Այզենկամմեր Պիրնա

**Այզենկամմեր Պիրնա** (նաև կոչվում է «Երկաթե պալատ»), Սաքսոնիայի կազմակերպություն, որը պատասխանատու է եղել Պիրնայի երկաթի հանքարդյունաբերական շրջանում երկաթե արտադրանքի կառավարման և բաշխման համար: Այն հիմնադրվել է 1472 թվականին և գործել է մինչև 1686 թվականը: Դրա գլխավոր գրասենյակը գտնվել է Պիրնայի հին քաղաքի (*Altstadt*)՝ *Am Markt 10* հասցեում գտնվող շենքում, որն այժմ քաղաքի համայնքապետարանն է:

Այլ *Այզենկամերներ* նույնպես դեր են խաղացել երկաթի առևտրի կարգավորման գործում, մասնավորապես Ավստրիայի երկաթի պատմական կենտրոններում, ինչպիսիք են Շտայրը և Շայբսը: Այս հաստատություններն օգնել են կառավարել երկաթի արտադրանքի բաշխումը և գնագոյացումը՝ ապահովելով կայուն մատակարարում արդյունաբերությունների և տեղական տնտեսությունների համար:

## Պատմություն
Երկաթի հանքաքարը, հավանաբար, Արևելյան հանքային լեռներում արդյունահանվել է դեռևս 13-րդ դարում, իսկ Բերգիեսհյուբելում դրա առկայությունը հաստատող գրառումներ եղել են 1450 թվականին։ Այս քաղաքը դարձել է Պիրնա շրջանի երկաթի արդյունահանման կենտրոնը և եղել է տեղական հանքարդյունաբերական մարմնի նստավայրը, որի 1546 թվականին հաստատված կանոնակարգերը տարածվել են ամբողջ տարածաշրջանի վրա։ Սաքսոնիայի կուրֆյուրստները և Լիբշտադտի ֆոն Բյունաու և Օտենդորֆի ֆոն Բերնշտեյն ազնվական ընտանիքներն այս հանքերի հիմնական հովանավորներն են եղել։ 

Այս տարածքից արտադրված երկաթը, որը հայտնի է որպես Պիրնիշես Էյզեն կամ Պիրնա երկաթ (*Pirnisches Eisen*), մեծ պահանջարկ է ունեցել երկու հիմնական պատճառով.

* Պիրնայի երկաթը բարձր է գնահատվել, քանի որ այն պատրաստվել է մագնետիտից՝ բարձրորակ երկաթի հանքաքարից։ Պատմաբան Պետրուս Ալբինուսը նշել է․

::«*Լավագույն երկաթը ստացվում էր Լոուենշտեյնից, Բերգիեշյուբելից և Գլաշյուտենից, որոնք գտնվում էին Դրեզդենի և Պիրնայի մոտ։ Մարդիկ այն անվանում էին Պիրնիշ երկաթ և գովաբանում էին այն Լուզատիայի երկաթից ավելի դյուրակուռ լինելու համար, որը նույնպես լայնորեն վաճառվում էր»*։

* Սաքսոնիայի կազմակերպությունը երկաթի պակաս է ունեցել, որը հիմնականում անհրաժեշտ է եղել զենքի պատրաստման և արծաթի, անագի ու պղնձի արդյունահանման համար: Բերգիեսհյուբելի 1546 թվականի հանքարդյունաբերական կանոնակարգերը ճանաչել են այս խնդիրը՝ նշելով․

::«*Մեր արծաթի և այլ հանքերում, ինչպես նաև մեր հողերում և իշխանական ենթահամակարգում երկաթի զգալի պակաս է զգացվում»*։

1472 թվականին Սաքսոնիայի կառավարիչները մենաշնորհ են ստեղծել երկաթի առևտրի համար՝ հանքերին և զինանոցներին կայուն մատակարարումն ապահովելու նպատակով: Դրա շրջանակներում նրանք ստեղծել են *Eisenkammer Pirna*-ն, որը վերահսկել է երկաթի բաշխումը և գնագոյացումը։

16-րդ դարում Պիրնայի հանքարդյունաբերական շրջանը տարեկան արտադրել է մոտ 300 տոննա երկաթ, որն ամբողջությամբ պետք է մատակարարվեր *Eisenkammer*-ին ֆիքսված գնով: Այնուհետև *Eisenkammer*-ը երկաթը վաճառել է Դրեզդենի զինանոցին, հանքերին, քաղաքներին և միություններին։ Օրինակներից մեկը 1572 թվականին կառուցված Պոզեռնայի աղի գործարանն է եղել, որն օգտագործել է գրեթե բացառապես Պիրնայի երկաթը։

Պիրնայում երկաթի մենաշնորհը նախատեսված է եղել ոչ թե շահույթ ստանալու, այլ հանքերի և զինանոցների համար բավարար երկաթ ապահովելու համար։ Սակայն երկաթի առևտուրը կորուստներ է կրել, և 1583 թվականին Պիրնայի խորհրդին հանձնարարվել է կատարել Այզենկամմերի աշխատանքները։

Այդ ժամանակ 20 սաքսոնական քաղաքներ պարտավորված են եղել իրենց երկաթը գնել միայն Այզենկամմեր Պիրնայից։ Օգոստոսն (Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ) ամրապնդել է այս կանոնը՝ նշելով, որ Սաքսոնիայի ողջ երկաթը պետք է գա Պիրնայից։ Սակայն այս կանոնի կիրառումը դժվար է եղել։

Պատմաբան Ուվե Շիրմերը բացատրում է․ «Այսպիսով, Պիրնա երկաթի փոքրիկ հանքարդյունաբերական շրջանում հասարակական տնտեսական գործունեության նպատակն էր հանքերի և աղի գործարանների պահանջարկի ապահովումը, ինչպես նաև երկրի կառավարիչների քաղաքական-ռազմական և վաղ շրջանի մերկանտիլիստական ​​շահերի բավարարումը»։

## Ծանոթագրություններ


## Աղբյուրներ
* Petrus Albinus: *Meißnische Land- u. Berg-Chronica*, 1589/1590 (XVI. Titel, p. 134).
* Uwe Schirmer: *Öffentliches Wirtschaften in Kursachsen (1553-1631). Motive – Strategien – Strukturen.* in: Jürgen Schneider (Hrsg.): *Öffentliches und privates Wirtschaften in sich wandelnden Wirtschaftsordnungen.* Steiner Verlag, Stuttgart 2001, 
* Gunter H. Schmidt: *Vom Pirnischen Eisen. Aus der Geschichte der alten Hämmer und Hütten im Raum Pirna*, Pirna 1984, p.&nbsp;49-52.
* Gunter H. Schmidt: *Der Eysingberg zum Gishobel als Grundlage des Sächsischen Eisenhandelsmonopols der kurfürstlichen Eisenkammer in Pirna.* in: Ferdinand Opll (publ.): *Stadt und Eisen*. Linz 1992, p.&nbsp;359-376, 

Կատեգորիա:Երկաթ
Կատեգորիա:1472 հիմնադրումներ Եվրոպայում