Վեներան և Մարսը (նկար, Բոտիչելլի)

**«Վեներան և Մարսը»**,  ֆլորենցիացի Սանդրո Բոտիչելլիի կտավը, որը վրձնել է մոտավորապես 1483 թվականին։ Հնարավոր է գրվել է վաճառական Վեսպուչի ընտանիքի պատվերով։ Գտնվում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում։

## Սյուժե
Վեներան Հրաբխի կինն էր և հաճախ դավաճանում էր նրան։ Նկարում պատկերված է Վեներայի և Մարսի հերթական դավաճանությունից հետո դրվագ։

Ահա թե ինչպես է գրում Մարսիլիո Ֆիչինոն.

«Մարսը առանձնանում է մոլորակների մեջ իր ուժով, որովհետև նա մարդկանց ավելի ուժեղ է դարձնում, սակայն Վեներան գերիշխում է նրան , հաճախ Մարսի հետ միանալով կամ դրան դիմակայելով  ` Վեներան թույլ չի տալիս նրան դրսևորել իր անբարյացակամ հատկությունները , նա գերիշխում է Մարսի վրա և խոնարհեցնում նրան, Մարսը երբեք չի գերիշխում Վեներայի վրա»։

Այս հատվածը մեզ տալիս է նկարն ընթերցելու բանալին. Վեներան սեր է, զինաթափող պատերազմ, խաղաղություն, հանդարտեցնող հակառակություն, ներդաշնակություն, որն իր մեջ ներառում է համերաշխություն և փոխըմբռնում։ Մարսի և Վեներայի հովվերգական միության այլաբանական թեման, որը արմատավորված է Լուկրեցիայի «Իրերի բնույթի մասին» դիդակտիկ պոեմի մեջ (I, 31-40), շատ հայտնի բանաստեղծներ նվիրագործեցին իրենց բանաստեղծությունները, այդ թվում՝ Անջելո Պոլիցիանոն (Ստանսներ, I, 122-126) և Ֆլորենցիայի տիրակալ Լորենցո Մեդիչին՝ Հիասքանչ մականունով («Վեներայի և Մարսի սերը»)։

Հավանաբար, Բոտիչելիի նկարը նույնպես գրվել է Վեսպուչիի ընտանիքում՝ ամուսնության կապակցությամբ։ Այս ընտանիքը (որից, ի դեպ, տեղի է ունեցել ծովագնաց Ամերիգո Վեսպուչի) վաղուց կապված էր Ֆիլիպպիի ընտանիքի հետ։ Այս մասին են վկայում նկարի վերևի աջ անկյունում գտնվող խոռոչի շուրջ առկա իշամեղուները, մեղուները՝ պատկերված Վեսպուչչի ընտանիքի զինանշանի վրա։

## Նկարի նկարագրություն
Քիչ թե շատ ուղիղ պատկերագիտական աղբյուրը միմյանց դեմ առ դեմ կանգնած գործիչների տեղակայման համար (նրանցից մեկը հագնված է, մյուսը՝ մերկ) անտիկ սարկոֆագը՝ Վաքխի և Արիադնի մասին առասպելի պատկերով, որը պահվում է Վատիկանում։ Իսկ ահա փոքրիկ երգիծաբանները, որոնք որոշակի աշխուժություն են մտցնում նկարի խաղաղ մթնոլորտում, խաղալով Մարսի զենքով, փոխառված են թվում Լուկիանոսի նկարագրած Աետիոնի «Ալեքսանդրի և Ռոքսանայի պսակադրությունը» նկարից։ Վեներան, կիսալուսնի վիճակում է, բարձի վրա դրված է աջ ձեռքը, սիրահարված հայացքով նայում է երիտասարդ, մկանոտ, գեղեցիկ Մարսին։ Վեներայով գայթակղված Մարսը քաղցր քնած է։ Երգիծանք, կտավի առավել զվարճալի կերպարները, մեկը շեփորի մեջ է պատերազմի եղջյուրը Աստծո  ականջի տակ, երկրորդը կարողացել է իր վրա հսկայական սաղավարտ հագնել և մյուսների ետևից կուրորեն գնալ, գրեթե նիզակից կախվելով, երրորդը, որը գտնվում է նկարի կենտրոնում, ետ է  շուռ եկել ու ծիծաղում է երկրորդի վրա, չորրորդը բարձրացել Է Մարսի ձեռքի տակ ու նայում, ինչպես սիրահարը, Վեներայի կարծիքով։

## Նմանատիպ կոմպոզիցիաներ
Կոմպոզիցիան մեծ հաջողություն է ունեցել և բավականին արագ դարձել է նմուշ. այն կրկնել են այդ ժամանակի հայտնի նկարիչներ՝ Պիեռո դի Կոզիմոն և Յակոպո դել Սելլայոն (երկուսն էլ Բեռլինի թանգարաններ), սակայն այդ օրինակները շատ են տարբերվում Բոտիչելիի բնօրինակից. Վեներան ներկայացված է մերկ,  Կուպիդոն աստվածուհու ձեռքում, իսկ երգիծանքի փոխարեն Ամուրի՝ աստվածուհու թևավոր արբանյակները։ Նույն հատկանիշները կարելի է դիտարկել Մեդիչի տան հայելու շրջանակներում Պոլլաիոլոյի սեմինարին վերագրվող (այժմ Վիկտորիա և Ալբերտ թանգարան, Լոնդոն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1483 նկարներ
Կատեգորիա:Աֆրոդիտեն կամ Վեներան գեղանկարչության մեջ
Կատեգորիա:Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ տղամարդկանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Սանդրո Բոտիչելլիի նկարներ