Յոթ գեղեցկուհիներ

**Յոթ գեղեցկուհիներ** () ադրբեջանցի կոմպոզիտոր Կարա Կարաևի երեք բալետներից մեկը («Լեյլի և Մեջնուն», «Որոտի ուղով»)։ Այն գրվել է 1947-48 թվականներին՝ Նիզամի Գյանջևիի ծննդյան 800-ամյակի առթիվ: 12-րդ դարում տեղի ունեցող լիբրետոն, որը գրել են Ի. Հիդայեթզադեն, Յուրի Սլոնիմսկին և Սաբիթ Ռահմանը, հիմնված է Գյանջևիի «Յոթ գեղեցկուհիներ» ռոմանտիկ էպիկական պոեմի մոտիվների վրա, որը գրվել է 1197 թվականին:

## Պատմություն
Գյանջավիի «երկար պատմողական բանաստեղծություններից» մեկը ոգեշնչման աղբյուր է հանդիսացել 1949 թվականի «Յոթ գեղեցկուհիներ» սիմֆոնիկ սյուիտի համար, որը վերամշակվել է որպես լիամետրաժ բալետ: Բալետի կոնֆետները պարունակում էին կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի ազդեցությունը:

Բալետի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1952 թվականի նոյեմբերի 7-ին Բաքվի Ադրբեջանի պետական ​​ակադեմիական օպերայի և բալետի թատրոնում: Բալետի նվագախմբավորման մեջ օգտագործվել են ադրբեջանական ժողովրդական գործիքներ, որոնք դրան տալիս են ազգային երանգ:

2008 թվականին Ադրբեջանի պետական ​​օպերայի և բալետի թատրոնի բեմում տեղի է ունեցել բալետի նոր բեմադրություն։ Ռուս պարուսույց Վասիլի Մեդվեդևը դարձել է գլխավոր բալետմայստերը։ Բեմադրության համար նոր լիբրետո է գրել թուրք գրող Յանա Թեմիզը։ Բեմադրության ղեկավարը և դիրիժորը դարձել է Բոլշոյ թատրոնում աշխատող և Ստամբուլի օպերայի և բալետի թատրոնի դիրիժոր Էլշադ Բագիրովը։ Բոլշոյ թատրոնի արտիստ Դմիտրի Չերբաջին աշխատել է դեկորացիաների, իսկ Թահիր Սալահովը՝ զգեստների վրա:

2014 թվականի հոկտեմբերի 13-ին բալետի պրեմիերան տեղի է ունեցել Միացյալ Նահանգներում՝ Սան Դիեգոյի (Կալիֆոռնիա) Քաղաքացիական թատրոնում՝ 3000 հանդիսատեսի առջև:

## Սյուժե
Բահրամ շահին որսի ժամանակ փոթորիկ է սկսում։ Հին ամրոցի ավերակներում ապաստան փնտրելիս նա հանդիպում է մի ճգնավորի, որը նրան ցույց է տալիս տարբեր երկրներից եկած յոթ գեղեցկուհիների պատկերներ։ Բահրամին թվում է, թե գեղեցկուհիները կենդանանում են և զարմանալի պարեր են պարում նրա համար։ Լուսաբացին գեղեցկուհիները անհետանում են։ Բահրամը լքում է պալատը և տուն վերադառնում։ Ճանապարհին նա տեսնում է վեհաշուք երիտասարդ Մանզարին և նրա քրոջը՝ Այշային, որոնք մրցում են աղեղով։ Բահրամը Մանզարին մրցելու է կանչում։ Այնուհետև նրանք, ըստ սովորության, նվերներ են փոխանակում։ Բահրամը Մանզարին գոտի է տալիս, իսկ նա՝ սուր։ Մանզարի հեռանալուց հետո Բահրամը Այշային սիրո խոստովանություն է անում։ Այշան նաև խոստովանում է որսորդին։ Եվ երբ ծառաներն ու վեզիրը գալիս են կորած Բահրամի հետևից, Այշան և Մանզարը իմանում են, որ այս երիտասարդ որսորդը ոչ այլ ոք է, քան շահը։ Վեզիրը նրան տեղեկացնում է խազարների ներխուժման մասին։

Բահրամը իշխանություն է տալիս վեզիրին և դուրս է գալիս դաշտ։ Սակայն վեզիրը, որը իշխանությունը զավթելու ծրագիր ունի, իր երկու մտերիմներին հանձնարարում է քողարկվել խազարների զգեստներով, հասնել և սպանել շահին։ Հրապարակում մռայլ ցույց է սկսվում, և բնակչությունը ողորմություն է խնդրում։ Գերված աղջիկները հետևում են խարդախներին։ Շահի կատաղի ծառաները հարձակվում են ապրանքների և պաշարների վրա, թալանում և ոչնչացնում են իրենց ձեռքը ընկած ամեն ինչ, որից հետո բնակչությունը փախչում է։ Այդ ժամանակ վեզիրը, վայելելով իշխանությունը, իջնում ​​է ստորգետնյա գանձարան, որտեղ հագնում է շքեղ հագուստ։ Նա երազում է այն օրվա մասին, երբ ինքը կդառնա շահ։ Այդ ժամանակ մարդասպան է գալիս և ասում, որ նրանք չեն կարող մահափորձ կատարել շահի դեմ։ Այնուհետև լսվում է շեփորի ձայն։ Մայրաքաղաք վերադառնալով՝ Բահրամը, որը տեղյակ է դավադրության մասին, ցանկանում է վրեժ լուծել։ Բայց նա չի կարող լքել պալատը վեզիրի պահակների պատճառով։ Այնուհետև Մանզարը օգնության է կանչում զինված արհեստավորների։ Այդ ժամանակ պալատից դուրս է գալիս վեզիրի գլխավորությամբ հանդիսավոր ցույց։ Նա Բահրամին տալիս է իշխանության խորհրդանիշներ։ Մանզարը գիտի վեզիրի դավաճանության մասին, բայց վեզիրը սպանում է շահի աչքի առաջ՝ ցույց տալու իր հավատարմությունը շահին և այն, որ իբր ինքն է դավադրության կազմակերպիչը։ Պահակախումբը զինաթափում է բնակչությանը, կապում արհեստավորներին և Մանզարին և բանտարկում նրանց։

Իմանալով Մանզարի և արհեստավորների բանտարկության մասին՝ Այշան վազում է պալատ և աղաչում է այդ ժամանակ խնջույք անող շահին ազատ արձակել նրանց։ Շահը ազատ է արձակում միայն Մանզարին՝ ի հիշատակ նրանց նախկին բարեկամության։ Բահրամի արարքից, որը չի պատժել վեզիրին և չի ազատ արձակել արհեստավորներին, Մանզարը գետնին է գցում շահի նվիրած գոտին։ Այս արարքը զայրացնում է շահին, և նա հրամայում է Մանզարին մահապատժի ենթարկել։ Բայց նա փախչում է։ Վեզիրը ցանկանում է շեղել շահին։ Նա նրան ցույց է տալիս մետաքսե գործվածք, որի վրա պատկերված են յոթ գեղեցկուհիներ։ Շահը հիշում է պալատի ավերակներում անցկացրած այդ գիշերը, և նրան կրկին թվում են յոթ գեղեցկուհիներ։ Շահը մոռանում է կենսական խնդիրների մասին, այն մասին, թե ինչ է վեզիրը փորձում ստանալ իշխանությունը զավթելու համար։ Նա իր պահակների հետ գնում է մի գյուղ, որտեղ Մանզարը թաքնվում է։ Գիտենալով, որ գյուղացիները չեն ուզում հրաժարվել Մանզարից, վեզիրը հրամայում է ոտնակոխ անել գյուղացիների բերքը։ Գյուղացիները դիմում են շահին։ Սակայն շահը մտածում է միայն Այշայի մասին, որին նա չի կարող մոռանալ։ Սակայն Այշան մերժում է Բահրամի սերը, որը բնակչությանը դատապարտում է սովի։ Բահրամը հրամայում է վեզիրին այրել գյուղը։ Հանկարծ հայտնվում են յոթ երիտասարդ գյուղացիներ և արհեստավորներ, մինչ վեզիրը նայում է կրակին։ Նրանք վրեժ են լուծում, և վեզիրը մահանում է։

Բահրամը ցանկանում է մոռանալ Այշային։ Ահա թե ինչու նա վերադառնում է պալատ՝ յոթ գեղեցկուհիների մեջ փնտրելով մոռացություն։ Բայց հետո լսվում է որոտ, և պալատի պատերը բացվում են։ Հայտնվում են բնակչության յոթ սուրհանդակներ և շահին տալիս են մի ավազակ և թիկնոց՝ ցույց տալով, որ նա պետք է հրաժարվի գահից և լքի երկիրը։ Հանկարծ հայտնվում է Այշան՝ շահին ասելով, որ ինքը սիրում է ոչ թե իրեն, այլ որսորդին և պատրաստ է գնալ նրա հետ, եթե նա հրաժարվի գահից։ Զայրացած Բահրամը մահացու հարվածով հարվածում է աղջկան։ Բնակչությունը հրաժեշտ է տալիս Այշային և վռնդում Բահրամին։

## Տես նաև
* Կույսի աշտարակ (բալետ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Либретто балета Семь красавиц
* Кара Караев «Семь красавиц»
* К 90-летию со дня рождения К. Караева и к 55-летию премьеры «Семи красавиц»
* КАРА (Абульфаз оглы) КАРАЕВ

Կատեգորիա:1952 ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական բալետ