Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկի

**Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկի** (, ), ռուս բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ, դրամատուրգ, քննադատ։ Բանաստեղծ «առանց խմբերի», որին հիշել են իր ժամանակակիցները «ոչ այնքան իր բանաստեղծություններով, որքան իր տեսքով և մահով», բայց սերունդների կողմից մոռացության է մատնվել: Նա իր ինքնատիպ ոճը զարգացրել է մռայլ, հանդուգն խրոխտությամբ միայն իր կարճ կյանքի վերջին տարիներին»։ Գրել է մի քանի բանաստեղծական ժողովածու, «Պետերբուրգ» պոեմը (1912-1913, «Բարեպաշտ ճանապարհորդություններ» ժողովածուում, Պետրոգրադ, 1916)։

## Կենսագրություն
Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկին ծնվել է պոպուլիստական ​​համոզմունքներով բժիշկների ընտանիքում։ Հայրը՝ Կոնստանտին Ստեպանովիչ Լոզինա-Լոզինսկին, սերում էր Պոդոլսկի նահանգի հին ազնվական ընտանիքից, (լրիվ ազգանունը՝ Լյուբիչ-Յարմոլովիչ-Լոզինա-Լոզինսկի)։ Մայրը՝ Վարվառա Կառլովնան, Ղրիմի պատերազմի հերոս գեներալ-լեյտենանտ Կ.Ֆ.Շայդեմանի դուստրն էր։ Ավագ եղբայր Վլադիմիրը դարձել է վարդապետ (2000 թվականին նա սրբադասվել է որպես Ռուս ուղղափառ եկեղեցու սուրբ)։

1888 թվականին, երբ Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկին երկու տարեկան էր, նրա մայրը մահացել է տիֆից՝ Սմոլենսկի Դուխովշչինա քաղաքում համաճարակի դեմ պայքարի ժամանակ։ Սրանից հետո հայրը տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ որպես բժիշկ աշխատել է Պուտիլովի գործարանում։

Դպրոցն ավարտելուց հետո Լոզինա-Լոզինսկին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան։ Նրան այնտեղից հեռացրել են ուսանողական անկարգություններին մասնակցելու համար։ Դպրոցական տարիներից մասնակցել է հեղափոխական աշխատանքների։ Նա երեք անգամ ձերբակալվել է։ Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկին մեկ տարի (1912-1913) անցկացրել է Կապրի կղզում։ Այնտեղ ծանոթացել է Մաքսիմ Գորկու հետ։

19 տարեկանում դժբախտ պատահարի պատճառով կորցրել է ոտքը։ Երբ պատրաստվում էր որսի գնալ, երիտասարդն անզգուշությամբ լիցքավորված ատրճանակը նետել է նավակը։ Հնչած կրակոցից վիրավորվել է ծունկը, եւ ծանր վնասվածքի հետևանքը եղել է ոտքի անդամահատումը։ Բանաստեղծը երեք անգամ ինքնասպանության փորձ է կատարել. 1909 թվականի նոյեմբերի 2-ին ուսանողական անհաջող դասադուլից հետո (հրեաներին համալսարանից հեռացնելու պատճառով) Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկին կրակել է իր կրծքին։ Սա ինքնասպանության առաջին փորձն էր։ 1914 թվականի հունվարի 31-ին Ալեքսեյը երկրորդ փորձն արել է՝ ռեստորանում մի քանի գրական գործիչների, այդ թվում՝ Կուպրինի ընկերակցությամբ, կրակել է ինքն իրեն։ Գնդակը անցել է սրտի վերևում և կաթվածահար արել ձեռքը։ Նա ծանր վիճակում տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Բանաստեղծը վերջին անգամ մորֆին է ընդունել և, բացելով Պոլ Վերլենի գիրքը, մինչև վերջին րոպեն գրառումներ է արել նրա ապրումների մասին։ Վարդապետ Վլադիմիր Լոզինա-Լոզինսկու վկայությամբ, չնայած ինքնասպանությանը, նրան հուղարկավորել են եկեղեցական ծեսով (Սուրբ Վլադիմիրի հուշերը տպագրվել են որպես պոետի բանաստեղծությունների ժողովածուի հավելված (հրատարակված 2008 թվականին):

Գեորգի Իվանովի «Պետերբուրգյան ձմեռներում» կա Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկու դիմանկարը, ավելի շուտ, այն կարելի է անվանել ֆանտաստիկ էսքիզ, որը գրեթե շոշափելիորեն պատկերում է դժբախտ ու մեղսավոր բանաստեղծի չարագուշակ կերպարը, նախընտրած մեթոդի և ինքնասպանության ժամանակի մասին։

Գ. Իվանովը հիշում է, որ մոտ երկու ամիս անց Բրոնզե ձիավորների ընկերությունից ծանուցում է ստացել բանաստեղծ Լյուբյարի հիշատակին հանդիպման համար: Այս անգամ (իրենց հանդիպումից երեք շաբաթ անց) անհաջողակ ինքնասպանը հասել էր իր նպատակին։ Երեկոն կազմակերպել էր Լարիսա Ռայսները։

Լոզինա-Լոզինսկին թաղված է Սանկտ Պետերբուրգի Միտրոֆանիևսկի գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործություն
thumb|200px|«Մելամաղձությունը» պատմվածքը «''Русское богатство''» ամսագրում, մայիս 1916

Ֆրանսիական հեղափոխության ոգով Լոզինա-Լոզինսկու առաջին գիրքը՝ «Ուրվականների մահը (Մահախոսական ելույթը Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի վերջին իրադարձությունների մասին)» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1908), առգրավվել է ոստիկանության կողմից։ Գրքույկում Լոզինա-Լոզինսկին վերլուծել է ուսանողների դասադուլի պարտության պատճառները, ուսումնասիրել ուսանողների էվոլյուցիան «մարքսիզմից ֆուտբոլիզմ» և ցույց տվել, թե ինչպես համալսարանական «սոցիալիզմը» իրականությունից «վերածվեց ուրվականի, իսկ ուրվականից՝ ուրվականի փոշու»։ Ուսանողների դասադուլի պարտության արդյունքները Լոզինա-Լոզինսկուն ստիպեցին եզրակացնել, որ հեղափոխությունը պարտված է, և որ հետագա պայքարն անհրաժեշտ է։

Լոզինա-Լոզինսկին եղինակ է հինգ բանաստեղծական գրքերի։ 1912 թվականին Ալեքսեյ Լոզինա-Լոզինսկին «Յա Լյուբյար» կեղծանունով հրատարակել է իր վաղ շրջանի բանաստեղծությունների երեք ժողովածու՝ «Հակասություններ» վերնագրով։ 1916 թվականին լույս են տեսել նրա երկու գրքերը՝ «Մայթ» և «Բարեպաշտ ճամփորդություններ» (վերջինը՝ հետմահու)։

1912-1913 թվականներին ապրելով աքսորավայրում՝ նա Կապրիի մասին հրատարակել է «Անտիկ հասարակություն։ Հռոմ և Կիև. Գործընթացի շարունակականության հարցով» գիրքը՝ Յա.Լյուբյար կեղծանունով։ Հրապարակման է պատրաստվել ևս մեկը՝ «Ինչպե՞ս խաղալ ռուլետկա Մոնտե Կառլոյում՝ առանց պարտվելու։ Հավանականությունների տեսության հետազոտություն»։

Բանաստեղծը երկար ժամանակ ապրել է Իտալիայում և Ֆրանսիայում,զբաղվել է թարգմանությամբ։ Ամսագրերում և արխիվներում հայտնաբերվածներից լավագույնը ֆրանսիացի բանաստեղծ Շառլ Բոդլերի («Լուսնի թախիծները», «Միայնակների գինին», «Աղքատների մահը», «Ձայնը», «Կափարիչը») և իտալացի բանաստեղծ Օլինդո գուերինիի («Մի փոքր ծածկոց ուսերից…», «Ինչու՞ ես բարձրացնում քո ձայնը ապստամբությամբ…») գործերի թարգմանություններն են։

«Մենակություն. Կապրի և Նեապոլ. (աշխարհով մեկ թափառականի պատահական նշումներ)» գիրքը, որի համար հրատարակիչ գտնելն անհնար էր, տպագրվել է բանաստեղծի մահից հետո, ձեռագրում դրան սրտացավորեն նախորդել է նրա գրական արժանիքների դրական գնահատականը Ա. Պ. Չապիգինի կողմից։  
«Մելամաղձությունը» պատմվածքը չի ներառվել գրքում, սակայն տպագրվել է Վ. Գ. Կորոլենկոյի կողմից «*Русское богатство*» ամսագրում (1916, թիվ 5)։

## Երկեր

* Смерть призраков. Надгробное слово над последними событиями в Санкт-Петербургском университете. СПб, тип. «Луч», 1908. 87 с. (книга арестована по постановлению суда, но сохранилась).
* Противоречия / Обл. П. А. Шилинговского. — СПб.: Тип. акц. о-ва тип. дела, 1912. — Перед загл. авт.: Я. Любяр. — Кн. 1: Эпикуру. — 96 с. — 1000 экз.
* Противоречия / Обл. П. А. Шилинговского. — СПб.: Тип. акц. о-ва тип. дела, 1912. — Перед загл. авт.: Я. Любяр. — Кн. 2: Мы, безумные… — 78 с.
* Противоречия / Обл. П. А. Шилинговского. — СПб.: Тип. акц. о-ва тип. дела, 1912. — Перед загл. авт.: Я. Любяр. — Кн. 3: Homa formica. — 104 с.
* Троттуар. — Пг.: Тип. М. Пивоварского, 1916. — 48 с. — 500 экз.
* Благочестивые путешествия: 1. Цветы руин. 2. Море! Море! 3. Санкт-Петербург. — Пг., 1916. — 56 с. — 500 экз.
* Одиночество. Капри и Неаполь: (Случайные записи шатуна по свету). — Пг.: Жизнь и знание, 1916. — 346 с.
* Противоречия. Собрание стихотворений / Сост., подгот. текста и коммент. К. Добромильского. — М.: Водолей Publishers, 2008. — 648 с. ISBN 978-5-9796-0113-7.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Слова. Серебряный век. Алексей Лозина-Лозинский. Биография
* Век перевода. Алексей Лозина-Лозинский
* Буквари Серебряного века. Алексей Лозина-Лозинский

 
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ