Կուոպա

**Կուոպա** Չինաստանի Թիենծին քաղաքի խոհանոցին հատուկ նախաճաշ: Ըստ տարբեր աղբյուրների, ծագման մանրամասները հայտնի չեն, բայց կան տեղեկություններ, որ այն ունի ավելի քան 300 տարվա պատմություն: Կուոպան հիմնականում մատուցվում է աղի և թարմ։ Վաղ ժամանակներում ուտեստը լինում էր մսային և բուսական, սակայն այսօր ավելի տարածված է բուսական տարբերակը:«Տա Ֆու Լայ Կոու պա»-ն Թիենծինի ամենահայտնի ավանդական ռեստորաններից մեկն է, որը 1997 թվականին Չինաստանի խոհարարական ասոցիացիայի կողմից ճանաչվել է առաջինը ՝ «Չինաստանի համեղ խորտիկներ» ցանկում: 2009 թվականին «Տա Ֆու Լայ։ Կուո պայի պատրաստման արվեստը» ընդգրկվել է Թիենծին քաղաքի ոչ նյութական մշակույթի ժառանգության ցանկում ՝ զբաղեցնելով  ցանկի երկրորդ տեղը:。Մինչ օրս, կուոպան ամենաշատ պահանջարկն ունի Թիենծինում, սակայն այն վաճառվում է նաև ԱՄՆ-ում, Կանադայում և այլ մեծ չինական համայնքներ ունեցող տարածաշրջաններում:

## Պատմական զարգացում
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:2024%E5%B9%B43%E6%9C%8819%E6%97%A5%E6%8B%8D%E6%91%84%E7%9A%84%E9%94%85%E5%B7%B4%E8%8F%9C.jpg|մինի|Թիենծինյան զարդարված կուոպա նախաճաշ

### Ծագում
Ընդհանրապես համարվում է, որ կուոպայի ստեղծումն ունի ավելի քան 300 տարվա պատմություն, սակայն դրա ծագման վերաբերյալ չկան հստակ ուսումնասիրություններ կամ արձանագրություններ։  «Թիենծինի հատուկ համեմունքների ուղեցույց»-ը և «Թիենծինի ժողովրդական սովորույթններ»-ը գրքերում նշված են պատմություններ, ըստ որոնց, կայսերական քննություններին մասնակցելու համար Պեկին մեկնած պաշտոնյաները Թիենծին և Ցյանլոն են բերել այս սնունդը, որին իր անունը ստացել է անձամբ Ցին դինաստիայի կայսեր կողմից։ «Թիենծինի հատուկ համեմունքների ուղեցույց»-ը և «Թիենծինի ժողովրդական սովորույթններ»-ը գրքերում նշված են պատմություններ, ըստ որոնց, կայսերական քննություններին մասնակցելու համար Պեկին մեկնած պաշտոնյաները Թիենծին և Ցյանլոն են բերել այս սնունդը, որին իր անունը ստացել է անձամբ Ցին դինաստիայի կայսեր կողմից։ «Թիենծինի հանրագիտարանի Երկրորդ բաժինը» համարում է, որ այն ծագել է, երբ մարդիկ մասսայաբար տեղափոխվել են Շանդունից Թիենծին։ «Թիենծինի հատուկ համեմունքների ուղեցույց»-ը և «Թիենծինի ժողովրդական սովորույթններ»-ը գրքերում նշված են պատմություններ, ըստ որոնց, կայսերական քննություններին մասնակցելու համար Պեկին մեկնած պաշտոնյաները Թիենծին և Ցյանլոն են բերել այս սնունդը, որին իր անունը ստացել է անձամբ Ցին դինաստիայի կայսեր կողմից։ «Թիենծինի հանրագիտարանի Երկրորդ բաժինը» համարում է, որ այն ծագել է, երբ մարդիկ մասսայաբար տեղափոխվել են Շանդունից Թիենծին։ Կուոպան պատրաստելու համար աղում էին թարմ կանաչ ոլոռի հատիկները և բրինձը ՝ ջրի հետ խառնելով, ստացված զանգվածին տրվում է ուռենու տերևների տեսք (ինչը Թիենծինի բարբառով հնչում է որպես կա պա), որոնք հետագայում վաճառվում էին քաղաքի փողոցներում։ Ընդհանրապես վաճառքի ժամանակ, Կուո պան թաթախում էին սոուսի մեջ և ավելացվում էին համեմունքներ։ Այն կարող էր համարվել թե՛ ինչպես նախուտեստ և թե՛ որպես լիարժեք նախաճաշ։ Ցին դինաստիայի Քանսիի կայսեր օրոք գրական գործիչ Փու Սոնլինի «Նրբաբլիթների ձայնը» աշխատության մեջ նկարագրում է, թե ինչպես էին շանդունցիներն այդ ժամանակ պատրաստում բլիթային ապուրը, ինչը որոշ չափով հաստատում էր այս պնդումը:。Որոշ մարդիկ նաև կարծում են, որ Կուո պան առաջացել է Տա Ֆու Լայից, և նրա կուոպայի պատրաստման տեխնիկան հիմնադրվել է Ցին դինաստիայի Ցյանլոն կայսեր կառավարման 22-րդ տարում (1757) Ճան Լանի և Կուո Պայի կողմից, ովքեր ղեկավարում էին «Ճան նրբաբլիթների խանութ»-ը։

### Պատմություն
Կուոպան Թիենծին քաղաքի բացառիկ սնեքներից է, և համարվում է, որ այն ստեղծվել է ավելի քան 300 տարի առաջ, սակայն վաղ շրջանի հավաստի աղբյուրներում կերակրատեսակի հիշատակումները քիչ են։ Ըստ «Թիենծինի ժողովրդական սովորույթների  հանրագիտարան»-ի 1930-ականներին ամբողջ Թիենծինում արդեն տարածված էին գուո պա վաճառող նախաճաշի խանութներ ու վաճառակետեր, և առնվազն 10 խանութ արդեն ունեին հանրային ճանաչելիություն։ Կուոպայի պատրաստման եղանակները և օգտագործվող բաղադրիչների որակը շարունակաբար բարելավվել են, ինչի արդյունքում այն ստացավ Թիենծինի բնակիչների մեծ սերը։ 1946 թվականին Թիենծինի սննդի արդյունաբերությունում կար չորս գիլդիա, և չնայած կուոպան ներառված չէր դրանց մեջ, կուոպա վաճառող սննդի կետերը բավականին մեծ տարածում ստացան Թիենծինի նախաճաշ մատուցող ճաշարանների շրջանակներում։ 1940-ականներին Թիենծինի Կուո պայի շուկայում հայտնվեցին «Տա Ֆու Լայ» և «Վան Շուն Չեն» երկու հայտնի անունները։ Դրանցից «Տա Ֆու Լայ»-ը գտնվում էր Թիենծինի մուսուլմանական ՝ խուեյ ազգության ներկայացուցիչների թաղամասում, ինչը ստացավ նաև մուսուլմանական համայնքի սեր։ «Տա Ֆու Լայ»-ի երկրորդ սերնդի հիմնադիր Չան Ցիֆանը, փոփոխելով կուոպայի բաղադրատոմսը, իսկ ավելի կոնկրետ ՝ օգտագործելով բարձրորակ բաղադրիչներ (ինճպես նաև մսամթերք, որն ընդունելի է մուսուլմանների շրջանում) և խառնելով մի քանի տարբեր համեր, ստացավ կուոպայի պատրաստման նոր եղանակ, ինչի շնորհիվ կարողացավ հասնել մեծ հաջողության, մինչդեռ «Վան Շուն Չեն»-ը ներկայացնում էր ավանդական չինական կուոպա, և ավելի տարածված էր չինացիների շրջանում։

Դրանցից «Տա Ֆու Լայ»-ը գտնվում էր Թիենծինի մուսուլմանական ՝ խուեյ ազգության ներկայացուցիչների թաղամասում, ինչը ստացավ նաև մուսուլմանական համայնքի սեր։ «Տա Ֆու Լայ»-ի երկրորդ սերնդի հիմնադիր Չան Ցիֆանը, փոփոխելով կուոպայի բաղադրատոմսը, իսկ ավելի կոնկրետ ՝ օգտագործելով բարձրորակ բաղադրիչներ (ինճպես նաև մսամթերք, որն ընդունելի է մուսուլմանների շրջանում) և խառնելով մի քանի տարբեր համեր, ստացավ կուոպայի պատրաստման նոր եղանակ, ինչի շնորհիվ կարողացավ հասնել մեծ հաջողության, մինչդեռ «Վան Շուն Չեն»-ը ներկայացնում էր ավանդական չինական կուոպա, և ավելի տարածված էր չինացիների շրջանում։
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:Gabacai_in_Binhai,_Tianjin_(20191006081240).jpg|մինի|Պինհայ նոր թաղամասում մատուցվող կուոպա
1956 թվականին, երբ տեղի ունեցավ պետական և մասնավոր ներդրումների միաձուլում, բոլոր մասնավոր կուոպա վաճառող խանութները վերածվեցին պետական սեփականության և ընդգրկվեցին պետական սննդի ընկերություններում ՝ դառնալով փոքրիկ սնեքերի խանութներ կամ նախաճաշի կետեր։ Տա Ֆու Լայի բաղադրատոմսը և պատրաստման տեխնիկան փոխվել էին Ճան ընտանիքի կողմից իրենց աշակերտներին փոխանցելու ժամանակահատվածում, քանի որ Տա Ֆու Լայը վերածվել էր պետական ​​ռեստորանի, այլ ոչ թե մասնավոր ձեռնարկության: Մշակութային հեղափոխության շրջանում Թիենծինի շրջանի կոուպայի վաճառքը հիմնականում իրականացվում էր պետական սննդի ընկերությունների կողմից, որոնց կառավարման տակ էր նաև Տա Ֆու Լայ նախաճաշի կետը, որի անվանումը մի քանի անգամ փոփոխվեց դառնալով ՝ «Նոր հաղթանակի նախաճաշի կետ», «Արևմտյան մեծ ծոցի նախաճաշի կետ» և այլն։ 1983 թվականին, երբ Թիենծինի սննդի ընկերությունը կազմակերպեց սննդի մրցույթ, Կարմիր կամրջի շրջանում գտնվող Տա Ֆու Լայ կոուպայի սննդի կետը ներգրավվեց տաս լավագույնների շարքում։ 1990 թվականին Թիենծինի սննդի ընկերությունը նորից կազմակերպեց լավագույն սննդի մրցույթ, և Կարմիր կամրջի շրջանում գտնվող Ցինխուա նախաճաշի բաժինը նույնպես ներգրավվեց այդ ցանկում։ 2009 թվականին Տա Ֆու Լայ կուոպայ պատրաստման եղանակը ներառվեց Թյիենծին քաղաքի երկրորդ խմբի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։ Ժամանակի հետ, բացի Տա Ֆու Լայից կուոպա վաճառող, նախկինում հայտնի այլ սննդի կետերը, ինչպիսիք են ՝ Վան Շուն Չենը, Չան Մաո Լինը և Պաո Խը Սյուանը,  այլևս գոյություն չունեն։։

## Պատրաստման մեթոդներ
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:Tianjin_lunch_of_Goubuli.jpg|ձախից|մինի|250x250փքս|Տապակած տոֆույով և մրգերով կուոպա

### Բաղադրիչներ
Կուոպա կերակուրը բաղկացած է երեք հիմնական մասերից։ Գլխավոր բաղադրիչը Կուոպան (կապան) է, որը պատրաստվում է կանաչ լոբու և բրնձի, երբեմն նաև մսի աղացած խառնուրդից։ Այնուհետև խառնուրդը բարակ շերտով թխվում է և կտրվում է ուռենու տերևների տեսքով։ Սոուսի պատրաստման համար հարկավոր է եռացնել սոյայի սոուսը ավելացնելով դրան ՝ աղաջրով լուծույթ, քունջութի ձեթ, մանրացված սոխ, աղացածած կոճապղպեղ և կծու համեմունքներ։ Սոուսի պատրաստման համար կարելի է օգտագործել նաև խնկունի յուղ, լոլիկի սոուս, սոխի և կրախմալի փոշի: Երբ բոլոր բաղադրիչները պատրաստ են լինում, Կուոպան (կապան) լիովին ընկղմվում է սոուսի մեջ, ապա դրվում ափսեի մեջ, որտեղ Կուոպայի վրա ավելացվում է քունջութ, տոֆու, գինձ, համեմունքներն և այլ լրացուցիչ բաղադրիչներ, ինչպիսիք են տապակված տոֆուն: Խոհարարական ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունում ներառված բաղադրատոմսերը պարունակում են Կուոպայի պատրաստման մոտ 40 բաղադրիչներ։
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:Guobacai_in_Tianjin_Goubuli_2017_2.jpg|մինի|Թիենծինի ճաշարանում տաք նախաճաշի մատուցում

### Պատրաստում
«Թիենծինի տեղական ավանդական հայտնի ուտեստների պատրաստման և մշակման տեխնիկական նորմեր՝ Կուոպա կերակուր» աշխատությունը իր մեջ ամփոփել է Կուոպայի պատրաստման հիմնական մեթոդները և դրանք սահմանել որպես ոչ պարտադիր արդյունաբերական միավորի ստանդարտ։。

Ըստ արդյունաբերական ստանդարտի՝ Կուոպան պատրաստվում է կանաչ լոբու ալյուրի և բրնձի ալյուրի որոշակի հարաբերությամբ (հիմնականում 7:3): Այնուհետև խառնուրդը լցվում է տարայի մեջ, ավելացվում է որոշակի քանակությամբ մաքուր ջուր և համեմունքներ։ Ստացված զանգվածը, տապակվում է թավայի մեջ, ինչի արդյունքում ստացվում է բարակ շերտով թխվածք։。Եփելուց հետո պետք է թողնել, որպեսզի այն սառի, ապա կտրատել ուռենու տերևների տեսքով և թողնել, որպեսզի այն չորանա։ Սոուսը պատրաստվում է սոյայի սոուսից, տոֆուից, համեմունքներից և քունջութից։ Երկու բաղադրիչների պատրաստելուց հետո, կոուպան դրվում է սոուսով լցված տարայի մեջ, այնպես որ այն ամբողջովին ծածկվի սոուսով, ապա դրվում է մատուցման սպասքի մեջ, և ավելացվում են ՝ գինձ, քունջութ, խմորած տոֆու, չիլի սոուս և այլ համեմունքներ։ «Թիենծինի ընդհանուր զեկույց։ Երկրորդ հատոր, տնտեսական հաշվետվություն» գրքում նշվում է, որ ավանդական Կոուպա կերակուրի խանութները հաճախ ավելացնում են թարմ տապակած տոֆուի փոքր կտորներ՝ ընդգծելու կերակուրի նրբահամությունն ու յուրահատկությունը։

## Արդյուաբերական ստանդարտ
2016 թվականին, Թիենծին քաղաքային առևտրի կոմիտեի և Թիենծինի շուկայի վերահսկողության ու կառավարման կոմիտեի աջակցությամբ, Թիենծինի հանրային սննդի արդյունաբերության ասոցիացիան սկսել են մշակել «Թիենծինի տեղական ավանդական հայտնի ուտեստների պատրաստման և մշակման տեխնիկական նորմեր» շարքի ստանդարտները, որոնց թվում է նաև կուոպա կերակուրը, պանրով փլավը, Յանչունի մրգային մածուկը, մահուան և այլ կերակուրներ։

2018 թվականի մայիսի 16-ին Թիենծինի հանրային սննդի արդյունաբերության ասոցիացիան առաջինը հրապարակեց T/TJCY 002-2018 ՝ «Թիենծինի տեղական ավանդական հայտնի ուտեստների պատրաստման և մշակման տեխնիկական նորմեր՝ Թիենծինյան պանրով փլավ»-ի արդյունաբերական ստանդարտը։։ Այս ստանդարտը որպես արդյունաբերական ստանդարտ, չունի պարտադիր բնույթ, անդամ կազմակերպությունները կարող են համաձայնվել այն կիրառել, ոչ անդամ կազմակերպությունները կարող են ըստ ցանկությամբ ընդունել։ Ժամանակին այս որոշումը ունեցել է մեծ քննարկումներ։ Հետագայում ՝ 2019 թվականի հունվարին, հրապարակվեց «Թիենծինի տեղական ավանդական հայտնի ուտեստների պատրաստման և մշակման տեխնիկական նորմեր՝ կուոպա» արդյունաբերական ստանդարտը։

Մի քանի սպառողներ կարծում էին, որ Թիենծինի ավանդական սննդի, այդ թվում նաև կուոպա ուտեստի համար միասնական ստանդարտների սահմանումը անիմաստ է, և անհանգստանում էին, որ դրա պատճառով կկորցվի յուրաքանչյուր ճաշարանի համային և խոհարարական մոտեցումների առանձնահատկությունները։

## Մշակույթ և ճանաչելիություն
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:Yi_Lan_Halal_Restaurant_in_New_York_20161024.jpg|ձախից|մինի|Նյու Յորքում կուոպա մատուցող չինական ռեստորան
Այսօր, կուոպան, ինչպես նաև պանրով փլավը, կարևոր տեղ ունեն Թիենծինի սննդի մշակույթի մեջ, հատկապես Թիենծինի տարածաշրջանում, որտեղ այն հանդիսանում է ամենասիրված և յուրահատուկ նախաճաշերից մեկը։ Սովորաբար, կուոպան մատուցվում է տավարի մսով, քունջութի սերմերով լոշիկներով կամ այլ նմանատիպ ուտեստների հետ։

### Պատմություն ունեցող ճաշարաններ
1940-ականներին, Թիենծինի կուոպայի շուկայում միաժամանակ գործում էին երկու հայտնի հին ճաշարաններ ՝ «Տա Ֆու Լայ» և «Վան Շուն Չեն»։ Դրանցից «Տա Ֆու Լայ»-ը հանդիսանում էր մուսուլմանական մթերք մատուցող ճաշարան, իսկ «Վան Շուն Չեն»-ը ՝ չինական ավանդական մթերքներ մատուցող ճաշարան։ Մի ժամանակ, «Վան Շուն Չեն»-ը միացվել էր Լիոնին փողոցում գտնվող Պեկին-Թիենծին փոքր խանութների կետում, և ներկայումս, այն այլևս գոյություն չունի։ Այսօր Թիենծինի հին քաղաքում մնացել են միայն «Տա Ֆու Լայ» և «Ճեն Սու Չեն» հին ճաշարանները, իսկ մի շարք նախկին հայտնի խանութներ, ինչպիսիք են «Վան Շուն Չեն», «Ճան Մաո Լին», «Պաո Խը Շուան» և այլ ճաշարաններ հավերժացել են պատմության էջերում։  «Տա Ֆու Լայ»-ի նախնական գործունեությունը ծավալվում էր Թիենծինի հին քաղաքի երկաթուղու հարավային խաչմերուկի մոտ։ 1956 թվականին, հասարակական և մասնավոր ձեռնարկությունների միաձուլման ժամանակ, «Տա Ֆու Լայ»  կուոպա վաճառող կետը միացվել է պետական սննդի կազմակերպության  «Հոնկուան» շրջանին, և հետագայում միացվել է տարբեր ոչ այնքան ճանաչված  կուոպա վաճառակետերի հետ, այդ կերպ ստեղծելով «Տա Ֆու Լայ» նախաճաշ մատուցող բաժին։ Բայց հետագայում, այս բրենդի անունը դադարեց օգտագործվել։ Ռեֆորմների ու բացման քաղաքականության սկզբում, «Տա Ֆու Լայ» ճաշարանի անունը վերականգնվեց, իսկ 2005 թվականին ստեղծվեց «Տա Ֆու Լայ» սննդի կառավարման ընկերությունը, որն իսկապես զբաղվում է կուոպայի և այլ տեսակի նախաճաշերի մատուցմամբ։ Այլ հայտնի վաճառակետերից մեկը՝ «Չեն Սու Չեն»-ը, սկզբում հիմնադրվել էր Չան Ճոուի կողմից Թիենծինի Սանթիեն Շի շրջանում ՝ որպես «Չեն Սու Չեն» խնկի և յուղի խանութ, որը 1956 թվականին միացվել էր պետական կառավարման կազմակերպությանը։ Չան Ճոուի որդիները, աշխատելով պետական սննդի խանութում, 1979 թվականին ճաշարան հիմնեցին, որն անվանեցին սկզբնական ճաշարան ՝«Չեն Սու Չեն» անունով։ Ավելի քան քսան տարվա գործունեությունից հետո, այսօր «Չեն Սու Չեն»-ը դարձել է Թիենծինի 20-ից ավելի մասնաճյուղ ունեցող նախաճաշ մատուցող ճաշարանների ցանց։

### Ճանաչելիություն
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:Fortune_No.1_%E9%87%91%E6%B5%B7%E9%A4%90%E5%8E%85.jpg|մինի|ԱՄՆ Մոնթերեի այգում Թիենծինյան կուոպա մատուցող ռեստորան
Կուոպան առհասարակ սիրված է Թիենծինի բնակիչների կողմից, ինչպես նաև երբևե Թիենծինում բնակություն հաստատած մարդկանց կողմից։ Օրինակ ՝ Չինաստանի Ժողովրդական վեցերորդ համագումարի նախագահի տեղակալ Տեն Յինչաոն, ով երիտասարդ տարիներին սովորել է Թիենծինում, շատ էր սիրում Թիենծին կուոպա կերակուրը և պանրով փլավը։ Թիենծինի մի բնակիչ, ով հարցազրույց էր տալիս Թիենծինի սննդի մասին, նշեց, որ կուոպան և պանիրով փլավը համարվում են Թիենծինի սննդի ամենա սիրված ու յուրահատուկ նախաճաշերից մեկը։

Կուոպան, որպես տեղական խորհրդանիշներից մեկը, հանդիսանում է Թիենծինի կառավարության կողմից բարձր գնահատվող ազգային գանձ և ներգրավված է արտասահմանցի հյուրերի համար նախատեսված սննդի ցանկում։ Չինաստանի նախկին նախագահ Լյու Շաոճըն 1963 թվականին Թիենծին կատարած այցի ժամանակ, «Տա Ֆու Լայ»-ի կուոպա կերակուրը համտեսելուց հետո դրական կարծիք է հայտնել։ 2008 թվականին, Չինաստանի արտաքին առևտրի նախարար Չեն Տե Մինը, Պինհայի նոր քաղաքի շրջանում խորհրդակցությունների ընթացքում, նույնպես շատ բարձր է գնահատել «Տա Ֆու Լայ»-ի կուոպայի համը։ Թիենծինի կողմից կազմակերպված միջազգային միջոցառումների ընթացքում, ինչպիսիք են Տավոսի ամառային ֆորումը, կուոպան և պանրով փլավը հաճախ հայտնվում են մատուցվող ճաշացանկերում 2020 թվականի հունվարի 26-ից սկսած, Հուբեյի նահանգի կորոնավիրուսի կանխարգելման ճակատում աջակցելու համար Թիենծին քաղաքը Հուբեյ է ուղարկում է 1,300 բուժաշխատողներ, ինչպես նաև խոհարարական թիմ, որը հատուկ պատրաստում է կուոպա և պանիրով փլավ, այդ կերպ ընդգծելով կուոպայի կարևորությունը Թիենծինի սննդայինի մշակույթում։

Բայց դրա տարածման սահմանափակության պատճառով, Կուոպան չունի պանիրով փլավի պես լայն ճանաչում, և հիմնականում հանդիպում է միայն Թիենծինի շրջանում։ Չնայած ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն համարվելուն, կուոպան բախվեց արտադրողականության ընդլայնման խնդիրների, և դժվարությամբ մեծ տարածում գտավ։ Այսօր, որպես Թիենծինի սննդի ներկայացուցիչ, կուոպան աստիճանաբար հայտնվում է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք քաղաքում, Մոնտրեալի պարկում, Կանադայում, Նիագարայում և այլ Թիենծինի ճաշատեսակներ առաջարկող չինական ռեստորաններում։ Բացի այդ, էլեկտրոնային առևտրի զարգացման հետ մեկտեղ, կուոպան կարելի է գնել նաև օնլայն հարթակում։

## Տես նաև
* 津菜
* 煎饼馃子
* 云吞

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Չինական խոհանոց