Մարի Նոել

**Մարի Նոել**, իրական անունը՝ **Մարի Ռուժե** (, ), ֆրանսիացի բանաստեղծուհի։ Նրա պոեզիան, որը թաթախված էր քրիստոնեական խորը զգացումներով, բարձր է գնահատվել ժամանակակիցների կողմից։ 2017 թվականից կաթոլիկ եկեղեցում իրականացվում է Մարի Նոելի երանացման (մինչև սրբադասումը) գործընթացը։

## Կենսագրություն և գործունեություն
Մարի Ռուժեն ծնվել է 1883 թվականին Օսերում։ Նրա ծնողները Լուի Ռուժեն և Մարի-Էմիլի-Լուիզ Բարան էին, որոնք զարմիկ ու զարմուհի էին։ 1884 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Օսերի տաճարի մոտակայքում գտնվող տուն․ հետագայում այդ տանն է անցել Մարիի գրեթե ամբողջ կյանքը։ Նրա հայրը փիլիսոփայություն է դասավանդել քոլեջում․ նա ագնոստիկ էր, բայց հրաշալի գիտեր Ավետարանը և ծանոթացրել էր աղջկան քրիստոնեական հավատքի հիմունքներին։ Մարիին կնքել են, իսկ նրա կնքահայրը դարձել է Ռաֆայել Պերյեն՝ գրականության դասախոս և բանաստեղծ։ Նա առաջինն է եղել, որ նկատել է Մարիի տաղանդը և աջակցել նրա գործունեությանը։ Քանի որ աղջիկը թույլ առողջություն է ունեցել, նա հիմնականում սովորել է տանը (թեև հետո հաճախել է նաև լիցեյ), այդ թվում՝ հոր ղեկավարությամբ, և շատ է կարդացել։ Մարիի զարմիկը՝ Ժյուլիեն Բարան, որը սովորում էր Փարիզում, նրան ծանոթացրել է Վեռլենի պոեզիային և Ֆորեի ու Դեբյուսիի երաժշտությանը։

Մարին կանոնավոր գրել սկսվել է 1902 թվականին։ 1904 թվականին տեղի է ունեցել իրադարձություն, որը շրջադարձային է դարձել բանաստեղծուհու կյանքում․ Սուրբ Ծննդյան երրորդ օրը մահացել է նրա փոքր եղբայր Էժենը։ Այնուհետև, կրկին Սուրբ Ծննդյան օրերին, խափանվել է նրա ամուսնությունը։ Մարիի համար լուրջ փորձություն լինելով՝ այս իրադարձությունները նաև ամրապնդել են նրա հավատքը և ազդել կեղծանվան ընտրության վրա․ Noël (ֆրանսերենից՝ «Սուրբ Ծնունդ»)։ Նրա բանաստեղծությունները առաջին անգամ տպագրվել են 1910 թվականին «Revue des deux mondes» հանդեսում։

1920 թվականին, երկարատև դեպրեսիայից հետո, Մարին հայտնվել է հոգեբուժարանում։ Նրա հոգեբույժը՝ դոկտոր Պաժը, նրան տեսել է որպես տաղանդավոր բանաստեղծուհի և առաջարկել նրան Սանսոյի հրատարակչին։ Մարի Նոելի բանաստեղծական առաջին ժողովածուն՝ «Les Chansons et les Heures» («Երգեր և ժամեր»), տպագրվել է 1920 թվականին՝ հեղինակի միջոցներով։ Դրան հետևել են «Le Rosaire des joies» («Ուրախության վարդարանը», 1929), «Chants de la Merci» («Գթության երգեր», 1930) և «Chants et Psaumes d’automne» («Աշնանային երգեր և սաղմոսներ», 1947)։ Մարի Նոելի պոեզիայում անկեղծ և կրքոտ հավատի խոստովանությունը միահյուսվում է փիլիսոփայական որոնումներին ու կասկածներին, քրիստոնեական խոնարհությունը՝ հոգևոր խռովքին ու հուսահատությանը։ Միևնույն ժամանակ նրա քնարերգությունը առանձնանում է երաժշտականությամբ ու մեղեդայնությամբ․ դրա հիմքում ուժեղ է երգային սկիզբը։ Հենց այս ձևի համադրությունը, որը մոտ է ժողովրդական երգին իր պարզ ռիթմիկ կառուցվածքով և կանոնավոր հանգավորմամբ, ու խորապես անհատական, ողբերգական աշխարհընկալումը, կազմում է Մարի Նոելի քնարերգության ինքնատիպությունը։ Բանաստեղծություններից բացի նա հեղինակել է նաև մեկ գործողությամբ մի պիես-«միրաքլ»՝ «Jugement de Don Juan» («Դոն Ժուանի դատաստանը», 1955), արձակ ժողովածուներ («Contes», 1945, «Petit Jour», 1951, «La Rose rouge», 1960) և ինքնակենսագրական բնույթի գործեր («Notes intimes», 1959 և «Le Cru d’Auxerre», 1967)։

Մարի Նոելը դեռ կենդանության օրոք բարձր է գնահատվել ժամանակակիցների կողմից։ Նրա պոեզիայով հիացած էին Անրի դե Մոնտերլանը, Պոլ Վալերին, Ժորժ Բեռնանոսը, Լուի Արագոնը, Կոլետը, Աննա դե Նոայը։ Մասնավորապես՝ Անրի դե Մոնտերլանը Մարի Նոելին համարել է ժամանակակից ֆրանսիացի ամենամեծ բանաստեղծը։ Նա ստացել է մի շարք մրցանակներ ու պարգևներ, այդ թվում՝ Գրողների ընկերության Գրան պրին (*Grand prix de la Société des Gens de Lettres*, 1962), Ֆրանսիական ակադեմիայի Գրան պրին պոեզիայի արվեստի համար (*Grand prix de poésie de l’Académie française*, 1962) և Փարիզ քաղաքի պոետիկ արվեստի Գրան պրին (*Grand prix de la Poésie de la Ville de Paris*, 1964)։ 1960 թվականին գեներալ Շառլ դը Գոլը անձամբ Մարի Նոելին հանձել է Պատվո լեգեոնի շքանշանը՝ նշելով, որ նրա կերպարում ողջունում է հենց պոեզիային։ 1962 թվականին կոմպոզիտոր Ռոժե Բուտրին նրա «Ուրախության վարդարանը» ժողովածուի տեքստերի հիման վրա գրել է օրատորիա, որի առաջնելույթը կայացել է 1963 թվականին Ելիսեյան դաշտերի թատրոնում։ 1964 թվականին Մարի Նոելին շնորհվել է Արվեստների և գեղարվեստական գրականության շքապատվի կոմանդորի կոչում։

Մարի Նոելը մահացել է իր ծննդավայր Օսերում, 1967 թվականի դեկտեմբերի 23-ին։ 2017 թվականին՝ բանաստեղծուհու մահվան հիսունամյակին, Ֆրանսիայի եպիսկոպոսների նախաձեռնությամբ սկսվել է նրա երանացման պաշտոնական գործընթացը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծուհիներ