Ատրոֆիկ վագինիտ

**Ատրոֆիկ վագինիտ**, հեշտոցի բորբոքում, որն առաջանում է էստրոգենի ցածր մակարդակով պայմանավորված հյուսվածքների բարակելու հետևանքով: Ախտանիշները կարող են ներառել ցավ հեշտոցային սեռական հարաբերության ժամանակ, հեշտոցի քոր կամ չորություն, ինչպես նաև միզելու հաճախակի ցանկություն կամ այրոց միզարձակման ժամանակ: Այն սովորաբար չի անցնում առանց շարունակական բուժման։ Բարդությունները կարող են ներառել միզուղիների վարակները: Ատրոֆիկ վագինիտը, ինչպես նաև վուլվովագինալ ատրոֆիան, միզապարկի և միզուկի դիսֆունկցիաները հիվանդությունների մի խումբ են, որոնք կազմում են դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշը։ Ախտորոշումը սովորաբար հիմնված է ախտանիշների վրա:

Էստրոգենի մակարդակի նվազումը սովորաբար տեղի է ունենում հետդաշտանադադարային շրջանում: Այլ պատճառներ կարող են լինել կրծքով կերակրումը կամ որոշակի դեղամիջոցների օգտագործումը: Ռիսկի գործոնները ներառում են ծխելը:

Ատրոֆիկ վագինիտի բուժումը կարող է ներառել տեղային էստրոգենի կամ էստրոգենային փոխարինող այլ թերապիայի կիրառում: Ախտանիշների մեղմացման համար պացիենտները կարող են օգտագործել լուբրիկանտներ, սակայն դրանց արդյունավետությունը երկարատև չէ, քանի որ չեն ներազդում հյուսվածքների վրա:

## Ռիսկի գործոններ
Հետդաշտանադադարի շրջանում գտնվող կանանց մեծամասնության մոտ առկա են ռիսկի գործոններ, որոնք կարող են նպաստել ատրոֆիկ վագինիտի առաջացմանը: Մասնավորապես, այս ռիսկի գործոններն ուղղակիորեն կապված են էստրոգենի մակարդակի նվազման և հեշտոցի առողջական վիճակի հետ: Ռիսկի որոշ գործոններ ներառում են.

* Երկկողմանի օոֆորէկտոմիա. կանայք, ովքեր ենթարկվում են երկու ձվարանների վիրահատական հեռացման, ունեն էստրոգենի մակարդակի անկման ռիսկ:
* Ձվարանների առաջնային անբավարարություն. ձվարանները պատշաճ չեն գործում մինչև 40 տարեկանը՝ առաջացնելով էստրոգենի մակարդակի նվազում:
* Ճառագայթման կամ զարկերակային էմբոլիզացիայի հետևանքով առաջացած ձվարանային անբավարարություն. այս բուժումները ներառում են ձվարանների ճառագայթումը կամ ձվարանային զարկերակի էմբոլիզացիան և կարող են առաջացնել ձվարանների վնասում: Սա հանգեցնում է էստրոգենի արտադրության նվազման և ատրոֆիկ վագինիտի ախտանիշների զարգացման:
* Հիպոթալամուս-հիպոֆիզար խանգարումներ. այս խանգարումներն ուղղակիորեն ազդում են հիպոթալամուսի կամ հիպոֆիզի վրա՝ խաթարելով հորմոնների արտադրությունը:
* Հակաէստրոգենային դեղամիջոցներ. դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են Դանազոլը կամ Լեյպրոլիդը, կարող են նվազեցնել էստրոգենի մակարդակը:
* Հետծննդաբերական շրջանում կրծքով կերակրում. կրծքով կերակրումը կարող է առաջացնել էստրոգենի մակարդակ իջեցում՝ պայմանավորված հորմոնալ փոփոխություններով:
* Կրծքագեղձի քաղցկեղը հաղթահարած անձինք. քիմիաթերապիան, էստրոգենային ընկալիչների ընտրողական կարգավորիչները (օրինակ՝ Տամոքսիֆենը և Ռալոքսիֆենը) կամ արոմատազի ընկճողները (օրինակ՝ Լետրոզոլը, Անաստրոզոլը և Էկզեմեստանը) կարող են հանգեցնել էստրոգենի մակարդակի նվազման և հետևաբար կողմնակի ազդեցությունների, որոնք ներառում են ատրոֆիկ վագինիտը:
* Ծխելը։

Բոլոր այս գործոններն ազդում են էստրոգենի մակարդակի և հեշտոցի առողջական վիճակի վրա՝ ատրոֆիկ վագինիտի հնարավոր զարգացմամբ։

## Պատճառագիտություն
Ատրոֆիկ վագինիտը կարող է առաջանալ էստրոգենի ցածր մակարդակի հետևանքով հյուսվածքների բարակելու, առաձգականության կորստի և հեշտոցային արտադրության նվազման պատճառով: Բնականոն վիճակում էստրոգենն օգնում է հեշտոցին մաքրել հին բջիջները, որոնք այնուհետև օգտակար բակտերիաների կողմից վերածվում են կաթնաթթվի: Սա պահպանում է հեշտոցի թթվային pH-ը և առողջ միջավայրը: Երբ էստրոգենի մակարդակը նվազում է, այս գործընթացը դանդաղում է՝ հանգեցնելով հեշտոցային հյուսվածքի բարակելուն, խոնավության նվազմանը և պակաս թթվային միջավայրի ձևավորմանը: Որպես հետևանք՝ մեծանում է հեշտոցային և միզուղիների վարակների զարգացման ռիսկը: Բնական դաշտանադադարը և այնպիսի բուժումները, ինչպիսիք են քիմիաթերապիան կամ դեղորայքային թերապիան, կարող են հանգեցնել էստրոգենի մակարդակի նվազման:

Կրծքագեղձի քաղցկեղ ունեցող կամ նախկինում ունեցած անձինք կարող են գտնվել ատրոֆիկ վագինիտի զարգացման ավելի բարձր ռիսկի խմբում՝ քիմիաթերապիայի և այլ էնդոկրին բուժումների պատճառով: Էստրոգենը վճռորոշ նշանակություն ունի կնոջ սեռական և միզուղիների առողջության համար: Այն աջակցում է հեշտոցի ստորին հատվածի և միզուղիների հյուսվածքներին՝ պահպանելով դրանց հաստությունը, առաձգականությունն ու խոնավությունը և ապահովում լավ արյունամատակարարում: Էստրոգենն օգնում է պահպանել հեշտոցի հաստ, գլիկոգենով հարուստ լորձաթաղանթը, որն օգտակար բակտերիաներն օգտագործում են կաթնաթթու արտադրելու համար, վերջինս պահպանում է հեշտոցային միջավայրի թթվայնությունը՝ նվազեցնելով վարակների ռիսկը։ Նախադաշտանադադարի փուլում գտնվող կանանց մոտ էստրոգենի հիմնական ձևը էստրադիոլն է, և դրա մակարդակը տատանվում է 40-200 պգ/մլ-ի միջև՝ օվուլյացիայի ժամանակ բարձրանալով մինչև 600 պգ/մլ: Հետդաշտանադադարի շրջանում էստրոգենի մակարդակը զգալիորեն նվազում է մինչև 5-18 պգ/մլ, ինչը հանգեցնում է միզասեռական շրջանում աստիճանական փոփոխությունների: Հյուսվածքների բոլոր տեսակները, ինչպիսիք են շարակցական, էպիթելային, մկանային հյուսվածքները, արյունատար անոթները և նյարդերը ենթարկվում են փոփոխությունների՝ դառնալով ավելի բարակ և պակաս ֆունկցիոնալ, ինչը մեծացնում է վարակների, բորբոքումների, վնասվածքների և խոցերի ռիսկը: Արյան հոսքը և զգայունությունը կարող են նվազել՝ պատճառ դառնալով սեռական հարաբերության ժամանակ առաջացող ցավի, իսկ pH-ի մակարդակը կարող է բարձրանալ կաթնաթթվի արտադրության նվազման պատճառով, ինչը թույլ է տալիս վնասակար բակտերիաներին և սնկերին աճել ու զարգացնել վարակներ:

Հակաէստրոգենային դեղամիջոցները նույնպես կարող են նպաստել ատրոֆիկ վագինիտի զարգացմանը։ Այս դեղամիջոցները ներառում են դանազոլը, նաֆարելինը և մեդրոքսիպրոգեստերոնը։ Ռիսկի հավելյալ գործոններ են ծխելը, բնական ճանապարհով (հեշտոցով) չծննդաբերելը և կաթնարտադրության ընթացքում պրոլակտինի բարձր մակարդակը։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Դաշտանադադարից հետո հեշտոցի էպիթելը և նրա հաստությունը փոփոխվում է: Դաշտանադադարին ուղեկցող բազմաթիվ նշաններ և ախտանիշներ ի հայտ են գալիս նաև ատրոֆիկ վագինիտի դեպքում: Ատրոֆիկ վագինիտի ամենավաղ ախտանիշը կարող է լինել հեշտոցային արտադրության նվազումը, մինչդեռ մնացած ախտանիշները կարող են ի հայտ գալ ավելի ուշ: Միզասեռական ախտանիշները ներառում են.

* Չորություն
* ցավ
* քոր
* այրոց
* դիսկոմֆորտ
* սպիտակ արտադրություն
* ինֆեկցիայի հետևանքով տհաճ հոտով արտադրություն
* ցավոտ սեռական ակտ
* արյունահոսություն սեռական հարաբերությունից հետո
* ցավոտ միզարձակում
* մեզի մեջ արյուն
* հաճախացած միզարձակում
* անմիզապահություն
* վարակների նկատմամբ ընկալունակություն բարձրացում
* հեշտոցային արտադրության նվազում
* միզուղիների ինֆեկցիա
* նստելու դժվարություն
* սրբվելու դժվարություն
* նոսր, թափանցիկ արտադրություն

## Ախտորոշում
Ատրոֆիկ վագինիտի ախտորոշումը կարող է բարդ լինել՝ հաշվի առնելով, որ հետդաշտանադադարի փուլում գտնվող շատ կանանց մոտ ախտանիշները մեղմ են արտահայտված և ոչ սպեցիֆիկ են: Քանի որ կանայք կարող են ունենալ նշաններ և ախտանիշներ, որոնք հնարավոր է վերագրել այլ պատճառների, ախտորոշումը հիմնվում է այն ախտանիշների վրա, որոնք հնարավոր չէ ավելի հավաստիորեն բացատրել մեկ այլ ախտորոշմամբ:

### Տարբերակիչ ախտորոշում
Բուժառուի ախտանիշների հիմնական պատճառը որոշելու համար կարող է կիրառվել տարբերակիչ ախտորոշում: Այլ ախտորոշումները ներառում են բակտերիալ վագինոզը, տրիխոմոնիազը, կանդիդոզը և կոնտակտային գրգռումը այնպիսի նյութերից, ինչպիսիք են օճառները, միջադիրները կամ սեղմող հագուստը: Օրինակ՝ տվյալ պացիենտի մոտ քորի բացակայության դեպքում, քիչ է հավանական կանդիդոզի առկայությունը, իսկ հոտի բացակայությունը սովորաբար բացառում է բակտերիալ վագինոզը:

### Ֆիզիկալ զննում
Լաբորատոր թեստերը սովորաբար ախտորոշման հարցում չեն տրամադրում օգտակար տեղեկատվություն: Ֆիզիկալ զննումն ավելի տեղեկատվական մեթոդ է: Հետևյալ նշանները կարող են խոսել էստրոգենի ցածր մակարդակի մասին՝ սեռական օրգանների շրջանում սակավ մազածածկույթ, սեռական շուրթերի ճարպային շերտի կորուստ, փոքր ամոթաշրթերի բարակում և ապաճ, ինչպես նաև հեշտոցամուտքի նեղացում: Ներզննումը ցույց կտա հեշտոցի մկանային տոնուսի թուլություն, իսկ հեշտոցի լորձաթաղանթը լինում է հարթ, փայլուն, գունատ՝ առանց բնական ծալքերի: Արգանդի վզիկի կամարները կարող են անհետացած լինել, իսկ վզիկը կարող է հավասարեցված թվալ հեշտոցի վերին հատվածին: Բորբոքումն ակնհայտ է դառնում, երբ հեշտոցի լորձաթաղանթը հեշտությամբ արյունահոսում է և այտուցված տեսք է ունենում:

### Լաբորատոր հետազոտություն
Հեշտոցի pH-ը թթվայինից փոխվում է դեպի ավելի չեզոք pH՝ մոտ 4.5 կամ ավելի բարձր: Սա սովորաբար չափվում է հեշտոցի պատին լակմուսի ռեակտիվ թեստեր դնելով: Հյուսվածաբանական հետազոտությունների միջոցով դիտվում են պտկիկային և ցանցանման, ինչպես նաև մաշկի և դերմայի հյուսվածքների ատրոֆիա: Հյուսվածաբանական հետազոտությունների ընթացքում հետդաշտանադադարի փուլում գտնվող կանանց մոտ ակնհայտ են անոթավորման նվազումը, էպիթելային հյուսվածքի ատրոֆիան, որը հանգեցնում է հաստության նվազման, և գունատության: Մանրադիտակային լաբորատոր թեստերը կարող են օգտագործվել տրիխոմոնիազի և այլ բակտերիաների կողմից առաջացած ախտանիշները բացառելու համար: Պապանիկոլաուի թեստը, որը հայտնի է նաև որպես Պապ-թեստ, տեղեկատվական չէ, քանի որ այն կապված չէ ատրոֆիկ վագինիտի ախտանիշների հետ:

### Հեշտոցի հասունացման ինդեքս
Հեշտոցի հասունացման ինդեքսը ցուցանիշ է, որն օգտագործվում է հեշտոցի լորձաթաղանթի տարբեր տեսակի բջիջների կազմը գնահատելու համար: Այն օգնում է գնահատել հեշտոցի հորմոնալ միջավայրը՝ հաշվարկելով հեշտոցում առկա տարբեր տեսակի բջիջների համամասնությունը: Կյանքի տարբեր փուլերում, օրինակ՝ նախքան առաջին դաշտանային ցիկլը, վերարտադրողական տարիքում և դաշտանադադարից հետո, այս բջիջների համամասնությունը փոխվում է: Հեշտոցի հասունացման ինդեքսը որոշվում է հատուկ բանաձևի միջոցով և ապահովում է հորմոնալ ազդեցությունների ավելի համապարփակ պատկեր ժամանակի ընթացքում, քան հորմոնի մակարդակի մեկանգամյա չափումը: Հեշտոցի հասունացման ինդեքսը հատկապես օգտակար է կլինիկական հետազոտություններում՝ հորմոնալ թերապիայի ազդեցությունը և դաշտանադադարի ընթացքում սեռական ֆունկցիայի փոփոխությունները գնահատելու համար: Հեշտոցի հասունացման ինդեքսը նաև հեշտոցի ատրոֆիայի գնահատման ավելի լավ միջոց է, քան հեշտոցային չորության վերաբերյալ պացիենտի կողմից ներկայացված ախտանիշները:

## Բուժում
Դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի ախտանիշները քիչ է հավանական, որ առանց բուժման կարող են անհետանալ: Որոշ անձինք կարող են ունենալ բազմաթիվ կամ մի քանի ախտանիշներ, ուստի տրամադրվում է անհատական բուժում, որը լավագույնս համապատասխանում է տվյալ անձին: Եթե առկա են նաև առողջական այլ խնդիրներ, դրանք պետք է հաշվի առնվեն բուժման սխեման որոշելիս: Նրանց համար, ովքեր ունեն սեռական ակտիվության հետ կապված գանգատներ, լուբրիկանտը կարող է բավարար լինել: Եթե առկա են և՛ միզային, և՛ սեռական ախտանիշներ, տեղային, ցածր դոզայով էստրոգենային թերապիան կարող է արդյունավետ լինել: Այն անձանց, ովքեր հաղթահարել են հորմոնակախյալ քաղցկեղը, բուժման ընթացքում պետք է ցուցաբերել առավել զգույշ մոտեցում։ Որոշ մարդիկ կարող են ունենալ տարածուն ախտանիշներ և ունենալ օստեոպորոզի առաջացման ռիսկ։ Այս դեպքում էստրոգենը և օժանդակ միջոցները կարող են լինել բուժման լավագույն տարբերակը: Ըստ վերջին հետազոտությունների օսպեմիֆեն կոչվող դեղամիջոցը կարող է լինել այլընտրանքային բերանացի բուժում, եթե հեշտոցային միջոցները կամ հորմոնալ թերապիան հարմար չեն գինեկոլոգիական քաղցկեղը հաղթահարած պացիենտների համար: Օսպեմիֆենը կարող է մեծացնել կոլագենի արտադրությունը՝ բարելավելով հեշտոցային հյուսվածքի վիճակը, ինչը կօգնի նվազեցնել դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի ախտանիշները: Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ այս դեղամիջոցն օգնել է բարձրացնել հեշտոցային pH-ը, առաձգականությունը և խոնավությունը՝ բարելավելով հեշտոցի առողջությունը, ինչպես նաև սեռական և էմոցիոնալ բարեկեցությունը:

Էստրոգենով տեղային բուժումն արդյունավետ է, երբ ախտանիշները ծանր են. այն վերացնում է pH մակարդակի շեղումները՝ վերականգնելով հեշտոցի միկրոբիոմը: Երբ ախտանիշները ներառում են նաև միզային համակարգի հետ կապված խնդիրներ, կարող է կիրառվել համակարգային բուժում: Խորհուրդ է տրվում օգտագործել ամենացածր արդյունավետ դոզան հնարավորինս կարճ ժամանակահատվածում՝ էնդոմետրիումի վրա բացասական ազդեցությունները կանխելու համար: Բուժումը սովորաբար իրականացվում է հեշտոցային էստրոգենային քսուքի միջոցով: Էստրոգենի օգտագործումը բուժման նպատակով պարունակում է որոշակի ռիսկեր: Այն անձինք, ովքեր բուժվում են էստրոգենով, կարող են գտնվել հեշտոցային կանդիդոզի զարգացման ավելի բարձր ռիսկի խմբում, քանի որ էստրոգենը նպաստում է լակտոբակտերիաների մակարդակի բարձրացմանը: Բացի այդ, խորհուրդ է տրվում խուսափել օճառներից և այլ գրգռիչ նյութերից:

Վերջին շրջանում մշակվել են բուժման նոր մեթոդներ: Դրանք ներառում են էստրոգենային ընկալիչների ընտրողական կարգավորիչներ, հեշտոցային դեհիդրոէպիանդրոստերոնը և լազերային թերապիան: Հասանելի են նաև այլ միջոցներ առանց դեղատոմսի, ինչպիսիք են հեշտոցային լուբրիկանտները և խոնավեցնող միջոցները: Հեշտոցային դիլատատորները նույնպես կարող են օգտակար լինել: Քանի որ դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշը կարող է առաջացնել նաև կոնքի հատակի դիսֆունկցիայի հետ կապված միզային խնդիրներ, հիվանդներին կարող են օգնել կոնքի հատակի մկաններն ամրացնող վարժությունները: Թե՛ պացիենտները, թե՛ նրանց զուգընկերները փաստել են, որ էստրոգենային թերապիան հանգեցրել է սեռական հարաբերության ժամանակ ցավի նվազման, ավելի մեծ բավարարվածության և սեռական կյանքի բարելավման: Եթե անձը չի կարող հանդուրժել կամ օգտագործել էստրոգենային թերապիա, որպես այլընտրանք կարող է կիրառվել տեղային հիալուրոնաթթուն, որն ապացուցված է որպես անվտանգ և արդյունավետ միջոց: Թեթև աստիճանի ատրոֆիկ վագինիտի դեպքում հիալուրոնաթթուն կարող է օգտագործվել որպես առաջին գծի բուժում: Սակայն միջինից ծանր աստիճանի դեպքում խորհուրդ է տրվում նախապատվությունը տալ էստրոգենային թերապիային: Վիտամին E-ի հեշտոցային մոմիկները նույնպես արդյունավետ են համարվել դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի ախտանիշները մեղմելու համար, սակայն անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ՝ գնահատելու այս բուժման անվտանգությունն ու արդյունավետությունը տվյալ վիճակի համար: Այլ հետազոտություններ քննարկել են հեշտոցային օքսիտոցինի կիրառումը, սակայն դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի վրա նշանակալի ազդեցություն չի նկատվել՝ ո՛չ նշանների ու ախտանիշների մեղմացման, ո՛չ էլ վիճակի բարելավման տեսանկյունից:

## Համաճարակաբանություն
Ատրոֆիկ վագինիտը զարգանում է հետդաշտանադադարի շրջանում գտնվող կանանց 10-50%-ի մոտ: Կանայք, ովքեր գտնվում են կյանքի այդ փուլում և նրանց մոտ զարգացել է ատրոֆիկ վագինիտ, 50-70%-ի մոտ ի հայտ են գալիս ախտանիշներ: Ատրոֆիկ վագինիտ ունեցող կանանց միայն մոտ 30%-ն է քննարկում իր ախտանիշները առաջնային օղակի բժշկի հետ: Հավանական է, որ վիճակը թերախտորոշվում և թերբուժվում է՝ ինչպես պացիենտների, այնպես էլ բուժաշխատողների իրազեկվածության պակասի պատճառով: Դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի ախտանիշները նկատվում են կանանց 65%-ի մոտ՝ դաշտանադադարից մեկ տարի անց, և 87%-ի մոտ՝ վեց տարի անց:

## Տերմինաբանություն
Մինչև վերջերս այս վիճակի և ախտանիշների խմբի համար նախընտրելի տերմիններն էին «վուլվովագինալ ատրոֆիան» և «ատրոֆիկ վագինիտը»։ Այժմ այս տերմինները համարվում են ոչ ճշգրիտ՝ դաշտանադադարից հետո ամբողջ միզասեռական համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունները նկարագրելու համար։ «Ատրոֆիկ վագինիտ» տերմինը ենթադրում է, որ հեշտոցը բորբոքված է կամ վարակված։ Թեև դա կարող է ճիշտ լինել, այնուամենայնիվ բորբոքումն ու վարակը հետդաշտանադադարային փոփոխությունների հիմնական բաղադրիչները չեն։ Նախկին տերմինները չեն նկարագրում բացասական ազդեցությունները ստորին միզուղիների վրա, որոնք կանանց համար կարող են լինել դաշտանադադարի հիմնական ախտանիշները։ Երկու մասնագիտական ընկերությունների կողմից որոշվեց, որ «դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշ» տերմինն ավելի ճշգրիտ է, քան «վուլվովագինալ ատրոֆիան»։ «Ատրոֆիկ վագինիտ» տերմինը չի արտացոլում ամոթաշրթերի, ծլիկի, նախադռան, միզուկի և միզապարկի հետ կապված փոփոխությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ներկայումս նախընտրելի տերմինը դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշն է։ Այն ընդհանրացնող տերմին է վուլվովագինալ ատրոֆիայի, ատրոֆիկ վագինիտի, միզասեռական ատրոֆիայի և հեշտոցային ատրոֆիայի համար։

## Հետազոտություն
2018 թվականին ԱՄՆ սննդի և դեղերի վարչությունը նախազգուշացում է հրապարակել այն մասին, որ լազերները և բարձր էներգիայի այլ սարքերը հաստատված չեն հեշտոցի «երիտասարդացման» համար, և ստացվել են բազմաթիվ հաղորդումներ վնասվածքների վերաբերյալ: Նման սարքերը խաբեություն են և ցույց են տվել, որ կարող են առաջացնել նեկրոզ և ծայրահեղ ցավ, ինչը հանգեցնում է նույնիսկ սուիցիդալ մտքերի: 2021 թվականի ուսումնասիրության մեջ դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի համար կիրառվող ֆրակցիոն տիպի CO2​ լազերային թերապիան արդյունավետ և անվտանգ է համարվել ուսումնասիրված հետազոտություններում: Այնուամենայնիվ, դեռևս շատ ապացույցներ են անհրաժեշտ՝ պարզելու համար, թե որքանով է այս թերապիան արդյունավետ դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի այլ բուժումների համեմատ (հորմոնալ, ոչ հորմոնալ և տեղային): Բացի այդ, հետագա հետազոտությունները կարող են օգնել որոշել, թե պացիենտների որ խմբերին է առավել օգտակար CO2​ լազերային թերապիան:

Բացի այդ, իրականացվել են մի շարք հետազոտություններ՝ պարզելու համար, թե արդյոք հեշտոցային օքսիտոցինը կարող է հանդիսանալ ատրոֆիկ վագինիտի այլընտրանքային հորմոնալ բուժում: 2023 թվականին ուսումնասիրություններից մեկը պարզեց, որ այս վիճակի համար հեշտոցային օքսիտոցինի կիրառումը որևէ նշանակալի ազդեցություն չի ունեցել: Հոդվածն ուսումնասիրել է հեշտոցի հասունացման ինդեքսը, հեշտոցի pH-ը, էնդոմետրիումի հաստությունը և դիսպարեունիան: Չնայած ատրոֆիկ վագինիտի դեպքում հեշտոցային օքսիտոցինի կիրառումը հիմնավորող ապացույցների սակավությանը, պետք է իրականացվեն հետագա հետազոտություններ՝ օքսիտոցինի ազդեցության և այս վիճակի դեպքում դրա արդյունավետության մասին ավելի լավ պատկերացում կազմելու համար:

2018 թվականին Իրանի Արդաբիլ քաղաքում անցկացված 12-շաբաթյա ռանդոմիզացված վերահսկվող կլինիկական փորձարկումը գնահատել է շամբալայի էքստրակտի արդյունավետությունը 60 հետդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց մոտ։ Հետազոտության մասնակիցները բաժանվել են միջամտության խմբի, որը ստացել է շամբալայի հեշտոցային քսուք, և ստուգիչ խմբի, որը ստացել է կոնյուգացված էստրոգենային հեշտոցային քսուք։ Ուսումնասիրությունը չափել է կլինիկական նշանները և հեշտոցի հասունացման ինդեքսը։ Արդյունքները ցույց են տվել, որ թեև շամբալայի էքստրակտը որոշակի արդյունավետություն է դրսևորել ատրոֆիկ վագինիտի բուժման հարցում, այն զգալիորեն պակաս արդյունավետ է եղել, քան գերցածր դոզայով էստրոգենը, ինչը հաստատվել է ստուգիչ խմբում հեշտոցի հասունացման ինդեքսի ավելի բարձր ցուցանիշներով և կլինիկական նշանների ավելի մեծ բարելավմամբ։

2021 թվականի հետազոտությունն ուսումնասիրել է Հալվեի հեշտոցային քսուքի արդյունավետությունը ատրոֆիկ վագինիտի բուժման համար: Այս ռանդոմիզացված, կրկնակի կույր, վերահսկվող փորձարկումը համեմատել է Հալվեի հեշտոցային քսուքի արդյունավետությունը էստրոգենային հեշտոցային քսուքի հետ 60 հետդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց մոտ։ Վեց շաբաթվա ընթացքում երկու բուժումներն էլ զգալիորեն բարելավել են ախտանիշները, ներառյալ հեշտոցի առողջության ինդեքսը, հասունացման ցուցանիշը և հեշտոցային ատրոֆիայի ընդհանուր ախտանիշները: Հալվեի խումբը ցույց է տվել մակերեսային բջիջների զգալի աճ և հեղուկի ծավալի ավելի լավ արդյունքներ՝ էստրոգենի խմբի համեմատ: Հետազոտությունը եզրակացրել է, որ Հալվեի քսուքը նույնքան արդյունավետ է, որքան էստրոգենային քսուքը՝ ներկայացնելով կենսունակ այլընտրանք այն կանանց համար, ովքեր չեն կարող օգտագործել էստրոգենային թերապիա:

2021 թվականի հետազոտությունը ուսումնասիրել է հիալուրոնաթթվի կիրառումը հետդաշտանադադարային հեշտոցային ատրոֆիա ունեցող կանանց մոտ: Հայտնաբերված 833 հետազոտություններից հիալուրոնաթթվի և հեշտոցային էստրոգենային բուժման համեմատությունները ցույց են տվել նմանատիպ անվտանգություն, տանելիություն և արդյունավետություն՝ հիմնվելով այնպիսի արդյունքների վրա, ինչպիսիք են հեշտոցային pH-ը և բջիջների հասունացումը: Այսպիսով, հիալուրոնաթթուն կարող է լինել համապատասխան բուժում նրանց համար, ովքեր չեն հանդուրժում հորմոնալ բուժումը:

2022 թվականի համակարգային ուսումնասիրությունը գնահատել է ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումները՝ պարզելու համար, թե արդյոք կան ապացույցներ, որոնք հիմնավորում են հեշտոցային վիտամին E-ի կիրառման արդյունավետությունը և արդյոք այն օգնել է մեղմել դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի ախտանիշները հետդաշտանադադարի փուլում գտնվող կանանց մոտ: Հեղինակներն ուսումնասիրել են 31 հետազոտություն և պարզել, որ դրանցից միայն չորսն են համապատասխանել ներառման չափանիշներին: Փորձարկումներից մեկը ցույց է տվել, որ փորձարարական խմբում 1 մգ վիտամին E-ի կիրառումը զգալի ազդեցություն է ունեցել դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի ախտանիշների մեղմացման գործում՝ պլացեբո խմբի համեմատ: Մեկ այլ փորձարկում ցույց է տվել, որ 5 մգ հեշտոցային հիալուրոնաթթուն ավելի մեծ ազդեցություն է ունեցել, քան 1 մգ վիտամին E-ն: Մյուս երկու փորձարկումները ցույց են տվել, որ որևէ տարբերություն չկա 0,5 գ հեշտոցային էստրոգենի և 100 ՄՄ հեշտոցային վիտամին E-ի կիրառման միջև: Քանի որ հեղինակները կարողացել են օգտագործել միայն չորս հետազոտություն, նրանք բախվել են որոշակի սահմանափակումների, ինչպիսիք են հետազոտությունների փոքր քանակը և բավարար ապացույցների բացակայությունը: Եզրակացության մեջ նշվում է, որ հեշտոցային վիտամին E-ն կարող է օգտագործվել դաշտանադադարի միզասեռական համախտանիշի ախտանիշների դեպքում, սակայն անհրաժեշտ են հետագա հետազոտություններ՝ դրա արդյունավետությունն ու անվտանգությունը հաստատելու համար:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա