Հայ կինոռեժիսորների ցանկ

Ստորև ներկայացված է հայ հայտնի կինոռեժիսորների ցանկը։

## Հայաստանից
* Դավիթ Ղարիբյան (1990, մայիսի 29, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Սոցիալական տեսանյութեր ստեղծող, առավել հայտնի է 2021 թվականի «Հայոց ցեղասպանություն 106։ Հիշում ենք և պահանջում» տեսանյութի շնորհիվ։ 
* Համո Բեկնազարյան (1891 թվականի մայիսի 19- 1965 թվականի ապրիլի 27), հայկական կինոյի ռահվիրա, ''«Հայֆիլմ»'' կինոստուդիայի հիմնադիր։ Հայտնի գործերից է ''«Նամուսը»'' (1925).
* Սերգեյ Փարաջանով (1924 թվականի հունվարի 9-1990 թվականի հուլիսի 20), հայ կինոռեժիսոր, որը ծնվել է Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Մոռացված նախնիների ստվերները» (1965) և ''«Նռան գույնը»'' (1969)՝ որը 20-րդ դարի լավագույն գլուխգործոցը, որը պատմում է Սայաթ-Նովայի կյանքի մասին։ 
* Միքայել Վարդանով (1937–2009), վավերագիր, առավել հայտնի է ''«Փարաջանով․ Վերջին գարուն»'' ֆիլմով։
* Արտավազդ Փելեշյան (1938), վավերագրական ֆիլմի ռեժիսոր, առավել հայտնի ''«Տարվա եղանակները»'' ֆիլմով (1975)։
* Լևոն Մկրտչյան (1953, փետրվարի 25, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ), հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ և օպերատոր։

## Հայկական սփյուռքից
* Կարինե Թորոսյան, կանադահայ կինոռեժիսոր
* Ռուբեն Մամուլյան (1897, հոկտեմբերի 8-1987, դեկտեմբերի 4), ամերիկահայ կինոյի և թատրոնի ռեժիսոր։ Ծնվել է Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքի հայկական ընտանիքում (Վրաստանը այդ ժամանակ գտնվում էր Ռուսական կայսրության տիրապետության տակ)։ Նրա ֆիլմերից են *[[Դոկտոր Ջեքիլը և միստր Հայդը (ֆիլմ)|«Դոկտոր Ջեքիլը և միստր Հայդը»]]* (1931), *«Զորրոյի նշանը»* (1940), *«Արյուն և ավազ»* (1941).«*Օկլահոմա!»* (1943), «*Կարուսել»* (1945) և *«Աստղերում կորած»* (1949)։ Նա նկարահանել է առաջին 3-սթրիփ գունավոր *[[Բեքքի Շարփ|«Բեքքի Շարփ»]]* ֆիլմը (1935)։
* Ատոմ Էգոյան (1960, հուլիսի 19), կանադահայ ռեժիսոր, որ առավել հայտնի է որպես ժամանակակից անկախ կինոարվեստի ամենանշանավոր դեմքերից մեկը։ Նրա ֆիլմերում շոշափվում է ինքնամեկուսացման և հասարակությունից օտարման թեմաները, որտեղ կերպարների շփումը կազմակերպվում է տեխնոլոգիաների, բյուրոկրատիայի և այլ ուժային կառույցների միջոցով։ Այդպիսին են *«Էկզոտիկա»* (1994), *«Քաղցր ապագան»* (1997) և ''«Արարատ»'' (2002) ֆիլմերը։ Էգոյանը ծնվել է Եգիպտոսում՝ Կահիրեում, նրա ծնողները՝ Շուշան և Ջոզեֆ Էգոյանները ունեցել են իրենց կահույքի խանութը։ Նրա կրտեսեր քույրը՝ Եվա Էգոյանը, հայտնի կոմպոզիտոր և դաշնակահար է։
* Արամ Ավագյան, (1923, ապրիլի 26), հայ ռեժիսոր և ֆիլմի մոնտաժող։ Նրա մոնտաժային գործերից են *«Տես հիմա»*, *«Հիսուսի Մեղքը»*, *«Միքի մեկ»*, *«Լիլիթ»*, *«Հրաշագործ»* և այլն։ Որպես ռեժիսոր՝ *[[Ջազ ամառային օրով|«Ջազ ամառային օրով»]]*, *[[«Ճանապարհի վերջ»|«Ճանապարհի վերջը»]]*, *«11 Harrowhouse»*, *«Ոստիկաններ և գողեր»* և այլն։ 
* Աննա Մելիքյան (փետրվարի 8, 1976, Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուսահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր, «Ոսկե արծիվ» կինոմրցանակի դափնեկիր՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում «Սիրո մասին» ֆիլմի համար
* Ռոբեր Կետիկյան (դեկտեմբերի 3, 1953, Մարսել), Ֆրանսահայ հայտնի կինոռեժիսոր և դերասան։ Կինոյում աշխատում է 1979 թվականից։ 2005 թվականին Հայաստանում նկարահանել է «Ճանապարհորդություն դեպի Հայաստան» ֆիլմը։ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին ընդառաջ Կետիկյանը նկարահանել է «Խենթ պատմութիւն մը» ֆիլմը։
* Հյուզ եղբայրներ (1972, ապրիլի 1), ամերիկահայ կինոռեժիսորներ, պրոդյուսերներ և սցենարիստներ Ալբերտ և Ալեն Հյուզ երկվորյակ եղբայրների կոլեկտիվ անվանումը։ Դաստիարակվելով իրենց հայազգի մոր՝ Աիդայի կողմից, նրանք հաճախ են խոսում իրենց հայկական ծագման մասին՝ որպես կարևոր հենարան ֆիլմի ասպարեզում իրնեց աշխատանքում, որը սկսվել է 12 տարեկանից։
* Դերան Սարաֆյան (1958, հունվարի 17, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա), ամերիկացի կինոպրոդյուսեր, կինոռեժիսոր, դերասան և սցենարիստ։ Ամերիկյան մի քանի հայտնի հեռուստասերիալների ռեժիսոր, Fox ընկերության «Հաուս» հեռուստասերիալի ռեժիսոր։ Նա նաև ''«C.S.I.. Հանցագործության վայրը Նյու Յորք»'', *«Մոռացված»* և այլ հեռուստասերիալների ռեժիսորն է։ 
* Ռիչարդ Սարաֆյան (1930, ապրիլի 28, - 2013, սեպտեմբերի 18), ամերիկահայ դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, մոնտաժորդ։ Առավել հայտնի է իր *«Անհետացող կետ»* (*Vanishing Point*) ֆիլմով։ 
* Թեդի Սարաֆյան (1966, ԱՄՆ), ամերիկահայ կինոդրամատուրգ։ Նա Ռիչարդ Սարաֆյանի որդին է, Ռիչարդ Սարաֆյան Կրտսերի և Դերան Սարաֆյանի եղբայրը և Ռոբերտ Ալտմանի զարմիկը։
* Ֆրանսիս Վեբեր, (1937, հուլիսի 28), հայկական ծագում ունեցող ֆրանսիացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր և դրամատուրգ է։ Նա Սոֆի Օդուին-Մամիկոնյանի հայրն է, որը Հայաստանի հնագույն թագավորության գահաժառանգն։ Նա այնպիսի հայտնի ֆիլմերի ռեժիսորն է, ինչպիսիք են ''«Խաղալիք»''-ը, որի գլխավոր դերերում են Պիեռ Ռիշարը և Միշել Բուկեն (1976), *[[Անհաջողակները (ֆիլմ, 1981)|«Անհաջողակները]]*», գլխավոր դերերում՝ Ժերար Դեպարդիե, Պիեռ Ռիշար (1981), *[[Ընթրիք հիմարի հետ (ֆիլմ)|«Ընթրիք հիմարի հետ»]]*-ը*՝*  Տիերի Լերմիթի, Ժակ Վիլյերեի դերակատարմամբ (1998), *«Պահարան»*-ը, գլխավոր դերերում՝ Դանիել Օթոյ, Ժերար Դեպարդիե (2000) և այլն։  
* Մուշեղ Սարվարյան (1910, փետրվարի 15), իրանահայ կինոռեժիսոր։ Սարվարյանը ստեղծել է բազմաթիվ ֆիլմեր, որոնցից է «Խնջույք դժոխքում» ֆիլմը։
* Հովհաննես Օհանյան (1896, հոկտեմբերի 8- 1960, Թեհրան, Իրան), իրանահայ ռեժիսոր, սցենարիստ, գյուտարար և բժիշկ։ Նա Իրանի կինեմատոգրաֆիայի հիմնադիրն է և պարսկական առաջին լիամետրաժ կինոնկարի ստեղծողը։
* Ռոբերտ Էքհարթ (1935&#x2013;1994),  իրանցի ռեժիսոր, գլխավոր խմբագիր։
* Արամայիս Աղամալյան (1953), իրանահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ։
* Վարուժ Քարիմ Մասիհի (1952, մարտի 24),  իրանահայ կինոռեժիսոր, խմբագիր
* Սամուել Խաչիկյան (1923, հոկտեմբերի 22-2001, հոկտեմբերի 22), պարսկահայ ռեժիսոր, սցենարիստ, գրող։
* Անրի Վեռնոյ (1920, հոկտեմբերի 15-2002, հունվարի 11), ֆրանսահայ նշանավոր կինոռեժիսոր։ Վեռնոյը հայտնի է իր ''«Մայրիկ»'' և *[[Պարադի փողոց 588|«Պարադի փողոց 588»]]* ինքնակենսագրական ֆիլմերով։ 
* Նորա Գևորգյան, կանադացի վավերագրող՝ հայկական արմատներով և ծագումով Սիրիայից, առավել հայտնի իր 2022 թվականին նկարահանված *«[[Batata (ֆիլմ)|Batata»]]* ֆիլմով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայերի ցանկեր