Դիմ սամ

**Դիմ սամ (****),** փոքր չինական ճաշատեսակների լայն բազմազանություն է, որոնք ավանդաբար վայելում են ռեստորաններում ճաշի համար։ Մեծ մասամբ ժամանակակից դիմ սում ճաշերը ասոցացվում են Կանտոնական խոհանոցի հետ, չնայած դիմ սում ճաշերը գոյություն ունեն նաև այլ չինական խոհանոցներում։  Տասներորդ դարում, երբ Կանտոնի (Գուանչժոու) քաղաքում սկսեցին աճել առևտրային ճանապարհորդությունները, որտեղ մատուցվում էին փոքր բաժիններով ուտելիքներ թեյի հետ, որը կոչվում էր "yum cha" (ճաշին)։ "Yum cha" ունի  թարգմանության երկու ձև։  Առաջինը "jat zung loeng gin" (Չինարեն), որը բառացի  թարգմանելու դեպքում նշանակում է «մեկ բաժակ, երկու կտոր»։ Սա վերաբերում է սովորույթին, երբ թեյի տանը հաճախորդներին մատուցվում են երկու համեղ պատրաստված ուտեստներ՝ աղանդերային կամ աղի, որոնք համեմունք են իրենց թեյին։ Երկրորդը դիմ սումն է, որը թարգմանաբար նշանակում է «դիպչել սրտին», այս տերմինը օգտագործվում է՝ նշելու փոքր ուտեստները, որոնք ուղեկցում էին թեյը։

Թեյարանի տերերն աստիճանաբար իրենց ընծաներին ավելացնում էին զանազան խորտիկներ, որոնք կոչվում էին dim sum: Դիմ սումով թեյ խմելու պրակտիկան ի վերջո վերածվեց ժամանակակից «յում չայի»:Թեյարանի տերերն իրենց առաջարկներինաստիճանաբար ավելացնում էին տարբեր խորտիկներ, որոնք կոչվում էին dim sum: Դիմ սումով թեյ խմելու սովորությունը ի վերջո վերածվեց ժամանակակից «յում չայի»։ Կանտոնյան դիմ սում մշակույթը արագ զարգացավ տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսին Գուանչժոուում։ Կանտոնյան dim sum-ը սկզբնապես հիմնված էր տեղական սննդի վրա։ Մինչ dim sum-ը շարունակում էր զարգանալ, խոհարարները ներմուծեցին Չինաստանի այլ շրջանների ազդեցությունները և ավանդույթները։ Կանտոնյան dim sum-ն ունի համերի, հյուսվածքների, խոհարարության ոճերի և բաղադրիչների շատ լայն տեսականի։  և կարելի է դասակարգել սովորական ապրանքների, սեզոնային առաջարկների, շաբաթական հատուկ ուտեստների, բանկետների ուտեստների, տոնական ուտեստների, տնային հատուկ ուտեստների և ճամփորդության համար հարմար ապրանքների, ինչպես նաև նախաճաշի կամ ճաշի սննդի և ուշ գիշերվա խորտիկների:։

Որոշ հաշվարկներ փաստում, որ ընդհանուր առմամբ Չինաստանում կա առնվազն երկու հազար տեսակի dim sum, բայց միայն մոտ քառասունից հիսուն տեսակ է սովորաբար վաճառվում Չինաստանից դուրս։ Միայն Գուանդունայում հազարից ավելի դիմ սամ ուտեստներ կան, ընդհանուր առմամբ, որին Չինաստանում ոչ մի այլ տարածք չի կարող համընկնել: Իրականում, չինական սննդի մշակույթների մեծ մասի խոհարարական գրքերը հակված են համադրելու իրենց սեփական տատանումները դիմ սումի ուտեստների և այլ տեղական խորտիկների հետ: Բայց դա այդպես չէ կանտոնական դիմ սամ-ի դեպքում, որը վերածվել է խոհանոցի առանձին ճյուղի։

Դիմ սամ ռեստորանները սովորաբար ունենում են ճաշատեսակների լայն տեսականի, որոնք սովորաբար կազմում են մի քանի տասնյակ։  Թեյը շատ կարևոր է, նույնքան կարևոր, որքան սնունդը։ Կանտոնյան շատ ռեստորանները դիմսում են մատուցում առավոտյան ժամը հինգին, մինչդեռ ավելի ավանդական ռեստորանները սովորաբար մատուցում են դիմսում մինչև կեսօր։ Դիմ սամ ռեստորաններն ունեն մատուցման յուրահատուկ մեթոդ, որտեղ սպասարկողները հաճախորդներին ճաշատեսակներ են առաջարկում գոլորշու տաքացվող սայլերից։ Այժմ արտառոց  չէ, երբ ռեստորանները ընթրիքի ժամանակ դիմ սում են մատուցում և տարատեսակ դիմ սում ապրանքներ վաճառում à la carte՝ տանելու համար։ Ի հավելում ավանդական դիմ սամ-ի, որոշ խոհարարներ նաև ստեղծում և պատրաստում են ֆյուժն-ի վրա հիմնված նոր դիմ սում ուտեստներ։ Կան նաև տարբերակներ, որոնք նախատեսված են սոցիալական ցանցերում տեսողական գրավչության համար, ինչպիսիք են պելմենիներն ու բուլկիները, որոնք պատրաստված են կենդանիներին նմանեցնելու համար։

## Ստուգաբանություն
«Դիմ սամ» տերմինի իրական իմաստը մնում է անհասկանալի և վիճարկելի։  Որոշ հղումներում նշվում է, որ տերմինը ծագել է Արևելյան Ջին դինաստիայում (317 մ.թ.–420 մ.թ.)։ Լեգենդներից մեկի համաձայն՝ մարտերից հետո զինվորներին երախտագիտություն ցույց տալու համար գեներալը խաղաղ բնակիչներին առաջարկել էր բրդուճներ և տորթեր պատրաստել՝ առաջնագիծ ուղարկելու համար: «Երախտագիտություն» կամ 點點心意 ((Չինարեն)), որը հետագայում կրճատվել է Կաղապար:Wikt-lang-ով, որից դիմ սամ-ը կանտոնական արտասանությունն է, պատրաստված է ներկայացնելու նմանատիպ ձևով պատրաստված ուտեստներ։

Որոշ վարկածներ լեգենդը թվագրում են Հարավային Սոնգ դինաստիայի (960–1279 թթ.)՝ Տանգի գրքում ((Չինարեն)) տերմինի ամենավաղ հաստատումից հետո։ Գրված հինգ դինաստիաների և տասը թագավորությունների ժամանակաշրջանում (907–979) գիրքը  դիմ սամ-ը կիրառում է որպես բայ, փոխարենը ՝「治妝未畢, 我未及餐, 爾且可點心」(),որը թարգմանվում է որպես «Ես չեմ ավարտել պատրաստվելս և պատրաստ չեմ պատշաճ կերակուրին, հետևաբար, դուք կարող եք հյուրասիրվել մի քանի փոքր խորտիկներ։ Այս համատեքստում «դիմ սում»-ը նշանակում է « պարզապես լցնել ստամոքսդ»։ Դիմ սում ճաշատեսակները սովորաբար ասոցացվում են «yum cha»-ի ((Չինարեն)) հետ, որը հայտնի է որպես կանտոնական նախաճաշի ավանդույթ*։*  Չինացի սննդի պատմաբան Յան-Կիտ Սոն նկարագրել է դիմ սամը-ը հետևյալ կերպ։Բառացիորեն թարգմանվում է որպես «սրտին շատ մոտ», դրանք, իրականում, կանտոնի բնակիչները ավանդաբար վայելում են ռեստորաններում (նախկինում թեյարաններ) նախաճաշի և ճաշի ժամանակ, բայց ոչ  ընթրիքի ժամանակ, որոնք ողողված են թեյով: «Եկեք գնանք yum cha» (թեյ խմել) կանտոնացիների մեջ  նշանակում է ռեստորան գնալ դիմ սամի համար; այդպիսին է սննդի և խմիչքի միջև եղած զույգի կապը:

## Խոհանոց
Ընդհանուր առմամբ Չինաստանում կա առնվազն երկու հազար տեսակի դիմ սամ, և միայն Գուանդունում հասանելի է ավելի քան մեկ հազար տեսակ։ Դիմ սամը-ը սովորաբար ուտում են  նախաճաշին կամ ճաշին։ Կանտոնյան դիմ սամ-ն ունի համերի, հյուսվածքների, խոհարարության ոճերի և բաղադրիչների շատ լայն տեսականի։ և կարելի է դասակարգել սովորական ապրանքների, սեզոնային առաջարկների, շաբաթական հատուկ առաջարկների, խնջույքների ուտեստների, տոնական ուտեստների, տնային հատուկ ուտեստների, ճանապարհորդության համար հարմար, ինչպես նաև նախաճաշի կամ ճաշի սննդի և ուշ գիշերվա խորտիկների։

Գուանդունի հարավ-արևելյան  մերձարևադարձային կլիման մասամբ ազդում է դիմ սամի չափի վրա։ Այն կարող է հանգեցնել ախորժակի նվազմանը, այնպես,որ մարդիկ նախընտրում են օրվա ընթացքում չափավոր կերակուրներ ուտել, քան սովորական երեք մեծ կերակուրները։ Գուանչժոուի թեյարանները մատուցում էին «երեք թեյ և երկու կերակուր», որը ներառում էր ճաշ և ընթրիք, ինչպես նաև նախաճաշ, կեսօրի և երեկոյան թեյեր՝ մուգ գումարով։

Դիմ սամի շատ ուտեստներ պատրաստվում են ծովամթերքից, կտրատված միսից կամ բանջարեղենից, որոնք փաթաթված են խմորով կամ բարակ շերտով փաթաթված և շոգեխաշած, տապակած։ Ավանդական դիմսամի նախաճաշը ներառում է տարբեր տեսակի շոգեխաշած գնդիկներ, ինչպիսիք են cha siu bao (խորովածի խոզի մսով լցված շոգեխաշած գնդիկներ), բրնձի կամ ցորենի պելմենիներ և բրնձի լապշա ռուլետներ, որոնք պարունակում են մի շարք բաղադրիչներ, ներառյալ տավարի միս, հավի միս, խոզի միս, ծովախեցգետին և բուսական տարբերակներ։ Դիմ սումի շատ ռեստորաններ առաջարկում են նաև շոգեխաշած կանաչ բանջարեղենով ափսեներ, լցոնած սմբուկ, լցոնած կանաչ պղպեղ, տապակած միս, շոգեխաշած և այլ ապուրներ։ Հասանելի է նաև դեսերտ դիմ սամ, որը կարելի է պատվիրել ցանկացած ժամանակ, քանի որ ճաշի համար սահմանված հաջորդականություն չկա։

Ընդունված է պատվիրել «ընտանեկան ոճով»՝ երեք-չորս կտոր դիմ սամից բաղկացած փոքրիկ ուտեստները բաժանելով ճաշկերույթի բոլոր անդամների միջև։ Փոքր չափաբաժինները թույլ են տալիս մարդկանց փորձել սննդի լայն տեսականի։

### Ուտեստներ
Դիմ սամ ռեստորանները սովորաբար ունենում են ճաշատեսակների լայն տեսականի, սովորաբար մի քանի տասնյակ։

#### Պելմենիներ

#### Ռոլլեր

#### Քաղցր բլիթներ

#### Թխվածքներ

#### Միս

Ծովամթերք

#### Բրինձ

#### Աղանդեր

alt= Chrysanthemum blossoms steep in a cup of hot water|մինի|Քրիզանթեով թեյ
alt=A ceramic spoon in a bowl, pair of chopsticks, plate, and cup of tea|աջից|մինի|Տիպիկ ճաշի հավաքածու «yum cha»-ի համար
Թեյը համարվում է շատ կարևոր, այնքան,կարևոր որքան  սնունդը։ Դիմ սումի ժամանակ մատուցվող թեյերը ներառում են՝

* Քրիզանթեմով թեյ. թեյի տերևների փոխարեն այն ծաղկի վրա հիմնված քիզան է (բուսական թեյ)՝ պատրաստված Chrysanthemum morifolium կամ Chrysanthemum indicum տեսակների ծաղիկներից, որոնք ամենատարածվածն են Արևելյան Ասիայում։ Թեյը պատրաստելու համար քրիզանթեմի ծաղիկները (սովորաբար չորացրած) թաթախվում են տաք ջրի մեջ (սովորաբար 90-ից 95&nbsp;°C (194-ից 203&nbsp;°F) եռումից սառչելուց հետո) թեյնիկի,  կամ բաժակի մեջ: Պու-երհի հետ տարածված խառնուրդը կոչվում է guk pou (Չինարեն) իր բաղադրիչ թեյերից:
* Կանաչ թեյ. թարմ հավաքված տերևներ, որոնք անցնում են տաքացման և չորացման գործընթացներով, բայց ոչ օքսիդացման, ուստի պահպանում են իրենց սկզբնական կանաչ գույնը և քիմիական միացությունները, ինչպիսիք են պոլիֆենոլները և քլորոֆիլը։ Արտադրված ամբողջ Չինաստանում և թեյի ամենահայտնի կատեգորիան՝ կանաչ թեյերը ներառում են ներկայացուցիչ Dragon Well (Չինարեն) և Biluochun-ը համապատասխանաբար Չժեցզյան և Ցզյանսու նահանգներից։
* Ուլոնգ թեյ. թեյի տերևների մասնակի օքսիդացումը նրանց հաղորդում է ինչպես կանաչ, այնպես էլ սև թեյի առանձնահատկությունները։ Ուլոնգ թեյերն իրենց համով ավելի մոտ են կանաչին, քան սևը, սակայն ավելի քիչ «խոտի» համ ունեն: Չինաստանի հարավ-արևելյան ափն ընդգրկում են ուլոնգ թեյ արտադրող հիմնական տարածքները, ինչպիսիք են Ֆուջյանը, Գուանդունը և Թայվանը: Tieguanyin կամ Ti Kuan Yin ((Չինարեն))՝ ամենահայտնիներից մեկն է, որը ծագել է Ֆուջյան նահանգում և պրեմիում սորտ է՝ հաճելի բուրմունքով։
* Պունեյ (կանտոներեն) կամ պուերհ թեյ (մանդարին). Բուրավետ թեյեր. կան ծաղիկների տարբեր խառնուրդներ կանաչ, սև կամ ուլոնգ թեյերի հետ: Օգտագործված ծաղիկները ներառում են հասմիկ, գարդենիա, մագնոլիա, գրեյպֆրուտի ծաղիկ, քաղցրահամ օսմանթուս և վարդ: Խիստ կանոնները կարգավորում են ծաղիկների և թեյի հարաբերակցությունը: Հասմիկի թեյը՝ ամենահայտնի բուրավետ թեյը, ամենաշատը մատուցվում է «yum cha» հաստատություններում։

Թեյի ծառայությունը ներառում է մի քանի սովորույթներ։ Սովորաբար, սպասարկեղը սկսում է ճաշողներին հարցնելով, թե որ թեյը մատուցի: Էթիկայի կանոններին համաձայն՝ թեյի կաթսային ամենամոտ մարդը թեյ է լցնում մյուսների համար։ Երբեմն, ավելի երիտասարդը կլցնի տարեց մարդու բաժակը:

Թեյ հյուրասիրվողները շնորհակալություն են հայտնում՝ սեղանին երկու անգամ դիպչելով ցուցամատով և միջնամատով։ Ըստ լեգենդներից մեկի՝ մատը թակելու ավանդույթը առաջացել է մի դեպքից, երբ կայսրը թեյ է լցրել իր ծառայի համար հանրային թեյարանում՝ ճամփորդության ժամանակ, որտեղ կայսրը թաքցրել է իր ինքնությունը՝ հասարակ մարդկանց հետ շփվելու համար: Կայսրից հրահանգված լինելով չբացահայտել իր ինքնությունը հանրությանը, ծառան երախտագիտություն է ցուցաբերել՝ իմպրովիզացնելով մատը թակելու ժեստը այն բանի փոխարեն, ինչ պետք է լիներ կռվարար, որը կդավաճանի կայսեր ազնվական կարգավիճակին: Պրակտիկան աստիճանաբար զարգացավ՝ ներկայացնելով երախտագիտություն ուրիշների կողմից թեյ լցնելու համար:

Ընթրողները նաև բացում են կափարիչը (կախովի մետաղական թեյի կաթսաների) կամ թեյի կաթսայի կափարիչը (կերամիկական թեյի կաթսաների վրա)՝ դատարկ կաթսայի ազդանշան տալու համար; սպասարկողնորը այնուհետև կլրացնեն կաթսան։

Պատմություն
alt=A server pushes a cart laden with bamboo baskets|մինի|Դիմ սամ ռեստորան Հոնկոնգում
մինի|Դիմ սամ վիդեո ուղեցույց
Դիմ սամը նախուտեստների չինական ավանդույթի մի մասն է, որը ծագել է Սոնգ դինաստիայից (960–1279), երբ թագավորական խոհարարները ստեղծեցին տարբեր ուտեստներ, ինչպիսիք են ֆասիան աղացած, արտույտի լեզուն և շոգեխաշած կաթից և լոբի մածուկից պատրաստված աղանդերը։ Գուանչժոուն տասներորդ դարում առևտրային ճանապարհորդությունների աճ է գրանցել։ Այդ ժամանակ ճանապարհորդները հաճախակի էին գնում թեյարաններ՝ փոքր չափաբաժիններով ճաշելու համար՝ թեյով, որը կոչվում էր «yum cha» կամ «tea» ճաշեր։ Um cha-ն ներառում է երկու առնչվող հասկացություններ. Առաջինը՝ 一盅兩件, բառացի թարգմանվում է որպես «մեկ բաժակ, երկու կտոր»։ Խոսքը վերաբերում է թեյարանի հաճախորդներին մատուցելու սովորույթին, որ մատուցում են նրբորեն պատրաստված երկու սննդամթերք՝ կծուծ ախորժակ պարունակող կամ քաղցր, որպեսզի լրացնեն իրենց թեյը: Երկրորդը՝ 點心, որը նշանակում է աղոտ գումար, բառացիորեն թարգմանվում է որպես «դիպչել սրտին» (այսինքն՝ սրտի հպում): Սա այն տերմինն է, որն օգտագործվում է նշելու այն փոքր սննդամթերքները, որոնք ուղեկցում էին թեյի խմելուն։

Տասներեքերորդ դարում, երբ մոնղոլները ներխուժեցին Չինաստան, թագավորական արքունիքը փախավ հարավային Չինաստան՝ թագավորական ազդեցությունը բերելով Գուանչժոու դիմ սամ։ Գուանչժոուն հարուստ, մեծ նավահանգստային քաղաք էր, որն ուներ միջազգային այցելուներ, բարեխառն կլիմա և ծովափնյա սահման, ​​որտեղ աճեցվում էին թարմ և արևադարձային մթերքներ, ինչը հանգեցրեց սննդի և զվարճանքի համար իդեալական միջավայր։ Գուանչժոուում փողոցային վաճառողները և թեյարանները վաճառում էին դիմ սամ։ Թեյարաններում դիմ սամով թեյ խմելու սովորությունը ի վերջո վերածվեց ժամանակակից յում չայի:։ Թեյարաններում գտնվելու ժամանակ ճանապարհորդները սայլերից ընտրում էին իրենց նախընտրած նախուտեստները։ Թեյարանների այցելուները հաճախ շփվում էին ուտելիս, իսկ գործարար մարդիկ գործարքներ էին կնքում դիմ գումարի շուրջ։։

Մինգ դինաստիայի ժամանակ (1368–1644 թթ.) թեյի և ձիերի բյուրոն ստեղծվել է թեյի արտադրությունը վերահսկելու և թեյի որակը բարելավելու համար։ Թեյի որակի բարելավումները հանգեցրին նաև թեյարանի բարելավմանը:։

Կանտոնյան դիմ սում մշակույթը արագ զարգացավ տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսին Գուանչժոուում։ Թեյարանի ճաշասենյակները սովորաբար գտնվում էին վերևում, իսկ սկզբնական ցածր գնի մեջ ներառված էին շոգեխաշած բուլկիներ։ Ի վերջո, դրանք վերածվեցին մասնագիտացված դիմ սամի ռեստորանների, և դիմ սամի ուտեստների բազմազանությունն ու որակը արագորեն հետևեցին օրինակին։ Կանտոնյան դիմ սամը ի սկզբանե հիմնված էր տեղական ուտելիքների վրա, ինչպիսիք են քաղցր տապակած խոզի միսը, որը կոչվում է «char siu» և թարմ բրնձի արիշտա։ Քանի որ դիմ սամը շարունակում էր զարգանալ, խոհարարները ներմուծեցին ազդեցություններ և ավանդույթներ Չինաստանի այլ շրջաններից, ինչը մեկնարկային կետ ստեղծեց այսօր առկա լայն տեսականի համար։ Խոհարարները ստեղծել են դիմ սամի մեծ տեսականի, որը նույնիսկ այսօր ներառում է թեյարանի դիմ սամ առաջարկների մեծ մասը։ Այս զարգացման մի մասը ներառում էր հյուսիսային Չինաստանից ծագած ավելի մեծ ուտեստների չափաբաժինների կրճատում, ինչպիսիք են լցոնված շոգեխաշած բուլկիները, որպեսզի դրանք հեշտությամբ ներառվեն դիմ սամի մենյուում։ Դիմ սումի ռեստորանների արագ աճը մասամբ պայմանավորված էր նրանով, որ մարդիկ կարծում էին, որ դիմ սամ ուտեստների պատրաստումը ժամանակատար է և նախընտրում էին դրսում ճաշելու և թխած, շոգեխաշած, տապակած,  և շոգեխաշած ուտեստների մեծ տեսականի ուտելու հարմարավետությունը։  Դիմ սամը շարունակեց զարգանալ և տարածվեց նաև դեպի հարավ՝ դեպի Հոնկոնգ։

Չնայած դիմ սամը սովորաբար համարվում է կանտոներեն, այն ներառում է բազմաթիվ լրացուցիչ ազդեցություններ։

Հազարավոր տարիների ընթացքում, երբ մարդիկ Չինաստանում գաղթում էին ապրելու տարբեր վայրեր փնտրելու համար, նրանք տանում էին իրենց սիրելի ուտելիքների բաղադրատոմսերը և շարունակում  պատրաստել և մատուցել այդ ուտեստները։ Շատ Հան չինացիներ գաղթեցին հարավ՝ փնտրելով ավելի տաք կլիմա։ Բնակավայրերը ձևավորվեցին Յանցզի գետի հովտում, կենտրոնական բարձրավանդակներում և ափամերձ հարավ-արևելքում, ներառյալ Գուանդունը։ Սուչժոուի և Հանչժոուի ազդեցությունը հայտնաբերված է սոյայի կաշվից բուսական ռուլետներում և մարգարիտով կոլոլակներից: Կարմիր արմավենու կամ գայլենիներով համեմված աղանդերի քառակուսիները կրում են Պեկինի աղանդերի ազդեցությունը։ Համեղ ուտեստները, ինչպիսիք են կաթսաների կպչուն պիտակներն ու շոգեխաշած պելմենիները, ներառում են մուսուլմանական ազդեցություն, քանի որ մարդիկ Կենտրոնական Ասիայից Մետաքսի ճանապարհով ճանապարհորդում են Գուանդուն։ Սրանք ընդամենը մի քանի օրինակներ են, թե ինչպես է ազդեցությունների լայն շրջանակը ներառվել ավանդական կանտոնական դիմ սամը։

1860 թվականին օտարերկրյա ազդեցությունները ստիպված էին ձևավորել Գուանդունի մթնշաղը խոհարարական նորամուծություններով, ինչպիսիք են կետչուպը, Worcestershire սոուսը և կարրին, որոնք բոլորը սկսեցին օգտագործվել որոշ համեղ ուտեստների մեջ։ Կրեմով կարկանդակները վերածվեցին մանրանկարչության դասականների, որոնք հայտնաբերված են յուրաքանչյուր թեյարանում:։] Դիմ սումի այլ ճաշատեսակներ առաջացել են հնդկական սամոսաներից, մանգոյի պուդինգներից և մեքսիկական կոնչաներից (ձյունով ծածկված բլիթներ)։ Կանտոնյան ոճի դիմ սամը ունի համերի, հյուսվածքների, պատրաստման ոճերի և բաղադրիչների չափազանց լայն տեսականի։ Արդյունքում կան ավելի քան հազար տարբեր տարատեսակների դիմ սամ։

1920-ական թվականներին Գուանչժոուում թեյ վայելելու ամենաառաջնային վայրերը նրա թեյի տաղավարներն էին, որոնք ունեին նուրբ և ընդարձակ միջավայր։ Հաճախորդները հարուստ էին, և բավականին բարձր չափանիշներ կային թեյի տաղավարի և դիմ սամի ծառայությունից օգտվելու արտոնության համար։ Մտնելով թեյի տաղավար՝ հաճախորդները ստուգում էին թեյի տերևները՝ դրանց որակը և ջրի ջերմաստիճանը։ Բավարարվելուց հետո այս հյուրերին նվիրեցին մատիտ և գրքույկ, որտեղ նշված էր հասանելի դիմ սամը։ Այնուհետև մատուցողը հանում էր նրանց պատվերները գրքույկից, որպեսզի խոհանոցը կարողանար տապակել, շոգեխաշել, թխել կամ լավ տապակել այդ ուտեստները ըստ պահանջի։ Հաճախորդները ճաշում էին վերևում՝ գաղտնիության և հարմարավետության պայմաններում։ Սպասարկողները զգուշորեն հավասարակշռում էին ափսեները իրենց թեւերի վրա կամ դասավորում դրանք սկուտեղների վրա, երբ նրանք բարձրանում էին և իջնում ​​աստիճաններով։ Ի վերջո, տաք կաթսաները ու ափսեները սպասարկելու համար օգտագործվեցին դիմ սամ  սայլեր։

Միջին եկամուտ ունեցող մարդիկ նույնպես վայելում էին թեյ և դիմ սամ։ Ամեն առավոտ վաղ հաճախորդներն այցելում էին էժան ռեստորաններ, որոնք առաջարկում էին շոգեխաշած բլիթներ և տաք թեյ։ Առավոտի երկրորդ մասը ուսանողներն ու պետական ​​աշխատողները պատվիրեցին երկու կամ երեք տեսակի դիմ սամ և կերան, երբ կարդում էին իրենց թերթերը։ Ապա փոքր ձեռնարկություններում աշխատող մարդիկ այցելում էին ռեստորաններ՝ նախաճաշելու և ռեստորանը որպես փոքր գրասենյակային տարածք օգտագործելով։

1930-ականների վերջին Գուանչժոուի թեյարանների մշակույթը ներառում էր չորս բարձրակարգ  դիմ սամ խոհարարներ՝ իրենց ռեստորանների մուտքի դռներին ցուցանակներով։ Ծանր մրցակցություն կար թեյարանների միջև, և արդյունքում գրեթե ամեն օր հայտնագործվում էին դիմ սամի նոր տեսակներ, այդ թվում՝ Շանհայի, Պեկինի և արևմտյան աշխարհի թեյի խմորեղենի ազդեցության տակ գտնվող ուտեստներ։ Ստեղծվեցին նաև շատ նոր ֆյուժն ուտեստներ, այդ թվում՝ պուդինգներ, թխած գլանափաթեթներ, տորթեր, կրեմով տորթեր և մալայական շոգեխաշած տորթեր։

Զգալի աճ է գրանցվել նաև բարակ փաթաթաների բազմազանության մեջ, որոնք օգտագործվում են ինչպես քաղցր, այնպես էլ կծուծ ախորժակային կծու արտադրանքներում։Եթե ​​կենտրոնանանք միայն փաթաթանների բազմազանության փոփոխությունների և զարգացումների վրա, ապա 1920-ականների ընթացքում մթնշաղի փաթաթանների հիմնական տեսակները ներառում էին այնպիսի մթերքներ, ինչպիսիք են բուծած (լցված բուլկիների համար), ցորենի օսլա, շաո մայ (այսինքն՝ ձվի խմոր), բյուրեղյա բուլկի, խրթխրթան խմոր, կպչուն բրինձ և թմբուկ: 1930-ական թվականներին խոհարարների կողմից սովորաբար օգտագործվող փաթաթանների տեսակները ներառում էին շերտավոր խմոր, կանտոնական կարճ խմորեղեն և այլն, ընդհանուր առմամբ 23 տեսակի համար, որոնք պատրաստվում էին տապակած, խորը տապակած, շոգեխաշելու, թխելու և բովելու միջոցով։1927-ից 1949 թվականներին չինական քաղաքացիական պատերազմը զարգանում էր, դիմ սամի շատ խոհարարներ լքեցին Չինաստանը և հաստատվեցին Հոնկոնգում, ինչի հետևանքով էլ եղավ այնտեղ դիմ սամի հետագա բարելավումներն ու նորարարությունները։ Հիմնադրվել են նաև շատ խոշոր Դիմ սամ ռեստորաններ խոշոր քաղաքներում, ինչպիսիք են Հոնկոնգը, Սան Ֆրանցիսկոն, Բոստոնը, Տորոնտոն և Նյու Յորքը։

Տասնիններորդ դարում կանտոնական ներգաղթյալները ԱՄՆ-ի արևմտյան և արևելյան ափեր բերեցին դիմ սամ։ ԱՄՆ-ի ամենավաղ Դիմ սամ ռեստորաններից մի քանիսը, որոնք մինչ այսօր գոթծում են, բացվել են 1920-ականներին Սան Ֆրանցիսկոյում և Նյու Յորքում։ Ենթադրվում է, որ Սան Ֆրանցիսկոյի չինական համայնքի պատմությունը սկսվել է մոտ 30 տարի առաջ, երբ քաղաքի Չայնաթաուն թաղամասում բացվեց առաջին դիմ սամ ռեստորանը:Չինացիները գերադասում էին ապրել ներկայիս Չայնաթաունի տարածքում՝ իր ռեստորանների և թատրոնների պատճառով։ 1930-ականների վերջերին ԱՄՆ-ի որոշ թերթերում սկսեցին հայտնվել դիմ սամի մասին հիշատակումներ: Թեև ԱՄՆ-ում որոշ չինական ռեստորաններ առաջարկել են դիս-սամ տասնամյակներ շարունակ, միայն 1980-ականների վերջում կար ավելի լայն հանրային իրազեկվածություն դիմ սամի մասին։

Թեև այս ժամանակաշրջանում դիմ սամի մասին ավելի շատ տեղեկացվածություն կար, Հոնկոնգից մի խոհարար, ով ներգաղթել էր Սան Ֆրանցիսկո, նշեց, որ ԱՄՆ-ում ընթրիքները սովորաբար կենտրոնանում էին բուն սննդի վրա, և ոչ թե դիմ սամ ուտելու ընդհանուր ասպեկտներին։ Թեև դիմ սամը չինական կերակուր է, այն ընդհանուր ճաշկերույթ է և սոցիալական փորձ, որը կարող է տևել ժամեր։ Ընդունված է մեծ խմբերի համար միասին ճաշատեսակներ վայելել՝ որպես հասարակական հանգիստի գործունեություն։ Ընթրիքի մասնակիցները գնում են ռեստորաններ վաղ՝ առավոտյան ժամը 10։ 00-ի սահմաններում, և մի ամբողջ սեղան ուտելիք պատվիրելու փոխարեն, նրանք պատվիրում են փոքր չափաբաժով, մի բաժակ թեյ խմում, կարդում թերթը և սպասում, որ ընկերներն ու ընտանիքը միանան իրենց։  Արդյունքում, այցը դիմ սամ ռեստորան կարող է տևել ուշ առավոտից մինչև կեսօր։ Հոնկոնգում որոշ մարդկանց համար դիմ սամ ուտելը ամենօրյա ռեժիմ է և ապրելակերպ։ Քանի որ այս դիմ սամ ավանդույթը միշտ չէ, որ առկա է ԱՄՆ-ի որոշ դիմ սամ ռեստորաններում, այնուամենայնիվ, հետաքրքրություն առաջացնելու և հաճախորդներին գրավելու մոտեցումները ներառում են ավանդական ճաշատեսակների հարմարեցված համեմունքներ և համեր, ինչպես նաև ստեղծելով նոր ուտեստներ՝ շեշտը դնելով ուժեղացված համերի և տեսողական գրավչության վրա։

Սննդամթերքի վերանայողներից մեկը նշում է, որ սոցիալական ցանցերի լրահոսում  դիմ սամ լուսանկարներ տեղադրելու ժողովրդականության աճ է գրանցվել, և այդ դիմ սամը այնքան հայտնի է դարձել, որ ԱՄՆ յուրաքանչյուր նահանգ այժմ ունի առնվազն մեկ բարձրորակ  դիմ սամ  ռեստորան։ Լաս Վեգասում կա ռեստորան, բար և բարձր վարկանիշ ունեցող պարային ակումբային համալիր, որը պարունակում է բարձրակարգ կանտոնական ուտեստներ (ներառյալ դիմ սամ), արվեստագործ կոկտեյլներ, ընթրիքներ և նշանավոր դիսկ ժոկեյներ շքեղ միջավայրում։

Չիկագոյի Չինաթաունի «դիմ սամ» ռեստորանները հիմնականում մատուցում են ավանդական «դիմ սամ» ճաշատեսակներ, սակայն վերջերս աճել է ժամանակակից «դիմ սամ» նոր ճաշատեսակները, ինչպես նաև ռեստորանները, որոնք այժմ գտնվում են Չինաթաունից դուրս։

Հոնկոնգում շատ խոհարարներ ներկայացնում են նաև կանտոնական ավանդական խոհանոցի վրա հիմնված տարբերակներ, որոնք հետաքրքրություն են առաջացնում և ապահովում են թե՛ հոնկոնգցիներին, թե՛ զբոսաշրջիկներին նոր, թարմ «դիմ սամ» ուտեստներով։

## Ժամանակակից դիմ սամ
Բացի ավանդական դիմ սամից, որոշ խոհարարներ նաև ստեղծում և պատրաստում են ֆյուժնից պատրաստված նոր դիմ սամ ուտեստներ։ Բուլկիների ժամանակակից տարբերակները ներառում են խոզի փափկամսից շոգեխաշած բուլկիներ վարունգով, կանաչ սոխով, կիլանտրո և կոճապղպեղի սոուսով, կակաոյի սնկով բուլկիներ, չիլի գառան բլիթներ: Պելմենին ներառում է ձյան սիսեռով և ծովախեցգետնի պելմենիներ, և չիլի ծովախեցգետին տապակած սխտորով, սիու մայ խոզի մսով, ծովախեցգետինով, գլխաշորով և խավիարով, ծովախեցգետնով և գետնանուշով լցոնված պելմենիներ, հարավավստրալական ցորենով, գարուպա (խումբ), խավիար, ոսկու սպիտակ տերև և ձվի միջուկ: կպչուն պիտակներ. Հրուշակեղենի շերտավոր ուտեստները ներառում են ավստրալիական Wagyu տավարի շերտ, Ասամ կարրի հավի շերտ և դդմի փքված: Տոստի ուտեստները ներառում են հոնկոնգյան ոճի ֆրանսիական տոստ՝ խտացրած կաթով և գետնանուշի կարագով և ծովախեցգետնի տոստով: Լրացուցիչ օրինակներ են այծի և բադի կաշվով լցոնված սփրինգ ռոլլերը և բադի սրտը, որոնք եփում են փայտի վրա վառվող գրիլի վրա և մատուցվում են քունջութի և ծովաբողկի սոուսով:

AAA չորս ադամանդների մրցանակակիր չինական ռեստորան Մայամի Բիչում ունի prix-fixe dim sum մենյու, prix-fixe «yum cha» մենյու և նախաճաշի կոկտեյլներ։  Գոյություն ունեն նաև սոցցանցերում տեսողական գրավչության համար նախատեսված տարբերակներ, ինչպիսիք են կենդանիներին և գեղարվեստական ​​կերպարներին նմանվող պելմենիներն ու բրդուճները։ Դիմ սամ խոհարարները նախկինում օգտագործել են կակաոյի փոշի՝ որպես ներկանյութ, որպեսզի ստեղծեն շոգեխաշած հացի փքվածներ, որոնք նման են անտառի սնկերին, էսպրեսսոյի փոշին՝ որպես բուրավետիչ և ներկանյութ տապակած ռիբլետների համար, ինչպես նաև հրուշակեղենի կրեմ և ֆրանսիական փչակներ՝ ստեղծելու նորարարական ուտեստներ՝ հարգանքի տուրք մատուցելով դիմ սամի պատմությանը։

### Արագ սնունդ
Դիմ սամ հաճախ կարելի է գնել խոշոր քաղաքների մթերային խանութներից։ Դրանք կարելի է հեշտությամբ եփել գոլորշու, տապակելու կամ միկրոալիքային վառարանի միջոցով։ Խոշոր մթերային խանութները Հոնկոնգում, Վիետնամում, Ֆիլիպիններում, Սինգապուրում, Թայվանում, Չինաստանում, Ինդոնեզիայում, Մալայզիայում, Բրունեյում, Թաիլանդում, Ավստրալիայում։ Միացյալ Նահանգներում։ և Կանադայում։ պարունակում են սառեցված կամ թարմ մուգ մթերքների մի շարք։

Հոնկոնգում և Ասիայի այլ քաղաքներում դիմսում կարելի է ձեռք բերել հարմարավետ խանութներից, սուրճի խանութներից և այլ ճաշարաններից։ Հալալ սերտիֆիկացված դիմ սամը, որն օգտագործում է հավը խոզի մսի փոխարեն, շատ տարածված է Հոնկոնգում,Մալազիայում, Ինդոնեզիայում,և Բրունեյում։
Պատկեր:HK_SYP_西環_Sai_Ying_Pun_正街_Centre_Street_Dim_Sum_food_shop_March_2020_SS2_05.jpg|Փողոցային «դիմսում» սննդի խանութ Հոնկոնգում
Պատկեր:Frozen_dimsum.JPG|Սառը դիմ սամը լայնորեն հասանելի է հարմարավետ խանութներում
Պատկեր:Frozen_Dim_Sum_in_Grocery_Store.jpg|Սառեցված դիմ սամ ԱՄՆ-ի մթերային խանութում
Պատկեր:Vancouver_-_Dim_Sum_Express.jpg|Express Dim Sum սննդի բեռնատար, Կանադա Փլեյս, Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա:


### Ռեստորաններ
alt=|ձախից|մինի|Բաց կապույտ քարտ (վերևի ձախ) ռեստորանում ավանդական ընտանեկան ոճով ճաշատեսակների սեղանի վրա։
Կանտոնյան որոշ ռեստորաններ դիմ սամ են մատուցում առավոտյան ժամը հինգին։ մինչդեռ ավելի ավանդական ռեստորանները սովորաբար դիմ սամ են մատուցում առավոտից մինչև կեսօր։ Նորմալ երևույթ է, երբ ռեստորանները դիմ սամ են մատուցում ընթրիքի ժամանակ, ինչպես նաև՝ տանելու համար։

Դիմ սամը մատուցվում է եզակի մեթոդով,ըստ որի սպասարկողները հաճախորդներին առաջարկում են ճաշատեսակներ սայլերից, ներառյալ որոշ սայլակներ, որոնք տաքացվում են գոլորշու վրա։ Ընթրողները հաճախ նախընտրում են խոհանոցին մոտ գտնվող սեղանները, քանի որ այդ սեղանների մոտով առաջինն անցնում են սպասարկողները  ու սայլակները։ Շատ ռեստորաններ սեղանների վրա դնում են ծույլ սուսանները, որպեսզի օգնեն ճաշողներին ունենալ ուտելիք և թեյ։

Այս տեսակի ռեստորաններում ճաշատեսակների գները կարող են տարբեր լինել, բայց ավանդաբար դրանք դասակարգվում են որպես «փոքր», «միջին», «մեծ», «գերազանց մեծ» կամ «հատուկ»։ Սպասարկողները պատվերներ են վերցնում  ռետինե դրոշմակնիքով կամ  գրիչով քարտին, որը մնում է սեղանին։ Որոշ ռեստորանների սպասարկողները օգտագործում են տարբերվող կնիքներ՝ յուրաքանչյուր սպասարկեղի վաճառքի վիճակագրությունը հետևելու համար: Երբ նրանք ավարտում են ուտելը, հաճախորդը կանչում է սպասարկողին, և նրանց հաշիվը հաշվարկվում է՝ ելնելով յուրաքանչյուր գնային հատվածում նշված նամականիշերի քանակից։

Սպառված սննդամթերքի գնագոյացման մեկ այլ եղանակ օգտագործվում է սեղանի վրա մնացած ուտեստների քանակն ու գույնը։ Որոշ ռեստորաններ առաջարկում են նոր մոտեցում՝ օգտագործելով հարահոսանք ձևաչափը։

Կանտոնյան այլ ռեստորանները կարող են պատվերներ ընդունել նախապես տպված թղթի թերթիկից և մատուցել à la carte, ինչպես իսպանական տապաս ռեստորանները,որպեսզի տրամադրեն թարմ, եփած պատվերով կամ անշարժ գույքի և ռեսուրսների սահմանափակման պատճառով։
մինի|Դիմ սամ սննդի խանութ Հոնկոնգում

## Աղբյուրներ

* Phillips, Carolyn (2006) *The Dim Sum Field Guide: A Taxonomy of Dumplings, Buns, Meats, Sweets, and Other Specialties of the Chinese Teahouse*. New York: Crown Publishing Group 
* 

## Գրականություն
* Hong Kong’s disappearing dim sum: why old-school trolleys and pig liver siu mai are being replaced
* A Hong Kong dim sum essential: why bamboo steamers are such a vital part of one of the city’s most loved food traditions  
* 'Joys of life': Hong Kong food traditions endure in city of flux 
* How to enjoy dim sum in Hong Kong 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային ուտեստներ
Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Արագ սնունդ
Կատեգորիա:Նախուտեստներ
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց
Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց
Կատեգորիա:Ֆիլիպինական խոհանոց