Սալի Ջեյն Մորգան

**Սալի Ջեյն Մորգան** (, ), Ավստրալիայի աբորիգեն հեղինակ, դրամատուրգ և նկարչուհի։ Նրա աշխատանքները ցուցադրված են Ավստրալիայում և ամբողջ աշխարհի բազմաթիվ մասնավոր և հանրային հավաքածուներում։

## Վաղ տարիներ, կրթություն, անձնական կյանք
Մորգանը ծնվել է Արևմտյան Ավստրալիայի Պերտ քաղաքում 1951 թվականին, նա հինգ երեխաներից ավագն էր։ Նրան մեծացրել են մայրը՝ Գլեդիսը և մորական տատիկը՝ Դեյզին։ Նրա մայրը, Արևմտյան Ավստրալիայի Պիլբարա շրջանի Բայլգուցի էր, ով մեծացել է Փարքերվիլի մանկատանը որպես Գողացված սերունդների (անգլ.՝ Stolen Generations) մի մասնիկ։ Նրա հայրը՝ Ուիլյամը, որը մասնագիտությամբ սանտեխնիկ էր, մահացավ պատերազմից հետո, Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման դեմ երկարատև պայքարից հետո։ Իր քույր ու եղբայրներից Ջիլ Միլռոյը ակադեմիկոս է, Հելեն Միլրոյը մանկական հոգեբույժ է, ով դարձել է առաջին բնիկ ավստրալացին, ով մասնագիությամբ բժիշկ է, Դեյվիդը դրամատուրգ է, իսկ Ուիլյամը պետական պաշտոն էր զբաղեցնու ու աշխատումայդ ոլորտում։

Մանուկ հասակում Մորգանը հասկացավ, որ իր ոչ սպիտակ արտաքինով տարբերվում է իր դպրոցի մյուս երեխաներից, և հաճախ նրան հարցնում էին այլ ուսանողներ իր ընտանիքի ծագման մասին։ Մայրը նրան երբեք չի ասել, որ նա աբորիգեն է, փոխարենը ասել է, որ նա հնդկական ծագում ունի։ Նա մորից իմացել է, որ իր նախնիները հնդկական թերակղզուց են։ Բայց երբ նա 15 տարեկան էր, նա իմացավ, որ ինքը և իր քույրերն ու եղբայրները իրականում աբորիգեններ են։

Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է պետական վարչությունում որպես գործավար, եղել է մի շրջան, որ գործազուրկ է եղել, ապա աշխատանքի է անցել որպես լաբորանտ։ Այնուհետև նա հաճախել է Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարան, որն ավարտել է 1974 թվականին՝ ստանալով բակալավրի կոչում՝ որպես հոգեբան,նա ստացել է Ասպիրանտուրայի դիպլոմներ Արևմտյան Ավստրալիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտից հոգեբանական խորհրդատվության, հաշվողականության և գրադարանային ուսումնասիրությունների ոլորտում։

Նա ամուսնացել է Փոլ Մորգանի, մի դասախոսի հետ, ում հետ ծանոթացել է համալսարանում, 1972թ. ամուսնությունը հետագայում ավարտվեց ամուսնալուծությամբ։ Նրանք ունեն երեք երեխա՝ Ամբելինը, Բլեյզը և Էզեկիել Կվայմուլինան, որոնք բոլորն էլ Մորգանի հետ ստեղծագործությունների համահեղինակներ են։

## Հեղինակ
Նրա ընտանիքի անցյալի բացահայտման պատմությունը պատմվում է 1987 թվականի ''My Place'' գրքի կենսագրություններից մի քանիսում, որոնք Ավստրալիայում վաճառվել են ավելի քան կես միլիոն օրինակով։ Այն հրատարակվել է նաև Եվրոպայում, Ասիայում և ԱՄՆ-ում։ Այն պատմում էր մի պատմություն, որը շատերը չգիտեին. մայրերից խլված երեխաներ, ստրկություն, չարաշահում և վախ, քանի որ նրանց մաշկը այլ գույնի էր։

Սալի Մորգանի երկրորդ գիրքը՝ *Wanamurraganya*, նրա պապիկի կենսագրության մասին էր պատմում։ Նա նաև համագործակցել է նկարիչ և նկարազարդող Բրոնվին Բանկրոֆթի (անգլ.՝ Bronwyn Bancroft) հետ մանկական գրքերի վրա, այդ թվում՝ «Դենի պապը» (1996)։

Մորգանը Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարանի բնիկների պատմության և արվեստի կենտրոնի տնօրենն է։ Նա ստացել է մի քանի մրցանակներ. My Place-ը շահել է Մարդու իրավունքների և հավասար հնարավորությունների հանձնաժողովի մարդասիրական մրցանակը 1987 թվականին, *Western Australia Week* գրական մրցանակը ոչ գեղարվեստական գրականության համար 1988 թվականին և 1990 թվականին Ավստրալիայի շքանշանի գրքի մրցանակը։ 1993-ին միջազգային արվեստի պատմաբաններն ընտրեցին Մորգանի տպագիր «Outback»-ը, որպես 30 նկարներից և քանդակներից մեկը, որոնք վերարտադրվելու էին նամականիշի վրա՝ նշելով Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը։

## Մրցանակներ
* 1987 – Մարդու իրավունքների գրականության և այլ գրքերի մրցանակ *My Place-*ի համար
* 1989 – Մարդու իրավունքների գրականության և այլ գրքերի մրցանակ *Wanamurraganya*-ի համար*, Ջեք Մաքֆիի պատմությունը*
* 1990 – Ավստրալիայի գրքի մրցանակի դափնեկիր
* 1993 – Fremantle Print մրցանակի համատեղ հաղթող Բևան Հանիի հետ
* 1998 – Նշանավոր գիրք, Մանկական գրքի խորհուրդ
* 2012 – Նշանավոր գիրք, Ավստրալիայի մանկական գրքի խորհուրդ
* 2022 – Գեղարվեստական գրականության համահաղթող, բնապահպանական մրցանակ մանկական գրականության համար

## Ժառանգություն
### Կենսագրություն

* *Sally's story* (Narkaling productions, 1995) edited by Barbara Ker Wilson
* *[[My Place (book)|My Place]]* (Fremantle: Fremantle Arts Centre Press. 1999 – first published 1987) 
* *Wanamurraganya, the story of Jack McPhee* (Narkaling Productions, 1990)
* *Mother and daughter: The story of Daisy and Gladys Corunna* (Narkaling Productions, 1994) Edited by Barbara Ker Wilson
* *Arthur Corunna's story* (Narkaling Productions, 1995) edited by Barbara Ker Wilson

### Մանկական գրքեր
* *Little piggies* (Fremantle Arts Centre Press, 1991) with Paul Morgan
* *The flying emu and other Australian stories* (Viking, 1992)
* *Hurry up, Oscar!* (Puffin Books, 1994) illustrated by Bettina Guthridge
* *Pet problem* (Fremantle Arts Centre Press, 1994)
* *Dan's grandpa* (Sandcastle, 1996)  illustrated by Bronwyn Bancroft
* *In your dreams* (Sandcastle Books, 1997) illustrated by Bronwyn Bancroft
* *Just a little brown dog* (Fremantle Arts Centre Press, 1997) illustrated by Bronwyn Bancroft
* "*Where is Galah*"  (Little Hare Books,  2015)
* *Little Bird's Day* (Magabala Books, 2019) illustrated by Johnny Warrkatja Malibirr
* *The River* (Magabala Books, 2021) illustrated by Johnny Warrkatja Malibirr

### Ներկայացումներ
* *Cruel wild woman* and David Milroy (Yirra Yaakin Noongar Theatre, 1999) performed in the 1999 Festival of Perth season.

### Խմբագրում
* *Gnyung Waart Kooling Kulark* (released as *Going Home*) (Centre for Indigenous History & the Arts, School of Indigenous Studies, University of Western Australia, 2003) co-edited with Jill Milroy and Tjalaminu Mia.
* *Echoes of the past : Sister Kate's home revisited* (Centre for Indigenous History and the Arts 2002) with Tjalaminu Mia, photography by Victor France

## Արվեստի հավաքածուներ
* Robert Holmes à Court collection
* Dobell Foundation

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Կին կենսագիրներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023