Մարինե Պետրոսյան (բանաստեղծ)

**Մարինե Պետրոսյան** (), հայ բանաստեղծ և հրապարակախոս։

Հայերեն բանաստեղծական հինգ ժողովածուների և էսսեների մեկ գրքի հեղինակ։ Օտար լեզուներով շատ թարգմանված հայ գրողներից է, ունի գրքեր թարգմանաբար հրատարակված Ֆրանսիայում, Արգենտինայում, Կատալոնիայում։ Մ.Պետրոսյանի ֆրանսերեն գրքերը արժանացել են դրական գրախոսականների Ֆրանսիայի և Բելգիայի գրական մամուլում, այդ թվում՝ ֆրանսիական հայտնի Լը Մոնդ պարբերականում։ Իսպաներեն գրքի մասին հարցազրույց է տպագրվել արգենտինական հեղինակավոր Página/12 օրաթերթում։ Ունի բազմաթիվ հրապարակումներ արտասահմանյան գրական մամուլում և ժողովածուներում։

Մարինե Պետրոսյանը գրում է նաև տեսական-գրաքննադատական էսսեներ, մասնավորապես հիշարժան է նրա *«Անտիպոեզիա, կամ երբ բանաստեղծը չի փնտրում ալիբի»* էսսեն, որը սահմանում է անտիպոեզիան որպես նոր ուղղություն հայ ժամանակից պոեզիայում և արժանացել է աշխույժ, թեև ոչ միանշանակ դրական, արձագանքների։

2007 թվականի հունվարից մինչև 2009 թ. դեկտեմբեր Մ. Պետրոսյանը ամենշաբաթյա հրապարակումներ է ունեցել ընդդիմադիր «Հայկական ժամանակ» օրաթերթում։ 2008 թ. նախագահական ընտրությունների, դրան նախորդող և հաջորդող՝ քաղաքակապես գերլարված ժամանակում գրված այդ հրապարակումները աննախադեպ լայն ընթերցողական լսարան ունեին և Մ. Պետրոսյանին դարձրին հանրային դեմք։ «Հայկական ժամանակը» 2007 թ. «Տիգրան Հայրապետյան» ամենամյա մրցանակը հանձնեց Պետրոսյանին *«Ինչու չի ավարտվում պատերազմը»* հոդվածի համար։

## Ստեղծագործական ճանապարհ
Պետրոսյանի գրական ճանապարհի սկիզբը համընկնում է Հայաստանի սովետական ժամանակաշրջանի ավարտի հետ։ Առաջին բանաստեղծական շարքը լույս է տեսել «Գարուն» ամսագրում 1987 թ., իսկ առաջին գիրքը արդեն անկախ Հայաստանում՝ 1993 թ.։ Այդ գրքի բանաստեղծությունները շվեյցարացի բանաստեղծ և թարգմանիչ Վահե Գոդելի կողմից թարգմանվեցին ֆրանսերեն, և ընդամենը երկու տարի անց Comp’Act հրատարակչությունը Ֆրանսիայում հրատարակեց Պետրոսյանի J’apporterai des pierres գիրքը։ Պետրոսյանի երկրորդ գիրքը՝ *«Կանոնական պատմությունները»*, Երևանում լույս տեսավ 1998 թ.։ Այս գրքի բանաստեղծությունների մի զգալի մասը տեղ գտավ Erevan գրքում (2003 թ.), որի հրատարակիչը դարձյալ ֆրանսիական Comp’Act-ն էր։

Դրանից հետո Պետրոսյանը Երևանում հրատարակել է ևս երեք բանաստեղծական և մեկ էսսեների ժողովածու։ Վերջինում՝ *«Կարմիր աֆիշ»*, նրա էսսեներն են՝ հրապարակված «Հայկական ժամանակ» թերթում, ինչպես նաև «Լրագիր» և «7 օր» կայքերում։ *«Ատրճանակը կրակեց»* բանաստեղծական ժողովածուի հրատարակումից առաջ հեղինակը հաջողությամբ անցկացրեց գրքի բաժանորդագրություն, ինչը աննախադեպ է հետսովետական շրջանի գրական պրակտիկայում։

2007 թ. Մարինե Պետրոսյանը Տիգրան Պասկևիչյանի հետ Կատալոնիայում մասնակցել է Ֆարերայի բանաստեղծական թարգմանության սեմինարներին (Seminari de traducció poètica a Farrera), որի արդյունքում Institució de les Lletres Catalanes-ի կողմից 2008 թ. Բարսելոնում հրատարակվել է երկու հեղինակների համատեղ Una vegada a l’hivern գիրքը։ 2015 թ․ արգենտինյան аudisea. հրատարակչությունը հրատարակում է Մ․Պետրոսյանի Disparó el arma գիրքը՝ Ալիս Տեր-Ղեւոնդյանի իսպաներեն թարգմանությամբ։

Պետրոսյանը նաև թարգմանում է, հիմնականում՝ անգլերենից հայերեն, նաև՝ հայերենից անգլերեն։ Պետրոսյանը նաև անգլերենի է փոխադրում իր իսկ բանաստեղծությունները, կամ, ինչպես ինքն է ասում, «իմ բանաստեղծությունը անգլերեն թարգմանելիս ես այն նորից գրում եմ՝ էս անգամ ուրիշ լեզվով»։

2013 թ. Արգենտինայում հրատարակված *«20 բանաստեղծ Հայաստանից»* անթոլոգիայի համար բանաստեղծներին և գործերը ընտրել է Պետրոսյանը։ Իսկ Վրաստանում լույս տեսած երկլեզու *«Հայ բանաստեղծությունը դարերի սահմանագծին. XX - XXI  դար»* անթոլոգիայի համար Պետրոսյանը ոչ միայն կատարել է բանաստեղծների և գործերի հիմնական ընտրությունը, այլ նաև նախաբան է գրել՝ *«Բանաստեղծությունը նոր ժամանակի մարտահրավերների առաջ»*, որտեղ վերլուծում է անցած տասնամյակների հայ պոեզիայի ընթացքը։

Պետրոսյանի հանրային ճանաչման մի կարևոր մասն են կազմում նրա հեռուստատեսային ելույթները՝ հասարակական հետաքրքրություն ներկայացնող ամենատարբեր հարցերի շուրջ։

## Հրատարակություններ
* *Բանաստեղծություններ, առաջին գիրք*, Կոսսու, 1993
* *J’apporterai des pierres*, 1995
* *Կանոնական պատմություններ*, Զանգակ, 1998
* *Erevan*, Editions Comp’Act, 2003
* *Հայաստանի ծովափին*, Ակտուալ արվեստ, 2006
* *Una vegada a l’hivern*, Տիգրան Պասկևիչյանի համահեղինակությամբ, Institució de les Lletres Catalanes, 2008
* *Կարմիր աֆիշ*, Ակտուալ արվեստ, 2011
* *Սալաթ կրակոցներով*, Ակտուալ արվեստ, 2011	
* *Ատրճանակը կրակեց*, Ակտուալ արվեստ, 2014
* *Disparó el arma*, audisea., 2015

## Աղբյուրներ
* Մարինե Պետրոսյանի մասին «Հայուհիներ» հանրագիտարանում, Ամարաս, 2011 թ, 1-ին հատոր, էջ 607

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարինե Պետրոսյանի կենսագրությունը Գրանիշ կայքում
* Մարինե Պետրոսյանի պաշտոնական կայքը
* Մարինե Պետրոսյանը գրանիշ գրական համայնքում
* Մարինե Պետրոսյանը ինքնագիր գրական հանդեսում
* L’infime intime étrangeté des choses. հոդված Մարինե Պետրոսյանի մասին Nouvelles d’Arménie ամսագրում, #97, մայիս 2004, էջ 58-59
* "La escritura puede ser un arma". La poeta Armenia Marine Petrossian presenta su libro Disparó el arma. Por Silvina Friera. Página/12, martes, 25 de agosto de 2015 
* This is not poetry - Entrevista a Mariné Petrossian por audisea
* Բանաստեղծություններ եւ հարցազրույց Poetry International հանդեսում (Սան Դիեգոյի համալսարան)

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ սյունակագիրներ