open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nexters

**Nexters**, եվրոպական ընկերություն, որը զբաղվում է տեսախաղերի մշակմամբ, գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Լիմասոլում։ Ընկերության պատմությունը սկսում է 2010 թվականին, երբ իրար հանդիպեցին Անդրեյ Ֆադեվը և Բորիս Գերցովսկին։ Նրանք ավելի հայտնի են իրենց բջջային Throne Rush և Hero Wars խաղերով։ Ընկերությունը մտնում է Եվրոպայի 5 խոշոր ընկերությունների ցանկում, որոնք զբաղվում են բջջային խաղերի մշակմամբ։

## Պատմություն
2010 թվականին Անդրեյ Ֆադեվը ղեկավարում էր Progrestar ստուդիան, որը զբաղվում էր սոցալիական ցանցերի համար նախատեսված խաղերի մշակմամբ, երբ հանդպեց իր ապագա գործընկեր Բորիսին։

2012 թվականին Բորիսը դարձավ CrazyBit ընկերության նախագահը, որը նույնպես զբաղվում էր սոցալիական ցանցերի համար նախատեսված խաղերի մշակմամբ։ Ավելի ուշ միմյանց հետ ծանոթանալուց հետո CrazyBit և Progrestar-ը սկսեցին համագործակցել։ Երկու թիմներն էր տեղափոխվեցին նոր գրասենյակային համագործակցությամբ և սկսեցին կիսվել ունեցած փորձով և կազմակերպել միջֆիրմային միջոցառումներ։

2013 թվականին Progrestar-ը թողարկեց ստրատեգիական Throne Rush խաղը, որն արդյունքում դարձավ ամենահայտնի խաղը Facebook և VK սոցալիական ցանցերում։

Վերջապես, 2014 թվականին, Անդրեյը և Բորիսը որոշեցին հիմնադրել Nexters ընկերությունը։ Սա դարձավ նոր Island Experiment սոցալիական ցանցերի համար նախատեսված խաղի, թողարկման շարժառիթ։

2016 թվականին ընկերությունը բացեց նոր, կենտրոնական գրասենյակ Կիպրոսում։ Այդ ժամանակ էլ, ընկերությունը թողարկեց Hero Wars դերային խաղը, որը համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեց։ 2018 թվականին Nexters-ը որոշում է ընդհունում զբաղվել բջջային խաղերի մշակմամբ։

2018 թվականի ամռանը Playrix ընկերության հիմնադիրներ Իգոր և Դմիտրի Բուհմանները, գնում են Nexters ընկերության կեսը։

2020 թվականին Nexters-ը ապահովում էր 318 միլլիոն դոլարի շահույթ և 120 միլլոն դոլար ազատ կապիտալ։ 2020 թվականի տվյալներով, ընկերությունը շահույթի 35%-ը ստանում էր ԱՄՆ-ից, 23%-ը Եվրոպայից և 19%-ը Ասիայից։ Ընկերության Hero Wars RPG խաղը, 2020 թվական տվյալներով iOS և Android օպերացիոն համակարգերի համար ներբեռնվել էր ավելի քան 36 միլլիոն անգամ։

2020 թվականի տվյալներով Nexters ընկերության խաղերի ընդհանուր ներբեռնումների քանակը 100 միլլիոնից ավել էր։

2022 թվականի հունվարին ընկերությունը ձեռք բերեց Cubic Games, Royal Ark և RJ Games ստուդիաները, ընդհանուր հաշվով 100 միլլիոն դոլար։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Թռչնակերպ ռիտոն

**Թռչնակերպ ռիտոն**, Հայաստանի պատմության թանգարանի ցուցանմուշներից, որը թվագրվում է մ․թ․ա․ 8-7-րդ դարերով։ Հայտնաբերվել է Բջնիի տարածքից։

## Ռիտոնների տեսակներ
«Ռիտոն» անվանումն առաջացել է հունարեն «եղջյուր» բառից։ Ռիտոններ (պտյակներ) պատրաստվել են մետաղից, կավից, եղջյուրից, զարդապատվել են բարձրաքանդակներով և փորագրություններով։ Կենդանու գլխի պատկերով ավարտվող կարճ, լայն ռիտոնները բնորոշ են հին հունական արվեստին։ Ասիական տիպի ռիտոնները երկարավուն են, վերջույթում` քանդակապատկերներով։

## Նկարագրություն
Բազմագույն նկարազարդումով թռչնակերպ, գունազարդ անոթ է` գլանաձև ոտքով։ Թռչունն ունի ուռուցիկ իրան, փոքր գլուխ` ընդգծված ռելիեֆ աչքերով, կլոր կտուց և տափակ պոչ։ Անոթի մակերեսը անգոբապատ է։ Իրանի վերին կեսը, վիզն ու գլուխը բաց կրեմագույն են, ոտք-նստուկը, իրանի ստորին հատվածը, կտուցի ծայրը և պոչը ուրարտական խեցեղենին բնորոշ կարմրափայլով են։ Թռչունի թևերն ու մեջքը հարդարված են կարմիր և սև ներկով արված շախմատաձև զարդանախշով, մեջքի կենտրոնը և պոչը՝ զիգզագներով։ Կրծքամասի և վզի վրա պահպանվել են բազմագույն նախշազարդման հետքեր։ Հեղուկը անոթի մեջ լցվում է սնամեջ ոտքով և թափվում թռչնի կտուցի մեջ բացված ծորանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Փորագրազարդ կնիք

**Փորագրազարդ կնիք**, Հայաստանի պատմության թանգարանի ցուցանմուշներից, որը թվագրվում է մ․թ․ա․ 7-րդ դարով, գտնվել է Կարմիր բլուրի պեղումներից։

## Նկարագրություն
Գլանաձև ուրարտական կնիք է` վերին մասում կախելու ունկով։ Պատկերները փորագրված են կողային մակերեսին և հիմքի հարթության վրա։ Այսպիսի կնիքներով դաջվածքը կատարվում էր գլորման եղանակով և դրոշմումով։ Կողային մակերեսի հորինվածքը ներկայացնում է ծիսական որսի տեսարան։ Կենտրոնում պատկերված է կենաց ծառ, որի մի կողմում կանգնած է թևավոր անտրոպոմորֆ մի էակ` հմայական աղոթքի դիրքով ձեռքերը վեր մեկնած։ Կենաց ծառի մյուս կողմում` ավելի փոքր ծառի վրա, կանգնած է թևավոր մի այծ՝ երկար, կեռ եղջյուրներով։ Այծի ետևից սրընթաց արշավող կենդանու վրա, ձեռքին լարած աղեղով կանգնած է մի նետաձիգ։ Հագել է մինչև ոտնաթաթերը իջնող երկար զգեստ, գլխին կրում է կոնաձև գլխարկ։ Կնիքի շրջանաձև հիմքի հարթության վրա արևի թևավոր սկավառակն է, որի տակ պատկերված են նետասլաք, եռաժանի և մեկ այլ զենք։ Կնիքի վրայի պատկերագրության թեման պաշտամունքային է։ Ուրարտական կնիքներն օգտագործվել են որպես ամուլետներ և հաճախ հայտնաբերվել են ուլունքաշարերով շքեղ կրծքազարդերի կազմում, երբեմն նաև արծաթե մեդալիոնների հետ, հաճախ ննջեցյալներին ուղեկցող իրերի հետ իջեցվել են դամբարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Սեպագիր սալիկ՝ Ռուսայի՝ Ռուսա որդու նամակը

**Սեպագիր սալիկ՝ Ռուսայի՝ Ռուսա որդու նամակը**, Հայաստանի պատմության թանգարանի ցուցանմուշներից, որը թվագրվում է մ․թ․ա․ 6-րդ դարի վերջին քառորդով։ Գտնվել է Կարմիր բլուրի պեղումներից։

## Նկարագրություն
Ուղղանկյունաձև թրծած կավե սալիկը 10 տող սեպագիր արձանագրությամբ նամակ է, որը հասցեագրված է ոմն պաշտոնյայի, որի տիտղոսն է «կնիքի պահապան»։ Այս պաշտոնյային հրամայվում է ավագ հովիվ Կուլուի միջոցով գտնել ստրուկ Թաթային, որը փախցրել է տիրուհու աղջկան և չի ցանկանում կամավոր վերադարձնել։ Հրամայվում է գտնել առևանգողին և աղջկան վերադարձնել տիրոջը։ Նամակը ավարտվում է ուրարտական գլանաձև կնիքի երկու դրոշմվածքներով։ Ժապավենաձև դրոշմվածքի վրա մեկ տող արձանագրություն է. «Ռուսայի՝ Ռուսայի որդու, թագուհու որդու կնիքը»։ Արձանագրության տակ պատկերված է կենաց ծառ, որի երկու կողմերում կանգնած են առյուծի մարմնով և թռչունի գլխով թևավոր առեղծվածային էակներ՝ ձեռքերում դույլիկներ բռնած։ Երկրորդը կնիքի շրջանաձև դրոշմվածքն է` թևավոր ձիու պատկերով։ Ընդ որում, ձին դրոշմված է գլխիվայր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Կատեգորիա:Սեպագրեր
Սաղավարտ` Արգիշտի I արքայի

**Սաղավարտ` Արգիշտի I արքայի,** նմուշ Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուից, թվագրվում է Ք․ա 782թ․։ Գտնվել է Կարմիր բլուրի պեղումներից։

## Նկարագրություն
Սաղավարտն առջևից հարդարված է խորհրդանշանով։ Ճակատից դեպի գագաթը ձգվող ուռուցիկ շերտագիծը և վերջինիս տակ դրվագված զիգզագաձև, հավանաբար ամպրոպը ներկայացնող ֆիգուրը, խորհրդանշել են Թեյշեբա աստծուն։ Սաղավարտի ճակատամասի երեք զարդագոտիները հարդարված են տասնմեկ կենաց ծառերով։ Ծառերի աջից և ձախից պատկերված են եղջյուրազարդ սաղավարտներով, ծոպազարդ, երկարափեշ զգեստով, անմորուս և մորուքավոր աստվածություններ՝ մի ձեռքում դույլ բռնած, մյուսում` պտուղ։ Աստվածությունների վեց զույգը թևավոր են։ Սրբազան ծառերի այս հորինվածքը երկու կողմից եզերում են դեպի վար հակված չորսական առյուծագլուխ վիշապօձեր, որոնք այստեղ հանդես են գալիս իբրև մոգական պահապաններ։ Սաղավարտի քունքամասերին և ծոծրակին մեկընդմեջ պատկերված են հեծյալներ և ռազմակառքեր։ Հեծյալ ռազմիկները կրում են կլոր վահաններ և կոնաձև սրագագաթ սաղավարտներ։ Մարտակառքերը կառուցվածքով նման են ասորեստանյաններին։ Ունեն թեթև թափք և ճաղավոր անիվներ։ Թափքի վրա կանգնած են երկու զինվոր՝ մեկը անմորուս կառապանն է` ձիերի երասանները և մտրակ բռնած, մյուսը` մորուքավոր կառամարտիկը։ Ձիերը սանձած են, բաշը և պոչը` խնամքով հարդարված։ Թամբի վրա ձգած է ծածկոց։

## Արձանագրություն
Սաղավարտի եզրին փորագրված է սեպագիր արձանագրություն` մեկ տողով. «Խալդի աստծուն՝ տիրոջը, այս սաղավարտը Արգիշտին՝ Մենուայի որդին, նվիրեց»։ Արձանագրությունն ավարտվում է հիերոգլիֆ նշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Ռիտոն` ցլիկի գլխի քանդակով

**Ռիտոն` ցլիկի գլխի քանդակով**, նմուշ Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուից, թվագրվում է մ․թ․ա․ 6-5-րդ դարերով, գտնվել է Արմավիրից։ Պեղումներն իրականացվել է Գևորգ Տիրացյանի կողմից 1985 թվականին։

## Ռիտոնների տեսակներ
«Ռիտոն» անվանումն առաջացել է հունարեն «եղջյուր» բառից։ Ռիտոններ (պտյակներ) պատրաստվել են մետաղից, կավից, եղջյուրից, զարդապատվել են բարձրաքանդակներով և փորագրություններով։ Կենդանու գլխի պատկերով ավարտվող կարճ, լայն ռիտոնները բնորոշ են հին հունական արվեստին։ Ասիական տիպի ռիտոնները երկարավուն են, վերջույթում` քանդակապատկերներով։

## Նկարագրություն
Դարչնագույն անգոբով պատված, լավ փայլեցված մակերեսով նրբախեցի ռիտոն է։ Պատրաստված է մանրահատիկ կավից։ Իրանը գլանաձև է` դեպի դուրս շեփորաձև լայնացող շրթնապսակով։ Ռիտոնի առաջամասը ռեալիստորեն վերարտադրված, հաստ եղջյուրներով ցլիկի գլուխ է։ Աչքերը ռելիեֆ են, նշաձև՝ խոշոր և զույգ ակոսով եզրագծված։ Բերանը կիսաբաց է, քթանցքները և ականջները նշված են փոսորակով։ Կենդանու պարանոցը հարդարված է մանյականման կետազարդով և եռանկյունաձև զարդանախշով։ Վզի վերին մասում թմբանման ելուստ կա, վզի տակ կախված է կաշին։ Կենդանու ճակատի վրա փորագիր երկու շրջաններ են և եռանկյունաձև նշան, որոնք ցուլի սրբազնության խորհրդանիշներն են։ Ցուլի կրծքամասին տեղադրված է հեղման անցքը։ Հայաստանում կավից պատրաստված ռիտոնները հայտնի են դեռևս ուրարտական շրջանից (Արին-բերդ, Արգիշտիխինիլի) և լայն տարածում ստացան աքեմենյան շրջանում։ Ոճական առանձնահատկություններով ներկայացվող ռիտոնը սերտորեն առնչվում է աքեմենյան արվեստին։ Նման անոթները ծառայում էին պաշտամունքային բնույթի արարողությունների ժամանակ սրբազան հեղումներ կատարելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Մահիկաձև կրծքազարդ

**Մահիկաձև կրծքազարդ**, նմուշ Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուից։ Թվագրվում է մ․թ․ա․ 6-5-րդ դարերով։ Գտնվել է 1963 թվականին Արմավիրի պեղումներից՝ արշավախմբի ղեկավար Բաբկեն Առաքելյան։

## Նկարություն
Մահիկաձև է` ծայրերին մեկական թռչունի ոճավորված պատկերներով։ Թռչունների գլուխները թեքված են առաջ, կտուցները` իջեցրած կրծքին։ Պոչերը հովհարաձև են։ Թևերը ծալված են` եզրագծված փոքր կորություններով։ Առաջին հայացքից թռչուններ թեփուկավոր թվացող իրաններն արված են մանր միջնորմապատերով առանձնացված բջիջներից, որոնք ընդգծում են մարմնի մանր փետուրները։

Թռչունների միջև` զարդի կենտրոնում, երեք կենաց ծառերի սխեմատիկ պատկերներ են։ Ծառերը վերից և վարից եզերված են եռանկյունիներից կազմված նեղ գոտիով։ Ծառերի պատկերման նախատիպերը գալիս են ուրարտական արվեստից և զուգահեռներ ունեն Պերսեպոլսի բարձրաքանդակներում։ Կրծքազարդի ստորին եզրը գոտեվորված է մեկընդմեջ լոտոսի ծազկի և բողբոջի ծաղկեշղթայով։ Զարդը ընդելուզված է եղել սպիտակ և կապույտ էմալով (պահպանվել են միայն մնացորդները)։      

Ոսկերչական արվեստի հիանալի նմուշ է, որը պատկերագրությամբ և ոճական առանձնահատկություններով առնչվում է աքեմենյան մշակութային ոլորտին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Լունա 14

***Լունա-14***, կամ *Ե-6ԼՏ համար 113* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր կատարել Լուսնի մակերևույթի լուսանկարում։ Արձակվել է 1968 թվականի ապրիլի 7-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։ 1968 թվականի ապրիլի 10-ին կայանը հաշողությամբ դուրս եկավ Լուսնի ուղեծիր և սկսեց պլանավորված աշխատանքը։ Կայանի կառուցվածքը կրկնում էր Լունա 12-ը, իսկ սարքավորումները նույնն էին ինչ Լունա 10-ի վրա տեղադրվածը։

Առաքելության հիմնական նպատակն էր փորձարկել հաղորդակցության համակարգը Ն1-Լ3 առաքելության համար։ Սարքի ուղեծրի հետևումը Երկրի վրա տեղակայված դիտակներով նույնպես թույլ տվեց հետազոտողներին քարտեզագրել Լուսնի գրավիտացիոն անոմալիաները, հետագայում Լուսնի վրա վայրէջք կատարող սարքերի հետագծերի գնահատման համար։ Լունա 14-ի վրա տեղադրված էին նաև տիեզերական ճառագայթների և Արեգակի լիցքավորված մասնիկների հետազոտություն կատարելու համար նախատեսված սարքավորումներ։ Առաքելությունը շարունակվեց 75 օր։ Հետազոտությունների արդյունքում ստացվեցին տվյալներ Երկրի և Լուսնի զանգվածների փոխազդեցության, Լուսնի գրավիտացիոն դաշտի, տիեզերանավերի հետ ռադիոհաղորդակցության հասանելությանն ու կայունության մասին ուղեծրի տարբեր դիրքերում, արևի լիցքավորված մասնիկների և տիեզերական ճառագայթների, ինչպես նաև Լուսնի շարժման մասին։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna programme chronology 
* Лунные зонды СССР

Կատեգորիա:1968 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Կնոջ արձան՝ Աֆրոդիտե

**Կնոջ արձան՝ Աֆրոդիտե**, նմուշ Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուից, թվագրվում է մ.թ․ա. II դարի վերջ - I դարի սկիզբով, գտնվել է Արտաշատի պեղումներից։ Պեղումներն իրականացվել են Բաբկեն Առաքելյանի կողմից, 1972 թվականին։

## Նկարագրություն
Ցածր պատվանդանին կանգնած կնոջ ծավալային քանդակ է (պակասում է գլուխը, աջ թևը և ձախ ձեռքի դաստակը)։ Հագին նուրբ խիտոն է, որը բարակ գոտիով պիրկ կապված է կրծքի տակ և ցած է սահել՝ մերկացնելով ձախ ուսը։ Վրայից ձգած հիմմատայը, պարուրելով մարմինը, ծանր ու շքեղ ծալքերով իջնում է պատվանդանին։ Իրանի վերին մասում թեթևակի ձախ հակված կնոջ կեցվածքը՝ վեր բարձրացրած աջ ուսով, թեթևակի ծալված աջ ոտքով, հագուստի ծալքերի գծով, քանդակին հաղորդում են նրբագեղություն և սեթևեթելի նազելիություն, որը բնորոշ է Աֆրոդիտե աստվածուհու արձաններին։ Արձանը Հայաստանում հայտնաբերված ուշ հելլենիստական ժամանակաշրջանի բարձրարվեստ ստեղծագործություն է։ Ուսումնասիրողների կարծիքով՝ Պրաքսիտելեսի կամ նրա դասական դպրոցի նրբին և շքեղ կերպարների վերարտադրություն է և կրում է Էգեյան կղզիների կամ Փոքր Ասիայի քանդակարվեստին բնորոշ գծերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Հովնան Կարապետյան

**Կարապետյան Հովնան Արտավազդի** (ծնվել է 1947 թվականի սեպտեմբերի 24–ին, Լենինական), գրաֆիկ, նկարիչ-ձևավորող։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Գեղարվեստի ակադեմիան (1967 թվականին), Երևանի Գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը (1973 թվական)։ 1974-1978 թվականներին դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Լենինականի մասնաճյուղում։ 1984 թվականինից «Պիոներ» (1990 թվականից՝ «Աղբյուր») ամսագրի գեղարվեստական խմբագիրն է։ Միաժամանակ աշխատակցել է «Գարուն», «Ծիծեռնակ» ամսագրերին, համագործակցել է «Արևիկ», «Նաիրի», «Հայաստան», «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունների հետ։ Նկարազարդել և ձևավորել է Մ. Սարգսյանի «Մայրս երգում է նանիկ» (1997 թվական), Թադևոս Տոնոյանի «Ծննդյան հեքիաթ» (2001 թվական), Եղիշե Պետրոսյանի «Հեքիաթ մոծակի և փղերի մասին» (2002 թվական), Լևոն Միրիջանյանի «Ուրախ հանդիպում» (2003 թվական), Հ. Հովնաթանի «Երազ տեսնելու տունը» (2005 թվական), Գեղամ Գևորգյանի «Երկնքի ընծան» (2006 թվական), Նաիրա Համբարձումյանի «Կանաչուկը» (2008 թվականին), Գ. Խաչատրյանի «Գոռան լիճը» (2010 թվական), Գայանե Նիկողոսյանի «Իմ յոթ պապերը» (2011 թվական) և այլ գրքեր։

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Սպիտակ արծիվ (ֆիլմ, 1928)

«**Սպիտակ արծիվ**» (), 1928 թվականի խորհրդային սև-սպիտակ գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է Յակով Պրոտազանովը Լեոնիդ Անդրեևի «Նահանգապետը» վիպակի հիման վրա։ Ֆիլմը պատմում է 1905 թվականի հեղափոխական իրադարձությունների և հին աշխարհի կործանման մասին։ Ֆիլմում Վասիլի Կաչալովը կատարել է իր միակ դերը կինոյում։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են 1905 թվականին։ Լիբերալ նահանգապետը փորձում է կանխել քաղաքում գործադուլը, բայց աշխատողները հրաժարվում են հնազանդվել։ Նահանգապետը հրաման է տալիս կրակել գործադուլավորների վրա և ուժով ճնշել ապստամբությունը, ընդ որում՝ փոխհրաձգության ժամանակ երեխաներ են զոհվում։ Որպես պարգև նրան ներկայացնում են «Սպիտակ արծիվ» շքանշանի, բայց նահանգապետը տանջվում է խղճի խայթից։

## Դերերում
* Վասիլի Կաչալով - նահանգապետ Միշել 
* Աննա Ստեն - նահանգապետի դաստիարակչուհին
* Վսեվոլոդ Մեյերհոլդ - մեծաստիճանավոր
* Իվան Չուվելև - պրովոկատոր
* Անդրեյ Պետրովսկի - պոլիցմեյստեր
* Պյոտր Ռեպնին - եպիսկոպոս
* Ելենա Վոլկոնսկայա - նահանգապետի կինը
* Միխայիլ Ժարով - պաշտոնյա
* Յուրի Վասիլչիկով - պաշտոնյա
* Ալեքսանդր Գրոմով - հեղափոխական
* Ալեքսանդր Չիստյակով - բանտարկյալ բանտում

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Յակով Պրոտազանով
* Սցենարի հեղինակներ՝ Օլեգ Լեոնիդով, Յակով Պրոտազանով, Յակով Ուրինով
* Օպերատոր՝ Պյոտր Երմոլով
* Նկարիչ՝ Իսահակ Ռաբինովիչ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Christie, Ian & Taylor, Richard. *The Film Factory: Russian and Soviet Cinema in Documents 1896-1939*. Routledge, 2012.

## Արտաքին հղումներ
* «Белый орёл» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
* 
* «Белый орёл», 6 частей // net-film
* «Белый орёл» в государственном регистре фильмов МК РФ

Կատեգորիա:1920-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1928 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1920-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Ֆրեդրիկ Լինդեման

**Ֆրեդրիկ Օտտո Լինդեման** (), նորվեգացի լեզվաբան, հայագետ, հնդեվրոպաբան։

## Կենսագրություն
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1964 թվական), Օսլոյի համեմատական լեզվաբանական հետազոտությունների համալսարանի պրոֆեսոր (1970 թվական)։

Ավարտել է Օսլոյի համալսարանը (1961 թվական)։

Հայաստանին են նվիրված Լինդեմանի «Գրաբարի ըղձական անցյալի կազմության վերաբերյալ...» (1975–1976 թվականներ), «Գրաբար հառնեմ, հառեայ բայի մասին դիտողություններ» (1977 թվական), «Հայերեն կեամ» (1981 թվական) և այլ աշխատություններ։

Թարգմանել է Եղիշեի «Վարդանանք և հայոց պատերազմը» (1992 թվական) երկը։

## Աշխատություններ
* *Les origines Indo-Européennes de la "Verschärfung" Germanique* (1964)
* *Einführung in die Laryngaltheorie* (1970)
* *The triple representation of schwa in Greek and some related problems of Indo-European phonology* (1982)
* *Våre arveord* (2000)

### Թարգմանություններ
* *Sagaen om Cú Chulainns sykeleie og Emers skinnsyke* (1985)
* *Vardan og armenernes krig* (1992)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայագետներ
Կատեգորիա:Հնդեվրոպագետներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
NetherRealm Studios

**NetherRealm Studios**, ամերիկյան ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 2010 թվականին, Warner Bros. Interactive Entertainment-ի դուստր ընկերության WB Games Chicago-ի հիման վրա և տեղակայված է Իլինոյս քաղաքում։ Ընկերության տնօրենն է Շոն Հիմմերիկը, իսկ որպես գլխավոր դիզայներ հանդես է գալիս Էդ Բուն, որոնց գլխավորության ընթացքում ընկերությունը զբաղվել է մի շարք խաղերի մշակմամբ, այդ թվում Mortal Kombat խաղաշարքի տարբերակներից մեկը։ Ընկերության լոգոտիպին նկարված է Սկարիպոնի (խաղային կերպար) գծապատկերը։

## Պատմություն
Midway Games ընկերությունը, որը զբաղվել է համակարգչային խաղերի մշակմամբ և հրապարակմամբ ու որին էր պատկանում Mortal Kombat-ի մտավոր սեփականությունը, 2009 թվականի փետրվարի 12-ին հայտարարեց սնանկության մասին։ 2009 թվականի հուլիսի 10-ին, Warner Bros. Interactive Entertainment ընկերությունը գնեց Midway Games-ի գրեթե ողջ ակտիվները, այդ թվում Mortal Kombat, This is Vegas խաղերը, ինչպես նաև ընկերության պատկանող մասնաճյուղերը։ Սկզբնական շրջանում Warner Bros.-ը պատրասվում էր փակել Midway Games-ին պատկանող բոլոր ստուդիաները, այդ թվում Չիկագոյում, Սան Դիեգոյում և Լիպերպուլում տեղակայված ստուդիաները, սակայն վերջին պահին որոշում ընդունեց թողնել  Midway Games Chicago-ն, որն արդյունքում դարձավ Warner Bros-ի հիմնական մաս։ Մի քանի օր անց, ստուդիան անվանափոխվեց դառնալով WB Games Chicago, իսկ արդեն 2010 թվականի ապրիլի 20-ից ընկերություն կրում է NetherRealm Studios անվանումը։ Mortal Kombat նախագծի պրոդյուսեր Հեկտոր Սանչեսը, 2013 թվականի նոյեմբերի 15-ին Թվիթեր սոցալիական ցանցում կատարեց գրառում, որով հայտարարեց NetherRealm Studios-ից հեռանալու մասին։

NetherRealm Studios-ին առաջին նախագիծը դարձավ Mortal Kombat խաղի 9-րդ մասին վերաթողարկված տարբերակը, որը թողարկվեց 2011 թվականի ապրիլին։ Ամբողջությամբ ընկերության կողմից մշակված և թողարկված առաջին խաղը դարձավ Injustice: Gods Among Us-ը, որը մշակված է DC-ի մոտիվներով, որը թողարկվել է 2013 թվականին։ Խաղերի գրանցած հաջողությունը, ոգևորեց ստուդիային 2015 թվականին թողարկել Mortal Kombat X և 2017 թվականին Injustice 2 խաղերը։ Բացի դա, ընկերությունը նաև զբաղվել է Android և iOS օպերացիոն համակարգերի համար նախատեսված Batman: Arkham City Lockdown, Batman: Arkham Origins և WWE Immortals խաղերի մշակմամբ։ NetherRealm Studios-ի հաջորդ խաղը դարձավ Mortal Kombat 11-ը, որը թողարկվեց 2019 թվականի ապրիլի 23-ին։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք NetherRealm Studios

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Շամանկա ժայռ

left|thumb|300px|alt=A shaman in front of Shaman Rock, a Buryat. Olkhon Island|Շամանը Շամանկա ժայռի առջև
**Շամանկա ժայռ** (**Скала́ Шама́нка** (նաև՝ **Բուրխան հրվանդան**/**мыс Бурха́н**, **Շամանի հրվանդան**/**Шама́нский мыс**, **Քարանձավային հրվանդան**/**Пеще́рный мыс**)), ժայռ Ռուսաստանի Դաշնության ասիական մասում՝ Բայկալ լճի Օլխոն կղզում, այդ կղզու ամենամեծ բնակավայրի՝ Խուժուր ավանի մերձակայքում։ Ընկած է Մերձբայկալյան ազգային պարկի տարածքում, ունի բնության և պատմության հուշարձանի կարգավիճակ, համարվում է Ասիայի ինը սրբավայրերից մեկը։ Օլխոն կղզու մասն է համարվում, թեև հեռանկարում կարող է կարող է դիտարկվել որպես առանձին կղզի. ափի հետ միացած է մի նեղլիկ ու ցածրադիր պարանոցով։

Ժայռը երկգագաթ է, կազմված է կվարցի երակներ կրող բյուրեղային կրաքարերից, մարմարներից, նրան հարող ափը բաղկացած է գրանիտի ապարներից, իսկ պարանոցը՝ բերուկներից։

Հրվանդանի «Բուրխան» անվանումն ի հայտ է եկել 17-րդ դարի վերջերին Մերձբայկալյան տարածաշրջան տիբեթական բուդդայականության մուտք գործելուց հետո, որը մասամբ փոխարինել է շամանությանը. բուդդայական բուրյաթները «Բուրխան» են անվանել Բայկալի աստվածությանը, հրվանդանն ու միջանցիկ քարանձավն էլ համարել են այդ դիցի կեցավայրը։

Շամանկա ժայռը, որ նախկինում անվանվել է Քար-տաճար, հաճախ է հայտնվում Բայկալին նվիրված ֆիլմերում, լուսա}}:

Ժայռի երկու գագաթներից մեկի բարձրությունը 30 մետր է, մյուսինը՝ 42 մետր։ Ժայռի ափամերձ մասում է գտնվում Շամանի քարանձավը, որի երկարությունը մոտավորապես 12 մետր է, լայնությունը՝ 4,5 մետր, բարձրությունը՝ 1-ից մինչև 6,5 մետր։ Հնում այդ քարանձավում զոհաբերություններ և շամանական այլ ծեսեր են կատարվել, իսկ բուրյաթների շրջանում բուդդայականության տարածվելուց հետո այնտեղ եղել է նաև Բուդդայի զոհասեղան-խորանը։ Ժայռի արտաքին մակերեսին՝ արևմտյան կողմում, դարչնագույն ապարներից բնական ճանապարհով հյուսվել է մի պատկեր, որը վիշապի նմանություն ունի։ Առատ զոհաբերություններ և պաշտամունքային ճոխ ծեսեր են կատարվել նաև անմիջականորեն հենց ժայռի մոտ։
right|thumb|200px|alt=The image resembles a dragon|Վիշապանման պատկերը

## Պատկերասրահ

Скала Шаманка2.jpg
Скала Шаманка3.jpg
Скала Шаманка 4.jpg
Скала Шаманка 5.jpg
Скала Шаманка 7.jpg
Olkhonsky District Shamanka Rock.jpg
Остров Ольхон. Скала Шаманка на закате.jpg


right|thumb|200px|alt=The image resembles a dragon|Վիշապանման պատկերը

left|thumb|180px|alt=Commemorative coin|Հուշամետաղադրամ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
*
*  Мыс Бурхан — WorldPics.pro — фотограф Дмитрий Вертешин
*  — *Природа Байкала* (фотографии)
*  (по материалам сборника В. П. Стародумова «Омулёвая бочка»)
* 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Բուդդայականություն
Կատեգորիա:Շամանություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տեսարժան վայրեր
Զայնաբ բինթ Ջահշ

**Զայնաբ բինթ Ջահշ** (արաբ. زينب بنت جحش; ծնվ. 592, Մեքքա - 642, Մեդինա), Մուհամմադ մարգարեի յոթերորդ կինը, կրել է «հավատացյալների մայր» պատվանունը։

## Կենսագրություն
Զայնաբ բինթ Ջահշը ծագում էր կուրայշիների ցեղից. նա առաջին կին մուսուլմաններից է համարվում. ծնվել է Մուհամմադի՝ մարգարեությունը սկսելուց մոտ 20 տարի առաջ։ Ծնվելուց նրա համար Բառռա անունն է ընտրվել, սակայն մարգարեն նրան այլ անուն է տվել՝ Զայնաբ։

Լինելով չամուսնացած աղջիկ՝ Զայնաբը Մեդինա առաջինը տեղափոխվածներից էր։ Մուհամմադը ցանկանում էր նրա հետ ամուսնացնել իր հոգեզավակ և ստրկությունից ազատված Զեյդ իբն Հարիսային՝ դրանով իսկ չեղյալ համարելով հեթանոսության (ջահիլիա) ժամանակաշրջանի ավանդույթները՝ համաձայն որոնց ազատ կինը չէր կարող ամուսնանալ նախկին ստրուկի հետ։ Զայնաբն ու իր եղբայրները դեմ էին այդ ամուսնությանը, սակայն ալ Ազհաբ սուրայի 36-րդ այաթի առաքումից հետո համաձայնություն է տվել։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ նրա ամուսնությունը Զեյդ իբն Հարիսայի հետ երջանիկ չի եղել, և Զեյդը որոշել է ամուսնալուծվել։ Այլ աղբյուրներ հայտնում են, որ Զեյդն իմացել է, որ իր հոգեհայրն էլ է սիրել Զայնաբին և այդ պատճառով որոշել է զիջել նրան Մուհամմադին։ Չնայած մարգարեի բոլոր հորդորներին՝ նրանք մեկ տարի անց ամուսնալուծվել են։

Ամուսնալուծությունից հետո սպասելով սահմանված ժամկետը՝ Մուհամմադը ցանկացել է ամուսնանալ Զայնաբի հետ, սակայն արաբները, հաշվի առնելով գործող ավանդույթները, այդ կապն արյունապղծություն էին համարում, ինչն էլ առաջին մուսուլմանների դժգոհության պատճառ է դարձել։ Այդ ժամանակ է, որ Ղուրանում նոր դրույթ է ավելացվել, որն արյունակցության և խորթ ազգակցության տարբերակում էր մտցնում՝ միևնույն ժամանակ արգելելով որդեգիրներին իրենց խնամակալների անուններով կոչել, այսինքն Մուհամմադի որդի Զեյդը, նորից ստացել էր իր հոր անունը։ Դրանից հետո, հիջրայի 5 թվականին Մուհամմադ մարգարեն ամուսնանում է Զայնաբ բինթ Ջահշի հետ։ Հետագայում Զայնաբը շատ էր հպարտանում, որ Մուհամմադի հետ իր ամուսնությունը տեղ է գտել Ղուրանի հայտնությունների շարքում։

Զայնաբն աշխատասեր, առաքինի և աստվածավախ կին էր։ Նա շատ ժամանակ էր հատկացնում աղոթքների և պահքի համար։ Զայնաբը մահացել է 53 տարեկանում, Մեդինայում։ Նա մարգարեի առաջին կինն էր, որը մահկանացուն կնքել է Մուհամմադի մահվանից հետո։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Большаков О.Г.* «История Халифата. Том 1. Ислам в Аравии, 570-633». — М.: «Восточная литература РАН», 2000.
* *Вашингтон Ирвинг.* «Жизнь пророка Мухаммеда». — М.: «Ломоносовъ», 2012.

Կատեգորիա:Մուհամմադ մարգարե
Կատեգորիա:Ղուրան
Կատեգորիա:Արաբ կանայք
Բանբեր Հայաստանի գիտական ինստիտուտի

**«Բանբեր Հայստանի գիտական ինստիտուտի»**, գիտական տարեգիրք։

## Պատմություն
ՀԽՍՀ լուսժողկոմատի հրատարակչություն։

Լույս է տեսել 1921-1922 թվականներին Վաղարշապատում։

Գիտնական քարտուղար՝ Երվանդ Տեր-Մինասյան։

Տպագրել է Հայաստանի աշխարհագրությանը, տնտեսական հարաբերություններին ու իրավիճակին, ազգագրությանը վերաբերող հոդվածներ, գրականագիտական, պատմագիտական, արվեստագիտական ուսումնասիրություններ։

Տարեգրքում հոդվածներ են հրատարակել Խաչիկ Սամուելյանը («Տոտեմիզմը հայոց մեջ»), Լեոն («Մի գիծ հայ մամուլի կյանքից»), Թորոս Թորամանյանը («Նախաքրիստոնեական հայ ճարտարապետություն»), Ավետ Տերտերյանը, Թադևոս Ավդալբեգյանը, Դավիթ Անանունը։
Բանբեր Երևանի պետական բանասիրական համալսարանի

**«Բանբեր Երևանի պետական բանասիրական համալսարանի»**, գիտական հանդես։

Երևանի պետական լեզվաբանական համալսարանի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2011 թվականից Երևանում։

Տպագրում է հոդվածներ լեզվաբանության, գրականագիտության, ռոմանական լեզվաբանության, ռուսական և եվրոպական գրականության, փիլսոփայության, քաղաքագիտության, երկրագիտության, մարդու իրավունքի
և պատմության, մշակութաբանության, լեզվաքաղաքականության, կրթության կառավարման, մանկավարժության, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, հասարակական գիտությունների, հայագիտության,
ռուսաց լեզվի, թարգմանության տեսության վերաբերյալ։

2012 թվականից հրատարակվում է 5 մասնագիտական պրակներով՝ «Լեզու, մշակույթ, հաղորդակցություն», «Ռոմանա-­գերմանական բանասիրություն», «Կրթության կառավարում», «Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն», «Ռուսաստանագիտության խնդիրներ»։

Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Բանբեր Մատենադարանի

**«Բանբեր Մատենադարանի»**, հայագիտական աշխատությունների ժողովածու։

Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1941 թվականից (1941 և 1950 թվականներին՝ «Գիտական նյութերի ժողովածու», 1956 թվականից՝ «Բանբեր Մատենադարանի» մինչ օրս՝ 20 հատոր) Երևանում։

Խմբագիրներ՝ Գևորգ Աբով, Լևոն Խաչիկյան, Սեն Արևշատյան, Հրաչյա Թամրազյան (2008-2016), Վահան Տեր-Ղևոնդյան (2016 թվականից)։

Հրատարակում է ուսումնասիրություններ հասարակական և բնական գիտությունների, հայ փիլիսոփայական մտքի, գրականության և արվեստի վերաբերյալ, բնագրեր՝ ձեռագիր մատյաններից և վավերագրերից, մատենագիտական և ձեռագրագիտական հաղորդումներ, գրախոսություններ՝ հայերեն և ռուսերեն (ֆրանսերեն և ռուսերեն ամփոփումներով)։

Տպագրվում են նաև սփյուռքահայ հայագետների ու օտարազգի գիտնականների հոդվածներ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Բանվոր-Պարիզ

**«Բանվոր-Պարիզ»**, ամսաթերթ, ապա՝ շաբաթաթերթ, կիսամսյա։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1924–1925 թվականներին Փարիզում։

Ֆրանսիայի կոմկուսի հայկական բաժանմունքի («Հայ աշխատանքի խմբի») պաշտոնաթերթ։

Ֆրանսիայում հայկական բանվոր-համայնավարական առաջին թերթն է։ Նպատակը Ֆրանսիայի հայ բանվորների դասակարգային գիտակցությունը բարձրացնելն էր, արհմիությունների մեջ նրանց ներգրավելը և երկրի բանվորական շարժմանը մասնակից դարձնելը։

Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
My-Ukraina (հեռուստաալիք)

**My-Ukraina** (ուկրաիներեն՝ *Ми — Україна*), ուկրաինական հեռուստաալիք, որը պատկանում է Իգոր Պետրենկոյին։ Հեռուստաալիքը հիմնադրվել է 2022 թվականին և համալրված է նախկին Ուկրանիայի (հեռուստաալիք) անձնակազմով։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ուկրաինայի հեռուստատեսային և ռադիոհեռարձակման պետական կոմիտեն հաստատել է *Ми — Україна* ՍՊԸ-ի դիմումը՝ ազգային հեռուստատեսային լիցենզիա տրամադրելու համար ։ Ալիքը սկսեց հեռաձակվել ՅուԹուբում 2022 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։ Լիցենզիան հեռուստաալիքին տրված է 10 տարով։ Հեռուստաալիքը նախատեսում է պատերազմի ավարտից հետո հեռարձակել նաև զվարճալի հաղորդումներ։ 2022 թվականի նոյեմբերի 8-ին հեռուստաալիքը միացել է «United News» հեռուստամարաթոնին ։ Այս պահին հեռուստաալիքում աշխատում է ավելի քան 200 աշխատակից։

## Ղեկավարներ
* Իգոր Պետրենկո
* Յուրի Սուգակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինալեզու հեռուստաալիքներ
Ապրիլյան երազներ

**«Ապրիլյան երազներ»** (), խորհրդային քնարական կինոկատակերգություն ռուս և տաջիկ երիտասարդների բարեկամության մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վալերի Ախադովը 1980 թվականին «Տաջիկֆիլմ» կինոստուդիայում ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի հեռուստատեսության և ռադիոհեռարձակման պետական կոմիտեի պատվերով։

## Սյուժե
Կենդանաբանական այգու անասնաբույժ Կոլյան շտապ մեկնում է հարսնացուի մոտ։ Նրա ընտանի կենդանու՝ արջուկի խնամքն ստանձնում է Անվարը։ Արջուկը Անվարին ներգրավում է ամենաանհավանական, զվարճալի և տխուր պատմությունների մեջ։ Բայց որտեղ էլ որ նրանք հայտնվում են՝ արևոտ Տաջիկստանի փոքրիկ քաղաքում կամ Հեռավոր Հյուսիսում, ամենուր նրանք զգում են իրենց շրջապատի մարդկանց բարությունը, և, իհարկե, Անվարը հանդիպում է իր սիրուն։

## Դերերում

### Էպիզոդներում
* Սամարիդդին Սագդիև (լուսագրերում՝ Ս. Սոգդիև)
* Վալի Ջուրաև
* Մահամադալի Մուհամադիև
* Աման Կադիրով
* Շոդի Սալիխով
* Օլեգ Տուլաև
* Զաֆար Ջավադով
* Անվար Մանսուրով
* Ա. Ջուրաև

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Արկադի Ինին
* Ռեժիսոր՝ Վալերի Ախադով
* Օպերատոր՝ Վալերի Վիլենսկի
* Նկարիչ՝ Լեոնիդ Սվինիցկի
* Կոմպոզիտոր՝ Ռումիլ Վիլդանով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր արջերի մասին
Բանբեր գրականության և արվեստի

**«Բանբեր գրականության և արվեստի»**, գրական-գեղարվեստական կիսամյա հանդես։
 
## Պատմություն
Հրատարակվել է 1903–1904 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգում։

Խմբագիր՝ Նիկողայոս Ադոնց։

Վիպակներ, բանաստեղծություններ, տեսական ու գրական-պատմական բաժիններում ներկայացել է հայ գրողներին և գրական կյանքի ընդհանուր պատկերը, աշխատել է բացահայտել հայության տարանջատ հատվածների սոցիալ-տնտեսական և հասարակական կացությունը, նպաստել է արևելահայ ու արևմտահայ գրականությունների մերձեցմանը։

Տպագրել է Հովհաննես Հովհաննիսյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Վահան Թեքեյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Սիամանթոյի, Միքայել Կյուրճյանի, Վահան Մալեզյանի, Արփիար Արփիարյանի, Վրթանես Փափազյանի, Լևոն Շանթի, Երվանդ Օտյանի, Առանձարի ստեղծագործություններից, Միքայել Նալբանդյանի «Կայպակ» (անտիպ) պոեմը և Ստեփանոս Նազարյանցի նամակները, անդրադարձել է ժամանակի եվրոպական գրական ուղղություններին։ Ծանոթացրել է հայկական և համաշխարհային կերպարվեստին և քանդակագործությանը, զետեղել է Վարդգես Սուրենյանցի, Էդգար Շահինի, Եղիշե Թադևոսյանի, Արտաշես Բաբայանի, Մանուկ Մահտեսյանի, ինչպես նաև եվրոպացի արվեստագետների գործեր՝ հանրամատչելի բացատրություններով։

Հրատարակել է թարգմանություններ եվրոպական պոեզիայից։

Կատեգորիա:Հայկական գրական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական հանդեսներ
Կիերոն Մուր

**Կիերոն Մուր** (, ), անգլիացի դերասան և բռնցքամարտիկ։

## Կարիերա
12 տարեկան հասակից զբաղվել է բռնցքամարտով, իսկ 21 տարեկանում որոշել է զբաղվել դերասանական կարիերայով։ Դերասանական դեբյուտը կատարել է 2019 թվականին Էմերդեյլ հեռուստասերիալի մեկ էպիոզդում։ 2021 թվականին Peacock հեռուստաալիքի «Վամպիրների ակադեմիա» հեռուստասերիալում կատարել է գլխավոր դեր, իսկ հետո դեր է ստացել Apple TV+ հարթակի «Օդի վարպետները» պատերազմական դրամա մինի սերիալում։

Մայլս Հեյզերի և Վերա Ֆարմիգայի հետ դերասակատարում է ունեցել Նեթֆլիքսի «Կորպուս» հեռուստասերիալում։

## Անձնական կյանք
Ծնվել և մեծացել է Մանչեստրում։ Դերասանական կրթություն ստացել է Մանչեստրի կատարողական արվեստների դպրոցում։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Internet Movie Database կայքում

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Ներո

**Ներո** կամ **Ռոստովյան լիճ** (ռուս.՝ Не́ро, Росто́вское о́зеро, *устар.* Каово), քաղցրահամ լիճ Ռուսաստանի Դաշնության եվրոպական մասում՝ Յարոսլավլի մարզի հարավարևմտյան մասում։ Այդ մարզի խոշորագույն լիճն է։ Համարվում է տարածաշրջանային նշանակության բնության հուշարձան։

## Բնութագիր
Լճի հայելու մակերեսը՝ 51,3-ից 54,4 կմ², ջրահավաք ավազանի մակերեսը՝ 1220 կմ²։ Լճի մակարդակի տարեկան տատանումները միջին հաշվով կազմում են 230 սմ։ Երկարությունը 13 կմ է, լայնությունը՝ 8 կմ, առավելագույն խորությունը՝ մինչև 3,6−4 մետր (միջին խորությունը կազմում է 1 մետր)։ Ափերը ցածրադիր են, հատակը պատված է սարոպելի՝ բազմադարյա հատակային նստվածքի հզոր շերտով, որի առավելագույն հաստությունը հասնում է մինչև 12 մետրի, միջին հաստությունը կազմում է 1,5-2,5 մ (այլ տվյալներով՝ 4-5 մ)։ Ջրի կտրվածքը գտնվում է  93-ից 95 մետրի վրա։ Լիճը նոյեմբերին սառչում է, ապրիլին սառցազերծվում։ Սնուցումը խառն է՝ ձնհալի ջրերի գերակայությամբ։ Լճի ջուրն ունի գերազանցապես հիդրոկարբոնատային կազմ, նկատվում են քլորի և սուլֆատների իոնների անսովոր մեծ խտացումներ, ինչը բացատրության կարիք ունի։ Լիճը ենթարկվում է էվտրոֆիկացիայի, որը վերջին հարյուրամյակներում մշտապես աճում է։

Լճում կան մի շարք կղզիներ, որոնցից համեմատաբար ընդարձակ են Լվովյանը («Անտառային կղզին») և Սուրբծննդյանը (Քաղաքայինը)։ Լիճ են թափվում 20-ից ավելի վտակներ, դրանցից առավել մեծ են Սարան, Իշնյան, Կուչեբեշը, Մազիխան, Վարուսը, Չուչերկան, Ունիցան, Սուլան։ Լճից սկիզբ է առնում մեկ գետ՝ Վյոքսան։ Անցյալում լիճ է թափվել նաև Ուսիե գետը։

Ներոյի ափերին ընկած են հետևյալ բնակավայրերը. Ռոստով քաղաքը, Պորեչյե-Ռիբնոյե քաղաքատիպ ավանը, Ուգոդիչի, Վորժա, 
Լվի գյուղերը։

## Պատմություն
Պետրոս Առաջինը ծրագրել էր իր առաջին նավատորմն ստեղծել այստեղ, սակայն պարզելով, որ փոքր խորություններով հատվածներ կան, հրաժարվել է այդ մտքից և առաջին նավը ջուր է իջեցրել Պլեշչեևո լճում։

Ներոյի ջրերում առաջին շոգենավը հայտնվել է 1883 թվականին։

## Պատկերասրահ

Ярос-SOC-1sbor Ростов.jpg
Озеро Неро на закате.jpg
Вид на озеро Неро с колокольни монастыря.jpg
Озеро Неро.2.jpg
Lake nero.jpg
Image:Rostov19.jpg|Ռոստով քաղաքի տեսքը լճից (2006 թ. լուսանկար)
Image:Rostov23.jpg|Ռոստովի Սպասո-Յակովլևսկի վաքի տեսքը լճից (2006 թ. լուսանկար)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Քեսաբի շրջանի պատմական հուշարձանները

**«Քեսաբի շրջանի պատմական հուշարձանները»** (, ), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2014 թվականին հրատարակված գիրքը հեղինակել է Րաֆֆի Քորթոշյանը։ Տպագրվել է հայերեն և անգլերեն։ Գիրքը ներկայացնում է Սիրիայի Քեսաբի շրջանում 2006, 2008 և 2010 թվականներին պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության նպատակով իրականացված գիտարշավների, ինչպես նաև նյութին առնչվող գրավոր աղբյուրների համալիր (պատմություն, ճարտարապետություն և վիմագրություն) ուսումնասիրությունը։

## Նկարագրություն
Աշխատությունը հրատարակվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երաշխավորությամբ։ Գիտարշավները կատարվել են Բերիո հայոց թեմի ազգային երեսփոխանական ժողովի նախկին անդամ Հարություն Քորթոշյանի հովանավորությամբ։ Գրքի նախահրատարակչական աշխատանքները հովանավորել է Հայաստանի մշակույթի նախարարությունը, իսկ տպագրությունը՝ Դեպի Հայք հիմնադրամը։

2016 թվականին լույս է տեսել նաև գրքի անգլերեն տարբերակը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Առավոտ» լրատվականի անդրադարձը
* «Պանորամա» լրատվականի անդրադարձը

Կատեգորիա:2014 գրքեր
Կատեգորիա:ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ (գրքաշար)
Արտակ արք. Մանուկյանի անվան Թեհրանի հայոց ազգային-ազգագրական թանգարանի հավաքածուն

**«Արտակ արք. Մանուկյանի անվան Թեհրանի հայոց ազգային-ազգագրական թանգարանի հավաքածուն»** (, ), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2021 թվականին հրատարակված գիրքը հեղինակել է Րաֆֆի Քորթոշյանը։ Տպագրվել է հայերեն և պարսկերեն։

## Նկարագրություն
Աշխատությունը նվիրվում է ՀՃՈՒ կազմակերպության հիմնադիր-նախագահ, հայկական պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության և պահպանության գործի առաքյալ, ճարտարապետության դոկտ. երջանկահիշտակ Արմեն Հախնազարյանի ծննդյան (1941 Թեհրան-2009 Աախեն) 80 ամյակին։ Այս աշխատությունը, որը կազմված է երեք բաժիններից՝ «Եկեղեցական իրեր», «Ձեռագրեր» և «Տպագիր գրքեր», նպատակ ունի ուսումնասիրողին ներկայացնելու թանգարանում պահվող, ցարդ չուսումնասիրված և հայագիտության համար մեծ արժեք ունեցող իրերի արձանագրությունները, ձեռագրերի հիշատակարանները և տպագիր գրքերի մակագրությունները։

Աշխատությունը հրատարակվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երաշխավորությամբ։ Գրքի նախահրատարակչական աշխատանքները հովանավորել է Հայաստանի մշակույթի նախարարությունը, իսկ տպագրությունը՝ Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութիւնը
2022 թ. լույս է տեսել նաև գրքի պարսկերեն տարբերակը, որը նպատակ է հետապնդում հայ-իրանական մշակութային երկկողմ հարաբերությունների խորացմանն ու ամրապնդմանը։ Աշխատության տարածումը պարսկալեզու շրջանակներում Հայաստանի և ԻԻՀ-ի միջև մշակութային կապերի ամրապնդման ճանապարհին մի նոր քայլ է, որով հնարավոր է լինելու իրանցի ուսումնասիրողին ներկայացնել թանգարանում պահվող և երկու հարևան ազգերի պատմության համար մեծ արժեք ունեցող իրանահայության մշակութային արժեքները։ Սույն գրքույկի պարսկերեն լեզվով հրատարակությունը ցույց է տալւս Իրանի Իսլամական Հանրապետության վերաբերմունքը հայկական մշակութային արժեքների նկատմամբ։ Դրանով կհավաստվի, որ Իրանը տարբերություն չի դնում հայկական և ոչ հայկական մշակութային ժառանգության միջև։ Պարսկերեն տարբերակը հրատարակվել է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության տրամադրած դրամաշնորհով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պարսկերեն տարբերակի շնորհանդեսը
* «Առավոտ» լրատվականի անդրադարձը
* «Western Armenia tv» լրատվականի անդրադարձը
* Շնորհանդեսի մասին
* Հանրային լուրերի անդրադարձը

Կատեգորիա:2021 գրքեր
Կատեգորիա:ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ (գրքաշար)
Էնդրյու Ռուրկ

**Էնդրյու Մայքլ Ռուրկ**  (, ), բրիտանացի երաժիշտ, անգլիական «The Smiths» ռոք խմբի նախկին բաս կիթառահար։

## Կենսագրություն
Ռուրկը ծնվել է Մանչեսթերում, 1964 թվականի հունվարի 17-ին։ Նրա հայրը եղել է իռլանդացի, իսկ մայրը՝ անգլիացի։ Յոթ տարեկանում նա ծնողներից ստացել է ակուստիկ կիթառ։ 11 տարեկանում նա ընկերացավ երիտասարդ Ջոն Մահերի հետ, որի հետ նա այցելել է Շարստոնի Սուրբ Օգոստինոսի քերականական դպրոց։ Երբ Մարն ու Ռուրկը ստեղծեցին խումբ, Ռուրկը սկսեց նվագել բաս կիթառ և շարունակեց այն նվագել մինչև իր կարիերայի ավարտը։

15 տարեկանում Ռուրկը թողել է դպրոցը և զբաղվել երաժշտությամբ։

Մորիսիի, Ջոնի Մարի և Մայք Ջոյսի հետ 1982 թվականին նա դարձել է «The Smiths» ռոք խմբի հիմնադիրը և մնացել խմբում մինչև 1986 թվականը։

«The Smiths» խմբի փլուզումից հետո նա համագործակցել է այդ խմբի վոկալիստ Մորիսիի, Շինեյդ Օ'Քոնորի, Killing Joke-ի և այլ կատարողների հետ։ Նա «Freebass» սուպերխմբի երեք հիմնադիրներից մեկն էր, 2010 թվականի օգոստոսին նա լքել է այդ խումբը։

2006-2008 թվականներին կազմակերպել է մի շարք համերգներ «ընդդեմ քաղցկեղի» ()։ 2009 թվականին նա տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ դիջեյ Օլե Կորեցկու հետ հիմնել է «Jetlag» երաժշտական խումբը, որը հետագայում վերանվանվել է «D.A.R.K»։ 2016 թվականին խումբը թողարկել իր դեբյուտային «Science Agrees» ալբոմը։

Էնդրյու Ռուրկը մահացել է 2023 թվականի մայիսի 19-ին, 59 տարեկան հասակում, ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official website
* All Music
* Andy Rourke
* 
* ''Versus Cancer''
* ''Forever Ill''
* Andy Rourke

Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բաս կիթառահարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բաս կիթառահարներ
Ալյոշա (ֆիլմ, 1980)

«**Ալյոշա**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վիկտոր Օբուխովը Սվերդլովսկի կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Մանկավարժական ինստիտուտն ավարտելուց հետո Ալյոշա Խրոմովն աշխատանքի է ուղարկվում իրեն անծանոթ քաղաք։ Այնտեղ նրան սպասում է Նոր թիմ, աշխատանքի առաջին փորձեր ... Սակայն քաղքենիական բամբասանքները չեն կոտրում գրականության երիտասարդ ուսուցչին։ Ժամանակն անցում է, և անծանոթ քաղաքը դառնում է հարազատ։

## Դերերում
* Վիտալի Յուշկով - Ալյոշա Խրոմով
* Նատալյա Ֆլորենսկայա - Նատաշա Մարիևա
* Էռնստ Ռոմանով - Միխայիլ Պետրովիչ Կարտաշով, ուսմասվար
* Գենադի Կորոլկով - Արկադի Նիկոլաևիչ, տեխնիկումի տնօրեն
* Վիկտոր Օստրուխով - Պակտուսով
* Ելենա Գովորուխինա - Ռայա Բելևիչ
* Վլադիմիր Շիխով - Գրիցենկո
* Նինա Վեսելովսկայա - Մարիա Իոսիֆովնա Սավինա
* Պյոտր Լյուբեշկին - Բորիս Իլյիչ
* Ալեքսանդր Մովչան - Մորոզով
* Էլլա Նեկրասովա - Ելենա Ստանիսլավովնա, տեխնիկումի տնօրենի քարտուղար
* Սերգեյ Բաչուրսկի - Անդրեյ, միկրոավտոբուսի վարորդ
* Պյոտր Կադոչնիկով
* Գեորգի Կոնդրատև - Օլեգ Մարեև
* Կոնստանտին Մաքսիմով
* Վլադիմիր Սիզով
* Դմիտրի Շիլկո - Պելևին, Նատաշայի հայրը
* Կլավդիա Խաբարովա - ուսուցիչ (լուսագրերում նշված չէ)
* Իրինա Շմելյովա - տեխնիկումի ուսանող (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Անատոլի Շայկևիչ
* Ռեժիսոր՝ Վիկտոր Օբուխով
* Օպերատոր՝ Իգոր Լուկշին
* Նկարիչ՝ Բորիս Դոբրովոլսկի
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Յարոպոլկ Լապշին
* Կոմպոզիտոր՝ Յուրի Սաուլսկի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ֆիլմի տեսարաններ, որ նկարահանվել են Սվերդլովսկում

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Հաջողակ մարդը

«**Հաջողակ մարդը**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իգոր Շեշուկովը Յուրի Չերնյակովի «Прокол» վիպակի հիման վրա «Լենֆիլմ» կիոստուդիայում։

## Սյուժե
Աշխղեկ Մակարովին գործուղման են ուղարկում Վիսլոգուբինսկ քաղաք՝ ջերմուղի կառուցելու համար և նրան վստահում են հինգ հարբեցողներից բաղկացած բրիգադ։ Ֆիլմի զգայուն և համակրելի հերոսը հենց այն մարդն է, որը փոխում է մարդկանց ճակատագիրը դեպի լավը։

## Դերերում
* Վլադիմիր Կաշպուր - Բորիս Պետրովիչ Մակարով
* Ալեքսանդր Պաշուտին - Լյոխա Կարպիլենկո
* Լև Բորիսով - Կուրոչկին
* Յուրի Դեմիչ - Սամսոնով
* Ալեքսեյ Կրիչենկով - Կասատկին
* Ալեքսանդր Սուսնին - Չերկաշին
* Վալենտինա Պուգաչովա - բանվորուհի
* Ալեքսանդր Ռոմանցով - Միշին
* Յուրի Գորոբեց - Զայկովսկի
* Վալենտին Բուկին - Մարկելիչ
* Ալեքսեյ Միրոնով - Պարֆյոնով
* Լյուդմիլա Շևել - Զինա
* Լյուբով Մալինովսկայա - պառավ Կլանյա

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Յուրի Չեռնյակով
* Ռեժիսոր՝ Իգոր Շեշուկով
* Օպերատոր՝ Վլադիմիր Բուրիկին
* Կոմպոզիտոր՝ Վադիմ Բիբերգան
* Նկարիչ՝ Վլադիսլավ Օռլով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Ջուայրիա բինթ ալ Հարիս

**Ջուայրիա բինթ ալ Հարիս** (, ), Մուհամմադ մարգարեի ութերորդ կինը, կրել է «հավատացյալների մայր» պատվանունը։

## Կենսագրություն
Ջուայրիա բինթ ալ Հարիսը բանու մուստալիկ ցեղի առաջնորդի դուստրն էր։ 626 թ․-ին մուսուլմանները հաղթեցին մուստալիկ ցեղին, ինչի հետևանքով Ջուայրիան գերի ընկավ։ Նրա հայրը եկավ Մուհամմադի մոտ՝ դստերն ազատելու խնդրանքով և պատրաստակամությւոն հայտնեց որպես փրկագին ուղտեր տալ։ Ջուայրիայի ազատվելուց հետո Մուհամմադը զրուցեց նրա հոր և նրանց մտերիմների հետո, ինչի արդյունքում նրանք իսլամ ընդունեցին։ Դրանից հետո, մարգարեն Հարիս իբն աբու Դիրարից խնդրեց դստեր ձեռքը։ Այս ամուսնության նպատակներից մեկը Մուհամմադի ձգտումն էր բարիդրացիական հարաբերություններ հաստատել բանու մուստալիկ ցեղի հետ, որը Արաբական թերակղզում բավականին ազդեցիկ էր։ Ամուսնությունից հետո մուսուլմանները այդ ցեղի 100-ից ավելի գերեվարված ընտանիք ազատ արձակեցին։

Ջուայրիան առաքինի և աստվածավախ կին էր։ Նա մահացել է 676 թ․-ին, Մեդինայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուհամմադ մարգարե
Կատեգորիա:Արաբ կանայք
Աիդա Խասանովա

**Աիդա Իվանովնա Խասանովա** (, ), ուզբեկստանցի սուսերամարտիկ, սուսերամարտի սպորտի վարպետ և միջազգային մրցավար։

## Կենսագրություն
Աիդա Խասանովան ծնվել է 1983 թվականին, Տաշքենդում։ Նա 1998, 1999, 2000, 2002 թվականներին եղել է Ուզբեկստանի սուսերամարտի չեմպիոն, իսկ 2008 թվականին հաղԱիդա Խասանովանթել է Ուզբեկստանի գավաթը։ 2006 թվականին Իտալիայի Թուրին քաղաքում ներկայացնել է Ուզբեկստանը ճկասուսերի աշխարհի առաջնությունում, 2007 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգում (Ռուսաստան)։

2014 թվականին Խասանովան դարձել է Ուզբեկստանի սուսերամարտի պատմության մեջ առաջին միջազգային մրցավարը երեք զենքով՝ ճկասուսեր, թրասուսեր և խոցասուսեր։ Այդ ժամանակից ի վեր նա հանդիսացել է սուսերամարտի միջազգային ֆեդերացիայի մրցավարը միջազգային խոշոր առաջնություններում և մրցաշարերում։

2019 թվականին Խասանովան ընտրվել է Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերի առաջին մրցավարը Ուզբեկստանից և Կենտրոնական Ասիայից։ Նա նաև միակ կին մրցավարն էր, որը ներկայացնում էր Ասիան 2020 թվականի խաղերում։

Աիդա Խասանովան մահացել է 2023 թվականի մայիսի 23-ին 40 տարեկան հասակում, կոսմետիկ վիրահատությունից հետո։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ այդ օրը նա կոսմետիկ վիրահատության է ենթարկվել Տաշքենդի մասնավոր կլինիկաներից մեկում։ Վիճակի վատթարացումից հետո բժիշկը հոսպիտալացրել է նրան, սակայն երեկոյան նա մահացել է վերակենդանացման բաժանմունքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Главный судья Федерации фехтования Аида Хасанова ушла из жизни после операции в частной клинике

Կատեգորիա:Սուսերամարտիկներ
Կատեգորիա:Տաշքենդ քաղաքում մահացածներ
Վերջին ամրոցը

**«Վերջին ամրոցը»** (), 1972 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վասիլե Բրեսկանուն «Մոլդովա-ֆիլմ» կինոստուդիայում Սամսոն Շլյախի «Զինվորը գնում է գութանի հետևից» () վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
1945 թվականի գարնանը Կարմիր բանակի չորս զինվորներ մնացել են որպես ռազմական պարետներ ֆաշիստներից նոր գրավված գերմանական քաղաքում։ Սերժանտ Վորոնինը, որը նախկին հաշվապահ է, այժմ «հերր պարետ» է։ Պարետին օգնում է տեղացի կոմունիստը, որն ազատվել է նացիստական համակենտրոնացման ճամբարից։
 
Զինվորները սկսում են վերականգնել քաղաքի խաղաղ տնտեսական կյանքը՝ փորձելով հարաբերություններ հաստատել նախապաշարմունքային և դառնացած բնակչության հետ։ Մոտակայքում դեռ մարտեր են ընթանում, և բնակիչները անմիջապես չեն հասկանում, որ Կարմիր բանակը խաղաղությամբ է եկել իրենց մոտ։ Համոզված նացիստ ֆրաու Բլաումերը փորձում է քաղաքի բնակիչների շրջանում ատելություն բորբոքել սովետական  զինվորների նկատմամբ, թաքնված նացիստները հասցնում են հարված հարվածի հետևից. ծեծում են Բերտային, որն աշխատում է ռազմական խոհանոցում, ինքնասպանության հասցնում դարբին Կուրտին։

Սովետական «պարետատան», չորս սովորական զինվորների համառ աշխատանքը, որոնք արդեն «խաղաղ ժամանակ» վարում են տնտեսական «մարտեր», աստիճանաբար փոխում են բնակչության տրամադրվածությունը, և երբ նրանց փոխարինելու է գալիս իսկական պարետը, և զինվորները վերջապես զորացրվում են, քաղաքի բնակիչները Նրանց ուղեկցում են գնահատանքով և բաժանման համար ափսոսանքով ՝ հրաժեշտ տալով նրանց՝ որպես իրենց ընկերների։

## Դերերում
* Վալենտին Զուբկով - Վորոնին
* Բոլոտ Բեյշենալիև - Քամալ Ասլանով
* Ալեքսանդր Բոյարսկի - Իոսիֆ Կամինսկի
* Անատոլ Չոկանու - Գրիգորի Բուտնարու
* Լինա Բրակնիտե - Քրիստին
* Լիդիա Սմիրնովա - Բերտա
* Էլզա Լեջդեյ - ֆրաու Բլաումեր
* Լայմոնաս Նորեյկա - Հայնրիխ Կնապկե
* Անդրեյ Չեգարովսկի - Վիլլի
* Ինտս Բուրանս - Կուրտ
* Յանիս Գրանտինս - Յոհան
* Գրաժինա Բայկշտիտե - Գերտրուդ
* Անդա Զայցե - Էլզա
* Գալինա Դրուկ - Իրենա

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վասիլե Բրեսկանու
* Սցենարի հեղինակներ՝ Սերգեյ Տարասով, Սամսոն Շլյախու
* Օպերատոր՝ Վադիմ Յակովլև

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Последний форт (Худож. фильм.) // Московская кинонеделя, 9 июля 1972
* *Юргайте К.* — Последний форт (Одноим. молд. худож. фильм) // Савайтес экранас, № 21, 27 августа 1972 (на литов. яз., то же в парал. изд . «Экран недели». — на рус. яз.)
* Последний форт // Советские художественные фильмы: 1970—1971. — М.: Нива России, 1995. — стр. 249

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:1971 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին