open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աննա Դոլիձե

**Աննա Դոլիձե** (,  ), վրացի փաստաբան, Արևմտյան Օնտարիո համալսարանում միջազգային իրավունքի պրոֆեսոր և կառավարական պաշտոնյա։ Միջազգային իրավունքի հարցերով բանախոս  և մարդու իրավունքների մասին Կովկասում ու Կենտրոնական Եվրասիայում գրող։ 2016 թվականի հունիսի 27-ին նշանակվել է որպես Վրաստանի նախագահի գլխավոր իրավական խորհրդական

## Կարիերա
Ծնվել է Թբիլիսիում։ Դոլիձեն ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը, որը իրավագետի մասնագիտությամբ 2002 թվականին գերազանցությամբ է ավարտել։ 2004 թվականին Դոլիձեն Լեյդենի համալսարանից ստացել է միջազգային իրավունքի մագիստրոսի աստիճան։ 2004 թվականից 2006 թվականը Դոլիձեն Վրաստանի առաջատար իրավապաշտպան կազմակերպության երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահն էր : Դոլիձեն նպատակաուղղված է իրավական բարեփոխումների, հանդես է եկել իշխանության թափանցիկության, հաշվետվողականությանը և քրեական արդարադատության համակարգի բարեփոխումներով։ Աննա Դոլիձեն եղել է հասարակական շարժման ղեկավարը, որով պահանջվում էր պատժել Սանդրո Գիրգվլիանիի մարդասպաններին.

Նա ծառայել է Վրաստանի մի շարք կարևոր կազմակերպություններում, որոնցից են, օրինակ, Վրաստանի Մեդիա Խորհուրդը

2012 թվականին Դոլիձեն ցուցմունք է տվել ԱՄՆ Կոնգրեսի առաջ։ 2013 թվականին Դոլիձեն ստացել է ԱԲ (դոկտոր իրավունքները) Քորնել իրավաբանական դպրոցից և Արևմտյան Օնտարիոյի համալսարանում նշանակվել էր իրավունքների պրոֆեսոր։ Դոլիձեն 2015 թվականի մայիսի 15-ին նշանակվել էր Վրաստանի պաշտպանության նախարարի տեղակալի պաշտոնին։ 2016 թվականի փետրվարին, նա առաջադրվել է Վրաստանի Գերագույն դատարանի պաշտոնին, փոխարինելով Լևան Մուրուսիձեին

## Հրապարակային ելույթներ
Դոլիձեն հաճախ է հայտնվում լրատվամիջոցների մեկնաբանություններում օրինականության խնդիրների, արդարադատության և մարդու իրավունքների ոլորտներում։ Դոլիձեն հայտնվել է Wall Street Journal-ում, «Վաշինգտոն փոստ»-ում և Վրաստանի և նախկին Խորհրդային Միության տասնյակ իրավաբանական պարբերականներում, հեռուստատեսության և ռադիոներում։ Նա հաճախ հանդես է գալիս ամբողջ աշխարհի գիտաժողովներում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Talk at the Asan Institute for Policy Studies about transitional justice
* TV debate on reforms in Georgia
* Talk  at the Heinrich Böll Stiftung on the politics of memory in Georgia

Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեյդենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրացի փաստաբաններ
Բակարի Սակո

**Բակարի Սակո** (, ծնվել է ապրիլի 26, 1988 թվականին, Ֆրանսիայի Իվրի-այուկ-Սեն քաղաքում), մալիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Քրիսթալ Փելաս»-ի հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
2009 թվականի հուլիսի 9-ին Սակոն 4 տարով պայմանագիր կնքեց «Սենտ-Էտեն» ակումբի հետ, տեղափոխվեց այնտեղ «Շատորմ» համեստ ակումբից։ Ստեֆանուայի կազմում Բակարին դարձավ իսկական ակումբի լիդեր, որն ընդունակ է իր հետ տանել ամբողջ թիմը։ 3 տարում նա անց է կացրել 106 խաղամրցույթ, որտեղ աչքի է ընկել 12 անգամ։ 2012 թվականի օգոստոսի 29-ին հայտարարվել է, որ Սակոն պայմանագիր է կնքել անգլիական «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս» հետ։ Օգոստոսի 30-ին առաջնելույթ է ունեցել Ֆուտբոլային լիգայի գավաթում «Նորդգեմփթոն թաուն» ակումբի դեմ, որտեղ նա աչքի ընկավ խփած գոլով, որոշ ժամանակ անց կայացել է նրա դեբյուտը Չեմպիոնշիպի խաղերում, որտեղ Բակարին արդեն դուբլ է կատարել։ Դա տեղի է ունեցել «Կարդիֆ Սիթի» դեմ արտագնա խաղում, որտեղ «գայլեր»-ը պարտություն կրեց 1:3 հաշվով։

2015 թվականի օգոստոսի 5-ին տեղափոխվեց Պրեմիեր լիգայի «Քրիսթալ Փելաս», երեք տարվա պայմանագիր ստորագրելով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Անձնագիրը պաշտոնական կայքում «Քրիսթալ Փելաս»  
* 
* 

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մալիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Քրիսթալ Փելասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Քշիշտոֆ Կոմեդա

**Քշիշտոֆ Կոմեդա** (, իսկական ազգանունը *Trzciński*, ), լեհ դաշնակահար և կոմպոզիտոր, որը համարվում է ջազ ազգային դպրոցի նախահայրը։ Երաժշտություն է գրել մոտ 70 ֆիլմերի համար։

## Կենսագրություն
[ձախից|մինի|250x250փքս|Կոմեդայի հուշարձանը [Պոզնանում]]
Կրթությամբ ականջաբան է։ Առաջին անգամ ճանաչվել է 1956 թվականին Սոպոտում անցկացված Առաջին ջազային փառատոնի ժամանակ։

1956-1962 թվականներին հաջողությամբ մասնակցել է երաժշտական փառատոների Մոսկվայում, Գրենոբլում և Փարիզում։ Նրան իսկական հաջողություն բերեց *Astigmatic* ալբոմը (1965) և երաժշտությունը, որը գրված էր Ռոման Պոլանսկիի այնպիսի ֆիլմերի համար, ինչպիսիք են «Դանակ ջրում», «Փակուղի», «Վամպիրների պարահանդես»։

Այլ աշխատություն՝ — Ընդհատված թռիչք (1964)։

1968 թվականից բնակվում էր Լոս Անջելեսում, որտեղ գրել է երաժշտություն Ռոման Պոլանսկիի «Ռոզմարի երեխան և Բազզա Կուլիկայի «Խռովություն» ֆիլմերի համար։ Նույն թվականի դեկտեմբերին, գրող Մարեկ Հլասկոյի հետ վերադառնալով տուն, ալկոհոլի ազդեցության տակ լինելով, Քշիշտոֆը բլուրից պատահաբար ցած է ընկել՝ ստանալով ուղեղի ծանր ցնցում, որի արդյունքում շուտով ընկել է կոմայի մեջ։ Նրան ուղարկել են Վարշավա, սակայն նա մահանում է։

## Հիշողություններ
Սլուպսկում ամեն տարի ի հիշատակ Քշիշտոֆ Կոմեդայի ջազային կոմպոզիտորների փառատոն է անցկացվում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լեհ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Լեհ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լեհ երաժիշտներ
Իշտալլոշ-Կյո

**Իշտալլոշ-Կյո** (**Իշտալլոշկո**, ), լեռ Հունգարիայում, որը գտնվում է Հավեշ մեդյեի տարածքում։ Ծովի մակարդակից ունենալով 958,1 մ բարձրություն, սա երկրորդ բարձրության լեռն է Բյուկկի լեռնազանգվածում և իր բարձրությամբ վեցերորդը Հունգարիայում։ Մինչև 2014 թվականն այն համարվել է լեռնաշղթայի ամենաբարձր կետը, սակայն, ըստ վերջին հետազոտությունների, Սիլվաշե-Կե լեռան բարձրությունը կազմել է 960.715 մ, որը մի քիչ ավելի բարձր է։

## Իշտալլոշ-Կյոյի քարանձավը
մինի|280x280փքս|Իշտալլոշ-Կյոյի քարանձավը
Իշտալլոշ-Կյոյի քարանձավի ուսումնասիրությամբ առաջին անգամ զբաղվել է պալ Ռոշկոն 1911 թվականին։ Քարանձավը հանդիսանում է կարևոր հնագիտական հուշարձան. այստեղից հանյտաբերվել են մինչև  30 000-40 000 տարեկան գտածոներ, ի թիվս որոնց քարանձավային արջի և Bison latifrons բիզոնի ոսկորներն են, աշխատանքի համար նախատեսված քարե, ոսկրե գործիքներ, ինչպես նաև քարեդարյա օջախ, որն այժմ ցուցադրվում է Հունգարիայի ազգային թանգարանում

Քարանձավում ավելի ուշ պեղումներ է կատարել Օտտոկար Կադիկը (1929) և Մարիա Մոտտլը (1938)։ 1947 թվականին լավ պատրաստված մանրամասն պեղումները գլխավորում էր Լասլո Վերտեշը։ Հնագիտական շերտավորումների և կենդանիների մնացորդների հիման վրա ուսումնասիրվել են քարանձավում հայտնաբերված երեք մշակութային շերտերի և տեխնիկական պոպուլյացիաների մարդկանց, ովքեր ապրել էին այստեղ՝ քարանձավում։ Քարանձավը պահպանվողի կարգավիճակ է ստացել 1944 թվականին և որպես բնության հատուկ պահպանվող հուշարձան՝ 1982 թվականին։

Վերջին պեղումները սկսվել են 2000 թվականին, և նրանց գլխավորել է Արպադ Ռինգերը։ Քարանձավի կարևորությունը համարվում է նրանում, որ այստեղից հայտնաբերվել է Սառցե դարաշրջանի մոտ 66 տարբեր մնացորդներ, ինչը նրան դարձնում է Եվրոպայի Օրինյակիի ֆաունայի շրջանում ամենահարուստ ֆաունան։ Քարանձավի միկրոֆաունայում նկարագրված են երեք նոր տեսակի կաթնասուններ և քսան նոր տեսակի թռչուններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Az Istállós-kő իսկ környezetének térképe 
* Istállóskői ősemberbarlang Szilvásvárad 

Կատեգորիա:Հունգարիայի լեռներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի տեսարժան վայրեր
Մամադու Բա

**Մամադու Բա** (, ), գվինեացի ֆուտբոլիստ, հենակետային կիսապաշտպան։ Գվինեայի ազգային հավաքականի խաղացող։

## Կարիերա
Բան հանդիսանում է «Ստրասբուրգ» դպրոցի սանը։ 2007 թվականին նա տեղափոխվել է հիմնական ակումբի թիմ, և հանդես է եկել երեք տարի, 2010 թվականին նա տեղափոխվեց գերմանական ֆուտբոլային ակումբ «Շտուտգարտ» 600 հազարով։ Գերմանիայում Բայի կարիերան չստացվեց, Բունդեսլիգայում 3 սեզոնում նա խաղացել է 6 խաղ։ Բացի այդ, Գերմանիայում գվինեացին վնասվածք է ստացել, սկզբում նրան վնասվածք պատճառեցին ձախ ծունկը, որի պատճառով շարքից դուրս է եկել 6 շաբաթով, 2013 թվականի սկզբներում կոտրել է աջ ոտքը, որից հետո վերականգնվել է կես տարուց։

2013 թվականի ամռանը Բան դարձել է ազատ գործակալ, բայց չկարողացավ գտնել նոր ակումբ։ Միայն 2014 թվականի հունվարին նա վերադարձավ «Ստրասբուր», որը ելույթ էր ունենում երրորդ ֆրանսիական դիվիզիոնում։ Իր նախկին ակումբում Բան խաղաց 1 տարի, դեռ 2015 թվականի հունվարին նորից մնաց առանց ակումբ։

## Կարիերան հավաքականում
Գվինեայի հավաքականի համար Բան առաջնելույթ է կատարել 2008 թվականին աֆրիկյան գավաթում Գանայի ազգային հավաքականի դեմ։ Մինչև 2012 թվականը նա պարբերաբար ունեցավ մասնակցություն ազգային հավաքականի կազմում և 2012 թվականին մասնակցել է բոլոր երեք խաղերում Գվինեայի թիմի ազգերի գավաթում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* պրոֆիլը fussballdaten.de
* խաղացողի պրոֆիլը

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շտուտգարտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գվինեացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գվինեայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Զդրավկո Զդրավկով

**Զդրավկո Զդրավկով** (, ), բուլղարացի ֆուտբոլիստ, ով հանդես է գալիս դարպասապահի դիրքում։ Մասնակցել է Եվրոպայի առաջնության երկու և աշխարհի մեկ առաջնությունների։

Բուլղարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի 15 հանդիպումներում հանդես է եկել որպես թիմի ավագ։

## Կարիերա
### Ակումբային կարիերա
Իր մասնագիտական ֆուտբոլային կարիերան Զդրավկո Զդրավկովը սկսել է 1988 թվականին՝ բուլղարական «Լևսկի» ֆուտբոլային ակումբում։ Վերջինս լքել է ակումբը 1993 թվականին։

Դրանից հետո Զդրավկովը համալրում է «Էտար»-ի շարքերը, իսկ 1994 թվականին հերթական անգամ վերադառնում է «Լևսկի»։ Պայմանագրի ժամկետի լրանալուց հետո՝ 1995 թվականին, Զդրավկոն վերջնականապես լքում է «Լևսկի»-ի շարքերը և սկսում հանդես գալ մեկ այլ բուլղարական ակումբում՝ «Սլավիա»-ում։

1997 թվականից Զդրավկո Զդրավկովը սկսում է հանդես գալ Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային առաջնությունում։ Սկզբնական շրջանում՝ 1997-1999 թվականներին, նա խաղում է «Իստանբուլսպոր»-ում, իսկ 1999-2000 թվականներին՝ «Ադանասպոր» ֆուտբոլային ակումբում։

Դրանից հետո նա երկու տարի ժամկետով աչքի է ընկնում «Իստանբուլսպոր»-ի շարքերում։ 2002-2004 թվականներին Զդրավկոն հանդես է գլիս համապատասխանաբար բուլղարական «Չերնո Մորե»-ում, թուրքական «Իստանբուլսպոր»-ում և հայրենի երկիրը ներկայացնող «Լիտեքս»-ում։

Իր ակումբային կարիերան Զդրավկոն ավարտում է «Չայկուր Ռիզեսպոր»-ում՝ 2007 թվականին։

### Ազգային հավաքականի կազմում
Աշխարհի գավաթի խաղարկության ժամանակ երկու հանդիպում անցկացնելուց հետո (Առաջին գոլազուրկ հանդիպումը եղել է ընդդեմ Պարագվայի հավաքականի, իսկ երկրորդ հանդիպման ժամանակ Բուլղարիայի հավաքականը պարտվել է Նիգերիային նվազագույն հաշվով) Զդրավկո Զդրավկովը ճանաչվեց, որպես առաջնության երկրորդ լավագույն դարպասապահ։

Այն բանից հետո, երբ Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստները վեց գնդակ է ուղղում դեպի Զդրավկովի դարպասը՝ վերջինս կորցնում է իր տիտղոսն ու համբավը։

Վեց տարի անց՝ Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2004-ի ժամանակ Զդրավկովը հանդես է գալիս Բուլղարիայի հավաքականի դարպասապահի դիրքում։ Բուլղարիան պարտվում է Շվեդիային (0-5), Դանիային (0-2) և Իտալիային (1-2) և լքում մրցաշարը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զդրավկո Զդրավկովի անձնական էջը ''LevskiSofia.info'' կայքում 

Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սլավիա Պրահայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սոֆիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Զալցկամերգուտ

[300px|մինի|Զալցկամերգուտ, [Հալշտատ]]
**Զալցկամերգուտ** (), պատմական մարզ Ավստրիայում, Զալցբուրգից արևելք։ Գտնվում է Վերին Ավստրիայի (72 %) և Շտիրիայի (12 %) նահանգների տարածքում։ Հարուստ է լճերով, լեռներով։ Զբոսաշրջության հայտնի ուղղություն է։ «Զալցկամերգուտ» անվանումը, որ բառացի նշանակում է «Աղի պալատի ունեցվածք», հիշատակումն է այն ժամանակների, երբ շրջակայքի աղի հանքերը շահագործվում էին Վիեննայի կայսրական իշխանության կողմից։ 1997 թվականին Հալշտատ քաղաքը և Դախշտայն լեռն ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում և՛ բնական լանդշաֆտի բացառիկության, և՛ մարդկության զարգացման պատմության մեջ իրենց ավանդի համար. Զալցկամերգուտի աղի հանքերը շահագործվել են մ. թ. ա. 2-րդ հազարամյակից։

## Աշխարհագրություն
Տարածքի լանդշաֆտը նախորոշում է Տրաուն գետի համակարգը` իր 76 մեծ ու փոքր լճերով, շրջակա լեռներով, որոնցից են Դախշտայնը, Մեռած ու Անձավային լեռները։ Զալցկամերգուտի հիմնական երեք լանդշաֆտներն են ալպյան նախալեռները, միջին լեռները և ալպյան բարձր լեռները` կրաքարից ձևավորված։ Զալցկամերգուտը ձևավորվել է սառցադաշտից, որի հալված մասերից եղանակի տաքացման հետևանքով առաջացել են լճերն ու բարձրլեռնային ճահիճները։ Կրաքարային լեռներում տարածված են քարանձավները, այդ թվում` Խիրլացը, որն ունի 96 կմ երկարություն։

## Պատմություն
250px|մինի|Ալտաուսզե լիճը
Զալցկամերգուտում հանդիպող մարդկային հնագույն մշակույթը վերաբերում է ուշ նեոլիթի շրջանին` մ. թ. ա. 3600-3300 թվականներին։ Այդ շրջանին բնորոշ մոնձեյան մշակույթի ներկայացուցիչները կարողացել են տներ կառուցել ջրերի վրա և մշակել պղինձ։ Լավ ուսումնասիրված է Հալշտատի հնագիտական մշակույթը (մ. թ. ա. 900-400): Հալշտատի անունով կոչված այդ մշակույթը լայնորեն տարածված է Ֆրանսիայի հյուսիսից մինչև Ալբանիա։

15-րդ դարի կեսերին աղի հանքերի շրջանը Հաբսբուրգների ենթակայության տակ են եղել։ «Զալցկամերգուտ» անունն առաջին անգամ հիշատակվել է 1656 թվականին։ 18-19-րդ դարերում ավստրիական պետությունը իր ձեռքերում էր պահում աղի եկամտաբեր մենիշխանությունը` մշտապես տարածքում ծառահատումներ իրականացնելով, ինչն անհրաժեշտ էր հանքարդյունաբերությունում անհրաժեշտ վառելիքի համար։ Տարածքի ժամանակակից սահմանները սահմանվել են միայն 20-րդ դարի կեսերին։

## Լճեր ու քաղաքներ
Զալցկամերգուտի տարածքի մեջ են մտնում տասը շրջաններ.

* Աուսզերլանդ
* Վոլֆհանգզե
* Ներքին Զալցկամերգուտ
* Տրաունզե
* Ատերզե
* Բադ-Իշլ
* Մանձե
* Ֆուքսզեե
* Ատերգաու
* Ալմտալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Զալցկամերգուտ'' պորտալը գերմաներեն վիքիպեդիայում
* Զբոսաշրջությունը Զալցկամերգուտում

Կատեգորիա:Ավստրիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրիայում
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Սանկտ Պետերբուրգի մետրոյի պայթյուններ (2017)

**Սանկտ Պետերբուրգի մետրոյի պայթյուններ**, ահաբեկչական գործողություն Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի մետրոպոլիտենում։ Նախնական տվյալներով զոհվել է 14, և վիրավորում ստացել՝ 51 մարդ։ Որոշ տվյալներով՝ գնացքի վագոնում պայթել է ինքնաշեն պայթուցիկ սարք։

Դեպքը տեղի է ունեցել 2017 թվականի ապրիլի 3-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի մետրոպոլիտենի «Սեննայա պլոշչադ» և «Տեխնոլոգիչեսկի ինստիտուտ» կայարանների միջև ընկած ուղեմասում։

## Պայթյուններ և հետագա զարգացումներ
2017 թվականի ապրիլի 3-ին, ժամը 13:30-ի սահմաններում, պայթյուններ են որոտացել «Սեննայա պլոշչադ» կայարանից դեպի «Տեխնոլոգիչեսկիյ ինստիտուտ» ուղևորվող գնացքի վագոնում։ Պայթուցիկ սարքը տեղակայված է եղել ճամպրուկի մեջ։ Համաձայն ՌԴ արտակարգ իրավիճակների նախարարության եզրակացության, պայթյունը որոտացել է գնացքի երրորդ վագոնում։ Ականատեսների վկայությամբ, պայթյունը տեղի է ունեցել գնացքի դռան մոտ, ինչից հետո ծուխն անմիջապես տարածվել է ողջ վագոնով մեկ։ Պայթյուններից հետո իշխանությունները հայտարարեցին քաղաքի բոլոր մետրոկանգառների աշխատանքի դադարեցման մասին։ Ուշ երեկոյան, երրորդ, չորրորդ և հինգերորդ գծերում մետրոպոլիտենը վերսկսկեց իր կանոնավոր աշխատանքը։

Ավելի ուշ չգործարկված պայթուցիկ սարք է հայտնաբերվել «Պլոշչադ վոսստանիա» կայարանում, ինչն անմիջապես վնասազերծվել է։ Պայթուցիկը պարունակել է մոտավորապես 1 կիլոգրամ տրոտիլ (ՏՆՏ)։

Դեպքից հետո, հսկողությունը բարձրացվեց երկրի մյուս խոշոր քաղաքների մետրոպոլիտեններում և օդանավակայաններում։

Որևէ ահաբեկչական խմբավորում դեռևս իր վրա չի վերցրել հարձակման պատասխանատվությունը։ Տեղական ժամանակով ժամը 16:30-ին, ՌԴ գլխավոր դատախազությունը մետրոյում կատարված պայթյունները ճանաչեց որպես ահաբեկչական գործողություն։

## Զոհեր
Ռուսաստանի Դաշնության առողջապահության նախարարության հաղորդմամբ, հարձակումներից տուժել է 50 մարդ, որոնցից 14-ը՝ մահացել, ընդ որում նրանցից 7-ը զոհվել էր հենց տեղում, իսկ մնացածը՝ հիվանդանոցում։ Հոսպիտալացվել էր 39 մարդ, որոնցից վեցը՝ ծանր վիճակում։ Տուժածների շարքում կային երեխաներ։

## Ահաբեկիչը
Պայթյուններն իրականացնելու մեջ կասկածվում էր ոմն 22-ամյա **Ակբարժոն Ջալիլովը**, ով ծնունդով Ղրղըզստանից Ռուսաստանի քաղաքացի էր։ Ջալիլովը ծնվել էր 1995 թվականին՝ Ղրղըզստանի հարավային Օշ շրջանում, ով Մոսկվա էր տեղափոխվել 2011 թվականին։ «Մոսկովսկիյ կոմսոմոլեց» թերթի և «Gazeta.ru» լրատվական կայքի փոխանցմամբ, 2015 թվականի դրությամբ Ջալիլովն աշխատել է մոսկովյան սուշի բարերից մեկում որպես խոհարար, իսկ այլ աղբյուրների պնդմամբ, Ջալիլովն աշխատել է որպես ավտոմեխանիկ և անհետացել էր պայթյուններից մի քանի շաբաթ առաջ։ «Ինտերֆաքս» տեղեկատվական գործակալության փոխանցմամբ, ռուսաստանյան իշխանությունները կասկածում են, որ Ջալիլովը կարող էր հնարավոր կապեր ունենալ ռադիկալ իսլամական խմբավորումների հետ։

## Տես նաև
* Իսլամիստական ահաբեկչական հարձակումների ցանկ
* Մոսկվայի մետրոյի պայթյուններ (2010)
* 1977 թ. Մոսկվայի պայթյուններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ահաբեկչական գործողություններ
Կատեգորիա:2017 ահաբեկչություններ
Կատեգորիա:2017 զանգվածային սպանություններ
Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ Ռուսաստանում
Կոզա Նոստրա

**Կոզա նոստրա** (Cosa Nostra, սիցիլիական լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «Մեր գործը»), սիցիլիական հանցավոր կազմակերպություն, մաֆիա։ Կոզա նոստրա արտահայտությունը ամբողջ աշխարհում հայտնի է դարձել հիմնականում ամերիկյան գրող Մարիո Պյուզոյի «Կնքահայրը» վեպի միջոցով։

## Պատմությունը

Կոզա նոստրան գործում է Սիցիլիայում` սկսած 19-րդ դարի սկզբից։ 20-րդ դարի սկզբին վերածվել է միջազգային հանցավոր կազմակերպության։ Ի սկզբանե այն զբաղվում էր ավազակներից` նարնջենու այգիների և խոշոր հողատարածքների սեփականատերերին պաշտպանելով (ներառելով ամենադաժան մեթոդները)։ Ավելի ուշ Կոզա նոստրան սկսեց լայնացնել իր գործունեության ծավալները` բոլոր առումներով վերածվելով հանցավոր խմբավորման։ 20-րդ դարում Կոզա նոստրայի գլխավոր ուղղությունը դարձել էր ավազակությունը։

Կազմակերպությունը կազմված էր խմբերից, որոնք իրենց անվանում էին «ընտանիքներ» (famiglia): Բուն «ընտանիքն» ուներ կոշտ հիերարխիկ կառուցվածք, որը գտնվում էր այսպես կոչված «կնքահոր» (padrino) ենթակայության տակ։ «Ընտանիքի» գործունեության տարածքը բաժանվում էր յուրատեսակ «շրջանների», որոնք կարող էին ընդգրկել փողոցներ, շրջաններ, մարզեր կամ գավառներ։ Յուրաքանչյուր «շրջան» սովորաբար ղեկավարվում էր երեք «ընտանիքների» կողմից, որոնք ընտրում էին իրենց առաջնորդին (capo di capi` գլուխների գլուխ)։ Պարագլուխը ընտրում էր իր տեղակալին և մեկից մինչև երեք խորհրդատուների (կոնսիլյերի)։

Կոզա նոստրա անվանումը ներկայումս բացառապես վերագրում են սիցիլիական մաֆիային, ինչպես նաև ծնունդով Սիցիլիայից` ԱՄՆ-ում բնակվողներին։ Այն հիմնականում գործածվում է միջազգային այլ հանցավոր կազմակերպությունները ավանդական սիցիլիականից տարբերելու համար։ Կոզա նոստրայի գործունեությունը ներառում է թմրավաճառքը, կավատությունը, խաղային բիզնեսը, շորթումը, ռեկետը, զենքի առևտուրը, խարդախությունը, վաշխառությունը, սպանությունները և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մաֆիա
Կատեգորիա:Սիցիլիա
Կատեգորիա:Կազմակերպված հանցագործություն ըստ էթնիկ խմբի
Դախշտայն

**Դախշտայն** (), կարստային լեռնազանգված, բարձրությամբ երկրորդ լեռը Հյուսիսային կրաքարային Ալպերում։ Այն բարձրավանդակ է, որ գտնվում է Ավստրիայի Վերին Ավստրիա, Շտիրիա և Զալցբուրգ նահանգների տարածքում, ինչի պատճառով հաճախ անվանում են «Երեք երկրամասի լեռ» (Drei-Länder-Berg):

Դախշտայն լեռը 20×30 կմ չափերով է, ունի 2.500 մ-ից բարձր 10 լեռնագագաթ, որոնցից ամենաբարձրերը գտնվում են բարձրավանդակի հարավային և հարավարևմտյան մասերում։ Հյուսիսից ծածկված է սառցադաշտերով, որոնց վերևում երևում են լեռնագագաթները, հարավից լեռը գրեթե ուղղահայաց իջնում է հովիտ։

Իր բացառիկ լանդշաֆտի շնորհիվ` 1997 թվականին Դախշտայնը Հալշտատ քաղաքի հետ ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Աշխարհագրություն
Դախշտայնը հիմնականում բաղկացած է կրաքարից, որ ձևավորվել է մեզոզոյան դարաշրջանում։ Ինչպես կարստային ցանկացած շրջան, Դախշտայնը հարուստ է քարանձավներով։ Այստեղ են գտնվում Ավստրիայի խոշորագույն քարանձավները` Մամուտխյոլեն (Mammuthhöhle), Խիրլացխյոլեն (Hirlatzhöhle), ինչպես նաև զբոսաշրջիկների շրջանում մեծ հետաքրքրություն վայելող Այսրիզենխյոլեն (Eisriesenhöhle): Դախշտայնը հայտնի է նաև բրածո կենդանիների քարացած գոյացություններով։

Հյուսիսային Ալպերին սառցակալումը բնորոշ չէ, այդ պատճառով էլ Դախշտայնում գտնվող խոշոր սառցադաշտերը` Հալշտատը (Hallstätter Gletscher), Մեծ Գոզաուն (Großer Gosaugletscher) և Շպադմինգը (Schladminger Gletscher), Ալպերի ամենահյուսիսային և ամենաարևելյան սառցադաշտերն են։ Ներկայումս սառցադաշտերը գնալով քչանում են և 80 տարի անց կարող են ամբողջովին անհետանալ. միայն Հալշտատ սառցադաշտը 20 տարվա ընթացքում նահանջել է 20 մ-ով։

## Ժայռագնացություն
Լեռնագագաթն առաջին անգամ նվաճվել է 1832 թվականին Պետր Գարմայրի կողմից, ով գագաթ է բարձրացել Գոզաու սառցադաշտով։ Երկու տարի անց լեռնագագաթին դրվել է փայտե խաչ։ Ձմռանը լեռան գագաթ առաջինը բարձրացել է Ֆիդրիխ Սիմոնին 1847 թվականի հունվարի 14-ին։ Հարավային կողմով առաջին անգամ բարձրացել են 1909 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։

Լինելով երկու նահանգների ամենաբարձր լեռնագագաթը` Դախշտայնը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում զբոսաշրջիկների շրջանում և՛ ձմռանը, և՛ ամռանը։ Լավ եղանակի պայմաններում լեռան գագաթ միաժամանակ կարող են բարձրանալ մինչև 100 լեռնագնաց։

Հալշտատից ոչ հեռու աշխատում է ֆունիկուլյոր, որով զբոսաշրջիկները կարող են լեռնագագաթ բարձրանալ և հիանալ շրջակայքի անկրկնելի բնապատկերով։ Կարելի է նաև այցելել երկու քարանձավներ` Սառցային և Մամոնտի։

մինի|կենտրոն|700px|Դախշտայն լեռան համայնապատկեր

## Արտաքին հղումներ
* Դախշտայն
* Դախշտայնը Զալցկամերգուտի պաշտոնական կայքում 
* Լեռնադահուկային առողջարան Դախշտայնում

Կատեգորիա:Ավստրիայի լեռներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրիայում
Կատեգորիա:Ալպերի լեռներ
Ալֆրեդ Շմիդտ (ծանրամարտիկ)

**Ալֆրեդ Շմիդտ** (էստ.՝ Alfred Schmidt, ), էստոնացի ծանրամարտիկ։

1920 թվականի Օլիմպիական խաղերի փոխչեմպիոն է։

## Կենսագրություն
Ալֆրեդ Շմիդտը ծնվել է 1898 թվականի մայիսի 1-ին՝ Հագեռիում։ Ծանրամարտով սկսել է զբաղվել 1919 թվականից։

1920 թվականին մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին և դարձել փոխչեմպիոն։ 1922 թվականին դարձել է Էստոնիայի չեմպիոն, իսկ 1923 թվականին՝ Բալտիկայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

1936 թվականին փոխել է իր անունը, և դարձել Այն Սիլլակ։

Մահացել է 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին՝ Տալլինում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը sports-reference.com կայքում 

Կատեգորիա:1898 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 1 ծնունդներ
Կատեգորիա:Էստոնացի ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:1972 մահեր
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 մահեր
Կատեգորիա:Էստոնացի մարզիկներ
Պյոտր Բերոն

[մինի|230x230փքս|Պյոտր Բերոնի հուշատախտակը [Հայդելբերգում]]
**Պյոտր Բերոն** (, ), բուլղարացի լուսավորիչ, գիտնական, հանրագետ, մանկավարժ, փիլիսոփա, բժիշկ և բնագետ։

## Կենսագրություն
Որոշ ժամանակ ապրել է Բրաշովում։ Սովորել է տեղի եկեղեցական դպրոցում, ապա աշխատել է։ Երբ արդեն քսան տարեկան էր, նրան ուղարկում են Բուխարեստ, որտեղ ընդունվում է հունական վարժարան։

1824 թվականին Անտոն Իվանովի օգնությամբ հրատարակել է «Տարբեր խրատների այբբենարան» գիրքը, որը հայտնի է նաև «Ձկնային այբբենարան» անունով (այդ անվանումը առաջացել է գրքի վերջում պատկերված դելֆինից (չնայած, որ իրականում դելֆինները կաթնասուններ են, այլ ոչ թե ձկներ))։ Սա բուլղարերեն առաջին այբբենարանն էր, որը ստեղծվել է Բերոնի կողմից Բրաշովում։

Ապա բուլղարացի բարերարների աջակցությամբ ուսումը շարունակել է Եվրոպայում։ Ուսումնասիրել է բժշկություն Հայդելբերգում և Մյունխենում։ Մյունխենում լսել է Ֆրիդրիխ Շելինգի և Լորենց Օկենայի դասախոսությունները։ 1831 թվականին ստացել է դոկտորի աստիճան և վերադարձել է Ռումինիա։ Ապրել է նաև Փարիզում, Բեռլինում, Լոնդոնում, Վիեննայում, Պրահայում և Աթենքում։ Տիրապետում էր ինը լեզուների։

Բացի բուն բժշկությունից, զբաղվել է նաև գիտական գործունեությամբ՝ գրելով մոտ 20 գիտական աշխատություններ։ Աջակցել է բազմաթիվ բուլղարական դպրոցների։

1871 թվականի մարտի 21-ին գտնվել է խեղդամահ Կրայովի իր կալվածքում։

Պետրոսի Բերոնի դիմանկարը պատկերված է բուլղարական 10 լև թղթադրամի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Бычваров М. Д., Бычварова Н. Петр Берон. - М.: Мысль, 1981. - 231 с. - (Мыслители прошлого).
* Բոնիֆատի Կեդրով. Единство наук в духе натурфилософии «Панепистема» болгарского мыслителя Берона. // Кедров Б. М. Классификация наук. - М.: Мысль, 1965. - Кн. 2. - С. 36-38.

## Արտաքին հղումներ
* Никола Ив. Ванков. Петър Берон  

Կատեգորիա:Բնագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Լուսավորիչներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Հունական խոհանոց

[մինի|աջից|250px|[Տարամասալատա` ապխտած ձկնկիթի, կիտրոնի հյութի, ձիթապտղի յուղի և սխտորի խառնուրդ]]
**Հունական խոհանոց** (), Հունաստանի ազգային խոհանոց, որը ձևավորվել է բալկանյան և միջերկրածովյան մյուս ժողովուրդների խոհանոցների ազդեցությամբ։

Այն նմանություն ունի ֆրանսիական, թուրքական և իտալական ազգային խոհանոցներին։ Հունական խոհանոցն ունի չորս հիմնական հենքեր՝ թարմ մթերքներ, բուսական համեմունքների և կանաչեղենի հմուտ օգտագործում, ձիթապտղի լայն կիրառում, ինչպես նաև ճաշերի պարզություն։

Ձիթապտուղը համարվում է հունական խոհանոցի գլխավոր խորհրդանիշը։ Հունական խոհանոցում ձիթապտղի լայն կիրառումը կապված է հին հույների շրջանում ձիթենու պաշտամունքի հետ։ Ամառային ճաշատեսակներից ամենահայտնին հունական աղցանն է։ Պետք է նշել նաև, որ հույները միայն աղցանը պատրաստելու ժամանակ են մաքրում վարունգը կեղևից և աղցանը խառնում են միայն մատուցելուց առաջ։

Արագ սննդատեսակներից համաշխարհային հայտնիություն է վայելում գիրոսը, որը նման է թուրքական դոներին և արաբական շաուրմային։ Տարբերությունը նրանում է, որ սոուսով և մսով գիրոսի մեջ օգտագործվում է նաև կարտոֆիլի ֆրի։

## Ընդհանուր ակնարկ
[մինի|աջից|250px|[Հունական աղցան]]
Հունական խոհանոցին բնորոշ հնագույն տարրերից է ձիթապտղի յուղը, որն առկա է գրեթե բոլոր հունական ճաշատեսակներում։ Այն պատրաստվում է ձիթենու ծառից՝ բնական եղանակով։ Հունաստանում աճեցվող հիմնական հացահատիկային մշակաբույսերը ցորենն ու գարին են։ Այս երկու բաղադրամասերն օգտագործվել են հունական խոհանոցում դեռևս վաղնջական ժամանակներից։

Բանջարեղեններից տարածված են լոլիկը, սմբուկը, կարտոֆիլը, կանաչ լոբին, բամիան, պղպեղը և սոխը։ Հունական մեղրը ստացվում է հիմնականում արևադարձային պտղատու ծառերի, հիմնականում՝ նարնջենու և կիտրոնենու նեկտարներից։ Մածուծանը Հունաստանում աճում է միայն Եգեյան ծովի Խիոս կղզում։

Հունական խոհանոցում խոտաբույսերն ու համեմունքներն օգտագործվում են շատ ավելի հաճախ, քան որևէ այլ միջերկրածովյան խոհանոցում։ Հայտնի խոտաբույսերից են ռեհանը, ուրցը, սամիթը, սուսամբարը, անանուխը, սխտորը և այլն։ Հյուսիսային Հունաստանում պատրաստվող շատ բաղադրատոմսերում օգտագործվում են «քաղցր» համեմունքներ՝ մսի համադրությամբ։ Հունաստանյան ուտեստները նաև բնութագրվում են անանուխի և մշկընկույզի հաճախակի օգտագործմամբ։ Այլ սիրված բաղադրիչներ են գառան և խոզի միսը, ֆետա պանիրը, խաղողի տերևը և մածունը։ Աղանդերներում գերակշռում են մեղրն ու ընկույզը։

Ձիթապտղի յուղի հետ մեկտեղ կարևոր բաղադրիչ է նաև կիտրոնը։ Հույն ժողովուրդն աչքի է ընկնում պանրի բավականին շատ կիրառմամբ։ Հունաստանում կան ավելի քան 50 սորտերի (ըստ Հունաստանի մարզերի) պանիրներ։ Ամենատարածված պանրի տեսակը կոչվում է «ֆետա»։ Այս պանիրն օգտագործվում է նաև հունական աղցանի մեջ։

Հունաստանում նախապատվությունը տրվում է խոզի, ոչխարի և այծի մսերին։ Բացի մսից, հունական խոհանոցում տեղ է գտել նաև ծովամթերքի լայն տեսականին՝ ձկնեղեն, խեցեմորթներ և այլն։ Ծովամթերքն առավել մեծ քանակությամբ օգտագործվում է կղզիաբնակների շրջանում։

Հունական սննդատեսակներին բնորոշ է շատ պարզ, գունեղ ու բուրավետ լինելը։ Շատ ուտեստներ կարևոր դեր են խաղացել Հունաստանի պատմության և մշակույթի մեջ։

## Տես նաև
* Կիպրական խոհանոց
* Հունական ճաշատեսակների ցանկ
* Հունա-ամերիկյան խոհանոց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունական խոհանոց
Կատեգորիա:Հունաստանի մշակույթ
Ռուբեն Եսայան

**Ռուբեն Թադևոսի  Եսայան** (), փորձարկող օդաչու, Ռուսաստանի Ավիացիայի Ինստիտուտի թռիչքափորձարարական կենտրոնի ղեկավար, ՈԴ ազգային հերոս։ 2005 թվականին ԲԵ-200 ինքնաթիռով սահմանել է  համաշխարհային հինգ ավիացիոն  ռեկորդ։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Եսայանը ծնվել է Երևանում։ Ծնողները եղել են անվանի բժիշկներ։ Դպրոցական տարիներին հաճախել է Երևանի  աերոակումբ։ 17 տարեկանում կատարել է իր առաջին թռիչքը։  1968 թվականին ավարտել  է Սասովո քաղաքի ավիաուսումնարանը և գործուղվել Երևան՝ Քաղաքացիական ավիացիայի հայկական  վարչություն, որտեղ էլ աշխատել է 13 տարի։ Այդ տարիներին նա գործուղվում  է Անգոլա, որտեղ քաղաքացիական կռիվներ էին գնում, և նա լինում է Անգոլայի պաշտպանության նախարարի  անձնական օդաչուն։ 1983 թվականին Եսայանը իր ՅԱԿ-40 ինքնաթիռով ինչ-որ վայր պիտի հասցներ կուբացի մասնագետների պատվիրակությանը։ Ցուցարարների արձակած հրթիռը դիպչում է աջ շարժիչին և հրդեհ սկսվում։ Եսայանին հաջողվում է մասնագետներին անվնաս ցած իջեցնել։ Այդ սխրանքի համար Ռուբեն Եսայանը ստանում է իր առաջին պետական պարգևը՝ «Ժողովուրդների բարեկամության» շքանշանը։  

Երեք տարի Անգոլայում աշխատելուց հետո Եսայանը վերադառնում է Երևան և նշանակվում Քաղաքացիական ավիացիայի վարչության օդաչուական-շտուրմանական բաժնի պետ։ Երկուսուկես տարի այդ պաշտոնում աշխատելուց  հետո Ռուբեն Եսայանը իր դիմումի համաձայն ազատվում է  աշխատանքից։ Մի քանի օր հետո, 1987 թվականի հունվարին, Եսայանը դառնում է Քաղաքացիական ավիացիայի պետական գիտահետազոտական ինստիտուտի փորձարկող օդաչու։ Շուտով նա դառնում է ավիաջոկատի առաջատար փորձարկողներից մեկը, ջոկատի հրամանատարի տեղակալը։ Նրա ձեռքի տակով են անցել ԻԼ-96Տ, ԻԼ-96-3ՕՕ, ԻԼ-114- 100, ԻԼ-76-ՄՖ, ԻԼ-96ՄՕ, ԲԵ-200, ՏՈւ334, ՏՈւ100 մակնիշի   ինքնաթիռներ։ 

Ռուբեն Եսայանը ուսումնասիրել է 1989 թվականի Կրասնովոդսկի , Հալեպի և 1996 թվականի Խաբարովսկի վթարի ենթարկված  ՏՈւ-154 ինքնաթիռների պատճառները։ Մշակել է ինքնաթիռների վթարների կանխման բանաձևեր։ 2001-2004 թվականներին Ռուբեն Եսայանին էր հանձնարարված  փորձարկել Տագանրոգի Գ. Բերիևի անվան ավիացիոն գիտատեխնիկական համալիրում ստեղծված ԲԵ-200 ինքնաթիռը։ Նրա փորձարարական շրջաններից  մեկն անցկացվել է Հայաստանում։ Նրա  վարած ինքնաթիռը սահելով Սևանա  լճի մակերեսով, ընդամենը 14 վայրկյանում  հավաքել  էր 12 տոննա ջուր։ Այդ ինքնաթիռները կիրառվում է հրդեհները մարելու համար։ 2001 թվականին Եսայան նախաձեռնությամբ վերսկսվել են    ռուսական ինքնաթիռների թռիչքները Հարավային բևեռ՝  Անտարկտիդայի Նովոլազերևսկայի կայան։  Անտարկտիդայի  թռիչքների ժամանակ եղել է նաև Արթուր Չիլինգարովի հետ։ 2015 թվականի նոյեմբերին նա ռիսկի է դիմում և ծանրաքարշ ԻԼ-76 ինքնաթիռը իջեցնում Անտարկտիդայի Նովոլազերևսկայի կայան։
1985 թվականին Եսայանին շնորհվել է «Ժողովուրդների բարեկամության» շքանշանը, 1999 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր փորձարկող օդաչուի պատվավոր կոչում, 2006 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության հերոսի կոչում։

Ռուբեն Եսայանը մահացել է 2026 թվականի հունվարի 1-ին, երկարատև հիվանդությունից հետո 79 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Կապտաջինջ երկինքների անվրդով տիրակալը
*Լեգենդար օդաչու Ռուբեն Եսայանը 70 տարեկան է
Նատալյա Գերման

**Նատալյա Միրչևնա Գերման** (, ծնվ. մարտի 20 1969, Քիշնև, Մոլդովական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), մոլդովացի քաղաքական գործիչ, Մոլդովայի առաջին նախագահ Միրչա Սնեգուրայի աղջիկը, փոխվարչապետ, արտաքին գործերի և Մոլդովայի եվրոպական ինտեգրման նախարար։ 2015 թվականի հունիսի 22-ից հուլիսի 30-ը Մոլդովայի վարչապետն էր։

## Կենսագրություն
Նատալյա Գերմանը ծնվել է 1969 թվականի մարտի 20-ին Քիշնևում։ Մոլդովայի պետական համալսարանում սովորել է անգլերենի և գերմաներենի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1992 թվականին ավարտել է Բուխարեստի Ազգային քաղաքական և վարչական հետազոտությունների դպրոցը։ Նատալյա Գերմանը եղել է Ավստրիայում Մոլդովայի դեսպան, ԵԱՀԿ-ի մշտական ներկայացուցիչ և Վիեննայի այլ միջազգային կազմակերպություններում (2002-2006)։ Որպես դեսպան եղել է Շվեդիայում, Նորվեգիայում և Ֆինլանդիայում (2006—2009)։

2009 թվականի հունիսի 29-ին Նատալյա Գերմանը նախարարի Անդրեյ Ստրատանի առաջարկով նշանակվել է արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ ու եվրոպական ինտեգրացիայի և Մոլդովիայի ու Եվրամիության միջև բանակցությունների գլխավոր միջնորդ։

2013 թվականի մայիսի 30-ին Նատալյա Գերմանը նշանակվել է փոխվարչապետ և արտաքին գործերի նախարար։

Կողմ է Մոլդովայի եվրաինտեգրմանը և դեմ է ՄՄ-ի ինտեգրմանը։ Կողմնակից է Մոլդովիայում ռուսական հեռուստաալիքների հեռարձակման արգելքին։

## Մրցանակներ
* Հանրապետության շքանշան (2014)
* Բևեռային աստղի առաջին կարգի կոմանդորի շքանշան (Շվեդիա, 2010)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Gherman Natalia 
* Նատալյա Գերմանի կենսագրությունը МИДЕИ կայքում 

Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ
Կատեգորիա:Կին բանասերներ
Կատեգորիա:Կին վարչապետներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նախագահների երեխաներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի վարչապետներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ
Կատեգորիա:Կին դեսպաններ
Կատեգորիա:Կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Ա. Պ. Սալավաթովի անվան կումիկական երաժշտա-դրամատիկական թատրոն

**Ա. Պ. Սալավաթովի անվան կումիկական երաժշտա-դրամատիկական թատրոն** (), ազգային թատրոն, որը հիմնադրվել է 1925 թվականին Ռուսաստանի Մախաչկալա քաղաքում, Բույնակսկու փողոց, 10 հասցեում։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1925 թվականին Տամիր-Խան-Շուրեում մանկավարժական տեխնիկումի թատերական ստուդիայի հիման վրա։ Թատրոնի ստեղծման նախաձեռնությունը պատկանում էր ժողկոմին, իսկ առաջին ղեկավարներ և ուսուցիչներ դարձան դերասաններ և ռեժիսորներ Տեմիրբուլատ Բիյբուլատովը, Ն. Շատրովը և Բ. Բայկովը։ Ավելի ուշ թատերախումբը համալրեցին Տ. Գաջիևը, Դ. Սաինդուրովը, Ա. Իխլյասկովը, Մ. Ռաշիդխանովը և շատ ուրիշներ։

Պաշտոնապես բացվել է 1930 թվականին։ Առաջին ներկայացումը եղել է Աբդուլհամիթի պիեսի հիման վրա ստեղծված «Հնդկաստանի աղջիկ»-ը։

1932-1943 թվականներին թատրոնն աշխատել է Բույնակսկում, 1943 թվականի փետրվարից տեղափոխվել է Մախաչկալա քաղաք։ 1938 թվականից գեղարվեստական ղեկավարն էր Գ. Ռուստամովը։

1955 թվականին թատրոնը կոչվել է Ա. Պ. Սալավատովայի անունով, ով հիմնադրել էր դաղստանյան դրամատուրգիան։ Թատրոնի խաղացանկում ավանդաբար գերակշռում էր դաղստանցի հեղինակների պիեսները։

Տարբեր ժամանակներում գլխավոր ռեժիսորներն էին Ի. Կազիևը, Զ. Խիյասովը, Բ. Մանտարը, Բ. Օսաևը (1987-1994 թթ.):

1994 թվականից անձնակազմը ղեկավարում է Ա. Այգումովը։ 2002 թվականի մայիսին թատրոնը տեղափոխվել է նոր շենք՝ Բույնակսյան փողոց, 10։

## Դերասանական կազմ
* Ամիր Կուրբանով (1930-1937, 1944 - 1966)
* Ելենա Լեգոմենիդի (1930)
* Բարիյատ Մուրադովա (1930-1994)։ Թատրոնում խաղցել է մոտ 300 դեր	
* Ուշկիյատ Սաֆարալիևա (1930)
* Շախմարդան Աբդուլլաև (1934)
* Մագոմեդ Ռաշիդխանով (1936)
* Սերբեր Ջետերե (1942);
* Մագոմեդմին Ակմուրզաև (1952 - 1994)
* Շարապուտդին Մանտաշև (1955)	
* Իսլամ Կազիև (1962)
* Նադեժդա Մուսաևա (1962-1995)
* Վահսոլտան Օսաև (1973)
* Նուրիե Ջետերե (1946)	
* Ադիլբեկ Իխլասով - թատրոնում անցկացրել է 50 տարի	
* Ալիմ Կուրումով (1930)
* Խայբատ Մագոմեդովա (1930)
* Գամիդ Ռուստամով (1930-1935, 1939-1951, 1956 թվականից)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
Պետրո Բիբա

**Պետրո Նիկիտովիչ Բիբա** (, ), ուկրաինացի բանաստեղծ, լրագրող, հրատարակիչ։ Ուկրաինայի գրողների միության անդամ (1948), Ուկրաինական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Պետրո Բիբան ծնվել է 1913 թվականին Նովոմիրգորոդ քաղաքում՝ ծառայողի ընտանիքում։ Բանաստեղծություններ սկսել է տպագրել դպրոցական տարիքից։ Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է թերթերի խմբագրություններում, տպագրվել է մանկական «Більшовиченята», «Червоні квіти» ամսագրերում։

Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, եղել է սերժանտ, հրամանատարի օգնական, հանդես է եկել 212-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ Մասնակցել է Շեպետովկայի, Չերկասիի, Կրեմենչուգի մարտերին։ 1941 թվականի սեպտեմբերին վիրավորվել է Խմելնիկի մոտ։ Բուժվելուց հետո վերադարձել է ռազմաճակատ, եղել Հարավային Կովկասի ճակատում։ 1942 թվականի հոկտեմբերին կրկին վիրավորվել է։

Հետպատերազմյան շրջանում խմբագրել է «Вогні Придніпров'я» ալմանախը։ 1950 թվականին ավարտել է Նիկոպոլի մանկավարժական ինստիտուտը։ 1950-ական թվականներին եղել է Դնեպրի «Зоря» շրջանային թերթի պատասխանատու քարտուղար։ 1962-1975 թվականներին եղել է «Культура і життя» («Մշակույթ և կյանք») թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1948 թվականին լույս է տեսել Բիբայի բանաստեղծությունների առաջին «Եղբայրություն» գրքույկը։

1964 թվականին Մոսկվայում ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Կռունկները արևի ներքո» բանաստեղծությունների գիրքը։

## Ստեղծագործություններ
* «Եղբայրություն», 1948
* «Великий почин» («Մեծ նախաձեռնություն»), 1951
* «З любов'ю» («Սիրով»), 1956
* «Слухаю серце» («Լսում եմ սրտիս»), 1958
* «А ми - навколо Сонця», 1961
* «Струм», 1967
* «Вись» («Բարձունք»), 1970
* «Час» («Ժամանակ»), 1973
* «Краплини теплого дощу», 1980
* «Година зоряна - життя», 1982
* «З вершини літа», 1986
* «Цвіт багряний», 1988
* «Грані», 1998
* «Будем жить», 2001

Պետրո Բիբայի բանաստեղծություններից թարգմանվել են ադրբեջաներեն, բելառուսերեն, բուլղարերեն, հայերեն, ռուսերեն, չեխերեն։

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան
* ՌՍՖՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգիր

## Հիշատակ
Գրողի հայրենի քաղաք Նովոմիրգորոդի փողոցներից մեկը 2015 թվականին անվանվել է նրա անունով։

## Պետրո Բիբան հայերեն
* Ծառերը; Կայարան Այրում; Աղբյուրը։ Ոսկե դարպասներ (ուկրաինական քնարերգություն), Ե., «Սովետական գրող», 1977 էջ 69-70։ Թարգմ.՝ Ալեք Խաչունց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Петро Біба
* Магнітне поле життєлюба. Петро Біба: яким він був у житті? 

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Աղասի Խանջյանի առանձնատուն

**Աղասի Խանջյանի առանձնատուն**, տեղական նշանակության պատմամշակութային հուշարձան Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում՝ Հրազդանի կիրճում։ Գտնվում է Հրազդան մարզադաշտից դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ներկայում առանձնատանը բնակվում է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, ում պաշտոնաթողությունից հետո, համաձայն Հայաստանի Սահմանադրության, սեփականության կարգով հանձնվել է այս առանձնատունը։

## Ճարտարապետություն

Աղասի Խանջյանի առանձնատունը նախագծվել է 1920-ականների վերջին՝ Կենտկոմի և Թամանյանի պատվերով։ Նախագծումը կատարվել է ոչ թե նախագծային հիմնարկում, այլ հեղինակի՝ ճարտարապետ Հովհաննես Մարգարյանի տանը՝ իր գրասենյակում, քանի որ համարվել է գաղտնի օբյեկտ։

Շենքը երկհարկանի է՝ կառուցված սև տուֆից։ Ունի ներքևից դեպի տանիք ձգվող չորս սյուներ, որոնք ավարտվում են խոյակներով։ Առաջին հարկում սյուները կապված են կամարներով։ Շենքն ունի երկու թև։ Շրջապատված է ընդարձակ այգիով և այլ նշանակության տարածքներով, որոնք առանձնացված են բարձր քարե պարիսպով։

Աղասի Խանջյանի խնդրանքով ճարտարապետը պահպանել է 1900-ականների սկզբի երևանյան սև շենքերի ճարտարապետական ոճը։

## Պատկերասրահ

Աղասի Խանջյանի առանձնատուն3.jpg
Աղասի Խանջյանի առանձնատուն2.jpg


## Տես նաև
* Աղասի Խանջյանի ամառանոց
* Աղասի Խանջյանի կիսանդրի (Երևան)
* Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)

Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Լևոն Տեր-Պետրոսյան
Կատեգորիա:Հին Երևան
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Վելիմիր Սոմբոլաց

**Վելիմիր Սոմբոլաց** (, ), հարավսլավացի ֆուտբոլիստ, որը խաղացել է պաշտպանի դիրքում։ 1960 թվականի օլիմպիական չեմպիոն է։ «Պարտիզան» ակումբի կազմում Հարավսլավիայի քառակի չեմպիոն է։ Խաղացողի գործունեությունն ավարտելուց հետո եղել է ֆուտբոլային մարզիչ։

## Գործունեություն
### Ակումբային
Իր ավագ եղբայր Պետրի հետքերով Վելիմիրն սկսել է խաղալ հարազատ քաղաքի «Բորաց» ակումբում (Բանյա Լուկա), որտեղ, իր ակումբի հետ, անսպասելիորեն զբաղեցրեց չորրորդ տեղը Հարավսլավիայի երիտասարդական առաջնությունում։ Այդ հաջողությունից հետո երիտասարդական հավաքականի մարզիչ Ացո Մաստալան առաջարկություն ստացավ գլխավորելու «Բորացի» հիմնական կազմը, որտեղ տեղափոխվելուց հետո նա հիմնական կազմ տարավ նաև իր մի քանի նախկին խաղացողների, որոնց թվում էր և Վելիմիրը։ Հաջող ելույթները ոչ մեծ ակումբում առաջ բերեցին Հարավսլավիայի բազմակի չեմպիոն «Պարտիզանի» հետաքրքրությունը ֆուտբոլիստի նկատմամբ, որտեղ էլ տեղափոխվեց Վելիմիրը 1959 թվականին։

«Պարտիզանում» երիտասարդ ֆուտբոլիստը դուրդ եկավ խաղադաշտ այնպիսի ճանաչված վարպետների հետ, ինչպիսիք էին Միլուտին Շոշկիչը, Ֆիխրուդին Յուսուֆին, Միլան Գալիչը և ուրիշներ, և ի վերջո բելգրադցիների հետ անցկացնելով 6 մրցաշրջան և խաղալով 260 խաղում նա չորս անգամ դարձավ Հարավսլավիայի չեմպիոն։

1965 թվականին 26 տարեկանում Վելիմիրը տեղափոխվեց «Օլիմպիա» ակումբ (Լյուբլյանա), որտեղ անցկացրեց հաջորդ 5 մրցաշրջանները՝ հանդես գալով Միշո Սմայլովիչի հետ։ Սլովենական ակումբը կայուն կերպով զբաղեցնում էր Հարավսլավիայի առաջնության մրցաշարային աղյուսակի միջակա դիրքեր, ամենաբարձր նվաճումը այդ 5 մրցաշրջանների ընթացքում եղավ 1965/66 թվականներին գրաված ութերորդ հորիզոնականը։

1970 թվականին հեռանալով «Օլիմպիայից» 31 տարեկան հասակում՝ նա մեկ մրցաշրջան անցկացրեց երկրորդական կարգի «Օրիենտ» ակումբում, որից հետո վերադարձավ իր առաջին «Բորաց» ակումբ, որտեղ էլ 1973 թվականին ավարտեց խաղացողի գործունեությունը։

## Տիտղոսներ
### Ակումբում
; «Պարտիզան»
* **Հարավսլավիայի չեմպիոն (4). 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1964/65**

### Հավաքականի կազմում
* **[[1960]] թվականի [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական չեմպիոն]]**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սերբիայի ֆուտբոլային միության կայքում  
* Էջը ''worldfootball.net'' կայքում
* Էջը ''Sports-Reference.com'' կայքում  
* Վիճակագրությունը ''National Football Teams'' կայքում 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հարավսլավացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարտիզան Բելգրադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ի. Ա. Սուպրունովի ալրաղացի գրասենյակ

**Ի. Ա. Սուպրունովի ալրաղացի գրասենյակ** (), վերականգնված շենք Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի պատմական մասում՝ Բուդյոննու պողոտա, 33 հասցեում (ըստ այլ աղբյուրների՝ Բուդյոննու պողոտա, 35)։ Մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է։ Ալրաղացի գրասենյակը կառուցվել է XIX դարի վերջում։ Որոշ աղբյուրներում հիշատակվում է որպես Ելիցեր եղբայրների ալրաղացի շենք՝ շինության առաջին սեփականատերերի ազգանունով։

## Պատմություն
Այն տեղում, որտեղ կառուցված էր Սուպրունովի ալրաղացը, 1863 թվականին պողոտան փակվել է Բայկովի կամրջով։ 1884 թվականին կամրջին կից շատ տարածքները գնեցին քաղաքացիները։ Նրանցից մեկը եղել է Մ. Ի. Ելիցերը, որը ձեռք է բերել պողոտայի արևմտյան կողմին հարող հողակտորը։ 1890-ական թվականներին նա կառուցեց շոգեալրաղացի համալիր, որը բաղկացած էր երկհարկանի գրասենյակից և արտադրական շինություններից։ Այդ շինությունների ևս մեկ սեփականատեր էր նրա եղբայրը` Ի. Ի. Ելիցերը։

1904 թվականին անշարժ գույքն անցել է Ի. Ա. Սուպրունովի տնօրինությանը։ Առաջին հարկում գործել է ալրաղացը, իսկ երկրորդ հարկում ապրել են աշխատակիցները։ 1940-ական թվականներին ալրաղացի արտադրական շինություններն ավերվել են, իսկ գրասենյակի տանիքը զգալիորեն վնասվել է։ Բայց պատերազմի ավարտից հետո անցկացված նորոգումը թույլ է տվել շենքն օգտագործել որպես բնակելի և խանութների համար։

XXI դարում շենքի ճակատն անձնական նախաձեռնությամբ վերականգնել է Կարպ Բաբլոյանցը` գաղափարն իրագործելու համար ծախսելով ավելի քան 3 միլիոն ռուբլի։ Դոնի Ռոստովի պատմական տեսքը պահպանելու համար նա ստացել է պարգև` «Անդրեյ Մատվեևիչ Բայկովի 185-ամյակը» հուշամեդալը։ 2012 թվականին անցկացված վերակառուցման ժամանակ տան ճակատը մաքրվել է ներկից, ինչի շնորհիվ մերկացվել է հին շարվածքը և շենքին վերադարձվել գրեթե այն տեսքը, որն ունեցել է XX դարի սկզբին։

## Նկարագրություն
Շենքն այն ճարտարապետական հուշարձաններից է, որոնք ստեղծված են ռուսական ոճով։ Շենքի առանձնահատկությունը ճարտարապետական լուծումների արտահայտչությունն է։ Շինարարության ժամանակ օգտագործվել է ելուստավորումը. կենտրոնական և եզրային ելուստները խիստ զարդարված էին։ Շենքը բաղկացած է երկու հարկերից, կառուցման համար օգտագործվել է կարմիր աղյուս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Սերբական Հանրապետության օր

**Սերբական Հանրապետության օր** (), Սերբական Հանրապետության գլխավոր ազգային տոնը։ Նշվում է ամեն տարի հունվարի 9-ին։

## Պատմություն և տոնակատարություն
Այս համեմատաբար երիտասարդ, բայց միևնույն ժամանակ ամենահին հանրապետությունում տոնի օրը պատահական չի ընտրվել։

Սերբական Հանրապետության Պետական կրթությունը ստեղծվել է Բոսնիա եւ Հերցեգովինայի տարածքում, ինչի արդյունքում 1995 թվականին ստեղծվել էր Դեյթոնյան համաձայնագիրը, սակայն, դե ֆակտո այն գոյություն է ունեցել 1992 թվականի փետրվարի 28-ը, հենց այն օրվանից, երբ ընդունվել է երկրի սահմանադրությունը։ Բայց մինչ այդ, 1992 թվականի սկզբին, Բոսնիա եւ Հերցեգովինայի նախագահ Ալիյա Իզետբեգովիչը Բելգրադից պահանջել է Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության անկախության ճանաչումը։ Բոսնիացի սերբ պատգամավորները լքել են հանրապետական խորհրդարանը և գրեթե անմիջապես, հռչակեցին «Սերբական Հանրապետության ժողովուրդները Բոսնիա և Հերցեգովինայի և Բոսնյան ժողովրդից ու արևելյան Բոսնիայից» ստեղծումը։ Այնուհետև, 1992 թվականի հունվարի 9-ին բոսնիացի սերբերը արեցին իրենց դեպի իրենց սեփական պետություն տանող փշոտ ճանապարհի առաջին քայլը։

Սերբական Հանրապետությունում հունվարի 9-ը պետական տոն ՝ հանրապետության և հանգստյան օր է։

«Սերբական Հանրապետության օրվա» ժամանակ երկրի մայրաքաղաք Բանյա Լուկայում, ինչպես նաև Սերբական Հանրապետության գրեթե բոլոր բնակավայրերում անցկացվում են տոնական միջոցառումներ. համերգներ, մրցույթներ, վիկտորինաներ և այլն։ Կրթության պետական իշխանությունը շնորհավորում է իր քաղաքացիներին ինքնիշխանության հռչակման առիթով և կոչ է անում հարգել նրանց հիշատակը, ովքեր նրա համար վճարել են սեփական կյանքով։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հանրապետության օր
* Բոսնիական պատերազմ

## Արտաքին հղումներ
* Սերբական Հանրապետության օրը տոների օրացույցում
* Սերբական Հանրապետության օր 

Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետության քաղաքականություն
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն
Կատեգորիա:Տոներ այբբենական կարգով
Բյույուքչեքմեջե

thumb|right|Սոքուլլու Մեհմեդ փաշայի մզկիթը (1567)
**Բյույուքչեքմեջե** (), շրջան Ստամբուլի մարզի հարավարևմտյան, եվրոպական հատվածում՝ Մարմարա ծովի ափին։ Շրջանը համարվում է Ստամբուլի արդյունաբերական սիրտը։ Տարածքը, որտեղ ներկայումս գտնվում է շրջանը, մի քանի անգամ վերաբնակեցվել է։ Ենթադրաբար այս վայրում եղել է հունական Աֆիրա գաղութը։ Բյույուքչեքմեջեն գտնվում է Մարմարա ծովի հատված հանդիսացող ծոցի ափին։ Միմար Սինանը կառուցել է կամուրջ ծոցի վրա, որն առանձնացրել է ծովը ծոցից։ Շրջանի տարածքում առկա են նաև քարվանսարայների հետքեր, ինչը նշանակում է, որ Բյույուքչեքմեջեն եղել է Եվրոպային կապող տրանսպորտային ճանապարհի մի մաս։ Օսմանյան կայսրության կողմից գրավվելուց հետո, տարածքում բնակչություն չի եղել, և արհեստական անտառ է տնկվել։ Բյույուքչեքմեջեում են գտնվում նաև Ստամբուլի մեծահարուստների առանձնատները։ Այն հայտնի հանգստավայր է եղել մինչև 1970-ական թվականները։ Բյույուքչեքմեջեում ներկայումս գտնվում են Ստամբուլի արդյունաբերական գրեթե բոլոր գործարանները։ Այստեղ բնակվում են հիմնականում Անատոլիայից ներգաղթած միգրանտները։ Բյույուքչեքմեջում և Մարմարա ծովը, և ծոցը, խիստ աղտոտված են։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանի ղեկավարի պաշտոնական կայք էջը
* Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք էջը 

Կատեգորիա:Ստամբուլի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի ծովափնյա հանգստավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Բուլղարիայի ռազմական պատմության ազգային թանգարան

**Բուլղարիայի ռազմական պատմության ազգային թանգարան** (), ռազմական պատմությանը նվիրված թանգարան Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում։ Թանգարանն ընդգրկված է Բուլղարիայի պաշտպանության նախարարության համակարգի կազմում, և 1914 թվականի օգոստոսի 1-ից (գործնականում՝ 1916 թվականի հուլիսի 4-ից) թանգարանն ունեցել է տարբեր անվանումներ և գործել տարբեր կառույցների ենթակայության ներքո։ Թանգարանն ունի 5 000 մ² ներքին և 40 000  մ² (որից 500 մ² բնակելի) արտաքին ցուցահանդեսային տարածք, գրադարան, համակարգչային կենտրոն։

## Պատմություն
Ռազմական պատմության ազգային թանգարանը ստեղծվել է 1916 թվականին, թանգարանի ռազմական-պատմական հանձնաժողովի ստեղծումից երկու տարի հետո, որի կազմում ընդգրկվեցին արխիվը, ցուցահանդեսներն ու գրադարանը։ Այն ժամանակ թանգարանը եղել է Բուլղարիայում գործող երեք թանգարաններից մեկը։

1949 թվականին թանգարանը վերանվանվել է Ազգային բանակի կենտրոնական թանգարան, 1950-1951 թվականներին տեղափոխվել է Գեներալ Սկոբլևի բուլվարի թիվ 23 շենք, որտեղ տարածքը զգալիորեն ընդլայնվել է։ 1952 թվականին թանգարանում բացվել է նոր ցուցահանդես։ 1956 թվականից թանգարանում գործել են արհեստանոցներ։

1967 թվականին Բուլղարիայի և Հունգարիայի կառավարությունների միջև կնքված համաձայնագրի համաձայն՝ արտերկրում ստեղծվում է Առաջին բուլղարական բանակի թանգարանը։ 1971 թվականին թանգարանը սկսել է հրատարակել «Ռազմական պատմության ազգային թանգարանի աշխատություններ» գիտական հանդեսը։ 1975 թվականին գիտության, կրթության և մշակույթի բնագավառում գործունեության համար Ռազմական պատմության ազգային թանգարանը պարգևատրվել է Սուրբ Կյուրեղի և Մեթոդիոսի 1-ին աստիճանի շքանշանով։

2001 թվականից Ռազմական պատմության ազգային թանգարանը տեղափոխվել է Չերկովնա 92 հասցե։

## Ցուցադրություններ բաց երկնքի տակ
Թանգարանի բացօթյա հատվածում գտնվում են հետևյալ ցուցադրությունները՝

### Հրետանի

### Հրթիռներ
*  9K52 Луна-М
*  Р-17
*  ОТР-23 Ока
*  С-75
*  Круг

### Ռազմական մեքենաներ

### Տանկեր

### Ինքնաթիռներ

## Պատկերասրահ

Artillery guns.JPG|Թանգարանի մուտքը
Eight-duim mortar.JPG|8 դյույմանոց ռուսական ականանետ, 19-րդ դար
2K11 Krug.JPG|Զենիթային հրթիռ «2К11 Круг»
S-75 missiles, National Museum of Military History, Bulgaria.jpg|«Двина» զենիթային հրթիռային համալիր
Mi-8 Hip.JPG|«Ми-8» ուղղթիռ
MiG-19PM.jpg|«МИГ-19» կործանիչ
MiG-21bis.JPG|«МИГ-21» կործանիչ
Aircraft-tornado-in-Sofia.jpg|«Торнадо» կործանիչ
BMP-30, National Museum of Military History, Bulgaria.jpg|БМП-30
OTR-23 Oka, National Museum of Military History, Bulgaria.jpg|«Ока-23» տակտիկական հրթիռ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Национальный музей военной истории Болгарии и Threeding.com переведут военные артефакты в формат 3D 
* http://reports.travel.ru/letters/2011/09/193341.html
* http://www.votpusk.ru/country/dostoprim_info.asp?ID=12456
* http://www.excurser.ru/places/Buldaria/sofia/national_museum_of_military_history.html
* http://www.destinations.ru/Buldaria/sofia/sights/3355

Կատեգորիա:1916 հիմնադրումներ Բուլղարիայում
Կատեգորիա:1916 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Սոֆիայի թանգարաններ