Բրոմոկրիպտին

[մինի|Բրոմոկրիպտին ([Քիմիական բանաձև|կառուցվածքային բանաձև)]]
**Բրոմոկրիպտին** (քիմիական անվանում՝ 2-բրոմ-ալֆա-էրգոկրիպտին), դասվում է հորմոնալ դեղամիջոցների շարքին, որը վաճառվում է *([[Լատիներեն|լատին․]]՝* *Parlodel)* ապրանքանիշի անվան ներքո։ Այս դեղամիջոցը զգալիորեն իջեցնում է պրոլակտինի մակարդակը, ինչն ուղեկցվում է հիպոֆիզի այլ հորմոնների արտազատման փոփոխություններով՝ բացառությամբ աճի հորմոնի։ Այն կիրառվում է հիպոֆիզի ուռուցքների, Պարկինսոնի հիվանդության, հիպերպրոլակտինեմիայի, չարորակ նեյրոլեպտիկ համախտանիշի և որպես օժանդակ դեղամիջոց 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի կանխարգելման նպատակով։

Այս դեղամիջոցի կենսասինթեզը առաջին անգամ արձանագրվել 1968-ին, իսկ բժշկության մեջ կիրառվել է՝ 1975 թվականին։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Բրոմոկրիպտինը լայնորեն օգտագործվում է ոչ միայն էնդոկրին և գինեկոլոգիական հիվանդությունների, այլև նեյրովիրաբուժության և նյարդաբանության մեջ։ Գինեկոլոգիայում հիպերպրոլակտինեմիայի բուժումն այս դեղամիջոցով ուղղված է՝ պրոլակտինի մակարդակի կարգավորում, հորմոնալ բալանսի վերականգնում, դաշտանային ցիկլի և վերարտադրողական ֆունկցիայի կարգավորում, ֆիզիոլոգիական լակտացիայի ճնշում։ Գինեկոլոգիական հիվանդությունների բուժման ցուցումներն են՝ դաշտանային ցիկլի խանգարում պայմանավորված հիպերպրոլակտինեմիայով (օլիգաամենորեա, ամենորեա), հիպոֆիզի պրոլակտինոմաներ (միկրո և մակրոադենոմաներ)։ Բազմաթիվ հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ բրոմոկրիպտինով բուժման պարագայում վերարտադրողական ֆունկցիան վերականգնվել է կանանց 50-85%-ի դեպքում։

Դոպամիներգիկ ակտիվության շնորհիվ բրոմոկրիպտինը օգտագործվում է Պարկինսոնի հիվանդության բուժման համար, սակայն էնդոկրինոլոգիայում նշանակվածից բարձր դեղաչափերով: Պարկինսոնի հիվանդությունը բնութագրվում է նիգրոստրիատալ դոֆամինի յուրահատուկ անբավարարությամբ: Այն խթանում է դոֆամինային ընկալիչները և վերականգնում նեյրոքիմիական հավասարակշռությունը: Կլինիկորեն բրոմոկրիպտինը նվազեցնում է պարկինսոնյան ախտանիշները (ներառյալ՝ դող, դանդաղաշարժություն (բրադիկինեզիա) և ռիգիդություն)) և դեպրեսիվ անձային խանգարումները՝ հիվանդության բոլոր փուլերում:

1980-ականներից ի վեր, այն կիրառվել է կոկաինի կախվածության հետևանքով զարգացած ախտանիշները նվազեցնելու համար, սակայն վերջինիս արդյունավետության վերաբերյալ ապացույցները բավարար չէին։ Այն հաջողությամբ կիրառվել է դոֆամինի անտագոնիստների, ինչպիսին է՝ ռիսպերիդոն, կողմից առաջացած գալակտորեայի դեպքում։

Բրոմոկրիպտինի արագ ազդող ձևը՝ (Cycloset), նույնպես օգտագործվում է 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի բուժման համար։ Դեղահաբը պետք է ընդունել սննդի հետ՝ նախաճաշին, որի շնորհիվ բարձրանում է դոֆամինի մակարդակը հիպոթալամուսում: Վերջինս հանգեցնում է քաշի զգալի կորստի, ինչպես նաև արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակի, կատաբոլիզմի կարգավորման և ինսուլինառեզիստենտականության նվազման։ Երբեմն դեղաչափը աստիճանաբար բարձրացվում է մինչև օպտիմալ թերապևտիկ ազդեցության և կողմնակի ազդեցությունների նվազագույնի հասնելը: Առավելագույն դեղաչափը չպետք է գերազանցի օրական 30 մգ-ը։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Կողմնակի ազդեցությունները ի հայտ են գալիս բրոմոկրիպտինի սխալ դեղաչափերի կիրառման հետևանքով, հատկապես տարեց մարդկանց մոտ։ Առավել հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են՝ գլխացավ, օրթոստատիկ հիպոթենզիա, առիթմիա, տախիկարդիա, զգայապատրանք, սրտխառնոց, որովայնային ցավ և փսխում։

Բրոմոկրիպտինի ընդունումը հետծննդաբերական շրջանում ֆիզիոլոգիական լակտացիան կանխելու համար, կարող է բերել հիպերտոնիայի, սրտամկանի ինֆարկտի, ցնցումների, կաթվածի կամ հետծննդաբերական դեպրեսիայի առաջացման, իսկ ծայրամասային անոթային սպազմը (ձեռքի կամ ոտքի մատներ) կարող է Ռեյնոյի համախտանիշ առաջացման պատճառ դառնալ։ Բրոմոկրիպտինի երկարատև կիրառումը կարող է բերել փսիխոտիկ ախտանիշների առաջացման կամ վատթարացման, ինչպես նաև կարող է զարգանալ ծայրամասային նեյրոպաթիա և կենտրոնական նյարդային համակարգի խանգարումներ։ Այնուամենայնիվ, պետք է հաշվի առնել, որ բրոմոկրիպտինի և շատ նմանատիպ հակապարկինսոնյան դեղամիջոցների ավելի մեծ ազդեցություն են դրսևորում ''D2S'' ընկալիչի վրա (համարվում է, որ հիմնականում առկա է արգելակող *D2* աուտոընկալիչների տեղամասերում)՝ ի համեմատ ''D2L'' ընկալիչի։ Դեղորայքային գերդոզավորման կամ կտրուկ դադարեցման դեպքում կարող է զարգանալ՝ միասթենիա, անքնություն, ասթենիա, գլխապտույտ, տախիկարդիա, միոկարդիտ, տեսողության խանգարում, հանման համախտանիշ։ Պարկինսոնի հիվանդության բուժման ժամանակ բրոմոկրիպտինի բարձր դեղաչափերով օգտագործման դեպքում նկարագրվել է՝ թոքերի ֆիբրոզ։

Նախքան հղիությունը բրոմոկրիպտինի, ինչպես մյուս բոլոր այլ դեղամիջոցների, ընդունումը պետք է դադարեցվի հղիության թեստի հաստատումից հետո, եթե բուժման շարունակականությունը բժշկական տեսանկյունից անհրաժեշտ չէ:

Կլինիկական փորձը ցույց է տալիս, որ բրոմոկրիպտինի ընդունումը հղիության ընթացքում բացասաբար չի ազդում վերջինիս ընթացքի կամ արդյունքի վրա: Հիպոֆիզի ադենոմա (պրոլակտինոմա) ախտորոշմամբ հղի կանանց մոտ, բրոմոկրիպտինով բուժումը ժամանակավորպաես դադարեցվում է և կատարվում է մոնիտորինգ հսկողություն հղիության ողջ ընթացքում: Եթե ի հայտ են գալիս պրոլակտինոմայի զգալի նշաններ, ինչպիսիք են՝ ամենորեա, գալակտորեա կամ տեսողության խանգարում, բրոմոկրիպտինով բուժումը պետք է վերսկսվի, կամ պետք է դիտարկել վիրաբուժական միջամտություն: Հատուկ զգուշություն է պահանջվում այն ​​հիվանդներին, ովքեր ստանում են օրական բարձր դեղաչափեր կամ վերջերս ընդունել են անոթասեղմիչներ, ինչպիսիք են՝ սիմպաթոմիմետիկներ կամ էրգոտային ալկալոիդներ, ներառյալ՝ դիհիդրոէրգոտամին, էրգոմետրինը կամ մեթիլերգոմետրին: Չնայած բրոմոկրիպտինի և այս դեղամիջոցների միջև փոխազդեցության վերաբերյալ հստակ ապացույցներ չկան, դրանց միաժամանակյա օգտագործումը հետծննդաբերական շրջանում խորհուրդ չի տրվում։

Դոֆամինի ագոնիստների երկարատև կիրառումից հետո, բրոմոկրիպտինի դեղաչափի աստիճանական նվազեցումը կամ կտրուկ դադարեցումը կարող է առաջացնել հանման համախտանիշ հետևյալ հնարավոր կողմնակի ազդեցություններով՝ տագնապ, խուճապային խանգարում, դիսֆորիա, դեպրեսիա, դյուրագրգռություն, սուիցիդալ մտքեր, գերհոգնածություն, գերճնշում, փսխում, գերքրտնարտադրության և թմրամիջոցների նկատմամբ տենչ։ Այն հակացուցված է միաժամանակ կիրառել՝ *CYP3A4*-տեսակի հզոր ինհիբիտորների հետ, ինչպիսիք են՝ մակրոլիդային հակաբիոտիկներ։ Այն հակացուցված է լյարդի կամ երիկամային ծանր հիվանդություններ ունեցող անձանց, ինչպես նաև նյարդահոգեբանական խանգարումներ ունեցող հիվանդներին։

## Դեղագիտություն
### Ֆարմակոդինամիկա

Բրոմոկրիպտինը դոֆամինային *D2 ընկալիչի* մասնակի ագոնիստ է։ Այն նաև փոխազդում է այլ դոֆամինային ընկալիչների և տարբեր սերոտոնինային և ադրեներգիկ ընկալիչների հետ: Բացի այդ, պարզվել է, որ բրոմոկրիպտինը կանխում է գլուտամինաթթվի արտազատմանը՝ հակադարձելով *GLT1* փոխադրիչին։ Հաշվի առնելով սերոտոնինային *5-HT2A* ընկալիչի ագոնիստ լինելուն, բրոմոկրիպտինը պայմնականորեն նկարագրվում է որպես ոչ հալյուցինոգեն դեղամիջոց։

Որպես *5-HT2B* ընկալիչի թաքնված անտագոնիստ, համարվում է, որ այն սրտի փականային հիվանդության զարգացման ռիսկ չի ներկայացնում։ Այն հակադրվում է այլ էրգոլիններին, որոնք գործում են որպես *5-HT2B* ընկալիչի ագոնիստներ, ինչպիսիք են՝ կաբերգոլին և պերգոլիդ, սակայն ազդեցության մեխանիզմով նման է լիզուրին դեղամիջոցին, որը նույնպես 5-HT2B ընկալիչի անտագոնիստ է։ Այնուամենայնիվ, այլ ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվել է, որ բրոմոկրիպտինը՝ 5-HT2B սերոտոնինային ընկալիչի մասնակի ագոնիստ է և կապված է սրտի փականային հիվանդության զարգացման և դրան առնչվող այլ բարդությունների հետ։

Բրոմոկրիպտինը ցիտոքրոմ P450 համակարգի (CYP3A4 իզոֆերմենտ) և՛ սուբստրատ է, և՛ ինհիբիտոր: Հետևաբար, անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել բրոմոկրիպտինը՝ CYP3A4-ի հզոր ինհիբիտորների կամ սուբստրատների (ազոլային հակասնկային դեղամիջոցներ, ՄԻԱՎ պրոտեազի ինհիբիտորներ) հետ միաժամանակ ընդունելիս:

## Քիմիական կառուցվածք
Ինչպես բոլոր էրգոպեպտիդները, բրոմոկրիպտինը ցիկլոպեպտիդ է, որի եռապեպտիդային հատվածի երկու պեպտիդային խմբերը խաչաձև կապված են՝ երկու օղակների միջև կազմելով >N-C(OH)32H40BrN5O5*, որը համարվում է էրգոկրիպտինի կիսասինթետիկ ածանցյալ։ Այս [[Դեղամիջոցների ընդունման եղանակներ|դեղամիջոցի]] [[սինթեզ]]ը արձանագրվել և հաստատվել է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ]]ում՝ [[1968]] թվականին։

Բրոմոկրիպտինի արագ ազդող ձևը՝ (Cycloset), [[2009]] թվականին ներառվել է [[Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն|«Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության»]] կարևորագույն [[Դեղեր և բժշկություն|դեղերի ցանկում]]։

== Հասարակություն և մշակույթ ==
=== Ապրանքանիշ ===
[[2017]] թվականից սկսված, ամբողջ աշխարհում բրոմկրիպտինի վաճառքային անվանումներից են՝ (Abergin, Barlolin, Brameston, Brocriptin, Brom, Broma-Del, Bromergocryptine, Bromergon, Bromicon, Bromocorn, Bromocriptin, Bromocriptina, Bromocriptine, Bromocriptine mesilate, Bromocriptine mesylate, Bromocriptine methanesulfonate, Bromocriptini mesilas, Bromocriptinmesilat, Bromomodel, Bromokriptin, Bromolac, Bromotine, Bromtine, Brotin, Butin, Corpadel, Cripsa, Criptine, Criten, Cycloset, Degala, Demil, Deparo, Deprolac, Diacriptin, Dopagon, Erenant, Grifocriptina, Gynodel, kirim, Kriptonal, Lactodel, Medocriptine, Melen, Padoparine, Palolactin, Parlodel, Pravidel, Proctinal, Ronalin, Semi-Brom, Serocriptin, Serocryptin, Suplac, Syntocriptine, Umprel, Unew, Updopa, Upnol B, Volbro)։

2017 թվականին, այն նաև վաճառվում էր [[մետֆորմին]]ի հետ համակցված դեղամիջոցի տեսքով՝ «*Diacriptin-M»* անվանումով, և որպես [[Անասնաբուժական թունաբանություն|անասնաբուժական դեղամիջոց]]՝ *«Pseudogravin»'' ապրանքանիշի ներքո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Դեղեր
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Դեղերի չարաշահումից մահացածներ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ ըստ տարրերի
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա
Կատեգորիա:Ըստ օրգան-համակարգերի վրա ազդեցության դեղեր