Քաղցած ժամանակ գլյուկոզի մակարդակի խանգարում

**Քաղցած ժամանակ գլյուկոզի մակարդակի խանգարում (impaired fasting glucose, IFG),** նախադիաբետի տեսակ, որի դեպքում մարդու արյան մեջ շաքարի մակարդակը քաղցած վիճակում նորմայից բարձր է, սակայն ցածր է շաքարային դիաբետի պաշտոնական ախտորոշման համար սահմանված շեմից: Գլյուկոզի նկատմամբ տոլերանտության խանգարման հետ մեկտեղ, այն հանդիսանում է ինսուլինառեզիստենտության նշան: Այսպիսով, այն նաև նյութափոխանակային համախտանիշի հետ կապված վիճակներից մեկն է:

Քաղցած ժամանակ գլուկոզի մակարդակի խանգարում ունեցող անձինք դիաբետի անոթային բարդությունների առաջացման բարձր ռիսկի գոտում են: Ռիսկերը կուտակային են. թե՛ արյան մեջ գլուկոզի բարձր մակարդակը, թե՛ դրա բարձրացած մնալու ընդհանուր տևողությունը մեծացնում են բարդությունների առաջացման հավանականությունը:

Առանց միջամտության, որը սովորաբար ներառում է կենսակերպի փոփոխություն, IFG-ը կարող է ի վերջո վերածվել 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի: Քաղցած ժամանակ գլուկոզի մակարդակի խանգարում ունեցող անձանց մոտ 10 տարվա ընթացքում կլինիկական դիաբետի զարգացման ռիսկը 1,5 անգամ ավելի բարձր է՝ ընդհանուր բնակչության համեմատ: Որոշ հետազոտություններ փաստում են, որ առանց կենսակերպի փոփոխության, IFG-ը կարող է վերածվել կլինիկորեն ախտորոշելի դիաբետի միջինում 3 տարուց էլ քիչ ժամանակահատվածում:

Քաղցած ժամանակ գլուկոզի մակարդակի խանգարումը հաճախ, թեև ոչ միշտ, զուգակցվում է գլուկոզի նկատմամբ տոլեռանտության խանգարման հետ, սակայն այն կարող է հանդիպել նաև մեկուսացված, երբ տվյալ անձինք ունենում են նորմալ պատասխան գլյուկոզի տոլերանտության թեստի նկատմամբ:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Քաղցած ժամանակ գլյուկոզի մակարդակի խանգարումը հաճախ ընթանում է առանց որևէ նշանի կամ ախտանիշի, բացառությամբ անհատի քաղցած վիճակում վերցված արյան նմուշում գլյուկոզի՝ նորմայից բարձր մակարդակի հայտնաբերման: Կարող են ի հայտ գալ արյան մեջ գլյուկոզի բարձր մակարդակի հետ կապված նշաններ և ախտանիշներ, թեև դրանք հիմնականում թույլ են արտահայտված. զգալի ախտանիշները սովորաբար մատնանշում են արդեն իսկ 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի լիարժեք զարգացման մասին: Այդպիսի ախտանիշներն են.

* Ծարավի զգացողության մեծացում
* Միզարտադրության հաճախացում, հատկապես գիշերային ժամերին միզելու նպատակով արթնանալը
* Հոգնածություն և թուլություն
* Ոչ հստակ տեսողություն
* Վերքերի դանդաղ ապաքինում
* Զգայունության փոփոխություններ, ինչպիսիք են թմրածությունը կամ ծակոցները, հատկապես ձեռքերի և ոտքերի շրջանում
* Կրկնվող և դժվար բուժվող վարակներ, հատկապես միզուղիների հետ կապված

## Ռիսկի գործոն
Քանի որ պասիվ վիճակում արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակի խանգարումը համարվում է 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի նախանշան, այն ունի նույն շրջակա միջավայրի և գենետիկ ռիսկի գործոնները։

## Ախտորոշում
Տարբեր կազմակերպություններ կիրառում են արյան մեջ քաղցած վիճակում գլյուկոզի մակարդակի փոքր-ինչ տարբերվող ցուցանիշներ՝ նախքան անձի վիճակը որպես «խանգարված» դասակարգելը, ընդ որում՝ Ամերիկյան դիաբետոլոգիական ասոցիացիան (ADA) իր չափանիշներում օգտագործում է ավելի ցածր շեմային արժեք, քան Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ): Վերին սահմանները մնում են նույնը, քանի որ դրանից բարձր քաղցած վիճակում գյուկոզի մակարդակները գրեթե համընդհանուր կերպով ընդունվում են որպես լիարժեք դիաբետի ցուցանիշ.

* ԱՀԿ (WHO) չափանիշներ. պլազմայում գլյուկոզի մակարդակը քաղցած վիճակում՝ 6,1 մմոլ/լ-ից (110 մգ/դլ) մինչև 6,9 մմոլ/լ (125 մգ/դլ):
* ԱԴԱ (ADA) չափանիշներ. պլազմայում գլյուկոզի մակարդակը քաղցած վիճակում՝ 5,6 մմոլ/լ-ից (100 մգ/դլ) մինչև 6,9 մմոլ/լ (125 մգ/դլ):

## Կանխարգելում
Քաղցած վիճակում գլյուկոզի մակարդակի խանգարման կանխարգելման ուղեցույցները նույնն են, ինչ ընդհանուր 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի կանխարգելման համար տրվող հանձնարարականները: Դրանց հետևելու դեպքում կլինիկական դիաբետի զարգացումը կարող է դանդաղել կամ կանգ առնել: Որոշ դեպքերում հնարավոր է հասնել IFG-ի լիարժեք հետզարգացման (ռեվերսիայի): Որոշակի ռիսկի գործոններ, ինչպիսիք են աֆրո-կարիբյան կամ հարավասիական էթնիկական պատկանելությունը, ինչպես նաև տարիքի բարձրացումը, անխուսափելի են. նման անձանց կարող է խորհուրդ տրվել ավելի խստորեն հետևել այս ուղեցույցներին, ինչպես նաև ավելի ուշադիր հսկել արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ներզատական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նյութափոխանակության խանգարումներ
Կատեգորիա:Շաքարախտ