Դիատրիզոատ

**Դիատրիզոատ,** հայտնի նաև որպես **ամիդոտրիզոատ**, կոնտրաստային նյութ, որը կիրառվում է ճառագայթային հետազոտությունների ընթացում։ Այն ներառում է երակների, միզային համակարգի, փայծաղի և հոդերի վիզուալիզացիյան այնպես ինչպես համակարգչային շերտագրության ժամանակ։ Այն տրվում է բերանով(per os), ներանկվում երակով(intravenous), միզապարկով, նազոգաստրալ զոնդով կան ուղիղ աղիքով(per rectum)։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Համեմատաբար տարածված կողմնակի ազդեցություններն են՝ փսխումը, փորլուծությունը և մաշկի կարմրությունը։ Այլ կողմնակի ազդեցություններն ներառում են քորը, երիկամային խնդիրները, հիպոտոնիան և ալերգիկ ռեակցիաները։ Այն խորհուրդ չի տրվում մարդկանց, ովքեր ունեն ալերգիա յոդի նկատմամբ։ Դիատրիզոատը յոդացված իոնային ռադիոկոնտրաստային նյութ է` բարձր օսմոլալությամբ։

## Պատմություն
Դիատրիզոատը Միացյալ նահանգներում հաստատվել է բժշկական կիրառման համար 1954 թվականին։ Այն գտնվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության առաջին անհրաժեշտության դեղերի ցանկում `առողջության համակարգում անհրաժեշտ ամենաապահով և ամենաարդյունավետ դեղամիջոցների՝ որոնք անհրաժեշտ են առողջապահական համակարգում։2016 թվականի դրությամբ, զարգացող աշխարհում մեծածախ արժեքը կազմում է 5,49 ԱՄՆ դոլար` 20 մլ սրվակի համար։ Միացյալ Նահանգներում դոզան արժե ավելի քիչ, քան 25 ԱՄՆ դոլար։

## Բժշկական կիրառություն
Դիատրիզոական թթուն կարող է օգտագործվել որպես այլընտրանքային միջոց բարիումի սուլֆատի փոխարեն ստամոքս-աղիքային տրակտի բժշկական վիզուալիզացիայի նպասակով, ինչպիսիք են ստամոքս-աղիքային տրակտի վերին հատվածը և փոքր աղիքը։ Դիատրիզոատը ցուցված է այն հիվանդներին, ովքեր ալերգիկ են բարիումի նկատմամբ, կամ այն դեպքերում, երբ հնարավոր է բարիումի արտահոսք դեպի որովայնի խոռոչ։

Կիրառվում է նաև ասկարիդոզի բուժման նպատակով։ Դիատրիզոասը  իրականում ոչ թե սպանում է ասկարիդին, այլ դրա փոխարեն այն թեթևացնում է աղիքային խցանումը, որը հարուցվել է ասկարիդներով։

### Կառավարում
Դիատրիզոիդային թթուն կառավարվում է առավելագույնս նպատակահարմար և խելամիտ ճանապարհով, հետաքրքրություն ներկայացնող կառուցվածքը վիզուալիզացնելու համար (օրինակ ՝ ներերակային՝ արյան անոթների համար՝ որոնցով այն տարածվում է,  երիկամ-միզածորան-միզապարկ՝ որոնցով այն արտազատվում է, օրալ կամ ռետալ ճանապարհով աղեստամոքսային տրակտի համար)։

*Այն տրվում է ներերակային ՝ համակարգչային տոմոգրաֆիայի արտահայտվածությունը ուժեղացնելու նպատակով, երիկամների և հարակից կառույցների ․ ինչպես նաև արյան անոթների պատկերման համար։
*այն տրվում է բերանային կամ հոգնայի ճանապարհով աղեստամոքսային ուղին պատկերելու նպատակով․
*այն տրվում է Ֆոլեյի կաթետրով միզային ուղին պատկերելու նպատակով

## Հակացուցումներ
Անամնեզում յոդի նկատմամբ զգայունությունը հակացուցում չի հանդիսանում դիատիզոատի օգտագործման համար, սակայն դա ենթադրում է զգուշություն պրեպարատն օգտագործելիս։ 

Գաստրոգրաֆինը հակացուցված է օգտագործել որոշ դեղամիջոցների հետ  որոնք կարող են առաջացնել լակտոացիդոզ  (օր․՝ մետֆորմին)։ Միաժամանակյա օգտագործումը կարող է հանգեցնել երիկամային անբավարարության և լակտոացիդոզի առաջացման, և անհրաժեշտ է, որ բժիշկները ստիպեն մի քանի օրվա ընթացքում տարբեր տեղակայել գործակալները, որպեսզի փոխազդեցություն չլինի։

Գաստրոգրաֆինը հիպերտոնիկ լուծույթ է, հետևաբար  պետք է խուսափել  ստամոքս-աղիքային ուղու վեին հատվածների վիզուալիզացիայից  այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն ասպիրացիայի բարձր ռիսկ, քանի որ դա կարող է հանգեցնել թոքի այտուցի առաջացման, պատահաբար տրախեոբրոնխեալ ծառ ներթափանցելու դեպքում։

Ուրոգրաֆինը չպետք է օգտագործվի մելեոգրաֆիայի, վենտրիկուլոգրաֆիայի կամ ցիստեռնոգրաֆիայի նպատակով, քանի որ կարող է հանգեցնել նեյրոտոքսիկ ախտանիշների առաջացման։

## Քիմիական հատկություններ
Դիատրիզոատը համարվում է բարձր օսմոլյարությամբ կոնտրաստ նյութ։ Նրա օսմոլյարությունը մոտավորապես կազմում է 1500 մՕսմ / կգ –ից  (50% լուծույթ) մինչև 2000 մՕսմ/կգ (76% լուծույթ)։

## Ապրանքանիշներ
Ապրանքանիշներն են Հիպաքվին, Գաստրոգրաֆին, Իոթալամատ և Ուրոգրաֆին։ Ուրոգրաֆինը նատրիումական և մեգլումային աղերի համադրությունն է։

## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:ԱՀԿ հիմնական դեղերի ցանկ
Կատեգորիա:Ռադիոկոնտրաստ նյութեր