Միլան Ռուֆուս

**Միլան Ռուֆուս** (, ), ժամանակակից սլովակ բանաստեղծ, էսսեիստ, թարգմանիչ, մանկագիր, գրականագետ, ակադեմիկոս։ Սլովակ բանաստեղծներից հենց նրա ստեղծագործություններն են առավել շատ թարգմանվել այլ լեզուներով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ժիլինայի շրջանի Զավաժնա Պորուբա բնակավայրում, որմնադիրի ընտանիքում։ Հաճախել է ծննդավայրի հանրային դպրոցը, ապա Լիպտովսկի Միկուլաշի գիմնազիան։ 1948-1952 թվականներին բանասիրություն ու պատմություն է ուսումնասիրել  Բրատիսլավայի Կոմենսկու անվան համալսարանի արվեստների ֆակուլտետում, ստացել գիտական աստիճան և մինչև 1989 թվականին թոշակի անցնելը այդ նույն համալսարանում սլովակյան ու չեխական գրականությունների պատմություն է դասավանդել։ 1971-1972 թվականներին՝ որպես հյուր պրոֆեսոր, սլովակյան լեզու և գրականություն է դասավանդել նաև Իտալիայում՝ Նեապոլ քաղաքի համալսարանում։ Մահացել է Բրատիսլավայում, 2008 թվականի հունվարի 11-ին՝ իր ծննդյան 80-րդ տարելիցը նշելուց մեկ ամիս անց,:

## Ստեղծագործություններ
Ռուֆուսի առաջին բանաստեղծությունները լույս են տեսել 1940-ական թվականների մամուլում։ 1956 թվականին հրատարակվել է նրա բանաստեղծական առաջին ժողովածուն՝ *Až dozrieme* (*Մինչև հասունանում ենք*) խորագրով։ Տարիների ընթացքում դրան հետևել են ևս երեսուն գիրք, որոնցից առավել հաջողված են համարվում մանկական *Modlitbičky*-ն (*Փոքրիկ աղոթքներ*), *Báseň a čas*-ը (*Պոեզիան և ժամանակը*, 2005) և *Vernosť*-ը (*Հավատարմություն*, 2007)։ Իր ստեղծագործություններում Ռուֆուսը բազմիցս անդրադարձել է այնպիսի արժեքների, ինչպիսիք են մարդասիրությունը, համեստությունը և աշխարհիկ, ինչպես նաև աստվածային սերը։ Նա մեծ դեր ու նշանակություն է տվել ժողովրդական բանահյուսության, ազգային ավանդույթների պահպանմանը։ Կոմունիստական ժամանակներում իշխանությունները, ինչպես շատ այլ հեղինակների, նրան պարզապես մի կերպ հանդուրժել են։

Սլովակ ընթերցողների ջերմ ընդունելությանն են արժանացել նաև Հենրիկ Իբսենի «Պեր Գյունտ»-ի, Ֆրանտիշեկ Հրուբինի, Սերգեյ Եսենինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Յոզեֆ Կայետան Տիլի գործերի ռուֆուսյան թարգմանությունները։

## Պարգևներ և մեծարանք
Միլան Ռուֆուսը, ում ստեղծագործությունները թարգմանվել են քսանից ավելի լեզուներով, 1991 թվականից ի վեր բազմիցս առաջադրվել է գրականության Նոբելյան մրցանակի։ 2008 թվականին նա դարձել է Crane Summit Award միջազգային բանաստեղծական մրցանակի առաջին դափնեկիրը։ Այդ պարգևի մի մասն էլ կազմել է նրա բանաստեղծությունների չինարեն թարգմանության հրատարակումը։

1998 թվականին 33158 համարանիշը կրող փոքր մոլորակը կոչվել է Միլան Ռուֆուսի անունով։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Google Doodle-ը առանձնահատուկ կերպով հիշատակել է նրա կյանքն ու գործը։

### Կառավարական պարգևներ
* Լյուդովիտ Շտուրայի I աստիճանի շքանշան – 1995
* Պրիբինի I աստիճանի Խաչ (Krzyż Pribiny I Klasy) – 2009
* Սլովակիայի Հանրապետության նախագահի I աստիճանի Խաչ – 2003
* Տոմաշ Մասարիկի III աստիճանի շքանշան – 1991

## Երկեր
### Բանաստեղծությունների ժողովածուներ
* 1956 — Až dozrieme
* 1966 — Chlapec
* 1968 — Zvony
* 1969 — Ľudia v horách
* 1972 — Stôl chudobných
* 1972 — Kolíska
* 1973 — Hľadanie obrazu
* 1974 — Chlapec maľuje dúhu
* 1974 — Kolíska spieva deťom
* 1977 — Hudba tvarov
* 1978 — Hora
* 1982 — Óda na radosť
* 1987 — Prísny chlieb
* 1992 — Neskorý autoportrét
* 1996 — Čítanie z údelu
* 1997 — Žalmy o nevinnej
* 1998 — Vážka
* 2000 — Jednoduchá až po korienky vlasov
* 2001 — Čas plachých otázok
* 2003 — Čakanka
* 2005 — Báseň a čas
* 2007 — Vernosť

### Էսսեներ
* 1968 — Človek, čas a tvorba
* 1969 — Štyri epištoly k ľuďom
* 1974 — O literatúre
* 1978 — A čo je báseň
* 1996 — Epištoly staré a nové
* 1998 — Rozhovory so sebou a s tebou

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սլովակ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սլովակ գրողներ
Կատեգորիա:Սլովակ լեզվաբաններ