Ազատության հուշարձան (Թայքոնդերոգա)

**Ազատության հուշարձան** (), պատմական հուշարձան Նյու Յորքի Էսեքս շրջանի Թայքոնդերոգա քաղաքում: Այն կառուցվել է 1924 թվականին և բրոնզե քանդակ է՝ գրանիտե բազմաշերտ պատվանդանի վրա: Քանդակի ստորին մասը կազմված է հնդկացու, ֆրանսիացու, շոտլանդացի զինվորի և ամերիկացու բնական չափի չորս ֆիգուրներից: Դրանք խորհրդանշում են չորս խմբեր, որոնց ռազմական սխրանքները Թայքոնդերոգայի անցյալի մասն են կազմում: Երկրորդ մասը նկարիչ Չարլզ Քեքի (1875–1951) մեկնաբանությունն է ազատության մասին։

1989 թվականին այն ընդգրկվել է Պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանում։

## Տեղադրություն
Հուշարձանը կանգնած է Մոնթքալմ փողոցի և 9-րդ ճանապարհի խաչմերուկում՝ Թայքոնդերոգա քաղաքի հյուսիսարևմտյան մուտքի մոտ գտնվող զառիթափ բլրի գագաթին։ Հուշարձանի հետևում բլրի վրա գտնվում է Մոզես-Լուդինգթոն հիվանդանոցը։

## Պատմություն
Թայքոնդերոգայի բնիկ, թղթի արդյունաբերող և բարերար Հորաս Օգաստուս Մոզեսը համարում էր, որ քաղաքը պետք է նյութականացնի իր պատմությունը, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի անկախության համար պայքարում ունեցած իր դերը: Այդ նպատակով Մոզեսը ստանձնել է քաղաքի ռազմական անցյալի հետ կապված հնդկացիների, ֆրանսիացիների, բրիտանացիների և ամերիկացիների տարբեր ջանքերը հավերժացնելու համար ապագա հուշակոթողը կառուցելու բոլոր ծախսերը։ Մոզեսը նաև զգալի նվիրատվություններ է կատարել Վելի Վյու գերեզմանատան մատուռը, Մոզես-Լուդինգթոն հիվանդանոցը, Համայնքային շենքը և Հոնքոք հաուսը կառուցելու համար։ Հուշակոթողի հեղինակը քանդակագործ Չարլզ Քեքն է, որի համար այս հուշարձանը դարձել է Ազատության պատկերի երկրորդ մեկնաբանությունը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշակոթողից հետո, որը կանգնեցվել էր 1924 թվականին Հարիսոնբերգում (Վիրջինիա):

Հուշարձանը կանգնեցվել է 1921-1924 թվականներին: Բացումը տեղի է ունեցել 1924 թվականի օգոստոսի 16-ին՝ Հորաս Մոզեսի և նրա դստեր՝ Մադլենի ներկայությամբ, որոնք կարդացել են մի բանաստեղծություն, որը վերջինս գրել էր հատուկ այդ առիթի համար:

1989 թվականի նոյեմբերի 16-ին Ազատության հուշարձանը 89002014 համարի տակ ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանում: Ժամանակի և արտանետվող գազերի ազդեցությամբ հուշարձանը քայքայվել և ճաքել է: Վեց տարվա ընթացքում հանրությունը 55․000 դոլար է հավաքել վերականգնման համար, որն իրականացվել է Քեմբրիջում (Մասաչուսեթս): 

1999 թվականի օգոստոսի 16-ին հուշարձանը վերաբացվել է նախկին տեղում։ Բացումը կատարել է Մոզեսի ժառանգներից Մարիոն Ռոուզ Մեզերվը, որը նույն բանաստեղծությունն արտասանել է 1920-ական թվականների հագուստով:

## Նկարագրություն
մինի|350x350փքս|Ազատության հուշարձանը 2010 թվականին
Գրանիտե եռաստիճան հիմքի վրա կանգնած պատվանդանի գլանաձև մասին դրված է Ազատության այլաբանական կանացի բրոնզե արձանը, որի հագին զգեստ է և ծածանվող թիկնոց, կնոջ ձախ ձեռքը պարզված է դեպի վեր։ Ազատության ոտքերի մոտ տերևների մեջ թաքնված են երեք կերպարներ՝ երկու զինվոր և հնդկացի։ Պատվանդանի անկյուններում, բրոնզե թմբուկի մոտ, բնական չափի չորս կերպարներ են՝ հնդկացի զինվոր՝ եղջերվի կաշվից կարված տաբատով, փետուրե գլխազարդով, նրա իջեցված աջ ձեռքում տոմահավկ է (հյուսիս-արևելք), ֆրանսիացի զինվոր՝ Մոնկալմի դարաշրջանի համազգեստով (հյուսիս-արևմուտք), Աբերքրոմբիի և Ամհերսթի բրիտանական բանակի 42-րդ հետևակային գնդի անդամ բրիտանացի լեռնցի՝ «Սև պահակախմբի» կիլտով (հարավ-արևմուտք), և *Green Mountain Boys*-ի ամերիկացի զինվոր (հարավ-արևելք)։ Ֆրանսիացին և բրիտանացին հենվում են իրենց հրացաններին, իսկ ամերիկացին հենվում է պատվանդանին՝ դեպի ներքև ուղղված հրացանը աջ ձեռքում։ Հուշարձանի շուրջը մայթի մեջ ներկառուցված են տասներեք գաղութների զինանշանների բրոնզե բարձրաքանդակները։

Պատվանդանի գլանաձև մասի ձախ կողմում գրված է. ՉԱՌԼԶ ՔԵՔ/ՔԱՆԴԱԿԱԳՈՐԾ 1924 (), հետնամասում՝ ներքևից՝ ՁՈՒԼՈՂ՝ ROMAN BRONZE WORKS, ՆՅՈՒ ՅՈՐՔ (), վերևում՝ պատվանդանի գլանաձև մասի վրա, շրջանագծով՝ ԹԱՅՔՈՆԴԵՐՈԳԱՅԻ ԴԱՐՊԱՍՆԵՐ ԴԵՊԻ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ԳԱՂՈՒԹՆԵՐԸ (), քանդակի հետնամասում գտնվող տախտակի վրա՝ ՆՎԵՐ/ ԹԱՅՔՈՆԴԵՐՈԳԱՑԻ ՀՈՐԱՍ Օ. ՄՈԶԵՍԻՑ/ԱՅՍ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՎԱՅՐԻ ՀԱՆԴԵՊ/ՆՐԱ ՍԻՐՈ ՀԱՄԱՐ/1924 ()։ Հուշարձանի չորս կողմերում կան լրացուցիչ արձանագրություններ տարածաշրջանի պատմական իրադարձությունների մասին: Քանդակի բարձրությունը 6 մետր է (20 ոտնաչափ), լայնությունը՝ 1,83 մետր (6 ոտնաչափ) և տրամագիծը՝ 2,20 մետր (87 մատնաչափ): Պատվանդանի լայնությունը 0,91 մետր է (3 ոտնաչափ), իսկ տրամագիծը՝ 4,318 մետր (170 մատնաչափ):

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1924 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1924 քանդակներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ