Հովհաննես Չեքիջյան

**Չեքիջյան Հովհաննես Հարությունի** (), խորհրդային երգչախմբային դիրիժոր, կոմպոզիտոր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ (1975) և Հայկական ԽՍՀ (1971) պետական մրցանակների դափնեկիր, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (1982), ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ և ՀԽՍՀ ԳԽ 9-րդ գումարումների պատգամավոր, Հայաստանի ազգային հերոս (2017)։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Չեքիջյանը ծնվել է 1928 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Կոստանդնուպոլսում (ներկայում՝ Ստամբուլ, Թուրքիա)։ 1934-1941 թվականներին սովորել է Վիեննայի Մխիթարյան դպրոցի՝ Կոստանդնուպոլսի մասնաճյուղում, 1941-1947 թվականներին՝ Saint Michel ֆրանսիական քոլեջում, 1944-1951 թվականներին՝ Ստամբուլի կոնսերվատորիայում, 1947-1951 թվականներին Վիեննայի ուսումնարանի Ստամբուլի մասնաճյուղում, 1951-1953 թվականներին՝ Փարիզի «Ecole normale de Musique» կոնսերվատորիայում, որտեղ աշակերտել է Ժոն Ֆուրնեին, ինչպես նաև քիմիայի ինստիտուտում, որտեղ ստացել է ինժեներ-քիմիկոսի որակավորում։ 1958-1961 թվականներին եղել է Ստամբուլի կոնսերվատորիայի ասպիրանտ։

1946-1960 թվականներին (1951-1954 ընդմիջմամբ) Ստամբուլի պետական երգչախմբի գլխավոր դիրիժորի տեղակալն էր, միաժամանակ 1958-1961 թվականներին եղել է Ստամբուլի օպերայի երաժշտական ղեկավարը։

1961 թվականից ապրում է Հայաստանում, այդ թվականից էլ եղել է ՀԽՍՀ պետական ակադեմիական երգչախմբի գլխավոր դիրիժորը։ Նրա ղեկավարությամբ կոլեկտիվը մեծ վարպետությամբ կատարել է դասական և ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները, հայկական ժողովրդական երգեր, օպերաներից հատվածներ։ Ղեկավարել է նաև սիմֆոնիկ համերգներ, ելույթ է ունեցել ԽՍՀՄ խոշորագույն նվագախմբերի հետ։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել արտասահմանում։ Հեղինակ է երաժշտական ստեղծագործությունների, այդ թվում և «Գարնանային անուրջներ», «Տոնական ձոն» վոկալ-սիմֆոնիկ պոեմների։ 1973-1977 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1975 թվականից Երևանի կոնսերվատորիայում (1982 թվականից պրոֆեսոր է)։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1967 
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1970
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1975
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, 1978
* ԽՍՀՄ «Ժողովուրդների բարեկամություն» շքանշան, 1980
* Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության «Մեսրոպ Մաշտոց» մեդալ, 1992
* Մովսես Խորենացու մեդալ, 1997
* Հայ եկեղեցու «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» մեդալների, 1999 
* Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի «Ոսկե խաչ», 2009
* Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2010
*Մաղաքիա Պատրիարք Օրմանյանի անվան ոսկե շքանշան
* «Հայրենիքին  մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի  շքանշան, 2017
* «Հայաստանի ազգային հերոս», 2017

## Գրականություն
* Դավթյան Ս., Հովհաննես Չեքիջյան, արվեստագետն ու քաղաքացին, Երևան, 2000։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Այսօր դիրիժոր, Ազգային հերոս Հովհաննես Չեքիջյանի 95-ամյակն է

Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 9-րդ գումարման պատգամավորներ