Internet protocol

**** (**IP**, բառացի․ «համացանցային հաղորդակարգ»), այն TCP/IP ցանցային մակարդակի  երթուղային հաղորդակարգ  է: Հենց IP-ն դարձավ այն հաղորդակարգը, որը միացրեց առանձին համակարգչային ցանցերը ընդհանուր համացանցի հետ։ Հաղորդակարգի անբաժանելի մասը ցանցի հասցեագրումն է։

## Հատկություններ
IP-ն համատեղում է ցանցի հատվածները մեկ ցանցի մեջ, ապահովելով տվյալների փաթեթների առաքում ցանկացած ցանցի հանգույցների միջև կամայական թվով միջանկյալ հանգույցների (երթուղիչների) միջոցով: Այն դասակարգվում է որպես ցանցային շերտի հաղորթակարգ ՝ ըստ OSI ցանցային մոդելի: IP-ն չի երաշխավորում փաթեթի հուսալի առաքումը հասցեատիրոջը,մասնավորապես, փաթեթները կարող են չուղարկվել այն կարգով, որով առաքվել են, կրկնօրինակվել (մեկ փաթեթից երկու օրինակ է գալիս), վնասված լինել (սովորաբար վնասված փաթեթները ոչնչացվում են) կամ ընդհանրապես չեն ուղարկվում։ Փաթեթների անսխալ առաքման երաշխիքը տրվում է ավելի բարձր մակարդակի որոշ հաղորդակարգերով, OSI ցանցային մոդելի տրանսպորտային շերտով, օրինակ  TCP — ներով, որոնք IP-ն օգտագործում են որպես տրանսպորտ:

### IP փաթեթների մասնատում
IP փաթեթը առաքելիս այն անցնում է առաքման տարբեր ուղիներով: Հնարավոր է իրավիճակ, երբ փաթեթի չափը գերազանցում է կապի համակարգի հանգույցի հնարավորությունները: Այս դեպքում արձանագրությունը նախատեսում է առաքման ընթացքում փաթեթը IP մակարդակով մանրացնելու հնարավորություն։  Ըստ այդմ, վերջնական ստացողին փաթեթը կգա մի քանի փաթեթների տեսքով, որոնք պետք է հավաքվեն մեկում,  նախքան հետագա վերլուծությունը: Փաթեթը հետագայում հավաքելու հնարավորությունը կոչվում է IP մասնատում:Արձանագրությունը նախատեսում է կոնկրետ փաթեթի մասնատման արգելքի հնարավորություն։ Եթե այդպիսի փաթեթը հնարավոր չէ ամբողջությամբ փոխանցել կապի հատվածի միջոցով, ապա այն ոչնչացվում է, և ICMP հաղորդագրությունը ուղարկվում է ուղարկողին խնդրի վերաբերյալ:

## Տարբերակ 4
Ժամանակակից համացանցն օգտագործում է չորրորդ տարբերակի IP-ն, որը հայտնի է նաև որպես IPv4: Այս տարբերակի IP արձանագրությունում ցանցի յուրաքանչյուր հանգույցին համապատասխանեցվում է 4 օկտետ երկարությամբ (4 բայթ) IP հասցե։ Այս դեպքում ենթացանցերում համակարգիչները միավորվում են հասցեի ընդհանուր սկզբնական բիթերով։  Այս բիթերի քանակը, որոնք ընդհանուր են տվյալ ենթացանցերի համար, կոչվում է ենթացանցերի դիմակ,  (նախկինում օգտագործվել է հասցեների տարածքի բաժանումը ըստ դասերի, A, B, C, ցանցի, դասը որոշվում էր ավագ օկտետի արժեքների միջակայքով և որոշում էր տվյալ ցանցում հասցեագրված հանգույցների քանակը, այժմ օգտագործվում է ոչդասային հասցեավորում)։

## Տարբերակ 6
1996 թվականից  սկսել է օգտագործվել հաղորդակարգի վեցերորդ տարբերակը, IPv6, որը թույլ է տալիս հասցեագրել զգալիորեն ավելի մեծ թվով հանգույցներ, քան IPv4-ը https://labs.ripe.net/author/stephen_strowes/ipv6-adoption-in-2021/։ IPv6 հասցեի տարածքը կազմում է 2128։ Հասցեի նման մեծ տարածքը ներդրվել է հասցեների հիերարխիայի համար (այն հեշտացնում է երթուղղումը): Այնուամենայնիվ, հասցեի ավելացված տարածքը Nat-ը կդարձնի ընտրովի:  IPv6-ի դասական կիրառումը (ցանցի միջոցով 64/մեկ բաժանորդի համար,  օգտագործվում է միայն unicast հասցեագրումը) հնարավորություն կտա ավելի քան 300 միլիոն IP հասցեներ օգտագործել երկրի յուրաքանչյուր բնակչի համար: Այս տարբերակը առանձնանում է հասցեի բիթի բարձրացմամբ, ներկառուցված գաղտնագրման հնարավորությամբ և որոշ այլ առանձնահատկություններով: IPv4-ից IPv6-ի երկար անցումը կապված է հեռահաղորդակցման օպերատորների և ծրագրային ապահովման արտադրողների ժամանակատար աշխատանքի հետ և չի կարող կատարվել մեկ ակնթարթում:  2013-ի աշնանը Ինտերնետում առկա էր ավելի քան 14,000 ցանց, որոնք աշխատում էին IPv6 հաղորդակարգում:  Համեմատության համար նշենք, որ 2010 թվականի կեսերին IPv4 հասցեների տարածքում առկա էր ավելի քան 320 հազար ցանց, բայց IPv6-ում ցանցերը շատ ավելի մեծ են, քան IPv4-ում:

## Փաթեթ
IP փաթեթը համակարգչային ցանցի միջոցով փոխանցվող տեղեկատվության ձևաչափված բլոկ է, որի կառուցվածքը որոշվում է IP հաղորդակարգով: Համակարգչային ցանցային կապերը, որոնք չեն աջակցում IP փաթեթներին, ինչպիսիք են հեռահաղորդակցության ավանդական կետ առ կետ կապերը, պարզապես փոխանցում են տվյալները որպես բայթերի, նիշերի կամ բիթերի հաջորդականություն: Խմբաքանակի ձևաչափումն օգտագործելիս ցանցը կարող է ավելի հուսալի և արդյունավետ փոխանցել երկար հաղորդագրությունները:

### Տարբերակ 4 (IPv4)

* Տարբերակ-IPv4-ի համար դաշտի արժեքը պետք է լինի 4: 
* IHL-(Internet Header Length) IP փաթեթի վերնագրի երկարությունը 32-բիթանոց բառերով (dword): Այս դաշտը ցույց է տալիս տվյալների բլոկի սկիզբը ( — օգտակար բեռ) փաթեթում: Այս դաշտի նվազագույն ճիշտ արժեքը 5 է:
* Փաթեթի երկարությունը - (ընդհանուր երկարություն) փաթեթի երկարությունը օկտետներում, ներառյալ վերնագիրը և տվյալները: Այս դաշտի նվազագույն ճիշտ արժեքը 20 է, առավելագույնը 65 535:
* Իդենտիֆիկատոր - (Identification) փաթեթ ուղարկողի կողմից նշանակված արժեք և նախատեսված է փաթեթի հավաքման ժամանակ բեկորների ճիշտ հաջորդականությունը որոշելու համար: Մասնատված փաթեթի համար բոլոր հատվածներն ունեն նույն նույնացուցիչը:
* Դրոշների 3 բիթ: Առաջին բիթը միշտ պետք է հավասար լինի զրոյի, երկրորդ DF (don't fragment) բիթը որոշում է փաթեթի մասնատման հնարավորությունը, իսկ երրորդ MF (more fragments) բիթը ցույց է տալիս, թե արդյոք այս փաթեթը վերջինն է փաթեթի շղթայում:
* Ֆրագմենտի տեղաշարժ  - (Fragment Offset) արժեք, որը սահմանում է տեղաշարժ դիրքը տվյալների հոսքում: Հատվածը տրվում է ութ բայթ բլոկների քանակով, ուստի այս արժեքը պահանջում է բազմապատկել 8-ով, բայթերի վերածելու համար:
* Կյանքի ժամանակը (TTL) - երթուղիչների քանակը, որոնք կարող է անցնել այս փաթեթը: Երթուղիչն անցնելիս այս թիվը մեկով նվազում է։  Եթե այս դաշտի արժեքը զրո է, ապա փաթեթը պետք է մերժվի, և փաթեթ ուղարկողին կարող է ուղարկվել Time Exceeded հաղորդագրություն (ICMP տիպ 11 ծածկագիր 0):
* Հաղորդակարգ - հաջորդ մակարդակի ցանցային արձանագրության նույնացուցիչը ցույց է տալիս, թե որ արձանագրության տվյալներն է պարունակում փաթեթը, օրինակ,TCP, UDP, կամ ICMP В IPv6֊ը կոչվում է  «Next Header»։
* Վերնագրի ստուգիչ գումարը - (Header Checksum) հաշվարկվում է ըստ RFC 1071

### Տարբերակ 6 ([[IPv6]])

* Տարբերակ IPv6-ի համար դաշտի արժեքը պետք է լինի 6:
* Երթևեկության դասը որոշում է երթևեկության առաջնահերթությունը (QoS, ծառայության դաս):
* Հոսքի պիտակը եզակի թիվ է, որը նույնն է փաթեթների միատարր հոսքի համար:
* Բեռի երկարությունը տվյալների երկարությունը օկտետներում (IP փաթեթի վերնագիրը հաշվի չի առնվում):
* Հաջորդ վերնագիր սահմանում է ընդլայնված վերնագրի տեսակը (), որը գալիս է հաջորդը: Վերջին ընդլայնված վերնագրում հաջորդ վերնագրի դաշտը սահմանում է տրանսպորտային արձանագրության տեսակը (TCP, UDP եւ այլն) և սահմանում է հետևյալ ծածկագրված մակարդակը:
* Անցումների քանակը երթուղիչների առավելագույն քանակը, որոնք փաթեթը կարող է անցնել: Երբ երթուղիչը անցնում է, այս արժեքը նվազում է մեկով, և երբ հասնում է զրոյի, փաթեթը մերժվում է:

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* RFC 791 ֊ IP հստակեցում
* RFC 1918 ֊ առանձնացնելով հասցեները մասնավոր ցանցերի համար
* RFC 3330 ֊ IPv4-ում հասցեների հատուկ տիրույթներ

Կատեգորիա:Ինֆորմատիկա
Կատեգորիա:Համակարգիչ
Կատեգորիա:Համակարգչային ցանցեր
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Համացանցային տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Կատեգորիա:Ցանցային հաղորդակարգեր