open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ալեքսանդր Աբյան

**Ալեքսանդր** (**Սմբատ**) **Աբյան** (), Իրանում ծնված ամերիկահայ մաթեմատիկոս, որն ավելի քան 25 տարի ուսուցանել է Այովա նահանգի Գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանում և հայտնի է դարձել Usenet-ում իր հաճախակի գրառումների հետևանքով։

## Կյանք
Աբյանը ծնվել է Թավրիզում (Իրան), ունի հայկական արմատներ։ Իրանում, բակալավրի աստիճան ստանալուց հետո 1950 թվականին արտագաղթել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ՝ Չիկագոյի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի կոչում։ Այնուհետև ստացել է դոկտորի գիտական աստիճան Ցինցինատիի համալսարանում, որտեղ Իսահակ Բարնետի ղեկավարությամբ գրել է իր թեկնածուական ատենախոսությունը՝ Ինվարիանտ տեսության հիման վրա։ Ուսուցանելով Թենեսիի, Նյու Յորքի, Փենսիլվանիայի և Օհայոյի նահանգներում 1967 թվականին աշխատանքի է անցել Այովա նահանգի համալսարանում։ Նա գրել է երեք գիրք և հրատարակել ավելի քան երկու հարյուր հոդված։ Թոշակի է անցել 1993 թվականին։

## Անլուսին Երկրի տեսություն
Աբյանը միջազգային ճանաչմում է ստացել, պնդելով, որ լուսինը պայթեցնելը կլուծեր մարդկային գոյության գրեթե բոլոր խնդիրները։ Նա այդ առաջարկն արել է 1991 թվականին ուսանողական ամսագրում։ Նշել է, որ անլուսին Երկիրը չի տատանվի, կվերանան ինչպես եղանակները, այնպես էլ դրա հետ կապված իրադարձությունները, ինչպիսիք են տոթը, ձնամրրիկները և փոթորիկները։ ՆԱՍԱ-ն հերքել է այդ գաղափարը, ասելով, որ պայթեցված լուսնի մի մասը որպես երկնաքար կթափվի Երկրի վրա և բավականաչափ վնաս կպատճառի՝ վերացնելով ողջ մարդկությունը, իսկ եղանակները ժամանակի ընթացքում կվերականգնվեն։

Աբյանն ասել է, որ «Այն քննադատները, որոնք ասում են «մերժել Աբյանի գաղափարները», շատ մոտ են նրանց, որոնք մերժել են Գալիլեոյին»։ Այս և այլ հայտարարությունները, որոնք արվել են Usenet-ի հազարավոր գրառումներում իր կյանքի վերջին շրջանում, վկայակոչել են Աբյանին (հիմնականում քննադատորեն) և հարցազրույցներ են հրապարակել այնպիսի հայտնի ամսագրերում, ինչպիսիք են Omni-ն, People-ը, Weekly World News-ը և The Wall Street Journal-ը։

Լուսնի առաջարկվող միջուկային ոչնչացումը քննադատվել է (2018) հետևյալ պատճառներով 1. խորը միջուկային պայթյունների ձախողումը ավելի հավանական է, քան Լուսինը ճեղքելը, 2. հաջողելու դեպքում, Երկրի մթնոլորտի տաքացումը կործանվող լուսնային բեկորների կարկուտից աղետալի է ողջ մարդկության համար և 3. Երկրագնդի տատանումների աճ, ոչ թե նվազում՝ առանց կայունացնող Լուսնի, որը կհանգեցնի ուղեծրային հարթության նկատմամբ Երկրի պտտման առանցքի 45 աստիճանի թեքմանը և ավելի խիստ եղանակային պայմանների։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*1965. 
*1971. 
*1976. 

## Արտաքին հղումներ
* Ալեքսանդր (Սմբատ) Աբյան  «Մաթեմատիկայի ծագումնաբանությունում»
* 
* Հեղինակային պրոֆիլը zbMATH տվյալների բազայում

Կատեգորիա:Ամերիկահայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Իրանահայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կանո Սանսեցու

**Կանո Սանսեցու** (, ), հայտնի է նաև որպես **Կանո Հեյսիրո**, ճապոնացի  նկարիչ, Կանո Սանրակուի աշակերտը։ Կանո Սանսեցուն կյանքի ընթացքում ունեցել է մի քանի կեղծանուններ՝ Դասոկուկեն, Տոգենսի, Սյոխակու-Սանձին և այլն։

## Կենսագրություն
Կանո Սանսեցուն ծնվել է Հիձեն գավառում, որոշ ժամանակ անց ընտանիքը տեղափոխվել է Օսակա։ Երբ Կանոն 16 տարեկան էր, մահացավ նրա հայրը։ Այդ ժամանակ տղայի հորեղբայրը խնդրեց Կանո Սանրակուին՝ Կանո դպրոցի վարպետին, տղային վերցնել իր մոտ որպես աշակերտ, և նա ստացավ Կանո Հեյսիրո անունը։ Ուսուցիչը բարձր գնահատեց իր աշակերտի գեղանկարչական տաղանդը։ Իր որդու՝ Կանո Միցոնորիի մահից հետո,  Կանո Սանրակուն իր դստերն ամուսնացրեց իր աշակերտի հետ՝ որդեգրելով նրան, այդ ժամանակ էլ Սանսեցուն պաշտոնապես ստացավ այդ անունը։  Ուսուցիչը և աշակերտը հաճախ միասին աշխատում էին որմնանկարների վրա (օրինակ, «Պատատուկները բամբուկե ցանկապատի մոտ» Կիոտոյում, Մյոսինձի վանքում)։  Կանո Սանրակուից հետո Սանսեցուն դարձավ Կիոտո-Կանոյի դպրոցի լիդերը (քանի որ սյոգունը բնակվում էր Էդոյում, դպրոցի ակտիվությունը հիմնականում դրսևորվում էր այս քաղաքում, այդ դպրոցի Կիոտոյի մասնաճյուղը  մղվում էր երկրորդ պլան)։ Նա  ստացավ հոկկյո («Դհարմայի կամուրջ») պատվավոր կոչումը  գեղանկարչության բնագավառում։ 
[thumb|300px|''[Հին սալորենի'', Մետրոպոլիտեն թանգարան, 1646 թվական]]
Իր ուսուցչի նման Կանո Սանսեցուն ստեղծել է հարուստ նախշանկարներ շարժական դռների և առաջակալների վրա վառ ներկերով ոսկե ֆոնի վրա։

Պահպանված աշխատանքների օրինակ է համարվում «Հին սալորենի» նախշանկարը ֆուսումի վրա, որի ստեղծման համար օգտագործվել է թանաք, ներկեր և ոսկի։ Աշխատանքը գտնվում է Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում։  Ստեղծագործության կոմպոզիցիայում տուրք է տրվել Կանո Էյտոկուի կորացված բներով ծառերի պատկերներին։ Նախշանկարը ստեղծվել է Կիոտոյի Մյոսինձի վանքի համար։ Սակայն ոսկե ֆոնի վրա վառ գույներով նախշանկարները աստիճանաբար իրենց տեղը զիջում են արվեստի և դեկորացիայի խստությանը։ Սևաներկային գեղանկարչության մեջ ամբողջությամբ  դրսևորվեց Սանսեցուի տաղանդը։ Նա նախընտրում էր բուդդիստական և կոֆուցիական սյուժեները, ինչպես նաև թռչունների պատկերումը։ Առայժմ անհայտ պատճառներով, մահից առաջ Կանո Սանսեցուն հայտնվում է բանտում։ Չնայած նրան հաջողվում է բանտից դուրս գալ, սակայն 63 տարեկան հասակում մահանում է։

Նկարչի որդին` Կանո Էյնոն, նույնպես զբաղվում էր գեղանկարչությամբ և գրել է «Ճապոնիայի գեղանկարչության պատմություն» (1691) վեց հատորից կազմված աշխատությունը, որտեղ  կատարել է Ճապոնիայի գեղանկարչության հետազոտությունը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Գազ ցածր

**Գազ ցածր** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, անցողուն բույս է, ծածկված է խիտ, կարճ, առսեղմ կամ կիսաառսեղմ երկծայր մազիկներով։ Տերևներն ունեն 7-15 սմ երկարություն, տերևիկները 7-14-ական զույգերով են, էլիպսաձև։ Ծաղկաբույլը նոսր, քիչ ծաղիկներով է, շատ կարճ կոթով և համարյա ողկույզին արմատամերձ։ Պսակի երկարությունը հասնում է 21-26 մմ-ի, դրոշը բաց մանուշակագույն է, նավակը և թիակները՝ դեղին։ Ունդերի երկարությունը 8-10 մմ է, խիտ կիսաառսեղմ խավոտ են, ձվաձև բութ, դեպի մեջքը թեք կորացած բզաձև կտուցով։

## Տարածվածություն
Աճում է Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Սիսիան քաղաքի շրջակայք)։ Աճում է նաև Վրաստանում, Արևելյան և Հարավային Անատոլիայում, Հյուսիսարևելյան Իրաքում և Հյուսիսային Իրանում։

## էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1800 մ բարձրության վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, մարգագետնատափաստանում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա ինտենսիվ գյուղատնտեսական գործունեության գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Սիսիանի շրջակայքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խուան Մարտին Բերբերյան

**Խուան Մարտին Բերբերյան** (, ), արգենտինահայ ռեգբի խաղացող, ով հանդես է եկել եզրային հարձակվողի դիրքում։ Ունեցել է 193 սմ հասակ և 110 կիլոգրամ քաշ։

Խուան Մարտին Բերբերյանը Ֆրանսիա է ժամանել 2005 թվականի դեկտեմբերին որպես ֆրիլանսեր՝ Պերպինյանում հանդես եկող Ժուլիեն Լաղագի և Դիեգո Ջիաննանտոնիոյի վնասվածքից հետո։

Խուան Մարտին Բերբերյանին հաճախ անվանել են «Խաղադաշտի արքա» և «Գուազինիի ընկեր»։

## Կարիերա
* 2005 թվական «Սան Իսիդրո» ռեգբիի ակումբ, 
* 2005 թվականի դեկտեմբեր- 2006 թվական «USA Perpignan» ռեգբիի ակումբ, 
* 2006-2007 «Ավիրոն Բայոնե» ռեգբիի ակումբ, 
* 2007 «Վալյադոլիդ» ռեգբիի ակումբ, 
* 2007-2010 «Բլանյակ» ռեգբիի ակումբ, 
* 2010 թվականից «FCTT France», 

## Նվաճումներ
* Արգենտինայի I դիվիզիոն, Չերչիլի գավաթ (2005 թվական)
* Արգենտինայի առաջնություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profil du joueur par lequipe.fr   
* Statistiques par itsrugby.fr 

Կատեգորիա:Արգենտինահայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ռեգբիստներ
Պրոգեստերոնային հեշտոցային օղ

thumb|Հեշտոցային օղ
**Պրոգեստերոնային հեշտոցային օղ** կամ **միայն պրոգեստերոնային հեշտոցային օղ**, հեշտոցային օղերի տեսակ, որը կիրառվում է կրծքով կերակրման ընթացքում բեղմնականխման նպատակով։ Կիրառումը կարելի է սկսել ծննդաբերությունից հետո չորրորդ շաբաթից և շարունակել մինչև մեկ տարի։ Անարդյունավետ կիրառման հաճախականությունը կազմում է 100 դեպքից 1,5։  Կիրառվում է ներհեշտոցային տեղադրման ճանապարհով՝ մեկ օղը մինչև երեք ամիս տևողությամբ։ Կինն անձամբ կարող է տեղադրել և հանել օղը։

Կողմնակի ազդեցությունների թվում են հեշտոցային արտադրությունը և ցավը միզարձակման ընթացքում։ Լուրջ կողմնակի ազդեցություններ բնորոշ չեն։ Կիրառման արդյունքում շատ հաճախ դաշտանային ցիկլը չի վերականգնվում։ Պրոգեստերոնային օղերը հատուկ մշակվել են կրծքով կերակրման ընթացքում կիրառելու նպատակով, քանի որ կաթնարտադրության վրա չեն ազդում։ Տեղադրելուց հետո այն աստիճանաբար ձերբազատում է պրոգեստերոն հորմոնը։

Պրոգեստերոնային օղը կիրառման առաջին թույլտվությունը ստացել է դեռևս 1998 թ․։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում, որն ըդգրկում է առողջապահական համակարգում կիրառվող ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղերը։ 2014 թվականի դրությամբ պրոգեստերոնային օղերն առկա են  Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայի մի շարք երկրներում։ 2016 թվականից ԱՄՆ-ում չի կիրառվում։ Մշակվել է «*Population Council*» կազմակերպության կողմից և վաճառվում է «*Progering*» անվան տակ։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Բեղմնականխում
Կատեգորիա:Հակաբեղմնավորիչներ
Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:Հորմոններ
Կատեգորիա:Պրոգեստերոն
Մաթիլդա Բոնապարտ

**Մաթիլդա-Լետիցիա Վիլհելմինա Բոնապարտ** (, ), ֆրանսուհի արքայադուստր,  Ֆրանսիայի երկրորդ կայսրության և Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետության ժամանակ հայտնի ֆրանսիական սալոնի տիրուհին։ Նապալեոն 1-ինի եղբոր` Ժերոմի և նրա երկրորդ կնոջ` Եկատերինա Վյուրտեմբերսկայայի դուստրը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Տրիեստում, դաստիարակվել` Հռոմում և Ֆլորենցիայում։ Նապոլեոն III-րդի հարսնացուն էր, ավելի ուշ նշանադրությունը լուծել են։ 1840 թվականի նոյեմբերի 1-ին, Հռոմում ամուսնացել է Անատոլի Դեմիդովի հետ։ Ամուսնությունից առաջ, Դեմիդովը Տոսկանայի մեծ դուքս` Լեոպոլդ 2-րդից ստացել է Սան Դոնատոյի իշխանի տիտղոս, քանի որ Մաթիլդայի հայրը ցանկանում էր, որ աղջիկը արքայադուստր մնար։ Անատոլիի իշխանական կոչումը Ռուսաստանում չի ընդունվել։

Ամունությունը երկու ուժեղ անհատականություննների մեջ բուռն էր։ Իշխանը ցանկանում էր շարունակել իր կապը Վալենտինա դե Սեն Ալդեգոնդեի հետ, սակայն Մաթիլդան դեմ էր։ 1846 թվականին Մաթիլան իր սիրեկանի` Էմիլեոն դե Նյուվերկերկեի  հետ դիպել է փախուստի, իր հետ տանելով օժիտի թանկարժեք իրերը (դրանք Դեմիդովը գնել էր Մաթիլդայի հորից, և հանդիսանում էին նրա սեփականությունը)։ Մաթիլդայի մայրը Կայսր Նիկոլայ I-ի զարմուհին էր, և ամուսուն հետ ընթհարման մեջ վերջինս աջակցեց Մաթիլդային։ Այդ իսկ պատճառով Դեմիդովը կյանքի մեծ մասը անցկացրել է Ռուսաստանի սահմանից դուրս։ 1847 թվականին կնքված ապահարզանի պայմանների համաձայն Դեմիդովը պետք է վճարեր նախկին կնոջ տարեկան ապրուստը`200 000 ֆրանկ չափով, իսկ նրա մահից հետո պետք է վճարեին Անատոլիի ժառանգները։

Մատիլդան ապրել է Փարիզում, առանձնատան, որտեղ Երկրորդ կայսրության ժամանակ, ինչպես նաև վերջինիս անկումից հետո հավաքվում էին մշակույթի և գրականության ներկայացուցիչները։ Նա ընդունում էր Նապոլեոն II-րդի վարչակագին դեմ մշակութային գործիչների։ Երբ Դյումա-հայրը արքայադստեր սալոնում հերթական անգամ հրաժարվեց կայսրից, Մաթիլդային հարցրել են, թե նա չի վիճել հայտնի վիպագրի հետ։ Մաթիլդան պատասխանել է. «Կարծում եմ, որ սաստիկ վիճել եմ… Այսօր նա ինձ մոտ ճաշում է»։

Կայսրության անկումից հետո, Մաթիլդան որոշ ժամանակ ապրել է Բելգիայում,  այնուհետև վերադարձել է Ֆրանսիա։

1886 թվականին, երբ օրենքի համաձայն Ֆրանսիայի գահի հավակնորդները վտարվեցին երկրից, Մաթիլդան, Բոնապարտներցի միակը` մնաց երկրում։

Տարիներ շարունակ արքայադուստրը պահպանում էր հարաբերությունները ռուսական կայսերական արքունիքի հետ։

Մահացել է Փարիզում, 1904 թվականին, 83 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ferdinand Bac, «La Princesse Mathilde» (Hachette, coll. «Les grandes figures du passé», 1928)
* Jean des Cars, *La Princesse Mathilde* (Paris, Perrin, 1988)
* Jérôme Picon, *Mathilde, Princesse Bonaparte* (Flammarion, " Grandes Biographies ", 2005)
* Henri Lemière, « Histoire d’un collier, ou la mémoire des Bonaparte» (Presses de La Renaissance, 1987)

Կատեգորիա:Բոնապարտներ
Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
Միկիի կախարդական Սուրբ ծնունդը

**«Միկիի կախարդական Սուրբ ծնունդը»**( Mickey's Magical Christmas: Snowed in at the House of Mouse), «Walt Disney Studios Home Entertainment» ստուդիայի ամերիկյան լիամետրաժ մուլտֆիլմ, որը թողարկվել է 2001 թվականին։ Այն թողարկվել է միանգամից վիդեո և DVD տարբերակներով՝ առանց կինոթատրոններում նախնական ցուցադրության։ Նկարահանվել է ըստ «Մկան տունը» մուլտսերիալի։

## Սյուժե
Ուոլթ Դիսնեյի տարբեր մուլտֆիլմերի չարագործ հերոսները փորձում են գրավել Միկի Մաուսի «Մկան տունը» ակումբը։ Նույն մուլտֆիլմերի դրական կերպարները պաշտպանում են իրենց հաստատությունը։ Կինոնկարը լի է նույն ստուդիայի մուլտֆիլմերի հնարավորին նմանակումներով, գործողությունների ընթացքում ամբողջությամբ ցուցադրվում են անցած տարիների մի քանի կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր։

## Դերերը ռուսերեն կրկնօրինակել են
* Մաքսիմ Սերգեյի՝ Միկի Մաուս
* Սաուլե Իսկակովա՝ Մինի Մաուս/Բելլ
* Կաստանդին Պետրով՝ Դոնալդ բադ/Բիլի, Վիլի, Դելի
* Մխայիլ Վասսեռբաում՝ Գուֆի
* Օլեգ Կուլիկովի՝ Հրեշ
* Վալերեյ  Կուկարեշին՝ Մուշու/Սկրուջ Մակդաք
* Վադիմ Նիկիծին՝ Ջաֆար / Պիտ / Լյուդվիգ ֆոն Դրեյքը
* Բորիս Սմոլկինը՝ 
* Հելիում Սիսոն՝ Ջիմինի լուսատիտիկ
* Ելենա Շուլման՝ Մոխրոտիկ
* Քսենիա Բրժեզովսկայա՝ Արիել
* Դմիտրի Լագաչով՝ Երկարականջ
* Սերգեյ Դյաչկով՝ Տիմոն
* Անդրեյ Շամին՝ Պումբա
* Անդրեյ Կուզնեցով՝ Ալադին
* Եվգենիա Իգումնովա՝ ժասմին
* Տատյանա Միխալյովկինա՝ Նալա
* Արտյոմ Սերգեև՝ Պինոկիո
* Մարիա Սոսնյակովա՝ Կենգա
* Իգոր Շիբանով՝ Գաստոն
* Եվգենի Իվանովը՝ Սիմբա
* Անդրեյ Տենետկո՝ Խենթ Գլխարկավոր/Վիլլի հսկա
* Վիկտոր Կոստեցկի՝ Լյումեր
* Օլգա Բելյավսկայա՝ Չիպ/Դեյլ
* Սնեժինա Կոպրովա՝ Դեյզի Դակ

## Մուլտֆիլմեր, որոնց ցուցադրվել են մուլտֆիլմում
* «Դոնալդը սառույցի վրա» (1999)
* «Պլուտոյի ամանորյա եղևնին» (1952)
* «Մարդուկ-Ջարդուկը» (1999)
* «Միկիի սուրբծննդյան պատմությունը» (1983)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.bcdb.com/bcdb/cartoon.cgi?film=70570

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2001 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Էլիզա Մուրադյան

**Էլիզա Մուրադյան**  (), հայ մոդել և 2018 թվականի Միսս Հայաստան գեղեցկության մրցույթի հաղթող, որը 2018 թվականին ներկայացրել է Հայաստանը Միսս Տիեզերք գեղեցկության մրցույթում։

## Անձնական կյանք
Էլիզա Մուրադյանը ծնվել է  Երևանում, իսկ ներկայումս ապրում է  Մոսկվայում, որտեղ սովորում է Մոսկվայի բժշկական համալսարանում։ 2013 թվականին Էլիզան ճանաչվել է Միսս Մոսկվայի բժշկական համալսարան  (Միսս ՄՊԲՀ) գեղեցկության մրցույթի հաղթող։

## Գեղեցկության թագուհի
### Միսս Հայաստան 2018
2018 թվականի հուլիսի 6-ին Էլիզան դարձել է Միսս Հայաստան մրցույթի հաղթող և իրավունք ստացել ներկայացնելու Հայաստանը Միսս Տիեզերք գեղեցկության մրցույթում։ Ընդ որում՝ Հայաստանը մրցույթին մասնակցում է առաջին անգամ։

### Միսս Տիեզերք 2018
Էլիզա Մուրադյանը ներկայացնելու է Հայաստանը «Միսս Տիեզերք 2018»  գեղեցկության մրցույթում, որը տեղի է ունեցել 2018 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Թաիլանդում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*missarmenia.org 
*missuniverse.com

Կատեգորիա:Հայ մոդելներ
Կատեգորիա:Միսս Տիեզերք
1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ

[thumb|right|150px|[Ռոբերտ Փերիշ, NBA կարիերայի ընթացքում անցկացրած խաղերի քանակով առաջնորդ]]
Ստորև ներկայացված ցանկում ներկայացված են այն բասկետբոլիստները, որոնք NBA-ի կարիերայի պարբերական առաջնությունների ընթացքում խաղացել են ավելի քան 1000 խաղ։ Այս անվանակարգի ներկայացուցիչների ամբողջական ցանկը հրապարակված է basketball-reference.com կայքում։

## Ցանկի լեգենդա

## Ցանկ
*2018 թվականի հունվարի 28-ի դրությամբ*

## Տես նաև
* NBA դրաֆթի ժամանակ առաջին համարի ներքո ընտրված խաղացողների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլ
Կատեգորիա:NBA
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի ցանկեր
Տարվա մարդ (Թայմ)

**«Տարվա մարդ»** տիտղոսին արժանացածի անունը *[[Թայմ]]* հանդեսը ավանդաբար հրապարակում է դեկտեմբերի վերջին համարում։ «Տարվա մարդ» անվանակարգը շնորհվում է 1927 թվականից, երբ այդ կոչմանն արժանացավ օդաչու Չարլզ Լինդբերգը՝ պատմության մեջ առաջին անգամ միայնակ թռչել-անցնելով Ատլանտյան օվկիանոսը։

## Ընտրության պահանջներ
Տարվա մարդուն ընտրում է բացառապես գործադիր խմբագիրը։ Ռիչարդ Շտենգելը, *Time* հանդեսի խմբագրական սյունակում՝ «Կարգուկանոնը վեր դասելով ազատությունից» վերնագրի ներքո, բացատրեց սկզբունքը, որով հանդեսն ընտրում է այս կամ այն հավակնորդին․ «TIME-ի կողմից քննարկված «Տարվա մարդ» անվանումը չի հանդիսանում մեծարանք։ Այն խրախուսանքի նշան չէ։ Եվ ոչ էլ ճանաչված լինելու նշան է։ Լավագույն դեպքում սա աշխարհի լրջմիտ գնահատականն է՝ ինչպիսին այն կա, և ամենակարող մարդկանց և ուժերի, որոնք ձևավորում են այս աշխարհը՝ դեպի վատը կամ դեպի լավը։ Եվ այս անվանակարգը, անկասկած, կապ ունի առաջնորդության որակների հետ՝ անվեհերություն, որը փոխում է մեր մոլորակը»։

Տարբեր տարիների Տարվա մարդ են դարձել Ֆրանկլին Ռուզվելտը, Ադոլֆ Հիտլերը, Իոսիֆ Ստալինը, Ջոն Քենեդին, Ջորջ Բուշը, ինչպես նաև համացանցի օգտատերը։ 2007 թվականին Տարվա մարդ է ճանաչվել Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։

**Երկու անգամ** Տարվա մարդ է ճանաչվել 15 հոգի (ժամանակագրական հերթականությամբ)՝ Ֆրանկլին Ռուզվելտը, Իոսիֆ Ստալինը, Ջորջ Մարշալը, Հարի Ս. Թրումանը, Ուինսթոն Չերչիլը, Դուայթ Էյզենհաուերը, Լինդոն Ջոնսոնը, Ռիչարդ Նիքսոնը, Ռոնալդ Ռեյգանը, Դեն Սյաոպինը, Միխայիլ Գորբաչովը, Բիլ Քլինթոնը, Ամերիկացի զինվորը (վերացական հասկացություն), Ջորջ Բուշ Կրտսերը, Բարաք Օբաման։

**Երեք անգամ** Տարվա մարդ է դարձել մեկ մարդ՝ Ֆրանկլին Ռուզվելտը։

**ԽՍՀՄ/Ռուսաստանի ներկայացուցիչները** Տարվա մարդ են ճանաչվել 7 անգամ՝ Իոսիֆ Ստալինը (երկու անգամ), Նիկիտա Խրուշչովը (1 անգամ), Յուրի Անդրոպովը (1 անգամ), Միխայիլ Գորբաչովը (2 անգամ), Վլադիմիր Պուտինը (1 անգամ)։

2001 թվականին «Թայմ» հադեսը չհամարձակվեց Տարվա մարդ ճանաչել Ուսամա բեն Լադենին։

## «Տարվա մարդ» դափնեկիրների ցուցակը՝ ըստ ''TIME'' հանդեսի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Список за 1927—2011 года 

Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Թոփ ցանկեր
Կոլետ Ավիտալ

**Կոլետ Ավիտալ** (, ), իսրայելցի դիվանագետ և քաղաքական գործիչ։ 1999-2009 թվականներին Քնեսեթի անդամ է եղել Իսրայելի լեյբորիստական կուսակցության Մեկ Իսրայել դաշինքից։

## Կենսագրություն
Կոլետ Ավիտալը ծնվել է Բուխարեստում։ 1950 թվականին ընտանիքի հետ հայրենադարձել է։ Դեռևս ուսանողական տարիներից, ուսման ծախսերը հոգալու համար, սկսել է աշխատել Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարությունում որպես քարտուղար։ Տարիների ընթացքում նախարարությունում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ. 1982-1985 թվականներին Փարիզում եղել է Իսրայելի պատվիրակության անդամ, 1988-1992 թվականներին` Պորտուգալիայի դեսպան, 1992-1996 թվականներին` Նյու Յորքի գլխավոր հյուպատոս։ Իսրայել վերադառնալով` նշանակվել է Արևմտյան Եվրոպայի պատվիրակության ղեկավարի տեղակալ, որը նախարարության երրորդ կարևորագույն պաշտոնն է։

1999 թվականին Ավիտալը որոշեց Լեյբորիստական կուսակցությունից առաջադրվել Քնեսեթի կազմում, որը ձևավորեց Մեկ Իսրայել դաշինքը Գեշեր և Մեյմադի քաղաքական կուսակցությունների հետ միասին։ Թեև Ավիտալը կուսակցության ցուցակում զբաղեցնում էր 24-րդ տեղը, մայիսյան ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցությունն ունեցավ միայն 23 տեղ (Մեկ Իսրայելը հաղթեց 26 տեղ, որոնցից երկուսը գնացին Գեշերին և մեկը Մեյմադին), իսկ Ավիտալը դուրս մնաց։ Սակայն 1999 թվականի նոյեմբերին նա մտավ Քնեսեթ, երբ լեյբորիստական անդամ Մաթան Վիլնաին հրաժարական տվեց։ Ավիտալը կարճ ժամանակով զբաղեցրեց  էթիկայի հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը և ղեկավարեց Հոլոքոստի զոհերի սեփականության հայտնաբերման և վերադարձման հարցերով հանձնաժողովը, որը 2005 թվականին իր եզրակացությունները ներկայացրեց կառավարությանը։ Ավիտալը ղեկավարել է Ներգաղթի, սանձազերծումների և սփյուռքի հանձնաժողովը, ինչպես նաև  Իսրայելի Լեյբորիստական կուսակցության միջազգային քարտուղարն է։

2007 թվականին Իսրայելում կայացած նախագահական ընտրություններում Ավիտալը եղել է նախագահի թեկնածու Շիմոն Պերեսի և Ռըուվեն Ռիվլինի հետ` դառնալով առաջին կին թեկնածուն Իսրայելի նախագահության ընտրություններում։ Չնայած իր սեփական կուսակցությունը կոչ էր անում իրեն դուրս գալ մրցապայքարից ի օգուտ նախկին լեյբորիստական առաջնորդ Շիմոն Պերեսի, Ավիտալը շարունակցեց պայքարը։ Առաջին փուլից հետո միայն նա դուրս եկավ մրցապայքարից և հավանություն տվեց Պերեսի թեկնածությանը, որին հետևեց նաև Ռիվլին, իսկ Պերեսը հաղթեց երկրորդ փուլում։

2009 թվականի ընտրություններում Ավիտալը կորցրեց իր տեղը Քնեսեթում, քանի որ ցուցակում զբաղեցնում էր 19-րդ տեղը, իսկ կուսակցությունը նվազեցրել էր իր տեղերը` Քնեսեթում ունենալով 13 տեղ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի դեսպաններ Պորտուգալիայում
Կատեգորիա:Իսրայելցի կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի կին քաղծառայողներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի կին անդամներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի դեսպաններ
Կարեն Աբրահամյան (գեներալ)

**Կարեն Անդրանիկի Աբրահամյան** (դեկտեմբերի 4, 1966, Խծաբերդ, Մարտունու շրջան, ԼՂԻՄ), Արցախի Հանրապետության ՊՆ, ՊԲ հրամանատար։

## Կենսագրություն
Կարեն Աբրահամյանը ծնվել է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի Հադրութի շրջանի Խծաբերդ գյուղում։ 1973-1984 թվականներին սովորել է Հադրութի Մ.Մանվելյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 1984 թվականին ընդունվել է Երևանի ժողտնտեսության ինստիտուտի ֆինանսահաշվառման ֆակուլտետը, որի 1-ին կուրսն ավարտելուց հետո 1985-1987 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1990 թվականին ավարտել է ուսումը՝ ստանալով տնտեսագետի որակավորում։ 1990-1992 թվականներին աշխատել է Հադրութի շրջանի խնայբանկում՝ որպես վարկավորման հրահանգիչ, գլխավոր հաշվապահ, այնուհետև նույն խնայբանկի կառավարիչ։

## Ռազմական կարիերա
Կ. Աբրահամյանը 1991 թվականից ակտիվորեն ներգրավվել է Հադրութի կամավորական ինքնապաշտպանական ուժերին, իսկ 1992 թվականի աշնանը, որպես շարքային, զինվորագրվել նոր կազմավորված Հադրութի պաշտպանական շրջանին։ Այնուհետև նույն զորամասում զբաղեցրել է դասակի, ապա՝ մարտկոցի հրամանատարի, հրետանու շտաբի պետի, հրետանու պետի, իսկ 1996-98 թվականներին պաշտպանական շրջանի շտաբի պետ-հրամանատարի տեղակալ պաշտոնները։ 1998 թվականի օգոստոսին ընդունվել է ՌԴ ԶՈւ համազորային ակադեմիան և այն ավարտել գերազանցության դիպլոմով։ 2001 թվականին նշանակվել է զորամասի շտաբի պետ-հրամանատարի տեղակալ։ 2003 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է զորամասի հրամանատար։ 2006 թվականի օգոստոսին նշանակվել է  կորպուսի շտաբի պետ-հրամանատարի տեղակալ։ 2010-2011 թվականներին սովորել է ՌԴ ԶՈւ Գլխավոր շտաբի ակադեմիայում՝ այն ավարտելով ոսկե մեդալով։ 2011 թվականի օգոստոսից մինչև 2015 թվականի նոյեմբեր զբաղեցրել է ՀՀ ԶՈւ ինժեներական զորքերի պետ-վարչության պետի պաշտոնը։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 3-ին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։ 2015 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է  բանակային կորպուսի հրամանատար։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ին նշանակվել է ՊԲ հրամանատարի 1-ին տեղակալ-շտաբի պետ։ 2018 թվականի դեկտեմբերին 14-ին Արցախի Հանրապետության նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ԱՀ ՊՆ, ՊԲ հրամանատար։

## Շքանշաններ և պարգևներ
Պարգևատրվել է.
### Հայաստան
*  «Գարեգին Նժդեհ», 
*  «Անդրանիկ Օզանյան», 
*  «Մարշալ Բաղրամյան», 
*  «Դրաստամատ Կանայան», 
*  «Վազգեն Սարգսյան»,

### Արցախ
*  «Մարտական խաչ 2-րդ աստիճանի» շքանշանով,
*  «Մարտական ծառայություն», 
*  «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար երկրորդ աստիճանի»,
* «Համագործակցության ամրապնդման համար», 
* «Անբասիր ծառայություն» 1-ին, 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ աստիճանի և այլ պետական ու գերատեսչական մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-մայորներ
Թռչող հոլանդացի (այլ կիրառումներ)

«Թռչող հոլանդացի» (), լեգենդար առագաստանավ-ուրվական։
* «Թռչող հոլանդացի» - մրցարկային առագաստանավերի տեսակ (1960-1992 թվականներին եղել է օլիմպիական)
* «Թռչող հոլանդացի» () - Ռիխարդ Վագների օպերա
* «Թռչող հոլանդացի» - հոլանդական ծագումով գերմանացի ավիատոր Անտոն Ֆոքերի () մականունը
* «Թռչող հոլանդացի» - ռուսական ռոք-խումբ (1993-1997)
Պուշկինյան ժամանակաշրջանի բանաստեղծներ

[thumb|300px|''Պուշկինը, [Իվան Կռիլով|Կռիլովը, Ժուկովսկին և Գնեդիչը Ամառային այգում*։ 1832, նկարիչ [[Նիկանոր Չերենցև]]]]
*'«Պուշկինյան ժամանակաշրջանի բանաստեղծներ»*' (*«պուշկինյան համաստեղության բանաստեղծներ», «պուշկինյան միջավայրի բանաստեղծներ», «Ռուս գրականության ոսկե դարաշրջան''), Ալեքսանդր Պուշկինի ժամանակակից ռուս բանաստեղծների ընդհանուր անվանումը, որոնք նրա հետ միասին հանդիսանում են ռուսական պոեզիայի «Ոսկե դարաշրջանի» հիմնադիրներ (այսպես անվանում են XIX դարի մեկ երրորդը)։ Պուշկինյան դարաշրջանի պոեզիան ժամանակագրական առումով ընդգրկում է 1810-1830-ական թվականները։

## Պուշկինյան համաստեղության բանաստեղծների ձևավորում
մեծ մասամբ պուշկինյան ժամանակաշրջանի բանաստեղծները ձևավորվել են կարամզինյան լեզվական բարեփոխումների ազդեցության տակ։ Հետազոտողները այսպես են որոշում այս դարաշրջանի գրողների բնորոշ գծերը․ պուշկինյան դարաշրջանի բանաստեղծներ հասկացությունը միայն ժամանակագրական չէ։ Եթե Բատյուշկովը, Ժուկովսկին և Դ. Դավիդովը օրգանապես մտնում են Պուշկինի դարաշրջանի մեջ, ապա Պոլեժաևը, Լերմոնտովը, Կոլցովը պոեզիայի նկատմամբ իրենց  պաթոսով և բարդությամբ պատկանում են արդեն այլ դարաշրջանի։ Նույնը վերաբերում է Տյուտչևին, որի վաղ լիրիկան, չնայած այն ձևավորվել է 1820-1830-ական թվականների վերջում և այդ ժամանակ հասել է բարձր կատարելության, հանդիսանում է նրա ստեղծագործական ուղու սկիզբը։

Ինչ վերաբերում է Դելվիգի պոեզիային, ապա նրան չէր բավականացնում էականը՝ լիրիկայում հոգևոր կյանքի այն բուն իսկությունը, որը ձեռք է բերվել ոչ միայն իր հասակակիցների կողմից, այլ նաև ավագ ժամանակակիցների կողմից։

## Պուշկինյան ժամանակաշրջանի բանաստեղծների ցանկ
* Եվգենի Բարատինսկի
* Կոնստանտին Բատյուշկով
* Ալեքսանդր Բեստուժև
* Դմիտրի Վենեվիտինով
* Պյոտր Վյազեմսկի
* Դենիս Դավիդով
* Անտոն Դելվիգ
* Նիկոլայ Գնեդիչ
* Վասիլի Ժուկովսկի
* Պավել Կատենին
* Իվան Կոզլով
* Իվան Կռիլով
* Վիլհելմ Կյուխելբեկեր
* Ալեքսանդր Օդոևսկի
* Պյոտր Պլետնյով
* Կոնդրատի Ռիլեև
* Վասիլի Տումանսկի
* Ֆեոդոր Տումանսկի
* Նիկոլայ Յազիկով

## Տես նաև
* Ռուս գրականության ոսկե դարաշրջան
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկին
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Աշոտ Թավադյան

**Աշոտ Թավադյան** (), հայ պետական գործիչ, տնտեսագետ, գիտնական, տնտեսագիտության դոկտոր (1992, ՌԳԱ Կենտրոնական տնտեսա-մաթեմատիկական ինստիտուտ, Մոսկվա), պրոֆեսոր, Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, Կանադայի միջազգային տեղեկատվական ակադեմիայի իսկական անդամ։ Եղել է Հայաստանի Վերահսկիչ պալատի առաջին նախագահը (1996-2002 թվականներին)։ Թավադյանը Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների ամբիոնի վարիչն է։ Ավելի քան 100 գիտական աշխատությունների հեղինակ է։

## Կենսագրություն
1970-1975 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում՝ ստանալով գերազանցության դիպլոմ։ 1979 թվականին ստացել է տնտեսագիտության թեկնածուի աստիճան (ՌԳԱ ԿՏՄԻ, Մոսկվա), իսկ արդեն 1992 թվականին ստացել է տնտեսագիտության դոկտորի աստիճան։ 1994 թվականից ունի պրոֆեսորի կոչում։ 1996-2002 թվականներին եղել է Հայաստանի Վերահսկիչ պալատի նախագահ։ 2003 թվականից Տնտեսագիտական հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավարն է։ 2009 թվականից ղեկավարում է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների ամբիոնը։ 2013 թվականից ինտեգրացիոն գործընթացների հետազոտությունների խմբի ղեկավարն է։

## Հիմնական աշխատություններ
Ստորև ներկայացված են Աշոտ Թավադյանի մի քանի աշխատություններ․

* «Տնտեսության անորոշության միջակայքեր», Մոսկվա, Նաուկա, 2012:
* «Հետխորհրդային տնտեսության զգայունության շեմեր», Մոսկվա, Միր պերեմեն, # 2, 2013:
* «Հայաստանը և Մաքսային միությունը. Ինտեգրման տնտեսական ազդեցության գնահատումը», Եվրասիական զարգացման բանկ, Սանկտ-Պետերբուրգ, 2013։
* «Տնտեսության անորոշության գոտու նվազագույն միջակայքի սկզբունքը», Մոսկվա, Միր պերեմեն, # 1, 2014:
* «Հայաստանում ինտեգրացիոն գործընթացների նպատակներն ու խնդիրները», Россия и новые государства Евразии, # 2, 2014:
* «Sensitivity Thresholds of Countries with Transitional Economies», Canada, Intellectual Archive, Volume 3, Number 5, 2014:
* «Եվրասիական տնտեսական միության երկրների դրամավարկային քաղաքականության ռեզերվները», Սանկտ Պետերբուրգ, Տնտեսության արդի հիմնախնդիրները, N3, 2017:
* «Անորոշության գոտիները և տնտեսության տարբերակայնությունը», Մոսկվա, Ֆլինթա, 2019

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1953 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ վերահսկիչ պալատի նախագահներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Դեքստրան 70

**Դեքստրան 70**, հեղուկի տեսակ, որը տրվում է ներերակային ներարկման միջոցով արյան ծավալը մեծացնելու համար։ Այն հատկապես օգտագործվում է շոկի դեպքում որն առաջացել է արյունահոսության կամ այրվածքների դեպքում երբ արյան արագ փոխներարկումը անհնար է։ Այնուամենայնիվ այն չի հաղորդում թթվածին։

Կողմնակի ազդեցություններից են փսխումը, տենդը և հոդացավերը։ Այլ կողմնակի ազդեցություններն են ալերգիկ ռեակցիաները և արյան վատ մակարդելիությունը։ Այն ցուցված չէ երիկամային, սրտային անբավարարությամբ կամ մակարդելիության խնդիրներով հիվանդներին։ Նաև նախընտրելի չէ հղիների համար։ Նրա ազդման մեխանիզմը արտաանոթային տարածություններից արյան արտամղումն է դեպի անոթներ։

Դեքստրան 70 հաստատվել է բժշկական օգտագործման համար 1947 թվականին։ Այն համարվում է ԱՀԿ-ի կենսական դեղամիջոցներից։ Կենսական դեղամիջոցները  ամենից արդյունավետ և անվտանգ դեղերն են և անհրաժեշտ են առողջության համակարգին։ Շուկայական արժեքը զարգացող երկրներում տատանվում է $ 4.10–5.25 յուրաքանչյուր 500մլ-ի համար։ ԱՄՆ-ում արժեքը $25–50 յուրաքանչյուր դեղաչափի համար։ Այն լինում է նատրիումի քլորիդի լուծույթի կամ գլյուկոզի լուծույթի հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Ներարկման ջուր

250px|մինի|աջից|Ներարկման ջրի սրվակ
**Ներարկման ջուր,** շատ բարձր որակի մաքուր ջուր։ Ստերիլ տարբերակը օգտագործվում է լուծույթներ պատրաստելու համար, որոնք հետագայում կօգտագործվեն ներարկման համար։ Մինչ օգտագործելը բոլոր անհրաժեշտ նյութերը հիմնականում պետք է ավելացված լինեն լուծույթը ավելի կամ պակաս իզոտոնիկ դարձնելու համար։ Օգտագործում են ներերակային, միջմկանային, ենթամաշկային ներարկումների ձևերով։ Ոչ ստերիլ ձևը կարող է օգտագործվել արդյունաբերությունում ստերիլիզացումով, որը տեղի է ունենում ավելի ուշ՝ արտադրության գործընթացում։

Եթե մաքուր ջուրը ներարկեն ներերակային առանց դարձնելու ավել կամ պակաս իզոտոնիկ, ապա տեղի կունենա էրիթոցիտների ոչնչացում։Սա կարող է առաջացնել երիկամային խնդիրներ։ Իսկ մեծ քանակները կարող են առաջացնել հեղուկի գերքանակ։ Ներարկման ջուրը հիմանականում ստանում են թորման կամ պահեստային օսմոսի եղանակով։ Այն պետք է պարունակի ավելի քիչ մգ-ով տարրեր քան ջուրը 100 մլ-ում։  Կարելի է ավելացնել նաև բակտերիաների աճը կանգնեցնող նյութեր։

Այն համարվում է ԱՀԿ-ի կենսական դեղամիջոցներից մեկը։ Կենսական դեղամիջոցները համարվում են ամենից արդյունավետը և անվտանգը առողջության համակարգում։  Ներարկման ջուրը ազատ վաճառքի նյութ է։ Շուկայական գինը զարգացող երկրներում կազմում է $0.03–0.15 10մլ-ի համար։

## Այլ անուններ
 կամ ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Inspection Technical Guides Water for Pharmaceutical Use

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Ջուր
Աղջկաբերդ (լեռ)

**Աղջկաբերդ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռնաշղթայում, Հորադիս գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Իկե Գյոկուրան

**Իկե Գյոկուրան** (, ), հայտնի է նաև որպես **Տոկույամա Գյոկուրան**, բունձինգա ոճի (, «գիտնականների նկարչություն»)՝ ճապոնացի նկարչուհի, գեղագիր և բանաստեղծուհի։ Ճանաչում է ստացել կենդանության օրոք և համարվում է Ճապոնիայում առաջին խոշոր կին նկարիչներից մեկը։

Ծնվելիս նրան տվել են Մատի () անունը։ Գեղանկարչություն ուսանել է վաղ տարիքից և ստացել է Գյոկուրան կեղծանունը, ամենայն հավանականությամբ, իր ուսուցիչ Յանագիսա Կիենից (1707-1758)։ Գյոկուրանը ամուսնացել է նկարիչ Իկենո Տայգայի հետ։ Նախքան ամուսնությունը նկարները ստորագրել է իր ազգանվամբ` «Տոկույամա Գյոկուրան»։

## Կենսագրություն
[thumb|left|Իկե Գյոկուրանի հեղինակած հովհարը, թանք, ներկեր, թուղթ, [Մետրոպոլիտեն թանգարան]]
thumb|Երկու աշնանային բանաստեղծություններ, 13-րդ դարի երկրորդ կեսեր
Գյոկուրանը գեղանկարչություն ուսանել է Նանգա դպրոցի ներկայացուցիչ Յանագիսա Կիէնի մոտ։ Ամենայն հավանականությամբ, նա ծանոթացրել է Իկեին Իկենո Տայգայի հետ, որը նույնպես իր աշակերտներից էր։ Գյոկուրանի ամուսինը նրան սովորեցրել է Նանգա գեղանկարչության դպրոցի ոճը (Չինաստանի Հարավային դպրոցի արվեստի ճապոնական տարբերակը) և «գիտնականների գեղանկարչությանը», իսկ Իկեն փոխարենը ամուսնուն սովորեցրել է վակա ժանրի բանաստեղծական արվեստ։

Զույգը հայտնի էր իրենց էքսցենտրիկ վարքով։ Միասին նրանք ստեղծել են արվեստի ստեղծագործություններ՝ ազդելով միմյանց ստեղծագործությունների և  ոճի վրա և միասին ուսումնասիրել են երաժշտություն։ Այդ ժամանակաշրջանում Ճապոնիային բնորոշ չէր, որ կինն իր կարգավիճակով ավելի ցածր լիներ տղամարդուց։ Հայտնի է, որ Գյոկուրանն ամուսնությունից հետո չի հեռացրել իր հոնքերը, ինչպես ավանդույթն էր պահանջում։

## Ստեղծագործական ուղի
Իկե Գյոկուրան 17-րդ դարի Ճապոնիայում ճանաչված մի քանի արվեստագետներից մեկն էր։ Ստեղծել է նկարազարդումներ շարժական դռների, ճապոնական շիրմաների, հորիզոնական և ուղղահայաց թղթագլաններ, նաև ստեղծել է փոքր գործեր, որոնց վրա գրել է իր սեփական բանաստեղծությունները։ Գյոկուրանն ու ամուսինն իրենց գրեթե ամբողջությամբ նվիրել են արվեստին, հաճախ ստեղծել են համատեղ գործեր, սակայն քիչ են վաստակել։ Զույգն ապրում է Կիոտոյի Գիոնի տաճարի հարևանությամբ գտնվող արվեստանոցում։ 1910 թվականին Իկե Գյոկուրանի բանաստեղծությունները ներառվել են տաճարի կողմից հրատարակված «Գիոն սանձե կասյու» հավաքածուում (Գիոնի երեք կանանց բանաստեղծությունների ժողովածու)։

Գյոկուրանի ստեղծագործություններից մի քանիսը ներառված են Ճապոնիայի ազգային գանձերի և կարևոր մշակութային արժեքների ցանկում։

Գյոկուրանի կերպարը կանանց շրջանում տարածված է Կիոտոյի Ձիդայ մացուրի փառատոնի ժամանակ, երբ կանայք հագնվում են Գյոկուրանի ոճով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գրողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարչուհիներ
Պոդոֆիլումի խեժ

**Պոդոֆիլումի խեժ**, հայտնի է նաև որպես պոդոֆիլում կամ պոդոֆիլին, խեժ՝ պատրաստված ամերիկյան մանդրակի արմատներից։ Որպես դեղամիջոց օգտագործվում է սեռական և ներբանային գորտնուկների բուժման համար, ներառելով ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով մարդկանց։ Մարդու պապիլոմայի վիրուսով վարակվածության դեպքում՝ առանց արտաքին գորտնուկների, խորհուրդ չի տրվում։ Բժշկի նշանակմամբ կիրառվում է նաև մաշկային խնդիրների դեպքում։

Հիմնական կողմնակի ազդեցություններն են կարմրությունը, քորը և օգտագործման տեղում ցավը։ Ծանր կողմնակի ազդեցություններն են փսխումը, որովայնային ցավը, շփոթվածությունը, ոսկրածուծի ճնշումը և լուծը։ Մարմնի մեծ հատվածների ընդգրկումը խորհուրդ չի տրվում։ Կիրառումը հղիության ընթացքում վտանգավոր է պտղի համար։ Վերջինիս էությունը կայանում է պոդոֆիլոտոքսինում, որը կանգնեցնում է բջիջների բաժանումը։

Պոդոֆիլումի խեժը գորտնուկների բուժման մեջ կիրառվում է 1820 թվականից։ Այն գտնվում է ԱՀԿ-ի էսենցիալ դեղամիջոցների ցանկում, ինչպես նաև առողջապահության համակարգին անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և ապահով դեղամիջոցներից է։ ԱՄՆ-ում բուժման մեկ կուրսի արժեքը տատանվում է 50-100 դոլարի միջև։ Բանաձևը հայտնի է որպես պոդոֆիլոտոքսին։ Այն նույնպես հասանելի է և ունի քիչ կողմնակի ազդեցություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Աղջկանվագ

**Աղջկանվագ**, լեռնագագաթ Քարկատար լեռների հարավարևմտյան ճյուղավորություններում, Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղի հյուսիսային հատվածում։ Բարձրությունը 2339 մ է։

Աղջկանվագից հյուսիս-արևելք է գտնվում լեռնազանգվածի ամենաբարձր գագաթ Քարկատարը՝ 2961 մետր բարձրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Ռինդ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Աղջկաբերդ (գետ)

**Աղջկաբերդ**, գետ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Աղնջա գետի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Սպիտակքար լեռան հյուսիսային լանջերից և Այգեձոր գյուղից 4 կմ հարավ-արևմուրք միախառնվում է մայր գետին։ Երկարությունը 10 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Աղնջա գետի վտակներ
Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը (գիրք)

**«Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը»** (), ամերիկացի մանկագիր Թեոդոր Սուս Գեյսելի հեքիաթը։ Գիրքը քննադատում է Սուրբ ծննդյան առևտրականացումը (բնօրինակում գրքի գործողությունները տեղի են ունենում հենց Սուրբ ծննդին)։

## Սյուժե
Գրինչը վնասակար, փնթփնթան, քարանձավային կանաչ հրեշ է «երկու անգամ ավելի փոքր» սրտով, որն իր շան հետ ապրում է ձյունապատ լեռան վրա՝ ուրախ ու բարյացակամ քաղաքից հյուսիս։ Ամեն տարի Սուրբ ծննդին ավելի ու ավելի է մեծանում Գրինչի ատելությունը քաղաքի երջանիկ բնակիչների նկատմամբ։ Նրանք նվերներ էին տալիս իրար, ուրախանում տոնական խնջույքներում և երգում իրար ձեռք բռնած, ինչն ամենից շատ էր զայրացնում չար հրեշին։ Մի անգամ Գրինչը որոշում է խանգարել Սուրբ ծննդի տոնակատարությունը։ Հագնվելով Ձմեռ պապի նման՝ նա մտնում է քաղաքացիների տներ ու գողանում նրանց նվերները, ուտելիքն ու զարդարանքները։ Սակայն վերջնական արդյունքում Գրինչը հասկանում է, որ այդ տոնի իմաստը նվերները չեն։ Զղջալով իր արածի համար՝ չարագործը որոշում է նվերները վերադարձնել մարդկանց, և վերջիններս ընդունում են նրան։

## Ստեղծում և հրատարակում
Թեոդոր Սուսն սկսել է աշխատել Գրինչի մասին ստեղծագործության վրա 1957 թվականի սկզբին։

Նա կարճ ժամանակ առաջ էր վերջացրել «Գլխարկով կատուն» և եղել էր «Begginer Books»-ի հիմնադիրների շարքում Ֆիլիսի, Բենետ Սերֆի ու իր կնոջ՝ Հելեն Պալմերի հետ։ Հելենը, որը մշտապես առողջական խնդիրներ ուներ, այնուամենայնիվ հանդես է եկել որպես ամուսնու գրքի ոչ պաշտոնական խմբագիր։

Գեյսելը գիրքը գրել է արագ, մեծ մասն ստեղծվել է մի քանի շաբաթվա ընթացքում։ Կենսագիրները գրում են, որ Գրինը «ամենաթեթև գիրքն է հեղինակի կարիերայում՝ չհաշվելով, իհարկե, նրա վերջաբանը»։ Հեղինակը խոստովանել է, որ վերջաբանը գրվել է դժվարությամբ, երեք ամիս անց, երբ ինքն արդեն հուսահատվել էր, և քիչ էր մնում, որ փչացնի պատմությունը։

1957 թվականի մայիսի կեսերին գիրքն ավարտվել է, և Գեյսելը վերցրել է մեկամսյա արձակուրդ և մեկնել Հավայի, որտեղ նա ստուգել է տեքստը հրատարակչություն ուղարկելուց առաջ։

Գիրքը լույս է տեսել 1957 թվականի դեկտեմբերին։ Գեյսելն այն ձոնել է Թեոդոր «Թեդի» Օուենսին՝ իր զարմուհի Փեգի Օուենսի մեկամյա որդուն։

## Ադապդացիաներ
* 1966 – «Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը» անիմացիոն ֆիլմ, ռեժիսոր՝ Չակ Ջոնս, հնչյունավորող՝ Բորիս Կառլոֆ, Գեյսելն ինքն է գրել մուլտֆիլմի երգերի տեքստերը։
* 1998 – Երաժշտական բեմական տարբերակն ստեղծվել է «Գլոբուս» թատրոնի կողմից, Սան Դիեգո։ Այն բեմադրվել է նաև Բրոդվեյում և մասնակցել 2008 թվականին Միացյալ Նահանգներում տեղի ունեցած շրջագայությանը։ Հյուսիսամերիկյան շրջագայությունն սկսվել է 2010 թվականի աշնանը, բեմադրությունը դարձել է ամենամյա իրադաձություն,
* 1999 – թողարկվել է «Ինչպես Գրինչը գողացավ Ծննդյան տոները» աուդիոգիրքը,
* 2000 – Ռոն Հովարդի «Գրինչը՝ Ծննդյան տոների գողը» լիամետրաժ ֆիլմ, որում գլխավոր դրը կատարում է Ջիմ Քերրի,
* 2009 – Ինտերակտիվ էլեկտրոնային գիրք iPhone-ի համար,
* 2018 – «Գրինչը՝ Ծննդյան տոների գողը» 3D անիմացիոն լիամետրաժ ֆիլմ, Illumination Entertainment ստուդիա, ռեժիսոր՝ Փիթ Քենդլենդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1957 գրքեր
Կատեգորիա:1957 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Դոկտոր Սուսի գրքեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Մանկական գրքեր
Ղազա փողոց

**Ղազա փողոց** կամ **Ղազա ճանապարհ** ( - *Derech Aza*), գլխավոր փողոց Երուսաղեմի Ռեհավիա շրջանում։

## Պատմություն
thumb|250px|Ձյունապատ Ղազա փողոց, 2002 թվական
Փողոցը կոչվում է Ղազա, քանի որ կառուցվել է  Երուսաղեմի հին քաղաքի Յաֆֆյան դարպասներից դեպի հարավային Միջերկրական ափ, այդ թվում`Ղազա քաղաքի պատմական ճանապարհի մի մասի վրա։ 20-րդ դարի առաջին կեսին փողոցի բնակիչների մեծ մասը հարուստ գերմանացի հրեաներ էին (օրինակ՝ նախարար Յոսեֆ Բուրգ), որոնք պահպանեցին իրենց եվրոպական կենսակերպն ու լեզուն նույնիսկ այն ժամանակ, երբ փողոցը կոչվեց "Gaza Straße": Այսպիսով, Ղազայի և Ռաբբի Խայիմ Բեռլինի փողոցների խաչմերուկ՝ «Ղազա-Բեռլին անկյունը», դարձավ շրջանի բնակչությանը նկարագրող սլենգ տերմին։

## Տեսարժանություններ
Բացի փոխանակման համար կարևորությունից, փողոցն ունի առևտրային և մշակութային արժեք։ Իսրայելի վարչապետի պաշտոնական նստավայրը գտնվում է այս փողոցում, ուստի հաճախ ցույցեր են անցկացվում պաշտոնական նստավայրի դիմաց գտնվող Փարիզյան հրապարակում։ 2007 թվականին հրապարակը վերանվանվել է «Ազատություն «Ջոնաթան Պոլլարդին» հրապարակ»։

Ղազա փողոցը սկսվում է Փարիզի հրապարակի, թագավոր Դավթի, Քերեն ՀաԵսոդի և Ռամբամ փողոցների խաչմերուկում, և ձգվում է մինչև Խաչի հովիտի («Էմեք Համացլևա») և Խաչի վանքի հարևանությամբ գտնվող Ռաբբի Իցխակ ՀաԼևի Հերցոգ պողոտայի խաչմերուկ։ Փողոցում գործում են բազմաթիվ սրճարաններ, ռեստորաններ և այլ առևտրային ծառայություններ։

## Ճարտարապետություն
Ղազա փողոցի շենքերի մեծ մասը նախգծված են բաուհաուզ ոճով և կառուցված են Երուսաղեմի քարով։ Հիմնականում բազմաբնակարան շենքեր են, չորս հարկից ոչ բարձր, աչքի ընկնող այգիներով։

## Իսրայել-պաղեստինյան հակամարտություն
2002 թվականի մարտին մահապարտ ահաբեկիչը մտել է Ղազա փողոցում գտնվող "Café Moment" և պայթեցրել հագուստի տակ թաքնված հզոր պայթուցիկ սարքը՝ սպանելով ինը մարդու։ Երկու տարի անց պաղեստինցի մահապարտ ահաբեկիչը պայթեցրել է Հադասսա բժշկական կենտրոնի երկու կամպուսների միջև ուղևորվող ավտոբուսը, ինչի արդյունքում մահացել է տասնմեկ մարդ և հիսուն մարդ վիրավորվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երուսաղեմի փողոցներ
Անձրդի

**Անձրդի**, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի և Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության սահմանագլխին, Խնձորուտ գյուղից 6 կմ արևմուտք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Անտոնի քար

**Անտոնի քար**, ժայր Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռնաշղթայում, Գնիշիկ գետի աջ կողմում։ Գնիշիկ գյուղից 1 կմ հյուսիս -արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռնագրութուն
Լուտեցիա

**Լուտեցիա**, անտիկ բնակավայր ժամանակակից Փարիզի տարածքում։ Ի սկզբանե այն եղել է կելտական ցեղերից մեկի՝ փարիզիների կենտրոնական բնակավայրը։ Հռոմեական նվաճումներից հետո բնակավայրը պահպանում է իր անվանումը. եթե կելտերեն louk-teih, louk-tier նշանակում էր «խոնավ, տղմոտ տարածք», ապա լատիներեն՝ lutum նշանակում էր «կեղտ, աղբ»։ Մ.թ.ա. 1-ին դարից Լուտեցիան դառնում է Հռոմեական կայսրության պրովինցիաներից մեկի՝ Գալլիայի քաղաքական և տնտեսական կենտրոնը։

3-րդ դարում գերմանական ցեղերից ալեմանները ասպատակում են քաղաքը, ինչի հետևանքով Սեն գետի ձախափնյա հատվածի բնակիչները տեղափոխվում են առավել պաշտպանված ու ապահով Սիտե կղզի։ Լուտեցիան սկսում են կոչել «փարիզիների քաղաք» (), ապա՝ Պարիզիում (лат. Parisium): Ենթադրվում էր, որ գալլա-հռոմեական քաղաքը կառուցված է եղել ժամանակակից Փարիզի տեղում, սակայն 1994-2005 թվականներին արված հնագիտական պեղումները ցույց են տալիս, որ բնակավայրը գոյություն է ունեցել նախքան հռոմեական իշխանության հաստատումը։ Պեղումներն ընդգրկել են 15 հա տարածք։

Փարիզի տարածքում այսօր գտնվում են հին քաղաքի մնացորդները՝ աքվեդուկներ, կամարներ, ամֆիթատրոն, բաղնիքներ, որոնք լավ են պահպանվել։ Լուտեցիա անունն է կրում նաև աստերոիդների հիմնական գոտու 21-րդ աստերոիդը, որը հայտնաբերվել էր 1852 թվականի նոյեմբերի 15-ին Հերման Գոլդշմիդտի կողմից, Փարիզում, ինչպես և Լուտեցիում տարրը, որը օքսիդի տեսքով հայտնաբերել են ֆրանսիացի քիմիկոս Ժորժ Ուրբենը, ավստրիացի հանքաբան Կարլ Աուեր ֆոն Վելսբախը և ամերիկացի քիմիկոս Չարլզ Ջեյմսը 1907 թվականին։

## Պատկերասրահ

Thermes_de_Cluny_1.jpg|Կլունի բաղնիք
Le forum de Lutèce, maquette.JPG|Ֆորում
Le_Pilier_des_Nautes_05.JPG|Նավագործների  սյուն


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կելտական Գալիա
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքներ
Կատեգորիա:Փարիզի պատմություն
Կիյոհարա Յուկինոբու

**Կիյոհարա Յուկինոբու** (, հայտնի է նաև որպես **Կանո Յուկինոբու**, ), ճապոնացի նկարչուհի, Ճապոնիայում առաջին և ակնառու կին նկարիչներից և Կանո դպրոցին առնչվող նկարչուհիներից մեկը։

## Կենսագրություն
Կիյոհարա Յուկինոբուն ծնվել է 1643 թվականին նկարիչ Կուսումի Մորիկագեի և նկարիչ Կանո Տանյուի զարմուհու ընտանիքում։ Հայրը և պապը եղել են Կանո դպրոցի ներկայացուցիչներ։ Ճապոնիայում կանանց շրջանում արվեստը խիստ խրախուսվում էր, իսկ վրձիններն ու այլ գեղանկարչական գործիքները հաճախ ներառվում էին օժիտի մեջ։ Այնուամենայնիվ, քիչ կին նկարիչներ են հաջողության հասնել կրթության բացակայության պատճառով, քանի որ նրանք կարող էին միայն տանը սովորել։ Հարուստ արիստոկրատների կանայք և դուստրերը կարող էին վարձել ուսուցիչներ տանը պարապելու համար, սակայն նրանցից քչերն են դարձել ճանաչված նկարչուհիներ։ Կիյոհարա Յուկինոբուն հնարավորություն է ունեցել նկարչություն սովորել հորից Կիոտոյում և Կանո Տանյուի աշխատանքների ոճից։

Կիյոհարա Յուկինոբուն շարունակել է Կանո դպրոցի ավանդույթները, սակայն վերամշակել է այս դպրոցին բնորոշ թեմաները իր ձևով և ի վերջո ճանաչվել է որպես նկարչուհի և կին, ով արվեստում  (կեյսու) և կտավների գնորդների շրջանում բարձունքների է հասել։ Այս ամենի վկայությունը նրա աշխատանքների վրա արված ստորագրություններն են։ Նա աշխատել է ինչպես ճապոնական գեղանկարչության ավանդական ձևերով (էմակիմոնո և կակեմոնո), այնպես էլ խոշոր ֆորմատի նախշանկարներով, օրինակ՝ առաջակալները։ Ցավոք, պահպանվել է նրա հեղինակության միայն մեկ առաջակալ։  Կիյոհարա Յուկինոբուի ստեղծագործություններից շատերը ստեղծվել են յամատո-է ոճով, հաճախ նա պատկերել է Կանո դպրոցի ավանդական ծաղիկներ ու թռչուններ և կերպարներ չինական պատմությունից ու գրականությունից, սակայն հայտնի է դարձել կանանց կերպարներ նկարելով, այդ թվում բանաստեղծուհի և գրող, «Ասք Գենջիի մասին» վեպի հեղինակ Մուրասակի Շիկիբուի նկարով։ Հայտնի ստեղծագործությունների շարքում են «Չորս եղանակների թռչուններ և ծաղիկներ» առաջակալի նախշանկարը, «Լոր և կորեկ» և «Սրնգահավերը, բալենու ծաղիկները և բամբուկը առվակի մոտ» (երկուսն էլ ներկայումս գտնվում են Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում)։

Գրող Իհարա Սայկակուի ստեղծագործություններից մեկում կա մի տեսարան, որտեղ կուրտիզանուհին Կիյոհարա Յուկինոբուին պատվիրում է նկար ստեղծել։

## Պատկերասրահ

粟に鶉図-Quail and Millet MET DP251139.jpg|«Լոր և կորեկ»
小川に連雀桜竹図-Waxwings, Cherry Blossoms, and Bamboo by a Stream MET DP333860.jpg|«Սրնգահավերը, բալենու ծաղիկները և բամբուկը առվակի մոտ»
狩野探幽・狩野尚信・清原雪信 花鳥図屏風-Birds and Flowers MET 14 76 62a f sf.jpg|«Թռչուններ և ծաղիկներ», կոլեկտիվ աշխատանք Կանո Տանյուի և նրա աշակերտների հետ
MET ASA344.jpg|«Երաշտահավն ու նռան ծաղիկները»
KiyoharaYukinobu MonjuOnALion MIA L20153371.jpg|«Մոնձյուն առյուծի վրա»


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարչուհիներ
Օդի տաճար (Կիսլովոդսկ)

**«Օդի տաճար»** (), շինություն Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ Գտնվում է առողջարանային քաղաքի Վերին զբոսայգում։ Հեղինակն է ճարտարապետ Սեմյոնովը։ Կառուցվել է 1914 թվականին։

## Պատմություն
Դեռևս հեղափոխությունից առաջ Կիսլովոդսկի բնակիչները և հյուրերը նկատել էին, որ տեղական լեռնային օդը մարդու առողջության վրա նույնքան բարենպաստ ազդեցություն ունի, որքան հանքային ջուրը։ Կիսլովոդսկի օդը վայելելն ու արևային լոգանքներ ընդունելը հանգստացողների համար ավելի հարմարավետ դարձնելու նպատակով 1914 թվականին Վերին զբոսայգու տարածքում կառուցվեց «Օդի տաճարը»։

Տաղավարն անվանվեց «Օդի տաճար», սակայն մեկ տարի անց Կովկասի հանքային ջրերի ղեկավարությունը որոշեց վերանվանել «Օդի պալատ», որն իրականացվեց հուլիսի 23-ին, սակայն «տաճար» բառն արդեն կառույցին ամրացել էր ընդմիշտ։ 1917 թվականին «Օդի տաճարում» աշխատանքը սկսեց Կովկասյան լեռնային ընկերության Կիսլովոդսկի նորաստեղծ մասնաճյուղի էքսկուրսիոն սեղանը։

«Օդի տաճարը» հաջողությամբ վերապրել է հեղափոխության սկզբնական ժամանակաշրջանի, այնուհետև՝ Հայրենական մեծ պատերազմի բոլոր դժվարությունները։ Խորհրդային տարիներին այնտեղ գործում էին ամառային սրճարան, բուժկետ, ընթերցասրահ և հանգստի սենյակ։ 1973 թվականի ապրիլի 21-ին «Տաճարի» կողքին բացվել է ճոպանուղու ներքին կայարանը։ Շենքը քայքայման եզրին է հասել միայն 20-րդ դարի վերջին և 1986 թվականին անվտանգության նկատառումներով փակվել է։

2015 թվականին «Օդի տաճարը» վերակառուցվել և վերաբացվել է։ Տաղավարը վերականգնվել է ըստ այն գծագրերի, որոնցով կառուցվել է 100 տարի առաջ։ Ավելացվել է ժամանակակից լուսավորություն։

## Նկարագրություն
250px|մինի|ձախից|«Օդի տաճարը» նախքան վերակառուցումը (2013 թվական)
Տաղավարը կառուցվել է զբոսայգու ամենաբարձր կետում. այնտեղից բացվում է Էլբրուսի և շրջակա լեռների գեղեցիկ պատկերը։ Շինության նախագիծն իրականացրել է իր ժամանակի ամենահայտնի մասնագետներից մեկը՝ ճարտարապետ Սեմյոնովը։ Տաղավարը դասական կիսառոտոնդա է, որի պատուհաններն ուղղված են դեպի արևմուտք, և որը հենվում է վեց սյուներին։ Տանիքը հարթ է, դեպի գլխավոր մուտք տանում է լայն սանդուղքը։ Տաղավարն ունի կողային սենյակներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի եռանկյունաձև ճակտոնով եզրակալված երեք կամարաձև բարձր պատուհան։ Ճակատները զարդարված են ժապավեններով կապված ծաղկեպսակների տեսքով ծեփվածքով։ Քիվի ամբողջ երկայնքով լայն եզրապատ է, որի մեջ արված են անցքեր ջրահեռացման խողովակների համար։ Շենքը ներկված է սպիտակ և ուրվագծերով հիշեցնում է անտիկ ճարտարապետությունը։ Հսկայական պատուհաններն ապակեպատ էին և փայլում էին արևի լույսի տակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1914 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կիսլովոդսկի շենքեր և կառույցներ