Սևուկի յուղ

մինի|Կանոլայի ծաղկումը մոտիկից
մինի|Կանոլայի ծաղիկ
[մինի|Փորձարարական եղանակով ստացված սևուկի յուղ։ [Buryatia|Բուրյատիա, Ռուսաստան]]
**Սևուկի յուղ,** հայտնի, ամենահին բուսական յուղերից է։ Սևուկից՝ խաչածաղկավորների ընտանիքի բույսերի մի քանի սորտերի սերմերից, արտադրում են ինչպես ուտելի, այնպես էլ արդյունաբերական ձևեր։ Պատմականորեն, դրա օգտագործումը որպես կերակրի յուղ սահմանափակվել է էրուկաթթվի պարունակության պատճառով։ Լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ դրա մեծ քանակությունը վնասում է լաբորատոր կենդանիների սրտի մկանները և դառը համ է փոխացնում, և կան  գլյուկոզինոլատներ, որոնք բույսի շատ մասեր պակաս սննդարար են դարձնում կենդանիների կերերում: Ստանդարտ սորտերից սևուկի յուղը կարող է պարունակել մինչև 54% էրուկաթթու։

**Կանոլայի յուղը** սննդի տեսակ է, որը ստանում են սևուկի սերմերից, որոնք որոնք հատուկ բուծվել են էրուկաթթվի ցածր պարունակությամբ յուղ արտադրելու համար։ Այն նաև հայտնի է որպես ցածր պարունակությամբ սևուկի յուղ և ընդհանուր առմամբ անվտանգ է ճանաչվել ԱՄՆ սննդամթերքի և դեղերի վարչության կողմից: ԱՄՆ-ում և ԵՄ-ում կառավարության կանոնակարգերը սահմանափակում են սևուկի յուղի պարունակությունը մինչև 2% էրուկինաթթվի՝ ըստ քաշի, իսկ մանկական սննդի համար գործում են հատուկ կանոնակարգեր։ Էրուկաթթվի պարունակության նման ցածր մակարդակը մարդկանց վնաս չի պատճառում։ Առևտրում ոչ պարենային սորտերին սովորաբար անվանում են **բարբարուկի յուղ**։

Սևուկը լայնորեն մշակվում է Կանադայում, Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Իռլանդիայում, Միացյալ Թագավորությունում, Միացյալ Նահանգներում, Նիդեռլանդներում, Գերմանիայում, Դանիայում, Լեհաստանում և Սլովենիայում։ Հատկապես Ֆրանսիայում և Դանիայում յուղի արդյունահանումը կարևոր արդյունաբերություն է։

## Պատմություն
Սևուկի անվանումը գալիս է լատիներեն rapum բառից, որը նշանակում է շաղգամ։ Շաղգամը, գոնգեղը, կաղամբը, բրյուսելյան կաղամբը, և մանանեխը։ Սևուկը պատկանում է կաղամբի ցեղին։ *Կաղամբի* յուղային սորտերը մարդկության կողմից մշակված ամենահին բույսերից են։ Փաստաթղթերով հիմնավորված է, որ դրանք օգտագործվել են Հնդկաստանում 4000 տարի առաջ, իսկ Չինաստանում և Ճապոնիայում՝ 2000 տարի առաջ։ Հյուսիսային Եվրոպայում դրա օգտագործումը յուղային լամպերի համար փաստագրված է 13 - րդ դարում։ Սևուկի յուղի էքստրակտները առաջին անգամ շուկայում հայտնվել են 1956-1957 թվականներին, որպես սննդամթերք, բայց դրանք ունեին մի շարք անընդունելի բնութագրեր։ Սևուկի յուղը ուներ տարբերվող համ և կանաչավուն երանգ քլորոֆիլի առկայության շնորհիվ։ Այն նաև պարունակում է էրուկաթթվի բարձր կոնցենտրացիա։

Կանոլան բուծվել է սևուկի՝ *Սևուկ* և *Շաղգամ* սորտերից Կանադայի՝ Մանիտոբա համալսարանում Քիթ Դաունիի և Բալդուր Ռ. Ստեֆանսոնի կողմից 1970-ականների սկզբին։ Այն ժամանակ այն տարբերվում էր ժամանակակից յուղից իր սննդարար պրոֆիլով և պարունակում էր շատ ավելի քիչ էրուկաթթու։ Ի սկզբանե կանոլան եղել է Կանադական սևուկ արտադրողների ասոցիացիայի ապրանքանիշը։ Անվանումն իրենից ներկայացնում է կանադերեն "can" բառի և "ola" բառի, որը գալիս է «յուղ, թթվային ցածր մակարդակ» բառերից։ Ներկայումս կանոլան ընդհանուր տերմին է Հյուսիսային Ամերիկայում և Ավստրալասիայում կերակրի սևուկի յուղի դասակարգման համար։ Անվան փոփոխությունը նաև ծառայում է այն սևուկի բնական յուղից տարբերելու համար, որն ունի շատ ավելի բարձր էրուկաթթվի պարունակություն։

Գենետիկորեն ձևափոխված սևուկը, որը դիմացկուն է հերբիցիդի Roundup (գլիֆոսատ) նկատմամբ, առաջին անգամ մշակվել է Կանադայում 1995 թվականին (Roundup Ready): Գենետիկորեն ձևափոխված ցեղատեսակը, որը մշակվել է 1998 թվականին,մինչ օրս համարվում է հիվանդությունների և երաշտի նկատմամբ կանոլայի ամենակայուն ցեղատեսակը։  2009 թվականին կանադական բերքի 90% - ը դիմացկուն էր հերբիցիդների նկատմամբ։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ում աճեցված կանոլայի 87%-ը գենետիկորեն ձևափոխված էր։ 2011 թվականին աշխարհում աճեցված կանոլայի 31 միլիոն հեկտարից 8,2 միլիոնը (26%) գենետիկորեն ձևափոխված է եղել։

2010 թվականին Հյուսիսային Դակոտայում կատարված ուսումնասիրության արդյունքում հայտնաբերվել են տրանսգեններ՝ գլիֆոսատի կամ գլյուֆոսինատի նկատմամբ դիմադրողականության համար, վայրի սևուկի բույսերի 80 տոկոսում, ինչպես նաև մի քանի բույսերում, որոնք դիմացկուն են երկու հերբիցիդների նկատմամբ։ Սա կարող է ժամանակի ընթացքում նվազեցնել  հերբիցիդի դիմադրության հատկանիշի արդյունավետությունը մոլախոտերի դեմ պայքարի համար, քանի որ մոլախոտերի տեսակները կարող են նաև դիմացկուն դառնալ հերբիցիդների  նկատմամբ։ Այնուամենայնիվ, հետազոտողներից մեկը համաձայն է, որ «վայրի ցեղատեսակները կարող են առաջանալ այն բանից հետո, երբ գենետիկորեն ձևափոխված սերմեր տեղափոխող բեռնատարները թափել են իրենց բեռների մի մասը տեղափոխման ժամանակ։ Նա նաև նշում է, որ գենետիկորեն ձևափոխված կանոլայի վերաբերյալ ուսումնասիրությունների արդյունքները կարող են լինել ոչ օբյեկտիվ, քանի որ նրանք վերցրել են նմուշները միայն ճամփեզրերից։

Գենետիկորեն ձևափոխված կանոլան ունի գնային տույժ՝ համեմատած ոչ գենետիկորեն ձևափոխված կանոլայի հետ։ Արևմտյան Ավստրալիայում այն ​​գնահատվում է միջինը 7․2 տոկոս։

## Արտադրություն և առևտուր

[alt=|ձախից|մինի|Կանոլայի դաշտ Մանիտոբայում, [Կանադա]]
մինի|Սևուկի յուղը աշխարհի ամենատարածված բուսական յուղերից մեկն է:
2019 թվականին սևուկի յուղի համաշխարհային արտադրությունը կազմել է 24 մլն տոննա, ամենամեծ արտադրողները եղել են Կանադան, Չինաստանը և Հնդկաստանը, որոնց բաժին է ընկել համաշխարհային արտադրության 40 տոկոսը։ 2019 թվականին Կանադան եղել է աշխարհում ամենամեծ արտահանողը սևուկի արտադրության գործում՝ տեղափոխելով 3․2 միլիոն տոննա կամ ընդհանուր արտադրության մոտ 76 տոկոսը։

Կանոլայի համաշխարհային առևտրի բազային գինը համարվում է ICE Futures Canada (նախկինում Վինիպեգի ապրանքային բորսա) կանոլայի ֆյուչերսային պայմանագիրն է։

Չինաստանում սևուկի շրոտը հիմնականում օգտագործվում է որպես հողի պարարտանյութ, այլ ոչ թե կենդանիների կեր, մինչդեռ կանոլան հիմնականում օգտագործվում է տապակելու համար։ Ըստ դիտորդներից մեկի՝ «Չինաստանն ունի տարեկան 20 միլիոն տոննա բուսական յուղի դեֆիցիտ։ Այս դեֆիցիտի զգալի մասը ծածկում է Բրազիլիայից, ԱՄՆ-ից և Արգենտինայից սոյայի ներկրման հաշվին»։
### ԳՄՕ կարգավորում
Գոյություն ունեն գենետիկ մոդիֆիկացիայի մի քանի ձևեր, ինչպիսիք են հերբիցիդի նկատմամբ դիմացկունությունը (օրինակ ՝ գլիֆոսատը և գլյուֆոսինատը) և կանոլայի յուղի տարբեր հատկությունները։ Կանոնակարգը փոփոխվում է երկրից երկիր։ Օրինակ՝ գլիֆոսատի նկատմամբ դիմացկունություն ունեցող կանոլան հաստատվել է Ավստրալիայում, Կանադայում, Չինաստանում, Ճապոնիայում, Կորեայում, Մեքսիկայում, Ֆիլիպիններում և ԱՄՆ-ում, մինչդեռ Laurical-ը ՝ յուղի այլ բաղադրությամբ արտադրանք է, որը միայն Կանադայում և ԱՄՆ-ում աճեցնելու համար։

2003 թվականին Ավստրալիայի գենային տեխնոլոգիաների կարգավորիչը հաստատել է կանոլայի վաճառահանումը, որը գենետիկորեն ձևափոխված է՝ դրան դիմացկունություն տալու ամոնիումի գլյուֆոսինատի հերբիցիդի նկատմամբ։ Ավստրալիայում գենետիկորեն ձևափոխված մշակաբույսերի առաջացումը մեծ հակասությունների պատճառ է դարձել։ Կանոլան Ավստրալիայի երրորդ խոշոր մշակաբույսն է և հաճախ օգտագործվում է ցորեն աճեցնող ֆերմերների կողմից՝ որպես հողի որակը բարելավելու միջանկյալ բերք։ 2008 թվականի դրությամբ Ավստրալիայում միակ գենետիկորեն ձևափոխված մշակաբույսերը կանոլան, բամբակն ու մեխակ։

### ԳՄՕ դատական գործընթաց
Գենետիկորեն ձևափոխված կանոլան դարձել է վեճերի և դաժան իրավական պայքարի առարկա։ Մի աղմկահարույց գործի ժամանակ(Monsanto Canada Inc. ընդդեմ Շմայսերի) Monsanto ընկերությունը դատի է տվել Պերսի Շմայսերին արտոնագիրը խախտելու համար այն բանից հետո, երբ նա վերատնկել է իր դաշտից հավաքված կանոլայի սերմը։ Մի աղմկահարույց գործով (Monsanto Canada Inc. ընդդեմ Շմայսերի), Monsanto ընկերությունը դատի է տվել Պերսի Շմայսերին արտոնագրի խախտման համար այն բանից հետո, երբ նա վերատնկել է իր դաշտից հավաքված կանոլայի սերմը, որը նա հայտնաբերել է, որ աղտոտված է Monsanto-ի արտոնագրված դիմացկուն գլիֆոսատ կանոլայով՝ այն ցողելով գլիֆոսատով, թողնելով միայն դիմացկուն բույսեր։ Կանադայի Գերագույն դատարանը որոշում է կայացրել, որ Պերսին խախտել է Monsanto-ի արտոնագիրը, քանի որ գիտակցաբար մեկուսացրել և փոխպատվաստել է իր հավաքած դիմացկուն սերմերը։ 2008 թվականի մարտի 19-ին Շմեյսերը և Monsanto Canada Inc. եկել են արտադատական համաձայնության, որի համաձայն Monsanto-ն կվճարի աղտոտումը մաքրելու ծախսերի համար, որոնք ընդհանուր առմամբ կազմում էին 660 կանադական դոլլար։ Արևմտյան Ավստրալիայում՝ «Մարշն ընդդեմ Բաքսթերի» գործի ժամանակ գենետիկորեն ձևափոխված կանոլա աճեցնող ֆերմերին դատի էր տվել իր օրգանական հարևանը, քանի որ գենետիկորեն ձևափոխված կանոլայով վարակվելը հանգեցրել է օրգանական արտադրության վկայականի կորստի։ Չնայած գործի հանգամանքներն ու օրգանական ֆերմերի կորուստները համաձայնեցված էին կողմերի միջև, դատավորը չի ճանաչել գենետիկորեն ձևափոխված ֆերմերին որպես վնասի պատասխանատու։

## Արտադրության գործընթաց
մինի|200x200փքս|Կանոլայի յուղ
Կանոլայի յուղը պատրաստվում է վերամշակման գործարանում ` թեթև ջեռուցման և հետագայում սերմերի մանրացման միջոցով։ Գրեթե ամբողջ առևտրային կանոլայի յուղն այնուհետև լուծազատվում է հեքսան լուծիչի  միջոցով, որը վերականգնվում է մշակման վերջում։ Այնուհետև կանոլայի յուղը զտվում է ջրային նստվածքով և օրգանական թթովով՝ բուսախեժերը և ազատ ճարպաթթուները հեռացնելու համար, զտվում է գույնը հեռացնելու համար և հոտազերծվում գոլորշու թորման միջոցով։ Երբեմն յուղը նույնպես սպիտակեցվում է ՝ ավելի բաց գույն հաղորդելու համար։  Կանոլայի յուղի միջին խտությունը 0,92 գ/մլ է (7․7 ֆունտ մեկ ԱՄՆ գալլոնի համար, 9․2 ֆունտ կայսերական գալլոնի համար)։

Կանոլայի սառը ճզման և արտամղման յուղը արտադրվում է նաև սահմանփակ քանակությամբ։ Սերմերի մոտ 44 տոկոսը յուղն է, իսկ մնացածը՝ կանոլայի շրոտը, որն օգտագործվում է որպես կենդանիների կեր։ 23 կգ (51 ֆունտ) կանոլայի սերմերը տալիս են 10 լիտր (2․64 գալոն) կանոլայի յուղ։ Կանոլայի յուղը շատ սննդամթերքի հիմնական բաղադրիչն է։ Նրա՝ որպես առողջ յուղի համբավը մեծ պահանջարկ է ստեղծել ամբողջ աշխարհի շուկաներում, և ընդհանուր առմամբ այն զբաղեցնում է երրորդ ամենալայն սպառվող բուսական յուղը՝ սոյայի յուղից և արմավենու յուղից հետո։

Յուղն ունի բազմաթիվ ոչ պարենային կիրառումներ, և, ինչպես սոյայի յուղը, հաճախ օգտագործվում է արտադրանքներում ` չվերականգնվող նավթային յուղերի փոխարեն, ներառյալ արդյունաբերական քսանյութերը, բիոդիզելը, մոմերը, շրթներկը և թերթի թանաքը։

Կանոլայի բուսական յուղը, որը սերտիֆիկացված է որպես օրգանական յուղ, որը պետք է արտադրվի ԳՁՕ չպարունակող սևուկից։

## Սնունդ և առողջություն
Կանոլայի յուղը համարվում է անվտանգ մարդու օգտագործման համար,  և պարունակում է համեմատաբար ցածր քանակությամբ հագեցած ճարպեր, զգալի քանակությամբ մոնոչհագեցած ճարպեր և մոնո- և պոլիչհագեցած ճարպերի հարաբերակցությունը մոտավորապես 2:1 է։

2006 թվականին ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությունը կանոլայի յուղին շնորհեց որակյալ բժշկական արտադրանքի կարգավիճակ, որը նվազեցնում է սրտանոթային հիվանդության զարգացման ռիսկը՝ չհագեցած ճարպերի զգալի պարունակության պատճառով։«Սահմանափակ և ոչ վերջնական գիտական ապացույցները ենթադրում են, որ ամեն օր մոտ 1 ճաշի գդալ (19 գրամ) կանոլայի յուղ օգտագործելը կարող է նվազեցնել սրտի իշեմիկ հիվանդության զարգացման ռիսկը ՝ կանոլայի յուղի մեջ չհագեցած ճարպերի պարունակության պատճառով։ Այս հնարավոր օգուտին հասնելու համար կանոլայի յուղը պետք է փոխարինի նմանատիպ քանակությամբ հագեցած ճարպին և չբարձրացնի մեկ օրվա ընթացքում կերած կալորիաների ընդհանուր քանակը։ Այս ապրանքի մեկ չափաբաժինը պարունակում է [x] գրամ կանոլայի յուղ»։2013 թվականի ակնարկում, որը հովանավորել են Կանադական կանոլայի խորհուրդը և ԱՄՆ կանոլայի ասոցիացիան, հետևություն է արվել ընդհանուր խոլեստերինի և ցածր խտությամբ լիպոպրոտեինով խոլեստերինի զգալի նվազեցման, տոկոֆերոլի մակարդակի բարձրացման և ինսուլինի հանդեպ զգայունության բարելավման մասին՝ համեմատած սննդային ճարպի այլ աղբյուրների հետ։ Ալֆա-լինոլենաթթվով հարուստ բուսական յուղերի` ներառյալ կանոլայի, 2014 թվականի ակնարկում խոսվում է  սրտանոթային հիվանդությունների, ոսկորների կոտրվածքների և երկրորդ տիպի շաքարախտի ռիսկը նվազեցնելու չափավոր օգուտների մասին։

Պատահականացված կլինիկական փորձարկումների 2019 թվականի ակնարկը ցույց է տվել, որ կանոլայի յուղը նվազեցնում է ընդհանուր խոլեստերինի և ցածր խտություն ունեցող լիպոպրոտեինների մակարդակը՝ համեմատած արևածաղկի ձեթի և հագեցած ճարպերի հետ։ Ապացուցված է, որ կանոլայի յուղի օգտագործումը նվազեցնում է մարմնի քաշը՝ համեմատած հագեցած ճարպերի հետ։

Ինչ վերաբերում է առանձին բաղադրամասերին, կանոլայի յուղը պարունակում է  քիչ հագեցած ճարպեր, ինչպես նաև օմեգա 6 և օմեգա 3 ճարպաթթուներ ՝ 2:1 հարաբերակցությամբ։ Այն հարուստ է միահագեցած ճարպերով, որոնք կարող են նվազեցնել սրտային հիվանդությունների ռիսկը։

### Էրուկաթթու

Թեև վայրի սևուկի յուղը պարունակում է զգալի քանակությամբ էրուկաթթու, այն սորտերը, որոնք օգտագործվում են առևտրային ուտելի կանոլայի յուղ արտադրելու համար, մշակվել են այնպես, որ պարունակեն 2 տոկոսից պակաս էրուկինաթթու, որը առողջության համար վտանգ չի ներկայացնում:Էրուկաթթվի ցածր մակարդակները առաջացել են երկու մուտացիաների պատճառով, որոնք փոխում են LEA1-ի և KCS17-ի ակտիվությունը։

Էրուկաթթվի պարունակությունը սևուկի յուղում երկար տարիների ընթացքում նվազել է։  Կանադայի արևմտյան մասում 1987 թվականից մինչև1996 թվականներին 0․5 տոկոս միջին պարունակությունից անկում է գրանցվել մինչև 2008 թվականից 2015 թվականներին 0․01 տոկոս ներկայիս պարունակություն։ Այլ տվյալներով՝ Ավստրալիայում և Բրազիլիայում էրուկաթթվի պարունակությունը նույնպես ցածր է 0․1 տոկոսից։

Մինչ օրս մարդու առողջության վրա որևէ ազդեցություն չի հայտնաբերվել՝ կապված էրուկաթթվի սննդակարգի ընդունման հետ։ Այնուամենայնիվ, այլ տեսակների մեջ էրուկաթթվի նյութափոխանակության ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ավելի բարձր մակարդակները կարող են վնասակար լինել։ Գենետիկորեն ձևափոխված բույսերի օգտագործմամբ արտադրված կանոլայի յուղը նույնպես բացասական հետևանքներ չի առաջացրել։

Կանոլայի յուղը ընդհանուր առմամբ անվտանգ է ճանաչվել մարդու առողջության համար։ ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությունը կանոլայի յուղը ճանաչել է որպես անվտանգ յուղ։

### Գլյուկոզինոլատներ
Կանոլայի մեկ այլ քիմիական փոփոխությունը գլյուկոզինոլատների կրճատումն է։ Յուղը արդյունահանելիս գլյուկոզինոլատների մեծ մասը կենտրոնանում է սերմերի շրոտի մեջ, որն այլապես սպիտակուցի հարուստ աղբյուր է։ Տնային կենդանիները տարբեր աստիճանի դիմադրողականություն ունեն գլյուկոզինոլատների օգտագործման նկատմամբ, և նրանցից ոմանք թունավորվում են ավելի հեշտությամբ։ Քիչ քանակությամբ գլյուկոզինոլատներ նույնպես մտնում են յուղի բաղադրության մեջ՝ դրան տալով սուր հոտ։

Գլյուկոզինոլատի մակարդակի հետագա նվազումը մնում է կարևոր կենդանիների կերերում սևուկի շրոտի սննդի օգտագործման համար։

Լիովին պարզ չէ, թե բույսերի բուծման արդյունքում ինչ գենետիկական փոփոխություններ են հանգեցրել քիմիական նյութերի այս խմբի պարունակության ներկայիս նվազմանը։

### Համեմատություն այլ բուսական յուղերի հետ
## Օգտագործվում է
Բացի նրանից, որ սևուկի յուղն օգտագործվում է որպես սնունդ, այն նաև օգտագործվում է որպես քսանյութ տեխնիկայի համար։ Այն լայնորեն կիրառվում էր եվրոպական կենցաղային լուսավորության մեջ՝ նախքան ածխի (քաղաքային) գազի կամ կերոսինի հայտնվելը։ Այն նախընտրելի յուղ էր գնացքի կաթսայի լամպերի համար և օգտագործվում էր Մեծ Բրիտանիայում երկաթուղային վագոնները լուսավորելու համար ՝ նախքան գազի լուսավորության, իսկ ավելի ուշ ՝ էլեկտրական լուսավորության հայտնվելը։ Կարսել լամպի մեջ այրվելով՝ այն 19 - րդ դարի մեծ մասում մտնում էր ֆրանսիական ստանդարտ լուսավորության չափման՝ կարսելի սահմանման մեջ։ Օրինակ վաղ Կանադայում փարոսներում կանոլայի յուղը օգտագործվում էր մինչև հանքային յուղի ներմուծումը։ Սևուկի յուղը օգտագործվում էր Արգանդովի լամպում, քանի որ այն ավելի էժան էր, քան կետի յուղը։  Սևուկի յուղը սահմանափակ քանակությամբ այրվել է Կոնֆեդերացիայում՝ Ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։

Սևուկի յուղը օգտագործվում էր "Gombault's Caustic Balsam" - ի մեջ, որը որը 20-րդ դարի սկզբին ձիերի և մարդկանց համար նախատեսված հայտնի լինիմենտ էր։

Սևուկի յուղի ամենաարտասովոր կիրառություններից մեկը ծովի ալեկոծությունը հանգստացնելն է։ Յուղը փոխում է ջրի մակերեսային լարվածությունը և արագ հարթեցնում մակերեսը։ Հենց այդ նպատակով էլ սևուկի յուղը տեղափոխում էին փրկարարական նավակներով։

### Բիոդիզել
Կանոլայի յուղը օգտագործվում է որպես դիզելային վառելիք, կամ որպես բիոդիզել, կամ ուղղակիորեն տաքացվող վառելիքի համակարգերում, կամ խառնվում է նավթային թորվածքների հետ ՝ մեքենաները լիցքավորելու համար։ Բիոդիզելը կարող է օգտագործվել առանց խառնուրդի նոր շարժիչներում՝ առանց շարժիչը վնասելու  և հաճախ զուգորդվում է հանածո դիզելային վառելիքի հետ՝ 2-ից 20 տոկոս բիոդիզելի հարաբերակցությամբ։  Սևուկի աճեցման, մանրացման և վերամշակման ծախսերի պատճառով նոր յուղից բիոդիզելը ավելի թանկ է, քան ստանդարտ դիզելային վառելիքը, ուստի դիզելային վառելիքը սովորաբար պատրաստվում է օգտագործված յուղից։ Եվրոպայի մեծ մասում  սևուկի յուղը նախընտրելի հումք է  բիոդիզելի արտադրության համար, քանի որ այն կազմում է հումքի մոտ 80 տոկոսը, մասամբ այն պատճառով, որ սևուկի սերմը արտադրում է ավելի շատ յուղ մեկ հողատարածքի մակերեսովհամեմատած յուղի այլ աղբյուրների հետ, ինչպիսիք են սոյայի հատիկները, բայց հիմնականում այն պատճառով, որ սևուկի յուղն զգալիորեն ավելի ցածր դոնդողացման աստիճան, մյուս բուսական յուղերի համեմատ։

### Սննդային սևուկի յուղի այլ տեսակներ
Որոշ երկրներում սևուկի յուղը օգտագործվում է համային հավելումների համար՝ ավելի քիչ մշակված տարբերակներով:Չինական սևուկի յուղը սկզբնապես ստացվել է դաշտային մանանեխից։ 19-րդ դարում, եվրոպացի առևտրականների կողմից ներմուծվեց սևուկի սերմը(շաղգամ), և տեղաղի ֆերմերները նոր բույսը խաչասերեցին դաշտային մանանեխի հետ, որպեսզի ստեղծեն կիսաձմեռային սևուկի սերմ։ Դրանց էրուկաթթվի պարունակությունը նվազեցվել է մինչև ժամանակակից «կանոլայի» մակարդակին՝ էրուկաթթվի ցածր պարունակությամբ կանադական "ORO" սորտի բուծման միջոցով։ Չինական սևուկի յուղն ունի յուրահատուկ համ և կանաչավուն գույն, որը պայմանավորված է մշակման այլ եղանակով։ Սերմերը բովում և ճզմում են՝ յուղ ստանալու համար։ Կոշտ մասերը հեռացնելու համար օգտագործվում է ցենտրիֆուգ, որին հաջորդում է տաքացման քայլը։ Ստացված յուղը ջերմակայուն է և հանդիսանում է Սիչուանական խոհանոցի հիմքը։

Հնդկաստանում մանանեխի յուղն օգտագործում են խոհարարության մեջ։ Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում որոշ խոհարարներ օգտագործում են սառը ճզմած սևուկի յուղը, որն ունի «կաղամբի» համ։ Նմանատիպ սառը մշակման արդյունքում յուղն ունի ծխի ցածր ջերմաստիճան և այդ պատճառով էլ հարմար չէ տապակելու համար, ինչպես օրինակ անում են Սիչուանական խոհանոցում։

## Սևուկի թունավորման բռնկում Իսպանիայում
1981 թվականին տեղի ունեցավ յուղի թունավորման բռնկում, որը հետագայում կոչվեց «թունավոր յուղի համախտանիշ», որն էլ առաջացավ այն մարդկանց կողմից, ովքեր օգտագործում էին ձիթապտղի յուղ։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ դա 2 տոկոս անիլինով (ֆենիլամին) դենատուրացված սևուկի յուղ է։ Նյութը նախատեսված էր արդյունաբերական օգտագործման համար, սակայն անօրինական կերպով զտվել էր՝ անիլինը հեռացնելու նպատակով։ Այնուհետև այն խաբեությամբ վաճառվել է ձիթապտղի յուղի անվան տակ, հիմնականում փողոցային շուկաներում, հիմնականում Մադրիդի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

* 

Կատեգորիա:Բուսական յուղեր
Կատեգորիա:Կենսավառելանյութեր
Կատեգորիա:Միջերկրածովյան խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստ և ըմպելիք
Կատեգորիա:Սննդային ճարպեր