Աննա Մարի Կառլ-Նիլսեն

**Աննա Մարի Կառլ-Նիլսեն** (, ծնյալ՝ **Աննա Մարի Բրոդերսեն**,  ), դանիացի քանդակագործ, որի նախընտրելի թեմաներ են եղել ընտանի կենդանիներն ու մարդիկ՝ իրենց շարժումների և տրամադրությունների ինտենսիվ, նատուրալիստական պատկերմամբ։ Աշխատել է նաև սկանդինավյան դիցաբանության թեմաներով և եղել «որպես քանդակագործ լրջորեն ընդունված առաջին կանանցից մեկը»։ Ամուսնացել է դանիացի կոմպոզիտոր Կառլ Նիլսենի հետ։

## Վաղ կյանք
Բրոդերսենը ծնվել է Կոլինգի մոտ գտնվող Թիգեսմինդե ընդարձակ ագարակում։ Նախքան ագարակը գնելը նրա հայրը ծառայել է գերմանական դրագուններում, որից հետո ամուսնացել իր տնային կառավարչուհու հետ։ Բրոդերսենները «հաջողակ, համարձակ մարդիկ» էին, անմիջապես Անգլիայից կենդանիներ ներմուծող ամենաառաջիններից մեկը։ Այսպիսով, Աննա Մարին վաղ մանկությունից ծանոթ էր հողագործությանն ու կենդանիների հետ։

Իր առաջին աշխատանքը՝ մի փոքիկ ոչխար, Աննա Մարին պատրաստել է ագարակի այգու կավից 1875 թվականին։ 1881–1882 թվականներին կրթություն է ատացել դպրոցներում փորագրության, գծանկարչության և կիրառական արվեստի գծով։ Նա նաև սովորել է քանդակագործ Օգյուստ Սաաբյեի ու նկարիչներ Յորգեն Ռոեդի ու Հենրիկ Օլրիքի մոտ։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1884 թվականին Շառլոթենբորգի գարնանային ցուցահանդեսում։ 1887 թվականին Նյուհաուսենի մրցույթում առաջին մրցանակի է արժանացել «Թորը Միդգարդ օձի հետ*»* շատրվանախմբի համար, որը նա ավարտել էր Սաաբյեի արվեստանոցում։

1889 թվականին նրան շնորհվել է կանանց արվեստի դպրոցի կրթաթոշակ և նա ճանապարհորդել է դեպի Նիդեռլանդներ, Բելգիա ու Փարիզ, որտեղ այցելել է Համաշխարհային ցուցահանդեսը և ներկայացրել հորթի երկու արձանիկ ու արժանացել բրոնզե մեդալի։ Արձանիկներից մեկը վաճառվել է 700 նորվեգական կրոնով, այժմյան £35 և նրա հայրն ասել է․ «Սա ավելին է, քան ես ստանում եմ իմ հորթերի համար»։ 1890 թվականին Նա գեղարվեստի ակադեմիայից ստացել է ճանապարհորդության դրամաշնորհ կրկին Փարիզ (և գուցե Իտալիա) այցելելու համար։

1891 թվականի մարտի 2-ին Փարիզում հանդիպել է դանիացի կոմպոզիտոր Կառլ Նիլսենի հետ։ Նրանք այլևս չեն բաժանվել ու մարտի 20-ին ամուսնացել են, իսկ խնջույքը կազմակերպել ապրիլի 10-ին՝ համաձայնելով պաշտոնապես ամուսնանալ, երբ փաստաթղթերը Դանիայից տեղ հասնեն։ Մայիսի 10-ին պսակադրվել են Ֆլորենցիայի սուրբ Մարկոսի անգլիական եկեղեցում, քանի որ որոշել էին Դանիա վերադառնալուց առաջ այցելել Իտալիա ու Աննա մարիան վերցրել է Կառլ-Նիլսեն ազգանունը։ Նրա դուստր Իռմելին Ջոան Կառլ-Նիլսենը ծնվել է դեկտեմբերի 9-ին։ Չնայած նա արդեն հաղթահարել էր ծնողների դիմադրությունն իր արվեստվ զբաղվելու հարցում, ամուսնանալով նա ստացել է այն ազատությունը, որն անհրաժեշտ էր իր գեղարվեստական կարիերան շարունակելու համար, որը ներառում էր նաև տնից երկարատև բացակայություններ։

## Ճանաչում
1892 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է Կոպենհագենի Ազատ ցուցահանդեսին ու 1893 թվականին մշտական անդամ դարձել։ Նրա բրոնզե երկու հորթերի քանդակներն ընդունվել են 1893 թվականին Չիկագոյում կազմակերպված համաշխարհային ցուցահանդեսում ներկայացվելու համար։ Երկրորդ դուստրը՝ Աննա Մարի Ֆրեդերիկա Կառլ-Նիլսենն ու որդին՝ Հանս Բյորգ Կառլ-Նիլսենը ծնվել են համապատասխանաբար 1893 թվականի մարտի 4-ին ու 1895 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ Կառլ-Նիլսենի հայրը մահացել է 1899 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։

1903 թվականին ստացել է Անկերսկե կրթաթոշակը և ամուսնու հետ երկարատև ճանապարհորդության մեկնել դեպի Աթենք և Կոստանդնուպոլիս։ Մեկնումից առաջ աշխատանքի են վերցրել տնային տնտեսուհի Մարեն Հանսենին, որն աշխատում էր «բացառիկ նվիրվածությամբ» ու ընտանիքի հետ մնացել է մինչև 1946 թվականին իր մահը։ Աթենքում Աննա Մարին կրկնօրինակել է որոշ աշխատանքներ Աթենասի հին տաճարի ֆրոնտոնից։

thumb|left|alt=A relief with lion's head facing right with bared teeth over four folded wings and a frame with floral bosses at each corner|Ռիբե տաճարի դռան վրայի սուրբ Մարկոսի առյուծը
1904 թվականին Աննա Մարին ստեղծել է Ռիբեի տաճարի երեք դռները։ Նույն 1904 թվականին մահացել է նրա մայրը։ 1907 թվականին առաջին մրցանակի է արժանացել բժիշկ Նիլս Ֆինզենի հուշարձանի համար հայտարարված մրցույթում, ինչպես նաև Նոյհաուսենի մրցույթում՝ *A Woman Weeding* աշխատանքով։ Քրիստիանբորգի ամրոցում թագավորի աստիճանների համար վեց էսքիզ է ստեղծել։

1908 թվականին նրան հանձնարարվել է Կոպենհագենում ստեղծել Քրիստիան IX թագավորի արձանը ձիու վրա․ առաջին կինն էր, որին նման հեղինակավոր հանձնարարություն է տրվել։ 1912–1914 թվականներին եղել է դեղարվեստի ակադեմիայի լիագումար խմբի անդամ։ 1913 թվականին քանդակել է թագուհի Դագմարի հուշարձանը։

1916 թվականին օգնել է նկարչուհի Աննա Անկերին հիմնադրել Կին նկարիչների ընկերությունը։ Կարիերայի պատճառով Աննա Մարիի՝ ընտանիքից բացակայելը լարվածություն էր առաջացրել ամուսինների փոխհարաբերություններում 1896 թվականից։ 1916 թվականին նրանք սկսել են քննարկել ամուսնալուծության հարցը, որի թույլտվությունն ստացել են 1919 թվականին, սակայն 1922 թվականին վերամիավորվել։

thumb|alt=The artist places her left hand on the neck of the model of a horse whose head is above hers|Աննա Մարի Կառլ-Նիլսենն ու Պեգասը՝ Կոպենհագենում Կառլ Նիլսենի հուշարձանի առաջին օրինակը Կոպենհագենի իր արվեստանոցում
Քրիստիանսբորգի պալատի դիմաց 1927 թվականի նոյեմբերի 15-ին հանդիսավոր բացվել է թագավոր Քրիստիան IX-ի հեծյալ արձանը։ Նոյեմբերի 17-ին Աննա Մարին արժանացել է  Ingenio et Arti ոսկե մեդալի։ 1928 թվականին ստեղծել է իր ամուսնու դիմանկարային կիսանդրին, որի համար 1932 թվականին նրան շնորհվել է Thorvaldsen մեդալ։ 1932 թվականին մասնակցել է ամառային օլիմպիական խաղերի Գեղարվեստական մրցույթներին, ինչպես նաև 1936 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին սկանդինավյան լեգենդար հերոսի քանդակով։

1933 թվականին Սկագեն քաղաքում կանգնեցվել է ձիավոր հուշարձանի պատվանդանի մի մասը դանիացի ձկնորսի և փրկարարի տեսքով։ 1935 թվականին Աննա Մարին դարձել է Անկերկերկի դրամաշնորհի հանձնաժողովի անդամ։ 1942 թվականին քանդակել է  *The Headman*  և Մարգարիտա թագուհու արձանները։ Նրա 80-ամյակը տոնելու համար կազմակերպվել են բազմաթիվ միջոցառումներ ու նա ընդունվել է որպես Դանիայի քանդակագործների ընկերության պատվավոր անդամ։

Աննա Մարիի ամուսինը մահացել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։ Նրա հիշատակին կինն ստեղծել է երկու հուշարձան՝ *The Herd Boy playing a Wooden Flute* (1933) քանդակն ամուսնու ծննդավայրում և *[[Կառլ Նիլսենի հւշարձան|The Young Man playing Pan-pipes on a Wingless Pegasus]]* (1939) արձանը Կոպենհագենում։ Նա ասել է․ «Այն, ինչ ես ուզում էի ցույց տալ իմ քանդակի մեջ, դա շարժումն է, կյանքի զգացողությունը, այն, որ ոչինչ կանգ չի առնում»։ Աննա Մարին վախճանվել է 1945 թվականի փետրվարի 22-ին, հուղարկավորությունը կատարվել է Կոպենհագենի Տիրամոր եկեղեցուց․ թաղված է ամուսնու կողքին արևմտյան գերեզմանատանը։ 

## Հետագա ընթերցանություն
* Lotte Andersen and Amalie Kestler:: *[https://politiken.dk/kultur/boger/art6508938/Bog-om-brevveksling-mellem-Carl-Nielsen-og-hans-hustru-er-lidt-som-livet-–-både-bravo-og-æv Carl og Marie. I kunst og kærlighed]*. Gyldendal, 2018. 328 pages. Letters between Carl Nielsen and Anne Marie Carl-Nielsen.

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

### Գրքեր
* 
*  Exhibition catalogue, many works illustrated. Summary p.&nbsp;57 in English.
* 
*  Five volumes. Self-published but thoroughly referenced.
**  In .
* 
* 
*  Two volumes.
* 

## Արտաքին հղումներ
* The Carl Nielsen Museum, Odense&nbsp;– "is a museum dedicated to the composer Carl Nielsen and to his wife, the sculptor Anne Marie Carl-Nielsen."
* 

* Article  about Anne Marie Carl-Nielsen and Antique Greek Art

Կատեգորիա:Դանիացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Դանիացի կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Դանիացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Կին քանդակագործներ