Հանթսվիլ (Տեխաս)

**Հանթսվիլ**, քաղաք և Տեխաս նահանգի Ուոքեր շրջանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը կազմում էր 45941 մարդ՝ 2020 թվականի մարդահամարի տվյալներով։ Այն Հանթսվիլ միկրոպոլիտեն շրջանի կենտրոնն է։ Հանթսվիլը գտնվում է Արևելյան Տեխասի Փայնի Վուդսում միջպետական 45-ում, որն անցնում է Հյուսթոնի և Դալլասի միջով։ Այստեղ են գտնվում Սեմ Հյուսթոնի պետական համալսարանը, Տեխասի քրեական արդարադատության վարչությունը, Հանթսվիլ նահանգի զբոսայգին և Տեխասի HEARTS վետերանների թանգարանը։ Քաղաքը ծառայել է որպես Սեմ Հյուսթոնի նստավայր։

## Պատմություն
thumb|left|Հանթսվիլը 1870 թվականին
thumb|left|Հանթսվիլը 1870 թվականին

Քաղաքը հիմնադրվել է մոտավորապես 1836 թվականին, երբ Պլեզանտը և Եփրեմ Գրեյը այստեղ բացեցին առևտրային կետ։ Եփրեմ Գրեյը 1837 թվականին հիմնել է առաջին փոստը՝ այն անվանելով իր հայրենի քաղաքի՝ Ալաբամայի Հանթսվիլ քաղաքի անունով։

Հանթսվիլը Սեմ Հյուսթոնի  բնօրանն է։ Վերջինս հանդիսացել է Տեխասի Հանրապետության նախագահ, Տեխասի նահանգի նահանգապետ, Թենեսիի նահանգապետ, ԱՄՆ սենատոր և Թենեսիի կոնգրեսական։ Հյուսթոնը գլխավորել է Տեխասի բանակը Սան Ջակինտոյի ճակատամարտում. այս ճակատամարտը Տեխասի անկախության պատերազմի վճռական հաղթանակն էր։ Նա նշանավորել է Թենեսիի չերոկիների շրջանում, և կյանքի վերջին տարիներին Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմին դեմ լինելու համար, որն այդ օրերում շատ չսիրված դիրքորոշում էր։ Հանթսվիլն ունի Հյուսթոնի անվամբ երկու տուն. նրա գերեզմանը և Սեմ Հյուսթոնի հուշահամալիրի թանգարանը։ Հյուսթոնի կյանքը Հանթսվիլում նույնպես հիշատակվում է նրա համանուն Սեմ Հյուսթոնի պետական համալսարանով և յոթմետրանոց արձանով (Նկարիչ Դեյվիդ Ադիկեսի «Հարգանքի տուրք քաջությանը» կոչվող բարձր արձանը նկարագրվել է որպես ամերիկացի հերոսի աշխարհի ամենամեծ արձանը, և միջպետական 45-ում ճանապարհորդները հեշտությամբ տեսնում են այն)։

Հանթսվիլը նաև Սամուել Ուոքեր Հյուսթոնի (1864–1945) տունն էր։ Նա կրթության ոլորտում ականավոր աֆրոամերիկացի պիոներ էր։ Սամուել ծնվել է ստրկության մեջ 1864 թվականի փետրվարի 12-ին Ջոշուա Հյուսթոնի՝ Սեմ Հյուսթոնին պատկանող ստրուկի ընտանիքում։ Սամուել Վ. Հյուսթոնը 1907 թվականին Տեխասի Ուոքեր շրջանում հիմնադրել է Գալիլեայի համայնքային դպրոցը, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Հյուսթոնյան արդյունաբերական ինստիտուտ։

1995 թվականին, Սամուել Վ. Հյուսթոնի անվան տարրական դպրոցի նախկին տարածքում, Հանթսվիլ անկախ դպրոցական շրջանը, Հանթսվիլ արվեստի հանձնաժողովի և ավագ դպրոցի նախկին աշակերտների ասոցիացիայի հետ համատեղ, հանձնարարեցին ստեղծել «Երազողների» հուշարձանը, որն ընդգծում է սևամորթ համայնքի ներդրումները Հանթսվիլ և Վոքեր շրջանների աճի և զարգացման գործում։

## Ժողովրդավարություն
2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում էր 35078 մարդ, կար 10266 տնային տնտեսություն և 7471 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1438.3/կմ² (10135.1/մ²)։ Կար 11508 բնակարանային միավոր՝ 1143,8/կմ² միջին խտությամբ (1372,4/կմ²)։ Քաղաքի ռասայական կազմում ապրում են 65,78% սպիտակամորթներ, 26,14% աֆրոամերիկացիներ, 0,33% բնիկ ամերիկացիներ, 1,11% ասիացիներ, 0,07% խաղաղօվկիանոսյան կղզիաբնակներ, 4,91% այլ ռասաների ներկայացուցիչներ (Միացյալ Նահանգների մարդահամար) և 1,65% երկու կամ ավելի ցեղերի ներկայացուցիչներ։ Իսպանախոսները և լատինոամերիկացիները կազմում էին բնակչության 16,22%-ը։

Կային 10266 տնային տնտեսություններ, որոնցից 25,3%-ի հետ ապրում էին իրենց մինչև 18 տարեկան երեխաները, 37,0%-ը միասին ապրող ամուսնական զույգեր էին, 12,5%-ը՝ առանց տնային տնտեսուհու էին, իսկ 46,7%-ը` ընտանիք չէին։ Բոլոր տնային տնտեսությունների 30,8%-ը անհատներ էին, իսկ 7,5%-ը՝ 65 տարեկան և բարձր, միայնակ ապրողներ։ Տնային տնտեսության միջին չափը 2.31 էր, իսկ ընտանիքի միջին չափը` 2.97:

Բնակչության՝ 15.1%-ը մինչև 18 տարեկաններն էին, 29.3%-ը՝ 18-24 տարեկանները, 30.8%-ը՝ 25-ից 44 տարեկանները, 16.3%-ը՝ 45-64 տարեկանները, և 8.5%-ը՝ 65 տարեկանները կամ ավելի ծերերը։ Միջին տարիքը 28 տարի էր։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին էր ընկնում 152.9 տղամարդ։ 18 և բարձր տարիքի յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին էր ընկնում 163.8 տղամարդ։ Բանտերի բնակչությունը ներառված է քաղաքի բնակչության մեջ, ինչը հանգեցնում է սեռերի հարաբերակցության զգալի խեղաթյուրման։

Քաղաքի տնային տնտեսությունների միջին եկամուտը 27075 դոլար էր, իսկ ընտանիքի միջին եկամուտը` 40.562 դոլար։ Տղամարդկանց միջին եկամուտը 27,386 դոլար էր, կանանցը՝ 22,908 դոլար։ Քաղաքում մեկ շնչի եկամուտը կազմում էր 13576 դոլար։ Ընտանիքների մոտ 13.1%-ը և բնակչության 23.9%-ը գտնվում էին աղքատության շեմից ցածր, այդ թվում՝ մինչև 18 տարեկանների 23.9%-ը և 65 տարեկանից բարձր տարիքայն խմբի 14.7%-ը։

## Աշխարհագրություն
Հանթսվիլի կոորդինատներն են՝  (30.711254, −95.548373).:

Միացյալ Նահանգների մարդահամարի տվյալներով՝ 2010 թվականին քաղաքի մակերեսը կազմում է 35.86 մղոն²։

Տարածքի կոդի մակարդակով հողատարածքը զբաղեցնում է 559.661 մղոն² և ջրային տարածքը՝ մղոն²։

Հանթսվիլը գտնվում է Հյուսթոնից մոտ 70 մղոն (110 կմ) հյուսիս։ Մտնում է Տեխասի եռանկյունի մեգարեգիայի մեջ
:

## Կլիմա
Այս տարածքում կլիման բնութագրվում է տաք, խոնավ ամառներով և ընդհանրապես մեղմ ձմեռներով։ Ըստ Կյոպենի կլիմայի դասակարգման համակարգի՝ Հանթսվիլն ունի խոնավ մերձարևադարձային կլիմա, որը «Cfa» կլիմայի քարտեզներում կրճատվում է։

## Տնտեսություն
thumb|left|BOT համալիրը, Տեխասի քրեական արդարադատության վարչության վարչական շտաբը, Հանթսվիլի ամենամեծ գործատունը 2005 թվականին

2005 թվականի տվյալներով՝ Հանթսվիլում ամենամեծ գործատուն Տեխասի քրեական արդարադատության վարչությունն էր՝ 6744 աշխատակիցներով։ 1996 թվականին TDCJ-ն ուներ 5219 աշխատակից Հանթսվիլում։ Ռոբերտ Դրեյփերը Texas Monthly-ից Հանթսվիլին նկարագրել է որպես TDCJ-ի «ընկերային քաղաք»։ Նա հայտարարել է, որ արդյունաբերությունը «անկում ապրող» է, և որ «Հանթսվիլում դժվար է գտնել այնպիսի մարդ, որը գոնե անուղղակի կապ չունենա բանտային համակարգի հետ», քանի որ շատ ձեռնարկություններ անուղղակիորեն ապավինում են դրա ներկայությանը։ 1996 թվականի դրությամբ TDCJ-ն աշխատանքի՝ երկու անգամ ավելի շատ հնարավորություն էր տալիս, քան քաղաքի երկրորդ խոշոր գործատու Սեմ Հյուսթոնի պետական համալսարանը։

2005 թվականի դրությամբ Սեմ Հյուսթոն նահանգը մնում էր երկրորդ խոշոր գործատուն Հանթսվիլում՝ 2458 աշխատակիցներով։ Համալսարանը մեծ դեր ուներ քրեագիտության ուսումնասիրության մեջ։ Երրորդ խոշոր գործատուն Հանթսվիլի անկախ դպրոցական շրջանն էր՝ 974 աշխատողով։ Չորրորդ խոշոր գործատուն՝ Հանթսվիլ հիվանդանոցի հուշահամալիրն էր՝ 540 աշխատակցով։ 517 աշխատակից ուներ հինգերորդ խոշոր գործատուն՝ Wal-Mart-ը։

2007 թվականի դրությամբ Հանթսվիլի միջին եկամուտը ցածր էր Տեխասի միջին եկամուտից։

## Կառավարություն և ենթակառուցվածք
### Պետական ներկայացուցչություն
#### Տեխասի քրեական արդարադատության վարչություն
Հանթսվիլն ունի Տեխասի քրեական արդարադատության վարչության (TDCJ) շտաբ՝ Տեխասի գործակալությունը, որը ղեկավարում է մեծահասակների պետական ուղղիչ հաստատություններ։ Տեխասի բանտային համակարգի կենտրոնակայանը գտնվում է Հանթսվիլում՝ Տեխասի՝ որպես հանրապետություն հռչակվելուց ի վեր, և TDCJ-ը միակ խոշոր պետական գործակալությունն է, որի կենտրոնակայանը չի գտնվում նահանգի մայրաքաղաք Օսթինում։

Տղամարդկանց համար TDCJ-ի մի քանի բանտեր, այդ թվում՝ Բիրդի ստորաբաժանումը, Գորիի ստորաբաժանումը, Հանթսվիլների ստորաբաժանումը (նահանգի մահապատժի պալատի տունը), և Վայնի բաժինը, գտնվում են Հանթսվիլ քաղաքի սահմաններում։ Հանթսվիլում է նաև Holliday Unit-ը՝ փոխանցման միավորը։

TDCJ-ի Կենտրոնական շրջանի պահեստը և Հանթսվիլ բանտի խանութը գտնվում են TDCJ-ի շտաբային համալիրում։ Սննդի ծառայության պահեստը գտնվում է Wynne Unit-ի հետևում։ TDCJ-ն ղեկավարում է Հանթսվիլ շրջանի պայմանական վաղաժամկետ ազատման գրասենյակը, որը գտնվում է Հանթսվիլում։

1996 թվականի դրությամբ TDCJ-ի տնօրենը բնակվում էր Հանթսվիլի ստորաբաժանման դիմաց գտնվող առանձնատանը։

#### Պետական այլ գերատեսչություններ
Տեխասի դատաբժշկական գիտության հանձնաժողովի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Սեմ Հյուսթոնի պետական համալսարանի տարածքում։

## Տրանսպորտ
Հանթսվիլի կայարանը պատկանում է Greyhound Lines ընկերությանը։ 2001 թվականին Տեխասի քրեական արդարադատության համակարգից ազատ արձակված շատ նախկին բանտարկյալների տեղափոխել են այս կայանից։ Կայանը գտնվում է Հանթսվիլյան ստորաբաժանումից երեք բլուր դեպի վերև, որը համարվում է ազատ արձակման կետ՝ TDCJ-ից դուրս եկած բանտարկյալների համար։

Հանթսվիլում է գտնվում Bruce Brothers Huntsville կոչվող տարածաշրջանային օդանավակայանը։

### Հիմնական մայրուղիներ
* I-45
* US 190
* SH 19
* SH 30
* SH 75

## Մշակույթ
thumb|Կապիտան Ջո Բիրդի անվան գերեզմանատունը, Տեխասի քրեական արդարադատության դեպարտամենտի` մահացած բանտարկյալների գերեզմանատունը, որոնց ընտանիքները իրենց չեն ընդունում:

2009 թվականի սեպտեմբերին Հանթսվիլի մշակութային շրջանը Տեխասի արվեստի հանձնաժողովի կողմից նշանակվեց որպես առաջին յոթ պետական մշակութային շրջաններից մեկը։

Հանթսվիլ մշակութային շրջանը ներառում է մի շարք տեսարժան վայրեր, այդ թվում՝ թանգարաններ և պատկերասրահներ, նկարիչների ստուդիաներ, պատմական տներ և վայրեր, թատրոններ և ներկայացումներ, մշակութային իրադարձություններ և փառատոներ

Մշակութային թաղամասում են տեղակայված Տեխասի որոշ լավագույն պատմաճարտարապետական շինությունները։ Քաղաքի կենտրոնական շենքերը բարելավվել են՝ ի շնորհիվ աշխարհահռչակ նկարիչ Հաասի որմնանկարների։ Կարելի է նաև այցելել եզակի գեղարվեստական տներ, որոնք կառուցված են Phoenix Commotion-ի Դեն Ֆիլիպսի կողմից ստեղծված վերամշակված նյութերից։ Քաղաքում կարելի է շրջել մեքենայով, ինչպես նաև զբոսնել՝ վայելելով արվեստի աշխատանքները, երաժշտական թատրոն-պարային ներկայացումները, հնությունները, կամ փորձել նոր յուրահատուկ ուտեստներ, ինչու չէ նաև գնումներ կատարել։

Դիտարժան մշակութային վայրեր են նաև Գեղարվեստի և զանգվածային հաղորդակցության քոլեջը, The Wynne Home Arts կենտրոնը, Քաղաքային թատրոնը, Սեմ Հյուսթոնի հուշահամալիրի թանգարան և Համայնքային թատրոնը։ Քաղաքում գտնվողները կարող են մասնակցել նաև Սեմ Հյուսթոնի ժողովրդական փառատոնին

Ռութ Մասսինգիլը և Արդիթ Բրոդրիկ Սոնը «Բանտային քաղաք. Մահապատիժով կյանք Տեխասի Հանթսվիլում» գրքի հեղինակներն են, որոնք ասում են, որ Հանթսվիլը մի քանի բնորոշ նմանություններ ունի այլ փոքր քաղաքների հետ։ Օրինակ, Հանթսվիլ քաղաքը հիմնադրող որոշ ընտանիքների անդամներ դեռևս ապրում են քաղաքում։ Նրանք նաև նշել են, որ «Անհամաձայնությունը Հանթսվիլի հաստատված ավանդույթ է»։ Հեղինակներն ասում են, որ բանավեճը ղեկավարության օրակարգի կարևոր մասն է, և որ Հանթսվիլի բնակիչները համաձայն չեն մահապատժին։

## Մեդիա
### Թերթեր
*[[:en:The Huntsville Item]]* համայնքի թերթն է։

Հյուսթոնյան  SHSU ուսանողական թերթն է։

### Ռադիո
**[[:en:KRBE]]** 104.1 FM Houston-ի #1 հիթեր

**[[:en:KHMX]]** («Mix 96.5») 96.5 FM Հյուսթոն

**[[:en:KHVL]]** 104.9 FM/1490 AM Երաժշտություն 60-ականներից, 70-ականներից և 80-ականներից

**[[:en:KSAM-FM|KSAM]]** 101.7 FM «Նոր քանթրի երաժշտություն»

**[[:en:KSHU]]** 90.5 FM *College-Sam Houston State*

## Կրթություն
### Հիմնական և միջնակարգ դպրոցներ
Հանթսվիլ քաղաքի մեծամասնությանը սպասարկում է Հանթսվիլ անկախ դպրոցական շրջանը (HISD):

Մինչև 2007 թվականը Հանթսվիլ համայնքի զեկույցում նշվում էր, որ HISD ուսանողների ավելի քան 50%-ը «դասակարգված են որպես տնտեսապես անապահով». սա ավելի մեծ թիվ է, քան ընդհանուր պետականը։ 2007 թվականի դրությամբ աշակերտների ավելի քան 18%-ը չի ավարտում ավագ դպրոցը։

### Դպրոցների ցանկ (ըստ կրթական մակարդակի)
Նախադպրոցական/Նախակրթարան՝
* Gibbs Pre-K կենտրոն

Տարրական դպրոց՝
* Էստելա Ստյուարտ տարրական դպրոց
* Հանթսվիլ տարրական դպրոց
* Սամուել Վ. Հյուսթոնի տարրական դպրոց
* Scott E Johnson տարրական դպրոց

Միջնակարգ դպրոց՝
* Հանթսվիլի միջնակարգ դպրոց

Միջին կրթության դպրոց՝
* Մենս Պարկի միջին  կրթության դպրոց

Ավագ դպրոց՝
* Հանթսվիլի ավագ դպրոց

Մասնավոր դպրոցներ՝
* Ալֆա Օմեգա ակադեմիա (PreK–12)
* *Վաղվա խոստումը*, Հանթսվիլի Մոնտեսորի դպրոցը (PreK–12)
* Սամիթ Քրիստիան ակադեմիա (PreK–12)

Հանթսվիլ քաղաքի շատ փոքր հատվածը գտնվում է Նյու Վեյվրլի ISD-ի շրջանակներում։

### Քոլեջներ և համալսարաններ
Այստեղ է գտնվում Սեմ Հյուսթոնի անվան պետական համալսարանը։ Քաղաքում է առաջին անգամ հիմնադրվել Օստին քոլեջը
:

### Հանրային գրադարաններ
Հանթսվիլի հանրային գրադարանը բացվել է 1967 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, կիրակի օրը, այն բանից հետո, երբ «Ընկերներ Հանթսվիլի հանրային գրադարանի համար» խումբը հանրային գրադարանի բացման քարոզարշավ էր կազմակերպել։ Գրադարանը զբաղեցնում է 650 մ² (7000 քառակուսի ոտնաչափ) տարածք։

### Բանտարկյալների կրթություն
Վինդհեմի դպրոցական շրջանը, որը կրթական ծառայություններ է մատուցում TDCJ-ի բանտարկյալներին, գտնվում է Հանթսվիլի Wynne Unit-ի B շենքում։

## Զբոսաշրջություն
Հանթսվիլն ունի մի քանի զբոսաշրջային վայրեր։ Դրանք են՝ արվեստի շրջագայություն, զբոսանք քաղաքի կենտրոնում, Սեմ Հյուսթոնի գերեզմանը, Սեմ Հյուսթոնի հուշահամալիրի թանգարան, Սեմ Հյուսթոն Վուդլենդի տունը, Տեխասի բանտի թանգարանը «Հարգանքի տուրք քաջությանը» (Սեմ Հյուսթոնի 67 ոտնաչափ բարձրությամբ արձան) և ժողովրդական ու կովբոյական երաժշտության փառատոն ամեն ապրիլ ամսին։

## Նշանակալի անձինք
* Դանա Էնդրյուս, դերասան
* Դատավոր Ջեյմս Բեյքեր, իրավաբան և բանկիր 
* Կաիտան Ջեյմս Բեյքեր, Վիլիամ Մարշ Ռայսի իրավաբանը
* Լուիս Բլանթ, պատմաբան և ուսուցիչ
* Չաք Քլիմենթս, ամերիկացի ֆուտբոլիստ
* Էրին Քամինգս, դերասանուհի
* Ջեյմս Դեվիդսոն, ամերիկացի ֆուտբոլիստ
* Դեյվիդ Քեչինգս Դիքսոն, քաղաքական գործիչ
* Ռոյալ Դիքսոն, հեղինակ
* Ջեյմս Ա.Էլքինս, իրավաբան
* Քրեյգ Ֆլուրնոյ, լրագրող և պրոֆեսոր
* Ջասթին Գիլբերտ, ամերիկացի ֆուտբոլիստ
* Սեմ Հյուսթոն, քաղաքական գործիչ
* Սամուել Վոքեր Հյուսթոն, պիոներ
* Քոդի Ջոնսոն, երաժիշտ
* Չարլզ Գ. Քինան, քաղաքական գործիչ և ֆիզիկոս
* Ռիչարդ Լինքլեյթեր, կինոռեժիսոր
* Օսթին ՄաքԳերի, շերիֆ
* Մարքաս Լաթրել, նախկին Navy-SEAL
* Դեն Ռադեր, լրագրող
* Ջեսի Ռիս Էնթիս, գրող
* Թաքսին Շինավարտա, Thai politician
* Ռեքս Թիլերսոն, ExxonMobil-ի նախկին գործադիր տնօրեն և Միացյալ Նահանգների 69-րդ պետքարտուղար
* Մարկ Հաննա Վաթքինս, աֆրոամերիկացի լեզվաբան և մարդաբան
* Չարլի Վիլսոն, ԱՄՆ քաղաքական գործիչ
* Դեյվ Ուարդ, լրագրող
* Ջոն Թոմասոն, հեղինակ

## Նշումներ
* 
* Massingill, Ruth and Ardyth Broadrick Sohn. *[https://books.google.com/books?id=N4HE3aXoJsQC Prison City: Life with the Death Penalty in Huntsville, Texas]*. Peter Lang, 2007. , .
* "One man's trash ... by Kate Murphy, *The New York Times*, September 2, 2009. Retrieved 2009-09-08. Regarding Dan Phillips building low-income housing largely out of recycled materials since 1997.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հանթսվիլ քաղաք
* Բացահայտե՛ք Հանթսվիլը
* Տեխասի բանտի թանգարան
* Սեմ Հյուսթոնի հուշահամալիրի թանգարան
* Հանթսվիլի պատմական լուսանկարները կարելի է գտնել այստեղ՝ Հյուսթոնի համալսարանի թվային գրադարան

### Մշակութային տեսարժան վայրեր
* Նկարիչ Ռիչարդ Հաաս
* The Wynne Arts Center
* SHSU Գեղարվեստի և զանգվածային հաղորդակցության քոլեջ
* Phoenix Commotion
* Հին քաղաքի թատրոն
* Սեմ Հյուսթոնի հուշահամալիրի թանգարան

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ