Ֆյոդոր Ռասկոլնիկով

**Ֆյոդոր Ֆյոդորովիչ Ռասկոլնիկով**  , իսկական ազգանունը՝ *Իլյին*. վերցրել է Ֆյոդոր Դոստոևսկու «Ոճիր և պատիժ» վեպի հերոսի ազգանունը.  ), խորհրդային ռազմական և քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, ժուռնալիստ, գրող: Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ կոմունիստական ամենահայտնի զորահրամանատարներից էր: Շախմատիստ Ալեքսանդր Իլյին-Գենևսկու եղբայրն էր։

1917 թվականի սկզբին միապետության անկումից հետո՝ Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության օրոք ղեկավարել է բոլշևիկյան կազմակերպությունը Կրոնշտադտի ռազմածովային բազայում և հուլիսյան օրերի ցույցերի առաջնորդներից էր: Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո եղել է քաղաքական կոմիսար։

Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Բալթյան նավատորմի նավաստիների ջոկատ է ուղարկել Վոլյգան ռազմաճակատ, իսկ ավելի ուշ՝ 1919 թվականի հունիսից, աչքի է ընկել որպես Վոլգա-Կասպյան նավատորմի հրամանատար, ում հաջողվել է վերականգնել բոլշևիկների վերահսկողությունը այդ տարածաշրջանում։  1920 թվականի մայիսին գրավել է Կասպից ծովում գործող «սպիտակ» նավատորմի մնացորդները: Նրա հրամանատարությամբ Բալթյան նավատորմը քաղաքացիական պատերազմի ավարտին՝ սկսած 1920 թվականի հունիսից ութ ամիս շարունակ հետևողականորեն գործուն քայլեր է ձեռնարկել Բալթյան երկրներում ծագող քաղաքական խնդիրներին վերջ դնելու ուղղությամբ:

1920-1921 թվականներին Ռասկոլնիկովն աջակցել է Տրոցկուն  արհմիությունների դերի շուրջ ծագած վեճում՝  պաշտպանելով նրանց կողմից խիստ վերահսկողություն սահմանելու կարևորությունը։  1921-1924 թվականներին դեսպան էր Աֆղանստանում: 1924-1930 թվականներին նա նշանակալի դեր է խաղացել խորհրդային գրական բյուրոկրատիայում: 1930-1938 թվականներին կրկին գործել է դիվանագիտական ճակատում:

Ռասկոլնիկովը դատապարտեց Ստալինին այսպես կոչված՝ զտումների քաղաքականություն վարելու համար, և 1938 թվականի մարտին Սոֆիայից նրան կանչեցին Մոսկվա, սակայն նա հրաժարվեց վերադառնալ։ 1939 թվականին նա հրապարակեց իր հանրահայտ բաց նամակն Ստալինին, որից կարճ ժամանակ անց մահացավ պատուհանից ընկնելու հետևանքով: Ըստ պատմաբան Ռոյ Մեդվեդևի ՝ նա կարող էր սպանված լինել ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի գործակալների կողմից: Կան վարկածներ, որ մարդասպանը եղել է Սերգեյ Էֆրոնը՝ բանաստեղծուհի Մարինա Ցվետայևայի ամուսինը: Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ Ռասկոլնիկովն ինքնասպան է եղել: Իսկ կինը պնդել է, որ իր ամուսինը մահացել է թոքախտից, հիվանդանոցում:

Ֆյոդոր Ռասկոլնիկովը  Ստալինի մահից հետո՝ 1963 թվականին արդարացվել է։

## Հատվածներ Ստալինին Ֆյոդոր Ռասկոլնիկովի ուղղած բաց նամակից
* «Դուք սկսել եք մի նոր փուլ, որը կմտնի մեր հեղափոխության պատմության մեջ որպես «տեռորի դարաշրջան»։ Խորհրդային Միությունում ոչ ոք իրեն ապահով չի զգում. ոչ ոք չգիտի, թե երբ պառկում է քնելու, արդյոք առավոտյան իրեն չեն ձերբակալի։ Ոչ մեկի հանդեպ գթություն չկա։ Մեղավոր, թե անմեղ, Հոկտեմբերյան հեղափոխության հերոս, թե հեղափոխության թշնամի, հին բոլշևիկ, թե անկուսակցական, կոլտնտեսային գյուղացի, թե դեսպան, ժողովրդական կոմիսար, թե բանվոր, Խորհրդային Միության մտավորական, թե մարշալ՝ բոլորը հավասարապես ենթակա են ձեր մտրակին ...»։
* «Դուք քանդեցիք Լենինի կուսակցությունը և նրա ոսկորների վրա կառուցեցիք նոր՝ «Լենինի և Ստալինի կուսակցություն», որը հարմար ծածկույթ է ծառայում ձեր ինքնակալության համար։ Դուք այն ստեղծել եք ոչ թե ընդհանուր ծրագրի ու մարտավարության հիման վրա, այլ ձեր հանդեպ անձնական սիրո ու հավատարմության անգաղափար հիմքի վրա... Կուսակցության ծրագրի հետ համաձայնությունը շփոթված է Ստալինի հանդեպ սիրո խոստովանության հետ»։
* «Ձեր արտաքին և ներքին քաղաքականության բոլոր հաշվարկներում դուք ելնում եք ոչ թե ձեզ համար օտար երկրի հանդեպ սիրուց, այլ անձնական իշխանությունը կորցնելու կենդանական վախից»:

## Երկեր
* 
** 
* 
* 
** 
* 
** 
* 
* 
* 

## Մատենագրություն
* Mawdsley, Evan (1973). « Բալթյան նավատորմը և Կրոնշտադտի խռովությունը ». Սովետագիտություն 24 (4): 506-521.

## Հիշատակ
Ֆյոդոր Ռասկոլնիկովի պատվին փողոցներ են կոչվել Աստրախանում, Նաբերեժնիե Չենիում, Սարապուլում, Ուդմուրտիայի Զավյալովոյի շրջանի Գոլյանի գյուղում:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Гребельский З. В.* Федор Раскольников. — М.: Моск. рабочий, 1988. — 188 с.
* *Ланов А.* По персидским дорогам. — М.: ОГИЗ, «Молодая гвардия», 1934.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Густерин П. В.* Советская дипломатия на мусульманском Востоке в 1917—1921 годах. — Саарбрюккен, 2014. — ISBN 978-3-659-17980-8.

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Բոլշևիկներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ դեսպաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային փախստակներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կոմինտերնի գործիչներ
Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ
Կատեգորիա:Ռուս զինվորականներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ