Նաիմա Վիֆսթրանդ

**Նաիմա Վիֆսթրանդ** կամ **Սիրի Նաիմա Մաթիլդա Վիֆսթրանդ** (, , ), շվեդ կինոդերասանուհի, օպերետային երգչուհի, տրուբադուր, ռեժիսոր և կոմպոզիտոր։ Միջազգայնորեն, նա առավել հռչակավոր է դարձել հասուն տարիներին Ինգմար Բերգմանի մի շարք ֆիլմերում խաղացած իր խիստ արտահայիչ երկրորդային դերերով։

## Կենսագրություն
**Սիրի Նաիմա Մաթիլդա Վիֆսթրանդը** ծնվել է Ստոկհոլմում, 1890 թվականին։ Նրան մեծացրել է մայրը։ Նրա մանկությունն անցել է Ստոկհոլմի կենտրոնական փողոցներից մեկում՝ Ֆլեմինգաթան փողոցում ()։ Վիֆսթրանդը երբևէ դերասանական կրթություն չի ստացել, բայց արվեստը կատարելապես ուսումնասիրել է այն ժամանակ, երբ նա 1905 թվականին միացավ Աննա Լունդբերգի թատերախմբին, որն այն ժամանակ հեղինակավոր և հարգված թատերական ընկերություն էր Շվեդիայում։ Նա նրանց հետ ճանապարհորդեց մի քանի տարի՝ հայտնվելով փոքր դերերում և օժանդակ տեսարաններում։ Այսպիսով նա ստացավ փոքր դերեր Հելսինկիի և Ստոկհոլմի թատրոններում։ Բայց այդ ժամանակ Վիֆսթրանդը չէր մտածում դերասան դառնալու մասին, փոխարենը նա ձգտում էր երգչուհի դառնալ։ Եվ որպես մեծագույն օպերետային երգչուհի էլ նա հայտնի դարձավ և 30 տարի շարունակ վայելում էր շատ հաջող աստղային կարիերան Շվեդիայում (որպես դերասանուհի նրա խոսքային դերերը եղել են դրանից շատ ժամանակ անց, երբ երգչուհու կարիերայից հետո, 1940-ական թվականներին նա աստիճանաբար հասավ դերասանական վարպետության, իսկ այնուհետև ճանաչում ստացավ որպես շվեդական բեմի և կինոյի երկրորդային դերեր կատարող լավագույն դերասանուհի)։

### Կարիերա և շրջադարձ
Վիֆսթրանդը երաժշտական ու երգեցողական կրթություն ստանալով Ստոկհոլմում, Շվեդիայի երաժշտական թագավորական ակադեմիայում, 1910 թվականին մեկնում է Լոնդոն և հետագա կրթությունը շարունակում *Ռայմոնդ ֆոն զուր-Մյուհլենի* () մոտ։ Ուսումնառությունից հետո նա Սկանդինավիայի ամենճանաչված երգչուհիներից մեկն էր։ 1913-1918 թվականներին նա աշխատել է *Օսկարսթիեթերն* (Oscarsteatern - Շվեդիայի օպերետայի և երաժշտության առաջատար բեմ) թատրոնում և երկար տարիներ շրջագայել է Շվեդիայում և Սկանդինավիայում։ Նրա մեծագույն շրջադարձը եղավ 1916 թվականին Կալմանի *Չարդաշի թագուհին* (*Die Csárdásfürstin*) օպերետում *կոմսուհի Ստասիի* դերը (սոպրանո)։ 1920-ական թվականներին նա աշխատել է հիմնականում Օսլոյի և Կոպենհագենի օպերաներում։ Երկար տարիներ նա ապրել է Լոնդոնում, որտեղ նա նաև հանդես է եկել միայնակ՝ իր կիթառով կատարելով տրուբադուրական երգեր։ Հետաքրքրականն այն, որ երբ Բրիտանիայում տեղի ունեցավ հեռուստատեսային հեռարձակման առաջին փորձերը, Վիֆսթրանդը դարձավ, այսպես ասած, առաջին «հեռուստաաստղերից» մեկը, քանի որ նա 1930-ական թվականներին հայտնվեց հեռուստատեսությունում և կատարեց մի շարք երգեր։

[աջից|մինի|302x302փքս|Վիֆսթրանդը [Իմրե Կալման|Կալմանի *Չարդաշի թագուհին* օպերետում *Կոմսուհի Ստասիի* դերում, 1916 թ. ]]

1937 թվականին շվեդ բեմադրիչ *Պեր Լինդբերգը* (Per Lindberg) դերասանուհուն տվեց Պեչումի կնոջ՝ *Սելի Պեչումի* () դերը Բրեխտի *[[Երեք գրոշանոց օպերա]]յում* (**), որը չափազանց հաջող բեմադրություն էր և շրջագայեց *Ռիքսթիեթերնի* ( - Շվեդիայի Ազգային պետական թատրոն) հետ։ Երբ Բերտոլդ Բրեխտը հետագայում հեռացավ Գերմանիայից՝ նացիստների պատճառով, նա առաջին անգամ տեղափոխվեց Շվեդիա, որտեղ նա մի որոշ ժամանակ ապրեց և գրեց *[[Կուրաժ մայրիկն ու նրա երեխաները|Կուրաժ մայրիկը]]* հատկապես Վիֆսթրանդի համար, բայց, ցավոք, անձամբ նա երբեք էլ չխաղաց այդ դերը, իսկ այն դարձավ Բրեխտի ամենահաջող պիեսներից մեկը։ Վիֆսթրանդը Շվեդիայում գտնվելու ընթացքում օգնել է Բրեխտին ինչպես ֆինանսական, այնպես էլ անձնական բնակության վայրերով։

### Նկարահանում և Բերգման
աջից|մինի|316x316փքս| Դեյզիի դերում, ''Die Dollarprinzessin,'' 1909
Նաիմա Վիֆսթրանդը 1940-ական թվականներին պլանավորում էր թողնել բեմական կարիերան` դիմելով ռեժիսորությանը, նախ` 1944-1946 թվականներին՝ Շվեդիայի Թագավորական օպերայում։ Այնուամենայնիվ, 1940-ական թվականներին շվեդական որոշ ֆիլմերում մի քանի հաջողակ օժանդակ դերերի շնորհիվ, որտեղ Նաիման զարմացրեց քննադատներին և ներկայացավ որպես զարմանալիորեն ուժեղ և խարիզմատիկ կերպարային դերասանուհի, Շվեդիայի մի շարք երիտասարդ բեմադրիչներ և կինոռեժիսորներ մոտեցան նրան և դերեր առաջարկեցին դրամատիկական ներկայացումներում։ Այս երիտասարդ ռեժիսորներից մեկը Ինգմար Բերգմանն էր։ Ավելի ուշ Վիֆսթանդը դարձավ ռեժիսորի խմբի ամենահուսալի և վաղեմի դերասաններից մեկը։ *[[Մալմյո]]յի քաղաքային թատրոնում* Բերգմանի գործունեության բոլոր լեգենդար տարիներին (1954-1961) Վիֆսթրանդը եղել է խմբի մասը։ Հետագայում Բերգմանը նրան դերեր տվեց նաև իր ամենահիշարժան սկզբնական ֆիլմերից մի քանիսում, ինչպիսիք են՝ *[[Մորու բացատը|Վայրի ելակ]]*, *[[Ամառային գիշերվա ժպիտներ]]* և *[[Կախարդը (1958 ֆիլմ)|Կախարդը]]*։ Դրանից բացի, 1962-1963 թվականներին Վիֆսթրանդն աշխատել է նաև Ստոկհոլմի նորաբաց քաղաքային թատրոնի թիմի հետ, իսկ Գյոթենբուրգի քաղաքային թատրոնում՝ 1964 թվականից։

Նաիմա Վիֆսթրանդն ամուսնացած է եղել կապիտան *Էրլինգ Նիելսենի* հետ 1921-1928 թվականներին։

## Ընտրյալ ֆիլմեր
* Մադամն այցելում է Օսլո *([[նորվեգերեն]]՝ Madame besøker Oslo)* 1927 
* Երկու կին *()*, 1947 
* Երաժշտությունը մթության մեջ *()*, 1948
* Ծարավ *()*, 1949
* Հանուն իմ թեժ երիտասարդության *()*, 1952
* Կանայք սպասում են *()*, 1952 
* Կանացի անուրջներ *()*, 1955 
* Ամառային գիշերվա ժպիտներ *()*, 1955 
* Պարոն Սլիմանը գալիս է *()*, 1957 
* Մորու բացատը, 1957 
* Դեմք *()*, 1958 
* Դատավորը *()*, 1960 
* Գայլի ժամը *()*, 1968

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1890 ծնունդներ
Կատեգորիա:1968 մահեր
Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Շվեդ ռեժիսորներ