open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նիկոլայ Դալյոկի

**Նիկոլայ Դալյոկի** (, ), ուկրաինացի և ռուս խորհրդային գրող և սցենարիստ, արկածային և դետեկտիվ ժանրերի գրքերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում, ապրել և աշխատել է Լվովում։ Օդեսայում ձկնորս է աշխատել, եղել է Դոնբասի հանքերում աշխատող։ 1935 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը։ 1936-1937 թվականին և 1939 թվականին նա աշխատել է որպես խորհրդատու խմբագիր Կիևի կինոստուդիայում։

1947 թվականին լույս են տեսել նրա «Հանդիպում» պատմվածքների և «Այցելություն միլիոնատիրոջը» ակնարկների ժողովածուները։ Ըստ նրա սցենարների նկարահանվել են «Առատաձեռն ամառ» (1950 թվական, համահեղինակ) գեղարվեստական ֆիլմը, «Անտառի դավադրություն» մուլտֆիլմը (1937 թվական) և «Մեծ փոփոխություններ», «Բորիսլավի նավթագործները» (1951 թվական) և այլ վավերագրական ֆիլմեր։

Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։

## Ստեղծագործություններ
* «Հանդիպում», պատմվածքների ժողովածու (1947 թվական)
* Չբացվող դեմք (1950 թվական, եռագրության առաջին գիրք)
* Առատաձեռն ամառ (սցենար) (1950 թվական)
* Սերգեյ Ռուբցովի պրակտիկան (1957 թվական)
* Երիցուկ (1959 թվական, եռագրության երկրորդ գիրք)
* Ընկած հրեշտակ (1962 թվական)
* Ասեղ խոտի մեջ (1970 թվական)
* Տանկեր կամրջի վրա (1971 թվական)
* Վագրերի որս (1974 թվական) 
* Կենդանի և մեռած ջրի համար (1975, եռագրության երրորդ գիրք)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Произведения Н. А. Далёкого
** «За живой и мертвой водой»
** «Не открывая лица»
** «Ромашка»
** «Танки на мосту! Иголка в сене»
                        

Կատեգորիա:Ուկրաինացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Արկածային գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Մարթա Մարտյանովա

**Մարթա Վալերիևնա Մարտյանովա** (, ), ռուս սուսերամարտիկ (ռապիրա)։ 2020 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնությունների երկակի արծաթե մեդալակիր։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2021)։

## Կեմսագրություն
Ծնվել է 1998 թվականին Կազանում։ Ութ տարեկանում սկսել է զբաղվել սուսերամարտով, մարզուհու առաջին մարզիչը եղել է Ելենա Ալեքսանդրովնա Պրոխորովան։

2014 թվականին դարձել է աշխարհի կադետների չեմպիոն անհատական առաջնությունում։ Նույն թվականին դարձել է արծաթե մեդալակիր Նանկինում կայացած ամառային պատանեկան Օլիմպիական խաղերում։

2017 թվականին դարձել է կադետների և պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն՝ եզրափակիչ գոտեմարտում հաղթելով իր հայրենակից Ադել Աբդրախմանովին։ 2017 թվականին առաջին անգամ հրավեր է ստացել Ռուսաստանի մեծահասակների հավաքականից, Թբիլիսիում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում հավաքականի կազմում դարձել է արծաթե մեդալակիր․ ռուսաստանցիներին հաջողվել է հաղթել շվեդուհիներին ու հունգարացիներին, սակայն եզրափակիչ մենամարտում ուժեղ են եղել Իտալիայի հավաքականի սուսերամարտիկները։

2018 թվականին Սերբիայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ թիմային առաջնությունում։ Ռուսաստանցիները հաղթել են իսպանացի մարզուհիներին, ապա հաղթել ֆրանսուհիներին, սակայն եզրափակիչ գոտեմարտում պարտվել են իտալացի մարզուհիներին։

2021 թվականին Տոկիոյում անցկացված Օլիմպիական խաղերում Մարթա Մարտյանովան դարձել է օլիմպիական չեմպիոն Ռուսաստանի թիմի կազմում։ Ֆրանսիայի ներկայացուցիչների հետ եզրափակիչ գոտեմարտի վճռորոշ պահին Մարտյանովան վնասել է ոտքը (ավելի ուշ ախտորոշվել է կապանների գերձգում), մրցաշարի կանոնների համաձայն՝ Ռուսաստանի հավաքականը փոխարինում չի կատարել (միակ թույլատրված փոխարինումը տեղի է ունեցել կիսաեզրափակիչ մենամարտում), կանոնակարգի համաձայն՝ սուսերամարտի մրցուղի դուրս գալու անհնարինության դեպքում Ռուսաստանի հավաքականի հաշվին տեխնիկական պարտություն պետք գրանցվեր։ Սակայն մարզուհին իր մեջ ուժ է գտել շարունակելու եզրափակիչ մենամարտը բժշկական դադարից հետո, որի ընթացքում մարզուհու կոճին տեյպ է դրվել  և «սառեցվել»։ Պարգևատրման արարողությունից հետո մարզուհին հեռացել է սայլակով՝ ինքնուրույն տեղաշարժվելու անհնարինության պատճառով։

## Պարգևներ
* Բարեկամության շքանշան (11 օգոստոսի, 2021 թվական) – *հայրենական սպորտի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի, սպորտային բարձր նվաճումների, հաղթանակի կամքի, տոկունության և նպատակասլացության համար, որոնք դրսևորվել են Տոկիո քաղաքում (Ճապոնիա) 2020 թվականի XXXII Օլիմպիական խաղերում*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս սուսերամարտիկներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Բալինտ Կոպաս

**Բալինտ Կոպաս** (, ), հունգարացի թիավարուհի, 2015 թվականին սկսել է հանդես գալ  բայդարկաներով և կանոեներով թիավարության Հունգարիայի հավաքականի կազմում։ 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, 2019 թվականի աշխարհի և Եվրոպական խաղերի չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, ազգային և միջազգային նշանակության բազմաթիվ ռեգատների հաղթող։

## Կենսագրություն
Բալինտ Կոպասը ծնվել է 1997 թվականի հունիսի 20-ին Սեգեդում։ Թիավարությամբ ակտիվորեն զբաղվել սկսել է վաղ մանկությունից, քանի որ նրա հայրն ու մայրը նույնպես թիավարներ էին։ Վերապատրաստվել է *Algyői Sportkör* սպորտային ակումբում մարզիչ Իռեն Դեմետրի ղեկավարությամբ, տասնհինգ տարեկանում արդեն դարձել է Հունգարիայի պատանեկան տարիքային խմբի չեմպիոն։

Առաջին անգամ աչքի է ընկել 2014 թվականին՝ նվաճելով բրոնզե մեդալ Եվրոպայի պատանեկան առաջնության ծրագրում։ Մեկ տարի անց Պորտուգալիայի Մոնտեմոր-ու-Վելյու քաղաքում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում մեկ կիլոմետր մրցատարածությունում հաղթանակ է տարել առանձին և դարձավ չորրորդը քառյակների մրցությունում։ Մրցաշրջանից հետո ճանաչվել է Հունգարիայի լավագույն երիտասարդ թիավար։

Մեծահասակների միջազգային մակարդակում առաջին լուրջ հաջողությանը հասել է 2016 թվականի մրցաշրջանում, երբ ընդգրկվել է Հունգարիայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմի մեջ և մասնակցել Մոսկվայում անցկացված Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ արժանացել է բրոնզե մեդալի միայնակ բայդարկաներով 1000 մետր մրցատարածությունու։ եզրափակիչում նրան շրջանցել են միայն պորտուգալացի Ֆերնանդու Պիմենտան և դանիացի Ռենե Հոլտեն Պոուլսենը։

Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ Կոպասն իրավունք է ստացել պաշտպանել երկրի պատիվը Ռիո դե Ժանեյրոյում ընթացող Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Միայնակ բայդարկաների ծրագրում հազար մետր մրցատարածությունում բարեհաջող որակավորվել է նախնական փուլում, սակայն կիսաեզրափակչում եղել է 5-րդը և այդպիսով հայտնվել է «Բ» սփոփիչ եզրափակչում, որտեղ հետագայում գրավել է երկրորդ տեղը՝ զիջելով կանադացի Ադամ Վան Կուվերդենին։ Այսպիսով, մրցույթի ամփոփիչ արձանագրության մեջ Բալինտ Կոմպասը զբաղեցրել է տասներորդ հորիզոնականը։

2020 թվականին Տոկիոյում անցկացված Օլիմպիական խաղերում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բալինտ Կոպասի մեդալները միջազգային խոշոր մրցաշարերում

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հունգարացի թիավարներ
Կատեգորիա:Հունգարացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Հունգարացի օլիմպիական չեմպիոններ
Աննա Կիզենհոֆեր

**Աննա Կիզենհոֆեր**  (, ), ավստրիացի հեծանվորդուհի։ 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի կանանց խմբային մրցավազքում նվաճել է ոսկե մեդալ, որը դարձել է Ամառային օլիմպիական խաղերում Ավստրիայի նվաճած առաջին ոսկե մեդալը 2004 թվականից ի վեր և նրանց առաջին ոսկե մեդալը հեծանվասպորտից 1896 թվականից ի վեր։

## Կենսագրություն
Կիզենհոֆերը սովորել է մաթեմատիկա Վիեննայի տեխնիկական համալսարանում։ Սովորել է Քեմբրիջի համալսարանում։ 2016 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն Կատալոնիայի պոլիտեխնիկական համալսարանում։

Մասնակցել է տրիատլոնին և դուատլոնին 2011-2013 թվականներին։ Վնասվածքից հետո 2014 թվականին չի կարողացել մասնակցել վազքի մրցումներին և սկսել է զբաղվել հեծանվավազքով։ Ընդգրկվել է կատալոնական *Frigoríficos Costa Brava — Naturalium* թիմի կազմում։ Մասնակցել է Տուր դե լ’Արդեշին, սակայն առաջին փուլում ընկել է։ Նա չի կարողացել վերականգնվել և մի քանի բարդ էտապներից հետո որոշել է դուրս գալ մրցումներից։

2016 թվականին նա հաղթել է *Coupe d’Espagne*-ում։

2021 թվականի հուլիսի 25-ին Տոկիոյի 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալ նվաճեց կանանց 137-կիլոմետրանոց խմբային հեծանվավազքում՝ վերջնագիծն անցնելով Աննեմիկ վան Վլյոյտենից 75 վայրկյան առաջ։ Ավստրիայի համար Սա երկրորդ ոսկե մեդալն է Ամառային օլիմպիական խաղերում ՝ 1896 թվականին Ադոլֆ Շմալի հաղթանակից հետո։

Օլիմպիական խաղերից առաջ Կիզենհոֆերը մարզվել է միայնակ և հաղթանակի հավակնություն չի ունեցել։ Եզրագծից 86 կմ առաջ Կիզենհոֆերը, Աննա Պլիխտեն (Լեհաստան) և Օմեր Շապիրան (Իսրայել) 10 րոպեով առաջ են անցել պելոտոնից։ 41 կմ-ից մինչև վերջ Կիզենհոֆեր առաջ է անցել և հաղթել է 75 վայրկյանանոց առավելությամբ։ Օլիմպիական խաղերի կանոնակարգով մրցարշավորդները չեն կարող օգտվել ռադիոկապից, և մրցավազքը երկրորդն ավարտած Աննամիկ Վան Ֆլյոյտենը համոզված է եղել, որ հենց ինքն է հաղթել մրցարշավում։ Կիզենհոֆերն ավելի ուշ ասել է, որ «չէր կարող հավատալ», որ հաղթել է՝ հավելելով, որ գոհ կլիներ նաև եզրափակչի լավագույն 25-ի շարքում լինելուց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի հեծանվորդներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հեծանվորդներ այբբենական կարգով
Լինա Գերեն

**Լինա Գերեն** (, ), ֆրանսիացի ռեգբիստուհին, որը հանդես է գալիս վինգի դիրքում, Ֆրանսիայի կանանց ռեգբի-15 և ռեգբի-7 հավաքականների խաղացող։ Հանդես է գալիս «Շիյի Մազարեն» ակումբում։

## Կենսագրություն
Մայրը թունիսցի է։ Երիտասարդ տարիքում Լինան զբաղվել է թենիսով, հանդբոլով, ձիարշավով և թեթև ատլետիկայով, ապա անցել է ռեգբիի, որով զբաղվել է Էսուրյո լիցեյում () Ալեն Ֆիորի և Քրիստոֆ Դելաայեի ղեկավարությամբ։ Սովորել է Փարիզ-Հարավ համալսարանում, որտեղ սովորել է արվեստի իրավունք և պատմություն։ Ավարտել է Թուլուզի բիզնես դպրոցը կառավարման մագիստրոսի աստիճանով։ Նորամուտը նշել է 2018 թվականին «Շիյի Մազարեն» () ակումբի կազմում։

2015 թվականին հանդես է եկել Ֆրանսիայի կանանց հավաքականում Վեց ազգերի գավաթի խաղարկությունում։ Մեկ տարի անց ելույթ է ունեցել Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերում՝ մասնակցելով 5 հանդիպման և հավաքելով 5 միավոր (մեկ փորձ)։ 2018 թվականին դարձել է ռեգբիի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ COVID-19 պանդեմիայի հետ կապված ընդմիջումից հետո Լինայի վերադարձը հավաքական տեղի է ունեցել 2021 թվականի փետրվարին Մադրիդում կայացած ռեգբի-7 միջազգային մրցաշարում։

2021 թվականին Դավիդ Կուրտեն Դինային ընդգրկել է Ֆրանսիայի հավաքականի հայտացուցակում՝ մասնակցելու Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերին։ Խաղերում Լինան նվաճել է արծաթե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեգբիստներ
Քիգան Փալմեր

**Քիգան Փալմեր** (, ), ամերիկա-ավստրալիացի սքեյթբորդիստ, Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։

Փալմերը ծնվել է Սան Դիեգոյում և երիտասարդ տարիքում տեղափոխվել Ավստրալիա, իսկ 14 տարեկանում դարձել պրոֆեսիոնալ սքեյթբորդիստ։ 2021 թվականին Փալմերի հովանավորներն են դարձել Nike SB-ն, Primitive-ը, Oakley-ն, Independent-ը, Bones Wheels-ը, Bronson-ը, Mob-ը և Boost-ը։ Փալմերն զբաղեցնում է 7-րդ տեղը World Skate դասակարգման պարկ դիսցիպլինայում։

## Կենսագրություն
Փալմերը ծնվել է 2003 թվականի մարտի 12-ին Սան Դիեգոյում ավստրալիացիների ընտանիքում։ Վաղ տարիքում Փալմերը Սան Դիեգոյից տեղափոխվել է Գոլդ Քոստ։ Թեև Փալմերն սկզբում հետաքրքրվել է սերֆինգով, սակայն սկսել է զբաղվել սքեյթբորդինգով։

## Կարիերա
2017 թվականին Փալմերը 14 տարեկանում հաղթել է Dew Tour am Bowl-ի եզրափակիչը։ Փալմերը Dew Tour-ում նորամուտը նշել է 2018 թվականին՝ եզրափակիչում գրավելով 7-րդ տեղը։ Մեկ տարի անց Dew Tour 2019-ի եզրափակիչում գրավել է 3-րդ տեղը՝ զիջելով միայն Պեդրո Բարրոսին ու Կորի Ջունոյին։ Նույն թվականին Փալմերը 4-րդ տեղն է զբաղեցրել Սան Պաուլոյում անցկացված աշխարհի առաջնությունում։ 2020 թվականին Փալմերը հաղթել է Skate Australia ազգային պարկի առաջնությունը։

2021 թվականին Փալմերը որակավորվել է 2020 թվականի Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի համար, որոնք մեկ տարով հետաձգվել են կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով։ 2021 թվականի օգոստոսի 5-ին Պալմերը Տոկիոյում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերի պարկ դիսցիպլինայում տղամարդկանց շրջանում սքեյթբորդինգի մրցումներում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի սկեյթբորդիստներ
Մեգի Ստեֆենս

**Մեգի Ստեֆենս**  (, ամբողջական անունը՝ **Մարգարետ Էնն Ստեֆենս** (), ), ամերիկացի ջրագնդորդ, որը հանդես է գալիս հարձակվողի դիրքում։ ԱՄՆ-ի ջրային պոլոյի կանանց հավաքականի կազմում դարձել է Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն (2012, 2016, 2020), աշխարհի չեմպիոն, Պանամերիկյան խաղերի հաղթող։  2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ Մեգի Ստեֆենսը սահմանել է օլիմպիական նոր ռեկորդ Օլիմպիական խաղերում կանանց ջրագնդակում առանձին խաղացողի խփած գոլերի քանակով։

## Անձնական կյանք
Մեգի Ստեֆենսը ծնվել է Կալիֆոռնիայի Սան Ռամոն քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Կառլոս Ստեֆենսը, բնիկ պուերտոռիկացի է, դեռ մանուկ հասակից զբաղվել է ջրագնդակով իր հայրենիքում։ Իր երկրի հավաքականի կազմում նա մասնակցել է երեք Պանամերիկյան խաղերի ջրագնդակի մրցաշարերին։ Ամերիկա տեղափոխվելուց հետո հանդես է եկել Բերքլիի Կալիֆորնիայի համալսարանի թիմում, որի կազմում դարձել է ԱՄՆ-ի եռակի չեմպիոն։ 1979 թվականին Pac-10 ուսանողական խորհրդաժողովի կողմից ճանաչվել է տարվա ջրագնդորդ։

Մեգի Ստեֆենսը հետաքրքրվել է ջրագնդակով հոր և իր ավագ քրոջ՝ Ջեսիկայի ազդեցությամբ, որը 2007-2012 թվականներին պաշտպանել է ԱՄՆ ազգային հավաքականի գույները։

## Սպորտային կարիերա
Իր մարզական կարիերայի արշալույսին Մեգի Ստեֆենսը հանդես է եկել Մոնտե Վիստի դպրոցի ջրագնդակի թիմում և երեք անգամ (2007, 2008, 2009) նրա կազմում հաղթել է առաջնությունում և ստացել բազմաթիվ անձնական պարգևներ։ 

2013 թվականին Մեգին ընդունվել է Սթենֆորդի համալսարան և մինչև 2017 թվականը խաղացել է համալսարանի ջրագնդակի կանանց թիմում։ Ընդ որում, նա երեք անգամ (2014, 2015, 2017) դարձել է Ուսանողական սպորտի ազգային ասոցիացիայի կողմից անցկացվող մրցաշարի չեմպիոն և  ևս երկու անգամ (2013, 2016)՝ արծաթե մեդալակիր, իսկ 2015 և 2017 մրցաշրջանների արդյունքներով ճանաչվել է ամենաարժեքավոր խաղացող։ 2017 թվականին Ստեֆենսն ավարտել է համալսարանը բնական գիտությունների բակալավրի աստիճանով։

Մեգի Ստեֆենսը ոսկե մեդալներ է նվաճել 2012, 2016 և 2020 թվականների Օլիմպիական խաղերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ջրագնդորդներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Բենժամին Տոնյուտի

**Բենժամեն Տոնյուտտի** (, ), ֆրանսիացի վոլեյբոլիստ, լեհական «Յաստշեմբսկի Վենգել» ակումբի խաղացող, Ֆրանսիայի հավաքականի ավագ։ Եվրոպայի չեմպիոն, Համաշխարհային լիգայի հաղթող, Գերմանիայի չեմպիոն (2015) և Լեհաստանի եռակի չեմպիոն (2016, 2017, 2019)

## Կարիեռա
Ֆրանսիական բարձրագույն խմբում պրոֆեսիոնալ նորամուտը Տոնյուտին կատարել է տասնինը տարեկանում «Արագո դե Սեթ» թիմի կազմում, որի գույները պաշտպանել է չորս մրցաշրջան՝ նվաճելով չորս բրոնզե մեդալ։ Հետագայում խաղում էի իտալական «Ռավենայում»։

2014 թվականի վերջին տեղափոխվել է Կազանի «Զենիթ»։ Սակայն այդ ակումբի կազմում նա ընդամենը երկու պաշտոնական խաղ է անցկացրել Ռուսաստանի առաջնությունում և մասնակցել բոլոր աստղերի հանդիպմանը։ Այն բանից հետո, երբ եվրոպական ֆեդերացիան Կազանի ակումբին թույլ չի տվել Տոնյուտիին հայտարվորել Չեմպիոնների լիգայում, նրա հետ պայմանագիրը խզվել է։

Կազանյան կարճատև շրջանից հետո խաղացել է գերմանական «Ֆրիդրիխսհաֆենում», որին օգնել է հաղթել ազգային առաջնությունում։ 2015 թվականի ապրիլին տեղափոխվել է լեհական «ԶԱԿՍԱ» ակումբ (Կենձեժին Կոզլե)։

Պատանեկան մակարդակում Տոնյուտին երկու անգամ դարձել Է Եվրոպայի չեմպիոն (մինչև 19 տարեկաններ՝ 2007 թվական, մինչև 21 տարեկաններ՝ 2008 թվական), ինչպես նաև աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2010 թվականին սկսել է հանդես գալ Ֆրանսիայի հիմնական հավաքականում, դարձել է նրա ավագը։ 2015 թվականին ֆրանսիացիներին օգնել է պատմության մեջ առաջին անգամ հաղթել համաշխարհային լիգայում, որտեղ անհատական մրցանակ է ստացել որպես մրցաշարի լավագույն կապավոր։ Նույն տարվա աշնանը դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։

2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բենժամեն Տոնյուտիի էջը  *FIVB* կայքում

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վոլեյբոլիստներ
Լոուրեն Լուիզա Փրայս

**Լոուրենս Լուիզա Փրայս** (), ուելսցի բռնցքամարտիկ, նախկին քիքբոքսեր և ֆուտբոլիստ։ 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, 2019 թվականի աշխարհի չեմպիոն։ 2018 թվականի աշխարհի առաջնության և Եվրոպայի առաջնությունների մեդալակիր։ 2019 թվականին ճանաչվել է Եվրոպական խաղերի հաղթող։

## Կարիերա
2011 թվականին ճանաչվել է ազգային առաջնության հաղթող 69 կգ քաշային կարգում։

2011 թվականի Ռոտերդամում Եվրոպայի առաջնությունում դարձել է մեդալակիր՝ նվաճելով բրոնզե մեդալ։

2016 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում Բուլղարիայում կրկին երրորդ տեղն Է զբաղեցրել և բրոնզե մեդալ նվաճել մինչև 75 կգ քաշային կարգում։

Սոֆիայում կայացած Եվրոպայի 2018 թվականի առաջնությունում կրկին կարողացել է դառնալ մեդալակիր՝ նվաճելով առաջնության բրոնզե մեդալ։

Հնդկաստանում ընթացող բռնցքամարտի կանանց աշխարհի 10-րդ առաջնության 1/2 եզրափակչի մենամարտում, որը կայացել է 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին, ուելսցի մարզուհին հանդիպել է Նիդեռլանդների ներկայացուցիչ Նուշկա Ֆոնտեյնի հետ՝ զիջել նրան 2:3 հաշվով և ավարտել ելույթը աշխարհի առաջնությունում՝ նվաճելով մրցաշարի բրոնզե մեդալ։ 2019 թվականի մայիսին մասնակցել է Մինսկում անցկացվող Եվրոպական խաղերին և արժանացել ոսկե մեդալի։

2019 թվականի աշխարհի նախաօլիմպիական առաջնությունը, որը տեղի է ունեցել Ուլան Ուդեում հոկտեմբերին, ուելսցի մարզուհին ավարտել է եզրափակիչ գոտեմարտով՝ մրցավարների առանձին որոշմամբ զիջելով նիդեռլանդացի մարզուհի Նուշե Ֆոնտեյնին։ Թիմը բողոք է ներկայացրել, որը բավարարվել է. հաղթանակը շնորհվել է Լոուրենին։ Արդյունքում կանանց բռնցքամարտի աշխարհի տասնմեկերորդ առաջնությունում նա նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը։

2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ձեռքսեղմումների լեմմա

thumb|250px|Տրված գրաֆի զույգ գագաթները (չորսն են ՝ 2, 4, 5 և 6) ունեն կենտ աստիճան: Բոլոր գագաթների աստիճանների գումարը 14 է, այսինքն `գրաֆի կողերի կրկնապատիկը:
**Ձեռքսեղմումների լեմմա**՝ Գրաֆների տեսության մեջ (մաթեմատիկայի ճյուղ), պնդումն է, ըստ որի ցանկացած վերջավոր չուղղորդված գրաֆ ունի կենտ աստիճանների զույգ թվով գագաթներ։ Ավելի խոսակցական ձևով՝ որոշ քանակի մարդիկ հանդիպելիս, նրանցից ոմանք ձեռք են սեղմում, զույգ մարդիկ պետք է սեղմած լինեն կենտ թվով ձեռքեր։ Գրաֆի կենտ աստիճանի գագաթները երբեմն կոչվում են կենտ հանգույցներ կամ կենտ գագաթներ։ Այս տերմինաբանությամբ ձեռքսեղմումների լեմման կարող է վերաշարադրվել այսպես՝ յուրաքանչյուր գրաֆ ունի զույգ թվով կենտ հանգույցներ։

Ձեռքսեղմումների լեմման աստիճանի գումարի բանաձևի հետևանքն է (երբեմն կոչվում է նաև ձեռքսեղմման լեմմա)։
:\sum_{v\in V} \deg(v) = 2|E|
գրաֆի համար, որի գագաթները՝ V են, իսկ կողերի բազմությունը՝ E.

Երկու արդյունքն էլ ապացուցեց Էյլերը՝ Քյոնիգսբերգի յոթ կամուրջները մասին իր հայտնի ելույթում (1736)։ Այս աշխատանքը հիմք դրեց գրաֆների տեսության ոլորտում հետազոտությունների համար։

## Ապացույց
Վերոնշյալ բանաձևն ապացուցելիս Էյլերը կիրառեց կրկնակի (կրկնվող) հաշվման տեխնիկան։ Նա հաշվեց միջադեպերի զույգերի թիվը (v, e), որտեղ e- ն կողն է, իսկ v- ն դրա ծայրերից մեկի գագաթն է երկու տարբեր եղանակներով։ Երբ կող է ավելացվում, գրաֆի գագաթների աստիճանների գումարը մեծանում է 2 -ով, այսինքն գագաթը v պատկանում է deg (v) զույգերին, որտեղ deg (v) գագաթի աստիճանն է (դրան հարևան կողերի թիվը)։ Հետևաբար, հանդիպող զույգերի թիվը համընկնում է բոլոր աստիճանների գումարի հետ։ Այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր կող պատկանում է երկու միջադեպերի զույգերի, քանի որ այն ունի երկու ծայրագագաթ։ Հետևաբար, միջադեպերի զույգերի թիվը  2|E|։ Քանի որ այս երկու բանաձևերը նախատեսված են նույն հավաքածուի համար, դրանց արժեքները նույնն են։

Ամբողջ թվերի գումարի զույգ կամ կենտ լինելը կախված չէ զույգ քանակով բաղադիրչներից։ Գումարը զույգ է նույնիսկ այն դեպքում, եթե կենտ բաղադրիչների թիվը զույգ է (կենտ է հակառակ դեպքում)։ Քանի որ հավասարման մի կողմը միշտ զույգ է(2|E|), մյուս կողմը պետք է պարունակի զույգ քանակով կենտ բաղադրիչներ, այսինքն ՝ կենտ աստիճանի գագաթներ։

## Կանոնավոր գրաֆներ
Աստիճանի գումարի բանաձևերը ենթադրում են, որ n գագաթներով k- կանոնավոր գրաֆը ունի kn / 2 կող։ Մասնավորապես, եթե k կենտ է, ապա կողերիի թիվը պետք է բաժանվի k- ի։

## Անվերջ գրաֆներ
Լեման չի տարածվում անվերջ գրաֆների վրա, նույնիսկ եթե դրանք ունեն վերջավոր թվով կենտ գագաթներ։ Օրինակ, մեկ ծայր գագաթ ունեցող անսահման ուղին ունի մեկ կենտ գագաթ (այսինքն ՝ կենտ թիվ)։

## Հավելվածներ
Ձեռքսեղմումների լեմման օգտագործվում է նաեւ Սփերների լեմմայի ապացույցներից մեկում, ինչպես նաև «սար բարձրանալու» խնդրում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*.
*. Печать и перевод: .
*.
*.

Կատեգորիա:Գրաֆների տեսություն
Սեիդահմեդլու

**Սեիդահմեդլու**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 68 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Տասներկու աթոռ (ֆիլմ, 1933)

**«Տասներկու աթոռ»** (, ), չեխոսլովակիա-լեհական համատեղ գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Մարտին Ֆրիչը և Միխալ Վաշինսկին Իլյա Իլֆի և Եվգենի Պետրովի համանուն վեպի վրա 1933 թվականին։

## Սյուժե
Վարշավայում մահացած մորաքույրը պրահացի վարսահարդար Ֆերդինանդ Շուպլատկոյին ժառանգություն է թողել դատարկ բնակարան և տասներկու հին աթոռ։ Իմանալով իր հարազատի միլիոնների կարողության մասին՝ դժբախտ վարսահարդարը մինչև վերջին  կոպեկը ծախսում է ճանապարհի վրա։ Գոնե ինչ-որ գումար ստանալու հույսով նա աթոռները վաճառում է հնաոճ իրերի առևտրականին, իսկ գիշերը գտնում մի գրություն, որում գրված է աթոռներից մեկի երեսվածքի տակ թաքցված մոտ հարյուր հազար դոլարի մասին։

Առավոտյան հայտնի է դառնում, որ բոլոր աթոռներն առանձին-առանձին վաճառվել են տարբեր մարդկանց։ Պայմանավորված լինելով անհետացած գանձի համատեղ որոնման շուրջ՝ նորաթուխ ընկերները ճանապարհ են ընկնում։ Աթոռներից մեկը թյուրըմբռնման պատճառով հայտնվում են մանկատանը, և այնտեղ գտնվում է գումարը, որը հատկացվում է մանկատան սաներին՝ որպես անանուն բարեգործություն։

## Դերերում
* Վլաստա Բուրիան – *Ֆերդինանդ Շուպլատկո
*Ադոլֆ Դիմշա – *Կամիլ Կլեպկա
* Զուլյա Պոգորժելսկայա – *հոգաբարձու
*Զուլյա Պոգորժելսկայա – *հոգաբարձու
*Յուզեֆ Կոնդրատ – *տաքսու վարորդ
*Ստանիսլավ Բելսկի – *Ռոզենման
*Վիկտոր Բեգանսկի – ''պրոֆեսոր-սպիրիտուալիստ

## Ազդեցություն
Քանի որ կինոգործիչները ֆիլմի գործողությունները տեղափոխել են Լեհաստան, նրանք ստիպված են եղել սյուժեի նոր հանգույց մշակել, որը հիմնված չէ հեղափոխության և սեփականության օտարման վրա։ Ֆիլմի սցենարիստների սյուժետային աշխատանքը հետագայում փոխառվել է «Տասներկու աթոռ» վեպի մի շարք այլ էկրանավորումների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1933 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չեխական ֆիլմեր
Սեիդ Ահմեդ

**Սեիդ Ահմեդ**, գյուղակ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Կապան քաղաքից 25 կմ արևելք, Բարգուշատ գետի աջափնյա մասում։

Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բանաստեղծի ճակատագիրը

«**Բանաստեղծի ճակատագիրը**» (), խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Բորիս Կիմյագարովը Սաթիմ Ուլուգ-Զոդայի սցենարով «Տաջիկֆիլմ» ստուդիայում։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1959 թվականի հունիսին Դուշանբեում։ Սեպտեմբերի 28-ին ֆիլմը ցուցադրվել է Մոսկվայում։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է միջնադարյան հայտնի բանաստեղծ Ռուդաքիի ճակատագրի մասին։ Նա իր ստեղծագործություններն հորինել է էմիր Նասր II-ի պալատում և վայելել նրա աջակցությունը։ Պալատում Ռուդաքին սիրահարվել է Նիգինային՝ հրամանատար Սահլ բին Մանսուրի ստրկուհուն։ Սահլ բին Մանսուրը համաձայնել է իր ստրուկին տալ Ռուդաքիին, սակայն դրանից հետո խաբել է նրան և սպանել Նիգինային։ Նասր II-ի մահից հետո էմիր է դարձել նրա որդի Նուխը, որը հրամայել է կուրացնել Ռուդաքիին։ Այնուամենայնիվ, Ռուդաքին շարունակել է բանաստեղծություններ գրել և դրանք թելադրել իր աշակերտներին։

## Դերերում

## Մրցանակներ
Ֆիլմը ստացել է առաջին մրցանակը և «Ոսկե արծիվ» մեդալը Կահիրեում կայացած Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների 2-րդ կինոփառատոնում (1960), ինչպես նաև պատվավոր դիպլոմ Մինսկի Համամիութենական կինոփառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1959 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Տաջիկֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Էնրիկո Գարոցցո

**Էնրիկո Գարոցցո** (, ), իտալացի սուսերամարտիկ, 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների մրցանակակիր, Իտալիայի կրկնակի չեմպիոն (2013, 2015)։ Հայտնի սուսերամարտիկ Դանիելե Գարոցցոյի եղբայրն է։

Էնրիկո Գարոցցոն *Centro Sportivo Carabinieri*-ի մարզիկ է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1989 թվականին Կատանիայում։ 2006 թվականին դարձել է աշխարհի կադետների առաջնության արծաթե մեդալակիր, 2008 թվականին՝ աշխարհի պատանեկան առաջնության չեմպիոն։

2013 թվականին նվաճել է Միջերկրածովյան խաղերի բրոնզե մեդալ։ 2014 թվականին դարձել է աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2016 թվականին դարձել է Եվրոպայի թիմային առաջնության արծաթե մեդալակիր։

2019 թվականին Դյուսելդորֆում կայացած Եվրոպայի առաջնության կիսաեզրափակչում զիջել է իր հայրենակից Անդրեա Սանտարելլիին և նվաճել բրոնզե մեդալ։

Ապրում է Միլանում էստոնացի սուսերամարտիկ Էրիկա Կիրպուի հետ։

## Մեդալներ
### Օլիմպիական խաղեր

### Աշխարհի առաջնություն

### Եվրոպայի առաջնություն

### Գրան պրի

### Աշխարհի գավաթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էնրիկո Գարոցցոյի էջը Եվրոպայի սուսերամարտի կոնֆեդերացիայի կայքում

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Իտալացի սուսերամարտիկներ
Մարտինե Գրաել

**Մարտինե Գրաել** (, ), բրազիլացի մարզիկ (նավասպորտ), որը հանդես է գալիս 49-րդ FX դիսցիպլինայում։ Կաենա Կունզիի հետ միասին դարձել է 2014 թվականի աշխարհի չեմպիոն և երկակի օլիմպիական չեմպիոն (2016 և 2020)։

## Կարիերա
Մարտինեն ծնվել է մարզական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Տորբեն Գրաելը, «Աստղային» դասի երկակի օլիմպիական չեմպիոն է, հորեղբայրը՝ Լարս Գրաելը, Օլիմպիական խաղերի երկակի բրոնզե մեդալակիր է, եղբայրը՝ Մարկո Գրաելը, մասնակցել է 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի։ Մարտինեն նաև բրազիլացի մարզիկներ Ակսել և Էրիկա Պրեբեն Շմիդտների թոռնուհին է, որոնք հանդես են եկել 1968 և 1972 թվականների Օլիմպիական խաղերում։

Մարտինեն և Կաենա Կունզին սկսել են մրցել միմյանց դեմ, երբ նրանք 13 տարեկան էին, սակայն չնայած դրան, ընկերական հարաբերություններ են պահպանել մրցություններից դուրս։ 2004 և 2006 թվականներին դարձել է չեմպիոն «Օպտիմիստ» դիսցիպլինայում, որը կիրառվում է երեխաներին առագաստային սպորտի հիմունքների ուսուցման համար։ 2009 թվականին Մարտինեն և Կաենան, որոնք հանդես էին գալիս միասին, դարձել են «420» դասի պատանիների աշխարհի չեմպիոններ։ Շուտով, դառնալով պատանիների չեմպիոն, Մարտինեն որոշել է զույգ կազմել Իզաբել Սվանի հետ, որը 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր է դարձել «470» դասում՝ սկսելով նախապատրաստվել 2012 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերին։ Զույգը պարտվել է  Սվանինախկին զուգընկեր, խաղերի բրոնզե մեդալակիր Ֆեռնանդե Օլիվեյրայի և Անա Բարբաչանիին։

2014 թվականին Մարտինեն Կաենայի հետ միասին դարձել է 49-րդ FX կարգի աշխարհի չեմպիոն։ 2015 թվականին Պանամերիկյան խաղերում երկրորդն է դարձել, այդ պատճառով 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերին մեկնել է ֆավորիտներից մեկի կարգավիճակով։ Օլիմպիական խաղերում կրկնել է  աշխարհի առաջնության հաջողությունը՝ առաջ անցնելով Նոր Զելանդիայի ներկայացուցիչներից, որոնք գրավել է երկրորդ տեղը՝ ընդամենը երեք միավորի տարբերությամբ։

2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել  է ոսկե մեդալ։

### Ձեռքբերումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի առագաստանավորդներ
Քեթլին Լեդեկի

**Քեթլին Ժենևիև (Քեթի) Լեդեկի** ( (), ), ամերիկացի լողորդուհի, որը մասնագիտանում է ազատ ոճի լողում միջին և երկար մրցատարածություններում (200, 400, 800 և 1500 մետր)։ Յոթակի օլիմպիական չեմպիոն (յոթ կանանցից մեկը բոլոր մարզաձևերում, որոնք նվաճել են 7 ոսկե մեդալ), աշխարհի 15-ակի չեմպիոն։

Սահմանել և պարբերաբար թարմացրել է երեք համաշխարհային ռեկորդ՝ 400, 800 և 1500 մետր երկար ջրում ազատ ոճի լողով։ 2016 թվականի օգոստոսի 7-ին այդ տարածություններում 11 համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել (յուրաքանչյուրում առնվազն 2-ական)։

## Կենսագրություն
Լողորդուհու հայրը՝ Դավիթ Լեդեկին, չեխական և հրեական ծագում ունեցող իրավաբան է, մայրը՝ Մերի Ջեն Հեյգանը, իռլանդացի է, նախկինում նույնպես լողորդ է եղել։ Մարզուհու պապը՝ Յարոմիր Լեդեկին (ծնվ.՝ 1927), ԱՄՆ է գաղթել Չեխոսլովակիայից 1947 թվականին, ամուսնացել է հրեական ծագում ունեցող կնոջ հետ, որը կորցրել էր իր բոլոր հարազատներին Հոլոքոստի ժամանակ։ Նրա հորեղբայրը՝ Ջոնաթան Ջոզեֆ Լեդեկին (ծնվ.՝ 1958), «Նյու Յորք Այլենդերս» հոկեյի ակումբի և «Բրիջպորտ Սաունդ Թայգերս» թիմի համասեփականատերն է, նախկինում՝ «Վաշինգտոն Քեփիթալզի» համասեփականատեր։

## Սպորտային կարիերա
ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում նորամուտը նշել է 15 տարեկանում Լոնդոնի Ամառային օլիմպիական խաղերում, որտեղ ոսկե մեդալ է նվաճել 800 մետր ազատ ոճում՝ առաջատար լինելով լողալու սկզբից մինչև նրա ավարտը և երկրորդ արդյունքը ցույց տալով մրցումների ողջ պատմության ընթացքում։

2013 թվականին ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնությունում դարձել է աշխարհի քառակի չեմպիոն՝ աշխարհի նոր ռեկորդներ սահմանելով 800 և 1500 մետր ազատ ոճում:

2014 թվականի օգոստոսին Գոլդ Քոստում (Ավստրալիա) կայացած Խաղաղ օվկիանոսի առաջնությունում Լեդեկին ցույց է տվել 3 րոպե 58,37 վայրկյան արդյունք՝ սահմանելով նոր համաշխարհային ռեկորդ 400 մետր ազատ ոճում։

2015 թվականի օգոստոսին Կազանում ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնությունում սահմանել է 1500 մետր (15:27,71) տարածության համաշխարհային ռեկորդ, իսկ հաջորդ օրը ևս մեկ անգամ բարելավել է իր նվաճումը (15:25,48)։ Նաև սահմանել է 800 մետր ազատ ոճի լողալու ռեկորդ՝ իր իսկ նախորդ ռեկորդը գերազանցելով ավելի քան 3 վայրկյանով (8:07,39)։ Այս երկու հաղթանակներից բացի Կազանում նվաճել է ևս երեք ոսկե մեդալ՝ 400 մետր ազատ ոճում՝ աշխարհի առաջնությունների ռեկորդով, 200 մետր ազատ ոճով և 4×200 մետր ազատ ոճում:

2016 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է չորս ոսկե (200 մ, 400 մ, 800 մ, 4x200 մ) և մեկ արծաթե (4x100 մ) մեդալներ։

2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է երկու ոսկե (800 մ, 1500 մ) և երկու արծաթե մեդալ (400 մ, 4x200 մ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի լողորդներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Սեթանց

**Սեյթաս**, մինչև հայաթափումը՝ **Սեթանց**, գտնվում է Արցախի Քաշաթաղի շրջանի տարածքումՈրոտանի՝ աջ վտակ, Սեթանց գետակի ձախ ափին։ Այն Կապան-Գորիս մայրուղուց 5-6 կմ արևելք է տեղադրված՝ շրջապատված խիտ անտառներով։ Գյուղն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից։

## Պատմություն
Գյուղ գտնվել է Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում, Բարգուշատ գետի աջակողմյան շրջանում, լեռնային, անտառապատ վայրում։ 19-րդ դարում գյուղը հայաթափվել է, և 1850-ական թվականներին, գյուղում քրդեր են հաստատվել և այն կոչել են Սեյթաս։ Խորհրդային տարիներին  գյուղն ընդգրկվել է Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Ղուբաթլուի շրջանում։ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ տարածքն անցել է Արցախի Քաշաթաղի շրջան։ 2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում տարածքը Քաշաթաղի ողջ շրջանի հետ անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 62, 1907-1908 թվականներին՝ 78 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Հուշարձաններ
Գյուղի արևմտյան կողմում միջնադարում ամրոց-բնակատեղի է հիմնվել, որի հյուսիսային մասն ամրացվել է պարսպով։ Պահպանվել են ամրոցի պարսպապատերի ավերակները։ Հնավայրում պահպանվել են նաև միջնադարյան կառույցների պատերի մնացորդները։ Կառույցները բազալտ քարից են, պատերի հաստությունը 1,0 մ է։ Այստեղ առկա են նաև շրջանաձև հատակագծով շինության ավերակներ։ Ամրոց-բնակատեղիից 300-400 մետր դեպի հյուսիս հայկական գերեզմանոց կա, որտեղ պահպանվել են քսանից ավելի տապանաքարեր և խաչքարեր։ Կոտրված տապանաքարերի բեկորներից մեկի վրա դեռևս տեսանելի է հայերեն արձանագրությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օրբելյան 1942 – Ստեփանոս Օրբելյան, Ժամանակագրություն, հավելված, Երևան։
* Կարապետյան 1999 - Կարապետյան Ս., Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում, ՀՀ ԳԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան։
*  «Հայաստանի հանրապետություն» օրաթերթ, 10․ 09․ 2020 թ․:

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Արմեն Պողոսյան (այլ կիրառումներ)

**Արմեն Պողոսյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Արմեն Պողոսյան (հոկտեմբերի 3, 1947, Արևշատ, Արթիկի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, հայտնի է նաև Պարխաչ մականունով), հայազգի նկարիչ, բանաստեղծ և քանդակագործ։
* Արմեն Պողոսյան (դիրիժոր)  (փետրվարի 1, 1974, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս դիրիժոր, Ազգերի պետական թատրոնի երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր։
Վարդան Ամիրյան

**Վարդան Ամիրյան** (), հայ աճպարար։ Հայ աճպարարների միության նախագահ։

## Կենսագրություն
Վարդան Ամիրյանը ծնվել է 1960 թվականի օգոստոսի 25-ին, Կամո քաղաքում։ 1976 թվականին ավարտել է Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև սովորել է նորաձևության քոլեջում։ 1982-1984 թվականներին սովորել է Երևանի էստրադային արվեստի քոլեջում, 1985-1987 թվականներին՝ Լենինգրադի Էստրադային արվեստի ստեղծագործական բարձրագույն արվեստանոցում։ Երկար տարիներ աշխատել է Հայհամերգ միավորումում։ Որպես մենակատար-աճպարար՝ հյուրախաղերով շրջագայել է տարբեր երկրներում, Հայաստանի մարզերում և գյուղերում։ Մասնակցել է աճպարարների տարբեր մրցույթների։ 1988 թվականին Մինվոդիի աճպարարների համամիութենական մրցույթում ստացել է առաջին տեղը և արժանացել բարձր կոչման՝ մոգության արքա։ 1990 թվականին Մոսկվայի աճպարարների միջազգային մրցույթում, ներկայացնելով հեղինակային էթնիկ աճպարարական համարը, որի մեջ օգտագործվել է հայկական երաժշտություն, հայկական երաժշտական գործիքներ, ընդհանուր մոգության բաժնում արժանացել է բրոնզե մեդալի և ստացել ամենաբարձր կոչումը՝ միսթր մոգ։ 1987 թվականին աճպարարների առաջին համամիութենական փառատոնին, միկրոմագիայի բաժնում արժանացել է լավագույն մասնակից կոչման։ 1993-2005 թվականներին ապրել և ստեղծագործել է Իսրայելում, որտեղ հիմնել է աճպարարների դպրոց։ 2000 թվականին Իսրայելի աճպարարների փառատոնում, որպես աճպարար ուսուցիչ և աճպարարական հնարքների բեմադրող արժանացել է արծաթե կախարդական փայտիկի։ Միջազգային մոգերի ընկերության անդամ է։ Հանդիսանում է նոր աճպարարական ոճի հեղինակ, որը կոչվում է էթնիկ մեջիք։ Հեղինակել է տարբեր աճպարարական հեռուստատեսային շոուներ, համագործակցել է Հայաստանի հանրային և «Արմենիա» հեռուստաընկեությունների հետ` «Կախարդական դղյակ» և «Մեծ հրաշքների փոքր գաղտնիքները» հեռուստանախագծերով։ Աճպարարական համարներ է բեմադրել ներկայացումների մեջ՝ «Դոն Ժուան», «Ջին ջան»։ 2010 թվականին «Եվրոտեսիլ» երգի միջազգային մրցույթում Հայաստանը ներկայացնող բեմադրության մեջ հադես է եկել իր հեղինակային աշխատանքով՝ կորիզի միջից բացվող ծիրանի ծառով։ Նույն թվականին Հայաստանում հիմնադրել է հայ աճպարարների միությունը, որի նախագահն է։ Հեղինակել է բազմաթիվ հնարքներ։ Տիրապետում է երաժշտական գործիքների, զբաղվել է վոկալով։ Ուսումնասիրում է հոգեբանություն, փիլիսոփայություն, տիրապետում է հիպնոսին, հանդես է գալիս բեմական հիպնոսով։

Վարդան Ամիրյանը հայ աճպարարական արվեստը ներկայացրել է աշխարհի տարբեր երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եթե աճպարարը հանդիսատեսին չի գոհացնում, մեղքն իրենն է, ոչ թե հանդիսատեսինը. Վարդան Ամիրյան

Կատեգորիա:Հայ աճպարարներ
Վսագազին

**Վսագազին**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 570 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Վարդան եկեղեցի (Բաղրամյան)

**Սուրբ Վարդան եկեղեց**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Բաղրամյանի տարածաշրջանումի Բաղրամյան գյուղում, կառուցվել է 21-րդ դարում, 2006 թվականին։

Գմբեթավոր տիպի փոքրիկ եկեղեցի է, կառուցված տուֆ տեսակի քարից։

Եկեղեցու կառուցման հովանավորներն են Մեծ Բրիտանիայի Բեդֆորդ-Քեմփստոն քաղաքում բնակվող Վարդան և Նաիրա Այվազյանները։
Եկեղեցու կառուցման պատմությունը եղել է այն որ, Վարդան Այվազյանը  երազ է տեսնում, որից հետո ուխտ է անում, որ նա պետք է կառուցի այդ եկեղեցին, և իր ուխտ ի կատար է ածվում 2006 թվականին։

2009 թվականի օգոստոսի 9-ին Եկեղեցին օծվում է ձեռամբ Արմավիրի թեմի առաջնորդ Տ. Սիոն եպս. Ադամյանի նախագահությամբ և թեմի հոգևորականների և հավատացյալ ժողովրդի մասնակցությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում 
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
*Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արմավիրի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Արմեն Զեմանյան

**Արմեն Զեմանյան ** (), ամերիկահայ էլեկտրատեխնիկ, մաթեմատիկոս, գիտնական, ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի ապրիլի 16-ին, Մասաչուսեթս նահանգի Բրիջուոթեր քաղաքում։ 1949 թվականին ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանը։ 1952-1962 թվականներին նույն համալսարանում եղել է ասիստենտ և դոցենտ, 1962-1983 թվականներին՝ պրոֆոսոր, 1983-1998 թվականներին՝ առաջատար պրոֆեսոր, 1998 թվականից՝ վաստակավոր պրոֆեսոր։

Արմեն Զեմանյան հիմնական աշխատությունները նվիրված են մաթեմատիկական անալիզին, ընդհանրացված ֆունկցիաների ինտեգրալային ձևափոխություններին, գրաֆների և անվերջ էլեկտրական շղթաների մաթեմատիկական տեսությանը, ֆիզիկայում մաթեմատիկական համակարգերի կիրառման հնարավորության հարցերին։

Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի և այլ ակադեմիաների արտասահմանյան, Էլեկտրատեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի գծով ճարտարագետների ինստիտուտի անդամ է, ինչպես նաև Դուբնայի (ՌԴ) միջազգային համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։

Պարգևատրվել է ամերիկահայ ուսանողների ընկերակցության Տիգրան Հ.Կաբակչյան մրցանակի դափնեկրով, Ռուսաստանի բնական ԳԱ Պյոտր Կապիցայի անվան, ԷԷՃԻ հոբելյանական  ոսկե մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Земанян Армен

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ մաթեմատիկոսներ
Վիկտոր Փամբուկչյան

**Վիկտոր Գրիգորի Փամբուկչյան (Բամպուքճեան)** (), հայազգի մաթեմատիկոս, պրոֆեսոր, ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Վիկտոր Փամբուկչյանը ծնվել է 1959 թվականի օգոստոսի 12-ին Ռումինիայի Բրաշով քաղաքում։ Սովորել է գերմանական դպրոցում։ Հայրը՝ Գրիգոր Փամբուկչյանը 1915 թվականին մազապուրծ փրկվել է Ադանայից, եղել է անվանի բժիշկ, մայրը՝ Սոնան, եղել է անգլերենի մասնագետ, տիրապետել է նաև գերմաներենին։

Միջին դասարանում Վիկտորը ահետաքրքրություն է ունեցել մաթեմատիկայի նկատմամբ։ 6-րդ դասարանում նա վճռել է իր առաջին խնդիրը «Մաթեմատիկան հանդես» ամսագրում, իսկ 9-րդ դասարանում արդեն արժանացել է իր առաջին մրցանակին՝  լուծել է «Մաթեմատիկան հանդես»  դպրոցական և օլիմպիադայի բոլոր խնդիրները։

1978 թվականին Վիկտորն ընդունվել է Բուխարեստի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը, որտեղ բարձր առաջադիմությամբ սովորել է չորս տարի։ Ավարտելուց հետո նա աշխատանքի է ընդունվել դպրոցում։ 1988 թվականին նա կնոջ հետ Միացյալ Նահանգներ մեկնելու իրավունք է ստացել։

Որպես ֆրանսերենի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ Վիկտորը 1988 թվականին Միացյալ Նահանգներում ընդունվել է մասնավոր դպրոց։ Դոկտորական հետազոտություն կատարելու համար
1989 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Միչիգանի համալսարանում։ 1993 թվականին Վիկտոր Փամբուկչյանը պաշտպանել է ատենախոսություն՝ «Էվկլիդյան երկրաչափության աքսոմատիկա» թեմայով։ Այն հաջողությամբ պաշտպանելուց հետո Փամբուկչյանը աշխատանքի է ընդունվել Միչիգանի համալսարանում։

1993 թվականին աշխատանքի հրավեր է ստացավ Արիզոնայի համալսարանի ինտեգրատիվ ուսումնասիրությունների ամբիոնից՝  դասավանդելու մաթեմատիկա, մաթեմատիկայի պատմություն և փիլիսոփայություն։ Արիզոնայի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի և բնական գիտությունների դպրոցում դասավանդել է հանրահաշիվ, մաթանալիզ, երկրաչափություն, թվերի տեսություն և այլ առարկաներ։

1999 թվականին Փամբուկչյանը սկսել է համագործակցել Հայ բարեգործական ընդհանուր միության հետ, որն ուներ «Մասնագիտական փորձառությունը Հայաստանում» ծրագիր։ Համագործակցության շրջանակներում  Հայաստանում երկու ամսվա ընթացքում  իր գիտելիքներով կիսվել ոլորտի մասնագետների և ուսանողների հետ։  2001 թվականին ստեղծել են Էմիլ Արթինի անվան երիտասարդ գիտնականների ամենամյա մրցանակը, որը տրվում է Հայաստանի երիտասարդ այն մաթեմատիկոսներին, որոնք ծավալել են նշանակալի գիտական գործունեություն։

Իր անձնական միջոցների հաշվին 30 հազար կտոր գիրք է նվիրել ԵՊՀ-ի գրադարանին։

Որպես հրավիրյալ դասախոս, դասախոսություններ է ունեցել Դորդմունտի համալսարանում, մասնակցել է բազմաթիվ գիտական կոնֆերանսների։

2018 թվականին վեց ամսով Վիկտոր Փամբուկչյանը ժամանել է Հայաստան, զեկույցներ ունեցել ԵՊՀ-ի մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ուսանողների համար և իրականացրեց համատեղ հետազոտություններ։

ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիան 2011 թվականին նրան ընտրել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

Մոտ 120 հոդվածի հեղինակ է և մի շարք գրքերում ունի բաժիններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վ․ Գ․ ՓԱՄԲՈՒԿՉՅԱՆԻ ԿՅԱՆՔԻ ԵՎ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՌՈՏ ԱԿՆԱՐԿ

Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Լև Օգանեսյանց

**Լև Արսենի Օգանեսյանց**  (, (), հայազգի ռուսաստանցի տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ռուսաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2005), Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2013), մանրէաբանության, կենսաքիմիայի, խաղողի, մրգային գինիների, կոնյակի տեխնոլոգիաների ոլորտի գիտնական, ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1948 թվականի մարտի 29-ին, Օրջոնիկիձեում (այժմ Վլադիկավկազ)։ 1972 թվականին ավարտել է Մոսկվայի սննդի արդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտը, իսկ 1975 թվականին՝ սննդի արդյունաբերության համամիութենական հեռակա ինստիտուտը։ Որպես վարպետ 1972-1973 թվականներին աշխատել է հրուշակեղենի արտադրամասում։ 1974-1976 թվականներին եղել է Շչոլկովո քաղաքի ոչ ալկոհոլային արտադրամասի վարպետ։
1978-1986 թվականներին եղել է կրտսեր գիտաշխատող, 1985 թվականից խաղողագործության և գինեգործության «Մաղարաչ» մոսկովյան մասնաճյուղի վարիչ։ 1986-1988 թվականներին եղել է նույն արտադրամասի  բաժնի վարիչ, որից հետո՝ մինչև 2002 թվականը՝ տնօրենի տեղակալ։ 2002 թվականին նշանակվել է «Գարեջրի, ոչ ալկոհոլային և գինեգործական արդյունաբերության համառուսական ԳՀԻ» տնօրեն։

## Ձեռքբերումներ
*Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1999)
*Պրոֆեսոր (2000)
*Ռուսաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2005)
*Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2013)
*Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (2014)

## Պարգևներ
*ԽՍՀՄ գյուտարար» կրծքանշան
* Ռուսաստանի Դաշնության գիտության վաստակավոր գործիչ (2013)
*Դաղստանի հանրապետության բնական, հասարակական գիտությունների և տեխնիկայի բնագավառում պետական մրցանակի դափնեկիր (2011)
* Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի Դաշնության 5 մեդալով, այդ թվում՝ «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով (2007)

## Աշխատություններ
* Организация производства и учета сырья и материалов в плодовом виноделии: (пособие) / соавт.: А. В. Трофимченко, В. П. Шашилов. — М.: АгроНИИТЭИПП, 1991. — 136 с.
* Дуб и виноделие. — М.: Пищепромиздат, 1998. — 256 с.
* Организация первичного учета сырья и материалов в коньячном производстве / соавт.: В. П. Шашилова и др. — М.: Гуманитарий, 2001. — 170 с.
* Дуб в лесоводстве и виноделии=Oak in forestry and winemaking / соавт. В. В. Коровин. — М.: ДеЛи принт, 2007. −479 с.
* Теория и практика плодового виноделия / соавт.: А. Л. Панасюк, Б. Б. Рейтблат. — М., 2012. — 393 с.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ОГАНЕСЯНЦ Лев Арсенович
*Оганесянц Лев Арсенович

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Վանք (Մեղրու շրջան)

**Վանք**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Մեղրու շրջանում, Մեղրի քաղաքից 15 կմ հյուսիս, Լալեր գետի ձախափնյա մասում, լեռնային, ջրառատ վայրում։ Շրջակայքում կան անտառներ։

Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Պատմություն
Հնում մտնում էև Սյունիք աշխարհի Մացրու գավառի մեջ։ Գյուղի մասին հիշատակված է Տաթևի վանքի նոր հարկացուցակում (XVIII դար)։

Բնակչության նախնիները տարբեր ժամանակներում գաղթել են Պարսկահայաստանի Ղարադաղի շրջանի գյուղերից։

1960-ական թվականներին գյուղը ապաբնակեցվել է բնակավայրերի խոշորացման պատճառով։

## Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։

Վանքի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու մեղվաբուծությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կար կանգուն եկեղեցի, XVII դարի կամուրջ։ Շրջակայքում գտնվում են Քեշիշքյանդ, Տմալի, Կռաձոր գյուղատեղիները։

## Կրթություն
Գյուղն ուներ տարրական դպրոց, գրադարան։

## Անվանի մարդիկ
Այստեղ է ծնվել Դավիթ-Բեկի ազատագրական շարժման ակտիվ մասնակից Վրթանեսի որդի Ստեփանոս Շահումյանը՝ Դավիթ-Բեկի պատմության հեղինակը։

## Պատկերասրահ


Церковь в селе Ванк, Сюник 1.jpg|Եկեղեցի (XVII)
Церковь в селе Ванк, Сюник 2.jpg
Памятник ВОВ, Ванк, Армения 4.gif|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ, Ванк, Армения 2.jpg
Նախկին Վանք գյուղի կամուրջ (5.8).jpg|Հին կամուրջներից մեկը



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բինգլի (քաղաք)

thumb|Ամրոց Բինգլիում|ձախից
**Բինգլի** (), քաղաք Արևմտյան Վեսթ Յորքշիր կոմսությունում, գտնվում է Էյր գետի վրա, Բրեդֆորդից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք են՝ Օուսի աջ վտակը և Լիդս-Լիվերպուլ ջրանցքը։

Բնակեցվել է սաքսոնների կողմից մոտավորապես 10-րդ դարում։ 1379 թվականի դրությամբ քաղաքում եղել է 130 տուն, 1592-ի դրությամբ՝ ընդամենը 20 տուն։ Քաղաքը սկսում է զարգանալ 18-րդ դարի երկրորդ կեսին, երբ արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ այնտեղ կառուցվել են բրդի մի քանի վերամշակման գործարաններ, սակայն արդյունաբերության հիմնական մասը լուծարվում է, իսկ 1995 թվականից  դադարում է գործել կաշվի արտադրությունը։ Բինգլի քաղաքը ստեղծվել է 1898 թվականին։

Բնակչությունը 2001 թվականի տվյալներով կազմում էր 19 884 մարդ։ Կլիման ծովային է։ Քաղաքում կա երկաթուղային կայարան, որտեղ  ամեն տարի անցկացվում է երաժշտական փառատոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի համառոտ պատմություն։

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Վաչագան Ներքին

**Վաչագան Ներքին**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում։

Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Պատմություն
1930-ականներին միացվել է Վաչագան Վերին գյուղին, իսկ ապա երկուսը միասին մտել են Կապան քաղաքի շրջագծի մեջ։

## Բնակչություն
Վաչագան Ներքինի ազգաբնակչության փոփոխությունը։.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Ջանֆիդա)

**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Արմավիրի մարզի Ջանֆիդա գյուղում, կառուցվել է 21-րդ դարում։

Ջանֆիդա գյուղի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին հիմնադրվել է 2010 թվականին։ 
Գմբեթավոր տիպի եկեղեցի է կառուցված տուֆ տեսակի քարից։

Եկեղեցին կառուցվել է բարերար Կարապետյան եղբայրների կողմից։ Բարերարները եկեղեցին կառուցել են ի հիշատակ իրենց ծնողների։

2014 թվականի մայիսի 10-ին եկեղեցին օծվել է Արմավիրի թեմի Առաջնորդ Տ. Սիոն Եպիսկոպոս Ադամյանի ձեռամբ և ՀՀ ԶՈՒ հոգևոր Առաջնորդի՝ Տ. Վրթանես Եպիսկոպոս Աբրահամյանի ու Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Լուսարարապետի՝ Տ. Հովնան Եպսիկոպոս Հակոբյանի մասնակցությամբ։

Եկեղեցին մինչև 2016 թվական սկիզբ չի ունեցել հոգևոր հովիվ, որից հետո եկեղեցու հոգևոր հովիվն է դառնում Տեր Արիս քահանա Խաչատրյանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում 
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
*Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արմավիրի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով