open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրբ Վլասի եկեղեցի (Հռոմ)

**Սուրբ Վլասի եկեղեցի,** Հռոմ քաղաքում գտնվող հայ կաթողիկե եկեղեցի, որը հայտնի է նաև որպես **Սան Բյաջո դելա Պանյոտա** կամ **Սան Բյաջո դելյի Արմենի**, եկեղեցի Հռոմում, Պոնտե թաղամասում, վիա Ջուլիա փողոցում, Սակետի պալատի մոտ։ Այն նվիրված է Սուրբ Վլասին և Հռոմի հայ համայնքի ազգային եկեղեցին է։

## Պատմություն
Եկեղեցին հաճախ գրանցված է միջնադարյան գրացանկներում։ Այն ստեղծվել է 10-րդ դարից առաջ, բայց առաջին անգամ արձանագրվել է 1072 թվականին դրա ներսում պահպանված արձանագրության մեջ, որում նշված է, որ կից վանքի (այժմ՝ հյուրանոց) վանահայր Դոմենիկոն վերակառուցել է եկեղեցին Ալեքսանդր II պապի օրոք։

Ջովանի Անտոնիո Պերֆետտին վերակառուցել է եկեղեցին, ինչպես նաև դրա ներկայիս ճակատամասը 18-րդ դարում։ Դրա վերևում պատկերված է Սուրբ Վլասի հրաշքը որմնանկարը: Ներսը վերակառուցել է Ֆիլիպո Նավոնեն 19-րդ դարի առաջին կեսին։ Այնտեղ պահվում է Սուրբ Վլասի կոկորդի մասունքը, ինչպես նաև Պիետրո դա Կորտոնայի նկարը, որտեղ հրեշտակները երկրպագում են Սուրբ Հաղորդությունը և Մադոննա դել Գրազիի նկարը, որը կանոնական կերպով թագադրվել է 1671 թվականին: 1836 թվականին Գրիգոր 16-րդ պապը եկեղեցին նվիրել է հայերին որպես ազգային եկեղեցի։

## Ծանոթագրություններ


## Մատենագիտություն
* Mariano Armellini, ''Le chiese di Roma dal secolo IV al XIX'', Roma 1891, pp.&nbsp;355–357
* Christian Hulsen, ''Le chiese di Roma nel Medio Evo'', Firenze 1927, pp.&nbsp;214–216
* Filippo Titi, ''Descrizione delle Pitture, Sculture e Architetture esposte in Roma'', Roma 1763, p.&nbsp;421
* Claudio Rendina, *Le Chiese di Roma*, Newton & Compton Editori, Milano 2000
* Claudia Cerchiai, *Rione V Ponte*, in AA.VV, *I rioni di Roma*, Newton & Compton Editori, Milano 2000, Vol. I, pp.&nbsp;335–382

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հռոմի եկեղեցիներ և բազիլիկներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Ֆեռու

**Ֆրանսիշկու Ռեյշ Ֆերեյրա** (,), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, Սպլիտի «Հայդուկի» պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
«Բենֆիկա» ակումբի սան է։ Խաղային պրակտիկա ստանալու համար սկսել է հանդես գալ «արծիվների» պահեստային կազմում։ 2016 թվականի հունվարի 30-ին «Օլիվեյրենսեի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Սեգունդա լիգայում։ 2019 թվականի փետրվարի 6-ին Պորտուգալիայի գավաթի խաղարկությունում «Սպորտինգի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել հիմնական կազմում։ Փետրվարի 10-ին «Նասիոնալի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Սանգրիշ լիգայում։ Այդ նույն խաղում խփել է առաջին գոլը «Բենֆիկայի» կազմում։ Մարտի 14-ին Զագրեբի «Դինամոյի» դեմ Եվրոպայի լիգայի խաղում աչքի է ընկել խփած գնդակով։ Իր մեկնարկային մրցաշրջանում դարձել է չեմպիոն և նվաճել է Պորտուգալիայի սուպերգավաթը:

2022 թվականի հուլիսին վարձավճարով տեղափոխվել է հոլանդական «Վիտես»։

## Միջազգային կարիերա
2014 թվականին պատանեկան թիմի կազմում մասնակցել է Մալթայում կայացած Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը: Մրցաշարում մասնակցել է Շոտլանդիայի, Շվեյցարիայի, Գերմանիայի և Անգլիայի հավաքականների դեմ խաղերին։

2016 թվականին Պորտուգալիայի պատանեկան հավաքականի կազմում մասնակցել է Գերմանիայում կայացած Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը: Մրցաշարում մասնակցել է Ֆրանսիայի, Ավստրիայի, Գերմանիայի և Իտալիայի թիմերի դեմ խաղերին։

2017 թվականին Պորտուգալիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է Հարավային Կորեայում կայացած Աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը: Մրցաշարում մասնակցել է Կոստա Ռիկայի և Իրանի թիմերի դեմ խաղերին։

## Ձեռքբերումներ
**«Բենֆիկա»**

* Պորտուգալիայի առաջնության հաղթող՝ 2018/19
* Պորտուգալիայի սուպերգավաթի գավաթակիր՝ 2019

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էշտրելա Ամադորայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կասա Պիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայդուկ Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Վենետիկ)

**Հայոց Սուրբ Խաչ,** հայ կաթողիկե եկեղեցի Իտալիայի Վենետիկ քաղաքում, Կալլե դեի Արմենի փողոցի վրա, Սուրբ Մարկոսի տաճարի մոտ: Հանդիսանում է Վենետիկի հայ համայնքի ազգային եկեղեցին։

## Պատմություն
Հայ վաճառականների և վենետիկցիների առաջին շփումը եղել է 6-րդ դարում։ 12-րդ դարում Վենետիկում ստեղծվել է հայկական համայնք։ Այն դարձել է հանրապետության ամենահարուստ օտարազգի համայնքներից մեկը:

13-րդ դարի կեսերին վենետիկյան ազնվական և դուքս Մարկո Զիանին հայ վաճառականների համար վանատուն է կառուցել։ 1434 թվականին տարածքում կանգնեցվել է զոհասեղան և մատուռ։ 1688 թվականին վաճառական Գերեկ Միրմանյանը թույլտվություն է ստացել ընդլայնել մատուռը և վերածել այն ամբողջական եկեղեցու, որը հետագայում կարևոր հաստատություն է դարձել համայնքի համար։

Այսօր եկեղեցին բաց է ամիսը մեկ օր պատարագի համար։ Սուրբ Ղազար կղզու քահանաները թիավարում են դեպի Վենետիկ՝ ամսվա վերջին կիրակի օրը առավոտյան ժամը 10:30-ին եկեղեցում պատարագ մատուցելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ (Կիլիկիա)
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Կատեգորիա:Վենետիկի Մխիթարյան միաբանություն
Կատեգորիա:Վենետիկի եկեղեցիներ
Նեյտոկայնեն

**Նեյտոկայնեն** (, նաև կոչվում է Neitojärvi կամ Finlantto) արհեստական լճակ Ֆինլանդիայում: Այն կառուցվել է Կիտիլյա մունիցիպալիտետում՝ Վեսիկկովաարայի լանջին, 1991 թվականին։ Այն հայտնի է նրանով, որ ձևավորվել է Ֆինլանդիայի քարտեզագրական տեսքով։

Լճակի երկարությունը 116 մ  է, իսկ միջին խորությունը մեկ մետր է: Լճակը Ֆինլանդիայի տեսքով է՝ 1։10000 մասշտաբով։

## Պատմություն
1990-ականների սկզբին Լապլանդիայում զբոսաշրջային բում է եղել: «Պոլարտրիո» զբոսաշրջային ընկերությունը ցանկացել է բուժավայր գյուղ ստեղծել Կիտիլյաում։  Նեյտոկայնենի ապագա տարածքի շրջակայքը գոտիավորվել է շքեղ կացարաններ կառուցելու համար: Նախատեսվում էր տարածքում կազմակերպել Իրիադամանտ համայնքի բնակիչների ժողովրդական ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը: 

«Պոլարտրիոն» աշխատանքի է ընդունել Էսկո Սասսկիլահտիին որպես նախագծի շինարարության մենեջեր: Սասսկիլահտին նախագծել է լճակը որպես գյուղի կենտրոնական կետ և կատարել անհրաժեշտ չափումներ և նշել լճի եզրագծերը տեղանքի վրա: Հողագործական աշխատանքները կատարվել են 1991 թվականի ամռանը երկու մեքենաների միջոցով և տևել են մոտ մեկ շաբաթ: Այնուհետև Նեյտոկայնենի փորվածքը լցվել է ստորերկրյա ջրերով: Այնուամենայնիվ, երբ լիճը ավարտուն տեսք է ստացել, զբոսաշրջության արդյունաբերությունը անկում է ապրել, և գյուղի կառուցապատումն այդպես էլ չի ավարտվել

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լճակի օդային տեսքը Ազգային հետազոտության գրասենյակից (Հողային հետազոտության գրասենյակ):

Կատեգորիա:Արհեստական օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի լճեր
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի (Հոմս)

**Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի, Հոմս** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց, որը պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Դամասկոսի հայոց թեմին։ Համակարգում է Սիրիայի Հոմս քաղաքի առաքելական հայության կյանքը։ Կից գտնվում է Սահակյան վարժարանը։

## Անվանում
Եկեղեցին և դպրոց-վարժարանն անվանված են հայերենի այբուբենի հիմնադիրների՝ Մեսրոպ Մաշտոցի և Սահակ Պարթևի անուններով։

## Պատմություն
Հոմս քաղաքում հայոց ցեղասպանությունից հետո հաստատվում են շուրջ 20 հազար հայեր, որոնք հիմնում են հայկական թաղամասը։
ձախից|մինի|Սահակյան վարժարան
Ի սկզբանե Հոմսի հայ առաքելական համայնքը առաջնորդվել է Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության Դամասկոսի թեմի կողմից, ապա 1929 թվականից անցել Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գևորգ Ե Սուրենյանցի օրհնությամբ, Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը Բեյրութի (Լիբանան) և Կիպրոսի թեմերի հետ Կիլիկիո աթոռին է փոխանցել նաև Դամասկոսի թեմը։ 1956 թվականին Դամասկոսի թեմը, Դամասկոսի և Հոմսի հայ առաքելական համայնքների հետ (Սուրբ Սարգիս եկեղեցի) անցնում է Մայր Աթոռ սուրբ Էջմիածնի ուղիղ ենթակայությանը։ Բուն եկեղեցին օծվում է 2009 թվականին։ Վերջին պատարագը մատուցվել է 2011 թվականին՝ սուրբ Զատկի տաղավար տոնի կապակցությամբ։ Դպրոցը երկու հարկ ուներ․ ներքևում գտնվում էին ծիլ, բողբոջ և մանկապարտեզ խմբերը, իսկ վերևում՝ առաջին, երկրորդ և երրորդ դասարանները։ Շինությունից աջ տեսչարանն էր և 4-6-րդ դասարանները։

Նախքան Սիրիական ճգնաժամը բնակվում էր ավելի քան 40 հազար քրիստոնյա՝ կաթոլիկ արաբներ, ասորիներ, հույներ, հայեր։ Սիրիական բանակի կողմից քաղաքի ազատագրումից հետո քրիստոնյաների որոշ մաս սկսում է վերադառնալ։ 2011 թվականի նոյեմբերից եկեղեցին և վարժարանը գտնվել են իսլամական պետության ահաբեկիչների հսկողության տակ, որոնք վերածել էին դրանք իրենց կենտրոնների, նկուղում գտնվող սրահը՝ հիվանդանոցի, ուսուցիչների սենյակը՝ մզկիթ-աղոթարանի, եկեղեցին՝ հանրակացարանի: Եկեղեցու սուրբ խորանը պղծվել էր: 2016 թվականի ամռանը քննարկվում էր եկեղեցու վերանորոգման և վերականգնման հարցը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային Սահակյան վարժարան, ֆեյսբուքյան էջ
* Նորա Շահպազեան, Մէր դպրոցական կյանքեն

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Դամասկոսի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոմսի շենքեր և կառույցներ
Վան Ցզյանլին

**Վան Ցզյանլին** (, ), չինացի ձեռնարկատեր, բարեգործ, «Ազգային ներկայացուցիչների համաչինական մարմնի» նախագահը։

Ըստ «Forbes» ամսագրի վարկանիշի՝ 2015 թվականին գլխավորել է չինացի միլիարդատերերի ցանկը՝ $24,2 միլիարդ կարողությամբ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1954 թվականին չինական Կարմիր բանակի վետերանի ընտանիքում։ Ունի չորս կրտսեր եղբայր։ Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։

### Պետական ծառայություն
15 տարեկանում ինքնակամ մեկնել է զինվորական ծառայության, 1978 թվականին դարձել է դասակի հրամանատար։

1976 թվականին միացել է Չինաստանի կոնունիստական կուսակցությանը։ 

1986 թվականին ավարտել է Լյաոնինի համալսարանը, հեռացել զինված ուժերից և աշխատանքի անցել Դալյան քաղաքի վարչությունում։

### Ձեռնարկատիրական գործունեություն
1988 թվականին հիմնադրել է «Dalian Wanda Group»-ը՝ ներդնելով $130 հազար։ Հաջորդ տարի դարձել է «Xigang Housing Development Corporation» պետական շինարարական ընկերության գլխավոր տնօրենը, որը վերափոխվել էր բաժնետիրական ընկերության։

Սկզբնական շրջանում «Dalian Wanda Group»-ը զբաղվում էր օֆիսային և բնակելի անշարժ գույքի կառուցմամբ։ 2000 թվականին ընկերությունը սկսել է առևտրային անշարժ գույքի ոլորտում իր առաջին նախագծի՝ «Wanda Plaza»-ի կառուցումը։ Ներկայումս Չինաստանում կան հարյուրավոր այդպիսի կենտրոններ, որոնց տարածքում տեղակայված են խանութներ, հյուրանոցներ, զվարճանքի համալիրներ։ 

2008 թվականից ընկերությունը զարգացնում է կուրորտային ուղղությունը՝ ներդնելով $3 միլիարդ 2012 թվականին բացված՝ Չինաստանի խոշորագույն լեռնադահուկային կուրորտի՝ «Wanda Changbaishan International Resort»-ի մեջ։ 

2012 թվականին «Dalian Wanda Group» ընկերությունը $2,6 միլիարդով ձեռք է բերել ամերիկյան «AMC Entertainment» ընկերության վերահսկիչ փաթեթը։ Այն աշխարհում երկրորդ տեղն է զբաղեցնում կինոթատրոնների օպերատորների շարքում։ Վան Ցզյանլինը դրա տնօրենների խորհրդի նախագահն է։

2013 թվականին Ցզյանլինը հանրությանն է ներկայացրել Դեղին ծովի ափին՝ Ցինդաո քաղաքում, Հոլիվուդի չինական տարբերակի կառուցման նախագիծը։ Այն պետք է ներառեր աշխարհի ամենամեծ կինոընկերությունը, թեմատիկ այգի, կինեմատոգրաֆիայի թանգարան, մոմե արձանների թանգարան, զբոսանավերի կենտրոն, հյուրանոցներ, ռեստորաններ և պիտի մասնակիորեն բացվեր 2016 թվականին։

2014 թվականի դեկտեմբերին Ուհանում բացվել է թեմատիկ այգի, որի նախագծի մեջ ներդրվել է $1,1 միլիարդ։ Մինչև 2020 թվականը նախատեսվում էր $32 միլիարդ ներդնել շուրջ 200 զվարճանքի այգու կառուցման մեջ։

### Հասարակական-քաղաքական գործունեություն
«Wanda Group»-ը Չինաստանում ամենաշատ բարեգործություն կատարող մասնավոր ձեռնարկություններից մեկն է։ Վերջին 20 տարում այն կատարել է ավելի քան 1,3 միլիարդ յուանի նվիրատվություն։

Վան Ցզյանլինը Չինաստանի պառլամենտի պատգամավոր է, Չինաստանի ազգային քաղաքական խորհրդակցական խորհրդի անդամ, եղել է Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության 17 համագումարի պատվիրակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գործարարներ
Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ռուդիկ Ղարիբյանի հիշատակին նվիրված հոդվածներ
Ալեքսանդր Ալով

**Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Ալով** (, , ծնվել է որպես **Լապսկեր**), խորհրդային կինոռեժիսոր և սցենարիստ, 1983 թվականին նրան շնորհվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչում ՝ Վլադիմիր Նաումովի հետ միասին: Նրա 1981 թվականի «Թեհրան-43» ֆիլմը Մոսկվայի 12-րդ միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է Ոսկե մրցանակի:

Հայրենական մեծ պատերազմում զինվորական ծառայությունից հետո Ալովը սովորել է Իգոր Սավչենկոյի մոտ ՎԳԻԿ-ում՝ ավարտելով 1951 թվականին: Նա աշխատել է որպես Սավչենկոյի օգնական «Երրորդ հարված» (1948թ) պատերազմական էպոսի վրա: Իր ուսուցչի վաղաժամ մահից հետո նրան և դասընկեր Վլադիմիր Նաումովին վստահվեց ավարտել Սավչենկոյի վերջին ֆիլմը՝ «Տարաս Շևչենկո» (1949թ) կենսագրական ֆիլմը: Այդ դեբյուտի հաջողությունից հետո Ալովը և Նաումովը սկսեցին ֆիլմեր նկարահանել Կիևի կինոստուդիայում՝ որպես թիմ «Ալով և Նաումով» անվան ներքո:

«Անհանգիստ երիտասարդություն» (1954թ), նրանց առաջին ֆիլմը, պատմում է ուկրաինացի կոմսոմոլականների մասին, ովքեր հաջողությամբ հաղթահարում են ոչ կոմպետենտ ղեկավարին: «Պավել Կորչագին» (1956թ) ֆիլմը, որը հիմնված է Նիկոլայ Օստրովսկու «Ինչպես կոփվեց պողպատը» (1932թ) վեպի վրա, պատմում է զինվորի մասին, ով վիրավորվում է Ռուսական քաղաքացիական պատերազմում: Այս ազատ եռագրության երրորդ մասը՝ խորհրդային երիտասարդության մասին, «Քամի» (1958թ), նկարահանվել է Ալովի և Նաումովի՝ 1957 թվականին Մոսֆիլմ ստուդիա տեղափոխվելուց հետո: Այն պատմում է չորս ընկերների՝ Մոսկվայում առաջին կոմսոմոլական համագումարին մասնակցելու ճանապարհորդության մասին:

Ալովի և Նաումովի ամենահայտնի աշխատանքը դարձավ «Թռիչք» (1970թ) ֆիլմը, որը Միխայիլ Բուլգակովի ողբերգության էկրանավորումն էր՝ 1918-1921 թվականների Քաղաքացիական պատերազմի և դրան հաջորդած զանգվածային արտագաղթի մասին:

## Ֆիլմագրություն
:*Նշում. բոլոր ֆիլմերը նկարահանվել են Վլադիմիր Նաումովի հետ*

* «Տարաս Շևչենկո» (1951թ)
* «Անհանգիստ երիտասարդություն» (1954թ)
* «Պավել Կորչագին» (1957թ)
* «Քամի» (1959թ)
* «Խաղաղություն ներս եկողին» (1961թ)
* «Մետաղադրամ» (1965թ)
* «Տգեղ պատմություն» (1966թ)
* «Թռիչք» (1970թ)
* «Լեգենդ Թիլի մասին» (1976թ)
* «Թեհրան-43» (1981թ)
* «Ափ» (1984թ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Ելենա Միլեր

**Ելենա Միլլեր**, ի սկզբանե հայտնի **Ելենա Բորիսովնա Օլշանսկայա** անունով, ռուս, որը ինչպես պնդում է Կանադայի անվտանգության հետախուզական ծառայությունը (CSIS), ապրել է Կանադայում որպես լրտես՝ որպես կեղծանուն օգտագործելով մահացած երեխայի անուն: Հետագայում Օլշանսկայան կորցրել է Կանադա վերադառնալու իրավունքը։

## Կարիերա
1990-ականների սկզբին Ելենա Օլշանսկայան մեկնել է Կանադա՝ ապրելու Լորի Քեթրին Մերի Լամբերտի (ծնված որպես Բրոդի) կեղծանունով: Նրա ամուսինը՝ Դմիտրին, օգտագործել է Յան Մաքենզի Լամբերտ կեղծանունը։

1996 թվականի մայիսի 27-ին CBC հեռուստատեսության թղթակից Նիլ Մակդոնալդը հաղորդել է Տորոնտոյի բնակարաններից մեկում ապրող ամուսնական զույգ Յան և Լորի Լամբերտի ձերբակալության մասին՝ որպես ռուս լրտեսներ: 1990-ականների սկզբին զույգը առանձին եկել է Կանադա՝ ռուս Ելենա Բորիսովնա Օլշանսկայա և Դմիտրի Օլշանսկի անուններով։ Ըստ CSIS-ի՝ իսկական Լորի Բրոուդին ծնվել է 1963 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Քվեբեկում և մահացել է Տորոնտոյում երկու տարեկանում: Իսկական Յան Մաքենզի Լամբերտը եղել է երեխա Օնտարիոյից, որը մահացել է երեք ամսական հասակում՝ 1966 թվականի փետրվարի 17-ին: Կանադական հետախուզությունը հայտնել է, որ նրանք աշխատել են Ռուսաստանի արտաքին հետախուզական ծառայության համար։ Կինն աշխատել է Տորոնտոյի ապահովագրական ընկերությունում. ամուսինն աշխատում էր Blacks-ի լուսանկարչական գործարանում։

Ձերբակալվելուց անմիջապես հետո զույգը բաժանվել է և 1996 թվականի հունիսին արտաքսվել Կանադայից։ Դմիտրի Օլշանսկին այնուհետև ամուսնացել է իր ընկերուհու հետ, Ելենան ամուսնացել է իր ընկերոջ հետ՝ Մեծ Բրիտանիայում ծնված կանադացի բժիշկ Փիթեր Միլլեր անունով։

1998 թվականին Փիթեր Միլլերը աջակցել է Ելենայի՝ Կանադայում մշտական բնակության թույլտվություն ստանալու դիմումին։ Միլլերը պնդել է որ ինքը ոչ մի վտանգ չի ներկայացնում Կանադայի համար, քանի որ 1996 թվականի հոկտեմբերին  լքել է ռուսական հետախուզությունը: Հրաժարվել է քննարկել իր լրտեսական գործունեությունը Կանադայում՝ չբացահայտման համաձայնագրի պատճառով։ Հայցը դաշնային դատարաններում ձախողվել է նրա անվտանգության կարգավիճակի պատճառով։

2006 թվականի հուլիսի 24-ին Կանադայի դաշնային դատարանի ղեկավար, արդարադատություն Ալան Լաթֆին բողոքարկման որոշման մեջ հաստատել է հանրային անվտանգության նախարար Էնն Մաքլելանի որոշումը՝ մերժելու Միլերի ներգաղթի խնդրանքը: Արդյունքում Միլերը չի կարողացել վերադառնալ Կանադա՝ ապրելու կանադացի ամուսնու հետ։ Միլլերը հետագայում բնակություն է  հաստատել Շվեյցարիայում։

2006 թվականի հոկտեմբերին Ելենա Միլերը դատի է տվել Կանադայի քաղաքացիության և ներգաղթի գրասենյակին՝ Կանադա ներգաղթելու թույլտվության, ինչպես նաև անփութության և ներգաղթի իր խնդրանքի հետաձգման հետևանքով առաջացած վնասների համար։ 2006 թվականի նոյեմբերի 30-ին Կանադայի դաշնային դատարանի դատավոր Ջեյմս Հյուգեսենը մերժել է հայցը՝ ասելով, որ կանադացի պաշտոնյաները պատշաճ կերպով գործել են ի շահ ազգի և արել են «հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի գնահատեն բացահայտված ռուս լրտեսուհու պահանջի պատասխանատվությունից ազատվելու և հատուկ վերաբերմունքի համար մի երկրի կողմից, որի հյուրընկալությունը նա այդքան կոպտորեն չարաշահել է»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Վլադիմիր Նաումով (այլ կիրառումներ)

**Վլադիմիր Նաումով** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց․

* Վլադիմիր Նաումով, խորհրդային և ռուս կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, պրոդյուսեր և մանկավարժ:
* Վլադիմիր Նաումով, ռուս մոլագար, պեդոֆիլ, բռնաբարող-ռեցիդիվիստ և մարդասպան։
Ինա Վրոլդսեն

**Ինա Քրիստին Վրոլդսեն** (,), ստեղծագործական գործունեության սկզբում **Ինա**՝ նորվեգացի երգչուհի և երգահան։ Ինան եղել է Ask Embla էլեկտրոփոփ դուետի անդամ, իսլանդացի պրոդյուսեր և երգերի հեղինակ Առնոր Բիրգիսոնի հետ։

## Կարիերա
Վրոլդսենի կարիերան սկսվել է որպես երգչուհի, սակայն հետագայում նա նաև սկսեց գրել երաժշտություն այլ կատարողների համար։ Որպես երգերի հեղինակ՝ նա մեծ հաջողություն է ունեցել և այսօր համարվում է իր ոլորտում ամենապահանջվածներից մեկը։ Իր աշխատանքների համար Վրոլդսենը մի շարք մրցանակներ է ստացել BMI-ից և ASCAP-ից, ինչպես նաև մի քանի անգամ առաջադրվել է BRIT Awards-ի և Spellemannprisen-ի։ Նրա գրված երգերը կատարել են Շակիրան, Ջես Գլինը, Clean Bandit-ը, Զառա Լարսոնը, Rag'n'Bone Man-ը, Շոն Փոլը, Դեյվիդ Գետտան, Ջեյմս Արթուրը, Բրիթնի Սփիրսը, Դեմի Լովատոն, Թայնի Թեմպան, Little Mix-ը, Օլի Մերսը, The Pussycat Dolls-ը, The Wanted-ը, The Saturdays-ը, Լեոնա Լյուիսը և One Direction-ը։

2013 թվականից ի վեր նրա ստեղծագործությունների թողարկմամբ զբաղվում է Reverb Music/Reservoir Media Management-ը։

Վերջին տարիներին Ինան վերսկսել է իր երգչուհու կարիերան։ Նա եղել է նորվեգա-իսլանդական Ask Embla դուետի անդամ Առնոր Բիրգիսոնի հետ միասին։ 2013 թվականին դուետը թողարկել է Northern Lights ալբոմը։ Դրանից հետո Վրոլդսենը շարունակել է երգել իր անվան տակ։ Նա թողարկել է «Aliens (Her er jeg)» (2014 թվական), «Rebels» (2015 թվական) և «Lay It on Me» երգերը, վերջինը՝ նորվեգացի պրոդյուսերների և դիջեյների Broiler դուետի հետ։ Երգը զբաղեցրել է երկրորդ տեղը VG-lista-ում։ 2015 թվականին Քելվին Հարիսը Disciples խմբի հետ միասին թողարկել է «How Deep Is Your Love» երգը, որտեղ Վրոլդսենը կատարել է վոկալի մասը։

2016 թվականին Ինան եղել է նորվեգական Pop Idol շոուի ժյուրիի անդամ։

2017 թվականին նա պայմանագիր է կնքել Սայմոն Քաուելի Syco Music լեյբլի հետ։

2018 թվականի օգոստոսին թողարկվեց բրազիլացի դիջեյ Alok-ի «Favela» երգը՝ Ինայի վոկալով։ Ինայի խոսքով՝ նա որոշել է գրել այս երգը լատինաամերիկացի կանանց մասին վավերագրական ֆիլմեր դիտելուց հետո։

2021-ից 2024 թվականներին նա եղել է մարզիչ «The Voice Norway» հեռուստաշոուում և 2022 թվականին հաղթել է իր մասնակցի՝ Յորգեն Դալ Մոեի հետ։

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Սիդնեյ)

**Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Սիդնեյ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հայոց թեմին, հանդիսանում է նրա առաջնորդանիստ մայր տաճարը։ Համակարգում է սիդնեյաբնակ առաքելական ավստրալահայության հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն
1950-ական թվականների սկզբներին Ավստրալիայում են հաստատվում հայեր Սիրիայից, Լիբանանից, Կիպրոսից, Եգիպտոսից, Հնդկաստանից, Ինդոնեզիայից, Չինաստանից և այլ երկրներից, և հայերի թվաքանակը, տարբեր տվյալներով, կազմում էր 500-1500 մարդ, որոնք կենտրոնացած էին Մելբուռն, Սիդնեյ և Ադելաիդա քաղաքներում: Այստեղ կազմակերպվել են հայ առաքելական եկեղեցական համայնքներ և եկեղեցական վարչություններ՝ առանց շենք ու եկեղեցի ունենալու։ Պատարագները մատուցվել են Քինգս Քրոսի մեթոդիստական ​​եկեղեցում։

Առաջին հայ հոգևորականը, որը Ավստրալիա (Սիդնեյ) է եկել 1954 թվականին, եղել է Ասողիկ ծայրագույն վարդապետ Ղազարյանը (1957 թվականից՝ եպիսկոպոս)։ 1958 թվականին նա նշանակվել է Հնդկաստանի և Ծայրագույն Արևելքի (Հնդկաստան, Բանգլադեշ, Բիրմա, Չինաստան, Թաիլանդ, Սինգապուր, Ինդոնեզիա, Ճապոնիա, Ֆիլիպիններ), ինչպես նաև Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հայ գաղութների հայրապետական պատվիրակ (կենտրոնները՝ Սիդնեյ և Կալկաթա)։ Նրա օրոք սկսել է Սիդնեյի առաջին հայկական եկեղեցու կառուցումը, որն օծվել է 1957 թվականին։ Դրանից տասը տարի անց միայն՝ 1968 թվականին, հիմնադրվել է Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի նորաստեղծ թեմը՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա Պալճյանի կոնդակով։

## Ճարտարապետություն
Առաջին եկեղեցու շենքը եղել է Քեմփբել փողոցի 108 հասցեում, Սուրի Հիլզում, որը օծվել է 1957 թվականին Դերենիկ եպիսկոպոսի կողմից: Շենքը գնվել էր Պրեսբիտերական եկեղեցուց։ Ավելի ուշ այն վաճառվեց՝ օգնելու ֆինանսավորել իր ներկայիս Chatswood կայքի գնումը: 1965 թվականին քաղաքի հայաշատ արվարձաններից մեկում գնված այդ եկեղեցին 1976 և 1991 թվականներին վերակառուցվել է հայկական ճարտարապետական ոճով, ավելացվել է գավիթ և զանգակատուն:

## Գործունեություն
Եկեղեցուն կից գործում են շաբաթօրյա ազգային վարժարան, Տիկնանց միություն, Երիտասարդական միություն, թատերական, մարզական և այլ խմբեր: Եկեղեցուն կից գործում է մեկօրյա վարժարան, «Լուսավորիչ» երգչախումբը: Հրատարակվում են կրոնաեկեղեցական բնույթի «Լույս» (1955 թվականից), «Հույս» (1966 թվականից) պաշտոնաթերթերը:

2019 թվականին Ավստրալիա է այցելել ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն, և իր մատուցած սուրբ պատարագի ընթացքում Հայկազուն Սրբազանի կողմից ընթերցվել է Հայրապետական կոնդակը, որով Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» պատվո բարձր շքանշան շնորհվեց տիկին Գլեդիս Բերեջիկլյանին ազգօգուտ և եկեղեցանվեր իր ծառայության համար:
կենտրոն|850px

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սուրբ Հարություն տաճարի ֆեյսբուքյան էջ 
* Սուրբ Հարություն տաճարի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Սիդնեյում
Կատեգորիա:Սիդնեյի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Էռնեստ Վ. Պրուսման

**Էռնեստ Վ. Պրուսման**(1921 – Սեպտեմբեր 8, 1944) եղել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բանակի զինվոր և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում իր գործողությունների համար արժանացել է ԱՄՆ բանակի բարձրագույն պարգևի ՝ Պատվո մեդալի։

## Կենսագրություն
Նա ծնվել է 1921 թվականին Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքում ՝ Հերբերտ Վերներ Պրուսմանի ընտանիքում։

Պրուսմանը զորակոչվեց բանակ Բրայթոնից, Մասաչուսեթս, 1942 թվականի հոկտեմբերին Եվ մինչև 1944 թվականի սեպտեմբերի 8-ը ծառայել է որպես առաջին կարգի շարքային 8-րդ հետևակային դիվիզիայի 13-րդ հետևակային գնդում ։  Այդ օրը Ֆրանսիայի Բրետանի քաղաքում գտնվող Լոսկոտի մոտակայքում (Այժմ ՝ Բրեստի արդյունաբերական շրջան), Պրուսմանը առաջ անցավ իր ստորաբաժանումից և միայնակ գերեվարեց թշնամու մի քանի զինվորների և ոչնչացրեց գնդացիրի բույնը, որից հետո սպանվեց: Յոթ ամիս անց ՝ 1945 թվականի ապրիլի 17-ին, նա հետմահու պարգևատրվեց Պատվո մեդալով ։

Պրուսմանը թաղվեց Ֆրանսիայի Նորմանդիա նահանգի Սեն-Շամս քաղաքում գտնվող Բրետանի ամերիկյան գերեզմանատանը և հուշահամալիրում:

## Պատվո մեդալով պարգևատրում
Շարքային առաջին կարգի Պրուսմանին "արիության համար" մեդալով պարգևատրելը հաստատող պաշտոնական փաստաթղթում ասվում է.Կյանքի համար վտանգով դրսևորված ակնառու գալանտության և անվեհերության համար, ծառայողական պարտականությունից վեր 1944 թվականի սեպտեմբերի 8-ին լեզ-Կոատ շրջանում [ամենայն հավանականությամբ, սխալ տառադարձումը Լոսկոտ], Բրետան, Ֆրանսիա։ Երբ 2-րդ գումարտակի Եզրային վաշտերի առաջխաղացումը դադարեցվեց հակառակորդի ինտենսիվ ականանետի, գնդացիրի և դիպուկահար կրակի միջոցով նրա ձախ կողմում ամրացված դիրքից, շարքային Պրուսմանը իր ստորաբաժանումն ուղղեց թշնամու ամրությունները գրոհելու համար: Հաղթահարելով ցանկապատը ՝ նա հանդիպեց թշնամու երկու հրաձիգների, որոնց վնասազերծեց։ Իր ջոկատը բաց դաշտի միջով դեպի հաջորդ ցանկապատը տանելուց հետո նա առաջ շարժվեց դեպի գնդացիրի դիրքը, ոչնչացրեց հրացանը, գերի վերցրեց իր անձնակազմին և երկու հրաձիգներին ։  Կրկին հարձակվելով իր ջոկատի առջև ՝ Նա մահացու վիրավորվեց թշնամու ինքնաձիգի կողմից, բայց ընկնելով գետնին ՝ ձեռքի նռնակ նետեց ՝ սպանելով հակառակորդին: Նրա գերազանց ղեկավարությունն ու հերոսական գործողություններն իրենց կյանքի գնով այնքան բարոյալքեցին հակառակորդին, որ դիմադրությունն այդ հատվածում դադարեց ՝ թույլ տալով երկու գումարտակների շարունակել հարձակումը ։

## Հուշահամալիր
Պրուսմանի արձանը տեղադրվել է 2018 թվականի հիշատակի օրը Բոստոնի Բրայթոն թաղամասում գտնվող Մերդոկ 1 հասցեում ։  Բոստոնի քոլեջը դրամաշնորհ է տրամադրել արձանը ստեղծելու համար ։  Քանդակագործը Ջեֆ Բուկաչիոն էր։

## Տես նաև
* List of Medal of Honor recipients
* List of Medal of Honor recipients for World War II

## Ծանոթագրություններ

*
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Աթենք)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Աթենք** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Հունաստանի հայոց թեմին, հանդիսանում է նրա առաջնորդանիստ և միակ եկեղեցին։ Համակարգում է աթենքաբնակ առաքելական հունահայության հոգևոր կյանքը։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1917 թվականին: Այն չի ընդգծվում հայկական եկեղեցական ճարտարապետական ոճով, քանի որ ի սկզբանե եղել է դպրոց` Օսմանյան կայսրությունից Աթենք տեղափոխված գաղթական հայ մանուկների համար։ Խորանը բնորոշ է հայ եկեղեցուն, սրահից բարձր է 50սմ-ով, սուրբ Սեղանին վեր է խոյանում Աստվածամոր և մանուկ Հիսուսի պատկերը:

## Պատմություն
Հունաստանի հայոց թեմը մինչև 1958 թվականը ղեկավարվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գերակայությամբ գործող ազգային վարչության և առաջնորդարանի կողմից։ 1958 թվականին թեմում եղել է պառակտում և եկեղեցիներն անցել են Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության ենթակայության տակ։ Դրա պատճառն այն էր, որ դեռ ուշ միջնադարում Կիլիկիայի աթոռը հաճախ իր գերագահության ներքո էր ներկայացնում Կոստանդնուպոլսի և Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունները, աշխարհագրական սահմաններն ընդլայնելով Օսմանյան կայսրության տարածքով մեկ՝ ներառելով Հունաստանն ու Կիպրոսը։ 1959 թվականին Կիլիկիո կաթողիկոսության Ազգային ընդհանուր ժողովն արդեն գոհունակությամբ արձանագրում է ոչ միայն Հունաստանի, այլև Իրանի տարածքում գործող երեք (Ատրպատականի, Թեհրանի և Սպահանի) թեմերի միացումը Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը, ինչն արդեն պաշտոնապես ամրագրվում է 1965 թվականի փոփոխված կանոնագրության մեջ։

1992 թվականին հունահայոց անթիլիսական թեմը դիմել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ին սուրբ Էջմիածնի ենթակայությանը վերադառնալու խնդրանքով, սակայն շատ արագ անհասկանալի պատճառով դիմումը ետ է կանչվել և այդ խնդիրը մինչ օրս չի լուծվել։ Այժմ Հունաստանում գործում են հայկական 2 առաջնորդարաններ՝ Հունաստանի հայոց թեմ և Հունաստանի թեմ։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին  1958 թվականի Հունահայոց թեմի բաժանումից հետո դարձել է Էջմիածնական թեմի առաջնորդանիստ: Շրջանը, ուր գտնվում է եկեղեցին, նախկինում խիտ բնակեցված է եղել հայերով, որի պատճառով նախկինում կոչվել է Արմենիկա: Ամեն կիրակի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում մատուցվում է պատարագ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հունաստանի հայոց թեմ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Աթենքի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունաստանի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Լորենցո Ձուրձոլո

**Լորենցո Ձուրձոլո** (, ), իտալացի դերասան: Նա բավական հայտնի է  Netflix-ում հանդես եկած *Baby* դեռահասների դրամա հեռուստաշոուով, Netflix-ի *Ռիչյոն արևի տակ*  կատակերգական դրամայով, ինչպես նաև Օսկարի առաջադրված դրամատիկ EO ֆիլմով:

## Կենսագրություն
Լորենցո Զուրզոլոն ծնվել է Հռումում լրագրող Ֆեդերիկո Զուրզոլոյի և կինոպրոդյուսեր և քասթինգ ռեժիսոր Գաբրիա Չիպուլոյի ընտանիքում: Նա ունի մեծ քույր՝ Լյուդովիկա Զուրզոլոն:

Յոթ տարեկանում Զուրզոլոն հայտնվեց ֆուտբոլիստ Ֆրանչեսկո Տոտտիի հետ գովազդային հոլովակում՝ նշանավորելով նրա մուտքը դերասանական աշխարհ: Նա հաճախել է Omnes Artes դերասանական դպրոցը, որը հիմնադրվել է Վերուսկա Ռոսսի և Գվիդո Գովերնալեի կողմից: Որպես կինոյում իր ամենամեծ իդեալներ նա նշում է Էլիո Գերմանոյին, Վալերիո Մաստանդրեային, Պաոլո Սորենտինոյին և Դ'Ինոչենցո եղբայրներին:

## Ֆիլմագրություն

### Ֆիլմ

### Հեռուստտաշուուներ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ
Ալբերտ Ֆիլոզով

**Ալբերտ Լեոնիդովիչ Ֆիլոզով** (, ), խորհրդային և ռուս դերասան: Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ էր:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1937 թվականի հունիսի 25-ին Սվերդլովսկում (այժմ՝ Եկատերինբուրգ): Նա ստացել է խառատի մասնագիտություն, աշխատել է պետական գործարանում: Ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի դպրոցը (1959թ):

1991-ից մինչև 1995 թվականը եղել է դերասանական կուրսի վարպետ (Արմեն Ջիգարխանյանի հետ միասին) ՎԳԻԿ-ում, դասավանդել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտում:

## Մասնակի ֆիլմագրություն

*  (1969) Օտտո ֆոն Տալվիգի դերում
*  (1970)
*  (1972)
*  (1974) Կովալյովի դերում
*  (1975)
*  (1976) Իլյա Ռոժդեստվենսկու դերում
*  (1977)
*  (1978)  Վինոգրադովի դերում
* , 1979) Պանինի՝ դեղագործի, Ցիոլկովսկու ընկերոջ դերում
*  (1980)
*  (1980) Իշխանի դերում
* *[[Could One Imagine?]]* (Вам и не снилось…, 1981) as Konstantin Lavochkin
*  (1981)  Թոմի Թրաֆորդի դերում
*  (1981)
* *[[Teheran 43]]* (Тегеран 43, 1981) as Scherner, team leader of Nazi saboteurs
* *[[Lenin in Paris]]* (Ленин в Париже, 1981) as leader of the anarchists
*  (1981)
*  (Васса, 1983)  Յուրի Մելնիկովի՝ շրջանային դատարանի անդամի դերում
* *[[Mary Poppins, Goodbye]] (Мэри Поппинс. до свиданья!, 1984, TV Movie) as Mr. Banks
*  (1986)
*  (1986) Ուվարովի դերում
*  (1986)
*  (1987) Պրոֆեսորի դերում
* *A Man from the Boulevard des Capucines* (Человек с бульвара Капуцинов, 1987) as Mr. Second
* *New Adventures of a Yankee in King Arthur's Court* (Новые приключения янки при дворе короля Артура, 1988) as [[King Arthur]] / [[Merlin]]
*  (1988)
* *The Lady with the parrot (Дама с попугаем, 1988) as Aristarch
*  (1989)
*  (1990) Դմիտրի Իվանովիչի ընկերոջ դերում
* *[[The Battle of the Three Kings (film)|The Battle of the Three Kings]]* (Битва трёх королей, 1990) as Hans, the royal librarian
*  (1990)
* *[[Lost in Siberia]]* (Затерянный в Сибири, 1991) as Lilka's father
*  (1991)
*  (1991)
*  (1991) Սիլինի դերում
*  (1991)
*  (1992)
*  (1992)
* *Ariel* (1992)
*  (1993)Բրիտանացի հոր դերում
*  (1993)
*  (1994)
* ' (1994)
*  (1996)
*  (1997)
*  (1999)
*  (2000)
* *[[In August of 1944]]* (В августе 44-го…, 2001)
*  (2002) Բերտայի հոր դերում
*  (2002)
* *[[Poor Nastya]]* (Бедная Настя, 2003, TV Series) as Baron Ivan Ivanovich Korf
*  (2005)
* *[[The First Circle (miniseries)|The First Circle]]* (В круге первом, 2006, TV Mini-Series) as Uncle Avenir
*  (2006)
* *[[Treasure Raiders]] (Охотники за сокровищами, 2007) as Curator
*  (2007) Մաեստրոյի դերում
*  (2008) Քեռի Ավերինի դերում
*  (2008) Սպիտակ կախարդի դերում
*  (2009)
*  (2010)
*  (2010)
* *Voin.com'' (2012)
*  (2012)
*  (Ёлки, 2014) as Vasily Grigoryevich (final film role)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* Альберт Филозов в программе Виктора Шендеровича 

Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:2016 մահեր
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3
Մարտին Լինես

**Մարտին Լինես** (, ), նորվեգացի ֆուտբոլիստ, «Մոլդե» ակումբի կիսապաշտպան։ Հանդես է եկել Նորվեգիայի հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
Հայրենի քաղաքի «Կոնգսվինգեր» ակումբի սան է։ 2010 թվականի մայիսի 5-ին «Սաննեֆյորդի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Նորվեգիայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ Մրցաշրջանի արդյունքներով ակումբը մեկնել է Սուպերէթթան, սակայն ֆուտբոլիստը մնացել է թիմում: 2011 թվականի հունիսի 26-ին «Բրյունեի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը ակումբի կազմում։

2012 թվականի սկզբին տեղափոխվել է «Մոլդե»։ Մարտի 23-ին «Ստրյոմգոդսետի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Օգոստոսի 4-ին «Սոգնդալի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը Մոլդեի կազմում։ Ակումբի կազմում երկու անգամ նվաճել է Նորվեգիայի առաջնությունը և գավաթը։  Սեպտեմբերի 17-ին թուրքական «Ֆեներբահչեի» դեմ Եվրոպայի լիգայի խաղում խփել է մեկ գոլ։

2016 թվականի հունվարի 9-ին տեղափոխվել է թուրքական «Գալաթասարայ», որը նրա համար վճարել է 2 միլիոն եվրո: Պայմանագիրը կնքվել է երեքուկես տարի ժամկետով։ Հունվարի 19-ին «Աքհիսար Բելեդիեսպորի» դեմ Թուրքիայի գավաթի խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Փետրվարի 6-ին «Կոնյասպորի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել թուրքական Սուպերլիգայում։ 2018 թվականին օգնել է ակումբին հաղթել առաջնությունում։

## Միջազգային կարիերա
2013 թվականի հունիսին ընդգրկվել է երիտասարդական թիմի հայտացուցակում Իսրայելում կայանալիք Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը մասնակցելու համար: Մրցաշարում մասնակցել է Իսրայելի, Անգլիայի և Իտալիայի թիմերի դեմ խաղերին։

Նույն թվականի նոյեմբերի 15-ին Դանիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտն է նշել Նորվեգիայի հավաքականի կազմում՝ փոխարինելով Օմար Էլաբդելաուիին։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Սան Մարինոյի հավաքականի դեմ Աշխարհի 2018 թվականի առաջնության ընտրական խաղում խփել է առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում։

### Գոլեր Նորվեգիայի հավաքականում

## Ձեռքբերումներ
**«Մոլդե»**

* Նորվեգիայի չեմպիոն (3)՝ 2012, 2014, 2022
* Նորվեգիայի գավաթի գավաթակիր(4)՝ 2013, 2014, 2021/22, 2023

**«Գալաթասարայ»**

* Թուրքիայի չեմպիոն (2)՝ 2017/18, 2018/19
* Թուրքիայի գավաթի գավաթակիր (2)՝ 2015/16, 2018/19
* Թուրքիայի սուպերգավաթի գավաթակիր (2)՝ 2016, 2019

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте «Молде»

 
Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կոննի Կատո

**Կոննի Կատո** () , քանթրի ժանրի երգչուհի։ Capitol Records-ի հետ պայմանագիր կնքելուց հետո, 1970 թվականին թողարկել է երեք ստուդիոական ալբոմ և ևս մի քանի սինգլներ, այդ թվում՝ «Hurt» հիթը, որը 1975 թվականին մտել է լավագույն քսանյակի մեջ։ 1980-ական թվականների սկզբին Կատոն դադարեցրել է իր ձայնագրությունները։

## Սկավառակագրություն

### Ալբոմներ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Մարկ Դեգրիզ

**Մարկ Գաբրիել Դեգրիզ** (, ), բելգիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող: Հայտնի է «Բրյուգգեում», «Անդերլեխտում» և Բելգիայի հավաքականում խաղերով: 1990 և 1994 թվականների աշխարհի առաջնությունների մասնակից։

## Ակումբային կարիերա
1984 թվականին սկսել է կարիերան «Բրյուգգեում»՝ նորամուտը նշելով Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ Թիմում անցկացրել է վեց մրցաշրջան և օգնել է «Բրյուգգեին» հաղթել Բելգիայի առաջնությունում, գավաթում և սուպերգավաթում: 1989 թվականին տեղափոխվել է «սև-կապույտների» գլխավոր մրցակից «Անդերլեխտ»։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 2,5 միլիոն եվրո։ Նոր թիմի հետ ևս 4 անգամ հաղթել է Բելգիայի առաջնությունում: 1995 թվականի ամռանը 1,5 միլիոն եվրոյով տեղափոխվել է անգլիական «Շեֆիլդ Ուենսդեյ»։ Նոր ակումբում դարձել է առաջատար։ Օգնել է թիմին խուսափել Չեմպիոնշիպ դուրս գալուց և մրցաշրջանի ավարտից հետո ճանաչվել է թիմի լավագույն ֆուտբոլիստ: 1996 թվականին տեղափոխվել է հոլանդական ՊՍՎ։ Նոր թիմի հետ երկու անգամ նվաճել է Նիդեռլանդների գավաթը և դարձել է Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնության չեմպիոն, բայց նրա կարիերայի այս հատվածը ստվերվել է բազմաթիվ վնասվածքներով:

1998 թվականին վերադարձել է հայրենիք, որտեղ մի քանի մրցաշրջան հանդես է եկել «Գենտում» և «Բերշոտում»։ 2002 թվականին ավարտել է ֆուտբոլիստի կարիերան և «Բրյուգգեում» զբաղեցրել տեխնիկական տնօրենի պաշտոնը։

## Միջազգային կարիերա
1984 թվականին Արգենտինայի հավաքականի դեմ խաղում նորամուտն է նշել Բելգիայի հավաքականի կազմում։ 1990 թվականին ընդգրկվել է ազգային հավաքականի հայտացուցակում Իտալիայում կայանալիք Աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար։ Մասնակցել է Իսպանիայի, Ուրուգվայի, Անգլիայի հավաքականների դեմ խաղերին, իսկ Հարավային Կորեայի հավաքականի դեմ խաղում հաղթական գոլ է խփել։

1994 թվականին երկրորդ անգամ մասնակցել է ԱՄՆ-ում կայացած աշխարհի առաջնությանը։ Մրցաշարում խաղացել է Սաուդյան Արաբիայի և Նիդերլանդների հավաքականների դեմ խաղերին, իսկ Մարոկկոյի դեմ խաղում հաղթական գոլ է խփել։

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**

 **«Բրյուգգե»**

* Բելգիայի չեմպիոն՝ 1987/88
* Բելգիայի գավաթի գավաթակիր՝ 1985/86
* Բելգիայի սուպերգավաթի գավաթակիր՝ 1985

 **«Անդերլեխտ»**

* Բելգիայի չեմպիոն (4)՝ 1991, 1993, 1994, 1995
* Բելգիայի գավաթի գավաթակիր՝ 1993/1994
* Բելգիայի սուպերգավաթի գավաթակիր (2)՝ 1993, 1995

 **ՊՍՎ**

* Նիդերլանդների չեմպիոն՝ 1996/1996
* Նիդերլանդների սուպերգավաթի գավաթակիր (2)՝ 1996, 1997

**Անհատական**

* Բելգիայի տարվա ֆուտբոլիստ՝ 1991
* Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ(4)՝ 1988, 1991, 1995, 2000

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Club Brugge archives
* National team data

 
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անդերլեխտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բելգիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրյուգգեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գենկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գենտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Գրիո

**Գրիո** (, , նաև *grillots*), Հայիթիի խոհանոցի ուտեստ, բաղկացած է խոզի թևակից, որը մարինացվում է ցիտրուսային հյութի մեջ, շոգեխաշվում, որից հետո տապակվում: Սովորաբար մատուցում են խնջույքների ժամանակ: Ոմանք գրիոն դիրի ակ պվա վուջի հետ (*diri ak pwa wouj*, կարմիր լոբի և բրինձ) համարում են Հայիթիի ազգային ուտեստ:

## Պատրաստում
Գրիոն սովորաբար պատրաստում են խոզի թևակից: Միսը սկզբից լվանում են, որից հետո դնում են ցիտրուսային հյութերի խառնուրդի մեջ (նարինջ, կիտրոն, լայմ) բուրավետ դարձնելու համար: Ցիտրուսային հյութերի մեջ թաթախելուց հետո միսը մարինեցնում են էպիս համեմունքների մեջ, որը իրենից ներկայացնում է հայիթյան բույսերի, բանջարեղենների և համեմունքների խառնուրդ: Հետո միսը կամ շոգեխաշում են, կամ տապակում ջեռոցում մինչև դառնա փափուկ: Ստացված խոհարարական հեղուկը օգտագործվում է սոուս տի-մալիս (sòs ti-malis) հայտնի թանձրուկի պատրաստման համար: Վերջապես, միսը տապակվում է մեծ քանակությամբ ձեթի մեջ մինչև ոսկե-շականակագույն դառնալը և խրթխթրան կեղև ունենալը: Գրիոն հաճախ մատուցվում է խորտիկով՝ մարինացված կաղամբից, գազարից, բուլղարական պղպեղից կամ չիլի պղպեղից, ինպես նաև բրնձից կամ տոստոնեսից պատրաստված աղցանով:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայիթային բնորոշ խոզի միս կամ «Գրիո»
* [Գրիո (griot)՝ հոյակապ ուտեստ խոզի մսից: Հայիթայի խոհանոց:](https://yourmeal.ru/2019/12/06/griot/#:~:text=Грио%20(griot)%20—%20это%20очень,,%20зелень,%20лук%20и%20чеснок.)

Կատեգորիա:Ազգային ուտեստներ
Կատեգորիա:Հայիթի
Կատեգորիա:Հայիթիի մշակույթ
Կատեգորիա:Ուտեստներ խոզի մսից
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Կատեգորիա:Տապակած ուտեստներ
Կաբոսու

**Կաբոսու** (), Սիբա-ինու ցեղատեսակի շուն: 2008 թվականին նրան վերցրել է շների ապաստարանից մանկապարտեզի դայակ Ացուկո Սատոն: Շունը հանրաճանաչ է դարձել Դոգե համացանցային մեմի շնորհիվ:

## Կենսագրություն
Ծագումով քոթոթների ֆերմայից Կաբոսուն դեռ քոթոթ էր, երբ ֆերման փակվելուց հետո նրան ուղարկեցին շների ապաստարան: 2008 թվականին նրան խնամակալության տակ վերցրեց Ճապոնիայի մանկապարտեզի դաստիարակ Ացուկո Սատոն և անվանեց նրան կաբոսու ցիտրուսային մրգի պատվին, որովհետև Սատոն մտածում էր, որ նրա դեմքը կլոր է, ինչպես այդ միրգը:

Կաբոսուն առաջին անգամ նկարահանվել է 2010 թվականին Սատոիմ բլոգում: Արդյունքում լուսանկարների տարբերակները Comic Sans տեքստային հավելումով հրապարակվել են Tumblr *Shiba Confessions* բլոգում: «Doge» բառի օգտագործումը դիտավորյալ տառասխալով սկսվել է 2005 թվականի հունիսին, երբ նա հիշատակվել է *Homestar Runner* տիկնիկային սերիալի դրվագում:

2022 թվականի դեկտեմբերի վերջին հաղորդվեց, որ Կաբոսուն լուրջ հիվանդ է լեյկեմիայով, չնայած Սատոն հաղորդագրությունից հետո հայտարարեց, որ նրա առողջությունը լավացել է: Կաբոսուն մահացել է 2024 թվականի մայիսի 24-ին 18 տարեկանում՝ դառնալով իր ցեղատեսակի ամենաերկարակյաց շունը:              
մինի|2023 թվականի Կաբոսուն և Ացուկո Սատոն նստած են Կաբոսուի հուշարձանի մոտ

## Ժառանգություն
2023 թվականին Տիբա պրեֆեկտուրայի Սակուրա քաղաքում տեղադրվել է Կաբոսուի հուշարձանը: 2024 թվականին Սակուրայում նաև տեղադրվել է իր նկարով կոյուղու կափարիչ: 

## Տես նաև

* Դոգե

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայտնի շներ
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ
Բալիստիկա․ Էքսը ընդդեմ Սիվերի

**«Բալիստիկա․ Էքսը ընդդեմ Սիվերի»** (), 2002 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կողմից արտադրված ֆիլմ՝ Գերմանիայի մասնակցությամբ։ 

Համաշխարհային շահույթը կազմել է 28 միլիոն դոլար՝ 70 բյուջեով: Ֆիլմը ստացել է խիստ բացասական արձագանքներ և Rotten Tomatoes-ի կողմից ճանաչվել է տասնամյակի վատագույն ֆիլմ։

## Սյուժե
Էքսն ու Սիվերը երկու սուպերգործակալներ են, որոնք անընդհատ մրցում են միմյանց հետ։ Նրանք լավագույնն են իրենց գործում, և նրանցից ոչ մեկը չի կարող տիրել այս դիմակայությանը: Ջերեմիա Էքսը հետաքննությունների դաշնային բյուրոյում երբևէ աշխատած լավագույն գործակալն է։ Սիվերը գեղեցիկ աղջիկ է, ՌՈՒՄՈՅԻ նախկին գործակալը, նրան անվանում են մոլորակի ամենամահաբեր կինը։

Այժմ Էքսն ու Սիվերը կրկին մրցում են միմյանց հետ, այս անգամ նոր խորամանկ զենքի պատճառով։ Այդ զենքը մանրադիտակային սարք է, այն ներարկվում է մարդու մարմնի մեջ և ժամանակի ընթացքում մնում է անգործուն, և ճիշտ ժամանակին սարքը գործարկվում և սպանում է մարդուն՝ առանց որևէ հետք թողնելու: Զենքը կարող է օգտագործվել միայն այն ժամանակ, երբ մարդու մարմինը չի գործում:

Բայց նոր զենքին տիրանում է ոչ թե Էքսը, ոչ էլ Սիվերը, այլ նա, որը նրանց ընդհանուր թշնամին է։ Այս թշնամին բավականին ուժեղ է, և նրա ջանքերի շնորհիվ Էքսն ու Սիվերը հայտնվում են վտանգի մեջ։ Այժմ երկու գործակալները ստիպված են միավորվել, որպեսզի հաղթեն իրենց նոր թշնամուն։

## Դերերում

## Կարծիքներ
Ֆիլմը խիստ բացասական արձագանքներ է ստացել։ Rotten Tomatoes կայքում ստացել է 0% վարկանիշ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մարտաֆիլմեր
Գլեբ Ստրիժենով

**Գլեբ Ալեքսանդրովիչ Ստրիժենով** (, ), բեմի և կինոյի խորհրդային դերասան։ Ռուսաստանի խորհրդային ֆեդերատիվ սոցիալիստական հանրապետության (ՌԽՖՍՀ) վաստակավոր արտիստ (1974): Նա Օլեգ Ստրիժենովի ավագ եղբայրն էր, ով նույնպես դերասան էր։

## Ընտրված ֆիլմագրություն
* «Երրորդ կես» (1963) Եվգենի Ռյազանցևի դերում
* «Լավատեսական ողբերգություն» (1963) որպես սպա
* «Աստղեր և զինվորներ» (1967) որպես գնդապետ
* «Երկրային և երկնային ճանապարհորդություն» (1974) Ստասի հոր դերում
* «Մնացյալ կյանքի ընթացքում» (1975) Կրավցովի դերում
* «Տուրբինների օրերը» (1976, հեռուստաֆիլմ) ֆոն Շրատի դերում
* Պանդոկը Պյատնիցկայայի վրա (1978) Գրեմինի դերում
* Ավտոտնակ (1980) Յակուբովի դերում
* «Մի քանի օր Ի. Ի. Օբլոմովի կյանքից» (1980) Բարոնի դերում
* «Փշերի միջով դեպի աստղեր» (1981) Գլանի դերում
* «Թեհրան-43» (1981) Սիմոնի դերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3
Եվդոկիա Պետրովա

**Եվդոկիա Ալեքսեևնա Պետրովա** (կամ **Եվդոկիա Պետրովնա Կարցևա**, նախկին խորհրդային հետախուզության սպա, գաղտնագրող սպա, որը քաղաքական ապաստան է խնդրել Ավստրալիայում։

Քաղաքական ապաստան է խնդրել Ավստրալիայից 1954 թվականի ապրիլի 19-ին այն բանից հետո, երբ նրա ամուսին Վլադիմիր Պետրովը ապրիլի 3-ին ապաստան է խնդրել՝ երեք տարի աշխատելով այս երկրում։ ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի կադրային սպա Վլադիմիր Պետրովը աշխատել է որպես Կանբերայում խորհրդային դեսպանատան երրորդ քարտուղար, իսկ նրա կինը՝ Եվդոկիա Պետրովան, դիվանագիտական առաքելության գաղտնագրող:

1956 թվականին նրանք ստացել են Ավստրալիայի քաղաքացիություն և այդ ժամանակվանից ի վեր կեղծ անուններով (Սվեն և Մարիա Աննա Էլիսոն) ապրել են Բենթլիում՝ Մելբուռնի արվարձաններից մեկում։

Նույն թվականին Պետրովները հրատարակել են «Վախի կայսրություն» գիրքը, որը միաժամանակ լույս է տեսել Լոնդոնում և Նյու Յորքում։

Այս միջադեպը հանգեցրել է միջազգային սկանդալի և պատճառ է դարձել Կանբերայում խորհրդային դեսպանատան ժամանակավոր փակման և Մոսկվայից մեծ թվով ավստրալացի դիվանագետների արտաքսման:

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերգեյ Բերեց. Մահացել է խորհրդային դասալիքը  
* The Green Hermes Typewriter and The Reds Under Australian Beds

 
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Խորհրդային փախստակներ
Հայ ուսանողների տուն

**«Հայ ուսանողների տւն»** կամ **«MEA»** (), Փարիզի «Cité internationale universitaire»-ի 40 համալսարանական կացարաններից մեկը՝  հիմնադրված 1930 թվականին Պողոս Նուբար Փաշայի և նախագծված Լևոն Նաֆիլյանի կողմից։ Այն սկսել է գործել է 1930 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։

## Պատմություն
Մինչ միջազգային ուսանողների համար համալսարանական կացարանների նախագիծը մեկնարկել է 1920 թվականին հանրային կրթության նախարար Անդրե Օնորայի և  ալզասցի արդյունաբերող ու բարերար Էմիլ Դոյչ դե լա Մյորտի կողմից, Պողոս Նուբար Փաշան 1927 թվականին նվիրաբերել է 3 միլիոն ֆրանկ՝ հայ ուսանողների համար կացարան կառուցելու համար։

«Հայ ուսանողների տուն»-ըւ նախագծվել է Լևոն Նաֆիլյանի կողմից, որը ժամանակին հայտնի ճարտարապետ էր և կառուցել է Կահիրեի հայկական եկեղեցին Եգիպտոսում։

1984 թվականի հունիսի 23-ին տունը ենթարկվել է ահաբեկչական հարձակման, որի հետևանքով երկու մարդ թեթև վիրավորվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* .

## Արտաքին հղումներ
* Site de la Maison des étudiants arméniens
* 

Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Կատեգորիա:Փարիզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական հուշարձաններ
Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցի (Պյատիգորսկ)

**Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցի, Պյատիգորսկ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում էր Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Աստրախանի թեմին։ Համակարգում էր Պյատիգորսկում բնակվող առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը, գործել է 1885-1920 թվականներին։

Եկեղեցին բյուզանդական ոճով միագմբեթ տաճար էր՝ կառուցված տեղական աղյուսից և մաշուկ քարից, եկեղեցին շրջապատված էր պարիսպով ու ծառերով։ Շենքն ուներ խաչաձև ձև և ուներ խաչաձև գմբեթ։ Արևմուտքում կար ցածր գմբեթով քառանկյուն զանգակատուն, որի մեջ գտնվում էր գլխավոր մուտքը։

## Պատմություն
Հայկական տաճար կառուցելու թույլտվությունը մի քանի փորձերից հետո ստացվել է 1869 թվականին։ Եկեղեցու համար հատկացվել է հսկայական տարածք,որը գտնվում է Ցարսկայա փողոցի (այժմ՝ Կիրովի պողոտա) և Բազարնայա փողոցի (այժմ՝ Կրայնեգոյի փողոց) խաչմերուկում։ Այս վայրում կառուցվել է փոքրիկ մատուռ, իսկ խաչմերուկի հակառակ անկյունում կազմակերպվել է ժամանակավոր եկեղեցի։

1885 թվականին մատուռի տեղում լուսավորվել է Հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող Սուրբ Թարգմանչաց եկեղեցին, որը նվիրված էր Սուրբ Թարգմանչաց կաթողիկոս Սահակ Պարթևին և Մեսրոպ Մաշտոց եպիսկոպոսին։

1891 թվականին ճարտարապետ Է.Բ.Խոջաևը եկեղեցուց հարավ կառուցել է երկհարկանի ծխական տուն։ Այնտեղ էին գտնվում ծխական դպրոցը, Սադովնիկովի և Նագորովի տպարանը և Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերության Պյատիգորսկի մասնաճյուղը։

1901 թվականին եկեղեցու մուտքի վրա կառուցվել է զանգակատուն, որի համար գումար է տվել Լազար Սվեշնիկովը (1833-1901 թթ.)։

1917 թվականի դրությամբ եկեղեցու միաբանությունը կազմում էր ավելի քան երկու հազար մարդ։ Եկեղեցու կառուցման պահից մինչև մահը քահանան Տեր-Աբրահամ Շխինյանցն էր (1860-1917), նրան հաջորդեց Տեր-Չուսկանյանցը։

1920 թվականին եկեղեցին փակվել է բոլշևիկների կողմից, իսկ շենքը վերակառուցվել և հանձնվել է Հեղափոխության թանգարանին, իսկ ավելի ուշ՝ մարզասրահին։ Ծխական տանն էր գտնվում մայիսի 1-ի անվան քաղաքային բուժարանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Պյատիգորսկը գրավվել է Նացիստական ​​Գերմանիայի կողմից, և եկեղեցին ժամանակավորապես վերադարձվել է 1942 թվականին օգտագործելու որպես հայկական տաճար

1956 թվականին ավերվել է եկեղեցու շենքը, որի տեղում կառուցվել է «Պրոմստրոյպրոյեկտ» ինստիտուտի շենքը։

Սուրբ Թարգմանչաց եկեղեցին Պյատիգորսկի պատմության մեջ միակ հայկական եկեղեցին էր մինչև 2003 թվականը, երբ օծվեց Պոստ լեռան վրա գտնվող Սուրբ Սարգիս եկեղեցին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պյատիգորսկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2