Червона рута

«**Червона рута**» (), Վլադիմիր Իվասյուկի էստրադային երգը, որը նա գրել է 1968 թվականին: Երգը կատարել է «Սմերիչկա» խումբը Լևկո Դուտկովսկու ղեկավարությամբ, իսկ ավելի ուշ՝ Սոֆյա Ռոտարուն Անատոլի Եվդոկիմենկոյի ղեկավարած Չերվոնա ռուտա անսաբլի հետ, ինչպես նաև Լեհաստանի «No To Co» խումբը։

Երգը մի տղայի մասին է, որը ենթադրում է, թե աղջիկն իրեն «կախարդել է» Կարպատյան հավատալիքների առասպելական ծաղիկից պատրաստված ըմպելիքի օգնությամբ։  «Червона рута»-ն դարձել է աշխարհում ամենահայտնի և ճանաչելի ուկրաինական երգերից մեկը։  «Շրջելով ամբողջ աշխարհում և դառնալով վերջին քառասուն տարիների սուպեր-հիթ»՝ երգը առաջին հաջողությունն է բերել ոչ միայն իր առաջին կատարողներին, այլև հենց հեղինակին, դարձել է խորհրդային երգի «Песня-71» համամիութենական հեռուստատեսային փառատոնի դափնեկիր:

## Ստեղծման պատմություն
Վլադիմիր Իվասյուկը երգը գրել է 1970 թվականին, երբ Չեռնովցիի բժշկական ինստիտուտի ուսանող էր։  Իվասյուկը ոգեշնչվել է Վլադիմիր Գնատյուկի ստեղծագործությունից, որը 1906 թվականին հրատարակել է ժողովածու, որտեղ առկա են հետևյալ տողերը.
*Ой ходила, говорила гільтайова мати,*
*Назбирала троєзілля мене чарувати,*
*Назбирала троєзілля червону рутоньку,*
*Та й схотіла зчарувати мене, сиротоньку.*
Երգի պրեմիերան կայացել է «Լավ տրամադրության կամերտոն» () ծրագրում, որտեղ հնչել է հեղինակային կատարմամբ: Ստուդիայում ձայնագրման համար հրավիրվել է «Կարպատի» անսամբլը Վալերի Գրոմցևի ղեկավարությամբ։  Իվասյուկին ձայնակցել է երաժշտության երիտասարդ ուսուցչուհի Ելենա Կուզնեցովան։  1970 թվականի սեպտեմբերի 13-ի կեսօրին Չեռնովցիի Թատերական հրապարակից հեռուստաստուդիան բազմահազարանոց բազմության առջև հեռարձակել է «Չերվոնա ռուտան» և «Водограй» երգերն ամբողջ Ուկրաինական ԽՍՀ-ում։ 

Այս երգերին առաջխաղացմանը նպաստել է *Սմերիչկա* հայտնի վոկալ-գործիքային անսամբլը Լևկա Դուտկովսկու ղեկավարությամբ (մենակատարներ՝ Վասիլի Զինկևիչ և Նազարի Յարեմչուկ, հնչյունային ռեժիսոր՝ Վասիլի Ստրիխովիչ)։ 

*Սմերիչկայի* մենակատարների կատարմամբ «Червона рута»-ն անցել է խորհրդային երգի «Песня-71» I համամիութենական հեռուստատեսային փառատոնի եզրափակիչ: Փառատոնի եզրափակիչ համերգին երգը կատարել են Վլադիմիր Իվասյուկը և *Սմերիչկայի* մենակատարներ Վասիլի Զինկևիչը և Նազարի Յարեմչուկը՝ Համամիութենական ռադիոյի և ԽՍՀՄ կենտրոնական հեռուստատեսության էստրադային-սիմֆոնիկ նվագախմբի նվագակցությամբ՝ Յուրի Սիլանտևի ղեկավարությամբ։ 

Երգի կատարմամբ երգչուհի Սոֆյա Ռոտարուն հասել է առաջին հաջողությանը, և այն դարձել է երգչուհու այցեքարտերից մեկը։  1971 թվականին «Ուկրհեռուստաֆիլմ» ստուդիան նկարահանել է «Չերվոնա ռուտա» կարճամետրաժ խաղարկային հեռուստաֆիլմը։  Ֆիլմում գլխավոր դերերը կատարել են Վասիլի Զինկևիչը և Սոֆյա Ռոտարուն։ Նույն թվականին Ռոտարուի ամուսինը՝ Անատոլի Եվդոկիմենկոն, Չեռնովցիի տարածաշրջանային ֆիլհարմոնիային առընթեր  ստեղծվել է «Червона рута» խումբը, և Սոֆյա Ռոտարուն անսամբլի ուղեկցությամբ սկսել է իր առաջին շրջագայությունը ԽՍՀՄ-ում: 1972 թվականին «Մելոդիա» ընկերությունը թողարկել է Ռոտարուի առաջին սոլո ձայնասկավառակը, որը բաղկացած էր տասներեք երգից։ Ալբոմի գլխավոր երգը դարձել է «Червона рута»-ն։

## Հայտնի կատարողներ

* Նիկոլայ Գնատյուկ
* Վլադիմիր Իվասյուկ և Ե. Կուզնեցովա, *Կարպատի* խումբ
* *Սմերիչկա* խումբ
* Սոֆյա Ռոտարու
* Նազարի Յարեմչուկ
* Վասիլի Զինկևիչ
* Վասիլի Զինկևիչ և Սոֆյա Ռոտարու
* Յարոսլավ Եվդոկիմով
* Բոգդան Կոսոպուդ
* Վախթանգ Կիկաբիձե
* Օլեգ Ուխնալյով
* Էթերի Չելիձե
* Բոգդան Տիտոմիր  («Հին երգեր գլխավորի մասին»)
* Սոֆյա Ռոտարուն երգ է կատարել Танок на Майдані Конго խմբի հետ ռեփ գործքավորմամբ
* Անի Լորակ
* Տաիսիա Պովակի
* Տարաս Չուբայ
* Սեմյոն Կանադա (2012 թվականի ձայնագրություն)
* Самоцветы խումբ
* Զախար Մայ
* No-To-Co խումբ (Լեհաստան)
* Բիանկա
* Украинские ультрас
* Վիկտոր Պավլիկ, Եվգենյա Վլասովա, Յուրկո Յուրչենկո, ЛёмиЛём  և «Теріторія А» ծրագրի հաղորդավարուհի Անժելիկա Ռուդնիցկա
* Golem
* Մարինա Դևյատովա
* Хор Турецкого
* Տոտո Կուտունյո
* Աննա Սեդոկովա
* Chervona Ruta in English

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Страницы памяти Владимира Ивасюка — «Червона рута»
* Песне «Червона рута» исполняется 45 лет
* 45 лет в эфире
* «Червона рута» как символ украинской эстрады

Կատեգորիա:1968 ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Խորհրդային երգեր
Կատեգորիա:Սոֆյա Ռոտարուի երգեր