Բար Կոխբայի մետաղադրամ

**Բար Կոխբայի մետաղադարամ**, մետաղադրամներ, որոնք թողարկվել են Հուդայի թագավորության կողմից՝ Սիմոն Բար Կոխբայի գլխավորությամբ, 132–135 թվականներին Հռոմեական կայսրության դեմ Բար Կոխբայի ապստամբության ժամանակ։

## Նկարագրություն
Ապստամբության ժամանակ մեծ քանակությամբ մետաղադրամներ են թողարկվել արծաթից և պղնձից՝ գրություններով, որոնք դաջվել են օտար (հիմնականում հռոմեական) մետաղադրամների վրա, երբ բնօրինակ մետաղադրամների նմուշներից քերվել են պատկերները, օրինակ՝ հռոմեացիների կայսեր դիմանկարը։ Արծաթի որոշ մետաղադրամների վրա հստակ երևում է հին մետաղադրամը, քանի որ դրանք չեն լցվել, որպեսզի չկորցնեն արծաթի արժեքը։ Բրոնզե մետաղադրամների վրա շատ դժվար է տեսնել հիմքում ընկած մետաղադրամը, քանի որ դրանք լցվել են նախքան հատելը։

«Շիմոն» անունը (հավանաբար նկատի ունի ապստամբության առաջնորդ Շիմոն (Սիմոն) Բար Կոխբային) հանդիպում է Բար Կոխբայի ապստամբության բոլոր մետաղադրամների վրա, բացառությամբ ապստամբության սկզբում թողարկված մի քանի տեսակների։

Արծաթե շեկելը, տետրադրահմը հին հրեաների կողմից թողարկված ամենակարևոր մետաղադրամներից են, քանի որ Երուսաղեմի տաճարի Սրբոց սուրբը պատկերված է Ուխտի Տապանակով։ Տաճարի պատկերի շուրջ գրված էր «Երուսաղեմ» բառը։ Թողարկման երկրորդ տարուց սկսած և մինչև վերջին տարին շարունակվելով, բազմաթիվ մետաղադրամների վրա մի աստղ հայտնվեց Տաճարի վերևում, հավանաբար Բար Կոխբայի «Աստղի որդի» մականունով։ Սուկկոտի հրեական բերքի տոնի հետ կապված գյուղատնտեսական խորհրդանիշներ, ինչպիսիք են արմավենին և դեղին կիտրոնը, հանդիպում են որոշ փոքր բրոնզե մետաղադրամների դարձերեսին, որոնք շրջապատված են եբրայերեն մակագրությամբ՝ «Իսրայելի ազատություն» կամ «Երուսաղեմի ազատության համար»։

2020 թվականի մայիսին Երուսաղեմի Ուիլյամ Դեյվիդսոն հնագիտական այգում հայտնաբերվել է խաղողի դաջվածքով մետաղադրամ՝ «Իսրայելի ազատության երկրորդ տարի» գրությամբ։ Սա այս ժամանակաշրջանի չորրորդ մետաղադրամն էր, որը հայտնաբերվել է տարածքում, և միակ Բար Կոխբա մետաղադրամը, որի վրա Երուսաղեմի անունը կար։

## Այլընտրանքային վերագրումներ
Այս մետաղադրամների առաջին խումբը, որը վերանայվել է դրամագետների կողմից, եղել է 10 արծաթ և մեկ բրոնզե կտոր, որը հայտնաբերվել է 19-րդ դարի կեսերին։

1881 թվականին մետաղադրամների թիվն աճել է մինչև 43, և դրանից հետո շատ ավելին են հայտնաբերվել։ Այս մետաղադրամներն առաջին անգամ վերագրվել են Բար Կոխբային՝ Մորից Աբրահամ Լևիի կողմից 1862 թվականին և Ֆրեդերիկ Մադենի կողմից 1864 թվականին։

19-րդ դարի կեսերից մի շարք գիտնականներ մետաղադրամների համար այլընտրանքային վերագրումներ են տվել։ Կլոդ Ռեյնյեր Կոնդերը 1909 թվականին ենթադրում էր, որ մետաղադրամները Սիմոն Թասսիի մետաղադրամների կեղծված օրինալկներն են։

Վոլֆ Վիրջինը 1959 թվականին առաջարկել է տեսակետ, որ մետաղադրամները հատել է թագավոր Հերովդես Ագրիպպան, 1966 թվականին Ալիս Մուեհսամը ենթադրել է, որ այդ մետաղադրամները իրականում եղել են Առաջին հրեական ապստամբության մետաղադրամները։

### Հրեաստանից դուրս
2023 թվականի դրությամբ Բար Կոխբայի ապստամբության քսանչորս մետաղադրամներ են հայտնաբերվել Հրեաստանից դուրս՝ Մեծ Բրիտանիայի, Ավստրիայի, Հունգարիայի, Ռումինիայի և Խորվաթիայի տարբեր վայրերում։ Մետաղադրամների մեծամասնությունը հայտնաբերվել է հռոմեական ռազմական վայրերի շուրջ՝ Բրիտանիա, Պանոնա, Դակիա և Դալմաթիա նահանգներում, ներառյալ մի քանի լեգեոնական և օժանդակ ճամբարներ։

2010 թվականին Էշելը, Զիսուն և Բարքայը առաջարկեցին կապել այդ մետաղադրամները այդ ճամբարներում տեղակայված հռոմեացի զինվորների հետ, որոնք ակտիվորեն ճնշել են Բար Կոխբայի ապստամբությունը և վերցրել են այդ մետաղադրամներն իրենց հետ որպես հուշանվերներ կամ հիշատակի մասունքներ։

2023 թվականին Բրուլն առաջարկեց, որ մետաղադրամների մի մասը կարող էր բերվել Եվրոպա հրեա գերիների կամ ներգաղթյալների կողմից, որոնք ժամանել էին այդ տարածքները ապստամբության ժամանակ։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Mildenberg, L. (1980). "Bar Kokhba Coins and Documents." *Harvard Studies in Classical Philology*, 84, 311–335. doi:10.2307/311055
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Մետաղադրամ