Կարագի ճգնաժամ Նորվեգիայում

[աջից|մինի| [Նորվեգիայի սահմանադրության օրը որպես սփրեդ ծառայել է մի ափսե նորվեգական կարագը]]
**Կարագի ճգնաժամը Նորվեգիայում** () սկսվել է 2011 թվականի վերջին կարագի սուր պակասով և նորվեգական շուկաներում դրա գնի աճով։ Դեֆիցիտը դարձել է գնաճի պատճառ, և խանութներում կարագի պաշարները սպառվել են առաքումից րոպեներ անց։ Ըստ դանիական *BT* տաբլոիդի՝ կարագի պակասի հետևանքով Նորվեգիան ապրել է «smør-panik» («կարագային խուճապ»)։

## Դեֆիցիտ
աջից|մինի| Նորվեգական ավանդական Սուրբծննդյան քաղցր հացը, որը կոչվում է  կամ  («Սուրբծննդյան հաց/տորթ»), կտրտվում է և պատվում կարագով։ Կարագը նորվեգական Սուրբծննդյան ավանդական ուտեստ է։ Նրա գինը ամենաբարձրն է եղել 2011 թվականի դեկտեմբերին
Ամռանը տեղացած հորդառատ անձրևներն ազդել են կովերի արածեցման վրա, և ամռան ամիսներին կաթի արտադրությունը կրճատվել է մոտ 20 միլիոն լիտրով, ինչը հանգեցրել է կարագի գների բարձրացմանը։ Միևնույն ժամանակ, պահանջարկն արագորեն աճել է՝ 2011 թվականի հոկտեմբերին 20 տոկոսով, նոյեմբերին՝ 30-տոկոսով։ Սուր պակասը հանգեցրել է գնաճի. մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերի կեսերը 250-գրամանոց ներկրված *Lurpak* կարագի մեկ տուփն արժեցել է 300 նորվեգական կրոն (€39, £32, $50)։ Նորվեգացիների համար կարագը Սուրբծննդյան սեղանի հիմնական մասն է և հատկապես տարածված է որպես ճարպերով հարուստ, բայց ածխաջրածինների քիչ պարունակությամբ դիետայի մի մաս։

Դեֆիցիտը պահպանվել է կարագի ներմուծման բարձր մաքսատուրքերի պատճառով, որոնք կոչված են կաթնամթերքի ներքին արդյունաբերությունը պաշտպանելու արտաքին մրցակցությունից, ինչը նշանակում էր, որ Նորվեգիայում վաճառվող կարագի 90 տոկոսն արտադրվել էր երկրի ներսում։ Կաթնամթերքի արդյունաբերությունը դեֆիցիտը գնահատել էր 500-ից 1000 տոննա, մինչդեռ կարագի պահանջարկն աճել էր 30 տոկոսով՝ սկսած 2010 թվականից։ *Tine* ընկերությունը, որն այն ժամանակ արտադրել է նորվեգական կարագի 90 տոկոսը և միևնույն ժամանակ երկրի կաթնամթերքի ամենամեծ կոոպերատիվն էր և շուկան կարգավորող մարմինը, մեղադրվում էր կաթնամթերքի ֆերմերների կողմից, որ իրենք չէին տեղեկացվել պահանջարկի ավելի բարձր քվոտաների մասին և չափազանց շատ կարագ էր արտահանվել՝ չնայած մոտեցող ներքին դեֆիցիտին։

## Արձագանք
Ի պատասխան աճող քննադատության՝ *Tine*-ն խնդրել է կառավարությանը նվազեցնել մաքսատուրքերը՝ հարևան երկրներից ավելի էժան կարագ ներկրելով պահանջարկը բավարարելու համար։ Կառավարությունն արձագանքել է՝ ներմուծման մաքսատուրքը կրճատելով 80 տոկոսով՝  մեկ կիլոգրամի համար դարձնելով 4 նորվեգական կրոն (€0,51, £0,43, $0,66) նախկին 25-ի փոխարեն (€3,22, £2,69, $4,18)։ Այնուամենայնիվ, ըստ *Tine*-ի խոսնակի, այդ քայլը դժվար թե հանգեցներ նրան, որ կարագի մատակարարումները մեծ քանակությամբ հասանելի դառնային մինչև 2012 թվականի հունվար։ Կարագի ճգնաժամի պատճառով Նորվեգիայի պետական մենաշնորհը բարեփոխելու կոչեր եղան։ Կաթնամթերքի արդյունաբերության կառուցվածքը ստեղծվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, որպեսզի գները բարձր պահեն՝ փոքր տնտեսությունները պաշտպանելու համար, սակայն, ըստ քննադատների, դա փաստացի մենաշնորհ է, որը չի կարողացել բավարարել սպառողների կարիքները։

Ճգնաժամն առաջացրել է Նորվեգիայի և հարևան երկրների անհատների և կազմակերպությունների տարաբնույթ արձագանքներ։ Նորվեգական թերթերից մեկը փորձել է նոր բաժանորդներ ներգրավել՝ նրանց առաջարկելով կես կիլոգրամ կարագ, իսկ ուսանողները կարագը աճուրդի են հանել համացանցում՝ փորձելով միջոցներ հավաքել ավարտական երեկույթների համար։ Մի շարք անձինք ձերբակալվել են՝ սահմանով մաքսանենգ ճանապարհով կարագ տեղափոխելու փորձի համար, մինչդեռ շվեդները առցանց գովազդեր են տեղադրել՝ առաջարկելով կարագը նորվեգացիներին առաքել փաթեթի համար մինչև 460 նորվեգական կրոն (€59, £50, $77) արժեքով։

Կաթնամթերք արտադրող դանիացի գործարար Կառլ Քրիստիան Լունդը փորձել է մեծացնել սեփական կարագի պահանջարկը՝ հազարավոր տուփեր բաժանելով Քրիստիանսանդում և Օսլոյում, մինչդեռ շվեդական սուպերմարկետները նորվեգացի հաճախորդներին անվճար կարագ են առաջարկել՝ նրանց դրդելով իրենց գնումներն անել սահմանից այն կողմ։ Միջպետական սահմանի հարավարևելյան հատվածի շվեդական կողմում Սվինեսունդի խանութները վաճառել են սովորականից քսան անգամ ավելի շատ կարագ, ընդ որում՝ տասը գնորդներից ինը եղել են նորվեգացիներ։

Դանիական հեռուստատեսային շոուն հեռարձակել է հեռուստադիտողներին ուղղված կարագ ուղարկելու «հրատապ կոչ» և հավաքել 4000 փաթեթ, որոնք պետք է բաժանվեն նորվեգացիներին։ Դանիայի օդանավակայանները և երկու երկրների միջև գտնվող նեղուցները հատող լաստանավերը կարագի պաշար են պահել իրենց անմաքս խանութներում։

## Հետևանք
Կարագի ճգնաժամի հետևանքով նորվեգական մանրածախ առևտրականները կորցրել են մոտավորապես 43 միլիոն նորվեգական կրոն։ Առաջադիմական կուսակցությունը *Tine*-ից պահանջել է փոխհատուցել մանրածախ առևտրով զբաղվողների կրած վնասները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011
Կատեգորիա:2011 Նորվեգիայում
Կատեգորիա:21-րդ դարը Նորվեգիայում
Կատեգորիա:Նորվեգիայի գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Նորվեգիայի պատմություն
Կատեգորիա:Նորվեգիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Սննդի արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Սննդի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Տնտեսական ճգնաժամեր