Շուկայի միկրոկառուցվածք

**Շուկայի միկրոկառուցվածք** (), ֆինանսների ճյուղ, որը կենտրոնացած է շուկայում փոխանակման գործընթացների մանրամասն ուսումնասիրության վրա։ Թեև շուկայի միկրոկառուցվածքի տեսությունը կիրառելի է ինչպես իրական, այնպես էլ ֆինանսական ակտիվների փոխանակման համար, առավելագույն փաստարկները առկա են ֆինանսական ոլորտում՝ շնորհիվ գործարքների վերաբերյալ տվյալների հասանելիության։ Շուկայի միկրոկառուցվածքի հետազոտությունների հիմնական ուղղությունը վերաբերում է այն եղանակներին, որոնցով շուկայի գործառույթներն ազդում են գործարքի արժեքի որոշիչների, գների, քվոտաների, ծավալների և առևտրային վարքագծի վրա։ 21-րդ դարում նորարարությունները հնարավորություն են տվել նաև ուսումնասիրել շուկայի միկրոկառուցվածքի ազդեցությունը շուկայի չարաշահումների տարածման վրա, ինչպես օրինակ՝ ներքին տեղեկատվության օգտագործումը (insider trading), շուկայի մանիպուլյացիան և բրոքեր-հաճախորդ շահերի բախումը։

## Սահմանում
Մորին Օ'Հարան շուկայի միկոկառուցվածքը սահմանում է որպես «գործընթացների և արդյունքների ուսումնասիրություն, որոնք տեղի են ունենում ակտիվների փոխանակման ժամանակ՝ հստակ ձևակերպված առևտրային կանոնների պայմաններում։ Թեև տնտեսագիտության մեծ մասը վերացական է թրեյդինգի մեխանիզմների մանրամասներից, միկրոկառուցվածքի գրականությունը վերլուծում է, թե ինչպես են առևտրային կոնկրետ մեխանիզմները ազդում գնի ձևավորման գործընթացի վրա»։

Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոն (*National Bureau of Economic Research*) ունի շուկայի միկրոկառուցվածքի հետազոտական խումբ, որը «նվիրված է արժեթղթերի շուկաների տնտեսության տեսական, էմպիրիկ և փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ ներառյալ ինֆորմացիայի դերը գների հայտնաբերման գործընթացում, իրացվելիության և գործարքի արժեքի սահմանման, չափման, վերահսկման և որոշման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տարբեր առևտրային մեխանիզմների և շուկայական կառուցվածքների արդյունավետության, բարեկեցության և կարգավորման վրա»։

## Հիմնախնդիրներ
Շուկայի միկրոկառուցվածքը վերաբերվում է մի շարք առանցքային խնդիրների՝ ներառյալ շուկայի կառուցվածքն ու ձևավորումը, գնի ձևավորումը և հայտնաբերումը, գործարքի և ժամանակի ծախսերը, անկայունությունը (volatility), տեղեկատվությունն ու բացահայտումը, իրացվելիությունը (liquidity), ինչպես նաև շուկայի մասնակիցների վարքագիծը։

### Շուկայի կառուցվածք և ձևավորում
Այս գործոնը վերաբերում է գնի որոշման և առևտրային կանոնների փոխհարաբերությանը։ Որոշ շուկաներում ակտիվների առևտուրը տեղի է ունենում դիլերների միջոցով, որոնք պահեստավարություն են վարում (օրինակ՝ նոր ավտոմեքենաների շուկա), մինչդեռ այլ շուկաներում գործարքները կատարվում են միջնորդների՝ բրոքերների միջոցով (օրինակ՝ անշարժ գույքի շուկա)։ Միկրոկառուցվածքի ուսումնասիրության կարևոր հարցերից է պարզել, թե ինչպես է շուկայի կառուցվածքը ազդում առևտրային ծախսերի վրա և արդյոք որոշ կառուցվածքներ ավելի արդյունավետ են, քան մյուսները։ Շուկայի միկոկառուցվածքը նաև կապվում է շուկայի մասնակիցների վարքագծի հետ՝ լինի դա ներդրող, դիլեր, թե վերահսկիչ մարմինների ներկայացուցիչ, ուստի այն որոշիչ ազդեցություն է ունենում ներդրումային որոշումների և դրանցից ելքի գործընթացի վրա։

### Գնի ձևավորում և հայտնաբերում
Այս գործոնը կենտրոնանում է այն գործընթացի վրա, որով որոշվում է ակտիվի գինը։ Որոշ շուկաներում գները ձևավորվում են աճուրդի միջոցով (օրինակ՝ eBay), մյուսներում՝ բանակցությունների արդյունքում (օրինակ՝ նոր ավտոմեքենաներ), իսկ որոշ շուկաներում գները պարզապես ֆիքսված են ցուցադրված տեսքով (օրինակ՝ սուպերմարկետ), և գնորդը որոշում է՝ գնել, թե ոչ։

Մերկանտիլիստները և ավելի ուշ դրամավարկային տնտեսագետների կողմից զարգացված փողի քանակական տեսությունը տարբեր մոտեցումներ են ունեցել գների վարքագծի հարցում՝ արտադրանքի կայունության համատեքստում։ Մերկանտիլիստների համար փողի արժեքը պայմանավորված էր այն կապիտալով, որի դիմաց այն հնարավոր էր փոխանակել, հետևաբար՝ արտադրության մակարդակը պայմանավորված էր երկրին հասանելի փողի առաջարկով։ Իսկ փողի քանակական տեսության համաձայն՝ փողի հասկացությունը կապված էր դրա շրջանառության հետ, ուստի արտադրման ծավալը կամ ընդունվում էր որպես կայուն, կամ դիտարկվում էր անկախ փոփոխական։

### Գործարքի և ժամանակի ծախսեր
Այս գործոնը վերաբերում է գործարքների և ժամանակի ծախսերին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ներդրումների եկամտաբերության և կատարողականության մեթոդների վրա։ Գործարքի ծախսերը ներառում են պատվերների մշակման ծախսեր, տեղեկության անհամաչափությունից բխող ռիսկ (*adverse selection*), պաշարների պահպանման ծախսեր և մենաշնորհային ուժի հետևանքներ։ Խոշոր պորտֆելների իրացվելիության վրա դրանց ազդեցությունը ուսումնասիրել են Նիլ Քրիսը (*Neil Chriss*) և Ռոբերտ Ալմգրենը (*Robert Almgren*), իսկ ապահովագրված պորտֆելների վրա՝ Տյանհուի Լին (*Tianhui Li*) և Ռոբերտ Ալմգրենը:

### Անկայունություն
Այս գործոնը կենտրոնանում է գների տատանվելու հակվածության վրա։ Գները կարող են փոփոխվել նոր տեղեկատվության հիման վրա, որը փոխում է գործիքի հիմնարար արժեքը (հիմնարար անկայունություն), կամ արդյունք լինել անհամբեր վաճառողների կողմից առաջացած առևտրային ակտիվության և դրա՝ իրացվելիության վրա ունեցած ազդեցության (ժամանակավոր անկայունություն):

### Իրացվելիություն
Այս գործոնը վերաբերում է գործիքի դրամական միջոցների վերափոխման դյուրինությանը՝ առանց շուկայական գնի վրա էական ազդեցություն ունենալու։ Իրացվելիությունը շուկայի արդյունավետության կարևոր չափիչ է։ Իրացվելիությանը կարող են ազդել տարբեր գործոններ, ներառյալ՝ մինիմալ գնային միավորները (*tick size*) և շուկայի ձևավորողների (*market makers*) դերը։

### Տեղեկատվություն և բացահայտում
Այս գործոնը վերաբերում է շուկայում առկա տեղեկատվությանը, մասնավորապես՝ շուկայի մասնակիցների միջև տեղեկատվության հասանելիությանը, թափանցիկությանը և այդ տեղեկատվության ազդեցությանը մասնակիցների վարքագծի վրա։ Շուկայի տեղեկատվությունը կարող է ներառել գին, շուկայի ծավալներ, տարածվածություն, հղիչ տվյալներ, առևտրի ծավալներ, իրացվելիության կամ ռիսկի գործոններ, հակառակ կողմի/մրցակցի ակտիվների հետևում և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
* Foucault, Pagano, Roell, *Market Liquidity: Theory, Evidence, and Policy*, Oxford University Press, 2013, 
* Jalil, Abdul and Feridun, Mete (2010) Explaining exchange rate movements: An application of the market microstructure approach on the Pakistani foreign exchange market. The Journal of Developing Areas, 44 (1). pp.&nbsp;255–265.  (print), 1548-2278 (on-line) ()
* Harris, Lawrence, *Trading & Exchanges: Market Microstructure for Practitioners*, Oxford Press, Oxford, 2003, .
* Hasbrouck, Joel, *Empirical Market Microstructure*, Oxford Press, Oxford, 2007, .
* Madhavan, Ananth, 2000, "Market Microstructure: A Survey." Journal of Financial Markets 3, 205-258.
* O'Hara, Maureen, *Market Microstructure Theory*, Blackwell, Oxford, 1995, .
* Schwartz, Robert A., Francioni, Reto, "Equity Markets in Action: The Fundamentals of Liquidity, Market Structure & Trading", John Wiley & Sons, 2004, 
*  Schwartz, Robert A., Francioni, Reto, Weber, Bruce W., "The Equity Trader Course", John Wiley & Sons, 2006, .  
* Stoll, Hans R., "Market Microstructure," in Constantinides, Harris and Stulz (eds.), *Handbook of the Economics of Finance*, Elsevier, Amsterdam, 2003, .
* 
* Holden, Craig W., Jacobsen, Stacey, Subrahmanyam, Avanidhar, "The Empirical Analysis of Liquidity," 2014, Foundations and Trends 8, No. 4, 1-102
*Aitken, Michael J., Frederick H. de B. Harris, and Shan Ji. "A Worldwide Examination of Exchange Market Quality: Greater Integrity Increases Market Efficiency." Journal of Business Ethics 132, no. 1 (2015): 147–70. http://www.jstor.org/stable/24703657.
*Ranking World Equity Markets on the Basis of Market Efficiency and Integrity (https://ssrn.com/abstract=490462)
*High Frequency Trading and End of Day manipulation (https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/289028/12-1055-dr22-high-frequency-trading-and-end-of-day-manipulation.pdf)
*High frequency trading–assessing the impact on market efficiency and integrity (https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/289040/12-1061-dr28-high-frequency-trading-impact-on-market-efficiency.pdf)
*Melton, H (2017). Market Mechanism Refinement on a Continuous Limit Order Book Venue: A Case Study. SIGecom Exchanges 16(1). (http://www.sigecom.org/exchanges/volume_16/1/MELTON.pdf)
*Budish, Eric, Peter Cramton and John Shim.The High-Frequency Trading Arms Race: Frequent Batch Auctions as a Market Design Response. Quarterly Journal of Economics 130(4), Nov 2015, pp 1547–1621. (http://faculty.chicagobooth.edu/eric.budish/research/HFT-FrequentBatchAuctions.pdf)
**Trading and Exchanges: Market Microstructure for Practitioners* by Larry Harris 

## Արտաքին հղումներ
* The web site of the Market Microstructure: Confronting Many Viewpoints international conference (with links to speakers' presentations).
* The website of the Capital Markets Research Cooperative Centre dedicated to optimal market design (https://web.archive.org/web/20141006150618/http://www.cmcrc.com/index.php/)
* The Foresight Project on the Future of Computer Trading (https://www.gov.uk/government/collections/future-of-computer-trading)

Կատեգորիա:Միկրոէկոնոմիկա
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ