Սերգեյ Գորյունով

**Սերգեյ Կոնդրատևիչ Գորյունով** (. ), խորհրդային զորահրամանատար, ավիացիայի գեներալ-գնդապետ (1944), Խորհրդային Միության հերոս:

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սիմբիրսկի նահանգի Արդատովսկի շրջանի Ատյաշևսկի գավառակի Ուշակովկա գյուղում, գյուղացու բազմանդամ ընտանիքում (ներկայումս գյուղը գտնվում է Մորդովիայի Ատյաշևսկի շրջանում)։ 1918 թվականին նա ավարտել է Կազանի ուսուցչական ճեմարանը:

1918 թվականի մայիսին կամավորագրվել է Կարմիր բանակին: 1919 թվականին ավարտել է Կազանի հետևակային դասընթացները։ Մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին։ 1919 թվականի մայիսից մինչև սեպտեմբեր եղել է 5-րդ բանակի հրահանգչական դպրոցի պետը, ապա՝ Արևելյան ռազմաճակատի 237-րդ գնդի վաշտի հրամանատար, կռվել է ծովակալ Կոլչակի սպիտակգվարդիական զորքերի դեմ։ 1919 թվականի սեպտեմբերին վիրավորվել է, մինչև 1919 թվականի հոկտեմբերը բուժվել։ 1920 թվականի մարտ ամսին անդամագրվել է Համամիութենական կոմունիստական (բոլշևիկներ) ​​կուսակցությանը։ 1922 թվականի ապրիլ-օգոստոս ամիսներին ղեկավարել է 308-րդ հրաձգային գնդի գումարտակներից մեկը, որը Մոնղոլիայում պայքարում էր բարոն Ունգերնի զորքերի և տարբեր ավազակախմբերի դեմ։

### Միջպատերազմական ժամանակաշրջան
1924 թվականին Ս. Կ. Գորյունովն ավարտել է Բորիսոգլեբսկի ռազմական ավիացիայի դպրոցը և մինչև 1930 թվականը ծառայել է այնտեղ որպես օդաչու-հրահանգիչ: 1927 թվականին ավարտել է Սերպուխով քաղաքի օդային մարտերի, հրաձգության և ռմբակոծության բարձրագույն դպրոցը, իսկ 1932 թվականին՝ Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ակադեմիան։ Ծառայության է անցել Բալթյան նավատորմի ավիացիայում՝ որպես էսկադրիլիայի հրամանատար։ 1937 թվականին նշանակվել է ծանր ավիացիայի 5-րդ բրիգադի հրամանատար, այդ պաշտոնում 1938 թվականի օգոստոսին մասնակցել է Խասան լճի մոտ տեղի ունեցած մարտերին։ 1939 թվականին ավարտել է գլխավոր շտաբի ակադեմիայի հրամանատարական կազմի կատարելագործման դասընթացները։

1939 թվականի նոյեմբերից մինչև 1940 թվականի մարտ ամիսը Ս. Կ. Գորյունովը ղեկավարել է 7-րդ բանակի ռազմաօդային ուժերը, մասնակցել է խորհրդա-ֆիննական պատերազմին: 1940 թվականի մարտ ամսից նա Կալինինի զինվորական օկրուգի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարն էր, այդ նույն տարվա հուլիսից՝ Կարմիր բանակի ռազմաօդային ուժերի անձնակազմի կադրերի վարչության պետը, 1941 թվականից՝ Խարկովի զինվորական օկրուգի (ԽՎՕ) ռազմաօդային ուժերի հրամանատարը:

### Հայրենական մեծ պատերազմ
Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուն պես Խարկովի զինվորական օկրուգի վարչության հիման վրա ձևավորվեց 18-րդ բանակը, որի ռազմաօդային ուժերի հրամանատար նշանակվեց Սերգեյ Գորյունովը։ 1941 թվականի հոկտեմբերին 18-րդ բանակը հայտնվեց շրջապատման մեջ:

Շրջափակումից դուրս գալուց հետո Գորյունովը շարունակեց վարել նույն պաշտոնը։ 1941 թվականի նոյեմբերին նշանակվեց Հյուսիսկովկասյան զինվորական օկրուգի ռազմաօդային ուժերի հրամանատար, 1942 թվականի մայիսի 19-ին՝ Հյուսիսկովկասյան ռազմաճակատի ռազմաօդային ուժերի հրամանատար (միաժամանակ՝ ռազմաճակատի ռազմական խորհրդի անդամ և հրամանատարի տեղակալ ավիացիայի գծով): 1942 թվականի հունիսի 6-ին այդ ռազմաճակատի ռազմաօդային ուժերը վերափոխվեցին 5-րդ ավիացիոն բանակի, որի հրամանատար նշանակվեց Գորյունովը։

Այդ բանակը Սերգեյ Գորյունովի հրամանատարությամբ մասնակցել է Կովկասի պաշտպանությանն ու ազատագրմանը, Կուբանի օդային մարտերին, Կուրսկի ճակատամարտին, Բելգորոդ-Խարկովյան գործողությանը, Դնեպրի ճակատամարտին, Կիրովոգրադյան գործողությանը, Կորսուն-Շևչենկոյի գործողությանը, Ուման-Բոտոշանի գործողությանը, Յասի-Քիշնևի գործողությանը, Դեբրեցենի գործողությանը, Բուդապեշտի, Վիեննայի գրավմանը, Բանսկա Բիստրիցայի գործողությանը և Պրահայի գործողությանը։

Պատերազմի ժամանակ Գորյունովի անունը 37 անգամ հիշատակվել է գերագույն գլխավոր հրամանատարի շնորհակալական հրամաններում:

### Հետպատերազմական ժամանակաշրջան
Պատերազմից հետո Ս.Կ. Գորյունովը շարունակել է ղեկավարել 5-րդ ավիացիոն բանակը: 1946 թվականի մայիսին նշանակվել է Կիևի զինվորական օկրուգի 17-րդ ավիացիոն բանակի, 1949 թվականի ապրիլին՝ Կարպատյան զինվորական օկրուգի 57-րդ ավիացիոն բանակի հրամանատար։ 1951 թվականին ավարտել է գլխավոր շտաբի ակադեմիայի բարձրագույն ակադեմիական դասընթացները, 1951 թվականի օգոստոսից ղեկավարել է Կիևի զինվորական օկրուգի 69-րդ ավիացիոն բանակը: 1956 թվականի հոկտեմբերից անցել է թոշակի։

Ապրել է Կիևում։ Մահացել է 1967 թվականի հոկտեմբերի 2-ին: Թաղվել է Կիևի Բերկովեցյան գերեզմանատանը:

## Զինվորական կոչումներ
* բրիգադի հրամանատար (19.02.1938)
* ավիացիայի գեներալ-մայոր (4.06.1940)
* ավիացիայի գեներալ-լեյտենանտ (28.05.1943)
* ավիացիայի գեներալ-գնդապետ (25.03.1944)

## Պարգևներ
* Խորհրդային Միության հերոսի «Ոսկե աստղ» մեդալ № 7292  (28.04.1945)
* երկու Լենինի շքանշան (21.02.1945; 28.04.1945)
* Կարմիր դրոշի հինգ շքանշան (22.02.1938; 07.04.1940; 27.08.1943; 03.11.1944; 24.06.1948)
* Սուվորովի I աստիճանի շքանշան (13.09.1944)
* Սուվորովի II աստիճանի շքանշան (08.09.1943)
* Կուտուզովի I աստիճանի շքանշան (22.02.1944)
* «Սևաստոպոլի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Բուդապեշտի գրավման համար» մեդալ
* «Վիեննայի գրավման համար» մեդալ
* «Պրահայի ազատագրման համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ 
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում 20 տարի հաղթանակի» հոբելյանական մեդալ
* «Բանվորագյուղացիական Կարմիր բանակի XX տարի» հոբելյանական մեդալ
* «Խորհրդային բանակի և նավատորմի 30 տարի» հոբելյանական մեդալ
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 40 տարի» հոբելյանական մեդալ 

**Արտասահմանյան պարգևներ.**
* Վաստակի շքանշան, I կարգի (Հունգարիա)
* Վաստակի շքանշան, III կարգի (Հունգարիա) 
* Վաստակի շքանշան, V կարգի (Հունգարիա)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Вершинин К. А.* Четвёртая воздушная. — : Воениздат, 1975.
* *Давтян С. М.* Пятая воздушная. Военно-исторический очерк боевого пути 5-й воздушной армии в годы Великой Отечественной войны. — : Воениздат, 1990.
* *Гречко С. Н.* Решения принимались на земле. — : Воениздат, 1984.
* *Каманин Н. П.* Лётчики и космонавты. — : Политиздат, 1971.
* Коллектив авторов. Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — С. 371-372. — ISBN 5-86090-113-5.
* Покрышкин А. И. Познать себя в бою. — М. : ДОСААФ, 1986. — 492 с. — 95 000 экз.
* *Пляченко П. Ф.* Дан приказ… — : ДОСААФ, 1984.
*  ISBN 9785179830443

## Արտաքին հղումներ
* Горюнов Сергей Кондратьевич, *hrono.ru* (ռուսերեն)
* Горюнов Сергей Кондратьевич, *pamyat-naroda.ru* (ռուսերեն)
* Горюнов Сергей Кондратьевич, *biograph.ru* (ռուսերեն)

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ