Խցանահան

**Խցանահան,** մետաղական պտուտակաձև ձողի տեսքով հարմարանք՝ օղակով կամ բռնակով ծայրին, որն օգտագործվում է շշի խցանները հանելու (շշերը բացելու) համար։

Համարվում է, որ խցանահանը հայտնվել է Անգլիայում: 1861 թվականով թվագրվող փաստաթղթերից մեկում խցանահանը նկարագրվել է որպես «պողպատե պտուտակ, որն օգտագործվում է շշերից խցանները հանելու համար»։

Խցանահանի առաջին արտոնագիրը տրվել է 1795 թվականին անգլիացի Սեմյուել Հենշելին։ Այդ ժամանակից ի վեր միայն ԱՄՆ-ում տրվել են հարյուրավոր արտոնագրեր այլ մոդելների համար, օրինակ՝ 1860 թվականին Մ. Լ. Բիրնը ստացել է արտոնագիր «T-աձև փայտե բռնակով պտուտակահանի» համար։

## Խցանահանների տեսակներ
մինի
[մինի|[Ծալովի դանակ|Ծալովի դանակի մեջ ներկառուցված խցանահան:]]
Բացի պարզագույն կառուցվածքի խցանահաններից, գոյություն ունեն ինքնաքաշ խցանահանների երկու տեսակ.

* Lծակավոր - դրանցում պարզ կամ բաղադրյալ լծակի օգնությամբ նվազեցվում է խցանը հանելու համար անհրաժեշտ ուժը:
* Պտտական - դրանցում խցանը դուրս է պտտվում բռնակի պտույտով: Երբ պարույրը մտնում է խցանի մեջ մինչև հիմքը, պտույտը շարունակվում է հակառակ ուղղությամբ, և խցանը շարժվում է դեպի վեր՝ մինչև լրիվ դուրս գալը: Երկու համաչափ լծակներով պտտական խցանահանը ֆրանսիացիները անվանում են «շառլ դը գոլ», «գեներալ դը Գոլ», կամ «Մեծ Շառլ» (*le Grand Charles*), վեր բարձրացված լծակները հիշեցնում են գեներալ դը Գոլի սիրած ժեստը՝ ողջույնը վեր բարձրացրած ձեռքերով: Այսպիսի խցանահանի մեկ այլ անվանումն է՝ «բալերինա»։

Ինքնաքաշ խցանահանների օգտագործումը կապված է եղել մի խնդրի հետ. մետաղական պարույրի շփումը խցանի հետ դժվարացրել էր դուրս քաշելը, և պարույրը կա՛մ պտտվել էր, կա՛մ քայքայել խցանը: 1978 թվականին ամերիկացի Հերբերտ Ալենն առաջարկել է պարույրը պատել թեֆլոնի շերտով։ Շնորհիվ նրա, որ թեֆլոնի շփման գործակիցն ավելի ցածր է, քան սովորական մետաղինը, դա թույլ է տվել բարձրացնել խցանահանների արդյունավետությունն ու հուսալիությունը: Հետագայում Ալենը սկսել է համագործակցել բրիտանական Metrokane ընկերության հետ:

Լծակավոր խցանահանների տեսակներից մեկը մասնագիտական «սոմելյեի խցանահանն» է, որտեղ լծակը ստեղծվում է շնորհիव հենարանի, որը դրվում է շշի վզիկի վրա: Մասնագիտական բարմենների շրջանակներում կոչվում է «նարզաննիկ»։

Գոյություն ունեն նաև շամպայն գինիների համար հատուկ խցանահաններ: Այդպիսի խցանահանների ձողի ներսում կա դատարկ ուղի՝ փականով, որը նախատեսված է շշից ածխաթթու գազը հեռացնելու և խցանը հեշտությամբ հանելու համար՝ կանխելով «կրակոցը»:

Ներկայումս գոյություն ունեն նաև էլեկտրական փականներ։
Պատկեր:Tire-bouchon_à_hélice_birambeau_2000_10.jpg|Սուր ծայրով մետաղալարային պարուրաձև ձողով խցանահան:
Պատկեր:Korkenzieher.jpg|Պտուտակի կտրող պարուրաձև մասի տեսքով ձողով խցանահան:
Պատկեր:Winged_corkscrew.jpg|Պտտվող լծակավոր խցանահան:
Պատկեր:Kellnermesser_p1000026.jpg|Լծակավոր խցանահան
Պատկեր:Laschen-Korkenzieher.jpg|«Գնչուական» խցանահան, երբեմն կոչվում է «դռնապանի ընկեր»:


## Հավաքորդություն
Դոնալդ Բուլ, «Խցանահանների մեծ գրքի» («The Ultimate Corkscrew Book») հեղինակ, ունի 4000 խցանահանից բաղկացած հավաքածու: Բուլը International Correspondence of Corkscrew Addicts նախագահն է: Որոշ հնաոճ խցանահանների գինը կարող է հասնել մի քանի հազար դոլարի: Christie's-ի աճուրդում, որը տարին երկու անգամ կազմակերպում է խցանահանների վաճառք, 1842 թվականի խցանահանը վաճառվել է 31,280 դոլարով:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Коллекция штопоров в ''Hearst Museum''
* The Virtual Corkscrew Museum
* Виды штопоров 

Կատեգորիա:Գործիքներ
Կատեգորիա:Խոհանոցային գործիքներ