Հեդվիգ Շառլոտտա Նորդենֆլիխտ

**Հեդվիգ Շառլոտա Նորդենֆլիխտ** (), շվեդ բանաստեղծուհի, ֆեմինիստ և սրահի հաղորդավարուհի:

## Կենսագրություն
Նա հարուստ պաշտոնյա Անդերս Անդերսոն Նորդբոմի (1675–1734) և Քրիստինա Ռոզինի հինգ երեխաներից ամենափոքրն էր։ Նրա հայրը ազնվացվել է որպես Նորդենֆլիխտ 1727 թվականին: 1730 թվականին հոր թոշակի անցնելուց հետո ընտանիքը բնակություն է հաստատել Վիբի կալվածքում: Ժամանակ առ ժամանակ նա լատիներեն և գերմաներեն էր սովորում իր եղբոր՝ Անդերս Նորդենֆլիխտի (1710-1740) ուսուցիչ՝ Հենինգ Թիդեմանի մոտ, ինչպես նաև փիլիսոփայություն և աստվածաբանություն սովորում որպես ինքնուսույց։ 1734 թվականին նա իր կամքին հակառակ նշանվել է Քրիստոֆեր Պոլեմի աշակերտ և Վոլֆի փիլիսոփայության ջատագով Յոհան Թիդեմանի (1710-1737) հետ։ Ջոն Թիդեմանը, նրա նատուրալիզմը և փիլիսոփայությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա զարգացման վրա, սակայն նա դեմ էր նրանց նշանադրությանը, քանի որ նրան ֆիզիկապես գրավիչ չէր համարում: Այնուամենայնիվ, նշանադրությունը դադարեցվել է Թիդեմանի վաղ մահվան պատճառով:

1741 թվականի ապրիլի 23-ին նա ամուսնացել է Յակոբ Ֆաբրիսիուսի (1704–1741) հետ, ով նրա ֆրանսերեն լեզվի ուսուցիչն էր, և նախքան նրանց ամուսնությունը նշանակվել է Կառլսկրոնայի ծովակալության քահանա։ Այս ամուսնությունը չի կազմակերպվել և նկարագրվում է որպես փոխադարձ երջանիկ սիրային հանդիպում. իրականում դրան հակառակվել է նրա եղբայրը, ով ցանկանում էր սոցիալապես և տնտեսապես ավելի շահավետ ամուսնություն ունենալ, որը կարող էր օգուտ բերել իր կարիերային, բայց նրան աջակցում էր մայրը։ Ամուսնության մեջ Նա երեխաներ չի ունեցել։ Կարլսկրունա մեկնելուց առաջ նա գրել է «Cronstedtska poemboken» բանաստեղծական ժողովածուն, որը նվիրել է իր ընկերուհուն՝ կոմսուհի Մարգարետա Բեատա Կրոնշտեդտին։

1741 թվականի դեկտեմբերին ամուսնու մահը, նրանց հարսանիքից ընդամենը մի քանի ամիս անց, ծանր դեպրեսիվ շոկ էր առաջացրել։ Նա թոշակի է անցել Ստոկհոլմից դուրս գտնվող Լիդինգյոյում վարձով տնակում, որի ընթացքում նա գրել է «Den sörgande turtur-dufvan»-ը, բանաստեղծությունների շարքը, որոնք նկարագրում էին իր կորցրած սիրո կարոտը, տխրության ու կորստի բնույթը:

Նորդենֆլիխտը սգո շրջանից հետո վերադարձել է Ստոկհոլմ, որտեղ էլ հաստատվել է: Նրա տնտեսական վիճակն այդ պահին վատթարացել էր. հանգուցյալ ամուսինը հարստություն չուներ, իսկ հոր ժառանգությունը եղբորը վատնել էր: Նա ստիպված է եղել աջակցել իրեն և որոշել է դա անել իր գրական տաղանդի շնորհիվ:

1742 թվականին նա կատարել է իր դեբյուտը որպես հեղինակ՝ հրատարակելով *«Svenska fruntimrets klagan»* («շվեդ կնոջ ողբը»), բանաստեղծությունը՝ նվիրված թագուհի Ուլրիկե Էլեոնորային։ Նույն թվականին նա դիմել է ծովակալությանը կենսաթոշակի համար՝ ի պատիվ իր հանգուցյալ ամուսնու։ Նրա միջնորդությունը բավարարվել է հաջորդ տարի՝ շնորհիվ թագավորի միջամտության, որը վկայակոչել է իր ստեղծագործական տաղանդի մասին։ Նա մի քանի անգամ բանաստեղծություններ է գրել թագավորական տան համար, իսկ 1747-ին թագաժառանգ արքայադուստր Լուիզա Ուլրիկայի կողմից ստացել է փոքր նպաստ: Բացի թագաժառանգից ստացած նպաստից և ծովակալության չնչին թոշակից, նա իրեն պահում էր պատվերով բանաստեղծություններ գրելով և հաստատվում որպես հաջողակ գրող: Նա իր բանաստեղծություններով սիրաշահում էր Պոլհեմին, Լինեին և Աբրահամ Բեկին և երկար ժամանակ ապրում էր իր անձնական ընկերների՝ կոմս և կոմսուհի Քրոնստեդտի տանը, որի ընտանիքում նա որոշ չափով գործում էր որպես պալատական ​​բանաստեղծուհի։ 1759 թվականի Ստոկհոլմի Մեծ հրդեհից հետո նա և իր մայրը կորցրեցին իրենց տունը, որից հետո նա հաջողությամբ դիմեց կալվածքների Ռիկսդագին օգնության խնդրանքով՝ անձամբ կատարելով հոգևորական կալվածքին տպավորիչ կոչ: 1752 թվականին նրան ցմահ նպաստ են տվել, որից հետո նրա տնտեսությունը կարգավորվել էր, և նա կարող էր կենտրոնանալ իր գրելու վրա՝ առանց դրամական խնդիրներով զբաղվելու։

1753 թվականի ապրիլի 14-ին Նորդենֆլիխտը ընդունվել է Ստոկհոլմի գրական ակադեմիա՝ Կարլ Ֆրեդրիկ Էքլեֆի ղեկավարությամբ, որը հիմնադրվել է կարճ ժամանակ առաջ՝ հիմնվելով ֆրանսիական օրինակների վրա, որոնք նպատակ ունեին բարեփոխել ժամանակակից շվեդական գրականությունը: Որպես ակադեմիայի անդամ Նորդենֆլիխտի անունը «Ուրանի» էր, և նա այն դարձրել էր գրական անուն։ Ակադեմիայում նա սերտորեն կապված էր Գուստաֆ Ֆիլիպ Կրոյցի և Գուստաֆ Ֆրեդրիկ Գիլենբորգի հետ, սակայն հայտնի են նրա կոնֆլիկտները Օլոֆ ֆոն Դալինի հետ։

Պետք է նշել, որ ֆոն Դալինը և Նորդենֆլիխտը հայտնի հակառակորդներ էին, որոնք մի քանի բացասական մեղադրանքներ էին հնչեցնում միմյանց վերաբերյալ։ Նա ֆեմինիստ գրող Կատարինա Օլգրենի ընկերուհին էր։ Նա խանդավառությամբ աջակցում էր այլ կին գրողների, ինչպիսիք են Նորչյոպինգ կին գրողների խումբը, Շառլոտա Լոֆգրենը, Հեդվիգ Լոֆվենսկիոլդը, Հեդվիգ Ուոլդորֆը և Մարգարետա Գրիզելը։

1762 թվականին Նորդենֆլիխտը բնակություն է հաստատել մի փոքրիկ վիլլայում, որը նա կառուցել էր Սկոկլոսթերի մոտ գտնվող գյուղական հատվածում, որը նա անվանել է Լուգնետ (Հանգստություն): Այդ ժամանակ նա սիրահարված էր իրենից տասնյոթ տարով փոքր՝ Յոհան Ֆիշերստրյոմին։ Յոհան Ֆիշերստրյոմը, ծնված 1735 թվականին, Լունդի համալսարանի ուսանող էր՝ արմատական ​​գաղափարներով և գրական հետաքրքրություններով, ում ծանոթացել էր Tankebyggarorden-ի շրջանակներում։ Երբ Նորդենֆլիխտը տեղափոխվել է Լուգնետ, նա կազմակերպել է, որ Ֆիշերստրյոմին պաշտոն ստանա Սյոո ամրոցում՝ իր անձնական ընկերոջ՝ Քեթրին Շառլոտա Դե լա Գարդիի տանը։ Նրա վերջին բանաստեղծությունները տեղի են ունեցել 1762–63-ի ձմռանը, որի ընթացքում ակնհայտորեն սիրային եռանկյունի էր Նորդենֆլիխտի, Ֆիշերստրյոմի և Դե լա Գարդիի միջև։ Յոհան Ֆիշերստրյոմը դարձել է կալվածքի տեսուչը և սիրել Դե լա Գարդիին, ինչը անտանելի է դարձրել իրավիճակը Նորդենֆլիխտի համար։ Ֆրեյա Ռաֆստի արձակը պատմում է հովվական սիրո մասին, մինչդեռ նրա հայտնի բանաստեղծությունը՝ «Կյանքը հակինթում», նկարագրում է սթափ խոնարհությունը սիրային հիասթափության մեջ։

Մահվան լուրերը տեղիք տվեցին, որ նա մահացել է ինքնասպանության հետևանքով։ Ըստ ժամանակակից լեգենդի՝ նա փորձել է լողալով անցնել իրեն սիրեցյալից բաժանող ջուրը, ինչը նրան չի հաջողվել, սակայն հանգեցրել է մրսածության, որը խլել է նրա կյանքը։ Անկախ նրանից, թե նա մահացել է ինքնասպանության հետևանքով, թե ոչ, հայտնի չէ, բայց, այնուամենայնիվ, մահվան պահին նա տառապում էր մի հիվանդությամբ, որի ախտանիշները նկարագրված են և նման են քաղցկեղի ախտանիշներին։

## Գրական կարիերա
Նա հրատարակել է Den sörgande turtur-dufvan-ը 1743 թվականին, իսկ հաջորդ տարի իր հանգուցյալ ամուսնու՝ *Ամարանտերի* աշխատությունները։ 1746 թվականին նա ելույթ է ունեցել նահանգների Ռիկսդագում «*Den frälsta Swea*» հայրենասիրական պոեմով։ Իր "vigtige fragore to Lord" բանաստեղծության շնորհիվ, որում նա խնդրում էր Լյուդվիգ Հոլբերգին կարգուկանոն հաստատել կրոնի և գիտության մեջ։ Նա հայտնի է դարձել Շվեդիայի սահմաններից դուրս։

Իր աշխատանքի սկզբում Նորդենֆլիխտը ֆեմինիստական մոտեցում է ցուցաբերել։ Իր առաջին հրատարակած բանաստեղծությունում, որը նվիրված էր հանգուցյալ թագուհու հուղարկավորությանը, նա ներկայացրեց իր սեռը: Նա իր չորս հատորանոց երկերի ժողովածուն անվանել է «*Qvinligit tankespel*» («կանացի Մտորումներ»)։ Նա ի սկզբանե օգտագործում էր «En Herdinna i Norden» («Հյուսիսային հովիվուհի») կեղծանունը, բայց հետո շարունակել է հրատարակվել իր իսկ անունով, որն այն ժամանակ տարածված չէր։ Որպես գրական կին հասարակական դեր խաղալու նրա պատրաստակամությունը կարող է դիտվել որպես քայլ՝ ուղղված կանանց մտավոր ակտիվ լինելու իրավունքի պաշտպանությանը և հերքել ավանդական անհավատությունը կանանց ինտելեկտուալ կարողությունների նկատմամբ՝ օրինակ բերելով ինքն իրեն։

Արդեն իր չհրապարակված «Cronstedtska poemboken» պոեմում նա ներառել է «Fruentimbers plikt at upöfva deras vett» (Կանանց պարտականությունն է օգտագործել իրենց խելքը) բանաստեղծությունը, և կանանց խելքի պաշտպանությունը հաճախ է դրսևորվում նրա ստեղծագործություններում, հատկապես հայտնի «Fruentimrets försvar»-ում:  «Կանանց պաշտպանություն»  ստեղծագործությունը գրվել է 1761 թվականին ի հակադրություն Ռուսոյի կենացության։ «Friarekonsten» («Առաջարկ անելու արվեստը») գրքում նա նախազգուշացնում է կանանց, որ տղամարդկանց բարեկամության հավաստիացումը ամուսնությունից հետո հաճախ վերածվում է հնազանդության պահանջի։

Այնուամենայնիվ, չնայած գիտական լուսավորության դարաշրջանի ջատագով լինելուն, նա որոշ չափով թերահավատորեն էր վերաբերվում այն գաղափարին, որ գիտական գիտելիքները, կարող են ինքնին երջանկություն բերել, և այդ կասկածը նա արտահայտել է Կառլ Կլինգենբերգին գրված «*Till Criton*» (1754) գրքում: Նա նաև պնդում էր, որ գիտական գիտելիքները կարող են ավելի շատ երջանկություն բերել։ Նրա զարմիկը՝ Կառլ Կլինգենբերգը (մահացել է 1757 թվականին), մինչ իր մահը ռացիոնալ գիտության կարևոր ներկայացուցիչ էր, և նրա մահը նրան ծանր դեպրեսիա է պատճառել:

Սերտ համագործակցելով Tankebyggarorden-ի մյուս ակադեմիայի անդամների՝ Գուստաֆ Ֆիլիպ Կրոյցի և Գուստաֆ Ֆրեդրիկ Գիլլեբորգի հետ, նա հրատարակել է Witterhets arbeten-ի երկու հատոր, որը նշվում է որպես գրական կլասիցիզմի առաջընթաց Շվեդիայում։ 1750-ականներին նրա ոճը սկսել էր ավելի համահունչ լինել դասականությանը, որի ընթացքում նա հայտնի է դարձել և գնահատվել Գերմանիայում և պարգևատրվել Ռուսաստանի կայսրուհի Ելիզավետային՝ Ռուսաստանի գահաժառանգին նվիրված իր բանաստեղծության համար։

Որպես բանաստեղծուհի՝ Նորդենֆլիխտը հայտնի է նրանով, որ նկարագրում է լուսավորության դարաշրջանում կրոնի և գիտության միջև գոյություն ունեցող հակամարտությունը, ինչպես նաև մարդկային սիրո և վշտի հուզական դրսևորումները։ Հայտնի է որպես զգայուն և զգացմունքային անձնավորություն նաև գործնական, տրամաբանական և ուժեղ մարդ, երբ խոսքը վերաբերում էր իր գրական դիրքի պաշտպանությանը և կնոջ մտավոր կարողությունների գաղափարական պաշտպանությանը։

## Ժառանգություն
Գրիպսհոլմի Դիմանկարների ազգային պատկերասրահում (Շվեդիա), որը բացվել է 1822 թվականին, նա պատմության մեջ առաջին վեց կանանցից մեկն էր, ում դիմանկարները ներկայացվել են հավաքածուում ՝ Շվեդիայից Բրիջիթի, Վենդելա Սկայթեի, Բարբրո Շտիգսդոտերի, Սոֆիա Ռոզենհանի և Սոֆիա Էլիզաբեթի հետ միասին։

## Ընտրված աշխատանքներ

* 1743: *"Den sörjande Turturduvan"* (The Sorrowing Turtledove)
* 1744: *Qwinligit Tankespel, av en herdinna i Norden* (A Woman's Play of Thoughts, by a Shepherdess in the North), in four volumes between 1744 and 1750
* 1744: *Fruentimbers Plikt att upöfwa deras Wett* (Women's duty to train their sense)
* 1752: *Våra Försök* (Our Efforts), together with the other academy members
* 1761: *Fruntimrens försvar* (To the Defense of Women)
* 1762: *Öfwer en hyacinth* (Over a hyacinth)

## Տեսնել նաև

* Աննա Մարիա Լեննգրեն
* Սոֆիա Էլիզաբեթ Բրեններ

## Ծանոթագրություններ


### Աղբյուրներ

* Hedvig Charlotta Nordenflycht, av Hilma Borelius, 1922, Lund  
* Carin Österberg: Svenska kvinnor: Föregångare, nyskapare (Swedish women: Predecessors, pioneers) 1990  
* Signum Svenska kulturhistoria: Gustavianska tiden  
* A.L. Stjerneld (anonym), Gripsholmgalleriet (Stockholm 1833) 
* Hedvig Charlotta Nordenflycht, urn:sbl:8227, Svenskt biografiskt lexikon (art av Torkel Stålmarck), hämtad 2015-11-22.

Կատեգորիա:Շվեդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծուհիներ