Ղազախները Ղրղզստանում

**Ղազախները Ղրղզստանում**, ղազախական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ղրղզստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն։ 2021 թվականի դրությամբ նրանց թվաքանակը եղել է 36706 մարդ։

## Պատմություն
Ղազախական սփյուռքի ի հայտ գալը Ղրղզստանում կապված է երկու ժողովուրդների պատմական և աշխարհագրական մոտիկության հետ։ Ղազախների մեծ մասը գաղթել է ժամանակակից Ղրղզստանի տարածք 1930-ական թվականներին հարկադիր կոլեկտիվացման և սովի ժամանակ, որը հատկապես ծանր էր ժամանակակից Ղազախստանի տարածքում։ Ոմանք մահացել են սովից, իսկ ճանապարհորդության տանջանքների պատճառով մյուսները կարողացել են հաստատվել այստեղ։ Կենդանի մնացածների շատ ժառանգներ մինչ օրս ապրում են Ղրղզստանում։

## Բնակչություն և բաշխում
1999 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ ղազախները կազմել են երկրի բնակչության 0.9%-ը կամ մոտավորապես 43,000 մարդ։ Նրանք հիմնականում ապրում են ցրված Ղազախստանին սահմանակից հյուսիսային շրջաններում, Չույի, Իսիկ Կուլի և Թալասի մարզերի քաղաքներում և գյուղերում, ինչպես նաև մայրաքաղաք Բիշքեկում։

Տարածաշրջանային առումով ղազախների ամենամեծ թիվը գրանցվել է Չույի մարզում (17,510), Բիշքեկում (12,064), Իսիկ Կուլի մարզում (6,979), Թալասի մարզում (3,604), Ջալալ Աբադի մարզում (1,130), Օշի մարզում (1,200), Նարինի մարզում (394) և Բաթկենի մարզում (376):

2012 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Ղրղզստանում կար 32,981 ղազախ։

## Միգրացիա
1999 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Ղրղզստանում կար 42,657 ղազախ։ Ղազախների թիվը նվազում է Ղրղզստանից դուրս միգրացիայի պատճառով. միայն 2008 թվականին միգրացիայի հետևանքով կորել է 701 մարդ: կամ ղազախների թվի 2.1%-ը, 2009 թվականին նվազումը կազմել է 630 մարդ կամ 1.9%, 2010 թվականին՝ 759 մարդ կամ 2.3%: Ղրղզստանում ղազախների թիվը նվազում է, ուստի 2009 թվականի մարդահամարի համաձայն նրանց թիվը կազմել է 33.2 հազար մարդ, իսկ 2011 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ նրանց թիվը գնահատվում է 32.9 հազար մարդ: Ղրղզստանի ղազախները Ղազախստան են տեղափոխվում իրենց պատմական հայրենիք հայրենադարձության ծրագրի շրջանակներում ոչ այնքան ազգային պատճառներով (ղազախական սովորույթները նկատելի տարբերություններ չունեն ղրղզականներից, լեզուները սերտորեն կապված են և փոխադարձաբար հասկանալի), որքան զուտ տնտեսական պատճառներով: Ղրղզստանի ազգային վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով, 1990-2013 թվականներին դիտարկվել է նաև ղազախների արտաքին միգրացիան։

Ղրղզստանի ազգային վիճակագրական կոմիտեի կողմից տրամադրված տվյալները ցույց են տալիս, որ 1992 թվականից (երբ Ղրղզստանը դարձավ անկախ պետություն) Ղրղզստանից ղազախների բացասական զուտ միգրացիա է գրանցվել: 1992-2015 թվականներին բացասական զուտ միգրացիան կազմել է 12,535 մարդ: Սա Ղրղզստանի բնակչության մեջ ղազախների ինչպես բացարձակ թվի, այնպես էլ համամասնության նվազման հիմնական պատճառներից մեկն էր։

1999 թվականի Ղազախստանի մարդահամարը գրանցել է 2,595 ղազախ, որոնք 1989-1998 թվականներին Ղրղզստանից ժամանել են Ղազախստան։ 2009 թվականի մարդահամարի համաձայն, 1999-2008 թվականներին Ղրղզստանից Ղազախստան են ժամանել 8,337 ղազախ: Նրանցից 2,524 ղրղզ ղազախներ բնակություն են հաստատել Ժամբիլի շրջանում, 1,515-ը՝ Ալմաթիում, 1,140-ը՝ Ալմաթիի շրջանում և 1,097-ը՝ Հարավային Ղազախստանի շրջանում։

Ղրղզների կողմից նրանց ձուլումը նույնպես որոշակի ազդեցություն է ունենում ղազախների թվի վրա։

## Տես նաև
* Ղրղզները Ղազախստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղազախական սփյուռք
Կատեգորիա:Ղրղզստանի ազգեր