open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արևելյան դար

«**Արևելյան դար**», կիսամսյա հանդես։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1860–1863 թվականներին Կոստանդնուպոլիսում։

Խմբագիր-տնօրեն՝ Գրիգոր Տեյիրմենճյան։

Քարոզել է ազգային միաբանություն, ավանդույթների ու բարքերի, եկեղեցու և դավանանքի պահպանում։ Տեղեկություններ է հաղորդել հայկական դպրոցների մասին, հետամտել գավառի կրթական կյանքի զարգացմանը, դավանաբանական սուր պայքար է մղել «Մեճմաայը Հավատիս» պարբերականի դեմ։

«Արևելյան դար» սահմանադրության շուրջ բանավիճել է նաև «Մեղու» հանդեսի հետ, հակադրվել ժողովրդավար-սահմանադրականներին։

Տպագրել է գրական նյութեր, հրապարակախոսական հոդվածներ, Եզոպոսի առակներից, թարգմանություններ հունական գեղարվեստական  արձակից։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Միսակ Էփրիկյան

**Միսակ Հաջիբաբի Էֆրիկյան** (), խմբագիր-հրատարակիչ։

## Կենսագրություն
1910–1915 թվականներին Թիֆլիսում հիմադրել է «Պատանի» գրական-գեղարվեստական եռամսյա ալմանախը։

Եղել է Թիֆլիսի «Միսակ Էփրիկան և ընկերներ», «Հերմես» հրատարակչությունների տեսուչ-կարգադրիչ։

1921 թվականից՝ Հայպետհրատի տնօրեն, 1925 թվականից՝ տեխնիկական տնօրեն։

Լույս է ընծայել «Ժպիտներ» (1923 թվական, Երևան, Լուսժողկոմատի տպարան) բանաստեղծությունների ժողովածուները։
Լունա 12

***Լունա-12***, կամ *Ե-6ԼՖ համար 102* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր կատարել Լուսնի մակերևույթի լուսանկարում։ Արձակվել է 1966 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։ 1966 թվականի հոկտեմբերի 25-ին կայանը հաշողությամբ դուրս եկավ Լուսնի ուղեծիր և սկսեց պլանավորված աշխատանքը։

Լունա 12 կայանի առաքելության ժամանակ խորհրդային մասնագետները առաջին անգամ փորձեցին պայքարել կայանի ուղարկած ազդանշանների անգլիական Ջոդրել Բենկի ռադիոաստղադիտարանի գիտնականների կողմից ստանալու և ապակոդավորելու դեմ։ Երբ կայանը հայտնվում էր աստղադիտարանի տեսադաքշտում, այն սկսում էր փոխել իր հաղորդման հաճախականությունները երկու տարբեր արժեքների միջև, որին աստղադիտարանի մասնագետները չէին կարողանում հետևել։

Աեռաքելությունը հաջողությամբ ավարտվեց և համաձայն ՏԱՍՍ-ի հաղորդագրության, 1967 թվականի հունվարի 21-ին Լունա 12-ը դադարեցրեց կապը կառավարման կենտրոնի հետ։

## Կայանը
Լունա 12 կայանը խորհրդային արբանյակների *Ե-6ԼՖ* դասին էր պատկանում, նախագծվել և կառուցվել էր Լավոչկինի անվ. բյուրոյի կողմից։ Այս արբանյակային կայանների դասը նախատեսված էր ուղեծրից Լուսնի մակերևույթի լուսանկարումներ իրականացնելու համար։ Կայանի նախագծման ընթացքում օգտագործվեց *Ե-6* պլատֆորմը, որի իջեցվող սարքը փոխարինվեց գիտական սարքավորումների մոդուլով։ Կայանի վրա տեղադրված էր հեռուստատեսային համակարգ, որը ստանում էր լուսանկարներ և ուղարկում Երկիր։ Լուսանկարները պարունակում էին 1100 գիծ և 14,9-19,8 մ ճշտություն։ Լուսնի մակերևույթի լուսանկարները փոխանցվել են 1966 թվականի հոկտեմբերի 27-ին։ Լուսանկարների ընդհանուր քանակը հայտնի չէ։

## Թռիչք
«Լունա 12» կայանը արձակվեց 1966 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։

Հոկտեմբերի 23-ին կատարված ուղեծրի կարգաբերումից հետո կայանը շարունակեց թռիչքը դեպի Լուսին առանց խնդիրների դուրս եկավ ուղեծիր հոկտեմբերի 25-ին։

Լունա 10-ը աշխատեց մինչև 1967 թվականի հունվարի 19-ը, այդ ընթացքում իրկանացվեց 602 լուսնային ուղեծրի պտույտ և կատարեց 302 տվյալների հաղորդման սեանս։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna programme chronology 
* Лунные зонды СССР

Կատեգորիա:1966 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Վահան Խաչատրյան

**Վահան Կարոյի Խաչատրյան** (), խմբագիր, հրատարակիչ։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։

1970–1971 թվականներ աշխատել է «Գյուղատնտես», 1971–1976 թվականիներին՝ «Երեկոյան Երևան» թերթերի խմբագրություններում, 1978–1982 թվականներին՝ ՀԿԿ ԿԿ-ում (մամուլի բաժանմունքի հրահանգիչ)։ 1982–1991 թվականներին՝ Հայաստանի հրատարակչությունների, պոլիգրաֆիայի
և գրքի առևտրի պետական կոմիտեի նախագահի տեղակալ, 1991–1998 թվաաններին՝ «Ապոլոն» հրատարակչության փոխտնօրեն, 1998–2010 թվականներին՝ Հրատարակիչների ազգային ասոցիացիայի հիմադիր-նախագահ, 2010 թվականից՝ գործադիր տնօրեն։ 2003 թվականին՝ «Հեղինակային իրավունք» ամսագրի խմբագիր, 2004 թվականին՝ «Հայաստանի գրքերը տպագրության մեջ և վաճառքում» ամսագրի հիմադիր-խմբագիր։ ՀՀ-ում «Գրքի հարթակ» միջազգազգային նախագծի համակարգողն է։

Խաչարյանը կազմել և հրատարակել է` 
* «Գիրքը՝ մեր հոգևոր հացը» (2000 թվական), 
* «Գիրք, օրենք, իրավունք» (2000 թվական), 
* «Հեղինակային իրավունք» (2000 թվական), 
* «Գրահրատարակչական գործը Հայաստանում» (2000–2002 թվականներ)» (2003 թվական), 
* «Նոր կոալիցիա գրահրատարակչական ոլորտի մասին» (2004 թվական), 
* «Հեղինակային իրավունք և մտավոր սեփականություն» (2005 թվական), 
* «Գիրք գրքի մասին» (2006 թվական) և այլ գրքեր։

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Երան Կույումջյան

**Երան Գրիգորի Կույումջյան** (Գույումջյան) (), լրագրող, հրապարակախոս, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Սովորել է Բեյրութի
հայ կաթոլիկների «Սբ Ընտանիք» (այժմ՝ Սուրբ Հռիփսիմյանց) և 1960–1964 թվականներին Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Դարուհի Հակոբյան վարժարաններում։

1966 թվական ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի մաթեմատիկայի և Լոնդոնի համալսարանի փիլիսոփայության (1971 թվական) ֆակուլտետները։ 1966 թվականից ապրում է Նիկոզիայում (Կիպրոս)։

1997–2003 թվականներին՝ «Փարոս», 2003–2011 թվականներին՝ «Ազատ ձայն» ամսաթերթերի գլխավոր խմբագիր, 2011 թվականից` «Ազատ խօսք» էլեկտրոնային պարբերականի հիմնադիր-խմբագիր։

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Վահան Զեյթունցյան

**Վահան Զեյթունցյան** (), խմբագիր-հրատարակիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Խարբերդի «Եփրատ» քոլեջում։ 1911–1914 թվականներին եղել է Կոստանդնուպոլսի Հնչակյան ուսանողական միության «Կայծ» ամսաթերթի տնօրեններից, 1909–1914 և 1919 թվականներին՝ «Հայ աշխարհ» շաբաթաթերթի արտոնատեր-տնօրեն, 1919–1922 թվականներին՝ «Երկիր» օրաթերթի խմբագիր։

1925 թվականին մեկնել է Աթենք, 1926–1928 թվականներին՝ «Հաղթանակ» պարբերականի հրատարակիչ։ 1930 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ 1947–1949 թվականներին խմբագրել և հրատարակել է «Նոր աշխարհ» գրական, քաղաքական շաբաթաթերթը։ 1958–1959 թվականներին Բուենոս Այրեսի «Շարժում» շաբաթաթերթի խմբագիր։

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Բալլադ (երաժշտություն)

[մինի|[Ֆրեդերիկ Շոպենի չորս բալլադներից առաջինը, կատարում է Ֆրանկ Լևին]]
**Բալլադ** (, պրովանս.՝ *balada*, < լատ. *ballo* – պարել), նախապես՝ ժողովրդական պարերգ։ Միջնադարում՝ ռոմանական ժողովուրդների քնարական խմբային պարերգ՝ կրկներգով։ 12–13-րդ դարերում եղել է տրուբադուրների և տրուվերների երաժշտաբանաստեղծական կարևոր ժանրերից։ Վերածննդի դարաշրջանում բալլադը դարձել է քնարական բնույթի, ձևավորվել է նրա բազմաձայն տեսակը (առավել զարգացած նմուշներ ստեղծել է Գիյոմ դը Մաշոն՝ Ֆրանսիայում)։

## Պատմություն

15-րդ դարում այն մոտեցել է շանսոնին։ Աստիճանաբար (հատկապես՝ Անգլիայում) ձևավորվել է որպես պատմողական, սյուժետային բնույթի երգ (կատարել են մենակատար երգիչն ու երգչախումբը)։ Վոկալ բալլադի վերելքը պայմանավորված էր 18-րդ դարի կեսի պրոֆեսիոնալ պոեզիայում բալլադի վերածննդի հետ։ Ռոմանտիզմի շրջանում երաժշտության մեջ ձևավորվել է գործիքային բալլադ, որտեղ էպիկական պատումը համադրվել է սուր դրամատիկական, հաճախ՝ սյուժետային զարգացման, իսկ դաշնամուրային քնարականությունը՝ գեղանկարչական պատկերների հետ։ Լավագույն նմուշներ են Ֆրեդերիկ Շոպենի չորս բալլադները։

Ժամանակակից երաժշտության մեջ տարբերում են բալլադի բանահյուսական, հերոսական և այլ տեսակներ։

### Բալլադը հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեջ

Հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեջ հայտնի են Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ձկնորսն ու փերին», Ռոմանոս Մելիքյանի «Ծերուկ ալևոր կար մի թագավոր», Արամ Խաչատրյանի «Բալլադ բասի համար», Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի «Բալլադ 26 կոմիսարների մասին» (ձայնի և նվագախմբի համար), Առնո Բաբաջանյանի «Հերոսական բալլադը»՝ դաշնամուրի և նվագախմբի համար, Հարո Ստեփանյանի, Ալեքսանդր Հարությունյանի դաշնամուրի և այլ բալլադներ։

Կատեգորիա:Դասական երաժշտության ժանրեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի երաժշտական ժանրեր
Կատեգորիա:18-րդ դարի երաժշտական ժանրեր
Լունա 13

***Լունա-13***, կամ *Ե-6Մ համար 205* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր Լուսնի մակերևույթին կատարել փափուկ վայրէջք։ Արձակվել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։ Իջեցվող սարքը կատարեց փափուկ վայրէջք Լուսնի մակերևույթին Մրրիկների օվկիանոսում 1966 թվականի դեկտեմբերի 24-ին։

Վայրէջքից չորս րոպե անց բացվեցին իջեցվող սարքի պատյանը փակող դռները, բացվեցին ալեհավաքները, և սկսվեց ռադիոհաղորդում։ 1966 թվականի դեկտեմբերի 25-ին և 26-ին սարքի հեռուստատեսային համակարգը փոխանցեց մոտակա լուսնային լանդշաֆտի համայնապատկերները Արեգակի լույսի տարբեր անկյունների տակ։ Յուրաքանչյուր համայնապատկերի փոխանցման համար պահանջվում էր մոտավորապես 100 րոպե։ Իջեցվող սարքը նաև համալրված էր մեխանիկական հողի հավաքող մոդուլով, դինամոգրաֆով և ճառագայթային խտաչափով՝ լուսնի մակերևույթի մեխանիկական և ֆիզիկական հատկությունների և տիեզերական ճառագայթների անդրադարձման վերաբերյալ տվյալներ ստանալու համար։ Իջեցվող սարքից ռադիո հաղորդագրությունները դադարեցին են 1966 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, երբ կայանի վրա տեղակայված մարտկոցների լիցքը սպառվեց։

Լունա 13-ը դարձավ երրորդ կայանը, որը հաջողությամբ վայրէջք կատարեց Լուսնի մակերեսին (Լունա 9-ից և ԱՄՆ Սըրվեյոր 1-ից հետո)։ Սարքը վայրէջք է կատարել Մրրիկների օվկիանոսում Կրաֆթ և Սելևկոս խառնարանների միջև՝ հյուսիսային լայնության 18°52' և արևմտյան երկայնության 62°3': Ի տարբերություն իր նախորդի՝ ավելի ծանր Լունա 13-ի իջեցվող սարքը ուներ 113 կիլոգրամ զանգված և կրում էր ավելի մեծ ծավալի գիտական գործիքների հավաքածու՝ ի լրումն սովորական հեռուստատեսային համակարգի։

Եռառանցք արագաչափը վայրէջքի պահին գրանցել էր վայրէջքի ուժերը հարվածի ժամանակ՝ արդյունքում պարզվել էր, որ Լուսնի մակերևույթի դեֆորմացիան սարքի ծանրության տակ կազմել էր 20-30 սանտիմետր։ Կայանի վրա տեղադրվել էին նաև զսպանակի հիմքով երկու հարվածիչներ։ Այս հարվածիչներից մեկը ուներ հողի ներթափանցող գլխիկ, որը նախատեսված էր լուսնային ռեգոլիթ ներթափանցելու համար անհրաժեշտ ուժերը չափելու համար։ Մյուս հարվածիչի վրա տեղադրված էր խտաչափ, որը կիրառվել է լուսնային մերձմակերևութային ռեգոլիթի խտությունը պարզելու համար։ Չափումների արդյունքում պարզվեց որ ռեգոլիտի խտությունը կազմում է 800 կգ/մ3:

Կայանի վրա տեղակայված չորս ռադիոմետրերը արձանագրել են մակերևույթից ինֆրակարմիր ճառագայթում, որը ցույց է տվել կեսօրվա ջերմաստիճանը 117 ±3&nbsp;°C, մինչդեռ ռադիոակտիվ ճառագայթման տվիչը ցույց տվեց, որ ճառագայթման մակարդակը ավելի քիչ է, քան վտանգավոր է մարդկանց համար։

Իջեցվող սարքից ստացվել են լուսնի մակերեսի հինգ համայնապատկեր՝ որոնք ցույց են տվել ավելի հարթ տեղանք, քան երևում էր Լունա 9--ի պատկերներում։ Ստերեոպատկերներ ստանալու համար նախատեսված երկու խցիկներից մեկը խափանվեց, սակայն դա չազդեց ստացված լուսանկարների որակի վրա։

## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Zarya - Luna 13 chronology 
* Soviet Lunar Images
* Luna-13 sends photographs of Moon (An archived news report dated 26 December 1966)
* Астронет
* НПО им. С. А. Лавочкина
* Исследование Солнечной системы
* Результаты научных исследований на АМС «Луна-13»

Կատեգորիա:1966 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Ecocash

**EcoCash**, բջջային հեռախոսից դրամական փոխանցումների, ֆինանսավորման և միկրոֆինանսավորման ծառայություն, գործարկվել է 2011 թվականին Econet Wireless ընկերության կողմից Զիմբաբվեում։ Հարթակը դարձել Է Զիմբաբվեի կառավարության թիրախը**․** 
Ընկերության գլխամասային գրասենյակը գտնվում է EcoCash Holdings-ի կենտրոնակայանում։

Econet-ը թույլ է տալիս օգտվողներին բջջային հեռախոսից մուտքագրել, հետ վերցնել, գումար փոխանցել և վճարել ապրանքների և ծառայությունների համար, ներառյալ կոմունալ վճարումները։ Օգտագործողները կարող են նաև ձեռք բերել նախապես վճարված եթերաժամ կամ տվյալների փաթեթներ իրենց կամ այլ օգտվողների համար։ Օգտագործողները կարող են նաև փոխանակել պահված բջջային գումարը կանխիկի հետ։ Յուրաքանչյուր ծառայության համար վճարը գանձվում է անմիջապես բջջային հեռախոսում պահված հաշվից, որին հասանելիությունը կատարվում է փին կոդի միջոցով։ Օգտագործողները կարող են գումար մուտքագրել և հետ վերցնել, գումար փոխանցել այլ օգտվողներին, վճարել հաշիվներ, ներառյալ ջուրը, էլեկտրաէներգիան, կաբելային հեռուստատեսությունը, արբանյակային կապը և ուսման վարձը, ձեռք բերել եթերաժամանակ և գումար փոխանցել ծառայության և սովորական բանկային հաշվի միջև։ EcoCash-ը տրամադրում է միջազգային դրամական փոխանցումների ծառայություններ՝ MoneyGram-ի նման խոշորագույն համաշխարհային դրամական փոխանցումների գործընկերների հետ համագործակցությամբ և PayPal-ի։

Հաղորդվում է, որ 2017 թվականի նոյեմբերի դրությամբ EcoCash-ն ունեցել է 6,7 միլիոն գրանցված օգտվող, համեմատած երկրում 2 միլիոն սովորական բանկային հաշիվների սեփականատերերի հետ։ Այն ժամանակ վերահսկում էր Զիմբաբվեի բջջային փողի շուկայի 99,8 տոկոսը։ Իր գոյության առաջին վեց տարիների ընթացքում ծառայությունը մշակել է ավելի քան 23 միլիարդ դոլար։ 2017 թվականին Զիմբաբվեի ՀՆԱ-ն գնահատվել է 22 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։

## Պատմություն
### 1.1 Վաղ պատմություն
Էկոնետ Wireless Zimbabwe անլար կապի ընկերությունը, որը հիմնված է Զիմբաբվեում, 2011 թվականին հայտարարեց բջջային դրամական փոխանցումների ծառայության գործարկման մասին, որը կոչվում է EcoCash։ Ծառայությունը հիմնականում ուղղված էր Econet-ի բաժանորդներին, ովքեր տեքստային հաղորդագրությունների միջոցով գումար էին ուղարկում այն ստացողներին, ովքեր կանխիկացնում էին EcoCash գործակալությունից։ Խոշոր առևտրային ցանցերը, ինչպիսիք են OK Zimbabwe-ը և TM Supermarket-ը, ներգրավվել են որպես գործընկերներ՝ կանխիկացման և դուրսբերման գործառնությունները հեշտացնելու համար։ Փոքր և միջին ձեռնարկությունները նույնպես ներգրավվել են որպես ծառայության գործընկերներ՝ ծառայության հասանելիությունն ու մատչելիությունն ընդլայնելու համար։

## Տես նաև
*PayPal

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Website of EcoCash
Բանվոր (թերթ, Թեհրան)

**«Բանվոր»**, շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1923–1925 թվականներին Թեհրանում։

Արտոնատեր՝ Ծերուն Գինոսյան, հրատարակել է խմբագրական խորհուրդը։

Լուսաբանել է Իրանի բանվորների և գյուղացիների (հատկապես՝ հայերի) կյանքը, անդրադարձել կրթադաստիարակչական հարցերին և հայկական դպրոցներին, հասարակական կյանքի դժվարություններին, մեծ տեղ է հատկացրել Խորհրդային Հայաստանի մշակույթի, գիտության և շինության ձեռքբերումներին։

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Իրանի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայերը Թեհրանում
Բանվոր (թերթ, Փարիզ)

«**Բանվոր**», աշխատավորական-համայնավարական երկշաբաթաթերթ, որը 1928–1929 թվականներին հրատարակվել է Փարիզում։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1928–1929 թվականներին Փարիզում։

Հայ բանվորական շրջաններում երկշաբաթաթերթը քարոզել է համայնավարական գաղափարներ, լուսաբանել Ֆրանսիայի կոմկուսի գործունեությունը, հայ աշխատավորությանը կոչ արել ակտիվորեն մասնակցել Ֆրանսիայի բանվորական շարժմանը։ Մեծ տեղ է հատկացրել հակապատերազմական քարոզչությանը, նյութեր է տպագրել ԽՍՀՄ-ի և Խորհրդային Հայաստանի հասարակական-քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային կյանքի մասին։

Պատկերել է ֆրանսահայ գաղութի կյանքը, մասնավորապես՝ հայ աշխատավորների վիճակը, պաշտպանել նրանց շահերը։ Փակվել է
ֆրանսիական իշխանությունների պահանջով։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Արտիկուլացիա (երաժշտություն)

[frame|right|Արտիկուլացիայի տեսակներ․ [ստակկատո, ստակկատիսսիմո, մարտելլատո, մարկատո, տենուտո]]
[frame|right|Արտիկուլացիայի տեսակներ․ [լեգատո, պորտատո, ստակկատո, ստակկատիսսիմո]]

 
 

**Արտիկուլացիա** ( – մասնատել, արտաբերել հոդաբաշխ կերպով), *արտաբերություն, հնչյունաբերություն,* հնչյունների հաջորդական արտաբերման միջոց՝ ձայնով և երաժշտական գործիքով. բնորոշվում է միաձուլությամբ կամ մասնատվածությամբ։ Արտիկուլացիայի հիմնական տեսակներն են լեգատոն և ստակկատոն, գործածվում են նաև նրանց տարատեսակները (*non legato* – մասնատված, բայց ոչ կտրուկ ընդհատ
կատարում, *legatissimo* – սերտորեն կապված), այլ տեսակներից են գլիսանդոն, պորտամենտոն։

Արտիկուլացիան տեխնիկապես պայմանավորված է մեջքի, դաստակի, աղեղի շարժման զանազան հնարքներով, մատների հարվածներով և այլն։ Երգեցողության մեջ կապված է ձայնային ապարատի օգտագործման հետ։ Կարևոր նշանակություն ունի երաժշտական երկի մեկնաբանման գեղարվեստական արտահայտչականության համար։

Երաժշտական արտիկուլացիան համանման է խոսքի արտիկուլացիային, իսկ բարոկկոյի և կլասիցիզմի դարաշրջանում այն դասավանդվում էր հռետորական արվեստի համանմանությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Музыкальные термины М. // по: *Крунтяева Т. С., Молокова Н. В., Ступель А. М.* Словарь музыкальных иностранных терминов. — 3-е изд. — Л.: Музыка, 1982.
* 

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Bizarre Creations

**Bizarre Creations**, բրիտանական ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, տեղակայված է Լիվելպուլ քաղաքում։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1988 թվականին, ինչպես անկախ ընկերություն։

Ստուդիան մասնագիտացված է ավտոմրցաշարային խաղերի մշակման գործում, ինչպիսին է Metropolis Street Racer-ը, որը թողարկվել է Xbox և Xbox 360 խաղային համակարգերի համար։ Ընկերությունը մշակել է նաև մի շարք այլ էկքսկլյուզիվ և մուլտիպլատֆորմային խաղեր, օրինակ՝ Geometry Wars խաղաշարքը և Fur Fighters և The Club խաղերը։ 2007 թվականին Bizarre Creations ընկերությունը գնվեց Activision ընկերության կողմից և 2010 թվականի մայիսին թողարկեց Blur խաղը։ Ընկերությունը փակվել է 2011 թվականին։

## Պատմություն
Սկզբնական շրջանում է Bizarre Creations-ի աշխատակիցների քանակը եղել է 5, որոնք աշխատել են Slaughter անունը կրող նախագծի վրա։ Ծանոթանալով խաղի նախնական տարբերակի հետ, SCE Studio Liverpool ընկերությունը կնքեց պայմանագիր Bizarre Creations-ի հետ ըստ, որ վերջինս պետք է զբաղվել PlayStation խաղային համակարգի համար նախատեսված Formula 1 խաղի մշակմամբ։ Formula 1 խաղը 1996 թվականին դարձավ ամենաշատ վաճառված խաղը Եվրոպայում։

2006 թվականին ընկերությունը հայտարարեց, որ սկսում է մշակել խաղեր մրցարշավային թեմատիկայից դուրս։ 2008 թվականի փետրվարի 7-ին թողարկվեց երրորդ դեմքից կրակոցի՝ The Club խաղը։

2007 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Activision ընկերությունը գնեց Bizarre Creations-ին։ Հայտարարվեց, որ Project Gotham Racing 4 կդառնա Microsoft Microsoft Game Studios-ի համար մշակված վերջին խաղը։

2010 թվականի նոյեմբերի 16-ին հայտարարվեց, որը Activision-ը քննարկում է Bizarre Creations-ի փակման կամ վաճառքի բոլոր հավանական տարբերակները։

2011 թվականի հունվարի 20-ին Activision հայտարարեց, որ չի կարողացել գտնել գնորդ Bizarre Creations-ի համար և որոշում է ընդունվել փակել ստուդիան։ Մի քանի շաբաթ անց, ստուդիայի մշակողները հիմնեցին նոր առաձին ընկերություն, որը տեղակայված էր հյուսիսարևմտյան Անգլիայում։ Նոր հիմնադրված Lucid Games ընկերության ղեկին նստեց Bizarre Creations-ի մենեջեր Փիթ Ուոլլէսը։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Գանձասար (թերթ)

«**Գանձասար**», կրոնական, հասարական, մշակութային երկշաբաթաթերթ, ապա՝ շաբաթաթերթ։

## Նկարագրություն

Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Բերիո թեմի ազգային առաջնորդարանի պաշտոնաթերթ։

Լույս է տեսնում 1978 թվականից (1978–1981 թվականներին՝ «Պարբերաթերթ», 1982–1991 թվականներին՝ «Օշական») Հալեպում։

Խմբագիրներ՝ Հակոբ Չոլաքյան, Արարատ Թոսունյան, Զավեն Սապունճյան, Մարի Մերտխանյան, Խաչիկ Շահինյան-Տարագճյան, Զարմիկ Չիլապոշյան-Պողիկյան (2014 թվականից)։

Տպագրում է եկեղեցական, կրոնաբարոյական, ազգային, հասարակական-քաղաքական, գրական, մշակութային, մարզային և այլ նյութեր։

Անդրադառնում է Հայ դատին, ՀՀ-ում և աշխարհում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին, վերջին տարիներին Սիրիայում տիրող պատերազմական իրավիճակին, սիրիահայության ճակատագրին։

Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հալեպի թեմ
Գանձասար (հանդես)

«**Գանձասար**», աստվածաբանական հանդես։

## Նկարագրություն

Հայ առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի համանուն աստվածաբանական կենտրոնի հրատարակչություն։

Լույս է տեսնում 1991 թվականից Երևանում (հատոր 1–8...):

Գլխավոր խմբագիր՝ Մեսրոպ քահանա Արամյան։

Տպագրում է անտիպ ձեռագրեր, քննական բնագրեր, աշխարհաբարի է փոխադրում ու հրապարակում գրաբար և օտար լեզուներով լույս տեսած հայրաբանական աշխատություններ, Հայ եկեղեցու հայրերի և նշանավոր վարդապետների երկերի ուսումնասիրություններ, վերլուծականներ, անդրադառնում է հայ հոգևոր մշակույթի (ճարտարապետություն, երաժշտություն, մանրանկարչություն) զարգացման օրինաչափություններին, կանոններին։

Կենտրոնը մինչ օրս տպագրել է նաև դավանական, խրատական, մեկնաբանական, ծիսական, հայագիտական ավելի քան 50 անուն գիրք։

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Բալլադային օպերա

[350px|մինի|Նկար [Յոհան Քրիստոֆ Պեպուշի «Մուրացկանի օպերայի» մոտիվներով, 3-րդ գործողություն, 2-րդ տեսարան, Ուիլյամ Հոգարթ, մոտ 1728 թվական]]
**Բալլադային օպերա** (), կոմիկական օպերայի անգլիական տեսակը. տարածվել է 18-րդ դարում Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իսպանիայում։ Ծագումը կապված է օպերա-երկխոսության և անգլիական երգիծական կոմեդիայի հետ։ Բալլադային օպերան հաճախ սուր երգիծական բնույթի է, երբեմն էլ պալատական օպերա-սերիաների պարոդիա է։ Երգերն ու պարերն ընդմիջվել են բանահյուսությունից փոխառած (կամ կոմպոզիտորների ստեղծած) խոսքային պատկերներով։ Բալլադային օպերայի առաջին դասական նմուշը Յոհան Քրիստոֆ Պեպուշի «Մուրացկանի օպերան» է (1728), որտեղ համարները կառուցված են երգային մոնտաժի սկզբունքով։ Այդ օպերայի նմանակումներից առավել հայտնի է Կուրտ Վայլի «Երեքգրոշանոց օպերան» (ըստ Բերտոլդ Բրեխտի, 1928)։

Բալլադային օպերաjի ազդեցությամբ ստեղծվել է նաև գերմանական զինգշպիլը՝ կոմիկական օպերայի տեսակը։

Երաժշտական քննադատ Փիթեր Գամմոնդը բալլադային օպերան նկարագրում է որպես «կարևոր քայլ ինչպես երաժշտական տեսարանի, այնպես էլ հանրաճանաչ երգի ազատագրման գործում»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Edmond M. Gagey: *Ballad Opera* (New York: Columbia University Press, 1937; re-issued New York & London: Benjamin Blom, 1968). 
* John Gay, ed. Hal Gladfelder: *The Beggar's Opera* and *Polly* (Oxford University Press, 2013).
* *Grove's Dictionary of Music and Musicians*, article "Ballad opera"
* Harold Rosenthal and John Warrack: *The Concise Oxford Dictionary of Opera* (Oxford, 1979), article "Ballad opera".
* Walter H. Rubsamen (ed.): *The Ballad Opera. A Collection of 171 Texts of Musical Plays Printed in Photo-Facsimile*, 28 volumes (New York, 1974).

## Արտաքին հղումներ
* Brief history of British light opera

Կատեգորիա:Անգլիական երաժշտություն
Կատեգորիա:Բրիտանական երաժշտություն
Կատեգորիա:Թատրոնի ժանրեր
Կատեգորիա:Օպերայի ժանրեր
Կատեգորիա:Օպերային տերմիններ
Գիրք (հրատարակչություն)

«**Գիրք**», Հայաստանի ազգային գրադարանի (ՀԱԳ) հրատարակչություն։

## Պատմություն

Ստեղծվել է 1990 թվականին Երևանում (մինչև 1990 թվականը՝ ՀԱԳ-ի բաժին)։

Հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը ի պաշտոնե Ազգային գրադարանի տնօրենն է։

Լույս է տեսել կենսամատենագիտական ժողովներ, մասնավորապես՝ «Հիշարժան տարեթվեր»-ի ամենամյա հրատարակչություններ՝ նվիրված հայ գրողներին, նկարիչներին, գիտնականներին, կոմպոզիտորներին։

1988 թվականից լույս է տեսել «Հայ գրքի մատենագրությունը» (հատոր 1–5, 1967–2012 թվականներին), որն ամփոփում է տեղեկություններ ՀՀ-ում և արտերկրում տպագրված հայ գրքի մասին։

«Հայոց ցեղասպանության մատենագիտությունը» տպագրվել է հայերեն և ռուսերեն։ Ամեն տարի հրատարակվում են «Նոր գրքեր» տեղեկատուները, «Հայաստանի գրադարաններ» վիճակագրական ժողովը։

Հայ գրատպության 500-ամյակի առթիվ լույս է ընծայել «Գանձեր Հայաստանի ազգային գրադարանի» (2012 թվական) ալբոմը։

Կատեգորիա:Հրատարակչություններ
Ռաֆայել Շախկուլյան

**Ռաֆայել Հովհաննեսի Շախկուլյան** (), տնտեսագետ։

Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր (1996 թվական), պրոֆեսոր (1997 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը (1952 թվական)։

1967–1975 թվականներին եղել է Հայկական հանրագիտարանի տնտեսագիտության խմբագրության վարիչ, 1981–1998 թվականներին՝ «Հայաստան. Ֆինանսներ և էկոնոմիկա» ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

Ռուսաստանի Դաշնության հումանիտար գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1997 թվական)։

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ազատ Եղոյան (նկարիչ)

**Ազատ Երեմի Եղոյան** (), գրաֆիկ, նկարիչ-ձևավորող։

## Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1982 թվականին՝ Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։

1970–1980-ական թվականներին համագործակցել է «Գարուն» ամսագրի հետ, 1980–1993 թվականներին աշխատել է «Սովետական Հայաստան» (պատկերազարդման բաժնի վարիչ), «Գրքերի աշխարհ», «Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ», «Մասյաց աղավի» (Ղրիմ), «Այբ Բեն Գիմ», «Ուրբաթ», «Նպատակ» թերթերի խմբագրություններում՝ որպես նկարիչ-ձևավորող։

Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Երևանի Գեղարվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Մաթիկ Էպլիղաթյան

**Մաթիկ (Մատթեոս) Գրիգորի Էպլիղաթյան** (), հրատարակիչ-խմբագիր։

## Կենսագրություն
1968 թվականին ավարտել է Հալեպի Հայկազյան ազգային վարժարանը, Կարեն Եփփե ազգային ճեմարանը (1974 թվական)։

1981 թվականին Հալեպում հիմնադրել է «Կիլիկիա» գրատունը։

1993 թվականին հիմնել է «Կիլիկիա» գրահրատարակչությունը. վերջինս Սիրիայի միակ հայկական հրատարակչությունն էր, որն ունեցել է պետական արտոնագիր, տպագրել է շուրջ 300 հայերեն և օտարալեզու գրքեր։

2012 թվականից Էպլիղաթյանը բնակվում է Շվեյցարիայում։

1987 թվականին Անթիլիասում լույս է տեսել Էպլիղաթյանի «Կեանք մը ազգիս կեանքին մեջ։ Ականատեսի եւ մասնակցողի վկայութիւններ, 1903–1923» գիրքը։

Կատեգորիա:Սիրիահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայերը Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Բանբեր (ժողովածու)

**«Բանբեր»**, գիտական աշխատությունների ժողով։

## Պատմություն
Վանաձորի պետական համալսարանի հրատարակչություն։ Լույս է տեսնում 2006 թվականից Վանաձորում։

Գլխավոր խմբագիր՝ Գուրգեն Խաչատրյան։

Տպագրում է գրականագիտական, լեզվաբանական, պատմագիտական, քաղաքագիտական, տնտեսագիտական, հոգեբական, մշակութաբանական, մանկավարժական հոդվածներ, ուսումնասիրություններ, առանձին գիտաժողովների և գիտագործնական համաժողովների նյութեր։

2011 թվականից հրատարակվում է մասնագիտական առանձին պրակներով՝ «Բանասիրություն», «Մանկավարժություն և
մեթոդիկա», «Պատմագիտություն», «Փիլիսոփայություն», «Տնտեսագիտություն», «Հոգեբանություն», «Մաթեմատիկա և ֆիզիկա», «Ինֆորմատիկա», որոնցից յուրաքանչյուրն ունի մասնագիտական խմբագրական խորհուրդ։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Միքայել Շամտանճյան

**Միքայել Շամտանճյան** (), հրապարակախոս, խմբագիր, թարգմանիչ։

Մեծ եղեռնի ականատեսներից։

## Կենսագրություն
Սովորել է ծննդավայրի Կեդրոնական վարժարանում, Լայպցիգի և Բեռլինի համալսարաններում։

1898 թվականից Կոստանդնուպոլսի հայկական դպրոցներում դասավանդել է գերմաներեն։

1898–1899 թվականներին՝ «Մասիս» հանդեսի, 1903–1904 թվականներին՝ «Ծաղիկ» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր։

1911 թվականին Տիգրան Չյոկյուրյանի հետ հիմնադրել է «Ոստան» հանդեսը։

1919 թվականին Կոստանդնապոլսում վերահրատարակել է «Ոստանը», հիմնադրել «Ազգային քաղաքական մատենաշարը», թարգմանել և այդ մատենաշարով լույս է ընծայել Անրի Բարբյուսի «Սարսափի երկրին մէջ։ Նահատակ Հայաստան», Յոհաննես Լեփսիուսի «Հայաստանի ջարդերը։ Գաղտնի տեղեկագիր» գրքերը, Հենրի Մորգենթաուի հիշողությունները՝ «Դեսպան Մորկէնթաուի պատմածները» (երեքն էլ 1919 թվական, Հարություն Ասատրյան և որդիք տպագրություն), իր հեղինակային՝ «Հայ մտքին հարկը՝ եղեռնին։ Աքսորականի մտածումներ և զգացողութիւններ» (1919 թվական, Օննիկ Արզումանի տպագրություն) գիրքը։

Հեղինակ է «Լիակատար ընթացք գերմաներէն լեզուի» (1915 թվական, նույն տպագրություն) դասագրքի։

1923 թվականին Շամտանճյանը մեկնել է Բուլղարիա, այնտեղից՝ Բեյրութ, որտեղ հրատարակել է ազգային, քաղաքական, գրական «Հայ կեանք» (1925–1926 թվականներ) եռօրյա պարբերականը։
Խաֆսա բինթ Օմար

**Խաֆսա բինթ Ումար** (, ), Մուհամմմադ մարգարեի չորրորդ կինը, կրել է «հավատացյալների մայր» (արաբ. أمّ المؤمنين) պատվանունը։

## Կենսագրություն
Խաֆսա բինթ Ումարը երկրորդ խալիֆ Ումար իբն ալ Խատաբի դուստրն է եղել։ Նա ծնվել է Մուհամմադի՝ մարգարեությունը սկսելուց մոտ 5 տարի առաջ և իսլամ է ընդունել Մեքքայում հոր հետ միաժամանակ։ Փրկվելով հետապնդումներից՝ Խաֆսան ամուսնու՝ Խունայս իբն Խուզաֆայի հետ սկզբում տեղափոխվել է Եթովպիա, իսկ հետո Մեդինա։ Նրա ամուսինը մասնակցել է Բադրի (624 թ.) և Ուհուդի (625 թ.) ճակատամարտերին։ Ուհուդի ճակատամարտում էլ Խաֆսայի ամուսինը ծանր վիրավորում է ստացել և մահացել։

Երբ Խաֆսան այրիացել է, նրա հայրը փորձել է նրան ամուսնացնել Ուսման իբն Աֆֆանի, իսկ հետո Աբու Բաքր աս Սիդիկի հետ։ Երկուսից էլ մերժում ստանալով՝ Ումարը դիմել է Մուհամմադին, ինչին ի պատասխան մարգարեն ասել է, որ հենց ինքը կամուսնանա Խաֆսայի հետ, իսկ իր դստերը՝ Ումմ Կուլսումին կնության կտա Ուսմանին։ Մուհամմադը և Խաֆսան ամուսնացել են հիջրայի 3-րդ տարում։ Այդ ժամանակ Մուհամմադն արդեն ամուսնացած էր Աիշայի և Սաուդայի հետ։

Խաֆսան առանձնանում էր աստվածավախությամբ, աչքի էր ընկնում նաև կամային բնավորությամբ։ Նա մոտ 60 հադիս է փոխանցել։ Նրա մոտ է եղել  նաև Ղուրանի այն առաջին օրինակը, որը կազմվել էր Աբու Բաքր խալիֆի օրոք, իսկ հետո Օսման խալիֆի խնդրանքով փոխանցվել էր իրեն և բազմացվել։ Խաֆսան մահացել է 60 տարեկանում՝ Մեդինայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուհամմադ մարգարե
Կատեգորիա:Ղուրան
Կատեգորիա:Արաբ կանայք
Ավրորա (հանդես)

**Ավրորա**, հայագիտական կիսամսյա հանդես։

## Պատմություն
Հանդեսը լույս է տեսել 1906 թվականին Ռումինիայի Բուխարեստ քաղաքում։ Հանդեսի խմբագիրն է Վարդան Մեշտուճյանը։

Նա տպագրել է հայոց պատմությանը նվիրված Վարդան Մեշտուճյանի ընդարձակ ուսումնասիրությունը, պատմաբանասիրական և հայագիտական նյութեր, աշխատություններ՝ հայկական գաղթավայրերի պատմության, ռումինահայ արվեստի և ճարտարապետության, այդ թվում՝ նշանավոր մարդկանց կենսագրություններ, ռումին գիտնական Հաժդեայի ուսումնասիրությունը Ռումինիայի Արճեշ վանքի վերաբերյալ, թարգմանություններ՝ հայ գեղարվեստական գրականությունից (Պետրոս Դուրյան, Մ. Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան, Գրիգոր Զոհրապ և ուրիշներ)։

Անդրադարձել է Մոլդովայի Հայ կտրիճվորաց եղբայրության գործունեությանը։ Ավրորան նպաստել է հայ և ռումին ժողովուրդների բարեկամությանը։

Կատեգորիա:Ռումինիայի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ‎
Blizzard Albany

**Blizzard Albany**, ամերիկյան ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ և թողարկմամբ։ Ընկերության կողմից մշակված խաղերի մեծ մասը նախատեսված է եղել Game Boy Advance դյուրակիր խաղային համակարգի համար։ Ընկերության գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Օլբանի քաղաքում (Նյու-Յորք)։

## Պատմություն
thumb|left|Ստուդիայի լոգոտիպը մինչև 2021 թվական
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1990 թվականին Բալա եղբայրների կողմից իրենց դպրոցական տարիներին։

2005 թվականի հունվարին ստուդիան ձեռք բերվել Activision ընկերության կողմից։

2016 թվականին հայտնի դարձավ, որ Բալա եղբայրները լքում են ստուդիան։

2016 թվականի դեկտեմբերի 8-ին հայտարարվեց, որ ստուդիան սկսում է համագործակցել Bungie ստուդիայի հետ Destiny ֆրանշիզայի զարգացման համար։

2021 թվականի հունվարի 22-ին ստուդիան մտավ Blizzard Entertainment ընկերության կազմի մեջ։

2021 թվականի փետրվարի 20-ին BlizzConline-ում հայտարարվեց, որ Vicarious Visions-ը Blizzard Entertainment-ի կազմում, զբաղվելու է Diablo II խաղի վերաթողարկմամբ, որը կրելու է Diablo II: Resurrected անվանումը։

2022 թվականի հունվարի 18-ին Microsoft-ը հայտարարեց, Activision Blizzard-ի գնման մասին 68․7 միլիրադ դոլարով։

## Խաղեր ցանկ

### Blizzard Entertainment

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Blizzard Entertainment
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համակարգչային խաղերի արտադրողներ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Արփի Մաղաքյան

**Արփի Մաղաքյան** (), հայ հեքիաթագիր, ռեժիսոր և հրապարակախոս։ Ունի տպագրված չորս գիրք։

## Կրթություն
Արփի Մաղաքյանն ավարտել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը, ավարտել է Մեդիա ինստիտուտի լրագրության բաժինը, և ԵԽ Քաղաքական դասընթացների երևանյան դպրոցը։

## Աշխատանքային գործունեություն
193x193px|մինի
Աշխատում է օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում և տիկնիկային թատրոնում։ Դասավանդում է Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջում («Գեղագիտություն» առարկան)։ 

Մաղաքյանը զբաղվում է գրահրատարակչությամբ։ Հեղինակել է «Հորինենք հեքիաթ» ինտերակտիվ նախագիծը, որն ուղղված է երեխաների ստեղծագործական մտածողության և բառապաշարի զարգացմանը։ 

### Հրատարակած գրքեր
# «Երևանյան հեքիաթներ» (2019) - Իրապատում հեքիաթների ժողովածու է, որի գործողությունները ծավալվում են Երևանի տարբեր վայրերում՝ ներկայացնելով մայրաքաղաքի պատմությունն ու միջավայրը։
# «Արևի համբուրած Շուշին» (2022)  - Հեքիաթը ներկայացնում է 5-րդ դարի Արցախը, Ամարասի դպրեվանքի հիմնադրումը և Մեսրոպ Մաշտոցի գործունեությունը։ Գլխավոր հերոսը Շուշի անունով աղջնակն է։
# «Արտավազդ արքայի հեքիաթը» (2023) - «Գաղտնագրեր անցյալից» հեքիաթաշարի առաջին գիրքն է։ Այն համադրում է պատմական և հեքիաթային տարրեր՝ ներկայացնելով Արտավազդ Բ արքայի կյանքը։
# «Տիգրան Մեծ արքայի հեքիաթը» (2024) - Հեքիաթաշարի երկրորդ գիրքն է, որը պատմում է Տիգրան Մեծի մասին։

## Ընտանիք
Արմատներով Եդեսիայից է, Ուռհայից։ Ընտանիքը գաղթից հետո հաստատվել է Հալեպում, ապա 1947 թվականին հայրենադարձվել Խորհրդային Հայաստան, Երևան։ Ամուսնացած է սցենարիստ, գրող Հարութ Կբեյանի հետ, ունեն երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Ելենա Մարոտի-Շոլտեսովա

**Ելենա Մարոտի-Շոլտեսովա** (. ), 19-20-րդ դարերի սլովակ կին գրող, հրապարակագիր, հասարակական գործիչ։ Համարվում է սլովակյան ռեալիստական գրականության առաջին ներկայացուցիչներից, Սլովակիայում ծավալված կանանց շարժման ղեկավար գործիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1855 թվականի հունվարի 6-ին Կրուպինա քաղաքում, հոգևորականի ընտանիքում։ Երիտասարդ հասակում զրկվել է մորից։ Սովորել է Լուչինեցի իգական դպրոցում, ապա՝ Պոպրադի գերմանական իգական ինստիտուտում։

1880 թվականին ընտրվել է կանանց «» ընկերության կոմիտեի անդամ, 1894-ից մինչև 1927 թվականը եղել այդ ընկերության անփոփոխ նախագահը։

1912 թվականին Ելենայի ակտիվ մասնակցությամբ հիմնվել է «Živena» ամսագիրը, որի գլխավոր խմբագիրն է նա եղել մինչև 1922 թվականը։

Ելենա Մարոտի-Շոլտեսովան ամեն կերպ սատարել է կանանց՝ բարձրագույն կրթություն ստանալու և հասարակության մեջ արժանի տեղ ու դիրք զբաղեցնելու գործում, եռանդուն կերպով մասնակցել է իգական դպրոցներ և ինստիտուտ հիմնադրելու, կանանց համար դասընթացներ կազմակերպելու աշխատանքներին։

Նրա երկերից առավել սիրված են հետևյալ վեպերն ու պատմվածքները. «*Na dedine*» (1881); «*Prípravy ku svadbe*» (1882); «*Umierajúce diet’a*» (1885); «*V čiernickiej škole*» (1891); «*Prvé previnenie*» (1896); «*Popelka*» (1898); «*Za letného vecera*» (1902); «*Proti prúdu*» (1904):

## Երկերի ընտրանի
* 1881 — *Na dedine*, poviedka (vydané v časopise Slovenské pohľady)
* 1882 — *Prípravy na svadbu* (vydané v časopise Slovenské pohľady)
* 1882 — *Dozvuky k poslednému valnému zhromaždeniu Živeny*, programový článok
* 1885 — *Úloha Živeny*, programový článok
* 1885 — *Umierajúce dieťa*, príbeh o chorobe a smrti jej dcéry Elenky (almanach Živeny)
* 1891 — *V čiernickej škole* (vydané v časopise Slovenské pohľady)
* 1894 — *Proti prúdu*, dvojdielny román
* 1895 — *O románe Proti prúdu*, článok, v ktorom obhajuje svoj román (vydaný v novinách Národnie noviny)
* 1896 — *Prvé previnenie*, novela (Letopis Živeny)
* 1898 — *Popolka*, novela
* 1898 — *O vplyve zábavného čítania*, článok (vydané v novinách Národnie noviny)
* 1902 — *Za letného večera*, novela (Letopis Živeny)
* 1913 / 1917 — *Môj syn*, memoárové dielo
* 1923 / 1924 — *Moje deti*, dielo skladajúce sa z diela *Umierajúce dieťa* (o jej dcére) a *Môj syn*, pričom to nie je len životopisné dielo o jej deťoch, ale aj jej vlastný životopis; dielo bolo preložené do viacerých jazykov
* 1925 — *Sedemdesiat rokov života*, memoáre zachytávajúce len 20 rokov jej života.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Elena Maróthy Šoltésová.

## Արտաքին հղումներ
* ''Šesťdesiatročná pamiatka Živeny, spolku slovenských žien''. Turč. Sv. Martin: Knihtlač. uč. spolok, 1929. 15 p. — available at University Library in Bratislava Digital Library|ULB’s Digital Library.

Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սլովակ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Սլովակ լրագրողներ
Պիեռ Զակրժևսկի

**Պիեռ Զակրժևսկի**  (, ), ամերիկյան «Fox News Channel» հեռուստաալիքի լրագրող, օպերատոր և լուսանկարիչ։

## Կենսագրություն
Պիեռ Զակրժևսկին ծնվել է 1966 թվականի օգոստոս ամսին, մայրը ֆրանսուհի էր, հայրը՝ լեհ ազգայնական։ 1984 թվականին ավարտել է Բոլսբրիջի Սուրբ Կոնլետի քոլեջը։ Նա առանց թթվածնի բարձրացել է Էվերեստ լեռը։

Որպես զինվորական լուսանկարիչ լուսաբանել է Իրաքում, Աֆղանստանում և Սիրիայում տեղի ունեցած հակամարտությունները։

Ուկրաինայի տարածք Ռուսաստանի ներխուժումից ի վեր Պիեռ Զակրժևսկին աշխատել է Ուկրաինայում։ Պիեռ Զակրժևսկին փրկել է Բենջամին Հոլի կյանքն, որը կորցրել է մի ոտքը, մյուս ոտքի կրունկը, կորցրել է ձեռքի շարժողականությունն ու աչքերից մեկի տեսողությունը։

«Fox News Media»-ի գործադիր տնօրեն Սյուզան Սկոտի կարծիքով նա անսահման տաղանդավոր էր, չկար դեր, որտեղ նա չմասնակցեր՝ լուսանկարչից մինչև ինժեներ, խմբագրից մինչև պրոդյուսեր, և նա դա անում էր մեծ ճնշման ներքո և մեծ վարպետությամբ։ Նա խորապես տարված էր այս պատմության լուսաբանմամբ, իսկ նրա խիզախությունը, պրոֆեսիոնալիզն ու աշխատանքային էթիկան հայտնի էին բոլոր լրատվամիջոցների լրագրողների շրջանում։

Պիեռը զոհվել է Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմում՝ Կիևի մատույցներում գտնվող Գորենկո գյուղի ռմբակոծման ժամանակ։ Հուղարկավորությանը մասնակցել են Իռլանդիայի արտաքին գործերի նախարար Սայմոն Կովենին և ԱՄՆ-ի, Ուկրաինայի, Լեհաստանի և Ֆրանսիայի նախագահների ներկայացուցիչները։

## Մրցանակներ
«Չերգված հերոս» մրցանակը FOX News Media Spotlight Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ  (դեկտեմբեր 2021)- այն բանի համար, որ կարողացել է դուրս բերել աֆղան արտահաստիքային աշխատակիցներին և նրանց ընտանիքներին Աֆղանստանից, երբ այնտեղից դուրս են եկել ԱՄՆ զինված ուժերը։

## Հիշատակում
«Fox News» ալիքն իր լոնդոնյան բաժանմունքն անվանակոչել է Պիեռ Զակրժևսկիի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Fox News cameraman Pierre Zakrzewski killed in Ukraine: ‘Absolutely heartbroken at the loss of a legend’
* 
*Fox News-ի օպերատորը և ուկրաինացի լրագրողը զոհվել են Ուկրաինայում

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆոտոլրագրողներ
Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ
Պրոգլաս

**«Պրոգլաս»** (), սլավոնական առաջին գրավոր բանաստեղծական շարադրանքը։ Վերագրվում է սլավոնական գրի (այբուբենի) ստեղծողներից մեկին՝ սուրբ Կյուրեղին (Կիրիլին)։

## Պատմություն և նկարագրություն
Գիրքն ստեղծվել է IX դարում Մեծ Մորավիայում։ Կյուրեղն ու Մեթոդիոսն իրենց առջև խնդիր էին դրել գրի ստեղծումից հետո հիմնել և պաշտպանել սլավոնական գրչությունն ու գիրքը, և դա արտացոլված, ի ցույց է դրված «Պրոգլաս»-ում։ Այդ գրքում Կյուրեղը սլավոնական դպրության գովքն է անում, շեշտում է, որ դրանում դրսևորվել է աստվածային սկիզբը, քանզի սլավոններին օգնում է հեռանալ, զատվել հեթանոսությունից և վերափոխվել՝  դառնալով քաղաքակիրթ ժողովուրդ։ Կյուրեղը գրում է, որ սլավոնական լեզվով գրված գրքերը աստվածային իմաստություն են բովանդակում ու հաղորդում, ուստիև օգնում են պայքարելու դիվական, սատանայական գայթակղության դեմ։ Այսպիսով՝ սլավոնական գրականության վաղնջական շրջանից ի վեր գիրքը համարվել է սրբազան երևույթ, աստվածային էության դրսևորում, որի հետ շփվելը, հաղորդակցվելը հսկայական օգուտ է պարգևում մարդու։

## Բնագիրը և թարգմանությունները
* «Պրոգլաս»-ի բնագիր (գլագոլիցայով)
* «Պրոգլաս»-ի բնագիր (կյուրեղագրով)
* «Պրոգլաս»-ի բնագիր (եկեղեցա-սլավոնական գրով)
* «Պրոգլաս»-ի բնագիր ժամանակակից տառադարձությամբ
* Անգլերեն և սլովակերեն թարգմանություններ
* Թարգմանություն սլովակերենի նիտրանյան խոսվածքի
* Չեխերեն թարգմանություն
* Բուլղարերեն թարգմանություն 
* Միջսլավոներեն թարգմանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավետարան
Ռաֆայել Օրոզկո Մաեստրե

**Ռաֆայել Խոսե Օրոզկո Մաեստրե** (իսպ.՝Rafael José Orozco Maestre, Մարտի 24, 1954, Բեցերիլ, Կոլումբիա - Հունիսի 11, 1992, Բառանկիլյա, Կոլումբիա), Կոլումբիացի երգիչ, երգահան և պրոդյուսեր, Կոլումբիայի երաժշտության լավագույն ներկայացուցիչներից մեկը։

Ծնվել է 1954 թվականի։ Սովորել է միջնակարգ դպրոցում` Colegio Nacional Loperena de Valledupar-ում։ Օրոզկո ն առաջին անգամ ձայնագրել է ակորդեոնահար Էմիլիո Օվիեդոյի հետ 1975 թվականին, Նրա առաջին ալբոմի անվանումն էր Adelante, իսկ երկրորդը՝ Con entusiasmo։ 1976 թվականին, երեկույթի ժամանակ նա հանդիպեց ակորդեոնահար Իսրայել Ռոմերոյին և նրանք ընկերացան։ Երկու ամիս անց նրանք հիմնեցին Binomio de Oro de América երաժշտական խումբը։ Նա շահել է 16 ոսկե և երկու պլատինե ձայնասկավառակներ՝ միլիոնավոր դոլարներով ամբողջ աշխարհում։

Նա մահացել է 1992 թվականին, այն բանից հետո, երբ ինչ-որ մեկը իր տան դիմաց կրակել է նրա վրա։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիային ալբոմներ

* 1977 - *Binomio de Oro 1977*
* 1977 - *Por lo Alto*
* 1978 - *Enamorado como Siempre*
* 1978 - *Los Elegidos*
* 1979 - *Super Vallenato*
* 1980 - *Clase Aparte*
* 1980 - *De Cache*
* 1981 - *5 Años de Oro*
* 1982 - *Festival Vallenato*
* 1982 - *Fuera de Serie*
* 1983 - *Mucha Calidad*
* 1984 - *Somos Vallenato*
* 1985 - *Superior*
* 1986 - *Binomio de Oro 1986*
* 1987 - *En Concierto*
* 1988 - *Internacional*
* 1989 - *De Exportación*
* 1990 - *De Fiesta con el Binomio*
* 1991 - *De América*
* 1992 - *Por Siempre*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Elvallenato.com 
* Discogs
* MusicBrainz
* Allmusic

Կատեգորիա:1954 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Բարիտոններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կոլումբիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հունիսի 11 մահեր
Կատեգորիա:Մարտի 24 ծնունդներ
Յան Ուլսոն (1944)

**Յան Ուլսոն** (, ), շվեդ ֆուտբոլիստ, «ԳԱԻՍ», «Շտուտգարտ», «Էրգրյուտ» ակումբների և Շվեդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ 1970 թվականին նա դարձել է Շվեդիայի լավագույն ֆուտբոլիստ։ Ֆուտբոլային կարիերայի ավարտից հետո դարձել է ֆուտբոլի մարզիչ։

## Կենսագրություն
Մեծահասակների ֆուտբոլում նա իր դեբյուտը նշել է 1965 թվականին՝ «ԳԱԻՍ» ակումբի թիմում, որում անցկացրել է չորս մրցաշրջան։ Այդ թիմում իր խաղով նա գրավել է գերմանական «Շտուտգարտի» մարզչական շտաբի ներկայացուցիչների ուշադրությունը, որին միացել է 1969 թվականին։ Հաջորդ երկու մրցաշրջանները նա եղել է «Շտուտգարտ» ակումբի հիմնական ֆուտբոլիստ։ Պրոֆեսիոնալ խաղային կարիերան ավարտել է «ԳԱԻՍ» ակումբում։ Նա ակումբ է վերադարձել 1971 թվականին և մինչև 1974 թվականը հանդես եկել այնտեղ։

## Ազգային հավաքականում
Շվեդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում նա իր նորամուտը նշել է 1967 թվականին։ Յոթ տարվա ընթացքում ազգային հավաքականում անցկացրել է 23 հանդիպում և դարձել 1 գոլի հեղինակ։ Հավաքականի կազմում Յան Ուլսոնը մասնակցել է 1970 թվականին Մեքսիկայում կայացած աշխարհի առաջնությանը։

## Մարզչական կարիերա
Մարզչական կարիերան Յան Ուլսոնը սկսել է ավելի ուշ՝ 1994 թվականին։ Նա մեկ մրցաշրջան գլխավորել է «Այնտրախտ Բրաունշվայգ» ակումբի մարզչական շտաբը։

Յան Ուլսոնը մահացել է 2023 թվականի մայիսի 19-ին, 79 տարեկանում.։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*JAN OLSSON
*General Information about the player Jan Olsson

 
Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շտուտգարտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ
Ընտանեկան բյուջե

**Ընտանեկան բյուջե** կամ ընտանիքի բյուջե, եկամուտների, ծախսերի և խնայողությունների ծրագիր, որը նկարագրում է ընտանիքի բոլոր անդամների հնարավորությունները որոշակի ժամանակահատվածում։

## Սահմանում
Ըստ Ռուսական մեծ հանրագիտարանի` ընտանեկան բյուջեն ընտանիքում փաստացի եկամուտների և ծախսերի ծավալն ու կառուցվածքն է, կենսամակարդակի բնութագիրը։

## Ընտանեկան ֆինանսների կառավարման համակարգերի տիպաբանություն
1980-ականների վերջին բրիտանացի սոցիոլոգներ Ժ. Փալը և Կ. Վոգլերն առաջարկեցին ընտանեկան բյուջեի կառավարման տեսակների դասակարգում, որը հետագայում լրամշակվեց Վոլգեր ամուսինների և Փալի կողմից։ Արդյունքում ստացվել է հետևյալ սխեման.
* Իգական կամ արական ամբողջական կառավարման համակարգ
* Տնային տնտեսության ֆիքսված բյուջեի համակարգ
* Անկախ կառավարման համակարգ
* Ընդհանուր պուլ համակարգ
** Արական պուլ
** Իգական պուլ
** Համատեղ պուլ

## Ընտանեկան բյուջեների դասակարգում
[thumb|right|350px|Անձնական բյուջեի օրինակ [Microsoft Excel|Excel-ի աշխատաթերթում]]
Ծախսերը լինում են հաստատուն և փոփոխական։ Նաև հաճախ դրանք բաժանվում են ըստ հրատապության և պարբերականության` տարեկան, սեզոնային, ամսական, շաբաթական, օրական և փոփոխական:

Գիտական գրականության մեջ, ըստ բարեկեցության մակարդակի, առանձնանում են ընտանեկան բյուջեների մի քանի տեսակներ՝ կենսապահովման նվազագույն բյուջե, վերականգնման սպառողական բյուջե և բարձր եկամտային բյուջե:

## Ցանցային ռեսուրս
Ըստ Շտեյնբերգի ուսումնասիրության` անբարենպաստ տնտեսական իրավիճակում գտնվող գյուղական միջավայրում ընտանիքի բյուջեն 30-70%-ով բաղկացած է«ցանցային ռեսուրսից» ստացված ռեսուրսներից, և կախված ընտանիքի հարստությունից` նրա գենոգրամը զգալիորեն փոխվում է.
* ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքը զգալի դոնորական աջակցություն է ստանում հարազատներից, որն ունի միակողմանի բնույթ,
* միջին եկամուտ ունեցող ընտանիքն ունի առավել զարգացած ցանց, որը կառուցված է փոխադարձ փոխանակման վրա,
* բարձր եկամուտ ունեցող ընտանիքն ունի «աղքատ ընտանիքի» կոնֆիգուրացիա, բայց միտումնավոր ստեղծում է այդպիսի պայմաններ` բարեկեցության մակարդակը պահպանելու և ամրապնդելու համար։

«Ցանցային ռեսուրսի» աշխատանքի ֆենոմենը փոխանակման համարժեքության ընկալումն է, ինչը «բարոյական տնտեսության» բնութագրական առանձնահատկությունն է:

Ընտանիքի՝ որպես միջուկային միավորի ընկալման հաստատման հետ մեկտեղ, անցյալ է դառնում «մեծ ընտանիք» հասկացությունը, որը նախկինում երաշխավորում էր բոլոր մասնակիցներին «առանցքային սահմանային պահերի» հաջող անցում՝ երեխայի ծնունդ, երեխաների ընդունելություն համալսարան, հարսանիք, հուղարկավորություն: Ճգնաժամի դեպքում պետք է ակնկալել ընտանիքի ավանդական ըմբռնման վերարտադրություն, որը գոյատևման ավելի մեծ հնարավորություններ է տալիս:

## Անձնական ֆինանսների ծրագրակազմ և հավելվածներ
Մշակվել են մի քանի անձնական ֆինանսական ծրագրեր և բջջային հավելվածներ, որոնք կօգնեն մարդկանց կառավարել իրենց գումարները։ Ոմանք կարող են օգտագործվել բյուջետավորման և ծախսերի հետագծման համար, մյուսները` հիմնականում ներդրումային պորտֆելի համար։ Կան ինչպես անվճար, այնպես էլ վճարովի տարբերակներ։

## Տես նաև
* Տնային տնտեսությունների ֆինանսներ

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

**Լրացուցիչ ընթերցում**
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բյուջե
Կատեգորիա:Ընտանիք
Կատեգորիա:Միկրոէկոնոմիկա
Կատեգորիա:Տնային տնտեսությունների ֆինանսներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Սպիշսկա Կապիտուլա

**Սպիշսկա Կապիտուլա** (, , , ), Սլովակիայի Սպիշսկե Պոդգրադիե քաղաքի մի շրջանը, որը համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված օբյեկտ հանդիսացող «Լևոչ, Սպիշսկի Գրադ և դրանց առնչվող մշակութային հուշարձանների» բաղկացուցիչ մասը։ Լավ պահպանված միջնադարյան այս քաղաքիկն ընկած է բլրի արևելյան լանջին, Սպիշսկե Պոդգրադիեի քաղաքային շուկայից մոտավորապես 1,5 կիլոմետր դեպի արևմուտք։

## Նկարագրություն և պատմություն
Սպիշսկա Կապիտուլայի տարածքում գտնվում են Սուրբ Մարտին Տուրացու տաճարը, նախկին վանքը, ճեմարանը և 30 տներով մի փողոց, որոնք բոլորն էլ կառուցվել են Վերածննդի դարաշրջանում։ Շրջանը պարսպապատված է, պարսպի դարպասից բացվում է հանդիպակաց բլրին փռված Սպիշսկի Գրադ քաղաքի համայնապատկերը։ Սպիշսկա Կապիտուլան 12-րդ դարի վերջերին դարձել է տարածաշրջանի եկեղեցական վարչության գլխավոր կեցավայրը, իսկ 1776 թվականին, երբ հունգար թագուհի Մարիա Թերեզան բաժանել է Էգերի թեմը, դարձել է նաև եպիսկոպոսական նստավայր։

## Սուրբ Մարտինի տաճար
Ճարտարապետական այս համալիրի գլխավոր շինությունը Սուրբ Մարտին Տուրացու տաճարն է, որը կառուցվել է 1245-1273 թվականների միջակայքում, ռոմանական ոճով (հետագայում ավելացված կից կառույցները գոթիկա ոճով են)։ Տաճարի որոշ որմնանկարներում արտացոլված է Կարլ 1-ին Ռոբերտ արքայի թագագրումը։ Տաճարի հետ միաժամանակ կառուցվել է եպիսկոպոսական պալատը, որի մերձակայքում տարածվում է ընդարձակ զբոսայգին, ուր կարելի է մուտք գործել Ժամացույցով աշտարակի ստորին մասում բացված դարպասով։

1995 թվականին Սուրբ Մարտինի տաճար է այցելել Հովհաննես Պողոս II պապը։ 2003 թվականին տաճարում վերահուղարկավորվել է եպիսկոպոս Յան Վոյտաշակը (1877-1965)։

## Պատկերասրահ
 
Spiscastle11Slovakia30.JPG|Սպիշսկա Կապիտուլայի համայնապատկերը՝ դիտված Սպիշի ամրոցից 
Spisska Kapitula-couvent.jpg|alt1=|
File:Spisska Kapitula-1.jpg|alt2=|Սուրբ Մարտինի տաճարը  
File:Spišské Podhradie-Spišská Kapitula, dzwonnica (HB20).jpg|alt3=|Զանգակատունը
File:20180503 Katedra św. Marcina w Spiskiej Kapitule 2913 DxO.jpg|alt4=|Սուրբ Մարտինի տաճար
File:SK-Spisska Kapitula-03.jpg|alt5=|Փողոցը
File:Street in Spišské Podhradie.jpg|alt6=|Փողոցը
File:Spišské Podhradie-Spišská Kapitula, pałac biskupi (HB13).jpg|alt7=|Եպիսկոպոսական պալատը
File:Park, Biskupská záhrada. Spišská Kapitula 21 Slovakia 44.jpg|Զբոսայգին
File:Spišská Kapitula 0100695.jpg|alt8=|
File:CulHer14Slovakia169.JPG|alt9=|Դարպասներից մեկը
File:CulHer14Slovakia203.JPG|alt10=|Ճեմարանը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*Gabor Méry, Marcell Jankovics - St. Martin's Cathedral Spišská Kapitula (2013), Šamorín (Somorja) 
*Vladimír Olejník, Ľubica Olejníková - Katedrála sv. Martina v Spišskej Kapitule (2017), Spišské Podhradie: Rímskokatolícka cirkev Biskupstvo Spišské Podhradie 

## Արտաքին հղումներ
*https://www.spisskyhrad.com/lokalita/spisska-kapitula/
*http://apsida.sk/c/3195/spisska-kapitula
*https://www.unesconadosah.sk/en/location/spisska-kapitula-spis-chapter
* Detailed description of Spišská Kapitula

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Սլովակիայում
Կատեգորիա:Սլովակիայի գոթական եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր