open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շրիլանկական գրականություն

**Շրիլանկական գրականություն**, Զարգանում է հիմնականում սինհալերեն, ինչպես նաև թամիլերեն և անգլերեն։ Գրական առաջին ստեղծագործությունները (4-րդ —5-րդ դարերի) գրված են պալի լեզվով։ Պալի լեզվով գրականությունը հիմք է դարձել սինհալական գրականության համար։ Ստեղծվել են նաև սանսկրիտով երկեր։ Սինհալերեն առաջին ստեղծագործությունները երևան են
եկել 6-րդ դարում։ Միջնադարյան հեղինակները ստեղծագործության հիմնական նպատակը համարել են կրոնի քարոզումը։ Սինհալական թագավոր Փարաքրամաբահու 11-ի (1236—1270) «Պոեզիայի մարգարիտը» պոեմն ամփոփում է իր դարաշրջանն արտացոլող դրվագներ։ 13-րդ դարից նկատելի տեղ է գրավել արձակը, որի պարզ լեզուն նպաստել է բուդդայականության գաղափարների մատչելի շարադրմանը։ Դհարմակիրտի-մահաթերոն «ճշմարիտ կրոնի դրվագ»-ում (14-րդ դար) գրել է երկրում մոլեգնած սովի, գյուղացիների զրկանքներով լի կյանքի մասին։ 14-րդ դարը․ ավարտվել է հնդկերեն ջատակների թարգմանությունը սինհալերենի։ 15-րդ դարը վերստին մեծ դեր է խաղացել պոեզիան։ Ուղերձ-պոեմներում նկարագրվել են Շրի Լանկայի քաղաքները, գյուղերն ու վանքերը։ Միջնադարյան պոեզիայի վերջին խոշոր ներկայացուցիչը Ալագյա վաննա Մոհոթալան է։ Սինհալական առաջին վեպերը երևան են եկել 20-րդ դարի առաջին տասնամյակում։ Ռեալիզմի հաստատումը, սինհալական գրականության հետագա զարգացումը կապված են գրող ու գրականագետ Մ․ Վիկրամասինգեի (1891 —1976) անվան հետ։ 1940-ական թվականներին ծաղկել է կարճ պատմվածքի ժանրը (Հ․ Մունիդաս, 1903—1957 և Գ․ Բ․ Սենանայակե, ծնված 1903)։ Հումանիզմով, հասարակ աշխատավորի նկատմամբ համակրանքով են հատկանշված է․ Սարասչանդրայի (ծնված 1914), Կ․ Ջայաթիլակիի (ծնված 1926), ինչպես նաև Գունադասա Ամարասեկարայի (ծնված 1929) ստեղծագործությունները։ 1960-ական թվականի վերջերին —1970-ական թվականի սկզբներին ուժեղացել է սոցիալական հարաբերությունների քննադատությունը։ 1969-ին Շրի Լանկայի առաջադեմ գրողները միավորվել են «ժողովրդական գրողների միություն» կազմակերպության մեջ, որը 1973-ից հրատարակում է «Ջանա Ռուչիա» գրական թերթը։ Շրի Լանկայի թամիլալեզու գրականությունը դարեր շարունակ զարգացել է Հնդկաստանի թամիլական գրականության հունով և զրկված է եղել ազգային ինքնատիպ բնույթից։ 19-րդ դարի վերջերին-20-րդ դարի սկզբներին ազգային ինքնագիտակցության աճի հետ գրականությունը ձեռք է բերել ինքնատիպ գծեր։ 20 դարում առավելապես զարգացել են պոեզիան և արձակ ժանրերից՝ նովելն ու մեկ գործողությամբ պիեսը։ Անգլիական գրականությունն առաջացել է 19-րդ դարում և զարգացել ոչ միայն եվրոպական գրա¬
կանության, այլև Շրի Լանկայի սինհալական ու թամիլական գրականությունների ազդեցությամբ։

Կատեգորիա:Շրիլանկական գրականություն
Կատեգորիա:Շրի Լանկա
Յան Շտուրսա

**Յան Շտուրսա** (, Նովո-Մեստո-նա-Մորավե, ), չեխ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
1894-1898 թվականներին սովորել է Գորժիցայի քարտաշների և քանդակագործների դպրոցում, 1899-1903 թվականներին՝ Պրահայի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Կրել է սիմվոլիզմի ազդեցությունը։ Ստեղծել է մարդկային մարմնի գեղեցկության զգայական ընկալմամբ ներթափանցված արձաններ («Եվա», 1908 թ., Ազգային պատկերասրահ, Պրահա), սուր դրամատիկական գործեր («Վիրավորը», 1920-1921 թթ., նույն տեղում), բազմաթիվ մոնումենտալ-դեկորատիվ կոմպոզիցիաներ և հուշարձաններ («Աշխատանք» և «Մարդասիրություն» խմբաքանդակները Պրահայի Գլավկի կամրջի համար, 1911-1913 թթ., Ս. Չեխի հուշարձանը Պրահայում, 1921-1922 թթ.), արտահայտիչ դիմաքանդակներ («Բ. Նեմցովա», 1924 թ., Ազգային պատկերասրահ, Պրահա)։ Շտուրսայի աշխատանքները նպաստել են 20-րդ դարի չեխական ռեալիստական քանդակագործության զարգացմանը։

## Պատկերասրահ

Jan Štursa - Před koupelí.jpg|Լողանալուց առաջ
HanaKvapilovaMonument.jpg|Գանա Կվապիլովայի հուշարձանը
Jan Stursa - Eve.jpg|Եվա
Jan Stursa - Musicien ukrainien.jpg|Ուկրաինացի երաժիշտը
Jan Stursa - Danseuse au repos.jpg|Պարուհին
Jan Stursa - Jeune fille mélancolique.jpg|Մելանխոլիկ աղջիկ
Jan Stursa - Buste.jpg|Երիտասարդ կնոջ կիսանդրի
Stursa drawing.jpg|Նկարակալի հետևում
Stursa nude.jpg|Նկար «նյու»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Արա Սանջյան

**Արա Կարապետի Սանջյան** (), արդի հայ պատմագետ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1996)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1968 թ. փետրվարի 4-ին, Բեյրութում։
* Դպրոցական կրթությունն ստացել է Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության Լիբանանի Լևոն Կ. Նազարյան, Պողոս Գ. Կարմիրյան և Հովակիմյան-Մանուկյան վարժարաններում։
* 1991 թվականին ավարտել է ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետը։ Մասնագիտությունը՝ հայոց պատմություն։
* 1996 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանի Արևելյան և աֆրիկյան հետազոտությունների դպրոցը։ Մասնագիտությունը՝ Միջին Արևելքի նորագույն պատմություն։
* 1996-2005 թվականներին՝ Բեյրութի Հայկազյան համալսարանի հայագիտության, պատմության և քաղաքագիտության ամբիոնի վարիչ։
* 2006 թվականից՝ Միչիգանի համալսարանի Դիրբոռն քաղաքի մասնաճյուղի Հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի վարիչ։
* 2003 թվականին՝ այցելու դասախոս Կալիֆոռնիայի նահանգային համալսարանի Ֆրեզնո (?) քաղաքի մասնաճյուղի հայագիտական ծրագրում։

## Գիտական հոդվածներ
Հրատարակված գիտական աշխատությունները վերաբերվում են Հայաստանի, Մերձավոր արևելքի հայագաղութների, Թուրքիայի և Արևմտյան Ասիայի արաբական երկրների Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո պատմությանը։
2012 թվականին՝ հայ գրատպության 500-ամյակին նվիրված Միչիգանում կայացած ցուցահանդեսի առնչությամբ պատրաստել է հայատառ գրքի կեսդարյա երթն ամփոփող անգլերեն հանրամատչելի բրոշյուր։

* Turkey and Her Arab Neighbours, 1953–1958։ A Study in the Origins and Failure of the Baghdad Pact (Slough, UK։ Archive Editions, 2001).
* The Negotiation of ‘The Contract of the Century’ and the Political Background to the Revival of Azerbaijan’s Oil Industry (Yerevan։ The Armenian Center for National and International Studies, September 1997).
* [Celebrating the Legacy of Five Centuries of Armenian-language Book Printing, 1512-2012 (Dearborn, MI։ University of Michigan-Dearborn, 2012).](http://Celebrating%20the%20Legacy%20of%20Five%20Centuries%20of%20Armenian-language%20Book%20Printing,%201512-2012%20(Dearborn,%20MI։%20University%20of%20Michigan-Dearborn,%202012).) 
* Armenian Medieval Historians in Print.։

## Տեսանյութեր
* «Բացառիկ զրույցներ». Արա Սանջյան
* Սիրանկյուն ծրագրի հյուրն է Արա Սանջյանը
* Արա Սանջյանը սիրիական տագնապի մասին
* DR. ARA SANJIAN
* Ara Sanjian. AZTAG
* ara sanjian | part 1
* ara sanjian | part 2
* Հարցազրոյց` Դոկտ. Արա Սանճեանի Հետ։

## Արտաքին հղումներ
* Արա Սանճյան. ԱՄՆ-ում հայագիտության վիճակը բավարար է, թեև պահանջարկը փոքր է։
* Արա Սանջյան. «Մասնավորը կարող է էական դերակատարում ունենալ գիտության զարգացման հարցում»։
* Տանը նստած՝ հետաքրքիր չենք աշխարհին։
* «Անազնիվ մոտեցում է, երբ փորձում են հայության հետ չառնչվող թուրքական ողբերգությունները օգտագործել` իբրև թե հավասարակշռություն ստեղծելու համար հայկական ցավի և թուրքական ցավի միջև». Արա Սանջյան։
* Երկրում կան կենսամակարդակի, կարգ ու կանոն հաստատելու հետ կապված խնդիրներ։
* Ազգայնականություն. գիտական սահմանումներ և հասարակական ընկալումներ ։
* Հայաստանի 1918-1920 թթ. հանրապետութեան հռչակման 95-ամեակին առթիւ։
* Հանգուցեալ Պրոֆ. Բաբկէն Յարութիւնեանի յիշատակին։
* Սփյուռքի վերնախավի համար սիրիահայերի դեպքը պետք է խթան լինի ։

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ հայագետներ
Դիաբետ (այլ կիրառումներ)

**Դիաբետ** (-ից՝ անցնել), *միզահյուծություն*, երկու տարբեր հիվանդությունների անվանումը, որոնց հիմնական ախտանշաններն են՝ առատ միզարտադրությունը և կայուն, սաստիկ ծարավի զգացումը։ Լինում է շաքարային և անշաքար։
Անդրեա Ապիանի

**Անդրեա Ապիանի** (, ), իտալացի նեոդասական նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է բժշկի ընտանիքում իտալական Միլան քաղաքում։ Անդրեայի հայրը հույս ուներ, որ որդին կգնա իր ուղով, բայց նա ընդունվեց նկարիչ Կարլ Մարիա Ջուդիչի մասնավոր ակադեմիան, որտեղ 2 տարի (1783-1784) սովորեց նկարչություն և փորագրանկարների պատճենում։ Հետո Ապիանին շարունակեց ուսումը ֆրեսկո գեղանկարչության գծով Ամբրոզիանայի միլանյան ակադեմիայում Ջորջո Անտոնիո դե Մեդիչիի գլխավորությամբ։ Ֆլորենցիա կատարած ուղևորության ժամանակ ծանոթացավ Ջուլիանո Տրաբալեզի և Մարտին Կնոլերայի աշխատանքներին, իսկ Բոլոնիայում հիմնական ուշադրությունը դարձրեց Դոմենիկինոյի գործերին։ Այնուհետև սովորեց անտիկ քանդակագործություն և Ռաֆայելի ու Մենգսի գեղանկարչությունը Հռոմում և Նեապոլում։ Պարմ այցելել է 1795 թվականին, այնտեղ ծանոթացել Կորեջիոյի գեղանկարչությանը։ Մշտական աշխատել է Միլանում 1792 թ.։

1796 թվականին Անդրեա Ապիանին Ցիզալպինյան հանրապետությունում նշանակվել է գեղարվեստի գործերով տեսուչ։ Այդ պաշտոնում նա ղեկավարել է Միլանի գեղարվեստի ակադեմիան և Բրերի պատկերասրահը։ Կատարել է Նապոլեոնի պատվերները՝ դիմանկարներ և այլաբանական պատկերներ՝ նվիրված կայսերը և նրա գեներալներին։ Նրա գործերն են զարդարում Սենթ Մերի Սելսուի գմբեթը Միլանում (1796 թ.) և նահանգապետ էրցհերցոգ Ֆերդինանդի ամրոցի պատերն ու առաստաղը։

## Ապիանիի գործերից

Napoleon_I_of_France_by_Andrea_Appiani.jpg|Նապոլեոնի դիմանկարը
Apollo dan Hiakinthos.jpg|Ապոլլոն
Parnassus, Andrea Appiani (1811).jpg|Պառնաս
Portrait of Eugène de Beauharnais (ca. 1800) - Andrea Appiani (Museo Correr, Venice).jpg|Էժեն դե Բոհարնեի դիմանկարը, 1800
Andrea Appiani - Portrait de Madame Hamelin, née Fortunée Lormier-Lagrave (1776-1851) - P1685 - Musée Carnavalet.jpg|Մադամ Համելն


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Арган Дж. К. История итальянского искусства. М., 1890. Т. 1.
* Fernando Caruso. Andrea Appiani։ (1754-1817). Paris 1990.
* Erwin Redlinger. Andrea Appiani։ ein Maler des italienischen Empire. Dissertation an der Universität Würzburg, 1922.
* Alessandra Zanchi. Andrea Appiani. CLUEB, Bologna 1995. (arte contemporanea; 8) ISBN 88-8091-162-7.

Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Շախմատային օլիմպիադա 1996

thumb
**Շախմատային 32-րդ օլիմպիադան** կայացել է 1996 թվականի սեպտեմբերի 15-ից հոկտեմբերի 2-ին, Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։

Օլիմպիադայում հանդես է եկել 114 թիմ (Հայաստանը հանդես է եկել 3 թիմով)։ Մրցաշարում հանդես է եկել 665 շախմատիստ, որից 171-ը գրոսմայստեր, իսկ 162-ը միջազգային վարպետ։

Խաղացվել է 3160 պարտիա (4 պարտիա չեղյալ է հայտարարվել) շվեյցարական մրցակարգով 14 փուլով։

## Մրցաշարային աղյուսակ
150px|մինի|աջից|1996 թ. շախմատային օլիմպիադային նվիրված 100-դրամանոց հուշադրամ՝ օլիմպիադայի խորհրդանշանի և թալիսմանի պատկերով
* Մ - տեղը մրցաշարային աղյուսակում
* Բ - Բուխգոլցի գործակից
* Միավոր - բոլոր վաստակած միավորները (1- շախմատիստի հաղթանակ, ½- ոչ ոքի, 0- շախմատիստի պարտություն)
* Կո - ոչ պաշտոնական թիմային միավոր (2- հաղթանակ թիմին, 1- ոչ-ոքի, 0- պարտություն)
* Կ - լրացուցիչ ցուցանիշներ։

## Անհատական մեդալներ

* Խաղատախտակ 1։  Մոհամեդ Ալ-Մոդիաքի 8 / 10 = 80,0 %
* Խաղատախտակ 2։  Ռիչարդ Ռոբինսոն 8 / 10 = 80,0 %
* Խաղատախտակ 3։  Սաիդալի Յուլդաշև 11 / 14 = 78,6 %
* Խաղատախտակ 4։  Մեթյու Սադլեր 10½ / 13 = 80,8 %

## Նշումներ

## Աղբյուրներ
* OlimpBase

Կատեգորիա:Շախմատը Հայաստանում
Կատեգորիա:1996 Հայաստանում
Կատեգորիա:Սպորտը Երևանում
Չերետո Լացիալա

**Չերետո Լացիալա** () քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1156 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 98մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 12 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 20, հեռախոսային կոդ - 0774։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:869
 bar:1881 from:0 till:897
 bar:1901 from:0 till:1050
 bar:1911 from:0 till:1047
 bar:1921 from:0 till:1289
 bar:1931 from:0 till:1187
 bar:1936 from:0 till:1242
 bar:1951 from:0 till:1203
 bar:1961 from:0 till:1076
 bar:1971 from:0 till:1019
 bar:1981 from:0 till:1007
 bar:1991 from:0 till:1077
 bar:2001 from:0 till:1057
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 869 fontsize:S text:869 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 897 fontsize:S text:897 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1050 fontsize:S text:1.050 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1047 fontsize:S text:1.047 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1289 fontsize:S text:1.289 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1187 fontsize:S text:1.187 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1242 fontsize:S text:1.242 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1203 fontsize:S text:1.203 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1076 fontsize:S text:1.076 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1019 fontsize:S text:1.019 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1007 fontsize:S text:1.007 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1077 fontsize:S text:1.077 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1057 fontsize:S text:1.057 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ տվյալների ISTAT


## Հարևան քաղաքներ
*  Սիվրիե (Ֆրանսիա)

## Վարչական կենտրոն
* Հեռախոս։ 0774 798032
* Էլեկտրոնային հասցե։ info@comunecerretolaziale.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comunecerretolaziale.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Դիաթերմիա

250px|մինի|Արմունկի դիաթերմիա (1945 թվական)
**Դիաթերմիա** ( - միջով և νέρμη - տաքություն), էնդոթերմիա, թերմոպենետրացիա, էլեկտրաբուժության մեթոդ, հյուսվածքների և օրգանների տաքացումը բարձր հաճախականություն (1,6 Մհց) և 3 Ա ուժ ունեցող հոսանքով։ Մեթոդն առաջարկել է չեխ բժիշկ Ռ․ Ցեյնեկը, 1905 թվականին, իսկ «դիթերմիա» տերմինը՝ գերմանացի բժիշկ Ֆ․ Նահելշմիդը։ Մարմնի օրգաններն ու հյուսվածքներն օժտված են տարբեր էլեկտրահաղորդականությամբ․ ամենամեծ դիմադրությունն ունեն մաշկային, ճարպային, ոսկրային ու մկանային հյուսվածքները (սրանք ավելի ուժեղ են տաքանում), ամենափոքրը՝ արյունով և ավիշով հարուստ օրգանները՝ թոքեր, լյարդ, ավշային հանգույցներ (ավելի թույլ են տաքանում)։ Ջերմային ազդեցություններից բացի բարձր հաճախականության հոսանքը օրգանիզմում առաջացնում է առանձնահատուկ պրոցեսներ, որոնց էությունը բացահայտված չէ։ Ենթադրվում է, որ հոսանքի ներգործմամբ բջջային իոնները տեղաշարժվում են, իոնների սահմանային որոշ կոնցենտրացիաների դեպքում կոլոիդները քայքայվում են, և բջիջն անցնում է գրգռված վիճակի։ Դիաթերմիայի հիմնական ազդեցությունը արտահայտվում է ֆիզիոլոգիական ռեակցիաներով, բարձրանում է վեգետատիվ նյարդային համակարգի ակտիվությունը (ավիշի, արյան շրջանառության, նյութափոխանակության արագացում, լեյկոցիտների ակտիվության ուժեղացում), զգացող նյարդերի գրգռման շեմքը, թուլանում են կմախքային և ներքին օրգանների մկանները։ Այդ պատճառով դիաթերմիան կիրառում են միզածորանի, լեղուղիների, լեղապարկի և արյան անոթների կծկումներից առաջացող այլ հիվանդությունների, ինչպես նաև նյարդերի, նյարդարմատների ոչ թարախային բորբոքումների, մկանների և հոդերի ցավերի դեպքում։

Կատեգորիա:Բժշկական սարքավորումներ
Կատեգորիա:Վերականգնողական բժշկություն
Կատեգորիա:Այլընտրանքային բժշկություն
Ալեն Հալիլովիչ

**Ալեն Հալիլովիչ** (, ), խորվաթ ֆուտբոլիստ, Բարսելոնա Բ-ի և Խորվաթիայի հավաքականի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
### «Դինամո Զագրեբ»
Հալիլովիչը իր կարիերան սկսել է «Դինամո Զագրեբի» մանկապատանեկան թիմում։ 2012 թվականի հունիսին պայմանագիր է կնքել թիմի հետ։ Իր դեբյուտը նշել է 16 տարեկան 102 օրական հասակում՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ «Հայդուկի» դեմ խաղում՝ խաղավարտից 10 րոպե առաջ փոխարինելով բրազիլացի Սամմիրին, որտեղ Դինամոն հաղթանակ է տոնել 3։ 1 հաշվով։ Հաջորդ տուրում՝ «Սլովեն Բելուպոյի» դեմ խաղում, կրկին դուրս է եկել փոխարինման և խփել է իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ մակարդակում։ Այդ խաղում Դինամոն հաղթել է 4։ 1 հաշվով։ Այս գոլը նրան դարձրեց առաջնության ամենափրիտասարդ ռմբարկուն առաջնության պատմության մեջ՝ 16 տարեկան 112 օրական հասակում։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ին իր դեբյուտը նշել է Չեմպիոնների Լիգայում՝ ֆրանսիական «Պարի Սեն-Ժերմեն»-ի դեմ՝ փոխարինման դուրս գալով խաղավարտից 1 րոպե առաջ։
### Բարսելոնա
Իր խաղի շնորհիվ Ալենը արժանացել է կատալոնական «Բարսելոնայի» ուշադրությանը, որը սկսել է ակտիվ բանակցություններ վարել նրա տրանսֆերի շուրջ, ինչը հաստատել է «Դինամո Զագրեբի» ղեկավարությունը։ 2014 թվականի մարտի 27-ին «Բարսելոնան» 5-ամյա պայմանագիր է կնքել Ալենի հետ։

## Ելույթների վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն

### Միջազգային վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալեն Հալիլովիչ - Topforward
* Ալեն Հալիլովիչ 

Կատեգորիա:1996 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Զագրեբի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Լաս Պալմասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Խիխոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հերենվենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեդինգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիեկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆորտունա Սիտարդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Հայաստանի հանրային խորհուրդ

**Հայաստանի Հանրային խորհուրդը**, (ՀԽ) Հայաստանի նախագահի կողմից կազմավորվող ապաքաղաքական, խորհրդակցական մարմին, որի նպատակը ժողովրդավարական համակարգի զարգացմանը պետական իշխանության մարմինների ու քաղաքացիների, հասարակության և իշխանության միջև երկխոսության ու վստահելի գործընկերային հարաբերությունների ձևավորմանը, հասարակական վերահսկողության իրականացմանը, ինչպես նաև մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների ապահովմանը նպաստելն է։

Հայաստանի հանրային Խորհուրդը ստեղծվել է 2008 թվականի հուլիսի 12-ին, կանոնադրությունը և առաջին 12 անդամների կազմը հաստատվել է 2009 թվականի մարտի 11-ին, մայիսի 29-ին ամրագրվել է Հայաստանի նախագահի հրամանագրով։

ՀԽ-ի որոշմամբ՝ փորձաքննություն է իրականացվում Հայաստանի օրենքների և սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կամ լրացումներ նախատեսող՝ գիտության, կրթության, մշակույթի, առողջապահության, սոցիալական ապահովության, բնապահպանության և մարդու իրավունքների, հասարակական անվտանգության ու կարգի պահպանման բնագավառներում պետական քաղաքականության նախագծերի վերաբերյալ։

## Անդամները
ՀԽ-ն կազմված է 36 անդամից, որոնցից 12-ին նշանակում է Հայաստանի նախագահը, 12-ին ընտրում են հանձնաժողովները։ Հետագայում 24 անդամից յուրաքանչյուրն առաջադրում է ՀԽ-ի մեկական թեկնածու, որոնցից առավել շատ ձայներ ստացած 12 անձի առաջարկվում է անդամակցել ՀԽ-ին։ Ներկայումս ՀԽ-ում գործում են 66 ենթահանձնաժողով և բազմաթիվ աշխատանքային խմբեր։ 12 ոլոր-տային հաձնաժողովներում ընդգրկված 1950 անդամները ներկայացնում են ավելի քան 1200 հասարակական կազմակերպություններ, միություններ, ընկերակցություններ և հիմնադրամներ։ Այս հանձնաժողովներում ընդգրկված են գիտական 329 թեկնածու և 129 դոկտորր, պրոֆեսոր։ Մարզերը ներկայացված են 422 անդամով (21,7 %), կանայք՝ 635- ով (32,7 %)։

Կատեգորիա:ՀՀ իշխանություն
Աբրուս

**Աբրուս** (), բակլազգինեռի ընտանիքին պատկանող բույս (Fabaceae)։ Abreae ցեղի միակ ներկայացուցիչը։

Դասը ներառում է մոտ 20 տեսակներ, տարածված է երկիր մոլորակի արևադարձային գոտիներում։

## Կենսաբանական նկարագիրը
Դասի տեսակները բազմամյա մագլցող թփեր են։ Տերևները բարդ փետրաձև են։ Ծաղիկները փոքր են, թիթեռածաղկավորների տիպի։ Պտուղը հարթ պատիճներով է։

## Տաքսոնոմիան
* Abrus aureus R.Vig.(Մադագասկար)
* Abrus baladensis Thulin (Սոմալի)
* Abrus bottae Deflers (Սաուդյան Արաբիա, Եմեն)
* Abrus canescens Baker (Աֆրիկա)
* Abrus diversifoliatus Breteler (Մադագասկար)
* Abrus diversifoliolatus Breteler
* Abrus fruticulosus Wight & Arn (Հնդկաստան)
* Abrus gawenensis Thulin (Սոմալի)
* Abrus laevigatus E.Mey. (Հարավային Աֆրիկա)
* Abrus longibracteatus Labat (Լաոս, Վիետնամ)
* Abrus lusorius Vell.
* Abrus madagascariensis R.Vig. (Մադագասկար)
* Abrus parvifolius (R.Vig.) Verdc. (Մադագասկար)
* Abrus precatorius L. - Արբուս աղոթող (Աֆրիկա, Ավստրալիա, Հարավարևելյան Ասիա)
* Abrus pulchellus Thwaites (Աֆրիկա)
* Abrus sambiranensis R.Vig. (Մադագասկար)
* Abrus schimperi Baker (Աֆրիկա)
* Abrus somalensis Taub. (Սոմալի)
* Abrus wittei Baker f. (Գվիանա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ILDIS Legume database

Կատեգորիա:Թիթեռնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Հարավային Ասիայի ֆլորան
Կատեգորիա:Աֆրիկայի ֆլորան
Ռոնի Սայզ

**Ռոնի Սայզը** (անգլերեն՝ Roni Size, իսկական անունը՝ **Ռայան Ուիլյամս** (),  անգլիական երաժիշտ, էլեկտրական երաժշտության հեղինակ և կատարող, բրիտանական ջանգլի և դրամ-էնդ-բեյս-ի պիոներներից մեկը։ Նա դարձել է հայտնի Reprazent խմբում գլխավորը լինելով, որի կազմի մեջ էին նաև DJ Krust-ը, Suv-ը, Die-ը և Onallee-ն։ Ռոնի Սայզը սկսեց ձայնագրվել 1992 թվականից Բրայան Գի-ի ( ) և Ջեկ Ֆրոստի ( ) V Recordings-ի լեյբլերի միջոցով, իսկ մի քիչ ժամանակ անց Կրաստի հետ միասին ստեղծեց սեփական Full Cycle Records լեյբլը։ 1997 թվականին Ռոնի Սայզը և Reprazent դարձան Mercury Prize-ի մրցանակակիրներ` New Forms ալբոմով հաղթելով այնպիսի մրցակիցների, ինչպիսիք են The Chemical Brothers-ը, Primal Scream-ը և The Prodigy-ը։

1998 թվականին Սայզը ստեղծեց նոր ծրագիր՝ Breakbeat Era-ն, որի կազմի մեջ մտան DJ Die-ն և վոկալիստ Լեոնի Լոուզը (Leonie Laws), և թողարկեցին Ultra-Obscene ալբոմը, որից հետո ձայնագրվել է ինչպես Reprazent-ի հետ (In the Møde ալբոմը), այնպես էլ սոլո։

## Սկավառագրություն
* *Music Box* (1995)
* *New Forms* (1997)
* *Ultra-Obscene* (1999) DJ Die-ի հետ, Breakbeat Era անվան տակ
* *Through the Eyes* (2000)
* *In the Mode* (2000)
* *Touching Down* (2002)
* *Touching Down, Vol. 2* (2005)
* *Return to V* (2005)
* *New Forms* (2008)

## Աղբյուրներ
* Youtube Channel
* Myspace Page
* www.residentadvisor.net
* Musicmatch , կենսագրություն
* Roni Size 2008, հարցազրույց
* Roni Size Exclusive Interview 
* Roni Size, BBC Bristol 
* Roni Size, Remixmag 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի դիջեյներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Խիազմ

**Խիազմ** ( - «խաչաձև դասավորություն՝ հունարեն χ տառի ձևով»), հռետորական ֆիգուր, դիմումնային զուգահեռականություն (պարալելիզմ), համաբանական մասերի հաջորդաբար դասավորություն՝ AB-AB. օրինակ՝ «Բոլորը իմ մեջ են և ես բոլորի» (Ֆ. Ի. Տյուտչև)։ Սովորաբար ունի հակաթեզիսի նշանակություն. *Ուտում ենք, որ ապրենք, չենք ապրում, որ ուտենք* (Ցիցերոն)։ Խիազմի առաջին հակիրճ նկարագրությունը հանդիպում է Ք. ա. 1-ին դարում։ Տերմինը հանդես է եկել ավելի ուշ և կապված է հունարեն «խի» տառի խաչաձև տեսքի հետ։

## Տես նաև
* Կոնտրապոստ

## Գրականություն
* Береговская Э. М. Очерки по экспрессивному синтаксису. М.։ Рохос, 2004. С. 22—59.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեզվի պատկերավորման միջոցներ
ՀՀ ճառագայթային ռեժիմ

**ՀՀ ճառագայթային ռեժիմ**, ճառագայթային ռեժիմը Հայաստանում։

Տարածքին բնորոշ է արևային կլիման։ Երևանում Արեգակի բարձրությունը հորիզոնի նկատմամբ կեսօրին 28° (դեկտ.)-71° (հունիս) է, ցերեկվա տևողությունը՝ համապատասխանաբար՝ 5ժ 3ր-9ժ 17 ր։ Արեգակի տարեկան ճառագայթման հաշվեկշիռը դրական է և տատանվում է 40-70 կկալ/սմ2 սահմաններում, սակայն լեռն, ռելիեֆի պատճառով, սկսած մոտ 3200մ բարձրությունից, այն դառնում է բացասական։ Ճառագայթային էներգիան մեծ է (առավելագույնը՝ 1,70 կալ/սմր, Արագած բլկ)։

ՀՀ տարածքում արևափայլքի տարեկան միջին տևողությունը 1930 (Իջևան)- 2780ժ (Մարտունի) է։ Առավել տևական է Արարատյան դաշտում և Սևանի ավազանում։ Տարվա ընթացքում արևափայլքի նվազագույն տևողությունը դիտվում է դեկտեմբերին՝ օրական 2 (Արտաշատ)-5,5 ժ (Մարտունի), իսկ առավելագույնը՝ հուլիսին՝ օրական 6,4 (Վանաձոր)-11,9 ժ (Արենի)։ Առանց արևափայլքի օրերի տարեկան միջին թիվը 19 (Սևանի թերակղզի)-64 (Իջևան) է։

Կատեգորիա:Հայաստանի կլիմա
Ռիպոն

**Ռիպոն** (), ոչ մեծ քաղաք Հյուսիսային Յորքշիրում, Անգլիա, պատմականորեն հանդիսանում է Ռիպոնի և Լիդսի անգլիական եկեղեցական թեմի կենտրոնը։ Այն ընկած է Հարրոգեյթից մոտավորապես 20 կմ հեռավորության վրա։ Ռիպոնի տեսարժան վայրերն են 12-րդ դարի Մայր տաճարը, ձիարշավարանը, ինչպես նաև նրա շրջակայքում գտնվող Ֆաունտյան աբբայության ավերակները, որը ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕյի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Առաջացման պատմությունը
Ներկայիս Ռիպոնի տարածքով նախկինում անցնում էին երկու հռոմեական ճանապարհներ, որոնցից մեկի և Սկելլ գետի հատման վայրը ծանծաղ էր։ Ենթադրվում է, որ հենց այստեղ է հնում եղել նստակյաց կյանք (պեղումները հայտնաբերել են խճանկարային հատակ)։ 6-րդ դարում այստեղ հաստատվել է կելտական մի ցեղ, հավանաբար նրանք կրել են  անվանումը, ինչը ըստ հավանականության տվել է Ռիպոնին() իր անվանումը, ինչպես նաև շրջակայքում գտնվող որոշ բնակավայրերի։

672 թվականին Ռիպոնում կառուցվել է եկեղեցի, որի վանահայրը դարձավ Ուիլֆրիդը Յորքեցին, ով մեծ ներդրում ունեցավ Հյուսիսային Անգլիայի անգլո-սաքսական կայսրություններում քրիստոնեության ընդունման գործում։ 10-րդ դարի վերջում Ռիպոնը ստացավ ազատ առևտրային քաղաքի կարգավիճակ, իսկ 1160 թվականին եկեղեցու տեղում սկսվեց վիթխարի տաճարի շինարարական աշխատանքներ, որոնք ավարտվեցին 1220 թվականին։ Տաճարը էականորեն վերանորոգվել է 16-րդ դարում՝ Կարմիր և սպիտակ վարդերի պատերազմի ավարտից հետո։

520px|մինի|կենտրոն|Ռիպոնի առևտրի կենտրոնը

## Պատկերասրահ

East Face of Ripon Cathedral.jpg|Ռիպոնի մայր տաճարը
Fountains Abbey 1.jpg|Աբբայության ցայտաղբյուրները
Thorpe Prebend House.jpg|Տունը, որտեղ հանգրվանել է Ջեյմս 1-ին արքան 1617 թվականին
Studley Royal, Ripon.jpg|Studley Royal ազգային պարկը
Sir George Cockburn.jpg|սեր Ջորջ Քոքբարնըով 1841-1847 թվականներին եղել է Ռիպոնի ղեկավարը
Former College buildings, Ripon.jpg|Քոլեջի նախկին շենքը
St Mary's, Studley Royal.jpg|Սենտ-Մերիի ներսում
The Hornblast in Ripon (cropped).jpg
The Ripon Canal.jpg|Ռիպոնի ջրանցքը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ռիպոնի տուրիստական կայքը
*Ռիպոնի Մայր տաճարի կայքը 
*Ripon Gazette թերթի կայքը
*Ռիպոնի նորությունների կայքը

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Գիքոր (այլ կիրառումներ)

**Գիքոր**, հայկական Գրիգոր անձնանվան կարճ, փաղաքշական տարբերակն է, կարող է նաև վերաբերել՝

* Գիքոր, Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից։
* Գիքոր, 1934 թվականին նկարահանված սև-սպիտակ համր ֆիլմ։
* Գիքոր, Հովհաննես Թումանյանի համանուն պատմվածքի երկրորդ էկրանավորումն է։
Տարոնի Արծիվ (թերթ)

**«Տարոնի Արծիվ»**, Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում լույս տեսնող հայկական ազգայնական ամսաթերթ։

## Պատմություն
1938 թվականի ապրիլին Սոֆիայում Տարոն-Տուրուբերանի հայրենակցական միությունը (Տ.Տ.Հ.Մ.) լույս ընծայեց ամսաթերթի առաջին համարը՝ Հայկ Ասատրյանի խմբագրությամբ։ Պատասխանատու տնօրենն էր Ներսես Աստվածատուրյանը։ «Տարոնի Արծիվ» ամսաթերթով ավետվեց տարոնական ոգու վերածնունդը և սկիզբը դրվեց Տարոնական շարժման։

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Տարոնականություն
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1938 հիմնադրումներ Բուլղարիայում
Կատեգորիա:Հայերը Սոֆիայում
Լևոն Թեմուրյան

**Լևոն Գրիգորի Թեմուրյան** (), հայ բռնցքամարտիկ և մարզիչ, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1937)։ 1930-ական թվականներին հանդես է եկել ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում։ 1937 թվականին դարձել է բելգիական Անտվերպեն քաղաքում անցկացված բանվորական ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

## Կենսագրություն
Դպրոցն ավարտելուց հետո Լևոնն աշխատել է որպես փականագործ։ Բռնցքամարտով սկսել է ակտիվորեն զբաղվել քսան տարեկանից։ Հաղթանակի հսկայական տենչի, աննկուն կամքի, հարձակողական սուր մարտավարության համար ստացել է «Տանկ» մականունը։ 1932 թվականին Բաքվից տեղափոխվել է Մոսկվա, ընդունվել մարզչական բարձրագույն դպրոց, դարձել բռնցքամարտի խորհրդային դպրոցի հիմնադիրներից մեկի՝ Արկադի Խառլամպիևի սանը։ Ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և զբոսաշրջության պետական կենտրոնական ինստիտուտի բռնցքամարտի ամբիոնում՝ դասավանդելուն զուգընթաց շարունակելով մրցելույթները ռինգում։

Մարզական առաջին մեծ նվաճումը Լևոնը ձեռք է բերել 1935 թվականին, երբ թեթևագույն քաշային կատեգորիայում հռչակվել է Խորհրդային Միության չեմպիոն (հետագայում չորս տարի շարունակ պահպանել է այդ տիտղոսը՝ ԽՍՀՄ-ում չունենալով իրեն հավասար բռնցքամարտիկ)։ Իր վարած 61 մարտերից 58-ում հաղթանակներ է տարել, արժանացել ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչման, ճանաչվել  «ԽՍՀՄ ականավոր բռնցքամարտիկ», պարգևատրվել «Պատվո նշան» շքանշանով։

Երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, Լևոն Թեմուրյանը կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, դարձել հրաձգային վաշտի քաղղեկ։ Զոհվել է 1942 թվականին։ Ըստ մի վարկածի՝ ընկել է իր վաշտը գրոհի տանելիս, ըստ մեկ այլ վարկածի՝ ծանր վիրավորվել է, գերի ընկել և որոշ ժամանակ անց գերմանական ճամբարում կախաղան է հանվել ապստամբություն բարձրացնելու նպատակով մարտական ընդհատակյա խումբ կազմավորելու և այդ խմբի գաղտնի գործողություններին մասնակից լինելու պատճառով։
 
Ռուսաստանի Դաշնությունում 1952 թվականից ի վեր ամեն տարի անցկացվում է Լևոն Թեմուրյանի հիշատակին նվիրված բռնցքամարտի մրցաշար (1952)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Ակրոբատիկա

[մինի|260px|[Հին Հունաստան|Հին հունական սափորի նկարազարդում (մ․թ․ա․ 340-330)։ Պատկերված է հիդրայի դիրք գրաված կին ակրոբատ։]]
**Ակրոբատիկա**, մարմնամարզական վարժությունների տարատեսակ, ինքնուրույն մարզաձև։ Ակրոբատիկան զարգացնում է շարժումների համաձայնեցում, ճկունություն, ուժ, մշակում մարմնին տիրապետելու հմտություն, համարձակություն և վճռականություն։ Ակրոբատիկական վարժությունները նպաստում են ճիշտ կեցվածքի ձևավորմանը, անդաստակային ապարատի (հավասարակշռություն, տարածության մեջ կողմնորոշում) ֆունկցիաների կատարելագործմանը։

Օրգանիզմն ավելի լավ է հարմարվում արյան վերաբաշխմանը մարմնի տարբեր դիրքերի դեպքում։ Ակրոբատիկայի առանձին տարրեր կիրառվում են տիեզերագնացների, պարաշյուտիստների հատուկ ֆիզիկական պատրաստության, ինչպես նաև դպրոցներում երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության և որպես օժանդակ միջոց՝ մարմնամարզիկների, ջրացատկորդների, ֆուտբոլիստների, հոկեյիստների մարզումների ժամանակ։

Երեխաներն ակրոբատիկայով կարող են մարզվել սկսած 8-10 տարեկանից՝ բժշկի թույլտվությամբ։ Մարզումների և մրցումների ժամանակ պահանջվում է կանոնավոր բժշկական հսկողություն։ Կարևոր է պահպանել ապահովության և ինքնաապահովման կանոնները, իսկ բարդ վարժություններ կատարելիս կրել հատուկ ապահովիչ գոտիներ։

Կատեգորիա:Մարզաձևեր
Ակսելերացիա

**Ակցելերացիա**, (՝ արագացում), երեխաների և դեռահասների աճման և սեռական հատկանիշների առաջացման արագացում նախորդ սերունդների համեմատ։ Դիտվում է հատկապես տնտեսապես զարգացած երկրներում։
## Առաջացող փոփոխություններ
Երեխաների ակսեկլերացիան ավելի ցայտուն է դրսևորվել 20-րդ դարի 2-րդ կեսին։ Այսպես՝ 1965-1973 թվականներին մարմնի քաշը սկսել է կրկնապատկվել 4-5 ամսականում (1940-1941 թվականին՝ 5-6 ամսականում)։ Կաթնատամները շատ վաղ են սկսել փոխարինվել մնայուն ատամներով (1984 թվականին՝ 5-6 տարեկանում, 1953 թվականին՝ 6-7 տարեկանում)։ Փոփոխվել են սեռական հասունացման ժամկետները։ 20-րդ դարում աղջիկների դաշտանն ավելի վաղ է սկսվում (յուրաքանչյուր 10 տարում մոտավորապես 4 ամսով), և 1974 թվականին այն կազմել է 12 տարի 7 ամիս։ Արագ են զարգանում նաև երկրորդային սեռական հատկանիշները։ Բացի դրանից երեխաների և դեռահասների մոտ դիտվում է ավելի վաղ ձևաբանական կայունացում։ Տղաների ոսկրացման ամբողջ գործընթացն ավարտվում է 2 տարի, իսկ աղջիկներինը՝ 3 տարի շուտ, քան 20-րդ դարի 30-ական թվականներին։ Շատ կարճ ժամկետներում է տեղի ունենում հասակի աճի ավարտը, աղջիկների երկար խողովակավոր ոսկրերի ոսկրացումն ավարտվում է 16-17, պատանիներինը՝ 18-19 տարեկանում։ Արագացված զարգացման արդյունք են երեխաների և դեռահասների ֆիզիկական զարգացման բավականին բարձր ցուցանիշները։

Նկատվում է երիտասարդների կենսաբանական և սոցիալական հասունության որոշակի խզում, նրանք սոցիալապես ավելի վաղ են զարգանում։ Ակսեկլերացիա մի շարք հարցեր է դրել գործնական և տեսական բժշկության առջև։ Մասնավորապես անհրաժեշտություն է առաջացել սահմանել աշխատանքային և ֆիզիկական բեռնվածության, սնուցման, մանկական հագուստի, կոշիկի, կահույքի և գործածության իրերի չափանիշներ։
## Ակցելերացիայի պատճառները
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ ակսեկլերացիայի հիմնական պատճառը երեխաների լավ սնվելն է (կենդանական սպիտակուցներով և ճարպերով, վիտամիններով, կրծքով կերակրվող երեխաները՝ խտանյութերով)։ Համաձայն այլ վարկածի՝ ակցելերացիան արևի շատ ինտենսիվ ճառագաթման արդյունք է, որին ենթարկվում են ժամանակակից երեխաները։ Քաղաքակենտրոնացման (ուրբանացման) վարկածի կողմնակիցները ենթադրում են, որ ժամանակակից արագընթաց քաղաքային կյանքը գրգռում է կենտրոնական նյարդային համակարգը և ակտիվացնում նրա խթանող ֆունկցիան։ Որոշ գիտնականներ ակսեկլերացիաի երևույթը բացատրում են գենետիկական տեսանկյունից։ Ակսեկլերացիաի ծագման համար նշանակություն ունի և կենսաբանական, և սոցիալական գործոնների փոխազդեցությունը։ 1980-ական թվականներին արձանագրվել է ակսեկլերացիաի կայունացում։
## Դեցելերացիա
Գիտնականների կարծիքով 20-րդ դարի վերջին տնտեսապես զարգացած երկրներում տեղի է ունենալու ակսեկլերացիաի հետագա դանդաղում՝ ի հայտ է եկել նույնիսկ համապատասխան տերմին՝ «դեցելերացիա» (ակսեկլերացիաի հետադարձ երևույթ)։

Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Կենսաբանական մարդաբանություն
Աղիքների անանցանելիություն

**Աղիքների անանցանելիություն,** առաջանում է աղիքների ոլորման, հանգույցների գոյացման, ներագուցման, աղիքների գերձգման կամ ճնշվածության (կպումներ, երբեմն՝ ճողվածքի ճմլում), ինչպես նաև աղիքները որդերի (ասկարիդներ) կծիկով, օտար մարմնով, փորկապության ընթացքում կղանքային քարերով խցանման հետևանքով։

## Պատճառներ
Առաջանում է աղիքների ոլորման, հանգույցների գոյացման, ներագուցման, աղիքների գերձգման կամ ճնշվածության (կպումներ, երբեմն՝ ճողվածքի ճմլում), ինչպես նաև աղիքները որդերի (ասկարիդներ) կծիկով, օտար մարմնով, փորկապության ընթացքում կղանքային քարերով խցանման հետևանքով։

Աղիքների անանցանելիության պատճառ կարող են դառնալ նաև աղիքների շարժող, գործունեության (գալարակծկանք) ծանր խանգարումները։ Աղիքների անանցանելիության հատուկ ձև է, այսպես կոչված, սննդային անանցանելիությունը, որը կարող է առաջանալ երկարատև քաղցից հյուծված մարդկանց աղիքներում՝ մեծ քանակությամբ կոշտ, դժվարամարս սննդի ընդունումից հետո։ Դա հաճախ հանդիպում է պատերազմների ժամանակ՝ երկարատև պաշարված վայրերից դուրս բերված մարդկանց մոտ։

## Ախտանիշներ
Աղիքների անանցանելիությունն սկսվում է հանկարծակի, որովայնի ուժեղ սուր ցավերով (մշտական կամ կծկումային), որոնք ուղեկցվում են որովայնի փքվածությամբ, գազերը և կղանքը դուրս չեն գալիս, առաջանում է փսխում։ Փսխման զանգվածն սկզբում պարունակում է սննդանյութեր, այնուհետև՝ մուգ գարշահոտ հեղուկ (այսպես կոչված՝ կղանքային փսխում)։ Երեխաների աղիքների ներագուցման ժամանակ հաճախ լինում է արյունային լուծ։

## Հետևանքներ
[260px|մինի|[Գանգրենայի ենթարկված աղիներ]]
Աղիքների անանցանելիությունն ուղեկցվում է աղիքների ծանր փոփոխություններով և օրգանիզմի ընդհանուր վիճակի վտանգավոր խանգարումներով (ախտահարված օջախի տոքսիններով օրգանիզմի թունավորում, ջրազրկում)։ Աղիքների անանցանելիության ախտանշաններն ի հայտ գալիս հարկավոր է անհապաղ շտապ օգնություն կանչել կամ հիվանդին հասցնել վիրաբուժական բաժանմունք։ Հապաղումը կարող է հանգեցնել հիվանդի մահվան։ Ինքնաբուժման փորձերը (ջեռակ, հոգնա, լուծողականներ) անթույլատրելի են։ Շատ վտանգավոր է երեխաների հիվանդության ծանրությունը թերագնահատելը, երբ արյունային լուծի առաջացումն ընկալվում է որպես ստամոքսի խանգարման կամ դիզենտերիայի հետևանք։

## Կանխարգելում
Աղիքների անանցանելիության կանխարգելման համար կարևոր են որովայնի խոռոչում կպումներ առաջացնող հիվանդությունների, օրինակ՝ որդանման ելունի քրոնիկ, բորբոքման ժամանակին բուժումը և ռացիոնալ սնունդը։ Երկարատև քաղցած, հյուծված մարդիկ պետք է սկսեն սնվել փոքր բաժիններով՝ հեղուկ կամ կիսահեղուկ դյուրամարս սննդով։

Կատեգորիա:Մարսողական համակարգ
Վերա Ասլանյան

**Վերա Սարգիսի Ասլանյան** (), հայ թարգմանչուհի, 1989 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1940 թվականի մարտի 28-ին, Երևանում։

Ավարտել է ԵՊՀ ռուսական բանասիրական և երկրաբանական ֆակուլտետները։ «Հայգունմետնախագիծ» գիտահետազոտական ինստիտուտի երկրաբանական բաժնի գիտաշխատող է։ 1970 թվականից ի վեր Հայաստանի մի շարք ամսագրերում նրա թարգմանությամբ ռուսերեն տպագրվում են դասական և ժամանակակից հայ գրողների վեպերը, վիպակները, պատմվածքները։

## Թարգմանություններ հայերենից
* Դավիթ Մուրադյան, Եվրոպան անիվների վրա (ուղեգրություն), Երևան, 2002։
* Զորայր Խալափյան, Ջերմանց մխիթարություն (վիպակներ), Մոսկվա, 1990։
* Վարդան Գրիգորյան, Հավերժական վերադարձ, Դար կորստյան (վեպեր), Մոսկվա, 1989։
* Հովհաննես Մելքոնյան, Մոր ձայնը (վեպեր և վիպակներ), Երևան, 1986։
* Զորայր Խալափյան, Երիցուկի թերթիկներ, Մոսկվա, 1979։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* 2004 թվականին արժանացել է Մ. Շոլոխովի անվան մեդալի։

## Տես նաև
* Հայաստանի գրողների միության անդամների ցանկ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայերենից ռուսերեն թարգմանիչներ
Մոնտելիբրետի

**Մոնտելիբրետի** (իտալ.՝ Montelibretti), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը` 4518 մարդ, բնակչության խտությունը` 103 մարդ/կմ2, տարածքը՝ 44կմ2, փոստային ինդեքսը՝ 010, հեռախոսային կոդը՝ 0774։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ամոթույք

**Ամոթույք**, *վուլվա*, կնոջ արտաքին սեռական օրգանները։ Դրանք են՝ ցայլքը՝ որովայնի առաջային պատի ստորին հատվածը, որի մաշկը ծածկված է մազերով, սեռական մեծ շուրթերը, որոնք գոյանում են մաշկային 2 ծալքերով և պարունակում են շարակցական հյուսվածք, սեռական փոքր շուրթերը, որոնք տեղադրված են մեծ շուրթերից ներս և պարունակում են ճարպագեղձեր։

Փոքր շուրթերի միջև ճեղքանման տարածությունով գոյանում է հեշտոցի նախադուռը։ Վերջինիս վերին հատվածում գտնվում է ծլիկը, որը սեռական զգացողության օրգան է և համապատասխանում է տղամարդկանց առնանդամի խորշիկավոր մարմիններին։ Ծլիկից ներքև գտնվում է միզուկի կլորացած եզրերով անցքը, դեպի հետ և ցած՝ հեշտոցի բացվածքը։ Կողմնային եզրերին բացվում են հեշտոցի նախադռան մեծ գեղձերի (ամոթույքագեղձ կամ բարթոլինյան գեղձ) ծորանները, որոնց արտազատուկը խոնավացնում է սեռական փոքր շուրթերի և հեշտոցի նախադռան լորձաթաղանթը։ Նախադռան մեջ կան մանր ճարպագեղձեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ամոթույք (վուլվա)

Կատեգորիա:Կանացի սեռական օրգաններ
Կատեգորիա:Կանացի վերարտադրողական համակարգ
Ամոթույքաբորբ

**Ամոթույքաբորբ**, *վուլվիտ*, կնոջ արտաքին սեռական օրգանների՝ ամոթույքի բորբոքում։ Հաճախ հանդիպում է աղջիկների և տարեց կանանց մոտ՝ կապված օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների հետ։ Հիվանդների մեծամասնության մոտ ամոթույքաբորբն առաջանում է երկրորդաբար՝ հեշտոցի ախտաբանական արտադրությամբ արտաքին սեռական օրգանները գրգռվելիս։ Ամոթույքի էպիթելային ծածկույթի խախտումը (ճանկռվածքներ, քերծվածքներ, ճաքեր, վնասվածքներ՝ այդ թվում քիմիական և ջերմային) նպաստում է թարախածին մանրէների ներթափանցմանը և բազմացմանը։ Աղջիկների մոտ ճանկռվածքների պատճառ կարոդ է դառնալ սրատուտը։

## Կլինիկական ընթացք
Ըստ կլինիկական ընթացքի, լինում է սուր և քրոնիկական։ Հիվանդության սուր շրջանում առաջանում են արտաքին սեռական օրգանների այրոց և քոր։

## Ախտանիշներ
Նկատվում են ամոթույքի մաշկի և լորձաթաղանթի կարմրություն, ծլիկի և փոքր սեռական շուրթերի այտուց։ Հիվանդությունը ժամանակին չբուժելու դեպքում կարող է դառնալ քրոնիկական՝ հաճախակի սրացումներով և լուրջ բարդություններով։

Վերը նշված ախտանշաններն ի հայտ գալիս հարկավոր է անհապաղ դիմել բժշկի։ Կանխարգելման հիմնական միջոցը անձնական հիգիենայի կանոնների պահպանումն է և ամոթույքաբորբի առաջացմանը նպաստող հիվանդությունների բուժումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
Միքայել Ախտյան

**Միքայել Մուշեղի Ախտյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, 2002 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թվականի փետրվարի 20-ին, Վրաստանի Թեթրիծղարոյի մունիցիպալիտետի Դաղեթ-Խաչեն հայաբնակ գյուղում։ Ավարտել է Պետերբուրգի թեթև արդյունաբերության տեխնիկումը, ապա՝ Մոսկվայի թեթև արդյունաբերության ինստիտուտի հեռակա բաժինը։ Տպագրվել է ինչպես Վրաստանում, այնպես էլ Հայաստանում։ Նրա բանաստեղծությունները թարգմանվել են ռուսերեն, վրացերեն, ուկրաիներեն։ Միքայել Ախտյանը թարգմանել է վրաց մի շարք լավագույն բանաստեղծների ստեղծագործություններից։ Բնակվել է Երևանում։ Մահացել է 2016 թվականին Թբիլիսիում։ Թաղված է տեղի Խոջիվանքի գերեզմանատանը։

## Երկեր
* Հատընտիր, Երևան, 2011։
* Կրակե շատրվան, (բանաստեղծությունների ժողովածու), Երևան, 2008։
* Հոգու արցունք, Երևան, 2003։
* Քարոտ ճանապարհ։ Քառյակներ և քառատողեր։ Զանգակ-97, 2003, էջ 96։
* Քառյակներ ու քառատողեր, Երևան, 2000։
* Խորամանկ փիսոն (մանկական), Երևան, 2000։
* Արևն ու սառույցը։ Բանաստեղծություններ։ Արևիկ, 1988, էջ 14։

## Թարգմանություններ վրացերենից
* Գենո Կալանդիա, Կակաչ, Երևան, 2008։
* Մուրման Լեբանիձե, Բախտի հանգրվանը, Երևան, 2003։
* Մուրման Լեբանիձե, Բանաստեղծություններ, Երևան, 1999։
* Դավիթ Մճեդլուրի, Որտեղից է գալիս ծուխը, Երևան, 1987։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* 2008 թվականին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության «Գրական վաստակի համար» մեդալի։
* Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Պատվո նշան» շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Վրացերենից հայերեն թարգմանիչներ
Ամբուլատորիա

մինի|Ամբուլատորիա Խաբարովսկ քաղաքում
**Ամբուլատորիա**, բուժկանխարգելիչ հիմնարկ, որը որակյալ բժշկական օգնություն է ցույց տալիս տանը և երթևեկ հիվանդներին։ Ի տարբերություն պոլիկլինիկայի՝ ամբուլատորիայում աշխատում են սահմանափակ թվով մասնագետներ՝ թերապևտ, վիրաբույժ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ, մանկաբույժ, ստոմատոլոգ։ Իսկ այլ բնույթի բուժօգնության կարիք ունեցող անձանց ամբուլատորիան ուղարկում է համապատասխան բուժկանխարգելիչ հիմնարկ։

Ամբուլատորիայի աշխատանքները կազմակերպվում են տարածքատեղամասային սկզբունքով՝ ըստ բնակավայրի և աշխատավայրի։ Գյուղական վայրերում գործում են նաև շարժական ամբուլատորիաներ։ Բացի բուժաշխատանքներից, ամբուլատորիայի անձնակազմը պարտավոր է նաև սպասարկվող տեղամասերում անցկացնել կանխարգելիք և սանհակահամաճարակային միջոցառումներ։

Կատեգորիա:Բժշկական հիմնարկություններ
Կատեգորիա:Բժշկական և առողջապահական կազմակերպություններ
Դրիոզավր

**Դրիոզավր** (լատիներեն - Dryosaurus — «դուբաի սողուն»), դինազավրերի տեսակ, որը ապրել է ուշ յուրայի շրջանում։

Երկար ոտքերով, երկոտանի և բուսակեր դինոզավր։ կմախքի մնացորդները հայտնաբերվել են ԱՄՆ-ի Կոլորադո և Վայոմինգ նահանգներում, ինչպես նաև Տանզանիայում։ Հյուսիսային Ամերիկայում այս դինոզավրերը ապրել են մոտ 154 միլիոն տարի առաջ։ Գերմանացի գիտնական Վերներ Ջեյնենշի գլխավորությամբ կատարված գիտարշավի ժամանակ Տանզանիայում հայտնաբերվել են բազմաթիվ դինոզավրերի կմախքներ։ Դրիոզավրը իր անվանումը ստացել է 1894 թվականին ՀոՖոնիլ Չարլզ Մարշի և Իելսկի հանալսարանի հնէաբանների կողմից։

## Նկարագրություն
90 կիլոգրամ քաշ ունեցող այս դինոզավրը ուներ 3 մետր երկարություն և 1.7 մետր բարձրություն։ Դրիոզավրերը ունեին հսկայական աչքեր։ Ունեին երկար ոտքեր երեք մատներով և ավելի կարճ ձեռքեր 5 երկար մատներով։

## Դրիոզավրը կինոյում
Դրիոզավրը ցուցադրվել է Զբոսանքներ դինոզավրերի հետ

## Արտաքին հղումներ
* Դրիոզավր | Դրիոզավրեր, Էվոլյուցիա Էվոլյուցիայի և դինոզավրերի մասին գիտահանրամատչելի ռեսուրս:
* http://yamagata.ru/yurskij-period/245-driozavr.html
* Dryosaurus altus : Dryosaurus lettowvorbecki Սիստեմատիկա - Կենդանիների աշխարհ

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Ոսկե կանոն

**Ոսկե կանոն**, ժողովրդական առածներում ու ասացվածքներում պահպանված հնագույն բարոյախոսական պատվիրան՝ «մի վարվիր ուրիշների հետ այնպես, ինչպես չես կամենա, որ քեզ հետ վարվեն»։ Արտահայտել են Հին Արևելքի ու Հին Հունաստանի իմաստունները: Այդ է քարոզում նաև Ավետարանը։ Ի․ Կանտն այն ձևափոխել ու զարգացրել է կատեգորիկ իմպերատիվի մասին իր ուսմունքում։

Ոսկե կանոններից են մարդու պարտականությունները, որոնք ունեն անձնական բնույթ, այսինքն՝ առնչվում են անհատի անձնական կյանքին, նրա կատարած այն արարքներին, որոնք ուղղակիորեն վերաբերվում են իր անձին։ Քանի որ մարդն իր բնությամբ ընկերային էակ է՝ իր նմանի հետ ապրող, հարաբերվող, ուրեմն բնականորեն անհրաժեշտ է այդ փոխհարաբերությունները կարգավորել օրենքի կամ պատվիրանների համակարգով։ Իրոք, մարդ անհատն ապրում է հասարակության մեջ և միշտ իր առօրյա կյանքում շփվում է մերձավորների, հարազատների, շրջապատի մարդկանց հետ։ Այս առումով էլ կարևոր է շրջապատի հետ ունեցած հարաբերությունների կարգավորումը։ Իսկ ինչպես կարգավորել հարաբերությունները շրջապատի մարդկանց` հարևանների, մերձավորների, ընկերների հետ։ Ինչը պետք է լինի այն չափումը, որն ազատելու է ամենազանազան փորձություններից և սովորեցնելու է ճիշտ վճիռներ կայացնել։

Շրջապատի հետ մարդու փոխհարաբերություններն առաջին հերթին պետք է լինեն արդարացի, այսինքնէ օրենքի, օրինականության սահմաններում:

## Օրինական
Օրինական են համարվում այնպիսի փոխհարաբերությունները, երբ մարդ հավատարիմ մնալով պատվիրաններին, իր վարքն ու կենցաղը համապատասխանեցնում է այդ կանոններին։ Սա արդարացի հարաբերությունների առաջին մակարդակն է, որն ամենատարածվածն է քաղաքացիական և հասարակական կյանքում։ Պարզ է, որ «օրինական» մարդը, այսինքն օրենքի տառին հետևողը չոր ու քարսիրտ հարաբերությունների կրողն է և, չնայած իր պարտականությունները կատարելուն, այնուամենայնիվ, նրա վարքի մեջ պակասում է ջերմությունը, անկեղծությունը, սերը։

Կատեգորիա:Քրիստոնեական էթիկա
Կատեգորիա:Բարոյականության հասկացություններ
Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Հուդայականություն
Կատեգորիա:Ավետարան ըստ Մատթեոսի
Կատեգորիա:Ավետարան ըստ Ղուկասի
Կատեգորիա:Ավետարան ըստ Մարկոսի
Բենբու

**Բենբու**, քաղաք Չինաստանում։

## Վարչական բաժանում
Բենբուն բաժանված է 4 թաղամասերի և 3 կոմսությունների ՝

* Բենշան թաղամաս (蚌山区)
* Լունցիխու թաղամաս (龙子湖区)
* Խուանշան թաղամաս (淮上区)
* Յույխուեյ թաղամաս (禹会区)
* Գուչժեն կոմսություն (固镇县)
* Ուխե կոմսություն (五河县)
* Խուանյուան կոմսություն (怀远县)

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Զակոմարա

մինի|Սուզդալի սուրբծննդյան տաճարը

**Զակոմարա**, ճարտարապետական կառուցվածքային տարր, շենքի ճակատային պատի (կամ նրա մի մասի) որմնակամարաձև ավարտը, որին սովորաբար ներսից համապատասխանում է խաղը։ Դեկորատիվ, կեղծ զակոմարան անվանվում է «կոկոշնիկ»։ Զակոմարան բնորոշ է գլխավորապես հին ռուս, եկեղեցիներին։

Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ճարտարապետական տարրեր
Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Ականջային ծծումբ

**Ականջի ծծմբախցան**, ծծմբի կուտակումը ականջի արտաքին լսողական անցուղում, որն այդտեղ գտնվող ծծմբային գեղձերի գերարտազատության հետևանք է։

## Առաջացում
Ականջի ծծմբախցանը անմաքրության արդյունք չէ. դրա առաջացմանը նպաստում են ականջի ծծումբի բարձր մածուցիկությունը, արտաքին լսողական անցուղու նեղությունը և ոլորունությունը, պատերի գրգռվածությունը, լսողական անցուղի ցեմենտի, ալյուրի փոշիներ ընկնելը և այլն։ Ականջի ծծմբախցանն սկզբում փափուկ է, այնուհետև պնդանում է, համարյա քարանում։ Գույնը բաց դեղինից մուգ դարչնագույն է։ Երբ ականջի ծծմբախցանն ամբողջությամբ չի փակում լսողական անցուղին, ապա որևէ խանգարում չի առաջանում։ Իսկ եթե լսողական անցուղին ամբողջությամբ խցանվում է, ապա զգացվում է ականջի փակվածություն և լսողության թուլացում՝ ծանրալուրություն, սեփական ձայնի ռեզոնանս փակված ականջում (աուտոֆոնիա)։ Այդ խանգարումներն առաջանում են հանկարծակի, հիմնականում լողանալիս, գլուխը լվանալիս լսողական անցուղու մեջ ջուր լցվելիս (ականջի ծծմբախցանն այդ ժամանակ ուռչում է) կամ ականջը քչփորելիս (լուցկու հատիկով, հերակալով և այլն)։ Ականջի ծծմբախցանը ճնշում է լսողական անցուղու պատերին և թմբկաթաղանթին, կարող է առաջացնել նաև այլ խանգարումներ, ինչպես, օրինակ, հազ, աղմուկ ականջներում և նույնիսկ գլխապտույտ։

## Բուժում
Մինչև ծծմբախցանը հեռացնելը, որոշ դեպքերում բժիշկը նշանակում է այն փափկացնող միջոցներ։ Դրանցից խցանը կարող է ընդարձակվել և ծանրալուրությունն ուժեղացնել, որը, սակայն, չպետք է անհանգստացնի հիվանդին։ Ոչ մի դեպքում, հատկապես սուր առարկաներով (հերակալ, լուցկու հատիկ և այլն), չի կարելի ինքնուրույն հեռացնել ականջի ծծմբախցանը, քանի որ դրանք կարոդ են վնասել թմբկաթաղանթը և արտաքին լսողական անցուղու պատերը։

Կատեգորիա:Ականջ