Պանտելեյ Զարև

**Պանտելեյ Զարև** (), իրական անունը՝ **Պանտելեյ Յորդանով Պանտև** (, ), բուլղար քննադատ, գրականագետ, կուսակցական և հասարակական գործիչ։ Ակադեմիկոս։ Բուլղարիայի գրողների միության նախագահ։ Մշակույթի ժողովրդական գործիչ (1969)։ Դիմիտրովյան մրցանակի եռակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Պանտելեյ Զարևը ծնվել է 1911 թվականի նոյեմբերի 11-ին Վիդինում, Բուլղարիայի թագավորություն։ Պատանեկության տարիներին հետաքրքրվել է կոմունիստական գաղափարներով։ Դարձել է երիտասարդական շարժման ակտիվ մասնակից։ 1932 թվականին ընդունվել է Բուլղարիայի կոմունիստական կուսակցություն։ Հետապնդվել է իշխանությունների կողմից։ Դավադրությունում մասնակցության համար ձերբակալվել է։ Երկու տարի անցկացրել է բանտարկության մեջ (1935-1936)։

1941 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի փիլիսոփայական ֆակուլտետը։

1944 թվականի սեպտեմբերին, կոմունիստների իշխանություն գալուց հետո, աշխատել է «Ново време» ամսագրի խմբագիր։  1947 թվականին դարձել է դոցենտ, 1950 թվականին՝ պրոֆեսոր, Սոֆիայի համալսարանի գրականության տեսության ամբիոնի վարիչ (1947-1978), իսկ 1968-1972 թվականներին եղել է համալսարանի ռեկտոր։

1951-1968 թվականներին աշխատել է որպես Գրականության ինստիտուտի բաժնի վարիչ (1948-1970), տնօրենի տեղակալ (1951-1962)։

«Литературна мисъл» ամսագրի գլխավոր խմբագիր (1957-ից)։ Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահ (1968-ից)։

1972-1979 թվականներին եղել է Բուլղարիայի գրողների միության նախագահ, 1979-1989 թվականներին՝ Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության խորհրդարանի անդամ, 1971-1990 թվականներին՝ ազգային ժողովի պատգամավոր։

Պանտելեյ Զարևը մահացել է 1997 թվականի փետրվարի 18-ին Սոֆիայում՝ 85 տարեկան հասակում։

## Մատենագրություն
Պանտելեյ Զարևը բազմաթիվ հրապարակումներ, հետազոտությունների, մենագրությունների, գրքերի հեղինակ է։

### Գրքեր
* (в съавторство с Цветан Минков и Кръстьо Генов) *Българското възраждане: Характер и особености*. София: Христо Чолчев, 1945, 1. изд. 1939 под загл.: Характер на Възраждането.
* *Литературата като познание*. София: Нариздат, 1945.
* *Проблеми на развитието на българската литература*. София: Наука и изкуство, 1949.
* *Българската литература: Проблеми на развитието ѝ*. София: Наука и изкуство, 1950.
* (в съавторство с Цветан Минков и Кръстьо Генов) *Иван Вазов – народен писател*. София: Наука и изкуство, 1950.
* (в съавторство с Цветан Минков и Кръстьо Генов) *Естетическите възгледи на Маркс-Енгелс*. София: Наука и изкуство, 1952.
* *Стил и художественост*. София: Бълг. писател, 1958.
* *Богатството на литературния процес и социалистическият реализъм*. София: Наука и изкуство, 1960.
* (в съавторство с Цветан Минков и Кръстьо Генов) *Класика и съвременност: Избрани студии и статии*. София: Бълг. писател, 1961.
* *Христо Ботев: Лит.-крит. очерк*. София: Бълг. писател, 1963.
* *Преобразена литература: Сб. лит.-крит. Статии / Пантелей Зарев, Елисавета Багряна, Илия Бешков*. София: Бълг. писател, 1969.
** За Ел. Багряна, Ст. Загорчинов, Н. Фурнаджиев, Л. Стоянов, Д. Димов, Ем. Станев, Г. Караславов, Д. Талев, А. Гуляшки, К. Калчев, Б. Райнов, Й. Радичков, В. Ханчев, Б. Божилов, П. Матев, Бл. Димитрова, Ил. Бешков, Ат. Далчев.
* *Структурализъм, литературознание и естетически идеал*. София: Бълг. писател, 1969.
* *Димитър Димов [Лит.-крит. студия]*. София: Бълг. писател, 1972.
* *Георги Караславов*. Изследване. София: Наука и изкуство, 1973.
* *Емилият Станев*. Изследване. София: Бълг. писател, 1973.
* *Литературни портрети: Павел Вежинов, Андрей Гуляшки, Камен Калчев, Богомил Райнов*. София: Бълг. писател, 1974.
* *П. К. Яворов*. Изследване. София: Нар. просвета, 1974.
* *Народопсихология и литература: Аспекти на стила [Изследване]*. [2. разш. изд.]. София: Бълг. писател, 1976.
* *Христо Ботев. Богатството на гения*. Изследване. София: ОФ, 1977.
* *Панорама на българската литература* в 5 т. – 1. издание 1966 – 1967., 3. прераб. и доп. изд. – София: Бълг. писател, 1977 – 1979.
* *Съвременност и наследство* [Теоретически и лит.-крит. очерци]. София: Бълг. писател, 1977.
* *Теория на литературата* в 2 т. София: Наука и изкуство, 1979 – 1981.
* *Съчинения* в 3 т. София: Бълг. писател, 1981.
* *Българска класика* в 2 т. София: Наука и изкуство, 1986 – 1987.
* *Българска народопсихология и художествена литература*. София: Наука и изкуство, 1983.
* *Теория, психология и техника на стила*. София: Бълг. писател, 1984.
* *Съвременна чувствителност. Критика*. София: Нар. младеж, 1986.
* *Логиката на литературно-историческия процес. Логика и психология на литературното творчество*. Пловдив: Христо Г. Данов, 1987.
* *История на българската литературна критика* в 3 т. София: Бълг. писател, 1989 – 1996.
* *Спомени и размисли*. София: УИ Св. Климент Охридски, 1995.

### Հոդվածներ
* „По въпроса за основните направления в литературната наука и естетиката“. // *Философска мисъл*, 1947.
* „Литературно-историческите позиции на Никола Вапцаров“. // *Септември*, 1952.
* „Карл Маркс – основател на социалистическата естетика“. // *Известия на Института за българска литература*, 1954.
* „Тенденции в съвременния литературен процес“. // *Съвременната тема и литературния процес*. София, 1976.
* „Идеал. Съвременност. Световен литературен контекст“. // *Септември*, 1977.
* „Проблеми и достижения на младата литература“. // *Литературен фронт*.
* „Литературата като словесно-образно претворяване“. // *Литературна мисъл*, 1979.
* „Възприемане (рецепция) на художествената литература“. // *Литературна мисъл*, 1981.
* „Литературната критика и литературната история като литературна рецепция“. // *Литературна мисъл*, 1981.
* „Тодор Живков и художествената литература“. // *Обзор*, 1982.
* „Национално и универсално значение на българската литература“. // *Септември*, 1985.
* „Поет на съвременността и бъдещето – Любомир Левчев“. // *Септември*, 1985.
* „Априлският пленум и литературната критика“. // *Септември*, 1986.
* „Философската подоснова на литературната критика и на естетиката в края на ХІХ век“. // *Литературна мисъл*, 1990.

## Մրցանակներ
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974)
* Գեորգի Դիմիտրովի շքանշան (երկու անգամ, 1974, 1981)
* «Կիրիլ և Մեֆոդի սրբերի» շքանշան (1963)
* Դիմիտրովյան մրցանակ (երեք անգամ 1946, 1951, 1959).
* Մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1963)
* Մշակույթի ժողովրդական գործիչ (1969)
* «Բուլղարիա 1300» հոբելյանական մեդալ (1981)
* Իվան Վազովի մրցանակ (1981)
* Բուլղարիայի գրողների միության մրցանակ (1968)
* Վիդինի պատվավոր քաղաքացի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* От и за Пантелей Зарев в Своден каталог НАБИС – национален каталог на академичните библиотеки в България
* Статии на Пантелей Зарев в сп. „Литературна мисъл“
* Пантелей Зарев говори на писателска конференция, 1972 година , фотоархив Тодор Славчев

Կատեգորիա:Բուլղարացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ