Դիվանագիտական հեղափոխություն

մինի|300x300փքս| Դիվանագիտական հեղափոխության արդյունքում ձևավորված դաշինքները
**1756 թվականի դիվանագիտական հեղափոխությունը** Եվրոպայում Ավստրիական ժառանգության պատերազմի և Յոթնամյա պատերազմի միջև եղած երկարատև դաշինքների հակադարձումն էր:  Ավստրիան, դուրս գալով Բրիտանիայի հետ դաշնակցությունից, դարձավ Ֆրանսիայի դաշնակիցը. Միացյալ նահանգների Հանրապետությունը, որը բրիտանացիների վաղեմի դաշնակիցն էր, դարձավ ավելի հակաբրիտանական և չեզոք դիրք գրավեց, մինչդեռ Պրուսիան դարձավ Բրիտանիայի դաշնակիցը:  Ներգրավված ամենաազդեցիկ դիվանագետը ավստրիացի պետական գործիչ Վենզել Անտոն ֆոն Կաունիցն էր: 

Փոփոխությունը հոյակապ կադրիլի մի մասն էր, որի պատճառով 18-րդ դարում հաճախ էին դաշնակցություններ փոխվում, որպեսզի պահպանվեր կամ խախտվեր եվրոպական ուժերի հավասարակշռությունը :

## Նախապատմություն
Դիվանագիտական փոփոխության պատճառ դարձավ Ավստրիայի, Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի շահերի տարանջատումը: Ախենի հաշտությունը, 1748 թվականին Ավստրիական ժառանգության պատերազմից հետո, թույլ տվեց Ավստրիային գիտակցել, որ Բրիտանիայի հետ դաշնակցությունը շատ անարդյունավետ եղավ : Ավստրիայի կայսրուհի Մարիա Թերեզան պաշտպանել էր հաբսբուրգյան գահի իր հավակնությունը և 1745 թվականին կայսր թագադրեց իր ամուսնուն՝ Ֆրանցիսկոս Ստեֆանին: Այնուամենայնիվ, նա ստիպված էր եղել հրաժարվել արժեքավոր տարածքներից։ Բրիտանական դիվանագիտական ճնշման ներքո Մարիա Թերեզան հրաժարվել էր Միլանի դքսության մի մասից և գրավել Բավարիան : Բրիտանացիները նրան ստիպեցին նաև Պարմայի և Պյաչենցայի դքսությունը զիջել Իսպանիային և, որ ավելի կարևոր է, Սիլեզիայի արժեքավոր նահանգը թողնել Պրուսիայի օկուպացմանը:

Հին համակարգի ձախողման մեկ այլ պատճառ էրԱվստրիական Նիդեռլանդներում տիրող իրավիճակը:   Ավստրիական ժառանգության պատերազմի ժամանակ ավստրիական Նիդեռլանդներում գտնվող հոլանդական արգելապատնեշները, որոնցով այդ հողերը հանձնվում էր հոլանդացիներին և բրիտանացիների պաշտպանության, գրավվել էին ֆրանսիական բանակների կողմից: Այնուհետև Փարիզը հրամայեց քանդել գրավված քաղաքների արգելապատնեշները: Երբ 1748 թվականին ֆրանսիական բանակները վերադարձան տուն, Ավստրիական Նիդեռլանդները վերածվեց բաց հարթավայրի։  Այս արարքը նշանավորեց Միացյալ նահանգների Հանրապետության՝ որպես մեծ տերության ավարտը և Ավստրիան հասկացավ, որ բրիտանացիներն ու հոլանդացիներն այլևս ի վիճակի չեն պաշտպանել ավստրիական Նիդերլանդները: Միայն Ֆրանսիայի հետ մերձեցումն կարող էր ապահովել այդ տարածքների պաշտպանությունը։ 

Պատերազմի ժամանակ Պրուսիայի թագավոր Ֆրիդրիխ II-ը գրավել էր Սիլեզիան՝ Չեխական թագի հողերից մեկը։ Այդ ձեռքբերումը առաջ մղեց Պրուսիային՝ որպես եվրոպական մեծ տերություն, որն այժմ կարող էր մեծ վտանգ ներկայացնել Ավստրիայի գերմանական հողերին և ամբողջ Կենտրոնական Եվրոպային: Ավստրիայի համար վտանգավոր Պրուսական մեծ ուժը ողջունվեց բրիտանացիների կողմից, ովքեր այն ընդունեցին որպես ֆրանսիական ուժը հավասարակշռելու և Գերմանիայում ֆրանսիական ազդեցությունը նվազեցնելու միջոց, որը հակառակ դեպքում աճելու էր՝ ի պատասխան Ավստրիայի թուլության:

## Վեսթմինսթերյան կոնվենցիա
Ավստրիական ժառանգության պատերազմի ավարտը պարզ դարձրեց, որ Բրիտանիան այլևս Ավստրիային չէր համարում այնքան հզոր պետություն, որպեսզի կարողանար վերահսկել Ֆրանսիան, այլ փորձում էր դա անել Պրուսիայի նման փոքր պետություններ կառուցելով: Հետևաբար, Բրիտանիան և Պրուսիան Վեսթմինսթերյան կոնվենցիայում (1756թ. հունվարի 16) համաձայնվեցին, որ Բրիտանիան այլևս չի օգնի Ավստրիային, եթե Սիլեզիայի համար նոր հակամարտություն լինի, իսկ Պրուսիան կհամաձայնվի պաշտպանել Հանովերը Ֆրանսիայից: Հանովերի պաշտպանությունը կարևոր էր Բրիտանիայի համար, քանի որ այն պատկանում էր իր թագավոր  Ջորջ II- ին (ով ծնվել և մեծացել էր Հանովերում): Բրիտանիան զգում էր, որ Պրուսիային իր աճող հզորությամբ ավելի ունակ կլինի պաշտպանել Հանովերը, քան Ավստրիան:

Միևնույն ժամանակ, Ավստրիան որոշել էր, որ պետք է վերադարձնի Սիլեզիան, և այդ պատճառով երկու դաշնակիցները հայտնվեցին հակասական շահերի մեջ: Մարիա Թերեզան հասկացավ, որ Բրիտանիայի հետ նոր դաշինք կազմելը անիմաստ կլինի և այդպիսով ձեռնամուխ եղավ Ավստրիայի և Ֆրանսիայի հետ դաշնակցություն ստեղծելու, որը կարող էր փոխարինել Բրիտանիային որպես արժեքավոր դաշնակից: Մարիա Թերեզան գիտեր, որ առանց այնպիսի հզոր դաշնակցի, ինչպիսին Ֆրանսիան էր, նա երբեք չէր կարող հույս ունենալ Սիլեզիան Ֆրիդրիխից հետ վերցնելու համար: 

Պայմանավորվածությանը հաջորդեց ավելի պաշտոնական անգլո-պրուսական կոնվենցիան 1758 թ.-ին։

## Վերսալի առաջին պայմանագիրը
Մարիա Թերեզան իր արտաքին գործերի նախարար, կոմս Վենզել Անտոն ֆոն Կաունիցին ուղարկեց Ֆրանսիա՝ դաշինք կազմելու համար, որպեսզի Ավստրիան կարողանա վերականգնել Սիլեզիան: Կաունիցը մոտեցավ Լուի XV- ի սիրուհի Մադամ դը Պոմպադուրին, որպեսզի միջամտի բանակցություններին:  Այնուամենայնիվ, Լուի XV-ը չցանկացավ համաձայնվել Կաունիցի կողմից ներկայացված որևէ պայմանագրին:

Ավելին, Հաբսբուրգների ունեցվածքն այլևս չէր շրջապատում Ֆրանսիան. փոխարենը Ֆրիդրիխ II-ին հաջողվեց իրեն վերցնել Ֆրանսիայի սահմանին մոտ գտնվող հաբսբուրգյան հողերը: Հետևաբար, Ֆրանսիան Ավստրիային այլևս չէր տեսնում որպես անմիջական սպառնալիք և այդպիսով պաշտպանական դաշինք կնքեց Ավստրիայի հետ: Ի պատասխան Վեսթմինսթերյան կոնվենցիայի՝ Լուի XV-ի նախարարները և Կաունիցը կնքեցին Վերսալի առաջին պայմանագիրը (1756թ. մայիսի 1), որում երկու կողմերը համաձայնվեցին չեզոք մնալ և տրամադրել 24000 զինվոր, եթե որևէ մեկը բախվի երրորդ կողմի հետ:

## Վերսալի երկրորդ պայմանագիր
Մարիա Թերեզայի դիվանագետները, ֆրանսիայի չեզոքությունը ապահովելուց հետո, ակտիվորեն ձեռնամուխ եղան ստեղծել հակապրուսական կոալիցիա։ Ավստրիայի գործողությունները ստիպեցին Ֆրիդրիխ II-ին առաջինը հարվածել՝ ներխուժելով Սաքսոնիա ՝ սկսելով Յոթամյա պատերազմը (1756–1763): Ֆրիդրիխի գործողությունները կոչված էին վախեցնելու Ռուսաստանին Ավստրիային աջակցելուց, որոնք պաշտպանական դաշինք էին կազմել 1746 թվականին:

Այնուամենայնիվ, ներխուժելով Սաքսոնիա, Ֆրեդերիկը բորբոքեց իր թշնամիներին. Ռուսաստանի կայսրուհի Ելիզավետայի գլխավորությամբ, լրացուցիչ 80,000 զորք ուղարկվեց Ավստրիա: Վերսալի առաջին պայմանագրի ստորագրումից մեկ տարի անց Ֆրանսիան և Ավստրիան 1757 թվականի մայիսի 1-ին ստորագրեցին նոր հարձակողական դաշինք՝ Վերսալի երկրորդ պայմանագիրը։

Ավստրիան Ֆրանսիային խոստացավ Ավստրիական Նիդեռլանդները, բայց դրա դիմաց Մարիա Թերեզան կստանա Պարման, 129,000 ֆրանսիական զորքեր և խոստում, որ ամեն տարի 12 միլիոն լիվր է վճարվելու, մինչև Սիլեզիան կվերադարձվեր Ավստրիային:

## Հետևանք
Արդյունքում Անգլիան և Պրուսիան հանդիպեցին Ավստրիայի, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի հետ: Միացյալ նահանգների Հանրապետությունը, որին այլևս չէր սպառնում Ֆրանսիան ֆրանկո-ավստրիական դաշինքի պատճառով, հրաժարվեց պայքարել Բրիտանիայի կողմից և չեզոք մնաց։ Չնայած դաշինքների փոփոխությանը, այնուամենայնիվ, հիմնական հակադրությունները չփոխվեցին. Պրուսիան շարունակեց պայքարը Ավստրիայի դեմ, իսկ Բրիտանիան՝ Ֆրանսիայի: Պատերազմն ավարտվեց Մեծ Բրիտանիայի և Պրուսիայի հաղթանակով, որին օգնեց Բրանդենբուրգյան հրաշքը և Բրիտանիայի կողմից ծովերի վերահսկողությունը, որն ուժեղացավ 1759 թվականի ''annus mirabilis-'' ի ընթացքում ունեցած հաջողություններով: Ֆրանսիան, Ավստրիան և նրանց եվրոպական դաշնակիցները, ի վերջո, չհասան իրենց նպատակներին:

Անգլո-պրուսական դաշինքը կարճատև եղավ, քանի որ 1762 թվականին Բրիտանիան դադարեցրեց ֆինանսական և ռազմական աջակցությունը Պրուսիային; Պրուսիան հետագայում դաշնակցություն կազմեց Ռուսաստանի հետ: Դաշինքի լուծարումը և Բրիտանիայում տիրող նոր իրավիճակը թողեցին նրան առանց դաշնակիցների, երբ սկսվեց ամերիկյան անկախության պատերազմը

## Տես նաև
* Ուժերի հավասարակշռություն (միջազգային հարաբերություններ)

## Հղումներ
### Ընդհանուր և մեջբերված հղումներ
 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Sample of book used.
* 

## Հետագա ընթերցում

* 
* 

Կատեգորիա:1756 Եվրոպայում
Կատեգորիա:1756 միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:Հեղափոխություններ ըստ տեսակի
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերությունների պատմություն
Կատեգորիա:Յոթնամյա պատերազմ