Կինգիսեպ

**Կինգիսեպ** (), Ռուսաստանի քաղաքներից (1784 թվականից) Լենինգրադի մարզի Կինգիսեպ շրջանի վարչական կենտրոնը և Կինգիսեպյան քաղաքային բնակավայր։ Հիմնադրվել է ազնվական Իվան Ֆյոդորովիչի կողմից 1384 թվականին, որպես Յամ ամրոց։

## Անվանում
1703-1922 թվականներին քաղաքը կոչվում էր Յամբուրգ, ապա ի պատիվ էստոնական հեղափոխական Վիկտոր Կինգիսեպի վերանվանվել է Կինգիսեպ։
## Պատմություն
Նովգորոդի առաջին տարեգրության կրտսեր խմբագրի խոսքերով Յամ քաղաքը կառուցվել է 1384 թվականին։ Նովգորոդի հանրապետության իշխան Պատրիկեեմի գլխավորությամբ սահմանը ամրապնդել են գերմանական և շվեդական զավթիչներից` հարձակման ժամանակ։ Բերդաքաղաքը ուներ ամուր, քարե պատ։ Համապատասխանաբար դիմացել է 1395 և 1444-1448 թվականների Շվեդիայի բանակի և Լիվոնսյան համադաշնության պաշարումներին։ 1935 թվականին այդ նույն տարեգրությունում հիշատակվում է, որպես Յամս քաղաք, 1397 թվականին՝ Յամսկի քաղաք, 1444 թվականին՝ Յամա։ Ամրոցը Յամա անունը ստացել է տեղանքում՝ հարավային ծոցում ապրող յամ ցեղերի անվանումից։ Լիվոնյան և Հանզենյան աղբյուրներում Յամա քաղաքը մինչ 15-րդ դարի վերջը կոչվում էր Նիենսլոտ, այսինքն՝ Նոր դղյակ, Նոր քաղաք։ Հիմնադրումից հետո Իվանգորոդ քաղաքը արևմտյան քրոնիկաներում տարածում գտավ Յամայի ռուսական անվանումը։ 
Քաղաքը 15-րդ դարից դառնում է ոչ միայն ռազմական, այլև արհեստների և առևտրի կենտրոն։ 1583 թվականին քաղաքը զիջել են Շվեդիային, 1595 թվականին վերադարձվել է։ Սակայն 1617 թվականին նորից զիջել են։ 1681 թվականին պայթեցվել են ամրոցի պատերը և աշտարակները։
### Ռուսական կայսրություն
1700-1721 թվականների Հյուսիսային պատերազմի ժաքմանակ քաղաքը առաջին անգամ գրավել են ռուսական զորքերը 1700 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ 1703 թվականի մայիսի սկզբին քաղաքին մոտացավ ռուսական ջոկտը՝ գեներալ-մայոր ֆոն Բերդենի գլխավորությամբ։ Պաշարումից կարճ ժամանակ հետո՝ մայիսի 14-ին շվեդական կայազորը նահանջեց։ Քաղաքը Ռուսաստանի կազմի մեջ է մտել 1721 թվականի Նիշտադտի հաշտության պայմանագրով և պահպանվել է շվեդական 
անվանումը՝ Յամբուրգ։ 
18-րդ առաջին կեսին զարգացում ապրեց ապակու արդյունաբերությունը, իսկ 18-րդ դարի վերջում արդեն գործում էր տեքստիլ արդյունաբերություն։
1930-ական թվականներին այստեղ է ապրել Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս Կառլ Բիստրոմը։
19-րդ դարի սկզբում Յամբուրգ քաղաքը Պետերբուրգի շրջանում ամենաաղքատն էր։ Մինչև հեղափոխոիթյուն բնակչության մեծ մասը եղել են զինծառայողներ։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Յամբուրգ քաղաքում էր տեղակայված 146-րդ հետևակային գնդի 37-րդ դիվիզիան։
### Խորհրդային ժամանակաշրջան
1703 թվականի մայիսի սկզբին Յամբուրգին մոտեցավ ռուս գեներալ-մայոր Վարդեն Նիկոլայի ջոկատը։ 1919 թվականի մայիսի 17-ին՝ առաջին հարձակման ժամանակ առգրավվել է Պետրոգրաի հյուսիսային շենքը, սակայն օգոստոսի 5-ին հետ վերադարձվեց։ Պետրոգրադի երկրորդ հարձակման ընթացքում քաղաքը գրավել է առաջին կորպուսի հյուսիս արևմտյան բանակը։ 
1922 թվականին քաղաքը վերանվանվել է Կինգիսեպ՝ Էստոնիայի կոմունիստ Վիկտոր Կինգիսեպի պատվին։
1963 թվականի դեկտեմբերի 25-ին նոր կառուցված Ֆոսֆորի գործարանում արտադրվեց առաջին պարարտանյութը՝ ֆոսֆորային այլուրը։ Արդյունքում տվյալ գործարանը դարձավ Կինգիսեպի հիմնական ձեռնարկություններից մեկը։
1984 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ԽՍՀՄ-ի գերագույն խորհրդի հրամանով «Ֆաշիստական զավթիչների դեմ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ արիության և ցուցաբերած դիմադրության համար» Կինգիսեպ քաղաքը պարգևատրվեց Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշանով։

### Նոր ժամանակաշրջան
2001 թվականի դեկտեմբերի 13-ին քաղաքին միացրեցին Լեսոբիրժա և Կասկալովկա ավանները, ինչպես նաև Նոր Լուցք գյուղը։
Քաղաքը համարվում է «Նոր ժամանակների Հանզայի միություն» կազմակերպության անդամ։
## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գնվում է Լուգա գետի հարավ արևմտյան մասում՝ Սանկտ Պետերբուրգից 130կմ հեռավորության վրա։
### Կլիմա
* Օդի միջին ջերմաստիճան—5,4&nbsp;°C
* Քամու միջին արագություն—2,3մ/վ
## Բնակչություն


ImageSize = width:840 height:300
PlotArea = left:50 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:50295
ScaleMajor = unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1856 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2057 width:15  text:2,0 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1863 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1059 width:15  text:1,0 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1867 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2153 width:15  text:2,2 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1870 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2490 width:15  text:2,5 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1885 color:gray1 width:1 
   from:0 till:3343 width:15  text:3,3 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1897 color:gray1 width:1 
   from:0 till:4584 width:15  text:4,6 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1920 color:gray1 width:1 
   from:0 till:3199 width:15  text:3,2 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1923 color:gray1 width:1 
   from:0 till:4438 width:15  text:4,4 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1926 color:gray1 width:1 
   from:0 till:5003 width:15  text:5,0 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1932 color:gray1 width:1 
   from:0 till:5800 width:15  text:5,8 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1933 color:gray1 width:1 
   from:0 till:7100 width:15  text:7,1 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1935 color:gray1 width:1 
   from:0 till:6100 width:15  text:6,1 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1939 color:gray1 width:1 
   from:0 till:7930 width:15  text:7,9 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1945 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2798 width:15  text:2,8 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1959 color:gray1 width:1 
   from:0 till:8413 width:15  text:8,4 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1970 color:gray1 width:1 
   from:0 till:17315 width:15  text:17,3 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1979 color:gray1 width:1 
   from:0 till:38784 width:15  text:38,8 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1989 color:gray1 width:1 
   from:0 till:49954 width:15  text:50,0 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1 
   from:0 till:50295 width:15  text:50,3 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2008 color:gray1 width:1 
   from:0 till:50167 width:15  text:50,2 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1 
   from:0 till:48488 width:15  text:48,5 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2013 color:gray1 width:1 
   from:0 till:48260 width:15  text:48,3 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2014 color:gray1 width:1 
   from:0 till:48128 width:15  text:48,1 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2015 color:gray1 width:1 
   from:0 till:47969 width:15  text:48,0 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2016 color:gray1 width:1 
   from:0 till:47705 width:15  text:47,7 textcolor:red fontsize:8px


2016 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով, ըստ բնակչության թվի, Ռուսաստանի Դաշնության 1112 քաղաքների ցանկում գտնվում է 338-րդ տեղում։

## Էկոնոմիկա
* Ալեքսիս կրաքարի գործարան
* Ֆինանսա-արդյունաբերական խումբ ROSSTRO-VELOX(մշտական կողապատում)
* Ֆոսֆորի արդյունաբերություն(հանքային պարարտանյութեր)
## Պատկերասրահ

## Զանգվածային լրատվության միջոցները
### Ռադիո
* 67,67 — Ռուսաստանի ռադիո
* 87,8 — Վանյա ռադիո
* 88,6 — Պլազմա ռադիո
* 90,2 —Կինգիսեպն այսօր ռադիո
* 98,0 — Ցնցում ռադիո
* 99,3 —Եվրոպա+
* 100,3 —Ավտոռադիո
* 104,2 — Ճանապարհային ռադիո
* 106,2 — Պիտեր FM
* 107,1 — Ռեկորդ ռադիո
### Հեռուստատեսություն
* 06 — Էն-Տե_Վե
* 10 — 5-րդ ալիք
* 21 — Առաջին ալիք
* 30 — Ռուսաստանի առաջին մուլտիպլեքս թվային հեռուստատեսություն
* 37 — Ռոսիա 1
* Կինգիսեպի հեռուստատեսություն «Յամ TV»
### Թերթեր
* Արևելյան ափ
* Ժամանակ
### Եղբայր քաղաքներ
* Էստոնիա
* Նորվեգիա
* Ֆինլանդիա
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1384 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի քաղաքներ