open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զարկումներ

մինի|Երկու ներդաշնակ տատանումների վերադրում
**Զարկումներ**, պարբերաբար փոխվող ամպլիտուդով տատանումներ, որոնք ստացվում են մոտ հաճախություններով երկու ներդաշնակ տատանումների վերադրումից։ Զարկումների առաջացման պատճառն այն է, որ երկու տատանումների փուլերի տարբերությունն այնպես է փոփոխվում, որ ժամանակի որևէ պահին տատանումները լինում են նույն փուլում, որոշ ժամանակ անց՝ հակառակ փուլերում, այնուհետև՝ նորից նույն փուլում են։ Տարբեր ամպլիտուդների (A_1 և A_2) X_1 և X_2 ներդաշնակ տատանումների վերադրումից ստացվող X տատանման (արդեն ոչ ներդաշնակ) ինտենսիվությունը (A^2) ժամանակի ընթացքում դանդաղ փոփոխվում է նվազագույն (A_1-A_2)^2 արժեքից մինչև առավելագույնը՝ (A_1+A_2)^2։ Վերադրվող տատանումների ֆիզիկական բնույթից կախված՝ զարկերը լինում են մեխանիկական, ձայնային, էլեկտրական կամ էլեկտրամագնիսական։ Լուսային տիրույթի էլեկտրամագնիսական երկու տատանումների վերադրումը հանգեցնում է լուսային բծի պարբերական աղոտացման և պայծառացման։ Մարդկանց դեռևս վաղուց հայտնի են եղել ձայնային զարկերը՝ ղողանջ անունով։ Այն լավ է նկատվում տարբեր հաճախականությունների (զանգվածների) զանգերի միաժամանակյա ճոճման դեպքում։ Մեխանիկական զարկերը կարելի է դիտել զուգահեռ պարաններից կախված տարբեր սեփական հաճախականությունների 2 ճոճանակների վրա։ Տեխնիկայում շատ է տարածված զարկերիի միջոցով տատանումների որևէ աղբյուրի անհայտ հաճախականության չափման մեթոդը։ Զրոյական զարկերի (վերադրվող տատանումների հաճախականությունները հավասարվում են, և զարկերի հաճախականությունը դառնում է 0) երևույթն օգտագործվում է երաժշտական գործիքների լարքի համար։

## Գրականություն
*Ռ․ Ղազարյան

Կատեգորիա:Տատանողական երևույթներ
Կատեգորիա:Ինտերֆերենց
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Շոգեգերտաքացուցիչ

**Շոգեգերտաքացուցիչ** գոլորշու գերտաքացման համար ծառայող կաթսայական ագրեգատի տարր։ Բաղկացած է 20-60 մմ ներքին տրամագծով զուգահեռ ամրացված պողպատե խողովակներից, համակցված շոգեգերտաքացուցիչի սխեմա
# թմբուկ,
# գերտաքացուցիչի ասդիացիոն մաս,
# շոգեգերտաքացուցիչի կիսառադիացիոն մաս,
# առաստաղային խողովակներ,
# գերտաքացուցիչի կոնվեկտիվ մաս,
# շոգեհովացուցիչ որոնց մի ծայրը միացված է մուտքի կոլեկտորին (երբեմն՝ անմիջականորեն կաթսայի թմբուկին), իսկ մյուսը՝ ելքի կամ միջանկյալ կոլեկտորին (խցիկին)։

Ըստ ծխային գազերի նկատմամբ գոլորշու շարժման ուղղության շոգեգերտաքացուցիչները լինում են զուգահեռ, հակա և խառը հոսքով, ըստ շոգեգերտաքացուցիչում տեղի ունեցող ջերմափոխանակության տեսակի՝ ռադիացիոն, կիսսաադիացիոն և կոնվեկտիվային։ Ջերմաէլեկտրակայանների կաթսայական ագրեգատները պարտագիր կարգով հանդերձվում են շոգեգերտաքացուցիչով, քանի որ գոլորշու գերտաքացումը բարձրացնում է շոգեուժային, տեղակայանքի օգտակար գործողության գործակիցը։ Գոլորշու 14 սմ ավելի ճնշման դեպքում հիմնականից բացի տեղադրում են նաև միջանկյալ (երկրորդային) շոգեգերտաքացուցիչներ՝ տուրբինում մասամբ բանեցրած գոլորշու կրկնակի գերտաքացման համար։

Կատեգորիա:Շոգեմեքենա
Սերգեյ Բոնդարենկո

**Սերգեյ Նիկոլաևիչ Բոնդարենկո** (, ), խորհրդային ֆուտբոլիստ, խաղացել է որպես կիսապաշտպան և պաշտպան։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1973)։ Երևանի ժողկրթբաժնի ֆուտբոլային դպրոցի սան է եղել։ ԽՍՀՄ առաջնությունում սկսել է հանդես գալ 1966 թվականից «Արաքս» Երևան ֆուտբոլային ակումբի կազմում (Կարգ "Բ")։ 1966 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլային ակումբ՝ «Արարատ»։ 1967 թվականից մինչև 1981 թվականը խաղացել է ակումբի հիմնական կազմում։ «Արարատում» խաղերի մասնակցությունների թվով ռեկորդակիր է (392 խաղ)։ «Արարատի» կազմում 1973 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն, 1971 թվականին՝ փոխչեմպիոն, 1973 և 1975 թվականներին՝ ԽՍՀՄ գավաթակիր։ Խաղացել է Խորհրդային Միության ֆուտբոլի օլիմպիական երիտասարդական հավաքականում (4 խաղ)։ 
1980-ական թվականների վերջում տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ ղեկավարել է «Արարատ» մանկապատանեկան ֆուտբոլային դպրոցը (Լոս Անջելես)։

2013 թ. հոկտեմբերի 10-ին Հայկական ֆուտբոլի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի և ձեռք բերած փայլուն նվաճումների համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Երևանի հայտարարություններ (թերթ)

**«Երևանի հայտարարություններ»** երկօրյա երգիծական թերթ։ Հրատարակվել էր 1883-1886 թվականին, Երևանում։ Խմբագիր հրատարակիչ՝ Է․ Տեր Գրիգորյանց։

Թերթը փորձել է փոքրածավալ, դյուրըմբռնելի նյութերով օգնել գրագիտության տարածմանը, ծաղրել «կենցաղի բացասական կողմերը»։

Տպագրել է ուսումնական, եկեղեցական և այլ լուրեր, վիճակագրակաև տվյալներ փոստային առաքումների, սննդամթերքների գների մասին, եղանակի տեսություն։ Տեղ էր հատկացրել թատերական նորույթներին, հանդես եկել հայկական պարբերականներին օգնություն կազմակերպելու նախաձեռնությամբ։

Կատեգորիա:Հայաստանի շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Յուլիուս Ֆուչիկ

**Յուլիուս Ֆուչիկ** (, ), չեխ գրող, քննադատ, լրագրող, Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցության ակտիվ անդամ (1921), հականացիստական դիմադրության շարժման մասնակից, ՉԽՍՀ ազգային հերոս։

Սովորել է Պրահայի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ 1920-ական թվականներից եղել է ՉԿԿ օրգաններ հանդիսացող «Ռուդե պրավո» («Rude pravo») թերթի և «Տվորբա» («Tvorba») ամսագրի խմբագիրներից։ 1941 թվականից, որպես ընդհատակյա ՉԿԿ ԿԿ-ի անդամ, ղեկավարել է կուսակցության ընդհատակյա հրատարակությունները։ 1942 թվականի ապրիլին ձերբակալվել է Գեստապոյի կողմից, 1943 թվականին տարվել է Գերմանիա և մահապատժի ենթարկվել։

Պրահայի Պանկրաց բանտում Ֆուչիկը գրել է «Ռեպորտաժ օղակը վզին» (հրտ․ 1945, հայ․ հրտ․ «Խոսք մահապատժից առաջ», 1949, թարգմանվել է ևս 70 լեզուներով) գիրքը, որը համարվում է հականացիստական դիմադրության շարժման մասնակիցների հերոսության վավերագրական-գեղարվեստական վկայություններից։ Համարվում է չեխ գրականության մեջ սոցիալիստական ռեալիզմի նշանավոր ստեղծագործություններից մեկը։

Ստացել է խաղաղության միջազգային մրցանակ (1950, հետմահու)։ ՉԽՍՀ ժուռնալիստների միությունում սահմանված է եղել Ֆուչիկիի անվան մրցանակ։ Նրա պատվին է կոչվել (2345) Ֆուչիկ աստերոիդը։

Երևանում, ինչպես և նախկին ԽՍՀՄ երկրների մի շարք քաղաքներում մինչ օրս Ֆուչիկի անունով փողոց է անվանակոչված։

## Երկեր
* Избранное, М․, 1973․

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ղարիբջանյան, Գևորգ Բագրատի, Դանիելյան, Խ.Հ, Յուլիուս Ֆուչիկ։ [Կյանքն ու գործունեությունը], «Գիտելիք» ընկերություն ՀՍՍՌ., Երևան 1964 թ., 28 էջ
* Вановская Т․ В․, Юлиус Фучик․ Очерк жизни и творчества, Л․, 1960
* Фучикова Г․, Воспоминания о Ю․ Фучике, 3 изд․, М․, 1973

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Կարլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված անձինք
Կատեգորիա:Չեխ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Չեխ լրագրողներ
Կատեգորիա:Չեխ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքական գործիչներ
Սամվել Խառատյան

**Սամվել Սերյոժայի Խառատյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
1975 թ. ավարտել է Կիրովականի Ստ. Աղաջանյանի անվան նկարչական դպրոցը։ 1983 թ. ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչության և գծագրության ֆակուլտետը։

Աշխատել է Կիրովականի թիվ 17 և 24 միջնակարգ դպրոցներում՝ որպես կերպարվեստի ուսուցիչ։

1980 թ.-ից մասնակցում է ուսանողական, միջազգային, միութենական, հանրապետական և համաքաղաքային ցուցահանդեսների։

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* 2002 թ. մայիս, Վանաձոր

## Խմբային ցուցահանդեսներ
* 1982 թ. ուսանողական ցուցահանդես, Ֆինլանդիա
* 1983 թ. Մանկական պատկերասրահ, Երևան
* 1986 թ. Սոչի
* 1996 թ. Կրասնոդար
* 2011 թ. Բաթում
* 2002 թ. Ստեփանավան
* 2010 թ. Նովոսիբիրսկ

## Լրացուցիչ աղբյուրներ
* Հայաստանի նկարիչների միություն - ՀՀ նկարիչների միության 80 -ամյակին նվիրված պատկերագիրք, էջ. 120, Երևան, 2012:
* Գագիկ Աղաբաբյան - «Մուսաների ծառաները», էջ 97, Վանաձոր «Սիմ տպագրատուն», 2013:
* Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան «Գեղանկար, գրաֆիկա, քանդակ, դեկորատիվ արվեստ» - ՀՈԲԵԼՅԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏԿԵՐԱԳԻՐՔ՝ նվիրված Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանի հիմնադրման 40 -ամյակին, էջ 54֊55, Երևան, 2014:
* «Գույներ և տարիներ» - Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանի հիմնադրման 40 -ամյա հոբելյանին նվիրված հանրապետական ցուցահանդեսի ալբոմ, 2014։
* Գագիկ Քարհանյան - «Կիրովական (ԳՈՒԳԱՐԱՑ ԱՇԽԱՐՀ ՉՔՆԱՂ ԼՈՌԻ)», գիրք 4, էջ 103, Երևան, «ԱՍՈՂԻԿ» 2017:
* Հայաստանի նկարիչների միություն - ՀՀ նկարիչների միության 85 -ամյակին նվիրված պատկերագիրք, էջ 90, Երևան, 2017:
* Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան - պատկերագիրք, 2018:
* «Արահետ» բազմաբնույթ պարբերական, Երևան, «ֆենոմեն» 2018:
* «Չմարող գույներ» - Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանի հիմնադրման 45 -ամյակին նվիրված հանրապետական ցուցահանդեսի պատկերագիրք, 2019:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Օլիվեր Սայքս

**Օլիվեր Սայքս** (, ), մետալկոր երգիչ։ Բացի երգիչ լինելուց նաև մոդելավորող է։ Նա երգում է Bring Me The Horizon խմբում։ Օլիվերը համարվում է աշխարհի ամենադաջվածքներով մարդկանցից։ Քանի որ ունի ավելի քան 70 դաջվածք։ Երգել սկսել է 2004 թվականից։ Կարողանում է նվագել բաս-կիթառի վրա։

## Ալբոմներ
* 2006 - Count Your Blessings
* 2008 - Suicide Season
* 2010 - There Is a Hell, Believe Me I've Seen It. There Is a Heaven, Let's Keep It a Secret
* 2013 - Sempiternal

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ
Կատեգորիա:Ռոք երգիչներ
Դերենիկ Աբրահամյան (Ատոմ)

**Ատոմ** (իսկական անունը՝ **Դերենիկ Գարիկի Աբրահամյան**, ), Արցախյան շարժման մասնակից։

## Կենսագրություն
Դերենիկ (Ատոմ) Գարիկի Աբրահամյանը ծնվել է 1968 թվականի հունվարի 5-ին, Կոտայքի մարզի Գառնի գյուղում։
1975 թվականին հաճախել է Գառնիի միջնակարգ դպրոց։
1983 թվականին տեղափոխվել է Երևանի թիվ 145 դպրոց, որը հարվածային առաջադիմությամբ ավարտել է 1985 թվականին։
1985 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի ժողտնտեսության ինստիտուտի ֆինանսահաշվային ֆակուլտետի «Վարկ» բաժինը։
1986-1988 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում՝ Կիրովաբադի շրջանի զորամասերից մեկում։
1988 թվականից մասնակցել է Արցախյան շարժմանը, եղել է դասադուլների, միտինգների ու տարբեր այլ միջոցառումների կազմակերպիչն ու ակտիվ մասնակիցը։
1989 թվականին մի խումբ համախոհների հետ կազմավորել է «Նժդեհ» կամավորականների ջոկատը։
1990 թվականին  մի խումբ ընկերների հետ բավականին մեծ քանակությամբ զենք է հավաքել և պահեստավորել, որը հետագայում ուղարկել են Արցախ։
1990 թվականին «Նժդեհ» ջոկատի տղաների հետ շինջոկատի անվան տակ քողարկված մեկնել է Արցախ՝ Հադրութի շրջան, որտեղ մասնակցել է մարտերի և կազմակերպչական բազմաթիվ միջոցառումների։
Զոհվել է 1990 թվականի մայիսի 27-ին Նուբարաշենում՝ խորհրդային զինվորի 2 կրակոցներից։
Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար»  և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալներով և բազմաթիվպատվոգրերով։ 
Դերենիկ Աբրահամյանի պատվին Գառնի գյուղի դպրոցն անվանակոչվել է Ատոմի անվան, իսկ ՀՊՏՀ ֆինանսական ֆակուլտետում տեղադրվել է նրա հուշաքարը։

## Գրականություն
«Մարտական հաշվարկ», էջ 6-28

Կատեգորիա:1968 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արցախյան շարժման մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ զոհված ուսանող-ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Heart Attack (երգ, Թրեյ Սոնգզ)

«**Heart Attack**», ամերիկացի երգիչ Թրեյ Սոնգզի երգն է։ Այն թողարկվել է 2012 թվականի մարտի 26-ին, որպես նրա «Chapter V» անվանումը կրող թվով հինգերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը գրվել է Թրեյ Սոնգզի, Ռիչարդ Բալթերի, Լեքսի և Բենջամին Լևինի կողմից, իսկ երգի պրոդյուսերն են Բենի Բլանկոն և Ռիկո Լավը։ Երգը Մեծ Բրիտանիայի սինգլների պաշտոնական հիթ շքերթում զբաղեցրել է 28-րդ հորիզոնականը, իսկ Միացյալ Նահանգների Billboard Hot 100 հիթ շքերթում այն զբաղեցրել է 35-րդ հորիզոնականը։ 2013 թվականին երգը Գրեմմիի 55-րդ ամենամյա մրցանակաբաշխությունում առաջադրվել է «Լավագույն R&B երգ» մրցանակին, սակայն չի հաղթել։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Բենի Բումը, նկարահանվել է 2012 թվականի ապրիլի 7-ին։ Մեկ ամիս անց՝ մայիսի 4-ին, կայացել է տեսահոլովակի պրեմիերան։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է ամերիկացի երգչուհի-երգահան Քելլի Ռոուլենդը։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում
*Երգի բառերը  MetroLyrics-ում

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Կատեգորիա:Թրեյ Սոնգզի երգեր
Երկպատկեր (այլ կիրառումներ)

**Երկպատկեր**, դիպտիխ (հունարեն δίπινχος - կրկնակի, երկծալ)՝

* Հին Հունաստանում ն Հռոմում գրառումների համար օգտագործվող, կողերով միմյանց  կցված մոմածածկ, երկու փոքրաչափ տախտակ 
* Երկփեղկ գեղանկար կամ ռելիեֆ ծալովի սրբապատկեր 
* Ընդհանուր գաղափարով կապված արվեստի ստեղծագործություն՝ բաղկացած երկու պատկերից
Երկակի ճշմարտություն

մինի|Արիստոտել

**Երկակի ճշմարտություն**, ուսմունք փիլիսոփայության և աստվածաբանության ինքնուրույնության, դրանց ճշմարտությունների փոխադարձ անկախության մասին։ Երկակի ճշմարտության մասին ուսմունքը ձևավորվել է միջնադարում, երբ բացահայտվեց, որ Արիստոտելի փիլիսոփայության մի շարք դրույթներ հակադրվում են իսլամի ու քրիստոնեության դոգմաներին։ Այս ուսմունքը գիտությունն ու փիլիսոփայությունը աստվածաբանության ազդեցությունից և դոգմաներից ազատելու, դրանց համար ինքնուրույն զարգացման հնարավորություն ստեղծելու փորձ Էր և պատմականորեն կատարել է դրական դեր։ Երկակի ճշմարտության հայտնի կողմնակիցներից էին Իբն Ռուշդը, ավեռոիզմի և նոմինալիզմի ներկայացուցիչները։

Հայ փիլիսոփայության մեջ Երկակի ճշմարտության ուսմունքը պաշտպանել է Գրիգոր Տաթևացին, զատելով հավատի ու գիտության բնագավառները՝ նա ընդունել է «շնորհական» (հավատի) ն «բնական» (զգայական, բանական) եղանակով ձեռք բերվող ճշմարտությունների գաղափարը։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Աստվածաբանություն
Երակայնաձկներ

մինի|Երկայնաձուկ
**Երակայնաձկներ** (), երկայնաձկների ընտանիքի սեռ։ Մանր ձկներ են, երկարությունը՝ 15—18 սմ, երբեմն՝ մինչև 30 սմ, բերանի շուրջ ունեն 10 բեղիկներ։ Լողափամփուշտը գտնվում է ոսկրային պատիճում։ Ջրում թթվածնի անբավարարության դեպքում երկայնաձկներն օդը կլանում և բաց են թողնում աղիքի ետին հատվածի միջոցով, որն ունի նուրբ պատեր և կատարում է շնչառական ֆունկցիա։ Ապրում են Եվրոպայի, Հարավային և Արևելյան Ասիայի ջրավազաններում։ Սնվում են հատակային մանր կենդանիներով։ Ձվադրում են ապրիլ-մայիս ամիսներին։ Փոքր չափերի պատճառով արդյունագործական նշանակություն չունեն, սակայն, հարմար օբյեկտ են լաբորատոր հետազոտությունների համար։

Կատեգորիա:Ձկներ
Շպոն

**Շպոն** (գերմաներեն Span, Spon—տաշեղ, միջադիր)

1․ փայտանյութի նուրբ թերթեր, որոնք ստացվում են ծառի բնի կոճղերի ծլեպման և ռանդման միջոցով։ Կիրառվում է ֆաների արտադրության մեջ և դետալների երեսապատման համար։

2․ Պոլիգրաֆիայում, բացատանյութ, որ դրվում է շարվածքի տողերի միջև եղած արանքները մեծացնելու համար։

Կատեգորիա:Նյութեր
Երիցավանք

**Երիցավանք**, 5-11-րդ դարերի ճարտարապետական հուշարձան։ Գտնվում է Հայաստանի Կապանի շրջանի Արծվանիկ գյուղից արևելք, բարձր սարահարթի վրա։ Հիմնադրել է Սյունյաց մետրոպոլիտ Երիցակը 5-րդ դարում։

Երիցավանքի Սուրբ Նախավկա եկեղեցին, կառուցված կիսամշակ բազալտե քարերից, իր հորինվածքով եզակի է հայ ճարտարապետության մեջ, այն արևելքից արևմուտք ձգված միանավ թաղածածկ դահլիճ է, որի ընդերկայնական՝ հյուսիսային և հարավային պատերը բաց կամարաշարեր են։ Եկեղեցին հետագայում, հավանաբար պաշտպանական նպատակով, շրջափակվել է կրկնակի պատերով։ Երբեմնի համալիրից պահպանվել են պարիսպների հետքերը և մատուռի ավերակները։

Կատեգորիա:5-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Սերնովոդսկ

**Սերնովոդսկ**, բալնեոլոգիական առողջարան Չեչնիայի Սունժենսկի շրջանում, Գրոզնիից 50 կմ արևմուտք։

Ամռանը տաք է՝ հուլիսի միջին ջերմաստիճանը՝ 23°С է, ձմեռը՝ մեղմ, հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ -4°С է, տարեկան տեղումները՝ 500 մմ։

## Բուժում

Բուժիչ միջոցներն են հանքային ջրերը․ «Ծծմբային» աղբյուր.

H2S 0.045 M3.4 (C167 HCO324)/(Na+K)94 Mg4 (լոգանքների համար)։

խմելու համար օգտագործվում է «Սոդային» աղբյուրի ջուրը․

M4.4 (SO448 HCO335 C122)/(Na+K)92 Mg4 T24, 6°С, pH7.4

Բուժվում են հենաշարժական օրգանների, սիրտ-անոթային, նյարդային, մարսողության համակարգերի, գինեկոլոգիական, մաշկային հիվանդություններով տառապողները։

Կատեգորիա:Առողջապահություն
Անոթալայնանք

**Անոթալայնանք**, անևրիզմ, արյունատար անոթի կամ սրտի խոռոչի տեղային լայնացումը՝ պատի ձգման և այտուցման հետևանքով։ Անևրիզմ կարող է լինել սրտամկանի ինֆարկտի, աթերոսկլերոզի, սիֆիլիսի և այլ հիվանդությունների բարդություն կամ վիրավորումների արդյունք՝ վնասվածքային անևրիզմ։ Անևրիզմի (առավելապես գլխուղեղի անոթների) ձևավորմանը նպաստում են նաև անոթային պատի բնածին արատները։

## Տեսակներ
Ըստ անևրիզմի տեղադրման՝ տարբերում են զարկերակային, երակային և զարկերակաերակային (վերջին դեպքում զարկերակն ու երակը հաղորդակցվում են նեղ խողովակով), ըստ ձևի՝ ավելի հաճախ հանդիպում են իլիկաձև և պարկաձև անևրիզմներ։ Աորտայի անևրիզմով ավելի հաճախ տառապում են աթերոսկլերոզով հիվանդ տղամարդիկ, իսկ սրտի անևրիզմ հիմնականում սրտամկանի ինֆարկտի բարդություն է և սովորաբար լինում է ձախ փորոքի պատում։

## Ախտանիշներ
Անևրիզմի դրսևորումները պայմանավորված են դրա տեղադրությամբ, չափերով և այլ գործոններով։ Հաճախ հիվանդությունը երկար ժամանակ ընթանում է հիվանդի համար աննկատ (անախտանշան)։ Անևրիզմ կարող է պատճառ լինել հյուսվածքների արյունամատակարարման խանգարման, որոնք սնուցվում են ախտահարված անոթով։ Մեծ չափերի դեպքում անևրիզմ ճնշում է մոտակա օրգանները և հյուսվածքները։ Հաճախ խանգարվում է սրտի գործունեությունը և որքան անևրիզմ մոտ է գտնվում սրտին, այնքան խանգարումն ավելի վաղ է առաջանում։ Երբեմն անևրիզմ կարող է պատռվել և պատճառ դառնալ ուժեղ արյունահոսության։

## Բուժում
Անևրիզմով հիվանդները պետք է գտնվեն բժշկի հսկողության տակ։ Հատուկ ցուցումներով կատարվում է վիրահատական միջամտություն։ Արդի վիրաբուժության նվաճումները հնարավորություն են տալիս հաջողությամբ վիրահատել։

Կատեգորիա:Արյունատար անոթների հիվանդություններ
ԽՍՀՄ երիտասարդական կազմակերպությունների կոմիտե

**ԽՍՀՄ երիտասարդական կազմակերպությունների, ԵԿԿ** (), խորհրդային շրջանի երիտասարդության հասարակական կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1956 թվականին (1941—1956 թվականներին՝ *Խորհրդային երիտասարդության հակաֆաշիստական կոմիտե*)։ Սեփական պնդմամբ, խնդիրն է եղել զարգացնել և ամրապնդել երիտասարդական կազմակերպությունների բարեկամությունը, համագործակցությունն ու փոխըմբռնումը արտասահմանյան ազգային երիտասարդական և ուսանողական միությունների, ինչպես նաև տեղական ու միջազգայիև երիտասարդական կազմակերպությունների հետ։ Միավորում էր երիտասարդության հասարակական, արհմիութենական, մարզական, մշակութային և այլ կազմակերպություններ։ Մշտական ներկայացուցիչներ ուներ Ուսանողների միջազգային միության քարտուղարությունում և Դեմոկրատական երիտասարդության համաշխարհային ֆեդերացիայում։ ԽՍՀՄ վարչատարածքային միավորներում (միութենական հանրապետություններ, երկրամասեր, և մարզեր) կային տեղական երիտասարդական կազմակերպություններ։

Խորհրդային Հայաստանում ԵԿԿ գործել է 1957 թվականից, 1975 թվականին կապ է պահպանել արտասահմանյան 100 (որից 68-ը՝ սփյուռքահայ) երիտասարդական (մարզական, մշակութային և այլն) կազմակերպությունների հետ։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո լուծարվել է։

Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կազմակերպություններ
Կուղխ

**Կուղխ** (լատ.` Gulo gulo), գիշատիչ կաթնասուն, կենդանիների Gulo (հայ.` շատակեր) դասի միակ ներկայացուցիչը, ունի 2 ենթատեսակ՝ Gulo gulo gulo (Եվրասիա) և Gulo gulo luscus (Հյուսիսային Ամերիկա)։

## Արտաքին տեսք
Լեհ պատմաբան Մատվեյ Մեխովսկին այսպես է նկարագրել կուղխին՝

Լինում են 9-30 կգ, էգերն, ընդհանուր առմամբ, մոտավորապես 10%-ով փոքր են և 30%-ով թեթև են որձերից։ Մարմնի երկարությունը՝ (քթից մինչև պոչը) 70-86 սմ է, պոչի երկարությունը՝ 18-23 սմ։ Մարդիկ կուղխին նմանեցնում են արջի կամ գորշուկի, բայց իրականում այս կենդանին ամենից շատ նման է շանը, նաև ոռնում է շան նման։

## Տարածվածություն
Կուղխերը հիմնականում հանդիպում են տայգայում (Եվրասիա, Հյուսիսային Ամերիկա), Կուղխ Եվրոպայում հանդիպում է ընդամենը 2 տեղ՝ Սկանդինավյան թերակղզում և Ֆինլանդիայում, Ռուսաստանում հանդիպում է միայն Պերմի երկրամասում։ ԱՄՆ-ի նահանգներից մեկը կոչվում է «Կուղխերի նահանգ» (անգլ.` The Wolverine State):

## Ընտելացում
Մարդիկ հաճախակի վերցնում են կուղխերի ձագերին և ընտելացնում մարդկային կյանքին, դարձնում են համարյա ձեռնասուն կենդանի։

Կուղխերը ոչ ազատ պայմաններում ապրում են միջինը 17 տարի, իսկ բնության մեջ` ընդամենը 8-10 տարի։

## Կուղխը մշակույթում
Աշխարհահռչակ Marvel Comics-ը կուղխի անունով է կոչել կոմիքսների հերոս համանուն հերոսին (անգլ.` Wolverine)։

Պայմանականորեն Կուղխի բնավորությունը համապատասխանում է կենդանու բնույթին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Позвоночные животные России: Росомаха
* Росомаха — Gulo gulo, www.ecosystema.ru
* Росомаха — видовое описание 

Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Գիշատիչներ
Երիտասարդության կոմունիստական ինտերնացիոնալ

մինի|ԵԿԻ տարբերանշանը պատկերված խորհրդային փոստային նամականիշի վրա
**Երիտասարդության կոմունիստական ինտերնացիոնալ, ԵԿԻ**, միջազգային երիտասարդական կազմակերպություն, Կոմունիստական ինտերնացիոնալի (Կոմինտերն) սեկցիա (1919—1943 թթ.)։

ԵԿԻ-ի ստեղծման գաղափարը պատկանում է բոլշևիկ հեղափոխական և կոմունիստ գործիչ Վլադիմիր Լենինին։

Հիմնադիր կոնգրեսը տեղի է ունեցել 1919 թվականի նոյեմբերի 20—26-ին, Բեռլինում։ Մասնակցել է 29 պատգամավոր՝ 13 երկրից։ Ընդունվել է ԵԿԻ-ի ստեղծման և Կոմինտերնի մեջ մտնելու որոշում, հաստատվել կանոնադրությունն ու ծրագիրը։ ԵԿԻ-ի բարձրագույև մարմինը կոնգրեսներն էին, դրանց միջև ընկած ժամանակաշրջանում՝ գործկոմը, որն ուներ նախագահություն և քարտուղարություն։

Իր խնդիրն էր համարում երիտասարդության շրջանում զանգվածային սոցիալիստական շարժում շարժում ծավալել՝ ի պաշտպանություն դրա ենթադրյալ տնտեսական, քաղաքական և մշակութային շահերի, աջակցել դրա կողմից մարքսիզմ-լենինիզմի տեսության պրոպագանդմանը, պայքարել ընդդեմ միլիտարիզմի, «պաշտպանել ԽՍՀՄ-ը»։ Սահմանված խնդիրների իրականացման ուղիներն ու միջոցները քննարկվել են ԵԿԻ-ի կոնգրեսներում (1921․ 1922․ 1924, 1928 թթ.)։

1935 թ.-ին ԵԿԻ-ի 56 սեկցիայում կար 3773 հազար մարդ (3500 հազար ՀամԼԿԵՄ անդամ)։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ԵԿԻ-ի գործունեությունը նպաստեց երիտասարդության հակաֆաշիստական պայքարի կազմակերպմանը։ 1943 թվականի մայիսին, Կոմինտերնի արձակումից հետո, արձակվեց նաև Երիտասարդության կոմունիստական ինտերնացիոնալը։

Կատեգորիա:Երիտասարդական կազմակերպություններ
Երկակիության սկզբունք

**Երկակիության սկզբունք**, մաթեմատիկայի բազմաթիվ բաժիններում ձևակերպվող սկզբունք, ըստ որի յուրաքանչյուր պնդում համարժեք է իր երկակիին, որն ստացվում է առաջինից՝ նրա մեջ մտնող հասկացություններն իրենց երկակիներով փոխարինելով։ Օրինակ, բազմության տեսության մեջ հատումը (\cap)-ն միացումը (\cup) երկակի հասկացություններ են, իսկ հավասարությունը (=)՝ ինքնաերկակի (երկակի է ինքն իրեն), ուրեմն, A\cap (B\cup C) = (A \cup B) \cap (A \cup C) (հատման բաշխելիություն միացման նկատմամբ) ճիշտ պնդման երկակին՝ A\cup (B\cap C) = (A \cap B) \cup (A \cap C) (միացման բաշխելիություն հատման նկատմամբ) նույնպես ճիշտ է։ Պրոյեկտիվ երկրաչափության մեջ երկակի են «կետ» և «գիծ», «կետը գտնվում է գծի վրա» և «գիծն անցնում է կետով», «ներգծած» և «արտագծած» հասկացությունները․ օրինակ, Պասկալի թեորեմը (երկրորդ կարգի կորին ներգծած կամայական վեցանկյան հակադիր կողմերի շարունակությունների հատման կետերը գտնվում են մի ուղղի վրա) և Բրիանշոնի թեորեմը (երկրորդ կարգի կորին արտագծած կամայական վեցանկյան հակադիր գագաթները միացնող գծերը անցնում են մի կետով) երկակի են։ Երկրաչափության սկզբունքը ձևակերպվում է նաև մաթեմատիկական տրամաբանության, տոպոլոգիայի և հանրահաշվի բազմաթիվ բաժիններում։

Կատեգորիա:Բազմությունների տեսություն
Խաեն (քաղաք)

**Խաեն** (), քաղաք Իսպանիայում, վարչական կենտրոնը համանուն Խաենի նահանգն է, որը էլ Անդալուզիա համայնքի ինքնավար մարզն է։ Մունիցիպալիտետը մտնում է մեծ Խաեն շրջանի կազմում։ Ընդգրկում է 424,30 կմ² տարածքը։ Բնակչությունը 166.790 մարդ (2010 թվականի դրությամբ)։

Խաեն համարվում է Սուրբ Էուֆրասիոյի և Սուրբ կույս դե լա Կապիլիա հովանավորների քաղաք։

## Նշանավոր բնակիչներ
* Իբն Մալիկ (1206-1274) - իր ժամանակի մեծագույն արաբ բանասեր, իրավաբան, դիդակտիկ պոեմների հեղինակ։

## Նկարներ

Պատկեր:Hannibal Slodtz Louvre MR2093.jpg|Թանգարան
Պատկեր:Batalla de las Navas de Tolosa, por Francisco van Halen.jpg| 
Պատկեր:Catedral de Jaén - afloresm.jpg|Տաճարների հավաքածու
| 
Պատկեր:Gran Eje Jaen.JPG|Տեսարան փողոցից
Պատկեր:Nuevo Estadio de la Victoria.jpg| Մարզադաշտ
Պատկեր:Portal San Lucas 2005.jpg| 
Պատկեր:Castillo de Jaén III.JPG
Պատկեր:Catedral de Jaén K11.jpg
Պատկեր:Hammans en Jaén, España.jpg
Պատկեր:Lagarto de la Magdalena (Jaén).JPG


## Բնակչություն
##### Ժողովրդագրություն




Jaén - San Felipe y La Glorieta.jpg |քաղաքի հարավային մասը
Jaen-view.jpg | Քաղաքի կենտրոնական մասը
Jaén - Castillo y Parador 07.jpg | Քաղաքի հյուսիսային մասը


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Խաեն քաղաքը
* La guerra civil en Jaen
* Revista de información turística 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Age of Mythology

**«Age of Mythology»** (թարգմանաբար՝ **«Դիցաբանության դարաշրջան»**), «Microsoft Game Studios» խաղաստեղծ ստուդիայի կողմից հրատարակված իրական ժամանակաշրջանի ռազմավարական վիդեոխաղ՝ հիմնված դիցաբանության վրա։ Հյուսիսային Ամերիկայում խաղը լույս է տեսել 2002 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, իսկ Եվրոպայում՝ մեկ շաբաթ անց։

Հանդիսանում է մեծ հաջողություն գրանցած «Age of Empires» խաղաշարերի սպինոֆը և ներշնչված է ոչ թե իրական պատմական իրադարձություններով, այլ հունական, եգիպտական և սկանդինավյան առասպելներով ու լեգենդերով։

Խաղի գլխավոր հերոսը Ատլանտիդայի ծովակալ Արկանտոսն է, ով հայրենիքի պաշտպանության համար ճանապարհորդում է Հունաստանի, Եգիպտոսի և Սկանդինավիայի տարածքներով և պայքարում չար ուժերի դեմ։

Խաղը կոմերցիոն մեծ հաջողություն է արձանագրում և թողարկումից չորս ամիս անց և ունենում ավելի քան մեկ միլիոն օրինակի վաճառք։ Բացի շուկայական հաջողությունից, խաղը դրական ընդունելության է արժանանում քննադատների շրջանում։ 2003 թվականին թողարկվում է խաղի լրացումային փաթեթը՝ «Age of Mythology: The Titans» անվանմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:2002 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Քրիս Ուեբեր

[240px|մինի|Միչիգանի համալսարանի «Մեծ հնգյակը» (''Fab Five'', ձախից աջ՝  Ջիմի Քինգ, [Ջալեն Ռոուզ, Քրիս Ուեբեր, Ռեյ Ջեքսոն և Ջուվան Հովարդ)]]

**Մեյս Էդվարդ Քրիստոֆեր Ուեբեր III** (անգլ.` *Mayce Edward Christopher Webber III*, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ։

Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս», «Վաշինգտոն Վիզարդս», «Սակրամենտո Քինգս», «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս» և «Դետրոյթ Փիստոնս» ակումբներում՝ որպես կենտրոնական և ծանր հարձակվող։ Հինգ անգամ ճանաչվել է NBA աստղ, արժանացել 1993-94 մրցաշրջանի տարվա նորեկի տիտղոսին։ Ընտրվել է NBA-ի 1993 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի առաջին ընտրությամբ՝ «Օռլանդո Մեջիքի» կողմից։ Համալսարանային կարիերան անցկացրել է Միչիգանի համալսարանի բասկետբոլային հավաքականում, որի կազմում 1992 և 1993 թվականներին հասել է մինչև NCAA տղամարդկանց բասկետբոլի I դիվիզոնի եզրափակիչ։ Թիմն հետագայում ստանում է «Fab Five» անվանումը։ Հաջող է հանդես եկել նաև դպրոցական կարիերայում՝ ճանաչվելով համազգային ավագ դպրոցի բասկետբոլիստի կոչմանը և «Դետրոյթ քանթրի դեյ» ավագ դպրոցի հավաքականի կազմում նվաճելով Միչիգանի երեք նահանգային տիտղոս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում

Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դետրոյթ Փիստոնսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չօգտագործվող համարներով NBA բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Մաքս Շելեր

**Մաքս Շելեր** (գերմաներեն՝ **Max Scheler**, ), գերմանացի իդեալիստ փիլիսոփա, ֆենոմենոլոգիայի ներկայացուցիչ, փիլիսոփայական մարդաբանության, արժեքաբանության հիմնադիրներից։ Քյոլնի համալսարանի պրոֆեսոր (1919-1928)։

Շելերի հայացքները ձևավորվել են Է․Հուսեռլի ուսմունքի և կյանքի փիլիսոփայության ազդեցությամբ։ Իր ֆենոմենոլոգիական մեթոդը հակադրել է ինչպես ռացիոնալիզմին՝ նրա վերացական նախադրյալներով հանդերձ, այնպես էլ փորձը զգայություններին հանգեցնող նեղ էմպիրիզմին։ Ըստ Շելերի, եվրոպական ոգու ճգնաժամի հիմքը սկզբնական անխառն աշխարհընկալումը մտածողության ստերեոտիպերով փոխարինվելու և մարդու կողմից արժեքի զգացողության կորստի մեջ է։ Շելերը փորձել է ստեղծել ամբողջական ուսմունք իրերի հետ անմիջական կապ հաստատող և արժեքների ինտուիցիային համահնչուն աշխարհ արարող մարդու մասին («Տիեզերքում մարդու տեղի մասին», 1928)։ Նրա փիլյան կենտրոնական խնդիրը գիտելիքի և գործունեության բոլոր բնագավառներում ձևապաշտության հաղթահարումն է։ Այսպես, կանտական ձևական ապրիորիին Շելերը հակադրել է նյութական ապրիորին, որը իմացաբանական առումով իրերի էության ըմբռնման հնարավորություն է ընձեռում, իսկ բարոյագիտական աոումով դրա շնորհիվ վերացական պարտքը Փոխարինվում է մարդուն իսկական հաղորդակցում ապահովող համակրանքի զգացմունքով («Համակրանքի էությունը և ձևերը», 1923)։ Նա «սրտի կարգը» վեր է դասել բանականության տրամաբանությունից և եզակի փորձ ձեռնարկել այդ «կարգին» մաթ. խստությանը մոտեցող ճշգրտություն տալ։ Շելերի երկերն աչքի են ընկնում սուր ճգնաժամային զգացողությամբ և մտածողության ոչ ավանդական ոճով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Ալեքսանդր Կովալենկո

**Ալեքսանդր Պյոտրի Կովալենկո** (, ), խորհրդային ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է եկել «Արարատ» ակումբում, որի կազմում 1973 թվականի դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն և գավաթակիր, 1971 թվականին՝ արծաթե մեդալակիր։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։

## Ակումբային կարիերա
Ալեքսանդր Կովալենկոն եղել է Երևանի «Արարատի» հայտնի ֆուտբոլիստ Քաջայր Փոլադյանի սանը։

Արդեն երիտասարդական տարիքից հայտնվել է «Արարատի» հիմնական կազմում։ Մանուկ Սամերջյանի հրաժեշտի խաղից հետո Կովալենկոն ստացել է 4-րդ համարի մարզաշապիկը։ Խաղացել է պաշտպանության գծում։ Եղել է թիմի ավագը, 1965 թվականին ԽՍՀՄ ֆուտբոլի առաջնության երկրորդ խմբում (ավագ մարզիչ՝ Ա. Ֆալյան) գրավել է առաջին տեղը, արժանանալով փոքր ոսկե  մեդալի։

ԽՍՀՄ Բարձրագույն լիգայում անցկացրել է 281 խաղ և խփել է 19 գոլ։ Եվրագավաթներում անցկացրել է 4 հանդիպում։

Կովալենկոն Հրազդան մարզադաշտում խփված առաջին գոլի հեղինակն է, որը տեղի է ունեցել 1971 թվականի մայիսի 19-ին Կայրաթի դեմ հանդիպման ժամանակ (մարզադաշտի բացման խաղ)։ Գոլը հեղինակել է հանդիպման 58-րդ րոպեին։

Հանդես է եկել  ԽՍՀՄ պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում։ 1969 թվականի հուլիսի 25-ին անցկացրել է իր միակ հանդիպումը (դուրս է եկել փոխարինման խաղի 46-րդ րոպեին) ԽՍՀՄ օլիմպիական հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով Լեհաստանի օլիմպիական հավաքականի դեմ ընկերական խաղին (0:4)։

Ալեքսանդր Կովալենկոն մահացել է 2002 թվականի ապրիլի 1-ին Երևանում սրտի կանգից։

## Տիտղոսներ
[մինի|Ալեքսանդր Կովալենկոյի հուշատախտակը Երևանի [Կոմիտասի պողոտա (Երևան)|Կոմիտասի պողոտայում]]
### Ակումբային
* ԽՍՀՄ չեմպիոն - 1973
* ԽՍՀՄ բարձրագույն լիգայի արծաթե մեդալակիր - 1971
* ԽՍՀՄ գավաթակիր - 1973, 1975

### Անձնական
* Ընդգրկվել է ԽՍՀՄ բարձրագույն լիգայի մրցաշրջանի լավագույն 33 ֆուտբոլիստների ցանկում - 1971, 1973

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Григорян А. Г. Свой среди своих — Газета «Урарту» № 23 2001

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում
* Եվրագավաթներում ելույթների վիճակագրությունը klisf.net կայքում

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ռոզա Փափազյան

**Ռոզա Փափազյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1951 թվականին սովորել է նկարիչ Աշոտ Զորյանի մոտ։ Ցուցադրվում է 1955 թվականից։ Ապրում է Կահիրեում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Մատենագրություն
II eme exposition des peintres armeniens d'Egypte, Le Caire, 1958.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Լեգանես

**Լեգանես** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդ պրովինցիայի կազմում, Մադրիդ։ Համայնքը գտնվում է Արեա-Մետրոպոլիտանա գավառի կազմում։ Տարածքը 43,1 կմ2։ Բնակչությունը 187 227 *մարդ* (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 11 կմ հեռավորություն։

## Պատմություն
Քաղաքի մասին առաջին հիշողությունները գալիս են 1280 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ayuntamiento de Leganés 
* Pau's de Leganés - Información sobre los nuevos ''Paus'' que se están construyendo en Leganés 
* Información de la Comunidad de Madrid sobre Leganés 
* Previsión meteorológica a 7 días en el municipio 
* Comunidad de Redes Inalámbricas en Leganés 
* Información y Noticias de Leganés
* Comunidades de Vecinos de Leganés en internet 
* Página con todos los resultados y clasificaciones de la liga de Fútbol-7 de Leganés 
* Página oficial del Club Balonmano Leganés con noticias, resultados y clasificaciones
* Blog de rutas MTB por Leganés y alrededores 
* Asociación de deportes de invierno esqui - snow en Leganés

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Զառիթափի սարավանդ

**Զառիթափ սարավանդ**, սարավանդ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջին, Արփա գետի միջին հոսանքից ձախ Գոմուր, Ազատեկ, Զառիթափ գյուղերի շրջակայքում։

Բարձրությունը 1500-1700 մ է։ Ձգվածությունը արևելքից արևմուտք մոտ 15 կմ է, հյուսիսից հարավ՝ 4-5 կմ։ Կազմված է էոցենի նստվածքահրաբխածին ապարներից, տեղ-տեղ պահպանվել են չորրորդականի պրոլյուվիալ գլաքարային ծածկույթի մնացուկներ։ Ունի հյուսիսից դիրքադրություն և մասնատված է Արփա գետի Կապույտք, Փշոնք, Փոռ, Ազատեկ և այլ վտակներով։ Տեղ-տեղ հանդիպում են մինչև 180 մ հարաբերական բարձրության բլուրներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի սարավանդեր
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրություն
Սան Ֆեռնանդո դե Էնարես

**Սան Ֆեռնանդո դե Էնարես** () ինքնավար համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդի նահանգում, Մադրիդի ինքնավար մարզում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Ալկալա շրջանում։ Զբաղեցնում է 39,29 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 41384 մարդ է (2010 թվականի տվյալներով)։ Մարզի վարչական կենտրոնից ունի 15 կմ հեռավորություն։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնվել է 1746 թվականին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Amazon España por dentro (San Fernando de Henares).JPG|
Պատկեր:Ayuntodesanfernandodehnares.jpg|
Պատկեր:CASAS TRABAJADORES DE LA FÁBRICA plaza de España..JPG|
Պատկեր:Edificio en San Fernando de Henares.jpg|
Պատկեր:Entrada al Paseo de los Chopos (Plátanos).jpg|
Պատկեր:Estacionsanfernando.jpg|
Պատկեր:Historia del Real Sitio de San Fernando de Henares La Real Fabrica de Paños de San Fernando a mediados del XIX.jpg|
Պատկեր:Paseo de los chopos.jpg|
Պատկեր:Reyfernando-ret.jpg|
Պատկեր:Plantilla CD San Fernando de Henares 08-09.jpg|
|
Պատկեր:RUINA EN PLZ ESPAÑA nº 16 y 18 en 1999.jpg|


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ayuntamiento de San Fernando de Henares
* Asociaciones y Organizaciones de San Fernando de Henares
* Centro de Juventud
* @imArte Espacio Joven

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Կոնստանտին Զասլոնով

**Զավլանով Կոնստանտին Սերգեևիչ** (, պարտիզանական ծածկանունը՝ Դյադյա Կոսայա) ), Բելառուսիայի պարտիզանական շարժման ղեկավարներից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների տարիներին, Խորհրդային Միության հերոս (ետմահու, մարտի 7, 1943 թ)։

1941 թվականի հոկտեմբերին անձնական խնդրանքով մի խումբ երկաթուղայինների հետ ուղարկվել է թշնամու թիկունքը։ Օրշայում ստեղծել է ընդհատակյա խումբ, որը երեք ամսում խորտակել է գերմանական 93 շոգեքարշ, կատարել այլ դիվերսիաներ։ 1942 թվականի ամռանը և աշնանը Զասլոնովի բրիգադը գործել է Վիտեբսկ-Օրշա-Սմոլենսկի շրջանում և ոչնչացրել մեծ քանակությամբ գերմանական ռազմանավ, տեխնիկա և կենդանի ուժ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով և մեդալներով։

## Հիշատակ
Զասլոնովի հիշատակին Օրշայում կանգնեցված է հուշարձան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պարտիզաններ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ
Սարգիս Հովհաննիսյան (ֆուտբոլիստ)

**Սարգիս Արամայիսի Հովհաննիսյան** (օգոստոսի 17, 1968, Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և հայ ֆուտբոլիստ, խաղացել է պաշտպանի և կիսապաշտպանի դիրքերում։

## Կարիերա
### Ակումբային
Երևանի մարզադպրոցի սան է։ Սկսել է խաղալ որպես հարձակվող, մարզվել է Սեյրան Գալստյանի մոտ, այնուհետև խաղացել է ձախ կիսապաշտպանի դիրքում։ Արարատի կազմում իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է 1987 թվականին։ Մինչ ԽՍՀՄ-ի փլուզումը ակումբի կազմում անցկացրել է 89 խաղ, խփել՝ 9 գոլ։ 1992 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվայի Դինամո, որը մարզում էր Վալերի Գազաևը, սակայն վնասվածքի պատճառով կորցրել է տեղը թիմի կազմում և ստիպված է եղել 1994 թվականի գարնանը Կոնստանտին Բասկովի թիմը գլխավորելու ժամանակ լքել ակումբը և տեղափոխվել Մոսկվայի Լոկոմոտիվ Յուրի Սյոմինի գլխավորությամբ, որտեղ դարձել է թիմի առաջատար ֆուտբոլիստներից մեկը։ Նա մնացել է թիմում մինչև 1999 թվականը, հաջորդ մրցաշրջանը անցկացրել է Լոկոմոտիվի երկրորդ թիմում, որը հանդես էր գալիս II Լիգայում, կարիերան ավարտել է 2001 թվականին Ռուբինի կազմում։

### Հավաքականներ
Խաղացել է Հայաստանի երիտասարդական հավաքականում։ 1990 թվականին մասնակցել է ոչ պաշտոնական խաղի ԽՍՀՄ ֆուտբոլի հավաքականի կազմում Իսրայելի դեմ խաղում։ 1994-1999 թվականներին Հայաստանի հավաքականի կազմում անցկացրել է 16 խաղ որպես թիմի ավագ։

2004 թվականից մարզում է Լոկոմոտիվի երիտասարդական թիմը։

## Տիտղոսներ
*  **Դինամո Մոսկվա**
** Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1992, 1993
*  **Լոկոմոտիվ Մոսկվա**
** Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 1995, 1999
** Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1994, 1998
** Ռուսաստանի գավաթակիր - 1996

## Արտաքին հղումներ
* klisf.ru կայքում
* Ռուսաստանի ազգային հավաքականի պաշտոնական կայքում 
* bronepoezd.ru կայքում 

Կատեգորիա:1968 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուբինի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Ալեքսեյ Զավարզին

**Զավարզին Ալեքսեյ** Ալեքսեևիչ (, ), խորհրդային հյուսվածաբան, ԽՍՀՄ ԲԳԱ (1943) և ԽՍՀՄ ԲԳԱ (1944) ակադեմիկոս։

Զավարզինն ստեղծել է զուգահեռականության տեսությունը, ըստ որի տարբեր տիպերի կենդանիների միևնույն ֆունկցիան կատարող հյուսվածքներն ունեն կազմության միանման գծեր և էվոլյուցիայի զուգահեռ ուղղություններ։ ՍՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1942)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հյուսվածաբաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Եվգենի Զասլավսկի

**Եվգենի Օսիպովիչ Զասլավսկի** (), ռուս հեղափոխական նարոդնիկ, «Հարավ ռուսական բանվորական միության» հիմնադիր և ղեկավար։

Սերում է ազնվական ընտանիքից։ Մասնակցել է հեղափոխադեմոկրատական, ուսանողական շարժմանը։ 1872 թվականին վարել է քարոզչական գործունեություն Օդեսայի բանվորների համար նախատեսված անօրինական դպրոցում։ Այնտեղ կարդում է դասախոսություններ քաղտնտեսության վերաբերյալ, ծանոթացնում է Գ․ Չերնիշևսկու «Ի՞նչ անել» վեպի, ֆրանսիացի սոցիալիստ Ֆ․ Լասալի ստեղծագործությունների հետ։ Կնոջ միջոցներով, ով կիսում էր իր գաղափարները, բացում է տպագրատուն։

1875 թվականի գարնանը Զասլավսկու ղեկավարությամբ ձևավորվում է Հարավ ռուսական բանվորական միությունը։ Կանոնադրությունը կազմելիս Զասլավսկին օգտվել է Կ․ Մարքսի «Բանվորների միջազգային ընկերակցության ժամանակավոր կանոնադրություն»-ից։ Մարքսիստական չէր, թեև ընդունում էր քաղաքական պայքարի անհրաժեշտությունը։ Գտնվելով Պ․ Լավրովի ազդեցության տակ՝ կարծում էր, որ բանվորներին սոցիալիզմի կբերեն կրթությունը, քաղաքական դաստիարակությունը, որն էլ արդյունքում կհանգեցնի հեղաշրջման։

1875 թվականին Զասլավսկին ձերբակալվում է։ 1877 թվականին դատապարտվում է 10 տարվա տաժանակիր աշխատանքների։ Պետերբուրգի բանտի հիվանդանոցում մահանում է պալարախտից 1878 թվականի հունիսի 13-ին։

## Տես նաև
* Ստեպան Խալտուրին
* Վիկտոր Օբնորսկի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Ասարա (քաղաք)

**Ասարա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուեսկա պրովինցիայի կազմում, Արագոն։

Համայնքը գտնվում է Սամոնտանո-դե-Բարբաստրո գավառի կազմում։ Տարածքը 14.49 կմ2։ Բնակչությունը 200 *մարդ* (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 40 *կմ* հեռավորություն։

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Iron & Wine

**Սամուել Բիմ** (, ), ամերիկացի ինդի-ֆոլկ-երաժիշտ, երգիչ, երգերի հեղինակ, ավելի հայտնի է բեմական անվամբ՝ **Iron & Wine**․ Բիմը հրապարակել է 5 ստուդիական ալբոմներ, որոնցից երրորդը՝ The Shepherd's Dog, զբաղեցրել է 24-րդ տեղը Billboard 200-ում։ Չորրորդ ալբոմը՝ Kiss Each Other Clean, հրապարակվել է 2011 թվականի հունվարի 25-ին և ստացել է բարձր գնահատականներ երաժշտական քննադատների կողմից։

## Կենսագրություն
Սամուել Բիմը ծնվել և մեծացել է հյուսիսային Կալիֆոռնիայում․ սկզբում սովորել է Virginia Commonwealth համալսարանում, ապա կինեմատոգրաֆիայի դպրոցում, որը գտնվում էր Ֆլորիդայի համալսարանում։ Նրա առաջին ալբոմն է Iron & Wine-ը։ Բիմի եկամտի աղբյուր էր հանդիսանում այն, որ նա դասախոս էր կինոյի համալսարանում, Մայամիի համալսարանում և Մայամիի արվեստի ու դիզայնի համալսարանում։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Հիերատիկ գիր

**Հիերատիկ գիր, Հիերատական գիր** (), եգիպտական գաղափարագրի՝ Ք. ա. 3000 թ. մինչև 8-րդ դարի աշխարհիկ նպատակների համար օգտագործվող տեսակ, որի նշանները պարզեցված հիերոգլիֆներ են։ Օգտագործվել է պապիրուսի, կաշվի, հազվադեպ նաև քարի վրա գրելու համար։ Հիերատական գրանշանները մոտ 600 հատ են, որոնք համապատասխանում են կամ առանձին հիերոգլիֆների, կամ որպես կապգիր՝ նրանց խմբերին։ Այս գրով հնագույն հուշարձանը Աս թագավորի պապիրուսն է՝ «Պրիսսեի պապիրուսը» (վերջին տիրոջ անունով)՝ հրատարակված Փարիզում 1847 թվականին։ Դուրս է մղվել դեմոտական գրի կողմից։ Անվանման հեղինակը Կղեմես Ալեքսանդրացին է (Ստրոմատիս, V. 4), ով հին հունարենով եգիպտական գրի այս տեսակը կոչել է *γράμματα ἱερατικά*՝ «սրբազան գիր»։
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Gardiner A. H. Egyptian hieratic texts. Leipzig, 1911.
* Möller G. Hieratische Paläographie։ die ägyptische Buchschrift in ihrer Entwicklung von der fünften Dynastie bis zur römischen Kaiserzeit. 2. verb. Aufl. Bd. I—III. Leipzig, 1927 (Репринт։ Berlin, 1961), առցանց հղում.
* Goedicke H. Old Hieratic Paleography. Baltimore, 1988.
* Лурье И. М. Хрестоматия древнеегипетских иератических текстов. Л., 1948.
* Коростовцев М. А. Введение в египетскую филологию. М., 1963. С. 59—68. առցանց հղում.
* Перепелкин Ю. Я. Основы египетской раннединастической эпиграфики // Коростовцев М. А. Писцы древнего Египта / Под. общ. ред. А. С. Четверухина. СПб., 2001. С. 309—335. ISBN 5-89740-053-9, առցանց հղում.

## Արտաքին հղումներ
* Հիերատիկ գրի դասընթաց  
* Հին եգիպտերեն հիերատիկ ձեռագրեր
* Հիերատիկ գիր
* Եգիպտական գիր

Կատեգորիա:Գիր
Ալեքսանդր Զավարիցկի

**Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Զավարիցկի** (, ), խորհրդային երկրաբան և պետրոգրաֆ։ ԽՍՀՄ ԲԳԱ ակադեմիկոս (1939 թ.)։ Համարվում է երկրաբանության մեջ պետրոքիմիայի հիմնադիրը։

## Կենսագրություն
Մշակել է հետազոտման գրաֆիկական մեթոդ, որը հնարավորություն է ընձեռում ակնառու տեսնել ապարների քիմիական կազմի առանձնահատկությունները։ Կատարելագործել է շլիֆների ուսումնասիրման օպտիկական եղանակը։

Նրա անունով զավարիցկիտ է անվանվել BiFO բաղադրության միներալը։

1946 և 1951 թվականներին Զավարիցկին երկրաբանական դաշտային հետազոտություններ է տարել Հայաստանում։ Նա մեծ ավանդ ունի հանրապետության տարածքի նորագույն հրաբխականության ուսումնասիրման և այդ ասպարեզում մասնագետներ պատրաստելու գործում։

Զավարիցկին ԽՍՀՄ պետական (1943 թ., 1946 թ.) և լենինյան (1958 թ.) մրցանակների դափնեկիր է։ Պարգևատրվել է Լենինի երկու շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Շելդա

**Շելդա **կամ Էսկո (, , , , ), գետ Ֆրանսիայում, Բելգիայում և Նիդերլանդներում։ Երկարությունը 430 կմ է, ավազանը՝ 35,5 հզ․ կմ², բարձրությունը՝ 95մ։ Ջրի հոսքը 120 մ³/վ։ Հոսում է Ֆլանդրիայի հարթավայրերով և առաջացնելով էստուար՝ թափվում Հյուսիսային ծով։ Տարեկան միջին ծախսը մոտ 100 կմ/վրկ է։ Երկարությունը նավարկելի հատվածում 340 կմ։ Ջրանցքներով կապված է Մաաս, Սոմ, Սեն գետերի հետ։ Շելդայի ափին են Գենտ, Անտվերպեն քաղաքները։
Բոացզի

**Բենբու** (), քաղաք Չինաստանում։

## Բաժանումը
Բենբուն բաժանված է 3 թաղամասերի և 9 կոմսությունների ՝

* Վեյբին թաղամաս (渭滨区)
* Ցզինտայ թաղամաս (金台区)
* Չենցան թաղամաս (陈仓区)
* Լինյու կոմսություն (麟游县)
* Լունչսյան կոմսություն (陇县)
* Մեյսյան կոմսություն (眉县)
* Տայբայ կոմսություն (太白县)
* Ֆենսյան կոմսություն (凤翔县)
* Ֆուֆեն կոմսություն (扶风县)
* Խուանյուան կոմսություն (怀远县)
* Ցիշան կոմսություն (岐山县)
* Ցյանյան կոմսություն (千阳县)

Կատեգորիա:1950 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Աֆրիկյան թանգարան (Լիոն)

250px|մինի|նմուշներ Աֆրկյան թանգարանում
**Լիոնի Աֆրիկյան թանգարան** (), Ֆրանսիայում առաջին թանգարանը՝ նվիրված Աֆրիկային, և Լիոնի ամենահին թանգարաններց մեկը։ Հավաքածուն բերված է Արևմտյան Աֆրիկայից։

*Այս տարածքը սպասարկում է Լիոնի մետրոյի D կայանը։*

## Պատմություն
Թանգարանը կառուցվել է 1861 թվականին Աֆրիկայի միսիոներների ասոցիացիան () Մոնսենյոր Մարիոն դե Բրեսիլակի ազդեցությամբ։ Նրա մահից հետո, Օգուստին Պլանկը փոխարինում է նրան և խնդրում ասոցիացիայի Միսիոներներին, որ նրանք ուղարկեն Ֆրանսիա իրեց կենցաղային, հասարակական և կրոնական իրեր։ Աֆրիկայից։ 1998 թվականին, թանգարանը փակվեց շենքի վերանորոգման նպատակով և վերաբացվեց հունվարի 28-ին, 2001 թվականին։

## Այսօր
Թանգարանը գտնվում է 150, Կուր Կամբետա, Լիոն։ Շինությունն այժմ ունի 750 մ² և ունի 2,126 աֆրիկյան նմուշներ։ Ցուցասրահը բաժանվում է երեք հիմնական մասերի՝ կենցաղ, հասարակություն և կրոն։ Այնտեղ կա նաև մի սենյակ, որտեղ լինում են ժամանակավոր ցուցադրություններ։

## Տես նաև
* Աֆրիկայի միսիոներների ասոցիացիա

## Արտաքին հղումներ
* Musée Africain de Lyon official website 

Կատեգորիա:1861 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատկերասրահներ
Ֆուոր

**Ֆուորներ** կամ **ֆուօրներ**, աստղեր, որոնց տեսանելի ճառագայթման հզորությունը զարգացման որոշ շրջանում մոտ մեկ տարվա ընթացքում անընդհատ աճում է ավելի քան հարյուր անգամ, որից հետո մնում է գրեթե անփոփոխ։

Անվանումը կազմվել է այդպիսի փոփոխություն դրսևորած առաջին աստղի՝ FU Օրիոնի («բռնկվել» է 1936 թվականին և մինչև օրս ունի տեսանելի ճառագայթման հաստատուն հզորություն) անվան առաջին չորս տառից՝ Վիկտոր Համբարձումյանի առաջարկով։ Ներկայումս հայտնի են մի քանի այլ ֆուրենոր։ Դրանցից V 1057 Կարապի աստղը մինչև «բռնկումը» (1970 թ.) ունեցել է T Ցուլի տիպի աստղի սպեկտր։ Այդ փաստից հետևում Է, որ ֆուորի երևույթը տեղի է ունենում T Ցուլի տիպի աստղերի հետ (հավանաբար մի քանի անգամ) աստղերի կյանքի այդ փուլում։

Ելնելով ֆուորի երիտասարդ տարիքից և նախաստղային նյութի՝ իր մշակած վարկածից, Վիկտոր Համբարձումյանը տվել է ֆուորի երևույթի մի հավանական բացատրություն։

## Գրականություն
* Мирзоян Л․ В․, Нестаг цонарность и эволюция звезд, Е․, 1981

Կատեգորիա:Փոփոխական աստղեր
Զամինդարի

**Զամինդարի** (պարսկական՝ զեմինդար-հողատեր, զեմին-հող բառերից), հողահարկային համակարգ Հնդկաստանում․

Ներմուծել են անգլիական գաղութային իշխանությունները 18—19-րդ դարերում սահմանագլխին։ Զամինդարին հաստատում էր հողատեր ֆեոդալների սեփականության, ֆեոդ, ռենտա-հարկի յուրացման ժառանգական իրավունքը։ Ուներ երկու ձն՝ մշտական, երբ գաղութային իշխանությունների օգտին գանձվող հողային հարկը նշանակվում էր առհավետ, և ժամանակավոր, երբ այն վերանայվում էր 20—40 տարին մեկ։ Հողատեր-զամինդարները դարձան անգլիական գաղութարարների հենարանը։ Հնդկաստանում և Արևելյան Պակիստանում ագրարային ռեֆորմների հետևանքով հողային ռենտայի գանձման իրավունքն անցավ պետությանը, որով և թուլացվեցին կալվածատիրական վերնախավի սոցիալ-տնտեսական դիրքերը։

## Գրականություն
* *Торнер Д. «Аграрный строй в Индии», Москва 1959.*

Կատեգորիա:Տիտղոսներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն