Պատերազմի սարսափը

***«Պատերազմի սարսափը»***, խոսակցական լեզվով հայտնի է որպես ***«Նապալմի աղջիկ»***, լուսանկար, որն արվել է 1972 թվականի հունիսի 8-ին: Այն պատկերում է Ֆան Թհի Կիմ Ֆուկին՝ 9-ամյա մերկ աղջկան, որը վազում է դեպի տեսախցիկը՝ հարավվիետնամական նապալմի հարվածից հետո, որը սխալմամբ հարվածել է Տրանգ Բանգ գյուղին, այլ ոչ թե մոտակա հյուսիսվիետնամական զորքերին: Այն համարվում է Վիետնամի պատերազմի ամենահայտնի լուսանկարներից մեկը և պատերազմի հետևանքների դատապարտում անմեղ զոհերի նկատմամբ։

Նիք Ուտը վաճառել է լուսանկարը Associated Press-ին և սկզբում հենց նա է նշվել որպես նկարի հեղինակ՝ արժանանալով մի քանի մրցանակների, այդ թվում՝ «Տարվա լավագույն լուսանկարը» մրցանակին: «*The Stringer»* (2025) վավերագրական ֆիլմից հետո, որը ուսումնասիրել է այն հնարավորությունը, որ լուսանկարը հնարավոր է նկարած լինի լուսանկարիչ Նգուեն Թան Նգհեն, և՛ AP-ն, և՛ World Press Photo-ն հետաքննություններ են անցկացրել, և երկուսն էլ դեռ անորոշ են այն մասին, թե արդյոք լուսանկարը նկարել է Ուտը, թե՞ ռազմական լուսանկարիչ Հուին Կոնգ Ֆուկը։ AP-ն շարունակում է Ուտին վերագրել լուսանկարի հեղինակին, մինչդեռ World Press Photo-ն հեղինակին համարում է անհայտ:

## Հանգամանքներ
1972 թվականի հունիսի 8-ին Հարավային Վիետնամի ուժերը առաջացել են դեպի Տրանգ Բանգ, որը վերահկել են Հյուսիսային Վիետնամի ուժերը։ Քաղաքացիականների և Հարավային Վիետնամի զինվորների մի խումբ, փախչելով Կաոդայի տաճարից դեպի Հարավային Վիետնամի վերահսկողության տակ գտնվող ապահով դիրքեր, Հարավային Վիետնամի ռազմաօդային ուժերի օդաչուն, որը թռել է A-1E Skyraider-ով, խումբը շփոթել է թշնամու զինվորների հետ և շեղվել ուղղությունը՝ և նետել է նապալմը։ Fox Butterfield- ի ժամանակակից հաղորդագրության համաձայն, ռմբակոծության հետևանքով այրվել են հինգ քաղաքացիական անձինք և վեց զինվորներ, այդ թվում՝ ինը տարեկան Ֆան Տհի Կիմ Ֆուկը, որը պատռել է իր այրվող հագուստը։ Լուսանկարիչը, որը սկզբում նույնականացվել է որպես Նիք Ուտ, լուսանկարել է Ֆուկին և մյուս գյուղացիներին, որոնք փախել են հարձակումից։ Ուտը, ITN-ի թղթակից Քրիստոֆեր Ուեյնը և հարավվիետնամցի զինվորները օգնել են Ֆուկին, չնայած յուրաքանչյուրի դերի վերաբերյալ նկարագրությունները տարբեր են։ Դենիզ Չոնգի «Աղջիը նկարում*»* վեպի համաձայն՝ Ուեյնը կանգնեցրել է Ֆուկին, Ուտը թարգմանել է, որ աղջիկը ջուր է ցանկանում, և զինվորները նրա վրա են լցրել իրենց ջրամանները։ Այլ վկայություններում նշվում է, որ Ֆուկի հագուստի կրակը մարեցրել է կամ Ուեյնը կամ Ուտը։

Ըստ մեծամասամբ տեղեկությունների, Ուտը Ֆուկին և առնվազն մեկ այլ զոհի տարել է Կու Չիի կամ Հոշիմինի հիվանդանոց։ Մի քանի օր անց նրան տեղափոխել են մասնագիտացված հաստատություն՝ շնորհիվ Վեյնի և նրա հոր զուգահեռ ջանքերի։ Ֆուկը ստացել է երրորդ աստիճանի այրվածքներ, ներառյալ ձախ ձեռքի ամբողջ մասը և մեջքի գրեթե ամբողջ մասը։ Ռմբակոծության հետևանքով զոհվել են երկու քաղաքացիական անձինք, երկուսն էլ Ֆուկի մորաքրոջ՝ Անհի երեխաները, այդ թվում՝ Ֆուկի երեքամյա «սիրելի զարմիկ» Դանհը։ Ֆուկի եղբայր Թամը մակերեսային այրվածքներ է ստացել և մեկ ամիս անց ապաքինվել է։

## Կազմ և հրատարակություն
մինի|Լուսանկարիչ Նիք Ուտը՝ «Պատերազմի սարսափը» լուսանկարով
Սև-սպիտակ լուսանկարում պատկերված են մի քանի երեխաներ, որոնք վազում են դեպի լուսանկարիչը։ Լուսանկարչին ամենամոտ, պատկերի ձախ ծայրում, մի տղա է, որին Բարբի Զելիզերը նկարագրել է որպես «սարսափից լացող, երբ նրա բաց բերանը դեպի ներքև է շրջվել՝ ինչպես մարդկային ողբերգության դիմակ»։ Պատկերի կենտրոնին, նրանից մի փոքր ետևում, Ֆուկը վազում է՝ ձեռքերը կողքի մեկնած, լիովին մերկ, ակնհայտորեն գոռալով։ Կադրի աջ կողմում, մի փոքր ավելի հետ, երկու երեխա վազում են՝ միմյանց ձեռքերը բռնած։ Միջին ֆոնը կազմում են մեկ այլ երեխա և մի քանի զինվորներ։

Ուտի խոսքով՝ նա ունեցել է չորս տեսախցիկ՝ մեկ Leica M2, մեկ Leica M3 և երկու Nikon F՝ և նկարահանել է սև-սպիտակ ժապավենի ութ գլանափաթեթ։ Պատմականորեն համարվել է, որ լուսանկարը արվել է M2 ֆոտոխցիկով։ AP-ի հեղինակության հետաքննության համաձայն՝ լուսանկարը ավելի հավանական է, որ արվել է Pentax կամ Nikon ֆոտոխցիկով։

Ուտը և մեկ այլ լուսանկարիչ բյուրոյին ներկայացրել են ութ լուսանկար։ AP-ի խմբագիրներից մեկը հրաժարվել է օգտագործել Ֆուկի լուսանկարը՝ նրա մերկության պատճառով։ Բյուրոյի լուսանկարչական բաժնի ղեկավար Հորստ Ֆաասը համոզել է AP-ի Նյու Յորքի գրասենյակին բացառություն անել մերկության վերաբերյալ իրենց սովորական կանոններից։ AP-ն լուսանկարը վերնագրել է որպես՝ *«Պատահական նապալմային հարձակում»*։

## Արձագանք
Այն ժամանակվա նախագահ Ռիչարդ Նիքսոն և իր աշխատակազմի ղեկավար Հ.Ռ. Հալդեմանի զրույցի ձայնագրությունները ցույց են տալիս, որ Նիքսոնը կասկածել է լուսանկարի իսկության վրա՝ մտորելով։

Ուտին վերագրվող լուսանկարը արժանացել է մի շարք խոշոր լուսանկարչական մրցանակների։

## Ժառանգություն
2016 թվականի սեպտեմբերին նորվեգական մի թերթ բաց նամակ է հրապարակել Մարկ Ցուկերբերգին, այն բանից հետո, երբ թերթի Ֆեյսբուքյան էջում տեղադրված այս լուսանկարի վրա գրաքննություն է կիրառվել։ Նորվեգիայի կառավարության նախարարների կեսը լուսանկարով կիսվել են իրենց Ֆեյսբուքյան էջերում, այդ թվում՝ Պահպանողական կուսակցությունից վարչապետ Էռնա Սոլբերգը։ Ֆեյսբուքի մի քանի գրառումներ, այդ թվում՝ վարչապետի գրառումը, Ֆեյսբուքը ջնջել է սակայն նույն օրը ավելի ուշ Ֆեյսբուքը վերականգնել է լուսանկարը։

2022 թվականին Ուտը լուսանկարի պատճենը նվիրել է Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսանկարներ