Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտ

**Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտ** (), աչքի ցանցաթաղանթի բորբոքում, որը կարող է կուրություն առաջացնել։

Հիվանդությունը հարուցվում է մարդու ցիտոմեգալովիրուսով և հիմնականում ախտահարում է թույլ իմունային համակարգ ունեցող անձանց: Մասնավորապես, հիվանդությունը դրսևորվում է ՁԻԱՀ-ով հիվանդների 15-40%-ի մոտ։

## Նշաններ և ախտանիշներ
մինի|Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտին բնորոշ «պիցցայի տեսքով» ակնահատակ
Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտի ախտանիշները սովորաբար առաջանում են սկզբում մեկ աչքում (հնարավոր է նաև ցանցաթաղանթի շերտազատում) և դրսևորվում են հետևյալ կերպ՝

* մշուշոտ տեսողություն,
* կույր բծեր (սկոտոմաներ),
* տեսադաշտում լողացող բծեր (կամ «ճանճեր»)։

## Պատճառ
Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտի հարուցիչը ցիտոմեգալովիրուսն է (հերպես վիրուսների տեսակ): Հերպես վիրուսների շարքին են դասվում նաև պարզ հերպեսի և Էպշտեյն-Բարի վիրուսները: Մեկ անգամ վարակվելուց հետո այս վիրուսներն ամբողջ կյանքի ընթացքում մնում են օրգանիզմում։ Վիրուսի վերաակտիվացմանը նպաստում են հետևյալ գործոնները (թեև ցիտոմեգալովիրուսը կարող է լինել նաև բնածին)՝

* Լեյկեմիա,
* ՁԻԱՀ (ձեռքբերովի իմունային անբավարարության համախտանիշ),
* Իմունաճնշիչ (իմունոսուպրեսիվ) քիմիաթերապիա։

## Մեխանիզմ
Մարդու ցիտոմեգալովիրուսը «Herpesviridae» ընտանիքին պատկանող ԴՆԹ-վիրուս է։ Այն հայտնի է կորիզային և ցիտոպլազմային ներառուկներ պարունակող հսկա բջիջներ առաջացնելու կապակցությամբ։ Ցիտոմեգալովիրուսով վարակված է աշխարհի բնակչության շուրջ 40%-ը։

Ցիտոմեգալովիրուսով ախտահարված հատվածներում բջիջները ենթարկվում են մեռուկացման, թեև բուն ցանցաթաղանթի բորբոքումն ուժեղ չէ։ Ռեգմատոգեն (պատռվածքային) շերտազատումները կարող են առաջանալ ցանցաթաղանթի բուժված հատվածներում առաջացած անցքերի հետևանքով (քանի որ այդտեղ հյուսվածքը կարող է լինել ատրոֆիկ՝ ապաճած)։ Ցանցաթաղանթի շերտազատման դեպքերում դիտվել է նաև պրոլիֆերատիվ վիտրեոռետինոպաթիա։

## Ախտորոշում
մինի|ՊՇՌ արդյունքների վերլուծություն և գել-էլեկտրոֆորեզ
Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտի ախտորոշումն իրականացվում է հետևյալ կերպ՝

* Ակնաբուժական սքրինինգային հետազոտությունների հաճախականությունը որոշվում է ըստ CD4 բջիջների քանակի (օրինակ՝ երբ CD4 < 50 բջիջ/մլ, ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտի առաջացման հավանականությունը 0-35% է),
* Միզանյութի ազոտն արյան մեջ (Blood Urea Nitrogen),
* CD8+ T-լիմֆոցիտների քանակ,
* Ցիտոմեգալովիրուսի ԴՆԹ-ի հայտնաբերում (Պոլիմերազային շղթայական ռեակցիա՝ ՊՇՌ թեստ),
* ԴՆԹ-ի ՊՇՌ հետազոտություն (ակնահեղուկում),
* Վիրուսային բեռի հետազոտություն,
* Արյան ընդհանուր հետազոտություն։

## Տարբերակիչ ախտորոշում
ՁԻԱՀ-ով պացիենտների շրջանում նկարագրված է նմանատիպ մեկ այլ վիճակ՝ ՄԻԱՎ ռետինոպաթիան, որն իր կլինիկական պատկերով նման է ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտին, սակայն այն առավել հաճախ է հանդիպում։ Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտի վաղ դրսևորումները կարող են նմանակել ՄԻԱՎ ռետինոպաթիային բնորոշ «բամբակաբրդային օջախներին»: Այնուամենայնիվ, շուրջ մի քանի շաբաթ տևողությամբ դինամիկ հսկողությունը թույլ է տալիս տարբերակել այս վիճակները. ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտին բնորոշ է ախտահարման օջախների ընդլայնումը, մինչդեռ բամբակաբրդային օջախներին՝ մարումը։

## Բուժում
մինի|Գանցիկլովիր
Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտի բուժման հարցում բարձր արդյունավետություն ունեն բերանացի ընդունման (օրալ) վալգանցիկլովիրը, ինչպես նաև գանցիկլովիրի, ֆոսկարնետի և ցիդոֆովիրի ներերակումը: Որպես բուժման այլընտրանքային մեթոդ կարող է կիրառվել նաև ֆոսկարնետի ներապակենման (ինտրավիտրեալ) ներարկումը (դեղամիջոցի ներմուծումը ապակենման մարմնի մեջ՝ ցանցաթաղանթին մոտ), որը պետք է համակցվի բերանացի վալգանցիկլովիրի հետ։

Ցիտոմեգալովիրուսային ռետինիտով հիվանդները հաճախ վիրահատական միջամտության կարիք են ունենում՝ պայմանավորված կա՛մ ցանցաթաղանթի շերտազատմամբ, կա՛մ գանցիկլովիրի ներապակենման ներմուծման անհրաժեշտությամբ: Ցանցաթաղանթի շերտազատում դիտվում է ախտահարված աչքերի շուրջ 29%-ի դեպքում. վերջինիս վիրահատական վերականգնումն առավել արդյունավետ է էնդոլազերային կոագուլյացիայի և սիլիկոնային յուղով էնդոտամպոնադի համակցմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ ընթերցանություն

* 
*  
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Կատեգորիա:ՁԻԱՀ
Կատեգորիա:Վիրուսային վարակներ