open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տակասակի

**Տակասակի** (), հատուկ քաղաք Ճապոնիայում, գտնվում է Գունմա պրեֆեկտության Կանտո մարզի հարավ-արևմուտքում։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 459,41 կմ², բնակչությունը՝ 370 958 մարդ (հոկտեմբերի 1, 2016), խտությունը՝ 816,31 մարդ/կմ²։

Քաղաքը հանդիսանում է «Nichijou» սերիալի նկարահանման վայրը։

## Պատմություն
Տակասակին հայտնվել է Նակասեն ստրատեգիական ուղու վրա, որը հին մայրաքաղաք Կիոտոն կապում էր Էդո քաղաքի հետ։ 1589 թվականին Իի Նաոմասան հիմնել է Տակասակի դղյակը, որի ներքևում կառուցվել էր համանուն քաղաքը։ Էդո ժամանակաշրջանում (1603—1867) այժմյան քաղաքի տեղում կային բազմաթիվ գյուղեր, տեղակայված վերոնշյալ ճանապարհի վրա։ Տակասակի շահավետ դիրքը դարձավ 1871-1872 և 1876-1881 թվականներին Գունմա պրեֆեկտության վարչական կենտրոնը նրա մեջ տեղակայելու պատճառը։

Քաղաքը հիմնադրվել է 1900 թվականի ապրիլի 1-ին Տակասակի գյուղին քաղաքի կարգավիճակ տալու միջոցով։ 2001 թվականին Տակասակին ստացավ հատուկ քաղաքի կարգավիճակ։ 2006 թվականի հունվարի 23-ին քաղաքի հրապարակը ընդարձակվել էր Գունմա գավառի հարևան ավանները (Միսատո, Գունմա, Կարաբուտի) և Տանո (Սին) գավառի ավանը «ուտելու» միջոցով։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Գունմա գավառի վերջին ավան՝ Հարունան մտավ Տակասակի քաղաքի կազմի մեջ։ 2009 թվականի հունիսի 1-ին քաղաքի կազմի մեջ մտավ նաև Տանո գավառի Յոսին ավանը։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է Հյունսյու կղզու վրա, Գունմա պրեֆեկտության Կանտո մարզում։ Նրա հետ սահմանակցում են Մաեբասի, Անակա, Ֆուձիոկա, Սիբուկավա, Տոմիոկա քաղաքները, Տամամուրա, Հիգասիագացումա, Նագանոհարա, Կանրա, Կամիսատո, Կարուիձավա ավանները և Սինտո գյուղը։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 370 958 մարդ (հոկտեմբերի 1, 2016), իսկ խտությունը՝ 221,74 մարդ/կմ²։ 
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1980-2005 թվականներին։

## Տնտեսություն
Ժամանակակից Տակասակիի տնտեսության հիմքը էլեկտրասարքերը, մեքենաշինությունը և քիմիական արտադրությունն է։ Ինչպես նաև քաղաքում զարգացած են տեքստիլ, կարի, թղթի և ալյուրաղացի արդյունաբերությունները։ Քաղաքը հանդիսանում է Գունմա պրեֆեկտության ֆինանսա-առևտրային կենտրոններից մեկը։ Տակասակիում կա նաև քաղաքային երթուղային համակարգ, որը քաղաքը կապում է Տոմիոկա քաղաքի և Սինոմիտա գավառի հետ։

## Տրանսպորտ
### Երկաթուղային տրանսպորտ
Քաղաքում կա գործող երկաթուղային համակարգ։ Նաև քաղաքով ձգվում է արագաշարժ Սինկասեն գնացքի գիծ։ Տակասակին կարևոր երկաթուղային հանգույց է։ Քաղաքը Սինկասեն արագաշարժ գնացքների գծով կապվում է Նիիգատա, Նագանո և Տոկիո քաղաքների հետ։ Տոկիո - Տակասակի - Նագանո գիծը շուտով կերկարացվի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի հատուկ քաղաքներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Բիլլի Լուրդ

**Բիլլի Քեթրին Լուրդ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է «Ճիչերի թագուհիները» հեռուստասերիալում կատարած Շանել №3-ի դերի շնորհիվ։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Լուրդը ծնվել է Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա, դերասանուհի Քերրի Ֆիշերի և գործակալ Բրայան Լուրդի ընտանիքում։ Բիլլին ունի անգլիական, հրեական, շոտլանդական և իռլանդական արմատներ։ Բիլլին դերասանուհի Դեբբի Ռեյնոլդսի և երգիչ Էդդի Ֆիշերի թոռնուհին է, ինչպես նաև Թոդդ Ֆիշերի, Ջոելի Ֆիշերի և Տրիշա Լի Ֆիշերի զարմուհին։
 
### Գործունեություն
2014 թվականի հունիսին հրապարակվեց, որ Լուրդը հայտնվելու է «Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ VII։ Ուժի արթնացում»-ում՝ երիտասարդ Լեյա Օրգանայի դերում։ Հետագայում Բիլլին հաստատեց, որ կհայտնվի ֆիլմում, սակայն ոչ թե Լեյայի, այլ իր աղջկա դերում։ 2015 թվականին տեղի ունեցավ ֆիլմի պրեմիերան, որտեղ դերասանուհին կատարեց լեյտենանտ Քոնիքսի դերը։ Բիլլին նաև հայտնվեց «Աստղային պատերազմներ»-ի հաջորդ դրվագում։

2015 թվականի փետրվարին հայտնվեց «Ճիչերի թագուհիները» հեռուստասերիալում, որտեղ նա կատարում է հարուստ ժառանգորդի, Ուոլլեսկյան համալսարանի ուսանող, Շանել №3-ի դերը։ Նրա դերակատարը միշտ կրում է մորթե ականջակալներ։ Ինչպես նաև Լուրդը հայտնվել է հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջոնում։

2015 թվականի դեկտեմբերին Variety ամսագիրը հայտնել է, որ Լուրդը միացել է «Միլիարդատերների խումբ» ֆիլմին, որի պրեմիերան տեղիկունենա 2017 թվականին։ Բիլլի հետ աշխատելու է նաև Էմմա Ռոբերթսը, որի հետ արդեն աշխատել է «Ճիչերի թագուհիները» ֆիլմում։

## Անձնական կյանք
2016 թվականին Բիլլին «Ճիչերի թագուհիները» հեռուստասերիալի նկարահանումների ընթացքում ծանոթացել է դերասան Թեյլոր Լոթների հետ։ Նույն թվականի դեկտեմբերին հայտարարվել է, որ նրանք հանդիպում են իրական կյանքում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Մկրտում Հովնաթանյան

**Մկրտում Հովնաթանյան** (), հայ դիմանկարիչ։

Հովնաթան Հովնաթանյանի որդին, Հակոբ և Աղաթոն Հովնաթանյանների հայրը։ Ապրել և ստեղծագործել է Թիֆլիսում։

## Կենսագրություն
Մկրտում Հովնաթանյանը ծնվել է 1779 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1765 թվականին) նկարիչներ Հովնաթանյանների տոհմիկ ընտանիքում։ Նկարել է կրոնական թեմաներով կտավներ, հայ թագավորների ու ռազմական գործիչների մի շարք դիմանկարներ, որոնցից առավել հայտնի է «Տրդատ թագավոր» կտավը (Հայաստանի ազգային պատկերասրահ)։ Օգնել է հորը վերանորոգելու և նկարազարդելու Էջմիածնի Մայր Տաճարի գեղանկարները, որոնք ավելի վաղ ստեղծել էր նրա նախապապը՝ Նաղաշ Հովնաթանը։ Ստեղծել է նաև Սիոնի մայր տաճարի գեղանկարները։ Աշխատանքներում առկա են կլասիցիզմի որոշակի տարրեր, որոնք ժամանակի գեղագիտական ճաշակի արտահայտություններ են։ Մկրտում Հովնաթանյանի աշխատանքներից պահպանվել են կաթողիկոս Եփրեմի, Ս. Խ. Գուրգենբեկյանի դիմանկարները (Հայաստանի ազգային պատկերասրահ), հայ թագավորների դիմանկարների շարքը (Հայաստանի ազգային պատկերասրահ և էջմիածնի վանքի Վեհարան)։

[մինի|Էջմիածնի տաճարի գեղանկարները, որոնք Մկրտում Հովնաթանյանը վերականգնել և համալրել է հոր՝ [Հովնաթան Հովնաթանյանի հետ]]

## Մահ և հիշատակ
Մահացել է 66 տարեկան հասակում Թիֆլիս քաղաքում։ Թաղված էր Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ 1937-1938 թվականներին Խոջիվանքի գերեզմանատան ոչնչացմամբ ավերվել է նաև Մկրտում Հովնաթանյանի գերեզմանը, տապանաքարն ու աճյունն անհետ կորել են։ Հետագայում նրան նվիրված փոքր տապանաքար է տեղադրվել 1962 թվականին Թբիլիսիում բացված հայ գրողների և հասարակական գործիչների Խոջիվանք պանթեոն։

## Գրականություն
* «Популярная художественная энциклопедия» 2-я книга, издательство «Советская энциклопедия», 1986 г.
* М. Казарян «Художники Овнатаняны» Москва, 1969 г.

## Տես նաև
* Հովնաթանյան ընտանիք
* Հայկական կերպարվեստ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Большая советская энциклопедия
*  Ավետիսյան, Քնարիկ (1995) Մկրտում Հովնաթանյանի արվեստը. Էջմիածին. Պաշտօնական ամսագիր Հայրապետական Աթոռոյ Ս. Էջմիածնի, ԾԲ (Ա). pp. 76-86. 

Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Խոջիվանքի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Դեղին տոմս

thumb|right|250px|Դեղին տոմսի օրինակ, որը թույլ էր տալիս կնոջը օրինական մարմնավաճառությամբ զբաղվել Նիժեգորոդսկի տոնավաճառում
**Փոխարինիչ տոմս**, փաստաթղթի գույնի պատճառով հաճախ անվանում են նաև  **դեղին տոմս**, Ռուսական կայսրության տարածքում կիրառվող փաստաթուղթ, որն անձին թույլատրում էր օրինական ճանապարհով զբաղվել մարմնավաճառությամբ։ Համարվել է անձնագրին փոխարինող փաստաթուղթ։

## Պատմություն
Այսպես կոչված «պետական փաստաթուղթը» բաղկացած է եղել 8 էջերից (4 միջուկից)։ Վերջին էջի վրա գրվում էր բժշկական եզրակացությունը (*«Բժշկի նշումներ»*), իսկ փաստաթղթի առաջին էջին ամրացված էր մարմնավաճառի լուսանկարը։ Երկրորդ միջուկի վրա գրված էր *«պետական մարմնի ցուցումները»* (13 կետեր), իսկ հինգերորդ, վեցերորդ և յոթերորդ էջերին գրված էր *«հանրային կանանց կանոնները»* (16 կետեր)։

Ցանկացած կին իրավունք ուներ ստանալու այս փաստաթուղթը, այսինքն ինքնակամ, օրինական ճանապարհով կարող էր զբաղվել մարմնավաճառությամբ։
Ուզում ես զբաղվել հնագույն մասնագիտությամբ՝ սիրով, սակայն բարի եղիր հերթագրվել ոստիկանությունում՝ հանձնելով անձնագիրդ, փոխարենը ստանալով «դեղին տոմս»։ Այն վկայում է, որ կինը դադարում է համարվել «պարկեշտ», և որ ոստիկանությունը ոչ միայն կարող է, այլ նաև պարտավոր է կազմակերպել պարբերական բժշկական հետազոտություններ։ Այդ կարգի զոհ դառնալը շատ հեշտ է։ Բավական է մեկ անգամ բռնվել ոստիկանության կողմից կամ էլ այդ մասին հայտնի բարեխիղճ բնակարանատերը։ Ունենալով դեղին տոմս՝ կինը իրավունք ունի վաստակել միայն իր մարմնով։ Փաստաթղթի վերադարձը շատ դժվար է, նաև անիմաստ, չէ որ ում է հետաքրքրում նախկին «ման եկող» կինը։

Ընդ որում, Ռուսաստանում «պետական» մարմնավաճառները բաժանվում էին երկու խմբի՝ բացահայտ և գաղտնի։ Եվ միայն առաջիններն էին ստանում «դեղին տոմսը»։ Երկրորդ կատեգորիայի ներկայացուցիչները ենթարկվում էին պետական մարմիններին և նրանց մարմնավաճառ լինելու փաստը թաքցվում էր նրանց ծնողներից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Մարմնավաճառություն
Կատեգորիա:Նույնականացման փաստաթղթեր
Արծրուն Ավագյան

**Արծրուն Աբգարի Ավագյան** (), հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր (2000)։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2014)։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (2000)։

## Կենսագրություն
Արծրուն Ավագյանը ծնվել է 1942 թվականին Երևանում։ 1959 թվականին ավարտել է Քանաքեռի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1968 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 1970 թվականից աշխատում է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, 2000 թվականից՝ դեկան։ 1977 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական («Պոլսահայ գրական կյանքը 1918-1922 թվականներին»), 1998 թվականին՝ դոկտորական («Կոստան Զարյան. կյանքը և գործը») ատենախոսություն։

Սփյուռքահայ և խորհրդային գրականությանը վերաբերող բազմաթիվ գիտական հոդվածների հեղինակ է։

## Անդամակցություն
* Հայաստանի գրողների միության անդամ, 2000 
* ԵՊՀ կառավարման և գիտական խորհուրդների անդամ
* ԵՊՀ արևելագիտության, ժուռնալիստիկայի, աստվածաբանության խորհուրդների անդամ
* «Պատմաբանասիրական հանդես»-ի և «Հայագիտության հարցեր»-ի խմբագրական կոլեգիաների անդամ
* ԵՊՀ-ում գործող գրականության գծով գիտական աստիճաններ շնորհող խորհրդի անդամ
* ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի անդամ
* ՀՀ ԳԱԱ հասարակագիտական ճյուղի գիտական խորհրդի անդամ

## Պարգևներ
* Ֆրիտյոֆ Նանսեն միջազգային հիմնադրամի ոսկե մեդալ, 2005 թվական
* ՀՀ վարչապետի ոսկե մեդալ, 2009 թվական
* Հայաստանի գրողների միության և ՀՀ սփյուռքի նախարարության համատեղ «Վիլյամ Սարոյան» մեդալ, 2012 թվական
* ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության պատվոգիր «կրթության և գիտության ոլորտում ներդրած ավանդի համար»
* ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 2014 թվական

## Երկեր
* Սփյուռքահայ դասական պատմվածքը (քրեստոմատիա), Երևան, 2007։
* Պատկերազարդ պատմություն Շահան Շահնուրի (մենագրություն), Երևան, 2004։
* Կոստան Զարյան, Կյանքը և գործը, Երևան, 1998։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Վայդահունյադ ամրոց

**Վայդահունյադ ամրոց** (), ամրոց Բուդապեշտի Վարոշլիգետ այգում։ Ամրոցը կառուցվել է 1896- 1908 թվականներին ճարտարապետ Իգնաց Ալպարի նախագծով։

1896 թվականին Հունգարիա պետության կազմավորման 1000 ամյակի օրը Վարոշլիգետ զբոսայգում հանդիսավոր արարողությամբ բացվեց Իգնաց Ալպարի նախագծած «պատմական տաղավարը»։ Տաղավարը պատրաստվել էր փայտից, նրբատախտակից (ֆաներա) և պապիե-մաշեից։ Այն իրենից ներկայացնում էր էկլեստիկ ոճի համադրում հռոմեական, գոթական, վերածննդի և բարոկկո ճարտարապետական ոճերի հետ։

Ամրոցի նախագծում Ալպարը ներառել էր Հունգարիայի 21 հայտնի կառույցներից տարրեր, այդ թվում նաև Կորվին ամրոցից, Շեգեշվար ամրոցից, Կատալինայի ամրոցից, Յակեի տաճարից, ինչպես նաև այլ եկեղեցիներից և ամրոցներից ճարտարապետական տարրեր։ Քանի որ կառույցը իր արտաքին տեսքով նման էր Կորվինների ամրոցին, Տրանսիլվանիայի Հունյադիների պալատին, այդ պատճառով էլ «պատմական տաղավարը» սկսեցին անվանել նաև Վայդահունյադ։

Տոնակատարության ավարտից հետո տաղավարը քանդվել է, սակայն բուդապեշտցիներն այնքան էին հավանել այն, որ որոշվեց, որ նույն վայրում պետք է կառուցվի տաղավարի քարե տարբերակը։ Կառուցումն ավարտվել է 1908 թվականին։

Ամրոցի բակում է գտնվում Անանունի արձանը, ով եղել է Gesta Hungarorum քրոնիկոնի հեղինակը։ Ամրոցի բակում տեղադրված է նաև ճարտարապետ Իգնաց Ալպարի արձանը։ Ներկայումս ամրոցում է տեղակայված Հունգարիայի ագրարային թանգարանը։

## Պատկերասրահ

File:Vajdahunyad Castle, 2011 Budapešť 0140.jpg
File:Vajdahunyad vára (16291. számú műemlék) 14.jpg
File:Vajdahunyad vára (16291. számú műemlék) 27.jpg
File:Anonymus.JPG
File:Vajdahunyad vara 21.jpg
File:Vajdahunyad Castle, Chapel, Budapest.jpg
File:Vajdahunyad_v%C3%A1ra6.JPG
File:Vajdahunyad_v%C3%A1ra7.JPG


## Գրականություն
* Венгрия. Издательство «Вокруг света», 2009 ISBN 978-5-98652-226-5

## Արտաքին հղումներ
* http://muemlekek.info/muemlek/vajdahunyad-vara.php 

Կատեգորիա:Հունգարիայի ամրոցներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշանշան (Շախտի)

**Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշանշան**, հուշարձան ՌԴ Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքում։

## Պատմություն
Քաղաքի օրը և Հանքագործի օրը՝ 2014 թվականի օգոստոսի 31-ին, Շախտի քաղաքի Ալեքսանդրի զբոսայգում հանդիսավորությամբ բացվեց հուշահամալիր՝ նվիրված Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) հերոսներին։ Արձանի տեղադրումը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբի 100-ամյակին։ Այդ պատերազմի մարտերում Դոնի երկրամասից մասնակցել է մոտ 125 հազար կազակ, վաթսուն հեծելագունդ, երեսուներեք հեծելազորային մարտկոց, վեց պլաստունյան գումարտակ, հինգ պահեստային զորագունդ, երեք պահեստային մարտկոց և ավելի քան ութսուն առանձին հատուկ հարյուրյակ։ Դոնցիները մասնակցել են ռազմական գործողությունների մեծամասնությանը։

1914-1918 թվականների գործողությունների ընթացքում Դոնի կազակները ողջ աշխարհի համար դարձան տոկունության, քաջության և հերոսության օրինակ։ 193 սպա և ավելի քան 3700 շարքային կազակներ պարգևատրվել են Սուրբ Գեորգիի շքանշանով, Գեորգիևյան զենքով, Գեորգիևյան խաչերով և մեդալներով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանում ամենապատվաբեր զինվորական պարգևով՝ Գեորգիևյան խաչով պարգևատրված առաջին ստորին աստիճանավորը եղել է ծնունդով Նիժնե-Կալմիկովսկի խուտորից Դոնի կազակ, Երմակ Տիմոֆեևիչի անվան Դոնի կազակական 3-րդ գնդի 6-րդ հարյուրավորի եֆրեյտոր Կուզմա Ֆիրսովիչ Կրյուչկովը։

Հուշանշանը տեղադրելու նախաձեռնողը դարձել է Շախտիի Յակով Պետրովիչ Բակլանովի անվան կազակական կադետական կորպուսը։ Նախագիծը մշակվել է շախտիեցիների կողմից։ Հուշարձանն օծել է Շախտիի և Միլլերովոյի եպիսկոպոս Սիմոնը։ Տոնական և հանգստյան օրերին այստեղ հիշատակի հերթապահություն են իրականացնում Շախտիի Յակով Պետրովիչ Բակլանովի անվան կազակական կադետական կորպուսի սաները։

## Նկարագրություն
Պատվանդանին երկգլխանի արծիվ է, որը ճանկերում սեղմում է կադետական դրвշակը, որը զարդարված է ռուսաց վերջին կայսր Նիկոլայ II-ի անվանագրով։ Երկգլուխ արծվի թևերի տակ գտնվող սալիկներին փորագրված են Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած Դոնի կազակական բոլոր զորամիավորումների անունները։

## Աղբյուրներ
* К 100-летию начала Первой Мировой войны
* Памятник героям Первой мировой войны открыт в Шахтах 
* Донское казачество в Первой мировой войне 

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ
Երվանդ Կրբաշյան

**Երվանդ  Մեսրոպի Կրբաշյան** () հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։

## Խաղացողի կարիերա
1990 թվականին ԽՍՀՄ պատանեկան հավաքականի կազմում դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։

1991 թվականին մասնակցել է աշխարհի պատանեկան առաջնությանը։

## Ձեռքբերումներ
:*Խաղացող՝*
*  «Տորպեդո» (Մոսկվա)
** Ռուսաստանի գավաթակիր - 1992/1993
*  «Երևան»
** Հայաստանի չեմպիոն - 1997
** Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1996/97
:*մարզիչ՝*
*  **«Միկա-2»**
**Առաջին լիգայի արծաթե մեդալակիր - 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը zenit-history.ru կայքում
* 

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Mamy Blue

**Mamy Blue** (ֆրանսերենից՝ *թախիծ մոր հանդեպ*, ՝ թախիծ), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Յուբեր Ժիրոյի 1970 թվականին գրած երգն է։ Անգլերեն տարներակներում սովորաբար երգի անունը գրվում  է «**Mammy Blue**»։

## Պատմություն
«Mamy Blue» երգի և՛ տեքստը, և՛ մեղեդին հնարել է ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Յուբեր Ժիրոն ճանապարհային խցանման մեջ սպասելու ժամանակ։ Վերնագիրը կարելի է թարգմանել «Թախիծ մոր հանդեպ» կամ «Մայրիկ ես թախծում եմ»։ Երգի նախնական տեքստը ֆրանսերեն է եղել։ Երգի հերոսը հիշում է, որ երիտասարդ տարիքում (21 տարեկան) լքել է տունը, և այժմ՝ երկար դեգերումներից հետո վերադառնալով տուն մորը կենդանի չի գտել։ Մայրը ամենայն հավանականությամբ մահացել է և այժմ նրան հնարավոր չէ ասել «ներիր»։

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1970 երգեր
Արժեթղթերի միջազգային տարբերակիչ ծածկագիր

**Արժեթղթերի միջազգային տարբերակիչ ծածկագիր** (**ԱՄՏԾ**) (, միջազգայնորեն ճանաչված հապավում — ****) արժեթղթերին շնորհվող եզակի կոդ։ Նրա կառուցվածքը սահմանվում է ISO 6166 ստանդարտով։ ԱՄՏԾ-ն կազմված է 12 նիշանոց լատինական տառերից և(կամ) թվերով կազմված համակցությունից, որը չի պարունակում տեղեկատվություն ֆինանսական գործիքի մասին, սակայն տրվում է համապատասխան արժեթուղթը միջազգայնորեն տարբերակելու համար։

Արժեթղթերը, որոնց ԱՄՏԾ-ները, ներառյալ պարտքային արժեթղթերը, բաժնետոմսերը, օպցիոնները, ածանցյալ գործիքները և ֆյուչրները, չեն կարող բնորոշել դրանց առևտրի վայրերը, դրա համար գոյություն ունի Շուկայի տարբերակիչ ծածկագիրը կամ երեք տառանոց փոխարկման կոդը, որը պետք է համադրելի լինի ԱՄՏԾ-ի հետ։ Առևտրի առարկա հանդիսացող արժույթը նույնպես եզակիորեն տարբերակվեն այս մեթոդով։

## Պատմություն
ԱՄՏԾ-ները առաջին անգամ օգտագործվել են 1981 թվականին, սակայն համատարած չեն կիրառվել մինչև 1989 թվականը, Մ30 երկրները ընդունեցին այն։ ԱՄՏԾ-ն ներառվեց Միջազգային ISO ստանդարտներում նույն տարում ISO 6166 ստանդարտի տակ։

Որտեղ արդեն գործում էին երկրի ծածկագրերի շնորհման ընթացակարգը, դրանց հիմքում դրվեց ԱՄՏԾ ծածկագիրը։ Հին ծածկագրերը փոխարինվեցին ԱՄՏԾ ծածկագրերով` հաշվի առնելով երկրի ծածկագիրը։ Սկզբում տեղեկատվությունը պահվում էր CD-ROM-ների վրա և հետագայում ներդրվեց համացանցում։

## Նկարագրում

*[[Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպություն|ISO]] 6166*-ն (կամ ISO6166:2013 որպես 2013 թվականի վարկած) սահմանում է ԱՄՏԾ կառուցվածը։ ԱՄՏԾ եզակի տարբերակիչներ սահմանվում են բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի, ETF-ների, օպցիոնների, ածանցյալ գործիքների և ֆյուչերսների համար։

ISIN-ը պարունակում է երկու լատինատառ նիշ, որը ISO 3166-1 alpha-2 թողարկող երկրի ծածկագիրն է, ինը թվատառային նիշ (Արժեթղթերի Ազգային Տարբերակիչ Ծածկագիր կամ ԱԱՏԾ) և մեկ թվային նիշ, որը կոչվում է ստուգիչ նիշ, ընդամենը նիշերի քանակը 12 է։

ԱՄՏԾ-ների թողարկումը իրականացվում է համապատասխան պետության ծածկագիր շնորհող հատուկ կազմակերպությունների կողմից։

## Օգտագործում և համաձայնեցում

ԱՄՏԾ-ները դանդաղորեն ընդունվեցին ամբողջ աշխարհում։

ԱՄՏԾ-ների մաս կազմող ԱԱՏԾ-ները պետք է լինեն մինչև 9 նիշանի։ Ավելի կարճ ծածկագրերի համար որպես լուծում ավելացվեցին զրոներ երկրի կոդից առաջ, որպեսզի հեշտ անցում կատարվեր ԱԱՏԾ-ներից ԱՄՏԾ-ների։

ԱՄՏԾ-ները օգտագործվում են ամբողջ աշխարհում։ Շատ երկրների առևտրային, քլիրինգային և վերջնահաշվարկի համակարգերում հաստատված են ԱՄՏԾ-ները արժեթղթերը տարբերակելու համար։ Որոշ երկրներում, հիմնականում Եվրոպայում հրաժարվել են ԱՄՏԾ-ներից որպես արժեթղթերի տարբերակիչ համակարգ։ Սակայն եվրոպական նոր գանոնակարգերով ինչպիսիք է Վարկունակություն II կարգը, խորհուրդ է տրվում հաստատել ԱՄՏԾ-ները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ISO ստանդարտներ
Լիլի Բլիքեր

**Կարոլին Էմիլի "Լիլի" Բլիքեր** (, ), հոլանդացի ֆիզիկոս, ով հայտնի է գիտական գործիքների նախագծման և արտադրության իր աշխատանքներով։

## Կենսագրություն
Լիլի Բլիքերը ծնվել է 1897 թվականին Ջոն Լամբերտ Բլիքերի և Մարթա Գերհարդինա Դյոհնեի ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի հինգ երեխաներից կրտսերը։ Մեծացել է հոլանդական Միդլբուրգ քաղաքում։ Հաճախել է Պիտերստրատի ավագ դպրոց։ Դասավանդել է միջնակարգ դպրոցում, որպեսզի կարողանա սովորել Ուտրեխտի համալսարանում։ 1919-1926 թվականներին եղել է Ուտրեխտի համալսարանի ֆիզիկայի լաբորատորիայի գլխավոր ասիստենտ, 1926 թվականի հունվարի 1-ին դարձել է միակ գլխավոր ասիստենտը։ Ֆիզիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան ստացել է Ուտրեխտի համալսարանից` պաշտպանելով ալկալոիդների սպեկտրի վերաբերյալ թեզ։

## Գործունեություն
Գիտական աստիճան ստանալուց հետո Բլիքերը ծավալել է խորհրդատվական գործունեություն նախ իր հյուրասենյակում, ապա գործարանի փոքրիկ սենյակում։ Գիտական և օպտիկական սարքավորումների ստեղծման համար բացել է գործարան։ Մինչև 1936 թվականը ընկերության ուշադրության կենտրոնում է եղել  լաբորատորիայի և բարձր ճշգրտության էլեկտրական չափման գործիքների համար սարքավորումների արտադրությունը։ 1936 թվականին Բլիքերը որոշել է բացել օպտիկական արտադրամաս, 1937 թվականին սկսել է արտադրել օպտիկական գործիքներ։ Բլիքերի արտադրությունը Նիդերլանդներում գլխավորել է նախկինում գոյություն չունեցող օպտիկական արտադրությունը։ 1938 թվականին Բլիքերը բանակցություններ սկսեց հոլանդական ռազմական ընկերությունների հետ՝ նրանց համար հեռադիտակներ արտադրելու համար։ 1940 թվականին, երբ Նիդերլանդները ներգրավվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մեջ, Բլիքերը դադարեցնում է հեռադիտակների արտադրությունը, քանի որ չի ցանկանում գերմանական բանակի համար արտադրանք ստեղծել։ Սակայն նա ամբողջ արտադրությունը չի դադարեցնում։ Նա հոլանդական համալսարանների և նրանց ուսանողների համար արտադրում է մանրադիտակներ։ Բլիքերը իր գործարանում թաքցրել է հրեաների, սակայն 1944 թվականին ինչ որ մեկը գերմանական իշխանություններին հայտնել է այդ մասին։ Բլիքերը կարողացել է օգնել թաքնված հրեաներին փախչել և ամուսնու հետ ստիված է եղել թաքնվել։ Այդ ժամանակաշրջանում նրա գործարանը փակվել է։ Պատերազմի ավարտից հետո Բլիքերը բացել է նոր գործարան, որն 
առաջինն է արտադրել Ֆրից Ցերնիկեի ստեղծած փուլացայտուն մանրադիտակները։

## Հիշատակ
Ուտրեխտի համալսարանի շենքերից մեկն անվանվել է Բլիքերի անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կին ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ուտրեխտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Յուբեր Ժիրո

** Յուբեր Իվ Ադրիան Ժիրո** (, ), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և երգերի բառերի հեղինակ։

## Կենսագրություն և կարիերա
Յուբեր Ժիրոն ծնվել է 1920 թվականի փետրվարի 28-ին Մարսելում, Ֆրանսիա։ Իր կարիերան Ժիրոն սկսել է՝ հարմոն նվագելով Ջանգո Ռեյնհարդի հետ «Quintette du Hot Club de France» ջազային երաժշտական խմբում։ 1941 թվականին նա կիթառ է նվագել Ռեյ Վենտուրայի բիգ-բենդին Հարավային Ամերիկա շրջագայության ժամանակ։ Վեց տարի անց Յուբեր Ժիրոն միանում է «Jacques Hélian» օրկեստրին, որը ձայնագրում էր հետպատերազմյա ռոմանտիկ կինոկատակերգությունների երգերը։

Կոմպոզիտորի «Dors, mon amour» (*Քնիր, իմ սեր*) երգը, որը հնչել է Անդրե Քլավոյի կողմից, 1958 թվականին հաղթել է Եվրատեսիլ 1958 երգի մրցույթին։

Ժիրոն Պիեր Կուրի հետ գրել է «Gitans» երգը։ Այն թարգմանվել է անգլերեն և կատարվել ու ձայնագրվել Քորրի Բրոքենի կողմից։ Սերջո Ֆրանկին ձայնագրում է անգլերեն և իտալերեն տարբերակները (իտալերեն տեքստի հեղինակն է Լեո Կոսսոն) 1965 թվականին թողարկած իր ալբոմի համար, որը կոչվում էր «*Live at the Cocoanut Grove»*:

Ժիրոն մեծ հռչակ է բերել հետևյալ երկու երգերի երաժշտությունները գրելով՝ «*Sous le ciel de Paris*» և «Mamy Blue» (1970 թվական)։

Հայտնի ֆրանսիացի կոմպոզիտորն իր մահկանացուն կնքում է 2016 թվականի հունվարի 16-ին Մոնտրյոյում (Շվեյցարիա)՝ 95 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ջազմեններ
Ուսուցչուհու արձան (Դոնի Ռոստով)

**Ուսուցչուհու արձան** (), բրոնզե հուշարձան, որը տեղադրվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքի Կրասնոարմեյսկայա փողոցում, թիվ 78 դպրոցի մոտակայքում։ Նախագիծն իրականացրած քանդակագործներից մեկը Սերգեյ Օլեշնյան է։

## Պատմություն
2012 թվականի սեպտեմբերի 1-ին` Գիտելիքի օրը, Դոնի Ռոստով քաղաքի Կրասնոարմեյսկայա փողոցում, թիվ 78 դպրոցի հարևանությամբ տեղադրվեց առաջին ուսուցչուհու բրոնզե քանդակը։ Քանդակագործների մտահղացմամբ՝  ուսուցչուհին պատկերված է ոչ թե մենակ, այլ առաջին դասարանի աշակերտների՝ տղայի և աղջկա հետ, որոնք շտապում են իրենց առաջին դասին։

Նրանց գլխավերևում կամար է, որը խորհրդանշում է կյանքում մանկավարժների կարևոր դերը. նրանք առաջինն են երեխաներին դիմավորում դպրոցում, այնուհետև նրանց ուսերին դրված է պատասխանատու առաքելություն՝ երեխաներին պատրաստել ինքնուրույն կյանքի դպրոցի պատերից դուրս։

Աշխատանքը տևել է կես տարի, քանդակի հեղինակներից մեկը Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ Սերգեյ Օլեշնյան է։ Նա ստեղծել է բազմաթիվ ժամանակակից քանդակներ, որոնք տեղադրված են Դոնի Ռոստովում, այդ թվում՝ կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի հուշարձանը և ջրատարի հուշարձանը։

Քանդակի բարձրությունը 3,5 մետր է։ Արձանի հանդիսավոր բացմանը ներկա են եղել Ռոստովի մարզի փոխնահանգապետ Սերգեյ Գորբանը և քաղաքապետ Միխայիլ Չեռնիշովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Առաջին դասարանցու արձան (Դոնի Ռոստով)

**Առաջին դասարանցու արձան** (), բրոնզե հուշարձան ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանի Գորկու փողոց, 115 հասցեում գտնվող թիվ 36 գիմնազիայի բակում։

## Պատմություն
Հուշարձանը ստեղծելու նախաձեռնությունը պատկանում է Դոնի Ռոստովի Լենինյան շրջանի ղեկավար Սերգեյ Սուխարիևին։ Իր հարցազրույցում նա նշել է, որ նախագծի մշակման նախնական փուլերում ցանկանում էր, որ վերջնական քանդակն ինչ-որ բանով հիշեցնի «Փոքրիկն ու տանիքում ապրող Կառլսոնը» հեքիաթի Մանչուկին։

Քաղաքի իշխանությունները որոշեցին 7-9-րդ դասարանների աշակերտների շրջանում անցկացնել հուշարձանի լավագույն էսքիզի մրցույթ։ Ներկայացվեցին ավելի քան 500 էսքիզներ, և դրանցից մեկի հեղինակը դարձավ հաղթող։ Դա թիվ 36 գիմնազիայի 9-րդ դասարանի աշակերտուհի Աննա Նիկոլաևան է։ Հուշարձանը ստեղծելու համար գումար տրամադրել են հովանավորները, իսկ քանդակագործ է ընտրվել Դմիտրի Լինդինը։

Նա քանդակը ստեղծել է ըստ աշակերտուհու մատիտանկարի։ Հուշարձանը ստեղծելու համար ծախսվել է մոտ կես տարի, այն ձուլվել է Դոնի Ռոստովի արհեստանոցներից մեկում։ Հուշարձանի բացման հանդիսավոր արարողությունը կայացել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 1-ին` Գիտելիքի օրը, թիվ 36 գիմնազիայի ներքին բակում։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա է եղել քաղաքապետ Անատոլի Չեռնիշովը։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը բրոնզից է, նրա բարձրությունը մոտ 2 մետր է, իսկ քաշը` կես տոննա։ Հուշարձանը պատկերում է դպրոցական համազգեստով առաջին դասարանցի ծիծաղող տղա աշակերտի։ Նա նստած է գլոբուսին, իսկ ձեռքում պահում է գիրք, որի վրա գրված է «Школа» («Դպրոց»)։ Ըստ քանդակագործի` այս հուշարձանը համատեղում է իսկական առաջին դասարանցու գծեր, որը միևնույն խանդավառությամբ կարողանում է և՜ սովորել, և՜ զվարճանալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Յուլիա Սամոյլովա

**Յուլիա Օլեգովնա Սամոյլովա** (, ), ռուս երգչուհի, Ռուսաստանի ներկայացուցիչը «Եվրատեսիլ 2018» երգի մրցույթում։

## Կենսագրություն
Յուլիա Սամոյլովան ծնվել է Ուխտա քաղաքում, Կոմի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։

13 տարեկանում Յուլյյաին ախտորոշել են Վերդնիգ-Գոմֆմանի ողնաշարի ամիոտրոֆիա։ Նա տեղաշարժվում է սայլակով։

Վաղ տարիքում Յուլիան Սամոյլովան մասնակցել է տարբեր մրցույթների։ Տասնչորս տարեկանում հաղթող է ճանաչվել «Երազանքի թևերին» երաժշտական փառատոնում։

2010 թվականին Սամոյլովան ավարտել է Ժամանակակից հումանիտար ակադեմիայի հոգեբանության ֆակուլտետը։

## Գործունեություն
Սամոյլովան աշխատել է ծանր այլընտրանքային երաժշտությամբ։ 2008 թվականին նա հիմնադրել է «TerraNova» խումբը։ Խումբը գոյությունը պահպանել է մինչև 2010 թվականը։

Սամոյլովան հասել է մինչև Ալլա Պուգաչովայի «Ֆակտոր Ա» ծրագրի երրորդ սեզոնի եզրափակիչը։ Պուգաչովան անձամբ արժանացրել է նրան «Ալլայի ոսկե աստղ» մրցանակի։

2014 թվականին ձայնագրել է երկու երգ՝ «Լայթ» (խոսքերի և երաժշտության հեղինակ՝ Յուլիա Սամոյլովա) և «Նոր օր» (բառեր՝ Կոնստանտին Արսենև, երաժշտություն՝ Ալեքսանդր Յակովլև)։ Նաև ձայնագրել է զուգերգ Գոշա Կուցենկոյի հետ՝ «Գիսաստղ» (խոսքերի և երաժշտության հեղինակ՝ Գոշա Կուցենկո)։ Այս զուգերգով է սկսվում Գոշա Կուցենկոյի երկրորդ ալբոմը։

2014 թվականին Սոչիում Սամոյլովան բացեց Ձմեռային Պարալիմպիկ խաղերը՝ կատարելով «Միասին» երգը։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 2002 թվական՝ «Արծաթե կճղակիկ 2002» տարարածաշրջանային մրցույթ, հաղթող՝ I տեղ, մինչև 13 տարեկանների անվանակարգ, քաղաք Ինտա։
* 2003 թվական՝ «Երազանքի թևերին» երաժշտական փառատոն՝ II տեղ (14-18 տարեկաններ), Մոսկվա։
* 2005 թվական՝ «Գարնանային կաթոց» միջտարածաշրջանային մրցույթ, մինչև 30 տարեկան տարիքային խումբ։ Հաղթանակ՝ I տեղ և հանդիսատեսի համակրանք մրցանակ։ Քաղաք Մուրով։
* 2005 թվական՝ «Շլյագեր 2005» համառուսական մրցույթ, 2-րդ տեղ, ք. Եկատերինբուրգ։
* 2006 թվական՝ Ռոզա Վետրովի միջազգային մրցույթ-փառատոն, առաջին տեղ։ Եգիպտոս, ք.Հուրգադա։
* 2012-2013 թվականներ՝ «Նոր Ուխտա», «Գրան պրի», ք. Ուխտա։
* 2013 թվական՝ Ռուսական հեռուստատեսության մրցույթ «Ֆակտոր Ա», 2-րդ տեղ, ք. Մոսկվա։
* 2013 թվական՝ «Ալլայի ոսկե աստղ» մրցանակակիր։
* 2014 թվական՝ «Ելենա Մուխինայի անվան ժողովրդական մրցանակի» հաղթող «Անխախտ նոտա» անվանակարգում :
* 2014 թվական՝ 2014 թվականի մեռային Պարալիմպիկ խաղերի հանդիսավոր բացում.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Самойловой Պաշտոնական կայք

### Հարցազրույցներ
* Юлия Самойлова: «Очень много негатива в свой адрес слышу именно от людей на колясках»
* Юлия Самойлова: «С самого детства я представляла себя на Евровидении» 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչ-երգահաններ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի փոփ-վոկալիստներ
Ջրատարի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)

**Ջրատարի հուշարձան** (), բրոնզե հուշարձան ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքի Պոկրովսկի պուրակում` քաղաքային Երաժշտական թատրոնի դիմաց։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից։ Բարձրությունը 2,2 մետր է։ Ըստ հեղինակների մտահղացման` հուշարձանը պատրաստված է մի կնոջ տեսքով, որը հագնված է քաղաքի XIX դարի բնակչուհու նման։ Նա դույլով ջուր է հավաքում ջրաբաշխիչ սյունից։ Այսպիսի խորհրդանիշ ընտրվել է ոչ պատահականորեն. այն ժամանակ, համաձայն սահմանված կարգի, հենց կինն էր ընտանիքը խմելու ջրով ապահովելու պատասխանատուն, ուստի քաղաքում ջրատարի հայտնվելը էապես հեշտացրեց կանանց կենցաղային խնդիրները։

Հուշարձանը պատրաստված է ի պատիվ քաղաքի առաջին ջրատարի, որը գործարկվել է 1865 թվականին։ Հուշարձանը ստեղծելու նախաձեռնողը Ռոստովի ջրմուղն է։ Հուշարձանի հեղինակներից մեկը քանդակագործ Սերգեյ Օլեշնյան է։

Համաձայն Դոնի Ռոստովի քաղաքապետ Միխայիլ Չեռնիշովի ցուցումների` հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականի օգոստոսին։ Բացման արարողությունը սկսվել է թատերականացված վառ ներկայացումով, ցուցադրվել են զգեստավորված համարներ, որոնց սյուժեն եղել է Ռոստովի առաջին ջրատարի պատմությունը։ Հանդես եկած դերասաններից մեկը պատկերել է Անդրեյ Բայկովին, որի օրոք սկսել է աշխատել քաղաքային ջրատարը։ Բացմանը ներկա են եղել Ռոստովի մշակույթի քաղաքային վարչության պետ Լյուդմիլա Լիսիցինան, Ռուսաստանի ջրամատակարարման և ջրահեռացման ասոցիացիայի գործադիր տնօրեն Ալեքսեյ Գոլովաչովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Օգոստոսյան թնդանոթներ

**Օգոստոսյան թնդանոթներ** () կամ **Օգոստոս 1914»** (), 
Տակման Բարբարայի պատմական ստեղծագործությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին, հրատարակվել է 1962 թվականին։ Տակմանը նկարագրում է պետությունների միջև աճող կոնֆլիկտը։ Նա կենտրոնանում է ռազմական պատմության, պատերազմի մասնակիցների և առավելապես մեծ տերությունների վրա։ Այդպիսով, «Օգոստոսյան թնդանոթները» նկարագրում է Առաջին աշխարհամարտի վաղ շրջանը` պատերազմն սկսելու որոշման ընդունումից մինչև Մառնի ճակատամարտը (1914), որը կանգնեցնում է Գերմանական կայսրության հարձակումը Ֆրանսիայի Երրորդ Հանրապետության վրա։ Արդյունքում լինում են չորս տարվա պատերազմներ։ Տակմանը նկարագրում է պլանների քննարկումներ, ռազմավարություններ, աշխարհում տեղի ունեցած իրադարձություններ և միջազգային իրադրությունը պատերազմից առաջ և հետո։ Այս ստեղծագործության հրատարակության համար Բարբարա Տակմանը ստանում է դափնեկրի կոչում։ Փաստագրական արձակ ստեղծագործությունը հրատարակվել է 1963 թվականին։

Գրքի մասին ամենից շատ խոսում է Հուդզոնի ինստիտուտի աշխատակիցների կողմից գրված հոդվածը (The Wall Street Journal), որը գրելու համար առիթ են հանդիսացել «Օգոստոսյան թնդանոթներ», «Հպարտ աշտարակներ» ստեղծագործության հերոսները։

## Գլխավոր հերոսներ

{|class="graytable" style="text-align:center"

Տակմանը հետևողականորեն ծանոթացնում է մեզ բոլոր առանցքային հերոսների հետ։ Ներկայացնում է Անտանտի երկրները  (Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, Ռուսաստան), 
 նաև գերմանական սպաներին։ Մանրամասների նկատմամբ նրա բնութագրական ուշադրության շնորհիվ մենք իմանում ենք հերոսների անհատականության ուժեղ և թույլ կողմերի մասին։

*Ժոզեֆ-Ֆրանսիայի Երրորդ Հանրապետություն, գեներալ գլխավոր հրամանատար ֆրանսիական բանակի. 
*Մոլտկե Հելմուտ Յոհան Հելմուտ, Գերմանական կառավարության գլխավոր շտաբի ղեկավար. 
*Ալբերտ I, Բելգիայի թագավոր. բելգիական բանակի գլխավոր հրամանատար։ Նա պատասխանատու պահերին ընդունել է կարևոր որոշումներ. 
*Իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Կրտսեր. գլխավոր հրամանատար. 
*Ջոն Ֆրենչ-բրիտանական ֆելդմարշալ, գլխավորել է Արևմտյան ռազմաճակատը. 
*Բրիտանական էքսպեդիցիոն ուժեր.

մինի|Ինը միապետներ, ովքեր ներկա են եղել հուղարկավորության

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1962 գրքեր
Կատեգորիա:1962 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Պատմության գրքեր
Կատեգորիա:Ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:Վավերագրական գրքեր
Վլադիմիր Վիսոցկու հուշարձան (Դոնի Ռոստով)

**Վլադիմիր Վիսոցկու հուշարձան** (), բրոնզե հուշարձան ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքի Պուշկինի փողոցում, որը տեղադրվել և բացվել է 2014 թվականի ամռանը։

## Պատմություն
2009 թվականին կազմակերպվել և սկսվել է դրամահավաք Վլադիմիր Վիսոցկու հուշարձանը ստեղծելու նպատակով։ Անցկացվել է մրցույթ, որին քանդակագործները ներկայացրել են մի քանի նախագիծ, որոնցից հաղթող է դարձել Անատոլի Սկնարինի նախագիծը։ Միջոցները հավաքելով զբաղվել է ռոստովցիների հատուկ խումբ. նվիրատվությունների համար տարողությունները տեղադրվել են քաղաքի շատ վայրերում։ Անցկացվել են նաև բարեգործական համերգներ։ Արդյունքում հավաքվել է 500 հազար ռուբլի` անհրաժեշտ 2,5 միլիոնից։ Պակասող գումարի մեծ մասը հատկացրել է ռոստովցի հայտնի գործարար Իվան Սսավիդիի բարեգործական հիմնադրամը։

Հուշահամալիրի բացումը տեղի ունեցավ 2014 թվականի հուլիսի 25-ին` բանաստեղծի մահվան 34-րդ տարելիցի օրը` Կինոյի տնից ոչ հեռու, Պուշկինի փողոցում։ Ամբողջ կոմպոզիցիայի բարձրությունը 3,4 մետր է, որից 2,3 մետրը դերասանի քանդակն է։ Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից։ Վիսոցկին կանգնած է բեմում, հագին սվիտեր է և տաբատ, ձեռքին` կիթառ։ Նրանից աջ վարագույր է։ Ըստ մեկ այլ տեղեկության` աջ կողմում գտնվում է նաև կայծակ` բանաստեղծի պայծառ և ոչ երկարատև կյանքի խորհրդանիշ։

Վլադիմիր Վիսոցկու հուշարձանի բացմանը ներկա են եղել շուրջ 200 քաղաքացիներ։

Քաղաքում, բացի այս հուշարձանից, տեղադրված են նաև հուշատախտակներ այն վայրերում, որոնք դերասանն այցելել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Միխայիլ Ռեմիզով

**Միխայիլ Ռեմիզով** (), թատրոնի և կինոյի ռուս դերասան։

## Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի արվեստի դպրոցը), բայց մինչ դպրոցն ավարտելը նա նկարահանվել «Մեծ ընդմիջում» ֆիլմում։ Եվ դա էլ եղել է նրա առաջին դերը իր ֆիլմագրության մեջ։ Ծառայում էր նաև՝ Ռուսական կենտրոնական բանակի թատրոնի ակադեմիայում, Կրասնոյարսկի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի ակադեմիայում, Տոմսկի դրամատիկական թատրոնում, Նոր դրամատիկական թատրոնում։

1996 թվականից Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնի դերասանն է։

2015 թվականի սեպտեմբերի 17-ին մահանում է 67 տարեկան հասակում։

## Ֆիլմագրություն
* 1972 - Մեծ ընդմիջում
* 1973 - Տասնյոթ վայրկյան գարուն
* 1975 - Երբ հողը դողում է 
* 1977 - Եկվորը
* 1980 - Կյանքը հիասքանչ է
* 1981 - Կյանքի ուղին
* 1986 - Միխայլո Լոմոնոսով
* 1988 - Փոթորիկ
* 1988 - Պաշտպան Սեդովը
* 1990 - Ականավոր լուսնի հեքիաթը
* 1990 - Հյուսիսափայլի տակ
* 1990 - Ցուրտ աշունը
* 1992 - Զբոսանք կառափնարանով
* 1993 - Վիտյա Շոշերան և ավտոմեքենա
* 2001 - Հայրապետական ժամի անկյունում
* 2003 - Մուխտարի վերադարձը
* 2005 - Ոսկե ցլիկը
* 2005 - Քարանյան 4
* 2005 - Մամ մի լար 2
* 2005 - Տղամարդկանց եղանակը
* 2005 - Որսորդություն իզյուբիրների վրա
* 2006 - Օդանավակայան 2
* 2006 - Զանգ
* 2006 - Որսորդություն հանճարի վրա
* 2007 - Անտլանտիդա
* 2009-2010 - Ամուսնական մատանի
* 2011 - Աղավնյակ
* 2011-2012 - Փակ դպրոց
* 2012 - Ո՞վ, եթե ես չեմ
* 2012 - Նվիրիր ինձ մեկ կիրակի
* 2013 - Լավրովի մեթոդը
* 2014 - Ժամիշխան
* 2014 - Ընտանեկան ընկերություն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Биография 
* Михаил Ремизов 

Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստատեսության դերասաններ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կովկասի հեծելազորային դիվիզիա

**Կովկասի հեծելազորային դիվիզիա** (), Դիվիզիայի շտաբը։ Թբիլիսի. մինչև 1914 թվականը եղել է Կովկասյան 2-րդ բանակային կորպուսի կազմում։

## Պատմություն
Կազմավորվել է Ռազմական նախարարի № 362 հրամանով 1865 թվականի սկզբին Կովկասյան բանակի կազմում գտնվող չորս դրագունյան` Նիժնեգորոդյան, Տվերյան, Հյուսիսային և Պերեյասլավյան գնդերի բազայի վրա։

Միաժամանակ, գնդերը թողնելով 4 էսկադրոնների կազմում, հրամայված էր ունենալ երկու կառուցվածք` ռազմական պայմաններում 16 շարք դասակի կազմում, խաղաղ պայմաններում` 14 շարք։ Նույն հրամանով գնդերը փոխադրվել են խաղաղ կազմ։

Հրամանով սահմանվել էր յուրաքանչյուր գնդի պահուստում ունենալ էսկադրոն, այն կոչելով այսինչ գնդի “պահուստային էսկադրոն”, այն պահելով գնդից առանձին։

Այդ էսկադրոնները ձևավորվեցին գործող 5-րդ և 6-րդ պահուստային էսկադրոններից, որոնք հետագայում լուծարվեցին։ Այդ փոփոխությունները իրականացվեցին Կովկասյան բանակի  № 74 հրամանով։

Ռազմական գերատեսչության 1891 թվականի  № 274  հրամանով դիվիզիայի կազմում ընդգրկվեց Օսեթական հեծյալ դիվիզիոնը։ 1891 թվականի դեկտեմբերի 31-ին նորին մեծության պատվիրանով Պերեյասլավյան դրագունյան գունդը փոխադրվեց Վարշավյան զինվորական օկրուգի կազմ և ընդգրկվեց նոր ձևավորված 15-րդ հեծելազորային դիվիզիոնի կազմ։ 1915 թվականի հոկտեմբերին Կովկասյան բանակի գլխավոր հրամանատար Մեծն Իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչի հրամանով դիվիզիան փոխադրվեց  Էքսպեդիցիոն հեծելազորային կորպուսի կազմ, Իրան արշավելու համար։

## Անվանումներ
* 1857-1878 - Կովկասի հեծելազորային դիվիզիա
* 1878-1883 - Կովկասի հեծելազորային 1-ին դիվիզիա
* 1883-1918 - Կովկասի հեծելազորային դիվիզիա

## Կազմ
### 1914 թվական

* **1-ին բրիգադ** (Թիֆլիս)
** Տվերսկի 16-րդ դրագունների զորագունդ 
** Նիժեգորոդի 17-րդ դրագունների զորագունդ 
* **2-րդ  բրիգադ** (Թիֆլիս)
** Հյուսիսային18-րդ դրագունների զորագունդ 
** Սունժենսկի-Վլադիկավկազյան 1-ին կազակական զորագունդ

### 1917 թվական

* **1-ին բրիգադ**
**  Տվերսկի 16-րդ դրագունների զորագունդ 
** Նիժեգորոդի 17-րդ դրագունների զորագունդ 
* **2-րդ  բրիգադ**
** Հյուսիսային 18-րդ դրագունների զորագունդ 
** Խոպերի 1-ին կազակական զորագունդ

## Գրականություն
* Гизетти А. Л. Хроника Кавказских войск. В двух частях. — Тифлис, Издание Военно-исторического отдела при штабе Кав. воен. округа, 1896

## Արտաքին հղումներ
* Regiment.ru 
## Աղբյուրներ
* ВП 09.05.1902 уволен от службы с производством в генералы от кавалерии.
* Список полковникам по старшинству. Составлен по 1-е сентября 1903 г. СПб., 1903. С.126.

Կատեգորիա:Հեծելազորային դիվիզիան Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հեծելազորային դիվիզիաներ
Կատեգորիա:Ռազմական պատմություն
Սերգեյ Ավդեև

**Սերգեյ Ավդեև** (, ), ռուս շտաբս-կապիտան,  Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոս, Սուրբ Գեորգիի 4-րդ աստիճանի շքանշանի կրկնակի կավալեր։

## Կենսագրություն
Սերգեյ Ավդեևը ծնվել է Եկատերինոսլավսկի մարզի Պավլոգրադի շրջանի Լոզովոե գյուղում։ Ավարտել է Պավլոգրադի գիմնազիայի 4-րդ դասարանը։ 
1912 թվականից ծառայել է Ղրիմի 73-րդ հրաձգային գնդում։ 1913 թվականին դարձել է եֆրեյտոր, ենթասպա, 1914 թվականից` ավագ ենթասպա։ Երկու անգամ Չուգուևյան ռազմական ուսումնարանի քննություններ է հանձնել և 1914 թվականին դարձել պրապորշչիկ։

1914 թվականին  Ղրիմի 73-րդ հետևակային գնդի կազմում մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, նշանակվել գնդի հրամանատար, այնուհետև` գումարտակի հրամանատար։ 1915 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ավստրո-հունգարական և գերմանական ուժերի դեմ Սերետ գետի մոտ հարձակման ժամանակ ցուցաբերած խիզախության համար արժանացել է Սուրբ Գևորգի 4-րդ աստիճանի շքանշանի։ Մրցանակը հաստատվել է 1916 թվականի փետրվարի 20-ին։ 1915 թվականին դարձել է փոխլեյտենանտ, 1916 թվականին՝ շտաբս-կապիտան։ 1916 թվականի ապրիլի 18-ին պարգևատրվել է Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի շքանշանով` «Քաջության համար» գրությամբ։

Սպանվել է 1917 թվականի հունիսի 21-ին անհայտ հանգամանքներում։

## Պարգևներ
* Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան, 1916
* Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի շքանշան, 1916
* Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի «Խիզախության» շքանշան, 1916
* Սուրբ Գևորգի 4-րդ աստիճանի շքանշան, 1916
* Սուրբ Գևորգի 4-րդ աստիճանի շքանշան, 1917

## Արտաքին հղումներ
*  Сайт: Награды Императорской России. Авдеев С. П.
*  Павлоградские новости. 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կարլոս Աուգուստո Լեոն

**Կարլոս Աուգուստո Լեոն** (Carlos Augusto León, ), վենեսուելացի բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
1936 թվականին Վենեսուելայի կենտրոնական համալսարանը ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի բնագավառում նրան շնորհում է դոկտորի կոչում։ Նաև Մանկավարժության ազգային ինստիտուտի կողմից որակվում է պատմության և աշխարհագրության դասախոս և հինգ տարի դասավանդում է Կարակասի Անդրես Բելլոյի անվան լիցեյում։ Կյանքի վերջին քսան տարում եղել է Վենեսուելայի կենտրոնական համալսարանի ժամանակակից գրականության պրոֆեսոր։ Կյանքի երկրորդ կեսում սկսում է գրել բանաստեղծություններ, ակտիվորեն զբաղվում է քաղաքականությամբ և իր աջակցությունն է հայտնում սոցիալապես անապահով խավերին։ Գեներալ Մարկոս Պերես Խիմենեսի դիկտատուրայի ժամանակ բանտարկվում է, ապա երկար ժամանակով աքսորվում։

Տպագրվել սկսել է 1930 թվականից։ Առաջին ժողովածուն՝ «Կենդանի քայլեր», լույս է տեսել 1940 թվականին։

## Կարլոս Աուգուստո Լեոնը հայերեն
* Ես Լենինին եմ երգում։ «Գարուն», 1967, № 4, էջ 4-6։ Ռուսերենից թարգմանեց Հենրիկ Սևանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարակաս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վենեսուելացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Վենեսուելայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վենեսուելացի գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Գրիգորին և Ակսինյան մակույկում (արձանախումբ)

**«Գրիգորին և Ակսինյան մակույկում» քանդակագործական կոմպոզիցիան** () գտնվում է Դոնի Ռոստովի կենտրոնում, Դոնի աջ ափին։ Քանդակագործ Սերգեյ Օլեշնյայի աշխատանքը ստեղծվել է Միխայիլ Շոլոխովի «Խաղաղ Դոն» վեպ-էպոպեայի մոտիվներով և նվիրված է երկու գլխավոր հերոսների` Գրիգորի Մելեխովին և Ակսինյա Աստախովային։ Կոմպոզիցիան տեղադրվել գետի կայարանի մոտակայքում 2013 թվականի հունիսին։ Այն դարձել է «Խաղաղ Դոնի» գործող անձանց նվիրված երրորդ հուշարձանը Ռոստովի մարզում։ «Գրիգորին և Ակսինյան մակույկում» քանդակը, ի թիվս Դոնի թեմայով այլ հուշարձանների, հայտնվել է Դոնի Ռոստովում քաղաքային միջավայրը բարեկարգելու շրջանակներում։

## Նկարագրություն
Քանդակագործական կոմպոզիցիան պատկերում է «Խաղաղ Դոն» վեպի դրվագներից մեկը։ Գրքի հերոսները՝ սիրահարված Գրիգորի Մելեխովն ու Ակսինյա Աստախովան, պատկերված են թիամակույկում նստած՝ Դոն գետով զբոսանքի ժամանակ։ Ակսինյան նրբագեղ զգեստով է, որը զարդարված է ծալքազարդերով և ժանյակներով, նրա ձեռքին փոքրիկ ծաղկեփունջ է։ Գրիգորին նստած է մակույկի խելին, նրա հագին զինվորական համազգեստ է։ Բրոնզե ֆիգուրները պատկերված են բնական մեծությամբ։ Քանդակների միջև կա նստարան, որից հաճախ օգտվում են զբոսաշրջիկները՝ լուսանկարվելու համար։ Մակույկի ցռուկը տեղադրված է քարերի կույտի վրա և բարձրացված է քիչ վերև, իսկ անհամաչափ հիմքը պատրաստված է բետոնից և երեսպատված է անհամաչափ սալիկներով։

Քաղաքացիների մի մասը քննադատել է կոմպոզիցիան, քանի որ պատկերված դրվագը ոչ մի կապ չունի Դոնի Ռոստովի հետ։

## Սմ. նաև
* Գրիգորին և Ակսինյան (արձանախումբ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Գրիգորին և Ակսինյան (արձանախումբ)

**«Գրիգորին և Ակսինյան» քանդակագործական կոմպոզիցիա** (), գտնվում է ՌԴ Ռոստովի մարզի Վյոշենսկայա ստանիցայի կենտրոնում, Դոն գետի ափին։ Քանդակագործ Վ. Մոժաևի աշխատանքը ստեղծվել է Միխայիլ Շոլոխովի «Խաղաղ Դոն» վեպ-էպոպեայի մոտիվներով և նվիրված է երկու գլխավոր հերոսների` Գրիգորի Մելեխովի և Ակսինյա Աստախովայի հանդիպմանը։ ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։

## Նկարագրություն
Քանդակագործական կոմպոզիցիան պատկերում է «Խաղաղ Դոն» վեպի դրվագներից մեկը։ Պատահական չէ, որ հուշարձանը գտնվում է Դոնի բարձր ափին։ Ոտաբոբիկ Ակսինյան անկտին ուսին գնում է խուտորի կողմը։ Ճանապարհին նրան ուղեկցում է Գրիգորին ձիու վրա։ Քանդակագործը պատկերել է այն պահը, երբ Գրիգորին, ընկերական զրույց վարելով հարևանուհու հետ, կատակով փակում է նրա ճանապարհը։ Հուշարձանի բարձրությունը 6,5 մետր է։

«Խաղաղ Դոնի» այն հատված է, որը պատկերում է արձանը.

- Ակսինյան հաշվողաբար ժպտաց ու շեղվեց կածանից` աշխատելով հեռանալ։Գրիգորին շուռ տվեց ձին, փակեց նրա ճամփան։- Թո՛ղ, Գրի՛շկա։- Չե՛մ թողնի։- Հիմարություն չանես, ես պետք է ճամփա գցեմ մարդուս։Գրիգորին ժպտալով քշում էր ձին։ Ակսինյային քշում էր դեպի զառիթափը։- Թո՛ղ, է՜, սատանա, հրե՛ն, մարդիկ են երևում։ Որ տեսնեն, ի՞նչ կասեն։Ակսինյան վախեցած նայեց դես ու դեն, անցավ խոժոռվելով ու առանց հետ նայելու։

## Պատմություն
250px|մինի|ձախից
Հուշարձանի նախագիծը 1957 թվականին ստեղծել է քանդակագործ Ն. Վ. Մոժաևը։ Նրա հետ աշխատել են նաև Է. Մ. Մոժաևան, Վ. Գ. Դեսյատնիչուկը, Վ. Ի. Վոլոշինը, Գ. Խոլոդնին։ Էսքիզները ցույց են տրվել «Խաղաղ Դոնի» հեղինակ Միխայիլ Շոլոխովին։ Գրողը որոշ ճշգրտումներ է արել` խորհուրդ տալով կոնաձև դույլերը փոխարինել գլանաձևով, իսկ արաբական ձին` Դոնի ձիով։ Նախագիծը կյանքի է կոչվել միայն 26 տարի հետո։ Հուշարձանը բացվել է գետի կայարանի դիմաց` Դոնի Ռոստովի հանգստի բազայի շրջանում, 1983 թվականին։

1995 թվականին շոլոխովյան կերպարների` 12 տոննա ընդհանուր զանգվածով քանդակը տեղափոխվել է գրողի ծննդավայր` Վյոշենսկայա ստանիցա, որտեղ և զարգանում են վեպի իրադարձությունները։

## Տես նաև
* Գրիգորին և Ակսինյան մակույկում (արձանախումբ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1983 քանդակներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Երևանի ճոպանուղի

**Երևանի ճոպանուղի**, 1967 թվականին Երևանում բացված ճոպանուղի։ Ճարտարապետներ՝  Հովհաննես Մարգարյան,Բաղդասար Արզումանյան, գլխավոր մեխկոնստրուկտոր՝ Մ. Վախտանգով։ Երևանի ճոպանուղին գործել է 1967-2004 թվականներին։ Այն ուղիղ տրանսպորտային կապ է ապահովել Հերացու փողոցից դեպի Նորք։

## Պատմություն
Երևանի ճոպանուղին կապել է Հերացու փողոցը Նորք թաղամասի հետ` օրական տեղափոխելով մոտ 500 ուղևոր։ Ճոպանուղու ուղևորները հիմնականում ուսանողներ էին, քանի որ նրա Կենտրոն թաղամասի կառամատույցը մոտ է գտնվում երևանյան ԲՈՒՀ-երին։ 1990-ական թվականներին ճոպանուղին չի աշխատել ընդամենը 6 ամիս։ Ճապանուղու ուղևորների մոտ 20-30%-ը անվճար հիմունքներով էին երթևեկում, որոնց երթևեկության համար պետությունը 1999 թվականից ի վեր չէր վճարում, ինչի հետևանքով 2003 թ. տվյալներով պետության պարտքը «Երևանի ճոպանուղի» ընկերությանը հասել էր 7,000,000 ՀՀ դրամի։

Երևանի խոշոր խորհրդային մոդեռնիստական կառույցներից է։

Ներկայումս շենքը լքված և անխնամ վիճակում է, ծառայում է որպես կացարան անօթևանների համար։

## Միջադեպ ճոպանուղում
2004 թվականի ապրիլի 2-ին, Երևանի կենտրոնից դեպի Նորք բարձրացող ճոպանուղու վագոնը 15 մետր բարձրությունից ընկել է Ամառանոցային փողոցի առանձնատներից մեկի բակ։ Վթարի հետևանքով վագոնի 11 ուղևորներից մահացել է հինգը, որոնցից երկուսը Իրանի քաղաքացիներ էին, մյուսները ստացել են ծանր մարմնական վնասվածքներ։

Միջադեպի համար միակ մեղադրյալ ճանաչվեց «Երևանի ճոպանուղի» բաց բաժնետիրական ընկերության գործադիր տնօրեն Գրիգոր Ջանյանը, ում մեղադրանք առաջադրվեց 245 հոդվածի 3-րդ մասով՝ «Տրանսպորտային միջոցներն անորակ վերանորոգելը կամ դրանք տեխնիկական անսարքություններով շահագործման բաց թողնելը»։ Ջանյանը դատապարտվեց 5 տարի 6 ամսվա ազատազրկման, սակայն խափանման միջոց ընտրվեց ստորագրությունը չբացակայելու պայմանով։

Ջանյանն ընդունել էր իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այն էր վթարից մեկ տարի առաջ` 2003 թվականի փետրվարին, կատարված վերանորոգումն անցկացվել էր անփութորեն, օգտագործվել էին անորակ և ստանդարտին չհամապատասխանող նյութեր։

Դատաքննության ժամանակ չպարզվեց արդյոք «Երևանի ճոպանուղի» ԲԲԸ-ի սեփականատերը, աշխատակիցները, նորոգող ու սպասարկող կազմակեպություններն ու այլ անձինք մեղավորություն ունեցել են միջադեպի մեջ, թե ոչ։

Վթարից հետո 2007 թ. ճոպանուղին սեփականության իրավունքով ձեռք է բերել քաղաքացի Ռոբերտ Եղիազարյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի ճոպանուղիներ
Կատեգորիա:Երևանի պատմություն