Սիմոն Հմայակյան

**Սիմոն Գևորգի Հմայակյան** (), հայ հնագետ։ Պատմական գիտությունների թեկնածու, Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի Հայ արվեստի պատմության և տեսության ամբիոնի դոցենտ։ Նեղ մասնագիտացումը՝ Հայաստանի վաղ հնագիտություն։ Աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ ՀԱԻ-ում 1981 թվականից առ այսօր։ Հետազոտությունների ոլորտներն են հնագիտությունը, ուրարտագիտությունը, Հայ ժողովրդի պատմությունը, Հին աշխարհի արվեստի պատմությունը, դիցաբանությունը;

## Կենսագրություն
Սիմոն Հմայակյանը 1968-1973 թթ. սովորել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։

1973-1974 թթ. աշխատել է Հայաստանի պատմության պետական թանգարանում՝ ՀՊՊԹ, որպես վերականգնող՝ ռեստավրատոր, ապա՝ 1974-1977 թթ. ՀՊՊԹ-ի գիտաշխատող։ Այնուհետև 1977-1980 թթ. սովորել է Լենինգրադի՝ ներկայիս Սանկտ-Պետերբուրգի Էրմիտաժի պետական թանգարանի հնագիտության բաժնի ասպիրանտուրայում։ Ստացել է Պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 1977-1980 թթ. աշխատել է որպես ՀՊՊԹ Հին հնագիտության բաժնի վարիչ։ Սիմոն Հմայակյանը 1980-1981 թթ. եղել է Երևանի «Էրեբունի» թանգարանի տնօրենը։ Ապա՝ ՀՀ ԳԱ ՀԱԻ-ի Ուրարտուի հնագիտության բաժնի և Սևանի ավազանի ուրարտական հնավայրերն ուսումնասիրող հայ-իտալական արշավախմբի ղեկավար։ 1981 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում։ 1992 թվականից առ այսօր Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի դասախոս է։ 2001-2003 թթ. աշխատել է որպես Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղի Պատմության և քաղաքագիտության ամբիոնի վարիչ։ 2003-2006 թթ. եղել է ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի Տուրիզմի և մշակութաբանության ամբիոնի հիմնադիր վարիչ։ 2004 թվականից առ այսօր - ԵՊՀ Հայ արվեստի պատմության և տեսության ամբիոնի դասախոս, դոցենտ։

## Այլ կենսագրական տվյալներ
Սիմոն Հմայակյանը տիրապետում է հետևյալ լեզուներին.
* հայերեն, 
* ռուսերեն, 
* ֆրանսերեն, 
* ուրարտերեն, 
* գրաբար (դասական հայերեն)։

## Գիտական հրապարակումներ
Սիմոն Հմայակյանը հեղինակել է բազում և արժեքավոր գիտական աշխատություններ, այդ թվում՝ որոշ աշխատություններ՝ այլ նշանավոր հայագետների համահեղինակությամբ։

* Հմայակյան Ս. Գ., 1975, Ուրարտական դիցարանի աստվածությունների մասին, «Պատմա-բանասիրական հանդես», թիվ 1, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 158-154։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1979, Ուրարտական Արծիբեդինի աստվածության մասին, Հայաստանի մշակույթի և արվեստի պրոբլեմներին նվիրված հանրապետական չորրորդ գիտական կոնֆերանսի զեկուցումների թեզեր, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 71-72։
* Եսայան Ս. Ա., Հմայակյան Ս. Գ, 1980, Ուրարտուի զգեստը, «Պատմա-բանասիրական հանդես», թիվ 3, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 203-215։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1981, Ուրարտական դիցարանի սրբությունները, «Պատմա-բանասիրական հանդես», թիվ 3, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 205-210։
* S. Hmayakyan, R. Badaljan, Ch. Edens, F. Kohl, D. Stronakh, A. Tonikjan, S. Mandrikjan, M. Zardarjan. Preliminary report on the 1992 excavations at Horom, Armenia | "Iran" XXXI, 1993, p.&nbsp;1–24.

## Գիտական գործունեության այլ փաստեր
Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը հիմնականում հետևյալն է.
* Հնագիտության հիմունքներ
* Հին աշխարհի արվեստի պատմություն
* Դիցաբանություն
* Քաղաքակրթությունների պատմություն
* Սիմոն Հմայակյանը Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի (ՀՀ ԳԱԱ ՀԱԻ) Ուրարտուի կամ Վանի թագավորության հնագիտության խմբի ղեկավարն է։

## Գիտահանրամատչելի հոդվածներ
Սիմոն Հմայակյանը բազմաթիվ հետաքրքիր ու արժեքավոր գիտահանրամատչելի հոդվածների հեղինակ է։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1975, Հեթանոսությունը որպես աշխարհայացք, «ԵՊՀ-ի ուսանողական գիտական աշխատանքներ» թիվ 17, Երևան, էջ 17-25։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1988, Զվարթնոցի արձանագրությունը, «Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք», թիվ 7-8, Երևան, էջ 37-39։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1989, Գիլգամեշի մասին առասպելը Հայաստանում, «Մշակույթ», թիվ 2-3, Երևան, էջ 67-73։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1990, Մհերի դուռ, «Մշակույթ», թիվ 2-3, Երևան, էջ 33-44։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1991, Հնագույն հայկական Արծիբիդինե աստվածության մասին, «Հայրենի եզերք», թիվ 5, Երևան էջ 35-37։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1992, Հողային ռեֆորմենր և ... զուգահեռներ, «Հայաստան», թիվ 36, Երևան, էջ 4։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1993, Հայ-ուրարտա-իրանական մշակութային փոխառնչությունների շուրջ, «Իրան-Նամե», թիվ 2, Երևան, էջ 33։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1993, Հոգևոր մշակույթի առաջին դրսևորումները Հայկական լեռնաշխարհում, «Գարուն», թիվ 2, Երևան, էջ 48-52։
* Հմայակյան Ս. Գ. 1993, Իվարշա հայկական աստվածությունը, «Աստեղային սուրհանդակ», Երևան, թիվ 1, էջ 3։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1994, Տայոց իշխան Սենին և Թիգլաթպալասար մեծը, «Հնչակ», թիվ 6, Երևան, էջ 9։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1994, «Մհերի դռան» արձանագրությունը և Վանի թագավորության օրացույցը, «Գարուն» ամսագիր, թիվ 3, էջ 88-89։
* Դևեջյան Ս. Հ., Հմայակյան Ս. Գ., 2003, Օննիկ Խնկիկյանի «Սյունիքը բրոնզի և երկաթի դարաշրջանում» մենագրության մասին, «Մասիս» /փետրվարի 8/, էջ 13։

## Խմբագրված աշխատանքներ
Սիմոն Հմայակյանի գիտական գործունեության բարձր մակարդակի վկայություններն են նաև նրա կողմից խմբագրված մի շարք աշխատությունները։

* Հայաստանի հնագիտական հուշարձանները, թիվ 15, «Ուրատական հուշարձաններ», պրակ 2, Երևան, 1991 (պատասխանատու խմբագիր)։
* «Էրեբունի Երևան», Երևան, 1998 (համախմբագիր՝ Արամ Քալանթարյան)։
* The North-Eastern Frontier. “Urartians and non Urartians in the Sevan Lake Basin (The Southern Shores)”, Roma, 2002 (co-editors: Raffaele Biscione, Neda Parmejiani).
* Ինգա Ավագյան, Պատմական Շիրակը սկզբնաղբյուրներում, Գյումրի, «Էլդորադո» հրատ., 2015:

## Մասնակցությունը հնագիտական գիտարշավներին
Սիմոն Հմայակյանի գիտական գործունեության կարևոր մասն են կազմում նրա մասնակցությամբ իրականացված մի շարք գիտարշավներ։
Մասնակցել է Լոռի Բերդի, Լճաշենի, Հայրիվանքի, Կղզյակ բլուրի, Արմավիրի (ջոկատի պետ), Կարմիր Բլուրի (խորհրդատու) արշավախմբերի պեղումներին։
Ղեկավարել է ՀՀ ԳԱԱ ՀԱԻ Դովրիի, Թևրաքարի, Նոր Արմավիրի հնագիտական արշավախմբերի աշխատանքները։
1994-2012 թթ. որպես համաղեկավար աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի և Հռոմի Էգեյան աշխարհի և Մերձավորարևելյան քաղաքակրթությունների ուսումնասիրության ինստիտուտի միացյալ արշավախմբում (հայկական կողմի ղեկավար)։

## Անդամակցությունը խորհուրդներին
Սիմոն Հմայակյանը եղել է մի շարք գիտական խորհուրդների նախագահ կամ մասնակից
* Երևանի Հիմնադրաման Էրեբունի թանգարանի գիտական խորհուրդ (նախագահ) 
* ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտական խորհուրդ 
* Երևանի Գեղարվեստի Պետական Ակադեմիայի գիտական խորհուրդ 
* Երևանի Պետական Համալսարնի Իջևանի Մասնաճյուղի գիտական խորհուրդ 
* «Փոստային վճարման պետական նշանների հարցերով խորհրդի» անդամ։
* Այժմ Սիմոն Հմայակյանը Հայաստանի Հանրապետության Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի գիտական խորհրդի անդամ է։

## Գիտաժողովների կազմակերպում
1981 թ. Սիմոն Հմայակյանը կազմակերպել է Հայաստանի պատմության պետական թանգարանի՝ ՀՊՊԹ և Էրեբունի թանգարանի միացյալ նստաշրջանը Երևանում։

## Դասախոսական գործունեություն
Սիմոն Հմայակյանը ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում կարդում է հետևյալ դասընթացները.
* Ուրարտուի և հին հայկական թագավորության արվեստը,
* Աքեմենյան Իրանի արվեստը և Հայաստանը։

## Մասնագիտական միություններին անդամակցություն
Սիմոն Հմայակյանը ՀՀ նկարիչների միության անդամ է։

## Գրականություն

* Հմայակյան Ս. Գ., 1975, Ուրարտական դիցարանի աստվածությունների մասին, «Պատմա-բանասիրական հանդես», թիվ 1, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 158-154։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1979, Ուրարտական Արծիբեդինի աստվածության մասին, Հայաստանի մշակույթի և արվեստի պրոբլեմներին նվիրված հանրապետական չորրորդ գիտական կոնֆերանսի զեկուցումների թեզեր, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 71-72։
* Եսայան Ս. Ա., Հմայակյան Ս. Գ, 1980, Ուրարտուի զգեստը, «Պատմա-բանասիրական հանդես», թիվ 3, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 203-215։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1981, Ուրարտական դիցարանի սրբությունները, «Պատմա-բանասիրական հանդես», թիվ 3, Երևան, Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատ., էջ 205-210։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1975, Հեթանոսությունը որպես աշխարհայացք, «ԵՊՀ-ի ուսանողական գիտական աշխատանքներ» թիվ 17, Երևան, էջ 17-25։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1988, Զվարթնոցի արձանագրությունը, «Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք», թիվ 7-8, Երևան, էջ 37-39։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1989, Գիլգամեշի մասին առասպելը Հայաստանում, «Մշակույթ», թիվ 2-3, Երևան, էջ 67-73։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1990, Մհերի դուռ, «Մշակույթ», թիվ 2-3, Երևան, էջ 33-44։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1991, Հնագույն հայկական Արծիբիդինե աստվածության մասին, «Հայրենի եզերք», թիվ 5, Երևան էջ 35-37։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1992, Հողային ռեֆորմենր և ... զուգահեռներ, «Հայաստան», թիվ 36, Երևան, էջ 4։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1993, Հայ-ուրարտա-իրանական մշակութային փոխառնչությունների շուրջ, «Իրան-Նամե», թիվ 2, Երևան, էջ 33։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1993, Հոգևոր մշակույթի առաջին դրսևորումները Հայկական լեռնաշխարհում, «Գարուն», թիվ 2, Երևան, էջ 48-52։
* Հմայակյան Ս. Գ. 1993, Իվարշա հայկական աստվածությունը, «Աստեղային սուրհանդակ», Երևան, թիվ 1, էջ 3։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1994, Տայոց իշխան Սենին և Թիգլաթպալասար մեծը, «Հնչակ», թիվ 6, Երևան, էջ 9։
* Հմայակյան Ս. Գ., 1994, «Մհերի դռան» արձանագրությունը և Վանի թագավորության օրացույցը, «Գարուն» ամսագիր, թիվ 3, էջ 88-89։
* Դևեջյան Ս. Հ., Հմայակյան Ս. Գ., 2003, Օննիկ Խնկիկյանի «Սյունիքը բրոնզի և երկաթի դարաշրջանում» մենագրության մասին, «Մասիս» /փետրվարի 8/, էջ 13։
* Սիմոն Հմայակյան. Հայաստանի նախարարական տոհմերը և Սուրբ ընտանիքը։ 2016 | Թեզիս/Thesis. «Արշալույս քրիստոնեության հայոց»։ 2016, 92-94 էջ, Հայաստան | 
* Սիմոն Գ. Հմայակյան. Դիցարանի և տարվա կառուցվածքը Վանի թագավորությունում։ 2016 | Թեզիս/Thesis. Մշակութային աստղագիտությունը Հայկական լեռնաշխարհում։ 2016, 22-23 էջ, Հայաստան | 
* Սիմոն Հմայակյան. Քաղաքային գանձատուն-թանգարանը Վանի թագավորությունում։ 2015 | Հոդված/Article. Անտառ ծննդոց, 2015թ․, 132-136 էջ | 
* Սիմոն Հմայակյան. Հովսեփ Օրբելու 1916 թ. ուսումնասիրությունները Վանում։ 2015 | Հոդված/Article. Գեղարվեստի ակադեմիայի տարեգիրք, 2015թ․, 2-3, 54-63 էջ | 
* Հայկ Հակոբյան	, Սիմոն Հմայակյան	, Նորայր Հազեյան, Մարինե Մելքոնյան. Սարուխանի «վիշապը»։ 2015 | Հոդված/Article. Վիշապ քարակոթողները, 2015թ․, 219-223 էջ | 
* Ս. Հմայակյան	, Լ. Սիմոնյան. Արևի քաղաքը։ 2014 | Հոդված/Article. «Հայաստանի մայրաքաղաքները. Վան», Երևան, 2013, էջ 70 - 81։
* S. Hmayakyan. Կերպարվեստը Վանի թագավորությունում։ 2011 | Հոդված/Article. Երևանի Գեղարվեստի Պետական Ակադեմիայի "Տարեգիրք", Երևան, 2011, էջ 5-23
* S. Hmayakyan. The study of urartian monuments in the republic of Armenia. 2010 | Հոդված/Article. Armenian journal of near eastern studies "Aramazd", vol. 5, issue 2, 2010, p.&nbsp;9-20.
* S. Hmayakyan. Van, La première capitale d’ Armènie. 2010 | Հոդված/Article. "Les douze capitales d’ Arménie", Paris, Marseille, 2010, p 51-61
* Simon Hmayakyan	, Hayk Hakobyan. Recently found boundary stelae from Sevan lake basin. 2008 | Հոդված/Article. Armenian journal of near eastern studies “Aramazd”, vol. 3, issue 2, 2008, p.&nbsp;181-189
* С. Гмаякян. Boris Borisovich Piotrovsky. 2008 | Հոդված/Article. On the 100-th anniversary, Armenian journal of near eastern studies “Aramazd”, vol. 3, issue 1, 2008, p.&nbsp;130-137
* Հմայակյան Ս., Երեք ուղղություն ուրարտական արվեստում։ 2008 | Հոդված/Article. Երևանի Գեղարվեստի Պետական Ակադեմիայի "Տարեգիրք", Երևան, 2008, էջ 3-9
* С. Гмаякян. Ванское царство (Урарту). 2008 | Հոդված/Article. "У подножья Арарата" (каталог выставки посвященной 100-летию со дня рождения Б. Б. Пиотровского), Санкт - Петербург, 2008, стр. 29-32
* S. Hmayakyan. L’Ourartou et son écriture. 2007 | Հոդված/Article. "Arménie la magie de l’écrit", Marseille, 2007, p.&nbsp;18-21
* E. Grekyan	, E. Grekyan. Bronzekunst Urartus by Ursula Seidl. 2006 | Հոդված/Article. Armenian journal of near eastern studies "Aramazd", vol. 1, Yerevan, 2006, p.&nbsp;254–260
* С. Гмаякян. О роли реформ царей Ишпуини и Минуа в становлении Биайской культуры. 2003 | Հոդված/Article. "Археология и этнология и фольклористика Кавказа", Ереван, 2003, стр. 105-106
* Simon Hmayakyan	, Seda Devejian. Towards Urartian-Egyptian Political Cultural Interrelation. 2002 | Հոդված/Article. "Studia Aegyptiaca" XVII, Budapest, 2002, p.&nbsp;185–194
* S. Hmayakyan. An Urartian Cuneiform isscription from Ojasar-Ilandach. 1996 | Հոդված/Article. Nakhichevan, “Studi Micenei ed Egeo-Anatolici”, XXXVIII, 1996, p.&nbsp;139-151. (co-authors Valeriy A. Igumnov, Hovhannes H. Karagyozyan)
* S. Hmayakyan. Les rois d`Ourartou. 1996 | Հոդված/Article. "Tresors de l`Armenie ancienn", Paris-Nantes-Erevan, 1996, pp.&nbsp;118–123, 132-134, 136-140, 143-144, 150, 156-157, 166-167, 170-174
* S. Hmayakyan. Urartu. 1995 | Հոդված/Article. Vermachtniesse einer Hochkultur. In Armenian. “Wiederentdeckung einer alten, Kulturlandschaft”, Bochum, 1995, p.&nbsp;49-54
* S. Hmayakyan	, R. Badaljan, Ch. Edens, F. Kohl, D. Stronakh, A. Tonikjan, S. Mandrikjan, M. Zardarjan. Preliminary report on the 1992 excavations at Horom, Armenia. 1993 | Գիրք/Book. "Iran" XXXI, 1993, p.&nbsp;1–24.

## Պատկերասրահ
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ 
* Երևանի պետական համալսարանի պաշտոնական կայք։ Պատմության ֆակուլտետ
* Սիմոն Հմայակյան «Վանի թագավորության պետական կրոնը»

## Տես նաև
* Գետահովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

## Աղբյուրներ
* Սիմոն Գևորգի Հմայակյան։ Քաղաքային գանձատուն-թանգարանը Վանի թագավորությունում | Անտառ ծննդոց, 2015թ․, 132-136 էջ։ http://ysu.am/files/qaghaqayin-gandzatun-tangarany.pdf
* Սիմոն Գևորգի Հմայակյան։ Հովսեփ Օրբելու 1916 թ. ուսումնասիրությունները Վանում | Գեղարվեստի ակադեմիայի տարեգիրք, 2015թ․, 2-3, 54-63 էջ։ http://ysu.am/files/hovsep-orbelu-usumnasirutyunnery.pdf
* Հայկ Հակոբյան, Սիմոն Հմայակյան, Նորայր Հազեյան, Մարինե Մելքոնյան։ Սարուխանի «վիշապը» | Վիշապ քարակոթողները, 2015թ․, 219-223 էջ։ http://ysu.am/files/1-1495196501-.pdf
* Սիմոն Գևորգի Հմայակյան։ Հայաստանի նախարարական տոհմերը և Սուրբ ընտանիքը | «Արշալույս քրիստոնեության հայոց»։ 2016, 92-94 էջ, Հայաստան։ http://ysu.am/files/arshaluys.pdf
* Դիցարանի և տարվա կառուցվածքը Վանի թագավորությունում | Մշակութային աստղագիտությունը Հայկական լեռնաշխարհում։ 2016, 22-23 էջ, Հայաստան։ http://ysu.am/files/227152.pdf

Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ հնագետներ
Կատեգորիա:Հայ ուրարտագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ