Կանադայի հինգ խոշոր բանկեր

**«Մեծ հնգյակ»** (), խոսակցական լեզվով անվանում են Կանադայի բանկային ոլորտում գերիշխող հինգ խոշորագույն բանկերին՝ Bank of Montreal (BMO), Scotiabank, Canadian Imperial Bank of Commerce (CIBC), Royal Bank of Canada (RBC) և Toronto-Dominion Bank (TD):

Բոլոր հինգ կանադական բանկերը իրենց համապատասխան գլխամասային գրասենյակները պահում են Տորոնտոյի ֆինանսական շրջանում, հիմնականում Բեյ փողոցի երկայնքով: Բոլոր հինգ բանկերը դասակարգվում են որպես I ցանկի բանկեր, որոնք Կանադայում գործող տեղական բանկեր են կառավարության կանոնադրության համաձայն։ Բանկերի բաժնետոմսերը լայնորեն տիրապետվում են և ցանկացած կազմակերպության թույլատրվում է տիրապետել դրանց առավելագույնը քսան տոկոսի:

Standard & Poor's-ի կողմից կազմված վարկանիշային աղյուսակի համաձայն՝ 2017 թվականին Կանադայի հինգ խոշորագույն բանկերը աշխարհի 100 խոշորագույն բանկերի շարքում են, որտեղ TD Bank-ը, RBC-ն, Scotiabank-ը, BMO-ն և CIBC-ն համապատասխանաբար զբաղեցնում են 26-րդ, 28-րդ, 45-րդ, 52-րդ և 63-րդ տեղերը: RBC-ն և TD Bank-ը նույնպես 2020 թվականի դրությամբ Ֆինանսական կայունության խորհրդի համակարգային կարևորության բանկերի ցանկում են:

«Մեծ վեցնյակ» տերմինը երբեմն օգտագործվում է Կանադայի հաջորդ խոշորագույն բանկի՝ Կանադայի ազգային բանկը ներառելու համար։

## Ընդհանուր բնութագիր
Տորոնտոյի ֆոնդային բորսայում 2023 թվականի ավարտի դրությամբ շուկայական կապիտալիզացիայի կարգով ցուցակված հինգ խոշոր բանկերը, իրենց ներկայիս կորպորատիվ ապրանքանիշերով և կորպորատիվ պրոֆիլներով՝ համաձայն նրանց վերջին տարեկան հաշվետվության բոլոր դրամական գումարները միլիարդավոր կանադական դոլարներով են՝

Ժամանակակից պատմության մեջ Royal Bank-ը (RBC) միշտ եղել է ամենամեծը՝ զգալի տարբերությամբ, չնայած վերջին տարիներին TD Bank-ը հասել է RBC-ին։ Մինչև 1990-ականների վերջը CIBC-ն երկրորդ խոշորագույնն է եղել, որին հաջորդում էին Մոնրեալի Բանկը, Սկոտիաբանկը և TD Բանկը։ 1990-ականների վերջին և դրանից հետո այս վարկանիշը փոխվել է մի քանի վերակազմակերպումների պատճառով։ Royal Bank-ը ձեռք բերել է Royal Trust-ը 1993 թվականին, մինչդեռ Scotiabank-ը գնել է National Trust-ը 1997 թվականին։ Քանի որ Scotiabank-ը միաձուլման գործընկերներ չգտավ խոշոր հնգյակի մյուս բանկերի շրջանում, այն փոխարենը ընդլայնել է իր միջազգային գործունեությունը և չափերով գերազանցել է Մոնրեալի բանկին։ TD Bank-ը միաձուլվել է Canada Trust-ի հետ, որը երկար ժամանակ Կանադայի ամենամեծ տրաստն է եղել, այդպիսով TD-ն բարձրացել է  երկրորդ հորիզոնական։ Չնայած Մոնրեալի Բանկում էական փոփոխություններ չեղան, CIBC-ի առաջին անհաջող մուտքը ԱՄՆ շուկա հանգեցրել է այնտեղ իր ակտիվների կորստին, ինչի հետևանքով այն իջավ հինգերորդ հորիզոնական։

Կանադական հինգ խոշոր բանկերից չորսը ձեռք են բերել անկախ ներդրումային բանկեր, որոնց գործունեությունը ներառում էր կորպորատիվ բանկային գործունեություն և լիարժեք միջնորդական ծառայություններ։ 2000 թվականից սկսած՝ այս ներդրումային բանկային դուստր ձեռնարկությունները՝ RBC Dominion Securities-ը, BMO Nesbitt Burns-ը, CIBC Wood Gundy-ն և McLeod Young Weir-ը, վերանվանվեցին համապատասխանաբար՝ RBC Capital Markets, BMO Capital Markets, CIBC World Markets և Scotia Capital։ Այնուամենայնիվ, նրանց մայր բանկային հոլդինգային ընկերությունը դեռևս օգտագործում է հին անունները որպես ապրանքանիշ իրենց լիարժեք ծառայությունների միջնորդական գործունեության համար՝ հարստության կառավարման ներքո, բացի այդ, հին անունը դեռևս մնում է որպես միջնորդ-դիլերային դուստր ձեռնարկություն իրենց ներդրումային բանկի համար Կանադայում:

## Կանադական այլ խոշոր բանկեր
Բոլոր դրամական գումարները միլիարդավոր կանադական դոլարներով են, թարմացված 2021 թվականի տարեվերջի դրությամբ։

## Խոշոր ոչ բանկային ֆինանսական հաստատություններ
Բոլոր դրամական գումարները միլիարդավոր կանադական դոլարներով են, թարմացված 2021 թվականի տարեվերջի դրությամբ։

Desjardins Group-ը և ATB Financial-ը տարածաշրջանային խոշոր ֆինանսական հաստատություններ են։ Desjardins, 313 ինքնավար վարկային միությունների ֆեդերացիա, Քվեբեկի ամենամեծ ֆինանսական հաստատություններից մեկն է և գործում է նաև Օնտարիոյի որոշ շրջաններում, որտեղ կա զգալի ֆրանկո-օնտարիական բնակչություն։ ATB Financial-ը (նախկինում՝ Ալբերտայի գանձապետական մասնաճյուղեր) Ալբերտայի նահանգային կառավարությանը պատկանող թագի կորպորացիա է, որն սկզբնապես հիմնադրվել է 1938 թվականին, երբ նահանգի կողմից դաշնային կարգավորվող բանկերի վրա սոցիալական վարկային քաղաքականություն պարտադրելու փորձը ձախողվել է։

## Առաջարկվող միաձուլումներ
1998 թվականին Մոնրեալի Բանկը առաջարկել է միաձուլվել Կանադայի Թագավորական Բանկի հետ մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում, երբ CIBC-ն առաջարկել է միավորվել Տորոնտո-Դոմինիոն Բանկի հետ։ Բանկերը պնդում էին, որ այս միաձուլումները իրենց հնարավորություն կտան համաշխարհային մասշտաբով մրցակցել այլ ֆինանսական հաստատությունների հետ։ Սա Կանադային կթողներ միայն երեք խոշոր ազգային բանկերով։ Միաձուլումները վերանայվել են Կանադայի մրցակցության բյուրոյի կողմից, որը հայտարարել է, որ միաձուլումներից առաջացող բացասական հետևանքները (օրինակ՝ օգտագործողների ավելի բարձր վճարները և տեղական մասնաճյուղերի փակումը) շատ ավելի մեծ կլինեն, քան միաձուլումները թույլատրելու օգուտները։ Ի վերջո, հենց այն ժամանակվա ֆինանսների նախարար Փոլ Մարտինն էր, որ մերժել է առաջարկվող երկու միաձուլումները։ Այդ ժամանակվանից ի վեր այս հարցը չի վերանայվել հաջորդ ֆինանսների նախարարների կողմից. այն նշվել է որպես պատճառ, որ Կանադայի տնտեսությունը հեշտությամբ հաղթահարել է 2007 թվականի ենթապրայմ հիփոթեքային ֆինանսական ճգնաժամը՝ համեմատած այլ երկրների հետ, և վերոնշյալ բազմաթիվ կանադական բանկերի ճանաչումը Bloomberg-ի 2011 թվականի աշխարհի քսան ամենաուժեղ խոշոր բանկերի ցանկում։

### Հնարավոր արտասահմանյան գնումներ
Կանադական դոլարի թուլությունը և ԱՄՆ բանկերի բաժնետոմսերի բարձր գները հաճախ նշվում էին որպես սահմանից հարավ ակտիվներ գնելու խոչընդոտներ։ Սակայն 2007 թվականի ենթապրայմ հիփոթեքային ճգնաժամը շրջել է այս միտումը։ Ճգնաժամից հետո կանադական դոլարը կայուն աճ գրանցել է ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ՝ 2008 թվականի սկզբին հասնելով համարժեքի և 2008 թվականի վերջին ԱՄՆ դոլարից մինչև 30 ցենտով բարձր գնով։ Կանադական դոլարի ամրապնդումը և ԱՄՆ բանկերի գների համեմատական թուլությունը մեկնաբաններին ստիպել են ենթադրել, որ խոշոր հինգ բանկերը կարող են դիտարկել Միացյալ Նահանգներում ընդլայնման հնարավորությունը։

Վերջին ռեցեսիայի պատճառով, Royal Bank of Canada-ն շուկայական գնահատման առումով այժմ գերազանցել է Morgan Stanley-ին։ Bloomberg-ի վերջին զեկույցի համաձայն՝ ներդրողներն այսօր պատրաստ են վճարել մոտ 2.60 դոլար կանադական բանկում գրքային արժեքի յուրաքանչյուր դոլարի համար, համեմատած Միացյալ Նահանգներում այդ ցուցանիշը կազմում է 1.70 դոլար։ Այդ հարաբերակցությունը մոտավորապես հակառակն է 1999 թվականի վերջին եղածի։

Վերջին անգամ, երբ ԱՄՆ ֆինանսական շուկաները թույլ էին, կանադական բանկերի շատ գործադիր տնօրեններ քննադատության ենթարկվեցին ավելի համակարգված գնման ջանքեր չձեռնարկելու համար։ Ոմանք կարծում էին, որ այս գործադիր տնօրենները նախընտրում էին սպասել, մինչև Օտտավան թույլ տա ներքին միաձուլումները, նախքան ԱՄՆ-ում ընդլայնվելը։ Դաշնային կառավարությունը, ի վերջո, հրաժարվել է թույլատրել միաձուլումները և քիչ հավանական է, որ հիմա դա անելու է։ Վերլուծաբանները նաև նշեցին, որ կանադական բանկերն այսօր ունեն շատ ավելի ամուր հաշվեկշիռներ, քան 10 կամ 15 տարի առաջ, ինչը նրանց դնում է ավելի լավ դիրքում՝ ագրեսիվ լինելու համար։

2007 թվականի հոկտեմբերին TD-ն գնել է Commerce Bancorp-ը՝ միջին չափի ամերիկյան բանկ, որն ունի ուժեղ մասնաճյուղային ցանց Միջին Ատլանտյան նահանգներում և Ֆլորիդայում։ 2008 թվականի մարտի դրությամբ նրանց հայտարարված ծրագիրն էր միավորել Commerce-ը իրենց գործող TD Banknorth դուստր ձեռնարկության հետ՝ նոր բանկը անվանելով TD Commerce Bank։ Սակայն Մասաչուսեթս նահանգի Վուսթեր քաղաքում գտնվող *Commerce Bank-ը* վիճարկել է նոր անվանումը։ Արդյունքում, TD-ն 2009 թվականի վերջին վերանվանել է իր ամերիկյան դուստր ձեռնարկությունը՝ TD Bank։ TD-ն Հյուսիսային Ամերիկայում մասնաճյուղերի ցանցի առումով վեցերորդ խոշորագույն բանկն է՝ JPMorgan-ից, Bank of America-ից, Wells Fargo-ից, PNC-ից և US Bank-ից հետո։ Այն նաև Միացյալ Նահանգների ամենամեծ օտարերկրյա բանկն է՝ գրեթե 200 միլիարդ դոլարի (ԱՄՆ դոլար) ավանդներով։

### Բանկային կարգավորում
Կանադայի դաշնային կառավարությունն ունի բանկերի նկատմամբ բացառիկ իրավասություն՝ համաձայն Կանադայի Սահմանադրության, մասնավորապես՝ *1867 թվականի Սահմանադրության մասին օրենքի* (30 և 31 Վիկտորիա, c.3 (UK)) 91(15) բաժնի, որը նախկինում հայտնի էր որպես *1867 թվականի Բրիտանական Հյուսիսային Ամերիկայի մասին օրենք*։ Մինչդեռ, վարկային միությունները/ժողովրդական դրամարկղերը, արժեթղթերի դիլերները և փոխադարձ ֆոնդերը մեծ մասամբ կարգավորվում են նահանգային կառավարությունների կողմից։

Բանկերի կամ *կանոնադրված բանկերի* գրանցման և կարգավորման հիմնական դաշնային օրենքը «Բանկերի մասին» օրենքն է (SC 1991, c.46), որտեղ այս օրենքի I, II և III հավելվածներում թվարկված են Կանադայում այս երեք տարբեր կատեգորիաների շրջանակներում գործելու իրավունք ունեցող բոլոր բանկերը։

## Միաձուլումներ և հակամրցակցային գործողություններ
* EQ Bank-ը միաձուլվել է Concentra Bank-ի և դուստր ձեռնարկությունների հետ 2022 թվականին։
* RBC-ն 2024 թվականին միաձուլվել է HSBC-ի հետ, որն էլ վաճառքի հանել է իր կանադական մասնաճյուղը։
* National Bank-ը 2025 թվականին միաձուլվել է Canadian Western Bank-ի հետ՝ հաստատվելու Կանադայի արևմտյան մասում, որտեղ այն գրեթե մասնաճյուղեր չունի։

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանկային եզրեր
Կատեգորիա:Կանադայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ներդրումային բանկեր