Աշխատանք և օրեր

**Աշխատանք և օրեր** (, *Erga kai Hēmerai*) մ.թ.ա. 8-7-րդ դդ. հին հույն նշանավոր գրող Հեսիոդոսի էպիկական պոեմը (մ.թ.ա. մոտ 700 թվական), անտիկ գրականության դասական ստեղծագործություններից մեկը։ Պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի. այն ուսուցողական էպոսի առաջին օրինակն է։

## Նախապատմություն
Մ.թ.ա. 8-րդ դարի վերջերից հին Հունաստանում սկիզբ են առնում հասարակական-քաղաքական նոր տեղաշարժեր։ Տոհմատիրական կարգերը քայքայվում են և իրենց տեղը զիջում առավել զարգացած արտադրահարաբերությունների, այն է` ստրկատիրությանը։ Զարգանում է մասնավոր նախաձեռնությունը։ Դիցաբանությունը, որ Հոմերոսի ժամանակներում հիմնական գաղափարախոսություն էր, աստիճանաբար վերածվում է բարոյական օրենքի։ Հերոսական ժամանակներին փոխարինելու է գալիս դասակարգային հասարակության ժամանակը, ստեղծվում են հասարակական կյանքի նոր սկզբունքներ, մշակվում են բարոյական նոր օրենքներ, առաջատար դիրք են ձեռք բերում արդարության, ճշմարտության, աշխատանքի և հաշվենկատության գաղափարները։ Ռազմի աստված Արեսի և շանթարձակ Զևսի փոխարեն առաջնակարգ նշանակություն են ձեռք բերում արդարադատության աստվածուհին` Թեմիսը և բերքատվության աստվածուհին` Դեմետրան։ Հերոսական դարաշրջանին բնորոշ դյուցազնական էպոսին փոխարինում է ուսուցողական էպոսը։ Այս ժանրի խոշորագույն ներկայացուցիչը Հեսիոդոսն է։

## Նկարագրություն
«Աշխատանք և օրեր» պոեմը խրատական է՝ ուղղված հեղինակի եղբորը՝ Պերսևսին։ Հոր մահվանից հետո Պերսևսը կարողանում է կաշառակեր դատավորների միջոցով իրեն վերցնել նաև Հեսիոդոսին բաժին հասած հողը և ի վերջո քամուն տալ թե՛ իր և թե՛ եղբոր ունեցվածքը։ Իր երկով Հեսիոդոսը փորձել է եղբորը ճիշտ կենցաղավարության ու բարոյականության խորհուրդներ տալ։

Պոեմը զարգացնում է երկու հիմնական թեմա. առաջինն (1-380 տողեր) արտահայտում է ճշմարտությանը հավատարիմ լինելու գաղափարը։ Հեսիոդոսը խոսում է նաև Պրոմեթևսի և մարդկության պատմության 5 շրջանների մասին։ Ըստ Հեսիոդոսի՝ աստվածները առաջին սերնդի մարդկանց ստեղծեցին ոսկուց։ Նրանք ապրում էին Քրոնոսի ժամանակներում, երջանիկ և անհոգ։ Նրանց ոչնչացումով սկիզբ է առնում մարդկային ցեղի աստիճանական անկումը։ Երկրորդ սերունդը ստեղծվում է արծաթից, և մարդկանց կյանքից իսպառ վերանում է երջանկությունը։ Այնուհետև գալիս է պղնձե դարը, որի բերած սերունդը աչքի էր ընկնում ռազմատենչությամբ և պատերազմներով։ Պղնձե դարին հաջորդում է հերոսների դարը, որ նախորդից ավելի արդարամիտ էր ու բարձր։ Վերջին` հինգերորդ սերունդը, Հեսիոդոսի ժամանակակիցներն են, որոնց մասին նա գրում է.

Խոսելով Պրոմեթևսի մասին` Հեսիոդոսը պատմում է աստվածներից կրակը գողանալու և մարդկանց նվիրելու առասպելը, որը և մեծ աղետներ բերեց մարդկության գլխին։ Աստվածները, ըստ Հեսիոդոսի, թաքցրել են բարիքները հողի ընդերքում, բայց մարդկանց օժտել են դրանց հասնելու հնարավորությամբ` խելքով և աշխատասիրությամբ։

«Աշխատանք և օրերի» հիմնական թեման երկրորդն է, որը զարգացվում է 380-828 տողերում։ Այն նվիրված է գյուղատնտեսական աշխատանքներին, հողագործական գործիքներին, անասուններին, գեղջկական հագուստներին, սննդին։ Հեսիոդոսի իդեալը աշխատասեր և բանիմաց գյուղացին է, որը կարողանում է, ի հեճուկս աստվածների, իր խելքով հասնել հարստության, կազմակերպել իր տնտեսությունը։ Հեսիոդոսի ուշադրությունից ոչ մի մանրամասն չի վրիպում։ Գյուղացին պետք է ճիշտ պատկերացում ունենա տարվա եղանակների, ցանքի, հնձի, մյուս գործերի համար հարմար օրերի մասին։ Նրա ստրուկները չպետք է երեխաներ ունենան, քանի որ ծծմայր ստրուկը հարմար չէ աշխատանքի համար։ Երկու կին պետք է ունենա գյուղացին. մեկը դրսի գործերի համար, մյուսը` ներսի։ Աշխատասիրության հետ միասին Հեսիոդոսը մարդուն սովորեցնում է բարոյական արժանապատիվ կյանքի` պատվել ծնողներին, խնայել որբերին, պարտադիր կերպով կատարել ոչ միայն պետական, այլև երկնային հարկատվությունը, քանզի ամեն ինչ ի վերջո սպասվում է աստվածներից։ Պոեմում Հեսիոդոսը նկարագրել է իր ժամանակաշրջանի բարքերը՝ օգտագործելով բազմաթիվ առածներ, ասացվածքներ ու առակներ։ Այն հոմերոսյան ժամանակաշրջանից հետո հաստատված նոր կենսապայմանների արտահայտությունն է և արտացոլում է զարգացման նոր աստիճանը։ Պոեմի կենտրոնում անհատն է՝ իր առօրյա հոգսերով, խմբից լիովին մեկուսացած, անհատական նպատակներով։

## Հրատարակումներ և թարգմանություններ
### Քննադատական հրապարակումներ

* .&nbsp; Link to text – Editio maior.
* .&nbsp;– Editio minor.
* .&nbsp;– With introduction and commentary (in German); omits the "Days".
* .&nbsp;– With introduction and commentary.
* .&nbsp;– With introduction and commentary.
* .&nbsp;– 3rd edition of Solmsen's 1970 Oxford Classical Text.

### Թարգմանություններ
* . Link to the full text of the 1914 first edition. &nbsp;– English translation with introduction and facing Greek text.
* Richmond Lattimore. (1959). *Hesiod: The Works and Days*, Thegony, and The Shield of Herakles*. Ann Arbor: The University of Michigan Press. ISBN 0-472-43903-0. [https://www.press.umich.edu/8077/works_and_days;_theogony;_the_shield_of_herakles]*
* .&nbsp; Link to text – With introduction and notes. https://jhupbooks.press.jhu.edu/content/hesiod 
* .
* .&nbsp;– With introduction, notes and glossary by Robert Lamberton. http://www.iupress.indiana.edu/index.php?cPath=1037_6130&CDpath=3_7
* . http://www.ucpress.edu/book.php?isbn=9780520203846
* .&nbsp;– English translation with introduction and facing Greek text. http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674996229 
* .&nbsp;– With introduction and notes. https://www.press.umich.edu/162414/theogony_and_works_and_days/?s=look_inside 
* .&nbsp;– Introductions by the translators are also included, as is an essay by Caldwell entitled “The Psychology of the Succession Myth". http://www.hackettpublishing.com/theogony-works-and-days-caldwell-nelson-edition
* Гесиод. Подстрочный перевод поэм с греческого и прим. Г. Властова. — СПб., 1885. — 280 с. (Работы и Дни. Теогония. Щит Геракла)
* Гесиод. Работы и дни. Земледельческая поэма. / Пер. В. Вересаева. — М.: Недра, 1927. — 88 с. — 2000 экз.
* Гесиод. Полное собрание текстов. Поэмы (Теогония. Труды и дни. Щит Геракла). Фрагменты (Перечень женщин или Эои. Великие Эои. Свадьба Кеика. Меламподия. Сошествие Пирифоя. Идейские дактили. Наставления Хирона. Великие труды. Астрономия. Эгимий. Горнило или Гончары). / Перевод фрагментов О. П. Цыбенко, вступ. ст. В. Н. Ярхо, комм. О. П. Цыбенко и В. Н. Ярхо. (Серия «Античное наследие»). — М.: Лабиринт, 2001. — 256 с.

## Ծանոթագրություններ

## Մեջբերումներ այլ աշխատություններում
* .
* Bartlett, Robert C. "An Introduction to Hesiod's Works and Days", *The Review of Politics* 68 (2006), pp.&nbsp;177–205, University of Notre Dame.
* Beall, E.F., ''What Pandora let out and what she left in'' , paper read at the annual meeting of the Classical Association of the Atlantic States, October 6, 2006
* .
* Clay, Jenny Strauss, *Hesiod's Cosmos*, Cambridge, 2003.
* Kenaan, Vered Lev, *Pandora's Senses : The Feminine Character of the Ancient Text*, Madison, Wisconsin, University of Wisconsin Press, 2008.
* Lamberton, Robert, *Hesiod*, New Haven : Yale University Press, 1988. ISBN 0-300-04068-7. Cf. Chapter III, *The Works and Days*, pp.&nbsp;105–133.
* .
* Nelson, Stephanie A., *God and the Land: The Metaphysics of Farming in Hesiod and Vergil*, New York and Oxford, 1998
* Nisbet, Gideon, *Hesiod, Works and Days: A Didaxis of Deconstruction?*, *Greece and Rome* 51 (2004), pp.&nbsp;147–63.
* Peabody, Berkley, *The Winged Word: A Study in the Technique of Ancient Greek Oral Composition as Seen Principally Through Hesiod's Works and Days*, State University of New York Press, 1975. ISBN 0-87395-059-3
* .
* Willem Jacob Verdenius, *A Commentary on Hesiod *Works and Days* vv. 1–382* (Leiden: E.J. Brill, 1985). ISBN 90-04-07465-1

## Արտաքին հղումներ

* Hesiod, the Homeric Hymns and Homerica, ''Works and Days''  - Online Medieval and Classical Library Release #8
* 
* Hesiod: ''Works and Days'', Full Text in English, 31 pages

Կատեգորիա:Հունական գրականություն
Կատեգորիա:Հունաստանի մշակույթ