Ես բեռլինցի եմ

[աջից|մինի|[Ջոն Ֆ. Քենեդի|Ջոն Քենեդու ելույթը 1963 թվականի հունիսի 26-ին Շյոնեբերգի քաղաքապետարանում։ 1:45-ին և 8:46-ին հնչում է «Ես բեռլինցի եմ» արտահայտությունը։]]
մինի|Քենեդու ելույթը Շյոնեբերգի քաղաքապետարանի դիմաց
[մինի|Քենեդու ելույթը քաղաքապետարանի պատին փակցված [Հուշատախտակ|հուշատախտակին]]
**«Ես բեռլինցի եմ»** (), խորհրդանշական արտահայտություն Ամերիկայի նախագահ Ջոն Քենեդիի պատմական ելույթից, որը տեղի է ունեցել 1963 թվականի հունիսի 26-ին Շյոնեբերգի քաղաքապետարանի դիմաց՝ այն ժամանակվա Արևմտյան Բեռլինում։ Քենեդին այս արտահայտությամբ իր համերաշխությունն ու աջակցությունն է հայտնել արևմտյան բեռլինցիներին  Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետությանը, երբ կոմունիտական ռեժիմի կողմից կառուցվեց Բեռլինի պատը, որը կոչված էր արգելափակել քաղաքացիների մուտքը զանգվածային միգրացիան դեպի Արևմտյան Բեռլին: Քենեդին իր այս ելույթում երկու անգամ կրկնել է հետևյալ արտահայտությունը՝

* Երկու հազար տարի առաջ ամենահպարտ արտահայտությունը «Ես Հռոմի քաղաքացի եմ»  արտահայտությունն էր։ Այսօր այս աշխարհում, որի խորհրդանիշը ազատությունն է ամենահպարտ արտահայտությունը «Ես բեռլինցի եմ» արտահայտությունն է։
* Բոլոր ազատ մարդիկ, որտեղ էլ որ ապրեն, այժմ Բեռլինի քաղաքացիներ են, և, հետևաբար, որպես ազատ մարդ, ես հպարտ եմ «Ես բեռլինցի եմ» արտահայտությամբ։

Արտահայտությունը հաճախ մեջբերվում էր ինչպես Գերմանիայի միավորման ժամանակաշրջանում, այնպես էլ ներկայումս՝ տարբեր իրադարձությունների և տոնակատարության ժամանակ։

## Լեգենդներ, զրույցներ
1980-ականներին անգլիախոս որոշ երկրներում ի հայտ եկավ այսպես կոչված ժամանակակից լեգենդը, որը հրապարակվել էր Նյու Յորք Թայմս օրաթերթի  հոդվածում։ Լեգենդը հիմնված է Քենեդու մի արտահայտության խեղաթուրման վրա, որտեղ նա իբրև թե քերականական սխալ է թույլ տվել, իբրև նա օգտագործել է ein՝ այն անորոշ դերանունը, որը տեղին չէր գործածել ելույթի ժամանակ։ Այսպես, նրա «Ես բեռլինցի եմ» («Ich bin Berliner») արտահայտությունը կարծես վերածվել է «Ես բեռլինյան թխվածքաբլիթ  եմ» (Ich bin ein  Berliner), որն իբր ծիծաղ է առաջացրել գերմանացիների մոտ։ Քենեդին ուներ փորձառու թարգմանիչ, տեքստը նախապես գրված էր, և ամեն բառ ընտրված էր խնամքով և մեկ անգամ չէ, որ նախագահը կրկնել է այդ տեքստը,  հետևաբար նման սխալ հնարավոր չէր թույլ տալ։ Իրականում Բեռլինում  «Pfannkuchen»-ը, որը թարգմանաբար նշանակում է «թխվածքաբլիթ» համարժեք է որոշ գերմանական շրջաններում և անգլիախոս երկրներում «Berliner»՝ բեռլինցի, բառին։ Այսպիսով, ավելի հավանական է, որ Քենեդին «Ich bin ein Berliner» արտահայտությունը ասելով նկատի է ունեցել «Ես բեռլինցի եմ» արտահայտությունը։ Մյուս կողմից ein՝ այն, դերանունի օգտագործումը թույլ է տվել ընդգծել այն, որ նա հոգով բեռլինցի է։ Այսպիսով, «Ich bin ein Berliner»՝ «ես Բեռլինցի եմ»,  արտահայտությունը քերականորեն բավականին ճիշտ է և արտահայտում է հենց այն, ինչ ուզում էր ասել Քենեդին՝ «ես հոգով Բեռլինցի եմ»։ Քենեդին իր ելույթում երկու անգամ ասել է այս արտահայտությունը։ Նրա ելույթի ժամանակ հանդիսատեսի կեսի ծիծաղը առաջացրել է նախագահի երախտագիտությունը թարգմանչին, ով գերմաներենից գերմաներեն է «թարգմանել» այս արտահայտությունը։ Նույն արտահայտությունը, որը կրկնել է Քենեդին իր ելույթի վերջում, արժանացել է հազարավոր հանդիսատեսի բուռն ծափահարություններին։ Մեր օրերում հեռուստատեսությամբ հաճախ են հեռարձակվում Քենեդու ելույթի ձայնագրությունները։ Չնայած այն հանգամանքին, որ այս լեգենդը չի համապատասխանում իրականությանը, այն հայտնի է Միացյալ Նահանգների որոշ կատակերգուների շրջանում և երբեմն  նրանք լեգենդից  մեջբերումներ են անում։

## Հիշատակ
1988 թվականին Նիուե կղզու երկիրը թողարկեց 5 դոլար արժողությամբ մետաղադրամ՝ ի հիշատակ Քենեդու Բեռլինի ելույթի։ 2008 թվականին Լիբերիան թողարկեց 5 լիբերական դոլար՝ անվանական արժեքով մետաղադրամ, որի դիմերեսին դրված էր Քենեդու դիմանկարը՝ «Ես բեռլինցի եմ» արտահայտությամբ: Դիմանկարը հիմնված է հայտնի լուսանկարի վրա, երբ դիպչում ենք մետաղադրամին կարծես՝ Քենեդին մետաղադրամից իր այդ ելույթն է նորից հնչեցնում։ Այս օրինակով 2008 թվականին ԱՄՆ նախագահի թեկնածու Ջոն Մաքքեյնն արտասանեց նմանատիպ արտահայտություն՝ «Այսօր մենք բոլորս վրացի ենք» (անգլերեն՝ Todey we are all Georgians)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Text, audio, video of address
* John F. Kennedy Letter On Success of Trip to Europe 1963 Shapell Manuscript Foundation
* Text: Kennedy’s Berlin speech text
* Die Welt: Zum zweiten Mal — «Ish bin ain Berleener!»