Ֆիլիպինների պատմություն

**[[Ֆիլիպիններ]]ը**, կամ **Ֆիլիպինների Հանրապետությունը**, կղզի պետություն է, որը գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի արևմտյան մասում ՝ Հարավարևելյան Ասիայում, Ֆիլիպինյան և Հարավչինական ծովերի միջև։ Երկիրը 7107 կղզիներից կազմված արշիպելագ է և գտնվում է Վիետնամին, Մալայզիային և Ինդոնեզիային մոտ: 2018 թվականի դրությամբ Ֆիլիպիններն ուներ մոտավորապես 108 միլիոն բնակչություն և աշխարհի 13-րդ ամենաբնակեցված երկիրն էր:

## Նախապատմական շրջան
5-րդ դարից սկսած ժամանակակից Ֆիլիպինների տարածքում ձևավորվել է քաղաքակրթություն՝ հիմնված տարբեր մշակույթների և ազգությունների խառնուրդի վրա: Կղզիների բնիկ բնակչությունը՝ ռասայական առումով նեգրիտոսները, որոնք ներկայացված են այնպիսի ժողովուրդներով, ինչպիսիք են աետաները, հաղթահարել են նախապատմական հողերն ու մայրցամաքային սառցադաշտերը և, ի վերջո, բնակություն հաստատել կղզիների փարթամ անտառներում: Ավելի ուշ Թայվանի միջով կղզիներ են եկել ավստրոնեզիական լեզուներով խոսող վերաբնակիչները Հարավային Չինաստանից: Վերջիններս հաստատվել են ափամերձ բերրի հողերում՝ ավելի վաղ ժամանած ավստրալոիդ բնակչության ներկայացուցիչներին տեղահան անելով։ Չինացի վաճառականները ժամանել են 8-րդ դարում։

## Վաղ պատմություն
[աջից|մինի|379x379փքս|Ճապոնացի ներգաղթյալներ։ Մանրանկար «[Չարլզ] Բոքսերի կոդեքսից» (1590)](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Japanese_inhabitants_in_the_Philippines.png)
VII-XV դարերում ինդո-մալայական ծովային թագավորություններին պատկանող Ֆիլիպինները եվրոպացիների համար հայտնաբերվել են Ֆերնանդո Մագելանի կողմից (ով այնտեղ էլ զոհվել է՝ միջամտելով ներքին պայքարին) 1521 թվականին։

XIV դար՝ արաբների ափ իջնելը։ Առաջին եվրոպացիների ժամանման պահին կղզիների հյուսիսում (ներկայիս Մանիլայի տարածքում) իշխում էին ռաջաները, ովքեր պատմական պայմանների բերումով հարկ էին վճարում հարավ-արևելյան Ասիայի պետություններին, մասնավորապես՝ Շրիվիջայա թագավորությանը։ Սակայն, ըստ էության, Ֆիլիպինյան կղզիներն արդեն այն ժամանակ ինքնաբավ էին և ունեին սեփական ներքին կառավարում։

### Տոնդոյի Թագավորություն
Տոնդոն միջնադարյան ֆիլիպինյան թագավորություն էր, որը գտնվում էր Մանիլայի ծոցում, մասնավորապես՝ Պասիգ գետից հյուսիս, Լուսոն կղզում։ Հիշատակված է վաղ ֆիլիպինյան պատմական գրառումներում՝ Լագունա պղնձե արձանագրության մեջ։ Գոյություն է ունեցել առնվազն 900 թվականից. XV դարում իսլամացվել է։

## Իսպանական շրջան ([[1521]][[1898|—1898]])
* 1521 թվականին իսպանական արշավախումբը՝ Ֆեռնան Մագելանի գլխավորությամբ, ափ է իջնում Ֆիլիպիններում։ 1565թ. ապրիլի 27-ին իսպանացի կոնկիստադոր Միգել Լոպես դե Լեգասպին՝ չորս հարյուր զինված զինվորների ուղեկցությամբ, ժամանեց Սեբու և հիմնեց առաջին իսպանական բնակավայրը կղզիների տարածքում։ Կղզիները 1543 թվականից սկսեցին կոչվել Ֆիլիպիններ՝ ի պատիվ իսպանացի թագավոր Ֆիլիպ II-ի։ Տարածքը ենթարկվում էր Նոր Իսպանիայի փոխարքային։ Հաստատվեց ծովային հաղորդակցություն Ուրդանետայի ուղիով (Ակապուլկո-Մանիլա)։ Լայն տարածում ստացան իսպաներենը և կաթոլիկությունը, բացառությամբ հարավային ապստամբ կղզիների, որոնք բնակեցված էին մուսուլմաններով։  1571թ. հունիսի 9-ին դե Լեգասպին հիմնադրեց նոր իսպանական մայրաքաղաք Մանիլան. տեղի ռաջա Սուլեյմանը զոհվեց Բանգկուսայի ճակատամարտում։

մինի|308x308փքս|1719 թվականին Ֆիլիպինների գեներալ-նահանգապետ Ֆերնանդո Բուստամանտե և Ռուեդայի սպանությունը, Ֆելիքս Ռեսուրեկցիոն Իդալգոյի նկար

* 1719 թվականի հոկտեմբերի 11-ին՝ գեներալ-նահանգապետ Ֆերնանդո Բուստամանտեի և Ռուեդայի սպանությունը Մանիլայի արքեպիսկոպոս Ֆրանսիսկո դե լա Կուեստայի ձերբակալված կողմնակիցների կողմից։ 1762 թվականին դաժան ճակատամարտից հետո Մանիլան գրավեցին Արևելյան Հնդկաստանից Մեծ Բրիտանիայի գաղութային զորքերը, սակայն հաջորդ տարի այն վերադարձվեց Իսպանիային։ Բրիտանացիների գալուն ուրախացավ տեղաբնիկ բնակչությունը՝ կարծելով, որ այլևս չի լինելու «ոչ թագավոր, ոչ քահանա, ոչ նահանգապետ», և Դիեգո Սիլանգը Վիգան քաղաքում հավաքեց այլընտրանքային կառավարություն։ Հակաիսպանական տրամադրված էին մուսուլմանները և տեղի չինական սփյուռքը։  XIX դարում ի հայտ եկավ իսպաներեն խոսող կաթոլիկ ֆիլիպինցիների, կրեոլների և մետիսների շերտ, որոնք դարձան անկախության պայքարի առաջնորդները։ Խոսե Ռիսալը՝ ամենահայտնի քարոզիչը, ձերբակալվել և մահապատժի է ենթարկվել 1896 թվականին ապստամբական գործունեության համար։ Դրանից շուտով սկսվեց Ֆիլիպինյան հեղափոխությունը, որը ղեկավարում էր «երեք Կ» (Kataastaasan at Kagalang Katipunan ng mga Anak ng Bayan) կամ «Կատիպունան» ընկերությունը՝ գաղտնի հեղափոխական կազմակերպություն, որը հիմնադրել էր Անդրես Բոնիֆասիոն և հետագայում ղեկավարում էր Էմիլիո Ագինալդոն։ Հեղափոխականներին գրեթե հաջողվեց վտարել իսպանացիներին մինչև 1898 թվականը։

Իսպանացիների կառավարման գրեթե ամբողջ ընթացքում Ֆիլիպիններում բռնկվում էին ապստամբություններ, որոնք չէին ավարտվում հաջողությամբ։ Բացի այդ, իսպանացի գաղութարարները անդադար պատերազմ էին մղում հարավային կղզիների մուսուլման բնակչության դեմ:

## Ամերիկյան շրջան (1898—1946)
1898 թվականին իսպանա-ամերիկյան պատերազմից հետո Իսպանիան Ֆիլիպինները, Կուբան, Գուամը և Պուերտո Ռիկոն փոխանցեց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին 20 միլիոն դոլարով՝ համաձայն 1898 թվականի Փարիզի խաղաղության պայմանագրի։ 1898 թվականի հունիսի 12-ին ֆիլիպինցիները՝ Էմիլիո Ագինալդոյի գլխավորությամբ, հայտարարեցին իրենց անկախությունը Իսպանիայից, հռչակվեց Առաջին Ֆիլիպինյան Հանրապետությունը։ Սա հանգեցրեց Ֆիլիպինա-ամերիկյան պատերազմին, որն պաշտոնապես ավարտվեց 1901 թվականին, չնայած 1913 թվականին մուսուլմանական շրջաններում առանձին մարտեր շարունակվում էին, որտեղ նույն տարում դադարեցվեց ռազմխական վարչակազմի (Մորո նահանգ) իշխանությունը։

1916 թվականին Ջոնսի օրենքով Ֆիլիպիններին տրվեց ընտրովի ինքնակառավարում: Ֆիլիպինյան կղզիները դարձան ԱՄՆ-ի կախյալ տարածք՝ սեփական կառավարությամբ, որն ուներ սահմանափակ լիազորություններ (Ֆիլիպինների Համագործակցություն), և միայն 1935 թվականին Թայդինգս-Մակդաֆի օրենքով, որը միաձայն ընդունվեց ֆիլիպինյան կոնգրեսի կողմից, նրանք ստացան ինքնավարության կարգավիճակ ԱՄՆ-ի շրջանակներում: Անցումային ժամանակաշրջանը սահմանվեց տասնամյա ժամկետով (1935-1945): Նույն թվականին ընդունվեց Ֆիլիպինների Սահմանադրությունը, որը գործում էր մինչև 1973 թվականը։ 1935 թվականի սեպտեմբերի 17-ին անցկացվեցին երկրի պատմության մեջ առաջին համաժողովրդական նախագահական ընտրությունները, որոնց արդյունքներով նոյեմբերի 15-ին Մանուել Կեսոնը դարձավ Ֆիլիպինների Համագործակցության նախագահ (1935-1944)։ Այն ժամանակ, երբ Ֆիլիպինները ինքնավար էին, ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում նրանց ներկայացնում էր մեկ չընտրվող պատգամավոր (այժմ նույն կերպ են ներկայացված Կոլումբիայի շրջանը, Գուամը, Պուերտո Ռիկոն և Վիրջինյան կղզիները):

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ֆիլիպինցիները գրավված էին ճապոնացիների կողմից (1942-1945), որի ընթացքում պաշտոնական տվյալներով զոհվել է ավելի քան 80 000 ֆիլիպինցի, և այս թիվը չի ներառում մարտական գործողությունների ընթացքում զոհվածներին, իսկ ընդհանուր բնակչության կորուստները գնահատվում են 120,000 մարդ։ Ճապոնական օկուպացիայի ընթացքում Ֆիլիպիններում գործում էին Դիմադրության երկու կազմակերպություններ՝ ամերիկացիների (զինվորներ և սպաներ, ովքեր փախել էին ճապոնական ճամբարներից կամ կարողացել էին թաքնվել կղզիների գրավման ընթացքում) և ֆիլիպինցիների միացյալ ջոկատները, ինչպես նաև կոմունիստական «Ժողովրդական հակաճապոնական բանակը» կամ «Հուկբալահապ»։ 1945 թվականին Լուսոն կղզու գրեթե ամբողջ տարածքը վերահսկվում էր «Հուկբալահապ» ապստամբների կողմից։

## Անկախ Ֆիլիպիններ
ԱՄՆ-ի կողմից Ֆիլիպինների անկախությունը շնորհվել է 1946 թվականի հուլիսի 4-ին (ԱՄՆ-ի Անկախության օրը), կնքվել է ԱՄՆ-ի և Ֆիլիպինների հարաբերությունների մասին պայմանագիր։ Երրորդ հանրապետության՝ Ֆիլիպինների Անկախ Հանրապետության առաջին նախագահ դարձավ Մանուել Ռոխասը։ Այնուամենայնիվ, Ֆիլիպինները շարունակում էին տնտեսապես և քաղաքականապես խիստ կախված լինել ԱՄՆ-ից։ ԱՄՆ-ն իր ռազմական բազաների համար 99 տարով վարձակալել էր տարածքներ։ 1967 թվականին վարձակալության ժամկետը կրճատվեց մինչև 25 տարի։ Ռոխասի վարչակազմը համաներում շնորհեց բոլոր նրանց, ովքեր համագործակցել էին ճապոնացիների հետ օկուպացիայի ընթացքում, բացառությամբ բռնի հանցագործություններ կատարած անձանց։

Հուկբալահապ ժողովրդական հակաճապոնական բանակը, որը ձևավորվել էր Ֆիլիպինների Կոմունիստական կուսակցության կողմից, 1946 թվականին սկսեց պարտիզանական պատերազմ՝ ուղղված ԱՄՆ-ի ազդեցության դեմ կառավարության վրա։ Դատարկված գանձարանը, ապրանքների արտահանման ցածր գները և կառավարության մեջ բացահայտված կոռուպցիոն սկանդալները հանգեցրին գյուղացիների շրջանում Հուկբալահապի աջակցությանը։

Ռոխասի 1948 թվականի մահից հետո նախագահ դարձավ Էլպիդիո Կիրինոն։ Նա կարողացավ կրճատել պետական պարտքը՝ բարձրացնելով հարկերը, և հաջողությամբ հաղթահարեց Հուկբալահապ կոմունիստական ջոկատների ապստամբությունը։

1953 թվականին նախագահ ընտրվեց Ռամոն Մագսայսայը։ Նա շատ հայտնի էր հասարակ մարդկանց շրջանում՝ շնորհիվ տնտեսական և հողային բարեփոխումների։ Մագսայսայը զոհվեց ավիավթարում 1957 թվականին։

Նրան փոխարինեց Կառլոս Պոլեստիկո Գարսիան, ով հաջողությամբ բանակցություններ վարեց ԱՄՆ-ի հետ ռազմական բազաների համար հողերի վարձակալության շուրջ։ Այնուամենայնիվ, նրա կառավարությունը դարձավ անժողովրդական՝ կոռուպցիայի պատճառով։

1961 թվականին նախագահ ընտրվեց Դիոսդադո Մակապագալը։ Նա վարում էր ԱՄՆ-ից ավելի քիչ կախված քաղաքականություն։

1965 թվականին Մակապագալը պարտվեց ընտրություններում Ֆերդինանդ Մարկոսին։ Մարկոսի իշխանության առաջին ժամկետում ընդունված միջոցառումներից առանձնանում է «ենթակառուցվածքների զարգացման ծրագիրը», որը, ի տարբերություն նախկին կառավարությունների քաղաքականության, հավասարապես ազդեց Ֆիլիպինյան արշիպելագի բոլոր հիմնական կղզիների վրա։
[աջից|մինի|[Ֆերդինանդ Մարկոս]]
1968 թվականին վերընտրման նախագահական քարոզարշավի ընթացքում Մարկոսը իրավիճակը բնութագրում էր հետևյալ կերպ. «երկիրը, որտեղ բնակիչների միայն 1,1%-ի եկամուտներն են կազմում տարեկան 20 հազար պեսո և ավելի, իսկ բնակչության գրեթե 70%-ը բավարարվում է տարեկան 400 պեսո և ցածր եկամուտներով, գտնվում է սոցիալական հրաբխի գագաթին, որի ժայթքումը կարող է սկսվել ցանկացած օր»։ 1969 թվականին ձայների ճնշող մեծամասնությամբ Մարկոսը վերընտրվեց երկրորդ ժամկետով: 1972 թվականին սրվեցին Մարկոսի հարաբերությունները Կոնգրեսի և քաղաքական կուսակցությունների հետ: Այս պայմաններում 1972 թվականի սեպտեմբերի 21-ին նախագահը երկրում հայտարարեց արտակարգ դրություն և չեղյալ համարեց սահմանադրությունը: Ի պատասխան սկսվեց մաոիստական Նոր ժողովրդական բանակի ապստամբությունը:

Արդեն 1973 թվականին Մարկոսին հաջողվեց հասնել արտաքին առևտրում բարենպաստ հաշվեկշռի, 60 տոկոսով ավելացնել հարկային մուտքերը, մշակել և իրականացնել ռադիկալ հողային բարեփոխման սկզբնական փուլը, ստեղծել լայն քաղաքական և վարչական հիմք հետագա բարեփոխումների և ընդհանուր տնտեսական լճացման հաղթահարման համար: Նրա կառավարության ամենանշանակալի միջոցառումը դարձավ Տնտեսության և զարգացման ազգային վարչության ստեղծումը, որին վերապահվեց տնտեսության պլանային ղեկավարումը: Տնտեսական քաղաքականության հիմնական ուղղությունը հռչակվեց «տնտեսական ազգայնականությունը»: Մարկոսը հայտարարեց «նոր հասարակություն՝ հավասարության հասարակություն» և «նոր սոցիալական կողմնորոշում» ստեղծելու ծրագրի մասին՝ ցածր եկամուտներով ընտանիքների կյանքը բարելավելու համար հողային բարեփոխման, զբաղվածության, աշխատավարձի բարձրացման միջոցով:

1973 թվականին Մարկոսը ներկայացրեց նոր Սահմանադրություն (չորրորդը 1898-ից): Իր կառավարման ընթացքում նա իրականացրեց հանրաքվեներ (1973-ի սահմանադրական հանրաքվե, 1973-ի հանրաքվե (հուլիս), 1975-ի օրենսդիր և գործադիր իշխանության հանրաքվե, 1976-ի սահմանադրական հանրաքվե, 1977-ի սահմանադրական հանրաքվե, 1981-ի սահմանադրական հանրաքվե, 1981-ի հանրաքվե (հունիս)), որոնք, ինչպես և ընտրությունները, անցկացվում էին զինվորականների հսկողության ներքո: Հայտարարելով քաղաքական և տնտեսական հավասարության հասնելու, մարդու իրավունքները ապահովելու գլխավոր խնդիրը, նա բանտ ուղարկեց տարբեր քրեական մեղադրանքներով ընդդիմադիր գործիչների մեծամասնությանը, մասնավորապես՝ Լիբերալ կուսակցության գլխավոր քարտուղար Բենիգնո Ակինոյին, ինչպես նաև ակադեմիական աշխարհի, լրագրողների, արդյունաբերողների նշանավոր ներկայացուցիչներին՝ հաճախ ենթարկելով նրանց սեփականության բռնագրավման: Շատ գործիչներ, փրկվելով հետապնդումներից, ստիպված էին արտագաղթել:

1974 թվականին օրինականացվեց Ֆիլիպինների Կոմունիստական կուսակցությունը, կոմունիստները ազատ արձակվեցին բանտերից, իսկ կուսակցությունը դադարեցրեց զինված պայքարը: Նախագահը արձանագրեց, որ «Ֆիլիպինների Կոմկուսի առաջնորդները դադարեցրել են հակակառավարական գործունեությունը և հանձնվել են կառավարությանը»: Նա համարում էր, որ կառավարության համար «ավելի նենգ վտանգ» են «օրինական միջոցներով գործող աջ խմբավորումները», քան կոմունիստական և ապստամբական շարժումը: Մարկոսին նաև հաջողվեց հիմնականում հաղթահարել «մասնավոր բանակները», որոնք ունեին ավելի շատ հրազեն, քան պետության զինված ուժերը, և «քաղաքական զորավարներին»՝ այսպես կոչված «պուլիտիկոներին», որոնք առևտուր էին անում իշխանությամբ ֆիլիպինյան հասարակությունում, ինչպես նաև կրճատել կազմակերպված հանցավորությունը՝ անմիջականորեն հենվելով զինվորականների վրա: Նրան հաջողվեց նաև տեղայնացնել անջատողական շարժումը Մինդանաո և Սուլու կղզիներում, թեև զգալիորեն ավելի փոքր չափով:

1981 թվականին Մարկոսը կրկին հաղթում է ընտրություններում։ 1983 թվականի օգոստոսի 21-ին սպանվեց Բենիգնո Ակինոն՝ Մարկոսի վաղեմի մրցակիցը, որը համարվում էր միակ անձը, ով ունակ էր գլխավորել և միավորել Մարկոսի ռեժիմի դեմ ընդդիմությունը։

1986 թվականի փետրվարի 7-ին տեղի ունեցան արտահերթ նախագահական ընտրություններ։ Մարկոսի հակառակորդը Կորասոն Ակինոն էր՝ Բենիգնո Ակինոյի այրին։ Արդյունքների կեղծումներ նկատվել էին երկու կողմերից էլ։ Հաղթող հայտարարվեց Մարկոսը, սակայն Կորասոն Ակինոն կոչ արեց զանգվածային բողոքի և ստացավ Կաթոլիկ եկեղեցու հզոր աջակցությունը, այնուհետև նաև բանակի։ Երկրում սկսվեցին անկարգություններ, տեղի ունեցավ ռազմական հեղաշրջում։ Մարկոսը փախավ Հավայան կղզիներ՝ ԱՄՆ։ Կառավարման տարիների ընթացքում Մարկոսը, նրա ընտանիքը և մերձավորները դարձան եկամտաբեր ձեռնարկությունների, անշարժ գույքի և շվեյցարական բանկերում խոշոր հաշիվների սեփականատերեր։

Կորասոն Ակինոն ստանձնեց նախագահի պաշտոնը 1986 թվականի փետրվարի 25-ին: Նրա իշխանության գալը դարձավ ժողովրդավարական բարեփոխումների խորհրդանիշ: Ընդունվեց Ֆիլիպինների նոր սահմանադրությունը, օրենսդրական բարեփոխումներ իրականացվեցին բազմաթիվ ոլորտներում: 1987 թվականի հուլիսի 27-ին ստորագրվեց հողային բարեփոխման հրամանագիր՝ հաշվարկված 5 տարվա համար (սահմանափակվեց խոշոր հողատիրությունը, հողակտորներ ստացողներին խոստացվեցին վարկեր; բարեփոխումը նաև ազդեց երկրի խոշորագույն շաքարի պլանտացիաներից մեկի վրա, որը պատկանում էր Կորասոն Ակինոյի ընտանիքին): Ակինոյին նաև հաջողվեց հասնել երկրից ամերիկյան ռազմական բազաների դուրսբերմանը:

1986-1987 թվականներին տեղի ունեցան ռազմական հեղաշրջման վեց փորձեր: Ամենախոշորը՝ վեցերորդը, տեղի ունեցավ 1987 թվականի օգոստոսի 28-ին, ապստամբության ընթացքում սպանվեց 53 մարդ և վիրավորվեց 200-ից ավելի, այդ թվում վիրավորվեց Կորասոն Ակինոյի որդին, իսկ ապստամբության առաջնորդները և նրանց հարյուրավոր կողմնակիցները փախան լեռները: 1989թ. հունվարի յոթերորդ ապստամբության ընթացքում զոհվեց 99 մարդ: 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի ապստամբության ընթացքում (մասնակցում էր մոտ 6 հազար զինծառայող) օդից հրթիռակոծվեցին նախագահական պալատը, բանակի շտաբը և ոստիկանության շտաբ-կայանը, գրավվեցին ռազմաօդային ուժերի խոշորագույն բազան և մայրաքաղաքային ամրոցը, մայրաքաղաքի կամուրջները և հեռուստատեսային շենքերից մեկը; իշխանության գալուն պատրաստ էր զինվորականների խումբը՝ 1987թ. օգոստոսի հեղաշրջման առաջնորդ գնդապետ  և հինգ գեներալների գլխավորությամբ; Կորասոն Ակինոյի՝ ԱՄՆ-ին օգնության խնդրանքից հետո հեղաշրջումը թուլացավ և դեկտեմբերի 5-ին ճնշվեց, զոհվեց 100-ից ավելի մարդ:

1990 թվականի հուլիսի 16-ին Լուսոն կղզում տեղի ունեցավ : Զոհվեց 1621 մարդ:

Կորասոն Ակինոն հրաժարվեց իր թեկնածությունը առաջադրել 1992 թվականի նախագահական ընտրություններում և աջակցեց նոր թեկնածուին՝ պաշտպանության նախարար Ֆիդել Ռամոսին, ով էլ հաղթեց ընտրություններում: Ռամոսի օրոք խաղաղության համաձայնագիր ձեռք բերվեց Մորո ազգային ազատագրման ճակատի հետ՝ անջատողական խմբավորման, որը 24 տարի զինված պայքար էր մղում Մինդանաո կղզում անկախության համար:

1998 թվականին նախագահ ընտրվեց Ջոզեֆ Էստրադան: Նա մեծ ժողովրդականություն էր վայելում բնակչության աղքատ խավերի շրջանում: 2000թ. Էստրադան հայտարարեց «տոտալ պատերազմ» Մորո իսլամական ազատագրման ճակատի դեմ, և կառավարական ուժերին հաջողվեց լուրջ վնաս հասցնել անջատողականներին:

Սակայն 2000 թվականի հոկտեմբերին Էստրադան մեղադրվեց անօրինական խաղային բիզնեսից կաշառք ստանալու մեջ և սկսվեցին զանգվածային փողոցային բողոքի ցույցեր՝ նրա իմպիչմենտի պահանջով: Արդյունքում 2001 թվականի հունվարի 20-ին Էստրադան հրաժարական տվեց:

Նախագահ դարձավ փոխնախագահ Գլորիա Մակապագալ Առոյոն: Իր առաջին ժամկետի ընթացքում Առոյոն ստիպված էր պայքարել Էստրադայի կողմնակիցների դեմ, ովքեր երկու անգամ խոշոր անհնազանդության ակցիաներ կազմակերպեցին Մանիլայում, այնպես որ Առոյոն ստիպված էր արտակարգ դրություն հայտարարել: Հետագայում հենց Առոյոն և նրա ամուսինը մեղադրվեցին կոռուպցիայի մեջ: Այս ամենը հանգեցրեց Առոյոյի ժողովրդականության կտրուկ անկման: Այնուամենայնիվ, 2004 թվականին նա վերընտրվեց նոր ժամկետով: 2005 թվականի սեպտեմբերին սենատորների խմբի կողմից Առոյոյի իմպիչմենտի նախաձեռնության փորձը ձախողվեց:

2010 թվականին նախագահ ընտրվեց Բենիգնո Ակինո-կրտսերը:

2013 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Բոհոլ կղզում տեղի ունեցավ 7.2 մագնիտուդով երկրաշարժ: 222 մարդ զոհվեց, 8-ը անհետ կորան և 976 մարդ վիրավորվեց:

2016 թվականին նախագահ ընտրվեց Դավաո քաղաքի քաղաքապետ Ռոդրիգո Դուտերտեն: Նա իր դերն ունեցավ թմրանյութերի առևտրի դեմ պայքարում, որը վարում էր՝ չխորշելով որևէ մեթոդից. թմրավաճառները սպանվում էին առանց դատի և քննության: Նախագահ դառնալով՝ նա շարունակեց նույն քաղաքականությունը։ 2016 թվականի սեպտեմբերին հայտնի դարձավ, որ Ֆիլիպիններում արդեն սպանվել է 2400 թմրանյութ վաճառող: Ֆիլիպինների Ներքին գործերի նախարարության պաշտոնական աղբյուրների տվյալներով, իշխանություններին անձնատուր են եղել ևս 700000 թմրանյութ վաճառողներ և թմրամոլներ՝ հաշվեհարդարից խուսափելու համար։

2022 թվականի նախագահական ընտրություններում նախագահ է ընտրվել Ֆերդինանդ Ռոմուալդես Մարկոս-կրտսերը՝ նախկին նախագահ Ֆերդինանդ Մարկոսի որդին:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլիպինների պատմության ժամանակագրական աղյուսակ 
* Ֆիլիպպինների պատմություն