152-մմ թնդանոթ-հաուբից Դ-20

300px|աջից
**152-մմ թնդանոթ-հաուբից Դ-20** (Հրթիռահրետանային գլխավոր վարչության ցուցիչը — **52-Պ-546**), խորհրդային 152-մմ տրամաչափի ձեռքով լիցքավորվող, քարշակվող թնդանոթ-հաուբից։ Արևմուտքում առաջին անգամ հայտնի է դարձել 1955 թվականին, այդ պատճառով ՆԱՏՕ-ի բլոկի երկրներում ունի **M1955** նշանակումը։

## Պատմություն
մինի|Տեսքը հետևից
մինի|Զրահավահանի վրայի տեղեկաքարտը
Դ-20 թնդանոթ-հաուբիցը մշակվել է անմիջապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ֆյոդոր Պետրովի ОКБ-9 կոնստրուկտորական բյուրոյում։ Դ-20-ը նախատեսված էր նախապատերազմյան 1937 թ. արտադրված ՄԼ-20 152-մմ հաուբից-թնդանոթին փոխարինելու համար։ Դ-20-ի հրետափողի երկարությունը 34 տրամաչափ է։ Դ-20-ը դարձավ առաջին 152-մմ հրետանային համակարգը, որն ուներ կիսաավտոմատ սեպային փակաղակ՝ սեպի ուղղահայաց տեղաշարժմամբ։ Դ-20-ը, իր Դ-22 մոդիֆիկացիայով (Հրթիռահրետանային գլխավոր վարչության ցուցիչը` *2Ա33*) օգտագործվեց 2Ս3 «Ակացիա» ինքնագնաց հրետանային կայանքի` ԻՀԿ-ի համար։

## Մոդիֆիկացիաները (ձևափոխումները)
Դ-20-ը առնվազն 13 երկրների զինված ուժերի սպառազինության մեջ է գտնվում և արտոնագրով արտադրվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, որպես *Տիպ 66* (կամ արդիականացվածշ տարբերակ *Տիպ 66-1*)։ Նրա բազայի վրա ստեղծված ԻՀԿ-ն հայտնի է որպես *Տիպ 83* և առաջին անգամ ներկայացվել է 1980-ական թվականներին։ Նախկին Հարավսլավիան ևս արտադրում էր, որը մշակված էր Դ-20-ի բազայի վրա, իսկ ներկայիս Սերբիան 155-մմ *Մ84 ՆՈՐԱ-Ա*-ի մոդիֆիկացիայի հիման վրա նախագծել է ինքնագնաց հրետանային կայանք` ԻՀԿ Նորա Բ-52` Nora B-52, որն ունի քառանիվ շասսի *ՖԱՊ-2632*։

### Ռուսաստան
**Դ-20Մ «Խիտին»** (Գլխավոր հրետանային վարչության ցուցիչ` **52-Պ-546Մ**) — արդիականացված տարբերակ, հանդերձված է արկի փողի մեջ ավտոմատ ներմղիչով, որն արագաձգությունը մեծացնում է մինչև 7-8 կրակոց/րոպեում։ Արդիականացումը կատարել է «Տիտան» կենտրոնական կոնստրուկտորական բյուրոն։ Առաջարկվում է արտահանման համար։

### Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
* Տիպ 66 — Դ-20-ի՝ արտոնագրով արտադրվող չինական տարբերակ։ Արդիականացված տարբերակը հայտնի է որպես **տիպ 66-1**.
** Տիպ 83 — ինքնագնաց հրետանային կայանք, որը ստեղծված է *տիպ 66* հուբիցի հրետանային մասի վրա, իր կառուցվածքով համանման է 2Ս3 «Ակացիա» ԻՀԿ-ին։

### Ռումինիա
* **Ա411** — հաուբիցան մշակել է *Arsenal Armatei* ձեռնարկությունը։ Հիմնականում նման է Դ-20-ին։ Տվյալ տարբերակն օգտագործում է սեփական 152-մմ արկերը, որոնք (փողի 20,5 տրամաչափ երկարության դեպքում) ունեն առավելագույնը 17,2 կմ (իսկ ՕՖ- արկով՝ 24 կմ) հեռահարություն։ Ռումինական բանակում *Ա411*-ը հայտնի է որպես **152-մմ քարշակվող թնդանոթ-հաուբից Մ1981** ().

## Զինամթերքը
* **Բեկորա-ֆուգասային**, **ՕՖ-32** — հեռահարությունը՝ 17400 մ
* **[[կուտակիչա-բեկորային]]**
* **Հրկիզող**
* **Ռադիոխանգարումներ առաջացնող արկ**
* **Քիմիական**
* **Սլաքաձև խոցող տարրերով արկ**
* **կառավարվող արկ՝ [[Կրասնոպոլ-Մ]]**
* **[[միջուկային արկ]] 3ՎԲ3**

## Մարտական կիրառումը
* Պարսից ծոցի պատերազմ
* Աֆղանական պատերազմ (1979—1989)
* Արցախի Հանրապետություն 2020թ 
* Դամանսկի կղզու վրա սահմանային կոնֆլիկտ
* Վեցօրյա պատերազմ (1967)
* Իրաքի հյուսիսում զինված կոնֆլիկտ (2014)

## Շահագործողները
[thumb|right|[Ռումինիայի ցամաքային զորքերի Մ81 հաուբիցը]]
* 
* 
* 
* 
* 
*  - 18 Մ84 Նորա. գործում է պահեստազորային ուժերի համար։
* 
*  - Տիպ 66.
* 
* 
* 
*  - Նախկին Արևելյան Գերմիանիայից։ Հայտնի է որպես **152 Հ 55**.
* 
* 
*  - Բոլորը ոչնչացվել են [2003 թվական]ի Իրաք ներխուժման ժամանակ, նոր մոդելները գնվել են Բուլղարիայից 2015 թ..
* 
* 
*  - 35 միավոր մատակարարվել է 2009 թ. ԿԺԴՀ-ից։
* 
* 
* 
*  - 4 միավոր Մ81/Մ85 Ռումինական բանակի սպառազինության պահեստներից։
* 
*  - Ռումինական բանակն ունի 329 միավոր Մ81 հաուբիցներ (245 միավորը՝ ծառայության մեջ) և 111 միավոր Մ85 թնդանոթ-հաուբիցներ։
* 
*  - Մ84 ՆՈՐԱ-Ա։
*  - Տիպ 66։
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Որտեղ կարելի է տեսնել
*  — Հայրենական ռազմական պատմության թանգարան՝ Մոսկվայի մարզի Իստրինյան շրջանի Պադիկովո գյուղում։

## Ծանոթագրություններ

* *Ջեյնսի զրահատեխնիկա և հրետանի 2005-2006* /անգլերեն/, *Jane’s Armour and Artillery 2005—2006*

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Տիպ 66 152-մմ տրամաչափի քարշակվող թնդանոթ-հաուբիցը։  TYPE 66 152MM TOWED GUN-HOWITZER

Կատեգորիա:152 մմ հրետանի
Կատեգորիա:«Բարիկադներ» գործարան
Կատեգորիա:Խորհրդային հրետանի