Աղքատությունը Եթովպիայում

Աֆրիկյան երկիր Եթովպիան աղքատության դեմ պայքարում զգալի հաջողությունների է հասել 2000 թվականից ի վեր, երբ պարզվել է, որ այս երկրում աղքատության մակարդակը ամենաբարձրն է բոլոր մյուս երկրների շարքում: Երկիրը մեծ հաջողությունների է հասել Հազարամյակի զարգացման նպատակներին հասնելու տարբեր ոլորտներում, ներառյալ տարբեր հիվանդությունների վերացումը և մանկական մահացության մակարդակի իջեցումը: Չնայած այս բարելավումներին, երկրում աղքատության մակարդակը դեռ չափազանց բարձր է: 2019 թվականի վերջին տվյալների համաձայն՝ բնակչության 68,7%-ը տառապում է բազմաչափ աղքատությունից, ևս 18,4%-ը խոցելի է դրա նկատմամբ: Աղքատության կրճատման առաջատար գործոններից մեկը գյուղատնտեսության ոլորտի ընդլայնումն է: Աղքատ ֆերմերները կարողացան սննդամթերքի ավելի բարձր գներ սահմանել՝ իրենց վաճառքն ու եկամուտները մեծացնելու համար, բայց այս ընդլայնումը թանկ արժեցավ երկրի ամենաաղքատ քաղաքացիների համար, քանի որ նրանք չէին կարող իրենց թույլ տալ ավելի թանկ սնունդ: Այս խնդրի լուծման ամենամեծ մարտահրավերներից մեկը Եթովպիայի տնտեսության կառուցվածքի փոփոխությունն էր գյուղատնտեսության վրա հիմնված տնտեսությունից դեպի ավելի շատ արդյունաբերության վրա հիմնված տնտեսություն: Եթովպիայում աղքատության դեմ պայքարի ներկայիս ռազմավարությունը հիմնված է առկա պետական համակարգերի և զարգացման ծրագրերի վրա, որոնք արդեն գործում են երկրում:

## Մարգինալություն
Եթովպիայում աղքատության մակարդակի նվազման ուղղությամբ առաջընթացի բացակայության պատճառով տարածաշրջանում աղքատության մակարդակը գնահատելու համար ստեղծվել է մարգինալության քարտեզ: *«Եթովպիայում մարգինալության օջախների բացահայտում»* գրքում Գացվեյլերը մարգինալությունը սահմանում է որպես «անհատի կամ խմբի հարկադրված դիրք և վիճակ սոցիալական, քաղաքական, տնտեսական, բնապահպանական և կենսաֆիզիկական համակարգերի տիրույթներում, որոնք խոչընդոտում են նրանց ռեսուրսների, ակտիվների, ծառայությունների հասանելիությանը, սահմանափակում են ազատությունը՝ ի վերջո հանգեցնելով ծայրահեղ աղքատության»: Մարգինալությունը աղքատության պատճառները վերլուծելու միջոց չէ, այլ այն ծառայում է որպես բուն աղքատության հիմնական պատճառ և պահանջում է հասարակության մեջ մարդկանց դիրքի ավելի խորը վերլուծություն: Մարգինալությունն ուղղակիորեն կապված է սոցիալական ցանցերի և համակարգերի հետ, ինչպես նաև այն բանի հետ, թե ինչպես են անհատները սոցիոլոգիական ազդեցություն ունենում առօրյա հասարակության հիմնական գործառույթների վրա: Երկրի հարավ-արևմտյան և հյուսիսային շրջաններում մարգինալացման օջախներ կան: Ագրոէկոլոգիական աղքատ պայմաններում էթնիկապես միատարր տարածքների շրջանում բարձր մարգինալության որոշ հստակ նշաններ կան: Կոլի և Բերտայի գոտիներում հայտնաբերվել են մարգինալության ամենաբարձր մակարդակ ունեցող ագրոէկոլոգիական գոտիներ, որոնք երկուսն էլ բնութագրվում են ծայրաստիճան բարձր ջերմաստիճաններով: Ուսումնասիրությունը պարզել է նաև, որ բարձր մարգինալություն ունեցող տարածքներում կա մեկ էթնիկ պատկանելություն, որը կազմում է «բնակչության ավելի քան 95%-ը: Ըստ նույն աղբյուրի՝ գրեթե 6 միլիոն մարդ ապրում է մարգինալ թեժ կետերում:

### 1984 թվականի սովը Եթովպիայում
1984 թվականին Եթովպիայում զանգվածային սովը տևեց առնվազն 20 տարի: *«Սովի տեղական պատկերացումներ և սովի արձագանք»* ուսումնասիրության համաձայն 2003 թվականին մինչև 15 միլիոն մարդ կարծում էր, որ իրենք չունեն սննդի անվտանգություն: 2002 թվականը առանցքային տարի էր, երբ սննդամթերքի անվտանգությունը չափազանց ցածր էր, և սննդամթերքի արտադրությունը զանգվածային սովի սկիզբ առնելու հետ կապված անընդհատ նվազում էր տարբեր քաղաքական ռեժիմներում: Տարածաշրջանի ռազմավարությունը եղել է գյուղատնտեսական ոլորտի բարելավումը և անասնապահության ու աշխատանքային պայմանների բարելավման փորձը, սակայն կիրառվել են նաև բացասական պրակտիկաներ, ինչպիսիք են մուրալը, գողությունը, ինչպես նաև սննդակարգի կրճատումը: Այն ժամանակ սննդի օգնության և «Սնունդ աշխատանքի դիմաց» ծրագրերը արդյունավետ մեթոդներ էին, չնայած դրանք կայուն պրակտիկա չէին: Վերջերս կատարված ուսումնասիրությունը վերլուծել է Եթովպիայում մշակաբույսերի ընտրության և տնային տնտեսությունների աղքատության միջև կապը: Ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ տնային տնտեսությունները, որոնք զբաղվում են բուսաբուծության դիվերսիֆիկացմամբ, ավելի հավանական է, որ ազատվեն աղքատությունից, քան տնային տնտեսությունները, որոնք մասնագիտանում են բուսաբուծության մեջ: Հիմնական եզրակացությունն այն էր, որ մշակաբույսերի բազմազանության ավելացումը նվազեցնում է աղքատության մեջ հայտնվելու հավանականությունը, և որ գյուղատնտեսության դիվերսիֆիկացումը կապված է աղքատության կրճատման հետ: Հետազոտողները կարծում են, որ այս բացահայտումները պետք է օգտագործվեն տնային տնտեսություններում ռիսկերի կառավարման արդյունավետ քաղաքականություն մշակելիս:

## Աղքատության մակարդակ-2017
Չնայած Եթովպիայում զարգացման զգալի առաջընթացին, այդ ջանքերի արդյունքները դեռ բավարար չեն երկրի կարիքները բավարարելու համար: Եթովպիան ներկայանում է որպես շրջակա միջավայրի վրա աղետների վատ ազդեցության վառ օրինակ, քանի որ Հնդկական օվկիանոսի երկբևեռներից առաջացած երաշտը և Աֆրիկայի եղջյուրի ջրհեղեղները խաթարել են 10,5 միլիոն եթովպացիների կյանքը: Բազմաթիվ խնդիրներ են առաջացել, ինչպիսիք են թերսնուցումը և տարբեր տեսակի հիվանդությունների բռնկումները: 2016 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2017 թվականի օգոստոսը Եթովպիայում գործում էր արտակարգ դրություն: Եթովպիայում աղքատության իրավիճակի մասին *[[ՅՈՒՆԻՍԵՖ]]-ի* 2017 թվականի տարեկան զեկույցի համաձայն՝ «2017 թվականի վերջին, ընդհանուր առմամբ, 1,3 միլիոն մարդ հակամարտության և երաշտի հետևանքով դարձել է ներքին տեղահանված»: Բնական աղետների և քաղաքացիների զանգվածային տեղաշարժի հետ կապված առկա խոչընդոտների պատճառով երկրի զարգացման պատասխանատուները քրտնաջան աշխատում են հատկապես հուսալի ենթակառուցվածքների և կայուն ռեսուրսների ստեղծման ուղղությամբ: Զարգացման ջանքերի շրջանակներում հիմնական նպատակը երեխաների համար ամբողջական կրթական ծրագրի ստեղծումն է, որն ուղղված է երկրում կրթության որակի բարձրացման, ինչպես նաև երեխաների ամուսնության պրակտիկան դադարեցնելու համար:

Մինչև 2015 թվականը Եթովպիան հաջողության է հասել Հազարամյակի զարգացման բազմաթիվ նպատակների իրականացման գործում, երբ տարբեր ոլորտներում առաջընթացը հանգեցրեց աղքատության մակարդակի նվազմանը՝ իրականացնելով «Արագացված և կայուն զարգացման պլանը աղքատության վերացման համար» (PASDEP) 2005-ից մինչև 2010 թվականը, իսկ հետո՝ «Առաջին աճի և վերափոխման պլանը» (GTP I) 2010-ից 2015 թվականներին: Ներկայումս Եթովպիան իրականացնում է տնտեսական աճի և վերափոխման երկրորդ ծրագիրը (GTP II), որի հիմնական նպատակները ներառում են աճի բարձր տեմպերի պահպանումը, որոնք կազմում են նախկինում ձեռք բերվածի՝ միջինը 11 տոկոսը, տնտեսական վերափոխումների խորացումը և մինչև 2025 թվականը ածխածնի չեզոք կարգավիճակից ավելի ցածր մակարդակի հասնելը: Չնայած դրան, 2019 թվականի վերջին տվյալների համաձայն, բնակչության 68,7%-ը դեռ տառապում է բազմաչափ աղքատությունից, և ևս 18,4%-ը խոցելի է դրա նկատմամբ:

## Ծանոթագրություններ