open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վասիլի Վիլյամս

**Վասիլի Ռոբերտովիչ Վիլյամս** (, ), խորհրդային հողագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ (1931), Բելառուսական ԽՍՀ ԳԱ (1929) և ՀամԳԳԱ (1935) ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
1887 թ.-ին ավարտել է Պետրովյան (այժմ Մոսկվայի Կ․ Ա․ Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական) ակադեմիան։ 1894 թ.-ից եղել է նույն ակադեմիայի ընդհանուր երկրագործության և հողագիտության (հետագայում՝ հողագիտության) ամբիոնի վարիչ, իսկ 1922—1925 թթ.-ին՝ ռեկտոր։

Վիլյամսը զարգացրել է Դոկուչաևի ուսմունքը հողի մասին և համարվում է (Պ․ Ա․ Կոստիչևի հետ) ագրոնոմիական հողագիտության հիմնադիրը։ Հիմնավորել է հողառաջացման պրոցեսում կենսաբանական գործոնների ունեցած առաջատար դերը, ստեղծել ուսմունք նյութերի կենսաբանական փոքր շրջանառության մասին։ Հողառաջացման մասին նրա ուսմունքում դրված է անօրգանական և օրգանական բնության զարգացման միասնության գաղափարը։ Հիմնավորել է հողի բերրիության անընդհատ բարձրացման և պահպանման հնարավորությունը ագրոնոմիական միջոցառումների կիրառմամբ։ Վիլյամսը մշակել է երկրագործության խոտադաշտային համակարգը, որի հիմնական օղակը դաշտային կերային խոտադաշտային ցանքաշրջանառություններն էին՝ զուգակցված հողի ճիշտ մշակության, պարարտանյութերի, մեքենաների համակարգերի կիրառման և դաշտապաշտպան անտառաշերտերի ստեղծման հետ։ Վիլյամսի ուսմունքում կան նաև սխալ դրույթներ։ Նա դեմ է եղել հողը մշակող որոշ գործիքների (ցաքան, գլան են) կիրառմանը, թերագնահատել ԽՍՀՄ եվրոպական մասի հառավում աշնանացան հացահատիկի մշակման հնարավորությունները, առաջարկել ամենուրեք խոտադաշտային համակարգի կիրառումը։ Վիլյամսը պրոպագանդել է նաև խոտադաշտի ուշ աշնանավարը։

Վիլյամսը եղել է ԽՍՀՄ I գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, ՀԿԳԿ (1928 թ.) և Սոսսովետի (1922 թ.) անդամ։ Պարգևատրվել է Լենինի և այլ շքանշաններով։ Վիլյամսը Լենինյան մրցանակի դափնեկիր է (1931 թ.), 1968 թ.-ին սահմանվել է Վիլյամսի անվան ոսկե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1863 ծնունդներ
Կատեգորիա:1939 մահեր
Կատեգորիա:Ռուս հողագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ներսեհ Կամսարական

**Ներսեհ Կամսարական** (), Հայոց իշխան 689-693 թվականներին՝ Կամսարականների տոհմից։

Եղել է Վահան Բ Կամսարականի որդին, ամուսնացել Շուշան իշխանուհու հետ։ Իշխանական կալվածքն է եղել Շիրակ գավառը։

Կամսարականների տոհմական կալվածքները և տիտղոսը ժառանգել է հորից։ Ունեցել է երկու որդի, հաջորդել է Հրահատ Կամսարականը։ Վերջինս վարկածներից մեկի համաձայն իր թոռն էր, մյուսի՝ որդին։ Հրահատի որդի Արտավազդը նույնպես եղել է Հայոց իշխան (726-732)։

Ստեղծել է Թալինի եկեղեցին։ Հովանավորել է հայ մտավորականներին (Գրիգոր Արշարունուն, Անանիա Շիրակացուն և այլոց)։ Նրա պատվերով հունարենից հայերեն է թարգմանվել Սոկրատեսի «Եկեղեցական պատմությունը»։

## Գրականություն
* Ստեփանոս Տարոնեցի (Ասողիկ), Պատմութիւն տիեզերական, Սանկտ Պետերբուրգ, 1895

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Կատեգորիա:Կամսարականներ
Գեղարքունիքի թեմ

**Գեղարքունիքի թեմ**, Կազմավորվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա Սարգիսյանի 1996 թվականի մայիսի 30-ի կոնդակով։ Առաջնորդանիստը՝ Գավառի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի։ Ընդգրկում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզը։ Գեղարքունիքի թեմի տարածքը զբաղեցնում է պատմական Սյունյաց և Հաղպատի եպիսկոպոսությունների տարածքի, համապատասխանաբար՝ հյուսիսարևմտյան և արևելյան մասերը։ 15-րդ դարում տարածքը ժամանակավորապես ենթարկվել է Գանձասարի կաթողիկոսությանը, սակայն 1513 թվականին Գեղարքունիքի մելիքներն ու տանուտերերը գնացել են Տաթևի վանք, ծանոթացել Գեղարքունիքի՝ Սյունյաց աթոռին ենթակա լինելու մասին փաստաթղթերին և ստորագրությամբ վերահաստատել են թեմի ավանդական վիճակը։ Թեմի տարածքում են Սևանավանքը (4–9-րդ դարեր), Շողագավանքը (9-րդ դար), Հայրավանքը (9–13-րդ դարեր)։ Գեղարքունիքի թեմի գործող եկեղեցիներն են Գավառի Սուրբ Աստվածածինը, Սուրբ Խաչը, Հացառատի Սուրբ Աստվածածինը, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը, Նորաշենի Սուրբ Նարեկը, Դդմաշենի Սուրբ Թադեոսը, Ծովազարդի Սուրբ Կարմիր Ավետարանը, Նորատուսի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը, Մարտունու Սուրբ Աստվածածինը, Գեղհովիտի Թուխ Մանուկը, Ձորագյուղի Սուրբ Կարապետը։ Եկեղեցական տոներին արարողություններ են կատարվում նաև Մաքենյաց վանքում և Վանեվանում։ Սևանավանքի Վազգենյան հոգևոր դպրանոցը ենթարկվում են անմիջապես Մայր աթոռին։ Գործում է երեք կիրակնօրյա դպրոց։ Թեմը Մարտունու մանկատան հովանավորն է։ Գեղարքունիքի թեմի առաջնորդական տեղապահն է Տ. Իսահակ վարդապետ Պողոսյանը:

## Գրականություն
* Բարխուդար Գևորգյան
* Գեղարքունիքի մելիքներն ու տանուտերերը ըստ Տաթևի վանքի մի փաստաթղթի,
* ԲՄ, դ 8, 1967։
* Մաթևոսյան Կ.
* Հայաստանի թեմերը (պատմություն և արդիականություն)
* «Էջմիածին», 1998, դ 2–3
* Կարեն Մաթևոսյան

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի թեմ
Աշխեն Ներսիսյան

**Աշխեն Գրիգորի Ներսիսյան** (), հայ խորհրդային օդերևութաբան։ Օդերևութաբանության հիմնադիրներից ՀԽՍՀ-ում։ Աշխարհագրական գիտությունների թեկնածու (1947)։

## Կենսագրություն
1915 թվականին ավարտել է Լենինգրադի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ ՀԽՍՀ-ում կազմակերպել է օդերևութաբանական ցանց։ 1919-1930 թվականներին եղել է Հայաստանի հողժողկոմատի օդերևութաբանության ցանցի վարիչ։ 1930 թվականից՝ Հիդրոօդերևութաբանական կոմիտեի նախագահի տեղակալ, 1936 թվականից՝ Հիդրոմետծառայության վարչության օդերևութաբանության բաժնի պետ։ 1924-1948 թվականներին դասախոսել է Երևանի համալսարանում և 1930-1965 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում։

Ներսիսյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են ՀԽՍՀ կլիմայի առանձնահատկություններին, օդերևութաբանությանը։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

## Երկեր
* Հայաստանի կլիման, Երևան, 1964։
* Климат города Еревана, Ереван, 1950.

Կատեգորիա:Հայ օդերևութաբաններ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Աշոտ Ներսիսյան (դերասան)

**Աշոտ Պավելի (Պարույրի) Ներսիսյան ** (), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1954)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի հայկական դրամատիկական ստուդիան։ 1927 թվականին խաղացել է Երևանի, 1928-1932 թվականներին՝ Լենինականի, 1932-1945 թվականներին՝ Բաքվի, 1945 թվականից՝ Սունդուկյանի անվան թատրոններում։

## Դերեր թատրոնում
* Սուրեն (Շիրվանզադեի «Պատվի համար»)
* Բելոգուբով, Տիխոն (Օստրովսկու «Եկամտաբեր պաշտոն», «Ամպրոպ»)
* Հարրի (Սիմոնովի «Ռուսական հարց»)
* Գզիր (Արմեն Գուլակյանի «Արշալույսին»)

## Ֆիլմեր
Նկարահանվել է «Հայֆիլմ», «Ադրբեջանֆիլմ», «Մոսֆիլմ», «Լենֆիլմ» ստուդիաներում։
* «Ոսկե ցլիկ», 1955
* «Սերոբի ծառը», 1978
* «Խոշոր շահում», 1980
* «Սիրտն է երգում»
* «Ում է ժպտում կյանքը»
* «Ինչու է աղմկում գետը»
* «Մարդն Օլիմպոսից»
* «Հարսնացուն հյուսիսից»
* «Ձորի Միրոն»
* «Ճերմակ անուրջներ»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Դրյուրի լեյն

**Դրուրի-լեյն**- () փողոց Լոնդոնի Կովենտ-Գարդեն շրջանում, Օլդվիչը միացնելով Խոլբորնին։ Հյուսիսային կտրվածքը Բոռո Կեմդենին է առնչվում, իսկ հարավայինը Վեստմինստերին։ Հայտնի է հին Դրուրի-լեյն թատրոնի շնորհիվ։

Փողոցը իր անվանումը ստացել է Ուիլյամ Դրուրիի անունից։ Այս փողոցի վրա է գտնվում Ուիլյամ Դրուրիի առանձնատունը, որը կառուցվել է Ելիզավետա I-ի օրոք։ Առանձնատան կողքը կա ոչ մեծ այգի։

## Արտաքին հղումներ
* 'The Strand (northern tributaries): Drury Lane and Clare Market', ''Old and New London'' Volume 3 (1878), pp. 36-44.  Date accessed։ 18 March 2007.
* Drury Lane, In Their Shoes, Drury Lane history resource 

Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Լեչո

**Լեչո** (), հունգարական խոհանոցի դասական ուտեստ, շատ տարածված է Եվրոպայի երկրներում։

Ինչպես մնացած հայտնի ուտեստները չունեն ճշգրիտ բաղադրատոմս, այդպես էլ յուրաքանչյուր երկրում յուրաքանչյուր տան տիկին պատրաստում է այն իր ձևով։ Բաղադրատոմսում հաստատուն են մնում երեք բարնջարեղեններ. քաղցր պղպեղ, լոլիկ, սոխ։

Հաճախ լեչոն կատարում է խավարտի դեր, ինչպես ասում ենք, Գերմանիայի արևելյան շրջաններում՝ խորոված գրիլի մսի, երշիկի կամ նրբերշիկի վրա։

Լեչոյի բաղադրատոմսի մեջ են մտնում տարբեր մսային մթերք (Հունգարիայում հաճախ օգտագործվում են խոզապուխտի երշիկ կամ ապխտած միս)։ Դասական հունգարական լեչոն պատրաստվում է որպես առանձին ուտեստ, երբ այն պատրաստ է լինում, նրան ավելացնում են հարված ձվեր, ուտում են սպիտակ հացով։

Լեչոն շատ նման է ֆրանսիական ռատատույին։

## Բաղադրիչներ
* լոլիկ – 5 կգ
* պղպեղ – 1 կգ
* աղ - 2,5 ճաշի գդալ
* մաղադանոս կամ համեմ – 1 փունջ
* շաքարավազ – 1 բաժակ
* բուսայուղ – 1 բաժակ
* քացախ 9 % – 2 ճաշի գդալ

## Պատրաստման եղանակ

Պատրաստման սկզբում անհրաժեշտ է ջուր եռացնել, այդ ընթացքում՝ լոլիկները լվանալ և գցել եռացած ջրի մեջ, որպեսզի կեղևը հեշտությամբ դուրս գա։ Մաքրած լոլիկները կտրատել, լցնել կաթսայի մեջ և եփել։ Ապա կտրատել պղպեղները, ավելացնել լոլիկին և եռացնել։ Երբ պղպեղը եփվի, փափկի, աղ ավելացնել։ Կանաչին կտրատել, ավելացնել լեչոյին։ Երբ կանաչին եփվի, անմիջապես լցնել բանկաների մեջ և փակել։

## Պատկերասրահ


Letscho-mit-Grillfleisch-un.jpg|Լեչոն մսի և կարտոֆիլի հետ
Warm Colors- my Mom's Hungarian Lecsó.jpg|Լեչո
Oberkraemer 21.04.2013 18-26-02.JPG|Շնիցել Լեչոյով
Letscho.jpg|Լեչոն պատրաստելիս
My Lecsó.JPG|Լեչոյի դասական տեսք 
Jars of lecsó (Armenia).jpg|Տնային պայմաններում փակված լեչո


## Տես նաև

* Ռատատույ
* Պիստո
* Այվար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սննդամթերք
Ընդհանրացված տագնապային խանգարում

**Ընդհանրացված տագնապային խանգարումը** (հին անվանումը՝ Տագնապային նևրոզ - DSM-5 ‒ 300.02, ICD-10 ‒ F41.1) հոգեկան խանգարում է, որը բնորոշվում է կայուն ընդհանուր տագնապով և նյարդային լարվածությամբ։ Ընդհանրացված տագնապային խանգարումը հաճախ ուղեկցվում է գլխի տարբեր հատվածների լարվածությամբ, ծնոտի և վզի մկանների լարվածությամբ, դողով, առատ քրտնարտադրությամբ, սրտխփոցով, գլխապտույտով, տհաճ զգացողություններով արևային հանգույցի շրջանում, կոգնիտիվ ոլորտի դժվարություններով և այլն։

## Հիմնական ախտանիշները
## Բուժումը
Ընդհանրացված տագնապային խանգարման բուժման նպատակով կիրառվում է և դեղորայքային թերապիա և հոգեթերապիա, երբեմն նույնիսկ զուգահեռաբար։

### Հոգեթերապիան
Ընդհանրացված տագնապային խանգարման բուժման համար հոգեթերապիայի արդյունավետությունն ապացուցվել է բազմաթիվ հետազոտությունների արդյունքում։ Ընդհանրացված տագնապային խանգարման բուժման և տագնապային խանգարումների բուժման համար ընդհանրապես հատկապես արդյունավետ են կոգնիտիվ-վարքային մոտեցման ուղղությունները (օրինակ՝ Ռացիոնալ-էմոտիվ վարքային թերապիա, Կոգնիտիվ-կոնցեպտուալ թերապիա)։

### Դեղորայքային բուժումը
Դեղորայքային բուժումը հաճախ սկսում են բենզոդիազեպինային տրանկվիլիզատորներով։ Այնուհետև նշանակում են սերոտոնինի հետադարձ զավթման պաշարիչների շարքի հակադեպրեսանտներ։ Որոշ հետազոտողներ նշում են նաև պրեգաբալինի արագ և արտահայտված թերապևտիկ արդյունքի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոգեթերապիա
Կատեգորիա:Հոգեկան առողջություն
Կատեգորիա:Հոգեկան խանգարումներ
Կատեգորիա:Տագնապային խանգարումներ
Կատեգորիա:Հոգեբուժություն
Կատեգորիա:Կլինիկական հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում
Ալվինա Գյուլումյան

**Ալվինա Բալաբեկի Գյուլումյան** (), Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի դատավոր։

## Կրթություն
* 1978 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1978-1985 թթ. - Հայաստանի փաստաբանների կոլեգիայի անդամ, Երևանի Շահումյանի շրջանի իրավաբանական կոնսուլտացիայի փաստաբան։
* 1985-1996 թթ. - ՀԽՍՀ, ապա Հայաստանի Գերագույն դատարանի անդամ։
* 1996 թ. փետրվարի 5-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի անդամ։
* 2003 թ. ապրիլի 2-ից 2014 թ. - Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատավոր։
* 2014 թ. օգոստոսի 2-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի դատավոր։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ Սահմանադրական դատարանի նախկին անդամներ
Կատեգորիա:ՄԻԵԴ դատավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Սահմանադրական դատարանի անդամներ
Կատեգորիա:Հայ փաստաբաններ
Քմքաձոր

**Քմքաձոր**, գյուղ Արցախի Մարտակերտի շրջանում։ Քմքաձորը Մաղավուզ գյուղի հետ կազմում է Մաղավուզի համայնքը։

## Պատմություն

## Աշխարհագրություն
Քմքաձոր գյուղը գտնվում է Արցախի լեռնաշղթայի Կաթողիկեսարի լեռնաճյուղի հարավ-արևելյան լեռնալանջին, Թարթառ գետի աջ ափին։ Մարտակերտից գտնվում է 18 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Հեռավորությունը Ստեփանակերտից 71 կմ է, իսկ Մաղավուզ գյուղից 2 կմ դեպի հարավ-արևելք։ Դիրքը նախալեռնային է, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 500 մետր է։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
1970 թվականին այստեղ կար 45 տուն, 184 բնակիչ, 1987 թվականին՝ 60 տուն, 247 բնակիչ։ Կոլտնտեսությունը կազմակերպվել է 1929 թվականին։ Էլեկտրիֆիկացվել է 1948 թվականին։ Մշտական բնակչության թվաքանակը 2005 թվականի տվյալներով կազմում է 75 հոգի։ Նախկինում գյուղը կոչվել է Մինգրելսկ։ Գյուղում և նրա շրջակայքում պահպանվել են միջնադարյան եկեղեցու, գյուղատեղի մնացորդները, գերեզմանոցը։

## Հայտնի քմքաձորցիներ
Այս գյուղում է ծնվել Խորհրդային Միության հերոս Գուրգեն Հայրապետյանը։

## Մասնակցությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Խորհրդային Միության կողմից գյուղից մասնակցել է 78 մարդ, զոհվել է 34-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր
Տիեզերակալ (տիտղոս)

right|thumb|230px|Բագրատունիների զինանշանը

**Տիեզերակալ**, Հայոց Բագրատունի թագավորների կրած տիտղոսներից։ Հայկական և վրացական աղբյուրների վկայությամբ՝ տիեզերակալ տիտղոսով առաջինը հորջորջվել է Սմբատ Ա-ն (890-914 թթ.), երբ նրա գերիշխանության ներքո են անցել Վիրքն ու Աղվանքը։ Սմբատ Ա-ի հաջորդ Աշոտ Բ-ի (914-929 թթ.) կրած «շահնշահ Հայոց մեծաց» կամ «շահնշահ Հայոց և Վրաց» տիտղոսը հավանաբար համարժեք է եղել տիեզերակալին։ Այս կամ այն չափով տիեզերակալ տիտղոսը կրել են Բագրատունի հաջորդ բոլոր թագավորները և հատկապես Սմբատ Բ-ն (977-990 թթ.), որն աղբյուրներում հայտնի է Սմբատ Բ Տիեզերակալ անունով։

Կատեգորիա:Տիտղոսներ
Նեղոս (աստվածություն)

մինի|Հապի՝ զույգ աստվածներ, խորհրդանշում են Վերին և Ստորին Եգիպտոսները
**Նեղոս** (, ) կամ **Հապի**, աստվածություն Հին Եգիպտոսում։ Ծագել է Նեղոս գետի պաշտամունքից։ Հելլենիստական դարաշրջանում հույները Նեղոսին համարել են օվկիանոսի որդին և Եգիպտոսի առաջին թագավորներից մեկը՝ նրան վերագրելով հնագույն ոռոգումների համակարգը։ Ըստ հունական առասպելի, Նեղոսի դուստրը, ամուսնանալով Իո աստծո որդու՝ Էպաթոսի հետ, ծնել է Փյունիկիայի Ագենովրոս թագավորին և Բելին։ Նեղոսի գլխավոր տաճարատեղին եղել է Նիլոպոլիսը։ Պատկերվել է սովորաբար մորուքավոր մարդու տեսքով։

Կատեգորիա:Աստվածություններ ըստ տարածքի
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եգիպտական աստվածներ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի դիցաբանություն
Քրեական գործի հարուցման փուլ

**Քրեական գործի հարուցման փուլ**, քրեական դատավարության ընդհանուր խնդիրների լուծում, որոնք ամրագրված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածում։ Քրեական գործի հարուցման փուլի նշանակությունն այն է, որ հետաքննության մարմինը, քննիչը և դատախազը պարտավոր են իրենց իրավասության սահմաններում քրեական գործ հարուցել հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու յուրաքանչյուր դեպքում, ձեռնարկել օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները հանցագործությունները և հանցագործին բացահայտելու համար, իսկ քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքների առկայության դեպքում որոշում կայացնել քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին։

Քրեական գործի հարուցման փուլը ներառում է՝ 
* հարուցման նախապատրաստում,
* բուն հարուցում։

## Քրեական գործի հարուցման նախապատրաստում
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի՝ Հանցագործությունների մասին հաղորդումները պետք է քննարկվեն և լուծվեն անհապաղ, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում՝ դրանց ստացման պահից 10 օրվա ընթացքում։ Այդ ընթացքում կարող են պահանջվել լրացուցիչ փաստաթղթեր, բացատրություններ, այլ նյութեր, կատարվել դեպքի վայրի զննություն, հանցագործություն կատարելու կասկածանքի բավարար հիմքերի առկայության դեպքում կարող են բերման և անձնական խուզարկության ենթարկվել անձինք, հետազոտման համար վերցվել նմուշներ, նշանակվել փորձաքննություն։ Քրեական գործի հարուցման նախապատրաստման ընթացքում կարող են կատարվել Նաև օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ և եթե այդպիսիք կատարվել են սահմանված կարգով, ապա ձեռք բերված տվյալները կարող են դիտվել որպես ապացույցներ։

## Քրեական գործի հարուցում
Վերը նշված միջոցառումներից հետո ընդունվում է պատճառաբանված որոշում քրեական գործ հարուցելու կամ հարուցումը մերժելու մասին։
Այսպիսով՝ քրեական գործի հարուցումը համարվում է անհրաժեշտ պայման, որպեսզի կարողանան քրեական պատասխանատվության ենթարկել հանցագործություն կատարած անձին։ Քրեական գործի հարուցումը իրավական հիմք է հանդիսանում, որպեսզի կատարվեն օրենքով նախատեսված քննչական գործողությունները և կիրառվեն դատավարական հարկադրանքի միջոցները։

Ինչպես քրեական գործի անհիմն հարուցումը, այնպես էլ անհիմն մերժումը դիտվում են որպես օրինականության կոպիտ խախտումներ։
Քրեական գործի հարուցումից պետք է տարբերել քրեական հետապնդում հասկացությունը։ Քրեական գործը հարուցվում է փաստի առթիվ, այն դատավարության փուլ է, իսկ ահա քրեական հետապնդումը իրականացվում է անձի նկատմամբ. այն դատավարական մեղադրական գործառույթ է։ Քրեական հետապնդումը սկսվում է այն ժամանակ, երբ ունենում ենք կասկածյալի կամ մեղադրյալի ֆիգուրա։

Կատեգորիա:Քրեական իրավունք
Բույսերի նեմատոդներ

**Բույսերի նեմատոդներ**, մշակովի և վայրի բույսերի վնասատուներ՝ կլոր որդերի դասից։ Առավել տարածված են․ կարտոֆիլի ցողունային (Ditylenchus destructor), ցորենի (Anguina tritici), ճակնդեղի (Heterodera chachti), ինչպես նաև սոխի ու սխտորի ցողունային, սեխի, վարունգի ու կաղամբի բազմակեր, ելակի, բրնձի և այլ նեմատոդները։ Բազմանում են բույսերի պալարներում, բողբոջներում, արմատապտուղներում, տերևներում, ընձյուղներում և այլն, վնասում դրանք, արգելակում աճը, նվազեցնում, իսկ երբեմն՝ ոչնչացնում ամբողջ բերքը (նաև պահեստներում)։ Նեմատոդները կարող են տարածվել այլ հողամասեր՝ ջրի, արմատակալած տնկիների, հողի, գույքի, տրանսպորտի և այլնի միջոցով։ Պայքարի միջոցներն են՝ նեմատոդասպան միջոցներով և ֆիզիկական մեթոդներով վարակված բույսերի մշակում, կալիումական պարարտանյութերի (բարձր չափաքանակներով), միկրոտարրերի օգտագործում, տնկանյութի և սերմնանյութի բուժում, ցանքաշրջանառություն, նեմատոդադիմացկուն սորտերի ստեղծում։

Կատեգորիա:Կլոր որդեր
Ներդրյալ նախադասություն

**Ներդրյալ նախադասություն**, որևէ նախադասության կազմի մեջ լրացուցիչ կերպով դրվող, առանձնակի հնչերանգ ունեցող նախադասություն, որը, սակայն, չի խախտում հիմնական նախադասության ընդհանուր հնչերանգը։ Ներդրյալ նախադասությունների միջոցով կողմնակիորեն տրվում են լրացուցիչ բացատրություններ, արվում են ճշգրտումներ, հավելումներ՝ հիմնական ամբողջ նախադասության կամ նրա առանձին կազմիչ մասերի համար, օրինակ, «ժամանակին կավարտվի շենքի կառուցումը (կառուցողները ջանասեր ու բարեխիղճ մարդիկ են)», «Ես մի առանձին կարոտով եմ սպասում աշնանը (այն մեզանում սքանչելի է)», «Լեռնագնացները (նրանց խումբը բաղկացած էր քսանհինգ հոգուց) շուտով հասան նախանշված լեռնագագաթին»։ Ներդրյալ նախադասությունները լինում են վերջադաս և միջադաս։ Մասնավորապես տաղերգություններում կարող են լինել նաե նախադաս։ Գրավոր խոսքում սովորաբար առնվում են փակագծերի մեջ երբեմն էլ առնվում են փակագծերի մեջ, երբեմն էլ առանձնացվում ստորակետով ու գծով։

Կատեգորիա:Շարահյուսություն
Նեման (գետ)

**Նեման** (, , , ), գետ Բելառուս, Ռուսաստանում և Լիտվայում։ Երկարությունը 937 կմ է, ավազանը՝ 98,2 հազար կմ²։

Սկիզբ է առնում Մինսկի բարձրությունից, 50 կմ հարավից, հոսում Նեմանի ցածրավայրով, առաջացնելով դելտա, թափվում Բալթիկ ծովի Կուրշիի ծոցը։ Բալթիական բլրաշարը հատելիս առաջացնում է սահանքներ։ Ավազանում կան բազմաթիվ մանր լճեր։ Սնումը խառն է, տարեկան միջին ծախսը՝ 678 մ³/վրկ։ Սառցակալում է դեկտեմբերին, սառցազերծվում՝ մարտին։

Գլխավոր վտակներն են Բերեզինան, Մյարկիսը, Նյարիսը, Նյավեժիս, Դուբիսան, Շչարան, Շեշուպեն և այլն։ Օգինսկու ջրանցքով միանում է Դնեպրին, Ավգուստովյան ջրանցքով՝ Վիսլային։ Կա փայտանյութի լաստառաքում։ Նեմանի վրա են Կաունասի Հէկ-ը և ջրամբարը, ափերին՝ Ստոլբցի, Մոստի, Գրոդնո, Բիրշտոնաս, Կաունաս, Յուրբարկաս և այլ քաղաքներ։

Կատեգորիա:Բելառուսի գետեր
Կատեգորիա:Լիտվայի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Ներկայացուցչություն

Ներկայացուցիչ բառը ածանցավոր բառ է։

Ներկայացուցիչ կարող է լինել յուրաքանչյուր ոք։
**Ներկայացչություն**, քաղաքացիական իրավունքում որոշակի լիազորություններով որևէ անձի (ներկայացողի) անունից ու նրա օգտին մյուսի (ներկայացուցչի) կնքած գործարքը կամ իրավաբանական այն գործողությունների կատարումը, որով ներկայացվողի համար առաջանում, փոփոխվում և դադարում են քաղաքացիական իրավունքները ու պարտականությունները։ Ներկայացչությունը կիրառվում է այն դեպքերում, երբ անձինք այս կամ այն պատճառով (անգործունակություն, ոչ լրիվ գործունակություն, հիվանդություն, զբաղվածություն, մասնագիտական գիտելիքների պակաս են) զրկված են իրավաբանական գործողություններն անձամբ կատարելու հնարավորությունից։ Ներկայացչությունը կարող է առաջանալ լիազորագրով, օրենքով ու վարչական ակտկվ [օրինակ, 15 տարեկան չդարձած անչափահասների անունից գործարքներ են կնքում ծնողները։ Ներկայացվողը այլ անձի իրավաբանական օգնությանը դիմողն է, ներկայացուցիչը՝ նման օգնություն ցույց տվողը։ Ներկայացվող կարող է լինել իրավունակ քաղաքացին (անկախ գործունակությունից) և իրավաբանական անձը, իսկ ներկայացուցիչ՝ գործունակ քաղաքացին (առանձին դեպքերում՝ աշխատանքային չափահասության հասած 16 տարեկան անձը) և իրավաբանական անձը։ Ներկայացուցիչ չեն կարող լինել անչափահասները, խնամակալության, հոգաբարձության տակ գտնվող և փաստաբանների կոլեգիայից հեռացված անձինք, դատավորները, քննիչները, դատախազները և այլ անձինք՝ օրենքով նախատեսված դեպքերում։ Ներկայացուցիչը չի կարող ներկայացվողի անունից գործարքներ կնքել ոչ իր և ոչ էլ այն անձի վերաբերյալ, որի ներկայացուցիչն է։ Չի թույլատրվում ներկայացուցչի միջոցով կնքել գործարքներ, որոնք նախատեսված են կատարել անձամբ, ինչպես նաև օրենքով նախատեսված այլ գործարքներ։ Ներկայացուցիչը գործում է իր լիազորության սահմաններում, իրավունք ունի ներկայացվողի շահերից ելնելով կամ օրենքով նախատեսված դեպքերում վերալիազորել այլ անձի։

Առևտրային ներկայացուցիչ է համարվում ձեռնարկատիրական գործունեության ոլորտում ձեռնարկատերերի անունից պայմանագիր կնքելիս նրանց մշտապես և ինքնուրույն ներկայացնող անձը։ Առևտրային լիազորությունների մասին ցուցում պարունակող պայմանագրի, իսկ նման ցուցումների բացակայության դեպքում՝ լիազորագրի հիման վրա։ Առևտրային ներկիայացուցիչը պարտավոր է առևտրային գործարքների մասին իրեն հայտնի դարձած տեղեկությունները գաղտնի պահել նաև իրեն տրված հանձնարարությունը կատարելուց հետո։

Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կատեգորիա:Իրավունք
Էսկալոպ

**Էսկալոպ**, հարթ, կլոր մսի կտոր ռուս-ֆրանսիական խոհանոցում։ Էսկալոպ էր կոչվում, մասնավորապես, միլանյան օսսի-բուկին, որը Պետերբուրգի խոհարարները փոխառել են ֆրանսիական խոհանոցից։ Էսկալոպը կտրվում էր 1 սմ հաստությամբ, այնուհետև ծեծվում էր (մինչև 0.5 սմ), ընդ որում չէր համեմվում և խորովվում էր ցանցի վրա։ Այս տեխնոլոգիական հնարն էլ հետագայում դարձավ ուտեստի հիմնական բնորոշիչ գիծը։ Այսպիսով, էսկալոպը հարթ, կլոր, բարակ մսի կտորն է, որը ենթարկվում է ջերմային մշակման՝ առանց մակերևույթը համեմելու։ Էսկալոպ պատրաստելու համար մսի 10-15 սմ կտորը թեթև ծեծում են, աղ, պղպեղ ցանում և տապակում երկու կողմից։ Միսը մատուցում են խավարտի հետ։

## Հորթի էսկալոպ գերմանական ձևով
### Բաղադրություն
* 6-ական կտոր հորթի միս, յուրաքանչյուրը՝ միջինը 130 գրամ
* 100 գրամ խոզի ճարպ
* 1 ձու
* Լիմոնի 6 կտոր
* Պաքսիմատ
* աղացած սև պղպեղ
* աղ

### Պատրաստման եղանակ
Մսի կտորները ծեծելով բարակեցնել, ցանել վրան աղ և պղպեղ, ապա՝ հարած ձվի մեջ թաթախել։ Միսը պաքսիմատի փշուրների մեջ գլորել և տապակել մեծ քանակությամբ եռացող ճարպի մեջ։ Էսկալոպը պետք է լինի չոր։ Ցանկալի է մատուցելիս ափսեի վրա դասավորել կտրատված լիմոն։

## Էսկալոպ ֆրանսիական ձևով
Ֆրանսիական ձևով պատրաստված էսկալոպը մատուցում են թե տոնական օրերին և թե հանգստյան օրերին։ Որպեսզի միսը ձիգ չստացվի, նախընտրելի է վերցնել պատրաստի էսկալոպ։

### Բաղադրություն
* 500 գ էսկալոպ
* 1 սոխ
* 200 գ պանիր
* 100 գ թթվասեր և 50 գ մայոնեզ
* աղ, համեմունքներ

### Պատրաստման եղանակ
Սոխը կտրտել կիսաշրջանաձև, խաշել։ Պանիրը քերել, թթվասերը խառնել մայոնեզին, ավելացնել աղ, համեմունքներ, խառնել։ Էսկալոպը դնել տարայի մեջ, վրան լցնել սոխը, թթվասերի և մայոնեզի խառնուրդը, պանիրը։ Եփել ջեռոցում մոտ 1.5-2 ժամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էսկալոպ, անգլերեն

Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Վիլհելմ III Լյուքսեմբուրգցի

**Վիլհելմ** Ill Ալեքսանդր Պաուլ Ֆրեդերիկ Լոդեվեյկ (), թագավոր 1849-1890 թվականներին, Լյուքսեմբուրգի մեծ դուքս։ Վիլհելմ II-ի որդին։ Երկյուղելով 1848-1849 թվականների եվրոպական հեղափոխություններից, հարկադրված էր հետևել սահմանադրությանը և մի շարք պետական հարցերի լուծումը թողնել պառլամենտին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի դուքսեր
Կատեգորիա:Նիդերլանդների թագավորներ
Կատեգորիա:Բողոքական միապետներ
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Վիկտոր Էմանուել III

**Վիկտոր Էմանուել Ill** (, ), Իտալիայի վերջին թագավորը 1900-1946 թվականներին։ Պաշտպանել է ֆաշիստական դիկտատուրան (որը նրա համագործակցությամբ 1922 թվականին հաստատվեց Իտալիայում)։ Ձգտելով պահպանել միապետությունը՝ Վիկտոր Էմանուել III 1944 թվականի հունիսի 5-ին թագավորական իշխանության ֆունկցիաները հանձնել է որդուն՝ Ումբերտոյին (որպես փոխարքայի), իսկ 1946 թվականի մայիսի 9-ին հրաժարվել գահից հօգուտ նրա և հեռացել երկրից։ Մահացել է Եգիպտոսում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի թագավորներ
Կատեգորիա:Իտալիայի մարշալներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի թագավորություն (1861–1946)
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Օմլետ

**Օմլետ** (), ֆրանսիական խոհանոցի կերակուր, պատրաստվում է թեթև հարած ձվից թավայի մեջ։

Ֆրանսիական օմլետում չի օգտագործվում կաթ, ջուր, ալյուր և այլն։ Կա կարծիք, որ իսկական ֆրանսիական խոհարարը առաջին հերթին պետք է կարողանա պատրաստել օմլետ (ձվածեղ)։ Օմլետը (ձվածեղ) պատրաստվում է կարագով, մի կողմի վրա մինչև պնդանալը։ Օմլետը (ձվածեղ) մատուցում են կամ գլանաձև, կամ կիսում երկու մասի։ Որպեսզի ձվածեղը չլինի փափուկ, եփելու ժամանակ թավան չեն ծածկում։ Օմլետի մեջ կարելի է օգտագործել նաև համեմունքներ։

Յուրաքանչյուր ժողովրդական խոհանոց ունի իր օմլետը (ձվածեղ)՝ իտալական ֆրիտտատա, իսպանական տորտիլյա, ճապոնական օմու-ռայսու և օմու սոբա, բրնձով և ծովամթերքներով, ռուսական դռոչյոնա։

## Ֆոտոսրահ
 
Omelette.JPG
Omelette aux girolles 0002.jpg
Omelette a loseille p1150490.jpg 
Flickr_-_cyclonebill_-_Omelet_med_ristede_svampe_og_gr%C3%B8n_salat.jpg 
Omelette_aux_girolles_0001.jpg 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիական օմլետ - cooks.am խոհարարական կայք
* Ձվածեղ, բաղադրատոմսեր 
* Ձվածեղ տարբեր էթնիկ խոհանոցներից
*  Ձվածեղ ապխտած սաղմոնով և ավոկադոյով

Կատեգորիա:Ուտեստներ հավի ձվից
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Միշել Նեյ

**Միշել Նեյ** (, ), Ֆրանսիայի մարշալ (1804):

Նապոլեոն I Բոնապարտի զինակիցներից։ 
## Գործունեություն
1788 թվականից ծառայել է հեծելազորում, առաջ է քաշվել 1794-1795 թվականների հեղափոխական կռիվների ժամանակ։ Մասնակցել է նապոլեոնյան բոլոր պատերազմներին։ Հաջողությամբ գործել է Ուլմի (1805), Ենայի (1806), Ֆրիդլանդի (1807) ճակատամարտերում։ 1808-1811 թվականներին մի շարք պարտություններ է կրել Իսպանիայում։ Մասնակցել է Բորոդինոյի ճակատամարտին (1812)։ Մոսկվայից նահանջելիս եղել է ֆրանսիական վերջապահ զորքերի (որոնք գլխովին ջախջախվեցին Կրասնիի մոտ) հրամանատարը։ Աչքի է ընկել անձնական խիզախությամբ և մեծ հեղինակություն է վայելել զինվորների շրջանում։ 1814 թվականին՝ Նապոլեոնի գահընկեց լինելուց հետո, ծառայության է անցել Բուրբոնների մոտ։ «Հարյուր օր»-ի ժամանակ (1815) միացել է Նապոլեոնին։ Վաթեռլոոյի ճակատամարտում նապոլեոնյան բանակի պարտությունից հետո ձերբակալվել է և ռազմական դատարանի վճռով գնդակահարվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարշալներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի զորավարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բանակի սպաներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Ստեգոզավր

thumb|Ստեգոզավր
**Ստեգոզավրը**,  եղել է միջին մեծության, բուսակեր դինոզավր եւ ապրել է շուրջ 140-200 միլիոն տարի առաջ։ Այն եղել է դանդաղաշարժ, քայլել է չորս ոտքերի վրա և ունեցել է վեր ցցված ոսկրատիպ ելուստներ մեջքի վրա ու պոչի մասում։ Այդ ելուստները օգտագործվել են մարմնի ջերմաստիճանի կարգավորման համար, որոշ դեպքերում՝ պաշտպանական նպատակներով, իսկ վտանգի դեպքում՝ ընտանիքի անդամներին նախազգուշական նշաններ ուղղելու համար։

Հակառակ հսկայական չափերին, այն է՝ 10մետր հասակ եւ 3տոննա կշիռ, ստեգոզավրը ունեցել է մոտավորապես ընկույզի չափ ուղեղ։
Ստեգոզավրները մեծապես տարածված են եղել Աֆրիկայում, Ասիայում,Եվրոպայում եւ Հյուսիսային Ամերիկայում։

## Գրականություն
* Malam J & Parker S, Stora boken om dinosaurier, 2002

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Սողուններ
Կատեգորիա:Անհետացած կենդանիներ
Խոր Վիրապ (այլ կիրառումներ)

**Խոր Վիրապ** եզրը կարող է վերաբերել.

* Խոր Վիրապ - վանական համալիր Արարատի մարզում
* Խոր Վիրապ - արգելավայր
* Խոր Վիրապ - հանքավայր
* Խոր Վիրապ - միջնադարյան վանական դպրոց
* Խոր Վիրապ - կամավորական ջոկատ 1988-1994 թվականներին
* «Խոր Վիրապ» - Պ. Զեյթունցյանի պիես
Մարտին Պետրոսյան

**Մարտին Վիրաբի Պետրոսյան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1976)։

## Կենսագրություն
*1953-1958 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։
*1958-1961 թվականներին` Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան գեղարվեստի ակադեմիայի ազատ ունկնդիր։
*1976 թվականից ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

Աշխատանքները գտնվում են Ժամանակակից արվեստի թանգարանում (Երևան), Հայաստանի ազգային պատկերասրահում (Երևան), Արևելքի ժողովուրդների թանգարանում (Մոսկվա), Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա), Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարանում, Հայաստանի նկարիչների միության և ՀՀ մշակույթի նախարարության ֆոնդերում (Երևան), Հայաստանի և արտերկրի բազմաթիվ մասնավոր հավաքածուներում։

## Ստեղծագործական ուղի
Մարտին Պետրոսյանի խոր ազգային ստեղծագործության մեջ գերիշխում են կերպավորման պայմանական լեզուն և վառ երևակայությունը, զուգորդվում են իրատեսականն ու անրջայինը, այլաբանությունն ու հիպերբոլան։ Երփնագրերին բնորոշ են կերպավորման ազատությունը, կենսալի, լուսավոր տրամադրությունը, անսպասելի լուծումները։

Ստեղծագործել է գեղանկարի և գրաֆիկայի, կոմպոզիցիոն նկարի, բնանկարի, դիմանկարի, ինչպես նաև գրքի պատկերազարդման ոլորտներում։ Մշտապես համագործակցել է «Պիոներ» և «Ծիծեռնակ» մանկական ամսագրերի հետ։ Ձևավորել և պատկերազարդել է մի շարք մանկական գրքեր։ Նկարաշարեր է ստեղծել հայկական «Սասունցի Դավիթ» էպոսի և Վարդան Այգեկցու բարոյախրատական առակների համար։
*«Նատյուրմորտ», 1961, մասնավոր հավաքածու, Մոսկվա
*«Հեքիաթ», 1961 
*«Սայաթ-Նովա», 1963 
*«Ընկերուհիներ», 1967, ԺԱԹ
*«Կեսօր», 1968, ԺԱԹ
*«Զոհաբերություն», 1968, ԺԱԹ
*«Տղաներ», 1967-1970, մասնավոր հավաքածու, Երևան
1980-1990-ական թվականների գործերը միագույն են «խամրած», սակայն թափանցիկ կոլորիտով։
*«Մուտք Երուսաղեմ», 1983, Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարան, Մոսկվա
*«Իմ սիրելի Արարատը», 1990 
Գրաֆիկական թերթեր՝
*«Կնոջ աշխարհը», 1963 
*«Հանգիստ», 1964
*«Առևանգում», 1974 
Գրքերի ձևավորոմներ՝
«Պապն ու շաղգամը», 1963
*Հովհաննես Թումանյանի «Գառնիկ ախպեր», 1963 
*«Զարմանալի աշուղը», 1967

## Ցուցահանդեսներ
*1961 թվականից հանրապետական բազմաթիվ ցուցահանդեսների մասնակից է 
*1967 թվականից՝ միջազգային ցուցահանդեսների մասնակից

## Անհատական ցուցահանդեսներ
*1976 - Հայաստանի նկարիչների միություն (Երևան)
*1983 - Արևելքի ժողովուրդների թանգարան (Մոսկվա)
*1994 - Փարիզ
*2005 - Լոս Անջելես
*2007 - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ (Երևան)
*2009 - Հայաստանի նկարիչների միություն (Երևան)

## Գրականություն
* Իգիթյան Հ., Հովնաթանյանից Մինաս. Ե,. 2011 
* Աղասյան Ա., Հայ կերպարվեստի զարգացման ուղիները 19-20-րդ դարերում, Ե., 2009

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Մարտին Պետրոսյան 
*Մարտին Պետրոսյան, Ներկայացնում է Հենրիկ Իգիթյանը
*Մարտին Պետրոսյան. Երևակայական աշխարհի հայ վարպետը 

Կատեգորիա:1936 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ծաղկաբեր գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Մարտի 10 ծնունդներ
Արմեն Վահրամյան

**Արմեն Արմենակի Վահրամյան** (), հայ նկարիչ։ Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (2016)։

## Կենսագրություն
Արմեն Վահրամյանը ծնվել է 1968 թվականին, Արդվի գյուղում։ 1978 թվականից սովորել է Ալավերդու գեղարվեստի դպրոցում։ 1989 թվականին ավարտել է Մարտիրոս Սարյանի անվան գեղարվեստի քոլեջի մանրանկարչության բաժինը, 1994 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գրաֆիկայի բաժինը։ 2000 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

մինի|300 px|«Թումանյանական աշխարհում» ցուցահանդեսի բացման արարողություն
300 px|մինի|Արմեն Վահրամյանի անհատական ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունում՝ նվիրված Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյա հոբելյանին

## Ցուցահանդեսներ
* 1997 թվական - Անհատական ցուցահանդես, Մոնրեալ, Կանադա
* 1998 թվական - Անհատական ցուցահանդես, Գերոնա, Իսպանիա
* 1998 թվական - Անհատական ցուցահանդես, Բարսելոնա, Իսպանիա
* 2000 թվական - «Մարկ Շագալ» պատկերասրահ, Ամստերդամ, Հոլանդիա
* 2000 թվական - Անհատական ցուցահանդես, Նյու Յորք, ԱՄՆ
* 2001 թվական - Խմբակային ցուցահանդես նվիրված Քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին, Հայաստանի նկարիչների միություն
* 2003 թվական - Անհատական ցուցահանդես, Գլազգո, Շոտլանդիա
* 2003 թվական - «Հայկական գրաֆիկա 2003», Հայաստանի նկարիչների միություն
* 2004 թվական - «Հայկական գրաֆիկա 2004», Հայաստանի նկարիչների միություն
* 2006 թվական - Անհատական ցուցահանդես, Գլազգո, Շոտլանդիա
* 2006 թվական - Անհատական ցուցահանդես, “Venn Dome Gallery”, Փարիզ, Ֆրանսիա
* 2007 թվական - Անհատական ցուցահանդես, «ԱրտԲրիջ», Երևան
* 2008 թվական - ԱՄՆ դեսպանատուն, Երևան, Հայաստան
* 2009 թվական - Inter Artni Gallery, Նյու Յորք, ԱՄՆ
* 2010 թվական - Butterfly Museum, Նյու Յորք, ԱՄՆ
* 2010 թվական - Inter Artni Gallery, Նյու Յորք, ԱՄՆ
* 2010 թվական - Սիլվանա պատկերասրահ, Նյու Յորք, ԱՄՆ
* 2012 թվական - SO Galerie, Մալթա
* 2015 թվական - «Թումանյանական աշխարհում», Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոն
*2018 թվական - Գեղանկարների ցուցադրություն՝ նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյա հոբելյանին

## Մեջբերումներ Արմեն Վահրամյանից

## Մեջբերումներ Արմեն Վահրամյանի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արմեն Վահրամյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Վահրամյաններ
Ֆաբադա

**Ֆաբադա** (իսպ.՝ fabada կամ fabada asturiana), թանձր ապուր, իսպանական խոհանոցի ավանդական ուտեստներից մեկը։ Անվանումը ծագել է աստուրիական *fabes* բառից, որը նշանակում է լոբի (ուտեստի հիմնական բաղկացուցիչը)։

## Բաղադրություն
* Սպիտակ լոբի
* Երշիկ
* Ազդրապուխտ
* Չորիսո
* Մորսիլիա

## Նույնական ուտեստներ
* Այնտոպֆ (գերմանական ուտեստ)
* Կոսիդո (իսպանական ուտեստ)

## Արտաքին հղումներ
* Նկարները Վիքիպահեստում, Ֆաբադա
* Իսպանո-ավստրիական Ֆաբադա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Eating fabada.jpg|Ֆաբադա
Պատկեր:Fabada en cazuela de barro.jpg|Ֆաբադա
Պատկեր:Fabada wiki.jpg|Սպիտակ լոբով Ֆաբադա
Պատկեր:Fabada from Asturias.jpg|Ֆաբադա
Պատկեր:Fabada y sidra.jpg|Ֆաբադա


Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Աստուրիական խոհանոց
Նևայի ճակատամարտ

225px|մինի|աջից|Հատված Նևայի ճակատամարտ
**Նևայի Ճակատամարտ** (), ճակատամարտ ռուսական և շվեդական զորքերի միջև, Նևա գետի վրա, 1240 թվականի հուլիսի 15-ին։ Շվեդիայի հարձակման նպատակն էր տիրել «վարյագներից դեպի հույները տանող» առևտրական ճանապարհի այն մասին, որը գտնվում էր Մեծ Նովգորոդի հսկողության տակ։ Տեղեկանալով շվեդական զորքերի (հրամանատար Բիրգեր Յարլ) հայտնվելու մասին՝ նովգորոդյան իշխան Ալեքսանդր Յարոսլավիչը հանկարծակիի բերեց շվեդներին և Նևայի վտակ Իժորայի մոտ ջախջախեց նրանց։ Ճակատամարտում ցուցաբերած զորավարական հմտության և անձնական խիզախության համար իշխան Ալեքսանդր Յարոսլավիչը անվանվել է *[[Ալեքսանդր Նևսկի|Նևսկի]]։* Ռուսիայի վրա թաթար-մոնղոլական արշավանքի պայմաններում՝ Նևայի ճակատամարտն ապահովեց ռուս-շվեդական սահմանների անվտանգությունը։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Միջնադարի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:13-րդ դարի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Շվեդիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:1240 Եվրոպայում
Հանրի Ներսեսյան

**Հանրի Բարսեղի Ներսեսյան** (), հայ մաթեմատիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1989), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996, թղթակից անդամ՝ 1986)։

## Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1957-1970 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ինստիտուտում, 1958-1970 թթ՝ ԵՊՀ դասախոս, 1965-1979 թթ.՝ Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի բարձրագույն մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչ, 1979 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ մաթեմատիկայի ինստիտուտի դիֆերենցիալ հավասարումների և ֆունկցիոնալ անալիզի բաժնի վարիչ։

## Գործունեություն
Ներսիսյանի աշխատանքները վերաբերում են ինտեգրա-դիֆերենցիալ (նաև՝ ուշացող արգումենտով) հավասարումների համար եզրային խնդիրներից ծնված բիօրթոգոնալ վերլուծությունների հետազոտմանը, ինտեգրալ հավասարումների և մասնական ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների ընդհանուր տեսության հարցերին։ Տվել է Վոլտերայի երկրորդ սեռի հավասարման գաղափարի ընդհանրացումը։ Իրական բնութագրիչներով թույլ հիպերբոլական հավասարումների համար Կոշիի խնդրի հետազոտության ասպարեզում Ներսիսյանն ստացել է կարևոր արդյունքներ։

## Աշխատություններ
* Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան, Երևան, 2003, 50 էջ
* Մաթեմատիկայի ձեռնարկ, Երևան, 1973, 344 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Նոր քարի դար

մինի|Նեոլիթյան գործիքներ
մինի
**Նոր քարի դար** կամ **Նեոլիթ** (, *նեոս*՝ նոր, և , *լիթոս*՝ քար), քարի դարի վերջին դարաշրջանը, հաջորդել է մեզոլիթին։ Տևել է մոտ երկու հազարամյակ՝ մ․թ.ա. 10-րդ հազարամյակի կեսերից մինչև մ.թ.ա. 5-րդ հազարամյակի կեսերը։

Նեոլիթի սկիզբը բնութագրվում է քարե և ոսկրե հղկված գործիքների օգտագործմամբ, խեցեգործության և երկրագործության առաջացմամբ, վերջը՝ վաղ մետաղամշակությամբ (էնեոլիթի սկզբնավորմամբ)։ Նեոլիթյան մարդիկ, զարգացած հավաքչական, որսորդական և ձկնորսական յուրացնող տնտեսությանը զուգահեռ, սկսել են զբաղվել արտադրող տնտեսությամբ՝ նստակյաց երկրագործությամբ (ցորենի, գարու, ոսպի և այլ բույսերի մշակությամբ), կենդանիների (շուն, այծ, ոչխար, խոզ, ավելի ուշ՝ խոշոր եղջերավոր անասուններ) ընտելացմամբ և բուծմամբ։ Արմատավորվել և զարգացել է մանածագործությունը, հյուսելը։ *[[Մայրիշխանություն]]ը* հասել է իր ծաղկմանը և աստիճանաբար տեղի տվել *[[Հայրիշխանություն|հայրիշխանությանը]]*։ Զգալիորեն աճել է բնակչությունը, աստիճանաբար կազմավորվել են ցեղախմբերը, ձևավորվել ցեղային լեզուները։ Հանրության կյանքում կատարված այդ արմատական փոփոխություններն ընդունված է անվանել «նեոլիթյան հեղափոխություն» (անգլիացի հնագետ Գ․ Չայլդի հետևությամբ)՝ որպես մարդկության պատմության մեջ առաջին տնտեսական հեղաշրջում։

Ըստ նորագույն տվյալների՝ Մերձավոր Արևելքում հնագույն երկրագործական-անասնապահական մշակույթի սկիզբը հասնում է մ․թ․ա․ 8—7-րդ հազարամյակները (Երիքովը՝ Պաղեստինում, Ջարմոն՝ Հյուսիս-Արևելյան Միջագետքում, Չաթալ-Հույուկը՝ Փոքր Ասիայում և այլուր)։ Եվրոպայում նեոլիթյան մշակույթը զարգացել է Մերձավոր Արևելքի և Միջերկրածովյան մշակույթի զգալի ազդեցությամբ, այդ երկրամասերից Եվրոպա են թափանցել մի շարք մշակովի բույսեր, ընտանի կենդանիների տեսակներ և այլն։ Հայաստանի տարածքում նեոլիթյան կայաններ ու բնակավայրեր են հայտնաբերվել Թալինի շրջանում (Զաղաներ, Արեգունի բլուր, Բառոժ և այլն) և Արարատյան դաշտում (Կղզյակ բլուր, Մաշտոցի բլուր, Տերտերի ձոր և այլն)։ Գտնվել են քարե (օբսիդիան, որձաքար և այլն) պրիզմայաձև միջուկներ, դանակներ, հղկված, գայլիկոնված կոթատեղի փորվածքով կացիններ, մուրճեր, գուրզեր, բրիչներ, աղորիքներ, սանդեր, մանգաղներ, նետասլաքներ, ոսկրե ասեղներ, ուլունքներ, իլիկի գլուխներ են։

Կատեգորիա:Նոր քարի դար
(22828) Ջեյնեթոմպ

**(22828) Ջեյնեթոմպ**, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (22828) Ջեյնեթոմպ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Ներկարարական աշխատանքներ

**Ներկարարական աշխատանքներ**, շենքերի, կառույցների, կոնստրուկցիաների մակերևույթների ներկապատում՝ դրանց ծառայության ժամկետը երկարացնելու, հողմահարումից ու քայքայումից պաշտպանելու, շինություններում սանիտարահիգիենիկ նպաստավոր պայմաններ ստեղծելու և գեղեցիկ տեսք տալու համար։ Ներկարարական աշխատանքները կատարվում են տարբեր ներկատեսակներով, որոնք, սովորաբար, բաղկացած են գունանյութից և կապակցող հեղուկ բաղադրիչից։ Գունանյութերը լինում են բնական և արհեստական, կապակցող բաղադրիչը կազմված է ջրային և ոչ ջրային լուծույթներից և կապակցանյութից։ Ջրային լուծույթներում իբրև կապակցանյութ օգտագործվում են կենդանական, բուսական և հանքային ծագում ունեցող սոսինձներ, իսկ ոչ ջրայիններում՝ բուսական ներկաձեթեր կամ հանքային յուղեր ու լաքեր։ Կապակցանյութի տեսակը որոշում է ներկապատման անվանումը (սոսնձային, յուղային, սինթետիկ) և նրա օգտագործման բնագավառը։

Ըստ կատարման տեխնոլոգիայի տարբերում են երեք դասի ներկարարական աշխատանքները՝ պարզ, բարելավված և բարձր որակի։ Ներկարարական աշխատանքի դասը որոշվում է նախագծում։ Շենքերի ներսում պարզ ջրաներկման աշխատանքները կատարվում են հետնյալ հերթականությամբ, ներկվող մակերևույթի մաքրում, կոկում, ներկաստառում և ներկում։ Պարզ յուղաներկման դեպքում կատարում են հետևյալ պրոցեսները, մակերևույթի մաքրում, ճեղքերի լցում, ներկաձեթում, անհարթությունների մասնակի քսում, քսված մակերևույթների հղկում, առաջին ներկում, երկրորդ ներկում։ Բարելավված և բարձր որակի ներկապատման պրոցեսներն ավելի բազմատեսակ են և ընդգրկում են տասից ավելի աշխատատեսակ, այդ թվում բազմակի խծուծում, ներկաստառում, հղկում և այլն։ Շինարարական տեխնիկայի զարգացմանը զուգընթաց կատարվում է նաև ներկարարական աշխատանքի հիմնական պրոցեսների մեքենայացում, արտադրվում են բազմատեսակ հատուկ սարքեր և ապարատներ, որոնց միջոցով այդ աշխատանքները զգալիորեն ինդուստրացվում են։ Ներկարարական աշխատանքները բավական աշխատատար են․ քաղաքացիական և բնակարանային շինարարությունում դրանց կատարման համար ծախսվում է ամբողջ աշխատանքի 10-12%, այն դեպքում, երբ դրանք կազմում են շինարարության արժեքի ընդամենը 3-3,5%։

Կատեգորիա:Աշխատանք
Կատեգորիա:Ներկում
Ամարիլլո (Տեխաս)

**Ամարիլլո** (), քաղաք ԱՄՆ-ի հարավում, տեղակայված Տեխաս նահանգի հյուսիսային մասում, ծովի մակարդակից մոտ 1100 մետր բարձրության վրա։ Փոթթեր շրջանի ադմինիստրատիվ կենտրոնն է։ Ամարիլլոն Տեխասի քաղաքների ցանկում 14-րդ է (189 392 մարդ 2009 թվականի տվյալներով)։ Հյուսիսային Տեխասի ամենակարևոր արդյունաբերական կենտրոններից է։ ԱՄՆ-ի խոշորահույն հելիումի մատակարաներից մեկն է։ Ունի համաշխարհային նշանակության օդանավակայան (Rick Husband Amarillo International Airport)։ Ունի երկաթուղային ու մայրուղային ճանապարհների, ինչպես նաև խողովակաշարային հանգույցներ։ Ամարիլլոյի հիմնական գրավչությունը հոլիումի համար պատրաստված շարասյունն է (1969)։ Շրջակա տարածքում է գտնվում Պալո-Դուրո կանիոնը (ազգային պարկ)։ Քաղաքից ոչ հեռու է գտնվում «Cadillac Ranch»-ը։
250px|մինի|Պալո-Դուրո կանիոնը

## Աշխարհագրություն
### Կլիման
* Տարեկան միջին ջերմաստիճան — +14,1 C°
* Տերեկան քամու միջին արագությունը — 5,7 մ/վ
* Միջին օդի խոնավություն — 58 %

## Բնակչություն

## Տնտեսություն
Նավթագազային շրջանի կենտրոնն է (շահույթ տալիս է 1920-ական թվականներից; աշխարհի ամենահարուստ հելիումի արտադրողներից է)։ Ունի զարգացած Նավթամշակում, ինքնաթիռաշինություն, գունավոր մետաղաձուլություն, միջուկային զենքի հավաքում, քիմիական, սննդային (մսամթերքային ու ալյուրային), վերամշակող արդյունաբերություն։ Գյուղատնտեսական շրջանի կենտրոնն է (անասուններ, ցորեն, սորգոն)։ Մեղրի ռաֆինացում։ Գյուղատնտեսական սարքավորումների արտադրման կենտրոններից է։

## Իրադարձություններ
1966 թվականի դեկտեմբերին այստեղ, Խոսե Սիլվիան անց կացրեց առաջին դասախոսական սեմինարը Մտածողության ինքնակառավարման մասին, Սիլվիայի մեթոդով։

## Տես նաև
* Տեխաս

## Գրականություն
* Ժամանակակից նկարազարդված հանրագիտարան. Երկրներ ու քաղաքներ. — М.։ ЗАО «Ռոսմեն-պռես», 2007. — 576 էջ — ISBN 978-5-353-02680-8
* Մեծ հանրագիտարանային բառարան / Ա. Մ. Պրոխորովի հրատարակությամբ — 2-րդ թողարկում, վերամշակված ու լրացված — Մ.։ Գիտական ստեղծագործություն "Մեծ ռուսական հանրագիտարան", 1997. — С. 42. — 1456 с. — ISBN 5-7711-0004-8
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք  
* Ամարիլլոն Handbook of Texas Online կայքում 

## Պատկերասրահ

Amarillo-College-Washington-St-Clock-Tower-Dec2005.jpg|Ամարիլլոյի ժամացույցով շինությունը Քամփուս փողոցի վրա
War_memorial,_Amarillo_IMG_0128.JPG|Պատերազմի հուշասրահը Ամարիլլոյում
Vietnam_War_Memorial_in_Amarillo_IMG_0134.JPG|Վիետնամի պատերազմին նվիրված հուշատաղտակ
Globe-News_Center_in_Amarillo_Texas_USA.jpg|Globe-News կենտրոնի գրասենյակն Ամարիլլոյում
Amarillo_pond_IMG_0153.JPG|Ամարիլլոյի բուսբանական այգին
Amarillo_National_Bank_Plaza_One_-_Amarillo_Texas_USA.jpg| Ամարիլոյի ազգային բանկը
Amarillo_Tx_-_Brick_Streets.jpg|Ամարիլլոյի հյուսիսային փողոցը
Tttu_amarillo.JPG|Բժշկական գիտությունների կենտրոնը
PostcardAmarilloTXHomeOfLeeBivins1919.jpg|Լի Բիվինսի տունն Ամարիլլոյում
Grand Opera House, Amarillo, Texas.jpg|Ամարիլլոյի հին օպերայի շենքը
Aeroplane view of business district Amarillo, Texas. LOC 75696586.jpg|1912 թվական
Amarillo_Texas_-_Santa_Fe_Railroad_Building1.jpg|Santa Fe-ի շենքը Ամարիլլոյում
Sleeping_coyote_in_Amarillo_Zoo_IMG_0166.JPG| Ամարիլլոյի գազանանոցը


Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ
Կատեգորիա:1887 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տիգրան Ասատրյան (նկարիչ)

**Տիգրան Էդվարդի Ասատրյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
1979-1982 թվականներին սովորել է Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոցում, 1982-1986 թվականներին` Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1987-1993 թվականներին` Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 2009 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում դասավանդում է գծանկար և գեղանկար։ Բազմաթիվ անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներ է ունեցել Հայաստանում, ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Գերմանիայում, Լիբանանում, Կանադայում։
[մինի|Տիգրան Ասատրյանի անհատական ցուցահանդեսը [Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում]]
## Ստեղծագործություններ
* «Գիշերային հյուրը» 
* «Սանչո Պանսը»
* «Դոն Կիշոտը»
* «Տաթևացի տատիկը»

## Մեջբերումներ Տիգրան Ասատրյանից
Նկարչությունը խոսելու, արտահայտվելու ձև է, և նկարիչն իր ասելիքն այդ կերպ է արտահայտում։ Իմ խոսքերը նկարներս են, ու նկարչությունն ինձ համար անբացատրելի մի բան է, որն ինձ հետ ծնվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իմ մուսան կյանքն է. Տիգրան Ասատրյան
*  Տիգրան Ասատրյանի հեքիաթային աշխարհը

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Նետում

250px|մինի|Բեյսբոլիստը գնդակը նետելիս
**Նետում**, թեթև աթլետիկական, սկավառակի, նիզակի, մուրճի և այլ մարզական գործիքների նետման, ինչպես նաև գնդի հրման վարժություններ։ Նետումներն ընդգրկված են մարզական բազմամարտում և ՊԱՊ համալիրի նորմատիվներում։ Նպաստում են ուժի, ճարպկության, շարժումների արագության և կոորդինացիայի զարգացմանը, կիրառական բնույթի ունակությունների ձևավորմանը։ 

*Սկավառակ*, ոսպաձև, մետաղից օղագոտիով փայտյա գործիք։ Տրամագիծը՝ 21,9—22,1 սմ, քաշը՝ 2 կգ (տղամարդկանց համար) և 18,0—18,2 սմ, 1 կգ (կանանց համար)։ Նետում են 2,5 մ տրամագծով բետոնե հիմքով շրջանից։ 

*Նիզակ*, մետաղյա կամ մետաղից սուր ծայրակալով փայտյա ձող է, կենտրոնում պարանի փաթաթանով։ Քաշը՝ 0,8 կգ, երկարությունը՝ 2,6—2,7 մ (տղամարդկանց համար), 0,6 կգ և 2,2—2,3 մ (կանանց համար)։ Նետման վազքուղյակի երկարությունը՝ 30 մ-ից ոչ պակաս, լայնությունը՝ 4 մ։ 

*Մուրճ*, պողպատալարով բռնակին միացված 7,257 կգ քաշով մետաղե գունդ՝ 10,2-—12,0 սմ տրամագծով, 1,18—1,20 մ ընդհանուր երկարությամբ։ Նետումը իրագործվում է 2,135 մ տրամագծով շրջանից։ 

*Գունդ*, 7,257 կգ (տղամարդկանց համար) և 4 կգ (կանանց համար) քաշով ամբողջական մետաղյա գնդակ։ Հրում են 2,135 մ տրամագծով շրջանից։ 

*Նռնակ*, 700 գ քաշով, 236 մմ երկարությամբ (իրանի տրամագիծը՝ 50 մմ, բռնակինը՝ 30 մմ) մետաղյա կամ մետաղապատ փայտյա գործիք։ 

Սկավառակի և նիզակի նետման մրցումներն ընդգրկված էին հին հունական օլիմպիադաների ծրագրերում։ Նետումները մտնում են նաև ժամանակակից օլիմպիական խաղերի (սկավառակի նետում և գնդի հրում՝ 1896 թվականից, մուրճի նետում՝ 1900 թվականից, նիզակի՝ 1906 թվականից) և թեթե աթլետիկայի Եվրոպայի առաջնությունների ու միջազգային մրցումների ծրագրերում։

Կատեգորիա:Աթլետիկա
Ներամուսնություն

**Ներամուսնություն**, ամուսնության սովորույթ որոշակի հասարակական խմբի (տոհմ, ցեղ, կաստա և այլն) ներսում։ 

Նախնադարյան հասարակության մեջ տոհմը եղել է արտաամուսնական, ցեղը՝ ներամուսնական։ Նախնադարյան հասարակարգի քայքայման շրջանում որոշ ժողովուրդների (մալագասցիներ, արաբներ, ուզբեկներ, տուարեգներ և այլն) մեջ տոհմը կամ ներտոհմային խմբերը դարձել են ներամուսնական, որը պայմանավորված էր գույքը մոտիկ ազգականների միջավայրում պահպանելու ձգտմամբ։ Ամուսնություններ էին հաստատվում հորեղբոր որդիների ու դուստրերի և այլ մոտիկ ազգականների միջև։ Կաստայական ներամուսնություն բնորոշ էր Հնդկաստանի կաստաներին։ Հայաստանում ներամուսնություն գոյություն է ունեցել նախաքրիստոնեական շրջանում։ Քրիստոնեության տարածումից հետո եկեղեցական մի շարք կանոններով (Աշտիշատի ժողով և այլն) արենակցությամբ կապված անձանց միջև ամուսնությունն արգելվել է։

## Տես նաև
* Արտամուսնություն

Կատեգորիա:Ամուսնության տեսակներ
Վեզեր (գետ, Գերմանիա)

**Վեզեր** (Weser), գետ Գերմանիայում, թափվում է Հյուսիսային ծովը։ Կազմվում է Վեռա և Ֆուլդա գետերի միախառնումից (Մյունդեն քաղաքի մոտ)։ Երկարությունը Մյունդենից 432 կմ է, Վեռայի ակունքներից՝ 724 կմ, ավազանը՝ 46 հզ. կմ2, լայնությունը՝ Մյունդենի մոտ 94 մ, գետաբերանում՝ 11 կմ, տարեկան միջին ծախսը՝ 300 մ3/վրկ։ Նավարկելի է 529 կմ։ Միջին գերմանական ջրանցքով կապված է էլբա և էմս գետերի հետ։ Ծովային նավերը բարձրանում են մինչև Բրեմեն։ Վեզերի ափին է Բրեմերհաֆեն ծովային նավահանգիստը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի գետեր