Իան Թորփ

**Իան Ջեյմս Թորփ** (, ), ավստրալիացի լողորդ։ Օլիմպիական խաղերի բազմակի չեմպիոն, աշխարհի չեմպիոն և ռեկորդակիր։ Չորս անգամ ճանաչվել է աշխարհի լավագույն լողորդ ՝ 1998, 1999, 2001 և 2002 թվականներին։ 2000 թվականին ճանաչվել է Ավստրալիայի տարվա լավագույն մարզիկ։

Պարգևատրվել է Ավստրալիայի շքանշանով։

## Մարզական կարիերա
Լող մարզաձևով սկսել է զբաղել ութ տարեկանից։ Մարզվել է SLC Aquadot-ում Թրեյսի Մենիզեսի ղեկավարությամբ։ 13 տարեկանում փայլուն մրցելույթներ է ունեցել Ավստրալիայի առաջնությունում. հաղթել է ազատ ոճով լողի 200 և 400 մետր տարածություններում։ Միջազգային մրցասպարեզում իր նորամուտը նշել է 1997 թվականին Pan Pacific առաջնությունում։ 1998 թվականին Պերտում կայացած աշխարհի առաջնության մրցումներում ոսկե մեդալ է նվաճել 400 մ ազատ ոճում։ Առաջին անգամ համաշխարհային ռեկորդը գերազանցել է 1999 թվականին՝ 16 տարեկանում (400 մ ազատ ոճ ՝ 3:41,83)։

2000 թվականին Սիդնեյի օլիմպիական խաղերում նվաճել է հինգ մեդալ. երեք անգամ ոսկե մեդալի է արժանացել, ընդ որում՝ առաջինը 400 մ ազատ ոճում՝ գերազանցելով համաշխարհային ռեկորդը, ապա՝ ազատ ոճով 4 x 100 մ և 4 x 200 մ փոխանցումալողում։ Ոսկե մրցանակներին գումարվել են արծաթե պարգևները 200 մ  ազատ ոճում և 4 x 100 մ խառը փոխանցումալողում։

2001 թվականին Ֆուկուոկայում կայացած աշխարհի առաջնությունում Թորփը դարձել է պատմության մեջ առաջին լողորդ մարզիկը, ով նվաճել է վեց ոսկե մեդալ. այն է՝ 200 մ ազատ ոճում, 400 մ ազատ ոճում և 800 մ ազատ ոճում ՝ միաժամանակ սահմանելով երեք համաշխարհային ռեկորդ, ինչպես նաև 4 x 100 մ խառը փոխանցումալողում, 4 x 100 մ և 4 x 200 մ ազատ ոճում։

2003 թվականին Բարսելոնայում կայացած աշխարհի հերթական առաջնությունում նա հաղթել է 200 մ և 400 մ ազատ ոճում, 4 × 200 մ ազատ ոճի փոխանցումալողում, ինչպես նաև արծաթե մեդալ է նվաճել 200 մ ազատ ոճում և բրոնզե մեդալ՝ 100 մ ազատ ոճում։

Աթենքի 2004 թվականի օլիմպիական խաղերը նրան ավելի շատ մեդալներ են բերել։ Ընդ որում՝ հաղթել է 200 մ և 400 մ ազատ ոճում։ Հատուկ հիշատակության է արժանի այն փաստը, որ 200 մ մրցատարածության եզրափակիչը գնահատվել է որպես դարի մրցապայքար. Թորպը, ի թիվս այլոց, հաղթել է հոլանդացի Պիտեր վան դեն Հոգենբանդին և ամերիկացի Մայքլ Ֆելփսին։ Նա նաև բրոնզե մեդալ է նվաճել 100 մ ազատ ոճում և արծաթե մեդալ՝ 4 x 200 մ ազատ ոճի փոխանցումալողում։ Աթենքի խաղերից հետո նա 15 ամիս ընդմիջում է ունեցել։

Լողի մրցասպարեզ է վերադարձել 2006 թվականին։ Սակայն որոշ ժամանակ անց հիվանդացել է մոնոնուկլեոզով, կոտրել է ձեռքը, ինչը խանգարել է նրան վերադառնալու պրոֆեսիոնալ սպորտ։ 2006 թվականի նոյեմբերի 21-ին Իան Թորփը հայտարարել է իր մարզական կարիերան ավարտելու մասին. պատճառը մարզվելու մոտիվացիայի բացակայությունն էր։

2007 թվականի մարտին ֆրանսիացի լրագրող Դամիեն Ռեսիոն L'Equipe թերթում հոդված է հրապարակել 2006 թվականին Թորպից վերցված փորձանմուշում տեստոստերոնի և լյուտեին հորմոնի մակարդակի բարձր լինելու մասին։ 2007 թվականի նոյեմբերին ՖԻՆԱ-ն անհիմն է հայտարարել Իանին ներկայացված դոպինգային մեղադրանքը։

2011 թվականի փետրվարին նա վերադարձել է լողի մրցասպարեզ։

## Համաշխարհային ռեկորդներ

## Անձնական կյանք
Իան Թորփը Մադրիդի «Ռեալի» երկրպագու է։

2008 թվականին Թորփը ընդունվել է Սիդնեյի Մաքքուարի համալսարանի մագիստրատուրա։

2010 թվականի հունիսին նա հայտնվել է Սիդնեյի օպերային թատրոնում « *Մի գիշեր զմրուխտե քաղաքում»* բեմադրությունում։ Թորփը խաղացել է սերիական մարդասպանի դեր։ 2011 թվականի ապրիլի 29-ին նա մասնակցել է արքայազն Ուիլյամի հարսանիքին։ 2014 թվականի հուլիսի 13-ին Network Ten-ի թղթակից Մայքլ Պարկինսոնին տված հարցազրույցում նա խոստովանել է, որ միասեռական է։

## Մրցանակներ
* 2000. *Տարվա երիտասարդ ավստրալացի* մրցանակ
* 2000թ.՝ Ավստրալիայի տարվա լավագույն մարզիկ
* 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2004՝ Ասիա-Օվկիանիայի տարվա լավագույն լողորդ
* 1998, 1999, 2001, 2002՝ տարվա լավագույն լողորդ աշխարհում

## Կառավարական պարգևներ
* Ավստրալիայի շքանշան
* Ավստրալիայի սպորտային մեդալ
* Հարյուրամյակի մեդալ (Ավստրալիա)

## Տես նաեւ
* Լողի համաշխարհային ռեկորդներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Իան Թորփի երիտասարդական հիմնադրամ''
* 
* Պրոֆիլը ''fina.org-'' ում
* 

Կատեգորիա:Սիդնեյ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լողորդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի օլիմպիական լողորդներ
Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ