Դաուն Ֆրեյզեր

**Դաուն Ֆրեյզեր,** (սեպտեմբերի 4,1937), լողորդ, Ավստրալիայի ազատ ոճի չեմպիոն, օլիմպիական ութ անգամ մեդալակիր, 100 մետր ազատ ոճում 15 տարվա աշխարհի ռեկորդակիր և նախկին քաղաքական գործիչ։ Հակասական, սակայն անթիվ պարգևների դափնեկիր, նա վայելել է ազգային հեղինակություն և ազգային հպարտություն առաջացրել Ավստրալիայում: Նա մեկն է այն չորս լողորդներից, ովքեր հաղթել են նույն օլիմպիական անհատական ​​մրցաշարում երեք անգամ՝ իր դեպքում կանանց 100 մետր ազատ ոճում:

## Վաղ կյանք
Ֆրեյզերը ծնվել է 1937 թվականին, Սիդնեյի Բալմեյն արվարձանում, Նոր Հարավային Ուելսի աղքատ բանվորական ընտանիքում, ութ երեխաներից կրտսերը:Նրա հայրը՝ Քենեթ Ֆրեյզերը, Շոտլանդիայի Էմբոյից էր: Նրան 14 տարեկան հասակում նկատել է Սիդնեյի մարզիչ Հարի Գալագերը՝ լողալով տեղի ծովային լողավազանում:

## Լողի կարիերա
ձախից|մինի|Ֆրեյզերը 1958 թվականին:
Որպես իր լողի կարիերայի կարևորագույն դրվագ՝ Ֆրեյզերը 39 ռեկորդ ուներ և Ավստրալիայի համար նվաճեց ութ օլիմպիական մեդալ, այդ թվում՝ չորսը ոսկե: Ավելացնելով իր հեղինակություն հայրենի երկրում և Բրիտանական Համագործակցությունում, նա նվաճեց Համագործակցության խաղերի վեց ոսկե մեդալ: Նա գերիշխում էր բարձրակարգ 100 մետր ազատ ոճի մրցումներում՝ 1956 թվականի դեկտեմբերի 1-ից մինչև 1972 թվականի հունվարի 8-ը, 15 տարվա ընթացքում պահպանելով իր ռեկորդը:

1962 թվականի հոկտեմբերին նա դարձավ առաջին կինը, ով լողաց 100 մետր ազատ ոճը մեկ րոպեից պակաս ժամանակում՝ սահմանելով 58,9 ռեկորդ, սխրանք, որը նրան բարձրացրեց ազգային հայտնիության մեջ և դարձրեց նրան հերոս Ավստրալիայում, որտեղ լողը հանրաճանաչ մարզաձև էր:Միայն 1972 թվականին, Ֆրեյզերի թոշակի անցնելուց ութ տարի անց, նրա 100 մ վազքի ռեկորդը՝ 58,9 վայրկյան, գերազանցվեց:

1964 թվականի Օլիմպիական խաղերից մի քանի շաբաթ առաջ Ֆրեյզերը վիրավորվեց ավտովթարի հետևանքով, վնասեց ողն ու մահացավ մայրը՝ Ռոուզը։ Վթարի ժամանակ Ֆրեյզերի մեքենայով ճամփորդում էին նաև նրա քույրն ու ընկերը, սակայն ողջ մնացին:Սա նոր ողբերգություն էր Ֆրեյզերի և նրա ընտանիքի համար՝ 1950 թվականին ավագ եղբոր լեյկեմիայից և 1960 թվականին քաղցկեղով հիվանդ հոր մահից հետո։

### 1964 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի միջադեպեր և լողալու արգելք
1964 թվականի Տոկիոյի ամառային Օլիմպիական խաղերի ժամանակ Ֆրեյզերը զայրացրեց լողի թիմի հովանավորներին և Ավստրալիայի լողի միությանը՝ բացման արարողությանը մասնակցելով նրանց ցանկության դեմ և մրցումների ժամանակ հագնելով ավելի հին լողի հագուստ, քանի որ նա գտնում էր, որ այն ավելի հարմարավետ էր, քան հովանավորների կողմից տրամադրվածը։ Նա նաև մեղադրվում էր Օլիմպիական դրոշը գողանալու մեջ, որը դրոշի ձողից դուրս էր եկել կայսր Հիրոհիտոյի պալատից՝ Կոկյոյից: Նրան ձերբակալել են, բայց ազատ են արձակել առանց մեղադրանքի: Վերջում նրան որպես հուշանվեր հանձնեցին դրոշը:

Ավելի ուշ Ֆրեյզերը հերքեց, որ լողացել է դրոշը գողանալու համար՝ 1991 թվականին Դը Թայմսին ասելով. "«Ես ոչ մի կերպ չէի կարող լողալ այդ խրամատը: Ես սարսափում էի կեղտոտ ջրից, և այդ խրամատը կեղտոտ էր: Ես ոչ մի կերպ չէի կարող ընկղմվել դրա մեջ»: Ավստրալիայի սիրողական լողի ասոցիացիան 10 տարով արգելել է Ֆրեյզերին մասնակցել մրցակցային լողին:

## Հետլողային գործունեություն
Ֆրեյզերը մաքսավոր դարձավ Բալմենի՝ Ռիվերվյու հյուրանոցում և սկսեց զբաղվել լողի մարզչական աշխատանքով:

1988 թվականին Ֆրեյզերն ընտրվել է որպես անկախ պատգամավոր Նոր Հարավային Ուելսի օրենսդիր ժողովում՝ Բալմենի նստավայրի համար։ Բալմենի ընտրազանգվածը վերացվել է 1991 թվականին, և Պորտ Ջեքսոնի նոր աթոռը չնվաճելուց հետո նա հեռանում է քաղաքականությունից:

## Անձնական կյանք
Ֆրեյզերն ամուսնացել է Գարի Ուերի հետ 1965 թվականի հունվարի 30-ին Սիդնեյի Մաքքուարի փողոցի Սուրբ Ստեֆենս եկեղեցում:Ամուսնությունը կարճ տևեց:Ամուսնությունից ունի մեկ դուստր, ով ունի որդի։ Նա և իր ընտանիքը ապրում են Քվինսլենդի Սանշայն ափին գտնվող Նուսայում: Այս տեղափոխությունը Սիդնեյից դեպի հյուսիս՝ Նուսայի ավելի տաք, մերձարևադարձային կլիմա նախատեսված էր նվազեցնելու Ֆրեյզերի ասթմայով առաջացած շնչառական խնդիրները, քանի որ ավելի տաք օդը և արևի լույսից ստացված վիտամին D-ի ավելացումը օգտակար են այս վիճակի համար:

Ֆրեյզերը կանադացի ֆուտբոլիստ Դանիել Սթիերի հորաքույրն է:

## Տարաձայնություններ
### Քաղաքական և ռասայական հայացքներ
1997-ին Ֆրեյզերը ԷյԲիՍի-ին ասաց. «Այսինքն, ես կցանկանայի լինել նույնքան անկեղծ, ինչպես Փոլին Հանսոնը և ասեի. տեսեք, ես հիվանդ եմ և հոգնել եմ իմ երկիր եկող ներգաղթյալներից»: Նաև հայտնել է, որ ցանկանում է միանալ Հանսոնի «Մեկ ազգ» կուսակցությանը:

2015-ին, Թդեյ հաղորդաշարին տված հարցազրույցի ժամանակ Ֆրեյզերին հարցրել են Ուիմբլդոնում Նիկ Կիրգիոսի վերջին պահվածքի և Ավստրալիայի թենիսի մասին Բեռնարդ Թոմիկի մեկնաբանությունների մասին, որոնք հանգեցրել են նրան, որ Թոմիչը հեռացվել է Դևիսի գավաթի թիմից: Ֆրեյզերն ասել է. «Նրանք պետք է ավելի լավ օրինակ ծառայեն այս երկրի երիտասարդ սերնդի համար… Եթե դա նրանց դուր չի գալիս, վերադարձեք այնտեղ, որտեղից եկել են նրանց հայրերը կամ նրանց ծնողները»:(Կիրգիոսը մալայական և հունական ծագում ունի, մինչդեռ Թոմիկը՝ խորվաթական ծագում): Կիրգիոսն արձագանքեց՝ նրան նկարագրելով որպես «բացահայտ ռասիստ», իսկ Ֆրեյզերի մեկնաբանությունները քննադատության ենթարկվեցին Ավստրալիայի ռասայական խտրականության հանձնակատար Թիմ Սաութֆոմմասանեի կողմից:Ֆրեյզերը «անվերապահորեն» ներողություն խնդրեց իր մեկնաբանությունների համար:

## Ժողովրդական մշակույթի մեջ
1979 թվականին նկարահանվել է Ֆրեյզերի կյանքի և կարիերայի մասին ֆիլմ,որը կոչվում է Դաուն: Այն խաղում էր Բրոնվին Մաքեյ-Փեյնը՝ Ֆրեյզերի դերում:

Ֆրեյզերի դերը մարմնավորել է Մելիսա Թոմասը՝ 2003 թվականին նկարահանված «Լողալ դեպի վերև» ֆիլմում։ Ինքը՝ Ֆրեյզերը, ֆիլմում վերագրվում է որպես Դաուն Ֆրեյզերի մարզիչ։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Դոն Ֆրեյզերը նկարահանվել է ԷսԲիԷս-ի ծագումնաբանության հեռուստասերիալի «Ո՞վ ես դու կարծում, որ դու ես»-ի 7-րդ եթերաշրջանի, 5-րդ սերիայում:

## Պատվոգրեր
Որպես ավստրալացի հերոս՝ Ֆրեյզերը ճանաչվել է տարվա ավստրալիացի 1964 թվականին, 1965 թվականին ընդգրկվել է Լողի միջազգային փառքի սրահում: 1967 թվականին դարձել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի անդամ՝ օգտագործելով իր ամուսնական անունը Դաուն Վեր, իսկ 1998 թվականին ստացել է Ավստրալիայի շքանշան:  Սպորտ Ավստրալիայի Փառքի սրահի կողմից ճանաչվել է դարի ավստրալացի կին մարզիկ, ով 1985 թվականին նրան ընդգրկել էր որպես իրենց առաջին կին անդամ:1999 թվականին Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն նրան անվանեց Ջրային սպորտի աշխարհի ամենամեծ կենդանի կին չեմպիոն: 2000 թվականի հուլիսի 14-ին Ֆրեյզերը պարգևատրվել է Ավստրալիայի սպորտային մեդալով՝ «մրցակցային լողում ակնառու ներդրման համար»:

Նա Օլիմպիական կրակի կրողներից էր 2000 թվականին Սիդնեյում ամառային օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ։ Նա օլիմպիական ջահը կրեց մարզադաշտում՝ որպես վերջին հատվածի կրողներից մեկը՝ նախքան օլիմպիական կրակի վառելը:

Ավստրալիայի սպորտային մրցանակաբաշխությունը ներառում է մրցանակ, որն անվանվել է Ֆրեյզերի պատվին և շնորհվել է նրա կողմից: Ավստրալիայի սպորտային մրցանակաբաշխությունը ներառում է մրցանակ, որն անվանվել է Ֆրեյզերի պատվին և շնորհվել է նրա կողմից: Բալմենի ծովային լողավազանը, որտեղ նա լողում էր, 1964 թվականին նրա պատվին կոչվեցին Դաուն Ֆրեյզեր ի լողավազան, իսկ 1992 թվականին պետական ​​տրանզիտային մարմինը Ֆրեյզերի անունով անվանեց՝ Րիվեր Քեթ լաստանավը։

2018 թվին թագուհու ծննդյան պատվավոր արարողության շրջանակներում նա եղել է Ավստրալիայի շքանշանի ուղեկից:

2022 թվականին նա Լողի Ավստրալիայի Փառքի սրահի անդրանիկ անդամն էր:

## Օլիմպիական նվաճումներ
մինի|Դաուն Ֆրեյզերը և Իլսա Կոնրադները Ավստրալիայի լողի ազգային առաջնությունում և օլիմպիական փորձարկումներում, Հյուսիսային Սիդնեյի օլիմպիական լողավազան,փետրվարի 27,1960 թվական:

* 1962 թվականի Պերտի Համագործակցության խաղեր
** 110 յարդ Ազատ ոճ – ոսկե մեդալ
** 440 յարդ Ազատ ոճ – ոսկե մեդալ
** 4 × 110 յարդ (4 × 100,58 մետր) Ազատ ոճի փոխանցում – ոսկե մեդալ
** 4 × 110 յարդ (4 × 100,58 մետր) խառը փոխանցում – ոսկե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի օլիմպիական լողորդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լողորդներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ Ավստրալիայից