open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սերգեյի երկրաչափ թիթեռ

**Սերգեյի երկրաչափ թիթեռ** (), երկրաչափ թիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
17 մմ թևերի բացվածքով թիթեռ է։ Գլուխը, մեջքը և փորիկը պատված են մուգ թեփուկներով։ Զոլավոր ծոպերով, առանց նախշի հիմքով թևի տրամակապը միջին մասում ունի հետզհետե վերացող սև գիծ։ Միջին բջջի գագաթին տեղադրված է նեղ, երկարավուն բիծ։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ միջատ է։ Հայտնի է միայն Երևան քաղաքից (կենդանաբանական այգի)։

## Էկոլոգիա
Ապրելավայրերը հայտնի չեն։ Թիթեռները թռչում են դեպի լույսի աղբյուր սեպտեմբերին։

Կենսաբանական մանրամասներ հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Չափազանց սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Հազվադեպ է հանդիպում, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։

Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Իշամեղու գետնային

**Իշամեղու գետնային** (), իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
էգերի և աշխատավոր առանձնյակների մեջքի առջևի մասը ծածկված է դեղին կամ բաց օքրագույն մազիկներով, կամ ամբողջ մեջքը սև է` սպիտակ մազիկների խառնուրդով։ Փորիկի 2-րդ տերգիտը դեղին մազիկներով է, իսկ 4-5-րդը` սպիտակ, վերջին ստերնիտները` սպիտակավուն մազիկներով։ Արուի գլխի գագաթի հետին ծայրը և կրծքի կողքերի միջնամասերը ծածկված են սև մազիկներով։ Մեջքի առջևի մասը և 2-րդ տերգիտը դեղին են, վահանիկը, 1-ին և 3-րդ տերգիտները` սև, վերջին տերգիտները` սպիտակ մազիկներով։

## Տարածվածություն
Տարածված են Միջերկրայքում, միջին և Հարավարևմտյան Եվրոպայում, դեպի արևելք` մինչև Արևմտյան Ղազախստան, Կովկասում, Անդրկովկասում, Կոպետդաղիում, Տյան Շանի լեռներում, ներմուծված է Նոր Զելանդիայում։ Հայաստանում հայտնաբերված է Լոռու (Վանաձոր քաղաքի մոտակայք) և Կոտայքի (Արզակա) գյուղի շրջակայք, Թեժ լեռան հարավային լանջեր) մարզերում։

## Էկոլոգիա
Ապրում են լեռնատափաստաններում և ալպյան մարգագետիններում։ Հասարակական միջատներ են, զարգացման ցիկլը նման է Հայկական իշամեղվի զարգացման ցիկլին։ Բները կառուցում են հողում։ Թռիչքը նկատվում է մայիս-օգոստոս ամիսներին։ Լայն պոլիֆագ (ամենակեր) է։

## Պահպանություն
Ոչ մեծ, ընդհատված արեալով և ոչ մեծ թվաքանակով, հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով հայկական պոպուլյացիան գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում հողերի յուրացումը, անասնակեր մշակաբույսերի տարածքների մշակումը միջատասպաններով։

Պահպանվում է «Արզական-Մեղրաձոր» պետական արգելավայրում։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Դիանա կապտաթիթեռ

**Դիանա կապտաթիթեռ** (), կապտաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Փոքր չափի թիթեռ է։ Արուների առաջնաթևի երկարությունը 12-15 մմ է։ Թևերի ընդհանուր երանգը մետաղական փայլով երկնագույն է, եզրի մգացումը շատ ուժեղ է արտահայտված և երբեմն հասնում է դիսկալ մասին։ Էգի գունավորումը մուգ է, թևերի բազալային մասը ծածկված է կապույտ փոշեհատիկներով, դիսկալ մանրագծիկը լավ է արտահայտված։ Հետին թևերի ստորին մակերեսի հիմնական երանգը մետաղական փայլով կապտականաչավունն է, իսկ առաջնաթևերինը՝ մոխրագույնը։ Պոստդիսկալ շարքերը խիստ թերզարգացած են։

## Տարածվածություն
Հայտնի են միայն երկու պոպուլյացիաներ՝ Հյուսիսարևելյան Թուրքիայից (Ղարս) և Հայաստանից։ Հայաստանում տարածված են Կոտայքի մարզում՝ Գեղադիրում, Ձորաղբյուր գյուղերի և Հատիս լեռան շրջակայքում։

## Էկոլոգիա
Ապրում են ենթալպյան մարգագետիններում։ Տալիս են մեկ սերունդ։ Հարսնյակները ձմեռում են։ Էգը ձվադրում է Vicia sp. բույսի կոկոնների մեջ, որտեղ էլ զարգանում է թրթուրը։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը ցածր է։

Վտանգման հիմնական գործոններն են խոպան հողերի հերկումը, խոտհունձը և անասունների գերարածեցումը։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Մարգարեթ Ուիթմեն

**Մարգարեթ Ուիթմեն** (, ), ամերիկացի գործարար և քաղաքական ակտիվիստ։ 2010 թվականի ընտրություններում Հանրապետական կուսակցության կողմից առաջադրված Կալիֆոռնիայի նահանգապետի թեկնածու։ Եղել է eBay ընկերության նախագահ և գլխավոր տնօրեն (1998-2008), ապա՝ Hewlett-Packard ընկերության (2011-2015), 2015 թվականի վերջից ղեկավարում է Hewlett Packard Enterprise ընկերությունը։

2016 թվականին Forbes ամսագրի Մեգ Ուիթմենը 9-րդն էր աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ կանանց վարկանիշային ցանկում։

## Կենսագրություն
1977 թվականին ստացել է տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան Փրինսթոնի համալսարանում, 1979 թվականին՝ բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան Հարվարդի բիզնեսի դպրոցում։ Աշխատել է Procter & Gamble, Bain & Company, The Walt Disney Company ընկերություններում, ղեկավարել է ընկերություն (ծաղիկների առևտրի խոշոր ընկերություն)։

1998 թվականից մինչև 2008 թվականը Ուիթմանը եղել է eBay ընկերության գլխավոր տնօրենը և նախագահը, եղել է ընկերության տնօրենների խորհրդի կազմում։ 2011 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է Hewlett-Packard կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն։

2010 թվականի դրությամբ չորրորդ տեղն Է զբաղեցրել Կալիֆոռնիայի ամենահարուստ կանանց ցանկում՝ 1,3 մլրդ դոլար անձնական կարողությամբ։

2015 թվականի վերջից գլխավորել է Hewlett Packard Enterprise ընկերությունը։

2017 թվականի ապրիլին ընդգրկվել է նորաստեղծ DXC Technology կորպորացիայի տնօրենների խորհրդում, որը ստեղծվել է HPE Enterprise Services ստորաբաժանման և կորպորացիայի ակտիվների միավորման արդյունքում։

2017 թվականի նոյեմբերին Մեգ Ուիթմենը հայտարարել է Hewlett Packard Enterprise-ի գլխավոր տնօրենի լիազորությունները վայր դնելու մտադրության մասին, 2018 թվականի փետրվարի 1-ից նա այլևս գլխավոր տնօրեն չէր, սակայն հանդիսանում էր ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Hewlett Packard Enterprise. կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Բիզնեսի կառավարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Ալեքսեյ Ժուկով

**Ալեքսեյ Ժուկով** (, ), ռուս դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1967)։ Տիրապետում է անգլերեն, իսպաներեն և ֆրանսերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեւոյթամբ սկսել է զբաղվել 1967 թվականից։

*1971 - 1973 թվականներին՝ Ցեյլոնում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1973 - 1974 թվականներին՝ Շրի Լանկայում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1984 - 1989 թվականներին՝ Ժնևում ՄԱԿ-ի և այլ միջազգային կազմակերպությունների բաժանմունքին կից ԽՍՀՄ մշտական ներկայացուցչի տեղակալ։
*1990 - 1992 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հարցերով հանձնաժողովի պատասխանատու քարտուղար։
*1992 - 1998 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ միջազգային հումանիտար և մշակութային համագործակցության դեպարտամենտի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գործերով հանձնաժողովի պատասխանատու քարտուղար։
* 1998 թվականի օգոստոսի 10-ից 2000 թվականի հունիսի 26-ը՝ Մալայզիայում և Բրունեյում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով։

Ամուսնացած է։ Ունի երկու երեխա։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1990 թվականի մայիսի 11)

## Պարգևներ
* «Պատվո նշան» շքանշան։
* «Աշխատանքային խիզախության համար» մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Բլերիմ Ռեկա

**Բլերիմ Ռեկա** (, ), ալբանական ծագում ունեցող ակադեմիկոս, որը Հյուսիսային Մակեդոնիայից է։ 2019 թվականին իր թեկնածությունն է առաջադրել որպես անկախ թեկնածու Հյուսիսային Մակեդոնիայի նախագահական ընտրություններում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1963 թվականի մայիսի 22-ին Սկոպյեում (ՀՍՖՀ), ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Այնուհետև, Բլերիմ Ռեկան ավարտել է Պրիշտինյան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

Բլերիմ Ռեկան Բրյուսելում աշխատել է որպես Մակեդոնիայի Հանրապետության դեսպան։ Նաև զբաղեցրել է դիվանագիտական և իրավաբանական պաշտոններ, այդ թվում՝ եղել է Կոսովոյի Հանրապետության Եվրամիությանն ինտեգրվելու հարցերով նախագահի խորհրդականը։ Այնուհետև Մակեդոնիայի Հանրապետության կառավարության իրավաբանական խորհրդականն էր և ազգային ռազմավարության և Եվրոպական միությանը ինտեգրման փորձագիտական խմբի անդամ։ 2002 թվականից Բլերիմ Ռեկան Հարավարևելյան Եվրոպական համալսարանում միջազգային իրավունքի, միջազգային հարաբերությունների և Եվրոպական միության իրավունքի պրոֆեսոր է։

Նա ունի միջազգային իրավունքի, ինչպես նաև քաղաքացիական և տնտեսական իրավունքի դոկտորի աստիճան։ 18 գրքի հեղինակ է։

2019 թվականի մարտի 5-ին Բլերիմ Ռեկան որպես անկախ թեկնածու (Ալբանական ընդդիմության աջակցությամբ) իր թեկնածությունն է առաջադրել Հյուսիսային Մակեդոնիայի նախագահական ընտրություններում՝ հավաքելով ընտրություններին մասնակցելու համար անհրաժեշտ բոլոր ստորագրությունները։ Ալբանացիների և BESA կուսակցությունների դաշինքի հայտարարությունների համաձայն՝ Բլերիմ Ռեկայի թեկնածությունը պաշտպանել են Հյուսիսային Մակեդոնիայի ավելի քան 11 000 քաղաքացիներ։

2019 թվականի ապրիլի 21-ին Հյուսիսային Մակեդոնիայի նախագահական ընտրություններում զբաղեցրել է երրորդ տեղը՝ ստանալով ընտրողների 79,915 ձայն (10,57 %)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության նախագահի թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի իրավաբաններ
Ալեքսեյ Դենիսենկո

**Ալեքսեյ Ալեքսեևիչ Դենիսենկո**  (, ), ռուս թեկվոնդոիստ։ 2016 թվականին Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, 2012 թվականի խաղերի բրոնզե մեդալակիր, 2015 թվականի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Ռուսաստանի չեմպիոն, Եվրոպայի 2014 թվականի արծաթե մեդալակիր, G-1 միջազգային վարկանշային մրցաշարերի դափնեկիր։ 2015 թվականին Բաքվում տեղի ունեցող Եվրոպական I խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ է (2012)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993 թվականին Բատայսկում։ Այնտեղ դեռևս 8 տարեկանից սկսել է զբաղվել թեկվոնդոյով, որի պարապմունքներին տարել էր հայրը։ Երիտասարդ մարզիկի առաջին մարզիչը եղել է Ալեքսանդր Շինը։

## Անձնական կյանք
* 2016 թվականի դեկտեմբերին ամուսնացել է ռուս թեկվոնդոիստուհի Անաստասիա Բարիշնիկովայի հետ։ Որդին՝ Բոգդանը, ապրում է Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքում։
* Ալեքսեյ Դենիսենկոն ազգությամբ գնչու է։

## Նվաճումներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2016 թվականի օգոստոսի 25)՝ *2016 թվականին [[Բրազիլիա]]յի [[Ռիո դե Ժանեյրո]] քաղաքում կայացած 31-րդ Օլիմպիական խաղերում մարզական բարձր նվաճումների համար, հաղթանակի նվաճման կամք և նպատակասլացություն դրսևորելու համար*։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2012 թվականի օգոստոսի 13)՝ *ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման մեջ մեծ ներդրումների համար, 2012 թվականին [[Մեծ Բրիտանիա]]յի [[Լոնդոն]] քաղաքում կայացած 30-րդ Օլիմպիական խաղերում մարզական բարձր նվաճումների համար*։
* Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2012 թվականի օգոստոսի 20-ից)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Aleksey Denisenko at Olympics at Sports-Reference.com 

Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Գնչուներ
Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Գեորգի Վիլկովիչ

**Գեորգի Վիլկովիչ** (, ), բուլղարացի բժիշկ, քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։ Բուլղարիայի արտաքին գործերի և Կրոնների նախարար (1881-1883), Բուլղարիայի պետական խորհրդի նախագահ (1883)։

19-րդ դարի 60-ական թվականներին եղել է Կոստանդնուպոլսի առաջատար վիրաբույժներից մեկը։ Օսմանյան տիրապետությունից Բուլղարիայի ազատագրումից հետո դարձել Է Պահպանողական կուսակցության առաջնորդներից մեկը։ Օսմանյան կայսրությունում Բուլղարիայի դիվանագիտական ներկայացուցիչն էր, որտեղ սպանվեց քաղաքական հակառակորդների կողմից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1833 թվականին Էդիրնում։ Նրա հայրը Կոպրիվշտիցայի Չալիկովների հարուստ և ազդեցիկ ընտանիքից է։ Վիլկովիչը ուսումը սկսել է Պլովդիվում, իսկ 1857 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլսի ռազմաբժշկական ուսումնարանը։ Ուսումնարանն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես վիրաբույժ և դասավանդել ռազմաբժշկական ուսումնարանում։ 1860-1863 թվականներին մասնագիտացել է վիրաբուժության մասնագիտությամբ Փարիզում, իսկ 1865 թվականին՝ որպես գլխավոր բժիշկ Դամասկոսի կենտրոնական հիվանդանոցում։ 1870-1871 թվականներին աշխատել է Կոստանդնուպոլսի Հայդար փաշա հիվանդանոցի տնօրեն։ 1872 թվականին Ուլկովիչն արդեն ունեցել է Օսմանյան բանակի գնդապետի կոչում։ 1875 թվականից ի վեր թղթակից անդամ է, իսկ 1884 թվականից Բուլղարիայի գրական ընկերության, այժմ Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ է։ 1876 թվականին սերբ-թուրքական պատերազմի ժամանակ գլխավորել է զինվորական հոսպիտալը։ Ռուս-թուրքական պատերազմի սկսվելուց հետո 1877 թվականին տեղափոխվել է Դամասկոս, իսկ բանակից հեռանալուց հետո վերադարձել Բուլղարիա։

Բուլղարիայում Գեորգի Վոլկովիչը դարձել Է Պահպանողական կուսակցության առաջնորդներից մեկը։ 1879 թվականին ընտրվել է հիմնադիր ժողովի անդամ և ընդգրկվել տասներկու պահպանողականների խմբում, որոնք հրաժարվել են ստորագրել Տիռնովյան սահմանադրությունը։ Եղել է առաջին մեծ ժողովրդական ժողովի (1879) և երրորդ ժողովրդական ժողովի (1882-1883) պատգամավոր։ 1879 թվականին նշանակվել է գյուղատնտեսության, առևտրի և հասարակական շենքերի տնօրինության ղեկավար, իսկ 1881 թվականին՝ Արևելյան Ռումելիայի փոստային և հեռագրական ծառայության տնօրեն։ Բատենբերգի լիազորությունների ժամանակահատվածում (1881-1883) եղել է արտաքին գործերի և Կրոնների նախարար և պետական խորհրդի նախագահ (1883)։

1885 թվականի սերբ-բուլղարական պատերազմի ժամանակ Գեորգի Վոլկովիչը զինվորական հոսպիտալների կառավարիչ էր։ 1886 թվականին ծառայել է որպես Սոֆիայի Ալեքսանդրովյան հիվանդանոցի տնօրեն։ 1887 թվականին նշանակվել է Կոստանդնուպոլսում Բուլղարիայի դիվանագիտական ներկայացուցիչ և այդ պաշտոնում մնացել մինչև մահ։ Վիլկովիչը եղել է Ստեֆան Ստամբոլովի կառավարության վարած քաղաքականության նախաձեռնողներից մեկը՝ Օսմանյան կայսրությունում բուլղարների վիճակի բարելավման համար։

1892 թվականի փետրվարի 12 (24)-ին Գեորգի Վոլկովիչը ենթարկվել է վարձու մարդասպանների հարձակմանը և մահացել որովայնի շրջանում դանակի հարվածից երկու օր անց։ Թաղված է Պլովդիվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք Էդիրնեից
Կատեգորիա:Բուլղարացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի դեսպաններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում մահացածներ
Գևորգ Մուրադյան (մեքենագետ)

**Գևորգ Գեղամի Մուրադյան** (), հայ մեքենագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1991), պրոֆեսոր (2005): ՀԳԳԱ թղթակից անդամ (1994):

## Կենսագրություն
Գևորգ Մուրադյանը ծնվել է 1924 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, Երևանում։ 1948 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1950-1960 թվականներին և 1965 թվականից աշխատում է Երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոնում (1960-1964 թվականներին՝ Գյուղատնտեսության մեքենայացման և էլեկտրիֆիկացման գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի վարիչ), 2005 թվականից միաժամանակ դասախոսել է Հայկական պետական ագրարային համալսարանում։

Աշխատանքները վերաբերում են հացազգիների, շաքարի ճակնդեղի, բամբակենու, խորդենու, բանջարեղենի մշակության տեխնոլոգիայի շարժընթացների մեքենայացման, գյուղատնտեսական մեքենաների կառուցվածքային հարաչափերի և համակարգերի ճշգրտման ու շահագործման հարցերին։

## Երկեր
* Գյուղատնտեսության մեխանիզատորի տեղեկագիրք, Գրիգորյան Շավարշ Մացակի, Մելտոնյան Պողոս Մարտիրոսի, Մուրադյան Գևորգ Գեղամի, Կարապետյան Գեղամ Մադաթի, Երևան, «Հայաստան», 1986։
*Գլուխ սոխի մշակության մեքենայացումը։ Երևան, «Հայաստան», 1983։
* Խորդենու մշակության տեխնոլոգիան և մեքենայացումը, Մուրադյան Գևորգ Գեղամի, Մանուկյան Աստղիկ Թևոսի, Երևան, «Հայաստան», 1981։
*Եգիպտացորենի մշակության տեխնոլոգիան եվ մեքենայացումը։ Երևան, «Հայաստան», 1980։
* Խոզանացան եգիպտացորենի և շաքարի ճակնդեղի համատեղ մշակության տեխնոլոգիան, Մուրադյան Գևորգ Գեղամի, Մելքոնյան Լյուսյա Ալեքսանի, Երևան, «Հայաստան», 1978։
* Բանջար-բոստանային կուլտուրաների մշակության և բերքահավաքի մեքենաների գործադրումը Հայաստանում, Երևան, 1976։
*Գյուղատնտեսական ժամանակակից մեքենաների միջազգային ցուցահանդեսը։ Երևան, Ա. հ., 1968:
* Խաղողի և պտղատու այգիների մշակության մեքենայացումը, Երևան, 1961։
*Ինքնագնաց ՍԿ-3 հացահատիկային կոմբայն։ ՀՍՍՌ գյուղմինիստր. գյուղատնտես. գիտ. գլխավոր վարչ. հրատ., 1960:
*Նորարարություններ Հայաստանի գյուղատնտեսության մեքենայացման բնագավառում։ Երևան, «Հայպետհրատ», 1958։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մեքենագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Մարինա Բերբերյան

** Մարինա Բերբերյան** (, ), հայտնի ոճաբան, նորաձևության լրագրող և ամերիկյան հեռուստատեսային անհատականություն։

## Կենսագրությունը
Մարինա Բերբերյանը ծնվել է Երևանում, Հայաստանում։ Նրա մայրը ուկրաինուհի է, հայրը՝ հայ։ 10 տարեկանում նա տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ և մեծացել Հոլիվուդում։ Բերբերյանը ոճավորում է հայտնի մարդկանց կարմիր գորգի իրադարձությունների համար, ներառելյալ Օսկարի մրցանակաբաշխությունը, Գրեմմին և Պալմ Սթրինգ համաշխարհային ֆիլմերի փառատոնը։ Նա նաև աշխատում է մասնավոր հաճախորդների հետ։ Հայտնի հաճախորդները, որոնց հետ աշխատել է Բերբերյանը, ներառում են Ջիմի Քարտերին, Կլեր Դենսին, Արմենչիկին և Ֆիֆթի Սենթին։

## Ֆիլմագրություն
* 2015: Beverly Hills Pawn
* 2013: Tia & Tamera
* 2011: RMs. Exoti-Lady World Pageant 2011

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Բանեհ

**Բանեհ** (), քաղաք Իրանի արևմուտքում՝ Քուրդիստան օսթանում (նահանգում), Բանեհ շեհրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Քաղաքը գտնվում է Քուրդիստան օսթանի հյուսիս-արևմուտքում` օսթանի վարչական կենտրոն Սանանդաջից մոտ 123 կմ հյուսիս-արևմուտք, Իրաքի հետ սահմանից 16 կմ հեռավորության վրա։ Տեղադրված է լեռնային տեղանքում` ծովի մակարդակից մոտ 1550 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 110 218 մարդ, որոնք կազմում էին 48 488 տնտեսություն։ Բանեհը Քուրդիստան օսթանի բնակչությամբ չորրորդ ամենախոշոր քաղաքն է Սանանդաջից, Սեքեզից և Մերիվանից հետո։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում տրված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչների ճնշող մեծամասնությունը քրդեր են, ովքեր խոսում են քրդերենի սորանի բարբառով և դավանում են սուննի իսլամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քրդաբնակ տարածաշրջաններ
Սուրբ Նաում

250px|մինի|Սուրբ Նաումի վանքը Օհրիդ լճի ափին
**Սուրբ Նաում** (բուլղարերեն և մակեդոներեն՝ *Свети Наум*, *Սվետի Նաում*), հայտնի է նաև **Նաում Օհրիդցի** կամ **Նաում Պրեսլավցի** անուններով.  ),  բուլղարական առաջին թագավորության ժամանակների գրող, լուսավորիչ, բուլղարական սուրբ առաքյալների յոթնյակի (*Седьмочисленники*) ներկայացուցիչներից մեկը, սլավոնական միսիոներ,: Եղել է սուրբ Կիրիլի (Կյուրեղի) և սուրբ Մեթոդիուսի (Մեթոդիի) աշակերտներից, մասնակցել հին սլավոնական գրերի՝  կիրլիցայի (կյուրեղագրի) և գլագոլիցայի ստեղծման աշխատանքներին։ Նաումը Պլիսկայի գրչագրական դպրատան ու գրական դպրոցի, բուլղարերեն կրոնական գրականության հիմնադիրներից էր, հետագայում՝ նաև Օհրիդի գրական դպրոցի աշխատակիցներից մեկը։ Եղել է բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու կողմից հռչակված առաջին սրբերի շարքում։ Նա որպես սուրբ պաշտվում է նաև Հյուսիսային Մակեդոնիայում  և ընդհանրապես արևելյան ուղղափառ եկեղեցիներում։

## Կենսագրություն
Նաումի կյանքի վաղ շրջանի մասին տեղեկություններն աղքատիկ են։ Նրա ընկերակից ու աջակից Կլեմենտ Օհրիդցու, Թեոֆիլակտես Օհրիդցու և մի քանի այլ աղբյուրների հաղորդած տեղեկությունների համաձայն՝ սուրբ Կիրիլի ու Մեթոդիուսի, Կլեմենտի, Անգելարիուսի, Գորազդի և սլավոնական մյուս միսիոներների հետ նա մասնակցել է 863 թվականին Մեծ Մորավիայում իրականացված պատմական առաքելությանը։

886—893 թվականներին ապրել ու գործել է միջնադարյան Բուլղարիայի առաջին մայրաքաղաքներում՝ նախ՝ Պլիսկայում, ապա՝ Պրեսլավում՝ դառնալով սլավոնական առաջին գրչատուն-գրական դպրոցների հիմնադիրն ու ամենաեռանդուն գործիչը։ 893-894 թվականներին, փոխարինելով արդեն եպիսկոպոս ձեռնադրված Կլիմենտ Օհրիդցուն, գլխավորել է Կուտմիչևիցա մարզում ծավալված լուսավորչական աշխատանքները, ղեկավարել Օհրիդի գրչատուն-դպրոցը։ 905 թվականին Օհրիդ լճի ափին հիմնել է վանք, որը հետագայում կոչվել է նրա անունով։ Այդ վանքում մինչև օրս պահվում են նրա մասունքները։

Սուրբ Նաումի անունով է կոչվել Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի զբոսայգիներից մեկը, ինչպես նաև Անտարկտիդա աշխարհամասի  Հարավշետլանդյան կղզիներից Լիվինգստոնի (Սմոլենսկի) վրա գտնվող սարերից մեկը։

## Տես նաև
Սուրբ Նաումի վանք

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Virtual Panoramas of St. Naum in Ohrid
*  Житие на Свети Наум; Жития на светиите. Синодално издателство, София, 1991 година, под редакцията на Партений, епископ Левкийски и архимандрит д-р Атанасий (Бончев). In English: Life of St. Naum, Vitaes of the Saints. St. Synod Publishing, Sofia, 1991, edited by Parthenios, Bishop Levkiyski and Archimndrite Dr. Athanasios (Bonchev).
*Macedonian Tourism Portal

Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Նախիմովի փողոց (Դոնի Ռոստով)

**Նախիմովի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Անվանվել է ռուս ծովապետ, ծովակալ Պավել Ստեպանովիչ Նախիմովի (1802–1855) պատվին։ Սկիզբ է առնում Լատվիյսկայա և Բեթհովենի փողոցների հանգույցից և ավարտվում Դովատորի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 270 մետր է։

## Նկարագրություն
Դոնի Ռոստով քաղաքի Նախիմովի փողոցը սկսվում է Լատվիյսկայա և Բեթհովենի փողոցների հանգույցից և ավարտվում Դովատոր փողոցի հետ հատումով։ Զուգահեռ է Լազոյի և Դեմոկրատիչեսկայա փողոցներին։ Փողոցում կա համարակալված 26 շինություն։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 270 մետր է։

Նախիմովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 344041։

Փողոցն անվանվել է ռուս ծովապետ, ծովակալ Պավել Ստեպանովիչ Նախիմովի (1802–1855) պատվին։ 1822–1825 թվականներին նա շուրջերկրյա ճանապարհորդություն է կատարել «Կրեյսեր» նավով։ Մասնակցել է 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին, եղել կորվետի (հետախուզական ռազմանավ) հրամանատար։ 1834 թվականից ծառայել է Սևծովյան նավատորմում։ 1853–1856 թվականների Ղրիմի պատերազմի ժամանակ, ղեկավարելով Սևծովյան նավատորմի նավախումբ, հայտնաբերել և շրջափակել է թուրքական նավատորմի գլխավոր ուժերը և, արդյունավետ օգտագործելով հրետանային միջոցները, 1853 թվականի նոյեմբերի 18-ին Սինոպի ճակատամարտում ջախջախել դրանք։ Մալախով կուրգանի առաջավոր գծերի շրջանցման ժամանակ մահացու վիրավորվել է։ Թաղված է Սևաստոպոլում, Վլադիմիրյան եկեղեցում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Нахимова в Ростове-на-Дону
*Подробная карта Улица Нахимова, город Ростов-на-Дону со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Нахимова, г. Ростов-на-Дону

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Նեկրասովի փողոց (Դոնի Ռոստով)

**Նեկրասովի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանում։ Անվանվել է ռուս բանաստեղծ, գրական-հասարակական գործիչ Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Նեկրասովի (1821-1878) պատվին։ Սկիզբ է առնում Գուսևի փողոցի և Օլիմպիյսկի նրբանցքի հանգույցից և ավարտվում Մայկոպի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 650 մետր է։

## Նկարագրություն
Դոնի Ռոստով քաղաքի Նեկրասովի փողոցը սկսվում է Գուսևի փողոցի և Օլիմպիյսկի նրբանցքի հանգույցից, հատում Բուռնի, Վեսյոլի նրբանցքները, Սկաչկովի փողոցը, Սիլիկատնի նրբանցքը և ավարտվում Մայկոպի նրբանցքի հետ հատումով։ Զուգահեռ է Դոստոևսկու և Դալնեվոստոչնայա փողոցներին։ Երկարությունը 650 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 81 շինություն։

Նեկրասովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 344001։

Փողոցն անվանվել է ռուս բանաստեղծ, գրական-հասարակական գործիչ Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Նեկրասովի (1821-1878) պատվին։ Նեկրասովի ստեղծագործության գլուխգործոցը «Ո՞վ է Ռուսիայում լավ ապրում» (1866-1876) պոեմն է, որը 19-րդ դարի կեսերի ժողովրդական կյանքի իսկական բանաստեղծական հանրագիտարան է։ Նեկրասովը մեծ ազդեցություն է գործել ոչ միայն իր ժամանակի դեմոկրատական ուղղության բանաստեղծների, այլև ընդհանրապես ռուս պոեզիայի հետագա զարգացման, ինչպես նաև ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրականությունների վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Некрасовская улица в Ростове-на-Дону
*Подробная карта  Некрасовская улица, город Ростов-на-Дону со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Некрасовская, г. Ростов-на-Дону

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Ծումբի ճակատամարտ

**Ծումբի ճակատամարտ**, հայ-վրացական միացյալ բանակի և Ատրպատականի Մամլան ամիրայի զորքերի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ։ Տեղի է ունեցել 998 թվականին, Այրարատ աշխարհի Ապահունիք գավառի Ծումբ գյուղի մոտակայքում։

## Ընթացքը
996 թվականին Տայքի Դավիթ Կյուրոպաղատը Բյուզանդիայի թույլտվությամբ կայսիկների ամիրայությունից գրավում է Մանազկերտը, որը լարված դրություն է ստեղծում Հայաստանի և Ատրպատականի Ռավվադյան ամիրաների միջև։ 998 թվականին Ատրպատականի Մամլան ամիրան պատճառ բռնելով Դավիթ Կյուրոպաղատի կողմից Մանազկերտի գրավումը, մեծ զորքով հարձակվում է Հայաստանի վրա և հասնում Ապահունիք գավառ, որտեղ նրան դիմավորում են Գագիկ Ա-ի, Կարսի Աբաս թագավորի և հայկական այլ բանակներ՝ Հայոց սպարապետ Վահրամ Պահլավունու, Վահրամի որդի Սմբատ մագիստրոսի և Աշոտ մարզպանի գլխավորությամբ։ Հայկական բանակին իրենց զորքերն են նաև ուղարկում Տայքի Դավիթ Կյուրապաղատը՝ զորքի հրամանատար Գաբրիելի հրամանատարությամբ և Վրաց Գուրգեն իշխանը՝ վրաց օժանդակ գնդերի հրամանատար Փերս իշխանաց իշխանի հրմանատարությամբ։ Ճակատամարտը տեղի է ունենում Ապահունիք գավառի Ծումբ (Ծմբո) գյուղի մոտակայքում, որտեղ հայ-վրացական միացյալ բանակը ջախջախում է Մամլանի զորքերին և դուրս քշում երկրի սահմաններից։ Հաղթանակի շնորհիվ Գագիկ Ա-ին հաջողվում է ամրապնդել Հայոց թագավորության դիրքերը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայ ժողովրդի պատմություն», Հ. Ժամկոչյան, Ա. Աբրահամյան, Ս. Մելիք-Բախշյան, Ս. Պողոսյան, Երևան, 1975, 453.

Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ապահունիք գավառի պատմություն
Կատեգորիա:Ատրպատականի ճակատամարտեր
Հայելի (մանկական թատրոն)

**«Հայելի» մանկական երաժշտական թատրոն** (), կամերային օպերային ներկայացումների թատրոն Սանկտ-Պետերբուրգում։ Հիմնադրվել է 1987 թվականին՝ Ալեքսանդր Պետրովի և Պավել Բուբելնիկովի կողմից։

## Թատրոնի պատմություն
Թատրոնի անվանումը, որը 1987 թվականին տրվել է հիմնադիրների կողմից, ակնհայտորեն մտածվել է Լուիս Քերոլի պարադոքսալ փիլիսոփայության ազդեցությամբ և ստեղծագործականության երևույթին ուղղված գեղարվեստական մոտեցում է արտահայտում։ 1995 թվականից թատրոնը տեղակայված է Ռուբինշտեյն փողոց, տուն 13 հասցեում, որտեղ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո գտնվում էր ժողովրդական ստեղծագործության թատրոնը, իսկ 1980-ական թվականներին գործել է Լենինգրադյան ռոք-ակումբը։
Շենքը, որտեղ գտնվում է թատրոնը (Մ. Ռուադզեի նախկին եկամտաբեր տունը և հավաքների սրահը, ավելի ուշ` Ա. Պավլովայի տունը), ճարտարապետական հուշարձան է և ընդգրկված է Ռուսաստանի Դաշնության ժողովուրդների մշակութային ժառանգության միասնական պետական ռեգիստրում` որպես տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

## Խաղացանկ
Թատրոնը մեծ կարևորություն է տալիս երիտասարդ սերնդին օպերային մշակույթի հաղորդակից դարձնելուն` կատարելով ընտանեկան թատրոնին առաքելություն։ Այդ պատճառով խաղացանկի հիմնական մասը հասցեագրված է ինչպես մեծահասակներին, այնպես էլ` երեխաներին։ Թատրոնի կողմից երկու տարիքային հանդիսատեսի համար պատվիրված մի շարք ստեծագործություններ հեղինակել են ժամանակակից կոմպոզիտորներ Ի. Կուզնեցովը, Ս. Բանևիչը, Օ. Պետրովան, Վ. Վիսոցկին, Մ. Ցեսլյուկևիչը։ Ամեն ամիս թատրոնը ներկայացումներ է խաղում մանկական կրթական «Ալիսայի երաժշտական արկածները Հայելու աշխարհում» աբոնեմենտի շրջանակներում, որտեղ ներկառուցված սյուժեով շոուի ձևաչափի միջոցով երեխաները ծանոթանում են օպերային արվեստի այբուբենին։

## Ձեռքբերումներ
«Հայելի» թատրոնը ներկայացնում է Պետերբուրգի երաժշտական արվեստը հեղինակավոր տարբեր փառատոններին ինչպես Ռուսաստանում (Մոսկվա, Սամարա, Պսկով, Նովգորոդ, Օրենբուրգ, Կոստոմուշկա) այդպես էլ` արտերկրում (Լյուբեկ, Բոստոն, Տալլին, Ռիգա, Մինսկ)։

Թատրոնի` 10 տարիների ընթացքում ստացած մրցանակների և պարգևների շարքում են 6 «Տարվա լավագույն ներկայացում» 6 մրցանակներ, «Ոսկե սոֆիտ» մրցանակ` 3 անվանակարգերում (1995), 1997 թվականի «Ոսկե դիմակ» ազգային մրցանակ։ Սակայն թատրոնի գլխավոր ձեռքբերումը ձևավորված հանդիսատեսն է և երաժշտական մշակույթի աշխարհում թատրոնի անթերի հեղինակությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թատրոնի պաշտոնական էջը
* Гоголь омузыкален на отлично

Կատեգորիա:1987 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի թատրոններ
Արի Պոլյակով

**Արի Պոլյակով** (, ), խորհրդային առաջին լեռնագնացներից մեկը, սպորտի վարպետ, ընդգրկվել է վերջին 600 տարիների Եվրոպայի լավագույն լեռնագնացների ցանկում։

Նաև եղել է գրող և լրագրող, ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։ Լեռնագնացության մասին գրքերի հեղինակ է, այդ թվում` «Մենք Պամիրում» (1930), «Մեծ գագաթների գրոհը» (1978)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1911 թվականին, հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը` Իոսիֆ Պոլյակովը, ուկրաինական Ռոմնի քաղաքից էր։ Եղել է մենշևիկ, խորհրդային տարիներին աշխատել է արտաքին առևտրում, այնուհետև` որպես Գորկու գարեջրի գործարանի շինարարության պետի տեղակալ, գնդակահարվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։ Մայրը` Բասյա Պոլյակովը, բոլշևիկ էր։ Մայրը` Բասյա Պոլյակովան, եղել է բոլշևիկ։ Քույրը եղել է ԿՀՎ-ի աշխատակից փոխգնդապետ Մարիա Պոլյակովան։

Իր առաջին վերելքը կատարել է 1929 թվականին Պամիրում՝ իր լեռնագնաց գործընկերների հետ օգնություն ապահովելով Ն. Գորբունովի և Ն. Կռիլենկոյի արշավախմբի համար։

1934 թվականից սկած Պոլյակովը Ն. Ժուկովսու անվան ռազմաօդային ակադեմիայի ունկնդիր էր։ 1936 թվականին գլխավորել Է Կարմիր բանակի լեռնագնացների շարասյունը Լենինի պիկ բարձրանալիս, որը, սակայն, հաջողությամբ չի պսակվել։ 1937 թվականին երկրորդ անգամ է ղեկավարել ԽՍՀՄ-ի բարձրությամբ երկրորդ (ինչպես ընդունված էր համարել Հաղթանակի պիկը բացահայտելուց առաջ) գագաթը։ Այս վերելքը հաջողվել է, և արշավախմբի մասնակիցները այնտեղ կանգնեցրել են Լենինի կիսանդրին։ 
1937 թվականին իր կուրսեցու մատնությամբ բռնադատվել և մինչև 1954 թվականը գտնվել է տարբեր ճամբարներում, եղել է Նորիլսկ քաղաքի և հանքի առաջին շինարարներից մեկը։ Ավելի ուշ վերականգնվել է։
1954 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ սպորտի գործիչ` վերելքներ է իրականացրել, աշխատել է Տուրիզմի և լեռնագնացության կենտրոնական խորհրդի «Սպարտակ» ДСО-ի մարզիչ և ղեկավար, մասնակցել է միջազգային լեռնագնացական ճամբարների համակարգի ստեղծմանը։ Մի քանի տարի ղեկավարել է «Կովկաս» միջազգային ճամբարը։ 

Պոլյակովի վերելքների ընկերն ու մասնակիցը Գանեցկին էր։
Պոլյակովը մահացել է 1981 թվականին, Մոսկվայում, թաղված է մոսկովյան Դոնի գերեզմանոցի 14-րդ հատվածում։

## Մրցանակներ
* Լեռնագնացության վարպետ (1934 թվական)
* ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1955 թվական)
* Նորիլսկ քաղաքի պատվավավոր քաղաքացի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Памяти восьми
* Արի Պոլյակով 

Կատեգորիա:Ռուս լեռնագնացներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամներ
Վիտալի Դոլգով

**Վիտալի Դոլգով** (, ), խորհրդային, լատվիացի կոմպոզիտոր, ջազային վերադաշնակող, տենոր և բարիտոն–սաքսոֆոնիստ։

## Կենսագրություն
1961 թվականին ավարտել է Լիեպաեի երաժշտական ուսումնարանի կոմպոզիցիայի և երգչախմբային դիրիժորության դասարանները։ Ինքնուրույն սովորել է սաքսոֆոն նվագել։ 1962-1965 թվականներին եղել է Ռիգայի էստրադային նվագախմբի, իսկ 1965-1966 թվականներին` Բորիս Ռիչկովի «Չանգի» անսամբլի սաքսոֆոնահար և վերադաշնակող։ 1967 թվականից սկսած գրել է հեղինակային կոմպոզիցիաներ ու վերադաշնակումներ Էդդի Ռոզների, Վադիմ Լյուդվիկովսկու, Օլեգ Լունդստրեմի, Լատվիայի պետական հեռուստառադիոյի նվագախմբերի համար։ 1999 թվականից սկսած` Իգոր Բուտմանի բիգ-բենդի երաժշտական ղեկավարն ու դիրիժորն է։

## Ստեղծագործություններ
Ամենահայտնի գործերն են «Օլիվեր», «Շարժասանդուղքի վրա», «Սպրինտ», «Մեր ժամանակներում», «Ռետրո ոճով», «Պարոն Չիկ» ստեղծագործությունները։

## Սկավառակագրություն
* «Վ. Դոլգովի էստրադային երաժշտությունը» (, 1970, Վադիմ Լյուդվիկովսկու համույթ)
* «Դյուլ Էլլինգթոնի հիշատակին» (, 1977, Օլեգ Լունդստրեմի նվագախումբ)
* «Հյութեղ երանգներով» (, 1982, Օլեգ Լունդստրեմի նվագախումբ)
* «Մեր ժամանակներում» (, 1982, Օլեգ Լունդստրեմի նվագախումբ)
* «Սվինգ ոճով» (, 1986, Օլեգ Լունդստրեմի նվագախումբ)
* «The Eternal Triangle» (2003, Իգոր Բուտմանի բիգ-բենդ)

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լատիշ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Ալեքսանդր Կարչավա

**Ալեքսանդր Կարչավա** (, ), ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի Մ․ Վ․ Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի Արևելյան լեզուների ինստիտուտը (1971) և  ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից հասարակական գիտությունների ակադեմիան (1990)։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել զբաղվել 1992 թվականից։ Տիրապետում է թայերեն, անգլերեն և լաոսերեն լեզուներին։

* 1995—1999 թվականներին՝ Սինգապուրում Ռուսաստանի դեսպանատան դեսպանորդ-խորհրդական
* 1999—2004 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Ասիայի երկրների երկրորդ դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 2004—2005 թվականներին՝ Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի երկրների դեպարտամենտի և Ռուսաստանի ԱԳՆ Համաասիական խնդիրների տնօրենի տեղակալ։
* 2005 թվականի ապրիլի 14-ից—2010 թվականի հունիսի 15-ը՝ Մալայզիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2005 թվականի ապրիլի 14-ից—2009 թվականի հուլիսի 31-ը՝ Բրունեյում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով։
* 2010—2012 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Ասիայի երրորդ դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։

2012 թվականի օգոստոսի 24-ից—2017 թվականի օգոստոսի 21-ը՝ Շրի Լանկայում և Մալդիվյան Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով։

Ամուսնացած է։ Ունի որդի։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1999 թվականի հունիսի 17)
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2008 թվականի ապրիլի 23)
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2015 թվականի մայիսի 29)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Ջեննի Բոյդ

**Ջեննի Բոյդ** (, ), դերասանուհի և մոդել։ Հայտնի է դարձել Լիզի Զալցմանի դերով «Ժառանգություն» հեռուստասերիալում։

## Կենսագրություն
Ջեննի Բոյդը ծնվել է 1991 թվականի փետրվարի 27-ին Շվեյցարիայի Սյոն քաղաքում։ Մեծացել է Օրեգոնում, իսկ ներկայում ապրում և աշխատում է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում։ Ջեննին ունի ավագ քույր՝ Ալեքսանդրա Բոյդը։ Ջեննին ունի երկքաղաքացիություն՝ բրիտանական և ամերիկյան։ Ավարտել է Լոնդոնի  «LAMDA» երաժշտության և դրամատիկական արվեստի ակադեմիան դերասանական վարպետության ուղղվածության՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։

Ճանապարհորդել է աշխարհում Elite New York-ի հետ որպես միջազգային մոդել։ Ջեննին նկարահանվել է «Վիկինգների արկածները» ֆիլմում, ինչպես «Վամպիրի օրագրերը» և «Առաջնածինները» հեռուստասերիալների սփին օֆում՝ «Ժառանգություն» հեռուստասերիալում։

## Կարիերա
Ջեննին եղել է Նյու Յորքի բարձր խավին ներկայացված միջազգային մոդել։ 2014 թվականին նկարահանվել է «Վիկինգների արկածները» ֆիլմում Թասիի դերով, 2018 թվականին ընտրվել է կատարելու Լիզի Զալցմանի դերը «Վամպիրի օրագրերը» և «Առաջնածինները» հեռուստասերիալների սփին օֆում՝ «Ժառանգություն հեռուստասերիալում։ Ջեննին Քայլի Բրայանտի հետ կատարում են Լիզի և Ջոզի Զալցմանների դերը, որոնք Ալարիկ Զալցմանի (Մեթյու Դևիս), Ջո Փարքերի (Ջոդի Լին Օ’Քիֆ) և Քերոլայն Ֆորբսի դուստրերն են (Քենդիս Քինգ)։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է The CW հեռուստաալիքով 2018 թվականի հոկտեմբերի 28-ին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջեննի Բոյդը IMDb կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Ջուլիայի մրջյուն

**Ջուլիայի մրջյուն** (), մրջյունների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Շատ մանր մրջյուններ են, որոնց աշխատավոր առանձնյակների մարմնի երկարությունը 1,5-1,9 մմ է. էգերինը 5,2-5,5 մմ, արուներինը՝ 4,2-4,6 մմ։ Աշխատավոր մրջյունների գունավորումը բաց դեղնավուն է, սեռական առանձնյակները փոքր-ինչ մուգ են գունավորված` բաց դարչնագույն։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ է և հայտնի է միայն գտնվելու տիպային տեղավայրից` Աղվերանի կիրճից` Արզական գյուղի մոտ (Կոտայքի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում են կաղնու անտառներում` բացատներում։ Հասարակական միջատներ են։ Բները պատրաստում են քարերի տակ։ Սեռական առանձնյակները հայտնաբերվել են օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խիստ սահմանափակ արեալով, հազվադեպ հանդիպող, հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։ Հայտնաբերված են եզակի գաղութներ։

Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում անտառահատումները և անտառտնտեսություններում լայն ազդեցությամբ միջատասպանների օգտագործումը։

Պահպանվում է «Արզական-Մեղրաձոր» արգելավայրում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Մրջյուններ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Նեկրասովի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Նեկրասովի փողոց** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Նեկրասովի փողոց (Դոնի Ռոստով)
* Նեկրասովի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Կողթի ցեմենտի գործարան

**Կողթի ցեմենտի գործարան**, կամ **Ղազախի ցեմենտի գործարան** (), Ադրբեջանական Հանրապետության Կողթի շրջանի Գագաշեն գյուղի մոտակայքում գտնվող ցեմենտի գործարան։ Տարեկան արտադրում է մեկ միլիոն տոննա ցեմենտ և հանդիսանում է երկրի խոշորագույն ցեմենտ արտադրող կազմակերպություններից։

## Պատմություն
Գործարանի կառուցումը սկսվել է 2010 թվականի մարտին, իսկ 2013 թվականի ապրիլից սկսվել է ցեմենտի արտադրությունը։ Կլինկերի արտադրության գիծը գործարկվել է 2014 թվականի օգոստոսին։

## Արտադրանք
Գործարանը արտադրում է սուլֆատակայուն ցեմենտ և այլ նմանատիպ նյութեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Ադրբեջանի ցեմենտային ընկերություններ
Կատեգորիա:Ղազախի շրջան
Թուրքական կապտաթիթեռ

**Թուրքական կապտաթիթեռ** (), կապտաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ոչ խոշոր չափի թիթեռ է, որի արուի առջևի թևն ունի 15-20 մմ երկարություն։ Մանուշակագույն նրբերանգով թևերի ընդհանուր երանգը կապույտ է, թևերի ստորին մակերեսն ունի հետին թևերի վրա լավ արտահայտված սեռին բնորոշ դիստալ ուղղությամբ լայնացող սպիտակ զոլ։ Առջևի թևերի ստորին մակերեսի բծերի դիսկալ շարքը խիստ կորացած է։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հյուսիսարևելյան Թուրքիայում, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։  Հայաստանում հայտնի է ոչ շատ տեղերից՝ Ջաջուռի լեռնանցքից (Շիրակի մարզ), Մարտունի քաղաքի շրջակայքից (Գեղարքունիքի մարզ), Գնիշիկ, Խնձորուտ, Մարտիրոս գյուղերի շրջակայքից (Վայոց ձորի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում են համեմատաբար մեզոֆիլ ենթալպյան մարգագետիններում։ Տալիս են մեկ սերունդ, թռիչքը հունիսի վերջից մինչև հուլիսի վերջն է։ Թրթուրը զարգանում է նախնական որոշմամբ Onobrychis cadmea բույսի տերևների վրա։ Ձմեռում են երկրորդ, երրորդ հասակի թրթուրները։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակը բավականին ցածր է, իսկ փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են խոպան հողերի հերկումը, խոտհունձը և անասունների գերարածեցումը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Ալեքսանդրի գնայուկ

**Ալեքսանդրի գնայուկ** (), գնայուկ բզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
13-16,5 մմ երկարությամբ միջին չափսի, նեղ, բավականին ուռուցիկ մարմնով բզեզ է։ Մարմնի վերին մասի գունավորումը վառ կապույտ է և փայլուն մետաղական, իսկ ստորինը՝ սև գույնի։

## Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ է։ Միակ մեկուսացած պոպուլյացիան գտնվում է Օձասար լեռան հարավային լանջին՝ Արարատի մարզի Քաղցրաշեն գյուղի մոտ։

## Էկոլոգիա
Ապրում է մացառուտներով քարքարոտ լանջերում, հանդիպում՝ մայիսի վերջին և հունիսի առաջին կեսին, ցերեկը թաքնվում են քարերի տակ, բզեզները և թրթուրները սնվում են սերմերով։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, ոչ մեծ՝ առավելապես միջինասիական ցեղի ամենաարևմտյան ներկայացուցիչն է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը կայուն ոչ բարձր է։

Վտանգման հիմնական գործոնները հայտնի չեն։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կարմրավուն մրջյուն

**Կարմրավուն մրջյուն** (), մրջյունների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Աշխատավոր առանձնյակների մարմնի երկարությունը 5,5-7,5 մմ է (էգեր` 9-11 մմ և արուներ` 8-8,5 մմ)։ Բավականին խոշոր,  բաց կարմրադարչնագույն գունավորմամբ մրջյուններ են։

## Տարածվածություն
Տարածված են Եվրոպայի լեռներում (Ալպեր, Հարց, Ապենիններ, Սուդետներ, Կարպատներ, Բալկաններ), Թուրքիայում, Կովկասում։ Հայտնաբերվել է միայն Հայաստանի կենտրոնական մասում` Կոտայքի (Արտավազ գյուղի մոտակայք) և Արագածոտնի (Ապարան քաղաքի մոտակայք) մարզերում։

## Էկոլոգիա
Ապրում են ենթալպյան մարգագետիններում` ծովի մակարդակից 2000-2500 մ բարձրություններում։ Հասարակական միջատներ են, գաղութները կարող են պարունակել մի քանի հարյուր առանձնյակ։ Բները պատրաստում են քարերի տակ և հողում։ Թևավոր սեռական առանձնյակները հայտնաբերվել են մրջնանոցներում հունիսին։ Սնվում են անողնաշար կենդանիներով և նրանց դիերով։

## Պահպանություն
Հանրապետությունում սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հազվադեպ է հանդիպում, հայտնի են մի քանի գաղութներ։

Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոն է հանդիսանում անասունների գերարածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Մրջյուններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Իշամեղու մարգագետնային

**Իշամեղու մարգագետնային** (), իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Էգերի և աշխատավոր առանձնյակների մեջքն առջևից դեղին է, մյուս մասերում՝ սև։ Փորիկի 4-5-րդ տերգիտները նարնջագույն մազիկներով են։ Արուի մեջքի առջևի մասը դեղին մազիկներով է, հաճախ դեղին մազիկների խառնուրդով վահանիկը սև է, 1-ին և 3-4-րդ տերգիտները սև մազիկներով է, իսկ փորիկի ծայրը՝ դեղին։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայում, դեպի արևելք՝ մինչև Արևմտյան Սիբիրի հարավում և Ալթայում, Կովկասում, Անդրկովկասում։ Հայաստանում հայտնի է Գեղարքունիքի (Շորժա գյուղի մոտակայք), Կոտայքի (Արզական գյուղ) մարզերից։

## Էկոլոգիա
Ապրում է լեռնատափաստաններում, անտառաեզրերում, բացատներում և մարգագետիններում։ Հասարակական միջատներ են, զարգացման ցիկլը նման է հայկական իշամեղվի զարգացման ցիկլին։ Թռիչքը նկատվում է ապրիլ-օգոստոս ամիսներին։ Լայն պոլիֆագ է։

## Պահպանություն
Ոչ մեծ, ընդհատվող արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով հայկական պոպուլյացիան գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Տեղ-տեղ հանդիպում են ոչ մեծաթիվ առանձնյակներով, թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են անասունների գերարածեցումը, լայն ազդեցությամբ թունաքիմիկատներով անտառային տարածքների մշակումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում և «Արզական-Մեղրաձոր» պետական արգելավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Իսկական մեղուներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Վերա Զլատարևա

**Վերա Դիմիտրովա Զլատարևա** (), բուլղարացի հասարակական գործիչ, ֆեմինիստ, սուֆրաժիստ, գրող և իրավաբան։ Բուլղարիայի գիտնականների միության անդամ։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ և կրթություն
Վերա Զլատարևան ծնվել է 1905 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Բուլղարիայի Գոլյամո-Բելովո գյուղում։ Նա ավարտել է Պլովդիվի միջնակարգ և ավագ դպրոցը, որից հետո տեղափոխվել է Սոֆիա և ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը 1929 թվականին, իսկ երկու տարի անց ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։

### Աշխատանք
1931-1932 թվականներին Վերա Դիմիտրովան աշխատել է Բուլղարիայի գյուղատնտեսության և պետական գույքի նախարարությունում որպես իրավախորհրդատուի օգնական, այնուհետև՝ սոցիալական իրավախախտումների դեմ պայքարի վարչության ղեկավարի օգնական։ 1938 թվականին նա մասնակցել է Կին գիտնականների միջազգային ֆեդերացիայում քրեական սոցիոլոգիայի ոլորտում կրթաթոշակի մրցույթին։

Նա նաև համագործակցել է «Философски преглед», «Правна мисъл», «Фар на въздържанието», «Трезвеност», «Литературен глас», «Вестник за жената», «Женски глас», «Адвокатски преглед», «Полицай» և «Преглед за трудово право» ամսագրերի հետ։

### Անձնական կյանք
Վերա Զլատարևան ամուսնացել է իրավաբան Միխայիլ Գենովսկու հետ (1903-1966), նրանք երկու երեխա ունեին։ Ամուսնու հետ նա բուլղարական «Земя и труд» ամսագրի խմբագիրն էր։

## Մատենագիտություն
Վերա Դիմիտրովան իրավաբանական և գիտահանրամատչելի բովանդակությամբ բազմաթիվ մենագրությունների հեղինակ է։

* Պատիժ և ապահովագրական միջոցներ (դոկտորական ատենախոսություն/ մենագրություն, Պլովդիվ, 1931, 88 էջ:)
* Բուլղարիայի մարմնավաճառի հոգեբանությունը և սոցիոլոգիան (մենագրություն, Սոֆիա, 1935, 340 էջ:)
* Մարմնավաճառությունը և նրա դեմ պայքարը (1936)
* Հանրային հոգատարություն (մենագրություն, Սոֆիա, 1940, 203 էջ)
* Բռնաբարություն (1940)
* Գույքային հարաբերությունները ամուսինների միջև (1941)
* Կնոջ իրավական պաշտպանություն (1945)
* Գյուղացին ու նոր ժամանակը (1947)
* Ամուսնության և ընտանիքի իրավական պաշտպանությունը Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետությունում (1958)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի սուֆրաժիստներ
Այխան Ֆերզուխ

**Այխան Ֆերզուխ օղլի Աբասով** (, ), ադրբեջանցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 7 տարեկանում, Բաքու քաղաքի ազիզբեկովյան շրջանի Բուզովնա բնակավայրի «Սդյուշոր» սպորտային դպրոցում։ Նրա առաջին մարզիչն էր Բեյուկագա Աբասովը։

Խաղացել է Ադրբեջանի ֆուտբոլի ազգային երիտասարդական և պատանեկան (մինչև 17 և մինչև 19) հավաքականների կազմում։

Մեծ ֆուտբոլային կարերիան սկսել է «Խազրի Բուզովնա» ակումբում։ 1997/98 մրցաշրջանի ընթացքում ակումբի կազմում խաղացել է մինչև 18 տարեկանների բարձրագույն առաջնությունում։

Այնուհետև 6 տարի անցկացրել է «Շաֆա» (Բաքու) ակումբում։

2004-2005 թվականներին խաղացել է «Թուրան» (Թովուզ), 2006-2007 թվականներին՝ «Ինտեր» (Բաքու) ակումբներում։

2007/08 թվականների խաղաշրջանն սկսել է «Արազ» (Իմիշլի) ֆուտբոլային ակումբում։ ՈւԵՖԱ-յի գավաթի առաջնությունում մասնակցել է լեհական «Գրոցլին» ակումբի դեմ երկու խաղերին, որի արդյունքում իմիշլիական ակումբը դուրս է մնացել առաջնությունից։ Այս անհաջողությունից հետո ակումբի նախագահը վերաձևափոխել է ակումբը, և Աբասովը տեղափոխվել է «Ղարաբաղ» ֆուտբոլային ակումբ։

«Ղարաբաղ» ֆուտբոլային ակումբում հանդես է եկել 4 տարի, 15 համարի ներքո։ 2011/12 խաղաշրջանում խաղացել է «Թուրան» (Թովուզ) ակումբում։

## Ձեռքբերումներ
* 2001 թվականին «Շաֆա» ակումբի կազմում, իսկ 2009 թվականին՝ «Ղարաբաղ» ակումբի կազմում դարձել է Ադրբեջանի գավաթակիր.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Из интервью Айхана Аббасова газете «Чемпион»
* 

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Պորչինսկու իշամեղու

**Պորչինսկու իշամեղու** (), իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Առաջնամեջքը և վահանիկը ծածկված են դեղին մազիկներով, միջնամեջքը սև տրամակապով է, փորիկի 2-րդ տերգիտը` սև մազիկներով, 4-5-րդը` սպիտակ կամ դեղնամոխրագույն։ Կրծքի կողքերը ծածկված են բաց դեղին մազիկներով։

## Տարածվածություն
Համարվում է Կովկասի տարածաշրջանի էնդեմիկ տեսակ։ Հայտնի է Կովկասից, հյուսիսային Թուրքիայից, հյուսիսարևմտյան Իրանից և Հայաստանից։ Տարածված է կենտրոնական Հայաստանում՝ Գեղարքունիքի (Սևան քաղաքի մոտակայք), Կոտայքի (գյուղ Արտավազ, Կոտայք, Աղվերանի կիրճ` Արզական գյուղի մոտ) և Արագածոտնի (քաղաք Ապարան) մարզերից։

## Էկոլոգիա
Ապրում են ենթալպյան և ալպյան գոտիներում, լեռնատափաստանային լանդշաֆտներում, լեռնային անտառներում, մարգագետիններում և բացատներում։

Հասարակական և բազմակեր միջատներ են, կենսական ցիկլով՝ նման հայկական իշամեղու տեսակին։ Թռիչքը դիտվում է հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Բները պատրաստում են հողում։

## Պահպանություն
Ոչ մեծ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Հանդիպում է հազվադեպ։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։

Սպառնացող վտանգներից է լայն ազդեցությամբ միջատասպաններով անտառային տարածքների մշակումը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ