open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վիշապագլուխ մոլդավական

**Վիշապագլուխ մոլդավական** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Ճյուղավոր ցողուններով և երկարավուն նշտարաձև սղոցաեզր տերևներով, 15-40 սմ բարձրությամբ միամյա խոտաբույս է։ Գագաթնային տերևների ատամիկները ավարտվում են նուրբ խոզաններով։ 6-ական անկանոն կարճակոթ ծաղիկները, որոնք օղակներով խմբված են ցողունի վրա, կազմում են երկար նոսր ողկույզների։ Պսակը, որը բաժակից ավելի քան երկու անգամ երկար է, երկնագույն-մանուշակագույն կամ սպիտակավուն երկշուրթ է։ Պսակի և բաժակի ստորին մասերը խողովակաձև են։ Բաժակի վերին շուրթը եռաբլթակ է, իսկ ստորինը՝ երկբաժան և նշտարաձև սրված ատամիկներով։ Մանր եռանիստ պտուղները շագանակագույն երկարավուն ընկուզիկներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին լեռնային գոտու աղբավայրերում, անմշակ տարածքներում։ Հանդիպում է Արարատի, Արմավիրի մարզերում։ Երբեմն նաև աճեցվում է։ Մեղրատու բույս  է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղիկներն ու կանաչ զանգվածը, որը պարունակում է դաբաղանյութեր, կումարիններ, ֆլավոնոիդներ, կարոտին, կիտրոնի հոտ ունեցող եթերային յուղ, որի կազմի մեջ մտնում են ցիտրալ, հերանիոլ և այլ տերպենային սպիրտներ։ Կիտրոնի հոտ ունեցող թարմ կամ չորացրած ծաղիկներն ու տերևները որպես համեմունք օգտագործվում են աղցանների, ապուրների, մսային և ձկնային կերակրատեսակների մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Տիպատատուկ ցանկապատային

**Տիպատատուկ ցանկապատային** (), պատուտակազգիների ընտանքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Փաթաթվող, բարակ ցողունով, մինչև 2,5 մ երկարությամբ թունավոր, սողացող կոճղարմատով բազմամյա խոտաբույս է։ Խոշոր ծաղկակից տերևներով, երկար ծաղկակոթերով, խոշոր, հնգանդամ ծաղիկները աճում են տերևանութներից մեկական։ Բաժակաթերթերը խորը բաժանված են ձվաձև կամ նշտարաձև, սրված մասերի։ Բաժակից 3-4 անգամ երկար ձուլաձև պսակը սպիտակ է և ձագարաձև։ Օվալաձև կամ գնդաձև, բազմաթիվ կլորավուն-ձվաձև, կնճռոտ սերմերով պտուղը չորսփեղկավոր տուփիկ է։

## Տարածվածություն
Աճում է նախալեռնային և ստորին լեռնային գոտիների թփուտներում, ցանկապատերի մոտ, գետափնյա բուսուտներում և այգիներում։ Տարածված է Լոռու, Արագածոտնի, Տավուշի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արմավիրի մարզերում և Երևանում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են արմատներն ու վերգետնյա զանգվածը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում և չորացնում։ Բույսի վերգետնյա մասի թուրմը արտաքին կիրառման եղանակով օգտագործում են վերքերի, վնասվածքների, խոցերի բուժման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Պատուտակազգիներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Ժորա Հովհաննիսյան

**Ժորա Խորենի Հովհաննիսյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Հայաստանի ամենատիտղոսակիր ակումբում՝ «Փյունիկում», որտեղ անցկացրել է 25 խաղ և խփել 4 գոլ։ 2004 թվականի հուլիսին տեղափոխվել է Հունաստանի ամենահայտնի և ամենատիտղոսակիր ակումբ՝ «Օլիմպիակոս»։ Ժորա Հովհաննիսյանը ոչ մի խաղ չի անցկացրել «Օլիմպիակոսի» կազմում, նա վարձավճարով տեղափոխվել է Հունաստանի ավելի համեստ ակումբներ՝ «Էգալեո», «Խայդարի», «Այոս Դիմիտրիոս»։ Վերջինս 2007 թվականին գնել է ֆուտբոլիստին։ 2008 թվականի հուլիսին տեղափոխվել է Հունաստանի 3-րդ լիգայի «Դոքսա» (Կրանուլա) ակումբ։ 2009 թվականի հունվարին տեղափոխվել է «Կիմի» ակումբ։ 2010 թվականին տեղափոխվել է ռուսական «Սատուրն» ակումբ, բայց այդ ակումբի կազմում ոչ մի խաղ չի անցկացրել։

2012 թվականին տեղափոխվել է Տաշքենդի ուզբեկական «Լոկոմոտիվ» ակումբ, իր հոր՝ Խորեն Հովհաննիսյանի մոտ։ 2012 թվականին ճանաչվել է  Ուզբեկստանի առաջնության լավագույն լեգեոներ։ 2013 թվականի վերջին տեղափոխվել է Ուզբեկստանի ամենատիտղոսակիր ակումբ՝ «Պախտակոր», որտեղ վերցրել է 10-րդ համարը։ Ժորան ընդգրկվել է թիմի կազմում՝ մասնակցելու ԱՖԿ Չեմպիոնների լիգայի 2013 թվականի առաջնությանը։ Առաջնությունում խփել է առաջին գոլը «Նեֆչտիի» դեմ խաղում։

### Հավաքականում
Ժորա Հովհաննիսյանը հանդես է եկել Հայաստանի պատանեկան և Հայաստանի երիտասարդական հավաքականներում։

## Անձնական կյանք
Ժորա Հովհաննիսյանը հայտնի ֆուտբոլիստ Խորեն Հովհաննիսյանի որդին է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ
Հոմանիշներ (ֆիլմ)

«**Հոմանիշներ**» (, ), իսրայելցի ռեժիսոր Նադավ Լապիդի ֆրանս-իսրայելական դրամատիկ ֆիլմը։ Ֆիլմն արժանացել է Բեռլինի 69-րդ միջազգային կինոփառատոնի «Ոսկե արջ» մրցանակին։ Այն հաղթել է նաև Միջազգային կինոլրագրության ֆեդերացիայի փառատոնում։ Ֆրանսիայի, Իսրայելի և Գերմանիայի համատեղ արտադրանքն է։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Յոավի մասին, ով երիտասարդ գաղթական է Իսրայելից։ Տեղափոխվելով Ֆրանսիայի մայրաքաղաք՝ Փարիզ՝ նա երազում է դառնալ իսկական ֆրանսիացի և լիովին հրաժարվում է եբրայերենից, պատմությունից և ընտանիքի հետ շփումից։ Սակայն Եվրոպայում անկայուն իրավիճակ է, և հերոսի բոլոր երազանքները փլուզվում են։

## Դերերում
* Թոմ Մերսիե՝ *Յոավ*
* Քվենթին Դոլմեր՝ *Էմիլ*
* Լուիզա Չևիլոտ՝ *Կարոլինա*
* Հայել Ռաես՝ *Հյուգո*
* Ջոնաթան Բուդինա՝ *Օրիլեն*

## Նկարահանող խումբ
* Նադավ Լապիդ՝ *ռեժիսոր*
* Նադավ Լապիդ, Հաիմ Լապիդ՝ *սցենարիստներ*
* Շայ Գոլդման՝ *օպերատոր*
* Պասկալ Կոնսինյի՝ *նկարիչ*
* Սաիդ Բեն Սաիդ, Միշել Մարկ, Օսնատ Հանդելսմեն Քերեն, Թալիա Քլյայնհենդլեր, Ջանին Ջակովսկի, Ջոնաս Դորնբահ, Օլիվիե Պեր, Քևին Չնեյվեյս, Մարեն Ադե, Ռեմի  Բյուրա՝ *պրոդյուսերներ*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Եբրայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսրայելական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների եբրայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Էդգար Սաֆարյան

**Էդգար Ռուբենի Սաֆարյան** (), հայ նախկին ֆուտբոլիստ, «Արարատ» ակումբի գլխավոր մարզչի օգնական։

## Ակումբային կարիերա
Տասնյոթ տարեկան հասակում Էդգար Սաֆարյանն ընդգրկվել է «Կոտայքի» երկրորդ կազմում, որը հանդես էր գալիս 1995 թվականի Հայաստանի բարձրագույն լիգայի ոչ պաշտոնական առաջնությունում։ Հաջորդ մրցաշրջանում տեղափոխվել է մայրաքաղաքային ԲԿՄԱ, որտեղից մրցաշրջանի ավարտից հետո վերադարձել է «Կոտայք»՝ ընդգրկվելով արդեն հիմնական թիմի կազմում։ Սակայն երկրորդ փորձից թիմի հիմնական կազմում իր տեղն ամրապնդել Սաֆարյանին չի հաջողվել, և արդյունավետությունն էլ փայլուն չի եղել։ Նա տեղափոխվել է «Էրեբունի», որ կազմալուծվել է 1999 թվականին, և Սաֆարյանն ստիպված է եղել փնտրել նոր ակումբ։ Նրա նոր ակումբը դարձել է Երևանի «Արարատը», որի կազմում նա հայտնվել է 21 տարեկանում, և որի կազմում անցկացրել է իր կարիերայի մեծ մասը (ընդմիջումներով, 2005 թվականին խաղացել է «Լեռնային Արցախում», 2007 թվականին՝ «Գանձասարում»)։ 2003 թվականին «Արարատը» հեռացվել է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի և ՈՒԵՖԱ հովանու ներքո անցկացվող բոլոր մրցաշարերից, որովհետև հրաժարվել է իր կազմում հանդես եկող հինգ ֆուտբոլիստների ուղարկել մասնակցելու Իսրայելի հավաքականի դեմ Հայաստանի հավաքականի խաղին։ Սաֆարյանը մնացել է ակումբում ու շարունակել մարզվել։ Ակումբում տիրող անկայունության շրջանից հետո Սաֆարյանը տեղափոխվել է Կապան, որտեղ ընդգրկվել է տեղի «Գանձասարի» կազմում։ Մեկ մրցաշրջան խաղալով Հարավային Հայաստանի թիմում՝ Սաֆարյանը կրկին վերադարձել է «Արարատ»։

2010 թվականի փետրվարին Էդգար Սաֆարյանը հայտարարել է խաղացողի կարիերան ավարտելու մասին։

## Մարզչական կարիերա
Սաֆարյանն իր մարզչական գործունեությունն սկսել է «Արարատում»։ Սկզբում եղել է գլխավոր մարզիչ Տիգրան Եսայանի, ապա Ալբերտ Սաֆարյանի օգնականը։

## Ձեռքբերումներ
; «Էրեբունի»
* Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր – 1997
; «Արարատ» (Երևան)
* Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր – 1999, 2000, 2008
* Հայաստանի գավաթակիր – 2008
* Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2001
* Հայաստանի Սուպերգավաթի դափնեկիր – 2009

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում
* 
* 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Քվենթին Դոլմեր

**Քվենթին Դոլմեր** (, ), ֆրանսիացի դերասան։

## Կենսագրություն
Քվենթին Դոլմերը բարձրագույն կրթություն է ստացել ֆիզիկայի բնագավառում, բայց այն թողեց Սայմոնի դերասանական վարպետության դասընթացներին մասնակցելու համար։ 2015 թվականին գլխավոր դեր է ստացել Առնո Դեպլեշենի «Իմ պատանեկության երեք հիշողությունները» ֆիլմում, որտեղ մարմնավորել է Պոլ Դեդալյուի ուշ դեռահասության տարիքի բոլոր կերպարները։ Պոլ Դեդալյուի հասուն տարիքի կերխարը մարմնավորել է Մաթյո Ամալրիկը։ 2016 թվականի հունվարին Դոլմերը ֆրանսիական «Սեզար» ազգային կինոմրցանակաբաշխությանը նոմինացվեց որպես ամենահեռանկարային դերասան։

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Արշակ Կորյան

**Արշակ Ռաֆայելի Կորյան** (), հայկական ծագմամբ ռուսաստանցի ֆուտբոլիստ, «Խիմկի» ակումբի հարձակվող։ Ֆուտբոլիստ Ռուսլան Կորյանի ազգականն է։

## Կենսագրություն
2015 թվականի փետրվարի 2-ին Արշակ Կորյանը կես տարով պայմանագիր է կնքել «Վիտեսի» հետ։ Մերժվել են «Սպարտակի» և «Կուբանի» առաջարկները։ Թիմի հիմնական կազմում Կորյանը չի ընդգրկվել և բոլոր հանդիպումներն անցկացրել է երիտասարդական կազմում։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո մեկ տարով երկարաձգել է պայմանագրի ժամկետը։ Սկսել է մարզվել հիմնական թիմի հետ, սակայն նրա կազմում այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չի եկել։ 2016 թվականի հունիսի սկզբին ակումբի հետ մեկ տարի ժամկետով կնքել է նոր պայմանագիր։ Մրցաշրջանի սկսվելուց առաջ իր ակումբակիցներ Միտչել վան Բերգենի, Հաուենի, Յունին Չժանի, Թոմաս Աուդե Կոտեի և Յուլիան Լելիվելդի հետ ընդգրկվել է ակումբի հիմնական կազմում։ 2016 թվականի օգոստոսի 6-ին կատարել է իր նորամուտն Էրեդիվիզիում, «Վիլլեմ II» ակումբի դեմ խաղի 81-րդ րոպեին, փոխարինելով Միտչել վան Բերգենին։

Հրավիրվել է Ռուսաստանի պատանեկան ու եիտասարդական տարբեր տարիքային խմբերի հավաքականներ։ 2011 թվականին հրավիրվել է Հայաստանի մինչև 17 տարեկանների հավաքական։

## Ձեռքբերումներ
; «Վիտես»

* Արշակ Կորյանի գոլն զբաղեցրել է առաջին տեղը Fox Sports հեռուստաալիքի վարկածով
* Հոլանդիայի չեմպիոն (երիտասարդական առաջնություն), 2014/2015 մրցաշրջան
* Նիդերլանդների գավաթի դափնեկիր – 2016/17'''

; «Լոկոմոտիվ»

* 2013/2014 մրցաշրջանի լավագույն ռմբարկու (երիտասարդական առաջնություն)
* 2013/2014 մրցաշրջանի օգոստոս ամսվա լավագույն խաղացող
* Ռուսաստանի չեմպիոն – 2017/18

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Միքայել Պողոսյան (ֆուտբոլիստ)

**Միքայել Ալեքսանդրի Պողոսյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Միքայել Պողոսյանն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Աշտարակում։ 16 տարեկանում պայմանագիր է կնքել իր առջև մեծ նպատակներ դնող ակումբի հետ։ Սակայն պահեստային, առավել ևս հիմնական կազմում ընդգրկվել չի հաջողվել։ Միքայել Պողոսյանը «Միկայի» կազմում իր առաջին հանդիպումը անցկացրել է 2007 թվականի նոյեմբերի 4-ին Երևանում՝ հանդես գալով «Արարատի» դեմ, որը պարտվել է 1:2 հաշվով։ Հայաստանի առաջնությունում իր առաջին հանդիպումը անց է կացրել 2007 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ մասնակցելով «Բանանցի» դեմ արտագնա խաղին, որտեղ աշտարակցիները հաղթել են 1:0 հաշվով։ Պողոսյանը խաղադաշտ է դուրս եկել հանդիպման 85-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Տիգրան Դավթյանին։ Հիմնական թիմի խաղերի հետ միասին, պարբերաբար մասնակցել է երկրորդ կազմի հանդիպումներին։ 2008 թվականի Հայաստանի առաջնությունում մասնակցել է 11 խաղի, որոնցից տասն անցկացվել են առաջնության առաջին շրջանում։ Հաջորդ մրցաշրջանում թիմի հիմնական կազմում Պողոսյանը ոչ մի խաղի չի մասնակցել։

2011 թվականի հունվարին Պողոսյանը մեկնել է Գյումրի, որտեղ «Շիրակի» կազմում սկսել է մասնակցել մարզումների։ Միաժամանակ մարզչական շտաբը նրան սկսել է դիտարկել որպես թիմի խաղացող։

## Ձեռքբերումներ
* Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր – 2009 
* Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր – 2007

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Դիլիջանի քաղաքային մարզադաշտ

**Դիլիջանի քաղաքային մարզադաշտ**, Դիլիջան քաղաքի բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ է։ Քաղաքի միակ մարզադաշտը, որն օգտագործվում է ֆուտբոլային հանդիպումների համար։ Մարզադաշտի «տանտերը» Դիլիջանում գործող «Իմպուլս» ֆուտբոլային ակումբն է։

2009 թվականին «Իմպուլս»-ի՝ Պրեմիեր լիգայի ուղեգիր նվաճելուց հետո, մարզադաշտում սկսվեցին լայնածավալ աշխատանքներ։ Ակումբի ղեկավարության նպատակն էր համապատասխանեցնել մարզադաշտը եվրոպական չափանիշներին։ Մարզադաշտում շինարարական գործընթացի ավարտը նախատեսված էր մինչև Հայաստանի առաջնության մեկնարկը։

2011 թվականի մրցաշրջանը «Իմպուլս»-ն անցկացրեց Իջևանի «Արնար» մարզադաշտում, քանի որ քաղաքային մարզադաշտը գտնվում էր վերակառուցման փուլում։ 2011 թվականի ապրիլի 7-ին «Իմպուլսի» նախագահ Տիգրան Հակոբյանը հայտարարեց, որ 2012 թվականի մրցաշրջանում ակումբը հանդես կգա արդեն վերանորոգված մարզադաշտում, որի տարողունակությունը կկազմի 5000 հանդիսական։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Հայաստանում
Կատեգորիա:Դիլիջանի շենքեր և կառույցներ
Էլմոր Սմիթ

**Էլմոր Սմիթ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Վաղ տարիներ
Էլմոր Սմիթը ծնվել է 1949 թվականի մայիսի 9-ին Ջորջիա նահանգի Մեյկոն քաղաքում։ Սովորել է Բալարդ Հադսոնի միջնակարգ դպրոցում, որտեղ հանդես է եկել տեղի բասկետբոլային ակումբի կազմում։ 1971 թվականին ավարտել է Կենտուկի նահանգի համալսարանը, որտեղ երեք տարվա ընթացքում հանդես է եկել տեղի «Կենտուկի Սթեյթ Թորոբրեդս» բասկետբոլային ակումբի կազմում։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի դիրքում։ 1971 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Բուֆֆալո Բրեյվզ» ակումբի կողմից՝ 3-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Լոս Անջելես Լեյքերս», «Միլոուքի Բաքս» և «Կլիվլենդ Կավալիերս» ակումբների կազմերում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 8 մրցաշրջան։ Ընդգրվկել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի կազմում (1972)։ Մեկ անգամ դարձել է NBA պարբերական առաջնության բլոկշոտերի առաջնորդ (1974)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 562 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 7541 միավոր (13,4 մ/խ), կատարել 5962 անդրադարձ, 808 փոխանցում, 325 խլում և 1183 բլոկշոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բուֆֆալո Բրեյվզի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Կլիվլենդ Կավալիերսի բասկետբոլիստներ
Rock Aid Armenia

**Rock Aid Armenia**, բարեգործական երաժշտական ալբոմի և համերգի անվանում, որը կայացավ 1989 թվականի հուլիսի 8-ին Լոնդոնում՝ հաջակցություն 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի տուժածներին։

## Պատմություն
Համերգին մասնակցեցին արտ ռոք, հարդ ռոք և հևի մետալ երաժշտական համույթներ, որոնք Լոնդոնի «Metropolis Studios»-ում ձայնագրվեցին բարեգործական նախագծի համար, որ հասույթը տրամադրվի Լենինականի աղետյալ բնակիչներին։

Ի սկզբանե որոշված էր, որ համերգը կայանալու է Մոսկվայում և նվիրված է լինելու երկրաշարժին, սակայն այն չիրագործվեց, թեպետ հիշատակի ալբոմն արդեն ձայնագրված էր։ Նախագիծը ստեղծվել և կոորդինացվել է միջազգային բարերաներ Ջոն Դիի և Փոլ Լոուելի կողմից։ Հավաքածուն իր մեջ ներառում է ներքոհիշյալ երաժշտական խմբերի կատարումներից՝  Emerson, Lake & Palmer, Գերի Մուր, Black Sabbath, Asia, Mike & the Mechanics, Rush, Deep Purple, Bon Jovi, Iron Maiden, Led Zeppelin, Foreigner, Pink Floyd, Queen, Yes, Whitesnake և այլն։ «Rock Aid Armenia: The Earthquake Album» ալբոմը հրապարակվել է 1990 թվականին։ Նույն թվականին լույս տեսավ նաև վիդեոտարբերակը՝ «Rock Aid Armenia: The Earth Hour Video»:

## Smoke on the Water
Հավաքածուի գլխավոր երգը դարձավ Deep Purple խմբի «Smoke on the Water» երգի ռեմեյքը։ Սինգլի այս տարբերակը բրիտանական Թոփ 40-ում հայտնվեց։

Ռեմեյքի ձայնագրումների մասնակցեցին՝ Բրայան Ադամսը, Ռիչի Բլեքմորը (Deep Purple, Rainbow), Բրյուս Դիքինսոնը (Iron Maiden), Քիթ Էմերսոնը, Յան Գիլանը (Deep Purple), Դեյվիդ Գիլմորը (Pink Floyd), Ջոն Փոլ Ջոնսը (Led Zeppelin), Թոնի Այոմին (Black Sabbath), Բրայան Մեյը (Queen), Ալեքս Լայֆսոնը (Rush), Ջոն Լորդը (Deep Purple), Ադրիան Սմիթը (Iron Maiden), Փոլ Ռոջերսը (Free, Bad Company), Քրիս Սքվայրը (Yes) և Ռոջեր Թեյլորը (Queen):

## Կոմպոզիցիաների ցանկ
# Rock Aid Armenia - «Smoke On The Water» 04:07
# Free - «All Right Now» 04:15
# Rush - «The Spirit Of Radio» 04:58
# Rainbow - «Since You’ve Been Gone» 03:18
# Black Sabbath - «Headless Cross» 05:03
# Genesis - «Turn It On Again» 03:45
# Yes - «Owner Of A Lonely Heart» 04:27
# ELP - «Fanfare For The Common Man» 02:57
# Whitesnake - «Fool For Your Loving» 04:17
# Asia - «Heat Of The Moment» 03:50
# Starship - «We Built This City» 04:51
# Foreigner - «Jukebox Hero» 04:05
# Iron Maiden - «Run To The Hills» 03:54
# Deep Purple - «Black Night» 03:27
# Mike And The Mechanics - «Silent Running» 04:09

## Կոմպոզիցիաների ցանկը ճապոնական տարբերակում
# Emerson, Lake & Palmer - «Fanfare For The Common Man»
# Bon Jovi - «Livin' On A Prayer»
# Gary Moore - «After The War»
# Iron Maiden - «Run To The Hills»
# Black Sabbath - «Headless Cross»
# Led Zeppelin - «Dazed 'N' Confused»
# Asia - «Heat Of The Moment»
# Foreigner - «Hearts Turn to Stone»
# Mike And The Mechanics - «Silent Running»
# The Firm - «Satisfaction Guaranteed»
# Deep Purple - «Perfect Strangers»
# Genesis - «Mama»
# Pink Floyd - «One Slip»
# Rush - «The Spirit Of Radio»
# Yes - «I’ve Seen All Good People»
# Rock Aid Armenia - «Smoke On The Water»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Все последние новости благотворительного проекта «Rock Aid Armenia»
* YouTube

Կատեգորիա:1989 ալբոմներ
Կատեգորիա:Դիփ Փարփլ
Կատեգորիա:Հարդ ռոք երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Հևի մետալ
Հայկական ցատկող

**Հայկական ցատկող** (), ծղրիդների տեսակ, որը պատկանում է  ենթաընտանիքի *[[Montana]]* ցեղին։ Տարածված է Հայաստանում, Իրանում։

## Նկարագրություն
Մարմնի երկարությունը 16-21 մմ է։ Հիմնական գունավորումը միագույն դարչնա-մոխրագույնն է։ Վերնաթևերը կարճ են (6-8 մմ), ձվադիրը հասնում է մինչև 15 մմ-ի։ Թրթուրները հայտնվում են հունիսից օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում, հասուն առանձնյակները երևում են հուլիսից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում (լեռան հարավային լանջերին ապրում են մինչև ձյան առաջին տեղումները)։
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Фауна Армянской ССР. Насекомые прямокрылые. Г. Д. Авакян. Кузнечиковые. (Tettigonioidea). — Издательство АН АрмССР, Ереван. — 1981, 118 с. (Тираж 800 экз.)

## Արտաքին հղումներ
* orthoptera.speciesfile.org
* eol.org: Montana armeniaca

Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ
Կատեգորիա:Ուղղաթևավորներ
Կատեգորիա:Եվրասիայի միջատներ
Գունավոր անձրևներ

**Գունավոր անձրևներ**, կազմված են ջրի սովորական կաթիլներից և իրենց մեջ պարունակում են տարբեր խառնուրդներ։ Յուրահատուկ անձրևները իրենցից ենթադրում են նաև սովորական անձրևի և ուժեղ քամու կամ փոթորկի կողմից մթնոլորտ բարձրացված օտար առարկաների անկում։

## Կարմիր (արյունոտ) անձրևներ
Դրանց մասին հիշատակում են դեռևս հին և միջնադարյան գիտնականներն ու գրողները (Հոմերոսը` Իլիական»ում, Պլուտարքոսը, Ալ Գազեն)։ Նմանատիպ հիշատակում կա նաև Աստվածաշնչում։

Այս տեսակի առավել հայտնի անձրևները տեղացել են․
*1803 թվական, փետրվար՝ Իտալիայում
*1813 թվական, փետրվար՝ Կալաբրիայում
*1838 թվական, ապրիլ՝ Ալժիրում
*1842 թվական, մարտ՝ Հունաստանում
*1952 թվական, մարտ՝ Լիոնում
*1969 թվական, մարտ՝ Սիցիլիայում
*1970 թվական, փետրվար՝ Հռոմում
*1887 թվական, հուլիս՝ Ֆոնտենբլոյում

Արյունոտ անձրևներ նկատվել են նաև Եվրոպայից դուրս` Կանաչ Հրվանդանի կղզիներում, Բարեհուսո հրվանդանում և այլն։ Արյունոտ անձրևները առաջանում են սովորական անձրևի և մանրագույն կարմիր օրգանիզմներից կազմված կարմիր փոշու խառնուրդից։ Այդ փոշու հայրենիքը Աֆրիկան է, որտեղ այն ուժեղ քամիներից բարձրացվում է շատ վեր և բարձր օդային հոսանքների կողմից տեղափոխվում է Եվրոպա։ Այսեղից էլ նրա մյուս անվանումը՝ «պասսատային փոշի»։ Այս փոշու պատճառով Ատլանտյան օվկիանոսի միջին մասում օդը հաճախ այնքան է մթնում, որ այդ մասը հին հույների ու հռոմեացիների մոտ անվանվում է «Մթին ծով»։ Կարմիր անձրևների հանգամանալից ուսումնասիրություն է անցկացրել Էրենբերգը, ով բազմաթիվ փաստագրական ապացույցներ էր հավաքել մ․թ․ա․ 16-րդ դարից սկսած մինչև 19-րդ դարի վերջին քառորդ։ 1849 թվականին նա հրապարակել է «Պասսատային փոշի և արյունոտ անձրև» () մենագրությունը։

## Սև անձրևներ
Ի հայտ են գալիս սովորական անձրևի և հրաբխային կամ տիեզերական փոշու խառնումից։ 1819 թվականին Մոնրեալում՝ Կանադայում, տեղացել է սև անձրև։ Նմանատիպ դեպք նկատվել է նաև 1888 թվականի օգոստոսի 14-ին Բարեհուսո հրվանդանում։

## Սպիտակ (կաթնային) անձրևներ
Նկատվում են այն վայրերում, որտեղ գտնվում են կավճային ժայռեր։ Կավճային փոշին բարձրանում է վեր և անձրևակաթիլները կաթնագույն ներկում։

## Դեղին անձրևներ
Առաջանում են սովորական անձրևի և տարբեր բույսերի ծաղկափոշու միախառնումից (եղևնու, լաստենու, տիզենու, տափաստանային հացահատիկային բույսերի, կանեփի և այլն)։ Դեղին անձրևները մայիսին ամեն օր տեղում են Հյուսիսային Սիբիրում․ դա կապցված է Արևելյան Ղազախստանի նախալեռնային տափաստաններից և Ղրղզստանի Չուի հովտից (որտեղ այդ ժամանակաշրջանում ինտենսիվ ծաղկում են հացահատիկային բույսերն ու կանեփը) ծաղկափոշով հագեցած օդային զանգվածների տեղաշարժով։

2009 թվականի սկզբին դեղին անձրևներ տեղացին Կաբարդա-Բալկարիայում, Հյուսիսային Օսեթիայում, Ստավրոպոլի երկրամասում։ Դեղին անձրևները պարբերաբար տեղում են նաև Կունաշիրում, որի պատճառն են հանդիսանում ստորին ամպերի մակարդակին մոտ գտնվող Մենդելեևի հրաբխի ֆումարոլյան դաշտերը։

## Կանաչ անձրևներ
2002 թվականի գարնանը կանաչ անձրևը՝ կազմված ջրից և մեղուների՝ ծաղիկափոշու և մանգոյի արտազատումի խառնուրդից, տեղաց Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքի մոտ գտնվող Սանգրանպուր գյուղի վրա։

2012 թվականի ապրիլի 26-ին Մոսկվայում և Մոսկվայի մարզում տեղացին կանաչ անձրևներ՝ ծառերի, հատկապես՝ կեչու ծառերի ծաղկափոշու խառնուրդով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Аномальные осадки: «цветные» дожди и «шоколадный» снег. Справка

Կատեգորիա:Մթնոլորտային տեղումներ
Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Յալթա)

**Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի** (), կորսված եկեղեցի Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Հնագույն եկեղեցիներից մեկը գտնվում էր Աուտկայում` Յալթայի շրջակայքում գտնվող փոքրիկ գյուղում, որը հետագայում դարձավ քաղաքի մի մասը։ Հնագույն ժամանակներից այստեղ բնակվում էին հույները։

## Պատմություն
Վերափոխման քրիստոնեական ուղղափառ եկեղեցին կառուցվել էր հույների կողմից և օծվել Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման հիշատակին (եկեղեցու հասցեն էր Կիրովի փողոց, տուն 35)։ Կառուցման ճշգրիտ ամսաթիվը չի պահպանվել։ Տաճարի հարևանությամբ կառուցված էր կղերականության համար երկհարկանի տուն և տնկված էր պտղատու երեք այգի։

1861 թվականին Լիվադիա կատարած իր առաջին այցի ժամանակ Աուտկայի տաճար էր այցելել կայսերական ընտանիքը` կայսր Ալեքսանդր II-ը, կայսրուհի Մարիա Ալեքսանդրովնան, մեծ իշխան Սերգեյ Ալեքսանդրովիչը և մեծ իշխանուհի Մարիա Ալեքսանդրովնան։ Հին տաճարը դիտելուց հետո թագավորական ընտանիքը միջոցներ է հատկացրել այն վերականգնելու համար։ Վերանորոգումից հետո շենքը զգալիորեն մեծացել է, ամբողջ հին տաճարը մտել է նորի բեմի հատվածի մեջ։ Վերականգնողական աշխատանքները ղեկավարում էր ճարտարապետ Ի. Ագեենկոն։

Նոր տաճարում տեղավորվում էր մինչև 600-700 ծխական։ Կամավոր նվիրատվություններով կառուցվել էր փայտյա զանգակատուն, որի օծման հանդիսավոր արարողությունը տեղի էր ունեցել 1866 թվականի հոկտեմբերի 14-ին, արքեպիսկոպոս Ալեքսեյ (Ռժանիցինի) կողմից։ Եկեղեցու ժամասացության գրքերը ռուսերեն և հունարեն էին։ 1867 թվականին Վերափոխման եկեղեցին կրկին այցելել է կայսերական ընտանիքը։

1888 թվականին վերակառուցվել է զանգակատունը, այն դարձել է եռահարկ։ Կառուցվել է նաև հոգևորականի համար տուն։ Եկեղեցում բացվել է ծխական դպրոց, որտեղ դասավանդել է Անտոն Չեխովի մտերիմ ընկեր Սերգեյ Շչուկինը (1873-1931)։ Նա ևս գրող էր, ստեղծագործում էր Ս. Վոսկրեսենսկի կեղծանվամբ։ Նրա «Իվան Իվանովիչի հիմարությունները» պատմվածքը խմբագրել և տպագրության է հանձնարարել Անտոն Պավլովիչ Չեխովը։

Եկեղեցին փակվել է 1934 թվականին, իսկ չորս տարի անց քանդվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յալթայի եկեղեցիներ
CJ E&M

**CJ E&M Corporation** (), Հարավկորեական մեդիա  ընկերություն է, որը հանդիսանում է CJ Group- ի զվարճանքի և լրատվամիջոցների գործունեությամբ զբաղվող ԶԼՄ-ների դուստր ձեռնարկությունը, քանի որ «E & M» - ը  «Զվարճանք և մեդիա» կարճ անվանումն է։ 
Ընկերությունը ստեղծվել է CJ Entertainment & Media- ի կողմից այն ժամանակ, երբ կորեական  CJ Group կորպորատիվ ընկերությունը միավորեց իր  վեց ձեռնարկությունները, որոնք աշխատում էին ժամանցի ոլորտում։
Մասնավորապես, ընկերությունը միավորել է CJ Entertainment (Կորեայում ֆիլմերի և ներդրողի խոշոր դիստրիբյուտոր) և Mnet Media (երաժշտական և ժամանցային հեռուստաընկերությունները, որոնք պատկանում էին  CJ Group-ին)։ Ընկերությունը աշխատել է 2011 թվականի մարտի 1-ից։ Այն ունեցել է չորս բաժիններ՝ ֆիլմ, հեռարձակում,   երաժշտություն ու համերգ և խաղեր (համակարգչային խաղեր)։

2014 թ. փետրվարի 12-ին Կորեայի ազգային երաժշտական ընկերությունների կողմից ստեղծված Gaon Chart- ի K-Pop մրցանակների ամենամյա մրցանակաբաշխության ժամանակ  Music Distribution բաժնում CJ E & M- ը ճանաչվեց հաղթող։

## Մասնաճյուղեր
* CJ E&M Media (CJ E&M 미디어) — հեռարձակման բաժիններ (հեռուստաալիքներ և հեռուստատեսային ընկերություններ)
* CJ E&M Pictures (CJ E&M 픽처스) — ֆիլմեր
* CJ E&M Music and Live (CJ E&M 뮤직·라이브, CJ E&M eum-ak gongyeonsa yeobbumun) — երաժշտություն/համերգ/առցանց երաժշտություն
* Խաղեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
*  
*  

Կատեգորիա:Հարավ-Կորեական ընկերություններ
Կատեգորիա:Մեդիա ընկերություններ
Ակշայ Վենկատեշ

**Ակշայ Վենկատեշ** (, ), հնդկական ծագմամբ ավստրալիացի մաթեմատիկոս։ Ադիտիվ կոմբինատորիկայի, ավտոմորֆ ձևերում համաչափ բաշխման և թվերի տեսության խնդիրների, ինչպես նաև ներկայացումների տեսության, տեղայնական համաչափ տարածությունների և Բիրքհոֆ-Խինչինի տեսության մասնագետ։

Նա 12 տարեկանում դարձել է միակ ավստրալիացին, որը մեդալներ է շահել և՛ Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադայում, և՛ Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադայում։

2018 թվականին ստացել է Ֆիլդսի մրցանակը՝ «թվերի վերլուծական տեսություն, միասեռ զարգացման և պատկերացումների տեսության սինթեզի համար, որոնք թույլ են տվել լուծել վաղուց կուտակված խնդիրներն այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսին է թվաբանական օբյեկտների համաչափ բաշխումը»։

## Պարգևներ և ճանաչում
Դպրոցական տարիներին պարգևներ է ստացել մաթեմատիկա և ֆիզիկա առարկաների միջազգային օլիմպիադաներից։ 
* 2007 - Սալեմի մրցանակ
* 2008 - Շանմուղայի ակադեմիայի (SASTRA) Ռամանուջանի անվան մրցանակ
* 2016 - Infosys ընկերության մրցանակ 
* 2017 - Օստրովսկու մրցանակ 
* 2018 - Ֆիլդսի մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հնդիկ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Հրաչյա Միքայելյան

**Հրաչյա Գագիկի Միքայելյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, որ հանդես է եկել կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Խաղացողի կարիերա
Հրաչյա Միքայելյանը Հայաստանի առաջնությունում իր նորամուտը կատարել է 2000 թվականի մարտի 25-ին, երբ արդեն լրացել էր նրա 25 տարին։ Նորամուտը նշել է լիգայի նորեկ երևանյան «Դինամոյում»։ Առաջին իսկ տուրում Միքայելյանը խաղադաշտ է դուրս եկել թիմի մեկնարկային կազմում՝ մասնակցելով «Զվարթնոց-ԱԱԼ» ակումբի դեմ խաղին, որն ավարտվել է «Դինամոյի» պարտությամբ (0:2)։ Հաջորդ տուրում, որը կայացել է ապրիլի 4-ին Կապանում ընդդեմ տեղի «Լեռնագործի», Միքայելյանը նույնպես խաղադաշտ է դուրս եկել թիմի մեկնարկային կազմում և հանդիպման 32-րդ րոպեին գրավել տանտերերի դարպասը։ Այդ մրցաշրջանում Միքայելյանը մասնակցել է թիմի 26 խաղերից 23-ին։ Սակայն «Դինամոն» չի կարողացել ամրապնդել իր դիրքերը Հայաստանի բարձրագույն լիգայում և նորից անցել է Առաջին լիգա, իսկ Միքայելյանը տեղափոխվել է երևանյան մեկ այլ ակումբ՝ «Դինամո-2000»։ 2002 թվականին՝ առաջին տուրի ավարտից հետո, տեղափոխվել է «Միկա», որտեղ մրցաշրջանի մնացած մասն անցկացնելուց հետո վերադարձել է «Դինամո-2000»։ Կարճ ժամանակ խաղալով Երևանում՝ Միքայելյանը նորից վերադարձել է Աշտարակ։

2003-2009 թվականներին Հրաչյա Միքայելյանը եղել է «Միկայի» մեկնարկային կազմի անփոփոխ խաղացող, ինչպես նաև թիմի ավագ երկար տարիների ընթացքում։ «Միկայի» կազմում Միքայելյանը երկու անգամ նվաճել է Հայաստանի գավաթը, դարձել Սուպերգավաթի դափնեկիր, երեք անգամ արժանացել է Հայաստանի առաջնության արծաթե, երկու անգամ՝ բրոնզե մեդալների։ 2010 թվականի առաջնության մրցաշրջանի սկսվելուց առաջ «Միկայի» մարզչական կազմը որոշել է հրաժարվել ֆուտբոլիստի ծառայություններից։ Որոշ ժամանակ անց Միքայելյանը պայմանագիր է կնքել Պրեմիեր լիգայի նորեկ դիլիջանյան «Իմպուլսի» հետ։ Առաջնության ավարտից հետո ակումբը չի երկարաձգել ֆուտբոլիստի հետ կնքված պայմանագրի ժամկետը։

## Ձեռքբերումներ
*  **«Միկա»**
** Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր – 2004, 2005, 2009
** Հայաստնի առաջնության բրոնզե մեդալակիր – 2006, 2007
** Հայաստանի գավաթակիր – 2005, 2006
** Հայաստանի սուպերգավաթի դափնեկիր – 2006
** Հայաստանի Սուպերգավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2004, 2007

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքուն 
* 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Իմպուլսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Երևանի ֆուտբոլիստներ
Հայկական ֆիտոդրիմադուզա

**Հայկական ֆիտոդրիմադուզա** (, *Phytodrymadusa armeniaca*),  ծղրիդների տեսակ, որը պատկանում է  ենթաընտանիքի՝ *[[Phytodrymadusa]]* ցեղին։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Տարածված է Հայաստանում, Իրանում։ Մարմնի երկարությունը 25-30 մմ է։ Հիմնական գունավորումը միագույն կանաչադեղնավուն է։ Վերնաթևերը կարճ են (6-7 մմ), ձվադիրը հասնում է մինչև 28 մմ-ի։

## Նկարագրություն
Միատարր դեղնականաչավուն գունավորմամբ խոշոր չափի ծղրիդ է (արուի մարմնի երկարությունը 25-30 մմ է)։ Երկու սեռերի վերնաթևերն էլ թեր զարգացած են. արուինը հասնում է փորիկի 3-րդ, իսկ էգինը` 2-րդ տերգիտին։

## Տարածվածություն
Տարածված է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Հայաստանում նկարագրված է Շենավան գյուղի շրջակայքից (Արմավիրի մարզ)։ Հայտնի է նաև Արարատի (Ասնի լքված գյուղում) և Սյունիքի (Մեղրի, Ագարակ քաղաքներում, Քարահունջ գյուղում) մարզերից։

## Էկոլոգիա
Ֆիտոդրիմադուզա հայկականն ապրում է ծովի մակարդակից 1100 մ բարձրությունների վրա, տարբեր տեսակի կիսաանապատներում, բարձր բուսականությամբ և թփուտներով տեղամասերում։ Հասուն միջատները հանդիպում են հուլիս-օգոստոս ամիսներին։ Բուսակեր են, բազմակեր։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հանդիպում են եզակի առանձնյակներ, իսկ թվաքանակի փոփոխության միտումները պարզված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոնները պայմանավորված են խոպան հողերի յուրացմամբ, վտանգված չոր Էկոհամակարգերում անասունների գերարածեցմամբ։

Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկում։

## Տես նաև
* *[[Հայկական ցատկող|Montana armeniaca]] (հայկական ցատկող)*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Korsunovskaya, Zhantiev & Savitsky (2002). The songs of the Palaearctic bush crickets of the tribe Drymadusini (Orthoptera: Tettigoniidae). — Russian Entomological Journal (Russian Entomol. J.) 11:335-350.
* Фауна Армянской ССР. Насекомые прямокрылые. Г. Д. Авакян. Кузнечиковые. (Tettigonioidea). — Издательство АН АрмССР, Ереван. — 1981, 118 с. (Тираж 800 экз.)

## Արտաքին հղումներ
* orthoptera.speciesfile.org
* eol.org: Phytodrymadusa miramae

Կատեգորիա:Եվրասիայի միջատներ
Կատեգորիա:Ծղրիդներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ
Կատեգորիա:Ուղղաթևավորներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Էլիզաբեթ Ռիվերս

**Էլիզաբեթ Ջոյս Ռիվերս** (, ), Իռլանդիայում հաստատված նկարիչ, փորագրող և պատկերազարդող։

## Կենսագրություն
Էլիզաբեթ Ռիվերսը ծնվել է 1903 թվականին, Անգլիայի Հերթֆորդշիր կոմսության Սոուբրիջվորֆ բնակավայրում։ Սովորել է  Գոլդսմիթի քոլեջում։ Լոնդոնում աշխատել է Էդմունդ Սալիվանի մոտ։ 1926 թվականին Թագավորական ակադեմիայից կրթաթոշակ է ստացել և ուսումը շարունակել Ուոլթեր Սիկերտի մոտ։ 1931 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ուսումը շարունակել արվեստի դպրոցում՝ ուսանելով Անդրե Լոտի և Ջինո Սևերինիի մոտ։ 1932 թվականին ընդգրկվել է «Քսանականների խմբում»։  Լոնդոնում ցուցադրվել է Վերթայմ պատկերասրահում, այնուհետև տեղափոխվել և բնակություն է հաստատել Իռլանդիայի Արան կղզիներում։ Նրա առաջին գիրքը՝ «Այս մարդը» (*This Man*), 1939 թվականին հրատարակվել է *Guyon* հրատարակչատան կողմից։ Էլիզաբեթն այն գրել է Արանում։ «Անծանոթն Արանում» (*Stranger in Aran*) գիրքը հրատարակվել է 1946 թվականին։ Էլիզաբեթը ցուցադրվել է Իռլանդական թագավորական ակադեմիայում (Royal Hibernian Academy): Վադինգթոն ցուցասրահը հրատարակել է Ռիվերսի փայտե փորագրությունների ալբոմը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ռիվերսն ապրել է Լոնդոնում և օդային հարձակման ժամանակ եղել հրշեջ-պահակ։ Ապրել և ստեղծագործել է Իռլանդիայում, բացառությամբ պատերազմական ժամանակաշրջանի և 1955 թվականի։ Իվի Հոունի հետ ստեղծել է վիտրաժներ։ Ցուցահանդեսներ է ունեցել նաև Նոր անգլիական արվեստի ակումբում և Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ Իռլանդիայի արևմուտքում բնակվելու տարիներին ընկերացել է The White Stag խմբի հիմնադիր Բազիլ Ռակոցիի հետ։

Էլիզաբեթ Ռիվերսը մահացել է 1964 թվականի հուլիսի 20-ին Դուբլինի Դորկի արվարձանի իր տանը։ Թաղված է Տալլայի Սուրբ Մելռեյն եկեղեցում։

## Նկարազարդումներ
Գրքերի համար արված պատկերազարդումներ՝
* Ալֆրեդ Թեննիսոն, «Երազանքի օրը» (1928)
* Էթել Մանին, «Connemara Journal» (1947) 
* Քրիստոֆեր Սմարթ, «Հոգեբուժարանից դուրս» (1956)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իռլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Կին գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Կին պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Կին փորագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Մանասե Սևակ

**Մանասե Սևակ** (*Կարագյոզյան*, ), ամերիկահայ կենսաբան, Նյու Յորքի և Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Մանասե Սևակը ծնվել է Սիսում 1897 թվականի դեկտեմբերի 23-ին։ 1920 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում, որտեղ 1921 թվականին ավարտել է Եյլի համալսարանը, 1929 թվականին՝ Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանը՝ պաշտպանելով կենսաքիմիայի վերաբերյալ գիտական թեզը։ 1926 թվականին համախոհների հետ հիմնադրել է հայ-ամերիկյան գիտական ընկերությունը։ Մասնագիտացել է 1931-1932 թվականներին Մյունխենում, իսկ 1932-1934 թվականներին՝ Բեռլինի համալսարաններում։ 1935-1966 թվականներին լինելով դոցենտ` աշխատել է Ֆիլադելֆիայի Փենսիլվանիայի համալսարանի բժշկական դպրոցի մանրէաբանության բաժնում (1946 թվականից՝ պրոֆեսոր)։

1963-1967 թվականներին Մանասե Սևակը Ֆիլադելֆիայի պատմական հետազոտությունների հայկական ընկերության առաջին նախագահն էր։ 1952 թվականից՝ Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի և մի շարք այլ գիտական կազմակերպությունների գործող անդամ։ 1960 թվականից՝ Հայկական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

Մահացել է 1966 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆիլադելֆիայում։

## Գիտական գործունեություն
Հետազոտության հիմնական ուղղություններն են` մանրէաբանության և կենսաքիմիայի, նուկլեինաթթուների և սպիտակուցային միացությունների փոխանակման հարցերը, քլորոֆորմով նշված միացությունների ստացման և մաքրման մեթոդների մշակումը։

## Մրցանակներ
* Հայ-ամերիկյան ուսանողական ընկերակցության Տիգրան Կաբակչյանի մրցանակ (1965)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ռիալտո (Կալիֆոռնիա)

**Ռիալտո** (), քաղաքը գտնվում է  Կալիֆոռնիա նահանգի Սան Բեռնարդինո մարզում, ըստ 2010 թվականի մարդահամարի, ազգաբնակչությունը կազմում է  է 99 171  մարդ։
340px|right

## Աշխարհագրություն
ԱՄՆ մարդահամարի համաձայն Ռեալտոն զբաղեցնում է 57,925 քառակուսի կմ տարածք, որից 57,889 քառակուսի կիլոմետրը ցամաք է և 0,036 քառակուսի կիլոմետրը՝ ջուր։ Ջրային ծածկույթի մակերեսը կազմում է ամբողջ մակերեսի 0,06 % -ը։

250pxՙ

## Ժողովրդագրական վիճակագրություն
2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով Ռիալտոյում բնակվում է 99 171 մարդ։ Մեկ քառակուսի կիլոմետր տարածքում բնակչության միջին խտությունը կազմում է 1713,1 մարդ։ Ըստ նույն մարդահամարի տվյալների, այստեղ բնակեցված են՝  43 592 (44 %) — սպիտակամորթներ, 16 236 (16,4 %) — սևամորթներ կամ աֆրիկոամերիկացիներ, 2258 (2,3 %) — ասիացիներ, 1062 (1,1 %) — ամերիկացիներ, 361 (0,4 %) —Խաղաղ օվկիանոսի ափերից եկածներ, 30 993 (31,3 %) — այլ ազգեր, 4669 (4,7 %) — խառնածիններ։ Իսպաներեն և լանիներեն լեզուներով խոսում են ազգաբնակչության 67,6 % -ը։
Մարդահամարի տվյալների համաձայն, ազգաբնակչության տարիքային խմբերը դասավորվում են հետևյալ կերպ.
մինչև 18 տարեկան` 32 604 մարդ (32,9 %),
18 - 24 տարեկան՝ 12 204 մարդ (12,3 %),
25 - 34 տարեկան՝ 13 582 մարդ (13,7 %),
35 - 49 տարեկան՝ 19 561 մարդ (19,7 %),
50 - 64 տարեկան՝ 14 314 մարդ (14,4 %),
65 տարեկան և ավելի՝ 6 906 մարդ (7 %):
Կանայք կազմում են բնակչության  51,4 % (50 926 մարդ), տղամարդիկ՝ 48,6 % (48 245 մարդ)։
250px|left

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1911 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի քաղաքներ
Հայոց մայրաքաղաքների աղբյուր-հուշակոթող

**«Հայոց մայրաքաղաքների աղբյուր-հուշակոթող»**, Երևանի 2800-րդ տարեդարձին նվիրված հուշարձան։ Գտնվում է Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում՝ Վահագն Դավթյանի անվան զբոսայգում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2018 թվականին՝ Երևանի 2800-ամյակի տոնական միջոցառումների շարքում։

## Նկարագրություն
Եռակողմ հուշակոթողը խորհրդանշում է Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք եռամիասնությունը։ Հուշակոթողը կազմված է 12 սալիկներից, որոնցից յուրաքանչյուրի վրա գրված են Հայաստանի մայրաքաղաքների անունները՝
* Աջ թև՝ Անի, Բագարան, Արտաշատ
* Կենտրոնական թև՝ Տուշպա/Վան, Տիգրանակերտ, Շիրակավան, Երևան
* Ձախ թև՝ Կարս, Վաղարշապատ, Արմավիր

Հուշաղբյուրը ստեղծվել է Ռազմիկ Բլիկյանի միջոցներով։ Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Երևանի քաղաքապետի տեղակալներ Արամ Սուքիասյանը և Դավիթ Օհանյանը, ճարտարապետ Տիգրան Բարսեղյանը, բարեգործ Ռազմիկ Բլիկյանը, պաշտոնատար անձինք, հյուրեր։

## Հեղինակ
* Ճարտարապետ՝ Տիգրան Բարսեղյան

## Պատկերասրահ

Fountain-monument with the names of Armenian capitals (14).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (10).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (2).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (9).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (11).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (12).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (15).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (16).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (3).jpg
Fountain-monument with the names of Armenian capitals (4).jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Տիգրան Բարսեղյանի հուշարձաններ
Նանա (ֆիլմ, 2011)

**«Նանա»** (), ֆրանսիական գեղարվեստական ֆիլմ, դրամա՝ նկարահանված 2011 թվականին։ Ռեժիսոր Վալերի Մասադյանի առաջնելույթն է։ 2011 թվականի լավագույն առաջնելույթներից է։

## Ֆիլմի մասին
«Նանա» ֆիլմը լուսանկարիչ Վալերի Մասադյանի առաջին ռեժիսորական աշխատանքն է։ 2011-2012 թվականներին ֆիլմը մասնակցել է մի շարք միջազգային կինոփառատոնների, որոնցում արժանացել է մրցանակների և պարգևների։ Լոկարնոյի փառատոնում ֆիլմը հաղթող է ճանաչվել «Լավագույն առաջնելույթ» անվանակարգում։ 2012 թվականի «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնում ֆիլմը ներկայացվել է «Հայկական համայնապատկեր» անվանակարգում և շահել «Արծաթե ծիրան» երկրորդ մրցանակը։ Ռեժիսորը խոստովանել է, որ ողջ ֆիլմը դերասանների իմպրովիզացիա է, իսկ սցենարը, որպես այդպիսին, գրված է եղել բավականին սեղմ, և հիմնական նպատակը եղել է ֆինանսավորման ապահովումը։ Ֆիլմի մասին խոսելով Վալերի Մասադյանը նշում է։ 

## Սյուժե
Ֆիլմի սյուժեն ծավալվում է Նանա անունով 4 տարեկան փոքր աղջնակի շուրջը, որն ապրում է մայրիկի հետ, պապիկի խոզաբուծարանում։

## Դերասաններ և դերեր

## Մեկնաբանություններ
Քննադատները ֆիլմին դրական են վերաբերվել։ «Նյու Յորք Թայմս» օրաթերթի տեսաբան Ժանետա Կացուլիսը գրախոսությունն ամփոփելիս՝ նշում է։

## Մրցանակներ
* 2012 թվականի «Ոսկե Ծիրան» կինոփառատոնում՝ «Արծաթե ծիրան» (երկրորդ մրցանակ) «Հայկական համայնապատկեր» անվանաարգում։
* 2011 թվականին Լոկարնոյի կինոփառատոնում՝ մրցանակ լավագույն առանջնելույթ ֆիլմի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կարմիր քար (լեռ, Արարատ)

**Կարմիր քար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Արարատի մարզում, Ուրծի լեռների հարավ-արևմտյան լանջին, Պարույր Սևակ գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 1948 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Մուրուզիի տուն

**Մուրուզիի տուն** (), նախկին եկամտաբեր տուն Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, որը գտնվում է Լիտեյնի պողոտա, տուն 24 հասցեով (տուն 27՝ Պեստելի փողոցում, տուն 14՝ Կորոլենկոյի փողոցում)։ Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (գրանցման համար` 781610563270005)։

## Պատմություն
Տունը կառուցվել է 1874-1877 թվականներին Ճարտարապետ Ա. Կ. Սերեբրյակովի նախագծով՝ Պ. Ի. Շեստովի մասնակցությամբ իշխան Ալեքսանդր Դմիտրիևիչ Մուրուզիի (1807-1880) համար այն հողակտորի վրա, որը ժամանակին պատկանել է Ն. Պ. Ռեզանովին։ Մի շարք ինտերիերներ նախագծել է Ն. Վ. Սուլթանովը։ Տան ճակատը նեոմավրիտանյան ոճով է։ 1890 թվականից մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը տունը պատկանում էր գեներալ-լեյտենանտ Օսկար Ռեյնին, որը կապիտալի մի մասը ժառանգել էր աներոջից՝ Կ. Պ. Տրապեզնիկովից։

Մուրուզիի տունը զբաղեցնում է «Սանկտ Պետերբուրգի ժամանակակից գրական քարտեզի ամենապատվավոր տեղերից մեկը».

* Դ. Ս. Մերեժկովսկին և Զ. Ն. Գիպիուսը այստեղ ապրել են 19-րդ դարի վերջին տասնամյակում և 20-րդ դարի սկզբին, ընդհանուր առմամբ՝ քսաներեք տարի։
* Հետագայում այստեղ գործել է հանրային ընթերցասրահ, որը պահում էր բանաստեղծ և թարգմանիչ Վլադիմիր Պյաստի՝ Ալեքսանդր Բլոկի մտերիմ ընկերոջ տատիկը։
* 1920-ական թվականների սկզբին, Նիկոլայ Գումիլյովի նախաձեռնությամբ, ստեղծվեց Պետրոգրադի պոեզիայի տունը։
* 1955-1972 թվականներին (ԽՍՀՄ-ից մեկնելուց առաջ) Մուրուզիի տանն ապրել է բանաստեղծ Իոսիֆ Բրոդսկին, որի բնակարանում կազմակերպվել է Բրոդսկու հուշաթանգարանը։

## Պատկերասրահ

Доходный дом князя А.Д. Мурузи.Парадная.jpg|Շքամուտքը
Brod Sky Museum(2).jpg|Բրոդսկու հուշաթանգարանը
Доходный дом князя А.Д. Мурузи. В комнате Бродских-2.jpg|Բրոդսկիների սենյակում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В.&nbsp;Г.&nbsp;Исаченко; ред. Ю.&nbsp;Артемьева, С.&nbsp;Прохватилова.&nbsp;— СПб.: Лениздат, 1998.&nbsp;— 1070&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 5-289-01586-8.

Կատեգորիա:1877 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ
Միքայել Խանոյան

**Միքայել Գաբրիելի Խանոյան** (), Երևանի կոնյակի գործարանի գլխավոր տնօրենը 1972 թվականից մինչև կյանքի վերջ՝ 1984 թվականը։ Դրանից առաջ ղեկավարել է Հոկտեմբերյանի (այսօր՝ Արմավիր) կոնյակի գործարանը, որը կառուցվել է նրա գլխավորությամբ։

## Գործունեություն
Խանոյանի օրոք ստեղծվել են «Անի» (1977), «Վասպուրական» (1980) կոնյակները, ներդրվել են նոր շշեր (0,75 լ) և նոր պիտակներ, կառուցվել է ցայսօր  գործող համտեսի սրահը։

1970-ական թվականներին Երևանի, Հոկտեմբերյանի, Բուրաստանի, Այգեստանի կոնյակի գործարաները միավորվեցին «Արարատ» արտադրական միավորման մեջ, որը նույնպես ղեկավարում էր Միքայել Խանոյանը։ Միավորման նպատակն էր գործարանը բերել լրիվ ցիկլի՝ սպիրտի արտադրությունից, հնեցումից մինչև կուպաժավորում և շշալցում, որպեսզի բարձրացվեր պատրաստի արտադրանքի որակական ցուցանիշները։

1975 թվականին Խանոյանը ստորագրել է պայմանագիր ամերիկյան «ՊեպսիԿո» ընկերության հետ։ Նպատակը ԱՄՆ-ի շուկայում հայկական կոնյակի ներկայացումն էր, ինչպես նաև պեպսի կոլայի արտադրությունը ԽՍՀՄ տարածքում կազմակերպելու սարքավորումների ձեռքբերումը։ Հատուկ Ամերիկայի շուկայի համար ստեղծվեց «ԱՐԱՐԱՏ վեց աստղ» կոնյակը։

## Հիշատակ
Միքայել Խանոյանի հիշատակին Երևանի կոնյակի գործարանի տարածքում տեղադրվել է կիսանդրի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոնյակագործներ
Լեոնիդ Խաչիյան

**Լեոնիդ Հենրիկի Խաչիյան** (, ), հայազգի խորհրդային և ամերիկյան գիտնական-մաթեմատիկոս։

## Կենսագրություն
Խաչիյանի պապը ապրել է Ղարաբաղում։ 9 տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։ 1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի կառավարման և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը։ 1978 թվականին պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն, իսկ 1984 թվականին՝ դոկտորական։ Աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ-ի Հաշվողական կենտրոնում և Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտում։

## Գործունեություն
Լեոնիդ Խաչիյանն առաջինն էր, ով առաջարկեց պոլինոմիալ ալգորիթմ գծային ծրագրավորման խնդիրների լուծման համար, որը էլիպսոիդների մեթոդի տարատեսակներից մեկն էր։ Չնայած նրան, որ այդ ալգորիթմը կիրառելի չեղավ բարձր բազմանդամության պատճառով, ունեցավ տեսական մեծ նշանակություն։ Բացի այդ, այն մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց գծային ծրագրավորման ոլորտի խնդիրների նոր լուծումների համար։ 1982 թվականին Խաչիյանին պարգևատրեցին Ֆալկերսոնի մրցանակով՝ դիսկրետ մաթեմատիկայում առաջավոր աշխատությունների համար։

1989 թվականից ապրել և աշխատել է ԱՄՆ-ում։ 1989 թվականին Կոռնելի համալսարանում զբաղեցրել է հրավիրված պրոֆեսորի պաշտոնը։ 1990 թվականից մինչև կյանքի վերջն աշխատել է Ռատգերսի համալսարանում։ ԱՄՆ-ում Խաչինյանը շարունակում է զբաղվել հետազոտական աշխատանքներով, որոնցով զբաղվել էր ժամանակին։ Բահման Քալանթարի հետ միասին գրել է մի քանի հոդվածներ։

2008 թվականի հունիսին «Դիսկրետ կիրառական մաթեմատիկա» ամսագիրը նվիրված էր Լ. Հ. Խաչյանի հիշատակին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* DBLP: Leonid Khachiyan.
* In Memoriam: Leonid Khachiyan from the Computer Science Department, Rutgers University.
* SIAM news: Leonid Khachiyan, 1952–2005: An Appreciation.
* The Mathematics Genealogy Project: Leonid Khachiyan.
* New York Times : Obituary.

Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ ծրագրավորողներ
Հայկական փողոց (Վլադիկավկազ)

thumb|right|250px|Տուն № 21
thumb|right|250px|Վախթանգովի տունը
**Հայկական փողոց**, փողոց Վլադիկավկաում (Հյուսիսային Օսիա, Ռուսաստան)։ Տեղակայված է Վլադիկավկազի Իրիստոնսկի մունիցիպալ շրջանում՝ Չերմեն Բաևի ու Կոմսոմոլսկայա փողոցների միջև։ Սկսվում է Չերմեն Բաևի փողոցից։ Հայկական փողոցը հատում են Ցագոլովի, Օսեթական, Դիմիտրովի և Վատուտինի փողոցները։ Հայկական փողոցի զույգ կողմից սկիզբ են առնում Թեք նրբանցքը (), Վոյկովի, Ալիբեկ Կանտեմիրովի, Կոյբաևի ու Կուտուզովի փողոցները։

## Պատմություն
Փողոցը կոչվել է ի պատիվ Վլադիկավկազի հայ բնակիչների, որոնք 19-րդ դարում կազմել են այդ փողոցում բնակվողների գերակշռող մեծամասնությունը։ Փողոցում են գտնվել հայ վաճառականներ Բեսոլովի, Կիրակոզովի, Օհանովի և Մամուլովի տները։ Փողոցում գործել են հայկական դպրոց և հայկական բարեգործական միություն։

Փողոցը ձևավորվել է 19-րդ դարի կեսերին և առաջին անգամ նշվել է Կովկասի երկրամասի քարտեզի վրա, որը հրատարակվել է 19-րդ դարի 60-70-ական թվականներին։ Փողոցի առաջին անվանումը եղել է «Վրևսկայա փողոց»․ այն այդպես է կոչվել բարոն ՀԻպոլիտ Ալեքսանդրովիչ Վրևսկու պատվին, որը մասնակցել է Քիթուրի աուլի գրոհին 1858 թվականի օգոստոսի 20-ին։ Այդ անվանումը պահպանվել է մինչև 1935 թվականի մայիսի 10-ը, երբ Քաղաքային խորհրդի նախագահության որոշմամբ Վրևսկայա փողոցը վերանվանվել է *Զաուրբեկ Կալոևի փողոց*։

Զաուրբեկ Կալոևի փողոցը 1938 թվականի նոյեմբերի 16-ին Քաղաքային խորհրդի նախագահության որոշմամբ վերանվանվել է Դպրոցական փողոց ():

1939 թվականի հունվարի 16-ին Դպրոցական փողոցը վերանվանվել է Հայկական փողոց։

## Նշանակալի կառույցներ և շենքեր
* տ. 21 – շենք, որտեղ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ տեղակայվել են Կարմիր բանակի զորաբաժանումներ։ Դաշնային նշանակության մշակութային ժաանգության օբյեկտ է (№ 1500000225),
* Չերմեն Բաևի փողոցի հետ կազմված անկյունում գտնվում է Գրիգոր Լուսավորչի եկեղեցին, որ կառուցվել է 1868 թվականին,
* Չերմեն Բաևի փողոցի հետ կազմված անկյունում (հայկական եկեղեցու տարածքի դիմաց) գտնվում է տունը, որ պատկանել է ֆաբրիկատեր Բագրատիոն Սերգեևիչ Վախթանգովին, որի ընտանիքում 1883 թվականին ծնվել է հայտնի թատերական գործիչ Եվգենի Վախթանգովը,
* Հյուսիսային Օսիայի գյուղատնտեսության և պարենամթերման նախարարության շենքը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Карта Кавказского края, издание картографического заведения А. Ильина, СПб, 60 — 70-е года XIX века.
* Владикавказ. Карта города, изд. РиК, Владикавказ, 2011
* *Кадыков А. Н.*, Улицы, переулки, площади и проспекты г. Владикавказа: справочник, изд. Респект, Владикавказ, 2010, стр. 24 — 26, ISBN 978-5-905066-01-6
* *Киреев Ф. С.*, По улицам Владикавказа, изд. Респект, Владикавказ, 2014, стр. 7 — 8, ISBN 978-5-906066-18-4.

Կատեգորիա:Վլադիկավկազի փողոցներ
Կարմիրգլուխ

**Կարմիրգլուխ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Թեքսարի լեռների արևելյան լանջին, Ջերմուկ քաղաքից 2,5 կմ արևմուտք, Կարմրաշեն գյուղից արևելք։ Բարձրություն 2389 մ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարմիրգլուխ mapcarta կայքում

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Նիգ ՖԱ

**Նիգ ֆուտբոլային ակումբ**, հայկական ֆուտբոլային ակումբ։ Հիմնվել է 1990 թվականին Ապարան քաղաքում։

## Պատմություն
«Նիգ»-ն ամենաերիտասարդ ակումբներից էր, որը մասնակցել է Հայաստանի ֆուտբոլի առաջին առաջնությանը։ 24 թիմերի մեջ զբաղեցնելով 22-րդ տեղը` Նիգն անցել է առաջին խումբ։ Բայց թիմը չի մասնակցել առաջնությանը` վիճակահանությունից դուրս մնալով։ Ապարանյան ակումբի երկրորդ և առայժմ վերջին վերածնունդը տեղի է ունեցել 1998 թվականի խաղաշրջանում։ Թիմը ներգրավվել է Առաջին խմբի մասնակիցների ցանկում և անգամ անցկացրել խաղերի մեկ քառորդը։ Դրանից հետո սակայն ակումբը հերթական անգամ դուրս է մնացել առաջնությունից։
 
## Ակումբի գլխավոր մարզիչներ
*  Ռ.Գ. Սարգսյան (1990)
*  Վռամ Աբրահամյան (1991-1992)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը klisf.info կայքում 
* Պրոֆիլը www.weltfussballarchiv.com կայքում  
* Պրոֆիլը rsssf.com կայքում 

Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ