open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ջելի Ռոլ Մորթոն

**Ջելի Ռոլ Մորթոն** (, ), ամերիկացի ջազմեն, դաշնակահար, երգիչ, երգահան, նվագախմբի ղեկավար։ Եղել է ավանդական ջազի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
1890-ական թվականների սկզբին սովորել է նվագել կիթառ և դաշնամուր։ 1902 թվականից Նոր Օռլեանի զվարճանքի հաստատություններում հանդես է եկել որպես դաշնակահար, իսկ 1904 թվականից սկսած՝  մի շարք շրջագայություններ է կատարել ԱՄՆ-ում։ 1917 թվականից մինչև 1922 թվականը հյուրախաղերով հանդես է եկել Կալիֆոռնիայում և Կանադայում։ 1922 թվականին առաջին անգամ իր կատարումը մեխանիկական դաշնամուրի համար ձայնագրել է  հոլովակի վրա, իսկ 1923 թվականին՝ ձայնապնակի վրա։ 1926 թվականից մինչև 1929 թվականը ղեկավարել է «Red Hot Peppers» անսամբլը, որի կազմում  տարբեր ժամանակներում նվագել են Ժ.Միտչելը,Կիդ Օրին, Դոդս եղբայրները և  դասական ջազային ոճի այլ հայտնի երաժիշտներ։ Բացի այդ, այս շրջանում Ջելի Մորթոն պարբերաբար ելույթներ է ունեցել տրիոյի  կամ կվարտետի հետ։ 1938 թվականից մինչև 1939 թվականը ղեկավարել է «New Orleans Jazzmen» ռիվայվլ նվագախումբը։ Բազմիցս մենահամերգներ է ունեցել։

Ջելի Ռոլ Մորթոնի նվագի ոճն իր մեջ ներառել է ի, բլյուզի, իսպանական և կրեոլական ֆոլկլորի տարրեր՝ իրեն բնորոշ անհատական առանձնահատկություններով հանդերձ։ Նրա արվեստը մեծ ազդեցություն է ունեցել ինչպես վաղ ջազի զարգացման, այնպես էլ  և  ոճերի երաժիշտների վրա։

Մահացել է ասթմայից 1941 թվականի հուլիսի տասին։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ա.Բարիկոյի «1900» պատմվածքում և իտալացի ռեժիսոր Ջուզեպե Տորնատորեի կողմից էկրանավորված «Լեգենդ դաշնակահարի մասին» ֆիլմում տեղի է ունենում այպես կոչված «երաժշտական դուել» գլխավոր հերոսի և Ջելի Ռոլ Մորթոնի միջև. ֆիլմում Մորթոնի դերը կատարել է Կլարենս Ուիլյամսը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография музыканта
* [Ноты для фортепиано «The Cra](http://imslp.org/wiki/The_Crave_(Morton,_Jelly_Roll))

Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ
Կատեգորիա:Ջազմեններ
Փոլա Փրենթիս

**Փոլա Փրենթիս Բենջամին** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

## Վաղ տարիներ
Փոլա Ռագուզան ծնվել է Տեխաս նահանգի Սան Անտոնիո քաղաքում։ Նա ունեցել է կրտսեր քույր (1939-2010), որ նույնպես դերասանուհի էր։ Նա կրթություն է ստացել Հյուսիսարևմտյան համալսարանում, որտեղ հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն՝ Ռիչարդ Բենջամինին։ Նույն ժամանակաշրջանում նա ստորագրել է պայմանագիր «Մետրո-Գոլդուին-Մայեր» ստուդիայի հետ կինոֆիլմերում նկարահանվելու համար։

## Կարիերա
Փրենթիսը որպես կատակերգական դերասանուհի հաջողությունների է հասել 1960-ական թվականների սկզբների «Այնտեղ, որտեղ երեխաներն են», «Մեղրամսի ավտոմեքենան», «Ամուրին դրախտում» և «Հորիզոնական լեյտենանտ» ֆիլմերում խաղացած դերերով։ Որից հետո նրա կարիերան վերել է ապրել և հոլիվուդյան խոշոր ստուդիաները առաջարկել են նրան նկարահանվել իրենց ֆիլմերում։ Նա  Ռոք Հադսոնի հետ 1964 թվականին նկարահանվել է «Տղամարդկանց սիրելի սպորտը» ֆիլմում, իսկ հետո այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Հենրի Օրիենտի աշխարհը», «Ի՞նչ նոր բան կա, կատվիկ», «Հնարք-22», «Ապրողներից վերջինը», «Վտանգի մեջ»,  «Փոխադրում», «Դավադրություն «Պարալաքս»»։

Փրենթիսը խաղացել է «Նա և նա» (1967-1968) կատակերգական սերիալի գլխավոր դերում։ Չնայած շոուն բարձր վարկանիշներ չի ունեցել, սակայն սիրված է եղել քննադատների կողմից, իսկ դերասանուհին 1968 թվականին առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի՝ կատակերգական հեռուստասերիալում կնոջ լավագույն դերի համար։ Սերիալի փակումից հետո նա վերադարձել է կինո։ Խաղացել է «Ստեպֆորդի կանայք» ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկը։

1980-ական թվականներից սկսած Փրենթիսը հեռացել է էկրաններից՝ հաջորդ տարիների ընթացքում հայտնվելով միայն էպիզոդիկ դերերով։ 2016 թվականին նա «Ես հրաշք եմ, որ ապրում է այս տանը» սարսափ ֆիլմում կատարել է գլխավոր դեր, որտեղ նա նկարահանվել է ընտանիքի ընկեր Օզ Փերքինսի խնդրանքով։

## Անձնական կյանք
1961 թվականից Փրենթիսը ամուսնացած է դերասան Ռիչարդ Բենջամինի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ որդին Ռոսսը և դուստրը՝ Փրենթիսը։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:1938 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սան Անտոնիո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Դանսա (զբոսայգի)

**Ջանգեյ Դանսա՝** զբոսայգի դանսա․ գտնվում է Ջանգեյ քաղաքի մոտակայքում՝ Չինաստանի հյուսիս-արևմտյան Գանսու նահանգում։ Այգին ընդգրկում է 510 կմ² տարածք։ Նախկինում գավառական պուրակ և հայտնի գեղատեսիլ վայրը, 2011 թվականի նոյեմբերին ստացավ ազգային զբոսայգու կարգավիճակ։ Հայտնի իր գունագեղ ժայռերով, այգին չինական ԶԼՄ-ի կողմիվ շնորհվեց որպես Չինաստանի ամենագեղեցիկ լանդշաֆտային կազմավորումներից մեկը։

## Տեղագրություն
ձախից|մինի|Այգու շերտերը
Այգին տեղակայված է Քիլիանշան լեռնաշղթայի հյուսիսային նախալեռներում, Լինցե և Սունան շրջաններում, որոնք ղեկավարվում են Գանսուի նահանգի Ջանգեյի քաղաքային շրջանի վարչակազմի կողմից։ Դանսայի հիմնական բնակավայրերը Քանգլ և Բայեն գյուղերն են։

Այգու կենտրոնական հատվածը՝ Լինցե Դանսա գեղատեսիլ վայրը, գտնվում է Ջանգեյ քաղաքից 30 կմ արևմուտք և Լինցե շրջանից 20 կմ հարավ։ Սա այգու առավել հարմարավետ և հաճախ այցելվող հատվածն է։ Մեկ այլ գեղատեսիլ տարածք Բինգգոուն գտնվում է Լիյուեն գետի հյուսիսային ափին, որը պաշտոնապես բացվել է 2014 թվականի օգոստոսի 3-ին։ Բինգգոուն ընդգրկում է 300 կմ² տարածք, իսկ ծովի մակերևույթից բարձր է 1500-2500 մ։ Երրորդ տարածքը, Սունան Դանսա գեղատեսիլ վայրը, գտնվում է Գանջունում՝ Լինցեից հարավ։

## Բնապատկեր
Ջանգեյ Դանսան հայտնի է իր անսովոր գույնի ժայռերով, որոնք հարթ և սուր են և հասնում են մի քանի հարյուր մետր բարձրության։ Դրանք ձևավորվում են ավազաքարի և այլ հանքանյութերի հանածոներով, որոնք ձևավորվել են այստեղ ավելի քան 24 միլիոն տարվա ընթացքում։ Արդյունքում ձևավորվեց մի տեսակ շերտավոր տորթ, որը առաջացավ նույն տեկտոնական թիթեղների շարժման արդյունքում, որի շնորհիվ ձևավորվեց Հիմալայների մի հատվածը։ Քամին, անձրևն ու ժամանակը այստեղ ստեղծել են ժայռերի անսովոր ձևեր, այդ թվում աշտարակների նման ձորեր սյուներով, որոնք տարբեր գույներով, նախշերով և չափերով են։

## Մեդիա և տուրիզմ
2005 թվականին 34 խոշորագույն մեդիաները ներկայացնող լրագրողների կողմից Ջանգեյ Դանսան ճանաչվեց Չինաստանի ամենագեղեցիկ ռելիեֆներից մեկը։ 2009 թվականին *National Geographic* ամսագրի չինական տարբերակը Ջանգեյ Դանսան անվանեց Չինաստանի «վեց ամենագեղեցիկ լանդշաֆտային կազմավորումներից» մեկը։ Այգին դարձել է գլխավոր տուրիստական գրավչությունը Ջանգեյի շրջակայքում։ Որպեսզի այցելուների համար ավելի հեշտ լիներ ուսումնասիրել ժայռային կազմավորումները կառուցվել են մեծ թվով փայտե տախտակամածեր և մերձատար ճանապարհներ։ 2014 թվականին ենթակառուցվածքների բարելավման համար 100 միլիարդ յուան է ներդրվել Բինգգոուի տարածքում։

## Պատկերասրահ

Buildings in Zhangye National Geopark.jpg
Flickr image 29851221553.jpg
Flickr image 30483606125.jpg
Colourful mountains of the Zhangye National Geopark.jpg


## Մատենագրություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Զբոսայգիներ
Կատեգորիա:Չինաստանի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Չինաստանի անապատներ
Լուիսվիլի համալսարան

**Լուիսվիլի համալսարան** (**University of Louisville**) բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը գտնվում է ԱՄՆ-ում, Կենտուկի նահանգում, Լուիսվիլ քաղաքում։ ԱՄՆ-ի ամենահին համալսարաններից է, ստեղծվել է Ալլեգենի լեռներից արևմուտք։ Համալսարանը հիմնադրվել է Կենտուկի նահանգի Գլխավոր Ասամբլեայի որոշմամբ, որպես կենտրոնական հետազոտական համալսարան։ Այստեղ կրթություն են ստանում  ուսանողներ Կենտուկի նահանգի 118 (120) շրջաններից, ԱՄՆ - ի բոլոր 50 նահանգներից և աշխարհի 116 երկրներից։

## Պատմություն
Համալսարանի հիմնադրումը նախատեսվում էր 1798 թվականին, երբ Կենտուկի նահանգի Գլխավոր Ասամբլեան ընդունեց որոշում բացել բարձրագույն ուսումնական հաստատություն վերջերս հիմնադրված Լուիսվիլ քաղաքում և վաճառեց 24 կմ² հողատարածք Կենտուկիի հարավում` համալսարանի ստեղծման ծախսերը հոգալու համար։ 1798 թվականի ապրիլի 3-ին, մի քանի ակտիվ քաղաքացիներ միջոցներ փնտրելու արշավ սկսեցին նոր ուսումնական հաստատության համար, որն այն ժամանակ ստացավ Ջեֆֆերսոնի Սեմինարիա անվանումը։ Սակայն ուսումնական հաստատությունը հաջողվեց բացել միայն 15 տարի անց, 1813 թվականին։ Ուսումնական հաստատության առաջին ղեկավարը դարձավ Էդվարդ Մանն Բաթլերը, ով Կենտուկի նահանգի հայտնի պատմաբաններից էր։

1837 թվականին, Լուիսվիլի քաղաքային խորհուրդը, հիմնադրեց Լուիսվիլի բժշկական ինստիտուտը։ Հայտնի ֆիզիկոս և բժիշկ Չարլզ Կոլդվելը կարողացավ քաղաքային խորհրդին համոզել, որ ինստիտուտ բացելու անհրաժեշտություն կա։ Տրանսիլվանիայի համալսարանում պաշտոնանկ լինելուց հետո նա գլխավորել է Լուիսվիլիի բժշկական ինստիտուտը, որը շուտով դարձել է Ալլեգենի լեռներից արևմուտք գտնվող լավագույն բժշկական ուսումնական հաստատություններից մեկը։ 1840 թվականին հիմնադրվել է Լուիսվիլի բժշկական քոլեջը։

## Ստորաբաժանումներ
Համալսարանը բաղկացած է 12 տարբեր դպրոցներից և քոլեջներից։

*Արվեստի և գիտությունների քոլեջ (1907)
*Բիզնես քոլեջ (1953)
*Կրթության և մարդկության զարգացման քոլեջ (1968)
*Բակալավրի դպրոց (1918)
*Ջեյմս Սփիդի անվան տեխնիկական դպրոց (1925)
*Կենտի սոցիալական աշխատանքի դպրոց (1936)
*Լուիս Բրանդեսի անվան իրավունքի դպրոց (1846)
*Ստոմատոլոգիայի դպրոց (1887)
*Բժշկական դպրոց (1837)
*Երաժշտական դպրոց (1932)
*Բուժքույրերի դպրոց (1979)
*Առողջապահության և տեղեկատվական գիտությունների դպրոց (1968)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:University of Louisville School of Medicine Overview.jpg|thumb|Լուիսվիլի համալսարան, Բժշկական դպրոց, բացվել է 1837 թվականին
Պատկեր:BrandeisLaw2.jpg|thumb|Լ, Բրանդեսի անվան իրավունքի դպրոց
Պատկեր:ULMedTower.jpg|thumb|Համալսարանի բժշկական հետազոտությունների աշտարակ



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1798 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Կատեգորիա:Կենտուկի
Ապալուզա

**Ապալուզա** (), ձիերի բծավոր ցեղատեսակ, որը բուծվել և տարածվել է  ԱՄՆ-ում։
thumb|right|Մուգ գույնի ապալուզա
thumb|right|upright|Բնութագրիչ բծերը մաշկի վրա և աչքի սպիտապատյանը

## Ծագում
Այս ցեղատեսակը բուծվել է նե-պերսե հնդկացիական ցեղերի կողմից՝ խաչասերելով եվրոպացիների կողմից Ամերիկա ներմուծված իսպանական նվաճողների ձիերը։ Ցեղատեսակի առաջացման գործում կարևորվել են պտավոր ձիերը, որոնք 18-րդ դարում Եվրոպայում դուրս էին եկել նորաձևությունից և մասսայաբար արտահանվել են Ամերիկա։ Այդ ձիերի մի մասը հայտնվել է ազատության մեջ ու հնդկացիների ձեռքում։ 1877 թվականին ռազմական պարտությունից և արգելաբնակավայրում վերաբնակեցվելուց հետո նե-պերսե ցեղախումբը կորցրել է 2000 ձի և ձիաբուծության ավանդույթները։ Ցեղատեսակը պահպանվել է փոքրաթիվ ձիասերների և 1938 թվականին հիմնադրված ակումբի շնորհիվ։

## Ցեղատեսակի հատկություններ
Արտաքինից պտավոր ձիերի տեսքը կարող է լինել տարբեր, մուգ գույնի սպիտակ հետքերով կամ սպրտակ գույնի մուգ հետքերով։ Ի տարբերություն այլ ցեղատեսակների՝ խայտաբղետ գույն ունի ոչ միայն մազը, այլ նաև մաշկը։ Ունի բծավոր սմբակներ։ Հանգիստ վիճակում առաջին հայացքից աչքերի գույնը սպիտակ է։ Այդ առանձնահատկոիթյունը պայմանավորված է  մուտանտ գենով։ Հասակը 14-16 թզաչափ է (142-163 սմ), քաշը՝450-600 կգ։ Ապպալուզան նրբագեղ է, բայց շատ ուժեղ և քրտնաջան, որը վկայում է նե-պերսեական պատերազմը։

Գենետիկորեն ապալուզան նախատրամադրված է ծիածանաբորբի, որը ոչ պատշաճ բուժման դեպքում կհանգեցնի կուրության։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Ապալուզայի ամերիկյան ասոցիացիա
* Ապալուզա ձիերի ակումբ Կանադայում

Կատեգորիա:Ամերիկյան մշակույթ
Մայքլ Չիմինո

**Մայքլ Չիմինո** (, ), ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ «Օսկար» մրցանակի դափնեկիր, ավելի շատ հայտնի է որպես «Եղնիկի որսորդը» կինոնկարի ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1939 թվականի փետրվարի 3-ին (այլ տվյալներով՝ 1943 թվականի նոյեմբերի 16-ին) Նյու Յորքում։ Ավարտել է Եյլի համալսարանը, որից հետո աշխատել հեռուստատեսության  գովազդային գործակալությունում։ Իր կարիերան կինոմատոգրաֆիայում սկսել է սցենարներ գրելով (հիասքանչ կինոժապավեն՝ Դուգլաս Տրամբալլի «Լուռ վազք» ստեղծագործության հիման վրա)։ Նրա առաջին հայտնի գործը եղել է «Շանթաձիգն ու Արագավազը» ֆիլմը (1974 թվական), որտեղ խաղացել է Քլինթ Իսթվուդը:

Չորս տարի անց Չիմինոն նկարահանել է վիետնամական պատերազմի մասին «Եղնիկի որսորդը» ֆիլմը, որը նրան ամենամեծ հաջողությունն է բերել։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ռոբերտ դե Նիրոն և Քրիստոֆեր Ուոքենը։ «Եղնիկի որսորդը» ֆիլմը ստացել է հինգ «Օսկար» (այդ թվում՝ լավագույն ֆիլմ և լավագույն ռեժիսոր անվանակարգերում), իսկ անձամբ Չիմինոյին «United Artists» գործակալության կողմից ֆինանսական հնարավորություն է տրվել հաջորդ՝ «Դրախտի դարպասները»  ֆիլմի նկարահանման աշխատանքներն սկսելու համար։

Սակայն այն ժամանակ շատ մեծ ՝ 40 միլիոն դոլարով նկարահանված «Դրախտի դարպասները» ֆիլմը(1981 թվական) սարսափելի ձախողվել է։ Դա էլ բերել է «United Artists» գործակալության սնանկացման և շատ լուրջ ազդել Չիմինոյի հեղինակության վրա։

1980-ական թվականներին ռեժիսորը ներկայացրել է «Վիշապի տարին» ֆիլմը (1985 թվական)` գլխավոր դերում Միքի Ռուրկը, և  Մարիո Պյուզոյի վեպի հիման վրա նկարահանված «Սիցիլիացին» (1987 թվական) ֆիլմը՝ Քրիստոֆեր Լամբերի մասնակցությամբ։ 1990 թվականին ներկայացրել է Ուիլյամ Ուայլերի «Հուսահատության ժամեր» նույնանուն ֆիլմի վերափոխված տարբերակը, որտեղ խաղացել են Միքի Ռուրկը և Էնթոնի Հոփքինսը։ 1996 թվականին ռեժիսորը նկարահանել է «Արև որսացողը» սրընթաց գործողություններով դրաման։

2007 թվականին Չիմինոյի նկարահանած «Թարգմանություն չի պահանջվում» կարճամետրաժ ֆիլմը ներկայացվել է «Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն» կինոալմանախի ցանկում։

Մահացել է 2016 թվականի հուլիսի 2-ին՝ 78 տարեկան հասակում,իր տանը՝ մտերիմներով շրջապատված։

## Ֆիլմերի ընտրանի
### Ռեժիսոր

* 1974-  «Շանթաձիգն ու Արագավազը»
* 1978-  «Եղնիկի որսորդը»
* 1980- «Դրախտի դարպասները»
* 1985- «Վիշապի տարին»
* 1987- «Սիցիլիացին» (Մարիո Պյուզոյի համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված)
* 1990- «Հուսահատության ժամեր»
* 1996- «Արև որսացողը»
* 2007-  «Թարգմանություն չի պահանջվում»(«Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն» կինոալմանախից մի էպիզոդ)

### Սցենարիստ
* 1972-  «Լուռ վազք»
* 1973-  «Վերին ուժ»
* 1980-  «Պատերազմի շներ»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լավագույն ռեժիսոր Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Էվա Ամուրի

**Էվա Մարիա Լիվիա Ամուրի** (), (), ամերիկացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Իտալացի կինոռեժիսոր Ֆրանկո Ամուրիի և ամերիկացի դերասանուհի Սյուզան Սարանդոնի դուստրը։

## Կարիերա
Առաջին ֆիլմում Էվան նկարահանվել է 7 տարեկանում։

## Անձնական կյանք
2011 թվականին Էվան ամուսնացել է ֆուտբոլիստ Կայլ Մարտինոյի հետ։ Ամուսնալուծվել է 2020 թվականին։ Էվան և Կայլը ունեն 3 երեխա՝ աղջիկը՝ Մարլոու Մեյ Մարտինոն (ծնվել է 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին), որդիները՝ Մեյջոր Ջեյմս Մարտինոն (ծնվել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ին) և Մատեո Էնտոնի Մարտինոն (ծնվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին)։ Ամուրին և Մարտինոն ամուսնալուծվել են իրենց 3-րդ զավակի՝ Մատեոյի ծննդից 1 ամիս առաջ։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ
Ռուբեն Սանամյան

**Ռուբեն Ռազմիկի Սանամյան** (), հայ զինծառայող, ՀՀ ԶՈՒ կապիտան, Հայաստանի ազգային հերոս։

## Զինվորական ծառայություն
1995-1997 թվականներին ժամկետային զինվորական ծառայություն է անցել Հայաստանի զինված ուժերում։ 2006 թվականին անցել է պայմանագրային զինվորական ծառայության։

### Տավուշյան մարտեր
Ռուբեն Սանամյանը մասնակցել է 2020 թվականի հուլիսի տավուշյան մարտերին։ Այդ մարտերում ցուցաբերած ռազմական կարևոր դերի համար կապիտան Սանամյանին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջնորդությամբ ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը շնորհել է Հայաստանի Ազգային հերոսի կոչում և պարգևատրել Հայրենիքի շքանշանով։

## Պարգևներ և կոչումներ
Ռուբեն Սանամյանը 2012 թվականին Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով պարգևատրվել էր «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Նա նաև պարգևատրվել է «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալով։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ սպաներ
Արտյոմ Ծառուկյան

**Արտյոմ Ռաֆայելի Ծառուկյան** (), հայ քաղաքական գործիչ,  Բարգավաճ Հայաստան կուսակցության անդամ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1987 թվականին մայիսի 28-ին Երևանում։ 2008 թվականին ավարտել է Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական Համալսարանի քոմփյութերային համակարգերի և ինֆորմատիկայի ֆակուլտետը։ 2016 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի մագիստրատուրան։ Ամուսնացած չէ։

## Աշխատանքային գործունեություն
2008 թվականին աշխատել է «ԱրմենՏել» ՓԲԸ խոշոր բիզնեսի հետ զբաղվող բաժնի ավագ մասնագետ։ 2013-2017թ թվական՝ ՀՀ վերահսկիչ պալատի առաջատար մասնագետ։ 2018 թվականի հունվարից մինչև  2019 թվականի հունվարը եղել է   «Սոֆթկոնստրակտ» ՍՊԸ-ում  ապրանքատեր։ 2017 թվականին եղել է «Հավասարություն» հկ նախագահ։ 2010 թվականից եղել է  Հայաստանի հրաձգության ֆեդերացիայի (ՀՀՖ) նախագահության անդամ։ 2018 թվականի  դեկտեմբերի 9-ին ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության համապետական ընտրական ցուցակով։ Պարգևատրվել է ՀՀՖ ոսկյա կրծքանշանով (2013 թվական), ՀՀ ՊՆ շնորհակալագրով (2016 թվական)։ Մեկ տասնյակից ավելի գիտական հոդվածների հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԲՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Սան Կառլոս

**Սան –Կարլոս** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի հյուսիսում ՝ Կորդովա դեպարտամենտում։

## Պատմություն
Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում մեծացել է, հիմնադրվել է 1777 թվականի մայիսի 3-ին։ Սան Կառլոսի մունիցիպալիտետը որպես առանձին վարչական միավոր ստեղծվել է 1923 թվականին։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի կենտրոնական մասում, Կարիբյան լեռնաշխարհի սահմաններում, Մոնտերիա քաղաքից մոտավորապես 17 կիլոմետր արևելք-հյուսիս-արևելք (ԵԷՆ)։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 15 մետր է։

Սան Կառլոսի մունիցիպալիտետը հյուսիս-արևմուտքում սահմանակից է Սերենտի մունիցիպալիտետին, արևմուտքում ՝ Մոնտերիայի մունիցիպալիտետին, հարավում ՝ Պլանետա Ռիկայի մունիցիպալիտետին, հարավ-արևելքում ՝ Պուեբլո Նուևոյի մունիցիպալիտետին, արևելքում և հյուսիս-արևելքին՝ մունիցիպալիտետին։ Քաղաքապետարանի տարածքը 505 կմ² է։

## Բնակչություն
Կոլումբիայի ազգային վիճակագրության վարչակազմի տվյալների համաձայն, 2015 թվականին քաղաքի և մունիցիպալիտետի համակցված բնակչությունը կազմել է 27104 մարդ։ Մունիցիպալիտետի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.

2005 թվականի մարդահամարի համաձայն, տղամարդիկ կազմել են Սան Կառլոսի բնակչության 52.4% -ը, կանայք ՝ համապատասխանաբար 47.6%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 99,5% -ը. սևամորթներ, մուլատներ` 0,4%; Հնդկացիները` 0,1%։ Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 76.2%:

## Տնտեսություն
Մունիցիպալիտետի և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 48.5% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 48% -ը `սպասարկման ձեռնարկություններ, 3,5% -ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ
Քրիսմա

մինի|Խրիսմոն (Քրիսման)
**Քրիսման** կամ խրիսմոնը (*Хи-Ро*), **☧**,  Քրիստոսի անվան մոնոգրամն է, որը բաղկացած է անվան երկու սկզբնական հունական տառերից (հուն․՝ ΧΡΙΣΤΌΣ),  **Χ** (խի) և **Ρ** (ՌՈ), որոնք խաչված են միմյանց միջև։ Մոնոգրամների եզրերով հաճախ տեղադրվում են **α** Եվ **ω** հունական տառերը։ Այս տառերի նման օգտագործումը ծագում է Ապոկալիպսիսի տեքստին։ «Ազ ես Ալֆան և Օմեգան, սկիզբը և վերջը, - ասում է Տերը, Ով եղել և գալիս է, Ամենազոր» (Հայտն. 1: 8; Տես նաև հայտն. 22:13): Քրիսման լայն տարածում է ստացել վիմագրությունում, սարկոֆագների բարձրաքանդակներում, խճանկարներում և, հավանաբար, ծագում է Առաքելական ժամանակներից։ Հնարավոր է, որ նրա ծագումը կապված է Ապոկալիպսիսի խոսքերի հետ. «կենդանի Աստծո կնիքը» (հայտ. 7:2).

Պատմականորեն առավել հայտնի քրիսմանի օգտագործումը  լաբարումայի համար (լատ.- Labarum)՝ հին հռոմեական ռազմական հատուկ տեսակ շտանդարտ։ Կայսր Կոստանդիանոս Ա Մեծ նրան զորքեր մտցրեց այն բանից հետո, երբ երկնքում տեսավ Խաչի նշանը Մուլվիի կամրջի մոտ ճակատամարտի նախօրեին (312 թ.): Լաբարումն կոթի ծայրին ուներ քրիզմա, իսկ կտավի վրա գրված էր. լատ.՝ «Hoc vince» (հին սլավոնական — Симъ побѣдиши, - «Դրանով կհաղթես»)։ Լաբարումի մասին առաջին հիշատակումը պահվում է Լակտանտիոսի մոտ (մտ. մոտ 320):

Քրիսմանը առկա է Պտղոմեոս III-ի որոշ մետաղադրամների վրա, ով կառավարել է Եգիպտոսը մ.թ.ա. 222/221-ից 246/245 թվականները։

Քրիսմայի խորհրդանիշը կոդավորված է Յունիկոդով՝  и :

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Christogramvormig beslag in brons, 375 tot 450 NC, vindplaats- Neerharen-Rekem, 1982, Germaanse nederzetting, afvalkuil 7, collectie Gallo-Romeins Museum Tongeren, 81.NE.023.jpg|Հռոմեական քրիզման բրոնզից գերմանական բնակավայր Լանակենումում (Բելգիա), 375-450 թթ., Գալլո-հռոմեական թանգարան (Տոնգերեն)
Պատկեր:Double Centenionalis Magnentius-XR-s4017.jpg|Կայսրը Մագնեցիուսի մետաղադրամը քրիզմայի  պատկերով 
Պատկեր:Anastasis Pio Christiano Inv31525.jpg|Քրիզման հարթաքանդակի վրա՝  հռոմեական սարկոֆագից, IV դարի կեսերին։
Պատկեր:Vingerring met christogram in zilver, 300 tot 400 NC, vindplaats- Tongeren, noordoostgrafveld, Jaminéstraat, 1982, zone A, graf 21, collectie Gallo-Romeins Museum Tongeren, 82.H.1.jpg|Հռոմեական արծաթե մատանի քրիզմայով, որը հայտնաբերվել է Տոնգերենում (Բելգիա), 4-րդ դար, Գալլո-հռոմեական թանգարան (տոնգերեն)
Պատկեր:ChiRho-GraveStone.jpg|Քրիզման Սմոլենսկի գերեզմանատան գերեզմանաքարի վրա,Սանկտ Պետերբուրգ
Պատկեր:Justinian mosaik ravenna.jpg|Քրիզման բյուզանդական ռազմիկի վահանի վրա Սան Վիտալեի եկեղեցու խճանկարի վրա (Ռավեննա)


## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
*Монеты Птолемея III Эвергета

Կատեգորիա:Էզոթերիզմ
Կատեգորիա:Խաչեր
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկության պատմություն
Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Հիսուս Քրիստոս
Կատեգորիա:Հունարեն
Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական արվեստ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Կատեգորիա:Քրիստոսաբանություն
Լա Ապարտադա

**Լա Ապարտադա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի հյուսիսում ՝ Կորդովա դեպարտամենտում։

## Պատմություն
Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում աճել է, հիմնադրվել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։ Լա Ապարտադայի մունիցիպալիտետը որպես առանձին վարչական միավոր ստեղծվել է 1997 թվականին։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի հարավարևելյան մասում, Կարիբյան լեռնաշխարհի սահմաններում, Սան Խորխե գետի արևելքում,  Մոնտերիա քաղաքից մոտ 94 կմ հարավ-արևելք։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 66 մետր է։

Լա Ապարանադայի մունիցիպալիտետը հյուսիսում սահմանակից է Այպելի մունիցիպալիտետին, արևմուտքում ՝ Բուենավիստայի մունիցիպալիտետին, հարավ-արևմուտքում ՝ Մոնթելիբանոյի մունիցիպալիտետին, արևելքում և հարավ-արևելքին՝ Անտոկիայի դեպարտամենտին։ Քաղաքապետարանի տարածքը 270.81 կմ² է։

## Բնակչություն
Կոլումբիայի վիճակագրության ազգային վարչական դեպարտամենտի տվյալներով, 2015 թվականին քաղաքի և մունիցիպալիտետի համատեղ բնակչությունը կազմել է 15 204 մարդ։ Մունիցիպալիտետի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների. Կաղապար.

Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տվյալների, տղամարդիկ կազմել են Լա Ապարանադայի բնակչության 49.8% -ը, կանայք` համապատասխանաբար 50.2%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 77.9% -ը. Հնդկացիները ՝ 21,7%, սևամորթները, մուլատաները՝ 0.4%: Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 76.9%:

## Տնտեսություն
Լա Ապարտադայի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության վրա։

Մունիցիպալիտետի և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 54,5% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 34.9% -ը `սպասարկման ձեռնարկություններ, 7,6% -ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 3% -ը `տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ։

## Տրանսպորտ
Քաղաքը հատվում է 25 համարի մայրուղով (իսպ. ՝ Ruta Nacional 25):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ
Կոտորա

**Կոտորա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի հյուսիսում ՝ Կորդովա դեպարտամենտում։

## Պատմություն
Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում աճել է, հիմնադրվել է 1900 թվականին՝ Եվգենիո Սանչեսի և Խոսե Մանուել Բոլայոսի կողմից։ Կոտորայի մունիցիպալիտետը որպես առանձին վարչական միավոր ստեղծվել է 1972 թվականին։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի հյուսիսային մասում, Կարիբյան լեռնաշխարհի սահմաններում, Սինու գետի արևելքից, Մոնտերիա քաղաքից մոտ 26 կմ հյուսիս-հյուսիս-արևելք (NNE): Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 9 մետր է։

Կոտորայի մունիցիպալիտետը սահմանակից է հյուսիսային Լորիցայի մունիցիպալիտետի տարածքում, հյուսիս-արևելքում գտնվող Չիմայի մունիցիպալիտետին, հարավում ՝ Սան Պելայոյի մունիցիպալիտետին։ Մունիցիպալիտետի տարածքը 89 կմ² է։

## Բնակչություն
Կոլումբիայի վիճակագրության ազգային վարչական դեպարտամենտի տվյալներով, 2015 թվականին քաղաքի և մունիցիպալիտետի համատեղ բնակչությունը կազմել է 15447 մարդ։ Քաղաքապետարանի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.

2005 թվականի մարդահամարի համաձայն տղամարդիկ կազմել են Կոտորայի բնակչության 50.9% -ը, կանայք ՝ համապատասխանաբար 49.1%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 71% -ը; սևամորթներ, մուլատներ `23.3%; Հնդկացիները ՝ 5,7%: Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 82.2%:

## Տնտեսություն
Մունիցիպալիտետի և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 58,7% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 37.2% -ը `սպասարկման ձեռնարկություններ, 2,6% -ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 1,5% -ը `տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ։

## Տրանսպորտ
Քաղաքի արևելքում գտնվում է 21 համարի մայրուղին (իսպ. ՝ Ruta Nacional 21):

Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալիակպեր Հասանզադե

**Ալիակպեր Ալի Հեյդար օղլի Հասան Զադե** (, ), ադրբեջանցի, ռուս և խորհրդային հնչյունային ռեժիսոր։ Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1997 թվական)։ Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակի դափնեկիր (2001 թվական)։

## Կենսագրություն
Ալիակպեր Ալի Հեյդար օղլի Հասան Զադեն ծնվել է 1939 թվականի նոյեմբերի 8-ին, Բաքվում, դերասանների ընտանիքում։

1963 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կինոինժեներների ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետը։ Աշխատել է «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայում։

1976 թվականից աշխատել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում որպես հնչյունային ռեժիսոր։ Նաև աշխատել է «Կիրգիզֆիլմ», «Լեննաուչֆիլմ», «Ուզբեկֆիլմ», «Տաջիկֆիլմ», «Բելառուսֆիլմ», «Ղազախֆիլմ», Սվերդլովյան կինոընկերությունում և այլ ստուդիաներում։

1979 թվականից դասավանդել է հնչունային ռեժիսուրա։

1992 թվականից Սանկտ Պետերբուրգի հեռուստատեսության և կինոյի համալսարանի էկրանային արվեստների ֆակուլտետում ղեկավարել է արվեստանոց։

2007-2019 թվականներից աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի հեռուստատեսության և կինոյի համալսարանի ամբիոնում որպես հնչունային ռեժիսուրայի պրոֆեսոր։

## Մահ
Ալիակպեր Ալի Հեյդար օղլի Հասան Զադեն մահացել է 2019 թվականի հուլիսի 1-ին, Սանկտ Պետերբուրգում։ Նա ավելի քան 5 տարի հիվանդ էր քաղցկեղով, սակայն ամեն կերպ աշխատում էր թաքցնելով իր հիվանդությունը հարազատներից և մերձավորներից։ Թաղումը կայացել էր Բաքվում, որին մասնակցել է գրեթե 200 մարդ։

## Մրցանակներ և կոչում
* 1997 թվական` Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1997 թվականի հունվարի 22)` արվեստի ոլորտում ունեցած արժանիքների համար։
* 2000 թվական` «Նիկա» մրցանակի դափնեկիր («Բարաք» ֆիլմի համար)։
* 2001 թվական` Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակ` գրականության և արվեստի ոլորտում, 2000 թվական (2001 թվականի հունիսի 6)`«Բարաք» գեղարվեստական ֆիլմի համար։

## Ֆիլմագրություն

* 1977 թվական` Սպանվել է իրականացման ժամանակ...
* 1978 թվական` Կուղխերի հետքը
* 1979 թվական` Մրցավազք հետապնդումով
* 1979 թվական` Կվերադառնանք աշնանը
* 1979 թվական` Վաղ կռունկները 
* 1980 թվական` Բարեպաշտ Մարտան
* 1981 թվական` Ահա ինչպիսի երաժշտություն
* 1981 թվական` Դու ի՞նչ կընտրեիր
* 1983 թվական` Պայծառ, վառվիր, վառվիր... 
* 1983 թվական` Անապաստանները
* 1984 թվական` Սիրելի, թանկագին, միակը...  
* 1984 թվական` Օլգան և Կոնստանտինը
* 1985 թվական` Է՜յ, ծովի վրա 
* 1986 թվական` Մեր հայրիկը մայոնեզ է 
* 1986 թվական` Էքսկուրսանտը 
* 1987 թվական` Կոտրողը
* 1987 թվական` Պետրոգրադյան գավրոշները
* 1988 թվական` Արտակարգ դրություն շրջանի մասշտաբով
* 1989 թվական` Պրիշվինի թղթե աչքերը
* 1990 թվական` Առանց ամսաթիվի հիշողությունը
* 1991 թվական` Փշատենի` ջրի հաղթողը 
* 1991 թվական` Հայրենամերժը
* 1992 թվական` Մենք գնում ենք Ամերիկա
* 1992 թվական` Տրանգատան 
* 1993 թվական` Նիկոտին 
* 1994 թվական` Շների տարին
* 1996 թվական` Ներիր ինձ
* 1998 թվական` Ես քեզ առաջինն եմ տեսել 
* 1999 թվական` Բարաք 
* 2000 թվական` Միստերիաներ 
* 2001 թվական` Վայրին
* 2005 թվական` Իտալացիները
* 2005 թվական` Կարմիր երկինք։ Սև ձյուն
* 1999-2006 թվականներ` Ազգային անվտանգության գործակալի շարքը
* 2009 թվական` Ետնամուտքից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ալիակպեր Ալի Հեյդար օղլի Հասան Զադեի էջը СПбГУКиТ  կայքում
Սպիտակ սապոտ

**Ուտելի կազիմիրո** () , փեգենազգիների ընտանիքի պտղատու ծառ։ Հայտնի է նաև **մատասանո** (), **սպիտակ սապոտ** (, , ) և **մեքսիկական խնձոր** (, ) անուններով։

## Պատմություն
### Օգտագործումը ացտեկների կողմից
Բեռնարդինո դե Սահագուն իր «Նոր Իսպանիայի գործերի ընդհանուր պատմություն» (1547-1577) հիմնարար աշխատության մեջ, հենվելով բույսերի հատկությունների մասին ացտեկների տեղեկությունների վրա, մեջբերում էր սպիտակ սապոտի մասին տարբեր տեղեկություններ, մասնավորապես, որ. 

## Նկարագրություն
Սպիտակ սապոտը մռայլ մոխրագույն կեղևով, մինչև 18 մ բարձրություն ունեցող ծառ է։ Ունի հերթական, 3-7 հաստամաշկ նշտարաձև տերևներ, որոնք ունեն մինչև 18 սմ երկարություն։

Ծաղիկները փոքր են, կանաչադեղնավուն, տեղակայված են ճյուղերի ծայրերում և տերևի խոռոչներում։

Պտուղը ձվաձև է, 6.25-11,25 սմ երկարությամբ և մինչև 12 սմ լայնությամբ, հարթ, բարակ դեղնավուն մաշկով։ Պարունակում է անուշահոտ, սպիտակ, հյութալի միջուկ, 1-6 սպիտակ, երկար սերմեր։

## Տարածումը
Սպիտակ սապոտի հայրենիքը Կենտրոնական Մեքսիկան է։ Այն մշակվում է նաև Կենտրոնական Ամերիկայում, Հարավային և Հյուսիսային Ամերիկայում, Անթիլներում և Բահամներում, Հնդկաստանում, Միջերկրական ծովում, Հարավային Աֆրիկայում և Նոր Զելանդիայում։

## Օգտագործում
Սպիտակ սապոտի պտուղներն ուտում են թարմ վիճակում։ Պտուղներից պատրաստում են ջեմ։ Սապոտի տերևները և կեղևը օգտագործվում են բժշկության մեջ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Casimiroa edulis.jpg|Սպիտակ սապոտ
Պատկեր:Casimiroa edulis Smathers 3zz.jpg|Սպիտակ սապոտ
Պատկեր:Casimiroa edulis (Rutaceae) - Bark.jpg|Ծառի կեղևը
Պատկեր:Casimiroa edulis Smathers 6zz.jpg|Ծառի ճյուղերը
Պատկեր:Starr 080117-2186 Casimiroa edulis.jpg|Ծարի տերևները
Պատկեր:Starr 071024-0165 Casimiroa edulis.jpg|Ծառի տերևները
Պատկեր:Starr-120301-3420-Casimiroa edulis-leaves-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24769560719).jpg|Ծառի սաղարթը
Պատկեր:Casimiroa edulis, bloeiwyses, Voortrekkerbad.jpg|Ծաղիկները
Պատկեր:Casimiroa edulis Smathers by Scott Zona - 004.jpg|Ծաղիկները
Պատկեր:Starr 030628-0152 Casimiroa edulis.jpg|Պտուղները
Պատկեր:Owoce Kazimira jadalna.jpg|Սպիտակ սապոտ
Պատկեր:Casimiroa edulis 2 fruit.jpg|Սպիտակ սապոտ
Պատկեր:White sapote2.jpg|Պտուղը
Պատկեր:Starr-120312-3747-Casimiroa edulis-fruit and pulp-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (25137707835).jpg|Պտուղը
Պատկեր:Starr 030628-0151 Casimiroa edulis.jpg|Պտուղի միջուկը
Պատկեր:Casimiroa edulis-8-tnau-yercaud-salem-India.jpg|Պտուղի սերմերը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Մորթոն, Ջ.Ֆ. 1987. Տաք կլիմայի պտուղները. Ջուլյա Մորթոն 20534 SW 92 Ct., Մայամի, Ֆլորիդա 33189.

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մրգեր
Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Հարած սերուցք

**Հարած սերուցք**, **կրեմ Շանտի** կամ **կրեմ Շանտիլի** (), աղանդեր, պատրաստված քաղցր հարած սերուցքից, երբեմն վանիլով։

Համարվում է, որ այս աղանդերը հորինել է XVII դարի ծառայապետ Ֆրանսուա Վատելը, Շանտի ամրոցում։

Օգտագործվում է հրուշակի, տորթի և այլ աղանդերների պատրաստման մեջ։ Հաճախ մատուցվում է պաղպաղակի հետ և օգտագործվում է պաղպաղակից պատրաստվող աղանդերների մեջ։
## Աղանդերի ստեղծման պատմություն
Համաձայն տարածված լեգենդի, հարած սերուցքը հորինել է XVII դարի ծառայապետ Ֆրանսուա Վատելը, Շանտի ամրոցում։ Այնուամենայնիվ հաստատված է, որ *«կրեմ Շանտի»* անվանումը առաջին անգամ հանդիպել է միայն 1784 թվականին, երբ այդ աղանդերը մատուցել է բարոն Օբերկիրխը՝ Վերսալի պալատում (*Parc de Versailles*)։ Իսկ Շանտի անվանումը օգտագործվել է այն պատճառով, որ դղյակը դարձել է նրբաճաշակ ուտելիքների խորհրդանիշ։ 

## Աղանդերներ հարած սերուցքից

Պատկեր:Cake from WHR(P).jpg|Բիսկվիթային հրուշակ ելակի հարած սերուցքով
Պատկեր:Crème glacée framboise & crème chantilly.jpg|Մրգային աղանդեր
Պատկեր:Cafe gourmand clafouti.jpg|Պաղպաղակ և սերուցք
Պատկեր:Pecan Tart with Créme Fraîche Chantilly (4202050143).jpg|Տորթ սերուցքով
Պատկեր:Kakao mit Sahne 281104.jpg|Տաք շոկոլադ հարած սերուցքի հետ
Պատկեր:Crème Chantilly.jpg|կրեմ Շանտի


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթնամթերքից ուտեստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Ֆրանկ Փերդյու

**Ֆրանկլին Փարսոնս ՛՛Ֆրանկ՛՛ Փերդյու** (, ) ծնվել է Մերիլենդ նահանգի Սոլսբերի քաղաքում, երկար տարիներ եղել է«Փերդյու» ֆիրմայի նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն,  այժմ այդ ֆիրման համարվում է Միացյալ Նահանգների ամենամեծ թռչնարդյունաբերկան ընկերություններից մեկը։

## Կարիերա
1920 թվականին Արթուր Փերդյուն իր կնոջ՝ Փըրլ Փերդյուի հետ, որը  պահելիս է եղել հավերի մի փոքր խմբաքանակ հիմնադրել է «Փերդյու» ֆիրման  ։ Նրանց որդին՝ Ֆրանկը միացել է ընկերությանը 1939 թվականին, երբ նա 19 տարեկան է եղել, ով դուրս էր մնացել Սալիսբուրի համալսարանի քոլեջից։

Որպես հեռանկարային բիզնես  ճանաչված,  բարձրակարգ  գովազդի շնորհիվ «Փերդյու» ապրանքանիշը դարձել է թռչնամսի  առաջին հայտնի ապրանքանիշը Միացյալ Նահանգներում, և  1991 թվականին «Փերդյու» ֆիրմայի ղեկավարման իրավունքը փոխանցվել է իր որդի՝  Ջիմ Փերդյուին։

«Փերդյու» ֆիրման իր գործունեությունը զարգացրել է թռչունների մասնագիտացված կերի մեջ, ինչն էլ իր մեջ պարունակել է վաղինակի ծաղիկներ,որը ոսկեգույն երանգ է հաղորդել հավերի կաշվին։

1980-ական թվականներին Փերդյուն երկու անգամ օգնություն է խնդրել մաֆիայի պարագլուխ Փոլ Կաստելանոյից կասեցնել արհեստակցական միությանը ներկայացվող ընկերության աշխատողներին, համաձայն դաշնային հանձնաժողովի աշխատանքային կոռուպցիայի։

## Գովազդ
1971 թվականին  «Փերդյու» ֆիրման սկսել է իր առաջին  գովազդային արշավը և պայմանագիր կնքել «Սկալի»,«ՄաքՔեյբ», «Սլոուվզ» ֆիրմաների հետ։ Ֆիրման հասել է հաջողության, որովհետև Փերդյուն հեռւստատեսությամբ ապրանքանիշի տողում տեղադրել է այս գաղափարը՝«Պահանջվում է կոպիտ մարդ, նուրբ թռչուն ստանալու համար»։ Այն միանգամայն վճռական է եղել, քանի որ այդ ժամանակ գլխավոր գործադիր տնօրենները սովորաբար որպես խոսնակ չէին հրապարակում իրենց ֆիրմաները։ Առաջին գովազդային փորձը, որը եղել է Սոլսբերիի քաղաքային այգում, «Ադվերթիսինգ Էյջ» գործակաության կողմից համարվել է որպես տարվա լավագույն գովազդային արշավներից  մեկը։ Այն  այնքան հաջողված է եղել, որ  շարունակել է հայտնվել «Փերդյու» ֆերմաների շուրջ 200 հեռուստատեսային գովազդներում, թեև հայտնիի լինելով իր ամաչկոտությամբ։ Բազմաթիվ գովազդների միջոցով  Փերդյուն քաջալերել է մարդկանց  բարձրաձայնել «Փերդյու» արտադրանքի հետ կապված ցանկացած բողոքի և դժգոհության մասին,և սովորաբար գովազդի վերջում հայտարարել է՝ «Ինչևիցե, ասա այն ինչ մտածում ես, ես կարող եմ ընդունել այն»։

Այս գովազդի միջոցով Փերդյուին հնարավորություն է ընձեռվել  ստեղծելու  թռչնաբուծության առաջին ապրանքանիշը։

## Մահ
Ըստ Փերդյուի ընկերության պաշտոնյաների, Փերդյուն մահացել է 2005 թվականի մարտի 31-ին կարճատև հիվանդությունից՝ 84 տարեկանում։

## Ժառանգություն
1983 թվականին Փերդյուն ստացել է «Ամերիքան Աքադեմի օֆ Աչիվմենթ» կազմակերպության «Գոլդեն Փլեյթ» մրցանակը։

1986 թվականին հիմնադրվել է Ֆրանկլին Փ.Փերդյու Բիզնեսի դպրոցը Սոլսբերիի համալսարանում և կոչվել է Ֆրանկ Փերդյուի անվամբ։

1991 թվականին Ֆրանկ Փերդյուն արժանացել է «Էդիսոն Աչիվմենթ» մրցանակին նորարարության համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Frank Perdue Tribute 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Քրիստիան Սամուել Վայս

**Քրիստիան Սամուել Վայս** (, ), գերմանացի հանքաբան և բյուրեղագետ։

## Կենսագրություն
Ուայսը սովորել է  Լայպցիգում, Բեռլինում և Ֆրայբերգում։ 1803 թվականին Լայպցիգում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան և 1808 թվականին այնտեղ ստացել է ֆիզիկայի ամբիոնը։

1810 թվականին Ուայսը հրավիրվել է Բեռլինի համալսարան, որտեղ դարձել է հանքարդյունագիտության պրոֆեսոր։ Բնական ձևով զարգացրել է հանքագիտության մաթեմատիկայի  ճյուղը և այն հիմք է դարձրել բյուրեղների կառուցման համար։ Բացի այդ, նա հայտնաբերել է բյուրեղաքիմիական համակարգերը։ Այս ուղղությամբ առաջին աշխատանքը տպագրվել է 1813 թվականին և կոչվել է «*Über die natürlichen Abteilungen der Krystallisationssysteme*»:

1853 թվականին պարգևատրվել է «Pour le Mérite գիտության և արվեստի համար» շքանշանով։

Քրիստիան Սամուել Ուայսը մահացել է 1856  հոկտեմբերի 1-ին Բոհեմիայի Խեփ քաղաքի մոտակայքում գտնվող բուժիչ աղբյուրներ ուղևորվելու ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *И. И. Шафрановский*. История кристаллографии. XIX век, Л., «Наука», 1980.
* Иностранные члены Российской академии наук XVIII−XXI вв.: Геология и горные науки. / Отв. редактор И. Г. Малахова. М.: ГЦ РАН, 2012. − 504 с. ISBN 978-5-904509-08-8 (эл. версия).

Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հանքաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Աֆենի Շաքուր

**Աֆենի Շաքուր** (ի ծնե՝ **Էլիս Ֆեյ Ուիլյամս**, ), ամերիկացի ակտիվիստ, բարեգործ, քաղաքական գործիչ և «Սև հովազներ» կուսակցության անդամ։ Հանգուցյալ ռեփեր Թուփաք Շակուրի մայրն է։ Դատարանում պաշտպանել է իրեն՝ որպես «Հովազների» անդամ բազմաթիվ ռմբակոծություններին մասնակցելու մեղադրանքից։

## Կենսագրություն
Էլիս Ֆեյ Ուիլյամսը ծնվել է 1947 թվականի հունվարի 10-ին Հյուսիսային Կարոլինայի Լամբերտոն քաղաքում։ Մայրը տնային տնտեսուհի էր, իսկ հայրը՝ հեռահար վարորդ։ Ուներ նաև քույր։ Շուտով նրա ծնողներն ամուսնալուծվեցին, և 1958 թվականին մայրն աղջիկների հետ տեղափոխվեց Նյու Յորք։ Այնտեղ Էլիսը սկսել է հաճախել «Bronx High School of Science»։ 15 տարեկան հասակում սկսել է կոկաին օգտագործել։ 1964 թվականին անդամագրվել է «Սև հովազներ» կուսակցությանը։ 1968 թվականին փոխել է իր անունը՝ Աֆենի Շակուր։

1969 թվականի ապրիլի 2-ին Շակուրը և «Հովազների» քսան անդամներ ձերբակալվել են Նյու Յորքում ոստիկանական բաժանմունքներ, հանրախանութներ և այլ հասարակական վայրեր ռմբակոծելու մեղադրանքով։ 1970 թվականի աշնանը Շակուրը գրավի դիմաց ազատ է արձակվել և հղիացել Նյու Ջերսիից բեռնատարի վարորդ Ուիլյամ Գարլանդից։ Դրանից կարճ ժամանակ անց գրավը չեղյալ է հայտարարվել, և նա վերադարձել է բանտ։ 1971 թվականին՝ «Panther 21» անունով հայտնի դատավարության ժամանակ, նրա վրայից հանվել են մեղադրանքները, և նույն տարվա մայիսին Շակուրն ազատ է արձակվել։ 1971 թվականի հունիսի 16-ին ծնվել է Շակուրի որդին՝ Թուփաք Շակուրը։

## Երաժշտական արդյունաբերություն և բարեգործություն
Թուփաքի մահից 1 տարի անց երգչի հետմահու ալբոմներից վաստակած գումարով Աֆենին Ջորջիայում հիմնադրել է «Tupac Amaru Shakur Foundation» հիմնադրամը, որն իրականացնում է գեղարվեստական ծրագրեր երիտասարդների համար, և «Amaru Entertainment» հոլդինգային ընկերությունը, որտեղ պահվում են Թուփաքի բոլոր չհրատարակված նյութերը։ Բացի այդ, նա թողարկել է «Makaveli Branded» հագուստի ցանցը, որից ստացված բոլոր եկամուտները փոխանցվում են «Tupac Amaru Shakur Foundation» բարեգործական հիմնադրամին։

### Դատավարություն «Death Row Records»-ի դեմ
2007 թվականի հունիսի 20-ին Աֆենի Շակուրը դիմել էր դաշնային դատարան՝ պահանջելով արգելել «Death Row Records» ընկերության կողմից Թուփաքի չհրատարակված երգերի վաճառքը։ Դատաքննության ընթացքում Աֆենի Շակուրը «Death Row Records»-ից հետ է վերցրել որդու 150 չհրատարակված երգերը։ Նա ստեղծել է «Amaru Records» լեյբլը, որպեսզի թողարկի Թուփաքի չհրատարակված ձայնագրությունները։

### Հանրային ելույթներ
Բացի բարեգործական գործունեությունից Աֆենի Շաքուրը հանդես է եկել հանրության առջև և դասախոսություններ կարդացել՝ ճամփորդելով ԱՄՆ-ում։ 2007 թվականի փետրվարի 6-ին ելույթ է ունեցել «Vanderbilt’s Commemoration for Black History Month»-ի շրջանակներում (Աֆենի Շակուրի ելույթը 02-06-07 )։

### Մահ
Աֆենի Շաքուրը մահացել է 2016 թվականի մայիսի 2-ին Կալիֆոռնիայի Սոսալիտո քաղաքում։

Ժամը 21:30-ին շերիֆի գրասենյակին հայտնել են սրտի հնարավոր կանգի մասին։ Աֆենի Շակուրը տեղափոխվել է տեղի հիվանդանոց, որտեղ մահացել է 22:28։ Նրա մահվան հավանական պատճառը սրտի կաթվածն է։

## Տես նաև
* Թուփաք Շաքուր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների իրավունքների շարժման ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Հ.Գ. Ես քեզ սիրում եմ (վեպ)

**«Հ.Գ. Ես քեզ սիրում եմ»**, իռլանդացի գրող Սեսիլիա Ահերնի առաջին վեպը։ Հրատարակվել է 2004 թվականին և ճանաչվել որպես համաշխարհային բեսթսելլեր։ 2004 թվականին Իռլանդիայում, Անգլիայում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում և այլ երկրներում գիրքը դարձել է ամենաշատ վաճառվող դեբյուտ-վեպերից մեկը։ 2007 թվականին «Warner Bros.» ընկերությունը այս ստեղծագործությունը վերածել է կինոնկարի։

## Ստեղծման պատմություն
Սեսիլիան իր առաջին վեպը գրել է 21 տարեկան հասակում՝ ստանալով «Լրագրության և ԶԼՄ» մասնագիտությամբ կրթություն։ Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ, պատասխանելով իր հաջողության մասին ընթերցողների հարցերին, նա հիշատակել է․

## Սյուժե
Վեպի սյուժեն բացահայտում է գլխավոր հերոսի՝ Հոլի Քենեդիի կյանքի էջերը։ Նա սգում է ամուսնու՝ Ջերիի կորուստը։ Մի անգամ նրանից նամակների փաթեթ է ստանում, որը սկիզբ է դնում նրա կյանքի նոր փուլի և վերադարձնում է այն պահերը, երբ նա երջանիկ էր։ Ընդամենը 10 նամակ, որոնցից յուրաքանչյուրն ավարտվում է «Ես սիրում եմ քեզ» հետգրությամբ։

## Էկրանավորում
2007 թվականի դեկտեմբերի 20-ին կայացել է ռեժիսոր Ռիչարդ Լագրավենեզեի համանուն՝ «Հ.Գ. Ես քեզ սիրում եմ» ֆիլմի պրեմիերան։ Գլխավոր դերակատարներն էին Հիլարի Սուենկը և Ջերարդ Բաթլերը։ Վարձույթի արդյունքում ֆիլմը հավաքել է մոտ հինգ անգամ ավելին, քան ծախսված բյուջեն էր, բայց գրքի երկրպագուների շրջանում շատ մեծ հաջողություն չի գրանցել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Ахерн Сесилия.* P.S. Я люблю тебя / Перевод О.Дубицкая, М.Визель, Е.Владимирская; Редактор О.Морозова .- М.: Иностранка, 2011.- 528 с.- ISBN 978-5-389-00985-1

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2004 գրքեր
Կատեգորիա:2004 վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Իռլանդական վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր սիրո մասին
Նյու Յորքի Կենտրոնական կայարան

**Կենտրոնական կայարան**, (, ոչ պաշտոնապես  **Grand Central Station**), Նյու Յորքի ամենահին և ամենահայտնի կայարանը։ Գտնվում է միջին հաշվով Մանհեթենում` 42-րդ փողոցի և Պարկ-ավենյուի խաչմերուկում։ Հենահարթակների քանակի (44) և ուղիների (67) առումով այն գերազանցում է աշխարհի ցանկացած այլ կայարան ի։ Կայարանի նույն անունն է կրում Նյու Յորքի մետրոյի երեք կայանները, որոնք գտնվում են մոտակայքում և ձևավորում են փոխանակման հանգույց։

Շինարարության վերջնական ավարտի պահին Կենտրոնական կայարանը ամենաթանկն էր աշխարհում, կայարանի կառուցուման արժեքը 43 միլիոն դոլար էր։ Այն ժամանակ դա ազդեցիկ գումար էր։

## Ստեղծման պատմություն
Առաջին կայարանը նույն տեղում կառուցվել է 1871 թվականին և կոչվում էր Գրանդ Կենտրոնական Դիպո։ 1898 թվականին շենքը վերակառուցվլ է, և նոր անունը տրվել՝ Գրանդ Կենտրոնական Կայարան։ «Գրանդ Կենտրոնականը» (նաև կոչվում է Գրանդ Կենտրոնական տերմինալ) կառուցվել է 1913 թվականին։ Այն վերակառուցվել է բոզար ոճով։ 1970-ականներին, երբ ամբողջ երկրում ուղևորատար երկաթուղային երթևեկության անկում տեղի ունեցավ, որը ուղեկցվեց շատ քաղաքներում կայարանների փակմամբ, շնորհիվ Ժակլին Քենեդի Օնասիսի, շենքը փրկվեց կործանումից։

1994 թվականին իրականացվեց կայարանի համալիրի ևս մեկ համապարփակ արդիականացում։

## Նկարագրություն
Գրանդ Կենտրոնականը գտնվում է Մանհեթենի կենտրոնում։ Այն երկաստիճան է։ Վերին մակարդակում կա 41 ուղի, իսկ ստորին մասում՝ 26 ուղի։ Սպասասրահը նախագծված է շքեղ ոճով, կամարակապ պատուհաններով և սյուններով, որոնք հիշեցնում են կամարակապ տաճարը։

Մինչև վերջերս կայարանը ուներ 61 «գաղտնի» հարթակ։ Այն օգտագործվել է միայն մեկ անգամ,  նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտին ուղեկցելու համար ուղիղ դեպի Վալդորֆ-Աստորիա հյուրանոց։

## Հեռանկարներ
Նախատեսվում է բացել Լոնգ Այլենդ երկաթուղային նոր կայարանը գործող կայարանի մակարդակից ցածր։ Ավարտից հետո կայարանը կունենա 75 ուղի և 48 հարթակ։

## Պատկերասրահ

NYC Grand Central 3.JPG|Նյու Յորքի Կենտրոնական կայարանի ժամացույց
NYC Grand Central Terminal ceiling.jpg|Գլխավոր դահլիճի Պլաֆոնդը ՝ նկարված Պոլ Էլլոքսի նկարների համաձայն (1912)
GCT Dec 4, 2018 (31236600947).jpg|Կայարանի շենքը 2018 թ.
Grand Central Terminal MetLife Building Park Ave viaduct Summer Streets.jpg|Կենտրոնական կայարանը Մետլայֆ Բիլդինգի ֆոնին
Central sculpture group Grand Central Terminal.jpg|Կայարանի շենքի հիմնական ճակատում ժամացույցի վերևում գտնվող քանդակագործական խումբը
Vanderbilt Eagle low jeh.jpg|Սպիտակագլուխ ծովարծվի քանդակ
GCT Track 34-35.jpg|Հարթակներ


## Գրականություն
*Belle, John; Leighton, Maxinne Rhea. Grand Central: Gateway to a Million Lives (англ.). — Norton, 2000. — ISBN 978-0-393-04765-3.
*Bilotto, Gregory; DiLorenzo, Frank. Building Grand Central Terminal. — Arcadia Publishing Incorporated, 2017. — ISBN 978-1-4396-6051-5.
*Fitch, James Marston; Waite, Diana S. Grand Central Terminal and Rockefeller Center: A Historic-critical Estimate of Their Significance (англ.). — Albany, New York: The Division, 1974.
*Grand Central Terminal of the New York Central Lines (англ.). — New York Central Lines, 1912.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Աշխարհի ամենագեղեցիկ երկաթուղային կայարանները
* 

Կատեգորիա:Նյու Յորքի երկաթուղային կայարաններ
Սառա Անդերսեն

**Սառա Անդերսեն** (, ), ծաղրանկարիչ և պատկերազարդող, *Sarah's Scribbles* ցանցային կոմիքսի հեղինակը։ Ավարտել է Մարիլենդի ինստիտուտի արվեստի քոլեջը 2014 թվականին և այժմ ապրում է Բրուքլինում, Նյու Յորքում։

Արվեստի քոլեջ հաճախելու ժամանակ սկսել է նկարել կիսաինքնակենսագրական *Sarah's Scribbles* ցանցային կոմիքսը։ Նա հաղթել է Goodreads Choice Award մրցանակը` Լավագույն գրաֆիկական վեպ և կոմիքս անվանակարգում, երեք տարի շարունակ` *Sarah's Scribbles*-ի շարքերի համար։ 2016 թվականին նա հաղթել է Goodreads Choice Award մրցանակը իր դեբուտային` *«Հասունությունը առասպել է»* գրքի համար։ 2017 թվականին մրցանակներ է ստացել *Big Mushy Happy Lump* և 2018 թվականին՝ *Herding Cats* գրքերի համար։

Անդերսենը համագործակցել է գրող Էնդի Ուիրի հետ` *Cheshire Crossing* գրաֆիկական վեպի համար, որը թողարկվել է 2019 թվականի հուլիսին։ Հիմնված լինելով Ուիրի կողմից ավելի վաղ գրված կոմիքսի վրա` պատմությունը պատմում է Վենդի Դարլինգի (Փիթր Փեն), Դորոթի Գեյլի (Զարմանալի հրաշագործը Օզ աշխարհից) և Ալիսի (Ալիսը հրաշքների աշխարհում) մասին, որոնք միասին հաճախում են Cheshire Crossing անվամբ դպրոցը։ 
 
2019 թվականի վերջին Անդերսենը սկսել է թողարկել *Fangs* անվամբ գերբնական ցանցային կոմիքսը *Tapas* հարթակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոմիքս գրողներ
Ֆրեդերիկ Սքոթ Արչեր

**Ֆրեդերիկ Սքոթ Արչեր** (, ),  անգլիացի լուսանկարիչ և քանդակագործ, որն առավել հայտնի է որպես ժամանակաից լուսանկարչական ժապավենին նախորդած կոլոդիոն գործընթացի գյուտարար։

## Կենսագրություն

Սքոթ Արչերը մսագործի որդի էր, նա մեկնել է Լոնդոն աշխատանք գտնելու համար։ Ավելի ուշ դարձել է քանդակագործ և գտել է կալիոտիպային լուսանկարչությունը, որը իր քանդակների պատկերները գրավելու լավ միջոց էր։

1851 թվականի մարտին Արչերն առաջինն է հրապարակել այն գործընթացի մանրամասն նկարագրությունը, որը հայտնի է որպես «թաց կոլոդիոն»։ Գյուտն արտոնագրված չի եղել և նրա կողմից ներկայացվել է որպես «բաց նվեր ամբողջ աշխարհին»։ Այս գործընթացը դուրս է մղել ինչպես դագերոտիպիան, այնպես էլ կալոտիպիան և 30 տարի մնացել է լուսանկարչական գործընթացում։

1852 թվականին հրատարակել է «Manual of the Collodion Photographic Process» վերնագրով առաջին ձեռնարկը թաց կոլոդի մասին։

Ավելի ուշ առաջարկել է ապակե հիմքով շերտի վրա կոլոդիոնը սոսնձելու գաղափարը, որը լայնորեն օգտագործվել է տպագրական աշխատանքներում:.

Նա մահացել է աղքատ։ Ընտանիքը մահվանից հետո պետությունից ստացել է 747 ֆունտ ստեռլինգ և փոքրիկ կենսաթոշակ երեք երեխաներին աջակցելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի քանդակագործներ