Յանիս Գրանտինշ

**Յանիս Գրանտինշ** (, ), սովետական և լատվիական դերասան։ Լատվիական ԽՍՀ վաստակավոր դերասան։

## Կենսագրություն
Յանիս Գրանտինշը ծնվել է Տալսենի գավառի Առլավի գյուղում, բանվորի՝ Մատիսա Գրանտինշի ընտանիքում։ Սովորում էր Ռիգայի աշխատանքային թատրոնում և ավարտել Ֆելդմանիսի թատերական կուրսը։

Իր բեմական գործունեությունը սկսել է Ռիգայի բանվորական թատրոնում (1932)։ Քրիստոնեական դրամատիկական թատրոնի դերասան էր (1935-1937), Լիեպայայի քաղաքային երաժշտադրամատիկական թատրոնի (1938-1940, 1945-1950), Դաուգավպիլսի թատրոնի (1940-1941), Ելգավայի թատրոնի (1941-1942), Լատվիական ԽՍՀ-ի պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոն (1950-1974)։

Նա պահանջված էր Խորհրդային Միության շատ կինոստուդիաներում։ Ռայնիսի դերի համար արժանացել է Ստալինյան մրցանակի (1950)։

Ամուսնացած էր Դաուգավպիլսի թատրոնի դերասանուհի՝ Ամմա Բեթերի հետ։

Կյանքից հեռացավ 1974 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, թաղվել է Ռիգայի Ռայնիսա գերեզմանոցում։

## Ճանաչում և մրցանակներ
* 1949 - Լատվիական ԽՍՀ վաստակավոր դերասան
* 1950 - Ստալինյան երկրորդ կարգի մրցանակի դափնեկիր

## Ստեղծագործոություն

### Դերերը թատրոնում

#### Ռիգայի Բանվորական թատրոն
* 1932 - «Չքավորի ճշմարտությունը» Ջ. Հոլսվեթի -*Փրկության բանակի սպա*

#### Քրիստոնեական դրամատիկական թատրոն
* 1935 — «Ձկնորսի որդին» Վիլիս Լացիս — *Սարթափունս*
* 1935 — «Մահից ուժեղ է սերը» Յան Ռայնիս — *Հեյլս*
* 1936 — «Տոն Սկանգալեում» Ե. Վուլֆ *Կոսա*
* 1937 — «Պատանի սրտերի կամուրջ» Վ. Զոնբերգ— *Մարտինիշ*
* 1937 — «Կախարդակա բանալի» Յա. Պետերսոն— *Լեոնիդ*

#### Լիեպայայի քաղաքային երաժշտադրամատիկական թատրոն
* 1938 — «Քաղցր շշից» Ռուդոլֆ Բլաումանիս — *Մարտինշ*
* 1938 — «Արևամուտից առաջ» Գերհարդ Հաուպտման — *Սթեյնից*
* 1939 — «Սրտի փուշ» Յա. Լեինշա— *Պետերիս Պուփոլս*
* 1939 — «Պարտիզաններ» Մ. Զիվերթա— *Տիլզիս*
* 1940 — «Երիտասարդությունը» Կ. Բանքիսա— *Թիյունս*
* 1940 — «Կանացի ուժ» Աննա Բրիգադերե — *Դավիս Քրասթս*
**Ընդմիջումից հետո:**
* 1946 — «Նա եկավ» Ջ. Բ. Պրիսթլի — *Գուլ տեսուչ*
* 1947 — «Բարբարոսները» Մ. Գորկիյի — *Մոնախով*
* 1949 — «Բոռ» նույնանուն վեպով Վոյնիչ — *Արթուր*
* 1949 — «Եկամտային վայր» Ա. Հ. Օստրովսկի — *Ժադով*

#### Դաուգավպիլսի թատրոն
* 1940 — «Ջարդոտում» Բորիս Լավրենով — *Գոդուն*
* 1940 — «Սեր և խարդավանք» Շիլլեր — *Միլեր*
* 1940 — «Վերաքննիչ» Ն․ Գոգոլ — *Խլոփով*
* 1941 — «Մայր» Կարել Չապեկ — *Անդրե*
* 1941 — «Առանց մեղքի մեղավորները» Ա. Ն. Օստրովսկու — *Միլովզորով*

#### Ելգավայի թատրոն
* 1941— «Սալամեական ալկալդ» Պեդրո Կալդերոն — *Պեդրո Կրեսպո*
* 1941 — «Սթրիդիտիս» Աննա Բրիգադերե — *Թագավոր*
* 1942 — «Չինական վազա» Մ. Զիվերտա— *Նոտարս*

#### Լատվիական ԽՍՀ պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոն
* 1953 — «Աղքատությունը առատ չէ» () Ա. Ն. Օստրովսկու — *Լյուբիմ Տորցով*
* 1955 — «Գիմնազիստները» () Կոնստանտին Տրենյովի — *Լագուշեվ*
* 1956 — «Ոսկե ձին» () Ռայնիսի — *Սպիտակ հայրը*
* 1957 — «Խնդրանք» () Կազիս Բինքիսի — *Տիյուն*
* 1985 — «Երբ թախծում է սիրտը» () Յանիսա Աներաուդա — *Էթինգ*
* 1960 — «Հակասում» () Վիկտոր Հյուգո — *Ժան Վալժան*
* 1962 — «Կոոլումբոսի թոռները» () Զիգմունդ Սկքուինյան — *Կրուսպոքս*
* 1964 — «Կաղնե կամուրջ () Իլզե Ինդրանո — *Սլսթերս*
* 1965 — «Ինդուլիսը ու Արիյան» () Յան Ռայնիսի — *Пудитис*
* 1970 — «Կանաչ թռչնակ» () Կարլո Գոցի — *Կալմոն*

### Ֆիլմագրություն
* 1949 — Ռայնիս— *Ռայնիս*
* 1955 — Նոր ափի մոտ — *Ուլուպս*
* 1957 — Ձկնորսի որդին — *Բանդերս*
* 1957 — Ռիտա — *Էրիխ*
* 1960 — Քո երջանկությունը
* 1960 — Փոթորկի շեմին — *Պավուլանս*
* 1961 — Խաբվածները
* 1963 — Գեներալը և մարգարտածաղիկները — էպիզոդ
* 1965 — «Տոբագոն» փոխում է ուղղությունը — *Վիլսոնս*
* 1967 — Պատերազմ և խաղաղություն— *Վոլցոգեն*
* 1967 — Գեներալ Ռախիմով — *Յոախիմ Վերներ*
* 1967 — Պատերազմ տանիքների տակ — *Շումախեր*
* 1968 — Ընդամենը մի կյանք — *Ռոմանովսկու իշխան*
* 1969 — Նա մենակ չէր
* 1969 — Ես, Ֆրանցիսկ Սկորինան… — *Գլագովսկի*
* 1970 — Թագուհու ասպետը
* 1970 — Կրակիր իմ փոխարեն — *վանական*
* 1970 — Սատանայի ծառաները — *Ռեբուս*
* 1971 — Աշխարհահռչակ տղան — *Պարկեր*
* 1972 — Սատանայի ծառաները կախարդական ջրաղացի մոտ— *Ռեբուս*
* 1972 — Վերջին նավահանգիստը
* 1972 — Վաշինգտոնյան թղթակիցը — *Երեկույթների վարպետը*
* 1972 — Ավերակները կրակում են — *էպիզոդ*
* 1973 — Օլեգը ու Այնան — *Պետերիս*
* 1973 — Կարմիր ագաթ — *Ալյոնկայի պապը*
* 1973 — Դմիտրի Կանտեմիր — *Կակավելա*
* 1974 — Կեռնեխը ու Քնարը — *սուրբ հայրը*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լատվիական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ