open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ոչխարաբուծություն

մինի|Ոչխարների հոտն արածելիս
մինի|Ոչխարներ Արգենտինայի Պատագոնիա քաղաքում
**Ոչխարաբուծություն**, անասնաբուծության ճյուղ, զբաղվում է ոչխարների բուծմամբ՝ բուրդ, միս, կաթ, ոչխարենի, գառնենի, ճարպ ստանալու համար։ Ժողտնտեսության համար առավել կարևոր նշանակություն ունի բուրդը, որը իր տեխնիկական արժեքավոր հատկանիշներով (ամրություն, առաձգականություն, ոլորվածություն, մանվածություն և այլն) գործվածքների, տրիկոտաժի, մահուդի, գորգի, թաղիքի և այլնի արտադրության լավագույն հումք է։ Ոչխարենուց (մորթուց) պատրաստում են մուշտակ և մորթեղեն, գառնենուց (նորածին գառների մորթուց) վերարկու, գլխարկ, օձիք և այլն։ Միսը բարձրորակ սննդամթերք է, իսկ կաթի վերամշակումից ստանում են պանիր և այլ կաթնամթերքներ։ Ըստ ստացվող հիմնական արտադրանքի ոչխարաբուծությունը ստորաբաժանվում է նրբագեղմ, կիսանրբագեղմ, կիսակոպտաբուրդ, կոպտաբուրդ ուղղությունների։ Վերջին ուղղությունն իր հերթին բաժանվում է մուշտակատու, մորթատու, մսաճարպատու, մսաբրդակաթնատու տիպերի։ Ոչխարաբուծությամբ մարդն սկսել է զբաղվել վաղ ժամանակներից։ Դեռևս մ․ թ․ 1, 5 հազար տարի առաջ Միջին Ասիայի տարբեր շրջաններում բուծվել են կոպտաբուրդ ոչխարներ (հիմնականում կարակուլյան ցեղի նախահայրերը)։ Մ․թ․ 800-900 տարի առաջ Փոքր Ասիայի երկրներում հայտնի են եղել նրբագեղմ ոչխարներ (ժամանակակից նրբագեղմների նախահայրերը)։ Մինչև 18-րդ դարի սկիզբը նրբագեղմ ոչխարաբուծությունը կենտրոնացված էր Իսպանիայում, իսկ հետագայում այն լայնորեն տարածվել է այլ երկրներ։ Կիսանրբագեղմ ոչխարաբուծությունը նույնպես ծագել է Միջին Ասիայում։ 18-19-րդ դարերում Անգլիայում բուծվել է բարձրամթերատու և վաղահաս կիսանրբագեղմ 80 ցեղ։ Ավելի ուշ վաղահաս կիսանրբագեղմ ոչխարներ սկսեցին ստանալ նաև Հարավային Ամերիկայում, Նոր Զելանդիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում և այլն։ Ռուսաստանում նրբայում, նրբագեղմը՝ Ֆրանսիայում, Ռումինիայում, Հունգարիայում և այլն։ Չինաստանում և Մոնղոլիայում բուծվում են հիմնականում կոպտաբուրդ ոչխարի ցեղեր, Աֆղանստանում և Հարավային Աֆրիկայի երկրներում զարգացած է կարակուլաբուծությունը։

## Գրականություն
* А. А. Рухкян, Овцеводство Армянской ССР и пути его качественного улучшения, Е․, 1948;
* Նույնի, Армянская полутонкорунная жирнохвостая овца, Е․, 1960;
* М․ С․ Мелконян, Пути повышения экономической эффективности овцеводства, Е․, 1981․

Կատեգորիա:Ոչխարաբուծություն
Կադրետե (քաղաք)

**Կադրետե** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սարագոսա պրովինցիայի կազմում (Արագոն)։

Համայնքը գտնվում է Սարագոսա գավառի կազմում։ Բնակչությունը՝ 3054 *մարդ* (ըստ 2007 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 12 *կմ* հեռավորություն։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ayuntamiento de Cadrete
* Cofradía del Santo Cristo de Cadrete (no oficial)

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սարագոսա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Բույսերի պատշպանությունը Հայաստանում

մինի|Բույսերի պաշտպանությունը ամբողջ աշխարհում
**Բույսերի պաշտպանությունը Հայաստանում**, Գյուղատնտեսական ու անտառային բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների ուսումնասիրությունն ու դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների մշակումը հանրապետությունում սկսվել են 1920-1930-ական թվականներից։ 1924 թվականին ՀԽՍՀ հողժողկոմատին կից կազմակերպվել է բույսերի պաշտպանության բաժին, 1929 թվականին՝ բամբակենու վնասատուների ու հիվանդությունների Հայաստանի և Նախիջևանի գիտահետազոտական կայանը, 1933 թվականին՝ Բույսերի պաշտպանության գիտահետազոտական ինստիտուտն (1998 թվականից՝ Երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոն), 1980 թվականին՝ «Հայգյուղքիմիա» արտադրագիտական հանրապետական միավորումը։ Ուսումնասիրվել են բամբակենու, շաքարի, ճակնդեղի, առվույտի, խնձորենու, խաղողի վազի, ամբարային վնասատուների, սեխի ճանճի, բանջարանոցային և այլ բույսերի վնասատուների տեսակային կազմը, կենսակերպը, զարգացման առանձնահատկությունները, միաժամանակ մշակվել են դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցներ (Մ. Մակարյան, Գ. Մարջանյան, Ա. Բաբայան և ուրիշներ)։ Հետազոտվել են նաև բամբակենու, շաքարի ճակնդեղի, ծխախոտի, ցորենի, պտղատու ծառերի, խաղողի վազի, ինչպես նաև բանջարաբոստանային բույսերի, թիթեռնածաղկավոր ցանովի խոտաբույսերի տարբեր հիվանդություններ, դրանց տարածվածությունը, վնասակարարության աստիճանը, մշակվել դրանց դեմ պայքարի միջոցներ (Ա. Բաբայան, Ն. Քեչեկ, է. Աֆրիկյան, Ռ. Բատիկյան, Վ. Գուլքանյան, Յու. Սենեքերիմյան և ուրիշներ)։ Մոլախոտերի դեմ քիմիական քաղհանի համար հետազոտվել են տարբեր հերբիցիդներ, ընտրվել դրանցից առավել արդյունավետները (Գ. Դարբինյան, Ա. Քալանթարյան և ուրիշներ), սինթեզվել են նոր հերբիցիդներ (Վ. Դովլաթյան), դրանց անվտանգ օգտագործման համար ստեղծվել հարմարանքներ (Ռ. Սարգսյան)։ Ուսումնասիրվել են պտղատուների, կորիզավորների, խաղողի վազի, մորմազգի բանջարային բույսերի վնասատուների տեսակային կազմը, կենսակերպը, տարածվածությունը, կենսաէկոլոգ առանձնահատկությունները, մշակվել դրանց դեմ պայքարի միջոցներ (Հրանտ Թերլեմեգյան, Ալֆրեդ Գրիգորյան, Արմենակ Տեր-Գրիգորյան, Արա Մանվելյան և ուրիշներ), բուսանողի մեջ պեստիցիդների մնացորդների որոշման մատչելի մեթոդներ, որոնց օգնությամբ ճշտվել են սպասվելիք անվտանգության ժամկետները (Լևոն Աճեմյան և ուրիշներ)։ Երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոնի էնդոմոտոլոգիայի, ֆիտոպաթոլոգիայի ու պեստիցիդների մնացորդների ուսումնասիրության բաժիններում և լաբորատորիաներում հետազոտվում են մշակաբույսերի հիվանդությունների, վնասատուների, մոլախոտերի դեմ պայքարի ժամանակակից մեթոդներ ու արտադրության մեջ դրանց ներդրման խնդիրները։

Կատեգորիա:Բույսեր
Բանջարաբուծություն գիտությունը Հայաստանում

Բանջարաբուծությունը՝ որպես գիտություն, Հայաստանում ձևավորվել է 1930-ական թթ-ին՝ Գիտահետազոտական հիմնարկների կազմակերպմանը զուգընթաց։ 1931-ին Մոսկվայի բանջարանոցային տնտեսության ԳՀհ-ի համակարգում ստեղծվել է Երևանի բանջարաբուծ. հենակետը (1933-ից՝ Հայաստանի հողժողկոմատի պտղաբուծության գոտիական կայան), 1932-ին՝ Լենինականի ընտրասերման կայանի բանջարային բույսերի ընտրասերման և սերմնաբանության բաժինը։

1950-ին ընտրասերման աշխատանքները կենտրոնացվել են Պահածոների արդյան համամիութ. ԳՀհ-ի հայկական բանջարաբուծ. հենակետում (1958-ից՝ Բանջարաբուծ. փորձաընտրասերման կայան, 1959-ից՝ Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն գյուղնախարարության ինքնուրույն Գիտահետազոտական կայան)։ 1981-ին հիմ նադրվել է Բանջարաբոստանային մշակաբույսերի հանրապետական ընտրասերման սերմնաբուծ. կայանը (1993-ից՝ Բանջարաբոստանային մշակաբույսերի ԳՀհ, 1998-ից՝ Բանջարաբոստանային և տեխ. մշակաբույսերի գիտական կենտրոն)։

## Ուսումնասիրություններ
Գիտահետազոտական հաստատություններում ուսումնասիրվել են բանջարաբոստանային բույսերի ծագումնաբանությունը, աճման ու զարգացման առանձնահատկությունները, հետերոզիսի, տարբեր բնակլիմ. պայմաններում այդ բույսերի մշակության, տարածման, սորտընտրության, ծածկած գրունտում բանջարաբուծության զարգացման և ընտրասերման հարցերը, ստացվել բազմաթիվ սորտեր (Անահիտ Անանյան, Գուրգեն Բաբաջանյան, Նինա Ավետիքյան, Ալբերտ Ավագյան, էմմա Քոչարյան, Մարտիրոս Ղազարյան, Մարատ Հովհաննիսյան, Հ.Ակունց, Արամ Եղիազարյան, Գրիշա Ղարիբյան և ուրիշներ)։

## 1990-ական անուններ
1990-ական թվականների վերջից այդ աշխատանքները շարունակել է գիտնականների նոր սերունդը (Գայանե Սարգսյան, Գալուստ Ասլանյան, Վազգեն Ձուրաբյան, Ռուբիկ Շահազիգյան, Գայանե Մարտիրոսյան, Լաուրա Թադևոսյան, Արմենուհի Փահլևանյան, Սվետա Հայրապետովա, Սեդա Ղազարյան, Վարազդատ Նուշիկյան, Հասմիկ Արզումանյան, Ռիմա Մկոյան, Կարինե Սառիկյան, Արաս Ղազարյան, Ռայա Բալայան, Վիկտոր Դաբաղյան, Դոնարա Խաչատրյան, Հասմիկ Տերտերյան և ուրիշներ)։ Ստեղծվել և արտադրություն են ներդրվել լոլիկի՝ Լիա, Նվեր, Առաքել, Անահիտ-351, ջերմատնային՝ Լուսարփի, Սոֆիա, հարսնախոտի (ֆիզալիս)՝ Զանգակ, սմբուկի՝ Ավանդ, Տավուշ, քաղցր տաքդեղի՝ Նուշ-55, Զմրուխտ, կծու տաքդեղի՝ Արևահամ, Առաջնեկ, Հպարտ, վարունգի՝ Գայանե, Մանե, Հայարփի, լոբու՝ Մասիսի բանջար, Զառա, դդմիկի՝ Աննա, դդումի՝ Բերքանուշ, Արարատի վարդագույն, սեխի՝ Անի, Անուշ, ձմերուկի՝ Արևիկ և այլ սորտեր։

Գիտահետազոտական աշխատանքներ են կատարվել նաև Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտիւմ (1998-ից՝ Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիա, 2005-ից՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան)։ Ոաումնասիրվել են մշակովի բանջարաբույսերի վայրի ազգակիցների ծագումնաբանության, գենոֆոնդի պահպանման, ինչպես նաև վայրի ուտելի և օգտակար բուսատեսակների տեսակային պահպանման հարցեր, նաև դրանց տեսակային կազմերի տարածման արեալների պարզաբանման, մշակության մեջ նոր սորտերի ներդրման ու մշակության առաջավոր տեխնոլոգիաների փորձարկման խնդիրներ (Ս. Խաչատրյան, Ե. Աթաբեկյան, Ա. Նշանյան, Ա. ՄԵլիքյան, Լ. Ազարյան)։

Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Բանջարաբուծություն
Գիտահանրամատչելի գրականություն

**Գիտահանրամատչելի գրականություն**, գիտության տարբեր բնագավառների կամ առանձին խնդիրների վերաբերող, ինչպես նաև կենսագրական բնույթի հանրամատչելի գրականություն։ Նպատակն է գիտության և տեխնիկայի նվաճումների լայն պրոպագանդումը։ Բազմաժանր է և ստեղծվում է ինչպես գիտության այս կամ այն բնագավառի շրջանակներում (Միխայիլ Լոմոնոսովի «Խոսք քիմիայի օգուտների մասին», Ալեքսանդրո Ֆերսմանի «Քարերի գույնը», Գրիգորի Պերելմանի «Հետաքրքրաշարժ ֆիզիկա» ), այնպես էլ կենսագրական բնույթի (Մաքսիմ Գորկու հիմնադրած «Նշանավոր մարդկանց կյանքը» շարքը, Այզեկ Ազիմովի «Գիտության և տեխնիկայի կենսագրական հանրագիտարան») երկերում։

Հայ իրականությաև մեջ Գիտահանրամատչելի գթականության նմուշներ (մասամբ՝ թարգմանական) հայտնի են դեռևս միջնադարից (Անանիա Շիրակացի, «Մնացորդք բանից», Մխիթար Հերացի, «Զերմանց մխիթարություն»)։

Կատեգորիա:Գրականություն
Կատեգորիա:Գիտական գրականություն
Արխոնա (քաղաք)

**Արխոնա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։

Համայնքը մտնում է Կամպինիա-դե-Խաեն շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 158 կմ2։ Բնակչությունը՝ 5807 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 44 կմ։

## Արտաքին հղումներ
* Portal Arjonero
* Foro La Otra Arjona
* Concejalía de Juventud 
* Foro Urgavo cofrade

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Պոլենտա (ուտեստ)

**Պոլենտա**, իտալական ուտեստ պատրաստված եգիպտացորենի ալյուրից՝ եգիպտացորենի շիլա։ Այն առավել տարածված է Իտալիայի հյուսիսում, ինչպես նաև Շվեյցարիայի իտալական մասում։

## Պատմություն
Պոլենտան ի հայտ է եկել դեռևս 16-րդ դարում, երբ եգիպտացորենը Ամերիկայից ներկրվեց Եվրոպա։ Այս շիլայի նախատիպը պատրաստվում էր Հին Հռոմում։ Ի սկզբանե պոլենտան համարվում էր իտալացի գյուղացիների կերակուր, սակայն ժամանակի ընթացքում ավելացվելով տարբեր բաղադրիչներ և մատուցելով այլ ուտեստների հետ այն ներգրավվեց անգամ թանկարժեք ռեստորանների ճաշացանկերում։ Ավանդական պոլետան պատրաստում են մեծ կաթսայի մեջ և խառնում փայտե գդալով։ Տաք ջրին ավելացնում են եգիպտացորենի ալյուր, լավ խառնում մինչև թանձրանա՝ այնքան որ մնա գդալի վրա, որը տևում է մոտ 40 րոպե։ Հետո այն լցվում է սկուտեղի մեջ, բաժանվում մասերի և մատուցվում։ Պոլետան մատուցվում է և որպես գարնիր, և որպես առանձին ուտեստ տարբեր բաղադրիչների հետ միասին. օրիակ՝ խորոված մսի կամ սունկի հետ։

Պոլենտան լինում է տարբեր՝ քաղցր, փափուկ կամ պինդ, որը կարելի է գնել նույնիսկ խանութներից։ Պոլետա օգտագործում են նաև Բալկաններում և արևելաեվրոպական երկրներում։

Կատեգորիա:Ձավարով ուտեստներ
Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Շվեյցարական խոհանոց
Կատեգորիա:Խորվաթական խոհանոց
Կատեգորիա:Սլովենական խոհանոց
Կատեգորիա:Սերբական խոհանոց
Կատեգորիա:Խավարտներ
Էջմիածնի գինու գործարան

**Էջմիածնի Գինու գործարան**, գինեգործական ձեռնարկություն Էջմիածին քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1928 թվականին։

Ունի խաղողի սկզբնական վերամշակման, գինենյութի մշակման (մառանների տարողությունը 200 հազար դեկալիտր), մեխանիկական, տակառագործական, լվացման և այլ արտադրամասեր, որտեղ աշխատատար պրոցեսները հիմնականում ավտոմատացված են։ Որպես հումք օգտագործում է Ոսկեհատ, Գառան դմակ, ճիլար և այլ փոփոխակներ։ Արտադրամասեր ունի Արշալույս, Աղավնատուն, Այգեշատ գյուղերում, 4-րդ և Թաիրովի անվան պետական տնտեսություններում, կառուցվում է Ջրառատի լցման կայանը։ Տարեկան վերամշակում է մինչև 15 հազար տոնա խաղող։ Արտադրվող տեսակավոր «Այգեշատ», «Էջմիածին», լիկյորային «Տոբելյանական», քաղցրահամ «Պորտվեյն» և սեղանի դառը գինիները աչքի են ընկնում նուրբ երանգներով և ունեն մեծ պահանջարկ։ Արտադրանքն առաքվում է ԽՍՀՄ բազմաթիվ վայրեր, նաև արտասահման։ Տարբեր գինետեսակներ միջազգային մրցույթներում (1955 և 1957 թվականին՝ Լյուբլյանա, 1958 թվականին՝ Մոսկվա, 1960 և 1964 թվականին՝ Բուդապեշտ, 1965 թվականին՝ Թբիլիսի, 1966 թվական֊ին՝ Սոֆիա, 1970 թվականին՝ Յալթա և այլն) արժանացել են բազմաթիվ ոսկե և արծաթե մեդալների։

Կատեգորիա:Հայաստանի գործարաններ
Կատեգորիա:Գինեգործությունը Հայաստանում
Ռեյնգոլդ Գլիեր

**Գլիեր Մորիցևիչ Ռեյնգոլդ** (, ի ծնե՝ **Ռայնհոլդ Էռնեստ Գլիեր** , ), խորհրդային կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ, երաժշտա-հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1938 թվական), արվեստագիտության դոկտոր (1941 թվական), պրոֆեսոր (1913 թվական)։

## Կենսագրություն
Ռեյնգոլդ Գլիերը ծնվել է 1874 թվականի դեկտեմբերի 30-ին (1875 թվականի հունվարի 11) Կիևում։ 1894 թվականին ավարտել է Կիևի երաժշտական ուսումնարանի ջութակի բաժինը և ընդունվել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի ջութակի դասարան։ 1900 թվականին ավարտեց Մոսկվայի կոնսերվատորիան, իսկ 1906-1908 թվականներին ուսանել է Օսկար Ֆրիդի մոտ դիրիժորություն և Գերմանիայից վերադառնալուց հետո սկսել է հանդես գալ որպես դիրիժոր՝ հինականում սեփական ստեղծագործություններով։

250px|մինի|ձախից|Պատվավոր քաղաքացու կոչման վկայականի պատճեն
Տեսական առարկաներ է դասավանդել Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական դպրոցում։ 1920-1941 թվականներին եղել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

Ռեյնգոլդ Գլիերն առաջին խորհրդային բալետի հեղինակն է։ Միակ ռուս կոմպոզիտորն է, ով եռակի արժանացել է Գլինկայի անվան մրցանակի՝ մինչհեղափոխական Ռուսաստանի ամենահեղինակավոր երաժշտական մրցանակի, և հետհեղափոխական խորհրդային Ռուսաստանի ամենահեղինակավոր Ստալինյան մրցանակի։ Դրա հետ մեկտեղ եռակի արժանացել է Լենինյան շքանշանի։ Մահացել է 1956 թվականի հուլիսի 23-ին։

## Ստեղծագործություններ
Գլիերը ռուս երաժշտության դասականների ռեալիստական ավանդույթների շարունակողն է։ Գրել է բալետներ («Կարմիր կակաչ», խորհրդային թեմայով գրված առաջին բալետը՝ 1927 թվական, 1957 թվականին՝ «Կարմիր ծաղիկ», «Պղնձե հեծյալը»՝ 1949 թվական), հինգ օպերա («Շահսենեմ»՝ 1925 թվական, «Լեյլի և Մեջնուն»՝ 1940 թվական և այլն), սիմֆոնիաներ, անսամբլային ու գործիքային ստեղծագործություններ, վոկալ շարքեր, պիեսներ։ Գլիերը ստեղծագործական և բարեկամական փոխհարաբերությունների մեջ է եղել Նիկողայոս Տիգրանյանի, Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի, Կոստանտին Սարաջևի, Քրիստափոր Քուշնարյանի հետ։ Բալետներից «Կարմիր կակաչ»-ը (1941 թվական) և «Պղնձե հեծյալը» (1949 թվական) բեմադրվել են Երևանում։ 1950 թվականին հեղինակային համերգներով հանդես է եկել Երևանում (նրա ղեկավարությամբ հնչել են առաջին սիմֆոնիան, ձայնի և նվագախմբի համար գրված կոնցերտը, «Պղնձե հեծյալ» բալետի սյուիտը ևն)։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1946,1948,1950)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Գինեգործական արդյունաբերություն

մինի
մինի
**Գինեգործական արդյունաբերություն**, սննդի արդյունաբերության ճյուղ։ Արտադրում է խաղողի գինիներ, շամպայն, կոնյակի, սպիրտ, մրգահատապտղային գինիներ։ Գինեգործական արդյունաբերության հումք են խաղողը, մրգերը, հատապտուղները։ Գինեգործությունը ծագել է գրեթե խաղողագործության հետ մեր թվարկությունից շատ առաջ, սակայն արդյունաբերության ճյուղ է դարձել մեքենայացման և տեխնոլոգիական որակական փոփոխությունների շնորհիվ։

Խաղողագործությամբ և գինեգործությամբ Հայաստանում զբաղվել են շատ վաղուց։ Դրա ապացույցն են Կարմիր բլուրում, Դվինում և այլ վայրերում կատարված պեղումների ժամանակ հայտնաբերված նյութերը։ Գինեգործությունը զարգացման առավել բարձր աստիճանի է հասել սովետական կարգեր հաստատվելուց հետո։ Հայաստանում 1913 թ. խաղողի այգիների տարածությունը կազմել է 9,2, 1936 թ.՝ 11,7, 1965 թ.՝ 36,1, 1975 թ.՝ 35,0 հազար հա։ Գինու արտադրությունը համապատասխանաբար՝ 0,2, 0,8, 2,6, 8,9 միլիոն դկչ։ Կառուցվել են գինու, կոնյակի խոշոր գործարաններ․ Երևանի կոնյակի գործարանը (1975 թվականից՝ Երևանի կոնյակի արտադրական միավորում), Աշտարակի գինու գործարանը (Օշականում), որն առաջինն էր ԽՍՀՄ-ում խերես տիպի գինու արտադրությամբ, Արմավիրի կոնյակի, գինու, Էջմիածնի, Փարաքարի, Արտաշատի և Վեդու գինու, Երևանի շամպայն գինիների, գինեթթվի գործարանները։

Հայաստանն իր բարձրորակ կոնյակներով, թունդ և այլ տեսակավոր գինիներով հայտնի է ողջ աշխարհում։ Կոնյակները և գինիները զանազան համտեսների ժամանակ արժանացել են բազմաթիվ ոսկե և արծաթե մեդալների։ Դրան որակով չեն զիջում արտասահմանյան լավագույն նմուշներին։ Արտահանվում են սոցիալիստական և կապիտալիստական մի շարք երկրներ։

## Տես նաև
* Գինեգործություն

Կատեգորիա:Գինեգործական արդյունաբերություն
Գլխավոր ասամբլեա

մինի|աջից|ՄԱԿ
**Գլխավոր ասամբլեա**, Միավորված ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) գլխավոր
մարմիններից մեկը։ Բաղկացած է ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր պետություններից (147 երկիր, 1977 թվականի հունվար)։ Իրավասու է ՄԱԿ-ի կանոնադրության շրջանակներում քննարկելու ցանկացած հարց, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի յուրաքանչյուր մարմնի իրավասությունների մեջ մտնող հարցեր։ Լիազորված է հանձնարարականներ տալ ՄԱԿ-ի անդամներին կամ Անվտանգության խորհրդին (որոշ բացառությամբ) բոլոր հարցերով և գործերով։ Գլխավոր ասամբլեան մասնավորապես լիազորված է քննելու միջազգային խաղաղության և անվտանգության պահպանման գործում պետությունների համագործակցության ընդհանուր սկզբունքները (զինաթափում, սպառազինության կարգավորում և այլն)։ Իսկ որոշակի գործողությունների դիմելու անհրաժեշտության դեպքում յուրաքանչյուր հարց նախքան քննարկելը (կամ հետո) հանձնում է Անվտանգության խորհրդին։ Գլխավոր ասամբլեայի որոշումները, որպես կանոն, ունեն հանձնարարական բնույթ, այսինքն իրավաբանորեն պարտադիր չեն անդամ պետությունների համար, բացառությամբ ՄԱԿ-ի ներքին կյանքին վերաբերող մի շարք հարցերի՝ ՄԱԿ-ի անդամ ընդունելու կամ հանելու, Միջազգային դատարանի, Անվտանգության խորհրդի ոչ մշտական անդամներ ընտրելու, ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար նշանակելու դեպքերում և այլն (նշված որո–ումների մի մասն ընդունվում է Անվտանգության խորհրդի մասնակցությամբ)։ Գ․7, ԽՍՀ երրորդ հատոր ա-ի որոշումներն ընդունվում են նիստին ներկա գտնվող և քվեարկությանը մասնակցող ՄԱԿ-ի անդամների ձայների մեծամասնությամբ։ Կարևորագույն հարցերի մասին որոշումներն ընդունվում են ձայների 2/3-ի մեծամասնությամբ։ Յուրաքանչյուր տարի գումարվում է գլխավոր ասամբլիայի հերթական նստաշրջանը, անհրաժեշտության դեպքում նաև՝ արտակարգ և հատուկ նստաշրջաններ։ ՄԱԿ-ի անդամ յուրաքանչյուր պետություն նստաշրջան կարող է ներկայանալ հինգ պատվիրակով և նրանց հինգ տեղակալով։

Գլխավոր ասամբլեայի ֆունկցիաներն իրականացնում են հետևյալ կոմիտեները․
* Առաջին կոմիտե (քաղաքական և անվտանգության հարցեր), հատուկ քաղաքական կոմիտե (միևնույն բնույթի հարցեր),
* Երկրորդ կոմիտե (տնտեսական և ֆինանսական հարցեր),
* Երրորդ կոմիտե (սոցիալական, հումանիտար և մշակույթի հարցեր),
* Չորրորդ կոմիտե (խնամակալության և ինքնակառավարում չունեցող տերիտորիաների հարցեր),
* Հինգերորդ կոմիտե (վարչական և բյուջետային հարցեր,
* Վեցերորդ կոմիտե (իրավական հարցեր)։

Կոմիտեների աշխատանքների կոորդինացման համար յուրաքանչյուր նստաշրջանում կազմավորվում է գլխավոր կոմիտե՝ գլխավոր ասամբլեայի նախագահի, նրա տեղակալների և կոմիտեների նախագահների կազմով։ Յուրաքանչյուր նստաշրջանում ստեղծվում է լիազորությունների ստուգման կոմիտե՝ բաղկացած ինը անդամներից։

Գոյություն ունեն նաև երկու մշտական կոմիտեներ՝ կոնսուլտատիվ կոմիտե (վարչական ու բյուջետային հարցեր) և վճարումների հարցերով զբաղվող կոմիտե։ Վերջիններիս անդամները ընտրվում են երեք տարի ժամկետով։ Կիրառվում է նաև հատուկ կոմիտեների և հանձնաժողովների ստեղծման պրակտիկան։ 1964 թվականից ինքնավար միջազգային կազմակերպությունների իրավունքներով ստեղծվել են գլխավոր ասամբլեայի հատուկ մարմիններ՝ ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման կոնֆերանսը (ՅՈՒՆԿՏԱԴ, 1964), ՄԱԿ-ի Արդյունաբերության զարգացման կազմակերպությունը (ՅՈՒՆԻԴՕ, 1965), Կապիտալ զարգացման ֆոնդը (1966 )։

Կատեգորիա:ՄԱԿ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի կողմից հիմնված կազմակերպություններ
Ստեփան Գինոսյան

**Գինոսյան (Կինոսյան) Ստեփան Եղիայի** (), խորհրդային բանակի գեներալ-լեյտենանտ (1945), ԽՄԿԿ անդամ (1922)։

Ավարտել է Համառուսաստանյան Կենտգործկոմի անվան (1925 թ., Մոսկվա) և Անդրկովկասյան միացյալ ռազմական դպրոցները (1929 թ., Թիֆլիս), Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան (1936 թ.)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) սկզբին մասնակցել է Լեհաստանի դեմ խորհրդային-գերմանական ագրեսիային, Խորհրդա-ֆիննական պատերազմին (*«Ձմեռային պատերազմ»*, 1939-1940), իսկ արդեն խորհրդա-գերմանական պատերազմի (*«Հայրենական մեծ պատերազմ»*, 1941-1945 թթ.) տարիներին, որպես 33-րդ, այնուհետև 49-րդ բանակի շտաբի պետ, մասնակցել է Մոսկվայի ճակատամարտին, Սմոլենսկի ազատագրմանը, Բելառուսական, Արևելապրուսական և Վիսլա-Օդերյան օպերացիաներին։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 5, Սուվորովի 2-րդ, Կուտուզովի 1-ին և 2-րդ, Բոգդան Խմելնիցկու 1-ին աստիճանի, լեհական երեք շքանշաններով։ Հետպատերազմյան տարիներին եղել է ռազմական օկրուգի շտաբի պետ։ 1950 թվականին ավարտել է Գլխավոր շտաբի ռազմական, ակադեմիան, ապա պաշտոնավարել նույն ակադեմիայում որպես օպերատիվ արվեստի ամբիոնի դասախոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Հոգեբուժությունը Հայաստանում

**Հոգեբուժություն**, Հոգեախտաբանական տարբեր վիճակների ուշագրավ նկարագրություններ հանդիպում են դեռևս վաղմիջնադարյան հայ մատենագրության մեջ։ Իսկ գիտական հոգեբուժության զարգացումը կապված է 1926 թվականին Երևանի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում հոգեբուժության ամբիոնի ստեղծման և 1930 թվականին Երևանի հոգեբուժական հիվանդանոցի հիմքի վրա նույն ամբիոնի վերակազմավորման հետ։ Մինչև 1937 թվականը ամյության հիմնադիր Գ. Տեր-Հակոբյանը (Գրո), այնուհետև՝ Գ. Աղբալյանը 1937-1938 թթ., Ա. Զայցևը 1938-1944 թթ., Ա. Մեհրաբյանը 1944-1985 թթ., Մ. Մելիք-Փաշայանը 1988-1991 թթ. և 1993-2008 թթ., Վ. Հովհաննիսյանը 1991-1993 թթ., Ա. Մելիք- Փաշայանը 2008 թվականից։ 1957 թվականին ամբիոնը տեղափոխվել է «Նորք» հոգեկան առողջության կենտրոն։ Հոգեբուժության բնագավառում լուրջ աշխատանքներ կատարվել են Հայրեն, մեծ պատերազմից 1941-1945 թթ. հետո Ս. Դավթյանն ուսումնասիրել է գանգուղեղային վնասվածքների հետևանքները, Վ. Հովհաննիսյանը՝ երկրամասային ախտաբանություն համարվող մալարիային պսիխոզները, ինչպես նաև բրուցելոզի, ռևմատիզմի, տուբերկուլոզի, գրիպի ժամանակ հանդիպող հոգեկան խանգարումները։ Ոաումնասիրվել են անձի և գիտակցության, շիզոֆրենիայի հիմնախնդիրները (Ա. Մեհրաբյան), լուսաբանվել են այդ հիվանդության վաղաժամ դրսևորումներն ու նրա նևրոզանման ընթացքը (Ս. Դավթյան), շիզոֆրենիայի անընդմեջ ձևերի ընթացքի առանձնահատկությունները (Գ. Աղբալյան), շիզոֆրենիայի և աթերոսկլերոզի դեպքերում առաջացած արատի կառուցվածքի ու փոխհատուցման մեխանիզմի հարցեր (Մ. Մելիք-Փաշայան), հաշիշամոլության և հաշիշային պսիխոզների (Վ. Հովհաննիսյան), ալկոհոլային ատիպիկ ու խառը պսիխոզների կլինիկան (Կ. Դանիելյան)։ Բացահայտվել են էպիլեպտիկ պսիխոզների ընթացքի կլինիկական, էլեկտրաֆիզիոլոգիական (էլեկտրաուղեղագրական) առանձնահատկությունները, որոնց շնորհիվ էական շտկումներ են մտցվել էպիլեպսիայի վաղաժամ հայտնաբերման, տարբերակիչ ախտորոշման, ելքի և արդյունավետ բուժման, կանխարգելման, բժշկագենետիկական խորհրդատվությունների և այլ բնագավառներում։ Փորձարկվել են նորաստեղծ հոգեխթանիչ (պսիխոլեպտիկ) դեղանյութեր։ Ուսումնասիրվել են նաև նյարդահոգեկան հիվանդությունների (էպիլեպսիա, մանիակալ-դեպրեսիվ պսիխոզ, նևրոզներ, պսիխոպաթիաներ և ռեակտիվ վիճակներ) համաճարակաբան, առանձին հարցեր։ Կատարվում են նաև Հայաստանում ալկոհոլամոլության և թմրամոլության տարածվածության համաճարակաբան, բազմակողմանի հետազոտություններ։ Հայաստանում կատարվել են աշխատանքներ նաև հոգեբուժության պատմության և հոգեկան հիվանդությունների կլինիկավիճակագրության բնագավառում։ Ամբիոնը համագործակցում է Հոգեբուժության համաշխարհային ընկերակցության և մի շարք երկրների բժշկական համալսարանների հոգեբուժության ամբիոնների հետ։ Ամբիոնում անցկացվում են կլինիկ, օրդինատուրայի և ասպիրանտուրայի դասընթացներ, հրատարակվել են բազմաթիվ մենագրություններ, «Հոգեբուժության դասագիրք» (Մ. Մելիք-Փաշայան, Վ. Հովհաննիսյան, 1994), Հոգեբուժության ուսումնական ձեռնարկ՝ 3 լեզվով (խմբագիր՝ Ա. Մելիք-Փաշայան, 2010)։ Ամբիոնում ներկայումս զբաղվում են շիզոֆրենիայի, գլխուղեղի օրգանական ախտահարումների, Հայաստանում հոգեկան հիվանդությունների կլինիկահամաճարակաբանության խնդիրներով։

Կատեգորիա:Բժշկությունը Հայաստանում
Կնեդլիկ

**Կնեդլիկ**, տաք ուտեստ՝ պատրաստված խմորից կամ կարտոֆիլից։ Կնեդլիկը կարելի է եփել ջրի մեջ կամ գոլորշու վրա, այն ունենում է գնդաձև կամ երկարավուն տեսք, կարելի է մատուցել որևէ խյուսի հետ կամ առանց դրա։

Կնեդլիկը պատկանում է չեխական և սլավոնական խոհանոցին։ Չնայած անվանումը առաջացել է գերմաներենից, բայց արմատացել է չեխերենում դեռևս 19-րդ դարի սկզբներին։ Կնեդլիկի դասական բաղադրատոմսը պատկանում է վիեննական խոհանոցին, սակայն այն իր տեղը գտավ չեխական բաղադրատոմսերի մեջ։ Վաղ ժամանակներում կնեդլիկը մատուցվում էր որպես առանձին ճաշատեսակ։ Գոյություն ունի կնեդլիկի մի քանի տեսակներ, օրինակ բանջարեղենով, մրգերով, խմորով և այլն։

Կատեգորիա:Խավարտներ
Կատեգորիա:Չեխական խոհանոց
Կատեգորիա:Սլովակյան խոհանոց
Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ
Անդուխար (քաղաք)

**Անդուխար** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։

Համայնքը մտնում է Կամպինիա-դե-Խաեն շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 956,8 կմ2։ Բնակչությունը՝ 39 171 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 42 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր
Արմագեդոն (այլ կիրառումներ)

**Արմագեդոն** անվանումը կարող է վերաբերվել,

* Արմագեդոն - վայր, որտեղ ըստ Նոր կտակարանի Հայտնության գրքի, պետք է տեղի ունենա պատերազմ չարի և բարու միջև՝ խորհրդանշելով աշխարհի վերջը
* Արմագեդոն (գիրք) - Նիկ Պերումովի վեպ
* Armageddon (խումբ) - բրիտանական ռոք խումբ
* Արմագեդոն (ալբոմ, Գայ Սեբաստիան) - Գայ Սեբաստիանի երաժշտական ալբոմ
* Արմագեդոն (ալբոմ, Արիա) - «Արիա» ռոք խմբի երաժշտական ալբոմ
* «Մահվան» պարտիա կամ «արմագեդոն» - շախմատում՝ նոկաուտ համակարգով անցկացվող մրցաշարերում վճռորոշ պարտիա կայծակնային շախմատի կանոններով

## Ֆիլմեր
* Արմագեդոն (ֆիլմ, 1923) - 1923 թ. նկարահանված մեծ բրիտանական ֆիլմ
* Արմագեդոն (ֆիլմ, 1962) - 1962 թ. նկարահանված ԽՍՀՄ ֆիլմ
* Արմագեդոն (ֆիլմ, 1977) - 1977 թ. նկարահանված իտալական ֆիլմ
* Արմագեդոն (ֆիլմ, 1998) - 1998 թ. նկարահանված ամերիկյան ֆիլմ
Գլյուկոզ

**Գլյուկոզ** (՝ քաղցր գինի), **խաղողաշաքար**, **ալդոհեքսոզ**, **դեքստրոզ**, C6H12O6, ածխաջուր (միաշաքար)։ Անգույն բյուրեղներ, հալման ջերմաստիճանը՝ 146,5&nbsp;°C։ Լավ լուծվում է ջրում։ Ջրային լուծույթներում հանդես է գալիս որպես ά և այլ ձևերի խառնուրդ։ Օպտիկապես ակտիվ է։ Գլյուկոզ պարունակվում է պտուղներում, ծաղիկներում և բույսերի այլ օրգաններում, ինչպես նաև կենդանական հյուսվածքներում (արյուն, ուղեղ )։ Տալիս է ալդեհիդներին բնորոշ ռեակցիաներ։ Վերականգնելիս ստացվում է վեցատոմ սպիրտ՝ սորբիտ, օքսիդացնելիս՝ գլյուկոնաթթու, ավելի խորը օքսիդացնելիս՝ շաքարաթթու, իսկ միայն առաջնային սպիրտային խմբի օքսիդացումով՝ գլյուկուրոնաթթու։ Բույսերը և որոշ մանրէներ գլյուկոզը սինթեզում են անօրգանական նյութերից։ ά-գլյուկոզը բոլոր կենդանի օրգանիզմների (վիրուսներ, բարձրակարգ բույսեր և ողնաշարավորներ) խիստ անհրաժեշտ բաղադրամասերից է։ Գլյուկոզը շատ մանրէների համար էներգիայի միակ աղբյուրն է և մասնակցում է նյութափոխանակության ռեակցիաներին։ Արտադրության մեջ ստանում են օսլայի թթվային հիդրոլիզով։ Օգտագործվում է բժշկության մեջ, հրուշակեղենի և տեքստիլ արդյունաբերություններում։ Ելանյութ է ասկորբինաթթվի (վիտամին «С») ստացման համար։ Գլյուկոզայի խմորմամբ ստացվում է էթիլալկոհոլ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոնոսախարիդներ
Կատեգորիա:Ալդեհիդներ
Կատեգորիա:Գլիկոլիզ
Գիպսակապ

մինի|Ոտքի գիպսակապ
**Գիպսակապ**, արագ կարծրացող վիրակապ, օգտագործվում է հենաշարժական ապարատի վնասվածքների և հիվանդությունների ժամանակ՝ անշարժացման ու բուժման նպատակով։ Գիպսակապ դնելու համար օգտագործում են գիպսով ներծծված բինտի կամ մառլայի վիրակապեր, որոնք ընկղմելով ջրի մեջ, քամում են և դնում կամ անմիջապես հիվանդի մարմնի համապատասխան հատվածին, կամ էլ մեկ շերտ գորշ բամբակի փռոցքի վրա։ Օգտագործվում է շրջանաձև վիրակապերի, գիպսային բեկակալների (շինա, լոնգետ) ձևով, ոսկրերի փակ և բաց կոտրվածքների, հոդերի վնասումների, ոսկրա-հոդային տուբերկուլոզի, ծայրանդամների ձևախախտումների բուժման ժամանակ, հենաշարժական ապարատի զանազան վիրահատությունների, ծայրանդամների տարածուն վերքերի, խոցերի դեպքերում և այլն։ Գիպսակապից երբեմն խախտվում է ծայրանդամի արյան շրջանառությունը, որի դեպքում գիպսակապը անմիջապես կտրում, հանում են։ Սահմանափակ ճնշումների դեպքում, պառկելահարուկներից խուսափելու համար, Գիպսակապի ճնշող մասերում բացում են պատուհաններ։

Կատեգորիա:Բժշկություն
Աարոն Թեյլոր-Ջոնսոն

**Աարոն Թեյլոր-Ջոնսոն** (, ), անգլիացի դերասան։ Նկարահանվել է, «Իլիուզիոնիստ», «Դառնալ Ջոն Լենոն», «Զրուցարան», «Հատկապես վտանգավոր», «Աննա Կարենինա» ֆիլմերում։
## Կենսագրություն
Աարոն Թեյլոր-Ջոնսոնը ծնվել է 1990 թվականի հունիսի 13-ին Մեծ Բրիտանիայում։ Մայրը՝ տնային տնտեսուհի, հայրը՝ ինժեներ։ Նա դերասանությամբ հետաքրքրվել է և հայտնվել է բեմերում 6 տարեկանից. նա խաղում էր փոքր ներկայացումներում և նկարահանվում գովազդներում։ Հաճախել է Ջեկ Պալմերի դպրոց, սովորել է դրամատիկական արվեստ, երգել, ջազ և զբաղվել է ակրոբատիկայով։

## Անձնական կյանքը
2009 թվականի հոկտեմբերի 31-ից նա հանդիպում է Սեմ Թեյլոր-Վուդի հետ, իսկ 2012 թվականի հունիսի 21-ին նրանք ամուսնացել են։ Նա ունի 2 դուստր՝ Ուայլդա Ռեյ Ջոնսոն և Ռոմի Հիրո Ջոնսոն։

## Կարիերա
Նա առաջին անգամ նկարահանվել է «Իրավունք» (2002) սերիալում և «Կատաստրոֆա» (1986) ու Արմեդիլո (2001) ֆիլմերում։ Ապա «Թոմ և Թոմաս» ֆիլմում ստանձնել է գլխավոր դեր, որտեղ նա խաղում էր զույգ եղբայրների դերը։ Շուտով, որպես դեռահաս, Աարոնը դարձավ հայտնի, նրան օգնեց նաև «Դառնալ Ջոն Լենոն» ֆիլմի գլխավոր դերը, որի արդյունքում 2009 թվականին նա առաջադրվեց որպես «Լավագույն դերասան»։ Դրանից առաջ նա խաղացել էր հիանալի ֆիլմերում, ինչպիսին է «Աննա Կարենինա»-ն՝ Կիրա Նայթլիի հետ։
Տարբեր ընտրությունների արդյունքում նա նկարահանվել է «Գոզդիլլա» ֆանտաստիկ ֆիլմում մարմնավորելով Ֆորդ Բրոդիի դերը։

## Հետաքրքիր փաստեր
մինի|աջից
* Աարոնն ունի 183 սմ հասակ
* Ունի մեծ քույր - Ջեմմա Ջոնսոն
* Նա հրաժարվել է «Մոխրագույնի հիսուն երանգները» ֆիլմի գլխավոր դերից։
* Նրա սիրած դերասանն է Դենիել Դեյ-Լյուիսը։
* Նրա փեսան Կրիստան Թեյլոր Վուդն է։

## Ֆիլմագրություն

### Ֆիլմեր

## Պարգևներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* http://www.kinopoisk.ru/name/29859/
* http://gidonlinekino.com/actors/aaron-dzhonson/
* http://kinogo.eu/xfsearch/rolax/Аарон+Тейлор-Джонсон/ 

Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Գլյուկուրոնաթթու

**Գլյուկուրոնաթթու** (գլյուկոզ և հուն, oύpov - մեզ), ուրոնաթթուներից է, COH(CHOH)4COOH, օրգանիզմում առաջանում է գլյուկոզի առաջնային սպիրտային խմբի օքսիդացումից։ Օպտիկորեն ակտիվ է, լավ լուծվում է ջրում, է հալման՝ 167—172°С։ Տարածված է կենդանական և բուսական աշխարհում, մտնում է թթու մուկոբազմաշաքարների (հիալուրոնաթթու, հեպարին), որոշ բակտերային բազմաշաքարների տրիտերպևնային սապոնինների են կազմության մեջ։ Ազատ գլյուկուրոնաթթուն չնչին քանակությամբ հայտնաբերված է արյան և մեզի մեջ։ գլյուկուրոնաթթուն կապով միանում է օրգանիզմում առաջացող կորտիկոստերոիդների, սեռական հորմոնների, նյութափոխանակության արգասիքների, թունավոր նյութերի (ֆենոլ, կրեզոլ), ինչպես նաև որոշ դեղանյութերի (կամֆորա, մենթոլ, թիմոլ են) հետ, գոյացնում զույգ միացություններ, որոնք արտազատվում են մեզի միջոցով։

Կատեգորիա:Կարբոնաթթուներ
Կատեգորիա:Ածխաջրեր
Կատեգորիա:Օքսիդաթթուներ
Կատեգորիա:Հեպատոլոգիա
Ջոն Գիլգուդ

**Ջոն Գիլգուդ**, **Ջոն Արթուր Գիլգուդ** (, ), անգլիացի դերասան և ռեժիսոր։ Ստացել է Մեծ Բրիտանիայի Սըր պատվավոր ասպետի կոչում։

Բեմ է բարձրացել 1921 թվականին։ Լոնդոնի «Օլդ Վիկ», «Լիցեյում», «Արքայական», Օքսֆորդի «Փլեյհաուս», Ստրադֆորդի «Շեքսպիրյան Մեմորիալ» և այլ թատրոններում բեմադրել ու խաղացել է հիմնականում Շեքսպիրի ողբերգություններն ու կատակերգությունները, նաև Անտոն Չեխովի դրամաները («Ճայ», «Բալենու այգին»)։ Գիլգուդը Համլետի դերում խաղացել է 1939 թվականին։

Նկարահանվել է 110-ից ավելի ֆիլմերում և սերիալներում, որոնցից առավել նշանավոր են «Փիղ մարդը», «Եղիսաբեթ», «Գանդի», «Փայլ», «Սպանություն «Արևելյան ճեպընթացում» և այլն։

Պատմության միակ տղամարդ դերասանն է, ով արժանացել է 6 ամենահեղինակավոր կինոմրցանակներին՝ Օսկար, Գրեմմի, Էմմի, Թոնի, BAFTA և Ոսկե Գլոբուս։ Ընդհանուր թվով ստացել է 19 կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 23-ի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гилгуд, Джон. На сцене и за кулисами. Перевод П. Мелковой. — Ленинград։ Искусство, 1969. — 352 с.

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Գծագիր

**Գծագիր**, երկրաչափական տարրերի (կետ, գիծ, մակերևույթ, առարկա) գրաֆիկական պատկերը հարթության վրա։ Պատկերման հիմնական մեթոդը օրթոգոնալ (ուղղանկյուն) նախագծման մեթոդն է, որի հիմունքները շարադրում է գծագրական երկրաչափությունը։ Գծագրերը կատարվում են, ելնելով նախագծման օրենքներից և նախատեսված կանոններով։

Ըստ նշանակման գծագրերը կարող են լինել նախագծային և աշխատանքային, ըստ կատարման բնույթի՝ բնագիր, կրկնագիր, պատճեն և համր։ Մեքենաշինական գծագրերն ունեն անուն, մասշտաբ, նյութ ու ցույց տվող շտամպ, իսկ հավաքման և մոնտաժային գծագրերը նաև գծագրված սարքերի հանգույցները, խմբերը, մասերը թվարկող մասնացանկ։ Հայ նախարարության զորքերի քանակի տեղաբաշխման սխեմա (կազմված IV —V ղդ․) Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանված ձեռագրերից երևում է, որ Հայաստանում գծագրական արվեստով զբաղվել են դեռևս հին ժամանակներից, օրինակ, հայ նախարարության զորքերի քանակի և տեղաբաշխման սխեման՝ կազմված IV—V դարերում, Երուսաղեմի հատակագծի նախագիծը, աշխարհի չորս կողմերի կողմնացույց քարտեզն առանց աշխարհագրական վայրերի նշումների։

Կատեգորիա:Երկրաչափություն
Պատանի պարողների Եվրատեսիլ 2015

**Պատանի պարողների Եվրատեսիլ 2015-ը** (անգլերեն` *Eurovision Young Dancers 2015*), եղել է Պատանի պարողների Եվրատեսիլի 14-րդ մրցույթը։ Մրցույթը տեղի է ունեցել 2015 թվականի հունիսի 19-ին Չեխիայի Պլզեն քաղաքում։ Մրցույթին մասնակցել է 10 երկիր։ Առաջին անգամ մասնակցել են Մալթան և Ալբանիան։ Սլովակիան վերադարձել է երկար տարիներ բացակայելուց հետո։ Հայաստանը, Բելառուսը և Ուկրաինան լքել են մրցույթը։

Մրցույթի նպատակն է 16-ից 21 տարեկան երիտասարդ պարողների միջև անցկացնել մրցակցություն և որոշ 2 լավագույն պարողներին, որը ընտրվում է պրոֆեսիոնալ ժյուրիի կողմից։

## Վայր
Մրցույթը անցկացվել է Պլզենի Նյու Սեազր ստադիոնում։

## Մասնակիցներ

## Եզրափակչի դուետ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ
Գլուտամինաթթու

**Գլուտամինաթթու**, ջրում լուծվող բյուրեղ, հալման ջերմաստիճանը 202&nbsp;°C է։ Հանդես է գալիս սպիտակուցների և որոշ ցածրամոլեկուլային միացությունների (գլուտաթիոն, ֆոլաթթու) կազմում։ Կենդանիների համար անփոխարինելի ամինաթթու է։ a-ձևը տարածված է բուսական և կենդանական աշխարհում ինչպես ազատ, այնպես էլ սպիտակուցների կազմում։ Մեծ քանակությամբ պարունակվում է կազեինում, ժելատինում։ Արյան պլազմայում գլուտիմաթթուն իր Y-մոնոամիդի՝ գլուտամինի հետ կազմում է ազատ ամինաթթուների 1/3-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Գլոբիգերիններ

**Գլոբիգերիններ** (Globigerina), միաբջիջ կենդանիների սեռ աբմատոտանիներ դասի ֆորամինիֆերների խմբից։ Գլոբիգերինների կրային ծակոտկեն խեցին կազմված է միմյանց հաղորդակցված գնդաձև խցիկներից։ Վերջիններս ծածկված են բազմաթիվ երկար ասեղներով, որոնք հեշտացնում են գլոբիգերինների շարժումը ջրում։ Ի տարբերություն մյուս արմատոտանիների, վարում են ազատ լողացող կյանք, մեծ քանակությամբ հանդիպում են տաք ծովերի պլանկտոնում։ Ունեն մի քանի տասնյակ ժամանակակից և բրածո տեսակներ։ Մահացած գլոբիգերինների խեցիները կուտակվում են հատակին՝ առաջացնելով օվկիանոսային խորջրյա գլոբիգևրինային տիղմի հիմնական բաղադրիչ մասը։

Կատեգորիա:Ֆորամինիֆերներ
Գիտական խորհուրդ

մինի|
**Գիտական խորհուրդ**, բարձրագույն ուսումնական հաստատության կամ գիտահետազոտական հիմնարկի խորհուրդ։ Գիտական խորհրդի խնդիրն է քննարկել գիտահետազոտական և ուսումնական աշխատանքների պլաններն ու հաշվետվությունները, ուսումնամեթոդական հարցերը, գիտական խնդիրները, աշխատությունները, կազմակերպել գիտամանկավարժական կադրերի պատրաստումը և որակավորման բարձրացումը, ընդհանրացնել տվյալ հիմնակության աշխատանքի փորձը, անցկացնել գիտական բանավեճեր։

Գիտական խորհուրդի մրցույթով ընտրում է ամբիոնի վարիչներ և պրոֆեսորադասախոսական կազմ։ Մի շարք բուհերի և գիտահետազոտական հիմնարկների գիտաշխատողներ շնորհում են գիտական աստիճաններ, հաստատման են ներկայացնում գիտական կոչումներ։

Կատեգորիա:Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Գիրոկողմնացույց

մինի|Անշյուլցի գիրոկողմնացույց
**Գիրակողմնացույց**, օբյեկտի ընթացքի ուղղությունը և կողմնորոշվող ուղղության ազիմուտը (պելենգը) որոշող իրական (աշխարհագրական) միջօրեականի ուղղության մեխանիկական ցուցիչ։

Մագնիսական կողմնացույցի համեմատ Գիրակողմնացույցի առավելություններն են՝ աշխարհագրական (և ոչ թե մագնիսական) միջօրեականի ուղղությունը ցույց տալը, տեղափոխվող մետաղե զանգվածների և մագնիսական դաշաերի ավելի փոքր ազդեցությունը նրա ցուցմունքի վրա և ավելի մեծ ճշգրտությունը։ Գիրակողմնացույցի աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է գիրոսկոպի և Երկրի օրական պտույտի ևատկությունների օգտագործման վրա։ Գիրակողմնացույց գաղափարն առաջարկել է ֆրանսիացի գիտնական Լ. Ֆուկոն։ Շարժվող օբյեկտներում լայնորեն կիրառվում են միայն երկռոտոր գիրակողմնացույցներ, որոնք հիմնված են եռաստիճան գիրոսկոպների օգտագործման վրա։ Միառոտոր ծովագնացական Գիրակողմնացույցաում օգտագործվում է դիրքային գիրոսկոպ։ Ըստ ճոճանակի Էֆեկտի ստեղծման եղանակի տարբէտում են՝ ճոճանակով, սնդիկի անոթներով և անուղղակի վերուղղումով գիրակողմնացույցներ։ Առավելապես կիրառվում են սնդիկի անոթներով գիրակողմնացույցները, որոնցում ռոտորը և գիրոխցիկը հավասարակշռված են այնպես, որ նրանց ծանրության ընդհանուր կենտրոնը համատեղված է կախման կետի հետ։ Գիրոխցիկը, այսպես կոչված, թաթի միջոցով կապված է հաղորդակցվող, մասամբ սնդիկում լցված անոթների համակարգի հետ։ Երբ գիրոսկոպի առանցքը շեղվում է հորիզոնի հարթությունից, անոթներից մեկում սնդիկի ավելցուկը պայմանավորում է ծանրության ուժի մոմենտի կիրառումը գիրոսկոպի վրա, որն առաջացնում է ռոտորի առանցքի պրեցեսիոն տատանումներ՝ միջօրեականի հարթության նկատմամբ։ Երկռոտոր գիրակողմնացույց զգայուն տարրի՝ գիրոգնդի մեջ տեղավորված են 2 գիրոսկոպ, սեփական տատանումները մարող հիդրավլիկական հանդարտիչ և այլ տարրեր։ Գիրոգնդի ծանրության կենտրոնը գտնվում է նրա ուղղաձիգ առանցքի վրա, նրա աշխարհագրական կենտրոնից ցած, որն ապահովում Է, ինչպես և միառոտոր գիրակողմնացույցում, ճոճանակի անհրաժեշտ մոմենտը։ Երկու գիրոսկոպի առկայությունը Էապես նվազեցնում է սարքի սխալանքները նավի ճոճման ժամանակ։ Գիրակողմանացույց ամենալայն կիրառություն ունի ծովային նավերում։

Կատեգորիա:Կողմնացույց
Օֆյորդ

**Օֆյորդ** (նորվեգերեն Åfjord), Նորվեգիայի Սյոր-Տրյոնդելագի վարչական կենտրոն։ Օրնես քաղաքի ադմինիստրատիվ կենտրոն։ Վարչաշրջանի պաշտոնական լեզուն՝ չեզոք։ 2007 թվականին բնակչությունը կազմում էր 3232 մարդ։ Տարածքը՝ 953,71 կմ 2, ID կոդը 1630։

## Բնակչություն
Բնակչության քանակը վերջին 60 տարիների ընթացքում։
225px|մինի|ձախից|Օֆյորդի բնակչության գծապատկերը

## Աղբյուրներ
* Статистика коммуны из бюро статистики Норвегии 

## Տես նաև
* Նորվեգիայի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:1838 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության համայնքներ
Գլոցվածքային պրոֆիլ

**Գլոցվածքային պրոֆիլ (մետաղի պրոֆիլ)**, գլոցվածքի լայնական հատվածքի ձև։ Լինում են

Պարզ երկրաչափական գլոցվածքային պրոֆիլներ. քառակուսի, կլոր, շերտային, անկյունային, երկտավր, շվելերային, երկաթուղու ռելս, տրամվայի ռելս, տավրային, կողագուցային, տրակտորների թրթուրների կալունների համար օգտագործվող շերտ, բեռնատար ավտոմեքենաների շրջանակների համար օգտագործվող շերտ, տուրբինի թիակների համար օգտագործվող շերտ։

Թերթազլոցման քառագրտնակ հաստոնի գլխավոր գիծը․ շարժիչ, կցորդիչ, ատամնավոր հանգույց, իլեր, աշխատանքային հանգույց (հենոց, սեղմող մեխանիզմ, հենարանային գրտնակներ, գլոցման աշխատանքային գրտնակներ) ձևի (օրինակ, շրջան, քառակուսի, շերտ) և ձևավոր (օրինակ, անկյունային, տավրային և երկտավրային հեծաններ, շվելերներ, ռելսեր, ռելսերի ամրական շերտևր) պրոֆիլներ։ Ձևավոր պրոֆիլները ստացվում են պարզ պրոֆիլների զուգակցմամբ։

Կատեգորիա:Մետաղամշակում
Կասպե (քաղաք)

**Կասպե ** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սարագոսա պրովինցիայի կազմում (Արագոն)։ Համայնքը գտնվում է Բախո-Արագոն-Կասպե գավառի կազմում։

Տարածքը՝ 503,33 *կմ<sup>2</sup>*։ Բնակչությունը՝ 9989 *մարդ* (ըստ 2007 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 100 *կմ* հեռավորություն։

## Պատկերասրահ

Calle Mayor de Caspe.jpg|
Capilla Vera Cruz.jpg|
Caspe y el Mar de Aragón.JPG|
Torre de Salamanca (Caspe).JPG|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Ficha de la población
* Castillo del Compromiso en Caspe 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սարագոսա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Հովհաննես Գյոդակյան

**Հովհաննես Արսենի Գյոդակյան** (), հայ խորհրդային ագրոօդերևութաբան։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1932 թվականին)։ Դասախոսել է Մոսկվայի տարբեր ինստիտուտներում (1938-1943)։ 1943 թվականին եղել է Իրանում, որպես հիդրոօդերևութաբանական արշավախմբի պետ։ 1948- 1952 թթ. ՀՍՍՀ ԳԱ գյուղատնտեսական գիտությունների բաժանմունքի գիտական քարտուղար, 1952-1954 թթ.՝ խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության ԳՏԻ-ի տնօրեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Խոստովանահայրություն

մինի|աջից
**Խոստովանահայր**
Հայ Առաքելական եկեղեցում գոյություն ունի խոստովանության երկու տեսակ՝ ընդհանրական և անհատական։

Ընդհանրական խոստովանությունը տեղի է ունենում Սուրբ Պատարագի ժամանակ, երբ քահանան կարդում է հնարավոր բոլոր մեղքերի շարքը և թողություն տալիս խոստովանողներին, իսկ անհատական խոստովանությունը զրույց է հոգևորականի և խոստովանողի միջև։
Յուրաքանչյուր քրիստոնյա ինքն է ընտրում իր խոստովանահորը, ում ավելի է վստահում։ Խոստովանահայրը պետք է լինի ձեռնադրված հոգևորական (քահանա, աբեղա, վարդապետ, եպիսկոպոս, կաթողիկոս)։ 
Խոստովանահայրը պարտավոր է պահել խոստովանանքի նյութը, անկախ նրանից, թե խոստովանազավակը ինչ մեղք է գործել (գողություն, սպանություն, շնություն և այլն), այլապես խոստովանության գաղտնիքը հրապարակելու պատճառով կարգալույծ կհռչակվի։

Կատեգորիա:Կրոնական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Կրոնի հետ առնչվող անձինք
Հելիոէներգետիկան Հայաստանում

Հելիոէներգետիկայի կանոնավոր հետազոտությունները Հայաստանում սկսվել են 1960-ական թվականներին՝ Հոսանքի աղբյուրների համամիութ, ԳՀԻ-ի՝ 1964 թվականին ստեղծված հայկական բաժանմունքում։ Այստեղ են արտադրվել նախկին ԽՍՀՄ-ում առաջին արևային մարտկոցները, որոնց հիման վրա կառուցվել են մինչև 10 կՎտ հզորության արևային լուսաէլեկտրակայաններ։ Ստեղծվել են 1,5, 2 և 10 կՎտ հզորությամբ բարձրջերմաստիճանային արևային վառարաններ, մշակվել է դրանցով դժվարահալ ու հատուկ նշանակության գերմաքուր նյութերի ջերմալուսասինթեգի տեխնոլոգիա։ Ստեղծվել են կիսահաղորդչային կատալիգորդների միջոցով ջրից ջրածնի ստացման արևակայանքներ։

Թեև արեգակնային տեխնոլոգիաները Հայաստանում զանգվածային կիրառում չեն ստացել, սակայն հանրապետությունում արդեն տեղակայված են տարբեր կառուցվածքային առանձնահատկություններով տասնյակ արեգակնային ջրատաքացուցիչ համակարգեր, որոնք նախատեսված են ջրի տաքացման, լողավազանների ջրատաքացման, սրահների տաքացման և հովացման համար։ Շարունակվում են լուսաէլեկտրահամակարգերի մշակումները։ 1990 թվականին Գյումրիում (Բայրոնի անվան դպրոց) ջեռուցման նպատակով տեղակայվել է խոշորագույն ինքնավար էլեկտրամատակարարման համակարգ։ ԱՊՀ երկրներից առաջինը Հայաստանում են իրականացվել գիտատեխնիկական աշխատանքներ՝ ցանցային լուսաէլեկտրակայան ստեղծելու ուղղությամբ։ Շուրջ 10 կՎտ հզորությամբ այս կայանը տեղադրված է Հայ-ամերիկյան առողջապահյան կենտրոնի շենքում։ Շարունակվում են ԳՀ աշխատանքները տարբեր կառուցվածքների հայելիների կիրառմամբ հզոր արեգակնային կայանների և նոր տեսակի բարձրարդյունավետ լուսաէլեկտրափոխակերպիչների մշակման ուղղությամբ։

 

Կատեգորիա:Հելիոէներգետիկա
Կատեգորիա:Հայաստանի էներգետիկա
Գլուխ

250px|մինի|Գլուխ (գանգ)
**Գլուխ** (caput), մարդու և կենդանիների մարմնի առաջային (վերին) հատվածը, որը պարանոցով սահմանազատված է իրանից։ Գլխի կմախքը գանգն է, որը ատլասծոծրակային հոդով միացած է ողնաշարի հետ։ Գլխում են տեղավորված կենտրոնական նյարդային համակարգի բարձրագույն բաժինը՝ գլխուղեղը, որոշ զգայարանների, շնչառական ու մարսողական համակարգերի սկզբնական մասերը։

## Ստուգաբանություն
Ռուսերեն գլուխ բառը եկել է սլավոներեն golva բառից։

## Գլխի հիմնական հատվածները
Արտաքին
* մազեր, մաշկ, ականջներ
* դեմք (կենդանիների մոտ դունչ)
* գագաթ, կատար, ծոծրակ (նորածինների մոտ գաղտտուն)
* վիզ ՝ ադամախնձոր, կրկնակզակ
* կենդանիների, թռչունների և միջատների մոտ ՝ կնճիթ, կտուց, բեղիկ
Ներքին
* գանգ, ծնոտ, վերին ողնաշար, գլխի մկաններ
* ուղեղ, քթըմպան, հավասարակռության օրգաններ

#### Դեմք
Դեմքը մարդու գլխի առջևի մասն է։ Բացառությամբ ձեռքերի ՝ մարդու մարմնի միակ բաց հատվածը։

#### Դեմքի կազմությունը
* աչքեր - սպիտակուցաթաղանթ, ծիածանաթաղանթ(որոշում է աչքի գույնը), անոթաթաղանթ, բիբ, կոպեր, հոնքերի կամար
* քիթ
* այտեր
* բերան - շրթունքներ, ատամներ
* այտոսկր
* կզակ
* ճակատ
* քունք
* ականջներ
* մազեր և դրանց բացակայությունը ՝ բեղեր, մորուք, այտամորուք, հոնքեր, թարթիչներ

#### Մորֆոլոգիա, [[մարդաչափություն]]
Հայտնի են մարդու դեմքի դասական, գեղարվեստական համամասնություններ, որոնք նշված են Լեոնարդո դա Վինչիի Վիտրուվյան մարդ տեքստում։
250px|մինի|Եվրոպացի տղամարդու դեմքի հիմնական հատկանիշները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Գլուխ
Էդվարդ Ավետիսյան (ազատամարտիկ)

**Էդվարդ Սպարտակի Ավետիսյան** (ապրիլի 8, 1961, Երևան - օգոստոսի 8, 1992, գյուղ Արծվաշեն), հայ ազատամարտիկ։

## Գործունեություն
ՀՀ բանակի մայոր։ Ավարտել է Յարոսլավլի (Ռուսաստան) ռազմաֆինանսական բարձրագույն ուսումնարանը (1984)։ 1984-1990 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում (Ուկրաինա, ապա՝ Ջալալաբադում (Աֆղանստան) տեղակայված ԽՍՀՄ զորախմբում)։

1990-1992 թվականներին Վանաձորի մոտոհրաձգային գնդի կազմում մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների ինքնապաշտպանական, Վահան-Արծվաշեն գյուղերի ուղղությամբ մղվող մարտերին։ Աչքի է ընկել Արծվաշենի պաշտպանության մարտերում։ Ավետիսյանը և 11 ազատամարտիկներ, իրենց վրա վերցնելով հակառակորդի գրոհները, ապահովել են գյուղի 4500 բնակչի տարհանումն անվտանգ գոտի, իրենք զոհվել։

## Պարգևատրումներ
Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ 1-ին աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով։ ՀՀ ՊՆ «Փառքի թանգարանում» դրված է Ավետիսյանի բրոնզաձույլ կիսանդրին (քանդակագործ՝ Յու. Սամվելյան)։ Թաղված է Եռաբլուրում։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Գյոթինգենի համալսարան

**Գյոթինգենի համալսարան** (), գերմանական համալսարան։ Հիմնադրվել է 1737 թվականին Գյոթինգենում։ Շնորհիվ անվանի գիտնականների՝ համալսարանը առաջնակարգ նշանակություն ձեռք բերեց պատմա-քաղաքական, բնական և մաթեմատիկական գիտությունների բնագավառում։ Այստեղ աշխատել են Բեռնարդ Ռիմանը, Ֆելիքս Կլայնը, Դավիթ Հիլբերտը, Հերման Մինկովսկին, Էմմի Նյոթերն և ուրիշներ։ Ֆաշիստական դիկտատուրայի շրջանում մի շարք ականավոր գիտնականներ լքեցին այդ համալսարանը, և այն կորցրեց ուսումնական ու գիտական կենտրոնի իր նշանակությունը։ 1970-71 թթ. ուսումնական տարում ուներ շուրջ 11 հազար ուսանող, 500 դասախոս, գրադարանում՝ մոտ 2 միլիոն գիրք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարան
Գծանավ

մինի|HMS Dreadnought
**Գծանավը** մեծ զինված ռազմանավ է հիմնականում հրետանային կարողությամբ, բարձր տրամաչափի հրետանոթներով։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբներին գծանավերը ամենահզոր ռամանավերն էին և դրանք եղանակ էին ստեղծում ռազմական նավատորմ ունեցող տերությունների զորքի կազմում։

Գծանավ բառացի նշանակում է նավ գծի վրա և գալիս է միջնադարից, երբ նավերը պատրասվում էին փայտից։

Գծանավերը եղել են նավատորմերի խորհրդանիշերը երկար տարիներ և այն գլխավոր դերակատարում է ունեցել ճակատամարտերում։ Գծանավերի արտադրության գլխավոր մրցավազքը Եվրոպայում սկսվել է 1890-ական թվականներից և իր գագաթնակետին հասել 1905 թվականի Ցուսիմայի ճակատամարտում, որի արդյունքը հիմնականում ազդեց HMS *Dreadnought* գծանավի ստեղծման վրա:*Dreadnought* գծանավը հեղափոխեց գծանավերի պատմությունը։ Արդեն գծանավերը արտադրվում էին հիմնականում երկաթից

1920-ականներին 1930-ականներին կնքվեցին մի շարք ռազմածովային պայմանագրեր, որոնցով սահմանափակվեցին գծանավերի քանակը, սակայն տեխնիկական նորամուծությունները շարունակվեցին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացծքում գծանավերի դերը փոքրացավ, իրենց տեղը զիջելով օդային զենքերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նավի տեսակներ
Գլդոն

մինի|365x365փքս|Dynapac CC232 մակնիշի գլդոն
**Գլդոն**, գրունտը, ճանապարհների հիմքերն ու ծածկույթները խտացնող, տոփանող շինարարակաև մեքենա։ Ըստ տեղաշարժման եղանակի գլդոնները լինում են
* ինքնագնաց
* կցովի
Ըստ աշխատանքի սկզբունքի՝
* ստատիկ
* թրթռագլդոն
Գլդոնների աշխատանքային մասերը պողպատե կոշտ գրտնակներն են, որոնց մակերևույթը լինում է հարթ, վանդակավոր կամ ունենում է բռունցքներ (բութակներ)։ Մի քանի տեսակի գլդոների կոշտ գրտնակները փոխարինված են պնևմատիկ դողերով։ Կցովի գլաններով խտացնում են գրունտը և ճանապարհների հիմքերը, իսկ ինքնագնաց գլաններով՝ գլխավորապես ճանապարհների ծածկույթները։ խտացման արդյունավետությունը կախված է մակերևույթի վրա գործադրվող տեսակարար ճնշումից, որը մեծացնելու համար մեքենան բեռնավորում են բալաստով (օրինակ, ավազով լցված Գլդոն պարկերով)։ Գլդոների զանգվածը 5-ից մինչև 50 ամպեր է, տեղաշարժման արագությունը՝ 2-8 կիլոմետր/ժամ։

Կատեգորիա:Շինարարական մեքենաներ