Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժեր

[thumb|295px|Զորավաժություն [Տուլոնի նավահանգստում, 1777]][thumb|295px|Բրիտանական և ֆրանսիական [նավատորմի կողմից տրալական ականներից ականազերծում Դարդանելի նեղուցում, 1915]]
**Ֆրանսիայի ազգային ռազմածովային ուժեր** (), Ֆրանսիայի հանրապետության զինված ուժերից մեկը։

Բաղկացած է հրամանատարական և վերահսկիչ մարմիններից (գլխավոր հրամանատարություն), վերջրյա ուժերից, ստորջրյա ուժերից, օդային ուժերից (ռազմածովային ավիացիա) և միավորված են ծովային կորպուսի և հատուկ նշանակության զորքերի միասնական բաղադրիչի մեջ։
thumb|250px|Ֆրանսիայի նավատորմի հրամանատար-ծովակալ Քրիստոֆ Պրազուկ

## Պատմություն
Ֆրանսիական նավատորմը () պատմության մեջ հայտնի է ոչ պակաս, քան բրիտանական նավատորմը։ Ի տարբերություն վերջինի՝ այն երբեք չի կրել «արքայական» անունը։ Այնուամենայնիվ, նրա մականունը՝ «La Royale», ակնարկում է թագավորական տերության հետ կապի մասին։ Չնայած պատմականորեն Ֆրանսիայի միապետությունը և նավատորմը սերտորեն կապված էին, բայց այս մականունի ծագումը ճշգրիտ հայտնի չէ։ Համաձայն վարկածներից մեկի՝ այն հանդիսանում է «Rue Royale»-ի փոխանունը, ճիշտ այնպես, ինչպես Ելիսեյան պալատը կամ Մատինոնյան պալատը։ Մեկ այլ վարկած նշում է, որ շատ ազնվականներ վաղուց ծառայել են Ֆրանսիայի նավատորմի կազմում։ Այսպիսով, նույնիսկ 1936 թվականին Ֆրանսիայի նավատորմի սպաների ավելի քան 90%-ի ազգանուններում առկա էր «դ» նախածանցը։

Փաստացի Ֆրանսիայում նավատորմը գոյություն է ունեցել 12-13-րդ դարերից, երբ նավերն ինտենսիվորեն օգտագործվում էին խաչակիրներին Պաղեստին, Եգիպտոս և Թունիս տեղափոխելու համար։ 1340 թվականին՝ Հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ, ֆրանսիական նավատորմը մասնակցել է Սլուիսում բրիտանացիների հետ ռազմածովային մարտին։

Լյուդովիկոս XII թագավորը (1498-1515) իր տրամադրության տակ ունեցել է խոշոր մարտական կարակոկներ, որոնք չէին զիջում բրիտանական հայտնի «Գրեյթ Հարիին» և «Մերի Ռոուզին»։ Դրանցից ամենախոշորը «Լե Շարանտն» էր, որն ուներ 200 զենք, որոնցից, սակայն, միայն 14-ն էր խոշոր։ Մոտ 1500 տարի Բրեստում վարպետ Դեշարժայի կառուցած «Լե Շարանտ» կարակկան ունեցել է հրանոթային հատուկ նավահանգիստներ, որոնք առաջինն էին համաշխարհային նավաշինության պատմության մեջ։

1534 թվականին ֆրանսիացի ծովագնաց Ժակ Կարտիեն Ֆրանցիսկոս 1-ին թագավորի (1515-1547) հանձնարարությամբ հաջող նավարկություն է կատարել Կանադայում՝ Հյուսիսային Ամերիկայում զգալի տարածքներ գրավելով Ֆրանսիայի համար։ 1545 թվականին ֆրանսիական նավատորմը որոշիչ դեր է  խաղացել Ֆրանչեսկ I-ի բանակի կողմից Ուայթ կղզու գրավման գործում։

Սակայն ֆրանսիական նավատորմը ամենամեծ զարգացման և փառքի հասել Է 16-րդ դարում։ Ֆրանսիայում ռազմական առագաստային նավատորմի փաստացի «հիմնադիր» կարելի է համարել կարդինալ Ռիշելյեին՝ Լյուդովիկոս XIII թագավորի օրոք պետության իսկական տիրակալին։

Ռիշելյեի օրոք ձեռնարկվել է Ֆրանսիայի ռազմածովային հզորության ամրապնդման դասընթաց, որն անհրաժեշտ էր Անգլիայի դեմ մրցակցության, գաղութների ձեռքբերման և հուգենոտների դեմ պայքարի համար։ Դրանում Ֆրանսիական կառավարությունը համոզել է 1628 թվականին Լա Ռոշելիի ծանր պաշարման ժամանակ, երբ հուգենոտական կայազորը անարգել մատակարարվում էր անգլիացիների ծովով։

1636 թվականին կառուցված «Թագ» («La Couronne») գծային նավը յուրօրինակ «ֆրանսիական պատասխան» էր այն ժամանակվա ամենաուժեղ և ամենագեղեցիկ անգլիական նավերին՝ 55 թնդանոթ ունեցող «Prince Royal»-ին (1610) և 100 թնդանոթ ունեցող «Sovereign of the Seas»-ին («Ծովերի տիրակալ», 1634), որոնք նախագծվել են հայտնի նավաշինարար Ֆինեաս Պետտի կողմից։ Վարպետ Շառլ Մերյեի նախագծած «La Couronne»-ի սպառազինությանն ու կահավորմանն անձնական մասնակցություն է ունեցել կարդինալ Ռիշելյեն։ Նավաշինության ոլորտի ժամանակակից մասնագետները 70 թնդանոթ ունեցող, 2000 տոննա կշռող այդ նավը համարում են այս հազարամյակի ամենագեղեցիկ նավը։

Լյուդովիկոս XIII-ի և Ռիշելյեի իրավահաջորդների՝ կարդինալ Մազարինիի, Լյուդովիկոս XIV թագավորի և կանցլեր Կոլբերի օրոք ֆրանսիական ռազմածովային ուժերը զգալիորեն հզորացել են։ Դրան մեծապես նպաստել են Ֆրանսիայի գաղութային ձեռքբերումներն ու ծովում անգլո-հոլանդական պատերազմները՝ մի փոքր թուլացնելով երկրի «պոտենցիալ հակառակորդների» ուժերը։ XVII դարի երկրորդ կեսին իրենց դրսևորել են այնպիսի նշանավոր ֆրանսիացի ծովակալներ, ինչպիսիք են Աբրահամ Դյուկենը, Անն Դե Տուրվիլը և Ժան Դ՚Էսթրեն։

Այդ ժամանակի ֆրանսիական գծանավերը առավել էին անգլիականից ջրատարողությամբ և ավելի ուժեղ հրետանու առկայությամբ։ Այդ շրջանում կառուցված խոշորագույն գծային նավերի թվին են դասվում 80 թնդանոթ ունեցող «Ville de Paris», «Soleil Royal» և «Le Royal Louis» նավերը, որոնցից յուրաքանչյուրի ջրատարողությունը շուրջ 2000 տոննա էր։

1669 թվականին ֆրանսիական նավատորմը մասնակցել է Կրետե կղզում վենետիկյան Կանդիայի ամրոցի թուրքական պաշարման վերացման անհաջող գործողությանը, իսկ 1672-1678 թվականներին՝ Ֆրանս-հոլանդական պատերազմին։ 1676 թվականին Ստրոմբոլիի ճակատամարտում և 1677 թվականին Օգաստայի (Սիցիլիա) մոտ ֆրանսիացի ականավոր նավատորմավար Աբրահամ Դյուկենը պարտության է մատնել հոլանդական նավատորմին՝ հայտնի ծովակալ Դե Ռյուտերի հրամանատարությամբ։

1686 և 1688 թվականներին ֆրանսիական գծանավերը հաջող ռմբակոծություններ են իրականացրել Ալժիրյան ափերի վրա՝ բարբարոսական ծովահենների դեմ պայքարի շրջանակներում։

18-րդ դարի առաջին կեսին ֆրանսիական նավատորմը որոշակի անկում է ապրել՝ զգալիորեն զիջելով Բրիտանական նավատորմին, չնայած ծովում գերիշխանության համար պայքարը, այդ թվում՝ աշխարհի հեռավոր անկյուններում, շարունակվում էր։ Ֆրանսիացիները գնալով ավելի հաճախ են դիմել հարձակողական մարտավարության և կապերության։ Այդ ժամանակ ծովակալների հետ աչքի են ընկել նաև հայտնի ծովահեններ, ինչպիսիք են ծնունդով Դյունքերկից Ժան Բարը (1651-1702) և ծնունդով Սեն Մալոից Ռենե Դյուգե-Թրուենը (1673-1736)։

Այդ ժամանակ ֆրանսիացիների շրջանում ամենատարածված ռազմական նավերից էին համեմատաբար արագընթաց ֆրեգատները, որոնք անհրաժեշտ էին հածանավային գործողությունների համար։ Միայն 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Ֆրանսիայում ջուր է իջեցվել 102 ֆրեգատ, որոնցից առավել հայտնի էր «La Belle Poule»-ը։ Վերջինս կառուցվել է 1765 թվականին Բորդոյում ինժեներ Լեոն Գինյասի հաջող ծրագրով։ 1778 թվականի հունիսի 17-ին, երբ «La Belle Poule»-ը դիմացավ անգլիական «Արետուզա» ֆրեգատի հետ մենամարտին, դարձավ այնքան հայտնի, որ Մարի Անտուանետ թագուհու բակում գտնվող կանայք սկսեցին իրենց գլուխները զարդարել «a la Belle Poule» ոճի նորաձև սանրվածքներով։ 1771 թվականին «La Belle Poule» պատմական ֆրեգատում լողում էր նաև հայտնի ծովագնաց Լապերուզը (1741-1788)։

Հեղափոխության սկզբից հին թագավորական նավատորմը փաստացի վերացվել է և փոխարինվել Ֆրանսիայի Հանրապետության նավատորմով։ Սպայական կորպուսի և հրետանավորների պատրաստած կադրերի մեծ մասը զոհվել է ահաբեկչության ժամանակ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ֆրանսիական նավատորմն ուներ մի քանի ժամանակակից նավ։ Որոշներն էլ կառուցվել են պատերազմի ընթացքում, քանի որ Ֆրանսիան պայքարում էր ցամաքում։ Հյուսիսային ծովը վերահսկում էր բրիտանական նավատորմը, իսկ ֆրանսիական նավատորմը գործում էր Միջերկրական ծովում, որտեղ նրա հակառակորդը Ավստրո-հունգարական նավատորմն էր։

Ֆրանսիական նավատորմի նավերը Անտանտի ուժերի կազմում մասնակցել են Խորհրդային Ռուսաստանի դեմ ներխուժմանը, որի ընթացքում 1919 թվականի ապրիլին մի քանի նավում նավաստիների ապստամբություններ են տեղի ունեցել։ 1920 թվականի մայիսի 3-ին Օչակովի մոտ հրետանային մարտկոցի կրակից վնասվել, հրդեհվել և սպիտակ դրոշը բարձրացնելով հանձնվել է ֆրանսիական «Լա Սկարպ» հրետանավակը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ֆրանսիայի կապիտուլյացիայից հետո ֆրանսիական ռազմածովային նավատորմի նավերի մի մասը գրավվել կամ ջրասույզ է արվել Մեծ Բրիտանիայի կողմից «կատապուլտ» կոչվող մարտական գործողությունների արդյունքում։ 1942 թվականի նոյեմբերի 27-ին թիմերը խորտակել են 77 նավ Տուլոնի նավահանգստում, որպեսզի թույլ չտան, որ դրանք գրավեն գերմանացիները։

## Հրամանատարության կառուցվածք
thumb|300px
Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերի գլխավոր հրամանատարություն, Փարիզ
*Ատլանտյան գոտու հրամանատարություն, Բրեստ
*Միջերկրական գոտու հրամանատարություն, Տուլոն
*Լա Մանշի և Հյուսիսային ծովի գոտիների հրամանատարություն, Շերբուր
* Խաղաղօվկիանոսյան գոտու հրամանատարություն
* Հնդկական օվկիանոսի հրամանատարություն
* Անթիլիա-Գվիանայի հրամանատարություն

## Կազմակերպություն
* Վերջրյա ուժեր
Վերջրյա ուժերի հրամանատարության կազմում են Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերի բոլոր վերջրյա նավերը։ Հրամանատարության թվաքանակը ավելի քան 12000 մարդ է։ Դրանում բացակայում են մշտական նավային միավորումներ։ Ժամանակավոր միավորումների (նավային խմբերի) ձևավորումը իրականացվում է մոդուլային սկզբունքով՝ կոնկրետ խնդիրների լուծման համար։ Նրանց ղեկավարումը դրված է օպերատիվ ռազմածովային ուժերի հրամանատարության գործողության ընթացքում ստեղծվող ազգային կամ բազմազգ կառավարման մարմինների վրա։
* Ստորջրյա ուժեր
* Ռազմածովային ավիացիա
* Հատուկ նշանակության ուժեր և ծովային հետևակայիններ

## Բազավորման կետեր
Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերի բազան Իլ Լոնգում․

* 3-ը՝ մետրոպոլիտներում՝ Բրեստ, Շերբուր, Տուլոն
* 5 անդրծովյան՝ Դեգրադ դես Կանես (Ֆրանսիական Գվիանա), Ֆոր դե Ֆրանս (Մարտինիկա), Նումեա (Նոր Կալեդոնիա), Պապեետե (Ֆրանսիական Պոլինեզիա), Պորտ դես Գալետս (Ռեյունյոն)
*1 ֆրանսիական ռազմական բազա ԱՄԷ-ում։

## Մարտական կազմ
2020 թվականի փետրվարի 17-ի դրությամբ Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերի կազմում ընդգրկված են հետևյալ նավերը՝

thumb|230px|«Շարլ դը Գոլ» տեսակի ավիակիր
thumb|230px|«Ժորժ Լեգի» տեսակի էսկադրային ականակիրներ
thumb|230px|«Կասար» տեսակի էսկադրային ականակիրներ
thumb|230px|«Հորիզոն» տեսակի ֆրեգատ
thumb|230px|«Լաֆայետ» տեսակի ֆրեգատ
thumb|230px|«Ֆլորեալ» տեսակի ֆրեգատ
thumb|230px|«Ա69» տիպի հետախուզական ռազմանավ
thumb|230px|«Միստրալ» տեսակի դեսանտային ռազմանավ
thumb|230px|«Foudre» տեսակի դեսանտային ռազմանավ
thumb|230px
 

## Նավերի դրոշներ

Պատկեր:Civil and Naval Ensign of France.svg|Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերի դրոշ
Պատկեր:Civil and Naval Ensign of France.svg|Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերի նավադրոշ
Պատկեր:Masthead pennant of France.svg|Ռազմանավերի նավադրոշ


### Պաշտոնատար անձանց դրոշներ

File:Marque CEMM.svg
File:Marque amiral.svg
File:Marque VAE.svg
File:Marque VA.svg
File:Contre-Amiral.svg
File:Marque-capitaine-de-vaisseau-chef-division.svg
File:Marque-capitaine-de-vaisseau.svg



## Տարբերանշաններ
### Ծովակալներ և սպաներ

### Միչմաններ, ավագներ և ծովայիններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի ազգային ռամածովային ուժերի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ռազմածովային նավատորմ
Կատեգորիա:Ռազմածովային ուժեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ֆրանսիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բանակ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարարություն