Վատարու Միսակա

**Վատարու Միսակա** (), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Ճապոնական ծագումով 5 ֆուտ 7 դյույմ (1.70 մ) հասակով խաղարկող պաշտպան, որը կոտրել է պրոֆեսիոնալ բասկետբոլի ռասայական պատնեշը՝ դառնալով Ամերիկայի բասկետբոլի ասոցիացիայում (BAA) խաղացած առաջին ոչ սպիտակամորթ և ասիական ծագում ունեցող առաջին խաղացողըl։ 1949 թվականին BAA-ն միավորվել է Բասկետբոլի ազգային լիգայի (NBL) հետ՝ ձևավորելով Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիան (NBA), որը ընդունել է BAA-ի պատմությունը և, հետևաբար, Միսակային ճանաչում է որպես լիգայի պատմության մեջ առաջին ոչ սպիտակամորթ խաղացող։

Միսական քոլեջի բասկետբոլ է խաղացել Յուտայի համալսարանի թիմում՝ «Յուտա Յութս»-ում, որտեղ նա օգնել է թիմին հաղթանակ տանել 1944 թվականի NCAA մրցաշարում և 1947 թվականի Ազգային հրավերի մրցաշարում (NIT): Այս երկու առաջնությունների միջև ընկած ժամանակահատվածում նա երկու տարի ընդմիջում վերցրեց բասկետբոլից՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ճապոնիայի ամերիկյան օկուպացիայի ժամանակ ծառայելու համար Միացյալ Նահանգների բանակում: 1947–48 մրցաշրջանում Միսական երեք խաղ խաղաց «Նյու Յորք Նիքսի» կազմում, նախքան իր պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային կարիերան ավարտվելը: Չնայած լիգայում նրա ժամանակը կարճ էր, նրա նվաճումները խաղադաշտում և դրանից դուրս նրան դարձրին ամերիկյան սպորտի պատմության մեջ առաջամարտիկ։

## Վաղ կյանք
Վատարու Միսական ծնվել է Օգդենում (Յուտա նահանգ), Նիսեյ ցեղի կամ երկրորդ սերնդի ճապոնա-ամերիկացի Տացույո և Ֆուսաիչի Միսակաների ընտանիքում։ Նա մեծացել է աղքատության մեջ իր երկու կրտսեր եղբայրների հետ միասին, և ընտանիքն ապրել է հոր վարսավիրանոցի նկուղում, որը գտնվում էր բարի և գրավատան միջև՝ 25-րդ փողոցի անհարթ հատվածում, որը հայտնի էր հանցագործությամբ և մարմնավաճառությամբ։ Միսական հետագայում թաղամասը նկարագրել է որպես «գետտո»։ Չնայած դժվարություններին, նրա ծնողները ամեն ինչ արել են, որպեսզի նա ստանա պատշաճ ամերիկյան կրթություն:

Նա մեծացել է այն ժամանակաշրջանում, որը Յուտայի համալսարանի «Continuum» ամսագիրը նկարագրել է որպես «վիրտուալ մեկուսացման» դարաշրջան։ Նիսեյի երեխաները զրկված էին բազմաթիվ արտադասարանական գործունեությունից և ստիպված էին խաղալ իրենց սեփական բեյսբոլի և բասկետբոլի լիգաներում։ Միսակային ռեստորաններում չէին սպասարկում իր ազգային պատկանելության պատճառով, և հարևանները փողոցը հատում էին՝ նրանից խուսափելու համար։ Երբ նրա մայրը առաջարկեց ընտանիքով վերադառնալ Հիրոսիմա, Միսական որոշեց մնալ Յուտայում՝ չնայած խտրականությանը: Չնայած ընտանիքն ապրում էր կառավարության սահմանած պատերազմական տեղափոխման գոտուց դուրս, նա մեղքի զգացում ուներ, քանի որ իր ընկերներից շատերը ուղարկվել էին ճամբարներ, մինչդեռ ինքը ազատ էր սովորելու և բասկետբոլով զբաղվելու համար։

Չնայած դրան, Միսական շարունակում էր զբաղվել սպորտով։ Միսական հաճախել է Օգդենի ավագ դպրոց, որտեղ նա բասկետբոլի թիմին առաջնորդել է նահանգային չեմպիոնական տիտղոսի 1940 թվականին և տարածաշրջանային չեմպիոնական տիտղոսի 1941 թվականին։

## Քոլեջային կարիերա
Դպրոցն ավարտելուց հետո Միսական շարունակեց իր կրթությունը այն ժամանակ, երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շատ այլ ճապոնա-ամերիկացիներ ստիպված էին լինում տեղավորվել ճամբարներում։ Նա ընդունվեց Վեբերի քոլեջ, որտեղ կարևոր դեր խաղաց բասկետբոլի թիմի երկու չեմպիոնական տիտղոսների նվաճման գործում: Նրա տաղանդը և խաղադաշտում առաջնորդական հմտությունները նրան բերեցին 1942 թվականի կրտսեր քոլեջների հետմրցաշրջանային մրցաշարի ամենաարժեքավոր խաղացողի ճանաչման, իսկ 1943 թվականին նա պարգևատրվեց Վեբեր քոլեջի տարվա մարզիկ տիտղոսով։

Միսական ընդունվեց Յուտայի համալսարան, որտեղ միացավ Յուտայի բասկետբոլի թիմին: 1943-1944 մրցաշրջանում երիտասարդ թիմը գրանցեց տպավորիչ 18–3 արդյունք և ստացավ հրավերներ ինչպես NCAA մրցաշարին, այնպես էլ Ազգային հրավերի մրցաշարին (NIT): Այդ ժամանակ NIT-ը համարվում էր ավելի հեղինակավոր միջոցառում, և այն նաև առաջարկում էր ուղևորություն դեպի Նյու Յորք, ուստի թիմը որոշեց մրցել այնտեղ: Նրանք պարտվեցին Կենտուկիին առաջին փուլում, բայց անսպասելի հնարավորություն ստեղծվեց, երբ Արկանզասը դուրս մնաց NCAA մրցաշարից թիմային վթարի պատճառով: Յուտային հրավիրեցին զբաղեցնել նրանց տեղը, և թիմը օգտվեց հնարավորությունից՝ նվաճելով ազգային առաջնությունը՝ լրացուցիչ ժամանակում 42–40 հաշվով հաղթելով Դարտմութին: Ընդամենը երկու գիշեր անց նրանք Մեդիսոն Սքվեր Գարդենում ցուցադրական խաղում հանդիպեցին NIT-ի գործող չեմպիոն Սուրբ Ջոնսի հետ և հաղթեցին 43–36 հաշվով։ Այդ մրցաշրջանից հետո Միսական զորակոչվեց զինվորական ծառայության Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, ի վերջո հասնելով շտաբի սերժանտի կոչման: Երկու տարի անց նա վերադարձավ Յուտայի համալսարան՝ վերսկսելու ուսումը և բասկետբոլի կարիերան։ Մինչդեռ զինվորական ծառայությունից վերադարձած թիմակիցները երաշխավորված տեղ էին ունում թիմի կազմում, Միսական ստիպված էր կրկին փորձել։ Նա վաստակեց իր տեղը թիմում, որը մասնակցեց 1947 թվականի Նյու Յորքում կայացած ութ թիմանոց NIT մրցաշարին։  Յուտան նվազագույն հաշվով հաղթեց իր առաջին երկու խաղերում՝ հասնելով եզրափակիչ, որտեղ նրանք կրկին մրցեցին Կենտուկիի հետ։ Չեմպիոնական խաղում Միսական ցուցադրեց բացառիկ պաշտպանական խաղ՝ Կենտուկիի համաամերիկացի պաշտպան Ռալֆ Բիրդին պահելով ընդամենը մեկ միավորի, և Յուտային տանելով 49-45 հաշվով հաղթանակի՝ ապահովելով 1947 թվականի NIT տիտղոսը։

«Յուտես»-ի հետ իր առաջին մի քանի մրցաշրջանների ընթացքում Միսակային հաճախ սուլոցների էին արժանացնում, երբ նա դաշտում էր։ Քանի որ Ճապոնիան պատերազմում էր Միացյալ Նահանգների դեմ, նա դարձավ նախապաշարմունքների և դժգոհության հեշտ թիրախ։ Բարեբախտաբար, նրա թիմակիցները նրա կողքին էին, և միասին նրանք ստեղծեցին ամուր կապ, որը օգնեց թիմին գերազանցել։ Պատերազմի ավարտին և Յուտայի թիմը հասավ ավելի մեծ հաջողությունների, Միսակայի ներկայությունը սկսեց դրական ուշադրություն գրավել, նրա եզակի ժառանգությունը նրան առանձնացնում էր դաշտի մյուս խաղացողներից։ Թիմի անսպասելի հաղթանակները ավելի ուժեղ մրցակիցների դեմ նրանց բերեցին «Մոխրոտիկի թիմ» մականունը, որը խորհրդանշում էր նրանց վերելքը աութսայդերից չեմպիոնների։ Տասնամյակներ անց՝ 2022 թվականի հունվարի 22-ին, Յուտայի համալսարանը պատվեց Միսակայի ժառանգությունը՝ ճանաչելով նրա 20 համարի մարզաշապիկը։ Այս հարգանքի տուրքը նշեց ոչ միայն նրա դերը Յուտայի թիմին ազգային առաջնությանը տանելու գործում, այլև նրա քաջությունն ու դիմացկունությունը իր կարիերայի ընթացքում խտրականության դեմ պայքարում։

## Մասնագիտական կարիերա
Միսական ընտրվեց Նյու Յորք Նիքսի կողմից 1947 թվականի Ամերիկայի բասկետբոլի ասոցիացիայի (BAA) դրաֆթում՝ այդ տարի իր դեբյուտը կատարելով որպես լիգայի պատմության մեջ առաջին ոչ կովկասցի խաղացող՝ կարևոր իրադարձություն, որը համընկավ Ջեքի Ռոբինսոնի կողմից Բեյսբոլի բարձրագույն լիգայի գունային պատնեշի հաղթահարման հետ։ Առաջին աֆրոամերիկացին NBA-ում չի խաղացել մինչև 1950 թվականը։ Միսակայի առաջին խաղը հիշատակելու համար մամուլի ասուլիսներ կամ հարցազրույցներ չեն անցկացվել։ «Դա մեծ բան չէր», - ասել է նա։ «Ոչ մեկին չէր հետաքրքրում»։

Միսական 1947-1948 մրցաշրջանում խաղացել է երեք խաղ և վաստակել յոթ միավոր, նախքան թիմից հեռացվելը մրցաշրջանի կեսին։ Նա կարծում էր, որ հեռացվել է, քանի որ Նիքսը չափազանց շատ պաշտպաններ ուներ։ Միսական ասել է, որ Նիքսում անցկացրած ժամանակ թիմակիցներից կամ մրցակից խաղացողներից որևէ խտրականություն չի զգացել, բայց բոլորի հետ չի շփվել։ Մարզական ճամբարի ընթացքում նա մտերիմ է եղել միայն ապագա փառքի սրահի անդամ Կարլ Բրաունի հետ։

Բասկետբոլի կարիերայի ավարտից հետո Միսական շարունակել է զբաղվել բոուլինգով, մասնավորապես՝ 80 տարեկանում խփելով գրեթե կատարյալ 299 միավոր։

## Հետագա տարիներ
Միսական մերժել է «Հարլեմ Գլոբտրոտերս»-ում խաղալու առաջարկը և վերադարձել տուն՝ Յուտայում ինժեներական կրթություն ստանալու համար։ «Նորեկի և մեկնարկային ինժեների աշխատավարձերը շատ չէին տարբերվում», - հիշում է Միսական։ Այնուհետև նա միացել է Սոլթ Լեյք Սիթիի մի ընկերության՝ որպես էլեկտրատեխնիկ։ Նա և իր կինը՝ Քեյթը, ունեցել են երկու երեխա։ Միսական մահացել է 95 տարեկանում՝ 2019 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Սոլթ Լեյք Սիթիում։

## Ժառանգություն
Միսական հաղթեց NCAA մրցաշարը հակաճապոնական ուժեղ տրամադրությունների ժամանակաշրջանում: Ճապոնա-ամերիկյան ճամբարների դաժան իրականության մեջ Միսական դարձավ հզոր մշակութային խորհրդանիշ, և նրա հաջողությունը բասկետբոլի դաշտում հպարտության և ոգեշնչման զգալի աղբյուր հանդիսացավ ճապոնա-ամերիկյան համայնքի համար։ Նրա նվաճումները արձագանք գտան ճամբարներից դուրս, քանի որ տեղի Յուտայի համայնքը նույնպես խանդավառությամբ նշեց Յուտայի հաղթանակը։ 1947 թվականի մարտին 15,000-ից 20,000 մարդ հավաքվեց տոնական շքերթի՝ թիմի չեմպիոնական հաղթանակի պատվին։ Շատերը Յուտայի հաղթանակը համարում էին Յուտայի պատմության մեջ մինչ այդ ժամանակվա ամենամեծ մարզական նվաճումը։ 

Անկարգ ու լարված ժամանակաշրջանում Միսակայի պատմությունը մեծ քաջության և նպատակասլացության մարմնացում էր։ Միսական անզիջում էր թիմային հաջողության հասնելու իր ձգտումներում և օգնեց «Յուտա Յութս»-ին դառնալ քոլեջի բասկետբոլի պատմության մեծագույն թիմերից մեկը։ Չնայած նա NBA-ում խաղացել է ընդամենը երեք խաղ, նա ուրիշներին ցույց տվեց, թե ինչ է հնարավոր, և որ իսկական տաղանդը ավելին է քան ռասան։ Վատարու Միսակայից հետո այլ ասիացի խաղացողներ շարունակեցին կոտրել արգելքները և միանալ NBA-ին: Մեկ նշանակալի օրինակ է Ջերեմի Լինը, որը նույնպես խաղացել է Նյու Յորք Նիքսի կազմում: 2012 թվականին Միսական որպես երկրպագու ներկա է գտնվել Նիքսի խաղին և մտորել Լինի աստղային վերելքի մասին: Չնայած իր պատմական նվաճումներին՝ Միսական համեստորեն նվազեցրել է իր NBA կարիերայի կարևորությունը՝ զգալով, որ այն արժանի չէ նույն ուշադրությանը, ինչ Լինի առաջընթացը։   

Միսական 1999 թվականին ընդգրկվել է Յուտայի սպորտի փառքի սրահում։ 2000 թվականին Միսական ներկայացվեց Լոս Անջելեսի ճապոնա-ամերիկյան ազգային թանգարանում կայացած «Ավելին, քան խաղ. սպորտը ճապոնա-ամերիկյան համայնքում» նշանակալի ցուցահանդեսում։ Նրա պատմությունն ավելի լայն ճանաչում ստացավ 2008 թվականի «Վատ Միսակայի պատմությունը» վավերագրական ֆիլմի շնորհիվ, որը նկարահանել են Բրյուս Ալան Ջոնսոնը և Քրիստին Թոյ Ջոնսոնը, և որը պատմում է նրա բասկետբոլային կարիերայի և NBA-ում որպես առաջին ոչ սպիտակամորթ խաղացողի իր տեղի մասին։ 2025 թվականին Սոլթ Լեյք Սիթիում գործող «Plan-B» թատերական ընկերությունը բեմադրեց «Kilo-Wat» մոնոներկայացում, որը կենտրոնացած էր Միսակայի բասկետբոլային կարիերայի և զինվորական ծառայության վրա: Այս ներկայացումը բեմադրվել է Յուտայի համալսարանի Քինգսբերի Հոլում։ 

1997 թվականին Միսական ընդգրկվեց նաև ճապոնա-ամերիկյան ազգային բոուլինգի փառքի սրահում։

## BAA կարիերայի վիճակագրություն

### Կանոնավոր մրցաշրջան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*'Wat' a player *NBA.com*. Վերցված է 2005 թվականի ապրիլի 7-ին
*Wat Misaka: an Asian basketball pioneer, Basketball Digest, փետրվար 2002, հեղինակ՝ Դուգլաս Ստարկ։
*Basketball's Jackie Robinson ESPN ամսագիր, մայիս 2002, հեղինակ՝ Ուրսուլա Լիանգ։
*Breaking the Basketball Color Line 70 seasons ago  Ozy media 2018 թվական՝ Հյու Բիգգարի կողմից։
*Hoop pioneer Wat Misaka reflects on breaking barriers in an incredible life

## Արտաքին հղումներ
*« Վատ Միսակայի պատմությունը» ֆիլմի կայք

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուտայի համալսարանի շրջանավարտներ