Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա

**Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա** (, ինչպես նաև **Munich Academy**), Գերմանիայի ամենահին և կարևոր ակադեմիաներից մեկը, որը գտնվում է Գերմանիայի Բավարիա նահանգի Մյունիխ քաղաքի Մաքսվորշտադ շրջանում։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին ակադեմիան արվեստագետների ուսուցման համար դարձել է Եվրոպայի ամենակարևոր հաստատություններից մեկը և ներգրավել է ուսանողներ ամբողջ Եվրոպայից և Միացյալ Նահանգներից։

Գեղարվեստի ակադեմիան հիմնադրվել է 1808 թվականին Բավարիայի արքա Մաքսիմիլան I կողմից որպես **Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա**։

Մյունիխյան դպրոցը նկարիչների մի խումբ է, ովքեր աշխատել են Մյունիխում կամ վերապատրաստվել են ակադեմիայում 1850-1918 ժամանակահատվածում։ Նկարները բնութագրվում են նատուրալիստական ոճով ու մութ լուսաստվերով, առկա են բնանկարներ, դիմանկարներ, նատյուրմորտ, պատմական թեմաներով ստեղծագործություններ։

1946 թվականին Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիան միավորվեց Արվեստների ու արհեստների դպրոցին և Կիրառական արվեստի դպրոցին։ 
1953 թվականից կոչվում է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա։

## Պատմություն
thumb|350px|Վերածննդի դասական ոճով կառուցված շենքի ճակատային հատվածը  (1886)
thumb|350px|Դեկոնստրուկտիվական ոճի կառույց ստեղծված Coop Himmelb(l)au ճարտարապետական ընկերության կողմից (2005)
Ակադեմիան իր սկզբնավորումը կապում է Նկարչության դպրոցի կամ Գեղանկարիչների և Քանդակագործների ակադեմիայի (Zeichnungs Schule respective Maler und Bildhauer academie) հետ, որը հիմնադրվել է 1770 թվականին բավարացի կուրֆյուրստ Մաքսիմիլիան III Յոզեֆի կողմից: Ակադեմիայի պաշտոնական հիմնադրման օրը համարվում է 1808 թվականի մայիսի 13-ը, երբ Բավարիայի թագավոր Մաքսիմիլիան I-ը բացել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիան:

1876-1885 թվականներին Լեոպոլդշտրասեում ճարտարապետ Գոտֆրիդ ֆոն Նոյրոյտերի կողմից կառուցվել է Ակադեմիայի համար հատուկ շենք՝ տիպիկ գերմանական նոր վերածննդի ոճով: 1886 թվականին ակադեմիան տեղափոխվել է այդ շենք: Ակադեմիայի առաջին տնօրենն է եղել Յոհան Պետեր ֆոն Լանգերը, իսկ առաջին քարտուղարը՝ փիլիսոփա Ֆրիդրիխ Շելինգը:

մինի|Մյունխենի Կերպարվեստի ակադեմիայի նոր մասնաշենքը
1824 թվականից ակադեմիայի տնօրենն է նշանակվել հայտնի նկարիչ Հռոմի Նազովրեցիների ընկերության հիմնադիրներից Պետեր ֆոն Կոռնելիուսը: Ակադեմիայից բացի, 1868 թվականին Մյունխենում հիմնադրվել է Կիրառական արվեստի թագավորական դպրոցը (Königliche Kunstgewerbeschule):

19-րդ դարի կեսերից ի վեր Մյունխենի ակադեմիան դարձել է Եվրոպայի ամենախոշոր և ամենաազդեցիկ գեղարվեստական ուսումնական հաստատություններից մեկը: Մանկավարժական գործունեության իրականացումից բացի, այն դարձել է «մյունխենյան դպրոցի» բնանկարիչների միավորման կենտրոն։ Ակադեմիայի ամենաճանաչված նկարիչ-մանկավարժների թվում են եղել Պետեր ֆոն Կոռնելիուսը, Ֆրանց ֆոն Շտուկը, Վիլհելմ ֆոն Կաուլբախը և Կառլ Թեոդոր ֆոն Պիլոտին։ Սակայն մյուս պրոֆեսորների ղեկավարման և դասավանդման պահպանողականությունը բողոքի ալիք է բարձրացրել բազմաթիվ երիտասարդ, առաջադեմ մտածողությամբ գերմանացի նկարիչների շրջանում։ 19-րդ դարի վերջին Մյունխենի ակադեմիան դարձել է գերմանական արվեստի անկումային ակադեմիզմի խորհրդանիշ։

Ակադեմիայի ճգնաժամի արձագանքը դարձել է տաղանդավոր նկարիչ-մանկավարժների կողմից Մյունխենում մի քանի մասնավոր դպրոցների հիմնադրումը: Դրանցից առավել աչքի ընկնողներից են Անտոն Աժբեի և Շիմոն Հոլոշիի դպրոց-ստուդիաները:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Մյունխենի ակադեմիան աստիճանաբար կորցրել է իր նշանակությունը, իսկ 1933 թվականին Գերմանիայում ազգային սոցիալիստների իշխանության գալուց հետո այն կրել է հետադիմական բնույթ և դարձել նացիստական մշակութային քաղաքականության կենտրոններից մեկը: Նացիստ գեղանկարիչներից Ադոլֆ Ցիգլերը և քանդակագործ Յոզեֆ Թորակը, նշանակվել են ղեկավար պաշտոններում, իսկ «ոչ արիական» պրոֆեսորներն ազատվել են աշխատանքից: Ակադեմիայի նախագահ Կառլ Կասպարը, փաստացի զրկվելով իր լիազորություններից, 1937 թվականին հրաժարական է տվել։ Հետագա ղեկավարության օրոք այսպես կոչված «1910 թվականի անկումային արվեստը» (Verfallskunst seit 1910) հանվել է ակադեմիայի ֆոնդերից։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ակադեմիայի շենքը ռմբակոծվել է ամերիկյան ավիացիայի կողմից և ավերվել։ Ոչնչացվել են արժեքավոր արվեստի գործերի հավաքածուներ՝ նկարներ, քանդակներ և պատմական զգեստներ։ Գրադարանը, որը նախապես տարհանվել է, անվնաս է մնացել և պարունակում է շուրջ 90,000 միավոր գրականություն։ 1946 թվականին ակադեմիային է միացվել Բավարիայի կիրառական արվեստի պետական դպրոցը։ 1946 թվականից հետո ակադեմիան բարեփոխվել է նոր պրոֆեսորների նշանակման միջոցով։ Սակայն, հետպատերազմյան տարիներին Մյունխենի ակադեմիան պայքարել է ազատվելու իր ազգային-սոցիալիստական անցյալից: Նացիզմի լիկվիդացման  ամենավիճահարույց օրինակը Երրորդ Ռայխի ականավոր մշակութային գործիչ Հերման Կասպարն է, ով 1956-1972 թվականներին աշխատել է Ակադեմիայում որպես գեղանկարչության պրոֆեսոր։ 1953 թվականին Ակադեմիան ստացել է իր ներկայիս անվանումը։

1950-ական թվականներին Ակադեմիայում հիմնադրվել է «SPUR» գեղարվեստական խումբը: 1967 թվականի հունիսի 26-ին Ակադեմիայում կազմակերպվել է «Սոցիալիստ-արվեստագետ ուսանողների համալսարանական խումբը (HSK)»: 1968 թվականին բեմադրվել են Ռայներ Վերներ Ֆասբինդերի հակաթատրոնի մի քանի պիեսներ, իսկ ուսանողների ներկայացուցիչները (AStA) ցուցադրել են «Հերման Կասպարի գործի» վերաբերյալ փաստաթղթերը: Ակադեմիան փակվել է կրթության նախարար Լյուդվիգ Հուբերի կողմից 1969 թվականի փետրվարի 22-ին, բայց վարչական դատարանի որոշմամբ փակումը չեղարկվել է: 1978 թվականին նախարարության կողմից Ֆրանց Բերնհարդ Վայսհարի նշանակումը կրկին բուռն վիճաբանություններ է առաջացրել: 1989 թվականին մետրոյի Universität  կայարանի փակ հարկում կառուցվել է Akademie Galerie-ն: 

2005 թվականին Coop Himmelb(l)au ճարտարապետական ընկերությունը կառուցել է դեկոնստրուկտիվական ոճի կառույց որպես բուն շենքի հավելյալ մաս։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
2011 թվականի տվյալներով Մյունխենի ակադեմիայում սովորել է մոտ 700 ուսանող: Ակադեմիայի տնօրենն է եղել Դիտեր Ռեմը: Ուսուցումն իրականացվում է գեղանկարչության, քանդակագործության, կիրառական արվեստի և ինտերիերի ճարտարապետության ոլորտներում: Ակադեմիան պատրաստում է նաև նկարիչ- մանկավարժներ տարրական դպրոցների և գիմնազիաների համար:

## Մյունխենի ակադեմիայում սովորած նկարիչներ

* Ֆրանց Աքերման
* Լոուրենս Ալմա-Թադեմա
* Իվան Անգելով
* Սևերին Բիշչադ
* Հենրիխ Բրանդես
* Ավգուստ Բրոմայս
* Կառլ Բերշ
* Հայնրիխ Բյուրկել
* Ալեքսանդր Գերիմսկի
* Մաքսիմիլիան Գերիմսկի
* Թեոդոր Հորշելտ
* Օտտո Գրեյներ
* Յորգ Իմենդորֆ
* Լովիս Կորինտ
* Վասիլի Կանդինսկի
* Ալբերտ ֆոն Քելլեր
* Ջորջո դե Կիրիկո
* Պաուլ Կլեե
* Ալֆրեդ Կուբին
* Իվան Լազարով
* Շտեֆան Լուչիան
* Ֆրանց Մարկ
* Ստանիսլավ Մատցկե
* Լյուդեկ Մարոլդ
* Ալֆոնս Մուխա
* Օտտո Մյուլլեր
* Վադիմ Մելլեր
* Ուիլյամ Օբերհարդ
* Բրունո Պաուլ
* Լեոպոլդ Պիլիխովսկի
* Շտեֆան Պոպեսկու
* Յոհան Լեոնհարդ Ռաաբ
* Թեոդոր Ռիգեր
* Ռիխարդ Ռիմերշմիդ
* Յան Ռոզեն
* Ալֆրեդ Ռոմեր
* Ստանիսլավ Սավիչևսկի
* Սոլոմոն Ջոզեֆ Սոլոմոն
* Ժեկո Սպիրիդոնով
* Չեսլավ Տանսկի
* Նիկոլաե Տոնիցա
* Ջոն Հենրի Թվոքթման
* Վիլյամ Չեյզ
* Ռեյնհարդ Սեբաստիան Ցիմերման
* Էռնստ Ցիմերման
* Ֆրից Շլյեֆլեր
* Վիկտոր Շրամ
* Կառլ Հաագ
* Սիրիուս Էբերլե
* Կառլ ֆոն Էնհուբեր 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official '''Akademie der Bildenden Künste München''' website-(գերմաներեն)
* History of Akademie der Bildenden Künste München -(գերմաներեն)
* Designbuild-network.com Building details of Academy-(անգլերեն)

Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարաններ