10 եվրոյի թղթադրամ

**Տասը եվրոյի թղթադրամը** (10 եվրո) երկրորդ ամենացածր արժեքով եվրոյի թղթադրամն է և օգտագործվել է եվրոյի (դրա կանխիկ ձևով) ներդրումից ի վեր՝ 2002 թվականին։ Թղթադրամն օգտագործվում է 25 երկրներում (և Կոսովոյում), որոնք ունեն այն որպես միակ արժույթ (24-ը օրինականորեն ընդունում են այն), որոնց երկրներում ներկայումս ընդհանուր բնակչությունը կազմում է մոտ 350 միլիոն։ 2024 թվականի հուլիսին եվրոգոտում մոտավորապես 3 055 000 000 տասը եվրո թղթադրամ է եղել: Այն չորրորդ ամենաշատ շրջանառվող անվանական արժեքն է, որը կազմում է ընդհանուր թղթադրամների 10,2%-ը։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ տասը եվրոյի թղթադրամի միջին ժամկետը մոտ 1,5 տարի է, մինչև այն փոխարինվի մաշվածության պատճառով:

Սա 127 × 67 մմ չափերով երկրորդ ամենափոքր նոտան է՝ վարդագույն գունային սխեմայով: Տասը եվրոյի թղթադրամների վրա պատկերված են ռոմանական ճարտարապետության կամուրջներ և կամարներ և դռներ (11-րդ և 12-րդ դարերի միջև): Տասը եվրոյի թղթադրամը պարունակում է անվտանգության մի քանի բարդ առանձնահատկություններ, ինչպիսիք են ջրանիշները, անտեսանելի թանաքը, հոլոգրամները և միկրոտպագրությունը, որոնք փաստում են դրա իսկությունը:

Եվրոպա շարքի 10 եվրո թղթադրամի դիզայնը բացահայտվել է 2014 թվականի հունվարի 13-ին և թողարկվել 2014 թվականի սեպտեմբերի 23-ին:

## Պատմություն
Եվրոն հիմնադրվել է 1999 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն դարձավ Եվրոպայում ավելի քան 300 միլիոն մարդու արժույթը:Իր գոյության առաջին երեք տարիներին այն անտեսանելի արժույթ էր, որն օգտագործվում էր միայն հաշվապահության մեջ: Եվրո կանխիկ դրամը ներմուծվել է միայն 2002 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն փոխարինեց եվրոգոտու 12-ի երկրների ազգային թղթադրամներին և մետաղադրամներին, ինչպիսիք են իտալական լիրան և գերմանական մարկը:

Սլովենիան միացավ եվրոգոտին 2007 թվականին, Կիպրոսը և Մալթան 2008 թվականին, Սլովակիան 2009 թվականին,Էստոնիան 2011 թվականին, Լատվիան 2014 թվականի հունվարի 1-ին, Լիտվան 2015 թվականի հունվարի 1-ին և Խորվաթիան 2023 թվականի հունվարի 1-ին։

### Փոփոխության շրջանը
Փոխանակման ժամանակաշրջանը, որի ընթացքում նախկին արժույթների թղթադրամներն ու մետաղադրամները փոխանակվում էին եվրոյով, տևեց մոտ երկու ամիս՝ 2002 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2002 թվականի փետրվարի 28-ը: Ազգային արժույթների օրինական վճարումը դադարեցնելու պաշտոնական ամսաթիվը տատանվում էր անդամ երկրներից անդամ երկրներ: Ամենավաղ ամսաթիվը եղել է Գերմանիայում, որտեղ նշանը պաշտոնապես դադարել է օրինական վճարում լինել 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, թեև փոխանակման ժամկետը տևել է ևս երկու ամիս: Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ հին արժույթները դադարեցին օրինական վճարում լինելուց, դրանք շարունակեցին ընդունվել ազգային կենտրոնական բանկերի կողմից տաս տարուց ընդմիշտ տատանվող ժամանակաշրջաններով։

### Փոփոխություններ
Մինչև 2003 թվականի նոյեմբերը տպագրված նոտաները կրում են Եվրոպական կենտրոնական բանկի առաջին նախագահ Վիմ Դյուիզենբերգի ստորագրությունը, որին 2003 թվականի նոյեմբերի 1-ին փոխարինել է Ժան-Կլոդ Տրիշեն, որի ստորագրությունը առկա է 2003 թվականի նոյեմբերին:

Մինչև 2013 թվականի մայիսը կար եվրոյի թղթադրամների միայն մեկ շարք, սակայն նախատեսվում էր թողարկել նոր շարք՝ առաջինի նման։ Բանկային թղթադրամները կփոխարինվեն աճման կարգով: Այսպիսով, առաջին նոր թղթադրամը հինգ եվրոանոց թղթադրամն էր, որը շրջանառության մեջ էր 2013 թվականի մայիսի 2-ից: Դրա նոր դիզայնը հրապարակվեց 2013 թվականի հունվարի 10-ին Ֆրանկֆուրտի (Գերմանիա) հնագիտական ​​թանգարանում: Թեև նման է նախորդ նշումներին, դիզայնի աննշան փոփոխությունները ներառում են թարմացված քարտեզ և Եվրոպայի հոլոգրամ: Ավելին, նոր նշումները արտացոլում են Եվրամիության ընդլայնումը. Նախորդ թողարկումները չեն ներառում Կիպրոսի և Մալթայի անդամները (Կիպրոսն արևելքում քարտեզից դուրս է, իսկ Մալթան չափազանց փոքր էր պատկերելու համար)։ Դա կլինի առաջին անգամը, երբ բուլղարական կիրիլյան այբուբենը կօգտագործվի թղթադրամների վրա՝ 2007 թվականին Եվրամիությանն անդամակցելու արդյունքում Բուլղարիայի կողմից: Հետևաբար, եվրո թղթադրամների նոր շարքը կներառի «ЕВРО», որը բուլղարական «ԵՎՐՈ»-ի ուղղագրությունն է, ինչպես նաև «ЕЦБ» հապավումը (բուլղարերեն՝ Europeйska Central Bank):

Europa շարքի 10 եվրո թղթադրամի դիզայնը բացահայտվել է 2014 թվականի հունվարի 13-ին և թողարկվել 2014 թվականի սեպտեմբերի 23-ին: Առաջին սերիայի թղթադրամները օրինական վճարման միջոց են և միշտ կպահպանեն իրենց արժեքը: Դրանք կշարունակեն շրջանառվել Եվրոպայի շարքի հետ մեկտեղ, մինչև մնացած պաշարները սպառվեն:

2020 թվականից Քրիստին Լագարդի ստորագրությունը աստիճանաբար կսկսի հայտնվել շրջանառության մեջ մտնող թղթադրամների վրա՝ դառնալով եվրոյի թղթադրամների վրա հայտնված չորրորդ ստորագրությունը։

## Դիզայն
alt=Printer code on the 10 euro note.|աջից|մինի|Տպիչի կոդը մոտիկից 10 եվրո արժողությամբ թղթադրամի վրա, որը ցույց է տալիս միկրո տպագրություն, բարձր տառեր և EURion դիզայն
Տասը եվրոյի թղթադրամը երկրորդ ամենափոքրն է՝ 127 միլիմետր (5,0 դյույմ) × 67 միլիմետր (2,6 դյույմ) կարմիր գունային սխեմայով:Բոլոր թղթադրամները պատկերում են կամուրջներ կամարներ և դռներ այլ պատմական եվրոպական ոճով, տասը եվրոյի թղթադրամը ցույց է տալիս ռոմանական դարաշրջանը (11-րդ և 12-րդ դարերի միջև): Չնայած Ռոբերտ Կալինայի սկզբնական նախագծերը նախատեսված էին իրական հուշարձաններ ցուցադրելու համար, քաղաքական պատճառներով կամուրջը և արվեստը ճարտարապետական դարաշրջանի ընդամենը ենթադրական օրինակներ են։

Ինչպես բոլոր եվրո թղթադրամները, այն պարունակում է անվանական արժեքը, ԵՄ դրոշը, ԵԿԲ նախագահի ստորագրությունը և նշված բանկի սկզբնատառերը ԵՄ տարբեր լեզուներով, Եվրոպայի քարտեզ, ԵՄ արտասահմանյան տարածքների պատկեր, ԵՄ դրոշի աստղերը և տասներկու անվտանգության հատկանիշներ, ինչպես նշված է ստորև։
alt=10 euro note picture by a camera with no IR filter and normal photo for comparison on the right.|աջից|մինի|Նոտայի համեմատություն ինֆրակարմիր լույսի ներքո ''(ձախ)'' և սովորական լույսի ներքո ''(աջ)''

### Անվտանգության առանձնահատկություններ (առաջին շարք)
Որպես ավելի ցածր արժեքի թղթադրամ, տասը եվրո արժողությամբ թղթադրամի անվտանգության հատկանիշները այնքան բարձր չեն, որքան մյուս անվանական արժեքներինը, սակայն այն պաշտպանված է հետևյալով.

* Հոլոգրամը, թեքեք թղթադրամը, և պետք է տեսնել, թե ինչպես է հոլոգրամային պատկերը փոխվում արժեքի և պատուհանի կամ դռան միջև, բայց ֆոնին պետք է տեսնել ծիածանի գույների համակենտրոն շրջանակներ՝ միկրոտառերից, որոնք շարժվում են կենտրոնից դեպի մետաղադրամի եզրերը։
* Եվրիոնի համաստեղություն,
* Հատուկ տպագրական գործընթացները եվրո թղթադրամներին հաղորդում են յուրահատուկ տեսք։
* Փայլուն շերտ, թեքեք թղթադրամը, և կհայտնվի փայլուն շերտ, որը ցույց է տալիս արժեքի համարը և եվրոյի խորհրդանիշը։
* Ջրանիշեր՝ այն երևում է, երբ թղթադրամը լույսի դեմ է։
* Բարձրացված տպագրություն, տպագրության հատուկ մեթոդները թանաքը բարձրացված կամ ավելի խիտ են դարձնում թղթադրամների դիմային մասում գտնվող հիմնական պատկերի, տառերի և արժեքի թվերի վրա։ Բարձրացված հետքը շոշափելու համար մատը անցկացրեք դրա վրայով կամ նրբորեն քերծեք այն եղունգով։
* Ուլտրամանուշակագույն թանաք, Ուլտրամանուշակագույն լույսի ներքո թուղթն ինքնին չպետք է փայլի, թղթի մեջ ներկառուցված մանրաթելերը պետք է երևան և լինեն կարմիր, կապույտ և կանաչ գույների, Եվրոպական Միության դրոշը կանաչ տեսք ունի և ունի նարնջագույն աստղեր, ԵԿԲ նախագահի ստորագրությունը դառնում է կանաչ, առջևի մասում մեծ աստղերն ու փոքր շրջանակները փայլում են, իսկ հետևի մասում՝ Եվրոպայի քարտեզը, կամուրջը և արժեքի համարը, որոնք երևում են դեղին գույնով։
* Միկրոտպագրություն, թղթադրամների բազմաթիվ հատվածներում կարելի է տեսնել միկրոտպագրություն, օրինակ՝ առջևի մասում «ΕΥΡΩ» (հունարեն այբուբենով EURO) գրության ներսում։ Ձեզ անհրաժեշտ կլինի խոշորացույց՝ այն տեսնելու համար։ Փոքրիկ տեքստը սուր է և ոչ թե մշուշոտ։
* Անվտանգության թել․ Անվտանգության թելը ներդրված է թղթադրամի թղթի մեջ։ Պահեք թղթադրամը լույսի դեմ՝ թելը կհայտնվի մուգ շերտի տեսքով։ «EURO» բառը և արժեքը կարելի է տեսնել մանր տառերով գծի վրա։
* Պերֆորացիաներ, Պահեք թղթադրամը լույսի դեմ։ Հոլոգրամի վրա պետք է տեսնեք պերֆորացիաներ, որոնք կձևավորեն € խորհրդանիշը։ Դուք պետք է տեսնեք նաև փոքր թվեր, որոնք ցույց են տալիս արժեքը։
* Խճճված մակերեսով թղթադրամը պատրաստված է մաքուր բամբակից, որը զգացվում է փխրուն և կարծր, բայց ոչ թե թուլացած կամ մոմային։
* Շտրիխ կոդեր,
* Սերիայի համար։

### Անվտանգության առանձնահատկություններ (Եվրոպա շարք)
* **Ջրանիշ**. Երբ թղթադրամը պահվում է սովորական լույսի աղբյուրի տակ, երկու կողմերում էլ հայտնվում են Եվրոպայի դիմանկարը և էլեկտրոտիպային անվանական նիշը։
* **Դիմանկարային հոլոգրաֆիա**. Երբ թղթադրամը թեքված է, արծաթագույն հոլոգրաֆիկ շերտը բացահայտում է Եվրոպայի դիմանկարը՝ նույնը, ինչ ջրանիշի վրա։ Գծագիծը նաև բացահայտում է պատուհան և թղթադրամի արժեքը։
* **Զմրուխտե թիվ** . Երբ նոտան թեքված է, նոտայի վրայի թիվը ցուցադրում է լույսի էֆեկտ, որը շարժվում է վեր ու վար։ Թիվը նաև փոխում է գույնը՝ զմրուխտե կանաչից դառնալով մուգ կապույտ։
* **Ռելիեֆային տպագրություն**. Թղթադրամի դիմային մասում ձախ և աջ եզրերին կա կարճ ռելի գծերի շարք։ Գլխավոր եզրը, տառերը և մեծ թվանշանը նույնպես ավելի հաստ են թվում։
* **Անվտանգության թել**. Երբ թղթադրամը պահում եք լույսի դեմ, անվտանգության թելը հայտնվում է մուգ գծի տեսքով։ Եվրոյի խորհրդանիշը (€) և թղթադրամի արժեքը կարելի է տեսնել թելի վրա փոքրիկ սպիտակ տառերով։
* **Միկրոտպագրություն** ՝ փոքրիկ տառեր, որոնք կարելի է կարդալ խոշորացույցով։ Տառերը պետք է լինեն սուր, ոչ թե մշուշոտ։
* **Ուլտրամանուշակագույն թանաք**. Թղթադրամի որոշ մասեր փայլում են ուլտրամանուշակագույն կամ ուլտրամանուշակագույն-C լույսի տակ։ Սրանք դրոշի աստղերն են, փոքր շրջանակները, մեծ աստղերը և առջևի մասում գտնվող մի քանի այլ հատվածներ։ Հակառակ կողմում կենտրոնում շրջանի մեկ քառորդ մասը, ինչպես նաև մի քանի այլ հատվածներ, փայլում են կանաչ գույնով։ Հորիզոնական սերիական համարը և շերտը կարմիր գույնով են երևում։
* **Ինֆրակարմիր լույս**. Ինֆրակարմիր լույսի տակ թղթադրամի դիմերեսին երևում են զմրուխտե թիվը, հիմնական պատկերի աջ կողմը և արծաթափայլ շերտը, մինչդեռ հակառակ կողմում երևում են միայն անվանական արժեքը և հորիզոնական սերիական համարը։

## Շրջանառություն
Եվրոպական կենտրոնական բանկը ուշադիր հետևում է եվրո մետաղադրամների և թղթադրամների շրջանառությանը և պաշարներին։ Եվրոհամակարգի խնդիրն է ապահովել եվրո թղթադրամների արդյունավետ և սահուն մատակարարումը և պահպանել դրանց ամբողջականությունը ամբողջ եվրոգոտու տարածքում։

2023 թվականի դեկտեմբերին եվրոգոտում շրջանառության մեջ էր 3,077,244,980 տասը եվրո արժողությամբ թղթադրամ €30,772,449,800-ի դիմաց։

Սա զուտ թիվ է, այսինքն՝ Եվրոհամակարգի կենտրոնական բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամների քանակը՝ առանց որևէ տարբերակման, թե ով է պահում թողարկված արժույթը, այդպիսով ներառելով նաև վարկային հաստատությունների կողմից պահվող բաժնետոմսերը։

Բացի առաջին հավաքածուի ներդրման 2002 թվականի հունվար ամսաթվից, թվերի հրապարակումն ավելի նշանակալից է ամեն տարի թողարկվող թղթադրամների առավելագույն քանակի շնորհիվ։ Թիվն ավելի բարձր է տարեվերջին, բացառությամբ 2002 թվականի այս գրառման։

Թվերը հետևյալն են (2017թ. նոյեմբերի 3):

2014 թվականի սեպտեմբերին թողարկվեց «Եվրոպա» նոր շարքը։

Առաջին շարքի թղթադրամները թողարկվել են «Եվրոպա» շարքի թղթադրամների հետ միասին՝ մի քանի շաբաթով, մինչև առկա պաշարների սպառումը, ապա աստիճանաբար հանվել են շրջանառությունից։ Այսպիսով, երկու շարքերն էլ զուգահեռ են ընթանում, սակայն առաջին շարքում համամասնությունը անխուսափելիորեն հակված է կտրուկ նվազման։

ԵԿԲ-ի կողմից տրամադրված վերջին թվերը հետևյալն են.

## Իրավական տեղեկատվություն
Իրավականորեն, թե՛ Եվրոպական կենտրոնական բանկը, թե՛ եվրոգոտու երկրների կենտրոնական բանկերն իրավունք ունեն թողարկել 7 տարբեր եվրո թղթադրամներ։ Գործնականում, միայն գոտու ազգային կենտրոնական բանկերն են ֆիզիկապես թողարկում և դուրս բերում եվրո թղթադրամներ։ Եվրոպական կենտրոնական բանկը չունի դրամարկղ և չի զբաղվում որևէ դրամարկղային գործառնություններով։

## Հետևում
Եվրոպական մակարդակով կան մարդկանց մի քանի համայնքներ, որոնց մեծ մասը EuroBillTracker- ն է որը, որպես հոբբի, հետևում է նրանց ձեռքերով անցնող եվրո թղթադրամներին՝ հետևելու և իմանալու համար, թե որտեղ են նրանք ճանապարհորդում կամ ճանապարհորդել են։  Նպատակն է գրանցել որքան հնարավոր է շատ նշումներ՝ իմանալու դրա տարածման մանրամասները, օրինակ՝ որտեղից և որտեղ են նրանք ընդհանուր առմամբ ճանապարհորդում, հետևել դրան, օրինակ՝ որտեղ է տոմսը տեսնվել մասնավորապես, և ստեղծել վիճակագրություն և վարկանիշներ, օրինակ՝ որ երկրներում կան ավելի շատ տոմսեր։  EuroBillTracker-ը 2016 թվականի մայիսի դրությամբ գրանցել է ավելի քան 155 միլիոն թղթադրամ,արժեքը գերազանցում է 2.897 միլիարդ եվրոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպա
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Փող