open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միսիսիպյան գամբուզիա

**Միսիսիպյան գամբուզիա** (), պեցիլային ձկների ընտանիքի ձուկ։ 
## Կենսաբանական տարածումը
Հայաստանի ջրակալներ է ներմուծվել 1934 թ.-ին՝ մալարիայի մոծակի դեմ պայքարելու նպատակով։ Հանդիպում է Արարատյան դաշտի գրեթե բոլոր ջրակալներում, Արաքս, Մեծամոր, Հրազդան գետերում։ Փոքր ձուկ է։ Կազմում է մեծ վտառներ, բնակվում է գետերի, փոքր լճակների և ջրամբարների առափնյա մասերում։ Հաճախ հանդիպում է նաև կիսաճահճացած և աղի ջրակալներում կամ ջրափոսերում։ 
## Մարմնի կառուցվածքը
Մարմնի երկարությունը 2-4 (երբեմն՝ մինչև 6) սմ է, արուներինը՝ կողքերից սեղմված, էգերի փորիկը ուռուցիկ է։ Պոչային ցողունը երկար է՝ կողքերից սեղմված։ Գլուխը տափակ է, բերանը փոքր՝ դեպի վեր ուղղված և շեղ կտրվածքով։ Թեփուկները խոշոր են՝ մարմնի վրա 30-32 երկայնական շարքով։ Կողագիծը բացակայում է։ Պոչային լողակի հիմքին մոտ գտնվող մեջքային լողակում կա 7 ճառագայթ, իսկ հետնալողակում՝ 10։ Արուների հետնալողակի 3-5-րդ ճառագայթները երկարացած են և վերածվել են յուրահատուկ սեռական օրգանի՝ գոնոպոդիումի, որի շնորհիվ կատարվում է ներքին բեղմնավորում։ Պոչային լողակը կլորավուն եզրագծով է։ Մեջքը մոխրագույնից ձիթապտղագույն է, կողքերը՝ կանաչամոխրագույն, թափանցիկ՝ յուրահատուկ երկնագույն նրբերանգով։ Փորիկն արծաթասպիտակ է, լողակները՝ անգույն։ Մեջքային և պոչային լողակները պատված են մանր, մուգ պտերի 3-4 շարքով։ Աչքի վրայով անցնում է ուղղաձիգ սև շերտ։
## Բզմացումը
Սեռահասուն է դառնում 1-2 ամսականում։ Սեռական երկձևությունը վառ արտահայտված է։ Արուները 2-2,5 անգամ փոքր են էգերից և ունեն գոնոպոդիում։ Բազմանում է մարտ-նոյեմբերին։ Բեղմնավորումը ներքին է։ Հղիությունը տևում է 30 օր։ Էգը տարվա ընթացքում ծննդաբերում է 4- 7 անգամ (ամեն անգամ՝ 10-60 մանրաձուկ, որոնք ծնվելուց անմիջապես հետո անցնում են ակտիվ սննդառության և ինքնուրույն կենսաձևի)։
## Սնունդը
Սնվում է տարբեր անողնաշարավորներով՝ միջատներով, մոծակների (նաև մալարիայի) թրթուրներով, ջրալվերով և այլ պլանկտոնային օրգանիզմներով։ Սննդային ակտիվությունը բարձր է ցերեկը։ Արդյյունաբերական նշանակություն չունի։ Կենսաբանական պայքարի միջոց է. ոչնչացնում է մալարիայի մոծակի թրթուրները։

Կատեգորիա:Ձկներ
Սկահակ

մինի|Ճենապակե պատկերազարդ սկահակ
**Սկահակ**, տարբեր նյութերից (արծաթ, պղինձ, փայտ, կավ և այլն) պատրաստված փոքր սկահ՝ գավաթ, բաժակ, որը հիմնականում ունի բռնակ։ Փայտյա սկահակների վրա փորագրվում, իսկ արծաթյա և պղնձյա սկահակների վրա նաև դրվագվում են երկրաչափական, բուսական (խաղողի ողկույզ, նուռ և այլն) զարդանախշեր, թռչնապատկերներ։ Արծաթյա սկահակները պատրաստվում են նաեւ մանրարուրք եղանակով։

Ժամանակակից սկահակների պատրաստման համար օգտագործվում են ոսկրաճենապակի, չջնարակված կավ, ճենապակի, ջերմադիմացկուն կերամիկա ևն։ Ներկայիս ստանդարտներով սկահակ են համարվում այն գավաթները, որոնք չափերով մոտ մեկ ու կես անգամ գերազանցում են թեյի միջին գավաթները։

Փայտե սկահակներ պատրաստվել են հնագույն ժամանակներից, սակայն դրանց մեծամասնությունը չի պահպանվել։

Կավագործական սկավառակի ստեղծումը նպաստել է կավե սկահակների պատրաստմանը։

6-7-րդ դարերում Չինաստանում ճենապակու ստեղծումը նպաստել է սառը և տաք հեղուկների համար նախատեսված սկահակների արտադրության նոր տեխնոլոգիայի առաջացմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սպասք
Սիզախոտ

**Սիզախոտ** (), կատվաձետ, ճիլ, ֆլեոն, տիմոֆեեվկա, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 20, ՀՀ-ում՝ 4 տեսակ՝ սիզախոտ մարգագետնային (Ph.pratense), սիզախոտ տափաստանային (Ph.phleoides), սիզախոտ ալպիական (Ph.alpinum), սիզախոտ հուրանավոր (Ph.panikulatum)։ Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է մարգագետնատափաստանային, հետանտառային, ենթալպյան գոտիներում, չոր և խոնավ հողերում և այլն։
## Կառուցվածք
Կոճղարմատը կարճ է։ Ցողունը հիմնականում կանգուն է, սնամեջ, բարձրությունը՝ 20-155 սմ։ Տերևները նշտարաձև են, սրածայր, խորդուբորդ եզրերով, բաց կանաչավուն։ Ծաղկաբույլը հասկանման հուրան է։ Ծաղկում է մայիս-հուլիսին։ Պտուղը բարակ, կաշեկերպ ծաղկիկային թեփուկի մեջ պարփակված ձվաձև հատիկ է։ Արժեքավոր կերաբույս է։ Հայաստանում շրջանացված են Կրասնոդարի 1 և Ստեփանավանի տեղ. սորտերը։

## Պատկերասրահ

Phleum spp Sturm10.jpg
Phleum spp Sturm11.jpg
Timothee (Phleum pratense subsp. pratense).jpg

## Տեսակներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Արտաքին հղումներ
* Flora Europaea: ''Phleum''
* Germplasm Resources Information Network: ''Phleum'' 
* USDA Plants Profile: ''Phleum'' 

Կատեգորիա:Դաշտավլուկազգիներ
Սղինանետ

**Սղինանետ**, հարմարանք, որը ծառայում է սղինը (ջրի խորքում առաջացող փխրուն սպունգաձև սառույցի կուտակներ) կալելու և հիդրոտեխնիկական կառույցի միջով (վերին բիեֆից ու դեպի ստորինը) անցկացնելու համար։ Սովորաբար բաղկացած է լինում սղինաընդունիչից, որը կալում է ջրի վերին շերտը սղինի հետ միասին, և սղինաթողից։ Խորհրդային շրջանի մի շարք ՀԷԿ-երում կիրառվում էին Ս․ Դոսյոունսկու, Ռ․ Մալխասյանի կոնստրուկցիայի սղինանետերը։
Կաստիլբլանկո

**Կաստիլբլանկո** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բադախոս նահանգի մեջ, ինչպես նաև Էստրեմադուրա մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա-Սիբերիյա շրջանում։ Տարածքը 132 կմ² է։ Բնակչությունը 1156 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 207 կմ։

## Պատկերասրահ

MontajeCastilblanco.png
LocalizaciónCastilblanco.png
Castilblanco.jpg
Fortaleza templaria de Castilblanco.jpg 


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
*  Asociación Cultural de Castilblanco "La Alforja" 
*  Periódico digital "The Kaxtil City Times"
*  Ayuntamiento de Castilblanco 
*  PSOE-Castilblanco

Կատեգորիա:Բադախոս պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Իշխանությունների բաժանում (ուսմունք)

**Իշխանությունների բաժանում**, ուսմունք պետական մարմինների կազմակերպման մասին։ Իշխանությունների բաժանման ուսմունքը զարգացրել է Շառլ Մոնտեսքյոն։ Ըստ իշխանությունների բաժանման, պետությունը ոչ թե ամբողջական հաստատություն է, այլ օրենսդրական, գործադիր և դատական ֆունկցիաները միմյանցից անկախ իրականացնող մարմինների միություն։

Կատեգորիա:Պետական կառավարում
Կատեգորիա:Պետության և իրավունքի տեսություն
Կատեգորիա:Պետական իշխանություն
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Ֆյուրստենբերգ

**Օբերկրեմեր **(), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի հողատարածքում։

Գտնվում է Վերին Հաֆել շրջանի կազմում։ Ենթարկվում է Գրանզե ունդ Գեմայնդենի կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 6257 մարդ(ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 216,61 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *12 0 65 084*։

## Ժողովրդագրություն
{|
| valign="top" |

## Պատկերասրահ

Havel-Kirchturm_mit_Brandenburger_Strasse.JPG
F%C3%BCrstenberg_Schloss.JPG
F%C3%BCrstenberg_Wasserburg.JPG
Fuerstenberg_Rathaus.jpg
Fuerstenberg_Church.jpg
Himmelpfort_Schleuse.png


## Արտաքին հղումներ
* Official site 
* Internetseite der Stadt Fürstenberg
* Tourismusverein Fürstenberger Seenland e. V.
* Brandenburgisches Forstmuseum Fürstenberg 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ինտենսիվություն (այլ կիրառումներ)

**Ինտենսիվություն** ( — լարում, ուժեղացում),
# ձայնի (ձայնի ուժ), ձայնային ալիքների տարածման ուղղությանն ուղղահայաց միավոր մակերեսով ժամանակի միավորում անցնող ձայնային էներգիայի արժեքը։ Չափվում Է վտ/մ² (SI համակարգ) և էրգ/վրկ × սմ² (CGS համակարգ) միավորներով։
# Լույսի, լույսի հզորությունը բնութագրող ընդհանուր հասկացություն, որը երբեմն փոխարինում Է լուսային հոսք, լուսավորվածություն, լույսի ուժ կամ պայծառություն լուսաչափական մեծություններին։
Սոլֆատարներ

frameless|աջից
**Սոլֆատարներ** (, Նեապոլի մոտ գտնվող Սոլֆատարա հրաբխի անունից (< իտալ․ solfo - ծծումբ)), հրաբխի լանջերի, խառնարանի հատակի և պատերի ճեղքվածքներից ու անցքերից, լավային և հրաբեկորային հոսքերի մակերևույթներից անջատվող ծծմբային գազի ու ծծմբաջրածնի շիթեր՝ ջրային գոլորշու, ածխաթթվային և ուրիշ գազերի խառնուրդներով։ Ջերմաստիճանը՝ 100-300&nbsp;°C։

Հայկական հրաբխային բարձրավանդակում սոլֆատարներ անջատվում են Նեմրութ հրաբխի հրաբխի վրա (Վանա լճից արևմուտք)։

Կատեգորիա:Հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբխագիտություն
Ինքնաթիռային սպորտ

250px|մինի|աջից|Յակ-18 ինքնաթիռը
**Ինքնաթիռային սպորտ**, ռազմատեխնիկական սպորտի ձև. օրգանապես կապված է ավիացիայի զարգացման, ընդհանուր և սպորտային ինքնաթիռաշինության հետ։ Ընդգրկում է.

* թռիչքներ տարբեր քաշային կատեգորիաների մխոցային, տուրբինապտուտակավոր և ռեակտիվ շարժիչներ ունեցող ինքնաթիռներով։ Նախատեսված են թռիչքի արագության, բարձրության, հեռավորության, տևողության, արագամբարձության և բեռնամբարձության ռեկորդների սահմանման համար։
* Մրցումներ մեկ տեղանոց սպորտային և երկտեղանոց ուսումնական՝ մխոցային շարժիչներ ունեցող ինքնաթիռներով՝ ինքնաթիռավարման բարձրագույն հմտության, ուղիղ, ետադարձ, շրջանաձև թռիչքաձևեր կատարելու համար, ինչպես նաե երթուղիներում, բաց և փակ խցիկներում, գիշերը և ցերեկը, սովորական օդերևութաբանական պայմաններում ինքնաթիռավարման համար։

Աշխարհի առաջնություններն անցկացվում են միայն ինքնաթիռավարման բարձրագույն հմտության թռիչքաձևերից։ Ինքնաթիռային սպորտը սկիզբ է առել 20-րդ դարի սկզբին։ 1905 թվականին Փարիզում հիմնվել է Ավիացիայի միջազգային ֆեդերացիա։

Հայաստանում առաշին աերոակումբը կազմավորվել է 1933 թվականին, ինքնաթիռի առաջին թռիչքը կատարվել է 1935 թվականին։ 1935 թվականին «Ու-2» ինքնաթիռով թռիչք է կատարել հայ առաջին կին օդաչու Նինել Ղարաջյանը։ 1969 թվականին Հայաստանի ԴՕՍԱԱՖ-ի կենտրոնական կոմիտեում ստեղծվել է Ինքնաթիռային սպորտի հանրապետական ակումբ։ 1970 թվականից Հայաստանի Ինքնաթիռային սպորտի պատվիրակությունը մասնակցում է խորհրդային համամիութենական սպարտակիադաներին, 1973 թվականից՝ ԽՍՀՄ առաջնության մրցումներին։ 1972 թվականին Հայաստանում կազմակերպվել են Ինքնաթիռային սպորտի անդրկովկասյան առաջնության մրցումներ։ 1976 թվականին Ս. Համբարձումյանը «ՅԱԿ-18» ինքնաթիռով նվաճել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։

## Սպարտային ինքնաթիռների տեսակներ

ЯК-52 Майское Днепропетровск 15.08.2009.JPG|Յակ-52
Sukhoi su-31 jurgis kairys.jpg|Սու-31
Pitts M12 TF-BLU Goetting.jpg|Պիտտս Մ-12
Pitts S-2S Special AN0993068.jpg|Պիտտս Ս-2Ս
Рысачок на МАКС-2011 01.jpg|Մաքս-2011
SU 26 ILA 1992.jpg|Սու-26


Կատեգորիա:Ինքնաթիռային սպորտ
Գրգռում (ֆիզիկա)

thumb|250px|right|Կլանելով էներգիա՝ էլեկտրոնը ցածր էներգիական մակարդակից անցնում է ավելի բարձր մակարդակի։
**Գրգռում**, համակարգի անցումը մի էներգիական վիճակից ավելի բարձր էներգիական վիճակի։ 
## Քվանտային գրգռում
Քվանտային ֆիզիկայում գրգռումը տեղի է ունենում որպես քվանտային համակարգի (ատոմի, մոլեկուլի, ատոմի միջուկի) քվանտային թռիչք որևէ էներգիական մակարդակից ավելի բարձր մակարդակ։ Համակարգի գրգռումը տեղի է ունենում համակարգի կողմից էներգիա կլանելու հաշվին, օրինակ՝ ֆոտոններ կլանելու (ֆոտոգրգռում) կամ էլեկտրոնների և այլ մասնիկների բախման ժամանակ (գրգռում հարվածների միջոցով)։ 
Ֆոտոգրգռման դեպքում համակարգի համար թույլատրելի բոլո անցումների համախմբությունը կազմում է այդ քվանտային համակարգի (ատոմի կամ մոլեկուլի) կլանման սպեկտրը։

Քվանտային համակարգի գրգռված վիճակը համակարգի բոլոր քվանտային վիճակներն են, որոնց էներգիական մակարդակը գերազանցում է հիմնական վիճակի էներգիայից։ Որպես կանոն, գրգռված վիճակն անկայուն է և ունի վերավոր կյանքի տևողություն։ Համակարգը, կորցնելով էներգիա, վերադառնում է հիմնական վիճակին. այդպիսի անցումը կարող է լինել ճառագայթող (օրինակ՝ ատոմը կարող է ֆոտոն ճառագայթել) կամ ոչ (էներգիան հաղորդվում է այլ համակարգի)։

Գրգռված վիճակից ճառագայթային անցման դեպքում համակարգի համար թույլատրելի բոլո անցումների համախմբույթունը ավելի ցածր էներգիաներով մակարդակների վրա կազմում է այդ քվանտային համակարգի ճառագայթման սպեկտրը։ 
Գրգռված վիճակներում ատոմները և մոլեկուլները սովորաբար քիմիապես ավելի ակտիվ են, քան հիմնական վիճակներում։

## Գրգռման էներգիա
Գրգռման էներգիան այն էներգիան է, որն անհրաժեշտ է հաղորդել համակարգին՝ դրան հիմնական վիճակից գրգռված վիճակ փոխադրելու համար։ Ատոմի համար էլեկտրոնի գրգռման էներգիան միշտ փոքր է իոնացման էներգիայից։

## Տես նաև
*Ռելաքսացիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատոմային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քվանտային ֆիզիկա
Տորիչելա ին Սաբինա

**Տորիչելա ին Սաբինա** (), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիոյի մարզում, ենթարկվում է Ռիետիի վարչական կենտրոնին։
Բնակչությունը կազմում է 1362 մարդ, խտությունը կազմում է 53 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս - 2030, հեռախոսային կոդ - 0765։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:1538
  bar:1871 from:0 till:1656
  bar:1881 from:0 till:1714
  bar:1901 from:0 till:1852
  bar:1911 from:0 till:1715
  bar:1921 from:0 till:1702
  bar:1931 from:0 till:1682
  bar:1936 from:0 till:1668
  bar:1951 from:0 till:1579
  bar:1961 from:0 till:1369
  bar:1971 from:0 till:1072
  bar:1981 from:0 till:1045
  bar:1991 from:0 till:1181
  bar:2001 from:0 till:1216
PlotData=
  bar:1861 at: 1538 fontsize:S text:1.538 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1656 fontsize:S text:1.656 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1714 fontsize:S text:1.714 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1852 fontsize:S text:1.852 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1715 fontsize:S text:1.715 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1702 fontsize:S text:1.702 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1682 fontsize:S text:1.682 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1668 fontsize:S text:1.668 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1579 fontsize:S text:1.579 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1369 fontsize:S text:1.369 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1072 fontsize:S text:1.072 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1045 fontsize:S text:1.045 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1181 fontsize:S text:1.181 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1216 fontsize:S text:1.216 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Տվյալներն ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչություն
* Հեռախոս՝ 0765 735021
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.torricellainsabina.ri.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.torricellainsabina.ri.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Էլ Տորնո

**Էլ Տորնո** ( El Torno), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կասերես պրովինցիայի *Էստրեմաուդրա* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Վալե դել Խերտե* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 22 կմ2, բնակչությունը՝ 983 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 106 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կասերես պրովինցիայի բնակավայրեր
Տուրանիա

**Տուրանիա** (), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիոյի մարզում, ենթարկվում է Ռիետիի վարչական կենտրոնին։
Բնակչությունը կազմում է 250 մարդ, խտությունը կազմում է 29 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս - 2020, հեռախոսային կոդ - 0765։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:869
  bar:1871 from:0 till:878
  bar:1881 from:0 till:894
  bar:1901 from:0 till:1109
  bar:1911 from:0 till:1120
  bar:1921 from:0 till:1063
  bar:1931 from:0 till:1078
  bar:1936 from:0 till:1058
  bar:1951 from:0 till:918
  bar:1961 from:0 till:651
  bar:1971 from:0 till:456
  bar:1981 from:0 till:353
  bar:1991 from:0 till:281
  bar:2001 from:0 till:272
PlotData=
  bar:1861 at: 869 fontsize:S text:869 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 878 fontsize:S text:878 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 894 fontsize:S text:894 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1109 fontsize:S text:1.109 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1120 fontsize:S text:1.120 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1063 fontsize:S text:1.063 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1078 fontsize:S text:1.078 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1058 fontsize:S text:1.058 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 918 fontsize:S text:918 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 651 fontsize:S text:651 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 456 fontsize:S text:456 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 353 fontsize:S text:353 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 281 fontsize:S text:281 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 272 fontsize:S text:272 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Տվյալներն ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչություն
* Հեռախոս՝ 0765 935021
* Էլեկտրոնային փոստ՝ comuneturania@tin.it
* Պաշտոնական կայք՝

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ֆարա ին Սաբինա

**Ֆարա ին Սաբինա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Ռիետի պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 10 801 մարդ, խտությունը կազմում է 200 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 54 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 02032։ Հեռախոսային կոդ՝ 0765։

Բնակավայրը համարվել է Sant Antonino։ Տոնը նշվում է ամեն տարի սեպտեմբերի 2-ին։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.farainsabina.ri.it 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
22-րդ հարավային զուգահեռական

**22-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 22° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 103 262 մ երկարություն։ 
* Հասարակածից հեռավորությունը կազմում է 2434 կմ։
* Երկարության 75%-ն անցնում է ջրային տարածքներով։

## Սահմաններ
* 180px 180px
* Աֆրիկայում 22-րդ հարավային զուգահեռականի հետ համընկնում է Նամիբիան Բոթսվանայից բաժանող սահմանի մի մասին։
* Հարավային Ամերիկայում 22-րդ հարավային զուգահեռականի հետ համընկնում է Բոլիվիան Արգենտինայից բաժանող սահմանի մի մասին։

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
Գրինվիչի միջօրեականից սկսած դեպի արևելք`
:

## Տես նաև`
* 23-րդ հարավային զուգահեռական
* 21-րդ հարավային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Ստիմիլյանո

**Ստիմիլյանո** (), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիոյի մարզում, ենթարկվում է Ռիետիի վարչական կենտրոնին։
Բնակչությունը կազմում է 2097 մարդ, խտությունը կազմում է 184 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս - 2048, հեռախոսային կոդ - 0765։

Բնակավայրի հովանավորներն են սրբեր Կոսման և Դամիանը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 27-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:552
  bar:1871 from:0 till:595
  bar:1881 from:0 till:758
  bar:1901 from:0 till:975
  bar:1911 from:0 till:1058
  bar:1921 from:0 till:1207
  bar:1931 from:0 till:1240
  bar:1936 from:0 till:1467
  bar:1951 from:0 till:1629
  bar:1961 from:0 till:1738
  bar:1971 from:0 till:1664
  bar:1981 from:0 till:1672
  bar:1991 from:0 till:1829
  bar:2001 from:0 till:1744
PlotData=
  bar:1861 at: 552 fontsize:S text:552 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 595 fontsize:S text:595 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 758 fontsize:S text:758 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 975 fontsize:S text:975 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1058 fontsize:S text:1.058 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1207 fontsize:S text:1.207 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1240 fontsize:S text:1.240 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1467 fontsize:S text:1.467 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1629 fontsize:S text:1.629 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1738 fontsize:S text:1.738 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1664 fontsize:S text:1.664 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1672 fontsize:S text:1.672 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1829 fontsize:S text:1.829 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1744 fontsize:S text:1.744 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Տվյալներն ըստ ISTAT


## Կոմունայի վարչություն
* Հեռախոս՝ 0765 576038
* Էլեկտրոնային փոստ՝ անհայտ
* Պաշտոնական կայք՝

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Map of comune of Stimigliano (province of Rieti, region Lazio, Italy).svg|Դիրքը քարտեզի վրա
Պատկեր:Neve 018.jpg|
Պատկեր:Stimigliano scalo.jpg|


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սկանդրիլիա

**Սկանդրիլիա** (), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիոյի մարզում, ենթարկվում է Ռիետիի վարչական կենտրոնին։

Բնակչությունը կազմում է 2379 մարդ, խտությունը կազմում է 38 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 63 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս - 02038, հեռախոսային կոդ - 0765։

Բնակավայրի հովանավոր համարվում է Santa Barbara-ն։ Տոնն ամեն տարի նշվում է դեկտեմբերի 4-ին։

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մոնտիխո

**Մոնտիխո** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բադախոս նահանգի մեջ, ինչպես նաև Էստրեմադուրա մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մերիդա շրջանում։ Տարածքը 120 կմ² է։ Բնակչությունը 16279 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 42 կմ։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:700 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:18000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:3000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:300 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1842 text:1842
 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1887 text:1887
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1940 text:1940
 bar:1950 text:1950
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2012 text:2012
 
PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1842 from:0 till: 3860
 bar:1857 from:0 till: 5866
 bar:1877 from:0 till: 6020
 bar:1887 from:0 till: 6681
 bar:1900 from:0 till: 7644
 bar:1910 from:0 till: 9507
 bar:1920 from:0 till: 9110
 bar:1930 from:0 till: 9671
 bar:1940 from:0 till: 11133
 bar:1950 from:0 till: 12100
 bar:1960 from:0 till: 14961
 bar:1970 from:0 till: 12530
 bar:1981 from:0 till: 13124
 bar:1991 from:0 till: 15054
 bar:2001 from:0 till: 15253
 bar:2012 from:0 till: 16205
 
PlotData=
 
 bar:1842 at: 3860 fontsize:s text: 3.860 shift:(-10,5)
 bar:1857 at: 5866 fontsize:s text: 5.866 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 6020 fontsize:s text: 6.020 shift:(-10,5)
 bar:1887 at: 6681 fontsize:s text: 6.681 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 7644 fontsize:s text: 7.644 shift:(-15,5)
 bar:1910 at: 9507 fontsize:s text: 9.507 shift:(-15,5)
 bar:1920 at: 9110 fontsize:s text: 9.110 shift:(-15,5)
 bar:1930 at: 9671 fontsize:s text: 9.671 shift:(-15,5)
 bar:1940 at: 11133 fontsize:s text: 11.133 shift:(-15,5)
 bar:1950 at: 12100 fontsize:s text: 12.100 shift:(-15,5)
 bar:1960 at: 14961 fontsize:s text: 14.961 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 12530 fontsize:s text: 12.530 shift:(-15,5)
 bar:1981 at: 13124 fontsize:s text: 13.124 shift:(-15,5)
 bar:1991 at: 15054 fontsize:s text: 15.054 shift:(-15,5)
 bar:2001 at: 15253 fontsize:S text: 15.253 shift:(-15,5)
 bar:2012 at: 16205 fontsize:S text: 16.205 shift:(-15,5)
 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Բադախոս պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հոհեն Նոյենդորֆ

**Հոհեն Նոյենդո** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի հողատարածքում։

Գտնվում է Վերին Հաֆել շրջանի կազմում։ Ենթարկվում է Գրանզե ունդ Գեմայնդենի կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 24&nbsp;384 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 48,09 կմ²։

Կոմունան բաժանվում է 4 քաղաքային համայնքի։

## Ֆոտոդարան

Պատկեր:Pinnowgutkirche.jpg| 
Պատկեր:Sowjetisches Denkmal Hohen Neuendorf.jpg| 
Պատկեր:Willkommen in Hohen Neuendorf.jpg| 
Պատկեր:Hohen-neuendorf-pagode.jpg| 
Պատկեր:Meilenstein-hohen-neuendorf.jpg| 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Հենիգսդորֆ

**Հենինգսդորֆ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի հողատարածքում։

Գտնվում է Վերին Հաֆել շրջանի կազմում։ Ենթարկվում է Գրանզե ունդ Գեմայնդենի կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 25704 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 31.10 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *12 0 65 136*։
Քաղաքը բաժանվում է 3 քաղաքային համայնքների։

## Ժողովրդագրություն

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բիրկենվերդեր

**Բիրկենվերդեր **(), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի հողատարածքում։

Գտնվում է Վերին Հաֆել շրջանի կազմում։ Ենթարկվում է Գրանզե ունդ Գեմայնդենի կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 7819 մարդ(ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 18.10 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *12 0 65 036*։

## Ժողովրդագրություն
{|
| valign="top" |

## Պատկերասրահ

Birkernwerder-werder.jpg
Krankenhaus_Asklepios_Birkenwerder-Deutschland.JPG
BfBirkenwerderEG.jpg
Clara-zetkin-gedenkstaette.jpg
Birkenwerder-kirche.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Offizielle Internetpräsenz der Gemeindeverwaltung
* Private Internetseite über Birkenwerder
* Webpräsenz des Karmelitenklosters 
* Webpräsenz der evangelischen Kirchgemeinde 
* Sito ufficiale

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տերին

**Տերին**, ուտեստ պատրաստված մսից կամ ձկից, բանջարեղենից և ունի շերտերով կտրատված հացի տեսք։ Այս անվանումը ժամանակին Ֆրանսիայում և մի շարք այլ երկրներում հայտնի էր նաև որպես ապուրաման։
Տերինը պատրաստվում է աղացած մսից, սպիտակ կամ կարմիր ձկան փափկամսից, ավելացվում է պանիր, բանջարեղեն և համեմունքներ։ Ստացված զանգվածը լցվում է ֆորմայի մեջ կամ եփվելուց հետո կտրատվում շերտերի, պատրաստի ուտեստը մատուցվում է սառը վիճակում։

## Արտաքին հղումներ
* Պատրաստենք միասին․ Բանջարեղենի տերին 

Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց‎
Սամանդ Ալի Սիաբանդով

**Սամանդ Ալի Սիաբանդով** (), Խորհրդային Միության հերոս (մարտի 24-ին 1945), փոխգնդապետ (1943), ԽՄԿԿ անդամ (1931)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից բարձրագույն կուսակցական դպրոցը (1950), Հայկական գյուղատնտեսության ինստիտուտը (1966)։ Սիաբանդովը 1938-1941 թվականներին եղել է ՀԿԿ Ալագյազի (այժմ՝ Արագածի) շրջկոմի 1-ին քարտուղար։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Հերոսի կոչմանն արժանացել է Բելառուսիայի ազատագրման ժամանակ Նարևի ափին (Դզբոնտ գյուղի մոտ) հենակետի պաշտպանության մարտերում (1944 թվականի աշնանը) ցուցաբերած խիզախության և արիության համար։ 1945 թվականից աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմում։ 1946 թվականին՝ ՀԿԿ Ալագյազի շրջկոմի 1-ին քարտուղար։ 1952 թվականից՝ ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության մինիստրի տեղակալ, 1959 թվականից՝ գյուղմինիստրության կադրերի գլխավոր վարչության պետ։

ԽՍՀՄ 2-րդ և 4-րդ, ՀԽՍՀ 1-ին, 3-րդ, 5-րդ և 6-րդ գումարումների Գերագույն սովետների դեպուտատ։ Զբաղվել է նաև գրական աշխատանքով (գրել է պոեմներ՝ «Սիաբանդ և Խաջե», 1962 (հայերեն), «Երջանիկ ճակատագիր», 1969 (քրդերեն), Ա․ Չաչանի հետ կազմել «Հայ-քրդերեն բառարան», 1957)։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2, «Հայրենական պատերազմի» 1-ին և 2-րդ աստիճանի, Կարմիր աստղի, «Պատվո նշան» 2 շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Քուրդ բանաստեղծներ
23-րդ հարավային զուգահեռական

**23-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 23° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 102 522 մ երկարություն։ 
* Հասարակածից հեռավորությունը կազմում է 2545 կմ։
* Այծեղջյուրի արևադարձից (հրվ.լ. 23°26՛22՛՛) հեռավորությունը կազմում է 50 կմ։
* Երկարության 75%-ն անցնում է ջրային տարածքներով։

## Տես նաև`
* 24-րդ հարավային զուգահեռական
* 22-րդ հարավային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Կալերա դե Լեոն

**Կալերա դե Լեոն** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բադախոս նահանգի մեջ, ինչպես նաև Էստրեմադուրա մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տենտուդիա շրջանում։ Տարածքը 68 կմ² է։ Բնակչությունը 1053 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 126 կմ։

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ

Iglesia de Santiago Apóstol, Calera de León.jpg
Monasterio de Tentudía.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 

Կատեգորիա:Բադախոս պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Տանտունի

**Տանտունի**, այս ուտեստը պատկանում է թուրքական խոհանոցին, պատրաստվում է մսից և լոլիկից, այն համարվում է արագ սնունդ։ Տանտունին առաջին անգամ ներկայացվել է Մերսին քաղաքում։
Տանտունի պատրաստելու համար անհրաժեշտ է մանր կտրատած կամ ծեծած հորթի միս, հնարավոր է նաև հավի միս։ Կտրատած միսը նախ եփվում է աղաջրի մեջ հետո տապակվում թավայում, որին էլ ավելացվում է մանր շերտատած լոլիկը ցանկալի է առանց կեղևի։ Ստացված զանգվածին ավելացվում է բուսայուղ, կծու պղպեղ և համեմունքներ։
Տանտունին ծառայում է որպես միջուկ լավաշի կամ սովորական հացի համար։ Նախքան լցոնելը լավաշը կամ հացը թաթախվում է զագվածի մեջ հյութը ներծծելու համար։ Ըստ ցանկության ավելացվում է կանաչի և սոխ։

Կատեգորիա:Թուրքական խոհանոց
Էուգենիուշ Սլուշկևիչ

**Էուգենիուշ Սլուշկևիչ** (), լեհ լեզվաբան, հնդկագետ, հայագետ։ Տորունի համալսարանի պրոֆեսոր (1945), Վարշավայի համալսարանի հնդկական բանասիրության ամբիոնի վարիչ (1953 թվականից)։ Զբաղվել է հնդկական լեզվաբանության, բանասիրության և Հնդկաստանի պատմության հարցերով («Դիտողություններ «Ռամայանայի» խմբագրությունների պատմության ուսումնասիրման մասին», 1938, «Պետությունը և հասարակությունը հին Հնդկաստանում», 1949, «Բուդդան և իր ուսմունքը», 1965)։

Գրել է նաև Լեհաստանի հայկական գաղթավայրերի պատմության, հայոց լեզվի, գրականության ու մշակույթի մասին թուրքերեն փոխառյալ բառեր հայերենում» («Ռոչնիկ Օրիենտալիստչնի», հ․ 14, 1939, հ․ 15, 1949), «Հայկական առածներ» («Պրոբլեմի», №5, 1960), «17-րդ դարի հայկական երեք փաստաթուղթ» (նույն տեղում, հ․ 27-28, 1964-1965), «Լեզվի հայոց համայնքի ավագների երդումը ըստ Սիգիզմունդ Ա-ի 1519 թվականին հաստասաւծ հին հայկական իրավական օրենսգրքի» (նույն տեղում, հ․ 30, 1966)]։

Կազմել է Լեհաստանի հայկական ձեռագրերի ցուցակը (1958)։ Լեհ հանրագիտական գրականության մեջ հանդես է եկել Մեսրոպ Մաշտոցի], Մովսես Խորենացուն, Ներսես Շնորհալուն, Սայաթ-Նովային, Խաչատուր Աբովյանին, Հովհաննես Թումանյանին, Ավետիք Իսահակյանին և այլոց նվիրված հոդվածներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Լեհ հայագետներ
Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեհ գիտնականներ
Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեհ արևելագետներ
Այի սյուր Սոմ

**Այի սյուր Սոմ** (), կոմունա հյուսիսային Ֆրանսիայում, մտնում է Պիկարդիա մարզում, Սոմ գավառում, Ամյեն շրջանում, Ամյենից 8 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Սոմմե գետի ձախ ափին։
Բնակչությունը՝ 3188 մարդ (2009)։

## Տնտեսություն
Զբաղվածության կառուցվածք։
* Գյուղատնտեսություն - 0.5%
* Արդյունաբերություն - 36.5%
* Շինարարություն - 8.2%
* Առևտուր, տրանսպորտ և ծառայություններ - 25.5%
* Պետական և համայնքային ծառայություններ - 29.2%

## Ղեկավարություն
Այի սյուր Սոմը 2001 թվականից կառավարում է քաղաքապետ Ֆրանսիս Ֆուկեն։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize = width:455 height:300
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1793 text:1793
 bar:1831 text:1831
 bar:1851 text:1851
 bar:1876 text:1876
 bar:1901 text:1901
 bar:1926 text:1926
 bar:1954 text:1954
 bar:1975 text:1975
 bar:1990 text:1990
 bar:1999 text:1999
 bar:2006 text:2006
 bar:2009 text:2009

PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1793 from:0 till:378
 bar:1831 from:0 till:506
 bar:1851 from:0 till:711
 bar:1876 from:0 till:1103
 bar:1901 from:0 till:1978
 bar:1926 from:0 till:2218
 bar:1954 from:0 till:2179
 bar:1975 from:0 till:4157
 bar:1990 from:0 till:3505
 bar:1999 from:0 till:3322
 bar:2006 from:0 till:3183
 bar:2009 from:0 till:3188


## Տես նաև
* Սոմ գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Սղոցում

250px|մինի|աջից|Էլեկտրական սղոցման օրինակ
**Սղոցում**, կարող է վերաբերել՝ 
# Սղոցումը փայտամշակման մեջ, սղոցներով հաջորդական կտրատման պրոցես՝ ծառաբներից փայտանյութի կլոր տեսականի (գերաններ, կոճղեր), գերաններից՝ սղոցանյութ և սղոցանյութից՝ նախապատրաստուկներ ստանալու նպատակով։ Տարբերում են սղոցման հետևյալ եղանակները, փայտաթելքերի ուղղության համեմատ՝ երկայնակի և լայնակի, տարեկան շերտերի համեմատ՝ շոշափողային (տարեկան շերտերին հպվելով) և շառավղային։ Գերաններից չորսուներ և տախտակներ ստանալու դեպքում տարբերում են լրիվ ընթացքով սղոցումները, երբ սկզբում ձևավորվում է կողահատված տախտակների հաստությունը, իսկ այնուհետև՝ նրանց լայնությունը, քառակող տաշումով սղոցում, որի դեպքում գերանը երկու կողմից տաշվում է և վերածվում կողահատված տախտակների բարձրության երկկողմանի չորսուների և տրված հաստության կողատախտակների, այնուհետև չորսուները կողահատվում են անհրաժեշտ հաստության տախտակների, իսկ կողատախտակները կտրվում են ըստ լայնության։ Շոշափողային և շառավղային սղոցվածքով տախտակներ արտադրելու համար սղոցում կատարում են հատուկ եղանակներով (չորսու բացահատային, արտահատային և այլն)։ 
# Սղոցում կաշվի արտադրության մեջ, հում կաշվի կամ մորթու հարթումը կամ երկու շերտի բաժանումը կատարվում է սղոցման մեքենաներով։ 
# Սղոցում հատաքարի, բացահանքից հանված բնական քարաբլոկների մշակումը՝ 20 մմ և ավել հաստության զարդասալեր ստանալու համար կատարվում է սղոցման հաստոցներով։
մինի|250px|կենտրոն|Հասարակ սղոցի գծապատկեր

Կատեգորիա:Բազմիմաստության փարատման էջեր
Դարձելի ռեակցիաներ

**Դարձելի ռեակցիաներ**, քիմիական ռեակցիաներ, որոնք տվյալ ջերմաստիճանում ընթանում են միաժամանակ և իրար հակառակ ուղղություններով՝ A+B+C+D։ Քիմիական ռեակցիայի արագությունը ուղիղ համեմատական է փոխազդող նյութերի խտությունների արտադըրյալին (տես Զանգվածների, ներգործության օրենք)։ Ռեակցիայի սկզբում A և В նյութերի խտություններն ավելի մեծ են, քան ստացվող С և D նյութերինը, որի պատճառով աջ ընթացող ռեակցիայի (А+В) արագությունը՝ V1, մեծ է, իսկ ձախ ընթացողինը՝ V2,փոքր։ Այս դեպքում համակարգը հավասարակշռված չէ, և նրա բաղադրությունը ժամանակի ընթացքում փոխվում է՝ փոքրանում ևն A և В նյութերի խտությունները, մեծանում՝ С և D նյութերինը։ Զուգահեռաբար փոքրանում է նաև V1-ը և մեծանում V2-ը Երբ, վերջապես, v1-ը հավասարվում է V2-ին ստեղծվում է քիմիական հավասարակշռություն։ Այնուհետև համակարգի բաղադրությունը մնում է անփոփոխ։ Գազերի առկայությամբ ընթացող դարձելի ռակցիաների արագությունների հարաբերությունը կախված է նաև ճնշումից։ Բոլոր քիմիական ռեակցիաները սկզբունքորեն դարձելի են։ Սակայն, երբ ռեակցիայի հավասարակշռությունը խիստ շեղված է (աջ կամ ձախ), ռեակցիան համարվում է ոչ դարձելի։ Տես նաև Ոչ դարձելի ռեակցիաներ։

Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Վիլյաֆրանկա դե լոս Բառոս

**Վիլյաֆրանկա դե լոս Բառոս ** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բադախոս նահանգի մեջ, ինչպես նաև Էստրեմադուրա մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Բարոս շրջանում։ Տարածքը 105 կմ² է։ Բնակչությունը 36227 մարդ (2007 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 75 կմ։

## Ժողովրադագրություն

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:700 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:18000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:3000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1842 text:1842
 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1887 text:1887
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1940 text:1940
 bar:1950 text:1950
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2010 text:2010
 bar:2012 text:2012
 
PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1842 from:0 till: 4406
 bar:1857 from:0 till: 7575
 bar:1877 from:0 till: 8591
 bar:1887 from:0 till: 9634
 bar:1900 from:0 till: 9954
 bar:1910 from:0 till: 12876
 bar:1920 from:0 till: 13033
 bar:1930 from:0 till: 13666
 bar:1940 from:0 till: 15510
 bar:1950 from:0 till: 16671
 bar:1960 from:0 till: 15812
 bar:1970 from:0 till: 13283
 bar:1981 from:0 till: 12873
 bar:1991 from:0 till: 12735
 bar:2001 from:0 till: 12487
 bar:2010 from:0 till: 13266
 bar:2012 from:0 till: 13329

 
PlotData=
 
 bar:1842 at: 4406 fontsize:s text: 4.406 shift:(-10,5)
 bar:1857 at: 7575 fontsize:s text: 7.575 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 8591 fontsize:s text: 8.591 shift:(-10,5)
 bar:1887 at: 9634 fontsize:s text: 9.634 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 9954 fontsize:s text: 9.954 shift:(-15,5)
 bar:1910 at: 12876 fontsize:s text: 12.876 shift:(-15,5)
 bar:1920 at: 13033 fontsize:s text: 13.033 shift:(-15,5)
 bar:1930 at: 13666 fontsize:s text: 13.666 shift:(-15,5)
 bar:1940 at: 15510 fontsize:s text: 15.510 shift:(-15,5)
 bar:1950 at: 16671 fontsize:s text: 16.671 shift:(-15,5)
 bar:1960 at: 15812 fontsize:s text: 15.812 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 13283 fontsize:s text: 13.283 shift:(-15,5)
 bar:1981 at: 12873 fontsize:s text: 12.873 shift:(-15,5)
 bar:1991 at: 12735 fontsize:s text: 12.735 shift:(-15,5)
 bar:2001 at: 12487 fontsize:s text: 12.487 shift:(-15,5)
 bar:2010 at: 13266 fontsize:S text: 13.266 shift:(-15,5)
 bar:2012 at: 13329 fontsize:S text: 13.329 shift:(-15,5)



## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Բադախոս պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
26-րդ հարավային զուգահեռական

**26-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 26° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 100 117 մ երկարություն։ 
* Հասարակածից հեռավորությունը կազմում է 2877 կմ։

## Սահմաններ
:

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 27-րդ հարավային զուգահեռական
* 25-րդ հարավային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Սիրթեր

**Սիրթեր**, կարող է վերաբերել՝
#  հարթ կամ թույլ ալիքավոր մակերևույթներ Տյան Շանում՝ 3500—400 մ բարձրությունների վրա։ Հարթված մակերևույթների մնացորդներ են, որոնք նորագույն ժամանակներում ճկվել են ծալթի ձևով, բարդվել խզումներով և մասնատվել Էրոզիայից։
#  Ընդարձակ, էրոզիայով կտրտված ջրբաժաններ՝ Անդրվոլգյան շրջանում (օրինակ, Օբշչի սիրթ)։
Սուվլակի

**Սուվլակի**, մանր կտրատված մսից խորոված, որը պատրաստվում է փայտե շամփուրների վրա և հատուկ է հունական խոհանոցին։ Հունաստանում սուվլակի պատրաստում են հիմնականում խոզի, այլ երկրներում ոչխարի, հավի ինչպես նաև ձկան մսերից։ Միսը միջին չափերի բաժանելուց հետո մարինացվում է, որի համար անհրաժեշտ է ձիթապտղի յուղ, կիտրոնի հյութ, օրեգանո, աղ և պղպեղ, որից հետո անց է կացվում փոքրիկ շամփուների վրա և խորովվում բացօթյա կրակին կամ ածուխի վրա։
Սուվլակին համարվում է հունական արագ սննդի առաջատար, այդ իսկ պատճառով այն վաճառվում է գրեթե բոլոր արագ սննդի կետերում։ Շատ հաճախ այն վաճառվում է շամփուրներով, չոր հացի և կիտրոնի հետ, կամ այն հանվում է և թաթախվում տոմատի հյութի մեջ, վաճառվում սոխի և չորացրած հացի հետ, հնարավոր է նաև հազարով աղցանով, կարտոֆիլի ֆրիով, մանանեխով և կետչուպով։
Կիպրոսում շատ հաճախ հացից գրպանիկներ են պատրաստում միջուկի համար։ Աղցանի համար կարելի է օգտագործել վարունգ, լոլիկ և կաղամբ։

Կատեգորիա:Հունական խոհանոց
Կատեգորիա:Հունական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Արագ սնունդ
Սոդալիտի խումբ

**Սոդալիտի խումբ**, միներալներ սիլիկատների կարգից, սոդալիտ՝ NaR[AlSi04]6 Cl2, նոզեան՝ Na8[AlSi04]6S04]6SO4, հայուին՝ Na6Ca2[AlSi04]6(S04)2, լազուրիտ Na6Ca2 [AlSi04]6(S04)S։ Բյուրեղագիտական համակարգը խորանարդային է։ Առաջացնում են ռոմբոդոդեկաէդրիկ (սոդալիտ, լազուրիտ) և օքտաէդրիկ (հայուին) բյուրեղներ։ Սովորաբար հանդիպում են ապարներում տձև հատիկներով։ Կարծրությունը՝ 5,5-6, խտությունը՝ 2300 կգ/մ³ (լազուրիտ) 2500 կգ/մ³ (հայուին)։ Գույնը՝ կապույտ, երկնագույն, դեղին, կանաչավուն, սպիտակ կամ մոխրագույն։ Սոդալիտի խմբի մի քանի միներալներ (սոդալիտ, նոզեան, հայուին) ապար կազմող միներալներ են նեֆելինային սիենիտներում, ֆոնոլիտներում են։ Հայուինը հանդիպում է Մերձբայկալյալ շրջանում և Վեզուվի շրջակայքում։ Սոդալիտի և լազուրիտի կապույտ տարբերակները թանկարժեք քարեր են։ Սոդալիտի խմբի սինթետիկ միներալներն օգտագործվում են ռադիոէլեկտրոնիկայում և հեռուստատեսության մեջ։

Քիմիական բանաձևերը՝
* սոդալիտ Na4(Al3Si3)O12Cl
* նոզեան Na8(Al6Si6)O24(SO4).H2O
* լազուրիտ Na3Ca(Si3Al3)O12S
* ցարեգորդցևիդ N(CH3)4Si4(SiAl)O12
* տուգտուպիտ Na4BeAlSi4O12Cl
* վլադիմիրիվանովիտ Na Na6Ca2[Al6Si6O24](SO4,S3,S2,Cl)2·H2O

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միներալներ
Վիլյալբա դե լոս Բառոս

**Վիլյալբա դե լոս Բառոս** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում՝ Էստրեմադուրա ինքնավար համահանրույթի Բադախոս պրովինցիայի Տերրա դե Բառոս շրջանում։ Տարածքը՝ 91 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1638 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 57 կմ։

Iglesia ntra sra purificacion.jpg


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Los vestigios romanos de Villalba

Կատեգորիա:Բադախոս պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սինոդական ամիս

**Սինոդական ամիս** (այստեղ՝ միացում, մոտեցում), երկու հաջորդական միատեսակ Լուսնի փուլերի (օրինակ, նորալուսինների) միջև ընկած ժամանակամիջոց։ Սինոդական ամսի տևողությունը փոփոխական է, միջին արժեքը կազմում է 29,530588 միջին արեգակնային օր, շեղումը 13 ժամի սահմաններում է։

Կատեգորիա:Ամիսների կաղապարներ
Վիլյանուևա դե լա Սերենա

**Վիլյանուևա դե լա Սերենա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բադախոս նահանգի մեջ, ինչպես նաև Էստրեմադուրա մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լաս Վեգաս Ատլաս շրջանում։ Տարածքը 153 կմ² է։ Բնակչությունը 26111 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 118 կմ։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:a value:gray(0.9)
  id:b value:gray(0.7)
  id:c value:rgb(1,1,1)
  id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:600 height:330
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:30000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:6000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:600 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

  bar:1842 text:1842
  bar:1857 text:1857
  bar:1877 text:1877
  bar:1887 text:1887
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2012 text:2012
  
PlotData=
  color:d width:20 align:left

  bar:1842 from:0 till: 7296
  bar:1857 from:0 till: 9630
  bar:1877 from:0 till: 10710
  bar:1887 from:0 till: 12024
  bar:1900 from:0 till: 13500
  bar:1910 from:0 till: 14592
  bar:1920 from:0 till: 14865
  bar:1930 from:0 till: 15464
  bar:1940 from:0 till: 16550
  bar:1950 from:0 till: 18449
  bar:1960 from:0 till: 21139
  bar:1970 from:0 till: 21049
  bar:1981 from:0 till: 21946
  bar:1991 from:0 till: 22879
  bar:2001 from:0 till: 24092
  bar:2012 from:0 till: 26071
  
PlotData=
  
  bar:1842 at: 7296 fontsize:s text: 7.296 shift:(-10,5)
  bar:1857 at: 9630 fontsize:s text: 9.630 shift:(-10,5)
  bar:1877 at: 10710 fontsize:s text: 10.710 shift:(-10,5)
  bar:1887 at: 12024 fontsize:s text: 12.024 shift:(-10,5)
  bar:1900 at: 13500 fontsize:s text: 13.500 shift:(-15,5)
  bar:1910 at: 14592 fontsize:s text: 14.592 shift:(-15,5)
  bar:1920 at: 14865 fontsize:s text: 14.865 shift:(-15,5)
  bar:1930 at: 15464 fontsize:s text: 15.464 shift:(-15,5)
  bar:1940 at: 16550 fontsize:s text: 16.550 shift:(-15,5)
  bar:1950 at: 18449 fontsize:s text: 18.449 shift:(-15,5)
  bar:1960 at: 21139 fontsize:s text: 21.139 shift:(-15,5)
  bar:1970 at: 21049 fontsize:s text: 21.049 shift:(-15,5)
  bar:1981 at: 21946 fontsize:s text: 21.946 shift:(-15,5)
  bar:1991 at: 22879 fontsize:s text: 22.879 shift:(-15,5)
  bar:2001 at: 24092 fontsize:s text: 24.092 shift:(-15,5)
  bar:2012 at: 26071 fontsize:s text: 26.071 shift:(-15,5)
  


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

## Պատկերասրահ

La carrerita 1.jpg
Pedro de Valdivia.jpg
José Calderón Pistons.jpg


Կատեգորիա:Բադախոս պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Լա Կումբրե

**Լա Կումբրե** ( La Cumbre) քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է  *Էստրեմադուրա* ինքնավար համայնքի Կասերես պրովինցիայի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Տրուխիլիո* շրջանում։ Տարածքը կազմում ` 113.52 կմ2, բնակչությունը` 970 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կասերես պրովինցիայի բնակավայրեր
Սենսուալիզմ

**Սենսուալիզմ** (,  — ընկալում, զգայություն, զգացողություն), իմացաբանության հիմնական ուղղություններից, ըստ որի զգայունակությունը աշխարհի իմացության առաջնային, գլխավոր ձևն է։ Ի հակադրություն ռացիոնալիզմի, սենսուալիզմը ճանաչողության ողջ բովանդակությունը բխեցնում է մարդու զգայարանների գործունեությունից։

Բանականության մեջ չկա ոչինչ, որ նախապես գոյություն չունենար զգայություններում։ Փիլիսոփայության պատմության մեջ նշմարվում են Սենսուլիզմի մատերիալիստական և իդեալիստական ուղղությունները։ Մատերիալիստական սենսուլիզմը (Էպիկուր, *[[Պիեռ Գասենդի]]*, *[[Թ․ Հոբս]]*, *Զ․ Լոկ*, *Ժ․ Լամետրի*, *Կ․ Հելվեցիուս*, *[[Դ․ Դիդրո]]*, *[[Պ․ Հոլբախ]]*, *[[Լ․ Ֆոյերբախ]]* և ուրիշներ) զգայական գործունեությունը համարում է գիտակցության և արտաքին աշխարհի կապ, իսկ զգայարանների տվյալները այդ աշխարհի արտացոլում։ Իդեալիստական սենսուլիզմը (Պրոտագորաս, *[[Զ․ Բերկլի]]*, *[[Դ․ Հյում]]*, *[[ֆենոմենալիզմ]]*, *[[պոզիտիվիզմ]]*, էմպիրիոկրիտիցիզմ և այլն) զգայությունները համարում է վերջին ռեալականություն և գտնում, որ մի այլ սուբստանց բանականությունը չպետք է որոնի։ Այս պարագայում սենուալիզմի հիմնական սկզբունքը վերածվում է ագնոստիցիզմի և սուբյեկտիվ իդեալիզմի հիմնավորման։ «Զգայություններից ելնելով՝ կարելի է գնալ սուբյեկտիվիզմի գծով, որը հասցնում է սոլիպսիզմի (մարմիններն զգայությունների կոմպլեքսներ կամ կոմբինացիաներ են), և կարելի է գնալ օբյեկտիվիզմի գծով, որը հասցնում է մատերիալիզմի (զգայությունները մարմինների, արտաքին աշխարհի պատկերներն են)։ Սենուալիզմի միակողմանիությունն ու սահմանափակությունը հաղթահարել է մարքսիստական փիլիսոփան, որը ելնելով ճանաչողության հասարակական-պրակտիկ բնույթից, տվել է ճանաչողության զգայական և բանական ձևերի միասնականության գաղափարը, բացահայտել դրանց փոխգործողության դիալեկտիկան։ Հայ փիլիսոփայության պատմության մեջ տիրապետող դիրք է գրավել մատերիալիստական սենսուալիզմը՝ *[[Անանիա Շիրակացի]]ն*, *Սիմեոն Զուղայեցին*, *Գ․ Կոստանդյանը*, *Ա․ Բագրատունին* և ուրիշներ իրենց իմացաբանական ուսմունքներում կարևոր տեղ են հատկացրել զգայություններին, միաժամանակ չանտեսելով բանականության դերը։ Որոշ մտածողներ (Դավիթ Անհաղթ, Հովհաննես Սարկավագ, Հովհան Որոտնեցի, Գրիգոր Տաթևացի և ուրիշներ) հանգել են զգայական և բանական իմացության փոխկապակցվածության ու փոխպայմանավորվածության գաղափարին, որն իր մեշ ներաոում էր դիալեկտիկական մոտեցման դրսևորումները։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Կատեգորիա:Իմացություն
Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ
Սուրբ Հակոբ (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Հակոբ** եզրը կարող է վերաբերել.

* Սուրբ Հակոբ - գյուղ Տևրիկի գավառակում, Արևմտյան Հայաստանում
* Սուրբ Հակոբ - հայկական եկեղեցի Ստեփանակերտում, ԼՂՀ
* Սուրբ Հակոբ - հայկական գերեզմանատուն Ստամբուլում, Թուրքիա
* Սուրբ Հակոբ - հայկական նախակրթարան Լաթակիայում, Սիրիա
* Սուրբ Հակոբ - հայկական եկեղեցի Երևանում
* Սուրբ Հակոբ - հայկական եկեղեցի Արճիսում, ՀՀ