Լեոնիդ Տկաչենկո

**Լեոնիդ Իվանովիչ Տկաչենկո** (, ), խորհրդային ֆուտբոլիստ, խաղացել է կիսապաշտպանի դիրքում, հայտնի էր Խարկովի «Մետալիստի» և Ժիտոմիրի «Ավտոմոբիլիստի» (այժմ՝ Պոլեսիե) թիմերում իր խաղերով։ Որպես մարզիչ աշխատել է խորհրդային, ռուսական և ուկրաինական ակումբներում;

Տկաչենկոյի մարզչական կարիերայի հիմնական ակումբը եղել է Կալինինգրադի «Բալթիկան»։ Հետագայում եղել է ակումբի  նախագահ և մարզական տնօրեն։ Ընդհանուր առմամբ «Բալթիկայում» նա աշխատել է ութ մրցաշրջան (1995-ից 2010 թվականներին ընդմիջումներով)։ 2022 թվականին նա վերադարձել է ակումբ և միացավ Սերգեյ Իգնաշևիչի մարզչական շտաբին։

Տարբեր ժամանակաընթացքում աշխատել է «Մետալիստում», «Տեմպեում», «Սոկոլում», «Անժիում», Սանկտ Պետերբուրգի «Դինամոյում», «Պետրոտրեստում», «Սևերում», «Վոլգա Տվերում» և Ուկրաինայի հավաքականում։ Պրոֆեսիոնալ մարզչական կարիերայի ավարտից հետո Կալինինգրադում ստեղծել է «ԼԻՏ» (Լեոնիդ Իվանովիչ Տկաչենկո) մանկական ֆուտբոլային ակումբը։

## Խաղային կարիերա
### «Բալտիկա», «Մաշինոստրոյտել» և «Վոստոկ»
1967 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Կալինինգրադ։ Մեկ տարի անց նա սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով, առաջին մարզիչը եղել է Առնոլդ Ֆեդորովիչ Էրեմենկոն։ 1971 թվականին նա միացել է «Բալթիկային», սակայն մարզիչները չեն գնահատել երիտասարդ ֆուտբոլիստի խաղը, և Տկաչենկոյին հիմնական թիմում չեն ընդգրկել։ 1971-1972 թվականներին հանդես է եկել «Մաշինոստրոյտել» ակումբում։ 1973 թվականին բանակում ծառայելու ընթացքում խաղացել է Մերձբալթյան ռազմական շրջանի «Վոստոկ» թիմում։

### Ավտոմոբիլիստ
1973 թվականին ԽՍՀՄ զինված ուժերի առաջնության ժամանակ նրան նկատել են Երկրորդ լիգայում հանդես եկող Ժիտոմիրի «Ավտոմոբիլիստի» մարզիչները, որտեղ սկսել է իր ելույթները 1975 թվականի մրցաշրջանում։ Այդ տարի «Ավտոմոբիլիստը» զբաղեցրել է իր խմբում 2-րդ տեղը և ձեռք բերել Առաջին խմբի ուղեգիր։ Տկաչենկոն եղել է այդ թիմի առաջատարներից, նա 29 խաղում խփել է 7 գոլ։ «Ավտոմոբիլիստի» հաջորդ երկու մրցաշրջանները եղել են անհաջող։ 1976 թվականին ակումբն իր խմբում զբաղեցրել է 6-րդ տեղը, իսկ 1977 թվականին՝ ութերորդ։ Չնայած դրան, Տկաչենկոյին համարվել է ակումբի լավագույն խաղացողներից մեկը (ընդհանուր առմամբ, երկու մրցաշրջանների ընթացքում նա անցկացրել է 73 հանդիպում, որոնցում խփել է 9 գոլ)։ Ֆուտբոլիստն իր կարիերայի ընթացքում «Ավտոմոբիլիստի» կազմում անցկացրել է ավելի քան 100 հանդիպում։

## Նվաճումներ
### Որպես խաղացող
### «Մետալիստ» (որպես խաղացող)
*ԽՍՀՄ Երկրորդ խմբի հաղթող 1978 թ․
*ԽՍՀՄ Առաջին խմբի հաղթող, 1981 թ․
*ԽՍՀՄ գավաթի եզրափակչի մասնակից, 1983 թ․
### Որպես մարզիչ
### «Մետալիստ» (որպես մարզիչ)
*Ուկրաինայի գավաթի եզրափակչի մասնակից, 1992 թ․
«Տեմպ»

*Ուկրաինայի Առաջին խմբի հաղթող, 1992/93 թթ․
### «Բալթիկա»
*Ռուսաստանի Առաջին խմբի հաղթող, 1995 թ․
Ռուսաստանի Երկրորդ խմբի հաղթող, 2005 թ․
### «Պետրոտրեստ»
*Ռուսաստանի Երկրորդ խմբի «Արևմուտք» գոտու հաղթող, 2011/12 թթ․

### Խարկովի «Մետալիստ»
1978 թվականին նա առաջարկ է ստացել տեղափոխվել Խարկովի «Մետալիստ»։ Նույն թվականին ակումբը հաղթել է երկրորդ լիգայի զոնալ մրցաշարում և իրավունք ստացել հանդես գալ առաջին խմբում։ «Մետալիստում» Տկաչենկոն անմիջապես դարձել է թիմի լավագույն խաղացողներից մեկը և երկրպագուների սիրելին, իսկ որոշ ժամանակ անց կրել է թիմի ավագի թևկապը։ 1981 թվականի մրցաշրջանում «Մետալիստը» դարձել է Առաջին խմբի չեմպիոն և իրավունք ստացել հանդես գալ Բարձրագույն խմբում։ 1983 թվականին «Մետալիստը» հասել է ԽՍՀՄ գավաթի եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է «Շախտյորին» (0:1)։ «Մետալիստի» կազմում իր վերջին հանդիպումն անցկացրել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Թբիլիսիի «Դինամոյի» դեմ (0:0)։ 1983 թվականի վերջին լուրջ կոնֆլիկտի պատճառով նա ավարտել է իր կարիերան ակումբում։ Ընդհանուր առմամբ, Լեոնիդ Տկաչենկոն Խարկովի «Մետալիստ» կազմում անցկացրել է 220 հանդիպում և խփել է 23 գոլ։

## Մարզչական կարիերա
### Խարկովի «Մետալիստ»
Չնայած 1983 թվականին ակումբում ստեղծված կոնֆլիկտին, նա գլխավոր մարզիչ Եվգենի Լեմեշկոյից առաջարկ է ստացել միանալ թիմի մարզչական շտաբին։ 1984 թվականի մայիսի 1-ին նշանակվել է գլխավոր մարզչի օգնական։ 1987 թվականի հունվարի 1-ին տեղափոխվել է «Մետալիստի» վարչական շտաբ՝ դարձել թիմի ղեկավար։ 1989 թվականի հունվարի 1-ին գլխավոր մարզչի պաշտոնում փոխարինել է Եվգենի Լեմեշկոյին։ Նա իր առաջին հանդիպումը մարզչի դերում անցկացրել է 1989 թվականի մարտի 11-ին Դնեպրի դեմ (0:2)։ Տկաչենկոյի գլխավորությամբ առաջին մրցաշրջանում «Մետալիստը» զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը։ Հաջորդ տարի թիմը զբաղեցրել է 11-րդ տեղը, իսկ մեկ տարի անց՝ 15-րդը։

ԽՍՀՄ-ի փլուզման պատճառով «Մետալիստը» հաջորդ մրցաշրջանում սկսել է հանդես է  Ուկրաինայի բարձրագույն լիգայում։ 1992/93 մրցաշրջանում Տկաչենկոն մնացել է թիմի ղեկավարը։ 1992 թվականի մայիսի 31-ին «Մետալիստը» դուրս է եկել Ուկրաինայի գավաթի առաջին եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է «Չեռնոմորեցին» (0:1)։ Մալիշևի գործարանի ֆինանսական խնդիրների պատճառով, որի հիման վրա ստեղծվել է «Մետալիստը», ակումբը վաճառվել է գործարար Դմիտրի Դրոզդնիկին, որի հետ Տկաչենկոն տարաձայնություններ է ունեցել։ 1993 թվականի փետրվարի 20-ին Լեոնիդ Տկաչենկոն պաշտոնանկ է արվել։

### Ուկրաինայի ազգային հավաքական
1992 թվականի սկզբին նա դարձել է Վիկտոր Պրոկոպենկոյի օգնականը Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 26-ին նշանակվել է գլխավոր մարզչի ժամանակավոր պաշտոնակատար՝ աշխատելով Նիկոլայ Պավլովի հետ։ Նրանց գլխավորությամբ թիմը մեկ ընկերական հանդիպում է անցկացրել Բելառուսի հետ (1:1)։ 1992 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Տկաչենկոն հեռացել է ազգային հավաքականից։

### [[Շեպետովկա]]յի «Տեմպ»
Ի սկզբանե Տկաչենկոն պետք է գլխավորեր իրաքյան «Ֆուլադ» ակումբը, սակայն Բաղդադ մեկնելուց առաջ Շեպետովսկու «Տեմպի» նախագահ Ջումբեր Նիշնիանիձեն Տկաչենկոյին առաջարկել է ակումբի գլխավոր մարզիչի պաշտոնը։ 1993 թվականի մայիսի 1-ին նա պաշտոնապես գլխավորեց ակումբը։ 1993/94 մրցաշրջանում «Տեմպը» զբաղեցրել է 9-րդ տեղը։ Հաջորդ մրցաշրջանի առաջին շրջանում ակումբն ընդամենը 3 հաղթանա է տարել, ինչի կապակցությամբ 1994 թվականի նոյեմբերի 30-ին Տկաչենկոն հեռացվել է աշխատանքից։ Մրցաշրջանի վերջում Տեմպը զբաղեցրել է 17-րդ տեղը և դուրս մնացել Բարձրագույն խմբից։

### Կալինգրադի  «Բալթիկա»
1995 թվականի հունվարի 1-ին Կորնեյ Շպերլինգի հրավերով Տկաչենկոն գլխավորել է Կալինինգրադի «Բալթիկան»։ 1995 թվականի մրցաշրջանը նշանակալից եղել ակումբի համար․ Լեոնիդ Տկաչենկոյի գլխավորությամբ «Բալթիկան» դարձել է Առաջին խմբի հաղթող։ Հաջորդ երեք մրցաշրջանները «Բալթիկան» անցկացրել է Բարձրագույն խմբում։ 1996 թվականի մրցաշրջանը լավագույնն է եղել կալինինգրադյան ակումբի պատմության մեջ ակումբը զբաղեցրել յոթերորդ տեղը։ 1997 թվականի հունվարի 1-ին նա միաժամանակ դարձել է թիմի նախագահ։ 1997 թվականի մրցաշրջանում Բալթիկան զբաղեցրել է 9-րդ տեղը։ Հաջորդ մրցաշրջանում «Բալթիկան» իր պատմության մեջ առաջին անգամ մասնակցել է եվրագավաթային խաղերին։ Ակումբը հասել է մինչև Ինտերտոտոյի գավաթի 3-րդ փուլ, իսկ առաջնությունում զբաղեցրել է 15-րդ տեղը և լքել Բարձրագույն խումբը։ 1998 թվականի նոյեմբերի 4-ին նա լքել է մարզչական շտաբը, իսկ մեկ ամիս անց հրաժարական է տվել նաև նախագահի պաշտոնից։

### «Սոկոլ» և վերադարձը «Մետալիստ»
1999 թվականի փետրվարի 9-ին նշանակվել է Սարատովի «Սոկոլի» գլխավոր մարզիչ։ 1999 թվականի մրցաշրջանում ակումբը տեղ է զբաղեցրել լավագույն հնգյակում։ Սակայն մրցաշրջանի վերջում Սոկոլը զբաղեցրել է աղյուսակի 3-րդ հորիզոնականը և չի ընդգրկվել Բարձրագույն խումբ։ 1999 թվականի նոյեմբերի 12-ին Տկաչենկոն լքել է ակումբը։

2000 թվականի հուլիսի 1-ին նա կրկին գլխավորել է «Մետալիստը»։ Նրա վերադարձը հայրենի թիմ անհաջող է եղել։ Առաջին 13 տուրերից հետո ակումբը տարել է ընդամենը 3 հաղթանակ։ Ակումբի ամենաանհաջող խաղը եղել է «Շախտյորի» հետ, որին խարկովցիները զիջել են (0:8) հաշվով։

Խարկովի մարզում սկսված կառավարության փոփոխության, ինչպես նաև կազմն ուժեղացնելու համար ղեկավարությանը առաջադրված պահանջները չկատարելու պատճառով նա հրաժարական է ներկայացրել։

### «Անժի» և վերադարձ «Սոկոլ»
2001 թվականի նոյեմբերի 3-ին գլխավորել է «Անժին»։ Մախաչկալայի ակումբը Տկաչենկոյի գլխավորությամբ վստահորեն է սկսել 2002 թվականի մրցաշրջանը։ Սակայն ոչ-ոքիների առատության և հաճախակի պարտությունների պատճառով 12-րդ տուրից հետո «Անժին» զբաղեցրել է 14-րդ տեղը։ 2002 թվականի մայիսի 14-ին  «Կռիլյա Սովետովից» կրած (0:4) ջախջախիչ պարտությունից մեկ օր անց Տկաչենկոն լքել է թիմը։ Մրցաշրջանի վերջում «Անժին» գրավել է 15-րդ տեղը և իջել Առաջին խումբ։

2002 թվականի մայիսի 17-ին կրկին գլխավորել է Սարատովի Սոկոլը, որն այդ ժամանակ ընթանում էր 16-րդ տեղում։ Տկաչենկոն մրցաշրջանի մնացած ընթացքում չի չկարողացել շտկել իրավիճակը և թիմը դուրս է եկել Առաջին խումբ։

2002 թվականի մայիսի 17-ին նա կրկին գլխավորել է Սարատովի «Սոկոլը», որն այն ժամանակ ընթանում էր մրցաշարային աղյուսակի 16-րդ տեղում։ Տկաչենկոն մրցաշրջանի մնացած հատվածում չի կարողացել շտկել իրավիճակը և թիմը դուրս է եկել Առաջին խումբ։ Այդ մրցաշրջանում «Սոկոլը» դուրս է եկել Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/4, որտեղ 2:3 հաշվով պարտվել է Մոսկվայի «Սպարտակին»։ 2003 թվականի մրցաշրջանի երկրորդ շրջանից հետո նա լքել է ակումբը։

### Առաջին վերադարձը «Բալթիկա» և [[Սանկտ Պետերբուրգ]]ի «Դինամո»
2005 թվականի հունվարի 4-ին Տկաչենկոն առաջին անգամ վերադարձել է Երկրորդ խմբում հանդես եկող «Բալթիկա», որի նպատակն է եղել վերադառնա Առաջին խումբ։ Մրցաշրջանի վերջում  ակումբին հաջողվել է հասնել այդ նպատակին։ Հաջորդ երկու մրցաշրջաններում «Բալթիկան» զբաղեցրել է 14-րդ և 15-րդ տեղերը։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Տկաչենկոն հեռացել է թիմից։

2007 թվականի հուլիսի 24-ին դարձել է Սանկտ Պետերբուրգի «Դինամոյի» գլխավոր մարզիչը։ Այդ պաշտոնում նա փոխարինել է Սերգեյ Դմիտրիևին։ 2007 թվականի մրցաշրջանում թիմը զբաղեցրել է 3-րդ տեղը։ Հաջորդ մրցաշրջանում ակումբը անհաջող է հանդես եկել և Տկաչենկոն հեռացվել է «Դինամոյից»։

### Երկրորդ վերադարձ Բալթիկա
2009 թվականի հունիսի 8-ին Զուրաբ Սանայի հրաժարականից հետո Տկաչենկոն կրկին գլխավորել է «Բալթիկան»։ Նա պայմանագիր է կնքելով մինչև մրցաշրջանի ավարտը։ Տկաչենկոյի գլխավորությամբ կալինինգրադյան ակումբը զբաղեցրել է 9-րդ տեղը։ 2010 թվականի մարտի 16-ին մրցաշրջանի մեկնարկից անմիջապես առաջ լքել է գլխավոր մարզչի պաշտոնը և անցել  է մարզական տնօրենի պաշտոնին։  2010 թվականի հունիսի 5-ին Իվան Լյախն ազատվել է գլխավոր մարզչի պաշտոնից և Տկաչենկոն կրկին գլխավորել է ակումբը։ 2010 թվականի մրցաշրջնի ավարտից հետո «Բալթիկան» զբաղեցրել է նախավերջին տեղը, իսկ դեկտեմբերի 31-ին նա պաշտոնապես լքել է թիմը։

### «Պետրոտրեստ», «Սևեր», Տվերի «Վոլգա»
2011 թվականի հունվարի 24-ին Տկաչենկոն նշանակվել է «Պետրոտրեստի» գլխավոր մարզիչ։ Կարճ ժամանակ սանկտպետերբուրգյան ակումբում աշխատելուց հետո՝ անբավարար արդյունքների պատճառով, նա հրաժարական է տվել։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 5-ին նա գլխավորել է Մուրմանսկի «Սևեր» ակումբը։ 2013/14 մրցաշրջանի վերջում «Սևերը» զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը։ 2014 թվականի հունիսի 6-ին ֆինանսական լուրջ խնդիրների պատճառով ակումբի բոլոր անդամները դադարեցրել են իրենց պայմանագրերը, ինչի պատճառով ակումբը լուծարվել է։

2014 թվականի հունիսի 19-ին Տկաչենկոն նշանակվել է Տվերի «Վոլգայի» գլխավոր մարզիչ։ 2014/15 մրցաշրջանում վատ արդյունքների պատճառով պայմանագիրը խզվել է կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ։

2019 թվականի հունվարի 17-ին դարձել է տարածաշրջանային առաջնության մասնակից «Բալթիկա» երիտասարդականշ ակումբի մարզիչ-խորհրդատուն։ 2022 թվականի հունիսի 8-ին Տկաչենկոն երրորդ անգամ վերադարձել է Կալինգրադի «Բալթիկա» և միացել Սերգեյ Իգնաշևիչի մարզչական շտաբին։

Լեոնիդ Տկաչենկոն մահացել է 2024 թվականի հունվարի 4-ին, 71 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте истории и статистики ФК «Металлист»

Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ