open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յուրի Շապորին

**Յուրի Ալեքսանդրովիչ Շապորին** (), խորհրդային կոմպոզիտոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1954)։

## Կենսագրություն
1918 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիան։ 1919-1934 թվականներին եղել է Լենինգրադի թատրոնների երաժշտական մասի վարիչ։ 1936 թվականից ապրել է Մոսկվայում, 1939 թվականից դասավանդել Մոսկվայի կոնսերվատորիայում (1940 թվականից՝ պրոֆեսոր)։

Աշակերտներից են Եվգենի Սվետլանովը, Ալեքսանդր Ֆլյարկովսկին, Ռոդիոն Շչեդրինը։ 1952 թվականից՝ ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության քարտուղար։

Իր լավագույն երկերում Շապորինը զարգացրել է ռուսական դասական երաժշտության ավանդույթները։ Գրել է «Դեկաբրիստներ» օպերան (1953), «Կուլիկովո դաշտում» սիմֆոնիա-կանտատը (1939), օրատորիաներ (այդ թվում՝ «Ասք ռուսական հողի համար մղված ճակատամարտի մասին»), սիմֆոնիա (1932), «Լու» սյուիտը (1926), վոկալ շարքեր («Հեռավոր պատանեկություն», 1939 և այլն), վոկալ-սիմֆոնիկ բալլադներ, ռոմանսներ, դաշնամուրի 2 սոնատ, խմբերգեր, երաժշտություն դրամատիկական ներկայացումների և կինոնկարների համար, կատարել ժողովրդական երգերի մշակումներ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1941, 1946, 1952)։ Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Արչիդոնա (քաղաք)

**Արչիդոնա** (), քաղաք և քաղաքապետարան Իսպանիայում, մտնում է Մալագա նահանգի մեջ, Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում է։ Քաղաքապետարանը գտնվում է Անտեկերա համայնքի կազմում։ Զբաղեցնում է 187 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 8837 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից 52 կմ է։

## Նշանավոր բնակիչներ
Բալբոա Կաբելո՝ ավգուստինյան վանական, Հարավային Ամերիկայի գիտաշխատող, Ոսկե դարի գրող։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մալագա պրովինցիայի բնակավայրեր
Գոգոլ-մոգոլ

**Գոգոլ-մոգոլ**, աղանդեր, որի հիմնական բաղադրիչներն են՝ հարած ձվի դեղնուցը, շաքարավազի հետ միասին։ Այս խմիչքն ունի բազմաթիվ տարբերակներ. գինով, շաքարի փոշիով, հացով կամ կակաոյով։ Հաճախ օգտագործվում է ձայնը բարելավելու համար։ Այն նաև օգնում է այն մարդկանց, ովքեր ուզում են գիրանալ կամ կազդուրվել։

## Ստուգաբանությունը և ծագումը
Մաքս Վասմերի բառարանում կան անվան ծագման մի քանի տարբերակներ. անգլերենում՝ **hoog-mug**, **hoogle-mugger**, լեհերենում՝ **kogel-mogel**, գերմաներենում՝ **kuddelmuddel**:
Կոկտեյլի գյուտը գերմանացիները վերագրում են խոհարար Մանֆրեդ Կյկենբաուերին։ Կա լեգենդ, որը պատմում է գոգոլ-մոգոլի հայտնաբերման մասին, ըստ որի Գոգելը կորցրել է իր ձայնը և հնարել է այդպիսի բաղադրատոմս, որ կարողանա բուժել իր կոկորդը։ Մի ուրիշ տարբերակում այս լեգենդին ներկա է Բրոնիսլավ Պոտոցկին, ով մի քանի անգամ արդիականացրել է բաղադրատոմսը, փոխարինելով հացը մեղրով, և վերանվանել է «գոգոլ-մոգոլից» «գոգոլ-մոգիլ»։

Ռուսական ավանդական խոհանոցում գոգոլ-մոգոլը պատրաստում են ոչ միայն դեղնուցով, այլ ամբողջ ձվով։ Նախնական ավելացնում ենք սպիտակ հաց և աղ։ Դրա համար Ռուսաստանում գոգոլ-մոգոլը հաճախ օգտագործում են աղով։

##### Պատրաստելու համար անհրաժեշտ է .
# բաժակ
# 2-3 ձու
# գդալ
# հաց
# համեմունքներ(կակաո, հատապտուղներ)
# աղ
# շաքարավազ
Վերցնում ենք ձուն, կոտրում ենք, լցնում ենք աղ, շաքարավազ, փշրում ենք հացը, խառնում ենք ու վայելում։

##### Ինչպե՞ս պատրաստել մեղրով գոգոլ-մոգոլ.

Դեղնուցը հարել, ավելացնել տաք կաթը, մեղրը, հետո նաև նարնջի հյութը։ Նարնջի փոխարեն կարելի է կիտրոնի հյութ վերցնել։ Այս զանգվածը մի փոքր տաքացնել։ Սպիտակուցն առանձին հարել շաքարավազի հետ, ավելացնել կաթնային զանգվածին։ Լցնել բաժակի մեջ, վրան դարչին ցանել։ Մատուցել՝ զարդարելով դարչնի կամ թխվածքաբլիթ ձողիկով։ Այս ըմպելիքը նաև բուժական ազդեցություն ունի։ Կոկորդը բուժելու համար այն խմում են քաղցած ժամանակ։

## Տես նաև
* Ձվի ոտք
* Խորհուրդ (լիկյոր)

## Արտաքին հղումներ
* Գոգոլ-մոգոլի բաղադրատոմսը 
* Ի՞նչ է գոգոլ-մոգոլը և ո՞նց են պատրաստում
* գոգոլ-մոգոլը հորինել է Գոգոլը

Կատեգորիա:Կոկտեյլներ
Կատեգորիա:Հավի ձվով ուտեստներ
Շարթ (նկարիչ)

**Շարթ** (իսկական անուն ազգանունը՝ **Սարգիս Հարությունյան**, ), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Բեյրութում։ 1947 թվականին եղել է Իտալիայում, ապա հաստատվել Փարիզում, որտեղ սովորել է Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում, հաճախել Գառզուի արվեստանոցը։ Առաջին Շարթ. «Սուրբ ընտանիք» 1968 անհատական ցուցահանդեսը կազմակերպվել է 1952 թվականին՝ Բեյրութում։ 1952-1971 թվականներին տարբեր քաղաքներում (Փարիզ, Նյու Յորք, Միլան, Բրյուսել և այլն) ունեցել է 30 անհատական ցուցահանդես, շահել 6 խոշոր մրցանակ։ Շարթը բնության մարդկային բնավորությունների, ձևի ու լույսի վերարտադրման նուրբ վարպետ է։ Նրա հերոսները ընդգծված անհատականություններ են, մեղմ ու բանաստեղծական («ճակնդեղ հավաքողը», 1956, «Ծխամորճով երիտասարդ ձկնորսը», 1960, «Գլխարկով գյուղացին», 1962, «Նստած կինը», 1963)։ Մեծ եղեռնի ողբերգությունը եղել է նկարչին մշտապես հուզող թեմաներից. «Դեյր էզ Զորում» 1963-1964, «Կանայք գաղթի ճանապարհին» 1968, «Մտորում» 1968։ Շարթի աշխատանքները գտնվում են Փարիզի, Վենետիկի, Երուսաղեմի, ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքների և այլ թանգարաններում։

## Մրցանակներ
* Շերբուրգի մրցանակ (1962):
* Բեյրութի միջազգային մրցանակ (1964):
* Տավեռնի մրցանակ (1967):
* Բրետանի մրցանակ (1967):

## Գրականություն
* Թորոս Թորանյան, «Շարթ. «Հայրենիք գալը կյանքիս մեծագույն երազանքն է»։ «Գարուն», 1970, թիվ 7, էջ 38-40։
* Խաչատրյան Շ., Ֆրանսահայ կերպարվեստ (ժող.), Երևան, 1991:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Ռոդեո Դրայվ (փողոց)

**Ռոդեո Դրայվ** (), փողոց ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Բևեռլի-Հիլլզ քաղաքում։ Չնայած Ռոդեո Դրայվը համարվում է բավականին երկար փողոց, բայց ավելի հայտնի է նրա մի փոքր մասը, որը գտնվում է Ուիլշիր և Սանտա-Մոնիկա ծառուղիների միջև, որտեղ կան բազմաթիվ բրենդային խանութներ, ինչպիսիք են՝ Ջորջո Արմանին, Դոլչե Գաբաննան, Լուի Վիտոնն, Վալենտինոն, Հերմես, Գուչին, Շանելը, Քրիստիան Դիորը և այլն։

## Հետաքրքիր փաստեր
«Ռոդեո Դրայվ» փողոցի վրա գտնվում է պլաստիկ վիրաբուժության մի կլինիկա, որը նախատեսված է հարուստների հաճախորդների համար։

## Տես նաև
* Բևրլի Հիլզ
* Լոս Անջելես
* Կալիֆորնիա

## Արտաքին հղումներ
* Ռոդեո Դրայվի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի փողոցներ
Հրաչիկ Շաքարյան

**Հրաչիկ Գրիգորի Շաքարյան** (), հայ խորհրդային փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1970 թվականից), պրոֆեսոր (1973 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը (1954)։ 1957 թվականից դասավանդում է Երևանի պետական համալսարանում։ 1973-1977 թվականներին Բամակոյի (Մալիյուն) բարձրագույն նորմալ դպրոցի փիլիսոփայության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ 1979 թվականից աշխատում է ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրությունում։

Գիտական աշխատությունները վերաբերում են հայ փիլիսոփայության պատմության, իմացաբանության և մեթոդաբանության հարցերին։ Հեղինակ է «Փիլիսոփայություն» (2005) ուսումնական ձեռնարկի։ ԽՄԿԿ անդամ (1953)։

Վախճանվել է 2005 թ. հունիսի 17-ին Երևանում։

## Անդամակցություն
* Բնության և հասարակության մասին գիտնականների միջազգային և Հայկական փիլիսոփայության ակադեմիաների անդամ։

## Երկեր
* Ա. Մ. Գարագաշյանի աշխարհայացքը, Երևան, 1962։
* Ողջախոհության տեղը իմացության պրոցեսում, Երևան, 1965։
* Մետաֆիզիկայի իմացաբանական էությունը, Երևան, 1967։
* Փիլիսոփայությունը ստեղծագործության գաղտնիքների որոնումներում, Երևան, 2002։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Անտեկերա (քաղաք)

**Անտեկերա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Մալագա նահանգի մեջ, Անդալուսիա ինքնավար մարզի կազմում է։

Քաղաքապետարանը գտնվում է Անտեկերա համայնքի կազմում։ Զբաղեցնում է 814 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 45 234 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից 45 կմ է։

## Պատկերասրահ

File:Antequera Altstadt2004.jpg|Տալուն
File:Antequera Alcazaba2004.jpg|
File:Museo antequera 3.jpg|պալատ
File:Sleeping giant...JPG|Սիրահարների ժայռ կամ Հնդիկների ժայռ


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մալագա պրովինցիայի բնակավայրեր
Շամքորի դեպքեր (1918)

**Շամքորի դեպքեր**, **Շամքորի կոտորած**, 1918 թվականին Կովկասյան ռազմաճակատից Ռուսաստան վերադարձող ռուս զինվորների ջարդ հունվարի 9-12-ին՝ ադրբեջանական զինված խմբերի կողմից՝ Անդրկովկասյան կոմիսարիատի հրամանով։

Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակից հետո անդրկովկասյան ռեակցիան ձգտում էր երկրամասն անջատել Խորհրդային Ռուսաստանից և ազգային զորամասերը զինելու պատրվակով (ենթադրաբար Թուրքիայի հարձակումից պաշտպանվելու նպատակով) զինաթափում էր բոլշևիկների կողմն անցած Կովկասյան բանակի զինվորներին և հաշվեհարդար տեսնում նրանց հետ։ Շամքորում կոտորածը իրականացրին այնտեղ ուղարկված զրահագնացքի հրամանատար Աբխազական, մուսուլմանական ազգային կոմիտեն, հակաբոլշևիկյան տարրերից կազմված «վայրի դիվիզիան», որի գլուխ կանգնած էին Ասլան բեգ Սաֆիքյուրդսկին, իշխան Մաղալովը, Իադուդան բեգ Ի աս Մամեդովը և այլք։ Զոհվեց մոտ 1000 զինվոր, զինյալները զավթեցին 12 հրանոթ, 70 գնդացիր, շուրջ 15 000 հրացան։

Շամքորի դեպքերին հաջորդեց զինվորների ջարդը Ելիզավետպոլում։

Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն
Կատեգորիա:1918 զանգվածային սպանություններ
Շարասան

**Շարասան** (իսկական ազգանունն ու անունը՝ Թյությունջյան Սարգիս Մկրտչի) (), հայ դեղագործ, թատրոնի պատմաբան։
    
Սովորել է Պերպերյան վարժարանում։ Հիմնականում զբաղվել է դեղագործությամբ։ Վաղ հասակից հետաքրքրվել է հայ թատրոնով և նրա գործիչներով, հավաքել 1867-1888 թվականների պոլսահայ թատրոնի 150-ից ավելի ազդագրեր, ինչպես և լուսանկարներ, ուսումնասիրել պարբերական մամուլում ցրված նյութերը, տվյալներ՝ ժամանակակից թատերական գործիչների մասին։ 1898 թվականից սկսել է գրել «Թրքահայ բեմը և իր գործիչները» աշխատությունը, որը 1907 թվականին արժանացել է Իզմիրյան մրցանակի, իսկ 1914 թվականին առանձին գրքով լույս տեսել Կ. Պոլսում։ Ենթադրվում է, որ Շարասան ձեռագիր աշխատություն է թողել Պ. Ադամյանի մասին։
    

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Ղևոնդ Շաքարյան

**Ղևոնդ Լևոնի Շաքարյան** (), հայ խորհրդային տնտեսագետ։ Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր (1949), պրոֆեսոր (1949)։

## Կենսագրություն
1919-1920 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակում։ 1924 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ 1925 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ Պետպլանում (եղել է ճյուղային բաժինների պետ, ընտրվել նախագահության անդամ)։ Մասնակցել է ՀԽՍՀ ժողտնտեսության հեռանկարային պլանների մշակմանը, եղել ՀԽՍՀ Գերագույն սովետի բյուջետային հանձնաժողովի խորհրդատու։ 1929 թվականից դասախոսել է Երևանի համալսարանում, 1932 թվականից՝ ֆինանսներ և վարկի ամբիոնի վարիչ։ 1955 թվականից՝ էկոնոմիկայի և իրավունքի (հեռակա), 1957 թվականից՝ տնտեսագիտության ֆակուլտետի դեկան։  ԽՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։

Աշխատությունները վերաբերում են ՀԽՍՀ պետական բյուջեի, ֆինանսական և վարկային համակարգի զարգացման հարցերին։ Պարգևատրվել է աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Երկեր
* Ֆինանսները և սոցիալիստական շինարարությունը ՀԽՍՌ -ում  40 տարում, Երևան, 1960։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Գուրգեն Շաքարյան

**Գուրգեն Անդրեասի Շաքարյան** (), հայ խորհրդային անասնաբույժ-մանրէաբան։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1946), պրոֆեսոր (1946), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1965)։

## Կենսագրություն
1932 թվականին ավարտել է Անդրկովկասի անասնաբուժական (այժմ՝ Երևանի անասնարածական-անասնաբուժական) համալսարանը։ 1934 թվականից աշխատում է նույն ինստիտուտում։ 1938 թվականից մանրէաբանության և վիրուսոլոգիայի ամբիոնի վարիչն է, միաժամանակ, 1942-1955 թվականներին՝ տնօրեն։ 1941-1942 թվականներին եղել է Հայկական անասնաբուժության ԴՀԻ-ի տնօրեն։

Գիտական աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների մի շարք վարակիչ հիվանդությունների, անտիբիոտիկների ազդեցության, իմունիտետի և այլ խնդիրներին։ ԽՍՀՄ-ում առաջինն է նկարագրել ոչխարների վարակիչ ինկտինան, Անդրկովկասում՝ խոշոր եղջերավորների լեպտոսպիրոզը, ՀԽՍՀ-ում՝ ոչխարների ստաֆիլակոկային հիվանդությունները։ Կարևոր են նաև բրուցելոզի պատճառագիտության, էպիզոստոլոգիայի, բուժման և կանխարգելման, թեյի սնկի մշակույթի, իմունիտետի վրա անտիբիոտիկների ազդեցության հարցերին նվիրված աշխատանքները։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» 2 շքանշանով և մեդալներով։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։

## Երկեր
* Թեյի սնկի կուլտուրան և նրա կիրառումը անասնապահության մեջ, Երևան, 1959 (համահեղինակ)։
* Անտիբիոտիկներիօգտագործումը անասնապահության մեջ , Երևան, 1961 (համահեղինակ)։
* Միկրոօրգանիղմների դերը անասնապահության մեջ, Երևան, 1964։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Շաքիի խանություն

**Շաքիի խանություն**, ավատատիրական պետություն Ադրբեջանի հյուսիսային մասում, XVIII դարի կեսին XIX դարի սկզբին։ Առաջացել է Իրան տիրապետության դեմ ադրբեջանական ժողովրդի պայքարի ընթացքում։ Շաքիի խանությունը բաժանվել է ութ մահալների, որոնք գլխավորում էին նսփբները։ Տնտեսական հիմքը գյուղատնտեսություն էր, զարգացած էին նաև արհեստները։ XVIII դարի վերջից, Իրանի զավթումների սպառնալիքի տակ, Շաքիի խաները ձգտել են Ռուսաստանի հովանավորությանը։ 1805 թվականին Շաքիի խանությունը միացել է Ռուսաստանին, որն ամրապնդվել է 1813 թվականի Գյուլիստանի հաշտության պայմանագրով։ 1819 թվականին Շաքիի խանությունը վերածվել է ռուսական ռազմական, վարչությանը ենթակա գավառի, 1840 թվականին՝ Շաքիի գավառ Կասպիական մարզի կազմում։ 1859 թվականից եղել է Բաքվի, 1868 թվականից՝ Ելիզավետպոլի նահանգի կազմում։

Կատեգորիա:Հյուսիսային Իրանի խանություններ
Շարժ (նկարչություն)

**Շարժ** ( charge, charger - այստեղ՝ չափազանցնել), երգիծական կամ մեղմաբարո-զավեշտական պատկեր (սովորաբար՝ դիմապատկեր), որի մեջ պահպանելով արտաքին նմանությունը, ձևափոխված կամ ընդգծված են բնորդի առավել բնորոշ գծերը։ Շարժը ծաղրանկարի տարատեսակներից է։ Շարժի հռչակավոր վարպետներից են Օնորե Դոմիեն (Ֆրանսիա), Կուստոդիևը (Ռուսաստան), Դենին, Կուկրինիկսները (ԽՍՀՄ), հայ նկարիչներից՝ Հովհաննիսյանը, Միքայել Արուտչյանը, Աճեմյանը, Գեորգի Յարալյանը։ Շարժի հնարքները օգտագործվում են նաև գրականության մեջ (պարսավագիր, ֆելիետոն, մակագիր)։

Կատեգորիա:Ծաղրանկար
Շեշտ (ամսագիր)

**«Շեշտ»**, խորհրդային շրջանի հայկական երգիծական ամսագիր։ Լույս է տեսել 1923 թվականին, Երևանում (3 համար)։ Խմբագիր՝ Վահան Թոթովենց։ Հանդիսացել է հայ խորհրդային անդրանիկ երգիծական պարբերականը։ «Դեսից դենից», «Դեմքեր ու դեպքեր» բաժիններում ֆելիետոնի, թևավոր խոսքի, ժողովրդական իմաստության, աֆորիզմի, եզովպոսյան լեզվի և այլ միջոցներով քննադատել է նոր հասարակարգին խորթ բարքերը, սնապարծությունը, տգիտությունը։ «Շեշտ» երգիծանքի սուր սլաքը ուղղել է նաև նոր կյանքի կառուցման թերությունների դեմ։ Սուր ծաղրի է ենթարկել կրոնն ու նրա սպասավորներին։ Աշխատակցել են Խոջիկը, Լեռ Կամսարը և ուրիշներ։

2018 թվականին լույս է տեսել Համո Սուքիասյանի և Նարինե Երանոսյանի հեղինակած «Խորհրդային Հայաստանի երգիծական մամուլը 1920-ական թվականներին» գիրքը։ Այն նվիրված է «Շեշտ», «Զուռնա», «Կարմիր մոծակ» երգիծաթերթերի հիմնադրման, ընթացքի, գրաքննական հալածանքի արդյունքում դրանց հրատարակության դադարեցման հանգամանքների բացահայտմանը։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Շաքիլներ

մինի|Երկշաքիլավոր բույս (''Mimosa pudica'')
**Շաքիլներ** (), սերմնավոր բույսերի սաղմի դեռևս չտարբերակված մարմնի վրա ձևավորվող առաջին տերևները։ Շաքիլները ձևով, կազմությամբ, երբեմն նաև ֆունկցիայով հաճախ տարբերվում են ընձյուղի աճման կոնի վրա հետագայում առաջացող տերևներից։ Մերկասերմերն ունեն 2-ից մինչև 15, երկշաքիլները՝ 2, միաշաքիլների մեծամասնությունը՝ 1 շաքիլ։ Երկշաքիլ բույսերի (օրինակ, լոբու) վերերկրյա ծլման ժամանակ շաքիլները դուրս են գալիս հողից, կանաչում և որոշ ժամանակ տերևների դեր կատարում։ Որոշ բույսերի (օրինակ, դդմազգիների, ընդավորների) շաքիլները հաճախ պարունակում են պահեստային սննդանյութեր։ Ոլոռի, կաղնու, ընկուզենու սերմերը ծլելիս շաքիլները մնում են սերմում և սննդանյութերի սպառման հետ չորանում։ Բազմաթիվ միաշաքիլ բույսերի սերմերը ծլելիս շաքիլների հեշտոցային մասը դուրս է գալիս սերմից, իսկ վերին մասը որոշ ժամանակ մնում է էնդոսպերմում և ներծծող օրգանի ֆունկցիա կատարում։ Նույն դերն է կատարում նաև հացաբույսերի սերմերում մնացող և շատ բուսաբանների կողմից շաքիլ համարվող վահանիկը։

Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Էլեկտրական շարժիչ

235px|մինի|Տարբեր տեսակի էլեկտրական շարժիչներ
**Էլեկտրական շարժիչ**, էլեկտրական էներգիան մեխանիկականի փոխակերպող մեքենա։ Բաղկացած է անշարժ (ստատոր) և պտտվող (ռոտոր) մասերից։ Հաստատուն հոսանքի՝ գործնականում պիտանի առաջին Էլեկտրական շարժիչ ստեղծել է Հ․ Ռոստոմյանը 1834 թվականին։ Սակայն էլեկտրական շարժիչները լայն կիրառում են ստացել միայն 19-րդ դարի 1870-ական թվականներին՝ էլեկտրաէներգիայի էժանագին աղբյուրներ ստեղծելու շնորհիվ։ 1888-1889 թվականներին Հ.Ռոստոմյանը հնարել է եռաֆազ կարճ միացված ասինխրոն էլեկտրական մեքենա։ Ըստ հոսանքի բնույթի տարբերում են հաստատուն (հիմնական առավելությունը՝ պտտման հաճախականությունը խնայողաբար և սահուն կերպով կարգավորելու հնարավորությունն է) և փոփոխական հոսանքի էլեկտրական շարժիչներ։ Կան փոփոխական հոսանքի երկու տեսակ անկոլեկտոր էլեկտրաշարժիչներ՝ ասինխրոն և սինխրոն։ Առավել տարածված են ասինխրոն էլեկտրական շարժիչները, որոնք պարզ են և շահագործման մեջ հուսալի։ Դրանց հիմնական թերությունը ռեակտիվ հզորության զգալի օգտագործումն է։ Աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է ստատորի փաթույթներով անցնող փոփոխական հոսանքի ստեղծած պտտվող մագնիսական դաշտի և ռոտորի փաթույթներում մակածված հոսանքի դաշտի փոխազդեցության վրա։ Մի շարք հզոր էլեկտրահաղորդակներում օգտագործում են սինխրոն էլեկտրաշարժիչներ, որոնց ռոտորն ունի առանձին հաստատուն հոսանքի աղբյուրից (գրգռիչից կամ գրգռման հատուկ շղթայից) սնվող գրգռման փաթույթ։ փոփոխական հոսանքի կոլեկտորավոր էլեկտրական շարժիչները բաղկացած են սինխրոն էլեկտրաշարժիչի ստատորից և ռոտորից, որը պատրաստված է հաստատուն հոսանքի էլեկտրաշարժիչի խարսխի ձևով։ Ըստ գրգռման եղանակի այս էլեկտրական շարժիչները լինում են զուգահեռ և հաջորդական գրգռման։ էլեկտրական շարժիչ կիրառվում է արդյունաբերության մեջ (էլեկտրահաղորդակներ), տրանսպորտում (քարշային էլեկտրաշարժիչներ) և կենցաղում՝ որպես շարժիչի հիմնական տեսակ։

Կատեգորիա:Էլեկտրական շարժիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանական հայտնագործություններ
Hookah

«**Hookah**», ամերիկացի ռեփեր Թայգայի երգն է, որում իր մասնակցությունն ունի նաև ռեփեր Յանգ Թագը։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի ապրիլի 9-ին՝ Young Money Entertainment, Cash Money Records և Republic Records լեյբլների կողմից։ Երգը գրվել է Թայգայի, Յանգ Թագի և Ջես Ջեքսոնի կողմից, իսկ երգի պրոդյուսերն է London on da Track-ը։

## Թողարկում
2014 թվականի մարտի 15-ին Թայգան երգից մի փոքր հատված է տեղադրում իր Ֆեյսբուքի էջում, իսկ մարտի 17-ին այն ամբողջական տարբերակով ներկայացվում է։ Երկու ամիս անց՝ ապրիլի 9-ին, երգը որպես սինգլ թողարկվում է թվային ներբեռնման համար։

## Քննադատական արձագանքներ
Երգը ստացել է տարբեր արձագանքներ երաժշտական քննադատների կողմից։ «Complex» ամսագրի լրագրող Dharmic X-ը գրել է, որ երգը ունի պոտենցիալ դառնալու մեծ հիթ։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է 2014 թվականի ապրիլի 21-ին, իսկ պրեմիերան կայացել հունիսի 6-ին։ Տեսահոլովակի ռեժիսորներն են Ալեքս Նազարին և Թայգան։

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:2014 սինգլներ
Կատեգորիա:Թայգայի երգեր
Կատեգորիա:Յանգ Թագի երգեր
Շենսի

**Շենսի** (), նահանգ Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում։ Տարածությունը 190 հազար կմ² է, բնակչությունը՝ 39,5 միլիոն (2020), վարչական կենտրոնը՝ Սիան։ Հյուսիսային մասը գտնվում է Լյոսային սարավանդի սահմաններում (միջին բարձրությունը՝ մոտ 1500 մ), հարավային մասն զբաղեցնում է Ցինլին լեռնաշղթան (առավելագույն բարձրությունը՝ 3666 մ), որոնց միջև գտնվում է Վեյհե գետի հովիտը։ Կլիման մուսսոնային է, Ցինլինից հյուսիս՝ բարեխառն, հարավում՝ մերձարևադարձային։ Տարեկան տեղումները 300-1000 մմ են։ Գլխավոր գետը Հուանհեն է՝ վեյհե, Հանշույ վտակներով։ Տարածքի մոտ 9%-ը անտառածածկ է։ Բնակչության հիմնական մասն զբաղված է գյուղատնտեսության մեջ։ Մշակում են ցորեն, կորեկ, բրինձ, գաոլյան, եգիպտացորեն, բամբակենի, ձիթատու կուլտուրաներ, շաքարի ճակնդեղ։ Անասնապահությունը թույլ է զարգացած։ Արդյունահանում են քարածուխ, նավթ, երկաթի հանքանյութ։ Մշակող արդյունաբերության հիմնական կենտրոններն են Սիանը, Բաոցզին։ Զարգացած է սև մետալուրգիան, մեքենաշինությունը, քիմիական, բամբակե գործվածքների արդյունաբերությունը, նավթավերամշակությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի նահանգներ
Շաքիի ջրաէլեկտրակայան

**Շաքիի հիդրոէլեկտրակայան**, կառուցվել է Որոտան գետի ձախ ափին, Շաքի վտակի վրա, որի ակունքը գետաբերանից 2 կմ հեռավորության վրա գտնվող ջրառատ աղբյուրների խումբն է։

Կայանը շահագործման է հանձնվել 1936 թվականին։ Հիդրոհանգույցը դերիվացիոն է, կազմված է 4 մ բարձրություն և 16,3 մ երկարություն ունեցող բետոնե ջրթափային պատվարից, ջրընդունիչից, պարզարանից, 533 մ ընդհանուր երկարության դերիվացիոն ջրատարից, որից 420 մ անճնշումային թունել է։ Վերջինիս հաջորդում է ճնշման ավազանը, որից սկիզբ է առնում 115 մ երկարության ճնշումային երկթել խողովակաշարը։ Կայանի շենքում տեղադրված են 840 կվա ընդհանուր հզորությամբ 2 հիդրոագրեգատ։ Կայանի հաշվարկային ճնշումը 54,5 մ է, ջրի հաշվարկային ծախսը՝ 2,0 մ/վրկ։ Շաքիի հիդրոէլեկտրակայանը, նախապատերազմյան տարիներին (1929-1940 թթ.) կառուցված այն ՀԷԿ-երից էր, որի էլեկտրաէներգիան օգտագործվում էր ոչ միայն լուսավորման նպատակով, այլև գյուղատնտեսական արտադրության մեջ։ 

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրաէլեկտրակայաններ
Կատեգորիա:Սիսիանի շրջան
Շարիֆ

**Շարիֆ**, շերիֆ ( բարձր, ազնվական), նախաիսլամական Արաբիայում ազնվական տոհմի ներկայացուցիչ, ցեղապետ, հետագայում՝ ժառանգական տիտղոս։ Նեղ իմաստով շարիֆ կոչվում Էին Մուհամմադ մարգարեի թոռ Հասանի սերունդները, թեև, ընդհանրապես, Մուհամմադի բոլոր հետնորդներն Էլ կոչվել են շարիֆ։ 10-րդ դարից մինչև 1916 թվականը շարիֆ կոչվել են Հիջազի և Մեքքայի կառավարիչները։

Կատեգորիա:Տիտղոսներ
Շարժական էլեկտրակայան

**Շարժական էլեկտրակայան**, Էլեկտրակայան՝ սովորաբար ջերմային, որի ագրեգատներն ու սարքավորումները տեղակայված են տրանսպորտային միջոցների վրա։ Շարժական էլեկտրակայան օգտագործում են այնտեղ, որտեղ էլեկտրաէներգիայի սպառումը ժամանակավոր է (օրինակ, շրջիկ կինոներում, երկաթուղու շինարարությունում), ինչպես նաև էլեկտրահաղորդման գծից հեռու վայրերում։ Բաղկացած է գեներատորից, հաղորդաբեր շարժիչից, կառավարման և վերահսկման ապարատներից։ Որպես առաջնային (հաղորդաբեր) շարժիչներ ծառայում են՝ ներքին այրման շարժիչները, շոգեն գազատուրբինները կամ օգտագործվող տրանսպորտային միջոցի հաղորդաբեր ագրեգատը։ Տարբերում են փոխադրովի, ավտոմոբիլային, կցովի, երկաթուղային և լողացող էլեկտրակայաններ՝ փոքր (մինչև 10 կվտ), միջին (10-150 կվա) և մեծ (150 կվա-ց ավելի) հզորության։ Աշխատում են հաստատուն, միաֆազ կամ եռաֆազ հոսանքով, 50,400 ավելի հերց հաճախականությամբ։ 
                                                                                                                                                                                                    

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կերային շաքարասնկեր

**Կերային շաքարասնկեր**, բնափայտի, սպիրտային արտադրության թափոնների, արևածաղկի ունդակեղևի, ծղոտի վրա աճեցվող շաքարասնկերի որոշ տեսակներ։ Տալիս են գյուղատնտեսական կենդանիներին խտացրած կամ համակցված կերերի հետ որպես կերահավելում։ Լավ յուրացնում են գյուղատնտեսական բոլոր կենդանիները (89-96-ով)։ 1 կգ չոր շաքարասնկերի ընդհանուր սննդարարությունը 1.03-1.16 կերային միավոր է։ Չոր շաքարասնկերի քիմիական բաղադրությունն է՝ ջուր՝ 9.7, պրոտեին՝ 45.6, ճարպեր՝ 1.5, թաղանթանյութ՝ 0.2, անազոտ էքստրակտային նյութեր՝ 35.2, մոխիր՝ 7.8։ Շաքարասնկերի սպիտակուցը լիարժեք ու դյուրամարս է, պարունակում է «В» խմբի, А, Е, К վիտամիններ, ինչպես նաև պրովիտամին D2 (էրգոստերին), ֆերմենտներ, հորմոններ, միկրոտարրեր, կենդանու օրգանիզմի համար անհրաժեշտ բոլոր ամինաթթուները (հատկապես լիզին, մեթիոնին, տրիպտոֆան)։ Սպիտակուցի պարունակությամբ 1 կգ չոր շաքարասունկը համարժեք է 2.42 կգ մսին։ Շաքարասնկերը բարձրացնում է կենդանիների մթերատվությունը, պտղատվությունը, կրճատում բտման ժամկետը, լավացնում ձվի, մսի համային հատկությունները։

Կատեգորիա:Խմորասնկեր
Կատեգորիա:Կենսատեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Կեր
Շեմք

**Շեմք**, գրգռման (ֆիզիոլոգիական), գրգռիչի (սովորաբար էլեկտրական հոսանքի) նվազագույն ուժը, որն ազդելով հյուսվածքի վրա, առաջ է բերում տարածվող գործողության պոտենցիալ։ Որքան դրդելի հյուսվածքի (օրինակ՝ մկանային, նյարդային) գրգռականությունը ցածր է, այնքան բարձր է գրգռման շեմքը, և հակառակը։ Էլեկտրական հոսանքի ուժի կամ լարվածության միավորներով արտահայտված գրգռման շեմքը կոչվում է ռևոբազա, իսկ այն ամենակարճ ժամանակահատվածը, որի ընթացքում հյուսվածքի վրա կրկնապատկված ռեոբազայով ազդելով կարելի է դրդում առաջացնել, կոչվում է քրոնաքսիա։ Որքան քրոնաքսիան փոքր է, այնքան մեծ է հյուսվածքի դրդունակությունը։

Կատեգորիա:Կենսաէլեկտրական երևույթներ
Շարոլե (տավարի ցեղ)

235px|մինի|Մայր կովը հորթի հետ

**Շարոլե** (), տավարի մսատու ցեղ։ Բուծվել է 18-րդ դարում Ֆրանսիայի Շարոլե շրջանում, խայտաբղետ լեռնային տավարի բարելավման միջոցով։ Թույրը՝ բաց շիկավուն։ Իրանը զանգվածեղ է, խոր և լայն։ Ոտքերը՝ ամուր։ Ցլերի կենդանի զանգվածը 1000—1200 կգ է (երբեմն՝ 1400 կգ), կովերինը՝ 700—800 կգ, 18 ամսական մատղաշինը՝ 450-650 կգ, օրական միջին քաշաճը՝ 1500—1800 գ։ Սպանդային ելքը՝ 60—65%։ Կենդանիները լավ են կլիմայավարժվում և արագ բտվում։

Տարածված է բազմաթիվ երկրներում, օգտագործվում է արդյունաբերական տրամախաչման նպատակով։

Խորհրդային Հայաստան ներմուծվել է գիտաարտադրական փորձեր կատարելու նպատակով։

Կատեգորիա:Տավարի ցեղեր
Շարժում (փիլիսոփայություն)

**Շարժում,** մատերիայի գոյության եղանակը, նրա անբաժանելի ատրիբուտը։ Ընդհանուր առմամբ շարժումը մատերիական օբյեկտների ամեն մի փոխազդեցությունն է ու փոփոխությունը։
## Ուսմունքի ձևավորման սկիզբը
Շարժման մասին ուսմունքը ձևավորվել է փիլիսոփայական մտքի զարգացման ընթացքում։ Դեռևս Միլեթյան դպրոցի ներկայացուցիչները նախատարրերը դիտել են որպես հավերժ շարժման մեջ գտնվող։ Հերակլիտեսը գտնում Էր, որ «ամեն ինչ հոսում Է», և շարժման աղբյուրը հակադրությունների պայքարն Է։ Մեխանիկական մատերիալիզմի ներկայացուցիչները (Թոլանդ, Հոլբախ) շարժումը դիտել են որպես մատերիայի գոյության եղանակ, սակայն ամեն մի փոփոխություն հանգեցրել մեխանիկական շարժման։ Հեգելը իրականությունը դիտել է անընդհատ շարժման, զարգացման մեջ։ Բոլոր երևույթների շարժման և զարգացման աղբյուրը նա համարել է հակասությունը, որը «ամեն մի ինքնաշարժման հիմք Է»։ Նա բացահայտել է շարժման ընդհանուր օրենքները (Հակադրությունների միասնության պայքարի օրենքը, Բացասման բացասման օրենքը, Քանակական փոփոխություններից որակական փոփոխությունների անցման օրենքը)։
## Շարժման պահպանման օրենքները
Դիալեկտիկական մատերիալիզմը ելնում է մատերիայի և շարժման միասնության սկզբունքից, չկա մատերիա առանց շարժման և չկա շարժում առանց մատերիայի։ Շարժումն անստեղծելի է և անեղծելի, այն միայն մի ձևից փոխարկվում է մի այլ ձևի։ Շարժումը մատերիայի համընդհանուր հատկությունն Է, որ չի բացառում կոնկրետ օբյեկտների հարաբերական կայունությունը և պայմանավորված է ներքին ու արտաքին կապերի ու շարժման որոշակի ձևերի գոյությամբ։ Մատերիայի շարժման անոչնչանալիության սկզբունքի բնագիտական արտահայտությունը պահպանման օրենքներն են։
## Շարժման բնորոշումը
Շարժումը հակադրությունների՝ բացարձակի և հարաբերականի, կայունի և փոփոխականի, անընդհատի և ընդհատի միասնություն է։ Շարժման աղբյուրը մատերիային հատուկ այդ հակադրությունների փոխկապակցվածությունն է, և այդ պատճառով շարժումը, հանդես է գալիս որպես մատերիայի ինքնաշարժում։ Շարժման հակասականությունը բացահայտվել է դեռես հին աշխարհում (Չինաստան, Հնդկաստան, Հունաստան)։ Զենոն էչեացին առաջադրել է շարժման հակասությանը վերաբերող խնդիրներ։ Մատերիայի շարժումը բազմազան է և դրսևորվում է տարբեր ձևերով։ Շարժման յուրաքանչյուր ձևին համապատասխանում են առանձնահատուկ օրինաչափություններ, որոնք գործում են մատերիական փոխազդեցությունների որոշակի դասի սահմաններում։
## Շարժման դասակարգումը
Ֆրիդրիխ էնգելսը, հետազոտելով շարժման ձևերը, տվել է դրանց դասակարգումը.
* մեխանիկական,
* ֆիզիկական,
* քիմիական,
* կենսաբանական,
* հասարակական։
Շարժման բարձրագույն ձևերը պատմականորեն ծագում են համեմատաբար ցածր ձևերի հիման վրա, իրենց կառուցվածքի ու զարգացման օրենքներին համապատասխան, ցածր ձևերը փոխակերպված ներառում են իրենց մեջ։ Շարժման բարձրագույն ձևերը որակապես տարբերվում են ցածրերից և չեն հանգում դրանց։ Արդի գիտությունը, հաստատելով Էնգելսի դասակարգման սկզբունքների մեթոդաբանական նշանակությունը, միաժամանակ ճշգրտում է շարժման ձևերի առանձնահատկությունները, բացահայտում՝ նոր օրինաչափություններ։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Մետաֆիզիկայի հասկացություններ
Կատեգորիա:Ժամանակի փիլիսոփայություն
Շենքերի ջերմախոնավային ռեժիմ

մինի|Բնակելի շենքի կաթսայատուն
**Շենքերի ջերմախոնավային ռեժիմ**, շինարարական ջերմատեխնիկայի բաժին, որտեղ դիտարկվում են բնակելի, հասարակական և արտադրական շենքերի ներսում տեղի ունեցող միկրոկլիմայական գործընթացները և մշակվում ջեռուցման, օդաորակավորման, օդափոխման ջերմա և շոգեմեկուսացման համապատասխան միջոցառումներ՝ անհրաժեշտ հարմարավետություն ստեղծելու նպատակով։ Այդ հարմարավետությունը պայմանավորված է շենքերի ներսի օդի և արտաքին պատերի ներքին մակերևույթների ջերմաստիճանների տարբերության նվազեցմամբ և ներսի օդի ջերմաստիճանի համեմատաբար անփոփոխ պահպանմամբ։ ՀԽՍՀ չոր կլիմայական պայմանները շենքերի ներսում ջերմախոնավային ռեժիմի պահպանման լրացուցիչ պահանջներ են առաջադրում, որոնց ապահովումը կապված է բնակարաններում միջանցիկ օդափոխության ստեղծման, ինչպես նաև պատշգամբների ու շենքերի ջերմապաշտպան կոնստրուկցիաների օգտագործման հետ։ Որպես գիտության բաժին, շենքերի ջերմախոնավային ռեժիմը զարգանում է շինարարական ջերմատեխնիկայի, շինարարական աերոդինամիկայի, շինարարական կլիմայագիտության և թերմոդինամիկայի դրույթների հիման վրա։

Կատեգորիա:Շինարարություն
Կատեգորիա:Ջերմաստիճան
Նեռնստի հավասարում

**Նեռնստի հավասարում**, հավասարակշռային էլեկտրոդային պոտենցիալի (E) և էլեկտրոդային պրոցեսին մասնակցող նյութերի ակտիվությունների (կոնցենտրացիաների) (c) կապն արտահայտող հավասարում։ Իր աղի լուծույթի մեջ ընկղմած մետաղի և լուծույթի միջև առաջացած պոտենցիալների տարբերության արժեքը որոշվում է (Վ․ Նեռնստ, 1888 թվական)՝
: E = E^\circ + \frac{RT}{nF} \ln c,
բանաձևով, որտեղ E^\circ-ն էլեկտրոդի նորմալ (ստանդարտ) պոտենցիալն է (c= 1 մոլ/լ, E=E^\circ), R-ը՝ գազային հաստատունը, F-ը՝ Ֆարադեյի թիվը, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը, n-ը՝ մետաղի իոնի լիցքի փոփոխությունը պրոցեսում։ Եթե էլեկտրոդների վրա ընթանում է aA+bB \downarrow + cC+ ....ne \rightleftarrows mM+pP+.... օքսիդա-վերականգնման ռեակցիան, ապա էլեկտրոդի պոտենցիալը կլինի՝
: E = E^\circ + \frac{RT}{nF} \ln \frac{{a}^{a}_{A} {a}^{c}_{C} ....}{{a}^{m}_{M} {a}^{p}_{P} ....},
որտեղ E^\circ-ն նորմալ (ստանդարտ) պոտենցիալն է, a_A, a_C, a_M, a_P....՝ ռեակցիային մասնակցող նյութերի ակտիվությունները (իդեալական լուծույթների դեպքում կարելի է փոխարինել համապատասխան կոնցենտրացիաներով), a, b, c...., m, p....-ն՝ ստեքիոմետրիկ գործակիցները, n-ը՝ ռեակցիային մասնակցող էլեկտրոնների թիվը։ Պինդ նյութերի ակտիվությունը ընդունվում է 1 և բանաձևի մեջ չի մտնում (a_B = 1)։ Նեռնստի հավասարումը ունի տեսական և գործնական կարևոր նշանակություն։

Կատեգորիա:Էլեկտրաքիմիա
Կատեգորիա:Քիմիական օրենքներ
Շիմպանզե

**Շիմպանզե** (), խոշոր մարդանման կապիկների սեռ։ Մարմնի բարձրությունը 150-165 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 45-80 կգ։ Էգերը արուներից փոքր են։ Մարմինը պատված է կոպիտ, սև մազերով։ Քիթը տափակ է, ականջները մեծ, ատամները նման են մարդու ատամներին։ Ձեռքերը ոտքերից երկար են։ Բութ մատը հակադրվում է մյուսներին։ Դեմքի մաշկը բաց գույնի է, կնճռոտ։ Հայտնի է շիմպանզեի 2 տեսակ՝ սովորական շիմպանզե () և գաճաճ շիմպանզե կամ բոնոբո (), տարածված Հասարակածային Աֆրիկայի արևադարձային անտառներում։ Ապրում են 5-25 անհատներից բաղկացած հիերարխիկ խմբերով։ Ամեն գիշեր նոր բներ են կառուցում ծառերի վրա։ Սնվում են գլխավորապես բուսական կերով, երբեմն՝ մանր կենդանիներով։ Հղիությունը տևում է մոտ 225 օր։ Սեռահասուն են դառնում 6-10 տարեկանում։ Ապրում են 50-60 տարի։ Շիմպանզեներն աչքի են ընկնում զարգացած հասարակական բնազդներով, հեշտությամբ վարժեցվում են։ Կենսաքիմիական և գենետիկական բազմաթիվ ցուցանիշներով ավելի մոտ են մարդուն, քան մյուս մարդանման կապիկները։ Օգտագործվում են բժշկակենսաբանական և հոգեֆիզիոլոգիական փորձերում։ Քանակը խիստ կրճատվել է։ Գաճաճ շիմպանզեն գրանցված է բնության և բնական ռեսուրսների պահպանության Միջազգային կարմիր գրքում։

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոմինիդներ
Կատեգորիա:Հին աշխարհի կապիկներ
Սպիտակի շաքարի գործարան

**Սպիտակի շաքարի գործարան**, խորհրդային և մասամբ՝ հետխորհրդային շրջանի սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություն ՀՀ Լոռու մարզի Սպիտակ քաղաքում։

Գործարկվել է 1947 թվականին։ Հիմնական արտադրանքը եղել է  շաքարավազը (1947 թվականի դրությամբ՝ 3,2 հազար տոննա)։ 1955 թվականից, շաքարի մելասը սնկով խմորման եղանակով, արտադրել է կիտրոնաթթու։ Շաքարի թափոններից պատրաստել է նաև կեր՝ թաց և չոր մզուկ, մելաս։

Հումքը ստացել է Խորհրդային Հայաստանի ճակնդեղագործական գյուղատնտեսական ձեռնարկություններից (շաքարի ճակնդեղ), իսկ առանձին տարիներին՝ նաև Կուբայից (շաքարեղեգի կիսաֆաբրիկատ)։ Արտադրությունն ունեցել է սեզոնային բնույթ, աշխատատար գործընթացների մեծ մասը համալիր մեքենայացված և ավտոմատացված են եղել։

Ըստ Հայկական սովետական հանրագիտարանի, 1981 թվականին, 1947 թվականի համեմատ, արտադրանքի ծավալն աճել էր 10,3 անգամ և կազմել 17,4 միլիոն խորհրդային ռուբլի։ Արտադրանքն իրացվել է ՀԽՍՀ-ում, առաքվել Վրացական ԽՍՀ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ՌԽՖՍՀ, ինչպես նաև Իրան և Մոնղոլիա։

շ
Կատեգորիա:Հայաստանի գործարաններ
Կատեգորիա:1947 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կապրեզե

**Կապրեզե** (), թեթև նախուտեստ, որը պարունակում է լոլիկ, մոցարելլա, ձիթապտղի ձեթ և ռեհան։ Ուտեստը իր անունը ստացել է Կապրի կղզու (Իտալիա) անունից։ Շնորհիվ կարմիր, սպիտակ և կանաչ գույների, որոնք խորհրդանշում են Իտալիայի դրոշի գույները կապրեզեն դասվեց իտալական ազգային ուտեստների շարքին։ Շատ հեշտ է պատրաստել կապրեզե։ Շրջանաձև դասավորվում է կտրատված լոլիկը, մոցարելլան և ռեհանի տերևները, վրան ավելացվում է աղ և սև պղպեղ, ցողվում ձիթապտղի ձեթով և բալզամիկ քացախով։

Ըստ ավանդական բաղադրատոմսի մոցարելլան պետք է պատրաստված լինի սև գոմեշի կաթից, լավագույն լոլիկներից, իսկ ձիթապտղի ձեթը պատրաստված լինի սառը մզումից։ Կապրեզեի հետ մատուցվում է թարմ հաց։

## Պատկերասրահ

Insalata Caprese.jpg|
Insalata caprese.jpg|
Insalata Caprese.JPG
Insalata Caprese Shallow Focus.jpg
Insalata Caprese (from Poznan).JPG
Insalata Caprese The Larder.jpg
Caprese all’aceto balsamico.jpg
Caprese dreieckig.jpg|


Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Նախուտեստներ
Կատեգորիա:Աղցաններ
Կատեգորիա:Տոմատ
Կատեգորիա:Պանրով ուտեստներ
Ստեփանոս Շեհրիմանյան

**Ստեփանոս Շեհրիմանյան** (*Շահրիմանյան*, ), հայ բժիշկ, բուսաբան, հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Վենետիկի համալսարանը։ 1791—1796 թվականներին, որպես բժիշկ, աշխատել է Կ․ Պոլսում և այդ տարիների աշխատանքներն ամփոփել «Անդեղայ ժանտախտի» (1796 թվական) աշխատությունում (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր № 8303)։ 1815 թվականից ակտիվորեն մասնակցել է Վրաստանի և Հայաստանի ազգային ու հասարակական կյանքին։ 1819 թվականից Թելավի հոգևոր սեմինարիայում դասավանդել է բժշկական առարկաներ և բուսաբանություն։ Շահրիմյանը հեղինակ է «Տնկաբանություն կամ Փղորայ Հայաստանի» (1796—1818 թվականներ) ձեռագիր ստվարածավալ աշխատության (նույն տեղում, ձեռագիր № 9856, 6267), ուր նկարագրված են Հայաստանի 800 դեղաբույս, և բերված են բուսաբանական, պատմական տվյալներ դրանց ծագման, տարածման ու օգտագործման մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Զաքարիա Շեհրիմանյան

**Զաքարիա Աստվածատուրի Շահրիմանյան** (, թաղված է Ս․ Կանցիանոսի եկեղեցում), հայազգի իտալական գրող, փիլիսոփա, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
[մինի|327x327փքս|Զաքարիա Շեհրիմանյանի [Մադրիդում 1778 թվականին հրատարակված «Էնրիկո Վանտոնի ճանապարհորդությունը կապիկների և շնագլուխների աշխարհում» վեպի էջերից ]]
Երիտասարդ հասակում ձեռնադրվել է քահանա, սակայն հոգևոր կոչումը նրան չի հրապուրել․ նա իր ողջ կյանքը նվիրել է գրական-ստեղծագործական աշխատանքին։ Գրել է իտալերեն, թողել է հարուստ գրական ժառանգություն՝ ինքնուրույն և թարգմանական։ Տպագիր առաջին ստեղծագործություններն ունեն փիլիսոփայական, պատմադիցաբանական բնույթ, մեծ մասամբ գրվել են ժամանակի նշանավոր անձանց և Վենետիկի արքունական թատրոնի պատվերով։ 1744 թվականին հրատարակվել է նրա «Արիստիպպոս» քնարական ստեղծագործությունը, որն անտիկ շրջանի իդեալիստ Փիլիսոփա, Սոկրատի աշակերտ Արիստիպպոս Կյուրենացու հայացքների քննությունն է։ Շահրիմյանի նշանավոր գործերից են «Կայոս Մարտիոս Կորիոլանռս» (1747 թվական) երգախառն պատմական դրաման, «Ալմանախ ի պետս իմաստակների» փիլիսոփայական երկը։ Շահրիմյանը գրել է նաև բժշկագիտական երկեր՝ «Բժիշկների և բժշկության մասին», «Հիվանդություններ, որոնց բուժման համար ավելի շուտ պետք է դիմել բնությանը, քան թե բժշկին»։ Շեհրիմանյանը առավել ճանաչվել է «Էնրիկո Վանտոնի ճանապարհորդությունը կապիկների և շնագլուխների աշխարհում» (հ․ 1-4, 1764) արկածային վեպով, որը հրատարակվել է առանց ստորագրության․ Շահրիմյանի վեպը ներկայացրել է որպես անգլերեն, մի ձեռագրից կատարված թարգմանություն։

## Գրականություն
* Ալիշան Ղ., Հայ-Վենետ, 1896։
* Տեր-Հովհանյան Հ., Պատմութիւն Նոր Ջուղայու, որ Ասպահան, հ. 1, Նոր Ջուղա, 1880։
* Նազարյան Շ., Վենետահայոց եւ գրող Զաքարիա Շեհրիմանեանի մասին, «Բազմավեպ», 1976, համար 1-2։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իտալահայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Իտալահայ գրողներ
Կատեգորիա:Իտալահայ փիլիսոփաներ
Շիթային տեխնիկա

**Շիթային տեխնիկա**, պնևմոավտոմատիկայի և հիդրոավտոմատիկայի բնագավառ, որտեղ օգտագործվող սարքերը չունեն մեխանիկական շարժվող մասեր, իսկ գործողությունը հիմնված է գազերի կամ հեղուկների հոսքային հատկությունների վրա։ Շիթային տեխնիկայի սարքերը պատրաստվում են «տպված» սխեմաների մեթոդով։ Շիթային տարրի աշխատանքի հիմքում ընկած են տարբեր աերոդինամիկ էֆեկտներ․ շիթերի փոխազդեցությունը, շիթային հոսքի սահմանամերձ շերտի «կպումը» կորագիծ պատին և «պոկումը» տեղական դիմադրությունների կամ կիրառված ուժի շնորհիվ են։ Շիթային տեխնիկայի տարրերը լինում են անընդհատ և ընդհատ գործողության։ Շիթային տեխնիկայի սարքերը պատրաստվում են դրոշմման բարձր ճշգրտությամբ ձուլման կամ լուսա-քիմիական խածագծման եղանակներով։ Շիթային տեխնիկայի հիմնական առավելություններն են․ շահագործման հուսալիությունը, արագագործությունը, սարքերի անզգայությունը՝ բարձր և ցածր ջերմաստիճանների նկատմամբ, ճառագայթային ներգործության չենթարկվելը, էներգիայի աննշան ծախսը (9, 8 կպա ճնշում և մինչև 0, 1 վտ հզորություն)։ Կիրառվում է ավտոմատ կառավարման ամենատարբեր համակարգերում։

## Տես նաև

Պնևմոնիկա

Կատեգորիա:Հիդրոավտոմատիկա
Շենքերի վերնածածկ

250px|մինի|Տանիքագործները շենքի տանիքը հավաքելիս

**Շենքերի վերնածածկ**, վերին պատող կոնստրուկցիա, որը շենքը բաժանում է արտաքին միջավայրից և պաշտպանում մթնոլորտային տեղումներից ու արտաքին այլ ազդեցություններից։ Ժամանակակից շինարարության մեջ «շինարարական վերնածածկ» տերմինն օգտագործվում է գլխավորապես արդեն շենքերի համար, իսկ բնակարանաքաղաքացիական շենքերի համար կիրառում են «համատեղված տանիք» կամ «անձեղնահարկ վերնածածկ» տերմինները, ընդգծելով ձեղնահարկային ծածկով և տանիքի առանձին սարքավորումով ձեղնահարկ ունեցող շենքերի տարբերությունը։ Շենքերի վերնածածկը, որպես կանոն, բաղկացած է տանիքից, տաքացուցիչից (ջերմաշոգեմեկուսիչ շերտեր) և կրող կոնստրուկցիաներից, որոնց մի մասը (օրինակ, թեթև և բջջավոր բետոններից վրաքաշի սալիկներ) կարող է միաժամանակ կատարել ջերմապաշտպանիդ իսկ երբեմն նաև խոնավամեկուսիչ ֆունկցիա։ Կրող կոնստրուկցիաները (շենքերի վերնածածկի հիմնական տարրերն են) որոշում են շենքի վերնածածկիի ձևը (հարթ, տարածական և այլն), շենքի ներքին և արտաքին տեսքը։ Կրող կոնստրուկցիաների տեսակները բազմազան են, հեծանների, ծպեղաֆերմաների (հարթ կամ տարածական) վրա տեղադրվող վրաքաշի սալիկներ (հարթ, կողավոր, սնամեջ), բարակապատ թաղանթներ, ծալքավոր, կախովի, պնևմատիկ և այլ կոնստրուկցիաներ։ Պատրաստվում են երկաթբետոնից է հավաքովի և միաձույլ, մետաղից, ասբեստացեմենտից։ Տաքացուցիչը ավելի հաճախ պատրաստում են սալիկային կամ սորուն նյութերից, հազվադեպ՝ միաձույլ բջջավոր բետոնից։ Տաքացուցիչը շենքերից (գլխավորապես արդեն շենքերից) թափանցող ջրային գոլորշիների խոնավությունից պաշտպանելու համար շենքերի վերնածածկերի կոնստրուկցիաներում նախատեսվում է շոգեմեկուսացում։

Կատեգորիա:Տանիք
Իվանե Շիլակաձե

**Իվանե Իսիդոնի Շիլակաձե** (մայիսի 2, 1910, գյուղ Շեմոքմեդի (այժմ՝ Վրացական ԽՍՀ Մախարաձեի շրջանում)- նոյեմբերի 26, 1978, Թբիլիսի), վրացի խորհրդային լեզվաբան, հայագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1966)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Թբիլիսիի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը (1936), 1964 թվականից եղել հայագիտության ամբիոնի վարիչը։ Իր ուսումնասիրություններում քննել է ժամանակակից հայոց լեզվի և գրաբարի քերականության բազմապիսի հարցեր, գրել «Ժամանակակից հայոց լեզվի քերականություն» (1971), «Հին հայերենի քերականություն» (1975) մենագրությունները, անդրադարձել հայերենի խոնարհման համակարգին։

Կատեգորիա:Վրացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի հայագետներ
Կատեգորիա:1910 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:1978 մահեր
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 26 մահեր
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Վրացի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Շարժաթև

**Շարժաթև**, շուռտվիկա-սողանային մեխանիզմի մաս։ Ծառայում է մեքենայի մխոցի կամ սողանի ետադարձ-համընթաց շարժումը ծնկաձև լիսեռի շուռտվիկի պտտական շարժման փոխակերպելու համար։ Մխոցային շարժիչներում, կոմպրեսորներում և պոմպերում։ Շարժաթևի ձողը, որպես կանոն, ունի երկտավրային հատույթ, մխոցի հետ կապված գլխիկը չերկատվող է, իսկ ծնկաձև լիսեռի հետ կապվածը՝ երկատվող (մեխանիզմի հավաքումն ապահովելու համար)։ Դարբնոցադրոշմիչ սարքավորումներում շարժաթևի գլխիկն ունի հատուկ կառուցվածք՝ մի ուղղությամբ բեռնվածքներ ընդունելու համար։ Կան նաև հաստատուն և փոփոխվող երկարության շարժաթևեր, որոնց միջոցով կարգավորվում է սողանի դիրքը։

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների մասեր և մեխանիզմներ
Կատեգորիա:Թուրքական հայտնագործություններ
Շարվածք (այլ կիրառումներ)

**Շարվածք** պոլիգրաֆիայում,
* Տպագրական կաղապարների պատրաստման համար պոլիգրաֆիական տպատառերից տեքստի տողեր կազմելու գործընթաց։ Տարբերում են ձեռքի, մեքենայացված և ավտոմատացված շարվածքներ։ Լինում է տպագրական (բաղկացած է առանձին լիտերներից կամ միաձույլ տողերից, օգտագործվում է որպես բարձր տպագրության, կաղապար) և լուսագրաֆիկական (լուսաշարվածք)՝ տեքստը գրանցվում է լուսազգայուն նյութի վրա (նեգատիվների կամ դիապոզիտիվների տեսքով), օգտագործվում է տպագրության բոլոր եղանակների համար լուսամեխանիկական տպագրական կաղապարներ պատրաստելիս։
* Շարված սյուներ, էջեր կամ տեքստի շարվածքի տպագրական կաղապար։
Վհուկ

մինի
**Վհուկ** (հավանաբար՝ «վիհ» բառից), սնահավատ պատկերացումների համաձայն՝ մարդկանց և կենդանիներին վնասելու գերբնական կարողություններով օժտված, դիվային «պիղծ ուժերին» ծառայող չար կախարդուհի։ Վհուկների հանդեպ հավատալիքներն առաջացել են նախնադարյան հարաբերությունների քայքայման ժամանակաշրջանում և մեծապես տարածվել միջին դարերում, կնոջ՝ որպես գայթակղության ու մեղքի աղբյուրի, եկեղեցական քարոզի ազդեցությամբ։ Վհուկներին են վերագրվել համաճարակները, երաշտը, բուքը, այլ աղետներ։ Նրանք իբր խոսում են որովայնով (որովայնախոսություն), գուշակում մեռելների ոսկորներով (վհկահարցուկ), հաղորդակցվում պիղծ ուժերին, նրանց հետ վիհերում, անդունդներում մասնակցում գիշերային խրախճանքների։ Վհուկներն իբր օժտված են սավառնելու, կերպարանափոխվելու, անշունչ առարկաները կենդանացնելու կամ անտեսանելի դարձնելու կարողությամբ։ Նրանց հատկանիշներ են դիտվել չղջիկը, սև կատուն, ցախավելը, կրակխառնիչը, կախարդական խոտը։ Կաթոլիկ եկեղեցին վհկությունը հռչակել է հերետիկոսություն, տանջանքի ու մահապատժի արժանի հանցանք։ 
11-18-րդ դարերում հազարավոր անմեղ կանայք, մեղադրվելով վհուկության մեջ, ողջակիզվել են ինկվիզիցիայի խարույկներում։ Վհուկները սովորաբար պատկերվել է այլանդակ պառավի կերպարանքով, որը կարող է ընդունել հրապուրիչ գեղեցկուհու տեսք։ Վհուկի մասին պատկերացումները ծնել են միջնադարյան բազմաթիվ առասպելներ ու զրույցներ, արտացոլվել գրականության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոգություն
Սերիա A 2014-15

**Սերիա A 2014-15** (), Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնության 83-րդ մրցաշրջանը։ Սկսվել է 2014թվականի օգոստոսի 30-ին և ավարտվել՝ 2015 թվականի մայիսի 31-ին։ Մասնակցել են 20 ակումբներ, որոնցից 17-ը՝ 2013-14 Սերիա Ա-ից, իսկ 3-ը՝ Սերիա Բ-ից։ 2015 թվականի մայիսի 2-ին, մրցաշրջանի ավարտից 5 տուր առաջ, 4-րդ անգամ անընդմեջ չեմպիոն է հռչակվել թուրինյան Յուվենտուս ակումբը։

## Անցյալ մրցաշրջանի համեմատ փոփոխությունները

## Ակումբների աշխարհագրություն

## Մրցաշարային աղյուսակ

1

2

1 Ջենոա ակումբը չի ստացել ՈւԵՖԱ արտոնագիր, հետևաբար, զրկվել է եվրոպական առաջնություններում հանդես գալու իրավունքից։
2 Պարմա ակումբից հանվել է 7 միավոր՝ խաղացողներին աշխատավարձ չվճարելու պատճառով։

## Առաջնության առաջատարները

ImageSize = width:959 height:80
PlotArea = left:3 right:30 bottom:40 top:0
Period = from:1 till:38
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1
TimeAxis = orientation:horizontal
Colors =
  id:Napoli  value:rgb(0.0,0.8,0.9)
  id:Juventus  value:black
  id:Inter value:blue
  id:Milan value:red
  id:Roma value:yellow
 
PlotData=
  bar:Position width:15 color:white align:center

  from:1 till:3 shift:(0,19) text:"ՄԻԼ" color:Milan
  from:3 till:4 shift:(0,19) text:"ՌՈ" color:Roma
  from:4 till:38 shift:(0,19) text:"ՅՈՒՎ" color:Juventus


## Արդյունքներ

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Վիճակագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2014 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:2015 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնություն
Միշել Էժեն Շևրո

**Միշել Էժեն Շևրո** (, ), ֆրանսիացի քիմիկոս-օրգանիկ, Փարիզի ԳԱ անդամ (1826), Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան թղթակից անդամ (1853)։ Եղել է Փարիզի Կարլոս Մեծի լիցեյի (1813 թվականից) և բնապատմական թանգարանի (1830 թվականից) պրոֆեսոր։

Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են ճարպերի քիմիային։ Պարզել է բուսական և կենդանական ճարպերի քիմիական բաղադրությունը, դրանց օճառացմամբ անջատել է ստեարինաթթու, օլեինաթթու, պալմիտինաթթու ևն։ Բույսերից ստացել է ներկանյութեր՝ հեմատոքսիլին, կվերցիտրին, մորին, լուտեոլին, մսի մզվածքից՝ կրեատին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գիտությունների ակադեմիաներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Մարիա Շաքարյան

**Մարիա Սմբատի Շաքարյան** (), հայ խորհրդային իրավաբան։ Իրավաբանական գիտության դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1974)։

Ավարտել է Ադրբեջանական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1946)։ 1946-1950 թվականներին աշխատել է փաստաբան, 1950-1951 թվականներին՝ համամիութենական հեռակա իրավաբանական ինստիտուտի Օրջոնիկիձեի բաժանմունքի տնօրեն, 1951 թվականից՝ ինստիտուտի քաղաքացիական դատավարության ամբիոնի դասախոս (Մոսկվայում), 1970 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ։ Շաքարյանը քաղաքացիական իրավունքի, քաղաքացիական դատավարության իրավունքի մի շարք ձեռնարկների համահեղինակ է։ Մասնակցել է ԽՍՀՄ և միութենական հանրապետությունների քաղաքացիական դատավարության, նոտարիատի, պետական իրավարարության մասին օրենքների մշակմանը։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական դատավարության իրավունքի մասնագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական իրավաբանական ակադեմիայի շրջանավարտներ