Բրազիլական ռեալ

**Բրազիլական ռեալ** (), Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետության արժույթը։ Այն համարվում է համեմատաբար նոր արժույթ և ուժի մեջ է 1942 թվականից։ 1994 թվականին Բրազիլիայի արժույթը արժեզրկվեց մոտ 7 անգամ։ Դրամական փոխարժեքը, մեկ դոլարի համար տատանվում է 1.5-ից 1.7 ռեալ։ Այն ստորաբաժանվում է 100 սենտավոյի։ Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկը հանդիսանում է արժույթ թողարկող մարմինը։ Ռեալը փոխարինեց ին «կրուզեյրոյի ռեալին» 1994 թվականին։

2019 թվականի ապրիլի դրությամբ ռեալը ամենավաճառվող արժույթների ցանկում զբաղեցնում է քսաներորդ հորիզոնականը։

## Պատմություն
Մինչև ընթացիկ ռեալը օգտագործվող արժույթները էին՝
* Պորտուգալական ռեալը 16-18-րդ դարեր, անվանական 1000 ռեիս, որը կոչվում է միլռեիս։
* Հին բրազիլական ռեալը 1747-ից 1942 թվականներին,  անվանական 1000 ռեիս, որը նաև կոչվում է միլռեիս։
* Առաջին Կրուզեյրոն 1942-ից 1967 թվականներին, 1 կրուզեյրո = 1 միլռեիսկամ 1000 ռեիս։
* Կրուզեյրո նովոն 1967-ից 1970 թվականներին, 1 կրուզեյրո նովո = 1000 առաջին կրուզեյրո։ 1970 թվականից այն պարզապես կոչվել է (երկրորդ) կրուզեյրո և օգտագործվել մինչև 1986 թվականը։
* Կրուզադոն 1986 թվականից մինչև 1989 թվականը, 1 կրուզադո = 1000 երկրորդ կրուզեյրո։
* Կրուզադո նովոն 1989-ից 1990 թվականներին, 1 կրուզադո նովո = 1000 կրուզադո։ 1990 թվականից «Plano Collor»-ի պատճառով այն վերանվանվել է (երրորդ) կրուզեյրո և օգտագործվել մինչև 1993 թվականը։
* Կրուզեյրո ռեալը (CR$) 1993-ից 1994 թվականներին, 1 կրուզեյրո ռեալ = 1000 երրորդ կրուզեյրո։

Ներկայիս ռեալը ներկայացվել է 1994 թվականին` 1 ռեալ = 2750 կրուզեյրո։

Ժամանակակից ռեալը շրջանառության մեջ դրվել է 1994 թվականի հուլիսի 1-ին՝ Իտամար Ֆրանկոյի նախագահության ժամանակ, երբ Ռուբենս Ռիկուպերոն զբաղեցնում էր ֆինանսների նախարարի պաշտոնը գործի էր դնում Բրազիլիայի տնտեսությունը կայունացնելու ավելի լայն ծրագրի մի մասը, որը հայտնի է որպես Ռեաի պլան։ Նոր արժույթը փոխարինեց  կրուզեյրո ռեալին (ԿՌ$): Բարեփոխումը ներառում էր կրուզեյրո ռեալի շուկայից հոռացումը և պահանջում էր զանգվածային թղթադրամի փոխարինում։

Իր ներդրման ժամանակ ռեալը սահմանվել է որպես հավասար 1 «unidade real de valor»-ի (URV, «իրական արժեքի միավոր») ոչ շրջանառվող արժույթի միավորի։ Միևնույն ժամանակ, «URV»-ի արժեքը սահմանվել է 2750 կրուզեյրո ռեալ, որն այդ օրվա ԱՄՆ դոլարի միջին փոխարժեքն էր կրուզեյրո ռեալով։ Արդյունքում շրջանառության մեջ մտնելու ժամանակ ռեալն արժեր ուղիղ մեկ ԱՄՆ դոլար,  որը համարժեք էր 2020 թվականի 10 Ռ$: Երկրի պատմության բոլոր նախորդ արժութային փոփոխություններին համակցված՝ այս բարեփոխումը դարձրեց նոր ռեալը հավասար 2,75 × 1018 (2,75 կվինտիլիոն) Բրազիլական սկզբնական ռեիս։

Ներդրումից անմիջապես հետո իրական արժեքն անսպասելիորեն ձեռք բարձրացավ ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ՝ 1994-ի վերջին և 1995-ին կապիտալի մեծ հոսքերի պատճառով:Այդ ժամանակահատվածում այն հասել է իր երբևէ առավելագույն դոլարային արժեքին, մոտ ԱՄՆ$1.20 = 1Ռ$։ 1996-ից 1998 թվականներին փոխարժեքը խստորեն վերահսկվում էր Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկի կողմից, այնպես որ ռեալը դանդաղ և սահուն արժեզրկվեց դեպի դոլար՝ 1998-ի վերջի դրությամբ մոտ 1 ԱՄՆ$ =1 Ռ$ -ից իջնելով մոտ 1 ԱՄՆ$ =1,2 Ռ$: 1999 թվականի հունվարին միջազգային շուկաների վատթարացումը, որը խաթարված էր ռուսական դեֆոլտով, ստիպեց Կենտրոնական բանկին՝ իր նոր նախագահ Արմինիո Ֆրագայի օրոք, լողացող փոխարժեք ներդրելուն։ Այս որոշումը հանգեցրեց մեծ արժեզրկման՝ գրեթե 1 ԱՄՆ$ = 2 Ռ$։

Հետագա տարիներին դոլարի նկատմամբ արժույթի արժեքը 1999 թվականից մինչև 2002 թվականի վերջը գնաց անկանոն, բայց հիմնականում նվազման ճանապարհով, երբ ձախակողմյան թեկնածու Լուիս Ինասիո Լուլա դա Սիլվայի ընտրության հեռանկարը, որը ֆինանսական շուկաների հատվածների կողմից համարվում էր արմատական պոպուլիստ, հանգեցրեց հերթական արժութային ճգնաժամին և գնաճին։  Բրազիլացիներից շատերը վախենում էին պետական պարտքերի գծով հերթական դեֆոլտից կամ հետերոդոքս տնտեսական քաղաքականության վերսկսումից և շտապում էին իրենց ռեալը փոխանակել նյութական ակտիվների կամ արտարժույթի։

երբ Լուլան ստանձնեց պաշտոնը ճգնաժամը մարեց այն բանից հետո, երբ նա, նրա ֆինանսների նախարար Անտոնիո Պալոչին և Արմինիո Ֆրագան վերահաստատեցին իրենց մտադրությունը շարունակելու իր նախորդի մակրոտնտեսական քաղաքականությունը (ներառյալ գնաճի թիրախավորումը, առաջնային հարկաբյուջետային ավելցուկը և լողացող փոխարժեքը, ինչպես նաև շարունակելը պետական պարտքի վճարումներ)։ Ռեալի արժեքը դոլարով շարունակեց տատանվել, բայց ընդհանուր առմամբ դեպի վեր, այնպես որ մինչև 2005 թվականը փոխարժեքը փոքր-ինչ գերազանցում էր 1 ԱՄՆ դոլարը=2 Ռ$: 2007 թվականի մայիսին, 2001 թվականից ի վեր առաջին անգամ (վեց տարի), ռեալը դարձավ ավելի քան 0,50 ԱՄՆ դոլար, թեև Կենտրոնական բանկը, մտահոգված լինելով Բրազիլիայի տնտեսության վրա դրա ազդեցությամբ, փորձել էր այն պահել այդ խորհրդանշական շեմից ցածր :Լուլան իր կառավարումը սկսել է 01/01/2003-ին՝ 1 ԱՄՆ դոլար = 3,52Ռ$ փոխարժեքով և ավարտեց այն 31/12/2010-ին՝ 1 ԱՄՆ դոլար=1,66Ռ$ փոխարժեքով։

Փոխարժեքը 2015 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ փոխարժեք եղել է 1 ԱՄՆ դոլար=4,05Ռ$: Աստիճանական վերականգնման ժամանակաշրջանից հետո 2017 թվականի փետրվարին այն հասել է 1 ԱՄՆ դոլար=3 Ռ$։

Ժաիր Բոլսոնարոյի պաշտոնավարումը, որն ի սկզբանե ոգևորվածությամբ է ընդունվել ֆինանսական շուկաների կողմից, սկսվեց 1 ԱՄՆ դոլարով=3,86 Ռ$։ Տնտեսության խղճուկ արդյունքներով սնուցված՝ արագ հիասթափություն տեղի ունեցավ, ինչը հանգեցրեց օտարերկրյա ներդրումների պակասին և ռեալի ուժեղ արժեզրկմանը։ 2020 թվականի մայիսի 13-ին, COVID-19 համաճարակի ժամանակ, որը խորապես ազդեց Բրազիլիայի վրա, ռեալը հասել է պատմական նվազագույնի ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ՝ բանակցելով 1 ԱՄՆ դոլար=5,90 Ռ$ դիմաց։

2022 թվականի համընդհանուր ընտրություններում Լուլայի վերընտրվելուց հետո շուկան, որն ակնկալվում էր, որ վատ արձագանք կունենար, առաջին շաբաթվա ընթացքում բարենպաստ ստացվեց։ ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքը հասել էր իր ամենացածր կետին 2022 թվականի օգոստոսի 29-ից ի վեր՝ ընտրությունների երկրորդ փուլից անմիջապես առաջ 1 ԱՄՆ դոլար=5,30 Ռ$ դոլարից իջնելով մոտ 1 ԱՄՆ դոլար=5,05 Ռ$՝ Լուլայի հաղթանակից մեկ շաբաթ հետո։

## Մետաղադրամներ
### Առաջին սերիա (1994–1997)
Արժույթների առաջին շարքի հետ մեկտեղ 1994 թվականի հունիսի 30-ին ներկայացվեցին մետաղադրամներ 1, 5, 10 և 50 սենտավո և 1 ռեալ անվանական արժեքներով։ Շուտով 1994 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ի հայտ եկավ 25 սենտավո մետաղադրամը, քանի որ միջանկյալ արժեքների մշտական փոփոխություն չկար սենտավոսիի միջակայքում, ինչը պատճառ դարձավ, որ հին կրուզեյրոն և կրուզորիո ռեալ թղթադրամների վավերականությունը երկարաձգվեց նախատեսվածից երկու ամիս ավել, որպեսզի մինչ այդ շրջանառության մեջ գտնվող թղթադրամների և մետաղադրամների փոխանակվի 1994 թվականի երկրորդ կեսին ներդրված նոր արժույթով։ Բոլորը դրոշմված են չժանգոտվող պողպատից։

1994 թվականին թողարկված մետաղադրամները չափերով և քաշով նույնական են կրուզեյրո իրական մետաղադրամների հետ, բացառությամբ 1 սենտավո մետաղադրամի, որը համապատասխանում էր նույնիսկ ավելի հին 1000 կրուզեյրո մետաղադրամին, քանի որ  1 ԿՌ$ մետաղադրամ չի պատրաստվել։ Սա ազդեց, որ 1998 թվականին այս ընտանիքը փոխարինվի ավելի նորով։

Օրիգինալ 1 ռեալ մետաղադրամները, որոնք արտադրվել են միայն 1994 թվականին, ապամոնետիզացվել են 2003 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, քանի որ դրանք կեղծվել են։  Մնացած բոլոր մետաղադրամները մնում են ,որպես օրինական վճարման արժույթ։

#### Հուշադրամներ
1995 թվականին Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության 50-ամյակի կապակցությամբ Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկը թողարկեց 10 և 25 սենտավո մետաղադրամների երկու հուշադրամ։

Բացի այդ, հատվել են նաև չշրջանառվող հուշադրամներ՝ ոչ ստանդարտ անվանական արժեքներով, մասնավորապես՝ Ռ$2, Ռ$3, Ռ$4 և Ռ$20 մետաղադրամներ։ Թեև կոլեկցիոներների համար դրանց անվանական արժեքից ավելի արժեք ունեն, այնուամենայնիվ, դրանք օրինական վճարում են.

### Երկրորդ սերիա (1998–այսօր)

1998 թվականին ներկայացվեց մետաղադրամների երկրորդ շարքը։ Դրանցում ներկայացված էին 1 և 5 սենտավո պղնձապատ պողպատե, 10 և 25 սենտավո բրոնզապատ պողպատե, 50 սենտավո պղնձաձույլ և 1 ռեալ նիկել-արույր և բիմետալիկ մետաղադրամներ։ 2002 թվականին 50 սենտավո մետաղադրամի և 1 ռեալ մետաղադրամի կենտրոնական մասի բրոնիկելը փոխարինվեց չժանգոտվող պողպատով, իսկ նիկել-արույր շրջանակը փոխվեց բրոնզապատ պողպատիով։

2005 թվականի նոյեմբերին Կենտրոնական բանկը դադարեցրեց 1 սենտավո մետաղադրամների արտադրությունը, սակայն եղածները շարունակում են մնալ օրինական շրջանառության մեջ։ Մանրածախ առևտրով զբաղվողներն այժմ իրենց գները կլորացնում են մինչև հաջորդ 5 կամ 10 սենտավոները:

2019 թվականի նոյեմբերին Կենտրոնական բանկը թագավորական հոլանդական դրամահատարանին հանձնարարել էր արտադրել 5 սենտավո և 50 սենտավո մետաղադրամ, որոնք ունեն «A» տարբերակիչ տառ՝ ցույց տալու համար, որ դրանք չեն ստեղծվել «Casa da Moeda»-ի կողմից։


5-centavos-2019-A.png|5 սենտավո մետաղադրամ՝ դրամահատարան նշանով
50-centavos-2019-A.png|50 ցենտավո մետաղադրամ՝ դրամահատարան նշանով


#### Հուշադրամներ

Մի առիթով Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկը թողարկել է որոշ ստանդարտ մետաղադրամների հատուկ հուշադրամներ։ Այս հուշադրամները օրինական վճարման միջոց են և սովորաբար տարբերվում են ստանդարտ նմուշից միայն իրենց հակառակ կողով։

Առաջին շարքի նման, հատվել են նաև չշրջանառվող հուշադրամներ՝ հետևյալ ոչ ստանդարտ անվանական արժեքներով՝ Ռ$2, Ռ$5, Ռ$10 և Ռ$20 մետաղադրամներ։ Նմանապես, նույնիսկ եթե դրանք կոլեկցիոներների համար իրենց անվանական արժեքից ավելի արժեք ունեն, այնուամենայնիվ, դրանք օրինական վճարային միավոր են։

2000-ից մինչև 2009 թվականները թողարկվել են 18 տեսակի չշրջանառվող հուշադրամներ.

2010 թվականից մինչև 2019 թվականը թողարկվել է 15 տեսակի չշրջանառվող հուշադրամ։

2020 թվականից ի վեր թողարկվել են 2 տեսակի չշրջանառվող հուշադրամներ.

#### Դատավարական գործադուլի հակասություն

2011 ովականին Պեդրո Պինտո Բալսեմաոն անունով մի կոլեկցիոներ պնդում էր, որ գտել է Ռ$1-ի փորձնական մետաղադրամը, երբևէ չտեսնված դիզայնով, որը բոլորովին տարբերվում է շրջանառության մեջ եղած 1 ռեալ մետաղադրամից։ Չնայած նախնական թերահավատությանը, հետագայում «FOIA»-ի հարցումների և հարցազրույցների միջոցով ենթադրաբար հաստատվել է, որ «Casa da Moeda do Brasil»-ը 1998 թվականին արժույթի ձևավորման փոփոխությունից առաջ 1 Ռ$1 մետաղադրամի փորձնական նմուշ է պատրաստել՝ հատուկ ձևավորումներով, որոնք նպատակաուղղված էին տարբերվեր վերջնական արտադրանքից՝ արտահոսքից խուսափելու համար։

2021 թվականի մայիսին, սակայն, «Bentes Group»-ը հրապարակեց բացատրություն, թե ինչու «Real Bromélia»-ն ներառված չէ իրենց բրազիլական մետաղադրամների կատալոգում։ Նրանք պնդում են, որ լայնածավալ հետազոտություն են կատարել այդ կտորի վերաբերյալ և եկել են այն եզրակացության, որ դա փորձնական կամ թեստայինմետաղադրամ չէ, այլ դրա փոխարեն դրամագիտական արժեք չունեցող վաճառող մեքենայի նշան։

## Թղթադրամներ
### Առաջին սերիա (1994–2010)

1994 թվականին «Casa da Moeda do Brasil»-ի կողմից թողարկվել են «A» տպագիր թղթադրամներ 1, 5, 10, 50 և 100 ռեալ չափերով, ի լրումն արտասահմանում 5, 10 և 50 ռեալ արժեքներով պատվիրված թղթադրամների լրացուցիչ թողարկումներին, որոնք տպագրվել են արտերկրում  (տպագրություն «B»)՝ «Giesecke+Devrient», «Thomas de la Rue» և «François-Charles Oberthur Fiduciaire» ընկերությունների կողմից համապատասխանաբար։ 1997 թվականին վաճառքի են հանվել 1 ռեալ (տպագրություն «B»), 5 և 10 ռեալ (տպագիր «C») ձևափոխված թղթադրամներ, որոնց վրա հանրապետության պատկերի փոխարեն որպես ջրի մակարդակի նշագիծ պատկերված էր երկրի դրոշը, որպեսիզի թույլ չտան այն կեղծել։ Դրանք օգտագործվում էին ավելի բարձր անվանական արժեքով թղթադրամներ կեղծելու համար։
2000 թվականին թողարկվեց 10 ռեալ արժողությամբ թղթադրամը (տպագիր «D»), և այս թղթադրամը առաջին պոլիմերային թղթադրամն էր, որը թողարկվեց երկրում։ 2000 և 2001 թվականներին թողարկվել են համապատասխանաբար 2 և 20 ռեալ թղթադրամները՝ օգտագործելով ծովային կրիան և ոսկե առյուծ թամարինը ջրանիշի և թեմատիկ համար, իսկ 20 ռեալանոց թղթադրամն առաջինն է բրազիլական թղթադրամների մեջ, որ օգտագործել  հոլոգրաֆիկ տարրերը։
2003 թվականին շրջանառության մեջ է դրվել 1 ռեալ թղթադրամի «C» տպագիր, որը վերևում կունենար «República Federativa do Brasil» անվանումը, այն տեղում, որտեղ սովորաբար դրվում էր «Banco Central do Brasil» անվանումը, որը. դրված է թղթադրամի ներքևի մասում՝ ռեալ բառի կողքին։ Նման թղթադրամի թողարկումը դադարեցվել է 2005 թվականին։

#### Հիշատակի թղթադրամներ
2000 թվականի ապրիլին, ի հիշատակ պորտուգալացիների՝ Բրազիլիայի ափեր ժամանելու 500-ամյակի, Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկը թողարկեց պոլիմերային 10 ռեալ թղթադրամ, որը շրջանառվում էր մյուս թղթադրամների հետ միասին։ Բրազիլական դրամահատարանը տպել է այդ թղթադրամներից 250 միլիոնը, որոնք այն ժամանակ կազմում էին շրջանառության մեջ գտնվող 10 ռեալ թղթադրամների մոտ կեսը։

### Երկրորդ սերիա (2010–ներկա)
2010 թվականի փետրվարի 3-ին Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկը հայտարարեց ռեալ թղթադրամների նոր շարքի մասին, որը կսկսվի թողարկվել 2010 թվականի ապրիլին։ Նոր դիզայնը ավելացրեց անվտանգության նպատակով՝ փորձելով նվազեցնել կեղծարարությունը։ Նշումները ունեն տարբեր չափեր՝ ըստ իրենց արժեքների, որոնք օգնում են տեսողության խնդիրներ ունեցող մարդկանց։ Փոփոխությունները կատարվել են՝ արտացոլելով բրազիլական տնտեսության աճը և ավելի ուժեղ և անվտանգ արժույթի անհրաժեշտությունը։ Նոր թղթադրամները սկսեցին շրջանառության մեջ մտնել 2010 թվականի դեկտեմբերից՝ համակեցվելով հին թղթադրամների հետ։ 2020 թվականի հուլիսի 29-ին Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկը հայտարարեց 200 ռեալ արժողությամբ թղթադրամի թողարկման մասին։ Այն շրջանառության մեջ է դրվել 2020 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։

## Փոխարժեքները
### Ընթացիկ փոխարժեքներ

### Պատմական փոխարժեք

## Տես նաև
* Բրազիլիայի տնտեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրազիլիայի արժութային պատերազմ
* Պատմական և ժամանակակից բրազիլական թղթադրամների պատկերներ
* "Ռեալի գյուտը"—*Այս ամերիկյան կյանքը*
* Բրազիլիայի պատմական թղթադրամներ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ