open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կապտափող սոխակ

**Կապտափող սոխակ** (), կեռնեխների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարարությունը 14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 20-22,5 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 20 գ։ Արուի կուրծքը կապույտ լայն հատվածով է, միջին մասում՝ սպիտակ՝ ակնառու նարնջագույն բծով կամ առանց բծերի։ Էգի կոկորդը սպիտակ է՝ մուգ եզրագծված։ Երիտասարդը մուգ դարչնագույն խայտերով է։

## Կենսակերպ
Գետնին շարժվում է ցատկոտելով, կանգնում է ուղղահայաց դիրքով՝ պոչը բարձր։ Տարածված է լեռնատափաստաններում՝ ենթալպյան փռված գիհու թփուտներում։

## Սնունդ
Սնվում է միջատներով, սերմերով, հատապտուղներով։

## Բնադրում
Բույնը գավաթաձև է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է գետնին։ Դնում է 18 մմ տրամագծով, բաց կապույտ՝ կարմիրնարնջագույն պտերով 5-6 ձու։

Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։   
մինի|Կապտափող սոխակ

## Պատկերասրահ
     
Bluethroatred.JPG     
Luscinia svecica cyanecula MHNT.ZOO.2010.11.193.15.jpg |*Luscinia svecica cyanecula* 
    

## Արտաքին հղումներ
*Կապտափող սոխակ - Հայաստանի թռչունները

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կեռնեխներ
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Ֆունիկուլյոր

150px|thumb|աջից|ֆունիկուլյոր Շվեյցարիայում
**Ֆունիկուլյոր** (,  - պարան, ճոպան), ճոպանաքարշով ռելսուղի, որը նախատեսված է կտրուկ վերելքով ուղևորների և բեռների փոխադրման համար։

Կիրառվում է քաղաքներում, առողջարանային կենտրոններում, ինչպես նաև լեռնային շրջաններում, արդյունաբերական ձեռնարկություններում։ Ֆունիկուլյորը կարող է լինել մեկ կամ երկու վագոններով (առավել տարածված)։ Ռելսուղին միալար է, մեջտեղում՝ ուղեբաժանքով։ Անվտանգության համար վագոնները հանդերձվում են արգելակման վթարային հարմարանքներով, ինչպես նաև ազդանշանման, կապի և բլոկավորման միջոցներով։ Ֆունիկուլյորի թողունակությունը չի անցնում ժամում 600 մարդուց։

Ֆունիկուլյորը՝ որպես ուղևորային տրանսպորտ, առաջին անգամ օգտագործվել է Իտալիայում և Ավստրիայում։ ԽՍՀՄ-ում ֆունիկուլյորներ են եղել Կիևում, Թբիլիսիում, Բաքվում, Սոչիում, Կաունասում, Վլադիվոստոկում։

Կատեգորիա:Տրանսպորտի տեսակներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական հայտնագործություններ
Կարմրագլուխ արքայիկ

**Կարմրագլուխ արքայիկ** (), արքայիկների ընտանիքի թռչուն։ Հնարավոր չվող է կամ ձմեռող։

Շատ փոքր թռչուն է՝ մետաքսանուրբ, խայտաբղետ փետրավորմամբ։ Գագաթի կողքային մասերը, ակնաշերտը մուգ են, հոնքը՝ սպիտակ։ Արուի գագաթի կենտրոնը նարնջագույն է, էգինը՝ դեղին։ Չափազանց աշխույժ է, կերը փնտրում է ծառերի բարձր սաղարթում։ Բնակվում է անտառներում, չուի ընթացքում՝ թփուտներում։

Սնվում է անողնաշարավորներով։ 1995-2005 թվականի հետազոտությունները թույլ են տալիս ենթադրելու դրա գոյությունը Հայաստանում։ Կենսակերպին վերաբերող մանրամասները դեռևս ուսումնասիրված չեն։

## Պատկերասրահ
 
Vuurgoudhaan.jpg
Regulus ignicapilla -Galicia, Spain -singing in a conifer tree-8 (1).jpg
Regulus ignicapilla MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg
Regulus ignicapillus 2.jpg
Regulus ignicapillus Roitelet triple-bandeau.jpg
Foeragerende vuurgoudhaan-4962026.webm


 

Կատեգորիա:Արքայիկներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ
Եղջրագլխիկ

**Եղջրագլխիկ** ()՝ գորտնուկագգիների (հրանունկազգիներ) ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։

## Տեսակներ
Հայտնի է 1 տեսակ՝ 
*Եղջրագլխիկ մանգաղաձև - *Ceratocephalus*
**[[Ceratocephala caulifolia]]*
**[[Ceratocephala falcata]]*
**[[Ceratocephala orthoceras]]*
**[[Ceratocephala testiculata]]*
## Տարածում
Տարածված է Հայաստանի բոլոր մարզերի ցածրադիր, երբեմն՝ միջին լեռն, գոտիևերում։ Աճում է չոր լանջերին, դաշտերում, արոտավայրերում։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը թավոտ է, հազվադեպ՝ մերկ, բարձր.՝ 3-10 սմ էֆեմեր բույս է։ Տերևներն արմատամերձ վարդակում են՝ եռաբաժան կամ 2-3 խոր բլթակներով։ Ծաղիկները ցողունների գագաթին են կամ տերևանութներում՝ մեկական, բաց դեղնավուն։ Ծաղկում է մարտի սկզբին։ Պտուղը երկարավուն բազմընկուզիկ է, ընկուզիկները մերկ են կամ թավոտ, ծռված կամ ուղիղ կտուցով։ Թունավոր է։

## Արտաքին հղումներ
* http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/
* http://www.ppp-index.de/
* Botánica sistemática
* http://www.ipni.org/index.html
* http://www.catalogueoflife.org/search.php 
* http://www.eol.org/

Կատեգորիա:Հրանունկազգիներ
Նագարի գիր

200px|մինի|աջից|Պղնձե թիթեղներ նագարի գրով, 1035 թ.
**Նագարի գիր**, հնդկական վանկագիր, որն առաջացել է մոտավորապես 7-րդ դարում հին հնդկական բրահմի այբուբենից՝ որպես գուպտա գրի արևելյան տարբերակ (արևելյանը շարադա գիրն էր) և նշանակում է *քաղաքային գիր*։ Այս գիրը հիմք է հանդիսացել մի շարք (նանդինագարի, արևելյան նագարի) մինչ այժմ Հնդկաստանում ամենից շատ օգտագործվող դևանագարի այբուբենի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդկական գրեր
2007-08 NBA մրցաշրջան

**2007-08 NBA մրցաշրջանը** NBA-ի 62-րդ մրցաշրջանն էր։ Կանոնավոր մրցաշրջանում խաղացվել է 1,230 խաղ (82 խաղ 30 թմից յուրաքանչյուրի համար)։ Սկսվել է 2007 թ. հոկտոմբերի 30-ին և վերջացել է 2008 թ. ապրիլի 16-ին։ 2008 NBA Փլեյոֆ սկսվել է 2008 թ. ապրիլի 19-ին և տևել է մինչև հունիսի 17-ը, երբ Բոստոն Սելտիքսը հաղթանակ է տարել Լոս Անջելես Լեյքերսի նկատմամբ 131–92 հաշվով 2008 NBA եզրափակիչում։ 2007 թ. NBA դրաֆթը տեղի է ունեցել 2007 թ. հունիսի 28-ին և Գրեգ Օդենն ընտրվում է առաջինը «Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի» կողմից, սակայն աջ ոտքի բավականին լուրջ և երկար ապաքինում պահանջող վնասվածքի պատճառով ստիպված է լինում բաց թողնել 2007-08 NBA մրցաշրջանը։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:2007 սպորտում
Կատեգորիա:2008 սպորտում
Էլյա Ղամբարյան

**Էլյա Ռուբենի Ղամբարյան** (), հայ նկարիչ` կիրառական արվեստի գծով։

## Կենսագրություն
1929 թվականին  ավարտել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումի գորգի բաժինը, 1934 թվականին՝ Մոսկվայի տեքստիլ ինստիտուտը։ 1934 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1947 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Լենինգրադում։ Գլխավոր գործերից են՝ դեկորատիվ գործվածքներ, գլխաշորեր, նախշանկարներ՝ մանկական զգեստի, շրջազգեստի համար։ Ապրել և ստեղծագործել է Լենինգրադում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:1910 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Խաչիկ Ղարաբեկյան

**Խաչիկ Արամի Ղարաբեկյան** (), հայ նկարիչ, թատերական նկարիչ։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1961 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1971 թվականից եղել է Կիրովականի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական թատրոնի գլխավոր նկարիչը։ Ղարաբեկյանի կերտած սրբապատկերները զարդարում են Վանաձորի և Սպիտակ քաղաքի եկեղեցիները։

## Ստեղծագործություններ
*«Կարբիդագործներ» (եռանկար)
*«Մեր քաղաքը և մարդիկ»
*«Թավջութակահարուհին»
*«Արևոտ օր»
Դիմանկարներ`
*Խորհրդային միության հերոս Գ. Վարդումյան
*Ա. Խուտանյան
*Վարպետ Մեհրաբ
Կիրովականի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական թատրոնում ձևավորել է «Ռոմեոն, Ջուլիետան և խավարը», «Եկամտավոր պաշտոն», «Բոռ», «Թռչնակը վանդակում» և այլ բեմադրություններ։

## Ցուցահանդեսներ
2007 թվականին Վանաձորի Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու ցուցասրահում ներկայացվել է Ղարաբեկյանի անհատական ցուցահանդեսը։

## Հիշատակ
2014 թվականին, նկարչի 75-ամյակին նվիրված, Գեղագիտության ազգային կենտրոնի Վանաձորի մասնաճյուղում կազմակերպվել է հուշ-ցերեկույթ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բեմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Վահան Ղազարյան (քանդակագործ)

**Վահան Արամի Ղազարյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Վահան Ղազարյանը ծնվել է 1940 թվականին Նախիջևանի Թազաքենդ գյուղում։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժինը։ Նրա գործերից է՝ «Ինժեների դիմաքանդակը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Վաղարշակ Ղազարյան

**Վաղարշակ Ավագի Ղազարյան** (), հայ գեղանկարիչ, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1894 թվականին Շուշիում, բազմազավակ ընտանիքում։ Ղազարյանների տանը միշտ հնչում էր երաժշտություն, քանի որ հայրը՝ Ավագը, երգ-երաժշտության ուսուցիչ էր Շուշվա թեմական դպրոցում, իսկ մայրը՝ Մանուշակը, սիրում էր երգել և նվագել հարմոն։ Հետևելով ավագ եղբոր՝ Դանիելի օրինակին, Վաղարշակը 1917 թվականին մեկնում է Բաքու՝ սովորելու տեղի արվեստի դպրոցում։ Երկու տարի անց, ուսումը շարունակելու նպատակով, նա տեղափոխվում է Թիֆլիս, որտեղ և հաստատում է մշտական բնակություն։ Թիֆիսիում Վաղարշակը ավարտում է  Վրաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի մանկավարժական բաժինը։ Սկսած ուսանողական տարիներից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ Բաքվում, Թիֆլիսիում և ԽՍՀՄ-ի տարբեր քաղաքներում։ Տարիներ շարունակ դասավանդել է նկարչություն Թիֆլիսի հայկական դպրոցում, ինչպես նաև նկարչություն և գծագրություն Թիֆլիսի օտար լեզուների ինստիուտում։ Մնալով հավատարիմ ընտանեկան երաժշտական ավանդություներին նա իր եղբոր՝ կոմպոզիտոր Դանիել Ղազարյանի հետ միասին կազմակերպել է երգչախմբային համերգներ ինչպես Թիֆլիսում, այնպես էլ Վրաստանի այլ քաղաքներում։ Բացի այդ, Վաղարշակը երկար տարիներ ղեկավարել է արևելյան գործիքների նվագախումբը, որի հետ նույնպես համերգներով շրջագայել է Վրաստանով։ Նվագախմբի երկացանկում մշտապես ընդգրկված են եղել Դանիելի ստեղծագործությունները, մասնավորապես «Արևելյան սերենադ»-ը՝ գրված նվագախմբի համար։ Հետագայում Վաղարշակի որդին, Ռաֆայել Ղազարյանը, հիմնադրել և ղեկավարել է ԽՍՀՄ-ում և նրա սահմաններից դուրս մեծ համբավ ունեցող «Մզիուրի» մանկական անսամբլը։ 
մինի|Հայ գեղանկարիչ Վաղարշակ Ղազարյանը իր եղբայրներ՝ կոմպոզիտոր Դանիել Ղազարյանի և Գրիքոր Ղազարյանի հետ, Լենինական, 1914 թվական|alt=|ձախից
մինի|Հայ գեղանկարիչ Վաղարշակ Ղազարյանը երիտասարդ տարիներին, Թբիլիսի|alt=|կենտրոն|287x287փքս

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան 
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան  
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1894 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:«Պատվո նշան» շքանշանի ասպետներ
Բարբառագրություն

**Բարբառագրություն** (), բարբառագիտության ընդերքում ձևավորված գիտակարգ, որն այժմ առավել հայտնի է *լեզվաբանական աշխարհագրություն* (лингвистическая география) անունով։ Նախապես սրա սկզբունքները մշակվեցին բարբառային նյութի քննության հետ կապված, երբ մանավանդ պարզ դարձավ, որ բարբառները չունեն որոշակիորեն սահմանագծված տարածք, և նրանց իրողությունները հաճախ թափանցում են բարբառախոս այլ տարածքներ։

Այպես, անհրաժեշտություն առաջացավ դիտարկելու բարբառային երևույթների տարածական ընդգրկումները։ Հաստատվեց այն գաղափարը, որ լեզվական փաստը (բառը) ունի ոչ միայն իր պատմությունը, այլև իր աշխարհագրությունը։ Հետագայում այդ սկզբունքները տարածվեցին նաև մերձավոր լեզուների, մանավանդ հնդեվրոպական «բարբառների» ուսումնասիրության բնագավառի վրա։

## Քարտեզագրություն

Բարբառագրության մեջ կարևոր տեղ է գրավում *բարբառագիտական-լեզվաբանական քարտեզագրությունը* (), որի խնդիրն է կազմել բարբառագրական նյութը ցուցադրող քարտեզներ։ Յուրաքանչյուր բարբառագիտական քարտեզ () ցուցադրում է բարբառային (լեզվական) այս կամ այն երևույթի, իրողության, տարածական ընդգրկումները՝ ուղիները, սահմանները, հաճախ նաև հնարավորություն է տալիս փաստը դիտարկելու ժամանակագրական տեսանկյունով (պատմականորեն)։

Քարտեզագրման նպատակով պետք է՝

* ունենալ որոշակի ծրագիր, աշխատանքային պլան, նպատակադրումների հստակ պատկերացում,
* բարբառային իրողությունները դիտել որպես համակարգի տարրեր, այլ ոչ թե մեխանիկորեն առնչվող միավորներ,
* ձեռքի տակ ունենալ գիտական *տառադարձական այբուբեն*։

## Զուգաբանություն

Քարտեզում կողմնորոշող տարրը *զուգաբանությունն* է (), այն գիծը, որը քարտեզի վրա նշանակում է միևնույն երևույթի տարածական ընդգրկումը, ժամանակագրական կտրվածքը, այսինքն՝ բացահայտում տվյալ երևույթի արեալը (ареал) կամ տարածույթը։

### Տեսակները

Զուգաբանությունները կարող են լինել *հնչյունական*, *բառային*, *քերականական* և այլն։ *Հնչյունական* զուգաբանությունների նշանակման համար հաշվի են առնվում գրական լեզվի (հին, ժամանակակից) համեմատ եղած հնչյունական նույնություններն ու տարբերությունները բարբառախոս վայրերում։ *Բառայինի* դեպքում նկատի է առնվում, թե տվյալ բառն ինչ իմաստներով է տարածված, կամ էլ միևնույն բառիմաստի համար ինչ բառեր կան։ Քերականական զուգաբանությունները սովորաբար պարզում են տվյալ իմաստի համար եղած ձևերի, արտահայտության միջոցների տարածքը։

Տարբեր լեզվական իրողությունների զուգաբանությունները կարող են չհամընկնել, նույն ուղղությունը, տարածքը չունենալ, բայց կարող են նաև զուգահեռ ընթանալ, տարածքով մերձավոր լինել, նույնիսկ փունջ կազմել։ Այս հանգամանքով էլ որոշվում են բարբառների «սահմանագծերը»։

Քարտեզները որոշակի կարգով ամբողջացվում են մեկ ժողովածուի մեջ, որը կոչվում է *բարբառագիտական ատլաս*։

## Աղբյուրներ
* Հ. Զ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, էջ 132։

Կատեգորիա:Բարբառագիտություն
Վենսան Կոմպանի

**Վենսան Կոմպանի**, (, ), Բելգիայի ազգային հավաքականի և «Մանչեսթեր Սիթիի» ֆուտբոլիստ։ Բելգիայի պատմության եզակի խաղացողներից մեկը, որը իր դեբյուտը ազգային հավաքականի կազմում նշել է շատ երիտասարդ տարիքում (17 տարեկան հասակում)։

## Կարիերա
Վենսանը իր կարիերան սկսեց «Անդերլեխտի» կազմում. այնտեղ նա 2 անգամ դարձավ Բելգիայի լավագույն ֆուտբոլիստ և 1 անգամ Բելգիայի առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ։ Անդերլեխտի հետ 2 անգամ հռչակվել է Բելգիայի չեմպիոն։ 2006 թվականի հունիսի 20-ին տեղափոխվել է գերմանական Համբուրգ փոխարինելու Բավարիա տեղափոխված Վան Բյույտենին։ Առաջին մրցաշրջանում մասնակցել է 6 հանդիպման, բայց նոյեմբերին վնասելով ջիլը՝ բաց է թողնում մրցաշրջանի մնացած մասը։ 2008 թվականի օգոստոսի 22-ին տեղափոխվում է «Մանչեսթեր Սիթի» 6 միլիոն եվրոյով։ Նոր ակումբի կազմում իր դեբյուտը նշել է «Վեսթ Հեմի» դեմ խաղում, որում էլ հենց ճանաչվում է լավագույն ֆուտբոլիստ։

## Ձեռքբերումներ
### Անդերլեխտ
Բելգիայի Չեմպիոն 2003-2004, 2005-2006

### Մանչեսթեր Սիթի
Անգլիայի չեմպիոն 2011-2012, 2013-2014
Անգլիայի սուպերգավաթակիր 2012
Անգլիայի Լիգայի չեմպիոն 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը  «Մանչեսթեր Սիթիի» կայքում
* soccerbase.com կայքում
* Վիճակագրությունը Բելգիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կայքում

Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անդերլեխտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բելգիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ցանցաթևավորներ

**Ցանցաթևավորները** կազմում են միջատների առանձին կարգ։ Միջին չափի կամ մեծ միջատներ են։ Հասուններն ունեն կրծող բերանային ապարատ, 2 զույգ թաղանթակերպ թևեր՝ ցանցաձև ջղավորված (այստեղից՝ անվանումը)։ Թրթուրներին բնորոշ են 3 զույգ կրծքային ոտքերը և երկար ու սուր մանգաղաձև ծամիչները (վերին ծնոտներ)։ Գրեթե բոլորը զարգանում են ցամաքում՝ լրիվ կերպարանափոխությամբ։ Գիշատիչ են. ոչնչացնում են բուսակեր միջատներին ու տզերին։
Հայտնի է մոտ 5 հզ., Հայաստանում՝ 30 տեսակ։ Հանդիպում են հիմնականում Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արագածոտնի, Արարատի, Կոտայքի մարզերում։ Առավել տարածվածներից են սովորական ոսկեաչիկը և մրջնառյուծը։

Սովորական ոսկեաչիկը միջին մեծության է, թևերի բացվածքը՝ 25-30 մմ, ունի 2 զույգ երկնագույն-կանաչավուն թևեր և ոսկեգույն աչքեր։ Արագորեն ոչնչացնում է լվիճներին, տերևալվիկներին, տզերին. կարող է օգտագործվել վնասատուների դեմ կենսաբանական պայքար կազմակերպելու համար։ Սովորական մրջնառյուծն աչքի է ընկնում խոշոր մարմնով, նման է ճպուռի, բայց ունի երկար բեղիկներ։ Նրանց թրթուրները չոր ավազի մեջ փորում են ձագարաձև փոսեր, թաղվում ձագարի հատակին և որսում այնտեղ ընկնող միջատներին։ Ասկալաֆները և նեմոպտերները նման են թիթեռների և Հայաստանում առավել գեղեցիկ թռչող միջատներից են։

Կատեգորիա:Միջատներ
Աշոտ Ղազարյան (ԽՍՀՄ հերոս)

**Աշոտ Վաղարշակի Ղազարյան** (), հայ արձակագիր, ռազմական գործիչ, Խորհրդային Միության հերոս (1945), գեներալ-մայոր (1970), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1976)։

## Կենսագրություն
Աշոտ Վաղարշակի Ղազարյանը ծնվել է 1921 թվականին, Վրաստանի Ծալկայի շրջանի Չիֆթքիլիսա գյուղում։ Միջնակարգ կրթությունն ստանալուց հետո 1939 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ։

Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորհրդա-ֆիննական (1939-1940) և Հայրենական մեծ պատերազմին։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ մասնակցել է խորհրդային զորքերի պաշտպանական (Մերձբալթիկա, Լենինգրադ), հարձակողական (Սմոլենսկի մարզ, Բելառուսիա) մարտերին։ 1945 թվականի հունվարի 18-22-ը Աշոտ Ղազարյանի ղեկավարած տանկային գումարտակը Արևելյան Պրուսիայում 150 կիլոմետր խորացել է հակառակորդի թիկունքում և անօրինակ սխրագործությամբ կազմալուծել ֆաշիստական զորքերի կոմունիկացիաները։ Մարտական այդ առաջադրանքը փայլուն կատարելու համար Աշոտ Ղազարյանին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։

Պատերազմի ավարտից հետո շարունակել է զինվորական ծառայությունը։ 1949 թվականին ավարտել է Զրահատանկային զորքերի ռազմական ակադեմիան։ 1969-1986 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ զինվորական կոմիսար։ 1970 թվականին նրան շնորհվել է գեներալ-մայորի կոչում։ 1987-1995 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ/ՀՀ աշխատանքի և զինված ուժերի վետերանների խորհրդի նախագահ։

Եղել է նաև ՀԽՍՀ 9-10-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։

Գրել է պատերազմական տարիների հուշեր՝ «Պատերազմ, մարդիկ, ճակատագրեր» (հ. 1-3, 1979-1985)։

Ռուսերեն լույս են տեսել Ղազարյանի «Քառորդ դար տանկերի վրա» (Երևան, 1970, 1972), «Պատերազմ, մարդիկ, ճակատագրեր» (Երևան, 1975, 1977, 1979) գրքերը։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է ՀՀ Պետական մրցանակներով (1985)։
* Վ. Ի. Լենինի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան (2)
* Խորհրդային Միության հերոս
* «Հայրենական պատերազմի» I աստիճանի շքանշան
* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
* Կարմիր դրոշի շքանշան
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում Հայրենիքին ծառայելու համար» 3-րդ աստիճանի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների» մեդալ
* «Քյոնիսբերգ գրավելու համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 50-ամյակ» հոբելյանական շքանշան
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի վետերան» մեդալ
* Մեդալ «Լենինգրադի պաշտպանության համար»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. - М.: Воениздат, 1987. - Т. 1 /Абаев - Любичев/. - 911 с. - 100 000 экз. - ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* Амирханян М. Д. Армяне - Герои Советского Союза. - Ер., 2005. - 202 с. - ISBN 99930-4-342-7.
* Дриго С. В. За подвигом - подвиг. - Калининград, 1984.
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. - СПб., 2005. - 312 с.: ил. - ISBN 5-9676-0034-5.
* Цкитишвили К. В. Чинчилакашвили Т. Г. Герои Советского Союза из Грузии. - Тб., 1981.

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավորներ
Ցիներ

**Ցիները** (ուրուրներ) բազեանմանների կարգի ճուռակների ընտանիքի գիշատիչ թռչուններ են։ Տարածված են Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում, Ավստրալիայում։ Բնակվում են անտառներում, լեռնատափաստաններում, կիսաանապատներում, գետահովիտներում։ Բնադրում են ծառերի վրա, զառիթափերին։ Դնում են 2-3 (երբեմն՝ 5) ձու։ Որսին (կրծողներ, մողեսներ, գորտեր, լեշեր և այլն) հետևում են օդում սավառնելիս, երբեմն հարձակվում են թռչունների վրա։

Հայաստանում հայտնի է ցիների 2 տեսակ՝ կարմիրը և սևը։
[240px|մինի|ձախից|Սև ցին, [Հնդկաստան]]
Կարմիր ցինը չվահյուր է։ Հայաստանում նկատվել է Երևանի շրջակայքում, Ապարանի ջրամբարի հարակից տարածքներում, Շիրակի մարզում։ Մարմնի երկարությունը 60-66 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 175-195 սմ։ Ճարպիկ է, բարեկազմ թևերով, պոչը՝ մկրատաձև խորը կտրվածքով։ Թռիչքն աշխույժ է, պոչը՝ մշտապես ոլորածածան։ Սահասավառնում է ուղիղ պարզած թևերով։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Սև ցինը տարածված թռչուն է։ Նստակյաց է։ Նախկինում աշնան, ձմռան ամիսներին սև ցիները մեծ կուտակումներով կեղտ էին որոնում մեծ աղբանոցներում, սպանդանոցների շրջակայքում, հատկապես Երևանի հարավային մասում՝ Հրազդան գետի հարևանությամբ։ Ներկայումս թվաքանակը կրճատվել է 4-5 անգամ։
Մարմնի երկարությունը 22-24 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 64-68 սմ։ Բավականին բարեկազմ է, թևերը լայն են, պոչը՝ մկրատաձև և ոչ խորը կտրվածքով։ Թռիչքը ճարպիկ է, ոլորածածան ու շարժուն պոչով սավառնում է թևերը հորիզոնական տարածած։ Խոսրովի արգելոցում բնադրում է քիչ թե շատ բարձր սաղարթավոր ծառերին։ Բնային կյանքում կերի պակասության ժամանակ կարող են հոշոտել ձագերից մեկին (կանիբալիզմ)։ Վտանգի դեպքում ծնողները ձագերին պաշտպանում են թշնամու վրա հարձակվելով։ Սև ցինը խիստ օգտակար է. բնական սանիտար է, ոչնչացնում է կրծողներին։։։։։։։։։։։։։։։։։։։,

Կատեգորիա:Թռչուններ
Օժանդակ բայ

**Օժանդակ բայ**, վերացական՝ նյութական իմաստից զուրկ բայ, որն ունի ձևաբանական և շարահյուսական ուրույն գործառություններ, որոշ դերբայների հետ զուգորդվելով կազմում է դիմավոր ձև, իսկ որոշ դերբայների ու այլ խոսքի մասերի հետ՝ բաղադրյալ ստորոգյալ։ Ժամանակակից արևելահայ գրական լեզվում այդպիսի գործառությամբ հանդես են գալիս *եմ* և *լինեմ* (*լինել*) բայերն իրենց շարքերով։

**Եմ* օժանդակ բայն ունի դեմքի, հակադարձման, թվի, ժամանակի, կերպի հատկանիշներ (առաջին, երկրորդ, երրորդ դեմքեր, եզակի ու հոգնակի թիվ, ներկա ու անցյալ ժամանակ, անկատար կերպ)։
*Ի տարբերություն *լինեմ* (*լինել*) բայի՝ իմաստով ավելի վերացական է. հարում է ձևակազմական մասնիկի իմաստին։
*Բայական (ձևաբանական) գործառությամբ ցույց են տալիս ոչ թե ժամանակ, այլ ժամանակային պլան, ժամանակային հարաբերություն (քերականական իմաստ)` դեմքի, թվի, կերպի հատկանիշներով հանդերձ, շարահյուսական գործառությամբ` ստորոգման գաղափար, ունի ստորոգողի հատկություն։
*Ըստ դիմաթվային ու ժամանակային իմաստավորումների՝ ներկայանում է երկու շարքով, որոնք կոչվում են ժամանակային հատկանիշով (ներկայի ձևեր կամ ներկայի շարք, անցյալի ձևեր կամ անցյալի շարք)։
## Արտաքին հղումներ
*Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Բայ
Հայկազ Ղարագյոզյան

**Հայկազ Մկրտչի Ղարագյոզյան** (), հայ գեղանկարիչ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
1929 թվականին սովորել է Լենինականի նկարչական ստուդիայում։ 1938 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1938-1946 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Վ. Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտում։ 1942 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։

## Մասնակցություն Հայրենական պատերազմում
Ղարագյոզյանը Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է։ 1941 թվականին կամավոր զինվորագրվել է ժողովրդական աշխարհազորին և մարտնչել Սմոլենսկի շրջանում։ 1942 թվականին Հայկազը ընդունվել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության շարքերը։ Հարավային ռազմաճակատում մասնակցել է Նովոռոսիյսկում խորհրդային զորքերի դեսանտ իջեցնելուն։ 1944-1945 թվականներին Ղարագյոզյանը որպես գեղանկարիչ ծառայել է Ստալինիր (Օսեթիա) քաղաքում։ Նա ցուցահանդեսների է մասնակցել ՌԽՖՍՀ-ում, Ուզբեկստանում, Տաջիկստանում, Ուկրաինայում և այլուր։ Ղարագյոզյանը պարգևատրվել է Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին և երկրորդ աստիճանների շքանշաններով և բազմաթիվ մարտական մեդալներով։

## Պարգևներ
* Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան
* Հայրենական մեծ պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Ստեղծագործություններ
*«Ռոստովի գրավումը»
*«Վերադարձ Պետրոգրադ»
*«Հյուր Լենինի մոտ»
*«Շահումյանը Ժնևում Լենինի մոտ»
*«Նալբանդյանը Լոնդոնում Գերցենի մոտ»
*«Ղուկաս Ղուկասյան. Արգինայի ձորում»
*«Լոնդոնի պրոպագանդիստները»
*«Երևանի բերդի պաշտպանումը արաբներից»
*«Հեղափոխության զինվորները»
*«Շինարարներ»

## Մատենագրություն
А. Тер-Габриелян, Аиказ Карагезян (Буклет), Ереван, 1971 г.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայկազ Ղարագյոզյանի ընդօրինակումները ՀԱՊ-ում 

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Ստեֆան Յովետիչ

200px|մինի|Ստեֆան Յովետիչ
**Ստեֆան Յովետիչ** (), չեռնոգորացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս «Սևիլյայի» և Չեռնոգորիայի ազգային հավաքականում։

## Կարիերա
200px|մինի|ձախից|Ստեֆան Յովետիչը Չեռնոգորիայի հավաքականում
Ստեֆանը սկսեց իր կարիերան 2000 թվականին, իր ֆուտբոլային առաջին տարիներից էլ նա համարվում էր տաղանդավոր ֆուտբոլիստ։2003 թվականին Յովետիչը տեղափոխվեց «Պարտիզան», և իր դեբյուտը նշեց ապրիլի 8-ին։ 2007 թվականին իր հոր ուղեկցությամբ կնքեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը։ Նույն տարում նա իր դեբյուտն է նշում նաև իրերկրի երիտասարդական հավաքականում և շատ արագ դառնում թիմի ավագը։ Իսկ ահա մի քանի ամսից նա հրավիրվում է Չեռնոգորիայի ազգային հավաքական։2008 թվականի օգոստոսի 31-ին «Ֆիորենտինան» պաշտոնապես հայտարարում է Յովետիչին գնելու մասին։ Յովետիչի համար «Ֆիորենտինան» վճարել է 8 միլիոն եվրո։ Նոր ակումբի կազմում իր դեբյուտը նշել է 2009 թվականի ապրիլի 5-ին «Յուվենտուսի» հետ խաղում։ Իսկ «Ֆիորենտինայի» կազմում առաջին գնդակն ուղարկում է «Ատալանտայի» դարպասը։ Առաջին մրցաշրջանում Ա Սերիայում մասնակցել է 34 խաղի և դարձել 2 գոլի հեղինակ։2010 թվականի օգոստոսի 3-ին վնասել է շունկը և դուրս մնացել շարքից 6 ամսով։Հոկտեմբերի 6-ին վիրահատվել է։2011 թվականի հոկտեմբերի 15-ին երկարաձգել է իր պայմանագիրը «Ֆիորենտինայի» հետ։2013 թվականի ամռանը Ստեֆանով հետաքրքրվում էր «Յուվենտուսը» սակայն ֆուտբոլիստը կատարեց այլ ընտրություն։2013 թվականի հունիսի 19-ին տեղափոխվել է Մանչեսթեր Սիթի 25 միլիոն եվրոի դիմաց։Սեպտեմբերի 24-ին խփում է իր առաջին գոլը նոր ակումբի կազմում «Ուիգան Ատլետիկի» դարպասը։Հոկտեմբերի 30-ին ստացավ վնասվածք և դուրս մնաց շարքից 2,5 ամսով։ Շուտով իր առաջին գոլը խփեց Պրեմիեր Լիգայի կազմում «Տոտենհեմի» դարապասը(5։1)։

## Տիտղոսներ
### Պարտիզան
*Սերբիայի չեմպիոն 2008
*Սերբիայի գավաթակիր 2008

### Մանչեսթեր Սիթի
*Պրեմիեր Լիգայի հաղթող 2014
*Անգլիայի Լիգայի գավաթակիր 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բեռլինի Հերտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարտիզան Բելգրադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ
Հերա Ղարագյոզյան

**Հերա Վարդանի Ղարագյոզյան** (1917, Օվաջուկ, Թուրքիա), հայ մանրանկարիչ։

## Կենսագրություն
1941 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումը։ Զբաղվել է մանկավարժությամբ, ապա՝ մանրանկարիչների ընդօրինակումներ է կատարել հին հայկական ձեռագրերից, որոնք տեղ են գտել հայկական մանրանկարչությանը նվիրված ալբոմներում։ Զբաղվել է նաև վերականգնման աշխատանքներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:1917 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Սեդա Հայկազի Ղարագյոզյան

**Սեդա Հայկազի Ղարագյոզյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1933-1937 թվականներին սովորել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումում։ 1937 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների, շրջիկ արվեստանոցի արշավախմբերին,
1939 թվականից՝ հանրապետական և համամիութենական ցուցահանդեսների։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին հոսպիտալների ձևավորման ակտիվ ստեղծագործական աշխատանքի համար պարգևատրվել է «Աշխատանքային արիության (1941-1945) մեդալով։

1987 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Հայաստանի նկարիչների միությունում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործություններ
* «Վիրավոր մարտիկների հանգիստը»
* «Երևանյան բնանկար»
* «Դեղձենիներ»
* «Ծաղկած ծառեր»
* «Բյուրականի ձորը»
* «Արարատյան դաշտավայրում»
* «Քանաքեռ-գես»
* «Կայարանամերձ հրապարակը»
Դիմանկարներ՝
* Գոնչարով
* Տացիենկո

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:1918 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օդեսա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1999 մահեր
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Թրթուր

thumb|300px|առագաստավոր թրթուր
**Թրթուր**, կենդանիների (մեծ թվով անողնաշարավորների և որոշ ողնաշարավորների՝ ձկների, երկկենցաղների) անհատական զարգացման փուլ, երբ ձվաբջջում սննդարար նյութերի քանակը չի բավականացնում սաղմնային զարգացումն ավարտելու համար։ Թրթուրային շրջանում օրգանիզմն ինքնուրույն կյանք է վարում և մեծ մասամբ ունենում է հատուկ օրգաններ, որոնք հատկանշական չեն հասուն ձկներին։ Շատ կենդանիների, թրթուրների և հասուն ձկների կյանքի պայմանները տարբերվում են միմյանցից։ Օրինակ՝ բազմախոզան որդերի և շատ փափկամարմինների թրթուրը՝ տրոխոֆորան ազատ լողացող է, իսկ հասուն անհատները հատակային կյանք են վարում։ Թրթուրի առկայությունը զարգացման շրջանում երբեմն կապված է ապրելավայրի փոփոխության հետ, օրինակ՝ երկկենցաղներից շատերի թրթուրները հարմարված են ջրում ապրելուն, հասուն ձևերը՝ ցամաքում։

## Թրթուրի մարմնի կառուցվածքը

{| class=graytable
|+ **Թրթուրի մարմնի կառուցվածքը** 
| width=35% align=right | 300px
| valign=top align=left width=150px |

# Գլուխ
# Կուրծք
# Որովայն
# Մարմին հատված
# Բեղիկներ 
# Որովայնային (կեղծ) ոտքերը 
# Օդանցք (խարան) 
# Կրծքային (իսկական) ոտքեր 


Կատեգորիա:Սաղմնաբանություն
Կատեգորիա:Օնտոգենեզ
Կատեգորիա:Միջատաբանություն
Սեդա Բագրատի Ղարագյոզյան

**Սեդա Բագրատի Ղարագյոզյան** (), հայ գեղանկարչուհի։ 1946 թվականից Ղարագյոզյանի աշխատանքները ցուցադրվել են հանրապետական և համամիութենական ցուցահանդեսներում։ Հայտնի է հիմնականում պատմական և հեղափոխական թեմաներով արված կոմպոզիցիաներով։

## Կենսագրություն
Սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, ապա՝ Մոսկվայի Վ. Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտում։ Որոշ ժամանակ ստեղծագործել է Սամարղանդում։

## Ստեղծագործություններ
* «Երիտասարդ գվարդիականները»
* «Քրոջ դիմանկարը»
* «Հին բոլշևիկը»
* «Սայաթ Նովա»
* «Լենին»
* «Նադյայի դիմանկարը»
* «Ընտանիք»
* «Մասիսն Արաբկիրից»
* «Լենինն ու Ս. Բաղդասարյանը Պուտիլովյան գործարանում»
* «Նատյուրմորտ. ձկնորսներ»

## Մատենագրություն
А. Тер-Габриелян, Седа Карагезян (буклет), Ереван, 1971 г.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:1919 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արմավիր քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Սեդա Ղարագյոզյան (այլ կիրառումներ)

**Աշոտ Ղազարյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Սեդա Բագրատի Ղարագյոզյան (1919-1978), գեղանկարիչ։
* Սեդա Հայկազի Ղարագյոզյան (1918-1999), գեղանկարիչ։
Ստյոպա Վարդանյան

**Ստյոպա (Ռոզին) Քրիստափորի Վարդանյան** (1901, Թիֆլիս —1937), Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1916)։

Բաքվի նավթահանքերում աշխատելիս բանվորների շրջանում տարածել է ագիտացիոն թռուցիկներ, կատարել կուսակցական հանձնարարություններ։ 1917-1919 թթ.-ին ընդհատակյա աշխատանք է տարել Թիֆլիսի երիտասարդության շրջանում։ «Սպարտակ» կազմակերպության հիմնադիրներից է, ընտրվել է Վրաստանի կոմերիտմիության առաջին քարտուղար։ Վարդանայնը մասնակցել է Կոմինտերնի II կոնգրեսի աշխատանքներին, հանդիպել է Վլադիմիր Լենինի հետ։ 1921-ին ընտրվել է Թիֆլիսի հեղկոմի կազմում, աշխատել որպես ներքին գործերի կոմիսար, բանակի քաղբաժնի պետ։ 1922-ից եղել է Էջմիածնի և Նոր Բայազետի գավառային գործկոմների նախագահ, զինվորական կոմիսար Երևանում։ 1925-ից աշխատել է Անդրֆեդերացիայի ապարատում (ԲԳՏ-ի պետական ապարատի բարելավման տեսչության պետ, Պետպլանի նախագահի տեղակալ, «Զարյա Վոստոկա» («Заря Востока») թերթի խմբագիր)։ 1931-ին նշանակվել է Վարդանյանը ՀԿ(բ) կ Կենտկոմի երկրորդ քարտուղար, 1932 թ.-ից՝ ՀամԿ(բ)կ Տագանրոգի քաղկոմի առաջին քարտուղարը։ Եղել է ՀԽՍՀ, Անդրֆեդերացիայի և ԽՍՀՄ Կենտգործկոմների անդամ։

Կատեգորիա:1901 ծնունդներ
Կատեգորիա:1937 մահեր
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Վասիլ Վարդանյան

**Վասիլ Ավետի Վարդանյան**, ( դեկտեմբերի 28, 1910, Կարս - 10 նոյեմբերի, 1993, Երևան), հայ խորհրդային բեմանկարիչ, գեղանկարիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1966)։

## Կենսագրություն
մինի|253x253pxմինի
մինի
մինի
Սովորել է ՎԽՈԻՏԵԻՆ-ում (1926-1930 թթ.)։ 1930 թվականից ապրել է Երևանում՝ Մաշտոցի պողոտայում ։ Որպես բեմանկարիչ աշխատել է հանրապետության թատրոններում։ 1953 թվականից՝ Համամիութենական գյուղատնտեսական ցուցահանդեսի (Մոսկվա) ՀԽՍՀ տաղավարի գլխավոր նկարիչ, միաժամանակ բեմադրություններ է ձևավորել երկրի թատրոններում։ 1969 թվականից եղել է Երևանի դրամատիկական թատրոնի գլխավոր նկարիչ։ Վարդանյանը շուրջ 250 բեմադրությունների գեղարվեստական ձևավորումների հեղինակ է։ 1932 թվականից մասնակցել է հանրապետական, միութենական և միջազգային (այդ թվում՝ Բրյուսելի 1958 թվականի համաշխարհային) ցուցահանդեսներին։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1942, 1948 թթ.), Մոսկվայում (1970 թ.)։

## Գեղարվեստական լավագույն ձևավորումներ
* Լերմոնտովի «Դիմակահանդես»
* Պոպովի «Ընտանիք»
* Վիրտայի «Դատապարտվածների դավադրությունը» (Գ․ Սունդուկյանի անվան թատրոնում), 
* Շեքսպիրի «Անտոնիոս և Կլեոպատրա» (Երևանի ռուսական թատրոնում)
* Ա․ Տիգրանյանի «Դավիթ Բեկ»
* Չայկովսկու «Կարապի լիճը» (Սպենդիարյանի անվան պետական օպերայի և բալետի թատրոնում),
* Անույի «Սեդեա»
* Օտյանի «Սեր և ծիծաղ»
* Լասկինի «Սիրո ժամանակը» (Մոսկվայի Մայակովսկու անվան թատրոնում)
* Օնորե դը Բալզակի «Վոտրենի վրեժը» (Մոսկվայի Մալայա Բրոննայա թատրոնում)։

## Գրականություն
* Риэаев С․, Василий Вартанян,Ереван, 1976

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1910 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Կարս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բեմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Քնարիկ Վարդանյան

**Քնարիկ Գրիգորի Վարդանյան ** (), հայ խորհրդային նկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967):

## Կենսագրություն
Քնարիկ Վարդանյանը ծնվել է 1914 թվականի նոյեմբերի 24-ին (դեկտեմբերի 2) Շիրակի տարածաշրջանի Քաֆթառլի գյուղում (այժմ` Փանիկ)։ 1933 թվականին ավարտել է Լենինականի շինարարական տեխնիկումը (1933-1934 թվականներին աշխատել է Ալեքսանդր Թամանյանի ճարտարապետական արվեստանոցում իբրե տեխնիկ-ճարտարապետ)։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1950 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը, 1950-1952 թվականներին՝ Մոսկվայի Հայկական կուլտուրայի տան գեղանկարչական բաժինը (ղեկ․ Բ․ Վ․ Իոգանսոն)։ 1942-1944 թվականներին աշխատել է Երևանի տիկնիկային թատրոնում իբրև գլխավոր նկարիչ, ձևավորել է մի շարք ներկայացումներ, նաև՝ ՀԽՍՀ այլ թատրոններում։ ԽՄԿԿ անդամ (1950)։

## Ստեղծագործական ուղի
Վարդանյանը եղել է բազմաժանր նկարիչ։ Սկզբնական շրջանի աշխատանքներում վավերական ճշմարտացիությամբ պատկերել է աշխատավոր մարդու առօրյան («Ծխախոտի սածիլում», 1958, «Տրակտորիստուհի», 1960, «Մատղաշներ», 1962)։ 1960-1970-ական թվականներին Վարդանյանի արվեստում ի հայտ են եկել մարդու և բնության դինամիկ ընկալումներ, գույնի, գծի, ձևի ուժգին կերպափոխումներ («Հորատում», 1964, «Հեծանվորդներ», 1965, «Հայաստան», 1968, «Ալյումին և երկաթ»,1974, «Ալեծուփ», 1976, «Կառուցողներ։ Բամ», 1982, «Երգ ամառնային», 1983)։

Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ցուցահանդեսներ
1943 թվականից մասնակցել է հանրապետական, միութենական, միջազգային ցուցահանդեսների։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1965, 1978, 1981), Լենինականում (1981), Կիրովականում (1981), Եղեգնաձորում (1982), Թբիլիսիում (1982)։

2019 թվականին Երևանում SarGallery պատկերասրահում կազմակերպված «Նուրբ տեսանկյուն» խորագրով ցուցահանդեսում, որտեղ ներկայացվել են քսանից ավելի նկարչուհիների աշխատանքներ, ներկայացվել են նաև Քնարիկ Վարդանյանի ստեղծագործություններից[3]:

## Գրականություն
* Խոստիկյան Գոհար, Վարդանյան, Քնարիկ։ Գեղանկարիչներ-Կատալոգ։ Կյանքը և գործնեությունը, ՀԱԳ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ փորագրիչներ
Եփրատ (թերթ)

**«Եփրատ»**, քաղաքական, գրական և գիտական թերթ, «Եփրատ» հրատարակչական ընկերության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1927-1949 թթ., Հալեպում, փոփոխական պարբերականությամբ։ Հանդիսացել է Ռամկավար ազատական կուսակցության օրգանը (1929-1934 թթ., 1936-1949 թթ.)։ Խմբագիրներ՝ Խ․ Քարտաշ, Ա․ Շաքլյան, Խ․ Պողոսյպն, Մ․ Կեպենլյան, Մ․ Երեցյան, Ե․ Պենլյան, Հ․ Հովսեփեան, Էլի Նազար, Տ․ Տեր-Ղազարյան, Մ․ Տեր-Ստեփանյան, Տ․ Պարիկյան։

Լուսաբանել է խորհրդային Հայաստանի կյանքը։ Ետպատերազմյան շրջանում ակտիվորեն մասնակցել է հայրենադարձության կազմակերպմանը, խորհրդային գախափարախոսությամբ հանդես է եկել դաշնակցության դեմ։

Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական պարբերականներ
Ալվարո Նեգրեդո

300px|մինի|Ալվարո Նեգրեդոն Իսպանիայի հավաքականում
250px|մինի|Ալվարո Նեգրեդո
**Ալվարո Նեգրեդո** (), իսպանացի ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս «Մանչեսթեր Սիթիում» և Իսպանիայի ազգային հավաքականում։

## Այկումբային կարիերա
## «Ռեալ Մադրիդ»
Նեգրեդոն իր կարիերան սկսել է «Ռայո Վալեկանոում», որից հետո տեղափոխվել է «Ռեալ Մադրիդ» Կաստիլիա 2005 թվականին։ Իսկ 2006-2007 մրցաշրջանում խփել է 18 գնդակ և հրավիրվել առաջին թիմ սակայն դաշտ դուրս չի եկել, նրա առաջին հանդիպումը առաջին թիմի կազմում եղել է «Ատլետիկոյի» դեմ ընկերական խաղը։

## Ալմերիա
2009 թվականի հուլիսին Նեգրեդոն միացավ «Ալմերիային» և իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 26-ին «Դեպորտիվոյի» դեմ խաղում։2008 թվականի փետրվարի 2-ին դաշտ է դուրս գալիս իր նախկին թիմի դեմ։ Նեգրեդոն առաջին մրցաշրջանում լավագույնը ճանաչվեց «Ալմերիայում» 13 գնդակով։ 2008-2009 մրցաշրջանում խփել է 19 գնդակ։

## Վերադարձ դեպի «Ռեալ Մադրիդ»
2009 թվականին օգտվելով իր հնարավորությունից 5,000,000 եվրոյով ետ գնեց Նեգրեդոին։ Մինչև մրցաշրջանի սկսվելը Նեգրեդոն արդեն հասցրել էր դառնալ 5 գոլի հեղինակ։ Նեգրեդոն հետաքրքրում էր «Զարագոզա»յի և «Հալլ Սիթի»ի մարզիչներին, բայց նա նախընտրեց մնալ «Ռեալում»։ Բայց նորանշանակ մարզիչ Մանուել Պելեգրինին որոշեց վաճառել «Սևիլյային»։

## Սևիլյա
2009 թվականի օգոստոսի 31-ին իր դեբյուտն է նշում «Սևիլյայի» կազմում։ Նա խաղադաշտ է դուրս գալիս 37-րդ րոպեին։ 2010-2011 մրցաշրջանում նա անվիճարկելի համար 1-ն էր, նա գրավեց նաև «Ռեալի», «Վիլյառեալի», «Օսասունայի» ինչպես նաև այլոց դարպասներ։ 2012-2013 մրցաշրջանում դարձել է 13 գոլի հեղինակ։

## Մանչեսթեր Սիթի
2013 թվականի հուլիսի 16-ին Նեգրեդոն տեղափոխվում է «Մանչեսթեր Սիթի» 25 միլիոն եվրոյով։ Նրանից հետո նաև Սիթի տեղափոխվեց իր հայրենակից Խեսուս Նավասը։ Նա իր դեբյուտը նոր ակումբի կազմում նշել է 2013 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ փոխարինելով Դավիդ Սիլվային։2014 թվականի հունվարի 8-ին դարձել է հեթ-թրիկի հեղինակ։

## Ձեռքբերումներ
* Իսպանիայի գավաթակիր 2009-2010
* Անգլիայի չեմպիոն 2013-2014
* Եվրոպայի չեմպիոն 2012

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բեշիկթաշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մադրիդ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռայո Վալեկանոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Միքայել Թումանյան

**Միքայել Գալուստի Թումանյան** (), հայ խորհրդային բուսաբույծ, գիտության վաստակավոր գործիչ (1935), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1943)։

## Կենսագրություն
1914 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (այժմ՝ Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիա)։ Թումանյանը եղել է իր հիմնադրած մասնավոր երկրագործության ամբիոնի վարիչ նախ Երևանի համալսարանում (մինչև 1930), ապա հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում (1930-1949)։ 1944 թվականին Թումանյանի նախաձեռնությամբ կազմակերպվեց ՀԽՍՀ ԳԱ երկրագործության ԳՀԻ, որի տնօրենն է եղել մինչև 1950 թվականը։ Թումանյանը ՀԽՍՀ-ում հայտնաբերել և ուսումնասիրել է վայրի ցորենի մի քանի տեսակներ իրենց տարատեսակներով։ Ուսումնասիրությունները նվիրված են դաշտային պայմաններում մշակվող բույսերի ձևառաջացման, բույսերի օնտոգենեզում փոփոխությունների օրինաչափությունների հայտնաբերման հարցերին։ Դրանք նպաստեցին ճշտելու կուլտուրական ցորենի ծագման ու զարգացման հարցերը, բարելավելու ՀԽՍՀ-ում մշակվող ցորենի տեղական հինավուրց սորտերը (սպիտակահատ, գալգալոս, կարմիր սլֆահատ, կարմիր կունդիկ և այլն)։ Թումանյանը եղել է Անդրկովկասյան ֆեդերացիայի Կենտգործկոմի անդամ (1935 - 1937), ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալ (1944-1947)։ Լենինականի դաշտավարական տեխնիկումը կոչվում է Թումանյանի անվամբ։ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում սահմանված է ակադեմիկոս Թումանյանի անվան ուսանողական մեկ թոշակ։

## Աշխատություններ
* Дикие однозернянки двузернянки в Армении.- Ленинград, Б. и., 1931, 16 с.
* Избранные труды.- Ереван, Изд-во Акад. наук Арм. ССР, 1957, 282 с.
* Արագածի կուլտուրական բույսերը.- Յերևան, Գյուղհրատ, 1934, 14 էջ
* Բամբակի մշակությունը.- Յերեվան, Տրեստի առաջին տպարան, 1924, 74 էջ։

## Գրականություն
* *Միքայել Գալուստի Թումանյան*, Կենսամատենագրություն, Երևան, 1965։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբույծներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Բոստոն Բրուինս

**«Բոստոն Բրուինս»** (անգլերեն՝ *Boston Bruins*) ամերիկյան պրոֆեսիոնալ հոկեյի ակումբ։ Հանդես է գալիս Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) Արևելյան կոնֆերենցիայի Ատլանտիկ դիվիզիոնում։ Տեղակայված է ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի վարչական կենտրոն Բոստոն քաղաքում։ Ակումբն հիմնադրվել է 1924 թվականին և համարվում է լիգայի 3-րդ հնագույն թիմը (ընդ որում՝ հնագույնը Միացյալ Նահանգներում)։

«Բրուինսը»՝ «Չիկագո Բլեքհոքսի», «Դետրոյթ Ռեդ Ուինգսի», «Մոնրեալ Կանադիենսի», «Նյու Յորք Ռենջերսի» և «Տորոնտո Մեյփլ Լիֆսի» հետ մտնում է NHL-ի «օրիգինալ վեցյակի» մեջ։

Սթենլիի գավաթն ակումբը նվաճել է վեց անգամ։

1995 թվականից տան հանդիպումները «Բրուինսն» անցկացնում է «Թի Դի Գարդեն» մարզապալատում։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) ակումբներ
My Morning Jacket

**My Morning Jacket**, ամերիկյան ռոք–խումբ, որը նվագում է քանթրի ոճում՝ -ինդի, -հեվի և փսիխոդելիկ ռոքի հետ միաձուլումներով։

## Պատմություն
My Morning Jacket–ը հիմնադրվել է 1998 թվականին Լուիսվիլլում, Կենտուկի նահանգ։ Ջիմ Ջեյմսը՝ այդ ժամանակ դեռևս անանուն խմբի առաջնորդը, փորփրում է իր սիրելի բարի այրված մնացորդներն ու այնտեղ մի լավ վերարկու գտնում, որի վրա ասեղնագործված էին «MMJ» տառերը։

## Խմբի կազմը
* *Jim James* — կիթառ և վոկալ 
* *Tom «Two-Tone Tommy» Blankenship* — բաս–կիթառահար
* *Patrick Halahan* — հարվածայիններ
* *Carl Broemel* — կիթառ, սակսոֆեն, բեք–վոկալ
* *Bo Koster* — ստեղնաշարայիններ, պերկուսսիա, բեք–վոկալ

### Երբեմնի անդամներ
* *Johnny Quaid* — կիթառ (1998—2004)
* *Danny Cash* — ստեղնաշարայիններ (2000—2004)
* *J. Glenn* — հարվածայիններ (1998—2001)
* *Chris Guetig* — հարվածայիններ (2001)
* *Ron Kyrt* - հարվածայիններ (2004)

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
* The Tennessee Fire (May 1999)
* At Dawn (March 2001)
* It Still Moves (September 9, 2003)
* Z (October 4, 2005)
* Evil Urges (June 10, 2008)
* Circuital (December 2, 2011)

### Համերգային ալբոմներ
* Okonokos (September 26, 2006)
* Live from Las Vegas Exclusively at the Palms (January 13, 2009)
* Celebración de la Ciudad Natal (April 18, 2009, Record Store Day 2009 exclusive)

### Հավաքածուներ

* Early Recordings։ Chapter 1։ The Sandworm Cometh (November 2004)
* Early Recordings։ Chapter 2։ Learning (November 2004)
* At Dawn/Tennessee Fire Demos Package (June 2007)

### Սինգլներ և EP
* Heartbreakin Man (May 2000)
* My Morning Jacket Does Bad Jazz (July 2000)
* We Wish You a Merry Christmas and a Happy New Year! a.k.a. My Morning Jacket Does Xmas Fiasco Style! (October 2000, US version)
* We Wish You a Merry Christmas and a Happy New Year! a.k.a. My Morning Jacket Does Xmas Fiasco Style! (December 2000, EU version)
* My Morning Jacket Does Gold Hole (January 2001)
* Split EP (with Songs։ Ohia) (April 2002)
* Chocolate and Ice (April 2002)
* Sweatbees (November 2002 UK version)
* Sweatbees (May 2003 Australian version)
* Run Thru (November 2003)
* Acoustic Citsuoca (May 2004)
* Off the Record (EP) (October 2005)
* I’m Amazed (May 6, 2008) (#6 Billboard Triple A)

## Ծանոթագրություններ
* Հիշատակվում են American Dad (7 սերիա, 5 սեզոն) ամերիկյան մուլտֆիլմում
* Հիշատակվում են "Ուոֆրեդ" (1 սերիա, 2 սեզոն) սերիալում

Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Ինդի ռոք
Կատեգորիա:1998 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Պերճ Աղասյան

**Պերճ Կարապետի Աղասյան** (, Չորլու, Թուրքիա), հայ քիմիկոս, գիտնական։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970)։

## Կենսագրություն
1929 թվականին ավարտել է ԵՊՀ գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։ Մինչև 1935 թվականն աշխատել է Երևանում, 1940 թվականից՝ ՄՊՀ վերլուծական քիմիայի ամբիոնում։

Աշխատանքները վերաբերում են վերլուծական էլեկտրաքիմական եղանակների մշակմանը։ Պերճ Աղասյանը ԽՍՀՄ-ում ժամանակակից կուլոնաչափության եղանակի հիմնադիրն է։

## Երկեր
* Кулонометрический метод анализа, М., 1984 (համահեղինակ).
* Основы электрохимических методов анализа, М., 1986 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Պոլ Կիրակոսյան

**Պոլ Մանուկի Կիրակոսյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
1946 թվականին ավարտել է Երուսաղեմի «Պիետրո Ժակոբետտի» գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1946-1954 թվականներին ստեղծագործել է Բեյրութում, 1954 թվականին մեկնել է Ֆլորենցիա՝ գեղարվեստի ակադեմիայում կատարելագործվելու։ 1961 թվականից հաստատվել է Բեյրութում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Ստեղծագործել է դիմանկարի, բնանկարի և թեմատիկ-կոմպոզիցիոն պատկերի բնագավառներում («Արաքսի դիմանկարը», «Այգաբաց», «Քաղաք», «Այց ծննդկանին», «Լիբանանյան բնանկար», «Սպասում», «Ընտանիք», «Ագարակ», «Գյուղի աղջիկը», «Զրույց», «Համեստ ընտանիք», «Ընթերցողը» և այլն)։

Իր կտավներում Կիրակոսյանն արտացոլել է նաև աստանական հայության կյանքն ու կենցաղը («Դեր Զոր», «Գաղթ», «Կարպետագործը»), որոնց բնորոշ են հյութեղ երփնագիրը, գույնի նուրբ զգացողությունը։

## Ցուցահանդեսներ
Ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ՝ Բեյրութում, Ֆլորենցիայում, Փարիզում, Վաշինգտոնում, Երևանում (1972) և այլուր։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Հայաստանի նկարիչների միության Մարտիրոս Սարյանի անվան մրցանակով (1981)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1926 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Երուսաղեմ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 20 մահեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի 23 ծնունդներ
Նժդեհ ջոկատ

1988 թվականին, երբ սկսվեց Արցախյան շարժումը, Հայաստանյան բուհերը ուսումնական կառույցներ լինելուց զատ դարձան գաղափարական և կազմակերպչական լուրջ օջախներ և ձեռնամուխ եղան Արցախի անկախացման կազմակերպմանը։ Այս ամենից անմասն չմնաց նաև Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը՝ նախկին Ժողինստիտուտը։ Հենց այստեղ էլ, մի խումբ ուսանողների ջանքերով 1989 թվականին ձևավորվեց «Նժդեհ» կամավորականների ջոկատը, որը հատուկ և գաղտնի գործողություններ էր իրականացնում։ Ջոկատի գերխնդիրը մարտնչող Արցախին օգնություն հասցնելն էր։ Կամավորականները իրականացնում էին բազմապիսի աշխատանքներ՝ հավաքագրում էին զենք, սնունդ, հագուստ և անհրաժեշտ պարագաներ և կազմակերպում այդ բեռների անվնաս ուղարկումը Արցախ։
Սկզբնական շրջանում ջոկատը իր գործունեությունը ծավալում էր Երևան քաղաքում, իսկ 1990 թվականից սկսած, ուսանողական շինջոկատի անվամբ քողարկվելով, մի քանի անգամ մեկնում է Արցախ և ՀՀ սահմանամերձ բնակավայրեր և մասնակցում ռազմական գործողությունների։
1990 թվականի ապրիլ ամսից ԽՍՀՄ հատուկ ծառայությունների ուշադրությունը սևեռվում է «Նժդեհ» կամավորականների ջոկատի վրա, ինչի պատջառով ջոկատը փաստացի դադարում է գոյություն ունենալ և անցնում է ընդհատակյա գործունեության։

## Գրականություն
«Մարտական հաշվարկ», էջ 42-57

Կատեգորիա:ՀՊՏՀ զոհված ուսանող-ազատամարտիկներ
Դիլան Սփրեյբերրի

**Դիլան Սփրեյբերրի** (, ), հեռուստատեսության և կինոյի ամերիկացի դերասան, որը հայտնի է «Պողպատե մարդը» ֆիլմում խաղացած 13-ամյա Կլարկ Կենտի և «Պատանի գայլը» հեռուստասերիալում խաղացած Լիամ Դանբարի դերերով։

## Կարիերա
Դիլան Սփրեյբերրին ծնվել է 1998 թվականի հուլիսի 7-ին Տեխաս նահանգի Հյուստոն քաղաքում։ 2005 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ 2007 թվականից սկսել է նկարահանվել ֆիլմերի և սերիալների էպիզոդիկ դերերում։ 2013 թվականին «Պողպատե մարդը» ֆանտաստիկ ֆիլմում կատարել է պատանի Կլարկ Կենտի դերը, որը նրան բերել է «Սատուրն» մրցանակի անվանակարգ։ 2014 թվականից Դիլանը նկարահանվել է MTV ալիքի «Պատանի գայլը» երիտասարդական սերիալի Լիամ Դանբարի դերում։

Նրա քույրը՝ Էլերի Սփրեյբերրին, դերասանուհի է։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո

### Հեռուստատեսություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Twitter
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Արմեն Բաբլումյան

**Արմեն Հրաչիկի Բաբլումյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
* Ծնվել է 1968 թվականի մայիսի 15-ին Տավուշի մարզի Սևքար գյուղում։
* 1975 թվականից հաճախել է Ղազախի թիվ 3 միջնակարգ դպրոց։
* 1985 թվականին բարձր առաջադիմությամբ ավարտել է դպրոցը։
* Հանրակրթական դպրոցում ուսանելու հետ մեկտեղ ստացել է նաև երաժշտական կրթություն։ Նվագում էր ակորդեոն և այլ երաժշտական գործիքներ։
* 1986-1988 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում՝ Ուկրաինայի Հանրապետության տարածքում։
* 1988 թվականին ընդունվել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պլանատնտեսագիտական ֆակուլտետի տնտեսական և սոցիալական պլանավորում բաժինը։
* 1989 թվականին տեղափոխվել է հեռակա ուսուցման բաժին և միաժամանակ աշխատանքի է անցել Շենգավիթի բնակշահագործման գրասենյակում։
* 1992 թվականի ամռանը մեկնում է Սևքար՝ հանգստանալու նպատակով, սակայն սկսվում է հակառակորդի հարձակումը գյուղի վրա։
* Զոհվել է 1992 թվականի հունիսի 9-ին Սևքարում, հայրենի գյուղի պաշտպանության համար մղված մարտում։
Ամուսնացած էր, ունի 2 որդի՝ Դավիթը և Սոսը։

Կատեգորիա:ՀՊՏՀ զոհված ուսանող-ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ