Ռոբերտ Ֆիցո

**Ռոբերտ Ֆիկո** (, ), սլովակ քաղաքական գործիչ, Սլովակիայի վարչապետ 2023 թվականի հոկտեմբերի 25-ից։ Նախկինում այս պաշտոնը զբաղեցրել է 2006-2010 և 2012-2018 թվականներին։ «Ուղղությունը'''՝''' սոցիալ-դեմոկրատիա» կուսակցության հիմնադիր և նախագահ։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք
Ֆիցոն ծնվել է 1964 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Նիտրայի հյուսիս-արևմտյան շրջանի Տոպոլչանի քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Չուդովիտ Ֆիցոն, բեռնատար մեքենաների օպերատոր է եղել, իսկ մայրը՝ Էմիլի Ֆիկովան, աշխատել է կոշիկի խանութում։ Նա ունի երկու քույր ու եղբայր։ Նրա եղբայր Լադիսլավը շինարարական ձեռնարկատեր է, իսկ քույրը՝ Լյուսիա Չաբադովան, որը տասնչորս տարով փոքր է, դատախազ է։ Ֆիցոն մեծացել և ընտանիքի հետ ապրել է Հրուշովանի գյուղում մինչև վեց տարեկանը, երբ նրանք տեղափոխվել են մոտակա Տոպոչանի քաղաք։

### Կրթություն
Ֆիկոն իր մանկության հավակնություններում իրեն տեսել է որպես քաղաքական գործիչ, սպորտային թղթակից կամ հնագետ։  Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Տոպոչանիի տեղական գիմնազիան, որն ավարտել է 1982 թվականի ամռանը։ Նույն տարում ընդունվել է Բրատիսլավայի Յան Կոմենսկու անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, որն այն ժամանակ Չեխոսլովակիայում էր։ Ավարտել է 1986 թվականին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Ֆիցոն ավարտել է պարտադիր զինվորական ծառայությունը որպես զինվորական քննիչի օգնական, որը տեղակայված էր այժմ չեխական Յանովիցե քաղաքում 1986-1987 թվականներին։ 1992 թվականին ավարտել է Սլովակիայի գիտությունների ակադեմիայի Պետության և իրավունքի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Իրավագիտության դոկտոր է, քրեական իրավունքի մասնագետ։ Ասպիրանտուրայի տարիներին աշխատել է Սլովակիայի Արդարադատության նախարարության առընթեր իրավաբանական ինստիտուտում, 1990-ականների սկզբին Մասարիկ կրթաթոշակով ուսումը ստանձնել է Լոնդոնի Սլավոնական և Արևելաեվրոպական ուսումնասիրությունների դպրոցում։ 2002 թվականին նա ավարտել է ասպիրանտուրան՝ ստանալով դոցենտի կոչում։ 1992-1995 թվականներին եղել է ինստիտուտի փոխտնօրեն։ Տարիների ընթացքում իրավունք է դասավանդել Սլովակիայի և արտերկրի համալսարաններում։

## Քաղաքական կարիերա
1999 թվականին նա հիմնադրել է «Ուղղությունը**՝** սոցիալ-դեմոկրատիա» (Smer–SD) կուսակցությունը և ղեկավարում է այդ կուսակցությունը հիմնադրման օրվանից։ Ֆիցոն ռեկորդակիր է որպես երկրի պատմության մեջ ամենաերկարակյաց վարչապետ, որը պաշտոնավարել է ընդհանուր առմամբ ավելի քան 10 տարի։ 1992 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է խորհրդարանի անդամ, մինչդեռ Չեխոսլովակիայում նա հետագայում նշանակվել է Եվրոպայի խորհրդի անդամ։ 2006 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում իր կուսակցության հաղթանակից հետո նա ձևավորել է իր առաջին կաբինետը։ Նրա քաղաքական դիրքորոշումները որակվել են որպես պոպուլիստական։ 2010 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո Ֆիցոն ծառայել է որպես ընդդիմադիր պատգամավոր՝ փաստացի զբաղեցնելով ընդդիմության առաջնորդի պաշտոնը։ Իվետա Ռադիչովայի կաբինետին անվստահություն հայտնելուց հետո Ֆիցոն վերանշանակվել է վարչապետի պաշտոնում այն ​​բանից հետո, երբ 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Սմերին համոզիչ հաղթանակ է տարել ընտրություններում՝ ստանալով 83 մանդատ և ձևավորելով կառավարություն՝ խորհրդարանում բացարձակ մեծամասնությամբ, առաջինը այդպիսին 1989 թվականից հետո։  2013 թվականին Ֆիցոն հայտարարել է իր թեկնածությունը 2014 թվականի նախագահական ընտրություններում։ Ֆիցոն ընտրություններում պարտվել է իր քաղաքական մրցակից Անդրեյ Կիսկային՝ քվեարկության երկրորդ փուլում 2014 թվականի մարտի 29-ին։

2018 թվականի մարտի 15-ին Յան Կուչիակի սպանությունից հետո ստեղծված քաղաքական ճգնաժամի պատճառով Ֆիկոն իր հրաժարականն է փոխանցել նախագահ Անդրեյ Կիսկային, որն այնուհետև փոխվարչապետ Պիտեր Պելեգրինիին մեղադրել նոր կառավարություն ձևավորելու համար։

2023 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ Ֆիցոն արշավ է անցկացրել՝ դադարեցնելու Ուկրաինային ռազմական աջակցությունը Ռուսաստանի կողմից նրա ներխուժման ժամանակ։  Նրա «Ուղղությունը**՝** սոցիալ-դեմոկրատիա» կուսակցությունը ընտրություններում հավաքել է ամենաշատ ձայները՝ հավաքելով ձայների 22,95%-ը՝ ստանալով 42 մանդատ։  Ֆիցոն կոալիցիա է կազմեց Ձայն-Սոցիալ Դեմոկրատիայի և Սլովակիայի ազգային կուսակցության հետ և հոկտեմբերի 25-ին սկսել է պաշտոնավարման իր չորրորդ ժամկետը որպես վարչապետ։ Ֆիցոյի կառավարությունը կտրականապես հրաժարվել է միանալ Չեխիայի գլխավորած մոտ 20 երկրների կոալիցիային՝ Ուկրաինային ռազմական օգնություն հայթայթելու հարցում։

2024 թվականի մայիսի 15-ին Ֆիցոն հոսպիտալացվել է մահափորձից հետո։

## Ծանոթագրություններ