Քրիստինա Քուք

**Քրիստինա Համմոկ Քուք** (Кох, , ծնվ. 1979 թվականի փետրվարի 2-ին), ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնաց, 2013 թվականի խմբից: Աշխարհի 562-րդ տիեզերագնաց և ԱՄՆ 346-րդ տիեզերագնաց։

2019 թվականի մարտի 14-ին, որպես TPK «Սոյուզ MS-12»-ի անձնակազմի մաս, այն մեկնարկել է Բայկոնուր տիեզերակայանի «Գագարինի մեկնարկից» դեպի ISS: Իրականացրել է տիեզերական թռիչք դեպի ՄՏԿ՝ որպես բորտինժեներ ՄՏԿ ծրագրով-59/60/61, նա վերադարձել է երկիր՝ որպես TPK Soyuz MS-13 անձնակազմի մաս: Կանանց շրջանում տիեզերական թռիչքի տևողության ռեկորդակիր է՝ 328 օր, 13 ժամ և 58 րոպե։ 2023 թվականի ապրիլին ընդգրկվել է «Artemis 2» առաքելության անձնակազմի կազմում՝ դեպի Լուսին թռիչքի համար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է փետրվարի 2-ին (այլ տվյալներով՝ հունվարի 29-ին) 1979 թվականին ԱՄՆ Միչիգան նահանգի Գրանդ Ռեփիդս քաղաքում: Մանկությունն անցկացրել է Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Ջեքսոնվիլ քաղաքում։ Այժմ բնակվում է Մոնտանա նահանգի Լիվինգսթոն քաղաքում։ Քրիստինայի հայրը՝ դոկտոր Ռոնալդ Համմոկը, ծագումով Ջեքսոնվիլից է, մայրը՝ Բարբարա Ջոնսենը, ծնվել է Ֆրիդերիկում, Մերիլենդ։

Նա ավարտել է Հյուսիսային Կարոլինայի գիտության և մաթեմատիկայի դպրոցը Դարհեմում 1997 թվականին և հաճախել է Ռոլիի պետական ​​համալսարան: Ուսումն ավարտելուց հետո նա ստացել է գիտությունների բակալավրի աստիճան երկու մասնագիտությունների գծով՝ 2001 թվականին՝ էլեկտրատեխնիկայի, իսկ 2002 թվականին՝ ֆիզիկայի, նույն թվականին դարձել է էլեկտրատեխնիկայի մագիստրոս։

Այնուհետև ընդունվեց ՆԱՍԱ-ի Ակադեմիա Գոդարդի տիեզերական թռիչքների կենտրոնի հետազոտական լաբորատորիա: Զբաղվել է գիտական աշխատանքով բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկայի ոլորտում, մասնակցել է ՆԱՍԱ-ի մի քանի տիեզերական առաքելությունների համար գիտական սարքերի մշակմանը։

2004-2007 թվականներին Քրիստինան եղել է ԱՄՆ Անտարկտիկայի ծրագրի գիտաշխատող, աշխատել է Ամունդսեն-Սքոթ Հարավային բևեռի անտարկտիկական կայանում, որտեղ ձմեռել է նաև Փալմեր կայարանում։  Անտարկտիկական կայաններում աշխատելու ընթացքում եղել է հրշեջ թիմերի և որոնողափրկարարական խմբերի կազմում։

2007-2009 թվականներին վերադարձել է հետազոտական աշխատանքի Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի Կիրառական ֆիզիկայի լաբորատորիայում։ Նա եղել Է ՆԱՍԱ-ի Յուպիտեր Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի ավտոմատ միջմոլորակային կայանի ստեղծման աշխատանքային խմբի մի մասը և երկրի ճառագայթային գոտիները ուսումնասիրող արբանյակների համար գործիքներ մշակող խմբի՝ Վան Ալենի զոնդերը։

2010 թվականին վերադարձել է Անտարկտիկա և շարունակել գիտական աշխատանքը Պալմեր կայարանում։ Ավելի ուշ՝ մի քանի ձմեռների ընթացքում, նա ուսումնասիրություններ է անցկացրել Գրենլանդիայի սառցաշերտի կենտրոնում գտնվող Վերին ճամբար հետազոտական կայանում։ 2012 թվականից աշխատել է ԱՄՆ դաշնային գերատեսչություններից մեկում՝ օվկիանոսային և մթնոլորտային հետազոտությունների ազգային վարչությունում, հունվարից հուլիս՝ որպես Ալյասկա նահանգի Ուտկիագվիկ քաղաքի մոտակայքում գտնվող օդերևութաբանական կայանի շահագործման ինժեներ: Նույն թվականի օգոստոսից նշանակվել է Ամերիկյան Սամոայի օվկիանոսային և մթնոլորտային հետազոտությունների կայանի ղեկավարի պաշտոնում։

## Տիեզերական պատրաստում
200px|thumb|ձախից|ՆԱՍԱ-ի դիմանկարը

2011-2013 թվականներին մասնակցել է ՆԱՍԱ-ի 21-րդ հավաքածուի տիեզերագնացների ընտրությանը։ 2013-ի հունիսին նա և ևս յոթ թեկնածուներ հաջողությամբ անցան ընտրությունը և անցան հիմնական մարզումներին: 2015-ի հունիսին Քուքը ավարտել է իր առաջիկա թռիչքի նախապատրաստումը, դասընթացը ներառում էր գիտական և տեխնիկական ճեպազրույցներ, Միջազգային տիեզերակայանի համակարգերի ներածություն, տիեզերական զբոսանքների պրակտիկա և ջրի և վայրի բնության գոյատևման ուսուցում: Թռիչքային պատրաստությունն անցել է Հյուսիսային Տ-38 «Տելոն» կրկնակի գերձայնային ուսումնական ռեակտիվ ինքնաթիռով։

2018 թվականի փետրվարի 5-ին նա սկսել է նախապատրաստվել Յուրի Գագարինի անվան CPK-ում՝ որպես թռիչքի ինժեներ-2 TPK Soyuz MS կրկնօրինակ անձնակազմ՝ Անդրեյ Բորիսենկոյի և Նիկոլայ Չուբի հետ միասին։ 2018 թվականի փետրվարի 14-ին անձնակազմը մասնակցել է ձմեռային անտառածածկ տարածքում վայրէջքից հետո գործողությունների երեքօրյա վարժանքին։

2018 թվականի մայիսի 24-ին տիեզերագնաց Շենոն Ուոքերի փոխարեն նշանակվել է TPK Սոյուզ MS-12-ի հիմնական անձնակազմում։
 
2019 թվականի փետրվարի 19-ին, որպես «Սոյուզ MS-12» անձնակազմի մաս, Ալեքսեյ Օվչինինի և Նիկ Հեյգի հետ միասին, նա անցավ քննության համապարփակ մարզում ISS-ի ռուսական հատվածում` «գերազանց» գնահատականով: 2019 թվականի փետրվարի 20-ին անձնակազմը քննական մարզում է անցել «Սոյուզ» TPK սիմուլյատորի վրա:

## Առաջին թռիչք
2019 թվականի մարտի 14-ին, ժամը 22:14-ին (Մոսկվայի ժամանակով), տիեզերագնաց Ալեքսեյ Օվչինինի և տիեզերագնաց Նիկ Հեյգի հետ, մեկնարկել է Բայկոնուր տիեզերակայանից «Սոյուզ МS-12»-ը։ 2019 թվականի մարտի 15-ին, Մոսկվայի ժամանակով 04:02-ին, նավը միացվել է ISS-ի ռուսական հատվածի փոքր հետազոտական մոդուլի «Լուսաբաց» նավահանգիստին, Մոսկվայի ժամանակով 06:10-ին անձնակազմը տեղափոխվել է ISS։
250px|thumb|Քրիստինան ISS-ի 59 արշավախմբի կազմում, 2019 թվականի մարտի 15-ին
2019 թվականի ապրիլի 17-ին Քրիստինա Քուքի մնալը ISS-ում երկարացվել է մինչև 2020 թվականի փետրվարին Երկիր վերադառնալը «Սոյուզ МS-13»TPK-ում։

2019 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Քրիստինան Միջազգային տիեզերակայանում անցկացրեցլ է իր 289-րդ օրը և գերազանցել Փեգի Ուիթսոնի կանանց տիեզերքում անընդմեջ մնալու ռեկորդը 1 օրով։ Արդյունքում ուղեծրում գտնվելու ժամկետը կազմել է 328 օր, ինչը կնոջ համար տիեզերքում ամենաերկար շարունակական մնալն է դարձել։

Նա երկիր է վերադարձել «Սոյուզ МS-13» TPK-ով 2020 թվականի փետրվարի 6-ին՝ ռուս Ալեքսանդր Սկվորցովի և իտալացի Լուկա Պարմիտանոյի հետ միասին։ UTC 05:50-ին նավը անջատվել է ISS-ից, UTC 08:18-ին նավի շարժիչային համակարգը միացել է արգելակմանը։ Վայրէջքը տեղի է ունեցել Ղազախստանի Ժեզկազգան քաղաքի շրջանում UTC 09:13-ին։

### Տիեզերական զբոսանքներ
thumb|250px|Սելֆի տիեզերքում զբոսանքի ժամանակ, 18 հոկտեմբերի, 2019 թվական
Տիեզերական թռիչքի ընթացքում Քրիստինան կատարել է վեց զույգ տիեզերական զբոսանք, որոնք բոլորը կատարվել են Քվեսթ մոդուլից: Առաջին թողարկումը տեղի է ունեցել ISS-59-ի շրջանակներում 2019 թվականի մարտի 29-ին Թայլեր Հեյգի հետ միասին՝ ISS-ի արտաքին մակերևույթի վրա աշխատանքներ իրականացնելու համար։ Տիեզերագնացները շարունակել են աշխատանքները, որոնք սկսվել էին մարտի 22-ին նախորդ արձակման ժամանակ և նախապատրաստվել նիկել-ջրածնային մարտկոցների փոխարինմանը, ինչպես նաև նախապատրաստական աշխատանքներ են իրականացրել տիեզերագնացների հաջորդ տիեզերական զբոսանքի համար, որը նախատեսված է ապրիլի 8-ին: Թողարկման տևողությունը կազմել է 6 ժամ 45 րոպե, ժամանակի հաշվարկը սկսվել է UTC 11:42-ին (Մոսկվայի ժամանակով 14:42-ին), երբ տիեզերական կոստյումները տեղափոխվել են ինքնավար սնուցման և շարունակվել է մինչև Քվեսթ մոդուլի գերլիցքավորումը ելքային դիտահորը UTC 18:27-ին (Մոսկվայի ժամանակով 21:27-ին) փակելուց հետո։

Հաջորդ ելքերը տեղի են ունեցել ISS-61-ի շրջանակներում: 2019 թվականի հոկտեմբերի 6-ին և 11-ին Քրիստինան Էնդրյու Մորգանի հետ միասին դուրս է եկել տիեզերք, նրանք վերսկսել ենն մարտկոցների թարմացման աշխատանքները ISS նավահանգստային ֆերմայի հեռավոր ծայրում։ Մանիպուլյատորը, որը գործի է դրվել մարտկոցների տեղափոխման համար, կայարանից կառավարել է Ջեսիկա Մեիրը։ Ելքերի տևողությունը կազմել է համապատասխանաբար 7 ժամ 1 րոպե և 6 ժամ 45 րոպե։

2019-ի հոկտեմբերի 18-ին Քրիստինա Քուքը և Ջեսիկա Մեիրը մտան տիեզերք՝ կայանի արտաքին էլեկտրամատակարարումը փոխարինելու համար․ սա երկու կանանց առաջին տիեզերական զբոսանքն էր։ Տևողությունը եղել է 7 ժամ 17 րոպե։

Հաջորդ երկու ելքերը Քրիստինան նաև զուգակցված է աշխատել Մեիրի հետ: 2020 թվականի հունվարի 15-ին և 20-ին նրանք հին նիկել-ջրածնի մարտկոցները տեղափոխեցին կայանի արտաքին մակերեսին տեղադրված պահոց և տեղադրեցին նոր լիթիում-իոնային մարտկոցներ, որոնք սնուցվում էին արևային վահանակով։ Նախքան կայարան վերադառնալը, Ջեսիկա Մեիրը փոխարինել է կայանի մարմնի տեսախցիկներից մեկի ֆիլտրերը: Երկրի վերահսկիչները ստուգել են, որ նոր մարտկոցները հաջողությամբ միացված են և գործում են։ Ելքերի տևողությունը կազմել է համապատասխանաբար 7 ժամ 29 րոպե և 6 ժամ 58 րոպե։

## Դեպի լուսին թռիչքի նախապատրաստում
2023 թվականի ապրիլի 3-ին ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է «Artemis 2» առաքելության անձնակազմի անունները 2024 թվականի վերջին Լուսնի թռիչքի համար, որտեղ Քրիստինա Քուքը նշանակվել է որպես անձնակազմի անդամ (թռիչքի մասնագետ)։

## Վիճակագրություն

## Անձնական կյանք
2015 թվականի հոկտեմբերից ամուսնացել է Ռոբերտ Քուքի հետ (Robert Koch)։

Զբաղվում է զբոսաշրջությամբ, ժայռամագլցմամբ, առագաստանավով, թիավարությամբ, յոգայով։

## Պարգևներ
* ՆԱՍԱ-ի մրցանակ Յուպիտերի մագնիսոլորտի հետազոտական գործիքի՝ Energetic Particle Detector (JEDI) մշակմանը մասնակցելու համար Յունո գործիքի առաքելությանը համար (2012),
* ՆԱՍԱ-ի մրցանակ ASTRO-Ե ապարատի առաքելության համար ՔՍՐՍ սպեկտրոմետրի մշակմանը մասնակցելու համար (2005),
* «Անտարկտիկայում ծառայության համար» մեդալ՝ հատուկ կրծքանշանով ձմեռելու համար (2005),
* Astronaut Scholarship Foundation-ում 2000-2001 թվականների կրթաթոշակառու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* NASA Astronaut Bio
* Պրոֆիլը Ռոսկոսմոսի կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կանայք ճարտարագիտությունում
Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ