Ասպանդակ (անատոմիա)

**Ասպանդակ**, մարդկանց և կենդանիների միջին ականջի ոսկոր է, որը մասնակցում է ձայնային թրթիռների հաղորդմանը դեպի ներքին ականջ: Այս ոսկորը միացված է օվալ պատուհանին իր օղակաձև կապանով, որը թույլ է տալիս, որ ասպանդակի հիմքով ձայնային էներգիան օվալալ պատուհանի միջոցով փոխանցել ներքին ականջ: Ասպանդակը մարդու մարմնի ամենափոքր և թեթև ոսկորն է, և այդպես է կոչված շարժակապին իր նմանության պատճառով:

## Կառուցվածք

Ասպանդակը միջին ականջի երեք ոսկորներից երրորդ և ամենափոքր ոսկրիկն է մարդու օրգանիզմում: Այն մոտավորապես 2-3 մմ է: Այն հենվում է օվալ պատուհանի վրա, որին միացված է օղակաձև կապանով և կապվում է սալի կամ ասպանդակի հետ ինկուդոստապեդիալ հոդի միջով։ Դրանք կապված են առաջային և հետին ոտիկներով:  

### Զարգացում
Ասպանդակը զարգանում է երկրորդ ֆարինգիալ կամարից սաղմնային կյանքի վեցերորդից ութերորդ շաբաթվա ընթացքում: Ասպանդակի կենտրոնական խոռոչը՝ *խցանող անցքը*, պայմանավորված է ստեպեդիալ զարկերակի սաղմնաբանական առկայությամբ, որը սովորաբար հետ է զարգանում մարդկանց մոտ նորմալ զարգացման ընթացքում։ 

### Կենդանիններ
Ասպանդակը կաթնասունների ականջի երեք ոսկրերից մեկն է: Ոչ կաթնասուն քառոտանիների մոտ ասպանդակի հոմոլոգ ոսկորը սովորաբար կոչվում է կոլումելա, սակայն, սողունների համար կարող է օգտագործվել ցանկացած տերմին: Ձկների մոտ հոմոլոգ ոսկորը կոչվում է հիոմանդիբուլա , որը պահում է ծնոտը՝ կախված տեսակից: Երկկենցաղների մեջ համարժեք տերմինը **:

### Վարիացիա
Տարբեր էթնիկ խմբերում ասպանդակները համեմատաբար հաստատուն են իրենց չափերով: Մարդկանց 0,01–0,02%-ի մոտ ստեպեդիալ զարկերակը հետզարգացում չի ունենում և պահպանվում է կենտրոնական բացվածքում։ Այս դեպքում ախտահարված ականջում կարող է զարկերակի ձայն լսվել, կամ ընդհանրապես որևէ ախտանիշ չլինել։ Հազվադեպ, ասպանդակը կարող է իսպառ բացակայել:

## Գործառույթ
Գտնվելով սալիկի և ներքին ականջի միջև՝ ասպանդակը ձայնային ալիքները փոխանցում է միջին ականջից դեպի ներքին ականջ: Ասպանդակը կայունանում է ստեպեդիուս մկանով, որը ակտիվանում է դիմային նյարդով:

## Կլինիկական նշանակություն
Օտոսկլերոզը բնածին հիվանդություն է, որը բնութագրվում է ներքին ականջի ոսկրերի աննորմալ ձևափոխմամբ: Հաճախ դա հանգեցնում է նրան, որ ասպանդակները կպչում են օվալային պատուհանին, ինչը խանգարում է նրա ձայնը փոխանցելու կարողությանը և դառնում է հաղորդող լսողության կորստի պատճառ: Կլինիկական օտոսկլերոզը հանդիպում է մարդկանց մոտ 1%-ի մոտ, թեև այն ավելի տարածված է լսողության նկատելի կորուստ չառաջացնող ձևերով: Օտոսկլերոզը ավելի հավանական է երիտասարդ տարիքային խմբերի և կանանց մոտ: Երկու տարածված բուժում են ստեպեդէկտոմիան ՝ ասպանդակի վիրահատական հեռացումը և փոխարինումը արհեստական պրոթեզով, և ստեպեդոտոմիան՝ ասպանդակի հիմքում փոքր անցքի ստեղծումը, որին հաջորդում է պրոթեզի տեղադրումը այդ անցքի մեջ։ Վիրահատությունը կարող է բարդ լինել ստեպեդիալ զարկերակի, ֆիբրոզի հետ կապված ոսկրային հիմքի վնասման կամ օտոսկլերոզի հետևանքով, ինչը հանգեցնում է հիմքի խախտմանը:

## Պատմություն

Համարվում է, որ ասպանդակը հայտնաբերել է պրոֆեսոր Ջովանի Ֆիլիպո Ինգրասիան՝ 1546 թվականին, Նեապոլի համալսարանում, սակայն կային որոշ հակասություններ, քանի որ Ինգրասիայի նկարագրությունը հրապարակվել է հետմահու՝ 1603 թվականին: Իսպանացի անատոմիստ Պեդրո Խիմենոն առաջինն է, ով ստացել է հրապարակված նկարագրությունը՝ -ում (1549)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Լսողություն
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Ոսկրային համակարգ