Չիլիի կենտրոնական բանկ

**Չիլիի կենտրոնական բանկ** (), Չիլիի կենտրոնական բանկն է։ Այն հիմնադրվել է 1925 թվականին և ներառված է գործող Չիլիի սահմանադրության մեջ՝ որպես սահմանադրական կարգավիճակ ունեցող ինքնավար հաստատություն։ Նրա դրամավարկային քաղաքականությունը ներկայումս ղեկավարվում է գնաճի նպատակադրման համակարգով։

## Պատմություն
19-րդ դարի կեսերից Չիլիում սկսեցին ակտիվորեն զարգանալ մասնավոր բանկերը, ինչը մտահոգություններ առաջացրեց վճարային միջոցների վերահսկման և շարունակական գնաճի վերաբերյալ։ Այս նպատակով կառավարությունը հրավիրեց Պրինսթոնի համալսարանի տնտեսագիտության պրոֆեսոր Էդվին Քեմմերերի գլխավորած առաքելությանը, և կենտրոնական բանկի կառուցվածքը հիմնվեց այդ առաքելության առաջարկություններից մեկի վրա։ 1925 թվականի օգոստոսին թիվ 486 հրամանագրով ստեղծվեց Չիլիի կենտրոնական բանկը (ՉԿԲ), որը նաև բանկին վերապահեց թղթադրամների թողարկման մենաշնորհ՝ ոսկու ստանդարտի ռեժիմի շրջանակում։ Բանկի տասը անդամից բաղկացած կառավարման կառուցվածքի մեջ ներառված էր անկախության որոշակի աստիճան՝ հանրային կամ մասնավոր հատվածների ազդեցությունից խուսափելու նպատակով։

Սակայն գնաճը չնվազեց։ Ավելին՝ այն էլ ավելի սրվեց թույլ ինստիտուցիոնալ համակարգի պատճառով։ Գնաճը վերահսկվեց միայն 1989 թվականին՝ սահմանադրական մակարդակի ինքնավարության ներդրումից հետո։

## Ինստիտուցիոնալ հիմք
մինի|300x300փքս|Չիլիի կենտրոնական բանկի խորհուրդը: 2022 թվականի մարտ.
[մինի|300x300փքս|Կենտրոնական բանկի նախագահ [Խոսե դե Գրեգորիո Ռեբեկոն 2009 թվականին ներկայացրել է 5000 Նորզելանդական դոլար արժողությամբ թղթադրամը:]]
Չիլիի կենտրոնական բանկին (ՉԿԲ) տրվել է ինքնավար կարգավիճակ՝ երկրի սահմանադրությամբ՝ ապահովելու դրա անկախությունը ազգային իշխանություններից, ինչպես նաև վստահելիություն և կայունություն քաղաքական ցիկլերից դուրս։ Ըստ «Չիլիի Կենտրոնական բանկի հիմնական սահմանադրական օրենքի» (Օրենք №18.840), բանկի հիմնական նպատակներն են՝ պահպանել արժույթի կայունությունն ու ներկայում և արտերկրում վճարային համակարգի նորմալ գործունեությունը։

Այս նպատակներին հասնելու համար՝ ՉԿԲ-ն պետք է վերահսկի գնաճը՝ արժույթի կայունությունն ապահովելու համար, իսկ վճարային համակարգի նորմալ գործունեությունը ենթադրում է ֆինանսական միջնորդության արդյունավետություն, վճարումների ծառայությունների մատուցում և ռիսկերի արդյունավետ բաշխում։ Այդ նպատակներով բանկը լիազորված է օգտագործել դրամավարկային և արտարժույթի քաղաքականության գործիքներ, ինչպես նաև որոշակի ազատություն ունի ֆինանսական և կապիտալի շուկաների կարգավորման հարցում։

ՉԿԲ-ն կառավարվում է հանձնաժողովի կողմից, որը բաղկացած է նախագահից նշանակված հինգ անդամներից, սակայն նշանակումը պետք է վավերացվի սենատի կողմից։ Յուրաքանչյուրի լիազորությունների ժամկետը տասը տարի է, և անդամները նշանակվում են երկու տարին մեկ՝ հերթափոխով։ Խորհրդի (և բանկի) նախագահը նույնպես նշանակվում է Հանրապետության նախագահի կողմից՝ արդեն իսկ նշանակված անդամներից մեկի շարքում՝ առավելագույնը այդ անդամի մնացած պաշտոնավարման ժամկետով կամ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։ Խորհրդի նիստ անցկացնելու համար պահանջվում է առնվազն երեք անդամի ներկայություն, իսկ որոշումները կայացվում են ներկա անդամների մեծամասնության աջակցությամբ։ Ֆինանսների նախարարն իրավասու է մասնակցել խորհրդի նիստերին՝ խոսքի իրավունքով։ Եթե խորհրդի անդամների միջև լիակատար միաձայնություն չկա, ապա նախարարը կարող է որոշումների իրականացումը կասեցնել մինչև 15 օր ժամկետով։

## Քաղաքականության կառուցվածքը
Չիլիի Կենտրոնական բանկը (ՉԿԲ) հանդիսանում է երկրի դրամավարկային մարմինը, իսկ նրա դրամավարկային քաղաքականությունն ուղղորդվում է գնաճի թիրախավորման ռեժիմով, որն ամբողջությամբ գործում է 1999 թվականից ի վեր։ Մասնավորապես, ՉԿԲ-ն սահմանել է 3% գնաճի թիրախ, որի հանդուրժողականության տիրույթը ±1% է (այսինքն՝ 2%-ից մինչև 4%)՝ նպատակ ունենալով ձևավորել կայուն սպասումներ շուկայում՝ երկամյա հորիզոնով։

Դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքի, որը հանդիսանում է տնտեսության հիմնական ուղղորդիչ տոկոսադրույքը, վերաբերյալ որոշումները, որպես կանոն, կայացվում են ամսական կտրվածքով՝ դրամավարկային քաղաքականության նիստերի ժամանակ, սակայն անհրաժեշտության դեպքում կարող են կազմակերպվել արտահերթ նիստեր։ Եթե գնաճային սպասումները հեռանում են 3% թիրախից, կամ եթե նախորդ նիստից ի վեր տեղի են ունեցել իրադարձություններ, որոնք կարող են ազդել գների մակարդակի վրա, ՉԿԲ-ն կարող է փոխել դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքը։ Գործնականում դրամավարկային քաղաքականությունը իրականացվում է օրվա միջբանկային տոկոսադրույքի միջոցով։

1999 թվականից սկսած գնաճը համեմատաբար կայուն միտումով է եղել՝ մնալով 10%-ից ցածր։ Տարեկան գնաճը գերազանցել է թույլատրելի շեղման տիրույթի շեմը (4%) միայն երկու անգամ՝ 2007 թվականին՝ 4.4% և 2008 թվականին՝ 8.7%։ ՉԿԲ-ի արտարժույթի քաղաքականությունը հիմնված է փոխարժեքի լողացող ռեժիմի վրա, սակայն բանկը պահպանում է արտարժույթի շուկային միջամտելու իրավունքը։ Չնայած հազվադեպությանը՝ ՉԿԲ-ն 1999 թվականից ի վեր չորս անգամ հայտարարել է միջամտության մասին, երբ տնտեսությունը անցում կատարեց լողացող փոխարժեքի համակարգի։ Այս միջամտությունները բոլորն էլ եղել են «ստերիլիզացված» (այսինքն՝ չեն ազդել դրամավարկային պայմանների վրա)։ 2001թ. օգոստոսին և 2002թ. հոկտեմբերին՝ ՉԿԲ-ն միջամտեց՝ կանխելու պեսոյի արժեզրկումը։ 2008թ. ապրիլին և 2011թ. հունվարին՝ միջամտությունները նպատակ ունեին ուժեղացնել բանկի միջազգային պահուստները՝ նախապես հայտարարված և պարբերական դոլարի գնումների միջոցով։

## Կառավարիչների ցանկ

## Տես նաև
* Չիլիական պեսո
* Չիլիի տնտեսություն
* Կենտրոնական բանկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Չիլի
Կատեգորիա:Չիլիի տնտեսություն