Դարմշտադտ

**Դարմշտադտ** (), քաղաք Գերմանիայում` Հեսսենի երկրամասի հարավային մասում։ 1997 թվականին ստացել է «գիտությունների քաղաքի» պաշտոնական կարգավիճակ ():

## Պատմություն
Քաղաքը *Darmundestat* անունով առաջին անգամ հիշատակվել է 11-րդ դարի վերջին։

Տեղի բնակիչները ենթադրում են, որ քաղաքի անվանումը ծագում է Դարմբախ () անվանումից, որ քաղաքի տարածքով երբեմնի հոսող գետի անվանումն է եղել։ Սակայն փաստն այն է, որ վտակն է իր անունը ստացել քաղաքից, ոչ թե հակառակը։

Դրամշտադտը քաղաքի կարգավիճակ պաշտոնապես ստացել է 1330 թվականին կայսր Լյուդվիգ IV Բավարացու օրոք` դառնալով Կատցենելբոգեն կոմսության (), իսկ հետագայում` Հեսսենի կոմսության մաս (): 1806 թվականից Հեսսենի մեծ կոմսերի նստավայրն է։

### Ինդուստրացման դարաշրջան
19-րդ դարի ընթացքում քաղաքի բնակչությունն արել է` 15.000-ից դառնալով 72.000: 1877 թվականին ի հայտ է գալիս տեխնիկական առաջին դպրոցը, որ հետագայում վերածվում է տեխնիկական համալսարանի։

20-րդ դարում Դարմշտադտը դառնում է գեղարվեստական մոդեռն ուղղության կենտրոն (): Ամենամյա տարբեր նախագծերի համար քաղաքում կառուցվեցին այդ շրջանի ճարտարապետական նշանավոր մի շարք շինություններ։ 1937 թվականին քաղաքի տարածքն ընդարձակվել է շրջակա մի շարք բնակավայրերի հաշվին։

### Երրորդ ռայխ
Դարմշտադտի բնակիչներն ակտիվորեն աջակցելենն նացիստներին. այդ շրջանում քաղաքը դարձել է հիտլերյան ռեժիմի հիմնական հենարաններից մեկը։ Դարմշտադտը գերմանական առաջին քաղաքներից էր, ուր Հիտլերի` իշխանության գալուց հետո փակվեցին հրեաների խանութները։ Քաղաքի հրեա բնակիչներից մոտ 3.000 մարդ ուղարկվել են մահվան ճամբարներ։
Քաղաքի կենտրոնը և նրա զգալի մասը ավերվել են 1944 թվականի սեպտեմբերի 11-ի` բրիտանացիների հրետակոծումից. դրա արդյուքում զոհվել է քաղաքի 12.300 բնակիչ, իսկ 66.000 բնակիչ զրկվել են արյունից։

### Հետպատերազմական տարիներ
[right|thumb|180px|[1655 թվական]]
Պատերազմից հետո Դարմշտադտը դանդաղ վերականգնվում էր ճարտարապետական պարզ ոճով։ Քաղաքում հաստատվեցին գիտահետազոտական, բիոտեխնոլոգիական, տպագրական արդյունաբերության, հեռակապի բնագավառի շատ ընկերություններ` Դարմշտադտին «գիտությունների քաղաքի» հռչակ հաղորդելով։ Դարմշտադտի տեխնոլոգիական համալսարանը հայտնի է ամբողջ աշխարհում։ Համալսարանի` մեծ թվով ուսանողներ բնակություն են հաստատում քաղաքում. 2004 թվականին գրանցվել է ավելի քան 33.547 ուսանող։

## Բնակչություն

## Կրթություն և մշակույթ
[right|thumb|180px|Դարմշտադտի համայնապատկեր, [2003]]
right|thumb|180px|Կիրառական գիտությունների համալսարան
right|thumb|180px|ESOC-ի շենքը
* **Դարմշտադտի տեխնիկական համալսարան** (), մեծ հռչակ վայելող տեխնիկական համալսարան է, համարվում է Գերմանիայի լավագույն ինը համալսարանների (TU9) անդամ։ Աշխարհում առաջին բարձրագույն դպրոցն է եղել, որ 1882-1883 ուստարում առաջարկել է կուրսեր էլեկտրատեխնիկայի բնագավառում։ Հիմնադրման տարեթիվը համարվում է 1877 թվականի հոկտեմբերի 10-ը։
* **Կիրառական գիտությունների համալսարան** (), Հեսսենի խոշորագույն համալսարաններից է, հայտնի է ինժեներության և ինֆորմատիկայի բնագավառում ունեցած իր ձեռքբերումներով։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1971 թվականին, ունի մոտ 11.000 ուսանող։
* **Լեզվի և գրականության գերմանական ակադեմիա** (), նախատեսված է գերմաներեն սովորող գիտնականների, լեզվաբանների համար։
* **Դարմշտադտի ջազի ինստիտուտ** (), հաստատություն, ուր գտնվում է ջազին նվիրված մեծագույն հավաքածուներից մեկը Եվրոպայում։
* **Դարմշտադտի երաժշտության ինստիտուտ** (), ունի հետպատերազմյան երաժշտության ամենամեծ հավաքածուն։ Ինստիտուտի կամի մեջ է մտնում Նոր երաժշտության ամառային դպրոցը (): Ավանգարդիզմի շատ կոմպոզիտորներ, այդ թվում` Շառլ Մեսսիանը, Դյորդ Լիգետին, Կառլհայնց Շտոքհաուզենը, Լուչանո Բեիոն, Ջոն Քեյջը, Մաուրիսիո Կագելը  այնտեղ դասախոսություն են կարդացել։ 1946 թվականից Ամառային դպրոցը Դարմշտադտում կազմակերպում է ժամանակակից երաժշտության միջազգային երաժշտական փառատոն։
* **Ծանր իոնների հետազոտման կենտրոն** (): Այստեղ առաջին անգամ սինթեզվել է քիմիական տարր, որ 110 համարի ներքո մտել է քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակի մեջ` ստանալով *[[դարմշտադտիում]]* անունը։ Այդպիսով, Դարմշտադտը Գերմանիայի միակ և աշխարհում վեց քաղաքներից մեկն է, որի անունով պարբերական աղյուսակում տարր է անվանվել։
* **Տիեզերական թռիչքների կառավարման եվրոպական կենտրոն** (ESOC), ղեկավարում է արբանյակներ։

## Սպորտ
Բունդեսլիգայում հանդես է գալիս «Դարմշտադտ 98» թիմը։

## Տեսարժան վայրեր
250px|մինի|Վարդերի այգի
* **Դարմշտադտի պալատ**, գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ Եղել է Հեսսենի հերցոգների նստավայրը։ Քաղաքի հարավային մասում վեր է խոյանում Ֆրանկենշտեյն () ամրոցը, որ Հեսսենի տունը ձեռք է բերել 1662 թվականին։ Հավանաբար Մերի Շելլին իր «Ֆրանկենշտեյն» վեպի անունը վերցրել է հենց այս դղյակից. վեպը գրելուց առաջ նա ճանապարհորդել է այս վայրերով։
* **Սուրբ Մարիամ Մագթաղինացու ռուսական ուղղափառ եկեղեցի**
* «**Նկարիչների գաղութ**» - գերմանական մոդեռնի ոճով ճարտարապետական համալիր, որի մեծ մասը նախագծել է Յոզեֆ Օլբրիխը։
* **Վարդերի այգի** (), 19-րդ դարի անգլիական զբոսայգի, քաղաքացիների հանգստի սիրելի վայրը։
* «**Անտառային պարույր**», ավստրիացի ճարտարապետ Ֆրիդենսրայխ Հունդերտվասերի նախագծով կառուցված բնակելի համալիր (1998-2000), որ պարույրի տեսք ունի։
* **Վասերտուրմ**, նախկինում ջրաճնշումային աշտարակ, ուր ներկայումս պատկերասրահ է և ռեստորան։
* **Լուիզայի հրապարակ**, ձևավորում է քաղաքի կենտրոնը։

## Իրադարձություններ
Ամեն տարի` հուլիսի սկզբին, Հերցոգի պալատի շրջակայքում կազմակերպվում է Հայներֆեստ () փառատոնը։ Նույն տեղում մայիսիսն կազմակերպվում է Շլոսգրաբենֆեստ () փառատոնը։ Այս երկու փառատոները համապատասխանաբար գրավում են ավելի քան 700.000 և 400.000 այցելուներ։

## Տնտեսություն
* Դարմշտադտում զարգացած է քիմիական և դեղագործական արտադրությունը, մասնավորապես գործում են *Merck KGaA* ընկերության գործարանները, որոն ունեն մոտ 8.000 աշխատակից և գրասենյակ քաղաքում։ Գործարանը Դարմշտադտի ամենախոշոր գործատուն է։

## Քաղաքականություն
### Դարմշտադտի քաղաքապետներ

¹ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
² կանաչների կուսակցություն

## Դավանանք

¹ 2006 թվականի 31.12.2006 աղբյուր ()

## Քույր քաղաքներ

*  Ալկմար
*  Բրեշիա
*  Բուրսա
*  Գրաց
*  Դյոնկ
*  Զանեն
*  Լիեպայա
*  Լոգրոնյո
*  Պլոցկ
*  Սեգեդ
*  Թրոնհեյմ
*  Ուժգորոդ
*  Ֆրայբերգ
*  Չեստերֆիլդ

## Պատկերասրահ

Luisenplatz, Darmstadt.jpg|Լուիզայի կենտրոնական հրապարակը
Darmstadt-Mathildenhoehe mit Hochzeitsturm 2005-05-08a.jpg|«Նկարիչների գաղութը»
Darmstadt-Mathildenhoehe Russische Kapelle 2005-12-26b.jpg|Ռուսական եկեղեցի
Centralstation1.jpg|Գլխավոր կայարան
Darmstadt-Hessisches Landesmuseum.jpg|Հեսսենի երկրամասի թանգարան

Darmstadt-Loewentor.jpg|Վարդերի այգու դարպասը
Orangerie w Darmstadt - fasada pd.JPG|Ծաղկաջերմոց, հարավային ճակատ
Darmstadt um 1900.jpg|Շլոսպլաց, Հերցոգի պալատի գլխավոր հրապարակը, 1900
Weißer Turm Darmstadt.jpg|Սպիտակ աշտարակ
Darmstadt-Wasserturm-1.jpg|Վասերտուրմի աշտարակը
Darmstadt-Hessisches Staatsarchiv.jpg|Քաղաքային արխիվ
Darmstadt-Evangelische Stadtkirche.jpg|Ավետարանական եկեղեցի
CinemaxX Darmstadt 1.JPG|*CinemaxX* կինոթատրոն


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնակայ կայք
* Դարմշտադտի տրանսպորտը

Կատեգորիա:1330 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ