Գայանե (բալետ)

**Գայանե**, հայկական ազգային առաջին բալետն է՝ երեք գործողությամբ, հեղինակ՝ Արամ Խաչատրյան, լիբրետոն Կոնստանտին Դերժավինի։

Առաջին անգամ Հայաստանում բեմադրվել է 1947 թվականին Վիլեն Գալստյանի՝ նոր բեմադրությամբ, դեկորացիան Մինաս Ավետիսյանի։

Բալետի վերջին գործողության համար գրած Սուսերով պար հատվածը համաշխարհային ճանաչում ունի։

## Պատմություն
Գրվել է Անաստաս Միկոյանի առաջարկով։ Գայանե բալետն ի սկզբանե կոչվում էր «Երջանկություն», հետագայում այն վերանայվել և վերանվանվել է «Գայանե»։

Առաջին բեմադրությունը եղել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Պերմում, Լենինգրադի Կիրովի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի ուժերով, որը վերաբեմադրվել է 1952 թվականին։

Հայաստանում առաջին անգամ բեմադրվել է 1947 թվականին, Երևանում, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում՝ Վիլեն Գալստյանի բեմադրությամբ, իսկ դեկորացիաները հեղինակել է Մինաս Ավետիսյանը։

## Գործող անձինք
* Հովհաննես, կոլտնտեսության նախագահ
* Գայանե, նրա դուստրը
* Արմեն, հովիվ
* Նունե, կոլտնտեսուհի
* Կարեն կոլտնտեսության աշխատող
* Կազակով, սահմանապահ ջոկատի պետ
* Անծանոթ
* Գիքո, կոլտնտեսական
* Այշա, կոլտնտեսուհի
* Իզմայիլ
* Ագրոնոմ
* 
* Երկրաբաններ
* Սահմանապահ խմբի ղեկավար

## Սյուժե

Գործողությունները կատարվում են Հայաստանում 20-րդ դարի 30-ական թվականներին։

### 1-ին գործողություն

Հայկական կոլտնտեսությունում գյուղացիները բամբակ են հնձում։ Նրանց թվում են հերոսուհի Գայանեն, նրա հայր Հովհաննեսը, եղբայր Արմենը և կրտսեր քույր Նունեն։ Նրանք աշխատասիրության օրինակներ են` ի տարբերություն Գայանեի ամուսնու՝ ծույլ հարբեցող Գիքոյի։ Նա նկատողություն է անում Գիքոյին նրա վատ վարքի համար, որը վերածվում է վեճի։ Ապա ժամանում է խորհրդային սահմանապահ զորքերի հրամանատար Կազակովը, ում ողջունում են պարով։ Տեսնելով, որ Գայանեն ծաղկեփունջ է նվիրում Կազակովին, Գիքոն բռնի կերպով խլում է նրանից ծաղկեփունջը և, անտեսելով բոլորի հանդիմանությունը՝ անհետանում է։

### 2-րդ գործողություն
Գայանեի տանը մարդիկ մխիթարում են Գայանեին, ով դատապարտում է ամուսնու անբարոյական վարքագիծը։ Լսվում են գորգագործների երգող ձայները։ Երբ Գիքոն վերադառնում է, բոլորը դուրս են գալիս։ Գայանեն երգելով քնեցնում է իր երեխային` Հռիփսիմեին։ Երեք մաքսանենգներ գալիս են Գիքոյին տեսնելու։ Նրանք դավադրություն են կազմակերպում՝ կիսելու իրենց կողմից յուրացված պետական ​​գումարը, հրդեհելու բամբակի պահեստը և փախչելու արտասահման։ Լսելով նրանց դավադրությունը՝ Գայանեն նկատողություն է անում ամուսնուն, բայց վերջինս նրան նետում է մեկ այլ սենյակ և փակում։

### 3-րդ գործողություն
Կոլտնտեսության մոտ լեռնային տարածքում գտնվող քրդական բնակավայրում շատ մարդիկ են ապրում, այդ թվում՝ Գայանեի եղբայր Արմենը, քուրդ աղջիկ Այշեն և նրան սիրող քուրդ երիտասարդ Իզմայիլը։ Գիքոն և երեք մաքսանենգները ժամանում են՝ հարցնելով Արմենին ճանապարհը։ Նրանց մտադրությունների և գործունեության մասին մտածելով՝ նա մի քանի քուրդ երիտասարդ է ուղարկում` Կազակովին բերելու։ Նկատելով դա՝ Գիքոն և իր խումբը փորձում են սպանել Արմենին, բայց Կազակովը հայտնվում է ժամանակին և ձերբակալում երեք մաքսանենգներին։ Սակայն Գիքոն փախչում է և հրդեհում բամբակի պահեստը։ Պահի խառնաշփոթի մեջ փախչելու փորձ անելով՝ Գիքոյին գտնում է Գայանեն, ով կարողացավ փախչել այն սենյակից, որտեղ նա բանտարկված էր։ Գիկոն սպառնում է Գայանեին, որ իրենց երեխային՝ Հռիփսիմեին, ժայռից կնետի։ Քանի որ Գայանեն չի հանձնվում, Գիքոն դաշույնով խփում է նրան։ Լսելով նրա ճիչը՝ Կազակովը վազում է և ձերբակալում Գիքոյին։ Կազակովը նվիրվածությամբ հոգ է տանում Գայանեի մասին, և նա ապաքինվում է։ Երկուսի միջև սեր է աճում։

### 4-րդ գործողություն
Մեկ տարի անց կոլտնտեսությունում տեղի է ունենում վերակառուցված պահեստի բացման արարողությունը, ինչպես նաև երեք հարսանիք՝ Գայանեի և Կազակովի, Արմենի և Այշեի, Կարենի և Նունեի: Տեղական կոլորիտով հարուստ ժողովրդական պարերը կատարվում են մեկը մյուսի հետևից: Բալետն ավարտվում է բոլորի օրհնության ներքո:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արամ Խաչատրյանի բալետներ
Կատեգորիա:1942 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:1942 բալետներ
Կատեգորիա:Բալետներ այբբենական կարգով