Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկան

**Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկան,** պարանոցի ամենամեծ և  մակերեսային մկաններից է։ Մկանի հիմնական գործառույթը գլխի և պարանոցի շարժումների իրականացումն է։ Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանը նյարդավորվում է հավելյալ նյարդով։

## Ստուգաբանություն և տեղակայում
Մկանը ստացել է կրծոսկրաանրակապտկաձև անունը, քանի որ սկիզբ է առնում կրծոսկրի կոթից (*sterno-*), անրակից (*cleido-*) և ունի կպման կետ ծոծրակի պտկաձև ելունի վրա։

## Կառուցվածք
Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանը սկիզբ է առնում երկու տեղից՝ կրծոսկրի կոթից և անրակից։ Այն ուղվում է թեքորեն, դեպի ծոծրակոսկրի պտկաձև ելուն, բարակ ջլոնի միջոցով։ Մկանը մեջտեղում հաստ է և նեղ, բարակ և լայն ծայրերում։

Կրծոսկրային գլուխը դիմացից ջլային է, հետևից՝ մկանային և սկիզբ է առնում կրծոսկրի կոթից։

Անրակային գլուխը կազմված է ապոնևրոտիկ թելերից և սկիզբ է առնում անրակի միջին երրորդականի վերին, ֆրոնտալ մակերեսից։
մինի|Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկան
Երկու գլուխները անջատ են միմյանցից սկզբնամասերում և ձևավորում են եռանկյուն, սակայն ատիճանաբար ձուլվելով պարանոցի կեսից ներքև հատվածում՝ սռաջացնում են հաստ մկան, որը միանում է պտկաձև ելունին։

### Նյարդավորում
Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանը նյարդավորվում է հավելյալ նյարդով, որը նյարդավորում է միայն շարժիչ մկանաթելերի։ Պարանոցային հյուսակը ապահովում է զագցող նյարդաթելերը, ներառյալ պրոպրիոցեպցիան, C2 և C3 ճյուղերից։

## Ֆունկցիա
Այս մկանի գործառույթը գլուխը հակառակ և թեք պտտելն է և պարանոցի շարժումների կատարումը։ Երբ մկանի երկու կողմերը աշխատում են միաժամանակ, այն ձգում է պարանոցը։ Մկանի միակողմանի աշխատանքի դեպքում այն թեքում է գլուխը դեպի իր կողմ, իսկ դեմքը՝ հակառակ կողմ։

Այն նաև շնչառության լրացուցիչ մկան է՝ բարձրացնում է կրծքավանդակը, սանդղաձև մկանի հետ միասին։

### Կրճատում
Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանի կծկման և թուլացման ազդակները գալիս են գանգային 11-րդ նյարդից՝ հավելյալ նյարդից։ Հավելյալ նյարդի կորիզը գտնվում է ողնուղեղի առաջային եղջյուրում,  C1-C3 սահմանում։ Հավելյալ նյարդի նյարդաթելերը ուղվում են վերև և ծոծրակային մեծ անցքով մտնում գանգ։ Ներքին քնային զարկերակը անոթավորում է կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանը և լայնաձև մկանը։ Ազդակի հավելյալ կորիղ հասնելուց հետո այն փոխանցվում է անրակում տեղակայված մկանաթելերի շարժիչ ծայրարմատներում։ Ացետիլխոլինը ձեռբազատվում է վեզիկուլներից և սինապտիկ ճեղք անցնելով միանում է հետսինապսային ռեցեպտորներին։ Ացետիլխոլինը հանգեցնում է հանգստի պոտենցիալի բարձրացմանը -55 մՎ-իվ, այդիսով մկանում առաջացնելով գործողութան պոտենցիալ։ Մկանաթելերում կան T- խողովակներ, որոնցով տեղի է ունենում գործողության պետենցիալի տարածում։ Սարկոպլազմային ցանցից ազատվում են կալցիումի իոններ, որը հանգեցնում է տրոպոնինի և տրոպոմիոզինը շարժմանը։ Արդյունքում կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանը կծկվում է։

### Տեղագրություն
մինի|Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանը և պարանոցային եռանկյունը
Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանը, լայնական մկանի հետ տեղակայված է ներքին փակեղի տակ։ Այն բաժանում է պարանոցը առաջային և հետին եռանկյունների և օգնում է որոշել անատոմիական գոյացությունների տեղագրությունը, օրինակ գլխի և պարանոցի ավշային հանգույցների։

Շատ կարևոր անատոմիական կառուցվածքներ են հարում կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանին։ Դրանցից են ընդհանուր քնային զարկերակը, հավելյալ նյարդը և բազկային հյուսակը։

## Կլինիկական կարևորություն
Կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանի հետազոտությունը կազմում է գանգուղեղային նյարդերի հետազոտության մի մաս։ Այն կարող ենք զգալ պարանոցի յուրաքանչյուր կողմում՝ գլուխը հակառակ կողմ թեքելիս։

Մկանի կրծոսկրային և անրակային գլուխներով կազմված եռանկյունը ծառայում է որպես կենտրոնական երակակային կատետրի տեղադրման կամար կողմնորոշիչ գիծ։

Մկանների կծկումը առաջացնում է մի վիճակ, որը կոչվում է տորտիկոլիս կամ ծալված պարանոց և կարող է ունենալ տարբեր պատճառներ։ Այս վիճակով մարդիկ ունեն դեպի ախտահարված կողմը թեքված գլուխ։ Բուժումը ներառում է ֆիզիոթերապիայի վարժություններ, ախտահարված կողմի մկանները ձգելու և հակառակ կողմի մկանները ուժեղացնելու համար։ Բնածին տորտիկոլիսի պատճառները անհայտ են։ Կարող է առաջանալ ծննդաբերության ժամանակ՝ վնասվածքից։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Մկանային համակարգ