Դոմենիկո Չիմարոզա

**Դոմենիկո Չիմարոզա** (իտալերեն՝ Domenico Cimarosa, ), իտալացի երգահան, օպերայի նեապոլիտանական դպրոցի կարկառուն ներկայացուցիչ, ավելի քան 80 օպերայի հեղինակ։

## Գործունեություն
Առաջին օպերան մեծ հաջողությամբ բեմադրել է 1772 թվականին Նեապոլում, ապրել և ստեղծագործել է Իտալիայի տարբեր քաղաքներում։ 1789 թվականին ռուսական արքունիքի հրավերով մեկնում է Պետերբուրգ, որտեղ 4 տարի ղեկավարում է արքունական նվագախումբը։ 1792 թվականին Ռուսաստանից հայրենիք վերադառնալիս որոշ ժամանակ մնում է Վիեննայում, որի արքունական թատրոնի համար («Բուրգտեատր») գրում է իր գլուխգործոցը՝ «Գաղտնի ամուսնությունը» օպերան։ Այն շռնդալից հաջողություն է ունենում և ըստ ավանդության կայսր Լեոպոլդ II-ի հրամանով նույն օրը կատարվում է երկրորդ անգամ։ 1796 թվականին Չիմարոզան վերադառնում է Նեապոլ, որտեղ շարունակում է ստեղծագործել և բեմադրել իր օպերաները։ Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո 1798-99 թվականներին Նեապոլի ֆրանսիական զորքերի կողմից կարճաժամկետ գրավման ընթացքում միացել է ֆրանսիացիներին աջակցող ազատական կուսակցությանը, ինչի պատճառով իշխանությանը վերադարձած Բուրբոնները դատապարտում են նրան մահվան։ Սակայն ազդեցիկ երկրպագուների միջնորդությամբ մահապատիժը փոխարինվում է աքսորով։ Չիմարոզան մահանում է Վենետիկում 1801 թվականի հունվարի 11-ին աղիքների բորբոքումից։ Հիվանդության բնույթը ժամանակակիցներին կասկածել է տվել, որ երգահանին թունավորել են։

## Որոշ օպերաներ
* Երևակայական Արմիդա - Armida Immaginaria 1777
* Ջիաննինա և Բերնարդոնե - Giannina e Bernardone 1781
* Բիոնդոլինա - La Biondolina 1781
* Խնջույք - Il convito 1782
* Պատժված չարագործը  - La villana riconosciuta 1783
* Դյուրահավատ - Il Credulo 1786
* Ոլոդիմիրո  - Volodimiro 1787
* Մոլի կատակասեր - Fanatico burlato 1787
* Արևի կույս - Vergine del sole 1789
* Գաղտնի ամուսնություն - Matrimonio segreto 1792
* Պենելոպե - Penelope 1795
* Արտեմիսիա - Artemisia 1801

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Stefano Faglia, Franca Saini (ed.)։ *Il mercato di Malmantile*, Florence, 1784. Monza, Accademia Musicale IAMR, 2012. Lucca, Libreria Musicale Italiana (LIM), 2012.
* Stefano Faglia, Franca Saini (ed.)։ *Li due Baroni*, Rome, 1783. Monza, Accademia Musicale IAMR, 2013. Lucca, Libreria Musicale Italiana (LIM), 2013.
* Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – *L'impresario in angustie*, farsa per musica in un atto, edizione critica della versione viennese del 1793 (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Artaria Edition Limited, New Zealand, 2013.
* Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – *Il convito*, dramma giocoso per musica in due atti, edizione critica dell'opera (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2013.
* Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – *La vanità delusa* *[Il mercato di Malmantile]*, dramma giocoso per musica in due atti, edizione critica dell'opera (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2013.
* Cimarosa, Domenico – Perugini, Simone (a cura di) – *Li sposi per accidenti*, Farsetta per musica in un atto, edizione critica dell'opera (partitura, riduzione canto&pianoforte, parti orchestrali), Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", in preparazione.
* Storni Trevisan, Maria – Nel primo centenario della morte di Domenico Cimarosa 1801–1901, Venezia, 1901
* Vitale, R. – Domenico Cimarosa, la vita e le opere / Aversa, 1929
* Biamonti, Giovanni – Il matrimonio segreto di Domenico Cimarosa / Roma, 1930
* Tibaldi Chiesa, Mary – Cimarosa e il suo tempo / Milano, 1939
* Schlitzer, Franco – Goethe e Cimarosa / Siena, 1950
* Rossi, Nick – Fauntleroy, Talmage – Domenico Cimarosa, his life and his operas / Greenwood Press, 1999
* Perugini, Simone – *Per far le cose in fretta. Il caso de "La vanità delusa" di Domenico Cimarosa tra Goldoni, Lorenzi, assistenti e impresari*, Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2011.
* Perugini, Simone – *I matrimoni (quasi) segreti: la famiglia Cimarosa tra Domenico, Cecilia, Gaetana, due Costanze, Paolo e Raffaele*, Edizioni Accademia Lirica Toscana "Domenico Cimarosa", Firenze, 2014.

## Արտաքին հղումներ
*Armida immaginaria
*La Biondolina
*Sdegni amore անտարբեր սեր
*Vergine del sole

Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ