Բարոն Մյունխհաուզեն (ֆիլմ, 1961)

«**Բարոն Մյունխհաուզեն**» (), չեխոսլովակական անիմացիոն-խաղարկային ֆենտեզի ֆիլմ՝ ստեղծված 1961 թվականին ռեժիսոր Կարել Զեմանի կողմից Գոտֆրիդ Ավգուստ Բյուրգերի «Բարոն Մյունխհաուզենի զարմանալի ճանապարհորդությունները ջրում և ցամաքում» վեպի մոտիվներով։ Ռեժիսորը սյուժեում ավելացրել է ժամանակակից մարդու՝ տիեզերագնաց Տոնիկին, և այդպիսով ֆիլմի հիմքում ընկած է 18-րդ դարի ազնվականի ու 20-րդ դարի երիտասարդ գիտնական-տեխնոկրատի ֆանտազիաների մրցակցությունը։

## Սյուժե
Երիտասարդ տիեզերագնաց Տոնիկը, իջնելով Լուսնի վրա, այնտեղ հանդիպում է  Ժյուլ Վեռնի «Երկրից դեպի Լուսին» և «Լուսնի շուրջը» վեպերի հերոսներին, ինչպես նաև Սիրանո դը Բերժըրակին և բարոն Մյունխհաուզենին։ Նրանք բոլորը սկաֆանդր հագած Տոնիկին համարում են լուսնային բնակիչ։ Մյունխհաուզենը որոշում է «լուսնային մարդուն ցույց տալ Երկիրը։ Այդպես սկսվում են նրանց անհավատալի արկածները, որոնց թվում են թռիչքը Լուսնից Երկիր մի նավով, որ քաշում է թևավոր պեգասը, վենետիկյան արքայադստեր ազատումը թուրքական սուլթանի հարեմից, լողալը ծովերով հսկայական ձկան ներսում և մարտնչող պետությունների միջև պատերազմի դադարեցումն առանց մի հատիկ կրակոցի։

## Դերերում
* Միլոշ Կոպեցկի – բարոն Մյունխհաուզեն
* Ռուդոլֆ Ելինեկ – Տոնիկ
* Յանա Բրեյխովա – Վենետիկի արքայադուստր Բյանկա դե Կոստելո-Նեգրո
* Յան Վերիխ – հոանդացի կապիտան
* Կարել Հյոգեր – Սիրանո դը Բերժըրակ
* Էդուարդ Կոգոութ – գեներալ Էլեմելե
* Ռուդոլֆ Գրուշինսկի – թուրքական սուլթան
* Բոգուսլավ Զագորսկի – ադմիրալ
* Կարել Էֆֆա – պահակախմբի պետ
* Յոզեֆ Գլինոմազ – հարպունավոր
* Ռիչարդ Զագորսկի – Բարբիկեն
* Զդենեկ Գոդր – կապիտան Նիկոլ
* Օտտո Շիմանեկ – Միշել Արդան
* Միրոսլավ Գոմոլա – շախմատիստ
* Նադեժդա Բլաժիչկովա – պարուհի
* Միրոսլավ Գոլուբ – թշնամական զորքերի հրամանատար
* Ֆրատիշեկ Շլեգր – իսպանացի նավաստի
* Վացլավ Տրեգլ – նավաստի
* Յան Լիբիչեկ – գլխավոր ներքինի

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Կարել Զեման, Իրժի Բրդեչկա
* Երկխոսությունների հեղինակ՝ Յոզեֆ Կայնար
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Կարել Զեման
* Օպերատոր՝ Իրժի Տարանտիկ
* Համակցված նկարահանումների օպերատորներ՝ Իրժի Տարանտիկ, Բոգուսլավ Պիկհարթ
* Բեմադրող նկարիչ՝ Զդենեկ Ռոզկոպալ
* Նկարիչներ՝ Կարել Զեման, Ֆերդինանդ Մարտինաշեկ
* Անիմատորներ՝ Արնոշտ Կուպչիկ, Ֆրանտիշեկ Կրչմար, Ինդրժիխ Լիշկա
* Հագուստների նկարիչներ՝ Լիդա Նովոտնա, Միրոսլավա Շմիդովա
* Երկրորդ ռեժիսորներ՝ Զդենեկ Ռոզկոպալ, Յան Միմրա
* Հնչյունային օպերատոր՝ Ֆրանտիշեկ Շտրանգմյուլլեր
* Կոպոզիտոր՝ Զդենեկ Լիշկա
* Կինեմատոգրաֆիայի սիմֆոնիկ նվագախումբ
** Դիրիժոր՝ Ֆրանտիշեկ Բելֆին
* Խորեոգրաֆ՝ Իրժի Նեմեչեկ
*Մոնտաժող՝ Վերա Կուտիլովա
* Պրոդյուսեր՝ Յոզեֆ Օուզկի

## Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
Ինչպես Կարել Զեմանի նախորդ աշխատանքում՝ «Բեք-Կապ կղզու գաղտնիքը», այնպես էլ «Բարոն Մյունխհաուզեն» ֆիլմում դերասաններ խաղը համադրված է անիմացիայի տարբեր ձևերի հետ, ընդ որում՝ նկարները ոճավորված են Գյուստավ Դորեի փորագրանկարների նման, որը նկարազարդել է Բյուրգերի վեպը։ Ֆիլմի մեծ մասը նկարահանվել է սև-սպիտակ ժապավենով, որ հետագայում տոնավորվել է տարբեր գույներով համր ֆիլմերի նման։

## Պրոմիերա
«Բարոն Մյունխհաուզեն» ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1962 թվականի հուլիսին, Լոկառնոյի միջազգային կինոփառատոնում, իսկ Չեխոսլովակիայի կինոթատրոններում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։ Ամերիկյան վարձույթում ֆիլմը ներկայացվել է 1964 թվականին «Հոյակապ բարոն Մյունխհաուզենը» () խորագրով։ Խորհրդային Միությունում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1963 թվականի փետրվարի 11-ին (կրկնօրինակվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1962 թվականին)։

## Մրցանակներ
* 1962 – Լոկառնոյի միջազգային կինոփառատոն, Արծաթե առագաստ

## Վերականգնում
2016 թվականին ֆիլմն ամբողջովին վերականգնվել է։ Թվային ռեստավրացիան իրականացվել է «Nadace české bijáky» հիմնադրամի, Կարել Զեմանի թանգարանի և Չեխիայի հեռուստատեսության հետ միասին «Մաքրենք ֆանտազիայի աշխարհը» () նախագծի շրջանակներում մշակույթի նախարարության աջակցությամբ։ Վերականգնումը հսկել է ռեժիսորի դուստրը՝ Լյուդմիլա Զեմանովան։ Վերականգնված տարբերակի պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի մայիսի 27-ին Զլինի մանկական ու երիտասարդական կինոյի փառատոնում։ 2016 թվականի նոյեմբերին «Բարոն Մյունխհաուզեն» ֆիլմը թողարկվել է Blu-ray Disc սկավառակներով։

## Ազդեցություն
Ըստ Թերրի Գիլիամի՝ այս ֆիլմը դարձել է այն աղբյուրներից մեկը, որ ոգեշնչել է Մյունխհաուզենի արկածների իր կինոտարբերակի ստեղծումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Baron Prášil на сайте csfd.cz 
* М. как Мельес (о фильме "Барон Мюнхгаузен") Рецензия Владислава Шувалова
* Fly Me to the Moon: Love and Lunacy in The Outrageous Baron Munchausen

Կատեգորիա:1960-ականների չեխերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չեխական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չեխոսլովակիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 18-րդ դարում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ստամբուլում