Պալաուի տնտեսություն

**Պալաուի տնտեսություն**, ազգային տնտեսություն, որը հիմնականում բաղկացած է կենսապահովման գյուղատնտեսությունից և ձկնորսությունից։ Կառավարությունը աշխատուժի հիմնական գործատուն է, որը մեծապես ապավինում է ԱՄՆ ֆինանսական օգնությանը։ Բնակչությունը մեկ շնչին ընկնող եկամուտ ունի ավելի քան երկու անգամ, քան Ֆիլիպինների և Միկրոնեզիայի մեծ մասը։ Զբոսաշրջային հատվածի երկարաժամկետ հեռանկարները մեծապես խթանվել են Խաղաղ օվկիանոսում ճանապարհորդությունների ընդլայնմամբ և Արևելյան Ասիայի առաջատար երկրների բարգավաճման աճով։

Պալաուի մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն կազմում է $17,000, այն դարձնում է Խաղաղօվկիանոսյան կղզիների հարուստ նահանգներից մեկը։ Անվանական ՀՆԱ-ն տարեկան միջինը աճել է գրեթե 14%-ով 1983-1990 թվականներին և տարեկան ավելի քան 10%-ով 1991-1997 թվականներին։ Աճը կտրուկ բացասական է դարձել 1998 և 1999 թվականներին՝  1997 թվականի ասիական ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքով։

## Արդյունաբերություն
Զբոսաշրջությունը Պալաուի հիմնական արդյունաբերությունն է։ Գործունեությունը կենտրոնանում է կղզիների հարուստ ծովային միջավայրում, ներառյալ Կորորից արևմուտք գտնվող Լողացող այգու կղզիները, սուզվելը և ջրասուզումը։ Սկուբա դայվինգի հիմնական վայրերը ներառում են *German Channel*-ը և *Blue Corner*-ը։ Այցելուների թիվը, որոնց 85%-ը գալիս է Ճապոնիայից, Թայվանից և ԱՄՆ-ից, 1997 թվականին հասել է մոտ 67,000-ի, ինչը ավելի քան քառապատիկ է, քան մեկ տասնամյակ առաջ։ Զբոսաշրջությունը 1996 թվականին Պալաուում վաստակել է 67 միլիոն դոլար արտարժույթ, (որը կազմում է 1000 դոլար մեկ անձի համար), կազմում է ՀՆԱ-ի մոտավորապես կեսը։ Ասիական երկրներից ժամանումները նվազել են 1998-ին և 1999-ին՝ տարածաշրջանային տնտեսական անկման և դոլարի նկատմամբ ասիական շատ արժույթների արժեզրկման պատճառով, ինչը թանկացրել է Պալաուի դոլարով արտահայտված գները։

Ծառայությունների ոլորտը գերիշխում է Պալաուի տնտեսության մեջ, որը նպաստում է ՀՆԱ-ի ավելի քան 80%-ին, աշխատում է աշխատուժի երեք քառորդը։ Միայն կառավարությունում աշխատում է աշխատողների գրեթե 30%-ը։ Կառավարության հիմնական պարտականություններից մեկը արտաքին օգնության կառավարումն է։ Համաձայն ԱՄՆ-ի հետ ազատ ասոցիացիայի պայմանագրի պայմանների՝ Պալաուն կստանա ավելի քան 450 միլիոն դոլարի օգնություն 15 տարվա ընթացքում, տարեկան 30 միլիոն դոլար և իրավունք ունի մասնակցելու ավելի քան 40 դաշնային ծրագրերի։ 142 միլիոն դոլարի առաջին դրամաշնորհը տրվել է 1994 թվականին։ Հետագա տարեկան վճարումները ավելի փոքր չափերով կատարվել են մինչև 2009 թվականը։ 1999 թվականին ԱՄՆ դրամաշնորհները կազմել են 24 միլիոն դոլար։

Շինարարությունն ամենակարևոր արդյունաբերական գործունեությունն է, որը նպաստում է ՀՆԱ-ի ավելի քան 9%-ին։ Մի քանի խոշոր ենթակառուցվածքային ծրագրեր, ներառյալ Կորոր և Բաբելդաոբ կղզիները կապող կամրջի վերակառուցումը 1996 թվականին դրա փլուզումից հետո և Բաբելդաոբի եզրագծի շուրջ մայրուղու կառուցումը, խթանեցին գործունեությունը 1990-ական թվականների վերջին։

Գյուղատնտեսությունը հիմնականում կենսապահովման մակարդակի վրա է, հիմնական մշակաբույսերն են կոկոսը, արմատային մշակաբույսերը և բանանը։ Ձկնորսությունը եկամտի պոտենցիալ աղբյուր է, սակայն 1990-ական թվականներին կղզիներում թունա ձկան արտադրանքը նվազել է ավելի քան մեկ երրորդով։

Պալաուում արտոնագրային օրենքներ չկան։

## Տնտեսական մարտահրավերներ
Պալաուի առջև ծառացած հիմնական տնտեսական մարտահրավերն է ապահովել իր տնտեսության երկարաժամկետ կենսունակությունը՝ նվազեցնելով նրա կախվածությունը արտաքին օգնությունից։ Պալաուն ստեղծել է հավատարմագրային հիմնադրամ, այն պետք է ներգրավվեր Համաձայնագրի դրամաշնորհների դադարեցումից հետո, որի արժեքը 2009 թվականի սկզբին հասել է 140 միլիոն դոլարի։ Նաև 1990-ական թվականների վերջին Պալաուն տուժել է 1997 թվականի ասիական ֆինանսական ճգնաժամից։ Կղզին մեծ հարված ստացավ COVID-19 համավարակի ժամանակ՝ համաշխարհային ճանապարհորդության սահմանափակումներով, որոնք կանգնեցնում էին զբոսաշրջությունը։ Ասիական զարգացման բանկը կանխատեսում էր, որ 2020 թվականին Պալաուի ՀՆԱ-ն կրճատվել է 9,5%-ով։

## Զբոսաշրջություն
Զանգվածային զբոսաշրջության դեմ պայքարելու համար Պալաուի ժառանգության նախագիծը՝ կայուն զբոսաշրջության պատասխանատուն, ստեղծեց վիզային քաղաքականություն Պալաու կղզու համար՝ բնակչությանը բնապահպանական վնասներից պաշտպանելու համար։ *Palau Pledge*-ը 2018 թվականի ամենաշատ պարգեւատրված քարոզարշավն էր՝ ըստ *WARC Creative 100* ինդեքսի։

## Տնտեսական վիճակագրություն
Եկամուտ
Համախառն ներքին արդյունք (ՀՆԱ). գնողունակության համարժեքություն, 132 միլիոն դոլար (2009) (ՀՆԱ գնահատումը ներառում է ԱՄՆ սուբսիդիա)

ՀՆԱ – իրական աճի տեմպ՝ 1% (2009)

**ՀՆԱ – մեկ շնչի հաշվով**. գնողունակության համարժեքություն – $8 500 (2009)

**ՀՆԱ – կազմը**՝ ըստ ոլորտների

*գյուղատնտեսություն
*արդյունաբերություն
*ծառայություններ
*Աղքատության շեմից ցածր բնակչություն

Տնային տնտեսության եկամուտը կամ սպառումը տոկոսային մասնաբաժնով

*ամենացածր 10%՝ N/A
*ամենաբարձր 10%՝ N/A
### Գնաճ
Գնաճի մակարդակը (սպառողական գներ)՝ 3,4% (2000)

### Աշխատուժ
Աշխատուժ՝ 10 200 (2000)

Աշխատուժ՝ ըստ զբաղմունքի

*Գյուղատնտեսություն՝ 20%
*Արդյունաբերություն
*Ծառայություններ(1990)

Գործազրկության մակարդակը` 4,2% (2000)

### Բյուջե
Եկամուտներ՝ 57,81 մլն դոլար
Ծախսեր՝ 80,8 միլիոն դոլար, ներառյալ՝ 17,1 միլիոն դոլար կապիտալ ծախսեր
### Արդյունաբերություն
Գերիշխող արդյունաբերությունները ներառում են 
*զբոսաշրջությունը, 
*արհեստագործական իրերը (կեղևից, փայտից, մարգարիտից), 
*շինարարություն
*կարի արտադրություն

**Արդյունաբերական արտադրանքի աճի տեմպերը**՝ տվյալներ չկան

Էլեկտրականություն
Էլեկտրաէներգիա – արտադրություն՝ 200 ՄՎտժ (1996)

Էլեկտրաէներգիա - արտադրություն ըստ աղբյուրի (1996)

*Հանածո վառելանյութեր՝ 85%
*Հիդրո՝ 15%
*Միջուկային՝ 0%
*Այլ՝ 0%

**Էլեկտրաէներգիա – սպառում**` 200 ՄՎտժ (1996)

**Էլեկտրաէներգիա – արտահանում**՝ 0 կՎտժ (1996)

**Էլեկտրաէներգիա – ներմուծում**` 0 կՎտժ (1996)

### Առևտուր
Գյուղատնտեսություն, ապրանքներ՝ կոկոս, կոպրա, կասավա (տապիոկա), կարտոֆիլ

Արտահանում` $18 մլն (2001)
ապրանքներ՝ տրոխուս (խեցեմորթների տեսակ), թունա, կոպրա, արհեստներ

Արտահանում, գործընկերներ՝ Ճապոնիա 70.1%, Հարավային Կորեա 15.1%, ԱՄՆ 7.1% (2019)։

Ներմուծումը՝ $99 մլն (2001)
Ապրանքներ՝ մեքենաներ և սարքավորումներ, վառելիք, մետաղներ, սննդամթերք

Ներմուծում, գործընկերներ՝ Հարավային Կորեա 18,7%, Չինաստան 18,2%, Թայվան 16,9%, ԱՄՆ 16,5%, Ճապոնիա 16%, (2019)

### Պարտք և օգնություն
Արտաքին պարտք՝ 18,4 միլիարդ դոլար (2014 թվականի գնահատական)։ Պալաուն դասվում է որպես ՀՆԱ-ում ամենամեծ պարտք ունեցող երկրներից մեկը՝ ըստ արտաքին պարտքի ծավալների։

Տնտեսական օգնություն՝ $155,8 մլն, ԱՄՆ-ի հետ ազատ ասոցիացիայի պայմանագիրը, որը կնքվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ՄԱԿ-ի հոգաբարձության ավարտից հետո, Պալաուին տրամադրում էր մինչև 700 միլիոն ԱՄՆ դոլար օգնություն 15 տարվա ընթացքում՝ ռազմական օբյեկտներ կահավորելու դիմաց։

### Արժույթ
Օգտագործվում է ԱՄՆ արժույթը։ 1 ԱՄՆ դոլար = 100 ցենտ։

**Ֆիսկալ տարի**՝ հոկտեմբերի 1- սեպտեմբերի 30

## Արտաքին հղումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պալաու
Կատեգորիա:Տնտեսություններ