Հյուսիս (բանակային խումբ)

**«Հյուսիս» բանակային խումբ** (), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Վերմախտի երեք առանձին բանակային խմբերից մեկի անվանումն է: Դրա թիկունքային գործողությունները կազմակերպվել էին Հյուսիսային բանակախմբի թիկունքային տարածքի կողմից։

Առաջին «Հյուսիս» բանակային խումբը տեղակայվել է Լեհաստանի ներխուժման ժամանակ և հետագայում վերանվանվել է B բանակային խմբի։ Երկրորդ «Հյուսիս» բանակային խումբը ստեղծվել է 1941 թվականի հունիսի 22-ին նախկին C բանակային խմբից և օգտագործվել է Արևելյան ճակատի հյուսիսային հատվածում 1941-ից մինչև 1945 թվականի հունվար: Այդ ժամանակ երկրորդ «Հյուսիս» բանակային խումբը ծուղակն էր ընկել Կուրլանդյան շրջափակման գործողության ժամանակ և համապատասխանաբար վերանվանվել էր բանակային խումբ Կուրլանդ: Նույն օրը նախկին «Կենտրոն» բանակային խումբ, որն այժմ պաշտպանում էր Արևելյան ճակատի հյուսիսային հարակից հատվածները, վերանվանվեց «Հյուսիս» բանակային խումբ՝ ստանձնելով բանակային խմբի երրորդ և վերջնական կազմավորման կարգավիճակը:

## «Հյուսիս» բանակային խմբի առաջին տեղակայումը՝ 1939 թվականի սեպտեմբեր - հոկտեմբեր

«Հյուսիս» բանակային խմբի շտաբը պաշտոնապես հավաքվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 2-ին 2-րդ բանային շտաբից, որն իր հերթին կազմավորվել էր ընդամենը մի քանի օր առաջ՝ օգոստոսի 26-ին: Ֆեդոր ֆոն Բոկը՝ 2-րդ բանակի հրամանատարը, դարձավ «Հյուսիս» բանակային խմբի առաջին հրամանատարը:

Լեհաստանի ներխուժման ընթացքում «Հյուսիս» բանակային խմբի վերահսկողության տակ էին դրված երկու բանակ՝ 3-րդ բանակը (Գեորգ ֆոն Կյուխլեր) և 4-րդ բանակը (Գյունթեր ֆոն Կլուգե): Բացի այդ, այն ուներ չորս դիվիզիա որպես բանակային խմբի պահուստ՝ 10-րդ տանկային դիվիզիա, 73-րդ հետևակային դիվիզիա, 206-րդ հետևակային դիվիզիա և 208-րդ հետևակային դիվիզիա:

1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ի առավոտյան 3-րդ բանակը սկսեց իր առաջխաղացումը Արևելյան Պրուսիայից դեպի հարավ՝ դեպի կենտրոնական Լեհաստան, մինչդեռ 4-րդ բանակը հարձակվեց Պոմերանիայից դեպի Դանցիգ:

Լեհական արշավի ընթացքում 3-րդ բանակի կարևոր ճակատամարտերը ներառում էին Գրուձյոնձի ճակատամարտը, Մլավայի ճակատամարտը, Ռուժանի ճակատամարտը, Լոմժայի ճակատամարտը, Վիզնայի ճակատամարտը և Բժեսց Լիտևսկիի ճակատամարտը: 4-րդ բանակի կարևոր ճակատամարտերը

## «Հյուսիս» բանակային խմբի երկրորդ տեղակայումը՝ 1941 թվականի հունիսց 1945 թվականի հունվար
### ԽՍՀՄ-ի ներխուժում

«Բարբարոսա» օպերացիային նախապատրաստվելիս «Հյուսիս» բանակային խումբ ձևավորվեց բանակային խմբակ C-ի հիման վրա 1941 թվականի հունիսի 22-ին։ Հյուսիսային բանակային խմբի հրամանատարն էր գեներալ-ֆելդմարշալ Վիլհելմ Ռիտեր ֆոն Լեեբը, և այն տեղակայված էր Արևելյան Պրուսիայում։ Նրա ռազմավարական նպատակը Լենինգրադն էր, իսկ օպերատիվ նպատակները՝ Բալթյան հանրապետությունների տարածքների գրավումն ու Հյուսիսային Ռուսաստանում Բանակային խմբակ Կենտրոնի հյուսիսային թևի ապահովումը՝ Արևմտյան Դվինա գետի և Դաուգավպիլս-Խոլմ սահմանագծի միջև։ Երբ սկսվեց Վերմախտի Բալթյան հարձակման օպերացիան, բանակային խումբը առաջացավ Լիտվայում և Հյուսիսային Բելառուսում։ Այն հիմնականում ծառայեց Բալթյան տարածքներում և Հյուսիսային Ռուսաստանում մինչև 1944 թվականը։ 1941 թվականի հունիսի 22-ի գլխավոր հրամանատար՝ Վիլհելմ Ռիտեր ֆոն Լեեբ։

Նրա ենթակա բանակները տեղակայված էին հետևյալ անմիջական նպատակներով.

* 18-րդ բանակ – Քյոնիգսբերգից դեպի Վենտսպիլս – Ելգավա
* 4-րդ տանկային խմբակ – Պսկով
* 16-րդ բանակ – Կաունաս, Դաուգավպիլս
* Բանակային խմբակին կցված ստորաբաժանումներ
** 537-րդ կապի գունդ
** 639-րդ կապի գունդ (2-րդ շարասյուն)

### Բալթյան հարձակման օպերացիա
Չնայած Կարմիր բանակի համառ դիմադրությանը և մի շարք անհաջող հակահարձակումներին (օրինակ՝ Ռասեյնյայի ճակատամարտ), բանակային խումբը հասավ իր բոլոր օպերատիվ նպատակներին, ինչպիսիք էին Տալլինը, և մոտեցավ Լենինգրադին՝ սկսելով Լենինգրադի պաշարումը։ Չնայած Բալթյան երկրները օկուպացվեցին, Լենինգրադի պաշարումը շարունակվեց մինչև 1944 թվականը, երբ այն ավարտվեց Կարմիր բանակի Լենինգրադ-Նովգորոդի ռազմավարական հարձակման արդյունքում։

1941 թվականի սեպտեմբերին Հյուսիսային բանակային խմբին կցվեց իսպանական Կապույտ դիվիզիան։

### Հյուսիսային Ռուսաստանի հարձակման օպերացիա
**Կազմ**՝ **1941 թ. հոկտեմբեր**

* 16-րդ բանակ
* 18-րդ բանակ
* Նևսկի Պյատաչոկ
* «Նորդլիխտ» օպերացիա

### Հյուսիսային Ռուսաստանի պաշտպանական արշավ
**Գլխավոր հրամանատար 1942 թ. հունվարի 17-ից**՝ Գեներալ-ֆելդմարշալ Գեորգ ֆոն Քյուխլեր

**Կազմ**՝ **1942 թ. սեպտեմբեր**

* 11-րդ բանակ
* 16-րդ բանակ
* 18-րդ բանակ

**1942 թ. դեկտեմբեր**

* 16-րդ բանակ
* 18-րդ բանակ
* Դեմյանսկի գրպան
* Խոլմի գրպան
* Խորհրդային Տորոպեց-Խոլմ օպերացիա
* Վելիկիե Լուկիի ճակատամարտ
* Կրասնիբորի ճակատամարտ

### Բալթյան պաշտպանական արշավ
* Գլխավոր հրամանատար 1944 թ. հունվարի 9-ից՝ Ֆելդմարշալ Վալտեր Մոդել
* Գլխավոր հրամանատար 1944 թ. մարտի 31-ից՝ Գեներալօբերշտ Գեորգ Լինդեման
* Գլխավոր հրամանատար 1944 թ. հուլիսի 4-ից՝ Գեներալօբերշտ Յոհաննես Ֆրիսներ
* Գլխավոր հրամանատար 1944 թ. հուլիսի 23-ից՝ Ֆելդմարշալ Ֆերդինանդ Շյոռներ

**1944 թ. մարտ**

* «Նարվա» բանակային խումբ
* 16-րդ բանակ
* 18-րդ բանակ

Նարվայի ճակատամարտը, ներառյալ՝

* Նարվայի պաշտպանական հատվածի ճակատամարտ
* Տանենբերգի գծի ճակատամարտ

Հարավային Էստոնիայի մարտեր (1944)

Խորհրդային Բալթյան հարձակման օպերացիա

Պորկունիի ճակատամարտ

Վիլնյուսի ճակատամարտ (1944)

Մեմելի ճակատամարտ

### Կուրլանդիայի շրջափակում
1945 թվականի հունվարի 25-ին բանակային խումբը շրջապատվեց Կուրլանդիայում և վերանվանվեց Կուրլանդիայի բանակային խումբ։ Նույն օրը Արևելյան Պրուսիայում նոր Հյուսիսային բանակային խումբ ստեղծվեց՝ Կենտրոնական բանակային խմբի վերանվանմամբ։ 1945 թվականի ապրիլի 2-ին բանակային խումբը լուծարվեց, և նրա շտաբը դարձավ 12-րդ բանակի շտաբ։

### Արևելյան Պրուսիայում արշավանք
Հյուսիսային բանակային խումբը (նախկին Կենտրոնական բանակային խումբը) հետ շպրտվեց դեպի փոքր տարածք Քյոնիգսբերգի մոտ։ 1945 թվականի ապրիլի 9-ին Քյոնիգսբերգը ընկավ Կարմիր բանակի ձեռքը, սակայն բանակային խմբի մնացորդները շարունակեցին դիմադրել Հեյլիգենբեյլի և Դանցիգի ճակատներում մինչև պատերազմի ավարտը։

**1944 թ. հոկտեմբեր**

* 16-րդ բանակ
* Գրասսերի բանակային խմբակ
* 18-րդ բանակ

**1944 թ. նոյեմբեր**

* 16-րդ բանակ
* Կլեֆֆելի բանակային խմբակ
* 18-րդ բանակ

**1944 թ. դեկտեմբեր**

* 16-րդ բանակ
* 18-րդ բանակ
* Խորհրդային Արևելյան Պրուսիայում հարձակման օպերացիա
* Քյոնիգսբերգի ճակատամարտ
* Հեյլիգենբեյլի գրպան

### Արևմտյան Պրուսիայում արշավանք
* Գլխավոր հրամանատար 1945 թ. հունվարի 27-ից՝ Գեներալօբերշտ Դոկտոր Լոթար Ռենդուլիչ
* Գլխավոր հրամանատար 1945 թ. մարտի 12-ից՝ Վալտեր Վայս

**Կազմ**՝ **1945 թ. փետրվար**

* Զամլանդի բանակային խմբակ
* 4-րդ բանակ
* Խորհրդային Արևելյան Պոմերանիայում հարձակման օպերացիա
* Կոլբերգի ճակատամարտ
* Կուրլանդիայի գրպան

1945 թվականի հունվարի 25-ին Հիտլերը վերանվանեց երեք բանակային խմբեր։ Հյուսիսային բանակային խումբը դարձավ Կուրլանդիայի բանակային խումբ՝ ավելի համապատասխան իրականությանը, քանի որ այն մեկուսացված էր Կենտրոնական բանակային խմբից և շրջապատված Կուրլանդիայում (Լատվիա)։ Կենտրոնական բանակային խումբը դարձավ Հյուսիսային բանակային խումբ, իսկ Ա բանակային խումբը՝ Կենտրոնական բանակային խումբ։

## Հրամանատարներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Գերմանիայի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի ռազմական միավորներ և կազմավորումներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ռազմական միավորներ և կազմավորումներ
Կատեգորիա:Լենինգրադի բլոկադա
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ
Կատեգորիա:Վերմախտ