Վասիլի Լիվանով

**Վասիլի Բորիսովիչ Լիվանով** (, ), խորհրդային ռուս կինոդերասան, կինոյի և մուլտիպլիկացիայի ռեժիսոր, գրող, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988)։

Առավել մեծ ճանաչման է արժանացել Շերլոք Հոլմսի կերպարի շնորհիվ, որը կերտել է Իգոր Մասլեննիկովի՝ Արթուր Կոնան Դոյլի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանված «Շերլոկ Հոլմսի և դոկտոր Վաթսոնի արկածները» հեռուստաֆիլմերի շարքում, ինչի համար 2006 թվականին պարգևատրվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր անդամությամբ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1935 թվականի հուլիսի 19-ին Մոսկվայում, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Բորիս Նիկոլաևիչ Լիվանովի (1904-1972) և Եվգենյա Կազիմիրովնա Լիվանովայի (օրիորդական ազգանունը՝ Պրավդզից-Ֆիլիպովիչ, 1907-1978) ընտանիքում։ Լիվանովների տան մշտական հյուրերն են եղել Վասիլի Կաչալովը, Բորիս Պաստեռնակը, Ալեքսանդր Դովժենկոն, Նիկոլայ Չերկասովը, Միխայիլ Տարխանովը, Պյոտր Կոնչալովսկին։ 1954 թվականին Վասիլի Լիվանովը ավարտել է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիային կից Մոսկվայի միջնակարգ գեղարվեստական դպրոցը, իսկ ավելի ուշ՝ Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանը (1958) և ԽՍՀՄ Պետկինոյի բարձրագույն ռեժիսորական դասընթացները (Միխայիլ Ռոմի արհեստանոց, 1966)։

Մտավորականության, հոգեկան նրբակրթության, ռոմանտիզմի, զգացմունքների անկեղծության համադրությունը որոշիչ են եղել Վասիլի Լիվանովի վաղ էկրանային կերպարներում։ Ձայնի եզակի տեմբրը Լիվանովի մոտ հայտնվել է այն պատճառով, որ ռեժիսոր Միխայիլ Կալատոզովն առաջարկել է «Չուղարկված նամակ» ֆիլմի ձմեռային տեսարանները հնչյունավորել հենց փողոցում՝ 40 աստիճան սառնամանիքի պայմաններում։ Դերասանները փորձել են բղավել քամու ուժեղ պոռթկումներից ավելի բարձր, և Լիվանովի ձայնը խզվել է։

1966-1973 թվականներին աշխատել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում որպես բեմադրող ռեժիսոր։ Հնչյունավորել է մոտ 300 մուլտիպլիկացիոն կերպարներ, այդ թվում՝ Կառլսոնին, կոկորդիլոս Գենային և վիշապօձին «38 թութակներ» մուլտֆիլմում։ Յուրի Էնտինի և Գենադի Գլադկովի հետ միասին ստեղծել են «Բրեմենյան երաժիշտներ» և «Բրեմենյան երաժիշտների հետքերով» մուլտֆիլմերը։

Պատրաստվելով ֆիլմ նկարահանել  Շերլոկ Հոլմսի և դոկտոր Վաթսոնի մասին՝  Իգոր Մասլեննիկովը անմիջապես Լիվանովին դիտարկել է որպես Հոլմսի դերի հիմնական թեկնածու։ Մասլեննիկովը մինչ այդ աշխատել էր Լիվանովի հետ «Յարոսլավնան՝ Ֆրանսիայի թագուհին» ֆիլմում։ Ութ տարվա ընթացքում (1979-1986) նկարահանվել է չորս երկսերիանոց և մեկ եռասերիա հեռուստաֆիլմ, որոնք միանգամից մեծ ժողովրդականություն են ձեռք բերել ԽՍՀՄ-ում։ Նկարահանումների ընթացքում Լիվանովը ընկերացել է Վաթսոնի դերակատար Վիտալի Սոլոմինի հետ, իսկ Մասլեննիկովի հետ 1980-ականների կեսերին Լիվանովի հարաբերությունները խզվել են։

1986 թվականին թողարկվել է «Իմ սիրելի ծաղրածուն» ֆիլմը, որը նկարահանվել էր ռեժիսոր Յուրի Կուշներևի կողմից՝ Վասիլի Լիվանովի համանուն վիպակի մոտիվներով։ Ֆիլմի սցենարը գրել են Նիկիտա Միխալկովը և Ալեքսանդր Ադաբաշյանը։

Շերլոկ Հոլմսի մասին հեռուստասերիալի նկարահանումների ավարտից հետո Լիվանովը, որն այդ ժամանակ ընդամենը 50 տարեկան էր, աստիճանաբար գրեթե դադարել է հայտնվել էկրանին՝ նախկինի պես երբեմն աշխատելով որպես հնչյունավորող դերասան։ Կինոյում միակ խոշոր աշխատանքը եղել է Դոն Կիխոտի դերը 1997 թվականի «Դոն Կիխոտը վերադառնում է» ֆիլմում, որը բեմադրվել էր հենց Լիվանովի կողմից Օլեգ Գրիգորովիչի հետ միասին։ Լիվանովն այդ ֆիլմում հանդես է եկել նաև որպես սցենարիստ և պրոդյուսեր։ 2005 թվականին Լիվանովը նկարահանվել է Վլադիմիր Բորտկոյի «Վարպետը և Մարգարիտան» հեռուստասերիալում՝ կատարելով պրոֆեսոր Ստրավինսկու ոչ մեծ դերը։ Վերջին անգամ Լիվանովը էկրանին հայտնվել է ռեժիսոր Վալերի Նիկոլաևի «Արջի որս» 2007 թվականի ֆիլմում։

1988 թվականին Վասիլի Լիվանովին շնորհվել է ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչում։ Նույն թվականին Լիվանովը (Յուլիան Սեմյոնովի հետ համատեղ) Մոսկվայում ստեղծել է «Դետեկտիվ» փորձարարական թատրոնը, որը տեղակայված էր Լուբյանկայում՝ ՆԳՆ սպաների կենտրոնական տանը։ Թատրոնի ֆինանսավորումն իրականացվել է Մոսկվայի քաղաքապետարանի մշակույթի կոմիտեի կողմից, իսկ թատրոնը մինչև 1992 թվականը ինքնուրույն ապահովել է իր ծախսերի ընդամենը 10 տոկոսը։ 1992 թվականի կեսերին Սպաների կենտրոնական տունը խզել է թատրոնի հետ տարածքի վարձակալության պայմանագիրը։ Գեղարվեստական ղեկավար Լիվանովը միաժամանակ մեղադրվել է ալկոհոլի հետ կապված խնդիրների պատճառով թատրոնի աշխատանքը և Սպաների կենտրոնական տան միջոցառումները խափանելու մեջ (դերասանն այդ ժամանակ բուժվել է նևրոզների կլինիկայում)։ Դերասաններն ընդհանուր ժողովում որոշում են կայացրել լքել «Դետեկտիվ» թատրոնը և նրա հիման վրա ստեղծել ՆԳՆ կենտրոնական թատրոն։

1990-2000-ական թվականներին Լիվանովը հիմնականում զբաղվել է գրական գործունեությամբ, գրել է հուշեր։ Հեղինակել է «Մեր ընկերը Շերլոկ Հոլմսն է» () էսսեն։

2003 թվականին խաղացել է ծովահեն Ֆուրայի դերը «Ֆորտ Բոյար» հեռուստախաղում։ Ծրագրի ղեկավարության հետ կազմակերպչական տարաձայնությունների պատճառով հրաժարվել է մասնակցել հաջորդ տարվա սեզոնի նկարահանումներին։

2006 թվականի հունիսի 15-ին Մոսկվայում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Էնթոնի Բրենտոնը 70-ամյա Վասիլի Լիվանովին է հանձնել Բրիտանական կայսրության շքանշանի նշանները, դերասանը դարձել է շքանշանի պատվավոր անդամ «թատրոնին և կատարողական արվեստին ծառայելու համար»։ Ավելի ուշ անգլիացի շերլոքականների համար ոչ պաշտոնական մեկնաբանության մեջ Նախարարների կաբինետի արարողակարգային քարտուղարության աշխատակից Ալան Թուոմին հայտարարել է․
Ես, սակայն, կարող եմ ասել ձեզ, որ պարոն Լիվանովը պարգևատրվել է 1979-1986 թվականներին նախկին ԽՍՀՄ-ում արտադրված հեռուստատեսային ֆիլմերի շարքում Շերլոկ Հոլմսի դերը կատարելու համար։

## Ընտանիք
* Առաջին կինը (1958-1970) – Ալինա Վլադիմիրովնա Էնգելգարդտ (ծնվ.՝ 21 մարտի, 1933), կենսաքիմիկոս Վլադիմիր Էնգելգարդտի դուստրը (1894-1984),
** Դուստրը՝ Անաստասիա (ծնվ.՝ 1963), ավարտել է ՄՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետը, դարձել քանդակագործ,
***Թոռը՝ Վլադիմիր (ծնվ.՝ 1984), 
*** Թոռնուհին՝ Քսենյա։
* Երկրորդ կինը (1972 թվականից) – Ելենա Լիվանովա (ծնվ.՝ 11 սեպտեմբերի, 1949), մուլտիպլիկատոր,
** Որդին՝ Բորիս (ծնվ.՝ 2 ապրիլի, 1974), դերասան, հեռուստահաղորդավար, նկարիչ, գրող, բանաստեղծ։ 2009 թվականին դատապարտվել է սպանության համար, պատիժը կրել է մասամբ, ազատ է արձակվել ժամկետից շուտ 2014 թվականին,
*** Թոռնուհին՝ Եվա (ծնվ.՝ 2002),
** Որդին՝ Նիկոլայ (ծնվ.՝ 3 մայիսի, 1984), նկարիչ, մուլտիպլիկատոր, դերասան, ավարտել է ՎԳԻԿ-ը, 
**** Թոռնուհին՝ Ալիսա (ծնվ.՝ 2017)։

## Քաղաքական դիրքորոշում
* Աջակցել Է Ղրիմի միացմանը Ռուսաստանի Դաշնությանը։
* 2015 թվականին «Արգումենտի ի ֆակտի» պարբերականին տված հարցազրույցում Ուկրաինական հասարակությանն անվանել է «թունավորված բանդերովշչինա»։
* 2017 թվականի հունվարին (2018 թվականի ընտրություններից 1 տարի և 2 ամիս առաջ) հրապարակավ դիմել է Պուտինին՝ խնդրելով այդուհետ ևս մնալ Ռուսաստանի նախագահ և «նույնիսկ չմտածել» այդ պաշտոնից հեռանալու մասին։
* 2022 թվականի մարտին ռուսական մշակույթի այլ գործիչների հետ միասին ստորագրել է մի նամակ, որով նրանք իրենց աջակցությունն են հայտնել Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա սկսելու Պուտինի որոշմանը

## Ֆիլմագրություն
### Դերասան
* 1959 – Քաղաքն արշալույսին () – *էպիզոդ*
* 1959 – Չուղարկված նամակ () – *երկրաբան Անդրեյ*
* 1960 – Հարություն () – *նարոդովոլեց Կռիլցով*
* 1960 – Կույր երաժիշտը () – *Պյոտր Պոպելսկի*
* 1961 – Երկու կյանք () – *ուսանող*
* 1962 – Կոլեգաները () – *Սաշա Զելենին*
* 1962 – Խելագարների դատը () – *պրոֆեսոր Վերներ*
* 1963 – Կապույտ տետրը () – *[[Ֆելիքս Ձերժինսկի]]*
* 1963 – Մեծեր և փոքրեր () – *ուսուցիչ Սերգեյ Սերգեևիչ*
* 1964 – Վերոնիկայի վերադարձը () – *Վադիմ*
* 1965 – Տարին որպես կյանք () – *բանաստեղծ Գեորգ Վեերտ*
* 1965 – Կանաչ բոց () – *տաքսու ուղևոր վիրաբույժ Կորժիկով*
* 1966 – Ճանապարհորդություն () – *լրագրող Գենա* (նովել «Папа, сложи!»)
* 1967 – Ապարանջան-2 () – *Աֆրիկան Սավին*
* 1968 – Ես տասնինը տարեկան էի () – *ռազմական թարգմանիչ Վադիմ Գեյման*
* 1970 – Վաթեռլոո () – *սպա Վելինգտոնի շքախմբից*
* 1972 – Խաղացողը () – *դը Գրիե*
* 1975 – Դյութիչ երջանկության աստղը () – *կայսր [[Նիկոլայ I]]*
* 1976 – Ֆերդինանդ Լյուսի կյանքն ու մահը () – *բժիշկ Փեյն*
* 1978 – Տափաստան () – *Կազիմիր Միխայլովիչ*
* 1978 – Յարոսլավնան՝ Ֆրանսիայի թագուհին () – *ասպետ Բենեդիկտուս*
* 1979 – Շերլոք Հոլմսն ու բժիշկ Վաթսոնը () – *[[Շերլոք Հոլմս]]*
* 1980 –  Շերլոք Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի արկածները () – *[[Շերլոք Հոլմս]]*
* 1981 – Շերլոք Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի արկածները։ Բասկերվիլների շունը () – *[[Շերլոք Հոլմս]]*
* 1982 – Ո՞վ է թակում իմ դուռը () – *Վիկտոր*
* 1983 – Շերլոք Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի արկածները։ Ագրայի գանձերը () – *[[Շերլոք Հոլմս]]*
* 1983 – Լուսնային ծիածան () – *Գելբրայթ*
* 1986 – Շերլոք Հոլմսի և բժիշկ Վաթսոնի արկածները։ Քսաներորդ դարն սկսվում է () – *[[Շերլոք Հոլմս]]*
* 1987 – Կարիկի ու Վալյայի արտասովոր արկածները () – *պրոֆեսոր Ենոտով*
* 1988 – Սեր հարզատի հանդեպ () – *Ոմն* (նովել «Հուշարձան»)
* 1992 – Նա ամեն ինչ կստանա () – *Դելանի*
* 1994 – Որս ()
* 1997 – Դոն Կիխոտը վերադառնում է () – *[[Դոն Կիխոտ]]*
* 2004 – Խուզարկուները () – *պրոֆեսոր* (սեզոն 3, սերիա 5՝ «Операция под наркозом», հնչյունավորել է այլ դերասան)
* 2005 – Վարպետը և Մարգարիտան () – *պրոֆեսոր Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Ստրավինսկի*
* 2006 – Տղամարդկանց սեզոն։ Թավշյա հեղափոխություն () – *Սան Սանիչ Շուվալով, պետանվտանգության վետերան*
* 2008 – Արջի որս () – *Սերգեյ Կիրիլովիչ Կորսակով, խորհրդական միջազգային հարաբերությունների գծով*

### Մուլտֆիլմերի հնչյունավորում
*  – Ամենա, ամենա, ամենա, ամենա () – *կոկորդիլոս* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Կոշկավոր կատուն (մուլտֆիլմ, 1968) () – *ջրաղացպանի կրտսեր որդին*
*  – Մանչուկն ու Կառլսոնը () – *Կառլսոն / Մանչուկի հայրը*
*  – Հեքիաթ Գնդիկ-Բոքոնիկի մասին () – *Արջ*
* 1969 – Կոկորդիլոս Գենա () – *կոկորդիլոս Գենա / կենդանաբանական այգու պահակ*
*  – Կառլսոնը վերադարձել է () – *Կառլսոն / Մանչուկի հայրը / հեռուստահաղորդավար*
* 1970 – Կապույտ թռչուն () – *Շուն / պահակ / Հաց*
* 1970 – Կապիկը Սարուգասիմա կղզուց () – *Կրիա*
* 1970 – Ուրախ կարուսել  № 2։ Հնարովի բաներ () – *կարդում է տեքստը* (Ալեքսանդր Բարանովի հետ միասին)
* 1970 – Ֆիտիլ № 100։ Անպատասխանատու պատասխանատուն () – *ենթակա*
*  — Ինչպես սարքեցինք գարունը () — *ագռավ*
* 1971 – Չեբուրաշկա () – *կոկորդիլոս Գենա*
* 1971 – Ծեր նավաստու պատմությունները։ Անմարդաբնակ կղզին () – *«Սև Ծովահրեշ» նավի նավապետ*
*  – Ծեր նավաստու պատմությունները։ Անտարկտիդա () – *[[Ջեյմս Կուկ]]*
* 1972 – Նվիրական երազանք () – *փոքրիկ Իշուկ*
*  – Այբոլիտը և Բարմալեյը () – *Բարմալեյ / նիհար ու բարձրահասակ  ավազակ*
* 1973 – Խորտակված նավերի գանձերը () – *պրոֆեսոր Կարպով*
* 1973 – Մենք Ջեքի հետ () – *շուն Ջեք*
* 1973 – Շնորհակալություն () – *բանվոր* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1973 – Նեմուխինյան երաժիշտները () – *անտառի ոգի Տիմոֆեյ Պանտելեյիչ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Շապոկլյակ () – *կոկորդիլոս Գենա*
*  – Հրաշագործ Բահրամի ժառանգությունը () – *Զիլզիա*
* - – Գավ անունով փիսիկը () – *սև կատու*
* 1976 – 38 թութակներ () – *Վիշապօձ*
*  – Ժիխարկա () – *[[Բաբա Յագա]]*
* 1977 – Весёлая карусель № 9. За щелчок – *բժիշկ Արջ* (լուսագրերում նշված չէ)
* 1977 – Վիշապօձի տատը () – *Վիշապօձ*
* 1977 – Ինչպես բուժել վիշապօձին () – *Վիշապօձ*
* 1977 – Ինչպես Մաշան կռվեց իր բարձի հետ () – *հեղինակի տեքստ*
* 1977 – Խիզախ տեսուչ Մամոչկինը () – *անկարգապահ վարորդ*
* 1977 – Ուր է գնում փղիկը () – *Վիշապօձ*
*  – Իսկ եթե հանկարծ ստացվի () – *Վիշապօձ*
* 1978 – Ողջույն կապիկին () – *Վիշապօձ*
* 1978 – Նվեր ամենաթույլի համար () – *Գայլ*
* 1978 – Մաշան այլևս ծույլիկ չէ () – *կկու / վարորդ*
*  – Վաղը լինի վաղը () – *Վիշապօձ*
* 1979 – Մարզանք պոչի համար () – *Վիշապօձ*
* 1979 – Քեռի Աու () (3 սերիա) — *քեռի Աու*
* 1979 – Մաշան ու կախարդական մուրաբան () – *հեղինակի տեքստ*
* 1979 – Նոր Ալադին () – *ծաղրածու*
* 1979 – Վերջին կախարդները () – *նախկին չար կախարդ Իվանովիչ*
*  – Վերադարձ () – *տիեզերագնացի պապը*
*  – Կոշկավոր շունը () – *անգլիական հետախույզ շուն* (Շերլոկ Հոլմսի ալյուզիա)
* 1981 – Խալիֆ արագիլը () – *գլխավոր չար կախարդ*
* 1981 – Երրորդ մոլորակի գաղտնիքը () – *Գրոմոզեկա*
*  – Դինոզավրիկ () – *Մուռլոկոտամ*
* 1982 – Կերպարանափոխություն () – *հեղինակի տեքստ*
*  – Չեբուրաշկան գնում է դպրոց () – *կոկորդիլոս Գենա*
*  – Մենք Շերլոկ Հոլմսի հետ () – *Շերլոկ Հոլմս*
* 1985 – Մեծ փակում () – *Վիշապօձ*
* 1985 – Պայմանագիր () – *առևտրային ընկերության մենեջեր*
* 1985 – Տեր և տիկին Քացախները () – *Գայլ*
*  – Ինչպես քաշ կորցնել () – *դեղագործ, պատմող*
*  – Բոգատիրյան շիլա () – *Գրիֆ*
*  – Մենք գնում ենք փնտրելու () – *փաթառող շուն*
* 1988 – Լեռնանցք () – *Բորիս / Ծեր*
*  – Ֆիտիլ № 323։ Մարդը ոչ մի տեղից () – *[[Սառցե մարդ]]*
* 1989 – Ուրախ մեկնարկ () – *գնդապետ Ելլոու*
* 1989 – Գործակալը գնում է օվկիանոս () – *գնդապետ Ելլոու / հրամանատար Մորժով*
* 1989 – Ռուսական հետախուզության գրկում () – *հրամանատար Մորժով*
* 1989 – Միկկոն՝ Պավլովայի որդին () – *հրամանատար Մորժով*
* 1989 – Լիճ ծովի հատակին () – *գնդապետ Ելլոու / հրամանատար Մորժով*
*  – Ստորջրյա բերետներ () – *գնդապետ Ելլոու / հրամանատար Մորժով*
* 1991 – Չտեսնված պիտույքներ () – *Վիշապօձ*
* 1991 – Առանց հաշվարկի ապրելը կործանում է () — *հեղինակի տեքստ* (լուսագրերում նշված չէ)
*  – Քաղցրաբլիթ () – *Գայլ*
*  – Պետյա Գրեչկինի ճանապարհորդությունն ալֆայից մինչև օմեգա ()
*  – Մատրյոշկայի գաղտնիքը ()
*  – Միշկայի պատմությունները ()

### Ֆիլմերի հնչյունավորում
*  – Ուտկա գյուղը () – *պրոֆեսոր* (հնչյունավորել է դերասան Վադիմ Ալեքսանդրովի դերը)
*  – Ընկեր () – *Ընկեր, նյուֆաունդլենդ ցեղատեսակի շուն* (հնչյունավորել է նյուֆաունդլենդ յուտգային)
*  – Մոխրոտ 4×4: Ամեն ինչ սկսվում է ցանկությունից () – *Կուղբ*

### Համակարգչային խաղերի հնչյունավորում
* 2000 – Շերլոք Հոլմս։ Մորիարտիի վերադարձը () — *Շերլոք Հոլմս*
* 2004 – Շերլոք Հոլմս։ Արծաթե ականջօղի գաղտնիքը () – *Շերլոք Հոլմս*
* 2005 – Կառլսոնը, որն ապրում է տանիքում — *Կառլսոն*
* 2008 – Շերլոք Հոլմս։ Պարսկական գորգի գաղտնիքը () – *Շերլոք Հոլմս*

### Պրոդյուսեր
*  – Դոն Կիխոտը վերադառնում է ()
*  – Ռուսաստանի պղնձե հեծյալը ()

### Ֆիլերի ռեժիսոր
*  – Դոն Կիխոտը վերադառնում է ()
*  – Ռուսաստանի պղնձե հեծյալը ()

### Մուլտիպլիկացիայի ռեժիսոր
*  – Ամենա, ամենա, ամենա, ամենա ()
*  – Կապույտ թռչուն ()
*  – Տիեզերքի մեծագույն գաղտնիքները (Փաետոնը՝ Արևի որդին) ()
*  – Բրեմենյան երաժիշտների հետքերով ()

### Սցենարիստ
*  – Ամենա, ամենա, ամենա, ամենա ()
* 1966 – Ժու-ժու-ժու ()
*  – Բրեմենյան երաժիշտներ () - Յուրի Էնտինի հետ համատեղ
* 1969 – Ձմեռ պապը և ամառը ()
*  – Կապույտ թռչունը ()
*  – Հին խաղալիքը ()
*  – Տիեզերքի մեծագույն գաղտնիքները (Փաետոնը՝ Արևի որդին) () — Վ. Անկորի հետ համատեղ
*  – Սարդ Անանսին ու կախարդական փայտիկը ()
* 1973 – Բրեմենյան երաժիշտների հետքերով () — Յուրի Էնտինի հետ համատեղ
*  – Ժամանակի հայելին () — Վ. Անկորի հետ համատեղ
*  – Տաղանդ և երկրպագուներ ()
*  – Մաշան ու կախարդական մուրաբան ()
*  – Դոն Կիխոտը վերադառնում է ()
*  – Նոր բրեմենյանները () — Յուրի Էնտինի հետ համատեղ
*  – Ռուսաստանի պղնձե հեծյալը ()

### Հեռուստատեսություն
*  – Ֆորտ Բոյար () – *Ծովահեն Ֆուրա*

## Մրցանակներ և պարգևներ
*Ռուսական մրցանակներ*
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (27 նոյեմբերի, 1981)
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (18 ապրիլի, 1988)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (1 դեկտեմբերի, 2005) – *Հայրենական կինեմատոգրաֆիայի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և բազմամյա ստեղծագործական գործունեության համար*,
* Պատվո շքանշան (27 հոկտեմբերի, 2016) – *հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար*,
* «Հայրենիքի հերոսների հիշատակին» մեդալ – *պատմահայրենասիրական ուղղվածության նախագծերի իրականացման համար* (Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարի 2016 թվականի դեկտեմբերի 19-ի № 870 հրաման)։

*Օտարերկրյա մրցանակներ*
* Հենրիխ Գրայֆի մրցանակի դափնեկիր (1969),
* Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր անդամ (20 փետրվարի, 2006) – *թատրոնի և կատարողական արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար*։

*Հանրային ճանաչում*
* ՌԴ Կինեմատոգրաֆիական արվեստների և գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս (2002),
* «Ոսկե արծիվ-2017» հատուկ մրցանակ «կինեմատոգրաֆիայի բնագավառում ունեցած ավանդի համար» (2016 թվականի արդյունքներով)։

## Գրական ստեղծագործություն
Սցենարներից ու պիեսներից բացի Վասիլի Լիվանովը հեղինակել է վիպակներ, պատմվածքներ, էսսեներ, հուշագրություններ մշակույթի ականավոր գործիչների մասին։ Սկյութների մասին պատմող «Ագնիան՝ Ագնիայի դուստր» (, 1976), «Իմ սիրելի ծաղրածուն» (, 1979), «Գիշերային «Նետը» (, 1980), «Ռազմական կցորդի հարստությունը» (, 1984) վիպակներն առաջին անգամ հրապարակվել են «Յունոստ» ամսագրում։ 1985 թվականին լույս է տեսել Վասիլի Լիվանովի արձակ ստեղծագործությունների «Լեգենդ և իրականություն» () ժողովածուն («Սովետսկի պիսատել» հրատարակչություն)։ «Նևա» ամսագրում (1989, № 4) հրապարակվել է «Իրեն չհիշող Իվանը» () հումորային վիպակը։ Հետագայում բազմիցս հրատարակվել են նրա տարբեր ժանրերի ստեղծագործությունների ժողովածուներ, լույս են տեսել ստեղծագործությունների եռահատոր (2005) և երկհատոր (2010) ժողովածուներ։

«Իմ սիրելի ծաղրածուն» վիպակի մոտիվներով նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։ Վասիլի Լիվանովի հեքիաթի հիման վրա բեմադրվել է «Նապաստակը կաղամբի բանջարանոցիցի» կարճամետրաժ մուլտֆիլմը («Սոյուզմուլտֆիլմ», 2006)։ 2009 թվականին Վասիլի Լիվանովի «Ռազմական կցորդի հարստությունը» վիպակի հիման վրա նկարահանվել է «Կրոմով» կինոֆիլմը, սակայն պրոդյուսերների հետ տարաձայնությունների պատճառով Լիվանովը պահանջել է հանել իր ազգանունը լուսագրերից։

## Վավերագրական ֆիլմեր և հեռուստահաղորդումներ
* «Վասիլի Լիվանով։ «Կյանքում ես Շերլոք Հոլմսը չեմ» (, «Առաջին ալիք», 2010)
* «Վասիլի Լիվանով; Ես կարող եմ պատասխանել հարվածին» (, «ՏՎ Ցենտր», 2015)
* «Վասիլի Լիվանով։ Ասպետ և ջենտլմեն» (, «Առաջին ալիք», 2015)
* «Շերլոք Հոլմս և բժիշկ Վաթսոն. խորհրդային Բեյքեր սթրիթի պատմությունը» (, «Միր», 2020)
* «Շերլոք Հոլմսը և բժիշկ Վաթսոնը միասին ընդմիշտ» (, «Առաջին ալիք», 2021)

## Մատենագրություն
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Վասիլի Լիվանովին նվիրված կայք 
* Василий Ливанов. «Смотрите, сын полка!» Воспоминания Василия Ливанова о военном детстве
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների և գիտության ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստատեսության դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ