Նապրասնովկայի գետտո

Նապրասնովկայի գետտո **(1941 թվականի հուլիսի վերջ, 1942 թվականի մարտի 22)** հրեական գետտո, հրեաների հարկադիր վերաբնակեցման վայր Մոգիլևի շրջանի Գորեցկի շրջանի Նապրասնովկա գյուղից և մերձակա բնակավայրերից՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Բելառուսի տարածքի գրավման ժամանակ հրեաների հետապնդման և ոչնչացման գործընթացում:

## Նապրասնովկայի օկուպացիան և գետտոյի ստեղծումը
Նապրասնովկա (Նապրասնիկի) գյուղը գերմանական զորքերի կողմից գրավվել է 1941 թվականի հուլիսի 12-ին, իսկ օկուպացիան տևել է մինչև 1943 թվականի դեկտեմբերի 2-ը։ Այս ժամանակ գյուղում ապրում էր 137 մարդ, որոնց մեծ մասը հրեաներ էին։

## Գետտոյի կազմակերպություն
1941 թվականի հուլիսի վերջին գերմանացիները, իրականացնելով հրեաների բնաջնջման նացիստական ​​ծրագիրը, գյուղում կազմակերպեցին գետտո։ Հրեաներին հրամայված էր հագուստի վրա դեղին աստղեր կարել, գյուղից դուրս ոչ մի տեղ չգնալ, և օգտագործվում էին հարկադիր աշխատանքի համար։ Գետտոները չէին հսկվում, բայց գրեթե ամեն շաբաթ Մասլակի գյուղից, գտնվում էր ոստիկանական ջոկատը նրանք հսկում էին գետոններին։

## Գետտոյի բանտարկյալների գնդակահարությունը
1942 թվականի մարտի 22-ին նացիստները լուծարեցին գետտոն՝ սպանելով վերջին կենդանի բանտարկյալներին։

Գերմանացիների մի մասը շրջապատել է գյուղը, մյուս մասը շրջել է տներում՝ բոլոր հրեաներին փողոց դուրս հանելով։ Դատապարտված մարդկանց քշեցին երկու տուն և դաժանորեն ծեծեցին՝ պահանջելով ոսկի: Նրանք պահեցին մինչև ճաշ, այնուհետև նորից դուրս հանեցին փողոց, կառուցեցին շարասյուն, և ավտոմատիստների հսկողության տակ քշեցին գյուղից 200 մետր արևմուտք գտնվող անտառ։ Երիտասարդ և ուժեղ հրեաներին շղթաներով էին տարնում։ Շարասյան մի մասը սարսափից ուշաթափվում էր և ընկնում։ Գնդակահարության վայրում գերմանացիները հրեաներին հրամայեցին մի քանի հոգի դուրս գալ և կանգնել դեմքով դեպի փոսը։ Եթե ​​ինչ-որ մեկը լավ հագուստ ուներ, նախ հանում էին, հետո գնդակահարում։ Երեխաներին ողջ-ողջ գցում էին փոսը։ Շատերն իրենք են ընկել փոսը։

ՉԳԿ-ի հետաքննությամբ պարզվել է, որ Նապրասնովկայում 8 փոս կա, որտեղ թաղված են 1942 թվականի մարտի 22-ին գնդակահարված 250 հրեաներ։

## Փրկարարական դեպքեր
Երբ շարասյունը քշում էին անտառով՝ գնդակահարելու համար, Ստամբլեր անունով 20-ամյա տղան փախավ, իսկ հետո կռվեց որպես պարտիզան։ 8-ամյա տղան նույնպես փորձել է փախչել, բայց նրան անմիջապես գնդակահարել են։ Երկու երեխաների հետ երիտասարդ կնոջը հաջողվել է թաքնվել հատակի տակ գտնվող տանը, սակայն նրան մատնել է տեղի գյուղապետը։

## Հիշողություն
Ընդհանուր առմամբ, Նապրասնովկայում սպանվել է ավելի քան 300 հրեա։

1958 թվականին նոր ճանապարհի կառուցման շնորհիվ Նապրասնովկայի հրեաների աճյունները վերաթաղվեցին։ Ուստի 1968 թվականին նրանց զանգվածային գերեզմանի հուշարձանը կանգնեցվեց ոչ թե մահապատժի վայրում, այլ ոչ հեռու՝ գյուղից մեկ կիլոմետր դեպի արևմուտք։

Հրապարակվել են Նապրասնովկայում հրեաների ցեղասպանության զոհերի թերի ցուցակները, և դրանք փորագրված են նաև Գորկիի «Սգացող մայր» հուշարձանի հուշատախտակներին։

## Մեկնաբանություններ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
**Գրքեր և հոդվածներ**
* 
* *Ліўшыц У.*  «Халакост у вёсцы Напраснаўцы»
* *Лившиц В. М.* Горецкая еврейская община: страницы истории — Горки: 2010.
* *Лившиц В. М.* «Шло в бессмертье горецкое гетто…»
* *Ліўшыц У. М.* Ішло ў бяссмерце Горацкае гета. — Горкі: 1995.С.23. ISBN 985-6120-063
* *Лившиц В. М.* Холокост. Горки и Горецкий район. — Горки: 2020. — 148 с., ил.
* *Шилова Л.* «Напрасновская трагедия» // газета «Ленінскі шлях», 8 мая 2000
* *Шилова Л.* «Напрасновка» // газета «Ленінскі шлях», 4 марта 2006
* Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі (1941—1944): Зборнік / Камітэт па архівах і справаводству, БелНДЦДААС, Аддзел навуковай інфармацыі па гуманітарных навуках АН Беларусі, Беларускі рэспубліканскі фонд «Узаемаразуменне і прымірэнне»; [Рэдкал.: У. М. Міхнюк (стар.) і інш.]. — Мн.: БелНДЦДААС, 1995. — 411 с., 32 л. іл. — С. 122. — ISBN 985-6099-06-4.
* *Сраговіч М. М.* Яўрэйскае насельніцтва Горацкага раёна (мінулае і сучаснае). Кароткі гістарычны агляд сацыяльна-эканамічных и бытавых момантаў// У кн.: Працы навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі. — Горкі: 1927.

Կատեգորիա:Բելառուսի գետտոներ
Կատեգորիա:Գերմանիա
Կատեգորիա:Գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:Հրեաներ
Կատեգորիա:Նացիստներ