Կառուցվածքը հետևում է ռազմավարությանը

**Կառուցվածքը հետևում է ռազմավարությանը**, ռազմավարական կառավարման հայեցակարգ, որը մատնանշում է, որ կազմակերպության կառուցվածքը պետք է նախագծվի այնպիսի ձևով, որ արդյունավետորեն սպասարկի և ապահովի կազմակերպության ռազմավարության իրականացումը՝ ապագայում հաջողություններ ապահովելու նպատակով։ արզ ձևակերպմամբ՝ կառուցվածքի դերն է՝ իրականացնել ռազմավարությունը: «Կառուցվածքը հետևում է ռազմավարությանը» հասկացությունը տեսականորեն ձևակերպվել է Ա.Դ. Չենդլերի և Հենրի Մինցբերգի կողմից 1962 թվականին: Կազմակերպության կառուցվածքի բոլոր ասպեկտները՝ բաժինների և ստորաբաժանումների ստեղծումից մինչև նշանակումների և հաշվետվական հարաբերությունների սահմանումը, պետք է իրականացվեն՝ միաժամանակ պահպանելով կազմակերպության ռազմավարական մտադրությունը, և՛ տեսլականի, և՛ առաքելության համադրությամբ: Եթե կազմակերպության կառուցվածքը հատուկ չի մշակվել ռազմավարության համաձայն, ապա դա աղետի բաղադրատոմս կլինի կազմակերպության համար, քանի որ բոլոր ջանքերն ու առաջընթացը կգնան ապարդյուն։ Չենդլերը նաև մատնանշել է կազմակերպության վերակազմակերպման կամ վերակառուցման անհրաժեշտության ուղին՝ անկայուն դինամիկ բիզնես փոփոխություններին հարմարվելու համար, որն իրականում պայմանավորված է ռազմավարական շեղումով, որը բխում է տեխնոլոգիական փոփոխությունների և շուկայական փոփոխությունների նոր տարբերակներից:

## Նախապատմություն
Ալֆրեդ Չենդլերը ճանաչեց կառավարման գործունեության համակարգման կարևորությունը՝ ամեն ինչ ընդգրկող ռազմավարության ներքո։ Գործառույթների միջև փոխազդեցությունները սովորաբար իրականացվում էին ղեկավարների կողմից, ովքեր տեղեկատվություն էին փոխանցում բաժինների միջև։ Չենդլերը շեշտում էր ապագային նայելիս երկարաժամկետ հեռանկարի ընդունման կարևորությունը։ 1962 թվականին լույս տեսած իր հեղափոխական աշխատության՝ *«Ռազմավարություն և Կառուցվածք»*-ի մեջ Չանդլերն ապացուցեց, որ երկարաժամկետ և համակարգված ռազմավարություն է անհրաժեշտ ընկերությանը կառուցվածք, ուղղություն և կենտրոնացում ապահովելու համար։

## Թերություններ
Ներկայումս, կառուցվածքը հետևում է ռազմավարությանը; այս հասկացությունը գիտնականների կողմից թերագնահատվում է` ժամանակակից դարաշրջանում միտումների փոփոխության պատճառով: Տեխնոլոգիական դինամիկ զարգացումները և բիզնես միջավայրում առկա փոփոխականությունը հանգեցնում են այն բանին, որ կազմակերպությունների վերադաս ղեկավարները պարբերաբար վերանայում և վերափոխում են իրենց ռազմավարությունները։ Ինֆորմացիայի արագ հնացումը պայմանավորված իրական աշխարհի փոփոխական պայմաններով, ենթադրում է, որ «կառուցվածքը հետևում է ռազմավարությանը» սկզբունքը կարող է համարվել ոչ կիրառելի կամ հնացած։ Թեև ակնհայտ է, որ կազմակերպությունը պետք է ունենա կառուցվածք, որը համահունչ է իր ռազմավարական ծրագրերին, սակայն այդ ռազմավարությունների փոփոխման պարագայում կազմակերպության կառուցվածքի անընդհատ փոփոխությունը կարող է դառնալ չափազանց բարդ, ժամանակատար և ծախսատար գործընթաց։ Օրինակ՝ նոր գլխավոր գործադիր տնօրենի նշանակումը կարող է դիտարկվել որպես ռազմավարական քայլ։ Սակայն նորանշանակ ղեկավարը, որպես կանոն, չի ձեռնարկի կառուցվածքային փոփոխություններ՝ իր հայեցողությամբ, քանի որ նման փոփոխությունները կարող են խաթարել ընկերության առօրյա գործառույթները և վնասել դրա գործառնական կայունությունը։

## Ուոլմարթ
Իդեալական արդյունաբերության օրինակը, որը կարելի է քննարկել՝ հիմնվելով հետևյալ ռազմավարության կառուցվածքի վրա, ոչ այլ ոք է, քան Ուոլմարթը, որը հայտնի է որպես աշխարհի ամենամեծ ընկերությունն եկամուտների ստեղծման և աշխատողների բազայի առումով: Ուոլմարթի հատկանշական գիծն է ծախսային առաջնորդության վրա կենտրոնացած գործունեության իրականացման կարողությունը, որը ակնհայտ է դառնում այն փաստով, որ ընկերությունը երբևէ չի արտադրել որևէ ապրանք կամ ծառայություն: Ուոլմարթը բոլոր ուժերով ամրապնդել է իր ցածր գների ռազմավարությունը հենց իր հիմնադրման պահից՝ համապատասխանեցնելով այն ընկերության կառուցվածքին և բիզնես մոդելին։ Ինչ վերաբերում է Ուոլմարթի հիմնադիր Սեմ Ուոլթոնի «Վերահսկեք ձեր ծախսերը ավելի լավ, քան ձեր մրցակցությունը: Այստեղ դուք միշտ մրցակցային առավելություններ կգտնեք», կարելի է պարզել, որ ընկերությունը միանգամայն համապատասխանել է իր էթիկային և տեսլականին` մատուցելով հաճախորդներին արտասովոր սպասարկում՝ առավելագույն առաջնահերթություն ունենալով ցածր գնով ռազմավարության պահպանման վրա և շեշտը դնելով բարձր գնով հաճախորդներին լավ մակարդակի վրա: Ընկերությունն օգտագործում է «Ամեն օր ցածր գներ» որպես իր գնագոյացման ռազմավարություն հենց իր հիմնադրման պահից: Ուոլմարթն ունի **ֆունկցիոնալ հիերարխիկ կազմակերպական կառուցվածք**, որը հանդիսանում է ընկերության հիմնական հենասյունը՝ մրցակցային առավելության առավելագույն օգտագործման տեսանկյունից։ Կազմակերպական հիերարխիան լիովին համապատասխանում է հրահանգների և լիազորությունների ուղղահայաց համակարգին՝ ապահովելով կառավարման հստակություն ողջ ընկերության շրջանակում։ Ուոլմարթը կազմակերպություն է, որտեղ յուրաքանչյուր մակարդակի աշխատակից պետք է հաշվետվություն ներկայացնի անմիջական վերադասին, բացառությամբ ընկերության գործադիր տնօրենի։ Կազմակերպության վերին մակարդակի ղեկավարությունը ռազմավարական որոշումների իրականացման վերաբերյալ հանձնարարություններ է տալիս միջին ղեկավարներին, և կազմակերպությունում գործում է հստակ ձևավորված հիերարխիկ կառուցվածք։ Այդ կառուցվածքի պայմաններում միջին ղեկավարները որոշ հարցերում չեն կարող ինքնուրույն որոշումներ կայացնել և անհրաժեշտ է նախապես ստանալ վերադասի առաջարկություններն ու հաստատումները՝ հիմնականում պաշտոնական էլ.փոստային հաղորդակցման միջոցով։ Այսպիսով՝ Ուոլմարթում գործող հիերարխիկ կառուցվածքը վերադաս ղեկավարությանը հնարավորություն է տալիս ապահովել կազմակերպական գործունեության արդյունավետ վերահսկում և աշխատանքային գործընթացների պատշաճ մոնիթորինգ։ Թեպետ նման հաստատման ընթացակարգերը կարող են համարվել ժամանակատար և բարդ, դրանք հնարավորություն են տալիս կազմակերպությանը գնահատել՝ արդյոք համապատասխան բիզնես գործողություններն արժե իրականացնել, որքան ջանք է անհրաժեշտ ներդնել դրանց իրագործման համար, և ինչ գործողություններ պետք է բացառվեն՝ ընկերության **ցածր ծախսերի պահպանման ռազմավարությանը** համահունչ մնալու նպատակով։ Եթե կազմակերպությունը ի վիճակի չէ կրճատել արտադրության ծախսերը, ապա անհնար կլինի իրագործել իր հիմնական նպատակը՝ հաճախորդներին մատչելի գնով ապրանքներ մատակարարելու ուղղությամբ։ Ուստի՝ հիերարխիկ ֆունկցիոնալ կառուցվածքի առկայությունը, որը համահունչ է կազմակերպության ռազմավարական նպատակներին, նպաստում է կարևոր որոշումների կայացմանը։ Սակայն այս կառուցվածքային մոդելը որոշակի ռազմավարական մարտահրավերներ է առաջացնում՝ կապված կառուցվածքային անհամապատասխանությունների և հաղորդակցման մեթոդների սահմանափակումների հետ։ Բացի այդ, Ուոլմարթը ժամանակ առ ժամանակ բախվել է նաև աշխատակիցների բողոքների հետ՝ կապված ցածր աշխատավարձերի հետ, ինչը հետևանք է ընկերության ընդունած **ծախսերի առաջնորդության** և **ցածր գների** ռազմավարության։ Սա լրջագույն ռազմավարական խնդիր է, երբ խոսքը վերաբերում է ընկերության առաջընթացին, քանի որ ամենակարևոր շահակիցները՝ աշխատակիցները, հաճախ զրկվում են աշխատավարձերի ավելացումներից և լրացուցիչ նպաստներից։

Հարց է առաջանում՝ **ինչպե՞ս կարող է ընկերությունը բավարարել իր հաճախորդներին**, եթե սեփական աշխատակիցները լիարժեք գոհ չեն իրենց ստացածից։ Այսպիսի իրավիճակում առաջանում է ներքին անհավասարակշռություն, որը կարող է բացասաբար անդրադառնալ թե՛ ծառայությունների որակի, թե՛ աշխատողների մոտիվացիայի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռազմավարական մենեջմենթ