Կարել Տեյգե

**Կարել Տեյգե** (, ), չեխ գրող, թարգմանիչ, գրաքննադատ, հրապարակախոս, նկարիչ-գրաֆիկ, գրքերի ձևավորող, արվեստի տեսաբան։ Զբաղվել է ճարտարապետությամբ, լուսանկարչությամբ, կինոյով։ Արևելաեվրոպական ավանգարդի խոշորագույն ներկայացուցիչն է։

## Կենսագրություն
Կարել Տեյգեն ծնվել է 1900 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Պրահայում։ Պրահայի գլխավոր արխիվարիուսի որդին է։ Սովորել է Կարլի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում, հարել է ձախ ուժերին, սկսել է զբաղվել լրագրությամբ։ 1924 թվականին հանդես է եկել «պոետիզմի» մանիֆեստով։ Ավանգարդիզմի գեղարվեստական *Դևետսիլ* խմբակի (գործել է 1920-1930 թվականներին) կազմակերպիչներից մեկն է, հրատարակել է խմբակի ամսագիրը (1927-1930 թվականներ)։ Կարել Տեյգեի նախաձեռնությամբ Պրահայում ելույթներով հանդես են եկել Լե Կորբյուզեն, Ման Ռեյը, Պաուլ Կլեեն, Վլադիմիր Մայակովսկի, Անդրե Բրետոնը, Վալտեր Գրոպիուսը։ 1929-1930 թվականներին սովորել է Բաուհաուզում։ 1934-1938 թվականներին անդամակցել է «Չեխական սյուրռեալիստական խմբակին», որ ինքն էր կազմակերպել Վիտեզսլավ Նեզվալի հետ միասին։

Իր տեսական աշխատություններում միավորել է նեոմարքսիստական սոցիոլոգիան հոգեբանական վերլուծության հետ, մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել ուրբանիստիկայի, քաղաքի առօրյա կյանքի, մասսայական մշակույթի։ Ֆրանսերենից թարգմանել է Շառլ Բոդլեր, Լոտրեամոնի, Վերհարնի, Ապոլիների, Մալյերոյի, Իլյա Էրենբուրգի ստեղծագործությունները, Լուի Դելյուկի աշխատությունները, Ն. Բուխարինի հոդվածները գրականության վերաբերյալ։ Հեղինակել է «Ֆիլմ» (1925), «Խորհրդային մշակույթ» (1927) գրքերը, մենագրություններ Արխիպենկոյի (1923), Մայակովսկու, ռուսական ֆուտուրիզմի (1936) և այլնի մասին։

1948 թվականին սոցիալիստական իշխանությունների ճնշման տակ հեռացել է հասարակական կյանքից։ Ենթարկվել է պաշտոնական զրպարտության իբրև «տրոցկիական այլասերված»։ Մահացել է 1951 թվականի հոկտեմբերի 1-ին սրտի կաթվածից։ Նրա արխիվը ենթարկվել է խուզարկության գաղտնի ոստիկանության կողմից։

## Աշխատություններ
### Ուսումնասիրություններ
* *Stavba a báseň*
* *Svět, který se směje*
* *Svět, který voní*
* *Jarmark umění*
* *Surrealismus proti proudu*

### Գիտական աշխատություններ
* *Soudobá mezinárodní architektura* 
* *Moderní architektura v Československu* 
* *Moderní fotografie v Československu*
* *Vývojové proměny v umění*
* *Vývoj sovětské architektury*
* *Sociologie architektury*
* *Jan Zrzavý*

## Գրականություն
* Chvatík K. Teige a báseň։ Karel Teige jako teoretik moderny. Praha։ Český Spisovatel, 1994
* Karel Teige. Prague։ Torst, 2001
**Karel Teige. L'Enfant Terrible of the Czech Modernist Avant-Garde*, ed. by Eric Dluhosch and Rostislav Svácha, MIT Press, 1999, ISBN 0-262-04170-7 - includes 4 Essays of Teige 
*Esther Levinger։ "A life in nature - Karel Teige's journey from Poetism to Surrealism" In։ *Zeitschrift für Kunstgeschichte*, vol. 67.2004, 3, pp.&nbsp;401–420 
*Peter A. Zusi։ "The Style of the Present: Karel Teige on Constructivism and Poetism" in։ *Representations*, 88. Fall 2004, pp.&nbsp;102–124
**Prager Architektur und die europäische Moderne*, ed. by Tomáš Valena and Ulrich Winko, Berlin։ Mann, 2006
*Radu-Alexandra Răuţă։ "Shifting meanings of modernism: parallels and contrasts between Karel Teige and Cezar Lăzărescu" in։	*The journal of architecture*, Royal Institute of British Architects. - Bd. 14.2009, 1, S. 27-44

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Description of recent Teige biography 
* On Teige's erotic surrealist photomontages 
* http://www.nyu.edu/greyart/exhibits/teige/ Dreams and Disillusion։ Karel Teige and the Czech Avant-Garde
* Կարել Տեյգեի ֆոտոմոնտաժները  
* Տեյգեի հոդվածները կինոյի մասին  
* Կարել Տեյգեն PhotoIsland կայքում  

Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ լրագրողներ
Կատեգորիա:Չեխ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Չեխ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Չեխ նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Չեխ արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ