Ալեքսեյ Գրեյգ

մինի
մինի
**Ալեքսեյ Սամուիլովիչ Գրեյգ** (. ), ռուսական կայսերական նավատորմի ծովակալ։ Ծովակալ Սամուել Գրեյգի (1735–1788, այնուհետև Կրոնշտադտի նահանգապետ) որդին էր, Մերի Սոմերվիլի եղբայրը և Ռուսաստանի ֆինանսների նախարար գեներալ Սամուիլ Գրեյգի (1827–1887) հայրը։

1783-1785 թվականներին սովորել է Էդինբուրգի թագավորական բարձրագույն դպրոցում, այնուհետև որպես կամավոր ծառայել է  *HMS Culloden* նավի վրա։ 

Գրեյգը բրիտանական թագավորական նավատորմում իր կարիերան սկսել է՝ 1785-1796 թվականներին ծառայելով Արևելյան Հնդկաստանում և Եվրոպայում։ Այնուհետև վերադարձել է Ռուսաստան՝ մասնակցելու 1798-1800 թվականներին Ֆրանսիայի դեմ ձեռնարկված միջերկրածովյան արշավանքներին։ Ծովակալ Դմիտրի Սենյավինի հրամանատարությամբ նա աչքի է ընկել 1807 թվականին Աթոսի և Դարդանելի ճակատամարտերում, որոնց արդյունքում ռուսները գրավեցին Լեմնոսը և Թենեդոսը: Նապոլեոնյան պատերազմների վերջում՝ 1813 թվականին Դանցիգը պաշարելու ժամանակ, Գրեյգը նշանակվեց Դանցիգի ծովային շրջափակման հրամանատար:

Գրեյգը շոտլանդական ծագումով միակ ռուս սպան չէր։ Դեռևս կապիտան լինելով՝ նա և մեկ այլ շոտլանդացի՝ կապիտան Բրաունը, 1797 թվականին որոշ դժվարությունների բախվեցին կայսերական *«Հրեշտակապետ»* ֆրեգատի խորտակվելու պատճառով: Հաջորդ տարի Թեսել ի էսկադրիիայլում նա ղեկավարում էր 64 թնդանոթակիր *Retvizan* նավը, իսկ կապիտան Ռոբերտ Քրաունը, ով, ըստ լուրերի, նույնպես շոտլանդացի էր,  74 թնդանոթներով *Utislaw* նավի հրամանատարն էր:

1801 թվականին Գրեյգը որոշ ժամանակով աքսորվեց Սիբիր՝ Պավել կայսրին համարձակորեն ընդդիմանալու հետևանքով. իսկ կայսերն ընդդիմացել էր այն պատճառով, որ վերջինս դաժանություն էր դրսևորել բրիտանական մի քանի բանտարկյալ նավաստիների նկատմամբ:

1816 թվականին Գրեյգը նշանակվեց Սևծովյան նավատորմի հրամանատար և այդ պաշտոնը պահպանեց 17 տարի։ Նա միաժամանակ Սևաստոպոլի և Նիկոլաևի զինվորական նահանգապետն էր և այդ պաշտոնը վարելիս բազմաթիվ բարեփոխումներ իրականացրեց, ինչի համար էլ Նիկոլաևի երախտապարտ քաղաքացիները 1873 թվականին նրա հիշատակին արձան կանգնեցրին։

1828–29 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ Գրեյգի համարձակ հրամանատարությունը վճռորոշ դեր խաղաց Վառնայի և Անապայի պաշարումների ժամանակ։ Նա ղեկավարությամբ ռուսական նավատորմը, որը բաղկացած էր Սևաստոպոլից իր իսկ բերած քառասուն ռազմանավից, երեք ամիս հաջողությամբ համագործակցում էր ցամաքում գործող իշխան Մենշիկովի գլխավորած զորքերի հետ: Այդ գործողությունների ժամանակ Ռուսաստանի կայսր Նիկոլայ I-ը նրան հյուրընկալվել է *Փարիզի* նավում, որի դրոշի տակ էին դիվանագիտական գերատեսչությունը և 1300 անձ։  &#x5B; *[[Վիքիպեդիա:Հղում աղբյուրներին|<span title="This citation requires a reference to the specific page or range of pages in which the material appears. (June 2019)">էջ&nbsp;անհրաժեշտ</span>]]* &#x5D;

1833 թվականին Գրեյգը կանչվեց Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ Նիկոլայ կայսրը նրան նշանակեց Կայսերական Ռուսաստանի Պետական խորհրդի անդամ և խնդրեց ղեկավարել Պուլկովոյի աստղադիտարանի շինարարությունը։

Ծովակալը մահացել է 70 տարեկանում: Թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգի լյութերական գերեզմանատանը:

## Ընտանիք
Ալեքսեյ Գրեյգն ամուսնացել է իջևանատիրոջ դուստր Յուլիա Ստալինսկայայի հետ, որը հրեա էր։ Դա նրանց համար սոցիալական խնդիրներ առաջացրեց, երբ ընտանիքը տեղափոխվեց Սանկտ Պետերբուրգ։ Նրանք հինգ երեխա ունեցան, և նրանց բոլոր որդիները ծառայեցին նավատորմում՝ հասնելով բարձր դիրքի: Գրեյգի պապը՝ Չարլզը, գաղթել էր Շոտլանդիայից։ Նրա հայրը՝ Սամուիլը, եղել է Ռուսաստանի կայսերական նավատորմի ծովակալ։

## Պարգևներ
* Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1799)
* Սուրբ Գեորգիի 4-րդ աստիճանի շքանշան (26.11.1802)
* Սուրբ Աննայի 1-ին աստիճանի շքանշան (18.09.1807)
* Սուրբ Վլադիմիրի 2-րդ աստիճանի շքանշան (04.09.1813)
* Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան (18.05.1818)
* Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշանին կցվող ադամանդե նշաններ (13.09.1821)
* Սուրբ Վլադիմիրի 1-ին աստիճանի շքանշան (06.12.1827)
* Սուրբ Գեորգիի 2-րդ աստիճանի շքանշան (29.09.1828)
* Նիկոլայ I-ի վենզել՝ ուսադիրների վրա (22.09.1829)
* Ռուսական կայսրության Սպիտակ արծվի շքանշան (06.12.1843)
* Սուրբ Անդրեաս առաքյալի շքանշան (06.12.1843)

## Հիշատակ
[мини|աջից|250px|Հուշատախտակ [Սոզոպոլում]]
Ծովակալ Ալեքսեյ Գրեյգի անունով են կոչվել՝
* հրվանդան Բերինգի ծովի Բրիստոլի ծոցում,
* կղզի Խաղաղ օվկիանոսում՝ Տուամոտու արշիպելագում,
* Գրեյգովո ավանը՝ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանում,
* փողոց Կրոնշտադում:

## Ծանոթագրություններ

* 

## Գրականություն
* 
* Словарь русских генералов, участников боевых действий против армии Наполеона Бонапарта в 1812—1815 гг. // Российский архив. История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв.: Сборник. — М.: студия «ТРИТЭ» Н. Михалкова, 1996. — Т. VII. — С. 368—369. — ISSN 0869-20011. (Комм. А. А. Подмазо) http://www.museum.ru/museum/1812/Persons/slovar/sl_g35.html|страницы=368—369}}
* *Скрицкий Н. В.* Георгиевские кавалеры под Андреевским флагом. — : Центрполиграф, 2002.
* *Закревский Н.* Воспоминания об адмирале А. С. Грейге. // Морской сборник. — 1864, № 2. — С. 189—203 (неофиц).
* Адмирал Алексей Самуилович Грейг: Биографический очерк / Сост. Аврамий Асланбегов. — , 1873.
* *Гребенщикова Г.А.* Адмирал А.С. Грейг в истории Черноморского флота и судостроения // Судостроение. 2013. № 5 (810). С. 96-100.
* *Гурьев А.* Денежное обращение в России в XIX столетии . — , 1903.
* *Крючков Ю. С. Алексей Самуилович Грейг. — : Наука, 1984.*
* *Мирошниченко Е.* Адмирал А. С. Грейг в краеведческий и академической историографии. // Морской сборник. — 2016. — № 9. — С.90-93.
* *Христенко В. Н.* Адмирал А. С. Грейг. – М.: Русский путь. 2023.– 724 с. ISBN 978-5-85887-549-9
* *Шилов Д. Н.*, *Кузьмин Ю. А.* Члены Государственного Совета Российской империи: 1801—1906: Биобиблиографический справочник. — , 2007.

Կատեգորիա:1775 ծնունդներ
Կատեգորիա:1845 մահեր
Կատեգորիա:Ռուս ծովակալներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4