open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1874

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հեղինե Մելիք-Հայկազյան, հայ գրող, մանկավարժ
* Հունվարի 4 - Յոսեփ Սուկ, չեխ ջութակահար և կոմպոզիտոր
* Հունվարի 11 - Ռեյնգոլդ Գլիեր, խորհրդային կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ, երաժշտա-հասարակական գործի
* Մարտի 8 - Նիկոլայ Բերդյաև, ռուս փիլիսոփա, սոցիոլոգ, ինքնատիպ քաղաքական մտածող
* Մարտի 23 - Տիգրան Փոլատ, հայ գեղանկարիչ, գրաֆիկ
* Մայիսի 21 - Շալվա Դադիանի, վրացի խորհրդային գրող, դրամատուրգ, թատերական գործիչ
* Սեպտեմբերի 13 - Առնոլդ Շյոնբերգ, ավստրիացի կոմպոզիտոր, երաժշտական տեսաբան, գրող, նկարիչ, գյուտարար
* Ղազար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս, ֆիզիկոս գիտությունների դոկտորր (1906), պրոֆեսոր (1935)
* Դավիթ Օքրոյանց, հայ նկարիչ, մանկավարժ
* Հոկտեմբերի 31 - Էդգար Շահին, հայ նկարիչ, ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի ասպետ և շքանշանակիր, Հայաստանի նկարիչների միության պատվավոր անդամ
* Սերգեյ Մարտիկյան, խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ
* Նոյեմբեր 30 - Ուինսթոն Չերչիլ, Միավորված Թագավորության վարչապետ (վ.1965)
* Ռուբեն Զարդարյան - արևմտահայ գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ (վ.1915)
* հունվարի 25-Սոմերսեթ Մոեմ-անգլիացի գրող, բազմաթիվ վեպերի, պատմվածների և պիեսների հեղինակ (վ.1965

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1874
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1732

Հանդիսանում է 18-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1730-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1731 և 1733 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Փետրվարի 22 - Ջորջ Վաշինգտոն, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների առաջին նախագահ
* Մարտի 31 - Յոզեֆ Հայդն, ավստրիացի կոմպոզիտոր

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1733

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Մայիսի 1 - Նիկոլա Կուստու, ֆրանսիացի բարոկկո ոճի քանդակագործ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1733
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1734

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Աբրահամ Բ Խոշաբեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1730-ից։ Հաջորդել է Կարապետ Բ Ուլնեցուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1734
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1735

## Իրադարձություններ

* Տեղի է ունենում Եղվարդի ճակատամարտը, որտեղ Թահմազ-Ղուլի խանը թուրքերի նկատմամբ տանում է փայլուն հաղթանակ։ 
* Սեպտեմբերի 22 - Թահմազ-Ղուլի խանը (հետագայում՝ Պարսից շահ Նադիր-շահ անունով) գրավում է Երևանը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1735
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1736

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հունիսի 14 - Շառլ Օգյուստեն Կուլոն, ֆրանսիացի ֆիզիկոս

## Մահեր
*Մարտի 16, Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզի, ականավոր իտալացի կոմպոզիտոր (մահ․ 1710)։
* Հունիսի 1 - Ահմեդ III, Օսմանյան կայսրության սուլթան 1703 - 1730 թթ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1736
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1737

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ապրիլի 18 - Աբրահամ Գ Կրետացի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1734 թ-ից, պատմագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1737
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1724

## Իրադարձություններ
### Հայաստան
* Երևանի հերոսական պաշտպանությունը թուրքական զավթիչներից։ 
* Եղվարդի դաշտում տեղի է ունենում ճակատամարտ Յալղուզ Հասանի ու Ղոչ Ալիի գլխավորած թուրքական ջոկատի և Երևանի Միհրալի-խանի զորքերի միջև։ 
* Հունիսի 7՝ թուրքական ստվարաթիվ բանակին հաջողվում է կոտրել Երևանի դիմադրությունը և գրավել այն։ 
* Հունիսի 23՝ Կոստանդնուպոլսի պայմանագրով Սաֆավիյանների Պարսկաստանին պատկանող տարածքները բաժանվեցին Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի միջև։

### Եվրոպա
* Հունվարի 14՝ Ֆիլիպ V-ը հրաժարվում է գահից, զիջելով այն իր 16 տարեկան որդուն՝ Լուիս I-ին։ 
* Օգոստոսի 31՝ Լուիս I-ը յոթ ամսվա գահակալությունից հետո 17 տարեկանում մահանում է «ծաղիկ» հիվանդությունից, նրա հայր Ֆիլիպ V-ը վերադառնում է գահին։

### Մշակույթ
* Ֆրանսիացի գինեգործ Ռեմի Մարթենն սկսում է «Ռեմի Մարթեն» կոնյակի արտադրությունը;
* Հիմնադրվում է Անգլիայի հնագույն «Լոնգման» հրատարակչությունը։

## Ծնունդներ
* Ապրիլի 22՝ Իմանուիլ Կանտ, գերմանացի փիլիսոփա (մ. 1804)
* Հուլիսի 2՝ Ֆրիդրիխ Քլոփշթոք *Friedrich Gottlieb Klopstock*, գերմանացի բանաստեղծ (մ. 1803)
* Օգոստոսի 25՝ Ջորջ Սթաբս ''George Stubbs'', անգլիացի նկարիչ (մ. 1806)

## Մահեր
* Մարտի 7՝ Ինոքենտիոս XIII, (լատիներեն՝ ''Innocentius XIII'') Հռոմի պապ (ծն. 1655)
* Օգոստոսի 31 Լուիս I (իսպաներեն՝ ''Luis Felipe''), Իսպանիայի թագավոր (ծն. 1707)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հոդված БСЭ-ում

Կատեգորիա:1724
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1731

Հանդիսանում է 18-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1730-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1730 և 1732 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Դանիել Դեֆո, անգլիացի արձակագիր

## Ծանոթագրություններ
1738

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Դեկտեմբերի 4 - Միքայել Չամչյան, հայ ականավոր պատմաբան, քերական, լեզվաբան, աստվածաբան և մանկավարժ (վ․ 1823)։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1738
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1739

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Հոկտեմբերի 31 - Ստեփանոս Ռոքշա, հայ բառարանագիր, եկեղեցական, մշակութային գործիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1739
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1740

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Եփրեմ Ա Ձորագեղցի - Ամենայն Հայոց կաթողիկոս
* Ֆեդոտ Շուբին - ռուս քանդակագործ (մահացել է 1805 թվականին)
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1740
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1741

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ

## Մահեր
* փետրվարի 12 - Հովհաննես Թ Կոլոտ Բաղիշեցի, Կ.Պոլսո հայոց պատրիարք (ծնվ. 1678)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1741
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1742

Հանդիսանում է 18-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 1740-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1741 և 1743 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1744

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ֆրիդրիխ Լյուդվիգ Շրյոդեր, գերմանացի դերասան, ռեժիսոր, մանկավարժ և թատերական գործիչ

## Մահեր

* Ապրիլի 25 - Անդերս Ցելսիուս,  Ցելսիուսի սանդղակի ստեղծողը
* Մայիսի 30 - Ալեքսանդր Փոփ, անգլիացի բանաստեղծ (ծ. 1688)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1744
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1746

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ

* Մարտ 30 - Ֆրանցիսկո Գոյա, իսպանացի հայտնի գեղանկարիչ, Իսպանիայի պալատական դիմանկարիչ, (վ. 1828)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1746
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1747

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Հունիսի 19 - Ալեսանդրո Մարչելո, վենետիկյան ազնվական, մաթեմատիկոս, բանաստեղծ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1747
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1748

Հանդիսանում է 18-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1740-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1747 և 1749 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ժակ Լուի Դավիդ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1749

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Մարտի 9 - Օնորե Միրաբո, Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության գործիչ, կոմս
* Մարտի 23 - Պիեռ Սիմոն Լապլաս, ֆրանսիացի ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, աստղագետ Լապլասը ստեղծել է հավանականությունների տեսությունը։ (մ. 1869)
* Օգոստոս 28 - Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե, գերմանացի մեծ քնարերգու է, մտածող և պետական այր (վ. 1832)

## Մահեր
* Ապրիլի 27 - Մխիթար Սեբաստացի, հայ կաթոլիկ եկեղեցական գործիչ, հայագետ, Մխիթարյան միաբանության հիմնադիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1749
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1751

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ֆեոդոսի Շչեդրին, ռուս քանդակագործ

## Մահեր
* Ղազար Ա Ջահկեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1737 թվականից, մատենագիր, աստվածաբան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1751
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1752

Հանդիսանում է 18-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 1750-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1751 և 1753 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1753

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Լաուրինաս Ստուոկա Գուցյավիչյուս, լիտվացի ճարտարապետ

## Մահեր
* Հունվարի 14 - Ջորջ Բերկլի, անգլիացի փիլիսոփա, սուբյեկտիվ իդեալիզմի հիմնադիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1753
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1754

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Մայիսի 31 - Անդրեա Ապիանի, իտալացի նորդասական նկարիչ։
* Հունիսի 16 - Սալավաթ Յուլաև, բաշկիրական ազգային հերոս, Ե․ Ի․ Պուգաչովի զինակիցը 1773-1775 թվականի գյուղացիական պատերազմի ժամանակ, բանաստեղծ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1754
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1755

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Դեկտեմբերի 3 - Գիլբերտ Սթյուարտ, ամերիկացի գեղանկարիչ

## Մահեր
* Ալեքսանդր Բ Բյուզանդացի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1753–55-ին։ Հաջորդել է Մինաս Ա Ակնեցուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1755
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1756

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հունվարի 27 - Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, ավստրիացի կոմպոզիտոր

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1756
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1761

Հանդիսանում է 18-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1760-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1760 և 1762 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1760

## Իրադարձություններ

* Հուսեին-Ալի խանը կառուցում է Գյոյ-ջամին։

## Ծնունդներ
* հոկտեմբերի 31՝ Կացուշիքա Հոքուսայ, ճապոնացի նկարիչ (մ. 1849)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1760
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1762

## Իրադարձություններ
### Հունվար&ndash;Մարտ
* Հունվարի 4 &ndash; Բրիտանիան ներքաշվեց Յոթնամյա պատերազմում ընդդեմ Իսպանիայի և Նեապոլի։
* Հունվարի 5 &ndash; Ռուսաստանի կայսրուհի Ելիզավետան մահացավ։
* Փետրվարի 5 &ndash; Ահմադ-Շահ Դուրանին կազմակերպեց սիկհերի կոտորածը Փանջաբում։ Ընդհանուր առմամբ 30.000 մարդ, այդ թվում երեխաներ և կանայք դարձան այս գործողության զոհը։
* Մարտի 5 &ndash; Արքայական նավատորմը 16.000 զորքով դուրս եկավ Սպիտհեդից և շարժվեց Կուբայի ուղղությամբ, որպեսզի նվաճի Իսպանիայի մարտավարական դիրքերը Ամերիկայում։

## Ծնունդներ
* Մայիսի 19 &ndash; Յոհան Գոթլիբ Ֆիխտե, գերմանացի փիլիսոփա (վ. 1814)[thumb|right|110px|[Յոհան Գոթլիբ Ֆիխտե]]
* Օգոստոսի 12 &ndash; Գեորգ IV, Միացյալ Թագավորության միապետ (վ. 1830)
* Հոկտեմբերի 1 &ndash; Անտոն Բեռնոլակ, սլովակ լեզվաբան (վ. 1813)

## Մահեր
* Հունվարի 5 - Ելիզավետա Պետրովնա,  1741 թվականի նոյեմբերի 25-ից՝ Ռուսաստանի կայսրուհի Ռոմանովների արքայատոհմից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1762
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1763

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ֆրանսուա Ժոզեֆ Տալմա, ֆրանսիացի դերասան

## Մահեր
* Մարտի 21 - Հակոբ Ե Շամախեցի, Հայոց կաթողիկոս 1759-ից, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Հաջորդել է Ալեքսանդր Բ Բյուզանդացուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1763
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1764

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Մարի Ժոզեֆ Շենիե, ֆրանսիացի գրող, հրապարակախոս։ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1803)

## Մահեր
* Հակոբ Նալյան Զմարացի, հայ մատենագիր, մանկավարժ, մեկնիչ, եկեղեցական գործիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1764
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1765

## Իրադարձություններ

* Վրաց Հերակլ II թագավորի արշավանքը Երևան։

## Ծնունդներ
* Մարտի 7 &ndash; Ժոզեֆ Նյեպս, ֆրանսիացի գյուտարար (վ. 1833)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1765
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1758

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Սեպտեմբերի 29 - Հորացիո Նելսոն, անգլիացի ծովակալ, դերկոմս և փոխծովակալ
* Հոկտեմբերի 11 - Հենրիխ Օլբերս, գերմանացի աստղագետ, բժիշկ և ֆիզիկոս

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1758
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1759

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Նոյեմբեր 10 - Շիլլեր Ֆրիդրիխ, գերմանացի բանաստեղծ (վ. 1805)
* Նոյեմբերի 10 - Ֆրիդրիխ Շիլլեր, գերմանացի բանաստեղծ, փիլիսոփա, պատմաբան և դրամատուրգ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1759
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1767

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Յոախիմ Մյուրատ, ֆրանսիական ռազմական գործիչ, Ֆրանսիայի մարշալ (1804), Նեապոլի թագավոր (1808)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1767
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1768

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հունվարի 7 - Իվան Աբամելիք, ռուսական բանակի հրետանու գեներալ-մայոր

## Մահեր
*Մարտի 3, Նիկոլա Պորպորա, իտալացի երգահան (ծնվ․ 1686)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1768
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1773

## Իրադարձություններ
* Մադրասում գրաբարով հրատարակվում է Շահամիր Շահամիրյանի «Գիրք անեալ Որոգայթ Փառաց» աշխատությունը։ Այս աշխատության մեջ որպես հեղինակ նշվում է Հակոբ Շահամիրյանը, բայց այն պատկանում է հեղինակի հոր՝ Շահամիր Շահամիրյանի գրչին։

## Ծնունդներ
* Հունիսի 13 - Թոմաս Յունգ, անգլիացի ականավոր գիտնական
* Դեկտեմբերի 21 - Ռոբերտ Բրոուն, բրիտանացի (շոտլանդացի) բուսաբան, մորֆոլոգիայի և բույսերի դասակարգող, հայտնաբերել է բրոունյան շարժումը
* Գրիգոր Մանուչարյանց, հայ ազատագրական շարժման գործիչ, արքեպիսկոպոս

## Մահեր
* Մարտի 24 - Ֆիլիպ Դորմեր Սթենհոփ Չեսթերֆիլդ, անգլիացի պետական գործիչ, դիվանագետ և գրող (ծնվ․ 1694)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1773
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1774

## Իրադարձություններ
*

## Ծնունդներ
* Նոյեմբերի 14 - Գասպարե Սպոնտինի, իտալացի կոմպոզիտոր։
*Ապրիլի 20 -  Հարություն Արարատյանը, գրական-հասարակական գործիչ, մեմուարիստ, Վաղարշապատ։ Նա անհետացել է 1831-ին՝ Տրապիզոն մեկնելու ճանապարհին։
*Հունիս - Հարություն Ավգերյան, հայկաբան, բառարանագիր և թարգմանիչ, Պոլիս։

## Մահեր
* Հունվարի 21 - Մուստաֆա III, Օսմանյան կայսրության սուլթան 1757 - 1774 թթ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1774
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1775

## Իրադարձություններ
* Մադրասում հրատարակվում է Մեսրոպ Երեցի «Պատմութիւն մնացորդաց Հայոց և Վրաց» աշխատությունը։

## Ծնունդներ
* Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Շելինգ, գերմանացի փիլիսոփա, գերմանական իդեալիզմի ներկայացուցիչ

## Մահեր
* Հունվարի 15 - Ջովաննի Սամարտինի,  իտալացի կոմպոզիտոր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1775
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1776

## Իրադարձություններ
*Տրիեստում, Վենետիկի Մխիթարյաններից պառակտված միաբանների ուժերով հիմնվել է հայկական տպարան։ Գործել է մինչև 1811 թվականը, ապա փոխադրվել Վիեննա։
*Հուլիսի 4 - Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների անկախության հռչակում։

## Ծնունդներ
* Հունվարի 24 - Սուքիաս Սոմալյան, հայ բանասեր, բառարանագիր, թարգմանիչ

## Մահեր
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1776
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1777

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Օգոստոսի 14 - Հանս Քրիստիան Էրստեդ, դանիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս (մահ.՝ մարտի 9, 1851)։
* Դեկտեմբերի 12 (23), Ալեքսանդր I, Ռուսաստանի կայսր (մահ.՝ նոյեմբերի 19 (դեկտեմբերի 1), 1825)

## Մահեր
* Ալեքսանդր Սումարոկով, ռուս գրող

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1777
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1778

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Դեկտեմբերի 17 - Հեմֆրի Դևի, անգլիացի քիմիկոս և ֆիզիկոս
* Հեմֆրի Դևի, անգլիացի քիմիկոս և ֆիզիկոս

## Մահեր

* Մայիս 30 - Վոլտեր, ֆրանսիացի բանաստեղծ, արձակագիր, երգիծաբան, պատմաբան, հրապարակախոս, իրավապաշտպան (ծ. 1694)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1778
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1769

## Իրադարձություններ

* Վրաց Հերակլ II թագավորի արշավանքը Երևան։

## Ծնունդներ

* Մանուկ Բեյ, ռումինահայ դիվանագետ, առևտրական գործիչ
* Օգոստոս 15 - Նապոլեոն Բոնապարտ, Ֆրանսիայի կայսր 1804 - 1815, զորավար և պետական գործիչ (վ. 1821)։ 
*Փետրվար 13-Իվան Կռիլով-Ռուս մեծ առակագիր (վ.1844)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1769
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1771

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ապրիլի 29 - Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլի, ռուս ճարտարապետ, 18-րդ դարի կեսի ռուս, բարոկկոյի առաջատար ներկայացուցիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1771
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1779

## Իրադարձություններ
* Վրաց Հերակլ II թագավորի արշավանքը դեպի Երևան և Երևանի խանության ավերումը։
*Էջմիածնում, Սիմեոն կաթողիկոսի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է հայկական տպարան։

## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1779
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1780

## Իրադարձություններ
* Մադրասում հրատարակվում է Պողոս Միրզոյան Ամթեցու անգլիական բնագրից կատարված թարգմանությունը՝ Հանունի «Պատմութիւն Դահմազի» աշխատությունը։
* Պետերբուրգում, Գրիգոր Խալդարյանցի և Հոսվեփ Արղությանի կողմից հիմնվում է հայկական տպարան։ Այն գործում է մինչև 1787-ը։

## Ծնունդներ
* Ղուկաս Ա Կարնեցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1780 թվականից։ Հաջորդել է Սիմեոն Ա Երևանցուն
* Ռուստամ Ռազա իսկական անունը՝ Ռոստոմ Հովնանի Խաչատուրյան - Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտի թիկնապահը։ (վախճ. 1845)

## Մահեր
* Օգոստոսի 29 - Ժակ Ժերմեն Սուֆլո, ֆրանսիացի ճարտարապետ։ 18-րդ դարի կլասիցիզմի առաջատար ներկայացուցիչներից
* Սիմեոն Ա Երևանցի, ամենայն հայոց կաթողիկոս, հաջորդել է Հակոբ Ե Շամախեցուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1780
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1782

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

* Հունվարի 8 - Աղազար Լազարյան, հայ հասարակական գործիչ, վաճառական
* Ստեփանոս Շահումյան, Սյունիքի 18-րդ դարի 20-ական թվականներին հայ ազատագրական շարժման գործի
* Ապրիլ 3 - Աղազար Լազարյան, հայ հասարակական գործիչ, վաճառական, Լազարյանների տոհմի հիմնադիր (ծ. 1700)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1782
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1783

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հունվար 23 - Ստենդալ, ֆրանսիացի գրող, ռեալիստական վեպի հիմնադիրներից (ծ. 1842)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1783
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1784

## Իրադարձություններ
*Վենետիկում գրաբարով հրատարակվում է Միքայել Չամչյանի «Պատմութիւն Հայոց, ի սկզբանէ աշխարհի մինչեւ ցամն տեառ 1784» աշխատության առաջին հատորը։ Լույս է տեսնում երեք հատոր, վերջինը՝ 1786-ին։
*Հունվարի 6 - Թուրքերը Կոստանդնուպոլսի պայմանագրով համաձայնվեցին Ղրիմի Ռուսաստանին կցմանը։

## Ծնունդներ
## Մահեր
* Ջովաննի Բատիստա Մարտինի, երաժշտության իտալացի տեսաբան և պատմաբան, կոմպոզիտոր, կապելմայստեր, մանկավարժ, երգիչ, ջութակահար, կլավեսինահար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1784
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1788

## Իրադարձություններ
### Հունվար–Մարտ
* Հունվարի 1 – *[[Թայմս]]ի* առաջին համարը հրատարակվեց Լոնդոնում։
* Հունվարի 2 – Ջորջիան վավերացրեց ԱՄՆ Սահմանադրությունը և դարձավ չորրորդ ԱՄՆ նահանգը։
* Հունվարի 9 – Կոնեկտիկուտը վավերացրեց ԱՄՆ Սահմանադրությունը և դարձավ հինգերորդ ԱՄՆ նահանգը։

## Ծնունդներ
* Եղիազար Լազարյան,  ռուսական բանակի գնդապետ էր, հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, 1828 թվականի պարսկահայերի գաղթի կազմակերպիչներից
* Հունվարի 1 - Էթիեն Կաբե, ֆրանսիացի հրապարակախոս, գրող
* Հունվար 22 - Ջորջ Բայրոն, անգլիացի բանաստեղծ (վ. 1824)
* Փետրվարի 22 - Արթուր Շոպենհաուեր, գերմանացի փիլիսոփա, գրող (վ. 1860)

## Մահեր
* Օգոստոսի 2 - Թոմաս Գեյնսբորո, անգլիացի նկարիչ, 18-րդ դարի խոշորագույն վարպետներից մեկը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1788
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1789

## Իրադարձություններ
Ֆրանսիական հեղափոխություն

## Ծնունդներ
* Օգոստոսի 21 - Կոշի Օգյուստեն Լուի, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս (վ. 1857)
* Սեպտեմբերի 15 - Ֆենիմոր Կուպեր, ամերիկացի վիպասան, արկածային գրականության դասական գրող

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1789
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1790

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Արսեն Բագրատունի - գրող, Մխիթարյան միաբանությունից (վ. 1866)
* Մարտի 29 &ndash; Ջոն Թայլեր, ԱՄՆ-ի 10-րդ նախագահ (վ. 1862)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1790
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1791

## Իրադարձություններ
* Առաջին սահմանադրության ընդունումը Ֆրանսիայում
* Հիմնադրվել է ԱՄՆ մայրաքաղաք Վաշինգտոնը
* Կառուցվել է Սանկտ Պետերբուրգի հայկական գերեզմանատան Ս. Հարություն եկեղեցին
* Հիմնահատակ կործանվել է Բաստիլը
* Պրահայում կայացել է «Տիտոսի ողորմածությունը» օպերայի առաջնախաղը
* Վիեննայում կայացել է «Կախարդական սրինգ» օպերայի առաջնախաղը

## Ծնունդներ
* Հունվարի 15 - Ֆրանց Գրիլպարցեր,  ավստրիացի բանաստեղծ և դրամատուրգ
* Հունվարի 17 - Անտուան Ժան Սեն-Մարտեն, ֆրանսիացի հայագետ
* Սեմյուել Մորզե, ամերիկացի նկարիչ և հեռագրության բնագավառի գյուտարար
* Մայքլ Ֆարադեյ, անգլիացի քիմիկոս և ֆիզիկոս
* Իշտվան Սեչենյի, հունգարացի քաղաքական գործիչ, գրող, տնտեսագետ
## Մահեր
***[[Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ]]**
* Ապրիլի 2 - Օնորե Միրաբո, Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության գործիչ, կոմս
* Հուլիսի 2 - Սյորեն Աբիլդգոր, դանիացի բնագետ, գրող և նկարազարդող
* Գրիգոր Պատրիարք, հայ մատենագիր, հոգևորական գործիչ
* Էթիեն Մորիս Ֆալկոնե, ֆրանսիացի քանդակագործ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1791
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1792

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հովհաննես Քոլոզյան, հայագետ, պատմաբան, մանկավարժ, կղերապահպանողական հոսանքի պարագլուխը Վասպուրականում
* Փետրվարի 17 - Կարլ Էռնստ ֆոն Բեր, Սաղմնաբանության հիմնադիր, Ռուսաստանի եվրոպական հատվածը և Սկանդինավիան ուսումնասիրող
* Նոյեմբերի 28 - Վիկտոր Կուզեն, ֆրանսիացի իդեալիստ փիլիսոփա, քաղաքական գործիչ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1792
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1793

## Իրադարձություններ
*Հունվարի 21՝ Ֆրանսիայի Ազգային կոնվենտի կողմից դավաճանության մեջ մեղավոր ճանաչվելուց հետո Լուի XVI-ը գիլյոտինով ենթարկվում է մահապատժի։ 
* Տեր-Գրիգորյան եղբայրները Գետառից ագուգաներով խմելու ջուր են բերում Կոնդի Սբ. Հովհաննես եկեղեցու բակը և այդտեղից բաշխում շրջակայքի թաղերին։

## Ծնունդներ
* Հունվարի 15 - Ֆերդինանդ Վալդմյուլլեր, ավստրիացի նկարիչ, Վիեննայի Գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1793
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1787

## Իրադարձություններ
* Սեպտեմբեր 17 - ընդունվում է ԱՄՆ-ի Սահմանադրությունը որն համարվում է առաջինը ժամանակակից պատմության մեջ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Նոյեմբերի 15-Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկ - ավստրիացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր (ծ. 1714)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1787
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1785

Գրիմ եղբայրներ - Գերմանացի մեծ հեքիաթագիր (վ. 1863 թ.)

## Մահեր
* Ապրիլի 2 - Գաբրիել Բոննո դը Մաբլի, ֆրանսիացի քաղաքական մտածող, ուտոպիստ կոմունիստ, պատմաբան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1785
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1798

## Իրադարձություններ

* Կառուցվել է Երևանի խաների՝ մինչև XIX դ. վերջերը պահպանված պալատը։

## Ծնունդներ
* Ապրիլի 8 - Սոլոմոս Դիոնիսոս, հույն բանաստեղծ
* Հունիսի 15 - Ալեքսանդր Գորչակով, ռուս դիվանագետ և պետական գործիչ

## Մահեր
* Լաուրինաս Ստուոկա Գուցյավիչյուս, լիտվացի ճարտարապետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1798
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1799

## Իրադարձություններ

*Փետրվար 10-Ալեքսանդր Պուշկին-Ռուս բանաստեղծ և գրող, Ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ (վ. 1837)
*Ֆրանսիական հեղափոխության ավարտը

## Ծնունդներ
* Միխայ Տանչիչ, հունգարացի հեղափոխական դեմոկրատ

## Մահեր

***[[Ջորջ Վաշինգտոն]]**
* Ղուկաս Ա Կարնեցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1780 թվականից։ Հաջորդել է Սիմեոն Ա Երևանցուն
* Լուձարո Սպալանցանի, իտալացի բնագետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1799
Կատեգորիա:Տարեթվեր
.tp

**.tp** Արևելյան Թիմորի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։

## Արտաքին հղումներ
* IANA .tp whois տեղեկություն 

tp
1605

Հանդիսանում է 17-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1604 և 1606 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Ժամանակավոր հաշտություն է կնքվում պարսիկների և թուրքերի միջև։ 
* 1605-1607 - Ջալալիներն ասպատակություններ են կատարում Հայաստանում և հարևան երկրներում։

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Հոկտեմբեր 27 - Աքբար Մեծ, մոգոլների ղեկավարը (ծ.1542)

## Ծանոթագրություններ
1606

Հանդիսանում է 17-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1605 և 1607 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* 1606-1609 - Հայաստանում և հարևան շրջաններում բռնկվել է ահռելի սով, որը խլել է մարդկային բազմաթիվ զոհեր։

## Ծնունդներ
* Հուլիսի 15 - Ռեմբրանդտ վան Ռեյն, հոլանդացի գեղանկարիչ (վ. 1669)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1607

Հանդիսանում է 17-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1606 և 1608 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Փետրվարի 24 - Կայացել է Կլաուդիո Մոնտեվերդիի Օրփեոս օպերաի առաջին ներկայացումը Իտալիայի Մնտուա քաղաքի դուքս Վինչենցո Գոնզագայի արքունիքում։ 

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1608

Հանդիսանում է 17-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1607 և 1609 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Դեկտեմբերի 9 - Ջոն Միլթոն, անգլիացի բանաստեղծ (վ. 1674)։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1610

Հանդիսանում է 17-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1609 և 1611 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

Գալիլեո Գալիլեյը հայտնաբերում է Յուպիտեր մոլորակի 4 ամենամեծ լուսինները, որոնք անվանվում են Գանիմեդ, Կալիստո, Եվրոպա և Իո։ Այս հայտնագործությունը առաջին ապացույցն էր, որ Երկիր մոլորակը արևային համակարգի կենտրոնը չի։

## Ծնունդներ
* Դեկտեմբերի 10 - Ադրիան վան Օստադե, հոլանդացի գեղանկարիչ և գրաֆիկ (վ. 1685)
* Դեկտեմբերի 15 - Դավիդ Կրտսեր Տենիրս, ֆլամանդացի նկարիչ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1604

Հանդիսանում է 17-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1603 և 1605 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Օգոստոս, Շահ-Աբաս I-ը գրավում է Երևանը։ 
* Աշուն, թուրքական Ջղալօղլի Սինան փաշայի արշավանքը Երևան։ 
* Աշուն, Շահ-Աբաս I-ի հրամանով Արարատյան երկրից և շրջակայքի գավառներից տասնյակ հազարավոր հայ բնակիչներ են բռնագաղթեցվում Պարսկաստանի խորքերը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1611

Հանդիսանում է 17-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 1610-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1610 և 1612 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1622

Հանդիսանում է 17-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 1620-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1621 և 1623 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1631

Հանդիսանում է 17-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1630-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1630 և 1632 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1641

Հանդիսանում է 17-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1640-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1640 և 1642 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Դեկտեմբերի 29

**Դեկտեմբերի 29**, տարվա 363-րդ (նահանջ տարիներին՝ 364-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 2 օր։

## Դեպքեր
* 1922` ԽՍՀՄ կազմավորումը

## Ծնունդներ
* 1709 - Ելիզավետա Պետրովնա, 1741 թվականի նոյեմբերի 25-ից՝ Ռուսաստանի կայսրուհի Ռոմանովների արքայատոհմից
* 1884 - Սեդրակ Առաքելյան, հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935) (մ. 1942)
* 1896 - Սիկեյրոս, մեքսիկացի նկարիչ, մեքսիկական մոնումենտալ գեղանկարչության դպրոցի հիմնադիրներից (մ. 1974)
* 1910 - Արամ Ինճիկյան, հայ գրականագետ (վ. 1975)
* 1919 - Հովհաննես Ղուկասյան, հայ արձակագիր, բանաստեղծ (վ. 1991)
* 1929 - Յուրգեն Էյլերս, գերմանացի ֆիզիկոս (մ. 2008)
* 1930 - Սոֆի Ավագյան, հայ թարգմանչուհի
*1938 - Ջոն Վոյթ, ամերիկացի դերասան, ճանաչված դերասանուհի Անջելինա Ջոլիի հայրը
*1974 - Մեքայ Ֆայֆեր, ամերիկացի կինոդերասան

## Մահեր
* 1966 - Սալոմե Արեշյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությությունների դոկտոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (ծ. 1913)
* 1971 - Սուրեն Ստեփանյան, հայ քանդակագործ, մանկավարժ, արվեստի տեսաբան (ծ. 1895)
* 1980 - Նադեժդա Մանդելշտամ, ռուս գրող, հուշագիր, լեզվաբան և ուսուցչուհի, բանաստեղծ Օսիպ Մանդելշտամի կինը (ծ. 1899)
* 1986 - Անդրեյ Տարկովսկի,ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, ռեժիսոր, սցենարիստ
* 1993 - Մհեր Մկրտչյան, հայ դերասան (ծ. 1930)
*1994 - Մորա Վալվերդե, Կոստա Ռիկայի կոմունիստական շարժման գործիչ (ծ. 1909)
* 1995 - Լիտա Գրեյ, ամերիկացի դերասանուհի (ծ. 1908)
1651

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 1650-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1650 և 1652 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1662

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1661 և 1663 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հովհան-Թովմաս Յոսեֆովիչ, լեհահայ պատմագիր

## Մահեր
* Օգոստոսի 19 - Բլեզ Պասկալ, ֆրանսիացի գիտնական - մաթեմատիկոս և ֆիզիկոս (ծ.1623)

## Ծանոթագրություններ
1663

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1662 և 1664 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
*Գվիդո Գանյաչի, իտալացի ուշ բարոկո ժամանակաշրջանի նկարիչ (ծնվ․ 1601)։

## Ծանոթագրություններ
1664

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1663 և 1665 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ֆրանսիսկո Սուրբարան, իսպանացի նկարիչ

## Ծանոթագրություններ
1665

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1664 և 1666 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
*Պիեռ դե Ֆերմա, ֆրանսիացի փաստաբան և մաթեմատիկոս (ծնվ․ 1601)։

## Ծանոթագրություններ
1667

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1666 և 1668 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
*նոյեմբերի 30 - Ջոնաթան Սվիֆթ, անգլիացի գրող-երգիծաբան, հրապարակախոս, պոետ և հասարակական գործիչ (վ.1745)

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ապրիլի 25 - Պեդրո դե Սան Խոսե Բետանկուր, սուրբ, միսիոներ.

## Ծանոթագրություններ
1669

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1668 և 1670 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

*Հենինգ Բրանդը հայտնաբերել է ֆոսֆորը։

## Ծնունդներ
* Օգոստոսի 24 - Ալեսանդրո Մարչելո, վենետիկյան ազնվական, մաթեմատիկոս, բանաստեղծ

## Մահեր
* Հոկտեմբերի 4 - Ռեմբրանդտ վան Ռեյն, հոլանդացի գեղանկարիչ (ծ. 1606)

## Ծանոթագրություններ
1670

Հանդիսանում է 17-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 1660-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1669 և 1671 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Իվան Զարուդնի, ճարտարապետ և նկարիչ
* Օգոստոսի 12 - Ստեփանոս Ռոքշա, հայ բառարանագիր, եկեղեցական, մշակութային գործիչ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1671

Հանդիսանում է 17-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 1670-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1670 և 1672 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1654

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 1650-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1653 և 1655 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Ռոդ Այլենդ

**Ռոդ Այլենդ** (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում։ ԱՄՆ-ի ամենափոքր  նահանգն է տարածքով։ Սահմանակից է Մասաչուսետսի հետ հյուսիսում, Կոնեկտիկուտի՝ արևմուտքում և Ատլանտյան օվկիանոսի՝ արևելքում ու հարավում։ Նահանգի մայրաքաղաքը Փրովիդենս է։

## Պատմություն
Հնագույն ժամանակներից ի վեր, Ռոդ Այլենդը բնակվել է։ Եվրոպացիների գալուց առաջ, բնիկ ամերիկացիները այնտեղ են ապրել մի քանի տարբեր ցեղերով հավաքված, ինչպես՝ Ուամփանոագացիները, Նարագանսեթցիները և Նիանթիկացիները։ Երբ Եվրոպացիները եկան Ռոտ Այլենդ, այնտեղ գտնվող բնիկ ամերիկացիները մեծ մասամբ զոհվում էին, եվրոպացիների բերած ախտի և հարձակումների պատճառով։ 21-րդ դարում, Նարագանսեթցիները պետական ճանաչում են վայելում որպես ցեղական խումբ։

1636 թվականին Ռոջեր Ուիլիամսը հեռացվել էր Մասսաչուսեց Գաղութից իր կրոնական դավանանքի պատճառով։ Այն հողով, որ նարագանսեթցիները նվիրել են նրան, հիմնավորել է մի նահանգ որը խոստանում էր դավանանքի ընտրության ազատությունն ամեն մարդուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* RI.gov – Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ
Կատեգորիա:Ռոդ Այլենդ
1681

Հանդիսանում է 17-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1680 և 1682 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Դեկտեմբերի 8 - Գերարդ Տերբորխ, հոլանդացի նկարիչ

## Ծանոթագրություններ
1686

Հանդիսանում է 17-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1685 և 1687 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
*Օգոստոսի 17, Նիկոլա Պորպորա, իտալացի երգահան (մահ․ 1768)։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1687

Հանդիսանում է 17-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1686 և 1688 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Իսահակ Նյուտոնը հրատարակեց իր «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական հիմունքները» աշխատությունը, որտեղ սահմանվում են դասական մեխանիկայի մի շարք հասկացություններ և ձևակերպվում է տիեզերական ձգողականության օրենքը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1688

Հանդիսանում է 17-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1687 և 1689 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Մայիսի 27 - Ալեքսանդր Փոփ, անգլիացի բանաստեղծ (մ. 1744)։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1690

Հանդիսանում է 17-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1689 և 1691 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ապրիլի 25 - Դավիդ Կրտսեր Տենիրս, ֆլամանդացի նկարիչ
* Եղիազար Ա Այնթափցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1681-ից առ 1691 թվականը։ Հաջորդել է Հակոբ Դ Ջուղայեցի կաթողիկոսին

## Ծանոթագրություններ
1689

Հանդիսանում է 17-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 1680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1688 և 1690 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
[thumb|right|110px|[Շառլ Լուի Մոնտեսքյո]]
[thumb|right|110px|[Ժուան V Պորտուգալիայի թագավոր]]
* Հունվարի 18 &ndash; Շառլ Լուի Մոնտեսքյո, ֆրանսիացի գրող (վ. 1755)
* Փետրվարի 3 &ndash; Բլաս դե Լեսո, Իսպանական կայսրության ադմիրալ
* մ. Փետրվարի 23 &ndash; Սեմուել Բելլամի, անգլիացի ծովահեն նավապետ (վ. 1717)
* Մայիսի 26 &ndash; Մերի Մոնտեգյու, անգլիացի գրող (վ. 1762)
* Հուլիսի 9 &ndash; Ալեքսիս Պիրոն, ֆրանսիացի գրող (վ. 1773)
* Օգոստոսի 19 &ndash; Սեմյուել Ռիչարդսոն, անգլիացի գրող (վ. 1761)
* Հոկտեմբերի 22 &ndash; Ժուան V, Պորտուգալիայի թագավոր (վ. 1750)
* Դեկտեմբեր 23 &ndash; Ժոզեֆ Բոդին դը Բորմորտիե, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր (վ. 1755)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1691

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1690 և 1692 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Նահապետ Ա Եդեսացին ընտրվում է Հայոց կաթողիկոս (Էջմիածին, 1691-1705)

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Օգոստոսի 8 - Եղիազար Ա Այնթափցի, Հայոց կաթողիկոս (ծն. թ. անհայտ)

## Ծանոթագրություններ
1694

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1693 և 1695 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Սեպտեմբերի 22 - Ֆիլիպ Դորմեր Սթենհոփ Չեսթերֆիլդ, անգլիացի պետական գործիչ, դիվանագետ և գրող (մահ․ 1773)
* Նոյեմբեր 21 - Վոլտեր, ֆրանսիացի բանաստեղծ, արձակագիր, երգիծաբան, պատմաբան, հրապարակախոս, իրավապաշտպան (վ. 1778)

## Մահեր
* Յան Յասեն Ստրեյս, հոլանդացի ճանապարհորդ-ուղեգրող, նավաստի

## Ծանոթագրություններ
1695

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1694 և 1696 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Ապրիլի 13 - Ժան դը Լաֆոնտեն, ֆրանսիացի առակագիր, բանաստեղծ (ծ. 1621):

## Ծանոթագրություններ
1692

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1691 և 1693 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ապրիլի 8 - Ջուզեպպե Տարտինի, իտալացի ջութակահար և կոմպոզիտոր (վ. 1770)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
1693

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1692 և 1694 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Փետրվարի 7 - Աննա Յոհանովնա, ռուս կայսրուհի (մ. 1740)

## Մահեր
* Վիլլեմ Կալֆ - հոլանդացի նկարիչ, նատյուրմորտի վարպետ (ծ. 1619)

## Ծանոթագրություններ
1700

Հանդիսանում է 17-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 1690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1699 և 1701 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ջովաննի Սամարտինի,  իտալացի կոմպոզիտոր
* Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլի, ռուս ճարտարապետ, 18-րդ դարի կեսի ռուս, բարոկկոյի առաջատար ներկայացուցիչ
* Հունվար 8 - Աղազար Լազարյան, հայ հասարակական գործիչ, վաճառական, Լազարյանների տոհմի հիմնադիր (վ. 1782)։
* Ապրիլի 3 - Աղազար Լազարյան, հայ հասարակական գործիչ, վաճառական
* Դեկտեմբերի 19 - Ժան Անտուան Նոլլե, ֆրանսիացի հոգևորական (աբբա) և ֆիզիկոս, Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Պալմիրա (օղակղզի)

**Պալմիրա**, օղակղզի Խաղաղ օվկիանոսում՝ Լայնի կղզիների կազմում։ Այս կղզեխումբը գտնվում է Հավայան կղզիներից հարավ։ Պալմիրան առաջին անգամ հայտնաբերել է կապիտան Է. Ֆաննինգը 1798-ին։ Պալմիրայի մակերեսը կազմում է 12 կմ²։ Պատկանում է ԱՄՆ-ին։

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օղակղզիներ
Բեյքերի կղզի

**Բեյքերի կղզի**, կախյալ տարածք ԱՄՆ-ից։ Գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսում՝ հասարակածից մի փոքր հյուսիս։

## Աշխարհագրություն
thumb|left|250px|Կղզու նկարը
Կղզու տարածքը կազմում է 1,24 կմ², ջրափնյա գծի երկարություն ը կազմում է 4800 մետր։ Կղզու ռելիեֆը ցածր է և ավազոտ։ Կլիման՝ հասարակածային։ Բնական աղբյուրները քաղցրահամ չեն։ Կղզու բուսականությունը հիմնականում ներկայացված է թփերի ու խոտաբույսերի տեսքով, ծառեր չկան։ Կղզին հանդիսանում բազմաթիվ ծովային թռչունների ապաստարան։

Կղզու կողքին ծագել է հայտնի կործնարար «Էլ Նինյո» տաք հոսանքը։

Կղզու ջերմաստիճանը ամբողջ տարվա 365 օր շարունակ մնում է ավելի քան +30&nbsp;°C, իսկ կղզու օդի խոնավությունը փաստացի չի իջնում 90 %-ից։

## Պատմություն
1857 թվականին ԱՄՆ-ն հաստատում է իր իրավունքները կղզու վրա, անդրադառնալով Գուանի կղզինների օրենքի վրա, երկրների կողմից ճանաչում է ստացել 1856 թվականին։ 1886 թվականից մինչև 1934 թվականը Բեյկերը կարգավիճակ է ստանում Մեծ Բրիտանիայի օտարերկրյա տարածքների կողմից։ Բոլոր երկրների ջանքերի շնորհիվ այստեղի տարածքները մաքրվել են թռչնաղբից։ Կղզու պաշտոնական հիմնադրումը տեղի է ունեցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Jane’s Oceania Page — Baker Island 

## Գրականություն
Երկրագնդի երկիրների հանրագիտարան / Глав. ред. Н. А. Симония; редкол. В. Л. Макаров, А. Д. Некипелов, Е. М. Примаков; предисл. Н. А. Симонии; М.: ЗАО «Издательство „Экономика“», 2004.

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Բեյքերի կղզի
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օղակղզիներ
Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներ

**Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներ** (), ԱՄՆ-ի տիրույթներից Կարիբյան ծովում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կատեգորիա:1917 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Դար

**Դար**, ժամանակի միավոր, որը հավասար է 100 տարվա։ Օրացույցում 0-րդ դար գոյություն չունի, 1-ին դարից առաջ եղել է 1-ին դարը մ.թ.ա. (մեր թվարկությունից առաջ)։

10 դարը հավասար է մեկ հազարամյակի։

## Գրիգորյան օրացույցում
Գրիգորյան օրացույցի համաձայն, I դարը սկսել է 1 թվականի հունվարի 1-ին և ավարտվել է 100 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ II  դարը սկսել է 101 թվականին և ավարտվել է 201 թվականին և այլն։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օրացույց
Յասեր Արաֆաթ

**Մուհամմեդ Յասիր Աբդել Ռահման Ռաուֆ Արաֆաթ ալ-Քուդվա** (, ), առավել հայտնի որպես **Յասեր Արաֆաթ** (‎), Պաղեստինի նախագահը 1993 թվականից մինչև իր մահը։

Նա եղել է Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպության (ՊԱԿ) նախագահ, Պաղեստինյան ազգային մարմնի առաջնորդ, և ՖԱԹՀ կուսակցության առաջնորդ, նախկին ռազմականացված խմբի առաջնորդ, որը նա հիմնադրել է 1959 թվականին։ Նա փոփոխել է իր դիրքերը 1988 թ.-ին, երբ նա ընդունել է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևը՝ 242 հոդված։ Արաֆաթը և նրա շարժումը հովանավորվել է մի քանի արաբական երկրներից։ 1960-ականների վերջին և վաղ 1970 թ.-ին, ՖԱԹՀ-ը դուրս է գալիս Հորդանանի կարճատև քաղաքացիական պատերազմից։ Ստիպված դուրս գալով Հորդանանից և Լիբանանից, Արաֆաթի ու ՖԱԹՀ-ի հիմնական թիրախն էր Իսրայելը, և 1978 և 1982 թվականներին արշավում են Իսրայել։

Ավելի ուշ, Արաֆաթը զբաղվում էր հետ բանակցական գործերով։ Դրանք ներառում էին Մադրիդի կոնֆերանսը 1991 թ., 2000 թվականին Քեմփ Դևիդում կայացած գագաթաժողովը. Նրա քաղաքական մրցակիցները, այդ թվում, իսլամիստները, հաճախ նրան մեղադրում էին լինելու կոռումպացված կամ շատ ենթարկվող և զիջումների գնացող Իսրայելի կառավարությանը։ 1994 թ.-ին Արաֆաթը ստացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ։

Արաֆաթը մնում է խիստ հակասական գործիչ, որի ժառանգությունը արդեն լայնորեն վիճարկվել։ Մեծամասնությունը Պաղեստինի ժողովրդի անկախ քաղաքական գաղափարախոսության համար դիտարկում են որպես հերոսական ազատամարտիկի և նահատակ, ով խորհրդանշում է ազգային ձգտումներին իր ժողովրդի համար, իսկ շատ իսրայելցիները են նրան բնութագրել է որպես չզղջացող ահաբեկիչի։ Քննադատները մեղադրում Արաֆաթի զանգվածային կոռուպցիայի մեջ։ Գաղտնի անձնական հարստությունը գնահատվում է 1.3 մլրդ դոլար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պաղեստինցի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Հոկտեմբերի 15

**Հոկտեմբերի 15**, տարվա 288-րդ (նահանջ տարիներին՝ 289-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 77 օր։

## Դեպքեր
* 1570 - հիմնադրվում է ներկայիս Հյուսիսային Կորեայի մայրաքաղաք Փխենյանը
* 1806 - Բաքվի խանությունը մտցվում է Ռուսաստանի կայսրության կազմի մեջ
* 1880 - հիմնաքարը տեղադրելուց 632 տարի անց ավարտվում է Քյոլնի տաճարի շինարարությունը
* 1971 - Իրանում սկսվում են Պարսկաստանի հիմնադրման 2500-ամյակին նվիրված տոնակատարությունները
* 1990 - Խորհրդային առաջնորդ Միխայիլ Գորբաչովն արժանանում է Նոբելյան մրցանակի
* 2003 - Իլհամ Ալիևն ընտրվում է Ադրբեջանի նախագահ
* 2008 - Դոու Ջոնսի արդյունաբերական ինդեքսն օրն ավարտում է 7.87% անկումով

## Ծնունդներ
* մ.թ.ա. 70 - Վերգիլիոս, հռոմեացի պոետ (մ.թ.ա. 19)
* 1785 - Խոսե Կառերա José Miguel de la Carrera չիլիացի գեներալ և քաղաքական գործիչ (մ. 1821)
* 1809 - Խաչատուր Աբովյան հայ մանկավարժ, լուսավորիչ, ականավոր գրող, համարվում է արևելահայ աշխարհաբար գրականության հիմնադիրը (անհետացել է 1848 թ․)
* 1814 - Միխայիլ Լերմոնտով Михаил Юрьевич Лермонтов ռուս գրող, բանաստեղծ և նկարիչ (մ. 1841)
* 1815 - Սիմեոն Աբամելիք-Լազարև, ռուսական բանակի գեներալ-մայոր (մ. 1888)
* 1832 - Ֆրեդերիխ Տիետժեն Friedrich Tietjen գերմանացի աստղագետ
* 1844 - Ֆրիդրիխ Նիցշե Friedrich Nietzsche գերմանացի կոմպոզիտոր, բանաստեղծ (մ. 1900)
* 1859 - Կոստա Խեթագուրով Хетæгкаты Леуаны фырт Къоста օս նշանավոր բանաստեղծ, նկարիչ և քանդակագործ (մ. 1906)
* 1901 - Թաթուլ Ալթունյան հայ խորհրդային խմբավար և երաժշտագետ (մ. 1973)
* 1906 - Պարույր Հովհաննիսյան խորհրդահայ անասնաբույժ (մ. 1972)
* 1907 - Ալժափար Աբիշև Әлжаппар Әбішев ղազախ գրող (մ. 2001)
* 1914 - Անդրանիկ Հովսեփյան. հայ արձակագիր, դրամատուրգ (մ. 1968)։
* 1920 - Անրի Վերնոյ Henri Verneuil, ֆրանսահայ կինոբեմադրիչ (մ. 2002)
* 1922 - Գրիգոր Գուրզադյան հայ խորհրդային աստղաֆիզիկոս, գրող և նկարիչ (մ. 2014)
* 1926 - Միշել Ֆուկո Michel Foucault ֆրանսիացի փիլիսոփա, բանասեր և գրաքննադատ (մ. 1984)
* 1929 - Միլորադ Պավիչ,հարավսլավացի և սերբ բանաստեղծ, արձակագիր
* 1946 - Սարո Կալենց, հայ նկարիչ
* 1947 - (Ներքին Հոռաթաղում) Կիմ Բալայան իրավաբան, քաղաքական և պետական գործիչ
* 1951 - Ռաֆայել Վահանյան, շախմատի գրոսմայստեր
* 1981 - Ելենա Դեմենտիևա Елена Вячеславовна Дементьева ռուս թենիսիտուհի 2008 թ.
* 1988 - Մեզութ Օզիլ Mesut Özil գերմանացի թուրք ֆուտբոլիստ
## Մահեր
* 1817 - Տադեուշ Կոստյուշկո, լեհ ռազմական և քաղաքական գործիչ (* 1746 թ.)
* 1959 - Ստեպան Բանդերա, ուկրաինացի քաղաքական գործիչ (* 1909 թ.)
* 1980 - Մուշեղ Գալշոյան, գրող (* 1933 թ.)
* 1998 - Ռոլֆ Հակոբ, հայկական ծագումով գերմանացի դիրիժոր
* 2006 - Վարդուհի Վարդանյան, հայ երգչուհի (ծն. 1976 թ.)։

## Տոներ
* Գյուղացի կանանց համաշխարհային օր
*Շրի Լանկա՝ Ծառատունկի օր
*Բրազիլիա՝ Ուսուցչի օր
1542

Հանդիսանում է 16-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1540-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1541 և 1543 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հոկտեմբեր 15 - Աքբար Մեծ, մոգոլների ղեկավարը (վ. 1605)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Հոկտեմբերի 27

**Հոկտեմբերի 27**, տարվա 300-րդ (նահանջ տարիներին՝ 301-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 65 օր։
## Դեպքեր
* 1961 - Մավրիտանիան և Մոնղոլիան դառնում են ՄԱԿ անդամ
* 1971 - Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության անունը դարձվում է Զաիր
* 1982 - Չինաստանը հայտարարում է, որ երկրի բնակչությունը դարձել է մեկ միլիարդ
* 1999 - Հայաստանի Ազգային ժողովի վրա կատարվեց ահաբեկչական հարձակում։ Սպանվեցին վարչապետ Վազգեն Սարգսյանը, Ազգային Ժողովի նախագահ Կարեն Դեմիրճյանը և ևս վեց հոգի

## Ծնունդներ
*1728 - Ջեյմս Կուկ, անգլիացի նշանավոր ծովագնաց, կազմակերպել է 3 շուրջերկրյա ճանապարհորդություն
*1782 - Նիկոլո Պագանինի, իտալացի վիրտուոզ ջութակահար և կոմպոզիտոր (մ. 1840)
* 1855 - Իվան Միչուրին, ռուս կենսաբան, սելեկցիոներ, ակադեմիկոս (մ. 1935)
* 1858 - Թեոդոր Ռուզվելտ, ամերիկացի քաղաքական գործիչ (մ. 1919)
* 1881 - Խաչատուր Կանայան, լեզվաբան (մ. 1976)
* 1886 - Ռոբերտ Ֆալկ, ռուս խորհրդային նկարիչ (մ. 1958)
* 1914 - Գեորգի Խոլոպով, հայազգի ռուս գրող (մ. 1990)
* 1922 - Միշել Գալաբրյու, մարոկա-ֆրանսիացի գրող
* 1932 - Սիլվիա Փլաթ, ամերիկացի գրող և բանաստեղծուհի (մ. 1963)
* 1939՝ Ժան Ջորկաեֆ, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ։
* 1952 - Ռոբերտո Բենինյի, իտալացի դերասան և ռեժիսոր
* 1963 - Ֆարին Ուրլաուբ, գերմանացի ռոք երաժիշտ
* 1975 - Արոն Ռալստոն, ամերիկացի լեռնագնաց
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1975 - Կարեն Ոսկանյան (մ. 1999 թ. Ստեփանակերտում)
* 1975՝ Անդրեյ Մոսեսյան, հայ ֆուտբոլիստ
* 1983 - Քըվանչ Թաթլըթուղ, թուրք դերասան
** Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի խաղացողներ՝
*** 1987 - Էնդրյու Բայնեմ, (Ինդիանա Փեյսերս)
* 1991 - Աննա Գրիգորյան, հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի և մոդել
* 1992 - Ստեֆան Էլ-Շաարավի, եգիպտական ծագումով իտալացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1505 - Մոսկվայի մեծ իշխան Իվան III (Վասիլյեվիչ) (* 1440) 
* 1605՝ մողուլների ղեկավար Աքբար Մեծ (* 1542) 
*1938 - Արտաշես Խալաթով, հայ տնտեսագետ, հրապարակախոս, պետական գործիչ (* 1894)
* 1969՝ հայ արձակագիր, գրաքննադատ և լրագրող Կորյուն Ազրոյան (* 1903) 
* 1975՝ աղեղնավոր երաժշտական գործիքների հայ վարպետ Շահեն Երիցյան (* 1902) 
* 1977՝ ամերիկացի գրող Ջեյմս Քեյն (* 1892) 
** Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝
*** 1992 - Սերյոժա Աբրահամյան (* 1955)
* 1999 - Հայաստանի Ազգային ժողովում իրականացված ահաբեկչական հարձակման զոհերը՝
** 160px 80px
** Կարեն Դեմիրճյան (* 1932) Ազգային Ժողովի նախագահ
** Վազգեն Սարգսյան (* 1959) Հայաստանի վարչապետ
** Լեոնարդ Պետրոսյան (* 1953) նախարար
** Արմենակ Արմենակյան (* 1955) պատգամավոր
** Ռուբեն Միրոյան (* 1939) Ազգային Ժողովի փոխխոսնակ
** Յուրի Բախշյան (* 1947) Ազգային Ժողովի փոխխոսնակ
** Հենրիկ Աբրահամյան (* 1939) պատգամավոր
** Միքայել Քոթանյան պատգամավոր

## Տոներ
* Ծառ տնկելու օր՝
** Ալժիր
* Անկախության օր՝
** Թուրքմենստան (Խորհրդային Միությունից, սկսած 1991 թ.)
** Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ
Հոկտեմբերի 2

**Հոկտեմբերի 2**, տարվա 275-րդ (նահանջ տարիներին՝ 276-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 90 օր։

## Դեպքեր
* 1187 - Սալահ ադ Դինը գրավում է Երուսաղեմը՝ խաչակիրների 88 տարվա տիրապետությունից հետո
* 1552 - Իվան Ահեղը գրավում է թաթարների մայրաքաղաք Կազանը
* 1836 - Չարլզ Դարվինը վերադառնում է «Բիգլ» նավով հինգ տարի տևած շուրջերկրյա ճանապարհորդությունից
## Ծնունդներ
* 1847 - Պաուլ ֆոն Հինդենբուրգ Paul von Hindenburg գերմ. ֆելդմարշալ (մ. 1934)։
* 1869 - Մահաթմա Գանդի հնդիկ քաղ. գործիչ (մ. 1948)։
* 1936 - Ֆրիդ Սողոյան,հայ քանդակագործ, նկարիչ
*1938 - Վլադիկ Ներսեսյանց, ռուսահայ գիտնական, իրավաբան (մ. 2005)
* 1951 - Սթինգ Sting անգլ. երգիչ-երգահան
* 1973 - Վերկա Սերդյուչկա Адрiй Михайлович Данилко ուկր. երգիչ
* 1981 - Թաիր Մամեդով,հայ-ադրբեջանական ծագումով հայտնի ռուսաստանյան շոումեն

## Մահեր
* 1804 - Նիկոլա Կյունյո Nicolas-Joseph Cugnot ֆրանս. ճարտարագետ (ծն. 1725)։
* 1974 - Վասիլի Շուկշին Василий Макарович Шукшин ռուս դերասան, ռեժիսոր (ծն. 1929)։
*2011 - Վասիլի Ալեքսանյան, ծագումով հայ, ռուս իրավաբան, «ՅՈՒԿՈՍ» ռուսական նավթային ընկերության փոխտնօրեն (ծն. 1971)
*2013 - Սարգիս Դարչինյան,հայ հուշարձանագետ, արխիվագետ, լուսանկարիչ, թիֆլիսագետ։

## Տոներ
* Ուժ չգործադրելու միջազգային օր
* Գվինեա՝ Անկախության&nbsp;օր (Ֆրանսիայից 1958 թ.)
Հոկտեմբերի 1

**Հոկտեմբերի 1**, տարվա 274-րդ (նահանջ տարիներին՝ 275-րդ) օրն է։ 
* Տարվա ավարտին մնում է 91 օր։ 
## Դեպքեր
* մ.թ.ա. 331 - Գավգամելայի ճակատամարտում Ալեքսանդր Մեծը հաղթում է Դարեհ III-ին
* 1387՝ Երկու տարի Հայաստանը ասպատակելուց հետո Լենկ-Թեմուրը վերադառնում է Սամարղանդ
* 1795 - Ֆրանսիան նվաճում է Բելգիան
* 1827 - Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ ռուսական բանակը գրավում է Երևանը
* 1860՝ ընդունվեց «Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցու» ներկայիս անվանումը
### Գիտություն և տեխնոլոգիաներ
* 1880 - Թոմաս Էդիսոնը բացում է ելեկտրալամպերի առաջին գործարանը

## Ծնունդներ
* 208 - Ալեքսանդր Սևերոս,Հռոմի կայսր (222-235)
* 1878 - Ստեփան Շահումյան, հայ հեղափոխական (մ. 1918)
* 1883 - Ռոմանոս Մելիքյան, հայ երգահան, երաժշտագետ, խմբավար և մանկավարժ
* 1886 - Արշակ Ֆեթվաճյան, հայ նկարիչ (մ. 1947)։ 
* 1898 - Ալեքսանդր Սարուխան,հայ հրապարակախոս 
*1912 - Լև Գումիլյով, ռուս գիտնական, պատմաբան-ազգագրագետ, պատմական և աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (մ. 1992)
* 1924՝ 
** Շահեն Թաթիկյան, հայ գրող (վ. 1992)
** Ջիմի Քարտեր Jimmy Carter Միացյալ Նահանգների 39-րդ նախագահը
* 1927 - Օլեգ Եֆրեմով,ռուս խորհրդային դերասան և ռեժիսոր
* 1956 - Գառնիկ Ալեքսանյան (բժիշկ),վիրաբույժ
* 1966 - Ջորջ Վեա George Weah Լիբերիացի ֆուտբոլիստ և քաղ. գործիչ
* 1980 - Կիմ-Լիան,հոլանդացի երգչուհի, երգահան, դերասանուհի և հաղորդավարուհի
* 1981 - Ժուլիո Բապտիստա,բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* 1983 - Միրկո Վուչինիչ, չերնագորցի ֆուտբոլիստ
* 1993 - Նիկոլաս Լոպես,ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող

## Մահեր
* 959 - Էդվիգ Eadwig անգլիական թագավոր (ծն. 941)։ 
*1883 - Ռոմանոս Մելիքյան, հայ նշանավոր երգահան, երաժշտագետ, խմբավար և մանկավարժ (ծն. 1935)
*1905 - Արշակ Ագապյան,հայ գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս
*1911 - Վիլհելմ Դիլթայ, գերմանացի փիլիսոփա (ծն. 1833)
* 1958 - Ռոբերտ Ֆալկ Роберт Рафаилович Фальк ռուս նկարիչ (ծն. 1886)։ 
*2009 - Օթար Ճիլաձե, վրացի բանաստեղծ (ծն. 1933)
*2018 - Շառլ Ազնավուր, ֆրանսահայ նշանավոր երգիչ, երգահան, գրող, կինոդերասան և հասարակական գործիչ (ծն. 1924)

## Տոներ
* Ծերերի միջազգային օր
* Բուսակերների համաշխարհային օր
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ՝ Երաժշտության միջազգային&nbsp;օր (1975 թվականից)
* Անկախության օր
** Կիպրոս՝ 1960 թ. Միացյալ Թագավորությունից
** Նիգերիա՝ 1960 թ. Միացյալ Թագավորությունից
** Տուվալու՝ 1978 թ. Միացյալ Թագավորությունից
* Կամերուն՝ Միավորման օր
* Հարավային Կորեա՝ Զինված ուժերի օր
* Ճապոնիա - Սակեի օր
* Ուզբեկստան՝ Ուսուցիչների օր
* Չինաստան՝ Կազմավորման օր
* Հայաստան՝ Ընթերցողի օր, տոնը հաստատվել է 2017թ-ի հոկտեմբերի 1-ին ԵԳԳԱ-ի Երիտասարդ գրողների գրական ակումբի անդամների քվեարկության արդյունքում, նպատակն է արժևորել ընթերցողի դերն ու նշանակությունը գրականության պահպանման և զարգացման աստվածահաճո գործում։ ԵԳԳԱ-ն հիմնադրվել է 2015թ-ի հոկտեմբերի 1-ին, մի քանի երիտասարդ ստեղծագործողների ջանքերով, հիմնադիր՝ Սոնա Վանյան։
1502

Հանդիսանում է 16-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 1500-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1501 և 1503 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Պարսկաստանի Շահ-Իսմայիլը գրավում է Երևանը։ 
* Ապրիլի 3՝ ճանապարհորդության սկիզբը
* Դեկտեմբեր՝ արշավախումբը նոր՝ 1503 թվականը դիմավորում է մի ծովածոցում, որը 400 տարի անց դառնալու է Պանամայի ջրանցքի հյուսիսային մուտքը։ Այդ ժամանակ Խաղաղ օվկիանոսից Կոլումբոսը բաժանված էր ընդամենը 65 կմ-ով, որը սակայն, նա այդպես էլ չի հաղթահարում։ 
* Ահուիցոթլի մահից հետո Մոնթեսումա II-ը դառնում է ացտեկների կայսր։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ