Շնորհք Գալուստյան

**Շնորհք արք. Գալուստյան** (Շնորհք Պատրիարք, ), Պոլսո Հայոց 83-րդ պատրիարք, հասարակական և հոգևոր-մշակութային գործիչ, մտավորական ու գրող։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիները
Շնորհք արք. Գալուստյանը ծնվել է 1913 թ. Թուրքիայի Յոզգատի շրջանի Իյտելի գյուղում (Ավազանի անունով Արշակ Գալուստյան)։ Հայրը՝ Միհրան Գալուստյանը գյուղի ամենահարուստ ու ազդեցիկ մարդկանցից էր։ Ուներ մեկ եղբայր՝ Արմեն, և երկու քույր՝ Շնորհիկ և Անույշ։ Հայրը, եղբայրը և Անույշը տարբեր պատճառներով մահացան 1915-1923 թթ.։
1922 թ.-ին Արշակը տեղափոխվում է նախ Նահր Իբրահիմի «Լիբանան», ապա Նազարեթի «Պաղեստին» ամերիկյան որբանոցները, ապա նաև Կեսարիայի Թալաս գյուղի Ամերիկյան քոլեջը, որը այդ տարիներին վերածվել էր որբանոցի։ Այս տարիներից սկսած Արշակը 33 տարի բաժանված է մնում իր ընտանիքից։
մինի|ձախից|200px|Շնորհք արք. Գալուստյանը Բեյրութի որբանոցում

### Երուսաղեմում ապրելու տարիները
1927 թվականի հուլիսի 27-ին ընդունվում է Երուսաղեմի Ժառանգավորաց վարժարան։

1932 թվականին ձեռնադրվել է սարկավագ։ 1935 թվականին ձեռամբ Թորգոմ արք. Գուշակյանի ձեռնադրվել է աբեղա՝ ստանալով **Շնորհք** անունը։ 1936 թվականին նշանակվել է Ժառանգավորաց վարժարանի տեսուչ։

1937 թվականին նշանակվել է Սրբոց Հակոբյանց տպարանի տեսուչ և պատրիարքարանի պաշտոնաթերթի «Սիոն»  ամսագրի փոխ-խմբագիր։ Զբաղվել է ուսուցչությամբ Սրբոց Թարգմանչաց վարժարանում։ Նույն թվականին ձեռամբ Թորգոմ պատրիարք Գուշակյանի ստանում է վարդապետական գավազանի մասնավոր իշխանության չորս աստիճանները։

### Հովվություն
Եղել է Հայֆայի և շրջակայքի հոգևոր հովիվ։ 1941 թվականին ուղևորվել է Անթիլիասի Դպրեվանք։ 1945 թվականին նշանակվել է Լոնդոնի հայոց հոգևոր հովիվ։ 1948 թվականին հրավիրվել է ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգ՝ հովվելու այնտեղի երեք քաղաքները։ 1952 թվականին ձեռամբ Կալիֆորնիայի առաջնորդ Տիրան արք. Ներսոյանի ստացել է Ծայրագույն վարդապետի աստիճան։

### Եպիսկոպոսության և պատրիարքության տարիներ
1956 թվականին ձեռամբ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ ԱՄՆ վերադառնալիս այցելել է Կոստանդնուպոլս ու 33 տարվա բաժանումից հետո առաջին անգամ հանդիպել մորը։ Նույն թվականին մասնակցել է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսական ընտրություններին։ 1956 թվականին մեկնել է Երուսաղեմ, ուր մեկ տարի անց ընտրվել է Սուրբ Աթոռի Լուսարարապետ։ 1961 թվականին մեկնել է Կ. Պոլսի և Գարեգին պատրիարք Խաչատուրյանի խնդրանքով երկարաձգում է իր կեցությունը այնտեղ մինչև 1961 թվականը։

1961 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Գարեգին Խաչատուրյան պատրիարքի մահվանից հետո, պոլսահայ համայնքի միահամուռ փափագով Շնորհք արք. Գալուստյանը ընտրվել է Պոլսո Հայոց 82-րդ պատրիարք։ Շնորհք Գալուստյանի պատրիարքության տարիներին սերտացել են Մայր Աթոռի և Պոլսո Հայոց պատրիարքության հարաբերությունները։ 1979 թվականին Շնորհք պատրիարքը հանդիպել է Ստամբուլ այցելած Հռոմի Հովհաննես Պողոս II պապի հետ։ 

Շնորհք արք. Գալուստյանը վախճանվել է 1990 թվականի մարտի 7-ին Մայր Աթոռ Սբ Էջմիածնում, ուր գտնվում էր երկրաշարժի աղետյալներին օգնություն, սփոփանք և մխիթարություն բաշխելու համար։ Շնորհք պատրիարքի մարմինը Կ. Պոլիս է տեղափոխվել 1990 թվականի մարտի 14-ին։ Վերջին օծումը կատարվել է մարտի 18-ին։ Շնորհք արք. Գալուստյանի մարմինը ամփոփված է Շիշլիի հայկական գերեզմանատանը։

1965 թվականին, երբ ամբողջ աշխարհում ակտիվացել էր Հայ Դատի լուծման համար պայքարը ու նշվում էր Հայոց ցեղասպանության 50-ամյակը, ասուլիսի ժամանակ Շնորհք պատրիարքը թուրք լրագրողի տված «Արդյո՞ք եղել է ցեղասպանություն» հարցին պատրիարքը խուսափողական պատասխան է տվել ու ասել, որ ինքը պատմաբան չէ, ու այդ հարցին թող նրանք պատասխանեն։ Սակայն թուրք լրագրողները շարունակել են պնդել հարցը ու պատրիարքը պատասխանել է.

### Հուշեր Շնորհք Պատրիարքի մասին
Պատրիարք Հայրը, իր պատրիարքության առաջին տասնամյակի ընթացքին, երբ Ամերիկա էր գնացել, ամերիկահայերը ցանկացել են «Քադիլաք» մակնիշի մի մեքենա նվիրել Պատրիարքարանին։ Այդ շրջանին Պատրիարքարանը ուներ խղճալի ու խարխուլ մի մեքենա և Շնորհք Պատրիարքը դրանով էր երթևեկում այստեղ ու այնտեղ։ Պատրիարք Հայրը մերժում է, ավելորդ շռայություն նկատելով այդպիսի մեքենայի ընդունումը մինչև իսկ նվերի կարգավիճակով: Իմ հերթին ես էլ փորձեցի համոզել իրեն, հայտնելով, որ Պատրիարքարանի պատիվը մեր բոլորիս պատիվն է և պատշաճ է, որ Պատրիարքը իր տրամադրության տակ ունենա ներկայանալի մի մեքենա։ Չհամոզվեց։ Ի վերջո ամերիկահայերին թելադրեց, որ նրանք հրաժարվեին «Քադիլաք» մեքենա գնելուց և գումարը հատկացնեին գավառից եկած չքավոր ընտանիքներին ու գաղթականներին։ Այդպես էլ եղավ։ Եվ պատրիարք հայրը դեռևս երկար ժամանակ շարունակեց երթևեկել այդ խարխուլ մեքենայով…։

1989 թվին Պոլսում տպագրվել է Շնորհք պատրիարքի հուշատետրից մի հատված։ Սակայն հուշատետրի մնացյալ մասի ճակատագրին վերաբերյալ ոչ մի տեղեկություն գոյություն չունի։ Կամ այն մնում է հրատարակիչների մոտ, կամ էլ վերադարձվել է պատրիարքարան։

## Երկեր
* Քննական մոտեցում Երուսաղեմի Պատրիարքական Աթոռի Տագնապին. Տերտերյանի Անօրենությունները (Փարիզ, 1961)։
* Ավետարան Ըստ Մատթեոսի «վերածում» -(Ստամբուլ, 1966)
* Ավետարան Ըստ Մարկոսի «վերածում»- (Ստամբուլ, 1966)
* Ավետարան Ըստ Ղուկասի «վերածում»- (Ստամբուլ, 1966)
* Ավետարան Ըստ Հովհաննեսի «վերածում»- (Ստամբուլ, 1966)
* Ձեռագրերի Գողության Գայթակղությունը- (Ստամբուլ, 1969)
* Նկատողություններ Երուսաղեմի Հանձնաժողովի Տեղեկագրի Մասին- (Ստամբուլ, 1967)
* Մեծ Պահքի Կիրակիների Ոսկի Շղթան- (Ստամբուլ, 1971)
* Գունագեղ Կիրակիներ և Հոգեգալուստ- (Ստամբուլ, 1972)
* Միությունը և Միասնությունը Կը կազմեն Եկեղեցիի Էութիւնը-(Ստամբուլ, 1973)
* Ներսես Շնորհալիու Ընդհանրական Թուղթ «վերածում»- (1973)
* Ներսես Շնորհալիու Գիրք Որ Կը Կոչուի Յիսուս Որդի «վերածում»- (Ստամբուլ, 1974)
* Ավագ Շաբաթ – (Բեյրութ, 1974)
* Տաղավար Տոներ – (Երուսաղեմ, 1976)
* Յոթը Պատգամներ՝ Յոթը Եկեղեցիների – (Ստամբուլ, 1977)
* Աստվածաշնչական Սուրբեր – (1977)
* Համաքրիստոնեական Սուրբեր – (1978)
* Հայազգի Սուրբեր – (Ստամբուլ, 1982), (Բ. Տպ. Երևան 1997, Գ, Տպ. Ստամբուլ 1998)
* Ավետարան Հիսուսի Քրիստոսի «վերածում»- (Անթիլիաս, 1979)
* Ա. Ճ. Ռասըլի «խմբ.» Աստուծո Կանչը «Թարգմանություն» (Ստամբուլ, 1980)
* Սաղիմական Ձեռագրերի Գողության Հարցը Նոր Տվյալների Լոյսի Ներքո- (Ստամբուլ, 1985)
* Ուխտագնացություն և Հովվպետական Այցելություն Գավառի Մեր Եկեղեցիներ և Համայնքներ- (Ստամբուլ, 1989)

## Արտաքին հղումներ
* Շնորհք պատրիարք Գալուստյանի 90-ամյակի առթիվ
* Անուններ.com Շնորհք Գալուստյան
* Պոլսո Հայոց պատրիարքության կազմակերպած հոգևոր երաժշտության համերգ` նվիրված Շնորհք պատրիարքի 100-ամյակին (լուսանկարներ)
* Ակունք «Շնորհք պատրիարքի վախճանման 20-րդ տարելիցի առթիվ»
* Շնորհք. արք. Գալուստյան «Պահքի մասին ընդհանրապես»
* Շնորհք արք. Գալուստյան «Մեծ պահքի կիրակիների ոսկե շղթան» (բեռնել, pdf) 
* Շնորհք Պատրիարքի ծննդյան 103-ամյակին

## Տես նաև
* Պոլսո Հայոց Պատրիարքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքներ
Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ