open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պանդորա

մինի
**Պանդորա** (, բառացի՝ համաշնորհ), հին հունական դիցաբանության մեջ առաջին կինը, որը ստեղծվել է Զևսի կամքով մարդկանց՝ Պրոմեթևսի կողմից նրանց համար կրակ գողանալու համար։
## Դիցաբանություն

Առասպելի համաձայն՝ Պանդորային արարել է Հեփեստոսը կավից ու ջրից դիցուհու կերպարանքով ու մարդկային ձայնով, Ափրոդիտեն օժտել է սքանչագեղությամբ, Հերմեսը՝ խորամանկությամբ, հնարամտությամբ, խաբեբայությամբ ու խարդախությամբ, իսկ Աթենասը նրա համար հյուսել է վայելչագեղ զգեստ։ Հակառակ Պրոմեթևսի նախազգուշացումներին, Պանդորան իր գեղեցկությամբ հրապուրել ու ամուսնացել է նրա եղբոր՝ Էպիմեթևսի հետ։ Շուտով Զևսը Հերմեսի միջոցով Պանդորայի բնակարանում թողել է ամեն տեսակ հիվանդություններով, վշտերով, դժբախտություններով, մեղքերով ու չարիքներով լեցուն մի տուփ։ Հետաքրքրասիրության մոլուցքով բռնված Պանդորան բացել է տուփը, և այդ ամենը թևավոր ոգիների նման թափվել են մարդկանց վրա՝ խոցելով նրանց հոգիներն ու մարմինները։ Նրանց ուրախությունն ու զվարճությունը փոխվել է տառապանքի։ Զևսի կամքով փակված տուփի հատակում մնացել է միակ մխիթարության և բարի ոգին՝ հույսը, որն ազատություն էր աղերսում՝ խոստանալով բուժել տառապյալ մարդկությանը։ Պանդորայի առասպելը նմանեցվում է աստվածաշնչյան այն առասպելին, ըստ որի չարիքը մարդկանց ու աշխարհին հասնում է կնոջ (Եվա) միջոցով։ «Պանդորայի արկղ» արտահայտությունը այլաբանորեն նշանակում է արհավիրքների զետեղարան կամ դժբախտություններով լեցուն նվեր։ Պանդորայի առասպելն արտացոլվել է արվեստում (Ռուբենս և ուրիշներ)։

Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Պանկալերի

**Պանկալերի** () կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.985 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 124 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 16 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2721
 bar:1871 from:0 till: 2804
 bar:1881 from:0 till: 2770
 bar:1901 from:0 till: 2469
 bar:1911 from:0 till: 2416
 bar:1921 from:0 till: 2280
 bar:1931 from:0 till: 2180
 bar:1936 from:0 till: 2186
 bar:1951 from:0 till: 2060
 bar:1961 from:0 till: 1831
 bar:1971 from:0 till: 1830
 bar:1981 from:0 till: 1861
 bar:1991 from:0 till: 1797
 bar:2001 from:0 till: 1884
PlotData=
 bar:1861 at: 2721 fontsize:S text: 2.721 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2804 fontsize:S text: 2.804 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2770 fontsize:S text: 2.770 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2469 fontsize:S text: 2.469 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2416 fontsize:S text: 2.416 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2280 fontsize:S text: 2.280 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2180 fontsize:S text: 2.180 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2186 fontsize:S text: 2.186 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2060 fontsize:S text: 2.060 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1831 fontsize:S text: 1.831 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1830 fontsize:S text: 1.830 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1861 fontsize:S text: 1.861 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1797 fontsize:S text: 1.797 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1884 fontsize:S text: 1.884 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս. 011 9734102
* Էլեկտրոնային փոստ. pancalieri@ruparpiemonte.it
* Պաշտոնական կայք. http://www.comune.pancalieri.to.it

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պիմեն Պանչենկո

**Պիմեն Պանչենկո Եմելյանովիչ** (, ), բելառուս սովետական բանաստեղծ։ ԲԽՍՀ-ի ժողովրդական բանաստեղծ (1973)։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։ Հայրենական Մեծ պատերազմի (1941-1945) մասնակից։

Պանչենոյի առաջին գրքերը «Վստահություն» (1938) և «Սեպտեմբերյան դրոշներ» (1940) ժողովածուներն են։ Պատերազմի տարիների բանաստեղծությունները ամփոփված են «Պատերազմի ճանապարհ» (1942) և «Հեռավոր կայաններ» (1945) գրքերում։ Սրանց հաջորդել են «Երդում» (1949), «Ընդարձակ աշխարհ» (1955), «Ճանապարհորդությունների ու սիրո գիրք» (1959), «Նյու Յորքյան պատկերներ» (1960), «Հազար երկնակամար» (1962), «Կայծակի լույսի տակ» (1966, ԲԽՍՀ-ի Յա. Կուպալայի անվան պետական մրցանակ, 1967), «Դեկտեմբեր» (1972) գրքերը։ Պանչենկոյի պոեզիային բնորոշ է քնարականության և հրապարակախոսության, պաթոսի և հեգնանքի, հրատապության և բարոյականության խնդիրների միասնությունը։ Թարգմանվել է ԽՍՀՄ և այլ ժողովուրդների լեզուներով։ ԽՍՀՄ ԳԽ վարչության անդամ։ Պարգևատրվել է 4 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բելառուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բելառուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Բելառուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Բելառուս գրաքննադատներ
Պալացցո Կանավեզե

**Պալացցո Կանավեզե** () կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 782 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 156 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1026
 bar:1871 from:0 till: 920
 bar:1881 from:0 till: 1093
 bar:1901 from:0 till: 1090
 bar:1911 from:0 till: 1122
 bar:1921 from:0 till: 1102
 bar:1931 from:0 till: 897
 bar:1936 from:0 till: 943
 bar:1951 from:0 till: 889
 bar:1961 from:0 till: 865
 bar:1971 from:0 till: 877
 bar:1981 from:0 till: 822
 bar:1991 from:0 till: 801
 bar:2001 from:0 till: 782
PlotData=
 bar:1861 at: 1026 fontsize:S text: 1.026 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 920 fontsize:S text: 920 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1093 fontsize:S text: 1.093 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1090 fontsize:S text: 1.090 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1122 fontsize:S text: 1.122 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1102 fontsize:S text: 1.102 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 897 fontsize:S text: 897 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 943 fontsize:S text: 943 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 889 fontsize:S text: 889 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 865 fontsize:S text: 865 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 877 fontsize:S text: 877 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 822 fontsize:S text: 822 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 801 fontsize:S text: 801 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 782 fontsize:S text: 782 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պալեո

**Պալեո**, բարդ բառերի սկզբնամաս, ցույց է տալիս այդ բառերով արտահայտված հասկացությունների կապը հնության հետ (օրինակ, պալեոգեն, պալեոլիթ)։

Կատեգորիա:Հնէաբանություն
Կատեգորիա:Բառակազմություն
Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Անդրեա Պալլադիո

**Անդրեա Պալլադիո** (, իսկական անունը՝ Անդրեա դի Պիետրո, , ), իտալացի ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
մինի|ձախից|Անդրեա Պալլադիոյի արձանը Վիչենցայում
Ապրել և ստեղծագործել է հիմնականում Վիչենցայում և Վենետիկում։ Ստեղծել է հասարակական, պաշտամունքային, բնակելի շենքերի բազմազան տիպեր, որոնք առանձնանում են ճարտարապետական լուծումների կատարելությամբ, ճակատի և հատակագծի բնական կապով, արտաքին ծավալներն ու ինտերիերները միասնական ամբողջության մեջ միավորող օրդերային կոմպոզիցիաների («փոքր օրդեր», մի քանի հարկ ընդգրկող «մեծ օրդեր» և այլն) ճկուն, հնարամիտ կիրառման հարստությամբ, կառույցը շրջապատին ներդաշնակելու ձգտումով (Պալացցո Վալմարանա, սկսվել է 1566 թվականին, «Օլիմպիկո» թատրոնը, 1580–1585, ավարտել է ճարտարապետ Վ․ Սկամոցցին, երկուսն էլ՝ Վիչենցայում, «Ռոտոնդա» վիլլան, 1551–1567, Վիչենցայի մոտակայքում, Սան Ջորջո Մաջորե եկեղեցին, 1565–1580, Վենետիկում և այլն)։

Պալլադիոն հռչակվել է նաև «Չորս գիրք ճարտարապետության մասին» տրակտատով (1570), որտեղ նկարագրել է իր մտահղացումները, Վիտրուվիոսին, մեկնաբանելով ռենեսանսի ոգով՝ շարադրել օրդերների համակարգն ու անտիկ հուշարձանների վերակազմությունը։

Պալլադիոյի արվեստը ուշ Վերածննդի մշակույթի բարձունքներից է, հսկայական ազդեցություն է գործել եվրոպական ճարտարապետության զարգացման վրա՝ ծնունդ տալով XVII–XVIII դարերի կլասիցիզմի պալլադիոականություն հոսանքին։

## Պատկերասրահ

Interior of Teatro Olimpico (Vicenza).jpg|«Օլիմպիկո» թատրոնը
Malcontenta retouched.jpg|Ֆոսկարիների վիլլան
VillaCapra 2007 07 18 1.jpg|«Ռոտոնդա» վիլլան
Basilica di San Giorgio Maggiore (Venice).jpg|Սան Ջորջո Մաջորե եկեղեցին


## Երկեր
* Четыре книги об архитектуре, 2 изд․, М․, 1938

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Ճաշոց

**Ճաշոց**, Տոնամակ, Տոնանամակ, Տարեգիրք, ճաշի ժամերին՝ մինչև երեկոյան ժամերգությունը, եկեղեցում ընթերցվելիք նյութերի արարողական ժողովածու։ Ընթերցվելիք նյութը՝ «Ընթերցուածը», քաղված էր Հին և Նոր կտակարաններից, հատկապես Գործք Առաքելոցից, որին հաջորդում էին համապատասխան սաղմոսներ, կցուրդներ, ավելի ուշ՝ նաև շարականներ։

## Բովանդակություն
Ճաշոցի բովանդակությունը, Քրիստոսի ծննդից սկսած, տերունական տոների տարեկան տոնակարգի սահմանումն է՝ համապատասխան ընթերցվածներով։ Միջնադարյան մյուս ժողովածուների նման ճաշոցն էլ ունի իր տարատեսակները (երուսաղեմյան, մինչվկայասերյան և վկայասերյան), որոնց բոլորին բնորոշն այն է, որ տոները ամսաթվային չեն, այլ շարժական են՝ շաբաթվա օրերով սահմանված (օրինակ՝ «Զ կիրակի զկնի Հոգեգալստյան», որ նշանակում է՝ Հոգեգալուստի տոնից հետո վեցերորդ կիրակին)։

## Պատմություն
Սկսած 11-րդ դարից՝ ճաշոցի ժողովածուները փոփոխվել են։ Գրիգոր Բ Վկայասերի ջանքերով այնտեղ մուտք է գործել տոմարական տոնակարգը՝ տոների ամսաթվային նշումները, որ ճաշոցի ժողովածուների համար առավել կարևոր է, տերունական տոների կողքին ճաշոցում սահմանվել են նոր՝ հայկական տոներ՝ Մեսրոպ Մաշտոցի, Սահակ Պարթևի, Թարգմանչաց, Վարդանանց, Ղևոնդյանց, Վահան Գողթնացուն և բազմաթիվ այլ նշանավոր գործիչների ու պատմական իրադարձությունների նվիրված տոներ, որոնց թիվը հասնում է 76-ի (1154 թվական, Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր N 832)։ Դրանով ընդհանուր քրիստոնեական արարողական ժողովածուի դիմագիծը ազգայնանում է։ Գրիգոր Բ Վկայասերի «Տոնամակ» ճաշոցում փոխվել է նաև ընթերցվածների բովանդակությունը։ Հայկական նշված տոների օրերին Գործք Առաքելոցից և սաղմոսներից քաղված հատվածների փոխարեն եկեղեցում ընթերցվել են հայ գործիչների կյանքին ու գործին նվիրված համառոտ պատմություններ, որ ժողովածուում տեղագրելու համար մշակել էր Գրիգոր Վկայասերը՝ իր աշակերտ ու գործակից Կյուրակոսի հետ։ Ճաշոցի այս վերախմբագրությունը հիմք է հանդիսացել հայկական միջնադարյան մի նոր ժողովածուի՝ Տեր Իսրայել Խաչենցու «Հայսմավուրքի» համար։

Երբ Հայսմավուրքներն իբրև ինքնուրույն ժողովածուներ ավարտուն ձև են ստացել, անհրաժեշտություն է առաջացել մաքրելու ճաշոցը հետագայում մուծված տարրերից, որի հետևանքով մինչև այսօր գործում է թե՛ Հայսմավուրքն իր օրացուցային լրիվ կարգով ու սյուժետային պատմություններով, թե՛ ճաշոցի ժողովածուն՝ տերունական տոների շարժական, շաբաթական կարգով ու ընթերցվածների հին համակարգով։

Ճաշոցները նաև պատկերազարդվել են։ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվող ճաշոցներից գեղարվեստական արժեքով առանձնանում է «Հեթում Բ թագավորի ճաշոցը» (1286 թվական, ձեռագիր N 979)։

## Պահպանված ճաշոցներ
Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում են պահվում հետևյալ ճաշոցները.

* Հեթում Բ թագավորի ճաշոց (979)
* Ճաշոց (4656)
* Ճաշոց (4687)
* Ճաշոց (4695)
* Ճաշոց (4700)
* Ճաշոց (4760)
* Ճաշոց (4870)
* Ճաշոց (4875)
* Ճաշոց (4884)
* Ճաշոց (4885)
* Ճաշոց (4890)
* Ճաշոց (5403)

Կատեգորիա:Ժամերգություն
Կատեգորիա:Կրոնական գրքեր
Կատեգորիա:Ձեռագրեր
Իննա Ազնաուրյան

**Իննա Գևորգի Ազնաուրյան** (), հայ խորհրդային ֆիզիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1985)։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1963)։

## Գործունեություն
1963 թվականից՝ Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի գիտաշխատող։ Աշխատանքները վերաբերում են տարրական մասնիկների ֆիզիկային։ Ուսումնասիրել է դիսպերսիոն առնչությունների տարբեր կիրառությունները հադրոնների ուժեղ և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների տեսության մեջ։ Կարևոր արդյունքներ է ստացել նուկլոնային ֆորմֆակտորների ասիմպտոտային վարքի վերաբերյալ։ Ստեղծել է (աշխատակիցների հետ) քվարկների ռելյատիվիստական մոդել։

## Աշխատություններ
* H. Egiyan, Inna Aznauryan, Pion electroproductin in the second resonance region using CLAS․
* I. G. Aznauryan, I. A. Nagorskaya, On final-state interaction in ?d>?NN reaction in the ?(1236)-resonance region, Yerevan, 1975․
* I. G. Aznauryan, L. D. Soloviev., Dispersion sum rules and SU(6) symmetry 2, Дубна, 1966․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, Дисперсионные правила сумм и поворот поляризации в пион-нуклонном рассеянии при высоких энергиях, Серпухов, 1969․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, Дисперсионные правила сумм и электромагнитные свойства высших резонансов, Серпухов, 1967․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, В. Л. Соловьянов, Применение дисперсионных правил сумм для анализа πN-рассеяния в области средних и высоких энергий, Серпухов, 1968․
* И. Г. Азнаурян, В. Д. Соловьев, Анализ новых поляризационных данных в процессах упругого рассеяния при высоких энергиях, Серпухов, 1975․
* Ин-т физики высоких энергий, Дисперсионные правила сумм теории сильных и электромагнитных взаимодействий адронов, Серпухов, 1969․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, Некоторые следствия постоянства полных сечений при энергиях выше 30 Гэв, Серпухов, 1970․
* И. Г. Азнаурян, В. М. Кутьин, Л. Д. Соловьев, Перезарядка пионов на нуклонах и постоянство полных сечений при энергиях выше 30 Гэв, Серпухов, 1970․
* И. Г. Азнаурян, И. А. Нагорская, Применение дисперсионных соотношений для анализа реакции ??p??e?e?n в области резонанса, Ереван, ЕФИ, 1974․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, Регенерация каонов и постоянство полных сечений при энергиях выше 30 ГЭВ, Серпухов, 1971․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, Учет области средних энергий в дисперсионных правилах сумм, Серпухов, 1969․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, Учет области средних энергий в дисперсионных правилах сумм и поворот поляризации в пион-нуклонном рассеянии при высоких энергиях, Серпухов, 1971․
* И. Г. Азнаурян, Л. Д. Соловьев, Дисперсионные правила сумм в комптоновском рассеянии на барионах, Дубна, 1966․

## Աղբյուրներ
* Իննա Ազնաուրյան, Ռուսաստանի պետական գրադարանի պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Տառակո

մինի
**Տառակո** - Հին քաղաք Իսպանիայում, Միջերկրական ծովի ափին (Տարրագոնի մոտ)։ Մ.թ.ա. 218 թվականին նվաճվել է հռոմեացիների կողմից և դարձել Ռիմական պռովինցիայի մայրաքաղաքը։ Կայսրը Տառակոյում հիմնադրեց ռիմական գաղութներ (*Colonia Tarraco*)։ Մ.թ.ա. 1-ին դարում Գալիցիային միացավ Տառակոյի պրովինցիային։

Կատաբրսկի պատերազմի Բարեհաջող ավարտից հետո Տառակոն ղեկավարեց Ավգուստ Օկտավիան, քաղաքում կառուցելով բազմաթիվ շենքեր ի պատիվ հաղթանակի։

Հռոմեական ավերակները Իսպանիայում 2000 թվականին ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։

## Արտաքին հղումներ

* UNESCO website
* Tarraco, World heritage site
* Museu Nacional Arqueològic de Tarragona 

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իսպանիայում
Պայթուցիչներ

մինի
**Պայթուցիչներ**, մեխանիզմներ, որոնք նախատեսված են թիրախին հանդիպելիս, թիրախի շրջակայքում կամ թռիչքի հետագծի պահանջվող կետում ռազմամթերքի (արկ, ական, ռումբ և այլն) լիցքին սկզբնական պայթյունային իմպուլս հաղորդելու համար։ Պատիճբոցավառիչի բոցավառման դեպքում պատիճդետոնաաորը պայթում է, որն իր հերթին առաջ է բերում դետոնատորի (անդրապայթիչ) և պայթուցիկ լիցքի պայթյուն։

## Տեսակներ
Ռումբերի և հրետանային արկերի պայթուցիչները լինում են՝
* հարվածային (ըստ ռազմամթերքին միանալու տեղամասի՝ գլխամասային, հատակային և կողային, գործում են թիրախին հարվածելոլ ժամանակ),
* դիստանցիոն (սկսում են գործել արկի թռիչքի ընթացքում՝ որոշ հեռավորություն անցնելուց հետո կամ կրակոցից որոշ ժամանակ անց)
* ոչ հպումային (Դիոլոկացիոն, ինֆրակարմիր, օպտիկական և այլն, որոնք սկսում են գործել թիրախից օպտիմալ հեռավորության վրա)։

Հարվածային պայթուցիչները կարող են լինել՝
* ակնթարթային (արկի պայթյունը առաջացնում են հարվածից 0,001 վայրկյան անց և ավելի շուտ)
* դանդաղեցված (գործում են արկի թիրախին հարվածելուց 0,03-0,05 վայրկյան անց) գործողության։ Տարբերում են ապահովիչ տիպի (պատիճդետոնատորն անջատ է դետոնատորից) և կիսաապահովիչ տիպի (պատիճ բոցավառիչը անջատ է պատիճ դետոնատորից) պայթուցիչներ։

Կատեգորիա:Զինամթերք
Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Պետրե Պանաիտեսկու

**Պետրե Պանաիտեսկու** (Panaitescu) (), ռումին պատմաբան-միջնադարագետ, դոկտոր, պրոֆեսոր, Ռումին, ակադեմիայի թղթակից անդամ (1934)։ Դասախոսել է Բուխարեստի համալսարանում։ Գիտական հետազոտությունները վերաբերում են Ռումինիայում ֆեոդալիզմի տնտեսագիտական հարցերին, ռումինա-սլավոնական կապերին։ «Ալեքսանդր Բարեպաշտի հրովարտակը Աուչավայի հայկական եպիսկոպոսարանի համար» (1935, ռումիներեն), «Ավատատիրական կյանքը Ցարա Ռոմնեասկըում և Մոլդովայում 14—17-րդ դարերում» (1957, ռումիներեն) և մի շարք այլ աշխատություններում անդրադարձել Ռումինիայի հայկական գաղութների պատմությանը, երկրի կյանքում հայերի դերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Սլավոնագետներ
Կատեգորիա:Ռումինացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Բուխարեստի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռումինացի բանասերներ
Կատեգորիա:Ռումինացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռումինացի ակադեմիկոսներ
Պանչա Շիլա

**«Պանչա Շիլա»**, փանչա շիլա (հինդի լեզվով՝ հինգ սկզբունք), խաղաղ գոյակցության հինգ սկզբունք՝
# Փոխադարձ հարգանք տերիտորիալ ամբողջականության ու սուվերենության նկատմամբ։
# Չհարձակվել միմյանց վրա,
# Չմիջամտել միմյանց ներքին գործերին,
# Իրավահավասարություն և փոխշահավետություն,
# Խաղաղ գոյակցություն։

Առաջին անգամ ձևակերպվել են ՉԺՀ-ի և Հնդկաստանի միջև Տիբեթի շրջանի (Չինաստան) և Հնդկաստանի միջև առևտրի ու կապերի վերաբերյալ համաձայնագրի (1954) ներածականում։ «Պանչա Շիլա» արտացոլվել է Բանդունգի կոնֆերանսի որոշումներում և միջազգային այլ փաստաթղթերում։

Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Հակոբ Սողոմոնյան

**Հակոբ Սողոմոնյան** (կամ՝ Սողոմյան, ?, Բիլեջիկ, Եվդոկիայի գավառ, Սեբաստիայի նահանգ- 1915, Կոնիա), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սեբաստիայի նահանգի Եվդոկիայի գավառի Բիլեջիկ (Բիրեջիկ) քաղաքում։ Ավարտել է Կ. Պոլ­սի Օսմանյան դեղագործական վարժարանը։ 1892 թվականին Կ. Պոլսի Բահչե կափու թաղամասի Իքի կափըլը («Երկդռ­նա­նի») դեղատանը դեղագործ է աշխատել։ Այնուհետև տեղափոխվել է ծննդավայրը՝ Բիլեջիկ։

Մահացել է 1915 թվականին Կո­նի­այում՝ աքսորում գտնվելու ժամանակ, ժանտախտից։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Բիլեջիկ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:Կոնիա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Պատրոնություն

**Պատրոնություն**, Հին Իտալիայում հովանավորության հատուկ ձև, որը ոչ լիիրավ կամ աղքատ քաղաքացիներին կախման մեջ էր դնում ունևոր քաղաքացիներից՝ պատրոններից։ Տոհմատիրական կարգի քայքայման ժամանակաշրջանում տոհմերի աղքատացած անդամները և որոշ պփբեյներ մտել են ունևոր ազդեցիկ համաքաղաքացիների պատրոնության (հովանավորության) տակ և դարձել նրանց կլիենտները (< լատ․ cliens — կախյալ, ստորադաս)։ Ուշ Հռոմ․ կայսրությունում որևէ ծերակուտականի պատրոնության յան տակ անցել են մանր հողատերերը և անգամ ամբողջ գյուղեր, համայնքներ և քաղաքներ։ Պատրոնին՝ հովանավորին, տալով իրենց հողը և այն ետ ստանալով իբրև պրեկարիա (խնդրագրով հողից օգտվելու իրավունք), մանր հողատերերը դրանով իսկ ձգտել են խուսափել ծանր հարկերից և աստիճանավորների, դատավորների ու վաշխառուների բռնությունից։

Կատեգորիա:Իրավունք
Պեռերո

**Պեռերո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 773 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 12 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 63 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0121։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Մարիամ Մագդաղենացին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 3377
 bar:1871 from:0 till: 3391
 bar:1881 from:0 till: 3206
 bar:1901 from:0 till: 3048
 bar:1911 from:0 till: 2739
 bar:1921 from:0 till: 2767
 bar:1931 from:0 till: 2375
 bar:1936 from:0 till: 2247
 bar:1951 from:0 till: 2153
 bar:1961 from:0 till: 1746
 bar:1971 from:0 till: 1331
 bar:1981 from:0 till: 1058
 bar:1991 from:0 till: 902
 bar:2001 from:0 till: 773
PlotData=
 bar:1861 at: 3377 fontsize:S text: 3.377 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 3391 fontsize:S text: 3.391 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 3206 fontsize:S text: 3.206 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 3048 fontsize:S text: 3.048 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2739 fontsize:S text: 2.739 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2767 fontsize:S text: 2.767 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2375 fontsize:S text: 2.375 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2247 fontsize:S text: 2.247 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2153 fontsize:S text: 2.153 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1746 fontsize:S text: 1.746 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1331 fontsize:S text: 1.331 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1058 fontsize:S text: 1.058 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 902 fontsize:S text: 902 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 773 fontsize:S text: 773 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝121808808
* Էլեկտրոնային փոստ՝ 
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.perrero.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Եվգենի Պավլովսկի

**Եվգենի Նիկանորովիչ Պավլովսկի** (), խորհրդային կենդանաբան, պարազիտոլոգ։ ԽՍՀՄ ԳԱ (1939) և ԽՍՀՄ ԲԳԱ (1944) ակադեմիկոս, Տաջիկստանի ԽՍՀ ԳԱ պատվավոր անդամ (1951), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1964), բժշկական ծառայության գեներալ-լեյտենանտ։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։

1908 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի ռազմաբժշկական ակադեմիան (1921 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1942-1962 թվականների կենդանաբանության ինստիտուտի տնօրեն և ԽՍՀՄ ԲԳԱ համաճարակագիտության և մանրէաբանության ինստիտուի պարազիտոլոգիայի և բժշկական կենդանաբանության բաժնի վարիչ (1946 թվականից)։ ԽՍՀՄ աշխարհագրական ընկերության պրեզիդենտ (1952-1964)։ Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են պարազիտոլոգիայի հարցերին։ Պավլովսկու ղեկավարությամբ կազմակերպվել են բազմաթիվ արշավախմբեր (Միջին Ասիա, Անդրկովկաս, Ղրիմ, Հեռավոր Արևելք և այլն), ուսումնասիրվել տեղաճարակային մակաբուծական, տրանսմիսիվ (փոխանցողական) և այլ հիվանդություններ։ Պավլովսկին հիմնել է մարդու հիվանդությունների վերաբերյալ բնական օջախայնոլթյան ուսմունքը։ Ուսումնասիրել է մի շարք մակաբույծների զարգացման փուլերը և ճիճվային հիվանդությունների ախտածնության հարցերը, արյունածուծ թռչող միջատների ֆաունան և դրանց դեմ պայքարի միջոցները։ Պավլվսկին հեղինակ է պարազիտոլոգիայի մի շարք դասագրքերի և ձեռնարկների։ Եղել է ԽՍՀՄ 2-րդ-4-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդային դեպուտատ։ ԽՍՀՄ պետական (1941, 1950) և լենինյան (1965) մրցանակներ։ ԽՍՀՄ ԳԱ Ի․ Մեչնիկովի անվան ոսկե (1949) և ԽՍՀՄ աշխարհագրական ընկերության Մեծ ոսկե (1954) մեդալներ։ Պարգևատրվել է Լենինի 5 և 4 այլ շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Պահնորդական բաժանմունք

**Հանրային անվտանգության և կարգուկանոնի վարչություն** () հայտնի նաև՝ **Պահնորդական բաժանմունք**, **Օխրանկա** (, ), անվանումներով, քաղաքական հետախուզության տեղական մարմին ցարական Ռուսաստանում, որը ենթարկվում էր Ոստիկանության դեպարտամենտին։

Առաջին Պահնորդական բաժանմունքները ստեղծվել են Սանկտ Պետերբուրգում (1866), Մոսկվայում և Վարշավայում (1880)․ առ 1914 թվականը գոյություն է ունեցել 26 բաժանմունք (արտադրական և մշակութային կենտրոններում)։

Պահնորդական բաժանմունքի հիմնական խնդիրն էր հեղափոխական կազմակերպություններ և առանձին հեղափոխականներ հայտնաբերելը։ Բաժանմունքներն ունեին արտաքին հետախուզության գործակալներ (ֆիլյորներ) և գաղտնի գործակալներ, որոնք գործում էին քաղաքական կուսակցություններում։ Պահնորդական բաժանմունք վերացել է 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ռուսական հատուկ ծառայություններ
Պալեոգեն

**Պալեոգեն**, կայնոզոյի խմբի ամենահին համակարգն է, որը համապատասխանում է երկրի զարգացման կայնոզոյան դարաշրջանի առաջին էտապին։

Պալեոգեն համակարգը հաջորդում է կավճի և նախորդում նեոգենի համակարգին։

## Անավանում
Պալեոգեն անունը առաջարկել է գերմանացի երկրաբան Կ․ Նաումանը, 1866 թվականին։ Պպալեոգենի շերտագրական ուսումնասիրությունը սկսվել է Փարիզի շրջակայքից, որտեղ անջատվել են տեղական հարկեր, որոշվել են նրանց ֆացիաները, հնէաշխարհագրությունը և բրածո ֆաունայի բնույթը։

## Ռադիոերկրաբանական մեթոդներ
Ռադիոերկրաբանական մեթոդներով որոշված է պալեոգենի բացարձակ հասակը՝ ստորին սահմանը՝ 68±2 միլիոն տարի, վերինը՝ 25±2 միլիոն տարի։ Պալեոգենի նստվածքները ստորաբաժանվում են բաժինների և ենթաբաժինների՝
* պաեոցեն (ստորին, վերին),
* էոցեն (ստորին, միջին, վերին),
* օլիգոցեն (ստորին, միջին, վերին)։

Հարկային և զոնային ստորաբաժանումները կրում են տեղական բնույթ։

## Պալեոգենի նստվածքներ
Պալեոգենի նստվածքներն ունեն լայն տարածում, ներկայացված են նստվածքային, հրաբխածին նստվածքային, հրաբխածին և ցամաքային ֆացիաներով։ Նրանց բազմաֆացիալ բնույթը պայմանավորված է այդ ժամանակաշրջանում բազմիցս տեղի ունեցած ինտենսիվ տեկտոնական շարժումներով, որոնք ուղեկցվել են հրաբխականությամբ (ստորջրյա, ցամաքային), և որոնց հետևանքով երբեմնի գեոսինկլինալները վերածվել են գեոանտիկլինալների։

Հայաստանի տարածքում պալեոգենի ծովային նստվածքները լայն տարածում ունեն հարավային և հարավ-արևմտյան, իսկ հրաբխածին և հրաբխածին նստվածքային ապարները՝ հյուսիսային և արևելյան շրջաններում։
Ցամաքային ֆացիայով է ներկայացված վերին օլիգոցենը Մերձերևանյան շրջանում։ Պալեոգենի ցամաքային ֆաունան խիստ տարբերվում է կավճի դարաշրջանի ֆաունայից։

## Սկզբնավորում
Պալեոգենի սկզբում մահացել են սողունների մեծ խմբեր (դինոզավրեր, թռչող թեփամորթներ, ծովային թեփամորթներ, իխտիոզավրեր, պլիոզավրեր)․ գոյություն են ունեցել երկկենցաղները, ոսկրավոր ձկները, լայն տարածում են ունեցել ցածրակարգ կաթնասունները, միջատները, կրծողները, փափկամորթները, միաբջիջ կենդանիներից՝ ֆորամինիֆերները և հատկապես նոլմուլիտիդները։

Պալեոգենի նստվաձքները հարուստ են գորշ ածխի (Հարավային Կովկաս, Հեռավոր Արևելք, Գերմանիա, ԱՄՆ, Կանադա), գազի և նավթի (Կարպատներ, Կովկաս, Հարավային Կովկաս, Նախակովկաս, Միջին Ասիա, Հեռավոր և Միջին Արևելք, Էլզաս, Կալիֆոռնիա, Վենեսուելա ևն), սաթի (Մերձբալթյան երկրներ և Դնեպրադոնեցկյան գոգավորություն), բիտումինային թերթաքարերի (Կարպատներ, Ղրիմ, Կովկաս, Միջին Ասիա), ֆոսֆորիտներ ՌԴ, Թունիս, Ալժիր, Մարոկկո և այլն), մանգանի (Ուկրաինա, Հարավային Կովկաս, Մանգըշլակ), երկաթի (Տուրգայի գոգավորություն, Արևմտասիբիրական հարթավայր), բոքսիտների (Ուկրաինա, Ղազախստան, ԱՄՆ, Հնդկաստան), դիատոմիտների (Մերձվոլգյան շրջան, Արևմտյան Սիբիր), կալիումական աղերի (Էլզաս, Իսպանիա) ևնի հանքավայրերով։

250px|right

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Կատեգորիա:Երկրաբանական ժամանակաշրջաններ
Սալասա

**Սալասա** ()՝ կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 1.668 մարդ։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 336 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10010 ։ Հեռախոսային կոդը՝ 10080։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1252
 bar:1871 from:0 till: 1200
 bar:1881 from:0 till: 1223
 bar:1901 from:0 till: 1208
 bar:1911 from:0 till: 1197
 bar:1921 from:0 till: 1183
 bar:1931 from:0 till: 1160
 bar:1936 from:0 till: 1158
 bar:1951 from:0 till: 1188
 bar:1961 from:0 till: 1406
 bar:1971 from:0 till: 1615
 bar:1981 from:0 till: 1618
 bar:1991 from:0 till: 1490
 bar:2001 from:0 till: 1671
PlotData=
 bar:1861 at: 1252 fontsize:S text: 1.252 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1200 fontsize:S text: 1.200 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1223 fontsize:S text: 1.223 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1208 fontsize:S text: 1.208 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1197 fontsize:S text: 1.197 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1183 fontsize:S text: 1.183 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1160 fontsize:S text: 1.160 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1158 fontsize:S text: 1.158 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1188 fontsize:S text: 1.188 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1406 fontsize:S text: 1.406 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1615 fontsize:S text: 1.615 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1618 fontsize:S text: 1.618 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1490 fontsize:S text: 1.490 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1671 fontsize:S text: 1.671 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Տրված ISTAT


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - +39 011 9637220
* էլեկտրոնային փոստ - salassa@reteunitaria.piemonte.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.salassa.to.it/

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* [* http://www.comune.salassa.to.it/ Պաշտոնական կայք կարգավորման 
* Պաշտոնական կայք կարգավորման   
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ղրիմի աստղադիտարան

**Ղրիմի աստղագիտարան**  (), աստղադիտարան։

Հիմնադրվել է 1908 թվականին, որպես Պուչկովոյի աստղադիտարանի հարավային բաժանմունք՝ Սիմեիզայի մոտ գտնվող մասնավոր սիրողական աստղադիտարանի հիման վրա։ 1945 թվականին Բախչիսարայ քաղաքից 12 կմ հեռավորության վրա, լեռներում, կառուցվեցին նոր մասնաշենքեր (Նաուչնի ավան)։ Դարի աշխատանքների կարևորագույն ուղղությունները կապված են աստղերի և արեգակի մթնոլորտներում տեղի ունեցող ֆիզիկական գորշծընթացների ուսումնասիրման հետ, հետազոտվել են միգամածություններ և աստղային համակարգեր։ Հետազոտություններ են տարվել նաև արտամթնոլորտային աստղագիտության և Ռադիոաստղագիտության բնագավառներում։

Նաուչնի ավանում գտնվող հիմնական գործիքներն են ակադեմիկոս Գրիգորի Շայնի անվանման 2,6 մետրանոց ռեֆեկտորը, 122 սմ-անոց և 66 սմ-անոց ռեֆլեկտորները, 50 սմ տրամագծով հայելիով մենիսկային աստղադիտակը, 40 սմ-անոց երկակի աստղագիրը։ Արեգակը հետազոտվում է աշտարակային հեռադիտակով, որն ունի արեգակի սպեկտրի, արեգակի վրա գտնվող մագնիսական դաշտերի ուսումնասիրման, արեգակի կինոնկարահանման սարքեր, ինչպես նաև արտախավարումային պսակագրով և այլ գործիքներով։ Կան տիեզերական ճառագայթների ուսումնասիրման տեղակայանքներ։ Սիմեիզայի մոտ գտնվող հին աստղադիտարանում տեղադրված է 70 սմ-անոց ռեֆլեկտոր։

Սիմեիզայից 3 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Ղրիմի աստղագիտարան ռադիոաստղագիտական բաժինը, որտեղ տեղադրված են 22 սմ-անոց ռադիոաստղադիտակ (միլիմետրանոց ալիքների տիրույթում դիտարկումների համար) և այլ գործիքներ։ Ղրիմի աստղաֆիզիկական աստղադիտարանի տեղեկագիրը հրատարկվում է 1947 թվականից։

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ղրիմի շենքեր և կառույցներ
Սան Կրիստոբալ դե լա Լագունա

**Սան Կրիստոբալ դե լա Լագունա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Կանարյան կղզիների Սանտա Կրուս դե Տեներիֆե պրովինցիայում։ Համարվում է կղզիների մշակութային մայրաքաղաքը։ Միաձուլվել է մերձակա Սանտա Կրուս խոշոր քաղաքին։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Տեներիֆե կղզում։ Տարածքը՝ 102,06 կմ²։ Բնակչությունը՝ 152.222 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Կանարյան կղզիների նախկին մայրաքաղաքն է։

## Պատկերասրահ

La Laguna.jpg|
Urville-Laguna.jpg|
Tenerife2005 008.jpg|
PlazadelAdelantado.JPG|
Catedral de La Laguna, Tenerife.jpg
La Laguna BW 1.JPG|
La Laguna BW 10.JPG|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ayuntamiento de San Cristóbal de La Laguna
* Ficha de San Cristóbal de La Laguna
* Mapa Google del casco, con el Aeropuerto

Կատեգորիա:1496 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունն Իսպանիայում
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կանարյան կղզիներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իսպանիայում
Պալերմոյի արձանագրություն

մինի
**Պալերմոյի արձանագրություն** պալերմոյի քար, հին եգիպտական տարեգրություն դիորիտե սալաքարի բեկորին (45,3 x 25 սմ)։ 1877 թվականից գտնվում է Իտալիայի Պալերմո քաղաքի թանգարանում (որտեղից էլ՝ անվանումը)։

* Սալաքարը հավանորեն ունեցել է 2 մետրից ավելի լայնություն և 60 մետրից ավելի երկարություն։ Պալերմոյի արձանագրության մի քանի աննշան բեկորներ պահպանվում են Կահիրեի ու Լոնդոնի թանգարաններում։

Տարեգրությունը փորագրվել է Հին թագավորության 5-րդ արքայատան ժամանակաշրջանում (մ․թ․ա․ 25 դար), ընդգրկում է 6-7 հարյուրամյակ՝ սկսած մինչդինաստիական ժամանակաշրջանից և ակներև է, որ կազմվել է վավերագրերի հիման վրա։

Պալերմոյի արձանագրությունը Հին Եգիպտոսի ժամանակագրության կարևոր աղբյուր է և արժեքավոր տեղեկություններ է պարունակում փարավոնների տնտեսական, ռազմական և կրոնական [քաղաքականության մասին։

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի մշակույթ
Կատեգորիա:Ստելաներ
Մացակ Պապյան

**Մացակ Պետրոսի Պապյան** (), Խորհրդային պետական, կուսակցական գործիչ, Խորհրդային Միության (ԽՍՀՄ) Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի անդամ, Խորհրդային Հայաստանի (ՀԽՍՀ) Կենտրոնական Գործադիր կոմիտեի նախագահ, ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի նախագահության նախագահ։

## Կենսագրություն
մինի|Մացակ Պապյանի հուշատախտակը Երևանում
Մացակ Պետրոսի Պապյանը ծնվել է 1901 թվականին Լոռու Ջալալօղլի գյուղում (այժմ՝ քաղաք Ստեփանավան) գյուղացու ընտանիքում։ 1921-1924 թվականներին ծառայել է Խորհրդային կարմիր բանակում։ 1924-1936 թվականներին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Ստեփանավանի հասարակական – քաղաքական կյանքին, ընտրվել է գյուղխորհրդի, ապա՝ տեղի կոլտնտեսության վարչության նախագահ։

1929 թվականից Մացակ Պապյանը հանդիսացել է Համամիութենական Կոմունիստական (բոլշևիկյան) կուսակցության անդամ։ 1935-1936 թվականներին եղել է Անդրֆեդերացիայի կենտրոնական գործադիր կոմիտեի անդամ։ 1937 թվականին ավարտել է Երևանի բարձրագույն կոմունիստական գյուղատնտեսական դպրոցը։ 1937-1954 թվականներին եղել է Հայկական ԽՍՀ Կոմունիստական (բոլշևիկյան) կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի բյուրոյի անդամ, 1937-1958 թվականներին՝ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի առաջինից չորրորդ գումարումների պատգամավոր, 1938-1955 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առաջինից երրորդ գումարումների պատգամավոր։

1937 թվականից մինչև 1938 թվականի հուլիսի 12-ը Մացակ Պապյանը միաժամանակ հանդիսացել է Հայկական ԽՍՀ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահը։ 1938 թվականի հուլիսի 12-ին ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահ և այդ պաշտոնը ստանձնել մինչև 1954 թվականը։ Մացակ Պապյանը միաժամանակ հանդիսացել է ԽՍՀՄ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի, 1938 թվականից՝ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալը։ 1954 թվականին նա ազատվել է իր զբաղեցրած բոլոր պաշտոններից և որպես անհատական թոշակառու ուղարկվել թոշակի, քանի որ համարվում էր Խորհրդային Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար Գրիգոր Հարությունյանի գործակիցը, իսկ 1954 թվականից ԽՍՀՄ Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար Նիկիտա Խրուշչովն իր անձնական հաշիվներն ուներ Գրիգոր Հարությունյանի հետ։ Դեռևս 1953 թվականին պաշտոնից ազատվել և անհատական թոշակի էր ուղարկվել Գրիգոր Հարությունյանը։

Մացակ Պապյանն իր մահկանացուն կնքել է 1962 թվականին Երևանում 61 տարեկան հասակում։

## Պարգևներ
Մացակ Պապյանը պարգևատրվել է Լենինի 2, աշխատանքային կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Իվան Պանֆիլով

**Իվան Վասիլևիչ Պանֆիլով** (, ), խորհրդային զորահրամանատար, գեներալ-մայոր (1940 թվական), Խորհրդային Միության հերոս (ապրիլի 12-ին, 1942 թվական, հետմահու)։ ԽՄԿԿ անդամ 1920 թվականից։ Կարմիր բանակում ծառայել է 1918 թվականից, մասնակցել է 1918-1920 թվականների քաղաքացիական պատերազմին։ 1938 թվականին եղել  է Կիրգիզական ԽՍՀ զինկոմը։ Հայրենական մեծ պատերազմի (1941-1945 թթ.) ժամանակ եղել է 316-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարը, որը մարտնչեց Մոսկվայի մատույցներում, Վոլոկոլամսկի մոտ։ Զոհվել է մարտում։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2 շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

* Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 12 апреля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 24 апреля (№ 13 (172)). — С. 1.

Կատեգորիա:Խորհրդային զորահրամանատարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Պանդխտի երգեր

**Պանդխտի երգեր**, հայ ժողովրդական երգեր, որոնք բանաստեղծական բովանդակության և երաժշտական-կոմպոզիցիոն որոշակի հատկանիշների շնորհիվ կազմել են ազգային դասական ժողովրդական երաժշտության ժանրային մի ինքնուրույն բաժինը։ Պանդխտի երգ (ձայնագրությունը Կոմիտասի) Բանաստեղծությունները պայմանական կարելի է ստորաբաժանել՝ պանդխտության մասին կողմնակի պատումների (գրված են գերազանցապես հայրենի չափով) և իր՝ պանդխտի (կամ տանը մնացած հարազատի) կողմից ասվող, անձնական ապրումներ արտահայտող մենախոսությունների։ Պահպանված ու գրառված սակավաթիվ եղանակները, համապատասխանաբար, կամ հանդարտ պատմողական բնույթ ունեն (դասական նմուշներ են Կոմիտասի գրառած պանդխտի անտունիները, տես Անտունի հոդվածի նոտային օրինակը, որ սխալմամբ դրված է «Անտունի»-ի մեջ), կամ ներթափանցված են անմիջական, խոր հուզականությամբ։ Այս 2-րդ տեսակի՝ բուն պանդուխտի երգերի հնչյունաշարը սովորաբար ծավալուն է, եղանակներն անկաշկանդ հոսող են, ունեն պարզ պարբերականությունը բացառող, ազատ ձևակառուցվածք, ասերգային տարրերը ազատ օգտագործող անհատականացված ելևէջ, և այս բոլորը՝ ծառայեցված խոր հուզականության դրսևորմանը (դասական նմուշներից է հանրահայտ «Կռունկը»)՝․ պանդուխտի երգերը կազմում են հայ միջնադարյան ժողովրդական երաժշտության ժառանգության բացառիկ արժեքավոր հատվածներից մեկը։

Կատեգորիա:Հայկական երգեր
Ձևայնացված լեզու

**Ձևայնացված լեզու**, նշանների համակարգ, որտեղ միանշանակ կերպով տրված են այդ նշաններից ՝«արտահայտություններ» կազմելու (ձևայնացված լեզվի ձևաբանության) և նրանց իմաստ վերագրելու (ձևայնացված լեզվի իմաստաբանության) կանոնները։

Ի տարբերություն «բնական» լեզվի, ձևայնացված լեզվում «արտահայտությունների» կազմումը, նրանց ձևափոխությունն ու իմաստավորումը զերծ են ինտուիտիվ ակնհայտությունից, միանշանակ են և ճշգրիտ։

## Ծագում
Ծագելով որպես գիտությունների ձևայնացման բազա, ձևայնացված լեզուն կատարելության է հասել մաթեմատիկական տրամաբանության մեջ։ Արդի գիտության տարբեր բնագավառներ հենվում են այնպիսի լեզուների վրա, որոնք ամենաընդհանուր ձևով լինելով ձևայնացված լեզվի նմանակը, միաժամանակ օժտված են նրա ճշգրտության տարբեր աստիճաններով։

Այս իմաստով հաճախ օգտագործվում են «մաթեմատիկայի ձևայնացված լեզու», «քիմիայի ձևայնացված լեզու ևն։ Սակայն այս առումով ձևայնացված լեզվի տարբերությունը «բովանդակայինից» խիստ հարաբերական է, հաճախ պայմանավորված միևնույն «լեզվական նյութը» տարբեր ձևերով արտահայտելու փաստով [օրինակ, «երկու թվերի գումարի քառակուսի» և (a+b)2 արտահայտությունները մաթեմատիկայում։

Կատեգորիա:Նշաններ
Պատագոնիա

մինի
**Պատագոնիա** (Patagonia), բնամարզ Հարավային Ամերիկայում, Ռիո Կոլորադո և Ռիո Նեգրո գետերից հարավ Անդերից արևելք, Արգենտինայի հարավում։ Ռելիեֆում գերակշռում են աստիճանաձև սարավանդները, որոնք արևմուտքում ունեն մինչև 2200 մ բարձրություն։ Դաշտավայրերը գտնվում են հյուսիս- արևելքում և հարավ-արևելքում։ Կազմված է միջին կայնոզոյան նստվածքային և հրաբխային շերտերից, ինչպես նաև մորենային ու ջրասառցադաշտային նստվածքներից։ 

Հարավում Մագելանի նեղուցով Պատագոնիան բաժանվում է Հրո երկիր կղզիախմբից, իսկ արևմուտքում սահմանափակված է Հարավային Անդերի լեռներով։ Վերջիններս արգելք են հանդիսանում արևմտյան խոնավ օդային զանգվածների թափանցմանը Պատագոնիա, իսկ արևելյան ափերի մոտով է անցնում Ֆոլկլենդյան սառը օվկիանոսային հոսանքը։ Այդ պատճառով էլ Պատագոնիայում տեղումները քիչ են՝ 150-200 մմ։ Կլիման բարեխառն է, կիսաանապատային։ Միջին տարեկան տեղումները 150-200 մմ են, արևմուտքում՝ մինչև 600-700 մմ՝․ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը հյուսիսում 8&nbsp;°C է, հարավում՝ 2&nbsp;°C, արևմուտքում՝ -5&nbsp;°C (սառնամանիքները՝ մինչև -35&nbsp;°C), հունվարինը հյուսիսում՝ 20&nbsp;°C, հարավում՝ մինչև 10&nbsp;°C։ Բնորոշ են ուժեղ քամիները։ Տարածքը նոսր է բնակեցված, հիմնականում արոտավայրեր են՝ ոչխարաբուծության համար։ 

Գետերը սկիզբ են առնում Անդերից և Պատագոնիայի տարածքում հոսում խոր կիրճերով։ Գերակշռում են հացազգիների թփուտային կիսաանապատները, Անդերի նախալեռներում՝ հացազգիների տափաստանները։ Շատ են կենդանիների էնդեմիկ տեսակները (մագելանի շուն, պամպասյան կատու, գարշահոտ փորսուղ և այլն) և թռչունները։ Տնտեսության գլխավոր ճյուղը ոչխարաբուծությունն է, հովիտներում՝ հացահատիկի մշակությունը։ Կան նավթի և բնական գազի հանքավայրեր։ Պատագոնիա անվանումը տվել է Ֆ․ Մագելանի արշավախումբը 1520 թ.։ 1520 թվականին Մագելանի նավերը մոտենում են ներկայիս Արգենտինայի հարավային ափերին, դաժան բնակլիմայական պայմաններից ելնելով տարածքը անմարդաբնակ է թվում։ Երկու ամիս անցկացնելուց հետո ձյան վրա տեսնում են հսկա ոտնահետքեր։ Պարզվում է, որ խիստ ձմեռներին, ոտքերը ցրտահարությունից պաշտպանելու համար, բնիկները հագնում են մորթե կոշիկներ կամ ոտքերին մորթի փաթաթում, որից նրանց ոտնահետքերը մեծ են երևում։ Մագելանը այդ երկիրն անվանեց Պատագոնիա, որն իսպաներեն նշանակում է մեծ ոտքեր ունեցող մարդկանց երկիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի տարածաշրջաններ
Ալբերտսհոֆեն

**Ալբերտսհոֆեն ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կիտցինգեն շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1995 մարդ (2010 թվականի 31 դեկտեմբերի տվյալներով), տարածքը՝ 3,80։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 6 75 112*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Պահակ (թերթ, Թիֆլիս)

**Պահակ**, կիսալեգալ ագիտացիոն օրաթերթ, ՌԿ(բ) կ Կովկասյան երկրային կոմիտեի օրգան։ Հրատարակվել է 1920 թվականին (23 համար, 1-ինը՝ հունվարի 1, 1920, 23-րդը՝ հունվարի 23, 1920), Թիֆլիսում։

Խմբագիր հրատարակիչներ՝ Դ․ Տեր-Սիմոնյան, Վ․ Երեմյան։ Հայ աշխատավորական զանգվածների շրջանում պրոպագանդել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը, նրանց կոչ արել հետևել Ռուսաստանի բանվոր դասակարգի ու աշխատավոր գյուղացիության օրինակին և ազատագրության հույսերը կապել բոլշևիկների, խորհրդային Ռուսաստանի ու կարմիր բանակի հետ։ «Հայաստանի դաշնակցական կառավարությունը և հայ աշխատավորությունը», «Դաշնակցությունը «դժգոհ» է Գերագույն խորհրդից», «Ովքե՜ր են մենշևիկները», «Բթամտություն թե քծնանք» և այլ հոդվածներում թերթն ագրեսիվորեն դեմ է արտահայտվել դաշնակցության քաղաքականությունը։

Տպագրվել են Մաքսիմ Գորկու, Հակոբ Հակոբյանի ստեղծագործությունները, գրախոսականներ Ալեքսանդր Բլոկի և Ալեքսանդր Գերցենի գործերի մասին։

Ունեցել է «Խորհրդային Ռուսաստանում», «Քաղաքացիական պատերազմ», «Մամուլ», «Բանվորական կյանք» կայուն խորագրերը։ Աշխատակցել են Սեյրին (Ա․ Գուլոյան), Հ․ Ազիզյանը, Ս․ Խանոյանը, Շ․ Ամիրխանյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական օրաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Պարզ նյութ

**Պարզ նյութ**, պարզ մարմին, մեկ քիմիական տարրից բաղկացած համասեռ նյութ։ Ազատ վիճակում գտնվող, քիմիական միացություն չառաջացրած տարրի գոյության ձևն է։ Սովորական պայմաններում պարզ նյութը առաջացնող քիմիական տարրի ատոմները (բացառությամբ իներտ գազերի) միացած են իրար չբևեռացած կովալենտային կամ մետաղական կապերով և առաջացնում են մոլեկուլներ (Օ2, Օ3, Cl2 և այլն) կամ բյուրեղներ (ալմաստ, գրաֆիտ, երկաթ և այլն)։ Շատ բարձր ջերմաստիճաններում քիմիական կապերը խզվում են՝ պարզ նյութը գտնվում է ատոմական վիճակում։ Քիմիական ռեակցիաների հետևանքով, ի տարբերություն քիմիական տարրի, պարզ նյութը չի պահպանվում։ Միևնույն տարրը կարող է առաջացնել մի քանի պարզ նյութ։ Հայտնի 118 տարրերն առաջացնում են ավելի քան 500 պարզ նյութ։ Ամեն մի պարզ նյութ որոշակի քիմիական տարր է։ պարզ նյութը և այն առաջացնող տարրը մեծ մասամբ ունեն միևնույն անվանումը։ Տարբեր անվանումներ ունեն միայն միևնույն տարրի առաջացրած տարբեր պարզ նյութերը․ օրինակ՝ քիմիական տարր թթվածինն առաջացնում է թթվածին (Օ2) և օզոն (Օ3) պարզ նյութերը, ածխածինն առաջացնում է ալմաստ, գրաֆիտ և այլն։

Կատեգորիա:Ընդհանուր քիմիա
Կատեգորիա:Պարզ նյութեր