Վինչենցո Պերուջա

**Վինչենցո Պերուջա** (, ), թանգարանի իտալացի աշխատող, դեկորատիվ նկարիչ։ 1911 թվականին գողացել է Լեոնարդո դա Վինչիի «Մոնա Լիզա» նկարը:

## Նկարի գողություն
[մինի| [Մոնա Լիզա|Մոնա Լիզան Ֆլորենցիայի Ուֆֆիցի պատկերասրահում, 1913 թվականին: Թանգարանի տնօրեն Ջովանի Պոգին (աջից) զննում է նկարը:]] 1911 թվականին Պերուջան կատարել է այն, ինչը հետագայում կոչվել է 20-րդ դարի արվեստի ամենամեծ գողությունը: Ոստիկանության նախնական վարկածի համաձայն՝ Լուվրի նախկին աշխատակիցը կիրակի օրը՝ օգոստոսի 20-ին, թաքնվել է թանգարանում՝ իմանալով, որ թանգարանը հաջորդ օրը փակ է լինելու։ Ըստ Պերուջայի՝ ձերբակալությունից հետո Ֆլորենցիայում հարցաքննության, նա թանգարան է մտել 1911 թվականի օգոստոսի 21-ին՝ երկուշաբթի օրը, առավոտյան ժամը մոտ 7-ին Լուվրի այլ աշխատակիցների կողմից օգտագործվող դռնից։ Ասել է, որ կրել է այն սպիտակ վերարկուներից մեկը, որը սովորաբար կրել են թանգարանի աշխատակիցները՝ ոչնչով չտարբերվելով թանգարանի մյուս աշխատակիցների հագուստից։ Երբ Լուվրի Մեծ պատկերասրահը, որտեղ ցուցադրվել է «Մոնա Լիզան», դատարկ է եղել, նա նկարը հանել է պատին ամրացրած չորս երկաթե ցցերից և տեղափոխել մոտակա ծառայողական սանդուղքի մոտ: Այնտեղ հանել է պաշտպանիչ ծածկը և շրջանակը։ Ավելի ուշ որոշ ականատեսներ հայտնել են, որ նա նկարը թաքցրել է իր հագուստի տակ։ Սակայն Պերուջայի հասակը եղել է 1 մետր 60 սանտիմետր, իսկ Մոնա Լիզան՝ մոտավորապես 77 սմ × 53 սմ, ուստի այն չէր տեղավորվի ստանդարտ հագուստի տակ, որը կրել են նրա հասակի մարդիկ։ Ինքը՝ առևանգողը, հայտարարել է, որ հանել է հագուստը, դրանով փաթաթել նկարը, փաթեթը դրել թևի տակ և Լուվրից դուրս եկել նույն դռնով, որով ներս է մտել։ Պերուջան նկարը թաքցրել է Փարիզի իր բնակարանում։ մինի| Նկարի վերադարձը Լուվր: Նկարը երկու տարի պահել է իր բնակարանում՝ սնդուկի մեջ, ապա տեղափոխել Իտալիա։ Որոշ ժամանակ արվեստի գործը պահել է Ֆլորենցիայի իր բնակարանում: Գողին բռնել են, երբ նա կապվել է Ֆլորենցիայում արվեստի պատկերասրահի սեփականատեր Մարիո Ֆրատելլիի հետ։

Ըստ Ֆրատելիի վարկածի՝ Պերուջայի հանցագործության դրդապատճառը նկարն իր «պատմական հայրենիք» վերադարձնելու ցանկությունն է եղել, բայց նա նաև ակնկալել է վարձատրություն: Ֆրատելլին դիմել է Ուֆֆիցի պատկերասրահի տնօրեն Ջովանի Պոջիի օգնությանը, որը հաստատել է նկարի իսկությունը: Պոջին և Ֆրատելլին, նկարը տանելով «պահելու», հայտնել են ոստիկանությանը, որը ձերբակալել է Պերուջային։ Վերականգնումից հետո նկարը ցուցադրվել է ամբողջ Իտալիայում, ապա 1913 թվականին վերադարձվել Լուվր։

Թեև նկարը դեռևս գողությունից առաջ էլ համարվում էր գլուխգործոց, նրա համբավը սահմանափակվում էր արվեստի աշխարհի հետ մասնագիտորեն կապված մարդկանց շրջանակով: Համատարած ուշադրությունը, որին նկարն արժանացավ մամուլի և ոստիկանության լայնածավալ հետաքննության շնորհիվ, և զգալի հանրային հետաքրքրությունը օգնեցին նկարին դառնալ աշխարհի ամենահայտնիներից մեկը:

### Շարժառիթներ
«Մոնա Լիզայի» գողության վերաբերյալ երկու գերակշռող տեսություն կա: Ինքը՝ Պերուջան, հայտարարել է, որ այն բանից հետո երբ իմացել է, որ Նապոլեոնը յուրացրել է իտալական արվեստի շատ գործեր նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ և հանցագործությունը կատարել է հայրենասիրական նկատառումներից ելնելով՝ նկարը ցանկացել է նկարը վերադարձնել Իտալիայում ցուցադրելու համար: Վինչենցոն, հավանաբար, անկեղծ է եղել իր շարժառիթներում և տեղյակ չի եղել, որ Լեոնարդո դա Վինչին այս նկարը որպես նվեր է ուղարկել Ֆրանցիսկոս I-ին Ֆրանսիա տեղափոխվելուց հետո՝ թագավորական պալատում նկարիչ դառնալու համար 16-րդ դարում՝ Նապոլեոնի ծնվելուց 250 տարի առաջ:

Փորձագետները կասկածի տակ են դրել «հայրենասիրության» շարժառիթը՝ պատճառաբանելով, որ եթե դա իրականություն լիներ, Պերուջան կտավը կնվիրեր իտալական թանգարանին, այլ ոչ թե կփորձեր օգուտ քաղել դրա վաճառքից: Փողի հարցը հիմնավորվում է նաև նամակներով, որոնք Պերուջան գողությունից հետո ուղարկել է հորը։ 1911 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, գողությունից չորս ամիս անց, գրել է, «ես իմ հարստությունը կստեղծեմ»։ Հաջորդ տարի՝ 1912 թվականին, գրել է՝, «ես երդվում եմ, որ երկար կապրես և կվայելես այն պարգևը, որը շուտով քո որդին կստանա քո և մեր ողջ ընտանիքի համար»։

Դատավարության ընթացքում մեղադրող կողմը որոշ չափով համաձայնել է, որ Պերուջան հանցագործությունը կատարել է հայրենասիրական նկատառումներից ելնելով, և նրան մեղմ պատիժ է նշանակել։ Բանտարկվել է մեկ տարի 15 օրով, բայց Իտալիայում նրան դիմավորել են որպես մեծ հայրենասերի, և նա բանտում մնացել է ընդամենը յոթ ամիս։

Հետագայում մեկ այլ տեսություն է առաջացել: Գողությունը կարող է հրահրվել կամ ծրագրված լինել Էդուարդո դե Վալֆիերնոյի կողմից՝ խարդախ, որը ֆրանսիացի կեղծարար Իվ Շոդրոնին հանձնարարել էր նկարի կրկնօրինակները պատրաստել՝ անհետացած բնօրինակի փոխարեն վաճառելու համար: Պատճենների արժեքը կբարձրանա, եթե բնօրինակը գողանան: Այս տեսությունն ամբողջությամբ հիմնված է *The Saturday Evening Post-*ում նախկին լրագրող Կարլ Դեքերի 1932 թվականի հոդվածի վրա: Դեքերը պնդել է, որ ճանաչում է Վալֆյերնոյին և լսել է պատմությունը նրանից 1913 թվականին՝ խոստանալով չհրապարակել այն մինչև իմանա Վալֆիերնոյի մահվան մասին։ Այնուամենայնիվ, այս տարբերակը չունի հստակ աղբյուրներ:

## Կյանքը գողությունից հետո
Կարճ ժամանակ անց Պերուջան ազատվում է բանտից, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է իտալական բանակում, գերվել է Ավստրո-Հունգարիայի զորքերի կողմից և մինչև պատերազմի ավարտը երկու տարի անցկացրել է գերության մեջ։ Հետագայում ամուսնացել է, ունեցել դուստր՝ Սելեստինան, վերադարձել է Ֆրանսիա և շարունակել աշխատել որպես դեկորատիվ նկարիչ՝ օգտագործելով իր իսկական անունը՝ Պիետրո Պերուջա։ Մահացել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, 44 տարեկան հասակում, Ֆրանսիայի Սեն-Մոր-դե-Ֆոզ քաղաքում: Թաղվել է Ֆրանսիայի Սեն-Մոր-դե-Ֆոսես քաղաքի Կոնդե գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* ''Vanity Fair'' - 2009 թվականի մայիս. «Մոնա Լիզա նկարի գողությունը», գրված Դորոթի և Թոմաս Հուբլերսի կողմից
* 100 տարի առաջ, ով էր կանգնած Մոնա Լիզայի կողոպուտի հետևում

Կատեգորիա:Իտալացի հանցագործներ
Կատեգորիա:Հանցագործներ