open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նիկա (անձնանուն)

**Նիկա** ( «հաղթանակ»), հունական ծագմամբ իգական անձնանուն։ Սա հին հունական հաղթանակի աստվածուհու անունն է։

Այս անձնանունը նաև Նիկա անվան մի քանի իգական անունների կրճատ ձևն է  (Վերոնիկա, Եվնիկա, Մոնիկա, Շուշանիկա) և տղամարդկանց՝ (Դոմինիկ, Նիկոլայ, Նիկիտա, Նիկոդիմ, Նիկիֆոր)։

Ուղղափառների տոնացույցում (*ըստ [[Գրիգորյան օրացույց|Գրիգորյան տոմարի]]*) նշվող օրերն են՝ մարտի 23 և ապրիլի 29։

## Հայտնի անձինք
* Նիկա  (ծնվ. 1964), հանրաճանաչ փոփ երգչուհի Իրինա Նիկոլաևնա Մալգինայի բեմական անունը։
* Նիկա Գլեն (1928-2005), ռուս թարգմանչուհի։
* Նիկա Ռակիտինա (ծնվ. 1963), Բելառուսական գեղարվեստական գրող։
* Նիկա Ստիրաժ (ծնվ. 1962), ռուս հաղորդավար։
* Նիկա Տուրբինա (1974-2002), ռուս  բանաստեղծուհի։
* Նիկա Գորդեյ (ծնվ. 1982), երգչուհի, «Стрелки» խմբի նախկին մենակատար։
* Նիկա Սամոյլովա (ծնվ. 2007), գեղասահքի աշխարհի չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունական անձնանուններ
13,2mm Hotchkiss M1929

**13,2mm Hotchkiss M1929,** խոշոր տրամաչափի գնդացիր, որը մշակվել և արտադրվել է Ֆրանսիայում «Գոչկիս» ընկերության կողմից () Երկրորդ և Առաջին աշխարհամարտերի միջև ընկած ժամանակահատվածում։

Որպես զենիթահրթիռային օգտագործվել է ֆրանսիական ցամաքային զորքերի, ՌՕՈՒ-ի և ՌԾՈՒ-ի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Նաև լիցենզիայով արտադրվել է Ճապոնիայում Տիպ 93 ապրանքանիշի ներքո և Իտալիայում՝ որպես Breda Mod․31։

## Կառուցվածք
240px|մինի|աջից|Երեք տարբեր 13,2 մմ փամփուշտ համեմատության համար՝ 13, 2x99 Hotchkiss, 13,2 × 96 մմ Hotchkiss, 13,2 × 92SR Tankgewehr

Gochkiss ընկերությունը խոշոր տրամաչափի գնդացիր է մշակել 1920-ական թվականների վերջից՝ որպես հակատանկային և զենիթային։ Գնդացիրն ունեցել է գազահարող ավտոմատիկա՝ գազի մխոցի երկար անցքով, որը գտնվում էր փողի տակ։ Փողն ինքն ուներ օդային սառեցում, հագեցած էր եզրերով և կարող էր փոխարինվել հատուկ գործիքի օգնությամբ։ Սահմանափակ տարողությամբ պահեստատուփերից լիցքավորումը կրճատել է պրակտիկ արագաձգությունը՝ հասնելով րոպեում 200 կրակոցների։

## Օպերատորներ
* 
* 
* 
*  (թողարկվել է լիցենզիայով որպես Breda Mod.31 գնդացիր 13,2x99 մմ փամփուշտով)
* 
* 
* 
* 
* 
*  («TIP 93» 13,2x99 մմ փամփուշտով)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գնդացիրներ
Journal of Wildlife Management

**Journal of Wildlife Management** (անգլերենից թարգմանաբար` «Վայրի բնության կառավարման ամսագիր»), ամերիկյան գրախոսվող գիտական ամսագիր` նվիրված բնության պահպանության, կենդանաբանության, էկոլոգիայի, վայրի բնության և ռացիոնալ օգտագործման վերականգնման խնդիրներին։ 
մատենագրային հապավումը` **J. Wildl. Manag**։ Պարբերականի գիտատեխնիկական տեղեկատվության պետական համարակալման կոդերը` 34.00.00 (Կենսաբանություն), 87.00.00 (Շրջական միջավայրի պահպանություն։ Մարդու էկոլոգիա)։

## Պատմություն
Պարբերականի առաջին համարը թողարկվել է 1937 թվականի հուլիսին։

Պարբերականը լուսաբանում է  արգելոցների և ազգային պարկերի գիտական ստորաբաժանումների աշխատանքը։

Հրատարակվում է «John Wiley և Sons» հրատարակչությունում, «The Wildlife Society»-ի (Վայրի բնության միություն) համար։

Միությունը նաև հրատարակում է «Wildlife Monographs» և «Wildlife Society Bulletin» պարբերականները։

## Վարկանիշ
Ըստ «Scopus» տվյալների բազայի 2018 թվականի ցուցանիշի` ամսագիրը բոլոր ամսագրերի շարքում զբաղեցրել է հետևյալ տեղերը.

* 45  - Բնություն և շրջական միջավայրի պաշտպանություն
* 189 - Էկոլոգիա, էվոլուցիա, վարք և դասակարգում
* 107 - Շրջակա միջավայրի մասին գիտություն, Էկոլոգիա

Գիտական հոդվածների մեջբերման ցուցանիշը` Scopus CiteScore = 1.89 (2018)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Journal of Wildlife Management 
* Journal of Wildlife Management — պարբերականի մասին
* Պարբերականի արխիվը jstor.org կայքում
* 

Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Ձորի

thumb|left|Ձորի.
thumb|right|250px|XIX դարի ծղոտե ձորի
thumb|right|250px|Ժամանակակից կանացի պլաստիկե ձորի
thumb|250px|Տղամարդու ձորի
**Ձորի** (草 履), ճապոնական ազգային կոշիկի տեսակ, ազգային տոնական տարազի մաս։ Առանց կրունկի հարթ ոտնաման (սանդալ) է, որը հաստանում է գարշապարի հատվածում։ Ոտքի վրա մնում են մեծ և երկրորդ մատների միջով անցնող բարակ գոտիների միջոցով։ Ի տարբերություն գետայի (որը նույնն է աջ և ձախ ոտքերի համար)՝ ձորին պատրաստվում է աջ և ձախ ոտքերի համար առանձին։ Պատրաստվում է բրնձի ծղոտից կամ այլ բույսերի մանրաթելերից, գործվածքներց, լաքապատ փայտից, կաշվից, ռետինից կամ քիմիական մանրաթելերից։ Ձորիները շատ նման են «ֆլիպ-ֆլոպ» () հողաթափերին, որոնք Ռուսաստանում առավել հայտնի են որպես «вьетнамки»։

Ձորիի ավանդական ձևերն օգտագործվում են այլ ավանդական հագուստների հետ, միևնույն ժամանակ ժամանակակից ձևերը շատ տարածված են, հատկապես ամռանը։ Ներկայումս գետան հագնում են ոչ պաշտոնական յուկատայի հետ, իսկ ձորին հագնում են պաշտոնական կիմոնոյի հետ։ Կիմոնոյի և ձորիի ընտրությունը պայմանավորվում է առիթի պաշտոնական լինելով։ Կիմոնոյի հետ սովորաբար չեն հագնում եղեգնյա ծածկույթով ձորիներ, դրանք համարվում են աշխատանքային հագուստի մաս և համադրվում են ամենօրյա ճապոնական հագուստի հետ։ Կանացի վինիլային (պլաստիկե) ձորին համարվում է պակաս պաշտոնական, քան գործվածքե ձորիները։ Տղամարդկանց ձորին իրենից ներկայացնում է արհեստական ծղոտից պատրաստված ոտնաման։

Դիպակե ձորին հագնում են պաշտոնական կիմոնոյի հետ, օրինակ՝ հարսանիքների և հուղարկավորությունների դեպքում։ Տղամարդկանց ամենապաշտոնական կոշիկը համարվում է **հանաոն** (*hanao*)՝ սպիտակ, երբեմն սև փոկերով բուսաթելից պատրաստված ձորին։ Կանացի ձորին նույնպես կարող է արհեստական ծղոտից լինել, բայց կանացի հանաոն սովորաբար կարմիր է և պակաս պաշտոնական, քան գունավոր վինիլայինը կամ դիպակից պատրաստվածը։ Կանացի բոլոր ձորիների հետ հագնում են սպիտակ տաբի գուլպաներ։ Տղամարդկանց ձորին կարելի է կրել ինչպես առանց տաբիի, այնպես էլ տաբիով։

Հանաոներն ամրացվում են համաչափորեն, հետևաբար դրանք չեն լինում աջ և ձախ։ Նրանք կարող են պատրաստվել թավշամահուդանման գործվածքից։ Գործվածքից պատրաստված  ձորիների համար սովորաբար օգտագործում են ճապոնական կամ արհեստական մետաքս։ Տղամարդկանց ձորին կարող է լինել կաշվից կամ արհեստական կաշուց։

Կանացի ձորին հազվադեպ է հարթ լինում․ կոշատակերն ունենում են տարբեր հաստություններ և անկյուններ։ Կան ժամանակակից ձորիներ, որոնք ծածկված չեն գործվածքով։ Կոշատակի արտաքին մասը սովորաբար բնական մոխրագույն կաշվից է։

Ինչպես բոլոր ճապոնական սանդալները՝ ձորին թույլ է տալիս օդի ազատ շրջանառությունը ոտքերի շուրջ, ինչը պայմանավորված է խոնավ կլիմայով, որը գերակշռում է Ճապոնիայում։ Դրանք հեշտ է հագնել և հանել, որն էլ կարևոր է այն մշակույթում, որտեղ կոշիկները հաճախ պետք է հանվեն։

Մեկանգամյա օգտագործման ծղոտե ժապավեններով ձորիներն անվանվում են վարաձի և ավանդաբար համարվել են հասարակ ժողովրդի ու ցածրաստիճան սամուրայների ամենօրյա աշխատանքային կոշիկներ։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կոշիկ
Կատեգորիա:Հագուստ
Սիդնի Սուինի

**Սիդնի Սուինի** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է Էմալին Ադարիոյի դերով Նեթֆլիքսի «Everything Sucks!» հեռուստասերիալում և Իդեն Բլեյնի՝ «Աղախնի պատմվածքը» հեռուստասերիալում։ Սուինին նաև հայտնվել է «Սուր առարկաներ» մինի սերիալում և HBO-ի «Էյֆորիա» դեռահասային դրամայում։ Նաև փոքր դեր է կատարել Քվենտին Տարանտինոյի «Մի անգամ Հոլիվուդում» ֆիլմում։

## Վաղ տարիներ և կարիերա
Սիդնի Սուինին ծնվել և մեծացել է Վաշինգտոն նահանգի Սպոքեն քաղաքում։ Նա կրտսեր եղբայր ունի Թրենթ անունով։ Սիդնիի մայրը աշխատում է որպես փաստաբան, իսկ հայրը՝ բժշկության բնագավառում։

Սիդնի Սուինին սկսել է հետաքրքրվել դերասանական վարպետությամբ այն բանից հետո, երբ իր քաղաքում սկսվել է ինդի ֆիլմի համար քասթինգ։ Ապացուցելով իր ծնողներին գաղափարի կարևորությունը, Սիդնին կարողացել է համոզել ընտանիքին տեղափոխվել Լոս Անջելես։

## Անձնական կյանք
Սուինին ներկա պահին ձեռնարկչություն է ուսումնասիրում։ Նա նաև խառը մենամարտիկ է և մասնակցել է գրեփլինգի տարբեր մրցաշարերի ավագ դպրոցում։

Սուինին հաճախ մտածում է իր յուրաքանչյուր կերպարի համար առանձին գրքեր ստեղծելու մասին, որոնք կլինեն «օրագիրներ/ժամանակագծեր/հիշողությունների գրքեր»՝ ամեն մի կերպարի ծննդյան օրից մինչև սցենարի առաջին էջ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

### Տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սիդնի Սուինի - Սինեմանիա

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
4,5-դյույմանոց թնդանոթ

**4,5-դյույմանոց թնդանոթ** (), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ օգտագործվող 114-միլիմետրանոց միջին դաշտային հրետանային զենք։

## Նկարագրություն
1930-ական թվականների վերջին 1905 թվականի Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակների 60 ֆունտանոց թնդանոթների ծառայության ժամկետը բրիտանական բանակում մոտենում է ավարտին։ Գտնվում է դրան փոխարինող, և սկսվում են աշխատանքները նոր զենքի ստեղծման ուղղությամբ։ Դրա արդյունքում ստեղծում է 4,5 դյուրմանոց դաշտային միջին և հեռահար ազդեցությամբ թնդանոթ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զենքն օգտագործվում էր գնդի սպառազինության մեջ ինչպես բրիտանական, այնպես էլ՝ կանադական բանակներում։

4.5 դյույմանոց (114 մմ-անոց) դաշտային թնդանոթը կարող էր կրակել երեք լիցքով, 25 կգ-անոց ֆուգասաբեկորային արկերով, մինչև 18.750 մետր, որը հեռահարությամբ և կրակային ուժով համապատասխանում էր գերմանական 105 և 155 մմ-անոց հաուբիցներին։

Հարմարավետության և արդյունաբերության համար Mark 1 մակնիշումով տարբերակը հարմարացվել է 60 ֆունտանոց թնդանոթի հենակարկից կրակելու համար։ Mark 2 մակնշմամբ թնդանոթը նախատեսված էր շարժական հենոցներով անվադազգահից կրակ բացելու համար։ Այն նաև օգտագործվում են 5,5-դյույմանոց թնդանոթի համար, որը փոխարինել է 1915 թվականի նմուշի 6-դյույմանոց հաուբիցը։ Կային որոշ տարբերությունneր Mk1 և Mk2 միջև, բայց առավելագույն հեռահարությունը գրեթե նույն էր։ Mk1 թնդանոթն առաջին անգամ թողարկվել է 1938 թվականին, և դրանով զինված է եղել Բրիտանական արշավանքային ուժերի մեկ կամ երկու գունդ, որի կազմում էլ այն առաջին անգամ մասնակցել է մարտի։ Դրանով զինված է եղել նաև Հյուսիսային Աֆրիկյան ռազմարշավի առնվազն մեկ գունդ։ 4,5 դյույմանոց MK 1-ը երբեմն շփոթում են 60 ֆունտանոց թնդանոթի հետ, քանի որ երկուսի համար էլօգտագործվում նույն քարշակը։ Գերմանացիները գրավված թնդանոթները մակնշում էին 11,4 սմ 365(ե)։

1941 թվականին 114 մմ-անոց հրանոթը տեղադրվել է ստանդարտ դազգահի վրա, որն ընդհանուր էր 4,5 և 5,5 դյույմանոց հրետանու համար։ Այդ հրանոթը ստացել է Mark 2 մակնշումը։ Թնդանոթային երկակի ընդհանուր դազգահով MK2 հրանոթի թողարկումը սկսվել 1941 թվականին և օգտագործվել է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Իտալիայում, Հյուսիսարևմտյան Եվրոպայում։ Թնդանոթը զինված մարտական զորախմբերի սպառազինությունից հանվել է 1945 թվականին, ապա տեղափոխվել է ուսումնական զորամասեր, իսկ 1959 թվականին վերջնականապես դուրս է բերվել Բրիտանական բանակում շահագործելուց։

Ամերիկյան 4,5 դյույմանոց M1 թնդանոթը օգտագործել է արկի նման կառուցվածք։ Այդ տարբերակն առանձահատուկ էր փոքր քանակության պայթանյութով (1,8 կգ 25կգ արկին), ինչի շնորհիվ ստացվում էին խոշոր բեկորներ, ինչը շատ հարմար էր դրա հակամարտկոցային կիրառության համար։ Բեկորա-ֆուգասային արկից բացի օգտագործվել է նաև հրթիռ, որն օգտագործվել է օդուժի թիրախներին հաստատման համար։

## Տարբերակներ
* Mark 1` թնդանոթային կրկնակ 60 ֆունտանոց թնդանոթով, որը ծառայության է վերցվել 1930-ական թվականներին և Բրիտանական հրետանու կողմից օգտագորցվել է Ֆրանսիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում` Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ։
* Mark 2` թնդանոթային կրկնակ 5,5 դյույմանոց թնդանոթի հետ, որն օգտագործել են Բրիտանական և կանադական հրետանիները Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ, 1941 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1938 հիմնադրումներ
Մ-120

**Մ-120** (, ՀԳՎ ինդեքս՝ *52-Մ-846*), խորհրդային 120-միլիմետրանոց ականանետ։

## Ստեղծման պատմություն
Մ-120 ականանետը մշակվել է պաշտպանության նախարարության հրթիռ-հրետանային գլխավոր վարչության հանձնարարությամբ, որ տրվել էր 1944 թվականին։ Հանձնարարության նպատակն էր բարելավել սպառազինության մաս կազմող 107 միլիմետրանոց ԳՎ-38 և 120 միլիմետրանոց ՊՄ-38 ականանետները։ Արդիականացման աշխատանքները տարվել են Կոլոմնայի ՄԿԲ-ում՝ Բորիս Իվանովիչ Շավիրինի ղեկավարությամբ և 120-միլիմետրանոց ՊՄ-43 գնդային ականանետի մարտական կիրառության փորձը։ 1955 թվականին ականանետն ընդունվել է Խորհրդային բանակի սպառազինության մեջ, սակայն զանգվածային արտադրություն, ինչպես և 107 միլիմետր տրամաչափով Մ-107-ը, չի ունեցել։

## Կառուցվածք
Մ-120 ականանետն ստեղծվել է երևակայական եռանկյունու սխեմայով։ Փողի վերին մասը տեղադրված է երկոտանի-հրետասայլի վրա, իսկ լցամասը հենվում է հենասալի վրա, որը տեղադրվում է հողի մեջ, որը դրա միջոցով կլանում է հետդարձի էներգիան։ Լցամասում տեղադրված է պղնձե փականային օղակ։ Լիցքավորումը տեղի է ունենում փողաբերանի մասից։ Կրկնակի լիցքավորումը կանխելու համար փողաբերանի հատվածում տեղադրվում է հատուկ մեխանիզմ։ Կրակոցն իրականացվում է հարվածային հատուկ մեխանիզմով, որը տեղադրված է ականանետի փողաբերանի հատվածում։

Մ-120 ականանետի ժամանակը կազմում է 1..1,5 րոպե։ Մարտական դիրքում նրա քաշը կազմում է 280 կգ։ Քանդած վիճակում փողը 74 կգ է, երկոտանի-հրետասայլը՝ 55 կգ, հենասալը՝ 80 կգ։ Ռազմամթերքի անվանացուցակում ներառված են 3ОФ34, 3ОФ36, ինչպես նաև 53-ОФ-843А տիպի բեկորա-ֆուգասային հրետանային ականներ։ Հրետանային ականի զանգվածը կազմում է 15,9-16 կգ։ Մ-120-ի կրակոցի հեռահարությունը 460-7100 մետր է, ընդ որում՝ միջին կողմնային շեղումը կազմում է 12,8 մետր, իսկ հեռավորության միջին շեղումը՝ 28,4 մետր։ Նշանառությունը կատարվում է  ՄՊՄ-44 ականանետային նշանոցի միջոցով, որը տեղադրվում է Մ-120 ականանետի վերին հատվածում։

### Կիրառվող կրակոցներ

## Ձևափոխված տարբերակներ
* *«Տունջա»* – ինքնագնաց ականանետ, որ մշակվել է ՄՏ-ԼԲ-ի հիման վրա, որպես հիմնական զենք օգտագործվում է Մ-120 ականանետը, որը տեղադրվում է քարշակի կորպուսում։
** *SMM B1.10 «Tundzha»* – բուլղարական արտոնագրված տարբերակ։
* *[[2Բ11 120-միլիմետրանոց ականանետ|2Բ11]]* – խորհրդային ականանետ։ Մշակվել է 1979 թվականին Նիժնի Նովգորոդում՝ «Բուրեվեստնիկ» կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում, Մ-120-ի հիման վրա։

## Օպերատորներ
*  – 12 միավոր Մ-120 2016 թվականի դրությամբ
*  – որոշակի քանակությամբ 2016 թվականի դրությամբ
*  – 18 միավոր Մ-120 2016 թվականի դրությամբ
*  – 45 միավոր 2Բ11 և Մ-120 2016 թվականի դրությամբ
*  – 48 միավոր Մ-120 2012 թվականի դրությամբ
*  – 25 միավոր Մ-120 2016 թվականի դրությամբ
*  – 7 միավոր Մ-120 2012 թվականի դրությամբ
*  – 95 միավոր Մ-120 2016 թվականի դրությամբ
*  – 18 միավոր Մ-120 2012 թվականի դրությամբ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1955 հիմնադրումներ
À l’ombre

«**À l’ombre**» (), ֆրանսիացի երգչուհի Միլեն Ֆարմերի երգը։ Կոմպոզիցիան դարձել է *[[Monkey Me]]* ալբոմի առաջին սինգլը։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 22-ին ռադիոկայաններում ռոտացիայի սկզբին, դրա հետ մեկտեղ, հայտնվել է թվային երաժշտության խանութներում և անմիջապես զբաղեցրել առաջին հորիզոնականը թվային վաճառքների ԹՈՓ-ում։ Երաժշտությունը գրված է Լորան Բուտոնի կողմից, բառերը՝ Միլեն Ֆարմերի։

## Հեղինակներ
* Քնարերգություն։ Mylène Farmer
* Երաժշտություն։ Laurent Boutonnat
* Լուսանկարիչ։ Nathalie Delépine
* Կազմի դիզայն։ Henry Neu

## Տեսահոլովակ
Սինգլի երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Լորան Բութոնի կողմից՝ ֆրանսիացի հայտնի քանդակագործ Օլիվյե դե Սագազանի համահեղինակությամբ։ Ըստ տեղեկությունների՝ նկարիչը համաձայնել է մասնակցել նկարահանումներին միայն այն պայմանով, որ երգչուհին անձամբ կմասնակցի իր գեղարվեստական բեմադրությանը։ Արդյունքում հանդիսատեսը կարող է տեսնել երգչուհուն, որի դեմքը պատված է կավի հաստ շերտով։ Տեսահոլովակի պարուսույցը Franck Desplanch-ն էր։ Տեսահոլովակը առաջին անգամ ցուցադրվել է շաբաթ օրը, 2012 թվականի դեկտեմբերի 1-ին TF1 ալիքով։ Ընդհանուր առմամբ, քննադատների կողմից տեսահոլովակը դրական կարծիքների է արժանացել, թեև նշվում էր տեսաշարի նմանությունը Բութոնի նախորդ որոշ աշխատանքների հետ։

## Ձևաչափեր և երգերի ցանկեր
Այստեղ ներկայացված են "À l’ombre" սինգլի ձևաչափերն ու երգերի ցանկերը։

* **CD single**

 
* **CD maxi 1**

* **CD maxi 2**

* **12" maxi**

* **CD single – Promo**

* **CD maxi – Promo - Remixes**

* **Թվային բեռնում**

## Վաճառքներ

## Դիքը շարքերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:2012 սինգլներ
Կատեգորիա:2012 երգեր
12"/50 Mark 8

**12"/50 Mark 8,** ամերիկյան 305 մմ հրետանային նավ, որն ընդունվել է 1944 թվականին։ Այս տեսակի զենքերով կայանքներով զինված են եղել «Ալյասկա» տիպի գծային հածանավերը։

## Մշակում և արտադրություն
Զենքը նախագծվել է 1939 թվականին, իսկ առաջին նմուշը փորձարկվել է 1942 թվականին։ Ի տարբերություն նախորդների, ինչպիսիք են «Նորթ Քերոլայն» տիպի գծային նավերի համար 16" /45 զենքերը, որոնք լիովին պատրաստվել են Վաշինգտոնի Naval Gun Factory-ի նավային գործիքների գործարանում, 12"/50 Mark 8 գործիքի դետալները արտադրվել են Midvale Steel և Bethlehem Steel Corporation ընկերությունների կողմից։ Այնուհետև մասերը ուղարկվում էին Naval Gun Factory` վերամշակման համար, ապա ուղարկվում էին Watervliet Arsenal` հավաքման համար (մոտավորապես 65% պատրաստվածության), և միայն դրանից հետո նրանք վերադառնում էին Վաշինգտոն` վերջնական հավաքման և հաստատման համար։

Զենքն առաջին անգամ ստեղծվել է 1944 թվականին USS Alaska-ում (CB-1), «Ալյասկայի» տիպի գլխավոր հածանավը։ Այս տիպի երկու կառուցված նավ ուներ ինը 12"/ 50 Մարկ 8 հրացաններից յուրաքանչյուրը։ Զենքերը տեղադրվել են եռյակով հրանոթային աշտարակներում։ Երկու աշտարակները գտնվել են հածանավի դիմացի մասում 7 մեկը՝ հետևամասի վրա՝ բավական տարածված «2-A-1» սխեմայով։

Այլ նախագծերի նավերի վրա 12"/50 Mark 8-ը չի տեղադրվել։

## Զենքի դիզայն
thumb|200 px|left|USS Hawaii (CB-3) New York Shipbuilding նավաշինարանում 1947 թվականի հունվարի 8-ին
12"/50 Mark 8 ատրճանակը կշռում էր 55 273 կգ։ Այն կարող էր ապահովել արագ կրակոցների 2,4-ից մինչև 3 կրակոց մեկ րոպեի ընթացքում։ Mark 18 արկի համար հրաձգության առավելագույն հեռավորությունը 517,093 կգ քաշով 35 271 մետր է եղել 45° անկյան տակ կրակելու դեպքում։ Ամերիկյան 12" նախորդ սերնդի Mark 7 գործիքը, որն օգտագործվում էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ «Վայոմինգ» տիպի գծանավերում, կարող էր 21 946 մետր երկարությամբ 390 կիլոգրամանոց արկեր նետել 15°անկյան տակ կրակելու դեպքում։ Հրաձգության հեռահարության և արկի զանգվածի զգալի բարելավումը, նախորդի համեմատությամբ, թույլ է տվել Mark 8-ը անվանել «այդ տրամաչափի ամենահզոր զենքը, որը երբևէ եղել է սպառազինության մեջ»։ «Սուպերծանր» զրահատեխնիկական պարկուճներով կրակոցները թույլ տվեցին, որ Mark 8-ը կողքի զրահի ներթափանցման արագությամբ բռնի նախորդ սերնդի ավելի մեծ 14"/50 զենքը և գերազանցի դրանց զրահապատ տախտակամածների ներթափանցման արագությամբ։

12"/50 Mark 8-ի բեռնախցիկը հավասարվել է 344 պայմանական մարտական կրակոցներին, ինչը 54-ով ավելի է եղել, քան 16"/50 Mark 7 հայտնի հրացանների համանման ցուցանիշը, որոնք տեղադրվում են «Այովա» տիպի գծանավերի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NavWeaps

Կատեգորիա:305 մմ հրետանի
Երուսաղեմի ֆիլմերի փառատոն

**Երուսաղեմի ֆիլմերի փառատոն** (, ), Երուսաղեմում անցկացվող միջազգային ամենամյա կինոփառատոն։ Այն հիմնադրվել է 1984 թվականին՝ Երուսաղեմի կինեմատոգրաֆիայի և իսրայելական կինոարխիվի տնօրեն Լիա վան Լիրի կողմից՝ կինոգործիչների համար դառնալով իսրայելական գլխավոր իրադարձությունը։

## Պատմություն
thumb|Ջիլա Ալմագորը և Քլաուդ Լանզմանը Երուսաղեմի ֆիլմերի փառատոնում, 2010
Փառատոնը ստեղծվել է Իսրայելի մրցանակակիր և Երուսաղեմի կինեմատոգրաֆի ու իսրայելական կինոյի արխիվի հիմնադիր Լիա վան Լիրի կողմից։ 1983 թվականին Վան Լիրը Կաննի կինոփառատոնում ժյուրիի անդամ լինելուց հետո որոշել է ստեղծել Իսրայելի առաջին միջազգային կինոփառատոնը։ Արդեն առաջին տարում փառատոնը պատիվ ուներ հյուրընկալելու կինեմատոգրաֆիական այնպիսի կարևոր գործիչների, ինչպիսիք են Ջեան Մորեաուն, Լիլիան Գիշը, Ուորեն Բեթին և Ջոն Շլեզինգերը։

2005 թվականից փառատոնը ներառում է Pitch Point հարթակը, որը իսրայեցի արվեստագետներին հնարավորություն է տալիս զարգացման և արտադրության փուլերում ներկայացնեն իրենց լիամետրաժ գեղարվեստական նախագծերը և ընտրեն միջազգային կինոարտադրության անդամներ։ Այն տեղական կինոռեժիսորներին հնարավորություն է տալիս ստեղծել հաղորդակցման միջազգային ցանցեր, ընդլայնել ֆինանսավորումը և ռեսուրսները, ինչպես նաև խթանել համատեղ արտադրությանը և հնարավոր համագործակցություններին։

## Փառատոնային մրցույթներ
thumb|Կինոփառատոնի պաստառ
Փառատոնը լուսաբանում է իսրայելական կինոն, որի մասնակիցները ստանում են ամենամեծ մրցանակները, տեղական արվեստը ցուցադրում են միջազգային լրագրողներ և մասնագետներ, իսրայելական պրեմիերաները ցուցադրվում են հետադարձ հայացքներով և իսրայելական լավագույն ֆիլմերի վերստեղծմամբ։ Այս մրցույթների միջոցով իսրայելցի կինոգործիչները գեղարվեստական, վավերագրական, ուսանողական և կարճամետրաժ ֆիլմերի բնագավառներում արժանացել են մոտ 10 միլիոն դոլար արժողությամբ մրցանակների։

### Մրցանակներ իսրայելական կինոյի համար
Փառատոնը մրցանակներ է հանձնում միջազգային լավագույն ֆիլմերի համար. Հոգու ազատության մրցանակ` կինեմատիկական մասերի համար, որտեղ պայքարում են մարդու մշտական ազատության և արդարության  համար, փորձարարական կինոնկարի համար մրցանակ, միջազգային դեբյուտի մրցանակ, հրեական փորձի մրցանակ՝ հրեական ինքնության և պատմության մասին ֆիլմերի համար և Ուիմ վան Լիրի մրցանակ՝ ավագ դպրոցի աշակերտների համար։

## Բացման արարողությունը Սուլթանի լողավազանում
Երուսաղեմի կինոփառատոնն իր ավանդական բացումն անցկացնում է Սուլթանի լողավազանում` կինոյի սիրահարների, հասարակական գործիչների և աշխարհահռչակ հայտնի մարդկանց ներկայությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Երուսաղեմի փառատոներ
Օրոյզես

**Օրոյզես** (**Օրոզես**, **Հորոզես**, **Օռիզ**, ,  ), Աղվանքի թագավոր մ.թ.ա. 1-ին դարում։

## Գնեոս Պոմպեոսի վիրա-աղվանական արշավանք

Գնեոս Պոմպեոսը իր վիրա-աղվանական արշավանքը սկսելուց առաջ իր զորավարներից մեկին՝ Ափրիանոսին թողնում է Մեծ Հայքում, վերջինս վերահսկելու համար, իսկ ինքը 66 թվականի աշնանը գնում է հետապնդելու Միհրդատ Եվպատորին։ Պոմպեոսը, նախ ճամբարում է գրեթե այնտեղ, որտեղ գտնվում է Երևանը։ Ապա, նա Աղստևի հովտով շարունակում է իր ճանապարհը դեպի Կուր գետի ափերը։ Հռոմեական բանակը իր նպատակին հասնելու համար պետք է առանց դժվարության անցներ գետը, որը տրամադրում է Աղվանքի թագավոր Օրոյզեսը, սակայն Աղվանքի տարածքում վրա հասած ձմեռը հռոմեական բանակին անակնկալի է բերում, Օրոյզեսը օգտվելով առիթից, անցնում է գետը և հարձակվում հռոմեացիների ճամբարի վրա, այն պահին, երբ նրանք նշում էին Սատուրնալիայի տոնը՝ 66 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։ Պոմպեոսը ետ է մղում հարձակումը, ապա ներում Օրոյզեսին՝ իր դավաճանության համար և նրա հետ հաշտություն կնքում։

Գնեոս Պոմպեոսի դեմ մզվող կռիվների ժամանակ Աղվանից զորքերը բաղկացած էր 60.000 հետևակից և 22.000 հեծելազորից, որի հրամանատարն էր Օրոյզես թագավորի եղբայրը՝ Կոտիսը։ Ըստ մեկ այլ տեղեկության Օրոյզեսի զորքերի թիվը հասնում էր 40.000-ի, որը նույնպես համարվում է չափազանցված։

Ըստ վարկածներից մեկի՝ Օրոյզեսին հռոմեացիների դեմ հրահրել էր Տիգրան Կրտսերը։ Սա համարվում է խիստ հավանական, քանի որ Աղվանքը, ինչպես նաև Իբերիան, մտնում էին Տիգրան Մեծի կայսրության մեջ։ Սակայն, ամբողջությամբ հասկանալի չէ, թե ինչպես է կարողացել գերված արքայազնը աղվանների հետ հարաբերություններ հաստատել։

65 թվականի գարնանը Պոմպեոսը մտնում է Իբերիա, ավելի ճիշտ՝ Գուգարք և գրավում Հարմոզիկա և Սևսամորա բերդամրոցները։ Իբերիայի թագավոր Արտոկեսը մինչ այդ փախել էր Կուրից այն կողմ, ապա նահանջելով մինչև Պելորոս գետը, փորձել էր կանգնեցնել հռոմեացիների առաջխաղացումը, սակայն, պարտվել էր և հանձնվել Պոմպեոսի ողորմածությանը։

Պոմպեոսի հաղթանակից հետո, նրա հաղթական կառքի առջևից 324 պարտված վեհապետների շարքում քայլում էին նաև աղվանից երկու առաջնորդներ։ Այդ առաջնորդներն էին՝ թագավորը և քրմապետը, իսկ Կոտիս զորավարը սպանվել էր Պոմպեոսի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղվանքի արքաներ
Կիրյաթ Օնո

**Կիրյաթ Օնո** (եբր. קִרְיַת אוֹנוֹ), Իսրայելի կենտրոնում գտնվող քաղաք, Թել Ավիվ մեգապոլիսի մաս։ Այն հիմնադրվել է 1940 թվականին ճահիճների և արաբների կողքին՝ նոր ժամանած 40 ընտանիքների կողմից, որպես այդ ժամանակաշրջանում (մինչ Իսրայել պետության հիմնադրումը) տեղակայված գյուղատնտեսական ավան։ Բնակչությունը՝ ։

Կիրյաթ Օնո անունը ծագում է Մարգարեների Գրքում, ինչպես նաև Գրություններում նշված հին քաղաքի անունից։ Իսրայելում ընդունված ավանդույթի համաձայն՝ նոր քաղաքը պետք է կրի նախկինում այնտեղ գոյություն ունեցած քաղաքի անունը (ընդգծելու համար հին իսրայելական պետության շարունակականությունը ներկայում), Կիրյաթ Օնո անունը փոխառվել է  անհետացած քաղաքից։

Ինչ վերաբերում է իսրայելական շատ քաղաքներին բնորոշ «Կիրյատ» նախածանցին, ապա այն պարզապես նշանակում է քաղաք։

Ինչպես մյուսյուս քաղաքները, որոնք կազմում են «Գուշ-Դան» մեգապոլիսը (Մեծ Թել Ավիվ), Կիրյաթ Օնոն ևս չի կարող ընկալվել շրջակա «քաղաքներից» մեկուսացված։ Իրականում ներկայումս Կիրյաթ Օնոն համարվում է Գուշ Դանի հեղինակավոր և հարմարավետ տարածք, որի բնակիչները հիմնականում աշխատում են Թել Ավիվի բիզնես կենտրոններում։ Կիրյաթ Օնոյի բնակչությունը գրեթե բացառապես աշխարհիկ է։ Նրանց մեջ համեմատաբար քչերն են նախկին ԽՍՀՄ գաղթականներ։

Կիրյաթ Օնոն հարակից է Ռամատ Գանին, Պետահ Տիկվային, Սավյոնին և այլ քաղաքների։

## Բնակչություն
Իսրայելի վիճակագրության կենտրոնական բյուրոյի տվյալներով՝ բնակչության թիվը 2018-ի սկզբին կազմել է 39 398 մարդ։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կիրյաթ Օնոյի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքէջը
* Կիրյաթ Օնո քաղաքի պատկերասրահ

Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքներ
ԱՄՀ-ի դասակարգված երկրների ցանկն ըստ ՀՆԱ-ի

Այստեղ ներկայացված է երկրների այբբենական ցուցակն՝ ըստ ԱՄՀ-ի, որը հրապարակվել է ՀՆԱ-ի կողմից։ Այս ցանկում ներառված են ՀՆԱ-ը (անվանական), մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ը (անվանական), ՀՆԱ-ը (ԳՀ), մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ը (ԳՀ), Բնակչությունը և ԳՀ-ը։

## 2016
2016 թվականի ՀՆԱ-ը, որը հրապարակվել է ԱՄՀ-ի կողմից 2017 թվականի հոկտեմբերին։

## 2015
2015 թվականի ՀՆԱ-ը, որը հրապարակվել է ԱՄՀ-ի կողմից 2016 թվականի հոկտեմբերին։

## 2014
2014 թվականի ՀՆԱ-ը, որը հրապարակվել է ԱՄՀ-ի կողմից 2015 թվականի հոկտեմբերին։

　Բնակչությունը հաշվարկվում է ՀՆԱ-ը (նորմալ) բաժանելով մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ը (անվանական)։

　ԳՀ-ն հաշվարկվում է ՀՆԱ-ի (անվանական) բաժանումը ՀՆԱ (ԳՀ)-ին՝ արտահայտված որպես տոկոս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMF website
** 2015 World Economic Outlook (WEO) Database
** Archive of the WEO databases, from 1999 to 2011

Կատեգորիա:ՀՆԱ-ն ըստ երկրների ցանկ
Կատեգորիա:Արժույթի միջազգային հիմնադրամ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1945 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի մասնագիտացված գործակալություններ
Լուի Արման

**Լուի Արման** (, ),  ֆրանսիացի ինժեներ, հասարակական լայն հնչողություն ստացած մի շարք նախաձեռնություն-ձեռնարկումների կազմակերպիչ և ղեկավար, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1963 թ.)

## Կենսագրություն
Լուի Արմանը սովորել է Անսիում, ապա՝ Լիոնի *Liceum du Parc*-ում։ Բարձրագույն մասնագիտական կրթությունն ստացել է *École Polytechnique*-ում (ֆրանսիական պոլիտեխնիկական բուհ է, որ գտնվում է Փարիզի մերձակայքում՝ Պալեսոյում). եղել է լավագույն ուսանողներից մեկը։

1926 թվականին ներգրավվել է հանքերի կառավարման աշխատանքներում, դարձել  *MINES ParisTech*-ի (*École Nationale Supérieure des Mines de Paris*-ի) անդամ։
1958 թվականին ընտրվել է *Ատոմային էներգիայի եվրոպական հանձնաժողով*ի՝ Եվրոատոմի առաջին նախագահ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է գերմանական ֆաշիստների դեմ Ֆրանսիայում ծավալված Դիմադրության շարժման ուղղություններից մեկի՝ *Résistance-Fer*-ի հրամանատարը։ 1944 թվականի հունիսի 25-ին գեստապոն կալանավորել է նրան, բայց ֆաշիստները չեն հասցրել հաշվեհարդար տեսնել. գերմանական զավթիչներից Փարիզի ազատագրման ժամանակ նա էլ ազատվել է բանտից։ Լուի Արմանը պարգևատրվել է *Ազատության խաչ* շքանշանով, արժանացել Ֆրանսիայի Հանրապետության կառավարական մի շարք այլ պարգևների։ 1963 թվականին ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։

Վախճանվել է 66 տարեկան հասակում, Վիլ սյուր Մերում։

## Պարգևներ
* *Ազատության խաչ* շքանշան
* *Սահարական վաստակի համար* 1-ին աստիճանի շքանշան

## Աշխատություններ
* 1961։ Plaidoyer pour l’avenir
* 1965։ De la Savoie au Val d’Aoste par le tunnel du Mont-Blanc
* 1968։ Simples propos
* 1968։ Le pari européen
* 1969։ Propos ferroviaires
* 1970։ De la cybernétique à l’intéressement
* 1970։ L’Entreprise de demain
* 1974։ Message pour ma patrie professionnelle

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Զգայական օրգաններ

**Զգայական օրգաններ**, մասնագիտացված ծայրամասային անատոմիական և ֆիզիոլոգիական համակարգ, ապահովելով շնորհիվ իր ընկալիչների։ Տեղեկատվության ստացում  և առաջնային վերլուծություն  շրջակա միջավայրից և մարմնի այլ օրգաններից, այսինքն արտաքին միջավայրից և մարմնի ներքին միջավայրից։

Ծայրամասային օրգանները ընկալում են գրգիռը հեռավորության վրայից (օրինակ ՝ տեսողության, լսողության, հոտառության օրգաններ) այլ օրգաններ (համ ու հպում)  — միայն անմիջական շփման դեպքում։

Որոշ զգայարաններ կարող են ինչ-որ չափով լրացնել մյուսներին։ Օրինակ՝ զարգացած հոտի և շոշափելիքը որոշ չափով կարող են փոխհատուցել թույլ զարգացած տեսողություն (աչքերը), հոտառությունը (քիթը)։

## Մարդու զգայարաններ
Մարդու զգայարաններից ուղեղի կողմից ստացած տեղեկատվությունը ձևավորվում է մարդու կողմից իր և իր շրջապատի ընկալումը։

Մարդը տեղեկատվություն է ստանում 5 հիմնական զգայարանների կողմից։

#աչքեր (տեսողություն)
#ականջներ (լսողություն)
#լեզու (համ)
#քիթ (հոտ)
#մաշկ (շոշափում, ցավի զգացում, ջերմաստիճան)

Մարդու զգայարանների ընկալիչների վրա ազդող գրգիռները տարածվում են կենտրոնական նյարդային համակարգ։ Այն վերլուծում է ստացած տեղեկատվությունը և նույնացնում է այն (առաջանում է զգայունություն)։ Այնուհետև տալիս է պատասխան ազդանշան որը փոխանցվում է նյարդերի համապատասխան օրգաններին։

5 տեսակի արտաքին զգայունություններ (շարժունակությունը չունի առանձին զգայական օրգան, բայց զգայություններ է առաջացնում) մարդը կարող է զգալ արտաքին զգայությունների 6 տեսակ տեսողական, լսողական հոտառության շոշափելիքի, համային և կինեստետիկ զգայունություններ։

Մարդու զգայարաններից ուղղիներ անցկացնող — կենտրոնական նյարդային համակարգի վեստիբուլյար, լսողական, տեսողական, հոտառության, շոշափելիքի և համային ուղիները։

## Կենդանիների զգայարաններ
Արտաքին ազդեցությունների ռեակցիա (լույսի, ջերմաստիճանի, քիմիական նյութերի և այլ գռգրիչներ) ցածրակարգ օրգանիզմներում դա սովորաբար առաջանում է ոչ թե հատուկ օրգանների կողմից այլ կենդանի նյութի ընդհանուր հատկության — գերզգայունության

Բարձրակարգ օրգանիզմների մոտ տեղեկատվությունը ընկալում  և փոխանցում մասնագիտացված զգայարանների ազդանշանների ընկալումը։

Էվոլուցիայի ընթացքում կենդանիների մոտ նոր զգայարաններ են ձևավոևվել, հատուկ իրենց ապրելակերպի համար, ինչպիսիք են էլեկտրոռեցեպցիան ճնշման զգայությունը, ջերմության զգայությունը և մագնիտո ռեցեպցիան։

## Տես նաև
*Ընկալիչ
*Զգացմունք

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Զգայական օրգաններ
Երկձեռք թրեր

**Երկձեռք թուր,** տարբեր եվրոպական միջնադարյան թրերի ժամանակակից տարբերակ, պահվում են երկու ձեռքով։ Նրանց մեծ զանգվածը և երկարությունը թույլ չեն տալիս մեկ ձեռքով պահել և միաժամանակ պահպանել հավասարակշռությունը։ Եվրոպայում երկու ձեռքով կտրելու մեթոդն օգտագործվել է XII դարում, որը միևնույն ժամանակ հայտնվել է Ռուսաստանում, որը հաստատվում է Ռադզիվիլովյան քրոնիկոսի նկարներից։ Անունը տրվել է XIX դարի զինագործների կողմից, իսկ միջնադարյան մագաղաթներում նման թրերը կոչվում էին «երկար» (անգլ. *Longsword*, գերմ. *Langschwert*  և այլն)։

## Պատմություն
Թրերի «մեկուկես ձեռքով» բռնվածքով օգտագործման առաջին փորձերը պատկանում են մինչմոնղոլական դարաշրջանին։ XII դարի երկրորդ կեսին և XIII դարի սկզբին տեղի է ունենում զրահի ուժեղացում, կտրող շեղբի համապատասխան ծանրացում։ Այսպես աստիճանաբար առաջացել են երկու ձեռքով բռնվող թրեր, որոնք թույլ են տվել հզոր հարվածներ հասցնել։ Նրանք լայն տարածում են գտել XIV դարում։ Այդ թրերի հիմնական նշանակությունը մնում էր հատող հարվածը։

## Տեսակավորում
Ըստ Օուկշոտայի տեսակավորման եվրոպական երկձեռք թրերը եղել են XII և XIIIa տեսակի թրերի մեծացված տարբերակները։ XII-XIII դարերում Ռուսիայում ներկայացվել են արևմտաեվրոպական և կենտրոնաեվրոպական տեսակի շեղբերը, սակայն Անատոլի Կիրպիչնիկովը նշում է, որ երկձեռք շեղբերը «համալրվել են իրենց ժամանակների համար նոր՝ հռոմեական թրերի մասերով (VI, VII տեսակներ, V մասից)» (ըստ XI-XII դարերում Կիրպիչնիկովների կողմից ներկայացված արևելաեվրոպական սրերի դասակարգման)։

Երկձեռք թրերի կազմի մեջ են մտնում․

* Ցվաիհենդեռ
* Ֆլամբերգ
* Էսպադոն
* Կլեյմոր

## Տես նաև
* Մեկուկեսանոց թուր․
* Էստոկ - երկձեռք կոնչար․
* Մել պուտտահ բեմոհ - երկձեռք հնդկական թուր․
* Գրոսս-մեսսեր - երկձեռք (կամ մեկուկեսանոց) լանդսկհետային սուր․
* Նոդատի - երկձեռք ճապոնական թուր.

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Илья Петрухин про двуручные мечи

Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Կատեգորիա:Գերմաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Փոքրիկ եռագրություն

**«Փոքրիկ [[Եռապատում|եռագրություն]]»** (), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի կողմից 1898 թվականին գրված շարք՝ բաղկացած երեք պատմվածքներից։

## Եռագրության բովանդակություն
Ամբողջ եռագրությունը միավորում են երեք հերոս–պատմողները, ովքեր որսի ընկերներ են՝ Բուրկին, Իվան Իվանովիչ և Ալյոխին։ Նրանցից յուրաքանչյուրը պատմում է երեք պատմություններից մեկը։

### [[Պատյանով մարդը|«Պատյանով մարդը»]] («Ռուսական միտք», 1898, № 7)
«Պատյանով մարդը» պատմվածքով է սկսվում եռագրությունը։ Այստեղ առավել վառ ու բացեիբաց է արտահայտված «պատյանով կյանքի» թեման։ Բելիկովի կերպարը հիմնականում գրոտեսկային է, իսկ անվանումը շատ դեպքերում ամբողջ շարքին երանգ ու թեմա է առաջադրում։ Այդ պատմությունը մենք լսում ենք Բելիկովի գործընկեր Բուրկինից։

### [[Հաղարջը (պատմվածք)|«Հաղարջը»]] («Ռուսական միտք», [[1898]], № 8)
Եռագրության երկրորդ պատմվածքը «Հաղարջն» է։ «Պատյանի» թեման այստեղ առկա է առավել նուրբ տեսքով, քան առաջն պատմվածքում։ Այս անգամ Իվան Իվանովիչ Չիմշան–Հիմալայսկին պատմում է իր եղբայր Նիկոլայի կյանքի մասին։

### [[Սիրո մասին (պատմվածք)|«Սիրո մասին»]] («Ռուսական միտք», [[1898]], № 8)
«Սիրո մասինը» եռագրության վերջին պատմվածքն  է։ Պատմվածքում եռագրության հիմնական թեման հնչում է առավել նրբորեն։ Ինչպես երևում է վերնագրից, այդ պատմությունը սիրո մասին է. Ալյոխինը պատմում է Աննա Ալեքսեևնա Լուգանովիչի հետ իր հարաբերությունների մասին։

Ըստ Չեխովի մտահղացման՝ պատմվածքները չպետք է եռապատում կազմեին։ Հեղինակը պլանավորել էր ստեղծել «պատյանով կյանքի» մասին մի ամբողջ շարք։ Բայց երեք պատմվածքքների վրա աշխատելու ժամանակ Անտոն Չեխովը հոգնել ու հիասթափվել է։ Նա գրել է.
Աշնան սկզբին հեղինակին աշխատել խանգարել է հիվանդությունը, իսկ նոյեմբերին նա սկսել է աշխատել արդեն ուրիշ ստեղծագործությունների վրա։

«Փոքրիկ եռագրություն» անվանումը ստեղծագործություններին ոչ թե հեղինակն է տվել, այլ նրա ստեղծագործությունների հետազոտողները, ովքեր վերջնականապես միավորել են այդ երեք ստեղծագործությունները։

## Գրաքննադատները եռագրության մասին
Ամբողջ եռագրությությունը քննադատների կողմից բարձր գնահատանքի է արժանացել։ Իզմայլովը դրական փոփոխություններ է նշել Չեխովի ստեղծագործություններում։

Եռագրության մասին Բոգդանովիչը գրել է, որ չնայած երեք պատմվածքների միջև ակնհայտ կապ չկա, բայց այնտեղ «ուրվագծվում է այն միջավայրը, որտեղ գերակայում է պատյանով մարդը»։ Սկաբիչևսկու կարծիքով Չեխովի պատմվածքները դեմ են XIX դարավերջի հանրահայտ «լափողների միջավայր» գաղափարին և խոսում այն մասին, որ այդ միջավայրը ստեղծում են հենց մարդիկ՝ իրենց անգործությամբ, ինչ-որ նորի նկատմամբ վախից, իրենց «պատյանով»։

## Տես նաև
*Անտոն Չեխով
*Պատյանով մարդը
*Հաղարջը
*Սիրո մասին
*Եռագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Կատեգորիա:Ռուսական գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր
Բրիենց լիճ

**Բրիենց լիճ** (), լիճ Շվեյցարիայի Բեռն կանտոնում, Ալպերից դեպի հյուսիս։ Ունի շուրջ 14 կիլոմետր երկարություն (8,7 մղոն), 2.8 կիլոմետր լայնություն (1,7 մղոն) և 260 մետր (850 ֆտ) առավելագույն խորություն։ Լճի մակերեսը 29,8 քառակուսի կիլոմետր է (11,5 քմ), որը 564 մետր (1.850 ֆտ) բարձր է ծովի մակարդակից։ Սնվում է, ի թիվս այլոց, Աարե գետով արևելյան հատվածում, իսկ հարավային ափում՝ Գիեսբախ և Լյութզին գետերով։ Լիճը սնվում է նաև ծովի մակարդակից 4,274 մետր (14,022&nbsp;ft) բարձրության վրա գտնվող Ֆինստերանխորն լեռնագագաթի սառցադաշտերից։

Բրիենց գյուղը, որից լիճն ստացել է իր անվանումը, գտնվում է նրա հյուսիսային ափին։ Արևմուտքում լիճը սահմանափակվում է Բյոդելի կոչվող ցամաքային հատվածով, որն այն տարանջատում է հարևան Թուն լճից: Բյոնիգեն գյուղն զբաղեցնում է Բյոդելիի հատվածը, համեմատաբար խոշոր առողջարանային Ինտերլակեն քաղաքը գտնվում է երկու լճերի միջև, Իզելտվալդ գյուղը տեղակայված է հարավային ափին, իսկ Ռինգգենբերգ, Նիդեռիդ-բայ-Ինտերլակեն և Օբերւդ-ամ-Բրիենցերզե գյուղերը գտնվում են հյուսիսային ափին։

Լիճն աղքատ է սննդարար նյութերով, հետևաբար, ձկնորսությունը շատ զարգացած չէ։ Այնուամենայնիվ, 2001 թվականին 10 000 կգ ձուկ են որսացել։

1839 թվականից լճով անցնում են ուղևորատար նավեր, և ներկայումս դրանց թիվը հինգն է։ Նավերը ղեկավարվում են BLS AG շվեդական երկաթուղային ընկերության կողմից և կապում են Ինտերլակեն Օսթ երկաթուղային կայարանը Բրիենցի ու լճին հարակից մյուս բնկավայրերի հետ։ Նավերը նաև միացնում են Գիեսբախբահն ֆունիկուլյորը, որը բարձրանում է մինչև հանրահայտ Գիեսբախ ջրվեժը։

Լճի հյուսիսային ափով անցնում է Բրյունիգ երկաթուղին, իսկ հարավային ափով՝ A8 մայրուղին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
**Shipping pages  from BLS AG web site 
*
*Ökosystem Brienzersee  interdisciplinary study of the ecosystem
*Waterlevels at Ringgenberg from the Swiss Federal Office for the Environment

Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լճեր
Հասմիկ Մանասերյան

**Հասմիկ Ոստանիկի Մանասերյան** (ծնվ. փետրվարի 15, 1941, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծուհի, երգահան, նկարիչ։ ՀՀ անկախության հռչակման 18-րդ տարեդարձի առթիվ, մշակույթի և արվեստի բնագավառում ներդրած նշանակալի ավանդի համար, Հասմիկ Մանասերյանը 2009 թվականին արժանացել է Մովսես Խորենացու մեդալին։

## Կենսագրություն

Հասմիկ Մանասերյանը ծնվել է Երևանում, տոհմիկ վանեցիների ընտանիքում, հայրը ինժեներ էր, իսկ մայրը բժշկուհի։ Սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում և շուրջ 30 տարի աշխատել Երևանի Սուրեն Սպանդարյանի անվան թիվ 24 դպրոցում, որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի։ Ստեղծագործել է 20 տարեկանից։ Սկզբնական շրջանում գրել է միայն բանաստեղծություններ, իսկ հետագայում նաև հորինել է երաժշտություն, արդյունքում ստեղծելով երգեր, չնայած այն հանգամանքին, որ երաժշտական կրթություն չի ունեցել։ Նրա երգերը անմիջապես տարածում են գտել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում և սիրված են ժողովրդի կողմից։

Ի սկզբանե Հասմիկ Մանասերյանի երգերը գործիքավորում էր Արամ Մերանգուլյանը, իսկ երգերի առաջին կատարողներն էին Ռուբեն Մաթևոսյանը, Լիանա Սահակյանը, Ադիս Հարմանդյանը, Լևոն Կաթրջյանը և այլք։ Հասմիկ Մանասերյանի երգերը բարձր է գնահատել Առնո Բաբաջանյանը։ Առավել հայտնի երգերից են «Ծփում է Սևանը» («Ծաղիկներ, ծաղիկներ»), «Օրս քեզ հետ անցավ», «Մթնշաղ», «Ծաղիկներս ում նվիրեմ», «Պետք չէ, սիրելիս, պետք չէ», «Էլ քեզ չեմ սիրում», «Այն գիշեր», «Կյանքի խաչվող ուղիներում», «Քո նվիրած վարդերը» և այլն։

Հասմիկ Մանասերյանի ստեղծագործությունները հրատարակվել են երկու գրքերով։ Ունի երկու զավակ՝ տղա և աղջիկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փետրվարի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:1941 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
138,6 mm/40 Model 1927

**138,6mm/40 Model 1927**  Ֆրանսիայում արտադրված նավերի համար նախատեսված 138մմ տրամաչափի  հրետանային զենք։ Առկա է Ֆրանսիայի  ռազմածովային ուժերի զինանոցում։ Փոխարինել է ծովային *138,6 mm/40 Model 1923*  զենքին։ Նախատեսվել է Առաջնորդող  էսկադրային ականակիրների զինման համար։ Այս զենքով են զինվել  «Էգլ» և «Վոկելեն» տեսակի առաջնորդող  էսկադրային ականակիրները։ Բացի այդ այս թնդանոթներով են զինվել Ավիզո տիպի «Պլուտոն» և  «Բուգենվիլ» հածանավերը։ Այս զենքերի հետագա զարգացած նախագիծը դարձել է  *138,6 mm/50 Model 1929* զենքը, որը տարբերվում է փողի երկարությամբ։

## Կառուցվածք
Ֆրանսիական նավատորմը գոհ չէր *138,6mm/40 Model 1923*  զենքից։ Լինելով բավականին հզոր հրետանային համակարգ՝ այն իր տակտիկական նշանակության համեմատ ուներ բավականին ցածր կրակման հաճախականություն։ Այդ պատճառով էլ  *Model 1927* զենքի հիմքում կիրառվել է գերմանական 150մմ տրամաչափի թնդանոթը։ Այն  ֆրանսիացիներին հասանելի է դարձել որպես պատերազմական տուգանք S-113 տիպի էսկադրային ականակիրը նրանց հանձնելու հետևանքով։ Գերմանական  նախատիպից փոխ էր առնվել  կիսաավտոմատ գործողության հորիզոնական սահող սեպավոր փակաղակը։

## Ռազմամթերքներ
Զենքը կրակում էր երկու տեսակի արկով՝ զրահապատ՝ 40,6 կգ քաշով և  ֆուգասային՝ 40,2 կգ քաշով։  Նետման լիցքի քաշը մեծացվել է  12 կգ-ով։ Զրահապատ արկը պարունակում է  2,3 կգ պայթուցիկ նյութեր։  138,6 մմ արկերը վտանգավոր են անգամ հածանավերի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 138.6 mm/40 Model 1927

Կատեգորիա:Հրետանի
Կատեգորիա:Հրետանի ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հրետանի ըստ նպատակավորման
Հանշու

մինի|Հանշու
**Հանշու** կամ **նախկին Հանի պատմություն**, Չինաստանի պատմությունն է՝ ավարտված 111 թվականին, ընդգրկել է նախկին Հան դինաստիան․ սկսած մ․թ․ա 206 թվականի առաջին կայսրից մինչև՝ 23 թվականի Վան Մանի անկումը։ Նաև անվանում են նախկին Հանի գիրք։

Աշխատությունը գրվել է դատարանի պաշտոնյա Բան Գուի (32-92 թվականներ) կողմից, իր քրոջ՝ Բան Զաոյի օգնությամբ՝ շարունակելով իրենց հոր՝ Բան Բիաոյի աշխատանքը։ Նրանք կառուցել են իրենց աշխատանքը Շի Ցզիի աշխատության հիման վրա, բայց նրանք առաջինն էին վերլուծական կենսագրությունում, որն ընդգրկել է մի դինաստիա։ Սա լավագույն աղբյուրն է, երբեմն միակը, մի շարք թեմաների և շրջանների համար։ Երկրորդ աշխատությունը՝ ուշ Հանի գիրքը ընդգրկել է արևելյան Հանի շրջանը՝ սկսած 25 մինչ 220 թվականը և գրվել է 5-րդ դարում՝ Ֆան Յեի (398–445) կողմից։

## Բովանդակություն
Այս աշխատությունը շարունակել է զարգացնել Սիմա Ցյանը։ Այն հաճախ հիշատակվում է որպես՝ Ուշ ավանդույնթներ (後傳), ինչը ցույց է տալիս, որ ավագ Բանի աշխատանքը շարունակվել է։ Այդ ժամանակաշրջանի այլ գիտնականներ․ Լիու Հսին և Յանգ Սիոնգը նույնպես աշխատել են Սիմայի աշխատության վրա։ Բան Բիաոյի մահից հետո նրա ավագ որդին՝ Բան Գուն դժգոհ էր իր հոր աշխատանքից և սկսեց նոր պատմություն, որը սկսվում էր Հան դինաստիայով։ Այն առանձնանում էր Սիմայի պատմությունից, որը սկսվում էր Չինաստանի վաղ առասպելական ղեկավարներով։ Այսպիսով, Բան Գուն, դինաստիայի պատմության համար ընդունեց տարեգրության ձևաչափը, որը մեր օրերում պատմագրության մոդելն է։

Այն ժամանակաշրջանում, որտեղ նրանք համընկել են Բան Գուն գրեթե բառացի վերցրել է Սիմա Ցյանի նյութերը, չնայած որոշ դեպքերում նա ընդլայնել է դրանք։ Նա նաև միացրել է որոշ բաներ, ինչ գրել է իր հայրը (դժվար է հստակ ասել, թե որքանը)։ Ամբողջական աշխատանքը կազմված է եղել 100 բաժնից, և ներառել է՝ իրավունք, գիտություն, աշխարհագրություն և գրականություն։ Բան Գուի կրտսեր քույրը՝ Բեն Զաոն ավարտել է գիրքը 111 թվականին, Բան Գուի բանտում մահից 19 տարի հետո։ Ինչպես ենթադրվում է նա գրել է 13-20 հատոր (8 ժամանակագրական աղյուսակ)։ Տարեգիրքը և 3 գլուխները՝ նվիրված են Վան Մանին, որը թարգմանվել է անգլերեն Դաբս Հոմերի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*''Հանշու․ ամբողջսական տեքստ''
*Pan Chao (Ban Zhao), Female Historian
*Silk Road Seattle 
* ''Հանշու'' 《漢書》 Չինարեն տեքստ՝ համապատասխան անգլերեն բառապաշարով

## Գրականություն
* Yap, Joseph P, (2019). The Western Regions, Xiongnu and Han, from the Shiji, Hanshu and Hou Hanshu. 

Կատեգորիա:2-րդ դարի գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր
Բարև՛, թախի՛ծ (ֆիլմ)

**«Բարև, թախիծ»** (), ամերիկա-բրիտանական ֆիլմ (1958), որի ռեժիսորն Օտտո Պրեմինգերն է։ Հիմնված է ֆրանսիացի կին գրող Ֆրանսուազ Սագանի համանուն վեպի վրա։

## Սյուժե
Պատանի Սեսիլը, վաղ հասակում զրկվելով մորից, մի քանի տարի անցկացրել է վանքի գիշերօթիկ դպրոցում։ Վերադառնալով հեդոնիստ և կնամոլ հոր մոտ` աղջիկը հաճույքով խորասուզվում է բոհեմային կյանքի մեջ՝ առանց հատուկ կանոնների և պատասխանատվության։ Միջերկրական ծովում` թեթևամիտ հայրիկի և նրա նոր սիրահար Էլզայի կողքին, կյանքն աղջկան թվում է դրախտային վայելք։ Բայց մի անգամ նրանց կյանքում հայտնվում է Սեսիլի մոր ընկերուհին` Աննան, որը խելացի, գեղեցիկ կին է` բարոյական սկզբունքներով։ Հոր հետ Աննայի մտերմանալը Սեսիլին իսկական անակնկալ է առաջացնում և շուտով վախենում է այն փաստից, որ նրանց կյանքը կարող է արմատապես փոխվել*:

== Դերերում ==
* [[Ջին Սիբերգ]]` *Սեսիլ*
* [[Դևիդ Նիվեն]]` *Ռայմոն*
* [[Դեբորա Քեր]]` *Աննա Լարսեն*
* [[Միլեն Դեմոնժո]]` *Էլզա*
* Ջեֆրի Հորն` *Ֆիլիպ*
* [[Մարտիտա Հանթ]]` *Ֆիլիպի մայրը*
* [[Ժուլիետ Գրեկո]]` *երգչուհի*
* [[Ռոլանդ Քալվեր]]` *պարոն Լոմբարդ*
* [[Ջին Քենթ]]` *տիկին Լոմբարդ*
* Վալտեր Կյարի` *Պաբլո, Էլզայի ընկերը''

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* «BAFTA»` «Բրիտանական ֆիլմի լավագույն սցենար»` Արթուր Լորենց (առաջադրում)

## Տես նաև
* Բարև՛, թախի՛ծ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմը Բրիտանիայի կինոյի ինստիտուտի կայքում
* Style and Meaning: Studies in the Detailed Analysis of Film

Կատեգորիա:1950-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ժորժ Օրիկի
Գրիչ (բանաստեղծություն)

**Գրիչ**, Հովհաննես Թումանյանի մանկական բանաստեղծություններից, հեղինակն այն գրել է 1907 թվականին։

## Պատմություն
Թումանյանի այս բանաստեղծության ինքնագիրը չի պահպանվել, ստեղծագործությունն առաջին անգամ տպագրվել է «Լուսաբեր» դասագրքի (Ա հրատարակչություն) 43-րդ էջում, այնուհետև՝ Երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորի 401-րդ էջում։

Արտատպվում է «Լուսաբեր» դասագրքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թումանյանի բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Մանկական բանաստեղծություններ
Ավենիր Ույոմով

**Ավենիր Իվանի Ույոմով** (, , ), խորհրդային և ուկրաինացի փիլիսոփա, տրամաբանության, գիտության մեթոդաբանության և համակարգերի տեսության մասնագետ, անալոգիայով եզրակացությունների տեսության, էմպիրիկ ռեալիզմի հասկացության, համակարգերի պարամետրական ընդհանուր տեսության հիմնադիր, ինչպես նաև վերջինի ոչ դասական տրամաբանության ինքնուրույն տեսակ դարձած ֆորմալ գործիքակազմի՝ Տերնար նկարագրության լեզվի հիմնադիր։ Ույոմովի շնորհիվ Օդեսայում կազմավորվել է իր անվան հետ առնչվող ողջ Խորհրդային Միությունում հայտնի փիլիսոփայական դպրոցը։ Օդեսայի փիլիսոփայական դպրոցը (Գեորգի Շչեդրովիցկու Մոսկվայի մեթոդաբանական ակումբի և Միխայիլ Ռոզովի Նովոսիբիրսկի սեմինարի հետ միասին) մասնակցել է խորհրդային գիտության փիլիսոփայության ազդեցիկ ուղղության՝ համակարգային մոտեցման զարգացմանը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Իվանովոյի մարզի Շույսկի շրջանի Պորեչիե գյուղում։ Մինչև 1945 թվականը ավարտել է Հեռավորարևելյան պոլիտեխնիկ ինստիտուտը։ Ընթերցելով Հելվեցիոսի «Մարդու մասին» աշխատությունը հետաքրքրվել է փիլիսոփայությամբ. 1945 թվականից՝ Մոսկվայում է, որտեղ ընդունվել է Մոսկվայի գեոդեզիայի և քարտեզագիտության պետական համալսարան, սակայն շուտով հեռացվել է դասախոսություններին չներկայանալու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավենիր Ույոմովը 75 տարեկան է
* Ավենիր Ույոմովի փիլիսոփայական դպրոցի կայքը 

Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իվանովոյի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տրամաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Համակարգագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի տրամաբաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Օդեսայի համալսարանի դասախոսներ
Sikorsky S-76 Spirit

thumb|S-76A Ավստրալիայի թագավորական ռազմաօդային նավատորմ
thumb|S-76B Փարիզի ավիաշոուի ժամանակ, 1991
**Սիկորսկի S-76 «Սպիրիտ»** () կոմերցիոն ուղղաթիռ։ Արտադրվել է «Sikorsky Aircraft»  ընկերության կողմից։ S-76 ուղղաթիռի նախագծման ընթացքում կիրառվել է S-70 «Black Hawk»  ուղղաթիռի արդատրման փորձը։ Փորձնական չորս ուղղաթիռների արտադրությունը սկսվել է 1976 թվականի մայիսից։ Առաջին անգամ օդ է բարձրացել 1977 թվականի մարտի 13-ին։ 1994 թվականի սկզբից արտադրվել է ավելի քան 400 S-76 ուղղաթիռ։ Էլեկտրական սարքավորումները տեղադրվում են ինքնաթիռի կմախքի քթամասում։ Ուղևորային սրահը 4,18 մ² է,  2,46 × 1,02 × 1,37 մ չափերով և ջեռուցման ու օդափոխման 5,78 մ³ ծավալով։ Վառելիքը պահվում է երկու բաքում, որոնց տարողությունը միասին   1064 լիտր է։ Շարժիչի ռեսուրսը մինչև հիմնական վերանորոգում՝ 3000 ժամ։ Գլխավոր ռեդուկտորի ռեսուրսը՝ 1500 ժամ։ Թիակների գործածության ժամկետը՝ 4900 ժամ։ Թիակները պահանջում են մեկանգամյա փոխարինում՝  ուղղաթիռի շահագործման ամբողջ ժամանակահատվածի համար։

## Տակտիկատեխնիկական բնութագիր
Ներկայացված բնութագրերը համապատասխանում են **S-76C+** մոդելին։

*անձնակազմ =1-2օդաչու
*ուղևորների թիվը =մինչև 13 ուղևոր
*բեռնափոխադրում = 
*երկարություն =16,0 մ
* **Կմախքի երկարությունը** 13,21 մ
*պտուտակի տրամագիծը =13,41մ
* **Ղեկային պտուտակի տրամագիծը** 2,44 մ
* **Կմախքի առավելագույն լայնությունը** 2,13 մ
*բարձրությունը =4,42 մ (պոչային պտուտակով)
*սրահ =141,26 մ²
* **[[անիվ]]ներ** 5,0 մ
* **անվածիրը** 2,44 մ
*ծավալը՝ դատարկ =2&nbsp;545 կգ
*ծավալը՝ բեռնավորված =
*նորմալ թռիչքային զանգվածը =
*առավելագույն թռիչքային զանգվածը =5&nbsp;307 կգ
* **օգտակար բեռնման զանգվածը։** 1&nbsp;616 կգ
*վառելիքի զանգվածը =3&nbsp;030 կգ
* **Վառելիքի բաքերի ծավալը** 1&nbsp;083 լ․ (ստանդարտ բաք)


**Բեռնախցիկի ծավալները**
* **[[Երկարություն]]** 2,46 մ
* **Լայնություն** 1,93 մ
* **[[Բարձրություն]]** 1,35 մ
* **Հատակը՝** 4,18 մ²
* **Օգտակար ծավալը** 5,8 մ³
*թույլատրելի առավելագույն արագությունը =287կմ/ժ
*առավելագույն արագություն =
*նորմալ արագություն =259 կմ/ժ
*անկման արագությունը =
*մարտական շառավիղը =
*պրակտիկ հեռավորությունը =813 կմ
*մրցավազքի հեռավորությունը =
*պրակտիկ բարձրակետը =3&nbsp;871 մ
*ստատիկ բարձրակետը =&nbsp;
** **երկրի էֆեկտի կիրառմամբ** 1&nbsp;722 մ
** **առանց երկրի էֆեկտի կիրառման** 549 մ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сикорский S-76 Спирит
* Sikorsky S-76 «Spirit» 1977

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ուղղաթիռներ
Կատեգորիա:Ուղղաթիռներ
Կատեգորիա:Ուղղաթիռներ ըստ արտադրող ընկերության
Կատեգորիա:Ուղղաթիռներ ըստ երկրի
138,6 mm/55 Model 1910

**138,6&nbsp;mm/55 Model 1910** , 138,6-միլիմետրանոց ռազմածովային հրետանի՝ մշակված և արտադրված է Ֆրանսիայում։ Դասվել է Ֆրանսիայի ռազմածովային սպառազինության կազմում, որով   սպառազինվել են «Բրիտան» և «Կուռբե» տեսակի գծանավերը։ Նախատեսված էին նաև կիսակառույց մնացած «Նորմանդի» տիպի գծանավերը և «Լամոտ-Պիկե» տիպի թեթև հածանավերը զինելու համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին որոշ քանակությամբ զենքեր հանվեցին գծանավերից և օգտագործվեցին Արևմտյան ռազմաճակատում՝ Վերդենի ճակատամարտի ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
138.6 mm/55 (5.46") Model 1910

Կատեգորիա:Հրետանի
Կատեգորիա:Հրետանի ըստ երկրի