Լեհաստանի բանկ (Bank Polski)

**Լեհաստանի բանկ** () (երբեմն 20-րդ դարի համանուն բանկից տարբերելու համար կոչվում է «Լեհաստանի Առաջին բանկ»), լեհական թագավորության հանրային բանկ։ Բանկը ստեղծվել է 1828 թվականին՝ ի սկզբանե լայն գործունեության շրջանակով։ Սակայն, Լեհաստանի քաղաքական ցնցումների հետևանքով, նրա գործառույթները շուտով սկսեցին կրճատվել։ Լեհաստանի բանկը դադարեցրեց մետաղադրամներ հատելը 1832 թվականի վերջին, իսկ լեհական զլոտիով () թղթադրամներ թողարկելը՝ 1841 թվականին։ 1870 թվականին բանկն ամբողջությամբ կորցրեց իր դրամական դերը և վերջնականապես 1885 թվականին միացավ Ռուսաստանի կայսրության պետական բանկին։

## Ակնարկ

Լեհաստանի առաջին բանկը հիմնադրվել է Վարշավայում 1828 թվականի հունվարի 29-ին՝ թագավորական հրամանագրով և իշխան Ֆրանցիշեկ Կսավերի Դրուցկի-Լյուբեցկիի նախաձեռնությամբ։ Լեհական թագավորության կառավարական այս հաստատությունը լիազորված էր թողարկել լեհական արժույթ և վերահսկել վարկային դրույքաչափերը։ Այն նաև իրավունք ուներ գործարքներ կատարել օտարերկրյա արժույթներով և գնել օտարերկրյա ընկերությունների ու բանկերի տրամադրած վարկերը։ Բանկի սկզբնական գործունեությունը հիմնականում կապված էր Լեհաստանի պարտքի, ներառյալ մահացած Վարշավայի դքսությունից ժառանգված «հին պարտքի» կառավարման հետ։

Լեհաստանի բանկին ի սկզբանե թույլատրված էր թղթադրամներ թողարկել մինչև այն կապիտալի չափը, որը կառավարությունը տրամադրել էր նրան՝ Լեհաստանի Թագավորության հողային վարկային ընկերության () հետ համատեղ, ի սկզբանե 30 միլիոն զլոտի։ Այն նաև ֆինանսավորել է մի շարք կարևոր ձեռնարկություններ Լեհաստանի Թագավորությունում։ 1829-ից 1837 թվականներին բանկն իր եկամուտների մեծ մասը ծախսել է ճանապարհաշինության վրա։ Մինչև 1842 թվականը այն նաև ածխի արդյունահանման զարգացման հիմնական հովանավորն էր Դոմբրովայի ավազանում () և Հին լեհական արդյունաբերական տարածաշրջանում՝ Սկարժիսկո-Կամեննայի () շրջակայքում։

1830-1831 թվականների Նոյեմբերյան ապստամբությանը սատարելու պատճառով Լեհաստանի բանկը 1832 թվականին կորցրեց դրամահատարանի իր նոր դերը։ 1841 թվականին Ռուսական իշխանությունները հարկադրաբար շրջանառությունից հանեցին զլոտիով արտահայտված բոլոր թղթադրամները՝ ռուբլին դարձնելով միակ օրինական վճարամիջոց։ Թեև Լեհաստանի բանկին դեռ թույլատրվում էր թողարկել ռուբլով արտահայտված երկլեզու թղթադրամներ, սակայն 1859 թվականին երկլեզվությունը դադարեցվեց, և դրանք սկսեցին տպագրվել միայն ռուսերենով։

1863-1864 թվականների Հունվարյան ապստամբությունից հետո Լեհաստանի բանկը վերջնականապես կորցրեց իր անկախությունը և ուղղակիորեն ենթարկվեց Ռուսական կայսերական գանձապետարանի նախարարությանը։ 1870 թվականի մայիսին այն զրկվեց արժույթի թողարկման արտոնությունից և արգելվեց երկարաժամկետ վարկեր տրամադրել։ Բանկը շարունակեց գործել փոքր մասշտաբով՝ որպես առևտրային բանկ, մինչև 1885 թվականը, երբ ամբողջությամբ միացավ Ռուսաստանի կայսրության պետական բանկին։

## Շենք
Վարշավայում գտնվող Լեհաստանի բանկի և ֆոնդային բորսայի շենքը կառուցվել է 1825-1828 թվականներին՝ իտալացի ճարտարապետ Անտոնիո Կորացցիի նախագծով։ Այն դարձել է ինչպես բանկի, այնպես էլ Վարշավայի ֆոնդային բորսայի նստավայրը։ Շենքը լրջորեն վնասվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, այնուհետև վերակառուցվել է 1950-1954 թվականներին՝ ճարտարապետ Պյոտր Բիեգանսկու հսկողությամբ։ 1989 թվականից ի վեր այն հանդիսանում է Հովհաննես Պողոս II-ի հավաքածուի թանգարանի, որը հայտնի է նաև որպես Պորչինսկու պատկերասրահ, տունը։

## Տես նաև
* Լեհաստանի բանկ
* Կենտրոնական բանկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1820-ականների հիմնադրումներ Լեհաստանում
Կատեգորիա:Բանկային գործ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Բանկեր