2022 թվականն Արցախում

Ստորև ներկայացված է **[[2022]] թվականին [[Արցախ]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 1 - Արցախի ազգային անվտանգության ծառայությունը հաղորդում է, որ ադրբեջանական հատուկ ծառայությունները «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցի արցախյան տիրույթում շարունակում են հայկական օգտահաշիվներով կեղծ լուրեր տարածել և փորձել վախի մթնոլորտ ստեղծել։
* Հունվարի 13 - Ռուսական խաղաղապահ առաքելության զորակազմը Արցախի արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայությանն է փոխանցել Մատաղիսի ուղղությունից հայտնաբերված ևս մեկ զինծառայողի (ռազմական գործողությունների մասնակից) մասունք։ Զինադադարից հետո որոնողական աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերված կամ փոխանցված աճյունների ու մասունքների ընդհանուր թիվը 1705 է:

### Փետրվար
* Փետրվարի 25 - երեք օր անընդմեջ Ասկերանի շրջանի Խրամորթ գյուղի մոտակայքում գտնվող ադրբեջանական դիրքերից բարձրախոսով բնակիչներից պահանջել են լքել տներն ու հեռանալ, այլապես սպառնացել են ուժ կիրառել:

### Մարտ
* Մարտի 8 - Շուշի-Զառիֆլու բնակավայրերի տարածքում տեղի ունեցած մայրուղային բարձր ճնշման գազատարի վթարի պատճառով Արցախի Հանրապետության տարածքում խափանվել է գազամատակարարումը, իսկ ադրբեջանական կողմը խանգարում էր գազատարի վերանորոգման աշխատանքները սկսելուն, քանի որ գազատարի վնասված հատվածը գտնվում էր ադրբեջանական զինված ուժերի վերահսկողության տակ։
* Մարտի 9
** Ամբողջ օրվա ընթացքում, այնուհետև ողջ գիշերը Ադրբեջանի զինված ուժերը տարբեր տրամաչափի հրաձգային զենքերից, ինչպես նաև ականանետերի կիրառմամբ կրակել են Ասկերանի շրջանի Խրամորթ և Նախիջևանիկ, Մարտունու շրջանի Խնուշինակ և Կարմիր շուկա համայնքների վարչական տարածքների, ճանապարհների ուղղությամբ, ինչի հետևանքով Խրամորթում վիրավորում է ստացել մեկ քաղաքացի։ 
** Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Քրիստիննե Գրիգորյանը հայտնել է, որ Ադրբեջանը Խրամորթ գյուղի ուղղությամբ ցուցադրաբար կուտակել է նաև ծանր տեխնիկա (տանկեր)։
** Ադրբեջանի Ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների ինստիտուտի ղեկավար Ահմեդ Շահիդովը հայտարարել է, որ Ադրբեջանն Արցախում սկսել է «ահաբեկչության դեմ ռազմական գործողություն»։
* Մարտի 11
** Արցախի ներքին գործերի նախարարության ոստիկանությունը հայտնել է, որ Ադրբեջանական կողմը հրադադարի պահպանման ռեժիմը շարունակում է խախտել Խրամորթ, Փառուխ և Խնապատ գյուղերի ուղղություններով։
** ժամը 10:20-ի սահմաններում ադրբեջանական կողմը, նախնական տվյալներով, ականանետի 120 մմ-ոց 2 արկ է արձակել Ասկերանի շրջանի Խնապատ գյուղի դպրոցամերձ տարածքի ուղղությամբ:
** Մարտունու շրջանի Թաղավարդ գյուղի հարակից ադրբեջանական դիրքերից բարձրախոսներով գյուղը լքելու սպառնալիքներ են հնչում:
* Մարտի 18 - Ադրբեջանական կողմը վերանորոգել է վթարված գազատարը՝ այդ հատվածում տեղադրելով փական։ 
* Մարտի 21 - Ադրբեջանական կողմը կրկին դադարեցրել է Հայաստանից դեպի Արցախ գազամատակարարումը, այս անգամ փականի միջոցով։
* Մարտի 24 - Ադրբեջանի զինված ուժերը խախտելով շփման գիծը, գրավեցին Ասկերանի շրջանի Փառուխ գյուղը, որտեղից նախապես տարհանվել էր բնակչությունը, ինչի արդյունքում 3 զինծառայող զոհվեց, ևս 14-ը վիրավորվեց։
* Մարտի 25 - Արցախի պաշտպանության բանակը հայտնել է, որ ադրբեջանական կողմը գիշերը կրակ է բացել Պաշտպանության բանակի ստորաբաժանումների վրա՝ կիրառելով ինչպես տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներ, այնպես էլ՝ հարվածային ԱԹՍ, որի արդյունքում ադրբեջանական կողմից զոհվել է առնվազն 5 զինծառայող, իսկ հայկական կողմից կա 1 վիրավոր։
* Մարտի 27 - Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնեց, որ բանակցությունների արդյունքում ադրբեջանական ուժերը հեռացել են Փառուխից, սակայն քիչ անց ադրբեջանական ԱԳՆ-ն հերքել է այդ տեղեկությունը՝ հայտնելով, որ իրենց զինված ուժերը շարունակում են մնալ Փառուխ գյուղի և մոտակա բարձունքների դիրքերում։

### Մայիս
* Մայիսի 22 - Ստեփանակերտում տեղի ունեցավ «ԱՊԱԳԱ ՀԱՅԿԱԿԱՆԸ» նախաձեռնության Արցախյան ֆորումը՝ «Բնակչության աճը Արցախում» խորագրով, որին մասնակցեցին Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը և Արցախի կառավարության պաշտոնյաները, ինչպես նաև ժողովրդագրության հիմնախնդիրների փորձագետներ։

### Օգոստոս
* Օգոստոսի 1 - Ադրբեջանի զինված ստորաբաժանումներն Արցախի հյուսիսային ու հյուսիս-արևմտյան սահմանագոտու մի շարք հատվածներում փորձել են հատել շփման գիծը, սակայն Արցախի պաշտպանության բանակը կասեցրել է հարձակումը։
* Օգոստոսի 30 - Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Միքայել Արզումանյանը ձերբակալվեց Շուշի քաղաքի և հարակից շրջանների պաշտպանության կազմակերպման ընթացքում պաշտոնեական անփութություն կատարելու մեղադրանքով։

### Սեպտեմբեր
* Սեպտեմբերի 1 - Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Միքայել Արզումանյանը, ով ձերբակալվել էր պաշտոնեական անփութություն կատարելու մեղադրանքով, կալանավորվեց։
* Սեպտեմբերի 2 - Արցախի անկախության հռչակման 31-րդ տարեդարձի օրը Ստեփանակերտում տեղի են ունեցել մի շարք միջոցառումներ։ Արցախի Ազգային ժողովի 5 խմբակցությունները անցկացրել են քայլերթ և հանրահավաք։

### Դեկտեմբեր
* Դեկտեմբերի 12 - Շուշի-Քարինտակ խաչմերուկի հատվածում բնապահպան ներկայացող ադրբեջանցիների կողմից փակվում է Արցախի Հանրապետության հայկական վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքը Հայաստանին կապող միակ ճանապարհը, որը գտնվում էր Ռուսաստանի զինված ուժերի խաղաղապահ առաքելություն ստանձնած զորքերի պատասխանատվության գոտում։
* Դեկտեմբերի 13
** Արցախի առողջապահության նախարարությունը հայտնել է, որ Ադրբեջանի կողմից ճանապարհի արգելափակման հետևանքով առողջական ծանր խնդիրներ ունեցող Արցախի քաղաքացիների տեղափոխումը Երևան շարունակում է մնալ անհնար։
** Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանի հաղորդմամբ գիշերը Արցախ-Հայաստան ճանապարհը փակելու պատճառով 1100 մարդ մնացել է ճանապարհներին ձմեռվա ցուրտ պայմաններում, այդ թվում՝ 270 երեխաներ։
** Արցախի տեղեկատվական շտաբը հայտնում է, որ ճանապարհի արգելափակման հետևանքով փաստացի շրջափակված են Շուշիի շրջանի Մեծ Շեն, Հին Շեն, Եղցահող և Լիսագոր համայնքները, ինչի հետևանքով անհնարին է դարձել դեպի այդ համայնքներ սննդամթերքի, ինչպես նաև առաջին անհրաժեշտության այլ ապրանքների մատակարարումը։
** Արցախի տեղեկատվական շտաբը հայտնել է, որ երեկոյան Ադրբեջանը խափանել է Հայաստանից դեպի Արցախ գնացող գազի մատակարարումը։ 
* Դեկտեմբերի 14
** Արցախի պետական նախարար Ռուբեն Վարդանյանը հայտնել է, որ վառելիքի խնայողության նպատակով չեն աշխատի Արցախի այն կրթական հաստատությունները, որոնք ջեռուցվում են գազով։
** Արցախի տեղեկատվական շտաբը հայտնել է, որ ճանապարհի և գազամատակարարման արգելափակման հետևանքով Արցախում առաջացել է բենզինի, դիզվառելիքի, հեղուկ և սեղմված գազի պակաս։
** Արցախի բուժհաստատություններում ժամանակավորապես դադարեցվել են պլանային վիրահատությունները։
* Դեկտեմբերի 24 - Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի միջնորդությամբ Արցախից Հայաստան է տեղափոխվել ծանր վիճակում գտնվող 4 ամսական երեխան, որ օրեր շարունակ գտնվում էր ծանր վիճակում։

## Տես նաև
* 2021 թվականն Արցախում
* 2023 թվականն Արցախում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Արցախում
Կատեգորիա:2022 Ասիայում
Կատեգորիա:2022 Արցախում
Կատեգորիա:2022 Եվրոպայում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Արցախում