open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բարի լույս (ֆիլմ, 2016)

**«Բարի լույս»**, 2016 թվականին ռեժիսոր Աննա Արևշատյանի նկարահանած հայկական ֆիլմ։ 2016 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի Հայկական համայնապատկեր ծրագրի խաղարկային ֆիլմերի շարքում։ Ֆիլմի ստեղծման ամբողջ գործընթացը տևել է 2 տարի, նկարահանումները կատարվել են 26 օրվա ընթացքում։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է հեռուստաընկերության ղեկավարության հետ մասնագիտական բախման մեջ մտած լրագրողի մասին։ Արշակը կորցրել է աշխատանքը, նրան համակել է անզորությունն ու մեղքի զգացումն ընտանիքի առջև։ Երկրից արտագաղթելու վերաբերյալ կնոջ հորդորները նրան ստիպում են վերջնական որոշում կայացնել, ինչը նրա համար ծայրահեղ է դառնում, և նա հակամարտության մեջ է մտնում սեփական ես-ի հետ. նրա սկզբունքները կոտրված են, ապագան՝ անորոշ։ Հորը տեսնելու անհագ ցանկությամբ Արշակը մեկնում է սահմանամերձ գյուղ, որտեղ ապրում է հայրը։ Հայրական տան ճանապարհին մանկության հուշերը նրան տանում են 90-ականների դժվարին ժամանակներ։ Անցյալի հետ հանդիպումը օգնում է կրկին վերագտնել իրեն և կայացնել ճիշտ որոշում։

## Դերերում
* Արայիկ Դարբինյան
* Արսեն Կարապետյան
* Աշոտ Չթչյան
* Արեն Սողոյան
* Դավիթ Գասպարյան
* Սամվել Փիլոյան
* Լիդա Հակոբյան
* Մարիամ Մելիքսեթյան
* Մարիա Մաթևոսյան

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Սևադա Գրիգորյան
* Ռեժիսոր՝ Աննա Արևշատյան
* Օպերատոր՝ Պավել Դիլլուս
* Պրոդյուսեր՝ Շուշանիկ Արևշատյան, Վալերի Սահարյան
* Նկարիչ՝ Սեդրակ Վելիկոդնի
* Հնչյունը` Արտակ Ասիրյան, Արման Պարսամյան, Գևորգ Շահնազարյան
* Երաժշտություն՝ Կարեն Հարությունյան, Վահագն Հայրապետյան
* Մոնտաժը` Տիգրան Բաղինյան

## Մրցանակներ
* «Ոսկե Ծիրան» միջազգային 13-րդ կինոփառատոնի «Հայկական համայնապատկեր ազգային մրցույթ» անվանակարգում արժանացել է «Ոսկե Ծիրանի»
* Տորոնտոյում կայացած «Pomegranate Film Festival»-ին արժանացել է «Լավագույն լիամետրաժ ֆիլմ» մրցանակի
* Հայաստանի Կինոակադեմիայի «Անահիտ» մրցանակի է արժանացել՝ որպես «Լավագույն դեբյուտային ֆիլմ»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աննա Արևշատյանն իր «Բարի լույս» ֆիլմով մեծ էկրան է վերադարձնում հեղինակային կինո

Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Սիոնի կալանավոր

**Սիոնի կալանավոր** ( - ասիրեյ ցիրոն), կոչվում են այն մարդիկ, որոնք ենթարկվել են բռնաճնշումների սիոնիստական գործունեության համար։ 1992 թվականից պաշտոնական կարգավիճակ է, որ տրվում է Իսրայելի քաղաքացիներին, ովքեր կալանավել, ձերբակալվել կամ ազատազրկվել են սիոնիստական գործունեության համար։

## Եզրի առաջացումն ու օգտագործումը
«Սիոնի կալանավոր» բառակապակցությունը սերում է Աստվածաշնչից՝ «…թող տուի քո գերիներին այն գուբիցը, որի մէջ ջուր չ’կար» (Զաքարիա 9/11) և 12-րդ դարի բանաստեղծ և փիլիսոփա Իեհուդա Գալևիի «Շիրեյ Ցիոն»-ից (բառացի՝ Սիոնի երգեր) տողերը  «Սիոն, միթե չես հետաքրքրվի քո կալանավորների ճակատագրերով…»։ Պաղեստինում բրիտանական մանդատի տարիներին եզրը օգտագործվում էր մանդատային կառավարության կողմից հետապնդվողներին, հետո դա սկսվեց օգտագործվել ԽՍՀՄ-ում և սոցիալիստական ճամբարում հետապնդվող հրեաների համար։

Հաճախ Սիոնի կալանավոր են անվանել ԱՄՆ-ում լրտեսության համար ցնահ դատապարտված Ջոնաթան Փոլարդին, քանի որ նրա գործունեությունը միտված էր օգնելու  Իսրայելին։ Փոլարդին Սիոնի կալանավորի կարգավիճակ տալու հարցը լայն քննարկումների թեմա է եղել Իսրայելում։ Քնեսեթը այդպիսի որոշում է կայացրել, բայց Իսրայելի գերագույն դատարանը 2006 թվականի հունվարին այդ որոշումը չեղարկել է։

## Սիոնի կալանավորները աշխարհում
2012 թվականի փետրվարի 29-ի դրությամբ գրանցված 3169 Սիոնի կալանավոր կա, որոնցից 1347-ը նշված տարեթվին ողջ են եղել։
* Սիոնի կալանավորները Եվրոպայում, Խորհրդային միությունից և Կանադայում՝ 1195 մարդ (ողջ են 297-ը)
* Սիոնի կալանավորները իսլամական երկրներում՝ 842 (ողջ են  440-ը)
* Սիոնի կալանավորները Եթովպիայում՝ 323 (ողջ են 290-ը)
* Սիոնի կալանավորները, ովքեր ընդհատակյան գործունեություն են վարել Պաղեստինի մանդատային տարածքում՝ 573 (ողջ են 215-ը)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Узники Сиона на сайте Ведомства национального страхования Израиля

Կատեգորիա:Իսրայելի իրավունք
Կատեգորիա:Սիոնիզմ
Կատեգորիա:Քաղաքական բռնաճնշումներ
Սամբրա (գետ)

**Սամբրա**(, *Սամբրա*), գետ Ֆրանսիայում և Բելգիայում, Մաասի աջ վտակը։ Երկարությունը 190 կմ է, մակերեսը՝ 2740 կմ2։ Նավարկելի է գրեթե ամբողջ տարածքը։

## Աշխրագրություն

Սկիզբ է առնում Արդենների հյուսիսարևմտյան լեռներից, հոսում է ֆրանս-բելգիական քարածխային ավազանով, որը նախկինում կարևոր արդյունաբերական շրջան է եղել։ Մաաս է թափվում Նամյուր քաղաքի (Բելգիա) մոտ։ Միացված է Սամբրա-Ուազա ջրանցքով Ուազա գետին, Բրյուսել-Շարլերուա ջրանցքով Սենա գետին։ Հոսում է Ֆրանսիայի հետևյալ երկրամասերով և Բելգիայի նահանգներով։
 
* Էնա (Ֆրանսիա)
* Նոռ (Ֆրանսիա)
* Էնո (Բելգիա)
* Նամյուր (Բելգիա)

Քաղաքներ՝ Սամբրա գետի վրա․
* Մոբյոժ (Ֆրանսիա)
* Շարլերուա (Բելգիա)
* Նամյուր (Բելգիա)

#### Պատմություն

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Սամբրա գետի շրջակայքում տեղի ունեցան մի քանի մարտեր, այդ թվում՝ 1914 թվականի Նամյուրի պաշարումը (Շարլերուայի ճակատամարտ)։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գետեր
Կատեգորիա:Բելգիայի գետեր
Ուգի

**Ուգի** (, ), ամերիկացի շուն, կինոդերասան։ Ավելի հայտնի է «Արտիստը» և «Ջուր փղերի համար» ֆիլմերում կատարած դերի համար։

## Կենսագրություն
Ուգին առաջին շունն էր, որ արժանացել էր «Ոսկե վզնոց» մրցանակին, ստանալով «Օսկար»-ին նմանօրինակ մրցանակ։

2011 թվականին Կաննի կինոփառատոնում ճանաչվել է լավագույն շուն դերասան, «Արտիստը» ֆիլմի համար և արժանացել է PALM DOG Award մրցանակի։

2012 թվականի հոկտեմբերին նրա «Ուգիի իմ պատմությունը» հուշագրությունը տպագրվել է ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում և Ֆրանսիայում։

Ուգին խնդիրներ ուներ շականակագեղձի հետ, ինչի պատճառով նրան քնեցրին՝ տիրոջ որոշմամբ։

## Մահ
Ուգիին քնեցրել են 13 տարեկանում, 2015 թվականի օգոստոսի 7-ին, շագանակագեղձի ուռուծք ստանալուց հետո։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Uggie's Twitter

Կատեգորիա:Դերասան կենդանիներ
Կատեգորիա:Հայտնի շներ
Վիկտոր Պոնեդելնիկի արձան (Դոնի Ռոստով)

**Վիկտոր Պոնեդելնիկի արձան** (), նաև` *«Ֆուտբոլիստ» քանդակ* (), բրոնզե քանդակագործական կոմպոզիցիա, որը տեղադրված է Դոնի Ռոստովի «Օլիմպ-2» մարզադաշտի մերձակայքում։ Բացվել է 2015 թվականին ի պատիվ ֆուտբոլիստ Վիկտոր Պոնեդելնիկի, որը 1960 թվականի Եվրոպայի գավաթի եզրափակչում դարձել է վճռորոշ գոլի հեղինակ։

## Պատմություն
2013 թվականին Դոնի Ռոստովում Ռոստովի մարզի սպորտի նախարարության նախաձեռնությամբ կազմակերպվել է հայտնի ֆուտբոլիստ Վիկտոր Պոնեդելնիկի քանդակը ստեղծելու մրցույթ։ Նույն թվականի օգոստոսին ռոստովցի քանդակագործ Դմիտրի Լինդինին առաջարկեցին մասնակցել մրցույթին։ Սեպտեմբերին քանդակագործը ներկայացրեց իր աշխատանքի կավե նմուշը։ Նրա հետ մրցում էին 3 այլ մասնակիցներ։ Կազմակերպվեց հանձնաժողով, որի կազմում ընդգրկվել էին փոխմարզպետ Սերգեյ Գորբանը, ֆուտբոլիստ Վիկտոր Պոնեդելնիկը և Ռոստովի մարզի սպորտի նախարար Յուրի Բալանխինը։ Մրցույթում հաղթեց Դմիտրի Լինդինի տարբերակը։ Միակ շտկումը, որ պետք է քանդակագործն աներ իր աշխատանքում, եղել է ֆուտբոլային զանկապանների բարձրությունը. այն պետք է երկարացվեր։

Բրոնզե քանդակի ստեղծումը տևել է 2 ամիս` 2013 թվականի սեպտեմբերից նոյեմբեր։ Նյութերի ինքնարժեքը գնահատվել է 750 հազար ռուբլի, քանդակագործն ու ձուլողները աշխատանքի համար գումար չեն պահանջել։ Քանդակի բարձրությունը 2 մետր է։
Սկզբնապես արձանի տեղադրման ամսաթիվը հայտարարվել էր 2014 թվականի գարունը։ Բայց ֆինանսական նրբությունների` նյութերի վրա ծախսվող գումարի հատուցման պատճառով բացումը հետաձգվել էր անորոշ ժամանակով։ 2014 թվականի հուլիսին հայտնի դարձավ, որ 96,5 հազար ռուբլին հավաքվել է և տրամադրվել արձանի կառուցմանը ֆուտբոլի վետերանների և ֆուտբոլի Դոնի ֆեդերացիայի կողմից։

Դոնի սպորտի նախարարը հայտարարել է, որ որոշվել է արձանի տեղադրումը և բացումը հարմարեցնել այն օրվան, երբ կկայանա «Ռոստով» ՖԱ-ի առաջին հանդիպումը ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգայում։ Արձանը որոշվեց տեղադրել «Օլիմպ-2» մարզադաշտի մերձակայքում։ Ֆուտբոլիստ Վիկտոր Պոնեդելնիկի արձանի բացումը, որը հաճախ անվանում են նաև «Ֆուտբոլիստ» քանդակ, տեղի է ունեցել 2015 թվականի օգոստոսի 28-ին։ Հանդիսավոր արարողությանը ներկա է եղել Ռոստովի մարզի մարզպետի տեղակալ Իգոր Գուսկովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Զինաիդա Ալեքսանդրովա

**Զինաիդա Ալեքսանդրովա** (, ), ռուս խորհրդային բանաստեղծուհի, լրագրող, թարգմանչուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ուսուցչի ընտանիքում։ 1919 թվականին որբացել է և հանձնվել է որբանոց։ Ավարտել է յոթնամյա դպրոցը, ապա աշխատանքի է անցել Ս. Խալտուրինի անվան ջուլհակագործական ֆաբրիկայում։ Սովորել է Լենինգրադի տպագրության տեխնիկումում։ Այնուհետև աշխատել է բազմաթիվ պարբերականների խմբագրություններում։ Լենինգրադյան շրջանից հետո աշխատել է Ռյազանի «Երիտասարդության ուղի» թերթում։ Ապա տեղափոխվել է Մոսկվա և «Երիտասարդ գվարդիա» հրատարակչությունում աշխատել որպես մանկական գրականության բաժնի վարիչ։ Այնուհետև աշխատակցել է «Искорка», «Крестьянской газете», «Дружные ребята» պարբերականներին։

## Ստեղծագործությունը
Հեղինակ է 70-ից ավելի մանկական գրքերի։ Նրա բանաստեղծությունների հիման վրա գրվել են երգեր։

## Զինաիդա Ալեքսանդրովան հայերեն
* Մեր մսուրը (բանաստեղծություն), Ե., Պետհրատ, 1939, 14 էջ։ Ռուսերենից փոխադրեց Մկրտիչ Կորյունը։ Նկարիչներ՝ Վ. Բորոդիչենկո, Բ. Պոկրովսկի։ 
* Պահակը (բանաստեղծություն), Ե., Հայպետհրատ, 1940, 14 էջ։ Ռուսերենից փոխադրեց Հայրապետ Հայրապետյանը։ Նկարիչ՝ Կ. Կուզնեցով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Աննա Արևշատյան (ռեժիսոր)

**Աննա Արևշատյան** (), հայ ռեժիսոր, լրագրող։

## Կենսագրություն
Աննա Արևշատյանը ծնվել է 1985 թվականին Երևանում։ Երևանի թիվ 132 միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 2001 թվականին ընդունվել է Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի լրագրողության ֆակուլտետ, որն ավարտելուց հետո աշխատել է տարբեր լրատվամիջոցներում։ 2011 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ռեժիսորների և սցենարիստների բարձրագույն կուրսերը (ВКСР, Ալլա Սուրիկովայի և Վլադիմիր Ֆոկինի արվեստանոց)։

Նկարահանել է կարճամետրաժ էքսպերիմենտալ և վավերագրական ֆիլմեր։ Աննա Արևշատյանի «Էքվիլիբրիում» կարճամետրաժ խաղարկային ֆիլմը 2011 թվականին արժանացել է «ԿԻՆ» միջազգային կինոփառատոնի (Հայաստան), հատուկ մրցանակի։

2016 թվականին Աննա Արևշատյանը նկարահանել է իր առաջին լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմը «Բարի լույս», որը Ոսկե ծիրան միջազգային 13-րդ կինոփառատոնի «Հայկական համայնապատկեր ազգային մրցույթ» անվանակարգում արժանացել է «Ոսկե ծիրանի», Տորոնտոյում կայացած «Pomegranate Film Festival»-ին արժանացել է «Լավագույն լիամետրաժ ֆիլմ» մրցանակի, Հայաստանի Կինոակադեմիայի «Անահիտ» մրցանակի՝ որպես «Լավագույն դեբյուտային ֆիլմ» և «Լավագույն երաժշտություն»։

## Ֆիլմեր
* Կյանքի մեկ օր (2009)
* Անձրևանոցը (2011)
* Հավասարակշռություն (2011)
* ՎԳԻԿ (2011)
* Մետագրամ (2012)
* Կյանքի մեկ օր (2009)
* Թռիչք (2013)
* Բարի լույս (2016)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աննա Արևշատյանն իր «Բարի լույս» ֆիլմով մեծ էկրան է վերադարձնում հեղինակային կինոն

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Դրագոսլավի տուն (Տագանրոգ)

**Դրագոսլավի տուն** (), մեկհարկանի շենք, որը կառուցվել է XIX դարի երկրորդ կեսում ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Իտալական նրբ., 11 հասցեում։

## Պատմություն
Տագանրոգ քաղաքի Իտալական նրբանցք, 11 հասցեի շենքը կառուցվել է XIX դարի երկրորդ կեսում։ Այս մեկհարկանի հինգ պատուհաններով շենքի բակում կա աղյուսե տնակ։ Հայտնի են XIX դարի վերջից մինչև XX դարի սկիզբ տան տերերը։ 1880-ական թվականներին տունը պատկանել է նահանգային քարտուղար Պավել Նիկոլաևիչ Դրագոսլավին, որը որպես հաշվապահ և գործավար է աշխատել վաճառական Դեպալդոյի կայսերական ասպնջականոցում։ Նրա որդին Տագանրոգի Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցում պսակադրվել էր ազնվականի դստեր` Ռաիսա Վլադիմիրովնա Եգորովայի հետ։

Բակի տնակի սենյակները հանձնվում էին վարձակալությամբ։ 1898 թվականին շենքում գտնվում էր ռոստովցի լուսանկարիչ Ա. Բոյարսկու գրասենյակը, նույն թվականից այստեղ է աշխատել նաև ատամնաբույժ Գ. Ա. Ֆրենկելը։ Ավելի ուշ` 1911 թվականին, շենքում աշխատել է նաև ատամնաբույժ Յուլյա Միխայլովնա Միլայան։ 1914 թվականին այստեղ գործել է Ն. Ն. Պիմոնովի նոտարական գրասենյակը, որը հետագայում տեղափոխվեց նոտար Սուկուրենկոյի տարածք։ 1918 թվականին այս տանն ապրել է քաղաքային դումայի անդամ, սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության թիվ 1 ցուցակով ընտրված Միխայիլ Դավիդովիչ Զեյցմանը։

Շենքի վերջին սեփականատերը եղել է քաղքենի Իսահակ Բերա Մոզնաիմը։ 

Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքն ազգայնացվեց։ Ներկայումս այնտեղ ստոմատոլոգիական կլինիկա է։

## Նկարագրություն
Մեկհարկանի աղյուսե շենքն անհամաչափ է, այն պսակող քիվի վերևում երկու կողմից կառուցված է ատտիկոս։ Շենքն ունի միջհարկային քիվային գոտի։ Պատուհանները զարդարված են որմնասյուներով, կենտրոնական պատուհաններն ունեն կիսաշրջանաձև զարդաքիվեր, կողայինները` ուղղանկյուն զարդաքիվեր։ Շենքի ծածկով մուտքը շենքի աջ մասում է։

## Գրականություն
* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А., 2012.  ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб., 1809–1812.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Таганрог. Итальянский переулок. д. 11 

Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Ամարկորդ

** «Ամարկորդ»** (), 1973 թվականին ռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելինիի կողմից նկարահանված իտալական կատակերգական դրամա։ Համարվում է Ֆելինիի ամենահայտնի գործերից։

## Գործողությունների վայր ու ժամանակ
Կինոնկարը կիսաինքնակենսագրական է, հիմնված է ռեժիսորի մանկության հիշողությունների վրա։ Գործողությունների վայրը իտալական փոքրիկ քաղաքն է՝ Ռիմինին, գործողությունների ժամանակաշրջանը՝ 1930-ական թվականները, ֆաշիզմի դարաշրջանը։

## Ֆիլմի կառուցածք
Ֆիլմը չունի հստակ արտահայտված սյուժե։ Կազմված է մի շարք էպիզոդներից, երբեմն լիրիկական, երբեմն կատակերգական։ Ուշադրության կենտրոնում տիպիկ իտալական ընտանիք է՝ պատանի Տիտան, նրա ծնողները, պապը, հոգեկան խնդիրներ ունեցող Թեո հորեղբայրը։ Հանդիսատեսի աչքի առաջ գունագեղ տեսարաններ են դպրոցական կյանքից, ընտանեկան կենցաղից։ Փոխվում են եղանակները, բայց անփոփոխ է քաղաքացիների սերը քաղաքի գեղեցկուհի Գրադիսկայի հանդեպ, ով երազում է իր Հարրի Կուպերի մասին, իսկ երբեմն էլ սպասարկում է ժամանած հայտնիներին։ Ֆիլմի վերջում նա գտնում է իր սիրուն և ամուսնանում։

## Տոնինո Գուերան որպես համատեղ սցենարի հեղինակ
Մի անգամ Տոնինո Գուերային հարցնում են.

—Ինձ միշտ հետաքրքրել է, ով է ավելի շատ Ամարկորդում, Ֆելինին, թե՞ Գուերան։

—Դա սխալ հարց է։ Գուերան այն է, ինչ գրված է թղթին, իսկ Ֆելինին այն, ինչ «գրված է» Էկրանին։

## Անվանում
Ֆիլմի անվանումը բաղկացած է մի քանի մասից։ «Amarcord» ([a m’arcòrd]) տարբերակ է իտալական «mi ricordo» արտահայտության, ինչը նշանակում է «ես հիշում եմ», Ռիմինիի բարբառով։ Բացի դրանից, անվան մեջ առկա են իտալական բառերի արմատներ «սեր», «դառը» և «թել», այս կերպ, «դառը սիրո թելերը, կապված հեղինակի անցյալի հետ».

## Դերերում

## Հետաքրքիր փաստեր
Ձնագնդիկներ խաղալու տեսարանում նկարահանվել է իննամյա Էրոս Ռամազոտտին, ով այդ ժամանակահատվածում բնակվում էր Հռոմի արվարձաններում, որտեղ էլ ընթանում էին ֆիլմի նկարահանումները։

## Դրվագներ ֆիլմից

Amarcord 1.jpg|200px|
Amarcord 3.jpg|200px|
Amarcord Gradisca.jpg|200px|
Fellini13.jpg|200px|
Amarcord 2.jpg|200px|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970-ականների ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆեդերիկո Ֆելինիի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ականներին
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների իտալերեն ֆիլմեր
Կովկասի բանակ (Ռուսական կայսրություն, 1914-1918)

**Կովկասի բանակ** (), ռազմական օպերատիվ ասոցիացիա Կովկասում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

## Կառուցվածքը
**1914 թվական**

*Դաշտային վարչություն (Շտաբ)
*Բանակի ենթակայության հատվածները
*Կովկասի 1-ին բանակային կորպուս
*երկու հետևակային ստորաբաժանումներ (20-րդ և 39-րդ)
*Կուբանի կազակային թիմ
*Կովկասի 1-ին կազակական դիվիզիա
*Թուրքմենստանի 2-րդ բանակային կորպուս
*երկու հետևակային բրիգադաներ (Թուրքմենստանի 4-րդ և 5-րդ)
*Կազակների անդրկասպյան բրիգադ

Մինչ ռազմական գործողությունների բռնկումը Կովկասյան բանակը տարակենտրոնացվեց երկու խմբի՝ ըստ երկու հիմնական գործառնական ոլորտների.
*Կարսի ուղղություն (Կարս - Էրզրում), մոտ 6 դիվիզիա Օլթիի շրջանում - Սարիղամիշ։
*Երևանյան ուղղություն (Երևան - Ալաշկերտ), մոտ երկու դիվիզիա, որոնք մեծ թվով կենտրոնացել էին Ցոլակերտի (այժմ` Իգդիր) շրջանում։

250px|մինի|Ռուսական բանակի դիրքերը Սարիղամիշում, 1914 թ.
Կողմերը շրջափակված էին սահմանապահներից, կազակներից և աշխարհազորայիններից կազմված փոքր ջոկատներով։ Աջ թևը՝ Սև ծովի ափի երկայնքով մինչ Բաթում, իսկ ձախ թևը՝ քրդական տարածքներին և պարսկական Ադրբեջանի դեմ էր, որտեղ մոբիլիզացիայի հայտարարությունից հետո թուրքերը սկսեցին ձևավորել քրդական անկանոն հեծելազոր։

Ընդհանուր կովկասյան բանակը բաղկացած էր շուրջ 153 գումարտակից, 175 կազակների հարյուրյակից և 350 հրանոթից։ Նրան դիմադրում էր թուրքական 3-րդ բանակը (մոտ 100 գումարտակ, 35 ջոկատ, 244 հրանոթ)։
1917 թվականի ապրիլին Կովկասյան բանակը վերափոխվեց Կովկասյան ճակատի, սակայն այդ ճակատի կազմում կրկին ձևավորվեց Կովկասյան բանակը։
1917 թվականին բանակը իր կազմում ուներ

•	վարչություն

•	Կովկասի 1-ին բանակային կորպուս

•	Կովկասի 4-րդ բանակային կորպուս

•	Կովկասի 5-րդ բանակային կորպուս

•	Կովկասի 6-րդ բանակային կորպուս

•	Կովկասի 7-րդ բանակային կորպուս

•	Թուրքմենական 2-րդ բանակային կորպուս

•	Կովկասի 1-ին հեծելազորային կորպուս

•	Կովկասի 1-ին հեծելազորային կորպուս

Գտնվում են Կովկասի ռազմական շրջանի և 1917 թվականից Կովկասյան արշավանքի կազմում։

## Գլխավոր հրամանատարներ
Սկզբնական շրջանում Կովկասյան բանակի հրամանատարն էր Կովկասի փոխարքա և Կովկասյան ռազմական շրջանի գլխավոր զորքերի գեներալ-ադյուտանտ Իլլարիոն Վորոնցով-Դաշկովը։ Սակայն նա գործողությունների զարգացմանը չի մասնակցել, տալով բանակի հրամանատարությունը իր օգնական Ալեքսանդր Միշլաևսկուն, այնուհետև՝ գեներալ Նիկոլայ Յուդենիչին։

•	08.30.1914 - 08.23.1915 - հեծելազորի գեներալ Վորոնցով-Դաշկով

•	08.23.1915 - 02.03.1917 - հեծելազորի մեծ Իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Կրտսեր

•	03.03.1917 - 03.04.1917 - հետևազորի գեներալ Նիկոլայ Յուդենիչ

## Հրամանատարներ
*01.24.1915 - 03.03.1917 - հետևազորի գեներալ Նիկոլայ Յուդենիչ
*04/03/1917 - 09/11/1917 - հետևազորի գեներալ Միխայիլ Պրժևալսկի
*06/05/1917 - 16/06/1917 - հեծելազորի պաշտոնակատար գեներալ Նիկոլայ Բարատով
*06/18/1917 - 10/24/1917 - հետևազորի գեներալ Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Դե-Վիտ
*02/10/1917 - ?? 03,1918 - գեներալ-լեյտենանտ Իլյա Օդիշելիձե

## Արտաքին հղումներ
* Всемирная история. Первая мировая война (январь — май 1915)
* «Кто был кто в Первой мировой войне» К. А. Залесский, 2003

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ մրցույթի հոդվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում
Օքսնարդ

**Օքսնարդ** (), քաղաք ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի Վենտուրա շրջանում։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ ունի 192.997 բնակիչ։

## Պատմություն
Մինչև սպիտակամորթ բնակիչների հայտնվելը ժամանակակից Օքսնարդի տարածքում բնակվում էր հնդկացիական չումաշի ցեղը։ Առաջին եվրոպացին, որ ոտք է դրել այս կողմերում, իսպանացի կոնկիստադոր Խուան Ռոդրիգես Կաբրիլյոն է (1542)։ Կաբրիլյոյի և տեղի բնակիչների միջև զինված ընդհարում է եղել, որի ժամանակ Կաբրիլյոն մահացու վիրավորվել է։ Հետագայում` իսպանական գաղութատիրական շրջանում, ներկայիս Օքսնարդի տարածքը տրվել է սուրբ Բուենավետուրայի միսիոներական կազմակերպությանը։

1897 թվականին տեղի ռանչոյի սեփականատերերը` Ալբերտ Մոլհարդտը և Յոհանես Բորչարդը, որոշում են շաքարի արտադրություն կազմակերպել։ Նրանց համաձայնությամբ Հենրի Օքսնարդը և նրա երեք եղբայրները կառուցում են շաքարի ճակնդեղի մշակման գործարան, որտեղ աշխատում էին միայն ամերիկացիներ, ինչպես նաև Չինաստանից, Ճապոնիայից և Մեքսիկայից արտագաղթածներ։

Արտադրությունն աստիճանաբար ընդարձակվում էր, բնակիչներն էլ սկսում են աճեցնել  գարի և լոբազգիներ։ Քաղաքի հիմնումից ոչ շատ ժամանակ անց` 1903 թվականին, քաղաքում բացվում են ռեստորաններ, սալոններ։ Նույն թվականին քաղաքում ստեղծվում է տեղի ոստիկանությունը։ 1907 թվականին բացվում է քաղաքային առաջին հանրային գրադարանը։ Գրադարանի շենքը ներկայում պատմության հուշարձան է համարվում։

Քաղաքն արագ սկսել է զարգանալ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ. Օքսնարդի տարածքում կառուցվում են ռազմածովային բազաներ։ Պատերազմի ավարտից հետո քաղաքում սկսում են զարգանալ էլեկտրոնային, աերոտիեզերական և արդյունաբերական այլ ճյուղեր։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի ափին։ Քաղաքի շրջակա հողերը բարեբեր են։ Առվակների, ճահիճների, ափերի հետ տարածքը ներառում է անտառային ֆիտոցենոզ։ Այստեղ աճում են հազվագյուտ, անհետացող բուսատեսակներ։

## Կլիմա

## Տնտեսություն և կյանքի մակարդակ
170px|մինի|Տուն քաղաքի հին մասում
Քաղաքը տնտեսապես զարգացած է` շնորհիվ մի քանի գործոնների։ Այստեղ իր դերն է խաղում Օքսնարդի աշխարհագրական դիրքը. այն գտնվում է տնտեսական ու արդյունաբերական այնպիսի խոշոր կենտրոնի մոտ, ինչպիսին է Լոս Անջելեսը։ Քաղաքը մոտ է Խաղաղ օվկիանոսին. քաղաքում կա խոշոր նավահանգիստ։ Օքսնարդում լավ զարգացած են տնտեսական, արդյունաբերական և գիտության այնպիսի ճյուղեր, ինչպիսիք են բիոտեխնոլոգիան, առողջապահությունը, կրթությունը, ագրոարդյունաբերությունը։ Օքսնարդում կյանքի մակարդակը բարձր է։ Օքսնարդում կյանքի մակարդակը 2009 թվականին միջինամերիկյան ցուցանիշի նկատմամբ 120 % է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1903 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի քաղաքներ
Հայաերոնավիգացիա

right|thumb|200px|Հայաերոնավիգացիա-ի նշանը
**«Հայաերոնավիգացիա»** կամ **Հայաստանի աերոնավիգացիոն ծառայություն** ընկերությունը 100% պետական սեփականությամբ փակ բաժնետիրական ընկերություն է։ Ընկերությունն իրականացնում է Հայաստանի օդային տարածքում օդանավերի աերոնավիգացիոն սպասարկումը, որը ներառում է օդային երթևեկության կարգավարական սպասարկումը և թռիչքների ապահովումը վերգետնյա նավիգացիոն միջոցներով, ինչպես նաև անհրաժեշտ աերոնավիգացիոն տեղեկատվության տրամադրումը։

## Ընկերության պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1997թ.՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանից համապատասխան ծառայություններն առանձնացվելու ճանապարհով։ 2003թ.-ից ընկերությանն են  փոխանցվել նաև մյուս քաղաքացիական օդանավակայանների  համապատասխան ծառայությունները։

## Գործունեություն
Աերոնավիգացիոն ծառայությունները մատուցվում են Հայաերոնավիգացիա-յի կողմից, որը պետական կառույց է և գործում է Քաղաքացիական ավիացայի գլխավոր վարչությունից (ՔԱԳՎ) անջատ՝ քաղաքացիական ավիացիայի ոլորտում օդային երթևեկության կարգավարական սպասարկման աշխատանքներ իրականացնելով և աերոնավիգացիոն ծառայություններ մատուցելով։ Ըստ այս պայմանավորվածության՝ Հայաերոնավիգացիա-ն գործում է կառավարությունից անկախ, սակայն այն հաշվետու է ՔԱԳՎ-ին, և նրա գործունեությունը կարգավորվում է ՔԱԳՎ-ի կողմից։ Արդյունքում կա հստակ տարանջատում կարգավորման և շահագործման պատասխանատվությունների միջև։

Հայաերոնավիգացիա-ն Զվարթնոցում տեղակայված իր վերահսկիչ կետից ապահովում է «Զվարթնոց» և «Շիրակ» օդանավակայաններում ինքնաթիռների վայրէջքի կարգավարական սպասարկում։ Աերոդրոմային կարգավարական սպասարկումն իրականացվում է «Զվարթնոց» և «Շիրակ» օդանավակայաններում տեղակայված Ավիաուսումնական կենտրոնի (ԱՈՒԿ) աշտարակներից, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նաև «Էրեբունի» օդանավակայանում։ Շրջանային կարգավարական սպասարկումն իրականացվում է Զվարթնոցում տեղակայված շրջանային կարգավարական կենտրոնից։

Չնայած Հայաերոնավիգացիա-ն ունի թռիչքային տեղեկատվության փոքր շրջան (FIR), այն իր եկամտի 55%-ը ստանում է ՀՀ օդային տարածքով իրականացվող թռիչքներից։ Այս հանգամանքը մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ երթուղային նավիգացիայի համար հարևան երկրների համեմատ ավելի մրցակցային գներ են սահմանվում։ Արևելյան, Միջին և Հարավ-արևելյան Ասիայից և Եվրոպայից փոխադրումների ծավալների աճի պայմաններում ՀԱՅԱԵՐՈՆԱՎԻԳԱՑԻԱ–ն լավ դիրք է զբաղեցնում եկամտի աճ արձանագրելու տեսանկյունից։

Հայաերոնավիգացիա–ն շահագործում է երկու VOR/DME կայաններ, մեկը Զվարթնոցում, մյուսը՝ Շիրակում (կոդ GRM): Այն նաև շահագործում է մի շարք NDB–ներ։ Սակայն առաջիկա 2-3 տարիներին այն պատրաստվում է փոխարինել դրանք DME համակարգերով։ Արբանյակային հաղորդակցության և նավիգացիոն համակարգի տեղադրումը կապի, նավիգացիայի և դիտարկման (CNS) և օդային երթևեկության կառավարման (ATM) համակարգերի միջոցով կպահանջի նոր սարքավորումներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաերոնավիգացիա-ի։ Պաշտոնական կայք
* Հայաստանի Քաղաքացիական Ավիացիայի Գլխավոր Վարչություն (պաշտոնական կայք)

Կատեգորիա:1997 հիմնադրումներ Հայաստանում
Արշալոյս Արարատեան

**«Արշալոյս Արարատեան»**, քաղաքական, հասարակական, բանասիրական և առևտրային թերթ։ Լույս է տեսել 1840-87 թթ. (ընդհատվել է 1882 թ.-ի հունիսից 1883 թ.-ի հունիսը) Զմյուռնիայում։ Խմբագիրներ՝ Սարգիս Պալապանյան, Ղուկաս Պալտազարյան, Հայրապետ Սավալանյան, Նշան Միրզա, Հարություն Սվաճյան։

Ունեցել է ներքին տեսությունների, արտաքին, առևտրային, ազգային և լուրերի բաժիններ, տպագրել է բանասիրական նյութեր, ուսումնական և բարոյախոսական հոդվածներ, վեպեր, գրական այլ ստեղծագործություններ, գրախոսականներ։ Արժեքավոր են ազգային բաժնի նյութերը, հայկական գաղթավայրերի վերաբերյալ հոդվածներն ու բազմազան լուրերը, սկզբնաղբյուրի նշանակություն ձեռք բերած որոշ հրապարակումներ (Խաչատուր Աբովյանի «Աշխարհիկ բարբառ երեւանցի հայոց», 1850, № 360, Գաբրիել Պատկանյանի ուշ շրջանի բանաստեղծություններն ու պոեմները և այլն)։ Լեզուն աշխարհաբար էր։

Թերթը լայնորեն տարածվել է Կովկասում և հայկական գաղթավայրերում։ Ընդհատվել է 1886 թվականին, երբ թուրքական կառավարությունը բանտարկել է Հ. Սվաճյանին։ Ծանր հիվանդ վիճակում բանտից ազատված խմբագիրը վերսկսել է թերթի լույսընծայումը, սակայն շուտով, նրա մահից հետո, դադարել է լույս տեսնելուց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Երևանի առաջին ՀԷԿ-ի շենք

**Երևանի առաջին հիդրոէլեկտրակայանի (ՀԷԿ) շենք**, հանրապետական նշանակության պատմամշակութային շինություն Երևանի կենտրոն վարչական շրջանում՝ Հրազդան գետի ձախ ափին՝ Մանկական երկաթուղու հարևանությամբ։

## Նախապատմություն
Մինչև առաջին հիդրոէլեկտրակայանի կառուցումը, Երևանը լուսավորվում էր լապտերներով։ Այսպես, օրինակ, Աստաֆյան փողոցում կար ընդամենը 3 լապտեր։ Ընդհանուր առմամբ Երևան քաղաքը լուսավորվում էր մոտ 220 լապտերով։ Քաղաքային բյուջեի մոտ իներորդ մասը հատկացվում էր լուսավորությանը։

20-րդ դարի սկզբերին Երևանում կային փոքր ՀԷԿ-եր, բայց դրանք չէին բավարարում քաղաքի մեծ պահանջներին։ Դրանցից մեկը Երևանի բերդի տարածքում գտնվող ՀԷԿ-ն էր։ Այն կառուցվեց 1907 թ., երբ գինեվաճառ և կապիտալիստ Նիկոլայ Շուստովը Հրազդանի ափին հիմնեց կոնյակի ու օղու զտման գործարանները։ Այդ ՀԷԿ-ից օգտվում էին նաև Երևանի բերդի տարածքում գտնվող տներն ու կառույցները։

## Կառուցում
1923 թ. մարտի 9-ին դրվեց Երևանի ՀԷԿ-ի շենքի հիմնաքարը։ Ըստ այլ աղբյուրների՝ 1925 թվականի գարնանը՝ Երևանում անցկացվող ԽՍՀՄ ԿԸՀ նիստի ժամանակ։ Շինարարությունը իրականացրել է Պետական էլեկտրատեխնիկական տրեստը, որի Լենինգրադյան գործարաններում է կառուցվել ՀԷԿ-ի ողջ սարքավորումները։ Շենքի ճարտարապետը Ալեքսանդր Թամանյանն է։ Հատկանշական է, որ ՀԷԿ-ի շենքը Թամանյանի առաջին գործերից էր։ 
ՀԷԿ-ի շինարարությունը տևեց 3 տարի։ 1926 թ. մայիսի 11-ին Ալ. Թամանյանի ներկայությամբ տեղի ունեցավ հիդրոէլեկտրակայանի շահագործման հանդիսավոր արարողությունը։

Առավոտյան ժամը 11-ին զուռնայի ու նվագախմբի ձայների ներքո մեկնարկել է ելթ՝ բաղկացած աշխատավորներից, շրջակա բնակավայրերից ժամանած մարդկանցից, ինչպես նաև ավտոմեքենաների ու տրակտորներից։ Երեկոյան փորձնական կերպով միացրեցին Աբովյան փողոցի լուսավորությունը։

Կայանի հզորությունը 6000 ձիաուժ էր։ Չունենալով այդ տարիների համար զգալի հզորություն՝ այն բացառիկ էր, քանի որ պետք է գործեր ողջ տարվա ընթացքում ողջ հզորությամբ, ինչը բացառիկ էր այդ տարիների համար։ Արտադրված հոսանքը արժեր 1,3 կոպեկ 1 կվ/ժ-ի համար, ինչն էլ ԽՍՀՄ տարածքում բացման պահին ամենաէժան գինն էր։ Այն նաև հոսան է սկսել մատակարարել մի շարք գործարանների, Երևան ու Էջմիածին քաղաքներին, ինչպես նաև թույլ է տվել ջուր հասցնել շուրջ 8000 դեսյատին տարածքի։

## Շենք
Շենքը կառուցված է կոպտատաշ բազալտից, որը ձուլվում է Հրազդանի կիրճի ժայռերին։ Ունի պայտաձև կամարներ և ատամնաձև քիվ։ Լուսամուտները կամարակապ են։ Տանիքը ծածկված է կղմինդրով։ Աշտարակներից մեկի վրա եղել է էլեկտրական ժամացույց։

Ալ. Թամանյանը, անդրադառնալով Երևանի ՀԷԿ-ի շենքին, գրել է.

## Արձագանքներ

## Պատկերասրահ

Առաջին ՀԷԿ-ի շենք2.jpg|Երևանի ՀԷԿ-1-ի ցուցանակը
Առաջին ՀԷԿ-ի շենք1.jpg|Հուշարձան՝ կառուցված Սովետական Հայաստանի քառասունամյակին՝ հայհիդրոէներգոշինարարների կողմից


## Տես նաև
* Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ
Ալ. Ալտաև

**Ալ. Ալտաև** (, ), ռուս խորհրդային մանկագիր, արձակագիր, հրապարակախոս, հուշագիր։ Վլադիմիր Ռոկոտովի դուստրը։

## Կենսագրություն
Սովորել է նկարչական դպրոցում, ապա մանկավարժական դասընթացներ է անցել, որը անդրադառնում նրա ստեղծագործական ուղղվածության վրա։ Նա գրում էր մանուկների և պատանիների համար։

1892 թվականին ամուսնանում է Սանկտ-Պետերբուրգի անտառատեխնիկական ինստիտուտի ուսանող Անդրեյ Յամշչիկովի հետ, սակայն շուտով փոքրիկ երեխայի հետ թողնում է ամուսնուն, քանի որ նա չէր ցանկանում, որ կինը զբաղվի ստեղծագործական աշխատանքով։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո ակտիվորեն աշխատակցում է «Солдатская правда», «Деревенская беднота» թերթերին, журнале «Красный пахарь», «Юные товарищи», «Юные строители», «Мурзилка», «30 дней» ամսագրերին։ Աշխատել է նաև հրատարակչություններում։

Վախճանվել է Մոսկվայում, թաղված է Սանկտ-Պետերբուրգում։

## Ստեղծագործությունը
## Ալ. Ալտաևը հայերեն
* «Մաշիկի» դրոշի տակ (վիպակ), Ե., Հայպետհրատ, 1959, 256 էջ։ Ռուսերենից թարգմ. Ամալյա Ղուկասյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Մանազկերտի ճակատամարտ (1915)

**Մանազկերտի ճակատամարտ**, Կովկասյան ճակատի մարտերից մեկը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ռազմական գործողությունների թատերաբեմը Արևմտյան Հայաստանում (ներկայիս Թուրքիայի արևելյան մասում) է եղել։ Չնայած ծանր կորուստներին, որոնք եղել են ինչպես ռուսական, այնպես էլ թուրքական կողմից, ճակատամարտից հետո ռազմական իրավիճակի առումով գրեթե ոչինչ չի փոխվել. Ռուսաստանը ձեռք է բերել տակտիկական մի փոքր առավելություն։

1915 թվականի հուլիսի 10-ին կովկասյան բանակային 4-րդ կորպուսը գեներալ Պ. Օգանովսկու գլխավորությամբ սկսում է հարձակումը Մանազկերտից արևմուտք ընկած բարձունքները գրավելու համար։ Սակայն նրանց դիմագրավում է թուրքական մի քանի դիվիզիա` մոտ 40.000 մարդ, որոնց մասին ի սկզբանե տեղեկություն չկար։ Հուլիսի 16-ին օսմանական բանակը Աբդուլքերիմ փաշայի գլխավորությամբ հակահարձակման է անցնում։ Հակամարտող կողմերից թուրքական կողմի զինվորների քանակը մոտ երեք անգամ գերազանցում էր հակառակորդի ուժերին։ Օգանովսկու ջոկատները ստիպված էին նահանջել Մանազկերտից` կորցնելով զինամթերքով գնացքը։ Հուլիսի 20-ին թուրքերը հետ են վերցնում Մանազկերտը, իսկ հուլիսի 27-ին ռուսական զորքերին դուրս են մղում Մուշից։ Ռուսական հաղորդակցության վատ պայմանների պատճառով Նիկոլայ Յուդենիչը, ով Կովկասյան ռազմաճակատի գլխավոր հրամանատարն էր, չէր իմանում, որ ռուսական բանակը հարաբերական կայունություն է ձեռք բերել  ճակատում մինչև հուլիսի 22-ը. Յուդենիչը թուրքերի հարձակման մասին իմացել է միայն հուլիսի 22-ին։

Հասկանալով, որ եթե օսմանցիները շարունակեն հարձակումը, իր բանակը կոչնչանա, Յուդենիչը հրամայում է նահանջել։ Ռուսական զորքերը նահանջում են Մանազկերտից` լքելով Վանի վիլայեթը։

Նահանջից հետո ռուսական զորքերը արագ վերախմբավորվում են և անցնում հակահարձակման, որին մասնակցում էին 22.000 հետևակ և հեծելազոր։ Նահանջի ժամանակ կազակական հեծելագունդը գերի է վերցնում 6.000 թուրք։ Ռուսական կողմի կորուստը կազմում էր 7.000-10.000 մարդ, թուրքական կողմի կորուստն անհայտ է։ Մանազկերտը գրավվում է, սակայն Յուդենիչը ժամանակ չուներ հաջողությունը զարգացնելու։

## Հետևանքներ
1915 թվականին Կովկասյան ճակատում համեմատաբար հանգիստ էր։ Ռուսաստանն այն դիտարկում էր որպես երկրորդական ճակատ` նախընտրություն տալով լեհական ճակատին։ Մանազկերտի գրավումը գրեթե ոչինչ չի փոխել ռազմական իրավիճակում, սակայն գերմանական ճակատում շարունակվող կորուստների ֆոնին բարոյական դրական նշանակություն ուներ։

## Տես նաև
* Մանազկերտի ճակատամարտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1915 Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Բիթլիսի վիլայեթ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Կովկասյան արշավանքի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Հայաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում
Հակոբ Հեքեքյան

**Հակոբ Տիգրանի Հեքեքյան** (), հայ լուսանկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ (1985)։

## Կենսագրություն
Հակոբ Հեքեքյանը ծնվել է 1923 թվականին Երևանում։ 
Տասնհինգ տարեկան հասակից զբաղվել է լուսանկարչությամբ։ 1940 թվականին աշխատել է Դոնեցկի շրջանի «Մակեևսկի ռաբոչի» թերթում, որտեղից էլ կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ 1945 թվականին Լեհաստանում ծանր վիրավորվել է և հաշմանդամի կարգավիճակ ստացել։ 1947 թվականին վերադարձել է Երևան, աշխատել «Պիոներ», «Կոմսոմոլեց», «Ավանգարդ» պարբերականներում։ 1950 թվականին եղել է «Հայաստանն այսօր» ամսագրի արտահաստիքային ֆոտոթղթակիցը, 1960 թվականին դարձել է ՏԱՍՍ-ի, հետագայում նաև «Նովոստի» գործակալության ֆոտոթղթակիցը Հայաստանում։

1968 թվականին հրատարակել է «Երևան» գունավոր ֆոտոալբոմը և գունավոր բացիկների շարք՝ նվիրված Երևանի 2750-ամյակին

## Մրցանակներ
1957
* Հայաստանի երիտասարդության առաջին փառատոնում արժանացել է ոսկե մեդալի
* Համամիութենական ցուցահանդեսներում արժանացել է երկրորդ և երրորդ կարգի դիպլոմների
* «Սևանի ձկնորսները» աշխատանքի պատկերման տեխնիկայի համար արժանացել է հատուկ մրցանակի
1967
* Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ-ի բրոնզե մեդալով
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր
1985
* ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ

## Ցուցահանդեսներ
1954 թվականից մասնակցել է համամիութենական և հանրապետական ֆոտոցուցահանդեսներին։ 
* «Սոցիալիզմը հաղթանակում է», Գերմանիա, 1957
* Անհատական ցուցահանդես, Երևան, հրատարակել է «Երևան» ֆոտոալբոմը
* Ֆոտոարվեստի 7-րդ միջազգային ցուցահանդես, 1969
* Ֆոտոարվեստի 9-րդ միջազգային ցուցահանդես, Ռումինիա, 1973
* «Սովետսկոե ֆոտո» ցուցահանդես (Հեքեքյանի աշխատանքները ցուցադրվել են ԱՄՆ 6 քաղաքներում), 1973
* Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետության Խորհրդային գիտության և մշակույթի տանը բացվել է «Հայաստանը ժուռնալիստի աչքերով» խորագիրը կրող ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսը, որը ներկայացվել է Մոսկվայի Ժուռնալիստի կենտրոնական տանը և Մոսկվայի «Երևան» կինոթատրոնում, 1982

## Երկեր
* Երևան (Լուսանկարների ալբոմ) Լուս. հեղինակ՝ Հակոբ Հեքեքյան, Խմբ. Գ. Աղաբաբյան, Երևան։ Հայպետհրատ, 1960։ 
* Էջմիածին/Эчмиадзин: Ալբոմ / Խմբ.՝ Ա. Հատիտյան, Նկ.՝ Հակոբ Հեքեքյան, Էջմիածին։ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածին, 1971։
* Հայկական եկեղեցիներ։ [Ալբոմ] / Կազմ.՝ Բաղդասար Արզումանյան, Խմբ.՝ Արամ Հաջոլյան, Ի. Բոնչև, Լուսանկ.՝ Մովսես Շլուկյան, Թորոս Խորիսյան, Վաչե Խաչատրյան, Հակոբ Հեքեքյան, Անդրանիկ Քոչար։ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածին, 1970
* Երևանի Կլարա Ցետկինի անվան կարի արտադրական միավորման գլխամասային ֆաբրիկա /Головная фабрика Ереванского производственного швейного объединения имени Клары Цеткин / Լուսանկ.՝ Հ. Հեքեքյան, 1923-2000 [լուսանկ.]. Երևան։ Ա. հ., 1976:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստներ
Հրեշտակ-մարտիկ (չեխոսլովակների հուշարձան)

**«Հրեշտակ-մարտիկ»** (), չեխոսլովակ ռազմագերիների հուշարձան, որը նվիրված է քաղաքացիական պատերազմի իրադարձություններին։ Գտնվում է Տագանրոգի հին գերեզմանատանը։

## Նկարագրություն
1918 թվականին Տագանրոգի Ռուս-Բալթիկ գործարանում («Կոմբայնի գործարան» ԲԸ) աշխատել են 1700 չեխ և սլովակ, որոնք գերի էին ընկել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Բազմաթիվ բանվորներ զոհվել էին քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում` կռվելով բոլշևիկների կողմից։ Նրանց հիշատակը հարգելու համար 1927 թվականին կառուցվեց հուշարձան կարմիր ավազաքարից` Յան Նավրատի նախագծով։ 

Գերեզմանաքարի վրա կանգնած է հրեշտակ-մարտիկը։ Նրա մի թևը կոտրված է, մյուսով նա փորձում է ծածկել զոհված ընկերների գերեզմանը։ Այսպիսի քանդակով հեղինակը ցանկացել է արտահայտել հպարտությունը նրանց համար, ովքեր ընկել են մարտում։ Հրեշտակի կիսաֆիգուրի առկայությունը վկայում է, որ քանդակագործը ցանկացել է հուշարձանը ստեղծել ներկայացուցչական և հիշարժան։

Պատվանդանի ստորին մասում փորագրված են ռուսերեն և չեխերեն հետևյալ բառերը.

Հեղափոխական ռոմանտիզմի ոճով գրված այս տեքստը պահպանվել է միայն մասնակիորեն։ Կորսվել է հրեշտակ-մարտիկի գլխի մի հատվածը. փափուկ ավազաքարը քանդվում է, երբ գարնանը հալվում է ձյունը։ Հուշարձանը ժամանակավորապես պատված է ցեմենտակաթով, որից աղավաղվել է նրա գույնը։ Անհրաժեշտ են շտապ վերականգնողական աշխատանքներ։

## Գրականություն
* Городская скульптура // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2.
* Энциклопедия Таганрога / Гл. ред. В. И. Тимошенко. — 2-е изд., перераб. и доп. — Ростов н/Д: Ростиздат, 2003. — 510, [1] с. : ил., [4] л. ил., портр., карт. — 3000 экз. — ISBN 5-7509-0662-0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Տագանրոգի հուշարձաններ
Անմահության ծառուղի (Տագանրոգ)

**Անմահության ծառուղի** (), հիշատակի ծառուղի ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի թիվ 34 դպրոցի մոտի պուրակում։ Ծառուղում հավաքված է նախկին ԽՍՀՄ հերոս քաղաքներից, զինվորական փառքի քաղաքներից և պատմական այլ վայրերից բերված հողը։ Ծառուղին հիշատակի հանդիսությունների և ծաղիկներ տեղադրելու վայր է։

## Պատմություն
Անմահության ծառուղին հիմնադրվել է 1969 թվականին Դուբկի պուրակում` Բալթյան նավատորմի վետերանների և ՀամԼԿԵՄ կոմիտեի № 1 շինտրեստի նախաձեռնությամբ։ Բերվել է հողով չորս սափոր Պետրուշինոյի բալկայից, որտեղ ֆաշիստները մահապատժի էին ենթարկել շուրջ 10 հազար հոգու (հիմնականում` տագանրոգցիների), Կրասնի Դեսանտից, Սամբեկի բարձունքներից և Կրասնոդոնից։ Ծառուղին կազմվել է տնկված երիտասարդ ծառերով։

Հետագա տարիներին անմահության ծառուղի բերվեց հող հերոս քաղաքներից, Աստղային ավանից (Յուրի Գագարինի հուշարձանի մոտից), հերոսական այլ վայրերից։ Հողով պատիճներն ուղեկցվում էին համապատասխան գրառումներով։

1985 թվականի գարնանը որոշվեց անմահության պուրակը տեղափոխել № 34 դպրոցի մոտ։ Այնտեղ տեղադրվեց հուշասյուն, որի վրա գրված է.

Հուշասյան կողքին թաղված են անմահության ծառուղու նախկին վայրից հավաքված հողով հատուկ պատիճները։

Հետագա տարիներին հուշասյունը չէր վերանորոգվում և արագորեն խարխլվում էր, ծառուղին էլ գտնվում էր բարձիթողի վիճակում։ Սակայն 2007 թվականի օգոստոսին հուշահամալիրը վերանորոգվեց, բարեկարգված ծառուղում տեղադրվեց 5-տոննանոց քար` հետևյալ գրությամբ հուշաքարով.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1969 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Հալդոր Ստեֆաունսոն

**Հալդոր Ստեֆաունսոն** (, ), իսլանդացի արձակագիր, դրամատուրգ։

## Կենսագրություն
Գրեթե ողջ կյանքն աշխատել է բանկում։ 1930-ական թվականներին գրողների «Կարմիր փետուրներ» խմբակի ակտիվ մասնակից է եղել։

## Ստեղծագործությունը
Նրա ստեղծագործությունների հերոսները հասարակ, շատ հաճախ կյանքը չդասավորված մարդիկ են։ Պատմվածքների ժողովածուներից են՝ «Մի քանի բնորոշ գծերով» (1930), «Մնացորդում՝ մեկ» (1942), «Սև վտառներ» (1962), գրել է նաև հոգեբանական վիպակներ՝ «Փակագծերում» (1945), «Չորս հոգով՝ պոկեր» (1959), «Պատմություն մի մարդու մասին, որը ինքն իր ձեռքը կոխ է տվել» (1960)։ Հ. Ստեֆաունսոնը բեղմնավոր աշխատանք է կատարել նաև որպես թարգմանիչ, մասնավորապես, իսլանդերեն հրատարակելով Կոստանտին Պաուստովսկու ինքնակենսագրական եռերգությունը և թատրոնի համար բեմականացնելով Մաքսիմ Գորկու «Մայրը»։

## Հալդոր Ստեֆաունսոնը հայերեն
* Սև վտառներ։ Իսլանդական նովելներ, Ե., Սովետական գրող, էջ 206-264։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Ռոզա Ջանոյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլանդացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իսլանդացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իսլանդացի գրողներ
Իդելսոնի դեղատուն (Տագանրոգ)

**Իդելսոնի դեղատուն** (), տեսարժանություն Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում, որը գտնվում է Կրասնի (Կարմիր) նրբանցքի, 23 հասցեում։ Ժամանակակից անվանումը` դեղատուն թիվ 53։ Ռոստովի մարզի վարչակազմի 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման համաձայն` շենքը, որտեղ գտնվել է Իդելսոնի դեղատունը, ճանաչվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։

## Պատմություն
Սկզբում Ռ. Բ. Իդելսոնը իր դեղատան համար վարձակալել էր տարածք ժամանակակից Չեխովի փողոցում։ Այնուհետև սեփական գործը զարգացնելու համար նա գնեց երկհարկանի շենք, որի առաջին հարկում 1884 թվականին տեղավորվեց նույն դեղատունը։ Ժամանակի ընթացքում Իդելսոնի դեղատունը դարձավ լավագույնը Տագանրոգում։ Պահպանվել է Իդելսոնի դեղատան պիտակի պատկերը։

Դեղատան ազգայնացումը տեղի ունեցավ 1920 թվականի հունիսի 20-ին։ Դեղատան տարածքում սկսեց աշխատել 9 հոգի, գլխավոր դեղագործի պաշտոնում նշանակվեց Ի. Բ. Նանկինը։ Հաստատությունը սկսեց կոչվել դեղատուն թիվ 53 և շարունակեց իր աշխատանքը։ 1980-ական թվականների վերջերից մտնում է «Դեղագործություն» պետական արտադրական ձեռնարկության կազմի մեջ։

## Նկարագրություն
Ճակատը ձևավորելու համար ստեղծված տարրերը դասավորված էին առանց որոշակի համաչափության։ Դրանք էին խորաքանդակները, սլաքաձև պատուհանները, բարակ սյուները։ Տան արտաքին տեսքը կատարվել է գոթականին նման ոճով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Ալմա

**Ալեքսանդրիա Մեքիետ** (, , հայտնի է որպես  **Ալմա**), ֆրանսիացի երգչուհի, երգերի հեղինակ։ Նա կներկայացնի Ֆրանսիան Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթում «Ռեքվիեմը» երգով։

## Պատմություն
### Երգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Սալարիո կամուրջ

**Սալարիո կամուրջ** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։  Հատում է Անյենե գետը։ Վիա Սալարիո ճանապարհի մի մասն է կազմում։ Կապում է Պարիոլի, Տրիեստե և Վալ Մելաինա շրջանները։ Միջնադարում կամուրջն անվանել են նաև Սալարո։

## Նկարագրություն
մինի|300 px
Կամուրջը թվագրվում է Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանին։ Այն գտնվում էր Հռոմի պարիսպներից դուրս, Կոլլինա դարբասից (Porta Collina) 3 կմ հեռու, այնտեղ, ուր Վիա Սալարիան հատում է Անյենե գետը։ Կամրջի կողմնային կամարներից ենթադրվում է, որ այն առաջին քարե կամուրջն է, որ կառուցվել է Ք․ ա․ 1-ին դարում։

Գոթական պատերազմում գլխավոր մեծ կամարը քանդվել է օստգոթերի թագավոր Թոթիլայի կողմից։ 565 թվականին Բյուզանդական կայսրության հայազգի հրամանատար Նարսեսը վերանորոգել է այն։ Նա նկարագրել է վերականգնողական աշխատանքները, ներառյալ գետի հունի շեղումը, կամրջի վրա պահպանված արձանագրություններում։ Այդ ժամանակ Սալարիո կամրջի երկարությունը 72 մետր էր, իսկ լայնությունը՝ 6,52 մետր։ Կամուրջն ուներ ուշագրավ կիսաշրջանաձև կամար, որի թռիչքը կազմում էր 24,86 մետր։

Կամրջի աշտարակը հավանաբար կառուցվել է 8-րդ դարում։ Մինչև 1798 թվականը կամուրջը լավ պահպանված էր, մշտապես վերանորոգվելու հետևանքով, բայց այդ ժամանակ ավերվում է Նապոլեոնական զորքերի կողմից։ Նրանք ջարդում և՛ ճաղաշարքը, և՛ անտիկ արձանագրությունները։ 1829 թվականին ֆրանսիացի զինվորները քանդում են միջնադարյան աշտարակը և կարճացնում կամրջի երկարությունը 15 մետր։ 1867 թվականին կամուրջը մեկընդմիշտ կորցնում է իր պատմական բնույթը, քանի որ պապական զորքերը պայթեցնում են կենտրոնական կամարը։ Սալարիո կամուրջը վերակառուցվում և ներկայիս տեսքն է ստանում 1874 թվականին։ Իսկ ճանապարհը ընդլայնվում է 1930 թվականին։

Բացի Սալարիո կամրջից Անյենե գետի վրա կան ևս մի քանի պաշտպանական կամուրջներ։ Դրանք են Նոմենտանո, Մամմոլո կամուրջները (երկուսն էլ հռոմեական ծագման) և միջնադարյան Սան Ֆրանչեսկոյի կամուրջը Սուբյակո քաղաքում։

## Երթուղի
Սալարիո կամուրջը հասանելի կլինի Հռոմի մետրոպոլիտենի D գծի Salario և	Vescovio կայարաններից, Հռոմի երկաթգծի Monte Antenne կայարանից և Լացիոյի FL1 ռեգիոնալ երկաթգծի Roma Nomentana կայարանից։

## Տես նաև
* Հին հռոմեական ճարտարապետություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Claudio Rendina, Enciclopedia di Roma, Roma, Newton Compton Editori, 2005, ISBN 88-541-0304-7.

## Աղբյուրներ
* Galliazzo, Vittorio (1994), I ponti romani. Catalogo generale, Vol. 2, Treviso: Edizioni Canova, pp.&nbsp;45–48 (No. 32), ISBN 88-85066-66-6
* O’Connor, Colin (1993), Roman Bridges, Cambridge University Press, p.&nbsp;68 (I14), ISBN 0-521-39326-4

## Արտաքին հղումներ
* Illustrated article Romeartlover կայքում
* Ponte Salario Structurae կայքում
* Ponte Salario, su Sovrintendenza Capitolina ai Beni Culturali.
Ռազմաօդային ուժերի կանանց օժանդակ ծառայություն

**Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ռազմաօդային ուժերի կանանց օժանդակ ծառայություն** (, կարճ՝ **WRAF**), Մեծ Բրիտանիայի ռազմաօդային ուժերի կանանց զինվորական կազմավորում։

## Պատմություն
Ի սկզբանե թագավորական ռազմաօդային ուժերը կազմավորվել են որպես օժանդակ կազմակերպություն 1918 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջում։ Կազմակերպության սկզբնական նպատակը ավտոմեխանիկային կանանց սովորեցնելն էր, որպեսզի ավելի շատ տղամարդկանց ազատեն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռազմաճակատի համար։ Այնուամենայնիվ այդ ռազմաօդային ուժերից կանայք ավելի ուշ արդեն զբաղեցնում էին վարորդների և մեխանիկների, ինչպես նաև հրաձիգների պաշտոններ։ 1920 թվականին կազմակերպությունը լուծարվել է։ Այդ կազմակերպությունում ծառայող Առաջին համաշխարհային պատերազմի վետերաններից էին Գլեդիս Պաուերսը և Ֆլորենս Գրինը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ավանդական կանանց ռազմաօդային ուժերը զբաղեցնում էին կանանց օժանդակ ռազմաօդային ուժերը։ 1949 թվականի փետրվարի 1-ին կանանց թագավորական ռազմաօդային ուժերը կրկին վերակազմավորվել են։ Ժամանակի ընթացքում ավելի շատ կանայք զբաղեցնում էին պաշտոններ, իսկ 1994 թվականին ռազմաօդային ուժերը վերջնականապես վերացել են։ Ավելի վաղ՝ 1972 թվականին վերացել է կանանց ռազմաօդային ուժերի նվագախումբը, որի երաժիշտները տեղափոխվեցին Կանանց թագավորական բանակային կորպուսի նվագախումբ։

## Զինվորական կոչումները 1949 թվականին

## Հրամանատարներ
### Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
* Գերտրուդ Քրոուֆորդ (1918)
* Վայոլեթ Դուգլաս-Փեննանթ (1918 թ. մայիս-սեպտեմբեր)
* Հելեն Գվեն-Վոեն (սեպտեմբեր 1918-1920)

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո
* Օդային հրամանատար-կին Ֆելիսիթի Հենբերի (1949-1950)
* Օդային հրամանատար-կին Նենսի Սելմոն (1950-1956)
* Օդային հրամանատար-կին Հենրիետտա Բարնետ (1956-1959)
* Օդային հրամանատար-կին Էնն Սթիվենս (1959-1962)
* Օդային հրամանատար-կին Ջին Կոնան Դոյլ (1962-1966)
* Օդային հրամանատար-կին Ֆելիսիթի Հիլլ (1966-1969)
* Օդային կոմոդոր Ֆիլիպպա Մարշալ (1969-1973)
* Օդային կոմոդոր Մոլլի Էլլոթ (1973-1976)
* Օդային կոմոդոր Ջոյ Թեմբլին (1976-1980)
* Օդային կոմոդոր Հելեն Ռենթոն (1980-1986)
* Օդային կոմոդոր Շիրլի Ջոնս (1986-1989)
* Օդային կոմոդոր Ռութ Մոնտագ (1989-1994)

## Տես նաև
* Օդային տրանսպորտի օժանդակ ծառայություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Search and download Service records of women who joined the WRAF, 1914-1919 from The National Archives 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ռազմաօդային ուժեր
Օուլավյուր Յոուհան Սիգուրդսոն

**Օուլավյուր Յոուհան Սիգուրդսոն** (, ), իսլանդացի արձակագիր, բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Հլիդում (Հարդահրեպուր)։ Բանաստեղծությունների համար արժանացել է Հյուսիսային միության մրցանակի։ Գրականություն է մտել որպես նովելիստ. առաջին գիրքը՝ «Կարապի լճի մոտ» (1934), երեխաների մասին ինքնակենսագրական պատմվածքների ժողովածու է։ 1935 թվականին լույս է տեսել նրա պատմվածքների երկրորդ գիրքը՝ «Ամառվա երեկոյին»։ Գրողը հրատարակել է պատմվածքների մոտ տասը ժողովածու, այդ թվում՝ «Ճյուղեր զոհասեղանի վրա» (1942), «Հայելին ու թիթեռները» (1947), «Ուղեխաչքի մոտ» (1955)։ Վեպերից են «Ագարակի ստվերները» (1936), «Գարնանային ցրտահարությունների մոլորակը» (1951), «Երկրի գույների խաղը» (1947, ռուսերեն թարգմանությունը՝ 1961) վիպակում առանձնապես վառ կերպով է արտահայտվում գրողի ինքնօրինակ քնարականությունը։ Իր գործերում հաճախ վեր է հանում ստեղծագործական խնդիրները. «Այնտե՞ղ գնալ արդյոք» (1940) հեղինակի մտադրված եռերգության երկու մասը՝ «Ժամացույցի մեխանիզմ» (1955) և «Խաբկանք» (1977), և «Բույնը» (1972) վիպակը։

## Հալդոր Ստեֆաունսոնը հայերեն
* Պատմվածք զարթուցիչի մասին; Հանդիպում ճանապարհին։ Իսլանդական նովելներ, Ե., Սովետական գրող, էջ 178-205։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Ռոզա Ջանոյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլանդացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իսլանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսլանդացի գրողներ