12 կապիկներ

**«12 կապիկներ»** (), 1995 թվականի գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ է ռեժիսոր Թերի Գիլիամի գլխավոր դերակատարմամբ՝ Բրյուս Ուիլիսի և Մադլեն Սթոուի մասնակցությամբ: Սյուժեն պատմում է մութ ապագայից եկած ճանապարհորդի մասին, որը փորձում է պարզել համաճարակի պատճառը, որն ապագայում գրեթե ոչնչացրել է մարդկությունը։ Ֆիլմը ոգեշնչվել է «Runway»-ից՝ ֆրանսիացի ռեժիսոր Քրիս Մարկերից::

## Սյուժե
Մինչև 2035 թվականը անբուժելի վիրուսը ոչնչացրել է հինգ միլիարդ մարդու, այսինքն՝ աշխարհի բնակչության մեծ մասին, իսկ մնացածը ստիպված են ապրել գետնի տակ։ Ջեյմս Քոուլ (Բրյուս Ուիլիս) անունով հանցագործը, որը 25 տարվա ազատազրկման էր դատապարտվել իշխանությունների նկատմամբ լկտիության և անհնազանդության համար, ընտրվեց որպես «կամավոր», որը կուղարկվի ջրի երես՝ լքված քաղաքում կենսաբանական կյանքի նմուշներ հավաքելու՝ կրճատման պատրվակով։ Իր դատավճռում նա պետք է  ապացուցեր, որ վստահելի է, նրա ընկեր Խոսեն հաջորդ վանդակում համոզում է նրան չըմբոստանալ՝ ասելով, որ հաջող ելքի հույսը քիչ է։ Քոուլը հետազոտվում է և դուրս է գալիս մակերես՝ նմուշներ հավաքելու: Հաջող վերադարձից հետո նրան առաջարկում են ավելի վտանգավոր աշխատանք (բայց դրա դիմաց, ինչպես ասում էին, ներում են խոստանում)՝ նա պետք է վտանգավոր ճանապարհորդություն գնա ժամանակի մեքենայով մինչև 1996 թվականը, երբ սկսվեց սարսափելի համաճարակը։

Սխալմամբ Քոուլը հայտնվում է Բալթիմորում 1990թ.-ին, որտեղ նրան շփոթում են հոգեկան հիվանդի հետ, քանի որ նա մերկ է հայտնվում փողոցի մեջտեղում՝ իրեն անպատշաճ պահելով, ապակողմնորոշված ​​տեղում և ժամանակում սկսում է բղավում որոշ վիրուսակիրների մասին։ Ոստիկանների հետ առերեսվելով՝ նա դիմադրում է։ Արդյունքում նրան կալանավորում են, սրսկում ստելազինի մեծ չափաբաժին, ապա տեղափոխում են հոգեբուժական կլինիկա՝ երիտասարդ հոգեբույժ Քեթրին Ռալիի (Մադլին Սթոու) հսկողության ներքո։ Այնտեղ Քոուլը հանդիպում է կենդանիների իրավունքների պաշտպան և հայտնի վիրուսաբանի որդի Ջեֆրիին (Բրեդ Փիթ), և անհաջող փորձում է մարդկանց զգուշացնել մոտալուտ վտանգի մասին։ Քոուլը կասկածում է, որ Ջեֆրին պատրաստվում է ազատել վիրուսը։ Նա հայտնվում է բժիշկների խորհրդի առաջ, որտեղ նա փորձում է ապացուցել իր պատմությունը՝ զանգահարելով կոնտակտային համարին։ Այնուհետև Քոուլը փորձում է փախչել՝ օգտագործելով Ջեֆրիի պատրաստած բանալին, սակայն նրան բռնում են և տեղափոխում  պատժախուց, որտեղ նա լսում է մի ձայն, որը նրան Բոբ է անվանում։ Քոուլը փախչում է պատժախցից, ինչը շփոթեցնում է հիվանդանոցի անձնակազմին։ Նա վերադարնումէ 2035 թվականին:

Երբ վերադառնում է, խոսում է կատարվածի մասին, բայց նրանից դժգոհ էին։ Իշխանությունները Քոուլին ևս մեկ հնարավորություն են տալիս, նրան նորից ուղարկում են 1996, բայց նորից սխալվում են, և նա հայտնվում է խրամատում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որտեղ հանդիպում է մեկ այլ սուրհանդակի՝ իր ընկեր Ժոզեին, ում հետ նա բանտում էր, և  որը վիրավորվել է ոտքից։ Հաջորդը, Քոուլը վերջապես հասնում է 1996 թվականին, գտնում է իր բժշկին և առևանգում նրան դասախոսությունից հետո, որտեղ նա խոսում է Կասանդրայի համախտանիշի մասին: Քեթրինն ու Քոուլը մեկնում են Ֆիլադելֆիա՝ գտնելու 12 Կապիկների խմբի հետքերը։ Ճանապարհին նրանք կանգ են առնում հյուրանոցում, որտեղ Քոուլը երազ է տեսնում, այնտեղ Քեթրինին տեսնում է այլ սանրվածքով։ Արթնանալով՝ նա Քեթրինին ասում է, որ տեսել է նրան նախքան նրանց հանդիպելը, բայց չգիտեր, որ դա նա է։ Նրանք շարունակում են ճանապարհը դեպի քաղաք։ Միաժամանակ ռադիոն հայտնում է ջրհորն ընկած տղայի մասին, որի հանուն փրկարարական գործողություն է կազմակերպվում։ Քոուլն ասում է, որ մանուկ հասակում շատ է անհանգստացել իր համար, բայց իրականում տղան անընդհատ թաքնվել է գոմում։ Քեթրինը չի հավատում նրան և ոչ մի կարևորություն չի տալիս նրա խոսքերին։

Քաղաք ժամանելուն պես Քոուլը խնդրում է Քեթրինին կանգնեցնել մեքենան, որից հետո պատերից պոկում է թռուցիկներ՝ ցույց տալով նրան նկարված տասներկու կապիկների խմբի խորհրդանիշները (ստորգետնյա «12 կապիկների բանակ»)։ Քոուլը հետևում է կարմիր սիմվոլների արահետին և իր հետ քարշ տալիս Քեթրինին։ Ճանապարհին նրանք տեսնում են մի շրջիկ քարոզչի, որը Քոուլին ճանաչում է որպես ժամանակի ճանապարհորդներից մեկը, ով նրան Բոբ է անվանում։ Նա ասում է, որ գիտնականները հաղորդիչները թաքցնում են ատամների մեջ, որպեսզի կարողանան հետևել ժամանակի ճանապարհորդներին: Հետքեր փնտրելիս Քեթրինն ու Քոուլը հին թատրոնում հանդիպում են ավազակների: Քոուլը սպանում է նրանց։ Քեթրինը և Քոուլը հասնում են FAA-ի գրասենյակ, որտեղ գտնվում են Ջեֆրիի խմբի անդամները՝ կենդանիների իրավունքների պաշտպանները: Քոուլը նրանցից որոշակի տեղեկություններ է ստանում Ջեֆրիի ծրագրերի մասին։ Քոուլը և Քեթրինը գողանում են FAA-ի անդամների մեքենան, որպեսզի փոխարինեն Քեթրինի գողացված մեքենան և քշեն քաղաքից դեպի անտառ: Այնտեղ Քեթրինը ոտքից հանում է փամփուշտը, իսկ հետո օգնում նրան հասնել Ջեֆրիի հոր առանձնատուն։ Նա հանդիպում է Ջեֆրիի հետ, այնուհետև անհետանում է առանց հետքի՝ ոստիկանների հայտնվելուց անմիջապես առաջ։

Քեթրինը ոստիկաններին պատմում է կատարվածը՝ ասելով, որ Քոուլը պաշտպանել է իրեն բռնաբարողներից։ Բացի այդ, հեռուստատեսությունը հայտնել է, որ ջրհորն ընկած տղային գտել են մոտակայքում գտնվող անասնագոմում։ Քեթրինը զանգ է ստանում ոստիկանությունից։ Նրան հայտնում են, որ կատարված բալիստիկ փորձաքննության արդյունքում իր կողմից հանձնված փամփուշտը ճանաչվել է 20-րդ դարի սկզբի հազվագյուտ փամփուշտ։ Փաստերը միասին հավաքելով՝ Քեթրինը սկսում է հավատալ այն ամենին, ինչ Քոուլն ասել է իրեն։ Հասկանալով իրավիճակի լրջությունը՝ նա մոլեգնած անցնում է իր գրքի նյութերը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի լուսանկարներից մեկում հայտնաբերում է վիրավոր զինվորի, որը, պարզվում է, Ժոզեն է, իսկ ֆոնին Քոուլը։

Քեթրինը փնտրում է «12 կապիկների բանակը» FAA-ի գրասենյակ վերադառնալու ճանապարհին և պատին թողնում է կարմիր լակի ներկով հաղորդագրություն: Հանկարծ նա նորից հանդիպում է Քոուլին մոտակա փողոցում։ Քեթրինը վերցնում է Քոուլին և ոստիկանությունից տանում մոտակա հյուրանոց: Հյուրանոց է գալիս տեղացի կավատը, որը կարծում է, որ Քեթրինը մարմնավաճառ է, իսկ Քոուլը` իր հաճախորդը: Քոուլը ծեծում է կավատին։ Այնուհետև նա հեռացնում է ատամները հաղորդիչով, ինչպես նրան խորհուրդ է տվել թափառաշրջիկը, քանի որ նա ցանկանում է այս անգամ մնալ Քեթրինի հետ։ Նրանք վերցնում են կավատի կանխիկ գումարը, նոր հագուստ են գնում և դիմահարդարվում հենց կինոթատրոնում։ Քեթրինը խոստովանում է, որ քանի որ ոչինչ հնարավոր չէ փոխել, պետք է վայելել ներկա իրավիճակը։ Նրանք որոշում են թռչել դեպի օվկիանոս և հաջորդ առավոտյան գնալ օդանավակայան։ Ճանապարհին նրանք տեսնում են «12 կապիկների բանակի» գործողությունների հետևանքները, որոնք գիշերը թաքնվել են կենդանաբանական այգում և բաց թողել բոլոր կենդանիներին։ Օդանավակայանում Քոուլը զանգահարում է՝ հայտնելով, որ «կապիկները» միջադեպին չեն մասնակցել։ Կրկին Քոուլը հանդիպում է Ժոզեին, որը ասում է, որ ինքը հերոս է։ Բացի այդ, Խոսեն նրան ատրճանակ է հանձնում և ասում, որ պետք է ավարտի գործը՝ սպանելով հանցագործին։ Քոուլը տեսնում է ժամանակի այլ ճանապարհորդների իր շուրջը և հասկանում է, որ այլընտրանք չունի:

Պարզվում է, որ վիրուսը արձակում է ոչ թե վիրուսաբան Գոինսի խենթ որդին, այլ նրա նույնքան խենթ օգնական դոկտոր Փիթերսը, որը ներկա է եղել Քեթրինի դասախոսություններին։ Քոուլը դա շատ ուշ է հասկանում. հարձակվողը «գործուղման» է գնում վիրուսի նմուշներով՝ այն տարածելու ամբողջ մոլորակով՝ բացելով առաջին բեռնարկղը հենց օդանավակայանում: Այնտեղ նրան գրեթե շրջանցում են Քոուլն ու Քեթրինը։ Այնուամենայնիվ, հսկայական հերթը խանգարում է նրանց հասնել նրան: Քոուլը, վերջապես փախչելով գծից, շտապում է հարձակվողի հետևից՝ ատրճանակ քաշելով, երբ նա գնում է, բայց ոստիկանները ժամանակին գալիս են և կրակ բացում նրա վրա։ Հարձակվողը թաքնվում է. Քոուլը մահանում է փոքրիկ տղայի աչքի առաջ, ով ծնողների հետ օդանավակայանում ինքնաթիռին է սպասում։ Այս տղան ինքը Քոուլն է, և այս տեսարանը կհետապնդի նրա երազանքները ողջ կյանքի ընթացքում, ինչպես նա ասել էր Քեթրինին ավելի վաղ: Նա աչքերով գտնում է տղային ու արցունքների միջից ժպտում նրան։ Համաճարակը դառնում է անդառնալի, բայց ինքնաթիռի խցիկում հարձակվողի կողքին նստած է մի կին՝ Քոուլին ուղարկած ապագա գիտնականներից մեկը։ Տեսողականորեն նա նույնքան հին է, որքան ապագայում։ Նա ներկայանում է. «Իմ անունը Ջոնս է։ Ես ապահովագրությունից եմ» (բառախաղ, կարող է թարգմանվել որպես «անվտանգության ցանց»):

Ֆիլմն ավարտվում է փոքրիկ Քոուլի և նրա ծնողների հետ մեքենա նստելով։ Նա նայում է հեռուն, և նրա աչքերը ցուցադրվում են, ինչպես ֆիլմի առաջին կադրում:

## Դերերում են
* Բրյուս Ուիլիսը որպես Ջեյմս Քոուլ, բանտարկյալ, որը համաձայնել է մասնակցել ժամանակի ճանապարհորդության միջոցով վիրուսը ուսումնասիրելու ծրագրին:
* Մադլին Սթոուն  Քեթրին Ռեյլին երիտասարդ հոգեբույժ է, որը անգիտակցաբար ուսումնասիրում է Քոուլի նման մարդկանց աշխատանքը՝ հավատալով, որ նրանց գործողությունները փսիխոզի ձև են:
* Բրեդ Փիթը՝ Ջեֆրի Գոյնսի դերում, վիրուսաբանի որդի, կենդանական աշխարհի ջերմեռանդ պաշտպան։
* Ջոզեֆ Մելիտոն - երիտասարդ Քոուլի դերում:
* Ջոն Սեդա - Խոսեն՝ Քոուլի ընկերը, նույնպես համաձայնում է մասնակցել ծրագրին և ստանում է իր համաներումը։
* Ֆրենկ Գորշին - դոկտոր Ֆլետչեր:
* Դեյվիդ Մորզը որպես բժիշկ Փիթերս, Գոինսի օգնական, համաճարակի պատճառ, որը սպանել է միլիարդավոր մարդկանց:
* Քրիստոֆեր Փլամեր - բժիշկ Գոյնս
* Քրիստոֆեր Մելոնի - լեյտենանտ Հալպերին
* Լիզա Գեյ Հեմիլթոն - Թեդի
*  - կին օդանավակայանում
*  - ճամփորդող քարոզիչ

## Նկարահանումններ
Ֆիլմի սցենարը հիմնված է վավերագրող Քրիս Մարկերի միակ գեղարվեստական ​​ֆիլմի՝ Runway (1962 թվական ֆիլմ,) (ֆրանսիական La Jetée) վրա, թեև 12 Monkeys-ի ռեժիսոր Թերի Գիլիամը անգլիացի կինոքննադատ Յան Քրիստիի հետ հարցազրույցում պնդում է, որ չի տեսել Մարկերի ֆիլմը։ երբ նա նկարահանեց «12 կապիկները». Հարկ է նշել, որ Գիլիամը դիտել է ձայնային տեքստով լուսանկարների հրատարակված գիրքը, որը ներկայացված է ֆիլմում: Ինքը՝ Մարկերը, հետագայում խոսեց Գիլիամի ֆիլմի մասին հետևյալ կերպ. «Թերիի երևակայությունն ինքնին հարուստ է, ուստի համեմատությունների կարիք չկա։ Իհարկե, իմ կարծիքով, 12 Monkeys-ը հիանալի ֆիլմ է...»::

Նկարահանումները տեղի են ունեցել 1995 թվականի փետրվարի 8-ից մայիսի 6-ը Ֆիլադելֆիայում և Բալթիմորում: Նկարահանումների ժամանակ դժվարություններ են առաջացել մեկից ավելի անգամ՝ կապված ձմեռային եղանակային պայմանների և ապագայի մթնոլորտի ստեղծման համար օգտագործվող բարդ մեխանիզմների հետ: Քանի որ ֆիլմն ունի ոչ գծային սյուժե, սխալներ են թույլ տրվել մեկից ավելի անգամ, և որոշ տեսարաններ պետք է վերանկարահանվեն: Գիլիամը վիրավորվել է ձի վարելիս։ Չնայած նկարահանումների ընթացքում առաջացած դժվարություններին, ռեժիսորին հաջողվել է մնալ բյուջեի սահմաններում, նկարահանումները տևել են ընդամենը մեկ շաբաթ։ Արտադրության դիզայներ Ջեֆրի Բիքրոֆթը խոստովանել է, որ ֆիլմը դժվար էր նկարահանվել, և դա փողի կամ ժամանակի պակաս չէր, այլ ռեժիսոր Գիլիամը, որը պայքարում էր բյուջեի սահմաններում մնալու համար, նախապես դրա համար նախատինքներ էր ստացել:

Քանի որ կինոարտադրողները հնարավորություն չեն ունեցել նկարահանել տաղավարներում, նրանք հայտնաբերել են լքված շենքեր և ճարտարապետական ​​հուշարձաններ, որոնցում թույլատրվում է նկարահանել: Վերջին տեսարանը նկարահանվել է Բալթիմորի օդանավակայանում և Փենսիլվանիա Մոլում։ Հոգեբուժարանում նկարահանումները տեղի են ունեցել Ֆիլադելֆիայի Փենսիլվանիա նահանգի քրեակատարողական հիմնարկում:

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* 1996 թվական - Օսկարի 2 անվանակարգում՝ երկրորդ պլանի լավագույն դերասան (Բրեդ Փիթ), լավագույն զգեստների դիզայներ (Ջուլի Վայս):
* 1996 թվական - «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ երկրորդ պլանի լավագույն դերասանի համար (Բրեդ Փիթ):
* 1996 թվական - 3 Սատուրն մրցանակ՝ լավագույն գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ, երկրորդ պլանի լավագույն դերասան (Բրեդ Փիթ), լավագույն կոստյումներ (Ջուլի Վայս), և 4 անվանակարգ՝ լավագույն ռեժիսոր (Թերի Գիլլիամ), լավագույն դերասան (Բրյուս Ուիլիս), լավագույն դերասանուհի (Մադլեն Սթոու)։ Սցենարի հեղինակ (Դեյվիդ Ուեբ Փիուլս, Ջանեթ Փիփլս):
* 1996 թվական - անվանակարգ MTV մրցանակի լավագույն դերասան (Բրեդ Փիթ):

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Обзор и критика фильма Rolling Stone

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1995
Կատեգորիա:1995 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1996 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հակաուտոպիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Մերիլենդում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մոնրեալում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նուար ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ապոկալիպսիսի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ժամանակի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ժամանակի միջով ճանապարհորդության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1990 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1990-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1996 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2030-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2035 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 21-րդ դարում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Մերիլենդում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում