Գրոկիպեդիա

**«Գրոկիպեդիա»** (  արհեստական բանականության վրա հիմնված անգլերեն լեզվով առցանց հանրագիտարան է, որը մշակել է xAI-ն: Նախագիծը մեկնարկել է Էլոն Մասկի կողմից 2025 թվականի հոկտեմբերի 27-ին։ Գրոկիպեդիայի հոդվածները ստեղծվում, խմբագրվում և ստուգվում են Grok լեզվական մոդելի միջոցով:  Նյութերի մեծ մասը հիմնված է Վիքիպեդիայի հոդվածների վրա, որոշները գրեթե բառացիորեն պատճենվել են։ Հոդվածների ներքևում գտնվող նշումների համաձայն, դրանց բովանդակությունը վերցված է Վիքիպեդիայից և լիցենզավորված է Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 լիցենզիայով:  2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դրությամբ կայքը պնդել է, որ պարունակում է արհեստական բանականության կողմից ստեղծված մոտ 900,000 հոդված:

Հրապարակումներում պնդվում է, որ փաստերի ստուգումը կատարվել է Grok մոդելով: Մասկը Գրոկիպեդիան ներկայացրել է որպես Վիքիպեդիայի այլընտրանք, որը, նրա խոսքով, պետք է «մաքրվի Վիքիպեդիայի քարոզչությունից»: Նշվում է, որ որոշ բովանդակություններ համապատասխանում են Մասկի անձնական տեսակետներին: Գրոկիպեդիան նկարագրվել է որպես աջակողմյան կողմնակալություն ունեցող: Շատ հոդվածներ խթանում են ծայրահեղ աջ գաղափարախոսությունը, կեղծ գիտական և դավադրության տեսությունները, և գովաբանում ծայրահեղ աջ գործիչներին և նեոնացիստներին:

## Պատմություն
2021 թվականին Մասկը դրական կարծիք է հայտնել Վիքիպեդիայի մասին՝ դրա 20-ամյակի կապակցությամբ։ Սակայն, 2022 թվականին նա հայտարարել է, որ հանրագիտարանը «կորցնում է իր օբյեկտիվությունը», իսկ 2023 թվականին նա ասել է, որ Վիքիպեդիային կնվիրաբերի 1 միլիարդ դոլար, եթե նախագիծը նսեմացնող կերպով վերանվանվի *«Դիքի»* ()։  2024 թվականի դեկտեմբերին Մասկը կոչ է արեց բոյկոտել Վիքիպեդիային նվիրատվությունները՝ դրա ձախակողմյան կողմնակալության պատճառով՝ այն անվանելով *« Արթնացած Պեդիա»* ()։ 2025 թվականի հունվարին Մասկը Twitter-ում մի շարք հայտարարություններ է արել՝ դատապարտելով Վիքիպեդիան Դոնալդ Թրամփի երկրորդ երդմնակալության ժամանակ միջադեպի նկարագրության համար, որտեղ նա արել է մի ժեստ, որը շատերը համարել են նացիստական ողջույն հիշեցնող։  Այդ ժամանակվանից ի վեր Մասկը Գրոկիպեդիան ներկայացրել է որպես Վիքիպեդիայի այլընտրանք, որը «կմաքրվի վերջինիս քարոզչությունից »։

2025 թվականի սեպտեմբերին Էլոն Մասկը հայտարարել է, որ իր ընկերությունը՝ xAI-ը, ստեղծում է արհեստական բանականության կողմից ստեղծված նոր առցանց հանրագիտարան, որը կկոչվի Գրոկիպեդիա: Սա տեղի է ունեցել Վիքիպեդիայի գաղափարախոսական կողմնակալությունների վերաբերյալ նրա քննադատության ֆոնին: Նախագծի գաղափարը և դրա անվանումը առաջարկել էր Դեյվիդ Օ. Սաքսը այդ ամսվա սկզբին All-In փոդքասթ կոնֆերանսում: Մասկի խոսքով՝ Գրոկիպեդիան պետք է լիներ արհեստական բանականության վրա հիմնված գիտելիքների բազա, որը կարող էր մրցակցել Վիքիպեդիայի հետ՝ վերացնելով դրա ենթադրյալ կողմնակալությունները, սխալները և գաղափարախոսական կողմնակալությունները։ *[[Gizmodo|Gizmodo-ն]]* համեմատե; է նախագիծը 2006 թվականի Conservapedia-ի հետ, որը խթանում է պահպանողական գաղափարախոսությունը։

2025 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Մասկը հայտարարել է, որ Գրոկիպեդիայի վաղ բետա տարբերակը նախատեսվում է թողարկել նույն ամսվա վերջին։ Հետագայում թողարկումը ժամանակավորապես հետաձգվել է բովանդակության որակի հետ կապված խնդիրները լուծելու համար։

Գրոկիպեդիան գործարկվել է հոկտեմբերի 27-ին grokipedia.com կայքում՝ մոտավորապես 900,000 հոդվածով: Որոշ բովանդակություններ գրեթե նույնական էին Վիքիպեդիայի հոդվածներին, սակայն Գրոկիպեդիայի հղումները և մեջբերումների ձևաչափը տարբերվում են: Կայքը սկզբնապես թողարկվել է որպես 0.1 տարբերակ:

2025 թվականի նոյեմբերին Մասկը հայտարարել է, որ նախատեսում է փոխել կայքի անվանումը՝ դառնալով  *Encyclopedia Galactica*, երբ «Grokipedia-ն բավականաչափ լավը դառնա»։ Նա ասել է, որ ապագայում հանրագիտարանի օրինակները կուղարկվեն «Լուսին, Մարս և խորը տիեզերք»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն
Կատեգորիա:Իլոն Մասկ
Կատեգորիա:Կայքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հանրագիտարաններ
Կատեգորիա:Սոցիալական տեղեկության մշակում