open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բեսլեթի կամուրջ

**Բեսլեթի կամուրջ** կամ **Թամարա թագուհու կամուրջ** (, ճարտարապետական հուշարձան է, կառուցված Սուխում քաղաքի հնուսսում, Բասլետկա(Բասլա) գետի վրա։ Կամուրջը կառուցված է կրաքարի աղյուսներից, որոնց բարձրությունը գետնից 13 մետր է։ Ինչպես հայտնի է հնում կրաքարը շինարարությունում օգտագործելու համար մշակում էին 3-5 տարի։ Կամրջի երկարությունը հասնում է մինչև 8 մետրի։ Կամրջի կողային եզրին փորագրված արձանագրությունը վրացական Ասոմթավրուլի («ասո» - տառ և «մթավրուլի» - ազնվական) նամակն է, որի մեջ ասվում է՝ «Քրիստոսը-Տերը ամեն կերպ փառաբանվում է երկու կյանքում էլ…»։ Այս գրությունը արվել է 11-12-րդ դարերի արձանագրության հիման վրա։ Կամրջի ձախ կողմի ներքևի մասում պատկերված է խաչ և «Т» տառը. տառը։ Հին օրերում այստեղով է անցել ճանապարհը լեռնային հովիտների և կամուրջը ունեցել է ռազմա-ստրատեգիական շատ մեծ նշանակություն։ Կամրջի մոտ այժմ էլ կարելի է տեսնել մարտական աշտարակների ավերակները, որոնք պատշպանել են կամուրջը և կիրճի մուտքը։

## Արտաքին հղումներ
* Կամրջի նկարներ 
* Բեսլեթի կամուրջ․ նկարներ 

Կատեգորիա:Վրաստանի կամուրջներ
Թյուրքան Շորայ

**Թյուրքան Շորայ** (թուրք.` Türkân Şoray, ), չերքեզական ծագումով թուրք դերասանուհի, սցենարիստ և ռեժիսոր։

## Կենսագրությունը
Թյուրքան Շորայը ծնվել է Ստամբուլի նահանգի Էյուպ շրջանում։ Բացի նրանից, ընտանիքում մեծանում էին նաև նրա երկու քույրերը։ Կրտսեր դստեր ծնվելուց հետո, նրա ծնողները ամուսնալուծվել են, որից հետո երեխաների խնամքով զբաղվել է մայրը։ Ֆաթիհում գտնվող իմամ Հաթիփի օրիորդաց լիցեյն ավարտելուց հետո, հայտնի դերասանուհի Էմել Յիլդիզի աջակցությամբ, իր առաջին քայլերն է կատարել կինոնկարահանման հրապարակում։

Առաջին անգամ նկարահանվել է 1960 թվականին՝ 15 տարեկանում, «Սիրո քամին» կինոնկարում։ Ֆիլմի հաջողությունը առիթ հանդիսացավ, որպեսզի նա շարունակեր դերասանուհու կարիերան։ Հետագա տարիներին Թյուրքան Շորայը նկարահանվեց ավելի քան 60 կինոնկարներում։ 1965 թվականին նա արդեն համարվում էր Թուրքիայի ամենահայտնի չորս դերասանուհիներից մեկը։ 1960-ական թվականների վերջերին, նա նկարահանվել է ևս 48 կինոնկարներում։ Տաս տարիների ընթացքում մոտ 100 կինոնկարներում նկարահանվելու փաստն արդեն իսկ խոսում էր այն տարիներին Թյուրքան Շորայի` լավագույն դերասանուհի լինելու մասին։ Իր առաջին «Ոսկե նարինջ» մրցանակը նա ստացել է «Դառը կյանք» (1962 թ.) կինոնկարի համար` Անթալիայի միջազգային կինոփառատոնում։

## Անձանական կյանքը
Թյուրքան Շորայը երկար տարիներ սիրավեպ է ունեցել «Գալաթասարայ» ֆուտբոլային ակումբի նախկին փոխնախագահ Ռյուչհան Ադլիի հետ, չնայած որ վերջինս ամուսնացած էր։ 1983 թվականին Թյուրքան Շորայն ամուսնացել է դերասան Սիհան Յունալի հետ, 1984 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը, իսկ 1987 թվականին ամուսնալուծվել է։

## Մասնակի ֆիլմագրությունը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ
Կատեգորիա:Չերքեզական ծագմամբ թուրքեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական արտիստներ
Կատեգորիա:Թուրք կինոռեժիսորներ
Աքիֆ Քուրթուլուշ

**Աքիֆ Քուրթուլուշ** (, ), թուրք բանաստեղծ, արձակագիր։

Ծնվել է 1959 թվականին Անկարայում։ Նախակրթարանն ավարտել է Անկարայում, իսկ միջնակարգ դպրոցը՝ Անթալիայում և Սեյդիշեհիրում։ Ավարտել է Անկարայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Հրատարակվել սկսել է 1981 թվականից։ Աշխատել է նաև որպես փաստաբան։ Հրատարակել է «Սուտ բանաստեղծություններ», «Տոնահանդեսի փորձ», «Վրդովմունքների դեբյուտ», «Բոլորը գնացել են» բանաստեղծությունների ժողովածուները։ Հրատարակել է նաև «Վիպական վոլդհոռնա», «Քաղաքականություն և արվեստ», «Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը 1917-1935», «Քարտեզի տետր» գրքերը։

«Բոլորը գնացել են» գրքով արժանացել է Բեհչեթ Նեջաթիգիլի մրցանակին (2005)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք արձակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Լյուբոմիր Լյուբոևիչ

**Լյուբոմիր Լյուբոևիչ** (; Նոյեմբերի 2  1950, Ուժիցե) — սերբիական, ավելի վաղ հարավսլավիական շախմատիստ , գրոսմայստեր (1971) , ուժեղագույնը երկրում սկսած 1970-1980-ականա թվականները։

Առաջին խոշոր շախմատային հաջողությունների  հասել է 1970 թվականին. Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում, գրավել է 2-րդ տեղը (Գրոնինգեն) և 1-2-ը միջազգային մրցաշարում Սարաևոյում։ 21 տարեկան հասակում լրացրել է գրոսմայստերի նորմա՝ Վերնյաչկա-Բանյա միջազգային խոշոր մրցույթում (1971, 2-րդ տեղ)։ Լավագույն արդյունքները  ցուցաբերել է Հարավսլավիայի առաջնությունների ժամանակ՝ 1977-1-2-րդ, 1982-1-ին տեղ։

Հարավսլավիայի ազգային թիմի, 12 -րդ Օլիմպիական խաղերի մասնակից (1972-1974,1978-1990, 1994, 1998, 2002): Սկոպյեյի 20-րդ Օլիմպիական խաղերում (1972) ,նա ցուցաբերել է  լավագույն արդյունքը իր տախտակի վրա, իսկ 25-րդ՝ Լյուցեռնում (1982)՝3-րդը։

4 միջզոնալ մրցաշարի մասնակից է. լավագույն արդյունքը`Մանիլա (1976) 5-6-րդ տեղ։ Մրցախաղում 1979 թվականին հաղթել է Գլիգորիչ Սվետոզարին  5½ : 4½ արդյունքով։

1970-ականների կեսերից հաջող ելույթ է ունեցել մի շարք խոշոր շախմատային մրցումներում. Տիսսայդ (1972) ՝ 2-րդ, Լաս-Պալմաս (1974, 1975) և Մանիլա (1975)՝ 1-ին, Միլան (1979)՝ 2—4-րդ տեղ (Անատոլի Կարպովի և Տիգրան Պետրոսյանի հետ)։ Մոնրեալում (1979) «աստղեր» մրցաշարում՝ 4-րդ տեղ։

Լավագույն արդյունքներ այլ միջազգային մրցույթների .Ցյուրիխ (1970)՝ 1-ին, Չաչակ  (1970) և Պալմա (Մալորկա , 1971)՝1—2-րդ, Օլոտ (1972) ՝ 1-ին, Լանսարոտե և  Հիլվերսում (1973)՝ 3-րդ, Մանիլա (1973)՝ 2-րդ, Օրենսե և Մոնրեալ (1974), Ամստերդամ (1975), Վեյկ ան Զեե (1976) և Տիտով -Ուժիցե (1978)՝ 1-ին, Բուենոս Այրես և Սան Պաուլո (1979) ՝1—2-րդ, Մար դել Պլատա  (1981)՝ 2-րդ, Տիլբուրգ (1981) ՝ 2-րդ, Լոնդոն (1982) ՝4—7-րդ, Բուգոյնո (1982 և 1986)՝ 2—3-րդ, Թուրին (1982) ՝ 3—4-րդ, Տիլբուրգ (1983, 1985 և 1986)՝ 2—3-րդ, Ռեջո նել Էմիլիյա (1985/1986)՝ 1—3-րդ, Վեյկ-ան-Զեե (1986)՝ 2—4-րդ, Ամստերդամ (1986)՝ 1-ին, Բրյուսել  (1987) ՝1—2-րդ, Բիլբաո (1987)՝ 3—4-րդ, Բելգրադ (1987)՝ 1-ին տեղ ։ ԽՍՀՄ մրցախաղի մասնակից՝ աշխարհի շախմատիստներից  ընտրված թիմ (1984, Լոնդոն, 4-րդ տախտակ)։

1982 թվականի հունիսից Միխայիլ Չիգորինի խորհրդանշանակ ակումբի անդամ, աշխարհի առաջնության չեմպիոն։

Սուր կոմբինացիոն ոճի շախմատիստ։ Նրա խաղը բնութագրվել  է մշտական որոնման նախաձեռնությամբ, հարձակման սրամտությամբ, պաշտպանության  հաստատակամությամբ։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Եվ սիրո ամենաբարձր ձևը (Հարցազրույց Լյուբոմիր Լյուբոևիչի հետ) // «64 — շախմատի տեսություն »։  1987 — № 20, էջ 8—10 :
* Շախմատ։ Հանրագիտական բառարան /գլ. խմբագիր Ա.Ե. Կարպով.-Մ. Սովետական հանրագիտարան, էջ 225. — 624 էջ , 100 000 օրինակ , ISBN 5-85270-005-3:
* Ատարով Ե.«Ես կյանքում  շատ նյարդեր կորցրեցի» (Հարցազրույց Լյուբոմիր Լյուբոևիչի հետ)։ // «64 — շախմատի տեսություն »։ 1995 , № 7, էջ 20—21:

## Արտաքին հղումներ
* Լյուբոմիր Լյուբոևիչանձնական քարտ  http://ratings.fide.com/card.phtml?event=900010  ՖԻԴԵ-ի կայքում
* 
* Լյուբոմիր Լյուբոևիչ անձնական քարտ  365chess.com կայքում
* Լյուբոմիր Լյուբոևիչ անձնական քարտ  OlimpBase.org կայքում

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սերբ շախմատիստներ
Եվրանեսթ

մինի|Եվրանեսթի՝ 2012 թ. հոկտեմբերին Մոլդովայում կայացած լիագումար նիստից նկար
**Եվրանեսթի խորհրդարանական վեհաժողով,** ներխորհրդարանական ֆորում է, որում Եվրախորհրդարանի և Ուկրաինայի, Մոլդովայի, Բելառուսի, Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Վրաստանի ազգային խորհրդարանների ներկայացուցիչները մշակում են ԵՄ-ին ավելի մոտ քաղաքական ու տնտեսական կապեր։ Հիմնվել է 2003 թվականին Եվրոպական Հանձնաժողովի կողմից և Արևելյան գործընկերության բաղկացուցիչ մասն է կազմում։ Բելառուսում 2010 թվականին տեղի ունեցած  ընտրությունները ԵԱՀԿ-ն որակեց ընտրախատումներով կայացած և դրա հետևանքով Բելառուսի անդամակցությունը Եվրանեսթում ինքնըստինքյան կասեցվեց։  
Բելառուսը կարող է կրկին միանալ Եվրանեսթին քաղաքական պարտավորվածությունների ամբողջովին կատարումից հետո։ 2015 թվականին Ադրբեջանի անդամակցությունը ևս կասեցվեց վերջինիս կառավարության կողմից Մարդու իրավունքների ոտնահարումների՝ ԵՄ կողմից քննադատության ֆոնին։ 2016 թվականի սեպտեմբերին հայտարարվեց, որ Ադրբեջանը պետք է անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկի՝ Եվրանեսթին վերստին անդամակցելու համար։ 2017 թվականի դրությամբ Եվրանեսթի բոլոր անդամների բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է  (բացառությամբ Բելառուսի և Եվրոպական Խորհրդարանի) 61, 927, 521 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական ինեգրացիա
Կատեգորիա:Եվրոպայի միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Ուֆա (օդանավակայան)

**Ուֆայի միջազգային օդանավակայան** (; ), դաշնային նշանակության միջազգային օդանավակայան, որը տեղակայված է Ուֆա քաղաքում։ 2012- 2015 թվականներին ճանաչվել է Մերձվոլգյան տարածաշրջանի ամենաբեռնված օդանավակայանը։ Օդանավակայանի պայմանները համապատասխանում են ISO 9001:2008 չափանիշներին։ ՌԴ առաջին օդանավակայանն է, որը համապատասխանում է ISAGO (IATA Safety Audit for Ground Operations) չափանիշներին։ Սպասարկում է շուրջ 40 տեղական և արտասահմանյան ավիաընկերությունների։ Օդանավակայանը ունի երկու թռիչքուղիներ։ Հիմնականում օգտագործվում է առաջինը, որն ունի 2,5 կիլոմետր երկարություն։ Դեպի օդանավակայան են թռչում Flydubai (Դուբայ), Nordwind Airlines (Հերակլիոն, Մոնաստիր), Red Wings Airlines (Մոսկվա, Սիմֆերոպոլ), Royal Flight (Բարսելոնա, Հռոդոս), S7 Airlines (Մոսկվա, Նովոսիբիրսկ, Սուրգուտ), Turkish Airlines (Ստամբուլ), Uzbekistan Airways (Տաշքենդ), Աերոֆլոտ (Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ, Սիմֆերոպոլ), Գազպրոմ ավիա (Մոսկվա, Գելենջիկ) և այլ ավիաընկերություններ։ Օդանավակայանը 2015 թվականին ճանաչվել է որպես Ռուսաստանի լավագույն օդանավակայան.:
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի օդանավակայաններ
Խոջա Ալի Ռըզա

**Խոջա Ալի Ռըզա** (, ), թուրք նկարիչ և գեղարվեստական մանկավարժ, ով առավել հայտնի է իր իմպրեսիոնիստական բնապատկերներով և ճարտարապետական նկարներով։

## Կենսագրություն
Նրա հայրը եղել է հեծելազորի մայոր և վայելչագրության սիրահար։ Նախնական կրթությունը ստանալուց հետո, Ռըզան սովորել է Կուլելիի ռազմական ուսումնարանում, այնուհետև նաև Թուրքական ռազմական ակադեմիայում, որտեղ նրան նկարչական վարպետություն են դասավանդել Օսման Նուրի փաշան և Սուլեյման Սեյիդան։ 1881 թվականին նա մրցանակ է ստացել սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ից։ Երեք տարի անց նա ավարտել է սպայական կրթությունը և նշանակվել Նուրի փաշայի օգնական։ Նա շարունակել է կրթությունը Նեապոլում, սակայն ստիպված է եղել չեղարկել այդ պլանները՝ Իտալիայում տարածված խոլերայի համար։
[thumb|left|275x275px|[Կույսի աշտարակ (Ստամբուլ)|Կույսի աշտարակը (1894)]]
1891 թվականին նա ներառվել է թուրք- իսլամական գտածոները ուսումնասիրող պետական հանձնաժողովի մեջ։

Հույն-թուրքական պատերազմի ժամանակ եղել է մարտանկարիչ Հոնիայի մատույցներում։ 1903 թվականին նա աշխատել է Հնության թանգարանի ձևավորման հանձնաժողովում։ 1911 թվականին դարձել է «Ռազմական հրատարակչությունների գրասենյակի» ղեկավար։ Նույն տարում անդամակցել է Նկարիչների օսմանյան ասոցիացիային։ 1911 թվականին փոխգնդապետի կոչումով անցել է թոշակի։
thumb|275x275px|Բնապատկեր (1898)
1914 թվականին սկսել է դասավանդել նկարչություն Միմար Սինանի անվան գեղարվեստի համալսարանում։ Նախկինում այն դպրոց է եղել։ Կրթության նախարարությունում տեղի ունեցած կրճատումներից հետո, նա տեղափոխվել է Չամլըջըյի աղջիկների միջնակարգ դպրոցը, որտեղ աշխատել է երեք տարի։ Այնուհետև աշխատել է Յուսքյուդարի աղջիկների դպրոցում, իսկ 1929 թվականից մինչև կյանքի վերջ աշխատել է տղաների դպրոցում։

Նրա վերջին ցուցադրությունը բացվել է Փարիզում 1928 թվականին։ Խոջա Ալի Ռըզայի աշխատանքները բարձր են գնահատվել Թուրքիայի Հանրապետության ժամանակաշրջանում։ Նրա մահվանից շատ տարիներ անց, նկարները շարունակվում են ցուցադրվել։ 1933 թվականին Անկարայում Խալքեվլերիի միությունը նկարչի նկարները ցուցադրել է իր առաջին ցուցադրության ժամանակ։ Դրան հաջորդել են ևս 16 ցուցադրություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք Սկյուտարից
Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Թուրք մանկավարժներ
Կատեգորիա:Թուրք նկարիչներ
Կատեգորիա:Սկյուտարում ծնված անձինք
Ջոն Սինգլտոն Կոպլի

**Ջոն Սինգլտոն Կոպլի** (, ), 18-րդ դարի ամերիկացի և անգլիացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բոստոնում։ Նրա խորթ հայրը նկարիչ էր, և հետագայում օգնել է նրան խորհուրդներով։ Սակայն իր հիմնական նկարչական տաղանդը Կոպլին հղկել է ինքնուրույն, կրկնօրինակելով Ջոշուա Ռեյնոլդսի,  Գոդֆրուա Կնելլերի  և այլ վարպետների ստեղծագործությունների փորագրությունները։

1766 թվականին Կոպլին Լոնդոն ցուցադրության է ուղարկում  «Հենրի Պելեմ (Տղան սկյուռի հետ)» նկարը և բարձր գնահատականներ է ստանում, այդ թվում Ջ. Ռեյնոլդսի կողմից։

1774 թվականին ԱՄՆ-ի անկախության պատերազմի նախօրյակին, հաշվի առնելով անհանգիստ քաղաքական իրավիճակը Կոպլին լքում է Ամերիկան և որոշ ժամանակ անց ընտանիքի հետ հաստատվում է Լոնդոնում։

Լոնդոնում Կոպլին մտերմանում է գեղանկարիչ Բենջամին Ուեստի հետ։ Վեստի ազդեցությամբ Կոպլին անցում է կատարում պատմական ոճին։

1799 թվականին Կոպլին դառնում է  նկարիչների Արքայական ակադեմիայի անդամ։ Կյանքի վերջին տարիներին նրա առողջությունը վատթարանում է, այնուամենայնիվ նա շարունակում է աշխատել մինչև կյանքի վերջին ամիսները։ Մահացել է  Լոնդոնում 1815 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։

## Արվեստ
Կոպլիի  կտավները  ստեղծված են դասական ձևով, ռոկոկոյի տարրերով։ Նրա ստեղծագործությունները, ինչպիսիք են «Տղան սկյուռի հետ» (նրա եղբոր՝ Հենրի Պելեմայի դիմանկարը, 1765 թվական), Պ. Ռեվիրի դիմանկարը (1768 թվական), Ն. Խերդայի դիմանկարը (1765-1766-ական թվականներ), այժմ գտնվում են (Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանում),  վկայում են, որ Կոպլին ամերիկացի լավագույն պատկերանկարիչներից մեկն էր։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Self-Portrait, 1769.jpg|մանրանկարչական ինքնադիմանկար
Պատկեր:John Singleton Copley - A Boy with a Flying Squirrel (Henry Pelham) - Google Art Project.jpg|Տղան սկյուռի հետ
Պատկեր:John Singleton Copley 002.jpg|Կոպլիի ընտանիքը
Պատկեր:J S Copley - Paul Revere.jpg|Փոլ Ռեվիր
Պատկեր:Sarg von Thomas Aston von John Singleton Copley.jpg|Փոքրիկ լորդուհի
Պատկեր:J S Copley - Watson and the Shark (Boston).jpg|Ուոթսոնը և շնաձուկը
Պատկեր:John Singleton Copley Young Lady with a Bird and Dog.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография Копли на Российском общеобразовательном портале 

Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռոմանտիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Աբրահամ Չելեպի

**Աբրահամ Չելեպի** (**Ապրո Չելեբի**, ), հայ առևտրական, հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Աբրահամ Չելեպին ծնվել է 1621 թվականին Բելգրադում։ Եղել է մեծահարուստ վաճառական, որը կապված է եղել օսմանյան պալատական շրջանների հետ։ Աբրո Չելեպին 1644 թվականից ծառայել է որպես օսմանյան բանակի մատակարար։ 1659 թվականին իր հովանավոր Գազի Հուսեյն փաշայի մահապատժից հետո Աբրո Չելեպին նույնպես բանտարկվել է, բայց ազատվել է և շարունակել ծառայել կառավարությանը, այս անգամ Քյոպրուլու Ահմեդ փաշայի օրոք: 

1671 թվականին թուրքական կառավարությունից ձեռք է բերել Մակեդոնիայում հայերի բնակության և սեփական եկեղեցի ունենալու վերաբերյալ արտոնագիր։ Կոստանդնուպոլսի մշակութային կյանքի գլխավոր ջատագովն է եղել՝ ֆինանսավորելով ձեռագրերի պատճենահանումը և եկեղեցիների վերանորոգումն ու կառուցումը:  

Մահացել է 1676 թվականին։ Ունեցել է երկու որդի՝ Սարգիսը (ծնված 1644) և Մաթեոսը (1654–1695), որոնք շարունակել են ընտանիքի առևտրական գործունեությունը։  Թողել է հայերեն և հայատառ թուրքերեն նամակներ, թղթեր, որոնք կարևոր տեղեկություններ են պարունակում ժամանակաշրջանի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի վերաբերյալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրոյաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Տաշիր (ընկերությունների խումբ)

**«Տաշիր» ընկերությունների խումբ**, ռուսական արդյունաբերաշինարարական ընկերություն։ Ընկերությունների խմբի հիմնական ուղղվածությունն է հանդիսանում շինարարությունը և անշարժ գույքի առևտրի կառավարումը։ Խումը իր գործունեությունն է ծավալում նաև այլ ուղղություններում՝ ֆինանսներ, էներգետիկա, արտադրություն, հյուրանոցային և ռեստորանային բիզնեսներ։ Աշխատում է Ռուսաստանի և Հայաստանի 25 քաղաքներում։

«Տաշիր» խմբի մեջ են մտնում 200-ից ավելի տարբեր ոլորտների ընկերություններ։ Ըստ Ֆորբս ամսագրի տվյալների 2015 թվականի դրությամբ խմբին է պատկանում 829 հազար մ² առևտրային անշարժ գույք, որոնց թվում 8 գրասենյակաիյն և 25 առևտրային կենտրոններ, այդ թվում «ՌԻՈ» առևտրաժամանցային կենտրոնների ցանց։ 2014 թվականին ընկերության հասույթը կազմել է 135 մլրդ ռուբլի (2013 թվականի համեմատ 18,2 % աճ), դրանց թվում՝
* դեվելոփմենթ — 35 մլրդ ռուբլի
* շինարարություն — 61 մլրդ ռուբլի
* էներգետիկա — 12 մլրդ ռուբլի
* մանրածախ առևտուր և ժամանց — 6,5 մլրդ ռուբլի
* արտադրություն — 9 մլրդ ռուբլի

Անշարժ գույքի վարձակալությունից ստացված եկամուտը 2014 թվականին կազմել է $1,08 մլրդ։

Ընկերությունը հիմնադրվել է Կալուգայում 1999 թվականին «Կալուգագովսբագ» ընկերության բազայի վրա։ Հիմնադրողը և սեփականատերը հանդիսանում է Սամվել Կարապետյանը։ 2014 թվականին Կարապետյանը Ֆորբս ամսագրի «Ռուսաստանի 200 ամենահարուստ գործարաների» վարկանիշում զբաղեցրել է 26-րդ տեղը՝ իր 4,3 միլիարդ դոլարով։

## Ծանոթագրություններ
Նիկոլա Բոնև

**Նիկոլա Իվանով Բոնև** (, ), բուլղարացի աստղագետ։

## Կենսագրություն
Նիկոլա Բոնևը ծնվել է 1898 թվականի հուլիսի 11-ին Բուլղարիայի Ստարա Զագորա քաղաքում։

Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Սոֆիայի պետական համալսարանում, որից հետո վերապատրաստվել է Արևմտյան Եվրոպայում՝ Փարիզում և Բեռլինում։ 1932 թվականից եղել է Սոֆիայի համալսարանի աստղագիտության ֆակուլտետի պրոֆեսոր, իսկ 1952-1972 թվականներին՝ Բուլղարիայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի աստղագիտության ամբիոնի տնօրեն։ Ունի մի շարք աշխատություններ, որոնք նվիրված են Արեգակնային համակարգին և վերջինիս մոլորակներին։

Մի շարք աշխատություններ նվիրել է լուսնի էվոլյուցիային և ծագմանը, ինչպես նաև Երկիր մոլորակի միակ բնական արբանյակի՝ լուսնի մակերևույթին։ Մանրակրկիտ ուսումնասիրել է Յուպիտեր, Սատուրն և Վեներա մոլորակների արբանյակները, ինչպես նաև պտույտն իր առանցքի շուրջը։

1978 թվականին դարձել է Բուլղարիայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս, իսկ 1962-1963 թվականներին եղել է Միջազգային աստղագիտական ֆեդերացիայի անդամ։ Մահացել է 1979 թվականի հունիսի 18-ին Սոֆիայում։

## Գրականություն
* *Колчинский И.Г.,Корсунь А.А.,Родригес М.Г.* Астрономы.Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1986.

Կատեգորիա:Բուլղարացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Ցվետկո Մարտինովսկի

**Ցվետկո Մարտինովսկի** (, ), մակեդոնացի արձակագիր, թարգմանիչ։

Ցվետկո Մարտինովսկին ծնվել է 1930 թվականին Սկոպյեում։ Հրատարակվել է սկսել 1950 թվականից։ 1953 թվականին լույս է տեսել «Փոթորկածիններ», իսկ 1939 թվականին «Իրիկնամուտներ և արշալույսներ» պատմվածքների ժողովածուները։

Ցվետկո Մարտինովսկին նշանավոր թարգմանիչ է։ Թարգմանում է ռուսերենից։

## Ցվետկո Մարտինովսկին հայերեն
* Սև հավը։ Մակեդոնական պատմվածք, Ե., «Սովետական գրող», 1979, էջ 141-150։ Թարգմ.՝ Գ. Խաչատրյան։

Կատեգորիա:Մակեդոնացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի թարգմանիչներ
Վալենտին Իվանով

**Վալենտին Իվանով** (, ), բուլղարացի աստղագետ և ֆանտաստիկա ժանրի գրող։

## Կենսագրություն
Վալենտին Իվանովը ծնվել է 1967 թվականի օգոստոսի 1-ին Բուլղարիայի Բուրգաս քաղաքում։ 1985 թվականին ավարտել է Կիրջալի քաղաքի մայր գիմնազիան, իսկ 1992 թվականին՝ Սոֆիայի պետական համալսարանը՝ մագիստրոսի աստիճանով։

2001 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Արիզոնայի համալսարանում։ Նույն տարում աշխատել է նաև Չիլիում գտնվում եվրոպական հարավային աստղադիտարանում։ Աստղագիտության բնագավառում Վալենտին Իվանովի հետաքրքրությունների մեջ են մտնում աստղակույտերի, շագանակագույն թզուկների և արևադարձային մոլորակների ուսումնասիրությունները։

Ռեյ Ջայվարդհանայի հետ միասին կատարում է գիտահետազոտական աշխատանքներ։ Բացի աստղագետ և ֆիզիկոս լինելուց, Իվանովը գրել է նաև ֆանտաստիկ ժանրի ստեղծագործություններ։ Վալենտին Իվանովն իր ստեղծագործական կյանքը սկսել է դեռևս ուսանողական տարիներից։

2006 թվականին Կիրիլ Դոբրևի հետ համատեղ նա հրատարակել է *«Հերոս մասնագիտություն»* գիտա-ֆանտաստիկ պատմությունների շարքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բուլղարացի աստղագետ Վալենտին Իվանովի անձնակա էջը՝ ինքնակենսագրական  
* Վալենտին Իվանովի անձնական բլոգը՝ աշխատանք և գործունեություն 
* Բացահայտումներ և գիտահետազոտական աշխատանքներ 

Կատեգորիա:Բուլղարացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Նիկոլայ Գիկալո

**Նիկոլայ Գիկալո** (, ), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից։ Կոմկուսի անդամ (1917)։ Մտել է ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ-ի հատուկ եռյակի կազմի մեջ։

## Կենսագրություն
Ազգությամբ ուկրաինացի է։ 1915 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի ռազմա-բուժական դպրոցը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից է, պարգևատրվել է Գեորգիևյան խաչով։ 1918-1927 թվականներին Կովկասում կատարել է Կուսակցական աշխատանք։ 1927-1928 թվականներին եղել է ՀամԿ(բ)Կ Կենտկոմի Միջինասիական բյուրոյի անդամ, 1929-1930 թվականներին` Ուզբեկստանի Կ(բ)Կ Կենտկոմի քարտուղար, այնուհետև` Ադրբեջանի Կ(բ)Կ Կենտկոմի քարտուղար (1929 թվականի օգոստոսի 5-ից մինչև 1930 թվականի օգոստոս)։
1930-1931 թվականներին ՀամԿ(բ)Կ Կենտկոմի կազմբաշխման բաժնի վարիչի տեղակալ, 1931 թվականից` ՀամԿ(բ)Կ ՄՔԿ Մոսկովյան կոմիտեի քարտուղար, 1932 թվականի հունվարի 29-ից մինչև 1937 թվականի մարտի 18-ը` Բելառուսիայի Կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղար, 1937 թվականից` ՈւԿ(բ)Կ Խարկովի մարզկոմի և քաղկոմի առաջին քարտուղար։ Այդ ժամանակահատվածը նշանավոր է նրանով, որ նա մտնում է ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ հրաման № 00447 30.07.1937 թ. հրամանով ստեղծված եռյակների կազմի մեջ և ակտիվորեն մասնակցում ստալինյան ճնշումներին։ ՀամԿ(բ)Կ Կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ (1930-1934)։ ՀամԿ(բ)Կ կենտկոմի անդամության թեկնածու (1934-1937)։

## Ավարտական փուլ
1937 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ձերբակալվել է։ 1938 թվականի ապրիլի 25-ին ԽՍՀՄ Գերագույն Դատարանի Ռազմական Կոլեգիայի որոշմամբ դատապարտվում է մահապատժի և նույն օրը գնդակահարվում։ 1955 թվականի սեպտեմբերի 2-ին հետմահու արդարացվում է կուսակցական կարգով ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից վերահսկիչ կոմիտեի կողմից (КПК при ЦК КПСС):

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան
* Կարմիր դրոշի շքանշան

## Ընտանիք
* Կինը` Չիժովա Նատալյա Եվգենևնա (1897-1968)

## Հիշատակ
* Գրոզնի քաղաքում Ժողովուրդների Բարեկամության հրապարակում տեղադրվել է Ն. Գիկալոյի, Գ. Արխիևի, Ա Շերիպովի քանդակների կոմպոզիցիան
* Գիկալոյի անունով փողոց կա Գրոզնիում
* Ն. Վ. Գիկալոյի պատվին Գրոզնիի շրջանում անվանակոչվել է Գիկալո (Գիկալովսկ) ավանը
* Հյուսիսային Օսեթիայում` Վլադիկավկազում, Գիկալոի անվամբ փողոց կա
* Բելառուսում` Մինսկ քաղաքում, Գիկալոյի անվամբ փողոց կա

## Գրականություն
* Морозова О. М. Николай Федорович Гикало // Вопросы истории. 2011. № 9. С. 37-57.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրական http://bse.sci-lib.com/article010394.html, http://hrono.info/biograf/gikalo.html, http://www.knowbysight.info/GGG/02041.asp

Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի առաջին քարտուղարներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ(բ) 17-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Միկոլայ Ստատկևիչ

**Միկոլայ Վիկտորովիչ Ստատկևիչ** (; ), Բելառուսի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ։ Կուսակցությունը գրանցված չէ Բելառուսի արդարադատության նախարարության պետական գրանցման ռեգիստրում։ Նախկինում եղել է նախագահի թեկնածու։ Բելառուս զինվորականների միության հիմնադիրներից մեկն է։ Ունի պահեստազորի փոխգնդապետի կոչում։

2015 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ նախագահական ընտրություններից 50 օր առաջ ազատ է արձակվել, համաձայն նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի ստորագրած համաներման։ Նրա հետ միասին ազատ են արձակվել ևս հինգ քաղբանտարկյալներ՝ Նիկոլայ Դեդոկ, Յուրի Ռուբցով, Արտյոմ Պրոկոպենկո, Իգոր Օլինևիչ, Եվգենի Վասկովիչ։ Ընդգծված ռուսաֆոբ է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականի օգոստոսի 12-ին Սլուցկ քաղաքում։ 1973 թվականին ընդունվել է Մինսկի բարձրագույն ինժեներական զենիթահրթիռային ուսումնարան։ 1978 թվականին ավարտել է ուսումնարանը՝ «ռադիոէլեկտրոնիկայի ռազմական ինժեներ» մասնագիտացմամբ։ 4 տարի ժամկետով ծառայության է ուղարկվել Մուրմանսկի մարզ։ 1982 թվականին վերադարձել է Մինսկ։ 1991 թվականին Լիտվայում տեղի ունեցած հունվարյան դեպքերի պատճառով դուրս է եկել ԽՄԿԿ-ից։ 1993 թվականին Ստատկովիչը դեմ է արտահայտվել ՀԱՊԿ ստեղծմանը, որի համաձայն Բելառուսի զինված ուժերը պետք է կռվեին նաև երկրի սահմաններից դուրս։

Անդամակցել է Բելառուսի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանը՝ դառնալով կուսակցության պարագլուխ։ 2003 թվականին դարձել է «Ազատ Եվրոպա» եվրոպական կոալիցիայի առաջնորդ։ 2011 թվականի մայիսի 26-ին «զանգվածային անկարգությունների հրահրման համար» ձերբակալվել է 6 տարի ազատազրկման։ 2015 թվականի օգոստոսի 22-ին ազատ է արձակվել Լուկաշենկոյի ստորագրած համաներման հիման վրա։ Եղել է 2015 թվականին տեղի ունեցած ցույցերի կազմակերպիչներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Բելառուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սախարովի անվան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Ավստրիայի բռնազավթումը դաշնակիցների կողմից

**Ավստրիայի բռնազավթումը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակից երկրների ուժերի կողմից**, տեղի է ունեցել 1945 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։

1938 թվականին տեղի ունեցավ Անշլյուս գործողությունը, որի արդյունքում Ավստրիան և Երրորդ Ռայխը միավորվեցին գերմանախոս մեկ պետության մեջ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Գերմանիայի կրած պարտությունից հետո Ավստրիայի տարածքը ևս գրավվեց և բաժանվեց դաշնակիցների ազդեցության գոտիների։

Չնայած նրան, որ Ավստրիայում հաստատված էր օկուպացիոն վարչակարգ, այնուամենայնիվ, երկրի մայրաքաղաքը շարունակում էր մնալ Վիեննան։

## Ավստրիայի օկուպացիոն գոտիներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ավստրիայի տարածքը տրոհվեց։ Ինչպես մյուս պարտված երկրները, այնպես էլ Ավստրիան բաժանվեցին հաղթած երկրների ազդեցության գոտիների։

Ավստրիան բաժանվեց հաղթած Մեծ Բրիտանիայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների, ԽՍՀՄ-ի և Ֆրանսիայի միջև։

Դաշնակիցների տարածքային սահմանները հաստատեց Մոսկվայի հռչակագիրը։ Համաձայն Մոսկվայի հռչակագրի՝ ավստրիական հողերի հիմնական բաժնետերերն էին.
* Խորհրդային ազդեցության գոտի՝ Բուրգենլանդ, Ստորին Ավստրիա, Վերին Ավստրիա, Դանուբ գետի հյուսիսային ավազան։
* Ամերիկյան ազդեցության գոտի՝ Վերին Ավստրիայի մի փոքր հատված, Դանուբ գետի հարավային ավազան, Զալցբուրգ, Զալցկամերգուտ։
* Բրիտանական ազդեցության գոտի՝ Կարինտիա, Շտիրիա (բացառությամբ Զալցկամերգուտի, որը պատկանել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին)։
* Ֆրանսիական ազդեցության գոտի՝ Ֆորարլբերգ և հյուսիսային Տիրոլ։

## Տես նաև
* Անշլյուսի գործողություն

## Գրականություն
* *Manfried Rauchensteiner*, Stalinplatz 4. Österreich unter alliierter Besatzung, Wien 2005, ISBN 3-902494-00-X
* *Ватлин А.Ю., Котов Б.С., Сорокин А.К. (и др.)* СССР и Австрия на пути к Государственному договору. Страницы документальной истории 1945-1955. М.: Политическая энциклопедия. 2015 - 455 с., ISBN 978-5-8243-1991-0

Կատեգորիա:Ավստրիայի պատմություն
Ավստրո-դանիական հարաբերություններ

**Ավստրո-դանիական հարաբերություններ** (), դիվանագիտական հարաբերությունները երկու բարեկամ պետությունների՝ Դանիայի թագավորության և Ավստրիայի Հանրապետության միջև։

Դանիան Վիեննայում ունի դեսպանատուն, իսկ Ավստրիան՝ Կոպենհագենում։ Երկու երկրներն էլ Եվրոպայի Խորհրդի, Եվրոպական Միության, Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության և Միավորված Ազգերի Կազմակերպության լիիրավ անդամներ են։ Դանիան անդամակցում է նաև Հյուսիսատլանտյան դաշինքին։

Երկու պետությունների միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվել են 1925 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։

## Պատմություն
Ավստրիան և Դանիան, որպես դաշնակից պետություններ պատերազմել են Շվեդիայի դեմ 1643-1645 և 1657-1660 թվականների պատերազմներում։

1927 թվականին Գերմանիայի մայրաքաղաք Բեռլինում երկու երկրների պաշտոնյաները համաձայնագիր են ստորագրել առ այն, որ Ավստրիայի և Դանիայի քաղաքացիները կարող են ազատ ելք ու մուտք կատարել միմյանց պետություններում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմում Ավստրո-Հունգարիան և Դանիան տարբեր ռազմաքաղաքական խմբավորումներում էին։ Չնայած այս ամենի՝ երկու երկրները միմյանց դեմ չեն պատերազմել, քանի որ պատերազմի սկսելուց որոշ ժամանակ անց գերմանական բանակը հեշտությամբ կարողանում է գրավել Դանիան։

## Տես նաև
* Հայ-դանիական հարաբերություններ
* Հայ-ավստրիական հարաբերություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Դանիայի արտաքին հարաբերություններ
Բագրատ Ալեքյան (բժիշկ)

**Բագրատ Գեղամի Ալեքյան** (), հայ բժիշկ, սիրտանոթային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1993), Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (թղթակից անդամ՝ 2005), ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2011)։

## Կենսագրություն
Բագրատ Ալեքյանը ծնվել է 1951 թվականին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1975 թվականից աշխատում է Մոսկվայի սիրտանոթային վիրաբուժության գիտական կենտրոնում։ 1992 թվականից զբաղեցնում է ռենտգենավիրաբուժական եղանակներով սրտի և արյան անոթների հետազոտման և բուժման բաժանմունքի վարիչի պաշտոնը, 1999 թվականից՝ ՌԴ սիրտանոթային վիրաբույժների ընկերակցության ներանոթային վիրաբույժների բաժանմունքի նախագահ, ՌԴ առողջապահության նախարարության և ՌԲԳԱ նախագահության ներանոթային վիրաբուժության հիմնախնդրային հանձնաժողովի նախագահ, 2002 թվականից՝ Ճառագայթաբանների և ներանոթային վիրաբույժների գիտական ընկերության նախագահ, Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի Ա. Ն. Բակուլևի անվան սրտանոթային վիրաբուժության գիտական կենտրոնի Վ. Ի. Բուրակովսկու անվան կարդիովիրաբուժության ինստիտուտի սրտի և անոթների հիվանդությունների հետազոտման և բուժման ռենտգենավիրաբուժական մեթոդների բաժանմունքի ղեկավար։

Աշխատանքները վերաբերում են սրտի և արյան անոթների ներանոթային ախտորոշման և բուժման հարցերին։

Երևանի «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի անգիոգրաֆիկ ծառայությունն անվանակոչվել է Բագրատ Ալեքյանի անունով։

## Անդամակցություն
* Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (2005)
* ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2011)

## Պարգևներ, մրցանակներ
* «Մոսկվայի 850-ամյակի» մեդալ, 1997 
* ՌԴ Վ. Ի. Բուրակովսկու անվան մրցանակ, 2001 
* Մխիթար Հերացու մեդալ, 2003 
* Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ոսկե մեդալ, 2003

## Երկեր
* Эндоваскулярная и минимально инвазивная хирургия сердца и сосудов у детей, 1999.
* Интервенционные методы лечения ишемической болезни сердца, 2002.
* «Эндоваскулярная хирургия патологии брахеоцефальных артерий», 2003.
* «Textbook of Рeripheral Vascular Interventions», США, 2004.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բագրատ Ալեքյան «40 տարեկանից հետո անհրաժեշտ է տարին մեկ անգամ հետազոտվել…»
* Без шрамов на сердце
* Баграт Алекян рассказывает о «бескровном» вживлении искусственного аортального клапана в России

Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Չվենեբուրի

**Չվենեբուրի** (, բառացի «մերը», «մեզնից մեկը», ), սուբէթնիկ խումբ, որը պատմականորեն ներառվել է վրացիների կազմի մեջ։ Բնակվում են ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում։ Չվենեբուրիի ազգագրությունը բարդ է։ Ի տարբերություն վրացիների, չվենեբուրին մուսուլմաններ են, ինչպես օրինակ, արյունակից լազերը։ Այդ իսկ պատճառով իսլամադավան վրացիները խիստ անջատված են քրիստոնյա վրացիներից։ Ի տարբերություն լազերի, նրանք հաստատվել են Թուրքիայի Պոնտոս շրջանում (Սև ծովի հարավային ափ) 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Բացի այդ, չվենեբուրին երկար ժամանակ պահպանել են վրացերենը ու վրացական մշակույթը, սակայն միջէթնիկ ամուսնությունները թուրքերի հետ հանգեցրել է չվենեբուրիի ասիմիլյացիային, հատկապես երիտասարդ բնակչության, ովքեր հիմնականում խոսում էին թուրքերեն։ Մուսուլման վրացիների թիվը Թուրքիայում այսօր կազմում է 100 000- 500 000 մարդ, որոնց մեծ մասը բնակվում են Տրապիզոնում, Սամսունում, Օրդուում, ինչպես նաև Բուրսայում և Ստամբուլում։

## Իսլամացում և ասիմիլյացիոն գործընթացներ

Օսմանյան կայսրությունում 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին տեղի են ունեցել կովկասյան և բալկանյան հետևյալ ազգերի ասիմիլյացիոն գործընթացը՝
* Աջարներ — մասամբ իսլամացված վրացիների էթնիկ խումբ, ովքեր բնակվում են Աջարիայում,
* ալբանացիներ — մասամբ իսլամացված բալկանյան ազգ
* թորբեշներ — իսլամացված մակեդոնացիներ
* գորանցիներ — իսլամացված սերբեր
* բոսնիացիներ — իսլամացված սերբեր և խորվաթներ
* պոմակներ — իսլամացված բուլղարացիներ
* Կրետեի մուսուլմաններ — իսլամացված հույներ
* համշենահայեր — իսլամացված հայեր
* գաջալներ — իսլամացված գագաուզներ
* սանջաքլներ - իսլամացված սերբեր
* ծպտյալ հայեր - իսլամացված հայեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր
Կատեգորիա:Վրացական ծագմամբ թուրքեր
Ստոյանկա Մուտաֆովա

**Ստոյանկա Մուտաֆովա** (ծնված **Ստոյանա Մարիա Կոստանտինովա Մուտաֆովա**, ), բուլղարացի հայտնի դերասանուհի։ Իր կարիերայի ընթացքում խաղացել է ավելի քան 53 բեմադրություններում և նկարահանվել՝ շուրջ 25 ֆիլմերում։

*Տիկին տարերային աղետ* և *Բուլղարական թագավորական կոմեդիա* ներկայացումների համար նա հավակնում է գրանցվել Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես ամենաերկար պրոֆեսիոնալ կարիերա ունեցող դերասանուհի։ 2016 թվականին 94 տարեկան հասակում նա հյուրախաղերով հանդես է եկել Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում, Նիդեռլանդներում, Շվեյցարիայում, Մեծ Բրիտանիայում և Գերմանիայում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1922 թվականի փետրվարի 2-ին Սոֆիայում։ Նրա հայրը Կոստանտին Մուտաֆովը եղել է Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոնի դրամատուրգ։ 1941 թվականին ավարտել է Սոֆիայի առաջին իգական գիմնազիան։ Ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի դասական լեզվաբանության բաժինը։ 1946- 1947 թվականներին սովորել է դերասանական վարպետություն Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոնում, իսկ 1947- 1949 թվականներին Պրահայի արվեստների ակադեմիայի թատերական բաժնում։ 1949- 1956 թվականներին հանդես է եկել հայրենի թատրոնի բեմում։ Եղել է «*Ալեկո Կոստանտինով*» թատրոնի հիմնադիրներից մեկը, որտեղ հանդես է եկել 1957- 1991 թվականներին։ 1991 թվականից հանդես է գալիս Բուրգասի «Ադրիանա Բուդեվսկա» թատրոնում։

2005 թվականին խաղացել է Գեորգի Կալոյանչևի հետ՝ «Աստղագնացները» պիեսում։

### Անձնական կյանք
Ստոյանկա Մուտաֆովան ամուսնացել է երեք անգամ։ Չեխ ռեժիսոր Ռոբերտ Ռոզների հետ ամուսնացել է 1946 թվականին։ Երկրորդ անգամ ամուսնացել է լրագրող և թարգմանիչ Լեոնիդ Գրուբեշլիևի հետ, որից ունեցել է դուստր` Մարիա Գրուբեշլիևա։ Նրա երրորդ ամուսինը եղել է դերասան Նեյչո Պոպովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի դերասաններ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Գոդֆրուա Կնելլեր

**Գոդֆրուա Կնելլեր** (, )՝ գերմանացի գեղանկարիչ, դիմանկարիչ։

## Կենսագրություն
Գոդֆրուա Կնելլերը ծնվել է 1646 թ.օգոստոսի 8-ին, Լյուբեկ քաղաքում։ Ամստերդամում Ֆերդինանդ Բոլի աշակերտն էր, մի քանի տարի ապրել է Վենետիկում, այնտեղ ուսումնասիրել է Տիցիանի և Տինտորետտոյի ստեղծագործությունները։

1674 թվականին հաստատվել է Լոնդոնում և մինչև կյանքի վերջին տարիները թագավորական պալատական գեղանկարիչ էր և կատարում էր բոլոր պատվերները։ Գեորգ I շնորհել էր նրան բարոնի տիտղոս։

Կնելլերը կտավներում նկարում էր բավականին արագ և միայն գլուխներ, մնացածը վերջացնում էին նրա աշակերտները և օգնականները։

Ռուսական արքա Պետրոս Մեծի առաջին ճանապարհորդության ժամանակ Ուտրեխում վրձնեց նրա դիմանկարը (բնօրինակը գտնվում է Հեմփթոն Քորթում, Բելլի կրկնօրինակը՝ Էրմիտաժում)։ Էրմիտաժում են գտնվում նաև նկարչի այլ աշխատանքների օրինակներ՝ փիլիսոփա Ջոն Լոքի Պ. Ի. Պոտյոմնիկի և փորագրիչ, քանդակագործ Գ. Գիբբոնսի դիմանկարները։

Գոդֆրուա Կնելլերը մահացել է 1723 թվականի հոկտեմբերի 19-ին բրիտանական մայրաքաղաքում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Այդ ժամանակ Լոնդոնում ապրող պակաս հայտնի նկարիչ Շառլ Դագարը սովորություն չուներ ստորագրել իր աշխատանքները։ Նկարելու ոճի նմանության արդյունքում նրա կտավներից որոշները վերագրվում էին Գոդֆրուա Կնելլերին։

## Պատկերասրահ

King William III of England, (1650-1702) (lighter).jpg|
Godfrey Kneller - Portrait of P.Potemkin (1682, Hermitage) - contrast.jpg|
Godfrey Kneller - Portrait of John Locke (Hermitage).jpg|
Kneller - George II when Prince of Wales.png|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Сомов А. И. Кнеллер, Готфрид // Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փորագրողներ
Բարձրակարգ բույսեր

**Բարձրակարգ բույսեր**, տերևացողունայիններ (Cormophy- ta) կամ թելոմայիններ (Telo- mophyta), բուսական աշխարհի ամենատարածված և առավել կատարելագործված բաժին։ Մարդկությանը հայտնի մոտ 500000 բուսական տեսակներից համարյա 300000-ը պատկանում են բարձրակարգ բույսերին, որոնք շրջապատում են մեզ ամենուրեք և առաջացնում տարբեր բուսածածկեր՝ մարգագետիններ, անտառներ, տափաստաններ։ Բարձրակարգ բույսերը հարմարվում են երկրագնդի տարբեր պայմաններին, սկսած ալպյան գոտուց մինչև անապատները։ Բարձրակարգ բույսերի նախնիները հավանաբար եղել են գորշ կամ կանաչ ջրիմուռները։ Ի տարբերություն ստորակարգ բույսերի, բարձրակարգ բուսյսերն բարդ տարբերակված օրգանիզմներ են, հարմարված հիմնականում ցամաքում ապրելու պայմաններին և կազմված են արմատից, ցողունից, տերևներից ու ծաղիկներից։ Բացառություն են միայն մերկաբույսերը (պսիլոֆիտներ) և մամռանմանները, որոնք զուրկ են արմատներից։ Բարձրակարգ բույսերի զարգացման ցիկլում համարյա միշտ տեղի է ունենում սերունդների հաջորդականություն՝․ Անսեռ սերնդի բազմացման օրգանները սպորանգիումներն են, որոնց մեջ առաջանում են սպորները, իսկ սեռական սերնդինը՝ գամետանգիումները, որոնք սեռական բջիջներ կամ գամետներ (ձվաբջիջ և սպերմատոզոիդ) են արտադրում։ Անսեռ սերունդն ավելի փարթամ է զարգացած, իսկ սեռականը խիստ հետ է զարգացած։ Բացառություն են մամռանմանները, որոնց մոտ գերիշխում է *սեռական սերունդը*՝ գամետոֆիտը։ Բարձրակարգ բույսերի բաժնում միավորված են հետևյալ տիպերը՝ մերկաբույսեր (Psilopsida), մամռանմաններ (Bryopsida), գետնամուշկանմաններ (Lycopsida), պսիլոտանմաններ (Tme- sopsida), սեպատերեանմաններ կամ հատվածացողունայիններ (Sphenopsida), պտերանմաններ (Pteropsida), մերկասերմեր (Gymnospermae) և ծածկասերմեր կամ ծաղկավոր բույսեր (Angiospermae, Anthophy- ta)։ Վերջին երկու տիպերն ավելի կատարելագործված են և կարևոր, քանի որ ունեն այնպիսի նորագոյացություններ, ինչպես սերմնասկզբնակը, սերմը, ծաղիկը և պտուղը։

Կատեգորիա:Բույսեր
Վադիմ Դեմիդովիչ

**Վադիմ Վլադիմիրովիչ Դեմիդովիչ** (, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, Մինսկի «Դինամո» ակումբի։ «Նեման» (Գրոդնո) ակումբի պաշտպան Ալեքսանդր Դեմիդովիչի եղբայրն է։

## Ակումբային կարիերա
Վադիմ Դեմիդովիչն իր կարիերան սկսել է Բրեստի «Դինամո» ակումբում որպես կիսապաշտպան։ 2010-2011 թվականներին խաղացել է Գրոդնոյի «Նեման» ակումբի կազմում՝ հիմնականում հանդես գալով հարձակվողի դիրքում։

2012 մրցաշրջանի սկզբում ընդգրկվել է «Գոմել» ակումբի կազմում, իսկ նույն թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է «Տորպեդո-ԲելԱԶ»։ Վնասվածքների պատճառով Վադիմ Դեմիդովիչը «Տորպեդո-ԲելԱԶ» ակումբի կազմում անցկացրել է միայն 5 հանդիպում և 2012 թվականի նոյեմբերին հեռացել է ակումբից։

2013 թվականի հունվարին Վադիմ Դեմիդովիչը դարձել է Բոբրույսկի «Բելշինա» ակումբի խաղացող։ Սկզբում նա սովորաբար դուրս էր գալիս փոխարինման, իսկ հուլիսին ընդգրկվել է մեկնարկային կազմում։ Այդ ժամանակ էլ նա երեք անընդմեջ խաղերում խփել է չորս գոլ։ Հետագայում կորցրել է իր տեղը թիմի հիմնական կազմում։

2014 թվականի հունվարին Վադիմ Դեմիդովիչը տեղափոխվել է Նովոպոլոցկի «Նաֆտան» ակումբ։ Շուտով նա տեղ է գրավել Նովոպոլոցկի ակումբի հիմնական կազմում՝ խաղալով կենտրոնական հարձակվողի դիրքում։ Խփելով 9 գոլ՝ նա ճանաչվել է 2014 մրցաշրջանի ակումբի լավագույն ռմբարկու։ 2015 թվականի փետրվարին նա մեկ տարով երկարաձգել է «Նաֆտանի» հետ պայմանագրի ժամկետը։ 2015 մրցաշրջանի առաջին կեսի 13 հանդիպումներում Վադիմ Դեմիդովիչը խփել է 4 գոլ, ինչը կրկին լավագույն արդյունքն էր ակումբում։

2015 թվականի հուլիսի 17-ին Վադիմ Դեմիդովիչը նորից դարձել է Ժոդինոյի «Տարպեդո-ԲելԱԶ» ակումբի խաղացող։

2017 թվականի հունվարի 9-ին նա պայմանագիր է կնքել Մինսկի «Դինամո» ակումբի հետ։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ

* Բելառուսի գավաթակիր - 2006/07
* Բելառուսի սուպերգավաթակիր - 2012

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Սոնա Բանոյան

**Սոնա Նահապետի Բանոյան** (), հայ նկարչուհի։

1988 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության և ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Նկարիչների միջազգային ընկերության անդամ է։

ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2012)։

Գեղանկարիչ Լյուդվիգ Ավետիսյանի կինն է։

## Կենսագրություն
Սոնա Բանոյանը ծնվել է 1953 թվականին, Երևանում։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1996 թվականին Բուդապեշտում անցել է «Տեքստիլային տեխնոլոգիաներ և վերականգնում» միջազգային դասընթացներ։ 1980-ական թվականներից դասավանդում է Երևանի Գեղագիտության ազգային կենտրոնում։ Ստեղծագործում է բատիկայի, գոբելենի բնագավառներում։

Սոնա Բանոյանի աշխատանքները ցուցադրվել են Սարդարապատի ազգային թանգարանում («Սարդարապատ» նախագիծ՝ բատիկների շարք՝ կատարված Գեղագիտության ազգային կենտրոնի Սոնա Բանոյանի սաների կողմից), Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, ՀՀ մշակույթի նախարարության և նկարիչների միության, Ռուսաստանի մշակույթի նախարարության արվեստի հիմնադրամներում և գտնվում են տարբեր երկրների մասնավոր հավաքածուներում։

## Ցուցահանդեսներ
* 2019 թ․ անհատական ցուցահանդես "Վիրտուալ աչքեր" Երևանում ժամանակակից արվեստի թանգարան.
* 2011 թ. անհատական ցուցահանդես Պեկինում ՝ կազմակերպված մշակույթի նախարարության կողմից Հայաստանի Հանրապետության
* 2007 թ. մասնակցություն Փարիզի "Հայաստանի տարին Ֆրանսիայում"ցուցահանդեսին
* 2001թ. մասնակցություն հանրապետական ցուցահանդեսին՝ նվիրված Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին։   
* 2001թ. մասնակցություն իտալական "Դանթեն հայ նկարիչների ստեղծագործություններում" ցուցահանդեսին Ռավեննա
* 2000թ. մասնակցություն Ֆրանսիայում հայկական մշակույթի փառատոնին՝ "Արևելք-Արևմուտք" ծրագրի շրջանակներում
* 1998թ. "Կարմիր պատուհան"Հանրապետական ցուցահանդես
* 1990 թ. - "Նոր անուններ" անհատական ցուցահանդես նկարչի կենտրոնական տանը Մոսկվայում

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Իմ պայքարը.jpg|«**Իմ պայքարը»** գոբելեն
Պատկեր:՛՛Արտաքսում՛՛.jpg|«**Արտաքսում»** բատիկ *մետաքս,ակրիլ*
Պատկեր:Hovhannes Tumanyan Puppet Theatre of Yerevan 1.jpg|«Սասունցի Դավիթ» նախագիծ՝ կատարված Գեղագիտության ազգային կենտրոնի Սոնա Բանոյանի արվեստանոցում


## Պարգևներ
* ՀՀ մշակույթի նախարարության շնորհակալագիր, 2003
* 2011թ. Արժանացել է Հ.Հ. Վարչապետի հուշամեդալին
* ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 2012
* Հայաստանի նկարիչների միության առաջին մրցանակ «Իմ պայքարը» գոբելենի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Սոնա Բանոյան և Լյուդվիգ Ավետիսյան

Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ գոբելենագործներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Ջենի Սևիլ

**Ջենի Սևիլ** (, ), ժամանակակից բրիտանացի նկարիչ։ Հայտնի է կանանց մոնումենտալ պատկերներով։

## Ստեղծագործություն
Ջենի Սևիլը ծնվել է 1970 թվականին Քեմբրիջում, ապրել և ստեղծագործել է Լոնդոնում։
Սևիլի հետբուհական կրթությունից հետո Բրիտանիայի առաջատար կոլեկցիոներ Չարլզ Սատչը գնել է նրա աշխատանքը և կատարել է նրա պատվերները առաջիկա երկու տարիների ընթացքում։ 1994 թվականին նկարչուհին բազմաթիվ ժամեր է անցկացրել` դիտարկելով պլաստիկ վիրահատությունները Նյու Յորքում։ Սևիլի պատկերացումները  հասարակության մասին չեն համապատասխանում  մյուս  բրիտանացի նկարիչների պատկերացումներին, քանի որ նա իր այլաբանական նկարները նկարել է  յուղաներկելով։ Նրա նկարելու ոճը համեմատվում է Լյուսեն Ֆրեյդի և Ռումենսլի նկարչական եղանակների հետ։ Նրա գեղանկարների դետալներ չափերը ավելի մեծ են, քան իրական կյանքում եղածները։ Ներկերի  միախառնումը հնարավորություն է տալիս զգալու չափ տեսնել մաշկի մակերեսը և մարմնի քաշը։ Սևիլը երբեմն մարմնի վրա ավելացնում է նկարներ ինչպես օրինակ սպիտակ օղակներ։

1992 թվականին իր առաջնախաղից հետո Սևիլի ուշադրությունը կանացի մարմնից տեղափոխվեց չորոշակիացված սեռի վերաբերյալ  թեմաների ուղղությամբ։ Նկարիչը նկարում է լայնաֆորմատ  տրանսգենդեր ու տրանսվեստիտներ։ Նրա հրապարակված էսքիզները եւ փաստաթղթերը ընդգրկում են վնասվածքներ, հիվանդագիր իրավիճակներ և տրանսգենդեր պարունակող լուսանկարներ։ Նրա բնանկարը`  «Strategy» (South Face/Front Face/North Face), նա հայտնվել է «Manic Street Preachers», «The Holy Bible» խմբի երրորդ ալբոմի առաջին էջում, իսկ «Stare»-ը (2005)` «Journal For Plague Lovers» իններորդ ալբոմի առաջին էջին։

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* 2005 MACRO Museo d´Arte Contemporanea Roma, Հռոմ
* 2003 Migrants, Gagosian Gallery, Նյու-Յորք
* 1999 Gagosian Gallery, Լոնդոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լուսանկարիչներ
Միտրոֆան Գրեկովի տուն-թանգարան

**Միտրոֆան Գրեկովի տուն-թանգարան** (), տուն-թանգարան, որտեղ շուրջ 14 տարի ապրել է նկարիչ Մ. Բ. Գրեկովը (Միտրոֆան Պավլովիչ Մարտիշչենկո), Նովոչերկասկի Դոնի կազակության պատմության թանգարանի մասնաճյուղը։ Թանգարանը Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության դաշնային օբյեկտ է։

*Թանգարանի հասցեն՝* ՌԴ, Ռոստովի մարզ, ք. Նովոչերկասկ, Գրեկովի փողոց, 124

## Պատմություն և նկարագրություն
Միտրոֆան Բորիսովիչ Գրեկովի (1882-1934) կյանքն ու ստեղծագործական գործունեությունը մեծ մասամբ անցել է Նովոչերկասկ քաղաքում։ Նկարիչն այստեղ ապրել է շուրջ տասնչորս տարի։ Այդ ժամանակ նա ստեղծել է 92 կտավ, ներառյալ այնպիսի կտավներ, ինչպիսին են «Բուդյոննու մոտ՝ ջոկատ» (1923 թվական), «Տաչանկա» (1925 թվական), «Հեծելազորային գրոհ» (1927 թվական), «Մարտ Եգորլիկ ստանիցայի մոտ» (1927-1928 թվականներ), խորհրդային առաջին տրամանկարը՝ «Ռոստովի գրավումը»։ Նկարիչն այստեղ ապրել է 1918 թվականի հունիսից մինչև 1931 թվականը։ Այդ ընթացքում նա ծառայել է զորամասերում 4 տարի 3 ամիս, իսկ մնացած ժամանակահատվածում նկարել է։
ձախից|մինի|220x220փքս|«Մարտ Եգորլիկ ստանիցայի մոտ»
Նկարիչ Միտրոֆան Պավլովիչ Մարտիշչենկոն, որը ստեղծագործում էր Մ. Բ. Գրեկով կեղծանունով, ծնվել է 1882 թվականի հունիսի 3-ին Շարպաևկա խուտորում։ Նկարչություն սովորել է Օդեսայի գեղարվեստի ուսումնարանում, Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Դարձել է խորհրդային մարտանկարի ժանրի և խորհրդային համայնապատկերային արվեստի հիմնադիրը։ Նրա հիշատակի տուն-թանգարանը բացվել է Նովոչերկասկ քաղաքում 1957 թվականին, նկարչի մահից հետո 23 տարի անց։ Տանը պահպանվել է այն մթնոլորտը, որում նա ապրել է, նրա իրական նկարները, կահույքը և այլն։ Հուշահամալիրի կազմում են այն տունը, որտեղ նա ապրել է, բակի տնակը, գյուղատնտեսական շինություններով և ծաղկանոցով փոքր մրգատու այգին։ Տանը պահվում են նրա նկարները, էսքիզները, էտյուդները, նկարչի անձնական իրերը։

Նկարչի արվեստանոցում պահվում են նրա պատկերակալը աթոռակով, բազմոցը, մետաղական բազկաթոռը, էտյուդային պարագաները, պահարանը։ Լուսամուտագոգին ամրացված է ներկերով և էտյուդներով լայն տախտակ։ Արվեստանոցի պատերին նրա կտավներն են, էտյուդները, էսքիզները։ Գրեկովի տուն-թանգարանի ցուցադրությում կա «Մարտանկարիչներ` Մ. Բ. Գրեկովի ստեղծագործական ավանդույթների շարունակողներ» բաժինը. 1934 թվականից Ռուսաստանում գործում է Գրեկովի անվան մարտանկարիչների ստուդիա։

Տուն-թանգարանի ներքին բակում տեղադրված է Միտրոֆան Գրեկովի կիսանդրին։

Տուն-թանգարանի առաջին տնօրենն է եղել նկարչի զարմուհին` Ելենա Գրեկովան, որը մեծ ներդրում է ունեցել տուն-թանգարանի ստեղծման գործում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Музей Митрофана Борисовича Грекова в Новочеркасске 
* Мемориальный дом-музей художника-баталиста М.Б. Грекова. 
* Музей М. Б. Грекова 

Կատեգորիա:1957 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1957 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Նովոչերկասկի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տուն-թանգարաններ