Անուղղակի խնդիր

**Անուղղակի խնդիր**, բայական անդամի լրացումներ, ցույց է տալիս բայի հետ կապվող այնպիսի առարկաներ, որոնք չեն դառնում գործողությունը կրողը, առարկան, այլ, ի տարբերություն  ուղիղ խնդրին, անուղղակիորեն են լրացնում նրան։ Այն բայերը, որոնց լրացնում են պարագաները, դրվում են չեզոք և կրավորական, ավելի քիչ նաև ներգործական սեռերով։

Անուղղակի խնդիրներ են՝ *[[Հանգման խնդիր|հանգման]]* (որի մեջ է մտնում նաև ''մատուցման'' խնդիրը), *[[Միասնության խնդիր|միասնության]]*, *[[Անջատման խնդիր|անջատման]]*, *[[Միջոցի խնդիր|միջոցի]]*, *[[Ներգործող խնդիր|ներգործող]]*, *[[Վերաբերության խնդիր|վերաբերության]]*։

## Հանգման

Հանգման անուղղակի խնդիրը դրվում է տրական հոլովով և ցույց է տալիս այն առարկան, որին հանգում է ենթակայի կատարած գործողությունը։ Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են հանգման խնդիրներ․ դրանք են՝ հպվել, դիպչել, հանգել, ձուլվել, մոտենալ, ուղղվել, նշան բռնել, հենել, կռթնել, թիկն տալ, իջնել և այլն։

 Օրինակ՝ Նա հանգեց այդ *մտքին*։ Հարցն ուղղված է *տնօրենին*։ Ես *նրան* դիմեցի մի հարցով։ *Հաղթողին* առաջարկեցին ևս մեկ խնդիր։

Հանգման խնդիրները կարող են հանդես գալ նաև կապերի (դեմ, ընդդեմ, վրա և այլն) և կապվող բառերի հետ։

 Օրինակ՝ Սվիններն ուղղված էին *թշնամիների դեմ*։ Շունը հաչում է *անցորդի վրա*։

## Մատուցման

Մատուցման անուղղակի խնդիրը հիմնականում հանդես է գալիս որպես հանգման խնդրի մաս, սակայն կարող է դիտարկվել նաև որպես առանձին խնդիր։ Այս խնդիրը նույնպես դրվում է տրական հոլովով և ցույց է տալիս այն առարկան կամ անձը, որին տրվում, հանձնվում, մատուցվում է ինչ-որ բան։

 Օրինակ՝ Արամը ծաղկեփունջը տվեց *քրոջը*։ Ես *նրան* նվիրեցի մի սքանչելի նկար։ *Վիրավորվածին* հանձնվեց իր տոմսը։

## Անջատման

Անջատման խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (*-ից* վերջավորությամբ) և ամբողջովին հակադրվում է հանգման խնդրին։ Այս խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որից հեռանում կամ անջատվում է ինչ-որ առարկա։

 Օրինակ՝ *Տղաներից* անջատվեցին աղջիկները։ *Քեզնից* հեռացա՞վ քույրդ։ *Ումի՞ց* ես խուսափում։

Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են անջատման խնդիրներ․ դրանք են՝ բաժանվել, հեռանալ, առանձնացնել, մեկուսանալ, փախչել, պոկվել, խուսափել, խուսանավել, ջոկել, քաշվել, շորթել, փախցնել, գանձել և նման շատ այլ բայեր։

## Միջոցի

Միջոցի անուղղակի խնդիրը դրվում է գործիական հոլովով (-ով, -բ վերջավորություններ) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի միջոցով կատարվում է գործողությունը։

 Օրինակ՝ Ուսուցիչը հպարտանում է լավ *աշակերտով*։ Ջուրն *արյամբ* չեն լվանա։ Տիգրանը *ինչո՞վ* կտրեց մատը։ Դիրեկտորը նրա *միջոցով* ստացավ այս սարքավորումները։

Ինչպես ցույց է տրված օրինակներում, միջոցի անուղղակի խնդիրը կարող է լրացնել և՛ ներգործական, և՛ կրավորական, և՛ չեզոք սեռի բայերին։

## Ներգործող

Ներգործող անուղղակի խնդիրը դրվում է հիմնականում բացառական (-ից վերջավորություն) և գործիական (-ով, -բ վերջավորություններ) հոլովներով և ցույց է տալիս այն առարկան, որի ներգործությամբ, ազդեցությամբ կատարվում է տվյալ գործողությունը։

 Օրինակ՝ Վ. Համբարձումյանը բարձր է գնահատվում իր *ժողովրդի կողմից*։ Ուսուցիչը հարգվում է *աշակերտներից*։ Գետինը ծածկվեց ձյան հաստ *շերտով*։ Ներկվեցին փողոց ու գործարաններ ձեր տաք *արյունով*։

## Վերաբերության

Վերաբերության անուղղակի խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորություն) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի մասին խոսվում է։

 Օրինակ՝ Աշակերտները խոսում էին *կինոյից*։ Ծերունիները պատմում են *պատերազմից*։

Վերաբերության խնդիրը կարող է կազմվել նաև սեռական հոլովի և կապի միջոցով։

 Օրինակ՝ Բոլորը հարգանքով են արտահայտվում *Արամի մասին*։ *Կատարվածի վերաբերյալ* հայտնեցինք տնօրենին։

Ցուցական մի քանի դերանուններ կարող են վերաբերական հարաբերություն ցույց տվող որոշ կապերի հետ դառնալ վերաբերության անուղղակի խնդիր։

 Օրինակ` *Այդ մասին* շատ է խոսվել։ *Այս առումով* շատ զրուցեցինք։ *Այս կապակցությամբ* դեռ պիտի մտածեք։

## Աղբյուրներ
*Վիգեն Ավագյան, «Շարահյուսություն, Օժանդակ ձեռնարկ ուսուցչի համար», Անուղղակի խնդիրներ, էջ 47-49

Կատեգորիա:Անուղղակի խնդիրներ