Վիկտոր Կատվալյան (պրոֆեսոր)

**Վիկտոր Լիպարիտի Կատվալյան** (), ԲՈՀ-ի դոցենտ, ԳՊՀ պրոֆեսոր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
1979-1984 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1984-1987 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի ասպիրանտ։ Թեկնածուական թեզի թեման է եղել «Հնչյունների համակցական փոփոխությունները ժամանակակից հայոց լեզվում»։ 1987-1993 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ Հր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի կրտսեր գիտաշխատող։ 1993-1998 թվականներին դասավանդել է Գավառի պետական համալսարանում։ 1998-2004 թվականներին եղել է նույն համալսարանի Հումանիտար մասնագիտությունների ֆակուլտետի դեկան, 2004 թվականից՝ բանասիրական ֆակուլտետի դեկան։ 2012 թվականից ղեկավարում է ՀՀ ԳԱԱ լեզվի ինստիտուտը։ 2016 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Բայազետի բարբառը և նրա լեզվական առնչությունները շրջակա բարբառների հետ» թեմայով, ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։

Շուրջ 50 գիտական հոդվածների և 8 աշխատությունների հեղինակ է։

ԲՈՀ-ի դոցենտ և ԳՊՀ պրոֆեսոր է։

Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր և մեկ որդի։

## Մենագրություններ
* Ուղղագրական և կետադրական ուղեցույց  /օժանդակ ձեռնարկ աշակերտների, դիմորդների և ուսանողներ համար/,   Երևան, 1998։
* Բաղադրյալ բառերի ուղղագրական բառարան, Երևան, 1999։
* Մեսրոպյան Է, Ե գրերի ուղղագրությունը և հնչյունական արժեքը, Երևան, 2006։
* Քավառա խանաք-չանաք /զվարճապատումներ Բայազետի բարբառով/, Երևան,  2009:
* Գիտելիքների նվազագույն պաշար, /ժամանակակից հայոց լեզու/, Մեթոդական ձեռնարկ, Երևան, 2010։
* Հայ բարբառագիտության հարցեր, Երևան, 2014։
* «Բայազետի  բարբառը և նրա լեզվական առնչությունները  շրջակա բարբառների հետ», Երևան 2016։

## Հոդվածներ
* Հնչյունափոխության տեսակները հայերենում/Երիտասարդ լեզվաբանների հանրապետական 5-րդ գիտաժողովի նյութեր/, Երևան,  1986:
* Հնչյունափոխության հիմնական ուղղությունները հայերենի բաղաձայնական խմբերում/Երիտասարդ լեզվաբանների հանրապետական 6-րդ գիտաժողովի նյութեր/, Երևան, 1988։
* Հնչյունների համակցական փոփոխությունները և նրանց հարաբերությունները այլ հնչյունափոխություններին, Լրաբեր հասարակական գիտությունների, Երևան, 1989 թվական, N4:
* Բայի սեռի քերականական կարգի արտահայտությունը Բայազետի բարբառում,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 1996։
* Տղամրդկանց և կանանց լեզվական առանձնահատկությունների մասին (ըստ Բայազետի բարբառի ընձեռած լեզվական նյութի), ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 1996։
* Բայազետի բարբառի բաղաձայնական համակարգի առանձնահատկությունները,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 1997։
* Բայազետի բարբառի հնչյունաբանական մի առանձնահատկության մասին,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2000։
* Հայերենի Ն և Մ հնչույթները բաղաձայնական կապակցություններում, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2000։
* Բայազետի բարբառի շարահյուսական որոշ առանձնահատկությունների մասին,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2001։
* Հայոց լեզվի շարահյուսության հարցեր,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2003։
* Բայազետի բարբառի հնչյունաբանական առնչությունները պատմաաշխարհագրական առումով մերձավոր բարբառների հետ,  Լեզու և լեզվաբանություն, 2003 թվական, N1:
* Մի քանի նկատառում արդի հայերենի որոշյալ դերանունների վերաբերյալ,  Լեզու և լեզվաբանություն, Երևան, 2004 թվական, N1-2:
* Արդի հայերենի գոյականի հոլովման համակարգում դրսևորվող անկանոնությունների մաին,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2004։ 
* Ձայնեղ շփականների պատմական փոփոխությունները Բայազետի բարբառում (համեմատությամբ Արարատյան, Մշո, Վանի, Դիադինի, Խոյի բարբառների, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2006։
* Անկանոն բայերը Բայազետի բարբառում,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2006։
* Հոլովները Բայազետի բարբառում, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2007։
* Գոյականի հոգնակի թվի կազմությունը Բայազետի բարբառում,  Լեզու և լեզվաբանություն, Երևան,  2007 թվական, N 1-2:
* Հ-Խ  հնչյունների համապատասխա-նությունը հայերենի բարբառներում, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2007 թվական, N 3:
* Բարբառի ըմբռնումը հայ լեզվաբանության մեջ,  Մանկավարժության և հոգեբանության հիմնախնդիրներ, 2008 թվական, N 1:
* Ընդհանուր հայերեն-յան լեզվական հատկանիշները բարբառներում, Ջահուկյանական ընթերցումներ - 2008,  Հանրապետական գիտական նստաշրջանի զեկուցումներ, Երևան,  2008: 
* Հայ բարբառների ուսումնասիրության մի քանի հարցերի շուրջ,  Լեզու և լեզվաբանություն, Երևան,  2008 թվական, N2: 
* Առկայացման կարգը Բայազետի բարբառում` համեմատությամբ հարևան բարբառների,  Հայոց լեզվի պատմության հարցեր Միջազգային հայերենագիտական ութերորդ գիտաժողովի զեկուցումներ, Ստեփանակերտ, 2008։ 
* Ի հոլովումը Բայազետի բարբառում (պատմաաշխարհա-գրականորեն մերձավոր բարբառների հետ համեմատությամբ),  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Հումանիտար գիտություններ, Գավառ, 2008 թվական, N 10:
* Հայ բարբառների ուսումնասիրության մի քանի հարցերի շուրջ, Լեզու և լեզվաբանություն,  Երևան, 2008 թվական, N 2: 
* Առաջին և երկրորդ դեմքերի անձնական դերանունների տրական հոլովաձևերը Բայազետի բարբառում (պատմաաշխարհա-գրականորեն մերձավոր բարբառների համեմատությամբ),  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Հումանիտար գիտություններ, Գավառ, 2009 թվական, N 11:
* Բայազետի բարբառը ըստ բարբառների բազմահատկանիշ դասակարգման, Մանկավարժության և հոգեբանության հիմնախնդիրներ, Երևան,  2010, N 2:
* Սահմանական եղանակը Բայազետի բարբառում, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2010 թվական, N12: 
* Արարատյան և Բայազետի բարբառների փոխհարաբերությունները,  Պատմաբանասի-րական հանդես, 2009 թ., N 2-3: 
* Ցուցական դերանունների դրսևորման առանձնահատկու-թյուններ հայերենի բարբառներում, Հայկազեան հայագիտական հանդէս, Բէյրութ, 2011։
* Բայազետի բարբառը հայ բարբառագիտության գնահատմամբ,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2011 թ., N13:
* «Ա» ձայնավորի դրսևորումները Բայազետի բարբառում և «Աճառյանի օրենքը»,  Բանբեր Երևանի համալսարանի. Բանասիրություն, Երևան, 2012 թ., N2:
* «Եմ» բայը Բայազետի բարբառում, Բանբեր Երևանի Վ.Բրյուսովի անվան պետական  լեզվաբանական համալսարանի. Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն, Երևան,   2012 թ., N 2:
* Բայազետի և Դիադինի բարբառների փոխհարաբերությունները, Ջահուկյանական ընթերցումներ -2012 Հանրապետական գիտական նստաշրջանի զեկուցումներ, Երևան, 2012։ 
* Բայազետի բարբառի ձայնավորների ընդհանուր բնութագիրը,   Ջահուկյանական ընթերցումներ - 2013,  Հանրապետական գիտական նստաշրջանի զեկուցումներ, Երևան,   2013:
* Բայի սեռը Բայազետի բարբառում,  Բանբեր Մատենադարանի,  Երևան,   2012 թ., N19:
* Բայածանցները Բայազետի բարբառում,   ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2012 թ., N 14:
* Որոշյալ դերանունները Բայազետի և նրան մերձավոր բարբառներում,  ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Գավառ, 2013 թ., N15:
* Հր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ, «Պատմաբանա­սիրա­կան հանդես», N2, Երևան., 2013:    
* Տարբերակայնությունը իբրև բարբառի կարևոր հատկանիշ,  Հայագիտությունը և արդի ժամանակաշրջանի մարտահրավերները Հայագիտական միջազգային երկրորդ համաժողովի զեկուցումների ժողովածու, Երան,  2014:
* Հինհայերենյան իրողություններ Բայազետի բարբառում, Ջահուկյանական ընթերցումներ-2014 Միջազգային գիտաժողովի զեկուցումներ, Երևան, 2014։
* Միջինհայերենյան իրողություններ, այազետի բարբառում,  Հայ բարբառագիտության հիմնախնդիրներ,  Միջազգային գիտաժողովի զեկուցումներ, Երևան, 2014։
* Արևմտահայերենի և արևելահայերենի տերմինային համակարգերի զուգադրական քննություն (Նախաբան), Երևան,  2014:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սարուխան գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ