Դենվերի դրամահատարան

**Դենվերի դրամահատարան**, ԱՄՆ դրամահատարանի մասնաճյուղ է, որն իր առաջին մետաղադրամը հատել է 1906 թվականի փետրվարի 1-ին։ Դրամահատարանը գործում է մինչ այսօր և արտադրում է շրջանառության մետաղադրամներ, ինչպես նաև դրամահատական շարքեր և հիշատակի մետաղադրամներ։ Դենվերի դրամահատարանում հատված մետաղադրամները կրում են **D** դրամահատարանային տարբերանշանը (չպետք է շփոթել Դալոնեգայի դրամահատարանի տարբերանշանի հետ)։ Դենվերի դրամահատարանը աշխարհում մետաղադրամների միակ ամենամեծ արտադրողն է:

## Պատմություն
### Կլարկ, Գրուբեր & Ընկ.
[250px|մինի|աջից|Կլարկ, Գրուբեր & Ընկ ոսկե [մետաղադրամները ցուցադրվում են Կոլորադոյի պատմության կենտրոնում, ձախից՝ 10 դոլարի զույգ, իսկ աջից՝ 20 դոլար, հայտնի է որպես արծիվ և կրկնակի արծիվ:]]

Դենվերի դրամահատարանի նախահայրերը Քլարկ, Գրուբեր և Ընկերության տղամարդիկ էին։ Փայքս Պիկի ոսկու տենդի ընթացքում նրանք մետաղադրամներ էին հատում հանքագործների կողմից ոսկու հանքավայրից բերված ոսկու փոշուց։ 1858 թվականին Օսթին Մ. Կլարկը, Միլթոն Է. Կլարկը և Էմանուել Հենրի Գրուբերը Կանզաս նահանգի Լիվենուորթ քաղաքում հիմնեցին բրոքերային ընկերություն, այնուհետև Կոլորադոյի ոսկու տենդի սկզբում Դենվերում գրասենյակ բացեցին։ Ցանկանալով խնայել առաքման և ապահովագրության ծախսերը, կապված արևելքից ոսկու տեղափոխման հետ, գրասենյակը բացեց մասնավոր դրամահատարան։ 1860 թվականի հուլիսի 25-ին դրամահատարանը բացվեց Շուկայի և 16-րդ փողոցների անկյունում գտնվող երկհարկանի աղյուսե շենքում, որտեղ հատվում էին 10 դոլարանոց մետաղադրամներ «րոպեում տասնհինգ կամ քսան մետաղադրամ» նորմայով։ «Դիմերեսի վրա պատկերված է գագաթ, նրա հիմքը շրջապատված է անտառով և «Փայքս Պիկի ոսկի» բառերով։ Անմիջապես հիմքում գրված է «Դենվեր» բառը, իսկ դրա տակ` «Տաս Դ.»: Դարձերեսին Ամերիկյան արծիվն է, որը շրջապատված է «Կլարկ, Գրուբեր & Ընկ.» ֆիրմայի անվանումով, իսկ ներքևում «1860» ամսաթվով:

Ավելացվեց ոսկե 20 դոլարը, «քաշը կլինի ավելի մեծ, բայց արժեքը նույնն է, ինչ Միացյալ Նահանգների նմանատիպ դրամական միավորինը»։ Ավելացվեցին ոսկե 5 դոլար և 2,5 դոլարները շաբաթական 18,000 դոլար արտադրողականությամբ։ Դիմերեսին 13 աստղով շրջապատված «Ազատության աստվածուհու» գլուխն էր՝ թագի վրա  «Կլարկ, Գրուբեր & Ընկ.» գրությամբ, դարձերեսին՝ «Փայքս Պիկի ոսկի, Դենվեր» և «5Դ» կամ «2 1/2Դ»:

Գործունեության գրեթե երեք տարիների ընթացքում նրանք Փայքս Պիկի ոսկուց հատել են 594,305 դոլար արժողությամբ ոսկե մետաղադրամներ։ Բացի այդ, նրանք ձեռք էին բերել 77,000 տրոյական ունցիայի ոսկու հումք և Ֆիլադելֆիայի դրամահատարանին են առաքել «մեծ քանակությամբ փոշի»։ Շենքը, փորձաքննության և դրամահատական սարքավորումները ԱՄՆ Գանձապետարական դեպարտամենտի կողմից պաշտոնապես գնվել են 1863 թվականի ապրիլին։ «Կլարկ, Գրուբեր & Ընկ.» ընկերությունը վերանվանվեց բանկ, մինչև 1865 թվականին գնվեց Դենվերի Առաջին ազգային բանկի կողմից:

### Կոնգրեսի 1862 թվականի որոշում
250px|մինի|աջից|Դենվերի դրամահատարանը մայիսին, 1972 թվականի լուսանկար:

Հիմնադրվելով Կոնգրեսի 1862 թվականի ապրիլի որոշմամբ, Դենվերում գտնվող ԱՄՆ դրամահատարանը գործարկվեց 1863 թվականի վերջին, որպես Միացյալ Նահանգների փորձաքննության գրասենյակ։ Գործառույթները սկսվել են 16-րդ և Շուկայի փողոցներում գտնվող Կլարկ, Գրուբեր և Ընկ. ընկերության ձեռնարկությունում, որը ձեռք է բերվել կառավարության կողմից 25,000 ԱՄՆ դոլարով։

Ի տարբերություն Կլարկ, Գրուբեր և Ընկ. ընկերության, Դենվերի գործարանը սկզբում նախատեսված չէր ոսկե մետաղադրամների արտադրության համար: Դենվերի դրամահատարանի տնօրենի կողմից ներկայացված Դենվերում մետաղադրամի բացակայության պատճառներից մեկը հետևյալն էր. «... Հնդկական ցեղերի թշնամանքը ճանապարհի երկայնքով, անշուշտ, հրահրվում է ապստամբ դեսպանների (գտնվելով Քաղաքացիական պատերազմի մեջ) և վատ սպիտակ տղամարդկանց կողմից»։

Շրջակա տարածքից հանքափորների կողմից ձեռք բերված ոսկին և բնակտորները ձուլման փորձաքննության գրասենյակի կողմից քննվում էին, ապա դրոշմվում էին ոսկու շերտերի։ Ոսկու շերտերը այնուհետև վերադարձան ավանդատուներին որպես ոսկու քաշով և հարգորոշմամբ կնքված շերտեր։ Ոսկու մեծ մասը հանդիպում էր գետակների մեջ հայտնաբերված հանքավայրային ոսկու հարուստ շերտերից, և առաջինը հայտնաբերվեց 1858 թվականին, նույն թվականին ստեղծվեց Դենվերը։

Երբ ոսկու մատակարարումը սպառվել էր հոսանքներից, շեշտը դրվեց հանքաշերտերի արդյունահանման վրա, բացահայտելով ոսկու և արծաթի բարձր տոկոսով հանքաքարերի երակները։ 1859 թվականին Փորձարկման գրասենյակում պահվող ոսկու և արծաթի տարեկան արժեքը գերազանցել է 5.6 միլիոն դոլարը։ Նախորդ տարիների ընթացքում, որպես Փորձաքննության գրասենյակ, Դենվերի գործարանը քաղաքային ամենակարևոր կառույցն էր։

Միացյալ Նահանգների գանձապետարանը չի ընդլայնել իր ձուլման և վերամշակման գործառույթները այն նույն չափով, ինչպիսին է ոսկու հայտնաբերման և արտադրության չափը։ 1872 թվականին մի խումբ գործարարներ դատավոր Հիրամ Բոնդի (նախկինում Նյու Յորքի ոսկու բորսայում խոշորագույն բրոքերներից մեկը), Ջոզեֆ Միների և Դենվերի քաղաքապետ Ջոզեֆ Բ. Բեյթսի գլխավորությամբ ստեղծել են Դենվերի ձուլման և վերամշակման աշխատանքներ ընկերությունը, որը կառուցել է անկախ լրացուցիչ գործարան որը հանքաքարը վերամշակում էր ձուլակտորի, որն այնուհետև փորձաքննվում էր, կշռվում և դրոշմակնքվում Դենվերի դրամահատարանի կողմից։

Դրամահատարանի մասնաճյուղի կարգավիճակի վերաբերյալ նոր հույս կար, երբ Կոնգրեսը նախատեսեց Դենվերում հիմնադրել դրամահատարան ոսկե և արծաթե մետաղադրամների արտադրության համար։ Ուոլթ Կոլֆաքս և Դելավեր փողոցների վրա գտնվող նոր դրամահատարանի շենքը ձեռք է բերվել 1896 թվականի ապրիլի 22-ին մոտավորապես 60.000 դոլարով։ Շինարարությունը սկսվել է 1897 թվականին։

## Դրամահատարան հանրային մշակույթում
* Դրամահատարանը նշվում է Ջիմմի Իթ ՈՒորլդի «Երջանիկ Դենվերի դրամահատարան» երգի վերնագրում և բառերում։

## Տես նաև

* Դրամահատարանների ցանկ
* ԱՄՆ դրամահատարան
* Միացյալ Նահանգների պատմական դրամահատարաններ

## Ծանոթագրություններ

* 

## Արտաքին հղումներ

* The U.S. Mint
* Visitors' information at the Denver Mint 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Դոլար
Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Մետաղադրամ