open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուդարաթ Կեյուրաֆան

**Սուդարաթ Կեյուրաֆան** (, ), թաիլանդացի պետական և քաղաքական գործիչ, Պհիա Տհայի կուսակցության առաջնորդներից մեկը։ Նա տարբեր պաշտոններ Է զբաղեցրել Թաիլանդի նախարարների կաբինետում և աշխատել է մի քանի ժամկետում որպես խորհրդարանի անդամ։ 2019 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում հանդիսանում էր իր կուսակցությունից առաջադրված վարչապետի թեկնածու։

## Վաղ տարիներ
Սուդարաթը ծնվել է Բանգկոկում, Նակհոնրաթչասիմ նահանգի խորհրդարանի նախկին անդամ Սոմպոն Կեյուրաֆանի և նրա կնոջ՝ Ռենա Կեյուրաֆանի ընտանիքում։ Ավարտել է Բանգկոկի Սուրբ Հովսեփի վանքի միջնակարգ դպրոցը և Չուլալոնգկորնի համալսարանում ստացել է առևտրի և հաշվապահության բակալավրի աստիճան և Սասինան Չուլալոնգկորնի բիզնեսի կառավարման համալսարանում մագիստրոսի աստիճան բուդդայական հետազոտությունների հիման վրա։

## Քաղաքական գործունեություն
Սուդարաթն իր քաղաքական գործունեությունը սկսել է 1991 թվականին, երբ ընտրվել Է Բանգկոկի 12-րդ օկրուգի խորհրդարանի անդամ։ 1992 թվականի ընտրություններում Սուդարաթը վերընտրվել է որպես խորհրդարանի անդամ և նշանակվել Չուան Լիկպայի կառավարության պաշտոնական ներկայացուցչի  տեղակալ։

1994 թվականին Սուդարաթը նշանակվել է «Պալանգ Դհարմա» կուսակցության գլխավոր քարտուղար։ Նա նաև նշանակվել է Լիկպայի կառավարությունում տրանսպորտի նախարարի տեղակալ։

1995 թվականի ընտրություններում Սուդարաթը վերընտրվել է Բանգկոկի խորհրդարանի անդամի պաշտոնում և նշանակվել Բանհարնա Սիլպա Արչի կառավարությունում ներքին գործերի նախարարի տեղակալ։ Նրա աշխատանքի ընթացքում «Bang Na Expressway» նախագիծը կասեցվել է 11 ամսով։ Դա մեծ սկանդալ Էր Թաիլանդում, քանի որ Թաիլանդի կառավարությունը ստիպված էր վճարել փոխհատուցում մի քանի հազար միլիոն բատ։

1996 թվականին Սուդարաթը կրկին ընտրվել է որպես խորհրդարանի անդամ և եղել է «Պալանգ Դհարմա» կուսակցությունից ընտրված միակ անդամը։

Երկու տարի անց 1998 թվականին Սուդարաթը դարձել է «Թայ ռակ թայ» կուսակցության (հետագայում ՝ «Ժողովրդական իշխանության կուսակցություն», ապա ՝ «Պհիա Տհայ») համահիմնադիր Թաքսին Չինավատայի և 21 այլ հիմնադիր անդամների՝ ՝ Սոմկիդ Ջատուսրիպիտակի, Տանոնգ Բիդայայի, Պուրաչայ Պիումսոմբունի, Թհամմարակ Իսարագուրայի ՝ Այութայայի եւ Պրոմմին Լերցուրիդեյի հետ միասին։ Սուդարաթը նշանակվել է «Թայ ռակ թայ» կուսակցության փոխնախագահ։ Կուսակցությունը 2006 թվականի ընտրություններում հաջող է հանդես եկել՝ ստանալով ձայների 61 տոկոսը և դարձել է խոշորագույն քաղաքական ուժ։

2001 թվականի ընտրություններում Սուդարաթն ընտրվել է խորհրդարանի անդամ և նշանակվել Չինավատայի կառավարությանն առընթեր առողջապահության նախարար։ 2006 թվականին Սուդարաթը նշանակվել է գյուղատնտեսության և կոոպերատիվների նախարար, սակայն կորցրել է իր պաշտոնը 2006 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած հեղաշրջման պատճառով։

Որպես կուսակցության 111 գործադիր անդամներից մեկը, նրան արգելել են քաղաքական գործունեությամբ զբաղվել 2006 թվականի հեղաշրջումից հետո հինգ տարի ժամկետով։

## Անձնական կյանք
Սուդարատն ամուսնացած է Սոմիոս Լիլապունյալերտեի հետ, ով անշարժ գույքի ոլորտում գործարար է։ Նրանք ունեն երեք երեխա, որոնց անուններն են՝ Պհումպհատ, Պիրապչատ և Յոսուդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Տալիթա Բեյթման

**Տալիթա Բեյթման** (, ), ամերիկացի պատանի դերասանուհի։

## Անձնական կյանք
Բնակվում է Հարավային Կալիֆոռնիայում։ 9 կրտսեր երեխաներից մեկն է և դերասան Գաբրիել Բեյթմանի քույրն է։

## Գործունեություն
2014 թվականին Բեյթմանը նշանակալի դեր է ունեցել գիտաֆանտաստիկ «Ռոյ» սարսափ ֆիլմում, որտեղ նկարահանվել են նաև Գաբրիել Բասոն, Քեթրին Փրեսքոթը և Ջեյքոբ Զահարը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 19-ին «Fantastic Fest»-ում։

2015 թվականին Սքարլեթ Քինքեյդի դերում նկարահանվել է «The CW» հեռուստաընկերության «Հարավային նահանգից Զոյի Հարթը» կատակերգական դրամայում։

Բեյթմանը Քլոյե Գրեյս Մորեցի և Նիք Ռոբինսոնի հետ խաղացել է «Հինգերորդ ալիքը» ֆիլմի գլխավոր դերում։ Ռեժիսորը Ջեյ Բլեյքսոնն է։ Պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի հունվարի 22-ին «Columbia Pictures»-ում։

Միևնույն ժամանակ Քևին Սփեյսիի, Ռոբբի Ամելլի, Ջենիֆեր Գարների, Քրիստոֆեր Ուոքենի և Բարրի Զոնենֆելդի հետ նկարահանվել է «9 կյանք» ֆիլմում։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Բարրի Զոնենֆելդը և 2016 թվականի ապրիլի 29-ին տեսավարձույթով ցուցադրել է «EuropaCorp» ընկերությունը։

Բեյթմանը խաղացել է նաև «So B. It» ֆիլմում, որը Սառա Վիքսի համանուն վեպի էկրանավորումն էր։ Ռեժիսորը Սթիվեն Ջիլենհալն է։

«HBO» հեռուստացանցի «Mamma Dallas» կատակերգության մշտական դերակատարներից է, նկարահանվում է եղբոր՝ Գաբրիել Բեյթմանի և Ավգուստ Պրյուի հետ։

2017 թվականին Ջենիսի դերով հանդես է եկել «Աննաբելլի անեծքը։ Չարի ծնունդը» ֆիլմում և խաղացել է «Գեոփոթորիկ» աղետ-ֆիլմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Ռիվաի Ապին

**Ռիվաի Ապին** (, ), ինդոնեզական նկարիչ և պոետ, ներկայացել է «45-րդ սերունդ» պոետների խմբում։

## Կարճ հենսագրություն
Ազգությամբ եղել է Մինանգկաբաու։ Ջակարտայում ուսումնասիրել է իրավաբանություն։ Աշխատել է «Նուսանտարա», «Հեմա Սուասանա», «Սիասատ», «Զենիթ» և «Զաման Բարու» թերթերի խմբագիր։ 1959-1965 թվականներին եղել է «Լեկրա» կազմակերպության քարտուղարության անդամ։ 1965 թվականի սեպտեմբերի 30-ի իրադարձություններից հետո ձերբակալվել է և գտնվել է անազտության մեջ օ Բուրուում, որը տևել է մինչև 1979 թվականի վերջ։ Գրել է բանաստեղծություններ, որոնք լույս են տեսել 1948 թվականին «Հայրենքի արձագանքը» և 1950 թվականին «Երեքը ճակատագրի դեմ» ժողովածուներում (Հիրիլ Անվարի և Ասրուլօմ Սանի հետ համատեղ)։ Ավելի ուշ՝ 1971 թվականին ավստրալիացի հետազոտող Ավելինգը Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde ամսագրում հրապարակեց բանաստեղծի աշխատություններից մեկը և 1972 թվականին Ավստալիայիում «Երկու չիրականացած աշխարհներից» վերնագրով բանաստեղծությունների ժողովածուն։

Ռիվաի Ապինը առաջինն է հրապարակել իր ընկեր Խաիրիլ Անվարայի «Գրամ ու փոշի» ժողովածուն (1949)։

Բանաստեղծի ձեռագրի վրա մեծ ազդեցություն է թողել անգլո-ամերիկացի պոետ Թոմաս Սթեռնս Էլիոթը։ Ռիվաի Ապինն առաջիններից մեկն էր, ով առաջադրել է դեպի ազգային արմատները կողմնորոշող լոզունգը։ Իր ստեղծագործություններում իրականությունը համադրվում էր ռոմանտիկ դրդապատճառներով։ Նա իր ժամանակին համարվում էր Ինդոնեզիայի անենախելացի բանաստեղծը։

## Հիմնական աշխատանքներ
* Gema Tanah Air. Djakarta, 1948.
* Chairil Anwar; Rivai Apin; Asrul Sani. Tiga menguak takdir, Djakarta: Balai Pustaka, 1950.
* Dari dua dunia belum sudah: collected verse of Rivai Apin. Editor H. Aveling. Southeast Asian Studies Program, Murdoch University, 1975.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Kumpulan Puisi Rivai Apin.

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ինդոնեզացի գրողներ
Ժողովածու (5082)

**Ժողովածու** (5082), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5082 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.2x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 266 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ հետագայի՝ 225բ, (1737, 1803 թթ.), 213բ (1884 թ.):
## Բովանդակություն
* Անդրէասայ Կապադովկացւոյ Մեկնութիւն Յայտնութեանն Յովհաննու։
* Եփրեմի Ասորւոյ Խրատ՝ «Կամիմ մերձենալ...»։
* Գր․ Տաթևացւոյ Լուծմունք Պարապմանց Կիւրդի։
* Գէորգայ Երզնկացւոյ Լուծունք Առ որս Ճառից Գր․ Աստուածարանի։
* Ի բանից Յովհ․ Որոտնեցւոյ։
* Ընդդէմ այնոցիկ, որ ասեն՝ Զհոգին սուրբ բխումն ի հորէ և յորդւոյ։ 
* Սակս միաւորութեան Քրիստոսի։
* Յովհ․ Երզնկացւոյ Յաղագս երկնային զարդուց։ 
* Մոլորութիւն տաճկաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Թոբին Բելլ

**Թոբին Բելլ** (, ), ամերիկացի դերասան,  հայտնի է «Սղոց» բազմասերիանոց ֆիլմում խաղացած Ջոն Կրամեր դերով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Քուինս քաղաքում և մեծացել՝ Մասաչուսեթս նահանգի Վեյմութ քաղաքում։ Նրա մայրը՝ Այլին Բել Թոբին, բրիտանական ծագմամբ տաղանդավոր դերասանուհի էր։ Թոբինին ուներ քույր և եղբայր։

Բելլը հաճախ խաղում էր չարագործի կամ սերիական մարդասպանի դեր և իր բոլոր դերերն առանձնանում են փափուկ և մեռելային ձայնով, նա խաղում է մարդասպանի դեր Պոլլակ Սիդնիի  «Ընկերությունում» ֆիլմում և Թեոդոր Կաչինսկու «Ունաբոմբեր․Իրական պատմություն» ֆիլմում, խաղալով Ունաբոմբերի դեր, 2004 թվականին նկարահանված «Սղոց» ֆիլմում և նրա  «Սղոց 2», «Սղոց 3», «Սղոց 4», «Սղոց 5», «Սղոց 6», «Սղոց 7/3D», «Սղոց 8» սիքվելներում խաղացել է նաև սերիական մարդասպան մոլագար Ջոն Քրամերի դերը, ով ուզում էր, որ մյուսներն էլ՝ խորամանկ «խաղերի» միջոցով, իմանան կյանքի գինը։

2006 թվականին «Լավագույն չարագործ» անվանակարգում նա ստացավ MTV կինոմրցանակ, 2007 թվականին նա կրկին ստացավ նույն մրցանակը նուըն անվանակարգում և «Fuse TV/Fangoria»-ից մրցանակ ստացավ սղոցով «Լավագույն դահիճ» անվանակարգում։

Բացի հեռուստատեսային ֆիլմերում նկարահանելուց, Բելլը նկարահանվում էր բազմաթիվ հեռուստատեսային շոուների առանձին դրվագներում, ինչպիսիք են՝ «Հմայվածները», «Սաինֆելդ», «Նրան անվանում են Նիկիտա», «Գաղտնի նյութեր», «Աստղային դարպասներ։ ՍԳ-1», «Լրտեսուհի», «Արևմտյան թև», «Ձևացնող», «Կլան Սոպրանո», «Նյու Յորքի ոստիկանություն», «24 ժամ», «Շտապօգնություն» և «Վճռական Ուոքեր․Արդարություն տեխասական ոճով»։

2009 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ Chiller-Eyegore մրցանակաբաշխության ժամանակ, Բելլը ստացավ «Լավագույն չարագործ» տիտղոսը։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Բոստոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Էմմա Բել

**Էմմա Ջին Բել** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, որը հայտնի է «Սառածներ»-ը և «Նշանակման կետ 5» ֆիլմերից, ինչպես նաև մարմնավորել է Էմիի դերը AMC հեռուստաալիքի «Քայլող մեռյալները» հեռուստասերիալի առաջին սեզոնում և Էմմա Ջուդիտ Բրաունի դերը TNT հեռուստաալիքի «Դալլաս» սերիալում։

## Կյանքը և կարիերան
Էմմա Բելը առավել հայտնի է Փարքեր O'Նիլի դերի մարմնավորմամբ, որը 2010 թվականին թողարկված «Սառածները» ֆիլմի գլխավոր հերոսն է։ 2011 թվականին նա «Նշանակման կետ 5» ֆիլմում խաղացել է գլխավոր կնոջ դերում, ինչպես նաև նկարահանվել է մի քանի անկախ ֆիլմերում։

Հեռուստատեսությամբ Բելը խաղացել է հերոսուհի Լորի Հոլդենի կրտսեր քրոջ՝ Էմիի դերում և 2010 թվականին «Քայլող մեռյալները» սերիալի առաջին սեզոնում։ Նախկինում նա հայտնվել է «Օրենքը և կարգը, Հատուկ կորպուս», «Գերբնական» և «Ուրվակաների հետ խոսակցություն» հեռուստատեսային շոուների դրվագներում։

2012 թվականի սեպտեմբերին Էմմա Բելը ստացել է էն Յուինգի դստեր՝ Էմմա Ջուդիթ Ռայլանդ Բրաունի հաստատուն դերը (Բրենդ Սթրոնգ) «Դալլաս» հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանում։ Սերիալը փակվել է 2014 թվականին, երեք սեզոն նկարահանումից հետո՝ վարկանիշների անկման պատճառով։

2018 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Բելն ամուսնացել է դերասան Քեմերոն Ռոբերտսոնի հետ, որի հետ նա հանդիպել է իրենց հարսանիքից 4 տարի առաջ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Ուիլյամ Ջերարդ Բարի

**Ուիլյամ Ջերարդ Բարի** (), 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի իռլանդացի և ֆրանսիացի գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Մագիստրատի պաշտոնյայի որդի Ուիլյամ Ջերարդ Բարին ծնվել է Բալյադամում (Կարիգտուխիլ), Իռլանդիայի Կոռկ կոմսությունում։ 
Նա ընդունվել է Կորկ քաղաքի Կրոուֆորդի արվեստի դպրոց և այնտեղ սովորել Հենրի Ջոնեսա Թադեուսայի դասարանում 1881-1888 թվականներին։ Թադեուսը Բարիին խորհուրդ է տալիս գնալ սովորելու Փարիզում, որտեղ Բարին և շարունակեց իր ուսումը Ժյուլիանի ակադեմիայում Լե Ֆեվրի (1836—1911), Գուստավ Բուլանժեի (1824—1888) և Կառալյուսա Դյուրանի (1838—1917) մոտ։ Առաջին հաջողությունն նկարիչն ունեցել է 1887 թվականին, երբ ստացել է Թեյլորի մրցանակ £ 30 չափսով այն բանից հետո, երբ Ֆրանսիայի՝ Լա Մանշի ափին տեղակայված Էտաբլ քաղաքից իր աշխատանքը ուղարկել է Դուբլինի թագավորական ընկերության դատին։

Հավանաբար Բարիի ամենահայտնի աշխատանքը «Ժամանակը թռչում է» նկարն է *(կտավ, յուղաներկ 86.5 × 120 սմ, Քրոուֆորդ արվեստի պատկերասրահում, Կորկ)*, և դա Պատկերասրահի սիրված նկարներից մեկն է։ Ինչպես «Ընտանեկան օջախի մոտ» նակրում Բարին այստեղ օգտագործում է տարիքների, մանկության ու ծերության հակադրման հնարքը։ Նկարիչը կտավը ներկայացրել է Փարիզի 1887 թվականի Սալոնում, իսկ ավելի ուշ՝ Լոնդոնի թագավորական ակադեմիայում (1888)։ Այդ պահին նկարիչը առավել մոտ է եղել Եվրոպայում հաջող կարիերա սկսելուն։

Սակայն Ֆրանսիայից վերադառնալով տուն՝ Ուիլյամ Ջերարդ Բարին վիճել է հոր հետ, առանց երկար մտածելու նավ նստել և մեկնել Կանադա՝ ուղևորության վճարի փոխարեն նավաետին առաջարկելով իր ծառայությունները որպես տախտակամածի նավաստի։ Հետո նա շրջել է Միացյալ Նահանգներում՝ ապրուստի միջոցներ վաստակելով պատահած ցանկացած աշխատանքով, այդ թվում որպես բատրակ աշխատելով ռանչոյում, և նույնիսկ ստեղծելով դիմանկարներ (իր պնդմամբ՝ նա նույնիսկ նկարել է նախագահ Վուդրո Վիլսոնի դիմանկարը)։

1890 թվականին նա վերադարձել է Փարիզ և սովոևրել Ֆերման Կորմոնի մոտ (1845—1924)։ Նա մեծ մասամբ վարել է թափառական կենսակերպ, ճանապարհորդել բազմաթիվ երկրներում, նավարկել Հարավային ծովերում։ Շրջելով Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում՝ Բարին վերադարձել է Եվրոպա և ապրել ծովափնյա Սեն Ժան Դե Լյուզ քաղաքում (Ատլանտյան Պիրենեյներ, Ակվիտանիա), Ֆրանսիայի հեռավոր հարավ-արևմուտքում։ Զոհվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ գերմանական բռնազավթման ժամանակ՝1941 թվականին, երբ նրա տան մոտ ռումբ է պայթել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* '''''Milmo-Penny Fine Art''''' ''December 2001''
* '''''BlouinArtInfo.com''''' 
*  '''''Invaluable.com'''''
* '''''Arcadja.com'''''

Կատեգորիա:Իռլանդացի նկարիչներ
Անիկ Ժիրարդեն

**Անիկ Ժիրարդեն** (; ), ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ, պետական ծառայության նախարար (2016-ից 2017 թվականներ), անդրծովյան տարածքների նախարար (2017 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1964 թվականի օգոստոսի 3-ին Սեն Մալոյում։ 1983 թվականին սկսել է աշխատել Սեն Պիեռ և Միքելոն անդրծովյան համայնքի իշխանության մարմիններում։ 1999 թվականին անդամակցել է արմատական ձախ կուսակցությանը, 2000 թվականին դարձել է Սեն Պիեռ և Միքելոն տարածքային խորհրդի պատգամավոր։

### Քաղաքական կարիերա
2007 թվականին Սեն Պիեռից և Միքելոնից ընտրվել է Ֆրանսիայի Ազգային ժողով։

2014 թվականին մտել Է Ֆրանսիայի կառավարություն՝ ստանալով ֆրանկոֆոնիայի զարգացման հարցերով պետական քարտուղարի պաշտոնը։

2014 թվականին Կատրին Պենը պատգամավորական տեղ է զբաղեցրել Ժիրարդենի՝ մայիսի 10-ի ընտրություններից հետո, Սակայն առողջական վիճակի պատճառով նա հրաժարական է տվել, եւ 2014 թվականի հունիսի 4-ին Ժիրարդենն իր թեկնածությունն է առաջադրել հունիսի 29-ին նշանակված վերընտրություններին մասնակցելու համար։ Առաջին փուլում հաղթելով՝ Ժիրարդենը որոշել է մնալ կառավարությունում և մեկ ամիս անց մանդատը հանձնել։

2014 թվականի ապրիլի 9-ին նշանակվել է Մանուել Վալսի առաջին կառավարության զարգացման և Ֆրանկոֆոնիայի հարցերով պետական քարտուղար՝ դառնալով պատմության մեջ առաջին Սեն Պիեռ և Միքելոնի ներկայացուցիչը, որը մտել է Ֆրանսիայի կառավարության կազմի մեջ։

### Պետական ծառայության նախարար
2016 թվականի փետրվարի 11-ին Ժիրարդենը պետական ծառայության նախարարի պորտֆել է ստացել Մանուել Վալսի երկրորդ կառավարությունում։

2016 թվականի դեկտեմբերի 6-ին պահպանել է իր պաշտոնը Բեռնար Կազնևի ձևավորված կառավարությունում։

### Անդրծովյան տարածքների նախարար
2017 թվականի մայիսի 17-ին ստացել է Էդուարդ Ֆիլիպի կառավարության անդրծովյան տարածքների նախարարի պորտֆելը։

2017 թվականի հունիսի 10-ին խորհրդարանական ընտրությունների առաջին փուլում զամորսկի Սեն Պիեռ և Միկելոն դեպարտամենտում (համազգային քվեարկության ամսաթվի տարբերությունը պայմանավորված է աշխարհագրական դիրքով) ստացել է ձայների 41,6%-ը՝ ընդամենը 136 ձայնով ավելի, քան նրա հիմնական մրցակից Ստեֆան Լենորմանը (Stéphane Lenormand): Հունիսի 17-ին Երկրորդ փուլում հաղթել է՝ ստանալով ընտրողների 51,87%-ի աջակցությունը։

2017 թվականի հունիսի 21-ին պահպանել է նախկին պաշտոնը Ֆիլիպի երկրորդ կառավարության ձևավորման ժամանակ։

2018 թվականի նոյեմբերի 28-ին Ռեյունյոն է ժամանել «դեղին բաճկոններիր» շարժման կողմից ավտոմոբիլային վառելիքի հարկերի բարձրացման դեմ կազմակերպված բողոքի ավելի քան տասը օր տևած ցույցերից հետո։ Դուրս գալով ինքնաթիռից՝ նա անմիջապես հանդիպել է ցուցարարների ներկայացուցիչների հետ և հայտարարել, որ գտնվում է նրանց կողքին, իսկ օդանավակայանի ճանապարհին կարծիք է հայտնել, որ Ռեյունյոն աղաղակող անհավասարություն ունեցող տարածք է:Դուք իրավունք ունեք ավելի մեծ արդարության, և պետք է հասնել նրան միասնական ջանքերով»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակագրություն

Տվյալ աղյուսակը ցույց է տալիս հիմնական իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունեցել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

## [[1914]]

## [[1915]]

## [[1916]]

## 1917

## 1918

## 1919

## 1920

## 1920-ից հետո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակագրությունը «Հրոնոս» կայքում

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կանտոններ

thumb|right|250px
Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունը բաժանված է 10 կանտոնների ():

Դաշնության խորվաթական բնակչությունը բաչ օգտագործում է *ժուպանի* () բառը, սակայն Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության սահմանադրության խորվաթերեն տեքստում օգտագործվում է միայն «kantoni» բառը։

Կանտոն 10-ը բնիկները անվանում են *Հերցեբոսանսկի ժուպանի* (), սակայն այդ անվանումը Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սահմանադրական դատարանը ճանաչել է սահմանդրությանը հակասող, քանի որ այն հղումներ է պարունակում դեպի Բոսնիական պատերազմի ժամանակ գոյություն ունեցող Խորվաթական Գերցեգ-Բոսնե հանրապետությանը։

## Կանտոնների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կանտոններ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Ցանկեր:Բոսնիա և Հերցեգովինա
Նիկոլայ Կիրսանով

**Նիկոլայ Պետրովիչ Կիրսանով** (), Իվան Տուրգենևի «Հայրեր և որդիներ» վեպի գործող անձ։ Այրի տղամարդ է, Պավել Կիրսանովի եղբայրը, Արկադիի հայրը։ Սիրում է երաժշտություն և բանաստեղծություններ։ Առանձնանում է առաջադեմ գաղափարներով, այդ թվում՝ գյուղատնտեսությամբ։

## Բնութագիր
Նիկոլայ Կիրսանովը արդեն ոչ երիտասարդ, բավական շատ աղետներ տեսած, բայց դրանցից չկոտրված մարդ է։ Նա՝ ռոմանտիկական ճաշակով և հակումներով իդեալիստը, իր ձևով ձգտում է իրականացնել իր կյանքի իդեալը, որը հիշեցնում է Լավրեցկու իդեալին («Ազնվականների բույնը»). աշխատում է, փորձում ժամանակի ոգով վերափոխել կալվածատիրական տնտեսությունը, նոր հարաբերություններ ստեղծում գյուղացիների հետ, երջանկություն փնտրում սիրո մեջ, իսկ արվեստում՝ նեցուկ։ Կիրսանովն ակնհայտորեն հեղինակի համակրանքի ուրվապատկերն է՝ թույլ, բայց բարի, զգայուն, նրբանկատ և վեհանձն։ Նա երիտասարդների հետ շփման մեջ հանդուրժող է և բարյացակամ։ Վերջիններս փորձում են մտածել և ապրել ոչ այնպես, ինչպես ապրել են իրենց հայրերը։ Սակայն այդպիսի վերաբերմունքը համապատասխան արձագանք չի գտնում։ Եվգենի Բազարովը Նիկոլայ Պետրովիչին ընդունում է որպես «պաշտոնաթող եղած մարդու» («նրա երգը երգված է»)։ Նույնիսկ սեփական որդին, ում Նիկոլայը սիրում և որի հետ մտերմանալու մեծ հույսեր է կապում, պատանեկան անտակտությամբ ձգտում է «նիհիլիստական ոգով վերադաստիարակել» հորը՝ հաճախ ցավագին վիրավորելով իր անտակտությամբ։ Բայց Կիրսանովի մեղմ համբերատարությունն ու Արկադիի բնական էվոլյուցիան կատարում են իրենց գործը. վեպի վերջում հայրը և որդին մտերմանում են, միավորվում ընդհանուր գործի շուրջ, և երկուսն էլ արժանանում ընտանեկան երջանկության։ Այսպիսով՝ իրականանում է Տուրգենևի վեպի ընդհանուր օրենքը, որի համաձայն «ոսկե միջին» մակարդակի մարդիկ պարգևատրվում են բարեկեցությամբ՝ կյանքի նկատմամբ ունեցած իրենց չափավորության համար։

## Տես նաև
Իվան Տուրգենև

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իվան Տուրգենևի վեպեր
Ունա-Սանա կանտոն

**Ունա-Սանա կանտոն** (, , ), Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության 10 կանտոններից մեկը, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմում։ Կանտոնի վարչկենտրոնն է Բիխաչ քաղաքը։

## Աշխարհագրություն
Կանտոնը տեղակայված է երկրի հյուսիսարևմտյան հատվածում, իր անվանումը ստացել է Սավայի վտակներ Ունա և Սանա գետերից։ Իր մեջ ներառում է ութ համայնք՝ Բիխաչ, Բոսանսկա Կրուպա, Բոսանսկի Պետրովաց, Բուժիմ, Վելիկա Կլադուշա, Կլյուչ, Սանսկի Մոստ և Ցազին։ Այստեղ է գտնվում Ունա ազգային պարկը։

## Բնակչություն

### 1991
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Ունա-Սանա կանտոնի բնակչությունը կազմել է 330,479 մարդ, որոնցից՝

*241,511 (73.08%) Բոսնիացիներ
*67,351 (20.38%) Սերբեր
*8,766 (2.653%) Խորվաթներ
*12,851 (3.887%) այլազգիներ

### 2013
2013 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Ունա-Սանա կանտոնի բնակչությունը կազմել է 330,479 մարդ, որոնցից՝

*246,012 (90.02%) Բոսնիացիներ
*8,452 (3.09%) Սերբեր
*5,073 (1.85%) Խորվաթներ
*13,724 (5.04%) այլազգիներ

### 2013 մարդահամար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Կանտոնի տուրիստական էջ 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կանտոններ
Ռուբեն Սահակյան (ճարտարապետ)

**Ռուբեն Հովհաննեսի Սահակյան** (), ճարտարապետ, շինարար։

Ճարտարապետ Ալեքսանդր Սահակյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Սահակյանը ծնվել է 1937 թվականի օգոստոսի 6-ին, Լենինականում։ Նա ճարտարապետ-շինարար Ալեքսանդր Սահակյանի եղբայրն է։ Ռուբենը 1961 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիուտը։ Իր և եղբոր աշխատությունները վերաբերում են հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդով շենքերի և կառույցների շինարարության պրոբլեմներին։ Եղբոր հետ գիտականորեն հիմնավորել և գործնականում ապացուցել են հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդով բարձրահարկ շենքերի կառուցման արդյունավետությունը։ Նրանք ստեղծել այդ մեթոդի ճարտարապետական-կոնստրուկտիվ և տեխնոլոգիական նոր միասնական համակարգ։

60-ից ավելի գյուտերի հեղինակ են։ 1965 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ ճարտարապետների և Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ։ 1971 թվականից տեխնիկական գիտությունների թեկնածու է։ 1978 թվականից ՀԽՍՀ վաստակավոր գյուտարար է։ 1978 թվականին Երևանում ստեղծվել է Համամիութենական նախագծային տեխնոլոգիական ինստիուտ։ Այնտեղ մշակված աշխատանքների արագ ներդրման համար 1983 թվականին ստեղծվել է «Բարձրշին» մասնագիտացված տրեստ։ Նրանց հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդը լայնորեն կիրառվել է Խորհհրդային Միության տարբեր քաղաքներում։ Այդ մեթոդով Երևանում կառուցվել է 24 հազար բնակչի համար նախատեսված օրինակելի-ցուցադրական շրջան (16 և 25 հարկանի բնակելի շենքեր, դպրոցական համալիրներ, պոլիկլինիկա, մանկապարտեզներ, բազմահարկ ավտոտնակ-կայանատեղեր)։

## Մրցանակներ և կոչումներ
* 1971 թվականին ստացել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 
* 1974 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակի։ 
* «Պատվո նշան» շքանշան։  
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան։
* 1978 թվականին արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր գյուտարարի կոչման։ 
* 1984 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Ժոզեֆ Դյուպլեսի

**Ժոզեֆ-Սիֆրեդ Դյուպլեսի** (, ), ֆրանսիացի դիմանկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կարպանտրասում։ Սկզբնական շրջանում սովորել է հոր՝ Ժոզեֆ-Գաբրիել Իմբերայի մոտ, այնուհետև աշխատել է Հռոմում՝ Պիեր Սուբլեյրասի արվեստանոցում (1699-1749)։ Իտալիայում Դյուպլեսին ընկերացավ Կլոդ Ժոզեֆ Վերնեի հետ։ Նա վերադարձավ Կսրպանտրաս, որոշ ժամանակ Լիոնում մնալուց հետ հետ վերադարձավ Փարիզ, որտեղ նրան ընդունեցին Սուրբ Լուկի ակադեմիա։ 1769 թվականին 10 նկար ցուցադրվեց փարիզյան սալոնում։ Նրա նկարներում պատկերված էին՝ Լուի XVI, Ժան Նեկերը և Բենջամին Ֆրանկլինը։

Դյուպլեսի նկարած Ֆրանկլինի դիմանկարները 1929 թվականից սկսած օգտագործում են ամերիկյան հարյուր դոլլարի դիզայնի համար։

### Աշխատանքներ
* *Portrait de Charles Claude de la Billarderie(1730—1809), comte d’Angiviller*, vers 1779, huile sur toile, 144 x 106&nbsp;cm, Versailles, Musée national du château et des Trianons.
* *Autopotrait*, 1801, huile sur toile, 58 x 49&nbsp;cm, Versailles, Musée national du château et des Trianons.
* *Portrait officiel du roi de France et de Navarre, Louis XVI (1754—1793), en habit de sacre*, 1777.
* *Portrait de Christophe-Gabriel Allegrain*, 1774.
* *Jacques Necker (1732—1804)*, Versailles, Musée national du château et des Trianons.
* *Portrait de Joseph-Marie Vien*.
* *Portrait de Benjamin Franklin, 1785, huile sur toile,* ,National Portrait Gallery, Washington DC, USA.
* *[[:ru:Мария-Аделаида де Бурбон|Louise Marie Adélaïde de Bourbon]]*, vers 1780.
* *Portrait de Christoph Willibald von Gluck*, Kunsthistorisches Museum, Vienne, Autriche.

### Պատկերասրահ

Պատկեր:Necker, Jacques - Duplessis.jpg|ժաան Նեկեր
Պատկեր:DuplessisAllegrain.jpg|Քրիստոֆ Գաբրիել Ալեգրենի արձանը, 1774
Պատկեր:Musée Ingres-Bourdelle - Portrait de Louis XVI - Joseph-Siffred Duplessis - Joconde06070000102.jpg|Լուի XVI, 1775
Պատկեր:Joseph Siffred Duplessis - Christoph Willibald Gluck - Google Art Project.jpg|կոմպոզիտոր Գլյուկ, 1775
Պատկեր:JMVien.jpg|Ֆրանսիայի վերջին պալատական նկարիչ, Ժոզեֆ Մարի Վիեն, 1784
Պատկեր:BenFranklinDuplessis.jpg|Բենջամին Ֆրանկլին, 1785


## Գրականություն
* *Duplessis, peintre du roi et portraitiste de Louis XVI*. Rachel Dudouit, *L’Estampille/L’Objet d’Art*, n° 414, juin 2006, pp.&nbsp;64–73. Résumé 
* Jean-Paul Chabaud, *Joseph-Siffred Duplessis, Un Provençal, peintre du roi*, Association Études Comtadines, Mazan, 2003. Bibliographie critique 
* Jules Belleudy, *J.-S. Duplessis : peintre du roi, 1725—1802*, Publication de l’Académie de Vaucluse, Chartres, Imprimerie Durand, 1913
* Paul et Pierrette Girault de Coursac, *Louis XVI, un visage retrouvé*, O.E.I.L, Paris, 1990

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Site bilingue consacré à ce peintre par Rachel Dudouit

Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Էսլամ Քազեմիեհ

**Էսլամ Քազեմիեհ** (, ), պարսիկ արձակագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թեհրանում։ Ապրել է Փարիզում։

## Ստեղծագործություն
Հրատարակել է երկու գիրք։ «Դելբեխահ փողոցի պատմվածքները ժողովածուն»հրատարակվել է 1968 թվականին Թեհրանում։ Դելեբախ փողոցը փոքրիկ Իրանն է, որտեղ կատարվում են մեծ դեպքեր։ Մարդիկ բոլորն էլ իրարից վախենում են, և ամեն ինչ թղթից է ու փշրելի։ «Երջանկության քաղաքի պատմությունները» նրա երկրորդ գիրքն է։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում իրանական միջավայրում, զուռխանեում և սրճարաններում։ Գահ է բարձրանում Ռեզա Շահը և երկրում բռնատիրություն հաստատում։ Այնուհետև գալիս է նրա մայրամուտը, նա գահընկեց է արվում և աքսորվում Աֆրիկա։

## Ստեղծագործությունները հայերեն
* Հարսանյաց հանդես։ Մետաքսի ճամփան, Ե., Ապոլլոն, 1996, էջ 94-103։ Բնագրից թարգմանեց Խաչիկ Խաչերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պարսիկ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Պարսիկ գրողներ
Ահմադ Մահմուդ

**Ահմադ Մահմուդ** (), պարսիկ արձակագիր։

## Կենսագրություն

Ծնվել 1931 թվականին, Իրանի Խուզիստան նահանգի Ահվազ քաղաքում։ Իսկական անունն է Ահմադ Աըթա։ Երկար տարիներ պաշտոնավարել է Իրանի նավթի ընկերությունում։ Ապրել ու ստեղծագործել է Թեհրանում։

## Ստեղծագործությունը
Պատմվածքների առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1959 թվականին «Ընկեցիկը» խորագրով, որով էլ մուտք է գործել գրական աշխարհ։ Այնուհետև հրատարակել է «Ծովը դեռ հանդարտ է» (1960), «Փչություն», «Ուխտագնացը անձրնի տակ» (1968), «Օտարականներն ու տեղացի տղան» (1978), «Ծանոթ պատմությունը» և «Ուղևորից մինչն այտուց» (1991) պատմվածքների ժողովածուները։ Նրա բոլոր ստեղծագործությունները պատկերում են Իրանի հարավի կյանքը։ Մթնոլորտը, խոսակցական պարսկերենը, սովորություններն ու մարդկանց վարք ու բարքը, բոլորն էլ «հարավային» են։ Մահմուդը հիմնադիրն է համարվում Իրանի այսպես կոչված «հարավի» պատմվածքի։ Նա պարզ է գրում, ասելիքը շարադրում է կարճ ու հստակ նախադասություններով։

1983 թվականին հրատարակած «Հարևանները» վեպն ունի հասարակական-քաղաքական հնչեղություն, դասվում է պարսկական գրականության գլուխգործոցների շարքը։ 1983 թվականին այն թարգմանվել է ռուսերեն և մեծ տպաքանակով լույս տեսել Մոսկվայում։ 1981 թվականին Մահմուդը հրատարակեց «Մի քաղաքի պատմություն» վեպը։ Այնուհետև հրատարակեց «Այրված հողը», որի նյութը վերցված է Իրանին պարտադրված պատերազմից, 1990 թվականին՝ «Հանդիպումը», իսկ 1993 թվականին լույս տեսավ նրա եռահատոր «Զրո աստիճանի զուգահեռականը» վեպը։ «Ջրի վրայի տնակը» պատմվածքում Ահմադ Մահմուդը դեռ 1975 թվականին կանխատեսում է թագավորական վարչակարգի փլուզումը, որ տեղի ունեցավ 1979 թվականին։

## Ստեղծագործությունները հայերեն
* Ջրի վրայի տնակը։ Մետաքսի ճամփան, Ե., Ապոլլոն, 1996, էջ 105-108։ Բնագրից թարգմանեց Խաչիկ Խաչերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պարսիկ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Պարսիկ գրողներ
Ղոլամհոսեյն Սաեդի

**Ղոլամհոսեյն Սաեդի** (), պարսիկ արձակագիր, դրամատուրգ, հոգեբույժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1935 թվականին, Թավրիզում։ Բժշկություն է սովորել և որպես հոգեբույժ աշխատել Իրանի տարբեր վայրերում։ Սաեդին 1980 թվականին տեղափոխվել է արտասահման, հաստատվել Ֆրանսիայում, հոգեկան ծանր մղձավանջից հետո 1986 թվականին մահացել է սաստիկ անհուսության մեջ և թաղվել Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործությունը
Սկզբնական շրջանում հանդես է եկել *Գոհար Մորադ* ծածկանվամբ, տպագրվել «Սադաֆ», «Սոխան» ն «Արաշ» պարբերականներում։ Գրել է նաև թատերգություններ։ Իրանի ամենաբեղմնավոր գրողներից է և հայտնի է բազմաթիվ վեպերով, պատմվածքներով ու թատերգություններով։ Նրա վաղ շրջանի բոլոր գործերում առկա է Սադեղ Հեդայաթի անմիջական ազդեցությունը։ Նշանավոր երկերից են՝ «Դանդիլ», «Բայալի սգվորները» (վեպ, 1964, ԹեհրաՆ), «Օրորոցից մինչն գերեզման» (պատմվածքների ժողովածու, 1966, Թեհրան), «Փանթոմիմ» (պատմվածքների ժողովածու, Թեհրան), «Մենք չենք լսում» (երեք տարբեր թատերգություններ), «Փառաշուք երեկույթ» (որի բոլոր պատմվածքներն էլ կերպավորում են հանգստի կոչված փոքրիկ պաշտոնյաներին), «Աշխարհի ամենալավ հայրիկը», «Վառզիլի գավազանակիրները», «Անորոտ կայծակը կամ թնդանոթը» և այլն։

## Ստեղծագործությունները հայերեն
* Փառաշուք երեկույթ։ Մետաքսի ճամփան, Ե., Ապոլլոն, 1996, էջ 110-120։ Բնագրից թարգմանեց Խաչիկ Խաչերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Թավրիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրանցի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Պարսիկ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Պարսիկ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Պարսիկ հոգեբույժներ
Կատեգորիա:Պարսիկ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Վարդգես Ավետիսյան

**Վարդգես Աբգարի Ավետիսյան** (), հայ երկրաբան, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան(1954), պրոֆեսոր (2000)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ալեքսանդրպոլում։ 1936 թվականին ավարտել է տեղի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը, 1941 թվականին ԵՊՀ երկրաբանության ֆակուլտետը։ 1946-1954 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում, 1954 թվականից՝ ԵՊՀ երկրաբանության ֆակուլտետի ընդհանուր և կիրառական երկրաբանության ամբիոնում որպես դոցենտ, 1968-1976 թվականներին եղել է նույն ամբիոնի վարիչ, 2000 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1960 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ երկրաբանական ինստիտուտի, երկրաբանական վարչության և ԵՊՀ համալիր արշավախմբի կազմում կատարել է Վեդի գետի ավազանի մանրակրկիտ երկրաբանահետազոտական և քարտեզագրական աշխատանքներ։ 1972-1988 թվականներին զբաղվել է ՀԽՍՀ կենտրոնական հրաբխային բարձրավանդակի և միջլեռնային գոգավորությпւնների ու հնահովիտների ստորերկրյա ջրերի որոնման, հետախուզման և շահագործական պաշարների գնահատման գիտամեթոդական հարցերով, կազմել է ջրային պաշարների տեղաբաշխման քարտեզներ։ Նրա հետազոտությունները ներկայացված են շուրջ երկու տասնյակ գիտաարտադրական հաշվետվությունների, երեք մենագրությունների, վեց քարտեզների և տպադրված ութսուն գիտական հոդվածների տեսքով։ Զեկուցումներով հանդես է եկել հանրապետական, համամիութենական և միջազգային գիտաժողովներում։

## Պարգևներ, կոչումներ
1970 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբանի կոչման։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշանով, բազմաթիվ մեդալներով, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Վիանա դու Կաշտելու

alt=|աջից|250x250փքս|Վիանա-դու-Կաշտելու, Պորտուգալիա
**Վիանա դու Կաշտելու**(, [])- նավահանգիստ-քաղաք Պորտուգալիայում, նույնանուն մարզի և մունիցիպալիտետի կենտրոնը։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 36,7 հազար, մունիցիպալիտետինը՝ 88,6 հազար։ Քաղաքը և մունիցիպալիտետը գտնվում են տնտեսական-վիճակագրական շրջանում (Հյուսիսային շրջան և Մինյու-Լիմա ենթաշրջան)։ Ըստ հին վարչական բաժանման, քաղաքը մտնում է նաև Մինյու պրովինցիայի մեջ։

## Տեղադրություն
Քաղաքը գտնվում է մայրաքաղաք Լիսաբոնից 335 կմ դեպի հյուսիս, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին, Լիմա գետի գետաբերանում։
աջից|մինի|250x250փքս|Տեսարան դեպի քաղաք և Սանտա Լյուսիա
Մունիցիպալիտետի սահմանները․

* Հյուսիսում՝ Կամինյա մունիցիպալիտետ
* Արևելքում՝ Պոնտե-դե-Լիմա մունիցիպալիտետ
* Հարավում՝ Բարսելուշ և Էշպոզենդի մունիցիպալիտետներ
* Արևմուտքում՝ Ատլանտյան օվկիանոս

alt=|աջից|մինի|250x250փքս|Քաղաքի կենտրոնը

## Բնակչություն

## Պատմություն
Պորտուգալիայի թագավոր Աֆոնսու 3-րդ-ը 1253 թ.-ին հիմնադրեց քաղաք և այն անվանեց Վիանա։ 16-րդ դարում քաղաքի նավահանգիստը անհրաժեշտ նշանակություն ստացավ և դարձավ երկրի գլխավոր նավահանգիստներից մեկը, որտեղից պորտուգալացի հետազոտողները գնում էին դեպի իրենց հայտնագործությունները։ Քաղաքի առավել դիտարժան շինությունները վերաբերվում են հենց այդ շրջանին։

## Տեսարժան վայրեր
* Տեղական բանահյուսության հուշարձանը կայարանի մոտ
* Սարի վրա գտնվող Սանտա Լյուսիա բազիլիկը
* Ֆունիկուլյոր Սանտա Լյուսիա բազիլիկի մոտ
* «GIL EANNES» նավը - թանգարանի վերածված լողացող հիվանդանոց
* Լիմա գետով անցնող Գուստավ Էյֆելի կամուրջը
* 2009 թ․-ի հունվարի 1-ին Հանրապետության հրապարակում տեղադրվել է բնիկ Վիանա-դու-Կաշտելուցի ճանապարհորդ Դիոգո Ալվարես Կորեիյայի և նրա կին՝ Եկատերինա Պարագվասի հուշարձանները։ Հուշակոթողի հեղինակ՝ Ժոզե Ռեդրիդես () ։

## Տրանսպորտ
Քազաքում գործում է ծովային, երկաթուղային տրանսպորտ։ Ավտոմոբիլային տրանսպորտի ուղիները՝ Վիանա-դու-Կաշտելու — Պոնտե-դա-Բարկա (A27), Պորտու — Կամինյա (A28), N13, N202։

## Շրջաններ
alt=|մինի|250x250փքս|Մալեյրաշ մատուռը
alt=|մինի|250x250փքս|Երկաթուղային կայարան
alt=|աջից|264x264փքս


## Հայտնի բնիկներ
* Ֆագունդես Ժուան Ալվարիշ (մոտ1460—1521) - Պորտուգալացի ծովագնաց, հետազոտող։

## Քույր-քաղաքներ
Վիանա-դու-Կաշտելուն ընկերական փոխհարաբերությունների մեջ է հետևյալ քույր-քաղաքների հետ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Biblioteca Municipal de Viana do Castelo.JPG|Մունիցիպալիտետի Մեծ Գրադարան
Պատկեր:Convento sao francisco 2.jpg|Սուրբ Ֆրանցիսկի վանքը
Պատկեր:Misericordia Viana do Castelo.JPG|Վիանա-դու-Կաշտելուի Գթասրտության Տունը
Պատկեր:Moinhos de Montedor.JPG|Մոնտեդուրի ջրաղացը
Պատկեր:Ponte Eiffel.JPG|Էյֆել կամուրջը
Պատկեր:Viana do Castelo - Praça da República.JPG|Հանրապետության հրապարակը
Պատկեր:Viana do Castelo 3.JPG|Վիանա-դու-Կաշտելու
Պատկեր:Vianadocastelo5.jpg|Քաղաքի հրապարակներից մեկը
Պատկեր:Templo SCJ Santa Luzia 2.JPG|Սանտա-Լյուսիա բազիլիկը
Պատկեր:Templo SCJ Santa Luzia 1.JPG|Սանտա-Լյուսիա բազիլիկը
Պատկեր:Gare da Estação Ferroviária de Viana do Castelo 2.jpg|Երկաթուղային կայարան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Русскоязычное фотоописание города Виана-ду-Каштелу и окрестностей 
* Официальный сайт муниципалитета на португальском языке

Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ
Ժողովածու (5084)

**Ժողովածու** (5084), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5084 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1799 թվականին, 18-րդ դարում Մարգար Խոճենց Երևանցի (Ա) գրիչի կողմից Սանկտ Պետերբուրգում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 128 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան գրչի՝ 1ա, 80բ, 103ա, (1799 թ.):
## Բովանդակություն
* Մարգարայ Խօճենց Երևանցւոյ Համաստ որպիսութիւն եկեղեցւոյ, Ծանուցմունք վասն Ժակոբէնիստ կոչեցելոց։
* Յաղագս թէ պարտ է երգել զՍուրբ աստուածն խաչեցարիւ։ 
* Գուշակութիւնք ի վերայ ԺԲ կենդանակերպից։ 
* Վիճակ Դանիէլի մարգարէի (հայատառ թուրքերեն)։
* Տեսիլ Ներսիսի։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սոֆյա Զակլիկովսկայա

**Սոֆյա Լյուդվիգովնա Զակլիկովսկայա** (, ), խորհրդային գեղանկարիչ, գծանկարիչ և կիրառական արվեստի ներկայացուցիչ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ (1932)։

## Կենսագրություն
Սոֆյա Զակլիկովսկայան ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ 1919-1921 թվականներին սովորել է Պսկովի ազատ արվեստի պետական արվեստանոցում։ 1922 թվականին ընդունվել է Բարձրագույն գեղարվեստատեխնիկական ինստիտուտ, պարապել է Միխայիլ Մատյուշինի և Պավել Ֆիլոնովի մոտ։ 1926 թվականին ավարտել է ինստիտուտի գեղարվեստի ֆակուլտետը։ Զբաղվել է հաստոցային և մոնումենտալ գեղանկարչությամբ, գծանկարչությամբ և կիրառական արվեստով։ 1927-1932 թվականներին եղել է Պավել Ֆիլոնովի կողմից ղեկավարվող վերլուծական արվեստի վարպետների խմբի անդամ և ցուցորդ։ 1927 թվականին Պ. Ֆիլոնովի ղեկավարությամբ «Վերլուծական արվեստի վարպետների» (ՎԱՎ) կոլեկտիվի հետ միասին մասնակցել է Մամուլի տան ձևավորմանը։ Մասնակցել է նաև ՎԱՎ-ի ցուցահանդեսներին։

1932-1933 թվականներին ՎԱՎ-ի հետ համատեղ մասնակցել է ֆիննական «Կալեվալա» էպոսի հրատարակության ձևավորման աշխատանքներին։ Առաջին հրատարակության կազմաշապիկը եղել է կոլեկտիվ աշխատանքի արդյունք, որին մասնակցել են Տ. Գլեբովան, Ա. Պորետը, Ե. Բորցովան, Կ. Վահրամեևը, Ս. Զակլիկովսկայան, Պ. Զալցմանը, Ն. Իվանովան, Է. Լեսովը, Մ. Մակարովը, Ն. Սոբոլևան, Լ. Տագրինան, Մ. Ցիբասովը։ Բացի այդ` Ս. Լ. Զակլիկովսկայայի կողմից 148-րդ էջում կատարվել է գրադրվագ, իսկ 192-193-րդ էջերում՝ նկարազարդումներ։

1932 թվականից եղել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։

Զակլիկովսկայա Սոֆիա Լյուդվիգովնան մահացել է 1975 թվականի մարտի 1-ին, Լենինգրադում, կյանքի յոթանասունվեցերորդ տարում և թաղված է Սերաֆիմովսկոե գերեզմանոցում։

Սոֆյա Զակլիկովսկայայի ստեղծագործությունները գտնվում են Ռուսական պետական թանգարանում, Ռուսաստանի և արտերկրի այլ թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

## Ընտանիք
* Ամուսին՝ Ի. Ի. Սուվորով, քանդակագործ
* Զավակ՝ Կ. Ի. Սուվորովա, քանդակագործ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Глебова Т. Н. Воспоминания о Павле Николаевиче Филонове / Публ. Е. Ф. Ковтуна // Панорама искусств. Вып. 11. М., 1988. С. 108-127.
* Глебова Т. Н. Воспоминания и размышления. Соображения и возражения. В// Павел Николаевич Филонов. Под редакцией Джона Э. Боулта, Николетты Мислер, Ирины Меньшовой. /Еxperiment/Эксперимент: Журнал русской культуры. № 11. LA (USA), 2005. С. по указ.
* Шестнадцать пятниц: Вторая волна ленинградского авангарда. Издание подготовила Елена Спицына: В 2-х ч. LA (USA), 2010. С. по указ.
* Живопись 20—30-х годов. СПб., Художник РСФСР, 1991. С.30.
* Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005. СПб., Первоцвет, 2007. С.24.
* Государственный Русский музей. Живопись. Первая половина XX века. Каталог. Г—И. Т.9.. СПб., Palace Edition, 2000. С.111-112.
* Сербина А. Е. . Имя из истории города — художница С. Л. Закликовская. // В сб.: Невский архив: Историко-краеведческий сборник. Вып. X / Сост. В. В. Антонов, А. В. Кобак. — СПб.: Лики России, 2012. ISBN 978-5-87417-424-8 — С. 249—260

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ջոն Ռոբերտս

**Ջոն Ռոբերտս** (, ), ամերիկացի իրավաբան, 2005 թվականի սեպտեմբերի 29-ից՝ ԱՄՆ Գերագույն դատարանի նախագահ։

## Վաղ տարիներ
Ջոն Ռոբերտսը ծնվել է 1955 թվականին Նյու Յորք նահանգի Բուֆֆալո քաղաքում։ Հայրական կողմից նա իռլանդական, ուելսյան և չեխական արմատներ ունի։ Մանկությունն անցկացրել է Հյուսիսային Ինդիանայում, որտեղ սովորել է մասնավոր գիշերօթիկ դպրոցում։ Ունեցել է ևս երեք քույր։ Ավարտելով միջնակարգ դպրոցը՝ ընդունվել է Հարվարդի համալսարանի քոլեջ, որտեղ ստացել է պատմության բնագավառում արվեստի բակալավրի աստիճան։ Նա նաև սովորել է Հարվարդի Իրավունքի դպրոցում՝ համատեղելով ուսումը «Harvard Law Review» ամսագրում խմբագրի աշխատանքի հետ։ 1979 թվականին նրան շնորհվել է իրավունքի դոկտորի կոչում։

## Գործունեություն
1980-1981 թվականներին Ռոբերտսն աշխատել է որպես ԱՄՆ ապագա գլխավոր դատավորի՝ Ուիլյամ Ռենկվիստի օգնական, որն այդ ժամանակ նրա շարքային անդամ էր։ 1981-1982 թվականներին Ռոբերտսը եղել է նաև ԱՄՆ գլխավոր դատախազ Ուիլյամ Սմիթի օգնականը՝ Ռոնալդ Ռեյգանի վարչակազմում, իսկ 1982-1986 թվականներին աշխատել Է Սպիտակ տան իրավախորհրդատվական գրասենյակում։ Դրանից հետո զբաղվել է մասնավոր իրավաբանական պրակտիկայով։ 1989 թվականին նա զբաղեցրել Է գլխավոր դատախազի տեղակալի պաշտոնը և մասնակցել 39 գործերի քննությանը՝ շահելով դրանցից 25-ում։ 1993-2003 թվականներին կրկին զբաղվել է մասնավոր իրավաբանական պրակտիկայով։ 1992-2005 թվականներին դասավանդել է Ջորջթաունի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։

2003 թվականի հունիսի 2-ին նշանակվել է Կոլումբիայի շրջանի դաշնային վերաքննիչ դատարանի դատավորի պաշտոնում։

2005 թվականի սեպտեմբերին մահացել Է ԱՄՆ-ի գլխավոր դատավոր Ուիլյամ Ռենկվիստը։ Ջոն Ռոբերտսը, որը ավելի վաղ նշանակվել էր Գերագույն դատարանի անդամ, պաշտոնաթող եղած Սանդրա Դեյ Օ ' Քոնորի փոխարեն Ջորջ Բուշի կողմից նշանակվել է Գերագույն դատարանի նախագահի պաշտոնում։ ԱՄՆ-ի Սենատը հաստատել է նրա թեկնածությունը և 2005 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Ռոբերտսը ստանձնել է պաշտոնը՝ 50 տարեկանում դառնալով վերջին 200 տարվա ընթացքում ԱՄՆ-ի ամենաերիտասարդ գլխավոր դատավորը։

## Օբամայի առաջին երդմնակալություն
2009 թվականի հունվարի 20-ին տեղի ունեցավ ԱՄՆ 44-րդ նախագահ Բարաք Օբամայի առաջին երդմնակալության արարողությունը, որի ժամանակ Ռոբերտսը երդում էր տվել։ Սակայն նա շփոթել է բառերի կարգը, ինչի պատճառով երդման խոսքերը կրկնող նախագահը սխալ է արտասանել այն։ Դրա պատճառով որոշում է ընդունվել կրկնակի արարողություն անցկացնելու մասին, որը տեղի է ունեցել հաջորդ օրը՝ Սպիտակ տանը։

## Անձնական կյանք
1996 թվականին Ջոն Ռոբերտսը Վաշինգտոնում ամուսնացել է Ջեյն Սալիվանի հետ։ Ընտանեկան զույգը երկու որդեգրված երեխա ունի ՝ Ջոզեֆինը և Ջոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Chief Justice John G. Roberts, Jr.

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Հարվարդի իրավունքի դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Մաշտոց (5085)

**Մաշտոց** (5085), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5085 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1681 թվականին, 18-րդ դարում Հայրապետ (Ա), Ավետիս քահանա (Բ) գրիչների կողմից Յաշմալաւու գիւղ (Կորդուաց աշխարհ, Ա)-ում։ Ստացողը եղել է Թումա վարդապետը (Ա)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13x12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 268 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ, արծաթյա 1 խաչով, մակագրությամբ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ տպագիր՝ խրատ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 87բ, 114ա, 172բ, 255բ (1681 թ.), 265բ (18-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* նաև՝ Առ. Սիւնեցւոյ Գովք Գր. Նարեկացւոյն։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (5087)

**Ժողովածու** (5087), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5087 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1694 թվականին Հայրապետ կաթողիկոս Մահմուտանցի գրիչի կողմից Կտուց անապատում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19x12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 311 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի Գրիգոր Նարեկացի 1, կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 227ա, 277բ, 311ա։
## Բովանդակություն
* Գրիգոր Նարեկացւոյ Մատեան ողբերգութեան։
* Վարք և գովք Գրիգոր Նարեկացւոյն (Գրիգոր Սկևռացի, Գրիգոր Ծերենց, Ներսես Լամբրոնացի)։
* Գրիգոր Լուսաւորչի Խրատք ճգնաւորաց։
* Ի բանից Յովհ. Գառնեցւոյ։ 
* Գրիգոր Սկևռացւոյ Ներբողեան Աստուածածնին։
* Վարդանայ վարդապետի Մաղթանք առ Աստուածածիննն։
* Աղօթք (Մեսրոպ վրդ., Յովհ. Ոսկեբերան, անանուն)։
* Հարցումն Արձանայ և պատասխանիք Եզնկայ։
* Ի Մաշտոց գրոց (օրհնութիւնը զգեստից, խնկոյ)։
* Կարգ սիրոյ։
* Շաւիղք Սաղմոսին։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժողովածու (5109)

**Ժողովածու** (5109), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5109 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1788 թվականին Կարապետ տիրացու գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14x8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 56 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը՝ կիսախորան։ Հիշատակարան գրչի՝ 55ա, 56ա։
## Բովանդակություն
* Սիմ․ Երևանցւոյ Տաղք։ 
* Նորի՞ն Պարզաբանութիւն տոմարին Հայոց։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Հռենոսի ջրվեժ

**Հռենոսի ջրվեժ** (), հարթավայրային ամենամեծ ջրվեժը Շվեյցարիայում և ամբողջ Եվրոպայում

Ջրվեժը գտնվում է Բարձր Հռենոսում՝ Հյուսիսային Շվեյցարիայում, Շաֆհաուզենի և Ցյուրիխի կանտոնների սահմանին, Նոյհաուզեն ամ Ռայնֆալ (Neuhausen am Rheinfall) և Լաուֆեն-Ուվիզեն/Դախսեն (Laufen-Uhwiesen/Dachsen) համայնքների միջև, Շաֆհաուզեն քաղաքի մերձակայքում։ Ամենամոտ գտնվող բնակավայրը Նոյհաուզեն ամ Ռայնֆալն է, որտեղ զբոսաշրջիկները կարող են դիտել նաև Վյորթ ամրոցը։

Ջրվեժն ունի 150 մետր լայնություն և 23 մետր բարձրություն։ Ձմռան ամիսներին ջրի միջին ծախսը վայրկյանում 250 խորանարդ մետր է, ամռանը՝ 600 խորանարդ մետր։ Ջրի ամենաառատ հոսքը, որ երբևէ արձանագրվել է, եղել է  վայրկյանում 1250 խորանարդ մետր (1965 թվականին), ամենանվազ հոսքը՝ վայրկյանում 95 խորանարդ մետր (1921 թվականին)։

## Գրականություն
* Claudia Heitmann (Hrsg.): *Der Rheinfall: Erhabene Natur und touristische Vermarktung.* Schnell & Steiner, Regensburg 2015, ISBN 978-3-7954-2978-2. (Ausstellung: *Der Rheinfall – Erhabene Natur und Touristische Vermarktung*:  7. März bis 7. Juni 2015 in Mittelrhein-Museum Koblenz.)
* Heinrich Gebhard Butz (Hrsg.): *Sie waren am Rheinfall: der Rheinfall in der europäischen Literatur. Texte vom Mittelalter bis in die Gegenwart.* Anthologie. Chronos, Zürich 2009, ISBN 978-3-03-400918-8.
* Christian Wegner: *[[Flutender Wasserhahnenfuß|Ranunculus fluitans]] und Rheinfallschaum: Zusammenhänge, Analytik und ökotoxikologische Bedeutung.* EchinoMeida, Bürgel 2002, ISBN 3-9807629-2-0 (Zugleich Dissertation Uni Jena 2001 unter dem Titel: *Ranunculus fluitans Lamk. und Rheinfallschaum.*)

## Պատկերասրահ

Image:Rheinfall_Panorama_revised.jpg|Ջրվեժի համայնապատկերը (2010 թվականի ապրիլին)
File:Rheinfall IMG 3772.JPG|Զբոսաշրջիկների նավակը ջրվեժի մոտակայքում
Rheinfall-08-26-2007-25.jpg
File:Rheinfall - Schloss Wörth IMG 3787 ShiftN.jpg|Վյորթ ամրոցը
File:Rheinfall (Steg).jpg|Ցյուրիխյան կողմի դիտահրապարակը
File:Rheinfall_Panorama_Switzerland.jpg|Ջրվեժի համայնապատկերը
File:Rheinfall LCD.jpg|Ջրվեժի համայնապատկերը (հետին պլանում՝ Լաուֆեն ամրոցը)
Rhine Falls.jpg
Merian Rheinfall Laufen 1642.jpg|Ջրվեժը 1642 թ. փորագրանկարում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*
*Ջրվեժի հին նկարներ

Կատեգորիա:Եվրոպայի ջրվեժներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի ջրվեժներ
Սաղմոսարան (5110)

**Սաղմոսարան** (5110), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5110 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1633 թվականին Թադեոս գրիչի կողմից Վանում։ Ստացողը եղել է Վարպետ Ավետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 12x9.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 279 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան գրչի՝ 259բ, 277ա, 278բ, հետագայի՝ 279ա (18-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* նաև՝ Գովք Սաղմոսին, Ներս․ Շնորհալւոյ հաւատով խոստովանիմ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կատեգորիա:Սաղմոսարան
Համահայկական յոթերորդ խաղեր

**Համահայկական յոթերորդ խաղեր**, անցկացվել են օգոստոսի 6-ից-9-ը՝ Արցախում (Ստեփանակերտ, Մարտունի, Մարտակերտ), 9-17-ը՝ Երևանում։ Համահայկական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել օգոստոսի 6-ին՝ Ստեփանակերտի Ստեփան Շահումյանի անվան հանրապետական մարզադաշտում, խաղերի փակման հանդիսավոր արարողությունը տեղի կունենա օգոստոսի 17-ին՝ Երևանի Ազատության հրապարակում։

## Բացման արարողություն
Համահայկական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել Ստեփանակերտի Ստեփան Շահումյանի անվան հանրապետական մարզադաշտում։ Այն սկսվել է մարզական շքերթով, որից հետո ելույթ են ունեցել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը, Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի նախագահ Իշխան Զաքարյանը։

Համահայկական յոթերորդ խաղերի ջահը վառել են օլիմպիական չեմպիոն Հրաչյա Պետիկյանը, Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանը, Համահայկական խաղերի համաշխարհային գործկոմի փոխնախագահ Ալբերտ Բոյաջյանը։

## Մասնակից երկրներ
Համահայկական յոթերորդ խաղերին մասնակցում են 35 երկրի մոտ 5244 մասնակից։
*Ռուսաստանի Դաշնություն-368 մասնակից
*ԱՄՆ-318 մասնակից
*Ֆրանսիա-178 մասնակից
*Ավստրալիա-86 մասնակից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համահայկական խաղեր
Կատեգորիա:Սպորտ
Կատեգորիա:Սպորտային մրցություններ