Սլավոմիր Մրոժեկ

**Սլավոմիր Մրոժեկ** (, ), լեհ գրող, դրամատուրգ, էսսեիստ, նկարիչ։

## Կենսագրություն
Սլավոմիր Մրոժեկը ծնվել է 1930 թվականի հունիսի 29-ին Բոժենչինում, որ գտնվում է Կրակովի մոտ։ Նրա հայրը եղել է փոստատար։ Սլավոմիր Մրոժեկը սովորել է Կրակովի Բարթոլոմեյ Նովոդվորսկու անվան լիցեյում։ Նրա առաջին գրվածքները տպագրվել են Կրակովի «Ձեննիկ պոլսկի» թերթում։ Սլավոմիր Մրոժեկը գրել է տարբեր թեմաների նվիրված հոդվածներ, նկարներ է հրատարակել *Պշեկրույ* հայտնի թերթում։ Նրա առաջին ֆելիետոններն ու հումորային երկերը հրատարակվել են տպագրվել են 1950 թվականին։ Պարբերականներում տպագրված ստեղծագործություններից հետագայում կազմվել է «Półpancerze praktyczne» ժողովածուն, որ լույս է տեսել 1953 թվականին։

1953 թվականին՝ Լեհաստանում ծավալված ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, Սլավոմիր Մրոժեկը նույնպես ստորագրել է լեհական իշխանություններին ուղղված բաց նամակը, որով իրենց աջակցությունն էին հայտնում Հասարակական անվտանգության նախարարությանը, որ ձերբակալել էր Լեհաստանի եկեղեցական առաջնորդներին։ Սլավոմիր Մրոժեկը մասնակցել է Կրակովի վանականների դեմ մեղադրանքների ներկայացմանը։ 1953 թվականի փետրվարին այդ վանականներից երեքը դատապարտվել են մահվան՝ առանց լուրջ հիմնավորման մեղադրվելով պետական դավաճանության մեջ։ Նրանց մահապատիժի չի իրականացվել, սակայն Յուզեֆ Ֆուդալին չպարզված հանգամանքներում մահացել է բանտում։

1956 թվականին հրատարակվել է Սլավոմիր Մրոժեկի «Փոքրիկ ամառ» վիպակը, իսկ 1956 թվականին նա առաջին անգամ մեկնել է արտասահման, այցելել է ԽՍՀՄ,   եղել է Օդեսայում.
1950-ական թվականների վերջին Սլավոմիր Մրոժեկն թողել է լրագրոթյունը և սկսել է գրել դրամատիկական երկեր, և 1958 թվականին բեմադրվել է նրա առաջին պիեսը՝ «Ոստիկանություն»։

1960-ական թվականների սկզբին Սլավոմիր Մրոժեկը Կրակովից տեղափոխվել է Վարշավա։ 1963 թվականին նա հեռանում է Լեհաստանից, ապրել է Փարիզում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Իտալիայում և Մեքսիկայւոմ։ 1978 թվականին ստացել է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։ 1990-ական թվականների սկզբին Սլավոմիր Մրոժեկի պիեսները բեմադրվել են ԽՍՀՄ տարբեր թատրոններում, սակայն շուտով դադարեցվել է դրանց ցուցադրությունը հանդիսատեսի քիչ լինելու պատճառով։

1994 թվականին Սլավոմիր Մրոժեկը *Gazeta Wyborcza* թերթում հրատարակել է նոթագրություններ ու նկարներ։ 1996 թվականին նա վերադառնում է Լեհաստան։ 2002 թվականին տանում է կաթված, որի հետևաքն է դառնում աֆազիան։ Դրանից հետո Սլավոմիր Մրոժեկը գրում է իր ինքնակենսագրությունը՝ *Բալթասար* (2006)։ 2008 թվականին նա կրկին հեռանում է Լեհաստանից և բնակություն հաստատում Ֆրանսիայում։

Սլավոմիր Մրոժեկը մահացել է 2013 թվականի օգոստոսի 15-ին Նիցցայում։

## Պարգևներ
* Կոսցելսկի հիմնադրամի գրական մրցանակ (1962)
* Կրակովի պատվավոր քաղաքացի (1990)
* Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանի աստղի կոմանդոր (1997)
* Պատվո Լեգեոնի շքանշան (2003)
* *Gloria Artis* ոսկե մեդալ մշակույթում ունեցած ներդրման համար (2010)
* Լեհական ՊԵՆ-ակումբի Յան Պարանդովսկու անվան մրցանակ (2010)
* Սիլեզիայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2012)
* *Ecce Homo* շքանշան (2012)

## Ստեղծագործություններ

### Պատմվածքների ժողովածուներ
* *Opowiadania z Trzmielowej Góry*, 1953
* *Półpancerze praktyczne*, 1953
* *Słoń*, 1957
* *Wesele w Atomicach*, 1959
* *Deszcz, [[1962]]
* *Dwa listy i inne opowiadania*, [[1970]]
* *Opowiadania*, [[1981]]
* *Donosy*, [[1983]]
* *Śpiąca Królewna*
* *Woda*
* *Ostatni husarz*
* *Zeszyt*
* *Bałtazar*, 2006

=== Դրամատուրգիա ===
* *Policja*, [[1958]]
* *Męczeństwo Piotra Oheya*, [[1959]]
* *Indyk*, [[1960]]
* *Na pełnym morzu*, [[1961]]
* *Karol*, 1961
* *Strip-tease*, 1961
* *Zabawa*, [[1962]]
* *Kynolog w rozterce*, 1962
* *Czarowna noc*, [[1963]]
* *Śmierć porucznika*, 1963
* *Tango*, [[1964]]
* *Der Hirsch*, [[1965]]
* *Racket Baby*, 1965
* *Poczwórka*, [[1967]]
* *Dom na granicy*, 1967
* *Testarium*, 1967
* *Profesor*, [[1968]]
* *Drugie danie*, 1968
* *Szczęśliwe wydarzenie*, [[1971]]
* *Rzeźnia*, [[1973]]
* *Emigranci*, [[1974]]
* *Garbus*, [[1975]]
* *Serenada*, [[1977]]
* *Lis filozof*, 1977
* *Polowanie na lisa*, 1977
* *Krawiec*, 1977
* *Lis aspirant*, [[1978]]
* *Pieszo*, [[1980]]
* *Vatzlav*, [[1982]]
* *Ambasador*, 1982
* *Letni dzień*, [[1983]]
* *Alfa*, [[1984]]
* *Kontrakt*, [[1986]]
* *Portret*, [[1987]]
* *Wdowy*, [[1992]]
* *Miłość na Krymie*, [[1993]]
* *Wielebni*, [[2000]]
* *Piękny widok*, 2000
* Karnawał, czyli pierwsza żona Adama, 2008

=== Վիպակներ ===
* *Maleńkie lato*, [[1956]]
* *Ucieczka na południe*, [[1961]]

=== Ֆելիետոնների ժողովածուներ ===
* *Małe listy*, [[1981]]
* *Dziennik powrotu*, [[2000]]
* *Małe listy*, 2000

=== Ֆիլմերի սցենարներ ===
* *Wyspa róż*, 1975
* *Amor*, 1978
* *Powrót*, 1994

=== Այլ ===
* *Rysunki*, Seria: Biblioteka Stańczyka, Wydawnictwo: ISKRY, WARSZAWA 1982, wydanie I, ss. 108.
* *Baltazar*, [[2006]] - ինքնակենսագրություն
* *Człowiek według Mrożka. Rysunki 1950—2000*
* *Tango z samym sobą. Utwory dobrane* Wydawnictwo: Noir sur Blanc, WARSZAWA 2009.
* *Dziennik. Tom 1. 1962—1969'', Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Mrożek i Mrożek: materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Zakład Teatru Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, 18-21 czerwca 1990/ Ewa Widota-Nyczek, Józef Opalski, eds. Kraków: Mrożek Festival, 1994
* Sidoruk E. Antropologia i groteska w dziełach Sławomira Mrożka. Białystok: Tow. Literackie im. Adama Mickiewicza, 1995
* Sugiera M. Dramaturgia Sławomira Mrożka. Kraków: Universitas, 1996
* Stephan H. Transcending the absurd: drama and prose of Sławomir Mrożek. Amsterdam; Atlanta: Rodopi, 1997
* Zmatlík I. Čechov a Mrożek, aneb, Listování v paměti. Praha: Artur, 2001
* Gębala S. Teatralność i dramatyczność: Gombrowicz, Różewicz, Mrożek. Bielsko-Biała: Wydawn. ATH, 2005

## Արտաքին հղումներ
* ՍԼԱՎՈՄԻՐ ՄՐՈԺԵԿ
* Սլավոմիր Մրոժեկ — Առյուծը 
* ՍԼԱՎՈՄԻՐ ՄՐՈԺԵԿ 
* Տունը սահմանի վրա 

Կատեգորիա:21-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ
Կատեգորիա:Լեհ նկարիչներ