Կորեական ճարտարապետություն

thumb|200px|right|Հյուսիսային Կորեայի Մեհյան լեռան բարեկամության միջազգային ցուցասրահ:
thumb|200px|right|Հարավային Կորեայի Գյոնբոկուն պալատի ներքին դարպասը:
[thumb|200px|right|Սոնյան Սովոն՝ [Մեծ Չոսոն|Չոսոն դինաստիայի ակադեմիա և կոնֆուցիական սրբավայր:]]

**Կորեական ճարտարապետություն**, Կորեական թերակղզու տարածքում կառուցված բոլոր շենքերի և շինությունների ամբողջությունը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը։

Շենքերը սովորաբար կառուցվում են քարե հիմքի վրա և ավարտվում են կղմինդրից պատրաստված կոր տանիքներով՝ որոնք հենվում են բարձակների և պահվում են սյուների վրա։ Պատերը պատրաստված են հողից (նստվածքային կավե պատեր) և երբեմն ամբողջությամբ կազմված են շարժական փայտե դռներից։ Երկու սյուների միջև հեռավորությունը մոտ 3,7 մ է, շենքերը նախագծված են այնպես, որ տան «ներքին» և «արտաքին» մասերի միջև միշտ տարածություն լինի։

Բարձակային կամ պահանգային կառուցվածքը հատուկ ճարտարապետական տարր է, որը երկար ժամանակում ձևավորվել է տարբեր եղանակներով։ Եթե պարզ բարձակներն արդեն օգտագործվել են Կոգուրե պետության գոյության ընթացքում (37-668 թվական), ապա Փհենյանի պալատներում օգտագործվել է կոր տարբերակ (բարձակները տեղադրվել են միայն շենքի սյուների խոյակների վրա), որը մշակվել է Կորե դինաստիայի ժամանակաշրջանում (918-1392)։ Վառ օրինակ է Անդոնյոյի Պուսոկ տաճարի Ամիտա դահլիճը։ Ավելի ուշ, սկսած Կորե դինաստիայի կեսից և նույնիսկ Չոսոն դինաստիայի մեկնարկից առաջ, Մոնղոլական Յուան դինաստիայի ազդեցության տակ (1279-1368), մշակվեց բարդ կոնսոլային համակարգ, որում բարձակները տեղադրվեցին նաև լայնակի հորիզոնական հեծանների վրա։ Սեուլում գտնվող Նամդեմունը՝ Կորեայի ազգային գանձը, թերևս նման կառույց ունեցող շենքերի ամենահայտնի օրինակն է։

Չոսոնի դարաշրջանի կեսերին հայտնվեցին թևաձև բարձակներ (օրինակներից մեկը Սեուլում գտնվող Յոնգենջոն սրահն է՝ «հավերժական հանգստի սրահ», Չոնմյո), որոնք լավ էին համապատասխանում թերակղզու թույլ տնտեսությանը՝ անընդհատ ներխուժումների պայմաններում։ Միայն այնպիսի կարևոր շենքերում, ինչպիսիք են պալատները, և երբեմն տաճարները, օրինակ՝ Թոնդոսան, դեռ օգտագործում էին բազմաչափ բարձակներ։ Կորեական կոնֆուցիականությունը հանգեցրեց նաև ճարտարապետության ավելի չափավոր և պարզ լուծումների։

## Ճարտարապետության պատմություն
### Նախնադարյան ժամանակ
[thumb|left|[Սեուլի կանդոնգուի ամսադոնսկի շրջանում նեոլիթյան ժամանակաշրջանի խրճիթների վերակառուցում:]]
Կորեական թերակղզու առաջին բնակիչները, ովքեր ապրում էին նախապատմական Կորեայում, որպես կացարան օգտագործում էին քարանձավները, քամուց քարե պատնեշները և շարժական կացարանները։ Շարժական կացարանների գտածոները թվագրվում են մ. թ. ա. 30 000 տարի առաջ, որոնք հայտնաբերվել են Չհունչհոն Նամդո նահանգի Սոկչան-Ռի տեղամասում։ Փոսային տների ճարտարապետության ավելի վաղ օրինակները վերաբերում են Չիլմունի կերամիկական դարաշրջանին։

Գոյություն ունեին նաև գերանների տներ, գերանների միջև եղած բացերը ծածկված էին կավով, որպեսզի միջանցուկ քամի չլիներ։ Նման տներ մինչ օրս գոյություն ունեն Հարավային Կորեայի Գանգվոնդո նահանգի լեռնային շրջաններում։

Մումունի կերամիկական դարաշրջանում շենքերը բնակելի փոսեր էին՝ կավածեփ պատերով կամ ծածկի տանիքներով։ Բարձրացված հատակն առաջին անգամ հայտնվել Է Կորեական թերակղզում Մումունի դարաշրջանի կեսին (Մ. թ. ա. 850-550)։

Դոլմենները օգտագործվել են որպես հուղարկավորման կառույցներ Մումունի կերամիկական դարաշրջանի ազնվական մարդկանց համար (մ.թ. ա. 1500-300): Դրանք հայտնաբերվել են մեծ քանակությամբ և, քարե դամբարանների հետ միասին, Մումունի դարաշրջանի թաղման ճարտարապետության հիմնական օրինակներն են։ Գոյություն ունեն մեգալիթների երեք տեսակ ՝ 1) Հարավային տիպ (ցածր, հաճախ դա պարզապես սալաքար է քարերը պահպանելու համար), 2) Հյուսիսային տիպ (մեծ մեգալիթներ, որոնք նման են սյուների), 3) վերին տիպ (երեսպատում, առանց քարերի աջակցության)։ Դոլմենների տարածումը կարող է ենթադրել որոշակի վերաբերմունք ամբողջ աշխարհի մեգալիթյան մշակույթների նկատմամբ։


Պատկեր:Amsa prehistoric Museum1.jpg|Մոդել
Պատկեր:Korea-Gwangju-Gochang Dolmens 5350-06.JPG|Դոլմեն Կոչանգյոյում-ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն։
Պատկեր:Korea-Gwangju-Gochang Dolmens Gochang Dolmens 5325-06.JPG|


### Վաղ կորեական պետությունների ժամանակաշրջան (Մ. թ. ա. մոտ 1-2-րդ դար-մ. թ. 3-4-րդ դարեր)
Օնոդոլի՝ տան հատակի ջեռուցման համակարգի առկայության հնագիտական վկայությունը հայտնաբերվել է պահպանված ճարտարապետական առարկաներում, որոնք թվագրվում են վաղ կորեական պետությունների սկզբնական շրջանին։

Ըստ Սան Գո չժիի չինական տեքստեր՝ այս ժամանակահատվածում գոյություն ուներ կորեական բնակարանի երեք տեսակ՝ փորվածք, գերանի տուն կամ գերան և վերգետնյա տներ։ Այնուամենայնիվ, միայն երկրագործների մնացորդները կարող են նույնականացվել։ Փորվածքները բաղկացած էին 20-150 սմ խորությամբ փոսից, խոտի և կավի թռիչքային կառուցվածքից, որն ապահովված էր եռանկյուն փայտե կառուցվածքով և պաշտպանում էր քամուց և անձրևից։ Նեոլիթում փոսերը ունեին կլոր կամ օվալաձև տեսք՝ մոտ 5-6 մ տրամագծով, իսկ կենտրոնում օջախն էր։ Վաղ երկրաբնակների մեծ մասը տեղակայված էր բլուրներում։ Այն բանից հետո, երբ այս բնակավայրերը սկսեցին կառուցվել գետերի կողքին, փոսերը ստացան ուղղանկյուն ձև, ինչպես նաև դարձան մեծ և երկու առանձին օջախներով։ Մ.թ. ա. 108 թվականին, Կոչոսոնի թագավորության անկումից հետո, հաստատվեց չինական իշխանություն։ Այս շրջանի կառավարական շենքերը կառուցվել են փայտից, աղյուսից և տանիքից՝ շինգլերով, որոնք ունեն չինական կառուցվածքի առանձնահատկություններ։ Չինական ճարտարապետությունն ազդել է կորեական ճարտարապետության վրա։

### Երեք կորեական պետությունների դարաշրջան (մոտավորապես 3-4-րդ հարյուրամյակ՝ 668 թվական)
#### Ընդհանուր ճարտարապետություն
Կորեական երեք պետությունների դարաշրջանում որոշ մարդիկ ապրում էին փոսերի մեջ, իսկ մյուսներն ապրում էին բարձրացված հատակի տներում։ Օրինակ՝ Կենգիդո նահանգի Սոնդոն-Ռի շրջանի Հանսոն-բեկչե բնակավայրում կային միայն փորվածքներ, իսկ Վելիկի Դեգուի Սիջի-Դոն շրջանի Սիլլա բնակավայրում բոլոր տները բարձր հարկերով էին։


Պատկեր:House-Shaped Pottery2.jpg|Կայի տան տեսքով ուտեստներ:
Պատկեր:House-Shaped Pottery.jpg|Կայի տան տեսքով ուտեստներ:


#### Ամրոցների ճարտարապետություն
Կորեայի երեք պետություններից ամենամեծը՝ Գոգուրեն, հայտնի է իր լեռնային ամրոցներով, որոնք կառուցվել են թեք մակերեսի վրա։ Գոգուրե պետության լավ պահպանված ամրոցներից մեկը՝ Պեգամ ամրոցը (백암, 白巖), կառուցվել է դեռևս 6-րդ դարից առաջ ներկայիս հարավ-արևմտյան Մանջուրիայի տարածքում։ Չինացի պատմաբաններից մեկը նկատել է, որ Գոգուրե նահանգի մարդիկ սիրում են հոյակապ պալատներ կառուցել։ Նախշավոր շինգլերը և դեկորատիվ բարձակային համակարգերը օգտագործվել են Փհենյանի շատ պալատներում, ինչպես նաև այլ ամրոցային քաղաքներում, որոնք գտնվում էին ներկայիս Մանջուրիայի տարածքում։


Պատկեր:Hwando Mountain Fortress 3.JPG|Հվանդո լեռան ամրոցի ավերակները՝ Չինաստանի Ջինան քաղաքում գտնվող Գոգուրե պետության գլխավոր ամրությունն են։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն, որը թվագրվում է մոտավորապես հինգերորդ դարով։
Պատկեր:Hwando Mountain Fortress 5.jpg|Հվանդո լեռան ամրոցի ավերակները։
Պատկեր:Hwando Mountain Fortress 2.jpg|Հվանդո լեռան ամրոցի ավերակները։
Պատկեր:Pungnap Toseong.jpg|Վաղ Բեկջե պետության գլխավոր խճճված հողային ամրոցի մնացորդները, որոնք թվագրվում են մոտ 3-4-րդ դարերով։ Գտնվում են Հարավային Կորեայի Սեուլում։


#### Կրոնական ճարտարապետություն
thumb|right|Արևելյան քարե մեհյանի վերակառուցում, որը կառուցվել է Բաեկջե պետության դարաշրջանում Միրիքսա տաճարում:
Բուդդայական տաճարների կառուցումը ոգևորությամբ ընդունվեց այն բանից հետո, երբ բուդդիզմը տարածվեց 372 թվականին Հյուսիսային Չինաստանից։ 1936-1938 թվականներին իրականացված մի շարք պեղումներ թույլ են տվել հայտնաբերել Փհենյանի մոտ գտնվող մի քանի խոշոր տաճարներով վայրեր, ինչպես նաև Չհոնգամ-Ռի, Վոնո-Ռի և Սանգո-Ռի շրջաններում։ Պեղումների արդյունքում պարզ դարձավ, որ տաճարները կառուցվել են Գոգուրե ոճով, որը հայտնի է որպես «երեք սրահ՝ մեկ մեհյան», սրահը գտնվում էր մեհյանի արևելյան, արևմտյան և հյուսիսային կողմերում, իսկ հարավային մասում՝ մուտքի դարպասները։ Շատ դեպքերում մեհյաններն ունեին ութանկյուն դասավորություն։ Պալատական շենքերը, ըստ երևույթին, կառուցվել են նույն կերպ։

Բաեկջե պետությունը հիմնադրվել է մ.թ. ա. 18 թվականին։ Նրա տարածքները ներառում էին Կորեական թերակղզու արևմտյան ափը։ Նանգան թագավորության անկումից հետո, Բաեկչե պետությունը բարեկամական հարաբերություններ հաստատեց Չինաստանի և Ճապոնիայի հետ։ Այս պահին կառուցվել են մեծ տաճարներ։ Իքսանի Միրիքս տաճարի ամենավաղ քարե մեհյանը առանձնահատուկ հետաքրքրություն է առաջացնում, քանի որ այն ցույց է տալիս փայտե մեհյաններից քարե մեհյանների անցման առանձնահատկությունները։ Պեկչե պետությունը յուրացրել է տարբեր ազդեցություններ ճարտարապետության վրա. մեհյանները հատուկ ընդգծել են իրենց ծագումը չինական նմուշներից։ Ավելի ուշ Պեկչեյի ճարտարապետական ոճի կարևոր տարրերը ընդունվեցին Ճապոնիայում։

Պեկրեն մեծապես ազդվել է Գոգուրեի և Հարավային Չինաստանի կողմից։ Երբ պետության սահմաններն ընդլայնվեցին դեպի հարավ, մայրաքաղաքը Վիրեից տեղափոխվեց Ունջին (այժմ՝ Կոնջու) 475 թվականին, իսկ 538 թվականին՝ Սաբին (այժմ ՝ Պուե)։ Այս ժամանակահատվածում արվեստը հասավ իր գագաթնակետին և գերազանցեց Գոգուրեի արվեստը։ Բացի այդ, Պեկչեի ճարտարապետության առանձնահատկություններից մեկը կոր կառույցների օգտագործումն է։ Չնայած Պեկչեի շենքերից ոչ մեկը չի պահպանվել, ներկայումս հայտնաբերվում են բոլոր երեք վաղ կորեական պետությունների, այդ թվում՝ Պեկչեի, ոչ փայտային շինությունների մնացորդներ։ Կարող ենք եզրակացություններ անել Պեկչեի ճարտարապետության վերաբերյալ՝ շնորհիվ Ճապոնիայից Հորյու-Ջի տաճարի մանրամասն ուսումնասիրության, որն օգնել է կառուցել Պեկչե պետության ճարտարապետներն ու վարպետները։ Պեկչեի ճարտարապետությունը ներթափանցել է Ճապոնիա թնորհիվ բուդդիզմի 384 թվականին։ Այն հատվածներում, որտեղ կորեական երեք վաղ պետությունների ժամանակ եղել են շենքեր, հայտնաբերվում են նախշավոր սալիկներ և այլ մնացորդներ, ինչպես նաև քարե մեհյաններ, որոնք վատ ժամանակներ են ապրել, որոնք վկայում են բարձր զարգացած Պեկչեի մշակույթի մասին։

Միրիքսա տաճարի հատվածը, որն ամենամեծն է Պեկչեում, հայտնաբերվել է 1980 թվականին Չոլլա Պուկտո նահանգի Իքսան քաղաքում։ Այս վայրում իրականացված պեղումները հնարավորություն են տվել հայտնաբերել բազմաթիվ փաստեր Պեկչեի ճարտարապետության մասին, որոնք նախկինում անհայտ էին աշխարհին։ Միրիքսա տաճարի քարե պագոդան Պեկչեի ճարտարապետության գոյություն ունեցող երկու մեհյաններից մեկն է։ Միրիքսի տաճարն ուներ երեք մեհյանների անսովոր կառուցվածք, որոնք տեղադրված էին արևելքից արևմուտք ձգվող ուղիղ գծի մեջ։ Յուրաքանչյուր մեհյան հյուսիսային կողմում դահլիճ ուներ։ Յուրաքանչյուր մեհյան և սրահ, ըստ երևույթին, շրջապատված էր ծածկված միջանցքներով, որոնք ստեղծում էին երեք առանձին տաճարների տպավորություն՝ «մեկ սրահ-մեկ մեհյան» ոճով։ Տաճարի կենտրոնում հայտնաբերված մեյկանը փայտից էր, իսկ մնացած բոլորը՝ քարից։ Մեծ գլխավոր սրահի և կենտրոնական դարպասի հատվածները հայտնաբերվել են փայտե մեհյանից հյուսիս և հարավ։

Երբ 1982 թվականին պեղումներ կատարվեցին Չհոնիմսա տաճարի տարածքում, որտեղ գտնվում էր նաև Պեկչեի ճարտարապետության մեհյանի հատվածը, մեկը մյուսի հետևից հայտնաբերվեցին հիմնական և դասախոսությունների դահլիճների մնացորդները, որոնք տեղակայված էին հիմնական առանցքի վրա։ Կենտրոնական դարպասի, հիմնական դարպասի և ջրամբարի մնացորդները, որոնք մեկ առ մեկ գտնվում են հիմնական առանցքի վրա, նույնպես հայտնաբերվել են հենց այդ մեհյանից հարավ։ Պարզվել է, որ տաճարը շրջապատված է եղել միջանցքներով՝ կենտրոնական դարպասից դեպի դասախոսությունների սրահ։ «Մեկ մեհյան» ոճը բնորոշ էր Պեկչեի ճարտարապետությանը։ Դա հաստատում են 1964 թվականին Պուեի Կումգանգսա տաճարի Կուն Սուրիայի շրջանի տարածքում իրականացված պեղումների արդյունքները։ Այնուամենայնիվ, Կումգանգսի տաճարի շենքերի հատվածները, որոնք գտնվում են հիմնական առանցքի վրա, ավելի շուտ արևելքից արևմուտք են, քան հարավից հյուսիս։

Սիլլա պետությունը երեք թագավորություններից վերջինն էր։ Այնտեղ կառուցվել են բազմաթիվ բուդդայական տաճարներ։ Սիլլայի ճարտարապետության ամենահայտնի օրինակներից մեկը Չհոմսոնդեն է, որը համարվում է Ասիայի առաջին քարե աստղադիտարանը։ Չհոմսոնդեն կառուցվել է *Seondeok* թագուհու օրոք (632-646)։ Այս կառույցը հայտնի է իր յուրահատուկ և էլեգանտ ձևերով։

Սիլլան բուդդայական ազդեցության տակ ընկավ 527 թվականին։ Քանի որ Սիլլան սահմանակից չէր Չինաստանին, տաճարների վրա չինական մշակույթի ազդեցությունը նվազագույն էր։

Հվաննենսան Սիլլա պետության վաղ տաճարներից մեկն է, որի կարևոր դերի մասին հայտնի է դարձել 1976 թվականին պեղումներից և հետազոտություններից հետո։ Այն կանգնած էր 288 մետր երկարությամբ ուղղանկյուն պատով շրջապատված հրապարակում։ Միջանցքներով սահմանափակված տարածքի մակերեսը կազմել է 19 040 մ²։ «Սամգուկ սագի»-ում («Հիշողություն երեք թագավորությունների մասին») գրված է, որ այս վայրում կանգնած է եղել 80 մ բարձրությամբ ինը հարկանի փայտե մեհյան, որը կառուցվել է 645 թվականին։ Գլխավոր դահլիճում պահվում է Շակյամունի Բուդդայի մեծ պատկերը քարե պատվանդանի վրա։ Կառուցվել է 6-րդ դարի կեսերին, Հվաննենս տաճարը ծաղկել է ավելի քան 680 տարի, որի ընթացքում նրա սրահները բազմիցս վերակառուցվել են։ 668 թվականին Սիլլայի տիրապետության տակ գտնվող թերակղզու միավորումից անմիջապես առաջ տաճարը կառուցվել է «երեք դահլիճ- մեկ մեհյան» ոճով, ինչը կտրուկ տարբերակում է այն Միրուքսի տաճարից, որը կառուցվել է «մեկ դահլիճ- մեկ մեհյան» ոճով։

Սիլլա պետության մեկ այլ գլխավոր տաճարը Պունհվանսան էր, որն այժմ ունի երեք աստիճան, թեև տարեգրություններում ասվում է, որ այն ինը հարկանի էր։ Դատելով ավերակներից՝ նա կառուցվել է քանդված քարե բլոկներից։ Ի թիվս այլ քարե արտեֆակտների, պահպանվել են մեհյանի դրոշակաձողի սյունի քարերը։
 

Պատկեր:Asl13.jpg|Պունհվանսա տաճարի մոհյան։
Պատկեր:Asl12.jpg|Պունհվանսի տաճարի պեղումների վայրը:
Պատկեր:Nyelloii.jpg|Չունիմ տաճարի մոհյանը Կորեայի ամենահին մեհյաններից մեկն է, որը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ Պատկանում է Բաեկջեի ժամանակաշրջանին և գտնվում է Հարավային Կորեա
յի Պույում։
Պատկեր:Reconstructed miniature model of Mireuksa.jpg|Հարավային Կորեայի Իքսան քաղաքից Միրիքսա տաճարի դասավորություն-վերակառուցում: 7-րդ դարի տաճար:
Պատկեր:Hwangnyongsa Pagoda miniature.jpg|Մեծ մեհյանի վերակառուցում Հվաննենսա տաճարում:
Պատկեր:Asl9.jpg|Դասավորություն Հվաննենս տաճարի վերակառուցում: 6-րդ դարի տաճար:
Պատկեր:Landscape Design of Earthenware Patterned Tiles from Oe-ri, Buyeo 부여 외리 문양전 중 산수문전.jpg|Չմուշկի և սրածայր շենքի անարտահայտիչ ուրվագծերը, հնարավոր է՝ տաճարը կամ մեկուսի կացարանը, որը պատկերված է Պեկչեի տաճարում հայտնաբերված աղյուսի առաջին պլանում։


#### Պալատական ճարտարապետություն
Շատ պալատներ, ըստ տարեգրությունների, եղել են կառուցված Բաեկջայում։ Պալատական ճարտարապետության հետքերը հայտնաբերվել են Պհուսոսանսոնում (երրորդ պալատ) և Խուննամջի ջրամբարի տեղում, որը հիշատակվում է «Սամգուկ սագայում»։ «Խուննամջի» նշանակում է «պալատի հարավում գտնվող ջրային մարմին»։


Պատկեր:Korea-Gyeongju-Cheomseongdae-04.jpg|Չխոմսոնդե-թագավորական աստղադիտարան։
File:Poseokjeong Pavilion Site, Gyeongju 20081118.jpg|Պհեսեկչոնը նախկինում եղել է գլխավոր թագավորական այգին։


#### Հուղարկավորման ճարտարապետություն
thumb|right|Գեներալի գերեզման-մեծ թագավոր Գոգուրեի և ռազմական առաջնորդի ենթադրյալ գերեզմանը: Գտնվում է Չինաստանի Ձիանե քաղաքում:
Երեք թագավորությունների ժամանակաշրջանի թաղման ճարտարապետությունը հոյակապ է։ Օրինակ՝ Գոգուրեի ժամանակաշրջանում գոյություն ուներ թաղման ճարտարապետության երկու տեսակ՝ առաջին տեսակը աստիճանավոր քարե բուրգերն են, երկրորդը՝ հսկայական հողային բլուրները։

«Չխոնմաչխոն» գերեզմանաքարերը հին մայրաքաղաք Սիլլա Գյոնջուում հուղարկավորության ճարտարապետության հոյակապ ոճի օրինակ են։ Գերեզմանների որմնանկարները, որոնք թվագրվում են Գոգուրեի ժամանակաշրջանով, պատմում են այդ ժամանակաշրջանի ճարտարապետության մասին, պատկերներում առկա են սյուներ, որոնք ունեցել են էնտազիս։ Շատերը վերևում պսակներ ունեին։ Հուղարկավորությունները ցույց են տալիս, որ փայտե փակագծերը, փայտե կրեպերի վրա ներկելը և ուշ կորեական շենքերի բոլոր առանձնահատկությունները, այդ ժամանակ արդեն օգտագործվել են։

Կորեան ունի նաև հարուստ ճարտարապետական ժառանգություն գերեզմաններից և քաղաքի պատերից։ Մուրեն թագավորի (501-523) աղյուսե գերեզմանը ուշագրավ է իր թաղածածկ առաստաղով և կամարակապ կառուցվածքով։


Պատկեր:5th century tombs of rulers of Koguryŏ.jpg|Գոգուրյոյի շրջանի գերեզմաններ, 5-րդ դար, Ձիան, Չինաստան:
Պատկեր:Tombs in Neungsan-ri, Buyeo, Korea.jpg|Հարավային Կորեա, Պույե նահանգի Բաեքջե նահանգի թագավորական թաղման համալիր:
Պատկեր:Daeneungwon-Gyeongju-Korea-2006-05.jpg|Հվանգնամի մեծ գերեզմանը: Այդտեղ թաղված են Սիլլա պետության թագավորն ու թագուհին։
Պատկեր:Changnyeong tombs below.jpg|Պիղվա Կայայի թագավորական գերեզմանը:


### Միացյալ Սիլայի ժամանակաշրջանի ճարտարապետություն
thumb|left|Պուլգուքսի տաճարը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն է:
Ժամանակի բուդդայական տաճարները բնութագրվում էին նրանով, որ կենտրոնական դահլիճի դիմաց, միմյանցից սիմետրիկորեն, հյուսիս-հարավ առանցքի վրա երկու մեհյաններ էին՝ այլ շենքերի հետ միասին։ Պուլգուկսա տաճարը, որը կառուցվել է Տոհամ լեռան ստորոտում գտնվող քարե հարթակի վրա, Գյոնջուի կողքին, Կորեայի ամենահին տաճարն է։ Տաճարը հիմնադրվել է 6-րդ դարի սկզբին և ամբողջությամբ վերակառուցվել և ընդլայնվել է 752 թվականին։ Սկզբնական հարթակն ու հիմքը գտնվում են անձեռնմխելի վիճակում և ժամանակակից ժամանակներում, սակայն գոյություն ունեցող փայտե շենքերը վերակառուցվել են Խոսեոն դինաստիայի օրոք։

## Տես նաև
* Կորեայի մշակույթ
* Կորեայի երաժշտություն

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ գրականություն
* Fletcher, Banister; Cruickshank, Dan, Sir Banister Fletcher’s a History of Architecture, Architectural Press, 20th edition, 1996 (first published 1896). ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Part Four, Chapter 25.
* Sung-woo Kim: Buddhist Architecture of Korea, Hollym Publishers 2007, ISBN 978-1-56591-226-7.

## Արտաքին հղումներ
* 
*  История корейской архитектуры от Shin Young-hoon
* Краткая история корейской архитектуры
* Доклад Jun, N.I., Hong, H.O. и профессора Yang о корейской архитектуре в период японской оккупации на конференции ENHR
* Показ корейских современных зданий и городских пейзажей для определения изменений
* Корейский общественный подкаст: новые тенденции в корейской архитектуре с Doojin Hwang 
* Корейский общественный подкаст: как Корея стала страной квартирных домов? 
* Исследовательская коллекция Герберта Оффена из Библиотеки Филиппа в музее Пибад-Эссекс

Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ
Կատեգորիա:Կորեայի ճարտարապետություն