open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միհրդատ Բ Պարթև

**Միհրդատ Բ Պարթև**, ( *Mihrdāt*, ) **Մեծ** («Մեծ» մականունն ստացել է դեռևս իր կենդանության օրոք), Եպիփանոս, Պարթևաստանի Արշակունի արքա մ.թ.ա. 123 - 88 թթ։ Նրա օրոք Պարթևական տերությունը հասել է իր հզորության գագաթնակետին՝ ջախջախելով Արևելքից Պարթևաստան ներխուժող սկյութական ցեղերին, որոնց դեմ ճակատամարտներում զոհվել էին երկրի նախորդ երկու արքաները։ Պատերազմ է վարել նաև Մեծ Հայքի արքա Արտավազդ Ա -ի դեմ՝ խլելով նրանից սահմանակից 70 հովիտների շրջանը և պատանդ վերցնելով հայոց արքայի եղբորորդուն՝ ապագա Տիգրան Մեծին։ Մ.թ.ա. 123 և 115 թթ ընդունել է չինացի դեսպաններին համաձայնության գալով նրանց հետ «Մետաքսե ուղին» վերաբացելու հարցում։ Շարունակել է Սելևկյան տերության դեմ պատերազմները Ասորիքում։ Նա առաջին Պարթև արքան էր, որը մ.թ.ա. 92 թ բանակցություններ է վարել Հռոմի հետ, որն այդ ժամանակ ներկայացված էր Կիլիկիայի պրետոր Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Дибвойз Н. К.: Политическая история Парфии http://simposium.ru/ru/node/12294
## Արտաքին հղումներ
* Mithradates II (c. 123 — 88 B.C.)

Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ
Դամոդար

**Դամոդար**, գետ Հնդկաստանում։ Սկիզբ է առնում Չհոտա-Նագպուր սարավանդից, հոսում Ինդոս-Գանգեսյան հարթավայրի արևելյան մասով, թափվում Գանգեսի դելտայի աջ բազուկ Հուգլիի մեջ։ Երկարությունը 580 կմ է. ստորին հոսանքում նավարկելի է։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Բենգալյան ծոցի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Գանգես գետի վտակներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի գետեր
Խարբի

**Խարբի** (1842 - 1915), հայ աշուղ։

Ծնվել է Թիֆլիսում։ Բուն անունը եղել է *Հարություն*։ 25 տարեկանում կորցրել է տեսողությունը, նվիրվել աշուղության։ Թափառել է շատ երկրներ, եղել սրամիտ ու սիրված աշուղ։ Հորինել է բացառապես թուրքերեն երգեր, որոնք կատարել է սազի նվագակցությամբ։ Կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Կեսարիայում։ 1915-ի եղեռնի օրերին իր կրած ողբերգությունն արտահայտել է հուզիչ մի երգում, որը տպագրվել է Ա. Ալպոյաճյանի «Պատմություն հայ Կեսարիո» գրքի Բ հատորում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1842 ծնունդներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Աշուղներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Խելոք Կարապետ

**Խելոք Կարապետ** (19-րդ դար), հայ աշուղ։

Ծնվել է Թուրքիայի Կյուրին քաղաքում։ Զբաղվել է ջուլհակագործությամբ։ Միաժամանակ հորինել է հարյուրից ավելի կենցաղային երգեր, որոնցից նմուշներ տպագրված են «Արաքս» հանդեսի 1889-ի Ա գրքում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Աշուղներ
Դանուբ

**Դանուբ**, գետ Եվրոպայում։ Երկարությամբ երկրորդն է Եվրոպայում (Վոլգայից հետո)։ Սկիզբ է առնում Շվարցվալդի արևելյան լանջերից (Գերմանիա) և թափվում Սև ծովը՝ առաջացնելով դելտա։ Երկարությունը 2850 կմ է։ Հոսում է Գերմանիայի, Ավստրիայի, Սլովակիայի, Հունգարիայի, Խորվաթիայի, Սերբիայի, Ռումինիայի, Բուլղարիայի, Մոլդովայի, Ուկրաինայի տարածքներով, նրա ափերին են գտնվում եվրոպական 4 մայրաքաղաքներ՝ Վիեննան, Բրատիսլավան, Բուդապեշտը և Բելգրադը։

Դանուբի ափին գտնվող մյուս խոշոր քաղաքներից են Ռեգենսբուրգը, Լինցը, Նովի Սադը, Ռուսեն, Բրեիլան, Գալացը, Իզմայիլը։

## Անվանում
Հին հույները (Հեսիոդոս, Մ.թ.ա. 7-րդ դար) գետը հիշատակում են **Իստրոս** անունով (այդ անվանումը վերաբերում է գետի ստորին հոսանքին), ավելի ուշ հռոմեացիները (Կեսար, մ. թ. ա. 1-ն դար) այն անվանել են *Danuvius*։ Հետազոտողների մեծ մասը գտնում է, որ անվանման հիմքում ընկած է հին իրանական *դան* «գետ» տերմինը։
### Անվանումը տարբեր լեզուներով
:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* Сапожников И. В..Іст. географія та етнографія дельти Дунаю. 1998
* Бондарь Римма Дмитриевна — Нумизматические памятники Нижнего Подунавья 

Կատեգորիա:Ավստրիայի գետեր
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գետեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի գետեր
Կատեգորիա:Դանուբ
Կատեգորիա:Եվրոպայի գետեր
Կատեգորիա:Խորվաթիայի գետեր
Կատեգորիա:Հունգարիայի գետեր
Կատեգորիա:Մոլդովայի գետեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գետեր
Կատեգորիա:Ռումինիայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կատեգորիա:Սերբիայի գետեր
Կատեգորիա:Սլովակիայի գետեր
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռումինիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հունգարիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Խորվաթիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Սերբիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Գերմանիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Սլովակիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բուլղարիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Մոլդովայում
Մատթևոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (Իզմիրլյան)

**Մատթևոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի** (ավազանի անունը՝ Սիմեոն Մարտիրոսի Իզմիրլյան, ), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1908 թվականից։ Հաջորդել է Մկրտիչ Ա Վանեցուն (Խրիմյան Հայրիկ)։

Ձեռնադրվել է սարկավագ 1864 թվականին, վարդապետ՝ 1869 թվականին՝ եղել է Մկրտիչ Խրիմյան պատրիարքի անձնական քարտուղարը։ 1872 թ. մարտին ընտրվել է Կ. Պոլսի կրոնական ժողովի անդամ և ատենադպիր, 1873 թ. ստացել ծայրագույն վարդապետի աստիճան, 1876 թ. ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ 1886–90 թթ.՝ Եգիպտոսի թեմի առաջնորդ։ 1894 թ. ընտրվում է Կ. Պոլսի հայոց պատրիարք որպես **Մատթևոս Գ Իզմիրլյան**։ Իր հաստատակամության, Արևմտյան Հայաստանում բարենորոգումներ անցկացնելու պայքարի, 1894–96-ի հայկական կոտորածների դեմ բողոքի ձայնը բարձրացնելու համար ստացել է «Երկաթյա պատրիարք» անունը։ Օսմանյան իշխանությունները 1896 թ. նրան պաշտոնաթող են անում և աքսորում Երուսաղեմ։ 1908 թ. երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Կ. Պոլիս և վերընտրվել պատրիարք, իսկ կարճ ժամանակ անց ընտրվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս։

1881-ին Կ. Պոլսում լույս է տեսել նրա «Հայրապետություն Հայաստանյայց առաքելական Ս. Եկեղեցվո և Աղթամար ու Սիս» ծավալուն աշխատությունը, բաղկացած մոտ 1300 էջից։ 1911-ին Կահիրեում լույս է տեսել նրա «Նամականին»։

Կաթողիկոսական գահին Մատթևոս Բ Կոստանդնուպոլսեցուն հաջորդել է Գևորգ Ե Սուրենյանցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքներ
Ողիմպիա

**Օլիմպիա** (նաև՝ , , ), հունական ծագումով հռոմեացի ազնվականուհի, Հռոմի կայսր Կոստասի (323-350) նշանածը, Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորության թագուհի (360-361), Արշակ Բ-ի երկրորդ կինը, հռոմեացի պետական գործիչ Ֆլավիուս Աբլաբիուսի դուստրը։

## Կենսագրություն
Օլիմպիան հռոմեական բարձրաստիճան պաշտոնյա, պրետորիաների նախկին պրեֆեկտ Ֆլավիուս Աբլաբիուսի դուստրն էր, նշանված էր Հռոմի կայսր Կոստասի (323-350) հետ՝ նախքան վերջինիս մահը։ 360 թվականին Հռոմի կայսր Կոստանդիոս Բ-ն, Մեծ Հայքի արքա Արշակ Բ-ի հետ դաշինքն ամրապնդելու նպատակով նրան հրավիրում է գալ իր մոտ Կեսարիա։ Սպարապետ Վասակ Մամիկոնյանի և մյուս նախարարների ճնշման տակ Արշակ Բ-ն մեկնում է Կեսարիա։ Այնտեղ ևս մեկ անգամ վերականգնվում է հայ-հռոմեական հարաբերությունները և բացի տարբեր նվերներից և շնորհումներից, կայսրը Արշակ Բ-ին կնության է տալիս իր մահացած եղբոր՝ Կոստասի նախկին նշանածին՝ Օլիմպիային։

Հռոմեացիների հետ Արշակ Բ-ի նոր մտերմությունը, նրա երկրորդ ամուսնությունը և Օլիմպիային Մեծ Հայքի թագուհի հռչակելը բարդություններ են ստեղծում արքունիքում։ Ըստ հայոց պատմիչ Փավստոս Բյուզանդի, Օլիմպիան թունավորվել է Արշակ Բ-ի երկրորդ կնոջ՝ Փառանձեմ թագուհու կողմից. 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության թագուհիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Գործք առաքելոց

մինի
**Գործք առաքելոց** (հունարեն՝ Πραξεις Αποστολων (Praxeis Apostolon), լատիներեն՝ Actus Apostolorum կամ Acta apostolorum, կրճատ՝ **Գործք**), Նոր Կտակարանի գիրք, որտեղ պատմվում է Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունից և հարությունից հետո մինչև Պողոս առաքյալի մ.թ. 60-ական թթ. սկզբներին Հռոմ ժամանելը տեղի ունեցած դեպքերի մասին։ Ավանդապես համարվում է, որ «Գործք»-ի հեղինակը Ղուկաս ավետարանիչն է, որը նաև համանուն ավետարանի հեղինակն է։

Գործքը Նոր Կտակարանի միակ գիրքն է, որն ունի պատմական տարեգրության բնույթ։ Այլ նորկտակարանյան գրքերի մեջ այն նաև առանձնանում է անհամեմատ լայն աշխարհագրական ընդգրկմամբ՝ գրքում նկարագրված իրադարձություններն ընդգրկում են Հրեաստանը, Ասորիքը, Փոքր Ասիան, Կիպրոսը, Հունաստանը, Միջերկրական ծովն իր Մալտա կղզիով և Հռոմ քաղաքը։ Մեծ թիվ են կազմում և գործող անձինք, որոնցից շատերը հիշատակվում են նաև անտիկ այլ պատմական աղբյուրներում։

## Գրքի բովանդակությունը
Գրքի հիմնական թեման քրիստոնյա եկեղեցու հիմնադրումն ու զարգացումն է Հիսուս Քրիստոսի հարությունից հետո նրա գոյության առաջին 30 տարվա ընթացքում։ Գիրքն իմաստային առումով կարելի է բաժանել երկու մասի. 1-ից 12-րդ գլուխներում պատմում է Պաղեստինում Եկեղեցու հիմնադրման և քարոզչության մասին, իսկ 13-ից 28-րդ գլուխներում խոսքը հիմնականում Պողոսի Փոքր Ասիա, Հունաստան, Կիպրոս կատարած միսինարական ճանապարհորդությունների մասին է։

Հայ ավետարանչական եկեղեցու աստվածաբան Ա.Ռ. Գայաեանը առաջարկում է Գործքի հետևյալ բաժանումը.

1. Առաքելությունն ու բնութագիրը, 1 - 2։47
2. Եկեղեցին հրեաների մեջ (Պետրոս)
:ա) Ավետարանը Երուսաղեմում (3:1 - 5:42)
:բ) Տարածումը Հրեաստանում, Սամարիայում, Գալիլիայում ու Դամասկոսում (6:1-9:31)
3. Անցում դեպի հեթանոսական առաքելություն (9։32-12։35)
4. Եկեղեցին հեթանոսների մեջ (Պողոս)
: ա) Տարածումը Փոքր Ասիայում (13:1-16:5)
: բ) Հաջողությունը Եվրոպայում (16:6-19:20)
: գ) Բարձրակետը. Ավետարանը Հռոմում (19:21-28:31)

## Հեղինակը և գրության ժամանակը
Գրքի առաջին իսկ տողերում ոմն Թեոփիլին ուղղված խոսքերում հայտարարվում է, որ «Գործքը» Ղուկասի ավետարանի շարունակությունն է և գրված է նույն մարդու կողմից։ Այն, որ Ղուկասի ավետարանի և «Գործքի» հեղինակը նույն մարդն է վկայում է նաև այդ գրքերի ոճն ու գրական առանձնահատկությունները։ Բոլոր հնագույն գրավոր սկզբնաղբյուրները միահամուռ հաստատում են, որ երկու գրքերի հեղինակը Ղուկաս առաքյալն է, որը հիշատակվում է Նոր Կտակարանում որպես Պողոս առաքյալի ուղեկիցներից մեկը՝ «բժիշկը և սիրելին» (Կող 4։14), «գործակիցը» (Փիլ 23։1)։ Թեսաղոնիկեցիներին ուղղված 2-րդ թղթում Պողոսը գրում է, որ Ղուկասը մնացել է իր մոտ Հռոմուն իր բանտարկության ժամանակ (2 Տիմոթեոս 4։11)։ Ղուկասի՝ «Գործքի» հեղինակ լինելու մասին վկայում են նաև եկեղեցական գրողներ Հիրենեոս Լիոնացին, Կղեմես Ալեքսանդրացին, Եվսեբիոս Կեսարացին, Տերտուղիանոսը, Որոգինեսը և ուրիշներ։

## Աղբյուրները
## Տեքստի ուսումնասիրությունը
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Գործք առաքելոց գիրքը աշխարհաբար արևելահայերենով

Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի գրքեր
Գոդերձ Ա

**Գոտարզ Ա Պարթև**, Պարթևական տերության արքա մ.թ.ա. մոտ 91–մ.թ.ա. մոտ 80 թթ, Պրիապատիուս արքայի թոռը։ Իշխանության է եկել Միհրդատ Բ իշխանության վերջին տարիներին ծագած խժդժությունների արդյունքում։ Հիշատակվում է Բաբելոնից գտնված մի քանի աստղաբաշխական աղյուսակներում, ինչը տեղիք է տալիս ենթադրելու, որ այդ քաղաքը ծառայել է որպես նրա նստավայր։

Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ
Օլիմպիա (այլ կիրառումներ)

**Օլիմպիա** ( բառը կարող է նշանակել՝

* **[[Օլիմպիա]]** —Հայոց Արշակ Բարքայի երկրորդ կինը
* Օլիմպիա-  բնակավայր Հին Հունաստանում, որտեղ առաջացել են Օլիմպիական խաղերը
* «Օլիմպիա» — Էդուարդ Մանեյի նկար
* Օլիմպիա (ընկերություն) — ընկերություն
* Օլիմպիա (կինոնկար) — Լենի Ռիֆենթշալի կինոնկար
* Օլիմպիա (Ասունսյոն) — ֆուտբոլային ակումբ Ասունսյոնից
* Օլիմպիա (Թեգուսիգալպա — ֆուտբոլային ակումբ Հոնդուրասից
* Օլիմպիա (Բելցի) — ֆուտբոլային ակումբ Բելցի քաղաքից
* Օլիմպիա (Վոլգոգրադ) — ֆուտբոլային ակումբ Վոլգոգրադից
* Օլիմպիա (Լյուբլյանա) — ֆուտբոլային ակումբ Լյուբլյանայից
* «Օլիմպիա» — Արտաշատի «Դվին» ֆուտբոլային ակումբի նախկինը անվանում
* «Օլիմպիա» — Աշտարակի «Միկա» ֆուտբոլային ակումբի նախկինը անվանում
* «Օլիմպիա» — Գյումրիի «Շիրակ» ֆուտբոլային ակումբի նախկինը անվանում
Դառլինգ (գետ)

**Դառլինգ**, գետ Ավստրալիայի հարավ-արևելքում, Մուրեյի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Նյու Ինգլենդ լեռնաշղթայի արևմտյան լանջերից, հոսում անապատով։ Երկարությունը 2740 կմ է։ Տարվա չոր ժամանակ ստորին հոսանքի հատվածը ցամաքում է։

Հայտնագործել է Ավստրալիայի անգլիացի հետազոտող Չառլզ Ստյորտը 1829-ին և այն անվանել ի պատիվ Նոր Հարավային Ուելսի նահանգապետ Ռալֆ Դառլինգի։ Վերին հոսանքը կոչվում է *Բարուոն*։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի գետեր
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Մուրեյ գետի վտակներ
Մայկ Նաումենկո

**Մայկ Նաումենկո** (*Майк Науменко*, ), խորհրդային ռոք երաժիշտ, երգերի հեղինակ։ 1980 թ. ստեղծել է "Զոոպարկ" խումբը, որը Խորհրդային Միությունում աչքի ընկած բլյուզ ռոք երաժշտախմբերից էր։ 1970-ականներից հանդես է եկել սոլո-ծրագրերով։ Նշանակալի է Նաումենկոյի ներդրումը արևմտյան երաժշտական ավանդույթները ռուսական մշակույթին և Լենինգրադի քաղաքային կյանքին, առօրյային, իրողություններին ներհյուսելու մեջ։

## Սկավառակագրություն
### Մենակատարային ալբոմներ
* 1978 — «Все братья — сёстры» (Բ. Գ.-ի՝ Բորիս Գրեբենշչիկովի հետ)
* 1980 — «Сладкая N и другие»
* 1982 — *LV*

### «Зоопарк» խմբի կազմում
* 1981 — *Blues de Moscou*
* 1983 — *Уездный город N*
* 1984 — *Белая полоса*
* 1991 — *Музыка для фильма*
* 2000 — *Иллюзии*
* 2000 — *W*

### Համերգային ձայնագրություններ
* 1980 — *Майк и Аквариум. 25 октября 1980. Москва*
* 1984 — *Концерт в кафе «Чайка», ноябрь 1984 года, Новосибирск* (Մայկ և Յուրի Նաումով)
* 1985 — *Жизнь в Зоопарке*
* 1996 — *Весна-лето* (Մայկ և Ցոյ)
* 1996 — *Հունվարի 12—13, 1985 թվական, Մոսկվա* (Մայկ և Վիկտոր Ցոյ)
* 1997 — *Квартирник* (Մայկ և Ռիժենկո)
* 1998 — *Майк Науменко. Виктор Цой* (Մայկ և Վիկտոր Ցոյ)
* 1998 — *Исполнение разрешено* (Մայկ, Բ. Գրեբենշչիկով և Վիկտոր Ցոյ)
* 2009 — *Ленинград 1984* (Մայկ և Վիկտոր Ցոյ)

### Ընծայական ալբոմներ
* 1993 — «Песни Майка»
* 1998 — *Парк МАЙКского периода* («Трибьют. Зоопарк»)
* 2000 — «РеМайк» (триб'ют)
* 2001 — «Ром и Пепси-кола» (Մայկ Նաումենկոյի երգերը կատարում են Դմիտրի Դիբրովն ու «Антропологія» խումբը)
* 2005 — «Трибьют Майку Науменко, 50 лет. Уездный город N 20 лет спустя»
* 2008 — «Грязные блюзы (Ալեքսանդր Դյոմին)
* 2016 — Песни простого человека

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Майк Науменко.ru

Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կիթառահարներ
The Remix Suite

***The Remix Suite***-ը Մայքլ Ջեքսոնի երգերի ռեմիքս ալբոմ է։ Չնայած նշվում է, որ երգերը Ջեքսոնի երգերի ռեմիքսներն են, սակայն շատերը The Jackson 5-ինն են։ Սկսած օգոստոսի 25-ից, ամեն 2 շաբաթը մեկ երգերը հայտնվում էին iTunes-ում, AmazonMP3-ում և Rhapsody-ում։ Առաջին suite-ի սիդի տարբերակը հայտնվել էր վաճառքում իր «բեռնում համացանցից» տարբերակից 2 շաբաթ առաջ։

## Երգացանկ
Below are tracks from the two editions of the CD, and then the tracks from the EPs, numbered according to suite number.

1 - Ի սկզբանե թողարկվել են **Soul Source&nbsp; - Jackson 5 Remixes**

## Թողարկման ամսաթվերը

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Michael Jackson Remix Suite on MySpace
* MICHAEL JACKSON | THE REMIX SUITE 

Կատեգորիա:2009 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ
Գութանասար

**Գութանասար**, հանգած հրաբխային լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզի կենտրոնական հատվածում՝ Կոտայքի սարավանդի հյուսիսային եզրին, Գեղամա լեռնաշղթայում։ Ֆանտան գյուղից 2,5-3 կմ հարավ է, Ջրաբեր գյուղից` 4 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 2299,6 մ է, հարաբերական բարձրությունը՝ 300 մետրից մի փոքր ավելի։ Հատած կոնի ձևով լեռնազանգված է՝ հարավային կողմից ճեղքվածք ունեցող խառնարանով։ Լանջերը ունեն 25-45° թեքություն։

Պարունակում է պեռլիտի և պեմզայի պաշարներ։ Ունի հրաբխային ծագում։ Լանջերը ծածկված են լեռնատափաստանային բուսականությամբ, գագաթային մասը՝ մարգագետիններով։

## Պատկերասրահ
### Գութանասար հրաբխի հանգած լավան

Gutanasar. Mount of Armenia 1. Lava.JPG
Gutanasar. Mount of Armenia 3. Lava.JPG
Gutanasar. Mount of Armenia 2. Lava.JPG
Gutanasar. Mount of Armenia 4. Lava.JPG
Gutanasar volcano black wall.jpg


### Գութանասարը ձմռանը

Mount_Gutanasar_01.jpg
Mount_Gutanasar_07.jpg
Mount_Gutanasar_08.jpg
Mount_Gutanasar_22.jpg
Mount_Gutanasar_15.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանգած հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Նվարդ Աբալյան

**Նվարդ Եփրեմի Աբալյան** (), հայ դերասանուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1956)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բաքվում, որտեղ ստացել է նախնական կրթությունը, ապա սովորել է Բաքվի հայկական թատրոնի ստուդիայում։ 1937 թվականին խաղացել է Հայաստանի շրջանային թատրոններում՝ Դիլիջանում, Արթիկում, Կիրովականում (այժմ՝ Վանաձոր)։ Երկար տարիներ աշխատել է Լենինականի թատրոնում (1947-1960)։ 1960 թվականին տեղափոխվել է Երևան, խաղացել Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնում։

## Դերերը ներկայացումներում
Հաջողությամբ կատարել է մի քանի տասնյակ դերեր։
* Ջեմմա՝ «Բոռ»
* Օլիվիա՝ «12-րդ գիշեր»
* Լուիզա՝ «Սեր և խարդավանք»
* Վազգանուշ՝ «Երկիր հայրենի»
* Մարգո՝ «Վերջին մեխակներ»
* Սուսան՝ «Նամուս»
* Ռուզան՝ «Ռուզան»

## Դերերը կինոյում
* 1970 - *Զեփյուռ* - Մորգանի խնամին
* 1971 - *Քեթևան* - Խաթաբալա
* 1984 - *Զաբել* - Հող և ոսկի
* 1985 - *դրվագ* - Կապիտան Առաքել
* 1985 - *զոքանչ* - Վերջին կիրակին
* 1986 - *դրվագ* - Օդապարուկի օրը
* 1989 - *դրվագ* - Եվ կրկնվելու է ամեն ինչ...

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Bad (համաշխարհային շրջագայություն)

**Bad World Tour**-ը Մայքլ Ջեքսոնի առաջին սոլո համաշխարհային շրջագայությունն էր, համերգները եղել են Ճապոնիայում, Ավստրալիայում, ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում սկսած 1987 թ- սեպտեմբերի 12-ից մինչ 1989 թ-ի հունսվարի 27։ 16 ամիս տևած 123 համերգներին ներկա են եղել 4,4 մլն. երկրպագու 15 երկրներից Շրջագայության ավարտից հետո պարզ դարձավ, որ այն հավաքել է 15 մլն. դոլար և 2 անգամ գրանցվել է Գիննեսի ռեկորդների գրքում՝ իբրև ամենաեկամտաբեր և ամենաշատ հանդիսատես ունեցող շրջագայություն։

## Երգացանկ

;First leg
# "Wanna Be Startin' Somethin'"
# "Things I Do for You"
# "Off the Wall"
# "Human Nature"
# "This Place Hotel"
# "She's out of My Life"
# Motown Medley 
#* "I Want You Back"
#* "The Love You Save"
#* "I'll Be There"
# "Rock with You"
# "Lovely One"
# "Bad Groove" Interlude
# "Workin' Day and Night"
# "Beat It"
# "Billie Jean"
# "Shake Your Body (Down to the Ground)"
# "Thriller"
# "I Just Can't Stop Loving You"
# "Bad"

;Second leg
# "Wanna Be Startin' Somethin'"
# "This Place Hotel"
# "Another Part of Me"
# "I Just Can't Stop Loving You"
# "She's out of My Life"
# Motown Medley 
#* "I Want You Back"
#* "The Love You Save"
#* "I'll Be There"
# "Rock with You"
# "Human Nature"
# "Smooth Criminal"
# "Dirty Diana"
# "Thriller"
# "Bad Groove" Interlude
# "Workin' Day and Night"
# "Beat It"
# "Billie Jean"
# "Bad"
# "The Way You Make Me Feel" (Encore)
# "Man in the Mirror" (Encore)

## Համերգների ամսաթվերը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի համերգային շրջագայություններ
Դինամո Բուխարեստ (ֆուտբոլային ակումբ)

**«Դինամո» Ֆուտբոլային Ակումբը** մասնագիտական ֆուտբոլային ակումբ է, որը հանդես է գալիս Բուխարեստում։

## Պատմություն

«Դինամո» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1948 թվականին, Բուխարեստ քաղաքում։

## Արտաքին հղումներ

* «Դինամո» ՖԱ-ի պաշտոնական կայքէջը  , 

Դինամո Բուխարեստ
Բրաշով ՖԱ

**«Բրաշով» ֆուտբոլային ակումբ**, մասնագիտական ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Բրաշովում։

## Պատմություն

«Բրաշով» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1936 թվականին, Բրաշով քաղաքում։

## Արտաքին հղումներ

* Բրաշով ՖԱ-ի պաշտոնական կայքէջը  

Բրաշով
Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** (; Կիրիլիցա՝ Ногометна/Фудбалска репрезентација Босне и Херцеговине), ներկայացնում է Բոսնիա և Հերցեգովինան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Ղեկավարվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլի ասոցացիայի կողմից։

## Մարզչական կազմը
* Գլխավոր մարզիչ՝ Սաֆետ Սուշիչ

## Հավաքականի կազմը
Ստորև նշված կազմը հայտավորված է 2014 թ. աշխարհի առաջնությանը։

#### Ներկա կազմ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը
* 1995 թվականին Բոսնիայի և Հերցեգովինայի հավաքականի բոլոր խաղերի տեսությունը  
* 
* Բոսնիայի և Հերցեգովինայի հավաքականը ՖԻՖԱ-ի կայքում  
* Վիճակագրությունը RSSSF
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի կազմը 2013 թվականի դրությամբ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինա
Կատեգորիա:Եվրոպայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Thriller (այլ կիրառումներ)

Thriller-ը կարող է վերաբերել հետևյալ իմաստներից մեկին՝
* Thriller - Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմ
* Thriller - Մայքլ Ջեքսոնի տեսահոլովակ
* Thriller - Մայքլ Ջեքսոնի երգ
* Thriller 25 - Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմ
Կապիտան Իո

«Կապիտան Իո»-ն 3D ֆիլմ է, գլխավոր դերում է Մայքլ Ջեքսոնը, ռեժիսորն է Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլան (ով հնարել է ֆիլի անունը, հունարենից թարգմանաբար անվանումը նշանակում է «լուսաբաց») , ֆիլմը ցուցադրվել է «Դիսնեյ»-ի թեմատիտ այգիներում 1980-1990 թ-նները։ 2010 թվականի փետրվարի 23-ին ֆիլմի ցուցադրումը վերսկսվել է Դիսնեյի «Tomorrowland» այգում։

Ֆիլմի գործադիր պրոդյուսերն է Ջորջ Լուկասը։ Խորեոգրաֆներն են Մայքլ Ջեքսոնը և Ջեֆֆրի Հորնադեյը, լուսանկարիչն է Փիթեր Անդերսոնը, պրոդյուսերն է Ռասթի Լեմորանդը։ Սցենարի հեղինակներն են Լեմորանդը, Լուկասը և Կոպպոլան։ Կապիտան Իոն առաջին ֆիլմն է 4D ֆորմատով (4-D անվանում են այն 3D ֆիլմերին, որոնք ունեն այնպիսի էֆֆեկտներ, ինչպիսիք են լազերները, ծուխը և այն)։

Ֆիլմում կային 2 նոր երգ, դրանք էին «Another Part of Me»-ին և «We Are Here to Change the World»-ը։ Առաջինը թողարկվել էր Bad ալբոմում, իսկ «We Are Here to Change the World» 2004 թվականին The Ultimate Collection բոքս սեթում։

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1986 ֆիլմեր
Կատեգորիա:3D ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոն
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ ֆիլմեր տիեզերքի մասին
Կատեգորիա:Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի ֆիլմեր
Լուսնային ճամփորդ (ֆիլմ)

## Սցենար
Ֆիլմը իրենից ներկայացնում է Մայքլ Ջեքսոնի որոշ ելույթների և որոշ կարճ ֆիլմերի, որտեղ նա գլխավոր դերում է, հավաքածու։ Այստեղ ներառված են Մայքլի լավագույն տեսահոլովակներից մի քանիսը, որոնք նկարահանվել են «Bad» շրջագայության ժամանակ, ինչպես նաև «Smooth Criminal» տեսահոլովակը։ Ամբողջ պատմությունը պատմված է երաժշտության, պարի միջոցով և լի է սպեցէֆֆեկտներով։

«Smooth Criminal»-ը ֆիլմի գլխավոր մասն է։ Մայքլը խաղում է գանգստերի դեր, որը օգտագործում է իր ուժը որպեսզի պաշտպանի անմեղ երեխաներին միսթեր Բիգ-ից։

## Թողարկումը
Ի սկզբանե պլանավորված էր, որ Moonwalker-ը կթողարկվի Bad ալբոմի հետ միաժամանակ։ Moonwalker-ի կինո տարբերակը պարունակում է հատվածներ Մայքլի Bad շրջագայությունից։ Դա իր առաջին շարջագայություն էր իբրև մենակատար։ Այնուհետ պլանավորվել էր թողարկել ֆիլմը 1988 թվականին, սակայն Warner Brothers-ը չեղյալ համարեց այդ պայմանավորվածությունը և թողարկվեց այն 1989 թվականի հունվարի 10-ին ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ Սկավառակը ԱՄՆ-ում 1989 թվականի ապրիլի 17-ի դրությամբ վաճառվել էր ավելի քան 800,000 օրինակով։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոն
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում անապատում
Մայքլ Ջեքսոնի ուրվականները

**Ուրվականները** () Մայքլ Ջեքսոնի կարճ ֆիլմն է, որը միաժամանակ հանդիսանում է աշխարհի ամենաերկար տեսահոլովակը։ Այն թողարկվել է 1993 թվականին VHS ֆորմատով։ Ֆիլմում հնչում է 3 երգ, դրանք բոլորն էլ Մայքլ Ջեքսոնի  և Blood on the Dance Floor ալբոմներից են։ Ֆիլմը պատմում է Մաեստրոի մասին, որը ունի գերբնական ուժ, ով աքսորված է քաղաքից՝ քաղաքապետի հրամանով։ Ֆիլմը պարունակում է մի քանի պար Մայքլի կատարմամբ։

## Ֆիլմում հնչող երգերը
*"2 Bad (film version)" - * ալբոմից
*"[[Addams Groove|Addam's Groove]] (film version)" -  *ալբոմից*
*"[[HIStory/Ghosts#Ghosts|Ghosts]]" - [[Blood on the Dance Floor: HIStory in the Mix|Blood on the Dance Floor]] * ալբոմից
*"Is It Scary (film version)" - Blood on the Dance Floor * ալբոմից

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.michael-jackson-trader.com/movies/ghosts.html Michael Jackson *Scary Celebration'' movie information and screenshots] 
* Scary Party

## Պարգևներ և հաղորդագրություններ
* Ֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրվելու է մեծ էկրանին Կաննի կինոփառատոնում։
* 2002 թվականին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում, որպես ամենաերկար երաժշտական տեսահոլովակը պատմության մեջ։ 
* Հեռուստատեսային ցուցադրումի համար տեսահոլովակը  մոնտաժվել է և նրա տևողությունը դարձել է 3 րոպե 57 վրկ, որի մեջ միայն օգտագործվում է «Ghosts» ստեղծագործությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոն
Կատեգորիա:1996 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Այլաբանություն
Երվանդ Իգնատիոսյան

՝
**Երվանդ Իգնատիոսյան** (), հայ մշակութային գործիչ, բառարանագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թուրքիայում։ 1895-96 թթ. ջարդերից հետո մեկնել է ԱՄՆ, ստացել կրթություն։ 1910-ականներից Ֆրեզնո քաղաքում ստեղծել է Ի. Ա. Երան հրատարակչությունը, լույս ընծայել իր կազմած «Անգլերեն-հայերեն» և «Հայերեն-անգլերեն» բառարանները, «Զրուցատրություն անգլերեն լեզվի» ձեռնակը, «Ժողովրդական երգեր» և այլ գրքեր։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Գեղամ Բարսեղյան

**Գեղամ Բարսեղյան** (), հայ արձակագիր, բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Մեսրոպյան և Պեզճյան վարժարաններում, ապա ուսումը շարունակել Կեդրոնական վարժարանում, որն ավարտելուց հետո վարել է զանազան պաշտոններ։ Աշխատակցել է մի շարք պարբերականների։ 1912 թվականի Բալկանյան պատերազմի օրերին մեկնել է արտասահման, շրջել մի քանի երկրներում։ Փարիզում կարճ ժամանակ հետևել է համալսարանի դասընթացներին, ապա վերադառնալով Կ. Պոլիս` շարունակել գրական-հրապարակախոսական գործունեությունը։ 1909-1915 թվականներին եղել է «Սուրհանդակ» և «Ազատամարտ» թերթերի գլխավոր խմբագիրը։ 1914 թվականին Հակոբ Օշականի հետ միասին խմբագրել է «Մեհյան» գրական հանդեսը։

1915 թվականին ձերբակալվել է Կ. Պոլսի մտավորականների հետ և նահատակվել։ Նրա լավագույն գործերը լույս են տեսել Փարիզում 1931 թվականին՝ «Նահատակ գրագետների բարեկամներ» մատենաշարով։

## Երկեր
* Ամբողջական գործը, Փարիզ, 1931։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության կրթական գործիչներ
Միսաք Թորլաքյան

**Միսաք Թորլաքյան** (), հայ ժողովրդական վրիժառու, ՀՅԴ կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Սովորել է ծննդավայրի դպրոցում։ 17 տարեկանում կազմակերպել է հայ վրիժառուների վեց հոգուց բաղկացած խումբ, որը զբաղվել է նաև զենք ու զինամթերք հայթայթելով։ 1910 թվականին հնազանդեցրել է հայերին ճնշող լազերին։ Մշտապես հետապնդվել է թուրքական իշխանությունների կողմից։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, խույս տալով թուրքական բանակի զինծառայությունից, հեռացել է լեռները։ 1915-1918 թվականներին ծառայել է ռուսական բանակի հետախուզությունում, հմուտ գործողություններով մեծ վնաս հասցրել թուրքական զորքերին։ 1918 թվականին, 600 հոգուց բաղկացած խմբով օգնության է հասել Էրզրումում գտնվող Անդրանիկին։ Հետագայում անցել է Բաթում, Կոստանդնուպոլիս, որտեղ էլ 1921 թվականի հուլիսի 18-ին իրականացրել է Ադրբեջանի բոլշևիկների ներկայացուցիչ, Բաքվի հազարավոր անմեղ հայերի ջարդերի կազմակերպիչ Բեհբուդ խան Ջվանշիրի ահաբեկումը։
ձախից|մինի
1921 թվականի հոկտեմբերի 6-ին անգլիական դատարանը Թոռլաքյանին ճանաչել է հանցավոր, սակայն ազատ է արձակել «մտախանգարման» պատճառով։ Նույն թվականի նոյեմբերին մեկնել է Հունաստան, ապա՝ Բելգրադ ու Բուխարեստ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործել է Ղրիմում, Նովոռոսիյսկում՝ գերությունից ազատելով բազմաթիվ հայերի։

Հետպատերազմյան տարիներին ապրել է Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքում, իսկ 1952 թվականից՝ Կալիֆոռնիայում (ԱՄՆ)։

## Հիշատակի հավերժացում
ի անունը փորագրված է Երևանի Օղակաձև զբոսայգու չորրորդ հատվածում 2023 թվականի ապրիլի 25-ին բացված «Ազգային արժանապատվության ասպետներին» աղբյուր-հուշակոթողին։

## Թորլաքյանի հուշերը
1953 թվականին Լոս Անջելեսում տպագրվել է Թորլաքյանի «Օրերուս հետ» հուշագիրքը։

## Երկեր
* «Օրերուս հետ», Պոսթըն, 1953, 568 էջ։
* «Օրերուս հետ», Պէյրութ, 1963։
* «Օրերուս հետ», Թեհրան, 1982, 588 էջ։
* «Օրերուս հետ», Պէյրութ, 2001, 624 էջ։

## Արտաքին հղումներ
*Համշենահայութեան մեծ որդին՝ Միսաք Թոռլաքեանը (1889-1968)
*Միսաք Թորլաքյան (1888-1968)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք Տրապիզոնից
Կատեգորիա:Նեմեսիս գործողության մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀՀ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ վրիժառուներ
Ստեփան Ծաղիկյան

**Ստեփան Ծաղիկյան** (1886-193?), Նեմեսիս գործողության շրջանակում Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի նախկին նախարար Ջեմալի մահապատժի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ստեփան Ծաղիկյանը ծնվել է 1886 թվականին Խոտորջուրի Մոխրկուտ գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Տրապիզոնում։ 1908 թվականին մտել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության շարքերը։ 1914 թվականին, որպես կամավորական առաջին ջոկատի մարտիկ, Սեպուհիի վաշտում, մասնակցել է Թուրքիայի դեմ մղվող ռազմական գործողություններին։ Կազմակերպել է խոտորջուրցիներին տեղահանողների և կոտորողների մահապատիժը։ 1918-1920 թվականներին ծառայել է Հայաստանի առաջին հանրապետության բանակում։ 1922 թվականի հուլիսի 21-ին ժամը 22:00-ի մոտ Թիֆլիսում Ստեփան Ծաղիկյանը, Պետրոս Տեր-Պողոսյանը, Արտաշես Գևորգյանը և Զարեհ Մելիք-Շահնազարյանցը սպանել են Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի նախկին նախարար Ջեմալ փաշային, որին դաժանության համար «մսագործ» էին անվանում։ Հետագայում՝ Ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին` 1936 կամ 1937 թվականին Արտաշես Գևորգյանի կրտսեր եղբոր` Թորգոմ Գևորգյանի (Ազվին) մատնությամբ Պետական անվտանգության կոմիտեի աշխատակիցների կողմից ձերբակալվել և աքսորվել է Սիբիր, որտեղ և կնքել է իր մահկանացուն։ Մահվան տարեթիվը անհայտ է։

## Հիշատակի հավերժացում
ի անունը փորագրված է Երևանի Օղակաձև զբոսայգու չորրորդ հատվածում 2023 թվականի ապրիլի 25-ին բացված «Ազգային արժանապատվության ասպետներին» աղբյուր-հուշակոթողին։

## Գրականություն
* Միքայել Այվազյան, Ովքեր են սպանել Ջեմալ փաշային, Երևան, 2015, 116 էջ, 2-րդ լրացված հրտ., Երևան, 2016, 136 էջ։
* Ով ով է (Հայեր։ Կենսագրական հանրագիտարան), հատ. 1, Երևան, 2005, էջ 527։
* Հայկական հարց հանրագիտարան, Երևան, 1996, էջ 173։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ վրիժառուներ
Կատեգորիա:Նեմեսիս գործողության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում
Բանկ Օտոմանի գրավում

մինի|300px|Բանկ Օտոմանի շենքը
**Բանկ Օտոմանի գրավում** կամ **Բանկ Օտոմանի միջադեպ** (օգոստոսի 14, 1896), 1894-1896 թվականների համիդյան ջարդերին հաջորդած, սուլթանից և արևմտյան տերություններից ի նպաստ հայերի բարեփոխումներ պահանջելու, Հայկական հարցի վրա ուշադրություն հրավիրելու նպատակով կատարված գործողություն։ Կազմակերպիչներն էին դաշնակցական գործիչներ Բաբկեն Սյունին, Արմեն Գարոն և Հրաչը (Հայկ Թիրաքյան)։

## Բուն գործողությունը
մինի|300px|Բանկ Օտոմանը գրաված հայերը Մարսելում
1896 թվականի օգոստոսի 14-ին 31 զինված հայեր գրավում են Կոստանդնուպոլսի օսմանյան բանկը և Եվրոպական դեսպաններին ուղղված հայտագրով պահանջում արագացնել հայկական բարենորոգումների ծրագիրը, հակառակ դեպքում սպառնում են պայթեցնել բանկը։ Գործողության սկզբում Բաբկեն Սյունին գնդակից խոցվում և, ընկնելով, զոհվում է իր ձեռքի ռումբի պայթյունից, ինչից հետո գործողությունը ղեկավարում են Արմեն Գարոն ու Հրաչը։ Եվրոպական դեսպանների անունից ռուսական դեսպանատան թարգման Մաքսիմովը բանկը գրավողներին հավաստիացնում է, որ խոստանում են ազդել սուլթանական կառավարության վրա և իրագործել տալ այդ բարեփոխումները, ինչպես նաև խոստանում են ապահովել նրանց անվնաս հեռացումը Թուրքիայից։ 13 ժամ տևած ընդհարումից հետո բանկ գրավողները լքում են այն և տրամադրված ֆրանսիական նավով մեկնում Մարսել։

Գործողությանը հետևեցին զանգվածային հայերի կոտորածներ Պոլսում։ Խոստացված բարեփոխումներն այդպես էլ չիրականացվեցին։

## Գրականությունում
Բանկ Օտոմանի միջադեպին է անդրադարձել Ալեքսանդր Թոփչյանի «Բանկ Օտոման» վեպը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1896 իրադարձություններ
Կատեգորիա:19-րդ դարը Հայաստանում
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս
Կատեգորիա:Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում
Կատեգորիա:Հայկական դիմադրություն
Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Բարենորոգումների մայիսյան ծրագիր

**Մայիսյան բարենորոգումներ** կամ **մայիսյան ռեֆորմներ** 1895 թվականին Օսմանյան կայսրության հայաբնակ վայրերում վարչական, դատական, և այլ վերափոխումների ծրագիր։

## Նախագծի պատմությունը
Ծրագիրը կազմել էին ըստ Բեռլինի 1878 թվականի կոնգրեսի 61-րդ հոդվածի Կոստանդնուպոլսում Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի դեսպանները ու ներկայացրել սուլթանի կառավարությանը 1895 թվականի մայիսի 11-ին (այստեղից էլ «մայիսյան» անվանումը)։ Նախագիծը ներկայացվեց եվրոպական հասարակական կարծիքի ճնշման տակ, Արևմտյան Հայաստանում սկսված ազատագրական շարժման դեմ թուրքական կառավարության գործադրած հալածանքների պայմաններում։ Նախագիծը նախատեսում էր հայաբնակ վեց վիլայեթներում (Էրզրում, Բիթլիս, Վան, Սվազ, Մամուրեթ-ուլ-Ազիզ (Խարբերդ), Դիարբեքիր) կենտրոնական իշխանության ամրապնդում, հասարակական կյանքի զարգացում, արտադրության և տնտեսության կարգավորում, ինչպես նաև քրիստոնյաներին պաշտպանություն քուրդ ցեղապետերի կամայականություններից։

## Գրականություն
* Լեո. Հայոց հարցի վավերագրերը, Թավրիզ, 1915

Կատեգորիա:Հայկական հարց
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական միտք
Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան
Պորտալ (այլ կիրառումներ)

**Պորտալ** բառի համար հայերեն Վիքիպեդիայում կան հետևյալ հոդվածները.
* Պորտալ
* Պորտալ (ճարտարապետություն)  
* Պորտալ (համացանց) 
* Պորտալ (գիտական ֆանտաստիկա) 
* Պորտալ (համակարգչային խաղ) 
* Պորտալ (տեխնիկական եզր)
* Պորտալ (դոլմեններ) 
* Պորտալ (կիկլոպյան շինություններ)
* Պորտալ (համակարգչային խաղ)
Արշակ Ադամյան

**Արշակ Աբգարի Ադամյան** (), հայ երաժշտագետ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1945)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բաքվում, որտեղ ստացել է կրթությունը, հետևել երաժշտության։ Աշակերտել է Քրիստափոր Կարա Մուրզային և Ռեժինսկուն։ 1904-1906 թթ. դաշնամուրի և կոմպոզիցիայի դասեր է առել Բեռլինի Շտերնի կոնսերվատորիայում։ 1910 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ 1921-1924 թթ. գլխավորել է Թբիլիսիի Հայարտունը (Հայ արվեստի տուն), 1924-1926 թթ. եղել է Երևանի կոնսերվատորիայի ռեկտորը և Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր դիրիժորը։

Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո Բաքվի և Աստրախանի համալսարաններում դասավանդել է փիլիսոփայություն։

Նվագախմբի կանոնավոր գործունեության շնորհիվ Հայաստանում տարածվել և արմատավորվել է սիմֆոնիկ երաժշտությունը։ 1926-1936 թթ. եղել է Անդրկովկասյան կենտրոնական գործադիր խորհրդի գեղարվեստական խորհրդականը, 1936-43 թթ՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի և երաժշտագիտության բաժնի, ինչպես նաև Թատրոնի և երաժշտության ինստիտուտի դեկանը, 1944-1949 թթ.՝ Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության ֆակուլտետի գիտքարտուղարը։ Տարբեր տարիների գեղագիտություն է դասավանդել Երևանի բուհերում։ 1950-1956 թթ. դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում և Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտում։

Պարբերական մամուլում տպագրել է մի շարք հոդվածներ արվեստի տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ։

Առանձին գրքերով լույս են տեսել «Բեթհովենը և հեղափոխությունը» (1927), «Միջնադարյան Հայաստանի գեղագիտական հայացքները» (Երևան, 1956), «Հոդվածներ արվեստի մասին» ռուսերեն աշխատությունները։

## Երկեր
* Միջնադարյան Հայաստանի գեղագիտական հայացքները, 1955 (ռուսերեն)։
* Բեթհովենը և հեղափոխությունը, 1927 (ռուսերեն)։
* Հոդվածներ արվեստի մասին (ռուսերեն)։
* Эстетические воззрения средневековой Армении: Ադամյան Արշակ Աբգարի, Ереван, Армгиз, 1955. 224 с., Краткие сведения о древних авторах: с. 213-215, 1955. 
* Статьи по эстетике. Ադամյան Արշակ Աբգարի, Ереван, Айастан, 1967. 456 с.
* Вопросы эстетики и теории искуства. Ադամյան Արշակ Աբգարի, Москва, Искусство, 1978. 301 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Որոդես Ա

**Որոդես Ա Պարթև**, Պարթևական տերության արքա մ.թ.ա. 80 - 75 թթ., հաջորդել է Գոտարզ Ա-ին։ Նրա իշխանության տարիների ընթացքում տեղի ունեցած անցքերի մասին աղբյուրներում գրեթե ոչինչ չի հաղորդվում։ Նույնպես հայտնի չէ, թե ինչ հանգամանքներում է զրկվել գահից՝ ենթադրվում է, քաղաքացիական պատերազմի արդյունքում։ Նրա անմիջապան հաջորդի անունն էլ հայտնի չէ և միայն մ. թ. ա. 77 թ. Սանատրուկ Պարթևի գահին հաստավելուց հետո է հնարավոր դառնում հետևել Պարթև տիրակալների հաջորդականությանը։ Որոդես Ա հիշատակվում է որպես Արշակունի հարստության արքա Բաբելոնում գտնված մի գրության վրա, որը պատմում է մ. թ. ա. 80 թ. ապրիլի 11-ին տեղի ունեցած լուսնի խավարման մասին։

Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ
Սանատրուկ (Պարթև)

**Սանատրոկ Պարթև**, Արշակունի, Պարթևական տերության արքա մ.թ.ա. 75 - 69 թթ. շուրջ։ Գահին է բարձրացել քաղաքացիական պատերազմների արդյունքում սկյութական ցեղերի աջակցությամբ։ Այլ տեղեկություններ նրա իշխանության տարիների մասին սկզբնաղբյուրներում չի ավանդվել։

Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 158 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 69 մահեր
Ֆրանգներ

**Ֆրանգներ** (պարսկերեն՝ فرنگ), պարսկերեն բառ է, որը սկզբնապես վերաբերում էր ֆրանկներին (գերմանական ցեղ), իսկ ավելի ուշ սկսեց վերաբերել արևմտյան կամ լատինական եվրոպացիներին ընդհանրապես։ Բառը փոխառված է հին ֆրանսերեն franc կամ լատիներեն francus բառերից, որոնք նաև ժամանակակից անգլերեն France, French բառի աղբյուրն են։

Ֆարանգի պատկերը որպես քարե պահակ Բանգկոկի Վատ Ֆոյում, մոտավորապես 1824–1851 թվականներ
Արևմտյան Եվրոպայի և Արևելքի աշխարհները երկարատև շփման մեջ մտան միմյանց հետ խաչակրաց արշավանքների և խաչակրաց պետությունների ստեղծման ժամանակ։ Շատ խաչակրաց արշավանքներ խոսեցին (հին) ֆրանսերեն և ծագումով ժամանակակից Ֆրանսիայի տարածքից էին, մինչդեռ մյուսները եկել էին այլ շրջաններից, ինչպիսիք են ժամանակակից Իտալիան կամ Անգլիան։ Ամեն դեպքում, այս ժամանակաշրջանը նախորդում էր Եվրոպայում ազգային պետության գաղափարին։ «Ֆրանկ» կամ դրան համարժեք տերմինը օգտագործվում էր ինչպես միջնադարյան հույների, այնպես էլ արևելցիների կողմից՝ ցանկացած խաչակրաց արշավանքի կամ լատինական քրիստոնյայի վերաբերյալ։ 12-րդ դարից սկսած՝ այն Արևելյան աշխարհի արևմտյան քրիստոնյաների համար ստանդարտ տերմին էր։
Առևտրային ցանցերի միջոցով պարսկական «ֆարանգ» տերմինը և դրան առնչվող բառեր, ինչպիսիք են «Ֆրանգիստան» (պարսկերեն՝ فرنگستان), տարածվեցին Հարավային և Հարավարևելյան Ասիայի լեզուներով։

## Արտաքին հղումներ
* Negar Habibi, “Farangi,” ''Khamseen: Islamic Art History Online'', published 2 November 2021.
* 

Կատեգորիա:Ազգային և կրոնական մականուններ
Կատեգորիա:Պարսկերեն բառեր և արտահայտություններ
Ջոն ֆոն Նոյման

**Ջոն ֆոն Նոյման**, , , ծնունդով՝ **Յանոշ Լայոշ Նոյման** (, ), ծագումով հունգար ամերիկացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս։ ԱՄՆ-ի ազգային ԳԱ անդամ (1937)։ Առավել հայտնի է որպես համակարգիչների ժամանակակից ճարտարապետության նախահայր (այսպես կոչված *[[ֆոն Նոյմանի ճարտարապետություն]]*), քվանտային մեխանիկայում օպերատորների տեսության կիրառմամբ, ինչպես նաև որպես Մանհեթենի նախագծի մասնակից և խաղերի տեսության ու վանդակային ավտոմատների ստեղծող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թ.-ին՝ Բուդապեշտում, հարուստ հրեական ընտանիքում։ 1911 թ.-ին ընդունվել է Լյութերական գիմնազիան։ 1913 թվականին ընտանիքը ստանում է ազնվական տիտղոս և անվան *ֆոն* նախդիրը։ 30-ական թվականներին ԱՄՆ-ում նրա անունը վերափոխվեց Ջոնի։ 1926 թ. ավարտել է Ցյուրիխի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը, միաժամանակ նաև Բուդապեշտի համալսարանը, որտեղ ստացել է (1926) դոկտորի կոչում։ Դասախոսել է Բեռլինի (1926-1929), Համբուրգի (1929-1930) և Փրինսթոնի (1930-1933) համալսարաններում։ 1933 թվականից՝ Փրինսթոնի հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտի պրոֆեսոր, 1940 թվականից՝ բանակային և ծովային տարբեր հաստատությունների խորհրդական։ Մասնակցել է առաջին ատոմային ռումբի ստեղծման աշխատանքներին։ Եղել է Ատոմային էներգիայի հանձնաժողովի անդամ (1955 թվականից)։

Հայտնի է որպես ժամանակակից համակարգիչների ճարտարապետության նախահայր, ինչպես նաև Մանհեթենյան նախագծի մասնակից և խաղերի տեսության ստեղծող։ Ջոն Ֆոն Նոյմանը մահացել է ոսկրային քաղցկեղից 1957 թ.-ին։ Աշխատանքները վերաբերում են ֆունկցիոնալ անալիզին և դասական ու քվանտային մեխանիկայում դրա կիրառություններին։ Ուսումնասիրություններ ունի մաթեմատիկական տրամաբանության և տոպոլոգիական խմբերի բնագավառում։ Զբաղվել է խաղերի տեսության հարցերով։ Մեծ ավանդ ունի առաջին ԷՀՄ-երի ստեղծման գործում։ Կարևոր ավանդ ունի քվանտային ֆիզիկայի, քվանտային տրամաբանության, ֆունկցիոնալ վերլուծության, ինֆորմատիկայի, և տնտեսագիտության բնագավառներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հունգարացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բուդապեշտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Հունգարացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բազմությունների տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի դասախոսներ
Դեսնա (Դնեպրի վտակ)

**Դեսնա**, գետ Ռուսաստանում և Ուկրաինայում, Դնեպրի ձախ վտակը (թափվում է Կանեի ջրամբարը)։ Սկիզբ է առնում Սմոլենսկի բարձրավայրից՝ Ռուսաստանւ Սմոլենսկի մարզի սահմաններում, հոսում Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզով և գլխավորապես Ուկրաինայի Չեռնիգովի և Կիևի մարզերով։ Երկարությունը 1130 կմ է. Կանոնավոր նավագնացություն կա Նովգորոդ-Սևերսկի քաղաքից սկսած։ Դեսնայի ափին են նաև Ելնյա, Ժուկովկա, Տրուբչևսկ, Չեռնիգով քաղաքները։

## Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է սլավոներեն дєснъ «աջ» կամ десница՝ «աջ ձեռք» բառից․ երբ սլավոնական ցեղերը 6֊7-րդ դարերում Դնեպրի երկայնքով տարածվում էին դեպի հյուսիս, այս գետը գտնվում էր իրենց աջ կողմում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ուկրաինայի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Դնեպր գետի վտակներ
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Միհրան Աբիկյան

**Միհրան Աբիկի Աբիկյան** (), հայ կրթական գործիչ, բառարանագիր։

## Կենսագրություն
Կրթություն ստացել է տեղի ծննդավայրի Սահակյան վարժարանում։ Երկար տարիներ եղել է Կ. Պոլսի հայկական դպրոցներում թուրքերենի ուսուցիչ։ Ունի տպագիր բազմաթիվ գործեր, բառարաններ, դասագրքեր, որոնցից շատերը արժանացել են մի քանի տպագրության, ինչպես «Առաջնորդ ուղղագրության օսմանյան լեզվի» (Կ. Պոլիս, 1894), «Լեթյիֆի ասար» (1894)։ Արժեքավոր են հատկապես նրա «Բառարան հայերեն-թուրքերեն ընդարձակ», «Բառարան հայերեն-թուրքերեն համառոտ» (1891), «Բառարան հայերեն-թուրքերեն-ֆրանսերեն» (1895) և այլ մի քանի բառագրքեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության գրողներ
Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** (գեր.՝ Weißrussland Fußball-Nationalmannschaft) ներկայացնում է Բելգիան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Բելգիան համարվում է ՈՒԵՖԱ-ի և ՖԻՖԱ-ի հիմնադիր անդամներից մեկը։ «Քինգ Բոդուեն» արենան Բելգիայի պատմական մարզադաշտն է, որն էլ կառուցվել է XIX-XX դարերում։ 1904 թ. Բելգիայի ազգային հավաքականը անցկացրեց իր առաջին միջազգայնացված հանդիպումը՝ Բրյուսելում մրցելով Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի դեմ։ Խաղը ավարտվեց 3-3 հաշվով։ Ամենամեծ հաշվով հաղթանակը Բելգիայի հավաքականը նշել է 1994 թվականի հունիսի 4-ին և 2001 թվականի փետրվարին։ Առաջինը հաղթել է Զամբիային ինը-զրո հաշվով, իսկ հաջորդը Սան-Մարինո քաղաք-պետության հավաքականին 10-1 հաշվով։ Ամենամեծ հաշվով պարտությունը կրել է Թագավորական Անգլիայի դեմ խաղում։ Խաղը տեղի է ունեցել 1909 թվականի ապրիլի 27-ին։ Այդ խաղում անգլիացիները հաղթել են 11-2 հաշվով։ Բելգիայի Ֆուտբոլի ազգային հավաքականը 12 անգամ մասնակցել է աշխարհի առաջնություններին՝ 1930 թվականից սկսված, իսկ Եվրոպայի առաջնությանը՝ 4 անգամ։ Աշխարհի առաջնությունների ամենամեծ նվաճումը ունեցել է 1986 թ. Մեքսիկայում անցկացվող առաջնության ժամանակ՝ գրավելով 4-րդ տեղը։

## Մարզչական կազմը
* Գլխավոր մարզիչ՝ Մարկ Վիլմոտս

## Հավաքականի կազմ
Կազմը հայտավորված է 2014 թ. աշխարհի առաջնությանը։

#### Ներկա կազմ

## Արտաքին հղումներ
* Բելգիայի Ֆուտբոլի Ֆեդերացիայի կայքը
* Բելգիան ՈՒԵՖԱ-ի կայքէջում

Կատեգորիա:Բելգիա
Կատեգորիա:Եվրոպայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականներ
Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական** (), ներկայացնում է Իսպանիան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և ընկերական հանդիպումներում։ Իսպանիան անդամագրվել ՖԻՖԱ 1904 թվականին, թեև իսպանական ֆուտբոլի ֆեդերացիան առաջին անգամ ստեղծվել է դեռևս 1909 թվականին։ Իսպանիայի հավաքականը մասնակցել է թվով տասնչորս և ավելի առաջնությունների, որոնցից ինը միայն Եվրոպայի խաղերին։ Աշխարհի խաղերում ունի մեկ հաղթանակ, որն էլ տոնել է 2010 թվականին Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետությունում՝ հաղթելով Նիդերլանդներին։ 1967, 2008, 2012 և 2024 թվականներին Իսպանիան հռչակվում է Եվրոպայի չեմպիոն, եզրափակչում հաղթելով Ֆրանսիային, Գերմանիային, Իտալիային և Անգլիային։

## Իսպանիան 2014 թվականի Աշխարհի խաղերի ընտրական փուլի շրջանում
Մարզումները թողեցին իրենց արդյունքները և Իսպանիան կարճ ժամանակահատվածով ոտքի կանգնեց։ Ընտրական փուլում Իսպանիան համալրված էր վերջին խմբում և խմբակիցներն էին Ֆրանսիան, Ֆինլանդիան, Վրաստանը և Բելառուսը։

## Իսպանիան 2014 թվականի Աշխարհի խաղերի  շրջանում
Ինչպես տեսանք Ընտրական փուլի շրջանում Իսպանիան վերածնունդ ապրեց՝ աշխատանքի շնորհիվ։ Իր խմբում առաջատարի կարգավիճակով Իսպանիան մեկնեց Բրազիլիա։ ՖԻՖԱ-ի որոշմամբ Իսպանիան հանգրվանեց Բ խմբում, ուր և Նիդերլանդների, Չիլիի և Ավստրալիայի հավաքականներն էին։ Իսպանիայի առաջին տուրի հանդիպումը ըեղի ունեցավ Սալվադոր քաղաքի Ֆոնտե Նովա ստադիոնում։ Այստեղ Իսպանիան մրցելու էր Նիդերլանդների ընտրանու հետ։ Խաղի սկզբերին Իսպանիան խփեց իր գնդակը հեշտությամբ, և պատասխան ստացավ հինգ գնակ։ Իսպանիան տանուլ տվեց խաղը։ Նիդերլանդներից կրած պարտությունից հետո Իսպանիայի երկրպագուները մտածում էին, որ դա զուգադիպություն է։ Հաջորդ հակառակորդը դա Չիլին էր, ում Իսպանիան բազմիցս էր հասցրել հաղթել։ Մրցակցությունը տեղի ունեցավ Ռիո դե Ժանեյրոի Մարականա մարզադաշտում։ Այստեղ ևս առաջին խաղակեսում եվրոպացիները խփեցին իրենց առաջին գնդակը, իսկ երկրորդով եզրափակին իրենց հաջողությունը։ Չիլիից կրած պարտությունը ջնջեց վերջին հույսը հաջորդ փուլ հասնելու։ Իսպանացիները հուսալքված էին։ Հաջորդ մրցակիցը Ավստրալիան էր, որին պետք է հաղթեին իրենց արժանապատվությունը պահելու համար։ Սուրիտիբա քաղաքի Բաիխադա արենայում Իսպանացիները երեք անպատասխան գնդակ ուղարկեցին Ավստրալիայի դարպասը տանելով ապարդյուն հաղթանակ։

## Մարզչական կազմ
* Գլխավոր մարզիչ՝ Վիսենտե դել Բոսկե

## Հավաքականի կազմ
*[[Ապրիլի 25]], [[2010]]*

#### Ներկա կազմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իսպանիայի Ֆուտբոլի Ֆեդերացիայի կայքը

Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ Աշխարհի գավաթ նվաճած երկրներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականներ
Գրիգոր Թորոսյան

**Գրիգոր Գևորգի Թորոսյան** (), հայ խմբագիր, հրատարակիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ակնում։ Կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսում։ Պատանի հասակից երգիծական հոդվածներ է գրել «Լիլա» երգիծաթերթում։ Ապա ամեն շաբաթ երգիծական բաժիններ է տվել «Մանզումեի էֆքյարում»։ Սահմանադրությունից հետո Երվանդ Թոլոյանի, Երվանդ Օտյանի ու Գ. Համբիկյանի հետ հրատարակել է «Ծաղիկ», «Կիկո», «Կուկու», «Զուռնա», «ՀԻ, հի, հի» երգիծաթերթերը։ Ծածկանուններն են՝ Բանագող, ընկ. Կիկո և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք