Սպանության շղթա

**Սպանության շղթա** (), ռազմական հասկացություն է, որը նույնացնում է հարձակման կառուցվածքը։ Ընդհակառակը, հակառակորդի սպանության շղթան «կոտրելու» գաղափարը պաշտպանության կամ կանխարգելիչ գործողությունների մեթոդ է։

## Ռազմական
### F2T2EA
Ռազմական սպանության շղթայի մոդելներից մեկը «F2T2EA»-ն է, որը ներառում է հետևյալ փուլերը․

* **Գտնել**․ Բացահայտել, գտնել թիրախը հսկողության կամ հետախուզական տվյալների հիման վրա կամ հետախուզական միջոցներով։
* **Ճշտել.** ճշտել թիրախի գտնվելու վայրը հատուկ կոորդինատների, առկա տվյալների կամ լրացուցիչ տվյալների հավաքագրման միջոցով։
* **Հետևել,** հետևել թիրախի շարժմանը։ Հետևեք թիրախին, մինչև կա՛մ որոշում կայացվի չներգրավել թիրախին, կա՛մ թիրախը հաջողությամբ ներգրավվել է։
* **Թիրախ**, ընտրել համապատասխան զենք կամ նյութ՝ նպատակակետում օգտագործելու համար՝ ցանկալի էֆեկտներ ստանալու համար։ Կիրառել հրամանատարության և վերահսկման հնարավորությունները՝ գնահատելու թիրախի արժեքը և դրա հետ կապված համապատասխան զենքի առկայությունը։
* **Ներգրավել,** Զենքը կիրառել թիրախին։
* **Գնահատել**, Գնահատել հարձակման հետևանքները, ներառյալ տեղանքում հավաքված ցանկացած հետախուզական տեղեկատվություն։

Տվյալ շղթայի անվանումը փուլերից յուրաքանչյուրի անվանման առաջին տառերով և նրանց կրկնության քանակով է կազմված՝ (): Սա ինտեգրված,գործընթաց է, որը նկարագրվում է որպես «շղթա», քանի որ ցանկացած փուլում ընդհատումը կարող է ընդհատել ողջ գործընթացը։

### Նախկին տերմինաբանություն
«Չորս Ֆ-եր»-ը () ռազմական տերմին է, որն օգտագործվել է Միացյալ Նահանգների բանակում, հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

* Գտնել թշնամուն - գտնել թշնամուն։
* Ճշտել հակառակորդին – թշնամուն ճնշել կրակով։
* Կռվել թշնամու դեմ – Ներգրավել թշնամուն մարտում կամ կողքի հակառակորդին։ Զինվորներ ուղարկել թշնամու ֆեմ կամ թիկունք:,
* Ավարտել (վերացնել թշնամուն) – Վերացնել թշնամու մարտիկներին։

### Առաջարկվող տերմինաբանություն
«Հինգ Ֆ-եր»-ը () ռազմական տերմին է, որը նկարագրել է մայոր Մայք «Պակո» Բենիտեսը, որ ծառայել է Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժերում և Միացյալ Նահանգների ծովային հետևակային կորպուսում։ Նախագծված է «Սպանության շղթան» թարմացնելու համար՝ արտացոլելու նորացված, ինքնավար և կիսաինքնավար զենքի համակարգերը, «Հինգ Ֆ-եր»-ը նկարագրված է «Ժամանակն է. Սպանության շղթան զարգացնելու հրատապ անհրաժեշտությունը» հոդվածում հետևյալ կերպ.

* **Գտնել**․ ամփոփում է գործառնական միջավայրի համատեղ հետախուզական ջանքերի միասնությունը՝ հավաքագրման ակտիվները՝ հրամանատարի մտադրություններին և նպատակային հետաքրքրությունների ոլորտներին համապատասխանեցնելով։ Սա անխուսափելիորեն հանգեցնում է բացահայտումների, որոնք կարող են հետագայում դասակարգվել որպես առաջացող թիրախ, եթե այն համապատասխանում է նպատակին։
* **Ճշտել.** դոկտրինալ կերպով նկարագրվում է որպես «առաջացող թիրախի նույնականացում, որպես ներգրավվածության արժանի և որոշում է նրա դիրքը և այլ տվյալները բավարար հավաստիությամբ՝ թույլ տալու ոչնչացումը»։
* **Կրակել.** ներառում է ուժեր կամ ռեսուրսներ (այսինքն՝ զինամթերքի, օգտակար բեռի կամ ծախսվող նյութերի կիրառում)
* **Ավարտել**, ներառում է թշնամու վերացումը հաստատող մարմիններում (այսինքն՝ թիրախին հարվածելը կամ կործանարար էլեկտրոնային հարձակում)։ Սա նման է վերգետնյա տարրի, որը մանևրներ է կատարում  շփման համար, բայց այնուհետև հետևում է ներգրավման սահմանված կանոններին, երբ հասնում է շփման կետին։
* **Հետադարձ կապ,** փակում է գործառնական OODA հանգույցը գնահատող քայլով, որը որոշ հանգամանքներում կոչվում է «Ռումբի վնասի գնահատում»։

### Հյուսիսային Կորեայի միջուկային հնարավորություններ
Հաղորդվում է, որ «Սպանության շղթա» կոչվող ամերիկյան ռազմական նոր պլանը արբանյակային պատկերների օգտագործման նոր ռազմավարության առաջին քայլն է՝ բացահայտելու Հյուսիսային Կորեայի միջուկային զենքի արձակման վայրերը, օբյեկտները և արտադրական կարողությունները և կանխարգելիչ կերպով ոչնչացնել դրանք, եթե հակամարտությունը մոտալուտ է թվում։ Այդ պլանը նշվել է ԱՄՆ-ի և Հարավային Կորեայի համատեղ հայտարարության մեջ։

## Կիբեր հարթակ
### Հարձակման փուլեր և հակաքայլեր
Վերջերս Lockheed Martin ամերիկյան ռազմաարդյունաբերական կորպորացիան հարմարեցրել է այս հայեցակարգը տեղեկատվական անվտանգությանը, օգտագործելով այն որպես համակարգչային ցանց ներխուժումների մոդելավորման մեթոդ։ Կիբեր սպանությունների շղթայի մոդելը որոշակիորեն ընդունվել է տեղեկատվական անվտանգության համայնքում։ Այնուամենայնիվ, ընդունումը համընդհանուր չէ, քանի որ քննադատները մատնանշում են մոդելի հիմնարար թերությունները։

Lockheed-Martin կորպորացիայի համակարգչային գիտնականները 2011 թվականին նկարագրել են նոր «ներխուժման սպանության շղթա» շրջանակ կամ մոդել՝ համակարգչային ցանցերը պաշտպանելու համար Նրանք գրել են, որ հարձակումները կարող են տեղի ունենալ փուլերով և կարող են խաթարվել յուրաքանչյուր փուլում հաստատված վերահսկողության միջոցով։ Այդ ժամանակից ի վեր «կիբեր սպանությունների շղթան» ընդունվել է տվյալների անվտանգության կազմակերպությունների կողմից՝ կիբերհարձակումների փուլերը սահմանելու համար։

Կիբեր սպանությունների շղթան բացահայտում է կիբերհարձակման փուլերը՝ վաղ հետախուզումից մինչև տվյալների արտահանման նպատակ։ Սպանության շղթան կարող է օգտագործվել նաև որպես կառավարման գործիք, որն օգնում է շարունակաբար բարելավել ցանցի պաշտպանությունը։ Ըստ Lockheed Martin-ի, սպառնալիքները պետք է առաջընթաց գրանցեն մոդելի մի քանի փուլով, ներառյալ.

# **Հետախուզություն**. Ներխուժողը ընտրում է թիրախը, ուսումնասիրում է այն և փորձում է բացահայտել թիրախային ցանցի խոցելիությունը։
# **Զենքի ստեղծում**. Intruder-ը ստեղծում է հեռահար մուտքի չարամիտ զենք, ինչպիսին է վիրուսը, որը հարմարեցված է մեկ կամ մի քանի խոցելիություններին։
# **Առաքում**. ներխուժողը զենքը փոխանցում է թիրախին (օրինակ՝ էլեկտրոնային փոստի հավելվածների, կայքերի կամ USB կրիչների միջոցով)
# **Շահագործում**. չարամիտ զենքի ծրագրային ծածկագիրը գործարկվում է, որը գործողություններ է ձեռնարկում թիրախային ցանցի վրա՝ օգտագործելու խոցելիությունը։
# **Տեղադրում**. չարամիտ զենքը տեղադրում է մուտքի կետ (օրինակ՝ «հետին դուռ»), որը կարող է օգտագործել ներխուժողը։
# **Հրաման և վերահսկում**. չարամիտ ծրագիրը թույլ է տալիս ներխուժողին ունենալ «ձեռքերը ստեղնաշարի վրա» մշտական մուտք դեպի թիրախային ցանց։
# **Գործողություններ նպատակի վրա**. Ներխուժողը քայլեր է ձեռնարկում իր նպատակներին հասնելու համար, ինչպիսիք են տվյալների արտահոսքը, տվյալների ոչնչացումը կամ գաղտնագրումը փրկագնի համար։

Պաշտպանական գործողությունների ուղղություններ կարող են ձեռնարկվել վերը նշվածի դեմ․

# **Հայտնաբերել**. Որոշեք, թե արդյոք ներխուժողը ներկա է։
# **Մերժել**. Կանխել տեղեկատվության բացահայտումը և չարտոնված մուտքը,
# **Խանգարել**. Դադարեցրեք կամ փոխեք ելքային երթևեկությունը (հարձակվողին),
# **Դեգրադացիա**. հակահարձակման հրամանատարություն և վերահսկում,
# **Խաբել.** միջամտել հրամանատարությանը և վերահսկմանը,
# **Պարունակել**. Ցանցի սեգմենտավորման փոփոխություններ։

2013 թվականի Target Corporation-ի տվյալների խախտման վերաբերյալ ԱՄՆ Սենատի հետաքննությունը ներառում էր վերլուծություն՝ հիմնված Lockheed-Martin սպանության շղթայի շրջանակի վրա։ Այն բացահայտել է մի քանի փուլ, որտեղ հսկողությունը չի կանխել կամ հայտնաբերել հարձակման առաջընթացը։

### Այլընտրանքային տարբերակներ
Տարբեր կազմակերպություններ կառուցել են իրենց սպանության շղթաները՝ փորձելով մոդելավորել տարբեր սպառնալիքներ։ FireEye-ն առաջարկում է Lockheed-Martin-ի նման գծային մոդել։ FireEye-ի սպանության շղթայում շեշտվում է սպառնալիքների շարունակականությունը։ Այս մոդելը շեշտում է, որ սպառնալիքը չի ավարտվում մեկ ցիկլից հետո։

# Հետախուզություն,
# Նախնական ներխուժում ցանց,
# Ստեղծել հետին դուռ ցանցում
# Ստանալ օգտվողի հավատարմագրերը,
# Տեղադրել տարբեր կոմունալ ծառայություններ,
# Արտոնությունների մեծացում/ կողային տեղաշարժ/ տվյալների արտազատում,
# Պահպանել շարունակականությունը։

Lockheed Martin-ի կիբեր սպանությունների շղթայի մոդելի քննադատությունների շարքում, որպես սպառնալիքների գնահատման և կանխարգելման գործիք, այն է, որ առաջին փուլերը տեղի են ունենում պաշտպանված ցանցից դուրս՝ դժվարացնելով բացահայտելը կամ պաշտպանվել այդ փուլերում գործողություններից։ Նմանապես, ասվում է, որ այս մեթոդաբանությունը ամրապնդում է ավանդական պարագծային և չարամիտ ծրագրերի կանխարգելման վրա հիմնված պաշտպանական ռազմավարությունները։ Ուրիշները նշել են, որ կիբեր սպանությունների ավանդական շղթան հարմար չէ ներքին սպառնալիքների մոդելավորման համար։ Սա հատկապես անհանգստացնում է, հաշվի առնելով հաջող հարձակումների հավանականությունը, որոնք խախտում են ներքին ցանցի պարագիծը, այդ իսկ պատճառով կազմակերպությունները «պետք է մշակեն ռազմավարություն՝ firewall-ի ներսում հարձակվողների հետ գործ ունենալու համար։ Նրանք պետք է մտածեն յուրաքանչյուր հարձակվողի մասին որպես պոտենցիալ ներքին թշնամու»։

### Միասնական սպանության շղթա
մինի|Միասնական սպանության շղթան» բաղկացած է 18 եզակի հարձակման փուլերից, որոնք կարող են տեղի ունենալ առաջադեմ կիբերհարձակումների ժամանակ:
«Միասնական spanwu2jan շղթան» մշակել է 2017 թվականին Փոլ Փոլսը՝ համագործակցելով Fox-IT-ի և Leiden University-ի հետ՝ հաղթահարելու ընդհանուր քննադատությունները կիբեր սպանությունների ավանդական շղթայի դեմ՝ միավորելով և ընդլայնելով Lockheed Martin- ի սպանության շղթան և MITER- ի ATT&CK վեբ շրջանակը (): Սպանության շղթայի միասնական տարբերակը 18 եզակի հարձակման փուլերի պատվիրված դասավորություն է, որը կարող է տեղի ունենալ ծայրից ծայր կիբերհարձակման ժամանակ, որն ընդգրկում է այն գործողությունները, որոնք տեղի են ունենում պաշտպանված ցանցից դուրս և ներսում։ Որպես այդպիսին, սպանության միասնական շղթան բարելավվում է ավանդական սպանության շղթայի շրջանակի սահմանափակումների և MITRE-ի ATT&CK-ի մարտավարության ժամանակային ագնոստիկ բնույթի համեմատ։ Միասնական մոդելը կարող է օգտագործվել վերլուծելու, համեմատելու և առաջադեմ մշտական սպառնալիքների (APT) կողմից ծայրից ծայր կիբեր հարձակումներից պաշտպանվելու համար։ Սպանության միասնական շղթայի վերաբերյալ հետագա սպիտակ թուղթը () հրապարակվել է 2021 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային անվտանգություն
Կատեգորիա:Հանցագործության կանխում
Կատեգորիա:Տեղեկատվական անվտանգություն