open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բուալիմ Բիսայիհ

**Բուալիմ Բիսայիհ** (, , ) ալժիրցի քաղաքային գործիչ, դիվանագետ և գիտնական։ 1979- 1989 թվականներին նա մի քանի նախարարական պաշտոններ է զբաղեցրել երկրի կառավարությունում։ Ալժիրի համալսարանի գրականության և հումանիտար գիտությունների պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն և կարիերա
1950-ականների կեսերից նա մասնակցել է Ազգային ազատագրական բանակում։ 1959 թվականից մինչև 1962 թվականը եղել է Ալժիրի հեղափոխության ազգային խորհրդի գլխավոր քարտուղարության անդամ։ Եղել է Աբդելհաֆիդ Բուսուֆի օգնականը Ալժիրյան հետախուզության կազմակերպությունում։ 1961 թվականին Տրիպոլիում (Լիբիա) ղեկավարել է դրա հակահետախուզական բաժինը։

Ալժիրի անկախության հռչակումից հետո անցել է դիվանագիտական աշխատանքի։
### Որպես դիվանագետ
*1963-1970-դեսպան Բելգիայում և Լյուքսեմբուրգում (միաժամանակ),
*1970-1971-դեսպան Եգիպտոսում,
*1971-1978- Արտաքին գործերի նախարարությունում նախագահի գլխավոր քարտուղար և ներկայացուցիչ, 1971-ից 1974 թվականներին եղել է Ալժիրի ներկայացուցիչ Արաբական պետությունների լիգայում,
*1979-1980-դեսպան Քուվեյթում,
*1991—1992 — դեսպան Շվեյցարիայում և Վատիկանում (միաժամանակ),
*2000—2005 — Մարոկկոյի դեսպան
### Որպես կառավարության անդամ
*1980-1982 Տեղեկատվության և մշակույթի նախարար
*1982-1984 Տեղեկատվության նախարար
*1984-1986-Կապի և հեռահաղորդակցության նախարար,
*1986-1988-մշակույթի և զբոսաշրջության նախարար,
*1988-1989-Արտաքին գործերի նախարար

Նա ակտիվորեն մասնակցել է Ալժիր-Մարոկկո-Սաուդյան Արաբիա եռակողմ բանակցություններին 1989 թվականին Կասաբլանկայում կայացած Արաբական լիգայի գագաթնաժողովի շրջանակներում՝ Լիբանանում քաղաքացիական պատերազմը դադարեցնելու նպատակով։
	

	
1997 թվականին նախագահ Լամին Զերուալի կողմից նշանակվեել է Ազգերիի խորհրդի անդամ (Ալժիրի խորհրդարանի վերին պալատ), ընտրվել է նրա արտաքին գործերի հանձնաժողովի նախագահ։

2005 թվականի սեպտեմբերին  Բուտեֆլիկան նշանակվել է  Սահմանադրական խորհրդի նախագահ և այս պաշտոնում ծառայել մինչ 2012 թվականի մարտ ամիսը։

Բացի հանրային ծառայությունից՝ նա դասավանդել է Ալժիրի համալսարանում՝ որպես բանասիրության և գրականության պրոֆեսոր, ինչպես նաև գրել է  մի շարք պատմական և կենսագրական գրքեր

## Աշխատություններ
*«Մոհամեդ Բելխեյր, արգելված չափանիշ» (1976)
* «Էմիր Աբդ ալ-Քադիրից իմամ Շամիլ։ չեչենների և կովկասցիների հերոսներ» (2001)
* «Լուի Ֆիլիպից մինչև Նապոլեոն III: Էմիր Աբդելկադեր, պարտված, բայց հաղթական» (2002)	
* «Հավաստիության վերջում `դիմադրություն թուրով կամ գրիչով» (2002)	
* «Աբդուլլահ բեն Քարյուն, բանաստեղծ Լագուաթտից և Սահարայից» (2003)

2016 թվականի հունիսի 11-ին նախագահ Աբդել Ազիզ Բուտեֆլիկան նրան նշանակել է Ալժիրի պետնախարարի, հատուկ խորհրդականի և ներկայացուցչի պաշտոնում, բայց մահացավ երկու ամիս չանցած։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ալժիրցի գրողներ
Հանրապետության օր

**Հանրապետության օր,** 1918 թվականի Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության օրը խորհրդանշող ազգային տոն Հայաստանում, որը նշվում է մայիսի 28-ին։ Տոնը սովորաբար նշվում է հրավառությունով, համերգներով, շքերթներով և այլ միջոցառումներով։ Օրը Հայաստանում համարվում է ազգային տոն։

## Պատմություն
մինի|Հանրապետության օրվա տոնակատարությունները 1919թ.
Հայոց ցեղասպանությունից հետո, 1918 թվականի մայիսի 28-ին Հայոց ազգային խորհուրդը հայտարարեց իր ինքնիշխանությունը: Հայաստանը անկախ հանրապետություն հռչակվեց 1918 թվականի մայիսի 28-ին։ Հանրապետությունն անմիջապես զգաց զանգվածային սով և փախստականների զանգվածային հոսք։ Հանրապետությունը կարճ կյանք ունեցավ, և 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Կարմիր բանակը օկուպացրեց Հայաստանը և այն հռչակեց Խորհրդային Հանրապետություն։ Հայաստանը վերականգնեց իր անկախությունը 1991 թվականին։

## Տոնախմբություններ

### Առաջին տոնակատարությունները
Հանրապետության օրվա առաջին տոնակատարությունները տեղի ունեցան արցախյան շարժման սկզբում։ Առաջին հանրապետության 70-ամյակին՝ 1988 թվականին, Մատենադարանի դիմաց առաջին անգամ բարձրացվեց Հայաստանի դրոշը։ Հանրապետության հրապարակում անցկացվեց նոր կազմավորված զինվորականների զորահանդեսը, որը ղեկավարում էր գլխավոր շտաբի պետը (այն ժամանակ գեներալ-լեյտենանտ Նորատ Տեր-Գրիգորյանցը)։ Այդ միջոցառման ընթացքում տոնի ուղերձը փոխանցեց պաշտպանության նախարար Վազգեն Մանուկյանը:

### Ընդհանուր տոնակատարություններ
Հանրապետության օրվա տոնակատարությունները համընկնում են Սարդարապատի ճակատամարտի տարեդարձի հետ, որով օսմանյան զավթիչ բանակը դուրս մղվեց Հայաստանից։ Ամեն տարի Հայաստանի նախագահը, վարչապետը և Արցախի նախագահը այցելում են Սարդարապատի հուշահամալիր։ Հանրապետությունում տեղի են ունենում նաև մշակույթի և ռազմական տարբեր միջոցառումներ։

### 100-ամյակ
2018 թվականին լրացավ Հայաստանի առաջին հանրապետության հիմնադրման հարյուրամյակը։ Հայաստանը 618 միլիոն դրամ է ծախսել տոնակատարությունների միջոցառումների վրա։ «Հաղթանակների դար» անվանումով միջոացառումներին ներկա էին նախագահ Արմեն Սարգսյանը, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն։ Սարդարապատի հուշահամալիրում տեղի է ունեցել հանդիսավոր զորահանդես։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հեծելազորից մինչև «Սմերչ»: զինվորական շարանցում ՝ Հայաստանի և Արցախի ԶՈՒ-ի մասնակցությամբ
* Առաջին հանրապետության օրվա շքերթը 1992 թ., Մաս 1 և մաս 2

Կատեգորիա:Հայաստանի տոներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ
Կատեգորիա:Մայիսի տոներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության տոներ
Մբարեկ ուլդ Բեյրուկ

**Մբարեկ ուլդ Բեյրուկ** (, ), ֆրանսիալեզու մավրիտանացի գրող և լրագրող։

## Կենսագրություն
Մբարեկ ուլդ Բեյրուկը ծնվել է 1957 թվականին Աթար մավրիտանական քաղաքում։

### Ուսում և աշխատանք
Սովորել է Մարոկկոյի Ռաբատայի համալսարանում, ուսումնասիրել է իրավունք, սակայն հետագայում դարձել է լրագրող։ Մինչև 1988 թվականը աշխատել է Մավրիտանիայի պաշտոնական ԶԼՄ-ներում, որից հետո հիմնել է երկրում առաջին «Մավրիտանիան այսօր» *(Mauritanie demain)* անկախ թերթը։ Հետագայում մտել է մամուլի, ռադիոյի և հեռուստատեսության բարձրագույն խորհուրդ, որը ստեղծվել է 2006 թվականին։

2016 թվականին նշանակվել է Մավրիտանիայի նախագահ Մոհամեդ Ուլդ Աբդել Ազիզի խորհրդական։

### Գրական գործունեություն
Առաջին վեպը՝ «Անձրևը մոռացել է երկնքին» (Et le ciel a oublié de pleuvoir), որում սիրային կոնֆլիկտը ծավալվում է անապատային ցեղերի կյանքի ֆոնի վրա, հրապարակել է 2006 թվականին։

2009 թվականին լույս է տեսել մավրիտանցիների կյանքի մասին պատմող 20 նովելներից բաղկացած «Անապատի պատմվածքները» *(Nouvelles du désert)* ժողովածուն, իսկ 2013 թվականին՝ «Էմիրի ժառանգը» վեպը, որը լեգենդար ցեղի ավանդույթների պահապանի թափառումների մասին է։

2015 թվականին հրատարակել է «Արցունքների թմբուկ» *(Le Tambour des larmes)* վեպը, որը պատմում է քոչվորից երեխա սպասող Ռայխան անունով աղջկա մասին։ Մեկ տարի անց ստեղծագործությունն արժանացել է Ահմադ Կուրումայի անվան և «Մեթիս» (ռասայական շփոթմունքի և մարդասիրության արժեքները ցույց տվող ֆրանսերեն ստեղծագործությունների համար) մրցանակների։

2018 թվականին հրատարակել է «Ես մենակ եմ» *(Je suis seul)* վեպը, որը պատմում է մի մարդու մասին, որի անապատի եզրին գտնվող տունը գրավվել է ահաբեկիչների կողմից։

2022 թվականին նա հրատարակում է «Սաարա» վեպը։https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/01/21/dans-saara-l-ecrivain-beyrouk-raconte-le-monde-vu-de-ses-marges_6158770_3212.html.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարճ կենսագրություն, մատենագիտություն, արձագանքներ
* The official ''Allah is Not Obliged'' website
* «Ahmadou Kourouma’s Allah is not Obliged», *Words without Borders*, Christopher Cox
* «''Allah n’est pas obligé'' D’Ahmadou Kourouma», *Article de Cinquième zone n°102*, 2 décembre 2000
* http://www.complete-review.com/authors/kourouma.htm
* Encyclopædia Britannica
* The Suns of Independence
* Waiting for the Wild Beasts to Vote
* Birahima’s last battle
* Ahmadou Kourouma’s Allah is not Obliged
* Ahmadou Kourouma

 
Կատեգորիա:1957 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Մավրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Մավրիտանացի լրագրողներ
Թոգարմա

**Թոգարմա** (նաև՝ **Թեգարամա**, **Գուրենա**, **Թեգ Արամա**, **Թեգարամմա**, **Թիլ Գարիմմի**, **Թիլ Գարիմմու**, **Տեգարամա**, **Տեգարամմա**, **Տեգարմա**, **Տիգարամա**, **Թորգոմի տուն**), քաղաք և երկրամաս Հնագույն Հայաստանում, Վերին Եփրատ գետի հովտում, նրա աջ կողմում։

## Ստուգաբանություն
Թոգարմա անունը կազմված է «թոգ», որը նշանակում է ազգ, ցեղ, տուն, և «արմա» (արմեն ցեղի անունից) մասերից։ Թորգոմ անձնանունը ծագում է եբրայերեն Thorgama ձևից, որի ճիշտ ընթերցումն է համարվում Togarma-ն։ Ըստ դրա` հունարեն տառադարձվել է՝ θοργaµá, θεργaµá, θοργoµá. իսկ հայերեն` Թորգոմա, որից էլ առաջացել է Թորգոմ անձնանունը։ Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ ասուրա-բաբելական աղբյուրների Թիլ Գարիմմու տեղանունը ոչ մի կապ չունի Թոգարմա, Թորգամա անվանաձևերի հետ, համարելով դրանք լեզվական առումով տարբեր անվանաձևեր։

## Տեղադրություն
Մի շարք մասնագետներ, ելնելով խեթական արձանագրությունների հիշակատություններից, Թոգարման տեղադրում են Վերին Եփրատ գետի հովտում, աջ կողմում՝ հետագայի Փոքր Հայքի Երկրորդ Հայք պրովինցիայում։ Թոգարմա քաղաքը նույնացվում է այժմյան Մալաթիա քաղաքից հյուսիս-արևմուտք գտնվող Գյուրուն գյուղի հետ։ Բոլոր մասնագետները «համաձայն են Թեգարամման Մելիտենեի արևմտուտքում տեղադրելու և Գաուրաինայի (ար-դի Գորունի) հետ նույնացնելու հարցում», սակայն, ըստ նոր ուսումնասիրությունների՝ «Թեգարաման գտնվել է մալաթիայից անմիջապես հյուսիս՝ Եփրատի աջ ափին»։

## Պատմություն
Թեգարամա քաղաքը առաջին անգամ հիշատակվում է Աշշուրի «կապադովկիական աղյուսակներում» (մ․թ․ա․ 20-18-րդ դարեր), իսկ մ․թ․ա․ 16-րդ դարից սկսած՝ խեթական աղբյուրներում։ Թեգարամա երկիրը նույնացվում է Աստվածաշնչյան Թոգարմայի հետ (հայերեն թարգմանության մեջ՝ «Տուն Թորգոմայ»), որը հիշատակվում է մ․թ․ա․ 593 թվականով։

Հայկական աղբյուրներում Թոգարման հիշատակվում է «Թորգոմի տուն» տարբերակով և ըստ հայ պատմական ավանդության, «Թորգոմի տուն»-ը համարվում է Հայաստանի հոմանիշ, իսկ հայերը անվանվում են «Թորգոմեան», «Թորգոմածին»։

Խեթական Մուրսիլիս Բ (մ․թ․ա․ 1345-1320) թագավորի տարեգրության մեջ հիշատակվում է Թեգարաման, որը գրառված է նրա գահակալության իններորդ տարում տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների համատեքստում։ Ըստ ժամանակագրության՝ հայասացիներն ավերում են Իշտիտինա մարզը և պաշարում Կանաուվարա քաղաքը։ Մուրսիլիսի հրամանով Վերին երկրում բանակ դրած խեթական զորքերը օգնության են հասնում պաշարված քաղաքին և պարտության մատնում հակառակորդին։ Այդ ընթացքում Մուրսիլիս Բ-ն, որը գտնվում էր Կիզզուվանտա երկրում, մեկնում է Կարքեմիշ։ Ապա վերադառնում է Կիզզուվանտա՝ կանգ առնելով Թեգարամայում։ Խեթական բանակի հրամանատար Նուվանզան իր զորքերով նույնպես ժամանում է Թեգարամա։ Բայց դեպի Հայասա արշավանքը հետաձգվում է։ Մուրսիլիս Բ-ն իր զորքերով մեկնում է Խարրանա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն երկրներ
Շապուհ Ամատունի (7-րդ դար)

**Շապուհ Ամատունի** (), հայ նախարար Հայկական մարզպանությունում, Վասպուրական աշխարհի Արտազ գավառի տանուտեր, Ամատունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
640 թվականին, երկու այլ իշխանների հետ արաբների առաջին արշավանքի լուրը հասցնում է Դվին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամատունիներ
Շապուհ Ամատունի (կուսակալ)

**Շապուհ Ամատունի** (), հայ զորավար Բյուզանդիայում, Փոքր Հայքի կուսակալ, Ամատունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Շապուհ Ամատունին 661 թվականին դուրս գալով Բյուզանդիայի ենթակայությունից, ընդունում է արաբական գերիշխանությունը՝ ենթարկվելով Մուավիա (661-680) ամիրապետին։ 667 թվականին ապստամբում է Կոստանդ Բ (641-668) կայսեր դեմ, սակայն ձիուց ընկնելով մահանում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամատունիներ
Շապուհ Ամատունի (8-րդ դար)

**Շապուհ Ամատունի** (), հայ նախարար Արմինիա կուսակալությունում, Վասպուրական աշխարհի Արտազ գավառի տանուտեր, Համամ Ամատունու հայրը, Ամատունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
788 թվականին, նեղվելով արաբական գերիշխանությունից, իր որդու՝ Համամի հետ միասին, Վասպուրականի Արտազ գավառից (մասամբ՝ Այրարատից) 12 հազար հայ գաղթականների գլուխն անցած փորձում են գաղթել Բյուզանդիայի Խաղտիք (Խալդիա) բանակաթեմ, սակայն արաբները ընկնելով նրանց ետևից կրում են պարտություն։ Արաբական հալածանքներից խուսափող Համամ և Շապուհ Ամատունի իշխանները 789-790 թվականներին հաստատվում են Բյուզանդիայի Խաղտիք բանակաթեմում։ Բյուզանդիայի կայսր Կոստանդին VI-ի շնորհած Տամբար վայրում Համամ Ամատունի իշխանը հիմնում է Համամշեն (Համշեն) ավանը, որի անունով էլ կոչվել է գավառակը, իսկ հայ բնակչությունը՝ համշենցիներ (համշենահայեր, համշիններ)։ Քաջքար լեռան հյուսիսային լանջերի և շրջակա ձորերի հետ կազմել է Համշենի կիսանկախ իշխանության կորիզը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամատունիներ
Կայլ Կուզմա

**Կայլ Ալեքսանդր Կուզմա** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Միլուոքի Բաքս» ակումբում։

Համալսարանային առաջնությունում (NCAA) ներկայացրել է Յուտայի համալսարանի «Յուտս» ուսանողական թիմը։ 2016-17 խաղաշրջանում ընդգրկվել է «Pac-12» խորհրդանշական հավաքականում։ Երեք ուսումնական տարի համալսարանային թիմում հանդես գալուց հետո ընտրվել է NBA-ի 2017 թվականի դրաֆթի երկրորդ ընտրությամբ՝ «Բրուքլին Նեթսի» կողմից և տեղափոխվել «Լեյքերս»։ Մարզական կարիերայի մեկնարկային մրցաշրջանի ավարտին ընդգրվել է «All-Rookie» խորհրդանական հավաքականում։ «Լեյքերսի» կազմում 2020 թվականին դարձել է NBA-ի չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կլաուստրոֆոբիա (ֆիլմ)

**Կլաուստրոֆոբիա** (), 2017 թվականի ամերիկյան սարսափ ֆիլմ` նկարահանված ռեժիսոր Ուիլլ Վերնիկի կողմից։ Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է հուլիսի իննին, Սիեթլի միջազգային կինփառատոնի ժամանակ։

Ֆիլմի կարգախոսն է` «Ամեն գնով փազլը պետք է հավաքվի»։

## Սյուժե
Ծննդյան առթիվ Թայլերն իր ընկերուհի Քրիսթենից նվեր է ստանում սեզոնի ամենանորաոճ զբաղմունքին` «Կլաուստրոֆոբիա» քվեսթին մասնակցելու վկայական։ Երկու այլ զույգերի հետ նրանք գնում են հանձնարարություններ կատարելու, մտածելով, որ դա ընդամենը հերթական տոնական զբաղմունքն է։ Բայց ամեն մի նոր հանձնարարություն գնալով ավելի դժվար է դառնում, իսկ նրանց կյանքերին սպառնող վտանգը` ավելի իրական։

## Դերերում
* Էվան Ուիլամս` Թայլեր
* Աննաբելլ Սթիվենսոն` Նատաշա
* Էլիզբեթ Հաուեր` Քրիսթեն
* Դեն Ջոնսոն` Անդերսոն
* Ջոն Իերարդի` Քոնրադ
* Քելլի Դելոն` Թաբբի
* Իրիս Չունգ` Հեդլի
* Դարրել Չերնի` խուզարկու Հրաթ
* Քեթի Դայան Թոմլին` խուզարկու Սփելլ
* Քալի Ֆրեդրիքս` դայակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Voltage boards thriller 'Escape Room'
* Seattle International Film Festival

Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Մակենա Օնջերիկա

**Մակենա Օնջերիկա** (, ), քենիացի գրող, որը 2018 թվականին ստացել է աֆրիկյան գրականության Քեյնի մրցանակը, դառնալով իր երկրից չորրորդ մրցանակակիրը։ Նրանից առաջ մրցանակակիրներ են եղել Բինյավանգա Վաինաինան (2002), Իվոն Աթիամբո Օվուրը (2003) և Օկվիրի Օդուրը (2013)։

## Կարիերա
2018 թվականի հուլիսին Մակենան ստացել է աֆրիկյան գրականության Քեյնի մրցանակը, որը հաճախ համարվում է աֆրիկայի առաջատար գրական մրցանակ, 2017 թվականի Wasafiri ամսագրում հրապարակված «Fanta Blackcurrant» պատմվածքի համար։ Քեյնի մրցանակի ժյուրիի նախագահ եթովպիացի-ամերիկացի մրցանակակիր վիպասան և գրող Դինո Մենգեսթուն մրցանակաբաշխության ճաշի ժամանակ հայտարարել է Մակենային որպես 10.000 ֆունտ ստեռլինգ մրցանակի հաղթող։ Երկրորդ անգամ արարողությունը անց է կանցվել Լոնդոնի համալսարանի սենատի տանը` Արևելյան և աֆրիկյան ուսումնասիրությունների դպրոցի և Աֆրիկյան ուսումնասիրությունների կենտրոնի հետ համագործակցությամբ։ Մենգեսուն բարձր է գնահատել պատմվածքն իր խոսքում, ասելով. «Այս տարվա մրցանակի հաղթողը նույնքան դաժան է, որքան իր պատմությունը, որը ստեղծվել, բայց չի որոշվել նայրոբիի փողոցներում, որը արժե ավելին, քան պարզապես վկայությունը»։ Մակենա Օնջերիկայի *Fanta Blackcurrant* պատմվածքը վեր է քերականությունից և կառուցվածքից, այն մի պատմվածք է, որը խուսափում է սենտիմենտալության որևէ հետքից հանուն այն պատումի, որը երևում է իր հումորով, ափսոսանքով և մտերմությամբ»։

Մակենան գեղեցիկ արվեստների մագիստրոսի կոչում է սստացել Նյու Յորքի համալսարանի ստեղծագործական գիր ծրագրում և տպագրվել է Urban Confusions և  Wasifiri պարբերականներում։ Նա ապրում է Նայրոբիում (Քենյա) և այժմ աշխատում է ֆենտեզի վեպի վրա։ 
Նա հիմնել է Նայրոբիի գեղարվեստական գրականության աշխատարանը և խմբագրել է Digital Bedbugs անթոլոգիան, որը կազմված էր աշխատարանի պատմվածքներից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*"Makena Onjerika wins the 2018 Caine Prize", *BBC World Service*, 3 July 2018.
Փռյուգիացիներ

**Փռյուգիացիներ** (, **Phruges** կամ **Phryges**), հին Հնդեվրոպական լեզվով խոսող ժողովուրդ, որը սկզբնապես բնակվել է հարավային Բալկաններում, ու ըստ Հերոդոտոսի, հանդես են եկել Բրիգներ անվամբ, հետագայում՝ Հելլեսպոնտոսով գաղթելով ու վերջնականապես հաստատվելով Փոքր Ասիայում, անվանվել են փռյուգիացիներ։ Չնայած դրան, փռյուգացիների բալկանյան ծագումը ժամանակակից գիտնականների քննարկման առարկա է։

Փռյուգիան ունեցել է բրոնզեդարյան զարգացած մշակույթ։ Հունական երաժշտության ամենավաղ ավանդույթները մասամբ կապված են փռյուգիական երաժշտության հետ, որը փոխանցվել է Փոքր Ասիայի հունական գաղութների միջոցով, հատկապես փռյուգիական լադը, որը հին հունական երաժշտության մեջ ընկալվում էր, որպես ռազմաշունչ երաժշտություն։ Համաձայն առասպելի, փռյուգացի Միդասը, «ոսկե հպման» արքան, երաժշտություն սովորել է հենց Օրփեոսից։ Եվս մեկ երաժշտական հայտնագործություն, որը հայտնի է Փռյուգիայից, դա երկփողանի եղեգնյա գործիքն է՝ ավլոսը։ Հունական դասական պատկերագրության մեջ Պարիսը, որ տրոյացի էր, ներկայացված էր որպես ոչ հույն՝ իր փռյուգիական գլխարկով, որը կրում էր նաև Միհրը և այն պահպանվել է ժամանակակից պատկերներում, որպես ամերիկացի և ֆրանսիացի հեղափոխականների «Ազատության գդակ»։

Փռյուգիացիները խոսում էին հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին պատկանող փռյուգերեն լեզվով։ Ժամանակակից համաձայնությամբ, հունարենը համարվում է փռյուգերենի ամենամոտ ազգակից լեզուն։

## Պատմություն
[thumb|Փռուգիական հագուստով տղամարդ, [Հելլենիզմի դարաշրջան (մ․թ․ա․ 3-1 դարեր), Կիպրոս]]

## Մշակույթ
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդեվրոպական ազգեր
Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի հին ժողովուրդներ
Կատեգորիա:Փռյուգիացիներ
Բալզակ (ֆիլմ, 1999)

**«Բալզակ»** (, այլ անվանում՝ **«Բալզակ. կյանքը կրքի մեջ»** (*Balzac: A Life of Passion*), 4-սերիանոց եվրոպական մինի-սերիալ 19-րդ դարի ֆրանսիացի մեծ գրող Օնորե դը Բալզակի կյանքի և ստեղծագործության մասին, որը 1999 թվականին բեմադրել է ռեժիսոր Ժոզե Դայանը, Ֆրանսիայի, Իտալիայի և Գերմանիայի համատեղ արտադրություն է։

## Սյուժե
Կենսագրական մինի-սերիալ է, որը պատմում է 19-րդ դարի ֆրանսիացի մեծ գրող Օնորե դը Բալզակի կյանքի և ստեղծագործության մասին, նրա դժվար հարաբերությունների մասին մոր` Շառլոտա-Լորայի` սառը և տիրակալ կնոջ, կոմսուհի Էվելինա Գանսկայի՝ գրողի ամբողջ կյանքի սիրո, ինչպես նաև Լորա դե Բերնիի և Լորա դ'Աբրանտեսի հետ։

## Դերերում
* Ժերար Դեպարդիե – *Օնորե դը Բալզակ
* Անժերան Դեմուլենարե – *Օնորե դը Բալզակը մանկության տարիներին
* Ժաննա Մորո – *Շառլոտա-Լորա, Օնորե դը Բալզակի մայրը
* [[Ֆանի Արդան]] – *կոմսուհի Էվելինա Գանսկայա
* Վիրնա Լիզի – *Լաուրա դը Բեռնի
* Կատյա Ռիման – * Լորա դ'Աբրանտես
* Գերտ Ֆոս – *[[Վիկտոր Հյուգո]]
* Սերխիո Ռուբինի – *Էժեն Սյու
* Մարիան Դենիկուր – *[[Ադել Հյուգո]]
* [[Կլոդ Ռիշ]] – *Պլիսո
* Ֆրանսուա Մարտորե – *բժիշկ
* [[Գոտֆրիդ Յոն]] – *Գանսկի կոմս

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Ժոզե Դայան
* Պրոդյուսերներ՝ Ժան-Պիեռ Գերեն, Էդիթ Կոլնել, Դորիս Կիրշ
* Սցենարիստ՝ Դիդյե Դեկուեն
* Օպերատոր՝ Վիլլի Սթասեն
* Կոմպոզիտոր՝ Բրյունո Կուլե
* Նկարիչ՝ Ռիշար Կունին
* Հագուստի նկարիչներ՝ Ժան-Ֆիլիպ Աբրիլ, Էմանուել Կորբո, Իրենք Դուիբ
* Մոնտաժող՝ Պոլին Կասալի, Ադելին Յոյոտտ, Մարի-Ժոզեֆ Յոյոտ

## Թողարկում
* Ֆրանսիայում պրեմիերան տեղի է ունեցել 1999 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, Գերմանիայում՝ 2000 թվականի հունվարի 2-ին։
* Այն ցուցադրվել է որպես մինի սերիալ՝ բաղկացած 60 րոպեանոց 4 սերիայից (240 րոպե ընդհանուր տևողությամբ), ինչպես նաև որպես երկսերիանոց հեռուստաֆիլմ՝ 180 րոպե տևողությամբ։
* Տարբեր երկրներում մի քանի անգամ թողարկվել է DVD-ով։
* Ռուսական հեռուստատեսությամբ այն բազմիցս ցուցադրվել է «Կուլտուրա» հեռուստաալիքով և այլ հեռուստաալիքներով, մասնագիտորեն թարգմանվել և կրկնօրինակվել է ռուսերեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Բալզակ» ֆիլմը (1999) ''Betafilm'' կայքում 
* «Բալզակ» ֆիլմը (1999) CITWF կայքում

Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1999 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հեռուստաֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Քրիստինա Ալի Ֆարահ

**Քրիստինա Ալի Ֆարահ** (, ), սոմալական ծագման իտալիացի գրող։

## Կենսագրություն
Հայրը սոմալցի էր, իսկ մայրը` իտալուհի։ Քրիստինան մեծացել է Մոգադիշո քաղաքում, այնտեղ սովորել է իտալական դպրոցում, քանի դեռ չէր սկսվել քաղաքացիական պատերազմը։ Ընտանիքը շտապ տեղափոխվել է Պեչ, որտեղից հասել է Հռոմ։ Քրիստինան ավարտել է Հռոմի Սապիենցա համալսարանը` իտալագիտություն մասնագիտությամբ (2001 թվական)։ Նա ակտիվորեն մասնակցել է կրթական և հետազոտական նախագծերին, որոնք կապված էին ներգաղթյալների ադապտացիայի և հետգաղութային մշակույթի խնդիրների, ներմշակույթների կամ այսպես կոչված *երկրորդ սերնդի* մշակույթների հետ։ Այս թեմատիկայով զեկուցումներ է ներկայացրել Իտալիայի (Հռոմ, Մանտովա, Միլան) և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների (Բրաունի համալսարան, Կոլումբիայի համալսարան) համալսարաններում։ Օպերատոր է աշխատել մանուկների համար երկու խաղային և կրթական կենտրոններում և դեռահասների համար Սապոպեմբա ֆավելում, Սան Պաուլոյում, Բրազիլիայում։  Աշխատել է որպես լրագրող, տպագրվում է *Repubblica*, *l’Europeo*, *Carta*, *Liberazione* և այլ ամսագրերում։

Ապրում է Հռոմում։

## Ստեղծագործություն
Նրա բանաստեղծությունները և արձակ գործերը տպագրվել են *Nuovi Argomenti*, *Quaderni del 900*, *Pagine*, *Caffè* ամսագրերում, ներառվել են Իտալիայի ներգաղթյալների պոեզիայի և արձակի Anime in viaggio: la nuova mappa dei popoli (Roma, 2001), *Allattati dalla lupa: scritture migranti* (Հռոմ, 2005 թվական), *Ai confini del verso: Poesia della migrazione in italiano* (Ֆլորենցիա, 2006 թվական), *A New Map: The poetry of Migrant Writers in Italy* (Լոս Անջելես, 2007 թվական), *Sogni di sabbia: storie di migranti* (Կաստել-Գանդոլֆո, 2009 թվական), *Incontrarsi: racconti di donne migranti e native* (Հռոմ, 2012 թվական) անթոլոգիաների մեջ։

2006 թվականին Թուրինում գրքի միջազգային ցուցահանդեսի շրջանակներում Քրիստինա Ալի Ֆարահը հայտարարվել է Իտալիայի ազգային գրական «Մայրենի լեզու» («Lingua Madre») մրցույթի հաղթող։ 2007 թվականին նա հրապարակել է իր առաջին վեպը։

## Գրքեր
* Փոքրիկ մայրիկը/ Madre piccola, Frassinelli, 2007 թվական 
(https://web.archive.org/web/20150503224549/http://www.libreriagriot.it/products-page/black-italians/cristina-ali-farah-madre-piccola-frassinelli-2007/,  Էլիո Վիտտորինիի մրցանակ, հոլ., թարգմ.` Ամստերդամ, 2008 թվական, անգլ. թարգմ.` Bloomington, 2011 թվական)

## Գրականություն
* Into and out of Italy: lingua e cultura della migrazione italiana/ Adam Ledgeway, Anna Laura Lepschy, eds. Perugia: Guerra, 2010
* Experiences of freedom in postcolonial literatures and cultures/ Annalisa Oboe & Shaul Bassi, eds. Abingdon; New York: Routledge, 2011
* Schwerpunkt: Italien in Afrika — Afrika in Italien/ Thomas Bremer, Hrsg. Tübingen: Stauffenburg, 2012

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20030718181726/http://www.el-ghibli.provincia.bologna.it/chisiamo/ali-farah.html

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Սոմալեցի գրողներ
Fever Season

***Fever Season***, հարավհորեական գըրլ բենդ GFriend-ի յոթերորդ մինի ալբոմը։ Այն թողարկվել է Source Music լեյբլով` 2019  թվականի հուլիսի 1-ին և տարածվել է kakao M-ի միջոցով` համանուն գլխավոր երգով։

## Կոմերցիոն հաջողություն
Այն դեբյուտ է կատարել *Billboard World Albums* չարթի 10-րդ հորիզոնականում։ Այն գլխավորել է Gaon ալբոմների չարթը։

## Թրեք լիստ

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 մինիալբոմներ
Կատեգորիա:Կորեերեն մինիալբոմներ
Շեյխ Համիդու Կանե

**Շեյխ Համիդու Կանե** (, ), սենեգալցի գրող և պետական ծառայող։ «Երկդիմի արկածները» վեպի հեղինակն է (1961 թվական), որը մտել է աֆրիկյան դասական գրականության ստեղծագործությունների ցանկ։ Եղել է Սև Աֆրիկայի գրական մրցանակի (1962 թվական) և Կորիֆեյի մրցանակի (2019 թվական) դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1928 թվականի ապրիլի 2-ին, Մատամեում, ընտանիքում, որը պատկանում էր տեղի ազնվականների ցեղին։ Սովորել է Մեդրեսեում, Սեն Լուիի Բլանշո տարրական դպրոցում` այնուհետև Դակարի լիցեյում։ Ստացել է բակալավրի աստիճան, կրթությունը շարունակել է Փարիզի Սորբոննայի իրավաբանության ֆակուլտետում և Ֆրանսիայի օտարերկրյա տարածքների ազգային դպրոցում։ 1959 թվականին պաշտպանել է փիլիսոփայության և իրավագիտության դիպլոմները։ Սորբոննայում սովորելու ընթացքում համագործակցել է «Էսպրի» ամսագրի հետ։

Վերադարձել է Սենեգալ և ընդունվել պետական ծառայություն։ 1960 թվականի մարտին նշանակվել է Թիես մարզի նահանգապետ։ 1961 թվականին ծառայել է որպես զարգացման և պլանավորման նախարարի շտաբի ղեկավար։ 1961 թվականին հրատարակել է իր առաջին` «Երկդիմի արկածները» գիրքը  («Երկճեղքված պատմությունը»), որը եղել է ինքնակենսագրական պատմություն, որը գրվել է 1952 թվականին և գրողին համաշխարհային հռչակ է բերել։ 1963 թվականին նա գրել է իր երկրորդ` «Եկեղեցու պահապանները» գիրքը, որն առաջինի շարունակությունն էր, բայց որոշել էր հրատարակել ստեղծագործությունը 1955 թվականին։

Աֆրիկյան շատ երկրներում ծառայել է որպես ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ներկայացուցիչ։ Գլխավորել է «Դակար-Մարին» ընկերությունը։ 1981 թվականին եղել է «Սենեգալի քիմիական արդյունաբերություն» ընկերության նախագահը (ICS):

## Ընտանիք
Շեյխ Համիդու Կանեն գրողներ Աբդուլ Էլիման Կանեն և Մուստաֆա Աննայի հորեղբոր տղան է։ Բանկիր և քաղաքագետ Ամադու Կանեն նրա զարմիկն է։ Նրա թոռնուհի Նդիե Ֆատու Կանեն նույնպես գրող է։

## Ստեղծագործություններ
* «Երկդիմի արկածները» (ֆր. L’Aventure ambiguë, 1961 թվական)
* «Եկեղեցու պահապանները» (ֆր. Les Gardiens du Temple, 1995 թվական)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սենեգալցի գրողներ
Կատեգորիա:Սենեգալի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ռոբերտ Ավոտին

**Ռոբերտ Ժանովիչ Ավոտին** (, ), խորհրդային նկարիչ և նկարազարդող, «Երիտասարդ գվարդիա» հրատարակչության և «Տեխնիկա-երիտասարդություն» ամսագրի ֆանտաստիկ ստեղծագործությունների նկարազարդումների հեղինակ 1950-1990 թվականներին։

## Կենսագրություն
Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1943 թվականին՝ աշխատելով որպես փականագործ էլեկտրամեխանիկական վերանորոգման գործարանում։ 1945 թվականին էքստեռն կարգով ավարտել է յոթնամյա դպրոցը, ապա սովորել է Մոսկվայի Մ. Ի. Կալինինի անվան գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանում։ Աշխատանքի է ուղարկվել է Գորկու մարզ՝ խոխլոմայի նկարչության արտելում, որտեղ դարձել է արտադրության ղեկավար։ Ավելի ուշ ավարտել է Մոսկվայի կիրառական և դեկորատիվ արվեստի ինստիտուտը և Լենինգրադի Վ. Ի. Մուխինայի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայի մոնումենտալ գեղանկարչության ֆակուլտետը։ «Գորգագործություն» գունագեղ պաննոն՝ Ավոտինի դիպլոմային աշխատանքը, ցուցադրվել է Երիտասարդների և ուսանողների համաշխարհային փառատոնում (1957) և Համամիութենական գեղարվեստական ցուցահանդեսում (1958)։

1950-ական թվականների կեսերին Ավոտինը հիմնականում անցել է գիտաֆանտաստիկ և տիեզերական թեմաներով նկարազարդումներին։ Այդ տարիներին նա սկսել է համագործակցությունը «Տեխնիկա-երիտասարդություն» ամսագրի հետ, որը տևել է 40 տարի։ Հետագայում Ավոտինը նաև պատկերազարդել է «Երիտասարդ գվարդիա» հրատարակչության շատ գիտաֆանտաստիկ գրքեր։ Աշխատել է նաև այլ հրատարակչությունների հետ, ինչպիսին է «Լուսավորությունը»։ Աշխատել է նաև այլ ժանրերում՝ նկարազարդելով «Շերլոկ Հոլմսը», հեքիաթների գրքեր, «Մանկական հանրագիտարանը»։

## Քննադատություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Սոցիալական ֆուտուրիզմ կամ Տեխնիկական առաջընթացը խորհրդային նկարիչների գծագրերում
* Ռոբերտ Ժանովիչ Ավոտին
* Ուս ուսի, Ֆանտաստիկ նկար

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Հաբիբ Բուլյարես

**Հաբիբ Բուլյարես** (), թունիսցի գրող, դիվանագետ, լրագրող և պետական գործիչ։

## Կենսագրություն
Նա բարձրագույն բանասիրական կրթություն է ստացել Կահիրեում, Ստրասբուրգում՝ լրագրության և տնտեսագիտության ոլորտներում, սովորել է նաև Փարիզի բարձրագույն ուսումնական դպրոցում։ 1953 թվականին եղել է Կահիրեում՝ որպես քաղաքական փախստական, աշխատել է 1947 թվականին հիմնադրված Արաբական Մագրեբի Թունիսի Բյուրոյի քարտուղարությունում, աջակցել է Ալժիրի ազատագրման պայքարին։

Թունիսի անկախության հռչակումից հետո սկսել է լրագրողական գործունեություն։

1960-1967 թվականներին եղել է «Էլ Ամալ» օրաթերթի խմբագիր։ 1961-1962 թվականներին եղել է Թունիսի Աֆրիկայի մամուլի լրատվական գործակալության հիմնադիր նախագահ, այնուհետև 1962-1964 թվականներին՝ Թունիսի պետական հեռարձակման գործակալության գլխավոր տնօրեն (Établissement de la radiodiffusion-télévision tunisienne)։ 1970-1971 թվականներին եղել է մշակույթի և տեղեկատվության նախարար։ Թոշակի անցնելուց հետո նա երկար ճանապարհորդության է գնացել, որի ընթացքում անցել է Սահարայի անապատով, 1975-1981 թվականներին աշխատել է Բորդոյի մշակութային և տեխնիկական համագործակցության գործակալությունում (EIB ACCT), եղել է միջազգային դպրոցի ղեկավար, տպագրվել է Փարիզի «Jeune Afrique» շաբաթաթերթում։

1981 թվականին ընտրվել է Թունիսի Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 1988-1990 թվականներին դարձել է մշակույթի նախարար, 1990-1991 թվականներին՝ Արտաքին գործերի նախարար, 1991 թվականին՝ Պաշտպանության նախարար, 1991-1997 թվականներին՝ Թունիսի Ներկայացուցիչների պալատի նախագահ, 2002-2006 թվականներին՝ Արաբական Մագրեբի միության գլխավոր քարտուղար։ Այդ պաշտոնում նրան հաջորդել է Հաբիբ Բեն Յահիան։

Նա Թունիսի պատմության հնագույն ժամանակներից մինչ օրս ակտիվ հետազոտող էր, Մուրադ III-ի և Հաննիբալի մասին գրքերի հեղինակն է։

Բուլարեսը մահացել է 80 տարեկան հասակում Փարիզում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.kapitalis.com/politique/21836-in-memoriam-l-ecrivain-et-ancien-ministre-habib-boulares-n-est-plus.html
* http://www.leaders.com.tn/article/deces-de-habib-boulares?id=13868

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Թունիսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թունիսցի գրողներ
Կատեգորիա:Թունիսցի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Թունիսցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Թունիսցի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդարանի նախագահներ
Զառա Յաքոբ

**Զեռա Յաքոբ** (**Զառա Յաքոբ**, ամհարերենից թարգմանած՝ *Սեմյա Իակով*, ), Եթովպիայի նեգուս (կայսր), կրոնական գրող։

## Կենսագրություն
Եթովպայի կարևորագույն ղեկավարներից մեկն է։ Գահական անունը Կուաստանտինոս (Կոնստանտին) І է։ Դավիթ I կայսրի որդին է։ Ծնվել է Տուլկում՝ ժամանակակից Եթովպիայի Օրոմիա շրջանում։ Հոր մահից հետո բանտարկվել է իր ավագ եղբոր՝ կայսր Թեոդոր I-ի կողմից, սակայն չի հեռացվել գահաժառանգության հերթից։

Կայսր է հռչակվել 1434 թվականին, թագադրվել է Աքսումում 1436 թվականին։ Իր իշխանության դեմ դավադրությունները բացահայտելուց հետո մի քանի նահանգապետի է տապալել՝ այդ տարածքները ենթարկելով իր դուստրերին։ Զեր Յաքոբի գահակալությունն ընթացել է անջատողական ելույթներով, իսլամադավան հարևանների դեմ պայքարի և կրոնական-հերետիկոսական շարժումների դեմ պայքարում։ Ամուսնացել է Հադիի արքայի՝ Մահմետի աղջկա՝ Ելենայի հետ։

Կայսրը մի քանի բարեփոխում է իրականացրել (վարչական, եկեղեցական և այլն), որոնք ամրացրել են երկրի վրա կենտրոնացված իշխանությունը, եկեղեցու ներսում տարաձայնությունները լուծվել են, և այն դարձել է կայսրի վերահսկողության տակ՝ զգալի հողեր ստանալով։ Գերագույն կայսրի իշխանությունը հաստատել է երկրի վրա։ Միևնույն ժամանակ, Զերա Յաքոբը առատորեն բաժանել է այն իր կողմնակիցներին։

1445 թվականին Զերա Յաքոբը ջախջախել է Բաղլայ ադ Դինի, Սուլթան Ադալի, Աֆար ժողովրդի կողմից ստեղծված պետության զորքը, ամրապնդել է Եթովպիայի ազդեցությունը հարավում՝ սիդամոյի ժողովրդի մեջ, ապա ապարդյուն արշավներ ձեռնարկել դեպի հյուսիս՝ ագաու և ֆալաշ ցեղերի դեմ։ Մոտավորապես 1456 թվականին նա, երկնքում վառ լույս տեսնելով (ըստ երևույթին, Գալեյի գիսաստղը), հիմնադրել է Դեբրե-Բիրհան քաղաքը («Լույսի լեռ») և այն դարձրել իր մայրաքաղաքը։ Իր կայսրության ծայրամասերում Զերա Յաքոբը հիմնադրոել է վանքեր և ռազմական բնակավայրեր։ 1453 թվականին կայսրի վրա մահափորձ է կատարվել, որից հետո Զերա Յաքոբը, իր թագավորության ավարտին արդեն աչքի էր ընկել բռնապետության հակումով, առանձնակի դաժանությամբ հետապնդել է իր հակառակորդներին ու քննադատներին։

Կրոնական մոլեռանդ Զերա Յաքոբը սանձազերծել է դաժան ահաբեկչություն՝ ընդդեմ «հերետիկոսների» և «հեթանոսների»։ Իր մահվանից քիչ առաջ Զերա Յաքոբը տանջամահ է արել իր կանանցից մեկին, որը մեղադրվում է դավադրության մեջ, և քիչ էր մնում մահապատժի ենթարկեր նրա որդուն՝ Բեիդե Մարյամին մոր համար հոգեհանգստյան ճաշկերույթ անցկացնելու համար։ Այնուամենայնիվ, հակամարտությունը հարթվել է, և Բեիդե Մարիամը եղել է Զերա Յաքոբի պաշտոնական իրավահաջորդը։

Բորիս Տուրաևը և Վասիլի Բոլոտովը համեմատել են Զերա Յաքոբի կառավարումը Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի հետ։

Զերա Յաքոբի կերպարն առկա *Civilization IV*. *Beyond The Sword* համակարգչային խաղում՝ որպես Եթովպական քաղաքակրթության առաջնորդ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Зара-Якоб, абиссинский царь Тураев Б. а.,
* *Тураев Б. А.*, «Абиссинские хроники XIV—XVI веков», Москва-Ленинград 1936
* *Dillmann A.*, «Über die Regierung, inbesondere die Kirchenordnung des Königs Zara Jacob», Berlin 1884.
Դիրք Օպերման

**Դիրք Օպերման**, իրական անունը` **Դիդերիք Օպերման** (, ), հարավաֆրիկացի բանաստեղծ և դրամատուրգ։ Գրել է աֆրիկաանս լեզվով։

## Կենսագրություն
Համալսարանն ավարտել է հայրենի գավառում։ Դասավանդել է Պիտերմարիցբուրգի և Յոհաննեսբուրգի դպրոցներում։ 1946-1948 թվականներին նա Քեյփթաունում հրատարակել է Die Huisgenoot լրագիրը։ 1949-1959 թվականներին Քեյփթաունի համալսարանում դասախոսություն է կարդացել, 1960-ից 1974 թվականներին Ստելլենբոսի համալսարանում աֆրիկերեն է դասավանդել։ Նրա աշակերտների մեջ էր նաև բանաստեղծուհի, թարգմանիչ, նկարիչ Շեյլա Կեսոնսը։

1976 թվականին յոթ ամիս կոմայի մեջ է եղել, որը հետագայում նկարագրել է իր բանաստեղծությունում։ Մահացել է սրտի կանգից։

## Աշխատանքները
Նա եղել է բանաստեղծությունների և պոեմների, երեք բանաստեղծական դրամայի, էսսեների գրքերի հեղինակ։

## Ընտրված ստեղծագործություներ
* Heilige beeste/ Սուրբ կենդանիներ (1945 թվական)
* Negester oor Ninevé/ Նինվեյի վրայի ինը աստղերը (1947 թվական)
* Joernaal van Jorik/ Յորիկի ամսագիրը (1949 թվական)
* Engel uit die klip/ Քարից հրեշտակ (1950 թվական)
* Periandros van Korinthe/ Պերիանդր Կորինֆից (1954 թվական, դրամա բանաստեղծություններում)
* Blom en baaierd/ Քաոսի ծաղիկ (1956 թվական)
* Vergelegen/ Հեռու երկիրը (1956 թվական, դրամա բանաստեղծություններում)
* Dolosse/ Վեգ խաղալ (1963 թվական)
* Kuns-mis/ Պարարտացում (1964 թվական թվական)
* Voëlvry/ Ազատագիր թռչունը (1968 թվական, դրաման բանաստեղծություններում)
* Edms. Bpk./ ԱՕ ОО (1970 թվական)
* Naaldekoker/ Ճպուռը (1974 թվական, փիլիսոփայություն գրականության մեջ)
* Komas uit ’n bamboesstok/ Եղեգի ձողի ծունկը (1979 թվական)
* Sonklong oor Afrika (2000 թվական, հետմահու)

## Ճանաչում
Ազգային բանահյուսության հեղինակավոր կերպար է։ Եղել է շատ խոշոր մրցանակների դափնեկիր` պոեզիայի և գրական քննադատության համար, մի քանի հարավաֆրիկյան համալսարանների պատվավոր դոկտոր։ նրա բանաստեղծությունների հիման վրա հարավաֆրիկացի կոմպոզիտոր Կրոմվելլ Էվերսոնը երգ է գրել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ստելլենբոսի համալսարանի կայքում 

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ֆարագ Ֆոդա

**Ֆարագ Ֆոդա**, , ), եգիպտացի կոմունիստ, գրող և իրավապաշտպան։ Սպանվել է «Ալ-Գամաա ալ-իսլամիա» ահաբեկչական խմբավորման կողմից այն բանից հետո, երբ Ալ-Ազրահի համալսարանի ուլեմների կողմից մեղադրվել է աստվածանարգության մեջ։ Եգիպտոսում 1992 թվականի մարտ  և 1993 թվականի սեպտեմբեր ամիսների միջև ընկած ամբողջ ժամանակահատվածում քաղաքական  պատճառներով սպանվեց 202 մարդ։ 1992 թվականի դեկտեմբերին նրա աշխատություններն արգելվեցին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Դումյատի Նեղոսի մոտակայքում գտնվող Դելթայում, աշխատել է որպես ուսուցիչ գյուղական համայնքում։ Գրել է գրքեր, եգիպտական «Հոկտեմբեր» ամսագրում եղել է բաժնի ղեկավար։ Իր հոդվածներում Ֆարագ Ֆոդան քննադատում էր մուսուլմանների հիմնավորումները և դրա գաղափարախոսներին, քանի որ կարծում էր, որ հիմնադիրներն աղճատում են իսլամը։

1980-1990-ական թվականները Եգիպտոսում նշանավորվեցին մուսուլմանների հիմնավորումների ազդեցության ուժեղացման շնորհիվ։ Որոշ նախկին մարքսիստական մտավորականներ (օրինակ Մուհամմադ Իմարան կամ Թարիք ալ-Բիշրին) դարձան իսլամական գաղափարախոսներ։ 1981 թվականին արմատականները սպանեցին նախագահ Անվար Սադաթին, և մի շարք հարձակումներ իրականացվեցին ղպտիական քրիստոնյանների վրա։ Ֆարագ Ֆոդան մնաց մարդու աշխարհիկության և իրավունքների պաշտպանության դիրքում.:

1992 թվականի հունիսի 8-ին Ֆարագ Ֆոդան փողոցում սպանվեց երկու արմատականների կրակոցից։ Հարձակման ժամանակ վիրավորում ստացան նրա որդին ու պատահական անցորդներ։ «Ալ-Գամաա ալ-իսլամիան» իր վրա վերցրեց սպանության պատասխանատվությունը.:

Մահից ոչ շատ առաջ Ֆարագ Ֆոդան Ալ-Ազհար համալսարանի ուլեմների կողմից մեղադրվեց աստվածանարգության համար, քանի որ պետական կրոնի անկախության (աշխարհականություն) կողմնակից էր։ Ավելի ուշ, «Ալ-Գամաա ալ-իսլամիան» իր վրա վերցնելով սպանության պատասխանատվությունը, հայտարարեց, որ նա կրոնաթող է եղել, քանի որ ելույթ էր ունենում  պետական քաղաքականության մեջ կրոնի ոչ ներմուծման համար և այդ ժամանակ Եգիպտոսում  պաշտպանում էր մուսուլման արմատական գաղափարախոսների գործող օրենսդրության հակակշիռը, ովքեր պահանջում էին շարիաթի ընդունումը երկրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ազատական և առաջադիմական շարժումներ իսլամում
Կատեգորիա:Եգիպտացի գրողներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Կոմ (լեռ)

**Կոմ** (**', հայտնի է նաև որպես **Մեծ Կոմ** (**')), լեռնագագաթ Արևմտյան Ստարա Պլանինայում, որը գտնվում է Արևմտյան Բուլղարիայում, Սերբիայի սահմանի մոտ։ Գագաթն ունի 2.016 *մ* բարձրություն և ընկած է Բերկովիցա քաղաքից հարավ, լինելով նրա ավանդական խորհրդանիշը։

## Աշխարհագրություն
Կոմը, **Միջին Կոմ** (**') և **Փոքր Կոմ** (**') ստորին գագաթների հետ միասին, կազմում է արևմուտքից արևելք ձգվող բլուր, կլորացված խոտածածկ լեռնաշղթայով, կտրուկ ժայռոտ հյուսիսային լանջով։ Նրանից դեպի հյուսիս՝ Բերկովիցա և հարակից դաշտերը, ինչպես նաև Մոնտանան և Օգոստայի ջրամբարը մոտ 30 *կմ* հեռավորության վրա։

## Գրականության մեջ
Գագաթից ոգեշնչվելով ազգային գրող Իվան Վազովը ստեղծել է «Կոմի վրա» բանաստեղծությունը։ Ի պատիվ Վազովի, գագաթին տեղադրվել է նրա պատկերով և բանաստեղծությունից հատվածներ պարունակող բարիելիեֆ հուշատախտակ։

## Զբոսաշրջություն
Կոմը նաև *Եվրոպական E3 հետիոտն երթուղու* բուլղարական հատվածի սկիզբն է, որը Բալկանյան լեռների հիմնական լեռնաշղթայի երկայնքով հայտնի է նաև որպես Կոմ - Էմինե արահետ, ինչպես նաև համանուն արտաճանապարհային (*off-road*) վազքուղի։

Կոմ սարի գագաթը բարձրանալու մի քանի ուղիներ կան, ինչպիսիք են Կոմ տնակից (երկժամյա վերելք), Պետրոհան լեռնանցքից (գագաթին հասնելը տևում է 3 ժամ 30 րոպե), Կոմշտիցա և Գինցի գյուղերից (3 ժամ հեռավորության վրա) ուղիները։

Հարավային Մորավայի գլխավոր վտակը Նիշավա գետն է, որը սկիզբ է առնում Կոմ գագաթից արևելք, ինչպես Վիսոչիցան։ Միջուրի հետ միասին, Կոմը արևմտյան Բալկանյան լեռների ամենաբարձր և ամենահայտնի գագաթներից է։ Գագաթը *Բուլղարիայի 100 զբոսաշրջային վայրերի* մի մասն է, Բերկովիցայի ազգագրության թանգարանի հետ միասին։ Գագաթից իջնում են դահուկային մի քանի ուղի։

## Հիշատակում
Անտարկտիդայի Ֆալյերեսի ափին գտնվող Կոմ սառցադաշտը կոչվել է գագաթի անունով։

Կոմ անունով բուլղարական ապրանքանիշով հանքային ջուր կա։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Kom-basrelief-view.JPG|Իվան Վազովի բարձրաքանդակ Կոմի գագաթին
Պատկեր:Hut-kom-old.JPG|Կոմի հին շալե
Պատկեր:Hut-kom-new.JPG|Կոմի նոր շալե


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարիայի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Անդրեյ Ժելյազկով

**Անդրեյ Կոլև Ժելյազկով** (, ), բուլղարացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Բուլղարիայի ազային հավաքականի կազմում 1986 թվականի աշխարհի առաջնության մասնակից։

## Կարիերա
### Ակումբային
Անդրեյ Ժելյազկովը խաղացել է բուլղարական «Մինյոր» և «Սլավիա», նիդերլանդական  «Ֆեյենորդ», ֆրանսիական «Ստրասբուրգ», բելգիական «Ժերմինալ Բեերսխոտ»  ակումբներում։ «Ֆեյենորդի» հետ նա 1984 թվականին հաղթել է ինչպես Նիդերլանդների առաջնությունում, այնպես էլ նվաճել է երկրի գավաթը՝ խաղալով այնպիսի խաղացողների կողքին, ինչպիսիք են Յոհան Կրոյֆը և Ռուուդ Գուլիտը։ 
ձախից|180px|Անդրեյ Ժելյազկովը 1981 թվականին

«Սլավիայի» հետ Ժելյազկովը 1975 և 1980 թվականներին նվաճել է Բուլղարիայի գավաթը, նա նաև երկու անգամ՝ 1972 և 1981 թվականներին, եղել է Գավաթի եզրափակչի մասնակից։

Անդրեյ Ժելյազկովը սահմանել է բուլղարական այդ ակումբի մի քանի ռեկորդ՝ անցկացրած խաղերի քանակով (338) և խփած գոլերի քանակով (136)։

1980 թվականին Բուլղարիայում Ժելյազկովը ճանաչվել է տարվա ֆուտբոլիստ։

### Ազգային հավաքականում
Բուլղարիայի ազգային հավաքականում Ժելյազկովն անցկացրել է 54 հանդիպում և դարձել 14 գոլի հեղինակ։ Նա մասնակցել է 1986 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը և այնտեղ անցկացրել 3 հանդիպում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆեյենորդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Ռիդա Մալիք

**Ռիդա Մալիք** (, ), Ալժիրի պետական և քաղաքական գործիչ։ 1993-1994 թվականներին զբաղեցրել է երկրի վարչապետի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1931 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Ալժիրի Սետիֆե քաղաքում։ Ալժիրի համալսարանում ստացել է գիտական աստիճան գրականության և փիլիսոփայության բնագավառում։ 1955 թվականին դարձել է ալժիրցի մուսուլման ուսանողների համընդհանուր միության հիմնադիր, իսկ 1957 թվականին դարձել է այդ կազմակերպության ղեկավար կոմիտեի անդամ։ 1957 թվականից մինչև 1962 թվականը զբաղեցրել է ընդդիմադիր «El Moudjahid» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը, որն աջակցել է Ազգային ազատագրման ճակատին Ֆրանսիայից Ալժիրի անկախության համար պատերազմում։

1962-1964 թվականներին եղել է Հարավսլավիայում Ալժիրի դեսպանը, 1965-1970 թվականներին Ֆրանսիայում Ալժիրի դեսպանը։ 1970-1977 թվականներին եղել է Խորհրդային Միությունում Ալժիրի դեսպանը։ 1977-1979 թվականներին զբաղեցրել է մշակույթի և տեղեկատվության նախարարի պաշտոնը։ 1979-1982 թվականներին դեսպան է եղել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, եղել է գլխավոր բանակցողներից մեկը, որն ապահովել է 52 պատանդների ազատ արձակումը Թեհրանում ԱՄՆ դեսպանատնից (Իրան)։ 1982-1992 թվականներին դեսպան է եղել Մեծ Բրիտանիայում։

1992-1993 թվականներին եղել է ազգային խորհրդատվական խորհրդի նախագահ։ 1993 թվականի փետրվարի 3-ից մինչև 1993 թվականի օգոստոսի 21-ը եղել է Ալժիրի արտաքին գործերի նախարար։ 1993 թվականի օգոստոսի 21-ից մինչև 1994 թվականի ապրիլի 11-ը զբաղեցրել է երկրի վարչապետի պաշտոնը։ Ռիդա Մալիքը բազմաթիվ գրքերի հեղինակ է, այդ թվում՝ «Tradition et révolution», «Le véritable enjeu, l'enjeu de la modernité en Algérie et dans l 'islam», «l' Algérie à Evian» և «Histoire des négociations secrètes (1956/1962)»:

Ռիդա Մալիքը մահացել է 2017 թվականի հուլիսի 29-ին 85 տարեկան հասակում, երկարատև հիվանդությունից հետո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունն Ալժիրի պառլամենտի կայքում 

Կատեգորիա:Ալժիրցի գրողներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի լրագրողներ
Պիեռ Բույոյա

**Պիեռ Բույոյա** (, ), Բուրունդիի ռազմական և պետական գործիչ, մայոր։ Բուրունդիի նախագահը 1986-1993 և 1996-2003 թվականներին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1949 թվականի նոյեմբերի 24-ին Ռուտովուում, երկրի հարավային Բուրուրի նահանգում, պատկանում է թութսի էթնիկ խմբին։ 1967-1982 թվականներին սովորել է Բելգիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի ռազմական ուսումնական հաստատություններում։ 1984 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1987 թվականի գոստոս՝ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի սպա։

Ժան Բատիստա Բաղազայի կառավարությունը հակաթոլիական արշավ է սկսել, ինչը երկրում անկարգությունների ալիք է առաջացրել։ Այդ հուզումների ֆոնին 1987 թվականի սեպտեմբերին մայոր Պիեր Բույոյան ռազմական հեղաշրջում կազմակերպեց՝ իրեն հռչակելով երկրի նախագահ։ 1987 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1988 թվականի հոկտեմբեր եղել է նաև պաշտպանության նախարար։ Առաջին հերթին նա դադարեցրել է կաթոլիկ եկեղեցու բոլոր հետապնդումները, քաղբանտարկյալները սկսել են ազատվել բանտերից։

1988 թվականի օգոստոսին երկրում կրկին բռնկվեցին զանգվածային ազգամիջյան բախումներ։ Տուտսիի բանակը կարողացել է կարգուկանոն հաստատել, սակայն զոհվել է առնվազն 5 հազար հուտու գյուղացի, մոտ 60 հազարը ստիպված են եղել փախչել երկրից։ Այդ դեպքերից հետո Բույոյը սկսեց ազգային հաշտեցման քաղաքականություն։ Նա հուտուի ներկայացուցչին նշանակել է երկրի վարչապետ և ընդգրկել իր կառավարության կազմում։ 1993 թվականի հունիսի 1-ին կայացած երկրի պատմության մեջ առաջին ժողովրդավարական նախագահական ընտրություններում հաղթել է հուտու Մելհիոր Նդադայեն՝ հավաքելով ձայների 65 տոկոսը՝ միայն 32 տոկոսի դիմաց։

Սակայն Նդադայեն սպանվել է արդեն 102 օր անց՝ նույն տարվա հոկտեմբերին, իսկ նրան փոխարինած Սիպրիեն Նթարյամիրան զոհվել է 1994 թվականի ապրիլին տեղի ունեցած ավիավթարում։ Տուտսի-հուտու դիմակայությունը չի դադարել։

1996 թվականի հուլիսի 25-ին Բույոյան գլխավորել է նոր պետական հեղաշրջումը և երկրում պահել իշխանությունը մինչև 2003 թվականը։ 1998 թվականին նա լուծարել է վարչապետի պաշտոնը, որը նախորդ 10 տարիների ընթացքում իր իսկ սահմանած ավանդույթի համաձայն պատկանում էր հուտու ներկայացուցչին, եթե նախագահը տուտսի էր, և հակառակը։

2001 թվականին էթնիկ հակամարտության շարունակությունն ու տնտեսական պատժամիջոցների սպառնալիքը Բույոյին ստիպեցին փոխնախագահի պաշտոն սահմանել և նրա վրա նշանակել հուտա Դոմիսիեն Նդայիզեյեին, որին համաձայնագրի պայմաններով նա ուղիղ մեկուկես տարի անց հանձնեց պետության ղեկավարի պաշտոնը։ Որպես նախկին նախագահ՝ ստացել է ցմահ սենատորի կարգավիճակ։ 2008 թվականին նա ղեկավարել է Չադում Աֆրիկյան միության խաղաղապահ առաքելությունը։

2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Բուրունդիի Գերագույն դատարանը Պ. Բույոյին ցմահ ազատազրկման է դատապարտել Մ. Նդադայեին հեռակա կարգով սպանելու համար։ Եվս 18 մարդ նույնպես դատապարտվել է սպանությանը մասնակցելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:COVID-19 համավարակից մահացածներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Բուրունդիի նախագահներ
Կատեգորիա:Պետության ղեկավարներ
Բերնար Բինլին Դադե

**Բերնար Դադե** (*Bernard Dadié*, լրիվ անունը՝ *Bernard Binlin Dadié*, ինչպես նաև՝ **Բերնար Բուա Դադե**, ), Կոտ դ'Իվուարի խոշորագույն գրողներից, դրամատուրգներից և բանագետներից մեկը, բանաստեղծ։ Գրել է ֆրանսերեն։ Նախկին պաշտոնյա, մասնավորապես զբաղեցրել է երկրի կառավարությունում մշակույթի նախարարի պաշտոնը (1977-1986)։

## Կենսագրություն
Բեռնար Դադեն աշխատել է Դակարի (ԱՄՆ) ֆրանսիական կառավարությունում։ 1947 թվականին հայրենիք վերադառնալուց հետո դարձել է անկախության համար իվուարական շարժման մասնակից, միացել է նաև «Աֆրիկայի Ժողովրդավարական միավորում» կուսակցությանը։ Մի քանի անգամ  բանտարկվել է։ Հենց բանտում էլ գրվել են նրա վաղ հեղափոխական բանաստեղծությունները։

Հետագայում Դադեն հրատարակել է «Աֆրիկյան լեգենդներ» (1954), «Սև վիրակապ» (1955) հեքիաթների գիրքը և «Կլեմբյե» ինքնակենսագրական վեպը։

Նախքան 1960 թվականին Կոտ դ'Իվուարի անկախության ձեռքբերումը Բեռնար Դադեն կրկին բանտարկվել է 16 ամսով՝ Ֆրանսիական գաղութային կառավարության դեմ ցույցերի համար։

Իր աշխատանքում Բեռնար Դադեն, ազդվելով իր գաղութատիրության իր մանկության փորձից, փորձում էր կապել աֆրիկյան ավանդական բանահյուսությունը ժամանակակից աշխարհի հետ։ Գրողի ստեղծագործություններում գերակշռող են մարդասիրության գաղափարներն ու աֆրիկացիների ու նրանց մշակույթի հավասարության ու անկախության ձգտումը։

Դադենի «Սևամորթը Փարիզում» (1959) և «Նյու Յորքի տերը» (1964) վեպերը նվիրված են համաքաղաքակրթական խնդիրներին։ Բանաստեղծի հասուն բանաստեղծությունների «Օրերի շարք» (1956)  և հատկապես «Բոլոր մայրցամաքների մարդիկ» (1967) ժողովածուներում գերակշռում է միջազգային թեման։

Գրողը մահացել է 2019 թվականի մարտի 9-ին 104 տարեկան հասակում։
## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Molly Grogan Lynch, «Dadié Bernard Binlin», dans Christiane Chaulet Achour, avec la collaboration de Corinne Blanchaud (dir.), *Dictionnaire des écrivains francophones classiques: Afrique subsaharienne, Caraïbe, Maghreb, Machrek, Océan Indien*, H. Champion, Paris, 2010, p. 
* Lilyan Kesteloot, «Bernard Dadié», in *Anthologie négro-africaine. Histoire et textes de 1918 à nos jours*, EDICEF, Vanves, 2001 (nouvelle éd.), p.
* Frédéric Le Maire, *Bernard Dadié : itinéraire d’un écrivain africain dans la première moitié du s*, Harmattan, Paris, 2008, 207 p.
* Nicole Vincileoni, *Comprendre l'œuvre de Bernard B. Dadié*, Les Classiques africains, Issu-les-Moulin eaux, 1987, 319 p.

Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունվարի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:1916 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 9 մահեր
Կատեգորիա:2019 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իվուարցի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի երկրների քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ