Կազմակերպության ռիսկերի կառավարում

**Կազմակերպության ռիսկերի կառավարում** (), կազմակերպությունների ռիսկերը կառավարելու և նպատակներին հասնելու համար օգտագործվող մեթոդների և գործընթացների ամբողջություն: 

Ռիսկերի կառավարումն ապահովում է ռիսկերի կառավարման շրջանակ, որը սովորաբար ներառում է կազմակերպության նպատակներին (սպառնալիքներ և հնարավորություններ) առնչվող որոշակի իրադարձությունների կամ հանգամանքների բացահայտում, ազդեցության հավանականության և մեծության գնահատում, արձագանքման ռազմավարության որոշում և մոնիտորինգի գործընթաց: Ռիսկերն ու հնարավորությունները բացահայտելով՝ բիզնեսները պաշտպանում են ստեղծում իրենց շահագրգիռ կողմերի համար՝ ներառյալ սեփականատերերի, աշխատակիցների, հաճախորդների, կարգավորող մարմինների և ընդհանուր առմամբ հասարակության համար:

## Ռիսկերի կառավարման շրջանակներ
Կան տարբեր կարևոր շրջանակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը նկարագրում է ձեռնարկության առջև ծառացած ներքին և արտաքին միջավայրերի ռիսկերը և հնարավորությունները բացահայտելու, վերլուծելու, արձագանքելու և մոնիտորինգի մոտեցումներ: Ղեկավարությունն ընտրում է ռիսկերի արձագանքման ռազմավարություններ, որը կարող է ներառել.

#Ռիսկեր առաջացնող գործողություններից խուսափում,
#Գործողությունների ձեռնարկում՝ նվազեցնելու ռիսկերի ազդեցությունը,
#Այլընտրանքային գործողությունների՝ ռիսկերը նվազագույնի հասցնելու համար այլ իրագործելի քայլերի որոշում և դիտարկում,
#Ռիսկի մի մասի ապահովագրում ՝ որոշակի ֆինանսների դիմաց։

Մոնիտորինգը սովորաբար իրականացում է ղեկավարությունը՝ որպես իր ներքին հսկողության մի մաս։ Մոնիտորինգի ընթացքում իրականացվող գործողություններից են վերլուծական հաշվետվությունների վերանայումը կամ համապատասխան փորձագետների հետ կառավարման կոմիտեի հանդիպումները՝ հասկանալու, թե ինչպես է գործում ռիսկերի արձագանքման ռազմավարությունը։

### Casualty Actuarial Society կազմակերպություն
2003 թվականին Casualty Actuarial Society կազմակերպությունը կազմակերպության ռիսկերի կառավարումը սահմանեց որպես կարգապահություն, որով ցանկացած ոլորտում կազմակերպությունը գնահատում, վերահսկում, շահագործում, ֆինանսավորում և վերահսկում է բոլոր աղբյուրներից բխող ռիսկերը՝ կազմակերպության կարճաժամկետ և երկարաժամկետ արժեքը բարձրացնելու նպատակով:

Ռիսկի տեսակներն ու օրինակները ներառում են.
;Բնական ռիսկեր: Գույքային վնաս, բնական աղետներ
;Ֆինանսական ռիսկեր: Գնագոյացման ռիսկ, ակտիվների ռիսկ, արժութային ռիսկ, իրացվելիության ռիսկ
;Օպերացիոն ռիսկեր: Հաճախորդների բավարարվածություն, ապրանքի ձախողում, հեղինակային ռիսկ, գիտելիքի արտահոսք
;Ստրատեգիական ռիսկեր: Մրցակցություն, կապիտալի հասանելիություն

### ISO 31000: Ռիսկերի կառավարման նոր միջազգային ստանդարտը
ISO 31000-ը ռիսկերի կառավարման միջազգային ստանդարտ է, որը հրապարակվել է 2009 թվականի նոյեմբերի 13-ին և թարմացվել է 2018 թվականին: Սույն հրապարակմանը հաջորդեց (2009թ. դեկտեմբերի 1) ուղեկցող ստանդարտը՝ Ռիսկերի կառավարման նորացված բառապաշարի՝ Ուղեցույց 73 հետ միասին: Ստանդարտը սահմանում է ութ սկզբունքներ, որոնք հիմնված են կենտրոնական նպատակի շուրջ, որն է՝ արժեքի ստեղծումն ու պաշտպանությունը:

## Ռիսկերի կառավարման ծրագրի իրականացում
### Կազմակերպության ռիսկերի կառավարման ծրագրի նպատակները
Կազմակերպություններն ունեն մի շարք ստորաբաժանումներ/գործառույթներ, որոնք բացահայտում և կառավարում են որոշակի ռիսկեր:

### Տիպիկ ռիսկային գործառույթներ
Հիմնական ռիսկային գործառույթները խոշոր կորպորացիաներում, որոնք կարող են մասնակցել ռիսկերի կառավարման ծրագրում, սովորաբար ներառում են. 

* Ռազմավարական պլանավորում - բացահայտում է արտաքին սպառնալիքները և մրցակցային հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց լուծման ռազմավարական նախաձեռնությունները 
* Մարքեթինգ - բացահայտում է թիրախային հաճախորդին, որպեսզի ապահովի ապրանքի/ծառայության համապատասխանությունը հաճախորդների պահանջներին
* Էթիկա - վերահսկում է վարքագծի կանոնների համապատասխանությունը և ղեկավարում խարդախության հետաքննությունը
* Իրավաբանական բաժին - վերլուծում է առաջացող իրավական միտումները, որոնք կարող են ազդել կազմակերպության վրա
* Ապահովագրություն - ապահովում է կազմակերպության պատշաճ ապահովագրական ծածկույթը
* Գործառնությունների կառավարում - ապահովում է բիզնեսի ամենօրյա գործունեությունը և հարակից խոչընդոտները
* Հաճախորդների սպասարկում - ապահովում է հաճախորդների բողոքները արագ կարգավորելը
* Ներքին աուդիտ - գնահատում է վերը նշված ռիսկային գործառույթներից յուրաքանչյուրի արդյունավետությունը և առաջարկում բարելավումներ
* Կորպորատիվ անվտանգություն - բացահայտում, գնահատում և մեղմացնում է ֆիզիկական և տեղեկատվական անվտանգության սպառնալիքներից բխող ռիսկերը

### Ներքին աուդիտի դերը
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների աուդիտից բացի, ներքին աուդիտորները կարևոր դեր են խաղում կազմակերպության ռիսկերի կառավարման գործընթացները գնահատելու և դրանց շարունակական բարելավման գործում:

Ներքին աուդիտորները սովորաբար իրականացնում են ձեռնարկության տարեկան ռիսկերի գնահատում` գալիք տարվա աուդիտի առաջադրանքների պլան մշակելու համար: Այս պլանը գործնականում թարմացվում է տարբեր հաճախականությամբ: Սա սովորաբար ներառում է ձեռնարկության կողմից իրականացվող ռիսկերի տարբեր գնահատումների վերանայում (օրինակ՝ ռազմավարական պլաններ, մրցակցային չափորոշիչներ և SOX 404 ռիսկերի գնահատում վերևից ներքև), նախնական աուդիտների դիտարկում և հարցազրույցներ տարբեր բարձրաստիճան ղեկավարների հետ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Airmic / Alarm / IRM (2010) "A structured approach to Enterprise Risk Management (ERM) and the requirements of ISO 31000"
*Hopkin, Paul "Fundamentals of Risk Management 2nd Edition" Kogan-Page (2012) 

Կատեգորիա:Աուդիտ
Կատեգորիա:Բիզնես տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Մենեջմենթ
Կատեգորիա:Ռիսկեր
Կատեգորիա:Ռիսկերի կառավարում