open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պիեռո Մանձոնի

**Պիեռո Մանձոնի** (,), իտալացի նկարիչ, որը հայտնի է իր կոնցեպտուալ աշխատանքներով՝ ստեղծված որպես իր ժամանակակից Իվ Քլեյնի ստեղծագործությունների ուղիղ պատասխան։ Գտնվում է արվեստի այնպիսի ձևի ստեղծման ակունքներում, ինչպիսին է շոկ-արթը:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1933 թվականի հուլիսի տասներեքին Կրեմոնա գավառի Սոնչինո փոքրիկ քաղաքում։

Մանձոնիին բնորոշ են ներկանյութերով և տարբեր նյութերով փորձարկումներ կատարելը։ Օրինակ, նա օգտագործել է ֆոսֆորափայլ ներկ և կոբալտի քլորիդ, որպեսզի ստանա ժամանակի ընթացքում փոփոխվող գույնի տպավորություն։ Չնայած նա ունեցել է էլ ավելի անսովոր գաղափարներ։ Օրինակ, նա ստեղծել է արձան սպիտակ բամբակից, ապակու մանրաթելերից, ճագարի կաշվից և արհեստական  թխվածքաբլիթներից։

1958 թվականին նա ստեղծել է «պնևմատիկ (օդաճնշական) արձան»՝ կազմված 45 փչովի մեմբրանից։ Արձանի գնորդը ստացել է նաև հեղինակի շունչը, որով լցված էին մեմբրանները։ Նա նաև փորձել է ստեղծել կենդանու մեխանիկական արձան, որի շարժման համար արևային էներգիա պիտի օգտագործվեր։ 1960 թվականին նա ստեղծել է մի գունդ, որը շարժվել է օդի հոսանքով։

1960 թվականին Մանզոնին որպես արվեստի գործ ներկայացրել է մի քանի պինդ խաշած ձու, որոնց վրա թողել է իր մատնահետքերը։ Հանդիսատեսներին թույլատրվել է ուտել ամբողջ ցուցահանդեսը 70 րոպեի ընթացքում։ Ավելի ուշ նա սկսել է վաճառել իր մատնահետքերը։ Նաև Մանզոնին հայտարարել է, որ որոշ մարդիկ, այդ թվում Ումբերտո Էկոն, համարվում են արվեստի քայլող գործեր։

1961 թվականի մայիսին Մանզոնին տեղավորել է սեփական կղանքը պահածոյի 90 համարակալված տարաներում (յուրաքանչյուրում՝ 30 գրամ) և նրանց վրա  չորս լեզուներով գրել է. «''Նկարչի կղկղանքը''»։ Ինքը Մանզոնին պարզաբանել է իր արարքն այսպես. «Ես արվեստի գործեր գնողների վստահության հանդեպ ուշադրություն եմ հրավիրում»։ Հաջորդ տարիներին այդ տարաները հայտնվել են արվեստի տարբեր հավաքածուներում՝ ստանալով նշանակալի մրցանակներ ամբողջ աշխարհում։ Տեղեկություններ կան, որ հետագայում դրանցից մի քանիսը պայթել են (հավանաբար կոռոզիայից և կուտակված գազերի ճնշման տակ)։

Նույն թվականին նա ցուցահանդեսի համար մերկ մարդկանց վրա ստորագրել է և նույնիսկ նրանց դա հաստատող վկայագիր է տվել։ Նա նաև ստեղծել է «կախարդական պատվանդան», որի վրա բարձրանալով՝ բոլորը դառնում էին արվեստի գործ։

1963 թվականին Պիերո Մանզոնին մահացել է սրտամկանի կաթվածից Միլանի իր ստուդիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* Лекция Ирины Кулик в Музее «Гараж». Пьеро Мандзони - Маурицио Каттел

Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի արվեստ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Փարիզի դրամատան թանգարան

**Փարիզի դրամատան թանգարան** (), դրամագիտական թանգարան, որը գտնվում է Փարիզի չորրորդ շրջանում։ Թանգարանային հավաքածուն բաղկացած է ֆրանսիական պատմության ամբողջ դարաշրջանի (անտիկ դարաշրջանից մինչև մեր օրեր) դրամներից ու մեդալներից։

## Պատմություն
1827 թվականին Ֆրանսիայի արքա Շառլ X-ը հրաման արձակեց Դրամների թանգարանի ստեղծման մասին։ Վեց տարի հետո՝ 1833 թվականի նոյեմբերի 8-ին, Լուի Ֆիլիպ արքան պաշտոնապես բացեց թանգարանը արհեստանոցներին կից, որոնք զբաղվում էին մետաղադրոշմումով և դրամների ու ժետոնների փորագրումով։

1984 թվականին թանգարանին կից ստեղծվեց հատուկ բաժին, որը զբաղվում էր արհեստավարժ դրամագետներին սպասարկելով։
thumb|400px
1988 թվականին դրամների թանգարանը ստացավ իր այսօրվա «Փարիզի դրամատան թանգարան» անվանումը։

1991 թվականին թանգարանը բաժանվել էր երեք դեպարտամենտի։

* անտիկ դեպարտամենտ
* միջնադարի դեպարտամենտ
* նոր և նորագույն պատմության դեպարտամենտ

2011 թվականից մինչև 2017 թվականը թանգարանը փակ է եղել ռեստավրացիոն-վերականգնողական աշխատանքներ կատարելու համար։

## Հավաքածու
Թանգարանի հավաքածուում կան տարբեր դարաշրջանների և ժողովուրդների 30 000-ից ավելի մետաղադրամներ, նաև 75 000 մեդալներ, ժետոններ և տարբերանշաններ։ Ի լրումն դրամագիտական հավաքածուի՝ թանգարանում ցուցադրված են նկարներ, փորագրանկարներ, քանդակներ և մետաղադրամի փորագրման սարքավորումներ։ Թանգարանի արխիվն ունի 13 020 գիրք, 98 400 գիտական հոդվածներ, 1454 ձեռագիր, 18 227 և այլ փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են Ֆրանսիայի ֆինանսների պատմությանը։

Այցելուների համար աշխատում է հուշանվերների խանութ, և բաց են երկու արհեստանոց, որտեղ ցանկացածը կարող է տեսնել մեդալների և դրամների ստեղծման ընթացքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի պաշտոնական կայք
* Փարիզի դրամատան թանգարան
* Musée de la Monnaie
* Ֆրասիական դրամատան (դրամական) թանգարան (Paris Money Museum) 

Կատեգորիա:1833 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Դրամագիտության թանգարաններ
Կատեգորիա:Փարիզի թանգարաններ
Սիմոնա Մատյո

**Սիմոնա Մատյո** (, ), 1930-ական թվականների ֆրանսիացի կին թենիսիստ և մարզական լրագրող, Ֆրանսիայի առաջին ռակետ (1928-1940), աշխարհի երրորդ ռակետ (1932)։ Ֆրանսիայի առաջնության տասակի չեմպիոն, կանանց զուգախաղում Ուիմբլդոնի մրցաշարի եռակի չեմպիոն։ Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպա, Թենիսի փառքի միջազգային սրահի անդամ 2006 թվականից։

## Կարիերա
Մատյեի անունն ամենից շատ հիշվում է նրանով, որ 1938 և 1939 թվականներին մենախաղում նվաճել է Ֆրանսիայի չեմպիոնի տիտղոսը և ևս վեց անգամ դուրս եկել այդ մրցաշարի եզրափակիչ։

Մատյեն հաղթել է Մեծ սաղավարտի 11 զուգախաղերի առաջնություններում՝ Ուիմբլդոնում (1933-34, 1937) կանանց զուգախաղերում երեք անգամ, Ֆրանսիայի առաջնությունում կանանց վեց զուգախաղերում (1933-34, 1936-39) և երկու խառը զուգախաղերում Ֆրանսիայի առաջնությունում (1937-38)։ Նա 1938 թվականին Ֆրանսիայի առաջնությունում նվաճել է երեք չեմպիոնի տիտղոս՝ մենախաղի, կանանց զուգախաղի և խառը զուգախաղի։

Մաթյեի Մեծ սաղավարտի 13 տիտղոսը զիջում է միայն ֆրանսիացի թենիսիստուհի Սյուզաննա Լենգլենի 31 տիտղոսին։ Ընդհանուր առմամբ նա նվաճել Ֆրանսիայի առաջնության չեմպիոնուհու տասը տիտղոս բոլոր կարգերում։ Մաթյեն այդ ընդհանուր ցուցանիշով զիջում է միայն Սմիթ Կորտին (13 հաղթանակ) և Մարտին Նավրատիլովային (11 հաղթանակ)։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կապիտան Մաթյեն Ֆրանսիայի կանաց կորպուսի հիմնադիրն էր, ազատ ֆրանսիական ուժերի կանանց կամավորական բաժանմունքի հիմնադիրը։ Մաթյեն այդ պաշտոնում փոխարինել է կապիտան Էլեն Թերեին։ Իր ծառայության համար նա ստացել է Պատվո լեգեոնի շքանշան՝ սպայի աստիճան։

2006 թվականին նրա անունն ընդգրկվել է Թենիսի փառքի միջազգային սրահում։

2017 թվականի նոյեմբերին թենիսի Ֆրանսիական ֆեդերացիան (FFT) հայտարարել էր, որ Ռոլան Գարոսի անվան թենիսի համալիր մարզադաշտի երրորդ կորտը կկոչվի Սիմոն Մաթյեի կորտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Թենիսիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշարի կանանց մենախաղի հաղթողներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնության կանանց մենախաղի հաղթողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թենիսիստներ
Ալահան

thumb|Արևելյան եկեղեցի
**Ալաhան, Ալաբանդա** (, Ալաhանի մենաստան) վաղ քրիստոնեական վանք Թուրքիայում։ Տեղակայված է Իսաուրիայի տարածքում (ժամանակակից Իչել), որը Հին Հռոմեական Կիլիկիա նահանգի մասն էր կազմում։ Հիմնադրվել է 4-րդ դարում որպես ժայռոտ վանք Տավրոս լեռնաշղթայի հարավային լանջին։ Համալիրը ներառում է 3 եկեղեցի, որոնք հաջորդաբար գտնվում են երկար դարավանդի վրա։

## Պատմություն
Վանքը գտնվում է Իսաուրիայում՝ Սելևկիայի (ժամանակակից Սիլիֆկե) և Իկոնիոնի (Կոնիա) միջև։
1950-1970-ական թվականներին Անկարայում բրիտանական ինստիտուտի կողմից իրականացվել են պեղումներ, Մ.Գոֆի   ղեկավարությամբ, գտել են 3 եկեղեցի։
*4-րդ դարի երկհարկանի մկրտական եկեղեցի, հյուսիսային նահանգի հատակին կա խաչի տեսքով լողավազան։ 
* 5-րդ դարի եռաստիճան բազիլիկ՝ զարդարված ռելիեֆով, որոնք պատկերում են Քրիստոսին մեդալով վարդապետներ Միքայելի և Գաբրիելի  տետրրամորֆը Եզեկիելի տեսիլքից։
* եռաստիճան եկեղեցի, է որը հավանաբար, կառուցված է ոչ շուտ, քան 462 թվականին, բուրգաձև փայտե վրանի խորանարդ թմբուկի վրա։ Նավեսները զարդարված է երկկողմանի կամարներով, տաճարի ներքին հարդարանքը զարդարված է փորագրություններով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

*
*, // Большой российской энциклопедии. А. Ю. Казарян
* Беляев Л. А. Христианские древности: Введ. в сравн. изучение. М., 1998. C. 286, 307.
* Alahan: An Early Christian Monastery in Southern Turkey/Based on the work of М. Gough. Toronto, 1985.
* Verzone P. Alahan Monastir: Un monumento dell’arte tardo-Romana in Isauria. Torino, 1956;
* Thierry N. Notes sur l’un des bas-reliefs d’Alahan Manastiri, en Isaurie // Cah. Arch. 1962. Vol. 13. P. 46ff.;

Կատեգորիա:Մերսինի մարզի հունական եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Բաժնետոմսի շահույթ

**Բաժնետոմսի շահույթ** (, ), ֆինանսական ցուցանիշ, որը հավասար է ընկերության բաշխման համար մատչելի մաքուր շահույթի հարաբերությանը սովորական բաժնետոմսերի տարեկան միջին թվին։ Բաժնետոմսի շահույթը հանդիսանում է այն հիմնական ցուցիչներից մեկը, որն օգտագործվում է ներդրումների գրավչությունը և արժեթղթերի շուկայում գործող ընկերությունների արդյունավետությունը համեմատելու համար։

## Բաժնետոմսի շահույթի հաշվում
Բաժնետոմսի շահույթը որոշվում է հետևյալ բանաձևով. 
EPS=\frac{I_N-D_P}{S_A},

որտեղ I_N-ը հաշվետու ժամանակաշրջանի մաքուր շահույթն է,
D_P-ն` հաշվետու ժամանակաշրջանում կուտակված արտոնյալ բաժնետոմսերի դիվիդենտները,
S_A-ն` հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակը։

S_A-ն հաշվելիս հաշվի են առնում հաշվետու ժամանակահատվածում ընդհանուր բաժնետոմսերի քանակի բոլոր փոփոխությունները։ Այն դեպքում, երբ հաշվարկված *EPS* արժեքը զրոյից ցածր է, իմաստ ունի խոսել *բաժնետոմսի կորստի* մասին։

Բաժնետոմսի շահույթը հաշվարկվում է բաժնետոմսերի քանակի հիման վրա, որը փաստացի կերպով շրջանառության մեջ կոչվում է *բաժնետոմսի բազային շահույթ*։

Գոյություն ունի նաև ցուցանիշ *բաժնետոմսերի բաժանված (նվազեցված) շահույթի* համար (), որտեղ հաշվի է առնվում բաժնետոմսերի և եկամուտների քանակի հետևանքով հնարավոր փոփոխությունները` կապված այլ գնահատված արժեթղթերի սովորական բաժնետոմսերի վերածվելու հետ (օրինակ՝ օպցիոնների գործարկման, պարտատոմսերի փոխարկման, նոր բաժնետոմսերում արտոնյալ դիվիդենտների վճարման պատճառով)։

*EPS*-ը հաշվարկելիս զուտ շահույթի իրական արժեքների փոխարեն կարող են օգտագործվել ֆինանսական վերլուծաբանների կողմից ակնկալվող զուտ շահույթի գնահատականները։ Այս դեպքում խոսում են *բաժնետոմսի համար ակնկալվող շահույթի* մասին ():

## Բաժնետոմսի շահույթի հաշվարկման բանաձև
Համաձայն *IAS 33*-ի ստանդարտների՝ հաշվետու ժամանակաշրջանի բաժնետոմսի շահույթի հաշվարկման ընդհանուր բանաձևը հետևյալն է.

*բաժնետոմսի բազային շահույթ* = *սովորական բաժնետոմսերի սեփականատերերին վերագրվող տվյալ ժամանակաշրջանի [[շահույթ]] (վնաս)* */* *հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակ*,

որտեղ *սովորական բաժնետոմսը* մասնային գործիք է, իսկ *սովորական բաժնետոմսերի սեփականատերերին վերագրվող տվյալ ժամանակաշրջանի շահույթ (վնասը)*` համախմբված շահույթ` հանված եկամտահարկից, *չվերահսկվող բաժնեմասի [[բաժնետեր]]երը*` արտոնյալ բաժնետոմսերի շահաբաժիններ, *հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակը*` սովորական բաժնետոմսերի քանակ (ճշգրտված ժամանակահատվածի սկզբին թողարկված նոր սովորական բաժնետոմսերի քանակի համար), որում հաշվի է առնվում դրանց թողարկման ամսաթիվը և պայմանները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կաիրի

**Կաիրի** (), քաղաք, որը գտնվում է ավստրալիական Քվինսլենդ նահանգի հյուսիսարևելյան մասում։ Քաղաքի բնաչությունը 2011 թվականի տվյալներով կազմում է 460 մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Թեյբլլենդս շրջանի կազմում, որի բնակչությունը 45.300 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։
thumb|left|140px|Շրջանի դիրքը

## Աշխարհագրություն
Կաիրին գտնվում է ծովի մակարդակից 697 մետր բարձրության վրա, Ատերտոն սարահարթի վրա։ Քաղաքը գտնվում է Տինարու լճի մոտ։ Ամենամոտիկ բնակեցված կետը Տինարուն է։ Քաղաքը գտնվում է Կաիրիից 4 կմ դեպի հյուսիս։ 12 կմ դեպի հարավ-արևելք գտնվում է Ատերտոն քաղաքը, Քերնս քաղաքը գտնվում է 84 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, Բրիսբեն քաղաքը 1698 կմ-ի վրա է, դեպի հարավ-արևելք։

## Պատմություն
left|thumb|Կաիրական սովխոզ, մոտ. 1930 թվական
Կաիրիում պետական դպրոցը բացվել է 1991 թվականին։

Կառավարությունը Կաիրիում համատեղ տնտեսության ստեղծման մասին հայտարարել է 1911 թվականին։ 
Հիսուն ակր հող մաքրվել են ֆերմայի համար, որն ի սկզբանե նախատեսված էր խոշոր եղջերավոր անասունների և խոզերի պահման համար։ Դրամմոնդ Մակֆերսոնը նշանակվել է կառավարչի պաշտոնում (դրանից առաջ նա համատեղ տնտեսության կառավարիչ է եղել Բիգգենդենում)։ 1912 թվականի մարտին տնտեսությունում մշակվել են այնպիսի մշակաբույեր, ինչպիսիք են եգիպտացորենը, կովի ոլոռը, դդումը, շաքարեղեգը և վարունգը։ Համատեղ տնտեսությունը փակվել է 1929 թվականին։

2011 թվականին Քվիսլենդի կառավարությունը նախկին սովխոզի հողերի մեծ մասը` 209 հա, վաճառել է` պահելով միայն 26 հա հողատարածք։

## Ծանոթագրություններ
Յուլիան Կալիշեր

**Յուլիան Կալիշեր** (, ), ռուս և խորհրդային ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1935 թվականի փետրվարի 18-ին, Աշխաբադում։

1952-1957 թվականներից սովորել է Տաշքենդի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, որտեղ դարձել է դրամատիկ կոլեկտիվի մասնակից, որի գեղարվեստական ղեկավարը ՌԽՍՖՀ վաստակավոր արտիստ Խլիբկո Սելիվեստրովիչն էր։ 1961-1965 թվականներին սովորել է Ուզբեկստանի արվեստի ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետում։

Աշխատել է մի քանի տիկնիկային թատրոններում. 1963-1966 թվականներից աշխատել է Տաշքենդի պետական տիկնիկային թատրոնում, 1967-1968 թվականներից աշխատել է Սերգեյ Օբրազցովի անվան տիկնիկային թատրոնում, իսկ 1970-1971 թվականներից աշխատել է Մոսկվայի մարզի տիկնիկային թատրոնում։

1971 թվականից սկսել է աշխատել Էկրան ստեղծագործական միության «Մուլտտելեֆիլմ» ստուդիայում, որտեղ աշխատել է մինչև 1995 թվականը։ Նկարահանել է տիկնիկային ներկայացումների մի քանի կինոտարբերակներ և մի քանի մուլտֆիլմեր։ Աշխատել է տիկնիկներով, ինչպես նաև` ծավալային և հարթ փոխանցման տեխնիկաներով։

Ըստ բանաստեղծ Յուննա Մորիցի սցենարի նկարահանել է «Մեծ գաղտնիք փոքրերի խմբի համար» մուլտֆիլմը (1979 թվական)` ըստ Տատյանա և Սերգեյ Նիկիտինների երաժշտության։ Այդ ֆիլմից սկսվել է Յուլիան Կալիշերի և նկարիչ Լյուդմիլա Տանասենկոյի համակործակցությունը։

Մահացել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, Մոսկվայի մարզի Վիդնոե քաղաքում։ Թաղվել է հոկտեմբերի 11-ին, տեղական գերեզմանատանը։

## Ֆիլմագրություն

* Առանձին բարեկամությունը (1972 թվական)` ռեժիսոր, սցենարիստ
* Ռիմցիմցի արջուկը (1972 թվական)` ռեժիսոր
* Թե ինչպես էր կատուն շան հետ (1973 թվական)` ռեժիսոր
* Նշանավոր Թիմ բադիկը (1973 թվական)` ռեժիսոր
* Հրաշագործը Զմրուխտե քաղաքում (1974 թվական)
* «Զմրուխտյա քաղաքը» սերիա` ռեժիսոր 
* «Հանելուկային քարայրը» սերիա` ռեժիսոր
* «Էլլին հանդիպում է ընկերների հետ» սերիա` ռեժիսոր
* Անհնազանդության տոն (1977 թվական)` ռեժիսոր
* Ուրախ արջերը (1977 թվական)` ռեժիսոր 
* Ովքե՞ր են թռչունները (1978 թվական)` ռեժիսոր 
* Մեծ գաղտնիք փոքրերի խմբի համար (1979 թվական)` ռեժիսոր 
* Ամանորյա արկած (1980 թվական)` ռեժիսոր 
* Տղան գնում էր, բուն թռչում էր (1981 թվական)` ռեժիսոր 
* Հերակլեսի ծնունդը (1982 թվական)` ռեժիսոր 
* Երաշտահավի օրացույցը։ Ձմեռ (1983 թվական)` ռեժիսոր 
* Երաշտահավի օրացույցը։ Գարուն (1983 թվական)` ռեժիսոր  
* Երաշտահավի օրացույցը։ Ամառ (1984 թվական)` ռեժիսոր  
* Երաշտահավի օրացույցը։ Աշուն (1984 թվական)` ռեժիսոր  
* Ինչո՞ւ է ուղտին նարինջ պետք (1985 թվական)` ռեժիսոր  
* Երգ չղջիկների մասին (1985 թվական)` ռեժիսոր   
* Սնդուկ (1986 թվական)` ռեժիսոր   
* Դպրոցի օգնականները (1986 թվական)` ռեժիսոր  
* Ախ, արքայադուստր (1987 թվական)` ռեժիսոր 
* Բոբիկ գիտնականը (1988 թվական)` ռեժիսոր 
* Ոսկե խոսքեր (1989 թվական)` ռեժիսոր, սցենարիստ 
* Տյուկ (1990 թվական)` ռեժիսոր 
* Հնազանդ աշակերտը (1991 թվական)` ռեժիսոր 
* Որբուկ Էննին (1992 թվական)` ռեժիսոր 
* Պատերազմ փղերի և ռնգեղջյուրների միջև (1993 թվական)` ռեժիսոր 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յուլիան Կալիշերը Animator.ru կայքում
* Юлиан Калишер — Энциклопедия отечественного кино
* Юлиан Абрамович КАЛИШЕР (1925-2007) Георгий Бородин, 12.10.2007.

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Ավստրալոպիթեկ գարհի

**Ավստրալոպիթեկ գարհի** (), ավստրալոպիթեկների անհետացած տեսակ, հոմինիդների ընտանիք, որոնք ապրել են 2,5 մլն տարի առաջ։ Ժամանակին կարծում էին, որ այս տեսակի ներկայացուցիչներն ավստրալոպիթեկների և մարդկանց (Homo) միջև հանդիսացել են հնարավոր անցողիկ ձևեր, սակայն այժմ բացատրվում է դրանց ճյուղավորմամբ։ Դրանք պատկանում են մեղմ ավստրալոպիթեկների խմբին, այսինքն՝ ունեն մարմնի փխրուն կառուցվածք։

## Հայտնագործում
Գարհի ավստրալոպիթեկների բրածո մնացորդները հայտնաբերվել են 1996 թվականին մի խումբ գիտնականների կողմից, որոնց գլխավորում էր Եթովպիայի պալեոնտոլոգ Բերհան Ասֆաուն (*Berhane Asfaw*) և նրա ամերիկացի գործընկեր Թիմ Ուայթը (*Tim D. White*): Հնէաբանական պեղումները կատարվել են Եթովպիայի Աֆարի դեպրեսիոն տարածքի (*Afar Depression*) Բոուրի նստվածքներում (*Bouri Formation*)։
ձախից|մինի

1997 թվականի նոյեմբերի 20-ին գտածոների հիմքի վրա առանձնացվել է հոմինիդների նոր տեսակ՝ ***Australopithecus garhi։*** «*Garhi*» աֆարերեն՝ «զարմանալի» կամ «անակնկալ»։ Նոր տեսակը հաստատել և անվանել է եթովպիական պալեոանթրոպոլոգ Յոհաննես Հայլե-Սելասսին (Yohannes Haile-Selassie):

Զարմանալին այն է, որ մնացորդների հետ միասին գտնվել են պարզունակ գործիքներ, որոնք հիշեցնում են 2,5-2,6 մլն տարեկան օլդուվյան մշակույթը։ Այստեղից հետևություն, որ գարհի ավստրալոպիթեկը սկսել է քարե գործիքներ ավելի վաղ օգտագործել քան հմուտ մարդը, (որին անվանել են հմուտ՝ օլդուվյան տեխնոլոգիայով քարի մշակման հայտնագործող համարելով)։

## Մորֆոլոգիա
Մնացորդները *A. garhi* (*BOU-VP-12/130*) տարբերվում են որոշ գծերով *Australopithecus afarensis* և *Australopithecus africanus* տիպիկ ներկայացուցիչներից։ Ի տարբերություն սրանց՝ A. garhi գլխուղեղի ծավալը հավասար է 450 սմ³, բայց պրեմոլյարներն ու մոլյարները ունեն բնորոշ գծեր *Paranthropus boisei-ի* համեմատությամբ, քանի որ դրանք մյուս մեղմ ավստրալոպիթեկների աղորիքների տարբերությամբ ավելի խոշոր են։ Սեդիբա ավստրալոպիթեկի հետ նույն ժամանակահատվածում ապրող Հարավային Աֆրիկայի առաջադեմ տեսակ *Homo gautengensisի* հայտնագործումից հետո, ըստ Դարրեն Կուրնոյի, *A. garhi* դարձավ նախնական Homo-ի անմիջական նախնին համարվելու հիմնական մրցակիցը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Australopithecus garhi на сайте «Национального музея естественной истории им. Смитсона»
* Australopithecus garhi на портале Антропогенез.ру
* The Earliest Human Ancestors: New Finds, New Interpretations
* Australopithecus garhi - A. garhi is a gracile Australopithecine 
* [  (англ.) (недоступная+ссылка)]

Կատեգորիա:Մարդկային էվոլյուցիա
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոմինիդներ
Կատեգորիա:Մարդանման կապիկներ
Միաչափ տարածություն

**Միաչափ տարածություն**, նյութական աշխարհի երկրաչափական մոդել, որում կետի դիրքը կարելի է բնութագրել ընդամենը մեկ թվով.

## Միաչափ տարածության երկրաչափություն
Միակ պոլիտոպը, որն առկա է միաչափ տարածությունում, հատվածն է։ Հիպերսֆերան միաչափ տարածությունում, դա միմյանցից հավասար հեռավորության վրա գտնվող զույգ կետերն են։

: L = 2r,

որտեղ r -ը շրջանագծի շառավիղն է։

Միաչափ տարածությունում կոորդինատային համակարգի օրինակ է հանդիսանում թվային առանցքը, որի վրա տեղադրված են կետեր և հատվածներ, որոնք ունեն միայն մեկ տարածական բնութագիր, չափը կամ երկարություն։ Միաչափ տարածությունում կարելի է հաշվել նաև անկյունը։ Սովորական ուղիղը, որի վրա նշված են կոորդինատային կետերը և 0-ն որպես հաշվարկման սկզբնակետ՝ չի կարող համարվել միաչափ տարածություն, սակայն սովորական ուղիղն առանց որևէ կետերի կարող է համարվել։
Պատկեր:Coord NumberLine.svg|Թվային առանցք
Պատկեր:Coord Angle.svg|Անկյուն


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկյուններ
Կատեգորիա:Երկրաչափություն
Կատեգորիա:Էվկլիդեսյան տարածաչափություն
Կատեգորիա:Չափականություն
Կատեգորիա:Տարածություն
Էյզա Գրիգս Քենդլեր

**Էիզա Գրիգս Քեն****դլեր** (, ), ամերիկացի ձեռնարկատեր, «Կոկա-Կոլա» ընկերության հիմնադիր։ Եղել է նաև  Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքի քաղաքապետ։

## Կենսագրություն
Քենդլերն իր կարիերան սկսել է որպես դեղատան սեփականատեր։ 1887 թվականին նա  2300 դոլարով գնել է  Ջոն Պեմբերթոնի հայտնագործած «Կոկա-Կոլայի» բաղադրատոմսը։ «Կոկա-Կոլայի» հաջողությունները նրան բերել են մեծ հարստություն։ 1892 թվականին նա հիմնադրել է «Կոկա-Կոլա» ընկերությունը։ Մեկ տարի անց Քենդլերը պաշտպանել է «Կոկա-Կոլա» բրենդը և 1895 թվականին սկսել է վաճառել իր ապրանքը Միացյալ Նահանգներում, իսկ 1896 թվականից՝ նաև հարևան երկրներում։

Քենդլերը եղել է հարավում Եպիսկոպոս մեթոդիստական եկեղեցու անդամ (BMKS), ավետարանական մեթոդիստական եկեղեցու նախահայր։ Նա միլիոնավոր դոլարներ է նվիրաբերել եկեղեցուն և մի հողակտոր՝ Էմորիի համալսարանը կառուցելու համար, որպեսզի այն Օքսֆորդից տեղափոխվի Ատլանտա։ Աստվածաբանության դպրոցը անվանվել է Քենդլերի անունով:Նա նաև միլիոնավոր դոլարներ է նվիրել Էմորիի հիվանդանոցին։

1917 թվականին Քենդլերը հեռացել է ընկերությունից և դարձել Ատլանտայի քաղաքապետ (1917-1919)։ Հունվարին Էիզա Քենդլերը բիզնեսի կառավարումը հանձնել է որդուն՝ Հովարդին։  Ծննդյան տոներին Քենդլերը բաժնետոմսերի 90 % բաժանել է իր հարազատներին՝ բացառությամբ յոթ հոգու։ Այնուամենայնիվ, 1919 թվականին Հովարդ Քենդլերը ընկերությունը 25 միլիոն դոլարով վաճառել է Էռնեստ Վուդրաֆի և Յուջին Ստեթսոնի ղեկավարած կոնսորցիումին։

1926 թվականին  Քենդլերը կաթված է ստացել և 1929 թվականին մահացել։ Նրա անունով է կոչվել Ատլանտայի օդանավակայանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Kemp, Kathryn W.: *God's Capitalist. Asa Candler of Coca-Cola.* Mercer University Press, 2002.
* Diverse Autoren: „Asa Candler“, in: *The New Georgia Encyclopedia.* 2002 (online)

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Ջանեթ Մոնտգոմերի

**Ջանեթ Մոնտգոմերի** ( ), անգլիացի դերասանուհի, որը հայտնի է «Կենդանի թիրախ» սերիալի երկրորդ եթերաշրջանում իր դերով, իսկ «Պատրաստված է Ջերսիում» և «Սալեմ» սերիալներում գլխավոր դերերով։

## Կյանք և կարիերա
Ջանեթ Մոնտգոմերին ծնվել է Մեծ Բրիտանիայի Դորսեթ կոմսության Բորնմութ քաղաքում։ Նա պարել է սովորել Բեդֆորդում (Բեդֆորդշիր)՝ Ստելա Մանի կատարողական արվեստի քոլեջում։

Մոնտգոմերին առաջի անգամ հեռուստատեսությունում հայտնվել է 12 տարեկանում՝ *«Short Change»* հեռուստաշոուում։ Մի քանի տարի Լոնդոնում ապրելուց հետո նա տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ Կինոյում առաջնաելույթը է ունեցել 2008 թվականին, առաջին նշանակալի դերը խաղացել է 2009 թվականին՝ «Շրջադարձը այնտեղ չէ 3» սարսափ ֆիլմում։ 2011 թվականին նարահանվել է «Մերլին» հեռուստասերիալի երկու էպիզոդում։

2012 թվականին «Պատրաստված է Ջերսիում» սերիալում, որը փակվել է երկու էպիզոդից հետո, խաղացել է գլխավոր դեր։ 2013 թվականի փետրվարին Մոնտգոմերին գլխավոր դեր է ստացել *ABC*-ի «Գոթիկա» անհաջող պիլոտային սերիալում։ 2013 թվականի աշնանը ևս մեկ գլխավոր դեր է ստացել *WGN America* փոքր կաբելային ալիքի «Սալեմ» օրգինալ սերիալում։ 2015-2016 թվականներին նա այդ դերի համար առաջադրվել է *«Fangoria Chainsaw Awards»* մրցանակի՝ լավագույն հեռուստատեսային դերասանուհի կատեգորիայում։

2017 թվականի նոյեմբերից հանդիպել է Ջո Ֆոքսի հետ, որից նա ունեցել է դուստր՝ Սանդեյ Ջունո Ֆոքսը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Ջոն Քեդբուրի

**Ջոն Քեդբուրի** (, ), «Քեդբուրի» անգլիական ընկերության սեփականատեր և հիմնադիր, որը հիմնել է շոկոլադի բիզնես Անգլիայի Բիրմինգհեմ քաղաքում։

## Կենսագրություն
Ջոն Քեդբուրին ծնվել է 1801 թվականի օգոստոսի 12-ին Բիրմինգհեմում, որի ծողներն էին  Ռիչարդ Թափր Քեդբուրին և Էլիզաբեթ Հեդը։ Հայրը հարուստ Քվակեր ընտաիքից էր,որը տեղափոխվել էր Անգլիայի արևմտյան մասից։ Ջոնը սովորել է Վորվիքշայրի Հարթշիլի Ժոզեֆ Քրոսֆիլդսի Քվակերական դպրոցում։ 19-րդ դարասկզբին որպես Քվակեր, նա իրավունք չի ունեցել ընդունվել համալսարան, ուստի չի կարողացել հետամուտ լինել մի մասնագիտության, ինչպես բժշկությունն ու իրավունքն էին։

Քվակերները որպես պատմականորեն և բնորոշ խաղաղասերների՝ ռազմական կարիերան նույնպես հարցից դուրս էր։ Այսպիսով, այդ ժամանակ շատ  Քվակերերի նման նա իր էներգիան ուղղել է դեպի բիզնեսը և սկսել արշավը կենդանիների դաժանության դեմ՝ ձևավորելով «Կենդանիների Ընկեր» կազմակերպությունը, որը հանդիսացել է   «Կենդանիների դաժանության կանխարգելման արքայական կազմակերպության» նախատիպը։ Ընտանիքն ապահովում էր աշխատանքային հնարավորություններն ու լավ աշխատանքային պայմանները իրենց աշխատողների համար։

Միևնույն ժամանակ Քադբրիի արտադրող ձեռնարկությունը բարգավաճել էր։ 1848 թվականին նրա եղբայր Բենջամինը միացել է բիզնեսին և վարձել են մի մեծ գործարան Բրիջ փողոցի վրա։ Երկու տարի անց, 1850 թվականին Քադբրի եղբայրները դուրս են մղվել մանրածախ բիզնեսից, թողնելով այն Ջոնի որդու՝ Ռիչարդ Բորոու Քեդբուրիի ղեկավարության տակ ( Բորոուն եղել է բիրմինգհեմյան առաջատար խանութ մինչև 1960-ական թվականները)։

Քեդբուրին ամուսնացել է երկու անգամ։ Նա ամուսնացել է Պրիսիլա Աննա Դայմոնդի հետ (1799–1828), 1826 թվականին, սակայն երկու տարի անց նա մահանում է։ 1832 թվականին ամուսնանացել է իր երկրորդ կնոջ Կանդիա Բառոուի հետ 1832 (1805–1855) և ունեցել է յոթ երեխա. Ջոն (1834–1866), Ռիչարդ (1835–1899), Մարիա (1838–1908), Ջորջ (1839–1922), Ժոզեֆ (1841–1841), Էդուարդ (1843–1866) և Հենրի (1845–1875):

Բենջամին և Ջոն Քադբրին լուժարել են իրենց ընկերությունը 1860 թվականին։ Ջոնը հեռացել է կնոջ մահվան պատճառով, իսկ նրա որդիներ Ռիչարդը և Ջորջը հաջողության են հասել նրա բիզնեսում։ 1879 թվականին նրանք տեղափոխվել են հյուսիսային Վորեսթերշիր, որտեղ նրանք հիմնադրել են Բորնվիլ գյուղը, որն այժմ Բիրմինգհեմի գլխավոր արվարձաններից մեկն է։

Ընտանիքը հիմնել է է Քեդբուրիի  գործարանը, որը մնում է ՄԹ հիմնական արտադրության բիզնեսի վայր։ Մոտ 100 տարի գործարանի տարածքում արգելվել է ոգելից խմիչքների վաճառքը. ալկոհոլ չի վաճառվել գինետներում, բարերում և խանութներում։ Բնակիչները փորձել են պահպանել սա,  2007 թվականի մարտին շահելով դատական հայցը ընդդեմ Բրիտանիայի ամենամեծ «Թեսքո» ինքնասպասարկման խանութների  շղթայի հետ, որով վերջինիս  արգելելվել է ալկոհոլի վաճառքը այդ  տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Mondelez https://web.archive.org/web/20151016042608/http://www.mondelezinternational.com/about-us/our-founders
*Randall Morck, *A History of Corporate Governance around the World: Family Business Groups – Page 600*, University of Chicago Press, 2005, 

Կատեգորիա:Բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Շոկոլադ
Էբերի թանգարան (Փարիզ)

**Փարիզի Էբերի թանգարան** (ֆր.՝ Musée Hébert),  Ֆրանսիա, Փարիզի 6-րդ թաղամաս։ Թանգարանը 2004 թվականից փակվել է վերանորոգման պատճառով։

## Թանգարանի պատմություն
Թանգարանը գտնվում է  Petit-Montmorency հյուրանոցում, այն կառուցվել է 1743 թվականին Ֆրանսիական հայտնի Մոնմորանսի ազնվական ընտանիքի համար, հետագայում այնտեղ է ապրել նաև նկարիչ Էռնեստ Էբերը (1817–1908): 1974 թվականին Էբերի որդու մահից հետո կառույցը դարձել է պետական սեփականություն, իսկ որպես թանգարան բացվել է միայն 1984 թվականին։ 2004 թվականից Էբերի թանգարանը հանդիսանում է Օրսե թանգարանի մասնաճյուղը և անորոշ ժամանակով փակ է վերանորոգման պատճառով։

## Հավաքածու
Թանգարանային հավաքածուն ներկայացված է 18-րդ դարից ի վեր գրեթե չփոփոխված սենյակում, որտեղ տեղադրված են Էբերի աշխատանքներից` դեկորատիվ իրեր, կահույք, հուշանվերներ և լուսանկարներ։ Էբերի աշխատանքներում ներառված են նաև հայտնի գրաքննադատ Ժյուլ Լեմետրիի և մարքիզուհի Պաիվայի դիմանկարները։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Young huntress in bust (1873) - Ernest Hébert.jpg|Երիտասարդ որսորդուհի
Պատկեր:Ernest Hébert - Porto d'Anzio.jpg|Պորտ Անցիո
Պատկեր:Hébert Rosanera alla fontana.jpg|Ռոզաներան շատրվանի մոտ
Պատկեր:La lavandière dErnest Hébert (Musée dOrsay) (3575918296).jpg|Երիտասարդ լվացքարարուհի
Պատկեր:Hébert Louise Lefuel Hochon.jpg|Լուիզա Լեֆյուլ Գոշոնի դիմանկար

*

## Արտաքին հղումներ
* Musée d'Orsay: Musée Hébert
* RMN description (French)
* Evene description (French)
* "Cultured Clutter in a Paris Museum", New York Times, December 25, 1988
* Marc Jordan, "Delaroche at the Musée Hébert, Paris", The Burlington Magazine, Vol. 126, No. 981 (Dec. 1984), pp.&nbsp;804–805.

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1978 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:1978 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Փարիզի թանգարաններ
Կատեգորիա:Օրսե թանգարան
Էլեոնորա Ավանեսյան

**Էլեոնորա Վյաչեսլավի Ավանեսյան** (), Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր «Ազատ հայրենիք-ՔՄԴ» կուսակցությունների դաշինքի համամասնական ցուցակով, Արցախի Հանրապետության Ազգային Ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Արցախ – Կանադա» բարեկամական խմբի անդամ, Արցախի Հանրապետություն-Բելգիայի ֆրանսախոս օրենսդիրների, գիտական ու հասարակական ոլորտների ներկայացուցիչների հետ բարեկամության շրջանակի անդամ, քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1981 թվականին, դեկտեմբերի 16-ին,Ստեփանակերտ քաղաքում։

**Կրթություն**

* 1998 թվականին ավարտել է Արցախի պետական համալսարան-ին կից վարժարանի ֆիզիկամաթեմատիկական հոսքը։
* 2002 թվականին ավարտել է Արցախի պետական համալսարանի «Ֆիզ-մաթ» ֆակուլտետի «Ֆիզիկա» բաժինը։
* 2004 թվականին  ավարտել է Արցախի պետական համալսարանի «Ֆիզ-մաթ» ֆակուլտետի «Ֆիզիկա» բաժնի մագիստրատուրան։
* 2008 թվականին ավարտել է Արցախի պետական համալսարանի «Ֆիզմաթ» ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։

## Կարիերա
2010 թվականին ՝ ՀՊԱՀ մաթեմատիկայի, ինֆորմատիկայի և ֆիզիկայի ամբիոնի ասիստենտ։

2016 թվականին՝ ՀԱԱՀ Ստեփանակերտի մասնաճյուղի դեկանի պաշտոնակատար։

2017 թվականին՝  Շուշիի տեխնոլոգիական համալսարանի ֆիզիկայի դասախոս։

2019 թվականին՝   ՀԱԱՀ Ստեփանակերտի մասնաճյուղի ֆիզիկայի դասախոս։

2019-2020 թվականներին՝ Շուշիի տեխնոլոգիական համալսարանի ուսանողների հետ տարվող աշխատանքների գծով պրոռեկտոր։

2020 թվականի  մարտի 31-ին խորհրդարանական ընտրություններում «Ազատ հայրենիք - ՔՄԴ» կուսակցությունների դաշինքի համամասնական ցուցակով ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր, Արցախի Հանրապետության Ազգային Ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Արցախ – Կանադա» բարեկամական խմբի անդամ։

2003 թվականին մասնակցել է «Երիտասարդ գիտնականների ազգային երրորդ գիտաժողովին» ՝ ներկայացնելով «Ջուր-իոնային կանալ փոխգործակցություն» թեման։

2004 թվականին մասնակցել է ԱրՊՀ ուսանողների առաջին գիտաժողովին, ներկայացնելով «Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունը իոնային կանալի վրա» թեման, որը հետագայում տպագրվել է Արցախի պետական համալսարանի թերթում։

1995-2005 թվականներին  ձյուդո մարզաձևի մարզիչ։ Ունի սև գոտի I դան կարգ։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի 3 զավակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.nankr.am/hy/3659 
* https://news.am/arm/news/578845.html
* Արցախում պետական կառավարման ոլորտում զգալի փոփոխություններ են տեղի ունեցել. այն դարձել է առավել թափանցիկ․ պատգամավոր
* Շուշիի տեխնոլոգիական համալսարանի մի խումբ ուսանողներ և դասախոսներ այցելել են զորամաս 
* http://shushitech.am/2019/05/22/%d5%a2%d5%b8%d6%82%d5%b0%d5%ab-%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%af%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d6%81%d5%b8%d6%82%d6%81%d5%ab%d5%b9%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%ab%d5%ba%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%a8/ 
* http://shushitech.am/%d5%bc%d5%a5%d5%af%d5%bf%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%bf/ 

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Արցախի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Բոսթոնյան տերիեր

**Բոսթոնյան տերիեր,** շան ցեղատեսակ։ Բուծվել է 19-րդ դարում՝ ԱՄՆ-ում, անգլիական տերիերի և անգլիական բուլդոգի  միջտեսակային խաչասերման մեթոդով, որին հաջորդել է այլ ցեղատեսակների հետ խաչասերումը։ 1893 թվականին բոսթոնյան տերիերը ճանաչվել է որպես բուլտերիերի առանձին ցեղատեսակ։ 1979 թվականից այն հանդիսանում է Մասաչուսեթս նահանգի պաշտոնական խորհրդանիշ։

## Ցեղատեսակի պատմություն
Ցեղատեսակի ծագումը տեղի է ունեցել Բոսթոնում։ 1890 թվականին Չարլզ Լիլանդը ստեղծել է ակումբ՝ նոր ցեղատեսակի սիրահարների համար, և ակումբի անդամները համաձայնել և հաստատել են դրա չափանիշները։ Մինչ այժմ չափանիշները ենթարկվել են  նվազագույն փոփոխությունների։ Նոր ցեղատեսակը բավական շատ անուններ է ունեցել, այդ թվում՝ «կլորագլուխ բուլդոգ», «ամերիկյան բուլտերեր» և «բոսթոնյան մետիս»։ Ցեղատեսակի ճանաչումը դժվար է եղել, բայց այնուամենայնիվ  AKC (Amerikan Kenel Club),  այն ճանաչել է 1893 թվականին։

Առաջին անգամ արու բոստոնյան տերերը գրանցվել է Հեկտոր մականունով։ Առաջին ցուցահանդեսը կայացել է 1896 թվականին, հաղթել է Թոփսի անունով շունը։ Ցեղատեցակը արագորեն հայտնի է դարձել, 1920-1963 թվականներին՝ AKC-ի կողմից գրանցված ցեղատեսակների շարքում, առաջին տասնյակում էր։

## Ցեղատեսակի կշիռ
FCI-ի չափանիշներով, բոստոն տերիերը, տարբերակվում է 3 դասի չափերով։

* մինչև 6,8 կգ։
* 6,8—9,0 կգ։
* 9,0—11,35 կգ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Информация об американском клубе породы бостон-терьер на официальном сайте АКС
* Сайт НКП Бостон-терьер

Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Կատեգորիա:Շան ցեղատեսակներ
Գրիգոր Արեշյան (հնագետ)

**Գրիգոր Եվգենիի Արեշյան** (), հայ հնագետ և պատմաբան։ Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի դասախոս, 2014 թվականից Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։ Արեշյանը եղել է հնագետների միջազգային թիմի համանախագահը, որը Բորիս Գասպարյանի գլխավորությամբ հայտնաբերեց Արենիում գտնված 5,500 տարվա վաղեմության կոշիկը և ամենահին գինեգործարանը, որի մասին Արեշյանը ասել է. «Առաջին անգամ մենք ունենք գինու արտադրության ամբողջական հնագիտական պատկեր, որը 6100 տարեկան է»։

Գրեգորի Արեշյանը դասավանդել է ԱՄՆ 14 համալսարաններում և քոլեջներում, այդ թվում՝ Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարան, Իրվինի Կալիֆոռնիայի համալսարան, Չիկագոյի համալսարան, Պլատվիլի Վիսկոնսինի համալսարան, և Ամերշթ քոլեջ։ Ավելի քան 150 գիտական աշխատությունների հեղինակ, որոնք հրատարկվել են 5 լեզուներով 12 երկրներում։ Աշխատությունները նվիրված են հումանիտար և սոցիալական գիտություններում միջառարկայական ուսումնասիրություններին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով լայն պատմական համատեքստում Միջին Արևելքին և Հայաստանին։

Մահացել է 2020 թվականի օգոստոսի 1-ին կորոնավիրուսի հետ կապված բարդությունների պատճառով։

## Կրթություն
Գրեգորի Արեշյանը բակալավրի և մագիստրոսի կոչում է ստացել Երևանի պետական համալսարանում, որտեղ սովորել է 1966-1973 թվականներին։ 1973 թվականից մինչև 1975 թվականը Գրեգորի Արեշյանը իր դոկտորանտուրան շարունակել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանում, ղեկավարը՝ Բորիս Պիոտրովսկի։ Գիտական թեզը՝ «Երկաթը Հին Արևմտյան Ասիայում»։

Գրիգոր Արեշյանը տիրապետել է անգլերեն, ռուսերեն, հայերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, լատիներեն, թուրքերեն, գրաբար լեզուներին և ուրարտական սեպագրերին։

## Ֆեստշրիֆտ
2017 թվականին Արեշյանի պատվին լույս է տեսել ֆեստշրիֆտ «*Bridging Times and Spaces: Papers in Ancient Near Eastern, Mediterranean and Armenian Studies*» վերնագրով։ Հատորի խմբագիրներն էին Արեշյանի նախկին ուսանող Պողոս Ավետիսյանը և Երվանդ Գրեկյանը։

## Տես նաև
* Արենի -1 կոշիկ 
* Արենի -1 գինեգործությունը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:COVID-19-ից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հնագետներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հնագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նախարարներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Սինգապուրի ազգային թանգարան

**Սինգապուրի ազգային թանգարան** (), Սինգապուրի ամենահին թանգարանն է։ Այս հաստատության պատմությունը սկսվել է 1849 թվականին, երբ հիմնադրվել է որպես Սինգապուրի ինստիտուտի գրադարանի բաժիններից մեկը։ Մի քանի տեղափոխություններից հետո, թանգարանը 1887 թվականին հաստատվել է այժմյան շենքում, որը գտնվում է Ստեմֆորտ մայրուղու վրա։

Այս հաստատությունը երկրի չորս ազգային թանգարաններից մեկն է, Ասիական քաղաքակրթության երկու թանգարանի և Սինգապուրի արվեստի թանգարանի հետ միասին։ Սինգապուրի ազգային թանգարանը մասնագիտացված է ցուցահանդեսներ կազմակերպելու գործում, որոնք կապված են Սինգապուրի պատմության հետ։ Իր այժմյան անվանումը թանգարանը ստացել է 1965 թվականին։ 1993 թվականից մինչև 2006 թվականի մարտ ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, թանգարանը հայտնի էր որպես «**Սինգապուրի պատմության թանգարան**», բայց հետո վերադարձավ իր նախկին անվանը։

Երեք ու կես տարվա վերականգնողական աշխատանքներից հետո, 2006 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, թանգարանը պաշտոնապես բացվել է Սինգապուրի նախագահ Սելլապան Ռամանատանի և տեղեկատվության, կապի և արվեստի նախարար Լի Բուն Յանգի կողմից։

Թանգարանում ներկայումս ցուցադրվում են տասնմեկ արժեքավոր արտեֆակտներ։ Դրանց թվում են. Սինգապուրյան քարը, Արևելյան Յավայից Սրբազան բլրի ոսկե զարդանախշերը, Սինգապուր քաղաքի դագերոտիպը (մայրաքաղաքի ամենավաղ լուսանկարներից մեկը ), Աբդուլլահ բին Աբդուլ Քադիրի կտակը, Սըր Ֆրանկ Էթելշտեյն Սվետենհեմի և նախկին նահանգապետ Շենթոն Թոմսոնի դիմանկարները և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Virtual tour of the National Museum of Singapore

Կատեգորիա:1849 հիմնադրումներ Սինգապուրում
Կատեգորիա:1849 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ
Կատեգորիա:Սինգապուրի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սինգապուրի պատմություն
Չելսի Քլինթոն

**Չելսի Վիկտորիա Քլինթոն** (, ), ամերիկացի գրող, Բիլ, Հիլարի և Չելսի Քլինթոնների հիմնադրամի համասեփականատեր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1980 թվականի փետրվարի 27-ին Լիթլ Ռոքում (Արկանզաս)։ Նրա մանկության տարիներին Բիլ Քլինթոնը Արկանզասի նահանգապետն էր։ Երբ 1993 թվականին Քլինթոնը դարձավ ԱՄՆ նախագահ, Չելսին տեղափոխվեց Սպիտակ տուն։

1997-2001 թվականներին Չելսին սովորել է Սթենֆորդի համալսարանում, որն ավարտել է պատմության բակալավրի աստիճանով։ Նա ապրում էր փամփուշտային ապակիներով սենյակում և գտնվում էր քսանհինգ թիկնապահների պահպանության ներքո։ 2010 թվականին Կոլումբիայի համալսարանին կից Առողջապահության դպրոցում ստացել է բժշկության մագիստրոսական աստիճան։ 2012 թվականին նույն համալսարանում սկսել է իր դասախոսական կարիերան։

Որոշ ժամանակ աշխատել է «Avenue Capital» հեջավորման հիմնադրամում, ինչպես նաև «McKinsey and Company» խորհրդատվական ընկերությունում։

## Հասարակական և քաղաքական գործունեություն
12 տարեկանից Չելսին հոր իմիջի կարևոր մասն էր և մշտապես գտնվում էր հեռուստախցիկների թիրախում։ Նրա անձնական կյանքը նույնպես դարձել է հասարակության ուշադրության առարկա։

2008 և 2016 թվականների նախընտրական քարոզարշավների ժամանակ դեմոկրատների կուսակցությունում Չելսին ակտիվորեն աջակցում էր իր մորը՝ Հիլարի Քլինթոնին։

## Անձնական կյանք
դեմո
Չելսին պատկանում է Մեթոդիստական եկեղեցուն։ Մանկությունից վեգան է։ 2011 թվականին հորը նույնպես համոզել է հետևել վեգանական սննդակարգին։

## Զանգվածային մշակույթում
* «Առաջին դուստրը» (2004) ֆիլմի սյուժեն շատ մանրամասնորեն համընկնում է Չելսիի կենսագրության հետ, հատկապես համալսարանում սովորելու ժամանակաշրջանի հետ։
* «Բիվիսը և Բաթհեդը հատկացնում են Ամերիկային» մուլտֆիլմում նրա բնավորությունը հանդիպում է գլխավոր հերոսների մոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Выборы в США: Челси Клинтон поможет матери на Гавайях

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահների երեխաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Արքայազն Ֆիլիպի շարժում

**Արքայազն Ֆիլիպի շարժում**  (), կրոնական շարժում Վանուատուի Տաննա կղզում։ Բեռի պաշտամունք Յաոհնանեն () ցեղի կողմից, այս ցեղի մարդիկ ապրում էին իրենց անունով կոչվող գյուղում։ Նրանք Մեծ Բրիտանիայի թագուհու՝ Եղիսաբեթ II-ի ամուսնուն՝ արքայազն Ֆիլիպին, համարում են աստվածային էակ։ Կղզին ունի մեծ թվով բեռի պաշտամունքի հետևորդներ, ովքեր հայտնվել էին Տաննա կղզում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ավելի հայտնի է նրանցից Ջոն Ֆրումի և արքայազն Ֆիլիպի շարժումները։ Ըստ կղզիների հնագույն լեգենդների ՝ լեռնային ոգու որդին մի օր մեկնելու է  հեռավոր երկրներ, ամուսնանալու է արժանի կնոջ հետ և վերադառնալու է նրանց մոտ։ Քանի որ այդ ժամանակ Վանուատուն գտնվում էր Բրիտանիայի կայսրության  կազմում, այդ պատճառով լենգենդար մարդը Ֆիլիպ արքայազն էր։ Հայտնի չէ, թե երբ է հայտնվել այս պաշտամունքը, ենթադրվում է, որ 1950-1960 թվականներին։ Լեգենդը սրվեց 1974 թվականին, երբ թագավորական զույգը պաշտոնական այց կատարեց Վանուատու, և կղզու բնակիչների մի մասը իրականում հեռավորության վրա տեսան արքայազն Ֆիլիպին։ Նա այդ շարժման մասին չգիտեր մինչ այն պահը, երբ նրան այդ մասին հայտնեց բրիտանացի մշտական հանձնակատար Ջոն Չամպիոնիի () կողմից։ Նա արքայազն Ֆիլիպին առաջարկեց իր նկարն ուղարկել Յաոհնանեն ցեղախմբին։ Արքայազնը արձագանքեց այս առաջարկին և նրա ստորագրած պաշտոնական լուսանկարներն ուղարկեց Տաննա կղզի։ Լուսանկարում արքայազնը նիզակ է պահում որսորդական խոզերի վրա։ Ավելի ուշ ուղարկեց նաև այլ նկարներ, որոնք պահվում էին ցեղի առաջնորդ Ջեկ Նաիվայի  () մոտ։ 2014 թմականի հոկտեմբերին Տաննա կղզի այցելեց արքայադուստր Աննան, ով 1974 թվականին նույնպես իր ծնողների հետ եկել էր կղզի։

250 px|right|thumb| Յաոհնանեն ցեղախմբի տղամարդիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արքայազն Ֆիլիպ, նրանք քեզ հազիվ են ճանաչում 
* Արդյո՞ք արքայազն Ֆիլիպը կղզու աստվածն է 
* Յամ պարը Յաոհնանե ցեղի կողմից 
* Անգլիայի թագուհու 90-ամյա ամուսինը խոստացել էր «դանդաղեցնել տեմպը», բայց չի հրաժարվում աստծու դերից

Կատեգորիա:Բեռի պաշտամունքներ
Կատեգորիա:Կրոնական նոր շարժումներ
Կատեգորիա:Վանուատու
Ջորջիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ

**Ջորջիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ** (), ԱՄՆ-ի խոշոր կրթական և գիտահետազոտական կենտրոն։

Ունի մասնաճյուղեր Սավաննում (ԱՄՆ), Մեցում (Ֆրանսիա), Ատլոնում (Իռլանդիա), Շանհայում (Չինաստան) և Սինգապուրում։

## Կառուցվածք
Ինստիտուտի կազմում ընդգրկված է 6 քոլեջ՝

* Ճարտարապետության քոլեջ (College of Architecture)
* Մենեջմենթի քոլեջ (College of Management)
* Հումանիտար գիտությունների քոլեջ ()
* Համակարգչային գիտությունների քոլեջ ()
* Ինժեներական քոլեջ ()
* Բնական գիտությունների քոլեջ (

## Գիտական գործունեություն
Գիտական աշխատանքի մի մասն իրականացվում է ինստիտուտի մասնագիտացված հետազոտական կենտրոններում և լաբորատորիաներում.

* Ռոբոտաշինության և խելացի մեքենաների կենտրոն
* Նեյրոինժիներիայիի լաբորատորիա http://www.neuro.gatech.edu/
* Նանոտեխնոլոգիական հետազոտությունների կենտրոն Մարկուսում 
* Օժանդակ տեխնոլոգիաների և էկոլոգիական հասանելիության կենտրոն
* Նիլի անվան միջուկային հետազոտությունների կենտրոն 
* Ջորջիայի տեխնոլոգիական հետազոտությունների ինստիտուտ

## Որոշ հայտնի շրջանավարտներ
* Ջիմի Քարթեր- ԱՄՆ-ի 39-րդ նախագահը և Նոբելյան դափնեկիր
* Քերի Մուլլիս- Նոբելյան դափնեկիր (1993)
* Մայք Դուկ-  Walmart ցանցի ղեկավարներից մեկը
* Ջեյմս Դ. Ռոբինսոն III- American Express և Կոկա-Կոլա ընկերության ղեկավարներից մեկը
* Ռիչարդ Տրուլի, ՆԱՍԱ-ի տնօրեն և տիեզերագնաց
* Չեյմ Ջինգոլդ и Մայք Պինկերթոն- Spore և Mozilla ծրագրեր մշակող թիմերի անդամներ
* Ջոն Յանգ- Լուսնի մակերևույթին ոտք դրած իններորդ տիեզերագնացը
* Քրիս Բոշ-  Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) խաղացող
* Դերիք Ֆեյվորս- Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) խաղացող
* Խուան Կարլոս Վարելա Ռոդրիգես- Պանամայի նախագահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջորջիա
Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Կատեգորիա:1885 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Այսպես չի լինում

**«Չի լինում»** () կամ **«Այսպես չի լինում»** (), ռուսական կարճամետրաժ անիմացիոն կինոնկար՝ նկարահանված Անդրեյ Ուսաչյովի «Վոբլան և ամսագիրը» () բանաստեղծության հիման վրա։

«Ուրախ կարուսել» № 28 անիմացիոն ալմանախի երեք սյուժեներից երկրորդն է։

## Անվանում
Մուլտֆիլմի լուսագրերում նշված է «Չի լինում» () վերնագիրը։

Ռուսական անիմացիայի հանրագիտարանում Տատյանա Իլյինայի ֆիլմագրությունում մուլտֆիլմը նշված է  «Չի լինում» վերնագրով, բայց սխալմամբ վերագրվել  է «Ուրախ կարուսել» № 29: Սակայն նույն հանրագիտարանում Անդրեյ Ուսաչյովի ֆիլմագրության մեջ մուլտֆիլմը նշված է «Այսպես չի լինում» () սխալ անվանումով, թեև «Ուրախ կարուսել» № 28-ին պատկանելության ճիշտ նշումով։ Հանրագիտարանի հիման վրա կազմված *Аниматор.ру* տվյալների բազայում գրանցվել է հենց այդ սխալ վերնագիրն Անդրեյ Ուսաչյովի ֆիլմագրությունից։

«Այսպես» հավելյալ բառը չի հանդիպում ոչ մուլտֆիլմում, ոչ էլ Ուսաչյովի բանաստեղծության մեջ։

## Սցենար
Մուլտֆիլմ ֆանտազիա է այն մասին, ինչը չի կարող լինել՝ հիմնվելով Ա. Ուսաչյովի բանաստեղծության վրա։

## Նկարահանող խումբ

## Քննադատություն
Яндекс.Дзен-ի «Назад в 90-е» («Հետ դեպի 90-ականներ») ալիքի հեղինակի կարծիքով՝ մուլտֆիլմը 90-ականների տասը լավագույն ռուսական մուլտֆիլմերից մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Энциклопедия отечественной мультипликации (հեղ.՝ Սերգեյ Կապկով, «Ալգորիթմ», 2006)

Կատեգորիա:1995 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Վանականը, որը վաճառեց իր «ֆերարին»

**«Վանականը, որը վաճառեց իր «ֆերարին»»** (), ինքնակատարելագործման մասին գիրք, որի հեղինակն է գրող և մոտիվացիոն հռետոր Ռոբին Շարման։ Գիրքը բիզնես-առակ է՝ հիմնված 25 տարեկանում իրավաբանի գործունեությունն ավարտելուց հետո Շարմայի անձնական փորձի վրա։ 2019 թվականին հրատարակվել է գրքի հայերեն տարբերակը։

## Հրատարակում
«Վանականը, որը վաճառեց իր «ֆերարին»» գիրքը հրատարակել է «Harper Collins» հրատարակչությունը 1999 թվականին։ 2013 թվականի դրությամբ՝ վաճառվել է գրքի ավելի քան 3 միլիոն օրինակ։

Ռոբին Շարման գրել է նաև այս շարքի մի քանի այլ գիրք, այդ թվում՝ «Իր «ֆերարին» վաճառած վանականի գաղտնի նամակները», «Իր «ֆերարին» վաճառած վանականից առաջնորդության դասեր», «Բացահայտիր քո ճակատագիրն այն վանականի հետ, որը վաճառեց իր «ֆերարին»» և «Իր «ֆերարին» վաճառած վանականից ընտանեկան իմաստության դասեր»։

## Սյուժե
Գրքի սյուժեն զարգանում է երկու կերպարի՝ Ջուլիան Մանթլի և նրա լավագույն ընկերոջ՝ Ջոնի շուրջ։ Ընթանում է զրույցի տեսքով։ Ջուլիանը պատմում է իր հոգևոր վերապրումների մասին հիմալայան ճամփորդության ժամանակ, որը նա կատարել է իր հանգստյան տան և կարմիր «ֆերարիի» վաճառքից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1997 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ինքնուսույց գրքեր
Կատեգորիա:Ռոբին Շարմայի գրքեր
Կատեգորիա:Վավերագրական գրքեր
Գերմանական տնտեսական հրաշք

**Գերմանական տնտեսական հրաշք** (նաև՝ **Արևմտագերմանական տնտեսական հրաշք** և **Հռենոսյան հրաշք**, *), *Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո 1948 թվականից մինչև 1960-ական թվականների կեսերն ընկած ժամանակահատվածում ԳԴՀ-ի (Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն) տնտեսության արագ վերականգնման շրջան, որը հիմնված էր նեոլիբերալիզմի վրա։ Առաջին անգամ տվյալ իրավիճակին համապատասխան տերմինը կիրառվեց 1950 թվականին «The Times»-ում, սակայն «գերմանական տնտեսական հրաշք» բառակապակցությունը հայտնի էր դեռևս XIX դարի վերջից։
thumb|right|Գերմանական տնտեսական հրաշքի խորհրդանիշը դաևձավ  Volkswagen Beetle-ը
[thumb|[Կոնրադ Ադենաուեր]] 
Երկրորդ աշխարհամարտից Գերմանիան դուրս եկավ քայքայված տնտեսությամբ և հաղթողների կողմից ռազմակալված վիճակով։ Արևմտյան Գերմանիան կարճ ժամանակահատվածում կարողացավ վերականգնել ավերված տնտեսությունը՝ շնորհիվ ամերիկյան ֆինանսական աջակցության։ Մարշալի պլանով երկիրը ստացավ 3,6 մլրդ դոլար։ Բացի այդ, Արևմտյան Գերմանիան մոտ տասը տարի ռազմական ոլորտի ծախսեր չարեց, քանի որ իրավունք չուներ՝ որպես պարտված երկիր։ Տնտեսությունը վերականգնվեց առաջավոր սարքավորումների և տեխնոլոգիաների ներդրմամբ, ստեղծվեցին նոր, արդիական ճյուղեր։  
thumb|Լյուդվիգ Վիլհելմ Էրհարդ|ձախից
Գերմանական տնտեսական հրաշքի սկիզբ է համարվում 1948 թվականին իրականացված դրամական բարեփոխումը Տրիզոնիյում, որի արդյունքում ռեյխմսարկի փոխարեն սկսեցին որպես վճարման միջոց օգտագործել գերմանական մարկը։ Այդ ժամանակահատվածի բնորոշ հատկանիշներից էին ինֆլյացիայի (գնաճի) ցածր մակարդակը, գործազուրկների թվաքանակի կրճատումը (մինչև 0,7 %), ՀՆԱ-ի աճի բարձր տեմպերը (տարեկան մինչև 8 %) և արդյունաբերական արտադրանքի զգալի աճը։ «Հրաշքի» հանգեցրած քաղաքականության «հայր» է համարվում Լյուդվիգ Էրհարդը, ով կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերի կառավարությունում զբաղեցնում էր տնտեսության նախարարի պաշտոնը։ Տնտեսական հրաշքի արդյունքները ապրանքային դեֆիցիտի վերացումն էր, պատերազմի ընթացքում երկրի ավերված արդյունաբերության և ենթակառուցվածքների վերականգնումը, նրա վերադարձը համաշխարհային շուկա, բնակչության կենսամակարդակի աճը և 1950-ական թվականների կեսին ԳԴՀ-ի վերածումը Եվրոպայի ամենազարգացած երկրներից մեկի։ Մինչև 1970 թվականը արդյունաբերության աճի տեմպերով ԳԴՀ-ն առաջին տեղում էր Եվրոպայում։

1950-ական թվականների վերջին և 1960-ական թվականների սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում «հրաշքը» էլ ավելի ամուր հիմքերի վրա դրվեց՝ շնորհիվ ընդունված մի քանի օրենքների, որոնցով երաշխավորվում էին բնակչության սոցիալական իրավունքները (մասնավորապես, 1961 թվականին ընդունված Սոցիալական օգնության մասին օրենքը)։ Պետությունը մեծ ուշադրություն էր դարձնում սոցիալական խնդիրների լուծմանը։ Ներդրվեց պետական կենսաթոշակային ապահովագրություն, իրականացվեցինբնակարանային շինարարություն, ստեղծվեց անվճար կրթական համակարգ։

Որոշ դեպքերում «գերմանական տնտեսական հրաշք» արտահայտությունը կիրառվում է նաև նույն ժամանակահատվածի Ավստրիայի նկատմամբ, որը համանմանորեն կարողացավ վերականգնել իր տնտեսությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Գերմանիայի տնտեսություն