open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սիփան (գյուղ)

**Սիփան**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում։

Գյուղը հիմնադրվել է 1870-ական թվականներին։

Նախկինում Պամբ Քրդական անվանումով ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։

## Անվանումներ
Հնում կոչվել է Թամբ, Պամբ, Պամբակ, Պամբ, Փամբակ, Փամբ Քրդի անվանումներով։ Սիփան է վերանվանվել 1978 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 2100 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։

## Բնակչություն
Գյուղում տարբեր ժամանակերում տարբեր է եղել ազգային կազմի համամասնությունը։ Ներկայումս էլ մեծ բաժին ունեն քրդերը (եզդիները), որոնք տեղափոխվել են Արևմտյան Հայաստանից և Կարսի մարզից։

Սիփանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Գյուղն ունի 48 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;22, available online at the US embassy to Armenia's website 

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Քևին-Փրինս Բոատենգ

**Քևին-Փրինս Բոատենգ** (, ), գանացի ֆուտբոլիստ։ Ունի երկքաղաքացիություն՝ հանդիսանում է Գանայի և Գերմանիայի քաղաքացի։ Շալկե 04 ակումբի և Գանայի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան է։ Հանդես է եկել նաև Գերմանիայի ֆուտբոլի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Բոատենգի պրոֆիլը Շալկե 04 ակումբի պաշտոնական կայքում 
*Բոատենգի Պրոֆիլը Transfermarkt կայքում

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բեշիկթաշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բեռլինի Հերտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտսմութի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սասուոլոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լաս Պալմասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ
Վարդաբլուր (Արագածոտնի մարզ)

**Վարդաբլուր**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Փամբակի և Արագած լեռների միջև ընկած գոգավորությունում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 48 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2075 մ։

## Անվանումներ
Հնում կոչվել է Ճանկիթեփե, Ջանգի, Ջանգիթափա, Ջյանգի անվանումներով։ Վարդաբլուր է վերանվանվել 1950 թվականին։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1829-1930 թվականներին։
Գյուղի տարածքում գտնվում են հին գյուղատեղիներ, սրբատաշ քարերով եկեղեցի։

## Բնակչություն
Վարդաբլուր գյուղի բնակչության նախնիները գաղթել են Մշո դաշտի գյուղերից։
Վարդաբլուր գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
 

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Տես նաև
* Վարդաբլուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Արտաքին հղումներ
*
*
*Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;22, available online at the US embassy to Armenia's website 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
TV2 (Թուրքիա)

**TV2**, թուրքական մասնավոր հեռուստաալիք, պատկանում է «Դողան Յային» մեդիահոլդինգին։ Հեռարձակվում է 2012 թվականի օգոստոսի 18-ից, TNT հեռուստաալիքի թուրքական տարբերակի փոխարեն։ Հեռուստաալիքը ցուցադրում է թուրքական և արտասահմանյան հեռուստասերիալներ, ժամանցային հաղորդումներ, մուլտֆիլմեր, լուրերի թողարկումներ։ Հեռուստաալիքը տարածվում է «D-Smart», «Digiturk», «Teledünya», «Tivibu», «Türksat 3A» և «Türksat Kablo TV» արբանյակային և թվային օպերատորների կողմից։

2013 թվականի փետրվարի 1-ից հեռարձակվում է նաև բարձր պարզության ֆորմատով, որը հասանելի է «D-Smart» կաբելային ցանցի բաժանորդների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Kanal B

**Kanal B**, թուրքական մասնավոր հեռուստաալիք, հիմնվել է Անկարայի «Բաշքենթ» համալսարանի կողմից 2004 թվականի մայիսի 19-ին։ Հեռուստաընկերությունը պատրաստում է հիմնականում մշակութային թեմատիկայի հաղորդումներ։ Նաև նույն անունով գործում է ռադիոկայան։ Հեռուստաալիքը տարածվում է Թուրքիայի խոշորագույն արբանյակային և կաբելային հեռուստացանցերով։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Մշակութային հեռուստաընկերություններ
Միջնատուն

**Միջնատուն**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում, Փամբակի լեռների հարավային լանջին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 51 կմ հյուսիս-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2100 մ։

### Անվանում
Գյուղը հիմնադրվել է 1831 թվականին, իսկ 2006 թվականի հուլիսի 4-ին վերանվանվել է Միջնատուն։ Նախկին անունն է՝ Օրթաչյա։

## Բնակչություն
Միջնատուն գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Տես նաև
* Օրթաճայայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Տասը մատով տպելու հմտություն

Առանց համակարգչի ստեղնաշարին նայելու՝ տպելու հմտություն է տասը մատների միջոցով։ Գոյություն ունի շուրջ 120 տարի։ 
մինի|Մատների դասավորությունը ստեղնաշարի վրա
Տասնյակ տարիներ առաջ (մինչև համակարգիչների հանդես գալը) այդ ունակությունը ձեռք էր բերվում գրամեքենաների միջոցով և կիրառվում էր սղագրությունում։ Տասը մատով տպելաձևի հեղինակ է համարվում սղագրող Ֆրանք Էդվարդ Մակգուրինը։

Ստեղներից երկուսը (արևելահայերենում «ֆ» և «յ», ռուսերենում "а" և "о", անգլերենում "f" և "j" ստեղները) փոքր խութեր ունեն՝ ցուցամատների միջոցով կողմնորոշվելու համար։ Այդ խութերը շոշափելուց հետո ձախ և աջ ցուցամատները կարող են տպել «ֆ» և «յ» տառերը։ Մնացած մատները համապատասխան դիրք են զբաղեցնում. ձախ միջնամատը՝ «դ», մատնեմատը՝ «ս», ճկույթը՝ «ա», աջ միջնամատը՝ «կ», մատնեմատը՝ «լ», ճկույթը՝ «;»։ Հեշտ հիշելու համար այդ ութ տառերից (ասդֆյկլ;) կազմվում է երկու «բառ»՝ «ասդֆ» (ձախ ձերքի համար) և «յկլ;» (անգլերենում "asdf" և "jkl;" ռուսերենում "фыва" և "олдж")։ Եվ այդպես շարունակ՝ մնացած ստեղների նկատմամբ։ Այսպիսով տպողը «տեսնում» է ստեղնաշարն իր հիշողության մեջ։

Տասը մատով տպելը ոչ միայն բոլոր մատներով, այլ նաև՝ արագ տպել է նշանակում։ Արագ տպելու մրցույթների հաղթողները տպում էին մինչև 900 տառ/րոպեում։

Մի շարք երկրներում արագ տպելու հմտությանը սովորեցնում են միջնակարգ դպրոցներում։

Նախկինում հայտնի էր որպես «Ամերիկյան տասմատյա Կույր մուտքագրման» մեթոդ։ Գոյություն ունի դեռ 1888 թվականից։ 
19-րդ դարում կույր մեթոդով գրամեքենաների վրա մուտքագրել էին սովորեցնում մեքենագրուհիներին և քարտուղարուհիներին։ Այն թույլ է տալիս սահմանափակել սղագրության անհրաժեշտությունը և էապես բարձրացնել քարտուղարուհու աշխատանքի արտադրողականությունը։

## Պատմություն
Կույր հավաքելով մեթոդը մշակվել է դատարանի սղագրող, ամերիկացի Ֆրենկ Էդգար Մըքգուրինի կողմից Սոլթ Լեյք Սիթիում, 1888թ. հուլիսի 25-ին։ Մըքգուրին, լինելով այս մեթոդը օգտագործող ժամանակի միակ հայտնի մարդը, հաղթում է ութմատյա տեսողական մեթոդով մեքենագրող հանրահայտ Լուի Թրամվին։ Սա եղել է մեքենագրության առաջին մրցույթը, որը իրականացվել է Սինսինաթի քաղաքում։ Մրցույթի արդյունքները լուսաբանվել են ժամանակի հեղինակավոր բազմաթիվ թերթերի առաջին էջերում։ Մըքգուրին մրցույթում շահել էր 500$ ԱՄՆ, որը, համաձայն սպառողական գների ինդեքսի, 2008 թվականի դրությամբ կկազմեր 11675$ ԱՄՆ [3]: Այս հաղթանակը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց և' կույր մեքենագրման մեթոդի, և' տպագրական մեքենաների հանդեպ։ Այդ օրը կարելի է համարել կույր մեթոդով մեքենագրման ծննդյան օր, որի հիմվան վրա հետագայում ստեղծվեցին տարբեր լեզուների կույր մուտքագրման մեթոդներ։

Այս մրցույթից արդեն երեք տարի անց մուտքագրման Կույր մեթոդին իր ստեղծագործությունում անդրադարձել է նաև Արթուր Կոնանդ Դոյլը.
« - Չե՞ք կարծում, - հարցրեց նա, - որ ձեր կարճատեսությանը պարագայում հոգնեցուցիչ է այդքան շատ մեքենագրելը» ։
« - Սկզբում ես հոգնում էի, սակայն ես մեքենագրում եմ կույր մեթոդով, - պատասխանեց նա»։
Արթուր Կոնանդ Դոյլ. «Շերլոկ Հոմսի արկածները» 1981թ.

## Արտաքին հղումներ
* Սովորեք մուտքագրել արագ (պրոֆեսիոնալ) - Typing Study!
* Տասը մատով տպելու հմտության մասին
*https://agilefingers.com/

Կատեգորիա:Համակարգիչ
Կատեգորիա:Հմտություններ
Ժոզեֆ Սկալիգեր

**Ժոզեֆ Սկալիգեր Ժյուստ** (, , ), ֆրանսիացի հումանիստ գիտնական, պատմաբան, ժամանակակից գիտական պատմական ժամանակագրության հիմնադիրներից մեկը։

1560 թվականին, Սկալիգերը մեկնել է՝ Իտալիա, այնուհետև Անգլիա և Շոտլանդիա, 1562 թվականին դարձել է կալվինիստ։ Սկալիգերը մասնակցել է կրոնական բանավեճերի որպես գիտնական և բանասեր։ Այնուհետև Սկալիգերը դարձավ պրոֆեսոր Ժնևի ակադեմիայում։

Սկալիգերի երրորդ որդին նույնպես գիտնական ու հումանիստ էր։ 12 տարեկանում Ջոզեֆին սովորում է քոլեջում։ Հոր մահից հետո 1609 թվականին մեկնում է Փարիզ, չորս տարի սովորելում Սորբոնի համալսարանում։ Արդյունքում, երիտասարդ Սկալիգերի որդին կատարելապես տիրապետում է ոչ միայն լատիներենին և հունարենին, այլ հրեական և արաբական լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հնագետներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արևելագետներ
Չորթան

**Չորթան**, հայկական ուտեստ։
Այլ անվանումներ՝ չորաթան, կուլիբա, թանհատ, գվռ՝ պինդթան, թորակ, ճըպտուկ, ճըպըլտակ։
Պատրաստվում է թանից։ Թանը քամելով կամ գոլորշացնելով՝ ստացած մածուկը (գնդիկների ձևով) արևի տակ չորացնում և պահում են որպես ձմեռվա պաշար։ Օգտագործելու համար չորթանը ջրի մեջ տրորելով, վերածում են հեղուկի (թանի), որից պատրաստում են թանապուր (չորթանապուր), գալաճոշ (չորթանով եւ ոսպով հայկական ազգային կերակրատեսակ), բորանի, խաշիլ, չքալուկ, թանրիճ, թարխանա և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայկական կաթնամթերք
Կատեգորիա:Հայկական ապուրներ
Կատեգորիա:Թաթարական խոհանոց
Kanal T

**Kanal T**, թուրքական հեռուստաալիք։ Հիմնվել է 2007 թվականին, փորձնական եթերով սկսել է հեռարձակվել 2007 թ. մարտի 1-ից, հիմնական եթերը մեկնարկել է 2008 թ. հունվարի 1-ին։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է ժամանցային, մարզական, հասարակական, տնտեսական, առողջապահական, կրոնական, և վերլուծական հաղորդումներ, լուրերի թողարկումներ, վավերագրական և գեղարվեստական ֆիլմեր։ Հեռուստաալիքը տարածվում է «Türksat 3A», «D-Smart», «Teledünya», «Tivibu» կաբելային և արբանյակային հեռուստատեսության օպերատորների կողմից։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Արցանց հեռարձակում  

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Kanal 26

**Kanal 26**, Թուրքիայի Էսքիշեհիր քաղաքում ստեղծված առաջին հեռուստաալիքն է, հեռարձակվում է 1992 թվականի նոյեմբերի 26-ից։ Պատկանում է «Իլհան Յալչին» ընկերությանը։ Հեռուստաալիքը տարածվում է Թուրքիայի ողջ տարածքում «Turksat 3A» և «Teledünya» արբանյակային հարթակներում։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ
Աուտոֆելլատիո

մինի|Աուտոֆելլատիոյով զբաղվող տղամարդու քարե արձան Պորտուգալիայում
**Աուտոֆելլատիո** (հունարեն` αὐτός - իրեն և լատիներեն` fello - ծծել), ինքնաբավարարման ձև, որով տղամարդը իր սեփական առնանդամը տանում է բերանը։ Աուտոֆելլատիո անելը հաջողվում է շատ քիչ տղամարդկանց, քանի որ դրա համար պահանջվում է ունենալ երկար առնանդամ և շատ ճկուն մարմին։

Ամերիկացի կենսաբանները ապացուցել են որ աուտոֆելլատիո անելը հաջողվում է տղամարդկանց միայն 1%-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Կատեգորիա:Սովորություններ
Michael Jackson's Vision

**«Michael Jackson’s Vision»** -ը ամերիկյան երգիչ Մայքլ Ջեքսոնի տեսահոլովակների եռահատոր թողարկում է, որը թողարկվել է 2010 թ․-ի նոյեմբերի 22-ին։

## Ալբոմի մասին
Այն կազմված է 3 DVD տեսասկավառակներից, որոնք ներառում են Ջեքսոնի 40 տեսահոլովակների ամբողջական տարբերակները, այդ թվում նաև 10 հոլովակ, որոնք մինչ այս չեն թողարկվել թվային կրիչների վրա։ Այն նաև պարունակում է 60 էջանոց նկարների ալբոմ, որի հիմք է հանդիսանում տարբեր տարիներին հոլովակների նկարահանումների ժամանակ արված և անձնական արխիվից վերցված լուսանկարները։

## Երգացանկ
**Սկավառակ 1**

**Սկավառակ 2**

**Բոնուս**

## Հորիզոնականներ և սերտեֆիկացիա

### Սերտեֆիկացիա

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:2010 ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ
Անուշ Սագինյան

**Անուշ Առաքելի Սագինյան** (), հայ գեղանկարիչ։

1910 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի նկարչական դպրոցը, սովորել է Լենինգրադի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Ապրել է Փարիզում, որտեղ ծանոթացել է Մարտիրոս Սարյանի հետ։ Զբաղվել է մանկավարժությամբ, դասավանդելով Բաքվում, Երևանում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում
։

## Ստեղծագործություններ
Նրա գործերից են՝
* «Քարավանի հանգիստը»
* «Երևանի հին թաղը»
* «Հայաստանի հացթուխները»
* «Նկարչի սենյակ»
* «Աղբյուրի մոտ»
* «Ձմռան դիմաց (Աղքատ կին)»
Դիմանկարներ՝
* Հոր դիմանկարը (էտյուդ)
* Ա. Բաբլումյան
* Ս. Մարկոսյան
Քանդակել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի կիսանդրին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ա. Երեմյան, Խորհրդային Հայաստանի նկարիչները (Անուշ Սագինյան), «Անահիտ», 1931, № 56։

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:1889 ծնունդներ
Կատեգորիա:1961 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Անդրանիկ Միրզոյան

**Անդրանիկ Գառնիկի Միրզոյան** (), ՀՀ պետական գործիչ, 2007-2013 թթ. ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետ, Արդարադատության երկրորդ դասի պետական խորհրդական։

Ծնվել է դարբնի ընտանիքում։

## Կրթություն
* Ավարտել է Արամուսի միջնակարգ դպրոցը։
* 1974 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։
* 1984 թ. ավարտել է Լենինգրադի քննիչների վերապատրաստման ինստիտուտը։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1974-1978 թթ. - Կարելական ԱՍՍՀ Սեգեժա քաղաքի Երկաթբետոնյա իրերի գործարանի իրավախորհրդատու։
* 1978-1982 թթ. - Պերմի մարզի Կոչևոյի շրջանի դատախազության քննիչ։
* 1982-1984 թթ. - Պերմի մարզի Կունգուր քաղաքի դատախազության ավագ քննիչ։
* 1984-1985 թթ. - Պերմի մարզային դատախազության ՀԿԳ ավագ քննիչ։
* 1985-1986 թթ. - ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազի հրամանով գործուղվել է Ուզբեկական ՍՍՀ և ընդգրկվել ԽՍՀՄ դատախազության քննչական խմբում։
* 1986-1987 թթ. - ՀԽՍՀ դատախազի օգնական՝ առանձին հանձնարարությունների գծով՝ ընդգրկվելով քննչական վարչությունում քննվող քրեական գործով կազմված քննչական խմբում։
* 1987-1993 թթ. - ՀԽՍՀ դատախազին առընթեր հատկապես կարևոր գործերի քննիչ։
* 1993-1998 թթ. - ՀՀ դատախազին առընթեր հատկապես կարևոր գործերի ավագ քննիչ։
* 1998-1999 թթ. - ՀՀ գլխավոր դատախազության քննչական մասի պետ։
* 1999-2007 թթ. - ՀՀ գլխավոր դատախազության քննչական վարչության պետ, ՀՀ դատախազության կոլեգիայի և ատեստացիոն հանձնաժողովի անդամ։
* ՀՀ Նախագահի 2007 թ. դեկտեմբերի 7-ի թիվ ՆՀ-288-Ա հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետ։
* ՀՀ Նախագահի 2013 թ. մայիսի 3-ի հրամանագրով ազատվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետի պաշտոնից։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Արդարադատության երկրորդ դասի պետական խորհրդական։
* Օրինականության և իրավակարգի պահպանման գործում ունեցած նշանակալի ծառայությունների համար ՀՀ Նախագահի 2006 թ. սեպտեմբերի 13-ի հրամանագրով շնորհվել է ՀՀ վաստակավոր իրավաբանի կոչում։
* ՀՀ գլխավոր դատախազի հրամանով պարգևատրվել է ՀՀ դատախազության պատվավոր աշխատողի կրծքանշանով,
* ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով՝ «Մարշալ Բաղրամյան»,
* ՀՀ ոստիկանության պետի հրամանով՝ «Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալով և անվանական զենքով, «ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության 45-ամյակ» կրծքանշանով։

Հեղինակ է մի քանի տասնյակ մասնագիտական հոդվածների և վերլուծական նոթագրությունների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ դատախազներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հատուկ քննչական ծառայության պետեր
Կատեգորիա:Արդարադատության երկրորդ դասի պետական խորհրդականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պետական գործիչներ
Կապուտջուղ

**Կապուտջուղ**, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Հայաստանի Սյունիքի մարզի տարածքում։ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի ամենաբարձր կետն է։ Ունի 3906 մետր բարձրություն։ Հանդիսանում է Հայաստանի երկրորդ բարձր գագաթ Արագածից հետո։

## Աշխարհագրություն
Ունի 3905 մ բարձրություն։ Նախիջևանի կողմից Կապուտջուղը մասնատված է մի քանի փոքրիկ ձորակներով։ Ունի լեռնոտ ու քարափային, զառիթափ, ալպյան բուսականությամբ ու թփուտներով լանջեր։ Կազմված է գրանիտներից և մոնցոնիտներից, լանջերն ի վար ունի մի շարք քարակարկառներ։ Նախիջևանի հատվածում Կապուտջուղը ունի Տապանասար կամ Նավասար, Կռնակոչ, Սարի սուրբ Նշան, Ղազարի սար և այլ գագաթնամասերը։ Այստեղ է գտնվում նաև Մեսրոպ Մաշտոցին վերագրվող քարայրը։ Խաչի աղբյուրի մոտակայքում և նրանից վերևի հատվածում կան մ.թ.ա. 3-1 հազարամյակներին վերագրվող հազարավոր ժայռապատկերներ, իսկ գագաթնամասում՝ մի քանի փոքրիկ լճակներ։

## Կազմություն և դիրք
Կազմված է պալեոգենի գրանիտներից, գրանոդիորիդներից, պորֆիրիտներից։ Հարևան լեռնագագաթներից առանձնանում է բարձրադիր (3300-3500 մ) լեռնանցքներով։ Լանջերը զառիթափ են, առանձին մասերում քարափային, մասնատված Գիլան և Ողջի գետերի վտակներով։ Տիրապետում են ռելիեֆի ալպյան ձևերն ու չորրորդական սառցապատման հետքերը՝ կարեր, տրոգներ և մորեններ։ Որոշ տրոգների հատակային մասերում կան լճեր։ Տիրապետում են սառնամանիքային հողմահարումը և ծանրահակ պրոցեսները։ Շատ են քարակարկառները։

## Կլիմա
Կլիման լեռնատունդրային է, դաժան։ Կան ֆիռնային դաշտեր, ձնաբծեր։ Մթնոլորտային տեղումները հիմնականում ձյան տեսքով են, խոնավության հաշվեկշիռը դրական է։ Ձնածածկույթի տևողությունը 9-10 ամիս է, անսառնամանիք շրջանը՝ 30-35 օր, տարեկան տեղումները 800-850 մմ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -15&nbsp;°C է, հուլիսինը կամ օգոստոսինը՝ մինչև 10&nbsp;°C։

## Բուսականություն
Տիրապետում են տրագանտները և ձյունամերձ գոտու բուսականությունը։ Գագաթնամերձ գոտին հիմնականում մերկ է, ալպյան մարգագետիններ չկան։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Այվազյան, Նախիջևան. Պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ

Կատեգորիա:Հայաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Love Is Not In Your Mind

**Love Is Not In Your Mind**, Արտո Թունջբոյաջյանի և Վահագն Հայրապետյանի համատեղ ալբոմն է ավանգարդ և ֆոլկ-ջազ ոճում։ Թողարկվել է 2005 թվականին «Սվոտա Մյուզիք» լեյբլի կողմից։

### Երգացանկ
# "Don't Fight Against Nature"
# "April 24"
# "How can I Say Goodbye to You"
# "Jangire Jungarna"
# "Dancing with the Devil"
# "Street Walk"
# "New Flower"
# "Other Side of the River"
# "One Moment of Silence"
# "Black Water"
# "Love is Not In Your Mind"
# "Welcome Boo Boo"

### Ալբոմի ձայնագրումը կատարել են
* Արտո Թունջբոյաջյան - վոկալ, պերկուսսիա, դուդուկ, սազեբո, բուլար
* Վահագն Հայրապետյան - ստեղնաշար

Կատեգորիա:2005 ալբոմներ
Կատեգորիա:Արտո Թունջբոյաջյանի ալբոմներ
Հայաստանի հանքային արդյունաբերություն

[մինի|400px|Հայաստանի ամենամեծ հանքավայրը, պղնձա-մոլիբդենային բաց հանքափոր Հայաստանի հարավում, [Քաջարանի մոտ, որ շահագործում է Զանգեզուրի Պղնձա-մոլիբդենային գործարանը, որի 75% -ի սեփականատերը գերմանական Քրոնիմետ ընկերությունն է։]]
**Հանքային արդյունաբերությունը [[Հայաստան]]ի** տնտեսության գլխավոր հատվածն է և այն կազմում է երկրի արտահանման ծավալի կեսից ավելին։

Հայաստանը մոլիբդենի հիմնական խոշոր արտադրողներից մեկն է։ Զանգեզուրի պղնձա-մոլիբդենային կոմբինատը մոլիբդենի խոշոր պաշարներ ունի, որոնք կենտրոնացած են Քաջարանի հանքավայրում։ Մոլիբդենից բացի Հայաստանը ունի պղնձի և ոսկու զգալի պաշարներ; կապարի, արծաթի և ցինկի փոքր հանքավայրեր; ինչպես նաև արդյունաբերական օգտակար հանածոների հանքավայրեր, այդ թվում՝ բազալտի, դիատոմիտի, գրանիտի, գիպսի, կրաքարի և պեռլիտի։
Չնայած 2008 թ. համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամին, հանքարդյունաբերությունը և եկամուտները 2009 թ. աճեցին, էականորեն պայմանավորված լինելով համաշխարհային շուկայում պղնձի, ոսկու և այլ թանկարժեք մետաղների գնաճով։

## Հանքեր
Հայկական Զարգացման Գործակալության տվյալների համաձայն, Հայաստանն ունի շինարարական և համախառն օգտակար հանածոների ավելի քան 670 հանքավայր, ներառյալ բազային և թանկարժեք մետաղների 30 հանքավայր։ Այդ հանքավայրերից մոտավորապես 400 հանք, այդ թվում 22 բազային մետաղների և թանկարժեք մետաղների հանքեր ներկայումս շահագործվում են։

Այս բազային և թանկարժեք մետաղների հանքավայրերի թվում են 7 պղնձա-մոլիբդենային, 3 պղնձի, 13 ոսկու և ոսկու բազմամետաղային հանքեր, 2 բազմամետաղային և 2 երկաթի հանքաքարի հանքավայր։

Բացի այդ հանքային ռեսուրսների պետական կադաստրում գրանցված են 115 լրացուցիչ նոր հայտնագործած տարբեր հանքավայրեր։

## Արտադրություն
[մինի|300px|Պղնձաձուլարան [Ալավերդիում Հայաստանի հյուսիսում, Լոռի]]

2005 թ., տասնյոթ խոշոր լեռնամետալուրգիական ձեռնարկություններ էին գործում, որոնք պղինձ և մոլիբդեն են արդյունահանում կամ մնացորդներից ոսկի դուրս բերում։

Հայաստանը արտադրում է նաև ալյումինե նրբաթիթեղ Ռուսաստանից ներկրվող հումքի հիման վրա և զարգացած է ադամանդագործությունը ներմուծվող հումքի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատասխանատու հանքարդյունաբերության կենտրոն
* Պատասխանատու հանքարդյունաբերություն - Հակոբյան բնապահպանական կենտրոն

Կատեգորիա:Հայաստանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հանքային գործ
Փրայմ

**Փրայմ** (), Մոլդովական հեռուստաընկերություն, որը հիմնականում ներկայացնում է Ռուսաստանի «Առաջին ալիքի» հաղորդումները։ Պատրաստում է նաև սեփական հաղորդումներ։ Հեռուստաալիքի ծածկույթը տարածվում է երկրի տարածքի 95%-ում։ 2008 թվականին հեռուստաալիքը դարձավ Եվրո-2008 ֆուտբոլային առաջնության բոլոր հանդիպումները ցուցադրելու բացառիկ հեռարձակողը Մոլդովայում։ Հեռուստաալիքըկազմակերպել է «Աստղների ֆաբրիկա» ռեալիթի-շոույի մոլդովական տարբերակը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք   

Կատեգորիա:Մոլդովայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Ռումինալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Ռուսալեզու հեռուստաալիքներ
Նեղոսի մարգարիտը

**«Նեղոսի մարգարիտը»** (), ռեժիսոր Լյուիս Տիգի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Մայքլ Դուգլասը, Քեթլին Թըրները, Դենի Դե Վիտոն, Սպիրոս Ֆոկասը, Էվներ Այզենբերգը, Պոլ Դևիդ Մագիդը, Հովարդ Ջեյ Պեթերսոնը, Ռենդալ Էդվին Նելսոնը, Սեմյուել Ռոս Ուիլյամսը, Տիմոտի Դենիել Ֆերսթը։

## Սյուժե
Նախկին պատմության հերոսներ Ջեքը և Ջոանը անգործությամ են մատնված, քանի որ նրանք բավականին հարուստ են։ Նրանք ունեն այն ամենը՝ ինչ փողը կարող է թույլ տալ՝ զբոսանավ, վիլլաներ և աղախին։ Բայց նրանք ձանձրանում են միմյանցից և իրենց այժմյան շրջապատից։ Որպեսզի իր ձանձրալի կյանքը մի ինչ-որ կերպ փոխվի, Ջոանն ընդունում է արաբական շեյխի առաջարկությունը և գնում է նրա արևելյան առանձնատուն։ Բայց հեքիաթը դառնում է մղձավանջ։ Հմայիչ արաբը առևանգում է Ջոանին և նրա դիմաց «մարգարիտ» է պահանջում։ Ջեքը և նրա նոր համագործակից Ռալֆը որոշում են փրկել Ջոանին, բայց կա մի բարդություն։ Ջեքի հին ընկերը ընկնում է նրանց հետքերով, որպեսզի վրեժխնդիր լինի Ջեքից։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լյուիս Տիգի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր գրողների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում անապատում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Բլդան (գետ)

**Բլդան**, *Բլդանգետ, Բլդանչայ*, գետ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Աղստև գետի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Հալաբի լեռնաշղթայի Բովաքար լեռնագագաթի հարավային լանջից՝ 2800 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 15 կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 72 կմ²։ Սնումը ձնաանձրևային է, վարարումը՝ ապրիլ-մայիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 0,3 մ³/վ է, հոսքը՝ 15,1 միլիոն մ³։

Գետահովիտն ունի ռեկրեացիոն մեծ նշանակություն։ Բլդանի հովտում են «Դիլիջան» հանքային ջրերի աղբյուրները, առողջարաններ և մարզաառողջարանային համալիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Աղստև գետի վտակներ
Ամազոնիայի գանձերը

**«Ամազոնիայի գանձերը»** (), ռեժիսոր Փիթեր Բերգի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Դուեյն Ջոնսոնը, Շոն Ուիլյամ Սքոթը, Ռոզարիո Դոուսոնը, Քրիստոֆեր Ուոքենը, Յուեն Բրեմները, Ջոն Գրայզը, Ուիլյամ Լաքինգը, Էրնի Ռեյես կրտ.ը, Ստյուարտ Ֆ. Ուիլսոնը, Դեննիս Կեյֆերը։

## Սյուժե
Եթե ինչ-որ առաջարկություն է արվել, որից չի կարելի հրաժարվել, ուրեմն մի հրաժարվիր դրանից։ Որպես մաֆիայի փոխհատուցում մաֆիայի կնքահայրը ինտելիգենտ հաղթանդամ Բեքին ուղարկում է Ամազոնիայի ջունգլիներ, որպեսզի վերջինս այնտեղից գտնի կնքահոր մոլորված որդուն՝ աֆերիստ Տրևիսին։ Բայց տեղ հասնելով Բեքը հասկանում է, որ այդ գործն այնքան էլ դյուրին չէ։ Տրևիսը հակառակվել է տեղի հեղինակություն Հետչերին և որոշել է մենակով գտնել ու տիրանալ հնդկացիների լեգենդար ոսկե արձանիկին՝ Գատոյին։ Բեքին ոչինչ չի մնում, քան գլխովին նետվել գանձի խելահեղ որոնումներին, որպեսզի իր հաճախորդին յագուարներին չկերակրեն։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պորտուգալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փիթեր Բերգի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Դարբ (գետ)

**Դարբ**, *Թերփ, Թերփա, Թերփչայ, Թերպ, Քոչբեկ*, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արփայի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերից՝ 2960 մետր բարձրությունից։ Երկարությունը 22&nbsp;կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 164 կմ²։ Սնումը հիմնականում հալոցքային (53%) և ստորերկրյա (32%) է, վարարումը՝ մայիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 1,18 մ³/վ է, հոսքը՝ 37,2 միլիոն մ³։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Լուսինե Թովմասյան

**Լուսինե Հուսիկի Թովմասյան** (), գեղեցկության մրցույթի հայ մասնակից, որը 2003 թվականին 17 տարեկանում արժանացել է «Միսս Հայաստան» կոչմանը։

## Կենսագրություն
Լուսինե Հուսիկի Թովմասյանը ծնվել է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում, որտեղ էլ անցկացրել է իր մանկությունը։ Սովորել է Երևանի ռուս-հայկական (սլավոնական) համալսարանի միջազգային հարաբերություններ ֆակուլտետում։ 2009 թվականին ավարտել է Լոնդոնի Վեստմինստեր (“Westminster”) համալսարանի միջազգային հարաբերությունների բաժինը։
Մասնակցել է «Միսս Հայաստան» մրցույթին 2003 թվականին, երբ 17 տարեկան էր և շահել է տիտղոսը։ «Վիցեմիսս Եվրոպա-2005» մրցույթի հաղթողն է։

Իր ուժերը փորձել է նաև դերասանական արվեստում։ Նկարահանվել է «Երևան» ստուդիայի «Մի վախեցիր» և «Արտիստը» ֆիլմերում, որպես գլխավոր դերակատարուհի։ Նկարահանվել է նաև «Նախաճաշ 2-ի համար» ֆիլմում։

«Նոր ռադիո»-ի և «Նոր հանդես» (“New Mag”) ամսագրի հիմնադիր նախագահն է։ Աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում, վարել «Մենք ու մենք» նախագիծը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լուսինե Թովմասյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ մոդելներ
Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթի հաղթողներ
Ռիկկարդո Մոնտոլիվո

**Ռիկկարդո Մոնտոլիվո** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ։ Ունի Իտալիայի և Գերմանիայի քաղաքացիություն (երկքաղաքացիություն)։ Կիսապաշտպան է, հանդես է գալիս Միլան ակումբում և Իտալիայի ազգային հավաքականում։ 2013 թ.-ի հունիսից, Ամբրոզինիի հեռանալուց հետո, կրում է ակումբի ավագի թևկապը։

## Կարիերա
## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբում
*Թարմացվել է մայիսի 19-ին 2013 թ.*։

### Միջազգային
:*Թարմացվել է հունիսի 27-ին 2013 թ.*։

## Միջազգային կարիերա
### Միջազգային գոլեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մոնտոլիվոյի պրոֆիլը «Միլան» ակումբի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ
Արագածավան

**Արագածավան**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Թալինի տարածաշրջանում։ Գյուղը տարածված է Ախուրյան գետի ձախ ափին, մարզկենտրոն Աշտարակից՝ 75 կմ և Երևանից՝ 80 կմ հեռավորության վրա։

1974 թվականից եղել է քաղաքատիպ ավան, 1995 թվականից հետո՝ գյուղական բնակավայր։

## Անվանումներ
Հիմնադրման ժամանակ գյուղը կոչվել է *Ալագյազ*։ Իսկ 1948 թվականի սեպտեմբերի 10-ից գյուղը վերանվանվել է Արագած։ Արագածը 2006 թվականի հուլիսի 4-ից վերանվանվել է Արագածավան։

Գյուղում կա 7-րդ դարում կառուցված եկեղեցի։ 1908 թվականին գյուղի հինավուրց հայկական եկեղեցին, ինչպես նաև Այ-Սասի գյուղի եկեղեցին և Շարուր-Դարալագյազի 30 այլ հայկական եկեղեցիները ուշադրությամբ զննվել են Սիսոեվի կողմից։ Գյուղի նախկին անվանումը եղել է Ալագյազ։ Ըստ ադրբեջանցի տեղանունագետ Սիտարա Միրմահմուդովայի, թուրքական Ալագյազ տեղանունը ծագում է ala՝ «անկարգ աճող թուփ» և göz՝ «քայլելու ցածր տեղ» բառերից։ 1974 թվականին գյուղը դարձել է քաղաքատիպ ավան։ Հայաստանում վարչական բարեփոխումներից հետո` 1995 թվականին այն կրկին գյուղի կարգավիճակ ստացավ։

## Բնակչություն
Արագածավանի (Արագած) ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ և երկրագործությամբ։ Երևան-Թբիլիսի երկաթուղագծի վրա գտնվում է Ալագյոզ երկաթուղային կայարանը, որը միացվեց Արագած ավանին։

Մասնագիտական կողմնորոշումը, ուսուցիչների վերապատրաստումը, աշակերտական խորհուրդների ակտիվացումը, բուժաշխատողների մասնագիտական զարգացումը, բժիշկների և բուժքույրերի մասնագիտական ցանցի գործունեությունը, Ատամնաբուժական ակցիաները, բնակչության զննումները, գործարարներին տրվող խորհրդատվությունը, սոցիալական աջակցությունը, հոգեբանական աջակցությունը և Հոգեբանական ներառական թատրոնը սկսել են իրագործվել համայնքում 2011 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Արտենի

**Արտենի**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Թալին քաղաքից մոտ 14 կմ հարավ-արևմուտք։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 63 կմ հեռավորության վրա, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1200 մ։

## Անվանումներ
Նախկինում ունեցել է *Բաղութլի, Բողութլու, Բուղուտլու* անվանումները։ Արտենի է վերանվանվել 1950 թվականի օգոստոսի 31-ին։ Բնակավայրը կոչվում է հարակից լեռան անունով։ Գյուղից 2.5 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Արտին լեռը 2047 մ բարձրությամբ, որտեղ հայտնաբերվել են հին քարե դարի բնակավայրեր, գործիքներ և զենքեր։ Ուրարտական շրջանում Ք.ա. 8-7-րդ դդ. տարածքը հայտնի էր *Արտիունա* անվամբ։

Ըստ առասպելի՝ *Արտենի*՝ այսինքն Արայի տենչանքի տեղ։ *Արա Գեղեցիկը* ելնում էր լեռան վրա և ընկնում էր հաճելի տենչանքի մեջ։ Դրա համար էլ լեռը կոչվել է Արտենչի տեղ, հետագայում՝ *Արտենի*։

## Բնակչություն
Գյուղի նախնիները եկել են Արթիկի, *Սառնաղբյուրի, Ախալքալաքի, Թալինի* և Կարսի զանազան գյուղերից։ Գյուղում հայ բնակչության հետ ապրել են նաև եզդիներ, իսկ 1965 թվականին Արտենի են տեղափոխվել 120 տուն սիրիահայեր։ Տեղափոխվողների հետևանքով Արտենին դարձել է բավականին մեծ տնտեսություն ունեցող ավան։ Արտին լեռան ստորոտին մինչև ավանի հիմնվելը եղել է ինքնաթիռների կայան՝ աէրոդրոմ, հետո այն փակվել է և տեղանքը վերածել են այգիների։ Սկզբնական շրջանում Արտենին միացած է եղել Քարակերտին, հետո՝ 1961թ. առանձնացել է։ Արտենի ավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ, անասնապահությամբ։ ԽՍՀՄ տարիներին ավանը լավագույնն էր խաղողի մշակության գործում։ Տեղում արտադրանքի հիման վրա ստեղծվել է գինու, կոնյակի գործարանը, որը ստեղծում էր 9 տեսակի գինի և կոնյակ՝ «Արտենի», «Աշնակ», «Անուշ» և այլն։ Գործարանի գինիները հայտնի էին նաև արտասահմանում։ Գործարանն այսօր չի գործում։ Արտենիում է գտնվել այգեգործական գիտահետազոտական ակադեմիան, որտեղ փորձարկելու համար աճեցրել են տարբեր պտղատու ծառեր։

## Տես նաև
* Արտենիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Գառնահովիտ

**Գառնահովիտ**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 63 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2150 մ։

## Անվանումներ
Նախկինում ունեցել է *Ադիաման, Ադյաման* անվանումները։ Ադիամանը արաբերեն բառ է՝ Ադդ ալ-Աման, որ նշանակում է տալ անվտանգություն, այսինքն՝ ապահով վայր, Ադդաման՝ Անվտանգության երաշխավորություն տվեղ՝ այսինքն Երաշխավոր։ 1946 թվականին վերանվանվել է Գառնահովիտ։ Նախկինում մտել է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի մեջ։

## Պատմություն
Գյուղը բավականին հին պատմություն ունի։ Ունի կիկլոպյան ամրոցներ, որոնք թվագրվում են Ք.ա. 2-րդ-ից 1-ին հազարամյակներով։ Ըստ Թ.Թորամանյանի՝ նախկինում այն եղել է բերդաքաղաք, որի հետքերը միայն որոշ չափով են երևում։ Բնակավայրը շրջապատված է դժվարամատչելի զառիվայրերով և , որը բերդաքաղաքին տալիս է անմատչելի տեսք։ Ըստ Թորամանյանի՝ Գառնահովիտը նախնադարյան այն եզակի բերդաքաղաքներից է, որը չի լքվել։ Գտնվել է Այրարատ նահանգի Արագածոտն գավառի մեջ։ 4-րդ դ. այն որպես ավատական տիրույթ տրվել է Կամսարականներին, ում պատկանել է ներկայիս Գառնահովիտ գյուղը։

Բագրատունիներն իրենց կառավարման շրջանում Մաստարան և Գառնահովիտը նվիրաբերեցին երկրում երկրորդ մեծ ազդեցությունը վայելող Պահլավունի իշխանական տանը։ 12-րդ-13-րդ. դդ. տարածքն անցել է Զաքարյաններին։ 19-րդ դ. մինչև 1831թ. Թալինի գյուղերի մեջ հիշատակվում է Ատիեամանը, որը սակավամարդ էր։

Առաջին հանրապետության տարիներին կային 61 ծխական դպրոցներ, որոնց շարքում 14-րդը հիշատակվում է Ադիաման գյուղը։

## Բնակչություն
Գառնահովիտի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
250px|մինի|Սուրբ Գևորգ եկեղիցի, Գառնահովիտ, 7-րդ դար
Գյուղն ունի 7-րդ դարում կառուցված Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, 1,5 կմ հարավ-արևմուտք գտնվում է XVII-XVIII դարերի «Ծաղկոց» գյուղատեղին, գյուղի մոտ՝ «Գառնհովիտ» հին բերդատեղին (մ.թ.ա. 2-րդ հզմ.) իր եկեղեցիով, 1 կմ արևելք՝ X-XIII դարերի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի։ Գյուղում կանգուն վիճակում է պահպանվել VI-VII դարերում կառուցված Սուրբ Գևորգ եկեղեցին, կիկլոպյան ամրոցի մնացորդներ։

## Գառնհովիտցիներ
* Վառլեն Ալեքսանյան

## Տես նաև
* Գառնահովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Գառնահովիտ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Արագ ընթերցում

thumb|Աչքի վարժություն արագ ընթերցանության համար
**Արագ ընթերցումը** հատուկ վարժությունների միջոցով ձեռք բերվող՝ ինֆորմացիան (հիմնականում տեքստային) համեմատաբար արագ ընկալելու հմտություն է։

Արագ կարդալու հետ առնչվող գիտություններն են՝ հոգեբանությունը, լեզվաբանությունը։

## Արագ ընթերցման տեխնիկան
Արագ ընթերցման ունակությունը՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերվում ինչպես ուղղակի շատ կարդալու, այնպես ել կարդալու հատուկ տեխնիկայի միջոցով։ Ընթերցման արագությունը կախված է նաև տեքստի բնույթից. օրինակ, գիտական տեքստը հնարավոր չէ կարդալ նույնքան արագ, որքան գեղարվեստական ստեղծագործությունը։

Արագ կարդալու տեխնիկայի օրինակներ.

* Միանգամից (առանց աչքերը շարժելու)՝ տողի ավելի քան մեկ բառի ընկալում (կապված է տեսողական դաշտի ընդլայնման հետ)
* Տեսողական դաշտի ընդլայնում (վարժություններ, որոնք նպաստում են տեսողական դաշտի անկյան մեծացմանը)
* Ընթերցում առանց տեքստը ներքուստ արտասանելու (վերջինս բավականին ժամանակ է խլում, այնինչ կարդալու համար բավական է տեքստի տեսողական ընկալումը (առանց տեսածը ներքուստ կրկնելու)
* Մակերեսային ընթերցում (կապված է կոնսպեկտավորման հետ)
* Ֆոտոընթերցում (տեքստի հատվածները (օր. պարբերությունները) ընկալվում են որպես ամբողջական պատկեր)

## Արագ ընթերցողները
### Հայտնի արագ ընթերցողները
* Օնորե դը Բալզակ
* Թոմաս Էդիսոն
* Մաքսիմ Գորկի
* Ջոն Ֆիցջերալդ Քենեդի
* Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ

### Արագ ընթերցման մրցումների հաղթողները
* Սին Ադամ (ԱՄՆ) - 3850 բ/ր (բառ/մեկ րոպեում)
* Քյեթիլ Գունարսոն (Նորվեգիա) - 3050 բ/ր
* Վանդա Նորթ (Մեծ Բրիտանիա) - 3000 բ/ր

## Արտաքին հղումներ
* Արագ կարդալու մասին

Կատեգորիա:Լեզվաբանություն
Կատեգորիա:Հմտություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Թայվանական գլոբալ ցանց

**Thai Global Network ** (TGN), Թաիլանդական միջազգային հեռուստաալիք, որը տարածվում է արբանյակային և կաբելային հարթակներով և IPTV համակարգով։ Շուրջօրյա եթերով հեռարձակվում է աշխարհի 170 երկրներում, հեռուստաալիքի լսարանը կազմում է 350 միլիոն հեռուստադիտող։ Ներկայացնում է խաղարկային շոուներ, լրատվություն, թաիլանդական երաժշտական տեսահոլովակներ, հեռուստասերիալներ, խոհանոցային հաղորդաշարեր (անգլերեն լեզվով) և թաիլանդական բռնցքամարտի մրցումներ։

## Արտաքին հղումներ
 Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Թաիլանդի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով
Ինյացիո Աբատե

**Ինյացիո Աբատե** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան (հիմնականում աջ եզրային պաշտպան է, սակայն ժամանակ առ ժամանակ խաղում է նաև որպես կիսապաշտպան)։ Հանդես է գալիս Միլանի և Իտալիայի ազգային հավաքականի կազմում։

## Կարիերա
### Ակումբային
Ինյացիո Աբատեն Միլան ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Նա իր կարիերան սկսել է Սերիա C1-ում հանդես եկող Նապոլիի կազմում, որտեղ նա հանդես էր գալիս վարձավճարով։ Այնուհետև Աբատեն փոխեց մի քանի ակումբներ։ Սամպդորիայում նա ոչ մի հանդիպում չանցկացրեց, որից հետո տեղափոխվեց Պյաչենցա, ավելի ուշ՝ Մոդենա։ 2007 թվականին ֆուտբոլիստին գնեց Էմպոլին, որտեղ նա անցկացրեց մեկ մրցաշրջան։

2008 թվականի հուլիսի 23-ին ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է Տորինո։ Ֆուտբոլիստի իրավունքների մի մասի համար թուրինյան ակումբը վճարել է 2 միլիոն եվրո(մյուս մասը պատկանում էր Էմպոլիին)։ 2008 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Ատալանտայի դեմ խաղում նա ոտքի կոճի վնասվածք է ստացել, որի պատճառով չի խաղացել 2 ամիս։ Նա վերադարձել է դեկտեմբերի 7-ին։ 2009 թվականին վերադարձել է Միլան։ 2009-2010 մրցաշրջանին Լեոնարդոյի գլխավորությամբ Աբատեն կիսապաշտպանության գծից տեղափոխվեց պաշտպանություն։ Հաջորդ մրցաշրջանում, երբ թիմը գլխավորել է Ալլեգրին ամրապնդվել է թիմի հիմնական կազմում և անցկացրել 37 հանդիպում։

## Վիճակագրություն

Տվյալները 2013 թվականի մայիսի 3-ի։

## Նվաճումներ
### Միլան
* Սերիա Ա-ի հաղթող - 2010-2011 
* Իտալիայի սուպերգավաթակիր - 2011
### Իտալիայի հավաքական
* Եվրո 2012-ի արծաթե մեդալակիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Աբատեի պրոֆիլը Միլան ակումբի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի իտալացիներ
Կատեգորիա:Էմպոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոդենայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պիաչենցայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պյաչենցայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սամպդորիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տորինոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կորեայի կենտրոնական հեռուստատեսություն

**Կորեայի կենտրոնական հեռուստատեսություն** (), Հյուսիսային Կորեայի պետական լրատվական հեռուստաալիք, հեռուստակենտրոնը գտնվում է մայրաքաղաք Փհենյանում։ Հանդիսանում է պաշտոնական լրատվության միակ աղբյուրը երկրի բնակիչների համար։ Ներկայացնում է հյուսիսկորեական իշխանությունների պաշտոնական տեսակետը։ Եթեր է դուրս գալիս աշխատանքային օրերին՝ 17։ 00-ից մինչ 23։ 10, իսկ հանգստյան օրերին՝ ժամը 9։ 00-ից մինչ 23։ 10։

Հեռարձակման ծածկույթը սփռվում է Հյուսիսային Կորեայում և Հարավային Կորեայի զգալի մասում։ Հեռուստաալիքը կարելի է դիտել նաև «Thaicom 5» արբանյակից Ասիայում, Ավստրալիայում, Մերձավոր Արևելքում։

Կորեայի կենտրոնական հեռուստատեսությունը իր լրատվական թողարկումները և հաղորդումների ցանկը կառուցում է պրոպագանդայի և դեմագոգիայի հիման վրա, զբաղվում է «արտաքին թշնամիների» փնտրտուքներով և բացահայտումներով, բնակչության համար քաղաքական տեղեկատվություն իրականացնելով։ Լուրերի ռեպորտաժները հաճախ կենտրոնացված են Կորեայի Ժողովրդական հանրապետության պատմության և նվաճումների մասին, Կորեայի աշխատանքային կուսակցությունը և բանակը գովերգող թեմաներին, ինչպես և երկրի ներկայիս առաջնորդ Կիմ Ջոնգ Ունի գործողությունների մասին։ Երբեմն ցուցադրվում են հայրենասիրական բովանդակությամբ ֆիլմեր, երաժշտական հաղորդումներ և թատերական բեմադրություններ։

Հեռուստաալիքի հաղորդավարները կրում են նույնատիպ հագուստ, միայն տարբերվում է գունավոր գամման տղամարդկանց և կանանց համար։ Բոլոր հաղորդավարները ունեն խիստ նույնատիպ սանրվածք։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* ԿԿՀ պատմությունը 

Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի հեռուստաընկերություններ
KBS

**Korean Broadcasting System** (**KBS**, , ), Հարավային Կորեայի խոշորագույն հեռուստատեսային և ռադիո ընկերություն։ Հիմնվել է 1927 թվականին։ Առաջին ռադիոկայանը հիմնվել է 1927 թվականի փետրվարի 27-ին, իսկ 1961 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ստեղծվեց հեռուստատեսությունը։ 1973 թվականի մարտի 3-ին ընկերությունը ստացել է հանրային հեռարձակողի կարգավիճակ։ 2001 թվականին ընկերությունը սկսել է հեռարձակվել թվային ֆորմատով՝ բարձր հաճախականությամբ (HD 1080i)։

## Հեռուստատեսություն
;Հանրային հեռուստաալիքներ
* **KBS1** - Կորեայի գլխավոր հեռուստաալիքը, հեռարձակվում է 1961 թ. դեկտեմբերի 31-ից։
* **[[KBS2]]** - Ներկայացնում է լրատվություն, ժամանցային հաղորդումներ և հեռուստասերիալներ. հեռարձակվում է 1965 թ. դեկտեմբերի 7-ից։

;Միջազգային հեռուստաալիքներ
* **[[KBS World]]**, միջազգային հեռուստաալիք. հեռարձակվում է 2003 թ. հուլիսի 1-ից։
* **KBS America** - KBS ցանցի ամերիկյան հեռուստաալիք. ցուցադրում է KBS World ալիքի հաղորդումները http://www.kbs-america.com/:
* **KBS Japan** - KBS ցանցի ճապոնական հեռուստաալիք. ցուցադրում է KBS World ալիքի հաղորդումները։
* **KBS Canada** - KBS World հեռուստաալիքի հեռարակումը Կանադայում։

;KBS N արբանյակային և կաբելային հեռուստաալիքներ
* **KBS Prime** - Մշակութային ուղղվածության արբանյակային հեռուստաալիք, հեռարձակվում է 1996 թվականից։
* **KBS Drama** - Դրամատիկական հեռուստաալիք, հեռարձակվում է 2002 թվականից։
* **KBS Select** - Առևտրային հեռուստաալիք, հեռարձակվում է 2003 թվականից։
* **KBS N Sports** - Մարզական հեռուստաալիք, հեռարձակվում է 2002 թվականից։
* **KBS Joy** - Ժամանցային և զվարճալի ուղղվածության հեռուստաալիք, հեռարձակվում է 2006 թվականից։

## Ռադիո
* **KBS Radio 1**
* **KBS Radio 2**
* **KBS Radio 3**
* **KBS Classic FM**
* **KBS Cool FM**
* **KBS World Radio**, միջազգային բազմալեզու ռադիոկայան։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Միջազգային ռադիոյի կայքէջ

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստաալիքներ
Թոմ Դայս

**Թոմ Դայս** (), բելգիացի երգիչ և երգահան։ 2008 թվականին նա զբաղեցրեց 2-րդ տեղը ֆլամանդական X Factor-ում։ 2010 թվականին Օսլոյում ներկայացրել է Բելգիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում։ Մրցույթում նա զբաղեցրեց 6-րդ հորիզոնականը իր "Me and My Guitar" երգով (Կիսաեզրափակչում նա առաջին տեղում էր)։ Նրա արդյունքը Բելգիայի համար ոգևորիչ էր, քանի որ Բելգիան 2005 թվականից սկսած, երբ արդեն կիսաեզրափակիչները առաջ եկան, եզրափակչում չէր հայտնվել։

## Կենսագրություն
Դայսը կիթառ նվագել սովորել է մանկություց։ Երգեր գրել սկսել է պատանեկական տարիքից, երբ 15 տարեկանում միացավ The Dice խմբին, որտեղից էլ առաջացավ նրա Դայս անվանումը։

## Կարիերա
### 2008-2009:Առաջընթաց
2008 թվականին նա սկսեց մասնակցել ֆլամանդական X Factor-ին, որպես Մաուրիս Էնջելենի սան։ 2009 թվականին ստացավ TMF Awards-ի կողմից «Լավագույն նոր արտիստ» մրցանակը, խլելով այն Ջեսպեր Էրկնեսից։
2009 թվականի մայիսին Թոմը կրկին սկսեց աշխատել Էնգելենի հետ, զբաղվելով իր առաջին ալբոմի աշխատանքներով։

### 2009-2011:Եվրատեսիլ երգի մրցույթ և Teardrops ալբոմ
2009 թվականի նոյեմբերի 25-ին (Դայսի ծննդյան օրը), ֆլամանդական հեռարձակող Vlaamse Radio- en Televisieomroep (VRT)-ը ընտրեց Թոմ Դայսին որպես Բելգիայի ներկայացուցիչ Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում, Օսլոյում։ Երգի ընտրությունը կայացավ 2010 թվականի մարտի 7-ին։ Երգը, որի համահեղինակներն էին Աշլիյ Հիկլինը, Ջեորեն Սվինեն և Դայսը, կոչեցին "Me and My Guitar"(Ես և իմ կիթառը)։ Երգը դարձավ Բելգիայում առաջատարներից, իսկ Լյուքսեմբուրգում Walloon չարթում զբաղեցրեց 7-րդ հորիզոնականը։ Մրցույթում նա հասավ հաջողության, զբաղեցնելով 1-ինը՝ կիսաեզրափակչում և 6-րդ հորիզոնականը՝ եզրափակչում։
* Կիսաեզրափակչում Դայսը ստացավ հետևյալ միավորները

*Եզրափակչում Դայսը ստացավ հետևյալ միավորները

2010 թվականի ապրիլին նա թողարկեց իր առաջին ձայնասկավառակը Teardrops-ը։ Նույն թվականի օգոստոսին նա ձայնագրեց "Lucy" սինգլը, թվով երրորդը ալբոմում։ Նոյեմբերին ձայնագրեց "A Thousand Years" չորրորդ սինգլը։ 2011 թվականի մարտին "Il nous faut" սինգլը։ Այս ալբոմը դարձավ Բելգիայում առաջինը։

### 2012-ից մինչև հիմա
2012 թվականի փետրվարին Դայսը թողարկեց "Utopia" սինգլը, որը գլխավորեց նրա 2012 թվականի մայիսին թողարկած Heart for Sale ձայնասկավառակը։ Ալբոմի երկրորդ սինգլև կոչվեց "Out At Sea", երրորդը "Drive Me to Paris"(2012 թվականի հոկտեմբեր)։

## Սկավառակագրություն
### Ձայնասկավառակներ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բելգիացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Բելգիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Բելգիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բելգիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Խաջու կամուրջ

**Խաջու** (), կամուրջ Իրանի Սպահան քաղաքում՝ Զայանդե գետի վրա։

## Նկարագրություն
Խաջու կամուրջը աշխարհի ամենամեծ բազմաֆունկցիոնալ կամուրջներից է։ Այն 2008 թ-ին զբաղեցրել է 9-րդ տեղը աշխարհի ամենահրաշալի կամուրջների տասնյակում։ Քանի որ այն կամարաձև է, մալուխների կամ որևէ այլ հենակների կարիք չունի։

Կառուցվել է 1650 թ-ին, հին կամրջի հիմքի վրա պարսից Շահ Աբաս-ի կողմից և հանդիսանում է Իրանի Իսֆախան գավառի ամենալավ կամուրջը։


Խաջու կամուրջը Սպահանում.jpg|thumb|Խաջու կամուրջը Սպահանում
Խաջու կամուրջը (Սպահան).jpg|thumb|Խաջու կամուրջը (Սպահան)
Խաջու կամուրջը (Սպահան, Իրան).jpg|thumb|Խաջու կամուրջը (Սպահան, Իրան)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սպահանի կամուրջներ
Կարեն Յուզբաշյան

**Կարեն Մկրտչի Յուզբաշյան** (), հայ պատմաբան, հայագետ-բյուզանդագետ, միջնադարյան հայոց պատմագրության երկերի թարգմանիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր (1974)։ ՀՀ Գերագույն խորհրդի առաջին գումարման պատգամավոր։

Մկրտիչ Յուզբաշյանի որդին։

## Կենսագրություն
Կարեն Յուզբաշյանը ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 6-ին, Թիֆլիսում։ 1951 թվականին ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը։ 1955-1958 թթ. Կարեն Յուզբաշյանն աշխատել է Մաշտոցի անվան Մատենադարանում, 1958 թ-ից՝ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունքում։ Ղեկավարել է ինստիտուտի՝ Հովսեփ Օրբելու հիմնադրած «Կովկասի կաբինետը»։

Զբաղվել է Հայոց պատմության և մատենագրության, հայկական ձեռագրերի, հայ-բյուզանդական հարաբերությունների, հայագիտության պատմության, ինչպես նաև Բագրատունյաց Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությամբ։ Դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում։

Աշխատությունները վերաբերում են միջնադարյան Հայաստանի պատմությանը, Բյուզանդիայի ու Հայաստանի պատմամշակութային առնչություններին և այլ հարցերի։ Հրատարակել է Արիստակես Լաստիվերցու «Պատմության» քննական բնագիրը (1963) և ռուսական թարգմանությունը (1968)։ Հեղինակ է «Հայագիտութեան ներածութիւն» (2006) ուսումնական ձեռնարկի։

Կարեն Յուզբաշյանը հրատարակել է մի քանի տասնյակ մենագրություններ, հոդվածներ, գրախոսականներ։

## Անդամակցություն
* Ռուսաստանի Պաղեստինյան ընկերության Ս. Պետերբուրգի բաժանմունքի նախագահ 1980 թվականից։
* Լենինգրադի Հայ մշակույթի բարեկամների ընկերության նախագահ (1988-1990):

## Երկեր
* Ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելի, Երևան, 1971։
* Ավարայրի ճակատամարտից դեպի Նվարսակի պայմանադրությունը, Երևան, 1989։

## Աշխատություններ
* Կենսագրական մանրամասնութիւնները տե՛ս '''Կարէն Իւզբաշեան''', Ինքնակենսագրութիւն («Հանդէս ամսօրեայ»-ից)։
* Լիակատար մատենագիտութիւնը տե՛ս '''Ալեքսան Յակոբեան''', Կարէն Իւզբաշեան, Մատենագիտութիւն («Հանդէս ամսօրեայ»-ից)։
* ՀԱՅԱԳԻՏՈՒԹԵԱՆ ՆԵՐԱԾՈՒԹԻՒՆ
* Աւարայրի ճակատամարտից դէպի Նուարսակի պայմանադրութիւնը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հայագետներ
Կատեգորիա:Հայ բյուզանդագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆարին Ուրլաուբ

**Ֆարին Ուրլաուբ** (, ծնվել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Բեռլինում, իրական անունը՝ Յան Ֆեթեր ), գերմանացի ռոք-երաժիշտ, երգիչ և կիթառահար։ Հայտնի է որպես գերմանական մեծ ճանաչում ունեցած «Die Ärzte» փանկ-ռոք խմբի մեներգիչ և հիմնադիրներից մեկը։ Բացի այդ, 2001 թվականից հանդիսանում է «Farin Urlaub Racing Team» խմբի առաջնորդը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* 2001: *Endlich Urlaub!*
* 2005: *Am Ende der Sonne*
* 2006: *Livealbum of Death* (համերգային)
* 2008: *Die Wahrheit Uebers Luegen*

### Սինգլներ
* 2001: *Glücklich* 
* 2001: *Sumisu* 
* 2002: *OK*
* 2002: *Phänomenal egal*
* 2005: *Dusche*
* 2005. *Porzellan*
* 2005: *Sonne*
* 2006: *Zehn*
* 2008: *Nichimgriff*
* 2009: *Niemals*
* 2009: *Krieg*
* 2010: *Zu heiß*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ֆարին Ուրլաուբի պաշտոնական կայք 
*Կենսագրությունը և սկավառակագրությունը Laut.de կայքում 

Կատեգորիա:Գերմանիայի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Die Ärzte մասնակիցներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ
Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ