Հիզեր Ռոուզ Բրուք

**Հիզեր Ռոուզ Բրուք** ()  բրիտանա-ամերիկացի լրագրող և տեղեկատվության ազատության պաշտպան։ 1990-ականներից բնակվելով Միացյալ Թագավորությունում՝ նա կարևոր դեր է ունեցել 2009 թվականի պատգամավորական ծախսերի սկանդալի բացահայտման գործում, որը հանգեցրեց Համայնքների պալատի խոսնակ Մայքլ Մարտինի հրաժարականին, ինչպես նաև 2010 թվականի ընդհանուր ընտրություններում տասնյակ պատգամավորների ինքնակամ հրաժարականին և մի շարք պատգամավորների ազատազրկմանը։

Բրուքը եղել է Լոնդոնի City University-ի լրագրության ֆակուլտետի լրագրության պրոֆեսոր, ինչպես նաև Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանի Լրագրության դպրոցի հրավիրյալ (adjunct) պրոֆեսոր։ Նա *Your Right to Know* (2006), *The Silent State* (2010) և *The Revolution Will Be Digitised* (2011) գրքերի հեղինակն է, ինչպես նաև վարում է պարբերաբար թարմացվող Substack հարթակ։

## Վաղ կյանք
### Կրթություն
Բրուքը ծնվել է ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգում՝ ծնողները Լիվերպուլից (Անգլիա) էին, ունի Միացյալ Նահանգների ու Միացյալ Թագավորության երկքաղաքացիություն։ Նա մեծացել է Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքում, որտեղ նրա մայրը աշխատել է Boeing ընկերությունում, և ավարտել է Federal Way High School-ը։

*The Scotsman*-ի տվյալներով՝ դեռահաս տարիքում նա կարճ ժամանակով տեղափոխվել է Անգլիա, սակայն 15 տարեկանում վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ։ Նա սովորել է Վաշինգտոնի համալսարանի հաղորդակցության ֆակուլտետում (Department of Communication) և 1992 թվականին ավարտել է այն՝ ստանալով կրկնակի մասնագիտացում լրագրության և քաղաքական գիտության ոլորտներում։ Ուսման ընթացքում նա հոդվածներ է գրել ուսանողական *The Daily* թերթի համար՝ լուսաբանելով նորություններ, ինչպես նաև հանդես է եկել որպես թերթի սեռական հարաբերություններին նվիրված սյունակի հեղինակ՝ գրելով, իր խոսքով, «ֆեմինիստական» տեսանկյունից։

### Վաղ մասնագիտական գործունեություն
Օլիմպիա քաղաքում (Վաշինգտոն նահանգ) գործող *The Spokesman-Review-*ի հետ համագործակցության շրջանակներում, պետական գործադիր մարմինը նրան հանձնարարեց բացահայտել քաղաքական գործիչների ծախսերը՝ տալով նրան հանրային ձայնագրություններ։ Թեև նա քիչ բան բացահայտեց, բայց ստացավ հաճախորդի թռիչքային բոնուսային միավորներ։ Ուսումն ավարտելուց հետո նա մեկ տարի աշխատել է The Spokesman-Review-ում, սակայն թերթը ֆինանսական հնարավորությունների բացակայության պատճառով չկարողացավ երկարաժամկետ պահել նրան, որպես աշխատող։

Այնուհետև Բրուքը դարձել է քրեական լրագրող *Spartanburg Herald-Journal* թերթում, որտեղ լուսաբանել է սպանությունների գործեր և բացահայտել Հարավային Կարոլինայի դատաբժշկական քրեական լաբորատորիայի աշխատանքի թերություններ։

Իրեն բնութագրելով որպես «լիովին ուժասպառ»՝ ավելի քան 300 սպանությունների գործեր լուսաբանելուց հետո, Բրուքը ժամանակավորապես ընդմիջում է վերցրել լրագրությունից։ 1996 թվականին նրա մայրը զոհվել է ավտովթարի հետևանքով, իսկ հայրը վերադարձել է Անգլիա, ինչի արդյունքում նա այլևս անելիք չի ունեցել Ամերիկայում և որոշել է տեղափոխվել Միացյալ Թագավորություն։ Նա ընդունվել է Ուորվիքի համալսարան՝ անգլիական գրականության մագիստրոսական ծրագրով, այնուհետև ամուսնու հետ տեղափոխվել է Արևելյան Լոնդոն, որտեղ աշխատանքի է անցել BBC-ում՝ որպես խմբագրող։ 2010 թվականին Բոյդ Թոնքինը գրել է, որ Միացյալ Թագավորություն ժամանելուց անմիջապես հետո նա բախվել է «բրիտանական հիվանդությանը»՝ «բյուրոկրատ պաշտոնյաների չափազանց մեծամտությանը և քաղաքացիների հնազանդությանը»։ Նա դարձել է թաղամասային ակտիվիստ՝ նշելով, որ տեղական պետական պաշտոնյաների վերաբերմունքը անսպասելիորեն ավելի թշնամական է եղել, քան Միացյալ Նահանգներում տեղական իշխանությունների դեպքում։

## Տեղեկատվական ազատություն․ գրավոր գործունեություն և ակտիվիզմ
2000 թվականի Տեղեկատվության ազատության մասին օրենքի (Freedom of Information Act 2000) ընդունումից հետո Բրուքը սկսեց աշխատել մի գրքի վրա, որը բացատրում էր, թե ինչպես կիրառել այդ օրենքը, թեև այն դեռ պետք է ուժի մեջ մտներ միայն հինգ տարի անց։ Սկզբնապես գիրքը կրում էր *Your Right to Know: How to Use the Freedom of Information Act and Other Access Laws* վերնագիրը, սակայն 2004 թվականի հոկտեմբերին վերահրատարակվեց որպես *Your Right to Know: A Citizen’s Guide to Freedom of Information*՝ *The Guardian* թերթի խմբագիր Ալան Ռասբրիջերի նախաբանի ուղեկցությամբ։ 2006 թվականի հոկտեմբերին այն վերանայվեց և լույս տեսավ փափուկ ու կոշտ կազմերով հրատարակություններով՝ ներառելով երգիծաբան Իեն Հիսլոփի նախաբանը։

### BBC-ի արձանագրություններ
2007 թվականի սկզբին Բրուքը հաղթեց կարևոր իրավական գործ, որի արդյունքում BBC-ն պարտավորվեց հրապարակել իր Կառավարիչների խորհրդի 2004 թվականի հունվարի 28-ի նիստի արձանագրությունները։ Այդ նիստում խորհրդի անդամները որոշել էին պաշտոնանկ անել գլխավոր տնօրեն Գրեգ Դայքին և կառավարությանն ուղղված ներողություն հրապարակել՝ ի պատասխան Հաթթոնի հետաքննության։ Բրուքը՝ *The Guardian*-ի լրագրողների հետ միասին, արձանագրությունները պահանջել էր Տեղեկատվության ազատության մասին օրենքի ուժի մեջ մտնելուց անմիջապես հետո, սակայն BBC-ն գրեթե երկու տարի դիմադրել էր դրանց հրապարակմանը։ 2006 թվականի դեկտեմբերին գործը ներկայացվեց Տեղեկատվության տրիբունալին, որը հաջորդ ամիս վճռեց, որ BBC-ն պարտավոր է լուսաբանել արձանագրությունները։

### MPs ծախսեր
2004 թվականի հոկտեմբերին Բրուքը սկսեց պահանջել պատգամավորների ծախսերի վերաբերյալ տվյալներ՝ Համայնքների պալատի Տեղեկատվության ազատության հարցերով պատասխանատու պաշտոնյայի՝ Բոբ Քասլի միջոցով։ Սակայն տրամադրվող տեղեկատվությունը ներկայացված էր զանգվածային ձևաչափով և չէր թույլ տալիս առանձնացնել տվյալները առանձին պատգամավորների համար։

2005 թվականի հունվարին Տեղեկատվության ազատության մասին օրենքը ուժի մեջ մտավ՝ քաղաքացիներին հնարավորություն տալով տեղեկություն պահանջել պետական մարմիններից։ Բրուքը նախ դիմեց՝ պահանջելով բոլոր 646 պատգամավորների ծախսերի տվյալները, սակայն Համայնքների պալատը պնդեց, որ դա չափազանց ծախսատար կլինի։ Այնուհետև նա պահանջեց ճանապարհորդական ծախսերի տվյալներ (մերժվեց), ապա՝ պատգամավորների աշխատակազմի անուններն ու աշխատավարձերը, ինչը անձամբ արգելափակվեց Համայնքների պալատի խոսնակ Մայքլ Մարտինի կողմից։ Նրա հաջորդ հարցումը պատգամավորների երկրորդ բնակարանների վերաբերյալ նույնպես մերժվեց։

2006 թվականին Բրուքը կրճատեց իր պահանջը՝ սահմանափակելով այն 10 պատգամավորներով՝ կուսակցությունների առաջնորդներով և մի քանի նախարարներով։ Նորից մերժում ստանալուց հետո՝ 2006 թվականի հուլիսին, նա դիմեց Տեղեկատվության հանձնակատար Ռիչարդ Թոմասին։ Նրա դիմումը մեկ տարի քննվեց՝ միասին 2005 թվականին ներկայացված պատգամավորների ծախսերի վերաբերյալ երկու այլ բողոքների հետ, որոնց հեղինակներից մեկը *The Sunday Times*-ի լրագրող Ջոնաթան Անգոեդ-Թոմասն էր։ 2007 թվականի հունիսի 15-ին Տեղեկատվության հանձնակատարը կարգադրեց հրապարակել որոշ տեղեկություններ։ Համայնքների պալատի իշխանությունները 2007 թվականի հունիսին առարկեցին այդ որոշման դեմ, իսկ պատգամավորները 2007 թվականի մայիսին քվեարկեցին Տեղեկատվության ազատության մասին օրենքի փոփոխության նախագծի օգտին, որը նպատակ ուներ պատգամավորներին ազատել 2000 թվականի օրենքի պահանջներից։ Սակայն օրինագիծը հետ վերցվեց մինչև Լորդերի պալատում երկրորդ ընթերցումը, քանի որ լորդերը չցանկացան հովանավորել այն։

2008 թվականի փետրվարին Տեղեկատվության տրիբունալը որոշեց, որ Համայնքների պալատը պարտավոր է հրապարակել 14 պատգամավորների ծախսերի վերաբերյալ տվյալներ։ Խոսնակը որոշման դեմ բողոք ներկայացրեց Բարձր դատարան՝ վիճարկելով 11 գործող պատգամավորների (ներառյալ Գորդոն Բրաունը, Դեյվիդ Քեմերոնը և այլք) և երեք նախկին պատգամավորների ծախսերի հրապարակման պահանջը։ 2008 թվականի մայիսի 16-ին Բարձր դատարանը վճռեց հօգուտ տեղեկատվության հրապարակման՝ նշելով, որԴատարանի վճռի դեմ բողոք չներկայացվեց, և տվյալները հրապարակվեցին 2008 թվականի մայիսի 23-ին։ 2009 թվականի հունվարին Համայնքների պալատի առաջնորդ Հարրիեթ Հարմանը առաջարկեց պատգամավորների ծախսերը ազատել Տեղեկատվության ազատության հարցումներից։ Լեյբորիստ պատգամավորներին պարտադրվեց խիստ կուսակցական կարգապահություն՝ առաջարկը անցկացնելուն նպաստելու համար, սակայն ընդդիմադիր կուսակցությունները հայտարարեցին, որ կքվեարկեն դրա դեմ, և հասարակական լայն դիմադրություն առաջացավ։ Առաջարկը վերջնականապես հետ վերցվեց 2009 թվականի հունվարի 21-ին։ Այնուհետև հայտարարվեց, որ բոլոր պատգամավորների ծախսերի ամբողջական տվյալները կհրապարակվեն 2009 թվականի հուլիսի 1-ին՝ եվրոպական ընտրություններից հետո։

2009 թվականի մայիսին *The Daily Telegraph*-ը ձեռք բերեց բոլոր պատգամավորների ծախսերի չխմբագրված տվյալները, ներառյալ հասցեների մասին տեղեկությունները, որոնք բացահայտեցին «flipping»-ի պրակտիկան՝ այսինքն հիմնական հասցեի փոփոխումը հարկային և ծախսային առավելությունների համար։ Այդ բացահայտումները հանգեցրին մի շարք պատգամավորների հրաժարականների և ազգային մասշտաբի սկանդալի։

### Հետագա զարգացումներ և ճանաչում
ձախից|մինի|'''Հիզեր Բրուքը 2010 թվականին Վաշինգթոն նահանգում՝ նրան ջերմորեն դիմավորեցին իր՝''' «Key Award» '''մրցանակի առիթով'''
2010 թվականի փետրվարի 23-ին BBC Four հեռուստաալիքը ցուցադրեց Հիզեր Բրուքի՝ պատգամավորների ծախսերի բացահայտմանն ուղղված պայքարին նվիրված դրամատիզացված հեռուստապատումը՝ *On Expenses* վերնագրով։ Հիզեր Բրուքի դերը մարմնավորել է դերասանուհի Աննա Մաքսվել Մարտինը։ Ծախսերի սկանդալից հետո Բրուքը շարունակել է աշխատել որպես հրավիրյալ պրոֆեսոր Լոնդոնի City University-ի լրագրության բաժնում։

2009 թվականին նա դարձավ Investigative Reporters and Editors Awards մրցանակաբաշխության շրջանակում Տեղեկատվության ազատության (FOI) մրցանակի առաջին միջազգային դափնեկիրը։ 2010 թվականի մարտին նա արժանացավ Բրիտանական մամուլի մրցանակաբաշխության ժյուրիի մրցանակին, ինչպես նաև *Index on Censorship* կազմակերպության Խոսքի ազատության մրցանակաբաշխության հատուկ գովասանքին։[3][4] Նույն թվականին նա ընդգրկվեց նաև *Happy List 2010*-ում՝ իր համառության համար, որը «հանգեցրեց պատգամավորների ծախսերի սկանդալին՝ մեզ բացահայտելով բնակարանների «փոխարկման», բադերի տնակների և այլ չարաշահումների պատմությունները։ Երջանկությունն առաջացավ նախ՝ հյութեղ մանրամասներից, ապա՝ այն բարոյական առավելության զգացումից, որը հիմա կարող ենք ունենալ նրանց նկատմամբ, ովքեր մեզ համար օրենքներ են ընդունում ու խրատներ տալիս՝ ինչպես ապրել»։

Վաշինգտոն նահանգի Բաց կառավարման կոալիցիան (Washington Coalition for Open Government) Բրուքին շնորհեց «Key Award» մրցանակը՝ «բաց կառավարման առաջխաղացման գործում ներդրած արժանի ավանդի համար»։ Կոալիցիան նրան նաև պատվավոր ընդունելություն և հիմնական զեկուցողի կարգավիճակ տրամադրեց Վաշինգտոն նահանգում անցկացված Բաց կառավարման առաջին համաժողովում։ Այդ հիմնական զեկույցը մանրամասն անդրադարձ էր Մեծ Բրիտանիայում իրականացված գործողություններին։ Պատգամավորների ծախսերի սկանդալում իր դերի անձնական պատմությունը Բրուքը ներառել է իր երկրորդ գրքում՝ *The Silent State: How Secrecy and Misinformation Are Destroying Democracy* (2010)։

Իր գործունեության ճանաչման շրջանակում *UK Press Gazette*-ը 2013 թվականի փետրվարին Բրուքին դասակարգեց որպես լրագրողների լավագույն տասնյակում հինգերորդ հորիզոնականը զբաղեցնող գործիչ։

### WikiLeaks-ի լուսաբանում և կարևոր ելույթներ
Բրուքը շարունակել է բլոգ վարել տեղեկատվության ազատության թեմայով, ինչպես նաև հանդես գալ գիտաժողովներում գրավոր և բանավոր ելույթներով։ 2010 թվականին նրան հանձնարարեցին գրել իր երրորդ գիրքը՝ *The Revolution Will Be Digitised* (2011), որը ուսումնասիրում է «համակարգչային հաքերների, ինտերնետային բացահայտողների և ժողովրդավարամետ ակտիվիստների աշխարհը» և ներառում է WikiLeaks-ին նվիրված խորքային հետազոտություն։ Բրուքը նշել է, որ իր լրագրողական և ակտիվիստական փորձից պարզ է դարձել, որ հասարակությունը գտնվում է արմատական վերափոխման փուլում, երբ գիտելիքի ծավալն աննախադեպ է, իսկ տեխնոլոգիաները թույլ են տալիս տեղեկատվության գրեթե անվճար կրկնօրինակում, ինչի հետևանքով ոչ մի կառավարություն կամ կազմակերպություն այլևս չի կարող լիովին վերահսկել տեղեկատվությունը։ Նա հավելել է, որ Ջուլիան Ասանժի հետ հանդիպումը, երբ վերջինս դեռ լայնորեն հայտնի չէր, խթանել է իրեն սկսել այս գրքը գրելը։

*The Revolution Will Be Digitised* գրքի վրա աշխատելու ընթացքում Բրուքը ստացել է WikiLeaks կամավորի կողմից տրամադրված փաստաթղթերի պատճեն, որը ներառում էր ԱՄՆ դիվանագիտական հեռագրերի արտահոսքի կիսատ նյութերը։ Նա աշխատել է *The Guardian*-ի հետ՝ այդ նյութերի խմբագրման և հրապարակման ուղղությամբ՝ միաժամանակ մտահոգվելով իրական վնասի նվազեցմամբ։ 2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին *The Guardian*-ում հրապարակված իր կարծիքային հոդվածում նա գրել է. «Արտահոսքերը խնդիր չեն, դրանք ախտանշան են։ Դրանք բացահայտում են այն խզումը, ինչ մարդիկ ցանկանում են և պետք է իմանան, և այն, ինչ իրականում գիտեն։ Որքան մեծ է գաղտնիությունը, այնքան հավանական է արտահոսքը։ Արտահոսքներից դուրս գալու ճանապարհը հանրության համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ամուր համակարգի ստեղծումն է»։

Բրուքը հանդես է եկել նաև *We Steal Secrets: The Story of WikiLeaks* վավերագրական ֆիլմում՝ որպես մեկնաբան, հիմնվելով տեղեկատվության ազատության ոլորտում իր փորձի և Ջուլիան Ասանժի հետ ունեցած շփումների վրա։ Ֆիլմում նա WikiLeaks-ի կողմից ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի դիվանագիտական հեռագրերի հրապարակման վերաբերյալ նշել է. «Դա ամբողջովին “Օզի կախարդի” պահն էր. մենք բոլորս նայում ենք քաղաքական գործիչներին՝ մտածելով, թե որքան հզոր են նրանք, իսկ հետո պարզվում է, որ վարագույրի հետևում միայն մի փոքրիկ շուն էր»։

### Republic Campaign-ի տնօրեն
Բրուքը նաև Republic Campaign Ltd կազմակերպության տնօրեններից մեկն է։ Կազմակերպության նպատակն է վերացնել միապետությունը Մեծ Բրիտանիայում և, համապատասխանաբար, նաև Համագործակցության շրջանակում։ Սա ենթադրում է կառավարման համակարգի փոփոխություն՝ սահմանադրական միապետությունից դեպի դեռևս չսահմանված այլ պետական կառուցվածք, որը հետևանքներ կունենա Համագործակցության այն բոլոր երկրների համար, որոնց պետության գլուխը հանդիսանում է միապետը։

## Գրականության ցանկ
* *Your Right to Know: A Citizens Guide to Freedom of Information*. Pluto Press, 2004.
* *The Silent State:  Secrets, Surveillance and the Myth of British Democracy*. William Heinemann, 2010.
* *The Revolution Will Be Digitised*. William Heinemann, 2011.

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* WikiQuote Page of Heather Brooke quotations
* heatherbrooke.org – Personal website
* Heather's Newsletter - Substack
* Heather Brooke on Twitter as Newsbrooke
* Heather Brooke on Threads as heatb_writes
* Journalisted – Articles by Heather Brooke
* The Guardian Author Profile & List of Contributions: Heather Brooke
* The NS interview: Heather Brooke
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հասարակական գործիչներ