Գմբեթի տակ (վեպ)

**Գմբեթի տակ** ամերիկացի հեղինակ Սթիվեն Քինգի 2009 թվականի գիտաֆանտաստիկ վեպ։ Այն Քինգի հրատարակված 58-րդ գիրքն է և նրա 48-րդ վեպը։ Վեպը կենտրոնանում է Մեյն նահանգի փոքր քաղաքներից մեկի վրա և ներկայացնում է բազմաշերտ, բազմակերպար, փոփոխական տեսանկյուններով պատմություն այն մասին, թե ինչպես են քաղաքի բնակիչները դիմագրավում աղետին, երբ հանկարծակի կտրվուամ է կապը արտաքին աշխարհից անանցանելի, անտեսանելի, ապակյա գմբեթանման արգելապատնեշով, որը կարծես ընկնում է երկնքից՝ համայնքը վերափոխելով գմբեթապատ քաղաքի։

## Վեպի համառոտագիր
Վեպի գործողությունները ընդգրկում են ութ օր՝ հոկտեմբերի 21-ից մինչև հոկտեմբերի 28-ը։

Հոկտեմբերի 21-ին՝ առավոտյան ժամը 11:44-ին, Մեյն նահանգի Չեսթըրզ Միլ փոքր քաղաքը հանկարծակի և սարսափելի կերպով կտրվում է արտաքին աշխարհից՝ անհայտ ծագման անտեսանելի, կիսաթափանց, գմբեթաձև պատնեշով։ Պատնեշի հանկարծակի հայտնվելը հանգեցնում է բազմաթիվ վնասվածքների և զոհերի, ինչպես նաև քաղաքի ներսում է փակվում նախկին բանակային կապիտան Դեյլ «Բարբի» Բարբարան, որը փորձում էր լքել քաղաքը տեղային վեճի պատճառով։

Քաղաքի ոստիկանապետ Հովարդ «Դյուք» Փերքինսը անմիջապես զոհվում է, երբ գմբեթին չափազանց մոտենալու հետևանքով պայթում է նրա սրտի ռիթմավարիչ սարքը։ Քաղաքի երկրորդ ընտրովի պաշտոնյա Ջեյմս «Բիգ Ջիմ» Ռեննին, որը Դյուքի քաղաքական հակառակորդն էր, օգտվում է ստեղծված իրավիճակից և Գմբեթը վերածում իշխանությունը զավթելու միջոցի։ Նա ոստիկանապետ է նշանակում իր համախոհներից մեկին՝ անգործունակ Փիթեր Ռենդոլֆին, և սկսում է ընդլայնել Չեսթըրզ Միլի ոստիկանության շարքերը կասկածելի թեկնածուներով, այդ թվում՝ իր որդի Ջունիոր Ռեննիով և նրա ընկերներով։ Ջունիորը տառապում է խրոնիկ միգրենով, որը պայմանավորված է դեռևս չբացահայտված ուղեղային ուռուցքով և արդեն իսկ ազդում է նրա հոգեկան վիճակի վրա։ Բիգ Ջիմից գաղտնի՝ Գմբեթի հայտնվելու պահին Ջունիորը ծեծելով ու խեղդամահ անելով սպանում էր Էնջի Մաքքեյնին, իսկ հետագայում սպանում է նաև Դոդի Սանդերսին (քաղաքի գլխավոր ընտրովի պաշտոնյա Էնդի Սանդերսի դստերը), մինչ հայրը նրան ներառում է ոստիկանության կազմում։

Քաղաքից դուրս տեղակայված գնդապետ Ջեյմս Օ. Քոքսը կապ է հաստատում տեղական թերթի խմբագիր Ջուլիա Շամվեյի հետ և խնդրում է նրան փոխանցել հաղորդագրություն Բարբիին, որ կապ հաստատեն իր հետ։ Քոքսը Բարբիին առաջարկում է հանդես գալ որպես կառավարության ներկայացուցիչ՝ Գմբեթը վերացնելու համար։ Հաշվի առնելով Բարբիի բանակային մասնագիտացումը՝ թշնամու զինամթերքի գործարանների հայտնաբերման ոլորտում, Քոքսը նրան հանձնարարում է գտնել Գմբեթի էներգիայի աղբյուրը, որը ենթադրաբար գտնվում է քաղաքի ներսում։ Նախագահական հրամանագրով Բարբին վերականգնվում է ԱՄՆ բանակում և ժամանակավոր կարգով արժանանում գնդապետի կոչման՝ ստանալով քաղաքային կառավարման նկատմամբ լիազորություններ շնորհող փաստաթուղթ, որը հաշվի է առնում քաղաքի ներսում առկա քաղաքական լարվածությունը։ Սակայն այս քայլը բացասաբար է ընդունվում Բիգ Ջիմի և նրա խմբակցության կողմից։ Նույն ժամանակահատվածում Դյուքի այրին՝ Բրենդա Փերքինսը, ամուսնու համակարգչում հայտնաբերում է մի փաստաթուղթ, որտեղ թվարկված են Բիգ Ջիմի հանցավոր սխեմաները։

Մինչ Բիգ Ջիմը գաղտնի սրում է խուճապն ու անկայունությունը՝ իր իշխանությունն ամրապնդելու նպատակով, Բարբին, Ջուլիան և մի շարք այլ բնակիչներ փորձում են կանխել իրավիճակի սրացումը։ Բիգ Ջիմի հետ մի քանի բախումներից հետո Բարբին մեղադրվում և ձերբակալվում է քահանա Լեսթեր Քոգգինսի (որը լվանում էր Բիգ Ջիմի լայնածավալ բիզնեսի գումարները) և Բրենդա Փերքինսի սպանությունների համար, որոնք իրականում կատարվել էին Բիգ Ջիմի կողմից, ինչպես նաև Էնջիի և Դոդիի սպանությունների համար։ Մինչ Բարբին բանտում է, քաղաքի այլ բնակիչներ Գեյգերի հաշվիչի օգնությամբ հայտնաբերում են Գմբեթի աղբյուրը՝ լքված ֆերմայում․ այգու կենտրոնում տեղադրված սարքը ակնհայտորեն ունի արտաերկրային ծագում։ Բիգ Ջիմի սահմանափակումներն ավելի են խստացվում, ոստիկանությունը դառնում է առավել բռնարար, ինչն ի վերջո դրդում է բնակիչների մի մասին ազատել Բարբիին բանտից՝ սպանելով Ջունիորին հենց այն պահին, երբ նա ցանկանում էր սպանել Բարբիին։

Կիսակազմակերպված դիմադրական խումբ է լքված ֆերմա, որտեղ մի քանի անձինք դիպչում են խորհրդավոր սարքին և տեսիլքներ են ունենում։ Նրանք եզրակացնում են, որ սարքը տեղադրվել է արտաերկրային «կաշեգլուխների» կողմից (անվանումը պայմանավորված է նրանց արտաքինով), որոնք դեռահասներ են և Գմբեթը ստեղծել են զվարճանքի նպատակով՝ մի տեսակ «մրջնաբույն» հիշեցնող՝ բանական էակներին փակելու և նրանց կյանքի ընթացքը դիտարկելու համար։

Կազմակերպվում է «Այցելուների օրը», երբ Գմբեթից դուրս գտնվող մարդիկ կարող են սահմանին հանդիպել ներսում գտնվողներին, Բիգ Ջիմը Ռենդոլֆին և ոստիկանների ջոկատ է ուղարկում՝ վերականգնելու վերահսկողությունը իր նախկին մեթամֆետամինային արտադրամասի նկատմամբ, որը այժմ ղեկավարում էր Ֆիլ «Շեֆ» Բաշեյը՝ խոչընդոտելով Բիգ Ջիմի՝ գործունեությունը թաքցնելու փորձերին և պահեստավորելով այնտեղ կուտակված ավելի քան չորս հարյուր պրոպանի բակերը։ Բիգ Ջիմը թերագնահատում է Շեֆի ինքնապաշտպանության ունակությունները և մեթամֆետամինի ազդեցությամբ առաջացած պարանոյան։ Շեֆը և հասարակությունից մեկուսացված Սանդերսը ինքնապաշտպանվում են գրոհային հրացաններով։ Հաջորդող փոխհրաձգության ընթացքում բազմաթիվ մարդիկ զոհվում են, իսկ մահացու վիրավորված Շեֆը պայթեցնում է արտադրամասում տեղադրված պլաստիկ պայթուցիկ սարքը։ Պայթյունը, պրոպանի և քիմիական նյութերի հետ խառնվելով, առաջացնում է թունավոր հրդեհային փոթորիկ, որը գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացնում է քաղաքը։

Ավելի քան հազար բնակիչներ այրվում են ազգային հեռուստատեսության ուղիղ եթերում, իսկ ողջ են մնում ընդամենը երեք հարյուրից մի փոքր ավելի մարդ, որոնք աստիճանաբար մահանում են թունավոր օդի պատճառով։ Փրկվածների թվում են լքված ֆերմայում գտնվող քսանյոթ փախստականները, կարտոֆիլի մառանում թաքնված որբ ֆերմեր տղան, ինչպես նաև Բիգ Ջիմը և նրա օգնական Քարթեր Թիբոդոն՝ քաղաքային ապաստարանում։ Սահմանափակ թթվածնի պայմաններում Բիգ Ջիմը և Թիբոդոն բախվում են միմյանց հետ․ Բիգ Ջիմը դանակահարում և սպանում է Թիբոդոյին, սակայն մի քանի ժամ անց ինքն էլ մահանում է՝ խելագար տեսիլքների ազդեցությամբ դուրս գալով թունավոր միջավայր։ Ֆերմայում ապաստանածները նույնպես աստիճանաբար խեղդամահ են լինում, չնայած զինված ուժերի փորձերին՝ արդյունաբերական հզոր օդափոխիչների միջոցով մաքուր օդ մղել Գմբեթի ներս։

Բարբին և Ջուլիան մոտենում են վերահսկող սարքին՝ խնդրելով իրենց գերեվարողներին ազատ արձակել։ Ջուլիան կապ է հաստատում «կաշեգլուխ» էակներից մեկի՝ իգական սեռի ներկայացուցչի հետ, որը տվյալ պահին մեկուսացած է իր ընկերներից և չի գտնվում խմբային ճնշման ազդեցության տակ։ մի քանի անգամ շեշտում է, որ իրենք իրական, բանական էակներ են՝ իրական «փոքր կյանքերով», և պատմելով սեփական մանկությունից մի ցավալի դրվագ, Ջուլիան կարողանում է շարժել դեռահաս այլմոլորակայինի կարեկցանքը։ Գմբեթը դանդաղ բարձրանում և անհետանում է՝ թույլ տալով թունավոր օդին ցրվել և վերջապես ազատելով Չեսթըրզ Միլ քաղաքի մնացորդները։

## Կերպարներ
### Գլխավոր կերպարներ

* **Դեյլ «Բարբի» Բարբարա** – Բանակի նախկին լեյտենանտ (սկզբում գնդապետ Քոքսի կողմից հիշատակվում է որպես նախկին կապիտան)։ Բարբարան բանակից հեռանալուց հետո դարձել է թափառաշրջիկ։ Գմբեթի եզրից ընդամենը մի քանի ոտնաչափ հեռավորության վրա հայտնվելով նա ականատես է լինում, թե ինչպես է մի մուկ կիսվում աղետի պահին, նա փորձում էր լքել քաղաքը՝ Ջունիոր Ռեննիի և նրա ընկերների հետ բախումից հետո։ Շուտով նա ակտիվ ծառայության վերադառնալուց և գնդապետի աստիճանի ստանալուց հետո (մասամբ Ջեք Ռիչերի բարենպաստ զեկույցի հիման վրա) ԱՄՆ կառավարության կողմից ընտրվում է՝ Չեսթերս Միլը ղեկավարելու համար։ Սա ավելի է սրում լարվածությունը Դեյլի, Մեծ Ջիմի և Ջունիորի միջև, ինչի հետևանքով վերջիններս նրան մեղադրում են իրենց գործած սպանությունների մեջ։ Նա Գմբեթի 26 փրկվածներից մեկն է։
* **Ջուլիա Շամուեյ –** Ցինիկ բնավորությամբ կին, որը The Democrat տեղական թերթիսեփականատերն ու խմբագիրն է (թեև ինքը հանրապետական է)։ Ջուլիան հաճախ զգում է ճշմարտությունը ապացուցելու և իր շրջապատում տեսած կեղծավորությունները բացահայտելու անհրաժեշտություն։ Նա դառնում է գնդապետ Քոքսի և Դեյլ Բարբարայի միջև կապող օղակ՝ բջջային հեռախոսի միջոցով։ Ջուլիայի և Դեյլի միջև ձևավորվում է սիրային հարաբերություն։ Երկուսն էլ համարձակ և տոկուն են՝ պատրաստ գոյատևման համար օգտագործել ցանկացած հնարավորություն։ Ջուլիան սերում է լրատվամիջոցների ղեկավարների ընտանիքից․ թերթը ընտանեկան ձեռնարկություն է։ Վաղ տարիքից պատրաստվել է հաջողության և հասակակիցների կողմից դիտվել է որպես «օրինակելի աշակերտուհի»։ Չորրորդ դասարանում դասընկերների հետ ունեցած բախումը փոխել է նրա ակադեմիական ուղին, սակայն հենց այդ փորձառությունն է օգնում նրան մշակել Գմբեթի պաշարումը ավարտելու ծրագիր։ Նա նույնպես 26 փրկվածներից մեկն է**։**
* **Ջեյմս «Մեծ Ջիմ» Ռեննի –** Իշխանության մոլուցքով տարված երկրորդ ընտրովի պաշտոնյան, որի կերպարը մասամբ ներշնչված է Դիք Չեյնիով։ Նա օգտագործված ավտոմեքենաների վաճառասրահի և արևելյան ափի ամենախոշոր մեթամֆետամինի լաբորատորիայի սեփականատերն է։ Ոստիկանապետ Փերկինսի մահից հետո դառնում է քաղաքի փաստացի առաջնորդը։ Քաղաքի գրեթե բոլոր ազդեցիկ անձինք նրան պարտական են։ Նա վերահսկում է առաջին ընտրովի պաշտոնյա Էնդի Սանդերսին և նոր ոստիկանապետ Փիթ Ռանդոլֆին։ Գմբեթի տակ նա անձամբ սպանում է Լեսթեր Քոգգինսին, Բրենդա Փերկինսին և Քարթեր Թիբոդոյին և բազմաթիվ այլ մարդկանց։ Ենթադրվում է, որ մահացել է սրտային անբավարարությունից քաղաքի արտակարգ ապաստարանում։
* **Ջեյմս «Ջունիոր» Ռեննի –** Ջունիորը փոքր քաղաքի խուլիգան է և Չեսթըրզ Միլի ամենաազդեցիկ անձի որդին։ Ոստիկանության կազմում ընդգրկվելուց հետո նա սկսում է նոր ոստիկաններ հավաքագրել իր հոր համար։ Վեպի ընթացքում Ջունիորը աստիճանաբար կերպարանափոխվում է՝ համեմատաբար սթափ, բայց բռնարար խուլիգանից վերածվելով պարանոիդ, զայրագին սոցիոպատի։ Նա տառապում է ուղեղային ուռուցքից, որը սկզբնական շրջանում դրսևորվում է միգրենների տեսքով և հետզհետե ավելի է խաթարում նրա հոգեկան վիճակը։ Առանձնահատուկ ատելություն է տածում Դեյլ Բարբարայի նկատմամբ, որը երբևէ ծեծի էր ենթարկել Ջունիորին և նրա ընկերներին՝ չնայած թվային առավելությանը։ Թեև Դեյլը կարող էր Ջունիորին պատասխանատվության ենթարկել հարձակման համար, նա քաղաքում օտար էր, մինչդեռ Ջունիորի հայրը Բիգ Ջիմն էր։ Պատմության սկզբում Ջունիորը սպանում է Էնջի Մաքքեյնին, իսկ կարճ ժամանակ անց՝ նաև նրա ընկերուհի Դոդի Սանդերսին, երբ վերջինս այցելում է Մաքքեյնի տուն։ Ավելի ուշ նա սեռական բնույթի ոտնձգություններ է կատարում երկու կանանց դիակների նկատմամբ՝ իր զառանցական վիճակում նրանց անվանելով իր «ընկերուհիներ»։ Վեպի առաջընթացին զուգահեռ նրա զառանցանքները խորանում են, իսկ ուռուցքը՝ ավելի քայքայիչ ազդեցություն է ունենում։ Ի վերջո Ջունիորը կեղծ եզրակացության է հանգում, թե Բարբարան թունավորել է իրեն, և որոշում է սպանել նրան։ Հետագայում նա հրազենով սպանում է հատուկ օգնական ոստիկաններ Սթեյսի Մոգինսին, Ռուպ Լիբբիին և Միկի Ուորդլոյին, մինչ ինքն էլ սպանվում է Ջեքի Ուեթինգթոնի կողմից։
* **Էրիկ «Ռասթի» Էվերեթ –** Քեթի Ռասել հիվանդանոցի բժշկի բարեսիրտ օգնական է։ Նա ամուսնացած է ոստիկան Լինդա Էվերեթի հետ և ունի երկու փոքր դուստր՝ Ջանելլը և Ջուդին։ Նրա երեխաներն առաջիններից են, ովքեր ունենում են ցնցումներ և մարգարեական տեսիլքներ Գմբեթը ստեղծող սարքից։ Քաղաքի բժշկի մահից հետո Ռասթին հոգ է տանում Գմբեթի հայտնվելուց հետո ծագած քաոսի հետևանքով տուժածների մասին՝ պահպանելով սառնասրտություն և չափավոր լավատեսություն լարված իրավիճակում։ Նա ձերբակալվում է Բիգ Ջիմին սպառնալու համար, սակայն կարողանում է փախչել և միանալ մյուս փրկվածներին։ Նա նույնպես քսանվեց փրկվածներից մեկն է։
* **Ջոզեֆ «Խրտվիլակ Ջո» Մաքքլատչին –** Չեսթըրզ Միլի միջին դպրոցի 13-ամյա աշակերտ է։ Նա նվիրված սքեյթբորդիստ է՝ իր երկու ընկերների՝ Նորի Քալվերթի և Բենի Դրեյքի հետ միասին։ Իր տարիքից բարձր հասունությամբ և բանականությամբ օժտված՝ Ջոն քաղաքի առաջին բնակիչներից է, ով փորձում է բացահայտել Գմբեթի առաջացման պատճառները՝ փոխարենը ձևական կարգուկանոն հաստատելու փորձերի։ Նա կազմակերպում է բողոքի ցույց Գմբեթի պատի մոտ՝ Նորիի և Բենիի աջակցությամբ, և կարողանում է համախմբել բնակիչներին, մինչև որ մի միջադեպ դադարեցնում է ցույցը։ Հետագայում նա դառնում է Դեյլ Բարբարայի կարևոր դաշնակիցը՝ օգնելով ապահովել տեսաձայնագրություն այն դրվագում, երբ կառավարությունը հրթիռ է արձակում՝ փորձելով ոչնչացնել Գմբեթը։ Դրանից հետո Ջոն իր ընկերների հետ շարունակում է որոնել պատասխաններ և ընդգրկվում է այն խմբում, որը քաղաքի հետնամասի դաշտերում հայտնաբերում է արտաերկրային գեներատորը։ Նա նույնպես փրկված քսանվեց անձանցից մեկն է։

### Երկրորդական կերպարներ
Վեպում ներկայացված է բազմաթիվ երկրորդական կերպարներից բաղկացած ընդարձակ կազմ՝ պահպանելով համեմատաբար սահմանափակ կենտրոնական գործող անձանց շրջանակը։

* Բրենդա Փերքինս – Առաջին օրը Գմբեթի մակերեսին մոտենալիս սրտի ռիթմավարիչ սարքի պայթյունից զոհված ոստիկանապետ Դյուք Փերքինսի այրին։ Ամուսնու գաղտնի ֆայլերի մասին իր գիտելիքների շնորհիվ նա առանցքային դեր է կատարում Բիգ Ջիմ Ռեննիի հանցավոր գործունեության բացահայտման գործում։ Այդ ֆայլերը մանրամասն նկարագրում են Ռեննիի ապօրինի սխեմաները։ Բրենդան մտերիմ հարաբերությունների մեջ է Դեյլ Բարբարայի հետ։ Ֆայլերի պատճենը փոխանցելով Անդրեա Գրինելլին՝ նա բացահայտորեն դիմակայում է Բիգ Ջիմին, որը, վախենալով բացահայտվելուց, սպանում է նրան։
* Ֆրենկ Դելեսեփս – Ջունիոր Ռեննիի ընկերը և Էնջի Մաքքեյնի նշանածը։ Նա չի կասկածում, որ Ջունիորը կարող էր սպանել Էնջիին։ Բիգ Ջիմի և Ջունիորի խնդրանքով նշանակվում է հատուկ օգնական ոստիկան։ Մասնակցում է Սեմմի Բաշեյի խմբակային բռնաբարությանը։ Ավելի ուշ, հիվանդանոցում վիրավոր Ջորջիա Ռուի մահճակալի մոտ հսկելիս, Սեմմիի կողմից գնդակահարվում է՝ որպես վրեժխնդրություն։
* Քարթեր Թիբոդո – Ջունիորի մտերիմ ընկերը, որի առաջարկությամբ նշանակվում է հատուկ օգնական։ Նա նույնպես մասնակցում է Սեմմի Բաշեյի բռնաբարությանը և մինչև վերջինիս մահը Ջորջիա Ռուի ընկերն էր։ Ի տարբերություն իր շրջապատի, Քարթերը խելացի և հաշվենկատ է։ Կարճ ժամանակով դառնում է Բիգ Ջիմի անձնական թիկնապահը։ Քաղաքային ժողովի ընթացքում, մինչև մեծ պայթյունը, գնդակահարում է Անդրեա Գրինելլին։ Ի վերջո ապաստարանում փորձում է սպանել Բիգ Ջիմին՝ թթվածինը պահպանելու նպատակով, սակայն ինքն է սպանվում վերջինիս կողմից։
* Մելվին Սերլզ – Ջունիորի ևս մեկ ընկերը, որը նրա առաջարկությամբ դառնում է հատուկ օգնական ոստիկան։ Մասնակցում է Սեմմի Բաշեյի բռնաբարությանը։ Զոհվում է Ֆիլ «Շեֆ» Բաշեյի և Էնդի Սանդերսի նախաձեռնած պայթյունի հետևանքով։
* Ջորջիա Ռու – Քարթեր Թիբոդոյի ընկերուհին։ Ջունիորի միջնորդությամբ նշանակվում է հատուկ օգնական։ Բռնաբարության ժամանակ խրախուսում է հարձակվողներին։ «Ֆուդ Սիթի» խռովության ընթացքում ստացած դեմքի վնասվածքներից հետո ընդունվում է հիվանդանոց։ Ավելի ուշ Սեմմի Բաշեյը նրան գնդակահարում է վրեժի շարժառիթով։
* Էնդի Սանդերս – Քաղաքի առաջին ընտրովի պաշտոնյան։ Կլոդեթ Սանդերսի այրին և Դոդի Սանդերսի հայրը։ Գմբեթի հայտնվելուց առաջ երկար ժամանակ եղել է Բիգ Ջիմի կամակատարը՝ առանց իրական իշխանության։ Կնոջ մահը՝ ինքնաթիռի Գմբեթին բախվելու հետևանքով, ամբողջությամբ կոտրում է նրա կամքը։ Դստեր սպանության լուրը նրան հասցնում է ինքնասպանության եզրին։ Սակայն հետագայում միանում է «Շեֆին», կախվածություն ձեռք բերում մեթամֆետամինից և մասնակցում ռադիոկայանի պաշտպանությանը։ Հարձակման ընթացքում սպանում է մի շարք անձանց, ապա կամովին զոհվում է պայթյունի մեջ։
* Ֆիլ «Շեֆ» Բաշեյ – Սեմմի Բաշեյի ամուսինը և Փոքր Ուոլտերի հայրը։ Քաղաքացիների մեծամասնության համար անհետացած է, մինչդեռ իրականում «Քրիստոնեական ռադիոկայանում» զբաղվում է մեծածավալ մեթամֆետամինի արտադրությամբ՝ Բիգ Ջիմի հովանու ներքո։ Հարձակման ընթացքում սպանում է մի շարք ոստիկանների։ Վերջում Էնդի Սանդերսի հետ միասին ակտիվացնում է պայթյունը, որն ինքն իրեն և քաղաքը կործանում է։
* Փիթեր Ռենդոլֆ – Դյուք Փերքինսի մահից հետո նշանակվում է ոստիկանապետ։ Պարզամիտ և հեշտությամբ մանիպուլացվող, Բիգ Ջիմի կողմից օգտագործվում է ոստիկանության վերահսկողությունը ամրապնդելու համար։ Ռադիոկայանի վրա հարձակման ժամանակ գնդակահարվում է Էնդի Սանդերսի կողմից։
* Օլի Դինսմոր – Դինսմոր ընտանիքի որդին։ Գմբեթի պայմաններում կորցնում է ծնողներին և եղբորը։ Հրդեհից փրկվում է՝ մառանում կարտոֆիլի կույտի տակ թաքնվելով և թթվածնային բալոն օգտագործելով։ Բանակի օդափոխիչների շնորհիվ մնում է կենդանի։ Գմբեթից փրկված 26 անձանցից մեկն է։
* Ռոմեո «Ռոմի» Բըրպի – «Բըրպիի» խանութի սեփականատեր, Բրենդա Փերքինսի նախկին սիրեկան։ Օգնում է Բարբիին և Ռասթիին փախչել բանտից և աջակցում է արտաերկրային սարքին հասնելու գործում։ Փրկվածներից մեկն է։
* Ջեքի Ուեթինգթոն – Սկզբնական ոստիկաններից մեկը, որը ազատվում է աշխատանքից Բիգ Ջիմի կողմից։ Մասնակցում է Բարբիի ազատմանը և սպանում է Ջունիոր Ռեննիին նրա վերջնական հոգեկան փլուզումից հետո։ Փրկվածներից է։
* Փայփեր Լիբի – Չեսթըրզ Միլի Առաջին կոնգրեգացիոն եկեղեցու հոգևորականն է։ Չնայած իր պաշտոնին՝ նա այլևս չի հավատում Աստծուն։ Նա Գմբեթից փրկված 26 անձանցից մեկն է։
* Լինդա Էվերեթ – Նախնական ոստիկանության կազմի ևս մեկ անդամ։ Աշխատանքից ազատվում է, քանի որ ամուսնացած է Ռասթի Էվերեթի հետ։ Նրա երկու դուստրերն են Ջանելլ Էվերեթը և Ջուդի Էվերեթը։ Գմբեթից փրկված 26 անձանցից մեկն է։
* Թերսթոն Մարշալ – Համալսարանի պրոֆեսոր և հիվանդանոցում գործող բժիշկ։ Քերոլին Սթերջեսի զուգընկերն է, Աիդան և Ալիս Էփլթոնների ժամանակավոր հայրական խնամակալը։ Մահանում է խեղդամահությունից Գմբեթի ներսում՝ դրա բարձրացումից կարճ ժամանակ առաջ։
* Քերոլին Սթերջես – Համալսարանի ասպիրանտական օգնական, Թերսթոն Մարշալի զուգընկերն ու Աիդան և Ալիս Էփլթոնների ժամանակավոր մայրական խնամակալը։ Սպանվում է քաղաքային ժողովի ժամանակ Ֆրեդի Դենթոնի արձակած պատահական գնդակից։
* Ալիս Էփլթոն – Գմբեթի պատճառով մորից բաժանված, Աիդան Էփլթոնի ավագ քույրը։ Գմբեթի տակ գտնվելու ընթացքում խնամվում է Թերսթոն Մարշալի և Քերոլին Սթերջեսի կողմից։ Գմբեթից փրկված 26 անձանցից մեկն է։
* Աիդան Էփլթոն – Գմբեթի պատճառով մորից բաժանված, Ալիս Էփլթոնի կրտսեր եղբայրը։ Խնամվում է Թերսթոն Մարշալի և Քերոլին Սթերջեսի կողմից։ Մահանում է խեղդամահությունից՝ Գմբեթի բարձրացումից կարճ ժամանակ առաջ։
* Սեմմի Բաշեյ – Ֆիլ «Շեֆ» Բաշեյի կինը և Փոքր Ուոլտեր Բաշեյի մայրը։ Վաճառում է մարիխուանա և այլ թմրանյութեր և մինչև Դոդի Սանդերսի սպանությունը հարաբերությունների մեջ է նրա հետ։ Ավելի ուշ Ֆրենկ Դելեսեփսի, Քարթեր Թիբոդոյի և Մելվին Սերլզի կողմից բռնաբարվում է, մինչ Ջորջիա Ռուն խրախուսում է նրանց։ Հիվանդանոցում վրեժխնդիր լինելով՝ սպանում է Դելեսեփսին և Ռուին, ապա ինքնասպանություն գործում։
* Էնջի Մաքքեյն – ԼաԴոննա և Հենրի Մաքքեյնների դուստրը, «Sweetbriar Rose»-ի մատուցողուհի։ Նշանված էր Ֆրենկ Դելեսեփսի հետ և հայտնի էր որպես քաղաքի սիրախաղի սիրահար աղջիկ։ Սպանվում է Ջունիոր Ռեննիի կողմից։
* Լեսթեր Քոգգինս – Չեսթըրզ Միլի «Քրիստոս՝ Սուրբ Փրկիչ» եկեղեցու հոգևորականը։ Փայփեր Լիբիից կտրուկ տարբերվելով՝ նա մոլեռանդ հավատացյալ է, հաճախ ինքնախարազանվում է իր մեղքերի համար։ Օգնում է Բիգ Ջիմ Ռեննիի մեթամֆետամինի ցանցին, սակայն Գմբեթի հայտնվելուց հետո մեղքի զգացումից դրդված փորձում է համոզել Ռեննիին խոստովանել։ Ռեննին ոսկեզօծ բեյսբոլի գավազանով սպանում է նրան և Ջունիոր Ռեննիի օգնությամբ մեղքը բարդում Դեյլ Բարբարայի վրա։
* Ֆրեդի Դենթոն – Ոստիկան, առաջիններից մեկը, ով արագ հարմարվում է նոր իրավիճակին։ Սպանում է «Քլովեր» Լիբիին (Փայփեր Լիբիի շանը), երբ վերջինս հարձակվում է հատուկ օգնականներից մեկի վրա, ինչպես նաև սպանում է Քերոլին Սթերջեսին։ Սպանվում է Ֆիլ «Շեֆ» Բաշեյի կողմից։
* Դոդի Սանդերս – Կլոդեթ և Էնդի Սանդերսների դուստրը։ «Sweetbriar Rose»-ի մատուցողուհի էր և հարաբերությունների մեջ էր Սեմմի Բաշեյի հետ։ Ջուլիա Շամվեյը նրան հայտնում է մոր մահվան մասին։ Այցելում է Էնջի Մաքքեյնի տուն, որտեղ սպանվում է Ջունիոր Ռեննիի կողմից։
* Ռոուզ Թվիթչել – Տեղական «Sweetbriar Rose» սրճարանի սեփականատերը։ Դուգի Թվիթչելի և Անդրեա Գրինելի քույրը, Դեյլ Բարբարայի գործատուն։ Գմբեթից փրկված 26 անձանցից մեկն է։
* Անդրեա Գրինելլ – Քաղաքի երրորդ ընտրովի պաշտոնյան, վեպի վերջում վերականգնված Օքսիքոնտին կախվածությունից։ Ամուսնացած է Թոմի Գրինելի հետ, Դուգի Թվիթչելի և Ռոուզ Թվիթչելի քույրը։ Գտնում է Բիգ Ջիմի «Վեյդեր» ֆայլը և քաղաքային ժողովի ժամանակ հայտարարություն է պատրաստում նրա դեմ՝ մտադիր լինելով սպանել նրան։ Երբ հրաժարման ախտանիշների պատճառով գցում է պայուսակը, Աիդանը նկատում է ատրճանակը և հայտարարում․ «Այդ տիկինը զենք ունի»։ Սպանվում է Քարթեր Թիբոդոյի կողմից։
* Էռնի Քալվերտ – Թոշակառու սուպերմարկետի մենեջեր, Ջոանի Քալվերտի սկեսրայրը և Նորի Քալվերտի պապը։ Օգնում է Բարբիին և Ռասթիին փախչել բանտից։ Մահանում է թթվածնի պակասից՝ Գմբեթի բարձրացումից կարճ ժամանակ առաջ։
* Սթեյսի Մոգինս – Ոստիկանության բաժանմունքի դիսպետչեր, Դեյլ Բարբարայի կողմնակից։ Պլանավորում էր օգնել նրա փախուստին, սակայն սպանվում է Ջունիոր Ռեննիի կողմից։
* «Սլոփի» Սեմ Վերդրո – Քաղաքի հարբեցողը, տարիներ շարունակ ծանր ծխող։ Ժամանակավորապես Գմբեթի թունավոր օդից ամենաքիչը տուժողներից է և օգնում է Բարբարային ու Շամվեյին կապ հաստատել իրենց գմբեթային գերեվարողների հետ։ Մահանում է վատ օդի հետևանքներից՝ Գմբեթի բարձրացումից կարճ ժամանակ անց։
* Բենի Դրեյք – Պատանի և Ջոզեֆ Մաքքլատչիի մտերիմ ընկերը։ Օգնում է Ջոյին և Նորի Քալվերտին որոնել Գմբեթի պատճառը։ Նորիի նկատմամբ փոխադարձ համակրանք ունի։ Մահանում է թթվածնի պակասից՝ Գմբեթի բարձրացումից կարճ ժամանակ առաջ։ «Օդրի» Էվերեթ – Էվերեթների ոսկեգույն ռետրիվեր շունը։ Ռասթի Էվերեթին ահազանգում է նրա դուստրերի ցնցումների մասին։ Մահանում է թթվածնի պակասից՝ Գմբեթի բարձրացումից կարճ ժամանակ առաջ։
* Նորի Քալվերտ – Ջոան Քալվերտի դուստրը և Էռնի Քալվերտի թոռնուհին։ Մտերմանում է Ջոզեֆ Մաքքլատչիի և Բենի Դրեյքի հետ։ Գմբեթից փրկված 26 անձանցից մեկն է։
* Գնդապետ Ջեյմս Քոքս – Դեյլ Բարբարայի նախկին վերադասը և Գմբեթի հսկողության/վերացման պատասխանատուն։ Փորձում է դրսից վերահսկել Գմբեթի ներսում տեղի ունեցող իրադարձությունները, սակայն ապարդյուն։

Բացի վերոնշյալներից, փրկվածների թվում են Դուգի Թվիթչելը, Ջինի Թոմլինսոնը, Ջինա Բուֆալինոն, Հարրիեթ Բիգելոուն, Ջանելլ և Ջուդի Էվերեթները, Փիթ Ֆրիմանը, Թոնի Գուայը, Քլեր Մաքքլատչին, Ջոանի Քալվերթը, Ալվա Դրեյքը, Փոքր Ուոլտեր Բաշեյը և Լիսա Ջեյմիսոնը։ Փրկվում է նաև Ջուլիա Շամվեյի շունը՝ Հորասը։

## Գրելու ընթացք
2008 թվականի հունվարին «Time» ամսագիրը մեջբերեց Քինգի խոսքերն այն մասին, որ իր հաջորդ վեպով ինքը «բազմաթիվ ծառեր է սպանելու»։ Առաջին սևագիրն ավարտվել է 2008 թվականի օգոստոսի վերջին, իսկ ձեռագիրը կշռում էր 19 ֆունտ (8,6 կգ)։ Քինգը նշել է, որ վեպն իր նախորդ՝ «Դյումա Քի» (Duma Key) գործից կրկնակի երկար է՝ ձեռագրում ունենալով «ավելի քան 1500 էջ», և «արծարծում է նույն խնդիրներից մի քանիսը, որոնք առկա են «Դիմակայությունում» (The Stand), բայց ավելի այլաբանական ձևով»։ Քինգը վեպը բնութագրել է նաև որպես «շատ, շատ երկար»՝ հավելելով. «Ես սա փորձել էի մեկ անգամ նախկինում, երբ շատ ավելի երիտասարդ էի, և նախագիծն ուղղակի չափազանց մեծ էր ինձ համար»։ 2008 թվականի ապրիլի 4-ին Քինգն ընթերցումներ կատարեց առաջին սևագրից Կոնգրեսի գրադարանում կայացած «Երեք թագավորներ» (The Three Kings) միջոցառման ժամանակ, որը հեռարձակվեց C-SPAN-ով՝ իրենց «Book TV» շարքի շրջանակներում 2008 թվականի մայիսի 4-ին։

### Կապ ''«Մարդակերների»'' հետ
«Գմբեթի տակ» վեպը մասնակի վերամշակումն է այն գրքի, որը Քինգը փորձել է գրել նախ 1972 թվականին՝ նույն վերնագրով, ապա երկրորդ անգամ 1982 թվականին՝ «Մարդակերները» (The Cannibals) վերնագրով։ Ինչպես Քինգը նշել է իր պաշտոնական կայքում, այս երկու անավարտ գործերը «նույն գաղափարն օգտագործելու երկու շատ տարբեր փորձեր էին, որոնք վերաբերում են նրան, թե ինչպես են մարդիկ իրենց դրսևորում, երբ կտրված են այն հասարակությունից, որին միշտ պատկանել են։ Նաև «Մարդակերների» մասին իմ հիշողությունն այն է, որ այն, ինչպես և «Անհրաժեշտ իրերը» (Needful Things), յուրօրինակ սոցիալական կատակերգություն էր։ Նոր «Գմբեթի տակ»-ը շատ լուրջ է գրված»։ Ի սկզբանե գրված նյութից նոր վեպում ներառված է միայն առաջին գլուխը։

Ըստ Սթիվեն Ջ. Սպինեզիի 1998 թվականի «Սթիվեն Քինգի կորսված գործերը» (The Lost Work of Stephen King) գրքի՝ «Մարդակերները» (սկզբնական վերնագիրը՝ «Գմբեթի տակ») 450 էջանոց անտիպ, անավարտ ձեռագիր վեպ է, որը գրվել է 1982 թվականին, երբ Քինգը նկարահանվում էր «Սարսափների շոու» (Creepshow) ֆիլմում։ Այս աշխատանքը հետագայում ոգեշնչման աղբյուր հանդիսացավ Քինգի նոր՝ «Գմբեթի տակ» վեպի համար։ 1982 թվականին Քինգն ասել էր. «Ես գրել եմ մոտ չորս հարյուր հիսուն էջ, և այն մարդկանց մասին է, ովքեր թակարդված են բնակելի շենքում։ Ամենավատ բանը, որ կարող էի պատկերացնել։ Եվ ես մտածեցի՝ մի՞թե զվարճալի չէր լինի, եթե նրանք բոլորը վերջում սկսեին ուտել միմյանց։ Դա շատ, շատ տարօրինակ է, քանի որ ամբողջը նույն ոճի մեջ է։ Եվ ո՞վ գիտի՝ այն կհրատարակվի՞, թե՞ ոչ»։ Դուգլաս Ե. Ուինթերի «Խավարի արվեստը» (The Art of Darkness) գրքում Սթիվեն Քինգը նույնպես մեջբերվում է՝ «Սարսափների շոուի» ժամանակաշրջանում խոսելով «Գմբեթի տակ»-ի ակունքների մասին. «Ես աշխատում էի «Մարդակերները» կոչվող գրքի վրա. այն սկսել էի դրանից հինգ տարի առաջ, բայց այն ժամանակ կոչվում էր «Գմբեթի տակ»։ Այն ոչ մի անգամ էլ չավարտվեց»։

2009 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Սթիվեն Քինգի պաշտոնական կայքում հրապարակվեց 61 էջանոց ֆաքսիմիլային հատված Քինգի բնօրինակ «Մարդակերները» վեպից, որը բաղկացած էր բնօրինակ մեքենագիր տեքստի առաջին չորս գլուխներից։ Հոկտեմբերի 4-ին հրապարակվեց ևս 63 էջ։ Այս հատվածները ծառայեցին նաև որպես փաստարկ առ այն, թե որքան վաղուց է Քինգը ունեցել գմբեթի տակ լինելու գաղափարը․:«Համացանցային մի շարք հեղինակներ ենթադրություններ են արել «Գմբեթի տակ»-ի և «Սիմփսոնները ֆիլմի» միջև նկատված նմանության մասին, որտեղ Սփրինգֆիլդը մեկուսացված է մեծ ապակե գմբեթի մեջ։ Ես չեմ կարող անձամբ խոսել այդ մասին, քանի որ երբեք չեմ տեսել այդ ֆիլմը, և նմանությունն ինձ համար լիակատար անակնկալ էր... թեև ես անձնական փորձից գիտեմ, որ նմանությունը պատահական կլինի։ Կասկածողների համար այս հատվածը «Մարդակերներից» պետք է ցույց տա, որ ես գմբեթի և մեկուսացման մասին մտածում էի դեռ շատ առաջ, քան Հոմերը, Մարջը և նրանց զվարճալի ընտանիքը հայտնվեցին ասպարեզում»։

### Բնապահպանական և քաղաքական ենթատեքստեր
PopEater.com-ին տված հարցազրույցում Քինգը խոստովանել է գրքի բնապահպանական թեման:«Հենց սկզբից ես սա տեսա որպես հնարավորություն գրելու այն լուրջ էկոլոգիական խնդիրների մասին, որոնց մենք բախվում ենք այսօր աշխարհում։ Փաստն այն է, որ մենք բոլորս ապրում ենք գմբեթի տակ։ Մենք ունենք այս փոքրիկ կապույտ աշխարհը, որը բոլորս տեսել ենք տիեզերքից, և թվում է, թե դա է այն ամենը, ինչ կա»։«Star Tribune»-ի թղթակից Ջեյմս Լիլեքսի հետ հարցազրույցում Քինգն ասել է:«Սա բնական այլաբանական իրավիճակ է՝ առանց ընթերցողին ձանձրացնելու։ Ես չեմ սիրում այնպիսի գրքեր, որտեղ ամեն ինչ ինչ-որ բան է խորհրդանշում։ Դա աշխատում է «*Animal Farm*» դեպքում. դու կարող ես երեխա լինել և կարդալ այն որպես պատմություն կենդանիների մասին, բայց երբ մեծանում ես, հասկանում ես, որ այն կոմունիզմի, կապիտալիզմի, ֆաշիզմի մասին է։ Դա Օրուելի հանճարն է։ Բայց ես սիրում եմ այս մարդկանց մեկուսացնելու և մեր առջև ծառացած հարցերն արծարծելու գաղափարը։ Մենք կապույտ մոլորակ ենք գալակտիկայի մի անկյունում, և չնայած բոլոր արբանյակներին, զոնդերին ու Հաբլի լուսանկարներին, մենք ուրիշ ոչ մեկի հետքը չենք տեսել։ Մերին նման ոչինչ չկա։ Մենք պետք է եզրակացնենք, որ մենք ինքնուրույն ենք և պետք է գլուխ հանենք դրանից։ Մենք գմբեթի տակ ենք։ Մեզնից յուրաքանչյուրը»։«Time»-ի հետ վեպի քաղաքականության մասին՝ Քինգն ասել է:«Ես բարկացած էի անկարողության (ոչ կոմպետենտության) պատճառով։ Ակնհայտ է, որ ես ձախակենտրոն հայացքների տեր եմ։ Ես չէի հավատում, որ Իրաքում պատերազմ սկսելու հիմնավորում կար։ Եվ այն ժամանակ ուղղակի թվում էր, թե սեպտեմբերի 11-ի հետևանքով Բուշի վարչակազմը նման էր փողոցով քայլող այն բարկացած երեխային, ով չէր կարողանում գտնել իրեն թիկունքից հարվածողին, ուստի շրջվեց և հարվածեց առաջին իսկ հավանական կասկածյալին։ Երբեմն ծայրահեղ սխալ մարդիկ կարող են իշխանության գլուխ լինել այն ժամանակ, երբ դու իսկապես ճիշտ մարդկանց կարիքն ունես։ Ես դրա մեծ մասը դրեցի գրքի մեջ։ Բայց երբ սկսեցի, ասացի. «Ես ուզում եմ օգտագործել Բուշ-Չեյնի դինամիկան այն մարդկանց համար, ովքեր այս քաղաքի առաջնորդներն են»։ Արդյունքում ստացվեց Մեծ Ջիմ Ռենին՝ ստեղծագործության չարագործը։ Ես սկսեցի համակրել մյուս տղային՝ Էնդի Սանդերսին։ Նա ակտիվորեն չար չէր, նա պարզապես անկարող էր, ինչը ես միշտ զգացել եմ Ջորջ Բուշ կրտսերի նկատմամբ»։«The New York Times Book Review»-ին տված հարցազրույցում Քինգն ասել է։«Ինձ հաճույք պատճառեց Բուշ-Չեյնի դինամիկան վերցնելը և այն փոքր քաղաքի մակարդակի հասցնելը։ Վերջին վարչակազմն ինձ հետաքրքրեց իր շուրջը տիրող ֆունդամենտալիստական կրոնի աուրայի և այդ երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաների բավականին զարմանալի անկարողության պատճառով։ Ես մտածեցի, որ դրա մեջ կա ինչ-որ սև հումոր։ Այնպես որ, որոշ առումով «Գմբեթի տակ»-ը Փիթերի սկզբունքի ապոկալիպտիկ տարբերակն է»։

## Հրապարակում
2009 թվականի սեպտեմբերի 29-ին լույս տեսած «Մայրամուտից անմիջապես հետո» (Just After Sunset) ժողովածուի հրատարակությունը ներառում էր հատված վեպից։ 4000 բառից բաղկացած մի հատված էլ հրատարակվեց «Entertainment Weekly» ամսագրի 2009 թվականի նոյեմբերի 6-ի համարում (#1074)։

Գրքի շապիկի նախնական էսքիզը ներկայացվել էր Amazon.com և Barnes & Noble առցանց խանութներում «շապիկը կբացահայտվի հետո» մակագրությամբ։ 2009 թվականի օգոստոսի վերջին հայտարարվեց, որ իրական շապիկը կցուցադրվի հոկտեմբերի 5-ին, իսկ դրա առանձին մասերը կներկայացվեն սեպտեմբերի 21-ին, 25-ին և 28-ին։ «Գմբեթի տակ» վեպի ձևավորումը համարվում է շեղում Քինգի նախորդ պատկերազարդ շապիկներից՝ օգտագործելով նկարազարդման, լուսանկարչության և 3D մոդելավորման համադրություն։ Վերջնական ձևավորումը թողարկվեց երկու տարբերակով՝ սպիտակ տառերով և ավելի հազվադեպ հանդիպող մուգ մոխրագույն տառերով։

2009 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Սթիվեն Քինգը գրքի ստորագրման արարողություն անցկացրեց Մեն նահանգի Բրիջթոն քաղաքի «Magic Lantern» կինոթատրոնում. հենց այս քաղաքն է ծառայել որպես նախատիպ հորինված Չեսթերս Միլի համար։ Նա նաև մի քանի հեռուստատեսային ելույթներ ունեցավ՝ քննարկելով իրական և հորինված քաղաքների նմանությունը։ «Ես ապրում եմ քաղաքից 18 մղոն հեռավորության վրա և երկար ժամանակ է, ինչ այնտեղ եմ»,— ասել է Քինգը։ — «Ես նայեցի ոստիկանական բաժանմունքին՝ դա հենց գրքի ոստիկանական բաժանմունքն է։ Ես պարզապես օգտագործել եմ աշխարհագրությունը, լիճը. ամեն ինչ այնտեղ է»։ Քինգը Բրիջթոնի բնակիչ է եղել մոտ հինգ տարի։ Բրիջթոնը ծառայում է որպես գործողության վայր նաև «Մառախուղը» (The Mist, 1980) երկում։ Հրատարակման օրը Սթիվեն Քինգը գտնվում էր Նյու Յորքի «The TimesCenter»-ում՝ գիրքը գովազդելու համար։

Հոկտեմբերի կեսերին «Գմբեթի տակ»-ը դարձավ Amazon.com-ի, Wal-Mart-ի և Target-ի ամենազեղչված նախապատվերներից մեկը՝ հրահրելով «գնային պատերազմ» մանրածախ վաճառողների միջև։ Գիրքը և 2009-ի նոյեմբերին լույս տեսնող մի քանի այլ հայտնի գրքեր, որոնք սովորաբար արժեն մոտ 25 ԱՄՆ դոլար, վաճառքի հանվեցին ընդամենը 9 դոլարով (գրեթե 75 տոկոս զեղչ)։ Հետագայում Wal-Mart-ը իջեցրեց գինը մինչև 8,98 դոլար՝ ներառելով անվճար առաքում։ Target-ի գինը սահմանվեց 8,99 դոլար։

### Վիրուսային մարքեթինգ
Գիրքը գովազդելու համար ստեղծվեցին մի շարք վիրուսային մարքեթինգային կայքեր՝ վեպում հիշատակվող հայտնի վայրերի համար, ներառյալ՝ «Մեծ Ջիմ Ռենիի օգտագործված մեքենաները», «Sweet Briar Rose» ճաշարանը, «Chester's Mill Democrat» թերթը և այլն։ Ստեղծվեց Չեսթերս Միլ քաղաքի կայքը, որը հղումներ էր տրամադրում բոլոր հետաքրքիր վայրերին։ Իրականացվեց նաև այլընտրանքային իրականության խաղ (ARG)՝ օգտագործելով այս բոլոր կայքերը, որը սկսվեց վեպի հերոսներից մեկի՝ Խրտվիլակ Ջոյի (Scarecrow Joe) բլոգից։

### Սահմանափակ հրատարակություններ
Կանոնավոր վաճառքի հրատարակությանը զուգահեռ Scribner-ի կողմից հրատարակվեցին նաև Կոլեկցիոն հրատարակությունը (սահմանափակված 25,000 օրինակով) և Ստորագրված հրատարակությունը (սահմանափակված 1,500 օրինակով)։ Այս հրատարակություններն ունեն առանց մակագրությունների շապիկ, հեղինակի անունով և վերնագրով շարժական ժապավեն, քաղաքի գունավոր քարտեզով կազմապաստառներ (սովորական հրատարակության մեջ քարտեզը սև ու սպիտակ է), «The New Yorker»-ի ծաղրանկարիչ Մեթյու Դիֆիի 27 պատկերազարդումներ, էջանշան-ժապավեն, ինչպես նաև ներառում են խաղաթղթերի տուփ՝ Դիֆիի պատկերազարդումներով։ Այս հրատարակությունները տպագրված են հատուկ թղթի վրա և ունեն այլ կազմ։

Բրիտանական ստորագրված և համարակալված հրատարակությունը, որը լույս է տեսել Hodder & Stoughton-ի կողմից և վաճառվել բացառապես Hatchard's և Waterstones գրախանութներում, սահմանափակված էր 500 օրինակով։ Այն ներառում էր քառագույն կազմապաստառներ, Մեթյու Դիֆիի կողմից պատկերազարդված 27 հավաքածու քարտեր և զետեղված էր հատուկ տուփի (slipcase) մեջ։

## Արձագանքներ
Գրող Դեն Սիմոնսը, ում Սթիվեն Քինգը որպես նվեր ուղարկել էր վեպի ձեռագիրը, 2009 թվականի մայիսի 5-ին մեկնաբանեց այն՝ վեպն անվանելով «հսկայական, առատաձեռն, լայնածավալ, անսահման էներգետիկ, բացարձակ հաճելի և տպավորիչ»։ «Publishers Weekly»-ն վեպը գրախոսեց 2009 թվականի սեպտեմբերի 11-ին՝ այն անվանելով «ահռելիորեն բարդ և անդիմադրելիորեն գրավիչ»։ Գրախոսականում նշվում էր, որ գիրքը պարունակում է «թեմաներ և պատկերներ Քինգի վաղ շրջանի ստեղծագործություններից, և թեև այս վեպը չունի այն բարոյական կշիռը, որն ունի, օրինակ, «Դիմակայությունը», այնուամենայնիվ, այն անդադար թրիլլեր է, ինչպես նաև հուզիչ խորհրդածություն բարու և չարի նկատմամբ մեր ունակությունների մասին»։ «The Plain Dealer»-ի համար իր գրախոսականում Դենիել Դայերը «Գմբեթի տակ»-ն անվանում է «մասշտաբային նախազգուշացնող վեպ»՝ նշելով, որ այն «հագեցած է, հավակնոտ, չափազանց երկար, բայց կլանող, և հիմնականում վեպ է մարդկային դաժանության մասին՝ սնված իշխանության, հաճույքի և սեքսի մեր ցանկություններով»։ «USA Today»-ը վեպն անվանեց «մղիչ ու հետաքրքրաշարժ», «ցնցող աստիճանի կախվածություն առաջացնող» և նշեց, որ «Ընթերցողները կարող են ընկղմվել այս փառահատեղ վեպի այլաբանական և այնքան արդիական ուղերձների մեջ՝ կապված ԱՄՆ գերիշխանության, մամուլի ազատության, խոշտանգումների և բնապահպանական չարաշահումների հետ, բայց նրանք կարող են նաև կարդալ այս վեպը պարզապես պատմության համար»։ «Los Angeles Times»-ը «Գմբեթի տակ»-ն անվանեց «տպավորիչ»՝ ընդգծելով նրա «պարզ արձակը և սարսռեցնող ճշգրտությունը»։ Ջանեթ Մասլինի գրախոսականը «The New York Times»-ում նշում էր, որ վեպն ունի «գրական ամերիկանայի ընդգրկում և համ»։ Մասլինն ասում է. «Որքան էլ դժվար է այս իրը բարձրացնելը, այն վայր դնելն ավելի դժվար է»։ Associated Press-ից Թեդ Էնթոնին նշում է, որ ««Գմբեթի տակ»-ն այն գեղարվեստական գործերից է, որին հաջողվում է լինել և՛ մասսայական գրականություն (pulp), և՛ բարձր արվեստ, որը հաջողությամբ — և շատ անհավանական կերպով — որսում է ազգային ոգին (zeitgeist) ամերիկյան պատմության այս առանձնահատուկ տարօրինակ և շնչահեղձ ժամանակաշրջանում»։ 2009 թվականի նոյեմբերի 9-ին գրող Նիլ Գեյմանն իր բլոգում նշեց, որ «Գմբեթի տակ»-ը «տարվա իր սիրելի գրքերից մեկն էր»։

Ջեյմս Փարքերը «New York Times»-ից իր գրախոսականում նշել է, որ վեպը պարունակում է տողեր, որոնք «աղբ են», ինչը նրան ստիպել է «տխրություն զգալ»։ Անդրադառնալով Քինգի «մասսայական արագության» արտադրողականությանը՝ Ջեյմս Փարքերը նշել է. «Մենք չպետք է չափազանց զգայուն լինենք տարօրինակ, կիսատ-պրատ համեմատությունների կամ B կարգի ֆիլմերի երկխոսությունների հանդեպ»։ «New York Post»-ի գրախոսականում նշվում է, որ «Գմբեթի տակ»-ը «կիսում է «Դիմակայության» որոշ թերությունները, ինչպես օրինակ՝ անսպասելի աղետը [...], որը գործում է գրեթե որպես հակառակ deus ex machina՝ պատահականորեն ոչնչացնելով կերպարների կեսին։ Երկու վեպերում էլ գագաթնակետային «ճակատամարտը» — եթե այն իսկապես կարելի է այդպես անվանել — զիջում է նախապատրաստմանը։ Քինգն ավելի լավ է պատկերում կերպարներն ու իրավիճակները, քան պատճառներն ու հիմնավորումները։ Բայց գոնե «Դիմակայությունը» սագայի տպավորություն է թողնում [...]։ Ես չեմ բացահայտի Գմբեթի գաղտնիքը, միայն կասեմ, որ վերջաբանն ավելի շատ «Աստղային ճանապարհ» (օրիգինալ սերիալ) է հիշեցնում, քան էպիկական գործ»։ Ջոն Դագդեյլը «The Sunday Times»-ի գրախոսականում գրել է. «Քինգի անկարողությունը՝ բարձրացնել իր մակարդակը և հրաժարվել պարանորմալ երևույթների մասին իր պարզունակ պատմվածքների մեթոդներից, խանգարում է նրա սոցիալ-քաղաքական տեսլականը լուրջ ընդունելուն։ Կերպարների պարզ բաժանումը դրականների և բացասականների, մոգության կիրառումը, պարզունակ ոճը, սենտիմենտալ ավարտը, շան կարևոր դերը չարի ուժերին հաղթելու գործում — այս ամենը պատկանում է պատանեկան գրականությանը, այլ ոչ թե այն հասուն վեպերին, որոնց նա փորձում է նմանվել»։

## Հեռուստատեսային ադապտացիա
Գրքի լույս տեսնելուց կարճ ժամանակ անց հայտարարվեց, որ Սթիվեն Սփիլբերգի «DreamWorks Television»-ը կմշակի մինի-սերիալ վեպի հիման վրա։ Սփիլբերգը և Քինգը ներկայացվեցին որպես գործադիր պրոդյուսերներ։ Բրայան Ք. Վոնը վարձվեց գիրքը հեռուստատեսության համար հարմարեցնելու նպատակով։ Վոնը գրեց առաջին դրվագը, որը բեմադրեց Նիլս Արդեն Օպլևը։ Այն հեռարձակվեց 2023 թվականի հունիսի 24-ին և ակնթարթային հաջողություն ունեցավ CBS-ի համար. հունիսյան պրեմիերան գերազանցեց ռեկորդը՝ դառնալով 1992 թվականից ի վեր ցանկացած հեռուստաալիքով ամենաշատ դիտված ամառային դրամայի պրեմիերան, իսկ «Պիլոտային» դրվագն ունեցավ ավելի քան 13 միլիոն դիտում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:2009 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրականություն
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած վեպեր
Կատեգորիա:Սարսափ վեպեր
Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգ
Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի վեպեր