Հավալա և հանցագործություն

**Հավալա և հանցագործություն**, նկարագրում է հավալա և փողերի լվացման համար օգտագործելու հայտնի օրինակներ։

## Ըստ երկրների
### [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]

#### Փողերի լվացման դեմ պայքարը սեպտեմբերի 11-ի դեպքերից հետո
Կառավարության որոշ պաշտոնյաներ պնդում են, որ հավալան կարող է օգտագործվել փողերի լվացման, հարկերից խուսափելու և անանուն կերպով միջոցներ տեղափոխելու համար։ Արդյունքում, ԱՄՆ-ի որոշ նահանգներում, Հնդկաստանում և Պակիստանում այն անօրինական է համարվում։

Սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներից հետո ամերիկյան կառավարությունը կասկածում էր, որ հավալայի որոշ բրոքերներ կարող են օգնել ահաբեկչական կազմակերպություններին գումար փոխանցել իրենց գործունեությունը ֆինանսավորելու համար։ Սեպտեմբերի 11-ի հետաքննության հանձնաժողովի զեկույցում ասվում էր, որ Ալ-Կաիդան հաճախ փոխանցում էր հավալայի  հավաքած գումարները։ ԱՄՆ իշխանությունների կողմից ուժեղ ճնշման արդյունքում, որոնք պահանջում էին համակարգված միջոցներ ձեռնարկել գլոբալ մասշտաբով փողերի լվացման դեմ պայքարելու համար, մի շարք հավալայի ցանցեր փակվեցին, իսկ մի մյուսները հաջողությամբ պատասխանատվության ենթարկվեցին փողերի լվացման համար։ Այնուամենայնիվ, քիչ ապացույցներ կան, որ այդ գործողությունները իշխանություններին ավելի են մոտեցրել ահաբեկիչների կամ թմրանյութերի մաքսանենգների զգալի քանակի հայտնաբերմանն ու ձերբակալությանը։ Փորձագետներն ընդգծել են, որ այս ոչ ֆորմալ ցանցերից օգտվողների ճնշող մեծամասնությունը դա արել է օրինական նպատակներով և պարզապես նախընտրել են օգտագործել այլ, պետության կողմից աջակցվող բանկային համակարգերից տարբերվող գործարքներ կատարելու այլ միջոցներ։ Աֆղանստանում հավալա համակարգը կարևոր դեր է խաղում միջազգային և տեղական ՀԿ-ների, դոնոր կազմակերպությունների և զարգացման աջակցության գործակալությունների մեծամասնությանը արտակարգ և մարդասիրական օգնության և զարգացման աջակցության ֆինանսական ծառայությունների մատուցման գործում։

2001 թվականի նոյեմբերին ԱՄՆ վարչակազմը սառեցրեց Ալ Բարաքաթի ակտիվները, որը Սոմալիի դրամական փոխանցումների հավալա ընկերությունն էր, որից հիմնականում օգտվում էին մեծ թվով սոմալիացի ներգաղթյալներ։ Մի քանի երկրներում նրա գործակալներից շատերն ի սկզբանե ձերբակալվել են, բայց ավելի ուշ ազատ են արձակվել այն բանից հետո, երբ նրանց դեմ որևէ կոնկրետ ապացույց չի հայտնաբերվել։ 2006 թվականի օգոստոսին Ալ Բարաքաթի վերջին ներկայացուցիչները հանվել են ԱՄՆ ահաբեկչական կազմակերպությունների ցուցակից, չնայած որոշ ակտիվներ նախկինի պես սառեցված են։ Լրատվամիջոցները ենթադրում են, որ Սոմալիից ծովահեններն օգտագործում են հավալա համակարգը միջազգային միջոցներ փոխանցելու համար, օրինակ՝ հարևան Քենիա, որտեղ այդ գործողությունները չեն հարկվում և չեն գրանցվում։

2010-ի հունվարին Աֆղանստանի ամենամեծ դրամական փոխանցումների հավալա ընկերության՝ Նոր Անսարիի փոխանակման Քաբուլի գրասենյակը փակվեց հատուկ հետաքննությունների բաժնի՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ պայքարի ազգային ստորաբաժանման կողմից իրականացված արշավանքից հետո, ենթադրաբար այն պատճառով, որ ընկերությունը ներգրավված է եղել ափիոնի ապօրինի առևտրից ստացված եկամուտների լվացման և կանխիկի տեղափոխման մեջ։ Կառավարության դաշնակից ռազմական առաջնորդների կողմից շորթման և թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության միջոցով վաստակած գումարները առգրավվել են։ Առգրավվել են նաև հազարավոր գրառումներ, որոնցում հայտնաբերվել են այդ ընկերության դրամական փոխանցումների եւ երկրում քաղաքական եւ գործարար գործիչների եւ ՀԿ-ների, այդ թվում ՝ նախագահ Համիդ Քարզայի հարազատների միջեւ կապերը։ 2010թ օգոստոսին Քարզայը իր վերահսկողության տակ վերցրեց արշավանքը կազմակերպող օպերատիվ խումբը և հատկապես ծանր հանցագործությունների դեմ պայքարի հակակոռուպցիոն խումբը, որը խորհրդատվություն էր տրամադրում ԱՄՆ-ին։ Նա հրամայեց ստեղծել հանձնաժողով՝ ստուգելու բազմաթիվ նախկին և ընթացիկ հակակոռուպցիոն հետաքննությունները։

2010 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2012 թվականի հունիսը ԱՄՆ կառավարությունը Սոմալիի չորս մեղադրյալների մեղադրանք է առաջադրել հավալաօգտագործելով Ալ-Շաբաաբի 10,900 դոլար լվանալու համար։ Մեղադրյալներն էին Բասաալի Սաիդ Մոալինը, Մոհամեդ Մոհամեդ Մոհամուդը, Իսա Դորեն և Ահմեդ Նասիր Թաալիլ Մոհամուդը։ Մեղադրական ակտը հիմնված էր արտաքին հետախուզության վերահսկողության մասին օրենքի համաձայն հավաքված տվյալների վրա։ Մեղադրական դատավճիռներն ուժի մեջ է թողել ԱՄՆ-ի 9-րդ շրջանի վերաքննիչ դատարանը։

### [[Գերմանիա]]
2021 թվականին մաքսանենգների ավազակախումբը 1,6 մլրդ եվրո արժողությամբ 75 տոննա ոսկի Գերմանիայից հավալայի օգնությամբ տեղափոխել է Թուրքիա։

### [[Շվեդիա]]
2022 թվականի փետրվարին Ստոկհոլմի Սյոդերմալմ քաղաքի փոխանակման կետը հիմք դարձավ բիզնեսի համար, որը փող էր լվանում բազմաթիվ հանցավոր ցանցերի համար։  Ընդհանուր առմամբ, փոխանակման կետը հանցավոր ցանցերի համար լվացել է ավելի քան 200 միլիոն շվեդական կրոն  **(**21,472,700 ԱՄՆ դոլար**)**։

## Ծանոթագրություններ