Հյուսիսային Ամերիկայում կրոնական ազատության կարգավիճակ

**Հյուսիսային Ամերիկայում կրոնական ազատության կարգավիճակը (****)** տարբերվում է ուրիշ երկիրից: Նահանգերը կարող են տարբերվել՝ կախված նրանից, թե արդյոք նրանք երաշխավորում են օրենքով հավասար վերաբերմունք տարբեր կրոնների հետևորդների համար, թե արդյոք նրանք հաստատում են պետական կրոն (և ինչ իրավական հետևանքներ ունի դա թե՛ կրոնական հետևորդների, թե՛ ոչ կրոնական հետևորդների համար), թե որքանով են վերահսկվում երկրում գործող կրոնական կազմակերպությունները, և թե որքանով է կրոնական օրենսդրությունը օգտագործվում որպես երկրի իրավական օրենսգրքի հիմք:

Կան նաև այլ անհամապատասխանություններ որոշ երկրների կրոնական ազատության մասին օրենքում ինքնահռչակված դիրքորոշումների և այդ երկրներում իշխանության մարմինների իրականի միջև. երկրի կողմից կրոնական հավասարության սահմանումը սահմանադրությամբ կամ օրենքներով պարտադիր չէ, որ հանգեցնի երկրի բնակիչների կրոնական դավանանքի ազատության: Բացի այդ, նմանատիպ պրակտիկաները (օրինակ՝ կրոնական կազմակերպությունների գրանցումը կառավարությունում) կարող են տարբեր հետևանքներ ունենալ՝ կախված տվյալ երկրներին բնորոշ այլ սոցիալ-քաղաքական հանգամանքներից:

Հյուսիսային Ամերիկայի յուրաքանչյուր երկիր իր սահմանադրությունում ներառում է կրոնի կամ խղճի ազատության վերաբերյալ դրույթներ: Մի շարք երկրներ նույնպես պաշտոնապես արգելել են կրոնական հիմքով խտրականությունը, և ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի զեկույցների համաձայն՝ տարածաշրջանի շատ երկրներ չունեն կրոնական ազատության խախտումների վերաբերյալ չլուծված խնդիրներ՝ կառավարության միջամտության կամ հասարակական ճնշման պատճառով: Յոթ երկրներ ունեն հայհոյանքի մասին օրենքներ, որոնք իրենց իրավական օրենսգրքերի մաս են կազմել բրիտանական գաղութատիրական դարաշրջանից ի վեր, բայց որոնք ներկայումս չեն կիրառվում: Ռաստաֆարիները տարածաշրջանի շատ երկրներում բախվում են խտրականության և կրոնական ծեսերի խոչընդոտների, հաճախ մասամբ այն պատճառով, որ երկրները արգելել են կանեփը, որն օգտագործվում է ռաստաֆարիական կրոնական ծեսերում: Հռոմեական կաթոլիկությունը Հյուսիսային Ամերիկայի մի քանի երկրների պետական կրոնն է, և մի քանիսը արտոնյալ վերաբերմունք են ցուցաբերում կաթոլիկ եկեղեցուն, չնայած այն պաշտոնապես չի հաստատել որպես պետական կրոն:

## Անտիգուա և Բարբուդա
Անտիգուայի և Բարբուդայի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնական համոզմունքների ազատությունը երկրում: Հոգևորականներին չի թույլատրվում առաջադրվել քաղաքական պաշտոնների համար:

Մարիխուանայի ցանկացած օգտագործման համար քրեական պատասխանատվություն սահմանող օրենքը մեղմացրել է Ռաստաֆարի համայնքի հետ հարաբերությունները, չնայած 2022 թվականին դեռևս խնդիրներ կային որոշ դպրոցներ հաճախող ավանդական ռաստաֆարիական սանրվածքներ ունեցող երեխաների հետ կապված:

Օրենքն արգելում է կրոնական ուսուցումը պետական դպրոցներում. մասնավոր դպրոցներին թույլատրվում է դա ապահովել, և ծնողները կարող են նաև տնային ուսուցում տրամադրել իրենց երեխաներին:

## Բահմաս
Բահամյան կղզիների սահմանադրությունը նախատեսում է կրոնի ազատություն և արգելում է համոզմունքների հիման վրա խտրականությունը: Երկիրը պետական կրոն չունի, չնայած սահմանադրության նախաբանում հիշատակվում է «քրիստոնեական արժեքներ»:

Օբեան Բահամյան կղզիներում անօրինական է և պատժվում է ազատազրկմամբ: Սակայն այս օրենքը ավանդաբար չի կիրառվում: Նմանապես, հայհոյանքի հրապարակումն արգելող օրենքները (բացառությամբ «բարի մտքով և պատշաճ լեզվով արտահայտված կարծիքների») նույնպես չեն կիրառվում:

Կրոնական կրթությունը հասանելի է դպրոցներում և հիմնականում կենտրոնանում է քրիստոնեության վրա. 2022 թվականին խնդիրներ առաջացան որոշ դպրոցներ հաճախող ավանդական ռաստաֆարիական սանրվածքներ ունեցող երեխաների հետ կապված:

Կառավարությունը ուսումնասիրում է ռաստաֆարիականների և ավանդական թմրանյութերի օգտագործման վերաբերյալ օրենսդրությունը

## Բարբադոս
Բարբադոսի սահմանադրությունը նախատեսում է կրոնի ազատություն և արգելում է դավանանքի հիման վրա խտրականությունը, կա «հայհոյանքի» դեմ օրենք, բայց այն չի կիրառվում։

Կրոնական խմբերին թույլատրվում է հիմնել մասնավոր դպրոցներ և կրոնական ուսուցում անցկացնել՝ կառավարության որոշակի աջակցությամբ։ Քրիստոնեական արժեքների կրթությունը դասավանդվում է տարրական դպրոցներում, իսկ մի քանի կրոններ՝ միջնակարգ դպրոցներում (աշակերտները կարող են հրաժարվել):

Ռաստաֆարի համայնքի ներկայացուցիչները դեմ են դպրոցականների պարտադիր պատվաստումներին:

## Բելիզ
Բելիզի Սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը: Կրոնական հիմքով խտրականությունը անօրինական է: Հայհոյանքի դեմ օրենքը չի կիրառվում: Բելիզի եկեղեցիների խորհուրդը և Բելիզի ավետարանական եկեղեցիների ասոցիացիան Բելիզի սենատում նշանակում են մեկ սենատոր՝ գլխավոր նահանգապետի հաստատմամբ: Օրենքը նաև սահմանում է, որ բանտերում գտնվող բանտարկյալների կրոնական համոզմունքները պետք է հարգվեն և հաշվի առնվեն:

Կրոնական խմբերը պարտավոր են գրանցվել կառավարությունում՝ երկրում գործելու համար: Կրոնական խմբերը ազատված են որոշակի հարկերից: Օտարերկրյա կրոնական աշխատողները պարտավոր են ձեռք բերել կրոնական աշխատողի թույլտվություն և գրանցվել կառավարությունում:

Նախակրթական դպրոցների հանրակրթական ուսումնական ծրագիրը ներառում է ոչ դավանանքային «հոգևորության» դասընթացներ, որոնք ներկայացնում են համաշխարհային կրոնները, ինչպես նաև կրոնի հետ կապված էթիկան և բարոյականությունը: 2022 թվականին խնդիրներ առաջացան որոշ դպրոցներ հաճախող ավանդական ռաստաֆարիական սանրվածքներ ունեցող երեխաների հետ կապված: Հանրային դպրոցների մեծ մասը կառավարվում է քրիստոնեական եկեղեցիների կողմից: Մի քանի դպրոցներ ղեկավարվում են ոչ քրիստոնեական կրոնական խմբերի կողմից:

## Կանադա
Կանադայում կրոնական ազատությունը սահմանադրորեն պաշտպանված իրավունք է՝ Կանադայի իրավունքների և ազատությունների խարտիայի 2-րդ բաժնի շրջանակներում, որը հավատացյալներին թույլ է տալիս հավաքվել և պաշտամունք կատարել առանց սահմանափակման կամ միջամտության։

Կանադայի իրավունքների և ազատությունների խարտիան, որը ամրագրված է Սահմանադրության մեջ, նախաբանում նշում է, որ Կանադան «հիմնված է Աստծո գերակայությունը և օրենքի գերակայությունը ճանաչող սկզբունքների վրա»։ Կրոնի ազատությունը նույնպես երաշխավորված է։ Կանադայի Գերագույն դատարանը, Նորին Մեծություն Թագուհին Կանադայի իրավունքի դեմ Big M Drug Mart Ltd. գործով [1985] (1 S.C.R. 295), որոշել է, որ 1906 թվականի օրենքը, որը պահանջում էր, որ կիրակի օրերին վայրերի մեծ մասը փակ լինի, օրինական նպատակ չուներ «ազատ և ժողովրդավարական հասարակությունում» և հակասահմանադրական փորձ էր կրոնական հիմքով փակման օրենք սահմանելու համար (տե՛ս Կապույտ օրենքը)։

Հաստատված եկեղեցի չկա, սակայն կրոնական խմբերը կարող են իրավունք ունենալ հարկային արտոնությունների։ Կրոնական դպրոցները գործում են ամբողջ երկրում։ Օնտարիոյի, Ալբերտայի և Սասկաչևանի կաթոլիկ և բողոքական դպրոցներն իրավունք ունեն պետական ֆինանսավորման:

2022 թվականին Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը մեկնեց Կանադա և ներողություն խնդրեց բնիկ ժողովուրդներից նախկին գիշերօթիկ դպրոցներում կատարված «չարիքի» համար:

## Կոստա Ռիկա
Կոստա Ռիկայի սահմանադրությունը Հռոմի կաթոլիկությունը սահմանում է որպես պետական կրոն և այն տրամադրում է հատուկ արտոնություններ և ֆինանսավորում: Սահմանադրությունը նաև արգելում է կառավարությանը միջամտել կրոնի ազատ դավանանքին:

Առնվազն տասը անդամ ունեցող կրոնական խմբերը կարող են գրանցվել կառավարությունում՝ միջոցներ հայթայթելու և սեփականություն ունենալու համար: Գրանցված չլինելու համար որևէ պատիժ չկա, բացառությամբ այս արտոնություններից օգտվելու անկարողության:

Կաթոլիկ եկեղեցու կողմից անցկացվող կրոնական ամուսնության արարողությունները չեն ճանաչվում կառավարության կողմից: Նման արարողությունների միջոցով ամուսնացած զույգերը պետք է նաև քաղաքացիական միություն կնքեն՝ իրենց ամուսնությունը օրինականորեն ճանաչելու համար:

Բոլոր պետական դպրոցները պետք է բոլոր աշակերտներին ապահովեն քրիստոնեական կրոնական ընդհանուր ուսուցում՝ հարգալից ձևով, որը խթանում է բարոյական արժեքները և հանդուրժողականությունը:

## Կուբա
Կուբայի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը և արգելում կրոնական խտրականությունը: Այնուամենայնիվ, քրեական օրենսգրքերը կիրառվում են չգրանցված խմբի անդամ կամ խղճի թելադրանքով զինվորական ծառայությունից հրաժարվելու փորձ կատարող յուրաքանչյուր անձի նկատմամբ՝ տուգանքներով և ազատազրկմամբ:

Կուբայական հեղափոխությունից հետո, 1960-ականներին, Կուբայի կառավարությունը բանավեճի մեջ մտավ կաթոլիկ եկեղեցու դեմ, որը մեղադրվեց ֆրանկիստական և հակակոմունիստական լինելու մեջ, և քահանաները բանտարկվեցին և հետապնդվեցին կառավարության կողմից: Բացի այդ, Կուբայի կոմունիստական կուսակցությունը թույլ չէր տալիս ոչ աթեիստներին դառնալ կուսակցության անդամներ: 1980-ականներից ի վեր Կուբայի կառավարությունը ավելի ու ավելի թույլատրելի դիրքորոշում է ընդունել կրոնական ծեսերի նկատմամբ՝ նախ հալեցնելով հարաբերությունները բողոքական խմբերի հետ, որոնց խրախուսվում էր դավանել իրենց կրոնը, իսկ ավելի ուշ՝ 90-ականներին Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ին հրավիրելով այցելել երկիր (այդ ժամանակվանից ի վեր բոլոր հաջորդ պապերը պաշտոնական այցեր են կատարել Կուբա): Սակայն, կառավարությունը շարունակում է սահմանափակել կաթոլիկ եկեղեցու հաղորդակցությունը և թույլ է տալիս նրան ֆինանսավորում ստանալ միայն իր կողմից հաստատված աղբյուրներից:

Տնային ուսուցումը Կուբայում անօրինական է:

2022 թվականին Freedom House-ը Կուբայի կրոնական ազատությունը գնահատել է 4-ից 3 միավորով։ Կուբայի մարդու իրավունքների դիտարանը նշել է, որ 2022 թվականին մարդկանց 67%-ը ճանաչում էր մեկին, ով ենթարկվել էր ոտնձգությունների իր կրոնական հավատքի պատճառով։

Christian Solidarity Worldwide-ի 2023 թվականի զեկույցը ցույց է տվել, որ կրոնի ազատության փաստաթղթավորված խախտումները կրկնապատկվել են՝ 2021 թվականի 272-ից հասնելով 2022 թվականի 657-ի: Խախտումները ներառում էին ոտնձգություններ, կամայական կալանքներ, տեղաշարժի և ճանապարհորդության սահմանափակումներ, կրոնական արարողություններին մասնակցելուց արգելք, ապրանքների և գույքի բռնագրավում և սոցիալական ցանցերի վրա հարձակումներ:

## Դոմինիկա
Դոմինիկայի սահմանադրությունը նախատեսում է կրոնի և մտքի ազատություն:

Կառավարությունը սուբսիդավորում է մասնավոր կրոնական դպրոցների ուսուցիչների աշխատավարձերը. հանրային դպրոցները սովորաբար առավոտյան հավաքույթներում ներառում են ոչ դավանանքային աղոթքներ ըստ ցանկության:

Ռաստաֆարիական սանրվածքները պաշտոնապես արգելված են դպրոցներում և բանտերում, սակայն դա չի կիրառվում. մարիխուանայի մեկ ունցիայից պակաս պահելը օրինական է, և ռաստաֆարիականները նշել են, որ իշխանությունները չեն կիրառել մարիխուանայի մասին օրենքները, երբ համայնքն այն օգտագործել է իր կրոնական ծեսերի ժամանակ։

Կրոնական խմբերը կարող են գրանցվել կառավարությունում՝ ոչ առևտրային կազմակերպության կարգավիճակ ստանալու, կրոնական արարողություն անցկացնելու կամ հարսանիք անցկացնելու համար:

## Դոմինիկյան հանրապետություն
Դոմինիկյան Հանրապետության սահմանադրությունը նախատեսում է կրոնի ազատություն: Կաթոլիկությունը պետական կրոն է, իսկ կաթոլիկ եկեղեցին ստանում է հատուկ արտոնություններ, ինչպիսիք են հոգևորականների աշխատավարձերի համար սուբսիդիաները և գույքի փոխանցումը եկեղեցուն:

Ոչ կաթոլիկ կրոնական խմբերը կարող են գրանցվել կառավարությունում՝ մաքսային տուրքերից ազատում ստանալու և ամուսնություններ կատարելու թույլտվություն ստանալու համար:

Հանրային դպրոցներում ներառված են կրոնագիտության դասընթացներ՝ կաթոլիկ կամ ավետարանչական բողոքական ուսումնական ծրագրերով: Ծնողները կարող են ընտրել, որ իրենց երեխաները բաց թողնեն նման դասընթացները, և մասնավոր դպրոցները պարտավոր չեն դրանք ապահովել: Մասնավոր կրոնական դպրոցները կարող են առաջարկել իրենց սեփական կրոնական ուսումնական ծրագրերը:

= Էլ Սալվադոր =
Սալվադորի սահմանադրությունը նախատեսում է կրոնի ազատություն և արգելում է կրոնական խտրականությունը: Ուրիշների կրոնական համոզմունքները հրապարակայնորեն վիրավորելը կամ կրոնական առարկաները վնասելը պատժվում է ազատազրկմամբ: Հոգևորականները չեն կարող զբաղեցնել բարձր պետական պաշտոններ և արգելվում է անդամակցել քաղաքական կուսակցություններին:

Կրոնական խմբերը կարող են գրանցվել կառավարությունում՝ հարկերից ազատման և շինարարական թույլտվություններ ստանալու նպատակով: Հատուկ վիզաներ են պահանջվում այն անձանց համար, ովքեր ցանկանում են մեկնել Սալվադոր՝ քարոզչությամբ զբաղվելու համար:

Հանրային դպրոցների կրթությունը աշխարհիկ է. մասնավոր դպրոցները կարող են իրենց ուսումնական ծրագրերում ներառել կրոնական բովանդակություն, բայց չեն ստանում կառավարության աջակցություն: 2016 թվականից ի վեր հոգևորականները սահմանափակ մուտք ունեն բանտեր՝ այն մտավախությունների պատճառով, որ հոգևորականության որոշ անդամներ օգտագործում էին բանտային այցելությունները՝ բանտեր իրեր մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխելու համար. Covid-ի ժամանակ բոլոր այցելություններն արգելվեցին, և 2022 թվականին դրանք չէին վերսկսվել:

## Գրենդա
Գրենադայի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը: Երկրի իրավական օրենսգիրքն արգելում է հայհոյանքի հրապարակումը, սակայն դա գործնականում չի կիրառվում:

Կրոնական խմբերը կարող են գրանցվել՝ հարկային արտոնություն ստանալու և երկրից դուրս գտնվող միսիոներներին հովանավորելու համար:

Կառավարությունը սուբսիդավորում է կրոնական կապված մասնավոր դպրոցները, որոնք բոլորը կապված են քրիստոնեական դավանանքների հետ:

2022 թվականին Գրենադան գնահատվել է 4-ից 4 միավոր կրոնական ազատության համար:

## Գվատեմալա
Գվատեմալայի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը: Չնայած այն պետական կրոն չէ, կաթոլիկ եկեղեցին ճանաչվում է որպես «առանձին իրավաբանական անձ», որը ստանում է որոշակի արտոնություններ:

Սահմանադրության համաձայն, որևէ կրոնի հոգևորականության ոչ մի անդամ չի կարող ծառայել որպես նախագահ, փոխնախագահ, կառավարության նախարար կամ դատավոր:

Կրոնական խմբերի գրանցումը պարտադիր չէ, բայց հնարավորություն է տալիս գույք գնել և հարկային արտոնություններ վճարել. գրանցումը կարող է տևել մինչև երկու տարի:

Սահմանադրությունը ներառում է բնիկ մայաների խմբերի իրենց կրոնը դավանելու իրավունքը պաշտպանելու պարտավորություն: Մայաների կրոնական խմբերին թույլատրվում է պետական սեփականության տարածքում գտնվող պատմական վայրերը օգտագործել արարողությունների համար: Այնուամենայնիվ, մայաների խմբերի ներկայացուցիչները բողոքել են, որ իրենց մուտքը սահմանափակ է և ենթակա է այլ խոչընդոտների, ինչպիսիք են վճարելու պարտավորությունը:

Հանրային դպրոցները կարող են ընտրել կրոնական ուսուցում առաջարկել, բայց նման դասընթացների համար ազգային շրջանակ չկա: Մասնավոր կրոնական դպրոցներին թույլատրվում է գործել:

## Հաիթի
Հայիթիի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը: Արտաքին գործերի նախարարությունը վերահսկում և վերահսկում է կրոնական խմբերը և դրանց վերաբերող օրենքները: Չնայած կաթոլիկությունը պետական կրոն չէ 1987 թվականից ի վեր, 19-րդ դարի Սուրբ Աթոռի հետ կնքված կոնկորդատը շարունակում է արտոնյալ վերաբերմունք ցուցաբերել կաթոլիկ եկեղեցուն՝ հոգևորականների համար կրթաթոշակների և եկեղեցիների ու կրոնական դպրոցների ֆինանսական աջակցության տեսքով: Կաթոլիկ եկեղեցին նաև իրավունք ունի Հայիթիում նշանակել որոշակի քանակությամբ հոգևորականների՝ առանց կառավարության համաձայնության:

Կրոնական խմբերը պարտավոր չեն գրանցվել կառավարությունում, սակայն կարող են դա անել՝ դատական գործընթացներում հատուկ կարգավիճակ, հարկային արտոնություններ և ամուսնության ու մկրտության վկայականների քաղաքացիական ճանաչում ստանալու համար: Արտաքին գործերի նախարարությունը անընդհատ չի հաստատել մուսուլմանական համայնքի կողմից որպես կրոնական խումբ գրանցվելու դիմումը, որը չի քննարկվել 1980-ական թվականներից ի վեր: Կառավարության տվյալներով՝ դա պայմանավորված էր գրանցման գործընթացի շրջանակներում անհրաժեշտ ֆինանսական փաստաթղթերը չստանալու հանգամանքով: Անցյալում կառավարությունը չէր ճանաչում հայիթցի վուդուների կողմից կատարված ամուսնությունները, չնայած այն գրանցված կրոն լինելուն. պետական պաշտոնյաները պնդում են, որ իրենք համագործակցում են Վուդու համայնքի հետ՝ իրենց հոգևորականության համար հավաստագրման գործընթաց ստեղծելու համար՝ այս խնդիրը լուծելու համար: Վուդու համայնքի ներկայացուցիչները հայտնել են իրենց համայնքների նկատմամբ սոցիալական խարանի և աշխատանքի խտրականության մասին:

Անցյալում բանտում գտնվող մուսուլմանները հուսալիորեն չէին կարողանում օգտվել հալալ սննդից և մուսուլման հոգևորականներից՝ ռեսուրսների պակասի պատճառով:

## Հոնդուրաս
Հոնդուրասի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը, սակայն սահմանադրությունն արգելում է կրոնական առաջնորդներին զբաղեցնել ընտրովի պաշտոններ կամ հրապարակայնորեն քաղաքական հայտարարություններ անել:

Հանրային դպրոցները պարտավոր են դասավանդել աշխարհիկ ուսումնական ծրագրեր: Մասնավոր կրոնական դպրոցները նույնպես գործարկվում են մի քանի քրիստոնեական դավանանքների կողմից:

Օտարերկրյա միսիոներները պետք է գրանցվեն կառավարությունում. որոշ կրոնական խմբեր համաձայնության են եկել կառավարության հետ՝ այս գործընթացը արագացնելու համար:

Հոգևորականներին տրամադրվում է ազատում դատարանում կրոնական դավանանքներից ստացված տեղեկատվության վերաբերյալ ցուցմունք տալու պահանջից: Կաթոլիկ եկեղեցու քահանաները, եպիսկոպոսները և արքեպիսկոպոսները, ինչպես նաև այլ կրոնների նմանատիպ բարձրաստիճան անդամները պարտավոր չեն ներկայանալ դատարան, եթե կանչվել են, չնայած նրանք պետք է հայտարարություն անեն այլ վայրում:

Հոնդուրասի Ազգային Կոնգրեսն ունի կրոնական խմբերը օրինականորեն ճանաչելու լիազորություն, ինչը նրանց տալիս է հարկերից ազատված կարգավիճակ և այլ արտոնություններ: Անցյալում կաթոլիկ եկեղեցին միակ կազմակերպությունն էր, որը օրինականորեն ճանաչված էր որպես կրոնական խումբ, չնայած այլ կրոնական խմբեր կարող են գրանցվել կառավարությունում որպես ՀԿ-ներ. որոշ կրոնական խմբեր քննադատել են սա՝ որպես կաթոլիկ եկեղեցու համար արտոնյալ վերաբերմունքի դրսևորում՝ այլ խմբերի հաշվին:

Անցյալում զինվորական ծառայությունից խղճի թելադրանքով հրաժարվելը պաշտպանված էր օրենքով, այդ թվում՝ կրոնական հիմքերով հրաժարվելը:

Անցյալում որոշ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչներ իրենց քաղաքական հայտարարություններում պարբերաբար օգտագործել են հակասեմական հռետորաբանություն:

Որոշ բողոքական հովիվներ ընտրվել են կառավարական պաշտոններում և ծառայում են կառավարական խորհրդատվական մարմիններում: Կառավարությունը նաև կաթոլիկ կամ բողոքական աղոթքներ է ներառել պաշտոնական միջոցառումների և արարողությունների շրջանակներում, ինչը քննադատության է ենթարկվել այլ կրոնական խմբերի ներկայացուցիչների կողմից:

## Ճամայկա
Ճամայկայի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը և արգելում կրոնական խտրականությունը: Գաղութային դարաշրջանի օրենքը, որը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում Օբեայի և Մյալի համար, շարունակում է գործել, բայց հազվադեպ է կիրառվել 1962 թվականին Ճամայկայի Միացյալ Թագավորությունից անկախացումից ի վեր:

Կառավարությունում գրանցումը պարտադիր չէ կրոնական խմբերի համար, բայց խմբերին տալիս է որոշ արտոնություններ, ինչպիսիք են հողատարածքներ ունենալը և իրավական վեճերի մեջ մտնելը որպես կազմակերպություն: Հարկերից ազատման կարգավիճակ փնտրող խմբերը պետք է առանձին գրանցվեն որպես բարեգործական կազմակերպություններ:

Հանրային դպրոցների ուսումնական ծրագիրը ներառում է ոչ դավանանքային կրոնական կրթություն: Որոշ հանրային դպրոցներ կառավարվում են կրոնական հաստատությունների կողմից, բայց պարտավոր են պահպանել նույն չափանիշները, ինչ մյուս հանրային դպրոցները: Ճամայկայում գործում են նաև կրոնական մասնավոր դպրոցներ:

Ճամայկայի քրիստոնեական, հրեական և մուսուլմանական համայնքների ներկայացուցիչները Ժամայկայի հասարակությունը բնութագրել են որպես կրոնական բազմազանության նկատմամբ հանդուրժող և միջկրոնական երկխոսության բարձր մակարդակը նշել են որպես այս պնդումը հաստատող ապացույց:

Մինչդեռ ռաստաֆարիականները ժամանակին հետապնդվում էին Ճամայկայի կառավարության կողմից և պարբերաբար հետապնդվում ոստիկանության կողմից՝ այն ժամանակ անօրինական կանեփ փնտրելու համար, կառավարությունը միջոցներ է ձեռնարկել ռաստաֆարիականներին հարմարեցնելու համար, այդ թվում՝ 2015 թվականին կրոնական նպատակներով կանեփի փոքր քանակությունների պահպանման ապաքրեականացումը և պաշտոնական ներողությունները՝ զուգորդված ֆինանսական փոխհատուցումների հետ՝ ռաստաֆարիական համայնքի դեմ նախկինում կատարված գործողությունների համար, ինչպիսին է «Կորալյան այգիների» միջադեպը: Ռաստաֆարիականները դեռևս բախվում են որոշակի հասարակական խտրականության, մասնավորապես՝ աշխատանք փնտրելիս, սակայն համայնքի ներկայացուցիչները նշել են, որ խտրականության մասին հաղորդագրությունները կտրուկ նվազել են 2015 թվականից ի վեր:

## Մեխիկո
Մեքսիկայի Սահմանադրությունը և այլ օրենքներ սահմանում և պաշտպանում են կրոնի ազատությունը Մեքսիկայում:

Եկեղեցու, մասնավորապես Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու, իրավունքների սահմանափակման նախադեպը սահմանել է նախագահ Վալենտին Գոմես Ֆարիասը 1833 թվականին: Ավելի ուշ, նախագահ Բենիտո Խուարեսը 1859-1863 թվականներին՝ Ռեֆորմների պատերազմի ֆոնին, ընդունեց մի շարք օրենքներ, որոնք հայտնի դարձան որպես Լեյես դե Ռեֆորմա (կամ Ռեֆորմի օրենքներ): Այս օրենքները, ի թիվս այլ բաների, պարտադրում էին եկեղեցու և պետության բաժանումը, թույլատրում էին քաղաքացիական ամուսնությունները և քաղաքացիական գրանցամատյանը, և բռնագրավում էին եկեղեցու սեփականությունը:

Լարվածություն կար նաև Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու և հեղափոխությունից հետո Մեքսիկայի կառավարության միջև: Երկրի 1917 թվականի սահմանադրության մեջ ամրագրվեցին եկեղեցու և հոգևորականության անդամների իրավունքների խիստ սահմանափակումներ, որոնք հանգեցրին 1926 թվականին Քրիստերո պատերազմի բռնկմանը: 1992 թվականին կառավարությունը վերականգնեց դիվանագիտական հարաբերությունները Սուրբ Աթոռի հետ և վերացրեց կաթոլիկ եկեղեցու վրա դրված գրեթե բոլոր սահմանափակումները: Այս հետագա գործողությունը ներառում էր բոլոր կրոնական խմբերին իրավական կարգավիճակի տրամադրումը, նրանց սահմանափակ սեփականության իրավունքի զիջումը և երկրում քահանաների թվի սահմանափակումների վերացումը: Այնուամենայնիվ, օրենքը շարունակում է պարտադրել եկեղեցու և պետության խիստ տարանջատումը: Սահմանադրությունը դեռևս արգելում է հոգևորականության անդամներին զբաղեցնել պետական պաշտոններ, պաշտպանել կուսակցական քաղաքական հայացքներ, աջակցել քաղաքական թեկնածուներին կամ հակադրվել պետության օրենքներին կամ ինստիտուտներին:

Սահմանադրությունը նախատեսում է, որ կրթությունը պետք է խուսափի կրոնական արտոնություններից, և որ մեկ կրոնին կամ դրա անդամներին չի կարող նախապատվություն տրվել կրթության մեջ մյուսի նկատմամբ: Կրոնական ուսուցումն արգելված է պետական դպրոցներում, սակայն կրոնական միավորումներն ազատ են պահպանել մասնավոր դպրոցներ, որոնք չեն ստանում պետական միջոցներ:

Կրոնական խմբերը չեն կարող տիրապետել կամ կառավարել հեռարձակվող ռադիո կամ հեռուստատեսային կայաններ: Առևտրային հեռարձակվող ռադիոյի կամ հեռուստատեսության համար կրոնական ծրագրեր հեռարձակելու համար անհրաժեշտ է կառավարության թույլտվությունը:

2023 թվականին երկիրը գնահատվել է 4-ից 4 միավոր կրոնական ազատության համար:

## Նիկարագուա
Նիկարագուայի սահմանադրությունն արգելում է կրոնական խտրականությունը և սահմանում է կրոնի ազատությունը։ Այն հայտարարում է, որ Նիկարագուան պետական կրոն չունի, բայց նաև լիազորում է կառավարության կողմից վերահսկվող, համայնքային մակարդակի կազմակերպություններին, որոնք կոչվում են Ընտանեկան կոմիտեներ, համայնքային մակարդակում խթանել «քրիստոնեական արժեքները»:

Կրոնական խմբերը կարող են գրանցվել կառավարությունում՝ ՀԿ-ների կողմից օգտագործվողին նման գործընթացի միջոցով։ Գրանցումը թույլ է տալիս կազմակերպություններին կնքել իրավական պայմանագրեր և տրամադրում է որոշ հարկային արտոնություններ:

Կառավարությունը պահանջում է, որ տարրական դասարանի աշակերտների կրթական ծրագիրը համապատասխանի կառավարության «քրիստոնեական, սոցիալիստական և համերաշխության» սկզբունքներին:

ԱՄՆ միջազգային կրոնական ազատության զեկույցի համաձայն՝ Նիկարագուայի կառավարությունը անցյալում արտոնյալ վերաբերմունք է ցուցաբերել կառավարամետ քաղաքական դիրքորոշում ունեցող կրոնական կազմակերպություններին և օգտագործել է բյուրոկրատական միջոցներ՝ կառավարությանը քննադատող կրոնական խմբերի գործունեությունը խոչընդոտելու համար։ Քրիստոնեական խմբերի որոշ ներկայացուցիչներ նույնպես հայտարարություններ են արել, որոնք քննադատում են կառավարության կողմից կաթոլիկ հռետորաբանության օգտագործումը և կաթոլիկ ավանդույթների ներառումը որպես կառավարության կողմից աջակցվող տոնակատարություններ:

## Պանամա
Պանամայի Սահմանադրությունը նախատեսում է կրոնի ազատություն և արգելում է կրոնի հիման վրա խտրականությունը:

Սահմանադրությունը կաթոլիկությունը ճանաչում է որպես քաղաքացիների մեծամասնության կրոն. կրոնական կրթությունը, որը կենտրոնանում է Հռոմի կաթոլիկության վրա, պետք է դասավանդվի բոլոր պետական դպրոցներում, չնայած աշակերտները կարող են պաշտոնապես հրաժարվել դրանից:

2023 թվականին Պանաման գնահատվել է 4-ից 4 միավոր կրոնական ազատության համար:

## Սուրբ Քիթս և Նևիս
Սուրբ Քիթս և Նևիսի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը և արգելում խտրականությունը:

Կրոնական կազմակերպությունները պարտավոր չեն գրանցվել կառավարությունում, սակայն դա նրանց ավելացնում է տվյալների բազա, որի միջոցով կառավարությունը թարմացված տեղեկատվություն է ուղարկում կրոնի վերաբերյալ քաղաքականության վերաբերյալ և թույլ է տալիս նրանց գործել որպես բարեգործական կազմակերպություններ:

Հանրային դպրոցներում ներառված են քրիստոնեական կրոնական ուսուցում և ամենօրյա աղոթքներ, որոնք կամավոր են այն աշակերտների համար, ովքեր չեն ցանկանում հաճախել դրանց: Կրոնական խմբերին թույլատրվում է հիմնել իրենց սեփական մասնավոր դպրոցները:

Օրենքը թույլ է տալիս մարիխուանայի մասնավոր օգտագործումը, այդ թվում՝ կրոնական գործունեության համար և ռաստաֆարյան հավատքի անդամների համար գրանցված պաշտամունքի վայրերում: Օրենքը չի արգելում դրեդլոկներ կրելը, սակայն բիզնեսները և բանտերը կարող են սահմանափակել այդ պրակտիկան անվտանգության կամ հիգիենայի նկատառումներից ելնելով:

2023 թվականին Սուրբ Քիթս և Նևիսը գնահատվել է 4-ից 4 միավոր կրոնական ազատության համար:

## Սուրբ Լյուսիա
Սուրբ Լյուսիայի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը և արգելում է կրոնական ուսուցումը առանց համաձայնության դպրոցներում, բանտերում և բանակում: Հայհոյանքի դեմ օրենքը մնում է Սուրբ Լյուսիայի իրավական օրենսգրքի մաս, բայց չի կիրառվում:

Կառավարությունը պահանջում է, որ 250-ից ավելի անդամ ունեցող կրոնական կազմակերպությունները գրանցվեն կառավարությունում: Գրանցվելուց հետո խմբերը կարող են նաև դիմել արտոնությունների, ինչպիսիք են հարկային արտոնությունները:

Հանրային դպրոցները ուսանողների համար ներառում են ոչ դավանանքային կրոնական կրթության լրացուցիչ դասընթացներ: Կրոնական խմբերը կարող են ղեկավարել մասնավոր դպրոցներ, որտեղ նրանց թույլատրվում է դասավանդել իրենց կրոնը. կառավարությունը տրամադրում է այդ դպրոցների ֆինանսավորման մոտ 50%-ը:

Օտարերկրյա միսիոներների համար սահմանափակումներ չկան, չնայած նրանք պարտավոր են գրանցվել կառավարությունում և վճարել մոտավորապես 74 ԱՄՆ դոլար շաբաթական վճար:

Անցյալում Սուրբ Լյուսիայի ռաստաֆարիականները քննադատել են կառավարության կողմից կանեփի արգելքը, քանի որ դա նրանց խանգարում է մասնակցել որոշակի կրոնական ծեսերի: Ռաստաֆարիականները նաև ենթարկվել են ոստիկանության հետապնդումների կանեփի հետ կապված: Կառավարությունը ռաստաֆարիական ամուսնությունները (և, հետևաբար, նրանց երեխաների ժառանգության իրավունքը) ճանաչել է միայն 2017 թվականին: Սուրբ Լյուսիայի մուսուլմանները ենթարկվել են ոտնձգությունների, հատկապես կրոնական հագուստ կրելիս:

2023 թվականին Սուրբ Լյուսիան կրոնական ազատության համար գնահատվել է 4-ից 4 միավոր:

## Սուրբ Վինսենտ և Գրենադ
Սուրբ Վինսենթի և Գրենադինների սահմանադրությունը նշում է, որ երկիրը «հիմնված է Աստծո գերակայության հավատքի վրա»։ Այն նաև սահմանում է խղճի ազատությունը և ազատ կրոնական արարողություններ կատարելու իրավունքը հանրային կամ մասնավոր կյանքում։ Հայհոյանքի դեմ օրենքը իրավական օրենսգրքի մի մասն է, բայց չի կիրառվու:

Հանրային դպրոցները ներառում են քրիստոնեության վրա հիմնված ոչ դավանանքային կրոնական ուսումնական ծրագրեր, ինչպես նաև հավաքույթներում քրիստոնեական աղոթքի ընտրովի դասընթացներ։ Կրոնական խմբերին թույլատրվում է հիմնել իրենց սեփական դպրոցները:

Կանեփն անօրինական է, այդ թվում՝ կրոնական օգտագործման համար։ Ռաստաֆարիանները քննադատել են այս օրենքը, քանի որ այն խոչընդոտում է նրանց կրոնը դավանելու ունակությանը:

## Տրինիդադ և Տոբագո
Տրինիդադ և Տոբագոյի սահմանադրությունը սահմանում է կրոնի ազատությունը և արգելում կրոնական խտրականությունը: Հայհոյանքի դեմ օրենքը իրավական օրենսգրքի մաս է կազմում, բայց չի կիրառվում:

Կրոնական խմբերը կարող են գրանցվել կառավարությունում՝ ամուսնություններ կատարելու, միսիոներներին հովանավորելու կամ հարկերից ազատված նվիրատվություններ ընդունելու համար:

Կրոնական կամավոր ուսուցումը հասանելի է որպես պետական դպրոցների ուսումնական ծրագրի մաս: Կառավարությունը սուբսիդավորում է քրիստոնեական, մուսուլմանական և հինդու խմբերի հետ կապված կրոնական մասնավոր դպրոցները: Տրինիդադ և Տոբագոյում առկա տարբեր կրոնական դավանանքների հոգևորականները կարող են կրոնական ծառայություններ մատուցել բանտերում գտնվող կալանավորներին:

I2017 թվականին Տրինիդադ և Տոբագոն սահմանեց 18 տարեկանը որպես ամուսնության միանվագ նվազագույն տարիք: Նախկինում տարբեր կրոնական խմբերի համար կիրառվում էին տարբեր տարիքային սահմանափակումներ: Մինչդեռ շատ կազմակերպություններ (և մասնավորապես կրոնական կապված կանանց կազմակերպությունները) ողջունեցին այս փոփոխությունը, որոշ կրոնական կազմակերպություններ, ինչպիսին է ուղղափառ հինդուիստական «Սանատան Դհարմա Մահա Սաբհան» կազմակերպությունը, հայտարարեցին, որ դեմ կլինեն օրենքին՝ այն հիմքով, որ այն խախտում է կրոնական ազատությունը:

Տրինիդադ և Տոբագոյի կառավարությունը հյուրընկալում է Միջկրոնական Կազմակերպությունը, որը միջկրոնական համակարգող կոմիտե է, որի մեջ մտնում են 25 կրոնական խմբերի ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ քրիստոնեական, մուսուլմանական, հինդուիստական, օրիշա և բահայի հավատքի խմբեր:

## Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Կրոնի ազատության սկզբունքը պաշտոնապես պաշտպանված է ԱՄՆ սահմանադրությամբ: ԱՄՆ Գերագույն դատարանի որոշումները վերահաստատել և ընդլայնել են կրոնի ազատության անհատական իրավական իրավունքը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։

17-րդ և 18-րդ դարերում շատ եվրոպացիներ գաղթել են այն վայրը, որը հետագայում կդառնար Միացյալ Նահանգներ: Ոմանց համար սա մասամբ պայմանավորված էր իրենց սեփական ձևով ազատորեն երկրպագելու ցանկությամբ: Նրանց թվում էին մեծ թվով ոչ կոնֆորմիստներ, ինչպիսիք են պուրիտանները և ուխտավորները, ինչպես նաև անգլիացի կաթոլիկները: Այնուամենայնիվ, որոշ բացառություններով, ինչպիսիք են Փենսիլվանիայի Ուիլյամ Փենը կամ Մերիլենդ նահանգի կաթոլիկ լորդ Բալթիմորը, այս խմբերի մեծ մասը չէր հավատում կրոնական հանդուրժողականությանը և որոշ դեպքերում եկել էր Ամերիկա՝ հաստատված կրոն հաստատելու հստակ նպատակով:

### Բնիկ ամերիկացիների կրոնի հանդեպ վերաբերմունքը
Չնայած ԱՄՆ օրենսդրական համակարգում կրոնի ազատության պատմական պաշտպանությանը, այս իրավունքները չեն տարածվել բնիկ ամերիկացիների վրա ԱՄՆ պատմության մեծ մասի ընթացքում: Բնիկ ամերիկացիների ամերիկանացման պրակտիկայի հետ մեկտեղ բնիկ ամերիկացի երեխաներին ուղարկում էին քրիստոնեական գիշերօթիկ դպրոցներ, որտեղ նրանց ստիպում էին երկրպագել որպես քրիստոնյաներ, և ավանդական սովորույթները արգելվում էին: Մինչև 1978 թվականի «Կրոնի ազատության մասին» օրենքը, «[բնիկ ամերիկացիների] հոգևոր առաջնորդները վտանգում էին մինչև 30 տարի ազատազրկում պարզապես իրենց ծեսերը կատարելու համար»: Ավանդական բնիկ Արևի պարը անօրինական էր 1904 թվականից մինչև 1980-ական թվականները: Պեյոտեն՝ հալյուցինոգեն բույս, որն օգտագործվում է որոշ բնիկ ամերիկացիների կրոնական արարողություններում, անօրինական է ԱՄՆ-ում, և արարողությունների համար օգտագործվող այլ իրերի, ինչպիսիք են արծվի փետուրները, հասանելիությունը սահմանափակ է: Նախնիների մնացորդներն ու հողերը նույնպես նշանակալի դեր ունեն բնիկ ամերիկացիների կրոններում, և ինչպես հողի, այնպես էլ ֆիզիկական մնացորդների (որոնցից շատերը պահվում են թանգարաններում) հասանելիությունը սահմանափակ է:

### Հրեաների բուժում
2016 թվականին Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն հայտնեց, որ կրոնական կողմնակալության պատճառով ատելության հանցագործությունների 54.2%-ը ուղղված է եղել հրեաների դեմ: 1960-ական թվականներից մինչև 21-րդ դար մշակութային փոփոխությունները մեծ փոփոխություն են առաջացրել ընդհանուր վերաբերմունքում, այնպես որ վերջին տարիներին հարցված ամերիկացիների մեծ մասը դրական տեսակետներ է հայտնում հրեաների վերաբերյալ, մինչդեռ նախկինում հակասեմականությունն ավելի տարածված էր ամերիկյան հասարակությունում: ABC News-ի 2007 թվականի զեկույցում նշվում էր, որ ամերիկացիների մոտ 6%-ը հայտնել է հրեաների նկատմամբ որոշակի նախապաշարմունքների մասին: Հակադիֆամացիոն լիգայի կողմից 2011 թվականին անցկացված հարցումների համաձայն՝ հակասեմականությունը մերժվում է ամերիկացիների մեծամասնության կողմից, որոնցից 64%-ը 2011 թվականին գովաբանել է հրեաների մշակութային ներդրումը ազգի կյանքում, սակայն դեռևս փոքրամասնություն է կազմում հրեաների նկատմամբ ատելությամբ լի տեսակետներ ունեցող ամերիկացիների 19%-ը աջակցում է հակասեմական այն կեղծիքին, որ հրեաները համատեղ վերահսկում են Ուոլ Սթրիթը: Հոլոքոստի ժխտումը վերջին տարիներին նույնպես միայն եզրային երևույթ է եղել. 2018 թվականի ապրիլի դրությամբ ամերիկացիների 96%-ը կարծում է, որ Հոլոքոստը տեղի է ունեցել:

### Մուսուլմանների բուժում
Թեև կրոնական պատկանելության հիման վրա խտրականությունը պաշտոնապես անօրինական է, մուսուլմանների նկատմամբ խտրականությունն ու նախապաշարմունքները տարածված են ամերիկյան հասարակությունում: Մուսուլմանները խտրականության են ենթարկվում աշխատավայրում, օդանավակայանների անվտանգության անցակետերում, և ներգաղթի լսումների ժամանակ: Բացի այդ, մուսուլմանները ենթարկվում են ոտնձգությունների, և եղել են մահացու բռնության դեպքեր մուսուլմանների նկատմամբ՝ կրոնի պատճառով: «Հայրենասիրական ակտի» հետևանքով Ամերիկյան կառավարության տարբեր մարմիններ բացահայտորեն զբաղվել են մուսուլմանական համայնքների թիրախային հսկողությամբ և ներթափանցմամբ: Ուսումնասիրությունները նշել են, որ մուսուլմանները անհամաչափորեն բացասաբար են ներկայացվում որպես բռնարարներ ամերիկյան լրատվամիջոցներում:

### Աթեիզմի բուժում
Միացյալ Նահանգներում յոթ նահանգների սահմանադրություններ ներառում են կրոնական թեստեր, որոնք արդյունավետորեն կխանգարեն աթեիստներին զբաղեցնել պետական պաշտոններ, իսկ որոշ դեպքերում՝ լինել ատենակալ/վկա, չնայած դրանք, ընդհանուր առմամբ, չեն կիրառվել քսաներորդ դարի սկզբից ի վեր: 2013 թվականի դրությամբ դաշնային կառավարությունում հրապարակայնորեն աթեիստ օրենսդիրներ չկային, չնայած Փիթ Ստարկը նախկինում պաշտոն էր զբաղեցրել Կոնգրեսում որպես հրապարակային աթեիստ, և ենթադրվում է, որ մի քանի այլ օրենսդիրներ աթեիստներ են, բայց իրենց կրոնական համոզմունքները գաղտնի են պահում: Քիչ քաղաքական գործիչներ են պատրաստ խոստովանել գերագույն էակների նկատմամբ իրենց հավատքի բացակայությունը, քանի որ նման բացահայտումները համարվել են «քաղաքական ինքնասպանություն»: 2015 թվականի Gallup-ի հարցումը ցույց է տվել, որ ամերիկացիների 40%-ը չէր քվեարկի աթեիստի օգտին նախագահի պաշտոնում, իսկ 2015 թվականից առաջ անցկացված հարցումներում այդ թիվը հասել էր մոտ 50%-ի:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկրոնություն
Կատեգորիա:Կրոն և քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կրոնը Հյուսիսային Ամերիկայում