open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի (Կամենոլոմնի)

**Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի** (), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանի Կամենոլոմնի գյուղում։ Ենթարկվում է Շախտիի և Միլլերովոյի թեմի Նիժնեդոնսկի գործակալությանը։ Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։ Կոչվում է քրիստոնեությունում ամենապաշտելի հրեշտակապետերից մեկի` Միքայել Հրեշտակապետի անունով։

## Պատմություն
Մաքսիմովսկի խուտորի կողքին (Կամենոլոմնի գյուղի հին անվանումը) XIX դարի վերջում կազմավորվել է Նովոգրուշևսկի խուտորը, որը բնակեցված էր Կրիվյանսկայա գյուղի երիտասարդ կազակ ընտանիքներով։ Երկու խուտորները միմյանցից բաժանում էր փոքրիկ առու։ Նովոգրուշևսկիում որոշ ժամանակ անց կառուցվեց տաճար և եկեղեցական-ծխական դպրոց։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին այդ տաճարն ավերվել է, ուստի ժամերգությունները տեղափոխվել են բնակելի տուն, որը շուտով վերակահավորվել է մանկատան։

1948 թվականից սկսած աղոթքի տան ուղղափառ համայնքի անդամները հավաքում են միջոցներ, որոնցով հետագայում գնեցին առանձին հողամասեր և տնատիրություններ։ Տարիների ընթացքում նրանք փոխակերպվեցին տաճարի, որը գործում է մինչ օրս։ Կառուցվեցին տնտեսական կառույցներ, ոսկե գմբեթներով զանգակատուն, հիմնադրվեց նոր կիրակնօրյա դպրոց։

1980-ական թվականներին իրականացվել է տաճարի վերակառուցում, որի ընթացքում նրա պատերը շարվել են կարմիր աղյուսից։

1992 թվականին տաճարի շենքը ճանաչվել է մշակութային ժառանգության տեղական նշանակության օբյեկտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Պիետրո Նեննիի կամուրջ

**Պիետրո Նեննիի կամուրջ** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Առնալդո Բրեշիացու բուլվարը Ֆլամինիո շրջանում և Միքելանջելոյի բուլվարը Պրատի շրջանում։

## Նկարագրություն
Կամուրջը նախագծել են ճարտարապետ Լուիջի Մորետտին և ինժեներ Սիլվանո Ցորցին։ Կառուցումը սկսվել է 1969 թվականին և ավարտվել 1972 թվականին։ Կամրջի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1980 թվականին։ Կամուրջը կրում է պետական և քաղաքական գործիչ, Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար Պիետրո Նեննիի անունը։ Վերջինս մահացել է 1980 թվականի հունվարի 1-ին։

Կամրջի վրայով անցնում է Հռոմի մետրոպոլիտենի A գծի Լեպանտո և Ֆլամինիո- Պիացցա դել Պոպոլո կայարանները։ Ըստ այդմ կամուրջը հաճախ անվանում են նաև **Մետրոպոլիտենի կամուրջ** ()։

Պիետրո Նեննիի կամուրջն ունի երեք կամար։ Կառուցված է երկաթբետոնից։ Երկարությունը կազմում է 121 մետր, իսկ լայնությունը՝ 25,4 մետր, որից մետրոյի գիծը զբաղեցնում է 7,60 մետր, երթևեկելի ճանապարհը՝ 6,40 մետր, իսկ հետիոտն ճանապարհը՝ 2 մետր։

## Երթուղի
Պիետրո Նեննիի կամուրջը հասանելի է Հռոմի մետրոպոլիտենի A գծի «Ֆլամինիո» և «Լեպանտո» կայարաններից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Tullia Iori, *L'ultimo ponte sul Tevere*, in "Casabella", anno LXX n. 1, numero 739/740 (dicembre 2005/gennaio 2006), pp.&nbsp;20–25.

## Արտաքին հղումներ
* Լուսանկարներ և տեղեկություններ Պիետրո Նեննի կամրջի մասին
Մուտիզմ

**Մուտիզմ** (՝ համր, անխոս )՝ հոգեբուժության և նյարդաբանության մեջ վիճակ, երբ հիվանդը չի պատասխանում հարցերին, նույնիսկ ծանոթ մարդկանց թույլ չի տալիս հասկանալ, որ համաձայն է շփվելու շրջապատի մարդկանց հետ։ Հանդիսանում է հոգեշարժային խանգարման ախտանիշ, կարող է դրսևորվել ուղեղի վնասվածքից, հոգեկան ծանր ցնցումից հետո, հրդեհի, մտերիմների մահից հետո։ Մուտիզմի ժամանակ բացակայում է ինչպես պատասխան, այնպես էլ  ինքնաբուխ խոսքը։ Միևնույն ժամանակ ուրիշի խոսքը հասկանալու և խոսելու ընդունակությունները պահպանվում են։

Կարող է հանգեցնել լոգոֆոբիայի և կակազության։

Մուտիզմով հիվանդների խնամքի առանձնահատկությունն այն է, որ բուժքույրը պետք է մշտական շփում պահպանի այդպիսի այցելուների հետ` օգտագործելով դիմախաղ, նամակներ, ժեստեր։ Զրույցները, նյարդային համակարգը խթանող միջոցների հետ միասին շատ օգտակար են և լիովին հեռացնում են խլությունը և համրությունը։  Մուտիզմի բուժման համար բժիշկի նշանակմամբ ընդունում են ազատման մեթոդը։ Կոֆեինի  1 մլ 10 % լուծույթի ներարկումից 3-5 րոպե հետո հիվանդին  շատ դանդաղ  ներերակային ներարկում են  (1 մլ/ր) ամիտալնատրիա, մինչև թեթև հարբած վիճակի առաջանալը։ Որպես կանոն, բավական է մեկ ընթացակարգը։ Ավարտելով ընթացակարգը` բուժքույրը պետք է օրվա ընթացքում մի քանի անգամ ստիպի հիվանդին պատասխանել հարցերին և նրա հետ զրուցել։

## Հասարակություն և մշակույթ
* Մուտիզմը նկարագրվում է ռուսական «Ջրահարս» գեղարվեստական ֆիլմում.  վիրավորվելով չար և խստասիրտ մորից, Ալիսան որոշում է ընդմիշտ լռել և 10 տարի շարունակ ոչ մի բառ չի արտասանում։   
* Եվս մեկ դեպք կինոմատոգրաֆիայում՝  շվեդացի ռեժիսոր Ինգմար Բերգման ֆիլմը՝ «Մարդ». ըստ սցենարի հայտնի դերասանուհի Էլիզաբեթ Ֆոգլերը լռում է հենց ներկայացման ժամանակ, նրա լռությունը բժիշկների կողմից բնութագրվում է ոչ թե որպես հոգեկան խանգարում, այլ որպես անհանգիստ վիճակ։  
* «Մեծ պայթյունի տեսությունը» սերյալի հերոսներից մեկը՝ Ռաջեշ Կուտրապալին տառապում է ընտրական մուտիզմով՝ կանանց հետ խոսելու անկարողություն, չնայած կարող է նրանց պատասխանել ժեստերով։

## Կրոնում
Դասակարգային կառուցվածքում և կրոնում մուտիզմը կապված է լռության ճաշի հետ։ Օրինակ,  որոշ հոգեկան տրավմաներից հետո, որոնք հասարակության կողմից համարվում են ամոթալի (բռնաբարություն, «ազգի դավաճան» և այլն) հասարակությունը բոյկոտ է հայտարարում մեղադրվող անձին, արդյունքում ստանալով  անձի համանման պատասխան ռեակցիա, կամ անձը ինքն է ընդունում նման որոշում, նման իրավիճակ կարող է լինել այն ժամանակ, երբ մարդը կրոնական պատճառներով  իր ամբողջ կյանքը համարում է մեղսալի։ Դրա արդյունքը կարող էլինել ճգնավորությունը կամ վանքում փակվելը՝ երկարտև լռությամբ, սեփական կամ հասարակության որոշմամբ։

## Տես նաև
* Խուլհամրություն
* Խլություն

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
* Психиатрия : учебник / М. В. Коркина, Н. Д. Лакосина, А. Е. Личко, И. И. Сергеев. — 2-е изд., перераб. и доп. — М. : МЕДпресс-информ, 2002.
* Нервные болезни : учебник / М. Н. Пузин, А. В. Степанченко, Л. Г. Турбина и др. ; под ред. М. Н. Пузина. — М. : Медицина, 1997.

Կատեգորիա:Լռություն
Կատեգորիա:Հաղորդակցական խանգարումներ
Կատեգորիա:Հոգեկան խանգարումների նշաններ
Սիդոնի բերդ

մինի

**Սիդոնի ամրոց** (), Սիդոնի միջնադարյան ամրոցի ավերակները (Լիբանան)։

## Պատմություն

Սիդոն քաղաքը գտնվում է Միջերկրական ծովում` Լիբանանի ափերին։ Հին կառույցը ունեցել է կրոնական, քաղաքական և առևտրային նշանակություն։ Այն 13-րդ դարում կառուցվել է ոչ մեծ կղզու վրա խաչակիրների կողմից։ Կղզին ցամաքի հետ կապված էր նեղ, 80 մետր երկարություն ունեցող պարանոցով։ Նախկինում ամրոցի տեղում կառուցված է եղել Մելգարտի(Мелькарт) տաճարը (փյունիկյան տարբերակով Հերակլեսի)։

Ամրոցը քանդվել է մամլուքներիի կողմից։ Նրանք, խաչակիրներից խլելով ամրոցը, ավերել են, բայց հետագայում վերակառուցել են և ավելացրել երկար խճուղի։ Հետագայում բերդը չի օգտագործվել։ Նրա ամենավնասված մասերը նորից վերականգնվել է XVII դարում Ֆահր ադ-Դին II-ի կողմից։

Կա ենթադրություն, որ կղզու վրա, որտեղ կառուցված է ամրոցը, նախկինում գտնվել է Փյունիկիայի թագավորի պալատը և մի քանի ճարտարապետական հուշարձաններ, որոնք ոչնչացել են Ասարխադդոնի կողմից, նաև երկրաշարժերից։
Կղզին քաղաքի վրա հարձակումների ժամանակ ծառայել է որպես ապաստարան։ Մեծ Սիդոնը, Փոքր Սիդոնը, հզոր ամրոցը, աշտարակները և ամրոցները հիշատակվում են ասորեստանյան արքա Սինաքերիբի արձանագրություններում։

## Նկարագրություն

Այսօր ամրոցը կազմված է երկու աշտարակից` իրար միացված պատով։ Հռոմեական ամրոցներում աշտարակների արտաքին պատերն օգտագործվել են որպես հորիզոնական պաշտպանության տարր, որոնք սովորաբար կառուցվում էին բնակելի տարածքներին մոտ։ Մուտքից ձախ գտնվող արևմտյան ուղղանկյուն աշտարակը առավել լավ է պահպանվել։ Պարուրաձև աստիճանը բարձրանում է դեպի տանիք, որտեղ գտնվում է օսմանյան կայսրության ժամանակներում կառուցված մզկիթը։ Տանիքից հիանալի տեսարան է բացվում դեպի հին քաղաքը և ձկնորսական նավահանգիստը։ Արևելյան կողմի աշտարակը լավ չի պահպանվել։ Այն կառուցվել է երկու փուլով։ Ներքևի մասը թվագրվում է խաչակիրների ժամանակով, իսկ վերևի մասը կառուցված է մամլուքների կողմից։

## Պատկերասրահ

File:AUS Sidon 1941.jpg|Ավստրալիական զորքերը Սիդոնի ծովային ամրոցի շրջանում 1941 թվական
File:SaidaCastle.jpeg|Սիդոնի ամրոցը գիշերը 
File:Sidon Sea Castle.jpg|Սիդոնի ամրոց


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Sidon (Pamphlet), Ministry of Tourism of Lebanon, Arab Printing Press, 2009
* Sea Castle. Lonely Planet Review for sea castle. Lonely Planet
* Sidon.Discover Lebanon. Lebanon Guide.
* Sidon in History. Old engraving of Saida and the Sea-Castle. Al-Mashriq.
* Sidon. Amenagement et urbanisme. Culture and Heritage Report.p 9.2

Կատեգորիա:Լիբանանի բերդեր
Կատեգորիա:Խաչակիրների ամրոցներ
Կատեգորիա:Սիդոն
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Լիբանանում
Կատեգորիա:Լիբանանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:13-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Էլիզաբեթ Քոթեն

**Էլիզաբեթ (Լիբա) Քոթեն** (ծնունդով **Նևիլս** ) (, ), ամերիկյան բլյուզ և ֆոլք երաժիշտ, երգչուհի, երգերի հեղինակ և ինքնուս ձախլիկ կիթառահար։ Քոթենը մշակել է նվագելու իր յուրահատուկ ոճը։ Նա կիթառը նվագել է որպես ձախլիկ, բայց առանց կիթառի լարերը փոխելու, պարզապես գլխիվայր շրջած։ Նա մեղեդին նվագել է բութ մատով, իսկ բասերը մնացած մատներով։ Նրա նվագելու ոճը կոչել են «Քոթենի կսմիթներ» ()։

## Գրականություն
*Smith, Jessie Carney (1993). *Epic Lives: One Hundred Black Women Who Made a Difference*. Detroit: Visible Ink Press
*Hood, Phil (1986). *Artists of American Folk Music: The Legends of Traditional Folk, the Stars of the Sixties, the Virtuosi of New Acoustic Music*. New York: Quill.
*Wenberg, Michael (2002). *Elizabeth's Song* [children's book]. Oregon: Beyond Words Publishing.
*Escamilla, Brian (1996). *Contemporary Musicians: Profiles of the People in Music*. Vol. 16.
*Cohen, John, and Greil Marcus (2001). *There is No Eye: John Cohen Photographs*. New York: PowerHouse Books.
*Cohn, Lawrence (1993). *Nothing but the Blues: The Music and the Musicians*. New York: Abbeville Press.
*Santelli, Robert (2001). *American Roots Music*. New York: Harry N. Abrams.
*Bastin, Bruce (1986). *Red River Blues*. Chicago: University of Illinois Press.
*Conway, Cecilia (1995). *African Banjo Echoes in Appalachia*. Knoxville: University of Tennessee Press.
*Harris, Sheldon (1979). *Blues Who's Who*. New York: Da Capa Press.
*Lanker, Brian (1989). *I Dream a World: Portraits of Black Women Who Changed America*. New York: Stewart, Tabori & Chang.
*Smith, Jesse Carey, ed. (1992). *Notable Black American Women.* Detroit: Gale Research.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Interview with blues and folk singer Elizabeth Cotten"  for the WGBH series, Say Brother 
* Cotten Discography on Folkways 
* A clip of Cotten performing in 1969
* Remembering Elizabeth Cotten, Eclectica Magazine, Acoustic Guitar Magazine
* Elizabeth Cotten
* Elizabeth Cotten Freight Train
* "Mike Seeger" collection
* North Carolina Highway Marker for Elizabeth Cotten 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բլյուզ կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բլյուզ երաժիշտներ
Օլեգ Վասիլև

**Օլեգ Ֆեոդորովիչ Վասիլև** (, օգոստոսի 1, 1925, Մոսկվա, ԽՍՀՄ - մարտի 7, 2017, Նովոսիբիրսկ, ՌԴ), խորհրդային, ռուս գիտնական կիրառական հիդրոդինամիկայի և հիդրավլիկայի բնագավառում, Ռուսաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994, ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի թղթակից անդամ՝ 1970 թվականից), ՌԴ ԳԱ խորհրդական։

## Կենսագրություն
Օլեգ Վասիլևը ծնվել է 1925 թվականի օգոստոսի 1-ին Մոսկվայում։ 1948 թվականին ավարտել է Մոսկվայի հիդրոմելիորացիայի ինստիտուտը։ 1948-1959 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի ճարտարագիտաշինարարական ինստիտուտում։ 1951 թվականից՝ տեխնիկական գիտությունների թեկնածու։

Պելագեա Կոչինայից հրավեր է ստացել աշխատելու ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Սիբիրի բաժանմունքում և 1959 թվականի ապրիլի 1-ից աշխատանքի է անցնում ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրի հիդրոդինամիկայի ինստիտուտում որպես կիրառական հիդրոդինամիկայի լաբորատորիայի ղեկավար։ 1960 թվականից՝ տեխնիկական գիտությունների դոկտոր։

1970 թվականին ընտրվում է ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ, իսկ 1994 թվականից ՌԴ ԳԱ ակադեմիկոս։

1985 թվականին հիմնադրում է Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Սիբիրի բաժանմունքի ջրային և էկոլոգիական խնդիրների ինստիտուտը և դառնում առաջին տնօրենը (1987-1995)։ 1995 թվականից՝ ՌԴ ԳԱ խորհրդական։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան (մարտի 11, 1985)
* «Պատվո նշան» շքանշան (1967, 1975)
* Հայրենիքն մատուցած ծառայությունների համար 4-րդ աստիճանի շքանշան (1997)
* «Քաջության համար մեդալ» (1943)

## Աշխատություններ
* Основы механики винтовых и циркуляционных потоков, М. — Л., 1957.
* О газотермодинамическом расчёте потоков в простых и сложных трубопроводах, «Изв. Сибирского отделения АН СССР». Серия технических наук, 1968, № 13, в. 3 (совм. с А. Ф. Воеводиным).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Васильев Олег Федорович
* Васильев Олег Федорович

Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս գեոֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գեոֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հիդրոֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Սոմի ճակատամարտ

**Սոմի ճակատամարտ**,  (,  , ),  Առաջին Համաշխարհային պատերազմում Միացյալ թագավորության և Ֆրանսիայի Հանրապետության բանակների և Գերմանական կայսրության միջև։ Տեղի է ունեցել 1916 թվականի հուլիսի 1-ից նոյեմբերի 18-ը Սոմ գետի երկու ափերին։ Սոմի ճակատամարտը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ամենախոշոր ճակատամարտերից մեկն է, որի ժամանակ զոհվել և վիրավորվել են ավելի քան 1 000 000 մարդ, որը դարձնում է այն ամենաարյունալի ճակատամարտերից մեկը մարդկության պատմության ընթացքում։
Ֆրանս-բրիտանական բանակի հարձակումը պլանավորվել էր Շանտիի միջդաշինքային կոնֆերանսին 1915 թվականի դեկտեմբերին։ Դաշնակիցները պայմանավորվեցին 1916 թվականի ամռանը ֆրանսիական, ռուսական, բրիտանական և իտալական բանակների ընդդեմ Կենտրոնական ուժերի ժամանակի և թիրախների առումով կոորդինացված հարձակման մասին։ Հարձակման ընթացքում կարևոր դեր էր կատարում բրիտանական կորպուսի ստորաբաժանումները իսկ հարավային մասում հարձակումը իրականացնում էին ֆրանսիացիները։ 
Ճակատամարտը ցույց տվեց ռազմաօդային ուժերի կարևորությունը։ Աշխարհում առաջին անգամ Սոմի ճակատամարտում կիրառվեցին հրասայլեր (տանկեր)։ Չնայած դրանց տեխնիկական և կիրառման տակտիկական թերությունների, արդյունքը տպավորիչ էր և ցույց տվեց այդ տեսակի զենքի արդյունավետությունը։
Գերմանական պաշտպանությունը 35 կմ երկարությամբ և 10 կմ խորությամբ ճզմվեց։ Գերմանացիները ստիպված եղան ստեղծել պաշտպանության նոր գիծ։ Ստրատեգիական առաջնորդությունը Կենտրոնական ուժերից ամբողջությամբ անցավ Անտանտին։ Գերմանիայի կորուստները Սոմ գետի վրա բարոյահոգեբանական և ռազմավարական մեծ անդրադարձ ունեցավ գերմանական բանակի վրա և Գերմանական կառավարության համար բացասական քաղաքական ազդեցության պատճառ դարձավ։

## Արտաքին հղումներ
* Սոմի ճակատամարտի անիմացիոն քարտեզ
* Սարսափի 141 օրեր 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:1916 հակամարտություններ
Հելեն Սոմերս

**Հելեն Սոմերս** (, մարտի 29, 1932, Վուդբարի Հեյթս, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - մարտի 7, 2017, Փալմ Բիչ Գարդենս, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Հելեն Սոմերսը 1972-2009 թվականներին եղել է Վաշինգտոնի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ։ Որպես դեմոկրատ ներկայացնում էր 36-րդ շրջանը։ Թոշակի անցնելու պահին նահանգի ամենաերկար ծառայած օրենսդիրն էր։

Ծնվել է Վուդբարի Հեյթսում և սովորել Վաշինգտոնի համալսարանում, այնուհետև Հարվարդի համալսարանում։

Մահացել է 2017 թվականի մարտի 7-ին Ֆլորիդայի Փալմ Բիչ Գարդենս քաղաքում՝ 84 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
NGC 9

**NGC 9**, գալակտիկա Պեգաս համաստեղությունում։

Այս օբյեկտը մտնում է «Նոր ընդհանուր կատալոգի» բնօրինակ հրատարակության մեջ ներառվածների թվում։

Գալակտիկան հայտնաբերել է ռուս նշանավոր աստղագետ Օտտո Վիլհելմ ֆոն Շթրուվը։ 

Այն երկրից դիտվում է, որպես անփայլ և կլորավուն օբյեկտ։ Գալակտիկայի մակերեսը դիտարկելու համար անհրաժեշտ է կիրառել առնվազն 12 դյույմանոց աստղադիտակ։

## Տես նաև
* Նոր ընդհանուր կատալոգ
* Պեգաս (համաստեղություն)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկատվություն անգլերենով և ֆրանսերենով բնօրինակ «Նոր ընդհանուր կատալոգից»
* Տեղեկատվություն Նոր ընդհանուր կատալոգի վերանայված տարբերակից
* SIMBAD
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* GC-ին նվիրված հրատարակությունների ցանկ }

Կատեգորիա:Նոր ընդհանուր կատալոգի օբյեկտներ
Կատեգորիա:Պարուրաձև գալակտիկաներ
Կատեգորիա:Պեգասի համաստեղության գալակտիկաներ
Սահմանադրականություն

**Սահմանադրականություն**, գաղափարների, վերաբերմունքի և վարքագծի համալիր, համաձայն որի կառավարության իշխանությունը ծագում է և սահմանափակված է հիմնական օրենքից։

Քաղաքական կազմակերպությունները սահմանադրական են այնքան, որքան նրանք «ունեն իշխանության վերահսկողության ինստիտուցիոնալիզացված մեխանիզմներ քաղաքացիների շահերը և ազատությունները պաշտպանելու համար, այդ թվում նաև նրանց, որոնք փոքրամասնություն են կազմում»։ Ինչպես նկարագրում է քաղաքագետ և սահմանադրագետ Դեյվիդ Ֆելմանը

## Գրականություն
* Գագիկ Հարությունյան // Նոր հազարամյակի սահմանադրականությունը. Իրականության պարադիգմաները և մարտահրավերները։ Երևան, «Նժար», 2013, 526 էջ։

## Արտաքին հղումներ
* Philip P. Wiener, ed., "Dictionary of the History of Ideas: Studies of Selected Pivotal Ideas" , (David Fellman, "Constitutionalism"), vol 1, pp.&nbsp;485, 491–92 (1973–74).
* National Humanities Institute 
* MJC Vile *[http://oll.libertyfund.org/Home3/Book.php?recordID=0024 Constitutionalism and the Separation of Powers] * (1967, Indianapolis: Liberty Fund, 1998) Second edition.
* "Economics and the Rule of Law" *[[The Economist]]* (2008-03-13).
* Middle East Constitutional Forum
* The Social and Political Foundations of Constitutions  Foundation for Law, Justice and Society programme

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Իրավունքի տեսություններ
Կատեգորիա:Իրավունք
Ֆերդինանդ Գասպարյան

**Ֆերդինանդ Վազգենի Գասպարյան** (), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1995),  պրոֆեսոր (2001)։

## Կենսագրություն
Ֆերդինանդ Գասպարյանը ծնվել է 1950 թվականին Երևանում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի կիբեռնետիկայի ֆակուլտետը։ 1974-1978 թվականներին սովորել է ՀՀ ԳԱԱ ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1972-1978 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտում, 1978 թվականից աշխատում է Երևանի պետական համալսարանում, 1997-2000 թվականներին եղել է  ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, 2003 թվականից դասախոսում է ՀՊՃՀ-ում, 2003-2006 թվականներին՝ Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանում։

Աշխատանքները վերաբերում են կիսահաղորդիչներում և դրանցից պատրաստված ենթակարմիր, տեսանելի և գերմանուշակագույն տիրույթի կիսահաղորդչային ֆոտոընդունիչներում, արեգակնային մարտկոցներում և ինժեկցիոն կառուցվածքներում ընթացող ֆիզիկական երևույթների տեսական ուսումնասիրությանը։  Վերջին տարիներին զբաղվում է նանոչափային համակարգերում ընթացող էլեկտրաֆիզիկական երևույթների հետազոտմամբ։ Հեղինակ է ուսումնական ձեռնարկների։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* «Լավագույն երիտասարդ գիտնական» մրցանակ, 1975
* «Լավագույն տեսական աշխատանք» մրցանակ, 1977
* ՀՀ ԳԱԱ շնորհակալագիր «Կիսահաղորդչային միկրո- և նանոէլեկտրոնիկա» միջազգային գիտաժողովների կազմակերպման համար, 2006
* ԵՊՀ ոսկե մեդալ «Ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետի 35-ամյակի կապակցությամբ, 2010

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Լազուրե պատուհան

**Լազուրե պատուհան** (), կրաքարային ծովաժայռ, որն ունեցել է 28 մետր բարձրություն։ Ունի կամարի տեսք։ 1998 թվականին VII, VIII, IX, X չափանիշների հիման վրա ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։ Ծովաժայռը գտնվել է Մալթայի Գոցո կղզու արևմտյան մասում՝ Միջերկրական ծովի ափին։ Ծովաժայռի մոտ է գտնվում Գոցո ներքին ծովը և Լազուրե ափը (): Համարվել է Մալթայի տեսարժան վայրերից մեկը։ Այն նախընտրելի վայր է եղել հատկապես դայվինգի սիրահարների համար։

2017 թվականի մարտի 8-ին տեղական ժամանակով ժամը 9:40-ին Մալթայի ափերի մոտ տեղի ունեցած ուժեղ փոթորկի արդյունքում կամարը և ծովաժայռն ամբողջությամբ փլուզվել են՝ թափվելով Միջերկրական ծովի մեջ։ Որպես փլուզման պատճառ նշվել է քարաժայռի բնական էրոզիան։

## Ֆիլմերում
Լազուրե պատուհանը հայտնվել է 1981 թվականին նկարահանված 104 րոպեանոց «Տիտանների կռիվը» և 2002 թվականին նկարահանված «Կոմս Մոնտե Քրիստո» ֆիլմերում։ Լազուրե պատուհանի մոտ է 1997 թվականին նկարահանվել «Ոդիսևս» կարճամետրաժ հեռուստասերիալը, որը նկարահանել է Անդրեյ Կոնչալովսկին, ինչպես նաև ֆենտեզի ժանրի «Գահերու Խաղ» հեռուստասերիալը։ Վերջինիս նկարահանումները էկոլոգիական վնասներ են հասցրել ծովաժայռի հարակից տարածքներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Մալթայում
Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան

**Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան** (), արվեստի թանգարան Ֆիլադելֆիայում։ Ի սկզբանե ստեղծվել է 1876 թվականին 1876 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսի համար։ Թանգարանի գլխավոր շենքի կառուցումն ավարտվել է 1928 թվականին Ֆիլադելֆիայի Բենջամին Ֆրանկլին ծառուղու Ֆեյրմաունթ բլրում։ Թանգարանի կառավարման ներքո է գտնվում եվրոպական, ամերիկյան, ասիական շուրջ 240000 ցուցանմուշներ։ Թանգարանում ներկայացված են քանդակներ, գեղանկարներ, տպագրություն, գծանկարներ, լուսանկարներ, զենք ու զրահ և կիրառական արվեստի նմուշներ։ 2015 թվականին թանգարանն ունեցել է մոտ 751797 այցելու, ինչը 17%-ով գերազանցել է նախորդ տարվա ցուցանիշը, և թանգարանը դասակարգել ամենաշատ ալցելուներ ունեցող թանգարանների շարքում։ Տարածքի առումով թանգարանը համարվում է աշխարհի ամենամեծ թանգարաններից մեկը։

Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանը կառավարում է նաև մի շարք կից կառույցների, այդ թվում՝ Բենջամին Ֆրանկլին ծառուղում տեղակայված Ռոդենի թանգարանը և թանգարանի գլխավոր շենքից հարավ գտնվող Պերելման կառույցը, որը բացվել է 2007 թվականին, հավաքածուն ներառում է 150000 նմուշ, շուրջ 30000 կոստյումներ և տեքստիլ նմուշներ, 1000 ժամանակակից արվեստի նմուշներ, այդ թվում՝ կահույք, կերամիկա, ապակե աշխատանքներ։ Թանագարանի կառավարման ներքո են գտնվում նաև Ֆեյրմաունթ զբոսայգում տեղակայված Mount Pleasant և  Սեդար Գրով կառույցները։ Թանգարանը և նրա կից կառույցները Ֆիլադելֆիայի քաղաքապետարանի սեփականությունն են և գրանցված են որպես շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն։

2016 թվականին թանգարանի մուտքի տոմսի արժեքը կազմել է $20, որով այցելուն երկու անընդմեջ օրերի ընթացքում կարող է հաճախել նաև թանգարանի կից կառույցներ։ Թանգարանը փակ է երկուշաբթի օրերին։ Յուրաքանչյուր տարի թանգարանը կազմակերպում է հատուկ ցուցահանդեսներ, շրջիկ ցուցահանդեսներ է կազմակերպում այլ թանգարանների հետ ԱՄՆ-ում և աշխարհում։ Հատուկ ցուցադրությունների համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ մուտքի տոմս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Google Art Project, Philadelphia Museum of Art, 209 Artworks by 162 Artists
* Listing at Philadelphia Architects and Buildings
* Aerial video impression of the building

Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1876 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1876 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1926 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Մաքս Մառա

**Մաքս Մառա**, իտալական նորաձևության կազմակերպություն։ Այն պատրաստում է պրեդ-ա-պորտե հագուստ։ Հայտնաբերվել է 1951 թվականին Աչիլ Մառամոտիի (հունվարի 7, 1927 - հունվարի 12 2005) կողմից։ Արդեն 2008 թվականին ընկերությունն ուներ 2,254 խանութ շուրջ 90 երկրներում։ Հովանավորում է «Մաքս Մառա կանացի արվեստի մրցանակ» մրցանակաբաշխությունը։

## Պատմություն
Աչիլ Մառամոտին սկսել է դիզայնավորել բարձրակարգ զգեստներ 1947 թվականից սկսած և չորս տարի անց ստեղծեց *Մաքս Մառան*։ *Մառա*ն պարունակում է իր ազգանվան սկիզբը, իսկ *Մաքս*ը վերցված է Քաունթ Մաքսից, ով տեղական կերպար էր՝ միշտ նորաձև հագնված։ Ընկերությունը ընտանեկան կառավարության տակ է և նրանք ցանկանում են պահպանել իրենց ապագա նախագծերը գաղտնի։

## Բրենդներ
Մաքս Մառան ունի 35 պիտակ, սակայն կանացի բաժինը մնում է բրենդի կորիզը։ Այլ պիտակներից են «Sportmax», «Sportmax Code», «Weekend Max Mara», «Marella», «Pennyblack», «iBlues», «Max & Co» և Մարինա Ռինալդին։ Վերջինս՝ ստեղծված 1980 թվականին, անվանակոչված է Աչիլ Մառամոտիի տատիկի անունով։

2013 թվականի հուլիսի 17-ին Ջենիֆեր Գարները դարձավ առաջին հայտնի անձև, ով գովազդեց ապրանքանիշը։

2013 թվականից սկսած բրենդը սկսեց հայտնվել Vogue, Harper's Bazaar, Elle, W, InStyle, The New York Times և International Herald Tribune ամսագրերի էջերում։

## Ընտանիք
Աչիլ Մառամոտին ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 7-ին Իտալիայի Ռեգգիո էմլիլա քաղաքում։ Իր կրթությունը ստացել է Հռոմում՝ Պարմայի համալսարանի իրավունքի ֆակուլտետում։ Ըստ Ֆորբս ամսագրի 2005 թվականի ամենահարուստ մարդկանց ցանկի տվյալների Մառամոտին ամենահարուստների շարքում էր՝ ունենալով շուրջ 2.1 միլիարդ ամերիկյան դոլար։ Նա արվեստի մեծ հովանավոր էր, ով շատ էր սիրում էքսպրեսիոնիզմը։ Ինչպես նաև ունեցել է մեծ ներդրում իտալական բանկում։

Մահացել է Ալբինեայում՝ 2005 թվականի հունվարի 12-ին։ Մառամոտիի երկու զավակներն ու աղջիկը՝ Լուիջին, Իգնազիոն և Լյուդովիկան հետևեցին հոր ճանապարհը և շարունակեցին բիզնեսը։ Լուիջի Մառամոտին կազմակերպության նախագահն է։

Մահից հետո՝ համաձայն Մառամոտիի կտակի Եվրոպայից Ամերիկա տեղափոխվեց մեծ և կարևոր ժամանակակից արվեստի հավաքածու, որը հանրությանը տրվեց ազատ օգտագործման։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ****

Կատեգորիա:Նորաձևություն
Կասըմալի Բայալինով

**Բայալինով Կասըմալի** (), ղրղըզ խորհրդային գրող։

## Ստեղծագործություններ
«Աջար» (1928 թվական) վիպակում նկարագրել է կանանց ճակատագիրը 1916 թվականի միջինասիական ապստամբության օրերին։ Այն կիրգիզական արձակի առաջին ռեալիստական երկն է։ Գրել է պատմվածքներ՝ նվիրված Կիրգիզիայի նորաստեղծ կյանքին («Մուրատ», «Երջանիկ ձիապահը» և այլն)։ Կոլտնտեսային կյանքն են պատկերում «Երջանկություն» (1947 թվական), «Իսիկ Կուլի ափերին» (1947 թվական) վիպակները։ «Կուրմանի հովիտը» (1958 թվական) վիպակում հեղինակը նորից անդրադարձել է 1916 թվականի միջինասիական ապստամբությանը։ «Եղբայրություն» (1962 թվական) վեպը պատմում է ժողովուրդների բարեկամության մասին։

## Արտաքին հղումներ
* Баялинов Касымалы

## Գրականություն
* Encyklopedia PWN, Tom 1, Warszawa 1991, s. 151.

Կատեգորիա:1902 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 15 ծնունդներ
Միհրաբ

[thumb|Միհրաբը [Կահիրեի մզկիթներից մեկում]]

**Միհրաբ ** (), աղոթքի համար առանձնացված որմնախորշ, որը կառուցվում է մզկիթի քիբլայի (Մեքքայի ուղղությունը ցույց տվող) պատում։ Միհրաբների չափսերը տարբեր են լինում։ Ներքին հատվածը սովորաբար նկարազարդվում է։ Միհրաբը առաջին անգամ կառուցվել է Օմայանների ժառանագության ներկայացուցիչ արաքայազն Ալ֊Վալիդի ժամանակ։ Այդ ժամանակահատվածում կառուցվում են Մեդինայի, Երուսաղեմի և Դամասկոսի մզկիթները։ Միհրաբի ձևը փոխառնված է ղպտիների եկեղեցիներում գտնվող խորաններից։ Միհրաբները պատկերվում են նաև աղոթքի համար նախատեսված գորգերի վրա։ Աղոթքի ժամանակ գորգը տեղակայվում է այնպես, որպեսզի պատկերված միհրաբը ցույց տա Մեքքայի ուղղությամբ:՚

## Ծագումնաբանություն

Արաբերենում «միհրաբ» գոյականը նշանակում է «պատերազմի թատերաբեմ» կամ «ռազմադաշտ»։ «Միհրաբ» բառը սկիզբ է առնում արաբերեն ḥariba բայից, որը թարգմանվում է որպես «զայրածած լինել»։ Այլ տեղեր այն նշանակում է «կռվել» և «պատերազմ վարել»։ Որոշ մեկնաբանների կարծիքով այն նկարագրում է մարդու ներքին պայքարը իր էության չարորակ կողմերի դեմ։

## Պատկերասրահ



Mihrab2GrandeMosqueKairouan.jpg|Ուկբա մզկիթի միհրաբը, Թունիս, իր նախնական տեսքով պահպանվել է 9-րդ դարից
Mihrab, Umayyad Mosque.jpg|Դամասկոսի Օմայանների մզկթիթի միհրաբը
Haga Sofia RB5.jpg|Այա Սոֆիա մզկիթի միհրաբը, Ստամբուլ, Թուրքիա
Bou Inania Madrasa.jpg|alt=|Բու Ինանիա մեդրեսեյի միհրաբը, Ֆես, Մարոկկո 
Jameh Mosque, Yazd.jpg|Միհրաբը Յազդի Ժամ մզկիթում, Իրան
Palestine-2013(2)-Jerusalem-Temple Mount-Dome of the Chain-Mihrab.jpg|Շղթայի գմբեթի միհրաբը, Երուսաղեմ
Mezquita de Cordoba Mihrab.jpg |Մեսկիտայի միհրաբը, Կորդովա, Իսպանիա
Qila-i-Kuhna mosque.jpg|Հին Բերդ մզկիթի միհրաբը, Դելի, Հնդկաստան



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլամական ճարտարապետության տարրեր
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Իսլամական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ
Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի (Պոզդնեևկա)

**[[Միքայել Հրեշտակապետ]] եկեղեցի** (), ուղղափառ եկեղեցի ՌԴ Ռոստովի մարզի Պոզդնեևկա գյուղում։ Ենթարկվում է Շախտիի և Միլլերովոյի թեմին, Միլլերովոյի գործակալությանը։

## Պատմություն
Առաջին փայտե եկեղեցին (Նիկոլաևյան) գյուղում կառուցվել է 1792 թվականին գեներալ-մայոր Իոսիֆ Պոզդնեևի հոգաբարձությամբ։ Ծխական հոգաբարձությունը բացվել է 1873 թվականին։ Եկեղեցական-ծխական դպրոցը բացվել է 1886 թվականի փետրվարի 6-ին։

Նոր՝ քարե եկեղեցին կառուցվել է հավատացյալների միջոցներով 1890 թվականին՝ Երուսաղեմի տաճարի օրինակով։ Եկեղեցու շենքը և զանգակատունը աղյուսե են` քարե բարձր հիմքով և պատված են երկաթով։ Եկեղեցուն կից կային փայտե պահակատնակ, վայրի քարից պատրաստված եկեղեցական ցանկապատ։ Հին փայտե եկեղեցում ժամերգությունները վարվել են մինչև 1890 թվականի հոկտեմբերի 31-ը։ Այն գոյատևել է մինչև XX դարի կեսերը, երբ ավերվել է շինարարական տեխնիկայով։

Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցին ականատես է եղել 1920 թվականի Դոնի կազակական ապստամբությանը, երբ վերջին փրկված ուղղափառ կազակները կռիվ են տվել Կարմիր բանակի հետ հենց այս տաճարում։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում տաճարը կողոպտվել է, նրա շենքն օգտագործվել է որպես պահեստային տարածություն։

Ներկայումս այս գեղեցիկ և յուրօրինակ տաճարը վերականգնվում է։ Վանահայրը աբեղա Սիմոնն է (Մորոզով)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Позднеевка. Церковь Михаила Архангела.
* Слободы Нижне-Ольховой Поздеевой Архангельская церковь
* 90 лет исполнилось старейшему прихожанину храма Архангела Михаила слободы Позднеевка Миллеровского благочиния 
* В день празднования Собора Архистратига Михаила, престольный праздник храма отмечают жители слободы Позднеевка

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի եկեղեցիներ
Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Միքայել Հրեշտակապետ** անվանումով հայտնի են հետևյալ եկեղեցիները.

* Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի (Կամենոլոմնի)
* Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի (Պոզդնեևկա)
Գրիգոր Մելիքսեթյան

**Գրիգոր Վաչեի Մելիքսեթյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, հայկական «Գանձասար» (Կապան) ակումբի դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա
Գրիգոր Մելիքսեթյանը «Փյունիկ» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ 2008 թվականից նա եղել է Երևանի ակումբի գլխավոր դարպասապահ։ Հայաստանի առաջնությանը Մելիքսեթյանը մասնակցել է 2007 թվականից։ 2008 թվականի մրցաշրջանից հետո նա ճանաչվել է ամենահուսալի դարպասապահ։ 2009 թվականի մրցաշրջանի ընթացքում հանդես է եկել հաստատուն կերպով, միայն երբեմն «Փյունիկի» գլխավոր մարզիչ Վարդան Մինասյանը դաշտ է դուրս բերել Էդվարդ Հովհաննիսյանին։ Սակայն մրցաշրջանի վերջնամասում Հովհաննիսյանը ցույց է տվել հասուն խաղ և ավելի լավ է պաշտպանել դարպասը։ Այսպիսով Մելիքսեթյանը ստիպված է առաջին դարպասապահի տեղը զիջել նրան։

Փոխարինողի դերը Մելիքսեթյանը դուր չեկավ, և 2010 թվականի սկզբին նա սկսեց նոր ակումբ փնտրել։ Մելիքսեթյանը մտադիր էր պայմանագիր կնքել իրանական «Դամաշ» ակումբի հետ։ Այնուամենայնիվ իր մարզավիճակը չկորցնելու համար Մելիքսեթյանը մարզումների է մասնակցում Դիլիջանի «Իմպուլսի» կազմում։ Փետրվարին նա պայմանագիր է կնքել «Իմպուլսի» հետ, որը տարվա սկզբին արդեն ձեռք էր բերել բարձր որակավորում ունեցող երկու դարպասապահների՝ Ֆելիքս Հակոբյանին և Արամայիս Ազիզյանին։ «Իմպուլսի» կազմում առաջին պաշտոնական խաղն անցկացրել է 2010 թվականի մարտի 23-ին երկրի գավաթի խաղարկության շրջանակներում «Փյունիկի» դեմ, որում թիմը պարտվել է 0:1 հաշվով։ «Իմպուլսում» տիրող մեծ մրցակցության պատճառով ստիպված է եղել նոր ակումբ փնտրել։

Արդյունքում ամառային տրանսֆերային պատուհանի ժամանակ տեղափոխվել է Կապանի «Գանձասար»։ Սակայն չմասնակցելով ոչ մի խաղի՝ նա մեկնում է Իրան, որտեղ պայմանագիր է կնքում «Մես» ակումբի հետ։ Հաջորդ մրցաշրջանը Մելիքսեթյանն սկսել է իրանական «Պայկանում»։

2013 թվականին վերադարձել է Հայաստան և խաղացել «Արարատում»։ 2014 թվականի հուլիսից խաղացել է Կապանի «Գանձասարում»։

## Կարիերան հավաքականում
Հանդես է եկել Հայաստանի երիտասարդական հավաքականում և մասնակցել 7 հանդիպման։

2012 թվականի հունվարին Մելիքսեթյանը հրավիրվել է Հայաստանի հավաքական՝ մասնակցելու փետրվարյան ընկերական խաղերին Կիպրոսում։ Փետրվարի 28-ին կատարել է իր նորամուտը Հայաստանի հավաքականում՝ մասնակցելով Սերբիայի դեմ խաղին, որում Հայաստանը պարտվել է (0:2)։

**Ընդհանուր՝ 1 խաղ/ -2 գոլ, 0 հաղթանակ, 0 ոչ-ոքի, 1 պարտություն**

*(ըստ 2012 թվականի փետրվարի 28-ի տվյալների)*

## Ձեռքբերումներ
*  **«Փյունիկ»**
* *Թիմային*՝
** Հայաստանի չեմպիոն – 2007, 2008, 2009
** Հայաստանի գավաթի դափնեկիր – 2009
** Հայաստանի սուպերգավաթակիր – 2007, 2008
** Հայաստանի գավաթի սուպերգավաթակիր – 2009
* *անհատական*՝
** ամենահուսալի դարպասապահ – 2008

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը armfootball.tripod.com կայքում 

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Բանկիվյան հավ

**Բանկիվյան հավ**, թփուտային կարմիր հավ (callus gallus), փասիանների ընտանիքի կատարավորների ցեղի վայրի թռչուն։ Ըստ Չ․ Դարվինի բանկիվյան հավը ընտանի հավերի նախահայրն է։

## Արտաքին տեսք
Ոչ մեծ թռչուն է (աքաղաղները կշռում են 900–1250 գ, հավերը՝ 500–750 գ)։ Հավերն ածում են 8–12 ձու։thumb|left| ''Gallus gallus''
Աքաղաղների մեջքի փետուրները կարմրա-ոսկեգույն են, որովայնի կողմից՝ սև, հավերը՝ գորշավուն։ Գիշերում և հանգստանում է ծառերի վրա։ Բնադրում է գետնի վրա։ Սնվում է սերմերով, պտուղներով և մանր անողնաշարավորներով։ Վայրի բանկիվյան հավը դյուրությամբ ընտելացվում է։ Ընտելացվել է Հնդկաստանում, մեր թվարկությունից 3000 տարի առաջ։ Եվրոպա է թափանցել հավանաբար Իրանի և Հայաստանի վրայով։

## Տարածում
Բանկիվյան հավ և աքաղաղը տարածված է Հյուսիսային և Արևելյան Հնդստան (Հայոց ձորի գավառ)ի, Հարավ–Արևելյան Չինաստանի, Հնդկաչինի, Մալայան կղզեխմբի կղզիների ջունգլիներում։ Հավանական է, որ մարդկանց կողմից ներմուծվել են Ֆիլիպիններ, Նոր Գվինեա, Ընկերության կղզիներ, Պոլինեզիա, Ֆիջի, և այլ տեղեր, որտեղ ավելի ուշ վայրենացան։

## Տես նաև
* Հավ
* Աքաղաղ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* ''Gallus gallus''  в Иллюстрированной энциклопедии животных «Филин»  (Ուկրաինա)

Կատեգորիա:ԲՊՄՄ կարմիր ցանկի քիչ մտահոգող տեսակներ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Սլավկո Բրեզոսկի

**Սլավկո Բրեզոսկի** (, ), մակեդոնացի ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Սլավկո Բրեզոսկին ծնվել է 1922 թվականի հունիսի 10-ին Գալիչնիկում։ 1950 թվականին ավարտել է Բելգրադի Տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի ճարտարապետական ֆակուլտետը (պրոֆեսոր Միլան Զլոկովիկի դասարանը)։ 1969-1987 թվականներին աշխատել է որպես պրոֆեսոր ճարտարապետության ֆակուլտետի հանրային շենքերի նախագծման ամբիոնում։

Նախագծել և կառուցել է սոցիալիստական Հարավսլավիայի մի շարք ժամանակակից շենքեր։ Նախագծել է Սկոպյեի Սուրբ Կլիմենտ Օքրիդացու եկեղեցին։ 1961 թվականին նախագծել է Բրազիլիայում Հարավսլավիայի դեսպանատունը։ Շենքեր է նախագծել նաև Բրազիլիայում և Լիբիայում։

1963 թվականի Սկոպյեի երկրաշարժից հետո քաղաքը նախագծելիս նրա վրա մեծապես ազդել են բրազիլացի և ճապոնացի ճարտարապետներ Օսկար Նիմեյերը և Կենձո Տանգեն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Iglesia de San Clemente, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 01.JPG|Սկոպիեի Սուրբ Կլիմենտ Օքրիդացու եկեղեցին
Պատկեր:Skopje - documenta (14).jpg|Եկեղեցու մուտքը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հարավսլավացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Մակեդոնացի ճարտարապետներ
Ռոնալդ Դրևեր

**Ռոնալդ Ուիլյամ Փրեսթ Դրևեր** (, ), շոտլանդացի ֆիզիկոս, մասնագիտացել է լազերի բնագավառում։

LIGO աստղադիտարանի հիմնադիրներից մեկը, որն զբաղվում է գրավիտացիոն ալիքների գրանցմամբ։ Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի էմերիտ պրոֆեսոր։

Ռոնալդ Դրևերը լազերի կայունացման Փաունդ-Դրևեր-Հոլ տեխնիկայի ստեղծողներից մեկն է։ Այս տեխնիկան կարևոր դեր խաղաց 2015 թվականի սեպտեմբերին գրավիտացիոն ալիքների առաջին հայտնաբերման մեջ։

Դրևերը մահացել է 2017 թվականի մարտի 7-ին 85 տարեկան հասակում։

## Մրցանակներ և պարգևներ
2002 թվականից Արվեստների և գիտության ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։

2016 թվականի մայիսին Քիփ Թորնի և Ռայներ Վայսի հետ ստացել է Հիմնարար ֆիզիկայի հատուկ մրցանակ, Գրուբերի, Շաոյի, Կավլիի մրցանակներ՝ գրավիտացիոն ալիքների գրանցման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (Օլխովչիկ)

**Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի** (), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Չերտկովսկի շրջանի Օլխովչիկ գյուղում։ Ենթարկվում է Շախտիի և Միլլերովոյի թեմի Չերտկովո-Կալիտվայի գործակալությանը։ Կառուցվել է 1873 թվականին։

## Պատմություն
Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցին Օլխովչիկ գյուղում կառուցվել և օծվել է 1873 թվականին՝ տեղի բնակիչների ակտիվ մասնակցությամբ։ Հավատացյալների գումարով 1888 թվականին եկեղեցուն կից կառուցվել է երկու դասարանով եկեղեցական-ծխական դպրոց, որտեղ արդեն 1912 թվականին սովորում էր հարյուրից ավելի երեխա (թեպետ ուսումը վճարովի էր)։ Տաճարի շենքն աղյուսե էր, տանիքը ծածկված էր երկաթով, զանգակատուն չուներ։ Մինչև հեղափոխությունն այստեղ երգել է եկեղեցական երգչախումբը։

1926 թվականին, խորհրդային իշխանությունների կողմից Եկեղեցու դեմ հետապնդումների ժամանակ, Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցին փակվեց։ 1942 թվականին նախկին ծխականները դիմեցին իշխանություններին՝ խնդրելով վերաբացել եկեղեցին, սակայն մերժում ստացան այն հիմնավորմամբ, որ եկեղեցին այդ ժամանակ օգտագործվում էր որպես հացահատկի շտեմարան, ինչը, սակայն, շենքը փրկեց ոչնչացումից։

Ներկայումս եկեղեցին կրկին գործում է։ 2015 թվականի դրությամբ այնտեղ տարվել են շենքի վերականգնման աշխատանքներ։

*Եկեղեցու հասցեն`* Ռոստովի մարզ, Չերտկովսկի շրջան, Օլխովչիկ գյուղ, Կոմսոմոլսկայա փողոց, 2ա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր
Դմիտրի Մեժևիչ

**Դմիտրի Եվգենևիչ Մեժևիչ** (, ), ռուս դերասան, հեղինակ-կատարող։

## Կենսագրություն
Դմիտրի Մեժևիչը ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է տպարանում։ Երկու տարի անց ընդունվել է Գեղարվեստաթատերական տեխնիկական ուսումնարան, որն ավարտել է 1964 թվականին՝ ստանալով «բեմի սարքավորում» որակավորումը։ Այնուհետև ընդունվել է Շչուկինի ուսումնարանի դերասանական ֆակուլտետը։

Ուսումնարանն ավարտելուց հետո Դմիտրիին հրավիրում են աշխատելու Տագանկայի թատրոն։ 1968-2011 թվականներին այս թատրոնի առաջատար դերասաններից մեկն էր, խաղացել է «Բարի մարդը Սեզուանից», «Տարտյուֆ», «Համլետ» և այլ ներկայացումներում։ 2011 թվականին Մեժևիչը Տագանկայի թատրոնի տնօրենի և գեղարվեստական ղեկավարի՝ Յուրի Լյուբիմովի հետ հեռացել է այնտեղից։

1962 թվականից Դմիտրի Մեժևիչը երգեր է գրել և կատարել դրանք։ Համագործակցել է Ալեքսանդր Գալիչի, Վլադիմիր Վիսոցկու հետ։ Նրան է նվիրված Բուլատ Օկուջավայի «Անձրևներ են, և ամառը հալչում է» երգը։

Մահացել է 2017 թվականի մարտի 8-ին։

## Դերերը թատրոնում

## Դերերը կինոյում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դմիտրի Մեժևիչի մասին Տագանկայի թատրոնի կայքում
* Դմիտրի Մեժևիչի մասին kino-teatr.ru կայքում

Կատեգորիա:Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Տագանկայի թատրոնի դերասաններ
Վասիլի Դյակով

**Վասիլի Աբրամովիչ Դյակով** (, հունվարի 6 1883 - անհայտ կորել է 1945 թ.),  Դոնի զինված ուժերի հրամանատար, գեներալ-մայոր։

## Կյանքը Ռուսաստանում
Կրթությունը ստացել է Դոնի կադետային կորպուսում և Նիկոլաևյան հեծելազորի ուսումնարանում։ 1905 թվականին ընդունվել է կայսերական գվարդիայի կազակների գունդ, որի կազմում ծառայել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

1918 թվականի հունվարի 2-ին գլխավորել է գունդը Դոն վերադառնալուց հետո։ 1918 թվականի հունվարի 15-ին Դյակովը և գնդի մի քանի այլ սպաներ ձերբակալվում են բոլշևիկների կողմից։ Ձերբակալությունից երկու ամիս անց նրանց տեղափոխում են Նովոչերկասյան բանտ։ Հետագայում ազատ են արձակվել բոլշևիկ Մ.Մ. Սմիրնովի կողմից և գնդի կազմում մասնակցել Նովոչերկասկի ազատագրմանը հեղափոխականներից։

1919 թվականի փետրվարին մեկնել է ռազմաճակատ, որտեղ կասեցրել է 8-րդ կարմիր բանակի ճեղքումը Բելայա Կալիտվա կայարանի մոտ։ Նույն թվականի ապրիլի 6-ին ստացել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում և նշանակվել գվարդիական բրիգադի հրամանատարի պաշտոնում։ 1919 թվականի հոկտեմբերի 24-ին նշանակվել է Դոնի 1-ին դիվիզիայի հրամանատարի պաշտոնում, որի կազմում մասնակցել է Ռուսաստանի հարավի զինված ուժերի բոլոր մարտերին մինչև 1920 թվականի աշուն։ 1920 թվականի մարտին Նովոռասիսկում կռվել է ընդդեմ «կանաչների» և ապահովել Տանելնայա կայարանի մոտակայքում նահանջի ճանապարհը։ Ղրիմում տեղակայված գեներալ Պյոտր Վրանգելի ղեկավարած բանակի մաս հանդիսացող Դոնի ստորաբաժանման կազմում իր դիվիզիայով 1920 թվականի մայիսից մասնակցել է հյուսիսային Ղրիմի բոլոր մարտերին։

## Կյանքը արտագաղթի տարիներին
Ղրիմից արտագաղթելուց հետո Դյակովը հաստատվում է հունական Լեմնոս կղզում։ Այնուհետև գեներալ Պյոտր Սեմենովիչի կարգադրությամբ անցել է լեհերի կողմը և ապահովել Լեհաստան տեղափոխված կազակների ղեկավարումը։ Ֆինանսական խնդիրների պատճառով գեներալ Պ.Սեմենովիչի՝ Լեհաստանում գտնվող ներկայացուցչության փակմումից հետո Վարշավայից տեղափոխվել է Դանցիգ, որտեղ բնակվել է մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ Անհետ կորել է 1945 թվականի մարտին Դանցիգի տարհանման ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դյակովի կենսագրությունը hrono.ru կայքում:

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կովկասյան գրաքննական կոմիտե

**Կովկասյան գրաքննական կոմիտե**, 1851-ի մարտի 29-ին ցարական կառավարության հրամանագրով Անդրկովկասում լույս տեսնող գրքերն ու այլ հրատարակությունները պետք է ենթարկվեին պաշտոնական գրաքննության և ստեղծվում է «Կովկասյան գրաքննական կոմիտեն»։

## Գրականություն
*«Акты, собранные Кавказскою археографическою комиссиею, под редакцией Адольф Берже». Тифлис, 1885, т. X, стр. V, 897։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրաքննություն
Ջոզեֆ Նիկոլոսի

**Ջոզեֆ Նիկոլոսի** (, հունվարի 21, 1947, Տիրգու Ժիու, Ռումինիա - մարտի 8, 2017, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի կլինիկական հոգեբան, սեքսոլոգ, NARTH-ի (Նույնասեռականության հետազոտական և բուժման ազգային ասոցիացիա) նախկին նախագահ, Էնսինոյի Սուրբ Թովմա Աքվինացու կլինիկայի հիմնադիր և տնօրեն (Կալիֆորնիա), հոգեբանական գիտությունների դոկտոր։

## Վերականգնողական թերապիա
Իր աշխատանքում Ջոզեֆ Նիկոլոսին առաջնորդվում էր վերականգնողական թերապիայի սկզբունքներով, որը փորձում է մարդկանց օգնել հաղթահարել կամ թուլացնել իրենց համար անցանկալի նույնասեռական ցանկությունները։

Նրա տեսությունները և հետազոտական արդյունքները նկարագրված են երեք գրքերում, ներառյալ՝ «Տղամարդու նույնասեռականության վերականգնողական թերապիա․ նոր կլինիկական մոտեցում» () գիրքը։ Նիկոլոսին պնդում էր, որ նույնասեռականությունը այսպես կոչված «սեռական նույնականացման դեֆիցիտի» արդյունք է, որն առաջանում է իր սեռի օտարացումից։

## Աշխատություններ
* Nicolosi, Joseph (1991). *Reparative Therapy of Male Homosexuality: A New Clinical Approach*. Jason Aronson, Inc. ISBN 0-87668-545-9.
* Nicolosi, Joseph (1993). *Healing Homosexuality: Case Stories of Reparative Therapy*. Jason Aronson, Inc. ISBN 0-7657-0144-8.
* 
* 
* Nicolosi, Joseph & Nicolosi, Linda Ames (2002). *A Parent’s Guide to Preventing Homosexuality*. InterVarsity Press. ISBN 0-8308-2379-4.
* 
* 
* Nicolosi, Joseph (2009). *Shame and Attachment Loss: The Practical Work of Reparative Therapy*. InterVarsity Press

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*official website
*Catholic Answers: Dr. Joseph Nicolosi 
*Catholic Therapists: Dr. Joseph Nicolosi 
*MSNBC: image of Dr. Joseph Nicolosi 
*Author Interview: ''A Parent's Guide to Preventing Homosexuality''  by Dr. Joseph Nicolosi and Linda Nicolosi.
*Book Excerpt: ''Reparative Therapy of Male Homosexuality'' by Dr. Joseph Nicolosi.
*Book Excerpt: ''Healing Homosexuality: Case Stories of Reparative Therapy'' by Dr. Joseph Nicolosi.
*Book Excerpt: ''A Parent's Guide to Preventing Homosexuality'' by Dr. Joseph Nicolosi and Linda Nicolosi.
*Review: ''Therapy Terminable and Interminable: 'Non-gay Homosexuals' Come Out of the Closet'' by professor James Weinrich. A scholarly review of one of Nicolosi's scholarly books about conversion therapy.

Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոգեբաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սեքսոլոգներ
Սթիվեն Քյուրքչյան

**Սթիվեն Անուշավանի Քյուրքչյան** (, ), ամերիկահայ գրող, լրագրող, Պուլիցերյան մրցանակի եռակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Սթիվեն Քյուրքչյան ծնվել է 1943 թվականին Բոստոն քաղաքում։ Պապը սպանվել է ցեղասպանության ժամանակ, իսկ երեքամյա  հայրը քրոջ ու եղբոր հետ  հազիվ են   փրկվել։ Հաջորդ գարնանաը քույրն ու եղբայրը մահանում են  խոլերայից, իսկ հայրը  հայտնվում է  Ամերիկայում։ Հայրը նկարիչ է եղել,  մայրը՝ Ռոզելա Կյուրեղյան-Քյուրքչյանը, աշխատել է գրադարանավար։ Սթիվենն ավարտել է Բոստոնի նահանգի դպրոցն ու նահանգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Համալսարանին ավարտելուց  հետո՝  1968 թվականից Սթիվեն Քյուրքչյան աշխատել է The «Boston Globe»-ում որպես  խմբագիր ։ Սթիվեն Քյուրքչյանը Պուլիցերյան մրցանակի արժանացել է 1972 և 1980 թվականներին հետաքննական հոդվածների համար։ Վերջին անգամ՝ 2003 թվականին «Բոստոն Գլոբի» խմբագրակազմով կաթոլիկ եկեղեցում սեքս սկանդալը բացահայտելու համար։ Քյուրքչյանը Հոլիվուդում  նկարահանվել է  «Ուշադրության կենտրոնում» գեղարվեստական ֆիլմը, որը պատմում է հենց  «Բոստոն Գլոբի» լրագրողների հետաքննության մասին։  Ֆիլմն արժանանում է «Օսկարի», հետագայում պարզվում է, որ մի հերոսը հենց Սթիվեն Քյուրքչյանն է:Սթիվեն Քյուրքչյանը նաև Բոստոնի Իզաբելլա Գարդներ թանգարանից 1990 թվականին  կատարված աղմկահարույց գողության մասին պատմող «Master Thieves» գրքի հեղինակն է, որը պատմում է թանգարանից  Ռ. Ռեմբրանդի, Է. Դեգայի և այլ աշխարհահռչակ հեղինակների աշխատանքների դեռևս չբացահայտված գողությունների մասին։   Քյուրքչյանը երեք անգամ  այցելել է  Հայաստան։ Առաջին անգամ նա  եկել է 2002 թվականին ԵՊՀ հրավերով՝  ապագա լրագրողներին վերապատրաստելու, Հայաստան-Սփյուռք 2-րդ համաժողովին մասնակցելու համար։ Երկրորդ անգամ՝ 2016 թվականի ապրիլին «Ավրորա» մրցանակաբաշխությանը ներկա լինելու  համար, երրորդ անգամ նույն թվականի ամռանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Սթիվեն Քյուրքչյանը՝ լրագրության, սեքս սկանդալների և ամենացավոտ թեմաների մասին 

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ լրագրողներ
Առաքել Բահաթրյան

**Առաքել Բաբայի Բահաթրյան** (), հայ մանկավարժ, հոգեբան, հասարակական գործիչ։

Ծնվել է ավանդական մանկավարժների ընտանիքում։ Եղել է Լազարյան ճեմարանի սան, Սմբատ Շահազիզի աշակերտն ու ընկերը։ Որպես բացառիկ ընդունակությունների տեր նրան ուղարկում են Գերմանիա, որտեղ 1874-1876 թթ. սովորում է նախ Հեյդելբերգի, հետո Լայպցիգի համալսարաններում։ Հետո ուղևորվում է Ղրիմ՝ իբրև թաթարական գիմնազիայի տնօրեն, Թիֆլիս՝ Ներսիսյան դպրոցի մանկավարժության դասատու, Ռոստովի Նախիջևանի թեմական դպրոցի տնօրեն, օգնում նոր սերնդի դաստիարակներին։

Թիֆլիսում լույս են տեսել նրա մի շարք աշխատությունները, ինչպես «Քերականություն աշխարհիկ լեզվի» (1879), «Ուղեցույց հայ ուսուցչի» (1882), «Համառոտ գործնական հոգեբանություն» (1882), «Ծաղկոց» (1882), «Առաջին ընթերցարան» (արժանացել է երեք տպագրության)։

## Ընտանիք
* Կինը՝ Եվգինե Դավիթի Բահաթրյան
* Տղան՝ Արմենակ Բահաթրյան
* Աղջիկը՝ Վարդանուշ Բահաթրյան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Նազիկ Հարությունյան, Առաքել Բահաթրյան. կյանքը և գործը, Ե., ԵՊՀ հրատ., 1992, 119 էջ։

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (Զայմո-Օբրիվ)

**Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի** (), ուղղափառ եկեղեցի Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի Զայմո-Օբրիվ գյուղում։ Ենթարկվում է Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի Ազովի գործակալությանը։ Կառուցվել է 1910 թվականին։ Ռուսաստանի Դաշնության մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է։

## Պատմություն
Զայմո-Օբրիվ գյուղի Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցին վերջնականապես կառուցվել է 1910 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1909 թվականին) ճարտարապետ Պ. Ս. Ստուդենիկինի նախագծով։ Եկեղեցին կառուցվել է նորբյուզանդական ոճով և ուներ 35,5 մետր բարձրության (հաշվի առնելով գմբեթի խաչը) և 21 մետր լայնություն։ Կառուցման առաջին տարիներին ուներ շուրջ երեք հազար ծխական։

Խորհրդային իշխանության տարիներին եկեղեցու շենքը մասամբ ավերվել է (տուժել է նաև զանգակատունը), իսկ կանգուն մնացած մասն օգտագործվել է որպես հացահատկի շտեմարան։

1989 թվականից սկսվել է տաճարի վերականգնումը։ Զանգակատունը կառուցվել է նորից, եկեղեցու առջևի հարթակը ծածկվել է մայթի սալիկներով, եկեղեցու պատերը սվաղվել են և ներկվել, կառուցվել է սեղանատուն։ Բացվել է կիրակնօրյա դպրոց։

1992 թվականին եկեղեցին է ճանաչվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

2014 թվականից աշխատանքներ են տարվում տաճարի ներքին հարդարման ուղղությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եկեղեցու կայքը 
* В храме Преображения Господня с. Займо-Обрыв состоялось собрание духовенства Азовского районного благочиния 

Կատեգորիա:1910 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Փրկչի պայծառակերպություն** անվանումով հայտնի են հետևյալ եկեղեցիները.

* Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (Զայմո-Օբրիվ)
* Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (Օլխովչիկ)