Զաքարիա Թամիր

**Զաքարիա Թամիր** (زكريا تامر, ), սիրիացի կարճ պատմվածքներ գրող է: Նա ժամանակակից սիրիական գրականության ամենաշատ կարդացվող և թարգմանվող կարճ պատմվածքներ գրողներից մեկն է, ինչպես նաև արաբերեն մանկական պատմվածքների առաջատար հեղինակներից մեկը: Նա նաև աշխատել է որպես ազատ լրագրող՝ գրելով երգիծական սյունակներ արաբական թերթերում:

Նրա կարճ պատմվածքների հատորները հաճախ հիշեցնում են ժողովրդական հեքիաթներ և հայտնի են մի կողմից իրենց համեմատական ​​պարզությամբ, մյուս կողմից՝ իրենց բազմաթիվ հնարավոր հղումների բարդությամբ: Դրանք կարող են ունենալ սուր սուր երանգ և հաճախ սյուրռեալիստական ​​բողոք են քաղաքական կամ սոցիալական ճնշման և շահագործման դեմ: Զաքարիա Թամիրի պատմվածքների մեծ մասը վերաբերում է մարդկանց միմյանց նկատմամբ անմարդկայնությանը, հարուստների կողմից աղքատների և ուժեղների կողմից թույլերի ճնշմանը: Նրա հայրենիքի՝ Սիրիայի և արաբական աշխարհի քաղաքական և սոցիալական խնդիրները արտացոլվում են նրա գրվածքներին բնորոշ երգիծական ոճում:

Նրա առաջին պատմվածքները հրատարակվել են 1957 թվականին։ Այդ ժամանակից ի վեր նա հրատարակել է պատմվածքների տասնմեկ ժողովածու, երգիծական հոդվածների երկու ժողովածու և բազմաթիվ մանկական գրքեր։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են մի քանի լեզուներով, որոնցից երեքը՝ անգլերեն՝ «Վագրերը տասներորդ օրը», «Կոտրվող ծնկներ» և «Թթու խաղող»:

Իր ստեղծագործությունների համար Թամիրը արժանացել է մի շարք արաբական և միջազգային գրական մրցանակների:

## Կենսագրություն
Զաքարիա Թամիրը ծնվել է 1931 թվականին Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսի Ալ-Բաշա շրջանում։ Նա ստիպված է եղել թողնել դպրոցը 1944 թվականին՝ տասներեք տարեկան հասակում՝ ընտանիքին օգնելու համար։ Նա աշակերտել է դարբինի մոտ որպես փականագործ Դամասկոսի Ալ-Բաշա շրջանի գործարանում։ Միևնույն ժամանակ, որպես ինքնուս, նա շատ ժամեր է անցկացրել տարբեր գրքեր կարդալով, հետաքրքրվել է քաղաքականությամբ և մտավորականների հետ շփումը խրախուսել է շարունակել կրթությունը գիշերային դպրոցում։ Նա ագահորեն կարդում էր և, ինչպես ավելի ուշ ասել է հարցազրույցում, հետաքրքրվում էր իր ընթերցանությամբ՝ «ստեղծելու մի ձայն, որը [ինքը] չէր կարողացել գտնել [այնտեղ]»։ Նրա նպատակն էր իր գրվածքներում ներկայացնել Սիրիայի տղամարդկանց և կանանց շատ աղքատ մեծամասնությանը՝ իրենց անուրախ և սահմանափակ գոյությամբ։

Նա սկսել է իր գրական կարիերան 1957 թվականին, երբ մի քանի պատմվածքներ է հրապարակել սիրիական ամսագրերում: Նրա առաջին ձեռագիրը նկատել է Յուսուֆ ալ-Խալը՝ բանաստեղծ, քննադատ և «Շի'ր» («Պոեզիա») ամսագրի խմբագիրը: Այս պատմվածքների բանաստեղծական արձակի հետևում թաքնված տաղանդը այնքան տարբեր էր այդ ժամանակ արաբերենով գրվող որևէ բանից, որ Ալ-Խալը որոշեց հրատարակել այն, սա դարձավ նրա առաջին պատմվածքների ժողովածուն, որը կոչվում էր «Սպիտակ ձիու խրխնջոցը»։

Ժողովածուն նրան զգալի ուշադրություն և հեղինակություն բերեց ընթերցողների և քննադատների շրջանում։

## Գործունեություն
Գրական հաջողությունից հետո, որը արտացոլվեց նրա առաջին ժողովածուի լավ ընդունելության մեջ, նա թողեց դարբնի աշխատանքը և սկսեց նոր կարիերա՝ որպես պետական ​​պաշտոնյա, ինչպես նաև մի քանի ամսագրերի խմբագիր, այդ թվում՝ «Ալ Մաուքիֆ ալ-Ադաբի» և «Ալ Մարիֆա» մշակութային պարբերականների, ինչպես նաև «Ուսամա» մանկական ամսագրի։

Նա կարևոր դեր խաղաց Սիրիայում Սիրիայի գրողների միության ստեղծման գործում 1968 թվականին։ Նա ընտրվեց հրատարակչության և տպագրության համար պատասխանատու գործադիր բյուրոյի անդամ և չորս տարի շարունակ եղավ Միության փոխնախագահ։

1980 թվականին նա հեռացվեց Սիրիայի մշակույթի նախարարության կողմից հրատարակվող «ալ-Մարիֆա» պարբերականի խմբագրի պաշտոնից՝ Աբդ ալ-Ռահման ալ-Քաուաքիբիի (1849–1902) «Տաբիա ալ իսթիբադադ» («Բռնապետության բնույթը», 1900) գրքից հատվածների հրապարակման հետևանքով, որտեղ հեղինակը դատապարտում էր բռնապետությունը և կոչ անում ազատության: Հեռացման արդյունքում Թամիրը որոշեց մեկնել Լոնդոն՝ լքելով իր հայրենի Սիրիան։

1981-1982 թվականներին նա ղեկավարեց «Ալ Դուստուր» ամսագիրը որպես կառավարիչ խմբագիր, այնուհետև՝ «Ալ Թադհամոն» ամսագրի մշակույթի խմբագիր (1983–1988), ապա՝ «Ալ-Նաքիդ» ամսագրի կառավարիչ խմբագիր (1988–1993), ինչպես նաև՝ «Ռիադ ալ Ռայես» հրատարակչության մշակույթի խմբագիր: Նա նաև գրել է Լոնդոնում հրատարակվող տարբեր թերթերի և պարբերականների համար, այդ թվում՝ «Ալ-Կուդս ալ-Արաբի»-ի համար:

2012 թվականի հունվարին Զաքարիա Թամիրը որոշեց ձեռնարկել... մուտք գործել Facebook՝ ստեղծելով المهماز (Ալ-Միհմազ) «The Spur» վերնագրով էջ։ Էջը պարունակում է ամենօրյա հոդվածներ, որոնք մանրամասնորեն ներկայացնում են նրա շարունակական գրական ճանապարհորդությունը՝ իր քաղաքական և մշակութային ասպեկտներով։ Վերջերս ուշադրության կենտրոնում է եղել սիրիական ճգնաժամը։

2023 թվականին նրա «Թթու խաղող» պատմվածքների ժողովածուն հրատարակվել է անգլերենով՝ արաբերեն բնօրինակ հրատարակությունից քսան տարի անց։

## Մեջբերումներ

## Մրցանակներ
* 2001: Սուլթան Բին Ալի Ալ Օուեյս մշակութային հիմնադրամ. Պատմվածքների, վեպերի և դրամայի մրցանակ
* 2002: Պարգևատրվել և պարգևատրվել է Սիրիայի արժանիքի շքանշանով
* 2009: Պարգևատրվել է Կապույտ մետրոպոլիսի Մոնրեալի միջազգային գրական մրցանակով
* 2015: Մահմուդ Դարվիշի մրցանակ ազատության և ստեղծագործականության համար

## Թեմաներ
Նրա գրվածքներում տարածված թեման այն է, որ մեզանից ամենաուժեղները կարող են աստիճանաբար կոտրվել և ընտելացվել իշխանության մտրակը կրողների կողմից: Նրանք, ովքեր իշխում են, պատմում է մեզ Զաքարիա Թամիրը բազմաթիվ պատմություններում, չնայած զուրկ են բոլոր այն ազնիվ հատկանիշներից, որոնք պետք է ունենան, ունեն գազարն ու փայտիկը օգտագործելու ինտուիտիվ գիտակցություն: Հայտնի արաբ քննադատ Մուհամմադ ալ-Մաղուտը մի անգամ նրան համեմատել է Չարլզ Դարվինի հետ. մեկը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մարդիկ զարգացել կապիկներից, մյուսը՝ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է մարդկանց մանիպուլյացիայի ենթարկել՝ դառնալով կապիկներ:

Մեկ այլ սիրված թեմա, ինչպես երևում է այնպիսի պատմվածքներում, ինչպիսիք են «Հնացած հացը» և «Երկու մահճակալով սենյակը», արաբական աշխարհում երիտասարդների սեռական հիասթափությունն է և այն վճարը, որը գանձվում է, մասնավորապես կանանցից, երբ սեռական տաբուները խախտվում են կամ համարվում է, որ խախտվել են։

Չնայած հումորը այս պատմվածքների բաղադրիչներից մեկը չէ, հեղինակը երբեմն թույլ է տալիս իրեն հեգնական ժպիտ՝ նայելով անարդարության այն ձևերին, որոնց մարդը ենթարկվում է իր կառավարիչների, իր ընկերների և վատ վարձատրվող աշխատանքի ու անբավարարվածության առօրյայի մեջ փակված կյանքի հանգամանքներին։ Զաքարիա Թամիրի աշխարհը օրվելյան է, թեև անվիճելիորեն արաբական։ Գաղտնի ոստիկանությունը՝ իր ֆիզիկական դաժանություններով, ներկայացված է պատմվածքների մեծ մասում, օրինակ՝ մռայլ հումորով «Մուհամմադ ալ-Մահմուդիի հետ կատարվածի ամփոփումը» պատմվածքում, որտեղ անվնաս ծերունին հայտնաբերում է, որ նույնիսկ մահվան մեջ ինքը չի կարող անմասն լինել նրանց ուշադրությունից։

Թամիրը հաճախ վերանայում է թեմաները՝ օգտագործելով ուղղակի գրելաոճ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Encyclopedia of World Literature in the 20th Century Vol. V (Supplement), New York: Ungar,1993.
* Arab Culture 1977: Religious Identity and Radical Perspectives By University E Saint-Joseph, Published 1980, Dar El-Mashreq, 
* Arabic Short Stories By Denys Johnson-Davies, 1983,  Quartet Books Literature, 
* Syria: Society, Culture, and Polity By Richard T. Antoun, 
* Tigers on the Tenth Day and Other Stories By Denys Johnson-Davies (TRN), Zakarīyā Tāmir, Zakaria Tamer, 1985, 
* Islam: Islam, state and politics By Bryan Stanley Turner, Published 2003 Routledge (UK), 
* Dislocating Masculinity: comparative ethnographies By Andrea Cornwall]], Nancy Lindisfarne, 
* Salma Khadra Jayyusi, ed., *Modern Arabic Fiction: An Anthology*, New York: Columbia University Press (2005)

## Գրականություն
* Damascene Shahrazad: The Images of Women in Zakariyya Tamir’s Short Stories Source: Hawwa 4, no. 1 (2006)
* Bayan Rayhanova. Mythological and Folkloric Motifs in Syrian Prose: The Short Stories of Zakariyya Tamir 
*  Bulletin of the Israeli Oriental society - التربيه والترويض وما بينهما كما  ينعكس الامر في القصص القصيرة للكاتب السوري زكريا تامر .
* Bulletin of the Israeli Oriental society -الحق للحرية كما يتمثل في أدب الأطفال عند زكريا تامر
* Tishreen University Journal for Studies and Scientific  Research- Arts and Humanities Science Series Vol  (26) No (1) 2004 - الرؤية السردية في قصص زكريا تامر
* Individuation and Literature: Zakariyya. Tamir and his Café Man’ (Emma Westney), Oxford University (1996)
* Alon Fragman, Ben Gurion University: “When the Birds Leave Their Cage: Zakariyya Tamir’s Writing in Exile”
* Peter Dové: *Historische und literarische Figuren im Werk Zakariyyā Tāmirs*, [Historical and literary figures in the works of Zakariyyā Tāmir,] Berne University (2003)

## Արտաքին հղումներ
* Journal of Arabic Literature, Volume 16, Number 1, 1985, pp. 105-108(4),'The Moon Unmasked' By Zakaria Tamer translated by Hugh Pope
* Short story ''He doesn't know'' on Banipal
* Short Story "The Sleeping Woman"
* Profile from Owais Cultural Foundation
* Encarta Article On contribution to Arabic Literature and the Short Story Genre  
* Short Story "Sprouts", Translation from the Arabic by William Hutchins
* Finding the Music and Rhythm of Zakaria Tamer in English, Interview with translator Alessandro Columbu on ArabLit magazine

Կատեգորիա:Սիրիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սիրիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սիրիացի լրագրողներ