Վոլոսո Հարավային

**Վոլոսո Հարավային**, (), Վիտեբսկի մարզի Բրասլավի շրջանի լիճ։ Պատկանում է Դրույկա գետի ավազանին։ Մտնում է Բրասլավյան լճերի խմբի մեջ։ Գտնվում է «Բրասլավյան լճեր» ազգային պարկի տարածքում։ Հարավային Վոլոսոն Բելառուսի ամենամաքուր լճերի շարքում երկրորդն է, իսկ խորությամբ՝ չորրորդը։

## Աշխարհագրական դիրք
Վոլոսո Հարավային լիճը գտնվում է Բրասլավից 5 կմ դեպի հյուսիս-արևելք: Հյուսիս-արևելքում գտնվում է Զաբորյե գյուղը, հարավ-արևմուտքում՝ Կրոմի գյուղը։ Ծովի մակարդակից ջրային հայելու բարձրությունը կազմում է 131,2 մ:

Երեք կողմից, բացի արևելյանից, ջրամբարը շրջապատված է Բրասլավյան խմբի այլ լճերով։ Հյուսիս-արևելքում գտնվում են Օբաբինյան լճերը:

Որոշ աղբյուրներում Վոլոսո Հարավային լիճը նկարագրվում է որպես մեծ ջրամբարի ավելի խորը հարավային հատված, իսկ դրա հետ կարճ լայն նեղուցով կապված Վոլոսո Հյուսիսայինը՝ որպես ավելի լայն հյուսիսային հատված:

## Ձևաբանություն
Լճի մակերեսը կազմում է 1,21 կմ²։ Երկարությունը՝ 2,5 կմ, ամենամեծ լայնությունը՝ 0,7 կմ, միջին լայնությունը՝ 0,48 կմ: Վոլոսո Հարավայինը Բելառուսի չորրորդ ամենախորը լիճն է: Նրա ամենամեծ խորությունը կազմում է 40,4 մ, միջինը՝ 12,5 մ։ Ջրի ընդհանուր ծավալը 15,07 միլիոն մ³ է: Ջրահավաք ավազանի մակերեսը՝ 6 կմ²:

Լճի գոգավորությունը էվորզիոն տիպի է, մի փոքր ձգված հյուսիսից հարավ։ Լանջերը ունեն 5-ից 8 մ բարձրություն։ Արևելյան լանջերը կավավազային են, զառիթափ, վարելահողեր։ Հյուսիսային և արևմտյան լանջերը կազմված են կամային և էզային ավազներից և ծածկված են փշատերև անտառով: Ափագծի կտրտվածության գործակիցը կազմում է 1,78: Ափերը ցածրադիր են, ծածկված թփերով և նոսրանտառներով, տեղ-տեղ ճահճացած։ Հյուսիս-արևելյան և արևելյան ափերը բարձրադիր են (մինչև 0,5 մ), և ավազոտ:

Լճի ստորջրյա հատվածն ունի ակոսանման ձև: Հստակ և նեղ ավազոտ լողափը արդեն 1 մ խորությունից կտրուկ անցնում է դեպի զառիթափ սուբլիտորալ լանջը: Մինչև 6 մ խորությունը սուբլիտորալը կազմված է տիղմից և սապրոպելից՝ կալցիումի բարձր պարունակությամբ, իսկ ավելի խորը՝ բարձր մոխրայնությամբ կավային տիղմից: Լիտորալը զբաղեցնում է ջրամբարի մակերեսի 18,2%-ը, սուբլիտորալը՝ 20%-ը։ 20 մ խորությունից սկսվում է լճի հատակը:

## Հիդրոլոգիա
Լճի ջրի ներհոսքը հիմնականում իրականացվում է ստորգետնյա աղբյուրներից։ Չորս սեզոնային առվակների և մակերեսի վրա տեղումների ներդրումը զգալիորեն ավելի փոքր է։ Հոսքն իրականացվում է լայն նեղուցով դեպի Վոլոսո Հյուսիսային լիճ և այնուհետև հաջորդաբար մի քանի Բրասլավյան լճերի միջով՝ դեպի Դրույկա, սակայն լճակի համար նկատելի հոսքը բնորոշ չէ: Այս ամենը թույլ է տալիս լիճը վերագրել թույլ հոսքով լճերին:

Թաքնված գոգավորությունը նպաստում է ջրի թույլ խառնմանը (ոչ ավելի, քան 4-ից 7 մ): Ամեն մեկ մետրը ջրի ջերմաստիճանը կտրուկ նվզում է մինչև 4-5 °C  իսկ 10 մ-ից ավելի խորություններում չի բարձրանում 5 °C-ից: Այդ ամենին հանդերձ լճում թթվածնի պարունակությունը բավականին բարձր է:

Վոլոսո Հարավայինը Բելառուսի ամենամաքուր լիճն է Պոլոցկի շրջանի Գլուբոկոե լճից հետո։ Ջուրն առանձնանում է բավականին բարձր թափանցիկությամբ, որը կազմում է 8,3 մ: Ջրի գունայնությունը նույնպես ցածր է և կազմում է ընդամենը 5-ից 10°, պերմանգանատային օքսիդացվելիությունը՝ ոչ ավելին, քան 6-7 մգ/լ։ Ջրի միներալացումը հասնում է 180-200 մգ/լ։ Հիդրոլոգիական պարամետրերը վկայում են մեզոտրոֆիկ սնուցման ռեժիմի մասին՝ օլիգոտրոֆիայի նշաններով:

## Բուսական աշխարհ
Մակերեսային բուսականությունը և լողացող տերևներով բույսերը նկատվել են միայն հյուսիսարևելյան ծովածոցում և դեպի Վոլոսո Հյուսիսային լիճը տանող նեղուցի մոտ։ Շատ ավելի տարածված են ստորջրյա բույսերը՝ ջրիմուռները, էլոդեան և եղջերատերևը, որոնք հանդիպում են մինչև 9 մ խորության վրա:Մակերեսային բուսականությունը և լողացող տերևներով բույսերը նկատվել են միայն հյուսիսարևելյան ծովածոցում և դեպի Վոլոսո Հյուսիսային լիճը տանող նեղուցի մոտ։ Շատ ավելի տարածված են ստորջրյա բույսերը՝ ջրիմուռները, էլոդեան և եղջերատերևը, որոնք հանդիպում են մինչև 9 մ խորության վրա:

Կա ֆիտոպլանկտոնի 25 տեսակ, նրա կենսազանգվածը չի գերազանցում 1 գ/մ³:

## Կենդանական աշխարհ
Լճի առանձնահատկություններից մեկը անողնաշարավորների ռելիկտային տեսակների առկայությունն է, որոնք պահպանվել են սառցե դարաշրջանից, որոնցից են լիմնոկալանուս (Լիմնոկալանուս մակրուրուս), պոնտոպորեա (Հարակից պոնտոպորեա), Պալասի ամֆիպոդ (Պալասեա չորս Սպինոզա), և ռելիկտային միզիդ (Առեղծվածային մասունք):

Կենսազանգվածի ընդհանուր  բիոմասսան՝ 8,5 գ/մ² է :

Լիճը ունի Սիգա-ձյունաձկան տիպի իխտիոֆաունա։ Ներկայումս ջրամբարում բնակվում է ձկների 15 տեսակ՝ բրամ, գայլաձուկ, գետային օձաձուկ, պերկես, ծածան, գուստերա, լին, ոսկեգույն կարաս, կարմրախայտ, ձյունաձուկ, մանրածածան, կարմրալողակ, արծաթափայլ ծածան, աքեր, քարադանակ: Ձկան պաշարները փոքր են, սակայն արդյունագործական ձկնորսությունն արգելված չէ:

## Էկոլոգիա
Լճի յուրահատկությունը կայանում է նրա անսովոր մաքուր ջրի, ինչպես նաև ռելիկտային սառցադաշտային տեսակների պահպանման մեջ։ Վոլոսո Հարավայինը Բրասլավի շրջանի կարևոր զբոսաշրջային օբյեկտ է:

1986-2007 թվականները Վոլոսո Հարավային և Վոլոսո Հյուսիսային լճերը մտնում էին Միջլճային լանդշաֆտային արգելավայրի կազմի մեջ: Ներկայումս «Բրասլավյան լճեր» ազգային պարկը, որը ստեղծվել է 1995 թվականին, անմիջականորեն պատասխանատու է էկոլոգիական իրավիճակի պահպանման համար:

Հանգստացողների համար կազմակերպվում է վճարովի սիրողական ձկնորսություն:

## Տես նաև
* Բելառուսի լճեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուսի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով