open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարսելո Էռնանդես

**Մարսելլո Անդրե Հերնանդես-Գոնսալես** (, ), ամերիկացի կատակերգու և դերասան։ 2022 թվականից ի վեր NBC-ի *[[Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում|«Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում»]]* սկետչ-շուի դերասանական կազմի անդամ է։

## Վաղ կյանք
Մեծացել է Մայամիում, Ֆլորիդա, որտեղ սովորել է Բելեն Ջիզուիտների նախապատրաստական դպրոցում: 2019 թվականին ավարտել է Ջոն Քերոլի համալսարանը՝ ստանալով ձեռներեցության և հաղորդակցության բակալավրի աստիճան: 2021 թվականին Մարսելոն դարձել է Բելեն Ջիզուիտների նախապատրաստական դպրոցի ֆուտբոլային մարզչի օգնական։ Նա մոր կողմից կուբայական ծագում ունի, իսկ հոր կողմից՝ դոմինիկյան։

## Կարիերա
Էռնանդեսը զբաղվում է կատակերգությամբ և կարճամետրաժ ստեղծագործություններ է կատարում սոցիալական ցանցերում, ինչպիսին է TikTok-ում իր հայրենի Մայամիի մասին շաբաթական ակնարկային շոուն (Only in Dade)։ Նա 2019 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք՝ իր ստենդափ կարիերան շարունակելու համար։ 2022 թվականին նա ընտրվել է որպես Just for Laughs-ի կատակերգության նոր դեմք:

2022 թվականին նա միացել է NBC-ի *[[Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում|«Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում»]]* կատակերգական սերիալի դերասանական կազմին՝ դառնալով «Z սերնդի» առաջին անդամը: Նա հայտնի է Քլոյի Ֆայնմանի մարմնավորած Քելսիի սիրեկան Դոմինգոյի, ինչպես նաև «Զույգը, որին չեք կարող հավատալ, որ միասին են» սերիալում կատարած Գրանտի կրկնվող կերպարների մարմնավորմամբ, որոնք հայտնվում են Weekend Update-ում՝ ժամադրությունների վերաբերյալ խորհուրդներ տալու համար: Նա նաև հայտնվում է Ջեյն Ուիքլայնի մարմնավորած Ալիսայի և «Կինոյի տղայի» հետ միասին, որոնք հայտնվում են Weekend Update-ում՝ նոր ֆիլմերի թողարկումների մասին խոսելու համար։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» շոուում ներկայացված է եղել իսպանալեզու «Սաբադո Գիգանտե» շոուի պարոդիկ սկետրը, որտեղ Էռնանդեսը մարմնավորել է Դոն Ֆրանցիսկոյին։ Սկետչը գովասանքի է արժանացել Ֆրանցիսկոյի կողմից, որը շնորհակալություն է հայտնել շոուին և Էռնանդեսին՝ «մեր *«Սաբադո Գիգանտեի*» հիշողությունները վերադարձնելու համար»։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Բիռնին-Քոնի

**Բիռնին-Քոնի** (նաև **Բիռնի-Ն'Քոնին** կամ կրճատ՝ **Քոնի/Բքոնի**), քաղաք Նիգերի Թահուա մարզում, Նիգերիայի հետ այդ երկրի ունեցած պետական սահմանի մերձակայքում, ծովի մակարդակից 257 մետր բարձրության վրա։ Նախագաղութային Հաուսա պետության պատմական կենտրոնն է եղել։ Ներկայումս նույնանուն դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է, կարևոր շուկայական քաղաք և տրանսպորտային հանգույց: Անվանումը հաուսա ցեղի լեզվից բառացի թարգմանած՝ նշանակում է «Քոնիի պարսպապատ քաղաք» (հաուսաներով բնակեցված շատ քաղաքների, օրինակ՝ Զինդերի, ամրացված հին թաղամասը անվանվում է «Բիռնի»)։

2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է 63.169, իսկ նրա շուրջը կազմավորված համայնքինը՝ 149.414։ Համայնքն զբաղեցնում է 861 քառակուսի կիլոմետր տարածք:

Քոնին հայտնի է իր ժողովրդական ճարտարապետությամբ, այդ թվում՝ ավանդական հացահատիկային պահեստներով, և համարվում է մաքսանենգության կենտրոն Նիգերի և հարևան Նիգերիայի միջև։

Բիռնի-Ն'Քոնիի ներկայիս կարևորությունը պայմանավորված է շրջակա գյուղատնտեսական հողերով և ազգային N1 մայրուղու վրա գտնվելու դիրքով, մայրուղի, որը Նիգերի մայրաքաղաք Նիամեյը կապում է երկրի արևելյան խոշոր քաղաքներ Մարադիի և Զինդերի հետ։ Քոնիով է անցնում նաև Նիգերի հարավային և հյուսիսային տարածքները կապող հիմնական մայրուղին: Դրանով միաժամանակ կապ է հաստատվում Նիգերիայի Սոկոտո նահանգի Իլելա տրանսպորտային և առևտրային կենտրոնի հետ, որն ընկած է ընդամենը 18 կմ դեպի հարավ։

Քաղաքը խոշոր կոտորածի վայր է դարձել 1899 թվականի մայիսի 8-ին, երբ ֆրանսիական Վուլե-Շանուան միսիան մահասփյուռ հարձակում է գործել։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 27-ին այս տարածքում առևանգվել է ամերիկյան մի քաղաքացի։ Ոչ մի խումբ-խմբավորում պատասխանատվություն չստանձնեց առևանգման համար։ Հոկտեմբերի 31-ին նա ազատ արձակվեց։

## Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է 42 897:

Ստորև ներկայացված է բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունների դինամիկան ըստ տարիների.

Քաղաքի բնակչության գերակշիռ մասը կազմում են հաուսա ցեղի մարդիկ:

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Birnin Konni, Niger Page. *Falling Rain.com*

## Մատենագրություն
* Samuel Decalo. Historical Dictionary of Niger (3rd ed.). Scarecrow Press, Boston & Folkestone, (1997) 
* Finn Fuglestad. A History of Niger: 1850–1960. Cambridge University Press (1983) 
* Jolijn Geels. Niger. Bradt UK/ Globe Pequot Press USA (2006) 

Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նիգերի քաղաքներ
Անդրեյ Շուգարով

**Անդրեյ Արկադիի Շուգարով**, հայ գեղանկարիչ:

## Կենսագրություն
1975-1982 թթ. սովորել է Երևանի Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտում։ 1990 թվականից ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ է։ 2002 թվականին մեկնել է Փարիզ, որտեղ աշխատել է 4 տարի, իր աշխատանքներդ ներկայացնելով տարբեր պատկերասրահներում։ Այս ընթացքում կազմակերպել է ցուցահանդեսներ հայ նկարիչների հետ, տարբեր երկրներում ներկայացնելով հայկական նկարչությունը և հայ նկարիչներին։ Դասավանդում է Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում:

Նկարիչի աշխատանքները պահվում են Հայաստանի, Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Լիբանանի մասնավոր հավաքածուներում:

Ամուսնացած է, ունի 2 երեխա։

## Ցուցահանդեսներ
*1990 Վալանսիեն, Ֆրանսիա
*1992 Բեյրութ, Լիբանան
*1995 Վաշինգտոն, ԱՄՆ
*1996 Կենտրոնական նկարիչների տուն, Մոսկվա, Ռուսաստան
*1997 Կենտրոնական նկարիչների տուն, Մոսկվա, Ռուսաստան
*1997 - 2001 Մասնակցություն Հայաստանի տարբեր ցուցահանդեսներին
*2001 Ռավեննա, Իտալիա
*2002 «Արտ 21» պատկերասրահ, Մոսկվա, Ռուսաստան
*2002 «Դե Բուսի» պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա
*2002 - 2004 Պատրիկ Ժիգուի պատկերասրահ, Մոնպառնաս, Փարիզ, Ֆրանսիա
*2003 «Սիտե դեզ Արտ», Փարիզ, Ֆրանսիա
*2003 - 2004 «Անդրե Մաշեր» արվեստային պատկերասրահ, Վիլա Սվի, Փարիզ, Ֆրանսիա
*2004 «Ստելլա» պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա
*2004 Դրուա-Ռիշելի ցուցահանձնման-ավքցիոն ցուցահանդես, Փարիզ, Ֆրանսիա
*2006 «Ակադեմիա» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
*2006 Աբու Դաբի, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
*2006 Բեյրութ, Լիբանան
*2007 Հռոմ, Իտալիա
*2010 Ցուցահանդես՝ նվիրված Տիգրան Մեծ թագավորի 2150-ամյակին, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
*2011 Ֆրիտյոֆ Նանսենի 150-ամյակին նվիրված ցուցահանդես, «Ակադեմիա» պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
*2012 «Ռուսաստան հայ նկարիչների աչքերով» ցուցահանդես, Մոսկվայի տուն, Երևան, Հայաստան
*2013 Արցախ, Շուշի – Շուգարովի «Գյուղում» աշխատանքը զբաղեցնում է առանձնահատուկ տեղ «Շուշիի արվեստների թանգարանում»՝ որպես թանգարանային ցուցանմուշ:
*2015 Մայիսի 12 – մասնակցություն «Դալան» պատկերասրահում (Երևան, Հայաստան) կազմակերպված ցուցահանդեսին:
*2018 Հոկտեմբերի 31 – Արվեստի գործիչների միությունում տեղի ունեցավ Ա. Շուգարովի անձնական ցուցահանդեսը՝ «Ռետրոսպեկտիվ հայացք» վերնագրով:
*2018 Դեկտեմբերի 8 – մասնակցություն Մոսկվայի տանը կազմակերպված խմբային ցուցահանդեսին:
*2019 Փետրվարի 13 – մասնակցություն Արվեստի գործիչների միությունում կազմակերպված միջոցառմանը-ցուցահանդեսին՝ նվիրված Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության 70-ամյակին և իրականացված «Նոր Ճանապարհը՝ Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» խորագրի ներքո:
*2019 Մարտի 1 – մասնակցություն ամառային ցուցահանդեսին, որը տեղի ունեցավ Համազգային Մշակութային Միությունում:

## Ծանոթագրություններ
Սեկրեցիա

**Սեկրեցիա**, կլորավուն միներալային գոյացություններ, առաջանում են ապարների խոռոչները բյուրեղային կամ կոլոիդ նյութով լցվելու հետևանքով և ապարներից տարբերվում են իրենց բաղադրությամբ։ Սեկրեցիայի բնորոշ առանձնահատկությունը միներալային նյութի հաջորդական համակենտրոն շերտիկների առաջացումն է խոռոչի պատերից դեպի կենտրոն։ Առանձին շերտիկներ միմյանցից տարբերվում են գույնով կամ կազմությամբ։ Փոքր դատարկությունները սովորաբար լրիվ լցվում են միներալային նյութով։ Սեկրեցիայի կենտրոնական մասը երբեմն լցվում է ճառագայթաձև թելավոր միներալային գոյացություններով։ Խոշոր դատարկությունների կենտրոնում հաճախ դիտվում է խոռոչ, որի պատերը զբաղված են բյուրեղաբույլերով կամ մակահոսման առաջացումներով։ Մանր սեկրեցիաները (մինչև 10 մմ հատվածքով) կոչվում են *նշաքարեր*, իսկ խոշորները՝ *ժեոդներ*։ Սեկրեցիան սովորաբար առաջանում են հիդրոթերմալ կամ հիպերգեն պրոցեսների հետևանքով։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միներալոգիա
Սեղանատուն

thumb|300px|Հաղարծնի վանքի սեղանատան ցուցանակը

**Սեղանատուն**, ճաշկերույթների համար նախատեսված սրահ կամ առանձին շինություն։ Տարբեր ժողովուրդներ սեղանատուն կառուցել են դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Միջնադարում լայն տարածում է գտել պալատական և վանքային համալիրներում։ Հայաստանում սեղանատներ կառուցվել են Ուրարտուի ժամանակաշրջանից։ Հայկական պալատական և վանքային համալիրներում եղել են ինչպես ներկառուցված (էջմիածին, Տաթևի մեծ անապատ ևն), այնպես էլ առանձին կանգնած սեղանատներ (Քոբայրի, Թեղենյաց, Կիրանց վանքեր)։ Որպես կանոն հատակագծում ուղղանկյուն, երկարավուն դահլիճներ են մինչև 200 մ² մակերեսով։ Հիմնականում եղել են թաղածածկ ուժեղացված թաղակիր կամարներով (օրինակ, Զվարթնոց, Անի, Տաթև), ավելի սակավ, երդիկավոր վեղարածածկով իրականացված երկու զույգ փոխհատվող կամարների համակարգով, հայկական ժողովրդական տան ծածկի կառուցվածքային հորինվածքի սկզբունքի ազդեցությամբ (Հաղարծին, Հաղպատ)։ Սեղանատների հարդարանքում կիրառվել են քանդակազարդ շրջակալներով որմնախորշեր ու բացվածքներ, որմնասյուներ, զարդապատկերներով փորագրազարդումներ, որմնանկարներ (Աղթամար, Կիրանց վանք)։ Իրենց ծավալատարածական լուծումներով սեղանատները մեծ դեր են ունեցել անսամբլների ճարտարապետության կերպարում։ 

## Գրականություն
* Xалпахчьян О․ X․, Гражданское зодчество Армении, М․, 1971․
* Xалпахчьян О․ X․, Средневековое зодчество армении и его значение в истории мировой архитектуры. МАКС ПРЕСС, Москва – 2007.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քրիստոնեական ճարտարապետություն
SantaCon

**SantaCon**-ը ամենամյա պանդոկային շրջագայություն է, որի ընթացքում Սանտա Կլաուսի կամ սուրբծննդյան այլ կերպարների տարազներ հագած մարդիկ երթ են անցկացնում աշխարհի հարյուրավոր քաղաքներում։ Միջոցառումը երբեմն աչքի է ընկել արբեմոլային վարքագծով, ինչը որոծշ համայնքներում դժգոհություն ու դիմադրություն է հարուցել։

## Ծագում
SantaCon-ը սկիզբ է առել Սան Ֆրանցիսկոյում 1994 թվականին՝ ոգեշնչված դանիական ակտիվիստական Solvognen թատերախմբի մասին Mother Jones ամսագրի հոդվածից: 1974 թվականին Solvognen-ը Կոպենհագենում հավաքել է տասնյակ «Սանտաների», որպեսզի նրանք խանութներիի դարակներից, առանց դրանց տերերի թույլտվության, իրեր բաժանեն հաճախորդներին որպես «նվերներ» before they were arrested.: Միջոցառումն ավարտվել է Սանտաների մի մասի ձերբակալությամբ: Իսկ Սան Ֆրանցիսկոյում համանման միջոցառումը նախաձեռնել է Suicide Club գաղտնի ընկերության ազդեցությամբ ստեղծված Cacophony Society տեղական կատակերգուական խումբը -ի կողմից որպես փողոցային թատրոն բեմադրված՝ Cacophony Society-ի կողմից, որը ծրագրել էր փողոցային թատերական այդ ներկայացման բեմադրման միջոցով ծաղրել Սուրբ Ծնունդը և այդ տոնի հետ կապված լայնածավալ սպառողականությունը: Ստեղծված լինելով սյուրռեալիստական շարժման, դիսկորդիանիզմի և դիվերսիոն արվեստի այլ հոսանքների ազդեցությամբ՝ այն սկզբնապես կոչվել է Սանտարխիա /  Santarchy և նախատեսված չէր պարբերաբար կրկնվող միջոցառում լինելու: Այդուհանդերձ՝ 1995 թվականին էլ է անցկացվել Սան Ֆրանցիսկոյում՝ որպես Cacophony Society-ի միջոցառում, ունեցել է 100 մասնակից և ավարտվել առնվազն երկու ձերբակալությամբ:

SantaCon-ը 1996 թվականին կայացել է Պորտլենդում, 1997 թվականին՝ Սիեթլում, 1998 թվականին՝ Լոս Անջելեսում: Այդ նույն տարում՝ 1998 թվականին, «մի երիտասարդ սանֆրանցիսկացի կեղծ սպիտակ մորուք է դրել, 12 դոլար արժողությամբ կարմիր տարազ հագել և 200 Սանտաների առաջնորդել Նյու Յորքի Մանհեթեն թաղամաս, և նրանք երգելով քայլել են Հինգերորդ ավենյուով»՝ հուրախություն անցորդների։ Այդ ժամանակվանից ի վեր SantaCon-ը զարգացել և զանազան տարբերակներով տարածվել է աշխարհի 44 երկրներում: 2013 թվականի միջոցառումները նախատեսված էին 300 քաղաքներում, այդ թվում՝ Նյու Յորքում, Լոնդոնում, Վանկուվերում, Բելֆաստում, Մոսկվայում։ Նյույորքյան SantaCon-ը ամենազանգվածայինն է. 2012 թվականին դրան մասնակցել է մոտ 30.000 մարդ։ Այլ վայրերում միջոցառումներ շատ ավելի փոքրածավալ և ավելի զուսպ էին. օրինակ՝ Վաշինգտոն նահանգի Սփոքեյն քաղաքում մասնակիցների թիվը հազիվ հասել է 30-ի։

Միջոցառումը տարբեր անվանումներ է կրում՝ Santarchy, Santa Rampage, Red Menace, Santapalooza...։ Vox ամսագրի 2015 թվականի դեկտեմբերյան համարում տպագրված հոդվածում SantaCon-ը բնորոշվել է որպես «շրջիկ, ազատ կազմակերպված միջոցառում, որտեղ մարդիկ հագնվում են ինչպես Ձմեռ պապը, էլֆերը կամ այլ տոնական կերպարներ և շքերթ են անցկացնում քաղաքում՝ տարբեր աստիճանի սթափության պայմաններում։ Ի տարբերություն մեծահասակների երեկութային այլ միջոցառումների, որոնցից են, օրինակ, Սուրբ Պատրիկի օրը կամ Հելոուինը, այն չի կազմակերպվում որևէ կոնկրետ խմբի կողմից, չնայած երբեմն քաղաքում գերիշխող կազմակերպություն է գործում (տեղական բիզնեսների հետ համագործակցության տարբեր աստիճաններով)»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* SantaCon information

Կատեգորիա:Անարխիզմ
Կատեգորիա:Սանտա Կլաուս
Կատեգորիա:Սուրբ ծնունդ
Դողէրոցք

**Դողէրոցք** (նաև կոչվում է **դող**) տաքարյուն կենդանիների մոտ ցրտին և ծայրահեղ վախին ի պատասխան օրգանիզմի ֆունկցիա է: Երբ մարմնի ներքին ջերմաստիճանը իջնում ​​է, ակտիվանում է դողի ռեֆլեքսը՝ հոմեոստազը պահպանելու համար: Կմախքային մկանները սկսում են դողալ փոքր պահերին՝ էներգիա ծախսելով ստեղծելով ջերմություն: Դողը կարող է նաև լինել տենդի արձագանք, քանի որ մարդը կարող է ցուրտ զգալ: Ջերմության ժամանակ հիպոթալամիկ ջերմաստիճանի սահմանային արժեքը բարձրանում է: Բարձրացված սահմանված կետը հանգեցնում է մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացման (հիպերպիրեզիա), բայց նաև մարդուն մրսածություն է պատճառում մինչև նոր սահմանված կետին հասնելը:

## Կենսաբանական հիմք
մինի|Կին, որը դողում է ցրտից
Երրորդ փորոքի պատի մոտ՝ հետին հիպոթալամուսում, գտնվում է մի հատված, որը կոչվում է դողի առաջնային շարժիչ կենտրոն։ Այս հատվածը սովորաբար արգելակվում է առաջային հիպոթալամիկ-պրեօպտիկ հատվածի ջերմային կենտրոնից եկող ազդանշաններով, սակայն գրգռվում է մաշկից և ողնուղեղից եկող սառը ազդանշաններով և ակտիվանում է, երբ մարմնի ջերմաստիճանը կրիտիկական ջերմաստիճանի մակարդակից նույնիսկ մի փոքր ցածր է իջնում։ Այնուհետև կենտրոնը առաջացնում է կմախքային մկանների արագ կծկումներ՝ որպես ենթամթերք արտադրելով ջերմություն:

Նորածինները և փոքր երեխաները ավելի մեծ (զուտ) ջերմության կորուստ են ապրում, քան մեծահասակները՝ մակերեսի և ծավալի ավելի մեծ հարաբերակցության պատճառով։ Քանի որ նրանք չեն կարող դողալ մարմնի ջերմությունը պահպանելու համար, նրանք հույսը դնում են ոչ դողացող թերմոգենեզի վրա։ Երեխաները ունեն շագանակագույն ճարպային հյուսվածքի ավելացված քանակ (անոթային մատակարարման ավելացում և միտոքոնդրիալ խտության բարձր մակարդակ), և ցրտի ազդեցության տակ նրանք ավելի մեծ թթվածնի սպառում կունենան և կարտազատեն նորադրենալին։ Նորադրենալինը կփոխազդի շագանակագույն ճարպի լիպազների հետ՝ ճարպը քայքայելով տրիգլիցերիդների: Այնուհետև տրիգլիցերիդները նյութափոխանակվում են գլիցերինի և ոչ էսթերացված ճարպաթթուների։ Այնուհետև սրանք հետագա քայքայման են ենթարկվում անհրաժեշտ ջերմություն առաջացնող գործընթացում՝ CO2 և ջուր առաջացնելու համար։ Քիմիապես, միտոքոնդրիումներում պրոտոնների էլեկտրաշարժիչ ուժը առաջացնող պրոտոնային գրադիենտը, որը սովորաբար օգտագործվում է ԱԵՖ-ի սինթեզի համար, շրջանցվում է՝ անմիջապես ջերմություն արտադրելու համար։

Դող կարող է առաջանալ նաև վիրահատությունից հետո։ Սա հայտնի է որպես հետանզգայացնող դող։

Մարդկանց մոտ դողը կարող է առաջանալ նաև ճանաչողական գործառույթներից։ Սա հայտնի է որպես հոգեծին դող։

## Դող և տարեց մարդիկ
Ջերմակարգավորիչ համակարգի ֆունկցիոնալ կարողությունը փոխվում է տարիքի հետ, նվազեցնելով տարեց մարդկանց դիմադրողականությունը ծայրահեղ արտաքին ջերմաստիճանների նկատմամբ: Դողի արձագանքը տարեցների մոտ կարող է զգալիորեն նվազել կամ նույնիսկ բացակայել, ինչը հանգեցնում է մարմնի միջին խորը ջերմաստիճանի զգալի անկման ցրտի ազդեցության տակ: Ջերմակարգավորիչ ֆունկցիայի ստանդարտ թեստերը ցույց են տալիս ջերմակարգավորիչ գործընթացների անկման զգալիորեն տարբեր տեմպեր տարբեր անհատների մոտ՝ տարիքի հետ։

## Ծանոթագրություններ
Ալթան Քարամանօղլու

**Ալթան Քարամանօղլու** (), թուրք դիվանագետ, Ադրբեջանում Թուրքիայի արտակարգ և լիազոր առաջին դեսպանը։ 1998-2000 թվականներին էլ զբաղեցրել է Լիտվայում Թուրքիայի դեսպանի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Ալթան Քարամանօղլուն ծվել է 1935 թվականի հունիսի 2-ին Թուրքիայի Բոլու քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Ահմեդ Հուդսի Մուհսին Քարամանօղլուն, եղել է Բոլուում ազդեցիկ Սուրեյա էֆենդիի ընտանիքից։

1953 թվականին ավարտել է Գալաթասարայի վարժարանը։ Ալթան Քարամանօղլուն բարձրագույն կրթությունը ստացել է Անկարայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։

## Կարիերա
Իր կարիերան Ալթան Քարամանօղլուն սկսել է 1957 թվականին՝ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարության արարողակարգի բաժանմունքում։ 1963-1965 թվականներին ծառայել է Թուրքիայի զինված ուժերում, պահեստազորի սպա էր։ Դրանից հետո զբաղեցրել է դիվանագիտական մի շարք պաշտոններ։ 1984-1985 թվականներին աշխատել է Թավրիզում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոսությունում, իսկ 1988-1991 թվականներին՝ Լիոնի թուրքական գլխավոր հյուպատոսությունում։ 1991-1992 թվականներին զբաղեցրել է Բաքվում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոսի պաշտոնը։

1992 թվականի հունվարի 14-ից մինչև 1995 թվականի ապրիլի 24-ը զբաղեցրել է Ադրբեջանում Թուրքիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնը։ Իսկ արդեն 1995-1998 թվականներին զբաղեցրել է Թուրքիայի ԱԳՆ հյուպատոսական վարչության պետի պաշտոնը։ 1998 թվականի փետրվարի 28-ից մինչև 2000 թվականի ապրիլի 16-ն էլ զբաղեցրել է Լիտվայում Թուրքիայի դեսպանի պաշտոնը։

2000 թվականին անցել է թոշակի, իսկ 2002 թվականին մշտական բնակություն հաստատել Ֆրանսիայում։ Ալթան Քարամանօղլուն մահացել է 2012 թվականի մայիսի 17-ին Լիոնում։ Թաղված է Թուրքիայում։

## Տես նաև
* Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպաններ
* Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպանություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Türkiyənin Azərbaycandakı ilk səfiri Altan Karamanoğlu: "Həyatımın ən gözəl 5 ilini Azərbaycanda keçirmişəm" – MÜSAHİBƏ // ''Apa.az''

Կատեգորիա:Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպաններ
Կատեգորիա:Թուրք դիվանագետներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի դեսպաններ
Vena amoris

***Vena amoris*** լատինական անվանում, որը բառացիորեն նշանակում է «սիրո երակ»։ Այն նկարագրում է արյան հատուկ երակ, որը նախկինում կարծում էին, որ հոսում է ուղիղ ձախ ձեռքի մատնեմատից դեպի սիրտ։ Այս համոզմունքը արևմտյան մշակույթներում մեջբերվել է որպես նշանադրության և/կամ ամուսնական մատանու չորրորդ մատին կամ «մատանամատին» կրելու պատճառներից մեկը։ Այս առասպելը սկիզբ է առել դեռևս միջնադարից։
մինի|Ձախ ձեռքի մատնեմատի լուսանկար, որը ավանդաբար կրում են նշանադրության մատանու, ապա ամուսնական մատանու կողքին
Թեև գիտությունն այժմ ընդունում է, որ բոլոր արյան երակները հոսում են դեպի սիրտ, այդ ժամանակ սա հասկանալի չէր և ապացուցվեց միայն 17-րդ դարում՝ բժիշկ Ուիլյամ Հարվիի կողմից։

## Արտահայտության ծագում
«Vena amoris» արտահայտության ամենավաղ հայտնի դեպքը հիշատակվում է անգլիացի եկեղեցական իրավաբան Հենրի Սվինբըրնի մոտ, որի ամուսնությանը վերաբերող «Ամուսնական կամ ամուսնական պայմանագրերի մասին տրակտատ» աշխատությունը հրատարակվել է հետմահու՝ 1686 թվականին: Սվինբըրնը «vena amoris»-ը նույնականացնում է որպես սրտին տանող արյան երակ, որը գտնվում է ձախ ձեռքի չորրորդ մատում: Նա նշում է, որ այդ մատի վրա ամուսնական մատանին նշանակում է, որ «ինչպես նրանք միմյանց են տալիս իրենց ձեռքերը, այնպես էլ պետք է տան իրենց սրտերը, որոնցով այդ երակը տարածվում է»։ Նա այս համոզմունքի համար մեջբերում է անանուն հին աղբյուրներ և ենթադրում է եգիպտական ​​կապ, ամենայն հավանականությամբ, հղում անելով չորրորդ դարի հռոմեացի գրող Մակրոբիուսի աշխատությանը։

Մակրոբիուսը «Սատուրնալիա VII»-ում անդրադառնում է մատնեմատի և սրտի միջև եղած կապի մասին, սակայն ենթադրում է, որ այն նյարդ է, այլ ոչ թե երակ։ Այս աշխատության մեջ նշվում է, որ այս համոզմունքը ծագել է Եգիպտոսում։Մեկ այլ վաղ հղում, որը չի նշում ձեռքը, պատկանում է Իսիդոր Սևիլյացիին իր 7-րդ դարի «De ecclesiasticis officiis XX, 8» աշխատության մեջ։Այս երակի մասին հիշատակումները Անգլիայում շարունակվել են մինչև 17-րդ դարը, երբ ավելի շատ բան հասկացվեց շրջանառության համակարգի մասին: Մինչ այդ, vena amoris-ը օգտագործվել է սրտի վրա ազդող տարբեր դեղամիջոցներում: Ոմանք կարծում էին, որ այս մատին պարզապես մատանի կրելը կամ մատը սեղմելը կմեղմացնի հիվանդությունները: Այն երբեմն անվանում էին «տզրուկի մատ»՝ արյունահոսության սովորույթի պատճառով։

## Մատի ընտրություն
Թեև ամուսնական մատանիների տեղադրությունը ժամանակի և վայրի ընթացքում մեծապես փոխվել է, երակը միշտ հայտնաբերվել է չորրորդ մատում՝ ճկույթի կողքին։ Աղբյուրների մեծ մասը նշում է, որ այն ձախ ձեռքում է, սակայն որոշները, ինչպես օրինակ՝  Իսիդոր Սևիլյացին, չեն նշում, թե որ ձեռքն է այն կրում։ Այսօր շատ արևմտյան երկրներ հետևում են ամուսնական մատանիները աջ ձեռքի չորրորդ մատին դնելու ավանդույթին։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ամուսնություն
Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն
Կատեգորիա:Հարսանիք
Կատեգորիա:Սեր
Երկու մեջքով գազան

**«Երկու մեջքով գազան»** կամ **«Երկմեջքանի անասուն»** (), փոխաբերական, մեղմասացական արտահայտություն՝ նկարագրելու երկու մարդկանց միջև սեռական հարաբերություններ ունենալու ընթացքը: Անգլերենում արտահայտությունը հանդիպում է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Օթելլո» պիեսում (Գործողություն 1, Տեսարան 1, տողեր 126–127, 1601–1603 թթ.):

Այն վերաբերում է այն իրավիճակին, երբ զույգը (միսիոներական դիրքում` կողքի վրա, ծնկաչոք կամ կանգնած), հպվում են իրար, կարծես մեկ միասնական մարմին լինեն (մեջքները՝ դուրս): Արտահայտության ամենավաղ հայտնի գործածությունը Ֆրանսուա Ռաբլեի «Գարգանտյուա և Պանտագրյուել» (մոտ 1532 թ.) ստեղծագործությունում է (ֆրանսերեն «la bête à deux dos» մտքի համարժեքը): Թոմաս Ուրքուհարթը թարգմանել է «Գարգանտյուա և Պանտագրյուելը» անգլերեն, որը հրատարակվել է հետմահու (մոտ 1693 թվականին).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շեքսպիրյան արտահայտություններ
Կատեգորիա:Սեքսուալ սլենգ
Կատեգորիա:Օթելլո
Կատեգորիա:Ֆրանսուա Ռաբլե
Մոմե ժամացույց

**Մոմե ժամացույց**, բարակ մոմ՝ որոշակի հեռավորությամբ արված նշաններով, որոնք այրվելիս ցույց են տալիս ժամանակը։ Չնայած այս տեսակի ժամացույցներն այլևս չեն օգտագործվում, դրանք տանը, գիշերը կամ ամպամած օրերին արդյունավետ միջոց են եղել ժամանակը որոշելու համար։

## Պատմություն
Անհայտ է, թե երբ և որտեղ են առաջին անգամ օգտագործվել մոմե ժամացույցները։ Դրանց օգտագործման մասին ամենավաղ հիշատակությունը առկա է Յու Չենգուի   (մ․թ․ 520 թվական) հեղինակած չինական բանաստեղծությունում։ Հալվելով ավարտին հասնող մոմը հնարավորություն է տվել որոշել գիշերվա ժամը։ Նմանատիպ մոմեր օգտագործվել են նաև Ճապոնիայում մինչև 10-րդ դարի սկիզբ։ 

Յու Չենգուի սարքը կազմված է եղել 6 մոմից՝ յուրաքանչյուրը 72 հատ մեկ պենսանոցի կշռով, 12 դյույմ բարձրությամբ, հավասար հաստությամբ և բաժանված 12 հավասար մասերի՝ յուրաքանչյուրը մեկ դյույմ։ Այսպիսի մոմը այրվել է 4 ժամում, իսկ յուրաքանչյուր հատված՝ 20 րոպեում։ Պաշտպանության նպատակով մոմերը դրվել են փայտե շրջանակից պատրաստված պատյանների մեջ, որոնց կողային հատվածներում եղջյուրից թափանցիկ վահանակներ են եղել:    

Անգլոսաքսերը մոմե ժամացույցի գյուտը վերագրել են Ուեսեքսի թագավոր Ալֆրեդ Մեծին։ Ժամացույցի ստեղծման պատմությունը պատմել է Ասերը, որը բնակվել է Ալֆրեդի արքունիքում և եղել է վերջինիս մտերիմը։     

### Ալ-Ջազարի

Ալ-Ջազարին մոմե ժամացույցը նկարագրել է 1206 թվականին։ Այն ունեցել է թվատախտակ, որը ցույց է տվել ժամը, և առաջին անգամ օգտագործվել է բայոնետային միակցիչ և ամրացման մեխանիզմ, որն օգտագործվում է մինչ օրս։ Անգլիացի ինժեներ և պատմաբան Դոնալդ Ռուտլեժ Հիլը ալ-Ջազարիի մոմե ժամացույցը հետևյալ կերպ է նկարագրել․

## Ծանոթագրություններ


## Աղբյուրներ
* 
* Turner, Anthony J. The Time Museum, Volume I, Time Measuring Instruments; Part 3, Water-clocks, Sand-glasses, Fire-clocks

Կատեգորիա:Ժամացույցներ
Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Մոմանյութեր
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Էռնեստո Ֆիգեյրեդո

**Էռնեստո դա Ֆիգեյրեդո Կորդեյրո** (, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1966)։

## Ակումբային կարիերա
Կարիերան սկսել է «Մատրենա» սիրողական թիմում, որտեղից մրցաշրջանի ավարտից հետո տեղափոխվել է «Ունիաո դե Տոմար»։ Այնտեղ նա խաղացել է երեք մրցաշրջան։

1959/60 մրցաշրջանից հետո Ֆիգեյրեդոն տեղափոխվել է Լիսաբոնի «Սպորտինգ», որտեղ դարձել է թիմի կարևոր անդամ։ Այդ ակումբում նա նվաճել է Պորտուգալիայի երկու առաջնության տիտղոս և մեկ Պորտուգալիայի գավաթ, իսկ 1965/66 մրցաշրջանի արդյունքներով՝ 25 գոլով Էյսեբիոյի հետ դարձել է առաջնության լավագույն ռմբարկու։ Ազգային տիտղոսներից բացի, «առյուծների» կազմում նա հաղթել է նաև Գավաթակիրների գավաթը 1964 թվականին․ հունգարական «ՄՏԿ» ակումբի հետ առաջին խաղում Ֆիգեյրեդուն ձևակերպել է դուբլ, իսկ հանդիպումն ավարտվել է 3:3 հաշվով։

1968 թվականին Ֆիգեյրեդուն տեղափոխվել է «Վիտորիա Սետուբալ» ակումբ, որտեղ երկու մրցաշրջան անցկացնելուց հետո ավարտել է իր խաղային կարիերան։

### Կարիերան հավաքականում
Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում դարձել է 1966 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, սակայն մրցաշարում խաղադաշտ դուրս չի եկել։ Ընդհանուր առմամբ Պորտուգալիայի հավաքականի կազմում անցկացրել է 5 հանդիպում, որոնց ընթացքում գոլ չի հեղինակել։

Էռնեստո դա Ֆիգեյրեդոն մահացել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, 88 տարեկան հասակում։

## Ձեռքբերումներ
### Թիմային
**«Սպորտինգ»**

* Պորտուգալիայի չեմպիոն (3)՝ 1961/62, 1965/66, 1969/70
* Պորտուգալիայի գավաթի հաղթող՝ 1962/63
* ՈՒԵՖԱ-ի Գավաթակիրների գավաթի հաղթող՝ 1964

**Անհատական**

* Պորտուգալիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 1965/66

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Սանտա Կլաուսի կլոններ

**Սանտա Կլաուսի կլոններ**, Սուրբծննդյան ամենամյա շոու է, որը կազմակերպվում է Քրիս Ուիլիսի կողմից ԱՄՆ-ի Օրեգոն նահանգի Պորտլենդ քաղաքում։ Շոուն ներառում է Սանտա Կլաուսի հարյուրավոր արձաններ, իսկ դրա անցկացման վայրն ամեն տարի փոխվում է։ Ուիլիսը նախագիծը սկսել է 2010-ականների սկզբին և ժամանակի ընթացքում նրա նախագծի մասշտաբներն աստիճանաբար աճել են։

## Նկարագրություն
մինի|2024 թվականի դեկտեմբերի ցուցադրությունը
Շոուն ներառում է մոտավորապես 400 լուսավորվող Սանտա Կլաուսի արձաններ, որոնք արտադրված են Empire Plastics Corporation ընկերության կողմի ց։ Շոուի անցկացման վայրի վերաբերյալ տեղեկությունները Ուիլիսն ինքն է տարածում սոցիալական ցանցերում։ Տարիների ընթացքում շոուն անցկացվել է Պորտլենդ քաղաքի տարբեր հատվածներում՝ կենտրոնական շրջանից մինչև քաղաքի հյուսիսային, հյուսիս-արևմտյան և հարավ-արևելյան մասերը։

## Պատմություն
մինի|2024 թվականի ցուցադրությունը
Նկարիչ և դիզայներ Քրիս Ուիլիսը շոուն առաջին անգամ անցկացրել է 2010 և 2011 թվականներին՝ East Burnside փողոցում գտնվող դատարկ տարածքում՝ ներկայացնելով մոտ 150-200 արձան։ KOIN լրատվամիջոցի փոխանցմամբ՝ Ուիլիսը նշել է, որ «ոգեշնչվել է ստեղծել մի ինստալացիա, որը նման կլիներ Տերակոտտայի մարտիկներին կամ Էնդի Ուորհոլի փոփ արտին՝ ինչ-որ բան կրկնելով»։

Շոուն 2012-2014 թվականներին չի իրականացվել, քանի որ Ուիլիսը չի կարողացել համապատասխան տարածք գտնել։ Մեկ այլ տարի ցուցադրությունն անցկացվել է Ուլիսի ընկերոջ տան բակում։ 2017 թվականին շոուն անցկացվել է Պորտլենդի կենտրոնում և ներառել է 350 արձան։

2020 թվականին ցուցադրությունը Westmoreland թաղամասում ընդլայնվել է՝ հասնելով մոտ 400 արձանի։ COVID-19 համավարակի ընթացքում Ուիլիսը արձաններին ավելացրել է դեմքի պաշտպանիչ դիմակներ։ 2021 թվականի ցուցադրությունը տեղադրվել է Sellwood-Moreland թաղամասում։ 2022 թվականին անշարժ գույքի ընկերությունը Ուիլիսին հրավիրել է օգտագործել հասանելի տարածք Պորտլենդի հարավ-արևելքում։

2023 թվականին Ուիլիսը ցուցադրությանը ավելացրել է Թերենս Հիլիի երկու մեծադիր նկարներ և մի շարք գրաֆիկական պատկերներ, իսկ ինստալացիան տեղադրվել է Պորտլենդի հարավ-արևելքում։ 2024 թվականին Ուիլիսը արձանների մոտ մեկ երրորդը նախապես ցուցադրել է Gigantic Brewing ընկերության տարածքում՝ հիմնական ինստալացիայից առաջ։ Ցուցադրությունը նվիրված էր գարեջրագործարանի և Weird Portland United-ի համագործակցությանը՝ Santa Clones Winter Warmer գարեջրի թողարկման առթիվ։ Ուիլիսի հավաքածուն այժմ ներառում է մոտ 450 արձան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* , KOIN (2022)
* , KOIN (2023)
* , KPTV (2023)
* , KPTV (2024)

Կատեգորիա:Սանտա Կլաուս
Սեպտակորդ

**Սեպտակորդ**, ակորդ՝ կազմված չորս տարբեր հնչյուններից, որոնք դասավորված են կամ կարող են դասավորվել տերցիաներով։ Մաժոր և մինոր լադերի աստիճաններից կազմվող սեպտակորդները իրենց ներքին կառուցվածքով յոթ տեսակ են՝
# Մեծ մաժորային
# Մեծ մինորային
# Մեծ ընդլայնված
# Փոքր մաժորային կամ Դոմինանտ սեպտակորդ
# Փոքր մինորային
# Փոքր կրճատված
# Կրճատված:
\new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver" } {
1
1
1
1
1
1
1 }
\addlyrics {"1" "2" "3" "4" "5" "6" "7"}

Բոլոր սեպտակորդները դիսոնանս ակորդներ են: 

## Տես նաև
* Ներդաշնակություն
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Ծխագույն կտցար

**Ծխագույն կտցար** () մորակտցարների ընտանիքի (Scolopacidae) թռչունների տեսակ է։

## Բնութագիր
մինի|200px|left|Ծխագույն կտցարը սնունդ որոնելիս
մինի|200px|left|Ջրում գտնվող ծխագույն կտցար
Հասուն ծխագույն կտցարի մարմնի երկարությունը հասնում է 30-35 սմ-ի։ Այն համեմատաբար ավելի խոշոր է իր ցեղակից կարմրաոտ կտցարից, որն ունի միջինը 27-29 սմ մարմնի երկարություն։ Թևերի բացվածքը կազմում է մինչև 70 սմ, իսկ քաշը՝ մինչև 280 գրամ։ Այն ունի երկար, մոխրագույն-կանաչավուն ոտքեր և երկար, թեթևակի վեր կորացված կտուց։ Մարմնի վերին մասը դարչնագույն-մոխրագույն է, իսկ փորը՝ սպիտակ։ Արուներն ու էգերը սեռական երկձևություն չեն ցուցաբերում։ Ծխագույն կտցարի բնական թշնամիներն են գիշատիչ թռչունները։ Ընդհանուր առմամբ, սա երկչոտ և զգուշավոր թռչուն է։
[270px|մինի| Ծխագույն կտցարի ձուն, [Թուլուզի թանգարան]]

## Տարածվածություն
Հիմնականում բնակվում է մանր ջրային ավազանների մոտ, օրինակ՝ ճահիճներում, ջրապատվարների և գետերի եզրերին՝ Հյուսիսային Եվրոպայում (բացառությամբ Իսլանդիայի) և Հյուսիսային Ասիայում։ Ձմռանը այն չու է կատարում դեպի Միջերկրածովյան ավազան, Արևմտյան և Հարավային Աֆրիկա։ Ծխագույն կտցարը նկատվել է նաև որպես թափառող՝ իր սովորական տարածման տիրույթից դուրս՝ այդ թվում Բարբադոսում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Բերմուդներում, Պուերտո Ռիկոյում և Բրազիլիայում։

## Սնունդ
Սնվում է որդերով, խեցգետնանմաններով, միջատներով և դրանց թրթուրներով։ Իր լավ հարմարեցված երկար կտուցի շնորհիվ այն կարողանում է նաև ջրից որսալ մանր ձկներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* (Common) greenshank species text in The Atlas of Southern African Birds 
* Ageing and sexing (PDF; 1.2 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
*
Ռոզա Ծառուկյան

**Ռոզա Ծառուկյան** (), հայ գործարար, բարերար, «Մուլտի Ագրո» գիտաարտադրական կենտրոնի գլխավոր տնօրեն, Հայաստանի մեղվաբույծների ազգային ֆեդերացիայի նախագահ։

## Կրթություն
Ռոզա Ծառուկյանը 1960 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի ֆինանսական կոմբինատի հայկական մասնաճյուղը։ Ստացել է արդյունաբերության հաշվապահի որակավորում։

1986-87 թվականներին սովորել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ֆինանսական ֆակուլտետում։

## Աշխատանքային գործունեություն
1962-1964 թվականներին որպես ավագ հաշվապահ աշխատել է Աբովյան քաղաքի ջրային տնտեսությունում։ 1964-1988 թվականներին որպես գլխավոր հաշվապահ-տնտեսագետ աշխատել է Հայաստանի անասնաբուժական-անասնաբուծական գիտահետազոտական կայանում։ 1988-2003 թվականներին որպես հաշվապահ և տնտեսագետ աշխատել է «Նեկտար» գիտաարտադրական միավորումում։ 2003 թվականից մինչև այսօր «Մուլտի Ագրո» գիտաարտադրական կենտրոնի գլխավոր տնօրենն է:

2008 թվականից հանդիսանում է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գիտական խորհրդի անդամ։

## Ընտանիք
Ամուսնացել է 1956 թվականին։ Որդին հայտնի գործարար և քաղաքական գործիչ Գագիկ Ծառուկյանն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գործարարներ
Ռենատո Դուլբեկո

**Ռենատո Դուլբեկոն** ( , ; ) իտալա-ամերիկացի վիրուսաբան էր, ով 1975 թվականին արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի՝ ուռուցքային վիրուսների վերաբերյալ իր աշխատանքի համար, վիրուսներ, որոնք կենդանիների բջիջները վարակելիս, կարող են քաղցկեղ առաջացնել։ Նա սովորել է Թուրինի համալսարանում՝ Ջուզեպպե Լևիի մոտ։ Նրա համակուրսեցիներն էին Սալվադոր Լուրիան և Ռիտա Լևի-Մոնտալչինինն, ովքեր նույնպես նրա հետ տեղափոխվել են ԱՄՆ և արժանացել Նոբելյան մրցանակների:

## Վաղ կյանք
Դուլբեկոն ծնվել է Կատանձարոյում (Կալաբրիա, Հարավային Իտալիա), մեծացել է Լիգուրիայում՝ Իմպերիայի ափամերձ քաղաքում: 16 տարեկանում նա ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա ընդունվել Թուրինի համալսարան: Չնայած մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի նկատմամբ մեծ հետաքրքրությանը, նա որոշել է սովորել բժշկություն: Միայն 22 տարեկանում նա ավարտել է անատոմիայի և պաթոլոգիայի բաժինը՝ պրոֆեսոր Ջուզեպպե Լևիի ղեկավարությամբ: Այս տարիներին նա հանդիպել է Սալվադոր Լուրիային և Ռիտա Լևի-Մոնտալչինիին, ում հետ բարեկամությունը հետագայում նրան տարանն Միացյալ Նահանգներ: 1936 թվականին նա զորակոչվել է զինվորական ծառայության որպես բժիշկ, իսկ ավելի ուշ (1938 թվականին) զորացրվել է: 1940 թվականին Իտալիան մտել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, և Դուլբեկոն հետ է կանչվել և ուղարկվել Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի ռազմաճակատ, որտեղ վիրավորվել է: Հոսպիտալացումից և ֆաշիզմի փլուզումից հետո նա միացել է գերմանական օկուպացիայի դեմ դիմադրությանը:

## Կարիերա և հետազոտություն
Պատերազմից հետո նա վերսկսեց իր աշխատանքը Լևիի լաբորատորիայում, բայց շուտով Լևի-Մոնտալչինիի հետ միասին տեղափոխվեց ԱՄՆ, որտեղ Ինդիանայի համալսարանում Սալվադոր Լուրիայի հետ աշխատեց բակտերիոֆագերի վրա: 1949 թվականի ամռանը նա տեղափոխվեց Կալտեխ՝ միանալով Մաքս Դելբրյուկի խմբին: 1950-ականների սկզբին Դելբրյուկի խորհրդով Դուլբեկոն այցելեց ԱՄՆ-ի կենդանիների վիրուսների ուսումնասիրության հիմնական կենտրոններ՝ հայտնաբերելու կենդանիների վիրուսների քանակական վերլուծության միջոց՝ թիթեղային տեխնիկայով, որը նման էր բակտերիալ վիրուսների համար մշակված տեխնիկային: Մեկ տարուց էլ պակաս ժամանակահատվածում նա նման մեթոդ մշակեց արևմտյան ձիու էնցեֆալիտի վիրուսի համար:  Այս նվաճումները հանգեցրին Դուլբեկոյի՝ նախ դոցենտի, ապա լրիվ պրոֆեսորի նշանակմանը Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում:

## Ծանոթագրություններ
Սուրվականե

**Սուրվականե** (), բուլղարական սովորույթ, որն օգտագործվում է բարեկեցիկ նոր տարի մաղթելու համար։ Սուրվականեն ավանդույթ է, որը կատարվում է զարդարված փայտով, որը հայտնի է որպես *սուրվակնիցա* () կամ *սուրվաչկա ()*, Նոր տարվա օրը, որպես ամբողջ տարվա ընթացքում առողջության չափանիշ։

## Ավանդույթ
### Պատմություն
Սուրվականեն սկիզբ է առնում հնագույն ժամանակներից և իր արմատներն ունի հեթանոսական ծեսերում: Այսքանը պարզ է ավանդույթի ծագման մասին, սակայն թե երբ, որտեղ կամ ով է այն առաջին անգամ կիրառել, դեռևս վիճելի հարց է:

### Ծիսակատարություն
Սուրվականեն ծես է, որի ժամանակ ընտանիքի անդամը, սովորաբար ամենափոքրը, Նոր տարվա առավոտյան (բուլղարերեն հայտնի է որպես *Վասիլովդեն*) սուրվակնիցայով թեթևակի թփթփացնում է մյուսների մեջքին։ Այդպես անելիս նա կարճ ոտանավոր է կարդում՝ իր հարազատին մաղթելով հաջողություն նոր տարում: Ընտանիքի անդամները (սովորաբար երեխաները), որոնք կատարում են ծեսը, հայտնի են որպես *սուրվակարի* կամ *սուրվակարչետա*։ Այնուհետև այդ երեխաներին հանձնվում են խորտիկներ, քաղցրավենիք կամ փոքր գումարներ։

#### Բանաստեղծություն
Սուրվակարիի բանաստեղծությունը տարբեր ընտանիքներում տարբեր է։


Сурва, сурва година, 
весела година, 
златен клас на нива, 
червена ябълка в градина, 
пълна къща с коприна, 
живо-здраво догодина, 
догодина, до амина․



Սուրվա, սուրվա գոդինա,
Վեսելա գոդինա,
Զլատեն կլաս նա նիվա,
Չերվենա յաբուլկա վ գրադինա,
Պուլնա կուշտա ս կորպինա,
Ժիվո-զդրավո դոգոդինա,
Դոգոդինա, դո ամինա։


### Սուրվակնիցա
աջից|մինի|200x200փքս|Զարդարված սուրվակնիցա
Սուրվակնիցան կամ սուրվաչկան հոնի ծառի ծուռումուռ ճյուղ է, սովորաբար զարդարված է մետաղադրամներով, պոպկորնով, չրերով, բոկեղներով, ժապավեններով և թելերով, թեպետ Բուլղարիայի տարբեր շրջաններում օգտագործվում են տարբեր զարդարանքներ: Սովորաբար հյուսիսային Բուլղարիայի սուրվակնիցաների վրա կախված են մրգեր, հաց և սերմեր, մինչդեռ հարավում օգտագործվում են մետաղադրամներ: Ճյուղերը սովորաբար ծռվում են՝ նմանվելով կյուրեղագիր «ֆ» (Ф) տառին։ Ճյուղի ընտրության գործընթացը սովորաբար անցկացվում է Նոր տարուց մի քանի օր առաջ, որպեսզի ժամանակ ունենան փայտիկը զարդարելու ընտանիքի հայեցողությամբ:

Ճյուղը կարելի է վերցնել ցանկացած կենդանի պտղատու ծառից, թեև նախընտրելի է հոնի ծառը իր երկարակեցության և վաղ ծաղկման պատճառով, որոնք, ենթադրաբար, ներկայացնում են ցանկալի հատկությունները։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Ամանորը Բուլղարիայում
Կատեգորիա:Բուլղարիայի մշակույթ
Աշխարհի ամենամեծ կկվով ժամացույց

**Աշխարհի ամենամեծ կկվով ժամացույց**, ժամացույց ԱՄՆ-ի Օհայո նահանգի Շուգարքրիք քաղաքում, որը կկվով ժամացույցներից ամենամեծն է աշխարհում։ Ժամացույցը կառուցվել է 1972 թվականին Օհայոյի Վիլմոտ քաղաքի մոտ գտնվող Ալփայն-Ալփա շվեյցարական թեմայով ռեստորանի համար, սակայն 2012 թվականին այն տեղափոխվել է Շուգարքրիք քաղաքի կենտրոն և նույն տարվա վերջում կրկին շահագործման է հանձնվել։ Ժամացույցն ունի մոտ 7,2 մ բարձրություն և 7,3 մ լայնություն։ Կանոնավոր դադարներով կկու է դուրս գալիս, այդ ընթացքում մեքենայացված նվագախումբ է նվագում, իսկ ժամացույցի ճակատային հատվածում հայտնվում է պարող զույգ։

## Նկարագրություն
Ժամացույցը բաղկացած է փայտե ճակատամասից՝ վերին մասում պատշգամբով և անիմացիոն կերպարներով, այդ թվում՝ հինգ հոգուց բաղկացած նվագախումբ և պարող զույգ։ Յուրաքանչյուր կես ժամը մեկ կկուն ժամացույցից դուրս է գալիս, զույգը պոլկայի երաժշտության տակ պարում է։ Ժամացույցն ունի 7,2 մ բարձրություն, 7,3 մ լայնություն և 6,5 մ խորություն։

## Պատմություն
Ժամացույցը պատրաստվել է Օհայոյի Վիլմոտ քաղաքի մոտ գտնվող Ալփայն-Ալփա ռեստորանի համար, որտեղ էլ այն տեղադրվել է 1970-ական թվականների վերջին։ 2009 թվականին ռեստորանի փակվելուց հետո ժամացույցը գնվել և տեղադրվել է Շուգարքրիք քաղաքի կենտրոնում, որտեղ կամավորները և տեղի պաշտոնյաները կազմակերպել են վերանորոգման և տարածքի բարեկարգման աշխատանքները։ Տեղափոխության մասին հաղորդվել է 2012 թվականի մայիսին, և ժամացույցը կրկին գործարկվել է նույն տարվա վերջին։

## Տեղադրություն և հասանելիություն
Ժամացույցը տեղադրված է Մեյն փողոցի և Հյուսիսային Բրոդվեյի անկյունում՝ քաղաքի Սվիս Վիլիջ առևտրային թաղամասում։ Այն տեսնելը վճարովի չէ, իսկ և անիմացիոն հատվածը՝ երաժշտությունն ու պարը, սովորաբար տեղի է ունենում կանոնավոր ընդմիջումներով տաք ամիսներին, իսկ սեզոնային ընդմիջումներով՝ ձմռանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժամացույցներ
Սեռական ընտրություն

**Սեռական ընտրություն**, կենդանիների բնական ընտրության հատուկ ձև, որի հիմքում ընկած է միևնույն սեռի (գլխավորապես արուների) անհատների մրցակցությունը հակառակ սեռի անհատներին գրավելու համար։ Պայմանավորում է էվոլյուցիայի պրոցեսում երկրորդային սեռական հատկանիշների (թռչունների ամուսնական վառ գունավորումը, կտղուցականչը, կաթնասունների և թռչունների արուների կռիվները, տարբեր կենդանիների զանազան ձայնային ազդանշանները, որոշ կենդանիների հոտ արձակող գեղձերը ևն) առաջացումը։ Խիստ արտահայտված սեռական հատկանիշները հատուկ են գլխավորապես արուներին, էգերը (հատկապես բազմացման շրջանում), որպես կանոն, ավելի քիչ են շեղվում պաշտպանական գունավորումից և ձևից, համապատասխան վարքից ևն, և մնում են ավելի պաշտպանված։ Սեռական ընտրության առաջնային հիմքը եղել է էգերի և արուների արտաքին հատկանիշների տարբերակումը, որը հավանաբար հեշտացրել է նույն տեսակի տարասեռ անհատների հանդիպման հնարավորությունը։ Հետագայում ավելի ցայտուն արտահայտված սեռական հատկանիշներով անհատներն ավելի հեշտությամբ են գրավել հակառակ սեռի անհատներին, որը հանգեցրել է նրանց առավել բազմացմանը։ Երբեմն սեռական ընտրությունը հակասության մեջ է մտնում բնական ընտրության այլ ուղղությունների հետ․ պահպանվում են գենոտիպեր, որոնք նպաստում են տեսակի հաջող բազմացմանը, սակայն չեն մեծացնում տեսակի կենսունակությունն ամբողջությամբ։ Սակայն դա հիմք չի տալիս սեռական ընտրությունը համարել էվոլյուցիայի ինքնուրույն գործոն և հակադրել բնական ընտրությանը։ Սեռական ընտրություն հասկացությունն առաջ է քաշել և հիմնավորել Չ․ Դարվինը (1859-ին, ապա՝ 1871-ին)։ 

## Տես նաև
* Սեռական երկձևություն
* Էթոլոգիա

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Սեռական բազմացում
Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն
20th Century Fox World (Դուբայ)

**20th Century Fox World**, թեմատիկ պարկի կառուցման չեղարկված ծրագիր, որը պետք է կառուցվեր Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքում։ Ի սկզբանե նախատեսվում էր, որ թեմատիկ պարկը կգործարկվի 2018 թվականին։ Նախատեսվում էր, որ այնտեղ պետք է լինեին Fox Entertainment Group ընկերությանը պատկանող մի շարք ֆիլմերին և հեռուստասերիալներին նվիրված ատրակցիոններ ու զվարճանքի վայրեր։ Այդ ֆիլմերի ու հեռուստասերիալների ցանկում էին «Ավատար»-ը, Blue Sky Studios-ի ֆիլմերը («Սառցե դարաշրջան», «Ռիո», «Ռոբոտներ» և «Էպիկ»), «Օտարը», «Գիշատիչ»-ը, «Սիմփսոնները», «Գրիֆինների ընտանիքը», «Ֆուտուրամա», «Ամերիկյան հայրիկ», «Բոբի խորտկարանը», «Հատուկ գործակալ Արչեր», «Կապիկների մոլորակը», «Գիշերը թանգարանում», «Անկախության օրը», «Պինդ ընկույզ», «Գաղտնի փաստաթղթեր», «24», «Անարխիայի զավակները», «Մուլեն Ռուժ» և «Անաստասիա» ֆիլմերը, մուլտֆիլմերն ու հեռուստասերիալները։

Զբոսայգին պատկանում էր Al Ahli Holding Group-ին։ Մինչ ծրագրի փակումը այն իրականացվում էր The Walt Disney Company-ի լիցենցիզայի հիման վրա։

## Ծրագրի իրականացում
Դուբայում 20th Century Fox World թեմատիկ պարկի կառուցման մասին հայտարարվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 3-ին, երբ 20th Century Fox-ը և Al Ahli Holding Group-ը ստորագրեցին լիցենզիոն գործարքը, որով պետք է կառուցվեր 850 միլիոն դոլար ընդհանուր բյուջեով թեմատիկ պարկը։ Զուգահեռաբար, Մալայզիայում կառուցվում էր համանման մեկ այլ պարկ ևս, որն ավելի ուշ ստացավ Genting SkyWorlds անվանումը։

2018 թվականի ապրիլի 29-ին Al Ahli Group-ի նախաձեռնությամբ անորոշ ժամկետով կանգնեցվեց ծրագրի իրականացումը։ Կազմակերպության գործադիր տնօրեն Մոհամեդ Խամասը արտահայտել էր իր մտահոգություններն առ այն, որ Դուբայում առկա է թեմատիկ պարկերի «լուրջ առաջարկ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20th Century Studios
Կատեգորիա:Դուբայ
Գամետոֆիտ

**Գամետոֆիտ**, *սեռական սերունդ* (< հուն․ γαμετή – կին, ամուսին, γαμετης – տղամարդ, ամուսին, φυτόν – բույս), սերունդների հաջորդականությամբ զարգացող բույսերի անհատական զարգացման փուլերից մեկը։ Հերթագայում է անսեռ սերնդին կամ *սպորոֆիտին*։ 

Սեռական սերունդը կարող է ինքնուրույն գոյություն ունենալ և արտաքնապես չտարբերվել (բազմաթիվ ջրիմուռներ) կամ խիստ տարբերվել (պտերներ ևն) անսեռ սերնդից։ Ծածկասերմ բույսերի գամետոֆիտը ապաճել է փոշեհատիկի և սաղմնային պարկի (արական և իգական գամետոֆիտներ)։ Գամետոֆիտի բջիջների կորիզները պարունակում են քրոմոսոմների հապլոիդ հավաքակազմ:

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բազմացում
Անկարայի մեծ հրդեհ (1916)

**Անկարայի մեծ հրդեհ,** Անկարայի հայերի դեմ պետականորեն կազմակերպված հրդեհ, որը բռնկվել է 1916 թվականի սեպտեմբերին Թուրքիայի մայրաքաղաք Անկարայի կենտրոնական թաղամասերում և կարճ ժամանակում տարածվելով ողջ քաղաքով՝ հանգեցրել քաղաքի հայկական թաղամասերի ոչնչացմանը։ Այն սկսվել է սեպտեմբերի 13-ի գիշերը և շարունակվել մինչև սեպտեմբերի 15-ի առավոտ։ Հրդեհը սկսվել է Հիսարյոնյու (Hisarönü) թաղամասում և տարածվել դեպի Չըքրըքչըլար Յոքուշու (Çıkrıkçılar Yokuşu), Սարաջլար շուկա (Saraçlar Çarşısı), Բեդեստեն և Աթփազարը (Atpazarı) հատվածները։

Թուրքական աղբյուրների համաձայն, հրդեհի հետևանքով զոհվել է 5 մարդ։ Ամբողջությամբ այրվել է մոտ 1000 տուն (որոնց մեծ մասը պատկանում էր հայերին), 935 խանութ, 7 եկեղեցի և 3 բուժհաստատություն։ Հրդեհն իր ազդեցությունը հիմնականում թողել է հայաբնակ թաղամասերում, սակայն տուժել են նաև հրեա և հույն բնակիչները։ Դեպքի վերաբերյալ բավարար պաշտոնական փաստաթղթերի բացակայության և հրդեհից հետո իրավիճակի մասին քիչ տեղեկությունների պատճառով հրդեհի ստույգ պատճառի վերաբերյալ թուրքական աղբյուրները հստակ տեղեկություն չեն հայտնում, սակայն թեմայի շուրջ աշխատող հետազոտողներ համակարծիք են, որ հրդեհը եղել է միտումնավոր։

## Հրկիզում
Աղետից առաջ Անկարայում բնակվում էին զգալի թվով հայեր, հրեաներ և հույներ։ Քաղաքի առևտուրը հիմնականում գտնվում էր հայերի ձեռքում։ Բացի դրամափոխությունից, ոսկերչությունից, բանկային գործից և կապալառուական ոլորտներից, հայերի ձեռքում էր նաև այն ժամանակվա Օսմանյան կայսրության առաջատար ճյուղը՝ անգորական բրդի (մոհեր) արտադրությունն ու առևտուրը, որը նույնացվում էր Անկարայի հետ։

Նյութական տեսանկյունից բավականին հզոր հայերը բնակվում էին քաղաքի ամենահարուստ թաղամասերում։ Թուրքերն ու հրեաներն ապրում էին ավելի աղքատ պայմաններում։ Թուրքական ազգայնականության գագաթնակետը եղավ Հայոց ցեղասպանությունը և դրան հաջորդած վայրագությունները, էթնիկ զտումները, թալանը։ Բազմաթիվ վկայություններ կան (այդ թվում՝ եվրոպացի դիվանագետների), որ այս հրդեհի ժամանակ հրշեջները և տեղի իշխանությունները ոչ միայն չեն փորձել հանգցնել կրակը հայկական թաղամասերում, այլև երբեմն օգնել են դրա տարածմանը։ Ի տարբերություն այլ վայրերի, Անկարայի կաթոլիկ հայերն սկզբում որոշակի արտոնություններ ունեին, բայց 1916-ի հրդեհը վերջնականապես կործանեց նրանց համայնքը։

Անգամ թուրքական աղբյուրներն են դժվարանում թաքցնել, որ հրդեհը տեղի ազգայնական խմբերի և պետական իշխանության կողմից էր կազմակերպված տեղաբնակ հայերի դեմ։ Թուրքական աղբյուրները գրում են, որ հնարավոր է հրդեհի նպատակը ազգային փոքրամասնությունների թաղամասերը ոչնչացնելու և հայերին Անկարայից հեռանալուն հարկադրելու համար էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն
Կատեգորիա:1916 Օսմանյան կայսրությունում
Ֆաթաֆեհի Ֆակաֆանուա

**Ֆատաֆեհի Կինիկինիլաու Լոլոմանաիա Ֆակաֆանուա** կամ **8-րդ լորդ Ֆակաֆանուա** (, ), տոնգացի քաղաքական գործիչ և ազնվական, որը 2025 թվականի ընդհանուր ընտրություններից հետո ընտրվել է Տոնգայի վարչապետ։ Նա Տոնգայի թագավորական ընտանիքի անդամ է։

Ֆակաֆանուան առաջին անգամ Օրենսդիր ժողովում ընտրվել է որպես ազնվականության անդամ 2008 թվականին։ Նա Տոնգայի Օրենսդիր ժողովի խոսնակ է եղել 2012-2014 թվականներին և 2017-2025 թվականներին։

## Կենսագրություն
Ֆակաֆանուան Տոնգայի արքայադուստր Սինայիտակալայի և Կինիկինիլաու Տուտոատասի որդին է, որը 7-րդ լորդ Ֆակաֆանուան է և Մաուֆանգայի կալվածքի սեփականատերը: Նա ունի եղբայր՝ Ֆակաոլա մեյ Լանգի «Իտաֆուաաատոնգա Տուտոատասի Ֆակաֆանուան» և մեկ քույր՝ Սինեյթակալա Թուիմատամոանա ի Ֆանակավակիլանգի Ֆակաֆանուան, որն ամուսնացած է թագաժառանգ Թուպուտոա Ուլուկալալայի հետ։

2006 թվականի ապրիլին նրան շնորհվել է Ֆակաֆանուա տիտղոսը, որը Տոնգայի ազնվականության երեսուներեք ժառանգական տիտղոսներից մեկն է։ Տիտղոսը կապված է Մաուֆանգայի (Տոնգատապուի վրա), Նգաակաուի (Վավաուի վրա) և Ֆալելոայի (Հաապայի վրա) կալվածքների հետ և թույլ է տալիս ընտրվել Օրենսդիր ժողովում՝ որպես ազնվականության ներկայացուցիչ։ 2008 թվականի լրացուցիչ ընտրություններում նա ընտրվել է Հաապայի ներկայացուցիչ՝ դառնալով Տոնգայի խորհրդարանի ամենաերիտասարդ անդամը։ Նա վերընտրվել է 2010 թվականի նոյեմբերին կայացած ընդհանուր ընտրություններում։

2012 թվականի հուլիսի 19-ին Ֆակաֆանուան ընտրվել է Տոնգայի օրենսդիր ժողովի նախագահ՝ լորդ Լասիկեի պաշտոնանկությունից հետո, դառնալով Տոնգայի ամենաերիտասարդ խոսնակը: Որպես խոսնակ նա անցկացրել է «պրակտիկ խորհրդարան»՝ խրախուսելով կանանց մասնակցել քաղաքականությանը։ Նա կորցրել է իր տեղը 2014 թվականի ընտրություններում։ 2017 թվականի ընտրություններում նա վերականգնել է իր տեղը և վերընտրվել որպես խոսնակ։ 2021 թվականի ընտրություններից հետո նա երրորդ ժամկետով վերընտրվել է որպես խոսանկ։

2025 թվականի ընտրություններից հետո Ֆակաֆանուան դեկտեմբերի 15-ին ընտրվել է վարչապետ՝ ստանալով 16 ձայն։ Նա հաղթել է գործող նախագահ Այսակե Էկեին, որը 10 պատգամավորի աջակցություն է ստացել։ Ֆակաֆանուան դարձել է ժողովրդավարացումից ի վեր կառավարության ղեկավար ընտրված ազնվականների երկրորդ ներկայացուցիչը։ Պաշտոնը ստանձնելուց հետո նա կդառնա Տոնգայի ամենաերիտասարդ վարչապետը։

## Անձնական կյանք
Ֆակաֆանուան ամուսնացել է լեդի Քրիստալ Ֆեյնե Քայթի՝ Սիոնե Քայթի դստեր հետ, որը նախկինում եղել է Տոնգայի Միացյալ Թագավորությունում գերագույն հանձնակատար, իսկ ավելի ուշ՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ին ԱՄՆ-ում Տոնգայի դեսպան։

## Պարգևներ
;; Ազգային պարգևներ
;* 50x50փքս Սալոտե Տուպոու III թագուհու շքանշանի ասպետ-կոմանդոր (31 հուլիսի, 2008)

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդարանի նախագահներ
Երևանի թիվ 11 գրադարան

**Երևանի թիվ 11 գրադարան**, Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում գտնվող համայնքային գրադարան, հիմնադրվել է 1960 թվականին։ Զբաղեցնում է 600ք/մ տարածք։ Գրադարանը ունի 3 բաժին՝ մանկական, աբոնեմենտային, ընթերցարան, 3 պահոց։ Առկա է ընթերցասրահ, համացանց։

## Պատմություն
Երևանի թիվ 11 գրադարանը հիմնադրվել է 1960 թվականին։ Խորհրդային շրջանում անվանվել է Բագրատ Ղարիբջանյանի անվան մասսայական գրադարան։ 2014 թվականին Երևանի քաղաքապետարանի զարգացման ծրագրով գրադարանը հիմնանորոգվել է։ 2022-2025 թվականների ընթացքում  Երևանի քաղաքապետարանի (Գրադարանների համար անհրաժեշտ գույքի ձեռք բերում) ծրագրի շրջանակներում գրադարանը համալրվել է նոր և ժամանակակից գրականությամբ։ 2019 թվականից գրադարանի տնօրենն է Քրիստինա Թումաղյանը։

Էրեբունի վարչական շրջանում գործում են նաև Օքրո Օքրոյանի անվան թիվ 3, թիվ 10 և թիվ 25 համայնքային գրադարանները:

## Հավաքածուներ և գործունեություն
Գրադարանի գրքային հավաքածուն ներառում է մասնագիտական, գեղարվեստական, մանկական գրականություն՝ հայերեն և օտար լեզուներով։ Գրադարանը սպասարկում է հանրության լայն շրջանակներին։

Գրադարանը համագործակցում է Էրեբունի վարչական շրջանի դպրոցների և մանկապարտեզների հետ։ Կազմակերպում է տարաբնույթ  միջոցառումներ՝ գրողների և մշակութային գործիչների հետ, գրքերի շնորհանդեսներ, հեքիաթի ժամ երեխաների համար, շրջայցեր դպրոցականների համար և այլն։ Ամեն տարի գրադարանը մասնակցում է Ազգային գրադարանային շաբաթ և Գրադարանավարի օր համապետական միջոցառումներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի գրադարաններ