Zelle

**Zelle** () Միացյալ Նահանգներում գործող թվային վճարումների ցանց, որը ղեկավարվում է մասնավոր ֆինանսական ծառայությունների ընկերության կողմից, որը պատկանում է Բանկ օֆ Ամերիկա, Truist, Capital One, JPMorgan Chase, PNC Bank, US Bank և Wells Fargo բանկերին։ Zelle ծառայությունը ֆիզիկական անձանց հնարավորություն է տալիս էլեկտրոնային եղանակով գումար փոխանցել իրենց բանկային հաշվից մեկ այլ գրանցված օգտատիրոջ բանկային հաշվին (ԱՄՆ-ում)՝ օգտագործելով շարժական սարքը կամ մասնակից բանկային հաստատության կայքը։ Գործարքի համար վճար չկա։

Zelle ծառայությունը գործարկվել է 2017 թվականի հունիսին որպես **clearXchange** վճարային ծառայության իրավահաջորդ։ Zelle-ն ընդլայնվել է, և 2022 թվականի դրությամբ ԱՄՆ բնակչության ութսուն տոկոսը կարող էր միանալ Zelle-ին իրենց բանկային հավելվածի միջոցով՝ ավելի քան 1600 ֆինանսական հաստատությունների աջակցությամբ։ Այն քննադատվել է որպես հարթակ, որը նպաստել է առցանց ֆինանսական խարդախություններին Միացյալ Նահանգներում։ 2022 թվականին Սենատի բանկային հանձնաժողովի լսումների ժամանակ դատապարտվել  այն բանի համար, որ գումարը չի վերադարձրել այն մարդկանց, ովքեր հանցագործների կողմից խաբվել էին Zelle-ի միջոցով։

## Պատմություն
2011 թվականի ապրիլին գործարկվել է clearXchange ծառայությունը։ Այն ի սկզբանե պատկանում և շահագործվում է Բանկ օֆ Ամերիկա, JPMorgan Chase-ի և Wells Fargo-ի կողմից։ Ծառայությունն առաջարկում է վճարումներ անձից անձ (P2P), բիզնեսից սպառող (B2C) և կառավարությունից սպառող (G2C):

Անձից անձ վճարումների համար clearXchange-ը օգտատերերին հնարավորություն է տվել գումար ուղարկել այլ գրանցված օգտվողներին, ովքեր հաշիվներ ունեն Միացյալ Նահանգների մասնակից բանկերում։ Օգտատերերը մուտք են գործել ցանց անդամ ֆինանսական հաստատությունների կայքերում և հավելվածներում clearXchange-ի կայքի միջոցով։ Ցանցը կապված է գոյություն ունեցող բանկային հաշիվների հետ, ուստի սպառողները կարիք չեն ունենում ֆինանսավորել առանձին հաշիվ ծառայությունից օգտվելու համար։ Այս առանձնահատկությունը և ծառայությունից օգտվելու համար վճարների բացակայությունը ընդգծվել են որպես առավելություններ անհատական վճարումների այլ ծառայությունների հետ մրցակցության համար, ինչպիսիք են PayPal-ը, Popmoney-ը և Square-ը։  Համակարգը յուրաքանչյուր օգտատիրոջ բանկային հաշիվ կապվում է էլ.փոստի հասցեի և բջջային հեռախոսահամարի հետ, ուստի միայն ստացողի էլ.փոստի հասցեն կամ բջջային համարը անհրաժեշտ է բանկային հաշվից անմիջապես ծառայությանը գրանցված մեկ այլ անձի բանկային հաշվին ուղարկելու համար։

ClearXchange-ի հետ փոխկապակցված ֆինանսական հաստատությունների թիվն աճել է՝ ներառելով այլ բանկեր և վարկային միություններ։ Որպես լրացուցիչ սեփականատեր-անդամներ ավելացվել են Capital One-ը և US Bank-ը։

2015 թվականի հունիսին clearXchange-ը հայտարարեց իրական ժամանակի վճարային համակարգի առկայության մասին։ Որոշ գործարքների ավարտը կարող է տևել մինչև հինգ օր կամ ավելի երկար։

2016 թվականի հունվարին clearXchange-ը վաճառվել է Early Warning Services-ը LLC-ին, որը պատկանում էր Bank of America-ին, Truist-ին, Capital One-ին, JPMorgan Chase-ին, PNC Bank-ին, US Bank-ին և Wells Fargo-ին։

2017 թվականի սեպտեմբերին Early Warning Services-ը թողարկել է Zelle վճարային համակարգը և բջջային հավելվածը և հայտարարել է, որ clearXchange «անձից-անձ» վճարային ծառայության բոլոր հաշիվները կանջատվեն 2017 թվականի դեկտեմբերին։ Դրանից հետո clearXchange-ը դադարեցրել է անհատական վճարումների աջակցությունը, սակայն շարունակեց որոշակի հաճախորդներին վճարումներ տրամադրել ընկերություններից և պետական կառույցներից։ Ընկերությունը խրախուսել է clearXchange-ի նախկին օգտատերերին գրանցվել նոր Zelle ծառայության համար։ Ինչպես նախկին clearXchange ծառայության դեպքում, Zelle ծառայությունում վճարվողները նույնացվում են ստացողի բանկային հաշվի և էլ. փոստի հասցեի կամ բջջային հեռախոսահամարի միջև կապով։ Գրանցված ստացողին ուղարկված գումարը, ով հաշիվ ունի Zelle ցանցի անդամ ֆինանսական հաստատությունում, սովորաբար հասանելի է ստացողին «հաշված րոպեների ընթացքում»։

2019 թվականի մարտին Early Warning Services-ի գործադիր տնօրեն Փոլ Ֆինչը լքել է իր պաշտոնը՝ աշխատելու Ֆինչ ընտանիքի հիմնադրամի հետ՝ Ֆենիքս, Արիզոնա, բարեգործական կազմակերպության հետ։ Ֆինչը նշել է իր երկարատև պաշտոնավարումը, Zelle ցանցի գործարկման ավարտը և նոր նախագծեր սկսելու ընկերության ծրագրերը որպես իր հեռանալու ժամկետների պատճառ։

2019 թվականի մայիսին Վաղ Զգուշացման Ծառայությունները նշանակեցին նոր գործադիր տնօրեն Ալբերտ Կոնին, որը նախկինում եղել է Intuit-ի «գլխավոր փոխակերպման պատասխանատուն»։ Ինտուիտում աշխատելու ընթացքում Կոն եղել է Intuit Mint ֆինանսական ծրագրաշարի գլխավոր մենեջերը և QuickBooks-ի վերահսկիչը։

clearXchange-ի մնացած մասը փակվել է 2022 թվականի հուլիսի 5-ին։

Zelle ծառայությունն ընդլայնվել է, և 2022 թվականի դրությամբ ամեն տարի մշակում է ԱՄՆ-ում հավասարազոր վճարումների ամենամեծ գումարը՝ համեմատելի ծառայությունների շարքում։ 2022 թվականի առաջին կիսամյակում Zelle-ն օրական ավելի քան 1,6 միլիարդ դոլարի կամ րոպեում 1 միլիոն դոլարի գործարքներ է ունեցել 2022 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ ԱՄՆ-ի բնակչության ութսուն տոկոսն ուներ Zelle-ին միացված բանկային հավելվածի միջոցով, որի հասանելիությունը հասանելի էր նաև Zelle-ի առանձին հավելվածի միջոցով։

## Ծառայություն
Zelle ծառայությունը նախատեսված է վճարումների համար նրանց, ում վճարողն արդեն ճանաչում և վստահում է, և ծառայությունը հրաժարվում է որևէ պատասխանատվությունից համակարգի միջոցով վաճառվող ապրանքների և ծառայությունների համար։

Zelle-ն օգտագործում է ավտոմատացված քլիրինգային տունը՝ վճարումները գիշերվա ընթացքում մարելու համար, ինչպես ուղղակի ավանդը։

Zelle-ի օգտվողները կարող են գումար ուղարկել Zelle-ի գրանցված այլ օգտվողներին (եթե նրանք փորձեն գումար ուղարկել չգրանցված հասցեատերերին, նախատեսված ստացողը կստանա ծառայությանը գրանցվելու հրավեր՝ գործարքն ավարտելու համար) Zelle բջջային հավելվածի միջոցով։ Zelle բջջային հավելվածում գրանցվելու համար օգտվողները պետք է գրանցեն աջակցվող Mastercard կամ Visa ապրանքանիշով դեբետային քարտով, որը թողարկվել է ԱՄՆ բանկային հաշվի հետ կապված։

Ցանցը միանում է առկա բանկային հաշիվներին, ուստի սպառողները կարիք չունեն ֆինանսավորել առանձին հաշիվ ծառայությունից օգտվելու համար։ Միայն ստացողի էլ.փոստի հասցեն կամ բջջային համարը անհրաժեշտ է, որպեսզի օգտատերը իր բանկային հաշվից անմիջապես գումար ուղարկի ստացողի բանկային հաշվին։

Էլփոստի հասցեն կամ բջջային հեռախոսահամարը կարող է ակտիվորեն գրանցվել Zelle-ում՝ վճարումներ ստանալու միայն մեկ ֆինանսական հաստատությունում։ Բազմաթիվ բանկերում գրանցվելու համար օգտատերերը պետք է յուրաքանչյուրի համար տրամադրեն տարբեր էլփոստի հասցեներ կամ բջջային հեռախոսահամարներ։

Zelle-ի օգտատերը կարող է գումար փոխանցել ստացողին կամ հարցում ներկայացնել մյուսների համար՝ վճարում ուղարկելու կամ վճարման արժեքը բաժանելու համար։

Կան սահմանափակումներ Zelle-ով թույլատրված դոլարային գումարի և գործարքների հաճախականության վերաբերյալ, որոնք կիրառվում են օգտագործվող հաշվի հետ կապված բանկային հաստատության կողմից։ Օրինակ, Wells Fargo-ի ֆինանսավորման հաշիվներից շատերից փոխանցումները սահմանափակվում են օրական $2,500-ով և $20,000-ով 30 օրվա ընթացքում, և ավելի ցածր սահմանաչափեր կարող են կիրառվել նոր վճարողների համար կամ Zelle բջջային հավելվածից օգտվելիս, այլ ոչ թե բանկի ինքնակառավարվող ծառայություններից։ Chase-ի չեկային հաշվից փոխանցումները սահմանափակվում են օրական $2,000-ով և $16,000-ով մեկ օրացուցային ամսվա համար։

Zelle-ի միջոցով կատարված վճարումները չեն կարող չեղարկվել (եթե փորձ չի արվել վճարում ուղարկել մեկին, ով չի գրանցվել ծառայության մեջ)։

2017 թվականի հունիսին գործարկված Zelle-ի կայքում ասվում է, որ «Գործարքները գրանցված Zelle-ի օգտատերերի միջև սովորաբար տեղի են ունենում րոպեների ընթացքում։ Եթե ձեր ստացողը դեռ գրանցված չէ Zelle-ում, դա կարող է տևել 1-ից 3 աշխատանքային օր, երբ նա գրանցվել է»։

## Մրցակցություն Venmo-ի հետ
Zelle ծառայության հիմնական մրցակիցն է PayPal-ը և նրա Venmo վճարային ծառայությունը։ Venmo-ն ավելի հայտնի է՝ հիմնված հանրային իրազեկման, կարծիքի հարցումների և օգտատերերի հետ ակտիվ ներգրավվածության վրա, սակայն Zelle-ն մշակում է դրամական փոխանցումների շատ ավելի մեծ դոլարային ծավալ՝ փոխանցելով ավելի քան 1,6 միլիարդ դոլարի գործարքներ օրական 2022 թվականի առաջին կիսամյակում։

Երկու ծառայությունները շատ նման են աշխատում օգտագործողի տեսանկյունից, օրինակ՝ երկու ծառայություններն էլ հասցեատերերին նույնականացնելու համար օգտագործում են էլ.փոստի հասցեներ և բջջային հեռախոսահամարներ, սակայն Venmo-ն չունի ուղղակի ինտեգրում բանկային հաստատությունների հետ, որը Zelle-ն ունի, և Zelle-ի դրամական փոխանցումները սովորաբար ավելի արագ են մշակվում։

2018 թվականի հունվարից սկսած Venmo-ն սկսել է առաջարկել փոխանցման ավելի արագ տարբերակ, քան իր սովորական մեկից եռօրյա փոխանցման ծառայությունը։ Venmo-ն վճարում է ծառայության համար, մինչդեռ Zelle-ի հետ կապված բանկերը՝ ոչ։

Zelle ցանցը օգտատերերից գումար չի գանձում դրամական փոխանցումների համա։ Բանկերին թույլատրվում է վճար գանձել Zelle-ի փոխանցումների համար, որոնք վերաբերում են իրենց հաշիվներին, բայց նրանք սովորաբար չեն անում։

Ինչպես Venmo-ի, այնպես էլ Zelle-ի վճարումները գրանցված օգտվողին չեն կարող չեղարկել (առնվազն առանց ստացողի հստակ թույլտվության)։

## Գործընկերներ
Zelle ցանցը ներառում է ավելի քան 1600 ֆինանսական հաստատություններ, ներառյալ ցանցային գործընկերներ Mastercard-ը, Visa-ն և պրոցեսորային գործընկերներ, ինչպիսիք են FIS-ը, Fiserv-ը և Jack Henry & Associates-ը։

## Քննադատություն
Zelle ծառայությունը բացասական արձագանք է ստացել խարդախության միջադեպերի հետ կապված, որոնց ընթացքում բանկի հաճախորդների հաշիվները վտանգված էին սոցիալական ինժեներիայի միջոցով, այնուհետև խաբեբաները ստեղծել են Zelle-ն և այն օգտագործել տուժողների հաշիվներից միջոցներ փոխանցելու համար՝ տուժողներին գրեթե չթողնելով ոչ մի իրավական պաշտպանության միջոց։ Որոշ դեպքերում բանկի հաճախորդները փոխհատուցում են ստանում համապատասխան բանկերից՝ կախված բանկից, նրա քաղաքականությունից և միջադեպի առանձնահատկություններից։ Բանկերը կարող են օգտագործել հաստատման լրացուցիչ մեթոդներ, ինչպիսիք են SMS-ը, կամ այլ կերպ սահմանափակումներ դնել նորաստեղծ հաշիվների և փոխանցումների վրա, որոնք վերջերս ավելացվել են հասցեատերերին որպես կանխարգելիչ միջոց։ Քննադատական զեկույցի հրապարակումից անմիջապես առաջ՝ Սենատոր Էլիզաբեթ Ուորենը քննադատել է Zelle-ի ղեկավարներին Սենատի բանկային հանձնաժողովի 2022 թվականի սեպտեմբերին կայացած լսումների ժամանակ ինչպես խարդախության փոխհատուցումների բացակայության, այնպես էլ վիճակագրական տվյալների խնդրանքներին չպատասխանելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վճարային համակարգեր