Անձնական ազատություն

**Ազատություն** կամ **անձնական ազատություն** (**'), առանց խոչընդոտների կամ սահմանափակումների խոսելու, գործելու և փոխվելու ուժ կամ իրավունք։ Ազատությունը հաճախ ասոցացվում է անկախության և ինքնավարության հետ՝ «քեզ քո սեփական օրենքները տալու» իմաստով։

Սահմանումներից մեկի համաձայն՝ ինչ-որ բան «ազատ» է, եթե այն կարող է փոխվել և  սահմանափակված չէ իր ներկայիս վիճակում։ Ֆիզիկոսներն ու քիմիկոսները բառն օգտագործում են այս իմաստով։ Իր ծագման մեջ անգլերեն «freedom» բառը ստուգաբանորեն կապված է «friend» (ընկեր) բառի հետ։ Փիլիսոփայությունն ու կրոնը երբեմն այն կապում են [[Կամքի ազատություն|ազատ կամքի]] հետ՝ որպես [[Դետերմինիզմ|դետերմինիզմի]] կամ [[Նախասահմանում|նախասահմանվածության]] այլընտրանք։

Ժամանակակից ազատ երկրներում ազատությունը համարվում է [[իրավունք]], մասնավորապես՝ [[Խոսքի ազատություն|խոսքի ազատությունը]], կրոնի ազատությունը և [[Մամուլի ազատություն|մամուլի ազատությունը]]։ 

== Տեսակներ ==


Քաղաքական ազատությունը հաճախ կապվում է ազատության և ինքնավարության հետ և տարբերվում է բռնապետություններից: [[Քաղաքացիական իրավունք|Քաղաքացիական իրավունքների]] ոլորտում ազատության և ստրկության միջև կա մեծ տարբերակում, և հակամարտություն կա այն մարդկանց միջև, ովքեր կարծում են, որ բոլոր [[Ռասա|ռասաները]], [[Կրոն|կրոնները]], [[Սեռ (կենսաբանություն)|սեռերը]] և սոցիալական դասերը պետք է հավասարապես ազատ լինեն, և այն մարդկանց միջև, ովքեր կարծում են, որ ազատությունը որոշակի խմբերի բացառիկ իրավունքն է: Հաճախ քննարկվում են հավաքների, ցույցերի մասնակցության ազատությունը, [[Միավորումների ազատություն|միավորումների ազատությունը]], [[Ազատ ընտրություն|ընտրության ազատությունը]] և [[Խոսքի ազատություն|խոսքի ազատությունը]]:

=== Իրավական ազատություն ===
Երբեմն անձնային ազատություն (**') և իրավական ազատություն( *)* տերմինները օգտագործվում են որպես հոմանիշներ, սակայն նրանց միջև կան նուրբ տարբերություններ: Օրինակ՝ Ջոն Ստյուարտ Միլը սահմանում է, որ անձնային ազատությունը հիմնականում, եթե ոչ բացառապես, մարդու կամքի և գործողությունների այն ունակությունն է, ինչը նա ի վիճակի է անել, մինչդեռ իրավական ազատությունը վերաբերում է կամայական սահմանափակումների բացակայությանը և հաշվի է առնում բոլոր մասնակիցների իրավունքները: Որպես այդպիսին, իրավական ազատության իրականացումը սահմանափակվում է ուրիշների իրավունքներով:

Իսայա Բեռլինը տարբերակում է կատարել «դրական» և «բացասական» ազատությունները 1958 թվականի «Ազատության երկու հասկացություններ» դասախոսության մեջ։ Չարլզ Թեյլորը մանրամասնում է, որ բացասական ազատությունը նշանակում է անել այն, ինչ մարդն ուզում է՝ առանց արտաքին խոչընդոտների, իսկ դրական ազատությունը՝ անձնական նպատակները կատարելու ունակությունը։ Բացասական ազատությունը նկարագրելու մեկ այլ եղանակ է սահմանափակող ուժերից ազատությունը (օրինակ՝ վախից ազատություն, կարիքից ազատություն և խտրականությունից ազատություն), սակայն վերոհիշյալ նկարագրությունները սովորաբար չեն վկայում որևէ բանից իրավական ազատություն ունենալու մասին:

Վենդի Հույ Կյոնգ Չունը բացատրում է այս տարբերությունները՝ 

### Ազատություն գերիշխությունից
Գերիշխանությունից ազատությունը ըստ Ֆիլիպ Պետիտի, Քվենտին Սկինների և Ջոն Պ. Մաքքորմիքի, ազատութունը սահմանող կողմն է: Մինչդեռ օպերատիվ վերահսկողությունը մարդու գործողությունները ամենօրյա հիմունքներով ուղղորդելու ունակությունն է, այդ ազատությունը կարող է կախված լինել մեկ ուրիշի քմահաճույքից, որը հայտնի է նաև որպես պահեստային վերահսկողություն: Ֆիլիպ Պետիտը և Ջեյմի Սուսքինդը պնդում են, որ ժողովրդավարության և ազատության համար անհրաժեշտ են և՛ օպերատիվ, և՛ պահեստային վերահսկողություն:

## Տես նաև
*  Ազատություն
* Մտքի ազատություն
* Ազատամտականություն
* Միսս Ազատություն (արձան)
* Ազատության արձան (Կապիտոլիում)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Freedom", BBC Radio 4 discussion with John Keane, Bernard Williams & Annabel Brett (*In Our Time*, 4 July 2002)

Կատեգորիա:Լիբերալիզմ
Կատեգորիա:Կամքի ազատություն
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական հասկացություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն