open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գրիշա Հովհաննիսյան

**Գրիշա Սուրենի Հովհաննիսյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):

## Կենսագրություն
Գրիշա Հովհաննիսյանը ծնվել է 1919 թվականին Եղեգնաձորի շրջանի Մալիշկա գյուղում։ 1919 թվականին ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը և 1937-1939 թվականներին դպրոցում եղել է պիոներ-ջոկատավար։

1939 թվականին զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության։ 1941 թվականի առաջին ամիսներին մասնակցել է թշնամու դեմ մղված կռիվներին Ժիտոմիրի ուղղությամբ Ալեքսանդրիայի շրջանում։ Վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո սովորել է Ստալինգրադի ռազմաքաղաքական ուսումնարանում, որն ավարտելուց հետո ստացել է լեյտենանտի կոչում։ Կռվել է Լենինգրադի ռազմաճակատում, որտեղ էլ լեյտենանտ Գրիշա Հովհաննիսյանը ընտրվել է գումարտակի կոմերիտմիության կազմակերպության քարտուղար։ 1943 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։

1943 թվականի վերջում նշանակվել է գումարտակի հրամանատարի քաղգծով տեղակալ։ Մասնակցել է  Օրանիենբաումի պլացդարմի գրավման գրոհներին։ 1944 թվականի ապրիլին ծանր վիրավորվել և որպես պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ ազատվել է ծառայությունից։

Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար արժանացել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանի և «Մարտական ծառայությունների համար», «Արիության համար», «Լենինգրադի պաշտպանության համար», 1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալների։ Նևա գետն անցնելիս անձնական քաջության համար պարգևատրվել է անվանական մեդալով։

Պատերազմից հետո Հովհաննիսյանն ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, աշխատել է Եղեգնաձոր քաղաքի միջնակարգ դպրոցում պատմության ուսուցիչ։ 1975 թվականին Հովհաննիսյանը անցել է կենսաթոշակի, բայց շարունակել է դասավանդել դպրոցում։

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Արիության համար» մեդալ
* «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Դերենիկ Մարության

**Դերենիկ Արամի Մարության** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Դերենիկ Մարությանը ծնվել է 1922 թվականին, Սևանի շրջանի, Ծաղկունք գյուղում։ Ավարտել է Սևանի շրջանի Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։

1941 թվականին, երբ սկսվել է Հայրենական պատերազմը, Մարությանը կամավոր մեկնել է գործող բանակ։ 1941 թվականի դեկտեմբերին Մարությանը 89-րդ հայկական դիվիզիայի 400-րդ գնդի կազմում մասնակցել է Մալգոբեկի, Գրոզնու ուղղությամբ ծավալված մարտերին, որտեղ վիրավորվել է։ Բուժվելուց հետո ուղարկվել է Տուապսե-Գելենջիկի ուղղությամբ գործող փառապանծ 18-րդ բանակը։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ Մարտերից մեկում կրկին վիրավորվել է, բուժվելուց հետո վերադարձել է 89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիա, որի կազմում մասնակցել է Թամանի թերակղզու, Կերչի և Սևաստոպոլի ազատագրման մարտերին։ Պահեստի կապիտան Մարությանը փողոցային մարտերի ժամանակ ծանր վիրավորվել է և զորացրվել, որպես Հայրենական մեծ պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ։

Բանակից զորացրվելուց հետո Մարությանը վարել է մի շարք պատասխանատու պաշտոններ։ 1956 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Եղել է «Արևիկ» պիոներական առողջարանի դպրոցի տնօրեն։ Մարտական և աշխատանքային ծառայությունների համար Մարությանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի  և «Պատվո նշան» շքանշաններով, ինչպես նաև մեդալներով, արժանացել է բազմաթիվ շնորհակալագրերի և պատվոգրերի։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Պարթև Հարությունյան

**Պարթև Հմայակի Հարությունյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965): ԽՄԿԿ անդամ (1942): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Պարթև Հարությունյանը ծնվել է 1912 թվականին, Էջմիածնում։ 1929 թվականին կոլերիտ դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել է բանակ։ Ծառայել է հայկական հրաձգային դիվիզիայի հրետանային գնդի փողային նվագախմբում։ 1931 թվականին զորացրվել է բանակից և ընդունվել Էջմիածնի բամբակագործական տեխնիկումը, որն ավարտել է 1934 թվականին։ Աշխատել է Դիլիջանում, իսկ հետո տեղափոխվել է Թուրքմենական ԽՍՀ-ի մայրաքաղաքը՝ Աշխաբադ և աշխատել է տեղի հայկական միջնակարգ դպրոցում։ Աշխատանքին զուգահեռ ավարտել է Երևանի պետական հեռակա  մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետը։

1941 թվականին Հարությունյանը կամավոր մեկնել է բանակ, ծառայել հայկական 409-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ Մասնակցել էԿովկասի ազատագրման մարտերին։ Ռազմաճակատում էլ, 1942 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։

Պատերազմի ավարտից հետո Հարությունյանը վերադարձել է հայրենի քաղաք, եղել է կուսշրջկոմի հրահանգիչ, երեկոյան բաներիտ դպրոցի, Փարաքարի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, լուսավորության աշխատողների արհմիության շրջկոմի նախագահ, իսկ 1965 թվականից մինչև կենսաթոշակի անցնելը Էջմիածնի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցի տնօրենն էր։ Անբասիր աշխատանքի համար արժանացել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման, ինչպես նաև Խ. Աբովյանի անվան մեդալի։

## Մահ
Պարթև Հարությունյանը մահացել է 1979 թվականին։

## Պարգևներ
*ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965)
*Խ. Աբովյանի անվան մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Խորեն Մարտիրոսյան

**Խորեն Բախշիի Մարտիրոսյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1972): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Խորեն Մարտիրոսյանը ծնվել է 1914 թվականին Բաքվում, նավթագործ բանվորի ընտանիքում։ 1919 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Գորիսի շրջանի Շինուհայր գյուղը։ 1938 թվականին ավարտել է Գորիսի գյուղատնտեսական տեխնիկումը, աշխատանքի անցել Շինուհայրի դպրոցում, դասավանդել է պատմություն։ 1938-1941 թվականներին սովորել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետում։

Հայրենական պատերազմի տարիներին Մարտիրոսյանը ծառայել է 224-րդ դիվիզիայում, որպես հրետանային մարտկոցի քաղղեկի տեղակալ։ 1941 թվականի դեկտեմբերին մասնակցել է Ղրիմի պաշտպանության մարտերին։ 1942 թվականի հոկտեմբերին Ստալինգրադի մատույցներում Մարտիրոսյանի դիվիզիան առաջադրանք ստանալով պաշտպանել է «Բարիկադ» գործարանը, իսկ մեր զորամասերն ավարտին են հասցրել գերմանաֆաշիստական զորքերի շրջափակումն ու ջախջախումը։ Այնուհետև Մարտիրոսյանը մասնակցել է Կուրսկ-Օրյոլի աղեղի անցման, Կարպատների ազատագրման մարտերին, որպես դասակի հրամանատար։ Կուրսկ-Օրյոլի ուղղությամբ մեր զորքերի տարած փայլուն հաղթանակի համար Մարտիրոսյանը պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։ Դնեստրի անցման մարտական գործողությունների համար արժանացել է Կարմիր աստղի շքանշանի, Լվովի և Յասիի ուղղությամբ մղված մարտերում (1944) ստացել է Փառքի երրորդ աստիճանի, իսկ Կարպատներում՝ Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշաններ։

1945 թվականին Մարտիրոսյանը վերադարձել է հայրենի Շինուհայր և երկար տարիներ գլխավորել տեղի միջնակարգ դպրոցի մանկավարժական կոլեկտիվի աշխատանքը, դասավանդել պատմություն և աշխարհագրություն։ 1972 թվականին նրան շնորհվել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչում։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1972)
* «Խիզախության համար» մեդալ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի հայ ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Իգոր Մենշիկով

**Իգոր Մենշիկով** (), խորհրդային և ռուսական ֆուտբոլիստ, ներկա ժամանակ՝ ֆուտբոլային մարզիչ։ Հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում։

## Կարիերա
Իգոր Մենշիկովը Վոլգոգրադի սպորտինտերնատի սան է։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Վոլգոգրադի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ակադեմիա։

### Ակումբային
Կարիերան սկսել է Վոլգոգրադի «Ռոտորում», որի կազմում դարձել է Ռուսաստանի 1993 թվականի առաջնության արծաթե մեդալակիր և 1994/95 Ռուսաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից։ Խաղացել է այնպիսի ակումբներում, ինչպիսիք են Լիպեցկի «Մետալուրգը», Ռամենսկի «Սատուրնը», «Ռուբինը», «Ուրալանը», Սմոլենսկի «Կրիստալը», «Լիսմա-Մորդովիան», «Լադա-Սոկը»։ Ավարտել է ֆուտբոլիստի կարիերան Վլադիմիրի «Տորպեդոյում»։

### Մարզչական
2008-2009 թվականներին մարզել է հարազատ «Ռոտոր» ակումբը։ 2010 թվականին՝ Իժևսկի «ՍՈՅՈՒԶ-Գազպրոմ» ակումբը, երկրորդ դիվիզիոնում զբաղեցրնելով երրորդ տեղը։ 2010 թվականի նոյեմբերի 11-ին պայմանագիր է կնքել Սարատովի «Սոկոլի» հետ։ 2011 թվականի հունիսի 11-ին առաջնության անհաջող մեկնարկից (մեկ հաղթանակ ինը խաղերում և վերջին տեղը մրցաշարային աղյուսակում) և մի շարք պարտություններից հետո հրաժարական է տվել։ 2012/2013 մրցաշրջանում ընդգրկվել է «Տյումենի» մարզիչ Եվգենի Դուրնևի մարզչական շտաբ։ 2013-2018 թվականներին կրկին աշխատել է Իժևսկում՝ «Զենիթ-Իժևսկ» ակումբում։ 2018 թվականի հունիսից՝ «Ռոտոր-Վոլգոգրադ-2» թիմի գլխավոր մարզիչ։ 2019 թվականի հունվարի 17-ին նշանակվել է «Ռոտոր» ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր մարզիչ (ընդ որում, մինչև սեպտեմբերի 11-ը ֆուտբոլային ազգային լիգայի առաջնությունում թիմը փաստացի գլխավորում էր Պավել Մոգիլևսկին, ով ավագ մարզիչ էր համարվում անհրաժեշտ արտոնագրի բացակայության պատճառով)։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 11-ին հեռացել է «Ռոտորի» գլխավոր մարզիչի պաշտոնից, որը հրաժարականի պահին գլխավորում էր ՖԱԼ առաջնությունը։ Դեկտեմբերի 19-ին հայտնի է դարձել «Տյումենի» գլխավոր մարզիչի պաշտոնում Մենշիկովի նշանակման մասին։

## Ձեռքբերումեր
### Որպես խաղացող
;«Ռոտոր»
* Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 1993
* Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 1994/95

### Որպես մարզիչ
;«Զենիթ-Իժևսկ»
* ՊՖԼ առաջնության «Ուրալ Պովոլոժե»/«Ուրալ-Պրիվոլժե» տարածաշրջանի արծաթե մեդալակիր (3) - 2014/15, 2015/16, 2016/17

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ռուբինի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Բարտոլոմեո դելլա Գատտա

**Բարտոմեո դելլա Գատտա** (), իրական անուն **Պյոտր դ’Անտոնիո Դեի** (, , ), իտալացի նկարիչ և ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
1468 թվականին Բարտոմեո դելլա Գատտան իր եղբոր՝ Նիկոլոյի հետ արժանացել է Կամալդուլովի շքանշանի՝ իր անունը փոխարինելով Բարտոլոմեոյի անունով։ Մոտավորապես 1481 թվականին հրավիրվել է մասնակցելու Սիքստինյան կապելլայի որմնանկարների ստեղծմանը։

## Պատկերասրահ

Bartolomeo della Gatta, Assunta.jpg|*Վերափոխման Տիրամայր*, մոտ. 1475Musée diocésain (Cortone)
Bartolomeo della Gatta, Assunta, dettaglio 03.jpg|*Վերափոխման Տիրամայր*ֆրագմենտ
Bartolomeo Della Gatta - St Roch in front of the Fraternita dei Laici in Arezzo - WGA01333.jpg|*Սբ. Ռոխ*, 1479Արեցո
Bartolomeo Della Gatta - Archangel St Michael - WGA01334.jpg|*Սուրբ Միխայիլ Արխանգել* (մոտ. 1480)Կաստիլիոն Ֆորենտինո
Bartolomeo della Gatta 001.jpg|*[[Սիգմատներ]] Սուրբ Ֆրանցիսկոս* մոտ. 1487, Կաստիլիոն Ֆորենտինո
Annonciation de Bartolomeo della Gatta (ca 1500, Musée du Petit Palais, Avignon).jpg|*[[Ավետում|Ավետիս]]* մոտ. 1500, Ավինյոն


## Գրականություն
* Martini, Alberto, *The Early Work of Bartolomeo della Gatta*, The Art Bulletin, Vol. 42, No. 2 (Jun., 1960), 133-141.
* Vasari, Giorgio, *Le Vite delle più eccellenti pittori, scultori, ed architettori*, many editions and translations.
* Grazia Vailati Schoenburg Waldenburg, *Dei, Pietro, detto Bartolomeo della Gatta*, in *Dizionario biografico degli italiani*, XXXVI, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1988
* Nicoletta Baldini, “La bottega aretina di Bartolomeo della Gatta. Domenico Pecori e l’arte in terra d’Arezzo fra il XV e il XVI secolo”, Firenze, Leo S. Olschki 2004
* Cecilia Martelli, *Bartolomeo della Gatta. Pittore e miniatore tra Arezzo, Roma e Urbino*, Firenze 2013. ISBN 978-88-7038-528-1

### Մանրանկարչություն
* *Rerum vulgarium fragmenta* և *Trionfi* 
*  *Alexandre le Grand* 
* *Ab Urbe condita*
*  *Cathédrale d'Urbino*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Տարվա եղանակներ (Արչիմբոլդո)

**«Տարվա եղանակներ»** (), չորս նկարների շարք, որն ստեղծվել է Ջուզեպպե Արչիմբոլդոն (, 1527-1593) 1563 թվականին։ 1569 թվականին այն նվիրվել է կայսր Մաքսիմիլիան II-ին «Չորս տարերք» նկարների շարքի հետ միասին, որն ստեղծվել է 1566 թվականին։ 1573 թվականից նկարների շարքը պահվում է Լուվրի թանգարանում։ Նկարվել է յուղաներկով կտավի վրա։ Յուրաքանչյուր նկարի չափը 76 × 64 սմ է։

## Պատմություն
«Տարվա եղանակներ» շարքը, որը պահվում է  Լուվրում, 1563 թվականի նկարների շարքի երկրորդ տարբերակն է։ 1563 թվականի շարքից պահպանվել են միայն երկու նկարներ՝ «Ձմեռ» և «Ամառ», որոնք ցուցադրվում են Վիեննայի Արվեստի պատմության թանգարան։ 1573 թվականին կայսր Մաքսիմիլիան II-ը  Արչիմբոլդոյին պատվիրել է «Տարվա եղանակներ» շարքի պատճենը, որպեսզի նվիրի իր ընկերոջն ու դաշնակցին՝ Սաքսոնիայի կուրֆյուրիստ Ավգուստին՝ ի նշան աջակցության նրա որդու՝ Ռուդոլֆի, որն ընտրվել է Հռոմեական Սրբազան կայսրության կայսր։ Այդ պատճառով էլ Սաքսոնիայի գերբը՝ երկու խաչված սրեր, հայտնվել են Ձմռան խորհրդանշական թիկնոցի վրա։

## Նկարագրություն
«Տարվա եղանակներ» շարքի նկարները («Գարուն», «Ամառ», «Աշուն», «Ձմեռ») տարվա չորս եղանակների փոխաբերական դիմանկարներն են։ Դրանք խորհրդանշում են մարդկային կյանքի պարբերաշրջանները՝ պատանեկություն, երիտասարդություն, հասունություն և ծերություն։ Դիմանկարները կազմված են մրգերից, բանջարեղենից, ծաղիկներից և այլ  բույսերից, որոնք բնորոշ են տվյալ եղանակին։ Այդպիսով, պատանի Գարունն ամբողջությամբ կազմված է բույսերից ու բազմաթիվ բուրավետ ծաղիկներից։ Երիտասարդ փարթամ Ամառը, որը հագել է ծղոտե բլուզ, կազմված է մրգերից ու բանջարեղեններից։ Աշունը, որը պատկերված է ուրախ հասուն մարդու կորպարով, հավաքված է հասուն մրգերից ու արմատապտուղներից։ Ձմեռը՝ զառամյալ մի ծերունի, կազմված է կոճղից և ծածկված է ծղոտից խորհրդանշական թիկնոցով։ Բնության ստույգ պատկերված տարերը նկարիչը միավորել է մարդկային բարդ ձևի մեջ։ Նկարներից յուրաաքանչյուրը շրջանակված է ծաղկային շղթայով։ Ենթադրվում է, որ ծաղկաշղթաները ավելացրել է այլ նկարիչ 17-րդ դարում։ «Տարվա եղանակների» անդադար շրջապտույտը եղել է նաև Հաբսբուրգների տոհմի տիրապետության գերակայությունը կրոնական անհանգստությունների և թուրքական սպառնալիքների նկատմամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ
Կատեգորիա:Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի նկարներ
Կատեգորիա:Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանի նկարներ
Արտավազդ Մարտիրոսյան

**Արտավազդ Խաչատուրի Մարտիրոսյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Արտավազդ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1918 թվականին, Մեղրու շրջանի Տաշտուն գյուղում։ Մեղրու միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտը։ Աշխատել է Սևանի շրջանի Ծաղկունք գյուղի դպրոցում։

1939 թվականին զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության։ 1939-1940 թվականների ձմռանը սպիտակ ֆինների դեմ մղված կռիվներում գրոհել է «Մաներհեյմի գծի» ամրությունների վրա։ Ցուցաբերած քաջության համար Արտավազդը պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։ 1941 թվականի հունիսի 22-ին մասնակցել է Շեպետովկա քաղաքի, Մոլդավիայի, Կիևի և Խարկովի պաշտպանության մարտերին։ Հարավային ռազմաճակատում մղված մարտերից մեկում վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո նորից մեկնել է ռազմաճակատ, մասնակցել Ուկրաինայի, Լեհաստանի և Չեխոսլովակիայի ազատագրմանը։ Մասնակցել է նաև իմպերիալիստական Ճապոնիայի ջախջախմանը։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի, Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով և մի շարք մարտական մեդալներով։ Ղեկավարել է Տաշտունի 8-ամյա դպրոցը։

## Մահ
Արտավազդ Մարտիրոսյանը մահացել է 1954 թվականին։

## Պարգևներ
* «Խիզախության համար» մեդալ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Տաշտուն գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Էնես Քանթեր

**էնես Քանթեր** (; ), թուրք պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Բոստոն Սելտիքս» ակումբում։

Բասկետբոլային կարիերայից զատ, Քանթերը նաև քաղաքական ակտիվիստ է և հայտնի է որպես Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ռեժիմի ամենասուր քննադատներից մեկը։ Քաղաքական հայացքների պատճառով Քանթերը զրկվել է իր երկրի անձնագրից։

## Կենսագրություն
## Բասկետբոլային կարիերա

2006-ից 2008 թվականներին հանդես է եկել «Ֆեներբահչե-Յուլքերի» երիտասարդական հավաքականում, իսկ 2008-09 մրցաշրջանից տեղափոխվել մեծահասակների թիմ, սակայն հազվադեպ է խաղացել։ Մրցաշրջանի ավարտին «Ֆեներբահչե» և «Օլիմպիակոս» ակումբները պրոֆեսիոնալ պայմանագրեր էին առաջարկում Քանթերին, սակայն վերջինս որոշում է հրաժարվել՝ նախապատվություն տալով Միացյալ Նահանգների համալսարանային առաջնությունում հանդես գալուն։

2009 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ և հանդես եկել Կալիֆորնիայի Սթոունրիջի նախապատրաստական դպրոցում(Սիմի Վելի, Կալիֆորնիա)։

2010 թվականին Քանթերը համալսարանային առաջնությունում (NCAA) ներկայացնում է Կենտուկիի համալսարանը։

2011 թ. NBA դրաֆթում ընտրվել է «Յութա Ջազ» ակիումբի կողմից՝ 3-րդ համարի ներքո։։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էնես Քանթերը usbasket.com կայքում 
* Էնես Քանթերը draftexpress.com կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրք բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Օկլահոմա Սիթի Թանդերի բասկետբոլիստներ
Ալամո օթյակ No. 44

**Ալամո օթյակ No. 44**, Ա. Ֆ. և Ա. Մ., մասոնական ամենահին օթյակը Տեխաս նահանգի Բեխար շրջանի Սան Անտոնիո քաղաքում։ Այն գտնվում է Տեխասի Մեծ օթյակի իրավասության ներքո։ Օթյակին արտոնություն շնորհվել է 1848 թվականի հունվարի 15-ին Տեխասի Մեծ օթյակի կողմից։ Այն պարգևատրվել է Ալամոյի Հարավային պատին տեղադրված Երկար Բարաքի ափսեով՝ օթյակը հռչակելով որպես «Մասոնականության ծննդավայր Արևմտյան Տեխասում»։ Օթյակը, որը «կապույտ» կամ արհեստավոր օթյակ է, այժմ հանդիպում է Սան Անտոնիոյի շոտլանդական ծիսակարգի մայր տաճարում, որը գտնվում է Ալամո համալիրի մոտակայքում։

## Պատմություն
Ալամոյի պայքարի տարբեր փուլերում այն ներկայացրել են մասոններ, ներառյալ` Ջեյմս Բ. Բոնհամը, Ջեյմս Բովին, Դավիթ Քրոկեթը, Ալմերոն Դիքինսոնը և Վիլյամ Բ. Թրավիսը։ Օթյակի առաջին վարպետը հանդիսացել է ԱՄՆ կամավորների վարպետի օգնական, կապիտան Ջեյմս Հ. Ռալսթոնը։ Օթյակի նախնական անդամները հիմնականում եղել են զինվորական սպաներ, որոնք արդեն մասոնական էին։ Օթյակը մի քանի ամիս իր հանդիպումներն անցկացրել է Երկար զորանոցի վերնահարկի սենյակում, մինչև որ 1848 թվականի հունիսի 24-ին տեղափոխվել է Ալամո պլազայի իր սեփական սրահը։ Իր պատմության ընթացքում Ալամո օթյակ No. 44-ի 2 նախկին վարպետները (Ջեյմս Հ. ՄաքԼերի (1881) և Ա. Վ. Հաուսթոն (1914)) ծառայել են որպես Տեխասի մեծ վարպետներ։

Ալամո օթյակ No. 44-ը կազմակերպել է մասոնների ամենամյա հավաք Ալամո մատուռի ներսում, իրադարձություն, որը ներառել է մասոնների գերարտոնության հասարակական երթ։

## Նախկին վարպետներ
Ստորև ներկայացված է Ալամո օթյակ No. 44-ի նախկին վարպետների ցուցակը.

* 2018` Ռոբերտ Մ. Պարկ
* 2017` Թոնի Կիմբալ
* 2016` Անտոնի Դ. Հարրիս
* 2015` Միքայել Գոլլահոն
* 2014` Մաքս Մ. Չարսվել Կրտսեր
* 2013` Բրադի Ջոնսոն
* 2012` Գրիգորի Դ. Վրայթ
* 2011` Գրիգորի Դ. Վրայթ
* 2010` Սքոթ Միկոս
* 2009` Լարրի ՄըքՆեյմ
* 2008` Միքայել Գուդրիչ
* 2007` Ջեյմ Գարզա
* 2006` Էդվարդ Վ. Օ'Բանիոն
* 2005` Ռոլանդ Գ. Հավենս
* 2004` Արմանդո Սոթո Սր.
* 2003` Դանիել Կ. Սքաուեր
* 2002` Էուլալիո Ց. Գոնզալեզ 
* 2001` Սթեվեն Ց. Սթանֆիլ
* 2000` Վիլյամ Ֆ. Ջամիսոն
* 1999` Ռոբերտ Մ. ԴեՎալթ
* 1998` Գուադալուպե Գութիերեզ 
* 1997` Էուլալիո Ց. Գոնզալեզ
* 1996` Ռոբերտ Մ. ԴեՎալթ
* 1995` Ց.Ռ. ՄքՔորմիք II
* 1994` Ռուլալիո Ց. Գոնզալեզ
* 1993` Ջեսուս Ա. Գարզա
* 1992` Ջեսուս Ա. Արաիզա
* 1991` Չաս. Ա. երիտասարդ
* 1990` Հենրի Վ. Փուլի
* 1989` Դոնալդ Ռ. Վեբսթեր
* 1988` Չարլզ Ա. Կի
* 1987` Քեննեթ Ռ. Թուք
* 1986` Չարլզ Ա. երիտասարդ
* 1985` Վ.Գ. Հովեթ Կրտսեր
* 1984` Ջորջ Հ. Թրումբո Կրտսեր
* 1983` Գորդոն Ց. Էլլիս
* 1982` Ջոն Բ. Սըրզըն
* 1981` Դոնալդ Լ. Լիվելի
* 1980` Ջեյմս Ն. Հիգդոն
* 1979` Քոնրադ Քար
* 1978` Ռոբերտ Լ. Վանդ
* 1977` Թոմաս Հ. Բեյլի
* 1976` Դ.Ա. Շվարզ II
* 1975` Օ.Դ. Քրեսվել Կրտսեր

## Տես նաև
* Մասոնականություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մասոնական օթյակներ
Ուննա

**Ուննա** (), քաղաք Գերմանիայում, շրջանային կենտրոն է, որը գտնվում է Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիա երկրում։

Ենթակա է Արնսբերգ վարչական շրջանին։ Մտնում է Ուննայի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 66 502 մարդ (2010թ. դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 88,52 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդն է՝ *05 9 78 036:*

## Լուսանկարներ

Պատկեր:Unna Marktplatz Eselsbrunnen (smial).jpg
Պատկեր:Unna Katharinenkirche in der Abendsonne.jpg
Պատկեր:Unna Rathaus.jpg
Պատկեր:Unna Rathausplatz Abendsonne.jpg
Պատկեր:Unna Hellweg-Museum (smial).jpg
Պատկեր:Unna Krummfuss 14-16.jpg
Պատկեր:Unna Stadtmauer.jpg
Պատկեր:Unna Zurbrueggen.jpg
Պատկեր:Unna Bahnhof Suedseite.jpg
Պատկեր:Unna Busbahnhof Suedwestseite.jpg
Պատկեր:Unna ZIB Eingangsbereich.jpg


## Ինչպես նաև
* Լուսային արվեստի միջազգային կենտրոն

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.unna.de/ Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Քայլ երկնքից

«**Քայլ երկնքից**» (), իտալական հեռուստասերիալ, որի դեբյուտը կայացել է 2011 թվականի ապրիլի 10-ին «Rai 1» հեռուստաալիքով։

## Դերերում
* Տերենս Հիլլ ՝ Պյետրո Տհիենե
* Ֆրանչեսկո Սալվի՝ Ֆելիցինո Սկոտտոն 
* Էնրիկո Իաննելլո՝ Վինչենցո Նապպի
* Գիանմարկո Պոցցոլի՝ Հուբեր Ֆաբրիկետտի
* Կլաուդինա Գաֆֆուրի՝ Չիարա Սկոտտոն 
* Գաբրիելե Ռոսսիի՝ Գիորգիո Գուալտերի 
* Կատյա Ռիցցիարելլի ՝ Ասսունտա Սկոտտոն
* Վալենտինա Դ՛Ագոստինո ՝ Մարսելլա
* Գայա Բերմանի Ամարալ՝ Սիլվիա Բուսսոլատի
* Բետտինա Ջիովաննինի ՝ Կլաուդիա Գուալտերի 
* Մաուրո Պիրովանո՝ քաղաքապետ
* Սանդրո Տրիգոլո՝ քարտուղար
* Մագդալենա Գրոխովսկա՝ Էմմա Վորոնինա
* Ռեներո Մոնակո դի Լապիո ՝ Տոբիաս
* Միրիամ Լեոնե՝ Աստրիդ
* Էլեոնորա Սերգիո՝ Անտոնելլա Ֆաբրիկետտի 
* Սիլվե Ստիմպֆլ՝ Հուբերի դուստրը
* Ալիսե Բելլագամբա՝ Միրիամ
* Ալան Կապպելլի Գոեց՝ Մարկո
* Կատերինա Շուլխա՝ Նատաշա
* Տոմմասո Ռեմենժի՝ Տոմմասո Բելլի
* Ռոսիո Մունոզ Մորալես՝ Եվա Ֆերնանդեզ
*Գյուսի Բուսսեմի՝ Մանուելա Նապպի
* Ջովաննի Սցիֆոնի՝ Կարլ Ռեուտեր
* Ֆաբիո Ֆուլկո՝ Ֆեդերիկո Ռուֆֆո
* Դանիել Վիվիան՝ Նիկոլայ Ելիսեև

## Դրվագներ
### Առաջին եթերաշրջան (2011)

### Երկրորդ եթերաշրջան (2012)

### Երրորդ եթերաշրջան (2015)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2011 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Կատակերգական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Քրեական հեռուստասերիալներ
Օպերա-Կոմիկ

**Օպերա-Կոմիկ** (, առավել հայտնի է *Կատակերգական օպերային ազգային թատրոն* անվամբ, ), Փարիզում գտնվող օպերային թատրոն, որը հիմնադրվել է 1715 թվականին և ի սկզբանե նախատեսված էր կատակերգական օպերաների բեմադրման համար։

Թատրոնը մեծագույն նշանակություն է ունեցել 19-րդ դարում, երբ դարձել է ազգային մշակույթի կենտրոններից մեկը։ Այդ ընթացքում թատրոնում տեղի են ունեցել բազմաթիվ հայտնի օպերաների համաշխարհային պրեմիերաներ, այդ թվում՝ Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» օպերան։

1973-1990 թվականներին թատրոնը Փարիզի ազգային օպերային կից գործել է որպես օպերային ստուդիա, որտեղ աշխատել են երիտասարդ երգիչներ, դիրիժորներ, ռեժիսորներ։

## Պատմություն
Թատրոնը հիմնադրվել է Գոթյե դե Սենտ Էդմեի և Կատրին Բարոնի կողմից՝ երաժշտական ներկայացումները ֆրանսերենով ներկայացնելու համար՝ ի տարբերություն ամբողջ Եվրոպայում գերիշխող իտալական օպերայի։ Նոր թատրոն բացելու արքայական թույլտվությունը թատերախմբին պարտավորեցնում էր բեմադրել այնպիսի ներկայացումներ, որոնցում վոկալային համարները փոխարինվում էին բեմական երկխոսությամբ, որպեսզի այդ կերպ նոր նախագիծը մրցակցություն չստեղծի Փարիզյան օպերայի համար։

18-րդ դարում թատրոնի գոյությունը կապված էր ֆինանսական դժվարությունների հետ, այն բազմիցս փակվել է մեկ կամ մի քանի խաղաշրջանով. ամենամեծ վերելքի շրջանը կապված է եղել Ժան Մոնեի և Շառլ Սիմոն Ֆավարայի 1740-1750-ական թվականների տնօրինության հետ։ 1783 թվականին թատրոնի համար շենք է կառուցվել Փարիզի 2-րդ շրջանում գտնվող Բուալդյե հրապարակում՝ 1100 տեղանոց լսարանով։ Շենքն այրվել է 1838 թվականի հունվարի 15-ին՝ Մոցարտի «Դոն Ժուան» օպերայի ներկայացման ժամանակ։

1840 թվականին կառուցվել է նոր շենք «Օպերա-կոմիկ», որը բացվել է Ֆերդինան Հերոլդի «Գրիչների մարգագետինը» օպերայի բեմադրությամբ։ Այս բեմում տեղի են ունեցել ֆրանսիական և համաշխարհային երաժշտության պատմության մի շարք կարևորագույն պրեմիերաներ, այդ թվում՝ Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» օպերայի առաջին ներկայացումը (1875 թվականի մարտի 3), Ամբրուազ Թոմայի, Ֆրանսուա Օբերայի, Ժյուլ Մասնեի օպերաների պրեմիերաները, ինչպես նաև Էկտոր Բեռլիոզի առաջին կանտատի «Ֆաուստի նզովքի» կատարումը (1846 թվականի դեկտեմբերի 6)։ 1887 թվականի մայիսի 25-ին այդ թատրոնը նույնպես հրդեհվել է՝ «Մինոնա» ներկայացման ժամանակ, զոհվել է 87 մարդ։

Լուի Բերնեի նախագծով կառուցված Օպերա-Կոմիկի երրորդ շենքը հանդիսավոր կերպով բացվել է 1898 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ֆրանսիայի նախագահ Ֆելիքս Ֆորի կողմից։ Այս շրջանի ամենանշանակալի իրադարձություններից էր 1902 թվականի ապրիլի 30-ին տեղի ունեցած Կլոդ Դեբյուսիի «Պելեաս և Մելիզանդե» օպերայի պրեմիերան։

20-րդ դարի երկրորդ կեսին «Օպերա-կոմիկ» թանգարանը որոշ ժամանակով կորցրել է իր ինքնուրույնությունը՝ դառնալով Փարիզի օպերայի ստորաբաժանումներից մեկը, սակայն 1990 թվականին նրա ինքնավարությունը վերականգնվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Опера Комик» на сайте belcanto.ru

Կատեգորիա:1714 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Փարիզի թատրոններ
Կատեգորիա:Փարիզի մշակույթ
Կատեգորիա:Փարիզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թատրոն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի օպերային թատրոններ
Տիրամայրը մանկան և չորս հրեշտակների հետ

**«Մադոննան մանկան և չորս հրեշտակների հետ»**, վաղ Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ Ֆրա Բեատո Անջելիկոյի նկարը Պետական Էրմիտաժի հավաքածուից։

Կտավում Մադոննան պատկերվել է կապույտ թիկնոցով՝ դեղին երեսպատմամբ և դեղին զարդանախշերով զարդարված կարմիր զգեստով։ Երեխան նստած է կարմիր և ոսկեգույն գորգի վրա, բշտիկներով բարձի կողքին։ Մադոննայի աջ և ձախ կողմում, վարդագույն հագուստով երկու հրեշտակ ճախրում են ոսկե երկնքում, ձեռքերը ծալված են աղոթքով, ևս երկու հրեշտակ վարդագույն, սև ու դեղին թիկնոցներով նրա առաջ են ծնկի իջնում գորգի վրա և նվագում նվագարաններ։ Ներքև կենտրոնում կա շուշաններով ոսկե ծաղկաման, որը խորհրդանշում է մաքրությունը։

Նկարը նկարվել է բարդու փայտի վրա, իսկ տախտակի վերին մասը հետագայում կտրվել է, ուստի նկարի համար շրջանակը պատրաստվել է հատումը ծածկող հատուկ ծածկով։

Կտավը նկարվել է 1420-ականների սկզբին, դրա վաղ պատմությունն անհայտ է։ XIX դարի վերջին այն գտնվել է Ստրոգանովների հաշվարկների հավաքածուում, և դրա հեղինակը չի բացահայտվել։ Մի շարք հետազոտողներ կարծում էին, որ կտավը նկարել է Ջենտիլ դա Ֆաբրիանոն։ 1909 թվականին հեղինակը դարձել է Արկանջելո դի Կոլա դա Կամերինոն, և այս վերագրմամբ 1922 թվականին նկարը մտել է Էրմիտաժ։ Անժելիկոյին որպես հավանական հեղինակ առաջինը հիշատակելլ է Լոնգին 1928 թվականին, իսկ ավելի ուշ շատ հետազոտողներ աջակցել են նրան, չնայած կասկածներ էին արտահայտվում մինչև 20-րդ դարի վերջ։ Էրմիտաժի կատալոգում 1958 թվականին նկարը նշվել էր որպես Արկանջելո դա Կամերինոյի, 1976 թվականին՝ որպես Ֆրա Անժելիկոյի գործ` հարցական նշանով, 1994 թվականի Ֆրայի հեղինակության հետ կապված վերջին կասկածներն անհետացան 2006 թվականին Միևնույն ժամանակ, նշվել է * Կուստոդիևա Տ.Կ. * XIII-XIV դարերի իտալական նկարչության աշխատանքի թվագրումը։ Պետական Էրմիտաժ։ Հավաքածուի կատալոգ։ Պետական Էրմիտաժի հրատարակչություն, 2011 թվական, էջ 35-37։

Ցուցադրված Մեծ (Հին) Էրմիտաժի շենքում, 209 սրահ.

Էրմիտաժի Արևմտաեվրոպական արվեստի ամբիոնի առաջատար հետազոտողը Կուստոդիևան նկարագրելով նկարը, նշել է.

«Ավելի կարևոր է նշել մի նոր բան. Անժելիկոն Մադոննային վերածել է հատուկ կնոջ՝ միայն իրեն բնորոշ հատկություններով. Նա ունի հաճելի դեմք, կրկնակի կզակ, պարզ աչքեր, փափուկ շեկ մազեր, որոնք թաքնված չեն թիկնոցով, ընկնում են փափուկ գանգուրներով ուսերին։ Մարմնի մասերի ձևերը զգացվում են հագուստի ծալքերի տակից։ Այն դառնում է և՛ ծավալուն, և՛ ծանրակշիռ։ Հրեշտակների խայտաբղետ թևերը, շքեղ զարդարված գործվածքները, ոսկեգույն հալոյի ռելիեֆային ձևը. Այս ամբողջ հիմնական, հնչեղ գունագեղ կշեռքը նպաստում է նկարի տոնական, ուրախ տպավորության ստեղծմանը.»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրա Բեատո Անջելիկոյի նկարներ
Կատեգորիա:Մարիամ Աստվածածինը գեղանկարչության մեջ
Դիեգո Սինագրա

**Դիեգո Արմանդա Մարադոնա Սինագրա** (, ), արգենտինա-իտալական արմատներով լողափնյա ֆուտբոլիստ, Իտալիայի լողափնյա ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող։

## Կենսագրություն
Իտալիայի Նեապոլ քաղաքում ծնված Դիեգո Արմանդո Մարադոնա Սինագրան (Դիեգո կրտսեր) Դիեգո Մարադոնայի և նեապոլցի երիտասարդ կնոջ՝  Քրիստինա Սինագրայի սիրավեպի արդյունքում է ծնվել։ Նրան դաստիարակել է մայրը։

Մարադոնա Սինագրան վաղ տարիքից սեր է ունեցել ֆուտբոլի հանդեպ, նա խոստացել ընդօրինակել հորը և սկսել է զբաղվել է ֆուտբոլով։ 11 տարեկանում Սինագրան ընդգրկվել է «Նապոլի» ակումբի երիտասարդական կազմում, 17 տարեկանում հանդես է եկել  Իտալիայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականում,  2004 թվականին Մարադոնա Սինգարան մեկ մրցաշրջան է անցկացրել «Ջենոա» ակումբի պատանեկան կազմում։

Իտալական դատարանը Մարադոնայի հայրությունը ճանաչել է 1993 թվականին, սակայն Մարադոնա Սինագրան առաջին անգամ հանդիպել է հորը 2003 թվականին՝ Ֆյուջիում տեղի ունեցած գոլֆի մրցումների ժամանակ։ Ավագ Մարադոնան իր և Քրիստինա Սինագրայի  որդուն ընդունել է միայն 2007 թվականին։

Ըստ որոշ աղբյուրների այն ժամանակվա  Բուենոս Այրեսի թեմի արքեպիսկոպոս (ներկայիս Հռոմի Պապը) Ֆրանցիսկոսը Մարադոնային խնդրել է ընդունել իր որդուն, սակայն Մարադոնայի փաստաբանները հերքել են  այդ լուրը.։

2015-ի հունիսի 10-ին Մարադոնա Սինագրան ամուսնացել է Նունզիա Պենինոյի հետ, Նեապոլում գտնվող Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցում և ստացել Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի օրհնությունը։

2016 թվականի օգոստոսի 25-ին Մարադոնան հրապարակավ ընդունել է որդուն  և լրատվամիջոցների առջև հայտարարել. «Ես իրեն շատ եմ սիրում և նա ինձ շատ նման է»
:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*SocialMediaManager http://twitter.com/TangoBusiness
*
*Official website 

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Պալացցո Կոնտարինի Դալ Ցաֆֆո

right|thumb|Կլոդ Մոնեի Պալացցո Կոնտարինին, 1908 թվական:

**Պալացցո Կոնտարինի Դալ Ցաֆֆո** ( կամ ), մեծ պալատ Վենետիկում, տեղակայված  Դորսոդուրոյի շրջանում, hայտնի է նաև որպես *Պալացցո Կոնտարինի Պոլինյակ*։

## Վերագրում
Պալատը հավանաբար կառուցվել է 15-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Պալատի ճարտարապետը հայտնի չէ, բայց դիզայնը հաճախ վերագրվում է Գիովանի Բուորայի, Մաուրո Կոդուսսիի կամ Պիետրո Լոմբարդոյի հետ։ Ճարտարապետը ամենայն հավանականությամբ ոգեշնչված էր Գրավատան ճարտարապետական ոճից։ Պալացցո Դարիոյի հետ միասին շենքը քաղաքում Վերածննդի ճարտարապետության  առաջին կառույցների օրինակներից է։

## Պատմություն
Կոնտարինի Դալ Զաֆֆոյի ընտանիքը, որին պատկանում էին շատ այլ հայտնի պալատներ, կառույցը վերակառուցեց 1562-1582 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում ՝ առանց արտաքին տեսքի փոփոխման։ Պալատը անվանակոչվեց Գիորգիո Կոնտարինի անունով, որը Յաֆայի (Զաֆո) կոմսն էր Պաղեստինում։ Սկսած 1758 թվականից կառույցը պատկանում էր մի քանի հարուստ ընտանիքների. նախ ՝ Մանցոնիի կողմից, հետո Անգարանի, իսկ հետո Պոլիգնացի կողմից։ 1901 թվականին շենքը գնել է Վինարետտա Զինգերը, որը Այզեկ Զինգերի դուստրն է և Պոլիգնացի արքայադուստրը : Պոլիգնացի սեփականության պատճառով պալատը կրում է իր կրկնակի անունը` Կոնտարինի Պոլիգնաց։ Երբ պալացցոն բնակավայր էր Պոլիգնացի արքայադստեր համար, այն դարձավ մեծ մտավոր կյանքի սրահ, որը հյուրընկալում էր արվեստի ոլորտի կարևոր անհատներին (հատկապես երաժշտության), Իգոր Ստրավինսկիի նման։ Այսօր պալացցոն դեռ մասնավոր նստավայր է և Պոլիգնացի ընտանիքի սեփականությունը վերականգնվել է 2004-ից 2007 թվականներին։

Վենետիկի բիենալե միջազգային գեղարվեստական ցուցահանդեսների ժամանակ, մեծ պալացցոն տարբեր արվեստի միջոցառումների հաճախակի վայր է։

## Ճարտարապետություն
Վերածննդի տիպի երեք մակարդակով է ծածկված  ճակատային մասը, ամբողջությամբ հղկված է մարմարե սալիկներով, որոնք շենքին տալիս են առանձնահատուկ գեղեցկություն և հռչակ։ Պալացցոյի տեսքը երևում է որպես բյուզանդական արվեստի, Վերածննդի ճարտարապետության և տոսկանական ծագման բաղադրիչներից ներշնչված տարրերի խառնուրդ, այսպիսով ստեղծելով միություն, որի խստությունն ու շնորհը շատ գնահատեց նույնիսկ Ջոն Ռասկինը։

Կառույցը գտնվում է նակին բյուզանդական գործարանի տեղում, որից միայն պատուհանների ձևն ու կլոր զարդարանքներն են, որ հարստացնում են ճակատային մասը։ Կան երկու հիանալի հարկեր, երկուսն էլ նույն դասավորությամբ, որոնք զարդարված են հենակետերով` կենտրոնական մասում, և կողք կողքի մեկ-երկու ժապավենային պատուհաններով են պատված։ Առաջին հարկում կան նաև կլոր կամարներով բացվածքներ, ընդհանուր առմամբ վեցը, գումարած կենտրոնական պորտալը դեպի ջրանցք անմիջական մուտքով։ Շենքի աջ կողմի պատերը կիսում է Պալացցո Բրանդոլին Ռոտան, մինչդեռ ձախ կողմում կա գեղեցիկ կողմնային ճակատ` երկրորդ հարկում գտնվող երեք լուսավոր պատուհանի և առաջինում ծածկված պատշգամբի տեսքով, որը նայում է դեպի Մեծ ջրանցք բացվող պարտեզ և սահմանակից է Պալացցո Բալբի Վալիերի հետ։ Ետևի կողմում շենքը զարդարված է մեկ այլ պոլիֆորայով։

Ներքին մասը զարդարված է   Ջովանի Տեպոլոյի որմնանկարներով':

## Մշակութային պատկերումներ
Կլոդ Մոնեի նկարը, որը թվագրվում է 1908 թվականին, ցույց է տալիս շենքի ճակատային մասը։ Մոնեն նկարել է նաև Կա Դարիոյին և Դա Մուլա Մորոսինիին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:15-րդ դարի հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Վենետիկի պալատներ
Հակոբ Մնոյան

**Հակոբ Գևորգի Մնոյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Հակոբ Մնոյանը ծնվել է 1916 թվականին, Արագածի շրջանի Նորաշեն գյուղում։ Ավարտել է Հնաբերդի միջնակարգ դպրոցը, մանկավարժական աշխատանք է կատարել Ախուլայի, Ալագյազի, Քարվանսարայի դպրոցներում։

Երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, Հակոբը զորակոչվել է բանակ և դարձել 1232-րդ հրաձգային գնդի ականանետային գումարտակի ջոկի հրամանատար։ Կովելի գրավման, Արևմտյան Բուգի հաջող անցման, Վիսլայի ափերին մղած մարտերին, Գերմանիայի Մեզերից քաղաքի շրջակայքում գերմանացիների հզոր ամրությունը ճեղքելուն մասնակցելու համար Մնոյանը գերագույն գլխավոր հրամանատարի կողմից ստացել է շնորհակալագրեր։ 1945 թվականին Բեռլինը շրջապատող գերմանական զորամիավորումները վերացնելու համար մղված կռիվներին մասնակցելու համար պարգևատրվել է Փառքի 3-րդ աստիճանի, Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի, «Արիության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» շքանշանների և մեդալների։

Զորացրվելուց հետո Մնոյանը անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ 1962 թվականից մինչև կենսաթոշակի անցնելը աշխատել է հայրենի գյուղի դպրոցում։ Մատաղ սերնդի ուսուցման ու դաստիարակության գործում լավագույն աշխատանքի համար պարգևատրվել է պատվոգրերով, իսկ 1976 թվականին՝ «Աշխատանքի վետերան» մեդալով։

## Պարգևներ
* Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Արիության համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Նորաշեն (Արագածոտն) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի հայ ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Սևծովյան նավատորմի զորատես 1849 թվականին

«**Սևծովյան նավատորմի զորատես 1849 թվականին**», Հովհաննես Այվազովսկու նկարը, որը նկարել է 1886 թվականին։

## Պատմություն
Այվազովսկին որպես կայսր Նիկոլայ 1-ինի ուղեկից ականատես է եղել 1849 թվականի «Վլադիմիր» շոգենավի ֆրեգատի նավակողմի զորահանդեսին։ 1886 թվականին նա վերստեղծել է այս շքերթի մասին հիշողությունը, և նկարը ցուցադրվել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, որն արագ հայտնի է դարձել հանրությանը։ Հետագայում կտավը ձեռք է բերվել «Կովկաս և Մերկուրի» ընկերության կողմից նրա նախագահ, սենատոր և Ղրիմի պատերազմի նախկին մասնակից Ա. Պ. Ժանդրի համար։

## Նկարագրություն
Նավատորմի զորատեսը տեղի է ունեցել Սևաստոպոլի արշավում՝ 1849 թվականին։ Սևծովյան նավատորմի մարտանավերի գիծը գլխավորում է «Տասներկու առաքյալներ» 120-թնդանոթային գծանավը, որին հաջորդում են «Ռոստիսլավ», «Սվյատոսլավ» և «Յագուդիլ» 84-թնդանոթային գծանավերը։

Կտավի ստորին աջ անկյունում պատկերված է կայսր Նիկոլայ I-ը, որը շքերթ է ընդունում «Վլադիմիր» շոգենավի ֆրեգատի նավակողմում։ Կայսրից «պատկառելի հեռավորության վրա» նկարիչը մի խումբ սպաների է պատկերել, որոնք շրջապատում են Սևծովյան նավատորմի հրամանատար ծովակալ Միխայիլ Լազարևին։ Ծովակալից աջ պատկերված է նավատորմի շտաբի պետ Վ. Ա. Կորնիլովը, նրանից ձախ՝ Պ․ Ս. Նախիմովը և ծայր ձախ մասում՝ Վ. Ի. Իստոմինը։

Նկարում պատկերված նավերից շատերը զորատեսից չորս տարի անց մասնակցել են Սինոպի ճակատամարտին, բոլորը Սևաստոպոլի պաշտպանության իրենց անձնակազմերով ջրասուզվել են Ղրիմի պատերազմում՝ քաղաքի պաշտպանության ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1886 նկարներ
Կատեգորիա:Հովհաննես Այվազովսկու նկարներ
Առաքինության և արատի այլաբանություն (Վերոնեզե)

**«Առաքինության և արատի այլաբանություն»**  (), Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ Պաոլո Վերոնեզեի կտավ, որը վրձնել է 1565 թվականին՝ յուղաներկով, կտավի վրա։ Չափերը կազմում է 219х170 սմ։ Նկարն այժմ պահվում է Նյու Յորքի Ֆրիկի հավաքածուի մեջ (ԱՄՆ)։ Այս լայնածավալ այլաբանական նկարը պատկերում է Հերկուլեսի ընտրությունը առաքինության և արատի միջև՝ կտավում մարմնավորված երկու կանանց կողմից, որոնք ֆիզիկապես քաշում են նրան տարբեր ուղղություններով։

## Նկարագրություն
Կտավի կոմպոզիցիայում կարող է թվալ, որ Առաքինությունը հաղթել է Հերկուլեսի համար պայքարում, սակայն Արատը պատռել է նրա գուլպաները և դեռևս ձգում է իր ձեռքը դեպի նա։ Արատի  փեշի ետևում թաքնված է դաշույնը և Սֆինքսի արձանը։ Բեմի վերևում գտնվող քարե շարքի վրա (նկարի վերին ձախ անկյունում) գտնվում է գրություն, որն ասում է. «[HO]NOR ET VIRTUS/[P]ՕՍՏ MORTE FLORET» (պատիվն ու առաքինությունը ծաղկում են մահից հետո)։ Նկարի այլաբանությունը կայանում է արատի նկատմամբ առաքինության գերազանցության մասին բարոյական ուղերձի հաղորդման մեջ։

Ալեգորիայի ժանրը հակադրվում է Վերոնեզեի Հայտնի նկարների հետ, որոնք նվիրված են պատմական և աստվածաշնչյան սյուժեներին, ինչպիսիք են «ամուսնությունը Գալիլեայի Կանայում»։ Այս աշխատանքը, «Իմաստության և ուժի այլաբանության» հետ միասին, որը նույնպես ընդգրկված է Ֆրիկի հավաքածուի մեջ, համարվում է Վերոնեզեի առաջին աշխատանքը  այս ոճով։

## Պրովենանս
«Առաքինության և արատի այլաբանություն»-ը և «Իմաստության և զորության այլաբանություն»-ը ճամփորդել են դրանց ստեղծման պահից ի վեր՝ փոխելով բազմաթիվ հայտնի տերերի և հավաքածուների։ Դրա պատճառով շատ գիտնականներ ենթադրել են, որ Վերոնեզեն դրանք ստեղծել է որպես զույգ նկարներ։ 1970 թվականին Էդգար Մանհոլն առաջին գիտնականն էր, ով առաջ էր քաշել այն վարկածը, որ դրանք պարզապես գրված էին միևնույն ժամանակ և զույգ չէին։ 2000-ական թվականներին Մետրոպոլիտեն թանգարանում մասնագետների կողմից անցկացված հետազոտությունը հաստատել է այդ գաղափարը։

Վենետիկում իր ստեղծման պահից ի վեր այս նկարը հասցրել է լինել Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր Ռուդոլֆ II-ի, Շվեդիայի թագուհի Քրիստինայի, Օդեսալչիի ընտանիքի սեփականությանը, Ֆիլիպ II Օռլեանսկու հայտնի հավաքածուի մի մասը, իսկ հետո անցել է տարբեր անգլիացիների և արվեստի գործերի առևտրականների ձեռքերով՝ նախքան Ֆրիկի հավաքածուի մեջ հայտնվելը, որտեղ պահվում է մինչ օրս։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* David Rosand, *Painting in Sixteenth-Century Venice: Titian, Veronese, Tintoretto*, 2nd ed 1997, Cambridge UP 
* The Frick and La Serenissima: Arts from the Venetian Republic

Կատեգորիա:1565 նկարներ
Կատեգորիա:Դիցաբանությունն արվեստում
Կատեգորիա:Պաոլո Վերոնեզեի նկարներ
Հասեգավա Տոհակու

**Հասեգավա Տոհակու** (, ), ճապոնացի նկարիչ։

## Կյանք ու տեղծագործություն
Հասեգավա Տոհակուն ապրել և աշխատել է Ազուտի Մոմոյամայի ժամանակաշրջանում։ Եղել է չինական թանաքով մոնոխրոմ նկարչության, ինչպես նաև՝ ոսկե ֆոնի վրա ճապոնական ոճով պոլիքրոմ գեղանկարչության վարպետ, ստեղծել է բնանկարներ, կենդանիների և բուսականության պատկերներ։
մինի|ձախից|Սոճու անտառ

Հասեգավա Տոհակուն իր ստեղծագործական ճանապարհը սկսել է՝ կատարելով  գծանկարներ իր հայրենի Նոտո նահանգի բուդդայական վանքերի համար։ 30 տարեկանում  տեղափոխվում է Կիոտո։ Այստեղ նա  մշակում է թանաքով նկարելու իր սեփական ոճը՝ դառնալով առաջին ռահվիրանը Կանոյում։ Հասեգավայի աշխատանքներն ավելի դեկորատիվ և հարթ տեսք ունեին, այդ հատկանիշները հիմք էին  հանդիսանում նրա հիմնադրած Հասեգավա արվեստի դպրոցի համար։ Առավել հայտնի են նրա աշխատանքները շարժական դռների և վարագույրների վրա։

Հասեգավա Տոհակուն մրցակից էր 16-րդ դարի մեկ այլ նշանավոր ճապոնացի նկարչի՝ Կանո Էյտոկուի, ում հետ նա պայքարեց, որպեսզի վայելի այդ ժամանակների Ճապոնիայի այնպիսի ազդեցիկ մարդկանց բարեհաճությունը, ինչպիսիք էին Օդի Նաբունագին և Տոյոտոմի Հիդեյոսին։ Իեյասու Տոկուգավան՝ Տոկուգավա տոհմի հիմնադիրը, հրավիրում է Հասեգավա Տոհակույին իր մոտ՝ Էդո, որտեղ և նկարիչը աշխատում է մինչև իր մահը։

## Սոճու անտառ
Մոտավորապես 1590 թվականին վարպետը ստեղծում է իր առասպելական ստեղծագործությունը՝ «Սոճու անտառը»՝ մոնոխրոմ թանաքով թղթե զույգ վեց փեղկանի շիրմայի վրա։ Ներկայումս «Սոճու անտառը» պահվում է Տոկիոյի Ազգային թանգարանում և ներառված է Ճապոնիայի Ազգային գանձերի ցուցակում։ Յուրաքանչյուր շիրմայի չափը 1,5 մ x 3,5 մ է։ Սոճիները պատկերված են թանաքի հարվածներով` մոխրագույնի տարբեր երանգներով։ Դրանք խմբերով կանգնած են մշուշի մեջ, մասամբ դուրս գալով դրանից և անհետանալով, լուծվելով հեռավորության մեջ։ Այս ստեղծագործությունը համարվում է յոհակու կամ «իմաստալից դատարկություն» տեխնիկայի ամենահայտնի օրինակներից մեկը ճապոնական նկարչության մեջ։ Կա կարծիք, որ Հասեգավայի այս գլուխգործոց համարվող ստեղծագործությունը   ուրվագիծ է հանդիսացել կորած գունավոր ստեղծագործության համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հասեգավա Տոհակու կենսագրությունը 
* Կենսագրությունը Միբու դերա  վանքի կայքում 

Կատեգորիա:16-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ճապոնացիներ
Կատեգորիա:Տոկիո քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Գրիգոր Ղալթախչյան

**Գրիգոր (Գրիշա) Նիկոլայի Ղալթախչյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1958): ԽՄԿԿ անդամ (1943): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Ղալթախչյանը ծնվել է 1918 թվականին, Իջևանի շրջանի Աչաջուր գյուղում։ 1936 թվականին ավարտել է Իջևանի միջնակարգ դպրոցը և մանկավարժական աշխատանքի անցնում Ոսկեպար գյուղի տարրական դպրոցում։ 1937 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։

1941 թվականին Գրիգորը կամավոր մեկնել է բանակ։ Սովորել է ռազմական ուսումնարանում։ 1942 թվականի օգոստոսին Գրիշան 46-րդ բանակի 810-րդ գնդի երրորդ գումարտակի շարքերում, կռվել է Մարուխի և Նավուրի լեռնանցքներում։ 1942 թվականի նոյեմբերին ոտքերը ցրտահարվել են, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է իր զորամասը։ 1943 թվականի գարնանը մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի, Կուբանի ազատագրմանը։ Ավարտել է 46-րդ բանակի դաշտային սպայական կարճատև դասընթացները և լեյտենանտի կոչումով նշանակվել է 223-րդ դիվիզիայի 1037-րդ գնդում, դասակի հրամանատար։ 1943 թվականի օգոստոսին Ղալթախչյանը նշանակվել է վաշտի հրամանատար և մասնակցել Դոնբասի, Խարկովի, Պոլտավայի ազատագրմանը։ 1943 թվականի օգոստոսին ռազմաճակատում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Ղալթախչյանը 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատում մասնակցել է Դնեպրոձերժինսկի ազատագրմանը։ Կիրովոգրադի մատույցներում վիրավորվել է, զինվորական հոսպիտալում ապաքինվելուց հետո, 1944 թվականի մայիսին, զորացրվել է բանակից։

1944 թվականին զորացրվելուց հետո նշանակվել է Իջևանի շրջանի Աչաջրի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ 1958 թվականին նրան շնորհվել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչում։ 1963 թվականին Ղալթախչյանը նշանակվել է Իջևան քաղաքի նորաբաց № 31 գիշերօթիկ դպրոցի տնօրեն, ուր աշխատել է մինչև 1972 թվականը։ 1972 թվականից եղել է Իջևանի № 4 միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ Պարգևատրվել է մարտական ու աշխատանքային մեդալներով ու պատվոգրերով։

## Պարգևներ
*ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1958)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Լորենցո Սաբատինի

**Լորենցո Սաբատինի (Սաբատտինի, Սաբբատինի )** (, երբեմն **Լորենցոն Բոլոնիայից**, ), 16-րդ դարի իտալացի մաներիստ-նկարիչ, ապրել է Բոլոնիայում։

## Կենսագրություն
Լորենցո Սաբատինին ծնվել է Բոլոնիայում, սովորել է Պրոսպերո Ֆոնտանայի մոտ, որը եղել է նրա ուսուցիչը և համահեղինակը․ եղել է Օրացիո Սամաչինիի ընկերը։ Նրա ոճը ձևավորվել է նաև Ջորջո Վազարիի և էմիլիական մաներիստ Ֆրանչեսկո Պարմիջանինոյի ազդեցության տակ։

1565 թվականին Լորենցոն աշխատել է Ֆլորենցիայում՝ Ջորջո Վազարիի արվեստանոցում, որտեղ ընտրվել է Ակադեմիայի անդամ։

1566-1573 թվականներին ապրել է Բոլոնիայում, որտեղ աշխատել է մի շարք եկեղեցիների՝ Սանտա Մարիա դելե Գրացիեի, Կեզա դելա Մորտեի, Սան Մարտինո Մաջորեի և Սան Ջակոմո Մաջորեի որմնանկարների վրա։

1573 թվականին տեղափոխվել է Հռոմ, որպեսզի Վազարիի ղեկավարության ներքո աշխատի Պաոլինա կապելլայում (Ֆեդերիկո Ցուկարիի հետ) և Վատիկանի Ռեգիա Սալայում, որտեղ ընդունել է Ռաֆայելի դպրոցի ոճական առանձնահատկություններից շատերը և ստեղծել իր առավել հայտնի նկարը՝ «Անճշտության նկատմամբ հավատի հաղթանակը»։ 1574 թվականին՝ Վազարիի մահից հետո, Գրիգորի XIII-ը Սաբատինիին նշանակել է Վատիկանի աշխատանքների պահապան։ Այդ պաշտոնը նա պահպանել է մինչև իր վաղաժամ մահը։

Լորենցո Սաբատինին մահացել է 1577 թվականին Հռոմում։ Նրա աշակերտներից էին փորագրող Անտոնիո Բոնասոնեն և ֆլամանդական խագման նկարիչ Դենիս Կալվետը։

## Պատկերասրահ

Cain et Abel par Sabbatini.jpg|*Կայեն և Աբել*
Adoration-shepherds-sabbatini.jpg|*Հովիվների երկրպագությունը*


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացիներ
Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Լցոն

մինի|Աղացած միս
**Լցոն** կամ **խճողակ**՝ աղացած հում միս, տարբեր ուտեստներ պատրաստելու համար կիսաֆաբրիկատ։ Լայն իմաստով լցոն կոչվում է խոհարարական արտադրանքի ցանկացած պատրաստվածք (օրինակ՝ կարկանդակների համար ձվի և բրնձի լցոնը)։ Լցոնը կարող է բաղկացած լինել մեկ կամ մի քանի տեսակի բաղադրիչներից։ Դա սննդամթերքի զանգվածն է, որով լցոնում են մեկ այլ սննդամթերք՝ որեւէ ճաշատեսակ պատրաստելիս։ Հայերեն այն կոչում են նաեւ լցոն, ֆարշ։ Խճողակը բազմաթիվ բաղադրատոմսերի մաս է կազմում։ Դրանցից ամենահայտնին տոլման է, ուստի խճողակ են կոչել նաեւ տոլման։

Մանրացման մեթոդներ. մսաղացով աղալ, մանրացնել կամ կտրատել։

## Մսային լցոն
Աղացած միսն օգտագործում են ուտեստներ պատրաստելու համար, ինչպես ամբողջությամբ (կոտլետներ, քաբաբներ) այնպես էլ այլ մթերքների հետ (խինկալի, տոլմա)։

*Բնական լցոններ՝ տավարի միս, խոզի միս, գառան միս։
*Հավի լցոն
*Ձկան լցոն

Բաղադրատոմսերի օրինակներ։

*Տնական մսային լցոն. Տավարի միս 80%, խոզի ճարպային միս 20%։
*Տնական կոտլետների համար՝ տավարի միս 30%, խոզի միս 30%, հաց 12%, ձու, սոխ, համեմունքներ։
*Մոսկովյան կոտլետների համար՝ տավարի միս 50%, բեկոն 9%, հաց 12%, համեմունքներ։

## Այլ տեսակներ
Լցոնն օգտագործվում է տարբեր տեսակի արտադրանքներ լցոնելու համար, ներառյալ հացաբուլկեղենը և հրուշակեղենը։

*Լցոն ներքին օրգաններից (լյարդ, ուղեղ …):
*Երշիկի լցոններ (երշիկ, խոզապուխտ …):
*Խաշած ձվից։
*Հացահատիկներից (բրինձ …):
*Բանջարեղեններից։
*Սնկով։
*Կաթնաշոռային։
*Մրգային (խնձոր, բալ, չոր մրգերից, պովիդլոյից կամ ջեմից)։

## Տես նաև
* Պաշտետ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Խոհարարություն
Կատեգորիա:Միս
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Կատեգորիա:Ուտեստների պատրաստման տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Չեքգորի

մինի|Չեքգորիով շիրմա, անհայտ հեղինակ, XXրդ դարասկիզբ
մինի|Լի Ըլլոկ, 1860-1874 թվականներ
**Չեքգորի,** 책거리 («գրքեր և իրեր»), կորեական նատյուրմորտի տեսակ, որտեղ գերակշռում է գրքերի առկայությունը։

## Նկարագրություն և տիպաբանություն
Գրքերից բացի, չեքգորիում կարելի է պատկերել ինտերիերի այլ իրեր ՝ ծաղկամաններ, ծաղիկներ, գրելու իրեր, ուտեստներ, մրգեր և այլն։ Ըստ կոմպոզիցիայի, ստեղծագործությունները կարելի է բաժանել երեք տեսակի. Պատկերներ գրապահարաններով, անհատական գրքեր և գրքերի կույտեր։ Առաջին տեսակի կոմպոզիցիան հաճախ օգտագործվում էր ծալվող էկրանների վրա, որտեղ էկրանի բոլոր վահանակների վրա պատկերված էր մեկ գրապահարան։ Եթե էկրանների համար օգտագործվում էր երկրորդ տիպի կոմպոզիցիա, ապա ավելի հաճախ էկրանի յուրաքանչյուր վահանակ ուներ իր առանձին պատկերը` իր կազմով։ Ֆոնի բացակայության պատճառով կարող էր թվալ, որ նման ստեղծագործությունների գրքերը օդ են թռչում։ Երրորդ տիպի աշխատանքների համար յուրաքանչյուր վահանակի համար օգտագործվում էր նաև առանձին կոմպոզիցիա, բայց առարկաները տեղադրվում էին համակարգված կամ դասավորված։

## Ստուգաբանություն
Չեքգորի անունը գալիս է չեքգադո ( 책 가도, 冊 架 圖?) բառից, որը նշանակում է «գրքերի դարակ»։ Չեքգորի ստեղծագործությունները կարող են նշանակվել նաև մունբանդո բառով ( 문방 도, 文 房 圖?):

## Պատմություն
Չեքգորի ժանրը սկիզբ է առել 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Չոսոն ժամանակաշրջանում և զարգացել մինչև 20-րդ դարի առաջին կեսի վերջը։ Նման աշխատանքները սիրված էին բնակչության տարբեր շերտերի շրջանում, քանի որ դրանք արտացոլում էին մարդկանց սերը գրքերի և կրթության նկատմամբ, որոնք բարձր են գնահատվում կորեական մշակույթում։ 
18-րդ դարի ընթացքում Չոսոնի մշակույթում սկսվեց «ոսկե դար», զարգացավ արվեստը, հայտնվեցին նոր սյուժեներ և ժանրեր։ 18-րդ դարում առաջացած Չեքգորիի ժանրը խթանում էր Վանգ Չոնջոն, ով գրքերի իսկական գիտակ էր։ Չեքգորիի վաղ շրջանի ստեղծագործությունները հարգանքի են արժանացել առարկաները պատկերելիս իրատեսական լինելու համար։ 19-րդ դարի սկզբին ժանրը տեղափոխվեց ժողովրդական արվեստ, ինչը հանգեցրեց օբյեկտների պարզեցված և վերացական պատկերմանը, իսկ գրապահարաններն ու դարակներն այլևս գերակշռող մոտիվ չէին։ Ազնվականության մեջ չեքգորին օգտագործում էին ինչպես ծեսերի, այնպես էլ զարդարման համար, մինչդեռ հասարակ մարդկանց շրջանում դրանք միայն տան զարդարանք էին։

## Ազդեցություն
Վան Չոնջոն հանդես էր գալիս Ցին կայսրության հետ մշակութային փոխանակման զարգացման օգտին, ինչը հանգեցրեց ինչպես Չինաստանից, այնպես էլ Եվրոպայից արտահանվող և ներմուծվող ապրանքների աճին։ Չեքգորի նատյուրմորտում պատկերված որոշ առարկաներ օտարազգի ծագում ունեին, ինչպիսիք են ժամացույցները, հայելիները և նախատիպային ակնոցները, որոնք հայտնվել են Եվրոպայից։ Ժանրը ինքնին ձուլեց գծային հեռանկարը և քիարոսկուրոյի փոխանցումը բնորոշ էր արևմտյան արվեստին, նատյուրմորտները դառնում էին ավելի համաչափ և համակարգված։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ