Տերի Բիսոն

**Տերի Բելնթայն Բիսոն** (, ), գիտական ֆանտաստիկա և ֆենտեզի ժանրերով ստեղծագործած ամերիկացի գրող։ Ավելի հայտնի է որպես պատմվածքների հեղինակ։ Մի քանի տասնամյակ Բիսոնը զբաղեցրել է գիտական ֆանտաստիկա ժանրով գրված պատմվածքների բոլոր հնարավոր վարկանշային ցուցակների առաջին շարքերը։

## Կենսագրություն
Տերի Բելնթայն Բիսոնը ծնվել է 1942 թվականի փետրվարի 12-ին Մադիսոնվիլում, մեծացել Օուենսբորոյում (Կենտուկի)։

1964 թվականին Լուիսվիլյան համալսարանն ավարտել է բակալավրի աստիճանով։ 1960-ական թվականների վերջերին Բիսոնը տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ սկսել է գրել կոմիքսների սցենարներ («Creepy» и «Eerie»), գրել է թերթերի համար,  որպես խմբագիր աշխատել է «Սարսափի սարդոստայն» ամսագրում։ 1970 թվականին նա տարվել է Հիպիի գաղափարախոսությամբ և չորս տարի ապրել Կոլորադո լեռան «Կարմիր Ռոքերներ» կոմունայում, եղել է ավտոմեխանիկ։

1976 թվականին վերադառնում է Նյու Յորք, որտեղ սկսում է աշխատել «Բերկլի» և «Էյվոն» հրատարակչություններում։ 1985 թվականին Բիսոնը, ով իրեն համարում էր «Նոր Ձախ», Ջուդի Ջենսոնի հետ համատեղ ստեղծել է «փոստով գրքեր պատվիրելու հեղափոխական ծառայություն» (Jacobin Books) և մոտ հինգ տարի ղեկավարել այն։ 1990-ական թվականների կեսերին «Հարպեր-Քոլինզ» հրատարակչությունում նա ստացել է խորհրդատուի պաշտոն։

2002 թվականից Բիսոնն ապրել է Օքլենդում (Կալիֆոռնիա)։

Բիսոնը վախճանվել է 2024 թվականի հունվարի 10-ի առավոտյան, 81 տարեկանում։

## Ստեղծագործություն
Իր առաջին պատմվածքը Տերի Բիսոնը գրել է դեռևս քոլեջում։ Պատմվածքը կոչվում էր *«Ջորջ»*, որը հաղթել էր «Story» ամսագրի մրցույթը` հեղինակին բերելով 50 դոլար արժողությամբ մրցանակ։ Ապա, մինչև ֆանտաստ-գրող դառնալը, մոտ 20 տարի նա ոչ մի պատմվածք չի գրել։ Տերիի առաջին հրապարակումը համարվում է 
*«Սարահարթի վրայով»* (1979) ստեղծագործությունը, իսկ 1981 թվականին «Pocket Books» հրատարակչությունում հրատարակվել է Բիսոնի «Wyrldmaker» դեբյուտային վեպը։ Ամենահայտնի պատմվածքը, որը Բիսոնին բերել է միանգամից մի քանի հեղիանակավոր ԳՖ-մրցանակներ, համարվում է *«Արջերը հայտնաբերում են կրակը»* պատմվածքը, որտեղ էվոլյուցիայի տարօրինակ շրջադարձով արջերը վերափոխվում են խելամիտ արարածների։

Բիսոնի պատմվածքները կանոնավոր կերպով հայտնվում են «Playboy»-ում, «Asimov’s Science Fiction»-ում, SciFi.com-ում և «Fantasy & Science Fiction»-ում։ Նրա ստեղծագործությունները հրատարակվել են «Nation», «Գլամուր», «Automotive News», «New York Newsday», «Լոս-Անջելես թայմզ», «Վաշինգտոն Փոստ» և այլ հրատարակչություններում։ Իր տեքստերով բեմադրում են ներկայացումներ, իսկ «Յունիվերսալ» կինոընկերությունը պահպանում է «Necronauts»-ի էկրանավորման իրավունքները։

Տերի Բիսոնին պատկանում են նաև մի քանի վեպեր, որոնց թվում են «Կրակ լեռան վրա» (, 1988) և «Ճանապարհորդություն դեպի Կարմիր մոլորակ» (, 1990) վեպերը։ Գրքի չափի «Dear Abbey» (2003) նորավեպը, որը հրատարակվել է Անգլիայում, անվանակարգվել է բրիտանական ԳՖ (գիտական ֆանտաստիկա) մրցանակի (BSFA):

Տեր Բիսոնն ավարտել է մահամերձ Միլլեր Վոլտերի վերջին վեպը` «Սուրբ Լեյբովիցը և Վայրի Ձին» (, 1997)` գրելով մոտավորապես տեքստի 20 %-ը։

Բիսոնը համարվում է այնպիսի ֆիլմերի նովելիզացիաների հեղինակ, ինչպիսիք են օրինակ «Ջոնի Մնեմոնիկ»-ը, «Վիրտուոզություն», «Հինգերորդ տարրը», «Օտարը։ Վերակենդանացում», «Հոլիվուդյան ճանապարհորդություններ» և «Վեցերորդ օր»-ը, ինչպես նաև «Գաղտնի տեղեկություններ» սերիալի էպիզոդներից մեկը` «Հրաշագործը»։

Ստեֆընի Սպինների (*Stephanie Spinner*) հետ համատեղ Բիսոնը գրել է մանկակական արկածային ԳՖ-վեպեր. «Be First in the Universe» (2000) և «Expiration Date: Never!» (2001): 1997 թվականին Բրեդ Քվենտին (*Brad Quentin*) կեղծանվամբ  հրատարակվել է երեք վեպ «Ջոնիի արկածները» («Jonny Quest») մանկական սերիալից։ 1998—1999 թվականներին «NASCAR: Pole Position» մանկական շարքից հրատարակվել է վեց գիրք, վերջին երեքը` Նեդ Վեբի (*Ned Webb*) համահեղինակությամբ։ Գրքերը հրատարակվել են  Տ։ Բ։ Քելհուն կեղծանվամբ (*T. B. Calhoun*):

Բիսոնը գրել է նաև երկու գիրք «Աստղային պատերազմներում» հանդես եկած հայտնի «գլխերի որսորդ» Բոբ Ֆետի դժվար մանկության մասին («Boba Fett: the Fight to Survive», 2002 և «Boba Fett: Crossfire», 2003):

Բիսոնը Գիբսոնի, Բիր Գրեգի, Օսթին Ջեյնի, Ռեզենբերգի, Վիլյամ Շեքսպիրի, Ռոջեր Ջելազնիի և Էն Մակքեֆրիի գրքեր հարմարեցրել է կոմիքսների չափանիշներին։

## Աշխատանքներ
* պատմվածք։ «Արջերը հայտնաբերում են կրակը» (), 1990;
* պատմվածք։ «Սեղմիր Էնին» (), 1991;
* պատմվածք։ «Նրանք պատրաստված են մսից» (), 1991;
* պատմվածք։ «Ննջեցյալի ուրվագիծը»(), 1994;
* պատմվածք։ «Ասա նրանց, որ նրանք աղբ են» (), 1994;
* պատմվածք։ «Ջոյի շոուն» (), 1994;
* պատմվածք։ «10:07:24» (), 1995;
* պատմվածք։ «Մահ գոյություն չունի» (), 1995;
* պատմվածք։ «Վերևի սենյակում» (), 1996;
* պատմվածք։ «Տիեզերքի եզրին» (), 1996 թվական;
* պատմվածք։ «Գրասենյակային սիրավեպ» (), 1997;
* պատմվածք։ «Ձայնարկիչ» (), 1997;
* պատմվածք։ «Առաջին կրակը» (), 1998;
* պատմվածք։ «Ինձ եկեղեցի տար ժամանակին» (), 1998;
* պիես։ «Միջադեպ Օուկ Ռիջում» (), 1998;
* պատմվածք։ «Ոչ այս Վիրջինիան» (), 1999;
* պատմվածք։ «Հարթեցնող» (), 1999;
* պատմվածք։ «Փլեզնթվիլի հրեշը» (), 1999;
* պատմվածք։ «Մաքս» (), 1999 թվական;
* պատմվածք։ «Նա սիրում է Լյուսիին» (, նա -ին է), 2000;
* պատմվածաշար։ «Վերևի սենյակը և այլ պատմություններ» (), 2000;
* պատմվածք։ «Հնավաճառ» (), 2001;
* պատմվածք։ «Չարլի հրեշտակները» (), 2001 թվական;
* պատմվածք։ «Գրեթե տանը» (), 2003;
* պատմվածք։ «Սիրելի աբբայություն» (), 2003;
* պատմվածք։ «Հետախույզի ազնվությունը» (), 2004;

## Մրցանակներ
* 1990 թվական — Նեբյուլա մրցանակ(),  Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով *Արջերը հայտնաբերում են կրակը* ( , 1990) ստեղծագործության համար։
* 1991 թվական — Ազիմովի ընթերցողական մրցանակ (), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով *Արջերը հայտնաբերում են կրակը* ( , 1990) ստեղծագործության համար։
* 1991 թվական — Հյուգո մրցանակ (), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով *Արջերը հայտնաբերում են կրակը* ( , 1990) ստեղծագործության համար։
* 1991 թվական — Թեոդոր Ստարջոնի մրցանակ, լավագույն ԳՖ-պատմվածք անվանակարգով  *Արջերը հայտնաբերում են կրակը* ( , 1990) ստեղծագործության համար։
* 1991 թվական — Լոկուս մրցանակ (), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով *Արջերը հայտնաբերում են կրակը* ( , 1990) ստեղծագործության համար։
* 
* 1993 թվական— *[[:en:Phoenix Award|Phoenix Award]]*, ԳՖ-գրականության մեջ ներդրում ունենալու համար։
* 2000 թվական — Լոկուս մրցանակ (), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով *Մաքս* (  ,1999) ստեղծագործության համար։
* 2000 թվական — Նեբյուլա մրցանակ (),Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով *Մաքս* (  , 1999) ստեղծագործության համար։
* 2006 թվական — «Նրանք պատրաստված են մսից» (նկարահանված ) պատմվածքի էկրանավորումը Սիեթլ քաղաքում հաղթել է  Գֆ-ժանրի կարճամետրաժ ֆիլմերի մրցույթում ():

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Терри Биссона.
* Хроники Амбера по Терри Биссону.
* Терри Биссон на fantlab.ru.

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Հյուգո մրցանակի դափնեկիրներ