open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նիդրի ամրոց

**Նիդրի ամրոց,** 16-րդ դարի աշտարակավոր կառույց Շոտլանդիայի Արևմտյան Լոթիան վարչական տարածքում։ Պատմականորեն հայտնի է եղել նաև որպես **Նիդրի Սեթոն** կամ **Արևմտյան Նիդրի**, որպեսզի չշփոթեն Միդլոթիանում գտնվող Էդինբուրգի Նիդրի բնակելի արվարձանի կամ Արևելյան Լոթիանում գտնվող Լոնգնիդրի գյուղի հետ։

Աշտարակը կառուցվել է մոտավորապես 1500 թվականին լորդ Սեթոնի կողմից։ Մարի Ստյուարտը Լոխ Լիվեն ամրոցից փախչելուց հետո 1568 թվականի մայիսի 2-ին ապաստան է գտել այս ամրոցում։ Քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում՝ 1572 թվականին, 7-րդ լորդ Ջորջ Սեթոնը կայազոր է տեղադրել ամրոցում ի պաշտպանություն թագուհի Մարիի։ Ըստ տարեգրության՝ ամրոցի վրա երկու հարձակում է գործվել՝ ապրիլին և հունիսին։ Ապրիլին հրամանատարը հետ է մղել գիշերային գրոհը․ նա ծանր փայտե հեծաններ էր կախել աշտարակի շուրջն ու դրանք բաց թողել սանդուղքներով պարիսպներ բարձրացողների վրա։ Էդինբուրգյան դղյակի կայազորն օժանդակել է Նիդրիին՝ հարձակում գործելով Մերչիստոն ամրոցի վրա։

Մոտավորապես 1680 թվականին ամրոցն անցել է Հոուփ ընտանիքի տիրապետության տակ ու կազմել Հոուփթաուն կալվածքի մաս։ Հուոփ ընտանիքը, որոնք այժմ Լինլիթգոուի մարքիզներն են, 1814 թվականին ստացել է նաև Նիդրիի բարոնների տիտղոսը։ 1990-ական թվականներին Փիթր Ռայթը վերակառուցել է Նիդրի ամրոցը որպես մասնավոր բնակավայր։ Նա նաև նախաձեռնել է ամրոցի և նրա շրջակա տարածքների հնագիտական լայնամասշտաբ պեղումներ։ Լինելով պատմականորեն կարևոր կառույց՝ վերանորոգումից հետո ընդգրկվել է Ա դասի կառույցների ցանկում։

Քառահարկ L-աձև աշտարակն ունի ցածրիկ եզրապատ և 17-րդ դարում ավելացված փոքրիկ աշտարակ։ Նկուղը կամարակապ է, որի վերևում գտնվել է դահլիճը։

Ամրոցը համառոտակի հիշատակվում է սըր Վալտեր Սքոթի «Աբբատ» վեպի վերին էջերում, որտեղ նկրագրվում է թագուհի Մարիի փախուստը դեպի Անգլիա։

## Ծանոթագրություններ

*
*Gazetteer for Scotland webpage on Niddry Castle
* Niddry Castle Excavation 
* Pictures of Niddry Castle

Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շոտլանդական սահմանային ամրոցներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիա
Սահակ Կամսարական (իշխան)

**Սահակ Կամսարական** (), հայ իշխան Մարզպանական Հայաստանում, Արշարունյաց գավառի տանուտեր, Արշավիր Կամսարականի և Վարդանույշ Մամիկոնյանի որդին, Ներսեհ, Հրահատ և Վահան Կամսարականների ավագ եղբայրը, Կամսարականների իշխանական տոհմից։

## Կենսագրություն
Սահակ Կամսարականը իր եղբայրների հետ մասնակցել է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ տեղի ունեցած Վահանանց ապստամբությանը (481-484)։ 484 թվականին Վահան Մամիկոնյանի կողմից որպես պատգամավոր մասնակվել է Նվարսակի պայմանագրի ստորագրմանը։ 486-500 թվականներին կառուցել է Այրարատ նահանգի Շիրակ գավառի Տեկոր գյուղի մոտ գտնվող Սուրբ Սարգսի վկայարանը և վերակառուցել նույն վկայարանի մոտ գտնվող Տեկորի տաճարը։

## Տեկորի արձանագրությունը

 
Tekor Basilica in an 1840s engraving.jpg|Տեկորի տաճարը 1840-ականներին
Tekor.jpg|Տեկորի տաճարը մինչ 1912 թվականի երկրաշարժը



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կամսարականներ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
ԿՍ-19 100-միլիմետրանոց զենիթային թնդանոթ

**ԿՍ-19** (), 100 մմ տրամաչափով խորհրդային զենիթային թնդանոթ, որ ստեղծվել է 1947 թվականին։ Գլխավոր կոնստրուկտորը եղել է Լև Լյուլևը։ Սպառազինության մեջ ընդունվել է 1948 թվականին։ Նախատեսված է բարձր թռչող նպատակակետի խոցման համար։ Կրակոցներն իրականացվում են ըստ ռադիոտեղորոշիչ համալիրի տվյալների ավտոմատ ռեժիմով։ ԿՍ-19-ն ապահովում է պայքար ընդդեմ թռչող նպատակակետերի, որ ունեն մինչև 1200 կմ/ժ արագություն և մինչև 15 կմ բարձրություն։ 1948 թվականից մինչև 1955 թվականը թողարկվել է 10151 հատ ԿՍ-19 թնդանոթ։ Մինչև 1957 թվականն արտադրվել է Խորհրդային Միության № 235 գործարանում։

## Բնութագիր
մինի|ԿՍ-19 «Ստալինի գիծ» պատմամշակութային համալիրում
մինի|ԿՍ-19 Հյուսիսային Կալիֆոռնիայում, ԱՄՆ

## Երկրներ
*  – 150 ԿՍ-19, 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակություն, 2016 թվականի դրությամբ
*  – 4 ԿՍ-19, 2016 թվականի դրությամբ
*  – 300 ԿՍ-19, 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակության Տուրե-59 (ԿՍ-19-ի պատճեն), 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակություն, 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակություն, 2018 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակություն, 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակություն, 2016 թվականի դրությամբ
*  – 12 ԿՍ-19, 2016 թվականի դրությամբ
*  – 17 ԿՍ-19, 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակություն, 2016 թվականի դրությամբ
### Նախկին օպերատորներ
*  – որոշակի քանակություն, 2007 թվականի դրությամբ
* 
*  – որոշակի քանակություն, 2007 թվականի դրությամբ

## Մարտական կիրառություն
thumb|Լքված ԿՍ-19 Աֆղանստանի Փանջշեր նահանգում, 2007
Իրաք-քուվեյթյան պատերազմ – Վ. Իլինի վարկածով, հունվարի 22-ին Tornado ութ ինքնաթիռներ Ալ Ռաթբախի շրջանի վրա 6700 մետր բարձրության վրա գնդակոծվել է ԿՍ-19 թնդանոթից։ Առաջնորդող ինքնաթիռը խոցվել է առաջին իսկ համազարկով, իսկ մյուսները՝ ազատվելով ռումբերից, իջել են ցածր բարձրության վրա և ուղղվել դեպի ավիաբազա։ Ըստ Ա. Խաուստովի և Ա. Կոտլոբովսկու՝ այդ Tornado-ն խոցվել է «Ռոլանդ» հրթիռով։

## Խաղաղ կիրառություն
Մինչ օրս ԿՍ-19 թնդանոթն օգտագործվում է հակաձնահյուսային ծառայությունների կողմից ձնահյուսերի նախազգուշական իջեցման, ինչպես նաև կարկտաբեր ամպերի ցրման համար։ Այդ նպատակով թնդանոթի համար սարքվել է ամպերից տեղումներ կորզող քիմիական նյութեր պարունակող հատուկ արկ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1947 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ զենիթային հրետանի
Juice Wrld-ի սկավառակագրություն

Ամերիկացի ռեփեր Juice Wrld-ը թողարկել է երեք ստուդիական ալբոմ, ութ մինի ալբոմներ, երկու միքսթեյփ, 30 սինգլ և մեկ գովազդային սինգլ։

## Ալբոմներ
### Ստուդիական ալբոմներ

### Միքսթեյփեր

## Մինի ալբոմներ

## Սինգլներ
### Որպես գլխավոր արտիստ

### Որպես աջակցող արտիստ

### Գովազդային սինգլներ

## Չարթերում ընդգրկված այլ երգեր

## Հյուր կատարումներ

## Տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Չաչա ժամաշտարակ

**Չաչա ժամաշտարակ**, ժամաշտարակ, որը գտնվում է Վրաստանի Բաթում քաղաքում։ Գտնվում է քաղաքի ծովափնյա հատվածում։ Այն 20-րդ դարի սկզբին Բաթումում կառուցված ժամաշտարակի ճիշտ կրկնօրինակն է։

Ժամաշտարակը նախագծվել է ֆրանսիացի ճարտարագետ Ռայմոնդ Չարլզ Պերեի կողմից։ Զարդարված է օսմանյան բարդ ճարտարապետական ոճով։ Ժամաշտարակն ունի 25 մետր բարձրություն և շրջապատված է չորս շատրվաններով։ Ամեն օր ժամը 19։ 00-ին 10 րոպեով ժամաշտարակից հոսում է վրացական ազգային Ճաճա խմիչքը։

## Տես նաև
*Հերնբեյի ժամաշտարակ
*Իզմիրի ժամաշտարակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Չաչա աշտարակ 

Կատեգորիա:Բաթումի շենքեր և կառույցներ
Կասուբիում Բուգանդա թագավորների գերեզման

**Կասուբիում Բուգանդայի թագավորների գերեզմանը** գտնվում է Կամպալա շրջանի Կասուբի բլրի վրա և զբաղեցնում է մոտ 30 հեկտար տարածք, 2001 թվականից այն ընդգրկվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕՅԻ Համաշխարհային ժառանգության կազմում։ Նրա տարածքի զգալի մասն օգտագործվում է ավանդական գյուղատնտեսության համար։

## Նկարագրություն
Բլրի վերևում գտնվում է Բուգանդայի նախկին իշխանների պալատը («կաբակա»), որը կառուցված է եղել 1882 թվականին և 1884 թվականին փոխակերպվել է թագավորական դամբարանի։

«Մուզիբու-Ազալա-Մպանգա» գլխավոր շենքը, որտեղ տեղակայված են չորս դամբարաններ, ունի կլոր ձև և ավարտվում է գմբեթով։ Այդ ճարտարապետական հուշարձանը պատրաստված է բնական նյութերից, հիմնականում՝ փայտից, ծղոտից, եղեգից, ձողիկներից և կավե սահուկից։

Դամբարանում թաղված են Բուգանդայի թագավորները՝

* Մուտեսա I (1835—1884)
* Մվանգա II (1867—1903)
* Դաուդի Չվա (1896—1939)
* Մուտես II | Պարոն Մուտեսա II (1924—1969).

Օբյեկտի հիմնական նշանակությունը կապված է ոչ նյութական արժեքների հետ, ինչպիսիք են հավատքը, հոգևորը, զարգացման շարունակականությունը և ազգային ինքնությունը.

## Հրդեհ
thumb|Գլխավոր բլրի պլանը, ըստ 2009 թվականի սկզբի լազերային սկանավորման տվյալների։
2010 թվականի մարտի 16-ին ըստ տեղական ժամանակով մոտ 8։30-ին, դամբարանի տարածքում հրդեհ սկսվեց, ինչի հետևանքով համաշխարհային ժառանգության այս օբյեկտը ամբողջությամբ այրվեց։ Հրդեհի առաջացման պատճառներն անհայտ են։ Թագավորների մնացորդները ապահով են մնացել, քանի որ գերեզմանների ներքին մասը պաշտպանված է եղել ավերումից։ Հրդեհը տեղի է ունեցել Ուգանդայի և Բուգանդայի կառավարությունների միջև վատացած հարաբերությունների ժամանակ, մասնավորապես 2009թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած իրադարձությունների պատճառով: Երկրում տեղի ունեցող խռովությունների պատճառով այդ ժամանակ Բուգանդայի թագավորին ստիպել էին դադարեցնել ուղևորությունները երկրում, իսկ նրան համակրող լրագրողներից մի քանիսը ձերբակալվել էին։ Մարտի 17-ին Բուգանդայի կաբակա Ռոնալդ Մուվենդա Մութեբի II-ը և Ուգանդայի նախագահ Յովերի Մուսևենին այցելել են թաղման վայր։ Հարյուրավոր մարդիկ նույնպես այցելել են հրդեհի վայր, որպեսզի փրկեն հրդեհից մնացած մնացորդները։

Նախագահական այցելության ժամանակ, սկսվել են բողոքներ։ Այդժամ անվտանգության ծառայությունը գնդակահարել է երկու ցուցարարների, իսկ հինգին վիրավորվել։ Ուգանդացի զինվորներն ու ոստիկանությունը արցունքաբեր գազ են կիրառել՝ բաղանդի էթնիկ խմբից բաղկացած ամբոխը ցրելու համար։

Բուգանդի Թագավորության վարչապետ Ջոն Բոսկո Վալուսումբին մարտի 17-ը հայտարարեց «Թագավորության սգի օր»։ Այս անսիրտ արարքի կորուստները նկարագրելու համար բառեր չկան։

2014 թվականի մայիսին ճապոնական օգնությունը սկսեց համալիրի վերակառուցումը

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Kampala Kasubi Tombs (2063512459).jpg|Թագավորներից մեկին պատկանող ընձառյուծի խրտվիլակը
Պատկեր:Kampalas Kasubi Tombs (2064308892).jpg|Թաղման վայրը


## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:Աֆրիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ուգանդայում
Կատեգորիա:Ուգանդայի դամբարաններ
Crazy (երգ, Gnarls Barkley)

«**Crazy**», Նարլս Բարքլիի երգը։

2006 թվականին Միացյալ Նահանգների «Billboard Hot 100» հիթ-շքերթում երգը հասել է 2-րդ հորիզոնական։ Միաժամանակ Մեծ Բրիտանիայում սինգլը 9 շաբաթ շարունակ անցկացրել է ազգային հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնանանում։ Ավելին` 2007 թվականի վերջին «Crazy»-ն դարձել է բրիտանական պատմության մեջ ամենաշատ ներբեռնված երգը։

2007 թվականին «Ուրբան կամ ալտերնատիվ երաժշտություն ոճերում լավագույն կատարում» անվանակարգում երգն ստացել է «Գրեմմի» մրցանակ։ Բացի այդ, այն առաջադրվել է նույն մրցանակի «Տարվա լավագույն ձայնագրություն» անվանակարգում, որը, սակայն, հաղթել է Dixie Chicks խմբի «Not Ready to Make Nice» երգը։

2011 թվականին «*[[Rolling Stone]]*» ամսագիրը Նարլս Բարքլիի կատարմամբ «Crazy» երգն ընդգրկել է «Բոլոր ժամանակների լավագույն 500 երգեր» ցանկում, որտեղ երգը 100-րդ հորիզոնականում է։

Իսկ 2014 թվականին բրիտանական երաժշտական «*[[NME|New Musical Express]]*» ամսագիրը «Crazy» երգն ընդգրկել է արդեն ամսագրի «Բոլոր ժամանակների լավագույն 500 երգեր» ցանկում, որտեղ երգը 475-րդ հորիզոնականում է։

Բացի այդ, «Crazy» երգն ընդգրկված է Ռոքնռոլի փառքի սրահի կազմած «500 Songs That Shaped Rock and Roll» ցանկի մեջ։

## Հավաստագրումներ

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2006 երգեր
Կատեգորիա:2006 սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Ամիր Ալի Հաջիզադե

**Ամիր Ալի Հաջիզադե** (, ), իրանցի ռազմական գործիչ, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ավիատիեզերական ուժերի հրամանատարը 2009 թվականի հոկտեմբերից։

2016-ի մարտի 8-ին «Էհտեդար-է Վելայաթ» պատերազմի ժամանակ, Հաջիզադեն ասել է. «2000 կմ հեռահարության հրթիռներ ունենալու պատճառն այն է, որ կարողանանք անվտանգ հեռավորությունից հարվածել մեր թշնամիներին»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանցի գեներալներ
Դան Կրիպեն

**Դան Կրիպեն** (, ), Ազգային կառավարիչների ասոցիացիայի հիմնադիր տնօրեն։ Եղել է Կոնգրեսի Բյուջետային օֆիսի նախկին տնօրենը և ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանի օգնականը։ Կրիպենը մինչև վերջերս ծառայում էր ՆԱՍԱ-ի Ավիատիեզերական անվտանգության հարցերով խորհրդատվական հանձնաժողովում։ Ավարտել է Հարավային Դակոտայի համալսարանը (Բակալավրի աստիճան 1974) և Օհայոյի պետական համալսարանը (Մագիստրոսի աստիճան 1976, Ասպիրանտուրա 1981)։

## Ռոնալդ Ռեյգանի օգնական
1981-1985 թվականներին Կրիպենը ծառայում էր Սենատում փոքրամասնությունների առաջնորդ Հովարդ Բարքերի մոտ որպես տնտեսական քաղաքականության գլխավոր խորհրդատու։ Երբ Բարքերը դարձավ նախագահ Ռեյգանի անձնակազմի ղեկավար՝ 1987 թվականին, Կրիպենը Բարքերի հետ միասին գնաց Սպիտակ տուն, որպես նախագահի Ներքին քաղաքականության հարցերով օգնականի տեղակալ 1987-1988 թվականներին, իսկ 1988-1989 թվականներին արդեն որպես Ներքին քաղաքականության հարցերով նախագահի խորհրդական։ Հանրապետականները հույս ունեին, որ Կրիպենը կարող է լինել Ռեյգանի հատկացումային օրինագծերի կողմնակիցը, և կկարողանա բարելավել հարաբերությունները Կոնգրեսի հետ։ Այն բանից հետո, երբ 1989 թվականին Ռեյգանը թողեց նախագահի պաշտոնը, Կրիպենը անցավ մասնավոր սեկտոր դառնալով Վաշինգտոնյան խորհրդի ղեկավարը (1996–1999), Մերրիլ Լինչ իրավաբանական և լոբբիստական ընկերությունում որպես գործադիր տնօրեն և Դուբերսթեյնում, որը հասարակական կապերի խորհրդատվական ընկերություն է, որպես հիմնադիր և փոխնախագահ։

## Աշխատանքը Կոնգրեսի Բյուջետային գրասենյակում
Կրիպենը Կենգրեսի Բյուջետային գրասենյակի նախագահն էր 1990-2003 թվականներին։ Հանրապետական առաջնորները ընտրեցին Կրիպեին, որպես հնարավորինս չափավոր թեկնածուի, դրանով առաջացնելով մյուս երկու կուսակցական թեկնածուների զայրույթը, ովքեր ավելի գաղափարական ղեկավար էին փնտրում։ 2003 թվականին Ուոլ Սթրիթ ամսագիրը իր հոդվածներից մեկում նշում էր, որ Կրիպենը կարող է իր պաշտոնը կորցրած լինել դինամիկ հաշվարկներ չկատարելու պատճառով, ինչը գործնականում կիրառվում է առաջարկի կողմնակի տնտեսագիտության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Հոսեյն Սալամի

**Հոսեյն Սալամի** (, ), իրանցի ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր, 2019-2025 թվականներին եղել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատար։

## Կենսագրություն
Հոսեյն Սալամին ծնվել է 1960 թվականին Իրանի Սպահան նահանգի Գոլպայեգան քաղաքում։ 1978 թվականին նա ընդունվել է Իրանի գիտությունների և տեխնոլոգիայի համալսարանի մեքենաշինություն բաժինը։ Իրան-իրաքյան պատերազմի ժամանակ նա միացել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին։ Պատերազմից հետո Սալամին շարունակել է ուսումը և ստացել պաշտպանության կառավարման մագիստրոսի կոչում։

Սալամին Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատարների շարքում առանձնանում է իր ագրեսիվ ելույթներիով, որոնք ուղղված են ԱՄՆ-ին, Իսրայելին և Սաուդյան Արաբիային։

## Զբաղեցրած պաշտոններ
* Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատարության և աշխատակազմի համալսարանի հրամանատար (1992–1997)
* Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի աշխատակազմի օպերատիվ աշխատանքի գծով տեղակալ (1997–2005)
* Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ավիատիեզերական ուժերի հրամանատար (2005 – 2009, հոկտեմբեր)
* Իրանի իսլամական հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի բարձրագույն ազգային պաշտպանական համալսարանի գիտաշխատող
* Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատարի տեղակալ (2009–2019)
* Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատար (2019)։

## Տես նաև
* Ղասեմ Սոլեյմանի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի գեներալներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռազմական գործիչներ
Միսաք Հովենց

**Միսաք Հովենց** (**Միսաք Մկրտչի Հովհաննիսյան**, ), հայ բանաստեղծ, գրող և թարգմանիչ, հրատարակիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Միսաք Հովենցը (Միսաք Մկրտչի Հովհաննիսյան) ծնվել է 1938 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, Հրազդանի շրջանի (այժմ՝ ՀՀ Կոտայքի մարզ) Ֆանտան գյուղում։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1988 թվականից։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը 1969 թվականին։ 1973-2000-ին աշխատել է «Հայաստան», «Սովետական գրող», «Արևիկ», «ՆՈՐ դար» հրատարակչություններում։ Հեղինակ է «Առավոտ» (Ե., 1975), «Արարում» (Ե., 1977), «Լեռան սարսուռը» (Ե., 1981), «Հայկ Նահապետ» (1985), «Լեռան աղոթքը» (Ե․, 1987) «Ոգու հիշողություն» (Ե., 1989), «Արգիշտի» (Ե․, 1975) «Ստվեր և լույս» (Ե., 2000) բանաստեղծությունների և պոեմների ժողովածուների։ «Մենավոր կղզի» ժողովածուն (Ե., 2002) ներառում է Ղարաբաղյան հերոսամարտին նվիրված «Արցախական» բանաստեղծությունների շարքը և «Սթափեցման համազանգ» պոեմը։ Բանաստեղծը վախճանվել է 2004 թ․ մարտի 3-ին, Երևանում։

## Թարգմանություններ

* Խաղաղ Դոնի բանաստեղծները.- Երևան։ Սովետական գրող, 1983.- 138 էջ.- Որոշ ստեղծագործություններ։

## Գրական անուն
Հովենց գրական անունը Միսաք Հովհաննիսյանին շնորհել է Հովհաննես Շիրազը։

## Հիշատակում մամուլում
*Գրողները գրողների մասին / Ալեքսանդր Թոփչյան
*Միսաք Հովենց. «Աստծո շունչն է ճշմարիտ պոեզիան…»

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ 1988-1994։ / Գլխ. խմբ.՝ Հ.Մ. Այվազյան և ուրիշն.

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Գյոլայսոր

**Գյոլայսոր** (նաև՝ **Գյոլ Այսոր, Գյոլասոր, Այսորի, Գելայսոր, Կելասուր, Կելասուրի, Քեղ, Քեղա, Քեղ Այսորի**), նախկինում գյուղ Երևանի նահանգի Երևանի գավառում, իսկ սովետական տարիներին Արտաշատի շրջանում, Խոսրովի անտառում՝ Ազատ գետի վերին հոսանքում։ Գյուղը կազմավորվել է 1833 թվականին՝ Օսմանյան Կայսրության Մամդսան բնակավայրից տեղափոխված ասորի ընտանիքներով։ 1805 թվականից 20 ասորի ընտանիք Օսմանյան Կայսրության Մամդսան բնակավայրից տեղափոխվել են Հայաստան և բնակություն հաստատել Արտաշատի շրջանի Գյոլայսօր բնակավայրում։ Գյուղը քանդվել է 1949 թվականի մայիսի 3-ին։ 1960 թվականների վերջերից գյուղը պաշտոնապես լուծարված է։ Բնակիչների մեծ մասը հաստատվել է Վերին Դվինում․ Համաձայն Ղափանցյանի, գյուղի անունը ծագել է հին Կելասուրի ձևից։ **Բնակչությունը**

1831 թվականին գյուղում բնակվում էր 62 հոգի՝ բոլորը մուսուլման։ 1959 թվականին գյուղի բնակչությունը 148 էր, կազմված՝ հայ, ասորի և ադրբեջանցի բնակիչներից։ 1967 թվականին գյուղում կար 15 տուն՝ 80 հայ բնակիչներով։ 2014 թվականին տարածքում գոյություն ուներ 10 տնտեսություն, մոտ 50 բնակչով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասորական բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ասորական սփյուռք
Կատեգորիա:Ասորիները Հայաստանում
Ղոլամռեզա Սոլեյմանի

**Ղոլամռեզա Սոլեյմանի** (, ), իրանցի ռազմական գործիչ, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ավագ սպա, ով ղեկավարում է Բասիժ ուժերը։

## Կենսագրություն
Սովորել է Սպահանի համալսարանում՝ ստանալով պատմության բակալավրի աստիճան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բախտիարներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռազմական գործիչներ
Մեգամոլ Արմենիա

**Մեգամոլ Արմենիա**, առևտրի և ժամանցի բազմաֆունկցիոնալ կենտրոն Երևանում՝ Նոր Նորք վարչական շրջանում։ Շահագործման է հանձնվել 2019 թվականի հոկտեմբերի 23-ին։ Հայաստանի և տարածաշրջանի ամենամեծ առևտրի և ժամանցի կենտրոնն է։

## Նկարագրություն
Զբաղեցնում է 98. 000 քառ․ մետր տարածք, ունի 6 հարկ, առևտրի կենտրոնում ներկայացված է շուրջ 100 տեղական և միջազգային բրենդ։ Առևտրի կենտրոնի ստորգետնյա երեք հարկերում գործում է շուրջ 1800 մեքենայի համար նախատեսված ավտոկայանատեղի, որն ամենամեծն է Հայաստանում և տարածաշրջանում։

Բացի խանութ-սրահներից, մոլում գործում է տարածաշրջանի ամենամեծ խաղահրապարակը, կինոթատրոն, ռեստորան-սրճարաններ, ֆուդկորտ։

Առևտրի կենտրոնում ներկայացված է հայ նկարիչ Մինաս Ավետիսյանի «Գիշեր» որմնանկարը (1973 թվական), որը վերականգնվել է իտալացի մասնագետների կողմից՝ Ֆաբրիցիո Իակոբինիի գլխավորությամբ։ Որմնանկարը համարվում է պատմամշակութային հուշարձան և Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունն է։

Մեգամոլում է տեղակայված Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցված շատրվան։

## Տես նաև
* Երևան Մոլ
* Դալմա Գարդեն Մոլ
* Ռիո Մոլ
* Ռոսիա Մոլ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 հիմնադրումներ Երևանում
Կատեգորիա:2019 հիմնադրված առևտրի կենտրոններ
Կատեգորիա:Երևանի առևտրի կենտրոններ
Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ
Հարավաֆրիկյան ոզնի

**Հարավաֆրիկյան ոզնի** () աֆրիկական ոզնիների ցեղին պատկանող կաթնասուն։ Տարածված են Անգոլայում, Բոթսվանայում, Լեսոտոյում, Նամիբիայում, Զիմբաբվեում և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում։

Մարմնի երկարությունը 20 սանտիմետր է։ Քաշը 300-700 գրամ է։

Ասեղները լինում են շոկոլադե շագանակագույն կամ սև։ Ճակատին պարզ երևում է սպիտակ մորթուց բաղկացած մի շերտ։

## Բնութագիր
thumb|Illustration of ''Atelerix frontalis''
Հարավաֆրիկյան ոզնին ամբողջ մարմնով ծածկված է փշերով, բացառությամբ դեմքի։ Նրանց մարմինները ծածկված են սուր ծակող փշերով, իսկ անպաշտպան մարմնի մասերը ծածկված են մորթով։ Հարավաֆրիկյան ոզնիներն ունեն 350-700 գրամ քաշ։ Հիմնական գույնը շագանակագույն է, բայց հանդիպում են նաև այլ գույների ոզնիներ։ Նրանք մուգ շագանակագույն են, և նրանց փշերը, որպես կանոն սպիտակ են, իսկ մարմնի մակերեսին հասնող հատվածներում՝ շականակագույն։ Նրանք սովորաբար ունեն սպիտակ կամ շագանակագույն որովայն։ Այս տեսակի ոզնիների հիմնական բնութագիրն այն է, որ նրանց ճակատին կա սպիտակ շերտով գիծ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Southern African Hedgehog Atelerix frontalis (6870692019).jpg
Պատկեր:Southern African Hedgehog area.png|Հաարավաֆրիկյան ոզնու տարածման արեալ
Պատկեր:Hedgehogright.jpg
Պատկեր:Hedgehogball.jpg
Պատկեր:Hedgehogleft.jpg
Պատկեր:Atelerix frontalis.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժամանակակից ոզնիներ
Կատեգորիա:Միջատասպաններ
Կատեգորիա:Ոզնիներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Ռոգի Վիգ

**Ռոգի Վիգ**, իրական անուն՝ *Ռոբերտ Գաբոր Շառլ Վիգ* (, ), նիդեռլանդացի բանաստեղծ և արձակագիր։

## Կենսագրություն
Ռոգի Վիգը 1956 թվականին Հունգարիայից Նիդեռլանդներ տեղափոխված ներգաղթյալների որդին է։ Մի շարք ազգային գրական մրցանակների հաղթող է։ Հարցազրույցում նա հաճախ էր ասում, որ տառապում է Պիտեր Պան սինդրոմով։

Վիգը մահացավ 2015 թվականի հուլիսի 15-ին։ Նա ստիպված էր եղել դիմել էվթանազիայի՝ անտանելի մտավոր և ֆիզիկական տառապանքների պատճառով։

## Անձնական կյանք
մինի
2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ից նա պաշտոնապես ամուսնացավ Էբիս Կովաչի հետ։ Նրա վերջին հրատարակված գիրքը «Խազարական արյունը» է։

## Արվեստի գործեր
* Ամեն երեկո կին կամ տղամարդ անհետանում են (1982 թվական)
* Ժամանակը արագ կրակոցի պես (1982 թվական)
* Նրա մահը վերածվեց կակաչների(1983 թվական)
* Մի քանի խոսք տնից (1983 թվական)
* Օրեր Բուդապեշտում (1985 թվական)
* Անցյալի մոգությունը (1986 թվական)
* Ծովը ձև չունի (1987 թվական)
* Վարդագույն տառեր (1989 թվական)
* Սիրված խառնաշփոթը (1990 թվական, պատմություն)
* Մորս սիրահարը (1992 թվական, վեպ)
* Երեկվանից անցել է երկու օր (1992 թվական, նովելներ)
* Ձյան փաթիլներ (1992 թվական)
* Գեղեցիկ և մետաքս (1993 թվական)
* Միայն ինտերնետ (1996 թվական, համահեղինակ է)
*Սատանայի պրոմպերը (1996 թվական, նովելներ)
* Կողոպուտ (1997 թվական, վեպ)
* Սերը ծանր աշխատանք է (1998 թվական)
* Ամբողջ պատմությունը (1999 թվական, պատմվածքների հավաքածու)
*Բարեգործական գիրք (2000 թվական)
* Ընկեր ածելի (2003 թվական, վեպ)
* Այլ (2004 թվական)
* Որտե՞ղ է կախված իր վերարկուն (2006 թվական, ընտրված բանաստեղծություններ)
* Սանր (2007 թվական)
* Խազարական արյուն (2012 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հոլանդական գրականության ինտերնետային գրադարան 
*  Նիդեռլանդների գրականության հիմնադրամի կայքում  
* Կենսագրություն, բանաստեղծություններ օնլայն  

Կատեգորիա:20-րդ դարի հոլանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նիդեռլանդացի գրողներ
Մոհամադ Ալի Ջաֆարի

**Մոհամադ Ալի Ջաֆարի** (, , նաև հայտնի է որպես **Ազիզ Ջաֆարի** և **Ալի Ջաֆարի**), իրանցի ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի նախկին գլխավոր հրամանատար։ Նա այդ պաշտոնին նշանակվել է Իրանի հոգևոր առաջնորդ Ալի Խամենեիի կողմից 2007 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ փոխարինելով Ռահիմ Սաֆավիին։

## Կենսագրություն
Ջաֆարին ծնվել է Յազդ քաղաքում, ոտեղ և ստացել իր նախնական և միջնակարգ կրթությունը։ 1977 թվականին նա ընդունվել է Թեհրանի համալսարանը, որտեղ սովորել է քաղաքացիական (շինարարական) տեխնոլոգիա։ Որպես ուսանող նա մասնակցել է Թեհրանում շահի դեմ ցույցերին, ինչի համար ձերբակալվել և ուղարկվել է բանտ։ Նա համալսարանի իր բաժինը ներկայացրել է Թեհրանի համալսարանի իսլամական կազմակերպությունում։

Իրան-իրաքյան պատերազմի սկզբում Ջաֆարին կռվել է Բասիջ զինված ուժերում։ 1981 թվականին նա դարձել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի անդամ, որտեղ նա ծառայեց որպես հարավ և արևմուտք գործող մարտերի հրամանատար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի գեներալներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռազմական գործիչներ
Խալիլ բեյ Խասմամեդով

**Խալիլ բեյ Հաջիբաբա օղլու Խասմամեդով** (, ), Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության քաղաքական և պետական գործիչ, 1918 թվականին՝ Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության արդարադատության և ներքին գործերի նախարար։

## Կենսագրություն
thumb|left|Խալիլ բեկ Խասմամեդովը (աջից նստած) Երկրորդ Պետդումայի մի խումբ մուսուլմանական պատգամավորների հետ:
Խալիլ բեկ Խասմամեդովը ծնվել է 1873 թվականին Գանձակում։ Նա ստացել է միջնակարգ կրթությունը Գանձակի դասական գիմնազիայում։ Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը 1895 թվականին։ Մոսկվայում համալսարանն ավարտելուց հետո նա որոշ ժամանակ աշխատել է որպես քննիչ։ Աշխատել է Եկատերինոդար (այժմ ՝ Կրասնոդար) և Ելիզավետպոլ (Գանձակ) շրջանային դատարաններում։ Եղել է «Միություն-մուսուլմանական» կազմակերպության կրոնական և իրավական կոմիտեի անդամ։ 1907 թվականին ընտրվել է Երկրորդ Պետական Դումայի պատգամավոր Ելիզավետպոլ նահանգից։ Խալիլ բեկ Խասմամեդովը Ֆաթալի խան Խոյսկու հետ միասին դարձել են Դումայի ազգային կրոնական հավասարության հանձնաժողովի և երկրորդ բաժնի անդամներ։ 3-րդ Պետդումայում (1907-1912) Խասմամեդովը Ադրբեջանը ներկայացնող միակ պատգամավորն էր։ Խասմամադովը Եղիզավետպոլի քաղաքապետն էր 1913-1917 թվականներին։ Նա եղել է 1917 թվականին անցկացվող Կովկասի և Համառուսաստանյան մուսուլմանների կոնգրեսի մասնակիցը։

Երբ ձևավորվեց Ադրբեջանի Դեմոկրատական Հանրապետությունը, Խալիլ բեկ Խասմամեդովը նշանակվել է արդարադատության առաջին նախարար։ 1920 թվականի ապրիլին նշանակվել է Թուրքիայում Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության դեսպան։

1920 թվականի հունիսի 19-ին Խասմամեդովը Արամ Երկանյանի և Միսակ Կիրակոսյանի Նեմեսիս գործողության շրջանակներում հարձակման ժամանակ վիրավորվել է Թիֆլիսում։ Խան Խոյսկին, որն այդ պահին նրա կողքին էր՝ սպանվել է։

Նա չի վերադարձել Ադրբեջան 1920 թվականի Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո։ Նա ապրել է Ստամբուլում և զբաղվել է քաղաքական և հրապարակախոսական գործունեությամբ, մահացել է և թաղվել է այնտեղ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Əd.։ İbrahimli X., Azərbaycan siyasi mühacirəti, B., 1997;
* Сеидзаде Д. Б., Азербаиджаниские депутаты в Гасударственно Думе России, Б., 1991.
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, II cild, "Lider nəşriyyat", Bakı-2004, səh.19

Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախարարներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դեսպաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ներքին գործերի նախարարներ
Նահալ Ցիպորի

**Նահալ Ցիպորի**, **Նահալ Ցֆորի**, **Ցիպորի** կամ **Նահալ-Ցիպպորի** (), գետակ, որը սկիզբ է առնում Նազարեթի մերձակայքում Ռեյնե գյուղի մոտ գտնվող լեռներում և թափվում Քիշոն գետ։ Երկարությունը 32 կմ է։

Այն հոսում է Յաար Ալոնիմ բլուրներով։

Գետը սնուցվում է բազմաթիվ աղբյուրներից, այդ թվում՝ Ցիպորի աղբյուրը, Իֆթախելի աղբյուրը, Ավինոամ աղբյուրը, Մահիլ աղբյուրը, Գաթ-Հեֆեր աղբյուրը, Լապիդոտի աղբյուրը և այլն։

## Ալիլի ջրաղացներ
Յաար Ալոնիմի բլուրների տարածքում գետի հունը թեքվում և երեք կողմից աղեղում է ցածր բլուրը, որի վրա կանգնած է Ռաս Ալի գյուղը։ Գետի հարավային ափին գտնվող այս վայրում կան երկու ջրաղացներ, որոնք տեղակայված են մեկը մյուսի վրա։ Երկու կառույցներն էլ կառուցվել են Իսրայելի Երկրի վրա Օսմանյան տիրապետության օրոք։ Այդուհանդերձ, ստորին ջրաղացի շենքի հիմքում հայտնաբերվել են խաչակրաց արշավանքների ժամանակաշրջանին վերաբերող ավելի հին կառույցի մնացորդները։

Վերին ջրաղացը իր նշանակությամբ օգտագործվել է մինչև 20-րդ դարի 20-ական թվականները, իսկ ներքինը՝ մինչև 1946 թվականը։

## Միանձնուհիների ջրաղացներ
Այս ջրաղացները գտնվում են Յաբկա աղբյուրից 2 կմ դեպի արևմուտք։ Շենքը կառուցվել է Օսմանյան կայսրության օրոք և ստացել է իր անունը Կարմելիտյան վանականներից, որոնք այն 19-րդ դարի կեսերին գնել են Շֆարամի Ալ-Շուֆանի դրուզների ընտանիքից։

Մոտակա քաղաքներում ավելի արդյունավետ մեքենայացված ջրաղացների մրցակցության ի հայտ գալու պատճառով ջրաղացը լքվեց 20-րդ դարի 20-ական թվականներին։

Շինությունն ու հարակից տարածքները մինչ օրս պատկանում են Կարմելիտների միաբանությանը, որն այն վարձակալության է հանձնում տարբեր տեսակի իրավաբանական անձանց։

Բնակիչները շենքը վերածել են հյուրանոցի և այլ հաստատությունների։ բԱզատ մուտքը շենք թույլատրվում կամ արգելվում է՝ կախված գործող վարձակալից։

2014 թվականին շենքը հրկիզվել է վանդալների կողմից։

Ջրաղացի մոտ Ցիպորի գետի վրա կառուցված է երկու կամարներով քարե կամուրջը։

Ջրաղացի մոտով է անցնում *«Իսրայելի ազգային հետիոտնային երթուղին»*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իսրայելի գետեր
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի ավազանի գետեր
Նապաստակներ

**Նապաստակներ** (լատ. *Lepus*), ճագարանմանների ընտանիքի ցեղ, որն ունի 30 տեսակ։ Տարածված է ամենուր, բացի Ավստրալիայից և Անտարկտիդայից։ Նապաստակները տարբերվում են երկար ականջներով, կարճ բարձրացրած պոչով, չզարգացած վերջույթներով, երկար հետևի թաթերով, որը թույլ է տալիս շարժվել թռչկոտելով։ Ռուսակի արագությունը կարող է հասնել առավելագույնը 70կմ/ժ արագություն։

Նապաստակները ապրում են մենակ կամ զույգերով։ Իտարբերություն ճագարների, նապաստակները բույն չեն փորում, այլ փոքրիկ փոսերում բույն են  սարքում։ Նապաստակները ծնվում են արդեն զարգացած՝ բրդով և բաց աչքերով։ Մայրը նրանց հետ է մնում ընդամենը 5-6 օր, իսկ հետո ընդամենը մի քանի անգամ իրենց մոտ է գնում։ Այդ իսկ պատճառով շատ նապաստակներ մահանում են գիշատիչներին։ Նապաստակների տեսողությունը թույլ է, իսկ հոտառությունն ու լսողությունը՝ զարգացած։ Բազմաթիվ թշնամիների (մարդ, գիշատիչ կաթնասուններ և թռչուններ) նկատմամբ անպաշպանությունը դարձնում է նրանց ուշադիր և աննկատ։

Սնվում է տարբեր խոտաբույսերով. խոտով, հացազգի բույսերով, բանջարեղենով, ծառի կեղևով և կարող է նշանակալի գյուղատենտեսական վնաս հասցնել; հատկապես սիրում է մաղադանոս, կաղամբ, բողկ և այլն։

Գարնանը, զուգավորման շրջանից հետո, արուները պայքարում են էգերի համար. կանգնում են հետևի թաթերի վրա և մեկը մյուսին հարվածում է դիմացիններով։

## Տեսակներ
Նապաստակների ցեղի մեջ ներառվում են հետևյալ տեսակները.

* ենթացեղ *Macrotolagus*
** այծքաղային կամ Ալենի նապաստակ, *Lepus alleni*
* ենթացեղ *Poecilolagus*
** ամերիկյան բելյակ, *Lepus americanus*
* ենթացեղ *Lepus*
** արկտիկական բելյակ, *Lepus arcticus*
** ալյասկյան նապաստակ, *Lepus othus*
** նապաստակ-բելյակ կամ իռլանդական նապաստակ, *Lepus timidus*
* ենթացեղ *Proeulagus*
** սևապոչ կամ կալիֆոռնիական նապաստակ, *Lepus californicus*
** սպիտակակող նապաստակ, *Lepus callotis*
** կապյան նապաստակ, *Lepus capensis*
** դեղնավուն նապաստակ, *Lepus flavigularis*
** սևագորշ նապաստակ, *Lepus insularis*
** մացառուտային նապաստակ, *Lepus saxatilis*
** նապաստակ-ավազամուկ կամ տիբեթական նապաստակ, *Lepus tibetanus*
** նապաստակ-տոլայ, *Lepus tolai*
* ենթացեղ *Eulagos*
** ջրուռային նապաստակ, *Lepus castroviejoi*
** յուննանյան նապաստակ, *Lepus comus*
** կորեական նապաստակ, *Lepus coreanus*
** կորսիկական նապաստակ, *Lepus corsicanus*
** գորշ նապաստակ կամ նապաստակ-ռուսակ, *Lepus europaeus*
** իբերական նապաստակ, *Lepus granatensis*
** մանչժուրյան նապաստակ, *Lepus mandschuricus*
** գանգրամազ նապաստակ, *Lepus oiostolus*
** Շտարկի կամ եթովպական բարձրալեռնային նապաստակ, *Lepus starcki*
** սպիտակապոչ կամ պրերիային նապաստակ, *Lepus townsendii*
* ենթացեղ *Sabanalagus*
** եթովպական նապաստակ, *Lepus fagani*
** սավաննային կամ մոզամբիկյան նապաստակ, *Lepus microtis*
** ենթացեղ *Indolagus*
** հայնանյան նապաստակ, *Lepus hainanus*
** սևավիզ կամ հնդկական նապաստակ, *Lepus nigricollis*
** բիրմայան նապաստակ, *Lepus peguensis*
* ենթացեղ *Sinolagus*
** չինական նապաստակ, *Lepus sinensis*
* ենթացեղ *Tarimolagus*
** յարքենդյան նապաստակ, *Lepus yarkandensis*
** անորոշ ենթացեղ
** ճապոնական նապաստակ, *Lepus brachyurus*
** հաբեշական նապաստակ, *Lepus habessinicus*

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նապաստակներ
Ձայնագրման լեյբլների մեծ եռյակ

Համաշխարհային երաժշտական շուկայում գերիշխող են երեք հիմնական ձայնագրման լեյբլները։ Այդ երեք ընկերությունները կառավարում են համաշխարհային երաժշտական շուկայի ավելի քան 70%–ը և ԱՄՆ–ի երաժշտական շուկայի 85%–ը, այդպիսով դարձնելով երաժշտական շուկան օլիգոպոլիայի օրինակ․

Մինչև 2012 թվական առաջնորդ լեյբլների ցանկում եղել է նաև EMI Group ընկերությունը (Մեծ Բրիտանիա)։ 2011 թվականին EMI ձայնագրման սեկտորի սեփականատեր է դարձել Vivendi կոնցեռնը, որը ուժե Universal Music Group–ի սեփականատարն էր, իսկ հրատարակական հզորությունները գնել է Sony ընկերությունը։ Այսպիսով, «Մեծ Քառյակը» դարձել է «Մեծ Եռյակ»։

Շուկայի ընդհանուր ծավալը գնահատվում է 30–40 միլիարդ ԱՄՆ դոլար (ըստ RIAA՝ 40 միլիարդ և ըստ IFPI՝ 32 միլիարդ)։ Տարվա արտադրության ընդհանուր վաճառքների քանակը (կոմպակտ սկավառակների, MP3, տեսահոլովակների) 2004 թվականին կազմել է մոտ 3 միլիարդ օրինակ (1918 թվականին գռամսկավառակների համաշխարհային վաճառքները գնահատվում էին մոտ 100 միլիոն օրինակներով)։

## Տես նաև
*Ձայնագրման լեյբլների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Երաժշտության արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Ձայնագրման լեյբլներ
Կատեգորիա:Ձայնագրված երաժշտություն
Կատեգորիա:Մեդիա արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Մշակույթի տնտեսություն
Nothing But Thieves (ալբոմ)

**Nothing But Thieves**, դեբյուտային ստուդիական ալբոմ, որը թողարկվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 16–ին Nothing but Thieves խմբի կողմից, Մեծ Բրիտանիայում Sony Music Entertainment լեյլբի վրա, իսկ ԱՄՆ–ում՝ RCA Victor–ի վրա։ Դրա պրոդյուսերն է Ջուլիան Էմերին՝ Ջիմ Իրվինի, Դոմինիկ Կրեյքի ու Լարի Հաբիթի լրացուցիչ արտադրությամբ, և Քենսո Թաունսհենդի և Ադամ Նոուբլի միքսերով։

## Կոմերցիոն նվաճում
2017 թվականի մայիսի 4–ի դրությամբ, ալբոմը վաճառվել է ավելի քան 250,000 օրինակով և ունի ավելի քան 174 միլիոն սթրիմ։

## Թրեք լիստ

## Կազմ

**Nothing but Thieves**

*Քոնոր Մեյսոն՝ վոկալ
*Յոզեֆ Լանգրիդջ Բրաուն՝ կիթառ
*Դոմինիկ Կրեյք՝ կիթառ, ստեղնաշարայիններ
*Ֆիլիպ Բլեյք՝ բաս
*Ջեյմս Փրայս՝ հարվածայիններ

**Տեխնիկական մաս**
*Ջուլիան Էմերի՝ արտադրություն
*Ջիմ Իրվին՝ լրացուցիչ արտադրություն
*Դոմինիկ Կրեյք՝ լրացուցիչ արտադրություն
*Լարի Հիբիթ՝ լրացուցիչ արտադրություն
*Քենզո Թաունսհենդ՝ միքսինգ 
*Ադամ Նոուբլ՝ միքսինգ 
*Ռոբին Շմիդտ՝ մասթերինգ

## Հիթ–շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք
Կատեգորիա:Ռոք ալբոմներ
Ազնիվ խոսք

**«Ազնիվ խոսք»**, խորհրդային տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1978 թվականին «Էկրան» ստուդիայում, Մարիաննա Նովոգրուդսկայի կողմից Լեոնիդ Պանտելեեևի համանուն պատմվածքի հիման վրա։

## Սյուժե
Այգու մի այցելու, որը տարվել էր ընթերցանությամբ, այգուց դուրս գալու ժամանակ մանկան ճիչ է լսում։ Մոտենալով նա տեսավ տղայի, որը միայնակ կանգնել էր դարպասի մոտ։ Տեսնելով անծանոթին տղան դադարեց լացել, իսկ հարցուփորձից հետո հետո պատմեց, որ ավագ տղաների հետ կռիվ էր խաղում։ Նրանցից մեկը, ով իրեն մարշալ էր կոչում նրան սերժանտ է նշանակել և ժամապահ կարգել, ազնիվ խոսք վերցնելով, որ առանց հրամանի նա ոչ մի տեղ չի գնա։

Արդնեն ուշ էր և անձրևում էր, և տղաները մոռանալով իրենց նոր խաղընկերոջը հեռացել են իրենց տները։ Տղան հոգնած էր և քաղցած, բայց կտրականապես հրաժարվում էր լքել պահակետը, կամ ինչպես առաջարկում էր զրուցակիցը փոխվել դերերով։ «Բայց դուք զինվորական չեք», արդարացնում էր իր մերժումը։

Այդ ժամանակ պատմողի գլխում մի երջանիկ միտք առաջացավ. գտնել սպային և համոզել նրան հանել ժամապահին։ Տրամվայի կանգառում նա տեսավ վագոն նստող հեծելազորային մայորի, և չթողնելով նրան ներս մտնել պատմեց նրան եղելությունը։ Նրանք գնացին դեպի տաղավար։

Այնտեղ տեղեկանալով, որ խաղում տղան սերժանտի կոչում ուներ, նա որպես բարձրաստիճան հրամայեց թողնել դիրքը և գնալ տուն հանգստանալու։ Երբ նրանք երեքով դուրս եկան այգուց մայորը վազեց դեպի տրամվայը, իսկ գրողը շարունակեց տղային տուն ուղեկցել։

Գրողը մտածեց իր մասին, որ այդ տղան չի վախենա ավելի լուրջ բաներից և միշտ կպահի տված խոսքը։

## Ստեղծողներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լեոնիդ Պանտելեև «Честное слово».
* 
* «Ազնիվ խոսք» — myltik.ru
* Творческое объединение «ЭКРАН».

Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
274 մմ/45 Մոդել 1893

**274 մմ/45 Մոդել 1893**, Ֆրանսիայում նախագծված և արտադրված 274,4 միլիմետրանոց նավային հրետանային զենք։ Եղել է Ֆրանսիայի ռազմածովային սպառազինության կազմում։ Այս զենքով զինվել են «Շարլ Մարտել» տիպի երկու զրահակիր՝ *Bouvet* և *Massena*
: Սրա հիման վրա մշակվել է *[[274 մմ/45 Մոդել 1893-96]]* զենքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Ալի Ֆադավի

**Ալի Ֆադավի** (, ), իրանցի ռազմական գործիչ, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ռազմածովային ուժերի հրամանատար 2010 թվականի մայիսից մինչև 2018 թվականի օգոստոսի 23։ 2018 թվականի օգոստոսի 23-ից զբաղեցնում է ԻՀՊԿ-ի համակարգողի տեղակալի պաշտոնը՝ փոխարինելով Ջամալադին Աբրոմանդին։

2016 թվականի փետրվարին Ֆադավին Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի այլ հրամանատարների հետ մասին արժանացել է հաղթանակի մեդալի Պարսից ծոցի Իրանի տարածքային ջրերում 2016 թվականի հունվարի 12-ին հայտնված ԱՄՆ նավատորմի 10 անդամների ձերբակալելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանցի գեներալներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռազմական գործիչներ
Քույրեր-վատ սովորություններ

**Քույրեր-վատ սովորություններ** (), նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որն ստեղծել է ռեժիսոր Բորիս Ակուլինչևը 1989 թվականին։

## Սյուժե
Մի առավոտ Անդրյուշա Շումելկինը ծանոթանում է Ուշացման հետ, որը դառնում է նրա քույր-սովորությունը։ Իսկ վերջինս արագ գտնում է ևս երկու քույրիկների` Փնթիությանն ու Քմահաճությանը։ Անդրյուշան նախ շատ ուրախ սկսում է խաղալ նրանց հետ. հագնվում էր ոչ սովորական կերպով, օրինակ, շապիկն ու շորտերը թարս է հագնում, լվացվում է լոգարանում, սկսում է ծովամարտ խաղալ, խոհանոցում առանց հարցնելու սկսում է ուտել խտացրած կաթ։ Բայց հետո Անդրյուշան հասկանում է, որ այդպիսի վատ սովորություններից ոչ մի լավ բան դուրս չի գա։ Վատ սովորությունները, սակայն, արդեն նրան գերի են վերցրել, փչացրել նրա բնավորությունը, բնակարանում անկարգություն են առաջացրել, բայց տղան կարողանում է սանձահարել նրանց։

## Հեղինակներ

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով բազմիցս թողարկվել է մուլտֆիլմերի հավաքածուներում, օրինակ`

* **«Չեմուչումիկ»**, DVD, ներկայացուցիչ` «Խոշոր պլան», տեսաերիզի վրա ընգրկված են եղել հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Չեմուչումիկ» (1986), «Քույրեր-վատ սովորություններ» (1989), «Անհնազանդության տոն» (1977), «Կախարդական բահը» (1984) ISBN 4600448024109։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քույրեր-վատ սովորություններ Мультик.ру կայքում
* «Էկրան» ստեղծագործական միավորում

Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1989 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Դենիս Տկաչուկ

**Դենիս Գենադևիչ Տկաչուկ** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Ռոտոր» ակումբի հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Դենիս Տկաչուկը ծնվել և մեծացել է Բելգորոդում։ «Սալյուտ» ակումբի սան է։ Երկար ժամանակ խաղացել է երիտասարդական թիմում, իսկ 2008 թվականին ակումբի հետ կնքել է պրոֆեսիոնալ պայմանագիր։ 2014 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է Օրենբուրգի «Գազովիկ» ակումբ, սակայն նույն թվականի հուլիսին պայմանագիր է կնքել Սամարայի «Կռիլյա Սովետովի» հետ։ 2015 թվականի հունվարին Տկաչուկը մասնակցել է դիտումների Պետերբուրգի «Զենիթ» ակումբում, սակայն միանգամից չի ընտրվել։ Կես տարի անց Տկաչուկը տեղափոխվել է «Զենիթ» ազատ գործակալի կարգավիճակով։ ՖԱԼ առաջնության մրցաշրջանի մեծ մասն անցկացրել է «Զենիթ-2» ակումբում, իսկ Պետերբուրգի թիմի հիմնական կազմում անցկացրել է ընդամենը 7 խաղ։

2015 թվականի սեպտեմբերի 23-ին 2015/16 Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչի՝ Տվերի «Վոլգայի» դեմ արտագնա խաղում դուրս է եկել փոխարինման առաջին խաղակեսից հետո և ավելացված ժամանակում խփել է 3 գոլ։ 
[մինի|Դենիս Տկաչուկը «[Ռուբին ՖԱ|Ռուբինի» մարզահագուստով|ձախից]]
2016 թվականի հունվարի 18-ին «Ռուբինը» հայտարարել է Տկաչուկի տրանսֆերը գնելու մասին։ Ակումբում անցկացրած հենց առաջին խաղում նա գրավել է «Կուբան» ակումբի դարպասը, որը դարձել է այդ խաղի միակ գնդակը և Կազանի թիմին հաղթանակ բերել։

### Հավաքականում
2012 թվականին Դենիս Տկաչուկն անցկացրել է մեկ խաղ Ռուսաստանի երկրորդ հավաքականի կազմում ընդդեմ Բելգիայի երիտասարդական հավաքականի։ 2016 թվականի նոյեմբերի 6-ին առաջին անգամ հրավիրվել է ազգային հավաքական՝ մասնակցելու Կատարի և Ռումինիայի հավաքականների դեմ ստուգողական խաղերին։

## Ձեռքբերումներ
* Ռուսաստանի գավաթի դափնեկիր – 2015/16
*Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր – 2016
* Երկրորդ դիվիզիոնի «Կենտրոն» տարածաշրջանի լավագույն խաղացող և լավագույն պաշտպան – 2011/12
* ՖԱԼ առաջնության լավագույն կիսապաշտպան – 2013/14

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուբինի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Հուսահատ շները

**«Հուսահատ շները»** (), բրիտանա-ամերիկյան անիմացիոն արկածային ֆիլմ է, որը նկարահանվել է 1982 թվականին, Մարտին Ռոզենոմի կողմից, Ռիչարդ Ադամսի 1977 թվականի համանուն վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
Երկու լաբարատորական շներ` ծեր լաբրադոր-ռետրիվեր Ռոուֆը և երիտասարդ ֆոքսերիեր Սնիտերը փախչում են բանտարկությունից և հայտնվում ազատության մեջ` Լճային երկրամասում։ Սնիտերի ուղեղի վրա փորձարկումներ էին կատարում, մինչդեռ Ռոուֆը բազմիցս խեղդվել և վերակենդանացել էր։ Փախուստի ժամանակ շները անզգուշորեն կոտրում են ժանտախտի բակտերիաներով սրվակները։ Ազատության մեջ Ռոուֆն ու Սնիտերը հայտնվում են ոչ այն դրախտային պայմաններում, որոնք նրանք սպասոում էին։ Նրանց գոյատևման համար երկար և ծանր պայքար է սպասվում։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Ջոն Հյորթ -  *Սնիտեր*
* Քրիստոփեր Բենջամին -  *Ռոուֆ*
* Ջեյմս Բոլեմ -  աղվես Պրոյդոխա
* Նայջել Խոտորն -  *բժիշկ Բոյկոտ*
* Ջեֆրի Մեթյուզ -  *ֆերմեր*
* Բարբարա Լի Հանթ -  ֆերմերի կինը
* Ջուդի Գիսոն -  *պեկինես*
* Պատրիկ Սթյուարթ -  *Մայոր Օդրի*
* Ուորեն Միտչել -  Հարի Թայսոն
* Դենդի Նիկոլս -  *Ֆիլիպս*

## Արտադրություն
Goldcrest Films ստուդիան ֆիլմում ներդրել է 900 000 ֆունտ ստերլինգ։

«Հուսահատ շները» նկարահանվել են Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում 1979-1982-ական թվականների ընթացքում։ Բրիտանական կողմից ֆիլմի վրա աշխատել են Արթուր Համբերսթոունը, Ալան Սիմսոնը, Ջորջ Ջեքսոնը, Քոլին Ուայթը, ովքեր ավելի վախ աշխատել են Ադամսի մեկ այ էկրանավորման`«Բլրի բնակիչները» (1978) ֆիլմի վրա։ Ամերիկյան թիմի մեջ ընդգրկված էին Բրեդ Բյորդը, Ֆիլ Ռոբինսոնը և Ռետա Սքոթը, դիսնեյյան կինոստուդիայի վետերան, ով իր ժամանակ աշխատել է «Բեմբի»-ի վրա։ Նկարիչ-բեմադրող՝ Գորդոն Հարիսոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Press kit photographs from ''The Plague Dogs''

Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1982 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1982 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր աղվեսների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Back In Black (երգ, AC/DC)

**Back In Black**, ավստրալիական AC/DC ռոք խմբի հայտնի հեղինակային երգը։ Թողարկվել է համանուն ալբոմում 1980 թվականին։

## Պատմություն
«Back in Black» ալբոմը դարձավ խմբի ամենավաճառվող ալբոմը և ամենանշանակալի ալբոմներից մեկը ծանր ռոքի պատմության մեջ։ Ալբոմի բոլոր հիթերի շարքում այս համանուն երգը, որը գրվել է ի հիշատակ Բոն Սքոթի, և «You Shook Me All Night Long» երգը շատերի կողմից համարվում են AC/DC-ի երաժշտության և նույնիսկ ամբողջ ծանր ռոքի կվինտէսենցիան։

## Կատարողներ
* Բրայան Ջոնսոն (Brian Johnson) - առաջնորդ-վոկալ
* Անգուս Յանգ (Angus Young) - առաջնորդ-կիթառ
* Մալքոլմ Յանգ (Malcolm Young) - ռիթմ-կիթառ
* Քլիֆ Վիլլիամս (Cliff Williams) - բաս-կիթառ
* Ֆիլ Ռադ (Phil Rudd) - հարվածային գործիքներ

## Մրցանակներ և հիթ-շքերթներ
«Billboard Hot 100» հիթ-շքերթում ստեղծագործությունը զբաղեցրել է 37-րդ հորիզոնականը, իսկ «Top Tracks»-ում՝ 51-րդ հորիզոնականը (1981 թվականին)։ Սինգլը հասել Է ԱՄՆ-ում վաճառքի առավելագույն մակարդակին և 2007 թվականի հուլիսին RIAA-ի կողմից արժանացել մուլտիպլատինե կարգավիճակի՝ ավելի քան 2 000 000 օրինակ վաճառելու համար։

Ըստ «VH1» հեռուստաալիքի՝ «Back in Black» երգը զբաղեցնում է չորրորդ հորիզոնականը մետալ ոճի լավագույն քառասուն երգերի ցանկում, և երկրորդը՝ ծանր ռոք ոճում։ «Rolling Stone» ամսագրի «Բոլոր ժամանակների 500 լավագույն երգեր» և «Բոլոր ժամանակների՝ կիթառով 100 լավագույն երգեր» ցանկերում երգը զբաղեցրել է համապատասխանաբար 190-րդ և 29-րդ հորիզոնականները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Back in Black երգը discogs.com կայքում

Կատեգորիա:1981 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոք երգեր
Մատնաչափիկը (ֆիլմ, 1958)

**«Մատնաչափիկը»** ( - վերնագիրը գրվում է փոքրատառով), 1958 թվականի անգլո-ամերիկյան մանկական երաժշտական հեքիաթ։ Նկարահանվել է Գրիմ եղբայրների համանուն հեքիաթի մոտիվներով (19-րդ դարի առաջին կես)։

## Սյուժե
Փայտահատ Ջոնաթանին ու նրա կինը Էննին հյուր է գնում Անտառային թագուհին և կատարում նրանց ցանկությունը՝ ունենալ երեխա, թեկուզ մատի չափ հասակով։ Երկու չարագործներ փորձում են Մատնաչափիկին օգտագործել իրենց խարդախ նպատակների իրականացման համար։

## Դերերում
* Ռասս Տեմբլին – *Մատնաչափիկ
* Թերրի Թոմաս – *Այվեն
* Պիտեր Սելլերս – *Էնթոնի
* Ալան Յանգ – *Վուդի
* Ջուն Թորբյորն – *Անտառային թագուհի
* Բեռնարդ Մայլս – *Ջոնաթան, փայտահատ, Մատնաչափիկի հայրը
* Ջեսի Մեթյուս – *Էնն, փայտահատի կինը, Մատնաչափիկի մայրը
* Իեն Ուոլլես – *կոշկակար
* Փիթեր Բաթերվորտ – *կապելմեյստեր
* Փիթեր Բուլ – *մունետիկ
* Ստեն Ֆրեբերգ – *հորանջող մարդ* (հնչյունավորում)
* Դալլաս Մաքքենոն – *Կոն Ֆու Շոն* (հնչյունավորում)
* Երգերը կատարել է Փեգգի Լին
* Սյուզաննա Լի – *պարող* (լուսագրերում նշված չէ)

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
1959 թվականին ֆիլմն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի «Լավագույն վիզուալ էֆեկտների» համար։ Նույն թվականին այն ներկայացվել է չորս տարբեր մրցանակների տարբեր կատեգորիաներում, բայց դրանցից ոչ մեկին չի արժանացել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մատնաչափիկը» մուլտֆիլմը Turner Classic Movies կայքում 
* Ֆիլմի մասին   *toonarific.com* կայքում
* Ֆիլմի մասին  *kiddiematinee.com* կայքում
* Ֆիլմի մասին  *moviemaster.de* կայքում

Կատեգորիա:1950-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրիմ եղբայների ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:1950-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Ժամանակի բուրգ

**Ժամանակի բուրգ** (), աստիճանաձև բուրգ, արվեստի ստեղծագործություն (փաբլիկ արտ)` տեղակայված Գերմանիայի Վեմդինգ քաղաքում։ Մտքի հեղինակը գերմանացի նկարիչ Մանֆրեդ Լաբերն է (1932-2018)։

## Պատմություն
thumb|left|250px|Ժամանակի բուրգը 2013 թվականի դրությամբ (տեղադրված է երեք բլոկ)
Բուրգի կառուցման սկիզբը դրվել է 1993 թվականին Վեմդինգի 1200-ամյակի պատվին, և կավարտվի 1190 տարի անց։

## Կառուցվածք
thumb|300px|Ավարտուն բուրգի կողապատկեր
Կառուցման ավարտից հետո բուրգը բաղկացած է լինելու 120 բետոնե բլոկներից՝ 1,2 մետր երկարությամբ, 1,2 մետր լայնությամբ և 1,8 մետր բարձրությամբ։ Բլոկները բաժանված են 0,5 բլոկի չափով (0,6 մետր)։ Բուրգի առաջին շերտը ներառում է 64 բլոկ՝ 8х8 ցանցով, երկրորդ շերտը՝ 36 բլոկ՝ 6х6 ցանցով, երրորդը՝ 4х4 ցանցով 16 բլոկ, վերջին շերտը՝ 2х2 ցանցով 4 բլոկ։

Ծրագիրը հիմնականում ֆինանսավորվում է տեղական ընկերությունների նվիրատվություններով, որոնք ստեղծողներին շինարարական նյութ են տրամադրում։ Բլոկների նյութը խստորեն սահմանված չէ և կարող է փոխվել հետագա սերունդների կողմից՝ փոխվող ռեսուրսների դեպքում։

## Հետաքրքիր փաստեր
Բուրգի ստեղծման միտքը պատկանում է նկարիչ Մանֆրեդ Լաբերին։ Բուրգի հայեցակարգն է մարդկությանը ցույց տալ 1200 տարվա երկար ժամանակահատվածի նշանակությունը, և նախատեսում է յուրաքանչյուր տասը տարին մեկ կառուցել բետոնե բլոկներ։ Ներկայիս դրությամբ՝ երեք տասնամյակ արդեն վերածվել է բետոնի։

Հեղինակի մտահղացմամբ՝ բուրգի կառուցումն ավարտվելու է 3183 թվականին՝ կառուցման մեկնարկից 1190 տարի անց։ Այն բաղկացած է լինելու 120 բլոկից։ Յուրաքանչյուր բլոկի երկարությունը և լայնությունը կազմելու է 120 սմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  «Zeitpyramide» պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Բուրգեր
Կատեգորիա:Գերմանական արվեստ
Կատեգորիա:Ժամանակ
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Վերայի և Անֆիսայի մասին

**Վերայի և Անֆիսայի մասին**, խորհրդային տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը ստեղծվել է 1986 թվականին, ռեժիսոր Վալերի Ֆոմինինի կողմից, ԽՍՀՄ պետական հեռուստառադիոյի պատվերով, Սվերդլովյան կինոստուդիայում, Էդուարդ Ուսպենսկու ստեղծագործության մոտիվներով։ Վերա անունով աղջկա և նրա ընկերուհու` Անֆիսա անունով կապիկի մասին երեք ֆիլմերից առաջինն է։

## Սյուժե
«Մի մեծ քաղաքում ապրում էր մի աղջիկ, որի անունը Վերա էր։ Նրա մայրիկը աշխատում էր հաշվապահությունում, իսկ նրա հայրը բեռնակիր էր աշխատում նավահանգստում»։ Այս բառերով էլ սկսվում է Վերայի և Անֆիսայի ընկերության մասին հետաքրքիր պատմությունը։

Կապիկը դուր է գալիս ընտանիքի անդամներին, հատկապես այն բանից հետո, երբ պարզվում է, որ ուտելիքի հետ խնդիր լինել չէր կարող, քանի որ նա ուտում էր ոչ միայն բանան, այլ նաև` ուրիշ ուտելիքներ։ Անունի հետ էլ խնդիր չի առաջանում. իմաստուն տատիկը նրան Անֆիսա է անվանում։

Մուլտֆիլմում բարձրացվում են ընտանիքի բնական վերարտադրության («Նրա հայրն ուրախ է, մայրն ուրախ է։ Նրանք ևս մի քույրիկ ունենալ չեն ուզում»), գիշերանոթի օգտագործման սկզբունքների («Բոլորը հավաքվում են կապիկի շուրջը։ Վերան գիշերանոթը տալիս է նրան, Անֆիսան արագ դնում է այն գլխին և շատ է նմանվում հափշտակիչի»), կապիկի` մանկապարտեզում գտնվելու («Ձեր Անֆիսան զուգարանում օճառ է կերել, բոլորին նստեցրել է ծառի վրա, քիչ էր մնում խեղդվեր լողավազանում, կտրտել է վարագույրները և ցույց է տվել մկանը) մասին հարցեր։

## Հեղինակներ

## Երգեր
Մուլտֆիլմում հնչում է Գրիգորի Գլադկովի երգերն Էդուարդ Ուսպենսկու բառերով՝

* «Կապիկ Անֆիսկան»
* «Ի՞նչ է ամենից շատ պետք երեխաներին»

## Վիդեոթողարկում
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով բազմիցս վերաթողարկվել է «Վերայի և Անֆիսի մասին» մուլտֆիլմերի հավաքածուներում։

## Մուլտֆիլմի մասին

## Տես նաև
«Վերայի և Անֆիսի մասին» շարքը կազմված է երեք մուլտֆիլմերից.
* Վերայի և Անֆիսայի մասին
* «Վերան և Անֆիսան մարում են հրդեհը»
* «Վերան և Անֆիսան դասի ժամին»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Энциклопедия отечественного кино
* Каталог ТПО «Союзтелефильм»

Կատեգորիա:1986 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կապիկների մասին
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր