Բարիաթ Մուրադովա

**Բարիաթ Սոլթան Մեջիդովնա Մուրադովա** (), կումիկ խորհրդային դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1960)։

## Կենսագրություն
Բարիաթ Մւրադովան ծնվել է 1914 թվականի հունվարի 3 (16)-ին (ըստ այլ աղբյուրների՝ սեպտեմբերի 10-ին) Ներքին Ջենգուտայ գյուղում (ներկայում՝ Բույնակսկի շրջան, Դաղստան) կամ Թեմիր Խան Շուրայում (ներկայում՝ Բույնակսկ))։

Հոր զոհվելուց հետո դաստիարակվել է հորեղբոր՝ Դաղստանի մշակույթի հայտնի գործիչ Տատամ Մուրադովի ընտանիքում, ինչը որոշիչ դեր է ունեցել մասնագիտության ընտրության հարցում։ Վաղ տարիներից ելույթ է ունեցել համերգներում, մասնակցել է գեղարվեստական ինքնագործունեությանը և թատերական բեմադրությունների։

1926-1928 թվականներին եղել է Դաղստանի ռադիոկոմիտեի մենակատարուհի Մախաչկալայում։

1930 թվականին՝ երաժշտական-դրամատիկական տեխնիկումն ավարտելուց հետո, ելույթ է ունեցել տեխնիկումի կոլեկտիվի հիման վրա վերակազմավորված Կումիկյան երաժշտական-դրամատիկական թատրոնում (1955 թվականից՝ Ալիմ Սալավաթովի անվան, Մախաչկալա)։

Թատրոնում աշխատելու տարիներին մարմնավորել է ավելի քան 200 բեմական կերպարներ։ Կատարել է դերեր ողբերգություններում ու վոդևիլներում, կենցաղային կատակերգություններում ու սուր երգիծական դրամաներում, ինչպիսիք են՝ *Սուսան* («Նամուս», Շիրվանզադե), *Կիստաման * («Կարմիր պարտիզաններ», Ալիմ Սալավաթով), *Ջումայսաթ* («Մոլլա Նասրեդին», Մ. Կուրբանով), *Շաքերխան* («Ծառի տակ», Համիդ Ռուստամով), *Ջամինաթ* («Իրչի Կազակ», Մ.-Ս. Յա. Յախյաև), *Ժիվկա* («Տիկին մինիստրուհի», Բրանիսլավ Նուշիչ)։

Ունեցել է գեղեցիկ ձայն, ելույթ է ունեցել լեռնային աուլներում՝ կատարելով ժողովրդական, հերոսական ու կենցաղային երգեր (որոնցից շատերն ինքն է մշակել)։

Եղել է Դաղստանի ԻԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 1-ին գումարման, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 5-րդ գումարման պատգամավոր (1958-1962), Խաղաղության պահպանման խորհրդային կոմիտեի անդամ։

Բարիաթ Մուրադովան մահացել է 2001 թվականի հունիսի 3-ին Մախաչկալայում։ Թաղվել է Գեներալ Օմարովի փողոցի (նախկինում՝ Հունգարացի մարտիկների) մոտ գտնվող մուսուլմանական գերեզմանատանը։

### Ընտանիք
* Հրեղբայր՝ Տատամ Ալիևիչ Մուրադով (1902-1958), երաժիշտ և երգիր, Դաղստանի ԻԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ,
* Ամուսինը՝ Ալիմ Կուրումով (1911-1974), դերասան, Կումիկյան Ա․ Սալավաթովի անվան երաժշտադրամատիկական թատրոնի դերասան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1960),
** Դւստր՝ Ինեսա Կուրումովա (1936-2015), Մախաչկալայի Ա․ Գորկու անվան երաժշտադրամատիկական թատրոնի դերասանուհի, ՌԴ ժողովրդական արտիստուհի (2005),
** Դուստր՝ Բելլա Ալիմովնա Մուրադովա (ծնվ.՝ 1940), առաջին կին քանդակագործը Դաղստանում,
* Ըստ որոշ աղբյուրների՝ ամուսնացած է եղել Նիյազի Զուլֆուղար օղլի Թակիզադե-Հաջիբեկովի (1912-1984) հետ, ադրբեջանցի դիրիժոր, կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959)։

## Կոչումներ և պարգևներ
* Դաղստանի ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1935)
* ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1940)
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1955)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1960)
* ՌԽՖՍՀ Կ․ Ստանիսլավսկու անվան պետական մրցանակ (1972) – *Մայր-Հայրենիքի*, *Սոֆյայի*, *Ժումայսաթի* դերերը կատարելու համար Կումիկյան Ա․ Սալավաթովի անվան երաժշտադրամատիկական թատրոնի  «Փոթորկի միջով» (Մ.-Ս. Յա. Յախյաև), «Մայր» (Մ. Գորկի), «Մոլլա Նասրեդին» (Մ. Կուրբանով) ներկայացումներում,
* Սուլեյման Ստալսկու անվան հանրապետական գրական մրցանակ
* Լենինի շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկու շքանշան
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
* «Պատվո նշան» երկու շքանշան
* Մեդալներ

## Արվեստ
### Ֆիլմագրություն
*1959 – Ամպերը հեռանում են երկնքից – *Այշաթ*
*1969 – Ադամ և Խեվա – *Բարիաթ*
*1972 – Լարախաղաց – *հեռախոսավարուհի*
*1975 – Լեռնականուհի – *Կանիչա*
*1984 – Սիրո թալիսման

## Հիշատակ
* Մախաչկալայում գտնվող Դաղստանի մշակույթի և արվեստի քոլեջը կրում է Բարիաթ Մուրադովայի անունը։
մինի|Բարիաթ Մուրադովայի հուշարձանը Կումիկյան թատրոնի դիմաց
* 2010 թվականին Մախաչկալայի Կումիկյան թատրոնի դիմաց տեղադրվել է Բարիաթ Մուրադովայի հուշարձանը։
* 2015 թվականին լույս է տեսել «Բարիաթ Մուրադովա։ Տաղանդավոր, անիմանալի, անկրկնելի» () գիրքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Барият Мурадова 

Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Կոնստանտին Ստանիսլավսկու անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ