2025 թվականն ԱՄՆ-ում

Ստորև ներկայացված է **[[2025]] թվականին [[ԱՄՆ]]-ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

2024 թվականի նոյեմբերին ընտրություններում տարած հաղթանակից հետո Դոնալդ Թրամփը երդմնակալության արարողությամբ ստանձնեց Միացյալ Նահանգների 47-րդ նախագահի պաշտոնը և հունվարի 20-ին սկսեց իր երկրորդ, ոչ անընդմեջ կառավարման ժամկետը։ Իր պաշտոնավարման սկզբում նա լայնորեն օգտագործեց գործադիր հրամաններ և Կառավարության արդյունավետության դեպարտամենտի միջոցով ավելի մեծ լիազորություններ տվեց Իլոն Մասկին, ինչը հանգեցրեց դաշնային աշխատուժի զանգվածային կրճատումների և փորձերի՝ լուծարելու այնպիսի գործակալություններ, ինչպիսին է ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալությունը (USAID)։ Այս քաղաքականությունները տասնյակ դատական ​​​​հայցերի պատճառ են դարձել, որոնք կասկածի տակ են դրել դրանց օրինականությունը։ Թրամփի վերադարձը նախագահական պաշտոնում ուղեկցվեց նաև ԱՄՆ-ում անօրինական ներգաղթի դեմ պայքարի ուժեղացմամբ՝ Ներգաղթի և մաքսային ծառայության (ICE) ակտիվ օգտագործմամբ, ինչպես նաև արտաքսումների միջոցով, միաժամանակ նկատվեց կորպորատիվ Ամերիկայի կողմից բազմազանության, հավասարության և ներառման նախաձեռնությունների խթանումից ընդհանուր նահանջ, աճեց Իսրայելին ցուցաբերվող աջակցությունը Գազայի պատերազմում, հունիսին իրականացվեցին Իրանի դեմ ուղղակի օդային հարվածներ, ինչպես նաև արձանագրվեցին փոփոխական, բայց ընդհանուր առմամբ բարձր մաքսատուրքերի բարձրացումներ ԱՄՆ-ի որոշ առևտրային գործընկերների նկատմամբ։ Թրամփի վարչակազմը աշխատել է Գազայի հատվածում պատանդների ազատագրման համաձայնագրի շուրջ բանակցություններ վարելու ուղղությամբ։ Իսրայելի և Համասի միջև կնքվել է Գազայի հատվածում պատանդների ազատ արձակման պաշտոնական համաձայնագիր։

Հունվարին հարավային Կալիֆոռնիան և մասնավորապես Մեծ Լոս Անջելեսը բախվեցին լայնածավալ անտառային հրդեհների, իսկ հուլիսին Տեխաս Հիլ Քանթրին ավերիչ ջրհեղեղների։ Ամերիկյան լրատվամիջոցները զգալիորեն ավելի շատ ուշադրություն են դարձրել ավիացիոն վթարներին, ինչպես ամերիկյան սահմանների ներսում, այնպես էլ Հնդկաստանում տեղի ունեցած մեկին։ Բացի այդ, մարտին ուժեղ ձնաբուք էր տեղի ունեցել Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում, և Բայդենի վարչակազմի և Թրամփի առողջապահության և մարդկային ծառայությունների նախարար Ռոբերտ Քենեդի կրտսերի օրոք ամերիկյան ընկերությունները, քաղաքականությունն ու մշակույթը «Դարձնենք Ամերիկան կրկին առողջ» շարժման շրջանակներում ավելի ու ավելի շատ են կենտրոնացել սննդային ներկանյութերի վրա։

2025 թվականին մահապատիժների թիվը Միացյալ Նահանգներում ամենաբարձրն է վերջին 16 տարվա ընթացքում։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Ընտրություններ
Ընտրությունները տեղի են ունեցել նոյեմբերի 4-ին։ Միջանկյալ ընտրությունների տարին ներառում էր նահանգապետի և նահանգային օրենսդիր մարմնի ընտրություններ մի քանի նահանգներում, ինչպես նաև բազմաթիվ քաղաքապետերի և տարբեր այլ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ։

### Արտահերթ ընտրություններ
* Ապրիլի 1 - 2025 թվականի Վիսկոնսին նահանգի Գերագույն դատավորի ընտրություններում ազատական Սյուզան Մ. Քրոուֆորդը անկուսակցական ընտրություններում հաղթեց պահպանողական Բրեդ Շիմելին։

### Հատուկ ընտրություններ
* Ապրիլի 1
** Հանրապետական ​​Մեթ Գեյթսը, որը ներկայացնում է Ֆլորիդայի առաջին կոնգրեսական շրջանը, 2024 թվականի նոյեմբերի 13-ին հայտարարվեց որպես ընտրված նախագահ Թրամփի կողմից ԱՄՆ գլխավոր դատախազի թեկնածու, ինչը հանգեցրեց Գեյթի հրաժարականին նույն օրը։ Սակայն, մեկ շաբաթ անց նա հետ է վերցնում իր թեկնածությունը և հրաժարվում է տեղ զբաղեցնել Միացյալ Նահանգների 119-րդ Կոնգրեսում, չնայած վերընտրվելուն։ Հանրապետական ​​Ջիմի Պատրոնիսը հաղթում է հատուկ ընտրություններում՝ Գեթցին փոխարինելու համար, չնայած դեմոկրատ Գեյ Վալիմոնտի լավ ելույթին։
** Ֆլորիդայի 6-րդ կոնգրեսական շրջանի հանրապետական ​​Մայքլ Ուոլցը հունվարի 20-ին հրաժարական տվեց՝ նախագահ Թրամփի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդականի պաշտոնը ստանձնելու համար։ Հանրապետական ​​Ռենդի Ֆայնը հաջորդող արտահերթ ընտրություններում հաղթում է դեմոկրատ Ջոշ Ուելին։
* Սեպտեմբերի 9 - Կերակրափողի քաղցկեղի դեմ պայքարի պատճառով դեմոկրատ Ջերի Քոնոլլին սկզբում հայտարարեց իր ժամկետի ավարտին՝ ապրիլին թոշակի անցնելու մտադրության մասին, չնայած ավելի ուշ, մահացավ մայիսի 21-ին։ Հատուկ ընտրություններում դեմոկրատ Ջեյմս Ուոլքինշոուն մեծ առավելությամբ հաղթում է Վիրջինիայի 11-րդ կոնգրեսական շրջանում։
* Սեպտեմբերի 23 - Արիզոնայի 7-րդ կոնգրեսական շրջանի դեմոկրատ Ռաուլ Գրիխալվան մահանում է քաղցկեղի բուժման բարդություններից մարտի 13-ին։ Նրա դուստրը՝ Ադելիտա Գրիխալվան, հաղթում է նրան հաջորդելու համար անցկացված հատուկ ընտրություններում, չնայած նրա երդմնակալությունը հետաձգվում է խոսնակ Ջոնսոնի կողմից՝ կառավարության աշխատանքի շարունակական դադարեցված լինելու պատճառով։
* Նոյեմբերի 4 - Դեմոկրատ Սիլվեստր Թըրները մահանում է մարտի 5-ին՝ Կոնգրեսում ծառայելով ընդամենը երկու ամիս և դառնալով Տեխասի 18-րդ կոնգրեսական շրջանի երկրորդ ներկայացուցիչը, որը մահացել է մեկ տարվա ընթացքում՝ Շեյլա Ջեքսոն Լիից հետո։ Նախատեսվում է անցկացնել անկուսակցական արտահերթ ընտրություններ։
* Դեկտեմբերի 2 - Թենեսիի 7-րդ կոնգրեսական շրջանի հանրապետական ​​Մարկ Գրինը հուլիսի 20-ին հրաժարական է տվել՝ մասնավոր հատվածում աշխատելու համար։ Հանրապետական ​​Մեթ Վան Էփսի և դեմոկրատ Աֆթին Բենի միջև նախատեսված են արտահերթ ընտրություններ։

### Հանրաքվեներ
* Մարտի 29 - Լուիզիանայի ընտրողները մերժեցին և՛ 3-րդ, և՛ 4-րդ փոփոխությունը։ Առաջինը առաջարկում էր, որ նահանգի օրենսդիր մարմինը նահանգային օրենսդրությամբ որոշի, թե որ ծանր հանցագործությունների համար կարող է անչափահասը դատվել որպես չափահաս, մինչդեռ երկրորդը պահանջում էր Լուիզիանայի Գերագույն դատարանի հատուկ ընտրություններ անցկացնել հնարավորինս շուտ։
* Ապրիլի 1 - Վիսկոնսինի ընտրողները 63% կողմ և 37% դեմ ձայների հարաբերակցությամբ հաստատեցին «Հարց 1-ին»-ը, որը սահմանում է քվեարկելու համար լուսանկարով անձը հաստատող փաստաթուղթ ներկայացնելու սահմանադրական պահանջ։
* Մայիսի 3 - Տեխաս նահանգի Սթարբեյս համայնքի բնակիչները քվեարկեցին Սթարբեյս քաղաքի ստեղծման օգտին, որն այդ ժամանակ Քեմերոն շրջանի որևէ համայնքի մաս չէր կազմում և ներառում էր «SpaceX» բազան։

## Իրադարձություններ
### Դեկտեմբեր
* Դեկտեմբերի 31 - ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարում է, որ Ազգային գվարդիան դուրս է բերվում Չիկագոյից, Լոս Անջելեսից և Փորթլենդից։

## Տես նաև
* 2024 թվականն ԱՄՆ-ում
* 2026 թվականն ԱՄՆ-ում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2025 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2025 Հյուսիսային Ամերիկայում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր ԱՄՆ-ում