Ալիյա Մոլդագուլովա

**Ալիյա Նուրմուհամետքուզու Մոլդագուլովա**  (, ), սովետական դիպուկահար, ով արժանացել է Սովետական Միության հերոսի կոչման 1944 թվականի հունվարի 14-ին ստացած վերքերից մահանալուց հետո։

## Քաղաքացիական կյանք
Մոլդագուլովան ծնվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Ղազախստանի Բուլակ բնակավայրում։ Նա կորցրել է իր ծնողներին մանուկ հասակում և ապրել է իր քեռու հետ Ալմա-Աթայում։ 1935 թվականին նա տեղափոխվել է Լենինգրադ, որտեղ  քեռին ընդունվել է Ռազմական-տրանսպորտային ակադեմիա։  1939 թվականի աշնանը՝ 14 տարեկան հասակում, նա ուղարկվել է մանկատուն, որտեղից տարհանվել է պատերազմի սկզբին՝ 1942 թվականին, Լադոգա լճով։ Վյատկայի միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո՝ հոկտեմբերի 1-ին, ընդունվել է Ռիբինսկի ավիատեխնիկական դպրոց։

## Ռազմական կարիերա
Ռիբինսկի ավիատեխնիկական դպրոցում 3 ամիս սովորելուց հետո Ալիյա Մոլդագուլովան դիմում է ներկայացրել՝ խնդրելով իրեն ուղարկել Կարմիր բանակ։ 1943 թվականի մայիսին ընդունվել է Դիպուկահարների նախապատրաստման կանանց կենտրոնական դպրոց, որտեղ անցել է պատրաստություն պատերազմ մեկնելու համար։ Հուլիսին ավարտելուց և զինվորական երդումը տալուց հետո նա ընդգրկվել է 54-րդ հրաձգային բրիգադում իր մի շարք ընկերների հետ, որոնց հետ սովորել էր կենտրոնում։

1944 թվականի հունվարին նրա բրիգադը դարանակալել է գերմանացիներին Նովոսոկոլնիկի-Դնո երկաթգծի մոտ։ Ավելի ուշ նա հասկացել է, որ հրամանատարը կորել է, և իր վրա է վերցրել նրա պարտականությունները։ Թոքերի ամբողջ ուժով նա գոռացել է՝ «Եղբայրնե՜ր, զինվորնե՜ր, իմ հետևից», և ամբողջ գումարտակը նետվել է գերմանական խրամատները։ 1944 թվականի հունվարի 14-ին Մոլդագուլովան մարտում վնասվել է արկի պայթյունից, սակայն բեկորը դիպել է միայն նրա ձեռքին։ Չնայած վնասվածքին՝ նա շարունակել է կռվել թշնամու դեմ մինչև մահացու վիրավորվելը։ Նույն օրը նա մահացել է ստացված վնասվածքներից՝ հասցնելով նամակ գրել քրոջը։ 1944 թվականի հունիսի 4-ին հետմահու արժանացել է Սովետական Միության հերոս կոչման և պարգևատրվել Լենինի շքանշանով։ Թաղվել է եղբայրական գերեզմանում Մոնակովոյում (Պսկով)։

Իր ողջ կարիերայի ընթացքում Ալիյա Մոլդագուլովան սպանել է թշնամու 91 զինվոր։

## Հիշատակ
* 1995 թվականի մայիս 9-ին, երբ նշվել է 2-րդ համաշխարհային պատերազմն ավարտելու 50-ամյակը, Ղազախստանը թողարկել է Ալիյա Մոլդագուլովային նվիրված նամականիշ։
* 1997 թվականին Մոլդագուլովային նվիրված հուշարձան է կանգնեցվել Աստանայի հրապարակում։

|Մոլդագուլովային նվիրված հուշարձան Նովոսոկոլնիկիում 
|Ալիյա Մոլդագուլովայի և Մանշուկ Մամետովայի հուշարձանն Ալմաթիում 
File:Алия Молдагулова (конверт) (cropped).jpg|1975 թվականի Խորհրդային ծրար՝ նվիրված Մոլդագուլովային
File:Aliya Moldagulova stamp.jpg|1995 թվականի Ղազախստանում թողարկված նամականիշ՝ նվիրված Մոլդագուլովային 


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Молдагулова Алия Нурмухамбетовна // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2. — С. 105.
* 
* *Кирсанов Н. А.*  Место назначения — фронт / Н. А. Кирсанов; Акад. наук СССР; отв. ред. П. Ф. Исаков. — : Наука, 1978. — 119 с.: ил. — Содерж.: [Центральная школа инструкторов-снайперов под Москвой в Вешняках и слушательница их, Герой Советского Союза Алия Молдагулова]. — С. 98—101.
* *Дементьева М.*  Спустя много лет // *Крестьянка*. — 1983. — № 5. — С. 30: фот.
* *Попенко Ф.*  Алия // *Военные знания*. — 1983. — № 12. — С. 6—7: фот.
* *Никифорова Е.*  Краткая справка о Центральной женской снайперской школе Главного Управления Всеобуча НКО СССР // Алия: док., воспоминания, ст., очерки и др. док. материалы о герое Совет. Союза А. Молдагуловой / Сост. С. Аскаров. — Алма-Ата: Жалын, 1985. — С. 34—41.
* *Уральский Н.*  На берегах Ловати // Девушка из Легенды / Сост. Г. И. Нечунаев. — Алма-Ата: Казахстан, 1989. — С. 23—39.
* Герои огненных лет. Книга 7. — : Московский рабочий, 1984. — С. 291—297.
* Героини. — Вып. 1. — : Политиздат, 1969. — С. 423—432.
* 

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ղազախ ռազմական գործիչներ