Հունգարիայի Սահմանադրություն

**Հունգարիայի Սահմանադրություն** (, ավելի վաղ ), Հունգարիայի հիմնական օրենքը, որն ընդունվել է 2011 թվականի ապրիլի 18-ին երկրի խորհրդարանի կողմից։ Ստորագրվել է 2011 թվականի ապրիլի 25-ին երկրի նախագահի կողմից և ուժի մեջ է մտել 2012 թվականի հունվարի 1-ից։

## Պատմություն
Մինչև 2012 թվականը Հունգարիայի հիմնական օրենքը 1949 թվականի Սահմանադրությունն էր, որում 1989 թվականից ի վեր արմատական փոփոխություններ են կատարվել։

2010 թվականին խորհրդարանական ընտրություններում Ֆիդես-Քրիստոնեա-դեմոկրատական ժողովրդական կուսակցությունը ստացել է մանդատների ավելի քան երկու երրորդը՝ սահմանադրական մեծամասնությունը։

## Հիմնական դրույթներ
Երկրի անվանումը Հունգարական Հանրապետություն-ից փոխվում է պարզապես Հունգարիա, թեև կառավարման ձևը մնում է Հանրապետական։
Մասնավորապես, փոփոխությունը մատնանշում է երկրի ընկալման անհրաժեշտությունը՝ առանց ուշադրության կենտրոնում պահելու նրա ներկա սահմանները. արտասահմանյան հունգարացիները իրավահավասար են ճանաչվում։

## Քննադատություն
Հունգարիայի նոր սահմանադրության մեջ արձանագրվում է, որ Հունգարիայի ժողովրդին միավորում են Աստված և քրիստոնեությունը։ Պետության համար ամրագրվում է կյանքի պաշտպանության պարտականությունը, ընդ որում՝ նշվում է, որ կյանքը սկսվում է բեղմնավորման պահից։ Փաստորեն Սահմանադրության այս հոդվածը կարող է մեկնաբանվել որպես աբորտների արգելք։ Նոր սահմանադրության մեջ ամուսնությունը մեկնաբանվում է նաև որպես տղամարդու և կնոջ միություն, ինչի կապակցությամբ փաստաթղթի որոշ քննադատներ կարծում են, որ Սահմանադրությունը հիմք է ստեղծում համասեռամոլների և երկրի այն բնակիչների նկատմամբ խտրականության համար, որոնք քրիստոնյա չեն։

2011 թվականի ապրիլի 15-17-ը Հունգարիայում տեղի ունեցան բազմահազարանոց բողոքի ակցիաներ՝ ընդդեմ նոր սահմանադրության ընդունման։ Այդ կապակցությամբ կառավարությունը քայլեր է ձեռնարկում ընդունված փաստաթղթի օգտին միջազգային աջակցություն (այդ թվում՝ կրոնական կազմակերպությունների) ստանալու նպատակով։

## 2013 թվականի փոփոխություններ
2013 թվականի մարտին խորհրդարանը հավանություն տվեց Սահմանադրության փոփոխությունների փաթեթին, որը քննադատություն առաջացրեց ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ դրանից դուրս։

2013 թվականի մարտին Հունգարիայի խորհրդարանը՝ 265 պատգամավոր, 11-ը դեմ արտահայտվեց, ևս 33-ը ձեռնպահ մնաց, ընդունեց Հունգարիայի Սահմանադրության մի շարք փոփոխություններ։ Փոփոխություններն անդրադարձան Սահմանադրության հետևյալ դրույթներին։

# Չեղյալ են հայտարարվել Հունգարիայի սահմանադրական դատարանի բոլոր որոշումները, որոնք ընդունվել են մինչև 2011 թվականի Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելը (այդ որոշումների իրավական հետևանքների պահպանմամբ)։
# Օրենքների սահմանադրական վերանայում նախաձեռնելու իրավունք է վերապահվել Կուրիայի նախագահին և գլխավոր դատախազին։
# Սահմանադրական դատարանը վերապահել է օրենքների սահմանադրական վերանայման ինքնուրույն նախաձեռնության իրավունքը։ Սահմանափակված է Սահմանադրական դատարանի՝ խորհրդարանականների ձայների մեծամասնությամբ ընդունված օրենքները 2/3-ով չեղյալ հայտարարելու իրավունքը։
# Դատավորները և դատախազները (բացառությամբ համապատասխան համակարգերի ղեկավարների) պետք է կենսաթոշակի անցնեն ավելի վաղ սահմանված տարիքից (սահմանադրությամբ որոշված չէ)։
# Ամրապնդվում է դավանանքի և կրոնի ազատությունը, ինչպես նաև կրոնական իրավունքների իրականացման վերաբերյալ Սահմանադրական բողոքներ ներկայացնելու իրավունքը։
# Բյուջետային ուսանողների պարտականությունն է համալսարանից ազատ արձակվելուց հետո որոշակի ժամանակահատված աշխատել Հունգարիայում, հակառակ դեպքում նրանք պարտավոր են բյուջեին փոխհատուցել իրենց ուսման ծախսերը։
# Ընտրարշավի շրջանակներում Հունգարիայի և Եվրամիության ներկայացուցչական մարմինների ընտրությունների թեկնածուներին գովազդելու համար թույլատրվում է միայն հանրային ԶԼՄ-ներին։
# Նշվում է ավանդական ընտանիքի կարևորությունը։ Կառավարությանը թույլատրվում է հաստատել որոշ հասարակական վայրերում բնակությունն արգելելու կանոնները։

Հիմնական քննադատությունը հասել է Սահմանադրական դատարանի իրավունքների սահմանափակման դրույթներին։ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահը և Եվրոպայի Խորհրդի գլխավոր քարտուղարը մտահոգություն են հայտնել իրավունքի գերակայության վրա այս ուղղման ազդեցության վերաբերյալ։ Հեղինակները հայտարարել են, որ փոփոխությունները ժողովրդավարական են, իսկ նշված միջոցառումն անհրաժեշտ է նոր Սահմանադրությունը նախորդ Սահմանադրությունից ուրվագծելու համար։

## Տես նաև
* Ընտանեկան քաղաքականությունը Հունգարիայում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Конституция по состоянию на начало 2011 года
* Проект конституции, принятый в 2011 г.

Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Սահմանադրություններ ըստ երկրի