Ձմեռային փոթորիկ Հյուսիսային Ամերիկայում (դեկտեմբեր 2022)

**Ձմեռային փոթորիկ Հյուսիսային Ամերիկայում** (ոչ պաշտոնական անվանումը «Ձմեռային Էլիոթ փոթորիկ») ձմեռային փոթորիկ է, որը ազդել է Կանադայի և Միացյալ Նահանգների մեծ մասի վրա։ ԱՄՆ ազգային օդերևութաբանական ծառայությունն այն անվանել է «փոթորիկ, որը լինում մեկ սերնդի կյանքում մեկ անգամ»։ Փոթորիկը ծածկել է 3200 կմ² տարածք՝ Տեխասից մինչև Քվեբեկ։

## Օդերևութաբանական պատմություն
Փոթորիկը սկսել է ձևավորվել 2022 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, ուժեղանալով հյուսիսային Մեծ հարթավայրերում և ազդելով նաև Ժայռոտ լեռների և Միջին Արևմուտքի վրա։ Հաջորդ օրը The Weather Channel հաղորդել է, որ այն կարող է վերածվել «ռումբ փոթորկի»։ Դեկտեմբերի 23-ին ԱՄՆ ազգային Եղանակային ծառայությունը հաստատլ է, որ ձնաբուք է նկատվել Օհայո նահանգի Ցինցինատի քաղաքում՝ չնայած նախազգուշացման բացակայությանը։

Դեկտեմբերի 23-ին և 24-ին Նիագարայի շրջանի հարավային կեսում, ներառյալ Ֆորտ Էրի քաղաքը, մոլեգնել են ձնաբքեր, որոնք հանգեցրել են տարածաշրջանում արտակարգ դրության հայտարելուն։ Շատ մեքենաներ մնացել են այն ճանապարհներին, որտեղ ձյուն մաքրող մեքենաները դադարեցրել են աշխատել։

## Նախազգուշացումներ
2022 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը հորդորել է հանրությանը «առավելագույն լրջությամբ» ընդունել այս փոթորիկը։

Դեկտեմբերի 21-ին Ջորջիայի նահանգապետ Բրայան Քեմփը հայտարարել է արտակարգ դրություն և նախազգուշացրեց հանրությանը։ Դեկտեմբերի 22-ին Հարավային Դակոտայի նահանգապետ Քրիստի Նոեմը հայտարարել է արտակարգ դրություն և ներգրավել Ազգային գվարդիան։ Դեկտեմբերի 22-ին արտակարգ դրություն էր հայտարարվել նաև Կոլորադոյում, Կոնեկտիկուտում, Կանզասում, Կենտուկիում, Մերիլենդում, Միսսուրիում, Հյուսիսային Կարոլինայում, Նյու Յորքում, Օկլահոմայում, Արևմտյան Վիրջինիայում և Վիսկոնսինում։

Կանադայի շրջակա միջավայրի նախարարությունը սպասվող ձնաբքի մասին նախազգուշացրել է Օնտարիոյի հարավարևմտյան և միջինարևմտյան շրջանների (բացառությամբ Տորոնտոյի և Գոլդեն Հորսշուի) բնակիչներին, ինչպես նաև հարավային Նիագարայի, Ջորջիան ծոցի արևելյան շրջանների և Օնտարիո լճի արևելյան ծայրամասերի, ներառյալ Քինգսթոնը։ Ձմեռային փոթորկի նախազգուշացումներ են տրվել մնացած Հարավային Օնտարիոյի համար։

## Հետևանքներ
Մոտ 200 միլիոն մարդ է նախազգուշացվել սպասվող եղանակային իրավիճակի մասին, քանի որ ցուրտ օդային զանգվածները իջնում են Հյուսիսային հարթավայրերից, ինչը հանգեցնելու էր ջերմաստիճանի կտրուկ անկման։ 2022 թվականի Սուրբ Ծնունդը վերջին երեք տասնամյակի ընթացքում ամենացուրտն է ԱՄՆ-ում։ Ափամերձ՝ Նյու Անգլիա, Նյու Յորք և Նյու Ջերսի նահանգներում տեղի է ունեցել ափամերձ հատվածի հեղեղում։ Նյու Յորք նահանգի Բուֆալո քաղաքում եկել են մինչև 89 սանտիմետր տեղումներ։ Ձյան տեղումների պատճառով տեսանելիությունը քաղաքում գրեթե զրոյական է։ Օդերևութաբանները հորդորել են տեղի բնակիչներին, հնարավորության դեպքում, դուրս չգալ փողոց և հրաժարվել մեքենայով ճանապարհորդելուց։

ԱՄՆ 16 նահանգներում և Կանադայի մեկ նահանգում փոթորիկը խլել է առնվազն 71 մարդու կյանք։ Մահացածներից շատերը զոհվել են փոթորկի հետ կապված դժբախտ պատահարների հետևանքով, ներառյալ ավտովթարները և թունավորումները մեքենաներից և տաքացուցիչներից, որոնք օգտագործվում են ներսում տաքանալու համար։ Տեխասի մի տարածք հայտնել է արտանետումների թունավորման ավելի քան 300 դեպք։ Հյուսիսային Կարոլինայում ձյան փոթորիկը տորնադոյի պատճառ է դարձել, որի հետևանքով զոհվել է երեք մարդ, ևս 10-ը՝ վիրավորվե ենլ]։ Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիայում ավտոբուսի շրջվելու հետևանքով 4 մարդ է զոհվել, 52-ը հոսպիտալացվել են։ Վթարի պատճառը եղել է ճանապարհի մերկասառույցը։

ԱՄՆ-ի որոշ հատվածներ հոսանքազրկվել են, քանի որ եղանակը խաթարել է էլեկտրահաղորդման գծերը։ Ըստ PowerOutage.com կայքի՝ դեկտեմբերի 23-ի լույս 24-ի գիշերը էլեկտրաէներգիայի անջատումներից տուժել են ավելի քան մեկ միլիոն տնային տնտեսություններ և ձեռնարկություններ։ Տեխասի նահանգապետ Գրեգ Էբոթն արգելել է բնական գազի արտահանումը մինչև փետրվարի 21-ը և անընդունելի է անվանել էլեկտրաէներգիայի անջատումները՝ նահանգում մոտ երկու միլիոն մարդ մնացել է առանց էլեկտրականության։ Նա կոչ է արել հետաքննել տեղական էլեկտրացանցերի համար պատասխանատու Տեխասի ընկերության գործողությունները՝ կատարվածի պատճառները պարզելու համար։ Նա նաև հայտարարել է, որ ընկերությունը բարեփոխման կարիք ունի, և նրա ղեկավարները պետք է հրաժարական տան։

Սննդամթերք արտադրող Tyson Foods ընկերությունը դադարեցրել է աշխատանքը իր որոշ գործարաններում փոթորկի պատճառով։ Առաքման շատ ծառայություններ, ներառյալ Amazon-ը, FedEx-ը, UPS-ը և USPS-ը, լուրջ ուշացումներ են ունեցել կենտրոններում.։ Հարավային Օնտարիոյում դպրոցական խորհուրդների մեծ մասը, ներառյալ արևելյան Օտտավայում, դեկտեմբերի 23-ին փակել են դպրոցները։

FlightAware.com կայքի փոխանցմամբ՝ ԱՄՆ-ում և Կանադայում հազարավոր չվերթներ են չեղարկվել։ Մասնավորապես, ԱՄՆ-ում միայն դեկտեմբերի 23-ին չեղարկվել է 5700 ներքին չվերթ։ Սա տեղի է ունեցել Սուրբ Ծննդյան նախօրեին. այս պահին օդանավակայանները բեռնված են։ Կանադայում WestJet ազգային ավիափոխադրողը նույն օրը չեղյալ է հայտարարել բոլոր թռիչքները Տորոնտոյի միջազգային օդանավակայանում՝ երկրի ամենամեծ և ամենաբանուկ օդային նավահանգիստը։ Ընդհանուր առմամբ՝ դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ, Տորոնտոյի օդանավակայանում չեղարկվել է երկիր մեկնող և ժամանող թռիչքների ավելի քան 30%-ը։ Կանադական VIA Rail երկաթուղային ընկերությունը եղանակի հետ կապված խնդիրներ է ունեցել. Դեկտեմբերի 23-ին և 24-ին Քվեբեկ Սիթի-Վինդզոր միջանցքում ինը գնացքներ կանգնելլ են երկաթգծերի կամ հենց գնացքների վրա ընկած ծառերի և ճյուղերի պատճառով; Որոշ գնացքների ուղևորներ մնացել են Կոբուրգի մոտ ավելի քան 18 ժամ։ Դեկտեմբերի 24-ի կեսօրին բեռնատար գնացքը դուրս է եկել ռելսերից՝ ստիպելով VIA Rail-ին չեղարկել բոլոր երթերը Տորոնտոյի, Օտտավայի և Մոնրեալի միջև։ Նյու Յորքի մետրոպոլիայի տարածքում գնացքները հեղեղումների պատճառով ուշացումների են ենթարկվել։ Լոնգ Այլենդի երկաթուղին փակվել է Փենսիլվանիա կայարանի և Լոնգ Բիչի միջև ընկած երկու ուղղություններով հեղեղումների պատճառով։

Ազգային օդերևութաբանական ծառայության զեկույցի համաձայն՝ «որոշ շրջաններում բաց երկնքի տակ մնալը վայրկյանների ընթացքում կարող է հանգեցնել ցրտահարության»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2022 աղետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ
Կատեգորիա:Բնական աղետներ
Կատեգորիա:Իրադարձություններ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Իրադարձություններ Կանադայում
Կատեգորիա:Կանադա
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկա
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Մեքսիկա