open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զաքարիա Միտիլենեցի

**Զաքարիա Միտիլենեցի** հայտնի է նաև որպես **Զաքարիա Հռետոր** (; , ), բյուզանդական եկեղեցական գործիչ, Միտիլենե քաղաքի եպիսկոպոս, պատմիչ և գրող։ Եղել է իր ժամանակի զարգացած և բեղմնավոր գրիչ ունեցող անձնավորություններից մեկը։ Նրա աշխատություններից մեզ հայտնի են «Բանախոսությունը», մանիքեական ուսմունքի դեմ գրված «Հակաճառությունը»։ Նրա ամենաարժեքավոր գործը պատմագիտական բնույթի «Ժամանակագրություն» երկն է, որտեղ հեղինակը շարադրում է 451-91 թթ. միջև ընկած պատմական անցքերը։ Զաքարիա Միտիլենացու բոլոր աշխատությունների հունարեն բնագրերը մեզ չեն հասել, երկերը պահպանվել են ասորերեն թարգմանությամբ։ Զաքարիա Հռետորի «Ժամանակագրությունից» որոշ հատվածներ ասորորենից թարգմանվել են հայերեն Հ.Գ. Մելքոնյանի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուզանդական պատմիչներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի աստվածաբաներ
Պոսիդոնիոս

**Պոսիդոնիոս** (, մ.թ.ա. 139/135 թթ., Ապամեա - 51/50 թթ., Հռոմ), հին հույն ստոիկյան փիլիսոփա, պատմիչ, աշխարհագրագետ, աստղագետ։ Հանդիսանում է միջին ստոիկյան փիլիսոփայական ուղղության կարկառուն ներկայացուցիչներից մեկը։ Մ.թ.ա. 97 թ. Հռոդոսում հիմնել է փիլիսոփայական դպրոց, որտեղ ուսում են ստացել ազնվական հռոմեացիները, այդ թվում Կիկերոնն ու Պոմպեոսը։ Նրա երկերից 57 գրքից բաղկացած «Պատմությունը» (պահպանվել են միայն հատվածներ) հանդիսանում է Պոլիբիոսի «Համաշխարհային պատմության» շարունակությունը։ Հեղինակը շարադրել է մ.թ.ա. 146 - 88 թթ. դեպքերը։

Պոսիդոնիոսը գտնում էր, որ մարդկային կրքերը պետք է վերահսկվեն բանականության կողմից, հակառակ դեպքում դրանք վնասակար են։ Հռոմեական կայսրությունը նույնացնում էր ստոիկյան եղբայրության հետ, քանի որ այն ձգտում էր միավորել աշխարհի բոլոր ժողովուրդները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հույն պատմիչներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1-ին դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Սիրիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հույն ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հույն ուսուցիչներ
Արամ Գ. Սարգսյան

**Արամ Գասպարի Սարգսյան** (), հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի վերջին քարտուղար և Հայաստանի Դեմոկրատական կուսակցության հիմնադիր։

Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԴԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊԼՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կարմիր լապտերների թաղամաս

մինի|աջից|300px|Մարմնավաճառության և հասարակաց տների օրինակության քարտեզը՝

**Կարմիր լապտերների թաղամաս** (), ինչ-որ մի բնակավայրի թաղամաս, շրջան, որտեղ ծաղկում է մարմնավաճառությունը և սեքս-ինդուստրիայի այլ տեսակները. սեքս-խանութները, սթրիփ-ակումբները, չափահասների (18+) թատրոնները և այլն։ Անվանումը ծագել է կարմիր լապտերներից, որոնք սովորաբար գտնվում են հասարակաց տների  պատուհաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարմիր լապտերների գիշերը 

Կատեգորիա:Կարմիր լապտերների թաղամասեր
Կատեգորիա:Մարմնավաճառություն
Կատեգորիա:Քաղաք
Ներսես Լամբրոնացու օրենքներ

**Ներսես Լամբրոնացու օրենքներ**, իրավական նորմեր, որոնք ասորերենից ու հունարենից Ներսես Լամբրոնացին թարգմանել Է հայերեն 1191&nbsp;-&nbsp;1196 թվականներին՝ հարմարեցնելով հայ իրականության պայմաններին։ Ներսես Լամբրոնացու օրենքները կարգավորել են հայ ֆեոդալական քաղաքացիական, ժառանգական, ամուսնա-ընտանեկան, քրեական ու դատական և զինվորական իրավահարաբերությունները։ Օտար օրենքների փոխառումը Ներսես Լամբրոնացին կատարել է հայ աշխարհիկ օրենսգրքերի բացակայության պատճառով՝ հետապնդելով ազգային աշխարհիկ օրենսդրության զարգացումը խթանելու նպատակ։ Ներսես Լամբրոնացու օրենքները կիրառվել են Կիլիկիայում՝ մինչև Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքի տարածվելն ու Սմբատ Սպարապետի Դատաստանագրքի կազմվելը։ Ներսես Լամբրոնացու թարգմանած ոչ բոլոր օրենքներն են տպագրվել։ Մինչև Ներսես Լամբրոնացին վերոհիշյալ օրենքների հայերեն թարգմանության վերաբերյալ տվյալներ չկան։ Պարզված չէ թե ինչ փոփոխություններ են կրել ասորական ու բյուզանդական օրենքների բնագրերը։

## Ներսես Լամբրոնացու օրենքները
* «ԱւրԷնք յաղթող թագաւորաց քրիստոնէից՝ Կոստանդիանոսի, Թէոդոսի և Լևոնի»
* «Համառոտ ժողովումն օրինաց վերստին»
* «Աւրէնք ե գիրք ի ձեոն Մովսեսի յեւից գրոց»
* «Օրէնսգիրք, քաղուած ի Ղևտական գրոց...»

Կատեգորիա:Իրավական նորմեր
Կատեգորիա:Հայ իրավունքի ժողովածուներ
Կատեգորիա:Օրենքներ
Ներսես Մշեցի

**Ներսես Մշեցի**, Տարոնացի (), հայ մանկավարժ, գրիչ։ Կրթություն է ստացել, ապա՝ պաշտոնավարել Մշո Առաքելոց վանքի դպրոցում, կատարելագործվել Վարդան Արևելցու ղեկավարած Հայոց վարդապետարանում։ Տիրապետել է հունարենին և լատիներենին։ Արևելցու մահից հետո՝ 1271 թվականին նշանակվել է րաբունապետ և վարդապետարանը Խոր վիրապից փոխադրել Մշո Առաքելոց վանք։ Նկատի ունենալով երկրի անապահով վիճակը՝ Ներսես Մշեցին 1281 թվականին դպրոցը ժամանակավորապես փակել է և, ապահով տեղ գտնելու նպատակով, իր աշակերտ Եսայի Նչեցու հետ մեկնել Մեծոփավանքի դպրոց, իսկ 1282 թվականին՝ Վայոց ձոր։ Պռոշյան իշխանական տունը նրան տրամադրել է Աղբերց վանքը։ Ներսես Մշեցին հավաքել է իր աշակերտներին, շարունակել պարապմունքները, իսկ որոշ ժամանակ անց րաբունապետ կարգել Եսայի Նչեցուն։ Ներսես Մշեցու մահից հետո դպրոցը շարունակել է գործել և ճանաչվել է որպես Գլաձորի համալսարան։ 	

Կատեգորիա:Հայ առաքելական վարդապետներ
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ հոգևորականներ
Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք

մինի|180px|աջից
**Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք՝** ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից քաղաքին տրվող տիտղոս է ի նշան գրքերի և ընթերցանության խրախուսման ծրագրերի որակի և գրքի արտադրության ոլորտում բոլոր մասնակիցների նվիրվածության գնահատման։

Տիտղոսի ժամկետը տևում է տարվա ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գրքի և հեղինակային իրավունքի համաշխարհային օրից (ապրիլ 23) մինչ հաջորդ տարվա ապրիլի 22-ը։

## Տիտղոսի մասին
1996 թ. մեկնարկած Գրքի և Հեղինակային իրավունքի օրվա հաջողությունը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համար խթան հանդիսացավ Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաքի հայեցակարգը զարգացնելու, ընտրելով Մադրիդը որպես 2001 թ մայրաքաղաք. Այստեղ նույնպես հաջողելով, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր համաժողովը որոշեց Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաքի անվանակոչումը դարձնել ամենամյա միջոցառում։

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հրավիրեց Հրատարակիչների միջազգային ասոցիացիային, Գրադարանային ասոցիացիաների և հաստատությունների միջազգային դաշնությանը և Գրավաճառների միջազգային ֆեդերացիային մասնակցել թեկնածուների առաջադրման գործընթացում, որպեսզի ապահովի գրքի արտադրության երեք հիմնական ճյուղերի մասնակցությունը որոշում կայացնելու մեջ։

Նոմինացիան որևէ ֆինանսական մրցանակ չի ներառում, նա ավելի շուտ հիշատակում է գրքին և ընթերցանությանը նվիրված լավագույն ծրագրերը։

## Առաջադրման չափանիշները
Նոմինացիոն հանձնաժողովը ողջունում է ընթերցանությանը աջակցող և քաջալերող առաջարկը ներկայացնող քաղաքի քաղաքապետի կողմից ներկայացրած կամ խրախուսվող ծրագրերը։ Ծրագրերը Գրքի և Հեղինակային իրավունքի Համաշխարհային մի օրից տեղափոխվում են հաջորդին։ Նոմինացիոն հանձնաժողովը իր ուշադրությունը կենտրոնացնում է հետևյալ չափանիշների վրա․ 
* բոլոր մակարդակների մասնակցության աստիճանը (քաղաքայինից մինչև միջազգային մակարդակ)
* ծրագրի հավանական ազդեցությունը
* Թեկնածուների կողմից առաջարկվող գործունեության շրջանակը և որակը, և որքանով են դրանք ներգրավվում գրողներին, հրատարակիչներին, գրատներին և գրադարաններին։
* գրքերը և ընթերցանությունը խրախուսող այլ նախագծեր
* որքանով է ծրագիրը հարգում խոսքի ազատության սկզբունքները, ինչպես նշված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Սահմանադրությամբ, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների հռչակագրի 19-րդ և 27-րդ հոդվածներով և Կրթական, Գիտական և մշակութային նյութերի ներդրման համաձայնագրով։

## Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաքներ
Հետևյալ քաղաքները ընտրվել են որպես Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Ուորդ Բոնդ

**Ուորդ Բոնդ** ( , ), ամերիկացի դերասան, խաղացել է 250-ից ավելի գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում, առավել հայտնի է ռեժիսորներ Ֆրենկ Կապրայի, Վիկտոր Ֆլեմինգի և Ջոն Ֆորդի ֆիլմերում խաղացած գլխավոր և երկրորդական դերերով, ինչպես նաև «Գնացքի վագոնը» հեռուստատեսային վեստեռնից։

## Ֆիլմագրություն
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են.
* «Մեծ արահետ» (ռեժիսոր Ռաուլ Ուոլշ, 1930)
* «Լեդի մեկ օրով» (ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրա, 1933)
* «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» (ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրա, 1934)
* «Քո հետ չես տանի» (ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրա, 1938)
* «Քամուց քշվածները» 1939, ռեժ. Վիկտոր Ֆլեմինգ
* «Ցասման ողկույզները», 1940, ռեժ. Ջոն Ֆորդ
* «Սերժանտ Յորք» (ռեժիսոր Հովարդ Հոուքս, 1941)
* «Մալթյան բազեն» (ռեժիսոր Ջոն Հյուսթոն, 1941)
* «Ջո անունով երիտասարդը» (ռեժիսոր Վիկտոր Ֆլեմինգ, 1943)
* «Այս հրաշալի կյանքը» (ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրա, 1946)
* «Իմ թանկագին Կլիմենտե» (ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ, 1946)
* «Ֆորտ Ապաչ» (ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ, 1948)
* «3 կնքահայր» (ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ, 1948)
* «Խաղաղ մարդը» (ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ, 1952)
* «Միստր Ռոբերտս» (ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ, 1955)
* «Որոնողները» (ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ, 1956)
* «Արծիվների թևերը» (ռեժիսոր Ջոն Ֆորդ, 1957)
* «Ռիո Բրավո» (ռեժիսոր Հովարդ Հոուքս, 1959)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Անտվերպեն

**Անտվերպեն** (, ), քաղաք և համայնք Բելգիայում՝ Ֆլանդրիայի Անտվերպեն մարզի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Շելդա գետի և Ալբերտա ջրանցքի վրա։ Անտվերպենի բնակչությունը կազմում է :

## Պատմություն
Առաջին անգամ հիշատակվում է 7-րդ դարում։ Ծովային, օդային ուղիների և երկաթուղային միջազգային հանգույց է։ 14-18-րդ դարերում Անտվերպենը եղել է Արևմտյան Եվրոպայի ֆինանսական-առևտրային գլխավոր կենտրոններից։

## Աշխարհագրություն
Անտվերպենը Շելդայով բաժանված է երկու մասերի, որոնք իրար միացած են գետի տակ կառուցված թունելներով։

## Ճարտարապետություն
Շելդային է հարում քաղաքի հին մասը, որտեղ բարձր արվեստով առանձնանում են՝ գոթական Սուրբ Աստվածամոր տաճարը (1352-1616), Սթեն դղյակը (վերակառուցվել է 1520-1521), ուշ գոթական Սինթ Յակոբսկերկ եկեղեցին (1491-1507), «Մսագործների տունը» (1501-1503) և այլ տներ։

Գրոնտե-մարկտ հրապարակում են ֆլամանդական վերածննդի հուշարձաններ՝ ռատուշան (1561-1535, ճարտարապետ՝ Կ․ Ֆլորիս) և 16-րդ դարի գիլդիական տները․ բարոկկոյի ոճով են կառուցված Սինթ-Կարոլուս-Բորոմեսուկերկ եկեղեցին (1614-1621, ճարտարապետ՝ Պ․ Խյոյսենս), արքայական պալատը (1743-1745, ճարտարապետ՝ Յա․ Պ․ Բաուրսխեյդտ)։

20-րդ դարում կառուցվել են «Տորենգեբաու» բարձրահարկ շենքը (1930-1931), օդանավակայանը (1931, ճարտարապետ՝ Ս․ Յասինսկի), Քիլ բնակելի կոմպլեքսները (1950-1955, ճարտարապետ՝ Ռ․ Բրամ, Վ․ Մարմանս, Ռ․ Մաս), Լյուխտալը (1955, ճարտարապետ՝ Հ․ վան Քյոյկ) և այլն։ Թանգարաններից են արվեստների արքայական թանգարանը (հիմն․՝ 1810), տպագրիչներ Կ․ Պլանտենի և Բ․ Մորետուսի տունը, Պ․ Պ․ Ռուբենսի տունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Համշենցիներ

**Համշենցիներ** կամ **համշենահայեր** (), հայերի ենթախումբ, որը ծագել է VIII դարի վերջին Սև ծովի հարավ-արևելյան ափին բնակություն հաստատած հայերից։ Բնակվում են Թուրքիայի Հանրապետությունում, Հարավային Կովկասում, Ռուսաստանում (մասնավորապես Կրասնոդարի երկրամասում) և Կենտրոնական Ասիայում։

## Հնագույն պատմություն

Արաբական հալածանքներից խուսափող Համամ և Շապուհ Ամատունի իշխանները 789-790 թվականներին, Վասպուրականի Արտազ գավառից (մասամբ՝ Այրարատից), 12 հազար գաղթականներով տեղափոխվել և բնակություն են հաստատել բյուզանդական Խաղտիք (Խալդիա) բանակաթեմում։ Բյուզանդիայի կայսր Կոստանդին VI-ի շնորհած Տամբար վայրում Համամ իշխանը հիմնել է Համամշեն (Համշեն) ավանը, որի անունով կոչվել է գավառակը, հայ բնակչությունը՝ համշենցիներ, համշենահայեր, համշիններ։ Քաջքար լեռան հյուսիսային լանջերի և շրջակա ձորերի հետ կազմել է Համշենի կիսանկախ իշխանության կորիզը։

XV դարում հիշատակվում են Համշենի իշխան (պարոն) Առաքելը, Դավիթ Ա, Վարդը, Վեքեն, Դավիթ Բ։ Վերջինս 1489-ին պարտվել է օսմանյան թուրքերից, որից հետո Համշենի հայկական իշխանությունը դադարել է գոյություն ունենալ։ Համշենում նշանակվել է թուրք կառավարիչ, բայց գավառակի անմատչելի ձորերի հայ ձորապետները երկար ժամանակ պահպանել են ներքին ինքնավարությունը։ Գրչության կենտրոններ են եղել Սուրբ Խաչիկ հոր, Քոշտենց, Խուժկա վանքերը։ XIII դարի վերջին Համշեն է այցելել Հեթում պատմիչը, 1406-ին՝ իսպանացի դիվանագետ Կլավիխոն։ 

XVIII դարի վերջին&nbsp;-&nbsp;XIX դարի սկզբին ծավալվել է Համշենի հայերի բռնի իսլամացումը։ Դավանափոխ հայերին անվանել են «կեսկեսներ» (միաժամանակ գործածել են հայերը և թուրքերը)։ Ղ. Ինճիճյանը հիշատակում է Համշեն գավառակի Տափ, Քոշտենց, Եղնովիտ, Ամոգվա, Միծմուն, Ժանընտոց, Մոլևինց, Ուսկուրտա, Շնիչվա, Գուշիվա, Որդնենց, Մակրևինց, Խապագ, Վիժե Վերին, Վիժե Ներքին գյուղերը, Խալա վիճակը։ Ամբողջությամբ դավանափոխվել են Համշենի, Խալայի և Վիժեի հայերը, եղնովիտցիները պահպանել են քրիստոնեական հավատը, իսկ մյուս բնակավայրերը (կրոնական առումով) ունեին խառը բնակչություն։
right|300px|thumb|Համշեն

XIX դարում գավառակ էր Լազիստանի գավառում։ Ընդգրկել է Աթինայի և Ռիզեի միջև՝ Քաջքար-Պարխար լ-գագաթների ծովահայաց լանջերի ձորերը, որոնցից նշանավոր էին Բեյուկդերեն, Ծիվարդերեն և Քսենոսդերեն։ XIX դարի 70-ական թթ. ուներ 33 գյուղ, 13.190 հայախոս բնակիչ։ Համշենին վարչականորեն կից էին հայաբնակ Ճեմիլ, Մարմանատ, Արտա բնակավայրերը և Խալայի վիճակը։ Համշենահայերը ապրում էին բնատնտեսական կյանքով, զբաղվում էին հացահատիկի, ծխախոտի մշակությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով, առևտրով։ Մինչև դարավերջը կանգուն էին նրանց եկեղեցիները։ Սակավահողության և կրոնա-ազգայնական ճնշման հետևանքով Համշենի հայերի մի մասը XIX դարի սկզբին գաղթել է Սև ծովի առափնյա շրջանները՝ Ջանիկ, Սյուրմենե, Տրապիզոն և այլն։

## Նորագույն պատմություն

1877-78-ի ռուս-թուրքական պատերազմից հետո շատ համշենցիներ տեղափոխվել են Ղրիմ, Աբխազիա, Բաթում։ Դարավերջին Օրդուի և Խոփայի հայերը հաստատվել են Նիկոմեդիայում (Իզմիրում)։ Այնուհանդերձ, Համշենը մինչև XX դարի սկիզբը պահպանել է կիսանկախ վիճակը։

## Պատկերասրահ

Համշենահայերի ընտանիք - Hamshen Armenian family - Hemşin Ermeni ailesi (1901).jpg|Համշենահայերի ընտանիք, 1901 թվական


## Տես նաև
* Համշենահայերի բռնի տեղահանում
* Ծպտյալ հայեր

Կատեգորիա:Թուրքահայ հասարակություն
Կատեգորիա:Համշենցիներ
Կատեգորիա:Մուսուլման հայեր
Սոխ (այլ կիրառումներ)

*Սոխ* բառը կարող է նշանակել.
* Սոխ, բանջարեղեն, որը մշակվում է կլիմայական բոլոր գոտիներում և օգտագործվում գրեթե բոլոր կերակուրների մեջ։
* Սոխ, հայերի մոտ ռուսներին վերաբերվող ազգային մականուն։
Վարազդատ Հարոյան

**Վարազդատ Արշակի Հարոյան** (), հայ ֆուտբոլիստ։ 2011 թվականից հանդես է գալիս ազգային հավաքականում որպես պաշտպան, 3 համարի մարզաշապիկով։

## Ակումբային կարիերա

Հարոյանը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է Փյունիկի ֆուտբոլային ակադեմիայում։ 17 տարեկան հասակում՝ նա խաղաց հայկական Պատանի ակումբում։
2009 թվականին, նա իր դեբյուտային խաղն անցկացրեց Փյունիկի կազմում Գանձասարի դեմ։ Խաղը կայանում էր Երևանում։ Հարոյանը փոխարինվեց 90-րդ րոպեին՝ իր տեղը զիջելով Արթուր Եդիգարյանին։ Այդ մրցաշրջանում Փյունիկը դարձավ Հայաստանի չեմպիոն։
2010 թվականին, Հարոյանը դարձավ թիմի հիմնական կազմի խաղացող։ Այդ մրցաշրջանում Փյունիկը հաղթեց Հայաստանի առաջնությունը, Հայաստանի գավաթը և Հայաստանի սուպերգավաթը։
2012 թվականի մարտ ամսին գերմանական Քյոլնին գրավեց Հարոյանի խաղը և պաշտոնապես Քյոլնը Հարոյանին հրավիրեց թիմ։ Հարոյանը մարզվում էր Քյոլնի հետ։

Ռուսական Տամբովում և Ղազախական Աստանայում մեկ տարի հանդես գալուց հետո Իսպանական Կադիսից առաջառկ եղավ որին հետևեց նրա տեղափոխությունը Իսպանական ակումբ։ Բավական արագ հարմարվեց ակումբին, 2022-ի Դրությամբ ակումբում հանդես է եկել 19 խաղում խփել մեկ գոլ։

## Միջազգային կարիերա

2011 թվականի, օգոստոսի 10-ին Հարոյանը իր առաջին խաղն անցկացրեց հավաքականի կազմում՝ ընդդեմ Լիտվայի։ Պաշտոնական խաղերում առաջին անգամ Հարոյանը խաղաց Դանիայի դեմ 2013 թվականին, որտեղ Հայաստանի հավաքականը ջախջախեց Դանիային 4-0 հաշվով։

## Տիտղոսներ

### Ակումբային

 Փյունիկ

* Հայաստանի առաջնություն(2) 2009, 2010,2014-2015
* Հայաստանի գավաթ(1) 2009,2010,2012-2013,2013-2014,2014-2015
* Հայաստանի սուպերգավաթ(1) 2010,2011-2012,2015-2016

## Ծանոթագրություններ

* Տեղեկություններ soccerway.com-ում
* http://www.ffa.am/en/teams/fcpyunik/players/varazdatharoyan/

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Գավիթ (թատրոն)

**Գավիթ ** (), Հայ առաքելական եկեղեցու Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմին կից աշխատող հայկական թատրոն Մոսկվայում։ Գեղարվեստական ղեկավարը Համլետ Ղալեչյանն է։

## Բեմադրումներ
* Իմ սիրտը լեռներում է
* Մեղուների մարգագետին
* Սուտլիկ Ոսկան (ամանորյա հեքիաթ)
* Քաջ Նազարի արկածները

## Արտաքին հղումներ
* Թատրոնի խմբի էջը ՎԿ կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
Կատեգորիա:Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմ
Կատեգորիա:Մոսկվայի թատրոններ
Լևոն Սայան

**Լևոն Սայան** (**Լևոն Սանոսյան** (), ֆրանսահայ իմպրեսարիո և պրոդյուսեր, օպերային երգիչ (տենոր)։

Ծնվել է Էքս ան Պրովանսում։ Շառլ Ազնավուրի ընկերն ու իմպրեսարիոն է։ Նկարահանվել է կինոյում։

2009 թ. Հայաստանի նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Charles Aznavour's official site 
* Levon Sayan's biography

Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Հայաստան)
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ պրոդյուսերներ
Սեդա Ազնավուր

**Սեդա Ազնավուր** (, ), ֆրանսահայ երգչուհի և դերասանուհի։

Շառլ Ազնավուրի ավագ դուստրը։

## Կենսագրություն
Սովորել է Փարիզի հայ կուսանաց քոլեջում, երաժշտական դպրոցներում։ 1960-ականներից սկսել է երաժշտական կարիերան, տեղափոխվել է ԱՄՆ, համերգներ է տվել Վիլյամ Սարոյանի դստեր՝ Լյուսիի հետ։ 1988 թվականին թողարկել է հայկական ավանդական երգերի ալբոմ։ Հոր հետ հայերեն կատարել է Սայաթ-Նովայի «Աշխարհումս» երգը։

## Ալբոմներ
* *Suis le soleil*, United Artists Records
* *On ne valse plus à Vienne*, FTC / Discodis
* *Les marins*, FTC
* *Juste un dernier verre*, FTC / Sofrason - Saïga
* *Pour moi toute seule*, United Artists Records
* *Rien que nous*, (David Alexandre WINTER et Seda AZNAVOUR), 1971, Barclay
* *Peut-être…!*, 1971, Barclay
* *Les champignons hallucinogènes*, 1972
* *Chants traditionnels Armeniens*, 1988, MusArm

## Ֆիլմեր
* La Part des lions (The Lion's Share, 1971)
* Paris au mois d'août (Paris in August, 1966)

## Արտաքին հղումներ
* Սեդա Ազնավուրը imusic.am֊ում
* Seda Aznavour: Discography

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամերիկահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Ալեքսանդր Հակոբյան (քիմիկոս)

**Ալեքսանդր Մկրտչի Հակոբյան** (նոյեմբերի 4 (17), 1904, գյուղ Շավշեթ (այժմ՝ Թուրքիայում)&nbsp;-&nbsp;մայիսի 16, 1987, Երևան), քիմիկոս, օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1971)։ ԽՍՀՄ Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
1931 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1931-1941 թվականներին աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում, 1938-1941 թվականներին՝ ղեկավարել Ս․ Կիրովի անվան քիմիական գործարանի կենտրոնական լաբորատորիայի օրգանական քիմիայի բաժինը, 1946 թվականից՝ ՀԽՍՀ ԳԱ քիմիայի (1957 թվականից՝ ՀԽՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի) ինստիտուտի լաբորատորիայի վարիչ, 1985-1987 թվականներին՝ գիտությունների խորհրդատու։ Աշխատանքները վերաբերում են ացետիլենի քիմիայի հարցերին։ Միա- և երկվինիլացետիլենների քլորածանցյալների սինթեզի և փոխարկումների բնագավառի հետազոտություններով ստացվել են նոր մոնոմերային և պոլիմերային նյութեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Արշակ Հակոբյան

**Արշակ Հայրապետի Հակոբյան** (), հայ բժիշկ, ֆիզիոլոգ, ֆիզիոթերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1936), պրոֆեսոր (1939)։ ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Բեռլինի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1911)։ 1919 թվականից ապրել է Երևանում, մասնակցել ԵՊՀ բժշկական ֆակուլտետի հիմնադրմանը։ Մինչև 1936 թվականը՝ ԵԲԻ-ում իր հիմնած ֆիզիոլոգիայի, 1936-1960 թվականներին՝ նյարդախտաբանության ամբիոնների վարիչ։ Զբաղվել է նաև կուրորտաբանության հարցերով, նպաստել «Արզնի», «Ջերմուկ» և Վանաձորի առողջարանների կազմակերպմանը։ Մինչև 1989 թվականը նրա անունով էր կոչվում Երևանի կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության ԳՀԻ-ն։

## Երկեր
* Հակոբյան Ա. Հ., Ֆիզիոլոգիա, դասագիրք, 1923։ 
* Հիստերիկ մուտիզմի յեվ պարալիզների յերկու դեպքեր։ (Զեկուցում՝ կարդացված Յերեվանի Բժշկ. Միութ. ժողովում) / Ա. Հակոբյան., Յերեվան, 1926։
* Курорты ССР Армении / А. А. Акопян., Эривань, Изд. Управделами Совнаркома ССРА, 1934.
* Справочник по курортам и домам отдыха ССР Армении։ С приложением туристических маршрутов / А. Акопян, Р. Гянджунцян., Эривань, ГИЗ ССР Армении, 1935.
* Туристические и курортные богатства Советской Армении / Доц. В. Г. Дик, С предисл. засл. деят. науки проф. В. А. Александрова, Под ред. проф. А. А. Акопяна, Наркомздрав Армян. Сов. Соц. Республики., Ереван, [Б. и.], 1937.
* Սանդրուժիննիկների և սանհրահանգիչների պատրաստումը Մաս 1։ Երևան, Հայպետհրատ, 1941։
* Ինքնօգնություն և փոխադարձ օգնություն։ Պրոֆ. Ա. Հ. Հակոբյան, խմբ.՝ Ա. Խրիմլյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1941։
* Краткое пособие по травматическим поражениям периферической нервной системы конечностей։ Клиника нерв. болезней։ В помощь врачам эвакогоспиталей / А. А. Акопян, Г. И. Мирзоян, Наркомздрав АрмССР - Упр. эвакогоспиталей., Ереван, Армгиз, 1944.
* Ժողովածու ներվային հիվանդությունների կլինիկայի գիտական աշխատությունների։ Երևան, Հայպետապ, 1948։ 
* Ներվայնությունը, նրա բուժումը և կանխման հնարավորությունները / Ա. Հ. Հակոբյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1949։ 
* Ալկոհոլիզմը և նրա ազդեցությունը ներվային սիստեմի վրա / Ա. Հ. Հակոբյան, Հ. Ա. Աստվածատրյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1955։
*Ալկոհոլը և նրա ազդեցությունը ներվային սիստեմի վրա / Ա. Հ. Հակոբյան, Հ. Ա. Աստվածատրյան, 2-րդ հրատ., ուղղ. և վերամշակ., Երևան, Հայպետհրատ, 1959։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոթերապևտներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Բրիտանիկ

**Բրիտանիկ** (), Վայթ Սթար Լայն ընկերության բժշկական շոգենավ։ 1916 թվականի նոյեմբերի 21-ին նավը բախվել է ականին Հունաստանի Կեա կղզու մոտակայքում՝ խորտակվելով 57 րոպեում, 2 անգամ արագ, քան Տիտանիկը։ Մահացել է մոտավորապես 30 մարդ։

## Քույր նավեր
*   Տիտանիկ
*  Օլիմպիկ

## Տես նաև
* Բրիտանիկ (2000 ֆիլմ)

Կատեգորիա:Բրիտանական նավեր
Կատեգորիա:Խորտակված նավեր
Կատեգորիա:Նավաբեկություններ
Կատեգորիա:Նավեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շոգենավեր
Կատեգորիա:Ուղևորանավեր
Բուժքույր

մինի|250x400px|աջից|Բուժքույր
**Բուժքույրը** (կամ գթության քույրը) միջին բժշկական կրթությամբ մասնագետ է և աշխատում է բժիշկների ղեկավարությամբ։ Հիվանդանոցներում բուժքույրերը խնամում են հիվանդներին, հետևում նրանց վիճակին, բժշկի նշանակմամբ իրականացնում բուժարարողություններ, վերահսկում բաժանմունքի և հիվանդասենյակների սանիտարահիգիենային վիճակը։

Բուժքույրերն աշխատում են ավագ բուժքրոջ անմիջական ղեկավարությամբ, որը վերահսկում է բժշկի նշանակումների կատարումը, իրականացնում դեղանյութերի դուրսգրումը, դրանց հաշվառումն ու պահպանումը, հիվանդների ընդունելության և դուրսգրման ձևակերպումները, հետևում բաժանմունքի սանիտարական վիճակին, տնտեսությանը, հիվանդների սննդին և այլն։

Բուժքույրը նաև մասնակցում է բնակչության շրջանում սանիտարալուսավորչական աշխատանքների կատարմանը։ Բուժքույրեր աշխատում են նաև մանկապարտեզներում, դպրոցներում, արտադրական ձեռնարկություններում, ծերանոցներում, կարող են լինել նաև մասնավոր հիվանդապահներ և այլն։ Բուժքրոջ որակավորում ստանում են սովորաբար հատուկ բժշկական դպրոցներում կամ ուսումնարաններում 3 տարի սովորելուց հետո, ապա շատերը մասնագիտանում են բժշկագիտության որոշակի բնագավառում։ Բուժքույրերը հատկապես կարևոր դեր են խաղում այն երկրներում, որտեղ բժիշկները քիչ են։

Քույրական գործը անկախ, զարգացող և կատարելագործում պահանջող մասնագիտություն է։ Բուժքույրերը հանդիսանում են բուժհիմնարկների միջին մասնագիտական օղակ, որի դերը շատ մեծ է բուժսպասարկման մեջ։

Ըստ Միջազգային բուժքույրական համաժողովին (2006) ընդունված և հաստստված նորմերի քույրը պարտավոր է զարգանալ, վերապատրաստվել պարբերաբար, կատարելագործել տեսական և պրակտիկ հմտությունները արդիական նորմերին համապատասխան։

Հայաստանի պատմության մեջ բուժքրոջ դերը լավագույնս արտահայտվեց Արցախյան պատերազմի ժամանակ, որտեղ մարտական գործողությունների ընթացքում բազմաթիվ բուժքույրեր արիաբար փրկեցին բազմաթիվ կյանքեր, նույնիսկ կյանքի գնով։

Ներկայումս Հայաստանում կառավարության կողմից հաստատված է բուժքույր-մասնագետների ուսուցման 3- ամյա ծրագիր։ Գործում է նաև Քույրական գործի կազմակերպում 4-ամյա ծրագիր (Երևանի հայ-ամերիկյան «Էրեբունի» պետական բժշկական քոլեջ) բակալավրիատի աստիճանով։

## Տես նաև
* Բժիշկ
* Բուժակ

## Արտաքին հղումներ
Միջին և կրտսեր բուժանձնակազմի բարոյական կերպարը, նրանց և հիվանդի փոխհարաբերությունները 

Կատեգորիա:Բժշկական մասնագիտություններ
Ռեյնալդու Ջանեկինի

**Ռեյնալդու Ջանեկինի** (, ), բրազիլացի դերասան և ֆոտոմոդել է։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն
* (2010) &nbsp;-&nbsp;Կիրք &nbsp;-&nbsp;Ֆրեդ
* (2008) &nbsp;-&nbsp;Քթի թաշկինակների միջև &nbsp;-&nbsp;Ռոբերտու
* (2007) &nbsp;-&nbsp;Յոթ մեղքեր&nbsp;-&nbsp;Դանթե Ֆլորենտինու
* (2007)  &nbsp;-&nbsp;Զարմիկ Բազիլիոն &nbsp;-&nbsp;Ժորժի
* (2005) &nbsp;-&nbsp;Բելիսիմա &nbsp;-&nbsp;Պասկուալ Սիլվա
* (2004) &nbsp;-&nbsp;Մեղքի գույնը &nbsp;-&nbsp;Պակո Լամբերտինի/Ապոլլո Սարդինա
* (2003) &nbsp;-&nbsp;Կանայք սիրո մեջ &nbsp;-&nbsp;Ռիկարդու
* (2002) &nbsp;-&nbsp;Սիրո երկիրը, սիրո հույսերը &nbsp;-&nbsp;Թոնի
* (2001) &nbsp;-&nbsp;Եվայի երեխաները &nbsp;-&nbsp;Ռիկարդու
* (2000) &nbsp;-&nbsp;Ընտանեկան գծեր &nbsp;-&nbsp;Էդու

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Ռեյնալդո Ջանեչինի։ Ալֆոնս, որը սիրահարվել է իր փառքին
* Բրազիլիադա 

Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ժանաօզեն

**Ժանաօզեն** ( , նախկինում՝ **Նովի Ուզեն**), մարզային ենթարկման քաղաք Ղազախստանի Մանգիստաուի մարզում։

## Պատմություն
Բնակավայրը քաղաքի կարգավիճակ է ստացել **1968** թվականին։ Գտնվում է Մանղըշլաղ պլատոի վրա։ Քաղաքում կա օդանավակայան։ 1968-ից մինչև 1992 քաղաքը կոչվել է **Նովի Ուզեն**, իսկ 1992 թվականից անմիջապես Ղազախստանի ներսում քաղաքը անվանում են Ժանաօզեն, դրանից ելնելով տարբեր օտարալեզու քարտեզներին նույնպես է փոխվել անվանումը չնայած նրա, որ պաշտոնապես վերանվանում չի եղել։

1989 թվականին ազգային հողի վրա քաղաքում խոշոր անկարգություններ են տեղի ունեցել։

### 2011 թվականի անկարգություններ
2011 թվականի դեկտեմբերի 16–ին Ժանաօզեն քաղաքում բախումներ են գրանցվել «Օզենմունայգազ»–ի աշխատակիցների և ոստիկանների միջև։ Գլխավոր դատախազի խոսքերով՝ խուլիգանների խումբը հարձակվել է խաղաղ բնակիչներիի վրա, որոնք հավաքվել էին կենտրոնական հրապարակում՝ տոնելու Ղազախստանի անկախության 20 ամյակի տոնակատարությունները։ Իսկ գործադուլ անողները պնդում են, որ ոստիկանությունն է առաջինը բռնություն կիրառել։

## Բնակչություն
2004 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքում ապրում էր 60,2 հազար մարդ, կամ մարզի բնակչության 17 %-ը։ Աքտաուից մինչև Ժանաօզեն հեռավորությունը կազմում է 150&nbsp;կմ։ Քաղաքից բացի Ժանաօզենի քաղաքային վարչություն են մտնում Թենգե (11,5 հազար մարդ) ավանը և Կըզըլսայ (3,5 հազար մար) գյուղը։ Քաղաքում ինչպես և մարզում բնակչության հիմնական մասն են կազմում ղազախները, ռուսները, ուկրաինացիները և կարակալպակները։

Ժանաօզենը Ղազախստանի բնակչության դինամիկ աճի առումով զբաղեցնում է ամենանշանակիլ տեղերից մեկը։

## Տնտեսություն
Ժանաօզենի տնտեսական հիմնական ոլորտներն են նավթի և բնական գազի արդյունահանումը։ Քաղաքում գտնվում է գազավերամշակող գործարան։ Ժանաօզենում է գտնվում Ղազախստանի մի քանի ուղղիչ-աշխատանքային հաստատոություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1964 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ղազախստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մանգիստաուի շրջան
Ջորջ Սթիվենս

**Ջորջ Սթիվենս** (, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր և պրոդյուսեր։

## Աշխատանք
Ունեցել է շատ բեղմնավոր ստեղծագործական աշխատանք, աշխատելով կինեմատոգրաֆիայի տարբեր ոլորտներում։ 57 ֆիլմի ռեժիսոր է, 70 ֆիլմի օպերատոր, 16 սցենարի հեղինակ և 13 ֆիլմի պրոդյուսեր։

Մոտ 11 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել, ներկայացված է եղել ևս 21-ի։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ռեժիսորներ Ֆրենկ Կապրայի և Ուիլյամ Ուայլերի հետ համատեղ հիմնել է *Liberty Films* կինոընկերությունը, սակայն այդ ընկերությունը թողարկեց միայն մեկ ֆիլմ՝ «Այս հրաշալի կյանքը»։

## Ֆիլմագրություն
Հոլիվուդի անցյալի նշանավոր կինոդեմքերից մեկն է, որպես ռեժիսոր։ Առավել նշանավոր ֆիլմերն են.
* 1935&nbsp;-&nbsp;«Էլիս Ադամս» / *Alice Adams*
* 1936 &nbsp;-&nbsp;«Օրորվելու ժամանակը» / *Swing Time*
* 1942 &nbsp;-&nbsp;«Տարվա կինը» / *Woman of the Year*
* 1951&nbsp;-&nbsp;«Տեղ արևի տակ» / *A Place in the Son*
* 1953 &nbsp;-&nbsp;«Շեյն» / *Shane*
* 1956&nbsp;-&nbsp;«Հսկան» / *Giant*
* 1959&nbsp;-&nbsp;«Աննա Ֆրանկի օրագիրը» / *The Diary of Anne Frank*
* 1965&nbsp;-&nbsp;«Երբևէ պատմված պատմություններից ամենամեծը» / *The Greatest Story Ever Told* (Դևիդ Լինի հետ համատեղ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերատորներ
Կատեգորիա:Լավագույն ռեժիսոր Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Ծաղկակաղամբ

**Ծաղկակաղամբ** (), մշակովի կաղամբների ենթատեսակի մեջ մտնող բազմաթիվ բանջարեղեննեից մեկն է, որը համեմատած գլուխ կաղամբի հետ ավելի նոր մշակաբույս է։

Կաղամբի բոլոր տեսակներից իր սննդային և համային հատկություններով ծաղկակաղամբը գրավում է առաջին տեղը։ Սննդի համար օգտագործվում են ծաղկակաղամբի գլուխները, որոնք իրենցից ներկայացնում են բույսի խիստ կարճացած, հաստացած, մսալի, հոծ կերպով ի մի հավաքած ծաղկակիր ցողունները։ Ծաղկակաղամբն ածխաջրերով և, մանավանդ, դյուրամարս սպիտակուցներով անհամեմատ ավելի հարուստ է, քան գլուխ կաղամբը։ Բացի այդ՝ գլուխ կաղամբից երկու անգամ ավելի շատ վիտամին C է պարունակում։

Ծաղկակաղամբն օգտագործվում է խաշած, յուղով-ձվով տապակած, թթու դրած վիճակում, և տարբեր ապուրների մեջ։ Ծաղկակաղամբի թթուն բավականին տարածված է հայերի շրջանում։

[''[Ալու գոբի*, Հնդկական խոհանոցին պատկանող ճաշատեսակ՝ պատրաստված ծաղկակաղամբից և [[կարտոֆիլ]]ից|մինի|ձախից]]
Ծաղկակաղամբը արժանացել է մաթեմատիկոսների ուշադրությանն իր վառ արտահայտված [[ֆրակտալ]] հատկության համար, որը, ըստ հաշվարկների, կազմում է մոտավորապես 2,8։

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* Капуста / Сост. И. Пустырский и др. — Ростов-на-Дону, Феникс, 2004. ISBN 5-222-04417-3.
* Вехов В. Н. и др. Культурные растения СССР. — М., «Мысль», 1978. — С. 107—108.
* Болотских А. С. Капуста. — Харьков, «Фолио», 2002. — С. 286—295. ISBN 966-03-1669-0
* Лебедева А. Т. Ошибки и неудачи огородника: как их избежать. — М., Колос, 2002. — С. 155—165. ISBN 5-10-003459-9

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Brassica+oleracea+cauliflower+and+broccoli&RF=Webdisplay PROTAbase՝ *Brassica oleracea (ծաղկակաղամբ և բրոկկոլի)''] 

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կաղամբազգիներ
Աղվանից մարզպանություն

**Աղվանից մարզպանություն**, Սասանյան Իրանի կուսակալություն կամ փոխարքայություն։ Արևելյան Հայաստանում հայ Արշակունյաց թագավորության վերացումից հետո, 387-ին, Սասանյանները Արցախ և Ուտիք նահանգները միացրին Աղվանքին՝ հիմնելով առանձին մարզպանություն, որը գոյություն ունեցավ մինչև արաբական տիրապետությունը։ Աղվանից մարզպանությունը աշխարհագրական-տերիտորիալ հասկացություն էր, խառը էթնիկական կազմով։ Հայ նախարարական ավագանին, հենվելով տեղացի ստվար հայության վրա, տնօրինում էր երկրի ներքին կյանքը։ Մինչև 462-ը մարզպանի աթոռանիստն էր Կապաղակ քաղաքը։

462 - 636-ին մարզպանության կենտրոնն էր Պարտավը։ 636-ին Վարազ-Գրիգորը (Միհրանյան տոհմից) դարձավ Աղվանքի «առաջին իշխանը։ Արաբական տիրապետության հաստատումով Միհրանյանները դարձան խալիֆայության վասալներ։ 706-ին վերացավ նրանց իշխանությունը, և երկիրը մտավ «Արմինիա» փոխարքայության կազմի մեջ։ Արցախում և Ուտիքի լեռնային ու նախալեռնային գավառներում հայ իշխանությունները շարունակեցին իրենց գոյությունը և IX դ. վերջերից ընդգրկվեցին Բագրատունյաց թագավորության կազմում։
Գուգլի ծառայությունների ցանկ

Բացի որոնողական համակարգից, Գուգլը տրամադրում է լայն տարածում ունեցող մի շարք այլ **ծառայություններ և գործիքներ**։
Դրանց մեծ մասը վեբ-հավելումներ են, որոնք օգտագործելու համար անհրաժեշտ է ունենալ միայն բրաուզեր և ինտերնետ մուտքի հնարավորություն։ Սա հնարավորություն է տալիս տվյալներ փոխանակել աշխարհի ցանկացած կետից՝ անկախ համակարգչի առկայությունից։ Որոշ ծառայություններից օգտվելու համար անհրաժեշտ է տեղադրել այլ՝ լրացուցիչ ծրագրեր (օրինակ, Flash Player-ը)։ Նաև ավելի հարմարավետ աշխատելու համար անհրաժեշտ է ունենալ արագ ինտերնետ կապ (Google Video ծառայության համար անհրաժեշտ է առնվազն 512 ԿԲ/վ արագությամբ ինտերնետ կապ, իսկ Google Earth-ի համար՝ 256 ԿԲ/վ)։

## Գուգլի ծառայությունները
* **[[Google AdSense]]** (https://www.google.com/adsense)  - կոնտեքստային գովազդի  ծառայություն, որը թույլ է տալիս մեծաքանակ այցելուներ ունեցող կայքերի տերերին գումար վաստակել։ Ծրագիրը ինքնուրույն որոշում է ինչ գովազդներ պետք է ցուցադրվի կայքում, որպեսզի այն համընկնի կայքի բովանդակության հետ։
* **[[Google AdWords]]** (https://www.google.com/adwords)  - կոտեքստային գովազդի ծառայություն։
* **[[Google Alerts]]** (https://www.google.com/alerts)  - նախապես որոշված հաճախականությամբ ուղարկում է էլ. փոտին որոնման արդյունքները։
* **[[Google Analytics]]** (www.google.am/analytics/) - անվճար ծառայություն, որը կայքատերերին վիճակագրական տեղեկություններ է տալիս կայքի մասին։
* **[[Google ArtProject]]** (http://www.googleartproject.com/)  - աշխարհի հանրահայտ թանգարանների ինտերակտիվ ներկայացում։
* **[[Google App Engine]]** (http://code.google.com/appengine/)  - Google ընկերության սերվերների վրա մասշտաբային վեբ-հավելումների ստեղծման և պահպանման համար նախատեսված հարթակ։
* **[[Google Apps]]** (apps.google.com) - Google-ի բոլոր գործիքները սեփական դոմենի հետ օգատգործելու համար նախատեսված ծառայություն։
* **[[Google Merchant Center]]** (http://base.google.com/ , նախկինում՝ Google Base)  - բովանդակության հեղինակներին հնարավորություն է տալիս տեղադրել հատուկ պահոցում որոշակի տեղեկություններ և որոնել այդ տեղեկության մեջ։
* **[[Blogger]]** (http://blogger.com/)  - սա բլոգերի վարման ծառայություն է, որն թույլ է տալիս պահել մեդիա ֆայլերն, գրառումներն ու մեկնաբանությունները Google-ի սերվերներում։
* **[[Google Bookmarks]]** (https://www.google.com/bookmarks/)  - հնարավորություն է տալիս պահել տարբեր կայքերի հղումներ էջադիրներում, ավելացնել դրանց պիտակներ և նկարագրություններ։ Տվյալները պահպանվում են Google-ի սերվերներում և հասանելի են բոլոր համակարգիչներից։
* **[[Google Buzz]]**  - սոցիալական կայքի գործիք, որն ինտեգրացված է Gmail-ին։ Ծառայությունն դադարեցրել է իր աշխատանքը 2011-ի աշնանը http://googleblog.blogspot.com/2011/10/fall-sweep.html։
* **[[Gmail]]** (mail.google.com) - առաջատար էլեկտրոնային ծառայություններից մեկը աշխարհում։ Ներկայումս օգտատերերին տրամադրում է մոտ 10.1 Գբ ինտերնետ տարածություն փոստի հետ աշխատելու համար և այդ տարածությունը օրեցօր աճում է։

Կատեգորիա:Գուգլ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Գիտություն
Պրահյան հռչակագիր եվրոպական խղճի և կոմունիզմի մասին

**Պրահյան հռչակագիր եվրոպական խղճի և կոմունիզմի մասին** (կամ՝ Պրահյան հռչակագիր), եվրոպական քաղաքական գործիչների, նախկին քաղբանտարկյալների և պատմաբանների կողմից 2008 թ. հունիսի 3-ին ստորագրված հռչակագիր։ Դրա նպատակն էր կոմունիստական ոճիրների դատապարտությունը և վերջիններիս ներառումը կրթական ծրագրերում։ Հռչակագիրը ստորագրվել է «Եվրոպական խիղճը և կոմունիզմը» վերնագրով գիտաժողովի փակման ժամանակ։ Գիտաժողովը տեղի ունեցավ Պրահայում 2008 թ. հունիսի 2-3-ին Չեխիայի Խորհրդարանի Վերին Պալատի շենքում։

Հռչակագրի հիմնադիր ստորագրողներից են Չեխիայի նախկին նախագահ Վացլավ Հավելը, Լիտվայի նախկին նախագահ Վիտաուտաս Լանդսբերգիսը, նախկին քաղբանտարկյալներ Չեխիայից և Արևելյան Եվրոպայի ուրիշ երկրներից, Եվրոպական Խորհրդարանի պատգամավորներ, պատմաբաններ և լրագրողներ։ Աջակցության նամակ ուղարկեց Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզին, Միացյալ Թագավորության նախկին վարչապետ Մարգարետ Թետչերը, Կանադայի պետքարտուղար Ջեյսըն Քենին, ԱՄՆ-ի Ազգային Անվտանգության նախկին խորհրդատու, ծագումով լեհ Զբիգնև Բժեզինսկին։

Պրահայի հռչակագրով մեկնարկվեց Պրահյան գործընթացը (չշփոթել ղարաբաղյան հակամարտությանն առնչվող մյուս Պրահյան գործընթացի հետ)։ Եվրամիությունը և ԵԱՀԿ-ն ընդունեց Ստալինիզմի և նացիզմի զոհերի եվրոպական հիշատակի օրը, որպես ամբողջատիրական վարչակարգերի զոհերի միջազգային հիշատակի օր։ 2011 թ. հոկտեմբերի 14-ին Վիշեգրադյան քառյակի վարչապետները Պրահայում հիմնադրել են Եվրոպական հիշատակի և խղճի պլատֆորմը։

Կատեգորիա:2008 Եվրոպայում
Կատեգորիա:Կոմունիստական հանցագործությունների հիշատակում
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների գործիքներ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Տոտալիտարիզմ
Կարմե (արբանյակ)

**Կարմե** (), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է 1938 թվականին բրիտանացի աստղագետ Սեթ Նիկոլսոնի կողմից Մաունթ Վիլսոնի աստղադիտարանում։ 1955-ց մինչ 1975-ը ընկած ժամանակահատվածում արբանյակը երբեմն անվանում էին «Պան» (այժմ Պան է անվանվում Սատուրնի արբանյակը)։ Իր անվանումը ստացել է միայն 1975 թվականին Կրետեի աստվածուհի Բրիտոմարտիսի մոր Կարմեի անունով։

Կարմեի տրամագիծը գնահատվում է 23&nbsp;կմ։

## Ուղեծիր
Կարմեն պտտվում է Յուպիտերի շուրջ  մեծ էքսցենտրիսիտետով և ուղեծրի թեքմամբ հակադարձ ուղեծրով, այսինքն պտտվում է Յուպիտերի պտույտի ուղղությանը հակադարձ։ Նրա անունով է անվանվել Յուպիտերի արբանյակների Կարմեի խումբը, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 23 - 24 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 165° է։ Արբանյակի ուղեծրի էլեմենտները այս պահին գրանցված են 2000 թվականի հունվար ամսվա դրությամբ, սակայն դրանք անընդհատ փոփոխվում են կապված Արեգակի և մոլորակների ձգողական դաշտերի ազդեցությունների հետ։

## Տես նաև
* Անկանոն արբանյակ
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կարմեի մասին ՆԱՍԱ-ի Solar System Exploration կայքում 
*Դևիդ Ջուիտի էջեր 
*Յուպիտերի հայտնի արբանյակներ (Սքոթ Շեփարդի էջեր) 

Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կալիրոե (արբանյակ)

**Կալիրոե** (), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Արբանյակը հայտնաբերվել է Կիթ Պիկի աստղադիտարանում Սփեյսուոչ ծրագրի շրջանակներում 1999 թվականի հոկտեմբերի 6-ից նոյեմբերի 4-ը ընկած ժամանակահատվածում, սկզբում այն ընդունվել է որպես աստերոիդ և ստացել է  նշանակումը, և միայն 2000 թվականին է պարզվեց որ այն հանդիսանում է Յուպիտերի արբանյակ, և ստացավ  **** նշանակումը, այդ պահին այն Յուպիտերի 17-րդ հայտնի արբանյակն էր։ Կալիրոեի աստղային մեծությունը 20,7 է, փաստորեն այն ավելի թույլ է երևում քան նույնիսկ գաճաճ մոլորակ Էրիսը, որի տեսանելի մեծությունն է 18,7։

Կալիրոեն ունի մոտ 8,6 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 24&nbsp;099&nbsp;000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 758 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 141° խավարածրի հարթության նկատմամբ (140° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,2796 է։

Արբանյակի անունը տրվել է 2002 թվականի հոկտեմբերին, այն անվանվել է հունական դիցաբանության օվկիանուհի Կալիրոեի անունով։

Կալիրոեն պատկանում է Պասիֆեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 22,8 - 24,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը 144,5° - 158,3° միջակայքում։

Նավավարական մանյովրի ընթացքում Նոր Հորիզոններ կայանը Յուպիտերի մետով անցման ժամանակ լուսանկարել է Կալիրոեն 2007 թվականի հունվարի 10-ին։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Պրաքսիդիկե (արբանյակ)

**Պրաքսիդիկե** (), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Սքոթ Շեփարդի ղեկավարած խմբի կողմից, հայտնաբերման մասին հայտարարվել է 2000 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է **** ժամանակավոր անվանումը։

Պրաքսիդիկեն ունի մոտ 7 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 21&nbsp;147&nbsp;000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 625,3 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 149,0° խավարածրի հարթության նկատմամբ (143° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,230 է։

Պրաքսիդիկեն պատկանում է Անանկեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 19,3 - 22,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 150° է։

Արբանյակի անունը տրվել է 2003 թվականի օգոստոսին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության պատիժի աստվածուհի Պրաքսիդիկեի անունով։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Տայգետե (արբանյակ)

**Տայգետե** (), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2001 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է  ժամանակավոր անվանումը։

Տայգետեն ունի մոտ 5 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 23&nbsp;360&nbsp;000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 732,2 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 165,2° խավարածրի հարթության նկատմամբ (163° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,252 է։

Տայգետեն պատկանում է Կարմեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 23 - 24 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 165° է։

Արբանյակի անունը տրվել է 2002 թվականի հոկտեմբերին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության կերպար պլեադ Տայգետեի անունով, ով Ատլասի դուստրն էր և Զևսի սիրուհին։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Մեգակլիտե (արբանյակ)

**Մեգակլիտե** (, ), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2000 թվականին, սկզբում ստանալով **** ժամանակավոր անվանումը։

Մեգակլիտեն ունի մոտ 5,4 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 24&nbsp;687 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 792,437 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 150° խավարածրի հարթության նկատմամբ (148° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,308 է։

Արբանյակի անունը տրվել է 2002 թվականի հոկտեմբերին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության աստված Զևսի (Յուպիտերի հունական տարբերակը) սիրուհի Մեգակլիտեյի անունով։

Մեգակլիտեն պատկանում է Պասիֆեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 22,8 - 24,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը 144,5° - 158,3° միջակայքում։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
S/2003 J 2

**S/2003 J 2**, Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2003 թվականի մարտի 4-ին։ 2018 թվականի դրությամբ հանդիսանում է Յուպիտերի ամենահեռավոր արբանյակը։

 ունի մոտ 2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 29&nbsp;545&nbsp;579,5 կմ հեռավորության վրա, 981,55 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 154° խավարածրի հարթության նկատմամբ (152° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,41 է։

Արբանյակը կարող է պատկանել Պասիֆեի խմբին, սակայն նրա ուղեծիրը դեռևս ամբողջովին չի պարզվել այս հաստատումը հիմնավորելու համար։ Ուղեծրի մեծ կիսաառանցքը կազմում է 30 գիգամետր թեքումը մոտ 160°:

Յուպիտերի ձգողական դաշտի ազդեցությունը սահմանափակվում է մոլորակի Հիլլի գնդով, որի շառավիղը կազմում է 52 գիգամետր։ Հակադարձ շարժմամբ արբանյակները, որոնց մեծ կիսաառանցքը կազմում է Հիլի շառավղի 67% կարող են համարվել հաստատուն արբանյակներ։ Հետևաբար հնարավոր է, որ ապագայում կհայտնաբերվեն Յուպիտերի ավելի հեռու պտտվող արբանյակներ։

 արբանյակը այլևս չի դիտարկվել հայտնաբերման պահից, և այժմ համարվում է կորսված։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Յուպիտեր LI

**Յուպիտեր LI**, Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Ռոբերտ Ջեյքոբսոնի ղեկավարած խմբի կողմից 2010 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է **** ժամանակավոր անվանումը։ Հիմնական նշանակումը ստացել է 2015 թվականի մարտին։

Յուպիտեր LI արբանյակը ունի մոտ 3 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 23&nbsp;314&nbsp;335 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 724,34 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 163,2° խավարածրի հարթության նկատմամբ, իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,320 է։

Յուպիտեր LI արբանյակը պատկանում է Կարմեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 23 - 24 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 165° է։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Ֆիլոֆրոսինե (արբանյակ)

**Ֆիլոֆրոսինե** (), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2003 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է **** ժամանակավոր անվանումը, ինչպես նաև անվանվում է **Յուպիտեր LVIII**:

Ֆիլոֆրոսինեն ունի մոտ 2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 22&nbsp;721&nbsp;000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 699,676 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 141.813° խավարածրի հարթության նկատմամբ (141.776° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,0932 է։

Ֆիլոֆրոսինեն պատկանում է Պասիֆեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 22,8 - 24,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը 144,5° - 158,3° միջակայքում։

Արբանյակը այլևս չէր դիտարկվել հայտնաբերման պահից, և երկար ժամանակ համարվում է կորսված, մինչև 2017 թվականը երբ այն վերստին հայտնաբերվեց։

Արբանյակի անունը տրվել է 2019 թվականին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության կերպար Ֆիլոֆրոսինեի անունով, ով հանդիսանում էր Հեփեստոսի և Ագլայայի դուստրը և Զևսի թոռնուհին։ Անվանումը ընտրվել է Twitter-ում անցկացված քվեարկության արդյունքում։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
S/2003 J 16

**S/2003 J 16**, Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Բրետ Գլեդմանի ղեկավարած խմբի կողմից, հայտնաբերման մասին հայտարարվել է 2003 թվականին։

 արբանյակը ունի մոտ 2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 21&nbsp;000&nbsp;000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 595,4 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 148,5° խավարածրի հարթության նկատմամբ, իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,230 է։

 արբանյակը պատկանում է Անանկեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 19,3 - 22,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 150° է։

Արբանյակը այժմ համարվում է կորսված։ Վերջին անգամ այն դիտարկվել է 2017 թվականի ապրիլին։

## Տես նաև
* Յուպիտերի արբանյակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Փամբակի լեռնաշղթա

**Փամբակի լեռներ **, *Բամբակ, Պամբակի լեռնաշղթա, Պամբի լեռնաշղթա, Պամբուգ, Սպիտակի լեռնաշղթա, Փամբակ, Փամփակի լեռնաշղթա*, լեռնաշղթա Հայաստանի Շիրակի, Լոռու, Արագածոտնի, Կոտայքի, Տավուշի և Գեղարքունիքի մարզերում։ Ձգվում է Շիրակի սարահարթի հյուսիսարևելյան եզրից մինչև Սևանի թերակղզի՝ 100 կմ-ից ավելի։ Լայնությունը մինչև 16 կմ է։ Նրանց միջև կան շատ գյուղեր։

Ամենաբարձր գագաթը Թեժլեռն է՝ 3101 մ բարձրությամբ, որը գտնվում է լեռնաշղթայի կենտրոնական հատվածում։ Բարձր գագաթներից է նաև Մայմեխը՝ 3094 մ։ Ունի ծալքաբեկորային ծագում։ Կենտրոնական հատվածից դեպի հարավ-արևելք է տարածվում Ծաղկունյաց լեռնաշղթան։ Լեռնաշղթայի արևմտյան հատվածում հարաբերական բարձրությունները ավելի փոքր են, միջլեռնային գոգավորությունները ավելի լայն։ Այստեղ է տեղադրված Փամբակի լեռնանցքը։ Լանջերը միջին թեքության են ու շատ կտրատված են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փամբակի լեռնաշղթա
Կարմեի խումբ

**Կարմեի խումբ**, Յուպիտերի հակադարձ շարժումով անկանոն արբանյակների խումբ, որոնք ունեն նմանատիպ ուղեծրեր, և հավանաբար նույնպիսի ծագում։ Խմբի անվանումը վերցված է խմբի մեծագույն մարմնի անունից։

Այս արբանյակների մեծ կիսաառանցքը (Յուպիտերից հեռավորությունը) տատանվում է 22,9-ից մինչև 24,1 Գիգամետր, ուղեծրի թեքումը - 164,9°-ից մինչև 165,5°, էքսցենտրիսիտետը - 0,23 - 0,27 (մեկ բացառությամբ)։

Խմբի հիմնական անդամներն են (մեծից փոքր)՝

* Կարմե (խմբում ամենամեծը)
* Տայգետե
* Էվկլադե
* S/2003 J 5
* Քալդենե
* Իսոնոե
* Կալիկե (զգալիորեն ավելի կարմիր է, քան մյուսները)
* Էրինոմե
* Էթնե
* Կալե
* Պազիթեե
* S/2003 J 9
* S/2003 J 10

Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Պասիֆեի խումբ

**Պասիֆեի խումբ**, Յուպիտերի հակադարձ շարժումով անկանոն արբանյակների խումբ, որոնք ունեն նմանատիպ ուղեծրեր, և հավանաբար նույնպիսի ծագում։ Խմբի անվանումը վերցված է խմբի մեծագույն մարմնի անունից։

Խմբի հիմնական անդամներն են (մեծից փոքր)՝

* Պասիֆե (խմբում ամենամեծը)
* Աոեդե
* Սինոպե
* Կալլիորե
* Հեգեմոնե
* Կիլլենե
* Մեգակլիտե
* Ավտոնոե
* Էվրիդոմե
* Սպոնդե
* Կորե
* Արբանյակներ, որոնք դեռ անուն չեն ստացել՝ S/2003 J 15, S/2003 J 23, S/2003 J 4, S/2003 J 2

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Ալֆրեդո Կատալանի

**Ալֆրեդո Կատալանի** (, ), իտալացի երգահան։ Առավելապես հայտնի է որպես «Լորելեա» (Loreley, 1890) և «Վալլի» (La Wally, 1892) օպերաների հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգահաններ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ