Ժողովրդական արվեստ

[մինի|Ստաֆորդշիրի ֆիգուրների խումբ, [Անգլիա, աղի ապակեպատ քարե իրեր. 7 1/2 × 8 3/8 . (19.1 × 21.3  սմ)]]
[աջից|մինի|300x300փքս|"Gran calavera eléctrica"  Խոսե Գվադալուպե Պոսադա, [Մեքսիկա, 1900–1913 թթ.]][մինի|Ֆայանսի խեցեղենի ավանդական ոճերը Székely Land-ից, այժմ Ռումինիայում, վաճառվում է [Բուդապեշտում, Հունգարիա 2014 թվականին: Ժողովրդական արվեստի սովորական գաղափար, թեև, անկասկած, պատրաստված է քվազի-արդյունաբերական պայմաններում:]]**Ժողովրդական արվեստ **(անգլ՝ folk art) վերաբերում է  կերպարվետի բոլոր ձևերին, որոնք ստեղծված են ժողովրդական մշակույթի համատեքստում: Սահմանումները կարող են տարբերվել, սակայն ընդհանուր առմամբ այս առարկաներն որևէ կերպ ունեն  գործնական գործածություն, այլ ոչ միայն զարդարանքի նպատակով: Ժողովրդական արվեստի ստեղծողները սովորաբար վերապատրաստվում են ժողովրդական ավանդույթի շրջանակներում, այլ ոչ թե մշակույթի կերպարվեստի համաձայն: Հաճախ լինում են  համընկնումներ կամ վիճելի դաշտեր «միամիտ արվեստի» հետ կապված: «Ժողովրդական արվեստ» տերմինը չի կիրառվում ավանդական հասարակությունների դեպքում, որտեղ շարունակում են ստեղծվել էթնոգրաֆիկ արվեստի գործեր:

«Ժողովրդական արվեստ» տերմինով ընդգրկված առարկաների տեսակները տարբերվում են։ Արվեստի ձևը դասակարգվում է որպես «մշակութային արտադրանքի տարբերվող... ընկալվում է դրա կիրառմամբ Եվրոպայում, որտեղ ծագել է տերմինը, և Միացյալ Նահանգներում, որտեղ այն մեծ մասամբ զարգացել է շատ տարբեր ուղղություններով»:
մինի|Ամերիկյան նմուշառող 1831
Եվրոպական տեսանկյունից Էդվարդ Լյուսի-Սմիթը նկարագրել է այն որպես «ոչ բարդ արվեստ՝ թե նուրբ և թե կիրառելի, որը ենթադրաբար արմատավորված է պարզ մարդկանց կոլեկտիվ գիտակցության մեջ: Ժողովրդական արվեստի գաղափարը հստակ 19-րդ դարի հասկացողություն է: Այսօր այն կրում է նոստալգիայի երանգ նախաարդյունաբերական հասարակության համար»:

Ժողովրդական արվեստները, որոնք ներառում են ինչպես ներկայացում, այնպես էլ շոշափելի արվեստ, արտացոլում են համայնքի մշակութային կյանքը՝ կապված բանահյուսության և մշակութային ժառանգության ոլորտների հետ: Շոշափելի ժողովրդական արվեստը կարող է ներառել առարկաներ, որոնք պատմականորեն մշակվել և օգտագործվել են ավանդական համայնքում: Ոչ նյութական ժողովրդական արվեստները կարող են ներառել այնպիսի ձևեր, ինչպիսիք են երաժշտությունը և արվեստի պատկերասրահները, պարը և պատմողական կառույցները:

## Ժողովրդական արվեստի առարկաների առանձնահատկություններ
[մինի|17-րդ դարի օրացուցային փայտիկի դետալ՝ փորագրված ազգային զինանշանով, որը սովորական մոտիվ է [Նորվեգիայի ժողովրդական արվեստում։]]
Ժողովրդական արվեստի առարկաները  նյութական մշակույթի ենթաբազմություն են և ներառում են առարկաներ, որոնք կարելի է զգալ զգայարանների, տեսնելու և դիպչելու միջոցով։ Արվեստի նյութական մշակույթին բնորոշ՝ այս շոշափելի առարկաները   կարելի է կառավարել, բազմիցս կրկին փորձարկել և երբեմն կոտրել։ Դրանք համարվում են արվեստի գործեր՝ գոյություն ունեցող ձևի և դիզայնի տեխնիկական կատարման համար․ հմտությունը կարող է դրսևորվել ձևի ճշգրտության, մակերեսի ձևավորման կամ պատրաստի արտադրանքի գեղեցկության մեջ։ Որպես ժողովրդական արվեստ, այս առարկաներն ունեն մի քանի առանձնահատկություններ, որոնք տարբերակում են նրանց նյութական մշակույթի այլ արտեֆակտներից։

### Ժողովրդական արվեստագետներ
Առարկան ստեղծվում է մեկ արհեստավորի կամ արհեստավորների թիմից։ Արհեստագործն աշխատում է մշակութային հաստատված շրջանակներում։ Ժողովրդական արվեստը ունի ճանաչելի ոճ և մեթոդ իր կտորների պատրաստման մեջ, որը  թույլ է տալիս արտադրանքը ճանաչել և վերագրել մեկ անհատի կամ արհեստանոցի: Սա սկզբնապես արտահայտվել է Ալոիս Ռիգլի կողմից 1894 թվականին հրատարակված Volkskunst, Hausfleiss, und Hausindustrie-ի իր ուսումնասիրությունը։ «Ռիգլը  շեշտել է, որ նկարչի անհատական ձեռքը և մտադրությունները նշանակալի էին, նույնիսկ ժողովրդական ստեղծագործության մեջ։ Անշուշտ, արվեստագետը կարող էր խմբային ակնկալիքներով պարտադրված լինել աշխատել փոխանցվող ձևերի և պայմանականությունների նորմերի շրջանակներում, բայց անհատական ​​ստեղծագործությունը – որը ենթադրում էր անձնական գեղագիտական ​​ընտրություն և տեխնիկական վիրտուոզություն – փրկեց ստացված կամ ժառանգված ավանդույթները լճացումից և թույլ տվեց, որ դրանք թարմացվեն յուրաքանչյուր սերնդի հետ մեկտեղ»: Արտադրության գործընթացում անհատական նորարարությունը կարևոր դեր է խաղում այս ավանդական ձևերի շարունակականության մեջ։ Ժողովրդական արվեստի շատ ավանդույթներ, ինչպիսիք են մգդակելը, դեկորատիվ նկարների շրջանակավորումը և փորագրությունը, շարունակում են կիրառվել, և  շարունակում են ի հայտ գալ նոր ձևեր:

Ժամանակակից օտարերկրացի արվեստագետները հաճախ ինքնուսույց են, և նրանց աշխատանքը սովորաբար մշակվում է մեկուսացված կամ երկրի փոքր համայնքներում: Սմիթսոնյան ամերիկյան արվեստի թանգարանում տեղակայված են ավելի քան 70 ժողովրդական և ինքնուս արվեստագետներ:

### Ձեռագործ
[մինի|Թական թղթե մաշե արվեստի տեսակ է, որը բնորոշ է Պաետին [Ֆիլիպիններում ]]
Ժողովրդական արվեստի առարկաները սովորաբար արտադրվում են միանվագ արտադրության գործընթացում։ Միանգամից պատրաստվում է միայն մեկ առարկա՝ ձեռքով կամ ձեռքի և մեքենայական մեթոդների համադրությամբ, և դրանք զանգվածային չեն: Ձեռքի արտադրության արդյունքում առանձին կտորները համարվում են եզակի և սովորաբար կարող են տարբերվել նույն տեսակի այլ առարկաներից: «Ժողովրդական առարկաներ» թեմայով իր էսսեում ֆոլկլորիստ Սայմոն Բրոնները վկայակոչում է արտադրության նախաինդուստրիալ եղանակները, սակայն ժողովրդական արվեստի առարկաները շարունակում են պատրաստվել որպես ժողովրդական արհեստավորների կողմից պատրաստված եզակի նմուշներ: «Ժողովրդական առարկաներ հասկացությունը հակված է կարևորել ձեռագործը մեքենայից ։ Այն այսօր էլ շարունակում է ձեռքով պատրաստել աշխարհի շատ շրջաններում: Ժողովրդական առարկաները ենթադրում են արտադրության եղանակ, որը բնորոշ է նախաինդուստրիալ համայնքային հասարակությանը, որտեղ գիտելիքներն ու հմտությունները անձնական և ավանդական էին»: Հարկ չկա, որ ժողովրդական արվեստը հին լինի․ այսօր այն շարունակում է ձեռագործ մնալ աշխարհի շատ տարածաշրջաններում։

### Վարպետաց դասեր և աշակերտներ
Ժողովրդական արվեստի ձևավորումը և արտադրությունը սովորում և ուսուցանվում են ոչ պաշտոնապես կամ պաշտոնապես․ ժողովրդական արվեստագետները ինքնուս չեն։ Ժողովրդական արվեստը չի նպատակադրում անհատական արտահայտում։ Փոխարենը, «խմբային արվեստի գաղափարը ենթադրում է, նույնիսկ պահանջում, որ արվեստագետները իրենց հմտությունները՝ թե՛ ձեռագործ և թե՛ մտավոր, ձեռք բերեն գոնե մասամբ ուրիշների հետ հաղորդակցման միջոցով։ Համայնքը շատ բան ունի ասելու այն մասին, թե ինչն է ընդունելի ժողովրդական արվեստ համարվում»։ Պատմականորեն, արհեստների ուսուցումը իրականացվել է որպես աշակերտություն տեղական արհեստավորների մոտ, ինչպիսիք էին դարբիններն ու քարհատները։ Քանի որ անհրաժեշտ սարքավորումները և գործիքները այլևս հասանելի չէին համայնքում, այս ավանդական արհեստներն տեղափոխվեցին տեխնիկական կամ կիրառական արվեստների դպրոցներ։

Արհեստի ուսուցումը ոչ պաշտոնական միջոցներով՝ հաստատություններից դուրս, բացել է ժանրի դռները այն արվեստագետների համար, ովքեր կարող էին բախվել մուտքային արգելքների այլ ոլորտներում։ Օրինակ, կանադացի ժողովրդական արվեստագետ Մոդ Լյուիսը տառապում էր չբացահայտված բնածին հիվանդությամբ, որը բարդացնում էր պաշտոնական կրթությունը արվեստի ոլորտում։ Չնայած պաշտոնական կրթության դժվարություններին՝ Լյուիսը դարձավ Կանադայի ամենահայտնի ժողովրդական արվեստագետներից մեկը՝ ստեղծելով հազարավոր նկարներ Նոր Շոտլանդիայի կյանքի մասին։

### Համայնքի սեփականություն
Առարկան իր մշակութային շրջանակներում ճանաչելի է որպես հայտնի տեսակ: Նմանատիպ առարկաներ կարելի է գտնել այլ անհատների կողմից ստեղծված միջավայրում, որոնք նման են այս առարկային: Ժողովրդական արվեստի առանձին նմուշները կանդրադառնան մշակույթի այլ ստեղծագործություններին, նույնիսկ եթե դրանք ցուցադրում են բացառիկ անհատական ​​կատարումը ձևով կամ դիզայնով: Եթե ​​այս առարկայի համար նախադրյալներ չգտնվեն, ապա այն դեռ կարող է լինել արվեստի գործ, բայց դա ժողովրդական արվեստ չէ: «Չնայած ավանդական հասարակությունը չի ջնջում էգոն, այն կենտրոնացնում և ուղղորդում է այն ընտրությունները, որոնք անհատը կարող է ընդունելի կերպով կատարել… լավ սոցիալականացված անձը կգտնի, որ սահմանները ոչ թե արգելող են, այլ օգտակար… Այնտեղ, որտեղ ավանդույթները առողջ են, տարբեր նկարիչների գործերն ավելի շատ նման են, քան տարբեր. դրանք ավելի միատարր են, քան անձնական»: Ժողովրդական արվեստում ավանդույթն առաջանում է մի սերունդից մյուսին տեղեկատվության փոխանցման միջոցով: Ընտանիքի սերունդների միջոցով ընտանիքի անդամները փոխանցում են գիտելիքները, տեղեկատվությունը, հմտությունները և գործիքները, որոնք անհրաժեշտ են սեփական ժողովրդական արվեստի ստեղծագործությունը շարունակելու համար: Օրինակներ են Լեոն «Պեկ» Քլարկը՝ Միսիսիպիի զամբյուղ պատրաստող, ով իր հմտությունները սովորել է համայնքի անդամից. Ջորջ Լոպեսը Կորդովայից, Նյու Մեքսիկո, ով վեցերորդ սերնդի սանթոս փորագրող է, որի երեխաները նույնպես փորագրում են. և Յորոք-Կարոք զամբյուղագործները, որոնք բացատրում են, որ հարազատները հիմնականում իրենց հյուսել են սովորեցրել»։
### Առարկայի օգտակարություն
Առարկայի հայտնի տեսակը պետք է լինի կամ ի սկզբանե եղել է օգտակար. այն ստեղծվել է տնային տնտեսության կամ համայնքի առօրյա կյանքում որոշակի գործառույթ կատարելու համար: Սա է պատճառը, որ դիզայնը շարունակվում է պատրաստվել: Քանի որ դիզայնը ինքն ուներ գործառույթ և նպատակ, ժամանակի ընթացքում այն ​​կրկնօրինակվեց տարբեր վայրերում տարբեր անհատների կողմից: Արվեստի պատմության վերաբերյալ մի գրքում ասվում է, որ «ամեն ստեղծած բան առաջանում է խնդրից՝ որպես նպատակային լուծում»: Ջորջ Կուբլերը գրել և հրատարակվել է 1962 թվականին՝ «Ժամանակի ձևը. Նշումներ իրերի պատմության մասին» նկարագրում է պատմական փոփոխությունների մոտեցումը, որը առարկաների և պատկերների պատմությունը դնում է ժամանակի ավելի մեծ շարունակության մեջ: Ժողովրդական արվեստի նպատակը զուտ դեկորատիվ չէ կամ նպատակ ունի կրկնօրինակված արհեստագործություն ունենալ: Այնուամենայնիվ, քանի որ ձևն ինքնին առանձնահատուկ տեսակ էր իր գործառույթով և նպատակներով, ժողովրդական արվեստը ժամանակի ընթացքում շարունակել է կրկնօրինակվել տարբեր անհատների կողմից:

### Ժանրի էսթետիկա
Օբյեկտը ճանաչվում է որպես բացառիկ ձևով և դեկորատիվ մոտիվներով։ Լինելով համայնքի մաս՝ արհեստավորն անդրադառնում է համայնքի մշակութային գեղագիտությանը և կարող է հաշվի առնել համայնքի արձագանքը ձեռքի աշխատանքին: Կարող է ստեղծվել առարկա, որը կհամապատասխանի համայնքի ակնկալիքներին, և նկարիչը կարող է ձևավորել արտադրանքը չասված մշակութային կողմնակալություններով՝ արտացոլելու այս նպատակը:Թեև ընդհանուր ձևը ցույց է տալիս ընդհանուր մշակույթ, նորարարությունը կարող է անհատ արհեստավորին հնարավորություն տալ մարմնավորել սեփական տեսլականը: Սա կարող է լինել կոլեկտիվ և անհատական ​​մշակույթի մանիպուլյացիայի ներկայացում ավանդական ժողովրդական արվեստի արտադրության շրջանակներում: «Որպեսզի արվեստը զարգանա, դրա միասնությունը պետք է ապամոնտաժվի, որպեսզի դրա որոշ ասպեկտներ կարողանան ազատվել հետազոտության համար, մինչդեռ մյուսները կշեղվեն ուշադրությունից»: Մշակույթի այս երկփեղկված ներկայացումը սովորաբար տեսանելի է վերջնական արդյունքի մեջ:

## Նյութեր, ձևեր և արհեստներ
Ժողովրդական արվեստը մշակված է տարբեր կաղապարներով, չափերով և ձևերով: Այն ավանդաբար օգտագործում է այն նյութերը, որոնք առկա են տեղում և վերարտադրում ծանոթ կաղապարներն ու ձևերը: Սմիթսոնյան ժողովրդական կյանքի և մշակութային ժառանգության կենտրոնը կազմել է [./Https://festival.si.edu/50objects պատմական առարկաների էջ], որոնք եղել են իրենց ամենամյա ժողովրդական փառատոններից մեկի մաս: Ստորև բերված ցանկը ներառում է առօրյա և ժողովրդական արվեստի առարկաների արտադրության մեջ ներգրավված տարբեր նյութերի, ձևերի և արհեստավորների նմուշառում:

## Հարակից տերմինաբանություն
Ստորև թվարկված են պիտակների լայն տեսականի արվեստի գործերի էկլեկտիկ խմբի համար: Այս բոլոր ժանրերը ստեղծվում են արվեստի աշխարհի ինստիտուցիոնալ կառույցներից դուրս և չեն համարվում «գեղարվեստական»։ Այս պիտակավորված հավաքածուների միջև կա համընկնում, այնպես որ առարկան կարող է նշված լինել երկու կամ ավելի պիտակների տակ։ Այս խմբավորումներից և առանձին առարկաներից շատերը կարող են նաև նմանվել «ժողովրդական արվեստին» իր առումներով, սակայն կարող են չհամապատասխանել վերը նշված որոշիչ բնութագրերին:

## Ազդեցությունը հիմնական արվեստի վրա
Ժողովրդական ստեղծագործությունները, ոճերն ու մոտիվները ոգեշնչել են տարբեր նկարիչների: Օրինակ՝ Պաբլո Պիկասոն ոգեշնչվել է աֆրիկյան ցեղային քանդակներից և դիմակներից։ Նատալյա Գոնչարովան և մյուսները ոգեշնչվել են ռուսական ավանդական ժողովրդական տպագրություններից, որոնք կոչվում են լուբոկներ:

1951 թվականին նկարչուհի, գրող և վարիչ Բարբարա Ջոնսը Լոնդոնի Ուայթչապել պատկերասրահում կազմակերպել է Black Eyes and Lemonade ցուցահանդեսը Բրիտանիայի փառատոնի շրջանակներում: Այս ցուցահանդեսը, իր The Unsophisticated Arts հրատարակության հետ մեկտեղ, ցուցադրեց ժողովրդական և զանգվածային սպառողական առարկաներ ժամանակակից արվեստի հետ մեկտեղ՝ Բրիտանիայում փոփ արվեստի հանրաճանաչության վաղ օրինակում:

## Աջակցող կազմակերպություններ
Միավորված ազգերի կազմակերպությունը ճանաչում և աջակցում է մշակութային ժառանգությունն ամբողջ աշխարհում, մասնավորապես, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն՝ համագործակցելով Ժողովրդական արվեստի միջազգային կազմակերպության (IOV) հետ։ Նրանց հայտարարված առաքելությունն է «հետագա ժողովրդական արվեստը, սովորույթներն ու մշակույթն ամբողջ աշխարհում փառատոների և մշակութային այլ միջոցառումների կազմակերպման միջոցով, … շեշտը դնելով պարի, ժողովրդական երաժշտության, ժողովրդական երգի և ժողովրդական արվեստի վրա»: Աջակցելով միջազգային փոխանակմանը: Ժողովրդական արվեստի խմբերը, ինչպես նաև փառատոների և մշակութային այլ միջոցառումների կազմակերպումը, նրանց նպատակն է նպաստել միջազգային ըմբռնմանը և համաշխարհային խաղաղությանը:

Միացյալ Նահանգներում Արվեստների ազգային հիմնադրամը աշխատում է խթանելու մշակութային ժառանգության ավելի մեծ ըմբռնումն ու կայունությունը Միացյալ Նահանգներում և ամբողջ աշխարհում՝ հետազոտության, կրթության և համայնքի ներգրավվածության միջոցով: Որպես դրա մի մաս, նրանք բացահայտում և աջակցում են NEA-ի ժողովրդական արվեստի գործակիցներին քվինագործության, երկաթագործության, փայտի փորագրության, խեցեգործության, ասեղնագործության, զամբյուղի, ջուլհակության և այլ հարակից ավանդական արվեստների մեջ: NEA ուղեցույցները որպես այս մրցանակի չափորոշիչներ սահմանում են ընտրված արվեստագետների համար «իսկությունը, գերազանցությունը և նշանակությունը որոշակի ավանդույթի շրջանակներում»: (NEA ուղեցույցներ) »: 1966թ.-ին Ազգային և տարածաշրջանային ֆոլկլորային փառատոների ֆինանսավորման առաջին տարին, աջակցությունը ազգային և տարածաշրջանային փառատոններին ճանաչվեց որպես առաջնահերթություն 1967թ.-ին Ազգային ժողովրդական փառատոնի ասոցիացիային տրված առաջին դրամաշնորհով: Ֆոլքլայֆ փառատոնները նշվում են ամբողջ աշխարհում՝ խրախուսելու և աջակցելու տարբեր էթնիկ համայնքների կրթությանն ու համայնքային ներգրավվածությանը:

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*MM Hoque and SS Mostafizur Rahman, Wari-Bateshwer, Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh, Asiatic Society of Bangladesh, Dhaka, Retrieved; 11 January 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* CIOFF: International Council of Organizations of Folklore Festivals and Folk Arts
* Collection: "Folk, Self-Taught, Amateur, and Visionary Art"  at the University of Michigan Museum of Art

Կատեգորիա:Արվեստի ժանրեր
Կատեգորիա:Դեկորատիվ-կիրառական արվեստ
Կատեգորիա:Կերպարվեստի ժանրեր