open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էշֆորդ

**Էշֆորդ** կամ Ա*շֆորդ* (), քաղաք Անգլիայի Քենթ կոմսությունում, համանուն շրջանի (բորոյի) վարչական կենտրոնը։ Զբաղեցնում է 17,47 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2021 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 84.458
:

Գտնվում է Լոնդոնից 98 կմ դեպի հարավ-արևելք, Քենթերբերիից՝ 24 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Քաղաքը հայտնի է 9-րդ դարից, հիշատակված է 1086 թվականին գրված ձեռագիր մատյանում՝ Domesday գրքում ՝ Essetesford անունով։ XIII դարում այն ստացել է market town-ի՝ շուկայական քաղաքի, այսինքն՝ շուկաներ կազմակերպելու իրավունք ունեցող քաղաքի կարգավիճակ։ 1450 թվականի մայիսի 8-ին այստեղ սկսվել է ժողովրդական ապստամբություն Ջեք Քեյդի գլխավորությամբ, որը դարձել է Կարմիր և Սպիտակ վարդերի պատերազմի նախերգանքը։ 19-րդ դարի կեսերին երկաթուղիների կառուցումից հետո բնակավայրն սկսել է բուռն թափով աճել։

Քաղաքը խոշոր երկաթուղային հանգույց է, որտեղով անցնում են մի շարք երկաթգծեր, ներառյալ High Speed 1-ը՝ Բարձր արագությամբ 1-ը, որով սլանում են Eurostar ճեպընթաց գնացքներ։ Կայարանի մերձակայքում է տեղակայված McArthurGlen Designer Outlet Ashford-ը՝ առևտրի կենտրոն, որտեղ հանրահայտ բրենդներով թողարկված հագուստ է վաճառվում մեծ զեղչերով։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ashford Borough Council website

Կատեգորիա:Անգլիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Էկրան (ամսագիր)

**«Էկրան»**, գովազդային, տեղեկատու ամսագիր։ Հայասստանի Հանրապետության կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտեի և կինեմատոգրաֆիստների միության հրատարակչություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսել Երևանում 1968–1992 թվականներին։ Խմբագիրներ՝ Ալեքսանդր Արաքսմանյան, Աղասի Այվազան, Հայրիկ Բեջանյան, Գուրգեն Գասպարյան, Կառլեն Սարգսյան։

Լուսաբանել է հայկական, մշակութային և համաշխային կինոյի  խնդիրներ, ծանոթացրել կինոաշխարհի նորություններին։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Դար (հանդես)

**«Դար»**, գրական-գեղարվեստական, մշակութային կիսամսյա, ապա՝ ամսօրյա հանդես։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1959–1963 թվականներին Ստամբուլում (1963 թվականին՝ «Նոր դար»)։ Խմբագիր՝ Հերմինե Սինանյան։

Տպագրել է հայ և օտարազգի (թարգմանաբար) հեղինակների ստեղծագործություններ, մշակութային նյութեր, նպաստել է Հայրենիք-Սփյուռք գրական-մշակութային կապերի ամրապնդմանը, ներկայացրել նոր անուններ, նոր հրատարակչություններ։

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Նովոյե վրեմյա (թերթ, Երևան)

**«Նովոյե վրեմյա»** ( – «Նոր ժամանակ»), հասարակական-քաղաքական երկօրյա թերթ։

## Պատմություն

Լույս է տեսնում 1992 թվականից Երևանում՝ ռուսերեն։ ՀՀ-ում առաջին անկախ պարբերականներից է։ Հիմնադիր-խմբագիր և տնօրեն՝ Ռուբեն Սաթյան։

Անդրադառնում է ՀՀ-ի հասարակական-քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, կրթամշակութային հիմնախնդիրներին, մարզային կյանքին, ԼՂՀ-ում, Սփյուռքում և աշխարհում տեղի ունեցող իրադարձություններին։

Համագործակցում է ՀՀ և միջազգային մի շարք լրատվական գործակալությունների հետ։ Ունի «Էլիտար թերթ» (ռուսերեն), «Կինը և քաղաքականությունը» (հայերեն, ռուսերեն) ամենամսյա հավելվածները։

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Բաքինգհեմ

աջից|մինի| Պետրոսի և Պողոսի տաճարը։ Տեսարան հարավ-արևմուտքից.
**Բաքինգհեմ** (, քաղաք Անգլիայի Բաքինգհեմշիր կոմսության հյուսիսում, Նորթհեմփթոնշիրի հետ սահմանից մոտ 16 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի բնակչությունը 2001 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով եղել է 11.572, 2007 թվականի տվյալներով՝ 13.200։

Պատմականորեն Բաքինգհեմը եղել է 10-րդ դարում կազմավորված Բաքինգհեմշիր կոմսության վարչական կենտրոնը  մինչև 18-րդ դարի սկզբը, երբ այդ դերը փոխանցվել է Էյլսբերիին։

Բաքինգհեմում կան բազմաթիվ ռեստորաններ ու փաբեր։ Իր կառուցվածքով այն տիպիկ բրիտանական  շուկայական քաղաք է։ Երեքշաբթին ու շաբաթը շուկայական օրեր են։ Յուրաքանչյուր ամսվա առաջին երեքշաբթի օրը ագարակապանները տոնավաճառ են անցկացնում։

1964-1970 թթ. բրիտանական խորհրդարանում Բաքինգհեմի պատգամավորը լրագրային հայտնի մագնատ Ռոբերտ Մաքսվելն էր։

## Պատմություն
7-րդ դարի մի ավանդազրույցի համաձայն՝  Բաքինգհեմ/Բուքինգհեմը (բառացի նշանակում է «Բուքայի մարդկանց մարգագետին» ) հիմնադրել է Բուքան՝ անգլո-սաքսոնական առաջին վերաբնակների առաջնորդը։  Առաջին բնակավայրը մոտավորապես նույն տեղում էր, ինչ Բաքինգհեմի համալսարանի ներկայիս կամպուսը՝ Hunter Street Campus-ը։ 7-11-րդ դարերում Բաքինգհեմը  հաճախակի ձեռքից ձեռք է անցել՝ պատկանելով մերթ սաքսերին, մերթ դանիացիներին։ Մասնավորապես, 914 թ Էդվարդ Ավագ թագավորը և անգլո-սաքսոնական բանակը մեկ ամիս բանակ են դրել Բուքինգհեմում՝ ստիպելով տեղի դանիացի առաջնորդներին հանձնվել։ Դրանից որոշ ժամանակ անց՝ ներկայիս ծխական եկեղեցու տեղում ամրոց է կառուցվել։

Բուքինգհեմը առաջինն է հիշատակված 1086 թվականին գրված Domesday Book ձեռագիր մատյանի բուքինգհեմշիրյան բաժնում տեղ գտած բնակավայրերի շարքում։

Բուքինգհեմը քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1554 թվականին, երբ Մերի Արյունոտը այստեղ հիմնել է մի նոր թաղամաս, որը ձգվում էր Թորնբորո կամրջից (գտնվում է ներկայիս Թորնբորո քաղաքում) մինչև Դադլի կամուրջը և Չաքմոր կամրջից մինչև Փեդբերի Միլ կամուրջը։

## Կրթություն
Բաքինգհեմում է գտնվում Մեծ Բրիտանիայի երկու մասնավոր համալսարաններից մեկը՝ Բաքինգհեմի համալսարանը։ Ի տարբերություն բրիտանական համալսարանների մեծ մասի՝ նրա ուսանողների մեծամասնությունը արտասահմանցիներ են։

## Արդյունաբերություն
Քաղաքն ունի մի շարք արդյունաբերական ձեռնարկություններ և տեխնոլոգիական պարկեր, այդ թվում՝ դեղագործության, էլեկտրոնիկայի, ինտերնետ առևտրի, բարդ նյութերի արտադրության ոլորտներում։

## Անվանի անձինք
* Թոմաս Մեյբենք (1869–1929), բրիտանացի պատկերազարդող և նկարիչ, վիկտորիանական հեքիաթային գեղանկարչության ներկայացուցիչ

## Տես նաև
* Բուքինգհեմի դուքս
* Բուքինգեմյան պալատ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բաքինգհեմի քաղաքային խորհուրդ
* Բաքինգհեմի տուրիստական տեղեկատվական կենտրոն
* Բաքինգհեմ, թե ինչ է ուղեցույցում 
* Բաքինգհեմյան ընկերություն
* Buckingham-Mouvaux Twinning Association

Կատեգորիա:Անգլիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Նոր ազդարար

«**Նոր ազդարար**», գրական-հրապարակախոսական եռամսյա պարբերաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1950–1980 թվականներին Կալկաթայում։ Խմբագիր՝ Զեբեդիա Հանանյան։

Նպաստել է հնդկահայ համայնքի ազգապահպանությանը, Հայաստան-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը, սեր արթնացրել հայրենիքի, մայրենի լեզվի ու մշակույթի նկատմամբ։ Մեծ տեղ է հատկացրել պարսկահայ և հնդկահայ գաղութների պատմությանը։

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի հայկական թերթեր
Նոր ալիք (թերթ)

«**Նոր ալիք**», հասարակական-քաղաքական օրաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1924–1928 թվականներին Սալոնիկում։ Խմբագիրներ՝ Հ. Տեր-Նիկողոսյան, Գառնիկ Նավասարդյան։ Հիմնադրել են ՀՅԴ-ի «Ալիք» օրաթերթից (1923–1927 թվականներ, Սալոնիկ) հեռացած և ռամկավարությանը հարած գործիչները։

Քննադատել է դաշնակցության գործելակերպը, անդրադարձել ՀՕԿ-ի և այլ հասարակական կազմակերպությունների գործունեությանը։ Տպագրել է նյութեր հայմշակույթի, գրականության ու պատմության վերաբերյալ, աջակցել ներգաղթին։ Ներկայացրել է միջազգային քաղաքական կացությունը, հրապարակել նմուշներ հայ և համաշխարհային գեղարվեստական գրականությունից և երգիծական պատմություններ։

Կատեգորիա:Հունաստանի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Դանգո

**Դանգո** (ճապ. 団子) կամ օդանգո (ճապ.お団子), ճապոնական պելմենիներ կամ գնդիկներ, որոնք պատրաստված են բրնձի կպչուն տեսակներից։ Հիմնականում գնդիկները անց են կացնում փայտիկի միջով տապակում կամ ծածկում անկո մածուկով և կինակո ալյուրով։ Նման է մոչիին։ Ամանորի տոնակատարության ժամանակ դանգոի 12 գնդիկներ կախում են չոր ճյուղերի վրա, որոնք խորհրդանշում են 12 ամիսները՝ որպես բարեկեցության ցանկություն։ Այստեղից առաջացել է ասացվածք «ավելի լավ է դանգո, քան ծաղիկներ» (ճապ. 花より団子 հանա յորի դանգո:)

## Դանգոյի տեսակներ
Գոյություն ունեն դանգոյի մի քանի տեսակներ, որոնցից մի մասը անվանված են նրանց զուգորդվող համեմունքներով։

* Ան-դանգո ներառում է իր մեջ անկո, կարմիր լոբուց մածուկ։
* Բոթյան դանգո՝ երեք գույնի գնդիկներով հավաքած դանգո, որպես ներկանյութ օգտագործում են կարմիր լոբի, ձու և կանաչ թեյ։
* Գոմա դանգոն զարդարում են քունջութով։
* Կիկակո դանգոյի մեջ ավելացվում է սոյայի այլուր։
* Կուսի դանգո՝ դանգո, որը տնկված է շամփուրի վրա։
* Միտարասի՝ դանգո, պատված օշարակով, որը բաղկացած է սոյայի սոուսից, շաքարավազից և օսլայից։
* Սասա դանգո՝ ավանդական դանգո Նիիգատա պրոֆեկտուրայի, որը փաթաթված է սասույի մեջ՝ եղեգի տեսակ։ Գոյություն ունեն սասա դանգոյի երկու տեսակ՝ օննա դանգո (բառացի «կանացի դանգո»), լցված անկոյով և օտոկո դանգոն (բառացի «տղամարդու դանգո»)։
* Տեպպանյակի՝ դանգո, պատրաստված տեպպանյակիի ձևով։
* Տիտի դանգոն ունի քաղցր համ, օգտագործում են որպես աղանդեր։
* Տյադանգո՝ դանգոն, համեմված է կանաչ թեյով, նրան զարդարում են տերևներով։
* Խանամի դանգո՝ նույնպես եռագույն դանգո։ Հիմնականում արտադրվում է սակուրայի ծաղկման շրջանում և օգտագործվում է սակուրայի տոնակատարությունների ժամանկ։
* Ցուկիմի դանգոն պատրաստում և ուտում են լուսնի տոնակատարության ընթացքում։

## Լուսանկարներ

file:Preparing mitarashi dango Mino Gifu.JPG|Պատրաստման գործընթացը.
file:Tsukimi dango by yomi955.jpg|Ցուկիմի դանգո
file:Mitarashi dango by denver935.jpg|Միտարասի դանգո
file:Kinako dango in Isezakicho.jpg|Կինակո դանգո
file:Various mochi icecream.jpg|Յուկիմի-դանգո, ինչպես նաև մոչի պաղպաղակ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրնձով ուտեստներ
Բաթլ (Արևելյան Սասեքս)

**Բաթլ** (), ոչ մեծ քաղաք Մեծ Բրիտանիայի Անգլիա երկրամասում՝ Արևելյան Սասեքս կոմսությունում, Հասթինգս քաղաքից մոտավորապես 10 կիլոմետր հեռավորության վրա։  Զբաղեցնում է 31,8 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 6.673: Բաթլը զբոսաշրջային կենտրոն է, ընդգրկված է արտակարգ գեղեցիկ բնությամբ տարածքում (High Weald Area of Outstanding Natural Beauty):

Քաղաքը գտնվում է հենց այն վայրում, որտեղ 1066 թվականին տեղի է ունեցել Հասթինգսի ճակատամարտը։
ձախից|մինի| Բաթլի աբբայությունը
Սկզբում  Վիլհելմ I Նվաճողը հիմնադրել է Բաթլի աբբայությունը՝ Battle Abbey-ը ՝ ճակատամարտում իր տարած հաղթանակը նշանավորելու համար ( նշանակում է «ճակատամարտ»)։ Ընդ որում՝ վանքի գլխավոր եկեղեցու խորանը գտնվում էր հենց Անգլիայի թագավոր Հարոլդ II- ի զոհվելու ենթադրյալ վայրում ։ Սուրբ Մարտինին նվիրված եկեղեցին կառուցվել է Վիլհելմ Առաջինի մահից հետո և օծվել 1095 թվականին նրա որդու՝ Վիլհելմ II Կարմրահերի օրոք։ 13-րդ դարում աբբայության շուրջը ձևավորվել է Բաթլ փոքր քաղաքը։

Հենրի VIII թագավորի կողմից իրականացված վանքերի աշխարհիկացման ժամանակ Բաթլի աբբայությունը սկսել են քանդել, սակայն որոշ շինություններ պահպանվել են։ Ներկայումս աբբայության ավերակները և շրջակա տարածքը զբոսաշրջային տեսարժանություն են։
ձախից|մինի| Ժամանակակից քաղաքային շինություններ
Այս քաղաքում է հիմնադրվել հայտնի Keane ռոք խումբը։

## Քույր քաղաքներ
*  Սեն Վալերի սյուր Սոմ, Ֆրանսիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Սլավկո Կալեզիչ

**Սլավկո Կալեզիչ** (; ), չեռնոգորացի դերասան, երգիչ և երգահան։ Ներկայացրել է Չեռնոգորիան Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթում «Տիեզերք» երգով՝ չանցնելով եզրափակիչ։

## Կենսագրություն
Կալեզիչը սովորել է Ցետինի թատերական արվեստի ակադեմիայում, այնուհետև դարձել Չեռնոգորիայի ազգային թատրոնի անսամբլի անդամ։ Հանդես է գալիս տարբեր բեմերում, ինչպես նաև նկարահանվում է կինոյում։ Բացի չեռնոգորերենից, նա խոսում է նաև անգլերեն, ֆրանսերեն և իսպաներեն։

2011 թվականին թողարկվել է երգչի առաջին սինգլը, որը կոչվում է «Muza»:

Կալեզիչն ավելի հայտնի է դարձել 2013 թվականին՝ X Factor Adria-ին մասնակցելու շնորհիվ։ 2014 թվականին X Factor Adria-ից հետո Կալեզիչը թողարկել է «San o vječnosti» ալբոմը, որի սինգլներն էին «Krivac», «Feel the Music» և «Freedom» երգերը։

2017 թվականի մայիսի 9-ին ելույթ է ունեցել Եվրատեսիլի առաջին կիսաեզրափակչում, սակայն չի անցել եզրափակիչ՝ զբաղեցնելով 16-րդ հորիզոնականը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորացի երգիչներ
Էլիզա (երգչուհի)

**Մարիա Էլիզա Սիլվա** (, ), առավել հայտնի է **Էլիզա** միանունով, պորտուգալացի երգչուհի, Festival da Canção երգի 54-րդ փառատոնի հաղթողն է։ Որպես փոառատոնի հաղթող՝ պետք է ներկայացներ իր երկիրը «Medo de sentir» երգով Ռոտերդամում կայանալիք Եվրատեսիլ 2020 երգի մրցույթում, սակայն մրցույթը չեղարկվել է COVID-19 համաճարակի պատճառով։

2020 թվականի մարտի 23-ին հայտարարվել է, որ Պորտուգալիայի ազգային հեռարձակող RTP-ն նրան չի ընտրի որպես Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթում երկրի ներկայացուցիչ ներքին ընտրության միջոցով։ Ավելի ուշ՝ 2021 թվականի ապրիլի 28-ին, հայտարարվել է, որ Էլիսան կհայտարարի Պորտուգալիայի ժյուրիի միավորները 2021 թվականի մրցույթի եզրափակիչում։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պորտուգալացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Մեսքիագաշեր

**Մեսքիագաշեր**, շումերական հնագույն Ուրուկ քաղաքի կիսաառասպելական տիրակալը, որը կառավարել է մ.թ.ա. 28-րդ դարի երկրորդ կեսին (մ.թ.ա. 2722-2692)։

## Կառավարում
Ուրուկի առաջին դինաստիայի առասպելական հիմնադիրը։ Ի տարբերություն իր իրավահաջորդների Էնմերքարի, Լուգալբանդայի, Դումուզիի և Գիլգամեշի, Մեսքիագաշերը, բացի «Թագավորական ցուցակից», հայտնի չէ ոչ շումերական էպոսից, ոչ էլ առասպելներից։ Շումերական «Թագավորական ցուցակում» ասվում է.

Այսպիսով, «Թագավորական ցուցակը» նրան անվանում է շումերական արևի աստծո Ուտուի () որդի, Ինաննա աստվածուհու եղբայրը, որի պաշտամունքը լայնորեն տարածված էր Ուրուկ քաղաքում։ Սակայն պետք է նշել, որ Մեսքիագաշերը իբր թե իշխել է դեռևս Էանայում («Անուի տանը»՝ երկնքի աստծո Անայի () տաճարում, այսինքն, երբ կար տաճարով սրբազան պարիսպը, բայց դեռ չկար բուն Ուրուկ քաղաքը։ Ի դեպ, հնագիտական նյութը հաստատում է, որ տաճարը Ուրուկի ամենահին օբյեկտն է։ Վերոնշյալ տողերում հիշատակված մեկ այլ հանգամանք էլ ուշադրություն է հրավիրում. Մեսքիագաշերը և՛ քրմապետ էր (էն), և՛ թագավոր (լուգալ)։ Թերևս այս խոսքերն արտացոլում են Շումերի իրադրության վիճակը, երբ աշխարհիկ և հոգևոր իշխանությունը նույն ձեռքերում էր։

Դատելով բավականին երկիմաստ և անորոշ բացատրությունից, որն ուղեկցում է նրա անվանը «Թագավորների ցուցակում», ըստ որի՝ «նա մտավ ծովը [և] բարձրացավ լեռները», նա փորձում էր իշխանությունը տարածել Շումերի շրջակայքի և շատ ավելի հեռու գտնվող երկրների վրա։

«Թագավորների ցուցակում» նրա գահակալությունը, ինչպես բոլոր վաղ շումերական արքաներինը, վերագրվում է անհավանական տևողության՝ 324 տարի (կա տարբերակ՝ 325 տարի)։



## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 1. Месопотамия / Под редакцией И. М. Дьяконова. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1983. — 534 с. — 25 050 экз.
* Крамер Самюэль. Шумеры. Первая цивилизация на Земле / Пер. с англ. А. В. Милосердовой. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2002. — 384 с. — (Загадки древних цивилизаций). — 7000 экз. — ISBN 5-9524-0160-0.
* Бертман Стивен. Месопотамия: Энциклопедический справочник / Пер. с англ. А. А. Помогайбо; коммент. В. И. Гуляев. — М.: Вече, 2007. — 414 с. — (Библиотека мировой истории). — ISBN 5-9533191-6-4.
* Белицкий Мариан. Забытый мир шумеров  / Пер. с польского. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1980. — 398 с. — (По следам исчезнувших культур Востока). — 10 000 экз.
* Боттеро Ж. и др. Ранние цивилизации Ближнего Востока. История возникновения и развития древнейших государств на земле / Жан Боттеро, Дитц Отто Эдцарт, Адам Фалькенштайн, Жан Веркуттер; пер. с англ. А. Б. Давыдовой, С. В. Иванова. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2016. — 447 с. — ISBN 978-5-9524-5202-2.
* Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1.

## Արտաքին հղումներ
* Ниппурский царский список

Կատեգորիա:Ուրուկի արքաներ
Բարնսթեփլ

**Բարնսթեփլ** (.  or ), նավահանգստային քաղաք Մեծ Բրիտանիայի Անգլիա երկրամասում՝ Դևոն կոմսության Հյուսիսային Դևոն շրջանում, Թո գետի ափին՝ նրա գետաբերանի և Բրիստոլի ջրանցքի մերձակայքում։ Դեռ 14-րդ դարից սկսած՝ բնակավայրն արտոնագիր է ունեցել բուրդ արտահանելու, ինչից վաստակել է մեծ գումարներ։ Հետագայում իռլանդական բուրդ է ներկրել, սակայն նավահանգիստը ժամանակի ընթացքում տիղմապատվել է, դարձել օգտագործման ոչ պիտանի, և բնակավայրում զարկ է տրվել այլ ոլորտների, արտադրությունների զարգացմանը, որոնց թվում էին նավաշինարանները, ձուլարանները, սղոցարանները։ Քաղաքում պահպանվել է դեռևս Վիկտորյա թագուհու ժամանակներում կառուցված շուկայի շենքը՝ ապակուց ու փայտից պատրաստված բարձր տանիքով, որը հենված է երկաթե սյուների վրա։

Բարնսթեփլի բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով եղել է 24.033, համայնքի կառուցապատված ողջ տարածքի բնակչության թվաքանակը՝ 32.411՝ 2018 թվականի տվյալներով։ Մերձակա մի քանի բնակավայրերի՝ Bishop's Tawton-ի, Ֆրեմինգտոնի ու Լենդքիի հետ մեկտեղ բնակչության թվաքանակը 2020 թվականին կազմել է 46.619.: Բուն քաղաքի բնակչության թիվը 2021 թվականի մարդահամարի տվյալներով եղել է 23.976:

## Կլիմա
Բարնսթեփլին բնորոշ են զով ու խոնավ ձմեռները և խոնավ, մեղմ ամառները։ Տարվա ընթացքում անձրևոտ օրերի  միջին թիվը 138 է, տեղումների տարեկան միջին քանակությունը՝ 862 մմ։

## Քույր քաղաքներ

## Քաղաքին առնչված անվանի անձինք
2008 թվականին համբավավոր երգիչ, կոմպոզիտոր Մայքլ Ջեքսոնը ընտանիքով ապրել է Բարնսթեփլում:

## Պատկերասրահ

Barnstaplelongbridge.jpg|*Երկար* կամուրջը
Barnstaple Butchers Row.jpg|*Մսագործների փողոցը*՝ կառուցված 1855 թվականին, մսագործների խանութների շարքով
Fading Forches estate.jpg|Հավաքովի տան նմուշ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*Papers of Barnstaple Borough 1150–1950, North Devon Record Office, B1
* 
* *Meyers Enzyklopädisches Lexikon.* Bibliographisches Institut, Mannheim/Wien/Zürich 1973, , Band 3, S. 514.

## Արտաքին հղումներ
*Barnstaple Town Council Website 
*Barnstaple Town Centre Website
*Milestone in Westerway Plain – BARUM 1 (Milestone Society website) 
* Tourist Information  (անգլերեն)

Կատեգորիա:Անգլիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Հայ գրականություն (ամսագիր)

«**Հայ գրականություն**», գրական-գեղարվեստական, գիտական ամսագիր։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1911–1914-ին Զմյուռնիայում։ Հրատարակիչ-խմբագիր՝ Զարեհ Գազազյան։ Տպագրել է Դանիել Վարուժանի, Ավետիք Իսահակյանի, Սիամանթոյի, Վահան Թեքեյանի, Ռուբեն Սևակի և գործերից, նյութեր՝ գրական երկերի, գրողների ու հրապարակախոսների մասին, զգալի տեղ է հատկացրել գրականագիտական հարցերին։ Պարբերաբար ներկայացրել է գրական-կենսագրական դիմանկարներ, հրապարակախոսական հոդվածներ, հուշագրական նոթեր, թարգմանաբար՝ ֆրանսիացի գրողների գործերից։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Հայ դատ (թերթ)

«**Հայ դատ**» (“The Armenian Cause”), պարբերաթերթ։

## Պատմություն

Կանադայի Հայ դատի հանձնախմբի պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսնում 1984 թվականից Մոնրեալում՝ անգլերեն։

Նպատակը Կանադայի և կանադահայ հասարակությանը Հայ դատին ծանոթացնելն է, Հայ դատին վերաբերող իրադարձությունները լուսաբանելն ու մեկնաբանելը։

Կատեգորիա:Կանադայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Հայ սիրտ (թերթ, Ֆիլադելֆիա)

«**Հայ սիրտ**», գրական-հասարակական շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

«Հայ սիրտ» հրատարակչական ընկերության պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսել 1926–1932 թվականներին Ֆիլադելֆիայում։ Խմբագիրներ՝ Սարգիս Սուքիասյան, Վ. Արսլանյան, Հակոբ Գույումճյան։

Լուսաբանել է Սփյուռքի, մասնավորապես՝ ամերիկահայության ազգային, մշակութային կյանքը, նպաստել Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը։

Սատարել է հայրենադարձությանը, խրախուսել հայրենակցական միությունների շինարարական ձեռնարկները Խորհրդային Հայաստանում, 
ՀՕԿ-ի և ՀԲԸՄ-ի գործունեությունը, անդրադարձել միջազգային քաղաքական իրադարձություններին։

Շաբաթաթերթին աշխատակցել են Ռուբեն Որբերյանը, Զարուհի Գալեմքյարյանը, Ե. Արմենը, Կարապետ Սիտալը, Տ. Գապագճյանը, 
Կարապետ Բասմաջյանը, Հովհաննես Հինդլյանը, Միքայել Մինասյանը, Մարգարիտ Թերզյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Հայաստան (թերթ, Կ․ Պոլիս)

«**Հայաստան**», քաղաքական, բանասիրական և առևտրային շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքության պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսել 1846–1852 թվականներին Կոստանդնուպոլսում՝ աշխարհաբար (մասամբ՝ գրաբար)։ Խմբագիրներ՝ Հովհաննես Չամուռճյան, Մկրտիչ Աղաթոն։

Արևմտահայ առաջին պաշտոնաթերթն է։ «Հայաստան» եկեղեցու և օսմանյան պետության շահերին ծառայեցնելու Հովհաննես Չամուռճյանի ջանքերին հակառակ՝ Մկրտիչ Աղաթոնի օրոք (1848 թվականից) լուսաբանել է Արևմտյան Հայաստանում կատարվող հասարակական-քաղաքական առաջադիմական իրադարձություններն ու տեղաշարժերը։

Տպագրել է հոդվածներ Եվրոպայում ազատագրական շարժումների, տնտեսագիտության, առևտրի կազմակերպման և այլ հարցերի վերաբերյալ։

Անդրադարձել է Հայաստանյայց առաքելական և կաթոլիկ եկեղեցիների առճակատմանը։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Հայաստանյայց եկեղեցի (թերթ, Նյու Յորք)

«**Հայաստանյայց եկեցի**», կրոնաբարոյական, գրական-գեղարվեստական, պատմական ամսաթերթ, ապա՝ եռամսյա։

## Պատմություն

Ամերիկայի Հայոց առաջնորդարանի պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսել 1939–1961 թվականներին Նյու Յորքում։ Խմբագրակազմ (Մյուռոն Կրճիկյան, Եղիշե Սիմոնյան, Գառնիկ Հալաճյան, Սուրեն Մանվելյան, Իսահակ Ղազարյան, Նուպար Քյուփելյան, Գրիգոր Ոսկանյան և ուրիշներ)։ Լուսաբանել է առաջնորդարանի գործունեությունը, ամերիկահայ համայնքի առօրյան, տպագրել է կրոնական և պատմական թեմաներով նյութեր, գեղարվեստական ստեղծագործություններ։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Հայացք (թերթ, Երևան)

«**Հայացք**», հասարակական-քաղաքական, մշակութային օրաթերթ։

Լույս է տեսնում 2010 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Աշոտ Աղաբաբյան։

Անդրադառնում է ՀՀ-ում և Արցախում տեղի ունեցող հասարակական-քաղաքական, մշակութային, տարածաշրջանային և միջազգային անցուդարձին, Սփյուռքի հիմնահարցերին։

Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Հայեր (թերթ)

«**Հայեր**», ազգային, հասարակական, մշակութային երկշաբաթյա պարբերաթերթ։

## Պատմություն
 
Լույս է տեսել 1993-2008 թվականներին Բուրգասում՝ բուլղարերեն (հայերեն գլխագրով և սակավաթիվ հայերեն հոդվածներով)։ Խմբագիր՝ Գևորգ Սարաֆյան։

Լուսաբանել է բուլղարահայության և Բուրգասի հայկական համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքը, տպագրել լուրեր և պաշտոնական հաղորդագրություններ ՀՀ-ից (երբեմն՝ հայերեն)։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Բուրգասում
Կորինե Մաուխ

**Կորինե Մաուխ**  (, ), շվեյցարացի քաղաքական գործիչ, Ցյուրիխի քաղաքապետ 2009 թվականի մայիսի 1-ից։ Առաջին կինն է և առաջին բացահայտ լեսբուհին, որն ընտրվել է այդ պաշտոնում։

## Կենսագրություն
Կորինե Մաուխը ծնվել է ԱՄՆ Այովա նահանգում, ինժեներ Սամուելի և քիմիայի ուսուցչուհի Ուրսուլա Մաուխի (ծն.՝ Վիդմեր) ընտանիքում։ Երկու կրտսեր եղբայրների հետ նա մեծացել է Բոստոնում, որտեղ հայրը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ասպիրանտ է եղել։ Շվեյցարիայում նա իր մանկությունն անցկացրել է Աարգաու կանտոնի Օբերլունխոֆեն համայնքում, որտեղ նա և իր եղբայրները դպրոցում միակ բողոքական երեխաներն են եղել։

Կորինե Մաուխի մայրը՝ Ուրսուլա Մաուխը, ժամանակին ղեկավարել է Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը Շվեյցարիայի դաշնային խորհրդարանում։ Կորինե Մաուխը մեծացել է Արգաու կանտոնում, այնուհետև տեղափոխվել Ցյուրիխ, որտեղ սովորել է գյուղատնտեսության էկոնոմիկա Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցում, ինչպես նաև սովորել է Շվեյցարիայի պետական կառավարման բարձրագույն դպրոցում։ Երկար ժամանակ բնակվել է Տիբեթում։

1990 թվականին դարձել է Շվեյցարիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ 1999 թվականից Ցյուրիխի քաղաքային խորհրդի անդամ է, 2008 թվականին ղեկավարել է կուսակցության խմբակցությունը, եղել է քաղաքային հաշվիչ հանձնաժողովի նախագահ։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության կողմից առաջադրվել է քաղաքապետի թեկնածու։ Քվեարկության առաջին փուլում նա երկրորդ տեղում է եղել՝ ընդամենը 1300 ձայնով զիջելով Լիբերալ կուսակցության (FDP) թեկնածու Կատրին Մարտելիին։ Երկրորդ փուլում ստացել է ձայների 58 տոկոսը և հաղթել Ցյուրիխի բոլոր 12 ընտրատարածքներում։

Ապրում է իր երկարամյա զուգընկերոջ՝ երաժիշտ Յուլիանա Մյուլերի հետ։ 2014 թվականի ապրիլին նրանք գրանցել են իրենց միությունը։

Կորինե Մաուխը մասնակցում է բնապահպանական շարժմանը, հանդես է գալիս որպես բաս կիթառաահար իր երաժշտական խմբում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցյուրիխի քաղաքապետեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բաս կիթառահարներ
Կատեգորիա:Լեսբուհի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ քաղաքապետներ
Հայ սիրտ (թերթ, Մարսել)

«**Հայ սիրտ**», ազգային, հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1925–1938 թվականներին Մարսելում։ Խմբագիր-արտոնատեր՝ Եղիշե Թորոսյան։

Լուսաբանել է ՀՕԿ-ի գործունեությունը, անդրադարձել ներգաղթի կազմակերպման հարցերին, ֆրանսահայության առօրյային, Հայաստանում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններն, միջազգային քաղաքական անցուդարձին։ Տպագրել է նաև գրական-գեղարվեստական գործեր, պատմական թեմաներով ուսումնասիրություններ։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Սուրեն Բայրամյան

**Սուրեն Նարպեյի Բայրամյան** (), բժիշկ, խմբագիր, մատենագետ։

## Կենսագրություն
1955 թվականին ավարտել է Կահիրեի Գալուստյան ազգային, 1960-ին՝ Մարոնիների երկրորդական վարժարանները, 1965 թվականին՝ Կահիրեի համալսարանը։

1975 թվականից՝ ազգային երեսփոխան, Կահիրեի Պատկառելի թեմական ժողովի անդամ-ատենադպիր, 2011 թվականից՝ «Հուսաբեր»
մշակութային ընկերակցության ատենապետ։

1982–1987 թվականներին՝ «Յուսաբեր» օրաթերթի խմբագիր։

Բժշկական և գիտական հոդվածներ է տպագրում եգիպտահայ և Սփյուռքի այլ պարբերականներում։

Լույս են տեսել Բայրամյանի «Հայ մամուլը Եգիպտոսի մէջ» (հայերեն՝ 2005 թվական, արաբերեն՝ 2013), «Հայ գիրքը Եգիպտոսի մէջ. 1888–2011» (2012, Կահիրե, Փոլ Քիլիճյան հրատարակչություն) մատենագիտական աշխատությունները։

## Մրցանակներ
* Հայ եկեղեցու «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» շքանշան (1999 թվական)
* ՀՄԸՄ կեդրոնական վարչության «Արտակարգ» շքանշան (1999)
* Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան (2012)
* ՀԱԳ-ի «Հակոբ Մեղապարտ» հուշամեդալ (2010)
* Մատենադարանի «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» հուշամեդալ (2010)
 

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայերը Կահիրեում
Անահիտ աստվածուհու արձանի գլուխ

**Անահիտ աստվածուհու արձանի գլուխ**, հին հայկական դիցարանի Անահիտ աստվածուհուն նվիրված հելլենիստական ժամանակաշրջանի արձանային մասունք, որը հայտնաբերվել է պատմական Փոքր Հայքի տարածքում՝ Գայլ գետի վերին հոսանքի շրջանում գտնվող Սատաղ բնակավայրում (ներկայումս՝ Սադակ, Գյումյուշհանեի մարզ, Թուրքիա)։ Թվագրվում է մ․թ․ա․ 4-2-րդ  դարերին։

1873 թվականին հայտնաբերվելուց մեկ տարի անց այն ձեռք է բերվել Բրիտանական թանգարանի կողմից և մինչ օրս պահվում է Միացյալ Թագավորության մայրաքաղաքում։ Այն պահվում է թանգարանի թիվ 22՝ «հունական և հռոմեական հնություններ» վերտառությամբ ցուցասրահում որպես հունական Աֆրոդիտե աստվածուհու կիսանդրի («Սատաղյան Աֆրոդիտե»)։ Արձանի պատկանելիության շուրջ վեճը մինչ օրս շարունակվում է, քանի որ որոշ մասնագետներ կիսանդրին վերագրում են նույնիսկ Վեներային։

Թանգարանային նմուշի վերաբերյալ դիտարկումներով 1890 թվականին հանդես է եկել Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ Ղևոնդ Ալիշանն իր «Այրարատ» աշխատությունում՝ պնդելով, որ բրոնզե մասունքը պատկանում է հայոց դիցարանի պտղաբերության և մայրության աստվածուհուն։ Բազմաթիվ գիտնականներ որդեգրել են այս տեսակետը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ գտածոյի հայտնաբերման վայրի մերձակայքում՝ Եկեղյաց գավառի Երիզայում (Երզնկա) բնակավայրում գտնվել է Անահիտ աստվածուհու գլխավոր տաճարը։

Անահիտ աստվածուհու արձանային մասունքը կարևոր իմաստավորում ունի հայկական իրականությունում և խորհրդանշում է նախաքրիստոնեական շրջանի հայոց պատմությունն ու մշակույթը։

2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Միացյալ Թագավորությունից Հայաստան են բերվել պտղաբերության, մայրության հայոց աստվածուհի, ոսկեմայր Անահիտի գլխաքանդակը և ձախ ձեռքը:

2024-ի սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանի պատմության թանգարանում աստվածուհին ներկայացվել է «Մայր աստվածություն. Անահիտից Մարիամ» ցուցադրության շրջանակում։  Արձանը Հայաստանում ցուցադրվել է մինչև 2025 թվականի ապրիլի 10-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանական թանգարան
Կատեգորիա:Հայկական դիցաբանություն
Բյուրակն (հանդես)

«**Բյուրակն**», հանդես (ամսագիր, ապա՝ կիսամսյա)։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1882–1908 թվականներին Կոստանդնուպոլսում։ Խմբագիրներ՝ Ստեփան Ություճյան, Գալուստ Անդրեասյան, Հակոբոս Ճեճիզյան, Ենովք Արմեն, Սիմոն Չեոմելեքճյան, Արտաշես Գալփակճյան։

Սկզբում եղել է գիտական և քաղաքական, այնուհետև՝ բանասիրական, լեզվաբանական և գրական, ապա՝ «պիտանի և օգտակար գիտելիքների» հանդես։

1906–1908 թվականներին հրատարակվել է որպես առևտրական շաբաթաթերթ (1908 թվականի վերջերին՝ «Առեւտուր» խորագրով)։ Լույս է ընծայել բանասիրական, ազգագրական, կրոնական, տնտեսագիտական, մատենագիտական, մանկավարժական նյութեր, թարգմանություններ։

«Բյուրակն»-ին թղթակցել են Ռուբեն Որբերյանը, Հրաչյա Աճառյանը, Եղյա Տեմիրճիպաշյանը, Սիպիլը, Հայկանուշ Մառքը, Արա Հարությունյանը։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական հանդեսներ
Բյուրակն (թերթ)

«**Բյուրակն**», գրական ամսաթերթ, կիսամսյա հանդես, վերջում՝ շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1961–1966 թվականներին Փարիզում։ Խմբագիր՝ Լևոն Չորմիսյան։

Տպագրել է նյութեր ֆրանսահայ և Սփյուռքի այլ գաղթավայրերի մշակութային կյանքի և հասարակական կազմակերպությունների գործունեության մասին, արծարծել է հայրենադարձության և Հայրենիք-Սփյուռք հարաբերություններին առնչվող հարցեր, սփյուռքահայության ապագան կապել Հայաստանի հետ։

«Հայ մշակույթի աշխարհեն» բաժնում լուրեր է հաղորդել Խորհրդային Հայաստանի արվեստի, գրականության, մշակույթի մասին։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Էրեբունի (թերթ)

«**Էրեբունի**», ազգային, հասարակական, մշակութային երկշաբաթաթերթ (մինչև 1987 թվականը՝ ամսաթերթ)։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1979–1994 թվականներին Լոնդոնում՝ հայերեն և անգլերեն։

ՌԱԿ-ի և Թեքեյան մշակութային միություն-ի տեղեկատվական մասնաճյուղի պաշտոնաթերթ։ Հիմնադիրներ՝ Անդրանիկ Ծուլիկան, Վարդան Ուզունյան, Նորայր Խոլոպ­յան։

Տպագրել է ազգային, մշակութային, գաղափարախոսական հոդվածներ, լուրեր, խմբագրականներ։ Սկզբնական շրջանում տպագրվել է Մոնրեալում։

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Հայաստանի բնություն (հանդես)

«**Հայաստանի բնություն**», գիտահանրամատչելի եռամսյա պատկերազարդ հանդես։

## Պատմություն

Բնության պահպանության հայկական ընկերության կենտրոնակամ խորհրդի նախագահության հրատարակություն։

Լույս է տեսել 1961–2000 թվականներին Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Խաչատուր Միրիմանյան, Լևոն Հարությունյան, Անդրանիկ Բարսեղյան։

Լուսաբանել է կենսոլորտի, ընդերքի, բուսական և կենդանական աշխարհների, ձեռակերտ ու բնական հուշարձանների պահպանության և օգտագործման հարցեր, պայքարել ՀՀ բնության պահպանության վերաբերյալ օրենքի լիարժեք գործադրման համար։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ հանդեսներ
Վերածնունդ (թերթ, Փարիզ)

«**Վերածնունդ**», գրական, հասարակական-քաղաքական ամսաթերթ, ապա՝ շաբաթաթերթ (սկզբում՝ կիսամյա հանդես)։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1917–1921 թվականներին Փարիզում։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Լևոն Համբարձումյան, խմբագրապետ՝ Արշակ Չոպանյան։

Լուսաբանել է ֆրանսահայ համայնքի առօրյան, հայրենիքի հետ կապը, տպագրել գրական, բանասիրական հոդվածներ, գեղարվեստական ստեղծագործություններ։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Վերածնված Հայաստան (ամսագիր)

«**Վերծնված Հայաստան**», գրական-գեղարվեստանակ, հասարակական պատկերազարդ ամսագիր։ Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1945–1991 թվականներին Երևանում (1945–1988 թվականներին՝ «Սովետական Հայաստան», 1989–1990 թվականներին՝ «Վերածնված Հայաստան», 1991 թվականին՝ «Հայրենի եզերք»)։ Խմբագիրներ՝ Զաքար Բաշինջաղյան, Սուրեն Հարությունյան, Պատրիկ Սելյան, Հրաչյա Գրիգորյան, Աշոտ Թադևոսյան, Շահեն Թաթիկյան, Վահագն Դավթյան, Կարեն Սիմոնյան։

Լուսաբանել է Հայրենիք-Սփյուռք կապերը, սփյուռքահայ համայնքների կյանքը։ Տպագրել է նյութեր հայ ժողովրդի անցյալի բախտորոշ դրվագների, ժողովրդական ավանդույթների մասին, անվանի գիտնականների հոդվածներ՝ հայ բանահյուսության և ազգագրության վերաբերյալ, ծանոթացրել հայկական պատմական ճարտարապետական հուշարձաններին, բազմիցս անդրադարձել է հայ դասականների, ինչպես նաև Վիլիամ Սարոյանի, Լևոն-Զավեն Սյուրմելյանի ստեղծագործություններին։

1981–1991 թվականներնին ունեցել է «Կռունկ» հավելվածը (անգլերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն)։ Առաքվել է 52 երկիր։

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Հայաստանյայց եկեղեցի

«**Հայաստանյայց եկեղեցի**», հոգևոր, մշակութային ամսաթերթ։

## Պատմություն
 
Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի հայոց թեմի պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսնում 2007 թվականից Մոսկվայում (հայերեն, ռուսերեն)։ Խմբագիրներ՝ Ռուբեն Հայրապետյան, Հասմիկ Գրիգորյան (2008 թվականից)։ Ներկայացնում է Սուրբ Էջմիածնում և թեմում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունները, ծանոթացնում Հայ եկեղեցու տոներին, հանրահայտ հայերին, հայոց պատմության ուշագրավ էջերին, անդրադառնում է ՀՀ-ում, Արցախում, Սփյուռքում և աշխարհում տեղի ունեցող անցուդարձին։

Մեծ տեղ է հատկացնում Մոսկվայի Հայորդաց տան առօրյային, նպաստում է հայ երեխաների հոգևորական, ազգային և մշակութային դաստիարակությանը ՌԴ-ում։

Տպագրում է գրական ստեղծագործություններ, ծանոթացնում նոր հրատարակություններին։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
Նոր աշխարհ (թերթ, Նյու Յորք)

«**Նոր աշխարհ**», քաղաքական-հասարակական և գրական շաբաթաթերթ։ Ամերիկայի բանվորական (կոմունիստական) կուսակցության հայկական հատվածի (1926 թվականից), Ամերիկայի բանվորական (կոմունիստական) կուսակցության (1928 թվականից), ապա՝ Ամերիկայի կոմունիստական կուսակցության (1929 թվականից) պաշտոնաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1926-1930 թվականներին Նյու Յորքում։ Խմբագիրներն են եղել Պատրիկ Սելյանը, Խաչիկ Քյոսեյանը, Մարտիկ Մարտենցը։

Պարբերականը դարձել է «Պրոլետար» շաբաթաթերթի շարունակությունը։ Հանդես է եկել միջազգային բանվոր-հեղափոխական շարժման օգտին, ամերիկահայ աշխատավորությանը համախմբել բանվորական կուսակցության շուրջ։ Հրապարակել է Կոմինտերնի կոչերը, Ա. Մյասնիկյանի հոդվածները, միջազգային բանվորական շարժման այլ գործիչների ելույթներ և ուղերձներ։ Սփյուռքահայությանը, ՀՕԿ-երին և հայրենակցական միություններին կոչ է արել սատարել հայրենիքի վերաշինությանը։ Գրական բաժնում տեղ են գտել սփյուռքահայ (մասնավորապես՝ ամերիկահայ), խորհրդահայ հեղինակների գեղարվեստական գործեր, հրապարակախոսական, բանասիրական նյութեր։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
+ Կինո

«**+ Կինո**», կինոարվեստի եռամսյա հանդես։ Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության և մշակույթի նախարարության հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2008 թվականից Երևանում։ Գլխավոր խմբագիրներ՝ Արտյոմ Երկանյան, Ռոբերտ Մաթոսյան (2012 թվականից)։

Հանդեսը ներկայացնում է կինոաշխարհի ուշագրավ իրադարձությունները, անդրադառնում է նաև թատերարվեստին, գեղանկարչությանը, ճարտարապետությանը, կիրառական արվեստին, քաղաքաշինությանը, գեղարվեստական լուսանկարչությանը և այլն։

Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Ջամիլա Ջամիլ

**Ջամիլա Ալիա Ջամիլ** (, ), բրիտանացի դերասանուհի, հաղորդավար և ակտիվիստ։ Նա իր գործունեությունն սկսել է *Channel 4* ալիքում, որտեղ 2009-2012 թվականներին վարել է փոփ արվեստի մասին իր հաղորդումների շարքը։ Այնուհետև Ջամիլը դարձել է *The Official Chart* ծրագրի ռադիոհաղորդավարը, ապա BBC Radio 1-ով *The Official Chart Update* ծրագրի համահաղորդավարը Սքոթ Միլսի հետ։

2016 թվականին Ջամիլը տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Հայտնի է դարձել NBC ալիքի ֆանտաստիկ կատակերգական «Լավագույն վայր» սերիալում Թահանի Ալ Ջամիլի դերով։ Ջամիլը նաև հայտնի է որպես TBS ալիքի «The Misery Index» ուշ գիշերային շոուի հաղորդավար, ինչպես նաև «Legendary» ռեալիթի մրցույթի ժյուրիի անդամներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մոդելներ
Նոր ավետաբեր

«**Նոր ավետաբեր**» («Նոր աւետաբեր»), կրոնաբարոյական, կրթական, գիտական երկշաբաթաթերթ, ապա՝ պարբերագիրք։ Սիրիայի և Լիբանանի հայ ավետարանական միության պաշտոնական հրատակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1928-1934 թվականներին Հալեպում։ Արտոնատերը եղել է Կարապետ Հարությունյանը, տնօրեն-խմբագիրը՝ Տիգրան Խրլոպյանը։

Պարբերականը տպագրել է հոգևոր, պատմագիտական և այլ բովանդակության նյութեր, ճանաչված մարդկանց կենսագրություններ, լուսաբանել է միության գործունեությունը, անդրադարձել է սիրիահայ ու լիբանանահայ համայնքների առօրյային և այլն։

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական պարբերականներ
Նոր արշալույս

«**Նոր արշալույս**» («Նոր արշալոյս»), քաղաքական, գրական և մշակութային եռօրյա, ապա՝ շաբաթաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1922-1934 թվականներին Բուխարեստում։ Խմբագիրներն են եղել Պարույր Լևոնյանը, Հակոբ Սիրունին, Լևոն Շաթրյանը, Հարութ Ասլանյանը (Հորիոն), Վարդան Մեշտուճյանը, Հարություն Պապոյանը։

Պարբերականը նպաստել է հայապահպանությանը, Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը։ Լուսաբանել է Ռումինիայի հայկական դպրոցների, թատերախմբերի, մշակութային մյուս հաստատությունների գործունեությունը, հրապարակել Հայաստանի առօրյային վերաբերող տեղեկություններ։

«Նոր արշակույս» պարբերականին աշխատակցել են Երվանդ Օտյանը, Մ. Պոտուրյանը, Ա. Չոպանյանը, Հ. Երվանդը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի հայկական շաբաթաթերթեր
Նոր-դար (հանդես)

«**Նոր դար**», Հայաստանի գրողների միության գրական-գեղարվեստական եռամսյա հանդես (սկզբում՝ շաբաթաթերթ)։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1995 թվականից Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Աբգար Ափինյան, Արտաշես Ղազարյան, Ալեքսանդր Ղումաշյան (2005 թվականից)։

Տպագրում է ժամանակակից հայ գրողների ստեղծագործություններ, թարգմանություններ՝ համաշխարային գրականությունից։

Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մանկավարժական պարբերականներ
Մո Դանֆորդ

**Մո Դանֆորդ** (), ), իռլանդացի դերասան, հայտնի է Էյթելվուլֆի դերով «Վիկինգներ» հեռուստասերիալում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Իռլանդիայի Ուոթերֆորդ կոմսության Դանգարվան քաղաքում։ 2009 թվականի հունիսին ավարտել է Գայեթի դերասանական վարպետության դպրոցը։

Դանֆորդը իր դերասանական կարիերան սկսել է 2010 թվականին «Թյուդորներ» ֆիլմից։ Հետագայում նա խաղացել է բազմաթիվ ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են «Ճգնաժամ» և «Գահերի խաղը»։ Նա հայտնի է «Վիկինգներ» հեռուստասերիալում կերտած Էյթելվուլֆի և  «Պատրիկի օրը» ֆիլմում Պատրիկ Ֆիցջերալդի կերտած դերերով։ 2015 թվականին նա ստացել է «IFTA» մրցանակ «Ֆիլմում գլխավոր դերի լավագույն դերկատար» կատեգորիայում «Պատրիկի օրը» ֆիլմի համար և «EFP 2015 Shooting Stars Award» մրցանակ՝ ներկայացնելով Իռլանդիան Բեռլինի կինոփառատոնի ժամանակ։

## Ֆիլմագրություն
##### Ֆիլմեր

##### Հեռուստատեսություն

##### Վիդեոտեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իռլանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կինոդերասաններ
Ադրիեննա Մյորֆի

**Ադրիեննա Մյորֆի** (), իռլանդացի մոդել, Միսս Իռլանդիա 2012 գեղեցկության մրցույթի հաղթող, ներկայացրել է իր երկիրը Միսս Տիեզերք 2012 մրցույթում։  
 
Մյորֆին սկզբից շահել է Միսս Դանդելիոն տիտղոսը։ Նա սերում է աշխատավորների դասից Կլոնդոլկին քաղաքից, այնուհետև 2012 թվականի նոյեմբերի 2-ին հաղթել է Միսս Տիեզերք Իռլանդիա մրցույթում։ Այնուհետև 2012 թվականի դեկտեմբերին մասնակցել է Միսս Տիեզերք 2012 մրցույթին Լաս Վեգասում։

## Կյանք և կարիերա
Մյորֆին` Իռլանդիայում գովազդի և մարքեթինգի ֆակուլտետի ուսանողուհի է, ինչպես նաև շարունակում է մոդելային կարիերան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official Miss Universe Ireland website
* Official Miss Universe Ireland facebook

Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթի հաղթողներ
Հեղնար Պետրոսյան

**Հեղնար Արարատի Պետրոսյան** (), հայ գրաֆիկ, նկարիչ-ձևավորող։

## Կենսագրություն
Հեղնար Պետրոսյանը ծնվել է 1980 թվականի փետրվարի 15-ին Արարատ քաղաքում։ 2003 թվականին ավարտել է ԵԳԱ-ն։ 2003-2012 թվականներին համագործակցել է «Անտարես», «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունների հետ, աշխատակցել «Մուլտիշոկ» մանկական և «Երևան» ամսագրերին։

Նկարազարդել է «Մանկական երգեր» (2003, տեքստերի հեղինակ՝ Յ. Սահակյան), «Մեր խեղճ իշուկը» (ֆրանսական ժողովրդական բանաստեղծություն, փոխադրությունը՝ Յ. Սահակյանի, 2004), «Խնդրագիրք ամենափոքրիկների համար» (2004), Հ. Ասլանյանի «Առակն իմաստուն ասում է մարդուն» (2005), Ե. Պետրոսյանի «Եղանակների կարուսել» (2005), Յ. Սահակյանի «Ասելուկներ Որսկան պապից» (2009), «Ձկնորս արջն ու մկնորս կատուն» (2012) և «Ռուս մանկագիրներ» (թարգմանությունը և փոխադրությունը՝ Յ. Սահակյանի, 2011) ժողովածուները, Արմինե Անդայի «Գաղտնիքների գիշերը» և այլ գրքեր։

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ ձևավորողներ
Նոր Արաքս

«**Նոր Արաքս**», կիսամսյա թերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1945-1949 թվականներին Լառնակայում (Կիպրոս)։ Խմբագիրը եղել է Հայկ Մոստիչյանը։

Պարբերականն ընթերցողին ծանոթացրել է Խորհրդային Հայաստանի առօրյային, նրա գոյությունն ու բարգավաճումը համարել Սփյուռքի հայապահպանության երաշխիքը։ Աջակցել է ներգաղթին, պատմել հայրենիք վերադարձած կիպրոսահայերի մասին, տպագրել նրանց նամակները։

«Նոր Արաքս» պարբերականը մեծ տեղ է հատկացրել երաժշտությանը, կերպարվեստին, կինոյին, խորհրդահայ հեղինակների գեղարվեստական գործերին նվիրված հրապարակումներին։ Առանձին նյութեր լույս են տեսել անգլերեն։

Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Մարսել Պետրոսյան

**Մարսել Հայկազի Պետրոսյան** (), հայ գրող, լրագրող, խմբագիր։ ԼՂՀ վաստակավոր լրագրող (2008)։

## Կենսագրություն
Մարսել Պետրոսյանը ծնվել է 1948 թվականի ապրիլի 1-ին Ստեփանակերտում։ 1974 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտը։ 1967 թվականից աշխատել է ԼՂԻՄ հեռուստառադիոպետկոմում. 1988-1990 թվականներին եղել է գլխավոր խմբագիր։ 19931995 թվականներին եղել է ԼՂՀ ՊՊԿ լրատվության և մամուլի դեպարտամենտի տնօրեն, 1995-1996 թվականներին՝ ԼՂՀ կրթության, մշակույթի և սպորտի փոխնախարար, 1996-1998 թվականներին՝ ԼՂՀ վարչապետի օգնական, 1998-2004 թվականներին՝ «Մարտիկ» շաբաթաթերթի, 20042008 թվականներին՝ «Ազատ Արցախ» օրաթերթի, 2008-2010 թվականներին՝ Արցախի հանրային ռադիոյի գլխավոր խմբագիր, 2010 թվականից՝ ԼՂՀ ԱԳՆ լրատվության բաժնի պետ։

Լույս են տեսել Պետրոսյանի «Կախարդական ակնոցները» (1992), «Արցախյան առածանի-ասածանի» (1999), «Միջօրե» (2002), «Դերենիկը և կրկեսի փիղը» (2005) վիպակների, պատմվածքների, պիեսների, հեքիաթների ժողովածուները։

## Պարգևներ
* ԼՂՀ Եղիշեի անվան մրցական, 
* «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» մեդալ (2002), 
* «Անբասիր ծառայության համար» մեդալ (2004), 
* «Մխիթար Գոշ» մեդալ (2011)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Հայկ Պարիկյան

**Հայկ Պարիկյան** (Բարիկյան, ), հայ բանասեր, բանաստեղծ, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Հայկ Պարիկյանը ծնվել է 1914 թվականին Յոզղաթում։ 1929 թվականին ավարտել է Հալեպի Հայկազյան վարժարանը, 1930-1934 թվականներին սսովորել Ֆրեր Մարիստների ֆրանսիական կաթոլիկական վարժարանում։

1941-1943 թվականներին դասավանդել է Հալեպի Հայկազյան, 1949-1953 թվականներին՝ Կիլիկյան, 1954-1978 թվականներին՝ Նաճարյան-Կյուլպենկյան վարժարաններում։ 1948-1949 թվականներին եղել է «Եփրատ», 1950-1953 և 1955–58 թվականներին՝ «Բուրաստան», 1958-1971 թվականներին՝ «Բարձունք» (երկուսն էլ՝ Հալեպ) պարբերականներների, 1975-1985 թվականներին՝ «Գեղարդ» տարեգրքի խմբագիր։

Հայկ Պարիկյանը մահացել է 2006 թվականի օգոստոսի 10-ին Հալեպում։

## Ստեղծագործություն
Լույս են տեսել Հայկ Պարիկյանի «Այգեկութք» (1962), «Երգեր հողի եւ մարդոց մասին» (1985) բանաստեղծությունների ժողավածուները, «Լեւոն Բաշալեան» (1970), «Պատմութիւն Սուրիոյ հայ տպարաններու» (համահեղինակ, 1973) աշխատությունները։

Հայկ Պարիկյանը հանդես է եկել նաև *Հայ-Պար, Պահակ, Շահան Նուռյան, Բակուր Տաթևյան* գրական կեղծանուններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Պըլը Պուղի (թերթ)

«**Պըլը Պուղի**», երգիծական ամսաթերթ։ Արցախի գրողների միության հրատարակություն։ Կոչվել է արցախցի զվարճախոս Պըլը Պուղու (1731–1810) անունով։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1991 թվականից Ստեփանակերտում։ Խմբագիրներ՝ Վարդան Հակոբյան, Հրաչյա Բեգլարյան, Դավիթ Միքայելյան, Վան Նովիկով։

Պարբերականը տպագրում է երգիծական-քննադատական նյութեր, ծաղրանկարներ։

Կատեգորիա:Արցախի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Պատմություն և մշակույթ

«**Պատմություն և մշակույթ**», հայագիտական կիսամյա հանդես։ Երևանի պետական համալսարանի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2010 թվականից (առաջին պրակը՝ 2005 թվականին՝ «Տարեգիրք») Երևանում։  Գլխավոր խմբագիր՝ Էդիկ Մինասյան, պատմական խմբագիր՝ Հակոբ Պետրոսյան։

Լուսաբանում է ՀՀ բուհերի հայագիտության բնագավառում կատարված աշխատանքները, տպագրում է հոդվածներ, հաղորդումներ, պատմական ակնարկներ, հուշագրություններ, գրախոսություններ, Հայաստանի և հարակից երկրների պատմությանը, համաշխարհային պատմության չլուսաբանված հարցերին վերաբերող սկզբնաղբյուրներ, գրքաշուկայի նորությունները և այլն։

Նյութերը տպագրվում են հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն (ամփոփումներով)։ 

Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Շնորհալի (թերթ)

«**Շնորհալի**», պատկերազարդ ազգային, կրոնական պարբերաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1996 թվականից Ժնևում՝ հայերեն և ֆրանսերեն։ Տեղի Սուրբ Հակոբ եկեղեցու պաշտոնաթերթ։ Խմբագիր՝ Աբել քահանա Օղլուգյան։

Արծարծում է կրոնական, բարոյագիտական խնդիրներ, տպագրում մանկապատանեկան դաստիարակիչ նյութեր, հոդվածներ՝ Սուրբ Գրքից, լուսաբանում է հայ համայնքի ազգային կյանքը, Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի և Հայ առաքելական եկեղեցու հայրապետական թեմերի և պատրիարքությունների գործունեությունը։

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Շվեյցարիայում
Շող (թերթ)

«**Շող**», ուսանողական ամսաթերթ, ապա՝ կիսամսյա։

## Պատմություն

Մխիթարյան վարժարանի հրատարակություն։

Լույս է տեսել 1910–1913 թվականներին Կոստանդնուպոլսում։ Խմբագիրներ՝ Բարսեղ Բարսեղյան, Վահան Սիրունյան։

Լուսաբանել է հայ ազգային-հասարակական կյանքը, Թուրքիայի հայկական գավառներում տիրող վիճակը, ներկայացրել մեծ տերությունների վերաբերմունքը Հայկական հարցի նկատմամբ։

Տպագրել է գրական ստեղծագործություններ, նյութեր՝ հայոց պատմության, լեզվի, դպրոցական հարցերի վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Շարժում (թերթ, Վառնա)

«**Շարժում**», ազգային, քաղաքական, գրական եռօրյա թերթ։

## Պատմություն

ՀՅԴ հրատարակություն։

Լույս է տեսել 1898–1907 թվականներին Վառնայում։ Խմբագիր-տնօրեններ՝ Վարդան Մեշտուճյան (Գամիր Արշավիր), Երուխան, Վարդ Պատրիկյան, խմբագիրներ՝ Մկրտիչ Վարդան, Մուրադ Երանոսյան, Ստեփան Կանարյան, Տիրան Աճեմյան։

Լուսաբանել է ՀՅԴ գործունեությունը, քննադատել Թուրքիայի հայահալած քաղաքականությունը, ներկայացրել արևմտահայության ծանր վիճակը։

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայերը Վառնայում
Ռեսպուբլիկա Արմենիա

**«Ռեսպուբլիկա Արմենիա»** (, «Հայաստանի Հանրապետություն»), հասարակական-քաղաքական եռօրյա թերթ (մինչև 2000 թվականը՝ Հայաստանի Ազգային ժողովի պաշտոնաթերթ), որը լույս է տեսել 1990-2023 թվականներին։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1990 թվականից Երևանում՝ ռուսերեն։ Խմբագիրներ՝ Բորիս Նավասարդյան, Տիգրան Հակոբյան, Աշոտ Մելիքյան, Արմեն Խանբաբյան, Շամիրամ Աղաբեկյան, Վարդան Ալոյան, Ելենա Կուրդիյան (2004 թվականից), Արարատ Պետրոսյան։

Անդրադարձել է Հայաստանի հասարակական-քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, կրթամշակութային, մարզային առօրյային, Արցախի Հանրապետությունում, Սփյուռքում և աշխարհում տեղի ունեցող ուշագրավ իրադարձություններին, ներկայացնում է մշակույթի և մարզաշխարհի ճանաչված գործիչների։

2023 թվականի հունիսի 1-ից «Ռեսպուբլիկա Արմենիա» և «Հայաստանի Հանրապետություն» թերթերը դադարել են լույս տեսնելուց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ