open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ահամ

**Ահամ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։

Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհուդ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1906 մարդ, տարածքը՝ 38 կմ² (2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 2 74 112*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Պետիկ Պետրոսյան

**Պետիկ Եզեկի Պետրոսյան**, (), Հայաստանում խորհրդային հաստատման աջակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1925)։ 1918 թվականին ներգրավվել է ՌՍԴԲԿ Նոր Բայազետի կազմակերպության աշխատանքներին։ 1919-1920 թվականներին եղել է գավառի «Սպարտակ» երիտասարդական կոմունիստական կազմակերպության ղեկավարը։ Մայիսյան ապստամբության նախօրյակին բանտարկվել է։ Ապստամբության պարտությունից հետո վերադարձել է Նոր Բայազետ և շարունակել պայքարը ինքիշխան Հայաստանի դեմ։ Ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանը գրավելուց և երկրում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո կատարել է կուսակցական-սովետական աշխատանք։ Մասնակցել է փետրվարյան ապստամբության ճնշմանը։ 1925-1929 թվականներին աշխատել է որպես դատախազ Մեծ Ղարաքիլիսայում (Վանաձոր), Լենինականում (Գյումրի) և Երևանում։ 1930-1937 թվականներին եղել է ՀԿ(բ) կ էջմիածնի շրջանային, Երևանի քաղաքային կոմիտեների և ՀԿ(բ) կ Կենտկոմի քարտուղար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Արուսյակ Փափազյան

**Արուսյակ Փափազյան**, ծննդյան անունը՝ **Մարիամ Պեզիրճյան** (), հայ դերասան։ Հայ առաջին պրոֆեսիոնալ դերասանուհին։

Եղել է նկարիչ Սոփոն Պեզիճյանի կինը։

## Կենսագրություն
Արուսյակ Փափազյանը ծնվել է 1841 թվականին, Կոստանդնուպոլսի Գում-Գափու թաղամասում։ Իսկական անունը եղել է Մարիամ։ Սովորել է Խասգյուղի Ներսիսյան վարժարանում, Պեպեքի ֆրանսիական իգական դպրոցում՝ կաթոլիկ միանձնուհիների հսկողության տակ, իր քրոջ՝ ապագա դերասանուհի Աղավնու հետ։ Որպես ուսուցչուհի աշխատել է Ենի-Գափուի Հայկանուշյան դպրոցում։ 1858 թվականին, հաղթահարելով ընտանեկան արգելքը՝ մտնում է Հեքիմյանի խումբը, ընդունելով «Արուսյակ» բեմական անունը։ Եղել է հայ առաջին պրոֆեսիոնալ դերասանուհին։ 1861 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Կ. Պոլսում հիմնված հայ առաջին պրոֆեսիոնալ թատրոնի առաջին ներկայացմանը խաղացել է առաջին կարևոր դերը՝ Թերեզա (Ռոթայի «Երկու հիսնապետ») մելոդրամայում Պետրոս Մաղաքյանի բեմադրությամբ։ 1857-1859 թվականներին խաղացել է Սրապիոն Հեքիմյանի թատերախմբում։ 1861-1863 թվականներին եղել է «Արևելյան թատրոն»-ի առաջատար դերասանուհի։ 1863 թվականից խաղացել է «Վասպուրական թատրոն»-ում։ 1867-1869 թվականներին Արուսյակը համագործակցել է Ստեփան Էքշյանի հետ ընտրել է դասական և ռոմանտիկական խաղացանկ։ 1869 թվականին նրան տեսնում ենք Մաղաքյանի խմբում, որտեղ նա խաղում է դեպքից-դեպք երիտասարդ դերասան Պետրոս Ադամյանի հետ։ Դերասանուհու գործունեությունը նպաստել է հայ երիտասարդության ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքին։

Վերջին ներկայացումը խաղացել է 1883 թվականին։ Դերասանուհու հետագա կյանքից քիչ բան է հայտնի. ապրել է մենակ, ծայր թշվառության մեջ։

## Դերեր

## Մեջբերումներ Արուսյակ Փափազյանի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Գառնիկ Ստեփանյան, «Արուսյակ Փափազյան», ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1955, 112 էջ
* Ալիս Նավասարդյան, «Բեմին նվիրված հայուհիներ»
*Հենրիկ Հովհաննիսյան «Հայ թատրոնի պատմություն XIX դար»

## Արտաքին հղումներ
* Մոռացվող անուններ. Արուսյակ Փափազյան-170

Կատեգորիա:1841 ծնունդներ
Կատեգորիա:1907 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 27 մահեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Մարտի 18 ծնունդներ
Գրիգորի Պետրովսկի

**Գրիգորի Իվանովիչ Պետրովսկի** (, , ), ուկրաինացի խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Կոմունիստական կուսակցության անդամ (1897)։ Եղել է ստալինյան քաղաքականությունների (ինչպիսին գյուղատնտեսության համատարած կոլեկտիվացումն էր) իրագործող պատասխանատու պաշտոնյաներից։

Ծնվել է արհեստավորի ընտանիքում։ 1897 թվականին մտել է Եկատերինոսլավի (այժմ՝ Դնեպրոպետրովսկ) «Բանվոր դասակարգի ազատագրության պայքարի միության» մեջ, ապա ընտրվել ՌՍԴԲԿ Եկատերինոսլավի կոմիտեի անդամ։ Կուսակցական աշխատանքներ է կատարել Իոսրկովում, Նիկոլաևում, Մարիուպոլում (այժմ՝ ժդանով), Դոնբասի տարբեր բանավաններում։

1900 թվականին և 1903 թվականին ձերբակալվել է։ 1906 թվականին տարագրվել է Գերմանիա։ 1907 թվականից աշխատանք է կատարել Մարիուպոլում։ 1912 թվականին Եկատերինոսլավում ընտրվել է 4-րդ Պետական դումայի դեպուտատ, եղել դումայի բոլշևիկյան ֆրակցիայի նախագահը։ Մասնակցել է ՌՍԴԲԿ ԿԿ-ի Կրակովի (1912), Պորոնինոյի (1913) խորհըրդակցություններին, կոոպտացիոն կարգով ընդգրկվել է ԿԿ-ի կազմ։ Աշխատել է «Պրավդա»-ի խմբագրությունում, 1913 թվականին եղել է թերթի պաշտոնական հրատարակիչը։ 1914 թվականին Պետական դումայի մյուս բոլշևիկ դեպուտատների հետ ձերբակալվել և 1915 թվականին ցմահ աքսորվել է Տուրուխանյան երկրամաս։

Փետրվարյան հեղափոխության (1917) շրջանում եղել է Ցակուտական մարզի կոմիսարը։ 1917 թվականին, վերադառնալով Պետրոգրադ, մասնակցել է բոլշևիկյան հեղարջման նախապատրաստման և իրականացման աշխատանքներին։ Սովետների II համաոուսաստանյան համագումարի պատվիրակ էր։ 1917-1919 թվականներին եղել է ՌՍՖՍՀ ներքին գործերի ժողկոմ, Գերմանիայի հետ բանակցությունների խորհրդային պատվիրակության անդամ, մասնակցել է Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության պայմանագրի (1918) ստորագրմանը։ 1919 թվականին՝ Համաուկրանիական հեղկոմի, 1919-1938 թվականներին՝ Համաուկրանիական ԿԳԿ նախագահ, 1922-1937 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԿԳԿ նախագահներից մեկը։ 1937-1938 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ գերագույն սովետի Նախագահության նախագահի տեղակալ, 1940 թվականից՝ ԽՍՀՄ հեղափոխության թանգարանի տնօրենի տեղակալ։

Թաղված է Կարմիր հրապարակում, Կրեմլի պատի տակ։

Պարգևատրվել է Լենինի 2 և 3 այլ շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ(բ) 17-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 1-ին գումարման պատգամավորներ
Ռիկարդո Գաբրիել Ալվարես

**Ռիկարդո Գաբրիել Ալվարես** (իսպ.` Ricardo Álvarez, ), արգենտինացի կիսապաշտպան, որը հանդես է գալիս Սանդերլենդ ակումբում և Արգենտինայի ազգային հավաքականում։

## Կարիերա
**Վելես Սարսփիլդ**

Ալվարեսը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 6 տարեկանից։ Հանդիսանում է **Վելես Սարսփիլդ** ակումբի սան։ 2008 թվականի հունիսի 8-ին նա իր դեբյուտն է նշել խաղալով Ինդեպենդիենտե դեմ։ Թիմի կազմում անցկացրել է 54 հանդիպում և հեղինակել է 6 գոլ։ Թիմի հետ նա 2 անգամ դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն։

**Ինտեր**

2011 թվականի հուլիսի ֆուտբոլիստը 12 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվում է իտալական Ինտեր։ «Ներաձուրիների» կազմում իր դեբյուտը նշում է 2011 թվականի օգոստոսի 6-ին միլանյան դերբիի շրջանակներում։ Ինտերի կազմում իր առաջին գոլի հեղինակը դառնում է 2011 թվականի նոյեմբերի 22-ին Տրաբզանսպորի դեմ խաղում։

**Սանդերլենդ**

2014 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվում է անգլիական Սանդերլենդ։

**Ազգային հավաքական**

2011 թվականի օգոստոսի 18-ին Արգենտինայի հավաքականի գլխավոր մարզիչը Ալվարեսին հրավիրում է հավաքական։ Նա մասնակցսում է Վենեսուելայի և Նիգերիայի հետ ընկերական խաղերին։

## Ձեռքբերումներ
* Արգենտինայի չեմպիոն 2009, 2011

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի պրոֆիլը Ինտերի պաշտոնական կայքում 
* Վիճակագրությունը Արգենտինայի պրմիերայում 
* Հոդվածը El Gráfico կայքում 

Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սանդերլենդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Լորիս-Մելիքյաններ

**Լորիս–Մելիքյաններ** (նաև՝ Լոռիս-Մելիքյաններ, Լոռիս-Մելիքովներ), հայկական ազնվական տոհմ Վրաստանում։

Հիշատակվում են 16–րդ դարից, որպես Լոռի քաղաքի և գավառի մելիքներ, որից և ստացել են իրենց տոհմական ազգանունը վրացական արտասանությամբ, իսկ հայերեն՝ Լոռու-Մելիքյաններ։ 16–րդ. դարի սկզբից նրանց մելիքական իրավունքը հաստատել է շահ Աբբաս 1։ Զբաղվել են նաև վաճառականությամբ։ Վրաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո Լոռիս–Մելիքյաններն անցել են ռուս, ծառայության և 1832 թվականին հաստատվել իբրև ռուս, ազնվականներ։ Լոռիս–Մելիքյաններ տոհմի ամենաականավոր ներկայացուցիչն էր կոմս, գեներալ-լեյտենանտ Մ. Տ. Լոռիս–Մելիքյանը։

Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր
Կատեգորիա:Վիրահայ հասարակություն
Հակոբ Հակոբյան փողոց (Երևան)

**Հակոբ Հակոբյան փողոց**, փողոց Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ հայ բանաստեղծ Հակոբ Հակոբյանի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Բարեկամության հրապարակից և ավարտվում Հովսեփ Էմինի փողոցի խաչմերուկում։

## Նշանակալի օբյեկտներ
* Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտ
* Նաիրի Զարյանի անվան 130 հիմնական դպրոց

## Հատվող փողոցներ
* Կալենցի փողոց
* Կոմիտասի պողոտա
* Հակոբ Հակոբյան փակուղի
* Նիկոլ Դումանի փողոց
* Արամ Խաչատրյան փողոց
* Հովսեփ Էմինի փողոց

## Պատկերասրահ

Մերգելյան 14.JPG|Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտ
ՆԱԻՐԻ ԶԱՐՅԱՆ3.JPG|Նաիրի Զարյանի անվան 130 հիմնական դպրոց


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Պետրոս Արագոնացի

**Պետրոս Արագոնացի** (Petrus de Aragonia) (ծննդյան թվականն անհայտ է, մահացել է 1347 թվականին), միջնադարյան Հայաստանի մշակութային–գաղափարական շարժման գործիչ, փիլիսոփա և աստվածաբան, դոմինիկյան քարոզիչ։ Թովմա Աքվինացու փիլիսոփայության հետնորդ։

1318 թվականին Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու և Հովհան Անգուիացու հետ Հռոմի պապ Հովհաննես 22-րդն ուղարկել է Արևելք՝ հայերի մեջ կաթոլիկություն տարածելու նպատակով։ Սկզբնապես հաստատվել է Մարաղայի նորաստեղծ դոմինիկյան վանքում, ծավալել գիտական և ուսուցչական աշխատանք։ 1330 թվականին Հովհաննես Քռնեցու հրավերով Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու հետ տեղափոխվել է Քռնայի վանք, տիրապետել է հայերենին և մինչև կյանքի վերջը զբաղվել գիտական և քարոզչական գործունեությամբ։ Գրել է փիլիսոփայական մեկնողական աշխատություններ՝ «Համառօտ վերլուծութիւն Ստորոգութեանցն Արիստոտելի», «Վերլուծութիւն ի վերայ գրոցն, որ կոչի Պերիարմենիաս», «Համառօտ հաւաքումն վերլուծութեան Վեցից սկզբանց գրոց Ջիլբերտոսի Պոռետացւոյ» և այլն, որոնք իր իսկ մասնակցությամբ լատիներենից հայերենի է թարգմանել Հակոբ Քռնեցին։ Վերջինիս հետ հայերենի է թարգմանել Թովմա Աքվինացու, Ժիլբեր Պոոետացու, Հուգո Ռիպելինի և արևմտաեվրոպական փիլիսոփայության ու աստվածաբանական այլ երկեր։

Պետրոս Արագոնացին ուշ սխոլաստիկայի ներկայացուցիչ է։ Ունիվերսալիաների խնդիրը լուծել է Թովմա Աքվինացու «չափավոր» ռեալիզմի դիրքերից, քննադատել Պլատոնի և նրան հետևող «ծայրահեղ» ռեալիստների ուսմունքը։ Տրամաբանության և իմացաբանության հարցերում հետևել է Արիստոտելին, նրա հայացքները մեկնաբանել սենսուալիզմի և ուշ սխոլաստիկայի թոմիստական հոսանքի դիրքերից։ Պետրոս Արագոնացին շոշափելի հետք է թողել հայ փիլիսոփայության մտքի պատմության մեջ․ նրա երկերը բազմիցս ընդօրինակել են Տաթևի դպրոցի գործիչները, ազդել Հովհան Որոտնեցու, Գրիգոր Տաթևացու փիլիսոփայական հայացքների ձևավորման վրա։ Պետրոս Արագոնացու գիտական գործունեությունը նպաստել է Հայաստանի և միջնադարյան Եվրոպայի մշակութային-գիտական կապերի խորացմանը, մինչդեռ քարոզչական աշխատանքը (ինչպես և մյուս կաթոլիկ քարոզիչների գործունեությունը), ծառայելով ունիթոռական շարժման նպատակներին, և չտալով որևէ հասարակական-քաղաքական օգուտ, սրել է դավանաբանական վեճերը, խարխլել Արևելյան Հայաստանի ազգային-եկեղեցական միասնությունը։ Պետրոս Արագոնացու աշխատությունները պահպանվել են միայն հայերեն, ձեռագրերի մեծ մասը գտնվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։

## Ձեռագրեր
* Գիրք առաքինութեանց (46, Պետրոս Արագոնացի)
* Գիրք առաքինութեանց (164, Պետրոս Արագոնացի)
* Մատենագրութիւնք (3639, Պետրոս Արագոնացի)
* Գիրք Մոլութեանց (2801, Պետրոս Արագոնացի)

## Գրականություն
* Аревшатян С․ С․, К истории философских школ средневековой Армении (XIV в․), Е․, 1980; 
* Oudenr ijn М․ А․ von den, Linguae Haicanae Scriptores, Bern, 1960․

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ
Մեծ Տիխայա (գետ)

**Մեծ Տիխիյա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեսչաննույու գետի ձախ ափով՝ 129 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 45 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115100008085**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100808**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բուլուխտա (գետ)

**Բուլուխտա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չերգա գետի ձախ ափով՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100312115100006992**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - ** 115100699**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Փոսթաու

**Փոսթաու** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։

Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհուտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1621 մարդ, տարածքը՝ 34,84 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 2 74 124*։
մինի|ձախից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մարտին Բերբերյան

**Մարտին Գաբրիելի Բերբերյան** (), հայ ազատ ոճի ըմբիշ, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոն (2004), աշխարհի առաջնության բռոնզե մրցանակակիր (2005), Հայաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1998)։

## Կենսագրություն
Մարտին Բերբերյանն ազատ ոճի ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1987 թվականից՝ Սամվել Մարգարյանի ղեկավարությամբ։ 1997 թվականին դարձել է աշխարհի պատանեկան առաջնության բրոնզե մեդալակիր, 1998 թվականին՝ այդ տարիքային խմբի Եվրոպայի չեմպիոն։ 1999 թվականից հանդես է եկել Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։ 2004 թվականին ստացել է Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոս։ Քանի որ 2004 թվականի Եվրոպայի առաջնությունն անցվացվել էր Անկարայում, և մրցությունը Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրն էր, Մարտին Բերբերյանի այդ հաղթանակը Հայաստանում հասարակական մեծ ճանաչում ձեռք բերեց։ Ըմբիշի՝ Երևան վերադառնալուց անմիջապես հետո Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը նրան հանձնեց ավտոմեքենայի բանալիներ։

2005 թվականին Մարտին Բերբերյանը, տեղափոխվելով ավելի ծանր քաշային կարգ, դարձել է աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, որից հետո 2 տարի դադարեցրել է իր ելույթները, որը կապված էր նրա ամուսնության և ԱՄՆ տեղափոխվելու հետ։ 2008 թվականին վերադարձել է սպորտ, որպեսզի մասնակցի Պեկինի Օլիմպիական խաղերին։ Նախընտրական մրցություններից մեկի ժամանակ նա վաստակեց Օլիմպիական խաղերին մասնակցելու իրավունք, որոնցում, սակայն, անհաջողություն կրեց։ Դրանից հետո Մարտին Բերբերյանը որոշեց ավարտել իր մարզական կարիերան։

2008 թվականից Լոս-Անջելեսի «International Sports Union» ակումբում աշխատում է որպես ըմբշամարտի գլխավոր մարզիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*http://www.martinberberyan.com/ 
*http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/be/martin-berberyan-1.html 
*Պրոֆիլը «International Sports Union» ակումբի կայքում 

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Հուրլախ

**Հուրլախ ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Լեխի Լանդսբերգի վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Կրոնախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը ՝ 1635 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով.)։ Զբաղեցնում է 17,15 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 1 81 126*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Պարսից պատերազմ (հերոսավեպ)

**Պարսից պատերազմ**, հայ հին ժողովրդի հերոսավեպ։ Հատվածաբար է գրառվել, որոշ չափով վերամշակվել և պահպանվել է Ագաթանգեղոսի, Փավստոս Բուզանդի, Մովսես Խորենացու, Սեբեոսի, մասամբ նաև՝ Հովհան Մամիկոնյանի, Մովսես Կաղանկատվացու և Ստեփանոս Օրբելյանի պատմագրական երկերում։ «Պարսից պատերազմ»-ի վիպական իրադարձությունները բանավոր ավանդության մեջ գեղարվեստորեն ձևավորվել են 3-4-րդ դարերում՝ Հայաստանի ներքին և արտաքին կյանքի պատմության եղելությունների հիմքի վրա։

## Արշակունիների արքայատոհմ
Հայ Արշակունիներին ազգակից Պարթև Արշակունիների արքայատոհմի վերացումը Իրանում, հայերի քրիստոնեության ընդունումը և Հայաստանի քաղաքացիների կողմնորոշումը դեպի Հռոմ սուր հակասություններ են ստեղծել Հայաստանի և Իրանի միջև՝ առաջ բերելով պարբերաբար կրկնվող զինված ընդհարումներ։ Այդ կռիվների, ինչպես նաև հայ Արշակունի թագավորների և նախարարական տների միջև ծագած հակասությունների վերաբերյալ հորինվել են զանազան ավանդություններ, երգեր, զրույցներ։ Դրանք համախմբվել են Արշակունի թագավորների և Մամիկոնյան սպարապետների արարքների շուրջը՝ սերունդների ու դեպքերի հաջորդության սկզբունքով, և ստեղծել «Պարսից պատերազմ»։ Այն բաժանվում է վիպական մի քանի ճյուղերի՝ թագավորների և սպարապետների անուններով (Խոսրով Մեծ և Տրդատ, Խոսրով Կոտակ և Վաչե․ Տիրան, Արշակ ու Պապ և Վասակ ու Մուշեղ․ Մանուել)։ «Պարսից պատերազմը», գրառվելով իրեն հիմք ծառայած պատմության իրադարձություններից քիչ ժամանակ անց, չի ենթարկվել բանահյուսական տևական վերամշակման և հատկանշվում է խիստ պատմականությամբ, իրականության ռեալիստական ընկալումով։ Այսուհանդերձ, հանդես եկող հայ ու պարսիկ թագավորները, սպարապետներն ու իշխանները ոչ թե պատմական ստույգ անձնավորություններ են, այլ իրական պատմության նախատիպերի վրա ձևավորված վիպական գեղարվեստական կերպարներ։ «Պարսից պատերազմի» բովանդակությունը հայերի և պարսիկների երկարատև ու պարբերական կռիվներն են, որոնք միշտ ավարտվում են հայերի հաղթանակով։ Վեպի գաղափարական հիմնական միտումը մարտնչող հայրենասիրությունն է։

## Գլխավոր հերոսներ
Գլխավոր հերոսները Մամիկոնյան սպարապետներն են (Վասակ, Մուշեղ, Մանուել)՝ հայրենասիրական գաղափարների մարմնացումները։ Նրանք գաղափարականացված են՝ օժտված քաջությամբ, ասպետական վեհանձնությամբ, ազգային պատվախնդրությամբ, հայրենիքի և հայ Արշակունի թագավորների հանդեպ նվիրվածությամբ, իդեալականացված հատկանիշներով։ Արշակունի թագավորները մարմնավորում են անկախ և ինքնուրույն պետականությունը։

Վեպում գերիշխող արքայական տիրապետության և տիրադավության դատապարտման գաղափարները մի կողմից պայմանավորված են ֆեոդալական ժամանակների բարոյախոսությամբ, մյուս կողմից՝ հայրենի ինքնուրույն պետականության և անկախության պահպանման անհրաժեշտությամբ։ «Պարսից պատերազմը» միջնադարյան տիպիկ հերոսավեպ է։ Այն գեղարվեստորեն անդրադարձել է նաև վաղ ֆեոդալական Հայաստանի կյանքի ու կենցաղի շատ բնորոշ կողմերին՝ դասակարգային հարաբերություններ և ընդվզումներ, ֆեոդալի և վասալի հարաբերություն, զինվորական ծառայություն, ավարառություն, որսորդություն և այլն։

Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Ետուգոլ

**Ետուգոլ,** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Արգուտ գետի ձախ ափից 18 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Կատուն գետի ջրօգտագործման մասն է, Բիա և Կատուն գետերի գետային ենթաավազանը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100005032
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100503
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պիեզոմագնիսականություն

**Պիեզոմագնիսականություն**, **պիեզոմագնիսական էֆեկտ**, մագնիսացածության (ինքնակամ մագնիսական մոմենտի) առաջացումը նյութում՝ արտաքին մեխանիկական ազդեցությամբ։ Այդ հատկությունը հանդես բերող նյութերը կոչվում են պիեզոմագնիսական նյութեր կամ պիեզոմագնիսներ։ Պիեզոմագնիսականությունը հատուկ է ֆեռոմագնիսական և հակաֆեռոմագնիսական նյութերին, իսկ պարամագնիսական և դիամագնիսական նյութերում այն սկզբունքորեն հնարավոր չէ։

Պիեզոմագնիսականությունը առաջանում է այն դեպքում, երբ կիրառված ճնշման ազդեցությամբ հակաֆեռոմագնիսական բյուրեղի մագնիսական սիմետրիան փոխվում է, և երևան է գալիս թույլ ֆեռոմագնիսականություն։ Պիեզոմագնիսականություն փորձով հայտնաբերվել է MnF_2, CoF_2 և \alpha -Fe_2O_3 հակաֆեռոմագնիսական բյուրեղներում։

Թույլ դրսևորման պատճառով պիեզոմագնիսականությունը առայժմ գործնական լայն կիրառություն չունի, սակայն կարևոր երևույթ է նյութի մագնիսական կառուցվածքի առանձնահատկությունները պարզելու տեսանկյունից։ Մասնավորապես, պիեզոմագնիսականությունյան միջոցով կարելի է ուսումնասիրել նյութի հակաֆեռոմագնիսական կառուցվածքը։

## Տես նաև
* Պիեզոէլեկտրականություն

Կատեգորիա:Մագնիսականություն
Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա
Կաբրերա

**Կաբրերա** կամ **Իսլա դե Կաբրերա** (, , ), ոչ մեծ կղզի Միջերկրական ծովում։ Բալեարյան կղզիներից մեկն է (Իսպանիա)։ Մերձակա մի քանի փոքր կղզիների հետ կազմավորում է Կաբրերա կղզեխումբը։ Կղզու զբաղեցրած տարածքը 15,69 կմ² է։ Ամենաբարձր կետը Նա Պիկամոսկես բլուրն է (172 մետր)։

## Բնություն, զբոսաշրջություն
Կղզին մտնում է Կաբրերա կղզեխմբի ազգային պարկի մեջ։ Կաբրերա կղզու բնությունը շատ յուրօրինակ է, աճում են էնդեմիկ բուսատեսակներ։ 
Կղզին հրապուրիչ է ջրասուզակների համար։ Տեսարժան վայրն է Կաբրերայի ամրոցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի ազգային այգիներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ
Ժելեզնի Իստոկ

**Ժելեզնի Իստոկ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Նովոսիրսկի շրջան, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օբ գետի աջ ափով՝ 3480 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115200001047**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115200104**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Օբ գետի վտակներ
Պիեզոէլեկտրականություն

[thumb|Պեզոէլեկտրական սկավառակը դեֆորմացվելուց [էլեկտրական լարում|լարում է առաջացնում (չափերի փոփոխությունը պատկերում մեծացված է)]]
**Պիեզոէլեկտրականություն**, **պիեզոէլեկտրական էֆեկտ**, մեխանիկական լարումների ազդեցությամբ անիզոտրոպ դիէլեկտրիկներում էլեկտրական բևեռացման (ինդուկցիայի) առաջացման (*ուղիղ պիեզոէլեկտրական էֆեկտ*) և էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ մեխանիկական դեֆորմացիաների առաջացման (*հակառակ պիեզոէլեկտրական էֆեկտ*) երևույթը։

Ուղիղ և հակառակ պիեզոէլեկտրական էֆեկտները դիտվում են միևնույն բյուրեղներում՝ պիեզոէլեկտրիկներում։ Պիեզոէլեկտրականությունյան երևույթը քվարցի բյուրեղում առաջինը մանրամասնորեն ուսումնասիրել է Պիեռ Կյուրին եղբոր հետ (1880)։ Հետագայում պիեզոէլեկտրական հատկություններ հայտնաբերվել են ավելի քան 1500 միացություններում, որոնցից լայնորեն օգտագործվում են սեգնետյան աղը, բարիումի տիտանատը և այլն։

Բյուրեղների պիեզոէլեկտրական հատկությունները կապված են դրանց կառուցվածքի հետ։ Այդպիսի հատկություններ ունեն բոլոր պիրոէլեկտրիկները։ Մեխանիկական դեֆորմացիայի դեպքում փոխվում է պիրոէլեկտրիկի ինքնակամ բևեռացման մեծությունը, և դա դիտվում է որպես ուղիղ պիեզոէլեկտրական էֆեկտ։ Պիեզոէլեկտրական էֆեկտներ դիտվում են նաև որոշ ոչ պիրոէլեկտրիկներում (օրինակ, քվարցում)։ Ճշմարիտ է հետևյալ ընդհանուր պնդումը, սիմետրիայի կենտրոն ունեցող բյուրեղները չեն կարող լինել պիեզոէլեկտրիկներ։ Դա բացատրվում է նրանով, որ բյուրեղի դեֆորմացման ժամանակ սիմետրիայի կենտրոնը պահպանվում է, իսկ վերջինիս առկայության դեպքում բևեռացում հնարավոր չէ։

## Տես նաև
* Պիեզոէլեկտրիկներ
*Պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչ
*Պիեզոմագնիսականություն

Կատեգորիա:Էլեկտրական երևույթներ
Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա
Ցախակեռաս վրացական

**Ցախակեռաս վրացական** (), ցախակեռասազգիների ընտանիքի տերևաթափ թուփ է՝ գնադաձև սաղարթով, մինչև 1-2 մ բարձրությամբ, դարչնամոխրագույն կամ մոխրագույն ընձյուղներով։

## Նկարագրություն
Տերևները ձվաձև կլորավուն են, ձվաձև 1,5-4 սմ երկարությամբ և 1-3 սմ լայնությամբ, սրածայր, սրտաձև կամ կլորավուն հիմքով, բաց կանաչավունից մինչև մոխրականաչավուն, թարթիչաեզր, երկու կողմից մազմզուկապատ։ Ծաղիկները զույգերով են, դեղնասպիտակ, ծաղկաթափի ժամանակ դեղին։ Հատապտուղները զույգերով են, վառ կարմիր, 0,6-0,7 սմ տրամագծով։ Չափազանց չորադիմացկուն է. աչքի է ընկնում նաև բարձր ցրտադիմացկունությամբ։ Լուսասեր է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Բազմանում է սերմերով, կտրոններով։ Լավ է աճում քաղաքի պայմաններում, քանի որ ծխադիմացկուն է և գազադիմացկուն։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Հյուսիսային Իրանում, և Հայկական Քուրդիստանում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում, Զանգեզուրում, Սևանի ավազանում, չոր, քարքարոտ թեքություններում, ծովի մակարդակից 1400-ից (հյուսիսային շրջաններ) մինչև 2000 մ (հարավային շրջաններ) բարձրությունների վրա։

Հեռանկարային է չոր, քարքարոտ թեքությունների կանաչապատման համար։ Օգտագործվում է նաև անտառապատման նպատակներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Լ․ Վ․ Հարությունյան- Քո շրջապատի թփերը, 1984- 224 էջ

Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Թփեր
Գորևկա (Ալեյի վտակ)

**Գորևկա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ալեյ գետի ձախ ափով՝ 117 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 60 կմ է։ Ավազանի տարածքը կազմում է 682 կմ²։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200212115200000768**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* -** 115200076**
* *Ավազանի կոդը* - ** 13.01.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչ

**Պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչ**, **պիեզոէլեկտրական տվիչ**, էլեկտրամեխանիկական կամ էլեկտրաձայնային փոխակերպիչ, որի աշխատանքը հիմնված է պիեզոէլեկտրական էֆեկտի վրա։ Պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչ կազմված է առանձին կամ խմբավորված պիեզոտարրերից, որոնք պատրաստվում են պիեզոէլեկտրական նյութերից և սովորաբար ունենում են թիթեղի, ձողի, գլանի կամ գնդի ձև։ Փոփոխական էլեկտրական դաշտում պիեզոտարրը (օրինակ, թիթեղը) կատարում է ստիպողական մեխանիկական տատանումներ, որոնց՝ ամպլիտուդը խիստ աճում է, երբ հարկադրական և սեփական տատանումների հաճախությունները համընկնում են (ռեզոնանս)։ Մյուս կողմից, երբ պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչը դրվում է մեխանիկական տատանման մեջ, ապա պիեզոտարրի հակադիր երկու մակերևույթների միջև առաջանում է փոփոխական էլեկտրական դաշտ, այսինքն՝ պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչը սկզբունքորեն շրջելի է։

Կիրառության ոլորտից և աշխատանքային հաճախականությունների տիրույթից կախված՝ պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչներում տեղի են ունենում պիեզոտարրերի տարբեր տեսակի դեֆորմացիաներ։

Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա
Կատեգորիա:Սարքեր
Կատեգորիա:Սարքաշինություն
Լեխի Լանդսբերգ

**Լեխի Լանդսբերգ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Լեխի Լանդսբերգի վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Կրոնախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը ՝ 28 408 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 57,89 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ * 09 1 81 130*։
Բաժանված է 6 քաղաքային տարածքների։

Քաղաքում գտնվում է Լանդսբերգ բանտը, որը հայտնի է նրանով, որ այնտեղ ծառայում էր Ադոլֆ Հիտլերը։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Lechfall panorama1.jpg| 
Lechfall panorama2.jpg| 
Landsberg markt panorama2.jpg|Ռատուշա
Landsberg Befestigung 4.jpg| 


Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Շոյրինգ

**Շոյրինգ ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Լեխի Լանդսբերգի վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Կրոնախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը ՝ 1835 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով.։ Զբաղեցնում է 21,35 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ * 09 1 81 138.*։
Կոմունան բաժանված է երեք գյուղական համայնքի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Նինա Պիգուլևսկայա

**Նինա Վիկտորովնա Պիգուլևսկայա** (, ), պատմաբան, բյուզանդագետ, արևելագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1946), Լենինգրադի համալսարանի պրոֆեսոր։

Ավարտել է Բեստուժևյան կուրսերը (1918), 1922 թ.՝ Պետրոգրադի համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։ Ուսումնասիրությունները վերաբերում են Բյուզանդիայի, Իրանի, Ասորիքի, Մերձավոր Արևելքի, Արաբիայի հասարակական տնտեսական հարաբերությունների, գրականության և աղբյուրագիտության խնդիրներին, շոշափել է նաև հայագիտության հետ կապված հարցեր։ 1952 թ. ընտրվել է Ռուսաստանի Պաղեստինյան ընկերության փոխնախագահ և նշանակվել նրա օրգան «Պալեստինսկի սբորնիկ»-ի (*Палестинский сборник*) պատասխանատու խմբագիր։ 1960 թ. ընտրվել է ֆրանսիայի «Ասիական ընկերության» անդամ։ Պարգևատրվել է շքանշաններով և մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս բյուզանդագետներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային արևելագետներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Իրանագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Նոյֆրաունհոֆեն

**Նոյֆրաունհոֆեն** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։

Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսhուդ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1073 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով), տարածքը՝ 17,94 կմ²։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 2 74 154*։

## Բնակչություն
{|
| valign="top" |

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Հովհաննես Պետրոսյան

**Հովհաննես Մնացականի Պետրոսյան** (), հայ խորհրդային մատենագետ, Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1909), Մայիսյան ապստամբության (1920) և Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Ավարտել է Երևանի հոգևոր սեմինարիան, մոտ 10 տարի ուսուցչություն է արել հայկական դպրոցներում։ Վարել է կուսակցական, պետական տարբեր պաշտոններ։ Եղել է Երևանի գավառի Կոտայքի գավառամասային կուսկոմիտեի քարտուղար (1921), ՀԿ(բ) կ Կենտկոմի գործերի կառավարիչ (1921-1922), Ներքին Ախտայի (այժմ՝ Հրազդան) գավառամասային գործկոմի նախագահ (1922), Էջմիածնի գավառային կոմիտեի քարտուղար (1923), ՀԱՄ1ս-ի Լուսաշխի կոմիտեի նախագահ (1923)։ Պետրոսյանը մասնակցել է Սովետական Ռուսաստանից, Թիֆլիսից, Բաքվից և սփյուռքից ականավոր հայ մտավորականների՝ Խորհրդային Հայաստան վերադարձնելու գործին։ 1934-1935 թվականներին եղել է կոմունիստական համալսարանի ռեկտոր, 1937 թվականից՝ ՀՍՍՀ գրապալատի տնօրեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ռոբերտ Ճեպանկար

**Ռոբերտ Ճեպանկար Ավետիսի** (Ռոպերտ) (ծնվել է փերրվարի 8-ին 1909, Այնթապ), հայ ակնաբույժ, կոկորդաբան, հասարակական գործիչ; Բժիշկ գիտական թեկնածու (1970, Երևան)։ 1934 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1935 թվականից ապրում է Հալեպում, ուր 1948 թվականին հիմնճլ է «ճեպեճյան ակնաբուժարանը», որը 1971 թվականից ակնաբույժների պատրաստման կենտրոն է։ ճեպանկարը կատարել է աչքի (հատկապես տրախոմա) և կոկորդի հիվանդությունների բուժման ու կանխարգելման աշխատանքներ։ Սիրիայում առաջինն է կիրառել ակնաբուժության ժամանակակից մեթոդները։ 1947 թվականին կատարել է աչքի եղջերապատվաստման վիրահատություն։ Մշակել է կոպերն անշարժացնելու նոր եղանակ դիթիլինով, առաջարկել ակնագնդի մեջ թափանցած երկաթի բեկորները հանող մագնիս և ակնաբուժական մի շարք գործիքներ։ 1948 թվականին հիմնել է Աչազրկության կանխարգելման սիրիական ընկերությունը, որի նախաձեռնությամբ Հալեպում բացվել է կույրերի առաջին դպրոցը (1955)։ 1948 թվականից ֆրանսիական ակնաբուժական ընկերության, 1965 թվականից՝ Սիրիայի ակնաբուժական ընկերության անդամ (1975-1977 թվականին՝ նախագահ), 1979 թվականից՝ ՀԽՍՀ ակնաբույժների ընկերության պատվավոր անդամ, 1956 թվականից Սիրիայի ներկայացուցիչն է․ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունում։ 1955 թվականին Զարեհ Գաբլանի հետ հիմնել է «Մարտիրոս Սարյան» նկարչական ակադեմիան։ Ճեպանկարի ջանքերով Սովետական Հայաստան են տեղավւոխվել նկարիչներ Արմիսի և ժ․ Օրագյանի որոշ գործեր, բազմաթիվ ձեռագրեր, հնատիպ գրքեր, հայկական ժանյակների հավաքածու են։ 1968-1970 թվականին գլխավորել է ՀԲԸՄ Սիրիայի մասնաճյուղը։ 1968 թվականին ստեղծել է ՀԲԸՄ «Մատենագիտական հանձնախումբ», որը հրատարակում է գրքեր («Պատմություն Սուրիո հայ տպարաններու», 1973, «Գեղարդ» սիրիահայ տարեգիրք, 1975, 1978)։ Պարգևատրվել է «Մեսրոպ  Մաշտոց» հուշամեդալով։
Հարթ կետեր

**Հարթ կետեր** կամ **իսկական կետեր** (), անատամ կետերի կարգին դասվող կենդանիներ։ Այդ թվին են դասվում Հարավային հարթ կետերը, որոնք ծովում հեշտությամբ տարբերվում են մյուս կետանմաններից։ Նրանց մոտ բացակայում է մեջքի լողակը։ Հարթ կետերի պոչերն ավելի երկար են, մարմինը նման է ճարպով լցված պարկի։ Գրելանդական կետն ունենում է մինչև 20 մետր երկարություն և 150 տոննա քաշ։ Գրելանդական կետերը ունենում են 4 մետր երկարություն ունեցող բեղեր։ Վերին ծնոտի յուրաքանչյուր կողմից կազմված են 400 թիթեղներ։

## Գրականություն
* Ս.Գ. Ստեփանյան, Գ. Ե. Ավագյան - «Կենդանական Աշխարհի հսկաները»

Կատեգորիա:Կաթնասունների ընտանիքներ
Կատեգորիա:Կետանմաններ
Երգոլ

**Երգոլ,** գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Չարիշ գետի ձախ ափից 477 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կիլոմետր է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության՝
* Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010200312115100009006
* Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115100900
* Ավազանի կոդ՝ 13.01.02.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կամենսկայա Սուևա

**Կամենսկայա Սուևա**  գետ Ռուսաստանում, հոսում է Նավասիբիրսկ երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օբ աջ ափով՝ 3163 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, Բարնաուլ քաղաքից մինչև Նավարասիսկի հէկը։ Գետի գետային ավազանը Չումիշ գետն է՝ մինչև Տոմի։ Ինչպես նաև գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200512115200003988**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - ** 115200398**
* *Ավազանի կոդը* - ** 13.01.02.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ձախ Կոզլուխա

**Ձախ Կոզլուխա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մարալիխա գետի ձախ ափով՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 44 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115100009778**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100977**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ռոթ (Լանդսբերգ)

**Ռոթ (Լանդսբերգ) ** (), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Լեխի Լանդսբերգի վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Կրոնախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը ՝ 1472 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 19,73 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ * 09 1 81 137*։

Բաժանված է երկու գյուղական համայնքի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Շենիկ (Արմավիրի մարզ)

**Շենիկ**, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում։ Գտնվում է մարզկենտրոնից 27 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1125 մ։ Շենիկ է անվանվել 1978 թվականի հունվարի 25-ին։

## Բնակչություն
Շենիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի մշակությամբ, այգեգործությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի շրջակայքում կան մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ. դամբարանադաշտ, մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ. բնակատեղի և 3-5-րդ դդ. ամրոց։

## Տես նաև
* Շենիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1971 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Պաստորալ

[մինի|«[Հովվերգական համերգ»։ Կտավը վերագրվում է Ջորջոնեին կամ Տիցիանին]]
**Պաստորալ** (ֆր․ pastorale, < լատ․ pas- toralis — հովվական), երաժշտության մեջ 
# օպերա, մնջախաղ կամ բալետ որոնց սյուժեն կապված է գեղջկական կյանքի իդեալականացված պատկերմանը։ Պաստորալ սկզբնավորվել է գրական պաստորալի ազդեցությամբ։ Մեծ ընդունելություն է գտել XVII-XVIII դդ․, հատկապես՝ Իտալիաի և Ֆրանսիաի պալատներում։ Պաստորալային օպերաներ են գրել Ք․ Վ․ Գլյուկը, Վ․ Ա․ Մոցարտը, Ժ․ Բ․ Լյուլլին, Ժ․ Ֆ․ Ռամոն և ուրիշներ։ Երբեմն պաստորալային օպերաներ են ստեղծվում նաև XX դ․։ 
# Բնության կամ գեղջկական կյանքի տեսարաններ պատկերող վոկալ կամ գործիքային ստեղծագործություն։ Գործիքային պաստորալին բնորոշ է մեղեդու սահուն, հանգիստ շարժումը՝ հաճախ տերցիայով կրկնապատկված, չափը՝ 6/8, 12/8: Այն կոնչերտո գրոսսոյի մաս է կազմել, նաև ստեղծվել որպես ինքնուրույն գործ։ Գործիքային պաստորալներ գրել են Ա․ Վիվալդին, Դ․ Սկարլատին, Ֆ․ Կուպերենը, Ս․ Բախը և ուրիշներ։ Սիմֆոնիկ պաստորալները ցիկլային ստեղծագործության մաս են կամ ամբողջական ցիկլեր (Լ․ Բեթհովենի «Պաստորալային սիմֆոնիա»)։ 

## Տես նաև
* Հովվերգություն

Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Կրոդո (քաղաք)

**Կրոդո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։ Բնակչությունը ՝ 1457 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 28 մարդ./կմ²։ Տարածքը ՝ 61 կմ²։ Փոստային ինդեքս 28862։ Հեռախոսային կոդ ՝ 0324։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1762
 bar:1871 from:0 till: 1841
 bar:1881 from:0 till: 1840
 bar:1901 from:0 till: 1621
 bar:1911 from:0 till: 1482
 bar:1921 from:0 till: 1628
 bar:1931 from:0 till: 1647
 bar:1936 from:0 till: 1641
 bar:1951 from:0 till: 1611
 bar:1961 from:0 till: 1633
 bar:1971 from:0 till: 1653
 bar:1981 from:0 till: 1736
 bar:1991 from:0 till: 1614
 bar:2001 from:0 till: 1483
PlotData=
 bar:1861 at: 1762 fontsize:S text: 1.762 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1841 fontsize:S text: 1.841 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1840 fontsize:S text: 1.840 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1621 fontsize:S text: 1.621 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1482 fontsize:S text: 1.482 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1628 fontsize:S text: 1.628 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1647 fontsize:S text: 1.647 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1641 fontsize:S text: 1.641 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1611 fontsize:S text: 1.611 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1633 fontsize:S text: 1.633 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1653 fontsize:S text: 1.653 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1736 fontsize:S text: 1.736 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1614 fontsize:S text: 1.614 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1483 fontsize:S text: 1.483 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0324 61003
* Էլեկտրոնային հասցե։ crodo@reteunitaria.piemonte.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.crodo.vb.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ազգային ինստիտուտ 
* Ազգային ինստիտուտ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ֆենիս

**Ֆենիս** (), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 1694 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 25 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 68 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։

Բնակավայրի հովանավոր է համարվում Սուրբ Մավրիկին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**
 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1576
  bar:1871 from:0 till: 1607
  bar:1881 from:0 till: 1628
  bar:1901 from:0 till: 1741
  bar:1911 from:0 till: 1520
  bar:1921 from:0 till: 1649
  bar:1931 from:0 till: 1461
  bar:1936 from:0 till: 1355
  bar:1951 from:0 till: 1376
  bar:1961 from:0 till: 1427
  bar:1971 from:0 till: 1400
  bar:1981 from:0 till: 1371
  bar:1991 from:0 till: 1603
  bar:2001 from:0 till: 1618
PlotData=
  bar:1861 at: 1576 fontsize:S text: 1.576 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1607 fontsize:S text: 1.607 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1628 fontsize:S text: 1.628 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1741 fontsize:S text: 1.741 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1520 fontsize:S text: 1.520 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1649 fontsize:S text: 1.649 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1461 fontsize:S text: 1.461 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1355 fontsize:S text: 1.355 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1376 fontsize:S text: 1.376 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1427 fontsize:S text: 1.427 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1400 fontsize:S text: 1.400 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1371 fontsize:S text: 1.371 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1603 fontsize:S text: 1.603 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1618 fontsize:S text: 1.618 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0165 769869
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.fenis.ao.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
*Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ
Վաչե Պարտիզունի

**Վաչե Զոհրաբի Պարտիզունի (Թադևոսյան)** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1957), պրոֆեսոր (1957)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։

## Կենսագրություն
Վաչե Պարտիզունին ծնվել է 1915 թվականի մայիսի 15-ին, Ղարահամզալու գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արարատի մարզի Բուրաստան գյուղ)։ 1940 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմալեզվագրական ֆակուլտետը։ Նույն թվականից եղել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի հայ գրականության ամբիոնի դասախոս, 1951 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ։ Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ է նվիրել հայ նոր և խորհրդային գրականության ներկայացուցիչներին։ 1942-1943 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում։ 1945 թվականին «Տերյանի պոեզիան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1957 թվականին «Մուրացան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Գրել է «Խաչատուր Աբովյան» (1952), «Մուրացան» (1956), «Վահան Տերյան» (1968), «Ավետիք Իսահակյանը և Վահան Տերյանը» (1975) մենագրությունները։ «Գրականության ուժն ու հմայքը» (1963), «Տաղանդի ուժը» (1977 թ) գրականագիտական ժողովածուներում արձագանքել է ժամանակակից գրականության մի շարք հրատապ հարցերի։ Մեծ ավանդ ունի տերյանագիտության բնագավառում։ Կազմել է Վահան Տերյանի երկերի (հ․ 1-4, 1972-1979 թթ.) բնագրերը, գրել առաջաբան, ընդարձակ ծանոթագրություններ։ ԽՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։

Իր ծննդավայրի սկզբնամասում գտնվող փողոցներից մեկը կոչվում է նրա անունով:

## Երկեր
* Խաչատուր Աբովյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1952, 262 էջ։
* Մուրացան (կյանքը և ստեղծագործությունը), Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 560 էջ։
* Գրականության ուժն ու հմայքը, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 361 էջ։
* Վահան Տերյան, Երևան, «Հայաստան», 1968, 688 էջ։
* Ավետիք Իսահակյանը և Վահան Տերյանը, Երևան, «Հայաստան», 1975, 230 էջ։
* Տաղանդի ուժը, Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 398 էջ։

## Պարգևներ
*«Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1915 ծնունդներ
Կատեգորիա:1997 մահեր
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մայիսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 1 մահեր