Մեթոդաբանական անհատապաշտություն

Հասարակական գիտություններում **մեթոդաբանական անհատապաշտություն** մի հիմնակառույց է, որը նկարագրում է սոցիալական երևույթները որպես առանձին դերակատարների սուբյեկտիվ անձնական դրդապատճառների հետևանք։ Դասային կամ խմբային դինամիկան, որը գործում է կանոնավոր բացատրությունների հիման վրա, համարվում է խաբուսիկ և, հետևաբար, մերժվում է կամ առաջնային չի համարվում։ Ըսկ ներքևից վերև մոտեցման միկրո մակարդակում մեթոդաբանական անհատապաշտությունը հաճախ հակադրվում է մեթոդաբանական ամբողջապաշտությանը, իսկ ըստ վերևից ներքև  մոտեցման մակրո մակարդակում մեթոդաբանական բազմակարծության հետ։

## Պատմությունը հասարակական գիտությունների շրջանակներում
Այս հիմնակառույցը որպես հիմնարար ենթադրություն սոցիալական գիտությունների շրջանակներում ներկայացվեց Մաքս Վեբերի կողմից և քննարկվեց նրա «Տնտեսագիտությունը և հասարակությունը» գրքում։ Տնտեսագիտական ուղղվածությամբ ապագա դպրոցներում, ինչպիսին է Ավստրիական դպրոցը, մեթոդաբանական անհատապաշտությանը խիստ հավատարիմ մնալը համարվում է անհրաժեշտ սկզբնական դրույթ։ Այն հիմնված է նեոկլասիկական տնտեսագիտության ենթադրությունների վրա, որտեղ սոցիալական վարքագիծը բացատրվում է ռացիոնալ դերակատարների տեսանկյունից, որոնց ընտրությունը սահմանափակված է գներով և եկամուտներով, և որտեղ անհատների սուբյեկտիվ նախապատվությունները հաշվի են առնում։

## Քննադատություն
Տնտեսագետ Մարկ Բլաուգը քննադատել է տնտեսագիտության մեջ մեթոդաբանական անհատապաշտության  նկատմամբ չափազանց վստահությունը՝ ասելով, որ «օգտակար է նշել, թե մեթոդաբանական անհատապաշտության ստույգ բացատրությունը [...] ինչ կնշանակեր տնտեսագիտության համար։ Փաստորեն, այն կբացառի բոլոր մակրոտնտեսական դրույթները, որոնք չեն կարող կրճատվել մինչև միկրոտնտեսական մակարդակի [...] սա հավասար է գրեթե ամբողջ ստացված մակրոտնտեսությանը հրաժեշտ տալուն։ Պետք է ինչ-որ բան սխալ լինի մեթոդաբանական սկզբունքի մեջ, որն ունի նման կործանարար հետևանքներ»։

Նմանապես, տնտեսագետ Ալան Քիրմանը քննադատել է ընդհանուր հավասարակշռության տեսությունը և ժամանակակից տնտեսագիտությունը՝ «տնտեսական մոդելների կառուցման հիմնարար ինդիվիդուալիստական մոտեցման» համար և ցույց է տվել, որ անհատապաշտ մրցակցային հավասարակշռությունը պարտադիր չէ, որ կայուն կամ եզակի լինի։ Այնուամենայնիվ, կայունության և եզակիության կարելի է հասնել, եթե ավելացվեն ագրեգան փոփոխականներ, և արդյունքում նա պնդեց «այն գաղափարը, որ մենք պետք է սկսենք մեկուսացված անհատի մակարդակից, այն է, որից մենք գուցե ստիպված լինենք հրաժարվել»։

## Տես նաև
*Methodological holism
*Methodological pluralism
*Austrian School
*Praxeology
*

## Հղումներ

## Գրականություն
* Agassi, Joseph. "Methodological individualism." The British journal of sociology 11.3 (1960): 244–270.
* Kenneth J. Arrow (1994), "Methodological Individualism and Social Knowledge," *American Economic Review*, 84(2), pp. 1–9.
* Kaushik Basu (2008), "Methodological Individualism", *[[The New Palgrave Dictionary of Economics]]*, 2nd Edition, New York : Palgrave Macmillan  Abstract.
* Brian Epstein (2009), "Ontological Individualism Reconsidered", *Synthese* 166(1), pp.&nbsp;187–213.
* Friedrich A. Hayek (1948), *[[Individualism and Economic Order]]*. University of Chicago Press. 
* Geoffrey Hodgson, (2007) "Meanings of Methodological Individualism", *Journal of Economic Methodology* 14(2), June, pp.&nbsp;211–226.
* Harold Kincaid (2008), "Individualism versus Holism," *The New Palgrave Dictionary of Economics*, 2nd Edition, New York: Palgrave Macmillan  Abstract.
* Steven Lukes (1968), "Methodological Individualism Reconsidered", *British Journal of Sociology* 19, pp.&nbsp;119–29.
* Ludwig von Mises, "The Principle of Methodological Individualism", chapt. 2 in *[[Human Action]]*  Eprint.
* Joseph Schumpeter (1909), "On the Concept of Social Value", *Quarterly Journal of Economics*, 23(2), February, pp.&nbsp;213–32.
* Lars Udéhn (2002), "The Changing Face of Methodological Individualism", *Annual Review of Sociology*, 28, pp.&nbsp;479–507.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ