Կոնլա

**Կոնլա** կամ **Կոնլաոխ,** իռլանդական առասպելաբանության ուլստերյան ցիկլի հերոս, ուլստերցի չեմպիոն Կուխուլինի ու շոտլանդացի կին ռազմիկ Այֆեի որդին։ Դաստիարակվել է Շոտլանդիայում միայն իր մոր կողմից։ «Այֆեի միակ որդու ողբերգական մահը» պատմության հերոսն է։

## Պատմություն
Կոնլան Կուխուլինի ու վերջինիս ուսուցչի քրոջ՝ Այֆեի որդին է։ Իռլանդիա վերադառնալիս Կուխուլինն Այֆեին մի ոսկե մատանի է տալիս ու պատվիրում, որ երբ իր որդին այնքան մեծանա, որ մատանին կարողանա կրել, նրան պետք է Իռլանդիա ուղարկել։ Սակայն նա երեք տաբու է սահմանում որդու համար․ Կոնլան չպետք է կիսատ թողնի ճանապարհորդությունը, նա չպետք է հրաժարվի մարտահրավերից ու երբեք ոչ ոքի չասի իր անունը։

Կոնլան ափ է դուրս գալիս Tracht Eisi տարածքում, որտեղ ցույց է տալիս մարտարվեստի իր կարողությունները, որոնք տեսնելով ուլաիդներն ընդունում են ռազմիկի նրա պատրաստվածությունը, իսկ թագավոր Կոնխոբարն ասում է, որ այսպիսի հմուտ ռազմիկներ մեծացրած երկրում պետք է որ ապրելիս լինեն այնպիսի մարտիկներ, որոնք «ուլաիդներին փոշի կդարձնեն»։ Նրանք Էչուի որդի Կոնդերեին ուղարկում են Կոնլային դիմավորելու, ու երբ նա հարցնում է վերջինիս անունն ու ծագման մասին, Կոնլան հրաժարվում է պատասխանել։ Հետո Կոնդերեն գովաբանում է Կոնլայի ռազմական հմտություններն ու հրավիրում հանդիպել ուլաիդների հետ, որին վերջինս պատասխանում է, թե արդյոք ուլաիդները ցանկանում են կռվել իր հետ մենամարտում, թե՞ խմբով։

Կոնդերեն վերադառնում է ուլաիդների մոտ, իսկ Կոնալ Կերնախը գնում է հանդիպելու Կոնլայի հետ, ասելով՝ «Ուլաիդներն ամաչելու առիթ չեն ունենա, քանի ես ողջ եմ»։ Կոնլան իր ճեղապարսատիկից քարով հարվածում է Կոնալին ու նրան ցած գցում, որից հետո զինաթափում է նրան։ Կոնալն ամոթահար վերադառնում է ուլաիդների մոտ։

Հետո Կուխուլինն է մոտենում Կոնլային, բայց նրա կին Էմերը զգուշացնում է ամուսնուն չկռվել այդ տղայի հետ, քանի որ հանձին նրա ճանաչել էր «Այֆեի միակ որդի Կոնլային»։ Կուխուլինը հանդիմանում է կնոջը, ասելով թե «հերոսական գործերը չեն արվում կանանց օգնությամբ» ու որ հանուն ուլաիդների նա կկռվի ցանկացած ինքնակոչի հետ, անկախ նրանց ով լինելուց։ Նա խնդրում է Կոնլային ներկայանալ, զգուշացնելով, որ կմեռնի, եթե դա չանի, բայց Կոնլան հրաժարվում է։ Նրանք կռվում են ջրի մեջ, սկզբից հաղթում է Կոնլան, բայց հետո Կուխուլինը ճանկում է իր gae bolga-ն, զենք, որի օգտագործումն իր ուսուցիչը սովորեցրել էր միայն իրեն ու մահացու վիրավորում է Կոնլային։

Կուխուլինը նրան ափ է դուրս բերում ու ուլաիդների մոտ նրան ընդունում որպես իր որդի։ Կոնլան հերթով ողջունում է ուլաիդների հերոսներին, հրաժեշտ տալիս հորն ու մահանում։ Նրան սգում են, իսկ գերեզմանի վրա նշան է արվում ու «երեք օրվա ընթացքում զոհաբերվում են ուլաիդների նախիրների բոլոր հորթերը»։

## Տարբերակներ ու տարեթվեր
«Այֆեի միակ որդու ողբերգական մահը» պատմության երկու տարբերակ կա։ Ամենահինը «Լեկանի դեղին գրքում» հանդիպող հին իռլանդերեն տարբերակն է, որն ամենահայտնին է ու վերը շարադրվածի աղբյուրը։ Թվագրվում է 9-րդ կամ 10-րդ դարերով։ Կա նաև 1336 թվականով թվագրված տարբերակ։

Պատմության այլ տարբերակներ հանդիպում են նաև «*dinnsenchas of Lechtán Óenfhir Aífe»*, Ջեոֆրեյ Քիթինգի «Իռլանդիայ պատմություն» և ժամանակակից իռլանդերեն «*Oidheadh Chonlaoich»* գրքերում։

## Գրականության մեջ
Իր հոր ձեռքով Կոնլայի մահվան պատմությունն արտացոլված է Ուիլյամ Բաթլեր Եյթսի «Կուխուլինի պայքարը ծովի հետ» պոեմում, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1892 թվականին https://www.ucc.ie/celt/published/E890001-004/։ Բանաստեղծական վերարտադրությունը որոշ չափով շեղվում է սկզբնական լեգենդից և ներկայացնում Կոնլային որպես Էմերի որդի, ոչ թե՝ Այֆեի։

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ
* Gantz, Jeffrey (1981), *Early Irish Myths and Sagas.* Penguin Classics. 
* Meyer, Kuno (1904), "The Death of Conla". *Ériu.* **1**: 113-121.

Կատեգորիա:Առասպելներ