Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա

**Լիդիա Նիկոլաևնա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա** (, ), ռուս կինոդերասանուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1984)։

## Կենսագրություն
Լիդիա Ֆեդոսեևան ծնվել է 1938 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Լենինգրադում՝ Նիկոլայ (մահացել է Հայրենական մեծ պատերազմից հետո) և Զինաիդա Ֆեդոսեևների ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի երեք երեխաներից ավագը, կրտսեր եղբայրները՝ Անատոլին և Գերմանը, մահացել են։ 1946-1956 թվականներին Լիդիա Ֆեդոսեևան սովորել է № 217 դպրոցում (նախկինում հայտնի է եղել որպես Պետրիշուլե)։ Սովորել է Կինոյի տան դրամխմբակում՝ Մատվեյ Դուբրովինի ղեկավարությամբ։

Կինոյում Լիդիա Ֆեդոսեևան սկսել է նկարահանվել 1955 թվականից, նրա կինեմատոգրաֆիական նորամուտը եղել է լաբորանտի դերը ռեժիսոր Անատոլի Գրանիկի «Մաքսիմ Պերեպելիցա» ֆիլմում։ Առաջին գլխավոր դերը խաղացել է «Հասակակիցները» ֆիլմում (1959)։

1964 թվականին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտը (Սերգեյ Գերասիմովի և Տամարա Մակարովայի դերասանական արվեստանոց)։ 1964 թվականի «Ինչպիսին է այն՝ ծովը» () ֆիլմի նկարահանման հրապարակում Լիդիա Ֆեդոսեևան ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ գրող, դերասան և ռեժիսոր Վասիլի Շուկշինի հետ և նույն թվականին ամուսնացել է նրա հետ։ Ամուսնու ֆիլմերում դերասանուհին կատարել է տարբեր դերեր՝ մարմնավորելով ժողովրդական հերոսուհիների՝ անկեղծ ու դյուրահավատ, ներքին ուժով օժտված հասարակ ռուս կանանց, ինչպիսիք են Նյուրան «Печки-лавочки» ֆիլմում (1972) և Լյուբա Բայկալովան «Կարմիր բռինչ» () դրամայում (1973)։ 1974 թվականին Շուկշինի մահից հետո Լիդիա Ֆեդոսեևան վերցրել է կրկնակի ազգանուն՝ Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։

1970-ականների ֆիլմերում դերասանուհին շարունակել է Շուկշինի հերոսուհիների գիծը՝ գլխավոր դեր խաղալով Սերգեյ Նիկոնենկոյի «Трын-трава» (1976) և Ստանիսլավ Լյուբշինի ու Գերման Լավրովի «Կանչիր ինձ լուսավոր հեռուն» (, 1977) ֆիլմերում։ 1974-1993 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայում (Մոսկվա)։ Ֆեդոսեևա-Շուկշինան նկարահանվել է բազմաթիվ պատմական ֆիլմերում՝ «Պետրոսի պատանեկությունը» (1980), «Դեմիդովները» (1983), «Виват-гардемарины!» (1991), «Պետերբուրգի գաղտնիքները» (1994, 1998), «Կոմսուհի Շերեմետևա» (1994), «Արքայազն Յուրի Դոլգորուկի» (1998) և այլն։ Նրա մասնակցությամբ գրական ստեղծագործությունների հանրաճանաչ էկրանավորումներից են՝ «Մեռած հոգիներ» (1984), «Երեկոներ Դիկանկայի մերձակայքում գտնվող ագարակում» (2001), «Փոքրիկ ողբերգություններ» (1979), «Ճանապարհորդություն տառապանքների ուղիներով» (, 1977), «Крейцерова соната» (1987) և այլն։ Նա նկարահանվել է լեհական «Մինչև արյան վերջին կաթիլը» (1979) և «Բալլադը Յանուշիկի մասին» (1987) ֆիլմերում։ Ընդհանուր առմամբ Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինան նկարահանվել է ավելի քան 80 ֆիլմերում։

1995 թվականին առաջադրվել է Ռուսաստանի Դաշնության Պետդումայի պատգամավորի թեկնածու ДВР-ОД ցուցակի առաջին եռյակում։

2005 թվականից Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինան եղել է «Виват кино России!» համառուսաստանյան կինոփառատոնի նախագահն ու ժյուրիի նախագահը։

2022 թվականի հունվարի 21-ին լրատվամիջոցներում տեղեկություն է հայտնվել, որ Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինան գտնվում է «Իդիլիա» տարեցների քաղաքային պանսիոնատում, որտեղ դրանից առաջ եղել էր ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Լեոնիդ Կուրավլյովը։

thumb|250px|Նա-Նա խումբը և Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինան Չեչնիայում, 1996 թվական
### Ընտանիք
* Առաջին ամուսինը՝ Վյաչեսլավ Վորոնին (1934-2016), դերասան, Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստ (2003),
** Դուստրը՝ Անաստասիա Վյաչեսլավովնա Վորոնինա-Ֆրանսիշկա (ծնվ.՝ 1960),
* Երկրորդ ամուսինը՝ Վասիլի Շուկշին (1929-1974), գրող, կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1969), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1971) և Լենինյան մրցանակ (1976, հետմահու) դափնեկիր,
** Դուստրը՝ Մարիա Շուկշինա (ծնվ.՝ 1967), դերասանուհի, հեռուստահաղորդավար, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (2008),
** Դուստրը՝ Օլգա Վասիլևնա Շուկշինա (ծնվ.՝ 1968), սովորել է ՎԳԻԿ-ում,
* Երրորդ ամուսին՝ Միխայիլ Ագրանովիչ (ծնվ.՝ 1946), օպերատոր, ռեժիսոր, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1992),
* Չորրորդ ամուսինը՝ լեհ նկարիչ Մարեկ Մեժեևսկի, 16 տարով փոքր էր Ֆեդոսեևայից,
* Հինգերորդ ամուսինը՝ Բարի Ալիբասով (ծնվ.՝ 06 հունիսի, 1947), երաժիշտ, երաժշտական պրոդյուսեր, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (1999), պաշտոնապես ամուսնացած են եղել 2018 թվականի նոյեմբերի 20-ից մինչև 2021 թվականի սեպտեմբերի 2-ը)։

## Ճանաչում և մրցանակներ
**[[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|ԽՍՀՄ]] և Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակներ**
* 1976 – «ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ» պատվավոր կոչում (31 դեկտեմբերի, 1976) — *խորհրդային կինոարվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար*
* 1984 – «ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ» պատվավոր կոչում
* 1998 – «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (25 սեպտեմբերի, 1998) – *կինոարվեստի զարգացման գործում անձնական մեծ ավանդի համար*.

**Այլ մրցանակներ, խրախուսանքներ և սոցիալական ճանաչում.**
* 1988 – «Լեհական մշակույթին մատուցած ծառայությունների համար» կրծքանշան (Լեհաստան) – «Բալլադ Յանուշիկի մասին» ֆիլմում կատարած դերի համար,
* 2009 – «Հասարակությանը մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ (Ալթայի երկրամաս)
* 2011 – Դերասանուհու անունով աստղ է տեղադրվել Անապայի «Կինոդերասանների աստղային ծառուղում»

## Ֆիլմագրություն

## Մուլտֆիլմերի հնչյունավորում
*  – «Հրեշը» () – *մորաքույր Մաշա

== Վավերագրական ֆիլմեր և հեռուստահաղորդումներ ==
* «Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։ «Սիրո, երեխաների, իմ մասին...» («[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|Առաջին ալիք]]», 2008)
* «Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։ «Անկանխատեսելի դեր» (, «[[ՏՎ Ցենտր]]», 2008)
* *«Печки – лавочки Лидии Шукшиной»* («История», 2009)
* «*Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։ «Իմ կանացի երջանկությունը*» (, «Առաջին ալիք», 2013)
* «*Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինայի տղամարդիկ*» (, «ՏՎ Ցենտր», 2019).

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
* [http://5-tv.ru/video/503836/ Лидия Федосеева-Шукшина в программе «Встречи на Моховой»: Видео // *5-тв*.*Ру''. — 2009. — 6 сентября.]
* Юлия Вербицкая-Линник: «Алибасов просто переписал квартиру на третье лицо!»  
*  

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ