Սուրբ Նիկոլայ ծովային տաճար

**Սուրբ Նիկոլայ ծովային տաճար** (), ուղղափառ տաճար Սանկտ Պետերբուրգի Ադմիրալտեյսկի շրջանում, առաջին ծովային տաճարը, որտեղ տեղակայվել են Ռուսաստանի կայսերական նավատորմի նավաստինը։

Տաճարը եկեղեցական ճարտարապետության մեջ Էլիզաբեթյան բարոկկոյի ամենավառ հուշարձաններից է։ Տաճարը ազդել է քաղաքի տեղանունի վրա, տվել է իր անվանումը հրապարակին, նրբանցքին, շուկային և Ստարո և Նովո-Նիկոլսկի կամուրջներին։ Տաճարը պատկանում է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու Սանկտ Պետերբուրգի թեմին:

## Պատմություն
Հարակից տարածքը կառուցապատվել է մեկ հարկանի զորանոցներով։ Դրանցում ապրել են ռազմածովային վարչության ծառայողները։ Այդ մասին են վկայում Կանոներսկայա փողոցի և Կանոներսկի նրբանցքի անվանումները։ Նիկոլսկի շուկայի քարե շենքերը, որոնք կանգնեցվել են 1788-1789 թվականներին, պահպանվել են մինչ օրս։ Տաճարի կառուցման վայրի ընտրությունը, բացի գնդի բակի հարավային մասում անվճար հողամասի առկայությունից, որոշվել է նաև ջրային ուղիների մոտակայությամբ՝ Ֆոնտանկայի, Եկատերինայի և Կրյուկովի ջրանցքներով:
ձախից|մինի|219x219փքս|Քարե տաճարի կառուցման նախաձեռնողը եղել է ծովակալ գեներալ Գոլիցինը։
1752 թվականին Ծովակալության կոլեգիայի նախագահ, արքայազն Միխայիլ Գոլիցինը խնդրանքով դիմել է կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնային՝ ծովային վարչության հաշվին նոր տաճար կառուցելու և նվիրաբերել այն «*Ռուսաստանի նավատորմի փառավոր գործերի հիշատակին արժանի հարգանքի տուրք*»:

Սուրբ Նիկոլասի ծովային տաճարը կառուցվել է որպես «ծովային գնդային եկեղեցի» 1753-1762 թվականներին ծովային գնդի բակում՝ փայտե տաճարի տեղում՝ ծովակալության կոլեգիայի ճարտարապետ Չևակինսկու նախագծով: Տաճարը կարող է միաժամանակ ընդունել մոտ հինգ հազար մարդ և ունի 64 մետր բարձրություն։ 1755-1758 թվականներին կանգնեցվել է անկախ, 4 հարկանի, 74 մետրանոց զանգակատուն, որի գագաթը բարձր սրունքով է եղել։ Սուրբ Նիկողայոսի ծովային տաճարի շենքը, հատակագծով խաչաձև, զարդարված է փնջերով հավաքված կորնթյան սյուներով, սվաղային սալաքարերով, լայն գմբեթով և պսակված ոսկեզօծ 5 գմբեթով գմբեթով։ Ճակատի հարուստ պլաստիկությունը լրացվում է պատշգամբներով։

Ներքևի 3 խորանով Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցին օծված է Սուրբ Նիկոլաս Հրաշագործի անունով, որը ավանդաբար համարվում է նավաստիների և ճանապարհորդների հովանավոր սուրբը, վերին միախորան եկեղեցին Տիրոջ Աստվածահայտնության անունով է: Նրանք պահպանում են 18-րդ դարի փորագրված պատկերապատկերներ, որոնք կատարել են Ի. Ֆ. Կանաևը և Ս. Նիկուլինը։ Սրբապատկերը նկարել են 
[մինի|[Սերգեյ Զարյանկո|Ս.Կ.Զարյանկո . Սանկտ Պետերբուրգի ծովային Սուրբ Նիկոլաս տաճարի ներքին տեսքը: 1843 թվական։]]
Կոլոկոլնիկով եղբայրները՝ Ֆեդոտը վերին եկեղեցում, Մինան՝ ստորին եկեղեցում։

Վերին եկեղեցու գահը օծվել է 1762 թվականի հուլիսի 20-ին կայսրուհի Եկատերինա II- ի ներկայությամբ, որը հրամայել է նորակառույց եկեղեցին կոչել տաճար։ Տաճարի գլխավոր սրբավայրը՝ 17-րդ դարի Սուրբ Նիկոլաս Հրաշագործի հունական պատկերակը՝ իր մասունքների մասնիկով, գտնվում է ստորին տաճարում։

1908 թվականին տաճարի դիմացի այգում կանգնեցվել է Ցուսիմայի կոթողը՝ ի հիշատակ Կայսր Ալեքսանդր III- ի մարտանավի անձնակազմի, որը զոհվել է Ցուսիմայի ճակատամարտում։ Հուշարձանը ստեղծվել է գնդապետ արքայազն Մ. Ս. Պուտյատինի էսքիզով։ Հուշարձանի համար գումարը հավաքել են նավաստիները և գվարդիայի անձնակազմի սպաները, որոնց թվում է եղել ռազմանավի անձնակազմը։

1870 թվականից Մայր Տաճարին կից գործել է բարեգործական ընկերություն՝ դպրոցով, հիվանդանոցով, ապաստարանով և կանանց ծերանոցով։

Կառուցման սկզբից տաճարը գտնվել է Ծովակալության կոլեգիայի իրավասության ներքո, 1808 թվականին այն փոխանցվել է Սանկտ Պետերբուրգի թեմին, իսկ 1900 թվականի հուլիսի 10-ին Բարձրագույնի հրամանով այն կրկին փոխանցվել է ռազմածովային վարչության։
[մինի|[Ալեքսեյ Կորզուխին|Ա Կորզուխին . «Խոստովանությունից առաջ» (1877): Պատկերված է Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Նիկողայոս ծովային տաճարի ինտերիերը]]
1966 թվականի մարտի 10-ին Աննա Ախմատովայի հոգեհանգստի արարողությունը տեղի է ունեցել տաճարի ստորին եկեղեցում։

## Արդիականություն
2000 թվականին զանգակատան ստորին հարկում օծվել է մատուռ, իսկ 2008 թվականի ապրիլի 19-ին Սանկտ Պետերբուրգի և Լադոգայի միտրոպոլիտ Վլադիմիրը օծել է վերին տաճարը՝ Աստվածահայտնություն եկեղեցին։ Տաճար են վերադարձվել Կոլոկոլնիկովների սրբապատկերները՝ շատ դարերի սրբերի մասունքների մասնիկներով՝ սկսած առաջին քրիստոնյա նահատակներից:

Վերին եկեղեցում տեղադրված են «Կոմսոմոլեց» ատոմային սուզանավի անձնակազմի և խորտակված խորհրդային այլ սուզանավերի հուշատախտակներ։ Հիշատակի օրերին հոգեհանգստի արարողություններ են անցկացվում անձնակազմի անդամների համար: 2000 թվականից տաճարում տեղի է ունենում «Կուրսկ» ատոմային սուզանավի նավաստիների հիշատակը:

2021 թվականին հայտարարվել է զանգակատան վերականգնման մեկնարկը, աշխատանքներն ավարտվել են 2024 թվականի սկզբին։

### Տաճարների նվիրվածություններ
* Վերին եկեղեցի - Աստվածահայտնություն,
* Ստորին տաճար
** գլխավոր մատուռ - Սուրբ Նիկոլաս Զմյուռնացի,
** հյուսիսային - Սուրբ Դեմետրիոս Ռոստովացին և Սուրբ Թեոդոսիոս Չեռնիգովացի,
** հարավային - Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը:

## Տես նաև
* Նիկողայոսի Ծովային տաճար (Կրոնշտադտ)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
**Топильский С. С., прот.* Морской Богоявленский Николаевский собор в С.-Петербурге. — СПб., 1871. — 112 с.
* *Исакова Е. В., Сойко Б. И., Шкаровский М. В.* Николо-Богоявленский кафедральный Морской собор. Исторический очерк. — СПб, издательство ООО «Алмаз», 1998. — 256 с.
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Սուրբ Նիկոլայի ծովային տաճարի կայքը
* «Սուրբ Նիկոլայի տաճար. Ճարտարապետ Սավվա Չևակինսկի» 
* Նիկոլայ-Աստվածահայտնության ծովային տաճարl
* Նիկոլո-Աստվածահայտնության ծովային տաճար Սանկտ Պետերբուրգի հանրագիտարանում
* Ամսագիր «Կենդանի ջուր» Հատուկ թողարկում՝ նվիրված Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Նիկողայոս ծովային տաճարի 250-ամյակին, No. 5A, 2012 թվականի մայիսի:
* Սուրբ Նիկոլայի ծովային տաճարը «Wandering Camera» կայքում
* Տաճարի համայնապատկերը // «Վիրտուալ Սանկտ Պետերբուրգ» նախագիծ։
* Սուրբ Նիկոլայի տաճարը Yandex panoramas-ում

Կատեգորիա:1762 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տաճարներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 1
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով