open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աննա Զեգերս

**Աննա Զեգերս** (, իսկական անուն-ազգանունը՝ *Նեթի Ռադվանի* (*Netty Radványi*), ի ծնե ազգանունը՝ *Ռեյլինգ* (), ), գերմանացի գրող (ԳԴՀ)։ 1928 թվականից Գերմանիայի կոմկուսի, 1947 թվականից՝ ԳՄՍԿ անդամ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Քյոլնի և Հայդելբերգի համալսարաններում։ 1933-1947 թվականներին եղել է տարագրության մեջ (Ֆրանսիա, Մեքսիկա)։ Աննա Զեգերսի անդրանիկ ստեղծագործությունները՝ «Կնորսների ապստամբությունը» (1928), «Ուղեկիցները» (1932), նվիրված են տարբեր երկրների կոմունիստների հեղափոխական պայքարին։ «Գնահատված գլուխը» (1933) վիպակում և «Ազատագրում» (1937) վեպում նկարագրված է գյուղացիների ու բանվորների կյանքը ֆաշիստների իշխանության գլուխ անցնելու նախօրեին, «Յոթերորդ խաչը» (1942, անգլ․, 1946, գերմ․) վեպում, որը պատկերում է կոմունիստի փախուստը համակենտրոնացման ճամբարից, արտացոլված է Գերմանիայի հայրենասերների անկոտրում հավատը գերմանական ժողովրդի ապագայի նկատմամբ։ «Մեռածները երիտասարդ են մնում» (1949, հայ․ հրտ․ 1954) վեպում տրված է հասարակական տարբեր խավերի գերմանացիների ճակատագիրը։ «Որոշում» (1959) և «Վստահություն» (1968) վեպ-հերոսապատումներում հեղինակը դնում է սուր հարցեր, որոնց ծնունդ է տվել Գերմանիայի բաժանումը երկու մասի։ Զեգերսը սոցիալիստական ռեալիզմի վարպետներից է։ Նրա արձակին հատուկ է հոգեբանական վերլուծության արվեստը, բարոյական հարցադրումների խորությունը։ Նա խաղաղության համաշխարհային խորհրդի, լենինյան միջազգային մրցանակների կոմիտեի, արվեստների գերմանական ակադեմիայի անդամ է։ Բազմիցս ընտրվել է Գերմանական գրողների միության նախագահ։ Արժանացել է «Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման համար» լենինյան միջազգային մրցանակի (1951), ԳԴՀ-ի ազգային մրցանակի (1951, 1959)։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի (ՍՍՀՄ) և ԳԴՀ-ի «Ժողովուրդների բարեկամության մեծ աստղ» շքանշաններով։

1967 թվականին եղել է Հայաստանում, Դիլիջանում գրել է «Իսկական կապույտը» պատմվածքը։

## Աննա Զեգերսը հայերեն
* Մեռածները երիտասարդ են մնում (վեպ), Ե., Հայպետհրատ, 1954, 596 էջ։ Թարգմ.՝ Ս. Սաղյան, Գ. Մարտիրոսյան։

## Ստեղծագործություններ
* 1933 — Գնահատված գլուխը ()
* 1935 — Ճանապարհ փետրվարին ()
* 1942 — Յոթերորդ խաչը ()
* 1944 — Տրանզիտ (Transit Visa — 1944, Transit — 1947)
* 1946 — Մեռած աղջիկների զբոսանքը ()
* 1949 — Մեռածները երիտասարդ են մնում ()
* 1949 — Հարսանիք Հայիթիում ()
* 1959 — Որոշում ()
* 1961 — Լույս կառափնարանում ()
* 1962 — Կարիբյան էսքիզներ ()
* 1968 — Վստահություն ()
* 1980 — Երեք կին Հայիթիից ()

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Գ. Մարտիրոսյան, Հանդիպում Աննա Զեգերսի հետ։ «Գրական թերթ», 1969, № 6:

## Արտաքին հղումներ
* Գերմանական մամուլը Աննա Զագերսի գրքերի մասին 
* Зегерс Анна // Большая Советская Энциклопедия, 3-е издание

Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բեռլինի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Բյուզանդ Թոփալյան

**Բյուզանդ Հովհաննեսի Թոփալյան** (), ֆրանսահայ բանաստեղծ, նկարիչ, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1902 թվականին Այնթապում։ Հասուն տարիքում՝ 1930-ական թվականներին հաճախել է Ժյուլիանի և Գրանդ Շոմիեր ակադեմիաները։ Դեռևս ակադեմիա հաճախելու տարիներից նրան հոգեհարազատ է եղել ստեղծագործական կյանքը։

Ստեղծագործություններից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործական կյանք
Բյուզանդը, ապրելով Փարիզում, հրատարակել է «Անդաստան» հանդեսը և մասնակցել «Մենք» գրական խմբի համանուն պարբերականի լույսընծայմանը Շահան Շահնուրի հետ։ Նրա ստեղծագործություններից են «Այգահանդես» (1930), «Արևագալ» (1936), «Համայնական սեր» (1950), «Հրաախղություն» (1952), «Արձանագիր» (1959, նույնը լույս է տեսել նաև ֆրանսերեն "jinserit", 1962), «Լուսածնունդ» (1964), ժողովածուները։ Ունի ֆրանսերենով հրատարակված մեկ գիրք՝ «Աշխարհի օրը» (1959 "Le joure du Monde")։ Նրա ստեղծագործական կյանքը չի սահմանապակվել միայն ժողովածուներով և գրքերով։ Նա ուներ նաև նկարչական հակումներ, և իր ժողովածուների մեծ մասը նկարազարդել է ինքը։ Նրա աշխատանքներից է «Ձիավորներ» (1956), «Հեծյալն աշտարակի մոտ» (1960), «Կանաչ տեսիլ» (1969), որոնց մեջ արտացոլված էր հեծյալների նկարաշարերը և ծովափնյա բնանկարներ։

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Փարիզում (1961), Բեյրութում (1967) նաև Երևանում (1969)։

## Մատենագիտություն
* «Արձանագիր», Փարիզ, 1959 (jinserit, ֆրանսերեն, 1962)։
* «Կանաչ տեսիլ», 1969։
* «Արևագալ», Երևան, 1968։
* «Լուսածնունդ», ժողովածու, 1964։
* «Հեծյալն աշտարակի մոտ», 1960։
* «Աշխարհի օրը», ֆրանսերեն, 1959։
* «Ձիավորներ», 1956։
* «Համայնական սեր», Փարիզ, 1950։
* «Հրախաղություն», Փարիզ, 1937 – 1952 ։
* «Արևագալ՚» Փարիզ, 1936։
* «Այգահանդես», 1930։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ նկարիչներ
Ալմոուրոլ դղյակ

**Ալմոուրոլ** դղյակը միջնադարյան կառույց է, գտնվում է Տախո գետի մի փոքր կղզու վրա, Պորտուգալիայի Կենտրոնական շրջանի կենտրոն Վիլա Նովա դե Վարկինյա քաղաքից 4 կմ հեռավորության վրա է։ Դղյակը պատկանել է Տամպլիեր ասպետներին և պորտուգալական ռեկոնկիստայի ժամանակ օգտագործվել է որպես հենակետ։

## Պատմություն
thumb|left|Ալմոուրոլ դղյակ

Ժայռոտ կղզյակը, որի վրա գտնվում է Ալմոուրոլը, հնուց ռազմավարական նշանակություն է ունեցել՝ վերահսկելով գետով անցնող ջրային ճանապարհը։ Հնագիտական պեղումները ցույց են տվել, որ առաջին ամրություններն այստեղ կառուցվել է մ. թ. 1-ին դարում։ Հետագա դարերում այս վայրում ամրություններ են ունեցել ալանները, վեսթգոթերը, մավրերը։

Հայտնի է, որ երբ Պորտուգալիայի առաջին արքա Ալֆոնսու 1-ին Էնրիկեշի զորքերը 1129 թվականին հայտնվել են այս հողերում, կղզու վրա մավրիտանական ամրոց է եղել։

Ներկայիս դղյակը կառուցել են տամպլիերները 1160-1171 թվականներին։ 1312 թվականին տամպլիերների միության լուծարումից հետո դղյակը դատարկվել է։

19-րդ դարում ռոմանտիկ հայրենասերները վերականգնել են դղյակը, որը, սակայն, շատ քիչ ընդհանուր բան ուներ դղյակի միջնադարյան նախատիպի հետ։ Այդուհանդերձ, 1910 թվականին այն ներառվել է Պորտուգալիայի ազգային հուշարձանների ցանկում։ 1940-1950-ականներին այն վերակառուցվել է՝ որպես երկրի դիկտատոր Սալասարի նստավայրերից մեկը։

## Այցելուների համար
Ալմուորոլ դղյակն այցելուների համար բաց է ամեն օր՝ բացառությամբ հունվարի 1-ի, Զատկի օրվա, մայիսի 1-ի և դեկտեմբերի 25-ի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալմոուրոլ դղյակ, Այցելիր Պորտուգալիա  
* Ալմոուրոլ ամրոցը «Աշխարհի ամրոցներ» նախագծում 
* Ալմոուրոլ Ամրոց, Trip Advisor

Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի դղյակներ
Զիգֆրիդի գիծ

**«Զիգիֆրիդի գիծ»,** գերմանական պաշտպանական ամրությունների համակարգ։
Կառուցվել է 1936—1940 թվականներին՝ Հոլանդիայից մինչև Շվեյցարիա ընկած սահմանային գոտում։ Ընդհանուր երկարությունը կազմում Էր մոտ 500 կիլոմետր՝ 35—75 կիլոմետր խորությամբ։ Համակարգն ուներ վերերկրյա և ստորերկրյա ավելի քան 16 հազար պաշտպանական կառույցներ (կրակակետեր, հրամանատարական դիտակետեր, պատսպարաններ և հակատանկային արգելքներ)։ «Զիգիֆրիդի գիծը» պետք է ելակետ ծառայեր հարձակման համար, հնարավորություն տար զորքերին մարզելու, իսկ hարկ եղած դեպքում՝ պաշտպանվելու։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից (1939—1945) հետո դաշնակցային զորքերը հիմնովին ավերեցին «Զիգիֆրիդի գծի» վերերկրյա շինությունները, իսկ ստորերկրյա կառույցնևրի մի մասը պահպանվել և օգտագործվում է ռազմական նպատակով։

Կատեգորիա:Պաշտպանական կառույցներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Ամրաշինական կառույցներ
Զբոսայգի

300px|մինի|Երևանի Օղակաձև զբոսայգի
**Զբոսայգի**՝ ծառուղիներով, ջրային մակերեսներով, խաղահրապարակներով, քանդակներով, ճարտարապետական փոքր ձևերով, զվարճանքի կառույցներով, բնականից կամ արհեստականորեն կանաչապատ հողատարածություն՝ զբոսանքի, հանգստի, կուլտուրական ժամանցի համար։ Զբոսայգիները հիմնականում լինում են երկու ոճի՝ կանոնավոր (նաև կոչվում են՝ ֆրանսիական կամ ճարտարապետական) և բնապատկերային (անգլիական)։ Երբեմն առանձնացնում են «իտալական» դարավանդաձև տիպը։

Երևանի նախասովետական շրջանի հասարակական զբոսայգիներն էին՝ Անգլիականը  և «Բուլվարը», ընդհանուր 10 հա տարածությամբ։ Այժմյան Երևանն ունի բազմաթիվ զբոսայգիներ՝ Ծիծեռնակաբերդի, Հաղթանակի, Կոմիտասի, Թումանյանի և ուրիշ, 600 հա-ից ավելի տարածությամբ։

Կատեգորիա:Զբոսայգիներ
Ռեյնոսա (քաղաք)

**Ռեյնոսա** (իսպ.՝ Reinosa) քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Կանտաբրիա պրովինցիայի, Կանտաբրիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Կամպոո Լոս Վալիես* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 4.12 կմ2, իսկ բնակչությունը՝10277 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ayuntamiento de Reinosa
* Noticias del sur de Cantabria 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ռիոնանսա (քաղաք)

**Ռիոնանսա** (իսպ.՝ Rionansa), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Կանտաբրիա պրովինցիայի, Կանտաբրիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Սախա Նանսա* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 120 կմ2, բնակչությունը՝ 1113 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Rionansa, en Cantabria 102 municipios
* En Saja-Nansa en red 
* En Cantabria Infinita 
* Torre de Rubin de Celis 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
2006-07 NBA մրցաշրջան

**2007-08 NBA մրցաշրջանը** NBA-ի 61-րդ մրցաշրջանն էր։ Կանոնավոր մրցաշրջանում խաղացվել է 1,230 խաղ (82 խաղ 30 թմից յուրաքանչյուրի համար)։ Սկսվել է 2006 թ. հոկտոմբերի 31-ին և վերջացել է 2007 թ. ապրիլի 18-ին։ 2007 NBA Փլեյոֆ սկսվել է 2007 թ. ապրիլի 21-ին և տևել է մինչև հունիսի 14-ը, երբ Սան Անտոնիո Սփըրսը հաղթանակ է տարել Կլիվլենդ Կավալիերսի նկատմամբ 4-0 ընդհանուր հաշվով 2007 NBA եզրափակչում։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:2006 սպորտում
Կատեգորիա:2007 սպորտում
Միխայիլ Զեմցով

**Միխայիլ Գրիգորևիչ Զեմցով** (, ), ռուս ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի Զինապալատին կից գեղարվեստական դպրոցում, ապա աշխատել Պետերբուրգում։ Մասնակցել է Պետերհոֆի (այժմ՝ Պետրոդվորեց), Տալլինի Կադրիորգ (1718-1725) պալատա-պուրակային անսամբլների ստեղծմանը, եղել է Պետերբուրգի կառուցապատման հանձնաժողովի ղեկավարներից մեկը, Կորոբովի հետ ավարտել է (1741) ռուսական ճարտարաշինարարական կանոնագրքի կազմումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Շորթում

**Շորթում**, քրեական իրավունքում հանրային և անձնական սեփականության դեմ ուղղված հանցագործություն․ անձի կամ նրա մերձավորների նկատմամբ բռնություն գործադրելու, նրանց մասին անվանարկող տեղեկություններ հրապարակելու կամ նրանց գույքը ոչնչացնելու սպառնալիքով այդ անձի կառավարման կամ պահպանության ներքո գտնվող անձնական գույքը, գույքի նկատմամբ իրավունքը հանձնելու պահանջն է։ Անձնական գույքի շորթում է համարվում նաև արարքի կատարումը, օգտվելով տուժողի կախյալ վիճակից։ Շորթումը ավարտված հանցագործություն է սպառնալիքի միջոցով պահանջը ներկայացնելու պահից՝ անկախ հետևանքներից։

Ի տարբերություն կողոպուտի և ավազակության, հանցավորը սպառնում է ներկայացվող պահանջը չբավարարելու դեպքում գործողությունների դիմել (բռնություն գործադրել, անվանարկել և այլն) ապագայում։

Կատեգորիա:Քրեական իրավունք
Կատեգորիա:Սեփականության դեմ հանցագործություններ
Կատեգորիա:Անօրինական մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Հանցագործություններ
Ավազակի դուստր Ռոնին

**«Ավազակի դուստր Ռոնին»** (), շվեդ մանկագիր և հրապարակախոս Աստրիդ Լինդգրենի հեքիաթ-վիպակ է փոքրիկ Ռոնիի մասին, որն ապրում է անտառում՝ հինավուրց ամրոցում իր ընտանիքի և հայրիկի ավազակախմբի հետ։

## Սյուժե
Գլխավոր հերոսուհին Ռոնին, ինչպես Աստրիդ Լինդգրենի շատ գրքերում, երեխա է։ Ռոնին զվարթ, կենսուրախ, քաջ, հետաքրքրասեր, չնայած և կամակոր աղջիկ է։ Իր հայրը Մատիս անունով ավազակապետն է, մայրը՝ Լովիսան։ Նրանք պաշտում են իրենց աղջկան, բայց չեն վախենում ազատություն տալ Ռոնիին, և նա շուտով սովորում է գոյատևել անտառում, որ շրջապատում է նրանց ամրոցը և որտեղ կան թզուկներ, դրուդներ և այլ բազմաթիվ հեքիաթային և առասպելական էակներ։ Ավազակախումբը՝ Մատիսի գլխավորությամբ, թալանում է մարդկանց, որոնք անցնում են անտառով, սակայն Ռոնին առայժմ չգիտի այդ մասին։

Մատիսի ոխերիմ թշնամի Բորկան նույնպես ավազակապետ է։ Ռոնին ծանոթանում է Բիրքի՝ Բորկայի որդու հետ։ Նրանք սկզբում թշնամաբար են վերաբերվում մեկ մեկու, այնուհետև փրկում մեկը մյուսի կյանքը և վերջ ի վերջո որոշում դառնալ քույր ու եղբայր։ Իմանալով այդ, իրենց ընտանիքները ավելի են թշնամանում, և Ռոնին ու Բիրքը փախչում են անտառ և փորձում գոյատևել այնտեղ։ Անտառում շատ արկածներ ունենալուց հետո, երեխաները հասկանում են, թե ինչ է իսկական ընկերությունը։ Ռոնին համոզվում է, որ Բիրքը ազնիվ, հավատարիմ ու նվիրված ընկեր է։ Գրքի վերջում ավազակախմբերը ստիպված են լինում հաշտվել, որպեսզի երեխաները վերադառնան տուն (դա Ռոնիի և Բիրքի պայմանն էր)։ Ռոնին ու Բիրքը երդվում են երբեք ավազակ չդառնալ չնայած իրենց հայրերի դժգոհությանը։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ավազակի դուստր Ռոնին։ Հեքիաթ-վիպակ / Ա. Լիդգրեն Թարգմ./ռուսերենից/՝ Հ. Վարդանյան. - Երևան։ Արևիկ, 1998. 111 էջ.
* 1984 թ. շվեդ ռեժիսոր Տագե Դանիէլսոնը նկարահանել է ֆիլմ՝ գրքի հիման վրա։
* 1994 թ. Գերմանիայում գրքի հիման վրա մուզիքլ է բեմադրվել։
* 2014 թվականին ռեժիսոր Գոռո Միյաձակին պլանավորում է նկարահանել անիմե սերիալ Studio Ghibli «Sanzoku no Musume Ronja».
* Ռուսական Mechanical Poet խումբը ունի երգ Stormchild, որը նվիրված է Ռոնիի ծննդյան փոթորկոտ գիշերին, երբ կայծակը այնքան ուժեղ էր, որ նրանց ամրոցը երկու կես արեց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* թվային տարբերակ 
* գրականության ցանկ կրտսեր դպրոցականների համար 
* Գիբլի ընկերության անիմե-սերիալը
* Աստրիդ Լինդգրեն. Ստեղծագործություններ.

Կատեգորիա:Մանկական գրականություն
Կատեգորիա:1981 հեքիաթներ
Կատեգորիա:Աստրիդ Լինդգրենի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Taylor Gang Records

**Taylor Gang Records**, ամերիկյան հիփ հոփ և R&B ժանրերի երաժշտության ձայնագրման լեյբլ, որը գտնվում է Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ քաղաքում։ Ձայնագրման լեյբլը հիմնադրվել է 2008 թվականին ռեփեր Վիզ Խալիֆայի կողմից, իսկ 2011 թվականից սկսած Three 6 Mafia խմբի նախկին անդամ ռեփեր Ջուսի Ջեյը նույնպես սեփականատեր է համարվում։

## Ներկայիս անդամներ
[thumb|right|300px|[Ty Dolla Sign-ը (*ձախում*) և Չևի Վուդսը (*աջում*) ելույթ են ունենում լեյբլի հիմնադիր Վիզ Խալիֆայի (*մեջտեղում*) հետ (Դեկտեմբեր, 2013)]]
Կատարողներ, ովքեր ներկայումս ունեն պայմանագիր կնքած Taylor Gang Records լեյբլի հետ և իրենց երգերն ու ալբոմները թողարկում են այս լեյբլի միջոցով․

* Բերներ
* Չևի Վուդս
* Courtney Noelle
* J.R. Donato
* Quay Meanz
* Project Pat
* Թուկի Քարթեր
* Ty Dolla Sign

### Պրոդյուսերներ
* Big Jerm
* Sledgren
* RMB Justize
* Ricky P

## Նախկին անդամներ
* Լոլա Մոնրո
* Cardo

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ձայնագրման լեյբլներ
Շոտկիի երևույթ

մինի|Էլեկտրոնային մանրադիտակ շոտկի-ճառագայթիչ էլեկտրոնային աղբյուրը
**Շոտկիի երևույթ**, պինդ մարմնից էլեկտրոնների ելքի աշխատանքի փոքրացումը՝ էլեկտրոններն արագացնող արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ։ Շոտկիի երևույթը դրսևորվում է ջերմաէլեկտրոնային էմիսիայի հագեցման հոսանքի աճով, մակերևութային իոնացման էներգիայի նվազմամբ (տես Իոնային էմիսիա) և ֆոտոէլեկտրոնային էմիսիայի շեմի տեղաշարժմամբ դեպի մեծ երկարության ալիքների կողմը։ Այս երևույթի դասական տեսությունը մետաղների համար ստեղծել է գերմանացի գիտնական Վ․ Շոտկին () 1914 թվականին։ Որպես կանոն, արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը էլեկտրոնների ելքի աշխատանքի վրա կիսահաղորդիչների համար ավելի մեծ է, քան մետաղների համար։ Շոտկիի երևույթն օգտագործում են պինդ մարմինների մակերևույթի էլեկտրոնային որոշ հատկությունների ուսումնասիրման համար։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
2005-06 NBA մրցաշրջան

**2005-06 NBA մրցաշրջանը** NBA-ի 60-րդ մրցաշրջանն էր։ Սկսվել է 2007 թ. նոյոմբերի 1-ին և վերջացել է 2006 թ. ապրիլի 19-ին։ 2006 NBA եզրափակիչում Մայամի Հիթը հաղթանակ է տարել Դալաս Մավերիքսի նկատմամբ 4-2 ընդհանուր հաշվով։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:2005 սպորտում
Կատեգորիա:2006 սպորտում
Բորիս Բաբայան

**Բորիս Արտաշեսի Բաբայան** (), կիրառական մաթեմատիկայի և հաշվողական տեխնիկայի բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1977), ՌԳԱ թղթակից անդամ (1984)։

## Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտը։ 1957-1997 թվականներին աշխատել է ՌԳԱ ճշգրիտ մեխանիկայի և հաշվողական տեխնիկայի ինստիտուտում, 1997 թվականից՝ Մոսկվայի հաշվողական տեխնոլոգիայի ԳՀԻ-ի գիտական ղեկավար։

Աշխատանքները վերաբերում են հաշվողական համալիրների կառուցման ճարտարապետական սկզբունքներին, ԷՀՄ-ների ծրագրային ապահովման հարցերին։ Ղեկավարել է բազմապրոցեսորային «էլբրուս» սերիայի ԷՀՄ-ների ստեղծման աշխատանքները։ Լուրջ ավանդ ունի ռազմական հաշվողական համալիրների և արագագործ ԷՀՄ-ների ստեղծման գործում։

## Անդամակցություն
* ՌԳԱ թղթակից անդամ (1984)։
* Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
* ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ պետական (1974) և Լենինյան (1987) մրցանակներ։
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան։
* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան։
* Պատվո շքանշան։

## Երկեր
* Организация сетей в МВК "Эльбрус" / Б. А. Бабаян, С. В. Семенихин, 16,[1] с. схем. 22 см, М. ИТМИВТ 1985.
* Основные принципы управления базами данных в МВК "Эльбрус" / Б. А. Бабаян, С. В. Веретенников, В. П. Лебедев, 16 с. 20 см, М. ИТМИВТ 1985.
* Основные принципы управления базами данных в МВК"Эльбрус" / Б. А. Бабаян, С. В. Веретенников, В. П. Лебедев, 15,[1] с. 22 см, М. ИТМИВТ 1986.
* Языковая модель системной поддержки модульного программирования / Б. А. Бабаян, В. М. Пентковский, 58 с. 20 см, М. ИТМ и ВТ 1985.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ
Տուդանկա (քաղաք)

**Տուդանկա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Կանտաբրիա պրովինցիայի, Կանտաբրիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Սախա Նանսա* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 86.5 կմ2, բնակչությունը՝ 185 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 96 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ayuntamiento de Tudanca

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Անտոնի Էշլի Կուպեր

**Անտոնի Էշլի Կուպեր Շաֆտսբերի** (, ), անգլիացի փիլիսոփա, գեղագետ և բարոյագետ, դեիզմի ներկայացուցիչ, Շեֆտսբերիի երրորդ կոմսը։
## Գործունեություն
Շաֆտսբերի հայացքները ձևավորվել են անգլիական նեոպլատոնականների («Քեմբրիջի դպրոցի») ազդեցությամբ։ Ըստ Շաֆտսբերի՝ զգայաբար տրվածի արտաքին ձևավորումը խարսխվում է որոշակի ներքին չափականության վրա, քանի որ ձևը չի կարող նյութից ծնվել, այն անստեղծ, մշտնջենական, զուտ իդեալական միասնություն է, որն ամբողջացնում և կերպավորում է բազմազանությունը։ Ոչ թե զգայական իրերի պատահական գոյությունը, այլ այդ ներքին և իդեալական չափականությունն է պատկերում իսկական արվեստագետը՝ դրանով իսկ լինելով կարծես իրականության յուրատեսակ երկրորդ արարիչ։ Արվեստագետը նմանվում է բնությանը․ նրա առջև բացվում է այն ներքին ձևը, որը հատուկ է ոչ միայն բնությանը, այլև գիտակցությանը։ Այդ ներքին ձևի օրենքը Շաֆտսբերը ձևակերպել է հետևյալ կերպ, ամեն մի կեցություն իր ամբողջականությունը մասերից չի ստանում, այն որպես ձևավորված ամբողջականություն առկա է և գործում է մասերից առաջ։ Շաֆտսբերի կարծիքով մարդն ընդունակ է անմիջականորեն ընկալելու ես-ի մեջ ձևի անհատական սկզբունքը (սեփական «հանճարը»), որի անհատական դրսևորումները, իրենց ողջ տարբերություններով հանդերձ, միմյանց նկատմամբ նույնական են՝ ձևաստեղծման իրենց կարողության առումով, որը կարող է անվանվել «տիեզերական հանճար»։ Շաֆտսբերի գեղագիտության ազդեցությունը նկատելի է Դ․ Դիդրոյի, Գ․ Համանի, Յո․ Գ․ Հերդերի, Վ․ Հումբոլդտի, գերմանացի ռոմանտիկների, Է․ Հուսեռլի հայացքներում, գեշտալդ հոգեբանության և Է․ Կասիրերի «Սիմվոլիկ ձևերի փիլիսոփայության» մեջ։ Բարոյականության արմատները, ըստ Շաֆտսբերի, մարդու բնածին «բարոյական զգացման» մեջ են։ Բարոյականության էությունը անհատական և հասարակական հակումների ներդաշնակ զուգակցման մեջ է։ Շաֆտսբերը գտնում է, որ բարոյական կատարելությունը գեղագիտական բնույթ ունի, գեղեցիկն ու բարոյականը անխզելիորեն կապված են իրար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գեղագետներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արվեստագետներ
Գարեգին Նժդեհի հրապարակ (մետրոյի կայարան)

**«Գարեգին Նժդեհի հրապարակ»**, Երևանի մետրոպոլիտենի կայարան, որը բացվել է 1986 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Հաջորդում է «Շենգավիթ» կայարանին և վերջին կայարանն է։ Գտնվում է Երևանի Շենգավիթ համայնքում և դուրս է գալիս Գարեգին Նժդեհի հրապարակ, Գարեգին Նժդեհի, Թամանցիների փողոցներ։ Մինչև 1992 թվականը հեղափոխական գործիչ Սուրեն Սպանդարյանի անունով կոչվել է «Սպանդարյան հրապարակ», այնուհետև վերանվանվել է Գարեգին Նժդեհի անունով։ Ունի ելք դեպի Մանանդյան և Բագրատունյաց փողոցներ։

## Կառամատույց
Խոր հիմնադրման հենասյունային կայարան է։ Կառամատույցի հենասյուների արանքները կառուցված են սպիտակ մարմարից՝ կամարների տեսքով։ Հենասյուները երեսպատված են մուգ շագանակագույն երանգի գրանիտով։

Ճարտարապետն է ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ Լևոն Գևորգյանը։ Կայարանի գլխավոր կոնստրուկտորն է Իլյա Մանուչարյանը։

## Պատկերասրահ

Garegin Nzhdeh metro1a.jpg
Garegin Nzhdeh metro1.jpg
Garegin Nzhdeh station.jpg


## Տես նաև
* Երևանի մետրոպոլիտեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գարեգին Նժդեհի հրապարակ - Երևանի մետրո
Դանիել Դզնունի

**Դանիել Մարտինի Դզնունի** (իսկական ազգանունը՝ **Ուզունբաջաղյան**, ), հայ արվեստաբան, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1965)։

## Կենսագրություն
1917 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1953 թվականին՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտը։/

Հայկական կինեմատոգրաֆիայի հիմնադիրներից է։ 1923-1937 թվականներին (ընդմիջումներով) եղել է «Հայկինոյի» տնօրեն։ 1924 թվականին նախաձեռնել է հայկական առաջին խաղարկային ֆիլմի ստեղծումը, որի համար հրավիրել է Համո Բեկնազարյանին, ով մինչ այդ գտնվում էր Թիֆլիսում ու հասցրել էր իրագործել վրացական կինոյի հիմնադրումը` այնտեղ բեմադրելով երեք կինոնկար։ Ըստ Դզնունու՝ նրանք սկսել են ընդամենը 60 ռուբլուց նկարահանել կինո մի երկրում, որն ընդամենը մի քանի տարի առաջ էր տեսել ջարդ, գաղթ ու պատերազմներ։ Իր նախաձեռնած «Նամուս» ֆիլմի համար 1938 թվականին նա բռնադատվել է 1938–1943 թթ.՝ ազգայնական տարրեր ունենալու համար։ 5 տարի գտնվել է ԽՍՀՄ բանտերում և համակենտրոնացման ճամբարներում։ Արդարացվել է 1954 թվականին։

Գրել է թատերախոսություններ, «Հայկինոյի զարգացման ուղիները» (1927), «Հայկինոն 10 տարում» (1933), «Ժողովրդական արտիստուհի Նինա Մանուչարյան» (1960), «Ուրվագիծ հայկական կինեմատոգրաֆիայի պատմության» (1961), «Ժողովրդական արտիստ Գրիգոր Ավետյան» (1963), «Վաստակավոր արտիստ Համբարձում Խաչանյան» (1967) աշխատությունները։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2 շքանշանով։

## Երկեր
*«Ուրվագիծ Հայաստանի կինեմատոգրաֆիայի պատմության», Դզնունի, Դանիել Մարտինի, Երևան։ Հայպետհրատ, 1961 . 269 էջ։
*«Գրիգոր Ավետյան», Դզնունի, Դանիել Մարտինի, Երևան։ ՀԹԸ, 1963 . 166 էջ..
*«Համբարձում Խաչանյան» Դզնունի, Դանիել Մարտինի, Երևան։ Հայաստան, 1967. 97 էջ։
*«Հայ կերպարվեստագետներ, համառոտ բառարան», Դանիել Դզնունի, «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1977 թ.։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«Մոսկվա» կինոթատրոնի աստղերի ճեմուղում բացվել է Դանիել Դզնունու անվանական աստղը
*Դանիել Դզնունու հուշերը Համո Բեկնազարյանի մասին

Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Տնային սնկեր

**Տնային սնկեր** (), բազիդիավոր աֆիլոֆորային սնկերի ընտանիք։ Հայտնի են 8 ցեղ և 50 տեսակ, Հայաստանում՝ 2 ցեղ և 3 տեսակ՝ կոնիոֆորա սովորական (Coniop- hora puteana) և այլն։ Առավել տարածված է իսկական տնային սունկը կամ սերպուլա լացողը (Serpula lacrimans)։ Աճում է ամենուրեք (քայքայված բնափայտի, հատակի փտած տախտակների վրա, տարբեր շինություններում, նկուղներում, հանքերում)՝ տարվա բոլոր ամիսներին։ Պտղամարմինը միամյա է, հազվադեպ՝ բազմամյա (տրամագիծը՝ մի քանի սմ-ից մինչև 1 մ), դարչնագույն, ժանգագորշ, փռված, փառանման, կաշեկերպ, երբեմն՝ բավականին մսալի, թեթևակի ամրացած հիմնանյութին։ Սնկամարմինն ամուր է, բամբականման, սպիտակ, հաճախ՝ դեղնավուն կամ մոխրագույն։ Առկա են լավ զարգացած սպիտակ, դեղին, մոխրագույն կամ գորշավուն միցելիումային ձգաններ (ռիզոմորֆներ)։ Փտած բնափայտի վրա հանդիպում են բամբականման, սպիտակ կամ մոխրագույն, դեղնավուն խոշոր միցելիումի կուտակումները։ Վնասակար տեսակ է. առաջացնում է փտում, թաղանթանյութի ակտիվ քայքայում։ Բնափայտի լրիվ փտումը և քայքայումը տեղի է ունենում 0,5-1 տարվա ընթացքում։

## Նկարագրություն
*Ունեն երկարած մարմին, հազվադեպ գլխարկավոր։ Հիմենոֆորմ փշոտ է կամ ցանցավոր։ Սնկերի մեծ մասի տակը սպիտակ գույն ունի։ Մարմինը հիալինային կամ դեղնավուն է, մսոտ կամ դոնդողանման։ Գեներատիվ հիֆերը ունի սեղմանկներ կամ առանց դրանց է։
*Սպորները ձվաձև են կամ էլիպսաձև, հարթ դեղին, շականակագույն կամ դեղնականաչ գունավորմամբ։ Բազիձավոր չորս սպորանի սնկեր են։

## Տաքսոնոմիա
### Հոմանիշներ
* 

### Ընտանիք
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Բոլետայիններ
Ալեքսանդր Գրիգորյան (թատերական գործիչ)

**Ալեքսանդր Սամսոնի Գրիգորյան** (), խորհրդային և հայ թատերական գործիչ, բեմադրիչ և ռեժիսոր, Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական պետական դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր ռեժիսոր։

## Կրթություն
* 1956 թ. փորձել է ընդունվել Մոսկվայի թատերական ինստիտուտ, սակայն քննությունները հաջողությամբ չի հանձնել։
* Ավարտել է Լենինգրադի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտը՝ ուսանելով Լեոնիդ Վիվիենի կուրսում։

## Ստեղծագործական գործունեությունը
* 1962-1965 թթ. - Սմոլենսկի շրջկենտրոնի թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։
* 1964 թվականից - Երևանի Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական պետական դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր ռեժիսոր։
* 2000 թ. Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում հիմնադրել է դերասանական վարպետության ռուսական կուրս։

## Բեմադրությունները
* Լերմոնտով՝ «Դիմակահանդես»։
* Գոգոլ՝ «Ռևիզորը»։
* Սուխովո-Կոբիլին՝ «Տարելկինի մահը»։
* Շեքսպիր՝ «Մակբեթ»։
* Յու.Պոլյակով՝ «Աֆրոդիտեի ձախ կուրծքը»։
* Յու.Պոլյակով՝ «Համադասարանցիները»։
* Վ.Ռոզով՝ «Մենք լավ ենք ապրում»։
* Ա.Շիրվանզադե՝ «Մորգանի խնամին»։
* Գ.Սլուցկի՝ «Մոլագարը»։
* Ս.Դովլաթով՝ «Նախկինում մենք ապրել ենք սարերում»։
* Ա.Պապայան՝ «Փեսացուն արտասահմանից» (Օդեսայի թատրոն)։
* Ջ.Օրտոն՝ «Ինչ տեսավ պալատականը» (Յարոսլավլի թատրոն)։
* Ա.Ցագարելի՝ «Խանումա» (Յարոսլավլի թատրոն)։
* Ռ.Կոլինոսկի՝ «Լուսնի հրեշը» (Չեխովի անվան Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոն, Չիտայի թատրոն)։

Բեմադրել է ավելի քան 150 ներկայացում Երևանում, Մոսկվայում, Սանկտ-Պետերբուրգում, Յարոսլավլում, Վոլգոգրադում, Կալինինգրադում, Օդեսայում, Լվովում, Քիշնևում, Բուլղարիայում, Ռումինիայում, Հարավսլավիայում, Սլովակիայում, Լեհաստանում, Հունգարիայում և այլուր։

## Պարգևներ և կոչումներ
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978)։
* Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1999)։
* Ստանիսլավսկու միջազգային թատերական մրցանակի դափնեկիր «Արտասահմանյան բեմում ռուսական դասական արվեստի ավանդույթների զարգացման համար» անվանակարգում(2000)։
* Սմոկտունովսկու միջազգային թատերական մրցանակի դափնեկիր (2000)։
* ՀՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր։
* Բարեկամության շքանշան (Ռուսաստան) (2007)։
* Թատրոնի միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (2010)։
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի (2012)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2012)։
* ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակի դափնեկիր լավագույն ռեժիսուրայի համար (2013)։
* Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի պրոֆեսոր։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան (2017)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալեքսանդր Գրիգորյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Չարբախ (մետրոյի կայարան)

մինի|ձախից|«Չարբախ» մետրոյի կայարանի մուտքը

**«Չարբախ»**, Երևանի մետրոպոլիտենի կայարան, որը բացվել է 1996 թ. դեկտեմբերի 26-ին։ Հաջորդում է «Շենգավիթ» կայարանին և այդ կայարանից ճյուղավորվող միակ ու վերջին կայարանն է։ Գտնվում է Երևանի Շենգավիթ համայնքում և դուրս է գալիս Շիրակի և Արարատյան փողոցներ։ Ունի ելք դեպի Արարատյան փողոց։ Մոտակայքում է «Էրեբունի» օդանավակայանը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո կառուցված միակ կայարանն է։

## Կառամատույց
Երևանի մետրոպոլիտենի ամենանոր ու ամենաէժան կայարանն է։ Վերգետնյա է, մեկ ուղով։ Կառամատույցի մետաղական տանիքը հենվում է գլանաձև սյուներին, որոնց վրա տեղադրված են գնդաձև լուսամփոփներ։ Կայարանը փակուղային է. երեք կողմից շրջափակված է երկաթբետոնե պարիսպով։ Ելքը կողքից է դեպի դրամարկղերով նախասրահ։

Ճարտարապետն է Վալտեր Մնացականյանը։

## Տես նաև
* Երևանի մետրոպոլիտեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չարբախ - Երևանի մետրո

Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կորոկե

**Կորոկե**, պատկանում է ճապոնական խոհանոցին։ Կորոկեն կոտլետ է պատրաստված մսից, քերած կարտոֆիլից, ծովամթերքից և բանջարեղենից։ Օգտագործվում է նաև ալյուր, ձու, պաքսիմատ և ձիթայուղ։ Այն մատուցվում է ինչպես առանձին ուտեստ, այնպես էլ որպես լրացում մեկ այլ ուտեստի։ Դրանցից է, օրինակ ճապոնական քարրին։

## Պատրաստման եղանակը
Կորոկե պատրաստելու ժամանակ կարտոֆիլը կեղևով եփվում է, որից հետո պատրաստում են պյուրե։ Ձիթայուղի մեջ տապակվում է սոխը, այնուհետև աղացած միսը, որին ավելացվում է աղ, համեմունքներ և մի փոքր սերուցք։ Արդեն մի փոքր սառած պյուրեն լցոնվում է այս խճողակով, ստանում կոտլետի տեսք, այնուհետև թաթախվում ալյուրի մեջ, հետո հարած ձվի մեջ, հետո պաքսիմատի մեջ և նոր միայն տապակվում առատ ձիթայուղով։ Այն տապակվելով է միջին ջերմաստիճանում, ստանալով ոսկեդարչնագույն տեսք արդեն համարվում է պատրաստ։ Պատրաստի կորոկեն դասավորվում է նախ անձեռոցիկի վրա, որպեսզի ավելորդ ձիթայուղը ներծծվի և նոր միայն մատուցվում։ (Ճապոնացիները կարծում են, որ ուտեստի վրա ավելորդ յուղի գոյությունը նշան է վատ խոհարարության)։ Կորոկեն դրսից պետք է լինի շատ փխրուն, ներսից շատ փափուկ։

Կատեգորիա:Ճապոնական խոհանոց
Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ
Հրաչիկ Ջավախյան

**Հրաչիկ Աշոտի Ջավախյան** (ծնվել է 1984 թվականի հուլիսի 6-ին, Կիրովական, Հայկական ՍՍՀ), հայ բռնցքամարտիկ, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոն (2010), Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2008)։ Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2009)։
 
Հրաչիկ Ջավախյանը բռնցքամարտով զբաղվել սկսել է 14 տարեկանում վաստակավոր մարզիչ Արմեն Գևորգի Միսակյանի ղեկավարությամբ։ 2005 թվականից ընդգրկված է Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։ 2006 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն, 2008 թվականին Պեկինում անցկացվող Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր թեթև (մինչև 60 կգ) քաշային կարգում։ Երկու մրցությունների ընթացքում էլ պարտվել է միայն օլիմպիական երկակի չեմպիոն Ալեքսեյ Տիշչենկոյին։ 2009 թվականին Միլանում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությունում անհաջող ելույթ ունենալուց հետո որոշել է անցնել առաջին միջին քաշային կարգ։ Նոր քաշային կարգում առաջին անգամ հանդես է եկել Եվրոպայի՝ 2010 թվականի առաջնության ժամանակ, որտեղ նա բոլոր հինգ մարտերում հաղթանակ է տարել ու նվաճել Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոս։

2008 թ. սեպտեմբերի 17-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը Sports-reference.com կայքում 
* Պրոֆիլը ''Օլիմպիադա-2008''-ի կայքում

Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Վարդիթեր Կարապետյան

**Վարդիթեր Սանասարի Կարապետյան** (), հայ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
1949 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1955 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։
1956 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1969 թվականին Երևանում բացվել է նրա ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը։ 2013 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Հայաստանի նկարիչների միությունում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործություններ
*«Դաշտային ծաղիկներ»
*«Ձմեռ»
*«Տաթևի վանքը»
*«Եղեգնաձոր»
*«Գարնանային առավոտ»
*«Տատն ու թոռնիկը»
*«Ձմեռային իրիկնամուտ»
*«Հեռուստացույցի առջև»
*«Այգեստան»
*«Բագրատիկը»
*«Ընկերներ»

## Մատենագրություն
*Վարդիթեր Կարապետյանի կատալոգ. Երևան, 1969 թ.։
*Մ. Այվազյան, Արվեստ, որ առինքնում է անկեղծությամբ։ «Խորհրդային արվեստ», 1969, №8։
*М. Айвазян, Вардитер Карапетян (буклет), Ереван, 1971.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1927 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Հոկսեն Միրզոյան

**Հոկսեն Առաքելի Միրզոյան** (), խորհրդային հայ ծանրամարտիկ, մարզիչ, Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի փոխնախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սիսիանի շրջանի Անգեղակոթ գյուղում։ 1965 թ. ընտանիքով տեղափոխվել է Էջմիածնի շրջանի Բաղրամյան գյուղ։ 1977 թ. սկսել է պարապել ծանրամարտ մարզիչ Աշոտ Վիլասյանի ղեկավարությամբ և 1978 թ. լրացրել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի նորման։ 1981 թ. նա հաղթեց երիտասարդների աշխարհի առաջնությունում և հրավիրվեց ԽՍՀՄ հավաքական։

1982 թ. նա նվաճեց ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։ Այդ հաջողությունը նա կրկնեց նաև 1983, 1988 և 1991 թվականներին։

1983 թ. նա հաղթեց մեծահասակների աշխարհի առաջնությունում՝ սահմանելով նոր համաշխարհային ռեկորդներ հրում վարժությունում և ընդհանուր հաշվարկում։

Համարվում էր 1984 թ. Լոս Անջելեսում կայանալիք օլիմպիական խաղերի ֆավորիտ, սակայն չկարողացավ մասնակցել խաղերին, քանի որ խորհրդային մարզիկները ԽՄԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի որոշմամբ բոյկոտեցին խաղերը։ Փոխարենը նրանք մասնակցեցին Բարեկամություն-84 միջազգային մրցաշարին, ուր Միրզոյանը երկու անգամ բարելավեց համաշխարհային ռեկորդը պոկում վարժությունում։

1988 թ. Սեուլում անցկացված օլիմպիական խաղերում երկրորդն էր, սակայն հաղթող ճանաչված բուլղարացի ծանրորդ Միտկո Գրաբլևը օգտագործել էր արգելված խթանիչներ, և ոսկե մեդալը փոխանցվեց Միրզոյանին։

1991 թ. նա ավարտեց իր ելույթները և անցավ մարզչական աշխատանքի։ 1998-2004 թթ. եղել Հայաստանի ծանրամարտի ֆեդերացիայի նախագահ և ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

2004 թ. ընտրվել և մինչ այժմ հանդիսանում է Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի փոխնախագահ։ Երևանի ծանրամարտի մարզադպրոցի տնօրենն է։ Մարզում է իր որդուն՝ Առաքել Միրզոյանին և եղբորորդուն՝ Արայիկ Միրզոյանին։

## Պարգևներ և կոչումներ
*ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1984)։
*Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1998)։
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2013)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1961 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգեղակոթ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ծանրորդներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ծանրամարտի մարզիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Ֆիլադելֆիա Ֆլայերս

[thumb|right|230px|Ակումբի ներկայիս ավագ [Կլոդ Ժիրուն]]
[thumb|right|230px|Թիմի նախկին պաշտպան Մարկ Հոուիի մարզաշապկի հավերժացման արարողության ժամանակ ([մարտի 7, 2012 թ.)]]

**«Ֆիլադելֆիա Ֆլայերս»** (անգլերեն՝ *Philadelphia Flyers*) պրոֆեսիոնալ հոկեյի ամերիկյան ակումբ։ Հանդես է գալիս Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) արևելյան կոնֆերենցիայի մայրաքաղաքային դիվիզիոնում։ Տեղակայված է ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի վարչական կենտրոն Ֆիլադելֆիա քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1967 թվականին, երբ լիգայի ընդլայնման արդյունքում ակումբների քանակը վեցից դարձավ տասներկու։ Սկսած 1996 թվականից թիմը տան հանդիպումներն անցկացնում է «Ուելս Ֆարգո սենթր» մարզապալատում։

Սթենլիի գավաթը թիմին նվաճել հաջողվել է երկու անգամ՝ 1974 և 1975 թվականներին։

## Թիմային ռեկորդներ
* Առավելագույն միավորներ մեկ մրցաշրջանում՝ **118**, (1975–76)
* Առավելագույն հաղթանակներ մեկ մրցաշրջանում՝ **53**, (1984–85, 1985–86)
* Առավելագույն գոլեր՝ **350**, (1983–84)
* Նվազագույն բաց թողած գոլեր (մեկ մրցաշրջանում)` **164**, (1973–74)
* Ամենաերկար հաղթանակների շարան` **35** հանդիպում, (1979–80) (NHL-ի, ինչպես նաև հյուսիսամերիկյան բարձրագույն սպորտային լիգաների ռեկորդ)

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) ակումբներ
Բութին

**Բութին**, չհագեցած ածխաջրածին, քիմիական բանաձևն է՝ С4Н6

## Իզոմերիա
Բութինին բնորոշ է կառուցվածքային իզոմերիա։ Բութինն ունի երկու իզոմեր բութին-1 և բութին-2։

## Ստացում
Բութին-2 կարելի է ստանալ 2,3-դիբրոբութանից, ալկալու սպիրտային լուծույթի հետ տաքացնելիս։
 \mathrm{CH_3-CHBr-CHBr-CH_3 + 2KOH \rightarrow C_4H_6 + 2KBr + 2H_2O} 

## Քիմիական հատկություններ
Բութինն ավելի դժվար է մտում միացման ռեակցիայի մեջ, քան բութենը։ Դրա պատճառը բութինի մոլեկուլում եռակի կապի առկայությունն է։ Եռակի կապը կազմված է երկու π կապերից և մեկ σ կապից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия / Редкол.։ Кнунянц И.Л. и др.. — М.։ Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1 (Абл-Дар). — 623 с.

Կատեգորիա:Ալկիններ
Վահան Կարապետյան

**Վահան (Վանիկ) Կարապետի Կարապետյան** (), հայ նկարիչ, գրաֆիկ։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Վանիկ Կարապետյանը ծնվել է 1910 թվականին Տաճկահայաստանում՝ Մոկսի նահանգի Հաղին գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ 1915 թվականին փախուստի ժամանակ սպանվել է հայրը, 1916 թվականին Էջմիածնում մահանում են մայրը, երկու եղբայրները և երկու քույրերը, իսկ իրեն որպես անապաստանի վերցրել են մանկատուն։ Եղել է Էջմիածնի, Երևանի, Ղարաքիլիսայի (Կիրովական), Թիֆլիսի, Ղարսի և ավելի երկարատև՝ Լենինականի մանկատներում։

1927 թվականին մանկատանը ավարտել է մանկավարժական տեխնիկումը, նույն թվականին դուրս է եկել մանկատնից և ընդունվել է Երևանի գեղարդ տեխնիկումը, որն ավարտել է 1929 թվականին։ 1929-1931 թվականներին աշխատել է Լենինականի երկաթգծի մանկօջախում, որպես նկարի և ծեփի անկյան ղեկավար և վարիչի օգնական։ 1931 թվականին Լուսժողկոմատի կողմից գործուղվել է Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայում սովորելու, որն ավարտել է 1937 թվականին և համամիութենական ժողկոմխորին կից Արվեստի կոմիտեի կողմից գործուղվել է Երևան, կերպարվեստի հանրապետական ուսումնարան, որպես գեղանկարչության և նկարչության դասատու։ 1926 թվականին ընդունվել է կոմերիտմիության շարքերը, 1928 թվականից եղել է պրոֆմիության անդամ։ Մասնակցել է Գերմանա-խորհրդային պատերազմին։ Զոհվել է Կերչում, 1942 թվականին։

## Ստեղծագործություններ
Գործերից են՝ «Նորքի էտյուդ», «Ցամաքաբերդ», «Պիոներներ», «Ածխահատ», Ստ. Ալթունյանի դիմանկարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ժիրայր Կետիկյան

**Ժիրայր Կարապետի Կետիկյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1930 թվականին:
:Ավարտել է Երևանի Որոշիլովի անվան միջնակարգ դպրոցը:
:1953 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը:
:1959 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի քանդակագործական բաժինը։
:1959 թվականից աշխատել է Կիրովականի նկարչական դպրոցում՝ որպես քանդակագործության և նկարչության դասատու։
:1961 թվականից մինչև 1969 թվականը զբաղեցրել է Կիրովականի նկարչական դպրոցի տնօրենի պաշտոնը:
:1961 թվականից հանդիսանում էր Հայաստանի նկարիչների միության /կերպարվեստագետների միություն/ անդամ:
:1961 թվականից մինչև 1972 թվականը հանդիսացել է Հայաստանի նկարիչների միության նկարիչների Կիրովականի բաժանմունքի նախագահ:
:1969 թվականից մինչև 1972 թվականը հանդիսացել է Կիրովականի գլխավոր նկարիչը:

### Այլ տեղեկատվություն
Կատարել է Վանաձորի մշակույթի պալատի, «Երևան» կինթատրոնի ձևավորումները, 1961 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։

## Քանդակներներ
* «26 կոմիսարներ», Վանաձոր
* Ստեփան Շահումյանի հուշարձանը, Վանաձոր
* «Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան», Վանաձոր
* «Երևան» կինոթատրոնի գեղարվեստական ձևավորում, Վանաձոր
* Մանկական գրադարանի գեղարվեստական ձևավորում, Վանաձոր
* «Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան», Քուչակ
* «Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան», Գեղադիր
* «Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան», Արծվաքար
* «Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան», Փյանջ, Տաջիկստան
* «Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան», Նուրեկ, Տաջիկստան
* «Կաթողիկոս Ներսես Աշտարակեցի»
* «Կարբիդագործներ»
* «Հազարան բլբուլ»
* «Բրիգադիր Արամ Ղարիբյանը»
* «Գառնուկ ախպեր»
* «Խաղաղության աղավնիներ»
* «Սեր և աշխատանք»
* «Բանվորներ»
* «Էթերի դիմաքանդակը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ռաֆիկ Հայրապետյան (քանդակագործ)

**Ռաֆիկ Արմենակի Հայրապետյան** (), հայ քանդակագործ։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1964)։

## Կենսագրություն
Ռաֆիկ Հայրապետյանը ծնվել է 1929 թվականին, Ղափանում։ 1947-1951 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1958 թվականին ավարտել է Լատվիայի գեղարվեստի ակադեմիան, որտեղ նրան դասավանդել են Է. Մելդերիսը, Կ. Զեմդեգան, Տ. Զալտկալնը։ Ավարտելուց հետո գործուղվել է Ուլյանովսկ։ 1959 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։

Գլխավոր գործերից են՝ «Ալեքսանդր Ուլյանովը մահապատժից առաջ», «Կորեացի քանդակագործ Պակ Սուն Գուի դիմաքանդակը», «Գ. Գայի դիմաքանդակը», Խորհրդային հերոս Վ. Դեևի (Ուլյանովսկ), պարտիզան Դենիս Դավիդովի, հեղափոխական Պ. Գլադիշևի (Բարիշ գյուղ) հուշարձանները և այլն։

## Պարգևներ
* Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ

## Ստեղծագործություններ
* Խորհրդային հերոս Վլադիմիր Դեևի կիսանդրին Ուլյանովսկում (1958)
* Դենիս Դավիդովի հուշարձանը Վերխնայա Մազա գյուղում (1960, բրոնզ)
* ՌԴ հերոս Վիկտոր Նոսովի հուշարձան-կիսանդրին Սենգիլեյ քաղաքում (1965)
* «Ողբացող մայրը» կոթողը Կարսուն ավանի 30-ամյակի հրապարակում (1968)
* Մեծ Հայրենական պատերազմի ընթացքում ընկած զինվորների հուշարձանը Մայնա ավանում (1973)
* Հաղթանակի 30-ամյակի հրապարակում տեղադրված քանդակագործական խումբ Ուլյանովսկում (1975)
* Կլիմենտ Տիմիրյազևի հուշարձան-կիսանդրին Տիմիրյազև ավանում (1979)
* «Ողբացող մայրը» կոթողը Նովոուլյանովսկում (1985)
* Խորհրդային Միության հերոս Ֆեոդոր Միխայլովի կիսանդրին Ուլյանովսկում (1987)

## Մատենագրություն
* Н. Агафонова, "Его герой-современник" "Ульяновский комсомолец", 1962, 28 марта.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Հարություն Հեքիմյան

**Հարություն Հեքիմյան** (19-րդ դար), հայ թատերական նկարիչ, ծաղրանկարիչ։

## Կենսագրություն
1950-ական թվականներին աշխատել է Պոլսում Հովհաննես Գասպարյանի ղեկավարությամբ գործող «Արամյան թատրոնում» որպես նկարիչ։ Կատարել է նաև աֆիշներ և ծրագրեր։ Հեքիմյանը հայտնի է նաև որպես ծաղրանկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ ծաղրանկարիչներ
Վահե-Անդրե Հեքիմյան

**Վահե-Անդրե Հեքիմյան** (), գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Վահե-Անդրե Հեքիմյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդու քաղաքում։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ որբացել է, հայտնվել է Կոստանդնուպոլսի որբանոցներից մեկում, այնուհետև հաստատվել Գրաս քաղաքում, 1924 թվականից ապրել Փարիզում, որտեղ զբաղվել է լուսանկարչությամբ և զանազան արհեստներով։ 1937-1945 թվականներին եղել է զինվորական ծառայության մեջ, մասնակցել երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1953 թվականից զբաղվել է նկարչությամբ։ Վահե-Անդրե Հեքիմյանի կտավներին բնորոշ են հագեցած կոլորիտը, գունածավալների ռիթմիկ խմբավորումը, պատկերման պայմանականությունը։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Գրոսում, Նիցցայում, Լիոնում, ԱՄՆ-ում։ 1983 թվականին այցելել է Հայաստան։

Հեքիմյանի աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործություններ
* «Օրդու», 1961
* «Նատյուրմորտ», 1969
* «Ադանա»
* «Տրապիզոն»
* «Հայկական երգ»
* «Զեյթուն»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Օրդու քաղաքում ծնվածներ
Էլ Օրնիլյո

**Էլ Օրնիլյո** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ավիլա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Արենաս դե Սան Պեդրո շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 24,22 կմ2։ Բնակչությունը՝ 355 (2010)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սերգեյ Պողոսյան (ֆուտբոլիստ)

**Սերգեյ Լազրի Պողոսյան** (ծննդյան պահին՝ Պողոսով, ), խորհրդային և հայ նախկին ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1971)։

## Կարիերան
Ֆուտբոլ սկսել է պարապել Բաքվի ՄՊՄԴ-ում, մարզիչ Էդուարդ Օգանեզովի մոտ։ 1966-1967 թթ. հանդես է եկել ԽՍՀՄ առաջնության երկրորդ խմբում՝ «Փոլադ» (Սումգայիթ) ակումբում։ 1968 թ. Արտյոմ Ֆալյանի հրավերով տեղափոխվել է Լենինգրադի «Զենիթ», զուգահեռաբար սովորելով Լենինգրադի Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտում։

1970 թ. տեղափոխվել է Երևանի «Արարատ», որի կազմում մինչև 1975 թ. խաղացել է ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում, ուր մասնակցել է 99 խաղի, խփել 6 գոլ, դարձել ԽՍՀՄ չեմպիոն, գավաթակիր։ 1975 թ. թիմի գլխավոր մարզիչ Վիկտոր Մասլովի հետ ունեցած կոնֆլիկտի արդյունքում հեռացել է թիմից և ավարտել կարիերան։ Երեք անգամ ստացել է կոտրվածքներ։

Հետագայում ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը, որից հետո երկար տարիներ աշխատել է դատախազության համակարգում, հասնելով Հայաստանի Հանրապետության զինվորական դատախազության բաժնի ավագ դատախազի պաշտոնին։ Արդարադատության գնդապետ։

2001-2003 թթ. եղել է Աբովյանի «Կոտայք» ֆուտբոլային ակումբի նախագահ։

2007 թ. հիմնադրել և ղեկավարում է Հայաստանի ֆուտբոլի վետերանների միությունը։

2013 թ. հոկտեմբերի 10-ին Հայկական ֆուտբոլի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի և ձեռք բերած փայլուն նվաճումների համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

## Նվաճումները
 Արարատ
* ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ 1973
* ԽՍՀՄ գավաթակիր՝ 1973:
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բաքու քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Երկրաջերմային գրադիենտ

250px|մինի|Ջերմաստիճանի սխեման երկրի ընդերքում
**Երկրաջերմային գրադիենտ** (-քայլող), ապարների ջերմության բարձրացման չափը Երկրի ընդերքում յուրաքանչյուր 100 մ խորանալիս։ Երկրաջերմային գրադիենտը տատանվում է 0,5-20&nbsp;°C սահմաններում և կախված է տեղանքի գեոտեկտոնական դիրքից, ապարների ջերմահաղորդականությունից, ընդերքից եկող ջերմային հոսքի խտությունից, հրաբխային օջախների կամ սառչող ինտրուզիաների առկայությունից, ռելիեֆի բնույթից և երկրաբաևական այլ գործոններից։ Երկրակեղևում երկրաջերմային գրադիենտի միջին արժեքը 3&nbsp;°C է իսկ Հայաստանի տարածքի որոշ մասերում՝ 5&nbsp;°C։

## Տես նաև
*Երկրաջերմություն

Կատեգորիա:Երկրաֆիզիկա
Կատեգորիա:Երկրաջերմային էներգետիկա
Վարդան Սրմաքեշ

**Վարդան Սիրմաքես** (), հայ գործարար։

## Գործունեությունը
1980-ական թվականներից զբաղվում էր Cartier և Richemont ժամացույցներ արտադրող ֆիրմաների համար պատյանների, ինչպես նաև Daniel Roth ընկերության համար աքսեսուարների պատրաստամբ, սակայն 1991 թ. հանդիպեց ժամագործ Ֆրանկ Մյուլլերին (Franck Muller) և նրանք սկսեցին համատեղ աշխատել ապրանքանիշի առաջմղման ուղղությամբ։

Այժմ նա «Franck Muller» ընկերության համասեփականատերը և գլխավոր տնօրենն է։ Ընկերությունը Հայաստանում կատարել է 1.3 միլիոն ԱՄՆ դոլարի ներդրում, ինչի արդյունքում կազմակերպվել է ժամացույցների կորպուսների և ոսկյա զարդերի արտադրություն։

1999 թվականից «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի համասեփականատերն է։

2013 թ. նշանակվել է Մարսելում Հայաստանի Հանրապետության պատվո հյուպատոս։

## Պարգևներ
*«Մրցանակ արդյունաբերության ոլորտում» (Prix De L'Industrie) (տրվում է Ժնևի առևտրի պալատի կողմից, 2008)։
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2011)։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օրակարգ. հարցազրույց Վարդան Սրմաքեշի հետ (20.07.2018)

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ժնև քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Կատեգորիա:Հայ բանկիրներ
Կատեգորիա:Հայ ժամագործներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
48-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**48-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 48°-ի անկյուն։ 
Անցնում է Եվրոպայով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Կանադայում 48-րդ հյուսիսային զուգահեռականով է անցնում Քվեբեք և Նյու Բրանսուիք երկրամասերի սահմանի մի հատվածը։

Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝
* ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 16 ժամ 3 րոպե
* ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 8 ժամ 22 րոպե

## Տես նաև
* 47-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 49-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ