Մոդ թագուհու թխվածք

**Մոդ թագուհու թխվածք** (բառացի՝ ժամանակակից կամ նորաձև կարկանդակ), սովորաբար մատուցում են պաղպաղակի հետ։ Այս ամերիկյան աղանդերի անվանման մեջ օգտագործվող ֆրանսիական խոհարարական «à la mode» արտահայտությունը հանդիպում է նաև այլ ուտեստներում, ինչպիսին է «boeuf à la mode»-ը (ժամանակակից տավարի միս):

## Պատմություն
Ենթադրաբար, Մոդ թագուհու թխվածքը ստեղծվել է 1890 թվականին Քեմբրիջում, Վաշինգտոն շրջան, Նյու Յորք՝ Քեմբրիջի հյուրանոցում։

### Չարլզ Ուոթսոն Թաունսենդ, Քեմբրիջ, Նյու Յորք
Պնդումն այն է, որ հյուրանոցում մանլու ընթացքում, Չարլզ Ուոթսոն Թաունսենդը պատվիրել է պաղպաղակով խնձորի կարկանդակի մի կտոր։ Երբ նրան մի այլ հյուրանոցի հյուր հարցրել է, թե դա ինչ ուտեստ է, նա անվանել է քաղցրավենիքը *Մոդ թագուհու թխվածք*։ Այնուհետև, իր՝ հյուրանոցում մնալու ամբողջ ընթացքում, ամեն օր Թաունսենդը պատվիրել է թխվածքը հենց այդ անունով։ Երբ ավելի ուշ նա Նյու Յորքի «Delmonico's» հյուրանոցում պատվիրել է այդ անունով թխվածքաբլիթ, ինչին մատուցողը պատասխանել է, որ երբեք չի լսել նման քաղցրավենիքի մասին։ Սա պնդելու համար, Թաունսենդը նկատողություն է արել մատուցողին՝ ասելով․

Երբ մատուցողը կանչեց մենեջերին, նա հայտարարեց, որ «Delmonico's-ը երբեք մտադիր չի եղել, որ որևէ մեկը իրենից առաջ անցնի... Հենց այս վայրկյանից, ամեն օր «Pie à la mode» կարկանդակը կհայտնվի մեր ճաշացանկում»****: «New York Sun»–ի թղթակիցը լսել է առաջացած այս անհանգստության մասին և հաջորդ օրը հոդված գրել դրա մասին: Շուտով «Pie à la Mode»-ը դարձավ ստանդարտ մենյուի մաս ԱՄՆ-ում:

Երբ Չարլզ Ուոթսոն Թաունսենդը մահացավ 1936 թվականի մայիսի 20-ին, վեճ սկսվեց, թե ով է իրականում հորինել «Pie à la Mode»-ը: «The *New York Times»-ը* գրում է, որ «Pie à la Mode»–ն առաջին անգամ հորինել է Թաունսենդը՝ Քեմբրիջ հյուրանոցում, Նյու Յորք, 1800-ականների վերջին: Ավելի ուշ մի քանի աղբյուրներ հաղորդեցին, որ Թաունսենդը 1896 թվականին Քեմբրիջ հյուրանոցում կարկանդակ և պաղպաղակ է պատվիրել և այդպիսով հորինել է աղանդերը: Լեգենդը նաև նշում է, որ Նյու Յորքի «The Sun» թերթի լրագրողը լսել է «Delmonico's» հյուրանոցի մենեջերի և Չարլզ Թաունսենդի զրույցը։ Նշվում է, որ թղթակիցը միջադեպի մասին գրել է «The Sun»–ի հենց հաջորդ շարքում։

### Ջոն Ջիերիեն Դուլութում, Մինեսոտա
«*Saint Paul Pioneer Press»-*ի թղթակիցը կարդաց Թաունսենդի մահախոսականը «Նյու Յորք Թայմս''»''–ում և համարեց, որ «*Times»-ը* սխալմամբ Թաունսենդին է վերագրել «Pie à la Mode»–ի գյուտը: Համապատասխանաբար, թերթը հրապարակեց մի պատմություն 1936 թվականի մայիսի 23-ին այն մասին, թե ինչպես է աղանդերը իրականում հայտնագործվել 1880-ականներին «Duluth»–ում, Մինեսոտա նահանգի «Superior Street» ռեստորանում: «St. Paul» թերթը նշել է, որ «Duluth» ռեստորանում հատուկ պաղպաղակ են մատուցել՝ հապալասից պատրաստված կարկանդակով: Սա ավելի քան մեկ տասնամյակ առաջ էր, երբ Թաունսենդը Նյու Յորքում առաջին անգամ պաղպաղակով կարկանդակ պատվիրեց՝ «Duluth»–ը դարձնելով կարկանդակի իսկական ծննդավայրը։

1885 թվականի մարտի 26-ի «*Duluth Daily Tribune»*-ի համարում տպագրվել է «la Perl» հյուրանոցի ուղեվարձի բացման հանդիսավոր օրինագիծը: Հյուրանոցը գտնվում էր Դուլութում՝ 501–503 Գլխավոր փողոցի արևմտյան թաղամասի հասցեում։ Ճաշացանկը ցույց էր տալիս հյուրանոցի ռեստորան ուտեստների ցանկը, մատուցում էին և՛ վանիլային պաղպաղակ, և՛ հապալասով կարկանդակ:Հյուրանոցի սեփականատերը Ջոն Ջիերիեն էր։ Ծնվել է Շվեյցարիայի Տավեց քաղաքում 1829 թվականի փետրվարի 6-ին։ Հետագայում տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ սովորել է խոսել ֆրանսերեն: 1854 թվականին Ջիերիեն տեղափոխվեց ԱՄՆ։ 1856 թվականին Ջիերիեն նշանակվեց Սպիտակ տան սննդի սպասարկման պատասխանատու՝ նախագահ Ֆրանկլին Փիրսի ղեկավարությամբ։ Նա այդ պաշտոնում մնաց մինչև 1850-ականների վերջը, երբ ծառայում էր նախագահ Ջեյմս Բյուքենանի կառավարման ներքո։

Ջիերիեն տեղափոխվեց Դուլութ 1885 թվականին և գնեց Առևտրային հյուրանոցը, որը կառուցվել էր 1884 թվականին՝ Ուիլյամ Դամբրուքի կողմից: Ջոնը վերանվանեց շենքը «la Perl» հյուրանոց: Դա մի մեծ, երկհարկանի փայտե շրջանակներով շենք էր՝ հարթ տանիքով։ Առաջին հարկում գտնվող սրահը վերածվել է ռեստորանի, իսկ հետևի լվացքատունը՝ խոհանոցի։ «la Perl»-ի առաջին աշխատանքային օրը Ժիերիեն մատուցեց շքեղ ընթրիք, որը ներառում էր ֆրանսիական թթու վարունգներ, ոստրեներ, ֆրանսիական ոլոռ և Սուպերիոր լճի իշխան ձուկ: Աղանդերից մատուցել է տաք հապալասով կարկանդակ՝ վանիլային պաղպաղակով։ Ժիերիեն հայտնի հյուրասիրությունն անվանել է «pie à la mode»: «*Duluth Herald»-*ում հաղորդվում էր, որ 1880-ականներին Դուլութիացիները հաճախ սխալ էին արտասանում տեղական գյուտը՝ անվանելով « mode»: 1886-ին «*Duluth Weekly Tribune»-ը* հայտարարեց, որ հյուրանոց  «la Perl»–ն առաջին կարգի համբավ է ձեռք բերել Ջիերիեի ղեկավարության ներքո: Ջոնը շարունակեց ղեկավարել հյուրանոց «la Perl»–ը մինչև 1886 թվականին նրա կինը սաստիկ հիվանդացավ: Նա ի վերջո վաճառեց հյուրանոցը նույն տարվա օգոստոսին։

«Pie à la mode»-ը Ջոն Ջիերիեի միակ գյուտը չէր: Նա ստացել է Միացյալ Նահանգների արտոնագիր՝ երկաթուղային վագոնների օդափոխման ապարատի համար՝ 1882 թվականի հունիսի 20-ին։ Նա նաև արտոնագիր է ստացել 1899 թվականի հոկտեմբերի 30-ին հրդեհային փախուստի տեսակի ստեղծման համար։ 1910 թվականին Ջիերիեն տեղափոխվել էր Նյու Յորք, որտեղ մահացել է 1912 թվականի մայիսի 22-ին՝ 83 տարեկան հասակում։

## Տես նաև
* Թխվածքների, տարտերի և ֆլանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ice cream
Կատեգորիա:Pies
Կատեգորիա:Ամերիկյան աղանդեր
Կատեգորիա:Կարկանդակներ