Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդություն

**Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդություն** (ԳԷՌՀ), հայտնի է նաև որպես թթվային ռեֆլյուքս, տևական ախտաբանական վիճակ, որն ուղեկցվում է ստամոքսային պարունակության հետհոսքով դեպի կերակրափող և դրսևորվում է կա՛մ սիմպտոմներով, կա՛մ բարդություններով։ Սիմպտոմներից են բերանում թթվային համը, այրոցի զգացումը, դժվարացած շնչառությունը, կրծքավանդակի ցավը, փսխումը, շնչառական խնդիրները և ատամների էմալի վնասումը։ Բարդությունները ներառում են էզոֆագիտ, Էզոֆագեալ ստրիկտուրաներ և բարետի կերակրափող։

Ռիսկի գործոններից են գիրությունը, հղիությունը, ծխելը, կերակրափողային բացվածքի ճողվածքը և որոշակի դեղորայքի ընդունումը։ Ռեֆլյուքս առաջացնող դեղորայքների շարքում են հակահիստամինային պրեպարատները, կալցիումական անցուղիների պաշարիչները, հակադեպրեսանտները և որոշ քնաբերներ։ Սրա պատճառը ստորին կերակրափողային սֆինկտերի վատ փակումն է (կերակրափողի և ստամոքսի միացման տեղամաս)։ Ախտորոշումը այն մարդկանց մոտ, որոնց մոտ պարզ միջոցառումները բավարար արդյունք չեն տվել, կատարվում է գաստրոսկոպիա, վերին ստամոքս-աղիքային տրակտի նկար, էզոֆագեալ pH մոնիտորինգ կամ էզոֆագեալ մանոմետրիա։

Բուժումը ընդգրկում է ապրելակերպի փոփոխություն, դեղեր և երբեմն վիրահատական միջամտություն։ Ապրելակերպի փոփոխությունը ենթադրում է հրաժարվել ծխելուց, նիհարել, զերծ մնալ որոշակի սննդատեսակներից և աշխատել չպառկել ուտելուց հետո առնվազն երեք ժամ։ Հիմնական ընդունվող դեղորայքային խմբերն են՝ անտացիդներ, H2 ռեցեպտորների պաշարիչներ, պրոտոնային պոմպի ինհիբիտորներ և պրոկինետիներ։ Վիրահատական միջամտության դիմում են կոնսերվատիվ միջոցների անարդյունավետության դեպքում։

Արևմտյան երկրներում բնակչության 10-20%-ը տառապում է այս հիվանդությամբ։ Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդությունը (ԳԷՌՀ) ավելի հաճախ ընթանում է առանց նշանակալի ախտանիշների և բարդությունների։ Այս ախտաբանական վիճակը առաջին անգամ նկարագրվել է 1935 թվականին ամերիկացի գաստրոէնտերոլոգ Աշեր Վինկելշտեյնի կողմից։ Դասական ախտանիշները, սակայն, նկարագրվել են ավելի վաղ՝ 1925 թվականին։

## Նշաններ և ախտանիշներ
### Մեծահասակներ
Մեծահասակների մոտ հիվանդության առավել տարածված ախտանիշներից են բերանում թթվային համը, ռեգուրգիտացիան և այրոցքը։ Ավելի քիչ հանդիպող ախտանիշներն են ցավը ծամելիս կամ ցավը կոկորդում, բարձրացած թքարտադրությունը, սրտխառնոցը, կրծքավանդակի ցավը և հազը։

ԳԷՌՀ-ը երբեմն առաջացնում է կերակրափողի վնասվածքներ։ Այդ վնասվածքները կարող են ներառել ստորև նշվածներից մեկը կամ մի քանիսը.
* Ռեֆլյուքս էզոֆագիտ–կերակրափողի էպիթելի բորբոքում, որը կարող է առաջացնել խոցեր կերակրափողի և ստամոքսի միացման հատվածում 
* Էզոֆագեալ ստրիկտուրաներ –ռեֆլյուքսով հարուցված բորբոքման հետևանքով առաջացած կայուն նեղացած տեղամաս 
* Բարետի կերակրափող –կերակրափողի դիստալ հատվածի աղիքային տիպի մետապլազիա (տապակ էպիթելի փոխարինում աղիքային գլանաձև էպիթելով)
* Էզոֆագեալ ադենոկարցինոմա – ուռուցքի տարբերակ

Որոշ հետազոտությունների արդյունքում առաջարկվել է կապ հետադարձ ականջային ինֆեկցիաների, իդիոպաթիկ թոքային ֆիբրոզի և ԳԷՌՀ միջև, թեև որպես պատճառական գործոն վերջիններս հիմնավորված չեն։ Ապացուցված չէ նաև կապը ԳԷՌՀ-ի և քրոնիկական սինուսիտի միջև։

### Երեխաներ
ԳԷՌՀ դժվար է հայտնաբերել նորածինների և երեխաների մոտ, քանի որ նրանք չեն կարող ներկայացնել, թե ինչ են զգում, և պետք է փնտրել հիվանդությանը տիպիկ դրսևորումները։ Ախտանիշները կարող են տարբերվել մեծ տարիքին բնորոշ ախտանիշներից։ ԳԷՌՀ-ն երեխաների մոտ կարող է առաջացնել կրկնվող փսխումներ, պասիվ թքարտադրություն, հազ և այլ շնչառական խնդիրներ, ընդհուպ մինչև խզզոցներ։ Երեխաների մոտ հաճախ դիտվում է անդադար լաց, հրաժարվում են ուտել, սկզբում լացում են սննդի/կաթի համար, հետո դուրս են մղում շիշը կամ կուրծքը և կրկին սկսում լացել, գխտոցներ, դժվարացած շնչառություն և մեծ մասամբ ունեն նվազ քաշ։ Երեխաները կարող են ունենալ մեկ կամ մի քանի ախտանիշներ, չկա մեկ համընդհանուր ախտանիշ բոլորի համար, ովքեր ունեն այս հիվանդությունը։

ԱՄՆ-ում, ամեն տարի գնահատելով մոտ 4 միլիոն նորածինների հետազոտությունների արդյունքները, պարզ է դարձել, որ նրանց մինչև 35%-ը կյանքի առաջին ամիսներին ունենում է ռեֆլյուքսի հետ կապված դժվարություններ, որը հայտնի է որպես պասիվ թքարտադրություն։ Այս երևույթի հետ կապված տեսություններից մեկը «չորրորդ եռամսյակի տեսությունն» է, սա խոսում է այն մասին, որ կենդանիների մեծ մասը ծնվում են բավական շարժուն, մինչդեռ մարդը ծնվում է համեմատաբար անօգնական, և ենթադրվում է, որ լիարժեք զարգացում կլիներ միայն չորրորդ եռամսյակում։ Մինչդեռ  երեխան ծնվում է ավելի վաղ, որը էվոլյուցիայի տեսանկյունից  հարմար է նեղ ծննդաբերական ուղիներով անցնելու համար, այդ պատճառով նորածինն ունի փոքր վերջույթներ, թերզարգացած օրգան համակարգեր, մասնավորապես ստամոքս-աղիքային տրակտ։

Շատ երեխաներ հաղթահարում են ռեֆլյուքսը մինչև մեկ տարին լրանալը։ Այդուհանդերձ, նրանց նշանակալի մասը չի հաղթահարում հիվանդությունը։ Դա մասամբ պայմանավորված է ընտանեկան նախատրամադրվածությամբ։

### Բարետի կերակրափող
ԳԷՌՀ-ն կարող է հանգեցնել Բարետի կերակրափողի առաջացման, որն իրենից ներկայացնում է աղիքային մետապլազիա, և համարվում է նախաքաղցկեղային վիճակ։ Բարետի կերակրափողի պրոգրեսիայի ռիսկը դեպի դիսպլազիա հստակ սահմանված չէ, բայց դա տեղի է ունենում մոտ  20% դեպքերում։ Կա ուղղակի կապ քրոնիկական այրոցքի և Բարետի կերակրափողի պրոգրեսիվման մեջ, այդ պատճառով այրոցք ունեցողներին և նրանց, ովքեր ընդունում են դեղորայք ԳԷՌՀ-ի կապակցությամբ, խորհուրդ է տրվում ամեն հինգ տարին մեկ անցնել ԷԳԴՍ։

## Պատճառներ
մինի|321x321փքս|Ստամոքսկերակրափողային ռեֆլյուքս հիվանդություն (ՍԿՌՀ)
ԳԷՌՀ-ն առաջանում է ստորին կերակրափողային սֆինկտերի անբավարարության պատճառով։ Առողջ պացիենտների մոտ Հիսի անկյունը, որն առաջանում է կերակրափող-ստամոքս անցման հատվածում, ստեղծում է փական, որը խոչընդոտում է տասներկումատնյա աղիքի լեղային պարունակության, ֆերմենտների և ստամոքսի թթվային պարունակության անցմանը դեպի կերակրափող և դրան հաջորդող բացասական հետևանքների առաջացմանը, ինչպիսիք են այրոցի զգացումը և կերակրափողի զգայուն հյուսվածքների բորբոքումը։

Գործոններ, որոնք կարող են նպաստել ԳԷՌՀ առաջացմանը. 
* Կերակրափողային բացվածքի ճողվածքը  բարձրացնում է ԳԷՌՀ-ի հավանականությունը՝ ներառելով մեխանիկական և շարժողական գործոնները։
* Գիրություն։ Մարմնի զանգվածի ինդեքսի մեծացումը զուգորդվում է հիվանդության ավելի ծանր ընթացքի հետ։ Մեծ հետազոտությունը, որն ընդգրկել է 2,000 սիմպտոմատիկ պացիենտների, ցույց է տվել, որ 13% դեպքերում մարմնի զանգվածի փոփոխությունները կորելացվում են կերակրափողի վրա  թթվային պարունակության ազդեցության աստիճանի հետ։
* Զոլինգեր-Էլիսոնի սինդրոմը կարող է նպաստել հիվանդությանը՝  միջնորդավորված գաստրինի բարձր արտադրությամբ։
* Արյան մեջ կալցիումի բարձր կոնցենտրացիան խթանում է գաստրինի սեկրեցիան,  վերջինս էլ հանգեցնում է ստամոքսի թթվայնության բարձրացման։
* Սկլերոդերմիան և համակարգային սկլերոզը կարող են բերել կերակրափողի շարժունակության խանգարման։
* Որոշակի դեղերի օգտագործում, օրինակ՝ պրեդնիզոլոն։
* Վիսցերոպտոզը կամ Գլենարդի սինդրոմը ուղեկցվում են ստամոքսի իջեցմամբ՝ բերելով ստամոքսի շարժունակության և սեկրեցիայի նվազման։

ԳԷՌՀ-ն կապվում է մեծաքանակ շնչառական և կոկորդային բարդությունների հետ, ինչպիսիք են լարինգիտը, քրոնիկական հազը, թոքային ֆիբրոզը, ականջացավը և ասթման՝ կլինիկորեն ոչ այնքան արտահայտված ընթացքով։ Այս դրսևորումները ատիպիկ են՝ պայմանավորված լարինգոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսովով (ԼԷՌՀ) կամ էքստրաէզոֆագեալ ռեֆլյուքս (ԷԷՌՀ) հիվանդությամբ։

Գործոններ, որոնք կապվում են ԳԷՌՀ հետ, բայց վերջնականապես հստակեցված չեն.
* Օբստրուկտիվ գիշերային ապնոէ
* Լեղաքարեր, որոնք խանգարում են լեղու նորմալ հոսքին դեպի տասներկումատնյա աղի, որի հետևանքով ստամոքսի թթվայնության չեզոքացման հնարավորությունը նվազում է։

1999 թվականին առկա հետազոտություններից պարզվեց, որ միջինում 40% դեպքերում հիվանդության հիմքում ընկած է *[[Հելիկոբակտեր պիլորի վարակ|H. pylori]]*  ինֆեկցիան։ *H. pylori*  ինֆեկցիայի էռադիակացիան կարող է բերել թթվի սեկրեցիայի բարձրացման ՝ առաջացնելով հարց, թե ի՞նչու են ինֆեկցիա կրող հիվանդերը տարբերվում ինֆեկցիա չկրողներից։ 2004 թվականին հրապարակված կրկնակի կույր հետազոտության արդյունքում չհայտնաբերվեց կլինիկորեն նկատելի տարբերություն այդ երկու տիպի հիվանդների միջև։

## Ախտորոշում
thumb|Պեպտիկ ստրիկտուրայի էնդոսկոպիկ նկար,կերակրափողի նեղացում դեպի ստամոքս անցման հատվածում։ Այն քրոնիկ ԳԷՌՀ-ի բարդություն է, և կարող է առաջացնել դիսֆագիա կամ կլման ակտի դժվարացում
ԳԷՌՀ-ն սովորաբար ախտորոշվում է իրեն բնորոշ ախտանիշների հիման վրա։ Ռեֆլյուքսը կարող է ընթանալ նաև առանց ախտանիշների, այդ դեպքում ախտորոշումը պահանջում է երկու ախտանիշների կամ բարդությունների առկայություն և հետհոսք ստամոքսային պարունակությամբ։

Ախտորոշման մեթոդներից է էզոֆագոգաստրոդուոդենոսկոպիան (ԷԳԴՍ)։ Բարիումի կախույթով ռենտգեն հետազոտությունը ախտորոշման նպատակով խորհուրդ չի տրվում։ Էզոֆագեալ մանոմետրիան նույնպես խորհուրդ չի տրվում օգտագործել, այն օգտագործվում է միայն վիրահատության ընթացքում։ Ամբուլատոր էզոֆագեալ pH մոնիտորինգը կարող է կիրառվել այն հիվանդների մոտ, որոնց վիճակը չի բարելավվել ՊՊԸ ընդունումից և չի կիրառվում այն հիվանդներին, ովքեր ունեն Բարետի կերակրափող։ H. pylori-ի հայտնաբերմանն ուղղված հետազոտությունները սովորաբար պարտադիր չեն։

ԳԷՌՀ ախտորոշման ոսկե ստանդարտը էզոֆագեալ pH մոնիտորինգն է։ Այս մեթոդը ամենաօբյեկտիվն է և թույլ է տալիս հետևել հիվանդներին, գնահատել դեղորայքային կամ վիրահատական բուժման հանդեպ օրգանիզմի պատասխանը։ Ախտորոշման եղանակ է նաև կարճաժամկետ բուժումը ՊՊԸ-ով։ Եթե դիտվում է վիճակի բարելավում, ապա դա վկայում է դրական ախտորոշման մասին։ Կարճաժամկետ բուժումը ՊՊԸ-ով կարող է օգնել կանխատեսել ոչ նորմալ 24-ժամյա մոնիտորինգի արդյունքները այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն տիպիկ ախտանիշներ։

### Էնդոսկոպիա
Էնդոսկոպիան օպտիկական ֆիբրոէնդոսկոպի միջոցով ստամոքսի ներզննումն է։ Այն չի համարվում ռուտինային հետազոտման մեթոդ և չի անցկացվում, երբ առկա են լինում հիվանդությանը տիպիկ ախտանիշները և երբ կա պատասխան բուժման հանդեպ։ Այն խորհուրդ է տրվում այն դեպքերում, երբ բացակայում է պատասխանը բուժման հանդեպ կամ հիվանդն ունի իրեն անհանգստացնող ախտանիշներ, որոնցից են դիսֆագիան, սակավարյունությունը, կղանքում արյան առկայությունը, խզզոցները, քաշի կորուստը կամ ձայնի փոփոխությունը։ Որոշ բժիշկներ կողմ են 5-10 տարին մեկ անցկացվող էնդոսկոպիկ միջամտությանը այն հիվանդների  համար, ովքեր ունեն հիվանդության երկար պատմություն։ Եվ դա նպատակ ունի վաղ հայտնաբերել հնարավոր դիսպլազիան կամ Բարետի կերակրափողի առաջացումը։

Բիոպսիան նախընտրվում է անցկացնել գաստրոսկոպիայի ընթացքում։ Այն կարող է ցույց տալ.
* Այտուց և հիմնային հիպերպլազիա  (ոչ սպեցիֆիկ բորբոքային փոփոխություններ)
* Լիմֆոցիտային ներսփռանք  (ոչ սպեցիֆիկ)
* Նեյտրոֆիլային ներսփռանք  (սովորաբար պայմանավորված ռեֆլյուքսով կամ գաստրիտով)
* Էոզինոֆիլային ներսփռանք  (սովորաբար պայմանավորված ռեֆլյուքսով)։ Էոզինոֆիլների ներէպիթելյալ բավարար քանակի առկայության դեպքում ախտորոշվում է էոզինոֆիլային էզոֆագիտ (ԷԷ)։ Կերակրափողի հեռադիր հատվածում մանրադիտակով ստացված մեծացած տեսադաշտում 20-ից պակաս էոզինոֆիլների հայտնաբերումը և ԳԷՌՀ-ին բնորոշ այլ հյուսվածաբանական նշանների միաժամանակյա առկայությունը խոսում է ԳԷՌՀ-ի օգտին, այլ ոչ թե ԷԷ-ի մասին։
* Գավաթաձև բջիջներով աղիքային մետապլազիա կամ Բարետի կերակրափող 
* Պտկիկի երկարում 
* Եղջրային շերտի բարակում 
* Դիսպլազիա 
* Կարցինոմա

Ռեֆլյուքսով պայմանավորված փոփոխությունները իրենց բնույթով կարող են  լինել ոչ էրոզիվ՝ հանգեցնելով «ոչ էռոզիվ ռեֆլյուքս» հիվանդությանը։

### Ծանրության որոշում
Ծանրության աստիճանը որոշում են Ջոնսոն-Դեմիսթերի գնահատման համակարգով՝ 0 - բացակայում է, 1 - նվազագույն, եզակի էպիզոդներով, 2 - չափավոր, կա թերապևտիկ այցելությունների անհրաժեշտություն, 3 - ծանր, սահմանափակվում է առօրյա գործունեությունը։

### Տարբերակիչ ախտորոշում
Կրծքավանդակի ցավի առաջացման պատճառ կարող է լինել սրտի ախտաբանությունը, հետևաբար ախտորոշում իրականացնելիս, պետք է վերջինս բացառել։ Թթվային ռեֆլյուքսի մեկ այլ տարբերակ կարող է պատճառ դառնալ շնչառական կամ կոկորդային ախտանիշների առաջացման, որոնք հայտնի են որպես «լարինգոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս» (ԼԷՌՀ) կամ «էքստրաէզոֆագեալ ռեֆլուքս հիվանդություն» (ԷԷՌՀ)։ Ի տարբերություն ԳԷՌՀ-ի՝ ԼԷՌՀ-ն հազվադեպ է առաջացնում այրոցք և ԼԷՌՀ-ն, երբեմն, անվանում են «լռակյաց ռեֆլյուքս»։

## Բուժում
Բուժումը ներառում է ապրելակերպի փոփոխություն, դեղորայք, հնարավոր է նաև վիրահատական միջամտություն։ Սկզբնական բուժումը շատ հաճախ սկսվում է պրոտոնային պոմպը ընկճողներով, օրինակ՝ օմեպրազոլով։

### Ապրելակերպ
Համարվում է, որ որոշակի սննդատեսակներ և ապրելակերպը նպաստում են ԳԷՌՀ-ի առաջացմանը, բայց դիետիկ սնունդը քիչ օգնում բուժմանը։ Խուսափել պառկելուց առաջ ուտելուց, ինչպես նաև որոշ սննդատեսակներից, խորհուրդ է տրվում նրանց, ովքեր ախտանիշների ի հայտ գալը կապում են նշվածների հետ։ Պետք է խուսափել սուրճից, ալկոհոլից, շոկոլադից, ճարպոտ, թթու և կծու սննդից։ Քաշի կորուստը և պառկելիս գլխի բարձր դիրքը բավական արդյունավետ են։ Բարձր գլխատակը կանխում է հետհոսքը քնի ընթացում։ Ծխելուց հրաժարվելը և ալկոհոլ չօգտագործելը նշանակալիորեն չեն բարելավում ախտանիշները։ Չնայած նրան, որ մարմնամարզությունը  կարող են բարելավել ԳԷՌՀ-ի ընթացքը, եռանդուն վարժությունները կարող են վատ ազդեցություն ունենալ։

### Դեղորայք
Որպես առաջին շարքի դեղեր, օգտագործում են պրոտոնային պոմպը ընկճողներ, H2 ռեցեպտորների պաշարիչներ և թթվամարիչներ՝ ալգինաթթվի հետ կամ առանց դրա։

Պրոտոնային պոմպը ընկճողները (ՊՊԸ), մասնավորապես օմեպրազոլը ամենաարդյունավետն է H2 ռեցեպտորային պաշարիչներից, օրինակ՝ ռանիտիդինից հետո։ Եթե օրական մեկ հաբ ՊՊԸ ցուցաբերում է մասնակի արդյունավետություն, կարելի է այն նշանակել օրը երկու անգամ։ Դեղորայքը պետք է ընդունել ուտելուց կես կամ մեկ ժամ առաջ։ ՊՊԸ-ների միջև չկա էական տարբերություն։ Երբ այս դեղերը օգտագործվում են տևական ժամանակ, պետք է նշանակել նվազագույն արդյունավետ դեղաչափով։ Այս մոտեցումը կիրառվում է նաև, երբ հիմնական ախտանիշները ուղեկցվում են հաճախակի խնդիրներով։  H2 ռեցեպտորների պաշարիչների արդյունավետությունը 40% է։

Թթվամարիչների օգտակարությունը ավելի քիչ է և կազմում է մոտ 10% (ԲԱԹ=13, բուժվածների անհրաժեշտ թիվը), մինչդեռ թթվարիչների զուգակցումը ալգինաթթվի հետ (գավիսկոն) կարող է ախտանիշները բարելավել մոտ 60%-ով (ԲԱԹ=4)։ Մետոկլոպրամիդը (պրոկինետիկ) ինչպես միայնակ, այնպես էլ այլ դեղերի հետ զուգակցված խորհուրդ չի տրվում նշանակել՝ պայմանավորված  կողմնակի ազդեցություններով։ Մոզապրիդը մեղմ ազդող պրոկինետիկ է։

Սուկրալֆատը իր արդյունավետությամբ մոտ է  H2 ռեցեպտորների պաշարիչներին, սակայն սուկրալֆատը պետք է ընդունել օրվա մեջ մի քանի անգամ, ինչն էլ սահմանափակում է վերջինիս կիրառումը։ Բակլոֆենը  GABAB  ռեցեպտորների ագոնիստ է, չնայած այս դեղը բավական արդյունավետ է, այդուհանդերձ առաջանում են խնդիրներ՝ կապված նրա ճշգրիտ դեղաչափի որոշման հետ, և այս ամենի պատճառը դեղի զգալի կողմնակի ազդեցություններն են՝ համեմատ այլ դեղերի։

### Վիրահատական բուժում
Ծանր ԳԷՌՀ-ի ստանդարտ վիրահատական բուժումը Նիսսենի ֆունդուպլիկացիան է։ Այս միջամտության արդյունքում  ստամոքսի վերին հատվածը կարծես գրկում է ստորին կերակրափողային սֆինկտերը՝ ուժեղացնելով վերջինիս ֆունկցիան և կանխելով թթվային ռեֆլյուքսը, միաժամանակ շտկվում է կերակրափողային բացվածքի ճողվածքը։ Վիրահատություն ցուցված է միայն այն հիվանդներին, որոնց վիճակը չի բարելավվել ՊՊԸ-ների ֆոնին։ Կարճ ժամկետում կյանքի որակը բարելավվում է ի տարբերություն դեղորայքային բուժման, բայց հստակ չէ վիրահատության առավելությունը համեմատած երկարատև դեղորայքային բուժման հետ ՊՊԸ-ներով։ Եթե համեմատենք  ֆունդուպլիկացիաների անցկացման  տարբեր տեխնիկաներ, ապա մասնակի հետին ֆունդուպլիկացիան ավելի արդյունավետ է, քան մասնակի առաջայինը։ Մասնակի ֆունդուպլիկացիան ելքի առումով ավելի բարենպաստ է, քան ամբողջականը։

2012 թվականին FDA-ն հավանություն տվեց մի սարքի, որը կոչվում է LINX, այն բաղկացած է մետաղական հանգույցներից և ունի մագնիսական միջուկ։ Վիրահատական միջամտությամբ սարքը տեղադրվում է ստորին կերակրափողային սֆինկտերի շուրջ այն հիվանդների մոտ, ովքեր  ունեն արտահայտված ախտանիշներ և  չեն պատասխանում այլ բուժումների։ Ելքը գրեթե նույնն է, ինչ ըստ Նիսսենի վիրահատվածների մոտ, չնայած չկան հստակ տվյալներ երկարաժամկետ էֆեկտների մասին։ Ի տարբերություն Նիսսենի ֆունդուպլիկացիայի, այս դեպքում կրճատվում են շատ բարդություններ, ինչպես օրինակ փքվածության համախտանիշը, որը բավական հաճախ է դիտվում։ Անցանկալի երևույթներից կարող են հանդիպել կրծքավանդակի ցավ, դժվարացած կլլում, նաև սրտխառնոց և փսխում։ Սարքի տեղադրման համար հակացուցում կարող է հանդիսանալ ալերգիան տիտանի, չժանգոտվող պողպատի, նիկելի կամ երկաթի իոնների նկատմամբ։ Չպետք է մոռանալ, որ այն հիվանդները, ում տեղադրվել է այս սարքը երբևէ չպետք է անցնեն ՄՌՇ  (Մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն) հետազոտություն, քանի որ վերջինս կբերի ինչպես հիվանդի, այնպես էլ սարքի լուրջ վնասման։

Այն հիվանդներին, որոնց համար ՊՊԸ-ով բուժումը արդյունավետ չէ, կարող է օգնել ներբերանային ֆունդուպլիկացիան առանց հատման։ Արդյունքը կարող է պահպանվել մինչև վեց տարի։

### Հղիություն
Հղիության ընթացքում կարելի է փորձել օրական ռացիոնի և ապրելակերպի փոփոխություններ, բայց դրանք հաճախ արդյունավետ չեն լինում։ Այդ դեպքում նշանակվում են կալցիում պարունակող թթվամարիչներ։ Ալյումին և մագնեզիում պարունակող թթվամարիչները նույնպես անվնաս են, ինչպես ռանիտիդինը  և ՊՊԸ-ները։

### Նորածիններ
Նորածինների վիճակի մեղմացմանը կարող են օգնել կերակրման տեխնիկայի փոփոխությունները, ավելի քիչ և ավելի հաճախ սնվելը, մարմնի դիրքի հաճախակի փոփոխությունը  կամ առավել հաճախ առաջացող գխտոցները կերակրվելու ընթացքում։ Նրանց կարելի է նշանակել նաև դեղորայք՝ ռանիտիդին կամ ՊՊԸ-եր։ Սակայն հաստատված չէ ՊՊԸ-երի արդյունավետությունը այս պոպուլյացիայում և ապացուցված չէ նրանց անվտանգ լինելը։

### Բուժման չարաշահում
Թթվայնության ընկճումը ԳԷՌՀ-ի բուժման հիմնական ուղղությունն է և շատ հիվանդներ ընդունում են այս դեղերը ավելցուկային քանակներով, քան տվյալ դեպքում անհրաժեշտ է։ Այս դեղերի չարաշահումը մեծ խնդիր է, քանի որ ունի շատ կողմնակի էֆեկտներ և թանկարժեք է։

Որոշ դեպքերում ախտանշային հիվանդները կարող են օգտվել չհսկվող դեղերից և ձեռնարկել կենսակերպի փոփոխություններ։ Սա հաճախ առավել ապահով և նվազ ծախսատար է, քան նշանակված դեղորայքը։ Որոշ ուղեցույցներ խորհուրդ են տալիս սկսել բուժումը  H2 պաշարիչներով, հետո նոր միայն նշանակել ՊՊԸ-եր, քանի որ այդ մոտեցումը և՛ անվտանգ է, և՛ էժան։

## Համաճարակաբանություն
Արևմտյան պոպուլյացիայում ԳԷՌՀ-ն ախտահարում է բնակչության 10-20%-ին և 0.4%-ի մոտ այն նոր է հայտնաբերվում։ Բնակչության հետազոտությունների արդյունքում պարզվեց, որ Կանադայում 3.4 - 6.8 միլիոն մարդ այս հիվանդության կրողն է։ Զարգացած երկրներում ԳԷՌՀ-ի առաջացման հավանականությունը կապվում է տարիքի հետ, առավել հաճախ ախտահարելով  60-70 տարեկան մեծահասակներին։ ԱՄՆ-ի բնակչության 20%-ի մոտ ախտանիշներ ի հայտ են գալիս շաբաթը մեկ անգամ, իսկ 7%-ի մոտ՝ ամեն օր։ Չկան տվյալներ կապված ԳԷՌՀ-ի սեռային պայմանավորվածության հետ։

## Պատմություն
Նախկինում որպես բուժական միջամտություն կատարվում էր վագոտոմիա (պրոքսիմալ սելեկտիվ վագոտոմիա)։ Վիրահատական ճանապարհով հեռացվում էր ստամոքսը նյարդավորող թափառող նյարդի ճյուղերը։ Բուժական այս միջոցառումը այժմ փախարինված է դեղորայքային բուժմամբ։ Վագոտոմիան ինքնին կարող է պատճառ դառնալ ստամոքսաելքի նեղացման՝ բերելով ստամոքսի պարունակության ձգձգված դատարկման։ Խուսափելու համար այս բարդությունից վագոտոմիան զուգակցում են պիլորոպլաստիկայի կամ գաստրոէնտերոստոմիայի հետ։

## Հետազոտություն
Հետազոտվում են մի շարք էնդոսկոպիկ սարքեր ուղղված քրոնիկ այրոցքի բուժմանը։
*Էնդոսինչը ամրակները տեղադրում է ստորին կերակրափողային փականի (ՍԿՓ) վրա, որը ստեղծում է փոքրիկ ծալք, ինչն էլ օգնում է մկանի ավելի մեծ ուժով կծկմանը։ Այնուամենայնիվ երկարաժամկետ արդյունքները հիասթափեցնող էին, և «Բարդ» ընկերությունը այլևս չի արտադրում այդ սարքը։
*«Ստրետա» գործողության ժամանակ օգտագործվում են էլեկտրոդներ, որոնք ուղղում են ռադիո-հաճախականության էներգիան ՍԿՓ-ի վրա։ 2015 թվականին անցկացված համակարգային հետազոտության (որը կազմակերպված էր SAGES-ի կողմից ) և մետա-անալիզի արդյունքները չարդարացրեցին «Ստրետա» - ի՝ որպես ԳԷՌՀ-ի բուժական միջոց կիրառումը։ Սակայն մինչ այդ՝ 2012 թվականին անցկացված համակարգային հետազոտությամբ հայտնաբերվել էր դրական կապ  «Ստրետա» - ի և հիվանդության ընթացքի միջև։
*NDO պլիկատորը հյուսվածքներից ստեղծում է ծալք գաստրոէզոֆագեալ միացման շրջանում  և ֆիքսում այն իմպլանտի օգնությամբ։ Սակայն կազմակերպությունը 2008 թվականի կեսերից դադարեցրեց սարքերի վաճառքը։ 
*Ներբերանային ֆունդուպլիկացիան առանց հատման, օգտագործում է սարք, որը կոչվում է էզոֆիքս, այն կարող է լինել արդյունավետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդություններ