Գրիգորի Շչեդրին

**Գրիգորի Իվանովիչ Շչեդրին** ( ռուս. ՝ Григорий Иванович Щедрин, ), խորհրդային ռազմական գործիչ, ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմի սուզանավային ուժերի բարձրաստիճան սպա, փոխծովակալ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ S-56 սուզանավերի հրամանատար, ով համբավվել է Արկտիկայի ջրերում իր հաջող գործողություններով:  Խորհրդային Միության Հերոս: (5.11.1944): Փոխծովակալ (8.08.1955): Կամչատկայի ռազմական նավատորմի հրամանատար (1954—1959), գրող:

## Կենսագրություն
Ծնվել է նավահանգստային Տուապսե քաղաքում: 14 տարեկանից աշխատել է առևտրային նավերի վրա:

1932 թվականին ավարտել է Խերսոնի ռազմածովային տեխնիկումը և որպես կրտսեր սպա-նավավար՝ շարունակել է աշխատել Սև ծովով նավարկող նավերում։ 1934 թվականին կանչվել է ծառայելու նավատորմում, երեք տարի անց ավարտել է սուզանավերի հրամանատարական դասընթացը։ Ծառայության նշանակվելով Խաղաղ օվկիանոսի նավատորմում՝ նա սուզանավեր է ղեկավարել. սկզբում՝ Szcz-114-ը, այնուհետև՝ M-5-ը և Szcz-110-ը:  Ընդ որում՝ նրա ղեկավարած անձնակազմերը 1939-1941 թվականներին լավագույնն են ճանաչվել Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմում: 1939 թվականին Շչեդրինն անդամագրվել է Կոմկուսին։ 1941 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է նոր շարք մտած, Վլադիվոստոկի նավաշինարանում վերազինված S-56 սուզանավի հրամանատար:

1942 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1943 թվականի մարտը նա առաջնորդել է վեց սուզանավերից կազմված տորմիղի երթը Խաղաղ օվկիանոսից Պանամայի ջրանցքով դեպի Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի Պոլյարնի կայանը: Գործելով Հյուսիսային նավատորմի կազմում՝ նրա սուզանավի անձնակազմը իրականացրել է ութ մարտական պարեկություն՝  դրանց ընթացքում խորտակելով (ըստ գերմանական արխիվների ուսումնասիրման հիման վրա ճշգրտված, հաստատված տվյալների) թշնամու երկու փոխադրանավ և երկու ռազմանավ։ Այս ցուցանիշով Շչեդրինը ճանաչվել է լավագույն սուզանավորդների շարքում երկրորդը ողջ Հյուսիսային նավատորմում: 1944 թվականի նոյեմբերի 5-ին արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի, իսկ նրա ղեկավարած սուզանավը՝ գվարդիականի կոչման։

Պատերազմի ավարտից հետո նա շարունակել է ծառայությունը նավատորմում, ղեկավարել Բալթիկ ծովում գտնվող 2-րդ սուզանավային բրիգադը, ապա՝ Հյուսիսային նավատորմի 1-ին սուզանավային բրիգադը, այնուհետև՝ լեհական Սվինոուժիում գտնվող խորհրդային ռազմածովային բազան (1950–1953): 1951 թվականին ստացել է դերծովակալի կոչում, երեք տարի անց ավարտել է ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ակադեմիան, որից հետո, մինչև 1959 թվականը, ղեկավարել է Կամչատկայի նավատորմը: 1955 թվականին նրան շնորհվել էփոխծովակալի կոչում։ 1960-ական թվականներին գտնվել է շտաբային ծառայության մեջ: 1969 թվականից եղել է «Մորսկոյ սբորնիկ» / Ծովային ժողովածու ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ 1973 թվականի անցել է թոշակի:

Պարգևատրվել է Լենինի շքանշաններով, Կարմիր դրոշի շքանշաններով չորս անգամ, Նախիմովի 2-րդ աստիճանի, Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի շքանշաններով։ մյուսները։ Նա իր հայրենի Տուապսե քաղաքի և Պետրոպավլովսկ-Կամչատսկի և Խերսոն քաղաքների պատվավոր քաղաքացի էր։

Մահացել է 1995 թվականին Մոսկվայում: Թաղվել է Խիմկիի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
**ԽՍՀՄ**-ի
* Խորհրդային Միության հերոսի «Ոսկե աստղ» մեդալ № 4527 (05.11.1944);
* орден Ленина (05.11.1944);
* Կարմիր դրոշի 4 շքանշան (30.04.1943, 22.07.1943, 02.11.1944, 30.12.1956);
* Նախիմովի 2-րդ աստիճանի շքանշան № 30 (10.04.1944);
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան (11.03.1985);
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1968);
* Կարմիր աստղի շքանշան (15.11.1950);
* Մեդալներ, այդ թվում՝
** «Մարտական վաստակի համար» (5.11.1946);
** «Խորհրդային Անդրբևեռի պաշտպանության համար» (1944);
** «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ հաղթանակի համար»]];
** «ԽՍՀՄ զինված ուժերի վետերան»-ի մեդալ
* Անվանական զենք (1962).
**Այլ պետությունների.**
* «Չին-խորհրդային բարեկամության մեդալ» (ՉԺՀ)

## Հիշատակ
* Գրիգորի Շչեդրինին շնորհվել են Տուապսեի (1978), Կամչատկայի Պետրոպավլովսկի (1990) ու Խերսոնի պատվավոր քաղաքացու, Խերսոնի ծովագնացային ուսումնարանի պատվավոր կուրսանտի, մի շարք նավերի անձնակազմերի պատվավոր անդամի կոչումներ:
* Նրա անունով են կոչվել Կամչատկայի Պետրոպավլովսկի հրապարակներից մեկը, Տուապսեի փողոցներից մեկը և այդ քաղաքի թիվ 5 դպրոցը:
* Ծովակալ Շչեդրինին նվիրված հուշատախտակներ են փակցվել Մոսկվայում՝ այն տան պատին, որտեղ 1961—1988 թթ. ապրել է նա, ինչպես նաև Խերսոնի ծովային քոլեջի պատին:
* Գ. Շչեդրինի նշանավոր Ս-56 սուզանավը տեղադրվել է Վլադիվոստոկի  «Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի մարտական փառքը» խորագիրը կրող հուշահամալիրում՝ որպես դրա ցուցադրանքի կենտրոնական, գլխավոր ցուցանմուշ:

## Մատենագրություն
* Подводники: Сб. очерков / Сост. Г. И. Щедрин. — М.: Молодая гвардия, 1962. — 175 с.
* *Щедрин Г. И.* Под глубинными бомбами. — М.: ДОСААФ России, 1967. — 160 с.
* *Щедрин Г. И.* 17000 опасных миль. // Военно-исторический журнал. — 1973. — № 2. — С.73-78.; № 4. — С.68-74.
* *Щедрин Г. И.* Петропавловский бой. — М.: Воениздат, 1975. — 132 с. — (Героическое прошлое нашей Родины).
* *Щедрин Г. И.* На борту «С-56». — 3-е изд., доп. и перераб. — Владивосток: Дальневосточное книжное издательство, 1982. — 223 с.
* *Щедрин Г. И.* Верность присяге. — М., 1985.
* Дневник командира ПЛ С-56 капитан-лейтенанта Г. И. Щедрина 2.12.1942 — 16.01.1943. // Тайны подводной войны [альманах]. — Львов, 2002. — №№ 12—14.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь.* *Հատոր 2* . Մոսկվա: 1988 թ. ( *Geroi Sovetskovo Soyuz: Kratkij biobiczeskij slovar'. հատոր 2.* Մոսկվա: 1998) էջ. 810 թ.
* Лурье В. М. Адмиралы и генералы Военно-морского флота СССР: 1946—1960. — М.: Кучково поле, 2007. — 672 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-9950-0009-9.
* Морозов  М. Э., Кулагин  К. Л. «Эски» в бою. Подводные лодки Маринеско, Щедрина, Лисина. — М.: Коллекция, Яуза, ЭКСМО, 2008. — 128 с. — ISBN 978-5-699-25627-3.
* *Сорокажердьев В.* Они сражались в Заполярье: Герои Советского союза 1939—1945 гг. — Мурманск: книжное издательство, 2007.
* *Морозов М. Э.* Подводные лодки в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг. — Ч. 3: Северный флот. — Издательство «Стратегия КМ», 2005. — С. 42.
* *Пихун А. Б.* Военные моряки в истории города Туапсе. — Туапсе, 2015.
* *Полухина Т. В., Белова И. А., Власюк С. В. и др.* Военные моряки – герои подводных глубин (1938–2005). — М.-Кронштадт: Кучково поле, Морская газета, 2006. — С. 349–351.
* *Герасименко Д. Я. и др.* Славен героями Северный флот. 2-е изд. — Мурманск, 1982. — С. 22–23.
* Герои твои, Херсонщина. — Симферополь, 1980. — С. 152.
* Золотые звезды тихоокеанцев. — Владивосток, 1982. — С. 363–365.
* Книга о героях. Вып. 3. — М., 1968. — С. 289–299.
* Словарь биографический морской. — СПб., 2000. — С. 433–434.
* Солдаты Победы. — Иркутск, 1980. — С. 104–106.

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Секретный вояж подводной лодки С-56» .
*  Григорий Щедрин.
*  «Командир счастливой Щуки».
* Вячеслав Зуев. «Удача постоянно сопутствовала ему» .
* Биография Г. И. Щедрина на сайте «Великая Отечественная. Под водой».
* Могила Григория Щедрина.
* Շչեդրին Գրիգորի Իվանովիչ. ''Герои страны'' . [մուտք՝ 2012-12-14]

Կատեգորիա:1912 ծնունդներ
Կատեգորիա:1995 մահեր
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 4