open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վալգրիզանշ

**Վալգրիզանշ ** (ֆրանս.՝ Valgrisenche), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 183 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 2 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։

Բնակավայրի հովանավոր է համարվում սուրբ Անդրեյը։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**
 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 572
  bar:1871 from:0 till: 580
  bar:1881 from:0 till: 565
  bar:1901 from:0 till: 537
  bar:1911 from:0 till: 547
  bar:1921 from:0 till: 519
  bar:1931 from:0 till: 500
  bar:1936 from:0 till: 487
  bar:1951 from:0 till: 465
  bar:1961 from:0 till: 427
  bar:1971 from:0 till: 284
  bar:1981 from:0 till: 204
  bar:1991 from:0 till: 190
  bar:2001 from:0 till: 192
PlotData=
  bar:1861 at: 572 fontsize:S text: 572 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 580 fontsize:S text: 580 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 565 fontsize:S text: 565 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 537 fontsize:S text: 537 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 519 fontsize:S text: 519 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 500 fontsize:S text: 500 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 487 fontsize:S text: 487 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 465 fontsize:S text: 465 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 427 fontsize:S text: 427 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 284 fontsize:S text: 284 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 204 fontsize:S text: 204 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 190 fontsize:S text: 190 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 192 fontsize:S text: 192 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ըստ ISTATի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Գաբրիել Պերի

**Գաբրիել Պերի** (, ), ֆրանսիացի կոմունիստական գործիչ, ֆրանսիական Դիմադրության շարժման (Ռեզիստանս) հերոս, հրապարակախոս։

1919 թվականին մտել է սոցիալիստական կուսակցության մեջ, 1920 թվականից (հիմնադրման օրից)՝ Ֆրանսիայի կոմունիստական կուցակցության անդամ։ 1924 թվականից գլխավորել է «Յումանիտե» թերթի միջազգային բաժինը։ 1929 թվականին ընտրվել է Ֆրանսիայի կոմկուսի ԿԿ-ի անդամ, 1932—1939 թվականին՝ պառլամենտի դեպուտատ։ Իր ճառերում և հոդվածներում Պերին հանդես է եկել ընդդեմ ֆաշիզմ, հանուն միջազգային անվտանգության ամրապնդման և ԽՍՀՄ-ի հետ համագործակցության։

1941 թվականի մայիսի 18-ին ձերբակալվել է և գնդակահարվել գեստապոյականների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում հրազենից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունիստներ
Մեծ Կաիմ

**Մեծ Կաիմ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սարսա գետի աջ ափով՝ 3 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100312115100007616**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115101040**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պարտիտուր

**Պարտիտուր** (, բառացի՝ բաժանում, բաշխում,  - բաժանել, բաշխել), բազմաձայն երաժշտական ստեղծագործության (գործիքային, խմբերգային կամ վոկալ-գործիքային) բոլոր ձայների համատեղ նոտագրումը, որում յուրաքանչյուր գործիքի կամ ձայնի պարտիային առանձին տող է հատկացվում։

## Դասավորում
Պարտիաները որոշակի կարգով դասավորվում են մեկը մյուսից վար այնպես, որ տակտի «Բենվենուտո Չելլինի» (հատված պարտիաուրից) համապատասխան մասերը գտնվեն մեկ ուղղաձիգի վրա և հեշտացվի ձայների համադրումից գոյացող համահնչյունների տեսողական ընկալումը։ Այդպիսի հայտնվել է 16-րդ դարում դարում կեսերից Իտալիայում և ժամանակի ընթացքում դարձել բազմաձայն երաժշտական ստեղծագործության նոտայագրման հիմնական ձև։ Կատարման համար արտագրվում (հրատարակվում) են առանձին կատարողների պարտիաները, իսկ դիրիժորը (խմբավարը) երգն ուսումնասիրելիս առաջնորդվում է պարտիտուով։

## Հաստատում
Աստիճանաբար հաստատվել է պարտիտուում ձայների դասավորման որոշակի կարգ։ Վոկալ (խմբերգային) պարտրտուրում ձայները դասավորվում են վերից վար՝ ըստ տեսսիտուրայի ցածրացման (սոպրանո, ալտ, տենոր, բաս)։ Սիմֆոնիկ նվագախմբի համար գրված պարտրտուրում գործիքների նվագամասերը դասավորվում են ըստ խմբերի (վերից վար), փայտափողայիններ, պղնձափողայիններ, հարվածայիններ, տավիղ (եթե պահանջվում է), լարայիններ, յուրաքանչյուր խմբում՝ ըստ հնչողության բարձրության։

Նվագախմբի հետ մենակատարող գործիքների, վոկալ ձայների, երգչախմբի պարտիաները տեղավորվում են տավիղի և աղեղնային գործիքների միջե։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրում
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Վալպելին

**Վալպելին ** (ֆրանս.՝ Valpelline), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 620 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 20 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 31 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։

Բնակավայրի հովանավոր է համարվում սուրբ Սան Պանտալոնը։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**
 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:800
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 755
  bar:1871 from:0 till: 593
  bar:1881 from:0 till: 746
  bar:1901 from:0 till: 621
  bar:1911 from:0 till: 599
  bar:1921 from:0 till: 621
  bar:1931 from:0 till: 571
  bar:1936 from:0 till: 565
  bar:1951 from:0 till: 627
  bar:1961 from:0 till: 731
  bar:1971 from:0 till: 635
  bar:1981 from:0 till: 541
  bar:1991 from:0 till: 533
  bar:2001 from:0 till: 600
PlotData=
  bar:1861 at: 755 fontsize:S text: 755 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 593 fontsize:S text: 593 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 746 fontsize:S text: 746 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 621 fontsize:S text: 621 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 599 fontsize:S text: 599 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 621 fontsize:S text: 621 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 571 fontsize:S text: 571 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 565 fontsize:S text: 565 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 627 fontsize:S text: 627 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 731 fontsize:S text: 731 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 635 fontsize:S text: 635 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 541 fontsize:S text: 541 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 533 fontsize:S text: 533 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 600 fontsize:S text: 600 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT-ի տվյալներով


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0165 73234
* Էլեկտրոնային փոստ՝ sindaco@comune.valpelline.ao.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Մեծ Կայսին

**Մեծ Կայսին**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասով։ Գետաբերանը գտնվում է Չարիշ գետի ձախ ափից 492 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 13010200312115100008986
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 115100898
* Ավազանի կոդը — 13.01.02.003
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 15
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Վալչետա (դեպարտամենտ)

**Վալչետա** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Ռիո-Նեգրո պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 20457 կմ2։ Բնակչությունը՝ 4900 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 0,2 մարդ/կմ2։

Դեպարտամենտը սահմանակից է՝
* հյուսիսում` Ավելյանեդա դեպարտամենտին,
* արևելքում` Սան-Անտոնիո դեպարտամենտին,
* հարավում՝ Չուբուտ պրովինցիային,
* արևմուտքում՝ Նուէվա-դե-Խուլիո դեպարտամենտին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Սերավալե Սեզիա

**Սերավալե Սեզիա** (), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 5129 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ 0163։ Փոստային ինդեքս 13037։ Խտությունը՝ 250 մարդ/կմ²։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2323
  bar:1871 from:0 till: 2515
  bar:1881 from:0 till: 3401
  bar:1901 from:0 till: 4945
  bar:1911 from:0 till: 4886
  bar:1921 from:0 till: 4543
  bar:1931 from:0 till: 4360
  bar:1936 from:0 till: 4879
  bar:1951 from:0 till: 4546
  bar:1961 from:0 till: 5284
  bar:1971 from:0 till: 5329
  bar:1981 from:0 till: 5264
  bar:1991 from:0 till: 5040
  bar:2001 from:0 till: 5008
PlotData=
  bar:1861 at: 2323 fontsize:S text: 2.323 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2515 fontsize:S text: 2.515 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 3401 fontsize:S text: 3.401 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 4945 fontsize:S text: 4.945 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 4886 fontsize:S text: 4.886 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 4543 fontsize:S text: 4.543 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 4360 fontsize:S text: 4.360 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 4879 fontsize:S text: 4.879 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 4546 fontsize:S text: 4.546 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 5284 fontsize:S text: 5.284 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 5329 fontsize:S text: 5.329 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 5264 fontsize:S text: 5.264 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 5040 fontsize:S text: 5.040 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 5008 fontsize:S text: 5.008 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ  ISTAT-ի տվյալների


## Տվյալներ
* Հեռախոսահամար - 0163 450102
* Էլեկտրոնային փոստ - segreteria.serravalle.sesia@reteunitaria.piemonte.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.serravallesesia.vc.it

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրություն աղգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հերման Պաուլ

**Հերման Օտտո Թեոդոր Պաուլ** (, ), գերմանացի լեզվաբան-գերմանագետ։ Դասախոսել է Ֆրայբուրգի (1874 թվականից) և Մյունխենի (1893-1916 թթ.) համալսարաններում։

Երիտքերականների դպրոցի տեսաբաններից այդ դպրոցի հիմնական դրույթներն է ձևակերպել «Լեզվի պատմության հիմունքներ» (1880 թ.) գրքում։

Գրել է գերմանական լեզուների պատմությանը վերաբերող աշխատություններ, «Գերմաներենի բառարան» (1897 թ., 7 հրատարակություն, 1960 թ.) և «Գերմաներենի քերականություն» (հ․ 1-5, 1916 թ.-20, 5 հրատարակություն, 1958 թ.)։

Վ․ Բրաունի հետ հիմնել և խմբագրել է «Բայտրեգե ցուր գեշիխտե դեր դոյչեն շպրախե ունդ լիտերատուր» (*«Beitrage zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur»*, 1874 թ.) հանդեսը։ Պաուլիի խմբագրությամբ և մասնակցությամբ հրատարակվել է «Գերմանական բանասիրության հիմունքները» (հ․ 1-3, 1891 - 1893 թթ., 1911 թվականից՝ նույնանուն մենագրությունների շարք) կոլեկտիվ աշխատությունը, որը գերմաներեն բանասիրությանն ու հնագիտությանը վերաբերող հարուստ նյութ է պարունակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանասերներ
Ռուբեն Պարոնյան

**Ռուբեն Լազարի Պարոնյան** (), հայ խորհրդային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1954 թ.), պրոֆեսոր (1956 թ.)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965 թ.)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Սարատովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1924 թ.), մինչև 1937 թվականը աշխատել Դոնբասի մարզի հիվանդանոցներում, 1937 թվականից՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի վիրաբուժության ամբիոնում։ 1938-1954 թվականներին Պարոնյանի համատեղության կարգով եղել է հեմատոլոգիայի և արյան փոխներարկման ԳՀԻ-ի տնօրենի գիտական գծով տեղակալ, 1954-1956 թվականներին՝ բժշկական ինստիտուտի սան ֆակուլտետի վիրաբուժության, 1956-1971 թվականներին՝ բուժական ֆակուլտետի ֆակուլտետային վիրաբուժության ամբիոնների վարիչ, 1971-1978 թվականներին՝ գիտական խորհրդատու։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին (1941-1945 թթ.) Պարոնյանի Երևանի էվակոհոսպիտալների վիրաբույժ խորհրդատուն էր։ 1946 թվականին Պարոնյանի նախաձեռնությամբ կազմակերպվել են 3-րդ հիվանդանոցին կից անհետաձգելի վիրաբուժության (ղեկավարել է մինչև 1952 թվականը), 1954 թվականին՝ 4-րդ հիվանդանոցին կից վիրաբուժական բաժանմունքները (ղեկավարել է մինչև 1956 թվականը)։

[մինի|Ռուբեն Պարոնյանին նվիրված հուշատախտակ Երևանի [Օրբելի եղբայրների փողոց (Երևան)|Օրբելի եղբայրների փողոցում]]

## Գիտական աշխատանքներ
Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են արյան փոխներարկման, կլինիկական վիրաբուժության հարցերի ուսումնասիրությանը։ 1940 թվականին Պարոնյանի ՀԽՍՀ-ում առաջինն է կատարել ստամոքսի մասնահատում խոցային հիվանդության ժամանակ, լայնորեն կիրառել ողնուղեղային անզգայացումը սովկաինով (1946 թ.)։ Մշակել է լյարդի պունկցիայի նոր մեթոդ, որն ունի ախտորոշիչ կարևոր նշանակություն։ Պարոնյանը եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության մինիստրության գլխավոր վիրաբույժ (1954-1958 թթ.)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:1894 ծնունդներ
Կատեգորիա:1978 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Սարատովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Խավիեր Պերես դե Կուելյար

**Խավիեր Ֆելիպե Ռիկարդո Պերես դե Կուելյար ի դե լա Գերա** (, ), պերուացի դիվանագետ։ Ավարտել է Լիմայի պետության կաթոլիկական համալսարանի իրավունքի ֆակուլտետը։ 1940 թվականից դիվանագիտական ծառայության մեջ է, եղել է Պերուի դեսպան մի շարք երկրներում, 1969-1971 թվականներին՝ Պերուի առաջին դեսպանը ԽՍՀՄ-ում։ 1971-1975 թվականներին Պերուի ներկայացուցիչն էր ՄԱԿ-ում, եղել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի տեղակալ հատուկ քաղաքական հարցերի գծով։ 1981 թվականի դեկտեմբերին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան Պերաս դե Կուելյարինին նշանակել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար՝ 1982 թվականի հունվարի 1986 թվականի դեկտեմբերի 31 ժամանակաշրջանի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պերուի վարչապետներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարներ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Զագրեբի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ
Կատեգորիա:Պերուի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունքի մասնագետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Մորիոնդո Տորինեզե

**Մորիոնդո Տորինեզե** (իտալերեն՝ **Moriondo Torinese**), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Ընկած է գավառի վարչական կենտրոն Թուրին քաղաքից մոտավորապես 20 կիլոմետր դեպի արևելք։ Սահմանակից է հետևյալ համայնքներին. Մոնկուկո Տորինեզե, Կաստելնուովո Դոն Բոսկո, Մոմբելլո դի Տորինո, Բուտիլիերա դՙԱստի և Ռիվա պրեսսո Կիերի։

Բնակչության թվաքանակը 2012 թ. օգոստոսի 31-ի դրությամբ եղել է 816, խտությունը՝ 136 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 10020: Հեռախոսային կոդը՝ 011:

Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է համարվում Քրիստոս Փրկիչը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Վալսավարանշ

**Վալսավարանշ ** (ֆրանս.՝ Valsavarenche), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 180 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 1 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 139 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Մարիա Կարմելան։ Տոնը նշվում է հուլիսի 16-ին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 639
  bar:1871 from:0 till: 658
  bar:1881 from:0 till: 676
  bar:1901 from:0 till: 580
  bar:1911 from:0 till: 549
  bar:1921 from:0 till: 439
  bar:1931 from:0 till: 328
  bar:1936 from:0 till: 380
  bar:1951 from:0 till: 309
  bar:1961 from:0 till: 295
  bar:1971 from:0 till: 256
  bar:1981 from:0 till: 204
  bar:1991 from:0 till: 198
  bar:2001 from:0 till: 180
PlotData=
  bar:1861 at: 639 fontsize:S text: 639 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 658 fontsize:S text: 658 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 676 fontsize:S text: 676 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 580 fontsize:S text: 580 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 549 fontsize:S text: 549 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 439 fontsize:S text: 439 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 328 fontsize:S text: 328 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 380 fontsize:S text: 380 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 309 fontsize:S text: 309 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 295 fontsize:S text: 295 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 256 fontsize:S text: 256 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 204 fontsize:S text: 204 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 198 fontsize:S text: 198 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 180 fontsize:S text: 180 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ըստ ISTATի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0165 905703
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.valsavarenche.ao.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Ալեքսանդր Լյապունով

**Ալեքսանդր Միխայլովիչ Լյապունով** (, ), ռուս մաթեմատիկոս և մեխանիկ, Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1901), Պ. Լ. Չեբիշնի աշակերտը։

1880 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը։ 1892 թվականից Խարկովի համալսարանի պրոֆեսոր, 1902 թվականից աշխատել է Պետերբուրգի ԳԱ-ում։ Հիմնական վաստակը կայունության խնդիրների լուծման ընդհանուր մեթոդի մշակումն է։ Ստեղծել է վերջավոր թվով պարամետրերով որոշվող մեխանիկական համակարգերի շարժման և հավասարակշռության արդի տեսությունը։ Արժեքավոր աշխատանքներ ունի մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, պտտվող հեղուկի հավասարակշռության ձևերի ու կայունության վերաբերյալ։ Հավանականությունների տեսությունում առաշարկել է հետազոտման նոր՝ «բնութագրական ֆունկցիաների» մեթոդ, ապացուցել, այսպես կոչված, կենտրոնական սահմանային թեորեմը՝ բավական ընդհանուր պայմանների դեպքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս մեխանիկներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Պոլ Պետերս

**Պոլ Պետերս** (), բելգիացի արևելագետ, հայագետ։

## Կենսագրություն
Լուվենի համալսարանում ուսանելու տարիներին սովորել է հայերեն (գրաբար և աշխարհաբար)։ 1902 թվականին Բեյրութում հաճախել է Հիսուսյանների համալսարանը, կատարելագործել հայերենը։ 1904 թվականին վերադարձել է Բրյուսել, նվիրվել ասորական, եթովպական, հայկական, վրացական, ինչպես նաև արաբախոս ժողովուրդների, ղպտիների գրականությունների ուսումնասիրմանը։ Զբաղվել է նաև քրիստոնյա Արևելքի պատմությամբ, փիլիսոփայությամբ։ Պետերսը թղթակցել է «Անալեկտա Բոլանդիանա» հանդեսին (Բելգիայում հայագիտության տարածման համար մեծ դեր խաղացած Բոլանդյան ընկերության պարբերական), որտեղ լույս է տեսել նրա գործերի մեծ մասը։ Հայագիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են հայ բանասիրությանը, պատմափիլիսոփայական և այլ հարցերի, հայկական այբուբենին, աշխարհագրական անուններին («Շապուհի հալածանքի սկզբնավորումը ըստ Փավսաոս Բուզանդի», 1920 թ., «Հայոց այբուբենի պատմության համար», 1929 թ., «Հայկական վարկածը Սոկրատի պատմության մասին», 1934 թ.), անդրադարձել Փիլոնի ժամանակագրությանը, ապացուցել, որ այն գրված է 7-րդ դարից առաջ։ (1933 թ.) հետազոտության մեջ Պետերսը քննում է 7-րդ դարում արաբական տիրապետության շրջանում Հայաստանի պատրիկ Պասագնաթեսի «դավաճանության» զրույցը՝ հայկական, հունական, արաբական աղբյուրների հիման վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգիացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Բելգիացի հայագետներ
Վերնալիզացում

**Վերնալիզացում**, գարնանացում, վեգետատիվ վիճակում գտնվող բույսի ռեակցիան՝ որոշակի ժամանակամիջոցում ցածր դրական ջերմաստիճանների (2— 10°С) ներգործության նկատմամբ։ Ռեակցիան արտահայտվում է աճման կոնում ծաղիկների սաղմերի ձևավորման համար բույսի յուրօրինակ նախապատրաստությամբ։ Հատուկ է աշնանացաններին, երկամյա և բազմամյա մի քանի բույսերին։

Վերնալիզացումը հանդիսանում է կլիմայի սեզոնային փոփոխություններին հարմարվելու արդյունք։ Վերնալիզացում է կոչվում նաև աշնանացան կուլտուրաների սերմերի նախացանքային մշակումը ցածր դրական ջերմաստիճաններում, որի շնորհիվ գարնանը ցանելիս դրանք ծաղկում և բերք են տալիս։ Օգտագործվում է բույսերի սելեկցիայում։

Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Մեծ Կամլակ

**Մեծ Կամլակ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սյոմա գետի ձախ ափով՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100312115100007043**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100704**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյեն

**Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյեն** (, ), գերմանացի քաղաքական գործիչ, 2013 թվականից՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության պաշտպանության նախարար։ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը Գերմանիայի պատմության մեջ եղել է առաջին կին պաշտպանության նախարարը։ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը ծնվել է 1958 թվականին Գերմանիայի հարևան Բելգիա պետությունում՝ Բրյուսել քաղաքում։ Ըստ Գերմանիայում անցկացվող հարցումների տվյալների Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը և նա եղել են ժողովրդի համակրանքը վայելող կին քաղաքական գործիչները։

2019 թվականի հուլիսին Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը ընտրվել է ԵՄ Կոմիսիայի նախագահ՝ դառնալով առաջին կինն այդ պաշտոնում։ Նա ղեկավարում է ԵՄ գործադիր մարմինը՝ պատասխանատու լինելով ԵՄ օրենսդրական նախաձեռնությունների, քաղաքականության մշակման և իրականացման համար։ Նրա ղեկավարությամբ ԵՄ կենտրոնացել է կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի, թվային տնտեսության զարգացման և միջազգային առևտրի արդարության վրա։ 2024 թվականին նա վերընտրվել է երկրորդ ժամկետով՝ շարունակելով իր քաղաքականությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Պաշտպանության կին նախարարներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քրիստոնեական-դեմոկրատական միության անդամներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Հաննովերի համալսարանի շրջանավարտներ
Ռոնսեքո

**Ռոնսեքո** (, կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 24 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 616 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ 0161։ Փոստային ինդեքս 13036։ Խտությունը՝ 26 մարդ/կմ²։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1531
  bar:1871 from:0 till: 1691
  bar:1881 from:0 till: 1877
  bar:1901 from:0 till: 2390
  bar:1911 from:0 till: 2026
  bar:1921 from:0 till: 1903
  bar:1931 from:0 till: 1924
  bar:1936 from:0 till: 1859
  bar:1951 from:0 till: 1694
  bar:1961 from:0 till: 1278
  bar:1971 from:0 till: 943
  bar:1981 from:0 till: 742
  bar:1991 from:0 till: 673
  bar:2001 from:0 till: 616
PlotData=
  bar:1861 at: 1531 fontsize:S text: 1.531 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1691 fontsize:S text: 1.691 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1877 fontsize:S text: 1.877 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2390 fontsize:S text: 2.390 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2026 fontsize:S text: 2.026 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1903 fontsize:S text: 1.903 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1924 fontsize:S text: 1.924 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1859 fontsize:S text: 1.859 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1694 fontsize:S text: 1.694 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1278 fontsize:S text: 1.278 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 943 fontsize:S text: 943 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 742 fontsize:S text: 742 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 673 fontsize:S text: 673 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 616 fontsize:S text: 616 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ  ISTAT-ի տվյալների


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրություն ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գիլեա

**Գիլեա**, խոնավ արևադարձային ընդարձակ անտառային տարածություններ Ամազոնիայում, որը այլ կերպ հայտնի է նաև Սելվաս անունով։ Սելվաս և Գիլեա բառերը իրենց արմատում ունեն անտառ բառը։ Գիլեան հունարենից է, իսկ Սելվասը լատինական ծագում ունի։

## Տես Նաև
* Արևադարձային անտառ

## Գրականություն
* «Աշխարհագրական անունների բացատրական բառարան», Կամսար Ավետիսյան.Երևան 1969

Կատեգորիա:Անտառներ
Վալտուռնանշ

**Վալտուռնանշ ** (ֆրանս.՝ *Valtournenche*), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 2211 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 19 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 115 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11028։ Հեռախոսային կոդ՝ 0166։

Բնակավայրի հովանավոր է համարվում սուրբ Անտոն Մեծը։ Տոնը նշվում է հունվարի 17-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։ 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1418
  bar:1871 from:0 till: 1357
  bar:1881 from:0 till: 1312
  bar:1901 from:0 till: 1330
  bar:1911 from:0 till: 1279
  bar:1921 from:0 till: 1333
  bar:1931 from:0 till: 1381
  bar:1936 from:0 till: 1454
  bar:1951 from:0 till: 1423
  bar:1961 from:0 till: 1595
  bar:1971 from:0 till: 1919
  bar:1981 from:0 till: 2051
  bar:1991 from:0 till: 2199
  bar:2001 from:0 till: 2198
PlotData=
  bar:1861 at: 1418 fontsize:S text: 1.418 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1357 fontsize:S text: 1.357 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1312 fontsize:S text: 1.312 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1330 fontsize:S text: 1.330 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1279 fontsize:S text: 1.279 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1333 fontsize:S text: 1.333 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1381 fontsize:S text: 1.381 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1454 fontsize:S text: 1.454 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1423 fontsize:S text: 1.423 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1595 fontsize:S text: 1.595 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1919 fontsize:S text: 1.919 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2051 fontsize:S text: 2.051 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2199 fontsize:S text: 2.199 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2198 fontsize:S text: 2.198 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT-ի տվյալներով


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 166946811
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.valtournenche.ao.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ  
* http://www.istat.it/english/
Վեռեյ

**Վեռեյ ** (ֆրանս.՝ Verrayes), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 1306 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 59 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 22 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0166։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**
 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1466
  bar:1871 from:0 till: 1342
  bar:1881 from:0 till: 1420
  bar:1901 from:0 till: 1466
  bar:1911 from:0 till: 1347
  bar:1921 from:0 till: 1463
  bar:1931 from:0 till: 1324
  bar:1936 from:0 till: 1270
  bar:1951 from:0 till: 1197
  bar:1961 from:0 till: 1152
  bar:1971 from:0 till: 1237
  bar:1981 from:0 till: 1184
  bar:1991 from:0 till: 1200
  bar:2001 from:0 till: 1266
PlotData=
  bar:1861 at: 1466 fontsize:S text: 1.466 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1342 fontsize:S text: 1.342 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1420 fontsize:S text: 1.420 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1466 fontsize:S text: 1.466 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1347 fontsize:S text: 1.347 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1463 fontsize:S text: 1.463 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1324 fontsize:S text: 1.324 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1270 fontsize:S text: 1.270 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1197 fontsize:S text: 1.197 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1152 fontsize:S text: 1.152 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1237 fontsize:S text: 1.237 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1184 fontsize:S text: 1.184 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1200 fontsize:S text: 1.200 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1266 fontsize:S text: 1.266 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT-ի տվյալներով


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0166 43106

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Սալասկո

**Սալասկո** (, կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 12 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 251 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ 0161։ Փոստային ինդեքս 13040։ Խտությունը՝ 21 մարդ/կմ²։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:850
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 627
  bar:1871 from:0 till: 684
  bar:1881 from:0 till: 781
  bar:1901 from:0 till: 824
  bar:1911 from:0 till: 836
  bar:1921 from:0 till: 715
  bar:1931 from:0 till: 555
  bar:1936 from:0 till: 658
  bar:1951 from:0 till: 623
  bar:1961 from:0 till: 459
  bar:1971 from:0 till: 311
  bar:1981 from:0 till: 232
  bar:1991 from:0 till: 240
  bar:2001 from:0 till: 251
PlotData=
  bar:1861 at: 627 fontsize:S text: 627 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 684 fontsize:S text: 684 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 781 fontsize:S text: 781 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 824 fontsize:S text: 824 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 836 fontsize:S text: 836 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 715 fontsize:S text: 715 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 555 fontsize:S text: 555 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 658 fontsize:S text: 658 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 623 fontsize:S text: 623 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 459 fontsize:S text: 459 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 311 fontsize:S text: 311 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 232 fontsize:S text: 232 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 240 fontsize:S text: 240 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 251 fontsize:S text: 251 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ  ISTAT-ի տվյալների


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրություն ազգային ինստիտուտի 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պերեյասլավյան Ռադա (1654)

**Պերեյասլավյան ռադա** 1654, ուկրաինական ժողովրդի ներկայացուցիչների ժողով, որը որոշում է կայացրել Ռուսաստանի հետ Ուկրաինայի վերամիավորման մասին։ Պերեյասլավյան ռադան գումարել է հունվարի 8 (18)-ին հետման Բոգդան Խմելնիցկին Պերեյասլավլ (այժմ՝ Պերեյասլավլ-Խմելնիցվի) քաղաքում։ Պերեյասլավյան ռադայով ավարտվել է Ռուսաստանի հետ Ուկրաինայի ժողովրդի միավորման շարժումը։

## Միավորում
Միավորմանը նպաստել են ուկրաինական և ռուս ժողովուրդների լեզվի և մշակույթի մերձավորությունը, ընդհանուր կրոնը, տնտեսական, քաղաքական կապերը։ Միանալով՝ ուկրաինական գյուղացիները հույս ունեին Ռուսաստանի տիրապետության ներքո իրենց համար ապահովել ագատ բնակչության վիճակ և ազատագրվել ազգային ճնշումից ու կրոնական հետապնդումներից, իսկ ուկրաինական վերնախավը ձգտում էր ցարիզմի օգնությամբ ամրապնդել իր դասային առանձնաշնորհումները և ապահովել քաղաքական ինքնավարություն ռուսական պետության սահմաններում։

Վերամիավորումն ունեցավ առաջադիմական նշանակություն ուկրաինական ժողովրդի քաղաքական, տնտեսական, մշակույթի հետագա զարգացման համար, այն ամրապնդեց երկու եղբայր ժողովուրդների դաշինքն ու բարեկամությունը օտարերկրյա զավթիչների դեմ սոցիալական և ազգային ազատագրության համար համատեղ պայքարում։

Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատմություն
Կատեգորիա:1654
Վեինտիսինկո դե Մայո (Ռիո Նեգրո)

**Վեինտիսինկո դե Մայո** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Ռիո-Նեգրո պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 27106 կմ2։ Բնակչությունը՝ 13200 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 0,5 մարդ/կմ2։

Դեպարտամենտը սահմանակից է՝
* հյուսիսում` Էլ-Կույ դեպարտամենտին,
* արևելքում` Նուէվա-դե-Խուլիո դեպարտամենտին,
* հարավում՝ Չուբուտ պրովինցիային,
* արևմուտքում՝ Պիլկանեու, Նորկինկո դեպարտամենտներին։

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Լոպոլիթ

**Լոպոլիթ**, խոշոր ոսպնյակաձև ինտրուզիվ մարմին։ Նման է քարե թասի կամ պնակի։ Տրամագիծը հասնում է տասնյակ և հարյուրավոր մետրերի։ Լակոչիթից տարբերվում է գոգավոր կենտրոնական մասով և բարձր եզրերով։ Ենթադրվում է, որ Լույսի ձևը հետևանք է երկրակեղևում ծալքավոր գոգավորությունների առաջացման և դրանցում մագմայի ներդրման համատեղ ընթացող պրոցեսների։ Լույսի բնորոշ օրինակ է Կանադայի Սադբերի ինտրուզիան, որի հետ կապված է պղինձ-նիկելային խոշոր հանքավայր։

Կատեգորիա:Ինտրուզիաներ
Հյուսիսային ծովափիղ

**Հյուսիսային ծովափիղ** (), կաթնասունների դասին պատկանոող տեսակ։ Գիշատիչ խոշոր կաթնասուն։

## Նկարագրություն
Հյուսիսային ծովափիղը մի քանի անգամ փոքր է իր ազգական հարավային ծովափղից։ Արուները ունեն 6 մ երկարություն և կշռում են 2.7 տ։ Բաժանասեռությունը ավելի մեղմ է արտահայտված քան հարավային ծովափղի մոտ։ Արուների կնճիթը հասնում է 30 սմ-ի։

## Բազմացում
մինի|ձախից
Բազմացման շրջանն սկսվում է փետրվարին։ Հղիությունը տևում է 11 ամիս։ Ձագերը ծնվում են հաջորդ տարվա հունվար ամսին, իսկ ապրիլին կամ մայիսին ձագերը լքում են ծովափը։

## Տարածվածություն
Ժամանակին հյուսիսային ծովափղերը տարածված էին Հյուսիսային Ամերիկայի հարավային մասերում՝ Ալյասկայից մինչև Ստորին Կալիֆոռնիա։ 19-րդ դարում սկսվեց նրանց գնդակահարումը։ Մարդիկ սկսեցին մեռած համարել կենդանիների այդ տեսակը։ Բայց նրանց մի մասը ողջ էր մնացել Գուադալուպեում (*Isla Guadalupe*)։ Նրանց վերցվեցին պաշտպանության տակ։

1930 թվականին հյուսիսային ծովափղերը բազմացման համար տեղափոխվել են Կալիֆոռնիայի մոտ գտնվող Չանել կղզի։ Ներկայումս հյուսիսային ծովափղերը հանդիպպում են շատ կղզիներում՝ աշխարհամասի արևելյան շրջաններում տարածված։ Հյուսիսում նրանց բնական արեալը հասնում է մինչև Ֆարոլոն կղզիների, իսկ բազմացման սեզոնի ընթացքում հասնում են մինչև Վանկուվեր։

Նրանց թվաքանակն ամեն տարի աճում է 15 %-ով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9
* Judith E. King: Seals of the World. Cornell University Press, 1983 ISBN 0-8014-1568-3
Իրույա (դեպարտամենտ)

**Իրույա (դեպարտամենտ)** (), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սալտա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 3515 կմ2։ Բնակչությունը 6.4 հազար մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 1,8 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը Իրույա։

## Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Սալտա պրովինցիայի արևելքում։ Սահմանակից է՝
* Հյուսիսում Սանտա Վիկտորիա դեպարտամենտին
* Հարավ արևելքում Օրան դեպարտամենտին
* Արևմուտքում Ժուժույ դեպարտամենտին

## Խոշորագույն բնակավայրեր

Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Մոնժովե

**Մոնժովե ** (ֆրանս.՝ Montjovet), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 1813 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 101 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0166։

Բնակավայրում սեպտեմբերի 8-ին նշվում է Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի ծննդյան տոնը։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**
 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1548
  bar:1871 from:0 till: 1400
  bar:1881 from:0 till: 1662
  bar:1901 from:0 till: 1778
  bar:1911 from:0 till: 1857
  bar:1921 from:0 till: 1916
  bar:1931 from:0 till: 1614
  bar:1936 from:0 till: 1479
  bar:1951 from:0 till: 1423
  bar:1961 from:0 till: 1368
  bar:1971 from:0 till: 1293
  bar:1981 from:0 till: 1244
  bar:1991 from:0 till: 1357
  bar:2001 from:0 till: 1742
PlotData=
  bar:1861 at: 1548 fontsize:S text: 1.548 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1400 fontsize:S text: 1.400 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1662 fontsize:S text: 1.662 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1778 fontsize:S text: 1.778 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1857 fontsize:S text: 1.857 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1916 fontsize:S text: 1.916 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1614 fontsize:S text: 1.614 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1479 fontsize:S text: 1.479 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1423 fontsize:S text: 1.423 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1368 fontsize:S text: 1.368 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1293 fontsize:S text: 1.293 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1244 fontsize:S text: 1.244 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1357 fontsize:S text: 1.357 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1742 fontsize:S text: 1.742 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ISTAT-ի տվյալներով


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0166 79131
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.montjovet.ao.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Վախթանգ Ճաբուկիանի

**Վախթանգ Միխայիլի Ճաբուկիանի** (, ), սովետական բալետի վրացի դերասան, բալետմայստեր և մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1950)։

## Կենսագրություն
1924 թվականին ավարտել է Մ. Ի. Պերինիի ստուդիան և ընդունվել Թիֆլիսի օպերայի և բալետի թատրոն։ 1926-1929 թվականներին վերապատրաստվել է Լենինգրադի Ա. Յա. Վահանովայի անվան պարարվեստի ուսումնարանում։ 1929-1941 թվականներին՝ Լենինգրադի օպերայի և բալետի թատրոնի մենապարող, դերապարերից են՝ Բազիլ (Մինկուսի «Դոն Կիխոտ»), Ալբերտ (Ադանի «Ժիզել»), Ֆրոնդոսո (Ա. Կրեյնի «Լաուրենսիա»)։ Նույն թատրոնում բեմադրել է Բալանչիվաձեի «Լեռների սիրտը» (1938), Կրեյնի «Լաուրենսիա» (1939) և այլ բալետներ։ 1941-1973 թվականներին գլխավորել է Թբիլիսիի Զ. Փալիաշվիլու անվան օպերայի և բալետի թատրոնի բալետային խումբը, բեմադրել է Կիլաձեի «Սինաթլե» (1947), Թորաձեի «Գորդա» (1950), Մաչավարիանիի «Օթելլո» (1957), Փինցաձեի «Դևը» (1961) են։ 1933 թվականից հյուրախաղերով եղել է արտասահմանում։ 1963 թվականին Երևանում հանդես է եկել Օթելլոյի, Դորդայի, Ֆրոնդոսոյի և այլ դերապարերով։ Դասավանդել է Թբիլիսիի պարարվեստի ուսումնարանում (1950-1977 թվականներին՝ գեղ. ղեկավար), 1965-1970 թվականներին գլխավորել է Թբիլիսիի Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտի բալետմայստերական բաժինը։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական (1941, 1948, 1951) և լենինյան (1958) մրցանակների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ
Արժան (գետ)

**Արժան** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ժասատեր գետի աջ ափով՝ 45 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - ** 13010100312115100004493**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - ** 115100449 **
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Նվարդ Պառնասյան

**Նվարդ Ավետիսի Պառնասյան** (), հայ սովետական լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1981)։

## Կենսագրություն
Նվարդ Պառնասյանը ծնվել է Երևանում։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1963 թվականին Հ․ Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, 1979 թվականից՝ տնօրենի տեղակալ։ «Ստորադասական կապակցությունը արդի հայերենի բարդ նախադասություններում» (1961), «Անշաղկապ բարդ նախադասությունները արդի հայերենում» (տես «Լեզվի և ոճի հարցեր», պրակ 2, 1964), «Շարահյուսական համանիշները ժամանակակից հայերենում» (1970), «Ձևաբանական և բառաքերականական համանիշները ժամանակակից հայերենում» (տես «Հայոց լեզվի կառուցվածքը», 1975), «Քերականական համանունները ժամանակակից հայերենում» (1979) մենագրություններում Պառնասյանը քննել է ժամանակակից հայերենի շարահյուսության բազմաբնույթ հարցեր։ Մասնակցել է քառահատոր «Ժամանակակից հայերենի բացատրական բառարան»-ի կազմմանն (հ․ 1, 1969) ու խմբագրմանը (հ․ 2, 1972), գրել «Ժամանակակից հայոց լեզու» (1974 -1979) եռահատոր աշխատության «Բայ» (հ․ 2, 1974), «Բառակապակցություն» և «Բարդ ստորադասական նախադասություն» (հ․ 3, 1976) գլուխները։ ԽՄԿԿ անդամ (1952)։ 

Մահացել է Երևանում։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ (1985)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ