Ֆրանսիական արվեստի սալոններ ու ակադեմիաներ

19-րդ դարից սկսած մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Ֆրանսիայում արվեստի գործերը վերահսկում էին արվեստի **ակադեմիաների** կողմից, որոնք կազմակերպում էին **սալոն** կոչվող պաշտոնական ցուցահանդեսներ։ Ֆրանսիայում ակադեմիաները հաստատություններ են, որոնք հետազոտում, քննադատում ու պաշտպանում էին ֆրանսիական մշակութային արտադրանքը։ 
Ակադեմիաներն առավել ինստիտուցիոնալ էին և առավել կենտրոնացած էին վերլուծության ու քննադատության վրա, քան դրանց գրական համարժեքները, որոնք այսօր սալոն են կոչվում և որոնք առավել կենտրոնացած էին հաճելի զրույցների վրա։

## Պատմություն
Ակադեմիաներն առաջին անգամ Ֆրանսիայում ի հայտ են եկել Վերածննդի ժամանակաշրջանում։ 1570 թվականին Ժան Անտուան դե Բաիֆը, ներշնչված իտալական նմանատիպ մոդելով, ստեղծել է *Պոեզիայի և երաժշտության ակադեմիա*, որը նվիրված էր պոեզիային ու երաժշտությանը։

17-րդ դարի առաջին կեսին աճում էր մասնավոր ակադեմիաների թիվը, որոնք կազմակերպվում էին մի քանի անհատների պարբերական հանդիպումներով։ 17-րդ դարի կեսին անհատական ակադեմիաների թիվն սկսում պակասել, քանի որ ակադեմիաներն աստիճանաբար անցնում են պետական վերահսկողության, հովանավորության ու խնամակալության տակ։
Առաջին մասնավոր ակադեմիան, որ «պետական» է դարձել և մինչև այսօր էլ շարունակում է մնալ ամենահայտնի կառավարական ակադեմիաներից մեկը, Ֆրանսիական ակադեմիան է, որը հիմնադրվել է 1634 թվականին կարդինալ Ռիշելյեի կողմից։ Այն մեծ ուշադրություն է դարձնում ֆրանսերեն լեզվին։ Գեղեցիկ արվեստների ոլորտում ստեղծված առաջին ակադեմիան եղել է «Նկարչության ու քանդակագործության ակադեմիան», որը հիմնադրվել է Ջուլիո Մազարինիի կողմից 1648 թվականին։ Դրան շուտով հաջորդել են մի շարք այլ պետական աջակցություն ունեցող ակադեմիաներ. «Պարի արքայական ակադեմիան» (1661), «Արձանագրությունների և մեդալների ակադեմիան» (1663), «Գիտությունների ակադեմիան» (1666), «Օպերայի ակադեմիան» (1669) և «Ճարտարապետության ակադեմիան» (1671)։
1793 թվականին, Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ բոլոր ակադեմիաները ճնշվում էին, բայց 1795 թվականին հիմնադրվել է Գիտության և արվեստի ազգային ակադեմիան (այժմ` Ֆրանսիական ինստիտուտ), որտեղ երեք դասընթաց կար. «ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների», «բարոյափիլիսոփակայան գիտությունների» և «Գրականության ու գեղեցիկ արվեստների» դասընթացներ։
1803 թվականին Նապոլեոն Բոնապարտի տիրապետության ժամանակ այն վերանվանել է` կոչվելով Ֆրանսիական ազգային ինստիտուտ, և այնտեղ դասավանդվել է չորս դասընթաց. Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտություններ, Ֆրանսերեն և ֆրանսիական գրականություն, Պատմություն և անտիկ գրականություն, Գեղեցիկ արվեստներ։ 1806 թվականին ինստիտուտը կոչվել է Ֆրանսիական ինստիտուտ, իսկ 1811 թվականին՝ Ֆրանսիական կայսերական ինստիտուտ։
1814 թվականին Բուրբոնների վերակառուցումների ժամանակ Ինստիտուտը կոչվել է Ֆրանսիական արքայական ինստիտուտ, իսկ 1816 թվականին վերականգնվել է «ակադեմիա» հին կոչումը։

## Ֆրանսիական ակադեմիա Հռոմում
Նկարչության ու քանդակագործության ակադեմիան պատասխանատու է 1666 թվականի Հռոմում, Վիլլա Մեդիչիիում ստեղծված Հռոմի ֆրանսիական ակադեմիայի համար, ինչը թույլ է տալիս խոստումնալից արվեստագետներին ուսանել Հռոմում։

## Սալոնները որպես ցուցահանդեսներ
17-20-րդ դարերում Նկարչության ու քանդակագործության ակադեմիան կազմակերպել է արվեստի ցոցւադրություններ, որոնք կոչվում էին սալոններ։ Սալոնում ցուցադրվելու համար երիտասարդ արվեստագետը պետք է նախ ընդունվել Ակադեմիա` ներկայացնելով իր աշխատանքը ժյուրիին։ Միայն Ակադեմիայի անդամ արվեստագետները կարող էին ցուցադրվել սալոնում։ Սալոնները սկսել են գործել Լուի Արև արքայի հովանավորությամբ և շարունակվել է 1667-1704 թվականներին։ Որոշ բացթողումից հետո, 1725 թվականներին սալոնները վերսկսվել են։ Լուի 15-րդի տիրապետության ժամանակ տեղի է ունեցել Փարիզի ամենահայտնի սալոնը` Փարիզյան սալոնը, Լուվրում։ Սալոններ են կազմակերպվել նաև Բորդո, Լիլ և Թուլուզ քաղաքներում։
1881 թվականին կառավարությունը հրաժարվում է ամենամյա Սալոնի հովանավորությունից, և մի խումբ արվեստագետներ կազմակերպում են Ֆրանսիացի արվեստագետների համայնք` ցուցադրման տարածք ունենալու համար։ 
Սալոնային համակարգի խիստ ավանդական կարգերն ի վերջո դրդում են մոդեռնիզմի արվեստի ներկայացուցիչներին փնտրել «ոչ պաշտոնական», այլընտրանքային ցուցահանդեսներ։ Եվ սա հատկապես հրատապ էր իմպրեսիոնիստների և ֆովիսների համար։

## Այլ կարևոր ցուցահանդեսներ
Ֆրանսիան տարբեր ժամանակներում հյուրընկալել է մի շարք կարևոր **միջազգային տոնավաճառներ ու ցուցահանդեսներ**։

* Համաշխարհային ցուցահանդես (1889), անց է կացվել Փարիզում, 1889 թվականին։ Այս ցոցւահանդեսի համար է կառուցվել Էյֆելյան աշտարակը (1887–1889):
**[[Մեծ պալատ (Փարիզ)|Մեծ պալատը]]* և *Փոքր պալատը* կառուցվել են որպես 1900 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի ցուցասրահներ։
Փարիզը նաև հյուրընկալել է դեկորատիվ արվեստի երկու համաշխարհային ցուցահանդես.
*1925 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսը կազմակերպվել է «մոդեռն» կոչվող ոճով։
*Հետագա ցուցադրությանը, որ կազմակերպվել է 1937 թվականին, կառուցվել է Տոկոյի պալատը։
Այսօր Ֆրանսիան հյուրընկալում է Եվրոպայի ամենահայտնի ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսներից *FIAC-ը* ("Foire internationale d'art contemporain") և *Paris Photo-ն* (լուսանկարչական միջազգային ցուցահանդես)։ Այլ ցուցահանդեսներից են *ArtParis-ը* և *SAGA-ն* ("Salon des Arts Graphiques Actuels"). վերջինս մասնագիտացված է պատկերազարդումների և վիմագրության ուղղությամբ։

## Տես նաև
* Սալոն - «սալոն» արտահայտությունն օգտագործվում է նաև գրական հավաքույթների ժամանալ
* Ակադեմիզմ
* Փարիզյան սալոն 
* Մերժվածների սալոն - հիմնադրվել է 1863 թվականին
* Անկախների սալոն - հիմնադրվել է 1884 թվականին
* Աշնանային սալոն - հիմնադրվել է 1903 թվականին

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* Lane, Harlan (1984). *When the Mind Hears: A History of the Deaf*. New York: Random House. .
* South Kensington Museum (1891). *Catalog of the Science Library in the South Kensington Museum*. London: Eyre and Spottiswoode. View at Google Books.
* Sadie, Stanley, editor (1992). *The New Grove Dictionary of Opera* (4 volumes). London: Macmillan. .
* Sadie, Stanley, editor; John Tyrell; executive editor (2001). *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, 2nd edition. London: Macmillan.  (hardcover). (eBook).
* Viala, Alain (1985). *Naissance de l'écrivain*. Paris: Minuit. .

## Արտաքին հղումներ
*Société des Artistes Français ("Le Salon des Artistes Français"-ի պաշտոնական կայքը)
*Database of Salon Artists, 1827-1850 (salonartists.org).
*Timeline of the Paris salons 
*Informations about Fiac 2009  

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Կատեգորիա:Փարիզ