Անրի Պուրա

**Անրի Պուրա** (, ), ֆրանսիացի գրող և բանահավաք։

## Կենսագրություն
Անրի Պուրան ծնվել է 1887 թվականի մայիսի 7-ին կենտրոնական Ֆրանսիայի լեռնային Օվերն շրջանի Ամբեր քաղաքում։ Ծնվել է Ամբերի խանութի տիրոջ ընտանիքում։ 1904 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և հաջորդ տարի մեկնել Փարիզ՝ Նանսիի անտառային ազգային դպրոցում ագրոնոմիական կարիերայի պատրաստվելու համար։ Նա գրեթե անմիջապես հետո հիվանդացել է տուբերկուլյոզով և ստիպված եղել վերադառնալ տուն, երկար ժամանակ գամված մնալ անկողնում լռության մեջ։ Երբ բավականաչափ ապաքինվում է, սկսում է ամեն օր քայլել Ամբերի շրջակա բլուրներով ու գյուղերով, ամեն եղանակին։

1906-1909 թվականներին Պուրան տեղական տարբեր կեղծանուններով հրատարակել է շռայլ պատմություններ՝ համագործակցելով իր մտերիմ ընկեր Ժան Անջելիի (1886-1915 թվականներ, կեղծանուն՝ Ժան Լ’Օլեն) և այլոց հետ։ Գրել է նաև բանաստեղծություններ և հոդվածներ տեղական բարբառի կամ շրջանի նշանավոր գործիչների մասին։ 1911 թվականին նա սկսել է հավաքել և հրատարակել ժողովրդական հեքիաթներ և երգեր՝ մասամբ ֆրանսիացի ազգագրագետ Առնոլդ վան Գեննեպի (1873-1957) ղեկավարությամբ։ Սակայն այս ասոցիացիան երկար չտևեց։ Երկուսն էլ չափազանց տարբեր էին իրենց մոտեցմամբ։ Ի տարբերություն վան Գեննեպի, Պուրան չէր համբերում պատմվածքների հրատարակմանը, քանի որ դրանք ստացվել էին պատմողից՝ բոլոր թերություններով։

1914 թվականի հուլիսին սկսվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, և շրջանի երիտասարդները շուտով անհետանում են։ Չկարողանալով միանալ նրանց՝ Պուրան իրեն մերժված և նվաստացած է զգում։ Անժելիի մահը գործողության մեջ (1915 թվական, հունիս) նրան ընկղմում է «սև հոգեվարքի մեջ»։ Նա կարող էր գրել միայն հոդվածներ և երգեր՝ ի աջակցություն Օվերնից եկած զինվորների։ Ամբերի շրջանը մոտ 60000 բնակչությունից կորցնում է 2500 տղամարդու և նրա տարիքային խմբի մեջ Պուրան գրեթե միայնակ է ողջ մնում։ Նա նաև վերապրում է իսպանական գրիպը, որով գամված էր անկողնուն 1918 թվականի նոյեմբերին։ Երեք ամիս առաջ դժբախտ պատահարի հետևանքով զոհվում է մեկ կրտսեր եղբայրը, իսկ մյուսը մահանում է 1923 թվականին՝ որպես ռազմագերի՝ ստացած վնասվածքներից։

1926 թվականին Պուրան վերջապես հայտարարում է, որ լիովին ապաքինված է։ Իր շրջանի գյուղացիությանը նվիրված ջերմեռանդ կաթոլիկ, նա դառնում է երկրի վոկալ չեմպիոն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը միայն արագացրել էր գյուղերի անկումը, և Պուրան տարբեր ձևերով հորդորում էր վերադառնալ հող։ 1940 թվականին Ֆրանսիայի պարտությունից հետո Ֆրանսիայի Վիշիի կառավարությունը որդեգրում է այս դիրքորոշումը, որը կիսում էին բազմաթիվ կաթոլիկ պահպանողականներ, որպես պաշտոնական քաղաքականություն։ Պուրայի պերճախոս և շատ հրապարակային աջակցությունը այս օրենքին և գոյություն ունեցող ռեժիմին նրան փորձանքի մեջ է գցում պատերազմի ավարտին և դրանից հետո, երբ Վիշիի հետ կապը վտանգի տակ է դնում շատերին։ Այնուամենայնիվ, դժվարությունն անցնում է։

Այնուհետև Պուրան առաջին հերթին անդրադառնում է այն ամենին, ինչ նա համարում էր իր կյանքի գործը. *Le Trésor des Contes* (Հեքիաթների գանձարան), ավելի քան 1000 ժողովրդական հեքիաթների հավաքածու, որոնք հավաքվել են տասնամյակների ընթացքում Ամբերի շրջակայքից։ Նա այն ընկալում է որպես Օվերն գյուղացիների հիշողության ժողովածու։ Ամբողջական ժողովածուն առաջին անգամ լույս է տեսել տասներեք հատորով (*Gallimard*, 1948-1962), այնուհետև յոթ հատորանոց, թեմատիկ վերակազմակերպված հրատարակությամբ (*Gallimard* 1977-1986) և վերջապես երկու կոմպակտ հատորներով (*Omnibus*, 2009):

## Գրական կարիերա
Պուրան հրատարակել է մոտ 100 աշխատանք՝ սկսած *Sur la colline ronde* Ռոնդի բլրի վրա (Կլոր բլրի վրա, 1912, ստորագրվել է Ժան լ'Օլանի հետ) մինչև *Histoire des gens dans les montagnes du Centre* (Կենտրոնական լեռների ժողովրդի պատմություն, 1959, նրա մահվան տարին)։ Դրանցից շատերը հրապարակվել են հետմահու։ Վեպեր, էսսեներ, պատմական ուսումնասիրություններ, ժողովրդական հեքիաթներ, իսկ հետագա տարիներին նրա գրչի տակից դուրս եկան կաթոլիկ ուղղվածության գործեր։ 1928 թվականին Դուբլինի Թրինիթի քոլեջում ստացել է Պատվո լեգեոնի շքանշան և պատվավոր դոկտորի կոչում։

Պուրան ազգային գրական նշանավորություն է ձեռք բերել *Les vaillances*, *farces et aventures de Gaspard des montagnes* (Գասպարի հզոր գործերը, կատակները և արկածները լեռներից), իր հավաքած ժողովրդական հեքիաթներից հյուսված չորսհատորանոց վեպով։ 1921 թվականին առաջին հատորը արժանացել է Փարիզյան խոշոր օրաթերթի կողմից տրված գրական մրցանակին, իսկ 1931 թվականին Ֆրանսիական ակադեմիան ամբողջ ստեղծագործությանը շնորհել է իր *Grand Prix du Roman*։

Պուրան այն անվանել է «հարյուր տարի առաջ Օվերնի մի տեսակ էպիկական վեպ՝ հիմնված ավանդույթի վրա»։ Պուրան Ակադեմիայից ստանում է հինգ մրցանակ, վերջինը *Prix Gustave Le Métais-Larivière* մրցանակն էր (1957) իր ստեղծագործության անսամբլի համար։ 1941 թվականին մեկ այլ խոշոր մրցանակ՝ հարգարժան Գոնկուրյան մրցանակ, *Vent de mars* (Մարտի Քամի), ֆրանսիական գյուղացիության ծանր վիճակի մասին էսսեների և մտորումների մի հատոր։

Պուրան ընկերացել և նամակագրական կապ է հաստատել բազմաթիվ նշանավոր գրական գործիչների հետ, որոնց թվում են՝ Ֆրանսիս Ժամմը, Ալեքսանդր Վիալատը, Լյուսիեն Գաշոնը, Ժան Պոլանը, Ժան Ժիոնոն, Կլոդ Դրավենը, Շառլ Ֆերդինանդ Ռամյուն և Վալերի Լարբոն։ Այս ծավալուն նամակագրություններից մի քանիսը հրապարակվել են, առաջին հերթին Վիալատի և Փոլհանի հետ նամակագրությունը։

## Մահ
Անրի Պուրան մահացել է 1959 թվականի հուլիսի 16-ին Ամբերի մոտ։

## Ներկայացուցչական աշխատանքներ
Ցուցադրված է սկզբնական հրատարակման տարին։ Շատերն ունեն ավելի ուշ հրատարակություններ։
* *Sur la colline ronde*, Ժան լ'Օլանի հետ (1912)
* *Les vaillances, farces et aventures de Gaspard des montagnes* (1922–1931, 4 vols)
* *Les jardins sauvages* (1923)
* *Le mauvais garçon* (1925)
* *Dans l'herbe des trois vallées* (1927)
* *Ceux d'Auvergne* (1928)
* *La ligne verte* (1929)
* *Les sorciers du canton* (1933)
* *Monts et merveilles* (1934)
* *Toucher terre* (1936)
* *Le Secret des Compagnons* (1937)
* *La Porte du verger* (1938)
* *Georges ou les journées d'Avril* (1940)
* *L'Homme à la bêche* (1940)
* *Vent de mars* (1941)
* *Le Chef français* (1942)
* *Sully et sa grande passion* (1942)
* *Le Blé de Noël* (1943)
* *La Maison-Dieu* (1944)
* *La Bienheureuse Passion* (1946)
* *Histoire fidèle de la bête en Gévaudan* (1946)
* *Le Trésor des contes* (1948-1962, 13 vols.)
* *L'école buissonnière* (1949)
* *Le chasseur de la nuit* (1951)
* *Les Saints de France* (1951)
* *L'Exorciste* (1954)
* *Histoire des gens dans les montagnes du Centre* (1959)

## Թարգմանություններ
*Մերի Միան, *A Treasury of French Tales*, Հոութոն Միֆլին, 1954։
*Ռոյալ Թայլեր, *French Folktales*, Պանթեոն, 1989 (105 հեքիաթ)։
*Ռոյալ Թայլեր, *Henri Pourrat and Le Trésor des Contes*, Կապույտ լեզվի գրքեր, 2020 (Պուրայի ընդարձակ ներածություն՝ 81 հեքիաթով)։

## Մատենագիտություն
*Bernadette Bricout, ed. *Contes et récits du Livradois: Textes recueillis par Henri Pourrat*. Paris: Maisonneuve et Larose, 1989.
*Bernadette Bricout. *Le Savoir et la Saveur: Henri Pourrat et Le Trésor des contes*. Paris: Gallimard, 1992.
*Paul Delarue, ed. *The Borzoi Book of French Folktales*, tr. Austin E. Fife. New York: Alfred A. Knopf, 1956.
*Christian Faure. *Littérature et société (1940-1944): la mystique vichyssoise du "Retour à la terre" selon l'oeuvre d'Henri Pourrat*. Avignon: Edition régionale du Livradois-Forez, Revue archéologique Sites (Chroniques historiques d'Ambert et de son arrondissement. Hors-série, no. 11), 1988.
*Dany Hadjaj, ed. *Henri Pourrat et le Trésor des Contes* (Actes du colloque organisé par la Faculté des Lettres de l’Université Blaise Pascal). Cahiers Henri Pourrat 6. Clermont-Ferrand: Bibliothèque Municipale, Centre Henri Pourrat, 1988.
*Geneviève Massignon, ed. *Folktales of France*', tr. Jacqueline Hyland (Folktales of the World). London: Routledge & Kegan Paul, 1968.
*Françoise Morvan, ed. *Contes d’Auvergne: Paul Sébillot, Henri Pourrat, Félix Remize*. Éditions Ouest-France, 2011.
*Robert O Paxton. Vichy France: Old Guard and New Order, 1940-1944. New York: Knopf, 1972.
*Pierre Pupier. *Henri Pourrat et la grande question*. Paris: Sang de la Terre, 1999.
*Gisèle Sapiro. *The French Writers’ War, 1940-1953*, tr. Vanessa Doriott Anderson and Dorrit Cohn. Durham, N.C.: Duke University Press, 2014. 
*Marie-Louise Ténèze. *Récits & contes populaires d’Auvergne/1*. Paris: Gallimard, 1978.
*Anne-Marie Thiesse. *Écrire la France*. Paris: Presses universitaires de France, 1991.
*Royall Tyler. *Henri Pourrat and Le Trésor des Contes*. Charley’s Forest, NSW: Blue-Tongue Books, 2020.
*Jack Zipes. *The Brothers Grimm: From Enchanted Forests to the Modern World*, New York and London: Routledge, 1988.

## Ժառանգություն
*1974-1975 թվականներին Պուրայի որդին և դուստրը հիմնադրել են Անրի Պուրա կենտրոնը Կլերմոն-Ֆերանում՝ նվիրելով քաղաքի քաղաքային և միջբուհական գրադարանին իրենց հոր ձեռագրերը, գրառումների ֆայլերը, նամակագրությունը (ավելի քան 20․000 նամակ) և անձնական գրադարանը։
*«Gaspard des montagnes» ֆիլմը, որի ռեժիսորն է Կլոդ Սանթելին, էկրան է բարձրացել 1968 թվականին։
*Ռեժիսոր Ժակ Սանտամարիայի «Chasseur de la Nuit» ֆիլմը թողարկվել է 1993 թվականին։
**Société des amis d'Henri Pourrat*-ը (Անրի Պուրայի ընկերների ընկերակցությունը), որը հիմնադրվել է 1982 թվականին, նվիրված է Պուրայի աշխատանքի գիտելիքի խթանմանը և ակադեմիական ուսումնասիրությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Société des Amis d’Henri Pourrat (http://henripourrat.fr)
 
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ազգագրագետներ