Հաբիմա թատրոն

**Հաբիմա թատրոն** (, *Te'atron HaBima*, lit. «Բեմական թատրոն»), ազգային թատրոն Իսրայելում, եբրայերենով բեմադրող առաջին թատրոններից մեկը։ Տեղակայված է Թել Ավիվի Հաբիմա հրապարակում։

## Պատմություն
thumb|150px|Թատրոնի պատմական շենքը, մոտ. 1950 
[thumb|150px|[Հանա Ռովինան մարմնավորել է Լեային Սեմյոն Անսկիի «The Dybbuk» (Երկու աշխարհների միջև) պիեսում (բեմադրվել է Հաբիմա թատրոնում եբրայերեն, թարգմանությունը՝ Հայիմ Նախման Բյալիկի)]]
Հաբիմա թատրոնը հիմնադրվել է 1912 թվականին Նահում Զեմախի կողմից, Բելոստոկում (այն ժամանակ՝ Գրոդնո գուբերնյա, Ռուսական կայսրություն)։ Մենահեմ Գնեսինը թատրոնի հիմնադիրներից և վաղ դերասաններից էր։ Քանի որ ներկայացումները եբրայերեն էին՝ պարուրված հրեական ժողովրդական ավանդույթով և առնչվում էին հրեա ժողովրդի հարցերին, ցարական կառավարությունը հետապնդումներ սկսեց։ Սկսած 1918 թվականից այն գործում էր Մոսկվայի արվեստի թատրոնի հովանու ներքո, և ոմանք այդ տարեթիվն են համարում սկիզբ։ Թատրոնը դժվարություններ է ունեցել ինչպես խորհրդային կառավարության ներքո, այնպես էլ ռուսական հեղափոխությունից հետո։  Հրեա-լեհ դերասանների համար Կոնստանտին Ստանիսլավսկին ուսուցում կազմակերպեց Եվգենի Վախթանգովի միջոցով։ Իոսիֆ Ստալինը նույնպես լիազորեց թատրոնի ստեղծումը։ Այնուամենայնիվ, Եվսեկցիան փորձել է օգտագործել իր ազդեցությունը Հաբիմայի պետական միջոցների կրճատման համար՝ բրենդելով այն հակահեղափոխական։

### Միջազգային շրջայց
1926 թվականին թատրոնը հեռացել է Խորհրդային Միությունից՝ շրջագայելու արտերկրում, այդ թվում՝ Լատվիայում, Լիտվայում, Լեհաստանում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Նիդերլանդներում և ԱՄՆ-ում։ Նրանց ներկայացումները մեծ հաջողություն են ունեցել։ 1927 թվականին ընկերությունը բաժանվել է Զեմախի և որոշ դերասանների միջև, որոնք նախընտրել են մնալ ԱՄՆ-ում։

### Լոձի ազդեցություն
Թատրոնի աշխատակիցները այցելել են Լոձ քաղաք, և նախապատերազմյան լուսանկարիչ և արվեստագետ Մենդել Գրոսմանը նկարել է դերասաններին։

### Հիմնադրում Պաղեստինում
[thumb|250px|Հաբիման բեմադրել է Շեքսպիրի «[Տասներկուերորդ գիշերը» Neues Schauspielhaus-ում, 1930 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, եբրայերենով Շեքսպիրի առաջին պրոֆեսիոնալ ներկայացումը]]
Թատրոնի մյուս անդամները 1928 թվականին ընկերությունը բերեցին Մանդատային Պաղեստինին։ 1928-1929 թթ. թատերաշրջանում Հաբիմայի դերասանները ներկայացրել են երկու պիես Ալեքսեյ Դիկիի գլխավորությամբ։ Առաջին դեմադրությունը՝ Ha-Otsar (Գանձը), Շոլոմ-Ալեյխեմի իդիշերեն *Der Oytser* պիեսի թարգմանության պրեմիերան տեղի է ունեցել 1928 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։ Երկրորդ պիեսը՝ *Keter David* («Դավիդի թագադրումը»), բեմադրվել է 1929 թվականի մայիսի 23-ին Թել Ավիվում։

1930 թվականին ընկերությունն ուղևորվել է Բեռլին, Գերմանիա, որտեղ բեմադրել է Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշերը»՝ Ալեքսանդր Գրանովսկու ղեկավարությամբ։

1931 թվականին, ի վերջո, թատրոնը հիմնվել է Պաղեստինում։ 1945 թվականին թատրոն է կառուցվել Թել Ավիվում։

### Իսրայելի ազգային թատրոն
Հաբիման պաշտոնապես համարվել է Իսրայելի ազգային թատրոնը 1958 թվականից, նույն տարում, երբ ստացել է Իսրայելի մրցանակ թատերական գործունեության համար։ Սա առաջին տարին էր, երբ մրցանակը հանձնվել է կազմակերպության։ 21-րդ դարում Հաբիման ունեցել է 80 դերասան և ևս 120 աշխատակից անձնակազմում։

## Վերականգնում
2012 թվականի հունվարին չորս և կես տարվա վերանորոգումից հետո թատրոնը վերաբացվել է։ Պատմական շենքը վերանախագծել է ճարտարապետ Ռամ Քարմին։ Ավելացվեց 500 քմ տարածք և երեք նոր փորձասրահներ։ Ամբողջությամբ վերակառուցվել են շենքի չորս դահլիճները, որոնցից յուրաքանչյուրը տարբեր չափի և գույն է. Ռովինան կապույտ է և 930 նստատեղ, Մեսկինը՝ լաջվարդ է, 320 նստատեղով, Բերտոնովը (նաև հայտնի է որպես Բամարտև) կանաչ, ունի 220 նստատեղ և Հաբիմա 4 (նախկինում հայտնի էր որպես Հեյնկեն) փայտե վահանակներով և տեղավորում է 170 մարդ։

## Այլ թատրոններ
* Ռումինիայի Տրանսիլվանիա շրջանի Կլուժ-Նապոկա քաղաքի Սողոմոն Ստրամերի Հրեական թատրոնի թատերախումբը նույնպես կոչվում էր Հաբիմա։

## Գրականություն
* Levy, Emanuel. The Habima, 1917-1977: A Study of Cultural Nationalism.  Columbia University Press, 1979.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք
*The tale of habima 

Կատեգորիա:Ազգային թատրոններ
Կատեգորիա:Թել Ավիվի թատրոններ
Կատեգորիա:Թել Ավիվի մշակույթ
Կատեգորիա:Թել Ավիվի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Թել Ավիվի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Իսրայելի թատերական ընկերություններ
Կատեգորիա:Հրեական թատրոններ