Ադենովիրուսներ

**Ադենովիրուսներ** (  ) ԴՆԹ պարունակող ողնաշարավոր վիրուսների ընտանիք է, որոնք չունեն լիպոպրոտեինային թաղանթ   : Ադենովիրուսներն ունեն 70–90 նմ տրամագիծ, պարունակում են 34–36 հազար հիմքային զույգ երկարությամբ մեկ կրկնակի շղթայով ԴՆԹ մոլեկուլ և 20–29   Da մոլեկուլային քաշ ։ Առավել հայտնի են ադենովիրուսները, որոնք առաջացնում են սուր շնչառական հիվանդություններ։ Անվանումը ծագում է ադենոիդներից դրանց սկզբնական մեկուսացումից : Ալտերնատիվ սպլայսինգի երևույթն առաջին անգամ հայտնաբերվել է ադենովիրուսների միջոցով :

Ադենովիրուսային վարակի բուժման համար հատուկ հակավիրուսային թերապիա չկա, կիրառվում է ախտանշանային բուժում։

## Դասակարգում
ձախից|մինի|182x182փքս| Ադենովիրուսը համեմատած այլ վիրուսների հետ
Վիրուսների տաքսոնոմիայի միջազգային կոմիտեի (ICTV) տվյալներով՝ 2021 թվականի մարտի դրությամբ ընտանիքը ներառում է   :

* **'  (10 տեսակ);
* **'  (15 տեսակ);
* **'  (1 տեսակ);
* **'  (51 տեսակ), բոլոր մարդու ադենովիրուսները պատկանում են այս ցեղին։
* **  (8 տեսակ);
* *[[Testadenovirus|Տեստադենովիրուս]]* (1 տեսակ):

### Մարդու ադենովիրուսներ

Մարդու ադենովիրուսները պատկանում են ԴՆԹ վիրուսներին (ըստ Բալթիմորի դասակարգման՝ I խումբ), կրկնակի շղթայական ԴՆԹ վիրուսներին (dsDNA վիրուսներ), Adenoviridae ընտանիքին (հին հունարեն ἀδήν που նշանակում է «գեղձ»), Mastadenovirus ցեղին (հին հունարեն μαστός που նշանակում է «կրծքամիս, պտուկ»):

Մարդու ադենովիրուսները պատկանում են ԴՆԹ վիրուսներին (ըստ Բալթիմորի դասակարգման՝ I խումբ), կրկնակի շղթայական ԴՆԹ վիրուսներին (dsDNA վիրուսներ), Adenoviridae ընտանիքին (հին հունարեն ἀδήν που նշանակում է «գեղձ»), Mastadenovirus ցեղին (հին հունարեն μαστός που նշանակում է «կրծքամիս, պտուկ»):

1954 թվականին ադենովիրուսները մեկուսացվեցին հիվանդ անհատների կղանքից և կոկորդից։ Վիրուսները անվանվեցին ադենոիդ-ֆարինգոկոնյուկտիվալ ադենովիրուսներ։

1955 թվականին ադենովիրուսներն արդեն մեկուսացված էին թոքաբորբով տառապող մարդկանցից։

Համաճարակի սեզոնին հունիսից մինչև սեպտեմբեր գերակշռում են ադենովիրուսները: Սուր շնչառական վիրուսային վարակների (ՍՇՎ) շրջանում այս հիվանդության նկատմամբ ամենաշատը հակված են 18-ից 26 տարեկան անձինք:

Մարդու ադենովիրուսի սերոտիպերը համարակալվում են արաբական թվանշաններով։ :

Կան մարդու ադենովիրուսների 7 տեսակ, որոնք խմբավորված են 88 սերոտիպերի մեջ՝

* Ա : 12, 18, 31;
* Բ ՝ 3, 7, 11, 14, 16, 21, 34, 35, 50, 55;
* Գ : 1, 2, 5, 6, 57 ;
* Դ ՝ 8, 9, 10, 13, 15, 17, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 36, 37, 38, 39, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 51, 53, 54, 56, 58, 59, 60, 62, 63, 64, 65, 67, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75;
* Ե : 4;
* Ֆ : 40, 41;
* Գ : 52 ;

## Ադենովիրուսների օգտագործումը այլ հիվանդությունների բուժման համար
Մարդկանց մոտ ադենովիրուսային վարակը առաջանում է ադենովիրուսներից: Ադենովիրուսային սերոտիպերի մեծ մասը հանգեցնում է վերին շնչուղիների վարակների: Ադենովիրուսները նաև հաճախ պատասխանատու են կոնյուկտիվիտի, տոնզիլիտի և ականջաբորբի համար: Բացի այդ, ադենովիրուսային սերոտիպեր 40-ը և 41-ը կարող են առաջացնել գաստրոէնտերիտ: :

Ադենովիրուսներով քրոնիկ վարակված կուլտուրաների համար բնորոշ են հետևյալները :

# Բջջային վարակի ցածր մակարդակ։
# Միջավայրում ինտերֆերոնի բացակայություն
# Վիրուսից զերծ կլոնների կանոնավոր ստացում։

Ադենովիրուսի մի քանի սերոտիպեր (12, 18 և 31) բարձր ուռուցքածին են, մինչդեռ 3, 7, 11, 14, 16 և 21 սերոտիպերը համարվում են թույլ ուռուցքածին վիրուսներ։  :

## Բուժում
Ադենովիրուսները օգտագործվում են վեկտորային պատվաստանյութերի մշակման մեջ։\[1]\[2] 2021 թվականի դրությամբ ստեղծվել կամ մշակման փուլում են ադենովիրուսային վեկտորային պատվաստանյութեր՝\[3] Էբոլա հեմոռագիկ տենդի, ՁԻԱՀ-ի, Զիկա վիրուսի, մալարիայի, տուբերկուլյոզի և COVID-19-ի դեմ։ Այս պատվաստանյութերը օգտագործում են 5 և 26 սերոտիպերի մոդիֆիկացված մարդկային ադենովիրուսներ, ինչպես նաև շիմպանզեների ChAdOx1 և ChAdY25 ադենովիրուսներ, ինչպես նաև գորիլայի ադենովիրուս GRAd32։\[1] :

## Գրականություն
Ադենովիրուսները օգտագործվում են որպես վիրուսային վեկտորներ գենային թերապիայի համար՝ թե՛ բաժանվող, թե՛ չբաժանվող բջիջներում բազմանալու իրենց ունակության շնորհիվ։ :

Չինաստանում գենետիկորեն մոդիֆիկացված ադենովիրուսներն օգտագործվում են քաղցկեղի բուժման մեջ՝ ծառայելով որպես ուռուցքաբանական վիրուսներ։  :

Ադենովիրուսները օգտագործվում են վեկտորային պատվաստանյութերի մշակման մեջ։\[1]\[2] 2021 թվականի դրությամբ ստեղծվել կամ մշակման փուլում են ադենովիրուսային վեկտորային պատվաստանյութեր՝\[3] Էբոլա հեմոռագիկ տենդի, ՁԻԱՀ-ի, Զիկա վիրուսի, մալարիայի, տուբերկուլյոզի և COVID-19-ի դեմ։ Այս պատվաստանյութերը օգտագործում են 5 և 26 սերոտիպերի մոդիֆիկացված մարդկային ադենովիրուսներ, ChAdOx1 և ChAdY25 շիմպանզեների ադենովիրուսներ և GRAd32 գորիլայի ադենովիրուս։ :

## Նշումներ


## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Վիրուսների ընտանիքներ