open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էդելբայ

**Էդելբայ** (), աուլ Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Բլագոդառնիի քաղաքային օկրուգի կազմում։ Հանդիսանում է «Աուլ Էդելբայ» գյուղական համայնքի կենտրոնը և միակ բնակավայրը։

Բնակչությունը 2015 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1216 մարդ։
; Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով այստեղ բնակվում են հետևյալ ազգությունները․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 
* Էդելբայ աուլը տեղագրական քարտեզների վրա 
* Բնակավայրի վարչակազմի պաշտոնական կայքը  

Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Բլագոդառնիի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:1890 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արզգիր

**Արզգիր** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Արզգիրի շրջանի կազմում։ Հանդիսանում է մունիցիպալ շրջանի վարչական կենտրոնը։

Բաշանտա աուլի հետ կազմավորում է Արզգիրի գյուղխորհուրդը (գյուղական համայնք) և հանդիսանում է նրա կենտրոնը։

Բնակչությունը 2014 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 988 մարդ։

; Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով այստեղ բնակվում են հետևյալ ազգությունները․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 
* Արզգիր գյուղը տեղագրական քարտեզների վրա 
* Արզգիր գյուղը «wikimapia.org» նախագծում 

Կատեգորիա:1876 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Արզգիրի շրջանի բնակավայրեր
Էռնստ Նեիզվեստնի

**Էռնստ Նեիզվեստնի** (, ), խորհրդային և ամերիկացի քանդակագործ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
thumb|225px|Եկատերինբուրգի տունը, որտեղ ապրել են Էռնստ Նեիզվեստնու ծնողները, և որտեղից նրա մորը՝ Բելա Դիժուրին ծննդատուն են տարել
Էռնստ Նեիզվեստնին ծնվել է բժիշկ-օտորինոլարինգոլոգ Իոսիֆ Մոիսեի Նեիզվեստնու (1898, Օրենբուրգ - 1979, Սվեռդովսկ) և բանաստեղծուհի Բելլա Աբամի Դիժուրի (1903-2006) ընտանիքում։ Մայրը մասնագիտությամբ քիմիկոս՝ գրում էր նաև գիտամատչելի գրքեր երեխաների համար։ Պապը՝ Մոիսեյ-Լեյբ Իոսիֆի Նեիզվեստնին (Մեիզվեսնով, 1874-1945), Իոսել Նեիզվեստնի կանտոնիստի ընտանիքից էր (ծնվ․ 1840)։ Նա 1900 թվականին ընտանիքը Օրենբուրգից տեղափոխել է Բելորեցկ, որտեղ Բելորեցկի մետալուրգիական կոմբինատում տպարան է բացել, 1905 թվականին ընտանիքը (կինը Էսթեր Արոնովնան և երեք երեխաները) տեղափոխվում է Վերխնեուրալսկ։ Այստեղ՝ Կոմերչեսկի փողոցում, Տրոֆիմովների ժառանգների տանը, Մոիսեյ-Լեյբ Իոսիֆի Նեիզվեստնին հիմնել է քաղաքի ամենամեծ տպարանը։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո գրաշար է աշխատել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հրեա քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Դոբրոժելաննի

**Դոբրոժելաննի** (), գյուղական ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Բուդյոննովսկի շրջանի կազմում։ Հանդիսանում է Օռլովկայի գյուղխորհրդի (գյուղական համայնքի) բնակավայրերից մեկը։

Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1115 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 
* Դոբրոժելաննի ավանը տեղագրական քարտեզների վրա 

Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Բուդյոննովսկի շրջանի բնակավայրեր
Լարվածություն Իրաքում (2011)

**Լարվածություն Իրաքում**, մասսայական ցույցեր 2011 թվականի փետրվարին առաջացած բարձր է կոռուպցիայի և գործազրկության պատճառով, որը տեղի է ունեցել Արաբական գարնան ֆոնին 2011 թվականին։

## Նկարագրություն
Բաղդադում ցույցերը սկսվեցին փոքր բողոքի ակցիաներով, ընդդեմ բարձր կորուպցիայի և գործազրկության մակարդակի և ժամանակի ընթացքում վերաճեցին մասսայական լարվածության, որը ընդգրկեց երկրի ամբողջ հարավը։

## Ժամանակագրություն
* Փետրվարի 17 — սոցիալական ցույցերին միացան քրդերը։
* Փետրվարի 24 — Բաղդադում զինվորների կողմից կալանավորվել է հայտնի լրագրող Մունտազար Ալ Զաիդին։
* Փետրվարի 25 («Զայրույթի օր») — Մասսայական ցույցերը Բաղդադի Տահրիրի հրապարակում վերաճեցին անկարգությունների, Մոսուլում ցուցարաներին ցրելու ժամանակ սպանվեց 5 մարդ, Բասրայում ցուցարարները այրեցին տեղի մարզպետի նստավայրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրաքի քաղաքականություն
Սաքարյա (գետ)

**Սաքարյա** (, հաճախ նաև **Սանգարիուս**։ , ), գետ Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում, Փոքր Ասիա թերակղզում։ Թափվում է Սև ծովը։ Հիմնական վտակներն են Փորսուքը, Անկարան։ Վերջինիս ափին տեղակայված է մայրաքաղաք Անկարան։ Գետը նավարկելի չէ։ Գետի ափին է գտնվում Ադապազար քաղաքը։

Գետի վերին ափերը հոսում են պատմական Փռյուգիայով, իսկ գետաբերանի մոտ է գտնվում Բյութանիան։ Սաքարյա իր մեծությամբ Թուրքիայի երրորդ գետն է, իսկ երկարությունը կազմում է 824 կմ։ Ավազանի տարածքը կազմում է մոտ 65 հզ. կմ², իսկ ջրի միջին ծախսը՝ մոտ 200 մ3/վ։

Սաքարյայի ափերը մշակված են, չնայած որ պահպանվել են անտառների մնացորդներ, հատկապես ուռենիների, լաստենիների, թեղիների և հացենիների։ Գետի վրա կառուցվել է Սարըյար (գտնվում է Անկարայից 125 կիլոմետր հեռավորության վրա) և Գյոքչեկայա հիդրոէլեկտրակայանները։ Էկոլոգիական պատկերը գետի ոչ բավարար է։

Գետի հիմնական տեսարժան վայրը Բեշքյոփրու () կամուրջն է, որը ունի 430 մետր երկարություն և կառուցվել է Հուստինիանոս Ա կայսեր հրամանով։

Նույն անունն է կրում նաև թուրքական մարզ, որի տարածքով է հիմնականում հոսում գետը։ Մարզի կենտրոնը Ադապազար քաղաքն է (նախկին անվանումը՝ Սաքարյա)։

Հնում Սանգարիուս գետը համարվում էր Գալաթիայի արևմտյան սահմանը։ Հույն-թուրքական II պատերազմի ժամանակ Սաքարյա գետի ոչ այնքան հեռու տեղի է ունեցել արյունալի ճակատամարտ թուրքական և հունական զորքերի միջև, որի հետևանքով թուրքերը ետ գրավեցին Փոքր Ասիայի ողջ տարածքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սաքարյա (Sakarya)
* Սաքարյա (Սովետական մեծ հանրագիտարան)
* Սաքարյա *Կիրիլի և Մեթոդիոսի մեծ հանրագիտարան*

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Նիմֆենբուրգի բուսաբանական այգի

մինի|Բուսաբանական այգու քարտեզը
**Նիմֆենբուրգի բուսաբանական այգի**, բուսաբանական այգի Մյունխենում, Նիմֆենբուրգի պալատից ոչ հեռու։ Բուսաբանական այգու նոր մասը ներառում է նաև Նիմֆենբուրգի զբոսայգին՝ 22 հա մակերեսով, այն տարեկան ունի ավելի քան 400 000 այցելու։ Այգին մտնում է Բավարիական պետության բնական պատմության հավաքածուի կազմի մեջ։

մինի|Մյունխեն-Նիմֆենբուրգի բուսաբանական այգու գլխավոր շենքը
մինի|Վարդերի այգու սրճարանը

## Պատմություն
Բուսաբանական այգին 1809 թվականին նախագծել են զբոսայգիների գերմանացի Ճարտարապետ Ֆիրդրիխ Լյուդվիգ Շկելը և բուսաբան Ֆրանց ֆոն Պաուլա Շրանկը։ Այդ այգու մնացած հատվածներն այսօր հայտնի են իբրև Հին բուսաբանական այգի և գտնվում են քաղաքի կենտրոնում՝ աշխույժ Կառլյան հրապարակի մոտակայքում։

1914 թվականին բուսաբան Կառլ Իմանուել Էբերգարդ ֆոն Գեբելի նախաձեռնությամբ Մյունխենի ծայրամասում (այդ ժամանակ) ստեղծվեց Նոր բուսաբանական այգին։ Ստեղծումից հետո Գեբելը դարձավ Մյունխեն-Նիմֆենբուրգի բուսաբանական այգու առաջին տնօրենը։

## Նկարագրություն
Բուսաբանական այգում կան մոտ 14 000 տեսակ բույսեր, որոնք աճում են մոտավորապես 18 հա մակերեսով տարածքի վրա։ Ջերմոցների մակերեսը 4500 քառակուսի մետր է։

Ձմեռային ամիսների ընթացքում (դեկտեմբեր-մարտ) արևադարձային ջեմոցում բաց են թողնում էկզոտիկ թիթեռներ, որոնք թռչում են այցելուների շուրջը։

Վարդերի այգում սրճարաններ են բացված։

## Մուտք
Այցելուները Բուսաբանական այգի կարող են հասնել քաղաքի հյուսիսից տրամվայով կամ հարավից՝ ոտքով անցնելով Նիմֆենբուրգի զբոսայգին։
Մյունխեն-Նիմֆենբուրգ մուտքն անվճար է միայն բուսաբանական այգու ընկերության անդամների համար։ Տարեկան անդամության արժեքը մեկ անձի համար 38 եվրո է և 60 եվրո՝ ընտանիքի համար։

File:BotgardMunich fg03.jpg|
File:Botanischer Garten See2.jpg|
File:Café, Jardín Botánico, Múnich, Alemania, 2013-09-08, DD 02.JPG|
File:Botanischer Garten9.jpg
Edificio principal, Jardín Botánico, Múnich, Alemania, 2013-09-08, DD 02.JPG
Edificio principal, Jardín Botánico, Múnich, Alemania 2012-04-21, DD 10.JPG
Edificio principal, Jardín Botánico, Múnich, Alemania 2012-04-21, DD 08.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Website des Botanischen Gartens München
* Նիմֆենբուրգի վիրտուալ բուսաբանական այգի 

Կատեգորիա:Գերմանիայի բուսաբանական այգիներ
Կատեգորիա:Մյունխենի տեսարժան վայրեր
Քեյսի Վեջիս

**Քեյսի Ջոնս** (, ծնվ.՝ հուլիսի 18, 1993 թ., Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա), ամերիկացի ռեփեր, որն ավելի հայտնի է **Քեյսի Վեջիս** () բեմական անվամբ։

## Կարիերա
Երաժշտական կարիերան սկսել է որպես Odd Future հիփ հոփ խմբի անդամ, որն հիմնադրվել է 2007 թվականին։ 2008 թվականին Վեջիսը թողարկել է իր առաջին՝ «Customized Greatly Vol. 1» կոչվող միքսթեյպը։ Հետագա տարիներին թողարկել է ևս մի քանի միքսթեյպ, որոնք նրան տվել են ավելի մեծ ճանաչում։ 2015 թվականի սեպտեմբերին վաճառքի է դուրս եկել նրա «Live & Grow» անվանումը կրող առաջին ալբոմը, որը զբաղեցրել է 93-րդ հորիզոնականը Billboard 200 ալբոմների հիթ շքերթում։ Այդ ալբոմի «Tied Up» սինգլը, որում իր մասնակցությունն ունի նաև ռեփեր Դեյջ Լոֆը, զբաղեցրել է հորիզոնականներ Billboard-ի հիթ շքերթներում։

## Սկավառակագրություն
;Ստուդիական ալբոմներ
*«Live & Grow» (2015)
*«Organic» (2019)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 18 ծնունդներ
Կնոջ երեք տարիքները

**Կնոջ երեք տարիքները**, ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի նկարը։

## Ստեղծման պատմություն
Կտավը նկարվել է 1905 թվականին։ 1908 թվականին Կլիմտի այս և 15 այլ նկարներ ցուցադրվեցին, ինչից հետո Կնոջ երեք տարիքները ձեռք բերեց ժամանակակից արվեստների պատկերասրահը Հռոմում։

## Նկարագրություն
Կտավը խորհրդանշում է կյանքի շրջապտույտը, որը հանդիսանում է Կլիմտի արվեստի գլխավոր շարժառիթներից մեկը։ Երիտասարդության և ծերության հակադրումը նա արտահայտել է ոճային երանգներով և իրականության ընդունման տարբերություններով։ Մի կողմից կինը` քնող երեխան ձեռքին, աշխարհիկ Մադոննան է, ով ինքը ընկղմված է երազի նման կարգավիճակի մեջ` պասիվ, ոճականացված և կտավի ֆոնի հետ միաձուլված։ Մյուս կողմից` նկարում մի պառավ է պատկերված, ով հուսահատությունից փակել է դեմքը։ Այդպիսով, երիտասարդ կնոջ ոճականացված կերպարի և պառավի բնականացված կերպարի միջև հակադրությունը խորհրդանշական իմաստ է ձեռք բերում. կյանքի առաջին շրջանը իր հետ անսահմանափակ հնարավորություններ և կերպարանափոխություններ է տանում, իսկ վերջինը` անփոփոխ մշտականություն և կոնֆլիկտ իրականության հետ...

Ինչպես և Համբույրի մեջ, լիության մեջ պատկերված կերպարները ֆալլուսային խորհրդանշանն են միավորում։

## Հետաքրքիր փաստեր
2003 թվականին Իտալիայում 50 եվրո արժեքով մետաղադրամներ են հատվել։ Դրանց ավերսում պատկերված է եղել հատված Կլիմտի «Կնոջ երեք տարիքները» կտավից։

## Տես նաև

image:Hans_Baldung_007.jpg|Կնոջ երեք տարիքները և Մահը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կնոջ երեք տարիքները 

Կատեգորիա:Գուստավ Կլիմտի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի արվեստ
Կատեգորիա:1905 նկարներ
Գրաչյովկա (Ստավրոպոլի երկրամաս)

**Գրաչյովկա** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Գրաչյովկայի շրջանի կազմում։ Հանդիսանում է մունիցիպալ շրջանի և «Գրաչյովկայի գյուղխորհուրդ» գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնը։

Ստանիցան տեղակայված է Գրաչյովկա գետի վրա՝ Ստավրոպոլից 35 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Գյուղի միջով է անցնում «Աստրախան — Ստավրոպոլ» ավտոմայրուղին։ Գյուղում է գտնվում Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու՝ Աստվածամոր Իբերական սրբապատկերի տաճարը։

Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6657 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրաչյովկա գյուղը տեղագրական քարտեզների վրա 
* Պաշտոնական կայք  
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 

Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Գրաչյովկայի շրջանի բնակավայրեր
Բաբայ (մուլտֆիլմ)

**Բաբայ** (), ուկրաինական առաջին լիամետրաժ մուլտֆիլմը 2014 թվականի։

Կարգախոսը` «Իսկ դուք վախենում եք Բաբայի հորեղբորից»։

## Սյուժե
Ամեն հարյուր տարի Ալկոնոստ թռչունը ածում է կախարդական ձու, որը կարող է կատարել մեկ ամենանվիրական ցանկությունը։ Մրցավազքում, հաղթողը ստանալու էր ձուն։ Մրցում էին Գորինիչ օձը, որը ցանկանում էր առանձին մարմին ամեն մի գլխի համար, Վիին, ցանկանալով դառնալ ավելի հարուստ և կախարդը, ցանկանալով ունենալ կախարդ-աղջնակ։ Հաղթող ճանաչվեց կախարդը։ Սակայն, պարզվեց, որ Բաբայը ձուն վերցրել է իրեն։

Կախարդը փորձում էր ձուն խլել Բաբայից և այդ պահին ձուն ընկավ հորը։ Բաբայը նրան տվեց մեկ շաբաթ ժամանակ ձուն վերադարձնելու համար։

Ձուն հայտնվում է մի տատիկի ու պապիկի մոտ, ովքեր ցանկանում էին երեխա ունենալ, իսկ ձվի միջից դուրս է գալիս օգնական-աղջիկ Սվետլանկա-Զարյանկան, ով մեծանում էր, ինչպես դրոժը։

## Ստեղծման պատմությունը
Մուլտֆիլմի վրա 7 տարի աշխատել է 80 մարդուց բաղկացած թիմ։ Երկար ժամանակ, ֆինանսների պակասի պատճառով, նախագիծը սառեցվել է։

## Քաղվածքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2014 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուկրաինական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուկրաիներեն ֆիլմեր
Խոսիր ամուսնուդ պես։ Հարսանիք

**Խոսիր ամուսնուդ պես։ Հարսանիք** (), 2015 թվականին նկարահանված թուրքական ռոմանտիկ կոմեդիա, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են թուրք հայտնի դերասաններ Մուրաթ Յըլդըրըմը և Եզգի Մոլան։ Ֆիլմը Խոսիր ամուսնուդ պես ռոմանտիկ կոմեդիայի շարունակությունն է։ Ֆիլմի ռեժիսորը և սցենարի գլխավոր հեղինակը Քըվանչ Բարույոնյուն է։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել Ստամբուլում 2016 թվականի հունվարի 1-ին։

## Սցենար
Ֆիլմի երկրորդ մասը շարունակվում է այն պահից, որտեղ ավարտվել էր առաջին մասը։ Վերելակում տեղի ունեցած վթարից հետո, Սինանը և Էֆսունը կոտրվածքներով տեղափոխվում են հիվանդանոց։ Կարծես թե ամեն ինչ լավ էր ընթանում սիրահար զույգի համար, սակայն հանկարծակի Ստամբուլ է ժամանում Սինանի տատը, ով առաջին հայացքից այնքան էլ չի հավանում Էֆսունին։ Էֆսունը ստիպված է լինում ցույց տալ իր մեծ սկեսրոջը, թե ինչպիսին է ինքն իրականում։ Ֆիլմն ավարտվում է Սինանի և Էֆսունի գաղտնի հարսանիքով, որին ներկա է լինում միայն Մեհմեդը։

## Դերասաններ

* Եզգի Մոլա - Էֆսուն
* Մուրաթ Յըլդըրըմ - Սինան
* Նևրա Սերեզլի - Փեյքեր
* Գյուլենայ Կալկան - Գյոնյուլ
* Էբրու Չյունդուբեյօղլու - Նուր
* Էդա Էջե - Ջերեն
* Բեգյում Յոներ - Մերվե
* Գյուլ Արըչը - Տուգչե
* Մուհամմեդ Ուզուներ - Յազար
* Իսմայիլ Ինչեկարա - Օկտայ
* Ջեմ Քըլըչ - Թիմուր
* Էնիս Արըքան - Մեհմեդ
* Բուրակ Թոփալօղլու - Ալփդիրեք
* Էֆեջան Սենօլսուն - Մուրաթ
* Լեյլա Էրդողան - Բուրջու

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքական ֆիլմեր
Բոլորգիր

մինի
**Բոլորգիր**, սերում է փոքր երկաթագրից, ձևավորվել և գործածության մեջ է դրվել 10-11-րդ դարից, գերիշխող է դարձել ավելի ուշ։ Տպագրության գիր է դառնում 16-րդ դարից։ Ունի երկու հիմնական տարատեսակ` կիլիկյան և արևելյան։ Արևելյանը կիլիկյանից տարբերվում է տառերի քիչ խոշորությամբ և առանձին մի քանի տառերի գծագրային ձևավորումով։ Երկաթագրի համեմատ տառերը նկատելի փոքր են, առկա է մեծատառի ու փոքրատառի զանազանություն։ Գրության մեջ գործածություն են ստանում և, օ, ֆ տառերը։ Տեքստում տեղ է գտնում բառանջատումը, առկա են կետադրության հիմնական նշանները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրատեսակներ
Ֆեդերիկո Ձանդոմենեգի

**Ֆեդերիկո Ձանդոմենեգի** (, ), իտալացի նկարիչ, իմպրեսիոնիզմի ժամանակաշրջանի կարկառուն ներկայացուցիչներից մեկը։

## Կյանք և գործունեություն
Ֆեդերիկո Ձանդոմենեգին ծնվել է 1841 թվականի հունիսի 2-ին իտալական Վենետիկ քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Պիետրո Ձանդոմենեգին և պապը՝ Լուիջի Ձանդոմենեգին հայտնի քանդակագործներ էին։ 1856-1859 թվականներին Ֆեդերիկոն սովորել է Վենետիկի գեղարվեստական ակադեմիայում։ Դրանից հետո ուսումը շարունակել է Պավիայում։ Մասնակցություն է ցուցաբերել Իտալիայի անկախության համար մղվող պայքարին։ Եղել է Գարիբալդիի կազմակերպած  «Հազարի արշավ» գործողության մասնակիցը։  1862-1866 թվականներին ապրել և ստեղծագործել է Ֆլորենցիայում։ Այստեղ մուտք է գործել մաքիայոլի գեղանկարիչների խումբը։  1866 թվականին Ձանդոմենեգին վերադարձել է Վենետիկ, բայց հաճախակի այցելությունն է կատարել Ֆլորենցիա, որտեղ մասնակցել է մաքիայոլիի ցուցահանդեսներին։

1874 թվականին նա հանկարծակի որոշում և մեկնում է Փարիզ։ Այստեղ շփվում է իմպրեսիոնիզմի և նրա ներկայացուցիչների հետ։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն են թողնում Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկը և Էդգար Դեգան։ Բարձր է գնահատել Մերի Կեսսետի և Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի արվեստը։  Այս ժամանակահատվածում կանանց շատ դիմանկարներ է վրձնում։ Մասնակցում է իմպրեսիոնիստների ցուցահանդեսներին՝  1879, 1880, 1881 և 1886 թվականներին։

Ֆեդերիկո Ձանդոմենեգիի նկարների թեմատիկան Փարիզն է ու նրա շրջակայքը, մարդիկ, փողոցները, Սենը, բարձր դասի մարդիկ։

Կտավների վաճառքը նկարչին եկամուտներ քիչ են բերում, դրա պատճառով էլ վերջինս սկսում է նորաձևության ամսագրեր պատկերազարդել։ 1914 թվականին Ձանդոմենեգիի նկարների մեծ ցուցադրությունը կայացավ Վենետիկում։ Սակայն նկարիչը իր հայրենիքում փառքի արժանացավ միայն մահվանից հետո։

## Պատկերասրահ


Պատկեր:Zandomeneghi Moça diante do espelho.jpg|Երիտասարդ կինը հայելու դիմաց
Պատկեր:Zandomeneghi Parc Monceau.jpg|Մոնսո այգին
Պատկեր:Zandomeneghi Palazzo Pretorio.jpg|Պալացցո Պրետորիոն Ֆլորենցիայում
Պատկեր:Federico Zandomeneghi - Il Café de la Nouvelle-Athènes.jpg|Սրճարան՝ «Նոր Աթենք»


Պատկեր:Zandomeneghi le tub.jpg|Կոնք
Պատկեր:Federico Zandomeneghi - Place d'Anvers, Paris.JPG|Անվեր հրապարակ
Պատկեր:Federico Zandomeneghi At the window.jpg|Պատուհանի մոտ



## Գրականություն
* Steingräber, Erich; Matteucci, Giuliano (1984). The Macchiaioli: tuscan painters of the sunlight. New York: Stair Sainty Matthiesen Gallery.
* Искусство Италии. Живопись, скульптура, архитектура X—XX вв. / Под ред. Фосси. М., 2001.
* De Grada R. I Macchiaioli e il loro tempo. Roma, 1963.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Եդիքուլե

**Եդիքուլե ամրոց** ( կամ *Yedikule Zindanları*; նշանակում է` "Յոթ աշտարականոց պալատ"), օսմանյան ժամանակաշրջանի ռազմական կառույց, որը գտնվում է Ստամբուլի պատմական հատվածում` Ֆաթիհ թաղամասում։ Կառուցվել է 1458 թվականին Մեհմեդ II Ֆաթիհի հրամանով։ Կառուցված է Կոստանդնուպոլսի պարիսպների վրա։ Կառուցելիս «Ոսկե դարպասներին» ավելացրել են երեք նոր աշտարակներ, արդյունքում աշտարակների թիվը դարձել է յոթ, ինչի համար ամրոցը անվանում են Եդիքուլե։ Թուրքերենում եդի նշանակում է յոթ։ Օսմանյան սուլթանները Եդիքուլեում են պահել պետական գանձարանը և արխիվները։ Այստեղ էին պահվում սուլթանի քաղաքական ընդիմախոսները, ինչպես նաև օտարերկրյա գերիները։ Որոշ ժամանակ այստեղ են պահվել նաև Պյոտր Տոլստոյը և Յակով Բուլգակովը։ Նրանցից որոշները, ամրոցում բանտարկված տարիներին, տրվել են գրական կյանքին` ստեղծելով գրական գոհարներ։ Օրինակ, Ֆրանսուա Պուկվիլը, ով պահվել է Եդիքուլեում 1799- 1801 թվականներին, նշում էր, որ Եդիքուլեն և Ստամբուլը դարձել են իր ներշնչանքի աղբյուրը։ Նրանք հնարավորություն են ունեցել նաև մշտական կապի մեջ գտնվելու իրենց կառավարությունների հետ։ Դրա հետ մեկտեղ Եդիքուլեում գլխատվել մեծ քանակությամբ վեզիրներ, Տրապիզոնի կայսրության վերջին կայսր Դավիթը, Վալախիայի առաջնորդ Կոնստանտին Բրինկովյանին և Մոլդովայի իշխան Միրոն Մոգիլան Բարնովսկին։ Ամրոցի ներսում` կենտրոնական հատվածում կա մզկիթ` շատրվանով։ 1830-ական թվականներից Եդիքուլեն դադարեց օգտագործվել որպես զնդան։ Զորանոցները դուրս բերվեցին, իսկ այստեղ կառուցվեց դպրոց։ 1895 թվականին Եդիքուլեն դարձավ թանգարան։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի բանտեր
Կատեգորիա:Ֆաթիհ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս
Կաթնային պատերազմ

**Կաթնային պատերազմ** (**կաթնային հակամարտություն**), Բելառուսի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունների սրումը 2009 թվականի հունիսի 8-ին՝ կապված կաթնամթերքի արտահանմամբ։

## Հակամարտության պատճառներ
Համարվում է, որ հակամարտությունը կապված էր Ռուսաստան ներկրվող բելառուսական կաթնամթերքին նոր պահանջների առաջքաշմամբ։ 2008 թվականի դեկտեմբերին Ռուսաստանի տարածքում ուժի մեջ մտավ 12.06.2008 թվականի Դաշնային օրենքը «Կաթի և կաթնամթերքի տեխնիկական կանոնակարգը», որի համաձայն, **կաթ**ը գյուղատնտեսական կենդանիների կաթնագեղձերի բնականոն ֆիզիոլոգիական սեկրեցիայի արդյունք է՝ առանց որևէ լրացումների այդ ապրանքին կամ դրանից որևէ նյութերի հեռացման, իսկ, օրինակ, կաթնային արտադրանքը, որը արտադրված է համակցված կամ խտացրած կաթից կամ չոր անարատ կաթից կամ չոր յուղազրկված կաթից և ջրից, համարվում է **կաթնային ըմպելիք**։
Ընդ որում, որոշ բելառուսական արտադրողներ հայտարարեցին իրենց արտադրանքի՝ նոր պահանջներին համապատասխանելու մասին։

Վ.Պուտինը Տարածաշրջանային զարգացման հարցերով կառավարական հանձնաժողովի նիստում հունիսի 19-ին նշեց, որ Բելառուսում մեծ է գյուղատնտեսական արտադրանքի բյուջետային սուբսիդավորման մակարդակը (կաթ՝ 24 %, մինչ Ռուսաստանում՝ մոտ 3 %)։

### Հակամարտության այլընտրանքային տարբերակներ
* Ըստ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի, հակամարտությունը հրահրվել էր ռուսական կողմից՝ փորձելով վերահսկողություն սահմանել բելառուսական կաթնամթերքի արդյունաբերությունում։
* Ըստ ռուսական Newsweek ամսագրի՝ հակամարտությունը կապված է այն բանի հետ, որ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն խախտել է խոստումը (որոնք, իբր, եղել են փաստաթղթավորված). Ռուսաստանի տրամադրած 2 միլիարդ դոլար վարկի դիմաց վաճառքի են հանվել 12 բելառուսական կաթնամթերքի գործարաններից, որոնց ձեռքբերմամբ հետաքրքրված են եղել ռուս գործարարները։

## Հակամարտության ընթացք
* 2009 թվականի հունիսի 6 - Ռուսաստանի Գլխավոր համաճարակաբան Օնիշչենկոն արգելք դրեց բելառուսական կաթի ներմուծման վրա,
* 2009 թվականի հունիսի 13 - Լուկաշենկոն սպառնաց մաքսատները վերադարձնել ռուս-բելառուսական սահմանին,
* 2009 թվականի հունիսի 14 - բելառուսական պատվիրակությունը հրաժարվեց մասնակցել ՀԱՊԿ հերթական նստաշրջանին՝ ռազմա-քաղաքական անվտանգության հարցերը կապելով տնտեսական անվտանգության հետ,
* 2009 թվականի հունիսի 17 - հայտարարվեց կողմերի վերջնական համաձայնության մասին՝ բելառուսական կաթնամթերքի ներմուծման շուրջ։

### Իրադարձությունները հակամարտության ավարտից հետո
* 2009 թվականի հուլիսի 2 - Օնիշչենկոն բելառուս կաթնարտադրողներին մեղադրեց կաթնամթերքը փորձաքննության չներկայացնելով համաձայնությունների խախտման մեջ և հայտարարեց, որ ստեղծված իրավիճակը գնահատվում է ռուսական կողմի կողմից *«որպես Բելառուսի կողմից ձեռք բերված համաձայնությունների նպատակուղղված տապալում»*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2009 թվականը Բելառուսում
Կատեգորիա:Ռուս-բելառուսական հարաբերություններ
Ախսի (Արճեշի գավառ)

**Ախսի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճից հյուսիս, Արճեշից 28-29 կմ հյուսիս-արևելք` բարձր սարահարթի վրա։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 12 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ախիսբարա Ադրբեջանական

**Ախիսբարա Ադրբեջանական**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ղազախի գավառում։ Գտնվում էր Հայկական Ախսիբարա գյուղից 2.5 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 1304 բնակիչ, որի մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ էին։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ախսու

**Ախսու** կամ **Աղսու**, լքված ավան Հայկական ԽՍՀ հյուսիս-արևելքում՝ Շամշադինի շրջանում։ Գտնվում էր Ծաղկավան գյուղից հարավ-արևմուտք։

## Բնակչություն
1926 թվականին ուներ 64, 1959 թվականին՝ 73 հայ բնակիչ։ Հետագայում լքվել է։ 1986 թվականի դրությամբ ավանի շենքերի ավերակները դեռ պահպանվում էին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր
Կարոլին Ունգեր

**Կարոլին Ունգեր** (, ), ավստրիացի օպերային երգչուհի։

## Կենսագրություն
Կարոլին Ունգերը ծնվել է 1803 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Շտուլվեյսենբուրգում։ Երգեցողության դասեր առել է Ա. Լանգի և Մ. Ֆոգլի ղեկավարությամբ, ապա Ջ. Ռոնկոնիի մոտ՝ Միլանում։ Կարոլինի առաջին բեմելը կայացել է 1821 թվականին Վիեննայում, որտեղ նա հանդես է եկել Մոցարտի «Այդպես են վարվում բոլորը» օպերայում Դոնաբելլայի դերում։ Ունգերը մտերիմ էր Բեթհովենի հետ, ով նշանակալի դեր ունեցավ երգչուհու արտիստական գործունեության ասպարեզում. Կարոլինը մասնակցեց Բեթհովենի Իններորդ սիմֆոնիայի և այլ ստեղծագործությունների պրեմիերաներին։ Հայտնի է, որ Իններորդ սիմֆոնիայի պրեմիերան ղեկավարել է լսողությունն ամբողջովին կորցրած Բեթհովենը։ Ավարտին, մինչ դահլիճը թնդում էր ծափահարություններից ու իրեն ուղղված ողջույնի կանչերից, մեծ կոմպոզիտորը հապաղում էր շրջվել դեպի հանդիսատեսը, քանի որ վախենում էր բոլորովին նոր մոտեցմամբ գրված այս ստեղծագործության համար իրեն խիստ քննադատող դեմքեր ու սառն ընդունելություն տեսնել։ Եվ Կարոլին Ունգերը մոտեցել է Բեթհովենին, ու բռնած նրա ուսերից, շրջել դեպի դահլիճը։
1825-1833 թվականներին Կարոլին Ունգերի արտիստական գործունեությունը ծավալվեց Իտալիայում։ 1825 թվականին երգել է Միլանի «Դել Ֆոնդո» և «Սան Կարլո» թատրոններում, 1827-1830 թվականներին Միլանի Լա Սկալա թատրոնում, ապա Հռոմի, Ֆլորենցիայի, Բոլոնիայի, Վենետիկի և Թուրինի թատրոններում։ 1830-1833 թվականներին հանդես է եկել Փարիզում, որտեղ, սակայն, ունեցավ նվազ հաջողություններ։ Այստեղ նա խաղացել է Ռոմեոյի դերը՝ Ռոսսինիի «Կապուլետներ և Մոնտեքյուներ» օպերայում։ Այնուհետև խաղացել է Վիեննայի (1837-1840 թթ.) և Դրեզդենի (1840-1842 թթ.) օպերային թատրոններում։ Կարոլինը հանդես է եկել նաև որպես համերգային երգչուհի։
Կարոլին Ունգերը բեմը թողել է 1843 թվականին։ Վախճանվել է 1877 թվականի մարտի 23-ին, Ֆլորենցիայից ոչ հեռու գտնվող մի վիլլայում։

## Գործունեություն
ձախից|150px|mini|thumb|Կարոլին Ունգերը
Կարոլին Ունգերը համարում է բելկանտո դպրոցի ակնառու ներկայացուցիչներից մեկը։ Տիրապետում էր հյութեղ և զորեղ ձայնի։ Հանդիսատեսին գրավում էր աչքի ընկնող ջերմ խաղով և պաթոսով լեցուն կատարողականությամբ։ Նրա արտիստական և ձայնային տվյալների առանձնահատկությունները հաշվի առնելով են իրենց մի շարք ստեղծագործություններ գրել կոմպոզիտորներ Վինչենցո Բելլինին («Օտարերկրուհին», 1829 թ.), Գաետանո Դոնիցետին («Փարիզուհին», 1833 թ. և «Բելիսարիուս», 1836 թ.) և Սավերիո Մերկադանտեն («Երկու հանրաճանաչ հակառակորդները», 1838 թ.): Կարոլին Ունգերն այս բոլոր ստեղծագործությունների կատարման ընթացքում հանդես էր գալիս իբրև գլխավոր դերակատար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Օպերային սոպրանոներ
Ախսումուշ

**Ախսումուշ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։ Գտնվում էր Ճորոխ գետի վտակներից մեկի հովտում, Էրզրում-Տրապիզոն ճանապարհի վրա, Բաբերդ քաղաքից 3 կմ հարավ-արևելք։

Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բիսկվիթ (անգլախոս երկրներում)

[մինի|Ձախ լուսանկարում ներկայացված է բիսկվիթը, որը ընդունված է ամերիկացիների մոտ, աջից՝ [Ազգերի Բրիտանական Համագործակցություն|Ազգերի Բրիտանական Համագործակցության երկրներում:
|308x308փքս]]
**Բիսկվիթ**, () անգլախոս երկրներում նշանակում է թխվածք, որը պատրաստված է ալյուրից։

## Տերմին
Անգլերեն բառ «բիսկվիթ» տարբերվում է ռուսերեն «բիսկվիթ» տերմինից, որը սովորաբար հասկացվում է բիսկվիթի խմոր։

«Բիսկվիթ» տերմինն իր հերթին օգտագործվում է երկու բոլորովին տարբեր սննդամթերք նշելու համար՝ Հյուսիսային Ամերիկայում և Բրիտանական համագործակցության երկրներում։

## Նկարագրություն
* Միացյալ նահանգներում բիսկվիթ, դա փոքրիկ, փափուկ, թթխմորով հաց է, որը նման է սկոնի։ ԱՄՆ-ի հարավում կա տարածաշրջանային տերմին՝ «Beaten biscuit», որը նշանակում է արտադրանք, որն ավելի մոտ է բրիտանական ձևին։
* Բրիտանական համագործակցության երկրներում բիսկվիթը, դա փոքր և անպայման ամուր, հաճախ քաղցր, թխած արտադրանք է նաև կանվանեին թխվածքաբլիթներ, և հաց կամ թխվածքաբլիթ՝ Կանադայում։ Թխվածքաբլիթներ Բրիտանական կղզիներումում կարող է լինել քաղցր, կամ անհամ, ինչպիսիք են ՝ շոկոլադե կեքսերը, կարմրահեր ընկույզը, սերուցքով տորթեր կամ «Nice» թխվածքաբլիթներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Բրիտանական խոհանոց
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Յորքշիր Դեյլս

**Յորքշիր Դեյլս** (), ազգային պարկ Հյուսիսային Անգլիայում Պենինյան լեռներում։ Այն գտնվում է հիմնականում Նորթ Յորքշիրի շրջանում, Կամբրիայի հյուսիսարևմտյան մասում։
մինի|ձախից|Յորքշիր-Դեյլս զբոսայգին Նորթ Յորքշիրում
Պարկը հիմնադրվել է 1954 թվականին, տարածքը կազմում է` 1769 կմ²։

Յորքշիր Դեյլսի տարածքում են գտնվում Յորքշիրի 3 գագաթները. Ուերնսայդ, Ինգլբորո և Պեն-ի-Գենտ լեռները։

Ավելի քան 20000 անգլիացի ապրում և աշխատում է պարկում, ինչը գրավում է ամեն տարի ավելի քան ութ միլիոն այցելուների։

1954 թվականին, Յորքշիր տարածքի տեղը նշանակված է որպես նոր ազգային պարկի վայր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության ազգային պարկեր
Օլհա Խառլան

**Օլհա Խառլան** (ուկր.՝ Ольга Геннадіївна Харлан, սեպտեմբերի 4, 1990, Նիկոլաև), ուկրաինացի սուսերամարտիկ։

Օլգա Խարլանը դարձել է 2012 և 2016 թվականների օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, ինչպես նաև 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի թիմային չեմպիոն։

2013 և 2014 թվականներին դարձել է Աշխարհի չեմպիոն, և 5 անգամ էլ Եվրոպայի չեմպիոն։

Օլգան ունի նաև քաղաքական կարիերա։

## Կենսագրություն
Օլգա Խարլանը ծնվել է Ուկրաինայի հարավում գտնվող Նիկոլաև քաղաքում։

Խարլանը հետաքրքրվում է պարով, ինչպես նաև նրա համար շատ կարևոր են նրա ծնողների խորհուրդները։ Նա սկսել է զբաղվել սուսերամարտով 10 տարեկան հասակից։ Նա նվաճել է իր առաջին մեծ մրցանակը 13 տարեկան հասակում։

2014 թվականի օգոստոսին նա ամուսնացել է սուսերամարտիկ Դմիտրի Բոիկոյի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Եվրոպայի Սուսերամարտի Ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքում  at the European Fencing Confederation

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Ռաֆիկ Հակոբյան (ֆիզիկոս)

**Ռաֆիկ Սերգեյի Հակոբյան** (), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1995), պրոֆեսոր (2000):

## Կենսագրություն
Ռաֆիկ Հակոբյանը ծնվել է 1956 թվականին Սիսիան քաղաքում։ 1973-1978 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում, այնուհետև՝ ասպիրանտուրայում, 1981-1984 թվականներին՝ ԵՊՀ ստացիոնար ասպիրանտուրա` հեռակայելով Մոսկվայի մեխանիկայի պրոբլեմների ինստիտուտի լազերային բաժնում։

1978 թվականից աշխատում է ԵՊՀ-ում։ 1978-1981 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի օպտիկայի ամբիոնի լաբորանտ, 1985-1986 թվականներին՝ ԵՊՀ օպտիկայի ամբիոնի կրտսեր գիտաշխատող, 1986-1993 թվականներին՝ ԵՊՀ, օպտիկայի ամբիոնի ավագ գիտաշխատող, 1993-2000 թվականներին՝ ԵՊՀ օպտիկայի ամբիոնի դոցենտ, 2000 թվականից առ այսօր՝ ԵՊՀ օպտիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2007 - 2012 թվականներին ղեկավարել է ԵՊՀ օպտիկայի ամբիոնը։ 2018 թվականից ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի դեկանն է։ 2016 թվականից ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտի «Օպտոէլեկտրոնիկայի և ֆոտոնիկայի» գիտահետազոտական լաբորատորիայի գիտական ղեկավարն է։ 2011 թվականից «Ճառագայթային ճարտարագիտություն առաջադեմ չափումների համար» ընկերության (Օռլանդո, Ֆլորիդա, ԱՄՆ) առաջատար գիտաշխատող է։ Ամերիկյան օպտիկական ընկերության անդամ է։ 1995 թվականից ԵՊՀ «049» մասնագիտական խորհրդի անդամ է։

Աշխատանքները վերաբերում են լազերով մակածված հիդրոդինամիկական ու կողմնորոշումային շարժումներին, հեղուկ բյուրեղների ոչ գծային օպտիկային և ջերմադինամիկային։ Հեղինակ է ուսումնական ձեռնարկների։

## Պարգևներ
* Գիտատեխնիկական ընկերության Հայաստանի հանրապետության խորհրդի նախագահության պատվավոր դիպլոմ (1986)
* Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատվոգիր (2005)

## Երկեր
* Լ. Ս. Ասլանյան, Ռ. Ս. Հակոբյան, Յու. Ս. Չիլինգարյան, Ոչ գծային ֆիզիկա, Մեթոդական աշխատանք, Երևան, 2006, 165 էջ։
* Ասլանյան Լ. Ս., Հակոբյան Ռ. Ս., Չիլինգարյան Յու. Ս. Ոչ գծային ֆիզիկայի ներածություն, Երևան, ԵՊՀ հրատարակչություն, 2006, 166 էջ։
* Ռ. Ս. Հակոբյան, Յու. Ս. Չիլինգարյան, Մակածված փուլային անցումներ և հիդրոդինամիկական անկայունություններ հեղուկ բյուրեղներում, «Մանկավարժ», Երևան, 2000, 184 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Հերեկի գավառակ

**Հերեկ**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։ Գտնվում էր Թոկատի գավառի հյուսիսարևմտյան կողմում։ Կենտրոնը Հերեկ գյուղաքաղաքն էր։

## Աշխարհագրություն
Հերեկն ունի բերրի և արգավանդ հողատարածություններ։ Հողերն հիմնականում ողողվում են Կելկիթի ավազանի գետերով և գետակներով։

## Կլիմա
Ունի մեղմ կլիմա։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը մշակում էր օփիում և զբաղվում ոչխարաբուծությամբ։

## Վարչական բաժանում
XX դարի սկզբին գավառակն ուներ 126 գյուղեր։

Գավառակի կազմի մեջ էին մտնում հետևյալ գյուղախմբերը.
* Ալինեք
* Գողլու
* Թեքե
* Հայաթ
* Պիտեվ
* Տեարեք

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Նիքսարի գավառակ

**Նիքսար**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։ Գտնվում էր Գայլ գետի հովտում։ Կենտրոնը Նիքսար քաղաքն էր։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 28576 բնակիչ։ Բնակվում էին թուրքեր, հայեր, հույներ։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը մշակում էր հացահատիկներ (ցորեն, գարի, բրինձ, վարսակ), ձիթենի. թզենի և խաղող։ Զբաղվում էին նաև անասնապահությամբ

## Օգտակար հանածոներ
Նիքսարի տարածքում կան պղնձարջասպի հանքեր։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Սոնյա Գրին

**Սոնյա Գրին** (օրիորդական՝ **Սոնյա Հավթ Շաֆիրկին**, ), ամերիկացի գրող ու հրատարակիչ և սիրողական մամուլի միության նախագահ։

Ամերիկացի գրող Հովարդ Ֆիլիպս Լավքրաֆտի կինը։

## Կենսագրություն
Սոնյա Հաֆթ Շաֆիրկինը ծնվել է Իչնյա քաղաքում, որը գտնվում է Չերնգովյան նահանգում (այն ժամանակ այն Ռուսական կայսրության կազմի մեջ էր, իսկ այժմ՝ Ուկրաինայի), նրա ծնողները Սիմոն և Ռահիլ Շաֆիրկիներն էին։ 1892 թվականին Սոնյան գաղթել է ԱՄՆ։ Տասնվեց տարեկան հասակում Սոնյան ամուսնացել է Սամուել Սեկենդորֆի հետ, ով նրանից տասը տարով մեծ էր։ 1900 թվականին նա ծնեց իր որդուն, որը մահացավ երեք ամսական հասակում։ 1902 թվականի մարտի 19-ին ծնվեց նրա դուստրը, որին անվանեց Ֆլորենցիա Քերոլ։

1924 թվականին Նյու Յորքում ամուսնացավ ամերիկացի գրող Հովարդ Ֆիլիպս Լավքրաֆտի հետ, ում հետ պաշտոնապես բաժանվել է 1933 թվականին, բայց փաստացի նրանք բաժանվել էին դրանից մի քանի տարի առաջ։

## Հրատարակություններ
### Բանաստեղծություններ
* «To Florence» («Ֆլորենցիայի համար»)
* «Mors Omnibus Comunis (Written in a Hospital)» («Մորս Օմնիբուս Կոմունիս»)

### Պատմություններ
* «The Horror at Martin's Beach» («Սարսափ Մարտին ծովափում»)
* «Four O'Clock» («Չորս ժամ»)

### Ինքնակենսագրություն
* «The Private Life of H.P. Lovecraft» (հրատարակել է Սոնյա Հաֆտ Դեվիս անունով) («Լավքրաֆտի անձնական կյանքը»)

### Ակնարկներ
* «Amateurdom and the Editor» («Ամատեուրդոմը և խմբագիրը»)
* «Recruiting» («Ռեկրուտինգ»)
* «Opinion» («Կարծիք»)
* «Commercialism» («Կոմերցիալիզացիաներ»)
* «Amateur Aphorisms» («Սիրողական աֆորիզմներ»)
* «A Game of Chess» («Շախմատային խաղ»)
* «Heins versus Houtain» («Հեյնսան ընդդեմ Հաունտաինի»)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Соня Грин, Частная жизнь Лавкрафта Некрономикон Пресс, 1985, 1992, ISBN 0-318047-18-7
* ST Джоши, Г. Ф. Лавкрафт: жизнь, Necronomicon Press, 1996, ISBN 0-940884-88-7

## Արտաքին հղումներ
* H.P. Lovecraft  
* Говард Филлипс Лавкрафт 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին գրողներ
Լուիս Ալբերտո

**Լուիս Ալբերտո Ռոմերո Ալիկոնչել** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Լացիո» ակումբի կիսապաշտպան

## Կարիերա
### Ակումբային
Նախքան «Սևիլյայի» հիմնական կազմում ընդգրկվելը Լուիս Ալբերտոն խաղացել է ակումբի պահեստային կազմերում՝ «Սևիլյա C» և «Սևիլյա Ատլետիկո»։ Ակումբի հիմնական կազմում Լուիս Ալբերտոն առաջին անգամ խաղացել է 2010 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Իսպանիայի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչի՝ «Ռեալ Ունիոնի» դեմ խաղի 69-րդ րոպեին փոխարինելով Ալեխանդրո Ալֆարոյին։ Իսպանիայի առաջնությունում Լուիս Ալբերտոյի դեբյուտը կայացել է հինգ ամիս անց. 32-րդ փուլում նա «Խետաֆեի» դեմ խաղի 63-րդ րոպեին փոխարինել է Ռոդրիգո Ռիոսին։ 2010/11 մրցաշրջանում Լուիս Ալբերտոն մասնակցել է Պրիմերայի 2 խաղի։

Իսպանիայի առաջնության 2011/12 մրցաշրջանում Լուիս Ալբերտոն անցկացրել է հինգ հանդիպում. բոլոր դեպքերում դուրս գալով փոխարինման։ Այդ հանդիպումներում նա խաղացել է ընդհանուր առմամբ 76 րոպե։

2012/13 մրցաշրջանը Լուիս Ալբերտոն վարձավճարով անցկացրել է «Բարսելոնա Բ»-ում, որի կազմում մասնակցել է 37 խաղի՝ խփելով 9 գոլ ու կատարելով 16 կայքում։ «Բարսելոնան» հնարավորություն ուներ գնելու խաղացողին, սակայն չի արել դա։

2013 թվականի հունիսի 22-ին «Լիվերպուլը» հայտարարել է, որ երկարաժամկետ պայմանագիր է կնքել տաղանդավոր ֆուտբոլիստի հետ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 8 միլիոն եվրո։ «Կարմիրների» կազմում իր առաջին գոլը Լուիս Ալբերտոն խփել է օգոստոսի 7-ին նորվեգական «Վոլերենգա» ակումբի դեմ ընկերական խաղում՝ բացելով հաշիվը։ Հանդիպումն ավարտվել է «Լիվերպուլի» հաղթանակով (4:1)։ Սեպտեմբերի 1-ին Լուիս Ալբերտոն «կարմիրների» կազմում սկսել է մասնակցել Անգլիական Պրեմիեր լիգային՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» դեմ խաղի 83-րդ րոպեին փոխարինելով Ֆիլիպե Կոուտինյոյին։

#### Ակումբային վիճակագրություն

*(Ըստ 2013 թվականի հոկտեմբերի 23-ի տվյալների)*

### Հավաքականում
Մինչև 2011 թվականի Լուիս Ալբերտո հանդես է եկել Իսպանիայի երիտասարդական հավաքականում՝ նրա կազմում անցկացնելով 2 խաղով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* խաղացողի էջն ու վիճակագրությունը LiverBird.ru  կայքում
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը  «Լիվերպուլի» պաշտոնական կայքում 
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում 

Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լացիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Մալագայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Նենսի Դուպրի

**Նենսի Դուպրի** (, ), Աֆղանստանում Քաբուլի համալսարանի աֆղանական կենտրոնի տնօրեն։ 1962-1970 թվականներին Աֆղանստանի պատմությունն ուսումնասիրելիս գրել է հինգ գիրք։

## Կենսագրություն
Դուպրին ծնվել է Հնդկաստանում՝ ամերիկացի ծնողների ընտանիքում։ Սովորել է Բառնարդ քոլեջում և Կոլումբիայի համալսարանում։

Առաջին անգամ Աֆղանստան ժամանել է 1962 թվականին որպես դիվանագետի կին։ Մի քանի տարի անց հանդիպել է աֆղանական մշակույթի և պատմության պրոֆեսոր, հնագետ և գիտնական Լուիս Դուպրիին։ Նրանք սիրահարվել և ամուսնացել են՝ բաժանվելով իրենց նախկին ամուսիններից։ Ամուսնական զույգը Քաբուլում միասին աշխատել է շուրջ 15 տարի՝ Աֆղանստանի մասին հավաքագրելով որքան հնարավոր է շատ աշխատություններ։ Նրանք շրջագայել են ողջ երկրում, կատարել հնագիտական պեղումներ իրենց Land Rover մեքենայով։ Աֆղանստանում քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Նենսին գտնվել է Փեշավարում, որտեղ ղեկավարել է աֆղան փախստականների ռեսուրսային կենտրոնը։

## Լուիս և Նենսի Հոչ Դուպրի հիմնադրամ
2007 թվականին Նենսի Հոչ Դուպրին հիմնադրում է Լուիս և Նենսի Հոչ Դուպրի հիմնադրամը, որը բարեգործական կազմակերպություն է և նպաստում է Աֆղանստանի պատմության և մշակույթի գիտական ուսումնասիրությունների բարձրացման իրազեկմանը։ Կազմակերպության հիմնական նպատակը Քաբուլի համալսարանի աֆղանական կենտրոնի կայունության ապահովումն է։ Աֆղանցիներին առաջարկում է կենսական ծրագրեր, տեղեկատվության ձեռքբերում՝ իրենց ազգի վերակառուցման մարտահրավերների համար։

Կազմակերպությունը կարողացել է հասնել որոշակի նպատակի. Աֆղանստանի որոշ հատվածների համար, որոնք հատկապես զուրկ են գրագիտությունից, ձեռք բերել և դպրոցներին ապահովել գրքերով։ Որպես ակտիվ հասարակական կազմակերպություն՝ հիմնադրամը չի կարողացել հասնել իր բոլոր նպատակներին անկայունության պատճառով։

Դուպրին միաժամանակ բնակվում է և Աֆղանստանում, և Հյուսիսային Կարոլինայում։

## Աշխատություններ
* A Historical Guide to Afghanistan (1972)
* An Historical Guide to Kabul
* A Guide to the National Museum

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշարված թանգարան։ Հաղորդագրություն Նենսի Հոչ Դուպրիից
* ABLE Աֆղանստանում 
* Պահպանելով Աֆղանստանի մշակութային ժառանգությունը, հարցազրույց Նենսի Հոչ Դուպրիի հետ
* Groundbreaking ceremony for new library at Kabul University: 25 July 2009
* Քաբուլի համալսարանի աֆղանական կենտրոն

Կատեգորիա:Ամերիկացի հնագետներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին հնագետներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արևելագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ
Այոզե Պերես

**Այոզե Պերես Գուտիրես** (; 29 հուլիսի 1993, Սանտա-Կրուս-դե-Տեներիֆո, Կանարյան կղզիներ, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, Իսպանիայի երիտասարդական հավաքականի և «Նյուքասլ Յունայթեդ» ակումբի հարձակվող։

## Կարիերա
### Ակումբային
Այոզե Պերեսը ծնվել է Կանարյան կղզիներում՝ Սանտա Կրուս դե Տեներիֆեում, և իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է տեղի «Տեներիֆե» ակումբում։ Ակումբի կազմում նրա դեբյուտը կայացել է 2011/12 մրցաշրջանում չորրորդ դիվիզիոնում։ Հաջորդ մրցաշրջանում Պերեսը Սեգունդայում խփել է 15 գոլ և ընդգրկվել իսպանական երկրորդ դիվիզիոնի հինգ լավագույն ռմբարկուների շարքում։

2014 թվականի հունիսին Այոսեն չի ընդունել «Ռեալ Մադրիդի», «Բարսելոնայի» ու «Պորտու (ֆուտբոլային ակումբ)ի» առաջարկները և տեղափոխվել է «Նյուքասլ»։ Անգլիական պրեմիեր լիգայի 8-րդ փուլի շրջանակներում անցկացվող «Տոտենհեմի» դեմ խաղում Պերեսը խաղադաշտ է դուրս եկել հանդիպման առաջին րոպեներից և խաղի 58-րդ րոպեին խփել իր առաջին գոլը հօգուտ ակումբի (1:2), որն էլ հաղթական է դարձել իր թիմի համար։ Իր հաջորդ երկու խաղերի ընթացքում Այոսեն գոլ է խփել «Լիվերպուլի» (0:1) և «Վեստ Բրոմվիչի» դարպասները։

### Հավաքականում
Իսպանիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականի կազմում անցկացրել է 2 խաղ

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում 

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Բետիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տեներիֆեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վիլյառեալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ
Alekseev

**Alekseev** (ի ծնե անուն՝ *Նիկիտա Վլադմիրովիչ Ալեքսեև*, ), ուկրաինացի երգիչ, Ուկրաինայի ձայնը նախագծի կիսաեզրափակչի մասնակից։ Ալեքսեևի «Пьяное солнце» (երաժշտությունը՝ Ռուսլան Կվինտա, բառերը՝ Վիտալի Կուռովսկի) երգը, 2015 թվականի վերջում գլխավորում էր ռուսական iTunes հիթ շքերթը և այդ կարգավիճակում մնացել է 6 շաբաթ։
Ներկայացրել է Բելառուսը Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում «FOREVER» երգով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993 թվականի մայիսի 18 ին Կիևում։ Երբ Նիկիտան 1,5 տարեկան էր, ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Չիտա, սակայն 2 տարուց նրանք վերադառնում են։

10 տարեկանում նա սկսում է ակտիվ երաժշտությամբ զբաղվել։ Նրա վոկալի ուսուցիչը Կոնստանտին Պոնան էր։ Հետագայում Նիկիտան միավորվում է «Мова» խմբին։

2014 թվականին մասնակցել է «Ուկրաինայի ձայնը» նախագծի չորրորդ եթերաշրջանին։ Կույր լսումներին նրան պտտվում է միայն Անի Լորակը։ Նա հասնում է մինչև առաջին կիսաեզրափակիչ։ Որպես մրցանակ, Անի Լորակը նրան նվիրում է «Все успеть» երգի տեսահոլովակը։ Սակայն առաջին հաջողակ երգը եղավ Իրինա Բիլիկի «А я пливу» երգի cover տարբերակը։ Այն գլխավորում էր Ուկրաինայի հիթ շքերթները։

2015 թվականի սեպտեմբերին ALEKSEEV-ը թողարկում է,, Пьяное Солнце,, սինգլը։ Տեսահոլովակի նկարահանումները սկսվել են հաջորդ ամիս։ Ռեժիսորը եղել է Ալան Բադոևը։

Երգը դարձել է պլատինե Itunes-ում, և դարձել առաջին ռուսալեզու երգը, որ մտել է «Top 100 Shazam» համաշխարհային հիթ շքերթ։

Ոչ պակաս հաջողակ են «Снов осколки»,«Океанами стали»,«Чувствую душой» երգերը, որոնց տեսահոլովակները նույն կերպ նկարահանել է Ալան Բադոևը։

2016 թվականի նոյեմբերին տեղի է ունեցել,, Пьяное солнце,, ալբոմի թողարկումը։

2017 թվականին Նիկիտան սկսեց իր տուրը Ուկրաինայում, որի վերջին մեծ համերգը տեղի է ունեցել Նիկիտայի ծննդյան օրը Կիևում։

**<u>2018</u>**

2018 թվականի ապրիլի 22 ին տեղի է ունեցել «FOREVER» մինի ալբոմի պրեմիերան։

Ալեքսեևը ներկայացրել է Բելառուսը Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում, սակայն չի անցել եզրափակիչ։

Մայիսի 18-ին տեղի է ունեցել «Сберегу» սինգլի պրեմիերան։

Սեպտեմբեր 26-ին տեղի է ունեցել Լեոնիդ Ագուտինի «Февраль» երգի cover տարբերակի պրեմիերան։

Նոյեմբերի 16-ին տեղի է ունեցել «Как ты там» երգի պրեմիերան, որի տեսահոլովակը ներկայացել է 2019 թվականի հունվարի 17-ին։ Տեսահոլովակը երգչի խոսքերով ինքնակենսագրական է։ Նա բաժանվել է սիրելիից, որի հետ ապրել էր 7.5 տարի։

## Սկավառակագրություն
**Ալբոմներ**

«Пьяное Солнце»-02.12.2016

**Մինի ալբոմներ**

### Մինի ալբոմներ

### Սինգլեր

## Հոլովակագրություն

## Չարթեր

## Մրցանակներ

### 2016 թվական
* **«Yuna» մրցանական** «Տարվա բացահայտում» անվանակարգում
* **«RU.TV»-ի մրցանակ** «Լավագույն երգ» անվանակարգում
* **«Муз-ТВ»-ի մրցանակ** «Տարվա բում» 
*Ծանոթագրություններններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:«The Voice» հեռուստաշոուի մասնակիցներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի փոփ-վոկալիստներ
Իրիդիումի քլորիդ(IV)

**Իրիդիումի քլորիդ(IV)**, անօրգանական միացություն, իրիդիումի ու աղաթթվի աղը` IrCl4 բանաձևով, շագանակագույն բյուրեղներ, լավ է լուծվում սառը ջրում, տաքում ենթարկվում է հիդրոլիզի։

## Ստացում
* Ստացվում է իրիդիումի քլորիդի(III) ու փոխազդեցությունից` ճնշման պայմաններում.
::\mathsf{2IrCl_3 + Cl_2 \ \xrightarrow{400^oC, p}\ 2IrCl_4 }
* Ջրածնի հեքսաքլորիրիդատի քայքայումից` տաքացման պայմաններում.
::\mathsf{H_2[IrCl_6]\cdot 6H_2O \ \xrightarrow{200-300^oC}\ 2IrCl_4 + 2HCl + 6H_2O }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Իրիդիումի քլորիդը առաջացնում է շագանակագույն բյուրեղներ։

Լավ է լուծվում սառը ջրում` [Ir(HO)Cl] կատիոն առաջացնելով։ Տաք ջրում ենթարկվում է հիդրոլիզի։

## Քիմիական հատկություններ
* Տաքացման պայմաններում քայքայվում է.
::\mathsf{IrCl_4 \ \xrightarrow{700^oC}\ Ir + 2Cl_2  }
* Տաք ջրում հիդրոլիզվում է.
::\mathsf{IrCl_4 + 2H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ IrO_2 + 4HCl  }
* Աղաթթվի կամ ալկալիական մետաղների քլորիդների հետ առաջացնում է հեքսաքլորիրիդատներ.
::\mathsf{IrCl_4 + 2HCl \ \xrightarrow{}\ H_2[IrCl_6] }
::\mathsf{IrCl_4 + 2NaCl \ \xrightarrow{}\ Na_2[IrCl_6] }
* Փոխազդում է հիմքերի հետ.
::\mathsf{IrCl_4 + 4NaOH \ \xrightarrow{}\ IrO_2\downarrow  + 4NaCl + 2H_2O }
* Ջրածնով վերականգնվում է.
::\mathsf{IrCl_4 + 2H_2 \ \xrightarrow{350-450^oC}\ Ir + 4HCl  }

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իրիդիումի միացություններ
Կատեգորիա:Քլորիդներ
Կլեմենտինում (գրադարան)

մինի|Կլեմենտինումի գլխավոր մուտքը
**Կլեմենտինում** (), ճիզվիտական կոլեգիումի բարոկկո ոճի շենքերի ամբողջություն, որը ներկայումս զբաղեցնում է Չեխական Հանրապետության Ազգային գրադարանը։ Այն գտնվում է Պրահայի Ստարե-Մեստո թաղամասում, Կառլի կամուրջի մոտ։ Իր 20 000 քառակուսի մետր մակերեսով Կլեմենտինումը չեխական մայրաքաղաքի պատմա-ճարտարապետական կոմպլեքսների մեջ չափերով զիջում է միայն Պրահայի ամրոցին։ 2005 թվականից հաշվառված է «Աշխարհի հիշողություն» միջազգային ցուցակում։

Կլեմենտինում անունն առաջացել է Միջնադարում այդ տեղում եղած սբ. Կլիմենտի ժամատան անունից։ Ճիզվիտական կոլեգիումը Պրահայում ի հայտ է եկել 1552 թվականին և արդեն 17-րդ դարում վդարձել էր ճիզվիտների պատրաստման աշխարհի խոշորագույն կենտրոններից մեկը։ 1622 թվականին Կլեմենտինում է տեղափոխվում Կառլի համալսարանի գրադարանը։ Կլեմենտինումի ղեկավար Յան Մարեկ Մարչին, ի վիճակի չլինելով վերծանել ձեռագրերից մեկը, ուղարկում է այն Հռոմ՝ հանրագիտակ Կիրխերին։ Ձեռագիրն այժմ հայտնի է Վոյնիչի ձեռագիր անվամբ և առաջվա նման մնում է չվերծանված։
Ճիզվիտների միաբանության վերացումից հետո՝ 1773 թվականին, Մարիա Թերեզիայի հրամանով կոլեգիումը վերաձևավորվում է կրթական-գրադարանային կենտրոնի։

Կլեմենտինումի շենքերի ամբողջությունն ներառում է 18-րդ դարի հասարակական շենքերի մի ամբողջ շարք, որոնք նախագծել են հաբսբուրգյան բարոկկոյի այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Կառլո Լուգարոն. Կիլիան Իգնաց Դինցենգոֆերը և Ֆրանտիշեկ Մաքսիմիլիան Կանկան.
* աստղագիտական աստղադիտարանը (1722 թվական),
* Հայելային մատուռը (1724 թվական,
* համալսարանայի գրադարանը (1727 թվական),
* մաթեմատիկական թանգարանը (1752 թվական),
* Կենտրոնական Եվրոպայում առաջին օդերևութաբանական կայանը (1751 թվական)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Klement rev dvur kasna DSCN1351.JPG|Կլեմենտինումի բակի շատրվանը
Պատկեր:Klementinum, nádvoří západ.jpg|Կլեմենտինումի արևմտյան կողմի մուտքը
Պատկեր:2009-07-18-prag-by-RalfR-07.jpg|մինի|Փրկչի ճիզվիտական կաթոլիկ եկեղեցին գիշերային լուսավորմամբ
Պատկեր:Prague from Klementinum.jpg|Պրահան Կլեմենտինումի տանիքից
Պատկեր:080628 Praha Karol Benicky Vystava Klementinum 0005.JPG|Կլեմենտինումի միջանցքը
Պատկեր:Vseobecna-studovna.jpg|Կլեմենտինումի ընթերցասրահը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Չեխիայի գրադարաններ
Կատեգորիա:Պրահա