Նորման Լինդսի

**Նորման Ալֆրեդ Ուիլյամ Լինդսի** (, ), ավստրալիացի նկարիչ, փորագրիչ, քանդակագործ, գրող, արվեստաբան, արձակագիր, ծաղրանկարիչ և սիրողական բռնցքամարտիկ։ Իր սերնդի ամենաբեղուն և սիրված ավստրալիացի նկարիչներից մեկը՝ Լինդսին իր աշխատանքով գրավեց և՛ ճանաչում, և՛ հակասություններ, որոնցից շատերը էրոտիկ հեթանոսական տարրեր էին բերում ավստրալական լանդշաֆտ և նրա քննադատների կողմից ճանաչվեցին « հակաքրիստոնեական, հակասոցիալական և դեգեներատիվ»։ Լինդսին, որը հայտնի է նաև որպես «Հակաոքրիստոնեական», համարվում է Ավստրալիայի ամենահայտնի նկարիչներից մեկը։ Լինելով ազգայնական, նա դարձավ The Bulletin-ի կանոնավոր արտիստը նրա մշակութային ազդեցության գագաթնակետին և առաջ մղեց հակամոդեռնիստական հայացքներ՝ որպես ավստրալական արվեստի առաջատար գրող։ Երբ ընկեր և գրականագետ Բերթրամ Սթիվենսը պնդում էր, որ երեխաները սիրում են կարդալ փերիների մասին, քան ուտելիքի, Լինդսին գրել և նկարազարդել է «Կախարդական պուդինգը» (1918), որն այժմ համարվում է Ավստրալիայի մանկական գրականության դասական ստեղծագործություն։

Բացի իր ստեղծագործական գործունեությունից, Լինդսին հայտնի էր կյանքի վերաբերյալ իր անձնական տեսակետներով և անառակության փիլիսոփայությամբ, ինչպես նաև իր մարտերով այն բանի հետ, ինչ նա անվանում էր «վուսերիզմ»։ Նման մարտերից մեկը ցուցադրվում է 1994 թվականին նկարահանված *Sirens* ֆիլմում, որի գլխավոր դերակատարն է Սեմ Նիլը։ Այն նկարահանվել է Սիդնեյից արևմուտք՝ կապույտ լեռներում գտնվող Լինդսիի տանը։ Այժմ հայտնի է որպես Նորման Լինդսեյի պատկերասրահ և թանգարան և կառավարվում է Ավստրալիայի ազգային հիմնադրամի կողմից։

## Անձնական կյանք
[thumb|left|Նորման և Ռոուզ Լինդսի, մոտ. 1920, Լուսանկարը՝ [Հարոլդ Կազնոյի ]]
Լինդսին ծնվել է Վիկտորիա նահանգի Քրեսվիկում, անգլո-իռլանդացի վիրաբույժ Ռոբերտ Չարլզ Ուիլյամ Ալեքսանդր Լինդսիի (1843–1915) և Ջեյն Էլիզաբեթ Լինդսիի (1848–1932) որդին՝ Քրեսվիքից միսիոներ Վեսլիեն վարդապետ Թոմաս Ուիլյամսի դուստրը։ Տասը երեխաներից հինգերորդը, նա Փերսի Լինդսիի (1870–1952), Լայոնել Լինդսիի (1874–1961), Ռուբի Լինդսիի (1885–1919) և Դերիլ Լինդսիի (1889–1976) եղբայրն էր։

1900 թվականի մայիսի 23-ին,Մելբուռնում, Լինդսին ամուսնացավ Քեթրին (Քեյթ) Ագաթա Պարկինսոնի հետ։ 1900 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ծնվեց նրանց որդին՝ Ջեքը, որին հաջորդեցին Ռայմոնդը՝ 1903 թվականին և Ֆիլիպը՝ 1906 թվականին։ 1918 թվականին նրանք ամուսնալուծվեցին։ Հետագայում նա ամուսնացավ Ռոուզ Սոադիի հետ, ով նաև նրա բիզնես մենեջերն էր, ամենաճանաչված մոդելը և նրա տպագրությունների մեծ մասի տպագրիչը։ Նրանք ունեցան երկու դուստր՝ Ջեյն Լինդսին՝ ծնված 1920 թվականին և Հելեն Լինդսին՝ ծնված 1921 թվականին։ Ֆիլիպը մահացավ 1958 թվականին, իսկ Ռայմոնդը՝ 1960 թվականին։ Լինդսի ավանդույթի համաձայն՝ Ջեքը դարձավ բեղմնավոր հրատարակիչ, գրող, թարգմանիչ և ակտիվիստ։ Ֆիլիպը նույնպես դարձավ պատմավեպերի գրող և աշխատեց կինոարդյունաբերության մեջ։

Լինդսին թաղված է Սփրինգվուդի Սփրինգվուդ գերեզմանատանը, Ֆոլկոնբրիջի մոտ, որտեղ նա ապրում էր։

## Կարիերա
thumb|left|Norman Lindsay, ''The trumpet calls'' (Sydney: W. A. Gullick Govt. Printer, c.1918); գնդ. վիմագիր; 91 x 67,2 սմ: Ավստրալիայի ազգային գրադարան.

1895 թվականին Լինդսին տեղափոխվում է Մելբուրն՝ աշխատելու տեղական ամսագրի վրա իր ավագ եղբոր՝ Լայոնելի հետ։ Նրա Մելբուրնի փորձառությունները նկարագրված են *Rooms and Houses*-ում։

1901 թվականին նա և Լայոնելը միացան *Sydney Bulletin* շաբաթաթերթի, ամսագրի և գրախոսության անձնակազմին։ Նրա ընկերակցությունն այնտեղ տևեց հիսուն տարի։

1909 թվականին Լինդսին ճանապարհորդեց Եվրոպա, իսկ ավելի ուշ՝ Ռոուզը։ Նեապոլում նա սկսեց 100 գրիչով նկարազարդումներ Պետրոնիուսի Սատիրիկոնի համար։ Այցելությունները այն ժամանակվա Հարավային Քենսինգթոնի թանգարան, որտեղ նա թանգարանի հավաքածուի նավերի մոդելների էսքիզներ էր անում, հետաքրքրություն առաջացրեց նավի մոդելների նկատմամբ ողջ կյանքի ընթացքում։ Լինդսին Ավստրալիա վերադարձավ 1911 թվականին։

Լինդսին գրել է մանկական դասական «Կախարդական պուդինգը», որը լույս է տեսել 1918 թվականին։

Նրա վեպերից շատերն ունեն անկեղծություն և կենսունակություն, որը համապատասխանում է իր արվեստին։ 1930 թվականին նա սկանդալ ստեղծեց, երբ գրաքննության օրենքների պատճառով արգելվեց նրա «Redheap» վեպը ( ենթադրաբար հիմնված իր հայրենի քաղաքի՝ Կրեսվիքի վրա )։

1938 թվականին Լինդսին հրատարակեց «Համաձայնության տարիքը», որը նկարագրում էր միջին տարիքի նկարչի փորձառությունը գյուղական շրջան կատարած ճանապարհորդության ժամանակ, ով հանդիպում է մի դեռահաս աղջկա, ով ծառայում է որպես իր մոդել, իսկ հետո՝ սիրուհի։ Բրիտանիայում հրատարակված գիրքը Ավստրալիայում արգելված էր մինչև 1962 թվականը։

[thumb|Լինդսիի նման մուլտֆիլմերը օգտագործվել են ինչպես հավաքագրման, այնպես էլ [Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչը խթանելու համար:]]
Լինդսին նաև աշխատել է որպես խմբագրական ծաղրանկարիչ՝ աչքի ընկնելով այն ժամանակներում, երբ *The Bulletin*-ում գերիշխում էին ռասիստական և աջակողմյան քաղաքական հակումները հաճախ ցուցադրելով. «Կարմիր սպառնալիքը» և «Դեղին վտանգը»,որոնք նրա մուլտֆիլմերի հայտնի թեմաներն էին։ Այս վերաբերմունքը երբեմն տարածվում էր նրա մյուս ստեղծագործությունների վրա, և «Կախարդական պուդինգի» ժամանակակից հրատարակությունները հաճախ բաց են թողնում մեկ երկտող, որտեղ «դու անմեղ հրեա» օգտագործվում է որպես վիրավորանք։

Լինդսին կապված էր մի շարք բանաստեղծների հետ, ինչպիսիք են Քենեթ Սլեսորը, Ֆրենսիս Ուեբը և Հյու ՄաքՔրեյը, մասամբ ազդելով նրանց վրա փիլիսոփայական համակարգի միջոցով, որը նկարագրված է իր «Ստեղծագործական ջանք» գրքում։ Նա նաև նկարազարդել է Հենրի Լոուսոնի կարևորագույն գրքի շապիկը, որտեղ Բիլլին եռում է։ Լինդսիի որդին՝ Ջեք Լինդսին, գաղթեց Անգլիա, որտեղ նա հիմնեց *Fanfrolico Press*-ը, որը թողարկեց Լինդսիի նկարազարդած աշխատանքները։

Լինդսին ազդել է բազմաթիվ նկարիչների վրա, հատկապես նկարազարդողներ Ռոյ Կրենկելը և Ֆրենկ Ֆրազետան։ Նա նաև լավ ընկեր էր Էռնեստ Մոֆիտի հետ։

## Աշխատանքներ
thumb
thumb|right|240px|Մերկ մարդու արձանը Նորման Լինդսիի այգիներում
Լինդսին իսկապես համարվում է Ավստրալիայի մեծագույն արվեստագետներից մեկը,ով  հսկայական աշխատանք է տարել տարբեր լրատվամիջոցներում, ներառյալ գրչով նկարչություն, փորագրություն, ջրաներկ, յուղաներկ և քանդակներ բետոնից և բրոնզից։ Լինդսիի ստեղծագործական արդյունքը հսկայական էր, էներգիան՝էլ ավելի։ Ականատեսների մի քանի վկայություններ պատմում են 1920-ականներին նրա աշխատանքային գործունեության մասին։ Նա շուտ էր արթնանում և նախաճաշից առաջ ջրաներկ էր պատրաստում, իսկ հետո առավոտվա կեսն անց էր կացնում իր ստուդիայում, որտեղ աշխատում էր մինչև ուշ կեսօր։ Կեսօրից նա այգում բետոնե քանդակի վրա էր աշխատում, իսկ երեկոյան նոր գլուխ գրում ցանկացած վեպի համար, որի վրա նա աշխատում էր այդ ժամանակ։

Որպես ընդմիջում նա մի քանի օր աշխատում էր մոդելային նավի վրա։ Նա շատ հնարամիտ էր՝ հալեցնելով յուղաներկի խողովակների կապարի պատյանները՝ օգտագործելու իր մոդելային նավերի ֆիգուրները, պատրաստեց մեծ մոլբերտ՝ օգտագործելով դուռ, փորագրեց և զարդարեց կահույք, նախագծեց և կառուցեց աթոռներ, ստեղծեց այգիների տնկարաններ, հռոմեական սյուներ և ավելացրեց իր սեփական հավելումները Ֆոլկոնբրիջի գույքին։

Նրա աշխատանքների մեծ մասը պահվում է իր նախկին տանը՝ Ֆոլկոնբրիջում, Նոր Հարավային Ուելս, այժմ՝ Նորման Լինդսիի պատկերասրահում և թանգարանում, և շատ գործեր պահվում են մասնավոր և կորպորատիվ հավաքածուներում։ Նրա արվեստը շարունակում է թանկանալ այսօր։ 2002 թվականին ռեկորդային գին է ձեռք բերել նրա «Գարնան անմեղությունը» յուղաներկը, որը վաճառվել է Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահին 333,900 ավստրալական դոլարով։

## Ընդունում
Նրա անկեղծ և շքեղ մերկ կերպարները խիստ հակասական էին, և քննադատների գնահատականները զգալիորեն տարբերվում էին։ 1934 թվականին Բազիլ Բուրդեթը կանանց անվանեց «մսոտ շեփորներ»։ Անգլիացի գրող Հեսքեթ Հաբարդը դատապարտել է Լինդսիի ցուցահանդեսը Լոնդոնում 1923թ. Ավստրալացի արվեստաբան Ալան ՄաքՔալոչը Լինդսիի մահվան ժամանակ անվանել է Լինդսիի կերպարները « անճաշակ»։Տեղական ակնթարթային արձագանք ստանալու համար (և գուցե արտասահմանյան հանդիսատեսի՞ն) նա կոպտորեն ուռճացրեց էրոտիկ և սենսացիոն տարրերը։ Նրա նկարած մարդիկ միշտ ցնցող ճաշակով էին, անկախ նրանից՝ մերկ, թե հագնված, և նրա հումորը հռոմեական ֆորումի «հիվանդագին» հումորն էր։Բանաստեղծ Է.Դ. Հոուփը Լինդսիի մատիտով նկարների գրքում գրել է, որ. Սրանք հավատարիմ և սիրառատ ուսումնասիրություններ են այն մոդելի վերաբերյալ, ում կուրծքն ու ազդրերը նույնքան անհատական և խոսուն են, որքան դեմքը, և մարմնի յուրաքանչյուր մաս մտածում է, զգում և խոսում։1940 թվականին Լինդսին 16 տուփ նկարներ, գծանկարներ և օֆորտներ տարավ ԱՄՆ՝ դրանք պատերազմից պաշտպանելու համար։ Ցավոք, դրանք հայտնաբերվեցին, երբ գնացքը, որում նրանք գտնվում էին, բռնկվեց, և ամերիկյան պաշտոնյաները առգրավեցին, այնուհետև այրեցին որպես պոռնոգրաֆիա։ Նկարչի ավագ եղբայր Լայոնելը հիշել է Լինդսիի արձագանքը. «Մի անհանգստացիր, ես ավելին կանեմ»։

## Լինդսիի ստեղծագործությունների էկրանային տարբերակներ
### Ֆիլմ
Լինդսիի գրական ստեղծագործությունների առաջին մեծ էկրանավորումը 1953 թվականին նկարահանված բրիտանական «Մեր աղջիկ ուրբաթ» ֆիլմն էր, որը հիմնված էր նրա 1934 թվականի «Զգուշավոր զինապահը» վեպի վրա։ 1969 թվականի ավստրալիա-բրիտանական համատեղ արտադրության *Age of Consent*-ը, որը մշակվել է Լինդսիի 1938 թվականի համանուն վեպից, Մայքլ Փաուելի վերջին լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմն էր , Ջեյմս Մեյսոնը և Հելեն Միրենը նկարահանվել են իր առաջին ֆիլմում

1994 թվականին Սեմ Նիլը խաղացել է Լինդսիի հորինված տարբերակը Ջոն Դույգանի «Սիրեններ» ֆիլմում, որը նկարահանվել և նկարահանվել է հիմնականում Լինդսի Ֆոլկոնբրիջի տանը։ Ֆիլմը հայտնի է նաև որպես ավստրալացի սուպերմոդել Էլ Մակֆերսոնի կինոդեբյուտը։

### Հեռուստատեսություն
1972 թվականին հինգ վեպ ադապտացվել է հեռուստատեսության համար՝ Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի Նորման Լինդսի փառատոնի շրջանակներում։ Դրանք էին Halfway to Anywhere (ադապտացված Քլիֆ Գրինի կողմից), Ռեդհեփը (ադապտացված՝ Էլեոնորա Ուիթքոմբի), A Curate in Bohemia (ձայնագրված՝ Մայքլ Բոդդի), The Cousin from Fiji (հարմարեցված է Բարբարա Վերնոնի կողմից) և Dust or Polish (հարմարեցված՝ Փիթեր Քեննայի կողմից)։

ABC առցանց հեռուստատեսության տվյալների շտեմարանների որոնումները Tara-ում և Ազգային կինոյի և ձայնային արխիվի հավաքածուների տվյալների բազան (անցկացվել է 2009թ. մարտի 4-ին) չկարողացավ որևէ արդյունք տալ այս ծրագրերի համար։ Ցավոք, 1960-ականների վերջի և 1970-ականների սկզբի ABC-ի տեսագրված բազմաթիվ հաղորդումներ, սերիաներ (օրինակ՝ Որոշ կանայք) և ծրագրերի հատվածներ հետագայում ջնջվեցին որպես չմտածված տնտեսության մի մաս։ Չնայած ABC Sydney-ի Gore Hill ստուդիաների վերջին փակումը բացահայտեց զգալի քանակությամբ ֆիլմեր և տեսանկարահանումներ, որոնք երկար ժամանակ համարվում էին կորած (օրինակ՝ The Aunty Jack Show-ի ամբողջական շոուն), TARA-ի կամ NFSA-ի տվյալների բազաների վերաբերյալ որևէ հղումի բացակայություն և սակավություն։ Այլ վայրերում մեջբերումները (օրինակ՝ IMDb) ենթադրում են, որ Նորման Լինդսիի վեպերի ադապտացիաների հիմնական ձայնագրությունները կարող են այլևս գոյություն չունենալ։ Այս հաղորդումների առաջին հեռարձակումները նաև նախորդել են Ավստրալիայում տեսաերիզների ձայնագրիչների լայնածավալ սեփականությանը, ուստի քիչ հավանական է, որ եթերից դուրս ձայնագրված որևէ օրինակ գոյություն ունենա։

## Մատենագիտություն
thumb|Նորման Լինդսեյի նկարազարդումը «Եփեսոսի Մատրոնա (Լոս Անջելես)» դրվագի համար «Սատիրիկոն» -ում

### Վեպեր
* *A Curate in Bohemia* (1913)
* *[[Redheap]]* (1930) (published in the U.S. as *Every Mother's Son*)
* *Miracles by Arrangement* (1932) (published in the U.S. as *Mr. Gresham and Olympus*)
* *Saturdee* (1933)
* *Pan in the Parlour* (1933)
* *The Cautious Amorist* (1934) (first published in the U.S. in 1932); movie version: *[[Our Girl Friday]]* 1953
* *Age of Consent* (1938); movie version: *[[Age of Consent (film)|Age of Consent]]* 1969
* *[[The Cousin from Fiji]]* (1945)
* *Halfway to Anywhere* (1947)
* *[[Dust or Polish?]]* (1950)
* *Rooms and Houses* (1968)

### Մանկական գրքեր
* *[[The Magic Pudding]]* 1918
* *The Flyaway Highway* 1936

### Պոեզիայի գիրք
* illustrations in Francis Webb *A Drum for Ben Boyd* Sydney: Angus & Robertson, 1948

### Այլ
* *Creative Effort: An essay in affirmation* 1924
* *The Etchings of Norman Lindsay* 1927, London, Constable & Co.
* *Hyperborea: Two Fantastic Travel Essays* 1928
* *Madam Life's Lovers: A Human Narrative Embodying a Philosophy of the Artist in Dialogue Form* 1929, London, Fanfrolico Press
* *The scribblings of an idle mind* 1956
* *Norman Lindsay: Pencil Drawings* 1969, Angus & Robertson, Sydney
* *Norman Lindsay's pen drawings* 1974

### Ինքնակենսագրական
* *Bohemians of the Bulletin* 1965
* *My Mask* (autobiography) 1970

### Գրքեր Նորման Լինդսիի մասին
* John Hetherington, *Writers and Their Work: Norman Lindsay*, 1962, Melbourne: Lansdowne Press.
* Rose Lindsay, *Model Wife: My Life with Norman Lindsay*, 1967, Sydney: Ure Smith.
* Jane Lindsay, *A Portrait of Pa*, 1975, Sydney: Angus & Robertson.
* Douglas Stewart, *Norman Lindsay: A Personal Memoir*, 1975

## Ծանոթագրություններ

### Մատենագիտություն

* Bloomfield, L., *Norman Lindsay: Impulse to Draw*, Bay Books, (Sydney), 1984. 
* Hetherington, J., *Norman Lindsay: The Embattled Olympian*, Oxford University Press, (Melbourne), 1973.
* Wingrove. K. (ed.), *Norman Lindsay on Art, Life and Literature*, University of Queensland Press, (St. Lucia), 1990.

## Արտաքին հղումներ

* Norman Lindsay Gallery
* The Norman Lindsay Website – facsimile etchings and books
* Lionel's account
* Norman Lindsay at the National Library of Australia, 
* 
* Norman Lindsay at Australian Art
* Joanna Mendelssohn 'Norman Lindsay's ''The Cousin from Fiji'' and the Lindsay Family Papers' JASAL 4 (2005)
* CC-By-SA

Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի գրողներ