Ռախել Շտրաուս

**Ռախել Շտրաուս** (), Գեիդելբերգի համալսարանի առաջին կինը, բժշկուհի, սոցաշխատող, արհմիութենական, ֆեմինիստական և սիոնիստական շարժումների ակտիվիստ։

Մաթեմատիկոս Էռնստ Շտրաուսի մայրը։

## Կենսագրություն
Ռախել Շտրաուսը ուղղափառ ռաբբի Գաբոր Գոիտենի և տարրական դպրոցի ուսուցչուհ Իդա Գոիտենի  չորրորդ զավակն է եղել։ Մայրը ծնվել է Լյովենֆելդում, իսկ ինքը` Ռաքելը, ծնվել և մեծացել է Կարլսրուեում։ Հայրը մահացել է 1883 թվականին։ 1893 թվականից Ռաքելը սովորել է միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև Կարլսրուեի (այժմ` Լեսսինգի գիմնազիա ) աղջիկների գիմնազիայում, որտեղ 1899 թվականին  քննություն է հանձնել` հասունության վկայական ստանալու համար։ Աղջիկների գիմնազիայի ավարտական երեկույթին նա իր առաջին ելույթն է ունեցել, որտեղ, ի թիվս այլ հարցերի, քննարկել է  նաև կանանց կրթության հարցը։ Հորեղբայրը` Ռաֆայել Լյովենֆելդը, ֆինանսապես աջակցել է նրան կրթություն ստանալու հարցում։ Չնայած որոշ պրոֆեսորների բացասական վերաբերմունքին` նա ընդունվել է Գեիդելբերգի համալսարան` դառնալով բժշկական ինստիտուտի առաջին ուսանողուհին։ 1901–1902 ուստարվա ձմեռային կիսամյակից սկսած` նախագահել է Գեիդելբերգի ուսանողների կանանց միությունը և մասնակցություն է ունեցել բադենահրեական ուսանողների միությանը։ 1902 թվականին՝ հինգերորդ կիսամյակից հետո, «շատ լավ» գնահատակով  ստացել է բակալավրի աստիճան։ 1905 թվականին հաջող հանձնել է պետական քննությունը։ 1907 թվականին բժշկական դոկտորատուրայում ստացել է գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան` պաշտպանելով խորիոնային քաղցկեղ թեման։

1905 թվականին նա ամուսնացել է  գիտությունների թեկնածու, բանկատիրոջ որդի, մասնագիտությամբ իրավաբան Էլիաս (Էլի) Շտրաուսի հետ, ով  եղել է ծագումով Կարլսրուե քաղաքից։ 1907 թվականին զույգը Պաղեստին ճանապարհորդության է մեկնել։

1908 թվականին Ռախել Շտրաուսը Մյունխենում բացել է գինեկոլոգիական պրակտիկա` դառնալով գերմանական համալսարանում ուսանած առաջին պրակտիկ բժիշկը։

Մյունխենում էլ ծնվել են նրանց հինգ երեխաները.

* Իզաբելլա (ծնվ. 1909 թ., ամուսինը` Էմրիխ), տնտեսագետ
* Հաննա ( ծնվ. 1912 թ.) մանկավարժ և հոգեբան
* Սամուել Ֆրիդրիխ (1914–1958 թթ.) Իսրայելում ֆերմեր, հետագայում` ամերիկյան պետական հասարակական գործիչ
* Գաբրիել ( ծնվ. 1915 թ.,կինը` Ռոզենտալ) մանկական հոգեբան
* Էռնստ Գաբոր Շտրաուս (1922–1983) Լոս Անջելեսում մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։

Առաջին համաշխարհային պատերազմում իր միակ եղբոր` Էրնստ Գոիտենի զոհվելուց հետո նրա մոտ առաջացել է կույր հավատարմություն կայսրի նկատմամբ, սկսել է աջակցել պատերազմում գերմանական քաղաքականության դեմ գործող  հրեական լոյալ շրջաններին, որն արտահայտվել է համապատասխան ձևերով` նախևառաջ իր զեկույցներով, որը Գերմանիայի և գերմանական մշակույթի հանդեպ նրա անխախտ դիրքորոշումը արտահայտելու միջոց է եղել։

Իբրև բժիշկ և  ֆեմինիստուհի` նա պայքարել է Գերմանիայի  ՔՕ– ի § 218–ի դեմ, որն արգելում էր հղիության  արհեստական վիժումները։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել սոցիալական և մանկավարժական սեմինարներին։ Եղել է Պաղեստինի հրեա աշխատող կանանց միության նախագահը, ինչպես նաև Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպության անդամը (WIZO): 1918 թվականին մասնակցել է Բավարիայի խորհրդային Հանրապետության մի քանի կոմիտեներին։

1932 թվականին Բերտա Պապպենհեիմի խնդրանքով ստանձնել է գլխավոր դեր Հրեա կանանց միությունում, որն, ըստ էության, եղել է հակասիոնիստական կազմակերպություն։ Սա վկայում էր նրա քաղաքական և դիվանագիտական կարողությունների և բարձր հասարակական հարգանքի մասին։ Կանանց միությունը աջակցում էր ապօրինի երեխաներ ունեցող և թրաֆիգինգի զոհ դարձած կանանց։

1933 թվականին քաղցկեղից մահացել է ամուսինը` Էլի Շտրաուսը։ Այդ նույն տարում Ռաքելը դպրոցահասակ երկու երեխաների հետ  արտագաղթել է Պաղեստին։ Պաղեստինում նրանց կյանքի առաջին շրջանը լի է եղել զրկանքներով։ Ռախել Շտրաուսը  շարունակել է աշխատել որպես բժիշկ և սոցաշխատող։ 1952 թվականին Իսրայելում հիմնադրված Խաղաղության և ազատության համար  կանանց միջազգային միությունը նրան ընտրել է պատվավոր նախագահ, որը կառավարել է մինչև իր մահը` 1963 թվականը։

Թաղվել է Երուսաղեմում` Սանգեդրիա գերեզմանատանը։

Նրա սոցիալական նախագծերից մեկը` Երուսաղեմի հաշմանդամների աջակցության կենտրոնը (AKIM), գործում է մինչև այժմ և գործում է իր անունը կրող Բեիթ Ռախել Շտրաուս ուսումնական հաստատությունում։

Կարլսրուե, Մյունխեն և Օլդենբուրգ քաղաքներում «Ռախել Շտրաուս» անունով փողոցներ կան։

## Աշխատություններ
* Ռախել Շտրաուս. «Մենք ապրել ենք Գերմանիայում»։ Գերմանացի  կնոջ հիշողություններ ISBN 3379014230
* Ռախել Գոիտեն Շտրաուս. «Խորիոնէպիթելոմայի դեպքերը»։ Թեզ։ Մյունխեն, 1907թվական,33  էջ։

## Գրականություն
* Meike Baader: Nie sicher vor Fremdheit. Rahel Straus — erste Medizinstudentin in Heidelberg. In: Norbert Giovannini: Jüdisches Leben in Heidelberg. Studien zu einer unterbrochenen Geschichte. Wunderhorn, Heidelberg 1992.
* Wolfgang U. Eckart: «Zunächst jedoch nur versuchs- und probeweise» — Vor 100 Jahren: Die ersten Medizinstudentinnen beziehen die Universität Heidelberg. In: Heidelberg. Jahrbuch zur Geschichte der Stadt, 4. Jg. 1999, S. 77-98. (Online-Version)
* Marita Krauss: «Ein voll erfülltes Frauenleben.» Die Ärztin, Mutter und Zionistin R. S. In: Hiltrud Häntzschel; Hadumod Bußmann (Hgg): Bedrohlich gescheit. Ein Jahrhundert Frauen und Wissenschaft in Bayern. Beck, München 1997, ISBN 9783406418570, S. 236—242.
* Christiane Schmelzkopf: Rahel Straus. In: Heinz Schmitt (Hg.): Juden in Karlsruhe. Beiträge zu ihrer Geschichte bis zur nationalsozialistischen Machtergreifung. Badenia, Karlsruhe 1988, ISBN 3-7617-0268-X (Veröffentlichungen des Karlsruher Stadtarchivs, Bd. 8), S. 471—480.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Литература и о Рейчел Штраус
* Зачисление в университет Гейдельберга (№ = 322)
* Краткая биография с фото, в контексте онлайн- презентации выставки «Евреи в Гейдельбергском университете»
* Статьи Сюзанна Ригер и Герхард Йохема о супругах Штраус (PDF, 97 Кб)
* Врачи в Германской империи
* Статьи Гарриет Фрайденрайх в Еврейской женской энциклопедии

Կատեգորիա:Գերմանացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի գրողներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի հասարակական գործիչներ