Հրանտ Մաթևոսյան

**Հրանտ Իգնատի Մաթևոսյան** (), հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1968 թվականից։

## Կենսագրություն
Հրանտ Մաթևոսյանը ծնվել է 1935 թվականի փետրվարի 12-ին Թումանյանի շրջանի Ահնիձոր գյուղում։

### Կրթություն
Սովորել է գյուղի դպրոցում, ապա կրթությունը շարունակել է Կիրովականի մանկավարժական ուսումնարանում։

1958-1962 թվականներին սովորել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվաբանական ֆակուլտետում։ Ուսմանը զուգահեռ, որպես սրբագրիչ, աշխատել է «Սովետական գրականություն» ամսագրում ու Գրական թերթում։

1965-1967 թվականներին Մոսկվայում անցել է բարձրագույն սցենարական դասընթացներ։

## Գրական գործունեություն
Առաջին տպագիր գործը «Տափաստանում» ակնարկն էր (1959)։ Առավել հայտնի է դարձել 1961 թվականին լույս տեսած «Ահնիձոր» ակնարկով։ Մաթևոսյանը նկարագրում էր ժամանակակից գյուղի և գյուղացու ծանր վիճակը։ Նրա հետագա ամբողջ ստեղծագործությունը կապված է գյուղի և գյուղացու հետ։

Պատմվածքների առաջին ժողովածուն՝ «Օգոստոս»-ը, լույս է տեսել 1967 թվականին։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1964 թվականից։ 1996-2000 թվականներին նախագահել է Հայաստանի գրողների միությունը։ Ստեղծագործությունները թարգմանվել և հրապարակվել են ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, լիտվերեն, մոլդովերեն, էստոներեն, վրացերեն, ղազախերեն, ղրղզերեն, ուկրաիներեն, չեխերեն, հունգարերեն, նորվեգերեն, բուլղարերեն և այլ լեզուներով։

[մինի|Հրանտ Մաթևոսյանի հուշարձանը [Վանաձորում, քանդակագործ՝ Սևո]]
thumb|293x293px|Մահարձանը Պանթեոնում

## Հիմնական ստեղծագործություններ
### Ժողովածուներ
* 1967 թվական՝ «Օգոստոս» (Երևան, «Հայաստան») 
** «Արջը»
** «Բեռնաձիեր»
** «Թախիծ»
** «Մենք ենք մեր սարերը»
** «Միամիտ պատմություն»
** «Շները»
* 1978 թվական՝ «Ծառերը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
** «Աշնան արև»
** «Գոմեշը»
** «Խումհար»
** «Ծառերը»
** «Մեծամոր»
** «Մեսրոպ»
** «Սկիզբը»
* 1978 թվական «Մեր վազքը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
** «Բաց երկնքի տակ հին լեռներ»
** «Իմ գայլը»
** «Կանաչ դաշտը»
** «Հացը»
** «Մեր վազքը»
** «Պատիժը»
* 1983 թվական՝ «Տերը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
** «Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը»
** «Աշնան արև»
** «Չեզոք գոտի» (պիես)
** «Ջաղացը»
** «Տերը»

### Հրապարակախոսություն, էսսեներ, հոդվածներ
* «Մեծամոր»
* «Սպիտակ թղթի առջև», Երևան, 2004 թվական
* «Ես ես եմ», Երևան, 2005 թվական

### Կինոսցենարներ ու պիեսներ
* 1969 թվական - «Մենք ենք մեր սարերը»
* 1969 թվական - «Աղքատի պատիվը»
* 1975 թվական - «Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը» Ակսել Բակունցի «Միրհավը» պատմվածքի մոտիվներով
* 1977 թվական - «Աշնան արև»
* 1977 թվական - «Օգոստոս»
* 1979 թվական - «Արամայիս Երզնկյան»
* 1983 թվական - «Չեզոք գոտի»(պիես)
* 1984 թվական - «Տերը»
* 1992 թվական - «Ազգային բանակ» (տեքստի հեղինակ)

## Երկերի մատենագիտություն
* Օգոստոս, Երևան, 1967, 291 էջ։
* Մենք ենք, մեր սարերը, Երևան, 1968, 92 էջ։
* Մեր վազքը (պատմվածքներ), Երևան, 1978, 240 էջ։
* Ծառերը (վիպակներ), Երևան, 1978, 460 էջ։
* Տերը (կինովիպակներ), Երևան, 1983, 408 էջ։
* Երկեր, հատ. 1. Ահնիձոր, Մենք ենք, մեր սարերը, Բեռնաձիեր, Թափանցիկ օր, Մեծամոր, Գոմեշը, Մեր վազքը, Իմ գայլը, Պատիժը, Բաց երկնքի տակ հին լեռներ, Կանաչ դաշտը, Երևան, 1985, 584 էջ։
* Երկեր, հատ. 2. Աշնան արև, Խումհար, Ծառերը, Տաշքենդ, Տերը, Երևան, 1985, 616 էջ։
* Մեր վազքը (պատմուածքներ), Պէյրութ, 1987, 194 էջ։
* Վիպակներ, Երևան, 1990, 733 էջ։
* Սպիտակ թղթի առջև (հոդվածներ), Երևան, 2004, 366 էջ։
* Հատընտիր, հատ. 1. Պատմվածքներ, Նժույգս, նժույգս, Նարինջ զամբիկը, Պատիժը, Օգոստոս, Ալխո, Կայարան, Թափանցիկ օր, Մեծամոր, Մենք ենք, մեր սարերը, Աշնան արև, Խումհար, Երևան, 2005, 704 էջ։
* Հատընտիր, հատ. 2. Տաշքենդ, Տերը, Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը, Չեզոք գոտի, Հոդվածներ, Հարցազրույցներ, Երևան, 2005, 704 էջ։
* Ես ես եմ (հարցազրույցներ), Երևան, 2005, 518 էջ։
* Նանա իշխանուհու կամուրջը (Անտիպներ), Երևան, 2006, 140 էջ։
* Անտիպներ, հատ. 1. Ակնարկներ, Պատմվածքներ, Վիպակներ, Երևան, 2017, 616 էջ։
* Անտիպներ, հատ. 2. Տախը, Երևան, 2017, 624 էջ։

### Մրցանակներ
* 1967 թվականին արժանացել է «Դրուժբա նարոդով» ամսագրի մրցանակին։
* 1984 թվականին ստացել է Գրականության ԽՍՀՄ պետական մրցանակը։
* 1996 թվականին արժանացել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետ պարգևին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Փանոսյան Ս., Հրանտ Մաթևոսյանի ստեղծագործությունը, Ե., 1984 թ.։
* Կիմ Աղաբեկյան, Հրանտ Մաթևոսյան. Ծմակուտի վիպասքը, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1988 թ., 356 էջ։
* Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 3, Երևան, 1999 թ.:
* Գրիգորյան Վ., Հրանտ Մաթևոսյան, Ե., 1989 թ.։
* Եզեկյան Լ., Հրանտ Մաթևոսյանի խոսքարվեստի մի քանի հարցեր, Ե., 1986 թ.։
* Հայկական համաբարբառ։ Հրանտ Մաթևոսյան, Աշնան արև, Վանաձոր, 2006 թ.։
* Հրաչօ [Մաթևոսյան Հ.], Հրանտ կամ դառնամուխ կյանք, Ե., 2003 թ.։
* Մաթևոսյանական արձագանքներ, Վանաձոր, 2005 թ.։
* Մաթևոսյանական ընթերցումներ, գիրք 1, Ե․, ԵՊՀ հրատ․, 2006
* Մաթևոսյանական ընթերցումներ, գիրք 2, Ե․, ԵՊՀ հրատ․, 2011 http://publishing.ysu.am/files/35-1465373322-.pdf
* Մաթևոսյանական ընթերցումներ, գիրք 3, Ե., ԵՊՀ հրատ․, 2016 http://publishing.ysu.am/files/Matevosyanakan_yntertsumener_3.pdf
* Մաթևոսյանական ընթերցումներ, գիրք 4, Ե., ԵՊՀ հրատ․, 2022 http://publishing.ysu.am/files/Matevosyanakan_yntertsumener_4.pdf
* Վարդումյան Հ., Զրույցներ Հրանտ Մաթևոսյանի հետ, Ե., 2003 թ.։
* Գասպարյան Դ., Երկնային շուշան։ Ազգային մտածողություն և ազգային ինքնագիտակցություն, Ե., 2005 թ.։
*Վ. Ռ. Գրիգորյան, Հրանտ Մաթևոսյան. ստեղծագործությունը, Ե., 2013, 560 էջ։

## Արտաքին հղումներ
* Հրանտ Մաթևոսյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ