open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սորատեր

**Սորատեր** (), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից 35-38 կմ հյուսիս-արևելք, Աղբակ գետի վերին հոսանքի աջ ափին, Ս. Բարդուղիմեոս վանքից Մեծ Զավ գետի վերին հոսանքի շրջանում՝ տափարակ վայրում։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել, իսկ հայերը կոտորվել կամ տարագրվել են 1895 թվականի ջարդերի և են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 70 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու հացահատիկի մշակությունն էր։

## Օգտակար հանածոներ
Գյուղի մոտակայքում կան կավճի բլուրներ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սորատերն ուներ **[[Սուրբ Էջմիածին եկեղեցի|Ս. Էջմիածին]]** անունով եկեղեցի, որտեղ 1697 թվականին ընդօրինակված մի ձեռագիրը պահպանվել է։ Գյուղում է գտնվում երկու ավերակ եկեղեցիներ և Սիկիլ իշխանի ավերակ բերդը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փիս

**Փիս**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից 5 կմ հարավ, մի գետակի ձորալանջին։

## Անվան ստուգաբանություն
Ըստ ավանդության գյուղում հայերն ու ասորիները հողի վերաբերյալ դատ են ունեցել և ամեն մեկը նորանոր փասեր է բերել իր օգտին։ Դրա համար էլ գյուղը նաև կոչվել է Փաստի։

## Բնակչություն
1901 թվականին ուներ 18 տոն հայ և 6 քուրդ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Փիսն ուներ 1 ասորական և 1 հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փական

**Փական** (), գտնվում էր Ջուլամերկ ավանից 1.5 կմ հյուսիս, Մեծ Զաբ գետի աջակողմյան վտակներից մեկի ձախափնյա սարավանդում։

## Պատմություն
XV դարում գյուղում ընդօրինակվել է մի Ավետարան։ Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 80 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկարագործությունը, անասնապահությունն ու արհեստներն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Փականն ուներ 1435 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Գևաշի շրջանի համայնքներ
Ալբիս

**Ալբիս**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։ Գտնվում էր Մեծ Զավ գետի վերին հոսանքի մոտակայքում՝ Կոտուր բնակավայրից 20 կմ հարավ-արևմուտք՝ գեղատեսիլ վայրում։

XIX դարի վերջերին ուներ 22 տուն բնակիչ։

Ալբիսն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ախոլան Վերին

**Ախոլան Վերին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառում։ Գտնվում էր Վանա լճից հարավ-արևելք, Ադամակերտ քաղաքից 22 կմ արևմուտք՝ Խոշաբ գետի հարավարևելյան ակունքի շրջանում, լեռնային վայրում։

Գյուցի 5 կմ հարավ գտնվում էր Ախոլան Ներքին գյուղը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բաժերգյա Մեծ

**Բաժերգյա Մեծ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։

Գյուղի մասին հիշատակել է ռուս հեղինակ Վ. Մաևսկին։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 43 տուն քուրդ և ասորի բնակչություն։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բեդար (Ջուլամերկի գավառ)

**Բեդար** (, ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ջուլամերկի գավառակում։ Գտնվում էր Մոկս գետակի և Արևելյան Տիգրիսի գետախառնուրդի մոտ։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 30 տուն նեստորական ասորի բնակիչ։

## Տնտեսություն
Գյուղն հայտնի էր իր մրգերով։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Ղազնի

**Ղազնի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ջուլամերկի գավառակում։ Գտնվում էր Ջուլամերկ քաղաքից 31 կմ արևելք, Զաբ գետի ափին, թեք սարավանդի վրա։

## Բնակչություն
Հնում հայաբնակ էր։ 1901 թվականին ուներ 18 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ղազնին ուներ 2 հայկական եկեղեցիներ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դիզա (Գավառի գավառ)

**Դիզա**, ավան (գյուղ) Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավառի գավառակում։ Գտնվում էր Մեծ Զաբ գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ակունքների տարածքում, պատմական Աղբակ գավառի հյուսիսային սահմանագլխին, ճանապարհների խաչմերուկում։

## Պատմություն
Հին և միջին դարերում եղել է ճանապարհային կայան Վան-Ռևանդուզ ուղու վրա։

## Բնակչություն
Բնակիչները հայեր, ասորիներ, քրդեր և հրեաներ էին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Թով (Շամդինանի գավառ)

**Թով**, գյուղ Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Որսիանք գավառում, իսկ ապա գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շամդինանի գավառակում։ Գտնվում էր Արյան լիճ վայրի մոտ։

## Պատմություն
Այստեղ 852 թվականին 900 հոգուց բաղկացած Գուրգեն Արծրունու առաջնորդությամբ հայկական ջոկատը ծանր պարտության մատնեց Բուղա Շարագի արաբական 15000-անոց բանակին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն 

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Իլ (Աղբակի գավառ)

**Իլ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից 18 կմ հարավ, Տիգրիսի աջակողմյան վտակ Ջամետ խալան գետի հովտում, ոչ բարձրադիր լեռնային վայրում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն հարտոշի ցեղի քուրդ բնակիչ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Այլի (գյուղ)

**Այլի**, գյուղ օսմանահպատակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։ Այստեղ էր գտնվում համանուն՝ Այլիի վանքը։

Ներկայումս գտնվում է Իրանի տարածքում, իսկ նախքան միջնադարը հանդիսացել է Մեծ Հայքի Պարսկահայք նահանգի Այլի գավառի կենտրոնը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Պարսկահայքի բնակավայրեր
Խանասոր

**Խանասոր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառում։ Գտնվում էր Ս. Բարդուղիմեոս վանքից 11 կմ հյուսիս-արևելք, լեռան արևմտյան լանջին, պարսկա-թուրքական սահմանի վրա, համանուն լեռնանցքի մոտ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղից 5 կմ հարավ-արևելք Պարսկաստանի տարածքում գտնվում է համանուն բերդը։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խումարո

**Խումարո**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շամդինանի գավառակում։ Գտնվում էր Դիզա գյուղաքաղաքից 24 կմ հարավ-արևելք, համանուն գետակի վերին հոսանքի ափին։ Հանդիսանում էր համանուն գյուղախմբի կենտրոն։

## Պատմություն
Եղել է հին հայաբնակ գյուղ։ XX դարի սկզբին արդեն քրդաբնակ էր։ Գյուղը, ամրոցը և շրջակա անտառապատ անմատչելի լեռները պատկանում էին ոմն Մուսաբեկ քուրդ ցեղապետին։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խումարոյի ծայրին՝ ձորաբերանի վրա, կար քարաշեն, անառիկ ամրոց։ Գյուղն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն 
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռեսան

**Ռեսան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սարդոս

**Սարդոս**, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառում։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից 30 կմ հարավ, Մեծ Զաբ գետի ափամերձ տարածքում, նրա աջակողմյան վտակներից մեկի ձախ ափին։ Մտնում էր Շիվելանի գյուղախմբի մեջ։

## Բնակչություն
XIX դարի վեերջին ուներ 6 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուլի

**Սուլի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։ Գտնվում էր գավառի հարավ-արևմտյան սահմանի մոտ, Ջուլամերկ քաղաքից 70 կմ հարավ-արևմուտք, Խաբուր գետի աջակողմյան վտակներից մեկի աջ ափամերձ տարածքում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուռի (Խոշաբի գավառ)

**Ուռի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում։ Գտնվում էր Խոշաբ գետի աջ կողմի վտակներից մեկի ձախ ափին` սարահարթում, Վան քաղաքից 34-35 կմ հարավ-արևելք։

## Բնակչություն
1901 թվականին ուներ 36 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արաքս (Արմավիրի շրջան)

**Արաքս**, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում՝ մարզկենտրոնից 39 կմ հարավ-արևելք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 825 մ բարձրության վրա՝ Մեծամոր գետի աջափնյակում։

## Բնակչություն
Բնակիչների նախնիների մի մասը 1915-20 թթ. այստեղ են գաղթել Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառից։

Արաքսի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ, հացահատիկի և բոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Պատկերասրահ

Sardarapat Memorial Wall.jpg
Sardarabad Memorial.jpg
Sardarapat complex 004.JPG
Sardarapat complex 012.JPG
Sardarapat complex 005.JPG
ՍԱՐԴԱՐԱՊԱՏ 02.jpg
Сартарапат в 1968 - 1970 годы.jpg
ՍԱՐԴԱՐԱՊԱՏ 01.jpg
Sardarapat complex 011.JPG
Հայաստանի ազգագրության թանգարան, 2015.jpg


## Տես նաև
* Արաքսի (Արմավիրի տարածաշրջան) պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Արաքս (Էջմիածնի շրջան)

**Արաքս** (նախկին անվանումը՝ *Ներքին Ղարխուն*), գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատի տարածաշրջանում, Վաղարշապատ (Էջմիածին) քաղաքից մոտ 9 կմ հարավ։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 905 մետր բարձրության վրա։ Արաքս է վերանվանվել 1946 թվականի հուլիսի 15-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արաքսի մշտական բնակչությունը կազմել է 1364, առկա բնակչությունը՝ 1360 մարդ։
Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը եղել է ադրբեջանաբնակ, այնուհետ ունեցել խառը հայ-ադրբեջանական բնակչություն։ Ներկայիս բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1915-1920 թվականներին եկել է Սուրմալուի գավառից։

Արաքսի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Արաքսի (Էջմիածնի տարածաշրջան) պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-թուրքական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Արգավանդ (Արմավիրի մարզ)

**Արգավանդ** (նախկին անվանումը՝ *Ուզունոբա*), գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանում՝ մարզկենտրոն Արմավիրից մոտ 9 կմ հարավ-արևելք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 850 մ բարձրության վրա՝ Արաքս գետից 2 կմ հեռավորության վրա։ Վերանվանվել է **Արգավանդ** 1947 թ.:

## Բնակչություն
1831 թ.-ին ուներ 146 բնակիչ, որոնցից 66-ը (10 տուն)` տեղացիներ, իսկ 80-ը (17 տուն)` Սալմաստից գաղթածներ։

Արգավանդի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Ունեցել է Սբ. Աստվածածին եկեղեցի, որն ավերված է։

## Տես նաև
* Արգավանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Արազափ

**Արազափ** (նախկին անվանումը՝ *Էվջիլար*), գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանում՝ մարզկենտրոն Արմավիրից 15 կմ հարավ-արևելք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 845 մ բարձրության վրա՝ Արաքս գետի ձախափնյակում։ Վերանվանվել է **Արազափ** 1947 թ. ապրիլի 10-ին

Համայնքի պատմական անվանումը եղել է *Էվջիլար*, որը նշանակել է որսատեղ։ Հիմնադրվել է 1820 թվականին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արազափի մշտական բնակչությունը կազմել է 1362, առկա բնակչությունը՝ 1348 մարդ։ Գյուղում բնակվում են՝ հայեր (75%) և եզդիներ (25%), որոնց մի մասը գաղթել են Պարսկահայաստանի Խոյի և Սալմաստի գյուղերից։

Արազափի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն է։ Բնակչությունը զբաղվում է նաև այգեգործությամբ, հացահատիկի մշակությամբ, թռչնաբուծությամբ, բանջարաբուծությամբ և խոզաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղի եկեղեցին կոչվում է Սբ. Աստվածածին։

## Տես նաև
* Արազափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-թուրքական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Խոռավերան

**Խոռավերան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։

## Պատմություն
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 27 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խոսելու գործարաններ

**Խոսելու գործարաններ**, արտասանական օրգաններ, արտասանական ապարատ, ֆիզիոլոգիական տարբեր գործառություններ ունեցող օրգաններ, որոնց միջոցով ձևավորվում է նաև հնչյունական խոսքը։

Բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ ղեկավարող և կատարող։

Արտասանական օրգանների ողջ աշխատանքը ղեկավարում է գլխուղեղը՝ զգայական և շարժողական նյարդերի միջոցով։

Կատարող օրգաններն են՝ 
* թոքերը և շնչափողը
* կոկորդը՝ ձայնալարերով
* խոռոչները (կոկորդի, քթի և բերանի), բերանի խոռոչում են գտնվում արտասանության շարժուն (լեզու, շրթունքներ, փափուկ քիմք՝ փոքր լեզվակով, ստորին ծնոտ) և ոչ շարժուն (ատամներ, լնդեր, կոշտ քիմք) օրգանները։

Քթի խոռոչը հաղորդակցվում է բերանի խոռոչին և մասնակցում հնչարտաբերությանը քմային վարագույրն իջնելու հետևանքով։ Թոքերում կարգավորվում և բրոնխներով դեպի շնչափողն է ուղղվում օդի հոսքը, որը, անցնելով կոկորդով (խռչակով), ենթարկվում է ձևափոխությունների։ Խռչակում են գտնվում երկու զույգ ծալքերը՝ վերին (կեղծ) և ստորին (իսկական) ձայնալարերը. վերջինների թրթռումներից առաջացած ձայնը նախադրյալներ է ստեղծում ձայնավորների և ձայնեղ բաղաձայնների արտասանության համար։ Այն վերջնականապես ձևավորվում է բերանի խոռոչում՝ շարժուն օրգանների գործողությամբ, որոնք փոխում են բերանային և ռնգային արձագանքարանների ձևերն ու ծավալը։ Եթե ձայնավոր հնչյունների կազմավորման հիմնական աղբյուրը ձայնալարերն են, ապա բաղաձայն հնչյունների կազմավորումը կատարվում է օդի հոսքի ճանապարհին՝ արտասանական ուղու տարբեր տեղերում ստեղծված փակվածքների ու նեղվածքների հետևանքով։

## Արտասանական ապարատ

### Ակտիվ օրգաններ
Արտասանական ապարատի այն օրգանները, որոնք շարժուն են և ինքնուրույն աշխատանք են կատարում հնչյունների արտաբերման ժամանակ անվանվում են ակտիվ օրգաններ։ Դրանք են՝ ստորին շրթունքը, լեզուն` առաջին, միջին և հետին մասերով ու արմատով, փափուկ քիմքը՝ առաջին և հետին մասերով և լեզվակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Խոսնակ (ամսագիր)

**«Խոսնակ»**, գրական, հասարակական և տեղեկատու ամսագիր։ ՀԲԸՄ Լիբանանի շրջանային հանձնաժողովի և Հայ երիտասարդաց ընկերության (ՀԵԸ) կենտրոնական վարչության օրգան։

Լույս է տեսնում 1957 թվականից, Բեյրութում։ Խմբագիրներ՝ Ա. Մակարյան, Ս. Մինասյան։ Լուսաբանում է ՀԲԸՄ-ի և ՀԵԸ-ի գործունեությունը Լիբանանում և Սիրիայում։ Նյութեր է տպագրել Հայաստանի տնտեսության, գիտության ու մշակույթի նվաճումների մասին։ Հայաստանը համարելով ազգապահպանման հիմնական կռվան՝ ձգտում է ամրապնդել հայրենիք-սփյուռք կապերը։

«Խոսնակում» լույս տեսնող հոդվածների մեծ մասը նվիրված են ՀԲԸՄ-ի և ՀԵԸ-ի, Լիբանանում, Սիրիայում և Կիպրոսում նրանց մասնաճյուղերի մարզական, մշակութային և կրթական գործունեության լուսաբանմանը։ Նյութեր է տպագրում նաև Հայաստանի տնտեսական, գիտական ու մշակութային կյանքի վերաբերյալ։ Պարբերաբար լույս է ընծայում օտարալեզու (արաբերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն) երիտասարդական հավելվածներ։ Անցյալում իբրև «Խոսնակի» հավելված լույս են տեսել նաև «Խոսնակ պատանեկան» (1969-1975 թթ. և 1982-1987 թթ., խմբագիրներ՝ Զարեհ Թյությունճյան, Ալպեր Գարամանուկյան) և «Երիտասարդ խոսնակ» (1989 թ., խմբագիրներ՝ Ռաֆֆի Ճիկերյան, Զավեն Նանեճյան) ուսանողական-երիտասարդական պարբերաթերթերը։

Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական պարբերականներ
Խոսնակ (Քղիի գավառ)

**Խոսնակ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։ Գտնվում էր Քղի քաղաքից 20 կմ հարավ-արևելք, Առյուծ լեռան հարավ-արևելյան ճյուղավորություններում։

## Անվան ստուգաբանություն
Ըստ Ա. Ղանդալյանի գյուղի անվան ծագման հետ կա կապված հետևյալ ավանդությունը. «Այստեղի բնակիչները մի օր հարսանիք են անում և սկսում են կաթսաներով կերակուր եփել։ Օձն աննկատ մտնում է կաթսաներից մեկի մեջ և բոլորը թունավորվում են։ Գյուղացիները թողնում են այդ վայրը և նոր գյուղ հիմնում, որի անունը դնում են Օձնակ, որը հետագայում դառնում է Օսնակ»։

## Պատմություն
Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին, թուրք ջարդարարների ձեռքով՝ Կամախի կիրճում։

## Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 55 տուն հայ և 33 տուն թուրք բնակիչ։ XX դարի սկզբին ուներ 58 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խոսնակն ուներ 2 եկեղեցի, որոնք կառուցված էին 1161 և 1276 թվականներին։ Նրանցից մեկն ուներ Ս. Մինաս անունը։ Գյուղի մոտ, Աստղաբերդ գետի մոտակայքում, բերդի բարձունքին գտնվում էր Ս. Կիրակոս կամ Խոսնակու Ս. Կիրակոս վանքը։ Վանքը պարսպապատ էր և ուներ մի քանի եկեղեցիներ։ Եղել է Քղիի առաջնորդարանը։ XIX դարում այն վերանորոգել է Ավետիս Վարդապետը։ 1895 թվականին թուրքերը կողոպտել և ավերել են վանքը։

## Կրթություն
Գյուղն ուներ վարժարան։

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խոստակ

**Խոստակ** (միջին պարսկ. խվասթաք-ունեցվածք, անշարժ գույք), ֆեոդալական պայմանական հողատիրության ձև պարթև Արշակունիների, Սասանյանների պետությունում և Հայաստանում։

Միջնադարյան Հայաստանում խոստակ է համարվել այն հողաբաժինը կամ անշարժ գույքը, որը խոշոր ֆեոդալները տվել են մանր ազնվականներին՝ զինվորական և այլ ծառայությունների դիմաց։ Խոստակ ստացողը կոչվել է խոստակդար։ Գոյություն են ունեցել նաև եկեղեցական խոստակներ, որոնք առաջացել են IV դարում։ Դրանց գերագույն սեփականատերը եկեղեցին էր, որը հոգևորականի եկեղեցական ծառայությունն ընդհատվելու դեպքում իրավունք ուներ ետ գրավել խոստակը։

Կատեգորիա:Կալվածատիրություն
Խոստակդար

**Խոստակդար** (միջին պարսկ. խվասթաք-դար - ավատատեր), խոստակ ստացող ավատատեր պարթև Արշակունիների, Սասանյանների պետությունում և Հայաստանում։ Խոստակդարն իրավունք չուներ առանց խոշոր ֆեոդալի վաճառել կամ նվիրել խոստակը։

Խոստակդարն իր խոստակը կարող էր ժառանգել որդիներին կամ մերձավորներին՝ ըստ օրենքի և կտակի։ Ժառանգությունը որդիներին տրվել է ամբողջությամբ կամ յուրաքանչյուրին՝ իր բաժինը։ Խոստակդարի պարտքը պարտավոր էին վճարել նրա որդիները՝ ժառանգության իրենց բաժնին համապատասխան։ Այլադավանները խոստակդարի ժառանգորդ չէին ճանաչվում։

Կատեգորիա:Ավատատիրությունը Հայաստանում
Ակնալիճի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արմավիրի մարզի Ակնալիճ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը կազմված է Հայաստանի մշակույթի նախարարության հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարանի տվյալների վրա։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 2 հուշարձան (2 միավոր)։

|}

## Տես նաև
* Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
Իսահակ Իսահակյան

**Իսահակ Աբասի Իսահակյան** (), հայ տնտեսագետ։ Հայաստանի կենտրոնական բանկի առաջին նախագահ։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Ղազախստանի ԽՍՀ Կանտագե բանվորական ավանի միջնակարգ դպրոցը։ 1957 թ. ավարտել է Տաշքենդի ֆինանսատնտեսական ինստիտուտի Ֆինանսական ֆակուլտետի վարկային բաժինը, և գործուղվել ԽՍՀՄ Պետբանկի հայկական գրասենյակ։

Աշխատել է որպես առևտրի վարկավորման բաժնի վարկային տեսուչ, հետո գյուղատնտեսության վարկավորման վարչությունում որպես տնտեսագետ, այնուհետև դրամաշրջանառության վարչությունում որպես ավագ տնտեսագետ։

1967-1969 թթ.՝ ԽՍՀՄ Պետբանկի հայկական գրասենյակի կառավարչի օգնական, 1969-1970 թթ.՝ ԽՍՀՄ Պետբանկի հայկական գրասենյակի Մյասնիկյանի շրջանի բանկի բաժանմունքի կառավարիչ, 1970-1976 թթ.՝ ԽՍՀՄ Պետբանկի հայկական գրասենյակի գյուղատնտեսության վարկավորման վարչության պետ, 1976-1978 թթ.՝ ԽՍՀՄ Պետբանկի հայկական գրասենյակի քաղաքային վարչության պետ, 1978-1988 թթ.՝ ԽՍՀՄ Պետբանկի հայկական գրասենյակի կառավարչի տեղակալ, 1988-1991 թթ.՝ ԽՍՀՄ Պետբանկի հայկական գրասենյակի կառավարիչ, 1991-1993 թթ.՝ Հայաստանի ազգային բանկի նախագահ, 1993-1994 թթ.՝ Հայաստանի կենտրոնական բանկի նախագահ, 1994 թվականից՝ Հայաստանի կենտրոնական բանկի նախագահի խորհրդական։ 1997 թվականից եղել է Հայաստանի բանկերի Ճյուղային Արհմիության հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ։

## Պարգևներ
*2010 Հայաստանի վարչապետի հուշամեդալ
*2013 Հայաստանի վարչապետի հուշանվեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1933 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Կուրգան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ բանկիրներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 10 ծնունդներ
Jazz-Iz-Christ

***Jazz-Iz-Christ***, Սերժ Թանկյանի հինգերորդ սոլո-ալբոմն է, թողարկվել է 2013 թ. հուլիսի 23-ին։ Նախապես ալբոմը պետք է լիներ գոթիկ-ռոք ոճով, սակայն, հետագայում, որոշվեց հիմնական ուղղություն ընտրել ջազը։

Ալբոմը բաղկացած է 15 երգերից, որոնցից 10-ը՝ առանց վոկալի։ "Գարունա" երգի հիմքում Կոմիտասի համանուն ստեղծագործությունն է։ Սկավառակի բոլոր կատարումները ստեղծվել են հայտնի ջազ-երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են՝ դաշնակահար՝ Տիգրան Համասյան, ֆլեյտահար՝ Վալերի Տոլստով , շեփորահար՝ Թոմ Դափրի և ուրիշներ։

## Երգացանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 ալբոմներ
Կատեգորիա:Սերժ Թանկյանի ալբոմներ
Էստադիո Էլ Մադրիգալ

**Էստադիո Էլ Մադրիգալ** (), ֆուտբոլային մարզադաշտ Իսպանիայի Վիլյառեալ քաղաքում։ Վիլյառեալ ՖԱ-ի տնային դաշտն է։ Այն հիմնականում օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի համար, սակայն այստեղ տեղի են ունենում այլ սպորտային և մշակութային իրադարձություններ։

25000 տեղանոց մարզադաշտը բացվել է 1923 թվականին։ Մարզադաշտի միջին հաճախելիությունը կազմում է 17 000 մարդ, որը բավականին լավ ցուցանիշ է՝ հաշվի առնելով այն փաստը, որ քաղաքն ունի 50 000 բնակիչ։

## Պատմություն
Մարզադաշտը բացվել է 1923 թվականի հունիսի 17-ին «Սերվանտես» և «Կաստելիոն» ֆուտբոլային ակումբների միջև կազմակերպված խաղով։ Բացման ժամանակ կրում էր *Կամպո դել Վիլյառեալ* անունը, իսկ ներկայիս անունը ստացել է 2 տարի հետո՝ միաժամանակ ստանալով Feudo Amarillo մականունը։

Մարզադաշտն առաջին անգամ վերակառուցվել է 1952 թվականի ամռանը։ Դաշտի չափսերը համապատասխանեցվեցին ստանդարտներին՝ դառնալով 95×65-ից 105×65։ 1960-ական թվականներին մարզադաշտի տրիբունան ծածկեցին։ 1971/1972 խաղաշրջանում աշխատանքներն ավարտվեցին։ 1988 թվականին մարզադաշտը կրկին վերակառուցեցին, այն ստացավ ներկայիս տեսքը և բացվեց «Վիլյառեալ» և մադրիդյան «Ատլետիկո» ֆուտբոլային ակումբների խաղով։

Ակումբի 75-ամյակի առթիվ մարզադաշտը հերթական անգամ վերակառուցվեց։ Հարավային տրիբունայում տեղակայվեց vip օթյակ, հյուսիսային տրիբունայում կատարվեցին հարդարման աշխատանքներ։ Մարզադաշտի մոտ տեղադրված է դեղին սուզանավի արձան՝ ի պատիվ «Վիլյառեալի» մականանվան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մադրիգալի մասին Վիլյառեալ ՖԱ-ի պաշտոնական կայքում  
* Լուսանկարներ և ինֆորմացիա Մադրիգալի մասին SubmarinoAmarillo.net կայքում 

Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Իսպանիայում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1970

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1970**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 10-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Մանչեսթեր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբը 2–1 հաշվով՝ «Վեստ Բրոմվիչին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1970 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1971

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1971**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 11-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Տոտտենհեմ Հոտսպուր» ֆուտբոլային ակումբը 2–0 հաշվով՝ «Աստոն Վիլլային»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1971 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1972

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1972**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 12-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Սթոք Սիթի» ֆուտբոլային ակումբը 2–1 հաշվով՝ «Չելսիին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1972 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Չելսիի հանդիպումներ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1974

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1974**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 14-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս» ֆուտբոլային ակումբը 2–1 հաշվով՝ «Մանչեսթեր Սիթիին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1974 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1975

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1975**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 15-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Աստոն Վիլլա» ֆուտբոլային ակումբը 1–0 հաշվով՝ «Նորվիչ Սիթիին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1975 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1976

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1976**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 16-րդ խաղարկությունն է, որում երկրորդ անգամ իր պատմության մեջ հաղթում է «Մանչեսթեր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբը 2–1 հաշվով՝ «Նյուքասլ Յունայթեդին»։ Խաղը կայացել է Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։ Խաղը առավել լավ հիշվում է Դենիս Սթյուարթի` մկրատաձև խփված հաղթական գոլով։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1976 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1977

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1977**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 17-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Աստոն Վիլլա» ֆուտբոլային ակումբը, առաջին խաղում 0–0 երկրորդ խաղում 1-1 հաշվով իսկ երրորդ խաղում 2-3 հաշվով՝ «Էվերթոնին»։ Առաջին խաղը տեղի ունեցավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում, երկրորդ խաղը՝ Շերֆիլդի Հիլլսբորո մարզադաշտում, իսկ երրորդ խաղը Մանչեսթերի Օլդ Տրաֆրորդ մարզադաշում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1977 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1978

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1978**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 18-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Նոթինգհեմ Ֆորեստ» ֆուտբոլային ակումբը առաջին խաղում 0–0 իսկ երկրորդ խաղում 1-0 հաշվով՝ «Լիվերպուլին»։ Առաջին խաղը տեղի ունեցավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում, իսկ երկրորդ խաղը Մանչեսթերի Օլդ Տրաֆրորդ մարզադաշում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1978 ֆուտբոլում
Խոստա

**Խոստա** (ռուսերեն՝ Хоста), միկրոշրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Խոստայի շրջանում, Խոստա գետի հովտում։ Խոստայի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Սև ծովի ափին, Սոչիի կենտրոնից 21 կմ հեռավորության վրա։ Երկաթուղային կայարան է, ծովափնյա կլիմայական առողջարան և զբոսաշրջության կենտրոն։

## Պատմական ակնարկ
Բնակավայրը հայտնի է միջնադարից, որպես աբխազական Խամիշ իշխանական տոհմի տիրույթ։ 12-րդ դարում այստեղ գտնվում էր ջենովական Կաստո առևտրավանը։

1899 թվականին Խոստա բնակավայրին շնորհվել է քաղաքի կարգավիճակ։ Խոստա գետի հովիտը գետաբերանի մոտ` բաժանվել է 175 քաղաքային, 60 արհեստագործական և 50 ամառանոցային հողատարածքների։ 1905 թվականի դեկտեմբերի 28-ից մինչև 1906 թվականի հունվարի 6-ը, Խոստայում գործունեություն է ծավալել Սոչիի հանրապետությունը։

1951 թվականին ընդգրկվել է Սոչի քաղաքի կազմի մեջ և ստացել միկրոշրջանի կարգավիճակ։

## Տեսարժան վայրեր
* Խոստայի ամրոցը (7-րդ դար)։
* Կենա-շիմշատային պուրակը։
* Ծծմբաջրածնային ջրաբուժարանը։
* Նավալիշինի կիրճը։
* Խոստայի շրջանի պատմության թանգարանը։

Կատեգորիա:1899 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի առողջարաններ
Կատեգորիա:Սոչի
Խոսպիա

**Խոսպիա** () - Խոսպիո, գյուղ Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանում, շրջկենտրոնից 4 կմ հարավ, Աբուլ լեռան արևելյան կողմում։ Գյուղի միջով հոսում է Փարվանա գետը։

Բնակչությունը՝ հայեր, վրացիներ, հույներ։ 1950 թ.-ից Խոսպիան մտել է Վաչիանի մսա-կաթնային սովետական տնտեսության մեջ։ Ունի հայկական և վրացական ութամյա դպրոցներ, երեք եկեղեցի։ Խոսպիայի հայերը գաղթել են Էրզրումի վիլայեթի Շինետ գյուղից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1979

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1979**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 19-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Նոթինգհեմ Ֆորեստ» ֆուտբոլային ակումբը 3-2 հաշվով՝ «Սաութհեմփթոնին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1979 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1980

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1980**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 20-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Նոթինգհեմ Ֆորեստին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1980 ֆուտբոլում
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1981

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1980**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 20-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Լիվերպուլ» ֆուտբոլային ակումբը առաջին խաղում 1-1 իսկ երկրորդ խաղում 2-1 հաշվով՝ «Վեստ Հեմ Յունայթեդին»։ Առաջին խաղը տեղի ունեցավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում, իսկ երկրորդ խաղը Բիրմինգհեմի Վիլլա Պարկ մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1981 ֆուտբոլում
Սուպերհերոս

**Սուպերհերոս** (անգլերեն *Superhero*), կոմիքսների հորինված հերոս, ով հայտնի է իր ուժեղ ֆիզիկական կարողություններով և խիզախ արարքներով։

Առաջին սուպերհերոսը եղել է Սուպերմենը՝ ստեղծված 1938 թվականին «DC Comics» ընկերության կողմից։ Սուպերմենի ստեղծումից հետո մամուլի էջերին հայտնվեցին նաև մի շարք այլ սուպերհերոսներ, որոնք հիմք հանդիսացան նկարահանելու մի շարք ֆիլմեր և հեռուստահաղորդումներ։

Սուպերհերոսները գրեթե միշտ ունենում են կեղծանուններ և հագնում են գունագեղ կոստյում։Նրանք միշտ ունենում են որոշ առանձնահատկություններ կռվելու ոճ, 
Սուպերհերոսներից շատերի հայտնիությունը միլիարդավոր եկամուտ ե բերում նրանց ստեղծողներին։ 
Առաջին սոպերհերոսների մասին կոմիքսները ստեղծվել ե Detective comics  ընկերությունը որ ապագայում վերանվանվեց  DC comics այժմ սուպերհերոսների շուկայում մեծ տեղ են զբաղեցնում MARVEL և DC comics ընկերությունները

## Արտաքին հղումներ
* Superhero Database

Կատեգորիա:Կոմիքսների կերպարներ
Ալչաքդերե

**Ալչաքդերե**, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Սյուրմենեի գավառակում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1983

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1983**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 23-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Լիվերպուլ» ֆուտբոլային ակումբը 2-1 հաշվով՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1983 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի հանդիպումներ
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1982

**Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1982**, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 22-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Լիվերպուլ» ֆուտբոլային ակումբը 3-1 հաշվով՝ «Տոտտենհեմ Հոտսպուրին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1982 ֆուտբոլում
Ալմալուխ

**Ալմալուխ**, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։

1915 թ.-ին ուներ 2 տուն հայ բնակիչ։ Բնակիչները խոսում էին Համշենի բարբառով։

## Տես նաև
* Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ծիվրիկա

**Ծիվրիկա**, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Աքչեաբադի գավառում, Սևրա գետի արգավանդ դաշտավայրում։ Գյուղը հիմնել են համշենահայերը։ 1914 թվականին ուներ 23 տուն բնակիչ։ Գյուղում կային եկեղեցի և վարժարան։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ (մասնավորապես ծխախոտագործությամբ) և անասնապահությամբ։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին, փրկվել է միայն երկու հոգի։

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
*Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 5-րդ հատոր, էջ 126, 1979 թ

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ծավալային բլոկ

**Ծավալային բլոկ**, շենքի ծավալի մասը կազմող կոնստրուկտիվ մոնտաժային տարր։ Հիմնականում օգտագործվում է հավաքովի բնակարանային շինարարության մեջ։

Ծավալային բլոկները լինում են
* կրող 
* ինքնակրող։

Պատրաստում են երկաթբետոնից, մետաղից, փայտից, պլաստմասսայից։

*Ըստ պատրաստման եղանակի* տարբերում են՝ 
* հավաքովի 
* հավաքովի-միաձույլ ծավալային բլոկներ։

Հավաքովին պատրաստում են հարթ պանելներից՝ միջադիր դետալների եռակցմամբ դրանք իրար միացնելով, իսկ հավաքովի միաձույլը՝ եղած հինգ միաձույլ նիստերին առանձին պատրաստած վեցերորդ նիստը միացնելով։

Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Ծավալային դրոշմում

**Ծավալային դրոշմում**, մետաղները ճնշմամբ մշակելու հիմնական եղանակ, երբ նախապատրաստուկը ենթարկվում է պլաստիկ դեֆորմացիայի, փոխում իր բոլոր չափերը և ընդունում դրոշմոցի ձևը։ Կիրառվում է դարբնոցա-դրոշմիչ արտադրության մեջ՝ մեքենաների դետալների և այլ շինվածքների սերիական և զանգվածային արտադրության դեպքում։

Տարբերում են *սառը* և *տաք* ծավալային դրոշմում։ Սառը դրոշմումն իրականացվում է առանց տաքացման։ Այս եղանակով ստանում են պատասխանատու դետալներ՝ բարձր և կայուն մեխանիկական հատկություններով։ Սառը դրոշմման համար պահանջվում են մեծ ճիգեր (մինչև 2500 Մն/մ² և ավելի), որոնք բացասաբար են անդրադառնում դրոշմոցի կայունության վրա։ Այդ ճիգերը կարելի է փոքրացնել միայն նախապատրաստուկը տաքացնելով, այսինքն՝ տաք ծավալային
դրոշմամբ։ Դրոշմոցները բաղկացած են երկու մասից՝ վերևի և ներքևի կամ *մամլամատից* ու *մամլամայրից*։

Ծավալային դրոշման զարգացման հեռանկարներն են՝ դրոշմոցների կիրառումը տաք փոքրաթափոն դրոշմման և հզոր սարքավորումների նախագծումը՝ սառը դրոշմման համար, ինչպես նաև մետաղների դեֆորմացման նոր գործընթացների արմատավորումը՝ օգտագործելով գերպլաստիկության երևույթներն ու կիրառելով հիդրոստատիկ մեթոդները։

Կատեգորիա:Մետաղամշակում
Ալեն

*
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Աղջագյունեյ

**Աղջագյունեյ**, Աղջա-Գյունեյ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում, անտառապատ, լեռնային վայրում։

XIX դարի 70-ական թվականներին ուներ 110 տուն հայ բնակիչ, որոնք զբաղվում էին այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ 2 եկեղեցի և դպրոց։ Աղջագյունեյի հայկական թաղն ավերվել և առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, բնակչության մեծ մասը փրկվել է և բնակություն հաստատել Վրաստանում։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Արտաշար

**Արտաշար**, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանում, Արմավիր քաղաքից մոտ 11 կմ հարավ-արևելք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 843 մ բարձրության վրա։ Գյուղն ի հայտ է եկել մոտավորապես 1650-ական թվականներին։ Սկզբնական շրջանում բնակչությունը շատ քիչ է եղել ապրել են մոտ 6 ընտանիք։ 1915 թվականի ջարդերից հետո գյուղ են եկել և բնակություն հաստատել հիմնականում Մուշից գաղթած մարդիկ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արտաշարի մշտական բնակչությունը կազմել է 1218, առկա բնակչությունը՝ 1168 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ և թռչնաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Կաղջի-Էորեն

**Կաղջի-Էորեն**, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։

XX դ. սկզբին ուներ 48 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղում կար քարաշեն եկեղեցի (Ս. Հակոբ, կառուցված 1863 թվականին) և վեցամյա դպրոց։ Այլ տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Արևիկ (Արմավիրի մարզ)

**Արևիկ** (նախկին անվանումը՝ *Աղջարխ*), գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանում՝ մարզկենտրոն Արմավիրից 6 կմ հարավ-արևելք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 850 մ բարձրության վրա։ Արևիկ է վերանվանվել 1946 թվականի ապրիլի 4-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արևիկի մշտական բնակչությունը կազմել է 2427, առկա բնակչությունը՝ 2399 մարդ։ Արևիկի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, բանջարաբոստանային կուլտուրաների և հացահատիկի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Արևիկից Արմավիր գյուղ տանող ճանապարհի վրա գտնվող բլրի պեղումներից (1962-1966 թթ.) հայտնաբերվել են մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի շինության հետքեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Քյոմուրճի

**Քյոմուրճի**, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։ Մտնում էր Օրդուի գավառակի Չոմուշի գյուղախմբի մեջ։

## Բնակչություն
1915 թվականին ուներ 29 տուն հայ բնակիչ։ Բնակիչները խոսում էին Համշենի բարբառով։

## Տես նաև
* Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Բամբակաշատ

**Բամբակաշատ** (նախկին անվանումը՝ *Մոլլա Բայազետ*), գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանում՝ մարզկենտրոն Արմավիրից մոտ 4 կմ հարավ-արևմուտք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 865 մ բարձրության վրա։ **Բամբակաշատ** է վերանվանվել 1935 թ. հունվարի 3-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Բամբակաշատի մշտական բնակչությունը կազմել է 3110, առկա բնակչությունը՝ 2984 մարդ։ Գյուղը հիմնադրվել է 1842 թ. Բիթլիսից, Սուրմալուից և Կողբից գաղթաց հայերի կողմից։ Բամբակաշատի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Ունի 14-րդ դարի եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բամբակաշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բամբակաշատ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բամբակաշատի միջնակարգ դպրոց 
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Բերքաշատ

**Բերքաշատ**, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանում, Արմավիր քաղաքից մոտ 13 կմ հարավ-արևմուտք, ծովի մակարդակից 900 մ բարձրության վրա։ Հիմնադրվել է 1928 թվականին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Բերքաշատի մշտական բնակչությունը կազմել է 520, առկա բնակչությունը՝ 505 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները հիմնականում 1926-1928 թվականներին Թուրքիայից (Կոստանդնուպոլսից) և Հունաստանից ներգաղթածներ են։
Բերքաշատի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, դաշտավարությամբ և անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-թուրքական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Գետաշեն (Արմավիրի մարզ)

**Գետաշեն** (նախկին անվանումը *Ջաֆարաբադ):Նախկինում գյուղը բնակեցված է եղել թուրքերով, գյուղի ղեկավարն էլ եղել է Ջաֆար խանը ում անունով էլ գյուղը կոչել են Ջաֆարաբադ։* Գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանում, Արմավիր քաղաքից մոտ 12 կմ հարավ-արևմուտք, ծովի մակարդակից 880 մետր բարձրության վրա։

Նախկինում *Ջաֆարաբադ* անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Երևանի նահանգի Էջմիածնի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Էջմիածնի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Հոկտեմբերյանի (մինչև 1935 թվականը՝ Ղուրդուղուլիի) շրջանի։ Վերանվանվել է **Գետաշեն** 1946 թ. ապրիլի 4-ին։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի կազմի մեջ։ Անմիջապես սահմանակից է Թուրքիայի հետ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գետաշենի մշտական բնակչությունը կազմել է 2137, առկա բնակչությունը՝ 1994 մարդ։ 1831 թվից ի վեր բնակիչները գրեթե ամբողջությամբ հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը այստեղ է եկել 1917-1918 թթ. Սուրմալուից, Իգդիրից Խոյից և Մուշից։ Գետաշենի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, դաշտավարությամբ, թռչնաբուծությամբ և խորդենու մշակությամբ։ Հիմնականում տարածված է խաղողի մշակությունը։

## Կրթությունը Գետաշենում
Գետաշենում կրթությունը գտնվում է բարձր մակարդակի վրա։ Գյուղում է գտնվում Գետաշենի միջնակարգ դպրոցը։  Դպրոցը գտնվում է բարեկարգ վիճակում։ Կան բազմաթիվ խմբակներ արվեստի, սպորտի և գյուղատնտեսական ոլորտներում։ 2012թվականից սկսած Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը մտավ Գետաշեն Գյուղական կյանքը զարգացնելու նպատակով։ Կրթական ծրագրերը իրենից ենթադրում է ստեղծագործական հմտությունների զարգացում, աշակերտական խորհուրդ, բանավեճի ակումբ, > սոցիալ-ֆինանսական կրթական ակումբ, մասնագիտական կողմնորոշում, սոցիալական և հոգեբանական աջակցություն, ուսման վարձավճարի դժվարություն ունեցող աշակերտների  աջակցություն, թատերական խումբ՝ հենաշարժողական և մտավոր խնդիրներ ունեցող անձանց ընդգրկմամբ, առողջ ապրելակերպ և այլն։ 

> հիմնադրամը նաև վերանորոգել է գյուղի դպրոցը, այդ թվում նաև լաբորատորիաները, ջերմոցը, ագրոդպրոցը ճաշարանը և այլն։

Նաև օգնության է հասել > կրթական ծրագիրը գյուղին հատկացնելով մասնագետներ՝ ըստ պահանջի։ 

Տարեկան գյուղի դպրոցն ունենում է բազում  հաղթանակներ և պարգևներ կրթության տարբեր ոլորտներում։ ԲՈՒՀ դիմորդների քանակը տարեց տարի աճում է։ Վերջին տվյալներով 2022-2023 ուսումնական տարվա շրջանավարտներից 15-ը ընդունվել են ԲՈՒՀ։ Սա բավականին լավ արդյունք է գյուղի բնակչության համեմատությամբ։ Ավելի քան 10 աշակերտ էլ ընդունվել է միջին մասնագիտական հաստատություններ։

## Պատկերասրահ

Աշոտ Գրիգորյանի անվան մշակույթի տուն, Գետաշեն, Արմավիր (3).jpg|Աշոտ Գրիգորյանի անվան մշակույթի տուն
Աշոտ Գրիգորյանի անվան մշակույթի տուն, Գետաշեն, Արմավիր (2).jpg|Աշոտ Գրիգորյանի անվան մշակույթի տուն
Հուշարձաններ Գետաշենում, Արմավիր (2).jpg|Հուշարձան Գետաշենում
Հուշարձաններ Գետաշենում, Արմավիր (3).jpg
Հուշարձաններ Գետաշենում, Արմավիր (5).jpg|Հուշարձան Գետաշենում


## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր