Դոկտոր Դուլիթլ (ֆիլմ, 1967)

**«Դոկտոր Դուլիթլը»** ամերիկյան երաժշտական ​​ֆիլմ է, որի ռեժիսորն է Ռիչարդ Ֆլեյշերը։ Սցենարը գրվել է Լեսլի Բրիկասի կողմից՝ հիմնված Հյու Լոֆթինգի «Դոկտոր Դուլիթլի» գրքերի վրա՝ «Դոկտոր Դուլիթլի պատմությունը», «Բժիշկ Դուլիթլի ճանապարհորդությունները» և «Դոկտոր Դուլիթլի կրկեսը»։

Ֆիլմի ստեղծումը բազմաթիվ խնդիրների բախվեց, այդ թվում՝ վատ ընտրված նկարահանման վայրերի և տեխնիկական դժվարությունների՝ մեծ թվով կենդանիների «դերասաններին» տեղավորելու համար։ Ֆիլմի սկզբնական բյուջեն, որը նախատեսված էր 6 միլիոն դոլար, գրեթե եռապատկվեց 1967 թվականին՝ թողարկվելուց հետո։

Ֆիլմը հիմնականում բացասական արձագանքներ ստացավ քննադատների կողմից, սակայն ստուդիայի լոբբիստական ​​ջանքերի շնորհիվ այն արժանացավ «Օսկար»-ի «Լավագույն օրիգինալ երգ» և «Լավագույն վիզուալ էֆեկտներ» անվանակարգերում։

Ֆիլմի հիման վրա 1998 թվականին թողարկվել է համանուն ռիմեյքը՝ Էդի Մերֆիի մասնակցությամբ՝ բժիշկ Դոլիթլի դերում։

## Սյուժե
Պատմությունը տեղի է ունենում 19-րդ դարի վիկտորիանական Անգլիայում։ Երկու ընկերներ՝ Մեթյու Մուգը և Թոմ Ստաբինսը, ցանկանում են փրկել վիրավոր սագին և այցելեցին լեգենդար անասնաբույժ Ջոն Դուլիթլի տուն։ Նա սկսեց աշխատել որպես սովորական թերապևտ, բայց շուտով հասկացավ, որ իր կոչումը կենդանիներին բուժելն էր։ Բժիշկը իր տունը կիսում է բազմաթիվ կենդանիների հետ, որոնց հետ կարող է զրուցել։ Բժիշկ Դուլիթլի երազանքն է գտնել մի խորհրդավոր արարած՝ մեծ վարդագույն ծովային խխունջին։ Մեթյու, Թոմը, դոկտոր Դոլիթլը և նրա ընտանի կենդանիներ՝ Չիչի շիմպանզեն և Պոլինեզիա թութակը գնում են ճանապարհորդության։ Ճանապարհին նրանք հանդիպում են տարբեր մարդկանց և նրանց ընտանի կենդանիներին, հայտնվում են բանտում և կրկեսում, փրկում են հեքիաթային լամա Պուշ-Փուլին և հանդիպում հմայիչ Էմմա Ֆերֆաքսին։ Ճանապարհորդության վերջում բժիշկը գտնում է լեգենդար խխունջին և բուժում նրան մրսածությունից։

## Դերերում
* Ռեքս Հարիսոն՝Բժիշկ Ջոն Դուլիթլի դերում
* Սամանտա Էգգար՝ Էմմա Ֆերֆաքսի դերում (հերոս, որը ստեղծվել է հատուկ ֆիլմի ադապտացիայի համար)
* Էնթոնի Նյուլի ՝Մեթյու Մագգ դերում
* Ռիչարդ Աթենբորո՝ Ալբերտ Բլոսոմի դերում
* Փիթեր Բոլ՝ Գեներալ Բելլուզի դերում
* Մյուրիել Լենդերս՝ Միսիս Բլոսոմի դերում
* Ուիլյամ Դիքս՝ Թոմի Սթաբբինսի դերում
* Ջեֆրի Հոլդեր ՝ Ուիլյամ Շեքսպիր X-ի դերում․կղզու տիրակալ (հերոս, որը հիմնված է արքայազն Բումպոյի վրա՝ Լոֆթինգի գրքերից)
* Պորտիա Նելսոն՝ Սառա Դուլիթլի դերում, բժշկի քույր
* Նորմա Վարդեն՝Լեդի Փեթերինգթոնի դերում․ ծեր հիպոքոնդրիկ անձնավորություն, ով բժիշկ Դուլիթլի հիվանդն էր, երբ նա պրակտիկ բժիշկ էր։

* Ջիննի Թայլեր(չգրանցված) - Պոլինեզիայի թութակի ձայնը
* Ջեք Ռեյն(չգրանցված) - քահանայի դերում
* Անջելո Ռոսսիտո (չգրանցված) - թզուկի դերում

## Ֆիլմի երգեր
# «Overture»
# «My Friend the Doctor» — Մեթյու
# «The Vegetarian» — Դոկտոր Դուլիթլի
# «Talk to the Animals»— Դոկտոր Դուլիթլի, թութակ Պոլինեզիա
# «If I Were a Man» — Էմմա
# «At the Crossroads» — Էմմա
# «I’ve Never Seen Anything Like It» — Բլոսոմ, Դոկտոր Դուլիթլի, Մեթյու
# «Beautiful Things» — Մեթյու
# «When I Look in Your Eyes» —  Դոկտոր Դուլիթլի
# «Like Animals» —  Դոկտոր Դուլիթլի
# «After Today» — Մեթյու
# «Fabulous Places» —  Դոկտոր Դուլիթլի, Էմմա, Մեթյու, Թոմի
# «Where Are the Words?» (ջնջված դրվագ) — Մեթյու
# «I Think I Like You» — Դոկտոր Դուլիթլի, Էմմա
# «Doctor Dolittle» — Մեթյու, Թոմի, կղզու երեխաներ
# «Something in Your Smile» (ջնջված դրվագ) —  Դոկտոր Դուլիթլի
# «My Friend the Doctor» (կրկնություն) - երգչախումբ

## Ստեղծման պատմություն
20th Century Fox-ն ի սկզբանե մտադիր էր վարձել դերասան Ռեքս Հարիսոնին, լիբրետիստ Ալան Լերներին և կոմպոզիտոր Ֆրեդերիկ Լոուին («Իմ գեղեցիկ տիկինը» մյուզիքլից), սակայն Լոուն դադարեց գրել մյուզիքլների համար։ Սկզբում նրան հրավիրել էին սցենարը գրելու, բայց քանի որ նա հետաձգեց սցենարը գրելը ավելի քան մեկ տարի, պրոդյուսեր Ա. Ջեյքոբսը 1965 թվականի մայիսի 7-ին նրան աշխատանքից ազատեց։ Ի վերջո, Ջեյքոբսը որպես սցենարիստ ընտրեց Լեսլի Բրիկասեին՝ «Կանգնեցրե՛ք Երկիրը-ես ցանկանում եմ իջնել» մեծ հաջողություն ունեցած մյուզիքլի սցենարիստին։ Ջեյքոբսի առաջին հանդիպումը Բրիկասեի հետ տեղի ունեցավ 1965 թվականի մայիսի 6-ին, որից հետո Բրիկասեն սկսեց ակտիվորեն աշխատել սցենարի վրա՝ առաջարկելով պատմվածքի բազմաթիվ գաղափարներ, մասնավորապես՝ ներառելով բազմաթիվ երգեր և Լոֆթինգի գրքերի «փափկեցնող» ասպեկտները, որոնք ընկալվում էին որպես ռասիստական, որոնք արժանացել են Լոֆթինգի այրու հավանությամբ։ Այն բանից հետո, երբ Բրիկասեն հավանության արժանացավ սցենարի հեղինակի կողմից, Ռեքս Հարիսոնն իր հերթին սկսեց անհիմն պահանջներ ներկայացնել։ Մասնավորապես, Սեմմի Դևիս կրտսերին, ով պլանավորվում էր մարմնավորել արքայազն Բումպոյին, փոխարինեց Սիդնի Պուատիեն, չնայած այն հանգամանքին, որ Պուատիեն երաժշտական ​​կատարող չէր։ Ի վերջո, Բամպո դրվագը ամբողջությամբ կտրվեց, և քննարկվեցին Հարիսոնին կանադացի դերասան Քրիստոֆեր Փլամերով փոխարինելու մասին, ով արդեն պայմանագրով էր, բայց երբ Հարիսոնը համաձայնեց մնալ, պրոդյուսերը ստիպված էր Փլամերին «փոխհատուցում» վճարել։ Ֆիլմի բյուջեն, որն ի սկզբանե նախատեսված էր 6 միլիոն դոլար, ի վերջո գերազանցվեց գրեթե երեք անգամ։

Բացօթյա տեսարաններն ի սկզբանե նկարահանվել են Անգլիայի Ուիլթշիր նահանգի Քասլ Քոմբ գյուղում։ Քանի որ պրոդյուսերներն ի սկզբանե չկարողացան հաշվի առնել, որ ֆիլմի վարժեցրած կենդանիները պետք է կարանտին անցնեն Միացյալ Թագավորություն մտնելուց հետո, նրանք բոլորը պետք է փոխարինվեին այլ կենդանիներով, ինչը հանգեցրեց ծախսերի զգալի աճին։ Անձրևոտ ամառային եղանակը Անգլիայում անընդհատ խանգարում էր նկարահանումներին, ինչպես նաև խնդիրներ էր ստեղծում կենդանիների առողջության հետ կապված։ Բացի այդ, նկարահանումները բացասական արձագանք են առաջացրել տեղի բնակչության շրջանում, հատկապես այն բանից հետո, երբ գյուղի մոտ կառուցված արհեստական ​​ամբարտակը պայթեցրեց բրիտանացի սպա (և ապագա հայտնի ճանապարհորդ) Ռ. Ֆայնսը, քանի որ նա մտավախություն ուներ, որ այն կկործանի գյուղը։ Ի վերջո, պրոդյուսերները որոշեցին թանկարժեք վերանկարահանումներ անցկացնել Կալիֆոռնիայում։

Նկարահանումների մի մասը տեղի է ունեցել Մարիգոտ ծովածոցում (Սենթ Լուչիա)։ Տեղանքը խնդրահարույց էր նաև հաճախակի արևադարձային փոթորիկների պատճառով, որոնք ընդհատում էին նկարահանումները։ Նկարահանումների ժամանակ կենդանիներից-«դերասաններից» մի քանիսը կծել են Ռեքս Հարիսոնին։ Բացի այդ, հսկա խխունջի վրա դեպի տուն նավարկող հերոսների հետ վերջին տեսարանի նկարահանումը բարդացավ ոչ միայն նկարահանման հրապարակի ձևավորման թերություններով, այլև տեղի բնակչության արձագանքով, ովքեր մեղավոր էին համարում նկարահանող խմբին իրենց երեխաների մոտ ստամոքս-աղիքային հիվանդությունների համաճարակի համար և քարեր էին նետում խմբի վրա։ Կղզու Marigot Bay հյուրանոցի բարը հետագայում կոչվեց Pink Snail Champagne Bar՝ ի պատիվ բժիշկ Դոլիթլի, որի պատերը զարդարված էին ֆիլմի բնօրինակ լուսանկարներով։

Նկարահանումների ժամանակ դերասանական խմբում հարաբերությունները շատ լարված էին։ Նյուլին պարբերաբար հակասեմական հարձակումներ էր կատարում Հարիսոնի վրա, որն իր հերթին պահանջում էր, որ Նյուլիի դերը «կտրվի» այն աստիճան, որ ամբողջովին հեռացվի ֆիլմից։ Հարիսոնի շրջապատը ռասիստական ​​հարձակումներ կատարեց Ջեֆրի Հոլդերի վրա, իսկ Հոլդերի կողմնակիցները՝ երիտասարդ դերասանները, պարտքի տակ չմնացին։ Կոնֆլիկտային որոշ տեսարաններ նկարահանվել են օպերատոր Ռոբերտ Սուրթիսի կողմից։

Վերջապես, ֆիլմի թողարկումից կարճ ժամանակ առաջ Հելեն Ուինսթոնը, ով նախկինում պետք է լիներ ֆիլմի պրոդյուսերը, դատի տվեց 20th Century Fox-ին 4,5 միլիոն դոլարի դիմաց Լարի Ուոթկինի հեղինակային իրավունքը խախտելու համար, ով գրել էր ֆիլմի սցենարը կենդանիների հարվածի տեսարանով, որը ներառված էր ֆիլմում։ Ֆիլմի սցենարիստ Լեսլի Բրիկասը կարդացել էր Ուոթկինի սցենարը, բայց կարծում էր, որ դրվագը ուղղակիորեն վերցված է Լոֆթինգի տեքստերից և այն ներառել է իր սցենարի մեջ։ Քանի որ պրոդյուսերներն իրավունք ունեին միայն Լոֆթինգի օրիգինալ տեքստերի ադապտացիաներ նկարահանելու, նրանք գիտեին, որ կպարտվեն դատարանում և ստիպված էին հաշտվել։ Արդյունքում ֆիլմում մնում է կենդանիների գործադուլի մասին հիշատակումը, սակայն այն մանրամասն չի ցուցադրվում։

## Ծանոթագրություն

## Աղբյուրներ
* Doctor-Dolittle on TCM

Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր