Սատաղի ճակատամարտ (530)

**Սատաղի ճակատամարտ** տեղի է ունեցել Արևելյան Հռոմեական (Բյուզանդական) և Սասանյան (Պարսկական) կայսրությունների զորքերի միջև 530 թվականի ամռանը, Բյուզանդական Հայաստանի Սատաղի մոտ։ Պարսկական բանակը մոտեցել է քաղաքին՝ պաշարելու համար, երբ թիկունքից հարձակվել է բյուզանդական փոքրաթիվ ուժը։ Պարսիկները հետ են շրջվել՝ նրանց դեմ դուրս գալու համար, սակայն քաղաքի ներսից հարձակվել է հիմնական բանակը։ Բյուզանդական ստորաբաժանման վճռական հարձակումը հանգեցրել է պարսիկ զորավարի դրոշի կորստին, ինչի հետևանքով խուճապահար պարսիկները նահանջել են։

530 թվականի գարնանը Միջագետքում պարսկական հարձակումը պարտություն կրեց Դարայի ճակատամարտում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, պարսիկները Կովկասում առաջընթաց էին գրանցել՝ նվաճելով Իբերիան և ներխուժելով Լազիկա։ Պարսկական շահ Կավադ I-ը (կառավարել է 488–531թ․) որոշեց օգտվել դրանից և բանակ ուղարկեց Բյուզանդիայի հայկական նահանգներ։ Այս առաջադրանքի համար նա ընտրեց զորավար Միհր-Միհրոեին (Մերմերոես)։

Միհր-Միհրոեն սկսեց իր ուժերը հավաքել բյուզանդական սահմանային Թեոդոսիոպոլիս (Էրզրում) ամրոցի մոտ։ Ըստ Պրոկոպիոսի, նրա բանակը հիմնականում բաղկացած էր Պարսկաստանի տիրապետության տակ գտնվող Հայաստանից և Հյուսիսային Կովկասից սունիտաներից, ինչպես նաև 3000 սաբիրներից։ Բյուզանդական հրամանատարներն էին Սիտտասը,  և նրա հաջորդը նախկին պաշտոնում՝ Դորոթեոսը։ Հենց որ պարսկական նախապատրաստությունների մասին լուրը հասավ նրանց, նրանք ուղարկեցին իրենց երկու պահակախմբին՝ լրտեսելու նրանց։ Մեկը գերի ընկավ, բայց մյուսը վերադարձավ տեղեկություններով, որոնք թույլ տվեցին բյուզանդացիներին անակնկալ հարձակում սկսել պարսկական ճամբարի վրա։ Պարսկական բանակը ցրվեց՝ կրելով որոշակի կորուստներ, և ճամբարը թալանելուց հետո բյուզանդացիները վերադարձան իրենց բազա։

## Ճակատամարտ
Սակայն, երբ Միհր-Միհրոեն ավարտեց իր բանակի հավաքագրումը, նա ներխուժեց Բյուզանդական տարածք։ Շրջանցելով Թեոդոսիոպոլիսը, նա ուղղվեց դեպի Սատաղ և ճամբարը տեղադրեց քաղաքի պարսպից որոշակի հեռավորության վրա։ Բյուզանդական ուժերը, որոնք Պրոկոպիոսի խոսքերով՝ պարսիկների թվի մոտ կեսն էին, չբախվեցին նրա հետ։ Սիտտասը հազար մարդով գրավեց քաղաքի շրջակա բլուրները, մինչդեռ բյուզանդական բանակի մեծ մասը մնաց Դորոթեոսի հետ պարսպի ներսում։

Հաջորդ օրը պարսիկները առաջ շարժվեցին և սկսեցին շրջապատել քաղաքը՝ պատրաստվելով պաշարման։ Այս պահին Սիտտասը իր ջոկատով դուրս եկավ բլուրներից։ Պարսիկները, տեսնելով, որ նրանք մեծ փոշի են բարձրացնում և մտածելով, որ իրենք բյուզանդական գլխավոր բանակն են, արագ հավաքեցին իրենց ուժերը և շրջվեցին նրանց դեմ դուրս գալու համար։ Այնուհետև Դորոթեոսը իր մարդկանց առաջնորդեց պարսիկների թիկունքը հարձակվելու համար։ Չնայած իրենց վատ մարտավարական դիրքին՝ առջևից և թիկունքից հարձակման ենթարկվելով, պարսկական բանակը արդյունավետորեն դիմադրեց՝ իր թվաքանակի մեծության պատճառով։ Սակայն մի պահ բյուզանդական հրամանատար Ֆլորենտիոս Թրակիացին իր զորամասով հարձակվեց պարսկական կենտրոնի վրա և կարողացավ գրավել Միհր-Միհրոեի մարտական ​​դրոշը։ Չնայած նա շուտով սպանվեց, դրոշի կորուստը վախ առաջացրեց պարսկական շարքերում։ Նրանց բանակը սկսեց նահանջել դեպի իրենց ճամբարը՝ լքելով մարտադաշտը։

## Հետևանքներ
Հաջորդ օրը պարսիկները հեռացան և վերադարձան Պարսկական Հայաստան՝ առանց որևէ խոչընդոտի բյուզանդացիների կողմից, ովքեր գոհ էին իրենց հաղթանակից շատ ավելի մեծ ուժի նկատմամբ։ Այս հաղթանակը մեծ հաջողություն էր Բյուզանդիայի համար, որին հաջորդեցին մի շարք հայ ցեղապետերի (Նարսես, Արատիուս և Իսահակ եղբայրներ) փախուստը կայսրություն, ինչպես նաև մի շարք կարևոր ամրոցների, ինչպիսիք են Բոլումը և Փարանգիումը, գրավումը կամ հանձնումը։ Պարսկաստանի և Բյուզանդիայի միջև բանակցությունները նույնպես վերսկսվեցին ճակատամարտից հետո, բայց դրանք ոչ մի արդյունք չտվեցին, և 531 թվականի գարնանը պատերազմը վերսկսվեց՝ արշավանքով, որը հանգեցրեց Կալինիկումի ճակատամարտին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

*

Կատեգորիա:530
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի ճակատամարտեր