Արշակ Չոպանյան

**Արշակ Հովհաննեսի Չոպանյան** (), հայ գրող, քննադատ, բանասեր, լրագրող և հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Արշակ Չոպանյանը ծնվել է 1872 թվականի հուլիսի 15-ին Կ. Պոլսում։ Սովորել է Կոստանդնուպոլսի Մաքրուհյան դպրոցում, ապա՝ Կեդրոնական   վարժարանում։ Աշխատակցել է «Արևելք», «Մասիս», «Հայրենիք» պարբերականներին։ 1895 թվականին սկսել է «Ծաղիկ» հանդեսի հրատարակությունը, լույս է ընծայել մի քանի համար և ահաբեկված համիդյան բռնություններից՝ նույն տարում փախչելով՝ հաստատվել է Փարիզում, ուր և անցկացրել է իր հետագա ամբողջ կյանքը։ Մահացել է 1954 թվականի հունիսի 8-ին Փարիզում։

## Ստեղծագործական աշխատանք
1898-1911 և 1929-1949 թվականներին հրատարակել է հայտնի «Անահիտ» հանդեսը։ Հասարակական, լրագրական-հրատարակչական աշխատանքներին զուգընթաց զբաղվել է արվեստի, բանասիրության, գրականագիտության և գրաքննադատության հարցերով, հրապարակախոսությամբ, գրել է արձակ ու չափածո գեղարվեստական գործեր, կատարել է թարգմանություններ։

Առանձնակի նշանակություն ունի Չոպանյանի քննադատական և գիտական բանասիրական գործունեությունը։ Նա նորովի է մեկնաբանել հայ գրականության շատ երևույթներ։ Հրատարակել է «Նահապետ Քուչակի դիւանը» 1902 թվականին, «Նաղաշ Հովնաթան աշուղը և Հովնաթան Հովնաթանյան նկարիչը» 1910 թվականին, «Հայ էջեր» 1912 թվականին, «Հայրեններու բուրաստանը» 1940 թվականին և այլ ուսուսմնասիրություններ։ Կազմել և լույս է ընծայել Պ. Դուրյանի (1894) և Մ. Պեշիկթաշլյանի (1907) երկերը, որոնց նվիրել է նաև ուսումնասիրություններ։ Առաջինն է Գրիգոր Նարեկացու ժառանգությունը վերլուծել որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն և նրան դրել համաշխարհային գրականության հսկաների կողքին։ Անդրադարձել է գրական նոր երևույթներին՝ հաճախ առաջինը տալով դրանց հեղինակների (Վ. Թեքեյան, Սիամանթո, Դ. Վարուժան, Ե. Չարենց, Մ. Զարիֆյան և ուրիշներ) ստեղծագործական ինքնատիպության բնութագիրը։ Հոդվածներ է նվիրել նաև արևմտաեվրոպական և ռուս գրողներին։

Չոպանյանը մեծ աշխատանք է կատարել հայ գրականությունը Եվրոպայում ներկայացնելու և Հայ դատը պաշտպանելու ուղղությամբ։ Թարգմանել ու ֆրանսերեն հրատարակել է հին և նոր շրջանի հայ բանաստեղծների գործերից, որոնք ամփոփվել են «Վարդենիք Հայաստանի» (հ. 1-3, 1918-29) ժողովածուում։

## Երկերի մատենագիտություն
* Արշալոյսի ձայներ, Կ. Պոլիս, 1891, 217 էջ։
* Թուղթի փառք (վիպակ), Կ. Պոլիս, 1892, 136 էջ։
* Պետրոս Դուրեան, Թիֆլիս, 1894, 196 էջ։
* Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի կեանքն ու գործը, Փարիզ, 1907, 256 էջ։
* Քերթուածներ, Փարիզ, 1908, 144 էջ։
* Տղու հոգիներ, Փարիզ, 1923, 81 էջ։
* Դէմքեր, Փարիզ, 1924, 168 էջ։
* Թուղթի փառք (վիպակ), Կ. Պոլիս, 1924, 108 էջ։
* Դէմքեր, Փարիզ, 1929, 192 էջ։
* Պատկերներ, Փարիզ, ա. թ., 112 էջ։
* Հայրէններու բուրաստանը, Փարիզ, 1940, 552 էջ։
* Կեանք և երազ, Փարիզ, 1945, 110 էջ։
* Բանաստեղծութիւններ, Փարիզ, 1949, 343 էջ։
* Բամբասանք (թատերախաղ), Փարիզ, 1950, 106 էջ։ 
* Հրաշքը (թատերգութիւն), Պէյրութ, 1952, 98 էջ։
* Երկեր, Երևան, 1966, 576 էջ։ 
* Պետրոս Դուրյանի կյանքն ու գործը, Երևան, 1967, 241 էջ։
* Նամականի, Երևան, 1980, 504 էջ։ 
* Երկեր. Քերթվածներ, Տեսիլներ, Արշալույս, Ծովուն մոտ, Անձկություն, Փշրված սիրո եղերերգը, Խավարին մեջ, Բլուրին վրա, Տղու հոգիներ, Պատկերներ, Զատկական պատկերներ, Կյանք և երազ, Արձակ բանաստեղծություններ, Գրական դեմքեր, Երևան, 1988, 864 էջ։

## Թարգմանություններ

* Կոմիտաս։ Հայ քնար։ Հաւաքածու գեղջուկ երգերի.- Paris: Editeur de Musique, 1906.- 45 էջ նոտա,հայերեն և ֆրանսերեն։
* Միսթրալ Ֆրետերի։ Միրէյօ։ Փրովանսական քերթուած.- Թիֆլիս։ Տպարան Քութաթելաձէ, 1905.- 32 էջ։
* Վինյի Ալֆրեդ դը։ Քերթուածներ.- Բարիզ։ Տպարան «Անահիտ», [1902].- 36 էջ.- (Մատենադարան «Անահիտ», թիւ 2)։
* Ֆրանս Անատոլ։ Եպիկուրի պարտէզը։ (Հատուածներ).- Բարիզ։ Տպարան «Անահիտ», 1901.- 32 էջ.- (Մատենադարան «Անահիտ, թիւ 1)։
* Ֆրանսիական պոեզիա.- Երևան։ Երևանի համալս. հրատ., 1984.- 480 էջ.- (Ուսանողի գրադարան)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Արշակ Չոպանյանի ստեղծագործությունների աուդիոտարբերակը 
* Կոմիտասի նամակը Արշակ Չոպանյանին 1912, 25 դեկտեմբերի, Կ. Պոլիս
*  - *Անահիտ* հանդեսի բոլոր համարները ցանկով սկսած 1898 թվականից մինչև 1949 թվականը

Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում օսմանյան ներգաղթյալներ
Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ