Ռոբերտ Ֆրանկ

**Ռոբերտ Ֆրանկ** (, ), հրեական ծագումով շվեյցարա-ամերիկյան լուսանկարիչ, ռեժիսոր, օպերատոր։ Համբավվել է որպես փաստագրական լուսանկարչության վարպետ և 20-րդ դարի երկրորդ կեսի խոշորագույն լուսանկարիչներից մեկը։ Նրա առավել նշանակալի աշխատանքը համարվում է առաջին անգամ 1958 թվականին լույս ընծայված և հետագայում բազմիցս վերահրատարակված «*Ամերիկացիներ*» լուսանկարչական ժողովածուն, որտեղ ամերիկյան հասարակությունը դիտված ու արտացոլված է Ֆրանկի չեզոք ու թարմ հայացքով։

## Կենսագրություն
Լուսանկարել սովորել է Բազելում ու Ցյուրիխում, որտեղ նաև աշխատել է որպես լուսանկարիչ։ 1946 թվականին լույս է ընծայել լուսանկարչական իր առաջին ժողովածուն։ 1947 թվականին մեկնել է Նյու Յորք, լուսանկարներ արել նորաձևությունների *Harper's Bazaar* ամսագրի համար։ Հաջորդ տարում այցելել է Պերու և Բոլիվիա, ստեղծած աշխատանքների հիման վրա մի նոր գիրք հրատարակել Վերներ Բիշոֆի հեղինակակցությամբ։ 1950-1951 թվականներին ճամփորդել ու լուսանկարել է Եվրոպայում, այնուհետև երեք տարի շարունակ ԱՄՆ-ում լուսանկարներ է արել մի շարք ամսագրերի ( Life , Look , McCall’s ) համար։ 1955 թվականին արժանացել է Գուգենհայմի կրթաթոշակի, ինչի շնորհիվ կարողացել է կենտրոնանալ ԱՄՆ-ի տարբեր վայրերում լուսանկարներ անելու վրա, լուսանկարներ, որոնք հետագայում հիմք են հանդիսացել իր գլուխգործոցը համարվող «Ամերիկացիներ» ժողովածուն ստեղծելու համար (այն առաջին անգամ լույս է տեսել 1958 թվականին Փարիզում, *Les Americains* խորագրով)։ Ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով *The Americans*-ը փոխել է լուսանկարչության բնույթը, էականորեն ընդլայնել ասելիքի և դրա մատուցման ձևի սահմանները, դրանով իսկ դարձել 20-րդ դարի առավել մեծ ազդեցություն գործած լուսանկարչական գիրքը։ Հետագայում Ֆրանկն իր ուժերը փորձել է նաև կինոյում ու վիդեոյում, փորձեր է արել՝ լուսանկարչության և ֆոտոմոնտաժի մանիպուլյացիաներ կիրառելով։ 1959 թվականից ձեռնամուխ է եղել ֆիլմեր նկարահանելու գործին և այդ ասպարեզում ընդհանուր առմամբ ստեղծել է 31 աշխատանք։

Մասնագետները Ռոբերտ Ֆրանկին դասում են լուսանկարչության նյույորքյան դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչների շարքին։

## «Ամերիկացիներ» գրքի հրատարակություններ
* Paris։ Delpire, 1958. ֆրանսերեն հրատարակություն. ներառված են նաև Սիմոնա դը Բովուարի, Հենրի Միլլերի, Ալեքսիս դը Թոքվիլի, Ջոն Սթեյնբեքի հոդվածներըԱմերիկայի պատմության ու քաղաքականության մասին։
* New York։ Grove Press, 1959. Նախաբանի հեղինակ՝ Ջեկ Քերուակ
* New York։ Aperture; Museum of Modern Art, 1969. Լրացված հրատարակություն
* Göttingen։ Steidl, 2008. ISBN 978-3-86521-584-0. Վերահրատարակություն՝ առաջին հրատարակության 50-ամյակի կապակցությամբ

## Ֆիլմագրություն

## Ֆիլմ Ռոբերտ Ֆրանկի մասին
**Don't Blink – Robert Frank* (2015). Documentary directed by Laura Israel.

## Ռոբերտ Ֆրանկի հեղինակած գրքեր
* *The Lines of my Hand*. New York։ Pantheon. ISBN 9780394552552.
* *Flamingo. Göteborg*. Sweden։ Hasselblad Center, 1997. ISBN 9783931141554.
* *London/Wales*. Zurich; New York։ Scalo, 2003. ISBN 9783908247678.
* *Come Again*. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 9783865212610.
* *Paris*. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 978-3865215246.
* *Peru*. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 978-3865216922.
* *Zero Mostel Reads a Book*. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 978-3865215864.
* *Pangnirtung*. Göttingen։ Steidl, 2011. ISBN 978-3869301983.
* *Pull My Daisy*. Göttingen։ Steidl, 2011. ISBN 978-3865216731.
* *Ferne Nähe: Hommage für Robert Walser*. Bern։ Robert Walser-Zentrum, 2012. ISBN 978-3-9523586-2-7.

## Ցուցահանդեսներ
### Անհատական ցուցահանդեսներ (ընտրովի)
* 1961։ *Robert Frank: The Americans*, Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ
* 1976։ *Robert Frank*, Ցյուրիխի արվեստի տուն
* 1979։ *Robert Frank: Photographer/Filmmaker, Works 1945–1979*, Լոնգ Բիչի արվեստի թանգարան.
* 1985։ *Robert Frank: New York to Nova Scotia*, Հյուստոնի գեղարվեստի թանգարան
* 1989։ *The Americans*, Յան Քեսների անվան պատկերասրահ, Լոս Անջելես
* 1997։ *Flamingo,* Hasselblad Award exhibition, Գյոթեբորգի Hasselblad կենտրոն, Շվեդիա
* 2004։ *Storylines*, Tate Modern Museum, London
* 2005։ *Storylines*, Վինտերտուրի լուսանկարչության թանգարան
* 2008։ *Robert Frank. Paris*, Էսսենի *Ֆոլկվանգ* թանգարան
* 2009։ *Looking In: The Americans*, Վաշինգտոնի արվեստի ազգային թանգարան
* 2009։ *Robert Frank. Die Filme*, C/O Berlin, Բեռլին
* 2010։ *The Unseen Eye: Photography from the collection of W.M. Hunt* (խմբային ցուցահանդեսn), Էփլտոնի արվեստի թանգարան, Օքալա
* 2012։ *Robert Frank. From the collection of Fotomuseum Winterthur*, Մոսկվայի մուլտիմեդիա արվեստների թանգարան
* 2014։ *Robert Frank In America*, Սթենֆորդի համալսարանի Կանտորի անվան արվեստի կենտրոն
* 2014։ *Robert Frank. Books and Films. 1947–2014*, Akademie der Bildenden Künste München, Մյունխեն, այնուհետև՝ 2015 թվականին, Էսսենի *Ֆոլկվանգ* թանգարան
* 2016։ *Robert Frank: Books and Films, 1947–2016*, HALLE 14 – Zentrum für zeitgenössische Kunst, Լայպցիգ
* 2016։ *Robert Frank: Books and Films. 1947–2016*, Museum der Moderne, Զալցբուրգ
* 2016։ *Robert Frank: Books and Films. 1947–2016*, Kunsthalle Ziegelhütte, Ապենցել
* 2017։ *Robert Frank: Photos*, Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ

### Խմբային ցուցահանդեսներ (ընտրովի)
* 1955։ The Family of Man, Museum of Modern Art, Նյու Յորք, հունվարի 24 – մայիսի 8 (Ներկայացվել է Ֆրանկի 5 աշխատանք)
* 1962։ Photographs by Harry Callahan and Robert Frank, Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարան, հունվարի 30 – ապրիլի 1
* 2004։ *Cruel and Tender. Fotografie und das Wirkliche*, Museum Ludwig, Քյոլն
* 2004։ *Cold Play. Set 1 aus der Sammlung des Fotomuseums Winterthur*, Վինտերտուրի լուսանկարչության թանգարան
* 2005։ *I Wanna Be Loved By You*, Բրուքլինի արվեստի թանգարան
* 2006։ *American Beauty*, Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ, Մելբուռն
* 2006։ *Some tribes*, *Christophe Guye* պատկերասրահ, Ցյուրիխ
* 2008։ *Street Art, Street Life: From the 1950s to Now*, Բրոնքսի արվեստի թանգարան, Նյու Յորք
* 2010։ *Staff Picks 2010*, *Howard Greenberg* պատկերասրահ, Նյու Յորք
* 2010։ *Humanos. Acciones, Historia Y Fotografía*, *Alcobendas* արվեստի կենտրոն (CAA), Մադրիդ

## Պարգևներ
*1955. Գուգենհայմի հուշահիմնադրամի շնորհած կրթաթոշակ
*1996. Hasselblad հիմնադրամի միջազգային մրցանակ լուսանկարչության ասպարեզում
*2002. Էդվարդ ՄաքԴոուելի մեդալ
*2015. գեղարվեստի դոկտորի կոչում, honoris causa, Նովա Սկոտիայի համալսարանի արվեստի և դիզայնի քոլեջի կողմից, Հալիֆաքս, Կանադա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն Ռոբերտ Ֆրանկի մասին
*Alexander, Stuart. – *Robert Frank: A Bibliography, Filmography, and Exhibition Chronology, 1946–1985* (Center for Creative Photography, 1986). OCLC 16798695
*Gefter, Philip. – *Photography After Frank* (Aperture, 2009). 
*Green, Jonathan. – *American Photography: A Critical History 1945 to the Present* (Abrams, 1984). Chapter 5, "The Americans: Politics and Alienation." 
*Janis, Eugenia Parry and Wendy MacNeil, eds. – ''Photography Within the Humanities'' (Addison House, 1977). "Robert Frank" (transcript of a talk and interview conducted at Wellesley College on April 14, 1975), pp.&nbsp;52–65. 
*Leo, Vince. – "Robert Frank: From Compromise to Collaboration." Parkett, 1994, Issue 42, pp.&nbsp;8–23.
*
*Papageorge, Tod. – "Walker Evans and Robert Frank: An Essay on Influence" (Yale University Art Gallery, 1981). 
*Penman, Ian. – *Robert Frank: Storylines* (Steidl, 2004). 
*Sandeen, Eric. – *Picturing An Exhibition* (University of New Mexico Press, 1995). Chapter 5, "Edward Steichen, Robert Frank, and American Modernism." 
*Tucker, Anne and Philip Brookman, eds. – *Robert Frank: New York to Nova Scotia* (Museum of Fine Arts, Houston, 1986). 

;Մատենագրություն
*Frank Bibliography (via UC Berkeley)

## Արտաքին հղումներ

*VR tour of "Robert Frank" at Hamiltons Gallery, London
*
*Robert Frank's Masterpiece: "The Americans" at 50
*Looking In: Robert Frank's "The Americans", National Gallery of Art, 2008
*Elson Lecture 2009: Robert Frank, National Gallery of Art
*Robert Frank Collection Guide, National Gallery of Art, 2014 (with "more than 430 images")
*'Walker Evans and Robert Frank: an Essay on Influence' by Tod Papageorge
*Nericcio, William Anthony. – Cinematography, Photography, and Literature: Robert Frank's Aesthetic Triptych (MOPA, San Diego, 2000). (An online essay on *Pull My Daisy* with illustrations and film-clip.)
*'Robert Frank: Dissecting The American Image' by Jno Cook
*Illustrated book review of The Americans
*Robert Frank: The Photographer Who Captured America’s Dark Side, by Lucas Reilly,  January 1, 2015, Mental Floss
*

Կատեգորիա:20-րդ դարի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆոտոլրագրողներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բիթ սերունդ
Կատեգորիա:Լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի լուսանկարիչներ