Ճանաչիր քո հաճախորդին (KYC)

ԱՄՆ-ում «**Ճանաչիր քո հաճախորդին**» (**KYC**) ֆինանսական ծառայությունների ուղեցույցներն ու կանոնակարգերը պահանջում են, որ մասնագետները ստուգեն հաճախորդի հետ գործարար հարաբերությունների պահպանման հետ կապված ինքնությունը, համապատասխանությունը և ռիսկերը։ Այս ընթացակարգերը ընկնում են փողերի լվացման (*AML*) և ահաբեկչության ֆինանսավորման (*CTF*) դեմ պայքարի դրույթների ավելի լայն շրջանակի ներքո։

*KYC* գործընթացներն օգտագործվում են բոլոր չափերի ընկերությունների կողմից ՝ նպատակ ունենալով ապահովել, որ իրենց ենթադրյալ հաճախորդները, գործակալները, խորհրդատուները կամ դիստրիբյուտորները համապատասխանեն կաշառակերության դեմ պայքարի պահանջներին և իսկապես լինեն նրանք, ինչպես իրենց ներկայացնում են։ Բանկերից, ապահովագրողներից, արտահանման վարկատուներից և այլ ֆինանսական հաստատություններից ավելի ու ավելի է պահանջվում, որ հաճախորդները մանրամասն տեղեկատվություն տրամադրեն համապարփակ ստուգման վերաբերյալ։ Այս կանոններն ի սկզբանե վերաբերում էին միայն ֆինանսական հաստատություններին, բայց այժմ դրանք ներառում են ոչ ֆինանսական արդյունաբերություն, ՖԻՆՏԵԽ տեխնոլոգիաներ, վիրտուալ ակտիվների դիլերներ և նույնիսկ շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններ։

## Իմացեք Ձեր հաճախորդների պահանջները
Ֆինանսական արդյունաբերության կարգավորող մարմնի (*FINRA*) 2090-րդ կանոնում նշվում է, որ ֆինանսական հաստատությունները պետք է ողջամիտ ջանասիրություն ցուցաբերեն յուրաքանչյուր հաճախորդի և այդ հաճախորդների անունից գործող յուրաքանչյուր անձի անձնական տվյալները նույնականացնելու և պահպանելու համար։ Այս կանոնին համապատասխանելու դեպքում ակնկալվում է, որ այս կազմակերպությունները կհավաքեն բոլոր այն տեղեկությունները, որոնք անհրաժեշտ են իրենց հաճախորդներին ճանաչելու համար։ «Ճանաչիր քո հաճախորդին» պահանջներին համապատասխանելու համար անհրաժեշտ համարվող տեղեկատվությունը ներառում է հաճախորդների նույնականացման ծրագիր (*CIP*), *Customer Due Diligence* (*CDD*) և *Enhanced Due Diligence* (*EDD*)։

### Հաճախորդների նույնականացման ծրագիր (''CIP'')
*USA Patriot Act*-ի 326-րդ բաժինը և այլ ֆինանսական հաստատություններից պահանջում է բանկերից ունենալ հաճախորդների նույնականացման ծրագիր (*CIP*)։ Ֆինանսական հաստատությունները պետք է հավաքեն իրենց հաճախորդների վերաբերյալ չորս տեսակի նույնականացման տեղեկատվություն, ներառյալ՝

* Անուն
* Ծննդյան ամսաթիվ
* Հասցե
* Նույնականացման համարը

### Customer Due Diligence
Բանկային գաղտնիքի մասին օրենքը, 1970 թվականի արտարժույթի և արտաքին գործարքների մասին օրենքի ընդհանուր անվանումը, ինչպես նաև դրա փոփոխությունները և այլ օրենսդրական ակտերը սահմանել են հաճախորդների *Customer Due Diligence* (*CDD*)-ն՝ որպես ֆինանսական թափանցիկության բարձրացման և փողերի լվացման կանխարգելման ջանքերի մի մաս։ *CDD* կանոնը խստացնում է *CDD*-ի պահանջները «Ամերիկյան Բանկեր, փոխադարձ հիմնադրամներ, արժեթղթերի բրոքերներ կամ դիլերներ, միջնորդավճարներ ֆյուչերսների առևտրականներ և ապրանքների առևտրի բրոքերներ ներկայացնող»։ *CDD* կանոնը պահանջում է, որ ֆինանսական հաստատությունները բացահայտեն և ստուգեն բաց հաշիվներ ունեցող հաճախորդների ինքնությունը։ *CDD* կանոնը պարունակում է չորս հիմնական պահանջ։

# Հաճախորդների նույնականացում և ինքնության ստուգում
# Հաշիվ բացող ընկերությունների շահառուների ինքնության նույնականացում և ստուգում
# Հասկանալ հաճախորդների հետ հարաբերությունների բնույթն ու նպատակը ' հաճախորդների ռիսկերի պրոֆիլները մշակելու համար։
# Իրականացնել շարունակական մոնիտորինգ ՝ կասկածելի գործարքները բացահայտելու և դրանց մասին հաղորդելու, ինչպես նաև ռիսկերը հաշվի առնելու համար պահպանել և թարմացնել հաճախորդների տեղեկատվությունը

Շահառուի վերաբերյալ տեղեկատվությունը անհրաժեշտ է ցանկացած ֆիզիկական անձի, որը տիրապետում է իրավաբանական անձի բաժնետոմսերի 25 տոկոսին կամ ավելի, և այդ իրավաբանական անձը վերահսկող ֆիզիկական անձին։

### Enhanced Due Diligence
Ուժեղացված իրավական ստուգումը պահանջվում է, երբ ավարտվել են ինքնության նախնական ստուգումները և հայտնաբերվել են անհատի կամ բիզնեսի համար բարձր ռիսկային գործոններ։ Երբ այդ պահանջները բավարարվում են, կատարվում է «ուժեղացված» կամ լրացուցիչ իրավական ստուգում, որը դուրս է գալիս *CDD*-ից, որը բացահայտում է հետևյալ տեղեկատվությունը։

* Հարստության աղբյուրի և միջոցների ստուգում
* Լրացուցիչ ինքնության ուսումնասիրություն
* Ռիսկերի նույնականացում և գնահատում

## Իմացեք Ձեր հաճախորդի հաճախորդին (''KYCC'')
*KYC*-ը կամ «Իմացեք Ձեր հաճախորդի հաճախորդին» գործընթաց է, որը նույնացնում է հաճախորդի գործունեությունը և նրա բնույթը։ Սա ներառում է հաճախորդի հաճախորդների նույնականացում և նրանց գործունեության հետ կապված ռիսկի մակարդակների գնահատում։

*KYCC*-ը ստանդարտ *KYC* գործընթացի ածանցյալ է, որն առաջացել է երկրորդ մակարդակի բիզնես հարաբերությունների հետևում թաքնված խարդախության աճող ռիսկի պատճառով (օրինակ՝ հաճախորդի մատակարարի հետ)։

## Know Your Business (KYB)
«Իմացեք Ձեր բիզնեսը» կամ *KYB*-ը լրացում է *KYC*-ի օրենքներին, որոնք կիրառվում են փողերի լվացման, կոռուպցիայի դեմ պայքարելու համար։ *KYB*-ը բիզնեսի ստուգման մեթոդների մի շարք է։ Այն ներառում է այս բիզնեսի գրանցման տվյալների, գտնվելու վայրի, *UBO*-ի (վերջնական շահառուների) ստուգում և այլն։ Բացի այդ, բիզնեսը ստուգվում է «սև» և «մոխրագույն» ցուցակներում ընդգրկվելու համար՝ ստուգելու համար, թե արդյոք այն ներգրավված է եղել որևէ հանցավոր գործունեության մեջ, ինչպիսիք են փողերի լվացումը, ահաբեկչության ֆինանսավորումը, կոռուպցիան և այլն։ *KYB*-ը կարևոր դեր է խաղում կեղծ իրավաբանական անձանց և կեղծ ընկերությունների հայտնաբերման գործում։ Սա կարևոր է *KYC*-ի և *AML*-ի արդյունավետ համապատասխանության համար։

Եվրոպական Միության փողերի լվացման դեմ պայքարի 5-րդ հրահանգի համաձայն, *KYB*-ն պահանջվում է հետևյալ կազմակերպությունների համար, որոնց գործունեությունը կարգավորվում է՝
* Վարկային հաստատություններ
* Անշարժ գույքի գործակալներ
* Արտաքին հաշվապահներ
* Ֆինանսական հաստատություններ
* Շահումով խաղերի անցկացման ծառայություններ
* Նոտար
* Աուդիտորների ծառայություններ
* Հարկային խորհրդատուներ
* Վստահություն
* Ներդրումային ընկերություններ

## «Ճանաչիր քո հաճախորդին» էլեկտրոնային համակարգ (eKYC)
«Ճանաչիր քո հաճախորդին» (*eKYC*) համակարգը ենթադրում է ինտերնետի կամ թվային ինքնության ստուգման միջոցների օգտագործում։ Սա կարող է ներառել տրամադրված տեղեկատվության վավերության ստուգում ինքնության հաստատման համակարգերի և հասցեն հաստատող փաստաթղթերի միջոցով կամ տեղեկատվության հաշտեցման միջոցով պետական տվյալների բազաների հետ, ինչպիսին է երկրի պաշտոնական անձնագրերի տվյալների բազան։

## Օրենքները բաժանված են ըստ երկրների
*Ավստրալիա՝ Ավստրալիայի գործարքների հաշվետվությունների և վերլուծության կենտրոնը (*AUSTRAC*), որը հիմնադրվել է 1989 թվականին, հետևում է Ավստրալիայում ֆինանսական գործարքներին և սահմանում է հաճախորդների նույնականացման պահանջներ։
*Կանադա՝ Կանադայի ֆինանսական գործարքների և հաշվետվությունների վերլուծության կենտրոնը (*FINTRAC*), որը հիմնադրվել է 2000 թվականին, Կանադայի ֆինանսական հետախուզության ստորաբաժանում է։ 2016 թվականի հունիսին բանկը թարմացրել է իր կանոնակարգերը, որոնք վերաբերում են առանձին հաճախորդների ինքնության որոշման ընդունելի մեթոդներին ՝ ապահովելու փողերի լվացման դեմ պայքարի օրենսդրության և *KYC*-ի համապատասխանությունը։ Կանադայում շարունակվում է նոր օրենսդրության սահմանադրականությունը վիճարկող դատական գործընթացը։
*Հնդկաստան՝ պահուստային բանկը 2002 թվականին բանկերի համար մտցրեց *KYC* ուղեցույցներ։
*Իտալիա՝ բանկը կարգավորում է ֆինանսական ոլորտը՝ 2007 թվականին սահմանելով *KYC*-ի պահանջները ֆինանսական հաստատությունների համար, որոնք գործում են Իտալիայի տարածքում։
*Ճապոնիա՝ Ֆինանսական հաստատությունների կողմից հաճախորդների նույնականացման ակտ 2003 թվական։
*Մեքսիկա՝ «Ապօրինի ծագման ռեսուրսներով գործողությունների կանխարգելման և նույնականացման դաշնային օրենքը», որը հրապարակվել է 2012 թվականին նախագահ Ֆելիպե Կալդերոնի վարչակազմի հետ և ուժի մեջ է մտել 2013 թվականին նախագահ Էնրիկե Պենիա Նիետոյի վարչակազմի հետ միասին։
*Նամիբիա՝ Ֆինանսական հետախուզության ակտ, 2012 թվականին (2012 թվականի թիվ 13 ակտ) հրապարակվել է որպես կառավարության ծանուցում 299, 2012 թվականի դեկտեմբերի 14-ի 5096 թերթում։
*Նոր Զելանդիա՝ *KYC*-ի նորացված օրենքներն ընդունվել են 2009-ի վերջին և ուժի մեջ են մտել 2010-ին։ *KYC*-ը պարտադիր է բոլոր գրանցված բանկերի և ֆինանսական հաստատությունների համար (վերջինս չափազանց լայն նշանակություն ունի)։
*Հարավային Կորեա՝ ֆինանսական գործարքների վերաբերյալ որոշակի տեղեկատվության ներկայացման և օգտագործման մասին օրենքը կարգավորում է երկրում պատշաճ *due diligence-*ը։
*Մեծ Բրիտանիա՝ փողերի լվացման դեմ պայքարի 2017 թվականի կանոնները հիմնարար կանոններ են, որոնք կարգավորում են *KYC* ընթացակարգը Մեծ Բրիտանիայում։ Շատ բրիտանական ընկերություններ օգտագործում են փողերի լվացման դեմ պայքարի եվրոպական միացյալ ղեկավար խմբի կողմից ֆինանսական վերահսկողության վարչության *(Financial Conduct Authority)* կողմից պատրաստված «ֆինանսական հանցագործություններ.ուղեցույց ֆիրմաների համար» հանձնարարականները որպես համապատասխանության օգնություն։

## Քննադատություն
Այս քաղաքականության քննադատությունը ներառում է՝

* Իմանալ որ ձեր հաճախորդը թանկարժեք բեռ է դնում ֆինանսական արդյունաբերության մեջ գործող ձեռնարկությունների վրա, հատկապես փոքր ֆինանսական ընկերությունների վրա, որտեղ օրենսդրության համապատասխանության ծախսերը անհամաչափ են։
* Հաճախորդները կարող են զգալ, որ պահանջվող տեղեկատվությունը ներխուժող և ծանրաբեռնված է, և արդյունքում կարող է չմտնել գործարար հարաբերությունների մեջ։ Համապատասխանաբար, կարող են լինել գաղտնիության հետ կապված մտահոգություններ, թե ինչպես է օգտագործվում տեղեկատվությունը։
* Անմեղ, օրինապաշտ մարդիկ, ինչպիսիք են թվային քոչվորները, ամենայն հավանականությամբ, անհամաչափ անբարենպաստ վիճակում են, քանի որ թափառականի ապրելակերպն ավելի ու ավելի է դժվարացնում կամ նույնիսկ անհնար է դարձնում որևէ պաշտոնական բանկային հարաբերությունների պահպանումը աշխարհի ցանկացած կետում ՝ *KYC*-ի կողմից պահանջվող հասցեի, հաշիվների և/կամ պարտքային փաստաթղթերի բացակայության պատճառով։ 
* Այլ երկրների (Կանադա) որոշ քաղաքացիներ պայքարում են ԱՄՆ-ի չափազանց մեծ միջամտության հետ իրենց ինքնիշխան բանկային համակարգում և իրենց դատարաններում վիճարկում են ԱՄՆ-ի նոր օրենքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապահովագրություն
Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Բանկային եզրեր
Կատեգորիա:Բանկեր
Կատեգորիա:Էլեկտրոնային առևտուր
Կատեգորիա:Կապիտալիզմ
Կատեգորիա:Հանցագործության կանխում
Կատեգորիա:Նույնականացման փաստաթղթեր
Կատեգորիա:Նույնականացում
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Քաղաքական կաշառակերություն
Կատեգորիա:Ֆինանսներ