open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զանգակ (հարսնախոտի սորտ)

**Զանգակ**, բանջարային հարսնախոտի սորտ։ Ստեղծել են Ս. Հայրապետովան, Գ. Խաչատրյանը և Գ. Սարգսյանը Հայաստանի Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոնում (ԲԲՏՄԳԿ)։ 

## Նկարագրություն

Բույսի արմատն առանցքային է։ Թուփը փռվող է։ Տերևները՝ մուգ կանաչ գույնի։ Ծաղկաբույլը՝ ողկույզ։ Ծաղիկները` երկսեռ։ Ծաղկում է ծլելուց 45–60 օր հետո։ Պտուղը կլոր է, բաց դեղնավուն, 40–50 գ զանգվածով։ Վաղահաս սորտ է, ծլումից մինչև պտուղների հասունացումը տևում է 105 օր։ Մշակվում է բաց դաշտում։ Բերքատվությունը՝ 330–400 ց/հա։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Քևելար

**Քևելար** (), քաղաք Գերմանիայում՝ Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա երկրամասի Կլևե շրջանում։ Ենթակա է Դյուսելդորֆի վարչական օկրուգին։ Զբաղեցնում է 100,6 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2009 թվականի տվյալներով եղել է 28,3 հազար, 2016 թվականի վերջին՝ 28 287: Պաշտոնական կոդը՝  *05 1 54 032*:

Քևելարում է գտնվում կաթոլիկների ամենամեծ ուխտագնացության սրբավայրը ոչ միայն Գերմանիայում, այլ նաև ամբողջ հյուսիսարևմտյան Եվրոպայում. ամեն տարի Մարիամ Աստվածածնի մեկ միլիոնից ավելի նվիրյալ ուխտավորներ են գալիս այստեղ (հիմնականում Գերմանիայից և Նիդերլանդներից), այցելում Մխիթարիչ Տիրամոր բազիլիկ տաճարը, իրենց աղոթքները հղում օրհնյալ կույս Մարիամին։

## Տնտեսություն
Քաղաքում զարգացած են մետաղագործությունը, փայտագործությունը, կաշվեղենի և պոլիգրաֆիկ (տպագրական) արտադրությունը։

## Քույր քաղաքներ
Քևելարը 2023 թվականի դրությամբ ուներ մեկ քույր քաղաք.

* Բերի Սեյնթ Էդմունդս, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Kevelaer_Giebel.jpg| 
Պատկեր:Kevelaer_Gnadenkapelle_Basilika.jpg| 
Պատկեր:Kevelaer_Gnadenkapelle_aussen.jpg| 
Պատկեր:Kevelaer_Gnadenkapelle_innen.jpg| 
Պատկեր:Kevelaer Kerzenkapelle innen(1).jpg| 
Պատկեր:Kevelaer_Kerzenkapelle_innen(2).jpg| 
File:Kevelaer, Marienbasilika 2011.jpg|alt=Basilika


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
*“Build Me A Chapel On This Spot”
*
*

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ուխտագնացության վայրեր
Փախստականներ (նկար)

**«Փախստականներ»** (), լատիշ նկարիչ Եկաբս Կազակսի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1917 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 210,5 × 107 սմ։

Այսօր «Փախստականներ» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Լատվիայի գեղարվեստի ազգային թանգարանում (Ռիգա, Լատվիա)։

## Նկարագիր
«Փախստականներ» ստեղծագործությունում հեղինակը պատկերել է լատվիական ազգային ողբերգություն՝ Կուրզեմե և Զեմգալե բնակավայրերից մարդկանց արտաքսումը Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեկնարկին։ Նկարում երևում է գյուղացի ընտանիքի դաժան պատմությունը, որը լքել է հայրենի տունը պատերազմի ժամանակ։ Ծերունին պատկերված է ուղղաբերձ ժայռի նման։ Նրա հզոր ֆիգուրը խորհրդանշում է ուժը։ Տարեց կնոջից բխում է իմաստնություն և ազգային ոգու ուժ։ Երիտասարդ կինը մանկան հետ խորհրդանշում են կյանքի հավերժական բոլորապտույտը։ Փախստականների մոտ ներքին վրդովմունք ու կարոտ կա։ Սակայն դրանից նրանք հուսահատության մեջ չեն ընկնում․ այս մարդիկ հոգևոր և ֆիզիկական ուժ են ցուցաբերում։ Ծննդավայր վերադառնալու հույսը համակել է նրանց սրտերը։

Այս մոնումենտալ ստեղծագործությունը համարվում է լատվիական դասական մոդեռնիզմի գլուխգործոցներից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Suta R. Jēkabs Kazaks // Ritums. – 1922. – Nr.4. – 316. lpp.
* Siliņš J. Jēkabs Kazaks // Ilustrēts Žurnāls. – 1926. – Nr.8. – 245. – 252. lpp.
* Lamberga D. Jēkabs Kazaks. – Rīga: Neputns, 2007.

## Արտաքին հղումներ
* «Փախստականներ» ստեղծագործության մասին

Կատեգորիա:1917 նկարներ
Կատեգորիա:Եկաբս Կազակսի նկարներ
Կատեգորիա:Լատվիայի արվեստ
Կատեգորիա:Լատվիայի գեղարվեստի ազգային թանգարանի նկարներ
Ֆերմայի փոքր թեորեմ

Թվերի տեսության մեջ **Ֆերմայի փոքր թեորեմը** պնդում է, որ եթե p-ն պարզ թիվ է, ապա կամայական a ամբողջ թվի համար ap− a-ն p թվի բազմապատիկ է։ Մնացորդների թվաբանության մեջ այդ պնդումը գրառվում է հետևյալ կերպ․

ap ≡ a (mod p)

Օրինակ՝ եթե a=2 և p=7, ուրեմն 27=128, և 128-2 = 126 = 7 × 18։ Ստացվում է 7-ի բազմապատիկ թիվ։

Եթե a թիվը չի բաժանվում p-ի (դա նշանակում է, որ a-ն և p-ն փոխադարձաբար պարզ են), ուրեմն Ֆերմայի փոքր թեորեմը համարժեք է այն պնդմանը, որ ap-1 - 1-ը p-ի բազմապատիկ է․

ap-1 ≡ 1 (mod p)

Օրինակ՝ եթե a=2 և p=7, ուրեմն 26=64 և 64-1=63=7  ×   9 (63-ը 7-ի բազմապատիկ է)։

Ֆերմայի փոքր թեորեմը թվերի տեսության և հատկապես՝ պարզ թվերի ուսումնասիրման մեջ ամենահիմնարար պնդումներից է։ Այն կոչվել է թեորեմը բացահայտող մաթեմատիկոս Պիեռ դը Ֆերմայի անունով․ նա ձևակերպել է այն 1640 թվականին, թեև առաջին ապացույցը ի հայտ է եկել 1736 թվականին։ Թեորեմի անունն է "փոքր թեորեմ", որպեսզի այն չշփոթեն Ֆերմայի մեծ թեորեմի հետ։

## Պատմություն
Առաջին անգամ թեորեմի մասին նշվել է 1640 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ֆերմայի՝ ընկերոջը՝ Բերնարդ Ֆրենիքլ դե Բեսսիին, ուղղված նամակներից մեկում։ Այդ ձևակերպումը համարժեք է հետևյալին․

*Եթե p թիվը պարզ է, և a-ն կամայական ամբողջ թիվ է, որը չի բաժանվում p-ի, ուրեմն a <sup>p − 1</sup> − 1 արտահայտությունը բաժանվում է p-ի։*

Պիեռ Ֆերմայի տված նախնական սահմանումը հետևյալն էր․

«Յուրաքանչյուր պարզ թվի [p] համար գոյություն ունի [*a*, *a*2, *a*3, …] երկրաչափական պրոգրեսիայի անդամ որևէ թիվ, որից մեկով պակաս թիվը պարտադիր p թվի բազմապատիկ է, և այդ անդամի ցուցիչը [*t*]   p — 1 թվի բազմապատիկ է։ Եթե գտնվի պահանջին բավարարող [*t*], ապա [*t*]-ի բոլոր բազմապատիկների դեպքում պահանջը նույնպես կբավարարվի»։

Ֆերման հաշվի չէր առել a֊ի՝ p֊ին բազմապատիկ լինելու դեպքը և չի ապացուցել իր պնդումը։ Նա միայն նշել է․

«Եվ այս առաջարկությունն ընդհանուր առմամբ ճշմարիտ է բոլոր վերոնշյալ հաջորդականությունների և բոլոր պարզ թվերի համար։ Ես Ձեզ կուղարկեի այս պնդման ապացույցը, եթե չվախենայի չափից երկար գրելուց»։

Էյլերի կողմից առաջինը հրապարակվեց թեորեմի ապացույցը 1736 թվականին՝ «Theorematum Quorundam ad Numeros Primos Spectantium Demonstratio» վերնագրված հոդվածում Սանկտ Պետերբուրգի ակադեմիայի տեղեկագրում, սակայն Լայբնիցը գրեթե նույն ապացույցը ներկայացրել էր մինչ 1683 թվականը մի չհրապարակված ձեռագրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիսկրետ մաթեմատիկա
Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասին թեորեմներ
Կատեգորիա:Թվերի տեսություն
Կատեգորիա:Կոմբինատորիկա
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական թեորեմներ
Մանանդյան փողոց (Երևան)

**Մանանդյան փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Անվանվել է ի պատիվ հայ պատմաբան, բանասեր, աղբյուրագետ Հակոբ Մանանդյանի։ Նախկինում կրում էր *Թալմանի փողոց* անունը։

## Տվյալներ
Սկսվում է Մայիսի 9-ի փողոցից, հատում Գարեգին Նժդեհի հրապարակը և ձգվում մինչև Արարատյան 10-րդ բարաք փողոց։ Հատում է Նիզամու, Մանթաշյան, Հայկ Հովսեփյան փողոցները և Բագրատունյաց պողոտան։

Դեպի փողոց կարելի է դուրս գալ «Գարեգին Նժդեհի հրապարակ» մետրո կայարանից։

## Նշանակալի օբյեկտներ

* Գարեգին Նժդեհի հրապարակ
* Երևանի թիվ 46 դպրոց
* Շենգավիթ բժշկական կենտրոն
* Երևանի պետական արդյունաբերական քոլեջ

## Աղբյուրներ

* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Քաղաքացիական ազատությունների կենտրոն (իրավապաշտպան կազմակերպություն)

**Քաղաքացիական ազատությունների կենտրոն** () ուկրաինական իրավապաշտպան կազմակերպություն, որը գլխավորում է ուկրաինացի փաստաբան Օլեքսանդրա Մատվիիչուկը։ Այն հիմնադրվել է 2007 թվականին«ref name="nobelprize">, նպատակ ունենալով ճնշում գործադրել Ուկրաինայի կառավարության վրա՝ երկիրն ավելի ժողովրդավար դարձնելու համար։ Կազմակերպությունն արժանացել է 2022 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակին՝ Ալես Բիալյացկու և ռուսական «Մեմորիալ» կազմակերպության հետ համատեղ։

## Պատմություն
Քաղաքացիական ազատությունների կենտրոնը հիմնադրվել է 2007 թվականի մայիսի 30-ին Կիևում, Ուկրաինա։ Կազմակերպության նպատակն է՝ օրենսդրական փոփոխություններով, Ուկրաինան դարձնել ավելի ժողովրդավարական, և բարելավել իրավապահ մարմինների և դատական համակարգի վրա հանրային վերահսկողությունը։ Կազմակերպության գործունեության ուղղություններից է՝ Ուկրաինայի Քրեական օրենսգրքի թարմացումը։

2013-2014 թվականների Եվրամայդանի բողոքի ցույցերի ժամանակ, խումբը սկսեց՝ Եվրամայդանի ցուցարարներին իրավական աջակցություն տրամադրելու և նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի անվտանգության ուժերի կողմից կատարված չարաշահումները վերահսկելու՝ Euromaidan SOS նախագիծը։

2014 թվականին Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի բռնակցումից և Դոնբասում պատերազմի մեկնարկից հետո (նաև 2014 թվականին) կազմակերպությունը սկսեց փաստագրել քաղաքական հետապնդումները Ղրիմում և Ռուսաստանի կողմից վերահսկվող անջատողական Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության և Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության տարածքներում հանցագործությունները։ Կազմակերպությունը, Ռուսաստանում և Ռուսաստանի կողմից բռնակցված Ղրիմում և Դոնբասում, անօրինական բանտարկված մարդկանց ազատ արձակելու միջազգային արշավներ է սկսել։

2022 թվականին Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժումից հետո Քաղաքացիական ազատությունների կենտրոնը սկսեց փաստագրել պատերազմի ընթացքում Ռուսաստանի կողմից կատարված ռազմական հանցագործությունները։ 2022 թվականին Նորվեգիայի Նոբելյան կոմիտեն փաստեց, որ կազմակերպությունը «առաջատար դեր է կատարում մեղավոր կողմերին իրենց հանցագործությունների համար պատասխանատվության ենթարկելու հարցում»։

2022 թվականի հոկտեմբերի 7-ին 2022 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը շնորհվեց Քաղաքացիական ազատությունների կենտրոնին, Ալես Բիալյացկու և ռուսական Memorial կազմակերպության հետ համատեղ։ Սա պատմության մեջ առաջին Նոբելյան մրցանակն էր, որը շնորհվում էր Ուկրաինայի քաղաքացուն կամ կազմակերպությանը։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 8-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ Քաղաքացիական ազատությունների կենտրոնի ղեկավար Օլեքսանդրա Մատվիչուկը խոստովանեց, որ ոչ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին, ոչ էլ (ուկրաինական) կառավարության որևէ այլ պաշտոնյա չեն շնորհավորել Քաղաքացիական ազատությունների կենտրոնին Նոբելյան մրցանակը շահելու կապակցությամբ։

2022 թվականի նոյեմբերին Օլեքսանդրա Մատվիչուկը երկրներին կոչ արեց, օկուպացված տարածքներն ազատագրելու համար, Ուկրաինային զենք տրամադրել, լավագույն միջոց, կասեցնելու Ռուսաստանի Դաշնության կողմից իրականացվող երկարատև հանցագործությունները։

## Ծանոթագրություններ
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Սիլվան)

**Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի**, 1892 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի Թուրքիայի Դիարբեքիրի մարզի Սիլվան քաղաքում։

Հայոց ցեղասպանությունից հետո եկեղեցին լքվել է։ Այն նախ վերածվել է մսավաճառների շուկայի, հետո երկար տարիներ օգտագործվե որպես կինոթատրոն։ 1992 թվականին Սիլվանի քաղաքապետարանի որոշմամբ հայկական եկեղեցին վերածվել է մզկիթի։ Այն այժմ կրում է Քաղաքապետարանի մզկիթ () անվանումը։

Մզկիթի վերածված Սուրբ Ստեփանոսը վնասվել է 2023 թվականի փետրվարի 6-ին Թուրքիայում տեղի ուենցած երկու երկրաշարժերի ժամանակ և վերականգնման նպատակով ժամանակավորապես փակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մզկիթի վերածված եկեղեցիներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Դիարբեքիրի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Լազոյի փողոց (Երևան)

**Լազոյի փողոց**, փողոց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Կոչվել է ի պատիվ հեղափոխական, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից Սերգեյ Լազոյի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Կարա-Մուրզայի փողոցից և ձգվում մինչև Նիկողայոս Բունիաթյան փողոց։

## Աղբյուրներ
* 

## Տես նաև

* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Նոր Հովտի նահանգ

մինի|250x250փքս|Խարգա Օազիս, Հիբիսի տաճարի հետ,հետևում Արևմտյան անապատի ժայռերն են:
**Նոր Հովտի** կամ **Էլ Վադի Էլ Գեդիդ նահանգ**  (, ), Եգիպտոսի նահանգներից մեկը, գտնվում է երկրի հարավ-արևմտյան մասում, Եգիպտոսի հարավում  Արևմտյան անապատում (Սահարա անապատի մասը), Նեղոսի, հյուսիսային Սուդանի և հարավարևելյան Լիբիայի միջև։ Զբաղեցնելով Եգիպտոսի տարածքի մոտավորապես կեսը, այս ընդարձակ նահանգը երկրի ամենամեծ և ամենաքիչ բնակեցված, և աֆրիկյան մայրցամաքի ամենամեծ ենթազգային ստորաբաժանումներից մեկը, ինչպես նաև աշխարհում։  440,098 քառակուսի կիլոմետր տարածքում, Նոր Հովտի նահանգը մի փոքր ավելի երկար է, քան Իրաքը։ Մայրաքաղաքը գտնվում է Խարգայի օազիսում։ Նոր Հովտի նահանգը  անվանվել է Նոր Հովտի ծրագրի պատվին, որի նպատակն է ոռոգել Արևմտյան անապատի հատվածները։

## Քաղաքային բաժիններ
Նահանգը բաժանված է քաղաքային ստորաբաժանումների, որոնց ընդհանուր հաշվարկային բնակչությունը 2023 թվականի հունվարի դրությամբ կազմում է 265,003։ Նյու Վելի նահանգի դեպքում կա մեկ քիզմ՝ բաղկացած քաղաքային և գյուղական մասերից, և չորս մարքազ։

### Վարչական բաժանում

Խարգայի վարչակազմը ապակենտրոնացնելու նպատակով այն բաժանվել է չորս մասի, որն ուժի մեջ է մտնում 2018 թվականի հունիսի 19-ից։

## Բնակչություն
Համաձայն բնակչության հաշվարկների, 2015 թվականին նահանգի բնակչության զգալի մասը ապրել է գյուղական բնակավայրերում, ուրբանիզացիայի ընդամենը 48.0% ցուցանիշով։ Նահանգում բնակվող մոտ 225,416 մարդկանցից, 117,180 մարդ  ապրել է գյուղական բնակավայրերում և  միայն 108,236-ն են ապրել  քաղաքային տարածքներում։

Ըստ բնակչության հաշվարկների, 2018 թվականին բնակչության թիվը հասնում էր  245,000 անձի, ուրբանիզացիայի 46,7% ցուցանիշով։

## Քաղաքներ, ավաններ, օազիսներ
Նոր Հովիտը բազմաթիվ քաղաքներ, ավաններ և օազիսներ ունի։ 2018 թվականի տվյալներով, Խարգա Դախլա օազիսները Նոր Հովտի միակ երկու տարածքներն էին՝ 15,000 անձի հասնող բնակչությամբ. Ֆարաֆրա օազիսը և Բարիս օազիսը նույնպես Նոր Հովտում էին։

Քաղաքներ և ավաններ 15,000-ի հասնող բնակչությամբ

## Արդյունաբերական գոտիներ
Եգիպտոսի ներդրումների և ազատ գոտիների կառավարման մարմնի (GAFI) համաձայն,ներդրումների նախարարության (ՆԳ) հետ կապված, հետևյալ արդյունաբերական գոտիները գտնվում են այս նահանգում։

* Ալ Խարգա
* Ծանր արդյունաբերության գոտի - Էլ Դախլա
* Ծանր արդյունաբերական գոտի - Վադի Վեր Վեսթ

Նոր Հովտում են գտնվում նաև որոշ գյուղատնտեսական տարածքներ, որոնք ստեղծվել են Նոր Հովտի ծրագրի կողմից, ինչպիսին է Շարք Էլ Օվայնաթը։
մինի|Վադի Շուրայի լողորդները

## Պատմություն
2011 թվականի փետրվարի 8-9-ը եգիպտական հեղափոխության շրջանակներում դաժան բախումներ են գրանցվել Նոր Հովտի նահանգում։ Ցուցարարները հրկիզել են ոստիկանական բաժանմունքները և Ազգային դեմոկրատական կուսակցության շենքը։ Բազմաթիվ զոհեր և հարյուրավոր վիրավորներ են գրանցվել այն պնդումների ֆոնին, որ ոստիկանությունը կրակ է բացել Խարգայի օազիսում ցուցարարների վրա մարտական ​​փամփուշտներով։

## Արդյունաբերություն
* Արմավների տնկում
* Զբոսաշրջություն և անապատներ
* Գյուղատնտեսական գործունեություն (օազիսների շուրջ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* El Watan News of New Valley Governorate 

Կատեգորիա:1959 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի մուհաֆազաներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի վարչական բաժանում
Հոռնուսեն

**Հոռնուսեն**, շվեյցարական թիմային սպորտ։ Մատուցողը, օգտագործելով հատուկ մտրակ, դիպուկ հարվածով դաշտ է արձակում «հոռնուս» կամ տափօղակ։ «Hornuss»-ը առաջացել է «hornet» (ձիաբոռ) բառից, և դա պայմանավորված է բնորոշ բզզոց ձայնով, որն արձակում է «հոռնուսը» օդում թռչելիս։ Հարվածի դեպքում տափօղակը կարող է թռչել մինչև 300 կմ / ժամ (186,4 մղոն / ժամ)։
thumb|250px|Հոռնուսը «Բոկա»-ում
thumb|250px|Շինդել

## Պատմություն
Խաղի առաջին գրավոր հիշատակումը վերաբերում է 1625 թվականի ապրիլի 22-ին, երբ անհաջող գործարկված հոռնուսը սպանեց հանդիսատեսին։ Բանն այնքան հեռուն գնաց, որ եկեղեցական իշխանություններն արգելեցին հոռնուսեն խաղալ կիրակի օրերին, որպեսզի նման խաղամոլությունը չպղծի այն օրը, որը հրամայված է տալ Տիրոջը։ Հոռնուսենին փրկել է բողոքական քահանա և հայտնի գրող Երեմիա Գոթելֆը։ 1840 թվականին նա հասավ արգելքի վերացմանը՝ պայմանով, որ խաղացողները մենամարտից առաջ անպայման պետք է այցելեն եկեղեցի։ Կիրակնօրյա հանդիպումները մինչ օրս սկսվում են միայն ծառայության ավարտից հետո։ 19-րդ դարում այս սիրողական սպորտը շատ տարածված էր Էմմե գետի հովտում և Էնթլեբուխում։ 1902 թվականին հիմնադրվեց Հոռնուսենի դաշնային ասոցիացիան, որը մրցույթը կազմակերպում է երեք տարին մեկ։ 2011 թվականին ասոցիացիայում կար մոտ 270 ակումբ, որոնց կազմում էին մոտ 8300 անդամ։ 2012-ին հիմնադրվեց «Հոռնուսեն» միջազգային ասոցիացիան, որն օգնում է խթանել սպորտը աշխարհի տարբեր երկրներում։

## Խաղի կանոններ
Հոռնուսենի խաղը խաղում են երկու թիմեր, որոնցից յուրաքանչյուրը բաղկացած է 16-20 խաղացողներից, որոնք հերթով հարվածում են «Բոկայի» վրա դրված տափօղակին (քաշը 78 գ կամ 2,8 ունցիա), հակառակ թիմն այս պահին պաշտպանում է տրապիզոիդի տեսքով խաղադաշտը, որը կոչվում է «Ռիզ»։ «Ռիզը» սկսվում է «Բոկայից։ 100 մ (330 ոտնաչափ) հեռավորության վրա և ունի 180 մ (590 ոտնաչափ) երկարություն, սկզբում 8 մ (26 ոտնաչափ) լայնություն և վերջում մինչև 14 մ (46 ոտնաչափ)։ «Բոկայի» հետ խաղալիս թիմի յուրաքանչյուր անդամ պետք է երկու անգամ հարվածի Նուսին նախքան անցումը, ընդհանուր առմամբ չորս հարված։ Որքան հեռու է թռչում Նուս - ը, այնքան ավելի շատ միավոր է ստանում խաղացողը։ Հաշվարկը սկսվում է «Բոկայից» չափված 100 մետրից և յուրաքանչյուր տասը մետրի համար ավելացնում է մեկ միավոր։ Պաշտպանվող թիմի խնդիրն է թռիչքի ընթացքում նուսին տապալել և թույլ չտալ, որ այն դիպչի գետնին Ռիզեում՝ օգտագործելով «Շինդելը»։ Ռիզեում վայրէջք կատարող յուրաքանչյուր Նուս, պաշտպանվող թիմին շնորհում է մեկ տուգանային միավոր։

Ի վերջո, խաղը հաղթում է նվազագույն տուգանային միավոր ունեցող թիմը։ Եթե երկու թիմեր հավաքել են նույն քանակությամբ տուգանային միավորներ (ինչը հաճախ է պատահում), ապա հաշվարկվում են յուրաքանչյուր խաղացողի միավորները և ձևավորվում է միավորների ընդհանուր քանակը։ Այս դեպքում հաղթում է ամենաշատ միավորներ հավաքած թիմը։ Բացի թիմային հաշվարկից, յուրաքանչյուր խաղացող գնահատվում է ըստ իր անձնական չորս հարվածների արդյունքի։ Մրցաշրջանի ավարտին լավագույն խաղացողները պարգևատրվում են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր
Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր
Կատեգորիա:Մարզաձևեր
Կատեգորիա:Սպորտը Շվեյցարիայում
Դմիտրի Կոլարս

**Դմիտրի Կոլարաս** (, ), գերմանացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2017)։

2015 թվականին հաղթել Է Գերմանիայի U-16 առաջնությունում։

2016 թվականին մասնակցել է Աշխարհի պատանեկան առաջնությանը (U-18), որտեղ զբաղեցրել է 4-րդ տեղը (կիսել է 3-4 տեղերը՝ զիջել է լրացուցիչ ցուցանիշով)։

2017 թվականին 17 տարեկան 9 ամսականում դարձել է ամենաերիտասարդ գերմանացի գրոսմայստերը։

Գերմանիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (2019 թվականին Ն․ Հուշենբետի հետ կիսել է 1-2 տեղերը, զիջել է լրացուցիչ ցուցանիշով)։

Գերմանիայի հավաքականի կազմում՝ Եվրոպայի U-18 պատանեկան առաջնության հաղթող (2017), Միտրոպի Գավաթի երկրորդ մրցանակակիր (2016)։

Գերմանիայի թիմային առաջնությունում հանդես է եկել «Hamburger SK»-ում և «SF Deizisau»-ի կազմում։

## Սպորտային արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Արման Դյուպլանտիս

**Արման (Մոնդո) Դուպլանտիս** (,), շվեդ ձողացատկորդ, 2020 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն (2022 և 2023), 2022 թվականի փակ տարածությունում աշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (2018 և 2022), 2021 թվականի փակ տարածությունում Եվրոպայի չեմպիոն։ Աշխարհի ռեկորդակիր (6,23 մ, 2023 թվականի սեպտեմբերի 17), 2021 թվականի փակ տարածությունում Եվրոպայի չեմպիոն։ Փակ տարածությունում համաշխարհային ռեկորդակիր (6,23 մ, սեպտեմբերի 17, 2023) և աշխարհի ամենաբարձր նվաճումների դափնեկիր (6,20 մ, մարտի 20, 2022)։

## Կենսագրություն
200px|մինի|Արմանը (աջից) իր հոր և մարզիչ Գրեգ Դուպլենտիսի հետ 2019 թվականի օգոստոսին Ստոկհոլմում
Հայրը՝ ամերիկացի Գրեգ Դյուպլանտիսը, նախկին ձողացատկորդ է (անձնական ռեկորդ՝ 5,80 մ), մայրը՝ շվեդուհի Հելենա Դուպլանտիսը (Հեդլունդ), նախկինում զբաղվել է բազմամարտով։ Արմանն ունի երկու ավագ եղբայր՝ Անդրեասը և Անտուանը և կրտսեր քույր՝ Յուհաննան։ Ավագ եղբայրները նույնպես սպորտով էին զբաղվում։

Արմանը միջազգային ասպարեզում նորամուտը նշել է 2015 թվականին՝ դառնալով պատանիների աշխարհի առաջնության հաղթող։ 2016 թվականին դարձել է պատանիների աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

2017 թվականի սկզբին Արմանը սահմանել է ձողացատկի պատանիների փակ տարածությունում աշխարհի ռեկորդը՝ 5,82 մ։ 2017 թվականին ապրիլին 17-ամյա Դուպլանտիսը սահմանել է նոր պատանեկան համաշխարհային ռեկորդ, ինչպես նաև գերազանցել է Շվեդիայի 14-ամյա ռեկորդը՝ բացօթյա ցատկելով Օսթինում (Տեխաս)։ 2017 թվականին հաղթել է Եվրոպայի պատանիների առաջնությունում և Լոնդոնում կայացած աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել է 9-րդ տեղը։

2018 թվականի հունվարին 18-ամյա Արման Դուպլանտիսը ԱՄՆ-ի Ռենո քաղաքում բարելավել է իր իսկ համաշխարհային ռեկորդը՝ ձողացատկում պատանիների շրջանում՝ ցատկելով 5,83 մետր։

2018 թվականի օգոստոսին Գերմանիայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում հաղթել է 6,05 մ արդյունքով՝ այդպիսով թարմացնելով ազգային ռեկորդը։ Արմանը դարձել է 1950 թվականից ի վեր առաջին շվեդը, որ նվաճել է Եվրոպայի առաջնության ոսկե մեդալը ձողացատկում և 1971 թվականից ի վեր առաջին շվեդ մրցանակակիրը այդ մրցաձևում։
200px|մինի|2020 թվականի փետրվարի 15
2020 թվականի փետրվարի 15-ին Արմանը դարձել է Դոհայում կայացած աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր։

2020 թվականի փետրվարի 8-ին 20-ամյա Արմանդ Դյուպլանտիսը համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել ձողացատկում Թորունի դահլիճում կայացած մրցաշարում։ Փետրվարի 15-ին Գլազգոյի Դուպլանտիս սրահում կայացած մրցաշարում մեկ շաբաթվա ընթացքում երկրորդ անգամ բարելավել է ձողացատկի համաշխարհային ռեկորդը՝ 6,18 մ։ Փետրվարի 20-ին Լյովենի (Ֆրանսիա) մրցաշարում Արմանը հաղթել է 6,07 մ արդյունքով։

2020 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Հռոմում կայացած մրցումներում նա սահմանել է աշխարհի ամենաբարձր նվաճումը բացօթյա ձողացատկում՝ 6,15 մ, մեկ սանտիմետրով գերազանցելով Սերգեյ Բուբկայի արդյունքը, որը ցույց է տրվել 1994 թվականի հուլիսի 31-ին (2000 թվականից ի վեր համաշխարհային աթլետիկան չի համարում փակ և բացօթյա ձողացատկի ռեկորդները որպես առանձին, այնպես որ 2020 թվականի փետրվարից Դուպլանտիսը տիրապետում է ձողացատկի համաշխարհային ռեկորդին)։

## Հիմնական արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Շվեդ մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կենդանիների զբոսանք

**Կենդանիների զբոսանք**, մոցիոն (  – շարժում), զբոսանք մաքուր օդում, ակտիվացնում է նյութափոխանակությունը, նպաստում մատղաշի աճին ու զարգացմանը, կոփում է օրգանիզմը՝ բարձրացնելով նրա դիմադրողականությունը ցրտառության և վարակիչ հիվանդությունների հանդեպ։ Անհրաժեշտ է կենդանիների բոլոր տեսակների համար։ Հատկապես մսուրային շրջանում բարենպաստ է հղի, բարձր մթերատու կենդանիների, արտադրողների, մատղաշի համար։ Զբոսանքի համար առանձնացնում են սառը քամիներից պաշտպանված արոտամասեր, բազաներ, անձրևի, շոգի ժամանակ սարքավորում են շվաքարաններ։ Ամռանը զբոսանքի ամենալավ ձևն արոտավայրային զբոսանքն է։ Հղիության շրջանի վերջին 3-րդ փուլում կիրառում են ազատ պահվածքը՝ պահպանելով վնասվածքային վիժումների կանխարգելման միջոցառումները։

Կատեգորիա:Կենդանիների առողջություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Աղջկաբերդ հուշարձան-թանգարան (Բերդաշեն)

**«Աղջկաբերդ» հուշարձան-թանգարան**, Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված արցախցիների հիշատակին նվիրված հուշարձան-թանգարան Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Բերդաշեն գյուղում։

## Պատմություն
Ըստ առասպելի՝ մոնղոլները մի հայ գեղջ­կու­հու ցան­կա­ցել են առևան­գել։ Վեր­ջինս էլ փրկ­վե­լու հա­մար նետ­վել է գյու­ղի «Աղջ­կա­բերդ» կոչ­վող լե­ռան բար­ձուն­քից և ողջ մնա­ցել։ Հե­տա­գա­յում, որ­պես հե­րո­սա­կան կնոջ մարմ­նա­ցում «Աղջ­կա­բերդ»-ի դի­մա­ցի լե­ռան վրա կա­ռուց­վում է հու­շար­ձան-թան­գա­րա­նը, որն իր մեջ նե­րա­ռում է ե­ռա­հարկ շի­նու­թյուն, թան­գա­րա­նա­յին հար­կե­րով, որ­տեղ պահ­վում էին գյու­ղի պատ­մու­թյու­նը ներ­կա­յաց­նող նմուշ­ներ՝ պեղ­ված հենց գյու­ղի տա­րած­քից։ Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված արցախցիների հիշատակին նվիրված հուշարձանը՝ մոտ 30 մետր բարձրությամբ եռահարկ շինություն է, որը իր մեջ ներառում է նաև թանգարանը, որտեղ Աղջկաբերդ ամրոցի ու նրա մոտ գտնվող հին բնակատեղիների պեղումների ժամանակ գտնված ցուցանմուշների մեծ հավաքածու կար։ Հու­շար­ձա­նը պատ­կե­րող կնոջ մի ձեռ­քին թուր է, մյուս ձեռ­քին՝ հա­վեր­ժու­թյուն խոր­հր­դան­շող դափնու տերև։ Հու­շար­ձա­նը Արցախյան ազատամարտի ըն­թաց­քում բազ­միցս վնաս­վել է Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից։

### Հուշարձանի վերանորոգում
2019 թվականին վերականգնվել է հուշարձան-թանգարանը։ «Բերդաշեն» բարեգործական հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ օգոստոսի 18-ից մեկնարկել է շինարարական աշխատանքները, հրավիրվել են մասնագետներ, ովքեր իրականացրել են հուշարձանի վերականգնման աշխատանքները։ Դժվարանցանելի է եղել դեպի հուշահամալիր տանող ճանապարհը, որը ևս պետք է վերականգնվեր։ Նախատեսված է եղել տարածքում կառուցել ավտոկակայանատեղի, հասարակական զուգարաններ, ինչպես նաև տեղադրել դիտահարթակներ։ Հուշարձան-թանգարանի վերականգնմանը զուգահեռ, հնագետ Համլետ Պետրոսյանի արշավախմբի կողմից պեղման աշխատանքներ են կատարվել գյուղի «Պերթ» սրբավայրի տարածքում։ Համայնքին կից Կուսաբերդ-Աղջկաբերդ միջնադարյան բերդը տասնամյակներ շարունակ եղել է գյուղի դպրոցի ուսուցչուհի Հայկուշ Ազարյանի «հնագիտական» պեղումների առարկան, որը, ըստ ճարտարապետ Սևակ Ասրյանի, հիմք է հանդիսացել հնագիտական աշխատանքներ մեկնարկելու համար։ Արդյունքում հայտնաբերվել են տարբեր նշանակության ու ժամանակաշրջանի հետաքրքրիր ցուցանմուշներ, որոնք թվագրվում են 10-12-րդ դարերով։ Պեղվել է բնակավայրի մի հատվածը, որտեղ առկա են 2 թոնրատուն և բնակավայրի պատեր։ Հուշարձանի տարածքում ևս ընթացել են պեղման աշխատանքներ, որտեղ ի հայտ են եկել նոր նմուշներ։ Հետագայում հետազոտությունների արդյունքները պետք է հրապարակվեին հնագիտական արշավախմբի կողմից և կցուցադրվեին հուշարձան-թանգարանում։

2021 թվականի դրությամբ շի­նաշ­խա­տանք­ներ չեն կատարվել, իսկ հու­շար­ձանն էլ եղել է բա­վա­կա­նին անմ­խի­թար վի­ճա­կում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի հուշարձաններ (Արցախ)
Անսֆելդեն

**Անսֆելդեն** (), քաղաք և համայնք Ավստրիայում՝ Վերին Ավստրիա դաշնային երկրամասում, Լինցի շրջանում։ Ծովի մակերևութից առավելագույն բարձրությունը 373 մետր է (Ցիրնբերգ սարի գագաթը)։ Զբաղեցնում է31,33 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 16 107։ Պաշտոնական կոդը՝ *4 10 02*:

Համայնքի տարածքով են հոսում Թրաուն և Քրեմս գետերը։

Քաղաքը թերևս առավել հայտնի է որպես կոմպոզիտոր և երգեհոնահար Անտոն Բրուքների ծննդավայր։ Այստեղ գործում է նրան նվիրված թանգարանը և ևս մեկ թանգարան, որտեղ երաժշտական գործիքներ են ցուցադրված։

## Ժողովրդագրություն

## Պատկերասրահ


Պատկեր:Ansfelden einbruchdernacht.jpg|
Պատկեր:Ansfelden anton bruckner centrum.jpg|
Պատկեր:Ansfelden - Nettingsdorfer Papierfabrik.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Regina Maria Mayr - Ansfelden 1986 bis 2006 – Chronik der Stadtgemeinde Ansfelden |Verlag=Stadtamt Ansfelden |Jahr=2006
* Josef Fuchshuber - Ansfelden einst und jetzt |Verlag=Stadtgemeinde Ansfelden |Jahr=1988
* Maria Weiss - D.P. Siedlung 121 Haid 1941 bis 1961. Historisch-biographische Fotodokumentation |Verlag=Stadtamt Ansfelden |Jahr=2004
* Ines Höllinger - Das Feuerwehrwesen in Ansfelden |Verlag=Stadtgemeinde Ansfelden |Jahr=2009
* Josef Fuchshuber - Ansfelden einst und jetzt |Band=1 |Verlag=Stadtgemeinde Ansfelden |Seiten=15–234, 329–346
* Josef Fuchshuber - բAnsfelden einst und jetzt |Band=2 |Verlag=Stadtgemeinde Ansfelden |Seiten=228–230
* *Naturraumkartierung Oberösterreich. Landschaftserhebung Gemeinde Ansfelden. Endbericht.* Gutachten Naturschutzabteilung Oberösterreich. 2009, S. 1–86

## Արտաքին հղումներ
* Webpräsenz der Stadtgemeinde Ansfelden
* Anton Bruckner Homepage  – sehr umfangreiche deutschsprachige Privatseite.

Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Վերին Ավստրիայի քաղաքներ
Հովհաննես Թումանյան․ հանրագիտարան

**Հովհաննես Թումանյան․ հանրագիտարան**, «Հայկական հանրագիտարան» հրատարակչության կողմից հրատարակված հանրագիտարան, նվիրված  հայ գրող Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակին։ Հանրագիտարանը հրատարակվել է Թումանյանի «Երկերի լիակատար ժողովածուի» (հ. 1–10,
1988–99) ակադեմիական հրատարակության, «Հովհաննես Թումանյանի կյանքի և ստեղծագործության տարեգրության» տպագրության հիման վրա։

Հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիրը «Հայկական հանրագիտարան. հրատարակչության» գլխավոր խմբագիր-տնօրեն Հովհաննես Այվազյանն է։

Հանրագիտարանում տեղ են գտել Թումանյանի և նրա ընտանիքի բազմաթիվ լուսանկարներ, տարբեր փաստաթղթերի լուսապատճեներ, գրքերի կազմի նկարներ և այլ  էջանկարներ։
## Հանրագիտարանի բաժիններ
*Թումանյանի նախնիները, հայրական օջախը, ընտանիքը
*Մերձավոր շրջապատը
*Ուսումնառությունը
*Աշխատանքային գործունեությունը
*Գրական ժառանգությունը (բանաստեղծություններ, բալլադներ, լեգենդներ, պոեմներ, քառյակներ, պատմվածքներ, հեքիաթներ)
*Թումանյանի ստեղծագործությունների գրական առանձնահատկությունները
*Թումանյանի ազգային-հասարակական գործունեությունը
*Թումանյանը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին
*Թումանյանը՝ ժողովուրդների բարեկամության ջատագով
*Թումանյանը խորհրդային իշխանության տարիներին
*Թումանյանը և հայ մշակույթը
*Գրական-կրթամշակութային հաստատություններ, ընկերություններ և այլ կազմակերպություններ
*Պարբերականներ
*Անձնանուններ
*Տեղանուններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ․ Թումանյանը հավեժ է ինչպես ռուսների համար Պուշկինը․ կայացավ «Հովհաննես Թումանյան. հանրագիտարան»-ի շնորհանդեսը

Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյան
Կատեգորիա:Հանրագիտարաններ
Կատեգորիա:2020 գրքեր
Էնն Մաքքորմիք

**Էնն Օ'Հարա Մաքքորմիք** (), անգլիական ծագմամբ ամերիկացի լրագրող։ Նյու Յորք Թայմս (NYT) ամսագրի արտասահմանյան թղթակից։ NYT-ի խմբագրական խորհրդի առաջին կին անդամ։ Լրագրության ոլորտում Պուլիցերյան մրցանակի առաջին կին դափնեկիր։

## Կյանքի վաղ շրջան
Ծնվել է 1880 թվականի մայիսի 16-ին Անգլիայի Ուեսթ Յորքշիր նահանգի Ուեյքֆիլդ քաղաքում՝ Թոմաս և Թերեզա Բեատրիսների ընտանիքում։ Ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ՝  երեք քույրերից ամենամեծը՝ Էննի ծնվելուց հետո։ Նրանք սկզբում ապրում էին Մասաչուսեթսում, իսկ ավելի ուշ տեղափոխվեցին Կոլումբուս, Օհայո, որտեղ Էնը մեծացավ և չսովորեց։ Նրա հայրը բախվել է ֆինանսական խնդիրների և լքել ընտանիքը։ Նրա մայրը աշխատում էր չոր ապրանքների խանութում այնտեղ էլ վաճառում էր իր Songs at Twilight գիրքը։ 1898 թվականին նա  ավարտել է Սուրբ Մարիայի ակադեմիան Կոլումբուսում։ Իր մայրիկի հետ աշխատել է Catholic University Bulletin շաբաթաթերթում։

## Կարիերա
1921 թվականին Մաքքորմիքը նամակ է գրել Քար Վան Անդային, *The New York Times-ը* կառավարող խմբագրին և հարցրել է, թե արդյոք կարող է նրան նամակագրություն ուղարկել արտասահմանից։ NYT-ն ընդունեց առաջարկը և հրապարակեց Մաքքորմիքի բազմաթիվ հոդվածներ, ներառյալ նրա վերլուծությունները իտալական ֆաշիզմի զարգացման և Բենիտո Մուսոլինիի ազդեցության ավելացման վերաբերյալ։ 1922 թվականին Մաքքորմիքը դարձավ NYT-ի մշտական թղթակից։ 1936 թվականին Մաքքորմիքը դարձավ NYT-ի խմբագրական խորհրդի առաջին կին անդամը։ 1937 թվականին Մաքքորմիքը դարձավ առաջին կինը, ով Պուլիտցերյան մրցանակ ստացավ լրագրության ոլորտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Ռոսլին (հանդես)

**«Ռոսլին» արվեստի հանդես,** հիմնադրվել է 2020 թվականի աշնանը, անդրանիկ համարը լույս է ընծայվել 2021 թվականի գարնանը։ Գրիգոր Մովսիսյան-Նաիրա Կարապետյան ամուսինների մեկենասությամբ, նույն տարում արվեստագետների և արվեստասերների դատին հանձնվեցին հանդեսի հաջորդ համարները, Գրիգոր Մովսիսյան-Նաիրա Կարապետյան ամուսինները հանդիսանում են հանդեսի բոլոր համարների հովանավորը։

## «Ռոսլին» արվեստի հանդեսի գործունեություն
«Ռոսլին» արվեստի հանդեսը հրապարակվում է տարեկան չորս անգամ և նվիրաբերման սկզբունքով տարածվում է հանրապետության գեղարվեստական, գիտամշակութային, ուսումնական հաստատություններում, Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանային ցանցում։

Հանդեսի մշտական ընթերցողներն են՝

* ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտը,
* Հայաստանի նկարիչների միությունը,
* Հայաստանի ազգային պատկերասրահը,
* Մատենադարանը,
* Գեղարվեստի պետական ակադեմիան,
* Փ․Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի քոլեջը,
* Երևանի պետական համալսարանը և այլն։

«Ռոսլին» արվեստի հանդեսը լուսաբանում է և՛ ժամանակակից արվեստագետներին, և՛ անցյալի դասականների ժառանգությունը։ Հանդեսն ընդգրկում է կերպարվեստը, թատրոնը, երաժշտարվեստը, ճարտարապետությունը և կինոն։ Հանդեսն ունի տարբեր խորագրեր, մասնաորապես նշենք «Եռաչափ խոստավանանք» և «Գինեձոն» խորագրերը։

Հանդեսի հիմնադիր խմբագիրն է հրապարակագիր Վրեժ Առաքելյանը։ Արվեստի բաժնի խմբագիրն է ՀՀ  ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի տնօրեն, արվեստագիտության դոկտոր Աննա Ասատրյանը։ Խմբագիրն է հրապարակագիր Մարտին Հուրիխանյանը, պատասխանատու քարտուղարը՝ Սիլվիա Մանուչարյանը։

«Ռոսլին» արվեստի հանդեսը միաժամանակ իրականացնում է բազմաթիվ նախագծեր։ Մասնավորապես 2020-2021 թվականներին իրականացվել է «70 ճանապարհ դեպի տաճար» պլեներաշարը ողջ հանրապետությունով ու Արցախով՝ ի նվիրումն Ն․Ս․Օ․Տ․Տ․ Գարեգին Բ Վեհափառ Հայրապետի 70-ամյակին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ ֆեյսբուքում
* «Ռոսլին» հանդեսի 3-րդ համար

Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:2020 հիմնադրումներ Հայաստանում
Ավետում (նկար, Կարավաջո)

**«Ավետում»** (), վաղ բարոկկո դարաշրջանի իտալացի գեղանկարիչ Կարավաջոյի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է մոտավորապես 1608 թվականին։ Նկարն արված է փայտի վրա՝ յուղաներկով, որի չափերն են՝ 285 × 205 սմ։

Այսօր «Ավետում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Նանսիի կերպարվեստի թանգարանում. (Նանսի, Ֆրանսիա)։

## Պատմություն
Նկարը Հենրի II նվիրել է Նանսիի եկեղեցուն, որպես խորանի գլխավոր նկար․ կա վարկած, որ նկարը ձեռք են բերել նրա որդիները 1608 թվականին Մալթա կատարած այցելության ժամանակ։

«Ավետում» ստեղծագործությունը բավականին վնասվել է և ենթարկվել ռետուշի․ միայն հրեշտակի ֆիգուրն է, որ մնացել է Կարավաջոյի վրձնով արված։

## Նկարագիր
«Ավետում» ստեղծագործությունում Կարավաջոն նկարել է երկու ֆիգուր՝ Մարիամ Աստվածածինն ու Գաբրիել հրեշտակը։ Նկարում հեղինակը պատկերել է Աստվածաշնչյան Ավետումը։ Գաբրիելի ձեռքին սպիտակ շուշաններ են՝ Մարիամի խորհրդանիշը։ Կույսը երեսնիվայր է, երբ հրեշտակը նրան պատմում է ավետման մասին։ Ստեղծագործությունը արված է սֆումատոյի և տենեբրիզմի տեխնիկայով, որը բնորոշ է Կարավաջոյին։ Նկարը մուգ գույներով է, բացի երկու ֆիգուրից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1608 նկարներ
Կատեգորիա:Իտալիայի գեղանկարչություն
Կատեգորիա:Կարավաջոյի նկարներ
Կատեգորիա:Կրոնական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Մարիամ Աստվածածինը գեղանկարչության մեջ
Կատեգորիա:Նանսիի կերպարվեստի թանգարանի նկարներ
Ֆրանկլին Վ․ Դիքսոն

աջից|մինի|222x222փքս
**Ֆրանկլին Վ. Դիքսոն** (), գրչանուն, որը կիրառվել է մի շարք գրողների կողմից, որոնք այն խմբի անդամներից էին, որը գրել է «Համարձակ տղաներ» (The Hardy Boys) նովելների շարքը «Սթրեյթմեյեր Սինդիքեյթ» (Stratemeyer Syndicate) հրատարակչության համար (այժմ վերջինս պատկանում է Սայմոն և Շուսթեր ընկերությանը (Simon & Schuster): Դիքսոնը նաև գրող էր, որին վերագրվում էր Գրոսեթի և Դանլեփի կողմից հրատարակված Թեդ Սքոթի «Թռիչքի պատմություններ» շարքը։

Ենթադրվում է, որ կանադացի գրող Չարլզ Լեսլի Մակֆարլեյնը գրել է «Համարձակ տղաներ»-ի առաջին տասնվեց գրքերը, նա մանրակրկիտ աշխատել է յուրաքանչյուր պատմության սյուժեի ու կերպարների ստեղծման  վրա։ Ենթադրվում է, որ խմբագրությունները կատարվել են Էդվարդ Սթրաթմեյերի կողմից, իսկ ավելի ուշ գրքերի խմբագրումն արվել է Էդվարդի դստրերի՝ Էդնա Սքուիերի և Հարիեթ Ադամսի կողմից:1960-ականների կեսերին Էդվարդն ու Հարիեթը նաև խմբագրել են մատենաշարի բոլոր գրքերը:Բնօրինակ գրքերի մյուս հեղինակներից են Մակֆարլեյնի կինը՝ Էմին, Ջոն Բուտոնը, Էնդրյու Սվենսոնը և ինքը՝ Ադամսը. խմբագրումների մեծ մասն արվել է Ադամսի և Սվենսոնի կողմից։ 1950-ականների վերջից մի շարք այլ գրողներ և խմբագիրներ հավաքվեցին՝ խմբագրումները վերանայելու և տեքստերը թարմեցնելու՝ ժամանակի նորարարություններին համահունչ դարձնելու նպատակով։

Թեդ Սքոթի գրքերի գլխավոր հեղինակը Ջոն Վ. Դաֆիլդն է։

## Մատենագրություն
Ֆրանկլին Դիքսոն անունով հրատարակվել են հետևյալ գրքերը և շարքերը։

### The Hardy Boys նովելների շարքը
* *The Hardy Boys Mystery Stories* (1927–2005)
* *Nancy Drew and the Hardy Boys: Be a Detective Mystery Stories* (1984–1985)
* *The Hardy Bibles* (1987–1998)
* *Hardy Boys and Tom Swift Ultra Thriller* (1992–1993)
* *The Hardy Boys are: The Clues Brothers* (1997–2000)
* *The Hardy Boys: Undercover Brothers* (2005–2012)
* *The Hardy Boys: Undercover Brothers Super Mystery* (2006–2007)
* *Undercover Brothers Graphic Novels* (2005–2010)
* *Nancy Drew and the Hardy Boys Super Mystery* (Քարոլին Կինի համահեղինակությամբ) (2007)
* *Hardy Boys Clue Book* (2016)

### Այլ շարքեր
* *Ted Scott Flying Stories* (1927–1943)
* *Ջուդիթ Ջենսի "Joanna Brady stories"*: Ջոաննայի երկրորդ ամուսինը Ֆրանկլին Վ. Դիքսոնն է, գրող, ով ստիպված կեղծանուն է օգտագործել, քանի որ իր իրական անունը արդեն եղել է «Համարձակ տղաներ»-ի հեղինակների տան անվանումը։

### Անհատական գրքեր
* *The Hardy Boys Detective Handbook* (1959)
* *The Hardy Boys Handbook: Seven Stories of Survival* (1980)
* *Nancy Drew and the Hardy Boys Super Sleuths* (Քարոլին Կինի համահեղինակությամբ) (1981)
* *Nancy Drew and the Hardy Boys Super Sleuths #2* (Քարոլին Կինի համահեղինակությամբ) (1984)
* *Nancy Drew and the Hardy Boys Campfire Stories* (Քարոլին Կինի համահեղինակությամբ) (1984)
* *The Hardy Boys Ghost Stories* (1984)
* *Hardy Boys Adventures* (2014)

### Հղումներ այլ գրքերում
* Ջեյմս Լի Բուրկի "*The Jealous Kind"*, գլխավոր հերոսը` Ահարոն Հոլլանդ Բրուսարդը օգտագործում է Ֆրանկլին Վ. Դիքսոն ստորագրությունը (կեղծանունը)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Սյուկուրո Մանաբե

Սյուկուրո «Սուկի» Մանաբե (真鍋 淑郎, Մանաբե Շուկուրո, ծնվել է 1931 թվականի սեպտեմբերի 21-ին) 
 ճապոնա-ամերիկացի օդերևութաբան և կլիմատոլոգ։ Նա, գլոբալ կլիմայի փոփոխությունը և կլիմայի բնական տատանումները մոդելավորելու համար, առաջինն էր, ով օգտագործեց համակարգիչները։ 2021 թվականին, Սյուկուրոն, Կլաուս Հասսելմանի և Ջորջիո Պարիսիի հետ համատեղ, արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի՝  Երկրի կլիմայի ֆիզիկական մոդելավորման, դրա փոփոխականության քանակականացման և կլիմայի փոփոխության կանխատեսումների համար։

## Վաղ տարիք և կրթություն
Սյուկուրոն ծնվել է 1931 թվականին Ճապոնիայի Էհիմե պրեֆեկտուրայի Ումա շրջանի Սինրիցու գյուղում։ Ե՛վ նրա պապը, և՛ հայրը բժիշկներ էին, ովքեր աշխատացնում էին գյուղի միակ կլինիկան։ Համադասարանցիներից մեկը հիշում է, որ նույնիսկ տարրական դպրոցում նա արդեն «հետաքրքրված էր եղանակով, նրա մեկնաբանություններից է՝ «Եթե Ճապոնիայում թայֆուններ չլինեին, մենք այդքան շատ անձրև չէինք ունենա»։ Մանաբեն հաճախել է Էհիմե պրեֆեկտուրալ Միշիմայի ավագ դպրոցը։ Նա ընդունվեց Տոկիոյի համալսարան և նրա ընտանիքը ակնկալում էր, որ նա կսովորի բժշկություն։ Սյուկուրոն փաստում է․ «երբ արտակարգ իրավիճակ է լինում, արյունը գլխիս է խփում, այնպես որ ես լավ բժիշկ չէի լինի»։ Ավելին, «Ես սարսափելի հիշողություն ունեի և անշնորհք էի ձեռքերիս հետ։ Կարծում էի, որ իմ միակ լավ հատկանիշը երկնքին նայելն ու մտքերիս մեջ մոլորվելն է»։ Նա միացավ Շիգեկատա Շոնոյի հետազոտական ​​թիմին և մասնագիտացավ օդերևութաբանության մեջ։ Մանաբեն 1953 թվականին ստացել է բակալավրի, 1955 թվականին՝ մագիստրոսի կոչում  և  1958 թվականին գիտությունների դոկտորի աստիճան, երեքն էլ Տոկիոյի համալսարանից։

## Կարիերա
Դոկտորի կոչում ստանալուց հետո, Մանաբեն մեկնեց Միացյալ Նահանգներ՝ աշխատելու ԱՄՆ-ի Եղանակի բյուրոյի ընդհանուր շրջանառության հետազոտությունների բաժնում, այժմ NOAA-ի երկրաֆիզիկական հեղուկների դինամիկայի լաբորատորիա, և մնաց այնտեղ մինչև 1997 թվականը։ 1997-2001 թվականներին նա աշխատել է Ճապոնիայի Գլոբալ փոփոխությունների նորարական հետազոտական ​​համակարգում, որպես Գլոբալ տաքացման հետազոտական ​​բաժնի տնօրեն։ 2002 թվականին նա վերադարձավ Միացյալ Նահանգներ՝ որպես այցելու հետազոտող՝ Փրինսթոնի համալսարանի Մթնոլորտային և օվկիանոսային գիտության ծրագրում։ Նա այժմ համալսարանում աշխատում է որպես ավագ օդերեւութաբան։ 2007 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2014 թվականի մարտը նա Նագոյա համալսարանում աշխատել է որպես հատուկ հրավիրված պրոֆեսոր։.

## Գիտական ​​նվաճումներ
Մանաբեն աշխատել է մթնոլորտի եռաչափ մոդելների մշակման վրա ոNOAA-ի երկրաֆիզիկական հեղուկների դինամիկայի լաբորատորիայում, սկզբում Վաշինգտոնում, իսկ, ավելի ուշ Փրինսթոնում, Նյու Ջերսի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կլիմայագետներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գիտնականներ
Տոկքալբի

**Տոկքալբի** (), կորեական ուտեստ պատրաստված տավարի մսից։ Ի սկզբանե թագավորական ուտեստ, ներկայումս միջինարևմտյան մասում գտնվող Քյոնգի նահանգի և  հարավարևմտյան մասում գտնվող Հարավային Ջոլաjի հատուկ արտադրանք։

## Ստուգաբանություն
Բրնձի տոկ (պատրաստվում է բոված ալյուրից) նման լինելու պատճառով այսպես է անվանվել։ Մսի հունցման և ձուլման գործընթացը նման է բրնձի տոկի պատրաստման գործընթացին։ Պատրաստելուց հետո բրնձի տոկի պես փափուկ է։

Տոկքալբին ունի կարճ պատմություն, ներառում է 1960-ականների վերջից մինչև 1970-ականների սկիզբը։ Մինչ այդ այն կոչվել է հյոքալբի (): Հյոքալբին "효(孝)갈비" կամ  նոքալբին ()  ճաշատեսակ էր տարեցների համար, քանի որ նրանց ատամները շատ թույլ էին միս կծելու համար։ Տոքալբին և հյոքալբին  օգտագործվել են Չոսոն դինաստիայի օրոք։

## Պատմություն
Կորեական թագավորական խոհանոցում պատրաստված տավարի մսով ուտեստ։ Թեև ուշ Չոսոն դինաստիայի ժամանակ ածուխի վրա տավարի միսը խորովելու բաղադրատոմսը փոխանցվել է պալատական տիկնանց կողմից, Հարավային Ջոլայի բաղադրատոմսը փոխացվել է աքսորված արիստոկրատների կողմից:Դրանց մեջ ամենահայտնին դամյանգ տոկքալբին է (1376~1446):

Ժամանակակից Կորեայում տոկքալբին պատրաստում են տավարի միսը  խոզի կամ  բադի մսի հետ խառնելով։ Կես տավարի և կես խոզի մսով  տոկ քալբին առաջին անգամ պատրաստվել և վաճառվել է 1950-ականներին Կվանգջույում և Սոնգջոնրիում։ Օրի տոկքալբին () Քվանգջուի հայտնի ուտեստ է, պատրաստված բադի մսից։

## Մանրամասներ
Քանի որ դժվար է կոշտ միսը կծելով ուտել  թույլ ատամներ ունեցող տարեցներն ու երեխաները նախընտրում են տոկքալբին։ Փափկությունը պայմանավորված է մսի պատրաստման ընթացքից։

Տավարի և խոզի կողերը իրար խառնելոց հետո, դրան տալով բրնձի տոկի տեսք, այնուհետև դնում ածուխի երկու կողմերում և խորովում։ Պատճառը թե ինչու են տավարի և խոզի մսերը խառնում իրար այն,որ տավարի միսը չոր է, և ճիշտ քանակությամբ յուղ ավելացնելու համար խառնում են խոզի կողերը։

Տոկքալբին խորոված կարճ կողիկներ է։ Այն ուտես է, որը ստեղծվել է կողերի մսերը հանելով, համեմելով և խորովելով։

1990-ակաների վերջից լուրեր էին պտտվում այն մասին, որ տոկքալբին, որի վրա ավելացնում են «արքայական» (Գունգ ջունգ,)  բառը ի սկզբանե թագավորական ճաշատեսակ էր, և այն ստեղծվել է, քանի որ թագավորին հարիր չէր կրծել ոսկորը, բայց դա պատմական փաստ չէ։

## Պատրաստման եղանակ
Տավարի միսը կողերից առանձնացնելուց և մանր կտրատելուց հետո մարինացնել տարբեր համեմունքներով, ինչպիսիք են աղ, պղպեղ, կոճապղպեղի հյութ,սոյայի սոուս, աղացած սոխ և սխտոր, բրնձի գինի և քունջութի ձեթ։ Մարինադը նախապես եռացնել,զտել մաղի միջոցով և թողնել որ սառչի։ Մսին ձև տալու համար օգտագործել քիչ քանակությամբ ալյուր, այնուհետև դնել որ խորովվի։ Խորովելու ընթաքում վրան քսել սոուս։

Սոնգջոնգ տոկքալբին պատրաստելու համար հարկավոր է  տավարի և խոզի միսը իրար խառնել,ուղղանկուն ձև տալ և խորովել; Քանի որ տավարի միսը ինքնին չոր է ավելացնել խոզի միս փափկություն տալու համար։ Սա Չվե Ջո Ջայի բաղադրատմսն է, որը միսը հունցում է ձեռքով, և որն իր մեջ ներառում է 20 տեսակի համեմունք, այդ թվում լամինարիա, տանձ և մեղր։ Ածուխի վրա մարմանդ խորովելով սոուս քսել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կորեական խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստներ խոզի մսից
Ադամամութին (Նար-Դոս)

մինի|Նար-Դոս
**«Ադամամութին»**, Նար-Դոսի «Մեր թաղը» նովելաշարի նովելներից է։ «Մեր թաղը» նովելաշարը Նար-Դոսի այն քիչ գործերից է, որ հեղինակը հավանել է, և պատճառը կոնկրետի և ընդհանուրի հարաբերությամբ տիպական հանգամանքների և բնավորությունների գեղարվեստական ամբողջացումն է։ Նար-Դոսը ընդհանրացրել է թաղի արհեստավորական կյանքին բնորոշ երևույթներ՝ մարդկային ճակատագրերի վրա թողած իրենց ազդեցություններով։

## Սյուժե
Պատմվածքը սկսվում է Շուշանի արտաքին տեսքի նկարագրությամբ։ Նա մի պստիկ, լղար կին էր, ով կուչ էր եկել խրճիթի մի անկյունում։ Դա մի մեծ խրճիթ էր, որը երբեմն տանտիրոջ կթան կովերի համար գոմի տեղ էր ծառայում։ Ընտանիքն ապրում էր ծայրահեղ աղքատության մեջ։ Ընտանիքի հայրը՝ Կարապետը, ղասաբների տավարն էր պահում, շաբաթներով տուն չէր գնում, և ընտանիքի ամբողջ հոգսը մնացել էր Շուշանի վրա։ Նա ուներ չորս երեխա և գտնվում էր երկունքի ցավերի մեջ։ Շուտով լույս աշխարհ էր գալու հինգերորորդ երեխան։ Երեխաներց ամենամեծը տղան էր, ում հայրը տվել էր մանրավաճառի մոտ աշակերտ։ Նա ստանում էր շաբաթական 20 կոպեկ, սակայն մի քանի օրից թողեց արհեստն ու փախավ փողոցային տղաների հետ, իսկ հետո հայրը որդուն տեսավ ոստկանի հետ ոստիկանատուն գնալիս. ձերբակալվել էր գողության համար։ Աշնանային մի ցուրտ օր էր։ Երեխաներից երկուսը, որոնցից մեկը երեք, մյուսը չորս տարեկան էր, նստած էին իրար մոտ, Շուշանը տնքում էր ցավից։ Հանկարծ դուռը բացվում է, և ներս է մտնում 7-8 տարեկան մի աղջիկ։ Սոնեն էր, ով հաց էր բերել երեխաների համար։ Նա հացը բերել էր իրենց հարևան մի հարուստ ընտանիքից, ուր հաճախ գնում էին ինքն ու մայրը, մի քանի կենցաղային գործեր կատարում և վաստակում իրենց օրվա ապրուստը։ Երեխաներն արդեն քնել էին, իսկ Շուշանի ցավերն ու տանջանքները դեռ շարունակվում էին։ Մենակ էր, օգնող չուներ։ Երկու երեխաներին էլ ունեցել էր առանց «տատմոր» օգնության, որովհետև աղքատ էր։  Սոնեն արթնացավ, ու նրան տարօրինակ թվաց այն, որ դեռ լամպը վառվում էր, հետո տեսավ մորը, ով, լաթերի մեջ փաթաթված, տարօրինակ շարժումներ էր անում, և լսվում էր մի այնպիսի ձայն, կարծես կատու էր մլավում։ Երբ ավելի մոտեցավ, տեսավ մոր մոտ մի փոքրիկ երեխայի։ Մայրը կռացել էր երեխայի վրա և խեղդում էր նրան՝ կրկնելով. «Ի՞նչ եմ անում... ի՞նչ եմ անում... քիչ ունե՞մ... քե՞զ ոնց պահեմ... քե՞զ ոնց պահեմ...»: Մանկան ձայնն այլևս չէր լսվում։ Սոնեն հանկարծ ճչաց, ինքն էլ չէր իմանում՝  ուրախանա, որ երեխա է ծնվել, թե սարսափի մոր արարքից։

## Կերպարներ
* Շուշան
* Կարապետ
* Սոնե
* Երեխաներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1898 գրականությունում
Կատեգորիա:1898 ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Նար-Դոսի ստեղծագործություններ
Զեյթուն (լոլիկի սորտ)

**Զեյթուն**, լոլիկի սորտ։ Ստեղծել են Կ. Սառիկյանը, Գ. Սարգսյանը, Ժ. Չենին և Ռ. Օպենան Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոնում։

## Նկարագրություն

Բույսի արմատն առանցքային է։ Թուփը՝ միջին աճեցողությամբ։ Տերևները՝ մուգ կանաչ։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է։ Ծաղիկները` երկսեռ։ Ծաղկում է ծլելուց 45–60 օր հետո։ Պտուղն էլիպսաձև է, կարմիր գույնի, 5 գ զանգվածով։ Միջավաղահաս սորտ է, ծլումից մինչև պտուղների հասունացումը տևում է 105 օր։ Մշակվում է բաց դաշտում։ Բերքատվությունը՝ 250 ց/հա։

Կատեգորիա:Բանջարեղեն
Կատեգորիա:Լոլիկի սորտեր
Զուրաբ (լոլիկի սորտ)

**Զուրաբ**, լոլիկի սորտ։ Ստեղծել են Վազգեն Զուրաբյանը, Ռ. Մկոյանը և Ա. Ղազարյանը Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոնում։

## Նկարագրություն
Բույսի արմատն առանցքային է։ Թուփը՝ միջին աճեցողությամբ։ Տերևները՝ մուգ կանաչ, ծաղկաբույլը՝ ողկույզ։ Ծաղիկները` երկսեռ։ Ծաղկում է ծլելուց 45–60 օր հետո։ Պտուղը կլոր-ձվաձև է, վառ կարմիր գույնի, 125–200 գ զանգվածով։ Ուշահաս սորտ է, ծլումից մինչև պտուղների հասունացումը տևում է 120 օր։ Մշակվում է բաց դաշտում։ Բերքատվությունը՝ 1000 ց/հա։

Կատեգորիա:Բանջարեղեն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Լոլիկի սորտեր
Նազլուչայ

**Նազլուչայ**, գետ Իրանում, Հին Հայաստանի Պարսկահայք նահանգում։ Սկիզբ է առնում Կորդվաց լեռների հարավ–արևելյան լանջերից, թափվում Ուրմիա լիճը։ Երկարությունը 80 կմ է, ավազանը՝ մոտ 2100 կմ²։ Սնումը ձնաանձրևային է, հորդացումը՝ ապրիլ–մայիսին։ Լեռնային գետ է, ստորին հոսանքում՝ հարթավայրային։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Շպիտալ ան դեր Դրաու

300px|thumb
**Շպիտալ ան դեր Դրաու** (, ), հին բնակավայր Ավստրիայում՝ Կարինթիա դաշնային երկրամասի արևմուտքում, Դրավա գետի ափին։ Ղբաղեցնում է 48,52 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2021 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով եղել է 15 151։

## Պատմություն
1191 թվականին Կարինթիայի իշխան Օտտոն II Օրթենբուրգցին իր եղբոր՝ Գերմանի հետ Դրավա գետի վերնահոսանքում հիմնադրել է հիվանդանոց () և եկեղեցի, որոնց շուրջ տարիների ընթացքում աստիճանաբար ձևավորվել է մի ոչ մեծ բնակավայր։ Հետագայում այն անցել է ազնվականական Ցելե տոհմի կոմսերի տիրապետության տակ։

1457 թվականին Շպիտալը քաղաքի արգավիճակ է ստացել։ Այդ նույն ժամանակ բնակավայրը մտել է Հաբսբուրգների տիրույթների կազմի մեջ։ 1524 թվականին Հռոմեական Սրբազան կայսրության միապետը՝ Ֆերդինանդ Iը, քաղաքը, Օրթենբուրգի կոմսի տիտղոսի հետ մեկտեղ, ընծայել է իր իսպանացի մերձավորներից մեկին՝ Գաբրիել Սալամանկային։ Վերջինս Շպիտալում Վերածննդի ոճով կառուցել է Ավստրիայի ամենագեղեցիկ պալատներից մեկը՝ Պորցիա պալատը։

## Տնտեսություն
Շպիտալում է գտնվում Ավստրիայի խոշորագույն շինարարական ընկերության՝ Strabag-ի շտաբ-բնակարանը։

## Անվանի շպիտալցիներ
* Լեոպոլդ Գասսեր (1836—1871) — ավստրիացի զինագործ, հրաձգային զենքի կոնստրուկտոր
* Թոմաս Մորգենշտեռն (ծնվ. 1986) — ավստրիացի դահուկորդ-ոստնակացատկորդ, օլիմպիական եռակի և աշխարհի առաջնությունների բազմակի չեմպիոն

## Քույր քաղաքներ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Pfarrkirche, Spittal an der Drau.JPG|Եկեղեցին
Պատկեր:Spittl - Fachhochschule, Spittal an der Drau-3.jpg|Հիվանդանոցը՝ Spittal-ը
Պատկեր:Rathaus in Spittal an der Drau.jpg|Քաղաքապետարանը
Պատկեր:Spittal Rothenthurn Schloss 17052007 07.jpg|Ռոտենտուրն դղյակը
Պատկեր:Spittal gasthaus historisch.jpg|Պատմական հյուրատունը
Պատկեր:Spittal Schloss Porcia Arkadenhof 20042015 2422.jpg|Պորցիա պալատի կամարաշարը
Պատկեր:Spittal schloss porcia.jpg|Պորցիա պալատը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքէջը

Կատեգորիա:Ավստրիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ
Թոմաս Մորգենշտեռն

**Թոմաս Մորգենշտեռն** (*Thomas Morgenstern.* ), ավստրիացի դահուկորդ-ոստնակացատկորդ։ Օլիմպիական եռակի, աշխարհի առաջնությունների բազմակի չեմպիոն, աշխարհի գավաթի խաղարկությունների կրկնակի հաղթող՝ ընդհանուր հաշվարկով և առանձին մրցափուլերի բազմակի հաղթող։

Մասնակցել է երեք ձմեռային օլիմպիական խաղերի, որոնցում  ընդհանուր առմամբ նվաճել է չորս մեդալ՝ երկու ոսկի 2006 թվականին Թուրինում, մեծ ոստնակից ցատկի անհատական և թիմային մրցումներում ( Անդրեաս Վիդհոլցլի, Անդրեաս Կոֆլերի և Մարտին Կոխի հետ միասին), մեկ ոսկի 2010 թ Վանկուվերում . մեծ ոստնակից ցատկի թիմային մրցումներում ( Վոլֆգանգ Լոյցլի, Անդրեաս Կոֆլերի և Գրեգոր Շլիերենզաուերի հետ), և արծաթ՝ 2014-ին Սոչիում, մեծ ոստնակից ցատկի  թիմային մրցումներում ( Մայքլ Հայբյոկի, Թոմաս Դիտհարտի և Գրեգոր Շլիերենզաուերի հետ)։

Նա տասնմեկ մեդալ էլ նվաճել է սկանդինավյան դահուկավազքի աշխարհի առաջնություններում 2005-2013 թվականներին։

## Միջազգային նվաճումներ

### Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում գրաված տեղերը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական էջ  . 

Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ