Ոչ նյուտոնական հեղուկ

**Ոչ նյուտոնական հեղուկ** են անվանում այն հեղուկը, որի ընթացքում նրա մածուցիկությունը կախված է գրադիենտի արագությունից։ Սովորաբար նման հեղուկները խիստ անմիատարր են։ Ամենապարզ ցուցադրական կենցաղային օրինակ կարող է հանդիսանալ օսլայի խառնուրդը փոքր քանակությամբ ջրի հետ։ Ինչքան ավելի արագ է տեղի ունենում հեղուկում նյութը կապող մակրոմոլեկուլների արտաքին ազդեցությունը, այնքան բարձր է հեղուկի մածուցիկությունը։

## Պատմություն
17-րդ դարի վերջում Իսահակ Նյուտոնը ուշադրություն է դարձրել, որ արագ թիավարումն ավելի դժվար է, քան եթե դա անել դանդաղ։ Նա ձևակերպեց օրենք, որի համաձայն՝ հեղուկի մածուցիկությունը մեծանում է համամասնորեն ուժի ազդեցությանը դրա վրա։ Նյուտոնը լրացուցիչ ուշադրություն է դարձրել հեղուկների առանձնահատկություններին, երբ փորձել է գլանի պտտման միջոցով ստեղծել Արեգակնային համակարգի մոլորակների շարժումը, պատկերելով Արևը ջրի մեջ։ Եթե պահպանել գլանի պտույտը, ապա պտույտը աստիճանաբար փոխանցվում է հեղուկի ամբողջ զանգվածին։ Հետագայում նման հեղուկների հատկությունները նկարագրելու համար սկսել են օգտագործել «ներքին շփում» և «մածուցիկություն» տերմինները, ստացած նույն տարածումը։ Նյուտոնի այդ աշխատանքները սկիզբ դրեցին մածուցիկության և ռեոլոգիաի ուսումնասիրությանը (ֆիզիկայի բաժին, որը ուսումնասիրում է դեֆորմացիաներ և նյութերի հոսկանությունը)։

## Հեղուկի ռեոլոգիական մոդելներ
Դասակարգումը կատարվում է մածուցիկության լարման կախվածությունից տեղաշարժի արագությունից (արագության գրադիենտից) \dot \gamma = \left| \frac{\partial \vec v}{\partial z} \right|, որտեղ \vec v՝ հոսանքի արագությունն է։
* Նյուտոնական հեղուկ՝ գծային օրենք. \sigma = \alpha \dot \gamma 
*
* Կեղծ պլաստիկ՝ n , դանդաղ շարժումների ժամանակ մածուցիկությունը մեծ է, հետո սպանում է։
* Դիլատանտային հեղուկ՝ n > 1 , մածուցիկությունը մեծանում է աճող արագությամբ։
* Բինգհամ պլաստիկ՝ Բինգհամի մոդելը նման է չոր շփման մոդելին. \sigma = \begin{cases}
\sigma_0 + \alpha \dot \gamma, \dot \gamma > 0 \\
-\sigma_0 + \alpha \dot \gamma, \dot \gamma 
* Բինգհամ հեղուկի լավ օրինակ է ներկը՝ կապող նյութերի գործողություն հաշվին առաջանում լարման շեղման շեմը, և այն կարող է ստեղծել ուղղահայաց մակերեսների վրա անշարժ շերտեր։ Ցանկացած այլ հեղուկներ կհոսեն դեպի ներքև։ Ոչ նյուտոնական հեղուկների համար հնարավոր է այլ ազդեցությունների դիտարկում, կապված ոչգծայնությամբ կամ գոյության շեմի հետ։
Ոչ նյուտոնական հեղուկի առանձին դեպք են հանդիսանում՝ տիքսատրոպիկ և ռեոպեքս հեղուկները, որոնց մածուցիկությունը փոփոխվում է ժամանակի ընթացքում։
Այլ դասակարգումը՝ \eta մածուցիկության կախվածությունից \dot\gamma մղման արագության մեծությունից։
* \frac{d\eta}{d\dot\gamma}>0 համապատասխանում է դիլատանտային հեղուկի դեպքին;
* \frac{d\eta}{d\dot\gamma} համապատասխանում է կեղծ պլաստիկ հեղուկի դեպքին։
Դիլատանտային հեղուկի բնորոշ օրինակ են հանդիսանում պինդ մասնիկների խտացրած կախույթները, իսկ կեղծ պլաստիկներինը՝ հալչումները և լուծույթները։

## Մշակույթում
մինի|աջից|«Ձեռքերի մաստակը» հանգստության ժամանակ ցուցաբերում է հեղուկի հատկությեւններ
Որպես հայտնի օրինակներ կարելի է բերել «Ձեռքերի մաստակ» և «լիզկան» խաղալիքները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# Ուիլկինսոն Ու. Լ. Ոչ նյուտոնական հեղուկներ։ / թարգմանություն անգլերենից՝ Մ., 1964։
# Աստարիտա Ջ., Մարրուչի Ջ. Ոչ նյուտոնական հեղուկների հիդրոմեխանիկայի հիմքեր։ / թարգմանություն անգլերենից՝ Մ., 1978։
# Ռեյներ Մ. Ռեոլոգիա։ / թարգմանություն անգլերենից՝ Մ., 1965։
# Շուլյման Զ. Պ. Ռեոֆիզիկայի մասին զրույցներ։ — Մն., 1976։
# Ռեոլոգիական նյութերի հատկությունների ուսումնասիրումը։

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ոչ նյուտոնական հեղուկի հետ փորձարկումներ (վիդեո) 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հիդրոդինամիկա
Կատեգորիա:Պոլիմերներ