Դմիտրի Յարոշ

**Դմիտրի Անատոլևիչ Յարոշ** (, ), ուկրաինացի հասարակական-քաղաքական գործիչ, «Աջ սեկտորի» առաջնորդ 2013-2015 թվականներին և ուկրաինական աջակողմյան արմատական ազգայնական «Տրիզուբ» կազմակերպության ղեկավար:

Նախագահի թեկնածու է առաջադրվել 2014 թվականի մայիսի 25-ին և ստացել է 127,818 ձայն (0.70%):

Գերագույն Ռադայի պատգամավոր, Ազգային անվտանգության և պաշտպանության հանձնաժողովի փոխնախագահ։ Ուկրաինայի զինված ուժերի գերագույն հրամանատարի խորհրդական (2015 թվականի ապրիլի 5-ից):

2015 թվականի նոյեմբերի 11-ին հրաժարական է տվել «Աջ սեկտորի» առաջնորդի պաշտոնից, իսկ 2016 թվականի փետրվարին ներկայացրել է իր նոր շարժումը՝ «Յարոշի պետական նախաձեռնությունը» ():

2019 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ընդգրկվել է «Ազգային կորպուս», «Սվոբոդա», «Աջ սեկտոր» կուսակցությունների, վետերանների և հասարակական կազմակերպությունների կողմից ստեղծված «Միացյալ ազգայնական դաշինքի» ցուցակի առաջին հնգյակում:

## Կենսագրություն
Դմիտրին ծնվել է Դնեպրոձերժինսկում (այժմ՝ Կամենսկոյեում): Մանկուց խոսել է ռուսերեն, բայց 16 տարեկանից սկսել է խոսել ուկրաիներեն:

1988 թվականին ավարտել է Դնեպրոձերժինսկի թիվ 24 միջնակարգ դպրոցը: Այդ ժամանակվանից ի վեր, ըստ իր սեփական խոսքերի, բացառապես ներգրավված է եղել ուկրաինական ազգայնական շարժման շրջանակներում իրականացվող գործունեության մեջ: 1989 թվականի փետրվարից դարձել է Ուկրաինայի ժողովրդական շարժման անդամ։

1989-1991 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում, նախ ծառայել է ռազմավարական հրթիռային ուժերում՝ Բելառուսում, ապա տեղափոխվել Իրկուտսկ:

1994 թվականին դարձել է «Տրիբուզ» ազգայնական կազմակերպության հիմնադիրներից մեկը, որը կրել է նրա անունը։ Ստեպան Բանդերան ղեկավարել է դրա տարածաշրջանային բաժինը։ 1996 թվականին միացել է կազմակերպության կենտրոնական կոմիտեին, 1996-ից 1999 թվականներին ղեկավարել է կազմակերպությունը, հետագայում զբաղեցրել է գլխավոր տեսչի պաշտոնը, կրկին ղեկավարել է կազմակերպությունը, որից հետո այդ պաշտոնը հանձնել է իր տեղակալ Անդրեյ Ստեմպիցկիին, իսկ Եվրամայդանի շրջանում եղել է կենտրոնական ղեկավարության առաջին տեղակալը ():

2001 թվականին ավարտել է Իվան Ֆրանկոյի անվան մանկավարժական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։

«Ուկրաինական հեղափոխություն. 21-րդ դար», «Ազգ և հեղափոխություն», «Խոսք եղբայրներին։ Անցյալ, ներկա, ապագա», «Ազգի ուղին» գրքերի հեղինակն է։

Եղել է ՈւԴԱՌ կուսակցությունից Վերխովնա Ռադայի պատգամավոր Վալենտին Նալիվայչենկոյի (2006-2010 թվականներին և 2014 թվականի փետրվարից մինչև 2015 թվականի հունիսը Սուպեր Բյուրոյի ղեկավար) օգնական-խորհրդատուն, որի հետ երկարատև բարեկամական հարաբերություններ ունի:

2021 թվականի նոյեմբերի 2-ին Դմիտրո Յարոշը կարճ ժամանակով նշանակվել է Ուկրաինայի զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար Վալերի Զալուժնիի խորհրդական:

2023 թվականին դարձել է Ուկրաինայի կամավորական բանակի հրամանատար:

## «Աջ սեկտոր»
2013 թվականի նոյեմբերի վերջին ի հայտ է եկել «Աջ սեկտորը»՝ «Տրիզուբ» կազմակերպության հիման վրա՝ ոչ ֆորմալ աջ ծայրահեղական խմբի, որը միավորում էր մի շարք ուկրաինական ազգայնական աջ ծայրահեղական կազմակերպությունների ակտիվիստների, որոնք մասնակցել են Կիևում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերին (2013 թվականի դեկտեմբեր - 2014 թվականի սկիզբ), որի առաջնորդն եղել է Յարոշը: Այս միավորման նպատակը, ըստ Յարոշի, «աջակողմյան ուժերի դիրքորոշումը հայտարարելն» էր, քանի որ «Եվրամայդանի» սկզբում խոսքը բացառապես ԵՄ-ի հետ ասոցացման համաձայնագիր կնքելու մասին էր, մինչդեռ աջակողմյանները իրենց առջև նպատակ էին դրել «*ազգային հեղափոխություն իրականացնել և տապալել այս ռեժիմը, որը մենք անվանում ենք ներքին օկուպացիայի ռեժիմ*»։

«Աջ սեկտորը» առաջին անգամ հայտնի է դարձել 2013 թվականի դեկտեմբերի 1-ին՝ Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարության ներքին զորքերի և հատուկ նշանակության ուժերի հետ բախումներին մասնակցելու համար, որոնք պահպանում էին նախագահի վարչակազմի շենքը, ինչպես նաև Կիևում մի քանի վարչական շենքերի գրավմանը:

«Աջ սեկտորը» մասնակցել է Մայդանի պաշտպանությանը (ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին), ինչպես նաև դրանից դուրս գործողությունների կազմակերպմանը: Սակայն «Աջ սեկտորի» առաջնորդները համեմատաբար երկար ժամանակ մնացին ստվերում և չմասնակցեցին հասարակական քաղաքականությանը։ Միայն 2014 թվականի հունվարի վերջին նրանք սկսեցին իշխանություններին ներկայացնել իրենց սեփական պահանջները՝ դիրքավորվելով որպես անկախ սոցիալ-քաղաքական ուժ և հայտարարելով իշխանությունների և ընդդիմության միջև բանակցություններում որպես երրորդ կողմ հանդես գալու ցանկության մասին։ Փետրվարի 14-ին «Աջ սեկտորը» հայտարարել է իր *քաղաքական խորհրդի* ձևավորման մասին և պահանջել է, որ «դեմոկրատական խորհրդարանական ընդդիմությունը», հաշվի առնելով ընդդիմադիր ուժերի միասնության անհրաժեշտությունը և «Աջ սեկտորի» դերը բողոքի ցույցերում, խորհրդակցություններ սկսի «Աջ սեկտորի» քաղաքական խորհրդի հետ՝ առճակատման կարգավորմանն ուղղված քաղաքական գործընթացին իր ներկայացուցիչների մասնակցության վերաբերյալ:

Փետրվարի 20-ին Դմիտրո Յարոշը անձամբ հանդիպել է նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի հետ և, ըստ Յարոշի, հրաժարվել է ընդունել նախագահի կողմից զինադադարի առաջարկը։ Փետրվարի 21-ին, երբ խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդները հրապարակավ հայտարարել են նախագահ Յանուկովիչի հետ Ուկրաինայում քաղաքական ճգնաժամի կարգավորման վերաբերյալ ստորագրված համաձայնագրի պայմանները, հենց «Աջ սեկտորի» ներկայացուցիչներն էին հայտարարել, որ իրենց չի բավարարում փաստաթղթում նշված քաղաքական բարեփոխումների աստիճանական բնույթը և պահանջել են նախագահ Յանուկովիչի անհապաղ հրաժարականը, հակառակ դեպքում նրանք մտադիր էին գրոհել նախագահական վարչակազմը և Գերագույն ռադան։ Դմիտրի Յարոշը նշել է, որ համաձայնագրում բացակայում են նախագահի հրաժարականի, Գերագույն ռադայի լուծարման, անվտանգության մարմինների ղեկավարների և «*հանցավոր հրամանների, որոնց արդյունքում զոհվել է մոտ հարյուր ուկրաինացի քաղաքացի* » կատարողների պատժի վերաբերյալ հստակ պարտավորություններ. նա համաձայնագիրն անվանել է «*ևս մեկ աչքակապ*» և հրաժարվել է այն իրականացնելուց:

2014 թվականի փետրվարի 22-ին Յարոշը պահանջել է արգելել Ռեգիոնների կուսակցության և Կոմունիստական կուսակցության գործունեությունը Ուկրաինայում: 2014 թվականի փետրվարի 26-ին Մայդանում ներկայացվել են ձևավորվող կառավարության թեկնածուները, որտեղ Յարոշին առաջարկվել է Ուկրաինայի Ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի քարտուղարի տեղակալի պաշտոնը: Նա ինքը պայքարում էր անվտանգության ոլորտի փոխվարչապետի պաշտոնի համար:
ձախից|մինի|Յարոշը Դնեպրոպետրովսկում մամուլի ասուլիսի ժամանակ, 2014 թվականի ապրիլի 23
Մարտի 8-ին Յարոշը ուկրաինական և արտասահմանյան լրատվամիջոցների համար մամուլի ասուլիսում հայտարարել է 2014 թվականի Ուկրաինայի նախագահական ընտրություններին մասնակցելու իր մտադրության մասին։ Նրա խոսքով՝ համապատասխան որոշումը կայացրել է «Աջ սեկտորի» քաղաքական խորհուրդը։ Քաղաքագետների կարծիքով, Յարոշը մրցելու է նախկին խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդների հետ, առաջին հերթին՝ «Սվոբոդա» համաուկրաինական միության և դրա առաջնորդ Օլեգ Տյագնիբոկի հետ։

Մարտի 16-ին՝ Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի բռնակցման գագաթնակետին, Յարոշը սպառնաց դիվերսիաներ իրականացնել Ուկրաինայի տարածքով անցնող գազատարների և նավթամուղերի վրա, որոնց միջոցով Ռուսաստանը գազ և նավթ է մատակարարում Արևմուտքին:

Մարտի 29-ին ներկայացրել է Ուկրաինայի նախագահի թեկնածուի գրանցման փաստաթղթերը՝ որպես անկախ թեկնածու, վճարելով 2.5 միլիոն գրիվնա կանխիկ կանխավճար։ 2014 թվականի ապրիլի 1-ին Ուկրաինայի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը գրանցել է Յարոշի թեկնածությունը: Իր եկամուտների հայտարարագրում Յարոշը նշել է 803 գրիվնա հինգ հոգանոց ընտանիքի համար 2013 թվականի համար: Մամուլի ասուլիսում Յարոշը բացատրել է, որ ինքը ընդհանրապես եկամուտ չունի, և նշված գումարը իր ավագ դստեր համար նախատեսված կրթաթոշակ է:

Վարել է Վիկտոր Յանուկովիչի ավտոտնակից «Աջ սեկտորի» կողմից «բռնագրավված» մեքենա:

2014 թվականի ապրիլի 2-ին Ռոսկոմնադզորը արգելափակել է Դմիտրի Յարոշի և «Աջ սեկտորի» հետ կապված բոլոր կայքերն ու էջերը:

## Մասնակցություն նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններին
Յարոշի՝ որպես Ուկրաինայի նախագահի թեկնածուի ծրագրում, որը հրապարակվել էր Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից նրա գրանցումից հետո, որպես գլխավոր նպատակ նշվել է «*քրեաօլիգարխիկ մոդելների ոչնչացումը» և «սոցիալական կողմնորոշմամբ պետություն՝ արդյունավետ շուկայական տնտեսությամբ*», ինչպես նաև պայքարը «*Կրեմլի նեոգաղութատիրության*» դեմ։

Յարոշը որպես ապագա նախագահ իր «*առաջնահերթ խնդիրը*» անվանել է «*ռուսական ագրեսիայի*» հակազդումը՝ ռազմական ծախսերի բազմակի ավելացման, լիակատար զորահավաքի, Ուկրաինայի միջուկային կարգավիճակի վերականգնման, հակաուկրաինական լրատվամիջոցների արգելքի, Ղրիմի թաթար ժողովրդին համապարփակ օգնության, անջատողականության բոլոր դրսևորումների և «*ռուսական լրտեսական ցանցի*» վերացման և այլնի միջոցով։ Առաջարկվել է նաև թույլատրել հրազեն կրելը, ներդնել ընտրովի շերիֆներ, էլեկտրոնային կառավարում, կրճատել հարկերի չափը և քանակը, անցկացնել պաշտոնյաների լյուստրացիա, ներգրավել կրոնական դավանանքները երիտասարդության հոգևոր կրթության մեջ և այլն։

Հեռուստաբանավեճերի ժամանակ Յարոշը կոչ է արել Ղրիմը վերադարձնել Ուկրաինային պարտիզանական պատերազմի և «Ղրիմի թաթարական գործոնի» օգտագործման միջոցով, ինչպես նաև առաջարկեց ֆիզիկապես վերացնել Ուկրաինայի հարավ-արևելքում գտնվող անջատողականների առաջնորդներին:

Մայիսի 22-ին, «Շուստեր-լայվ» հեռուստածրագրի եթերում ելույթ ունենալով, Յարոշը խոստովանել է «Աջ սեկտորի» և «Համուկրաինական «Սվոբոդա» համակուսակցության» ապագա միավորման հնարավորությունը, քանի որ անհրաժեշտ է համարում ապահովել ազգայնական շարժման միասնությունը։ Նա նշե; է, որ «Աջ սեկտորը» որևէ առանձնահատուկ տարաձայնություն չունի «Սվոբոդայի» հետ, բացառությամբ Ուկրաինայի՝ օտարերկրյա պետությունների և կազմակերպությունների հետ տնտեսական միություններին մասնակցության, ինչպես նաև «հարկադիր ուկրաինացման» հարցի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի։ Յարոշի խոսքով՝ «Աջ սեկտորը», մասնավորապես, Իրինա Ֆարիոնի որոշ հայտարարություններ անընդունելի է համարում, քանի որ «Աջ սեկտորի» շարքերում կան բազմաթիվ ռուսախոս ակտիվիստներ, որոնք ուկրաիներենը ճանաչում են որպես միակ պետական լեզու. «Մենք շատ հանդուրժող ենք այս մարդկանց նկատմամբ և միշտ հայտարարում ենք, որ պատրաստ ենք երաշխավորել այն լեզվով խոսելու իրավունքը, որը մարդը անհրաժեշտ է համարում առօրյա մակարդակում»։ Ավելի վաղ «Սվոբոդա» կուսակցության առաջնորդ Օլեգ Տյագնիբոկը հայտարարել էր, որ իր կուսակցությունը պատրաստ է համագործակցել «Աջ սեկտոր» կուսակցության հետ, եթե այն անցնի խորհրդարան:

Ընտրություններից հետո, որոնցում Յարոշը ստացել է ձայների ընդամենը 0.7%-ը, նա որոշ ժամանակով անհետացավ լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնից։ «Աջ սեկտորը» պաշտոնապես հայտարարել է, որ լիովին կաջակցի «նորընտիր նախագահ Պետրո Պորոշենկոյի բոլոր գործողություններին՝ ուղղված Ուկրաինայի միավորմանը և պահպանմանը, Ուկրաինայի արևելքում կարգուկանոնի վերականգնմանը»։ Միևնույն ժամանակ, ՀԿ-ի տեղեկատվական բաժնի ղեկավար Բորիսլավ Բերեզան հայտարարել է, որ Յարոշը կհամաձայնվի պաշտոն զբաղեցնել նոր կառավարությունում, սակայն նրան առաջարկ չեղավ։

2014 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում հաղթանակ է տարռլ թիվ 39 միամանդատ ընտրատարածքում (Վասիլկովկա, Դնեպրոպետրովսկի մարզ)՝ ստանալով ձայների 30.27%-ը։

Վերխովնա Ռադայում Յարոշը միացավ Դնեպրոպետրովսկի մարզային պետական վարչակազմի ղեկավար Իգոր Կոլոմոյսկու հետ կապված պատգամավորների շրջանակին։ «Աջ սեկտորի» առաջնորդը նաև չմոռացավ ժամանակ առ ժամանակ հիշեցնել նախագահ Պետրո Պորոշենկոյին կամավորների բանակի մասին, որը պատրաստ է դիմել Կիև՝ «հեղափոխությունը մինչև վերջ հասցնելու» համար, եթե նոր կառավարությունը «շեղվի ուղուց»:

## «Աջ սեկտորը» և պատերազմը Ուկրաինայի արևելքում
Յարոշը նշել է, որ իր կազմակերպության բացասական կերպարը կապված է ռուսական լրատվամիջոցների կարծրատիպային քարոզչության հետ, որը զգալիորեն ազդում է Ղրիմի և Արևելյան Ուկրաինայի բնակիչների մեծամասնության վրա:
մինի|250x250փքս|«Աջ սեկտորի» առաջնորդ Դմիտրի Յարոշի և Դոնբասի գումարտակի հրամանատար Սեմյոն Սեմենչենկոյի հանդիպումը մարտական գործողությունների գոտում։
2014 թվականի ապրիլի 12-ին Յարոշը տեսաուղերձով կոչ է արել «Աջ սեկտորի» բոլոր կառույցներին մոբիլիզացվել և պատրաստվել Ուկրաինայի ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը պաշտպանելուն. «Հենց այս պահին Ուկրաինայի արևելքում, մասնավորապես Դոնեցկում և Սլավյանսկում, տեղի է ունենում Ղրիմի սցենարի կրկնություն… Այս հակապետական ապստամբությունը տեղի է ունենում տեղական ինքնակառավարման մի շարք ներկայացուցիչների աջակցությամբ և կենտրոնական կառավարության, մասնավորապես՝ Ներքին գործերի նախարարության լիակատար անգործությամբ։ Կրեմլը հույս ունի, որ կկարողանա գրավել Ուկրաինայի արևելյան շրջանները՝ առանց Կիևի իշխանությունների կողմից որևէ դիմադրության հանդիպելու։ Ստեղծված իրավիճակի կապակցությամբ ես հրամայում եմ «Աջ սեկտորի» բոլոր կառույցներին անցկացնել լիակատար մոբիլիզացիա և պատրաստվել վճռական գործողությունների՝ Ուկրաինայի ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը պաշտպանելու համար»։ Յարոշը կոչ արեց Ուկրաինայի իրավապահ մարմիններին «ոչ միայն չխոչընդոտել «Աջ սեկտորին», այլև նպաստել ուկրաինական հողերում իրավական կարգուկանոնի հաստատմանը»։ Քննադատել է Կիևի կառավարության գործունեությունը և կոչ արեց Ուկրաինայի բնակիչներին պատրաստ լինել ճնշում գործադրել կառավարության վրա՝ պիկետների և հանրահավաքների միջոցով. «Պատերազմի ժամանակ կառավարությունը քննադատության չի ենթարկվում՝ այո։ Բայց նաև հարկ է հիշել, որ պատերազմի ժամանակ դավաճաններին գնդակահարում են»:

Յարոշի խոսքերով՝ ապրիլի 20-ի գիշերը Սլովյանսկի մոտ ռազմական գործողություններ են սկսել հենց «Աջ սեկտորի» մարտիկները: Գենադի Կորբանի կողմից սահմանված նրանց առաքելությունն էր գրավել Կարաչուն լեռան վրա գտնվող ռադիոաշտարակը։ Դրա համար նախատեսված զենքերը հավաքվել են հանցավոր շրջանակների օգնությամբ։ Յարոշի խոսքով՝ Սլավյանսկի մուտքի մոտ գտնվող անջատողականների անցակետի վրա հարձակման ժամանակ «Աջ սեկտորը» սպանել է վեց մարդու, սակայն հակագրոհի արդյունքում ստիպված է եղել նահանջել։ Այս դեպքում վարորդ Միխայիլ Ստանիսլավենկոն, որը «Աջ սեկտորի» անդամ չէր, սպանվել է, և նրա մարմինը մնացել է մարտի վայրում։ Յարոշը հաստատել է, որ սպանված տղամարդու մոտ էր նրա *այցեքարտը*: *Յարոշի այցեքարտի* մասին անջատողականների կողմից հրապարակված հաղորդագրությունները բազմիցս հեգնանք են առաջացրել ուկրաինական լրատվամիջոցներում։

Ապրիլի 23-ին Յարոշը Դնեպրոպետրովսկում կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ չի մասնակցելու ընտրարշավին, այլ կկենտրոնանա «անջատողականության դեմ պայքարի» վրա: Նա հայտարարել է Դոնեցկի մարզում «Դոնբասի հատուկ գումարտակի» ձևավորման մեկնարկի մասին՝ համաձայն «Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի, ՆԳՆ-ի և Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության ղեկավարության»: Նրա խոսքով՝ «հատուկ ստորաբաժանումը» կներառի «Աջ սեկտորի ակտիվիստներ և մարզված մարտիկներ», որոնք պատրաստ են օգնության հասնել հատուկ ծառայություններին ՆԳՆ-ի և Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության արևելքում անցկացվող հատուկ գործողության ժամանակ: Նրանց կողմից ձևավորվելիք գումարտակում մարդկանց մոտավոր թիվը 800 է: Յարոշի խոսքով՝ Դոնբասի բնակիչները խնդրում են պաշտպանություն անջատողականներից. «Բանդերայի բանակը վերջապես անցել է Դնեպրը... Դոնբասի շատ բնակիչներ իրենք են խնդրում Աջ սեկտորին վերականգնել կարգուկանոնը»։ Ապրիլի 25-ին Յարոշը դիմեց Ալեքսանդր Տուրչինովին՝ պահանջելով սկսել բնակչության զանգվածային զինումը: Յարոշի խոսքով՝ այս միջոցառումները պետք է առաջին հերթին վերաբերեն «կամավորական հայրենասիրական կազմավորումներին», որոնց, ըստ «Աջ սեկտորի», միայն Դնեպրոպետրովսկի մարզում արդեն գրանցվել է ավելի քան 10 հազար մարդ։ Ապրիլի 28-ին «Աջ սեկտորը» Արսեն Ավակովին հղել է կոչ՝ պահանջելով, որ Ուկրաինայի ՆԳՆ-ն զինի Դոնբասի հատուկ գումարտակի մարտիկներին։ Մասնավորապես, նշվում է, որ նախարարությունը պետք է «նպաստի կամավորական կազմավորումների ստեղծմանը, համակարգի նրանց գործողությունները Ազգային գվարդիայի հետ և անհապաղ զենք տրամադրի». «Մենք ստիպված ենք ինքներս զենք վերցնել, ներդնել պատանդներ վերցնելու պրակտիկան մեր ակտիվիստների դիմաց»։

Ավելի վաղ Յարոշը հայտարարել է, որ «Աջ սեկտորը» իր գլխավոր շտաբը Կիևից տեղափոխել է Դնեպրոպետրովսկ, քանի որ «Դնեպրոպետրովսկից ավելի հեշտ է հետևել Դոնբասում տիրող իրավիճակին»։ Տեղական լրատվամիջոցները հաղորդել են Յարոշի և Դնեպրոպետրովսկի մարզային պետական վարչակազմի ղեկավար Իգոր Կոլոմոյսկու միջև ապրիլի 16-ին տեղի ունեցած գաղտնի հանդիպման մասին: Ավելի ուշ Դոնեցկի մարզի նահանգապետ Սերգեյ Տարուտան իր հարցազրույցում նշել է, որ Դոնեցկի մարզում Իգոր Կոլոմոյսկին կապված է Յարոշի հետ, մինչդեռ «Դոնբասում շատերի ընկալմամբ՝ և՛ Յարոշը, և՛ Կոլոմոյսկին երկու հակառակորդներն են, որոնց դեմ պայքարում է մարզը»:

2014 թվականի հուլիսի 16-ին Յարոշը հայտարարել է «Աջ սեկտորի» այսպես կոչված «Կամավորական ուկրաինական կորպուսի» ստեղծման մասին՝ «Աջ սեկտոր» անվտանգության բլոկի հիման վրա։ «Որպես «Աջ սեկտորի» առաջնորդ՝ ես անհրաժեշտ եմ համարում մեր շարժման բոլոր ուժերը (քաղաքական կուսակցություն, հասարակական կազմակերպություն, անվտանգության բլոկ) ուղղորդել Մոսկվայի ագրեսիայի դեմ պայքարին, ուկրաինացի ժողովրդի թշնամիների՝ ահաբեկիչների և անջատողականների ոչնչացմանը, Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի և Ղրիմի թերակղզու վերադարձմանը պետության լիակատար վերահսկողության տակ...»: Յարոշն ինքը մասնակցել է ուկրաինական զորքերի կամավորական հարձակմանը Դոնեցկի վրա, որի մասին նա հայտնել է սոցիալական ցանցերում՝ նշելով. «Պարզապես վախեցած կառավարությունը վախենում է մեզ զենք տալ: Մենք կռվում ենք նրանով, ինչ Աստված է մեզ ուղարկել…»:

2014 թվականի օգոստոսի 17-ին Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովը մեղադրել է Յարոշին «Աջ սեկտորի» 32 ակտիվիստների մահվան մեջ, ովքեր «իրենց հրամանատարության հիմարության պատճառով անզգուշորեն մեքենայով մխրճվել էին Դոնեցկի մոտակայքում գտնվող դիրքի մեջ, սպանվել և գերի են ընկել», ինչպես նաև առաջարկել է դադարեցնել «արյան և վշտի վրա առասպելական լեգենդ կառուցելը»:

2015 թվականի հունվարի 21-ին վիրավորվել է Դոնեցկի օդանավակայանի համար մղված մարտերում:

2014 թվականի վերջին - 2015 թվականի սկզբին «Աջ սեկտորին» առաջարկվել է իր զինված կազմավորումները փոխանցել Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության վերահսկողությանը, սակայն «Աջ սեկտորը» հրաժարվել է:

2015 թվականի մարտին, ըստ «Աջ սեկտոր» Ուկրաինական կամավորական կորպուսի ղեկավարության հայտարարությունների, ԱԹՕ-ի շտաբը նրանց վերջնագիր է ներկայացրել՝ լքել ԱԹՕ-ի գոտին մինչև ապրիլի 1-ը։ Կամավորները հրաժարվել են՝ նշելով, որ «բանակը չի կռվի Աջ սեկտորի դեմ»։ Գլխավոր շտաբը սկսել է փոխզիջում փնտրել։ Քննարկվեցին տարբեր տարբերակներ՝ սկսած կամավորական գումարտակների արդեն իսկ գոյություն ունեցող բրիգադների մեջ ընդգրկումից մինչև Դմիտրի Յարոշի անմիջականորեն վերահսկվող ինքնավար ստորաբաժանման ստեղծումը։ Արդյունքում, ապրիլի 5-ին Դմիտրի Յարոշը պաշտոնապես դարձել է Գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ Վիկտոր Մուժենկոյի խորհրդական: 2015 թվականի ապրիլին Ուկրաինական կամավորական կորպուս ՊՍ-ի մարտական ստորաբաժանումները առաջնագծից դուրս բերվեցին թիկունք և շրջափակվեցին Ուկրաինայի զինված ուժերի ստորաբաժանումների կողմից։

## Միջադեպ Մուկաչևոյում
2015 թվականի հուլիսին «Աջ սեկտորը» ներգրավվել է Անդրկարպատյան մարզում տեղի ունեցած քրեական միջադեպի մեջ։ «Զակարպատիա» ԴՈՒԿ ՊՍ-ի 1-ին պահեստազորի մարտիկները ներգրավվել են տեղական մաքսանենգության շուկայում ազդեցության ոլորտների վերաբաշխման փորձի մեջ։ Իրավապահ մարմինների միջամտությունից հետո միջադեպն ավարտվել է զանգվածային արյունահեղությամբ, որի ընթացքում մի քանի մարդ է զոհվել և վիրավորվել, երեք ոստիկանական մեքենա է ոչնչացվել, իսկ բենզալցակայանում հրդեհ է բռնկվել:

Ուկրաինայի նախագահ Պետրո Պորոշենկոն պահանջել է անհապաղ պատժել խաղաղ քաղաքում պատերազմը սկսողներին: Նույն օրը Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը (ՈւԳԴ) ստեղծել է հատուկ միջգերատեսչական խումբ՝ այս միջադեպը հետաքննելու համար, և հետագայում հարուցվեց քրեական գործ՝ Ուկրաինայի քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի «Հանցավոր կազմակերպությունների ստեղծում» առաջին մասով և 258-րդ հոդվածի «Ահաբեկչական գործողություն» երկրորդ մասով նախատեսված հանցագործությունների համար:

Իր հերթին, «Աջ սեկտորը» հայտարարել է լիակատար մոբիլիզացիա և անժամկետ բողոքի ակցիա է սկսել (որը տևել է մինչև հուլիսի 19-ը) Կիևում Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի շենքի առջև՝ պահանջելով Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովի հրաժարականը, ինչպես նաև Զակարպատյան շրջանի ոստիկանության ղեկավարների հրաժարականը և քրեական հետապնդումը: «Աջ սեկտորի» ակցիաները կազմակերպվել են մի շարք խոշոր քաղաքներում տեղական ոստիկանության շենքերի առջև։

Հուլիսի 17-ին Կիևում կայացած մամուլի ասուլիսում Դմիտրի Յարոշը, ստանձնելով Մուկաչևոյում տեղի ունեցածի պատասխանատվությունը, առաջարկել է համաներում շնորհել Մուկաչևոյում կրակ բացած «Աջ սեկտորի» մարտիկներին՝ «մեր պայմաններով» «Աջ սեկտորի» Ուկրաինայի զինված ուժերին միանալու դիմաց: Նա նշել է, որ չի արդարացնում կրակ բացած «Աջ սեկտորի» անդամներին, այլ ասում է, որ «նրանք պայքարում էին փտած համակարգի դեմ»։ Յարոշի խոսքով՝ «իշխանությունները տեղեկատվական պատերազմ են սկսել «Աջ սեկտորի» դեմ և փորձում են օգտագործել այս միջադեպը՝ մեր կառույցները՝ թե՛ մարտական, թե՛ թիկունքային, թե՛ քաղաքական կազմակերպությունները ոչնչացնելու համար»:

Հուլիսի 21-ին շարժման արտակարգ համագումարում որոշում է կայացվել վերանվանել այն «Ազգային-ազատագրական շարժում «Աջ սեկտոր»» և հրաժարվել մասնակցել 2015 թվականի աշնանը կայանալիք տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին։ Իշխանություններին պահանջներ ներկայացվեցին անցկացնել համաուկրաինական հանրաքվե՝ խորհրդարանի, կառավարության և նախագահի նկատմամբ անվստահության վերաբերյալ, չեղարկել Մինսկի համաձայնագրերը, շրջափակել Ղրիմի և Դոնբասի օկուպացված տարածքները և օրինականացնել կամավորական գումարտակները: Նույն օրը Կիևի Անկախության հրապարակում «Աջ սեկտոր» շարժման կողմից կազմակերպված հանրային հանրահավաքին հավաքվել է ավելի քան 2000 մարդ:

Դեպքից հետո Ուկրաինայի խորհրդարանի անդամ և «Աջ սեկտորի» նախկին խոսնակ Բորիսլավ Բերեզան կարծիք է հայտնել, որ Դմիտրո Յարոշը, ամենայն հավանականությամբ, կորցրել է «Աջ սեկտորի» նկատմամբ վերահսկողությունը մի շարք շրջաններում:

## Հեռացումը Աջ սեկտորից
2015 թվականի նոյեմբերի 11-ին Դմիտրի Յարոշը իր Ֆեյսբուքյան էջում գրել է, որ հրաժարական է տալիս շարժման առաջնորդի պաշտոնից. «Նոյեմբերի 8-ին Կիևում տեղի ունեցավ «Աջ սեկտորի» ղեկավարության համաժողովը։ Կազմակերպիչների՝ «Սոցիալական սեկտորի» ղեկավարության կողմից հայտարարված նպատակն էր մշակել աշխատանքային նյութեր «ՈւՕԴ Սեկտորի» համուկրաինական կոնգրեսի նախապատրաստման համար, ... պատրաստել արտաքին և ներքին թշնամիներին հակազդելու հեղափոխական հայեցակարգ։ Դրա փոխարեն, հանդիպման նախաձեռնողները և որոշ մասնակիցներ ստանձնեցին ոչ լեգիտիմ գործառույթներ՝ որոշել Սոցիալական սեկտորի զարգացման ռազմավարական ուղղությունը և ընտրել մեկ այլ ղեկավարություն, որտեղ ինձ նշանակվեց առաջնորդի պաշտոնը։ Վիրավորվելով և երկար ժամանակ բուժման կարիք ունենալով՝ ես Շարժման կառավարման որոշ ոլորտներ վստահեցի իմ ամենամտերիմ գործընկերներին, ովքեր ունեին և ունեն իրենց սեփական տեսակետները ազգայնական շարժման զարգացման վերաբերյալ։ Սակայն իմ դիրքորոշումը լիովին չի համընկնում ղեկավարության մի մասի ձգտումների հետ։ Որպես առաջնորդ՝ ես անձնական պատասխանատվություն եմ կրում կազմակերպությունում տեղի ունեցող ամեն ինչի համար, և չեմ մտադիր այն փոխանցել ուրիշներին։ Ահա թե ինչու ես չեմ կարող լինել «հարսանեկան գեներալ» «Աջ սեկտորում»։ Հետևաբար, ես ստիպված եմ մերժել համաժողովի կողմից առաջարկված Պրովոդը ղեկավարելու առաջարկը և հրաժարվել ղեկավարի իմ պարտականություններից՝ մնալով ազգայնական, պետականամետ և հեղափոխական:

Այս կապակցությամբ «Աջ սեկտոր» շարժման մամուլի ծառայությունը հայտարարություն է տարածել, որ «առաջիկա օրերին կկայանա Աջ սեկտորի ղեկավարության նիստ, որին կհրավիրվի Յարոշը, և որտեղ վերջնականապես կլուծվեն բոլոր հարցերը և կմշակվեն մեր ռազմավարության մանրամասները… Մենք պետք է ամրապնդենք մեր շարժումը և պատրաստենք այն թշնամական ուժերի հետ բախմանը: Եվ դրա համար անհրաժեշտ է այն մաքրել թշնամական գործակալներից և ազգայնական մտածողությունից ու գործելուց չափազանց հեռու գտնվող անձանցից»:

Նոյեմբերի 13-ին Յարոշը ընդունել է «Աջ սեկտոր» ուկրաինական կամավորական կորպուսը գլխավորելու առաջարկը, սակայն դեկտեմբերի 27-ին հայտարարել է «Աջ սեկտոր» շարժումից դուրս գալու և նոր հասարակական-քաղաքական շարժում ստեղծելու մտադրության մասին:

## Նոր շարժում
2016 թվականի փետրվարին Յարոշը հայտարարել է նոր քաղաքական ուժի ստեղծման մասին։ Այս միավորման հայտարարված նպատակն է եղել ստեղծել «ուժեղ կենտրոնաաջ կառույց»: «Մենք ուզում ենք միավորել հայրենասիրական մտածողությամբ ազգայնականներին, ազգային դեմոկրատներին, լիբերալներին և այլոց», - ասել է Յարոշը: Նրա խոսքով՝ «Աջ սեկտորը զուտ ազգայնական կազմակերպություն է, և Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակը, որը ես դեռևս հակված եմ մռայլ գույներով նկարագրել, պահանջում է տարբեր գաղափարախոսական հայացքներ ունեցող հայրենասերների ընդհանուր միավորում», մինչդեռ նա նշեց, որ «մենք դեռևս շարժման հիմքում կներառենք Ստեփան Բանդերայի ուկրաինական ազգայնականության գաղափարախոսության հիմնական դրույթները»:

## Գաղափարախոսություն
Ըստ American Time ամսագրի թղթակից Սայմոն Շուստերի, որը Եվրամայդանի ժամանակ զրուցել է Դմիտրի Յարոշի հետ, «Աջ սեկտորի» գաղափարախոսությունը սահմանակից է ֆաշիզմին, և նա Յարոշի սեփական հայացքներն անվանել է «մարտնչող ազգայնականություն»։ «Աջ սեկտորը» նախընտրում է իր գաղափարախոսությունն անվանել «հեղափոխական ազգայնականություն»՝ հիմնվելով Ստեփան Բանդերայի գաղափարների վրաՅարոշի գաղափարախոսության կարևոր բաղադրիչ է դեռուսիֆիկացիայի հայեցակարգը, որը հասկացվում է որպես Ուկրաինայի ռուսիֆիկացման քաղաքականության հետևանքների վերացում։Ռուսական պետությունը («Կայսերական Մոսկվա», «Կայսերական Ռուսաստան») «Աջ սեկտորի» կողմից համարվում է ազգային ուկրաինական պետության նկատմամբ թշնամական։ Յարոշը «կայսերական Ռուսաստանը» համարում է Ուկրաինայի գլխավոր արտաքին թշնամի և համոզված է Ուկրաինայի և «Մոսկվայի կայսրության» միջև պատերազմի անխուսափելիության մեջ, անհրաժեշտ է համարում Ռուսաստանի՝ որպես կայսրության լիակատար վերացումը և «նրա տարածքում ազգային պետական ​​կազմավորումների կառուցումը», վստահություն է հայտնում «սատանայական Մոսկվային հաղթելու՝ կայսրությունը ոչնչացնելով» հնարավորության նկատմամբ։ 2016 թվականի մարտին Յարոշը «112 Ուկրաինա» հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ ինքը Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության հետ քննարկել է դիվերսիոն կազմակերպություն ստեղծելու գաղափարի գործնական իրականացումը, որը կզբաղվի Ռուսաստանի տարածքում գտնվող որոշակի անձանց որոնմամբ և «պատժով», որոնց նա դասակարգում է որպես «ռազմական հանցագործներ»։

Սկզբում Յարոշը հարցազրույցներում նշել է, որ «Աջ սեկտորը» քաղաքական կուսակցություն չէ, այլ *հեղափոխական ազգային շարժում*, ուստի չի մտնում քաղաքական պայքարի մեջ, կազմակերպությունը պաշտպանում է քաղաքական իշխանության համակարգի փոփոխությունը, բայց չունի կոնկրետ քաղաքական ծրագիր: Ավելի ուշ, սակայն, «Աջ սեկտորը» սկսել է դիրքավորվել որպես անկախ քաղաքական ուժ, իսկ 2014 թվականի մարտի սկզբին խոսակցությունները վերածվեցին քաղաքական կուսակցության մեջ միավորվելու և նախագահական պաշտոնին հավակնելու մասին:

Ուկրաինայի եվրաինտեգրման վերաբերյալ Դմիտրի Յարոշը հարցազրույցում հետևյալ բացատրությունն է տվել

## Ընտանիք
Կնոջ անունը Օլգա է, ունի մեկ որդի՝ Դմիտրին և դուստրեր՝ Իրինա և Անաստասիա: 2014 թվականի մարտի 11-ին Դմիտրին ունեցել է թոռ: 2016 թվականի նոյեմբերի 22-ին դուստր Անաստասիան ծննդաբերել է իր երկրորդ թոռնիկին՝ Դմիտրի Յարոշին:

## Քրեական հետապնդում
2014 թվականի մարտի 1-ին լրատվամիջոցները հայտնել են, որ Յարոշը VKontakte սոցիալական ցանցում դիմել է միջազգային ահաբեկիչ Դոկկու Ումարովին ՝ կոչ անելով աջակցել Ուկրաինային Ռուսաստանի դեմ պայքարում։ «Որպես «Աջ սեկտորի» առաջնորդ՝ կոչ եմ անում ձեզ ակտիվացնել ձեր պայքարը։ Ռուսաստանն այնքան ուժեղ չէ, որքան թվում է։ Դուք հիմա ունեք հաղթելու եզակի հնարավորություն։ Օգտվեք այս հնարավորությունից»: «Աջ սեկտորը» հերքել է Ումարովին ուղղված կոչի մասին տեղեկատվությունը և հայտարարել է, որ տեղեկատվությունը էջում հայտնվել է հաշվի կոտրման պատճառով: Իր հերթին, VKontakte-ի փոխնախագահ Դմիտրի Սերգեևը նշել է, որ «Աջ սեկտոր» խմբի վարչակազմի ներկայացուցիչները չեն կապվել սոցիալական ցանցի տեխնիկական աջակցության անձնակազմի հետ՝ հաքերային հարձակման վերաբերյալ բողոքներով:

Դիմումի մասին տեղեկատվությունը կտրուկ արձագանք է առաջացրել Ռուսաստանում։ Այսպիսով, Չեչնիայի նախագահ Ռամզան Քադիրովը խոստացել է Յարոշին «միակողմանի տոմս» տրամադրել Ումարովից հետո, որին նախկինում մահացած է հայտարարել։ Սոցիալական ցանցի էջը, որտեղ տեղադրվել է Յարոշի Ումարովին ուղղված կոչը, արգելափակվել է Ռուսաստանի գլխավոր դատախազության պահանջով:

2014 թվականի մարտի 3-ին Ռուսաստանի Դաշնության քննչական կոմիտեն քրեական գործ է հարուցել Յարոշի դեմ՝ Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսգրքի 205.2 հոդվածի 2-րդ մասի և Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսգրքի 280-րդ հոդվածի 2-րդ մասի (ահաբեկչական և ծայրահեղական գործունեության հրապարակային կոչեր, որոնք կատարվել են լրատվամիջոցների օգտագործմամբ) հանցագործությունների հատկանիշներով։ 2014 թվականի մարտի 5-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել հեռակա կարգով, իսկ Յարոշի նկատմամբ հայտարարվել է միջազգային հետախուզում: Սակայն Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը իր կայքում հայտարարել է, որ նրա կալանավորման և արտահանձնման որևէ հիմք չի տեսնում. «Դմիտրո Յարոշի ուկրաինական քաղաքացիության պատճառով... նրա արտահանձնումը մերժվելու է»։ Գլխավոր դատախազությունը նշել է, որ 1972 թվականի «Քրեական գործերով վարույթների փոխանցման մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի, ինչպես նաև 1993 թվականի «Քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով իրավական օգնության և իրավական հարաբերությունների մասին» կոնվենցիայի դրույթներին համապատասխան, ռուսական կողմի խնդրանքով կարող է կազմակերպվել Ուկրաինայի կողմից նշված անձի նկատմամբ քրեական վարույթ իրականացնելու միջնորդության քննարկում:

2014 թվականի մարտի 12-ին Մոսկվայի Բասմանի շրջանային դատարանը հեռակա կարգով ձերբակալել է Դմիտրի Յարոշին «Աջ սեկտորի առաջնորդի Դոկկու Ումարովին ուղղված դիմումի» հիման վրա։ Յարոշի մեղքը հաստատվել է քննության կողմից՝ օգտագործելով «սոցիալական ցանցի կայքից տպագրված նյութեր»։

2014 թվականի մարտի 14-ին Ռուսաստանի Դաշնության քննչական կոմիտեի Հյուսիսային Կովկասի դաշնային շրջանի գլխավոր քննչական վարչությունը քրեական գործ է հարուցել Ուկրաինայի այն քաղաքացիների նկատմամբ, որոնք 1994-1995 թվականներին չեչեն անջատողականների կողմից մասնակցել են դաշնային ուժերի դեմ ռազմական գործողություններին։ Նրանցից մեկը Դմիտրի Յարոշն է։ Այս անձինք կասկածվում են Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական օրենսգրքի 209-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու մեջ (քաղաքացիների վրա հարձակվելու նպատակով կայուն զինված խմբի (խմբավորման) ստեղծում, նման խմբի (խմբավորման) ղեկավարում և նրա կողմից կատարված հարձակումներին մասնակցություն):

2014 թվականի մարտի 15-ին Ղրիմի դատախազությունը (բռնակցման անցումային շրջանում) քրեական գործ է սկսել Դմիտրի Յարոշի դեմ։ Պատճառը եղել է «Աջ սեկտորի» կողմից տարածվող նյութերն, որոնք պարունակել են պատերազմի քարոզչություն և կոչեր՝ ոչնչացնելու Ղրիմում մարդկանց ու գույքը:

2014 թվականի հուլիսի 25-ին Յարոշը ընդգրկվել է Ինտերպոլի միջազգային հետախուզվողների ցուցակում: Միաժամանակ, Ինտերպոլի Կիևի բյուրոյի ղեկավար Վասիլ Նևոլյան հայտարարել է, որ Յարոշը չի կարող արտահանձնվել օտարերկրյա պետության հարցման հիման վրա, քանի որ նա գտնվում է ուկրաինական պետության պաշտպանության ներքո:

2016 թվականի հունվարին Ինտերպոլը իր պաշտոնական կայքից հեռացրեց Դմիտրի Յարոշի միջազգային հետախուզման մասին տեղեկատվությունը։ Ինտերպոլի կայքում նախկինում գոյություն ունեցող հետախուզման քարտն այլևս հասանելի չէ։ «Դմիտրի Յարոշ» անձի վերաբերյալ հետախուզվող տեղեկությունները անհետացել են հանրային հասանելիությունից։ Ռուսաստանի կողմից հետախուզվող անձանց ցուցակում Դմիտրի Յարոշի որոնման մասին տեղեկություններ նույնպես չկան։

2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին Ռուսաստանի կողմից պատժամիջոցներ են կիրառվել Ուկրաինայի 322 քաղաքացիների, այդ թվում՝ Դմիտրի Յարոշի նկատմամբ։

## Պարգևներ
* Բոգդան Խմելնիցկիի 3-րդ աստիճանի շքանշան՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 21
* «Ուկրաինայի անկախության 25 տարի» հոբելյանական մեդալ՝ 2016 թվականի օգոստոսի 19

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ստանիսլավ Օլեգովիչ Բիշոկ, Ալեքսեյ Վլադիմիրովիչ Կոչետկով. «Նեոնացիստներ և Եվրոմայդան. ժողովրդավարությունից մինչև բռնապետություն». ISBN 978-5-8041-0709-4
* Յորոշ: ««Մենք հեղափոխության զինվորներ ենք»//«Աջ սեկտորի» ստորաբաժանումներում ռուսներն ու բելառուսները ձեռք են բերում բռնապետության դեմ պայքարելու հմտություններ: Ռուսաստանի գործողությունների կոալիցիա, Ռուսաստանի ազգային քաղաքականություն: 25.02.2014
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ուկրաինացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Եվրամայդան
Կատեգորիա:Եվրամայդանի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Զինվորականներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի զինվորականներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացիներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հասարակական գործիչներ