Մևհիբե Ինյոնյու

**Էմինե Մևհիբե Ինյոնյու** (, ), Թուրքիայի առաջին տիկինը 1938 թվականի նոյեմբերի 11-ից մինչև 1950 թվականի մայիսի 27-ը՝ իր ամուսնու՝ Իսմեթ Ինյոնյուի նախագահության օրոք։

## Վաղ տարիներ
Մևհիբե Ինյոնյուն ծնվել է 1897 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Ստամբուլի Ֆաթիհ շրջանի Սուլեյմանիե թաղամասում։ Նրա հայրը մահացել է տուբերկուլոզից, երբ նա երեք տարեկան էր։ Կարճ ժամանակ անց մահացել է նաև նրա քույրը/եղբայրը։ Ընտանեկան այս կորուստներից հետո Մևհիբեի մայրը նրա հետ տեղափոխվել է պապի տուն, որտեղ էլ նա հետագայում մեծացել է։ Ընտանիքի որոշմամբ՝ առաջին դասարանից հետո նա կիսատ է թողել միջնակարգ կրթությունը։

1917 թվականի ապրիլի 13-ին նա ամուսնացել է Օսմանյան բանակի սպա, գնդապետ Մուստաֆա Իսմեթի հետ։ 21 օր անց նրա ամուսինը մեկնել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մերձավորարևելյան ռազմաճակատ և տուն է վերադարձել միայն 1918 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ Մուդրոսի զինադադարի կնքումից հետո։

Զույգի առաջնեկը ծնվել է 1919 թվականին։ 1920 թվականին Մուստաֆա Իսմեթը մեկնել է Թուրքիայի արևելյան շրջան՝ միանալու Քեմալական պատերազմին։ Լինելով ազգային դիմադրությանը մասնակցելու համար Օսմանյան վարչակազմի կողմից մահապատժի դատապարտված սպայի կին՝ Մևհիբեն ընտանիքի անդամների հետ տեղափոխվել է ամուսնու հայրենի Մալաթիա քաղաք և այնտեղ մնացել պայքարի տարիներին։ Այդ ընթացքում՝ 1921 թվականին, մահացել է նրա որդին՝ Իզզեթը։

Ընտանիքը հաստատվել է Իզմիրում 1922 թվականի սեպտեմբերի 9-ին՝ թուրքական զորքերի կողմից քաղաքի վերագրավումից կարճ ժամանակ անց։ Լոզանի պայմանագրի շուրջ բանակցությունների ժամանակ, որոնք տևել են տասնմեկ շաբաթ՝ սկսած 1922 թվականի նոյեմբերից, նա Շվեյցարիայում ուղեկցել է ամուսնուն՝ Իսմեթին, որը գլխավորում էր թուրքական պատվիրակությունը։ 1924 թվականին ծնվել է նրա երկրորդ որդին՝ Օմերը։ Նույն տարում նա տեղափոխվել է Անկարայի Փեմբե Քյոշք (Վարդագույն առանձնատուն), որը ամուսինը նոր էր գնել։ Այդ առանձնատունը եղել է նրանց տունը մինչև 1975 թվականը։ 1926 թվականին ծնվել է նրանց երրորդ որդին՝ Էրդալը, իսկ 1930 թվականին՝ դուստրը՝ Օզդենը։ Որպես վարչապետի կին՝ Մևհիբե Ինյոնյուն այցելել է մի շարք վայրեր, այդ թվում՝ Աթենք, Մոսկվա և Հռոմ։

1934 թվականին ուժի մեջ է մտել «Ազգանունների մասին» օրենքը։ Մուստաֆա Իսմեթը և նրա ընտանիքի անդամները ստացել են Ինյոնյու ազգանունը՝ ի պատիվ Ինյոնյուի առաջին և երկրորդ ճակատամարտերի, որոնցում Իսմեթը հանդես էր եկել որպես հաղթանակած հրամանատար։

## Առաջին տիկին

1938 թվականի նոյեմբերի 10-ին Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադիր և առաջին նախագահ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի մահից հետո՝ հաջորդ օրը, Իսմեթ Ինյոնյուն ընտրվել է երկրի նախագահ։ Որպես երկրորդ առաջին տիկին՝ Մևհիբե Ինյոնյուն այնուհետև տեղափոխվել է նախագահական պաշտոնական նստավայր՝ Չանքայա Քյոշք (Չանքայա առանձնատուն), որտեղ մնացել է մինչև 1950 թվականի մայիսի 27-ը։

## Անձնական հետաքրքրություններ
Մևհիբե Ինյոնյուն հայտնի է եղել որպես բարեկիրթ և նրբագեղ կին։ 1928 թվականին նա համահիմնադրել է «Yardımsevenler Derneği» (Մարդասերների միություն), իսկ 1949 թվականին՝ «Türk Kadınlar Birliği» (Թուրք կանանց միություն) կազմակերպությունները։ 1983 թվականին նա և իր երեխաները հիմնադրամ են ստեղծել՝ ի պատիվ իրենց հանգուցյալ հոր՝ Իսմեթ Ինյոնյուի։ Նա դարձել է «Ինյոնյու» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի առաջին նախագահը։

## Վերջին տարիներ
1973 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Մևհիբե Ինյոնյուն կորցրել է ամուսնուն՝ Իսմեթ Ինյոնյույին, որը երկարատև և կարևոր դեր է ունեցել Թուրքիայի քաղաքական կյանքում։ 1991 թվականի հուլիսի 20-ին Մևհիբե Ինյոնյուն հոսպիտալացվել է Անկարայի Գյուլհանեի ռազմաբժշկական ակադեմիայի հիվանդանոցում, որտեղ էլ մահացել է 1992 թվականի փետրվարի 29-ին։ Նա հուղարկավորվել է Անկարայի Ջեբեջի Ասրի (Cebeci Asri) գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
Մևհիբեն Իսմեթ Ինյոնյուի հետ ամուսնացել է 1916 թվականի ապրիլի 13-ին և այրիացել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։

Նրանք ունեցել են երեք որդի և մեկ դուստր՝

* Իզզեթ Ինյոնյու (1919-1921)
* Օմեր Ինյոնյու (1924-2004 թվականի մարտի 2)։ Նա 1952 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ամուսնացել է Էնգին Օգելմանի հետ և ունեցել է երկու որդի՝ Հայրի և Էրեն Ինյոնյուներին։
* Էրդալ Ինյոնյու (1926 թվականի հունիսի 6-2007 թվականի հոկտեմբերի 31)։ Քաղաքական գործիչ և ֆիզիկոս։ 1957 թվականին նա ամուսնացել է Սևինչ Սոհթորիքի հետ։
* Օզդեն Ինյոնյու (ծնվել է 1930 թվականի փետրվարի 7)։ 1955 թվականի փետրվարի 9-ին նա ամուսնացել է Մեթին Թոքերի հետ և ունեցել է երկու դուստր և մեկ որդի՝ Նուրփերի, Այշե Գյուլսյուն և Գյուչլյու Թոքերներին։

## Պատկերասրահ

File:Inonu ailesi.jpg|Մևհիբեն ամուսնու և իրենց ողջ մնացած երեք երեխաների հետ (ձախից՝ Օմերը, Օզդենը և Էրդալը)
File:Mevhibe İnönü, Cebeci Asri Mezarlığı - 2023 Temmuz 1.jpg|Մևհիբե Ինյոնյուի գերեզմանը Անկարայի Ջեբեջի Ասրի գերեզմանատանը


## Գրականություն
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի առաջին տիկնայք
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Իսմեթ Ինյոնյու
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր