open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լոմաս դե Սամորա

**Լոմաս դե Սամորա** (), քաղաք, տեղակայված նույնանուն մարզում, Բուենոս Այրես նահանգում (Արգենտինա)։ Լոմաս դե Սամորան ձևավորում է Մեծ Բուենոս-Այրես ագլոմերացիան։

## Պատմություն
Մինչև եվրոպական նվաճողների ժամանումը երկիր, որտեղ այժմ գտնվում է Լոմաս դե Սամորաան եղել է բնակեցված գուարանցի հնդիկներով։ Բուենոս-Այրեսի հիմնադրումից հետո մերձակա հողերը բաժանվեցին Խուան դե Գարայի աշխատակիցների միջև։ 1736 թվականին այս հողերի սեփականատեր է դարձել կապիտան Խուան դե Սամորան, ում անունն էլ ժառանգել է քաղաքը։ 1765 թվականին Սամորան վաճառել է իր ողջ սեփականությունը կեղծավոր կոլեգաներին, սակայն երկու տարի անց այս տարածքը դարձել է իսպանական գաղութ։ 1778 թվականին հողը վաճառվել է աճուրդում։ 1825 թվականի օգոստոսի 8-ին Լոմաս դե Սամորա է ժամանել 250 հոգանոց շոտլանդացիների խումբ, որոնց է վաճառվել քաղաքը։ Քաղաքում առաջին դպրոցը սկսել է աշխատել 1859 թվականի նոյեմբերից։ Բնակավայրը պաշտոնապես հիմնադրվել է 1864 թվականին Պուեբլո դե լա Պաս անունով ()։ 1865 թվականի հունվարի 22-ին բացվում է եկեղեցի, ճարտարապետներ Նիկոլասի և Խոսե Կանալեի աշխատանքով ։ Նույն տարվա օգոստոսի 14-ին բացվել է Հարավային երկաթուղային կայարանը։ 1976 թվականից Լոմաս դե Սամորան ստացել է համայնքի կարգավիճակ։ 1887 թվականին բացվել է հեռախոսային կայան, իսկ մեկ տարի հետո անցկացվել է փողոցների լուսավորում։ 1906 թվականի հունիսի 5-ին բացվում է «Hospital LC de Gandulfo» հիվանդանոցը։ 1908 թվականին Լոմաս դե Սամորայում բացվել է էլեկտրական տրամվայի գիծ, իսկ 1910 թվականին անցկացվել է ջրային ցանց, 1922 թվականին իրականացվել է գազաֆիկացում։ 1910 թվականին համայնքը ստանում է քաղաքի կարգավիճակ, և կոչվում է Լոմաս դե Սամորա ()։ 1972 թվականին քաղաքում բացվում է Լոմաս դե Սամորայի Ազգային համալսարանը։ Հիմա այնտեղ սովորում է 42 000 ուսանող։

## Աշխարհագրություն
Լոմաս դե Սամորայի հյուսիսային սահմանները ձգվում են Բանֆիլդ քաղաքի Լաս Էրաս փողոցով։ Հարավում Գարիբալդի փողոցով բաժանվում է Տեմպերլեյ և Լյավալոս քաղաքներից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Շրջանի պաշտոնական կայք 
*Վիճակագրական տվյալներ

Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Լուխան

**Լուխան** (), քաղաք Բուենոս Այրես նահանգում (Արգենտինա)։ Գտնվում է մայրաքաղաքից 68 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1775 թվականին, ունի 97 հազար բնակիչ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Կվադվո Ասամոա

**Կվադվո Ասամոա** (, ), գանացի կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս Թուրինի Յուվենտուսում և Գանայի հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
### «Ուդինեզե»
2008 թվականին Կվադվոն պայամանագիր է կնքել իտալական «Ուդինեզեի» հետ։ Իր առաջին գոլը թիմի կազմում խփել է 2009 թվականի ապրիլի 19-ին՝ «Ֆիորենտինայի» դեմ խաղում։

### «Յուվենտուս»
2012 թվականի հուլիսի 2-ին Ասամոան տեղափոխվել է Թուրինի «Յուվենտուս»։

## Ազգային հավաքական
Ասամոան առաջին անգամ հրավիրվել է հավաքական մասնակցելու 2008 թվականի աֆրիկյան ազգերի գավաթի խաղարկությանը։ Գանայի հավաքականի կազմում մասնակցել է նաև 2010 և 2014 թվականների ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններին։

## Ձեռքբերումներ
* Իտալիայի չեմպիոն - 2013, 2014, 2015
* Իտալիայի սուպերգավաթակիր - 2012, 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը aic.football.it կայքում
* Պրոֆիլը Soccer.ru կայքում

Կատեգորիա:Գանայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուդինեզեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Սոխուտ (գետակ)

**Սոխուտ**, գետակ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Եղեգիս գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հարավային լանջերից և Գետիկվանք գյուղում միանում մայր գետին։ Երկարությունը 8 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Եղեգիս գետի վտակներ
Հիդրոլազներ

**Հիդրոլազներ** (**[[Ֆերմենտների միջազգային դասակարգում|ՖՀ]] 3**), ֆերմենտների դաս, որոնք կատալիզում են կովալենտային կապի հիդրոլիզը։

Այս ֆերմենտների կատալիզած ռեակցիաներն ունեն հետևյալ տեսքը։
:A-B + H_2 O \rightarrow A-OH+B-H

## Անվանակարգ
Հիդրոլազների համակարգված անվանակարգը իր մեջ է ներառում ճեղքվող սուբստրատի անվանումը՝ ավելացնելով *-հիդրոլազ* մասնիկը։ Սակայն ֆերմենտների պատահական (տրիվիալ) դասակարգման մեջ հիդրոլազ բառը կարճեցվում և պարզապես ավելացվում է «-ազ» մասնիկը։

## Դասակարգում
Ըստ ֆերմենտների միջազգային դասակարգման` հիդրոլազները պատկանում են երրորդ դասին (ՖՀ 3)։ Այդ դասն իր հերթին ստորաբաժանվում է 13 ենթադասերի` ըստ հիդրոլիզվող կապի տեսակի։

## Արտաքին հղումներ
* ՖՀ 3 դասակարգում
* Անվանակարգ
Երիցասար (այլ կիրառումներ)

**Երիցասար** անվանումը ունի հետևյալ իմաստները՝

* Երիցասար, լեռ Արարատի մարզում
* Երիցասար, լեռ Կոտայքի մարզում
* Երիցասար, լեռ Գեղարքունիքի մարզի Շողակաթ գյուղում
* Երիցասար, լեռ Գեղարքունիքի մարզի Վերին Շորժա գյուղում
* Երիցասար, լեռ Սյունիքի մարզում
Մերլո (Բուենոս Այրես)

**Մերլո (Բուենոս Այրես)** (), քաղաք, տեղակայված նույնանուն մարզում, Բուենոս Այրես նահանգում (Արգենտինա)։ Մերլոն ձևավորում է Մեծ Բուենոս-Այրես ագլոմերացիան։ Մերլոն հյուսիսից սահմանակից է Իտուսայգո և Սան Անտոնիո դե Պադուա քաղաքներին, հարավում և արևելքում՝ Պարկ Սամ Մարտինոմին, արևմուտքում Ռիո Ռեկոնստիկա գետն է, իսկ հարավում՝ Մարիանո Ակոստա քաղաքը։ Տարածքը, որտեղ հիմա գտնվում է Մերլոն 18-րդ դարի սկզբին պատկանել է Ֆրանսիսկո դե Մերլոյին։ Սկզբից նա այստեղ կառուցել է իր տունը, իսկ 1727 թվականին Մարիամ Աստվածածնի մատուռը։

## Արտաքին հղումներ
*Շրջանի պաշտոնական կայք
*Հարավային Մերլոյի Ազգային համալսարանի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1755 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Սոնայի աղբյուր

**Սոնայի աղբյուր**, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Մասրիկ գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Երիցասար լեռան արևմտյան լանջից և Վերին Շորժա գյուղից 1 կմ արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 6,5 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Մասրիկ գետի վտակներ
Մանդիկ մսագույն

**Մանդիկ մսագույն** ()- Հովվի գավազան, օձագալար, օձտակ։ Մատիտեղազգիների կամ հնդկացորենազգիների ընտանիքին պատկանող բույս է։

## Կենսաբանական նկարագիր
Խոտաբույս է՝ օձաձև գալարներով, ուժեղ տտիպ համի կոճղարմատներով։ 30-100 սմ բարձրություն ունի։ Ցողունը մեկն է կամ բազմաթիվ, ուղղաձիգ, արմատամերձ տերևները երկարավուն են կամ նշտարաձև։ Ցողունային տերևները հերթադիր են, փոքր, ծաղիկները դալուկ հոտով։ Պտուղը լինում եմ ձվաձև, գորշավուն կամ կանաչ դարչնագույն սերմիկ է։ Ծաղկում է մայիս-հունիս, իսկ պտուղը հասունանում է հունիս-հուլիս ամիսներին։

## Քիմիական բաղադրություն
Դեղաբույսի արմատը պարունակում է 25% դաբաղանյութ, գալաթթու, էլլագաթթու, կատեխին, օքսիմեթիլանտախինոն, մինչև 26% օսլա, կարոտին, ներկող նյութեր, օքսալատներ, քիմիական տարրերից՝ կոլիում, կալցիում, քրոմ, մանգան, երկաթ, ալյումին։ Ծաղիկներում կա C վիտամին՝ մինչև 747, տերևներում՝ 722, կոճղարմատում՝ 132 մգ%։ Վերգետնյա մասում հայտնաբերված են ֆլավոնային գլիկոզիդներ, հիպերոզիդ, կոֆեինաթթու, քլորոգենաթթու, պրոտոկատեխաթթու։

## Բուժական նշանակություն
Գիտական բժշկության մեջ օգտագործվում են օձակերպ և մսագույն մանդիկները։ Բուժական նպատակով օգտագործվում է կոճղարմատը։ Վաղ շրջանում, տերևների եփուկը խառնելով դեղամիջոցների հետ, օգտագործել են գլխացավերի համար՝ ներքին ընդունման և գլխի փաթաթումների ձևով։ Կոճղարմատը լայնորեն կիրառվում է անքնության, աչքերի որոշ հիվանդությունների, թոքային պալարախտի, ականջի և լեզվի սուր բորբոքումների, անգինայի, քթային արյունահոսության, արյունային փսխման ժամանակ։ Մխիթար Հերացին բույսի կոճղարմատն օգտագործել է լուծերի, բազմաթիվ արյունահոսությունների, արգանդի, ականջի և այլ օրգանների թարախային բորբոքումների ժամանան։ Այն բուժել է բորբոքային ուռուցքները։

#### Այլ օգտակար հատկություններ
Բույսի տերևները և նուրբ ընձյուղները կարելի է ուտել հում, եփած չորացրած և թթու դրած վիճակում։ Դեղաբույսը մեղրատու է։

## Պատկերասրահ

Polygonum bistorta0.jpg
Polygonum douglasii (4974285422).jpg
Bistorta vivaparum upernavik 2007-07-15 filtered.jpg
Bistorta vivaparum upernavik 2007-07-15 filtered.jpg
Polygonum lapathifolium.jpg


## Արտաքին հղումներ
*Горец

Կատեգորիա:Հնդկացորենազգիներ
Սաթենիկ Չմշկյան

**Սաթենիկ Չմշկյան** (**Եղիսաբեթ Տեր-Աբրահամյան**, ), հայ դերասանուհի, արևելահայ պրոֆեսիոնալ թատրոնի հիմնադիրներից։

Եղել է դերասան, բեմադրիչ Գևորգ Չմշկյանի կինը։

## Կենսագրություն
Եղիսաբեթ Տեր-Աբրահամյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1883 թվականից հանդես է եկել որպես երգչուհի, ապա հանդես է եկել Գևորգ Չմշկյանի թատերախմբում։ Աչքի է ընկել բևութագրական և դրամատիկական դերերով, հատկապես Գաբրիել Սունդուկյանի պիեսներում՝ Էփեմիա, Շուշան («Պեպո»), Խամփերի, Մարքրիտ («Խաթաբալա») և այլն։

Ակակի Ծերեթելին բարձր է գնահատել Շուշանիկի (Հ. Կարենյանի «Շուշանիկ», վրաց.) դերակատարումը։
Սաթենիկ Չմշկյանը մասնակցել է Անդրկովկասի հայաշատ վայրերում կազմակերպված ներկայացումներին։

## Դերեր
* Էփեմիա, Շուշան՝ «Պեպո»
* Խամփերի, Մարքրիտ՝ «Խաթաբալա»
* Պորցիա՝ Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը»
* Էմիլիա՝ Շեքսպիրի «Օթելլո»
* Դորիմեն՝ Մոլիերի «Բռնի ամուսնություն»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1849 ծնունդներ
Կատեգորիա:1907 մահեր
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 24 մահեր
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հունիսի 11 ծնունդներ
Նիկոլայ Տոմսկի

**Նիկոլայ Վասիլևիչ Տոմսկի** (, ), խորհրդային քանդակագործ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1960)։ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1949, պրեզիդենտ՝ 1968 թվականից)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1970)։ ԽՄԿԿ անդամ 1950 թվականից։

## Կենսագրություն
Սովորել է Լենինգրադի Գեղարվեստա–արդյունաբերական տեխնիկումում (1923-1927)։ Տոմսկու վաղ շրջանի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ է գրավել Մ․ Մ․ Կիրովի կերպարի վրա աշխատանքը։ 1930-ական թվականներին նրա լավագույն գործերում սոցիալիստ, ռեալիզմի սկզբունքների կիրառումը եղել է օրգանական։ Համադրելով անհատականը և տիպականը, բնորոշ ժեստը և ավարտուն, մանրազնին մոդելավորված ձևերը՝ Տոմսկին ստեղծել է հերոսական պաթոսով տոգորված կերպարներ (Ս․ Մ․ Կիրովի հուշարձանը Լենինգրադում, բրոնզ, գրանիտ, ԽՍՀՍ մրցանակ, 1921, «Ա․ Րուսիգին արձանը, գիպս, 1937, Վ․ Ի․ Լենինի հուշարձանը Վորոնեժում, բրոնզ, գրանիտ, բացվել է 1940 թվականին)։ Տոմսկու ստեղծագործության վերոհիշյալ գծերը դրսևորվել են նաև Հայրենական մեծ պատերազմի հերոսներին նվիրված դիմաքանդակներում («Ի. Դ․ Չեռնյախովսկի», մարմար, 1947, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1948, «Մ. Դ․ Գարեև», բազալտ, 1947, «Պ․ Ա․ Պոկրիշև» և Ա․ Ս. Սմիռնով», երկուսն էլ՝ մարմար, 1948, բոլորը՝ Տրետյակովյան պատկերասրահում, Մոսկվա, «Ի․ Ն․ Կոժեդուբ, բրոնզ, 1948, Դուս, թանգարան, Լենինգրադ, բոլորը՝ ԽՍՀՄ պետ․ մրցանակ, 1949) և հուշարձաններում (Ի․ Ռ․ Ապանսաենկո, բրոնզ, 1944-1949, Բելգորոդում և այլն)։ Ապանասենկոյի հուշարձանի, պատմահեղափոխական թեմայով ռելիեֆների (գիպս, համահեղինակների հետ, 1949), Ս․ Մ․ Կիրովի դիմաքանդակի (մարմար, 1949, Տրետյակովյան պատկերասրահ) համար Տ․ 1950-ին արժանացել է ՍՍՀՄ պետ․ մրցանակի։ 1951-ին կերտել է Ն․ Վ․ Գոգոլի դիմաքանդակը (մարմար, Տրետյակովյան պատկերասրահ, ԽՍՀՄ պետակաան մրցանակ, 1952), իսկ 1952 թվականին՝ գրողի հուշարձանը Մոսկվայում (բրոնզ, գրանիտ)։ Տոմսկին երկար տարիներ աշխատել է Վ․ Ի․ Լենինի կերպարի վրա (հուշարձաններ Օրյոլում (1949-1961), Վիլնյուսում (1952), Վոլոգդայում (1958, բոլորը բրոնզ, գրանիտ) և այլ քաղաքներում։ 1950-ական թվականներին 2-րդ կեսից մոնումենտալ կոմպոզիցիաներում Տոմսկին դիմել է առավել ակտիվ և արտահայտիչ ձևերի որոնումների (Վ․ Ի․ Լենինի հուշարձանը Բեռլինում, գրանիտ, 1970, լենինյան մրցանակ, 1972), ընդգծել բնորդի անհատական բնութագիրը (Դ․ Ռիվերայի դիմաքանդակը, բրոնզ, 1956-1957, Տրետյակովյան պատկերասրահ)։ Դասավանդել է Մոսկվայի Վ․ Ի․ Սուրիկովի անվան գեղարվեստական ինստիտուտում (1948 թվականից, պրոֆեսոր՝ 1949 թվականից, ռեկտոր՝ 1964-1970 թվականներին)։ Մոսկվայի նկարիչների միության նախագահ (1951-1956)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Վարոս Փինաջյան

**Վարոս Վաղարշակի Փինաջյան** (1909, դեկտեմբերի 17, Կարս - 1994), շինարարական մեխանիկայի բնագավառի հայ խորհրդային գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1956), պրոֆեսոր (1960), ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1959)։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Լենինգրադի հաղորդակցման ուղիների ինժեներների ինստիտուտը (1931)։ 1947-1974 թվականներին աշխատել է Շինանյութերի և կառուցվածքների ԳՀԻ–ում (այժմ՝ Շինարարության և ճարտարապետության ԳՀԻ), որպես տնօրենի տեղակալ։ 1959 թվականից դասախոսում է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, 1974 թվականից՝ կամուրջների, թունելների և ավտոճանապարհների ամբիոնի վարիչ։ Աշխատությունները վերաբերում են ձողային համակարգերի տարրերի ամրության և կայունության պրոբլեմներին, կամրջաշինության մեջ միաձույլ երկաթբետոնի կիրառման, մետաղական կոնստրուկցիաների սեղմված տարրերի ամրության և դեֆորմացիայի հարցերին։ Փինաջյանի անմիջական մասնակցությամբ են նախագծվել և կառուցվել Մոսկվա–Գոնբաս, Ակմոլինսկ–Կարտալի երկաթուղային մայրուղիների կամուրջները, նախագծվել Երևանի «Դինամո» և «Հրազդան» մարզադաշտերը, Հրազդանի Մեծ կամուրջը, Գետառի և Հրազդանի նախալարված ամրաններով կամուրջները, Բյուրականի աստղադիտարանի պըտտվող գմբեթը և այլն։ 1974 թվականից՝ ԽՍՀՄ բարձրագույն ատեստավորող հանձնաժողովի շինարարական մեխանիկայի և կոնստրուկցիաների մասնագիտացված խորհրդի նախագահ։

## Երկեր
* Կամրջաշինության զարգացումը Սովետական Հայաստանում, Երևան, 1983 (համահեղինակ)։

Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ
Հովհաննես Փիլիկյան

**Հովհաննես Իսրայելի Փիլիկյան ** (), հայ ռեժիսոր, թարգմանիչ, թատերագետ, բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
1963 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանը, ապա հետևել Մյունխենի համալսարանի, Լոնդոնի դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի դասընթացներին։ Եվրիպիդեսի «Էլեկտրա» (1971, Գրինվիչի թատրոն) և այլ բեմադրություններով ճանաչվել որպես հունական դասական ողբերգության ինքնատիպ մեկնաբան։ Բեմադրել է նաև (Ռասինի «Ֆեդրա», Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքա» (ՀՍՖՀ), Շեքսպիրի «Լիր արքա» (Իսլանդիա), Շիլլերի «Ավազակներ» (ԳՖՀ), Էսքիլեսի «Ագամեմնոն» և այլ (շուրջ 40) պիեսներ։ Զբաղվում է թատրոնի պատմության և տեսության, հայ մշակույթի հարցերով, կատարում թարգմանություններ։ Փիլիկյանի ջանքերով Անգլիայում (1981), Վենետիկում (1983) և Ֆրանսիայում (1983) անց է կացվել հայկական ֆիլմերի տասնօրյակ՝ նպաստելով հայ կինոյի միջազգային ճանաչմանը։ ՀԽՍՀ կուլտուրայի մինիստրության «Պետրոս Ադամյան» մրցանակ (1985)։

Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Միքայել Փորթուգալ

**Միքայել Փորթուգալ** (), հայ հասարակական գործիչ, բանասեր–հայագետ։

## Կենսագրություն
1858 թվականին ավարտել է Փարիզի Մուրադյան վարժարանը, որտեղ նրան դասավանդել են Գ․ Այվազովսկին, Ղ. Ալիշանը և այլք։ Կրետեում ու Թուրքիայում վարել է զանազան պետական պաշտոններ (թարգմանիչ, մաքսատան վերատեսուչ, ելևմտից խորհրդական, սուլթանի անձնական գանձի նախարար և այլն)։ Հրատարակության է պատրաստել Եղիշեի «Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին» երկի գրաբար բնագիրը, որին ուղեկցում են հեղինակի ու դստեր՝ Աշխեն Փորթուգալի, առաջաբանը, Փ․ Մ․ Փաշաի ծանոթագրությունները՝ նվիրված Եղիշեին և նրա երկի տպագրություններին ու թարգմանություններին, Հայաստանի վիճակին, պարսկերենին, պարսից կրոնին, Կովկասի պատմական աշխարհագրությանը։ Հեղինակն իր «Եղիշեի վարդապետի վասն Վարդանայ և Հայոց պատերազմի և քննադատութիւնք Միքայել Փաշայի Փորթուգալ» (1903) քննական ուսումնասիրությունում հատուկ ուշադրություն է դարձրել Վասակ Սյունու պատմական դերի գնահատմանը։

## Գրականություն
* Թորոսյան Հ., Յիշատակ Միքայէլ Փորթուգալ Փաշայի կայսերական գանձապետի, Վնտ., 1898:

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ հայագետներ
Մարիա Չմշկյան (երգչուհի)

**Մարիա Ռուբենի Չմշկյան** (), հայ օպերային երգչուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Երևանի երաժշտական ուսումնարանի վոկալի բաժնում, ապա՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ Եղել է Հայֆիլհարմոնիայի կապելլայի, ապա՝ Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մենակատար։ Հանդես է եկել բազմաթիվ օպերային ներկայացումներում։ Եղել է ՀԽՍՀ թատերական գործիչների միության անդամ, մի շարք երաժշտական և ձայնի պահպանման դպրոցների մանկավարժ, Երևանի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր (1957-1959)։ Արժանացել է մի շարք շքանշանների, պարգևների, մրցանակների։

## Դերերգեր
* Բիզեի «Կարմեն»
*Սեն-Սանսի «Սամսոն և Դալիլա»
* Գունոյի «Ֆաուստ»
* Ռուբինշտեյնի «Դևը»
* Չայկովսկու «Պիկովայա դամա», «Իոլանտա»
* Վերդիի «Տրուբադուր», «Ռիգոլետտո», «Աիդա»
* Արմեն Տիգրանյանի «Ալմաստ», «Անուշ», «Դավիթ Բեկ»
* Չուխաճյանի «Արշակ Բ», «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա», «Քյոսե Քեհյա»
* Ռիմսկի-Կորսակովի «Թագավորի հարսնացուն»
* Բորոդինի «Իշխան Իգոր»
* Բաբաևի «Արծվաբերդ»
* Հարությունյանի «Սայաթ-Նովա»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1918 ծնունդներ
Կատեգորիա:2005 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 28 մահեր
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Երիցասար (լեռ, Շողակաթ)

**Երիցասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռների հարավարևելյան մասում, Շորժա գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 2661 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Մարիա Չմշկյան (դերասանուհի)

**Մարիա (Մարիկա) Արտեմի Չմշկյան-Երմոլինսկայա** (), հայազգի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Մարիկա Չմշկյանը ծնվել է 1904 թվականին, Թիֆլիսում, հայ հոր և ֆրանսուհի մոր ընտանիքում։ Աշխատել է երկաթուղում։ Օժտված է եղել դերասանական շնորհքով։ Գեղեցիկ արտաքինի շնորհիվ գրավել է կինոբեմադրիչների ուշադրությունը։

Կյանքի վերջին տարիներին Մարիկա Չմշկյանը կուրացել է և մահացել է 1990 թվականի հունվարին։ Միխայիլ Բուլգակովը նրան հիշել է իր պատմվածքներում։

## Ֆիլմեր
* «Արևի երեխաները» (1933 թ., աղջիկ)
* «Իրադարձությունները Սեն-Լուի քաղաքում» (1932 թ., Մելինե)
* Իվան Պերեստիանիի «Կրետի բույնը» (1927 թ., Ռիկա)
* Նիկոլոզ Շենգելայայի «Էլիզո» (1928 թ., Մուսլիմաթի)

## Ընտանիք
* Պապը՝ Գևորգ Չմշկյան
* Տատը՝ Սաթենիկ Չմշկյան
* Ամուսինը՝ Սերգեյ Երմոլինսկի (ամուսանալուծվել են 1956 թվականին)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Մարիա Չմշկյան (այլ կիրառումներ)

**Մարիա Չմշկյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Մարիա Արտեմի Չմշկյան (1904-1990), հայազգի դերասանուհի։
* Մարիա Ռուբենի Չմշկյան (1918-2005), հայ օպերային երգչուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ։
Երիցասար (լեռ, Վերին Շորժա)

**Երիցասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռնահամակարգում, Ոսկեշեն գետի ձախափնյակում, Վերին Շորժա գյուղից 4,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 2851 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Ռաշադ Սադիղով

**Ռաշադ Սադիղով,** (, ), ադրբեջանցի ֆուտբոլիստ, Ադրբեջանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և Ղարաբաղ ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։

Ադրբեջանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագը և ամենաշատ խաղեր անցկացրած ֆուտբոլիստը։

## Նվաճումներ
Երկու տարի շարունակ՝ 2004-2005 թթ., արժանացել է Ադրբեջանի լավագույն ֆուտբոլիստ կոչմանը (ադրբեջանական «Ֆուտբոլ +» շաբաթաթերթ).
* Ադրբեջանի չեմպիոն (2014, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, «Ղարաբաղ»)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте клуба «Коджаелиспор» (Турция)  
* Профиль на сайте клуба «Кайсериспор» (Турция) 
* Профиль на сайт ТФЛ
* Профиль игрока на сайте клуба «Карабах» (Агдам)
* Состав сборной Азербайджана по футболу на сайте АФФА  
* Статистика выступлений за сборную

Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Երիցասար (լեռ, Կոտայք)

**Երիցասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Գեղամա լեռների արևմտյան մասում, Գեղաշեն գյուղից 12 կմ արևելք։ Հրաբխային է։ Բարձրությունը 3139 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Պիկաչու (պոկեմոն)

**Պիկաչու** (, ), պոկեմոն Նինթենդոյից։ Ունի զարգացման երեք ձև։ Առաջինը Պիչուն է, իսկ երրորդ ձևը Ռաիչուն։ Պիկաչուն մեկն է առավել ճանաչելի և հայտնի պոկեմոններից, քանի որ պաշտոնական թալիսման է Նինթենդոի, իսկ վերջին տարիներին նա դարձել է խորհրդանիշներից մեկը ճապոնական փոփ մշակույթի։

Պոկեմոնների "Rad and Blue" շրջանոմ այս պոկեմոնները ապրում են մարդկային բնակարաններում, անտառներում, տափաստաններում, իսկ երբեմն էլ լեռներում և կղզիներում (վայրի ձևեր)։ Կարող են ապրել նաև էլեկտրակայաններում։

Քանի որ պոկեմոնը պատկանում է էլեկտրական տիպին, նա կարող է իր էներգիան հավաքել մարմնի մեջ, իսկ հզորագույն տեղը համարվում է պոչը։ Պոկեմոնների խաղերում արտահայտնված է այս պոկեմոնների մկան նման հատկությունները։

## Տես նաև
* Պիչու
* Ռաիչու

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պոկեդեքս

Կատեգորիա:Էլեկտրական պոկեմոններ
Կատեգորիա:Պոկեմոններ այբբենական կարգով
Շիրին (աշուղ)

**Շիրին**, **Հովհաննես Կարապետի Կարապետյան** (), աշուղ։

## Կենսագրություն
Հովհաննեսը երկու տարեկանում կուրացել է։ Աշակերտել է ալեքսանդրապոլցի աշուղ Բավեին, ապա Կարինում կատարելագործվել աշուղ Էսպիի մոտ և ստացել վարպետի կոչում։ Հիանալի ձայնի, սրտառուչ երգելու համար անվանվել է Շիրին (թուրքերեն՝ քաղցր)։ Ապրել և ստեղծագործել է Վաղարշապատում։

Մեզ են հասել Շիրինի չորս տասնյակ հայերեն և ավելի քան 100 թուրքերեն երգեր։ Առաջին երգերը տպագրվել են 1850 թվականին՝ Գաբրիել Պատկանյանի «Արարատ» թերթում, այնուհետև՝ «Բազմավեպում»։ 1856 թվականին լույս է տեսել Շիրինի երգերի առաջին ժողովածուն, 1891 թվականին՝ երկրորդը՝ «Նոր քնար» խորագրով։ Ստեղծագործել է աշուղական ամենաբարդ երգատեսակներով։

Շիրինի ստեղծագործությունները խոր հետք են թողել աշուղներ Նիրանիի, Սեյադի, Ջիվանու վրա, որոնք էլ երգեր են ձոնել նրան։

Պատմական առումով Շիրինի ստեղծագործությունը կապող օղակ է հայ աշուղական երգարվեստի զարգացման երկու ժամանակաշրջանների միջև՝ Սայաթ-Նովայից Ջիվանի։ Մեծ ժողովրդականություն են վայելում Շիրինի «Այգեպան», «Ակնարկյա», «Կորած յափնջին» երգերը։

## Երկեր
* Տաղարան, Երևան, 1966։

## Գրականություն
* Լևոնյան Գ., Հայ աշուղներ, Ալեքսանդրապոլ, 1892։
* Մանուկյան Մ., Աշուղ Շիրինի երգերի մեղեդիները, ՊԲՀ, 1976, № 3:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ աշուղներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Երիցասար (լեռ, Արարատ)

**Երիցասար**, լեռ Հայաստանի Արարատի մարզում, Ուրծի լեռնահամակարգում, Ուրցալանջ գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 2083 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Շիրին (այլ կիրառումներ)

**Շիրին** կարող է արտահայտել հետևյալ իմաստները.

* Շիրին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սպարկերտի գավառակում։
* Շիրին (աշուղ), Հովհաննես Կարապետի Կարապետյան, հայ աշուղ (1827-1857)։
Ռեմալ Փիրումով

**Ռեմալ Նիկոլայի Փիրումով** (), խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1976), տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1968), դոցենտ (1969), պրոֆեսոր։ Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիակոս (1998)։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

## Կենսագրություն
1950 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Բաումանի անվան բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը, Զերժինսկու անվան հրետանային ինժեներական ակադեմիան։ 1950-1951 թվականներին աշխատել է Բաումանի անվան ԲՏՈԻ-ում՝ լաբորատորիայի վարիչ։ 1951 թվականին զորակոչվել։ Եղել է Բաումանի անվան ԲՏՈԻ-ի ռազմագիտական ամբիոնի վարիչը, 1988-1998 թթ. սոցիոլոգիայի և մշակութաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայության համար» 3-րդ աստիճանի շքանշաններով։

## Գրականություն
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. - 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5.
* Арутюнян К.А., Погосян Г.Р. "Вклад армянского народа в победу в Великой Отечественной войне". М., 2010.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Վրույր Փանոյան

**Վրույր Մարտիրոսի Փանոյան** (), հայ խորհրդային դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1961)։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։

## Կենսագրություն
Բեմական գործունեությունն սկսել է 1929 թվականին՝ Ղարաքիլիսայում (այժմ՝ Կիրովական), 1930-1949 թվականներին աշխատել է Ամո Խարազյանի անվան շրջիկ, 1949-1951 թվականներին՝ Էջմիածնի թատրոններում։ 1951 թվականից՝ Արտաշատի Ամո Խարազյանի անվան թատրոնի դերասան։ Անձնավորել է կատակերգական–բնութագրական կերպարներ։ 1974 թվականից նկարահանվել է կինոյում։

## Ներկայացումներ
* Նազար՝ Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար»
* Բալաբեկ՝ Նաիրի Զարյանի «Աղբյուրի մոտ»
* «Փորձադաշտ»
* Մինթոև՝ Շիրվանզադեի «Մորգանի խնամին»
* Իսայի՝ Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* Շմագա՝ (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»
* Սչաստլիվցև՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անտառ»
* Սկապեն՝ Մոլիերի, «Սկապենի արարքներր»
* Միկոլա՝ Ֆրանկոյի «Գողացված երջանկություն»
* «Պեպո»
* «Գայլեր և ոչխարներ»
* «Չար հոգի»

## Ֆիլմեր
* Մովսես ՝ «Նահապետ» 
* Ծերունի՝ «Հնձան»
* «Քաոս»
*«Լալվարի որսկանը»

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սպիտակ (գետ, Փամբակի վտակ)

**Սպիտակ**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում։ Սկիզբ է առնում Փամբակի լեռների հյուսիսային լանջերից և Սպիտակ քաղաքից արևելք աջից միախառնվում Փամբակ գետին։ Երկարությունը 10 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Փամբակ գետի վտակներ
Սպիտակ (գետ, Սևջուրի վտակ)

**Սպիտակ**, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում։ Սկիզբ է առնում Չքնաղի լեռների հյուսիսային լանջերից և Ուրասար գյուղի մոտ ձախից միախառնվում Սևջուր գետին։ Երկարությունը 12 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Սևջուր (Ձորագետի վտակ) գետի վտակներ
Փայլակ (թերթ)

**«Փայլակ»**, քաղաքական–հասարակական, գրական երկօրյա թերթ (1917 թվականի Ν 33-ից ունեցել է «Քաղաքական–հասարակական  թերթ» և «Պրոլետարներ բոլոր երկրների, միացե՛ք» վերտառությունները)։ Լույս է տեսել 1915–1917 թվականներին, Շուշիում։ Խմբագիր–հրատարակիչ՝ Լևոն Վարդապետյան։ Խմբագրության աշխատանքներին մասնակցել են բոլշևիկներ ու մենշևիկներ (մինչև 1917 թվականի Ν 33-ը, այնուհետև՝ միայն բոլշևիկները)։

Լուսաբանել է ՌԽԴԲԿ Շուշիի բյուրոյի աշխատանքները, պրոպագանդել մարքսիստ-լենինիստական գաղափարախոսություն։ Դեմ է արտահայտվել դաշնակցության տեղական գործիչներին, նրանց «Ապառաժ» (1917–1919) հրատարակությունը։ Գյուղացիության ծայրահեղ աղքատության պատճառներ է համարել պատերազմը, տնտեսությունը վարելու «նահապետական ձևերն ու միջոցները»։

Թերթը բազմիցս անդրադարձել է Արևմտյան Հայաստանի կացությանը, հայ բնակչության հանդեպ թուրքական կառավարության վարած քաղաքականության հետևանքներին, Շուշիի բնակչությանը կոչ արել օգնել գավառում տեղավորված հայ գաղթականներին։

Գրական–գեղարվեստական նյութերով հանդես են եկել Գ․ Ղազարյանը, Գ․ Ներսիսյանը, Լ․ Վարդունին և ուրիշներ, Արցախի և արցախցիների մասին պատմաբանասիրական նյութերով՝ Լեոն։

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Գայ Սեբաստիան

**Գայ Սեբաստիան** (, ), ավստրալիացի երգիչ, դաշնակահար, ով ներկայացրել է Ավստրալիան Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում։ Մասնակցել է «X Factor» մրցույթի ավստրալիական տարբերակին։ Նա Եվրատեսիլի եզրափակչում գրավեց 5-րդ տեղը. իր «Tonight Again» երգով և հավաքեց 196 միավոր։ Գայ Սեբաստիանը եղել է առաջին երգիչը ով ներկայացրել է Ավստրալիան Եվրատեսիլյան բեմում։

Սեբաստիանը թողարկել է ընդհանուր հաշվով 8 ալբոմ, և եղել Ավստրալիայի Top-10-ի մեջ։ Առաջին յոթ ալբոմների համար արժանացել է արծաթե արձանիկով կամ այլ շնորհակալագրերով։

Իր ութ սինգլները և հատկապես «Battle Scars»-ը ստացել է պլատինե կարգավիճակ.

Իր վեց ալբոմների համար ստացել է արծաթե, իսկ վերջին երեքի համար ոսկե շքանշան: Սեբաստիանը աշխատել է ԱՄՆ-ի այնպիսի երգիչների հետ, ինչպիսիք են Բրայան Մակնատը, Ռոբին Տիկը, Սթիվ Կոպպերը, Ջոն Մեիերը, Ջորդան Սպարկսը և այլն։

Իր երաժշտական կարիերայի ընթացքում Գայ Սեբաստիանը ստացել է թվով 24 մրցանակներ, ընդ որում նրանցից չորսը լավագույն ազատ երաժշտական համերգների համար։

Սեբաստիանը ստացել է նաև «Լավագույն նոր արտիստի», «Տարվա լավագույն արտիստի», «Լավագույն երաժշտի» կոչումներ։

Նա նաև առանձին ելույթներ է ունեցել Հռոմի Բենեդիկտոս XVI պապի և Մեծ Բրիտանիայի թագուհուհու համար.:

## Պատկերասրահ

Guy Sebastian (6606311277).jpg
Guy Sebastian - 2013 Get Along.jpg
Guy Sebastian (8639498941).jpg
Guy Sebastian and Olivia Newton-John at State Theatre.jpg
Guy Sebastian"s.Armageddon Tour.jpg
Lionel Richie and Guy Sebastian.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Մալայզիացի երգիչներ
Կիտաաիկի

, գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 56,26 կմ², բնակչությունը՝ 830 մարդ, իսկ խտությունը 14,75 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Սակուխո, Կոումի ավանների, և Մինամիաիկի, Ուենո գյուղերի հետ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 830 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտությունը՝ 14,75 մարդ/կմ²։

## Սիմվոլիզմ
Գյուղի ծառը համարվում է խեժափիճին, ծաղիկը՝ * Hymenanthes*-ը, թռչունը՝ *Syrmaticus soemmerringii*-ն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Արթուր Դրյուրի

**Արթուր Դրյուրի** (, ), ՖԻՖԱ 5-րդ նախագահ։ Նախագահի պաշտոնը զբաղեցրել է 1955-1961 թվականներին։ Բացի այդ նույն ժամանակահատվածում եղել է Անգլիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի ներկայացուցիչ՝ համատեղելով այդ պաշտոնը Անգլիական Պրեմիեր Լիգայի նախագահի պաշտոնի հետ։

Վերջին կես տարվա ընթացքում՝ գտնվելով ՖԻՖԱ նախկին նախագահ Ռուդոլֆ-Վիլյամ Սելդրեյերսի իշխանության տակ, առողջական խնդիրների հետ կապված, Արթուր Դրյուրին անվանապես կառավարում էր կազմակերպությունը, պաշտոնապես կազմակերպության նախագահ դարձել է 1956 թվականի հունիսի 9-ին։ 1958 թվականին նա բացեց 1958 թվականին Շվեյցարիայում կայանալիք ֆուտբոլի Աշխարհի առաջնությունը։ Մահացել է 80 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գործարարներ
Մացուկավա (գյուղ)

, գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 47,08 կմ², բնակչությունը՝ 9896 մարդ, իսկ խտությունը 210,20 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Օմատի, Աձումինո քաղաքների, և Իկեդա ավանի հետ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 9896 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտությունը՝ 210,20 մարդ/կմ²։

## Սիմվոլիզմ
Գյուղի ծառը համարվում է *Pinus densiflóra*-ն, ծաղիկը՝ *  Rhododendron molle*-ն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի գյուղեր
Քալինգի մրցանակ

**Քալինգի մրցանակ** (Քալինգայի մրցանակ), ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ամենամյա մրցանակ, որ շնորհվում է գիտական հետազոտությունները ժողովրդականացնողներին։ Հիմնադրվել է 1952 թվականին։ Մրցանակը կոչվել է Արլ․ Հնդկաստանում գտնվող Քլինգա պետության անունով, ուր, ըստ ավանդության, հատկապես Աշոկա թագավորի օրոք (մ․ թ․ ա․ 268-232), բուռն կերպով զարգացել են գիտությունները, արվեստը։ Մրցանակի չափը 1000 ֆունտ ստեռլինգ է։ Քալինգի մրցանակ հանձնում է ՅՈԻՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենը։ Դափնեկիրը պարգևատրվում է արծաթե մեդալով և որպես հյուր հրավիրվում Հնդկաստան։ Քալինգի մրցանակ են ստացել Լ․ դը Բրոյլը (1952), Բ. Ռասելը (1957), Պ․ Օժեն (1971), սովետական գիտնականներ Ա․ Ի․ Օպարինը (1976), Ս․ Պ․ Կապիցան (1982), Ի․ Վ․ Պետրյանով-Սոկոլովը (1984) և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Մրցանակներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Ֆրանսիական հեղափոխություն (1848)

մինի|Ընդհարում բարիկադներում (1848)
**1848 թվականի ֆրանսիական հեղափոխություն**, (), հայտնի նաև որպես՝ **Փետրվարյան հեղափոխություն** (*révolution de Février*), զանգվածային ապստամբություն Ֆրանսիայում՝ 1848 թվականի հունիսի 23–26-ին։ 1848 թվականի եվրոպական հեղափոխական ալիքի մաս է կազմում։

Ապստամբության պատճառը բուրժուական ռեակցիայի հարձակումն էր 1848 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությամբ աշխատավորների ձեռք բերած դեմոկրատական իրավունքների և ազատությունների դեմ։ Ապստամբության անմիջական առիթ է հանդիսացել կառավարության հրահանգը ազգային արհեստանոցները (որոնցում աշխատում էր ավելի քան 100 հազար մարդ) փակելու և դրա հետևանքով աշխատանքը կորցրած 18–25 տարեկան չամուսնացած բանվորներին բանակ, իսկ մյուսներին՝ գավառ հողային աշխատանքների ուղարկելու վերաբերյալ։ Կառավարության պրովոկացիոն քաղաքականությունը առաջ բերեց բանվորների ընդվզումը։

Հունիսի 23-ին Փարիզի բանվորները բարիկադներ բարձրացրին, ապստամբությունն ընդգրկեց Փարիզի արևելյան և հյուսիս–արևելյան բանվորական թաղամասերը, ինչպես նաև արվարձանները։ Ապստամբների ընդհանուր թիվը 40– 50 հազար մարդ (այլ տվյալներով՝ 60 հազար) էր, ղեկավարում էին ազգային արհեստանոցների «բրիգադավարներն» ու «պատգամավորները», քաղաքական ակումբների գործիչները, ազգային գվարդիայի բանվորական արվարձանների ջոկատների հրամանատարները։ Միասնական ղեկավար կենտրոնի բացակայությունը և տարբեր թաղամասերի ապստամբական ջոկատների միջև անբավարար կապը խանգարեցին հարձակողական գործողությունների ընդհանուր պլանի իրականացմանը։ Ապստամբները պահանջում էին ձերբակալել կառավարության անդամներին, պայքարել գործազրկության դեմ, պահպանել ազգային արհեստանոցները։ Վախեցած ապստամբության թափից՝ Ազգային ժողովը հունիսի 24-ին դիկտատորական լիազորություններ տվեց ռազմական նախարար գեներալ Լուի Էժեն Կավենյակին։ Գավառից Փարիզ բերվեցին զորքեր, որը մեծ գերակշռություն տվեց կառավարությանը ապստամբական ուժերի նկատմամբ։ Հունիսի 26-ին ապստամբությունը դաժանությամբ ճնշվեց։ Միայն որոշ խոշոր արդյունաբերական քաղաքներում (Ամիեն, Դիժոն, Բորդո և այլն) տեղի ունեցան ապստամբների հետ աշխատավորների համերաշխության ցույցեր։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վաղ ժամանակակից պատմություն
Սպիտակ (լեռ, Լեռնանցք)

**Սպիտակ**, լեռ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի լեռների հյուսիսայի լանջին, Լեռնանցք գյուղից 4 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 2321 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Փայտի չոր թորում

**Փայտի չոր թորում**, փայտի պիրոլիզ, փայտի ջերմային քայքայումը իրականացվում է օդի բացակայությամբ փայտը մինչև 450 –  550^ 0 C  տաքացնելով։ Փայտի չոր թորման ընթացքում տեղի է ունենում հեմիթաղանթանյութի (200 –260^ 0 C  ), թաղանթանյութի (240 –350^ 0 C ), լիգնինի (250 –400^ 0 C ) քայքայում։ Ստացվում է փայտածուխ ( 32 – 38\;\%) և գազագոլորշային խառնուրդ, որից, սառեցմամբ, անջատում են հեղուկ թորվածքը ( 45 – 50\;\% ) և գազեր (16,5–18\;\%)՝ ածխածնի օքսիդներ, մեթան, ջրածին և այլն։ Թորվածքից անջատում են խեժաջուրը (ջրիկ խյուս) և փայտի կուպրը։ Խյուսից ստանում են քացախաթթու, պրոպիոնաթթու, կարագաթթու, մեթիլ սպիրտ և այլ նյութեր, կուպրից՝ կրեկինգի բենզինը և քսայուղերը կայունացնող ինհիբիտորներ, հանքանյութերի հարստացման ֆլոտացիոն յուղեր և այլն, փայտածխից՝ ակտիվացված ածուխ, ծծմբածխածին և այլն։

Փայտի չոր թորում ամենից հաճախ իրականացնում են անընդհատ գործող պողպատե ուղղահայաց ռետորտներում։

Կատեգորիա:Քիմիական պրոցեսներ
Մավրիկիոս

**Մավրիկիոս** (, ) կամ **Մավրիկիոսի Հանրապետություն **(, ), կղզի-պետություն Հարավարևելյան Աֆրիկայում։ Այս երկիրը ներառում է Մավրիկիոս կղզիները, Ռոդրիգես կղզին, Ագալեգա կղզին, և Սենթ Բրանդոն (Կարգադոս Կարախոս) կղզեխումբը։ Կղզիներն ունեն հրաբխային ծագում, շրջապատված են բուստային խութերով։ Առավելագույն բարձրությունը 826 մ է (Պիթոն լեռ` Մավրիկիոս կղզում)։ Կլիման արևադարձային ծովային է։ Լեռնալանջերին կան մշտադալար անտառներ։ Նախկինում եղել է հոլանդական, ֆրանսիական և բրիտանական գաղութ։ 
## Բնակչություն
2011 թվականին երկրի բնակչությունը կազմել է 1,236,817 մարդ։ 2014 թվականի տվյալներով Մավրիկիոսի բնակչությունը կազմում է 1,261,208 մարդ։ Բնակչությունը դանդաղ բայց հաստատուն տեմպերով ավելանում է։ Բնակչության 32.7%-ը քրիստոնյաներ են, հիմնականում` Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդներ։
## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական երկիր է։ Մշակում են շաքարեղեգ, թեյ, ծխախոտ, հալվե, եգիպտացորեն, ադամաթուզ և այլն։
Տնտեսության առաջատար ճյուղը շաքարի արտադրությունն է։ Աճեցնում և մշակում են արհեստական սուտակ։ Զբաղվում են նաև ձկնորսությամբ։
## Արտաքին հղումներ
* Mauritius entry at *[[Encyclopædia Britannica]]*
* Mauritius  at *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Country Profile from the BBC News
* Key Development Forecasts for Mauritius from International Futures
* Mauritius Government portal 
* Statistics Mauritius
* Board of Investment 
* 
* WikiSatellite view of Mauritius at WikiMapia
* Mauritius Meteorological Services
* tourism-mauritius 

Կատեգորիա:Կղզի պետություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի երկրներ
Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների նախկին գաղութներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախկին գաղութներ
Կատեգորիա:Մավրիկիոս
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ազգերի Համագործակցության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ
Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ
Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի կղզի պետություններ
Ճանապարհ (այլ կիրառումներ)

**Ճանապարհ** անվանումը կարող է վերաբերվել
* Ճանապարհ - հաղորդակցության ուղի
* Ճանապարհ (վեպ) - ամերիկացի գրող Կորմակա Մաքքարտիի 2006 թ. վեպ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 1954) - 1954 թ. իտալական ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 1955) - 1955 թ. ԽՍՀՄ ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 1961) - 1961 թ. հայկական ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 1982) - 1982 թ. թուրքական ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 1991) - 1991 թ. ԽՍՀՄ ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 2002) - 2002 թ. ռուսական ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 2006) - 2006 թ. չինական ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 2008) - 2008 թ. իսպանական ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 2009) - 2009 թ. ամերիկյան ֆիլմ
* Ճանապարհ (ֆիլմ, 2015) - 2015 թ. լիբանական ֆիլմ
Սպիտակ (լեռ, Ուրասար)

**Սպիտակ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Բազումի լեռների համանուն լեռնաբազուկի վրա, Ուրասար գյուղից 2,5 կմ հարավ։ Բարձրությունը 2111 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Մասերի (ալբոմ)

**«Մասերի»** (), «Lumen» խմբի վեցերորդ ալբոմն է։ Ձայնագրվել է Ուփա քաղաքում, 2012 թվականին։

## Ստեղծագործությունների ցանկը

## Արտաքին հղումներ
* Ալբոմի պաշտոնական էջը խմբի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:2012 ալբոմներ
Քեթլին Թըրներ

**Քեթլին Թըրներ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, «Ոսկե Գլոբուս» մրցանակակիր։

## Կենսագրություն
Ամերիկացի դեսպանի դուստր Քեթլինը մեծացել է արտերկրում։ Նա հայտնի է դարձել 1981 թվականին, երբ Ուիլյամ Հարթի հետ «Մարմնի տաքություն» թրիլլերում։ Այդ ֆիլմում, ինչպես մյուս երկու հաջորդ̀ «Երկու ուղեղով մարդը» և «Հանցագործություններ կրքի պատճառով» ֆիլմերում նա խաղում է հերոսուհիների, ովքեր օգտագործում են իրենց կանացի սքանչելիքները տղամարդկանց գերելու համար։

Թըրները վերջնականապես հաստատվեց հոլիվուդյան աստղերի շարքում 1984 թվականին, երբ էկրան դուրս եկավ «Սիրավեպ քարի հետ» ֆիլմը Մայքլ Դուգլասի և Դենի Դե Վիտոի հետ։ Երկու տարի անց նա խաղաց այդ ֆիլմի շարունակությունում՝ «Նեղոսի մարգարիտը», իսկ 1989 թվականին նկարահանվեց Դե Վիտոյի «Ռոուզների պատերազմը» ֆիլմում։ 1984 թվականին դերասանուհին ամուսնացավ միլիոնատեր Ջեյ Վեսթի հետ։ Երեք տարի անց նրանք ունեցան դուստր։

Թըրների կարիերայի բարձունքը դարձավ գլխավոր դերը «Փեգին Սյուն ամուսնացել է» ֆիլմում, որի համար նա առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի։ Նա նաև ստացել է «Ոսկե Գլոբուս» «Պրիցիի ընտանիքի պատիվը» ժապավենի համար Ջեք Նիկոլսոնի հետ։

Տարիքի հետ Քեթլինի մոտ սրվեց ռևմատոիդ արթրիտ հիվանդությունը։ Սուր ցավերի նոպաները նա անցկացնում էր ալկոհոլի միջոցով, որի չարաշահումը արտացոլվեց նրա արտաքինի վրա։ Հաշվի առնելով նրա քմահաճ վարքագիծը նկարահանան վայրում՝ նրան սկսեց քիչ հրավիրել ֆիլմում նկարահանվելու։ 1990-ական թվականներին նա կենտրոնացավ թատրոնի աշխատանքի վրա, ինչի համար մի քանի անգամ առաջադրվեց «Թոնի» մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1954 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հունիսի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Սպիտակաջուր (այլ կիրառումներ)

**Սպիտակաջուր** անվանումը կարող է վերաբերել՝
* Սպիտակաջուր՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո),
* Սպիտակաջուր, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում,
* Սպիտակաջուր, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում,
* Սպիտակաջուր, գետ Հայաստանի Տավուշի մարզում։

## Տես նաև
* Սպիտակջուր (այլ կիրառումներ)
Չկա ժամանակ սիրո համար (ալբոմ)

**«Չկա ժամանակ սիրո համար»** (), «Lumen» խմբի յոթերորդ ալբոմն է։ Ձայնագրվել է Ուֆա քաղաքում, 2013 թվականի սեպտեմբերի 23–ին։

## Ստեղծագործությունների ցանկը

## Արտաքին հղումներ
* Ալբոմի պաշտոնական էջը խմբի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:2013 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ռուսական ալբոմներ
Դուբյանա

**Դուբյանա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օռլովսկի շրջանում (Կիրովի մարզ)
Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մոլոմա գետի ձախ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010300312111100036086**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111103608**
* *Ավազանի կոդը* - **10.01.03.004**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ռուդոլֆ-Վիլյամ Սելդրեյերս

**Ռուդոլֆ-Վիլյամ Սելդրեյերս** (, ), ՖԻՖԱ 4-րդ նախագահ։ Նախագահի պաշտոնը զբաղեցրել է 1954-1955 թվականներին։ Բելգիայի նախագահ։

Ռուդոլֆ Սելդրեյերսը 25 տարվա ընթացքում եղել է ՖԻՖԱ փոխնախագահ՝ հանդիսանալով Ժյուլ Ռիմեի հավատարիմ ընկերը և աջ ձեռքը։ 1954 թվականին Ռիմեի հրաժարականից հետո ՖԻՖԱ-ի կառավարիչ դարձավ Սելդրեյերսը։ Բայց նրա կառավարումը անսպասելի ավարտվեց այնպես, ինչպես որ սկսվել էր։ Նա մահացել է 1955 թվականին Բրյուսել քաղաքում, այդ կերպով ՖԻՖԱ նախագահի պաշտոնը զբաղեցրել է 1 տարի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Краткая биография 

Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:1876 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 մահեր
Կատեգորիա:1955 մահեր
Սպիտակջուր (այլ կիրառումներ)

**Սպիտակջուր** անվանումը կարող է վերաբերել՝
* Սպիտակջուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Սյունիքի մարզում,
* Սպիտակ ջուր, ժամանակավոր ջրհոսք Կուրի ավազանում՝ Աղստև գետի ձախակողմյան վտակը։

## Տես նաև
* Սպիտակաջուր (այլ կիրառումներ)
Մաստիկա (նյութ)

մինի|Հրդեհադիմացկուն մաստիկայի օգտագործման օրինակ
**Մաստիկա**, ծեփ, տարբեր նյութերի խառնուրդ նախատեսված սոսնձելու, ցեմենտապատելու, ճեղքերը լրացնելու համար։ Պնդացումը տեղի է ունենում լուծիչի գոլորշիացման կամ տարբեր քիմական ռեակցիաների մեջ մտնող խառը նյութերի շնորհիվ։ Մաստիկայի ստեղծման համար անհրաժեշտ է կավիճ, կիր, գիպս, ավազ, մանրացված ապակի, սպիտականերկ, սուսր, ծծումբ, սպիտակուց, կավ, օսլա, մոմ և այլն։ Մաստիկաները պատրաստվում են նավթով և բուսախեժով, կաուչուկով, կազեինով և սոսնձով, ջրով, ապակու լուծիչով այլն։

Մաստիկայի օգտագործումը երկարացնում է ինչ-որ բանի պահպանումը և գեղեցիկ տեսքը արտաքինից։ Մաստիկան օգտագործվում է շինարարության, հարդարման, նորոգման աշխատանքներում, ավտոմեքենաները կոռոզիայից պաշտպանելիս, հերմետիզացիայի ժամանակ և այլ նպատակներով։

Կատեգորիա:Նյութեր
Շևալյե դը Սենտ Էրմին (վեպ)

**Շևալյե դը Սենտ Էրմին** (), Ալեքսանդր Դյումայի անավարտ պատմավեպ, հրապարակված «Լյո մոնիտյոր յունիվերսել» (*Le Moniteur universel*) թերթում, 1869 թվականի հունվարի մեկից մինչև նոյեմբերի վերջի համարներում։ Սա եռապատման եզրափակիչ մասն է, որն ընդգրկում է «Սպիտակները և կապույտները» (1867 թ.) և Եհուի զինակիցները (1857 թ.) վեպերը։

Առանձին գրքով վեպը չի հրատարակվել, այդ իսկ պատճառով էլ ընթերցողների և գրականագետների համար անհայտ է մնացել շուրջ 135 տարի։

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիական կայքում վեպի մասին հոդված, որը նվիրված է Ալեքսանդր Դյումա հորը

Կատեգորիա:1869 վեպեր
Կատեգորիա:Անավարտ վեպեր
Կատեգորիա:1869 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Չերկիարա դի Կալաբրիա

**Չերկիարա դի Կալաբրիա** (), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 3025 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 37 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 81 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87040։ Հեռախոսային կոդը՝ 0981։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comuneCerchiara

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էստանսուելա

**Էստանսուելա** (), բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Կոլոնիյա դեպարտամենտում։

## Աշխարհագրություն
Էստանսուելան տեղակայված է դեպարտամենտի հարավային մասում, № 50 մայրուղուց հարավ, Մոնտեվիդեոյից Կոլոնիա դել Սակրամենտո քաղաք տանող երկաթուղային ճանապարհին։

## Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 249 մարդ.
 

Աղբյուր։ *Instituto Nacional de Estadística de Uruguay*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* План Эснсуэлыта 

Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Վանատեղի ջուր

**Վանատեղի ջուր**, գետակ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Ուրթիջուր գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Ծաղկուտի լեռների հյուսիսային լանջերից և Գանձաքար գյուղից 5,5 կմ հարավ-արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 8 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Ուրթիջուր գետի վտակներ
Մեղրածուծ

**Մեղրածուծ** (), խորտակ, հոտիսո, մեղրածծու, մեղրախոտ, շանխոտ, ֆարասիոն։ Խուլեղինջազգիների կամ շրթնազգիների ընտանիքին է պատկանում։ Բազմամյա բույս է։

## Կենսաբանական նկարագիր

Բույսը սպիտակավուն է, թավոտ։ Ունի ձվաձև-կլորավուն տերևներ, երկսեռ, մանր, սպիտակ ծաղիկներ, 4 սերմիկներից բաղկացած պտուղներ։ 30-70 սմ բարձրությամբ, ուղղականգուն, սնամեջ ցողունով բույս է։ Ծաղկում է ամբողջ ամռանը, պտղակալում՝ օգոստոս-հեկտեմբեր ամիսներին։ Բազմանում է սերմերով, վեգետատիվ ճանապարհներով։
Բավականաչափ ջերմասեր է, վատ է տանում ցուրտը։ Մեր հանրապետությունում որպես մոլախոտ մեղրածուծը հանդիպում է ամենուր՝ սկսած ցածրադիր գոտուց մինչև մարգագետնատափաստանային գոտին ներառյալ։ Աճում է ճամփեզրերին, տնամերձ հողամասերում, աղբուտներում, չոր լեռնալանջերին, ցանկապատերի մոտ, ցանքերում և այլուր։

## Քիմիական բաղադրություն

Պարունակում է բյուրեղային և ամֆոր, դառը նյութերը, որոնցից են մառուբինը, մառուբիին և այլն, մինչև 0,06% եթերայուղ, 7% դաբաղանյութերը, ալկալոիդներ, մառուբինաթթու, խեժ և այլն։

## Բուժական նշանակություն

Բուժման նպատակով օգտագործվում է բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման ընթացքում։ Հեռացնում են կոշտ մասերը և չորացնում։ Ժողովրդական բժշկության մեջ բույսի սերմերի դոնդողով՝ կաթի հետ խառնած, բուժել օգտագործել են ակնագնդերի և միջին ականջի, բերանի լորձաթաղանթի և նշիկների բորբոքումնեը բուժելու համար։ Նույն սերմերը, առանց խառնուրդի, տվել են ներքին ընդունամ ձևով՝ ստամոքսի սուր բորբոքումների և թարախակալումների(ֆլեգման) ժամանակ։ Դեղաբույսն օգտագործվում է լարինգիտի, բրոնխիտի, տրախեիտի, կապույտ հազի, պալարախտային հազի, միզուղիների բորբոքումների, ջերմերի, ցաների, լիմֆադենիտների, թութքի, անկանոն դաշտանի, որովայնային օրգանների սպազմալգիաների ժամանակ։

### Այլ օգտակար հատկանիշները
Մեղրածուծն արտադրում է առատ նեկտար։ Նրանից ստացվող մեղրն ունի բաց գույն, բացառիկ հաճելի բույր և համ։ Դեղաբույսը միջատասպան է։

## Պատկերասրահ

Marrubium vulgare.JPG
Marrubium vulgare 002.JPG
Marrubium vulgare 9.jpg
Marrubium vulgare2.jpg
Marrubium vulgare0.jpg
Marrubium vulgare 001.JPG
Marrubium vulgare.jpg
MARRUBIUM VULGARE - AGUDA - IB-978 (Malrubí).JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Marrubium vulgare

Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Էմպալմե Օլմոս

**Էմպալմե Օլմոս** (), բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Կանելոնես դեպարտամենտում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է դեպարտամետի հարավային մասում, Պանդո գետի արևելյան մասում, ծովի մակարդակից բարձրությունը՝ 39 մ։
Էմպալմե Օլմոսը տեղակայված է Կանալոնես քաղաքից դեպի 38 կմ։ Մոտակա քաղաքացիական օդանավակայանը գտնվում է Մոնտեվիդեո քաղաքում։

## Պատմություն
Էմպալմե Օլմոսը հիմնադրվել է 1895 թվականի մայիսի 21-ին։

Ծովի մակարդակից բարձրությունը՝ 39 մետր։

1929 թվականի հուլիսի 29-ին, ըստ № 8.448 հրամանագրի, ստացել է գյուղի կարգավիճակ (*Pueblo*)։

## Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 4199 մարդ.

Աղբյուր։ *Instituto Nacional de Estadística de Uruguay*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Ռիանապոլիս

**Ռիանապոլիս** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի կենտրոնական մասում։ Մտնում է Սիերիս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4500 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 159,345 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 27,7 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 34.307.346,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 7.807,77 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,759 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր