Ջորջիա (պրովինցիա)

**Ջորջիա պրովինցիա** (նաև՝ **Ջորջիա գաղութ**), գաղութային դարաշրջանի բրիտանական Ամերիկայի հարավային գաղութներից մեկը։ 1775 թվականին այն Տասներեք գաղութներից վերջինն էր, որ աջակցել է Ամերիկյան հեղափոխությանը։

Ջորջիայի նահանգի սկզբնական հողային դրամաշնորհը ներառել է նեղ հողաշերտ, որը տարածվել է մինչև Խաղաղ օվկիանոս։

1732 թվականի ապրիլի 21-ին գաղութի կորպորատիվ կանոնադրությունը շնորհվել է գեներալ Ջեյմս Օգլտորպին Ջորջ II-ի կողմից, ում անունով էլ անվանակոչվել է գաղութը։ 1732 թվականի հունիսի 9-ին կանոնադրությունը վերջնականացվել է թագավորի գաղտնի խորհրդի կողմից։

Օգլտորպը պատկերացրել է գաղութ, որը պետք է ծառայեր որպես ապաստան պարտքի պատճառով բանտարկված անգլիացի հպատակների և «արժանի աղքատների» համար։ Գեներալ Օգլտորպը սահմանել է շատ խիստ օրենքներ, որոնց հետ շատ գաղութաբնակներ համաձայն չեն եղել, օրինակ՝ ալկոհոլային խմիչքների արգելքը։ Նա համաձայն չի եղել ստրկության հետ և կարծել է, որ փոքր հողակտորների համակարգն ավելի հարմար է, քան հյուսիսում գտնվող գաղութներում տարածված մեծ պլանտացիաները։ Սակայն հողային շնորհները այնքան մեծ չեն եղել, որքան կնախընտրեին գաղութաբնակների մեծ մասը։

Գաղութի հիմնադրման մեկ այլ պատճառ եղել է այն, որ այն ծառայեր որպես բուֆերային պետություն և «կայազորային նահանգ», որը կպաշտպաներ հարավային բրիտանական գաղութները իսպանական Ֆլորիդայից։ Օգլտորպը պատկերացրել է նահանգ՝ բնակեցված «ամուր ֆերմերներով», ովքեր կկարողանային պաշտպանել սահմանը. այս պատճառով գաղութի կանոնադրությունն արգելել է ստրկությունը։ Ստրկության արգելքը վերացվել է 1751 թվականին, իսկ 1752 թվականին գաղութը դարձել է թագավորական գաղութ։

## Հիմնադրում

Թեև շատերը կարծում են, որ գաղութը ստեղծվել է բանտարկվածների համար, սակայն իրականում գաղութը ձևավորվել է որպես ստրկության վայր։ Օգլտորպը տեսիլք ուներ Ջորջիան պարտապանների համար տեղ դարձնելու համար, բայց այն վերածվել է թագավորական գաղութի։ Ստորև բերված է պատմական ակնարկ առաջին անգլիացի վերաբնակիչների մասին, որոնք ուղարկվել են Ջորջիա․

Ստեղծվել է հանձնաժողով, որը պետք է այցելեր բանտեր և հասներ այնպիսի դժբախտ բանտարկյալների ազատ արձակմանը, ինչպիսին նրանք արժանի էին ՝ մանրակրկիտ ուսումնասիրելով նրանց *բնավորությունը*, *հանգամանքները* և *անցյալը*։

Ընտրվել է 35 ընտանիք, որոնց թիվը կազմում էր հարյուր քսան մարդ։

1732 թվականի նոյեմբերի 16-ին գաղթականները Գրեյվսենդում անցան Աննա նավի վրա․․․ 1733 թվականի հունվարի 13–ին նրանք հասան Հարավային Կարոլինա նահանգի Չարլսթոն նավահանգիստ․․․ Հաջորդ օրը նրանք նավարկեցին Պորտ Ռոյալում, մոտ ութսուն մղոն դեպի հարավ, որը փոքր նավերով կտեղափոխվեր Սավաննա գետ։

Օգլտորպը շարունակել է ճանապարհը դեպի գետը ՝ բնակավայրի համար հարմար վայր որոնելու համար։ 1733 թվականի փետրվարի 12-ին Օգլտորպը վերաբնակիչներին բերել է Յամակրո Բլաֆ, ներկայիս Սավաննա քաղաքում, և ճամբարել տեղի տարեց Տոմոչիչի կրիկների առաջնորդի օգնությամբ։ Ժամանակին այս վայրում էր գտնվում Յամակրաու ցեղի հնդկացիների գյուղը, բայց Օգլտորպը համոզել է հնդկացիներին տեղափոխվել։ Այս օրը մինչ օրս նշվում է որպես Ջորջիայի օր։

Գաղութի սկզբնական կանոնադրության մեջ նշվում էր, որ այն գտնվում է Սավաննա և Ալթամահա գետերի միջև, մինչև դրանց ծագումը (Ալթամահայի սկիզբը գտնվում է Օքմուլջի գետի վրա)։ Այնուհետև տարածվում է դեպի արևմուտք «մինչև Հարավային ծովեր»։ Կանոնադրության ներքո գտնվող տարածքը նախկինում Կարոլինայի նահանգի սկզբնական դրամաշնորհի մի մասն էր, որը սերտորեն կապված էր Ջորջիայի հետ։

## Գաղութի զարգացում

Գաղտնի խորհուրդը հաստատել է հիմնադրման կանոնադրությունը 1732 թվականի հունիսի 9-ին, և հաջորդ երկու տասնամյակների ընթացքում հոգաբարձուների խորհուրդը կառավարում էր նահանգը՝ խորհրդարանի տարեկան սուբսիդիաների օգնությամբ։ Սակայն բազմաթիվ դժվարություններից և Օգլտորպի մեկնումից հետո հոգաբարձուները չկարողացան կառավարել սեփականատիրական գաղութը, և 1752 թվականի հունիսի 23-ին նրանք թագին ներկայացրին վերադարձման փաստաթուղթ՝ կանոնադրության ժամկետի լրանալուց մեկ տարի առաջ։ 1755 թվականի հունվարի 2-ին Ջորջիան պաշտոնապես դադարել է լինել սեփականատիրական գաղութ և դարձել է թագավորական գաղութ։

1732-ից մինչև 1758 թվականը փոքր քաղաքացիական բաժանումները շրջաններ և քաղաքներ էին։ 1758 թվականին, առանց հնդկացիների թույլտվության, Ջորջիայի նահանգը բաժանվել է ութ ծխականների՝ Ջորջիայի Ասամբլեայի մարտի 15-ի ակտով։ Սավաննայի քաղաքն ու շրջանը անվանվել է Քրիստոսի ծխական Եկեղեցի։ Աբերկորնի և Գոշենի շրջանը, ինչպես նաև Էբենեզերի շրջանը, անվանվել է Սուրբ Մատթեոսի ծխական համայնք։ Հալիֆաքսի շրջանը անվանվել է Սուրբ Գեորգի ծխական համայնք։ Օգասթայի շրջանը անվանվել է Սուրբ Պողոսի ծխական համայնք։ Հարդվիկի քաղաքը և Օջիչի շրջանը, ներառյալ Օսաբաու կղզին, անվանվել է Սուրբ Փիլիպի ծխական համայնք։ Սանբերիից Միդուեյ և Նյուպորտ շրջանում մինչև Նյուպորտի հարավային ճյուղը, ներառյալ Սուրբ Կատրինի և Բերմուդայի կղզիները, անվանվել է Սուրբ Հովհաննեսի ծխական համայնք։ Դարիենի քաղաքն ու շրջանը մինչև Ալթամահա գետը, ներառյալ Սապելո և Իսթվուդ կղզիները և ծովային կղզիները Էգ կղզուց հյուսիս, անվանվել է Սուրբ Անդրեասի ծխական համայնք։ Ֆրեդերիկայի քաղաքն ու շրջանը, ներառյալ Մեծ և Փոքր Սուրբ Սիմոնի կղզիները և հարակից կղզիները, անվանվել է Սուրբ Հակոբոսի ծխական համայնք։

Ֆրանսիական և հնդկական պատերազմում Բրիտանիայի հաղթանակից հետո թագավոր Ջորջ III-ը հրապարակել է 1763 թվականի հռչակագիրը։ Դրա դրույթներից մեկը Ջորջիայի հարավային սահմանը Ալթամահա գետից մինչև Սուրբ Մարիի գետ ընդլայնելն էր։ Երկու տարի անց՝ 1765 թվականի մարտի 25-ին, նահանգապետ Ջեյմս Ռայթը հաստատել է Գլխավոր ասամբլեայի ակտը, որը ստեղծում էր չորս նոր ծխական՝ Սուրբ Դավիթ, Սուրբ Պատրիկ, Սուրբ Թովմաս և Սուրբ Մարիամ, վերջերս ձեռք բերված հողերում, և այն հետագայում Ջեքիլ կղզին հանձնել է Սուրբ Հակոբոսի ծխական համայնքին։

Ջորջիայի գաղութն ուներ դանդաղ սկիզբ։ Ջեյմս Օգլտորպը չէր թույլատրում ալկոհոլ, և գաղութաբնակները, ովքեր եկել էին հոգաբարձուների հաշվին, չէին կարող տիրապետել ավելի քան 0.20 կմ² հողի իրենց ֆերմայի համար՝ ի լրումն քաղաքում 60 ֆուտ 90 ֆուտ հողակտորի։ Նրանք, ովքեր իրենց ճանապարհն իրենք էին վճարել, կարող էին բերել տաս պայմանագրային ծառա և կստանային 500 ակր հող։ Լրացուցիչ հողեր չէին կարող ձեռք բերվել կամ վաճառվել։ Գաղութում դժգոհությունն աճել է այս սահմանափակումների պատճառով, և Օգլտորպը վերացրել է դրանք։ Ստրկության, ալկոհոլի և հողի ձեռքբերման հետ գաղութն ավելի արագ է զարգացել։ Ստրկությունը թույլատրվել էր 1749 թվականից։ Կար որոշակի ներքին ընդդիմություն ստրկության նկատմամբ, հատկապես շոտլանդացի բնակիչների կողմից, բայց Անկախության պատերազմի ժամանակ Ջորջիան շատ նման էր մյուս հարավային գաղութներին։

## Անկախության պատերազմի ժամանակաշրջանը և դրան հաջորդած ժամանակահատվածը
Ամերիկյան հեղափոխության ժամանակ Ջորջիայի բնակչությունը սկզբում բաժանված էր այլ նահանգներում հեղափոխական գործունեությանը և լարվածության աճին ինչպես արձագանքելու հարցում։ 1775 թվականին Մասաչուսեթսում բռնությունների բռնկումից հետո ռադիկալ հայրենասերները գրոհել են Սավաննայի թագավորական զինապահեստը և վերցրել զինամթերքը, վերահսկողություն հաստատեցին նահանգային կառավարության վրա և շատ լոյալիստների դուրս քշեցին նահանգից։ 1776 թվականին նահանգային կոնգրեսը հայտարարել է անկախություն և ստեղծել նոր նահանգի սահմանադրություն։ Ջորջիան նաև ծառայել է որպես հենակետ բրիտանացիների վերահսկողության տակ գտնվող Ֆլորիդա կատարվող մի քանի կարևոր արշավանքների համար։

1777 թվականին ստեղծվել են Ջորջիա նահանգի սկզբնական ութ շրջանները։ Մինչ այդ Ջորջիան բաժանված էր տեղական կառավարման միավորների՝ կոչված ծխականներ։ Բնակեցումը սահմանափակված էր Սավաննա գետի անմիջական հարևանությամբ. նոր նահանգի արևմտյան տարածքը մնում էր կրիկների վերահսկողության տակ։

Ջեյմս Ռայթը՝ Ջորջիայի նահանգի վերջին թագավորական նահանգապետը, 1775 թվականին արձակել է թագավորական ասամբլեան։ Նա կարճ ժամանակով հեղափոխականների գերին էր, մինչև որ 1776 թվականի փետրվարին փախել է բրիտանական ռազմանավ։ Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմի ընթացքում Ռայթը միակ թագավորական նահանգապետն էր, ով վերականգնել է իր գաղութի մի մասի վերահսկողությունը, երբ բրիտանական ուժերը 1778 թվականի դեկտեմբերի 29-ին գրավել են Սավաննան։ Բրիտանական և լոյալիստական ուժերը վերականգնել են Ջորջիայի մեծ տարածքների գաղութային կառավարումը, հատկապես ափամերձ շրջանում, մինչդեռ հայրենասերները շարունակում էին պահպանել անկախ նահանգապետ, կոնգրես և աշխարհազոր այլ տարածքներում։ 1779 թվականին բրիտանացիները հետ են մղել աշխարհազորի, Կոնտինենտալ բանակի և ֆրանսիական ռազմական ու ծովային ուժերի հարձակումը Սավաննայի վրա։ 1781 թվականին Օգասթայի պաշարումը աշխարհազորի և Կոնտինենտալ ուժերի կողմից այն վերադարձրել է հայրենասերների վերահսկողությանը։ Երբ պատերազմը պրտվել է Բրիտանիայի համար, Ռայթը և բրիտանական ուժերը տարհանվել են Սավաննայից 1782 թվականի հուլիսի 11-ին։ Դրանից հետո Ջորջիայի նահանգը դադարել է գոյություն ունենալ որպես բրիտանական գաղութ։

Ջորջիայի նոր նահանգը Երկրորդ մայրցամաքային կոնգրեսի անդամ էր, Անկախության հռչակագրի ստորագրող, տասներորդ նահանգը, որը վավերացրել է Համադաշնության հոդվածները 1778 թվականի հուլիսի 24-ին, և չորրորդ նահանգը, որը ընդունվել է ԱՄՆ Սահմանադրության Միության ներքո 1788 թվականի հունվարի 2-ին։

1802 թվականի ապրիլի 24-ին Ջորջիան ԱՄՆ Կոնգրեսին զիջել է իր արևմտյան հողերի մի մասը, որոնց նկատմամբ հավակնություններ ուներ դեռևս նահանգ (գաղութ) եղած ժամանակներից։ Այս հողերը ներառվել են Միսսիսիպի տարածքի մեջ և ավելի ուշ (այլ հարակից հողերի հետ միասին) դարձել են Ալաբամա և Միսսիսիպի նահանգները։

## Տես նաև
* Տասներեք գաղութներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Cashin, Edward J. *Guardians of the valley։ Chickasaws in colonial South Carolina and Georgia* (U of South Carolina Press, 2009) online.

*
* Greene, Evarts Boutell. *Provincial America, 1690-1740* (1905) ch 15 online pp 249-269 covers 1732 to 1763.

* Harrold, Frances. "Colonial Siblings։ Georgia's Relationship with South Carolina During the Pre-Revolutionary Period." *Georgia Historical Quarterly* 73.4 (1989)։ 707-744. online

* Hillman, Arye L. "Philanthropy as politics։ The precolonial Georgia project for a new start in life for England's poor." *European Journal of Political Economy* (2023)։ 102429. 

*
* Jennison, Watson W. *Cultivating Race։ The Expansion of Slavery in Georgia, 1750-1860* (University Press of Kentucky, 2012) online

* McIlvenna, Noeleen. *The short life of free Georgia։ Class and slavery in the colonial south* (Chapel Hill, NC։ University of North Carolina Press, 2015). online

* 

* Russell, David Lee. *Oglethorpe and Colonial Georgia։ A History, 1733-1783* (McFarland, 2006) online.

* Sullivan, Buddy. *Georgia։ A state history* (Arcadia Publishing, 2010) online.

* Wax, Darold D. " 'New Negroes Are Always in Demand'։ The Slave Trade in Eighteenth-Century Georgia." *Georgia Historical Quarterly* 68.2 (1984)։ 193-220. online

## Արտաքին հղումներ
*LOC։ Establishing the Georgia Colony 1732–1750
*Carl Vinson Institute of Government, University of Georgia։ Georgia History
*Sir John Percival papers , also called։ The Egmont Papers, 1732–1745. University of Georgia Hargrett Library.
*Diary of Viscount Percival  afterwards first Earl of Egmont. University of Georgia Hargrett Library.
*Charter of Georgia from the Avalon Project
*Royal Charter for the Colony of Georgia, 09 June 1732  from the collection of the Georgia Archives.
*Original Grantees of the Colony of Georgia, 21 December 1733 from the collection of the Georgia Archives.
*1758 Act Dividing Georgia into Parishes
*Colonial Will Books, 1754-1779 from the Georgia Archives  

Կատեգորիա:13 գաղութներ
Կատեգորիա:13 գաղութների պատմություն
Կատեգորիա:17-րդ դարը Հյուսիսային Ամերիկայում
Կատեգորիա:1732 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1732 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:18-րդ դարը Հյուսիսային Ամերիկայում
Կատեգորիա:Ալաբամա
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Միսսիսիպի
Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ
Կատեգորիա:Նախկին միապետություններ
Կատեգորիա:Ջորջիա