Ընտրությունները Սերբիայում

**Սերբիայում ընտրությունները** պարտադիր են սահմանադրությամբ և օրենսդրությամբ: Հանրապետության նախագահը, ազգային ժողովը, մարզային (Վոյվոդինա) և տեղական (մունիցիպալիտետներ և քաղաքներ) ժողովները բոլորն էլ ընտրովի պաշտոններ են: 1990 թվականից ի վեր անցկացվել են տասներկու նախագահական, տասնչորս խորհրդարանական և տասը մարզային ընտրություններ:

## Ընտրական ընթացակարգեր
Սերբիայի 18 տարեկանից բարձր ցանկացած քաղաքացի կարող է թեկնածու լինել նախագահական, խորհրդարանական, մարզային կամ տեղական ընտրություններում, եթե նախապես ստացել է սերբ ընտրողների բավարար թվով հավանություն։ Ընտրություններից առնվազն հինգ օր առաջ քաղաքացիները տեղեկացվում են ընտրությունների մասին, ստանում են տեղեկատվություն ընտրության օրվա և ժամի, ինչպես նաև այն ընտրատեղամասի հասցեի մասին, որտեղ նրանք կարող են քվեարկել։ Քվեարկությունը տեղի է ունենում Սերբիայի և արտերկրի ընտրատեղամասերում, որոնք վերահսկվում են ընտրական հանձնաժողովի և յուրաքանչյուր ընտրատեղամասում գտնվող դիտորդների կողմից։ Ընտրությունների օրը գրանցված ընտրողները կարող են քվեարկել ժամը 07:00-ից (UTC+01:00) մինչև 20:00-ը, սակայն եթե ընտրատեղամասը բացվում է ժամը 07:00-ից ուշ, քվեարկությունը երկարաձգվում է այնքան ժամանակով, որքանով հետաձգվել է ընտրատեղամասի բացումը։ Քվեաթերթիկները կազմված են ընտրողների ցուցակից՝ հերթական համարներով (որոնք շրջանակված են՝ քվեարկությունը նշելու համար)։ Բոլոր ձայները հաշվվում են ձեռքով ընտրական հանձնաժողովների անդամների կողմից։ Ընտրությունների տեսակից կախված՝ ազգային, մարզային կամ տեղական ընտրական հանձնաժողովը հրապարակում է պաշտոնական արդյունքները և քննարկում բողոքները։ Ընտրական հանձնաժողովների որոշումները կարող են բողոքարկվել սահմանադրական դատարանում։

## Նախագահական ընտրություններ
Հանրապետության նախագահն ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով՝ բոլոր քաղաքացիների ուղղակի քվեարկությամբ՝ մեծամասնական համակարգով, իսկ եթե թեկնածուներից ոչ մեկը առաջին փուլում չի հավաքում ձայների 50 տոկոսից ավելին, ապա անհրաժեշտ է անցկացնել երկրորդ փուլ։

## Խորհրդարանական ընտրություններ
Ազգային ժողովի պատգամավորներն ընտրվում են չորս տարի ժամկետով՝ փակ ցուցակներով համամասնական ընտրակարգով՝ մեկ ազգային ընտրատարածքից։

Ընտրելու իրավունք ունեցող անձինք քվեարկում են ընտրական ցուցակների օգտին, որոնցում ներկա են գրանցված թեկնածուները: Մեկ ընտրական ցուցակում կարող է լինել առավելագույնը 250 թեկնածու: Ընտրական ցուցակ կարող է ներկայացնել միայն գրանցված քաղաքական կուսակցությունը: Ընտրական ցուցակ ներկայացնելու համար պետք է հավաքվի առնվազն 10,000 վավեր ստորագրություն, չնայած էթնիկ փոքրամասնությունների կուսակցությունները պետք է հավաքեն ընդամենը 5,000 ստորագրություն՝ քվեաթերթիկում ընդգրկվելու համար: Ընտրական ցուցակներում թեկնածուների առնվազն 40 տոկոսը պետք է լինեն կանայք։

Մանդատները բաշխվում են Դոնդտի մեթոդով ՝ տրված բոլոր ձայների 3 տոկոսի ընտրական շեմով, չնայած էթնիկ փոքրամասնությունների ցուցակների համար այդ շեմը չի կիրառվում։ Մանդատները ընտրական ցուցակներից թեկնածուներին տրվում են իրենց հերթականությամբ՝ սկսած ընտրական ցուցակի առաջին թեկնածուից։

Հնարավոր է տեղի ունենան արտահերթ ընտրություններ։

## Մարզային ընտրություններ
Վոյվոդինայի ժողովի պատգամավորներն ընտրվում են չորս տարի ժամկետով՝ փակ ցուցակներով համամասնական ընտրակարգով՝ մեկ մարզային ընտրատարածքից։

Ընտրելու իրավունք ունեցող անձինք քվեարկում են այն ընտրական ցուցակների համար, որոնցում ներկա են գրանցված թեկնածուները: Մեկ ընտրական ցուցակում կարող է լինել առավելագույնը 120 թեկնածու։ Ընտրական ցուցակ կարող է ներկայացնել միայն գրանցված քաղաքական կուսակցությունը։ Ընտրական ցուցակ ներկայացնելու համար պետք է հավաքվի առնվազն 4000 վավեր ստորագրություն, չնայած էթնիկ փոքրամասնությունների կուսակցությունները պետք է հավաքեն ընդամենը 2000 ստորագրություն՝ քվեաթերթիկում ընդգրկվելու համար: Ընտրական ցուցակներում թեկնածուների առնվազն 40 տոկոսը պետք է լինեն կանայք։ Ընտրական ցուցակը ներկայացնում է իր ընտրած ընտրական ներկայացուցչի կողմից։ Ընտրական ցուցակը կարող է մերժվել, որից հետո ներկայացվածները կարող են շտկել թերությունները 48 ժամվա ընթացքում կամ մերժվել, եթե անձը լիազորված չէ թեկնածուներ առաջադրել։ Ընտրությունների անվանումը և ամսաթիվը, ընտրական ցուցակների և նրանց ընտրական ներկայացուցիչների անունները, ինչպես նաև քվեարկելու եղանակի վերաբերյալ տեղեկատվությունը առկա են միայն քվեաթերթիկում։

Մանդատները բաշխվում են Դոնթի մեթոդով՝ տրված բոլոր ձայների 3 տոկոսի ընտրական շեմով, չնայած էթնիկ փոքրամասնությունների կուսակցությունների համար այդ շեմը չի կիրառվում։ Մանդատները ընտրական ցուցակների թեկնածուներին տրվում են իրենց հերթականությամբ՝ սկսած ընտրական ցուցակի առաջին թեկնածուից։

Հնարավոր է տեղի ունենան արտահերթ ընտրություններ։

## Տեղական ընտրություններ
Սերբիայում բոլոր տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններն անցկացվում են համամասնական ընտրակարգով: Քաղաքապետերը չեն ընտրվում ուղղակիորեն, այլ ընտրվում են տեղական ժողովների (քաղաքային/համայնքային ժողով) ընտրված անդամների կողմից: Ժողովում ներկայացվածության ընտրական շեմը երեք տոկոս է (բոլոր ձայների, ոչ միայն վավեր ձայների), չնայած ազգային փոքրամասնությունների համայնքները ներկայացնող կուսակցությունները ազատված են այս պահանջից:

## Տես նաև

* Ընտրական համակարգ

## Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ընտրություններ ըստ երկրի