Նապոլեոն II

**Նապոլեոն Ֆրանսուա Շառլ Ժոզեֆ Բոնապարտ** (, ), ֆրանսացիների կայսր Նապոլեոն I Բոնապարտի որդին և ժառանգորդը (միակ օրինական զավակը): Նա պատմության մեջ մտավ բոնապարտիստների կողմից իրեն տրված տոհմական անունով։ Իրականում նա երբեք չի ղեկավարել (չնայած 1815 թվականի հունիսի 22-ից հուլիսի 7-ը Փարիզի օրենսդիր մարմինը նրան ճանաչել է որպես կայսր)։ Բոնապարտիստական ​​շրջանակներում նա հայտնի էր որպես «Արծվիկ» ():

## Կենսագրություն

### Վաղ կյանք
Նապոլեոն II-ը ծնվել է 1811 թվականի մարտի 20-ին Նապոլեոն I Բոնապարտի երկրորդ ամուսնությունից Մարիա-Լուիզա Ավստրիացու հետ Փարիզում` Թյուիլրիի արքայական պալատում: Իր երկար սպասված որդու ծնունդից անմիջապես հետո Նապոլեոնը նրան հռչակեց Հռոմի թագավոր () և կայսրության ժառանգորդ։ Երկու անգամ՝ առաջին անգամ՝ 1814 թվականին և երկրորդ անգամ՝ 1815 թվականին, հարյուր օրից հետո, Նապոլեոնը հրաժարվեց գահից՝ հօգուտ իր որդու, բայց երկու անգամ էլ դաշնակիցները Բոնապարտին հռչակեցին գահընկեց արված, իսկ Լյուդովիկոս XVIII-ին՝ Ֆրանսիայի օրինական միապետ։

### Ֆրանսիայի անվանական կայսր
Նապոլեոն I-ի կողմնակիցները Նապոլեոն II-ին Ֆրանսիայի կայսր են հռչակել 1815 թվականի հունիսի վերջին, սակայն հուլիսի 7-ին Փարիզ դաշնակիցների մուտքը վերջ է դրել բոնապարտիստների ջանքերին։

### Կյանքն Ավստրիայում

1814 թվականին Նապոլեոն I-ի առաջին գահից հրաժարվելուց հետո Մարիա-Լուիզան տեղափոխվեց Ավստրիա և որդու հետ բնակություն հաստատեց Վիեննայի մոտ՝ Շյոնբրուն ամրոցում։ Երբ Նապոլեոն I-ը 1815 թվականին վերադարձավ Ֆրանսիա, Ավստրիայի կառավարությունից պահանջեց վերադարձնել իր կնոջն ու որդուն, բայց ապարդյուն։ Չորսամյա հռոմեական թագավորը մնաց իր մոր հետ Ավստրիայում, որտեղ պրոֆեսոր Մաթեուս Քոլինը դարձավ նրա ուսուցիչը։

Երբ Մարիա Լուիզան 1816 թվականին տեղափոխվեց Պարմա, նրա որդին մնաց Վիեննայում Ավստրիայի պապի՝ Ֆրանցիսկոս I-ի մոտ։ 1817 թվականին դաշնակիցների միջև կնքված պայմանագիրը նրան զրկեց Պարմայի նկատմամբ ժառանգական իրավունքներից. դրա համար Ավստրիայի կայսրը նրան պարգևատրեց Ռայխշտադտի բոհեմական դքսությամբ։

Վիեննայում` իր պապի արքունիքում տղային մանկուց չեն անվանել Նապոլեոն, նրան սովորեցրել են գերմանական Ֆրանց անունը: Նրա ներկայությամբ փորձում էին չհիշատակել նրա հորը՝ Նապոլեոն II-ին անվանելով «Նորին Վսեմություն Արքդքսուհու որդի»։ Չնայած դրան, նա գիտեր իր հոր մասին, նրա ջերմ երկրպագուն էր և արժանանում էր ավստրիական արքունիքի հավանությանը։ Տասներկու տարեկանից Ռայխշտադտի դուքսը համարվում էր զինվորական ծառայության ենթակա, որում 1830 թվականին նա հասավ մայորի կոչման։ Նրա անվան շուրջ անընդհատ լեգենդներ էին գոյանում։ Բոլորը հիանալի հասկանում էին, որ քաղաքական ցանկացած դժվարության դեպքում Նապոլեոն II-ի կարող է լինել որպես վտանգ։ Հենց այս պատճառով էր, որ բոնապարտիստների երկչոտ փորձը՝ նրան առաջադրել Բելգիայի գահին, անմիջապես կասեցվեց Վիեննայի, Փարիզի և Լոնդոնի կողմից։ Ինքը՝ Նապոլեոն II-ը, ով գիտեր իր ծագման մասին, ուշադիր ուսումնասիրում էր ռազմական գործերը և անընդհատ երազում փառքի ու սխրագործությունների մասին, բայց շատ հիվանդ երիտասարդ էր։

### Մահ

Նապոլեոնը մահացել է թոքախտից, 1832 թվականի հուլիսի 22-ին։

## Մասունքներ
1940 թվականին Ադոլֆ Հիտլերը նրա մնացորդները Վիեննայից տեղափոխել է Փարիզի հաշմանդամների տան գերեզմանոց։ Նրա մնացորդները որոշ ժամանակ թաղված են եղել իր հոր կողքին, բայց հետո դրանք տեղափոխել են ներքևում գտնվող եկեղեցի։

## Հիշատակ

* Նապոլեոն II-ը նաև հայտնի էր որպես Արծվիկ (L'Aiglon): Էդմոն Ռոստանը նրա կյանքի մասին գրել է L'Aiglon պիեսը։
* Սերբ կոմպոզիտոր Պետառ Ստոյանովիչը 1920-ական թվականներին գրել է օպերետ` նվիրված Նապոլեոն II-ին։
* Արթուր Հոնեգերը և Ժակ Իբերը գրել են *L'Aiglon* օպերան, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1937-ին։
* Լրագրող Անրի Ռոշֆորը կատակել է, թե Նապոլեոն II-ը, երբևէ չղեկավարելով, դարձել է Ֆրանսիայի լավագույն ղեկավարը, քանի որ նա որևէ պատերազմ, հարկեր կամ բռնապետություն չի բերել։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Welschinger, *Le roi de Rome, 1811-32*, (Paris, 1897)
* Wertheimer, *The Duke of Reichstadt*, (London, 1905)

Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ