Հնդիրանական մշակույթ

**Հնդիրանական մշակույթը** Հնդկական ենթացամաքում առկա մշակութային միախառնում է։ Այն բնութագրվում է ժամանակակից հանրապետությունների՝ Բանգլադեշի, Հնդկաստանի և Պակիստանի տարբեր մշակույթներում պարսկական ասպեկտների ներառմամբ կամ ինտեգրմամբ: Թերակղզում պարսկական ազդեցության և մշակույթի ամենավաղ ներդրումը տեղի է ունեցել տարբեր իսլամադավան թուրք-պարսկական կառավարիչների կողմից, որոնցից է 11-րդ դարի սուլթան Մահմուդ Ղազնևին, որն արագորեն սկսել է նվաճված տարածքների պարսկացման գործընթացը Հնդկական թերակղզու հյուսիսարևմտյան հատվածում, որտեղ նույնպես հաստատուն է եղել իսլամական ազդեցությունը: Այս սոցիալ-մշակութային սինթեզը առաջացել է Դելիի սուլթանության միջոցով 13-16-րդ դարերում և Մեծ մողոլների կայսրությունում այդ ժամանակվանից մինչև 19-րդ դարն ընկած ժամանակահատվածում։ Թյուրքական, իրանական և տեղական հնդկական ծագում ունեցող տարբեր դինաստիաներ հովանավորել են պարսկերենը և նպաստել Հնդկաստանում պարսկական մշակույթի զարգացմանը։ Դելիի սուլթանությունը զարգացրել է իր մշակութային և քաղաքական ինքնությունը, որը հիմնված է պարսկական և հնդկական լեզուների, գրականության և արվեստների վրա, որոնք հիմք են հանդիսացել հետագա հինդ-իսլամական քաղաքակրթության համար։

Պարսկերենը հնդկական թերակղզու մուսուլմանական դինաստիաների մեծ մասի պաշտոնական լեզուն է եղել, դրանցից են եղել Դելիի սուլթանությունը, Բենգալյան սուլթանությունը, Մեծ մողոլների կայսրությունը և նրանց իրավահաջորդ պետությունները և Սիկհերի կայսրությունը: Այն նաև եղել է պոեզիայի և գրականության գերիշխող մշակութային լեզու։ Սուլթանության ժամանակաշրջանի սուլթաններից և ազնվականներից շատերը Կենտրոնական Ասիայից պարսկականացված թուրքեր են եղել, որոնք որպես մայրենի լեզու խոսել են թյուրքական լեզուներով: Մողոլները եղել են մշակութային պարսկականացված կենտրոնասիացիներ (հայրական կողմից ծագումով թուրք-մոնղոլական ծագումով), բայց սկզբում որպես իրենց առաջին լեզու խոսել են չագաթայական թյուրքերենով, նախքան ի վերջո պարսկերենը ընդունելը: Պարսկերենը դարձել է հյուսիսային Հնդկաստանի իսլամադավան վերնախավի նախընտրելի լեզուն: Մողոլների և Հնդիրանական պատմության հայտնի գիտնական Մուզաֆար Ալամը ենթադրում է, որ պարսկերենը դարձել է Մողոլների կայսրության պաշտոնական *[[Լինգվա ֆրանկա|լեզուն]]* Աքբարի օրոք կատարված տարբեր քաղաքական և սոցիալական գործոնների համար՝ իր ոչ աղանդավորական և ոչ կայուն բնույթի պատճառով։ Այս լեզուների ազդեցությունը հանգեցրել է հինդի-ուրդու կոչվող ժողովրդական լեզվի ստեղծմանը, որը ներկայիս հինդի և ուրդու տեսակների անմիջական նախնի լեզուն է:

Հնդկական թերակղզու պարսկականացումը հանգեցրել է նրան, որ այն ընդգրկվել է *[[Ajam|Աջամի]]* աշխարհաքաղաքական պարսկական աշխարհում, որն այսօր ակադեմիականորեն հայտնի է որպես Մեծ Իրան, այն պատմականորեն բազմաթիվ բնակիչների տվել է աշխարհիկ, պարսկական ինքնություն։

## Պատմություն

Ղեզնևյան ժամանակաշրջանում տարածաշրջանում իսլամական մշակույթի առկայությամբ ստեղծվել ն Լահորն ու Ուչը որպես պարսկական գրականության կենտրոններ։ Աբու-ալ-Ֆարաջ Ռունին և Մասուդ Սաադ Սալմանը (մահ․ 1121) եղել են երկու ամենավաղ պարսիկ բանաստեղծները, որոնք բնակվել են Լահորում: Հնդիրանական «մեծ» բանաստեղծներից ամենահինը եղել է Ամիր Խուսրոուն (մահ. 1325), որն այդ ժամանակից ի վեր ստացել է խորհրդանշական կարգավիճակ Հնդկական թերակղզու ուրդու խոսողների մեջ որպես ուրդու գրականության «հայր»:

### Դելիի սուլթանություն և Մողոլների դարաշրջան
Հնդիրանական մշակույթը ծաղկում է ապրել Հյուսիսային Հնդկաստանում՝ Դելիի սուլթանության ժամանակաշրջանում (1206–1526): 1526 թվականին Բաբուրի ներխուժումը, Դելիի սուլթանության ավարտը և Մողոլների կայսրության ստեղծումը սկիզբ են դրել հնդապարսկական մշակույթի ոսկե դարաշրջանին, մասնավորապես հղում կատարելով մողոլների դարաշրջանի արվեստին և ճարտարապետությանը:

Մողոլների ժամանակաշրջանում պարսկերենը պահպանվել է որպես մողոլների լեզու մինչև և ներառյալ 1707 թվականը, ինչը նշանավորել է կայսր Աուրանգզեբի մահը, որն ընդհանուր առմամբ համարվել է «Մեծ մողոալներից» վերջինը: Այնուհետև Մողոլների կայսրության անկման հետ մեկտեղ 1739 թվականին տեղի է ունեցել Նադիր Շահի ներխուժումը Դելի և սկզբում հինդու մարատհաների աստիճանական բարգավաճումը, իսկ ավելի ուշ՝ եվրոպական իշխանության հաստատումը Հնդկական թերակղզում, այս իրադարձությունների արդյունքում պարսկական կամ իրանականը մշակույթը սկսել է անկման շրջան ունենալ, թեև այն այնուամենայնիվ վայելել է հովանավորություն և կարողացել է նույնիսկ ծաղկել Հնդկական թերակղզու բազմաթիվ տարածաշրջանային կայսրություններում կամ թագավորություններում, ներառյալ Ռանջիտ Սինգհի Մահարաջան (1799–1837):

Պարսկերենը որպես կառավարման և կրթության լեզու վերացվել է 1839 թվականին բրիտանական Արևելահնդկական ընկերության կողմից, իսկ վերջին մողոլ կայսր Բահադուր Շահ Զաֆարը, որի իշխանությունը զուտ խորհրդանշական կամ արարողակարգային բնույթ է կրել՝ 1857 թվականին գահընկեց է արվել բրիտանացիների կողմից:

Բացի այդ Բոսվորթը այդ ժամանակահատվածում մուսուլմանական սուլթանների շրջանում պարսկական մշակույթի կարևորության մասին գրում է, որ «Սուլթանները հովանավորնել են Կորասանի պարսկական գրական ավանդույթները և հետագայում կարևոր դեր են կատարել Հյուսիսային Հնդկաստանի նորաստեղծ ու գրավված տարածքներում այդ ժառանգության փոխանցելու համար, այդպիսով հիմք դնելով պարսկական մշակույթին, որը մուսուլմանական Հնդկաստանում մնացել է մինչև 19-րդ դար»։

### Դեկկան

Դեկանի շրջանի ինտեգրումը հյուսիսի հնդկական պարսկական մշակույթին սկսվել է 14-րդ դարի սկզբին, երբ Դելիի սուլթանությունը քաղաքական շարժումներ է կատարել դեպի հարավ և Դեկանը մտել է Սուլթանություն ՝ Թուղլուք դինաստիայի նվաճումների ներքո: Սուլթան Մուհամմադ Շահի քաղաքականության շնորհիվ 1327 թվականին Դելիի հյուսիս-հնդկական մուսուլման բնակչության գաղթը կատարվել է դեպի Դեկան Դաուլաթաբադ քաղաք՝ Դեկանում մուսուլմանական մեծ քաղաքային կենտրոն կառուցելու նպատակով: Դա հանգեցրել է հնդկական պարսկական մշակույթի պաշտոնական ներդրմանը Դեկանում՝ դուրս գալով արքունիքի տիրույթի։

14-րդ դարի կեսերին Դաուլաթաբադի ուրդույով խոսող ներգաղթյալ բնակչությունը ապստամբություն է կազմակերպել՝ անջատվելով Դելիի սուլթանությունից, սակայն Հնդիրանական մշակույթը պահպանվել է տարածաշրջանում։ Բահմանի սուլթանությունը ստեղծվել է 1347 թվականին՝ Հասան Գանգուի կողմից։ Նրա տիրակալների վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել պարսկական մշակույթը, նրանք լավ տիրապետել են լեզվին և գրականությանը և նպաստել են պարսկերեն լեզվի կրթությանը իրենց կայսրության ողջ տարածքում։ Պալատի պարսկական բնույթն արտահայտվում է նրանով, որ բահմանիները տոնել են Նովրուզի նման տոները։ Նրանց մշակած ճարտարապետությունը զգալի իրանական ազդեցություն է ունեցել, նույնիսկ ավելի քան հյուսիսի մուսուլմանները։

Բահմանի սուլթանները ակտիվորեն հավաքագրել են պարսիկ կամ պարսկականացված տղամարդկանց իրենց վարչակազմում և այդպիսի օտարերկրացիները, ըստ էության բարեհաճ են եղել այն հնդիկների նկատմամբ, որոնք հայտնի են եղել որպես Դախանի: Սուլթան Ֆիրուզ Շահը (1397–1422) Գոայի և Չաուլի իր նավահանգիստներից նավեր է ուղարկել Պարսից ծոց, տաղանդավոր գրագիրներին, կառավարիչներին, իրավաբաններին, զինվորներին և արհեստավորներին հետ բերելու համար։ Նրանց մեջ է եղել նաև ազնվական ծագումով իրանցի Մահմուդ Գավան (1411–1481), որը դարձել է այդ պետության հզոր նախարար մեկ այլ սուլթանի՝ Բահմանիի օրոք։

Սա հանգեցրել է խմբակային բախումների Դախանիների՝ Բահմանիդների դինաստիայի իշխող բնիկ մուսուլման վերնախավի, որոնք եղել են Հյուսիսային Հնդկաստանից սուննի ներգաղթյալների ժառանգներից և օտարերկրյա նորեկների միջև, ինչպիսիք եղել են օրինակ Մահմուդ Գավան, որոնք կոչվում էին Աֆակիներ (Տիեզերականներ կամ ճանապարհորդներ)։ Ըստ Ռիչարդ Իթոնի Դախանիսը կարծել է, որ արտոնությունները, հովանավորությունը և իշխանության դիրքերը սուլթանությունում պետք է վերապահված լինեին բացառապես իրենց՝ ելնելով նրանց էթնիկ ծագումից և Բահմանիդների դինաստիան ստեղծելու հպարտության զգացումից։ Իթոնը նաև մեջբերում է լեզվական բաժանումը, որտեղ դախանիները խոսում էին ուրդու լեզվի դախնիի բարբառով, մինչդեռ աֆակիները հավակնում էին պարսկերենին։ 1481 թվականին Դախանիները թունավորել են սուլթանի ականջները, ինչը հանգեցրել է Մահմուդ Գավանինի մահապատժին։ Դրան հաջորդել է քաղաքային կենտրոններում իրանական վրացի և թուրքմեն բնակչության լայնածավալ ջարդը Նիզամ-ուլ-Մուլք Բահրիի կողմից, որը ղեկավարում էր Դեկանի խմբակցությունը։ Աֆակիների և Դախանիների միջև խմբակային վեճը հանգեցրել է կատաղի մարտերի, որտեղ աֆակիները սովորաբար բռնության զոհ էին դառնում տեղական ռազմական ցանցերի հետ Դեկանիների ավելի մեծ կապերի պատճառով։ Սա հաճախ հանգեցրել է անխտիր բռնությունների իրանական ծագում ունեցող մարդկանց նկատմամբ, այդ թվում՝ գիտուն մարդկանց, ուխտավորների, մանր վաճառականների, ազնվականների և ծառաների նկատմամբ, ինչպես օրինակ՝ 1450 թվականին Չականի, 1481 թվականին Բիդարի և 1591 թվականին Դեկանի մուսուլմանների կողմից Ահմադնագարի ջարդերը։ Ըստ Իթոնի՝ Դախանիներն ու Աֆակիները ներկայացրել են ավելի քան երկու մրցակից խմբակցություններ, որոնք պայքարել են արքունիքում ազդեցության համար, նրանք հանդես են եկել պետության և հասարակության տարբեր պատկերացումների օգտին: Եթե դախանիները դրսևորում էին գաղութային գաղափար՝ կազմված փոխպատվաստված վերաբնակիչ-հիմնադիրներից և նրանց հետնորդներից բաղկացած հասարակությունից, ապա աֆակիները կամ կոսմոպոլիտները ներկայացնում էին մշակութային գաղափար, վարքագծի նուրբ ոճ, պետականության նշանավոր ավանդույթ, հեղինակավոր լեզու: Քանի որ յուրաքանչյուր դաս յուրովի օրինական է եղել և ոչ մեկը չի կարողացել լիովին հեռացվել Բահմանյան քաղաքական համակարգից կամ Դեկանի սուլթանություններից։ Այնուամենայնիվ աֆակիների գործունեությունը ի տարբերություն դախանի իսլամադավան ազնվականների՝ կախված է եղել բացառապես իրենց հյուրընկալող Դախանի սուլթանների հովանավորությունից, այնպես որ, երբ արքունիքում փոփոխություն կամ անկայունություն էր լինում աֆակիներն ընդհանրապես հեռանում էին: Սեպուհ Ասլանյանը այս շարժական համայնքը բնութագրել է որպես «շրջանառության հասարակություն»։ Ըստ Ռոյ Ֆիշելի Դախանի մուսուլմաններն այն սոցիալական խումբն են եղել, որն ամենաշատը կապված է եղել Դեկանի սուլթանությունների հետ և առավել գերակշռող քաղաքական խումբը, երբ խոսքը վերաբերում է սուլթանությունների ուղղությունը որոշելուն։

Ըստ Ռիչարդ Իթոնի նույնիսկ հինդուական Վիջայյանագարա կայսրությունը նույն ժամանակաշրջանից ի վեր բավականին պարսկականացված է եղել իր մշակույթով: Մայրաքաղաքի թագավորական թաղամասն ունեցել է բազմաթիվ պարսկական ճարտարապետական տարրեր, ինչպիսիք են գմբեթներն ու թաղածածկ կամարները։

Բահմանիի սուլթանությունը կազմալուծվել է հինգ Դեկանի սուլթանությունների, որից Հայդարաբադըկառուցվել է Գոլկոնդա սուլթանության կողմից 16-րդ դարում և ոգեշնչվել է Սպահանից։ Պարսկերենի օգտագործումը որպես դատական լեզու Հայդարաբադում շարունակվել է Հայդարաբադի նիզամների օրոք և միայն 1886 թվականին փոխարինվել է ուրդու լեզվով։

Դեկանի սուլթանության ժամանակաշրջանում պալատական լեզուն պարսկերենն է եղել կամ արաբերենը, սակայն մարաթին լայնորեն օգտագործվել է այդ ժամանակաշրջանում, հատկապես Բիջապուրի Ադիլ Շահիների և Ահմադնագարի սուլթանության կողմից։ Չնայած կառավարիչները մուսուլման են եղել, սակայն տեղի ֆեոդալ-տանտերերը և եկամուտ հավաքողները, ինչպես նաև բնակչության մեծ մասը եղել են հինդուներ: Քաղաքական նպատակահարմարությունը սուլթանների համար կարևոր է դարձրել մարաթիից օգտվելը։ Այնուամենայնիվ մարաթին դարաշրջանի պաշտոնական փաստաթղթերում ամբողջությամբ պարսկականացված է իր բառապաշարով։ Պարսկական ազդեցությունը շարունակվում է մինչ օրս պարսկական ծագում ունեցող բազմաթիվ բառերով, որոնք օգտագործվում են առօրյա խոսքում, ինչպիսիք են բագ (Այգի), կարխանա (գործարան), շահար (քաղաք), բազար (շուկա), դուքան (խանութ), հուշար (խելացի), կագադ (թուղթ), քուրչի (աթոռ), զամին (հող), զահիրաթ (գովազդ) և հազար (հազար)։

### Բենգալիա

Բենգալիան պարսկական մշակութային ոլորտի ամենաարևելյան սահմանն է եղել։ Ավելի քան 600 տարի (1204–1837) պարսկերենը պաշտոնական լեզու է եղել Բենգալիայում, ներառյալ Դելիի սուլթանության գավառական ժամանակաշրջանում, Բենգալիայի սուլթանության անկախ ժամանակաշրջանը, Բենգալական Սուբահի տիրապետության շրջանը Մողոլական կայսրությունում և գրեթե անկախ Նավաբիի ժամանակաշրջանը: Բենգալիան դարեր շարունակ եղել է թերակղզու ամենահարուստ շրջանը, որտեղ պարսիկ ժողովուրդը, ինչպես նաև պարսիկ թուրքերը բնակություն են հաստատել Գանգեսի դելտայում՝ աշխատելով որպես ուսուցիչներ, իրավաբաններ, բանաստեղծներ, կառավարիչներ, զինվորներ և արիստոկրատներ։ Բենգալերենը շարունակել է զգալի թվով պարսկերեն փոխառություններ ունենալ։ Առաջացել է հայտնի գրական բարբառ, որը կոչվել է Դոբհաշի, որը խառնել է պարսկերեն և բենգալերեն բառերը որպես գրելու ձևաչափ: Բենգալիայի մի քանի քաղաքներ ժամանակին եղել են պարսկական արձակի և պոեզիայի կենտրոններ։ Պարսկական պոեզիայի վարպետներից մեկը՝ Հաֆեզը նշանավոր նամակագրություն է վարել սուլթան Ղիյասուդդին Ազամ շահի հետ և միասին բանաստեղծություն են հորինել։ Մողոլների ժամանակաշրջանը Բենգալիայում հասել պարսկական մշակութային արտահայտման գագաթնակետին:

Բենգալյան վերածննդի ժամանակ պարսկերենն ուսումնասիրվել է ոչ միայն բենգալացի մուսուլմանների, այլև նույնիսկ հինդու գիտնականների կողմից, այդ թվում՝ Ռաջա Ռամ Մոհան Ռոյի: Տասնութերորդ դարի կեսերից մինչև 19-րդ դարը Կալկաթայում լույս են տեսել հինգից վեց ամենօրյա ամսագրեր, որոնցից առավել հայտնի են Դուրբինը և Սուլթան ալ-Ախբարը:

Պարսկերենի օգտագործումը որպես պաշտոնական լեզու արգելված է եղել թիվ 1 ակտով։ 1837 թվականի XXIX-ն ընդունվել է Հնդկաստանի խորհրդի նախագահի կողմից՝ 1837 թվականի նոյեմբերի 20-ին։

## Բրիտանական գաղութատիրության ժամանակաշրջան

Հաշվի առնելով, որ մողոլները պատմականորեն այս կամ այն չափով խորհրդանշել են Հնդիրանական մշակույթը՝ Բահադուր Շահ Զաֆարի գահընկեցումը և բրիտանական թագի անմիջական վերահսկողության հաստատումը 1858 թվականին կարելի է համարել որպես Հնդիրանական դարաշրջանի ավարտ, նույնիսկ եթե հնդկական ապստամբությունից հետո պարսկերենը դեռևս պահպանում էր լսարան և նույնիսկ գովելի գրականություն կարտադրեր, ինչպիսին է Մուհամմեդ Իքբալի փիլիսոփայական պոեզիան: Բրիտանացիները մտցրել են իրենց մշակույթի ճարտարապետական ոճի տարրերը Ռաջի շենքերի մեջ՝ ստեղծելով հնդկա-սարատենական ճարտարապետություն: 20-րդ դարի հնդիկ մուսուլմանների և հատկապես ուրդու բանաստեղծների համար պարսկերեն լեզվի ուսուցումը համարվել է անհրաժեշտ ուրդու լեզվի լիարժեք ըմբռնման համար և առավելապես կարևոր հյուսիսաաբնակ մուսուլման հնդիկների համար։

## Ադաբ
Հյուսիսային Հնդկաստանի Հնդիրանական մշակույթներում Ադաբը, որը կարող է ընկալվել որպես առաքինության էթիկայի ձև՝ սոցիալական վարքագիծ որոշող արժեքների ձև է, որը հնդկա-մուսուլմանական մշակույթում հանդիսանում է որոշիչ հատկանիշ։

## Խոհանոց
Հնդիրանական սինթեզը հանգեցրել է խոհանոցի զարգացմանը, որը համակցել է տեղական մթերքներն ու բաղադրիչները թուրք-պարսկական համերի և մեթոդների հետ: Դա տարածված է եղել հատկապես մողոլների օրոք, որոնք խոհարարներ (*բավարչիներ)* են հրավիրել իսլամական աշխարհի տարբեր մասերից: Արդյունքում ստացված այս խոհանոցը կոչվում է Մողոլայի խոհանոց և մեծ ազդեցություն է թողել Հարավային Ասիայի տարածաշրջանային ուտելիքային սովորությունների վրա: Այն հետագայում զարգացել է տարածաշրջանային իսլամական տերությունների խոհանոցներում՝ հանգեցնելով տարբեր ոճերի, ինչպիսիք են Ավադհիի և Հայդերաբադիի խոհանոցները։

Այս սինթեզի շնորհիվ Հնդկական թերակղզում կիսում են Կենտրոնական և Արևմտյան Ասիայի մթերքները, ինչպիսիք են *[[Նաան|նաանը]]* և *[[Քաբաբ|քյաբաբը]]* և այնտեղ են ստեղծվել եզակի ուտեստներ, ինչպիսին է օրինակ *[[Բիրյանի|բիրիանին]]:*

## Ճարտարապետություն
Հնդկական թերակղզու իսլամական շրջանը ստեղծել է ճարտարապետություն, որը ոճականորեն բխում է պարսկական մշակույթից՝ օգտագործելով այնպիսի առանձնահատկություններ, ինչպիսիք են գմբեթները, իվանները, մինարները և բաղերը: Վաղ իսլամական կառավարիչները հակված են եղել օգտագործել սպոլիաներ հինդուիստական, բուդդայական և ջայնական շենքերից, ինչը հանգեցրել է հնդկական նոր ոճի, որը զտվել է հետագա թագավորությունների կողմից: Հետևաբար հուշարձանները սկսել են առանձնացնել եզակի հնդկական ճարտարապետական ​​տարրեր, ինչպիսիք են գլանաձև կամարները և ջալին: Ստեղծված հիմնական շինությունները եղել են մզկիթներ, ամրոցներ և դամբարաններ։ Դրանք դեռևս կանգուն են և լավ ներկայացված են այնպիսի քաղաքների ճարտարապետության մեջ, ինչպիսիք են Լահորը, Դելին և Հայդարաբադը:

Հնդիրանական ճարտարապետությունը բացառիկ չի եղել իսլամական իշխանության համար, քանի որ այլ կրոնների անդամներն ու կառավարիչները այն ներառել են իրենց հուշարձաններում: Սիկհի ճարտարապետությունը դրա ուշագրավ օրինակներից է: Հինդու Վիջայանագարա կայսրությունը պալատական ​​հուշարձաններում օգտագործել է հնդկական և պարսկական ճարտարապետություն։

## Երաժշտություն

Մինչ իսլամական նվաճումը՝ Հնդկական թերակղզում երաժշտական ​​պրակտիկայի պատմություն է եղել, որը բխել է սանսկրիտական ​​մշակույթից: Հետագա հնդապարսկական սինթեզը հանգեցրել է իրանական երաժշտական ​​տարրերի ներհոսքի, ինչը հանգեցրել է տարածաշրջանի երաժշտական ​​մշակույթի հետագա զարգացումներին՝ պարսկական նոր տիրակալների հովանավորությամբ: Այն ըստ երևույթին խթան է հանդիսացել բնիկ երաժշտության տարբերության համար, ինչը հանգեցրել է հինդուստանի դասական երաժշտության տարբերությանը Կարնատիկ երաժշտությունից: Այս ոճում օգտագործվող հիմնական գործիքներից մի քանիսը, ինչպիսիք են սիթարը, սանթուրը և սարոդը ենթադրվում է, որ սերտ պատմական կապեր են ունեցել պարսկական նվագարանների հետ: Երաժշտական ​​ժանրերը, ինչպիսիք են խյալը, տարանան և ղազալների երաժշտական ​​կատարումը հանդիսանում են Հնդիրանական երաժշտական ​​միախառնման օրինակներ։ Հատկանշական է, որ քավալիի սուֆիական նվիրական երաժշտությունը ակնհայտորեն ազդում է պարսկական ազդեցության վրա, որոնցից է պարսկական բանաստեղծությունների հաճախակի օգտագործումը։

Այս սովորույթներից շատերի ստեղծումը վերագրվում է 13-րդ դարի բանաստեղծ, գիտնական և երաժիշտ Ամիր Խուսրոյին:

## Տես նաև
* Մեծ Իրան
* Ուրդու

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
* 
* 

## Այլ ընթերցանություն
*  (series of entries that cover Indian history and its relations with Iran)
* Chopra, R.M. *Indo-Iranian Cultural Relations Through The Ages*. Iran Society, 2005.
* Chopra, R. M.,"The Rise Growth And Decline of Indo-Persian Literature", Iran Culture House, New Delhi, 2012. 2nd revised edition published in 2013.
* Cole, Juan R.I. "Iranian Culture and South Asia, 1500–1900". in: Keddie, Nikki; Matthee, Rudolph P. (ed.). (2002). *[https://books.google.com/books?id=SLlcCgAAQBAJ Iran and the Surrounding World: Interactions in Culture and Cultural Politics]*. University of Washington Press. . pp.&nbsp;15–35.
* Eaton, Richard M., *India in the Persianate Age* (Allen Lane, 2019)
* Islam, Riazul, "Indo-Persian Relations". Iranian Culture Foundation, Tehran, 1970.
* Kirmani, Waris. *Dreams Forgotten: An Anthology of Indo-Persian Poetry.* (Aligarh, 1984)
* Nabi Hadi. *[https://books.google.com/books?id=qjJmzdJFOHwC Dictionary of Indo-Persian Literature].* (New Delhi, 1995)
* Fabrizio Speziale, *Culture persane et médecine ayurvédique an Asie du Sud*, Leiden – Boston, E. J. Brill, Islamic Philosophy, Theology and Science. Texts and Studies, 2018. 

Կատեգորիա:Իսլամը Հնդկաստանում
Կատեգորիա:Իսլամի պատմություն
Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Մեծ մողոլների կայսրություն
Կատեգորիա:Պարսկական մշակույթ