Պանկրեատիկ ծորան

**Պանկրեատիկ ծորան** կամ **Վիրսունգյան ծորան,** սկսվում է ենթաստամոքսային գեղձի պոչիկից, անցնում ողջ գեղձի երկայնքով և միաձուլվելով լեղածորանին՝ ավարտվում տասներկումատնյա աղիքի ֆատերյան պտկիկում։

## Կառուցվածք
Պանկրեատիկ ծորանը միանում է ընդհանուր լեղածորանին՝ անմիջապես Վատերի ամպուլայից առաջ, որից հետո երկու ծորանները թափանցում են տասներկումատնյա աղիք աղիքի վայրէջ հատվածի միջային կողմով՝ հիմնական տասներկումատյան պապիլայով: Հայտնաբերվել են բազմաթիվ անատոմիական տարբերակներ, սակայն դրանք բավականին հազվադեպ են։

### Հավելյալ ենթաստամոքսային գեղձի ծորան
Շատ մարդիկ ունեն միայն մեկ պանկրեատիկ ծորան: Սակայն ոմանք ունեն **հավելյալ պանկրեատիկ ծորան**, որը կոչվում է նաև **Սանտորինի ծորան**: Լրացուցիչ պանկրեատիկ ծորանը կարող է լինել գործուն կամ ոչ գործուն։ Այն կարող է առանձին բացվել տասներկումատյա աղիքի երկրորդ հատվածում, որը դորսալ է, և սովորաբար (մարդկանց 70%-ի մոտ) դատարկվում է տասներկումատյան աղիք՝ երկրորդական տասներկումատյա պապիլայով: Մարդկանց մյուս 30%-ի մոտ այն դատարկվում է հիմնական պանկրեատիկ ծորանով, որը դատարկվում է տասներկումատյա աղիք՝ հիմնական պապիլայով: Հիմնական պանկրեատիկ ծորանը և լրացուցիչ ծորանը վերջնականորեն՝ ուղղակի կամ անուղղակի, կապվում են տասներկումատյա աղիքի երկրորդ հատվածի հետ:

Անվանված է Ջովաննի Դոմենիկո Սանտորինիի անունով։
Պատկեր:Formation of an accessory pancreatic duct.svg|Ենթաստամոքսային գեղձի օժանդակ խողովակի ձևավորում


## Կլինիկական նշանակություն
Ենթաստամոքսային գեղձի խողովակի սեղմումը, խցանումը կամ բորբոքումը կարող են հանգեցնել սուր պանկրեատիտի: Խցանման ամենատարածված պատճառը լեղապարկի քարերի առկայությունն է ընդհանուր լեղուղիներում, որը կոչվում է խոլեդոխոլիտիաս: Խցանումը կարող է պայմանավորված լինել նաև Կրոնի հիվանդության դեպքում տասներկումատնյա աղիքի բորբոքմամբ:  Լեղաքարը կարող է տեղակայվել Վատերի ամպուլայի կծկված հեռավոր ծայրում, որտեղ այն արգելափակում է ինչպես լեղու, այնպես էլ ենթաստամոքսային գեղձի հյութի հոսքը տասներկումատնյա աղիք: Լեղու վերադարձը ենթաստամոքսային գեղձի ծորան կարող է պանկրեատիտ առաջացնել:  Ենթաստամոքսային գեղձի ծորանը սովորաբար համարվում է մեծացած, եթե 3մմ-ից բարձր է գլխում և 2մմ-ից մարմնում կամ պոչում CT սկանավորման արդյունքում: Ենթաստամոքսային գեղձի ծորանի կամ ենթաստամոքսային գեղձի խողովակի մասերը կարող են ցուցադրվել ուլտրաձայնային հետազոտության ժամանակ մարդկանց 75-ից 85%-ի մոտ։

Ենթաստամոքսային գեղձի ծորանի քաղցկեղը այս օրգանի մոտ հանդիպող ամենատարածված ձևն է:

## Պատմություն
Ենթաստամոքսային գեղձի ծորանն անվանում են նաև Վիրսունգյան ծորան։ Սա անվանվել է ի պատիվ հայտնագործողի՝ գերմանացի անատոմիստ Յոհան Գեորգ Վիրսունգի (1589–1643) պատվին։

## Լրացուցիչ պատկերներ

Պատկեր:ERCP_Roentgen.jpg|ERCP պատկեր, որը ցույց է տալիս ենթաստամոքսային գեղձի ծորանն ուլեղուղիների ծառը:
Պատկեր:Digestive_system_showing_bile_duct.svg|Մարսողական համակարգ.
Պատկեր:Gray1057.png|Տասներկումատնյա աղիքի վայրէջ հատվածի լորձաթաղանթ՝ տեսանելի է լեղու պապիլլան:
Պատկեր:Gray1101.png|Մարդու հինգ շաբաթական սաղմի ենթաստամոքսային գեղձը
Պատկեր:Gray1102.png|Մարդու սաղմի ենթաստամոքսային գեղձը վեցերորդ շաբաթվա վերջում:
Պատկեր:Slide52uru.JPG|Ենթաստամոքսային գեղձի ծորան Խորը դիսեկցիա: Առջևի տեսք:
Պատկեր:Ultrasonography_of_dilated_pancreatic_duct.jpg|Ենթաստամոքսային գեղձի ընդլայնված խողովակի ուլտրաձայնային հետազոտություն (այս դեպքում 9 մմ) ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի պատճառով:


## Ծանոթագրություններ

*

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Մարսողական համակարգ
Կատեգորիա:Որովայնի խոռոչ