Լեոն Գոտիե

**Լեոն Գոտիե** (, ), ֆրանսիացի գրող։ Նա ֆրանսիացի գրականության պատմաբան և արխիվագետ էր։

## Կենսագրություն
Լեոն Գոտիեն լեզուների դասախոս Թեոդոր Գոտիեի որդին էր, ով ծնվել էր 1797 թվականին Ալանսոն քաղաքում։ Լեոն Գոտիեն երեք տարեկան հասակում կորցնում է մորը և մեծանում է Փարիզում իր մորաքրոջ՝ տիկին Մուայեի մոտ, որը Նապոլեոնյան բանակի գնդապետի այրի էր։

Լեոն Գոտիեյի հայրը նրան ընդունել է Լավալի լիցեյ, որտեղ նա սովորել է 1845–1851 թվականներին։Այստեղ նրա ուսուցիչներից էր նրա ապագա գործընկեր Ժյուլ Օպերտը։

Հետագայում նա ավարտում է ուսումը որպես գիշերօթիկ ուսանող Սենտ-Բարբի քոլեջում (1853–1855), որտեղ սովորել է նաև Միշել Բրեալի մոտl: Լեոն Գոտիեն 1852–1855 թվականներին սովորել է Շարտերի դպրոցում, որտեղ ստացել է արխիվագետ-հնագրագետի դիպլոմ՝ պաշտպանելով «Փորձ միջնադարի պատարագային պոեզիայի մասին․ արձակներ, այլաբանություններ, հանգավոր պաշտոներգություններ, ինչպես նաև նույն ժամանակաշրջանի լատինական տաղաչափության պատմություն» թեմայով թեզ:  ժամանակաշրջանի լատինական տաղաչափության պատմություն» թեմայով թեզ։ «Հենց Շարտերի դպրոցում նա գրեց իր առաջին Փորձերը միջնադարյան պատարագային պոեզիայի մասին աշխատությունը։ Դա էր նրա թեզի թեման։ Նա ծրագրել էր կատարել ընդարձակ ուսումնասիրություն արձակների, այլաբանությունների և հանգավոր պաշտոներգությունների վերաբերյալ։ Նրա նպատակն էր գրել այդ պոեզիայի պատմությունը և հավաքել իսկապես ամբողջական ժողովածու, որտեղ կաթոլիկ աշխարհի բոլոր եկեղեցիների երգերը, հավաքված և ներկայացված կողք կողքի, կտային աշխատությանը իրական համընդհանուր բնույթ։

Այս նախագիծը իրականություն դարձավ՝ հրատարակելով Ադամ Սեն-Վիկտորացու բանաստեղծական գործերը, որը համարվում է միջնադարի լատինական պատարագային պոեզիայի լավագույն և մեծագույն բանաստեղծներից մեկը, ինչպես նաև հրատարակելով Միջնադարի պատարագային պոեզիայի պատմություն աշխատությունը»։

Այս վերջին հատորում Լեոն Գոտիեն անդրադարձել է կաթոլիկ պատարագի պաշտոնական տեքստում միջակայված այլաբանությունների խնդրին և մանրամասնորեն ներկայացրել է այդ  պատարագային հատվածների բնույթը, ծագումը և պատմական փոփոխությունները։ Այս հատվածների պատմությունը սերտորեն կապված է միջնադարի լատինական պոեզիայի, ինչպես նաև երաժշտության և թատրոնի պատմության հետ։

Իր ինքնատիպ հետազոտություններում Գոտիեն քայլ առ քայլ հետևել է այլաաբանությունների զարգացման ընթացքին և ցույց տվել, թե ինչպես են դրանցից առաջացել  արձակները, իսկ հետո նաև փոքր սատիրական բանաստեղծությունները, որոնք վանական դպրոցների աշակերտները երգում էին իրենց հանգստի ժամանակ։

Այս գիտական աշխատանքը իրականացվել է ձեռագրերի մանրակրկիտ ուսումնասիրության միջոցով։ Այդպիսով նա ցույց է տվել, թե որքան արժեքավոր աղբյուրներ են պատարագային հուշարձանները միջնադարի կրոնական հասարակության հոգևոր կյանքի և սովորությունների գնահատման համար:

Շարտերի դպրոցը ավարտելուց հետո Լեոն Գոտիեն անմիջապես նշանակվում է որպես քարտուղար Ֆրանսուա Գեսարի մոտ, որին Հանրային կրթության նախարարությունը հանձնարարել էր ղեկավարել «Ֆրանսիայի հին բանաստեղծների» ժողովածուի հրատարակությունը։

Ուղեկցելով նրան Շվեյցարիա և Իտալիա, նա Վենետիկի Մարչիանա գրադարանում հայտնաբերում է մի փոքր ֆրանսերեն բանաստեղծություն, որը գրված էր մի իտալացու կողմից։ Գոտիեն ներկայացնում է այդ ստեղծագործության արժեքն ու նշանակությունը՝ վերլուծելով այն Շարտերի դպրոցի գրադարանի հանդեսում և հրապարակելով «Մուտքը Իսպանիա» վերնագրով։

Այս աշխատանքը դարձավ նախաբան այն ուսումնասիրությունների, որոնք նա հետագայում իրականացրեց ազգային գրականության պատմության ծագման վերաբերյալ, և որոնց հետ էլ մշտապես կապվեց իր անունը:

Լեոն Գոտիեի գիտական աշխատությունները հիմնականում նվիրված են Ֆրանսիայում միջնադարի էպիկական պոեզիայի պատմությանը, ասպետությանը և հնագրությանը, սակայն իր ամենահայտնի աշխատությունները վերաբերում են գրականության պատմությանը, որոնք նրան բազմիցս արժանացրել են բարձր ակադեմիական մրցանակների։

«Ֆրանսիական էպոսներ» աշխատության առաջին հատորը լույս է տեսել այն ժամանակ, երբ կրթված հասարակությունը դեռևս շատ աղոտ պատկերացում ուներ հին ֆրանսիական գրականության մասին։ Գոտիեն կարգ ու հստակություն է մտցրել ֆրանսիական էպիկական պոեզիայի չափազանց բարդ պատմության մեջ՝ ամփոփելով և նոր ձևով հանրամատչելի դարձնելով այն բոլոր հետազոտությունները, որոնք վերաբերում էին Ֆրանսիայի էպիկական գրականությանը, ինչպես նաև լրացնելով դրանք իր սեփական ուսումնասիրությունների արդյունքներով։

Արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիան երկու անգամ նրան շնորհել է Գոբերի երկրորդ մրցանակը՝ առաջին հատորի և երկրորդ հատորի առաջին մասի համար։ Իսկ 1868 թվականին, երրորդ հատորի հրապարակումից հետո, նրան շնորհվել է Գոբերի մեծ մրցանակը։ Այդ ժամանակ ակադեմիան արդեն պատրաստ էր ընդունել նրան իր շարքերում:

«Երգ Ռոլանդի մասին » ստղծագործության վերջնական տեքստը, որը հրապարակել է Լեոն Գոտիեն, իրեն գրեթե ժողովրդական ճանաչում է բերել։ Այս ստեղծագործության նրա քննադատական հրատարակությունը, որը երկար ժամանակ հայտնի էր միայն գիտնականներին և մի քանի հետաքրքրասերների, 1872 թվականին դարձավ դասական աշխատություն և սկսեց ուսումնասիրվել դպրոցներում։

Ավելի քան քսանհինգ հրատարակություններ վկայում են XI դարի այս էպիկական գլուխգործոցի շարունակաբար աճող հաջողության մասին։ Ինքը՝ Գոտիեն, 1881 թվականին «Երգ Ռոլանդի մասին» պատկերազարդ ժողովրդական հրատարակության նախաբանում նշել է, որ իր կյանքի մեծագույն ուրախություններից մեկը եղել է այն, որ 1878 թվականին այդ ստեղծագործությունը ընդգրկվել է ագրեգացիայի քննության ծրագրում, իսկ հետագայում նաև՝ դպրոցների ուսումնական ծրագրում։

Արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիան 1878 թվականին, այս աշխատությունը պարգևատրել է Գոբերի երկրորդ մրցանակով, իսկ Ֆրանսիական ակադեմիան նույն աշխատության համար 1875 թվականին նրան շնորհել է Գիզոյի մրցանակը։

Իր նախորդ աշխատությունների շարունակությունն ու լրացումը կազմելով՝ Գոտիեն 1884 թվականին հրապարակել է միջնադարյան բարքերի ուսումնասիրություն՝ հիմնված բանաստեղծական աղբյուրների վրա, «Ասպետություն» վերնագրով։ Այդ աշխատությունում նա նկարագրում է այս հաստատությունը՝ ներկայացնելով դրա ներկայացուցիչներից մեկի կերպարը։ Ամբողջ ասպետությունը ամփոփվում է մեկ ասպետի կյանքի պատմության մեջ։

Ասպետի ծնունդից մինչև մահ յուրաքանչյուր դրվագ առիթ է տալիս հեղինակի համար ներկայացնելու արժեքավոր բացատրություններ և մանրամասներ, որոնք վերցված են իրեն լավ հայտնի գրավոր աղբյուրներից։ Տեքստը լուսաբանվում է համապատասխան պատկերներով, իսկ ուսումնասիրության շրջանակը սահմանափակվում է միայն Ֆիլիպ Օգոստոսի ժամանակաշրջանով, ինչը թույլ է տալիս հեղինակին մեծ ճշգրտությամբ ուսումնասիրել պատմական հուշարձանները։ Այս աշխատության համար Ֆրանսիական ակադեմիան 1884 թվականին նրան շնորհել է Գոբերի մեծ մրցանակը։

1856 թվականի վերջում նա նշանակվել է Օտ-Մառն դեպարտամենտի արխիվագետ և այդ պաշտոնում աշխատել երկու տարի։ Այնուհետև, 1859 թվականի մարտի 1-ին, նա ընդունվել է Կայսերական արխիվներ, որտեղ աշխատել է 38 տարի։ 1893 թվականին նա այնտեղ փոխարինել է պատմաբան Սիմեոն Լյուսին՝ դառնալով պատմական բաժնի ղեկավար։

1871 թվականին նա նշանակվել է Շարտերի դպրոցում հնագրության պրոֆեսոր և այդտեղ դասավանդել է ավելի քան քսանհինգ տարի՝ մինչև իր մահը։ 1887 թվականին նա ընտրվել է Արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիայի անդամ։

1864 թվականին նա արժանացել է Սուրբ Գրիգոր Մեծի շքանշանի ասպետի կոչմանը, իսկ 1870 թվականին դարձել է Պատվո լեգեոնի ասպետ։

Գոտիեն տարբեր թերթերում և հանդեսներում հրապարակել է բազմաթիվ հոդվածներ՝ նվիրված գրականությանը, դրա պատմությանը և գրական բանավեճերին։ Նա նաև գրել է մի շարք գրքույկներ՝ նվիրված կրոնական բանավեճերին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացիներ
Կատեգորիա:Պատմաբաններ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ