open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օշան ծառանման

**Օշան ծառանման** (), թելուկազգիներ ընտանիքի, օշան ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Կիսաթուփ է 75 —150 սմ բարձրությամբ, հուրանանման ճյուղավորված, երիտասարդ ճյուղերը աղվամազապատ են, հաստ ու կարճ ցողունով (5 — 10 սմ բարձրությամբ), երկարավուն, գանգրամազմզուկապատ միամյա շիվերով։ Ամբողջ բունը ունի բաց կանաչ գունավորում։ Տերևները հասուն ճյուղերի վրա կարճ են, օվալա-եռակող, գրեթե մերկ։ Երիտասարդ տերևները մանր են, 5—6 մմ երկարությամբ, գլանաձև, գծանման, մսալի, բթավուն, հիմքում մի փոքր լայնացած, խիտ աղվամազով ծածկված, վաղ թափվող։ Ծաղիկները հավաքված են խիտ ու լայն, հուրանանման ծաղկաբույլերում։ Ծաղկապատի տերևիկները ձվաձև են, թաղանթանման։ Պտղաբերելու ժամանակ դրանք վերածվում են դեղնավուն, վարդագույն, հազվադեպ արծաթասպիտակ թևիկների։ Սպին տափակ է, հաստավուն։

## Տարածվածություն
Տարածված է Արարատյան դաշտում (Կարմրաշեն, Էջմիածին, Երասխահուն), Մեղրիում։ Հայաստանից դուրս աճում է Կովկասում, Եվրոպայում, Իրանում, Միջին Ասիայում։ Հանդիպում է թեթևակի աղակալած կավահողերում։

## Կիրառություն
Էկոլոգիական խումբը՝ VIII: Մշակության հավանական շրջանները 23 —25, 27 —28::
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թելուկազգիներ
Մասրենի վահանակիր

**Մասրենի վահանակիր** (), վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Բարձր, տերևաթափ թուփ է 2-3 մ բարձրությամբ։ Տերևիկները մազմզուկապատ են (երբեմն միայն ներքևից, ջղերի երկարությամբ), 5-7 հատ, խոշոր, ձվաձև, փետրաատամնաեզր, հազվադեպ կրկնակի ատամնաեզր, սակավաթիվ գեղձիկներով։ Փշերը միատիպ են, կեռիկաձև ծռված։ Ծաղիկներն ունեն երկար կոթուններ, սպիտակ են կամ սպիտակ վարդագույն։ Հիպանթիումը հարթ է, մերկ կամ թեթևակի գեղձապատ ոտիկով։ Բաժակաթերթիկները դեպի ցած են թեքված, փետրաձև են, երբեմն համարյա քնարաձև, մնում են պտղի վրա։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, նախկին ԽՍՀՄ-ի եվրոպական մասում, Միջին Ասիայում, Արևելյան Եվրոպայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Առաջավոր Ասիայում։ Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի, Շամշադինի, Նոյեմբերյանի շրջաններում, Արարատյան դաշտում,
Վայքում, Ջանգեզուրում, Մեղրիում, Սևանի ավազանում, որտեղ աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում, թփուտներում, անտառների եզրերին, բաց, լուսավոր վայրերում, առուների եզրերին, արոտավայրերում։

## Կիրառություն
Արժեքավոր պատվաստակալ է։ Էկոլոգիական խումբը՝ XI: Մշակության հավանական շրջանները 1-32։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Բրուսոնեթիա թղթյա

**Բրուսոնեթիա թղթյա** (), թթազգիներ ընտանիքի, բրուսոնեթիա ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ ծառեր են՝ 10 —16 մ բարձրությամբ, կամ ուժեղ թփակալած թփեր են' ձվաձև սաղարթով։ ճյուղերը հաստ են, մազմզուկապատ։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը
մոխրականաչավուն է կամ ձիթագույն, ավելի ուշ՝ գորշավուն։ Տերևները ձվաձև են կամ 3 բլթականի, ձգված գագաթով և սրտանման հիմքով, 7—20 սմ երկարությամբ և 5 սմ լայնությամբ, մանր ատամնաեզր, երբեմն՝ կրկնակի սղոցաեզր, մազմզուկապատ, վերևի կողմից կոշտ-խորդուբորդ, ներքևից՝ մազմզուկապատ (երբեմն միայն ջղերի ուղղությամբ), 3 — 10 սմ երկարությամբ տերևակոթունով։ ԱռԷջային ծաղիկների (կատվիկներ) երկարությունը հասնում է 6 —8 սմ-ի, վարսանդային ծաղիկները գլխիկներ) ունեն 2 սմ տրամագիծ։ Պտուղը գունդ է՝ 2—3 սմ տրամագծով։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին:

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Ճապոնիայում և Կորեայում։
Հայաստանում տարածված է միայն ցածրադիր, տաք շրջաններում։ Մինչև 1965 թ. Իջևանի շրջանի Այգեհովիտ գյուղի մոտ գտնվող տնկարանում աճում էր բրուսոնեթիայի 30 տարեկան մեկ ծառ՝ 15 մ բարձրությամբ և 60 սմ բնի տրամագծով։ Բունը ուղիղ էր և սլացիկ, մինչև 5 մ բարձրության վրա ազատ էր ճյուղերից։ Ամեն տարի առատորեն ծաղկում և պտղաբերում էր։ Ցավոք, Աղստաֆա—Իջևան երկաթգծի շինարարության ընթացքում այդ եզակի ծառատեսակը հատվեց։	Ներկայումս բրուսոնեթիայի խոշոր ծառեր են հանդիպում Իջևանում, Բագրատաշենում և Երևանում։ հետաքրքրական է, որ այս բույսը որպես ծառ աճում է ծովի մակերևույթից մինչև 1000 մ բարձրության վրա։ Ավելի բարձր հիպսոմետրական նիշերում վերածվում է թփի, այնուամենայնիվ դարձյալ ծաղկում է և պտղաբերում։

## Կիրառություն
Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, բավականին երաշտադիմացկուն է։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը և բնափայտի ֆլոեմը օգտագործվում է բարձրորակ թուղթ ստանալու
համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թթազգիներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Մասրենի ալրապատ

**Մասրենի ալրապատ** (), վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ 0,1-1 մ բարձրությամբ։ Փշերը ծռված են։ Տերևների թիվը հասնում է 9 —11-ի (երբեմն՝ 7), մանր են, կլորաձվաձև, հակառակ ձվաձև կամ կլորավուն բթածայր, կրկնակի ատամնաեզր, մերկ կամ մազմզուկապատ և գեղձիկավոր։
Ծաղիկները միայնակ են, հազվադեպ 2—3-ական, մանր են, կարճ կոթունավոր, վարդագույն։ Հասուն հիպանթիումը ձվաձև է կամ գնդաձև, կարմիր, պահպանվող բաժակաթերթիկներով։

Արժեքավոր պատվաստակալ է։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Միջերկրածովափերում, Բալկանյան թերակղզում, Փոքր Ասիայում, Իրանում։ Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է Սևանի ավազանում և հյուսիսարևելյան շրջաններում, միջին և վերին լեռնային գոտիներում, ժայռոտ վայրերում։

## Կիրառություններ
Էկոլոգիական խումբը՝ XI: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1 —32:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Մասրենի
Տանձենի Սոսնովսկու

**Տանձենի Սոսնովսկու** (), վարդազգիների ընտանիքի, տանձենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն

Տերևաթափ, փոքր ծառ է՝ 2-3 մ բարձրությամբ, կամ խոշոր թուփ է։ Սաղարթը կլորավուն է։ Բնի տրամագիծը հասնում է 5-10 սմ-ի։ Ճյուղերը և ընձյուղները կարճացած են, փշապատ, կարմրավուն կամ դարչնագույն կեղևով, ծածկված բաց մոխրավուն խավով և մանր ոսպնյակներով։ Տերևները մանր են, շեղանկյունաձև կամ էլիպսաձև, 2 հազվադեպ 3 սմ երկարությամբ, 1-1,5 սմ լայնությամբ, սրածայր կամ տափակ գագաթով, երկու կողմից էլ հավասարաչափ ձգված, սեպաձև հիմքով, մերկ և հարթ, կոշտ, վառ կանաչ, վերևի կողմից փայլուն, ներքևի կողմից՝ անփայլ, տերևի թիթեղի վրա միանգամից աչքի ընկնող, դուրս ցցված միջին ջիղով, մանր սղոցաեզր կամ ամբողջաեզր։

## Տարածվածություն

Տերևակոթունները բարակ են, աղեղնաձև, երկարությամբ գրեթե տերևաթիթեղին հավասար։ Պտուղները մանր են, կանաչ։ Տիպիկ հայկական էնդեմ է, որը Հայաստանի սահմաններից դուրս չի հանդիպում։ Տարածված է Գառնի գետի ափերի գիհուտներում և Վայքում, Վարդենյաց լեռնանցքի մոտ։ Չափազանց յուրահատուկ ծառատեսակ է. մանր, բաց կանաչավուն տերևները ավելի շուտ նշենի են հիշեցնում, քան տանձենի։ Պահպանության և տարածման արժանի ծառատեսակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Էքսոխորդա խոշորածաղիկ

**Էքսոխորդա խոշորածաղիկ** (), վարդազգիների ընտանիքի էքսոխորդա ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Տերևաթափ թոսի է մինչև 3, երբեմն՝ 5 մ բարձրությամբ։ Տերևների ձևը տարբեր է, սկսած էլիպսաձևից մինչև երկարավուն ձվաձև, 3—6 սմ երկարությամբ, սրածայր,
գագաթին կռճիկանման, սուր հավելվածով, հիմքում սեպաձև սեղմված, ամբողջաեզր կամ միջին մասից վերև ատամնաեզր, ներքին կողմից սպիտակավուն։ Տերևակոթունը ունի 8 — 15 մմ երկարություն։ Ծաղիկները սպիտակ են, մինչև4 սմ տրամագծով, 6 — 10-ական հավաքված ողկույզանման ծաղկաբույլերում։ Պսակաթերթիկները համարյա կլորավուն են, շատ կարճ եղնգիկով։ Պտուղը տարբեր ձևեր է ունենում, լայն տանձաձևից մինչև համարյա գնդաձև, 8 — 10 մմ տրամագծով։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են օգոստոսին։

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է արևմտյան Չինաստանում։ Հայաստանում մշակվում է միայն Երևանի բուսաբանական այգում և նրա Վանաձորի բաժանմունքում։ Հեռանկարային է միջին և ստորին գոտիների բնակավայրերի կանաչապատման համար։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Արոսենի հունական

**Արոսենի հունական** (), վարդազգիների ընտանիքի արոսենի ցեղի բույս։
## Նկարագրություն
Փոքր ծառ կամ թուփ է 4-6 մ բարձրությամբ։ Բողբոջները թույլ թաղիքապատ են կամ գրեթե մերկ։ Տերևները կլորավուն են կամ կլորաէլիպսաձև, կլոր հիմքով, կամ ձվաձև էլիպսաձև, սեպաձև հիմքով, 5-10 սմ երկարությամբ, 4-10 սմ լայնությամբ, բութ գագաթով, կաշվեկերպ, բլթակաեզր (բացի հիմքից) և սուր ատամնաեզր։ Նոր բացված ժամանակ վերևից ադվամազապատ, ավելի ուշ՝ մազմզուկները պահպանվում են միայն գլխավոր ջղի ուղղությամբ, ներքևի կողմից ծածկված խիտ, թաղիքասպիտակ աղվամազով։ Տերևակոթունների երկարությունը հասնում է 0,3-1,5 սմ-ի, որոնք, ինչպես և բաժակը, ծածկված են սպիտակ թաղիքանման մազմզուկներով։

Բաժակաթերթիկները եռանկյուն են, ատամնաեզր, պահպանվում են հասունացած պտուղների վրա։ Պսակաթերթիկները կլոր-երկարավուն են, սպիտակ, սռնակը վերևի կողմից ազատ է։ Պտուղները կլորավուն են, կարմիր, հետագայում ստանում են կապույտ գունավորում, պտղամիսը զուրկ է քարաբջիջներից։	
Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբերին։

## Տարածվածություն
Տարածված է Ղրիմում, Կովկասում, Արևմտյան Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում։
Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է Լոռիում, Իջևանի, Շամշադինի, Նոյեմբերյանի շրջաններում, Արագած-Ապարանում, Սևանի ավազանում, Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում (Վեղարդ), Վայքում, Ջանգեզուրում, Մեղրիում, որտեղ աճում է վերին լեռնային և մերձալպյան գոտում, անտառներում, լեռնալանջերին, գիհու և կաղնու նոսրանտառներում, ծովի մակերևույթից 1000-2500 մ բարձրություններում։

## Կիրառություն
Պահանջկոտ չէ աճման պայմանների նկատմամբ։ Լուսասեր է, ցրտադիմացկուն, բավական երաշտադիմացկուն, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր հատկանիշներով։
Էկոլոգիական խումբը՝ XI: Մշակության հավանական շրջանները 1-32։
## Ծանոթագրություններ
Տանձենի սուր սղոցանման

**Տանձենի սուր սղոցանման** (), վարդազգիների ընտանիքի, տանձենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ, փոքր ծառ է կամ թուփ 2-5 մ բարձրությամբ և 10-12 սմ բնի տրամագծով, ցրված սաղարթով և փշապատ, մերկ ճյուղերով։ Երիտասարդ ընձյուղները սարդոստայնանման աղվամազով են ծածկված։ Բողբոջները թաղիքամազմզուկապատ են։ Տերևները նեղ են, հակառակ ձվաձև, միջին մասից դեպի վեր լայնացած, հիմքում աստիճանաբար սեղմվելով միանում են ոչ պարզորոշ արտահայտված թաղիքանման մազմզուկներով ծածկված տերեւակոթունին, որը հասնում է 1,5-2 սմ երկարության, գագաթում սրված կամ բթավուն, խոշոր սղոցաեզր կամ ատամնաեզր, վերևի կողմից մերկ, ներքևի կողմից թեթևակի ոստայնապատ, մոխրավուն և կոշտ։ Պտուղները մանր են, տանձանման, 1,5 սմ տրամագծով։ Որպես հազվագյուտ տեսակ, անհրաժեշտ է պահպանել ու տարածել։ Էկոլոգիական խումբը՝ 8-րդ։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Հայաստանում։ Հանդիպում է Հայաստանի կենտրոնական շրջաններում և Վայքում, միջին լեռնային գոտում, չոր քարքարոտ թեքությունների վրա, լեռնային գետերի կիրճերում։	

## Կիրառություն

Ամենաչորադիմացկուն տանձենիներից մեկն է համարվում, որը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում սելեկցիոն աշխատանքների համար։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել չոր, քարքարոտ, խիստ ցամաքային կլիմա ունեցող շրջանների կանաչապատման ու անտառապատման 
համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տանձենի
Կաղնի ոսկեգույն

**Կաղնի ոսկեգույն**, **կաղնի ոսկեփայլ** (), հաճարազգիների ընտանիքի, կաղնու ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևները երկարակոթունավոր են, ավելի մանր, քան վրացական կաղնունը, երկարավուն-օվալաձև, վերևի կողմից մերկ, ներքևից թեթևակի աղվամազապատ, ոսկեդեղին, կանաչավուն, յուրաքանչյուր կողմից 5-7 (հազվադեպ 8) ձվաձև, բութ, կարճ բլթակներով։ Կաղինները գտնվում են տերևակոթուններից ավելի կարճ պտղակոթունների վրա, մազմզուկապատ են, պտղագավաթից կրկնակի անգամ երկար։

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, հատկապես Արևելյան Կովկասում, Արցախում, Բալիշում։ Անտառ կազմող ծառատեսակ չէ և հանդիպում է հատ ու կենտ ծառերով, վրացական կաղնու անտառներում, ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտին։ Հայաստանում հանդիպում է Շամշադինի շրջանում և Զանգեզուրում, ստորին և միջին լեռնային գոտիների անտառներում, ծովի մակերևույթից մինչև 1400-1500 մ բարձրության վրա։

## Կիրառություն
Չափազանց լուսասեր է, բավականին չորադիմացկուն, հարմարված խիստ չորային, կոնտինենտալ կլիմայի պայմաններին։ ճողային պայմանների նկատմամբ
պահանջկոտ չէ։ Մշակության մեջ հայտնի չէ, սակայն մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում չոր, քարքարոտ լեռնալանջերի կանաչապատման և անտառապատման համար։ Էկոլոգիական խումբը՝ VIII: Մշակության հավանական շրջանները՝ 8-10, 12, 18-20, 23-25, 28, 31-32։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Հաճարածաղկավորներ
Մոխրաթելուկ թուրքմենական

**Մոխրաթելուկ թուրքմենական** (), թելուկազգիների ընտանիքի, մոխրաթելուկ ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Կիսաթուփ է, չռված ճյուղերով, սովորաբար կիսագնդաձև, 40 - 65 սմ բարձրությամբ, հզոր արմատային համակարգով։ Տերևները երկարավուն-ձվաձև են կամ երկարավուն-ռոմթաձև, բութ, ամբողջաեզր կամ անհավասար փոսիկավոր, վերևի կողմից մերկ, կապտավուն, ներքևի կողմից սպիտակ մազմզուկապատ։ Տերևակիցները սերտաճում են դեպի դուրս ցցված ջղերի հետ, հակառակ-ձվաձև են կամ հիմքում լայն սեպաձև։ Ծաղիկները հավաքված են կծիկներում և գտնվում են գագաթնային տերևածոցերում, ինչպես նաև անտերև հասկանման ծաղկաբույլերում։

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում հանդիպում է Արարատյան դաշտի, Սևանի ավազանի, Ջանգեզուրի, Մեղրու չոր, քարքարոտ լանջերում, գետահովիտներում, միջնակներում։ Հանդիպում է նաև Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Միջին Ասիայում (Կարակում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թելուկազգիներ
Օշան գորշ

**Օշան Գորշ** (), թելուկազգիների ընտանիքի, օշան ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Ցածրաաճ մոխրագույն կիսաթուփ է 20—35 սմ բարձրությամբ։ Ցողունները և տերևները ծածկված են կարճ, սեղմված մազմզուկներով։ Ընձյուղները կարճ են, փայտացած, միամյա ճյուղերը փխրուն են։ Տերևները հաստ են, վերևի կողմից հարթ, նստադիր, սպիտակ-մոխրավուն մազմզուկներով ծածկված, բթածայր։ Ծաղկապատը կազմված է թաղանթանման, երկարավուն մազմզուկներով ծածկված տերևիկներից, որոնք հետագայում պտղի վրա առաջացնում են թաղանթանման, սևածիրանագույն անհավասար լայնությամբ թևիկներ, որը ծաղկապատի հետ միասին հասնում է 8 - 10 մմ տրամագծի։ Փոշանոթները գծանման են։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հարավային Կովկասում, Հյուսիսային Իրանում, Արաքսի հովտում, Արարատյան դաշտում (Ջովաշեն, Արևշատ, Վեդի)։ Հանդիպում է քարքարոտ լանջերին, գիպսային հողերում։

## Ծանոթագրություններ
Կաղնի կապտավուն

**Կաղնի կապտավուն** (), հաճարազգիների ընտանիքի կաղնի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Մշտադալար ծառ է՝ մինչև 15 մ բարձրությամբ։ Բողբոջները կլորավուն են, բութ ծայրով, գորշավուն, ծածկված կլորավուն թեփուկներով։ Ընձյուղները մերկ են, մոխրաշագանակագույն։ Տերևակոթունների երկարությունը հասնում է 1-3 սմ-ի։ Տերևները բացվելիս կարմիր են, ծածկված արծաթավուն աղվամազով, հետագայում մերկանում են, վերևի կողմից անփայլ-կանաչավուն են, ներքևից՝ կապտավուն, կարծես ծածկված նուրբ ալրաշերտով, լայն-նշտարաձև, էլիպսաձև կամ երկարավուն-հակաձվաձև, հիմքում՝ սեղմվող, գագաթում՝ երկարավուն սրածայր, միջին մասից վերև՝ խոշոր սղոցաեզր, 6-12 սմ երկարությամբ և 2,5-5,5 սմ լայնությամբ, յուրաքանչյուր կողմից 10 զուգահեռ ջղերով։ Կաղինները ունեն 3 սմ երկարություն, օվալաձև են, սրածայր նստած պտղակոթունների վրա։ Պտղագավաթները խոր-թասանման են, մինչև 1 սմ տրամագծով, ծածկված մետաքսանման աղվամազով։

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Ճապոնիայում, դեպի հյուսիս՝ մինչև հյուսիսային լայնության 38°-ը, Կորեայում, հարավային Չինաստանում։ Ներմուծված է նախկին ԽՍՀՄ մերձարևադարձային շրջանները, հատկապես լավ է աճում Սևծովյան ափերում։ 

Հայաստանի պայմաններում մշակվում է միայն Իջևանի դենդրոպարկում, որտեղ հաճախակի ցրտահարվում է և ներկայումս աճում է թփանման։ Աճում է ստորին լեռնային գոտու համեմատաբար խոնավ աճելավայրերում՝ գետափերին, ալուվիալ հողերում, բացի Իջևանից նաև Նոյեմբերյանի և Կապանի շրջաններում։ Բնականորեն տարածված տեսակ, գրանցված Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Հայաստանի բուսաբանական այգիների ու դենդրոպարկերի տարբեր աշխարհագրական ծագում ունեցող հավաքածուներում, ինչպես նաև կանաչապատման մեջ հանդիպում են կաղնու բազմաթիվ ներմուծված տերևաթափ տեսակներ. կաղնի կարմիր (*Q.rubra L.*), կաղնի շագանակատերև (*Q.castaneifolia C.A.Mey.*), կ.ամառային (*Q.robur L.*) և այլն։ Չնայած իրենց էկոլոգիական բարձր ճկունությանը և գեղազարդությանը, կաղնիները դեռևս լայն կիրառություն չեն գտել կանաչ շինարարության մեջ։

## Կիրառություն
Ճապոնիայում (հատկապես Տոկիոյում) լայնորեն է մշակվում, քանի որ աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր հատկություններով (հատկապես գարնանը, երբ բացվում են կարմիր, արծաթագույն աղվամազով ծածկված գեղեցիկ տերևները)։

## Պատկերասրահ

Quercus glauca4.jpg
Quercus glauca MHNT.BOT.2010.4.2.jpg
Quercus glauca Bra65.png


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հաճարազգիներ
Կատեգորիա:Մշտադալար բույսեր
Կուլոնժ (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)

**Կուլոնժ** (), **Կուավեր ** (), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Սենտի շրջանում։ Մտնում է Պոնս կանտոնի կազմի մեջ։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 17122։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 231 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Կուլոնժ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մասրենի Դամասկոսի

**Մասրենի Դամասկոսի** (), վարդազգիներ ընտանիքի, մասրենիների ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է 0,5 — 1,5 մ (երբեմն ավելի) բարձրությամբ։ Տերևիկները երկու կողմից մազմզուկապատ են, ձվաձև նշտարաձև, հասարակ կամ աղեղնաեզր։ Փշերը
միանման են, ամուր, կեռիկանման ծռված, տափակ, հաճախ' կարմրավուն։ Տերևիկները գեղձաթարթիչաեզր են։ Ծաղիկները սովորաբար հավաքված են վահանիկներում,
վարդագույն են, խոշոր, բուրումնավետ։ Հիպանթիումը երկարավուն է, կարմիր, հազվադեպ է հասունանում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Արևմտյան Անդրկովկասում, Թալիշում, Արևմտյան Եվրոպայում (մշակվում է հատկապես Բուլղարիայում), Միջին Ասիայում, Իրանում, Իրաքում։ Հայաստանում մշակվում է ամենուրեք։ Պսակաթերթիկներից վարդի յուղ են ստանում, որն օգտագործում են օծանելիքի արտադրության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մասրենի
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Մասրենի Կլուկի

**Մասրենի Կլուկի** (), վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ 0,8-1 մ բարձրությամբ, նոսր ճյուղերով։ Փշերը միատիպ են, բազմաթիվ, խոշոր, սեղմված, մանգաղաձև կամ կեռիկավոր։ Տերևները գեղձիկասղոցաեզր են, կլորավուն, աղվամազապատ (հատկապես միջին ջղերի ուղղությամբ)։ Ծաղիկներն ունեն երկար, հարթ կոթուններ։ Բաժակաթերթիկները փետրաձև են, ատամնավոր բաժիններով, դեպի ցած ծռված, պտուղների կազմավորման ժամանակ թափվում են։ Պսակաթերթիկները սպիտակ են կամ վառ վարդագույն, մոտ 2,0 սմ երկարությամբ։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, նախկին ԽՍՀՄ-ի եվրոպական մասում, Ղրիմում, Արևմտյան Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Արևմտյան Հայաստանում։ Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է Ապարան-Հրազդանում, Վայքում, Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում (Գեղարդ), Ջանգեզուրում, Մեղրիում, գլխավորապես միջին լեռնային գոտում, ժայռոտ լանջերի վրա, թփուտներում։

## Կիրառություն
Արժեքավոր է որպես երաշտադիմացկուն պատվաստակալ։ Էկոլոգիական խումբը՝ XI: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1-32:
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մասրենի
Տանձենի Տաոխի

**Տանձենի Տաոխի** (), վարդազգիների ընտանիքի, Տանձենի ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Տերևաթափ, միջին մեծության ծառ է 10 - 12 մ բարձրությամբ։ Երիտասարդ ընձյուղները և բողբոջները ծածկված են խիտ, սպիտակ, թաղիքանման աղվամազով։ Տերևները երկարավուն նշտարաձև են կամ էլիպսաձև, կարճ կոթուններով, 6 - 9 սմ երկարությամբ, 2 - 3 սմ լայնությամբ, սրածայր, անկանոն ատամնաեզր, երկու կողմից էլ (հատկապես Ներքևից) ծածկված խիտ թաղիքանման սպիտակ աղվամազով։ Պտուղը
տանձանման է, մանր, 1,5 սմ տրամագծով, բուլավանման պտղակոթերով։

## Տարածվածություն
Տարածված է Արևմտյան Հայաստանում։ Ենթադրվում է, որ աճում է նաև Հայաստանի հարավային շրջաններում, Զանգեզուրի և Խոսրովի անտառներում։
## Ծանոթագրություններ
Մասայոսի Սոն

**Մասայոսի Սոն** (, ), ճապոնացի գործարար, Սոֆթբանկի հիմնադիր և գործադիր տնօրեն, Սոֆթբանկ Մոբայլի գործադիր տնօրեն, Sprint Corporation-ի ներկայիս նախագահ։ Ըստ Ֆորբս ամսագրի՝ 2015 թվականի հունիսի դրությամբ Ճապոնիայի երկրորդ ամենահարուստ մարդն էր՝ 13.6 մլրդ ԱՄՆ դոլար կարողությամբ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ պատմության մեջ ամենաշատ գումարը բիզնեսում Սոնն է կորցրել (2000 թվականին Դոթքոմների պղպջակի ժամանակ կորցրել է70 մլրդ ԱՄՆ դոլար)։ Ֆորբսի բնութագրմամբ՝ Սոնը նաև մարդասեր է։

2013 թվականին Ֆորբս ամսագիրը Մասայոսի Սոնին ճանաչել է 45-րդ ամենաազդեցիկ մարդն աշխարհում։

## Կենսագրություն
Մասայոսի Սոնն ունի կորեական ծագում, Սոնի ընտանիքը վերցնում է ճապոնական *Յասումոտո* ազգանունը և մանուկ ժամանակվանից սկսում է կրել այն։ Սոնը հետաքրքրվում էր բիզնեսով և հանդիպում է Ճապոնիայի ՄակԴոնալդսի նախագահ Դեն Ֆուջիտայի հետ։ Ընդունելով նրա խորհուրդը՝ սկսում է սովորել անգլերեն և համակարգչային գիտություն։

16 տարեկան հասակում Սոնը տեղափոխվում է Կալիֆորնիա և ավարտում ավագ դպրոցը՝ մնալով ընկերների և ընտանիքի հետ Հարավային Սան Ֆրանսիսկոյում։ Սովորում է Բերկլիի և Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարաններում, որտեղ մասնագիտանում է տնտեսագիտության և համակարգչային գիտության մեջ։ Ամսագրերից մեկում տեսնելով միկրոչիպի պատկեր, Սոնը 19 տարեկանում վստահ էր, որ համակարգչային տեխնոլոգիան դառնալու է հաջորդ կոմերցիոն հեղափոխության կայծը։

Համոզված լինելով, որ միկրոչիպերի հետ կապված ցանկացած բան կարող է մեծ հարստություն բերել, Սոնը որոշեց օրական ամենաքիչը մի ձեռնարկատիրական գաղափար մշակել։ Նա արտոնագրեց թարգմանչական մի գործիք, որը հետո 1 մլն ԱՄՆ դոլարով վաճառեց Sharp Electronics-ին։

Սոնը 1980 թվականին ավարտեց Բերկլիի Կալիֆորնիայի համալսարանը՝ ստանալով տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան։ 1990 թվականին դառնում է Ճապոնիայի քաղաքացի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* .
* 

Կատեգորիա:Ճապոնացի գործարարներ
Մասրենի Սոսնովսկու

**Մասրենի Սոսնովսկու** (), վարդազգիների ընտանիքի մասրենի ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Տերևաթափ, բարձր թուփ է ծուռումուռ ճյուղերով, որոնք ծածկված են մոխրադարչնագույն կեղևով։ Հիպանթիումը պատված է խոզանականման աղվամազով։ Տերևիկները մերկ են, կամ ներքևի կողմից փոքր-ինչ մազմզուկապատ։ Փշերը հարդադեղնավուն են, մանր, ցրված, ուղիղ կամ մի փոքր կեռ, հիմքում լայնացած։ Հասուն հիպանթիումը խոշոր է, սափորանման, կարմիր։

## Տարածվածություն
Հայկական էնդեմ է. հանդիպում է միայն Հայաստանում, Հրազդանի շրջանի Մակարավանքի շրջակայքում, Ապարանում, միջին լեռնային գոտում, կաղնու անտառի եզրերին։ Որպես հազվագյուտ, էնդեմ տեսակ, անհրաժեշտ է պահպանել և տարածել։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Չմենի սևապտուղ

**Չմենի սևապտուղ** (), վարդազգիների ընտանիքի չմենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 2 մ բարձրությամբ, ուղղաձիգ, տարածված սաղարթով։ Ընձյուղները սկզբում թաղիքա-մազմզուկապատ են, հետագայում մերկանում են, ստանում փայլուն կարմրագորշավուն գունավորում։ Տերևները լայն-ձվաձև են, էլիպսաձև կամ երկարավուն-ձվաձև, 2 -4 սմ երկարությամբ, բութ գագաթով, երբեմն փոսիկավոր, կլորավուն, սպիտակ։ Ծաղիկները վարդագույն են, 5 -15-ական հավաքված ծոցային
ողկույզներում կամ վահանաձև հուրաններում։ Պտուղը համարյա գնդաձևն կամ լայն-հակառակ-ձվաձև, 0,7-0,9 սմ տրամագծով, սև (չհասունացած պտուղները գորշակարմրավուն են), 2-3 սերմերով։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։
## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Եվրոպայում, Միջին Ասիայում, Հյուսիսային Չինաստանում։ Հայաստանում հանդիպում է Սևանի ավազանում, Մեղրիում, Դեբեդի հովտում, Վայքում, չոր, քարքարոտ թեքություններում, անտառի եզրերին։ Տերևները պարունակում են 115,8-250, իսկ պտուղները 56 մգ/տոկոս C վիտամին։

Աչքի է ընկնում երաշտադիմացկունությամբ և չորադիմացկունությամբ, հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, լուսասեր է, սակայն լավ է աճում նաև ստվերում։ Բավականին ցրտադիմացկուն է և ջերմադիմացկուն։

## Կիրառություն
Խորհուրդ է տրվում լայնորեն օգտագործել կանաչապատման նպատակներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Շառլևիլ Մեզիեր (շրջան)

**Շառլևիլ Մեզիեր** (), շրջան () Ֆրանսիայի Շամպան - Արդեն երկրամասում։ Շրջանի դեպարտամենտ՝ Արդեններ։ Սուպրեֆեկտուրա՝ Շառլևիլ-Մեզիեր։ Շրջանի բնակչությունը 2006 թվականին կազմել է 165.996 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 91 մարդ/կմ2։ Շրջանի տարածքը՝ 1825 կմ2։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Շարլևիլ Մեզերի շրջան 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի շրջաններ
Ուռենի բարձր

**Ուռենի բարձր** (), ուռազգիների ընտանիքի, ուռենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ խոշոր ծառեր են 15-25 մ բարձրությամբ և 60-120 մ բնի տրամագծով։ Բնի, բազմամյա ճյուղերի կեղևը գորշ է, ծածկված երկայնական ճաքերով։ Գեներատիվ և վեգետատիվ բողբոջները արտաքինից չեն տարբերվում, ձվաձև նշտարաձև են կամ ձվաձև եռանկյուն, մինչև 2,5 մմ լայնությամբ, մեջքի կողմում խիստ փքված։ Տերևները նշտարաձև են, սրածայր, մանրատամնաեզր։ Խեժ չեն արտազատում, տափակ են, հաստավուն։ Տերևակոթունները տերևաթիթեղի հիմքում ունեն 2 գեղձիկներ։ Կատվիկները գտնվում են տերևակալած կոթունների վրա։ Ծաղկակից թեփուկները մեծ մասամբ 1 մմ-ից լայն են, ծաղկման սկզբում թարթիչաեզր։ Արական ծաղկաբույլերում կան 2, իսկ իգականներում 1 նեկտարանոցներ։ Առէջները երկուսն են, դրանց թելիկները ծածկված են խիտ աղվամազով։ Փոշանոթների երկարությունը հասնում է 0,7 —0,9 մմ-ի։
Հասուն տուփիկի երկարությունը կազմում է 5-7 մմ։ Սռնակի երկարությունը սպիի հետ միասին 0,8-1,5 մմ է։ Սպին երկճյուղված է։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, պտուղները (տուփիկները) հասունանում են մայիս-հունիսին։

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, Սիրիայում, Արևմտյան Հայաստանում, Իրանում, Աֆղանստանում, Արևմտյան Չինաստանում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է հյուսիսարևելյան և կենտրոնական շրջաններում, Սևանի ավազանում, Զանգեզուրում, որտեղ աճում է ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտին, գետերի, առուների և ջրավազանների ափերին։ Անհիշելի վաղ ժամանակներից մշակվում է Իսրայելից և Սիրիայից մինչև Կաշգարիա, Քաշմիր և նույնիսկ մինչև Արևմտյան Հանսու։ Մշակվում է նաև Հայաստանում, որպես դեկորատիվ, դիմացկուն ծառ։ Լեռներն է բարձրանում մինչև 2000-2500 մ ծովի մակերևույթից բարձր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուռազգիներ
Մասրենի հարյուրթերթանի

**Մասրենի հարյուրթերթանի** (), վարդազգիների ընտանիքի մասրենի ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ 0,5-1 մ և ավելի բարձրությամբ։ Տերևիկները ներքևի կողմից մերկ են կամ ծածկված գեղձիկներով, մազմզուկապատ առանցքով։ Փշերը խոշոր են, ամուր, բացի այդ, ճյուղերի վրա կան նաև բարակ, մանր, խոզանանման փշիկներ։ Ծաղիկները խոնարհված են, խոշոր, վարդագույն, լիաթերթիկ։ Հիպանթիումը ձվաձև է, ամուլ։

## Տարածվածություն
Բազմանում է վեգետատիվ ճանապարհով և ամենուրեք հանդիպում է միայն մշակության մեջ։

## Կիրառություն
Տերևներն օգտագործվում են վարդաջուր ստանալու և մուրաբա պատրաստելու համար։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտուղներ չի առաջացնում։ Ունի բազմաթիվ պարտիզային ձևեր, որոնք մեկը մյուսից տարբերվում են թփերի բարձրությամբ, ծաղիկների մեծությամբ և այլ հատկանիշներով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Մասրենի Ատրոպատանի

**Մասրենի Ատրոպատանի** (), վարդազգիների ընտանիքի մասրենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Մինչև 1 մ բարձրությամբ տերևաթափ թուփ է։ Երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են կարճ, խիտ աղվամազով։ Փշերը սակավաթիվ են, բարակ, սպիտակադեղնավուն հիմքում թեթևակի լայնացած։ Տերևիկները երկու կողմից էլ խիտ թաղիքամազմզուկապատ են, 5 հատ, մանր, ձվաձև, բթածայր, սղոցաեզր։ Ծաղիկները կարճ են, սպիտակ մազմզուկապատ, փշապատ, ծածկված գեղձիկներով։ Հիպանթիումը հասունացած վիճակում գնդաձև է, հակառակ ձվաձև, ծածկված կարմրավուն փշիկներով, ուղիղ, մանր աղվամազապատ և գեղձապատ բաժակաթերթիկներով։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում (Հարավային Անդրկովկաս)։ Հայաստանում հանդիպում է Մեղրիի շրջանում, միջին լեռնային գոտում, չոր լանջերի վրա։ Մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում որպես չորադիմացկուն պատվաստակալ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Տանձենի Թախտաջյանի

**Տանձենի Թախտաջյանի** (), վարդազգիների ընտանիքի, տանձենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Փոքր, տերևաթափ ծառ է՝ 5-7 մ բարձրությամբ և 10-30 սմ բնի տրամագծով։ Բնի և բազմամյա ճյուղերի կեղևը մոխրագույն է։ Ճյուղերը փշերից զուրկ են, կամ երբեմն՝ փշապատ։ Տերևները ձվաձև են, շեղանկյունաձև կամ էլիպսաձև, 4-5 սմ երկարությամբ, 1-3 սմ լայնությամբ, բութ կամ սուր գագաթով, սեպաձև հիմքով, անհավասար սղոցաեզր, մանր աղեղնաեզր կամ գրեթե ամբողջաեզր, ներքևի կողմից տերևի եզրերը հիմնականում ջղերի ուղղությամբ, ծածկված են մոխրաթաղիքանման աղվամազով։ Տերևը միանգամից միանում է կոթունին, որը տերևաթիթեղից զգալիորեն կարճ է, նույնպես ծածկված մոխրաթաղիքանման աղվամազով։ Պտուղները բավականին խոշոր են և, հատկապես, հաստացած պտղի տակ, որից բուլավայի տեսք ունեն, երկարությամբ պտղին հավասար կամ Նրանից մի փոքր երկար։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս, պտղաբերում է օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Չորադիմացկուն և լուսասեր ծառատեսակ է։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Բավականին ցրտադիմացկուն է. առանց վնասվելու կարող է դիմանալ մինչև —32&nbsp;°C սառնամանիքներին։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հայաստանում՝ Արարատի շրջանում (Խոսրովի անտառ, Միլլի գետի հովիտ, Ալիմարդան)։ Մեր հանրապետության սահմաններից դուրս հանդիպում է միայն կենտրոնական և Հարավային Կովկասում, միջին լեռնային գոտում, լուսավոր անտառների դերիվատներում, չոր լանջերի վրա։

## Կիրառություն
Մասնագետները գտնում են, որ այս ծառատեսակը մեր հեռավոր նախնիներն օգտագործել են որպես արժեքավոր պտղատու բույս։ Հետագայում կորցրել է իր նշանակությունը, երբ հանդես են եկել կուլտուրական տանձենու արժեքավոր սորտերը։ Էկոլոգիական խումբը XI: Մշակության հավանական շրջանները 1-32։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Եղևնի արևելյան

**Եղևնի արևելյան** (), սոճազգիների ընտանիքի, եղևնի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Մշտադալար, խոշոր ծառեր են՝ 35-45 մ բարձրությամբ և մինչև 2,0 մ բնի տրամագծով։ Ավելի դանդաղ է աճում, քան սովորական եղևնին։ Փշատերևները կարճ են,
4-10 մմ երկարությամբ, կոպիտ, մուգ կանաչ, փայլուն, չորսանկյունանի։ Կոները իլիկագլանաձև են, 5-10 սմ երկարությամբ և մինչև 2,0 սմ հաստությամբ, բաց
գորշավուն։ Ապրում է մինչև 400 տարի։ Հայրենիքը Հարավային Կովկասի արևմտյան շրջաններն են։ Տարածման արեալը համընկնում է կովկասյան եղևինի արեալին, հասնելով ծովի մակերևույթից մինչև 1350-2100 մ բարձրության։Պահանջկոտ չէ աճման պայմանների նկատմամբ, սակայն բավականին խոնավասեր
է։ Հատկապես զգայուն է օդի հարաբերական խոնավության պակասության նկատմամբ։ Այս հանգամանքի շնորհիվ Արարատյան դաշտում աճը խիստ ճնշված է և, բացի այդ, խիստ վնասվում է խերմեսից։ Ցուրտ ձմռան դեպքում փշատերևները վնասվածքներ են ստանում։ Աճը խիստ դանդաղ է, 15-16 տարեկանում հազիվ հասնում է 1,0-1,2 մ բարձրության։ Ընթացիկ աճը հազիվ կազմում է 15,0 սմ։

## Տարածվածություն
Ցրտադիմացկուն է, պահանջում է ոռոգում։ Պիտանի չէ Արարատյան դաշտի և ցամաքային կլիմա ունեցող այլ շրջանների կանաչապատման համար։ Սահմանափակ քանակությամբ կարելի է օգտագործել ճայկական ՍՍՃ-ի անտառային գոտու բնակավայրերի կանաչապատման համար։

## Կիրառություն
Չափազանց դեկորատիվ և շատ գեղեցիկ ծառատեսակ է։ Կարելի է օգտագործել որպես սոլիտեր և խմբերով։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եղևնի
Սամվել Փիլոյան

**Սամվել Ալբերտի Փիլոյան** (), հայ դերասան։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2014 թ.)։

## Կենսագրություն
Սամվել Փիլոյանը ծնվել է 1963 թվականին, Կիրովականում։ Սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի թատրոնի և կինոյի ֆակուլտետում։ 1984-1996 թվականներին եղել է Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի դերասան, որտեղ կերտել է ավելի քան 30 դեր։ Աշխատել է Մոսկվայում։ 1997 թվականից Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի դերասան է։ Խաղացել է ավելի քան 60 գլխավոր և հիմնական դերեր։ Հյուրախաղերով մասնակցել է մի շարք միջազգային փառատոների Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Ռիգայում, Վիլնյուսում, Լիսաբոնում, Ստրասբուրգում, Փարիզում, ԱՄՆ-ում և այլուր։

## Ներկայացումներ
* Թոմաս Մաուբռ՝ Վիլյամ Շեքսպիրի «Ռիչարդ Երկրորդ»
* Իշխան Զվյոզդիչ՝ Միխայիլ Լերմոնտովի «Դիմակահանդես»
* Բուրանու՝ Անտոն Չեխովի «Երեք քույր»
* Տրոֆիմով՝ Անտոն Չեխովի «Բալենու այգի»
* Նեզմանով՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»
* Բերկուտով Վասիլի Իվանովիչ՝ «Գայլեր և ոչխարներ»
* Ռոննի՝ Ռ. Կուենի «Գիշերային խրախճանք»
* Խաչատուր՝ Ալվարդ Պետրոսյանի «Ես մի ծառ եմ ծիրանի»
* Տիգրան՝ Կ. Խոդիկյանի «Կինը անձրևից հետո»
* Ճերմակավոր՝ Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ»
* Լեռնցի հովիվ-սասունցի՝ Ռոլանդ Շառոյանի «Մեր բաժին ուրախություն»
* Հեղինակ՝ Պերճ Զեյթունցյանի «Ոտքի, դատարանն է գալիս»
* Գնել՝ Պերճ Զեյթունցյանի «Արշակ թագավոր»
* Արտաշես Օթարյան՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* Ռիչարդ՝ Է. Օլբիի «Սեր, փող, սատանա»
* Միթչ՝ Թ. Ուլիամսի «Տրամվայ ցանկություն»
* Ոստիկան՝ Ֆ.Դյուրենմաթի «Ծեր տիկնոջ այցը»

## Ֆիլմեր
* «Արարատ», հայ-գերմանական
* «Անցնող երազներ», հայ-ֆրանսիական
* «Ադամանդ որոնողները», «Մոսֆիլմ»
* «Աղետ», «Հայֆիլմ»
* «Ռագուիլ», 2013 թ.
* «Մեռյալ հովիտ», 2014 թ. (էպիզոդ)
* Բարի լույս (ֆիլմ, 2016 թ.)

## Հեռուստասերիալներ
* Որոգայթ
* «Եզրագծից այն կողմ»
* «Բախտաբեր» (փաստաբան)
* «Խաչվող հետքեր»
* «Հին արքաներ»
*«Քավարան»

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ (2003 թ.)
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2014 թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սամվել Փիլոյանի մասին zarkfoundation.com կայքում
* Սամվել Փիլոյանի մասին kino-teatr.ru կայքում

Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կոմո (գավառ)

**Կոմո** (; )՝ գավառ Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզից հյուսիս և սահմանակից է Տիչինո և Գրաուբյունդե շվեյցարիական կանտոններին հյուսիսից, իտալական Սոնդրիո և Լեքո գավառներին արևելքից, Միլան գավառին հարավից, Վարեզե գավառին արևմուտքից։

Կոմո քաղաքը այն մայրաքաղաքն է, որն ունի տարբեր մեծ քաղաքներ՝ ավելի քան 10,000 բնակչությամբ՝ Կանտու, Էրբա, Մարիանո Կոմենսե, և Օլջատե Կոմասկո։ Կամպիոնե դ’Իտալիա նույնպես գավառ է և անկլավ է շվեյցարական Տիչինո կանտոնին։

2011 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ հիմնական կանտոնների բնակչությունը.

Բերգամական Ալպերը և մի քանի բարձունքները ծածկում են գավառի հողատարածությունը։ Նաև շատ կարևոր ջրային մարմին է հանդիսանում Կոմո լիճը։ Կոմոն նաև հայտնի է, քանի որ այն Ալեսանդրո Վոլտայի քաղաքն է, ով էլեկտրական մարտկոցներ գյուտի հեղինակն է (1800 թ.)։

## Արտաքին հղումներ
* Sito Ufficiale della Provincia di Como
* Il sito degli stemmi dei Comuni della provincia di Como

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Քրիս Կոլորադո

**Քրիս Կոլորադո** (), 26 էպիզոդից կազմված ֆրանսիական հեռուստատեսային անիմացիոն սերիալ, ստեղծել են Թիբո Շատելը, Ֆրանկ Բեղթղանը և Ժակլին Մոնսեյնեն, երաժշտության հեղինակը Ֆաբրիկ Աբուլկյեղն է։ Այն առաջին անգամ Ֆրանսիայում հեռարձակվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 18-ին *Canal+* հեռուստաալիքով, ավելի ուշ՝ *FR3*-ով, հաճախակի ցուցադրվել է *Mangas* ալիքով։

Յուրաքանչյուր էպիզոդի տևողությունը մոտ 26 րոպե է։ DVD տարբերակները գրեթե անհնար է գտնել, քանի որ շատ սակավաթիվ են թողարկվել։ Մեկ DVD-ը ներառում է Ֆրանսիայում հեռարձակված առաջին չորս էպիզոդները։

## Համաշխարհային ցուցադրություն
2001 թվականին Միացյալ Թագավորությունում մուլտսերիալը հեռարձակվեց *Toonami* ալիքով։ Այն ցուցադրվել է նաև *ABC iView* հեռուստաալիքով Ավստրալիայում, *Club RTL*-ով՝ Բելգիայում, *VRAK.TV*-ով՝ Քվեբեկում, *ProSieben* և *Kabel 1*-ով՝ Գերմանիայում, *Cartoon Network*-ով՝ Լեհաստանում, Հունգարիայում և Ռումինիայում, *A1 TV*-ով՝ Մակեդոնիայում, *Happy TV*-ով Սերբիայում և Հ1-ով՝ Հայաստանում։

## Հիմնական կերպարներ
### Քրիս Կոլորադո
Գլխավոր հերոսն է, Աշխարհի Դաշնության լավագույն զինվորներից և փորձառու օդաչուներից մեկն է։ Նա նաև մարտարվեստի վարպետ է և ունի օրենսդրության ու գիտության դոկտորի կոչում։ Բարձրակարգ զինվորների գաղտնի խմբից հետո հարկադրված է լինում թողնել բանակը, որոնք վախենում են, որ Քրիսը կարող է անցնել Թանատոսի կողմը և երևան հանել Աշխարհի Դաշնության վերաբերյալ գաղտնի տեղեկատվությունը, որն ուներ նրա հայրը։ Նա ապրում է պապի՝ Սամուել Կոլորադոյի տանը, որը տեղակայված էր Մեծ կանյոնի հատակին։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիական մուլտսերիալներ
Կատեգորիա:Արկածային հեռուստասերիալներ
Կաստոր և Պոլուքս

**«Կաստոր և Պոլուքս»** (), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի օպերա («քնարերգական ողբերգություն» ( կամ )) հինգ գործողությամբ։ Ֆրանսերեն լիբրետտոն՝ Պիեր Ժոզեֆ (Ժենտիլ) Բերնարի ( կամ )։ Առաջին անգամ ներկայացվել է 1737 թ. հոկտեմբերի 24-ին Փարիզի Երաժշտության թագավորական ակադեմիայի թատրոնում ()։

1754 թ. բեմադրվել է օպերայի վերամշակված տարբերակը։

Օպերայի սյուժեն հիմնված է հունական առասպելի վրա։

«Կաստոր և Պոլուքս» օպերան համարվում է Ռամոյի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը և ներկայումս բեմադրվում և ձայնագրվում է։

Կատեգորիա:Ռամոյի օպերաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն օպերաներ
Փռշնի կովկասյան

**Փռշնի** (), թեղազգիներ ընտանիքին պատկանող փռշնի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Ծառ է՝ մինչև 4-8 մ, երբեմն 12 մ բարձրությամբ և 40-50 սմ բնի տրամագծով։ Սաղարթը գմբեթաձև է, նոսր։ Կեղևը հարթ է, մոխրավուն, պատված մակերեսային ճաքերով։ Ընձյուղները կարմրագորշավուն են կամ գորշավուն, սկզբում աղվամազածածկ, հետագայում՝ մերկ։ Տերևները վերևի կողմից մոխրականաչավուն են, ներքևից՝ կապտականաչավուն, ձվաձև-ռոմբաձև, ձվաձև կամ էլիպսանշտարաձև, կաշվեկերպ, 3-8 (13) սմ երկարությամբ և 1,5-9,0 սմ լայնությամբ, անհավասարակողմ, սրածայր, եզրերը՝ ատամնավոր։ Ծաղկում է տերևները բացվելու հետ միաժամանակ։ Պտուղները կլորավուն են, կարմրադեղնավուն կամ մուգ գորշավուն, ծածկված կապտավուն խավով։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Հայաստանում, Իրանում, Միջին Ասիայում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է Իջևանի, Շամշադինի, Նոյեմբերյանի, Թումանյանի շրջաններում, Սևանի ավազանում, Զանգեզուրում, Մեղրիի շրջանում։ Աճում է չոր, քարքարոտ թեքությունների վրա, ծովի մակերևույթից մինչև 1000 մ բարձրություններում։ Արտակարգ չորադիմացկուն բույս է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, ջերմասեր և լուսասեր է։ Երբեմն աճում է ուղղակի ժայռերի մեջ, քարերի ճեղքերում՝ բնով ու արմատներով ձուլվելով դրանց։ Դանդաղ է աճում։ Ապրում է մինչև 500 տարի։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակով օգտագործում են տերևներն ու բնի կեղևը, հասուն պտուղները, սերմերը։ Կեղևը պարունակում է մոտ 4% դաբաղանյութեր։ Քաղցր պտուղները թարմ ու չորացած վիճակում օգտագործում են սննդի մեջ։ Մանրացրած պտուղներից պատրաստում են շիլա և բլիթներ։ Օգտագործում են այգիների և պուրակների կանաչապատման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Թեղազգիներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Մասրենի Սվանեթի

**Մասրենի Սվանեթի** (), վարդազգիների ընտանիքի մասրենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ խոշոր թուփ է՝ 1,5-2,0 մ բարձրությամբ։ Ճյուղերը ծածկված են ուղիղ կամ թեթևակի ծռված փշերով։ Տերևիկները 9 հատ են, սովորաբար կրկնակի ատամնաեզր, գեղձապատ կամ մերկ։ Տերևակիցները լայնացած են, մանգաղանման ականջիկներով։ Ծաղիկները խոշոր են, սպիտակ կամ վարդագույն, երկար, խոզանապատ ծաղկակիրներով, հազվադեպ գրեթե մերկ։ Բաժակաթերթիկները ծաղկումից հետո դեպի առաջ են ձգվում։ Հիպանթիումը գեղձախոզանապատ է։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում և Փոքր Ասիայում։ Հայաստանում հանդիպում է Լոռիում և հյուսիսային շրջաններում, միջին լեռնային գոտում, անտառների եզրերին, թփուտներում, ծովի մակերևույթից 1500—2000 մ բարձրություններում։

## Կիրառություն
Մեծ արժեք է ներկայացնում որպես ցրտադիմացկուն պատվաստակալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Վերլուծիր այն

«**Վերլուծիր այն**» (), ամերիկյան կատակերգություն, «Վերլուծիր սա» ֆիլմի սիկվել։

## Սյուժե
Փոլ Վիթիի կնքահորը ազատում են բանտախցից։ Նա փորձում է ետ վերադառնալ կյանք և գնում է աշխատելու հեռուստատեսությունում՝ որպես մաֆիայի մասին սերիալի կոնսուլտանտ։ Նա կրկին Բեն Սոբելի կարիքն ունի։

## Դերերում
* Ռոբերտ Դե Նիրո - Փոլ Վիթի
* Բիլի Կրիստալ - բժիշկ Բեն Սոբել
* *Լիզա Կուդրոու* - Լաուռա Սոբել
* *Ջո Վիտերելի* - Ստուդեն
* *Քեթի Մորիարտի* - Պեթի Լոպրեստի
* *Ջոյ Դիաս* - Դաքս
* *Ջինա Լին* - պարուհի
* *Էնթոնի ԼաՊալյա* - Էնթոնի Բելլա
* *Ջեյմս Բիբերի* - լրտես Միլեր
* *Ջո Դ՛Օնոֆրիո* - մարդասպան Ռագացի
* *Ֆրենկ Ջիո* - Լու Ռագացի
* *Ռայմոնդ Ֆրանցա* - Լու Էդդի Դեվոլ
* *Քրիս Տարդիո* - Բոբի
* *Ուիլյամ Դեմեո* - Ալ Պաչինո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վերլուծիր այն - Սինեմանիա
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հարոլդ Ռեմիսի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կենսածառ հսկայական

**Կենսածառ հսկայական** (), նոճազգիների ընտանիքի, կենսածառ ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Խոշոր, մշտադալար ծառեր են՝ 45-ից 75 մ բարձրությամբ, 120-240 սմ բնի տրամագծով, ամուր, բրգաձև կամ կոնաձև սաղարթով, հորիզոնական ճյուղերով և մի փոքր ցած խոնարհված ընձյուղներով։ Տերևները ընձյուղների վերին մասում կանաչ են, փայլուն, իսկ ներքևի կողմում՝ սպիտակավուն շերտիկներով։ Կողմնային տերևները նավականման Են։ Ընդհանրապես տերևները դասավորված են խաչաձև, շփելիս յուրահատուկ հոտ են արձակում։ Կոները երկարավուն-օվալաձև են, 10-12 մմ երկարությամբ, որոնք կազմված են 4-6 զույգ թեփուկներից։ Հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբերին։ Ապրում են 500-800 տարի։

## Տարածվածություն
Վայրի վիճակում հանդիպում է Հյուսիսային Ամերիկայում, որտեղ տարածված է խաղաղօվկիանոսյան ափերին, Կալիֆոռնիայից մինչև Ալյասկա և Օրեգոնից մինչև Մոնտանա։ Բարձրանում է լեռները մինչև 2000 մ։ Հանդիպում է հիմնականում հարթավայրերում, ճահճացած հողերում, գետերի ափերին։
Հողի նկատմամբ քչապահանջ է, սակայն համեմատաբար լավ է աճում սննդանյութերով հարուստ, փուխր հողերում։ Ստվերատար է, հողմադիմացկուն, երաշտը սովորաբար վատ է ազդում այս ծառերի վրա։
Էկոլոգիական խումբը' Xllp:

## Կիրառություն
Հեշտությամբ է բազմանում սերմերով։ Երիտասարդ տարիքում վերատնկելու դեպքում ավելի լավ է աճում։ Մեծ հասակում տնկվելը ավելի վատ է անդրադառնում հսկայական կենսածառերի վրա, քան դրանց մյուս տեսակների։ Կտրոններով վատ է բազմանում։ Մշակության համար հեռանկարային
շրջանները 1-32։
:
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նոճազգիներ
Կեչի ելունդավոր

**Կեչի ելունդավոր** (), կեչազգիների ընտանիքի կեչի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Կեչի ելունդավորը մինչև 20 մ բարձրությամբ և 20-ից 30 սմ բնի տրամագծով ծառ է։ Սաղարթը անկանոն-ձվաձև է, թափանցիկ, դեպի ցած հակված ճյուղերով։ Բունը և բազմամյա ճյուղերը ծածկված են սպիտակ, բարակ շերտերով անջատվող կեղևով։ Ծեր ծառերի բնի հիմքում կեղևը խիստ ճաքճքված է, ամուր, սևավուն։ Տարեկան ընձյուղները կարմրագորշավուն են, երիտասարդները մերկ, ծածկված ելունդանման խեժագեղձերով։ Տերևները ձվաձև-շեղանկյունաձև են կամ եռանկյուն ձվաձև, 3,5-ից 7 սմ երկարությամբ և 2,5-ից 5,5 սմ լայնությամբ, հիմքում լայն-սեպաձև, գագաթը սրածայր, կրկնակի սուրարմատաեզր, երկու կողմերից հարթ, նոր բացված ժամանակ կպչուն։ Կոթունը մերկ է, 2-ից 3 սմ երկարությամբ։ Պտղաբերող կատվիկները գլանաձև են, 2,5-ից 3 սմ երկարությամբ և մոտ 1 սմ տրամագծով։ Թեփուկները կանաչավուն են, 5 մմ երկարությամբ ու լայնությամբ։ Ընկուզիկը երկարավուն-էլիպսաձև է, թևիկները 2-ից 3 անգամ ավելի լայն են ընկուզիկից։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Եվրոպայում, Արևելյան Եվրոպայում, Միջերկրական ծովի ափերին, Արևմտյան Սիբիրում։ 

### Հայաստան
Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հանդիպում է հյուսիսարևելյան և հյուսիսային շրջաններում, Ապարանի, Հրազդանի, Գեղարդի, Վայքի, Մեղրիի և այլ տարածքներում, որտեղ աճում է անտառների վերին եզրերում, ծովի մակերևույթից մինչև 2400 մ բարձրության վրա, հաճախ՝ քարքարոտ վայրերում՝ ամենուրեք առաջացնելով կեչուտներ։

## Կիրառություն
Ելունդավոր կեչին ունի բազմաթիվ պարտիզային ձևեր, որոնք լայնորեն ենմշակվում կանաչապատման բնագավառում։ Դրանք տարբերվում են սաղարթի և
տերևների ձևերով, սաղարթի գույնով։ Ամենատարածված կեչիներից մեկն է, որը առաջացնում է մաքուր և խառը տնկարկներ։ Լավ է վերականգնվում ինքնացանով և մացառներով։ Սերմերը հեշտությամբ են տարածվում քամու միջոցով։ Չափազանց լուսասեր ծառատեսակ է։ Արագ է աճում։ Մեծ տարիքում վերատնկումը վատ է տանում։ Բնափայտը օգտագործվում է կահույք, ֆաներա պատրաստելու համար։ Լավ փայտածուխ է տալիս։ Օգտագործվում է նաև որպես վառելիք։ Վերնակեղևը օգտագործում են ամանեղեն, տուփեր, պատրաստելու, տները ծածկելու համար։ Դրանից խեժ են ստանում։
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ծառագիտություն, Ժ. Հ. Վարդանյան

Կատեգորիա:Կեչազգիներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Պրիզմայակերպ

**Պրիզմայակերպ**, բազմանիստ, որի երկու նիստերը (պրիզմայակերպի հիմքերը) գտնվում են զուգահեռ հարթությունների վրա, իսկ մնացածը հանդիսանում են եռանկյուններ կամ սեղաններ, ընդ որում եռանկյան մի կողմում, իսկ սեղանները համարվում են պրիզմայակերպի հիմքերը։

## Օրինակներ
* Անտիպրիզմա
* Պրիզմա
* Հատած կոն
## Հաշվարկ
* պրիզմայակերպի ծավալը հաշվվում է **Սիմպսոնի բանաձևով**, որը հավասար է \frac h6(S+S'+4S*)</math><br />որտեղ <math>h</math> ―հիմքերի միջև բարձրությունն է, <math>S</math> և <math>S'</math> ― դրանց [[մակերես]]ները, <math>S* ― այն հատույթի մակերեսն է, որը հավասարահեռ է երկու հիմքերից։

Կատեգորիա:Երկրաչափություն
Կատեգորիա:Բազմանիստեր
Մասրենի Սյունիքի

**Մասրենի Սյունիքի** (), վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։ 
## Նկարագրություն
Տերևաթափ, ցածրաաճ թուփ է՝ 0,5—0,7 մետր բարձրությամբ։ Ունի կարմրավուն կեղևներ։ Փշերը կեռ են, հիմքում լայնացած, փշիկների հետ խառը։ Տերևիկները մանր են, 7, հազվադեպ 5 հատ, 1,2 —1,8 (2,0) սմ երկարությամբ, էլիպսաձևից մինչև հակառակ ձվաձև, երկու կողմից էլ գեղձիկապատ։ Ծաղիկները մանր են և սպիտակ։ Հիպանթիումը հասունացած վիճակում կարմիր է, պահպանված բաժակաթերթիկներով։
## Տարածվածություն
Հայկական էնդեմ է, տարածված է միայն մեր հանրապետությունում։ Հանդիպում է Զանգեզուրում, թեք լանջերի վրա, միջին լեռնային գոտում։
## Կիրառություն
Անհրաժեշտ է պահպանել և տարածել։ Էկոլոգիական խումբը՝ VI: Մշակության հավանական շրջանները 7, 9 —10,12 —13, 
18-20, 22-25, 28, 30-32:
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մասրենի
Սզնի Շովիցի

**Սզնի Շովիցի** (), վարդազգիների ընտանիքի, սզնի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ, փոքր ծառ է 2-5 սմ բարձրությամբ, երբեմն աճում է թփանման։ Մոտ է Սզնի արևելյանին, որից տարբերվում է միայն տերևների ձևով և սռնակների թվով։ Ճյուղերը ամուր են, գորշավուն։ Երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են խիտ թաղիքասպիտակ մազմզուկներով։ Կարճացած ընձյուղների զգալի մասը վերածվել է տերևակալած փշերի։ Տերևները հակառակ ձվաձև են, սեպանման կամ հակառակ ձվաձև է, շեղանկյուն, խոր կտրատված 5 բաժինների (երկարացած ընձյուղների վրա 5-9 բաժինների), լայն բլթակներով, 3-4,5 սմ երկարությամբ, ամուր, կապտավուն, ծածկված տերևների մակերեսին սեղմված մազմզուկներով։ Ծաղկաբույլերը կազմված են 10-12 ծաղիկներից, խիտ թաղիքամազմզուկապատ են։ Սռնակների թիվը հասնում է 3-4-ի։ Պտուղները կարմիր են, 1,2-1,5 սմ տրամագծով, 3-4 (հազվադեպ 2) եռակող սերմերով։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբերին։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում (արևելյան Հարավային Կովկաս՝ Արցախ), Արևմտյան Հայաստանում։ Հայաստանի պայմաններում հանդիպում է Զանգեզուրում, միջին լեռնային գոտում, արիդային նոսրանտառներում, չոր լանջերում։

## Կիրառություն
Բարձր դեկորատիվ տեսակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Մասրենի Բուասսեյի

**Մասրենի Բուասսեյի ** (), վարդազգիների ընտանիքի մասրենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Բավականին բարձր, տերևաթափ թուփ է, 1,5-2 մ բարձրությամբ, այս ու այն կողմ տարածված մերկ, շագանակագույն ճյուղերով։ Փշերը թեթևակի ծռված են, բարակ, մանր, հորիզոնական թեքված, հիմքում սեղմված, բավականին առատ։ Տերևիկները 5-7 հատ են, հաստավուն, վերևի կողմից մահուդանման աղվամազապատ, ներքևից թավշաաղվամազապատ, գեղձիկներից զուրկ, լայն ձվաձև, էլիպսաձև, կարճ սրածայր, հասարակ, երբեմն կրկնակի ատամնաեզր։ Ծաղիկները միայնակ են, կարճ, մերկ կամ գեղձիկապատ ծաղկակոթուններով։ Հիպանթիումը մերկ է և հարթ։ Բաժակաթերթիկները ամբողջական են կամ թեթևակի փետրաձև։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Թուրքիայում, Փոքր Ասիայում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է Իջևանի, Նոյեմբերյանի, Շամշադինի շրջաններում, Սևանի ավազանում, Գառնի-Գեղարդում, ստորինից մինչև միջին լեռնային գոտում, թփուտներում, անտառների եզրերին։

## Կիրառություն
Արժեքավոր և դիմացկուն պատվաստակալ է համարվում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Մասրենի Ղազարյանի

**Մասրենի Ղազարյանի** (), վարդազգիների ընտանիքի մասրենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է, մինչև 1 մ բարձրությամբ։ Տերևները և տերևակիցները խիտ մազմզուկապատ են։ Տերևիկները 5-7 հատ են, էլիպսաձև, կլոր հիմքով, ատամնաեզր։ ճյուղերը ծածկված են բարակ, միանման, համարյա ուղիղ փշերով։ Ծաղիկները միայնակ են։ Պսակը սպիտակ է։ Հասուն հիպանթիումը գնդաձև է, սևավուն։ Բաժակը մնում է պտղի վրա։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում (Գառնի, Գեղարդ), որտեղ աճում է չոր, քարքարոտ լանջերում։

## Կիրառություն
Օգտագործվում է որպես չորադիմացկուն և ցրտադիմացկուն պատվաստակալ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Ուռենի դեղնաճյուղ

**Ուռենի դեղնաճյուղ** (), ուռազգիների ընտանիքի, ուռենի ցեղի բույս։

## Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է 3-4 մ բարձրությամբ։ Կեղևը սպիտակ-մոխրավուն է, ծիրանագույն երանգով, երբեմն կապտավուն խավով, ներսից կիտրոնագույն։ Երիտասարդ ընձյուղները մերկ են։ Բողբոջները գորշակարմրավուն են, մերկ։ Տերևակիցները գծանշտարաձև են, վաղ թափվող (երբեմն լրիվ բացակայում են)։ Տերևները, որոնք հաճախ հակադիր դասավորություն ունեն, բարակ են, հակառակձվաձև, 3-13 սմ երկարությամբ և 0,8-1,5 սմ լայնությամբ, 0,3-0,6 սմ երկարության կոթուններով։ Ամենամեծ լայնությունը ունի կենտրոնից վերև, երկու կողմից էլ կապտականաչավուն է կամ կապտավուն, հասունները լրիվ մերկ են, ամբողջաեզր կամ գագաթնային մասում սուրսղոցաեզր։ Կատվիկները բացվում են տերևներից առաջ կամ
միաժամանակ, կողմնային են, նստադիր, հիմքում մի քանի տերևիկներով, մոտ 3 սմ երկարությամբ։ Ծաղկակից թեփուկները ծածկված են մետաքսանման մազմզուկներով։ Առէջները երկուսն են, մազմզուկապատ, ծիրանագույն փոշանոթներով։ Սերմնարանը նստադիր է, պատված մետաքսանման մազմզուկներով։ Սռնակ չունի։

## Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, Ղրիմում, Միջին Ասիայում, Արևմտյան Սիբիրում, Արևմտյան Եվրոպայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Մոնղոլիայում։ Հայաստանի պայմաններում տարածված է Կալինինոյի, Ստեփանավանի, Գուգարքի, Իջևանի, Նոյեմբերյանի, Շամշադինի, Թումանյանի շրջաններում, Սևանի ավազանում, Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում, որտեղ հանդիպում է ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտում, ծովի մակերևույթից մինչև 2000 մ բարձրության վրա, գետերի և առուների ափերին։ Ավելի բարձր նիշերի վրա տուժում է սառնամանիքներից։ Գերադասում է թեթև ավազային հողերը, լուսասեր է, խոնավասեր։

## Կիրառություն
Ճյուղերն օգտագործվում են զամբյուղագործության բնագավառում, ինչպես նաև խաղողի վազը կապելու համար։ Պարունակում է 0,6-5,2% սալիցին։
Աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր հատկանիշներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուռազգիներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Աջլունի մարզ

**Աջլունի մարզ** (), վարչական մարզ Հորդանանի թագավորության հյուսիս-արևմուտքում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Աջլուն քաղաքը։

Տարածքը կազմում է 420 կմ²։ Աջլունի մարզը զբաղեցնում է ամբողջ Հորդանանի տարածքի 0,47 %-ը։ Համարվում է Հորդանանի 11-րդ մարզը՝ ըստ տարածքի մեծության։

Ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների, մարզի բնակչությունը կազմում է 143 700 մարդ։ Հորդանանի 9-րդ ամենաբնակեցված մարզն է։

Բնակչության խտությունը՝ 420 կմ²։

## Վարչական բաժանում
Աջլունի մարզը վարչականորեն բաժանված է երկու շրջանների միջև.
* Աջլունի շրջան ()
* Քուֆրանջա ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հորդանանի մարզեր