Խալիսկո գործողություն

**Խալիսկո գործողություն**, 2026 թվականի փետրվարի 22-ին Մեքսիկայի Խալիսկո նահանգի Տապալպա քաղաքում մեքսիկական բանակի կողմից անցկացված անվտանգության գործողություն, որի ժամանակ սպանվել է Նեմեսիո «Էլ Մենչո» Օսեգերա Սերվանտեսը՝ Խալիսկո նոր սերնդի կարտելի (CJNG) առաջնորդը, և ևս վեց մարդ։ Գործողությունը բախումներ է առաջացրել տարածքում, որոնց արդյունքում ամբողջ նահանգում և երկրի մնացած մասում տեղի են ունեցել կրակոցներ, պայթյուններ, ինչպես նաև բազմաթիվ մեքենաների և խանութների հրկիզում։ Բախումների հետևանքով Ազգային գվարդիայի և կարտելի անդամների շրջանում կան տասնյակ զոհեր, ինչպես նաև առնվազն մեկ քաղաքացիական անձ։

## Գործողության իրագործում
### Հետախուզություն և պլանավորում
Գործողությունը ղեկավարել է Մեքսիկայի բանակը՝ Ազգային գվարդիայի, Մեքսիկայի ռազմաօդային ուժերի և գլխավոր դատախազի գրասենյակի հետախուզական անձնակազմի աջակցությամբ։ Մեքսիկայի իշխանությունները նաև հաստատել են ԱՄՆ գործակալությունների հետ համակարգումը, որոնք հետախուզական աջակցություն են ցուցաբերել առաքելության պլանավորման գործում։

Գործողությունից անմիջապես առաջ ռազմական հետախուզությունը հետևել է Օսեգերա Սերվանտեսի սիրային զուգընկերոջ հետ կապված վստահելի գործընկերոջ տեղաշարժերին: 2026 թվականի փետրվարի 20-ին այս հետևողական ջանքերի տվյալները ցույց են տվել, որ ուղեկիցը նրան տեղափոխել է Խալիսկո նահանգի Տապալպա լեռնային շրջանի մեկուսացված գյուղական կալվածք, որտեղ, ենթադրաբար, գտնվել է Էլ Մենչոն: Իշխանությունները հաստատել են, որ զուգընկերը հանդիպել է Օսեգերա Սերվանտեսի հետ այդ վայրում և հետագայում լքել է կալվածքը փետրվարի 21-ին: Շարունակական հսկողությունը ենթադրում է, որ Օսեգերա Սերվանտեսը մնացել է կալվածքում անվտանգության ծառայության հետ միասին։

Մեքսիկական իշխանությունները սկսել են գործողությունը պլանավորել փետրվարի 21-ին, որին կներգրավվեին ցամաքային ուժեր, ավիացիոն աջակցություն և հատուկ նշանակության ստորաբաժանումներ, որոնց նպատակն էր Օսեգերա Սերվանտեսին ձերբակալելն ու դուրս բերելը։

### Գործողություն
2026 թվականի փետրվարի 22-ին, Նեմեսիո Օսեգուերա Սերվանտեսի ներկայությունը հաստատելուց հետո, անվտանգության ուժերը սկսել են Տապալպայի գյուղական համալիրի վրա հարձակումը։ Երբ դաշնային զորքերը շարժվել են դեպի տարածքը, CJNG-ի զինված անձինք կրակ են բացել, ինչը հարուցեց ինտենսիվ փոխհրաձգություն շրջակա լեռնային տեղանքում։ Ըստ տեղեկությունների, կարտելի անդամները օգտագործել են մեծ տրամաչափի հրազեն և այլ ծանր զենքեր՝ հարձակումը հետ մղելու փորձով։ Սկզբնական բախման ժամանակ կարտելի մի քանի անդամներ սպանվել են, իսկ մյուսները վիրավորվել, երբ անվտանգության ուժերը գրավել են համալիրը։

Փոխհրաձգության ընթացքում Օսեգուերան փորձել է փախչել շրջակա տարածք՝ իր անվտանգության ջոկատի անդամների հետ միասին։ Դաշնային ուժերը հետապնդել են նրան գլխավոր կառույցից այն կողմ, ինչը հանգեցրել է երկրորդ զինված բախման մոտակա անտառապատ տարածքում։ Այս փոխհրաձգության ընթացքում կարտելի զինված անձինք շարունակել են կրակել առաջխաղացող զորքերի վրա, և օդային աջակցություն ցուցաբերող պաշտոնական ռազմական ուղղաթիռը խոցվել է կրակոցից, ինչը ստիպեց այն արտակարգ վայրէջք կատարել Խալիսկոյի Սայուլա քաղաքում։ Դաշնային ուժերը, ի վերջո, գտել են Օսեգուերային, որը թաքնված էր թփերի մեջ, և բախվել նրա անվտանգության ջոկատի հետ, որի ընթացքում նա ծանր վիրավորվել է։ Փոխհրաձգությունից հետո իշխանությունները ապահովել են տարածքը և առգրավել զրահապատ մեքենաներ, յոթ երկարափող հրանոթ, երկու հրթիռային կայանք և այլ մարտավարական սարքավորումներ։

Սկզբում իշխանությունները պլանավորել են վիրավոր Օսեգերային տեղափոխել Գվադալախարա՝ շտապ բժշկական օգնություն ստանալու համար։ Սակայն Օսեգերան և կարտելի երկու անդամներ մահացել են թռիչքի ժամանակ։ Խալիսկոյի մայրաքաղաքում CJNG անդամների կողմից հետագա բռնի գործողությունների ռիսկի վերաբերյալ անվտանգության մտահոգություններից ելնելով՝ պաշտոնյաները որոշել են ինքնաթիռը ուղղորդել դեպի Մորելիա միջազգային օդանավակայան՝ Գվադալախարա թռչելու փոխարեն։ Այնտեղ Ռազմաօդային ուժերի ինքնաթիռը պատրաստ էր մարմինները Մեխիկո տեղափոխելու համար։ Մեքսիկայի պաշտպանության նախարար գեներալ Ռիկարդո Տրևիլյա Տրեխոյի խոսքով՝ Օսեգերային գերեվարելու ռազմական գործողության ընթացքում զոհվել է CJNG-ի ևս ութ անդամ։

## Հետևանքներ
### Պատասխան բռնություն
Գործողությունից անմիջապես հետո Խալիսկո Նոր Սերունդ Կարտելի (CJNG) անդամների կողմից բազմաթիվ ճանապարհային արգելափակումներ են սահմանվել՝ օգտագործելով առևանգված բեռնատարներ, ավտոբուսներ և հրկիզված մասնավոր մեքենաներ՝ երթևեկությունը խոչընդոտելու համար։ Իշխանությունները հայտնել են մոտ 250 ճանապարհային արգելափակման մասին ամբողջ երկրում։ Միջադեպեր են գրանցվել Խալիսկոյում և 19 այլ նահանգներում, այդ թվում՝ Միչոականում, Գուանախուատոյում, Կոլիմայում, Տամաուլիպասում, Ագուասկալիենտեսում, Սակատեկասում և Սինալոայում։ Խալիսկոյում իշխանությունները հաստատել են առնվազն 20 ակտիվ շրջափակման կետի առկայություն փետրվարի 22-ին Գվադալախարայի մետրոպոլիտենային տարածքում։

Սոցիալական ցանցերում հրապարակված գրառումներում երևում էր, որ Պուերտո Վալյարտայում հրդեհվում է Costco-ի շենքը և բենզալցակայանը։ Գործողությունից հետո Խալիսկոյի նահանգապետ Պաբլո Լեմուս Նավարոն նահանգի համար հայտարարել է «Կարմիր կոդ» տագնապի ազդանշան։  Գուանախուատոյի 23 համայնքներում գրանցվել է ավելի քան 70 հարձակում։ Դրանց թվում են եղել 60 հրկիզում։

Հյուգո Սեզար Մասիաս Ուրենյան, մականունը՝ «Էլ Տուլի», որը համարվում էր Էլ Մենչոյի աջ ձեռքը Խալիսկոյում, իշխանությունների կողմից նույնականացվել է որպես կարտելի պատասխան բռնության համակարգման պատասխանատու։ Ըստ տեղեկությունների, նա առաջարկել է մինչև 20,000 մեքսիկական դոլար յուրաքանչյուր սպանված զինվորի համար։ Անվտանգության ուժերը, այդ թվում՝ Brigada de Fusileros Paracaidistas- ի ավիացիոն ստորաբաժանումը, փորձել են ձերբակալել նրան Խալիսկո նահանգի Էլ Գրուլո քաղաքում։ Նա, ըստ տեղեկությունների, փորձել է փախչել մեքենայով և կրակ բացել զինվորականների վրա։ Իշխանությունները պատասխան կրակ են բացել, և Մասիաս Ուրենյան մահացու վիրավորվել է հաջորդած բախման ժամանակ։

ԱՄՆ դեսպանատունը Մեխիկո քաղաքում անվտանգության տագնապ է տարածել՝ կոչ անելով մի քանի նահանգներում գտնվող ԱՄՆ քաղաքացիներին ապաստան գտնել։  Նմանատիպ տագնապներ են տարածել նաև Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի, Միացյալ Թագավորության, Կանադայի և Ինդոնեզիայի արտաքին գործերի նախարարությունները։

«Ճգնաժամային խումբ» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Դեյվիդ Մորան բռնության սրման հիմնական պատճառ է համարել Էլ Մենչոյի մահվան հետևանքով ստեղծված իշխանության վակուումը, նշելով, որ «ուղիղ իրավահաջորդի բացակայության դեպքում ստեղծվում է իշխանության վակուում, որը բացում է դուռ կազմակերպության ներսում բռնի վերադասավորումների համար»:

### Տրանսպորտի խափանումներ
Գվադալախարայի մետրոպոլիտենային տարածքում ավտոբուսային և քաղաքային երկաթուղային ծառայությունները ժամանակավորապես դադարեցվել են համակարգված բռնության բռնկումից հետո: Պետական իշխանությունները դադարեցրել են հասարակական տրանսպորտի ցանցը, ներառյալ քաղաքային ավտոբուսային երթուղիները, Mi Macro Periférico և Sistema de Tren Electrico Urbano գծերը՝ վկայակոչելով անվտանգության ռիսկերը, որոնք առաջացել էին մեքենաների հրկիզումից և խոշոր ճանապարհների արգելափակումից հետո; Մեխիկոյի Կենտրոնական դե Նորտեյից մեկնող ավտոբուսների միջքաղաքային ծառայությունները չեղարկել են արևմտյան նահանգներ, այդ թվում՝ Խալիսկո, Գուանախուատո, Միչոական և Ագուասկալիենտես մեկնումները՝ մայրուղիների փակման պատճառով:

Պուերտո Վալյարտա միջազգային օդանավակայանի օպերատոր Grupo Aeroportuario del Pacífico (GAP) ընկերությունը հայտնել է, որ ավիաընկերությունները հղվելով անվտանգության հետ կապված մտահոգություններին և օդանավակայան մուտքի ուղիների վերաբերյալ անորոշությամբ, բռնությունները սկսվելուց հետո չեղարկվել են բոլոր միջազգային և ներքին չվերթների մեծ մասը: Չվերթները չեղարկող ավիաընկերությունների թվում էին Southwest Airlines-ը, Alaska Airlines-ը, United Airlines-ը, Delta Air Lines-ը, Air Canada-ն, WestJet-ը, Porter Airlines-ը և Volaris-ը։ Օդանավակայանի իշխանությունները հայտարարել են, որ տերմինալի ներսում բռնի միջադեպեր տեղի չեն ունեցել, և որ օբյեկտները մնում են դաշնային անվտանգության ուժերի պաշտպանության տակ:  GAP-ը նաև հայտնել է, որ Գվադալախարայի միջազգային օդանավակայանը գործում է բնականոն՝ առանց չվերթների չեղարկումների կամ անվտանգության միջադեպերի, և ուղևորներին խորհուրդ է տրվել վերահսկել տրանսպորտային պայմանները և սերտ կապի մեջ մնալ իրենց ավիաընկերությունների հետ, քանի որ ճանապարհային արգելափակումները և բռնությունը ազդել են օդանավակայան մուտքի ուղիների վրա:

### Ձերբակալություններ և մահեր
Բախումների ընթացքում ձերբակալվել է քսանհինգ մարդ, որոնցից 11-ը՝ բռնի գործողություններին մասնակցելու, իսկ 14-ը՝ թալանելու համար։ Գործողությունից հետո Խալիսկոյում վեց առանձին հարձակումների ժամանակ սպանվել է Ազգային գվարդիայի քսանհինգ անդամ։  Խալիսկոյում սպանվել է կարտելի մոտ 30 անդամ, իսկ Միչոականում՝ չորսը։

Բախումների ժամանակ զոհվել է առնվազն երեք այլ մարդ, այդ թվում՝ Խալիսկո նահանգի դատախազության գործակալ, բանտի պահակ և մի քաղաքացիական կին, որի անունը հրապարակայնորեն չի հայտարարվել։

### Զբոսաշրջիկներ
Ավելի քան 1000 այցելու բռնության պատճառով գիշերը մնացել է Գվադալախարայի կենդանաբանական այգում։

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը փետրվարի 22-ին ստեղծել է շուրջօրյա գործող ճգնաժամային թեժ գիծ՝ Մեքսիկայում տեղի ունեցած անկարգություններից տուժած ԱՄՆ քաղաքացիներին աջակցելու համար: Թեժ գիծը հարյուրավոր զանգեր է ստացել այն բանից հետո, երբ մի քանի ամերիկյան ավիափոխադրողներ դադարեցրել էին թռիչքները դեպի Պուերտո Վալյարտա:

### Խալիսկո Նոր Սերունդ կարտելի ղեկավարության վակուում
Քանի որ Օսեգերա Սերվանտեսի որդին՝ Ռուբեն Օսեգերա Գոնսալեսը («Էլ Մենչիտո»), բանտարկված էր Միացյալ Նահանգներում, ապա չկա ուղիղ իրավահաջորդ նրա մահից հետո, ևկարտելում իշխանության վակուում է առաջացել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2026 Մեքսիկայում
Կատեգորիա:21-րդ դարը Մեքսիկայում
Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ
Կատեգորիա:Ռազմագործողություններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 22