open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1962-63 NBA մրցաշրջան

**1962-62 NBA մրցաշրջան**, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 17-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Բոստոն Սելտիքս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ վեց խաղերի արդյունքում, «Սելտիքս»-ը հաղթել է «Լոս Անջելես Լեյքերս»-ին։

1962 թվականի NBA դրաֆթի «Չիկագո Զեֆիրս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է ծանր հարձակվող Բիլ ՄըքԳիլը։ Դրաֆի ժամանակ 3-րդ համարի ներքո ընտրվել է Զելմո Բիտին, 7-րդ համարի ներքո՝ Ջոն Հավլիչեկը, իսկ 8-րդ համարի ներքո՝ Թերի Դիշինգերը։ Տարածքային դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է Դեյվ Դեբուշեն և Ջերի Լուկասը։

Այս մրցաշրջանից սկսած սկսվել է ընտրվել մրցաշրջանի լավագույն սկսնակներից կազմված սիմվոլիկ հավաքական, ինչպես նաև սկսվել է ընտրվել լավագույն մարզիչը։

## Պարբերական առաջնություն

: *Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս*

## Փլեյ օֆ

## Ցուցանիշներով առաջնորդներ

## Մրցանակներ՝ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ
* **NBA ամենաարժեքավոր խաղացող:** Բիլ Ռասել, Բոստոն Սելտիքս
* **[[NBA տարվա սկսնակ]]:** Թերի Դիշինգեր, Չիկագո Փեքերս
* **[[NBA տարվա մարզիչ|Տարվա մարզիչ]]:** Գարի Գալատին, Սենթ Լուիս Հոքս

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի առաջին հավաքական]]:**
** Հ Էլջին Բեյլոր
** Հ Բոբ Փեթիթ
** Կ Բիլ Ռասել
** Պ Օսկար Ռոբերտսոն
** Պ Ջերի Ուեսթ

* **[[NBA բոլոր աստղերի հավաքական|Բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական]]:**
** Հ Թոմ Հեյնսոն
** Հ Բեյլի Հաոուել
** Կ Ուիլթ Չեմբեռլեն
** Պ Բոբ Քոուզի
** Պ Հել Գրիր

* **[[NBA սկսնակների հավաքական]]**
** Թերի Դիշինգեր
** Չետ Ուոքեր
** Զելմո Բիտի
** Ջոն Հավլիչեկ
** Դեյվ Դեբուշե

## Աղբյուրներ
* 1962-63 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Վասիլի Ալեքսեևի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Վասիլի Ալեքսեևի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, որը նվիրված է Պուտիլովյան գործարանի բանվոր, ՌՍԴԲԿ Նարվայի շրջկոմի անդամ, Պետրոգրադի բանվորական երիտասարդության սոցիալիստական միության կազմակերպիչներից մեկին, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, 1919 թվականին Գատչինայի հեղափոխական կոմիտեի նախագահ Վասիլի Պետրովիչ Ալեքսեևին։

## Պատմություն
Տեղադրվել է Լենինգրադում, 1928 թվականին, Նարվսկի շրջանի (այժմ՝ Կիրովի շրջան) Ստաչկաների պողոտայում։ Վասիլի Ալեքսեևի հուշարձանը տեղադրվել է այն շենքի առջև, որտեղ 1917 թվականի օգոստոսին տեղի է ունեցել ՌՍԴԲԿ(բ) VI համագումարը, որի մասնակիցն է եղել Ալեքսեևը։

Քանդակագործն է Մատվեյ Խառլամովը (1870-1930)։

Հուշարձանը բրոնզե ձուլածո կիսանդրի էր՝ մոխրագույն ողորկված գրանիտից պատրաստված երկումետրանոց պատվանդանի վրա։ Կիսանդրու բարձրությունը 0,8 մետր էր։

Հուշարձանին արված մակագրությունը.

*«Վասյա Ալեքսեև<br />Կոմերիտմիության հիմնադիրներից մեկը <br />ծնվ.՝ 1897 թ.<br />*մահ.՝* 1919 թ*.*»:*

Ստաչկաների հրապարակի վերակառուցման և Ա. Մ. Գորկու անվան մշակույթի պալատի կառուցման ընթացքում 1930-ական թվականներին հուշարձանը տեղափոխվել է Հունվարի 9-ի զբոսայգի։

Վանդալության ակտերի պատճառով կիսանդրին տեղափոխվել է Քաղաքային քանդակի պետական թանգարան, իսկ Հունվարի 9-ի զբոսայգում տեղադրվել է կիսանդրու գիպսե պատճենը։ Սանկտ Պետերբուրգի նահանգապետի 2000 թվականի մարտի 6-ի թիվ 227-р հրամանով հուշարձանը զրկվել է մոնումենտալ արվեստի պահպանվոող հուշարձանի կարգավիճակից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сакт-Петербург. Энциклопедия

Կատեգորիա:1928 հիմնադրումներ
Կայան աշտարակ

**Կայան աշտարակ** (),  շինարարության ժամանակ հայտնի էր **Անվերջության աշտարակ** անվամբ, 75 հարկանի երկնաքեր Դուբայում։ Բարձրությունը 306 մետր է։ Աշտարակը նախագծել է *Skidmore*, *Owings* և *Merrill SOM* ճարտարապետական խումբը, որը նաև եղել է Դուբայի Բուրջ Խալիֆա և Չիկագոյի Թրամպ աշտարակների նախագծերի հեղինակը։ Այն բացվել է 2013 թվականի հունիսի 10-ին։ Աշտարակը աշխարհի ամենաբարձրահարկ կառույցն է, որն ունի 90 աստիճանի ոլորում։ Այս ռեկորդը գերազանցել է Շանհայի աշտարակը, որը բացվել է 2015 թվականի փետրվարին։ 2015 թվականի տվյալներով՝ Ասիայի ամենաբարձր շենքերի ցանկում 74-րդն է, իսկ աշխարհում՝ 94-րդը։

## Ձևավորում
մինի|ձախից
Երկնաքերի բարձրությունը կազմում է 307.3 մետր (ըստ այլ տվյալների՝ 303,9 մետր), հիմքի խորությունը՝ 27 մետր։ Ունի 73 վերերկրյա և 7 ստորգետնյա հարկեր, 8 վերելակ, հինգհարկանի ստորգետնյա կայանատեղի՝ 610 ավտոմեքենաների համար, 495 էլիտար բնակարաններ, որոնց արժեքը 2-ից մինչև 3,5 միլիոն դիրհամ է։ Բնակարանների 80 %-ը վաճառված է եղել մինչև շինարարության ավարտը։ Աշտարակը *Skidmore, Owings & Merrill* ճարտարապետական բյուրոյի նախագիծն է, պատերը հիմքից մինչև տանիք հավասարաչափ ոլորված են 90 °-ով, յուրաքանչյուր հարկը նախորդից՝ 1.2 °-ով։ Կայան աշտարակի բնակարանները ձևավորված են փայտյա հատակներով, չինական սինթետիկ մարմարե սալիկներով և խոհանոցային պարագաներով։ Աշտարակի ետևում կա հինգհարկանի ավտոկայանատեղի։ Աշտարակի բնակարանները կարելի է նաև վարձակալել հանգստյան օրերին կամ արձակուրդներին։

## Պատմություն
Աշտարակի շինարարությունը սկսվել է 2006 թվականին։ 2007 թվականի փետրվարի 7-ին արհեստական ծոցի ջուրը լցվել է շինարարական հրապարակ՝ ողողելով հետագա երկնաքերի հիմքը։ Մոտ հարյուր աշխատողներ ժամանակին տարհանվել են 20 մետր խորությամբ փոսից, որտեղ ջուրն ամբողջությամն լցվել է չորս րոպեում։ Այս միջադեպի պատճառով շենքի շինարարությունը հետաձգվել է մեկուկես տարով և վերսկսվել է 2008 թվականի հուլիսին։ 2013 թվականի հունիսի 10-ին տեղի է ունեցել Կայան աշտարակի հանդիսավոր բացումը։ Այդ պահից ի վեր՝ Կայանը համարվում է ամենաբարձր պտտված շինությունն աշխարհում՝ հետ թողնելով շվեդական Թուրնինգ Թորսո երկնաքերը։ Բացման ժամանակ սեփականատերը հայտարարել է «Անվերջության աշտարակ»-ի անվանափոխման մասին՝ Կայան աշտարակի՝ ասելով, որ ուզում է այս շինությանը տալ օրիգինալ անվանում, որից չկա աշխարհի ոչ մի ծայրում, իսկ «Անվերջություն» անվամբ աշտարակները մի քանիսն են։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cayan Group 
* Կայան աշտարակ   *skyscrapercenter.com կայքում
* [http://www.archdaily.com/331128/in-progress-infinity-tower-som/ Կայան աշտարակ]  *archdaily.com կայքում
* Կայան աշտարակ  *[[Skidmore, Owings and Merrill|som.com]]* կայքում
Կատեգորիա:Դուբայի երկնաքերներ
Կատեգորիա:Ասիայի երկնաքերներ
Կատեգորիա:Դուբայի հյուրանոցներ
Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակ

**«Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակ»**, միջոցառումների շարք՝ նվիրված հայ գրող, ազգային և հասարակական գործիչ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակին։ Միջոցառումները տեղի կունենան Երևանում, Դսեղում և Թբիլիսիում։ 2017 թվականի նոյեմբերին Փարիզում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենտրոնակայանում տեղին ունեցած գլխավոր կոնֆերանսի 39-րդ նստաշրջանի ժամանակ  Կոմիտասի և Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյա հոբելյաններն ընդգրկվել են   «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի՝ Հռչակավոր մարդկանց և կարևոր իրադարձությունների» 2018-2019 թվականների  օրացույցում։

2018 թվականի հունիսին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրամանով ստեղծվել է Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակը նշող հոբելյանական հանձնաժողով։ Հոբելյանական միջոցառումների մեկնարկը կտրվի 2019 թվականի փետրվարի 19-ին՝ Թումանյանի թանգարանում։ Հոբելյանական հանձնաժողովի նախագահ է նշանակվել ՀՀ Կրթության և գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը։

Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակի առթիվ՝ 2019 թվականի փետրվարի 18-ին Հովհաննես Թումանյանի թանգարանում «Հայփոստ» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից մարվել և շրջանառության մեջ է դրվել մեկ նամականիշով  գեղաթերթիկ։ Գեղաթերթիկի մարման արարողությանը  մասնակցել են  ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Արտակ Ապիտոնյանը, ՀՀ կրթության և գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը, ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Հակոբ Արշակյանը, «ՀայՓոստ» ընկերության խորհրդի նախագահ Խուան Պաբլո Գեչիջյանը, ՀՀ Ֆիլատելիստների միության նախագահ Հովիկ Մուսայելյանը։

## Միջոցառումներ
### Դսեղ
Հովհաննես Թումանյանի 150-ամյակի առթիվ փետրվարի 19-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն  այցելել է Դսեղ։ Նիկոլ Փաշինյանը ծաղիկներ է դրել Հովհաննես Թումանյանի կիսանդրու առաջ և շրջել  տուն-թանգարանի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյան
Microsoft Lumia 950 XL

**Microsoft Lumia 950 XL** (կոդային անվանումը՝ *Cityman*, հիշատակում հին Nokia Cityman-ին), սմարթֆոն մշակված Microsoft-ի կողմից, պաշտոապես ցուցադրվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 6-ին և թողարկվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին ավելի փոքր Lumia 950-ի հետ։ Lumia 950 XL-ը Nokia Lumia 1520-ի հաջորդողն է և առաջին հեռախոսներից մեկն է որ ի սկզբանե աշխատում է Windows 10 Mobile-ով։ Հեռախոսը հիմնականում նախատեսված էր դրոշակակիր սարքավորում ցանկացող օգագործողների համար, ի տարբերություն Microsoft-ի բյուջետային սարքերի շուկայի զարգացման վրա կենտրոնանալու նախկին ռազմավարության։

## Սարք
Lumia 950 XL-ն ունի պոլիկարբոնատ շրջանակ փոխարինելի ետևի կափարիչով, որը թույլ է տալիս մուտք գործել մարտկոց ինչպես նաև SIM և microSD քարտի սլոթներ։ Հեռախոսը հասանելի է երկու գույնով, սև և սպիտակ, սակայն երրորդ կողմի փոխարինման կափարիչները հասանելի են տարբեր գույներով և նյութերով։

### Ներքուստ
Lumia 950 XL-ը օգտագործում է Qualcomm Snapdragon 810 MSM8994 չիպ, որը համատեղում է չորս 2&nbsp;ԳՀց Cortex-A57 և չորս 1.5&nbsp;ԳՀց Cortex-A53 միջուկներ big.LITTLE ճարտարապետության մեջ, թույլ տալով առավել ինտենսիվ հաշվարկային աշխատանքներ "big" միջուկներում ավելի արագ աշխատեցնելու համար իսկ քիչ առաջնահերթությամբ հոսքերը աշխատեցնել դանդաղ "LITTLE" միջուկներում։ Չիպը նաև ներառում է Adreno 430 ԳՄ և սառեցվում է ջերմային խողովակով որը շեղում է հեռախոսի մեջ տաքությունը։

Հեռախոսն ունի 3&nbsp;ԳԲ LPDDR4-ով ՕՀՍ, և 32&nbsp;ԳԲ ներքին հիշողություն որը կարող է ընդլայնվել microSD քարտերով մինչև 256&nbsp;ԳԲ չափով։

### Էկրան
Lumia 950 XL-ն ունի 5.7 դյույմ AMOLED էկրան 2560x1440 (WQHD) բանաձևով և 16:9 տեսանկյունային հարաբերակցություն։ Պիքսելի խտությունը 518&nbsp;ppi է։ Էկրանը պաշտպանված է Gorilla Glass 4-ով և ունի ClearBlack տեխնոլոգիա արևի լույսի տակ տեսանելիության բարելավման համար, ինչպես նաև կրկնակի սեղմում արթնանալու համար, բայց ի տաբերություն նախկին Lumia դրոշակակիրների սա չի աջակցում գերզգայուն հպուման նման որոշ հատկություններ։

### Տեսախցիկ
left|thumb|Lumia 950 XL-ի ետևը
Lumia 950 XL-ը ունի 20&nbsp;ՄՊ PureView-բռենդավորված ետևի տեսախցիկ, որը պարունակում է1/2.4&nbsp;դյույմ BSI սենսոր1.12&nbsp;μm պիքսելներով և ֆազային ավտոֆոկուս, 6-տարր Carl Zeiss լինզա f/1.9 ապերկտուրայով, 5-րդ սենդի օպտիկական նկարի կայունացում, և եռակի-LED RGB լուսարձակ, որը կարող է կարգավորվել շրջակա լույսի գույնին համապատասխանեցնելու համար։ Նկարի առավելագույն բանաձևը 4:3 տեսանկյունային հարաբերակցությամբ 4992x3744 պիքսելն է (18.7&nbsp;ՄՊ) և 16:9 տեսանկյունային հարաբերակցությամբ 5344x3008 պիքսելը (16.1&nbsp;ՄՊ)։

## Ծրագրային ապահովում
Lumia 950 XL-ը սկզբնապես մեկնարկել է Windows 10 Mobile տարբերակ 1511-ով. Microsoft-ը թողարկել է Windows 10 Mobile տարբերակ 1607-ը (Anniversary Update) 2016 թվականի օգոստոսին, տարբերակ 1703-ը (Creators Update) 2017 թվականի ապրիլին և տարբերակ 1709-ը (Fall Creators Update) 2017 թվականի հոկտեմբերին։ Հեռախոսը կստանա ծրագրային ապահովման թարմացումներ մինչև 2019 թվականի դեպտեմբեր։

Երրորդ կողմի մշակողներին հաջողվել է տեղափոխել Windows 10 ARM-ը Lumia 950 XL-ի մեջ, հեռախոսին հնարավորություն ընձեռելով աշխատեցնել Windows-ի ամբողջական աշխատասեղանային տարբերակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Ռուզվելտի փողոց (Յալթա)

**Ռուզվելտի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ի պատիվ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահ Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտի։ Յալթայի հնագույն փողոցներից մեկն է, որը նախկինում կոչվել է Բուլվարնայա։

## Նկարագրություն
Ռուզվելտի փողոցը, որը գտնվում է Յալթա քաղաքի կենտրոնում, ընդամենը մոտ 200 մետր երկարությամբ կարճ փողոց է, որը դեմ է առնում առափին։ Այդ փողոցում են գտնվում Յալթայի առևտրային նավահանգիստը և քաղաքի հնագույն հյուրանոցը՝ «Բրիստոլը»։

## Անվանում
Փողոցը նախկինում կոչվել է Բուլվարնայա։ 1960 թվականին Ուկրաինական ԽՍՀ նախարարների խորհրդի որոշմամբ, ի նշանավորումն ԱՄՆ-ի նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտի 1945 թվականին Յալթայում գտնվելու և հաշվի առնելով Խորհրդային Միության և ԱՄՆ-ի միջև բարեկամական հարաբերությանների զարգացման գործում նրա ունեցած դերը, Բուլվարնայան վերանվանվեց Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի փողոց։

## Պատմություն
Յալթայի Հին քաղաքի առաջին փողոցներից մեկը կոչվում է Ֆ. Ռուզվելտի փողոց (Բուլվարնայա)։ Քաղաքի հնագույն փողոցը ժամանակին եղել է նաև Յալթայի գլխավոր և միակ համեմատաբար բարեկարգ մայրուղին։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին Բուլվարնայան խորհրդանշականորեն անվանում էին Յալթայի Նևսկի պողոտա։ Նրա երկարությունը մոտ 200 մ է։ Այն Պոչտովայա փողոցի (այժմ՝ Սվերդլովի փողոց) շարունակությունն է։ Բուլվարնայա փողոցն այն ժամանակվա փոքրիկ Յալթայում մոտ 4 տասնամյակ զբաղեցրել է գլխավոր դիրք։ Փողոցը հայտնվել է շնորհիվ Յալթայի նավահանգստի։ Նախկինում փողոցը կոչվել է Նաբերեժնայա, Պրիբրեժնայա (1855), Բուլվարնայա (1874)։

Փողոցի ճարտարապետական կառուցվածքը տարբերվում էր մոդեռն ոճի մի շարք նորաձև հյուրանոցներով և որակյալ տներով։ Փողոցի առաջին երկհարկանի շենքը 1830-ական թվականներին ճարտարապետ Կ. Էշլիմանի կառուցած մաքսատունն էր (Սվերդլովի փողոցի անկյունում)։ 19-րդ դարի առաջին կեսին պատերազմի ժամանակ ավերված թուրքական մզկիթի տարածքում մաքսատուն կառուցելու համար գեներալ-նահանգապետ Մ. Ս. Վորոնցովը հայտարարել էր մրցույթ-սակարկություն, որում հաղթել էր երկրորդ գիլդիայի վաճառական Ֆ. Ֆ. Մեդվեդևը։ 1980-ական թվականների սկզբին խարխլվածության պատճառով մաքսատան շենքն ապամոնտաժվեց։ Մինչ այդ շենքում գտնվում էր նավահանգստի գրասենյակը։
250px|մինի|ձախից|«Բրիստոլ» հյուրանոցի մուտքը
Ֆ. Ռուզվելտի փողոցում են գտնվում քաղաքի առաջին տները, որոնք պատկանել են կայսերական ընտանիքի անդամներին, իշխաններ Վորոնցովներին, Տրուբեցկոյներին, Վորոպաևներին, Վոլկովներին, ազնվականներ Գրիպիոտիներին և Պլատիներին, առևտրական Սոբեսին։ Մինչև 1875 թվականի ապրիլի 23-ը «Բրիստոլ» հյուրանոցը (նախկինում «Տավրիդա» հյուրանոց, ապա՝ արական գիմնազիա, 1892 թվականից՝ «Բրիստոլ» հյուրանոց) պատկանել է կայսերական ընտանիքի անդամներին և օգտագործվել որպես Յալթա հանգստանալու ժամանածների հյուրատուն։

1930-ական թվականներին Ռուսաստանի նախկին նավագնացության հին շենքերի տեղում ճարտարապետ Զ. Վ. Պերեմիլովսկու նախագծով կառուցվում է ծովային կայարանի շենքը։ 1950-ական թվականներին, առողջարանային քաղաքի վերականգնման ժամանակ, պատերազմի հետևանքով ավերված կայարանի շենքը վերականգնվում է ճարտարապետ Պ. Ի. Բրոննիկովի նախագծով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Յալթայի նավահանգիստ

**Յալթայի նավահանգիստ** (), ծովային առևտրային նավահանգիստ Ղրիմի հարավային ափին, Սև ծովի Յալթայի ծոցում։

Յալթայի կենտրոնում գտնվում է ուղևորային համալիրը, դեպի արևելք՝ Օտրադոյեում, գտնվում է բեռնաուղևորատար համալիրը։ Յալթայի նավահանգստին պատկանող նավահանգստային կայանները և ուղևորների տեղափոխման նավամատույցները տեղակայված են նաև Ղրիմի մյուս բնակավայրերում՝ Ֆորոս, Սիմեիզ, Ալուպկա, Միսխոր, «Ծիծեռնակի բույն», Ոսկի լողափ, Լիվադիա, Ինտուրիստ, Նիկիտայի բուսաբանական այգի, «Դոնբաս» առողջարան, Մորիս Թորեզի անվան առողջարան, Գուրզուֆ, Պարտենիտ, Բանվորական անկյուն, Ալուշտա, Մալորեչենսկոյե, Ռիբաչիե, Մորսկոյե, Սուդակ։

## Գործունեություն
Նավահանգիստն իրականացնում է ուղևորների տեղափոխություն Ղրիմի հարավյին ափի բնակավայրերի միջև, նավամատույցում և խարսխակայանում ընդունում է ճամփորդային նավերը։ Նավահանգստային նավատորմի նավերը, զբոսանավակները խորհրդային ժամանակաշրջանում տեղափոխում էին տարեկան մինչև 6 միլիոն ուղևոր, այժմ՝ մինչև 1,5 միլիոն։

Նավահանգիստը, 1986 թվականին Օտրադնոյեում շահագործման հանձնված տարեկան մինչև 2 մլն տոննա բեռի վերամշակման համար նախատեսված փոխաբեռնման համալիրի շնորհիվ, իրականացնում է նաև փոխաբեռնում։ Համալիրի տարածքը 3,34 հա է, բաց պահեստների տարածքը՝ 15 հազար մ²։  Օտրադնոյեի բեռնաուղևորային համալիրը ներառում է ամբարձիչներով հագեցած բեռնանավամատույց, ինչպես նաև նավերի ու լաստանավերի նավամատույց։

## Պատմություն
Բնակավայրը և նավահանգիստը ժամանակակից Յալթայի տարածքում գոյություն ունեին վաղուց, սակայն փաստագրվել է, որ 1833 թվականի օգոստոսի 14-ին Սուրբ Հովհանի (Կիլսե Բուրուն) հրվանդանում դրվել է ծովապատնեշի հիմքի առաջին քարը։ Միջոցառումը տեղի է ունեցել հանրության հոծ զանգվածի ներկայությամբ։ Ներկա է եղել անձամբ Նովոռոսիյսկի երկրամասի գեներալ-նահանգապետ Միխայիլ Վորոնցովը կնոջ հետ։ Հետևաբար Յալթա նավահանգստի աշխատակիցները հենց այդ օրն են համարում իրենց տոնը։

Նավահանգստի շինարարությունն ավարտվել է 1837 թվականին, սակայն մեկ տարի անց ալիքները ոչնչացրել են ծովապատնեշը։

Այնուհետև կառուցվել է խարսխված մեծ փայտյա նավամատույց, որը ևս երկար չի դիմացել. 1861 թվականին ուժեղ փոթորիկը նավամատույցը և նավերը նետել է ափ և ջարդուփշուր արել։

Ավելի քան կես դար Յալթան մնացել է առանց հուսալի նավամատույցի։ Միայն 1889 թվականին սկսվել է բարձր ալեբեկիչ եզրապատով և ալիքները մարող լիցքով նոր մեծ ծովապատնեշի կառուցումը։ Շինարարությունը տևել է երեք տարի։ Աշխատանքների ղեկավարներից մեկը հայտնի ճարտարագետ Ա. Լ. Բերտիե-Դելագարդն էր։ Այդ ծովապատնեշը գոյություն ունի մինչ օրս։

## Պատկերասրահ

Port_of_Yalta_1.jpg|Մասանդրայի բեռնաուղևորային համալիրի մոտ գտնվող Յալթայի քաղաքային ջրմուղի կեղտաջրերի մաքրման կայանը
Marshal Koshevoy moored in Port of Yalta in September 2005.jpg|«Մարշալ Կոշևոյ» նավը Յալթայի նավահանգստում, 2005 թվական
Port_of_Yalta_3.jpg|Մասանդրայի բեռնափոխադրման համալիրը
2008._Конверт._75_лет_ялтинскому_морскому_торговому_порту.jpg|Փոստային ծրար՝ Յալթայի առևտրային նավահանգստի 75-ամյակ, 2008 թվական


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Крымские Морские Порты — Ялтинский торговый порт 

Կատեգորիա:1833 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Յալթայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Սև ծովի նավահանգիստներ
Բիլ ՄաքԳիլ

**Բիլ «Բլուր» ՄաքԳիլ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Վաղ տարիներ
Բիլ ՄաքԳիլը ծնվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Տեխաս նահանգի Սան Անջելո քաղաքում։ Սովորել է Ջեֆերսոնի դպրոցում (Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա), որտեղ հանդես է եկել տեղի բասկետբոլիային թիմի կազմում։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի դիրքում։ Սովորել է Յուտայի համալսարանում։ 1962 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Չիկագո Զեֆիրս» ակումբի կողմից՝ ընդհանուր առաջին համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Նյու Յորք Նիքս», «Սենթ Լուիս Հոքս», «Լոս Անջելես Լեյքերս», «Դենվեր Ռոքեթս» (ABA), «Լոս Անջելես Սթարս» (ABA), «Փիթսբուրգ Փայփերս» (ABA) և «Դալաս Չեպերելս» (ABA) ակումբների կազմերում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 3 մրցաշրջան։ Մեկ անգամ ընդգրկվել է NCAA առաջին համաամերիկյան հավաքականի կազմում (1962), ինչպես նաև մեկ անգամ NCAA երկրորդ համաամերիկյան հավաքականի կազմում (1961)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 158 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 1613 միավոր (10,2 մ/խ), կատարել 611 անդրադարձ և 168 փոխանցում։

Իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի վերջին երկու մրցաշրջանը անցկացրել է ABA-ում։ Հանդես է եկել «Դենվեր Ռոքեթս», «Լոս Անջելես Սթարս», «Փիթսբուրգ Փայփերս» և «Դալաս Չեպերելս» ակումբների կազմերում։ ABA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 137 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 1481 միավոր (10,8 մ/խ), կատարել 675 անդրադարձ և 162 փոխանցում։

## Մահ
Բիլ ՄաքԳիլը մահացել է 2014 թվականի հուլիսի 11-ին 74 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը Basketball-Reference.com կայքում 
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ
Սենթ Լուիս 2018 (շախմատային մրցաշար)

**Սենթ Լուիս 2018** (**Sinquefield Cup**), միջազգային շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2018 թվականի օգոստոսի 17-ից 28-ը ԱՄՆ-ի Սենթ Լուիս քաղաքում։

Մրցաշարի հաղթողներ դարձան ամերիկացի գրոսմայստեր Ֆաբիանո Կարուանան, հայ գրոսմայստեր Լևոն Արոնյանը և նորվեգացի գրոսմայստեր Մագնուս Կառլսենը, որոնք 9 հնարավորից վաստակեցին 5½ միավոր։

## Մրցանակներ

## Մասնակիցներ

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցաշարի պաշտոնական կայք 
* Սենթ Լուիս 2018 մրցաշարը chesspro.ru կայքում
* Սենթ Լուիս 2018 մրցաշարը saintlouischessclub.org կայքում
* Սենթ Լուիս 2018 մրցաշարը theweekinchess.com կայքում

Կատեգորիա:Սենթ Լուիսի մրցաշարեր
Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Կատեգորիա:2018 ԱՄՆ-ում
Սադովայա փողոց (Յալթա)

**Սադովայա փողոց** (), Ղրիմի Յալթա քաղաքի կենտրոնական փողոցը, ներքաղաքային գլխավոր տրանսպորտային մայրուղին։ Քաղաքի միջով ընթացող գրեթե ողջ հասարակական տրանսպորտն անցնում է Սադովայա փողոցով։ Այս փողոցում են գտնվում Յալթայի գլխավոր ուղղափառ եկեղեցին՝ Ալեքսանդր Նևսկու տաճարը, դատախազությունը, ոստիկանությունը։

## Պատմություն
1843 թվականին կազմված Ղրիմի հարավային ափի առաջին քարտեզի համաձայն՝ այնտեղ, որտեղ գտնվում է Սադովայա փողոցը, անցնում էր Աուտկա-Դերեկոյ գրունտային ճանապարհը։ Ճանապարհից վերև՝ լեռան ստորոտով, հիմնականում խաղողի այգիներ էին, սակայն կային նաև կիրճեր։ Այդ հողերի մի մասը պատկանում էր տեղաբնակներին, իսկ մյուս մասը ձեռք էր բերել գեներալ-նահանգապետ Միխայիլ Վորոնցովը։

Աստիճանաբար շրջանի հողակտորները անցնում էին եկվոր հարուստների ձեռքը, որոնք այնտեղ կառուցում էին տներ, ամառանոցներ և պանսիոնատներ։

1900-ական թվականներին տարածքը պատկանում էր Ս. Վ. Տատարինովային, որը, մեծ գումարներ ներդնելով, այն կառուցապատել էր սեփական ձևով։ 1924 թվականից տարածքն անցավ քաղաքային իշխանությունների տիրապետությանը։

Ժամանակակից Սադովայա փողոցում գտնվող մեկ այլ հողակտոր պատկանել է փոխծովակալի այրի, ազնվական Ն. Մ. Զելյոնայային և նրա երկու որդիներին՝ Պավելին ու Ալեքսանդրին։ Նրա տունը շրջապատված էր մեծ պարտեզով։ Մոր մահից հետո Զելյոնի եղբայրներն այստեղ կառուցեցին ևս մի քանի տուն և սկսեցին դրանք տալ վարձակալությամբ, իսկ 1910 թվականին հողատարածքը ձեռք բերեց կոլեգիալ խորհրդական Պ. Յ. Պոլյանցևը, որը նույնպես տարածքը վարձակալությամբ հանձնում էր ամառային ամիսներին։ Որոշ ժամանակ անց ամբողջ ունեցվածքն անցավ նրա այրուն։

Սադովայա փողոցին հարակից տարածքում գտնվող հողօգտագործողների անունների ցանկը լի է ազնվականական կոչումներով։ Նրանց թվում են ակադեմիկոս և նկարիչ Ե. Մ. Մյասոյեդովի այրին, փոխծովակալ Գ. Յ. Պոպովի կինը, ծովակալ Ն. Մ. Չիխաչովը, վաճառական Ա. Ա. Ժելտիշևը։ Բարձրաստիճան տիտղոսներ և կոչումներ կրողների հենց այդ մեծ խտության պատճառով ժամանակակից Սադովայա փողոցի մի մասը կոչվել է Դվորյանսկայա փողոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Լոնդոն 2017 (շախմատային մրցաշար)

**Լոնդոն 2017** (*London Chess Classic 2017*) - միջազգային շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2017 թ. դեկտեմբերի 1-ից 11-ը Լոնդոնում։

* Ժամանակը. տրվում է 100 րոպե 40 քայլի համար և ևս 60 րոպե մինչև պարտիայի ավարտն ավելացվելով 30 վայրկյան յուրաքանչյուր քայլի համար սկսած առաջին քայլից։

## Մասնակիցներ

## Մրցանակներ
Մրցանակային ֆոնդը կազմել է 300 000 դոլար.

## Մրցափուլեր

## Մրցաշարային աղյուսակ

### [[Թայ-բրեյք]]

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ռեգլամենտ 

Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Մարիա Կարապետյան

**Մարիա Կարապետյան** (), Հայաստանի Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, լեզվաբան-երկրագետ, եվրոպագետ։ Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։

## Կենսագրություն
Մարիա Կարապետյանը ծնվել է 1988 թվականի փետրվարի 20-ին՝ Կիրովականում։ Մ

2008 թվականից մինչև 2013 թվականը աշխատել է Միջազգային որակյալ դպրոցների (Quality Schools International) Երևանի մասնաճյուղում որպես դասախոս։ 2011 թվականից մինչև 2018 թվականը տնօրինել է «Իմեջին» կոնֆլիկտների հաղթահարման կենտրոնը։ 2015 թվականից մինչև 2018 թվականը եղել է «Կովկասյան հրատարակություն. կոնֆլիկտների հաղթահարում» պարբերականի խմբագիրը։

Անդամակցում է «Ռոնդինե. խաղաղության ցիտադել» («Rondine Cittadella della Pace») իտալական ասոցիացիայի ղեկավար խորհրդին։

## Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։

## Քննադատություն
2023 թվականի հուլիսին Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում տեղի ունեցած Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության խորհրդարանական վեհաժողովի 30-րդ նստաշրջանի ընթացքում Հայաստանի Ազգային ժողովի պատվիրակության անդամ Մարիա Կարապետյանը ելույթ ունենալով հայտնել է, որ Հայաստանը ճանաչում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը՝ ներառյալ Լեռնային Ղարաբաղը, ինչի հետևանքով քննադատության է արժանացել հայ հանրության, հասարակական և քաղաքական գործիչների կողմից։

## Ընտանիք
Ամուսնացած չէ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Մրցություն (մուլտֆիլմ)

**Մրցություն** (), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1986 թվականին։ Պատմում է սև ու սպիտակ ներկերով զինված երկու տղաների ճակատամարտի մասին։ «Ուրախ կարուսել» № 17 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երկու սյուժեներից երկրորդն է։

## Սյուժե
Երկու տղաներ մրցույթ են կազմակերպում։ Նրանցից մեկը զինված էր սպիտակ ներկերով, իսկ մյուսը` սև։ Սկսելով նկարել պատի վրա` նրանք նորանոր կերպարներ են ստեղծում, որոնք մտնում են պայքարի մեջ։ Նախ հայտնվում են ճուտիկն ու ագռավը, հետո` հնդկահավն ու խոզը։ Խոզը դառնում է վիշապ, իսկ հնդկահավը` ձի։ Բայց հետո ձին դառնում է սպիտակ փիղ։ Սև ներկերով զինված տղան փղին տեղավորում է սև վանդակի մեջ։ Եվ այստեղ վիճաբանությունը նկարված կերպարներից փոխանցվում է նկարիչներին։ Կռվի ժամանակ տղաները փոխում են իրենց վրձինները, և կրկին մարտի մեջ են մտնում պատին նկարված հերոսներն ու առարկաները։ Թվում է, թե հակամարտությունը վերջ չունի, երբ անսպասելիորեն հաջողվում է ստեղծել այն, ինչը ներդաշնակորեն համատեղում է սև և սպիտակ ներկերը. դա գիշերային երկինքն է աստղերով։ Երկնքի վարագույրը բացվում է, և պարզ է դառնում, որ հակասությունները կարող են խաղաղ գոյատևել, ինչպես, օրինակ, շերտավոր զեբրը, նավաստին` շերտավոր շապիկով, սև-սպիտակ կատուն, պինգվինն ու կաչաղակը, իսկ վերջում` դաշնամուրի` ճանապարհի նմանվող ստեղները։

## Հեղինակներ
* Ռեժիսոր` Լյուդմիլա Կոշկինա
* Բեմադրող նկարիչ` Լյուդմիլա Կոշկինա
* Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` Էլվիրա Մասլովա, Նատալյա Բոգոմոլովա, Դմիտրի Կուլիկով
* Սցենարի հեղինակ` Ռոզա Խուսնուտդինովա
* Կոմպոզիտոր` Վլադիմիր Դավիդենկո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1986 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Վագիֆ Մուսթաֆաև

**Վագիֆ Բեհբուդ օկլի Մուսթաֆաև** (, ), ադրբեջանցի կինոռեժիսոր, դերասան, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ, Ադրբեջանի պետական մրցանակի դափնեկիր, «Պատվո շքանշան»-ի դափնեկիր (2018), Եվրասիայի Հեռուստատեսության ակադեմիայի առաջին փոխնախագահ։

## Կենսագրություն
Վագիֆ Մուսթաֆաևը ծնվել է 1953 թվականին Բաքվում։ Նախնական կրթությունը ստացել է թիվ 3 դպրոցում։ Ավարտել է Ադրբեջանի ժողովրդական տնտեսության պետական ինստիտուտը, հետագայում՝ Մոսկվայում բարձր ռեժիսորական դասընթացը։ Նա «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից նկարահանած մի շարք ֆիլմերի հեղինակ է։ Մուսթաֆաևի ֆիլմերը մրցանակներն են ստացել մի շարք միջազգային փառատոններում։ Պետական մրցանակի դափնեկիր է։ Ադրբեջանի մասնավոր տեղեկատվական-ժամանցային հեռուստառադիոընկերության *([[Space TV]])* տնօրենն է։

## Կոչումներ և պարգևներ
2000 թվականի դեկտեմբերի 18-ին նրան շնորհվել է Ադրբեջանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում `ադրբեջանական կինոյի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար։

2013 թվականի օգոստոսի 28-ին Վագիֆ Մուսթաֆաևը պարգևատրվել է «Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի պատվավոր դիպլոմ»-ով`Ադրբեջանում վավերագրական ֆիլմերի ստեղծման գործում ունեցած ներդրման համար։

Վագիֆ Մուսթաֆաևին շնորհվել է Սերբիայի արվեստի ակադեմիայի պատվավոր պրոֆեսոր։ Սերբիայի նախագահ Թոմիսլավ Նիկոլիչի որոշմամբ 2013 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Վագիֆ Մուսթաֆաևը շնորհվեց «Սերբական դրոշ» 3-րդ աստիճանի `Ադրբեջանի և Սերբիայի միջև բարեկամական հարաբերությունների զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար։

Վագիֆ Մուսթաֆաևը 2015 թվականի մայիսի 8-ին պարգևատրվել է Ռուսաստանի «Բարեկամություն» շքանշանով `Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև բարեկամության և համագործակցության զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։

2017 թվականին նա պարգևատրվել է Ուկրաինայի մեդիա աշխատողների ասոցիացիայի կողմից *«Согласия»* ոսկե մեդալով։

Վագիֆ Մուսթաֆաևը 2018 թվականի օգոստոսի 1-ին պարգևատրվել է «Պատվո» շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացների շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Պատահար ճահիճում

**Պատահար ճահիճում** (), ռուսական կարճամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ։ Նկարահանվել է ըստ Տատյանա Պոնոմարյովայի հեքիաթի։ 
«Ուրախ կարուսել» № 24 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երեք սյուժեներից առաջինն է։

## Սյուժե
Վնասարար և անխելք տղան ճահճում բարկացնում է ձկնկուլին։ Հետո փորձում է պարան գցել թռչնի վրա։ Դա դուր չի գալիս ձկնկուլին, և վերջինս հեռանում է։ Տղան ճահիճում մենակ է մնում և սաստիկ վախենում է։ Հետո ճահճի մոտ է գալիս վնասարար մի աղջիկ և սկսում բարկացնել տղային։ Տղան բարձրաձայն կանչում է իր մայրիկին, որը գալիս է և նրան տուն է տանում, աղջկան նույնպես ինչ-որ մեկը կանչում է, և նա գնում է։ Երբ ճահիճում արդեն կողմնակի մարդ չի մնում, ձկնկուլը հետ է վերադառնում։

## Նկարահանվող խումբ
* Ռեժիսոր` Արկադի Շեր
* Սցենարի հեղինակ` Արկադի Շեր
* Բեմադրող նկարիչ` Ելենա Ֆյոդորովա
* Անիմատոր` Նատալյա Բոգոմոլովա
* Կոմպոզիտոր` Անատոլի Ալեքսանդրով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1992 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Շառլ դե Բոնշան

**Շառլ Մելխիոր Արտյու դե Բոնշան** (, ), Վանդեայի խռովության առաջնորդներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ֆրանսիական Հեղափոխության սկզբում Բոնշանը գտնվում էր Մենայում գտնվող իր ամրոցում, որտեղ նա նշանակվել էր, որպես Անժուական հակահեղափոխական զորքերի առաջնորդ։ Հեղափոխության ավարտից հետո, երբ որ հակահեղափոխականները խռովություն սկսեցին, նա միացավ երկու այլ ռոյալիստական առաջնորդներին՝ Անրի Լա Ռոժակլեոնի և Ժակ Կատելինոյի։ Նրանց միավորված զորքերը գրավեցին Բրեսյուիրը և Տուարը։

Նանտի վրա անհաջող հարձակումից հետո նրա ձեռքը վիրավորվեց։ Չնայած դրան, երբ որ Սևրի մոտ ճակատամարտում Բոշանը զգաց, որ նրանք սկսում են կրվել, նա վիրավորված ձեռքով նետվեց ճակատամարտի թեժ կետը և փոխեց ճակատամարտի ընթացքը։ Նա փորձում էր խռովության մյուս առաջնորդներին ստիպել ընկրկել, սակայն նրան մեղադրեցին վախկոտության մեջ։

Բոնշանը զոհվեց Շոլեյի ճակատամարտում՝ կրծքին մահաբեր վնասվածք ստանալուց հետո։ Նահանջող զորքը նրան վերցրեց իր հետ և խոստում տվեցին վրեժ լուծել՝ սպանելով 5 հազար հանրապետական, սակայն արդեն կիսամահ Բոնշանը խնդրեց դա չանել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանդեայի խռովության առաջնորդներ
Սթիվեն Սթիգլեր

**Սթիվեն Մաք Սթիգլեր** (, ), Չիկագոյի համալսարանի վիճակագրության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Վիճակագրության պատմության վերաբերյալ մի շարք գրքերի հեղինակ է։

Սթիգլերը հայտնի է Սթիգլերի օրենքով, ըստ որի ոչ մի գիտական բացահայտում չի կոչվում իր սկզբնական բացահայտողի անունով։ Սթիգլերի օրենքը կարող է կիրառվել հենց իր հանդեպ։ Անվանումների վերաբերյալ օրենքի առաջին ձևակերպումը վերագրվում է սոցիոլոգ Ռոբերտ Քինգ Մերտոնին։

## Կենսագրություն
Սթիգլերը ծնվել է 1941 թվականին Մինեապոլիսում, 1982 թվականին տնտեսագիտությունից Նոբելյան մրցանակի արժանացած տնտեսագետ Ջորջ Սթիգլերի ընտանիքում։

1967 թվականին Սթիվեն Սթիգլերը գիտությունների թեկնածուի աստիճան է ստացել Բերկլիի Կալիֆորմիայի համալսարանում։ Նրա ատենախոսական աշխատանքը նվիրված էր դասական վիճակագրության գծային ֆունկցիաներին, նրա գիտական ղեկավարն է եղել հայտնի վիճակագիր Լյուսեն Լե Կամը։ Նրա հետազոտութունները կենտրոնացած էին վիճակագրական կայունության տեսության և վիճակագրության պատմության վրա։ Լայն շրջանակներում նա հայտնի է Սթիգլերի օրենքով, որը պնդում է, թե ոչ մի գիտական բացահայտում չի կոչվել իր սկզբնական բացահայտողի անունով։

Մինչև 1979 թվականը Սթիգլերը դասավանդել է Վիսկոնսինի համալսարանում, այնուհետև տեղափոխվել է Չիկագոյի համալսարան։ 2006 թվականին ընտրվել է Ամերիկյան փիլիսոփայության ընկերակցության անդամ, իսկ մինչև 1994 թվականը եղել է Մաթեմատիկական վիճակագրության ինստիտուտի նախագահ։

Սթիգլերը գրել է 1976 թվականի տնտեսագիտությունից Նոբելյան մրցանակակիր Միլթոն Ֆրիդմենի մասին, ով եղել է իր հոր` Ջորջ Սթիգլերի ընկերը։

## Մատենագրություն
### Գրքեր

* 
* 
* 

**Խմբագրած գրքեր**

* 
* 

### Հոդվածներ
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* Stigler, S. M. (1980). Stigler's law of eponymy. Transactions of the New York Academy of Sciences, 39: 147–58 (Merton Frestschrift Volume, F. Gieryn (ed))
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Սթավանգեր 2017 (շախմատային մրցաշար)

[250px|մինի|Մրցաշարի հաղթող [Լևոն Արոնյանը]]
**Սթավանգեր 2017** (**Norway Chess 2017**), միջազգային շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2017 թվականի հունիսի 5-17-ը Սթավանգերում։

* Ժամանակը. տրվում է 100 րոպե 40 քայլի համար, 50 րոպե 20 քայլի համար և ևս 15 րոպե մինչև պարտիայի ավարտն ավելացվելով 30 վայրկյան յուրաքանչյուր քայլի համար սկսած 61-րդ քայլից։

## Մրցանակներ
Մրցանակային ֆոնդը կազմել է 249 000 եվրո․

## Մասնակիցներ

## Մրցափուլեր

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Պաշտոնական կայք
* Սթավանգեր 2017 մրցաշարը theweekinchess.com կայքում
* Norway Chess. Ставангер, Норвегия
* Norway Chess 2017 онлайн, Ставангер

Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատը Նորվեգիայում
Գուարիկանա ազգային պարկ

**Գուարիկանա ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Բրազիլիայի Պարանա նահանգում։ Այն պաշտպանում է Ատլանտյան անտառի լեռնային տարածքի մի փոքր հատվածը։

## Տեղագրություն
Գուարիկանա ազգային պարկը ներառում է հետևյալ մունիցիպալիտետներից որոշ հատվածներ՝ Գուարատուբա (պարկի 67.49%-ը), Մորրետիս (19.47%) և Սան Ժոզե դուս Պինյաիս (13.04%)՝ Պարանա նահանգում։ Ազգային պարկի արևմուտքում է գտնվում Լանգե ազգային պարկը, հյուսիսում BR-277 մայրուղին, իսկ արևելքում BR-376 մայրուղին։ Գուարատուբա ծովածոցը ձգվում է դեպի հարավ-արևելք։ Այն ընդգրկում է 49286.87 հա տարածք։

Պարկը գտնվում է Կուրիտիբա սարահարթից արևելք տարածվող լեռներում։ Լեռնազանգվածի բարձրությունը սարահարթից 1000 մետր է, իսկ ծովի մակարդակից՝ 100-1680 մետր։ Տեղանքը լեռնային է, կտրտված է խորը հովիտներով։ Ազգային պարկն ամբողջությամբ գտնվում է Պարանայի ծովափնյա ավազանում, հիմնականում Կուբատաո և Կուբատաոզինհո գետերի ջրհավաք ավազանում։ Հյուսիս-արևելքի մի փոքր հատվածում գտնվող Պինտո և Սագրադո գետային ավազաններն են, որոնք հոսում են դեպի Պարանագուա ծովածոց։

Տարեկան տեղումների քանակը 3000 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 15-ից 28&nbsp;°C, իսկ միջինը կազմում է 22&nbsp;°C։ Պարկը Ատլանտյան անտառ բիոմի մի մասն է։ Այն տեղակայված է Արաուկարիայի և Ատլանտիկ խոնավ անտառների ցածր շրջանների միջև։ Կա աղքատ բուսականություն, սակայն Կանավիեյրասի և Իգրեջայի ավելի բարձր շրջաններում տարածվում են ալպյան մարգագետինները։

## Պատմություն
Գուարիկանա ազգային պարկը ստեղծվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 13-ին նախագահական հրամանագրով։ Կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Այն դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է՝ ապահովել խիտ խոնավ անտառների պահպանությունը և խառը տերևաթափ անտառները՝ ներառյալ բուսականությունը, կենդանական աշխարհը, ջրերը և երկրաբանական ռեսուրսներն ու հարակից բնական լանդշաֆտները։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 13-ի հրամանագրով հիմնվեցին նաև Սերրա դու Գանդարելա ազգային պարկը և Նասցենտես Գերաիզեյրաս կայուն զարգացող արգելոցը, (սրանք երկուսն էլ գտնվում են Մինաս Ժեյրասում), ինչպես նաև 30000 հա տարածք հավելվեց ներկայիս Մեդիո Ժուրուա արդյունահանող արգելոցին Ամազոնասում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*

Կատեգորիա:2014 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Ռաֆաիլ Կապրելյան

**Ռաֆայել Իվանի Կապրելյան** ( ), ազգությամբ հայ, խորհրդային փորձարկող օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս, ԽՍՀՄ վաստակավոր փորձարկող օդաչու (23.09.1961), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1969), փոխգնդապետ։
## Կենսագրություն և գործունեություն
Ծնվել է 1909 թվականին Ռուսական կայսրության Բաքու քաղաքում։ 1926 թվականին ավարտել է Բաքվի արդյունաբերակական-տնտեսական տեխնիկումը և կոնսերվատորիան։ 1927-1929 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի պելիտեխնիկական ինստիտուտում, 1932 թվականին ավարտել է Լենինգրադի քաղաքացիական ավիացիայի ինստիտուտը, այնուհետև աշխատել որպես ինժեներ։

1934 թվականին ավարտել է Բատայսկի քաղաքացիական ավիացիայի դպրոցը։ Աշխատել է որպես քաղաքացիական ավիացիայի օդաչու (1935—1941 թվականներին Մոսկվայում, իսկ 1938-1940-ական թվականներին Չինաստանում)։ 1941 թվականի հունիս ամսին սկսել է ծառայությունը բանակում, մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։

1941 թվականի նոյեմբեր ամսից մինչև 1943 թվականի մարտ ամիսը եղել է Մոսկվայի հատուկ ավիախմբի ջոկատի հրամանատար։ Կատարել է 57 մարտական թռիչք, այդ թվում՝ հակառակորդի խոր թիկունքում հետախույզների իջեցում (14 թռիչք), պարտիզանների բեռների փոխադրում (18 թռիչք), ռազմաճակատի գիծ ռազմամթերքներ և վիրավորների տեղափոխում (25 թռիչք)։

1942 թվականի հունվարի 28-ին նրա ղեկավարած ինքնաթիռը Դնեպրոպետրովսկի մարզի Կրիվոյ Ռոգ քաղաքի մոտ ընկել է եղանակային վատ պայմանների հետևանքով։ Անձնակազմը գերեվարվել է, և նրանց տեղավորել են Նիկոլաևի ճամբար։ 1942 թվականի օգոստոս ամսին Կապրելյանին հաջողվել է փախչել ճամբարից և միանալ Օվրուչ աղաքի մերձակայքում տեղակայված պարտիզաններին, որտեղ նա մասնակցել է մարտերի մինչև հոկտեմբերի 23-ը, երբ նրա ինքնաթիռը տեղափոխեցին Մոսկվա։ Հաջորդ տարի 1943 թվականին մարտի 10-ին վերադարձել է գունդ, շարունակելով կատարել մարտական թռիչքներ դեպի առաջնագիծ, տեղափոխելով վիրավորներ և տեղ հասցնելով ռազմամթերք։

Հայրենական Մեծ Պատերազմի տարիներին ցուցաբերած արիության և հերոսության համար, նաև նոր ավիացիոն տեխնիկայի փորձարկումների համար ԽՍՀՄ Գերագույնն խորհրդի 15.05.1975 թ. հրամանով ստեցել է ԽՍՀՄ հերոսի կոչում։ Նրան հանձնվել է նաև Լենինի անվան և «Ոսկե Սիրտ» շքանշան։

Ապրել է Մոսկվայում մահացել է 1984 թվականին հուլիսի 12-ին, թաղված է մոսկվայի Կունցեվսկյան գերեզմանատանը։

## Միջազգայի ռեկորդներ
8 համաշխահային ռեկորդի հեղինակ է, որոնցից մեկը որպես երկորդ օդաչու։

* 25.04.1956 թ. — Մի-4 ուղղաթիոով բեռնատարողության ռեկորդ, 2 տոննա քաշ, 6018 մ;
* 29.04.1956 թ. — արագության ռեկորդ (երկորդ օդաչու) Մի-4 ուղղաթիռով, երթուղու 500-րդ կմ-ի վրա 187,25 կմ/ժ;
* 30.10.1957 թ. — բեռնատարողության 2 ռեկորդ Մի-6 ուղղաթիոռվ, 10 000 կգ 2432 մ, և 2000 մ 12 000 կգ;
* 16.04.1959 թ. — բեռնատարողության ռեկորդ Մի-6 ուղղաթիոռվ, 10 000 կգ 4885 մ բարձրության վրա;
* 13.09.1962 թ. — բեռնատարողության 2 ռեկորդ Մի-6 ուղղաթիոռվ, 15 000 և 20 000 կգ 2738 մ բարձրություն, նաև 2000 մ բարձրություն 20 117 կգ;

## Գրականություն
* Книга о героях, Е., 1985.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* anunner.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Միքայել Զոլյան

**Միքայել Սուրենի Զոլյան** (), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, «Իմ քայլը» դաշինք։ Քաղաքագետ, հասարակագետ, հրապարակախոս, պատմական գիտությունների թեկնածու, դասախոս։

Սուրեն Զոլյանի որդին է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1980 թվականի հունիսի 19-ին Երևանում։ 2000 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության բաժինը։ 2001 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան՝ ավարտելով Բուդապեշտի Կենտրոնական եվրոպական համալսարանի ազգայնականության ուսումնասիրությունների բաժինը։
2002 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության բաժնի մագիստրատուրան։ 2005 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան՝ պատմության բաժինը։ Պատմական գիտությունների թեկնածու է։ 2002 թվականից դասավանդել է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանում, 2009 թվականին ստացել է դոցենտի գիտական կոչում։ 2002-2004 թվականներին դասախոսել է Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և քաղաքագիտության ֆակուլտետում։ 2007-2010 թվականներին եղել է Բրյուսովի անվան համալսարանի քաղաքացիական հասարակության և ժողովրդավարության հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն։ 2015-2017 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտում՝ որպես ավագ գիտաշխատող։

## Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համամասնական ցուցակով։
Որպես քաղաքական վերլուծաբան՝ հեղինակ է հայաստանյան և միջազգային գիտական ամսագրերում և մամուլում տպագրված բազմաթիվ վերլուծությունների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հասարակագետներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Պաու Բրազիլ ազգային պարկ

**Պաու Բրազիլ ազգային պարկ** (), ազգային պարկ Բահիա նահանգում, Բրազիլիա։ Այն Ատլանտյան անտառ բիոմի մաս է կազմում։

## Տեղագրություն
Պաու Բրազիլ ազգային պարկը գտնվում է Ատլանտյան անտառի բիոմում։ Ընդգրկում է 19 027 հա տարածք։ Պարկը ստեղծվել է 1999 թվականի ապրիլի 20-ի հրամանագրով, փոփոխության է ենթարկվել 2010 թվականի հունիսի 11-ին։ Գտնվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության ինստիտուտի հսկողության ներքո։ Այն դարձել է Կենտրոնական Ատլանտյան անտառի էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին։ Ազգային պարկը տեղակայված է Պորտու Սեգուրու մունիցիպալիտետում (Բահիա)։ Պաու Բրազիլը տեղակայված է Ֆրադես և Բուրանհեմ գետերի միջև։ Տարածքը ափամերձ հարթավայր է, որը գտնվում է 100-150 մետր բարձրության վրա։ Այն մասնատված է շատ խորը հովիտներով, որոնցով հոսում են գետեր։ Դրանցից շատերը սկիզբ են առնում ազգային պարկից։

Տարեկան միջին տեղումների քանակը կազմում է 1 389 մմ։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 21-26&nbsp;°C, միջինը՝ 23&nbsp;°C է։ Ազգային պարկն ընդգրկում է Ատլանտյան անտառի բիոմի խիտ ցածրադիր խոնավ անտառները, որոնցում աճում են պաու-բրազիլյան ծառերը (Caesalpinia echinata)։ Կան էնդեմիկ բույսերի 71 տեսակներ։ Դրանք են՝ *Arapatiella psilophylla*, *Tibouchina elegans*, *Manilkara multifida* և այլն։

## Պահպանություն
Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության պահպանվող տարածքների II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Ազգային պարկի հիմնական նպատակն է՝ պահպանել բնական էկոհամակարգերի էկոլոգիական հարմարություններն ու գեղեցկությունը՝ հնարավորություն ընձեռելով գիտական հետազոտությունների, կրթական գործունեության և էկոլոգիական զբոսաշրջության համար։ Կենդանական աշխարհը բազմազան է․ յագուար, պումա, արծիվ, փայտփորիկ, երկարապոչ թութակ և բզեզ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*

Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Բրազիլիայում
Կատեգորիա:1999 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցի (Յալթա)

**Սուրբ նահատակ Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցի** (), հունական եկեղեցի Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Յալթայի հնագույն եկեղեցիներից մեկն է։ Նրա մասին կա 1778 թվականի հիշատակություն։

## Պատմություն
Յալթայի և նրա շրջակայքի քրիստոնեական տաճարների ցուցակներում, երբ 1778 թվականին հույները արտաքսվեցին Ղրիմից, հիշատակվում է հունական հնագույն տաճարը՝ Սուրբ նահատակ Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցին, որը գտնվում էր Վերին Աուտկայում։ 1788 թվականին վերադառնալով իրենց նախկին բնակավայր՝ հույները վերականգնել են այդ ընթացքում ավերված եկեղեցին։ Այն կառուցվել է պետական միջոցներով և հանդիսավորությամբ օծվել 1842 թվականի նոյեմբերի 30-ին։ Եկեղեցու շենքը փայտյա էր։

19-րդ դարի վերջում Աուտկայի բնակչությունը արագ աճում էր, և ավելի ընդարձակ շենք կառուցելու անհրաժեշտություն առաջացավ։ 1898 թվականին հին եկեղեցին ապամոնտաժվեց և նրա տեղում կառուցվեց նոր շենք։ Նոր եկեղեցու կառուցման գործին ակտիվորեն մասնակցել է ռուս մեծ գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովը։ Այս առիթով նա բանակցել և հանդիպել է արքեպիսկոպոս Դմիտրիի հետ։ Նոր շենքը կառուցված է բյուզանդական ոճով։

Եկեղեցին կոչվել է քրիստոնեական սուրբ Թեոդորոսի անունով։ Թեոդորոս Դյուրոնը () կամ Ամասիացին ծնվել է Ամասիայի գյուղերից մեկում՝ քրիստոնեական ընտանիքում։ Շատ վաղ զրկվել է մորից։ Նա շատ ուժեղ երիտասարդ էր, և շրջանի զորահրամանատարը նրան ընդգրկեց իր բանակում։ Ճամփորդություններից մեկի ժամանակ, երբ հրամանատարը հանգստանում էր, նրա վրա հսկա վիշապօձ է հարձակվում։ Թեոդորոսը, ցատկելով, սրի հարվածով սատկացնում է օձին։ Թեոդորոսը նահատակվել է 306 թվականին։ Դրանք այն ժամանակներն էին, երբ քրիստոնյաները դեռ ստիպված էին զոհեր մատուցել տարբեր հեթանոսական աստվածների։ Սակայն Թեոդորոսը հրաժարվեց և ապստամբեց։ Դրա համար նրան այրեցին խարույկի վրա։ Բոլոր քրիստոնեական երկրներում Թեոդորոսը վայելում է անսասան հարգանք, և նրա պատվին շատ տաճարներ են կառուցվել աշխարհի բոլոր անկյուններում։

Սուրբ նահատակ Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցու վանահայրն է ավագ երեց Ռոստիսլավ Գոցկալյուկը։ Հասցեն՝ ք. Յալթա, Կոլխոզնի նրբանցք, 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1898 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Յալթայի եկեղեցիներ
Ինստագրամի ամենաշատ հավանում ստացած լուսանկարների ցանկ

thumb|Ինստագրամում ամենաշատ հավանում հավաքած ձվի նմանատիպ լուսանկարը: 
Այս ցանկն ընդգրկում է Ինստագրամի  թոփ 20 նկարներն ու տեսանյութերը, որոնք ամենաշատ դիտումն ու հավանումն են հավաքել սոցիալական հարթակում։ Ինստագրամում ամենաշատ հավանում հավաքած նկարը ձվի նկար է, որը արժանացել է 54,6 միլիոն հավանման։ Ձուն բոլոր ժամանակների ամենաշատ հավանում ստացած համացանցային լուսանկարն է տարբեր կայքերում։

## Ընթացիկ գրառումներ
2019 թվականի հունվարի 4-ին @wold_record_egg ինստագրամյան հաշիվը հրապարակեց ձվի լուսանկարը, որի նպատակն էր գերազանցել Ինստագրամի ամենաշատ հավանում ստացած լուսանկարը (Քայլի Ջենների դստեր լուսանկարը), որը արժանացել էր 18,5 միլիոն հավանման։  Լուսանկարը 2015 թվականի հունիսի 23-ին հրատարակեց Սերգեյ Պլատանովը «Ձվերը մեկուսացված են սպիտակ ֆոնի վրա» վերնագրով։ 2019 թվականի հունվարի 14-ին ձվի գրառումը դարձավ ամենաշատ հավանում ստացած լուսանկարը ինստագրամում, որի համար ձվի հաշվի սեփականատերը գրում է․ «Սա խելագարություն է։ Որքան ժամանակ է կենդանի մնալու»։ Պատասխանը գերազանցեց իր սահմանած ռեկորդին։

## Թոփ գրառումներ
Կրիշտիանու Ռոնալդուն ամենաշատն է հայտնվել այս ցուցակում՝ 8 անգամ։ Նրան հաջորդում է Քայլի Ջենները, ով 6 անգամ է հայտնվել ցուցակում։ Մնացածն այս ցուցակում հայտնվել են ընդամենը 1 անգամ։

## Պատմական ամենաշատ հավանում հավաքած լուսանկարները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանց
Միկրոմետր (չափման միավոր)

thumb|Միկրոմետրական չափի փոշեհատիկ գնդասեղի գլխիկին
**Միկրոմետր** (նշանակում են՝ **մկմ**, միջազգային նշանակումը՝ **µm**,  «փոքր» և  «չափ, չափում» բառերից), միավորների միջազգային համակարգում երկարության չափման միավորի մասնիկ։ Այն հավասար է մետրի մեկ միլիոներորդ մասին (10−6 մետր կամ 10−3 միլիմետր)՝ 1 մկմ = 0,001 մմ = 0,0001 սմ = 0,000001 մ։

1879-1967 թվականներին պաշտոնապես օգտագործվում էր **միկրոն** (մկ, µ) անվանումը, որը հետագայում չեղարկվել է չափի և կշռի գլխավոր կոնֆերանսի XIII որոշմամբ (1967/68)։

ՄԻ համակարգում միավորների մասերի ձևավորման համար օգտագործվող միկրո նախածանցը ընդունվել է չափի և կշռի XI գլխավոր կոնֆերանսի ժամանակ 1960 թվականին Մի-ի ընդունման հետ միասին։

## Կիրառություն
300px|thumb|6 մկմ տրամագծով ածխածնային թելը, մարդու 50 մկմ տրամագծով մազի հետ համեմատությամբ
Միկրոմետրը հանդիսանում է չափման ստանդարտ միավոր, որն ունի տրված չափի համար թույլատրելի սխալանքի չափ (ըստ պետական ստանդարտի), մեքենաշինության և գրեթ բոլոր այլ արտադրություններում, որտեղ պահանջվում է չափերի բացարձակ ճշտություն։ Միկրոմետրերով չափում են նաև ինֆրակամիր ճառագայթների ալիքի երկարությունը։

Չափման այս միավորն ավելի լավ պատկերացնելու համար կարելի է դիտարկել հետևյալ օրինակները․

* մարդու համար տեսանելի լույսի ալիքի երկարությունը ընկնում է 0,38-ից (մանուշակագույն) 0,78 մկմ-ի (կարմիր) միջակայքում,
*էրիթրոցիտի տրամագիծը 7 մկմ է,
* մարդում մազի հաստությունը 40-120 մկմ է։

## Տես նաև
*Նանոմետր
*Միլիմետր
*Տասնորդական նախածանցներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկարության չափման միավորներ
Կատեգորիա:Միավորների միջազգային համակարգ
Ցեղասպանությունը վերապրածների ծննդավայրերը Լիբանանի տապանագրերում (գիրք)

**«Ցեղասպանությունը վերապրածների ծննդավայրերը Լիբանանի տապանագրերում»** (, ), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2018 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 18-րդ գիրքը (ԺԸ)։ Այն հեղինակել է Բեյրութ քաղաքում բնակվող Լոռի Թաշճյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Գիրքը ներկայացնում է Արևմտյան Հայաստանում և Օսմանյան կայսրության այլ վայրերում ծնված, 1914-1923 թվականներին թուրքերի կողմից իրականացրած Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած և Լիբանանում հաստատված հայերի տապանաքարերի արձանագրությունները։
Հասցեագրվում է հայ ժողովրդի պատմությամբ հետաքրքրվողներին։ Ներկայացված են նաև պատմական և ժամանակակից լուսանկարներ, ինչպես նաև գծապատկերներ և տապանաքարերի գրությունների արտատպումներ։ Աշխատությունը հրատարակվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի գիտական խորհրդի երաշխավորությամբ։ Գրքի նախահրատարակչական աշխատանքները հովանավորել է Հայաստանի մշակույթի նախարարությունը, իսկ տպագրությունն իրականացվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի միջոցներով։ Հասցեագրվում է հայ ժողովրդի պատմությամբ հետաքրքրվողներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ (գրքաշար)
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն
Կատեգորիա:2018 գրքեր
Սևակ Միքայելյան

**Սևակ Միքայելյան**(), հայ քաղաքական գործիչ, Հրազդան քաղաքի քաղաքապետ։

## Կենսագրություն
2000-2010 թթ. սովորել և ավարտել է Հրազդանի Անանիա Շիրակացու անվան թիվ 6 միջնակարգ դպրոցը։
2010-2014 թթ. սովորել և ավարտել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ֆինանսական ֆակուլտետի «ապահովագրական գործ» բաժինը։ Ազատվել է զինվորական ծառայությունից՝ «կարճատեսություն» ախտորոշմամբ։ 
2017 թվականից մինչև 2018 թվականը  աշխատել է «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ Երևանի մասնաճյուղի «Չ» տեղամասում՝ որպես ճարտարագետ։
2008 թվականից ակտիվ պայքարել է քաղբանտարկյալների ազատության համար, մասնակցել է Երևանում, Հրազդանում տեղի ունեցած քաղաքական ակցիաներին։ 
2015 թ. մասնակցել է էլեկտրաէներգիայի թանկացման դեմ պայքարին՝  օրեր շարունակ Բաղրամյան փողոցում տեղի ունեցած «Էլեկտրիկ Երևան» բողոքի ակցիային։
2017 թ. մասնակցել է «Ոչ թանկացումներին» քաղաքական ակցիային։
2015 թվականից «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության Հրազդանի տարածքային կառույցի ղեկավարն է։
2012 թվականից զբաղվում է լողով, ընկերական մրցաշարում առանց դադարի լողալով հաղթահարել է 6 կմ տարածությունը։ Օժտված է բարձր կամային հատկանիշներով։
2018  թվականի հոկտեմբերի 27-ին ստանձնել է Հրազդան համայնքի ղեկավարի պարտականությունները։

ԱԺ պատգամավոր, ԵԿՄ վարչության անդամ Սասուն Միքայելյանի որդին է։

## Անձնական տվյալներ
Ամուսնացած չէ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ