Ֆալկուշա

մինի|Ֆալկուշա
**Ֆալկուշա**, ավանդական ձկնորսական նավակ, որն օգտագործվում է Խորվաթիայի Ադրիատիկ Վիս կղզու Կոմիժա քաղաքի ձկնորսների կողմից։  "Ֆալկուշա" - ն "գազետա "- ի  ենթատեսակ է՝ ավանդական դալմատյան ձկնորսական առագաստանավ, և երբեմն կոչվում է գազետա ֆալկուշա։ Դիզայնը հարմարեցված էր Կոմիժայի ձկնորսների հատուկ կարիքներին, ովքեր  ծովում բաց սեզոնին մեկնում են երկար ձկնորսական արշավների, եզակի պրակտիկա Ադրիատիկ և Միջերկրական ծովերում։

## Նախագիծ և շինարարություն

Ֆալկուշան եզակի փայտե նավակ է, որը նեղանում է երկու կողմերից,  և ունի մոտավորապես յոթից ութ մետր երկարություն և 3 մետր լայնություն:Այն ուներ ցածր նստվածք(120 քառակուսի մ կամ 1300 քառակուսի ֆուտ),կայմի վրա տեղադրված, լատինական կտավից պատրաստված առագաստ,որը սովորաբար նույն բարձրությունն ուներ, ինչ նավի երկարությունը։ Այն շատ արագ էր և՛ առագաստի տակ, և՛ թիավարով, կարող էր հասնել  8-ից 12 հանգույցների միջև արագության։ Տարբերակիչ առանձնահատկությունները շարժական փայտե կողային վահանակներն էին, որոնք կոչվում էին ֆալկե, որի պատվին Ֆալկուշան ստացել է իր անունը։ Հարվածները մոտ կես մետրով բարձրացրել են նավակի եզրը՝ պաշտպանելով այն բաց ծովում բարձր ալիքներից։ Ցանցերի ձգումը հեշտացնելու համար ձկնորսական ձողերը հանվում էին ձկնորսության ժամանակ։ Նավը կարող էր տակառներում մինչեւ 8 տոննա աղի ձուկ տեղափոխել։

Իր ամրության բնութագրերի շնորհիվ ավանդական գազետա ֆալկուշան պատրաստվում էր միայն հրաբխային Սվետաց կղզու նոճի փայտից։ Կողերը պատրաստված էին կաղնուց, իսկ կեղևը՝ խեժից։

Տիպիկ ֆալկուշան տեղափոխում էր վեց հոգուց բաղկացած անձնակազմ։ Կանգնած թիավարողների համար կար հինգ թիակ ՝ 7-ից 9 մետր երկարությամբ։ Ձկնորսները ձկներին գրավելու համար օգտագործել են ցանցեր և ֆերալ, գազային կամ նավթային լամպ։  Ձկնորսության ուղևորությունները տևել են 20-ից 25 օր ՝ դրանք դարձնելով ֆինանսապես շահավետ։ Այնպիսի պարտականություններ կատարելը, ինչպիսիք են խոհարարությունը, լվացքը, վերանորոգումը, ձկնորսական կետերի միջև լողալը և վատ եղանակի դեմ պայքարը, սովորական ճանապարհորդությունից  իրական ձկնորսության համար մնացել էր ընդամենը 10-ից 12 օր։

## Ձկնորսների ռեգատա
Կոմիժայի ձկնորսների կողմից շահագործվող հիմնական ձկնորսարանը Պալագրուժա կղզին էր,Վիզայից մոտ 42 ծովային մղոն (78 կմ; 48 մղոն) հարավ-արևմուտք, որից ժամանակ առ ժամանակ օգտվել են հիսուն կամ ավելի նավեր։ Կղզում կային ժամանակավոր տներ, որոնք օգտագործում էին աղի սարդինայի տակառներ և ձկնորսական սարքավորումներ պահելու համար։

Կոմիժայի ձկնորսները ամենամյա ռեգատա էին անցկացնում Կոմիժայի և Պալագրուժայի միջև, որը հայտնի է որպես Ռոմա Պալագրուզոնա («Պալագրուզայի երթուղի»), ճամփորդություն, որը տևում էր մոտ 5 ժամ լավ քամու դեպքում կամ 13-ից 16 ժամ թիավարում վատ քամու դեպքում։ Ռեգատայի արդյունքը շատ կարևոր էր, քանի որ լավագույն խաղացողները շահեցին սեզոնի համար Պալագրուժայի շրջակայքում գտնվող լավագույն ձկնորսական վայրերի իրավունքները, իսկ մյուս տեղերը գրավվեցին ժամանման կարգով։

Առաջին հայտնի ռեգատան դեպի Պալագրուզա անցկացվել է դեռևս 1593 թվականին, դարձնելով այն Եվրոպայի ամենահին ձկնորսական ռեգատան։ Կոմիժայի ձկնորսները հանդիպել են 1593 թվականի մայիսին Հվար քաղաքի օթյակում։ Այնտեղպայմանավորվածություն է ձեռք բերվել, որ ֆալկուշայի 74 նավակների մրցավազքը կսկսվի հունիսի 12-ին։ Ի նշան վազքի մեկնարկի ՝ քաղաքի նորակառույց ամրոցից թնդանոթի կրակոց է հնչել։ Ձկնորսներին ուղեկցում էին վենետիկյան ռազմական պատկերնավերը ՝ նրանց ծովահեններից պաշտպանելու համար։

Նավերի շարժիչների հայտնվելով ռեգատան կորցրեց իր նպատակը, և նրա վերջին թողարկումը տեղի է ունեցել 1936 թ։ Ֆալկուշան լայնորեն օգտագործվել է 20-րդ դարի առաջին կեսին։ Կոմիժա կղզու վերջին գազետա ֆալկուշան՝ Սիսիբելա անունով, ավերվել և խորտակվել է 1986թ Պորատի ծոցում (Բիշևո կղզի) փոթորկի հետևանքով։ Այսօր նրա մնացորդները պահպանվում են Կոմիժայի ձկնորսության թանգարանում։

## Կրկնօրինակներ

Ֆալկուշայի ճշգրիտ կրկնօրինակը, որը կոչվում է "Կոմիժա-Լիսաբոն", կառուցվել է 1997 թվականին և ցուցադրվել է Պորտուգալիայի Լիսաբոն քաղաքում 1998 թվականին համաշխարհային ցուցահանդեսում։ Ֆալկուշայի վերածնունդը զգալի հետաքրքրություն առաջացրեց, և նավը դարձավ հինգ վավերագրական ֆիլմերի և մրցանակակիր ռադիոհաղորդումների թեման։ 1998 թվականին ֆալկուշան ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

1999 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանու ներքո և Վելիմիր Սալոմոնի կողմից տրամադրված նավաշինարարի փաստաթղթերի օգտագործմամբ կառուցվել է լեգենդար Ֆալկուզայի հինգ մետրանոց կրկնօրինակը ՝ կրճատված մասշտաբով։ Այն ստացել է "Մոլո"անվանումը ։ Այն կառուցվել է Կորեայում և գործարկվել Սուրբ Նիկոլասի օրը (դեկտեմբերի 6)։ Վայրէջքին Ամստերդամից ներկա էր Եվրոպական ծովային Ժառանգության քարտուղար Թեդո Ֆրութհոֆը։  Երկրորդ ամբողջական կրկնօրինակը,ստացել է "Միկուլա" անվանումը, ավարտվել է 2005 թվականին։ Երրորդ ամբողջական կրկնօրինակը,  ստացել է "Պալագրուժա" անվանումը, ավարտվել է 2015 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցման համար
* 

## Արտաքին հղումներ
* Rota palagruzona 2010 ,
* Regata do žala/Regatta to the beach, by Jakša Fiamengo 
* Sv. Nikola 
* Falkuša »Comez-Lisboa« i gajeta »Mociguzica« u Brestu
* Priča o ljepoti gajete falkuše 
* Falkuša opet putuje u Brest 

Կատեգորիա:Առագաստանավեր
Կատեգորիա:Ծովագնացության եզրեր
Կատեգորիա:Ծովային պատմություն
Կատեգորիա:Նավի տեսակներ
Կատեգորիա:Փոխադրամիջոցներ