Լեռներ-Սամուելսոնի թեորեմ

**Լեռներ-Սամուելսոնի թեորեմ** (**գործոնային գների հավասարեցման թեորեմ**), արտաքին առևտրի Հեքշեր-Օլին-Սամուելսոնի մոդելի բաղադրիչ։ Այն ձևակերպվել է 1948 թվականին Փոլ Սամուելսոնի կողմից՝ անկախ Աբբա Լեռների 1933 թվականի աշխատանքից։ Լեռներ-Սամուելսոնի թեորեմի համաձայն՝ նույնական արտադրական տեխնոլոգիաների և մասշտաբի նկատմամբ հաստատուն եկամտաբերության դեպքում ապրանքների ազատ առևտուրը կապահովի արտադրության գործոնների գների լիակատար հավասարեցում՝ ապրանքների գների հավասարեցման միջոցով, քանի դեռ երկու տարածաշրջաններն էլ արտադրում են երկու ապրանքներն էլ, նույնիսկ այն պայմաններում, երբ արտադրության այս գործոնների արտաքին միգրացիա չկա։

## Ստեղծման պատմություն
Էլի Հեքշերի 1919 թվականի «Արտաքին առևտրի ազդեցությունը եկամտի բաշխման վրա» (վերատպված անգլերենով 1949 թվականին) և Բերտիլ Օհլինի 1924 թվականի «Միջտարածաշրջանային և միջազգային առևտուր» (վերատպված անգլերենով 1933 թվականին) աշխատությունները, որոնք ձևակերպել են Հեքշեր-Օհլին-Սամուելսոնի մոդելի հիմունքները, հետագա զարգացում ստացան։ Այսպիսով, Աբբա Լեռները 1933 թվականին գրեց «Գործոնային գներ և միջազգային առևտուր» հոդվածը (վերատպված անգլերենով 1952 թվականին), որտեղ նա ձևակերպեց գների հավասարեցման թեորեմը և տվեց թեորեմի գրաֆիկական պատկերազարդումը՝ օգտագործելով Լեռների դիագրամը**։ Նրան զուգահեռ և անկախ, այս թեորեմը ձևակերպվել և լիարժեք մաթեմատիկական նկարագրություն է ստացել Փոլ Սամուելսոնի կողմից, որը հրատարակել է մի շարք հոդվածներ՝ «Միջազգային առևտուրը և գործոնների գների հավասարեցումը» 1948 թվականին, «Գործոնների գների միջազգային հավասարեցման վերանայումը» 1949 թվականին և «Արտադրության գործոնների և ապրանքների գները սոցիալական հավասարակշռության վիճակում» 1953 թվականին : Հետագայում, արտաքին առևտրի Հեքշեր-Օհլին-Սամուելսոնի մոդելում արտադրության գործոնների գների հավասարեցման վերաբերյալ թեորեմը անվանվել է դրա ստեղծողների անունով:

## Ենթադրություններ
Անհրաժեշտ է ընդունել մի շարք ենթադրություններ :

* կա «2x2x2» նախնական մոդել՝ արտադրության երկու գործոն, երկու ապրանք, երկու տարածաշրջան։
* արտադրության գործոնները լիովին շարժական են տարածաշրջանի ներսում և անշարժ՝ տարածաշրջանների միջև։
* բոլոր շուկաները մրցակիցներ են։
* արտադրական գործոնների մատակարարումը ֆիքսված է։
* արտադրական գործոնների լիարժեք օգտագործում։
* տրանսպորտային կամ տեղեկատվական ծախսեր չկան։
* առևտուրն ազատ է։
* արտադրական ֆունկցիաները նույնական են, գծայինորեն միատարր, մասշտաբային եկամտաբերությունը հաստատուն է։
* չունեն գործոնների ինտենսիվության շրջելիության հատկություն։
* Երկու տարածաշրջաններն էլ շարունակում են արտադրել երկու ապրանքներն էլ առևտրի հաստատումից հետո:

## Թեորեմի սահմանում
Գործոնների գների հավասարեցման թեորեմ . Բոլոր ենթադրությունների դեպքում, տարածաշրջանների միջև առևտուրը հանգեցնում է ապրանքների գների և արտադրության գործոնների հավասարեցման, այնպես որ աշխատավարձերն ու վարձավճարները հավասար են դառնում տարածաշրջաններում՝ անկախ պահանջարկի առկա կառուցվածքից կամ արտադրության գործոնների ապահովվածությունից :

## Թեորեմի գրաֆիկական պատկերազարդումը
Հեքշեր-Օհլին-Սամուելսոնի մոդելը ցույց է տալիս միջտարածաշրջանային առևտրում համեմատական առավելությունների ի հայտ գալը՝ պայմանավորված արտադրության գործոններով տարածաշրջանային ռեսուրսների տարբերություններով, և քանի որ տարածաշրջանը արտահանում է ավելորդ գործոններ, աճում է այս գործոնի պահանջարկը և աճում է դրա գինը:

Լեռների դիագրամում, մասշտաբի նկատմամբ հաստատուն եկամտաբերության ենթադրության պատճառով, *միավորի արժեքի իզոքվանտները* հետևյալ տեսքն ունեն՝ 
:X_1 և Y_1, որտեղ XP_X=YP_Y։

Իսկ միավոր իզոկոստը, f=w/r, որտեղ  w-ն աշխատանքի արժեքն է,  r -ն՝ կապիտալի գինը,  1/r  և  1/w -ը՝ իզոկոստի հատման կետերը կոորդինատային առանցքների հետ, f-ը՝ թեքությանը հավասար գործակից գինը։

Երկու իզոքվանտների և իզոկոստերի շոշափելիությունը ցույց է տալիս կապիտալի և աշխատանքի միջև եղած կապը երկու ոլորտներում։ Եվ, որոնց միջև, դիվերսիֆիկացման կոնի տարածքում, արտադրվում են երկու ապրանքներ, և այն դեպքում, երբ աշխատանքի և կապիտալի հարաբերակցությունը հավասար էկամտնտեսությունը լիովին մասնագիտացած է ապրանքների արտադրության մեջկամհամապատասխանաբար։ Արտադրական ֆունկցիաները նույնական են, ուստի առևտուրը հավասարեցնում է ապրանքների գները, ինչը հանգեցնում է միավորի արժեքի իզոքվանտներիԵվA և B շրջանների համար նույնպես նույնական են։ Քանի որ կապիտալի և աշխատանքի ընդհանուր հարաբերակցությունըԵվեթե A և B շրջանները ընկնում են դիվերսիֆիկացիայի կոնի մեջ, ապա A և B շրջաններն ունեն աշխատանքի և կապիտալի ծախսերի հավասար հարաբերակցություններ:

Առևտուրը հավասարեցնում է ապրանքների գները և հավասարեցնում է աշխատանքի և կապիտալի ծախսերի հարաբերակցությունները երկու ապրանքների և նույնական արտադրական ֆունկցիաների արտադրության մեջ։ Եթե տարածաշրջաններից մեկի գործոնների հարաբերական հարստությունը գտնվում է դիվերսիֆիկացիայի կոնի սահմաններից դուրս, ապա չնայած ապրանքների գները կհավասարվեն, աշխատանքի և կապիտալի հարաբերակցությունը չի հավասարվի. մեկ տարածաշրջանը լիովին կմասնագիտանա մեկ ապրանքի արտադրության մեջ, իսկ երկրորդը կշարունակի արտադրել երկու ապրանք :

## Թեորեմի հետևանք
Գործոնների գների հավասարեցման թեորեմի հիման վրա կարելի է եզրակացնել, որ ապրանքների առևտուրը փոխարինում է արտադրական գործոնների տեղաշարժը տարածաշրջանների միջև, և եթե արտադրական գործոնների հարաբերակցության տարբերությունները տարածաշրջաններում չափազանց մեծ չեն, ապա ազատ առևտուրը ամբողջությամբ փոխարինում է դրանց տեղաշարժը: Այսպիսով, երբ գործոնների գները հավասարեցվում են, արտադրական գործոնների տեղաշարժը տարածաշրջանների միջև, եթե ենթադրենք գործոնների շարժունակություն տարածաշրջանների միջև, օգուտ չի բերի :

## Քննադատություն
Գործոնային գների հավասարեցման թեորեմը հաջողությամբ փորձարկվել է տարածաշրջանային մակարդակով մեկ երկրի շրջանակներում, որտեղ չկան առևտրային խոչընդոտներ կամ տրանսպորտային ծախսեր, որոնք աղավաղում են ապրանքների գները։

Լեռներ-Սամուելսոնի թեորեմի թույլ կողմերը մնում են նույնը, ինչ Հեքշեր-Օլին-Սամուելսոնի մոդելինը ենթադրությունների անիրատեսական բնույթի առումով․

* կատարյալ մրցակցություն, աշխատանքի և կապիտալի ֆիքսված առաջարկ, արտադրության միայն երկու գործոնների առկայություն,
* միատարր տեխնոլոգիա տարածաշրջաններում, միատարր նախասիրություններ տարբեր տարածաշրջաններում,
* աշխատանքի և կապիտալի միատարրություն, որակավորված և ոչ որակավորված աշխատանքի հասկացությունների ներդրման անհրաժեշտություն,
* մասշտաբի կայուն եկամտաբերություն՝ պայմանավորված այն փաստով, որ միշտ կան մասշտաբի ներքին տնտեսություններ կամ ագլոմերացիայի էֆեկտներ։

Ներկայացված ենթադրություններից աստիճանական հրաժարումը հանգեցնում է թեստերի արդյունքների բարելավմանը և միջազգային առևտրի նոր տեսության ի հայտ գալուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գնագոյացում
Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր
Կատեգորիա:Տնտեսական ռեսուրսներ
Կատեգորիա:Քաղաքատնտեսական ուղղություններ