Կետե Կոլվից

**Կետե Կոլվից** (, աղջկական ազգանունը՝ Շմիդտ, ) (), գերմանացի նկարչուհի, գրաֆիկ, քանդակագործ։ Լայն ճանաչման արժանացած «Ջուլհակներ» և «Գյուղացիական պատերազմ» նկարաշարերում նա պատկերել է աշխատավոր դասակարգի աղքատությունը, սովը, պատերազմի դեմ բողոքն ու ընդվզումը։ Եթե նրա ստեղծագործական վաղ շրջանի գործերին բնորոշ են նատուրալիզմն ու ռեալիզմը (իրապաշտությունը), ապա հասուն շրջանի աշխատանքներում, ժամանակակից արվեստաբաններից շատերի կարծիքով, գերակշռում են էքսպրեսիոնիզմի տարրերը։ Կոլվիցը Պրուսիայի արվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս ընտրված առաջին կինն է, ինչպես նաև՝ առաջին կինը, ում շնորհվել է պատվավոր պրոֆեսորի կոչում։

## Կենսագրություն
Կետեն ծնվել է 1867 թվականի հուլիսի 8-ին, Պրուսիայում՝ Քյոնիգսբերգում։ Հայրը՝ Կարլ Շմիդտը, արմատական սոցիալ-դեմոկրատական հայացքների տեր շինարար վարպետ էր, մայրը դուստրն էր Յուլիուս Ռուպի՝ լյութերական մի պաստորի, ով վտարվել էր պետական առաքելական եկեղեցուց և հիմնադրել հավատացյալների մի անկախ հոտ։ Մորական պապի քարոզներն ու զրույցները մեծ ազդեցություն են գործել Կետեի դաստիարակության, հետագայում՝ նաև նրա արվեստի վրա։ (Արվեստի մի շարք պատմաբանների կարծիքով՝ նրա ներաշխարհի ու արվեստի վրա խոր հետք է թողել նաև մանուկ հասակում ապրած ողբերգությունը քույր ու եղբայրներից մի քանիսի և հատկապես Բենիամին եղբոր վաղաժամ մահվան կապակցությամբ։ Մասնագետները ենթադրում են, որ նա տառապել է «*Ալիսը հրաշքների աշխարհում*» անվանումն ստացած համախանիշից, հալյուցինացիաներ ու միգրենի դրսևորումներ ունեցել):

Նկատելով դստեր նկարչական ձիրքը՝ հայրը նրան տասներկու տարեկանից ուղարկել է կերպարվեստի ու ծեփագործության պարապմունքների։  Տասնվեց տարեկանից Կետեն աշխատավոր մարդկանց՝ նավաստիների, գյուղացիների դիմանկար-գծապատկերներ է ստեղծել։ Միաժամանակ շարունակել է ուսումը Բեռլինում նոր-նոր բացված գեղարվեստի իգական դպրոցում։ Այստեղ ծանոթացել ու մտերմացել է նկարիչ Մաքս Կլինգերի ու վերջինիս ընկերոջ՝ Կարլ Շտաուֆեր-Բեռնի հետ, որոնց փորագրանկարների տեխնիկան ու թեմատիկան ոգեշնչել են նրան։

1888 թվականին մեկնել է Մյունխեն՝ շարունակելու մասնագիտական կրթությունը տեղի գեղարվեստի իգական դպրոցում, որտեղ խորացել է ու հմտացել հետկապես գծանկարչության մեջ։ Հենց Մյունխենում սովորելու ժամանակ էլ Կետեն, երբ ընդամենը տասնյոթ տարեկան էր, նշանվել է բժշկական համալսարանի ուսանող Կարլ Կոլվիցի հետ։ 1890 թվականին վերադարձել է հայրենի Քյոնիգսբերգ, վարձել իր առաջին արվեստանոցը  ու շարունակել է նկարել տառապող աշխատավորների. այդ թեման նրա ստեղծագործական ներշնչանքի աղբյուրը մնաց ստեղծագործական ողջ կյանքի ընթացքում։ 1891-ին նրանք ամուսնացել են, տեղափոխվել Բեռլին, որտեղ իր գործունեությունն է ծավալել արդեն բժշկի որակավորում ստացած Կարլը, Կետեն էլ ստեղծել է իր նկարաշարերը։

1919-1933 թվականներին Կետե Կոլվիցը դասավանդել է Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայում, ստացել պրոֆեսորի կոչում։  Մանկավարժական աշխատանքը զուգակցել է ստեղծագործականին։ Արվեստաբաններն առանձնապես բարձր են գնահատում նրա «Ջուլհակների ապստամբությունը» (1897-1998) և «Գյուղացիական պատերազմը» (1903-1908) ընդհանրացված և էքսպրեսիվ նկարաշարերը, որոնցում Կոլվիցը հասել է ընդգծված ողբերգականության և հեղափոխական պաթոսի։ Նա պատկերել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի սարսափները, քաղաքային ետնախորշերում ապրող բանվորների ծանր կյանքը, բողոքը ճնշման դեմ («Պատերազմ», 1922-1923, «Պրոլետարիատ», 1925, «Մենք պաշտպանում ենք Խորհրդային Միությունը», 1931-1932, փայտագրությունների շարքերը)։

1924 թվականին նրա ստեղծագործությունները ցուցադրվել են Մոսկվայում՝ «*Գերմանական արվեստի առաջին համընդհանուր ցուցահանդես*»-ում; 1927 թվականին նկարչուհին այցելել է Մոսկվա։ 1928-ին ստանձնել է Պրուսիայի արվեստի ակադեմիայի գրաֆիկայի գեղարվեստական արվեստանոցի ղեկավարությունը։ 1932 թ. Խորհրդային Միությունում կազմակերպվել է նրա անհատական ցուցահանդեսը։ 1933 թվականին, երբ Գերմանիայում իշխանության գլուխ են անցել նացիստները, Կետե Կոլվիցը մեղադրվել է կուլտուրբոլշևիզմի մեջ, ու նա հարկադրված է եղել լքելու արվեստի ակադեմիան։ 1934—1935 թթ. կին արվեստագետն ստեղծել է լիտոգրաֆիաների «Մահը» շարքը։ 1936-ից արգելել են նրա աշխատանքների ցուցադրությունը, իսկ 1937-ին՝ նկարչուհու ծննդյան 70-ամյակին նվիրված անհատական ցուցահանդեսի կազմակերպումը։ 1943—1944 թվականներին տարհանվել է Նորդհահուզեն, ապա իշխան Էռնստ Հենրիխ Սաքսոնցու հրավերով տեղափոխվել է Դրեզդենի մերձակայքում գտնվող Մորիցբուրգ։

Կետե Կոլվիցը մահացել է 1945 թվականի ապրիլի 22-ին՝ 77 տարեկյան հասակում; Թաղվել է Ֆրիդրիխֆելդեի գերեզմանատանը՝ ամուսնու շիրմի կողքին։

Նրա կյանքին ու ստեղծագործությանն է նվիրված 1986 թվականին գերմանացի կինոռեժիսոր Ռալֆ Կիրստենի նկարահանած «*Կետե Կոլվից. կյանքի պատկերներ*» ֆիլմը, որտեղ անվանի նկարչուհու դերի կատարմամբ հանդես է եկել Յուտտա Վախովյակը։

## Գրականություն
* С. Пророкова. Кэте Кольвиц. Жизнь замечательных людей, М.։ Молодая гвардия, 1967 
* Отто Нагель. Кэте Кольвиц. М.։ Изобразительное Искусство, 1971 
* Кэте Кольвиц. Дневники, письма, воспоминания современников, 1980 

## Պատկերասրահ

Käthe Kollwitz, Betende Frau (Femme en prière).jpg|*Աղոթող կինը*, 1892. Ստրասբուրգի Musée d'art moderne et contemporain թանգարան
Käthe Kollwitz, Not (Misère).jpg|*Չքավորություն*, 1897. Ստրասբուրգի Musée d'art moderne et contemporain թանգարան
Käthe Kollwitz Bust of a Working Woman in a Blue Shawl (Brustbild einer Arbeiterfrau mit blauem Tuch).jpg|*Աշխատավոր կնոջ կիսանդրի*, 1903. Բրուքլինի թանգարան
Käthe Kollwitz The Young Couple (Junges Paar).jpg|*Երիտասարդ զույգ*, 1904. Բրուքլինի թանգարան
Käthe Kollwitz Working Woman (with Earring) (Arbeiterfrau (mit dem Ohrring)).jpg|*Աշխատավոր կին՝ ականջօղերով*, 1910. Բրուքլինի թանգարան
Kollwitz.jpg|Կինը՝ մահացած երեխայի հետ
The March of the Weavers in Berlin - Käthe Kollwitz - 1897.jpg|Ջուլհակների երթը
Het treurende ouderpaar - Käthe Kolwitz.JPG|Ողբացող ծնողներ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Entry for Kathe Kollwitz in Wikipaintings
* Entry for Käthe Kollwitz on the Union List of Artist Names
*Käthe Kollwitz in the collection of The Museum of Modern Art
* Käthe Kollwitz Exhibition at the Elizabeth A. Sackler Center for Feminist Art at the Brooklyn Museum
* Käthe Kollwitz exhibit with the National Museum of Women in the Arts 
* Կետե Կոլվիցի թանգարանը Քյոլնում 
* http://www.dhm.de/museen/kollwitz/english/home.htm 
* http://www.nmwa.org/collection/profile.asp?LinkID=511 

Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի վիմագիրներ
Կատեգորիա:Ժյուլիանի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայներներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փորագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա