուել Պինտո իսպանացի ֆուտբոլային դարբասապահ
* 1978 - Ժուլիո Սերժիո Júlio Sérgio Bertagnoli բրազիլացի ֆուտբոլիստ
* 1981 - Ջո Քոուլ Joe Cole անգլիացի ֆուտբոլիստ
* 1986 - Աարոն Շվարց Aaron Swartz ամերիկացի համակարգչային ծրագրավորող

## Մահեր
* 1280 - Ալբերտ Մեծ, գերմանացի փիլիսոփա
* 1674՝ անգլիացի բանաստեղծ Ջոն Միլթոն
* 1817՝ իտալացի նորդասական նկարիչ Անդրեա Ապիանի
* 1870՝ ռուս նկարիչ Վիկտոր Բորիսով-Մուսատով
* 1921՝ սլովակ բանաստեղծ Պավոլ Հվեզդոսլավ
* 1953՝
** ռուս արձակագիր և բանաստեղծ Իվան Բունին
** խորհրդային հնէաբուսաբան Աֆրիկան Կրիշտոֆովիչ
* 1964՝ բելառուս և խորհրդային նկարիչ Վալենտին Վոլկով
* 1987՝ հայ դրամատուրգ, թատերագետ և դերասան Արարատ Բարսեղյան
* 1994 - Վլադիսլավ Աղաբաբյան հայ բուսաբան
* 1996՝ բանաստեղծուհի Խալիմաթ Բայրամուկովա
* 1998՝ ֆրանսիացի կինոդերասան Ժան Մարե
## Տոներ
* Ուրբանիզմի համաշխարհային օր
* Ռադիոլոգիայի համաշխարհային օր
Նոյեմբերի 9

**Նոյեմբերի 9**, տարվա 313-րդ (նահանջ տարիներին՝ 314-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում ՝ 52 օր։
## Դեպքեր
* 1906 - Թեոդոր Ռուզվելտը դառնում է օտար երկիր այցելած Միացյալ Նահանգների առաջին նախագահը
* 1926 - Երևանում կայանում է Զարե գեղարվեստական ֆիլմի պրեմիերան
* 1937՝ ճապոնական զորքերն իրենց վերահսկողության տակ են վերցնում Չինաստանի Շանհայ քաղաքը
* 1938՝ "Բյուրեղապակյա գիշերը" նացիստական Գերմանիայում
* 1968 - Խորհրդային Միությունն իրականացնում է միջուկային փորձարկում Սեմիպալատինսկ (ներկայիս՝ Սեմեյ) քաղաքի մոտ
* 1972 - Միացյալ Նահանգներն իրականացնում է միջուկային փորձարկում Նևադա նահանգում
* 1985 - Գարրի Կասպարովը հաղթելով Անատոլի Կարպովին 22 տարեկանում դառնում է շախմատի աշխարհի 13-րդ չեմպիոնը
* 1989՝ սկսեց “սառը պատերազմի” խորհրդանիշ Բեռլինյան պատի քանդումը։
* 1993՝ բոսնիական Մոսթար քաղաքում ռմբակոծություններից ավերվում է 1566 թ. կառուցված կամուրջը
* 1994՝ հայտնաբերվում է դարմշթադթիում քիմիական տարրը

## Ծնունդներ

* 1818 - Իվան Տուրգենև Иван Сергеевич Тургенев ռուս գրող
* 1885 - Վելիմիր Խլեբնիկով Велимир Хлебников ռուս բանաստեղծ և դրամատուրգ
* 1888 - Ժան Մոնե, Ածխի և պողպատի եվրոպական համայնքի նախագահ
* 1892 - Էրիխ Աուերբախ Erich Auerbach գերմանացի գրականագետ
* 1897 - Ռոնալդ Ջորջ Ռեյֆորդ Նորիշ Ronald George Wreyford Norrish բրիտանացի քիմիկոս
* 1899 - Միքայել Մազմանյան, ճարտարապետ
* 1900 - Անահիտ Մասչյան հայ խորհրդային դերասանուհի
* 1901 - Յարոմիր Եդլիչկա, չեխ արևելագետ
* 1907 - Մկրտիչ Մկրյան, գրականագետ
* 1912 - Նիկոլայ Ֆեդորենկո Николай Трофимович Федоренко ռուս բանասեր և արևելագետ
* 1920 - Ալենուշ Տերյան, Իրանի ֆիզիկայի առաջին կին-պրոֆեսոր
* 1932 - Ռիչարդ Հովհաննիսյան Richard G. Hovannisian ամերիկաբնակ հայ պատմաբան
* 1934 - Կարլ Սագան Carl Sagan ամերիկացի աստղագետ, աստղաքիմիկոս և գրող
* 1936 - Միխայիլ Տալ Mihails Tāls Михаил Нехемьевич Таль հրեական ծագումով լատվիացի խորհրդային շախմատիստ
* 1948 - Սերգեյ Բոնդարենկո սովետական ֆուտբոլիստ
* 1961 - Արշակ Նազարյան, քանդակագործ
* 1970 - Քրիս Ջերիքո Chris Jericho ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբիշ, երաժիշտ, դերասան և գործարար
* 1973 - Վլադիսլավ Տկաչով, ֆրանսիացի, ավելի վաղ խորհրդային, ղազախ շախմատիստ, գրոսմայստեր
*1974 - Ալեսանդրո Դել Պիեռո, իտալացի ճանաչված ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 959 - Կոստանդին Ծիրանածին, Բիւզանդիայի կայսր 913-920 թթ.
* 1856 - Էթիեն Կաբե,ֆրանսիացի գրող և հրապարակախոս 
* 1901՝ հայ բանաստեղծ, բանասեր և պատմաբան Ղևոնդ Ալիշան
*1918 - Գիյոմ Ապոլիներ, ծագումով լեհ, ֆրանսիացի բանաստեղծ (ծ. 1880)
* 1957 - Գրիգոր Հարությունյան, խորհրդային քաղաքական գործիչ
*1970 - Շառլ դը Գոլ, ֆրանսիացի քաղաքական և ռազմական գործիչ, Ֆրանսիայի նախագահ 1959 թվականից մինչև 1969 թվականը (ծ. 1890)
* 1995՝ Իոսիֆ Սիսակյան,հայ ֆիզիկոս
* 1997՝ արգենտինական ծագումով ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ Էլենիո Էռերա
* 1999՝ ռազմական գործիչ Հրաչյա Անդրեասյան,

## Տոներ
* Գյուտարարների օր՝
** Գերմանիա, Ավստրիա, Շվեյցարիա
* Բախտորոշ օր՝(Schicksalstag)
** Գերմանիա
* Ուկրաինական գրերի և լեզվի օր՝
** Ուկրաինա
* Պետական դրոշի օր՝
** Ադրբեջան
Նոյեմբերի 10

**Նոյեմբերի 10**, տարվա 314-րդ (նահանջ տարիներին՝ 315-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 51 օր։
## Դեպքեր
* 1928 - Ատլանտյան օվկիանոսում Բուենոս Այրեսից Նյու Յորք թռչող օդանավի կործանումից զոհվում է 159 մարդ
* 1961 - Ստալինգրադի անունը դառնում է Վոլգոգրադ
* 1975 - ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան ընդունում է սիոնիզմը ռասիզմին հավասարեցնող բանաձև
* 1954՝ ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգի Արլինգտոն քաղաքում բացվել է ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսի հուշահամալիրը։
* 2020  թվականի նոյեմբերի 10-ին ստորագրվել է «Արցախում հրադադարի մասին համաձայնագիրը (կապիտուլացիայի համաձայնագիրը)։ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հայտարարություն է ստորագրել Արցախում ընթացող պատերազմը ժամը 01.00-ից դադարեցնելու մասին

## Ծնունդներ

*1483 - Մարտին Լյութեր, գերմանացի աստվածաբան, վանական և եկեղեցու բարեփոխիչ, հիմնադրել է Բողոքականությունը (մ. 1546)
*1668 - Ֆրանսուա Կուպերեն François Couperin ֆրանսիացի կոմպոզիտոր (մ. 1773)
*1697 - Ուիլյամ Հոգարտ, անգլիացի նկարիչ, գրաֆիկ, գրքի ձևավորող, արվեստի տեսաբան (մ. 1764 )
* 1728 - Օլիվեր Գոլդսմիթ Oliver Goldsmith իրլանդա-անգլիացի գրող, բանաստեղծ և թատերագիր
* 1759 - Ֆրիդրիխ Շիլլեր Johann Christoph Friedrich von Schiller գերմանացի բանաստեղծ
* 1801 - Վլադիմիր Դալ Владимир Иванович Даль ռուս լեզվաբան
* 1859 - Թեոֆիլ Ալեքսանդր Ստեյնլեն,ֆրանսիացի նկարիչ
* 1862 - Մայրոնիս Maironis լիթվանացի բանաստեղծ և դրամատուրգ
* 1881 - Արսեն Ամիրյան, , հայ հեղափոխական, լրագրող, հրապարակախոս, Բաքվի 26 կոմիսարներից մեկը (մ. 1918)
* 1888 - Անդրեյ Տուպոլև Андрей Николаевич Туполев խորհրդային ավիակոնստրուկտոր
* 1895 - Տերենտի Մալցև Терентий Семенович Мальцев խորհրդային սելեկցիոներ 
* 1898 - Վալերի Կիրպոտին Валерий Яковлевич Кирпотин խորհրդային գրականագետ
* 1901 - Գևորգ Գոյան (Տեր-Նիկողոսյան) հայ սովետական թատերագետ
* 1919 - Միխայիլ Կալաշնիկով Михаил Тимофеевич Калашников խորհրդային հրազենի կոնստրուկտոր
* 1928 - Էնիո Մորիկոնե Ennio Morricone իտալացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր
* 1929 - Ռուբեն Ադալյան, հայ նկարիչ
* 1937 - Էդուարդ Զոհրաբյան, հայ արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։
* 1947 - Ատոմ Մուրադյան, հայ ֆիզիկոս
* 1960 - Նեյլ Գեյման Neil Gaiman անգլիացի գրող
**Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
***1960 - Ռազմիկ Վասիլյան
***1966 - Կամո Ալավերդյան

* 1975 - Թինա Կանդելակի ռուսաստանցի հեռուստահաղորդավարուհի
* 1982 - Ռութ Լորենսո Ruth Lorenzo իսպանացի երգչուհի և երգահան
* 1992 - Ուիլֆրիդ Զահա Wilfried Zaha իվուարյան ծագումով անգլիացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1838՝ ուկրաինացի գրող Իվան Կոտլյարևսկի
* 1842՝ ռուս բանաստեղծ Ալեքսեյ Կոլցով
* 1938 - Թուրքիայի հանրապետության հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրք
* 1977 - Վահան Հովհաննիսյան,հայ գրող 
* 1979՝ հայազգի խորհրդային սելեկցիոներ անասնաբույծ Ալեքսանդր Մանուչարյան
* 1982 - Լեոնիդ Բրեժնև Խորհրդային Միության կոմունիստական ղեկավարը
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝
*** * 1994 - Գարիկ Առուշանյան
* 2007՝ ամերիկացի դերասանուհի Լորեյն Դեյ

## Տոներ
* Երիտասարդության համաշխարհային օր
* Հաշվապահների միջազգային օր
* Հերոսների օր Hari Pahlawan՝
** Ինդոնեզիա
* Աթաթյուրքի հիշատակի օր՝
** Թուրքիա
Նոյեմբերի 7

**Նոյեմբերի 7**, տարվա 311-րդ (նահանջ տարիներին՝ 312-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 54 օր։

## Դեպքեր
* 1917 - Սանկտ Պետերբուրգում տեղի է ունենում բոլշևիկների գրոհը Ձմեռային պալատի վրա
* 1922 - Երևանում բացվում է պետական հանրային գրադարանը
* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ՝
** 1941՝ գերմանական օդուժը Յալթայի մոտ ջրասույզ է անում 7000 մարդով «Արմենիա» սանիտարական նավը
* 2007` Լոնդոնի Սենտ Պանկրաս կայարանում բացվել է Հանդիպման վայր անվանումով արձանը։

## Ծնունդներ
* 630 - Կոստանդ Բ Κώνστας Β', Բյուզանդիայի կայսր
* 1676 - Մխիթար Սեբաստացի հայ կաթոլիկ եկեղեցական
* 1720 - Հերակլ II ერეკლე II, վրաց թագավոր
* 1728 - Ջեյմս Կուկ James Cook անգլիացի ծովագնաց և քարտեզագիր
* 1818 - Էմիլ Դյուբուա Ռեյմոն Emil Du Bois-Reymond գերմանացի ֆիզիոլոգ և փիլիսոփա
* 1849 - Յուզեֆ Խելմոնսկի Józef Marian Chełmoński լեհ նկարիչ
* 160px
* 1857 - Ստեփան Մալխասյանց հայ նշանավոր բանասեր և լեզվաբան
*1865 - Հովհաննես Աբելյան, թատրոնի և կինոյի հայ նշանավոր դերասան (մ. 1936)
* 1867 - Մարի Կյուրի Marie Curie լեհ քիմիկոս և ֆիզիկոս
* 1874 - Արշակ Խաչիև հեղափոխական
*1879 - Երվանդ Տեր-Մինասյան, հայ պատմաբան, լեզվաբան, բառարանագետ (մ. 1974)
* 1891 - Դմիտրի Ֆուրմանով Дмитрий Андреевич Фурманов խորհրդային արձակագիր և հեղափոխական
* 1900 - Գրիգոր Հարությունյան խորհրդային պետական գործիչ
* 1903 - Կորյուն Ազրոյան հայ արձակագիր, գրաքննադատ և լրագրող
* 1913 - Ալբեր Կամյու Albert Camus ֆրանսիացի արձակագիր, թատերագիր և խոհագիր
* 1918 - Բիլլի Գրեհեմ William Franklin Graham ամերիկացի ավետարանիչ և քաղաքական գործիչ
* 1925 - Մարատ Մարինոսյան հայ ռեժիսոր
* 1926 - Ջոան Սազերլենդ Joan Sutherland ավստրալա-շվեյցարացի սոպրանո երգչուհի
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1934 - Վլաս Անտոնյան
*** 1952 - Սերգեյ Առաքելյան
*** 1954 - Արևիկ Սարգսյան
*** 1964 - Էդուարդ Առստամյան
*** 1973 - Դավիթ Առաքելյան
* 1940 - Հենրիկ Դանիելյան իրավաբան
* 1959՝
** Ալեշանդրե Գիմարաես Alexandre Borges Guimarães բրազիլացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
** Արաքս Աբրահամյան նկարչուհի
* 1967 - Դեյվիդ Գետտա David Guetta ֆրանսիացի դիջեյ
* 1978 - Ռիո Ֆերդինանդ Rio Ferdinand անգլիացի ֆուտբոլիստ
* 1988 - Ալեքսանդր Դոլգոպոլով ուկրաինացի թենիսիստ
* 1990 - Դավիդ դե Խեա David de Gea Quintana իսպանացի ֆուտբոլային դարբասապահ
* 1996 - Լորդ Lorde նորզելանդացի երգչուհի
## Մահեր
* 1910՝ ռուս գրող Լև Տոլստոյ
* 1965՝ հայ օպերային տենոր և ապա՝ բարիտոն երգիչ Շարա Տալյան
* 1980՝ ամերիկացի կինոդերասան Սթիվ Մակքուին
* 1995՝ ամերիկահայ քանդակագործ Վարազ (Վարազդատ Սամվելյան)
* 2005՝ ռուսաստանցի գրականագետ և բանասեր Միխայիլ Գասպարով
* 2006 - ռաբիս երգիչ Արամ Ասատրյան
## Տոներ
* Համաձայնության և համերաշխության օր՝
** Ռուսաստանի Դաշնություն (1996÷2004 թթ.)
* Ազգային հեղափոխության և համերաշխության օր՝
** Բանգլադեշ
1321

Հանդիսանում է 14-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 1320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1320 և 1322 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Սեպտեմբերի 14 - Դանթե Ալիգիերի, իտալացի բանաստեղծ (ծ. 1265)

## Ծանոթագրություններ
1322

Հանդիսանում է 14-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 1320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1321 և 1323 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Կոնստանդին Գ Կեսարացի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1307-ից։ Հաջորդել է Գրիգոր Է Անավարզեցուն

## Ծանոթագրություններ
1326

Հանդիսանում է 14-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 1320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1325 և 1327 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Կոնստանդին Դ Լամբրոնացի, Հայոց կաթողիկոս է նշանակվել 1323 թվականին։ Հաջորդել է Կոնստանդին Գ Կեսարացուն

## Ծանոթագրություններ
1331

Հանդիսանում է 14-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1330-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1330 և 1332 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1325

Հանդիսանում է 14-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 1320-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1324 և 1326 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Հունվարի 7 &ndash; Աֆոնսու IV-ը դարձավ Պորտուգալիայի թագավոր։
* Փետրվար &ndash; Մուհամմադ բին Թուգլակը փոխարինեց իր հորը` Գիյաթ ալ-Դին Թուգլակին որպես Դելիի սուլթան։
* Հուլիս &ndash; Դույլի պատերազմը սկսվեց. Մոդենան հարձակվեց Բոլոնիայի տարածքների վրա։
* Նոյեմբերի 15 &ndash; Զապպոլինոյի ճակատամարտ. Մոդենան հաղթեց Բոլոնիային։

## Ծնունդներ
* Ջոն Վիքլիֆ, անգլիացի աստվածաբան (վ. 1384)
* Զեյն ալ-Դին ալ-Իրաքի, իսլամիստ գիտնական (վ. 1403)
* Ինես դե Կաստրո, Պորտուգալիայի թագավոր Պեդրու I-ի սիրուհին (վ. 1355)
* Վիլհելմ դե Ռոս (Դեր Ռոսի երրորդ բարոն) (վ. 1352)
* Մաթևոս Կանտակուզենոս, Բյուզանդիայի կայսր
* *հավանաբար* &ndash; Ֆրանչեսկո Լանդինի, Ֆլորենսիացի երգեհոնահար և կոմպոզիտոր (վ. 1397)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1341

Հանդիսանում է 14-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1340-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1340 և 1342 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Նոյեմբերի 14

**Նոյեմբերի 14**, տարվա 318-րդ (նահանջ տարիներին՝ 319-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 47 օր։
## Դեպքեր
* 1918 - Չեխոսլովակիան դառնում է հանրապետություն
* 1922 - Մեծ Բրիտանիայում իր ռադիոհեռարձակումներն է սկսում BBC ընկերությունը
* 1960 - Չեխոսլովակիայում երկու ուղևորատար գնացքների բախման հետևանքով զոհվում է 110 մարդ
* 1994 - Լա Մանշի տակով կառուցված թունելով սկսում է գործել Փարիզն ու Լոնդոնն իրար միացնող երկաթուղին
## Ծնունդներ
* 1993 – Կարլեն Օհանյան հայ բժիշկ,միկրովիրաբույժ
* 1650 - Վիլհելմ III Օրանացի,
* 1765 - Ռոբերտ Ֆուլտոն Robert Fulton ամերիկացի գյուտարար (մ. 1815)
* 1774 - Գասպարե Սպոնտինի Gaspare Spontini իտալացի կոմպոզիտոր (մ. 1851)
* 1797 - Չարլզ Լայել Charles Lyell բրիտանացի իրավաբան և երկրաբան (մ. 1875)
* 1805 - Ֆաննի Մենդելսոն Fanny Mendelssohn, գերմանացի դաշնակահարուհի (մ. 1847)
* 1840 - Կլոդ Մոնե Claude Monet, ֆրանսիացի նկարիչ (մ. 1926)
* 1882 - Միհրան Խոջամիրյան, բոլշևիկյան կուսակցական գործիչ (մ. 1938)
* 1889 - Ջավահարլալ Ներու (Նեհրու), Հնդկաստանի առաջին վարչապետը (մ. 1964)
* 1897 - Լևոն Միրզոյան, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ (մ. 1939)
* 1921 - Ռուբեն Մելիք (Մելիք Մինասյանց), սփյուռքահայ ֆրանսագիր բանաստեղծ (մ. 2007)
* 1922՝
**Բուտրոս Բուտրոս-Ղալի (անգլ. Boutros Boutros-Ghali) ղպտի քաղաքական գործիչ
** Հրաչյա Ղափլանյան, թատերական ռեժիսոր (մ. 1988)
** Էդուարդ Բաղդասարյան, հայ կոմպոզիտոր (մ. 1987)
* 1924 - Լեոնիդ Կոգան Леонiд Борисович Коган ռուս և ուկրաինացի ջութակահար (մ. 1982)
* 1926 - Մարկ Արյան, երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, գործարար
* 1933 - Ֆրեդ Հեյս Fred Haise ամերիկացի տիեզերագնաց
* 1946 - Կավալենկո Շահգալդյան հայաստանյան պետական գործիչ
* 1948 - Չարլզ III, Մեծն Բրիտանիայի թագավոր
* 1954՝ * Յաննի (Յանիս Խրիսոմալիս) Γιάννης Χρυσομάλλης հույն դաշնակահար և կոմպոզիտոր
* 1979՝
** Արքմենիկ Նիկողոսյան հայ գրաքննադատ
** Արման Քարամյան, հայ ֆուտբոլիստ
** Արտավազդ Քարամյան, հայ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 565 - Հուստինիանոս Ա, բյուզանդացի կայսր
* 1263 - Ալեքսանդր Նևսկի, ռուս իշխան
* 1716՝ գերմանացի փիլիսոփա և իրավաբան Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնից
* 1831՝ գերմանացի փիլիսոփա Գեորգ Հեգել
* 1832՝ դանիացի լեզվաբան Ռասմուս Ռասկ
* 1932՝ հայ պատմաբան Լեո (Առաքել Բաբախանյան)
* 1936՝ լեզվաբան և հայագետ Գաբրիել Մենևիշյան
* 1944՝ ավստրա-գերմանացի ջութակահար Կարլ Ֆլեշ
* 1958՝ խորհրդային ռազմական պատմաբան Նիկոլայ Կորսուն
* 1971՝ հայ խորհրդային օպերատոր Սարգիս Գևորգյան
* 1975՝ հայ ջազային կոմպոզիտոր և ջութակահար Արտեմի Այվազյան
*1976 - Գեղամ Սարյան, հայ գրող, բանաստեղծ (ծ. 1902)
* 1982՝ հայ խորհրդային երկրաբան Հովհաննես Մաղաքյան
* 2005՝ քաղաքական և պետական գործիչ Յուրի Մկրտումյան

## Տոներ
* Շաքարախտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր
* Երեխաների օր (տոնվում է Հնդկաստանում, Ջավահարլալ Ներուի ծննդյան օրը)
* Կոլոմբիացի կանանց օր (Կոլումբիա)
Նոյեմբերի 12

**Նոյեմբերի 12**, տարվա 316-րդ (նահանջ տարիներին՝ 317-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 49 օր։
## Դեպքեր
* 1912 - Հունաստանի Գեորգիոս I թագավորը կատարում է իր հաղթական մուտքը Սալոնիկ, 482 տարվա օսմանյան տիրակալությունից հետո
* 1918 - Ավստրիան դառնում է հանրապետություն
* 1927 - Լև Տրոցկին հեռացվում է Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցությունից
* 1982 - Յուրի Անդրոպովը դառնում է Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար
* 2014 - Արցախում Մի-24 ուղղաթիռի խոցում
### Օդային աղետներ
* 1971 - Վիննիցայում վթարի է ենթարկվում "Աերոֆլոտի" ԱՆ-24 ինքնաթիռը, զոհվում են ներսի բոլոր 47 մարդիկ
### ՄԱԿ-ին անդամակցված երկրները՝
* 1956 - Թունիս, Մարոկկո, Սուդան
* 1968 - Հասարակածային Գվինեա
* 1975 - Կոմորյան Կղզիներ

## Ծնունդներ
* 1833 - Ալեքսանդր Բորոդին Александр Порфирьевич Бородин ռուս կոմպոզիտոր և քիմիկոս (մ.1887)
* 1840 - Օգյուստ Ռոդեն Auguste Rodin ֆրանսիացի քանդակագործ և գրաֆիկ (մ.1917)
* 1895 - Հրաչյա Ներսիսյան, կինոյի և թատրոնի դերասան (մ.1961)
* 1899 - Հովհաննես Հեքելեկյան, հայազգի մանրէաբան և կենսաքիմիկոս (մ.1989)
* 1915 - Ռոլան Բարտ Roland Barthes ֆրանսիացի գրականագետ, փիլիսոփա և լեզվաբան (մ.1980)
* 1923 - Արփենիկ Ղափանցյան, նկարչուհի (մ.1996)
* 1929 - Գրեյս Քելլի, Grace Kelly ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի (մ.1982) 
* 1933 - Վլադիմիր Մովսիսյան, խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող, ՀՀ պետական գործիչ
* 1934 - Չարլզ Մենսոն, Charles Manson ամերիկացի հանցագործ
* 1935 - Լյուդմիլա Գուրչենկո, խորհրդային (մ.2011) դերասանուհի և երգչուհի
* 1936 - Վոլոդյա Սարդարյան, հայ սովետական ֆիզիկոս
* 1938 - Վիլյամ Պետրոսյան, քանդակագործ
*1939 - Լուցիա Պոպպ, սլովակ օպերային երգչուհի, սոպրանո (մ. 1993)
* 1941 - Նորայր Ենգիբարյան, մաթեմատիկոս և աստղագետ
*1946 - Օլեգ Եսայան, հայ քաղաքական և պետական գործիչ և դիվանագետ, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առաջին վարչապետը
* 1948 - Հասան Ռոհանի Իրանի ԻՀ նախագահ
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1952 - Հրանտ Ահարոնյան
*** 1958 - Լևոն Անտոնյան
* 1961 - Էնցո Ֆրանչեսկոլի Enzo Francescoli ուրուգվայցի նախկին ֆուտբոլիստ
* 1971 - Հայկ Թոքմաջյան, քանդակագործ
* 1980՝
** Ռայան Գոսլինգ Ryan Gosling ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, գրող և երաժիշտ
** Նուր Այսան (Ֆետահօղլու) թուրք-գերմանացի դերասանուհի
* 1984 - Օմարիոն, երգիչ, երգերի հեղինակ, դերասան
* 1986 - Ինյացիո Աբատե Ignazio Abate իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* 1988 - Ռասսել Վեսթբրուք Russell Westbrook ամերիկացի բասկետբոլիստ

## Մահեր
* 1035 - Կնուդ I Մեծ, Անգլիայի, Դանիայի և Նորվեգիայի թագավոր
* 1903 - Կամիլ Պիսսարո, ֆրանսիացի նկարիչ
* 1941՝ պարագվայցի քաղաքական գործիչ Էդուարդո Շերեր
* 1948 - Ումբերտո Ջորդանո, իտալացի կոմպոզիտոր
* 1956՝ իսպանացի ֆիզիոլոգ և քաղաքական գործիչ Խուան Նեգրին
* 2001 - Աշոտ Մելիքջանյան, դերասան
* 2005 - Յուրի Մկրտումյան, ազգագրագետ և դիվանագետ
* 2009՝ հայազգի նկարիչ և գրող Վահրիճ Բախչանյան
* 2013 - Ալեքսանդր Սերեբրով, խորհրդային տիեզերագնաց
## Տոներ
* Թոքաբորբի դեմ պայքարի համաշխարհային օր
* Սուն Յաթ-սենի ծննդյան օր (Չինաստանի Հանրապետություն)
* Սահմանադրության օր՝
** Ադրբեջան
Նոյեմբերի 13

**Նոյեմբերի 13**, տարվա 317-րդ (նահանջ տարիներին՝ 318-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 48 օր։
## Դեպքեր
* 1862 - Լուիս Քերոլը Ալիս Լիդլին տված խոստմանը համաձայն սկսում է գրել Ալիսի մասին հեքիաթը
* 1994 - Շվեդիայում անցկացված հանրաքվեի արդյունքներով երկիրը միանում է Եվրամիությանը
* 2007 - Ռուսաստանը պաշտոնապես իր զորքերը հանում է Բաթումից, Վրաստան
* 2015 - Փարիզում տեղի է ունենում ահաբեկչությունների շարք։

## Ծնունդներ
* 354 - Օգոստինոս Երանելի, փիլիսոփա և աստվածաբան (մ. 430)
*1810 - Նիկոլայ Պիրոգով, ռուս նշանավոր գիտնական, վիրաբույժ, մանկավարժ և հասարակական գործիչ (մ. 1881)
*1850 - Ռոբերտ Լուիս Սթիվենսոն Robert Louis Stevenson շոտլանդացի արձակագիր և բանաստեղծ (մ. 1894)
*1858 - Ջոզեֆ Լինդսեյ Joseph Lindsay շոտլանդացի ֆուտբոլիստ (մ. 1933)
*1869 - Արիադնա Տիրկովա-Ուիլյամս Ариадна Тыркова հասարակական և քաղաքական գործիչ (մ. 1962)
* 1889 - Օստապ Վիշնյա, ուկրաինացի խորհրդային գրող-երգիծաբան
* 1894 - Լևոն Զոհրաբյան, հայ դերասան (մ. 1959)
* 1895 - Անաստաս Միկոյան, խորհրդային պետական և քաղաքական գործիչ (մ. 1978)
* 1927 - Գեորգի Յարալյան, հայ ծաղրանկարիչ (մ. 2011)
* 1937 - Լորիս Ճգնավորյան, դիրիժոր և կոմպոզիտոր
* 1954 - Քրիս Նոթ Chris Noth ամերիկացի դերասան
* 160px
* 1955 - Վուպի Գոլդբերգ Whoopi Goldberg թատրոնի և կինոյի ամերիկացի դերասանուհի
* 1967 - Սթիվ Զան Steve Zahn ամերիկացի դերասան և երգիչ
* 1946 - Վանո Սիրադեղյան հայ ժամանակակից արձակագիր, հրապարակախոս, հասարակական և քաղաքական գործիչ
* 1969 - Ջերարդ Բաթլեր Gerard Butler շոտլանդացի դերասան և երգիչ
* 1975 - Հռիփսիմե Մարգարյան, նկարիչ, ձևավորող

## Մահեր
* 1868 - Ջոակինո Ռոսսինի, իտալացի կոմպոզիտոր
* 1903 - Կամիլ Պիսսարո, ֆրանսիացի նկարիչ
* 1908 - Սևքարեցի Սաքո (Սարգիս Ծովանյան), հայ ազատագրական շարժման գործիչ
* 1937 - Հակոբ Հակոբյան, խորհրդահայ բանաստեղծ
* 1951 - Նիկոլայ Մետներ, դաշնակահար և կոմպոզիտոր
* 1959 - բանաստեղծ և արձակագիր Արիս Շաքլյան
* 2009 - Արմեն Թախտաջյան հայազգի բուսաբան

## Տոներ
* Կույրերի միջազգային օր
Նոյեմբերի 18

**Նոյեմբերի 18**, տարվա 322-րդ (նահանջ տարիներին՝ 323-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 43 օր։

## Դեպքեր
* 1307 - Ըստ առասպելի, Վիլհելմ Տելլը նետով խփում է որդու գլխին դրած խնձորին *(ամսաթիվը՝ առասպելական)*
* 1626 - Սուրբ Պետրոսի Մայր տաճարը օծում է Հռոմի պապ Ուրբանոս VIII-ը
* 1918 - Լատվիան անկախություն հայտարարեց (Ռուսաստանից)
* 1945 - Իրանական Ադրբեջանում սկսվում է համայնավարների հրահրած հակապետական ապստամբությունը
* 1954 - Գեներալ Գամալ Աբդել Նասերը դառնում է Եգիպտոսի վարչապետ
* 2000 - ընդդիմության բազմահազար ցույց Բաքվի կենտրոնում՝ իշխող Նոր Ադրբեջան կուսակցության դեմ
* 2003 - Մասաչուսեթսը դարձավ ամերիկյան առաջին նահանգը, որտեղ թույլատրվում է ամուսնություն միասեռականների միջև

## Ծնունդներ
* 1786 - Կարլ Մարիա ֆոն Վեբեր, գերմանացի կոմպոզիտոր (վ. 1826)
* 1828 - Ջոն Դաուն, բրիտանացի գենետիկ, Դաունի սինդրոմի հայտնաբերողը (վ. 1896)
*1877 - Արթուր Սեսիլ Պիգու, անգլիացի տնտեսագետ (մ. 1959)
* 1892 - Գալակտիոն Տաբիձե, վրացի խորհրդային գրող
* 1901 - Ջորջ Գելապ, ամերիկացի գիտնական, վիճակագրող (վ. 1984)
* 1922 - Լուիս Սոմոսա Դեբայլե, Նիկարագուայի նախագահ (վ. 1967)
* 1927 - Էլդար Ռյազանով, խորհրդային կինոռեժիսյոր
*1951 - Դավիթ Ղիփիանի, վրացի ֆուտբոլիստ (վ. 2001)
* 1988 - Արփի Գաբրիելյան, հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի և մոդել

## Մահեր
*1624 - Յակոբ Բյոմե, գերմանացի քրիստոնեական միստիկ, տեսանող և աստվածաբան (ծ. 1575)
*1886 - Չեստեր Արթուր, ԱՄՆ 21-րդ նախագահ (ծ. 1829)
* 1962 - Նիլս Բոր, դանիացի ֆիզիկոս (ծ. 1885)
* 1967 - Բորիս Սուպյան, տանկային զորքերի գեներալ-մայոր
*1991 - Գուստավ Հուսակ, Չեխոսլովակիայի նախագահ (ծ. 1913)
*2005 - Արմեն Աբաղյան, ատոմային էներգետիկայի բնագավառի հայ գիտնական, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (ծ. 1933)
* 2011 - Արտյոմ Կարապետյան,թատրոնի և կինոյի հայ դերասան

## Տոներ
Նոյեմբերի 19

**Նոյեմբերի 19**, տարվա 323-րդ (նահանջ տարիներին՝ 324-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 42 օր։

## Դեպքեր
* 1703 - Բաստիլում մահանում է «Երկաթե դիմակ» անունն ստացած կալանավորը
* 1946 - Աֆղանստանը, Իսլանդիան և Շվեդիան անդամագրվում են ՄԱԿ-ին
* 1952՝ ֆելդմարշալ Ալեքսանդրոս Փափագոսը դառնում է Հունաստանի 152-րդ վարչապետը
* 1969՝ բրազիլացի ֆուտբոլիստ Պելեն խփում է իր 1000-րդ գոլը
* 1998 - Վինսենթ վան Գոգի դիմանկարն աճուրդում վաճառվում է 71.5 միլիոն ԱՄՆ դոլարով
* 2002 - Գալիսիայի ափերի մոտ ճեղքված հունական նավթատար նավից ծովն է լցվում 76 հազար մ³ նավթ
## Ծնունդներ
* 1711 - Միխայիլ Լոմոնոսով, ռուս բնագետ, քիմիկոս և աստղագետ (մ. 1765)
* 1770 - Իվան Կրուզենշտեռն, ռուսաստանցի ծովագնաց (մ. 1846)
* 1833 - Վիլհելմ Դիլթայ, գերմանացի պատմաբան, հոգեբան և սոցիոլոգ (մ. 1911)
* 1843 - Հակոբ Պարոնյան հայ գրող (մ. 1891)
* 1875 - Միխայիլ Կալինին Խորհրդային Միության առաջին ղեկավարը (մ. 1946)
* 1888 - Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկա, կուբացի շախմատիստ
* 1894 - Նուցի Ագոնց, ծագումով հայ ռումինացի նկարչուհի
* 1900 - Աննա Զեգերս, գերմանացի գրող
* 1910 - Անատոլի Դորոդնիցին, խորհրդային մաթեմատիկոս և երկրաֆիզիկոս
* 1917 - Ինդիրա Գանդի, հնդիկ քաղաքական ու պետական գործիչ
* 1933 - Լարի Քինգ, հրեա ծագումով ամերիկացի հեռուստա- և ռադիոհաղորդավար
* 1944 - Թադևոս Գևորգյան, քանդակագործ
* 1961՝
** Երվանդ Մարգարյան, պատմագետ
** Մեգ Ռայան, ամերիկացի կինոդերասանուհի
* 1964 - Պետր Նեչաս չեխ պետական գործիչ
* 1973 - Ջեք Դորսի, ծրագրավորող
* 1989՝
** Թայգա, վիետնամցի և ջամայկացի ծագումով ամերիկացի ռեփեր
** Քենեթ Ֆարիդ, ամերիկացի բասկետբոլիստ

## Մահեր
* 1665՝ ֆրանսիացի նկարիչ Նիկոլա Պուսեն
* 1828՝ ավստրիացի կոմպոզիտոր Ֆրանց Շուբերտ
* 1887 - Էմմա Լազարուս, ամերիկացի գրող և բանաստեղծուհի
* 1911 - Վիլհելմ Ֆիդլեր, գերմանա-շվեյցարացի մաթեմատիկոս
* 1915՝ ամերիկացի բանաստեղծ Ջո Հիլ
* 1918 - Մաղաքիա Օրմանյան, հայ եկեղեցական
* 1935՝ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ Աննա Ելիզարովա-Ուլյանովա
* 1938՝ ռուս փիլիսոփա Լև Շեստով
* 1942՝ խորհրդային թերապևտ Մաքսիմ Կոնչալովսկի
* 1977՝ հայ դերասանուհի Նինա Հովսեփյան
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝
*** 1992՝
**** Իմիդ Առաքելյան
**** Սերյոժա Առուշանյան
**** Գրիգորի Առստամյան
* 1993՝ նկարիչ Պոլ Կիրակոսյան
* 2001՝
** պատմաբան Բագրատ Ուլուբաբյան
** ճարտարապետ Բաղդասար Արզումանյան
* 2002՝ հայ գրող Վարոս Հովակիմյան
* 2012՝ ֆանտաստ գրող Բորիս Ստրուգացկի

## Տոներ
* Տղամարդկանց համաշխարհային օր
*Բրազիլիա՝ Դրոշի օր
*Մալի՝ Ազատագրման օր
*Մոնակո՝ Մոնակոյի ազգային օր

Նոյեմբեր 19
Նոյեմբերի 20

**Նոյեմբերի 20**, տարվա 324-րդ (նահանջ տարիներին՝ 325-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 41 օր։
## Դեպքեր
* 1849 - Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում բացվեց առաջին կամուրջը
* 1917 - Ուկրաինան հռչակվում է հանրապետություն
* 1945՝ սկսվում է Նյուրնբերգի դատավարությունը
* 1977՝ Եգիպտոսի նախագահ Անվար Սադաթը դառնում է Իսրայել այցելած առաջին արաբական երկրի ղեկավարը
* 1990 - Ռուսաստանում ձերբակալվում է սերիական մարդասպան և մարդակեր Անդրեյ Չիկատիլոն
* 2008՝ Դոու Ջոնսի գործակիցն ընկնելով հասնում է 1977 թ. հետո ամենացածր արժեքին

## Ծնունդներ
* 1830 - Ռափայել Պատկանյան (մ. 1892) հայ գրող
* 1858 - Սելմա Լագերլյոֆ (մ. 1682) Selma Lagerlöf շվեդ գրող
* 1876 - Ֆրեյդուն Աղալյան (մ. 1944) ճարտարապետ
* 1889 - Էդվին Հաբլ (մ. 1953) Edwin Hubble ամերիկացի աստղագետ
* 1894 - Գաբրիել Հարությունյան (մ. 1953), հայ խորհրդային բժշկապատմաբան
* 1898 - Օննիկ Ավետիսյան (մ. 1974) հայ նկարիչ և արվեստաբան
* 1899 - Գոհար Ֆերմանյան (մ. 1958), հայ նկարչուհի
* 1910 - Ալեքսանդր Մանասյան, հայ խորհրդային անասնաբույժ
* 1915՝
** Սերո Խանզադյան (մ. 1998), հայ գրող
** Ռոբերտ Աթայան (մ. 1994), երաժշտագետ, կոմպոզիտոր
* 1925 - Մայա Պլիսեցկայա Майя Михайловна Плисецкая ռուս բալերինա
* 1957 - Կամո Արեյան Հայաստանի պետական գործիչ
* 1958 - Պավել Սաֆարյան տնտեսագետ
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1960 - Վագիֆ Աղաջանյան
*1959 - Րաֆֆի Հովհաննիսյան, հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի արտաքին գործերի նախկին նախարար
*1981 - Կարլոս Բուզեր Carlos Boozer ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1983 - Future Հիփ հոփ և R&B ոճերի ամերիկացի ռեփեր
* 1989 - Արտակ Դաշյան, ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան

## Մահեր
* 1894՝ ռուս կոմպոզիտոր և դաշնակահար Անտոն Ռուբինշտեյն
* 1910՝ ռուս գրող և փիլիսոփա Լև Տոլստոյ
* 1955՝ հայ արձակագիր Հակոբ Արամյան
* 1978՝ իտալացի նկարիչ Ջորջո դե Կիրիկո
* 1979՝ դանիացի երգիչ Գուստավ Վինքլեր
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝
*** 1992 - Օնիկ Անդրյան
* 1994՝ հայ նկարիչ Մհեր Աբեղյան
* 1998՝ ռուս քաղաքական և պետական գործիչ Գալինա Ստարովոյտովա
* 2007 հայ գրականագետ Գառնիկ Անանյան
* 2012 հայ երգչուհի Ֆլորա Մարտիրոսյան

## Տոներ
* ՄԱԿ-ը նշում է որպես՝
** Աֆրիկայի ինդուստրալացման օր
** Երեխաների օր
* Դրոշի օր՝
**  Միացյալ Թագավորություն
* Մեքսիկական հեղափոխության օր (Մեքսիկա)
## Ծանոթագրություններ
Նոյեմբերի 21

**Նոյեմբերի 21**, տարվա 325-րդ (նահանջ տարիներին՝ 326-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 40 օր։
## Դեպքեր
* 1783՝ տեղի ունեցավ օդապարիկով մարդու առաջին թռիչքը
* 1877 - Թոմաս Էդիսոնը հայտարարում է ձայնագրող և ձայնը վերարտադրող սարքի գյուտի մասին
* 1918 - Էստոնիայում մինչ այդ անկախականների օգտագործած դրոշը դառնում է պետական
## Ծնունդներ
* 1579 - Ֆրանս Սնայդերս Frans Snyders ֆլամանդացի նկարիչ
* 1694 - Վոլտեր (մ. 1778) Voltaire ֆրանսիացի փիլիսոփա, արձակագիր և հրապարակախոս
* 1818 - Լուիս Մորգան Lewis H. Morgan (մ. 1881) ամերիկացի մարդաբան
* 1854 - Բենեդիկտոս XV
* 1862 - Գեորգի Գաբաշվիլի გიორგი (გიგო) ივანეს ძე გაბაშვილი վրացի նկարիչ
* 1898 - Ռենե Մագրիտ René Magritte բելգիացի նկարիչ
* 1902 - Միխայիլ Սուսլով (մ. 1982) Михаил Андреевич Суслов խորհրդային պետական գործիչ
* 1932 - Ժիրայր Ավետիսյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ։
*1986 - Իգոր Լաստոչկին, ուկրաինացի հումորիստ, դերասան, շոումեն։

## Մահեր
*1811 - Հենրիխ ֆոն Կլեյստ, գերմանացի դրամատուրգ, բանաստեղծ և արձակագիր (ծ. 1777)
*1956՝ դերասան Տիգրան Այվազյան
*1967 - Ռենե Մագրիտ, բելգիացի սյուրռեալիստ նկարիչ (ծ. 1898)
* 1974՝ հայ սովետական նկարիչ Լևոն Գենչ (Գենչղլյան)
* 1982՝ գրող Լեոնիդ Հուրունց (Ավանեսով)
* 2007՝ հայ արձակագիր, դրամատուրգ և գեղանկարիչ Աղասի Այվազյան
* 2009՝ խորհրդային տիեզերագնաց Կոնստանտին Ֆեոկտիստով

## Տոներ
* Հեռուստատեսության համաշխարհային օր
* Ողջույնի համաշխարհային օր
* Զինված ուժերի օր՝
** Բանգլադեշ
*** Հունաստան
** Ավանակների միջազգային օր
Նոյեմբերի 23

**Նոյեմբերի 23**, տարվա 327-րդ (նահանջ տարիներին՝ 328-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 38 օր։
## Դեպքեր
* 1910 - Շվեդիայում վերջին անգամ իրականացվում է մահապատիժ
* 1940 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ՝
** Ռումինիան և Հունգարիան միանում են առանցքի երկրներին
* 1954 - Ջեներալ Մոթորսն արտադրում է իր հիսուն միլիոներորդ ավտոմեքենան
* 2003 - Վրաստանի նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեն հրաժարական է տալիս

## Ծնունդներ
* 1735 - Հովհաննես Լազարյան (մ. 1801) ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
* 1837 - Յոհանես Դիդերիկ վան դեր Վալս, հոլանդացի ֆիզիկոս
* 1842 - Օսկար Կալլիս (մ. 1918) Oskar Kallis էստոնացի նկարիչ
* 1900 - Հայկազ Մարջանյան, կուսակցական և պետական աշխատող
* 1902 - Բաբկեն Գաբրիելյան (մ. 1931) դերասան
* 1909 - Իրակլի Աբաշիձե (մ. 1992) ირაკლი აბაშიძე վրացի բանաստեղծ
* 1912 - Նագուշ Հարությունյան (մ. 1993) խորհրդահայ պետական գործիչ
* 1920 - Պաուլ Ցելան (մ. 1970) Paul Celan հրեա ծագումով գերմաներենագիր բանաստեղծ և թարգմանիչ
* 1923 - Ռոզի Վարդ (Նուարդ Մանուէլեան) (մ. 2012) Rosy Varte հայկական ծագումով ֆրանսիացի դերասանուհի
* 1928 - Գրիգոր Ավագյան (ակադեմիկոս),տնտեսագետ, աշխարհագրագետ
* 1933 - Քշիշտոֆ Պենդերեցկի Krzysztof Penderecki լեհ խոշորագույն կոմպոզիտոր
* 1935 - Վլադիսլավ Վոլկով (մ. 1971) Владислав Николаевич Волков խորհրդային տիեզերագնաց
* 1950 - Արտավազդ Եղոյան, դերասան, հաղորդավար և թարգմանիչ
* 1956 - Հովիկ Հովեյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
* 1962 - Նիկոլաս Մադուրո Nicolas Maduro վենեսուելցի քաղաքական գործիչ
* 1970 - Օդեդ Ֆեր עודד פהר Oded Fehr իսրայելացի դերասան
* 1992 - Մայլի Սայրուս Miley Cyrus ամերիկացի երգչուհի և դերասանուհի

## Մահեր
* 955 - Էդրեդ, անգլիացի թագավոր
* 1907՝ գրող Պերճ Պռոշյան
* 1931՝ դերասան Բաբկեն Գաբրիելյան
* 1941՝ տնտեսագետ Վռամ Կոստանյան
* 1960 - բոլշևիկյան կուսակցական գործիչ Աղասի Մարտիրոսյան
* 1967՝ խորհրդային պետական աշխատող Հրաչյա Մարգարյան
* 1974՝ ճարտարագետ-տեխնոլոգ Սարգիս Թևոսյան
* 1976՝ նկարիչ Գևորգ Գրիգորյան (Ջիոտտո)
* 1990՝ նկարիչ Ցոլակ Ազիզյան
* 1998՝ դերասան Կարպ Խաչվանքյան
* 2001՝ ճարտարապետ Արեգ Իսրայելյան

## Տոներ
*  – Աշխատանքի գովաբանության օր
*  – Սբ. Գևորգի օր՝ Գիորգոբա
Նոյեմբերի 15

**Նոյեմբերի 15**, տարվա 319-րդ (320-րդ նահանջ տարիներում) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 46 օր։

## Դեպքեր
1889թ-  Բրազիլիայի անկախության օր

## Ծնունդներ
* 1966՝ Էվան Ադամս
* Դոյնա Ալդյա-Տեոդորովիչ
* Ալբերտ Անդո
* Արթուր Աֆրիկյան
* Էնրիկո Բալդինի
* Դանիել Բարենբոյմ
* 1882՝ Լազար Բիչերախով
* Յարոսլավա Բլաժկովա
* Թինա Բլաու
* Դալջիետ Կաուր Բհանոտ
* Բյոռն Բյոռնսոն
* Ժերոմ Բոնապարտ
* Ալեքսանդր Բորտնիկով
* Կատարինա Բուլատովիչ
* Ռենե Գենոն
* Գուա (շիմպանզե)
* Յուլի Դանիել
* Պաուլո Դիբալա
* Նոյեմզար Եղիազարյան
* Մինաս Զաքարյան
* Սենիե Զոգու
* Ժակ Ռենե Էբեր
* Էդեր
* Իլդիկո Էնյեդի
* Գաբի Էսպինո
* Կարլ-Էնթոնի Թաունս
* Գրիշա Իսախանյան
* Վիրժինի Լեդուայեն
* 1945՝ Անի Ֆրիդ Լինգստադ
* Խոսե Խոակին Ֆեռնանդես դե Լիսարդի
* Սյուզաննա Լոթար
* Արդվարդ Կանայան (ճարտարապետ)
* Ռոբերտո Կավալի
* Վենիամին Կիսիլևսկի
* Վասիլե Կոնտա
* Վիկտոր Կոչևսկի
* Գերհարդ Հաուպտման
* Վիլյամ Ավերել Հարիման
* Ուիլյամ Հերշել
* Աիդա Հովհաննիսյան
* Արտաշես Հովհաննիսյան (ռեժիսոր)
* Հովհաննես Հովհաննիսյան (բժիշկ)
* Բեյմբեթ Մայլին
* Մանուել II (Պորտուգալիայի թագավոր)
* Աբրահամ Մանուկյան
* Ֆելիպե Մատեու ի Լյոպիս
* Հրաչյա Մարգարյան
* Ռուբեն Մարուխյան
* Մինամի Մինեգիսի
* Ստեփան Մինասյան
* Գրիգոր Մխիթարյան
* Պավել Մոչալով
* Մոտեյուս Շումաուսկաս
* Օսիպ Պետրով
* Արտավազդ Պերպերյան
* Կամսար Սարգսյան
* Ալեքսեյ Սերով
* Տիյտ Սոկ
* Ռենդի Սևիջ
* Շեյլին Վուդլի
* Ուիլյամ Փիտ Ավագ
* Քիթի Բրաքնել
* Քևին Վիմեր
* Լիլի Օլդրիջ
* Խոսե Կառլոս Օրտիս
* Ջորջիա Օ’Քիֆ
* Ֆրանչեսկո Ռոզի

## Մահեր
* Գալուստ Ադոնց
* Թորոս Ազատյան
* Ալբերտ Մեծ
* Սերգեյ Ամմոսով
* Լայոնել Բերիմոր
* Ժան Գաբեն
* Գուրգեն Գաբրիելյան (գրող)
* Էդդի Գերերո
* Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկ
* Ելենա Գոգոլևա
* Հանս Քրիստիան Գրամ
* Վիլլի Գրինբերգ
* Էմիլ Դյուրկհեյմ
* Յոհան Կեպլեր
* Յան Ամոս Կոմենսկի
* Կոստանդին VIII
* Գերասիմ Ղազանչյան
* Կոնստանտին Մալխասյան
* Նիկոլետտա Մակիավելլի
* Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակ
* Հարություն Մկրտչյան (գրող)
* Մուստաֆա IV
* Անդրեյ Շտոգարենկո
* Էտտորե Ջաննինի
* Սաթթար Խան
* Ժան Բատիստ Սեյ
* Հենրիկ Սենկևիչ
* Իվան Սեչենով
* Վլադիմիր Վենգերով
* Ալֆրեդ Վեռներ
* Չառլզ Թոմսոն Ռիս Վիլսոն
* Կարեն Տեր-Մարտիրոսյան
* Ցի Սի կայսրուհի

## Տոներ
* Հայ Ասպետության տոն. այս օրը 1256 թ. Հայոց Արքա Հեթումը ասպետացրեց («ձիավորեցրեց») իր որդի Լևոն արքայազնին
Նոյեմբերի 25

**Նոյեմբերի 25**, տարվա 329-րդ (նահանջ տարիներին՝ 330-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 36 օր։
## Դեպքեր
* 1887 - Ալֆրեդ Նոբելն արտոնագրում է դինամիտը
* 1945 - Երևանում տեղի է ունենում Հաղթանակի կամրջի հանդիսավոր բացումը
## Ծնունդներ
* 1562 - Լոպե դե Վեգա (մ. 1635) Lope de Vega իսպանացի դրամատուրգ և բանաստեղծ
* 1620 - Ավակում Պետրովիչ (մ. 1682) ռուս հոգևորական
* 1810 - Նիկոլայ Պիրոգով (մ. 1881) ռուս վիրաբույժ և հասարակական գործիչ
* 120px
* 1818 - Հովհաննես Հյունքյարպեյենտյան, բառարանագիր
* 1887 - Նիկոլայ Վավիլով (մ. 1943) ռուս և խորհրդային բուսաբան
* 1895՝
** Անաստաս Միկոյան (մ. 1978) Анастас Иванович Микоян խորհրդային պետական գործիչ
* 1900 - Ռուբեն Շահվերդյան, (մ. 1976) նկարիչ
* 1913 - Անտոն Քոչինյան (մ. 1990) հայ խորհրդային պետական գործիչ
* 1917 - Ալփարսլան Թյուրքեշ (մ. 1997) Alparslan Türkeş թուրք քաղաքական գործիչ
* 1919 - Հրաչուհի Ջինանյան (մ. 2012) դերասանուհի և հաղորդավարուհի
* 1924 - Անատոլի Պապյան (մ. 2007), նկարիչ
* 1941 - Վլադիմիր Աբրահամյան, նկարիչ
* 1951 - Մարինե Աբրահամյան, դաշնակահար
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1952 - Վլադիկ Աղամալյան (Զոհվել է 1992 թ.)
*** 1960 - Յուրի Առստամյան (Զոհվել է 1993 թ. Մարտակերտի շրջանում)
* 1956 - Գագիկ Ծառուկյան գործարար, բարերար և քաղաքական գործիչ
*1957 - Մոնթե Մելքոնյան (զ. 1993) Արցախի պատերազմի հերոս
* 1971 - Քրիստինա Էփլգեյթ Christina Applegate ամերիկացի դերասանուհի և պարուհի
* 1981 - Խավի Ալոնսո Xabi (Xabier) Alonso բասկ ազգության իսպանացի ֆուտբոլիստ
* 1986 - Արեգ Ազատյան, արձակագիր և ռեժիսոր
* 1989 - Թոմ Դայս Tom Dice բելգիացի երգիչ
* 1989թ․՝ Դավիթ Առուշանյան, Արցախի Հանրապետության ազգային հերոս

## Մահեր
* 1884 - Ադոլֆ Վիլհելմ Հերման Կոլբե,գերմանացի քիմիկոս
* 1889՝ բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի Աննա Աբամելիք-Լազարևա
** 120px
* 1946՝ ամերիկացի դիվանագետ Հենրի Մորգենթաու
* 1956՝ ուկրաինացի գրող և խորհրդային ռեժիսոր Ալեքսանդր Դովժենկո
* 1959՝ ֆրանսիացի դերասան Ժերար Ֆիլիպ
* 1962 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից Սանասար Սևոյան
*1974 - Արշալույս Սարոյան, հայ գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող (ծ. 1891)
* 1980՝ հայ և խորհրդային պետական գործիչ Սերգեյ Միքայելյան
* 1985՝ գրող, գյուտարար և նկարիչ Մկրտիչ Հաճյան
* 1999՝ քաղաքական գործիչ Սերգեյ Բադալյան
* 2011՝ խորհրդային ծանրորդ Վասիլի Ալեքսեև

## Տոներ
* Կանանց նկատմամբ բռնության վերացման համաշխարհային օր
* Անկախության օր՝
** Սուրինամ (Նիդերլանդներից 1975 թ.)
* Ազգային օր՝
** Բոսնիա և Հերցեգովինա
Նոյեմբերի 26

**Նոյեմբերի 26**, տարվա 330-րդ (նահանջ տարիներին՝ 331-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 35 օր։
## Դեպքեր
* 1863 - Աբրահամ Լինքոլնի որոշումով նոյեմբերի 26-ն ընդունվում է որպես Գոհաբանության օր
* 1991 - Ադրբեջանի ազգային ժողովն ընդունում է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար կարգավիճակը լուծարելու մասին որոշում
## Ծնունդներ
* 1856 - Հենրի Մորգենթաու, ամերիկյան դիվանագետ, ԱՄՆ դեսպանը Օսմանյան կայսրությունյում (1913 - 1916 թթ.), դատապարտել է Հայոց ցեղասպանությունը (մա. 1943)
* 1857 - Ֆերդինանդ դը Սոսյուր (մ. 1913) Ferdinand de Saussure շվեյցարացի լեզվաբան
* 1904 - Արուս Ասրյան (մ. 1987) դերասանուհի
* 1906՝
** Սոս Ալիխանյան (մ. 1985) հայազգի խորհրդային գենետիկ
** Անդրեյ Կիրիլենկո (մ. 1990) Андрей Павлович Кириленко խորհրդային պետական և քաղաքական գործիչ
* 1908 - Ղևոնդ Հակոբյան ինժեներական զորքերի գեներալ-մայոր
* 1909 - Էժեն Իոնեսկո (մ. 1994) Eugéne Ionesco ռումին ազգության ֆրանսիացի դրամատուրգ
* 1912՝
** Հրաչյա Մարգարյան (մ. 1967), խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող
** Հեղինե Աբրահամյան (մ. 2012), հայ գեղանկարիչ
* 1926 - Ստեփան Խանամիրյան (մ. 1975) խորհրդային ռազմական գործիչ
* 1930 - Սուրեն Մուրադյան, հայ բանաստեղծ, մանկագիր
* 1939 - Թինա Թերներ ամերիկացի երգչուհի, պարուհի և դերասանուհի
* 1952 - Վահե Աղաբեկյանց, հայ գործարար և քաղաքական գործիչ
* 1952 - Գագիկ Խաչատրյան, պետական գործիչ
* 1962 - Ջովաննի Գուայտա Giovanni Guaita իտալացի պատմաբան, աստվածաբան և գրող
* 1976 - Վիկտոր Ալեքսանդրով, ռուս բանաստեղծ
* 1990 - Դենիել Ուելբեք Danny Welbeck գանայացի ծագումով անգլիացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1504 - Իսաբելա I
* 1852՝ ռուս նկարիչ Պավել Ֆեդոտով
* 1855՝ լեհ բանաստեղծ Ադամ Միցկևիչ
* 1903՝ պատմաբան Մատաթիա Գարագաշյան
* 1913՝ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Սարգիս Կուկունյան
*1963 - Ամելիտա Գալլի-Կուրչի, իտալացի օպերային երգչուհի, «Մետրոպոլիտեն օպերայի» մեներգչուհի, (ծ. 1882)
* 1966՝ ամերիկահայ գրող և բանաստեղծ Համաստեղ (Համբարձում Կելենյան)
* 1978՝ վրացի լեզվաբան, հայագետ Իվանե Շիլակաձե
* 1981՝ նիդերլանդացի շախմատիստ և մաթեմատիկոս Մաքս Էյվե
* 1985՝ խորհրդային կինոռեժիսոր և դերասան Սերգեյ Գերասիմով
* 1990՝ հայ նկարիչ Էդուարդ Սարգսյան
* 1993՝ իտալացի նախկին ֆուտբոլային դարբասապահ և գլխավոր մարզիչ Գուիդո Մազետտի

## Տոներ
* Տեղեկատվության համաշխարհային օր
* Անկախության օր՝
** Մոնղոլիա (Չինաստանից, 1921 թ. հուլիսի 11-ին)
* Սահմանադրության օր՝
** Հնդկաստան
Նոյեմբերի 16

**Նոյեմբերի 16**, տարվա 320-րդ (նահանջ տարիներին՝ 321-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 45 օր։
## Դեպքեր
* 1848 թ․՝ Լոնդոնում իր վերջին համերգը տվեց Ֆրեդերիկ Շոպենը
* 1907 թ․՝ ձևավորվում է Միացյալ Նահանգների 46-րդ Օքլահոմա նահանգը
* 1918 թ․՝ Հունգարիան դուրս է գալիս Ավստրահունգարական կայսրությունից և դառնում է հանրապետություն
* 1945 թ․՝ հայտնաբերվում են ամերիցիում և կյուրիում ծանր մետաղները
* 1979 թ․՝ բացվում է Բուխարեստի մետրոյի առաջին գիծը
* 1989 թ․՝ Չեխոսլովակիայում սկսվում է թավշե հեղափոխությունը
* 2021 թ․՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև Սյունիքի մարզի տարածքում տեղի են ունեցել ռազմական գործողություններ

## Ծնունդներ
* 1895՝
** Պաուլ Հինդեմիթ (մ.1963) Paul Hindemith գերմանացի կոմպոզիտոր և ջութակահար
** Մայքլ Արլեն (մ.1956) սփյուռքահայ անգլերենագիր գրող
* 1896 - Օսվալդ Մոսլի (մ.1980) Oswald Mosley բրիտանացի քաղաքական գործիչ
* 1904 - Միհրան Մխիթարյան, հայ սովետական ճարտարապետ։
* 1906 - Ռոման Կարմեն (մ.1978) Роман Лазаревич Кармен խորհրդային կինոօպերատոր
* 1912 - Լևոն Բաբայան (մ.1995), ճարտարապետ
* 1923 - Վահրամ Խաչիկյան, նկարիչ
* 1933 - Զավեն Ավետիսյան, հայ գրականագետ։
* 1939 - Ռոբերտ Ամիրխանյան, կոմպոզիտոր
* 1948 - Օլիվեր Շանթի Oliver Shanti գերմանացի երաժիշտ
* 1949 - Արտաշես Թումանյան, Հայաստանի պետական գործիչ, դիվանագետ
* 1951 - Գեղազնիկ Միքայելյան Հայաստանի ազգային հերոս
* 1959 - Արթուր Անդրանիկյան, բանաստեղծ և գրականագետ
* 1961 - Աշոտ Հովակիմյան, դիվանագետ
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1963 - Յուրի Անտոնյան
*** 1973 - Հեղինե Բդոյան
* 1967 - Ռալֆ Յիրիկյան, գործարար
* 1972 - Գերասիմ Ավշարյան, ռուսերենագիր գրող և հոգեբան
* 1977 - Մաուրիսիո Օչման Mauricio Ochmann մեքսիկացի դերասան
* 1982 - Ամարի Սթադեմայեր Amar'e Stoudemire ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1985 - Էդուարդ Հակոբյան, թատրոնի և կինոյի նկարիչ
* 1996 - Ռոբերտ Աբաջյան, հետմահու Արցախի հերոս

## Մահեր
* 1272 - Հենրի III, Անգլիայի թագավոր (1216-1272)
* 1966՝ հայ խորհրդային ագրոկենսաբան Արտավազդ Ավագյան
* 1981՝ ամերիկացի դերասան Ուիլյամ Հոլդեն
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1992 - Մավրիկ Ալեքսանյան
*** 1996 - Ալեքսանդր Ալեքսանյան, վաշտի հրամանատար
* 2004՝ բանաստեղծ և մշակույթի գործիչ Լևոն Միրիջանյան
* 2006՝ ամերիկացի տնտեսագետ Միլթոն Ֆրիդմեն
* 2013՝ արքեպիսկոպոս Արսեն Բերբերյան
## Տոներ
* Հանդուրժողականության միջազգային օր
* Ինքնիշխանության հռչակման օր (Էստոնիա)
* Իսլանդերենի օր (Իսլանդիա)
Նոյեմբերի 27

**Նոյեմբերի 27**, տարվա 331-րդ (նահանջ տարիներին՝ 332-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 34 օր։
## Դեպքեր
* 1095՝ Հռովմի Ուրբանոս II պապը հայտարարում է Առաջին խաչակրաց արշավանք սկսելու մասին
## Ծնունդներ
* 1701 - Անդերս Ցելսիուս (մ. 1744) Anders Celsius շվեդ աստղագետ և ֆիզիկոս
* 1867 - Նիկոլայ Կիժներ (մ. 1935) Николай Матвеевич Кижнер խորհրդային քիմիկոս
* 1876 - Վիկտոր Կապլան (մ. 1934) Viktor Kaplan ավստրիացի ինժեներ
* 1897 - Գևորգ Աբով (մ. 1965) գրող, թարգմանիչ, գրականագետ
* 1901 - Կարանդաշ (մ. 1983) Карандаш ռուս ծաղրածու դերասան
* 1927 - Վլադիմիր Աբաջյան (մ. 2013) ասմունքող
* 1940 - Բրյուս Լի (մ. 1973) Bruce Lee հոնկոնգյան ծագումով ամերիկացի կինոդերասան
* 1942 - Ջիմի Հենդրիքս (մ. 1970) Jimi Hendrix ամերիկացի երաժիշտ և երգիչ
* 1947 - Ալբերտ Սոխիկյան,հայ ճարտարապետ, քանդակագործ, նկարիչ
* 1951 - Քեթրին Բիգելոու Kathryn Bigelow ամերիկացի ռեժիսոր և փրոդյուսեր
* 1953 - Բորիս Գրեբենշչիկով Борис Борисович Гребенщиков ռուս րոք երաժիշտ
* 1956 - Թաթոս Գևորգյան (մ. 2018), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1960 - Յուլիա Տիմոշենկո Юлiя Володимирiвна Тимошенко (Грiгян) ուկրաինացի քաղաքական գործիչ
* 1964 - Ռոբերտո Մանչինի Roberto Mancini իտալացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
* 1968 - Մայքլ Վարդան Michael S. Vartan հայազգի դերասան
* 1984 - Սաննա Նիլսեն Sanna Victoria Nielsen շվեդ փոփ երգչուհի
* 1985 - Արմեն Տիգրանյան, ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* Մ.թ.ա. 8՝Հորացիոս
* 511 - Քլոդվիգ I
* 1570՝ քանդակագործ և ճարտարապետ Յակոպո Սանսովինո
* 1574՝ ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Աբրահամ դը Մուավր
* 1852՝ անգլիացի մաթեմատիկոս Ադա Լավլեյս
* 1895՝ ֆրանսիացի թատերա- և արձակագիր Ալեքսանդր Դյումա
* 1923՝ անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Արթուր Բեմբրիջ
* 1936՝ հույն գործարար և ֆինանսիստ Բազիլ Զախարով
* 1937՝ հայ դասական բանաստեղծ, թարգմանիչ Եղիշե Չարենց
* 1965 - Ստեփան Կարճիկյան խորհրդային նյարդախտաբան
* 1985՝ ֆրանսիացի պատմաբան Ֆեռնան Բրոդել
* 2015 - Զարեհ Խրախունի, հայ բանաստեղծ
*2020֊ Զավեն Աբրահամյան, դերասան

## Տոներ
Նոյեմբերի 28

**Նոյեմբերի 28**, տարվա 332-րդ (նահանջ տարիներին՝ 333-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 33 օր։

## Դեպքեր
* 1912 - Ալբանիան հռչակում է իր անկախությունը Օսմանյան կայսրությունից
* 1974՝ շահագործման հանձնվեց Երևանի Ռոսիա կինոթատրոնը
* 1989՝ Խորհրդային Միության Գերագույն խորհուրդը լուծարեց իր «Վոլսկու կոմիտեն» Արցախում
* 1991 - Հարավային Օսիան հռչակում է իր անկախությունը Վրաստանից

## Ծնունդներ
*1632 - Ժան Բատիստ Լյուլլի, ֆրանսիացի երգահան, ջութակահար, դիրիժոր (մ. 1687)
*1757 - Ուիլյամ Բլեյք (մ. 1827) William Blake անգլիացի նկարիչ և բանաստեղծ
* 1792 - Վիկտոր Կուզեն (մ. 1867) Victor Cousin ֆրանսիացի իդեալիստ փիլիսոփա, քաղաքական գործիչ
* 1820 - Ֆրիդրիխ Էնգելս (մ. 1895) Friedrich Engels գերմանացի փիլիսոփա
* 1859 - Արտեմ Կոտելնիկով (մ. 1910) հայազգի լրագրող և հրատարակիչ
* 1880 - Ալեքսանդր Բլոկ (մ. 1921) Александр Александрович Блок ռուս պոետ
*1881 - Ստեֆան Ցվայգ, ավստրիացի գրող, գրաքննադատ (մ. 1942)
*1907 - Ալբերտո Մորավիա (մ. 1990) Alberto Moravia իտալացի գրող, լրագրող
* 1911 - Կարապետ Տիրատուրյան (մ. 1975) նկարիչ
* 1923 - Գլորիա Գրեհեմ (մ. 1981) Gloria Grahame ամերիկացի դերասանուհի
* 1927 - Սուրեն Առաքելյան, հայ ռեժիսոր
* 1950 - Էդ Հարիս Edward Allen "Ed" Harris ամերիկացի դերասան և ռեժիսոր
* 1962 - Լիլիթ Գալստյան լեզվաբան, թարգմանիչ և քաղաքական գործիչ
* 1982 - Լեանդրո Բարբոզա Leandro Barbosa բրազիլացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ
* 1984 - Թրեյ Սոնգզ Trey Songz երգիչ և դերասան
* 1985 - Եվգենի Ալեքսեև, ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր
* 1995 - Թին Եդվայ Tin Jedvaj խորվաթ ֆուտբոլիստ, պաշտպան

## Մահեր
*1694 - Մացուո Բասյո, ճապոնացի բանաստեղծ (ծ. 1644)
*1859 - Վաշինգտոն Իրվինգ, ամերիկացի ռոմանտիկ գրող (ծ. 1783)
*1915՝ հայ մանկավարժ և դերասան Սեդրակ Մանդինյան
* 1916՝ ամերիկացի գրող Հենրի Ջեյմս
* 1918՝ գրող Գեղամ Տեր-Կարապետյան
* 1935՝ խորհրդային քիմիկոս Նիկոլայ Կիժներ
* 1937՝ անասնաբուժության և կաթի մասնագետ Ավետիս Քալանթար
* 1939՝ բասկետբոլ խաղի ստեղծող Ջեյմս Նեյսմիթ
* 1954՝ իտալացի ֆիզիկոս Էնրիկո Ֆերմի
* 1965՝ նկարիչ Հարություն (Արիել) Աճեմյան
* 1989՝ ճարտարապետ Զավեն Բախշինյան
* 1992՝ նկարիչ Հրաչյա Ռուխկյան
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝
*** 1993 - Աշոտ Ադամյան
*** 1994 - Կամո Աղաջանյան
* 2010՝ կանադա-ամերիկացի դերասան Լեսլի Նիլսեն
## Տոներ
* Անկախության օր՝
** Ալբանիա
** Արևելյան Թիմոր
** Պանամա
* Հանրապետության օր՝
** Բուրունդի
** Չադ
* Նավատորմի օր՝
** Իրան

## Ծանոթագրություններ
1351

Հանդիսանում է 14-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 1350-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1350 և 1352 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1361

Հանդիսանում է 14-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1360-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1360 և 1362 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1371

Հանդիսանում է 14-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 1370-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1370 և 1372 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1381

Հանդիսանում է 14-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1380-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1380 և 1382 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Գյուղացիական ապստամբություն Անգլիայում Ուոտ Թայլերի գլխավորությամբ։ 
* Ջոն Ուիկլիֆի հետմահու հերետիկոս հռչակումը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1382

Հանդիսանում է 14-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1380-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1381 և 1383 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Պողոս Ա Սսեցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1374-ից։ Հաջորդել է Կոստանդին Ե Սսեցուն

## Ծանոթագրություններ
1386

Հանդիսանում է 14-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1380-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1385 և 1387 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Ապրիլ 13 - Լենկ-Թեմուրի զորքը գրավում է Թավրիզը, ապա մտնում Սյունիք, գրավում Նախիջևանը, պաշարում Երնջակի բերդը, ասպատակում Մեծ ու Փոքր Սյունիքները և Այրարատը։

## Ծնունդներ
* Օգոստոսի 9 կամ Սեպտեմբերի 16 &ndash; Անգլիայի թագավոր Հենրի V (վ. 1422) 
* *ամսաթիվն անհայտ* - Նիկոլո Պիչինինո, իտալացի զինվորական (վ. 1444)
* *հավանական* - Դոնատելլո, իտալացի քանդակագործ (վ. 1466)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1387

Հանդիսանում է 14-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1380-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1386 և 1388 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Սեպտեմբեր 1 - Լենկ-Թեմուրի զորքը պաշարում է և գրավում Վանի բերդը
* Հոկտեմբեր 1 - Երկու տարի Հայաստանը ասպատակելուց հետո Լենկ-Թեմուրը վերադառնում է Սամարղանդ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1389

Հանդիսանում է 14-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1380-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1388 և 1390 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Փետրվարի 24 - Նորվեգիայի և Դանիայի թագուհի Մարգարետը պարտության մատնեց Շվեդիայի թագավոր Ալբերտին և դարձավ երեք թագավորությունների ղեկավարը։ Ալբերտը գահընկեց արվեց Շվեդիայի գահից և բանտարկվեց։
* Մայիսի 19 - Վասիլի I-ը դարձավ Մոսկվայի մեծ իշխան իր հոր Դմիտրի Դոնսկոյի մահից հետո։
* Հունիս - Կապլինգյան սպանությունները տեղի ունեցան Շվեդիայի Ստոկհոլմ քաղաքում։ 
* Հունիսի 15 - Կոսովոյի ճակատամարտ. Օսմանյան կայսրությունը հաղթեց սերբերին և նրանց քրիստոնյա դաշնակիցներին։ Սուլթան Մուրադ I-ը և Սերբիայի իշխան Լազարը սպանվեցին ճակատամարտում։
** Բայազիդ I-ը (1389–1402) դարձավ Օսմանյան սուլթան նրա հայր Մուրադ I-ի (1359–1389) մահից հետո։
** Ստեֆան III-ը դարձավ Սերբիայի կառավարիչ։
* Հուլիսի 18 - Հարյուրամյա պատերազմ. Անգլիայի և Ֆրանսիայի թագավորությունները ստորագրեցին Լելինհեմի զինադադարը` ավարտելով պատերազմի երկրորդ փուլը և բերելով 13 ամյա խաղաղություն։
* Նոյեմբեր 2 - Բոնիֆացիոս IX-ը փոխարինեց Ուրբանոս VI-ին որպես 203-րդ Հռոմի պապ։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1391

Հանդիսանում է 14-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1390-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1390 և 1392 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ