Ֆրից Մաուտներ

**Ֆրից Մաուտներ** (, ), ավստրիացի լրագրող, գրող, փիլիսոփա։

## Կենսագրություն
Ֆրից Մաուտները ծնվել է 1849 թվականի նոյեմբերի 22-ին Բոհեմիայում, հրեաների ընտանիքում։ Վեց տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Պրահա, որտեղ ավարտել է դպրոցն ու համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Կրել է Էռնստ Մախի փիլիսոփայության ազդեցությունը, ում դասախոսություննները (ֆիզիկայի վերաբերյալ) լսել է համալսարանում։ 1873 թվականից զբաղվել է փաստաբանությամբ։ Սկսել է ստեղծագործել ու տպագրել ստեղծագործությունները Պրահայի թերթերում։ Նրա *«Աննա»* դրաման բեմադրվել է Գերմանական թագավորական թատրոնում։ Պատկանել է Պրահայի գերմանալեզու հրեա գրողների շրջանակին, որ Ավստրո-Հունգրիայի կայսրության մշակութային օջախներից մեկն էր ու եվրոպական մոդեռնի լաբորատորիաներից մեկը (հետագայում այդ ուղղությանն են հարել Ֆրանց Կաֆկան, Մաքս Բրոդը և այլք)։

1876 թվականին տեղափոխվել է Բեռլին, աշխատել *Բեռլիներ Տագեբլատ* թերթում։ Ամուսնացել է գերմանա-հրեական ծագում ունեցող դաշնակահարուհի Ժենի Էրենբերգի հետ, ունեցել են մի աղջիկ։

Ֆրից Մաուտները հրատարակել է ժամանակակից հայտնի գրողների պարոդիաներ։ 1880 թվականին Գերհարդ Հաուպտմանի, Մաքս Խալբեի, Օտտո Բրամի ու այլոց հետ համատեղ մասնակցել է *Ազատամիտների միության* կազմակերպմանը։ 1882 թվականին հրատարակվել է նրա առաջին վեպը՝ *Նոր Ագասֆեր*։ 1889 թվականին գլխավորել է *Գերմանիա* ամսագիրը։ 1896 թվականին մահացել է Ֆրից Մաուտների կինը, իսկ 1898 թվականին գրողը ստիպված է լինում ժամանակավորապես դադարեցնել գիտական ու գրական ակտիվ գործունեությունը, որովհետև տեսողությունը կորցնելու վտանգ կար։ 1905 թվականին բնակություն է հաստատում Ֆրայբուրգում, ծանոթանում Մարտին Բուբերի հետ, հիմնադրում Կանտական միությունը։ 1909 թվականից երկրորդ կնոջ հետ ապրել է Մեերսբուրգում, իսկ 1915 թվականին ստացել է Մեերսբուրգի պատվավոր քաղաքացու կոչում։ Մահացել է *Աշխարհի երեք կերպարները* գրքի վրա աշխատելու ժամանակ, որ լույս է տեսել արդեն հետմահու (1925)։

## Ստեղծագործությունը
Ֆրից Մաուտները հեղինակել է նովելներ, վեպեր (այդ թվում՝ պատմական, *Քսանտիպա*, 1884; *Գիպատիա*, 1892, և այլն), սատիրական ստեղծագործություններու փիլիսոփայական երկեր (այդ թվում՝ «Փիլիսոփայական բառարան», 1910—1911, վերահրատ. 1923—1924, 1980, 1997, «Աթեիզմն ու նրա պատմությունը արևմտյան աշխարհում», 4 հատոր, 1920—1923, մենագրություն Սպինոզայի 1906 և Շոպենհաուերի մասին, 1911), ինչպես նաև թողել է ինքնակենսագրական մի քանի աշխատություններ։ Թարգմանել է Էդմոն դը Գոնկուրի արձակ ստեղծագործություններից։

Ֆրից Մաուտներն առավել հայտնի է լեզվի փիլիսոփայության վերաբերյալ իր աշխատություններով («Լեզվի քննադատության ներածություն», 3 հատոր, 1901—1902), որ արտացոլում են Նիցշեի ազդեցությունն ու իրենց հերթին ազդել են Լյուդվիգ Վիտգենտեյնի ու Գուստավ Լանդաուզերի գիտական հայացքների վրա։ Ֆրից Մաուտների հայացքներն իրենց արձագանքն են գտել Շնիցլերի ու Հոֆմանստալի (Մաուտների ազդեցությունը երևում է նրա *Լորդ Չանդոսի նամակը* նովելում), Ջեյմս Ջոյսի, Խորխե Լուիս Բորխեսի ու Սեմյուել Բեկկետի ստեղծագործությունների վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Kühn J. Gescheiterte Sprachkritik. Fritz Mauthners Leben und Werk. Berlin։ Walter de Gruyter, 1975
* Eschenbacher W. Fritz Mauthner und die deutsche Literatur um 1900. Eine Untersuchung zur Sprachkrise der Jahrhundertwende. Frankfurt/ Main u. a.։ Lang, 1977
* Gustafsson L. Sprache und Lüge. Drei sprachphilosophische Extremisten։ Friedrich Nietzsche, Alexander Bryan Johnson, Fritz Mauthner. München u. a.։ Hanser, 1980
* Vierhufe A. Parodie und Sprachkritik. Untersuchungen zu Fritz Mauthners «Nach berühmten Mustern». Tübingen։ Niemeyer, 1999
* Ullmann B. Fritz Mauthners Kunst- und Kulturvorstellungen. Zwischen Traditionalität und Modernität. Frankfurt/Main u. a.։ Lang, 2000
* Fritz Mauthner — Sprache, Literatur, Kritik. Festakt und Symposion zu seinem 150. Geburtstag / Helmut Henne, Christine Kaiser (Hrsg.). Tübingen։ Niemeyer, 2000 (материалы симпозиума, приуроченного к 150-летию Маутнера)
* Leinfellner E. Brückenschlag zwischen den Disziplinen. Fritz Mauthner als Schriftsteller, Kritiker und Kulturtheoretiker. Wuppertal։ Arco-Verlag, 2004
* Соболева М. Е. Философия как «критика языка» в Германии. СПб.։ Изд-во СПбГУ, 2005.
* [Ժակ Լե Ռիդերի՝ Մաունտերի փիլիսոփայության վերաբերյալ ելույթի տեսագրությունը, [2009]] 
* Пучков Андрей. «Кстати, подумайте, не можете ли помочь…». [Письма М. Гершензона, Ф. Маутнера и два философских трактата Алексея Фёдоровича Селивачёва (1912–1919 гг.)] // Сучасні проблеми дослідження, реставрації та збереження культурної спадщини. Збірник наукових праць з мистецтвознавства, архітектурознавства і культурології. Випуск третій. Частина друга. – К.։ Видавничий дім А+С, 2006. – С. 170-174.

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրից Մաուտները ''Արևմտյան գերմանացիների կենսագրույթուններ'' կայքում  
* Ֆրից Մաուտներ 

Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով