Նեստոր Ալմենդրոս

**Նեստոր Ալմենդրոս Կույաս** (, ), իսպանացի կինոօպերատոր և փաստավավերագրական ֆիլմերի ու «Կինոխցիկով մարդը» գրքի հեղինակ, ում անվանում են «լույսի ճարտարապետ» և համարում պատմության մեջ եղած մեծագույն կինոօպրատորներից մեկը։ Աշխատել է Կուբայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում։ Ընդգրկվել է Կաննի 38-րդ և Վենետիկի 46-րդ միջազգային կինոփառատոների ժյուրիների կազմում։

## Կյանքն ու գործը
Նեստոր Ալմենդրոսը ծնվել է 1930 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, իսպանական Կատալոնիա երկրամասի Բարսելոն քաղաքում։ Ծնողները դպրոցում դասավանդող մանկավարժներ էին, ովքեր Իսպանիայում 1930-ական թվականների վերջին բռնկված քաղաքացիական պատերազմում հանրապետականների կրած պարտությունից հետո՝ 1939 թվականին արտագաղթել են Կուբա։ Նեստորը 1955 թվականին ավարտել է Կուբայի մայրաքաղաք Հավանայի համալսարանի փիլիսոփայության ու գրականության ֆակուլտետը և մեկնել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ կինոգործ ուսումնասիրելու, այնուհետև ուսումը շարունակել է Հռոմում, որտեղ ծանոթացել ու շփվել է արգենտինացի գրող, համբավավոր կինոսցենարիստ Մանուել Պուիգի հետ։ 
Կուբայում Ֆիդել Կաստրոյի գլխավորած հեղափոխության հաղթանակից հետո՝ 1959 թվականին Նեստոր Ալմենդրոսը վերադարձել է Հավանա և այստեղ Գ. Կաբրերա Ինֆանտեի հետ հիմնել *սինեմատեկա*, նկարահանել փաստավավերագրական կինոնկարներ։ Սակայն Կաստրոյի վարչակարգի հետ բախումներ ունենալու պատճառով, բախումներ, որոնց հիմքում ընկած էր նրա ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշումը, 1962 թվականին հեռացել է Կուբայից, մեկնել Ֆրանսիա՝ Փարիզ։ Այստեղ նա միացել է ֆրանսիական *նոր ալիք*ի ռեժիսորներին, մշտապես համագործակցել անվանի կինոռեժիսորների՝ Ֆ. Տրյուֆոյի, Է. Ռոմերի, Ժ. Էստաշի, Բարբե Շրյոդերի, Մորիս Պիալի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ Թ. Մալիկի, Ա. Պակուլայի, Ռ. Բենտոնի, Մ. Սկորսեզեի և  նշանավոր այլ կինոգործիչների հետ։

Ալմենդրոսի գեղարվեստական մեծագույն հաղթանակը համարվում է 1978 թվականին Մալիկի «Հնձի օրեր» ֆիլմի նկարահանումը, որ տաղանդավոր օպերատորն իրականացրել է այսպես կոչված՝ «ոսկե լույսի»՝ չափազանց կարճ՝ ընդամենը քսան րոպե տևողություն ունեցող ժամանակահատվածում (խոսքը մայրամուտին՝ վերջալույսին ամնիջականորեն նախորդող կարճատև ժամանակամիջոցի՝ magic hour-ի մասին է)։
Նեստոր Ալմենդրոսը միաժամանակ ակտիվ, եռանդուն իրավապաշտպան էր։ Նա մերկացնող, սուր քննադատական ֆիլմեր է նկարահանել Ֆիդել Կաստրոյի վարչակարգի կողմից մարդու իրավունքների կոպտագույն խախտումների մասին («Վատ վարվելակերպ», «Ոչ ոք չի լսել» ֆիլմերը, որոնք երկուսն էլ նկարահանվել են 1984 թվականին)։
 
Տաղանդավոր կինոօպերատորը 1970-ական թվականների վերջերին սկսել է կորցնել տեսողությունը. իր վերջին կինոնկարի վրա նա աշխատել է գրեթե կուրացած վիճակում։  Մահացել է 1992 թվականի մարտի 4-ին, Նյու Յորքում, ՁԻԱՀ-ից։

## Ֆիլմագրություն
### Օպերատորական աշխատանքներ
*1964 թ. - Նադյան Փարիզում / *Nadja à Paris* (Էրիկ Ռոմեր)
*1964 թ.          *Փարիզը ...-ի աչքերով / *Paris vu par…* (կոլեկտիվ նախագիծ)
*1966 թ. -  Ժամանակակից ուսանողուհին / *Une étudiante d’aujourd’hui* (Էրիկ Ռոմեր)
*1967 թ. -  Հավաքածու ժողովող կինը / *La Collectionneuse* (Էրիկ Ռոմեր)
*1967 թ.           **The Wild Racers* (Дэниел Хэллер и Ռոջեր Քորման)
*1969 թ. -  Ավելի՛ն / *[[More (фильм)|More]]* (Բերբետ Շրյոդեր)
*1969 թ.           *Գիշերը Մոդի մոտ]] / *Ma nuit chez Maud* (Էրիկ Ռոմեր)
*1969 թ.           *Վայրենի երեխան]] / *L’Enfant sauvage* (Ֆրանսու Տրյուֆո)
*1969 թ.           *Կլերի ծունկը / *Le Genou de Claire* (Էրիկ Ռոմեր)
*1970 թ. -  Ընտանեկան օջախ / *Domicile conjugal* (Ֆրանսուա Տրյուֆո)
*1971 թ.    Հովիտը  / *La Vallée* (Բարբետ Շրյոդեր)
*1971 թ.           *Երկու անգլուհիներն ու «Կոնտինենտ»-ը]] / *Les Deux Anglaises et le Continent* (Ֆրանսուա Տրյուֆո)
*1972 թ,    Սերը՝ կեսօրից հետո]] / *L’Amour l’après-midi* (Էրիկ Ռոմեր)
*1973 թ.    Շիկահերը / *Poil de carotte* (Henri Graziani)
*1973 թ.            *Հազվագյուտ թռչուն / *L’Oiseau rare* (Ժան-Կլոդ Բրիալի)
*1973 թ.           **Femmes au soleil*
*1973 թ.            **Charlot, le gentleman vagabond*
*1974 թ.    'La Gueule ouverte* ([[Մորիս Պիալա]])
*1974 թ.           **Général Idi Amin Dada: Autoportrait* (Բերբետ Շրյոդեր)
*1974 թ.            *Կռվի աքլոր / *Cockfighter* (Մոնտե Հելման)
*1974 թ.            *Իմ առաջին հրապուրանքները / *Mes petites amoureuses* ([[Ժան Էստաշ]])
*1975 թ.      *L’Histoire d’Adèle H.* (Ֆրանսու Տրյուֆո)
*1975 թ.            *Սիրուհին / *Maîtresse* (Բարբետ Շրյոդեր)
*1976 թ.     Մարկիզուհի ֆոն Օ / *La Marquise d’O…* (Էրիկ Ռոմեր)
*1976 թ.             *Օրեր շարունակ՝ ծառերի տակ / *Des journées entières dans les arbres* (Մարգերիտ Դյուրաս)
*1976 թ.            **Cambio de sexo*
*1976 թ.             Հնձի օրեր / *Days of Heaven* ([[Տերենս Մալիկ]])
*1977 թ.      Կանանց սիրող տղամարդը / *L’Homme qui aimait les femmes* (Ֆրանսուա Տրյուֆո)
*1977 թ.             *Ամբողջ կյանքն առջևում / *La Vie devant soi* (Moshé Mizrahi)
*1977 թ.             *Ուղևորվելով հարավ / *Goin' south* ([[Ջեք Նիքլսոն]])
*1977 թ.             **Le Centre Georges-Pompidou*
*1977 թ.             *Կանաչ սենյակը / *La Chambre verte* (Ֆրանսուա Տրյուֆո)
*1978 թ.      *Koko, le gorille qui parle* (Բարբետ Շրյոդեր)
*1978 թ.             *Պերսևալ Գաղիացի / *Perceval le Gallois* (Էրիկ Ռոմեր)
*1978 թ.             *Սերը՝ փախստական / *L’Amour en fuite* (Ֆրանսուա Տրյուֆո)
*1978 թ.             *Կրամերն ընդդեմ Կրամերի]] / *Kramer vs. Kramer* ([[Ռեբերտ Բենտոն]])
*1980 թ.      Կապույտ ծովախորշը / *The Blue Lagoon* ([[Ռենդալ Կլայզեր]])
*1980 թ.             *Վերջին մետրոն / *Le Dernier Métro* (Ֆրանսուա Տրյուֆո)
*1982 թ.      Սոֆիի ընտրությունը / *Sophie’s Choice* ([[Ալան Պակուլա]])
*1982 թ.             *Գիշերային անդորր / *Still of the Night* (Ռոբերտ Բենտոն)
*1983 թ.       Պոլինան լողափին / *Pauline à la plage* ([[Էրիկ Ռոմեր]])
*1983 թ.              *Շուտ գար կիրակին, շո՛ւտ / *Vivement dimanche!* (Ֆրանսուա Տրյուֆո)
*1984 թ.      Տեղ՝ սրտի մեջ]/*Places in the Heart* (Ռոբերտ Բենտոն)
*1986 թ.       Խանդ]] / *Heartburn* ([[Մայք Նիքոլս]])
*1987 թ.      Նադին / *Nadine* (Ռոբերտ Բենտոն)
*1991 թ.        Բիլլի Բատգեյթ / *Billy Bathgate* (Ռոբերտ Բենտոն)
=== Ռեժիսորական աշխատանքներ ===
*1950 - Una Confusión cotidiana*
*1960 - Գյուղական դպրոցներ -  *Escuelas rurales*
*1960 - La tumba francesa*
*1960 - Gente en la playa*
*1960 - Ritmo de Cuba*
*1984 - Ոչ ոք չի լսել/ *Nadie escuchaba*
*1984 - Վատ վարվելակերպ/ *Mauvaise conduite*

== Մեծարում ==
* Արժանացել է «Օսկար»-ի՝ Թ. Մալիկի «[[Երկնային օրեր (ֆիլմ)|Երկնային օրեր]]» (1979 թ) կինոնկարի օպերատորական աշխատանքի համար, մի ֆիլմի, որտեղ կինոքննադատների կարծիքով՝ կինեմատոգրաֆիայի պատմության մեջ ամնաչքնաղ պատկերն է տեղ գտել.
*Ալմենդրոսը «Օսկար» մրցանակով պարգևատրնան է ներկայացվել ևս երեք անգամ՝ «Կրամերն ընդդեմ Կրամերի», «Սոֆիի ընտրությունը» և «Կապույտ ծովախորշը» ֆիլմերի օպերատորական աշխատանքի համար։
* Արժանացել է «Սեզար» մրցանակի՝ Ֆրանսուա Տրյուֆոյի «[[Վերջին մետրոն]]» (1980 թ.) ֆիլմի օպերատորական աշխատանքի համար:.Տրյուֆոն Ալմենդրոսին համարում էր կինոյի պատմության մեջ եղած ամենամեծ օպերատորներից մեկը:.
*ԱՄՆ-ում սահմանվել է Ալմենդրոսի մրցանակ, որը շնորհվում է մարդու իրավունքների համար պայքարին նվիրված լավագույն ֆիլմի հեղինակներին։
*Իտալիայում ևս կա նրա անունը կրող մրցանակ, որը շնորհվում է տաղանդավոր երիտասարդ կինոօպերատորներին։

== Ինքնակենսագրություն ==
* Un homme à la caméra. Renens: 5 Continents; Paris: Hatier, 1980 (англ.: A Man with a Camera. New York: Farrar, Straus, Giroux, 1984)
* Альмендрос Н. Несколько общих наблюдений. Глава из книги «Человек с кинокамерой»// Киноведческие записки, 2003, № 64, с. 114—123.
== Գրականություն ==
* Roald Koller: *Gespräche mit Eric Rohmer und Nestor Almdendros.* Filmkritik 1/1976. *(zur Zusammenarbeit mit Rohmer)*
* Néstor Almendros: *A man with a camera.* Faber and Faber 1984. ISBN 0571135897
* Thomas Brandlmeier: *Natürliches Licht. Der Kameramann Nestor Almendros*. In: *film-dienst*. 58. Jahrgang Nr. 3/2005, S. 54–57, 
Nestor Almendros: direttore della fotografia. Aquila: Ministero del Turismo e dello Spettacolo, 1988
Néstor Almendros en Sevilla. Sevilla: Consejería de Cultura ; Filmoteca de Andalucía, 1999.
Бутовский Я. Нестор Альмендрос, человек с кинокамерой// Киноведческие записки, 2003, № 64, с. 109—112.
Трюффо Ф. Свет Нестора Альмендроса// Там же, с. 113
== Ծանոթագրություններ ==

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://akas.imdb.com/name/nm0000743 Страница на сайте IMDB] 
* [http://www.cinematographers.nl/GreatDoPh/almendros.htm В Интернет-энциклопедии кинооператоров] 
* Néstor Almendros: [http://annaillustration.com/archivodeconnie/wp-content/uploads/2011/05/PM%20resena%20Alemendros%20-%20BohemiaJ1961.pdf *Pasado Meridiano (P.M.)*]  (PDF, 446 KB), Filmkritik in: *Bohemia* (Havanna) von 1961, abgerufen am 15. Oktober 2012 (spanisch)
* Fietta Jarque: [http://elpais.com/diario/1988/02/25/cultura/572742004_850215.html *Néstor Almendros: "Quiero saber que dirá Fidel de mí después de esta película"*], in: *El País* vom 25. Februar 1988, abgerufen am 23. November 2012 (spanisch)
* Norbert Grob: [http://www.zeit.de/1992/12/die-reinheit-des-blicks/komplettansicht *Zum Tode des Kameravirtuosen Nestor Almendros: Die Reinheit des Blicks*], in: *Die Zeit'' vom 13. März 1992, abgerufen am 23. November 2012

## Աղբյուրներ
*Nestor Almendros Award auf der Webseite des Istituto Cinematografica dell'Aquila, abgerufen am 27. März 2012 (englisch)
*Hochspringen ↑ AFK Uni Karlsruhe (Memento vom 7. Mai 2010 im Internet Archive)
*(EN) Néstor Almendros, su Internet Movie Database, IMDb.com. Modifica su Wikidata
*(EN) Néstor Almendros, su AllMovie, All Media Network. Modifica su Wikidata
*(EN) Néstor Almendros, su Enciclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc.

Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:ՁԻԱՀ-ի հետ կապված հիվանդություններից մահացածներ