Յանկա Կուպալա

**Յանկա Կուպալա** (իսկական անուն ազգանունը՝ Իվան Դոմինիկովիչ Լուցեվիչ, , ), բելառուս բանաստեղծ, դրամատուրգ, հրապարակախոս։

Համարվում է բելառուս գրականության դասականներից մեկը, Բելառուսի ազգային բանաստեղծ, Բելառուսի և Ուկրաինայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ, Լենինյան և Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1882 թվականի հուլիսի 7-ին (ըստ որոշ տվյալների հունիսի 25) Վյազինկա գյուղում, (ներկայումս Բելառուսի հանրապետության Մինսկի մարզի Մոլոդեչնենսկի շրջան), Դոմոնիկ Օնուֆրիևիչի և Բենիգնի Իվանովնայի ընտանիքում։ Մանուկ հասակում ապագա գրողը ստիխված էր լինում օգնել հորը, ով չնայած իրենց ազնվանական ծագմանը, հասարակ հողագործ գյուղացի էր և մշակում էր հարուստ սեփականատերերի հողատարածքները վճարելով նրանց հողի վարձակալության գումարներ։ Հոր մահից հետո 1902 թվականին դառնում է տնային ուսուցիչ և գրագիր։

Այնուհետև սևագործ աշխատանքի է անցնում տեղի գինու գործարանում։ Չնայած ծանր աշխատանքը նրանից մեծ ժամանակ էր խլում, նա ժամանակ էր գտնում ինքնադաստիարակման և ուսուցումների համար՝ հատկապես սիրում էր ընթարցանությունը։ 1898 թվականին ավարտում է Բելարուչ քաղաքի ազգային ուսումնարանը։

1908 - 1909 թվականներին ապրել է Վիլնոյում, որտեղ աշխատում էր բելռուսական առաջին «Наша Ніва» թերթի խմբագրությունում։ Այնտեղ էլ ծանոթանում է իր ապագա կնոջ՝ Վլադիսլավա Ստանկևիչի հետ։ Նույն քաղաքում նա ծանոթանում է նաև դերասանուհի Պավլինա Մյաձելկոյի հետ։ Հիացած լինելով դերասանուհու տաղանդով, նրա անունով է կոչում իր առաջին պիեսը՝ «Պաուլինկա» կատակերգությունը։

1909-1913 թվականներին սկսնակ բանաստեղծը սովորում է Սանկտ Պետերբուրգում, իսկ 1915 թվականին ավարտում է ուսումը Մոսկվայի քաղաքային ժողովրդական ինստիտուտը։ Ուսումը սակայն կիսատ է մնում և 1916 թվականին նա մեկնում է ռազմաճակատ մասնակցելու Առաջին համաշխարհային պատերազմին, ծառայության անցնելով ճանապարհաշինարարական ջոկատում, որտեղ աշխատում է մինչև Հոկտեմբերյան Սոցիալիստական Հեղափոխությունը։

Նա բնակություն է հաստատում Սմելոնսկում աշխատելով շինարարության ոլորտում։ Հեղափոխությունից հետո Յանկա Կուպալան տեղափոխվում է Մինսկ, ուր և ապրում է մինչև իր կյանքի վերջ։

Մահացել է 1942 թվականի հունիսի 28-ին, Մոսկվայի «Մոսկվա» հյուրանոցում։ Թաղվել է Մոսկվայի Վագանկովյան գերեզմանատանը, իսկ 1962 թվականին նրա աճյունը տեղափոխվել է Բելառուս և վերահուղարկավորվել Մինսկի Զինվորական գերեզմանատանը մոր գերեզմանի կողքին (ով ի դեպ մահացել էր Մինսկի պաշարման ժամանակ չիմանալով որդու մահվան մասին)։ Նույն գերեզմանատանն է թաղված նաև բելառուս մեկ այլ հայտնի գրող՝ Յակուբ Կոլասը, նրանց հիշատակին կագնեցված է մեծ հուշարձան։

## Երկեր


### Բանաստեղծություններ
* *«Ժալեյկա»* (, 1908)
* *«Գուսլյար»* (, 1910)
* *«Թանկ կյանքին»* (, 1913)
* *«Ժառանգություն»* (, 1922)
* *«Անանունը»* (, 1925)
* *«Ծաղկում»* (, 1930)
* *«Երգ շինարարությանը»* (, 1936)
* *«Բելառուսի շքանշանակրը»* (, 1937)
* *«Սրտից»* (, 1940)
* *«Բելառուս պարտիզաններին»* (, 1940)

### Պոեմներ
* *«Ձմռանը»* (, 1907)
* *«Ոչ մեկին»* (, 1907)
* *«Կալեկա»* (, 1907)
* *«Հատուցում սիրով»* (, 1907)
* *«Պիլիպովկայում»* (, 1908)
* *«Ինչու՞ համար»* (, 1908)
* *«Հավերժական երգ»* (, 1908)
* *«Կուրգան»* (, 1910)
* *«Երազ կուրգանի վրաе»* (, 1910)
* *«Սուրբ Ծնունդի ժամանակ»* (, 1911)
* *«Ձյադի վրա»* (, 1911)
* *«Բոնդարովնա»* (, 1913)
* *«Առյուծի գերեզմանը»* (, 1913)
* *«Ես և նա»* (, 1913)
* *«Հանգստի ժամանակ»* (, 1913)
* *«Անանունը»* (, 1924)
* *«Օրեսսա գետի վրայով»* (, 1933)
* *«Տարասովի բաժինը»* (, 1939)

### Պիեսներ
* *«Պավլինկա»* (, 1912)
* *«Պրիմակներ»* (, 1913)
* *«Ցրած բույն»* (, 1913)
* *«Տեղացիները»* (, 1922)



## Տես նաև
* Յանկա Կուպալայի անվան գրականության պետական թանգարան
* Յանկա Կուպալայի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն
* Յանկա Կուպալայի անվան զբոսայգի (Մինսկ)
* Յանկա Կուպալայի հուշարձան (Մինսկ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* տվյալների բազա 
* http://old.knihi.com/kupala/sanety-eng.html 
* Յանկա Կուպալայի ստեղծագործությունները <small>(բելառ.)</small>
* Յանկա Կուպալայի մասին էլեկ. գրադարանում <small>(բելառ.)</small>

Կատեգորիա:Բելառուս գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Բելառուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բելառուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Բելառուս լրագրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բելառուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բելառուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բելառուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բելառուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա