Սարդ (զարդարանք)

**Սարդը** զարդարանք է, որը պատրաստված է ցողունից, ծղոտից կամ նմանատիպ այլ նյութից, որոնք կապված են միասին լարերով՝ հաճախ ձևավորելով ուրվապատկերներ, ինչպիսիք են՝ ութանիստները և կարող են զարդարվել նաև արհեստագործական պարագաներով, ինչպիսիք են՝ փայտը, մանվածքը կամ փետուրները: Նման զարդարանքները ավանդական են եղել Հյուսիսային Եվրոպայում, Արևելյան Եվրոպայում և Կենտրոնական Եվրոպայի որոշ երկրներում (ինչպես, օրինակ, Լեհաստանում և Գերմանիայում), որտեղ դրանք կարող են ծառայել որպես խորհրդանշական կամ կրոնական զարդարանքներ: Ժամանակակից տարբերակները կարող են պատրաստվել պղնձե կամ պլաստիկ նյութերից:

2023 թվականին լիտվական սարդի «սոդաի» արտադրությունն ընդգրկվել է մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցուցակում։

## Ազգային տարբերակներ
Տարբեր մշակույթներ ունեն սարդի տարբեր անուններ։ Օրինակ, գերմանական մշակույթում դրանք hայտնի են որպես հեմելի (երկինք), մինչդեռ սլավոնական մշակույթներում նրանք հայտնի են որպես փաջակ (սարդ):

## Ձև

Սարդերը երկրաչափական կառույցներ են, որոնց հիմնական ադամանդային դիզայնը հիշեցնում է այն շինությունների ձևը, որոնք գյուղացիները օգտագործում էին։ Նախշերը տարբերվում են պարզից մինչև ծայրահեղ բարդ՝ ադամանդից մինչև ութանիստ: Անկախ օրինաչափությունից՝ ծղոտե սարդերը սիմետրիկ են իրենց կախված կետերից: Տարբեր նախշեր են ստեղծվում սարդի կողմից, երբ այն պտտվում է։

## Ժամանակակից պրակտիկա

Սարդ զարդարանքները, բացի իրենց ավանդական տեսակից, նույնպես ժամանակակից փոփոխություններ են ապրել ձեռագործության և դեկորացիայի համայնքում։ Հնարավոր է հանդիպել նաև այլընտրանքային նյութերի, ինչպիսիք են ձողերն ու մետաղական խողովակները։ Մետաղական խողովակներից պատրաստված սարդերը վաճառվում են որպես տարվա բոլոր եղանակներին համապատասխան դեկոր՝ ի տարբերություն միայն Ամանորյա դեկորացիաների։ Հաճախ դրանք պահպանում են սարդի նույն ձևը, բայց որոշ վաճառողներ վաճառում են սարդերը, որոնք նախատեսված են օդային բույսեր կամ կաթսաների բույսեր պահելու համար։ Ծղոտե սարդերը նույնիսկ դարձել են բարձրակարգ դիզայն: Դիզայներ Փոլ Լոեբախը օգտագործել է հիմելիսը որպես կախազարդ, և նրա նմուշները նույնպես վերստեղծվել են այլ ընկերությունների կողմից։ Մի այլ ձև, որով սարդերը ստացել են ժողովրդականություն, այն է՝ որպես պարզ ձեռագործություն։ Չնայած սարդերը կարող են լինել շատ մանրամասն և բարդ, փոքր տարբերակները հարաբերականորեն հեշտ են պատրաստվում, ինչի հետևանքով բազմաթիվ կայքեր ստեղծել են մանրամասն ցուցումներ և առաջարկում են դրանք որպես երեխաների ձեռագործություն։ Որոշ կայքեր տալիս են նյութերի ցուցակ, մինչդեռ մյուս մանրածախ վաճառողները վաճառում են նախապատրաստված հավաքածուներ բոլոր անհրաժեշտ պարագաներով: 

Սարդ զարդարանքները ոգեշնչել են այլ արվեստի գործեր, որոնք ներառում են նմանատիպ երկրաչափական նախշեր, օրինակ՝ նկարիչ Ռեյ Բարտկուսի՝ ալյումինից և LED լույսերից պատրաստված 17 ոտնաչափ քանդակը։

## Ընթացք
Սարդի ստեղծման գործընթացը սկսվում է հունձից: Ցորենի բերքի լավագույն ծղոտը կտրվում է մոտ 6,5 ոտնաչափ երկարությամբ հատվածների և թողնում են, որպեսզի չորանան: Ցորենը կանաչից դառնում է ոսկե շագանակագույն և այդ գործընթացը տևում է մի քանի շաբաթ: Չորանալուց հետո տարեկանը կտրատում են հատվածների և բաժանում խմբերի՝ ելնելով ցողունի հաստությունից։ Ծղոտը կտրվում է ցանկալի երկարության հատվածների և թելը անցկացնում են հաստ ցողունների միջով՝ դրանք միացնելու համար։ Մետաղը պետք է թաքնված լինի սալիկի մեջ և գրեթե անտեսանելի լինի, երբ տեսնում ենք զարդարանքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Rachel Basinger (6 June 2014). How to make a himmeli sculpture. The Guardian

*Sodai documentary

Կատեգորիա:Գերմանիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Լեհաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Լիտվայի մշակույթ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակույթ