Կուրտ Վոնեգուտ

**Կուրտ Վոնեգուտ** (, ), ամերիկացի գրող, 20-րդ դարի ամերիկյան գրականության նշանավոր դեմքերից մեկը։

«Ավտոմատ դաշնամուր» կամ «Ուտոպիա 14» (1952 թ.), «Կատվի ճոճք» (1963 թ.), «Սպանդանոց համար 5» (1969 թ.) վեպերում Վոնեգուտը բացահայտել է գիտատեխնիկական հեղափոխության հակասությունները, պսակազերծել «տեխնիկական լավատեսության» արևմտյան փիլիսոփայությունը, որի իրականացումը լի է սոցիալական համընդհանուր աղետով, հասարակության բարոյական այլասերումով կամ ֆիզիկական ոչնչացումով։

Վոնեգուտի արձակում գիտական ֆանտաստիկայի նմանակումը միաձուլված է գրոտեսկային և այլաբանական գրականության ավանդույթների հետ։ Նրա որոշ գրքեր արգլված են եղել և նույնիսկ *այրվել* են անվայելուչ լինելու պատրվակով։ Գրաքննության դեմ պայքարել է որպես «PEN» գրողներին օժանդակելու և «Քաղաքացիական ազատություններ» միությունների ակտիվ անդամ և այդ քայլերի համար Ամերիկայի մարդասիրական ասոցիացիան նրան ընտրել է Պատվո նախագահ։

## Կենսագրություն
### Ծագում
Կուրտ Վոնեգուտը սերում է գերմանացի ներգաղթյալների ընտանիքից։ Ապագա գրողի նախապապը՝ Կլեմենտ Վոնեգուտը ծնվել է գերմանական Մյունստեր քաղաքում և 1848 թվականին ներգաղթել է ԱՄՆ։ Ինդիանապոլիսում նա բացել է թավաների վաճառքով զբաղվող ընկերություն։ Նրա որդի Բերնարդը չի շարունակել հոր գործը և ավարտելով Մասսաչուսեցի տեխնոլոգիական ինստիտուտը դարձել է ճարտարապետ և իր գործընկեր Արթուր Բոնոմի հետ ստեղծել շինարարական Vonnegut & Bohn ապրանքանիշը։ Բերնարդի որդին՝ Կուրտ Վոնեգուտ ավագը շարունակել է հոր գործը։ Ավարտելով Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը նա ժառանգել է հոր մասնաբաժինը՝ Vonnegut & Bohn ընկերությունում։ 1913 թվականի նոյեմբերի 22-ին նա ամուսնացել է Էդիթ Լիբերի՝ տեղացի գարեջրագործ-միլիոնատեր Ալբերտ Լիբերի դստեր հետ։ Այդ ամուսնությունից ծնվել են 3 երեխա․ Բերնարդը (1914-1977), Ալիսան (1917-1958) և Կուրտը։

### Մանկություն և երիտասարդություն
Կուրտ Վոնեգուտը ծնվել է 1922 թվականի նոյեմբերի 11-ին գերմանացի ներգաղթյալների ընտանիքում։ 1930-ական թվականներին տեղի ունեցած Մեծ ճգնաժամի ընթացքում հոր նյութական վիճակը վատացել է։ Հայրը ստիպված է եղել երկար ժամանակ մնալ առանց աշխատանքի։ Եվ հենց այդ ժամանակ էլ մոր մոտ սկսել են ի հայտ գալ հոգեկան հիվանդության նախանշաններ։ 1944 թվականին Կուրտի մայրը քնաբերի գերդոզավորմամբ ինքնասպանություն է գործել, որը մեծապես ցնցել է Կուրտ Վոնեգուտին։

1940 թվականի մայիսին Կուրտ Վոնեգուտն ավարտել է Շորտրիջայի դպրոցը Ինդիանապոլիսում։ Միջնակարգ կրթությունն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կոռնելի համալսարան։

Հոր պնդմամբ՝ իր որդու պատմությամբ, գրականությանբ և փիլիսոփայությանբ հետաքրքրվածությունն անիմաստ ժամանակի և գումարի վատնում կլիներ։ Եղբոր և հոր պնդմամբ Կուրտն ընտել է կենսաքիմիայի ֆակուլտետը։ Այս ընտրության պատճառը եղբայրն էր, որը 1939 թվականին Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանում ստացել էր Ph.D. քիմիայի աստիճան։

Կոռնելի համալսարանի  պաշտոնական տեղեկագրի պնդմամբ «Վոնեգուտի քիմիայի նկատմամբ ատելությունը բարիք է ամերիկյան գրականության համար»։ Նա այդ համալսարանում սովորել է 3 տարի, այդպես էլ այն չավարտելով։ Ժամանակի մեծ մասը Կուրտը զբաղվել է  *The Cornell Daily Sun* ուսանողական թերթի աշխատանքներով, կատարելով խմբագրի և տեսաբանի աշխատանքներ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նա կամավորագրվել է ԱՄՆ զինված ուժերի շարքերում։ Կոռնելի համալսարանից սկզբում տեղափոխվել է Կարնեգի Մելոն համալսարան, այնուհետև Թենեսի համալսարան, որտեղ սովորել է մեքենաշինություն։

### Մահ
Կուրտ Վոնեգուտը մահացել է 2007 թվականի ապրիլի 11-ին ընկնելիս ստացած գանգուղեղային վնասվածքի պատճառով։ Իր մահից մեկ տարի առաջ նա էդինբուրգյան *The Sunday Herald* թերթում դիմել է բրիտանացի ընթերցողներին ասելով՝

Գրողի հայրենիքում՝ Ինդիանապոլիսում 2007 թվականը նշվել է որպես «Վոնեգուտի տարի»։

## Գրողի համբավը
Երիտասարդության ապրումները հիմք են հանդիսացել Կուրտ Վոնեգուտի առաջին ֆանստաստիկ ստեղծագործության «Ավտոմատ դաշնամուր» (կամ «Ուտոպիա 14») վեպի ստեղծման համար, որտեղ նա կերտում է ապագայի մռայլ պատկերները․ ամբողջ աշխատանքը մարդկանց փոխարեն անում են մեքենաները և մարդիկ դառնում են ոչ պետքական։

Վոնեգուտի գիտաֆանտաստիկ ժանրը ներառում է ինչպես կարճ պատմվածքներ, այնպես էլ որոշ վեպեր («Տիտանի ծովահարսը» և «Կատվի ճոճք»)։ Այնուամենայնիվ, գրողին մեծ համբավ է բերել 1945 թվականի փետրվարին դաշնակից օդանավերի կողմից Դրեզդենի ռմբակոծման ժամանակ նա գերմանացիների կողմից գերեվարված է եղել և գտնվել է Դրեզդենի բանտում։ Ռմբակոծության հետևանքով քաղաքը լիովին ավերվել է, իսկ նա ապաստան է գտել մի սպանդանոցում, որին էլ հետագայում անդրադարձել է «Սպանդանոց համար հինգ կամ երեխաների խաչակրաց արշավանքը» իրականության վրա հիմնված վեպում։

Շատ աշխատանքներում Վոնեգուտն իր մտքերը արտահայտել է գլխավոր հերոսների խոսքով, ինչպիսիք են ֆանտաստ գրող Քիլգոր Ֆուտը, որի նախատիպը եղել է իրականում գոյություն ունեցող ֆանտաստ Թեոդոր Սթարջոնը։ Վոնեգուտն իր հերոսին շնորհել է  հարուստ երևակայությամբ և ցինիզմով, չափավորված իրեն հատուկ մարդասիրությամբ։ Իր վերջին հարցազրույցներից մեկում Վոնեգուտը, հիշելով «Սպանդանոց համար 5» վեպի վրա տարվող աշխատանքները, նկարագրել է ստեղծագործական գործընթացը հետևյալ կերպ.

## Վեպեր
* Ավտոմատ դաշնամուր (երկրորդ հրատ.՝ Ուտոպիա 14) (*Player Piano*) 1952 
* Տիտանի ծովահարսները (*The Sirens of Titan*) 1959
* Մայր գիշեր (*Mother Night*) 1961
* Կատվի ճոճք (*Cat's Cradle*) 1963
* Աստված օրհնի Ձեզ, պարոն Ռոուզոթր, կամ Մարգարիտներ խոզերի առաջ (*God Bless You, Mr. Rosewater, or Pearls Before Swine* 1965)
* Սպանդանոց համար հինգ կամ երեխաների խաչակրաց արշավանքը (*Slaughterhouse-Five, or The Children’s Crusade*) 1969
* Չեմպիոնների նախաճաշ  կամ Հաջողությու՛ն, սև երկուշաբթի (*Breakfast of Champions, or Goodbye, Blue Monday*) (1973)
* Խեղկատակություն կամ վերջ միայնությանը (*Slapstick, or Lonesome No More*) 1976
* Բանտարկյալը (*Jailbird*) 1979
* Մեծն հրաձիգ *(Deadeye Dick*) 1982
* Գալապագոս (*Galapagos*) 1985
* Կապտամորուսը (*Bluebeard*) 1987
* Ֆոկուս-մոկուս կամ Աչքակապություն (*Hocus Pocus*) 1990
* Ժամանակաշարժ (*Timequake*) 1997
* Աստված օրհնի Ձեզ, դտր Կևորկյան (*God Bless You, Dr. Kevorkian*) 2000
* Մարդն առանց երկրի (A Man Without a Country) 2005 էսսեների ժողովածու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կուրթ Վոնեգութ. Ինչպես լինել խելամիտ տղա կամ խելամիտ աղջիկ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կուրտ Վոնեգութ
Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ