Խոսեպ դե Տոգորես (կրտսեր)

**Խոսեպ դե Տոգորես Լյաչ** (, ) կատալոնացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Խոսեպ Տոգորեսը Խոսեպ դե Տոգորես ի Մունտադեսի որդին է, որ եղել է Բարսելոնայի ֆուտբոլային ակումբների ասոցիացիայի նախագահը և *El Mundo Deportivo* թերթի համահիմնադիրը: 13 տարեկանում Տոգորեսը տառապել է մենինգիտով և խլացել է, ինչը նրան ստիպել է հետաքրքրվել նկարչությամբ և սկսել իր գեղարվեստական ուսուցումը Ժոան Լլավերիասի, Ֆերնանդես դե լա Տորեի և Ֆելիքս Մեստրեսի մոտ։

Բարսելոնայի քաղաքային խորհրդի կրթաթոշակի շնորհիվ, 1907 թվականին նա մեկնել է Փարիզ, որտեղ ծանոթացել է Պոլ Սեզանի աշխատանքներին: Փարիզում գտնվելու ժամանակ նա համատեղել է նկարչությունը արվեստի քննադատության հետ: Ավելի ուշ, Բրյուսելում, նա նկարել է մի նկար (*«Սերդանյոլայի խելագարը*»), որը մրցանակի է արժանացել Բրյուսելի միջազգային ցուցահանդեսում և ձեռք է բերվել Բելգիայի կառավարության կողմից: Կարճ ժամանակ անց նա նկարել է կոմպոզիտոր Էնրիկ Գրանադոսի դիմանկարը (Բարսելոնա, Երաժշտության թանգարան) և սկսել է իր ստեղծագործություններում իմպրեսիոնիստական փուլ:

Կրկին Կատալոնիայում գտնվելով՝ Տոգորեսը 1917 թվականին ցուցադրություններ է կազմակերպել Բարսելոնայի «Sala de La Publicidad»-ում և դարձել Բարսելոնայի «Agrupacio Courbet»-ի անդամ, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո նա կրկին մեկնել է Փարիզ, որտեղ շփվել է սյուրռեալիզմի հետ՝ շնորհիվ այնպիսի նկարիչների հետ ունեցած իր հարաբերությունների, ինչպիսիք են Ժորժ Բրակը, Ամեդեո Մոդիլիանին, Արիստիդես Մայոլը, Մաքս Ժակոբը կամ Պիկասոն, ի վերջո կնքելով բացառիկ պայմանագիր վերջինիս դիլեր Դանիել-Հենրի Կանվեյլերի հետ մինչև 1931 թվականը։ Սա նրա ամենասյուրռեալիստական և փորձարարական շրջանն է։ 1924 թվականին նա ցուցադրություններ է անցկացրել Բեռլինում, 1926 թվականին Բարսելոնայում (Sala Parés)՝ մեծ հաջողությամբ, և 1928 թվականին Մադրիդում։ 1920-ական թվականներին նա սկսել է ճանաչվել Եվրոպայի կողմից, և հաջորդ տարիներին ուսումնասիրել է տարբեր ոճեր, ինչպիսիք են կուբիզմը կամ ակադեմիզմը ՝ թույլ տալով, որ ինքը ազդվի ժամանակի ավանգարդներից և ազդվի կլասիցիզմից։

1924 թվականին Փարիզում նա հանդիպել է Ինսբրուկից ավստրիացի Անտոնիա Բերխտոլդին (1903-2010): Նրանք ի վերջո ամուսնացել են հարսանիքի քավորը Դանիել-Հենրի Կանվեյլերն  է եղել: Նրանք ունեցել են երեք դուստր՝ Ռոզերը, Թերեզան և Մարիա Անտոնիան: 

1932 թվականին, կրկին Բարսելոնայում, նա փոխել է դիլերին՝ սկսելով իր հարաբերությունները Ֆրանչեսկ Կամբոյի հետ, ով պաշտպանում էր նրան, և սկսելով նկարել կատալոնական բարձր հասարակության դիմանկարներ։ 1935 թվականին նա կրկին ցուցադրվել է Սալա Պարեսում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետ նրա աշխատանքներից շատերը անհետացել են, երբ հայտնվել են դիլերների և հավաքորդների ձեռքում, ինչը նշանակում էր, որ նկարչի ժողովրդականությունը նվազել է։ Սակայն 1940 թվականին նա մասնակցել է Սաբադելի գեղարվեստի ակադեմիայի կողմից կազմակերպված կոլեկտիվ ցուցահանդեսին։ 

Նա մահացել է 1970 թվականին Բարսելոնայի Պասեո դե Գրասիայում տեղի ունեցած ճանապարհատրանսպորտային պատահարի հետևանքով։

## Ստեղծագործություններ
Տարբեր անհատականության խանգարումների պատճառով Տոգորեսը իր ողջ կյանքի ընթացքում ազդվել է տարբեր ոճերից՝ սկսած Սեզանի սկզբնական նկարչության վրա ունեցած ազդեցությունից մինչև կոշտ ռեալիզմ, կլասիցիզմ, կուբիզմ, կլասիցիզմի վերականգնում, սյուրռեալիզմ և վերադարձ ֆիգուրացիային։

Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են հեղինակավոր ցուցահանդեսներում, ինչպիսիք են՝ 1926 թվականին Դրեզդենի միջազգային արվեստի ցուցահանդեսը (Internationale Kunstausstellung Dresden) և 1929 թվականին Դարմշտադտում կայացած « *Der schöne Mensch in der neuen Kunst* » (Գեղեցիկ մարդը նոր արվեստում): Այս ժամանակ նրա աշխատանքները սկսեցին ձեռք բերվել Եվրոպայի խոշոր հավաքածուների և թանգարանների կողմից:

Ներկայումս նրա նկարները կարելի է գտնել Կատալոնական արվեստի ազգային թանգարանում, Գերդանիոլայի արվեստի թանգարանում, Բարսելոնայի երաժշտական թանգարանում, Վիլանովա ի լա Գելտրուի Վիկտոր Բալագուեր գրադարանի թանգարանում կամ Մադրիդի Ռեյնա Սոֆիայի թանգարանում ։ Հետևյալ թանգարաններում պահվում են նաև Խոսեպ դե Տոգորեսի գործերը։

## Գրականություն

* Rafel Colom i Llonch. *Josep de Togores*. Sabadell: 1993. Quadern, número 92, pàgina 269.
* Sebastià Gasch. *Una conversa amb Josep de Togores*. Sabadell: 2009. Fundació La Mirada. 
* MCF. *Una conversa Gasch-Togores*. Sabadell: 2009. Quadern de les idees, les arts i les lletres, número 172, pàgina 14.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի իսպանացի նկարիչներ