Վևե

**Վևե** (), քաղաք Շվեյցարիայի արևմուտքում՝ ֆրանսախոս Վո կանտոնում։ Շվեյցարական ռիվիերայի հիմնական կենտրոններից մեկն է։ Ընկած է Ժնևի լճի ափին՝ Լոզանի և Մոնտրյոյի միջև, գինեգործական Լավո () շրջանի կենտրոնում։

## Պատմություն
Պևտինգերյան քարտեզում հիշատակված է *Viviscus* անվանաձևով։ Հին հռոմեացիների տիրապետության ժամանակներում եղել է կայան Հռոմը Բրիտանիային կապող *Via Francigena* ճանապարհի վրա։ Միջնադարում ոչ մեծ բնակավայր էր Լոզանի եպիսկոպոսների կամ Բլոնեի սինյորների տիրույթներում։ XIX դարում դարձել է եվրոպական բարձրաշխարհիկ հասարակության սիրած հանգստավայրերից մեկը։

Վևեցի դեղագործ Հենրի Նեստլեն XIX դարի կեսերին ձեռնամուխ է եղել տեղական սննդարդյունաբերության զարգացմանը և մեծ հաջողությունների է հասել հատկապես շոկոլադի արտադրության գործում։ Այդ ժամանակից ի վեր Վևեում է գտնվում սննդաբերության հսկայի համբավ վայելող Nestlé ընկերության գլխավոր գրասենյակը։
 
Քաղաքի հետ առնչվող պատմական հիշարժան իրադարձություններից մեկն էլ այն է, որ 1931 թվականին հենց այստեղ է կնքվել միջազգային գազային պայմանագիրը։

## Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:960 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:18000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:4000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:800 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:5201 text:"5,201"
  bar:1860 from:start till:6494 text:"6,494"
  bar:1870 from:start till:7540 text:"7,540"
  bar:1880 from:start till:7475 text:"7,475"
  bar:1888 from:start till:7925 text:"7,925"
  bar:1900 from:start till:11781 text:"11,781"
  bar:1910 from:start till:13664 text:"13,664"
  bar:1920 from:start till:12768 text:"12,768"
  bar:1930 from:start till:13036 text:"13,036"
  bar:1941 from:start till:12598 text:"12,598"
  bar:1950 from:start till:14264 text:"14,264"
  bar:1960 from:start till:16269 text:"16,269"
  bar:1970 from:start till:17957 text:"17,957"
  bar:1980 from:start till:16139 text:"16,139"
  bar:1990 from:start till:15968 text:"15,968"
  bar:2000 from:start till:16202 text:"16,202"


## Տեսարժան վայրեր
Վևեի 14 շինություններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում, այդ թվում՝ չորս թանգարան (*Alimentarium*-ը (fr),  Museum de la Confrérie des Vignerons-ը (fr), Ենիշը  և լուսանկարչության թանգարանը). երեք եկեղեցի (հռոմեական կաթոլիկ Սուրբ Աստվածամոր եկեղեցին, արևելյան ուղղափառ Սուրբ Վարվառա եկեղեցին և շվեյցարական ռեֆորմիստական Սուրբ Մարտինը )։ Համազգային ժառանգության ցանկում ընդգրկված մնացած յոթ կառույցների մեջ են «Նեստլե»-ի վարչական շենքը, քաղաքապետարանը, Սեն Ժան աշտարակը, շատրվանը...

Հիշարժան շինություններից է նաև 1923 թվականին Վևեի մերձակայքում՝ Կորզոյում շվեյցարացի մեծահամբավ ճարտարապետ Կորբյուզիեի կառուցած վիլլան (fr:Villa Le Lac);

Քաղաքում հուշարձաններ են կանգնեցված ինչ-որ ժամանակ այստեղ ապրած նշանավոր մարդկանց, այդ թվում՝ Չարլի Չապլինին, ռումին բանաստեղծ Միհայ էմինեսկուին։ Քանդակագործական ուշագրավ աշխատանքներից է Ժնևի լճում՝ ափից ոչ հեռու կանգնեցված հսկայական պատառաքաղ-արձանը, որ կերտվել է քաղաքում գործող Սննդի թանգարանի պատվերով.;

## Պատկերասրահ

File:Alimentarium.jpg|Alimentarium-ը (Սննդի թանգարանը)
Hungry Charlie Chaplin.jpg | Վևեի «Պատառաքաղը» և «Քաղցած Չարլի Չապլինը»
File:Vevey, Musée suisse de l’appareil photographique 1.jpg|Լուսանկարչության թանգարանը
File:2009-08-27 Lake Geneva 403.JPG | Nestlé-ի վարչական շենքը
File:Château vevey.JPG | Էլ ամրոցը
File:Vevey - Église catholique Notre-Dame.jpg|Կաթոլիկ եկեղեցին
File:Picswiss VD-43-24.jpg | Ուղղափառ եկեղեցին
File:Église Saint-Martin de Vevey.jpg | Շվեյցարական ռեֆորմիստական Սեն Մարտինը
File:Vevey town hall.JPG | Քաղաքապետարանը
File:Vevey, Hôtel des trois couronnes.jpg|Trois-Couronnes հյուրանոցը
RoyLindmanVeveyMarketSquare.jpg|Աշխարհի ամենաընդարձակ շուկայական հրապարակներից մեկը
File:Tour Saint Jean et fontaine 2.jpg|Սեն Ժան աշտարակն ու շատրվանը


## Անվանի մարդիկ
### Վևեում ծնվածներ
140px|thumb|Ֆրանսուազա Լուիզա Վարան
140px|thumb|Կլոդ Նիկոլիե, 1999
* Աբրահամ Ռուշա (1680–1750) - բողոքական աստվածաբան և պատմաբան
* Ֆրանսուազա-Լուիզա դը Վարան (1699–1762) - Ժան Ժակ Ռուսոյի սիրուհին 
* Շառլ Լաբլի (1705–1762) - ճարտարապետ, լոնդոնյան վեստմինիստերյան առաջին կամրջի ճարտարապետը
* Ջոն Փենթլենդ Մահաֆի (1839–1919) - իռլանդացի գրող (կլասիցիստ), գիտնական
* Էդմոն դը Պալեզյո (1850-1924) - ծովանկարիչ, նավագնաց
* Աննա-Մարիա Բլան (1919–2009) - կինոդերասանուհի
* Ֆրանսիս Ռոյսեր (ծնվ. 1942) - կինոռեժիսոր
* Կլոդ Նիկոլիե (ծնվ. 1944) - շվեյցարացի առաջին աստղագնացը. կատարել է տիեզերական չորս թռիչք
140px|thumb|Պասկալ Ռիշար, 1998
* Պասկալ Ռիշար - (1964) - նախկին հեծանվորդ մարզիկ, 1996 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն
### Վևեում ժամանակավոր բնակվածներ
* Օլգա Բակլանովա - ռուս դերասանուհի
* Չարլի Չապլին, բիտանացի կատակերգակ, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, գրող (վախճանվել և հուղարկավորվել է Վևեում։ Ի դեպ, թաղումից հետո նրա դիակն առևանգել են, փրկագին պահանջել։ Վերադարձված դիակը թաղել են նախկին տեղում, բայց արդեն վեց ֆուտ հաստությամբ բետոնե սալի տակ:)
* Ֆեոդոր Դոստոևսկի - ռուս գրող
* Նիկոլայ Գոգոլ - ռուս գրող
* Գրեհեմ Գրին բրիտանացի գրող
* Կլարա Հասկիլ - դաշնակահարուհի (Հասկիլի անունով է կոչվել Վևեի փողոցներից մեկը, նրա հիշատակին է նվիրված դաշնակահարների՝ 1963 թվականից ի վեր ամեն տարի  այստեղ անցկացվող միջազգային մրցույթը)
* Վիկտոր Հյուգո - ֆրանսիացի գրող 
* Դունկան Ջոնս՝ կինոռեժիսոր և նրա հայրը՝ երաժիշտ Դեյվիդ Բոուի 
* Էդմունդ Լուդլոու - Օլիվեր Կրոմվելի գեներալներից 
* Ժյուլ Մասնե - ֆրանսիացի կոմպոզիտոր 
* Ջեյմս Մեյսոն - դերասան
* Թոմաս Մեդվին - գրող, Պերսի Բիշի Շելլիի մասին կենսագրական գրքի հեղինակ
* Դանիել Պետեր - կաթնային շոկոլադի և շոկոլադե սալիկի գյուտարարը
* Ժան-Ժակ Ռուսսո - շվեյցարացի մեծ լուսավորիչ, գրող, փիլիսոփա, եվրոպական ռոմանտիկական շարժման հայրը 
* Հենրիկ Սենկևիչ - լեհ գրող, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր

## Քույր քաղաքներ
Վևեի քույր քաղաքներն են՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վևեի պաշտոնական կայքէջը
*Պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վո կանտոնի բնակավայրեր