Շանդոր Գերգեյ

**Շանդոր Գերգեյ** (,  իսկական անուն ազգանունը **Ալեքսանդր Գրյունբաում**  հունգարացի գրող, լրագրող), խմբագիր, հասարակական գործիչ, *Կոսութի մրցանակի* դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Շանդոր Գերգեյը հրեական ծագում ուներ։ Նա դպրոցն ավարտելուց հետո որոշ ժամանակ աշխատել է որպես լրագրող։ 1915 թվականից եղել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ Կռվել է Արևմտյան ռազմաճակատում, որտեղ էլ վիրավորվել և կուրացել է։ Մի քանի վիրահատություններից հետո 1920 թվականին վերականգնվել է նրա տեսողությունը։
Շանդոր Գերգեյը 1923 թվականին խմբագրել է *Կապույտ թռչուն* թերթը։ 1924-1925 թվականներին նա ղեկավարել է Միշկոլց տեղեկագիրը, սակայն իր արմատական հայացքների պատճառով հեռացվել է աշխատանքից։
Եղել է Հունգարիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ, իսկ 1926 թվականից՝ Հունգարիայի ընդհատակյա կոմունիստական կուսակցության անդամ։ 1929 թվականին հեռացվել է Հունգարիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունից։

Շանդորը 1931 թվականին գաղթել է ԽՍՀՄ։ 1931-1945 թվականներին ապրել է ԽՍՀՄ-ում, որտեղ խմբագրել է *Մանգաղ և մուրճ* ամսագիրը։ Ապա 1937 թվականից եղել է *Նոր ձայն* ամսագրի խմբագիրը։ 1945 - 1951 թվականներին եղել է Հունգարիայի գրողների ազատ միության նախագահ։

## Ստեղծագործություն
Գերգեյը 1922 թվականին հրատարակել է *Անապատը* պատմվածքների ժողովածուն։ *Աշխարհը* (1924 թվական, ռուսերեն թարգմանությամբ *Գիշերը Բուդապեշտի վրա*, 1937 թվական) և *Ֆիցկո Ահրեմի զարմանալի կյանքը* (1925) վեպերում քաղաքի ստորին խավերի կյանքը պատկերված է նատուրալիզմի տարրերով։ Կոմունիստների ընդհատակյա աշխատանքի մասին են պատմում *Փայտաթրթուր* (1929 թվական, ռուսերեն թարգմանություն 1933 թվական) և *Ինչ-որ բան է պատրաստվում* (1931 թվական ռուսերեն թարգմանություն 1932 թվական) վեպերը։

Հունգարական գյուղացիական պատերազմի *Գյորգի Դոզսա* պատմական եռագրության և *Թմբուկի որոտները* (1934) վեպի հեղինակ է։  1952 թվականին նա հրատարակեց *Թեժ ամառ* վեպը հունգարական նոր գյուղի մասին։ *Փշոտ արահետը*  վեպը մտավորականի դեպի բանվորական շարժում անցած ճանապարհի մասին է։

## Մատենագիտություն
* 1922 թվական, *Սիվաթագ* պատմվածք  
* 1924 թվական, *Բեկե* վեպ  
* 1925 թվական, *Աչրեմ Գայի հրաշալի կյանքը* վեպ  
* 1927 թվական, *Ծեծել են կամուրջը* վեպ
* 1927 թվական, *Խաղում ենք փողոցում* վեպ
* 1929 թվական, *Սու* վեպ 
* 1929 թվական, *Դոզայի գյուղացիական հեղափոխության պատմություն* պատմական ուսումնասիրություն
* 1930 թվական, *Ժողովրդական տոնավաճառ* 
* 1930 թվական, *Աշխատավորների մշակույթ*
* 1931 թվական, *Ինչ-որ բան պատրաստվում է*
* 1934 թվական, *Թմբուկը բախվում է* 
* 1936 թվական, *Ջենթլմենի աթոռ*
* 1937 թվական, *Ասպետներ և հերոսներ*
* 1937 թվական, *Անանունը*
* 1939 թվական, *Մեծ ճամբար*
* 1940 թվական, *Ասպետներ և հերոսներ*պիես
* 1941 թվական, *Մաշկ* հեքիաթ
* 1943 թվական, *Նոր գյուղ*
* 1943 թվական, *Դեհկանների երկրում*
* 1945 թվական, *Կրակոտ գահ*
* 1946 թվական, *Գեղեցիկ ջենտլմենի առօրյան* հեքիաթ
* 1947 թվական, *Վերջին գործողությունը* վեպ
* 1948 թվական, *Կասկած* հեքիաթ
* 1949 թվական, *Նոր աշխարհը կառուցվում է* հոդված
* 1949 թվական, *Անտառը կանչում է* հեքիաթ
* 1950 թվական, *Գայլեր*
* 1951 թվական, *Գյուղի հաշվետվություն*
* 1952 թվական, *Թեժ ամառ* վեպ
* 1952 թվական, *Ձորի եզրին* հեքիաթ
* 1952 թվական, *Հանդիպում* հեքիաթ
* 1954 թվական, *Արցունքները չորանում են* վեպ 
* 1955-1956 թվական, *Խորդուբորդ ճանապարհ* վեպ
* 1957 թվական, *Աշնանային առավոտ*
* 1957 թվական, *Մեծ Երկիր*
* 1958 թվական, *Մարդկանց մեջ*
* 1961 թվական, *Արգելված ճանապարհներ* վեպ
* 1964 թվական, *Դուք կարող եք տեղափոխվել ավելի բարձր դասարան* վեպ
* 1965 թվական, *Լսելիս*
* 1966 թվական, *Գյորգի Դոզսա I-II-III.* Եռագրություն
* 1967 թվական, *Ինչ-որ բան պատրաստվում է - Սու - Մարդկային տոնավաճառ*
* 1968 թվական, *Մարդկանց մեջ I-II.* դրամա
* 1971 թվական, *դրամաներ* Ներածություն
* 1975 թվական, *Հավատքով և խառնվածքով* Հոդվածների ամփոփում

## Գրականություն
* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Большой Энциклопедический словарь. 2000.
* Энциклопедический словарь. 2009.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Gergely Sándor

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ