Միխայիլ Պոպկով

**Միխայիլ Վիկտորովիչ Պոպկով** (ծնվել է 1964 թվականի մարտի 7, Նորիլսկ, Կրասնոյարսկի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայտնի է նաև որպես «**Անգարսկյան մոլագար**», ռուս սերիական մարդասպան և բռնաբարող։ Ըստ դատարանի դատավճիռների՝ 1992 թվականից մինչև 2010 թվականը Իրկուտսկի մարզում մասնավորապես Անգարսկում և մերձակայքում, իրագործել է 86 սպանություն։ Զոհերն են եղել 85 կին և մեկ ոստիկան։ Միխայիլ Պոպկովը եղել է ՌԴ ՆԳՆ կրտսեր լեյտենանտ  և մինչև 1998 թվականին աշխատանքից ազատվելը որոշ հանցագործություններ իրականացրել է ոստիկանի համազգեստով և ծառայական մեքենայով։ Մոլագարը ձերբակալվել է քրեական գործի վերսկսման և 2003 թվականին կատարված, սակայն 2012 թվականին նրա գենոտիպի և զոհերի մասունքների մոլեկուլագենետիկական հետազոտությունների արդյունքների հետ համադրման արդյունքում։ Կրկնակի անգամ դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման։

## Կենսագրություն
Միխայիլ Պոպկովը ծնվել է 1964 թվականի մարտի 7-ին Կրասնոյարսկի երկրամասի Նորիլսկ քաղաքում։ Դպրոցական տարիքում հետաքրքրվել է դահուկներով։ Դեռևս փոքր տարիքում ծնողները նրան թողել են տատի ու պապի խնամքի տակ և իրենք տեղափոխվել Անգարսկ։

Ըստ Պոպկովի, իր հոգեբանության վրա մեծ ազդեցություն են թողել մի քանի իրադարձություններ դեռևս մանկական տարիքից։ Նա փոքր տարիքից երկար ժամանակ ապրել է տատիկի հետ, իսկ երբ ծնողները նրան տեղափոխել են Անգարսկի իրենց բնակարան, ծանոթացել է տան նոր անդամի հետ՝ կրտսեր քրոջ։ Այդ ժամանակ նա նկատել է, որ ծնողներն ավելի շատ ուշադրություն են դարձնում քրոջը։ Իր հանդեպ զգացած «թերսերը» հետագայում էլ լավ հիշել ու նկարագրել է։ Դրանից մի քանի տարի անց Միխայիլին ուղարկել են մանկական ճամբար, և ըստ իրեն, պարզապես «մոռացել Միխայիլի գոյության մասին»։ Առաջին ազատ օրերին նրա մոտ ոչ ոք չի եկել, օրն անց է կացրել ցանկապատի վրա նստած ու հետևել, թե ոնց են այդ ընթացքում մնացած երեխաներին այցելել նրանց ծնողները, մրգեր, կոնֆետներ և այլ համեղ բաներ բերել։ Երկրորդ շաբաթ նույն իրավիճակը կրկնվել է։ Միխայիլը փախել է ճամբարից, վազելով հասել տուն, որտեղ տեսել է, որ հայրը հարբած քնած է եղել, իսկ մայրն այդ ժամանակ սեռական հարաբերություն է ունեցել ընտանիքի մոտ ընկերոջ հետ։ Դա հետագայում ազդել է նրա կողմից խմող և անբարո կյանք վարող կանանց հանդեպ ատելության համար։

Հաջորդ հիասթափությունը եղել է սիրելի աղջկա կողմից դավաճանությունը, երբ 1983 - 1985 թվականներին Միխայիլն անցել ՝ զինվորական պարտադիր ծառայության։ Մինչ այդ նա երկար ժամանակ հանդիպումներ է ունեցել այդ աղջկա հետ Իրկուտսկում, սակայն ծառայությունից վերադառնալուց հետո իմացել է, որ այդ աղջիկն ամուսնացել է և անգամ արդեն երեխա է ունեցել։

Եվս մեկ իրադարձություն, որն ըստ իրեն հետք է թողել իր հոգեբանության մեջ՝ կրտսեր քույրը չափահաս դառնալուց հետո տեղափոխվել է Սախալին, որտեղ հայտնվելով ոչ բարեկարգ միջավայրում, սկսել է խմել, անկանոն սեռական կապեր ունենալ։ Այդ մասին իմանալով, Պոպկովն ուղևորվել է Սախալին և քրոջը հետ վերադարձրել։ Այդ դեպքից հետո, նրա մոտ էլ ավելի է ամրագրվել կանանց հանդեպ ատելությունը։

1990-ական թվականներին աշխատել է Իրկուտսկի մարզի Անգարսկ քաղաքի № 1 ոստիկանության բաժանմունքում, որպես օպերատիվ  հերթապահ։ Բարյացակամության պատճառով կոլեգանները նրան անվանել են «Միշա- ժպիտ» կամ «Միշա- Գուինպլեն» (Վիկտոր Հյուգոյի «Մարդը, որը ծիծաղում է» վեպի հերոս)։ Աշխտանքից հեռացել է 1998 թվականին՝ կրտսեր լեյտենանտի շախտոնը տնալաուց հետո, ինչով բավականին մեծ զարմանք է առաջացրել կոլեգանների մոտ։

Ամունացել է 1986 թվականին, մեկ տարի անց ծնվել է նրա դուստրը։ Եվս մեկ դեպք, որը որպես տրիգեր է հանդիսացել, 1992 թվականի մարտ ամսին կինը դավաճանել է Միխայիլին։ Այդ մասին նա իմացել է, երբ աշխատանքից վերադառնալով տեսել է փոքր դստերը բակում նստած, սառած։ Երեխայի հետ տուն բարձրանալիս իմացել է, որ մայրը երեխային ուղարկել է բակում խաղալու, քանի որ ինչ-որ տղամարդ է եկել մորը հյուր։ Տուն մտնելով նկատել է հարբած կնոջը, հետո աղբարկղում նկատել է ալկոհոլի շշեր ու օգտագործված պահպանակ։ Կինը սկզբից ասել է, թե իրեն բռնաբարել է ծանոթ տղամարդը, սակայն հետագայում, Միխայիլն այդ տղամարդուց իմացել, որ դա առաջին և միակ դեպքը չի եղել դավաճանության՝ ամենաքիչը երեք անգամ նրանք երեք անգամ սեռական հարաբերություն են ունեցել՝ երկկողմ համաձայնությամբ։ Սա, ըստ քննիչների, եղել է ամենաուժեղ ազդեցությամբ իրադարձությունը, ինչից հետո է Միխայիլը սկսել է սպանել։

Թե՛ մասնագիտական առումով, թե՛ որպես մարդ, ծանոթներն ու կոլեգաները միշտ նկարագրել են նրան, որպես դրական անձնավորություն։ Աշխատանքից դուրս գալուց հետո սկսել է աշխատել մասնավոր պահակային ձեռնարկությունում, որտեղ աշխատակիցները նրան նկարագրել են բացասական կողմերով, և Պոպկովն այստեղից էլ հեռացել է 2011 թվականին։ Կողմնակի զբաղվել է բեռ կրելով և գերեզմաններ փորելով։

### Սպանություններ
Առաջին սպանությունը եղել է նույն 1992 թվականին։ Հետագա 20 տարիների ընթացքում նա սպանել է մի քանի տասնյակ կանանց։

1994 թվականի նոյեմբերից մինչև 2000 թվականները Անգարսկում տեղի են ունեցել 29 երիտասարդ կանանց սպանություններ, որոնք, հանցական ձեռագրի և զոհերի նմանության լինելու պատճառով քննիչները համախմբել են մի շարքի մեջ։

Դատաբժշկական մասագետների կարծիքով հանցագործն օգտագործել է տարբեր ձևերիի գործիքներ․ կացին, դանակ, մախաթ, պտուտակահան, խեղդօղակ, որոշ դեպքերում օգտագործել է մի քանի գործիք միաժամանակ։ Օրինակ զոհերից մեկի գլխի շրջանում հասցրել է բազմաթիվ հարվածներ մետաղական գործիքով, 8 արված պտուտակահանով, ինչպես նաև մի քանի ջարդա-կտրած վնասվածքներ դեմքի և վզի հատվածներում։ Ինը դեպքերում զոհերի մահը վրա է հասել կացնով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելու պատճառով։

Զոհերի մեծամասնության տարիքը սպանության պահին եղել է 15-28 տարեկան, չորսը եղել են 35-40 տարեկան։ Բոլոր կանայք եղել են միջահասակ (155 - 170 սմ)։ Բոլորը, բացառությամբ մեկի, սպանության պահին եղել ենմիջին կամ բարձր աստիճանի ալկոհոլային հարբածության վիճակում և սպանությունից առաջ բռնաբարվել են։ Միակ զոհհը, ով հարձակման պահին հարբած չի եղել, նաև չի բռնաբարվել։ Հանցագործը նրան խեղդամահ է արել շարֆով և դանակով հարվածներ հասցրել արդեն մահացած մարմնին։ Զոհերից մեկին Պոպովը վառել է սպանելուց հետո, մեկ ուրիշի դեպքում՝ հանել է սիրտը։

Մարդասպանը զոհերին թողել է Անգարսկի մերձակայքում, մեծ մայրուղիներից հեռու գյուղական ճանապարհների մոտ գտնվող անտառներում։ 26 կին հայտնաբերման պահին եղել են արդեն մահացած, ևս երեքը եղել են մահացու վնասվածքներով և մահացել են հիվանդանոցում։

### Հետաքննություն
Զոհերի արտաքին տեսքի և սպանությունից առաջ վարքի նմանությունները քննությանը հասցրել են այն մտքին, որ հանցագործություններն իրականացվել են նույն մարդու կողմից։ 1998 թվականի Անգարսկում տարածվել են լուրեր, որ քաղաքում կա սերիական մոլագար, և նույն տարվա դեկտեմբերին արդեն կազմակերպվել է հետաքննչական օպերատիվ խմբի ստեղծումը, որտեղ ներառված են եղել դատախազության, Ներքին գործերի նախարարության և կազմակերպված հանցագործությունների դեմ պայքարի տարածաշրջանային տեսչության աշխատողներ։ Այդ ժամանակ մարդասպանին վերագրել են 24 զոհի։

Հետագա 1,5 տարվա ընթացքում չբացահայտված սպանությունների գործով զբաղվող հետաքննությունն առաւ չի գնացել, ինչի  պատճառով, 2000 թվականի հունիսին ստեղծվել է նոր հետաքնչական օպերատիվ խումբ։ Այս անգամ խմբի կազմի մեջ մտել է նաև  «Օպերատիվ հետաքննչական գործունեության» մասին ՌԴ օրենքի իրագործման համար պատասխանատու Արևմուտք-Սիբիրյան տրանսպորտային դատախազի ավագ օգնական և առանձնահատուկ կարևոր գործերի հետաքննության պատասխանատու Նիկոլայ Կիտաևը, ով հայտնի էր մինչ այդ սերիական մարդասպան Վասիլի Կուլիկի գործով։ Կիտաևն անալիզի ենթարկելով Անգարսկում չբացահայտված 15 սպանության գործերը, եկել է այն եզրահանգման, որ այդ գործերի քննչական գործողություններն որակյալ ձևով չեն իրականացվել։

Մասնավորապես, 1998 թվականի հունվարի 28-ին Անգարսկի Բայկալսկ կոչվող միկրոթաղամասում ձնի մեջ՝ գլխի բազմաթիվ վնասվածքներով, ուշագնաց վիճակում հայտնաբերվել է մերկ աղջիկ։ Անչափահաս տուժողը բռնաբարման զոհ է եղել։ Միայն կես տարի անց, տուժողի մոր բազմաթիվ դիմումներից հետո է ձեռնարկվել հարձակման փաստով քրեական գործ։ Հունիսին զոհի կողմից ստացվել է հարձակվողի արտաքին տեսքի նկարագրությունը։ Ինչպես պարզվել է, հունվարի 27-ին ոստիկականակն մեքենայով վարորդը՝ ծառայողական հագուստով, առաջարկել է տուն գնացող աղջկան տուն ճանապարհել։ Աղջիկը համաձայնվել է։ Հանցագործը նրան տարել է անտառ, որտեղ, ստիպելով մերկանալ, ծառին խփելով նրան հասցրել է ուշագնացության։ Աղջիկն ուշքի է եկել միայն հիվանդանոցում։ Հետաքննության ժամանակ ճանաչել է Անգարսկի ՆԳՆ ավագ սերժանտին։ Այնուայմենայնիվ, գործը մնացել է չբացահայտված։ Այդ գործով Կիտաևը իր եզրահանգման մեջ ընդգծել է տուժողի դատաբժշկական փորձաքննության բացակայությունն ու սերժանտի ալիբիի ձևական ստուգումը, ով իրականում վարում էր անբարո կյանք, ու վարակել էր իր կնոջը սիֆիլիսով:

2001 թվականի մարտին քննիչ Նիկոլայ Կիտաևը հեռացվել է իրավապաշտպան մարմիններից՝ տարածաշրջանային տրանսպորտի դատախազության կենտրոնի կազմացրման պատճառով:

### Ձերբակալություն, քննություն ու դատ
2012 թվականին, որպես անհույս մինչ այդ փակված գործը վերսկսվել է ՌԴ քննչական կոմիտեի կողմից։ 2012 թվականի մարտին՝ 2003 թվականին տեղի ունեցած բռնաբարության հանցանշանների մոլեկուլա-գենետիկական հետազոտության արդյունքները թույլ են տվել պարզել մեղավորին՝ Միխայիլ Պոպկովին, ով մինչ այդ մասնակցել էր գործի նախկին քննությանը։ Հունիսի 23-ին, երբ Պոպկովը փորձել է Վլադիվոստոկից նոր գնած մեքենան տեղափոխել, վերջինիս ձերբակալել են 1997 թվականի մարտ, հունիս և դեկտեմբեր ամիսներին երեք կնոջ բռնաբարության և սպանության մեջ կասկածելով։ Կասկածյալն առանց ընդդիմանալու հանձնվել է իրավապաշտպաններին, և արդեն ոստիկանական բաժանմունքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ տասնյակ սպանությունների մասին։ Նա նաև խոստովանել է, որ դադաարել է սպանել իմպոտենցիայի պատճառով, որը ձեռք է բերել բարձիթողի վիճակում գտնվող վեներական հիվանդության պատճառով։

2012 թվականի օգոստոսի ԶԼՄ-ներում հայտնվել են տեղեկույուններ, որ ձերբակալված Պոպկովը փորձել է բանտախցում կախվելով ինքնասպան լինել։ Շուտով այդ տեղեկությունները հերքվել են աշխատակիցների կողմից։

2013 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Պոպկովին առաջադրվել է մեղադրանք՝ 1994- 2000 թվականներին Անգարսկում և նրա մերձակայքում կատարված 22 սպանության և 2 մահափորձի հիման վրա։ 2014 թվականի մայիսին գործը հանձվել է դատարան։ Քրեական գործի տվյալները կազմել են 195 հատոր։ Գործի համար իրականացվել են 300-ից ավել դատա-բժշկական, կրիմինալիստական քննություններ,  2,5 հազարից ավել գենետեիկական հետազոտություններ և հարցաքննվել են երկու հազարից ավել վկաներ։ 2015 թվականի հունվարի 14- ին Իրկուտսկի մարզային դատարնը Միխայիլ Պոպկովին դատապարտել է ցմահ ազատազրկման հատուկ ռեժիմի ուղղիչ գաղութում։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ի դրությամբ ազատազրկումն անց է կացրել Օրենբուրգի մարզի Սոլ-Իլեցկում գտնվող «Սև դելֆին» կոչվող գաղութում։։

### Հետագա խոստովանություններ
Դատավճռից հետո Պոպկովը խոստովանական ցուցմունքներ է տվել է ևս 59 սպանության մասին։ 2017 թվականի մարտի 27-ին Իրկուտսկի մարզի ՌԴ քրեական կոմիտեն ներկայացրել է Պոպկովի հանդեպ վերջնական մեղադրանքը՝ ևս 60 հանցագործության հիման վրա՝ 59 սպանություն և 1 մահափորձ։ Երկրորդ գործի հետաքննության ժամանակ պարզ է դարձել, որ մեղադրյալը չունի որևէ հոգեկան խանգարում։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Իրկուտսկի մարզային դատարանը մեղավոր է ճանաչել Պոպկովին և դատապարտել ցմահ ազատազրկման։ Դատարանը նաև բավարարել է տուժող կողմերի կողմից առաջադրված հայցը բարոյական վնասի փոխհատուցման մասին, ընդհանուր 1,9 միլլիոն ռուբլի չափով։ Բացի այդ Պոպկովին ազատել են ոստիկանության կրտսեր լեյտենանտի պաշտոնից։ Դա նրան զրկել է մինչ այդ ստացվող թոշակից, որը կազմել է 10,5 հազար ռուբլի։ Պոպկովը 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ին բողոքարկումով դիմել է Բարձրագույն դատարան։

2020 թվականին նրան տեղափոխել են Մորդովիայում գտնվող «Տորբեևյան ցենտրալ» գաղութ։ Այդ տարի էլ նա խոստովանել է այլ սպանությունների մասին։ Իրկուտսկի մարզային դատարանի դատավճռով 2021 թվականի հունիսի 4-ին դատապարտվել է 9 տարվա ազատազրկման, իսկ մինչ այդ եղած դատավճիռների գումարման արդյունքում՝ ցմահ ազատազրկման։

2023 թվականի հունվարին ԶԼՄ-ները հայտնել են, որ Պոպկովը խոստովանական ցուցմունքներ է տվել 1990-ական թվականների վերջին Իրկուտսկի մարզում կատարած ևս երկու սպանությունների մասին։

2023 հուլիսին ավարտվել է երեք նոր հայտարարված սպանությունների հետաքննությունը (ներառյալ այն երկուսը, որոնց մասին խոստովանել էր հունվարին), և Իրկուտսկի Լենինյան դատարանի դատավճռով 2023 թվակնաի նոյեմբերի 22-ին Պոպկովը դատապարտվել է ևս 10 տարվա ազատազրկման, որն արդեն Պոպկովի չորրորդ դատավճիռն էր։

Ըստ այդ չորս դատավճիռների, Պոպկովի զոհերն են դարձել 86 մարդ, ներառյալ կոլլեգա-ոստիկանը, ում սպանել է 1999 թվականին։

Չորրորդ դատավճռից հետո որոշել են ստուգել ևս 50 սպանություններում Պոպկովի մասնակցությունը, որոնք իրականացվել են Հեռավոր-արևելյան դաշնային շրջանում՝ Վլադիվոստոկից Ուլան Ուդե։

## Զանգվածային մշակույթում
* Ազնիվ խուզարկու — «Կոճակը որպես հանցանշան» (06.12.2014)
* «Թող խոսեն» — «Լեվիաֆան» (27.01.2015 թողարկում)
* ԱԴ։ Շաբաթվա ակնարկ — «Մոլագարի ապաշխարանք» (08.02.2015)
* Կենտրոնական հեռուստատեսություն (21.01.2017 թողարկում)
* Ուղիղ եթեր - «Անգարսկյան մարդասպանի համածառայողներն ու մայրը․ ինչպես ճանաչել մոլագարին» (27.01.2017 թողարկում)
* «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթին տված հարցազրույց (27.03.2017)
* Քննարկում ենք և ցույց տալիս — «Չիկատիլոյից սարսափելի» (03.04.2017)
* Պաշտպանության գիծ — «Բռնել մոլագարին» (ՏՎ Ցենտր, 22.07.2017)
* «Էդուարդ Պետրովի հետաքննություն» — «Անգարսկյան մոլագար» (27.10.2017)
* «Անդրեյ Մալախով։ Ուղիղ եթեր» — «Բիտցևյան այգում կրկին վտանգավոր է» (17.11.2017 թողարկում)
* «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթին տված հարցազրույց (15.12.2017)
* Սա իրական պատմություն է - «Անգարսկյան մոլագարի գործը», 6 թողարկում (ՏՎ 3, 27.12.2018)
* Պաշտպանության գիծ - «Ուսադիրներով մոլագարը» (ՏՎ Ցենտր, 20.02.2019)
* Օրենքից դուրս — «Անգարսկյան պատռողը» (2019)
* «Ռեդակցիա(Խմբագրում)» յութուբյան ալիքի լրագրողական հետաքննություն «Самый страшный убийца в России: почему его не хотели ловить?» (06.10.2020)
* «Խոլոդ» հրատարակչության «Մայրուղի 161։ Շրջանցիկ ճանապարհ» պոդքասթի երկրորդ եթերաշրջան
* «Էքստրասենսների պայքար» հեռուստահաղորդման 21-րդ եթերաշրջանի 6-րդ թողարկում
* Kuji Podcast 81 «Սաշա Սուլիմ: մոլագարԱնգարսկից» (06.12.2020)
* «Հրեշի հետքերով» ցիկլի վավերագրական ֆիլմ «Չիկատիլոյի հետքը» (29.05.2021)
* «Էդուարդ Պետրովի հետաքննություն» (Ազնիվ խուզարկու) — «Անգարսկյան մոլագար։ Ողջ մնացածները» (17.12.2022)

### Գեղարվեստական հեռուստասերիալներ
* «Ստվեր մեջքի հետևում» (2019)
* «Լավ մարդ», դետեկտիվային սերիալ Պոպկովի պատմության հիման վրա (2020)
* «Չիկատիլոյի հետքը»,Պոպկովի գործի հիման վրա նկարահանված դետեկտիվային սերիալ (2024)

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* *Լյուտիխ Ս․* «Մաքրողի» վրա որս - Անգարսկյան մոլագար, ով սպանել է 20-ից ավել կնոջ, դատապարտել են ցմահ ազատազրկման // Lenta.ru, 24.01.2015.
* *Պետրով Ի., Ստերնետ Ա.* Որպեսզի չհասնի չար ժամկետը։ Ինչու է ցմահ ազատազրկված մոլագարը խոստովանում նոր սպանությունների մասին։ // Lenta.ru, 13.01.2017.
* 
* 
* Ինչու է խոստովանել մոլագարը - հարցազրույց քննիչի հետ 
* Անգարսկյան մոլագարի գործի ամբողջ պատմությունը 
* Քննչական էքսպերիմենտ // Իրկուտսկի մարզի ՌԴ քննչական կոմիտեի քննչական բաժանմունք
* Անգարսկյան մոլագարի պատմության վերջ
* https://meduza.io/feature/2019/02/27/ego-nikto-ne-iskal-a-on-prodolzhal-ubivat
*  () // Ռեդակցիա

Կատեգորիա:Բռնաբարներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Բռնաբարության համար դատապարտվածներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Ռուս սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ