open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Բարսում)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի** Ադրբեջանի Հանրապետության Շամխորի շրջանի Բարսում (Բարսումաշեն) գյուղում։

## Պատմություն
Մինչև 1886 թ. վերաբերող բազմաթիվ վավերագրերում Բարսումում հիշատակվում է փայտաշեն եկեղեցի (անշուշտ, ծածկը նկատի ունենալով)։ 1887 թվականին քահանա Եփրեմ Մելիք-Առուստամյանցը նախաձեռնել էր նոր՝ քարաշեն եկեղեցու շինարարությունը, որն անավարտ է մնացել նյութական միջոցների սղության պատճառով։ Ըստ եկեղեցու հյուսիսային մուտքի ճակատակալ քարին փորագրված հնգատող արձանագրության՝ եկեղեցու կառուցումը տևել է 8 տարի և ավարտվել 1895 թվականին՝ օծվելով Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ անվամբ։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին ուղղակյուն հատակագծով եռանավ բազիլիկ կառույց է (արտաքին չափերն՝ 22×11,35 մետր), արևելքում՝ կիսաշրջան խորանով, կից՝ ավանդատներով։ Աղոթասրահի երեք զույգ սյուների և որմնասյուների վրա հենված թաղակապ ծածկն առնված է երկթեք տանիքի տակ։ Մուտքերը երկուսն են՝ հյուսիսից և հարավից։ Հյուսիսային մուտքը բացվում է նույն կողմից եկեղեցուն կից կրկնահարկ զանգակատան առաջին հարկի մեջ։ Զանգակատունը բարձրանում է առաջին հարկում 4, երկրորդ հարկում 6 սյուների վրա։ Եկեղեցին կառուցված է անմշակ, կոպտատաշ քարով, կրաշաղախով։ Բացառություն են սյուները, որմնասյուները, թաղակիր կամարներն ու անկյունաքարերը, որոնք իրականացված են սրբատաշ քարով։ Իր ավանդատան տեղում է մկրտարանը, որին կից ագուցվել են գեղաքանդակ մի քանի խաչքարեր և կենցաղային պատկերներով հարդարված տապանաքարեր։

## Քահանա
1849 թվականին հիշատակվում է Բարսեղ քահանան, որը նույն թվականին հաստատվել էր իր պաշտոնում։

1861 թվականին գյուղին հովվում էին Փիբի քահանաները՝ Պետրոս Տեր Վարդանյանցը, Սահակ Տեր Կիրակոսյանցը և Պողոս Մամիկոնյանցը։

Բարսումի ծխատեր քահանաներից արժանահիշատակ է Եփրեմ Գրիգորյան Մելիք-Առուստամյանցը։ Ձեռնադրվել է 1882 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Գանձակի Սուրբ Գրիգոր լուսավորիչ եկեղեցում Թադևոս եպիսկոպոս Տեր-Դանիելյանի ձեռքով և աշխատել մինչև 1911 թվականը։

## Տես նաև
*Բարսում (Շամքորի շրջան)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
#Ս. Կարապետյան, ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ԱՐՑԱԽ, էջ 470-472։
# Բարխուտարեանց Մ., Արցախ, էջ 321։
# Լալայեան Ե., Գանձակի գաւառ, էջ 343։

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շամքորի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Մարիա Պեդրասա

**Մարիա Պեդրասա** (, ), իսպանացի դերասան, բալետի պարուհի և մոդել։ Առավել հայտնի է Antena 3 հեռուստաալիքի (հետո գնվել է Նեթֆլիքսի կողմից) թողարկած «Թղթե տունը» հեռուստասերիալում Էլիսոն Փարքերի դերով և Նեթֆլիքս հեռուստաալիքի թողարկած «Էլիտա» հեռուստասերիալում Մարինայի դերով։

## Կարիերա
Կինոռեժիսոր Էստեբան Կրեսպոն իմացել է Փեդրազայի մասին իր ինստագրամյան էջով և առաջարկել է նկարահանվել «Սեր» ֆիլմում։ Փեդրազան ստացել է Լաուրայի դերը՝ միանալով դերասանական կազմին, որի անդամներն են նաև Փոլ Մոնենին, Նատալիա Տենան, Գուստավո Սալմերոնին և Նաչո Ֆրեսնեդին։ Ֆիլմը թողարկվել է 2017 թվականին։

Որպես դերասանուհի մարմնավորել է Էլիսոն Փարքերի դերը «Թղթե տունը» (La Casa de Papel) հեռուստասերիալում։ Նեթֆլիքսի հեռուստասերիալներում նկարահանվելը նրան համաշխարհային ճանաչում է բերել։ Նույն տարում նկարահանվել է RTVE հեռուստաալիքի թողարկած «Si fueras tú» (Եթե լինեիր դու) վեբ սերիալում՝ մարմնավորելով Ալբա Ռուիս Ալոնսոյի և Քրիստինա Ռոմերոյի դերերը։

2018 թվականի սկզբին հայտարարվել է Նեթֆլիքս իսպանական երկրորդ օրիգինալ սերիալում Փեդրազայի մասնակցության մասին, որը կոչվում է «Էլիտա», ինչպես նաև «Թղթե տունը» հեռուստասերիալում նկարահանվելու մասին, Միգել Էռանի և Խայմե Լորենտեի հետ միասին։ «Էլիտա» հեռուստասերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2018 թվականի հոկտեմբերին։ Նկարահանումների ավարտից հետո Atresmedia-ն հաստատել է, որ դերասանուհին դառնալու է Plano a Plano ընկերության կողմից արտադրված «Խաղալիք տղա» ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին։

## Անձնական կյանք
2018 թվականից հանդիպում է Խայմե Լորենտեի հետ։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ

**Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ**, ի ծնե՝ **Մեյբլ Օսգուդ** (, ), ամերիկացի կին գրող, որի՝ երեխաների և մեծահասակների համար նախատեսված գրքերը նվիրված են բնությանը և այգեգործությանը։ Ազգային Օդյուբոնի ընկերության անդամ է։ Օսգուդ Ռայթը Ֆերֆիլդում հիմնադրել է թռչունների համար նախատեսված արգելոց։

## Կենսագրություն
Մեյբլ Օսգուդը ծնվել է 1859 թվականին Նյու Յորքում։ Սեմյուել և Էլեն Օսգուդների երեք դուստրերից կրտսերն էր։ Քահանա հայրը մեծ ազդեցություն է ունեցել Մեյբլի վրա։ Լինելով գրական շրջանակներին մոտ՝ նա դուստրերին հնարավորություն էր տալիս շփվել գրողների, նկարիչների և մտածողների հետ։ Նախքան Մեյբլի ծնունդը Ֆերֆիլդում կառուցել է Մոսվուդ (Mosswood) քաղաքամերձ դաստակերտը, որտեղ աղջիկը հնարավորություն է ունեցել ծանոթանալ շրջակա բնությանը և հետազոտություններ կատարել։ Արդեն 16 տարեկան հասակում նա «New York Evening Post»-ում հրատարակել է բնության մասին իր առաջին էսսեն։ Այնուամենայնիվ հայրը, թեև կարծում էր, որ կանայք պետք է կրթված լինեն, ընդդիմացել է Մեյբլի՝ բժշկությունն ուսումնասիրելու ցանկությանը։

1884 թվականին Մեյբլ Օսգուդն ամուսնացել է հնատիպ գրքերի առևտրական Ջեյմս Օսբոռն Ռայթի հետ։ Մի քանի տարի Եվրոպայում անցկացնելուց հետո ամուսինները վերադարձել են Միացյալ Նահանգներ և միաժամանակ ապրել Նյու Յորքում և Ֆերֆիլդում։ 1890-ական թվականներին Մեյբլ Օսգուդ Ռայթն սկսել է անանուն «New York Evening Post»-ում և «New York Times»-ում հրատարակել բնության մասին էսսեներ։ 1894 թվականին այդ էսսեները հավաքվել են «Բնության հետ բարեկամությունը» խորագրով գրքում (*The Friendship of Nature*): Այնուհետև հաջորդել են «Birdcraft»-ը (1895) и «Flowers and Ferns in Their Haunts»-ը (1901)։ Օսգուդ-Ռայթը կարծում էր, որ քաղաքային միջավայրում աճող երիտասարդ սերունդներին անհրաժեշտ է սեր սերմանել բնության հանդեպ, ուստի շատ է ստեղծագործել երեխաների համար։ Իր գրքերից շատերը գրողը նկարազարդել է սեփական լուսանկարներով։ 1926 թվականին լույս է տեսել նրա ինքնակենսագրությունը՝ «Իմ Նյու Յորք»։ Ընդհանուր առմամբ՝ նա գրել է ավելի քան 25 գիրք, առաջին հերթին բույսերի, թռչունների և այգեգործության մասին։ Դրանցից մի քանիսը լույս են տեսել «Բարբարա» կեղծանվամբ։

Բացի գրական գործունեությունից Օսգուդ-Ռայթը փորձեր է ձեռնարկել վերակենդանացնել Օդյուբոնովի ազգային ընկերությունը, որը հիմնադրվել էր 1886 թվականին, իսկ 1896 թվականին այն փաստացի լուծարվել է։ 1896 թվականին հիմնադրել է Կոնեկտիկուտի Օդյուբոնովի ընկերությունը (երկրորդը, որը կազմակերպվել է առանձին նահանգում) և ակտիվորեն համագործակցել է «Audubon» ամսագրի նախորդ «Bird-Lore» ամսագրի հետ, որը հրատարակվել է Օդյուբոնովի ընկերության կողմից։ Բացի այդ, Կոնեկտիկուտի Օդյուբոնովի ընկերությանը պատկանող տարածքում Մեյբլը 1914 թվականին ստեղծել է թռչունների համար նախատեսված արգելոցը, որը կոչվել է Բյորդքրաֆթ (*Birdcraft*): Արդեն տասը տարի անց նրա տարածքում բույն են դրել 32 տեսակի թռչուն, իսկ 1940-ական թվականներին դրանց քանակը դարձել է 150։ Օսգուդ Ռայթը նաև Ֆերֆիլդի այգեպանների ընկերության հիմնադիրն էր, որը նպաստել է նահանգի վայրի բույսերի պաշտպանությանը։

Մեյբլ Օսգուդ Ռայթը մահացել է 1935 թվականին Ֆերֆիլդում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թռչնաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Ազարտ

**Ազարտ**, հույզ, որը կապված է կանխատեսելի հաջողության հետ (պարտադիր չէ՝ իրականությանը համապատասխանող) ինչ-որ բանում։ Հաճախ կապված է գործի, խաղի, ռիսկի, վտանգի հետ։ Տարվածության հասկացությունը ինքնին բացատրում է դրա հետ կապված ռիսկի և որոշ նյութական ապրանքներ շահելու ցանկությունը։

## Ստուգաբանություն
Ծագում է ֆրանսիական  բառից՝ «դեպք», «ռիսկ», «զառախաղ» նշանակությամբ։ Ավելին, ֆրանսերենում հենց «տարվածություն» բառի համարժեքը չկա, և դրա փոխարեն օգտագործվում է *passion* — «կիրք», *emballement*՝ «ոգևորություն» և այլ բառեր։

Ֆրանսերենում *hasard* բառը իր հերթին հայտնվել է  իսպ․ և  — «զառախաղ»,   (ալ զահր)՝ «զառախաղ» բառերից։

## Խաղամոլություն
Գոյություն ունի հիվանդություն, որը կապված է ազարտի մշտական անհրաժեշտության հետ. դա կոչվում է  **խաղամոլություն:** Հայտնի է նաև **լուդոմոլություն**  ( ՝ «խաղ»)։ Ըստ Վ.Պ.Սերբսկու անվան սոցիալական և դատական հոգեբուժության պետական գիտական կենտրոնի աղբյուրներում չնշված  գիտնականների, խաղամոլ դառնալու ռիսկը ոչ մի կերպ կապված չէ առողջական, սոցիալական կամ ինչ-որ կենսաբանական չափանիշների հետ, այլ ավելի շատ՝ բնավորության ու խառնվածքի։

## Տես նաև
* Մոլախաղ
* Կիրք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույզեր
Վլադա Չիգիրյովա

**Վլադա Ալեքսանդրովնա Չիգիրյովա** (, ), ռուս գեղալողորդ։ Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (2016, 2020), աշխարհի 11-ակի և Եվրոպայի քառակի չեմպիոն։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կարիերա
2010 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում Վլադա Չիգիրյովան դարձել է աշխարհի եռակի չեմպիոն։

2012 թվականին Վլադա Չիգիրյովան, ելույթ ունենալով աշխարհի պատանեկան առաջնությունում, դարձել է աշխարհի չեմպիոն անհատական ծրագրի «ֆիգուրներ» նոր կատեգորիայում։

Բազմիցս ճանաչվել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունների հաղթող։

2013 թվականին Կազանում անցկացված ամառային Ունիվերսիադայում Վլադա Չիգիրյովան Ռուսաստանի թիմի կազմում դարձել է չեմպիոն խմբային և համակցված ծրագրերում։

2013 թվականին Բարսելոնայում առաջին անգամ մասնակցելով աշխարհի առաջնությանը՝ Վլադա Չիգիրյովան դարձել է աշխարհի չեմպիոն խմբերի ու համակցված մրցություններում։ 2015 թվականին Կազանում անցկացված հաջորդ աշխարհի առաջնությունում Չիգիրյովան կրկնել է իր հաջողությունը՝ նվաճելով երեք ոսկե մեդալ և այդպիսով դառնալով աշխարհի վեցակի չեմպիոն։

2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված Օլիմպիական խաղերում Վլադա Չիգիրյովան Ռուսաստանի թիմի կազմում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Պարգևներ
* Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (31 դեկտեմբերի, 2013 թվական)
* Բարեկամության շքանշան (25 օգոստոսի, 2016 թվական) – *2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում (Բրազիլիա) 31-րդ Օլիմպիական խաղերում ունեցած մարզական բարձր ձեռքբերումների, հաղթանակի նկատմամբ կամք և նպատակասլացություն ցուցաբերելու համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պատվոգիր (19 հուլիսի, 2013 թվական) – *2013 թվականին Կազանում անցկացված XXVII Համաշխարհային ամառային ունիվերսիադայում ցուցաբերած մարզական բարձր ձեռքբերումների համար*
* Պատվո շքանշան (11 օգոստոսի, 2021 թվական) – *հայրենական սպորտի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի, սպորտային բարձր նվաճումների, հաղթանակի նկատմամբ կամքի, տոկունության ու նպատակասլացության համար, որ ցուցաբերվել են 2020 թվականի XXXII Օլիմպիական խաղերում Տոկիո քաղաքում (Ճապոնիա)*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադա Չիգիրյովան  «Մեծ սպորտի երիտասարդ տաղանդները կայքում»
* Վլադա Չիգիրյովան Ունիվերսիադա-2013 կայքում

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս գեղալողորդներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Միխայիլ Բոչարնիկով

**Միխայիլ Բոչարնիկով** (, ), ռուս դիվանագետ, արտակարգ և լիազոր դեսպան (1997)։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական ինստիտուտի միջազգային հարաբերություններ բաժինը։  Տիրապետում է անգլերենին, ֆրանսերենին և ամհարերենին։ Դիվանագիտական ծառայության մեջ է 1971 թվականից։

* 1971-1977 և 1982-1988 թվականներին Եթովպիայում եղել է ԽՍՀՄ դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։
* 1990-1992 թվականներին աշխատել է Զիմբաբվեում որպես ԽՍՀՄ դեսպանատան դեսպանորդ-խորհրդական։
* 1992 թվականի դեկտեմբերի 31-ից մինչև 1996 թվականի դեկտեմբերի 16-ը Զամբիայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 1996-1999 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Աֆրիկայի դեպարտամենտի տնօրեն։
* 1999 թվականի հունվարի 13-ից մինչև 2003 թվականի նոյեմբերի 10-ը՝ Հունաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2003-2006 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ հատուկ հանձնարարությունների գծով դեսպան (զբաղվել է վրաց-աբխազական հակամարտության կարգավորման հարցերով)։
* 2006 թվականի դեկտեմբերի 12-ից մինչև 2018 թվականի փետրվարի 7-ը՝ Ղազախստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2018 թվականի մայիսի 29-ից՝ Ադրբեջանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր։

## Պարգևներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ներդրած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար,
* Արիության շքանշան (1998),
* Բարեկամության շքանշան (2014)՝ ձեռք բերված աշխատանքային հաջողությունների և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար,
* «Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 25 տարի» մեդալ (2016),
* «Դոստիկ» շքանշան (2018),
* «Енбек Үшін» շքանշան (աշխատանքի համար)։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1992 թվականի հոկտեմբերի 12),
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1997 թվականի ապրիլի 16)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография М. Н. Бочарникова 

Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Քրիստինա Էգերսեգի

**Քրիստինա Էգերսեգի** (հունգարերեն՝ **Krisztina Egerszegi**, ), հունգարացի նախկին մարզուհի, լողորդուհի, օլիմպիական խաղերի հնգակի չեմպիոնուհի։ Միայն 1996 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ միանգամից նվաճելով երեք ոսկե մեդալ՝ դարձել է պատմության մեջ մարզական նման հաջողության հասած երկրորդ լողորդուհին։ Նա նաև միակ լողորդուհին է աշխարհում, որ ընդհանուր առմամբ օլիմպիական հինգ ոսկե մեդալ է նվաճել։

Բացի այդ, Քրիստինա Էգերսեգին 1991 թվականի օգոստոսի 25-ին 200 մետր թիկնալողում սահմանել է աշխարհի ռեկորդ, որը պահպանվել է 16 տարի՝ մինչև 2008 թվականի փետրվարի 16-ը, երբ Քրիստի Քովենթրիին հաջողվել է գերազանցել այն (2.06,39).:

## Կենսագրություն
Քրիստինան լողի պարապմունքների սկսել է հաճախել, երբ ընդամենը չորս տարեկան էր։ Շնորհալի աղջնակը տքնաջան մարզումների շնորհիվ հասել է բարձր արդյունքների, ընդգրկվել Հունգարիայի հավաքական թիմի կազմում։ 1988 թվականին առաջին անգամ դուրս գալով միջազգային մրցասպարեզ՝ Նիդերլանդների Ամերսդորֆ քաղաքում մասնակցել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը, 14 տարեկան հասակում էլ՝ օլիմպիական խաղերի։ Ընդ որում՝ 1988 թ. ամառային օլիմպիական այդ խաղերում պարզապես ապշեցրել է մասնագետներին ու մարզական հասարակությանը՝  թիկնալողով 200 մետր մրցատարածությունում առաջ անցնելով հաղթողի ամենահավանական թեկնածուներ համարվող ԳԴՀ-ի լողորդուհիներից և ճանաչվելով օլիմպիական խաղերի չեմպիոն դարձած ամենաերիտասարդ լողորդուհին մրցումների ողջ պատմության ընթացքում։

## Պարգևներ
### Մեդալներ

### Ռեկորդներ
* աշխարհի ռեկորդ 100 մետր թիկնալողում - 1 րոպե 0 վայրկյան 31,  1991 թ.
* աշխարհի ռեկորդ 200 մետր թիկնալողում - 2 րոպե 6 վայրկյան 62,  1991 թ.

## Պարգևներ, կոչումներ
* Եվրոպայի «Տարվա մարզուհի» 1992
* Աշխարհի «Տարվա լողորդուհի» 1991, 1992, 1995
* Եվրոպայի «Տարվա լողորդուհի» 1990, 1991, 1992, 1995
* Աշխարհի «Տարվա մարզուհի» (*La Gazzetta dello Sport*-ի վարկածով) 1992, 1993
* Հունգարիայի «Տարվա մարզուհի» 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1996
* 1992 – Հունգարիայի «Վաստակի համար» շքանշան
* Քրիստինա Էգերսեգին պարգևատրվել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի ոսկե շքանշանով։ Նրա անունը ներառվել է լողորդների միջազգային փառքի սրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Krisztina Egerszegi FanSite

Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Մարգարեթ Լևինս

**Մարգարեթ Լևինս**, ի ծնե՝ **Միչելլ** (, ), հարավաֆրիկացի բուսաբան և բույսերի աշխարհագրագետ։

## Կենսագրություն
Մարգարիտ Միչելլը ծնվել է Քեյփթաունում 1890 թվականին։ Նա հաճախել է Քեյփթաունի աղջիկների դպրոց, այնուհետև հաճախել է Հարավաֆրիկյան քոլեջ, որտեղ սովորել է մաթեմատիկա, երկրաբանություն, քիմիա և բուսաբանություն։ 1912 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին հոդվածը՝ «Ceraria և Portulacaria ցեղերի համեմատական անատոմիայի մասին» («*On the comparative anatomy of the genera Ceraria and Portulacaria*»): Նույն թվականին, ստանալով Վիկտորյա թագուհու կրթաթոշակ և Համաշխարհային ցուցահանդեսի 1851 թվականի հուշամեդալ, Մարգարեթը շարունակել է ուսումը Քեմբրիջի Նյունեմ քոլեջում։ Երկու տարի անց ևս մեկ կրթաթոշակ նրան հնարավորություն է տվել գենետիկա ուսումնասիրել Ջոն Ինեսի ինստիտուտում։

1914 թվականին Մարգարեթը վերադարձել է Հարավային Աֆրիկա և աշխատանքի անցել Հարավաֆրիկյան քոլեջում որպես բուսաբանության ուսուցիչ։ Այս պաշտոնում նա աշխատել է 65 տարեկանում մինչև թոշակի անցնելը: 1923 թվականին նա ամուսնացել է Ջոն Լևինսի հետ, ամուսինները երեխաներ չեն ունեցել: 1933 թվականին Լևինսը դարձել է առաջին կինը, որն ստացել է դոկտորի աստիճան Քեյփթաունի համալսարանում։ Նրա դիսերտացիան նվիրված էր *Lobostemon-ի* և *Echiostachys -ի* ցեղերի տաքսոնոմիային («*A taxonomic study of Lobostemon and Echiostachys, gen. nov., based on their morphology, cytology and geographical distribution*»): 1934 թվականին նրա նույն թեմայով «*Revision of the genus Lobostemon*» հոդվածը լույս է տեսել Լինեևի միության պարբերականում :

1920 թվականից մինչև 1970 թվականներին Մարգարեթ Լևինսը և նրա ամուսինը, որը կիսում էր նրա հետաքրքրությունը բուսաբանության հանդեպ, հավաքել են Արևմտյան Կապ նահանգի ֆլորայի մոտ 12 000 նմուշ։ Լևինսի գիտական աշխատությունների մեծ մասը վերաբերել են Կապի բուսական աշխարհի տաքսոնոմիայի և բույսերի աշխարհագրությանը: Լևինսի ուսումնասիրությունները հանգեցրել են հարավաֆրիկյան բույսերի մի շարք ցեղերի տաքսոնոմիայի վերանայմանը: Նրա ամենանշանակալի գործերից է «Կապ թերակղզու ֆլորայի ուղեցույցը» (*«Guide to the flora of the Cape Peninsula», 1929)*: Առանձին հոդվածներ նվիրված են *Elytropapus*, *Stoebe* և *Muraltia* ցեղերին։ Բացի այդ, Լևինսը գրել է Կապ թերակղզու բուսականության վրա հրդեհների ազդեցության և Սթելենբոսի և Ռիվերսդեյլի մոտ վելդի այրման փորձերի մասին :

1958 թվականին Մարգարեթ Լևինսը պարգևատրվել է Հարավաֆրիկյան ոսկե մեդալով։ 1962-1963 թվականներին եղել է Հարավային Աֆրիկայի թագավորական ընկերության նախագահը։ 1968 թվականին նրան է նվիրվել *Journal of South African Botany*-ի հատուկ թողարկումը:

Մարգարիտ Լևինսը մահացել է 1975 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ Նրա պատվին անվանվել են բույսերի այնպիսի տեսակներ, ինչպիսիք են *Nivenia levynsiae, Crassula levynsiae և Thamnochortus levynsiae*:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Հարավային Աֆրիկայի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Քեյփթաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Կազանյան աշնանային

**Կազանյան աշնանային** () տոն արևելյան սլավոնների ազգային օրացույցում, որը տոնվում է հոկտեմբերի 22-ին (նոյեմբերի 4-ին)։ Օրվա անունը ծագել է այս օրը Կազանյան Սուրբ Աստվածամոր սրբապատկերի եկեղեցական երկրպագությունից։ Ազգային ավանդույթում այդ սրբապատկերը համարվում է կանանց պաշտպան։ Այդ օրը փրձել են հարսանիքներ կազմակերպել, ինչն արտացոլվել է ասացվածքում` «Ով կազանյան օրն ամուսնանա, նա չի զղջա»։

## Այլ անվանումներ
Ռուսերեն` Կազանյան Ձմեռային (), Կազանյան (), Ամենամաքուր Կազանյան, Կանանց պաշտպան, Կազանյան օր, Կազանյան Աստվածամայր (), Կազանյան (), Աստվածածին, Աստվածային պատիժ, Աստվածամոր հրամանը, Սրբապատկերի պատիժը, Կազանյան մայր։

## Արևելյան սլավոնների ավանդույթներ
Համատարած կարծիք կար, որ Կազանյան Աստվածամայրը հատկապես պաշտպանում է հասարակ ժողովրդին, որ նա կանանց պաշտպանն է։ Դա կանանց ամենակարևոր տոներից է, որը նշում էին շքեղ խնջույքով` գարեջրով և ալկոհոլային ըմպելիքներով։

Եթե արևածագից առաջ նրանք հասցնում էին հավաքել գոնե մի քիչ ցող, որն այդ օրը հատկապես բուժիչ էր, քսում էին իրենց աչքերը, թարախակույտերը, բուժում էին մաշկի հիվանդությունները։ Կար մի ժողովրդական հավատք, ըստ որի երբ երիտասարդ աղջիկները մտածում էին, որ իր դեմքը գեղեցիկ չէ, այդ պատճառով էլ իրեն չեն սիրում, նա փորձում էր տոնի օրն առավոտյան շուտ արթնանալ և գնալ պուրակ։ Այնտեղ նա փնտրում էր կեչու տերև, որը ծառից ներքև էր կախված և պատված էր եղյամով։ Մարդիկ հավատում էին, որ եթե այդպիսի տերևի նայես (ասես արծաթե հայելու մեջ), ապա դեմքի ողջ անհրապույրը կանհետանա։

Սիբիրում տոնի օրը մարդիկ զվարճանում են` ալկոհոլային խմիչք խմելով, խմբակային այցելություններ են կատարում տնից տուն, երթևեկում են փողոցներով և այլն։ Երեկոյան երիտասարդները հավաքվում են երեկույթի։ Անգարում աղջիկներն այդպիսի հավաքույթների ժամանակ տնային գարեջուր են պատրաստւմ և պահում ձկնորսությունից վերադարձող տղաների համար։ Վերջիններս աղջիկներին նվերներ են բերում։ Մարդիկ նվագում են, երգում և պարում մինչև ուշ գիշեր։ Զվարճանքի համար նրանք են դիմակներ են կրում։ Կազանյան օրվանից և դրանից հետո կազմակերպվում են հարսանիքներ։ Կեժմե գյուղում (Անգարում) այդ օրը աղջիկները սովորաբար մինչև «երեկույթի» սկսելը «հարսանիք են գնում» գյուղում։ Հատուկ ավանդույթով` սահնակներին նստած, համապատասխան հագնված, նրանք անցնում են գյուղի փողոցներով։

Պոլեսիեում գոյություն է ունեցել «Կազանյան պապիկներ» ծեսը` նախնիների հիշատակի օրը, որը նշվել է Կազանյան տոնից առաջ, ուրբաթ կամ շաբաթ օրը։

Կազանյան Աստվածամոր սրբապատկերի առջև հավատացյլաներն աղոթում էին աչքի հիվանդությունները բուժելու համար, իսկ Անդրոնիկովսյան (Հունաստան) Աստվածամոր սրբապատկերից մարդիկ բուժում են խնդրում հոգեկան և մարմնական ցավերի համար։

## Ասացվածքներ և նշաններ
* Ով Կազանյան օրն ամուսնանա, չի զղջա։
* Կովն ընտրեք ըստ կոտոշների, իսկ աղջկան` ըստ ծնողների։
* Կազանյան սրբապատկերը` կանանց պաշտպան ։
* Կազանյան Աստվածամոր օրը միշտ անձրև է գալիս։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  

## Արտաքին հղումներ
* Празднование в честь Казанской иконы Божией Матери // Pravoslavie.ru

Կատեգորիա:Ռուսաստանի տոներ
Հունգարիայի բնակչություն

**Հունգարիայի բնակչությունը** տարբերվում է մոնոէթնիկությամբ։ Բնակիչների մեծ մասը հունգարացիներ են (92,3%)։ Հունգարիայի բնակիչների գրեթե 95 %-ի մայրենի լեզուն հունգարերենն է, որը պատկանում է Ուրալի լեզվական ընտանիքի ֆինն-ուգորյան ճյուղին։

Առավել զգալի ազգային փոքրամասնությունները՝ գնչուները (2 %), գերմանացիները (1,2 %), հրեաները (1 %), ռումինացիները (0,8 %), սլովակները (0,4 %), խորվաթները (0,2 %), սերբերը (0,2 %) և ուկրաինացիներն (0,1%) են։

Հարևան երկրներում ապրում են բազմաթիվ հունգարական համայնքներ՝ հատկապես Սլովակիայում, Ուկրաինայում, Ռումինիայում (Տրանսիլվանիայում), Սերբիայում (Վոյեվոդինում), Խորվաթիայում և Սլովենիայում։

## Բնակչության թվաքանակի դինամիկան

Population, vital statistics (1949—2013)

## Հունգարիայի բնակչություն

thumb|250px|Հունգարիա (900-1980)

;Բնակչությունը, ըստ Եվրոստատի տվյալների

## Բնակչության խտություն

Պատկեր:Плотность населения Венгрии.png|Հունգարիայի բնակչության խտությունը ըստ մեդիայի


## Ազգային փոքրամասնություններ
Պաշտոնապես ճանաչված ազգային փոքրամասնություններ՝ հայեր, բուլղարներ, խորվաթներ, գերմանացիներ, հույներ, լեհեր, գնչուներ, ռումինացիներ, ռուսներ, սերբեր, սլովակներ և ուկրաինացիներ։ Իսլամադավան բնակիչները միասին չեն կազմում նույնիսկ մեկ տոկոս։

## Հրեական համայնք
Հունգարիայում, տարբեր տվյալներով, ապրում է 54 հազարից մինչև 130 հազար հրեա։ Նրանց մոտ 90 %-ը Բուդապեշտի բնակիչներ են, որտեղ կան բազմաթիվ հրեական կրոնական, կրթական և հասարակական հաստատություններ։

Հունգարական հրեաների ճնշող մեծամասնությունը, սակայն, կամ չեն պահպանում հուդայականության բոլոր պահանջները, կամ իրենց աթեիստ են համարում։ Նրանցից միայն վեց հազարը պաշտոնապես գրանցված հրեական համայնքի անդամներ են, և ևս 20 հազարը տարբեր հրեական կազմակերպությունների անդամներ են։

Գլխավոր քաղաքական հասարակական միավորումը «Նեոլոգ» է, որը նման է ամերիկյան հրեաների պահպանողական շարժմանը։ Շատ փոքր կրոնական համայնքում կան ինչպես ժամանակակից օրթոդոքսներ, այնպես էլ ուլտրա-կրոնական հրեաներ։

## Տես նաև
* Ընտանեկան քաղաքականությունը Հունգարիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիայի բնակչություն
Վարոշլիգեթ

**Վարոշլիգեթ** (, բառացի՝ քաղաքային այգի, քաղաքային մարգագետին), զբոսայգի Բուդապեշտում՝ հերոսների հրապարակի հարևանությամբ։ Բուդապեշտցիների և Հունգարիայի մայրաքաղաքի հյուրերի զբոսավայրն է։

## Պատմություն
[250px|մինի|ձախից|Սառցադաշտը և [Վայդահունյադ ամրոցը]]
250px|մինի|ձախից|Սեչենյի ջրավազան
Վարոշլիգեթի տեղում նախկինում եղել է Մատյաշ Հունյադի արքայի որսավայրը, որը դժվարանցանելի, աղքատիկ բուսականությամբ ճահճային տեղանք էր Դանուբի ափին։ Լեոպոլդ I-ի օրոք տարածքը դարձել է արոտավայր։ 1799 թվականին Մարիա Թերեզան հրամայել է չորացնել ճահիճները և ծառեր տնկել։ Անցկացվել է նաև ջրանցքների ցանց։ Ներկայումս Վորոշլիգեթ այգում, որի մակերեսը 1,2 կմ² է, աճում է մոտ 7,000 ծառ, այդ թվում՝ նաև հազվագյուտ տեսակներ ու շատ հին ծառեր։

Վորոշլիգեթ այգին ունի մի քանի արհեստական լճակներ, որոնցից մեկի մոտ հառնում է Վայդահունյադ ամրոցը։ Ամրոցը կառուցվել է 1896 թվականին հունգարացիների հայրենիքի հիմնադրման 1,000-ամյակի առիթով։ Ամրոցը նախագծել է ճարտարապետ Իգնաց Ալպարը։ Սկզբնական շրջանում այն եղել է փայտյա դեկորացիա ներկայացումների համար, իսկ 1904 թվականին կառուցվել է քարե շինություն։ Ամրոցի նախագծում Ալմարը ներառել է Հունգարիայի 21 հայտնի կառույցների տարրեր, այդ թվում՝ Տրանսիլվանիայի Վայդահունյադ ամրոցի, Շեգեշվարի ամրոցի, Կատալինայի ամրոցի Բրաշով աշտարակի, Յակայի եկեղեցու և մի շարք այլ եկեղեցիների ու աշտարակների։ Իգնաց Ալպարի արձանը կանգնեցված է Վայդահունյադ ամրոցի մուտքի մոտ։ Արդյունքում ամրոցը ներառել է ճարտարապետական տարբեր ոճեր՝ ռոմանական, գոթական, վերածննդի, բարոկկոյի։ Վայդահունյադի թևերից մեկում տեղավորված է աշխահում առաջին Գյուղատնտեսական թանգարանը։

Վարոշլիգեթ այգում են տեղակայված Սեչենյիի ջրավազանը, մայրաքաղաքային կրկեսը, կենդանաբանական այգին, Տրանսպորտի թանգարանը, ինչպես նաև Բուդապեշտի հայտնի «Հունդել» ռեստորանը, որն արդեն 150 տարեկան է։

## Այգու նախագիծ
Զբոսայգում ընդգրկված են հետևյալ օբյեկտները․

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Венгрия. Издательство «Вокруг света», 2009 ISBN 978-5-98652-226-5
* Михаэль Херл. Будапешт. Издательство Polyglott, 1996 ISBN 5-88395-021-3

## Արտաքին հղումներ
* Վարոշլիգեթ՝ Բուդապեշտի քաղաքային այգի

Կատեգորիա:Բուդապեշտի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Զբոսայգիներ
Tim McGraw (երգ)

«**Tim McGraw**», ամերիկացի երգչուհի Թեյլոր Սվիֆթի երգը՝ *[[Taylor Swift (ալբոմ)|Taylor Swift]]* (2006) առաջին ստուդիական ալբոմից։ Երգի տեսահոլովակը 2007 թվականին ստացել է CMT Music Awards մրցանակ Breakthrough Video of the Year անավանակարգում։

## Պատմություն
Երգը թողարկվել է 2006 թվականի հունիսի 19-ին։ Սինգլը առևտրական առումով հաջող է եղել և Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում հասել է 40-րդ, իսկ Billboard Hot Country Songs հիթ-շքերթում՝ 6-րդ հորիզոնականներին և ստացել պլատինե կարգավիճակ ԱՄՆ-ում։

Թեյլոր Սվիֆթի առաջին ելույթն ուղիղ եթերում «Tim McGraw» երգով՝ տեղի է ունեցել 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Good Morning Amegisapesnya հեռուստահաղորդման ժամանակ։

Երգը դրական արձագանքներ է ստացել երաժշտական քննադատների կողմից և առցանց հրատարակություններից, ինչպիսիք են՝ Blender, About.com, Slant Magazine, Allmusic, Country Standard Time, PopMatters։ 2007 թվականին «Tim McGraw» երգն ընդգրկվել է «Winning Song» ցանկում Broadcast Music Incorporated (BMI) ընկերության կողմից։

Տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2006 թվականի հուլիսի 22-ին Great American Country-ում։ Տեսահոլովակն առաջադրվել է 2006 CMT Online Awards մրցանակաբաշխության «Number One Streamed Video From a New Artist (Rookie of the Year Award)» անվանակարգում, սակայն զիջել է երգչուհի Lindsey Haun-ի «Broken» տեսահոլովակին։ 2007 CMT Music Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ տեսահոլովակն ստացել է CMT Music Award մրցանակ «Breakthrough Video of the Year» կատեգորիայում։

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեքստը Թեյլոր Սվիֆթի պաշտոնական կայքում
* Tim McGraw. MetroLyrics song.
* Թեյլոր Սվիֆթը կատարում է «Tim McGraw» երգը Թիմ Մաքգրոուի ACMs կայքում

Կատեգորիա:Թեյլոր Սվիֆթի երգեր
Վովան անդրսարյան թագավորությունում

**Վովան անդրսարյան թագավորությունում** (), նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ-հեքիաթ, որը նկարահանել է Բորիս Ստեպանցևը 
1965 թվականին։

## Սյուժե
Դպրոցական Վովան երազում է հեքիաթային կյանքի մասին։ «Պատարաստիր ինքդ» տեղեկատուի խորհուրդների օգնությամբ գրադարանավարուհին ստեղծում է նկարված մի տղայի` Վովայի նմանակին, և ուղարկում է հեքիաթների գրքերում գոյություն ունեցող Անդրսարյան թագավորություն։

Հեքիաթային թագավորը, որը ցանկապաը ներկել էր կապույտ գույնով, հրամայում է գլխատել Վովային մակաբուծության համար։ Ա. Պուշկինի «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին» հեքիաթում Ոսկե ձկնիկը մեղադրում է նրան ալարկոտության համար և նետում է մյուս հեքիաթ, որտեղ պատանի Վասիլիսաների խնջույքն էր։ Վասիլիսաները ուղարկում են Վովային արահետով այնտեղ, որտեղ ապրում են Երկուսը փոքրիկ ակղիկից։ Նրանք պատրաստ էին կատարել ամեն մի ցանկություն, սակայն պարզվում է, որ այն ամենը, ինչ դու քո սեփական ձեռքերով չես անում, քեզ ուրախություն չի բերում (և հենց բառացի իմաստով)։ Հաջորդ հեքիաթի էջերում Վովկան հանդիպում է Վառարանին, որի մեջ նա փորձում է պատրաստել կարկանդակներ։ Սակայն Երկուսն արկղիկից չափազանց անշնորհք են` նրան օգնելու համար, և ոչինչ չի ստացվում։
     
Հասկանալով, որ առանց աշխատանքի ոչինչ չի ստացվի, գլխավոր հերոսը վերցնում է ատաղձագործական գործիքներ և ապացուցում, որ ինքը կարող է ինչ-որ բան անել՝ ծառից առանց կախարդանքի օգնության ծեր կնոջ համար տաշտ սարքելով։ Ծեր կինը բարձր է գնահատում նրան և խնդրում խրճիթ կառուցել։ Բայց Վովկան ասում է, որ ինքն առայժմ չգիտի, թե ինչպես դա անել, և նրանք նստում են «Պատրաստիր ինքդ» գրքում նայելու, թե «ինչպես են խրճիթ պատրաստում»։

## Հեղինակներ
290pxpx|thumb|«Վովան անդրսարյան թագավորությունում», 1965
* Սցենարի հեղինակ՝ Վադիմ Կորոստիլյով
* Ռեժիսոր՝ Բորիս Ստեպանցև  
* Նկարիչ բեմադրողներ՝ Անատոլի Սավչենկո, Պյոտր Ռեպկին 
* Օպերատոր՝ Միխայիլ Դրույան 
* Կոմպոզիտոր՝ Իգոր Յակուշենկո
* Հնչյունային օպերատոր՝ Բորիս Ֆիլչիկով 
* Նկարիչ մուլտիպլիկատորներ՝ Յուրի Բուտիրին, Օլգա Օռլովա, Անտոնինա Ալյոշինա, Անատոլի Պետրով, Տատյանա Տարանովիչ, Վադիմ Դոլգիխ, Գալինա Բարինովա, Սվետլանա Ժուտովսկայա, Լեոնիդ Կայուկով, Անատոլի Աբարենով, Վիկտոր Արսենտև 
* Նկարիչներ՝ Օլգա Գեմմերլինգ, Գելիյ Արկադիև 
* Ռեժիսորի օգնականներ՝ Վ. Տուրբիներ, Ե. Շիլովա 
* Խմբագիր՝ Ռաիսա Ֆրիչինսկայա 
* Դերերը հնչյունավորվել են՝ 
** Ռինա Զելյոնայա՝ Վովկա
** Միխայիլ Յանշին՝ Արքա
** Ելենա Պոնսովա՝ Գրադանավարուհի/Ծեր կին
** Կլարա Ռումյանովա` Ոսկե ձկնիկ
** Էմմա Տրեյվաս՝ Վառարան
** Լյուդմիլա Գնիլովա՝ Վասիլիսաներից մեկը

## Մուլտֆիլմի մասին

## Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով վերաթողարկվել է մուլտֆիլմերի «Ես չեմ ուզում դպրոց գնալ» հավաքածուում («Սոյուզմուլտֆիլմ»)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  (иллюстрации по мультфильму)
*  (в том числе: В. Коростылёв «Вовка в Тридевятом царстве» с. 5-24)
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1965 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Ֆյոլդալատի թանգարան

**Ֆյոլդալատի թանգարան** կամ **Ստորգետնյա երկաթգծի թանգարան** (), թանգարան Բուդապեշտի կենտրոնում, Բուդապեշտի տրանսպորտա-տեխնիկական թանգարանի () մասնաճյուղը։ Գտնվում է Ֆերենց Դեակի հրապարակի հարևանությամբ։

## Ստեղծման պատմություն
Թանգարանի հիմնադրումը կապվում է Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի առաջին գծի վերակառուցման հետ, որ տեղի է ունեցել 1950-1970-ական թվականներին։ Բուդապեշտի մետրոպոլիտենում առաջին հանգույցի կառուցման ժամանակ առաջին գծի «Ֆերենց Դեակ տեր» կայարանը փոփոխվել է։ Այդ ժամանակ էլ հին կայարանի այս սրահը մեկուսացվել է, հին կայարանի երթուղիները, թունելներն և երկրորդ կառամատույցը չեզոքացվել են։

1970 թվականին բացվել է Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի երկրորդ գծի առաջին հատվածը, որում «Ֆերենց Դեակ տեր» կայարանը դարձել է հանգուցային։ Երկու կայարաններում էլ կառուցվել է ներառող նախասրահ և անցումային սրահների ցանց, որոնք գտնվում էին մեկուսացված, առաջին գծի հին կայարանից մնացած հատվածից ոչ հեռու։ 1973-1975 թվականներին Բուդապեշտի քաղաքային իշխանությունների և Բուդապեշտի տրանսպորտային ընկերության աջակցությամբ կայարանի հին սրահում ձևավորվել է ցուցադրություն, խաչմերուկային հանգույցի կողմից ձևավորվել է թանգարանի մուտքը, և 1975 թվականին թանգարանն ընդունել է իր առաջին այցելուներին։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում գործում է մշտական ցուցադրություն, որը նվիրված է Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի (Ֆյոլդալատի) առաջին գծի շինարարությանը։ Թանգարանն առանձնացված է գնացքների շարժից։

Ուղիների պահպանված հատվածում, որը գտնվում է թանգարանի սրահում, կան երեք վագոններ, որոնք Ֆյոլդալատիում կիրառվել են 1896-1970 թվականներին։

Բացի պատմական շարժակազմից՝ թանգարանում ներկայացված են տեխնիկական փաստաթղթերի նախօրինակներ՝ քարտեզներ, գծագրեր, ինչպես նաև լուսանկարներ, Ֆյոլդալատիի պատմության դրվագներ, որոնք ներկայացված են ժամանակագրական սկզբունքով՝ սկսած մետրոյի առաջին գծի բացումից մինչև մեր օրերը։

Թանգարանն աշխատում է ամեն օր, հունգարական ժամանակով 10։00-17։00-ը։

## Պատկերասրահ

Budapest Foeldalatti Opening Plaque 2.jpg|Հուշատախտակ՝ նվիրված Ֆյոլդալատիի գծերով գնացքների շարժման սկզբին
Signal of budapest foldalatti vasut.jpg|Երկաթուղային հին լուսացույց, որ կիրառվել է Ֆյոլդալատիում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆյոլդալատի թանգարանը ''BKV'' կայքում
* A MillFAV múzeum, valamint néhány életkép
* A FAV régi kocsijai
* Ֆյոլդալատի թանգարանի լուսանկարների սրահ ''metros.hu'' կայքում 

Կատեգորիա:Բուդապեշտի թանգարաններ
Կատեգորիա:1975 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1975 հիմնադրումներ Հունգարիայում
Կատեգորիա:Երկաթուղային թանգարաններ
Էդիթ Տիեմպո

**Էդիթ Լոպես Տիեմպո** (, ), ֆիլիպինցի բանաստեղծուհի, գիտաֆանտաստիկ գրող, ուսուցիչ, գրաքննադատ։ Ֆիլիպինական անգլալեզու պոեզիայի ներկայացուցիչ է։ Գրականության բնագավառում արժանացել է ժողովրդական արտիստի կոչման՝ երկրում անգլալեզու պոեզիայի և արձակի զարգացման գործում ներդրած ավանդի համար (1999)։ Հայտնի է որպես *Ֆիլիպինական գրականության մայր*։

## Ստեղծագործություններ
Էդիթ Տիեմպոն ֆիլիպինցի լավագույն անգլալեզու գրողներից մեկն է, որի աշխատանքներն առանձնանում են ոճի և բովանդակության գերազանց համադրմամբ, վարպետությամբ և խորաթափանցությամբ։ Նրա ստեղծագործությունների լեզուն նշվել է որպես «նկարագրական, բայց ոչ մանրակրկիտ մանրամասնությամբ ծանրաբեռնված»։

Տիեմպոյի հրատարակած աշխատանքների թվում են «Պտերի շեղբը» (1978), «Հայրենի ափը» (1979) և «Ուրիշ եգիպտացորենը»։ Բանաստեղծությունների ժողովածուներն են «Բաբելոնի հետքերը և այլ բանաստեղծությունները» (1966) և «Կախարդների արկղիկը և այլ բանաստեղծությունները»։ Պատմվածքների ժողովածուն է «Աբիդեն, Հիսուս Նավինը և այլ պատմությունները» (1964)։

Տիեմպոն ամուսնու հետ Դումագետե քաղաքում հիմնադրել է «Սիլիմանի գրողների ազգային արվեստանոցը»։

## Ընտրյալ ստեղծագործություններ
;Վեպեր
* A Blade of Fern (1978)
* His Native Coast (1979)
* The Alien Corn (1992)
* One, Tilting Leaves (1995)
* The Builder (2004)
* The Jumong (2006)

; Պատմվածքների և վիպակների ժողովածուներ
* Abide, Joshua, and Other Stories (1964)

;Բանաստեղծությունների ժողովածուներ
* The Tracks of Babylon and Other Poems (1966)
* The Charmer’s Box and Other Poet (1993)
* Marginal Annotations and Other Poem
* Commend Contend. Beyond Extensions (2010)

## Մրցանակներ
* 1999՝ Գրականության ոլորտում Ֆիլիպինների ժողովրդական արտիստ
* Գրականության ոլորտում Ֆիլիպինների ազգային մրցանակ
* 1979՝ Ֆիլիպինների մշակութային կենտրոնի 1-ին կարգի մրցանակ՝ վիպագրության համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիլիպինցի գրողներ
Magic Tour

**Magic Tour**, Queen ռոք խմբի լայնածավալ և վերջին շրջագայությունն իրենց վոկալիստ Ֆրեդի Մերկուրիի և բաս կիթառահար Ջոն Դիքոնի հետ։ Այս համերգային շրջագայությունը տեղի է ունեցել Եվրոպայի 26 մարզադաշտերում որպես աջակցություն այդ ժամանակահատվածում նրանց վերջին՝ A Kind of Magic ալբոմի։ *[[Queen + Paul Rodgers Tour]]* խմբի հաջորդ շրջագայությունը սկսվել է միայն 19 տարի անց՝ Ֆրեդի Մերկուրիի մահից հետո և առանց բասիստ Ջոն Դիքոնի մասնակցության։

1987 թվականի աշնանը Մերկուրին ախտորոշվել է ՄԻԱՎ հիվանդությամբ (թեստը դրական էր) և խումբը համերգային ելույթներում դադար է տվել, բայց այն բանից հետո, երբ Մերկուրիի առողջական վիճակը սկսել էր վատթարանալ, նա հանդես է եկել հանրային հարցազրույցով, որտեղ հայտարարել է, որ խումբն այլևս համերգային շրջագայություններ չի անցկացնի։ Նեբուորտում կայացած համերգը վերջինն է եղել, որի ժամանակ խումբը միասին ելույթ է ունեցել։

*Magic Tour*-ը շուրջ մեկ միլիոն մարդ է հավաքել ամբողջ Եվրոպայում։ Այդ շրջագայությունից հետո խումբը թողարկել է «Live at Wembley Stadium» և «Live in Budapest» հոլովակները, ինչպես նաև  *[[Live Magic]],* *[[Hungarian Rhapsody: Queen Live in Budapest]]* և *[[Live at Wembley ’86]]* համերգային ալբոմները։

## Կազմ
*Ֆրեդի Մերկուրի՝ վոկալ, դաշնամուր, ռիթմ-կիթառ ("*Crazy Little Thing Called Love"*)
*Բրայան Մեյ՝ էլեկտրակիթառ, ակուստիկ կիթառ, վոկալ ("*Hello Mary Lou"*), բեք-վոկալ, սինթեզատոր ("*Who Wants to Live Forever"*)
*Ռոջեր Թեյլոր՝ հարվածային, բեք-վոկալ, դափ
*Ջոն Դիքոն՝ բաս-կիթառ, բեք-վոկալ

Լրացուցիչ երաժիշտներ՝
*Սպայկ Էդնի՝ ստեղնաշարային, բեք-վոկալ, ռիթմ-կիթառ ("*Hammer to Fall"*)

## Սեթ-ցուցակ
# «One Vision»
# «Tie Your Mother Down»
# «In the Lap of the Gods…Revisited»/«Seven Seas of Rhye»/«Tear It Up»/«A Kind of Magic»
# «Under Pressure»
# «Another One Bites the Dust»
# «Who Wants to Live Forever»
# «I Want to Break Free»
# Էքսպրոմտս
# Բրայան Մեյի կիթառային սոլո
# «Now I'm Here»
# «Love of My Life»
# «Is This the World We Created...?»
# «(You're So Square) Baby I Don't Care»
# «Hello Mary Lou (Goodbye Heart)»
# «Tutti Frutti»
# «Bohemian Rhapsody»
# «Hammer to Fall»
# «Crazy Little Thing Called Love»
# «Radio Ga Ga»
# «We Will Rock You»
# «Friends Will Be Friends»
# «We Are the Champions»
# «God Save the Queen»
**Այլ երգեր՝**
* «Mustapha» (intro)
* «Big Spender»
* "Gimme Some Lovin' "
* «Football Chant» (Լեյդեն)
* «Immigrant Song» (Բեռլին)
* «Saturday Night's Alright for Fighting»
* «Instrumental Inferno» (Բուդապեշտ)
* «Tavaszi szél vizet áraszt» (Բուդապեշտ, Մադրիդ)
* «Rock 'N Roll Improvisation» (Բուդապեշտ)
* «Keep Yourself Alive» (մաս)
* «Get Down, Make Love» 
* «Chinese Torture»
* «I Feel Fine»

## Ելույթների ամսաթվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Queen Concerts

Կատեգորիա:Համերգային շրջագայություններ
Ինչպես կատվի համար տուն կառուցեցին

**Ինչպես կատվի համար տուն կառուցեցին** (), Ռոման Կաչանովի խորհրդային տիկնիկային անիմացիոն ֆիլմը, որը թողարկվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում, 1963 թվականին։

## Սյուժե
Նորակառույց շենքերի շարքում բուլդոզերն ավերում է հին փլված փայտե տունը, որում ապրում էր կատուն։ Անձրև է գալիս, կատվիկը մնում է փողոցում, անօթևան։ Նա լաց է լինում։ Բուլդոզերը հարցնում է, թե ինչ է պատահել։ Կատուն ասում է, որ ինքն ապրելու տեղ չունի։ Բուլդոզերը խոստանում է վաղը նոր տուն կառուցել, և այժմ առաջարկում է կատվիկին քնել իր տնակում։ Կատվիկը քնում է և երազում տեսնում է իր նոր բնակարանը, որտեղ նա շատ կաթ ունի և խաղալիքներ։

Հաջորդ օրը շինարարական մեքենաները համերաշխորեն կառուցում են բնակելի նոր բազմաբնակարան շենք։ Նոր բնակիչները մտնում են տուն, բայց նրանցից ոչ մեկը չի նկատում կատվի ձագին։ Հուսահատ կատուն բարձրանում է աստիճանների վրա, անցնում դռների մոտով, որոնց հետևում հարմարավետ և ջերմ է։ Եվ միայն վերևի հարկում, իր նոր «հարևանների»` ճնճղուկների օգնությամբ, նա իրեն տեր է գտնում. բարի աղջիկը կատվիկին հրավիրում է իր բնակարանում ապրելու։

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր` Ռոման Կաչանով 
* Սցենարի հեղինակներ` Արկադի Տյուրին, Միխայիլ Լվովսկի 
* Բեմադրող նկարիչներ` Ալինա Սպեշնևա, Վլադիմիր Սոբոլյով 
* Կոմպոզիտոր` Միխայիլ Զիվ 
* Մուլտիպլիկատորներ` Պավել Պետրով, Վլադիմիր Պուզանով, Գենադի Սոկոլսկի, Վյաչեսլավ Շիլոբրեև 
* Օպերատոր` Իոսիֆ Գոլոմբ 
* Հնչյունային օպերատոր` Գեորգի Մարտինյուկ 
* Տիկնիկները և դեկորները պատրաստել են՝ Գենադի Լյուտինսկին, Վ. Կուրանովը, Ռոման Գուրովը, Վ. Սմիդովիչը, Օլեգ Մասաինովը, Բորիս Կարավաևը՝ Ռոման Գուրովի 
ղեկավարությամբ
* Տնօրեն՝ Նատան Բիտման

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1963 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Կատեգորիա:Ռոման Կաչանովի մուլտֆիլմեր
Երկծոպիկ

**Երկծոպիկ** կամ **սերինոսահատ** (լատ.՝ *Phalaris*), հացազգիների ընտանիքին պատկանող խոտաբույսերի ցեղ։ Երկծոպիկի տեսակները աճում են և տարածված են բոլոր մայրցամաքներում, բացի Անտարկտիդայից։ Աճում են տարբեր էկոլոգիական պայմաններում՝ ծովի մակարդակից ցածր տեղամասերից մինչև հազարավոր մետր ծովի մակարդակից բարձր, շատ խոնավ վայրերից մինչև չոր վայրեր։ Երկծոպիկ եղեգանմանը (*P. arundinacea)* և երկծոպիկ ջրայինը *(P. aquatica*) հաճախ համարվում են մոլախոտեր և արագորեն տարածվում են։

## Տարածվածություն
Տեսակները տարածված են ամբողջ աշխարհում, բացի Անտարկտիդայից։

### Տարածվածությունը Հայաստանում
Հայաստանում տարածված է այս ցեղի երկու տեսակ՝ երկծոպիկ եղեգանմանը (*P. arundinacea)* և սերինոսահատ տարօրինակը (*P. paradoxa)*: Երկծոպիկ եղեգնանմանը գրականության մեջ նախկինում դասում էին Phalaroides ցեղին, որը ներկայումս համարվում է *Phalaris* ցեղի ենթացեղերից մեկը։ Սերինոսահատ տարօրինակը գրանցված է ՀՀ կարմիր գրքում որպես վտանգված տեսակ։

Երկծոպիկ եղեգնանմանը տարածված է ստորին, միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-3000 մետր բարձրության վրա։ Հանդիպում է գետերի, լճերի, ջրամբարների, այլ ջրային զանգվածների ափերին, ճահճացած տարածքներում, անտառային բացատներում։  Հանդիպում է Ախուրյանի, Շիրակի, Արագածոտնի, Լոռու, Իջևանի, Ապարանի, Սևանի, Երևանի, Վայոց ձորի, Զանգեզուրի շրջաններում։ Սերինոսահատ տարօրինակը հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ողջաբերդ գյուղի շրջակայք)։

## Ալկալոիդներ
Որոշ երկծոպիկներ պարունակում են գրամին, որը ոչխարների և եղջերավոր անասունների համար թունավոր է, կարող է առաջացնել գլխուղեղի, կենտրոնական նյարդային համակարգի և այլ օրգանների վնասում, ինչպես նաև մահ։

*Phalaris arundinacea*, *Phalaris aquatica* և *Phalaris brachystachys* տեսակները պարունակում են N,N-DMT (դիմեթիլտրիպտամին), 5-MeO-DMT (5-մետօքսիդիմեթիլտրիպտամին) և 5-OH-DMT (բուֆոտենին) ալկալոիդները։ Այն տարածքները, որտեղ այս բույսերում պարունակվում է մեծ քանակով ալկալոիդներ, շրջանցվում են արածող կենդանիների կողմից։

Այս ալկալոիդները չեն հայտնաբերվել *P. californica*, *P. canariensis*, *P. minor* տեսակներում և *P. arundinacea-P. aquatica հիբրիդներում*։

## Տեսակներ
Տարածված տեսակներից են՝

* *Phalaris amethystina* Trin.
* *Phalaris angusta*
* *Phalaris aquatica* - Ե. ջրային
* *Phalaris arundinacea* - Ե. եղեգնանման կամ եղեգնաբուսանման
* *Phalaris brachystachys* - Ե. կարճախոտ
* *Phalaris californica* - Ե. կալիֆորնիական
* *Phalaris canariensis* 
* *Phalaris caroliniana* - Ե. կարոլինյան
* *Phalaris coerulescens* 
* *Phalaris commutata*
* *Phalaris elongata* Braun-Blanq.
* *Phalaris lemmonii* - Ե. Լեմոնիի
* *Phalaris minor* - Ե. փոքր
* *Phalaris paradoxa* - Ս. տարօրինակ
* *Phalaris platensis* Henrard ex Wacht.
* *Phalaris truncata* Guss. ex Bertol.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Կերաբույսեր
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:Հացահատիկային բույսեր
Ֆունիկուլյոր Բուդապեշտի ամրոցի վրա

**Ֆունիկուլյոր Բուդապեշտի ամրոցի վրա** կամ **Budavári Sikló**,  երկաթուղի Բուդապեշտ քաղաքում՝ Հունգարիայում։ Այն գետերի մակարդակից կապում է Ադամ Քլարկի հրապարակն ու Սեչենիի ցանցի կամուրջը Բուդայի ամրոցի վերևում։
Գիծը բացվել է 1870 թվականի մարտի 2-ին և պատկանում է քաղաքին 1920 թվականից։ Այն ոչնչացվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և վերաբացվել 1986 թվականի հունիսի 4-ին։ Գծի առանձնահատկություններն են երկու հետիոտնային ոտքի ճանապարհով կամուրջները, որոնք հատվում են վերևից։ Սրանք կային այն ժամանակ, երբ բացվեց ուղին և հանվել էին 1900 թվականին, երբ ամրոցի պարտեզը ընդարձակվել էր։ 1983 թվականին վերակառուցվել էր
բնօրինակ ձևավորումով։ Ֆունիկուլյորը տարանցման համակարգի մի տեսակ է, որը սնուցվում է մալուխով։

## Պատմություն
Երկաթուղու շինարարությունը սկսվել է 1868 թվականի հուլիսին, առաջին փորձնական վազքը տեղի է ունեցել 1869 թվականի հոկտեմբերի 23-ին։ Սիքլը հանրության համար գործում է 1870 թվականի մարտի 2-ից։ Այս հենակետային երկաթուղին երկրորդն էր Եվրոպայում, միայն Լիոնը այդ ժամանակ ուներ տրանսպորտային նման համակարգ։

Շինության մնացորդները այնուհետև ապամոնտաժվել են։ Փոխարինումը շարժասանդուղքներով կատարվել է ավելի ուշ։ Գերասահքի վերակառուցումը որոշվել է 1965 թվականից։ Մշակվել են մի քանի նախագծեր, սակայն շինարարական աշխատանքները հետաձգվել են։ Երկու հենակետերի միջև միկրոավտոբուսային ծառայություն է սկսվել 1975 թվականից։ Վերջապես 1986 թվականին վերաբացվել է ուղին։

## Պատկերասրահ

File:Siklo2.jpg|thumb|right|upright|200px|Նայում են դեպի ուղին ցույց տալով տարբերակված ներքևի մասը կամուրջների
File:Castle Hill Fun1.jpg|thumb|left|Տեսարան`ֆունիկուլյարի դիմացից


## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում
* Zoltán Fónagy: Furnicular of Buda in the online database The Castle of Buda

Կատեգորիա:Տրանսպորտ
Ghost Story Games

**Ghost Story Games**, ամերիկայն ընկերություն, որը զբաղվում է վիդեոխաղերի մշակմամբ։ Տեղակայված է Մասսաչուսեթ նահանգում և ընկերությունը զբաղվում է Քեն Լեվինի կողմից։ Ghost Story Games համարվում է Irrational Games-ի ռեբրենդինգը։ Իսկ Irrational Games-ը Take-Two Interactive-ի նոր ստուդիան է։ Ռեբրենդինգը ստուդիաի համար դարձավ թարմ սկիզբ, քանի-որ այդ դեպքում ծրագրավորողները հնարավորութույն ստացան աշխատել միայն սյուժետային թեքում ունեցող խաղերի վրա։

## Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրեվել 2017 թվականին։ Մինչ այդ Irrational Games-ը իր հաշվին գրանցած ուներ մի քանի հաջող թողարկված խաղեր՝ BioShock և BioShock Infinite-ը, երկուսն էլ թողարկվել են Քեն Լեվինի ղեկավարման ընթացքում։ Լեվինը պատմեց թե, որքան սթրեսային է եղել BioShock Infinite վերնագրի որոշումը, և որոշեց վճռականորեն կրճատել ստուդիան, հանուն «հարթ կառուցվածք ստեղծելուն և խաղացողների հետ ուղիղ հարաբերություններ կառուցելուն։ Շատերին այն կհիշեցին թե ինչպես ենք մենք սկսել՝ փոքր թիմ, որը ստեղծում է խաղեր հիմանական լսարանի համար»։ Այն ժամանակ, երբ Լեվինը մտածում էր իր գործերի համար նոր սատարտափի ստեղծման մասին, Take-Two-ը համոզեց Լեվինին, որ նրանց լավագույն տեղը իր ստուդիայում է։

2017 թվականի վերջին հայտնի դարձավ Sci-fi խաղի մշակման մասին, որը իրենից ներկայացնում էր Immersive sim էլեմենտներով հրաձգություն առաջին դեմքից, որը աշխատում էր  Unreal Engine 4 խաղային շարժիչով։

2020 թվականի փետրվարի տվյալներով ստուդիայում աշխատում են ընդամենը 37 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ստուդիաի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
The Lion King: The Gift

***The Lion King: The Gift***, ամերիկացի երգչուհի Բիյոնսեի սաունդթրեք ալբոմը՝ 2019 թվականին թողարկված «Առյուծ արքան» ֆիլմի համար։

2019 թվականին անվանակարգվել է «Գրեմմի» մրցանակի՝ լավագույն վոկալային փոփ ալբոմ անվանակարգում։

## Երգացանկ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բիյոնսեի ալբոմներ
Դարյա Ֆիկելմոն

alt=|մինի|Կոմսուհի Դե Ֆիկելմոնտի դիմանկարը: Հեղինակ՝  Պյոտր Սոկոլով
**Դարիա** **Դոլի դե Ֆիկելմոն** (, ), ի ծնե` կոմսուհի Դորոթեա ֆոն Տիեզենհաուզեն, ռուս գրող և գրական սալոնի տիրուհի։

Ռուսաստանի պատերազմի հերոս Միխայիլ Կուտուզովի թոռնուհին է (նշանավորվել է Նապոլեոնյան պատերազմներում), Ե. Մ. Խիտրովի դուստրը, ավստրիացի դիվանագետ և քաղաքական գործիչ Կառլ Լյուդվիգ Ֆիկելմոնի կինը։

Հայտնի է որպես պետերբուրգյան սալոնի տիրուհի և «Աշխարհիկ օրագրի» հեղինակ, որի նշումներում պուշկինագետները հատուկ ուշադրություն են դարձնում Պուշկինին և նրա կնոջը վերաբերող դրվագներին և Պուշկինի մենամարտի և մահվան մանրամասներին։ 1920-ական թվականներից ենթադրվում է, որ Ֆիկելմոնը կապված էր Պուշկինի հետ։ Վարկածը ունի ինչպես համախոհներ, այնպես էլ հակառակորդներ։

## Կենսագրություն
alt=|ձախից|մինի|Դոլլի դե Ֆիկելմոնտը և նրա քույրը՝ Եկատերինան: Հեղինակ` Ալեքսանդր Բռուլով:
Դոլի ֆոն Տիեզենհաուզենը Ալեքսանդր 1-ինի ֆլիգել-ադյուտանտ Ֆերդինանտ ֆոն Տիեզենհաուզենի և Միխայիլ Կուտուզովի դստեր` Ելիզավետա Միխայլովնայի դուստրն է։ 1811 թվականին նրա մայրն ամուսնացել է Տոսկանայի Մեծ դքսության Ռուսաստանի հատուկ ներկայացուցչի` գեներալ-մայոր Նիկոլայ Ֆյոդորովիչ Խիտրովի հետ։ 1815 թվականից Դոլին մոր և քրոջ` Եկատերինայի հետ անցկացրել է տատիկի` Ե. Ի. Տիեզենհաուզենի կողքին։

1821 թվականի հունիսի 3-ին նա ամուսնացել է Ավստրիայի կայսրության դեսպան Կառլ Լյուդվիգ Ֆիկելմոնի հետ։ Ամուսնների տարիքային տարբերությունը 27 տարի էր։

Ամուսնության առաջին տարիները Դոլին անցկացրել է Նեապոլում, որտեղ Ֆիկելմոնը 1821 թվականի մարտից Ավստրիայի դիվանագիտական ներկայացուցիչն էր Երկու Սիցիլիաների թագավոր Ֆերդինանտ 1-ինի արքունիքում։ Ելիզավետա Միխայլովան և Եկատերինան Ֆիկելմոնների հետ տեղափոխվել են Նեապոլ։ Չնայած դժվարություններին` 1820-1821-ական թվականների Նեապոլյան հեղափոխությունից հետո (Ֆիկելմոնը մասնակցում էր ռազմական գործողություններին) ավստրիացիների և իտալացիների հարաբերությունները լարված էին, Դարիա Ֆյոդորովնան և մայրը շուտով ինտեգրվեցին նեապոլյան բարձր հասարակության մեջ։

1823 թվականին Ֆիկելմոնները ուղևորվել են Սանկտ Պետերբուրգ։ Ալեքսանդր կայսրը մոր` արքայադուստր Խիտրովայի կայսերական կենսաթոշակ է նշանակել, և ընտանիքը հաճախ այցելում էր միապետի պալատ։

Վերադառնալով Նեապոլ, 1825 թվականին Դոլին ծննդաբերել է իր միակ դստերը` Էլիզաբեթ-Ալեքսանդրինժ-Մարի-Թերեզա դե Ֆիկելմոնտին։

1829 թվականին Դոլիի ամուսինը Ռուսաստանում նշանակվել է Ավստրիայի դեսպան։  
աջից|մինի|Տեսարան Սալտկովի առանձնատնից:

## Հետնորդներ
Դուստրը` Ելիզավետա Մարիյա Թերեզա (ծնվել է 1825 թվականի նոյեմբերի 10-ին կամ դեկտեմբերի 12-ին Նեապոլում, մահացել 1878 թվականի փետրվարի 14-ին Վենետիկում)` Ելիզավետա Ալեքսեևնա կայսրուհու և կայսր Ալեքսանդր 1-ինի սանուհին։ Նրան Մարիա Թերեզ են անվանել ի պատիվ Ավստրիայի կայսրուհու։ 1841 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ամուսնացել է իշխան Էդմունդ Կլյարի-ի-Ալդրինգենի հետ (1813-1894)։ Այդ ամուսնությունից ծնվել են երեք որդի և մեկ դուստր։ Որդին` Մանֆրեդը Ավստրո-Հունգարիայի նշանավոր քաղաքական գործիչ էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* М. И. Гиллельсон. Пушкин в итальянском издании дневника Д. Ф. Фикельмон

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության կին գրողներ