Մոզերի գենդերային պլանավորման շրջանակ

**Մոզերի գենդերային պլանավորման շրջանակ** (), գենդերային վերլուծության արագացման պլանավորման համար գործիք։  Այն ստեղծվել է Քերոլայն Մոզերի կողմից։ Նպատակն է ազատել կանանց ենթակայությունից և թույլ տալ նրանց հասնել հավասարության, արդարության, իրավունքների և հնարավորությունների ընդլայնման։

## Ծագումը
1980-ականներին Մոզերը մշակել է «Գենդերային և զարգացման շրջանակը» (GAD) զարգացնելով պլանավորման մոտեցումը աշխատել է Լոնդոնի համալսարանի Զարգացման պլանավորման բաժնում (DPU)։ Քարեն Լևիի հետ աշխատելիս նա ընդլայնեց  գենդերային քաղաքականությունը և պլանավորման մեթոդաբանությունը։ Մոզերը և Լևին 1986 թվականին հրապարակել են «Գենդերային պլանավորման տեսություն և մեթոդ. կանանց գործնական և ռազմավարական կարիքների բավարարում» որպես DPU աշխատանքային փաստաթուղթ։ Այս պլանավորումը հիմնված է գենդերային դերերի և գենդերային կարիքների մասին Մոզերի հասկացությունների հիմա վրա, ինչպես նաև նրա այն տեսակետների վրա, թե ինչպես պետք է քաղաքականությունը մոտենա գենդերային խնդիրներին և պլանավորի զարգացումը։

## Տեսություն
Մոզերի տեսանկյունը հետևում է  «Գենդեր և զարգացում» մոտեցմանը` ընդգծելով գենդերային հարաբերությունների կարևորությունը։ Քանի որ WID-ը հիմնված է Հարվդի անալիտիկ համակարգի վրա, այն ներառում է իր մեջ քանակական փորձագիտական փաստերի հավաքածու։ Գնալով առաջ ուսումնասիրում է այն պատճառներն ու գործընթացները, որոնք հանգեցնում են հասանելիության և վերահսկողության համաձայնության։ Մոզերի ծրագիրը ներառում է գենդերային դերերի նույնականացում, գենդերային կարիքների գնահատում, տնային տնտեսության ներսում ռեսուրսների բաշխման վերահսկողություն և որոշումների կայացում, եռակի դերի պլանավորման հավասարակշռում, միջամտությունների տարբեր նպատակների տարբերակում և պլանավորման մեջ կանանց և գենդերային իրազեկ կազմակերպությունների ներգրավում։ Ծրագրի հիմքում ընկած է գենդերային պլանավորման քաղաքականությունը և ենթադրում է, որ այդ գործընթացը  լինելու է կոնֆիլկտային։

Շրջանակը հիմնված է երեք հիմնական հասկացությունների վրա՝ կանանց եռակի դերը, գործնական և ռազմավարական գենդերային կարիքները և WID/GAD քաղաքականության մոտեցումների կատեգորիաները։ Եռակի դերը բաղկացած է վերարտադրողական, արտադրողական և հասարակական գործունեությունից։ Պրակտիկական կարիքներն այն անհրաժեշտություններն են, որոնց բավարարվելու դեպքում օգնում են կանանց ընթացիկ գործունեության մեջ։ Ռազմավարական կարիքները այն պահանջմունքներն են, որոնք բավարարվելու դեպքում փոխում են տղամարդկանց և կանանց միջև ուժերի հավասարակշռությունը։ WID/GAD քաղաքականության մոտեցման տարբեր կատեգորիաներ, որոնք կարող են տեղին լինել կամ չլինել, ներառում են բարեկեցություն (բաշխում վերևից ներքև), հավասարություն, աղքատության դեմ պայքար, արդյունավետություն և իրավունքների ևհնարավորություների ընդլայնում։

## Գործիքներ
Կառուցվածքը տրամադրում է վեց գործիք։ 

* Գործիք 1-ը սահմանում է գենդերային դերերը. ինչ են անում կանայք, տղամարդիկ, տղաները և աղջիկները տարբեր արտադրողական, վերարտադրողական և համայնքային կառավարման գործունեության մեջ։
* Գործիք 2-ը սահմանում է կանանց գործնական և ռազմավարական կարիքները։
* Գործիք 3-ը սահմանում է մուտքի և վերահսկման պրոֆիլը տնտեսական գործունեության ռեսուրսների և օգուտների համար։
* Գործիք 4-ն ուսումնասիրում է նոր քաղաքականության, նախագիծի կամ ծրագրի ազդեցությունը երեք դերերի վրա։ Մեկ ոլորտին վերաբերող փոփոխությունը կարող է ազդել մյուսների վրա՝ դրական կամ բացասական իմաստով։
* Գործիք 5-ն ուսումնասիրում է, թե ինչպես են բարեկեցության հիմնան վրա, հավասարության, աղքատության դեմ պայքարի, արդյունավետության կամ ընդյալնում է իրավունքը և կարիքները, որոնք կնպաստեն լուծելու գործնական կամ ռազմավարական պահանջներին։
* Գործիք 6-ն ուսումնասիրում է, թե ինչպես կարող են այդ գործընթացում ներգրավվել կանայք և գենդերային իրազեկ կազմակերպություններն ու անհատները։

## Սահմանափակումներ
Չնայած լայնորեն կիրառվող շրջանակը,  այս կառուցվածքը ենթարկվել է որոշ քննադատությունների։ Գենդերային դերերի գաղափարը կարող է հակված լինել գենդերային հարաբերությունների հիմվան վրա։ Դա կարող է տալ կայուն հավասարակշռության զգացում, ընդունել յուրաքանչյուր մարդու բնականոն գործունեությունն ու իրավունքները, երբ իրականում առկա են շարունակական բանակցություններ, հակամարտություններ և փոխզիջումներ։ Շրջանակը չի դիտարկում ժամանակի ընթացքում սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի էվոլյուցիան և վերաբերում է միայն գենդերային անհավասարությանը և չի հաշվի առնում անհավասարության այլ տեսակների, ինչպիսիք են կաստային, դասակարգային կամ ռասայական։  

Նաիլա Քաբիրը պնդում է, որ եռակի դերը ջնջում է գործունեության և արդյունքի միջև տարբերությունը։ Օրինակ, երեխայի խնամքի արդյունքը կարող է ձեռք բերել մայրը տանը, համայնքային մանկապարտեզում կամ վճարովի մասնավոր կամ պետական ​​հաստատությունների միջոցով։ Նրանք շատ տարբեր են կանանց վրա ունեցած ազդեցության առումով։

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ ընթերցում
*

Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ