Շոն Բեյքեր

**Շոն Բեյքեր** (, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր։ «Օսկար» մրցանակի քառակի դափնեկիր՝ նա առավել հայտնի է սեքս-աշխատողների կյանքի մասին անկախ գեղարվեստական ​​ֆիլմերի նկարահանմամբ, ինչպիսիք են՝ «Ստարլետ» (2012), « (2015), ««Ֆլորիդա» նախագիծը» (2017), «Կարմիր հրթիռ» (2021) և «Անորա» (2024), որոնցից վերջինը արժանացել է 2024 թվականի Կաննի կինոփառատոնի «Ոսկյա արմավենու ճյուղին» և «Օսկար»-ի վեց անվանակարգերին (արժանացել է «Օսկար»-ի 97-րդ մրցանակաբաշխության հինգ մրցանակի՝ ներառյալ «Լավագույն ֆիլմ» մրցանակը): Նա հայտնի է նաև Fox/ տիկնիկային սիթքոմ «»-ի (2002–2006) և դրա սփին-օֆֆի ստեղծմամբ։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Բեյքերը ծնվել և մեծացել է Նյու Ջերսիի  քաղաքում: Նրա մայրը ուսուցչուհի էր, իսկ հայրը արտոնագրային հավատարմատար էր, ով ժամանակին ներկայացնում էր 2005 թվականի ռեժիսորի և նրա պրոդյուսերական ընկերության հետաքրքրություննեը: Նա ունի մի քույր՝ պրոֆեսիոնալ սինթ-փոփ երաժիշտ և նկարիչ-բեմադրող, ով իր ներդրումն է ունեցել նրա ֆիլմերում բոլոր երկու պաշտոններում: Նա տարված էր տնային ֆիլմերով երիտասարդ տարիքում այն ​​բանից հետո, երբ մայրը նրան տարավ դիտելու «Universal Monsters» ֆիլմերի շարքը, որոնք ցուցադրվում էին տեղի գրադարանում:

Բեյքերը 1989 թվականին ավարտել է Ջիլլ Սեն-Բերնարի միջնակարգ դպրոցը: Նա ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան Նյու Յորքի Համալսարանի Արվեստների : Նախքան Նյու Յորքի համալսարան հաճախելը, նա  է սովորել Գրինվիչ Վիլիջի Նոր դպրոցում։

## Կարիերա
Բեյքերի առաջին գեղարվեստական ​​ֆիլմը «Չորս տառից կազմված բառեր» ֆիլմն էր, որն ուսումնասիրում է Ամերիկայի երիտասարդների արտաքինը, վերաբերմունքը, հարաբերությունները և լեզուն: Բեյքերը գրել, նկարահանել և մոնտաժել է ֆիլմը։ Այնուհետև Բեյքերը սկսել է նկարահանել «Դուրս հանել» ֆիլմը, որտեղ նա գրել է սցենարը և զբաղվել է ռեժիսորությամբ, խմբագրմամբ և պրոդյուսերությամբ -ի հետ 3000 դոլլար բյուջեով: Ֆիլմը պատմում է մի չինացի ներգաղթյալի մասին, ով ետ է մնում իր պարտքի վճարումից՝ թողնելով նրան ընդամենը մեկ օր գումար հայթայթելու համար: Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել  ժամանակ 2004 թվականի հունվարի 18-ին և ցուցադրվել է ավելի քան 25 կինոփառատոներում, երբ դատական ​​վեճը  հետ, ով պատրաստվում էր թողարկել համանուն ֆիլմ, հետաձգել է դրա թողարկումը մինչև 2008 թվականի հունիսի 6-ը:

Բեյքերի երրորդ գեղարվեստական ​​ֆիլմի՝ «Բրոդվեյի արքայազն»-ի պրեմիերան տեղի է ունեցել  ընթացքում 2008 թվականի հունիսի 22-ին։ Ֆիլմը հետևում է Մանհեթենում կեղծ ապրանքներ վաճառող գանացի ներգաղթյալին, ով հայտնաբերում է, որ որդի ունի: Բեյքերը նկարահանել է, համապրոդյուսերավորել է, գրել է և մոնտաժել է ֆիլմը։ Բեյքերը նաև ինքն է ֆինանսավորել ֆիլմի տարածումն ու գովազդը։ «Դուրս հանել» և «Բրոդվեյի արքայազն» ֆիլմերը 2008 թվականին նույն արարողության ժամանակ առաջադրվել են ։
մինի|Բեյքերը 2009 թվականին
Ռեժիսորի չորրորդ գեղարվեստական ​​ֆիլմը՝ «Ստարլետ»-ը, գրվել է  հետ համատեղ, իսկ գլխավոր դերերում նկարահանվել են Դրի Հեմինգուեյն ու Բեսեդկա Ջոնսոնը։ «Ստարլետ»-ն ուսումնասիրում է 21-ամյա Ջեյնի (Հեմինգուեյ) և 85-ամյա Սադիի (Ջոնսոն) անհավանական ընկերությունը՝ երկու կանայք, որոնց կյանքը հատվում է Կալիֆոռնիայի Սան Ֆերնանդո հովտում: Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է SXSW-ում 2012 թվականի մարտի 11-ին, իսկ սահմանափակ թողարկումը՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 9-ին։

Բեյքերի հինգերորդ լիամետրաժ ֆիլմը՝ «», պատմում է տրանսգենդեր սեքս-աշխատողի մասին, որը պարզում է, որ իր ընկերը և սուտենյորը դավաճանում են իրեն։ Ֆիլմը նկարահանվել է երեք iPhone 5s սմարթֆոններով և գովասանքի է արժանացել իր նորարարական կինոարտադրության տեխնիկայի համար։ «Մանդարին» ֆիլմում նկարահանվել են , , Կարեն Կարագուլյանը,  և Ջեյմս Ռենսոնեն, իսկ գործադիր պրոդյուսերներն են Մարկ և Ջեյ Դյուպլասները։ Բեյքերը կրկին գրել է սցենարը Բերգոչի հետ. նա նաև համահեղինակել, համահեղինակել և մոնտաժել է ֆիլմը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականի «Սանդենսի» կինոփառատոնում՝ 2015 թվականի հունվարի 23-ին, և սահմանափակ թողարկմամբ թողարկվել է 2015 թվականի հուլիսի 10-ին։ Այն ստացել է չափազանց դրական արձագանքներ և ներկայումս ունի 97% վարկանիշ Rotten Tomatoes-ում։

2016 թվականին նա նկարահանեց Կենզոյի համար կարճամետրաժ նորաձևության ֆիլմ՝ «Ձյունե թռչուն» վերնագրով, որի գլխավոր դերում էր մոդել Աբբի Լին։ Այն նույնպես ամբողջությամբ նկարահանվել է iPhone-ով։

Բեյքերի վեցերորդ լիամետրաժ ֆիլմի՝ ««Ֆլորիդա» նախագիծը», պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի Կաննի կինոփառատոնի Ռեժիսորների երկշաբաթյա միջոցառման ժամանակ և ԱՄՆ-ում կինոթատրոններում թողարկվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին՝ A24-ի կողմից։ Բեյքերը կրկին մոնտաժել է ֆիլմը և համահեղինակել սցենարը հաճախակի համագործակցող Քրիս Բերգոչի հետ։ Ֆիլմը պատմում է վեցամյա աղջկա մասին, որն ապրում է մոթելում իր ապստամբ մոր հետ Մեծ Օռլանդոյում, երբ նրանք փորձում են խուսափել խնդիրներից և ծայրը ծայրին հասցնել։ Ֆիլմը գովասանքի է արժանացել իր դերասանական խաղի (մասնավորապես՝ Ուիլեմ Դեֆոն՝ որպես մոթելի մենեջեր և Բրուքլին Փրինսը՝ որպես վեցամյա աղջիկ Մունի), ինչպես նաև Բեյքերի ռեժիսորական աշխատանքի համար, և ընտրվել է տարվա լավագույն տասը ֆիլմերից մեկը՝ ինչպես Ազգային կինոքննադատական ​​խորհրդի, այնպես էլ Ամերիկայի կինոինստիտուտի կողմից։ Դեֆոն առաջադրվել է «Օսկար», «Ոսկե գլոբուս» և BAFTA մրցանակների՝ որպես երկրորդ պլանի լավագույն դերասան, մինչդեռ Փրինսը արժանացել է Քննադատների ընտրության մրցանակին՝ որպես լավագույն երիտասարդ դերասան։

2018 թվականի հունիսին Բեյքերը հրավիրվել է դառնալու Կինոարվեստի և Կինեմատոգրաֆիայի արվեստի և գիտության ակադեմիայի անդամ։ 2018 թվականի հոկտեմբերին նա նախագահել է  կինոժյուրին։

2020 թվականի օգոստոսին դերասանուհի Բելա Թորնը հայտարարել է, որ Բեյքերը վավերագրական ֆիլմ կնկարահանի OnlyFans-ում հաշիվ բացելու իր փորձի մասին, սակայն Բեյքերը արագ հերքել է այդ լուրերը, քանի որ Թորնի կասկածելի վարքագիծը վերագրվել է կայքում բոլոր սեքս աշխատողներին վերաբերող սահմանափակումներին։

2021 թվականի մարտին Բեյքերը թողարկել է կարճամետրաժ ֆիլմ՝ «Khaite FW21», որը նախատեսված էր Khaite նորաձևության ապրանքանիշի աշուն/ձմեռ 2021 հավաքածուի գովազդի համար: Օպերատորն եղել է ։

Բեյքերի յոթերորդ լիամետրաժ ֆիլմում՝ «Կարմիր հրթիռ»-ում, որի գլխավոր դերը խաղում է Սայմոն Ռեքսն է, որը մարմնավորում է Մայքիին՝ պոռնո դերասանի, որը վերադառնում է իր հայրենի Տեխաս։ Բեյքերը ֆիլմի ռեժիսորը, համահեղինակը և համապրոդյուսերը եղել է իր սովորական թիմի՝ Բերգոչի և Ցոուի հետ միասին։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել գաղտնի՝ COVID-19 համավարակի պայմաններում, բայց հետևել են «արդյունաբերության ստանդարտ անվտանգության կանոնակարգերին»։ Ֆիլմը ծափահարությունների է արժանացել 2021 թվականի Կաննի կինոփառատոնում։ Այն ԱՄՆ-ում թողարկվել է A24-ի կողմից դեկտեմբերի 10-ին։

2022 թվականին Բեյքերը նկարահանել է Taco Bell գովազդային տեսահոլովակը։ Բեյքերը «Սերը ֆենտանիլի ազդեցության տակ» վավերագրական ֆիլմի կատարող պրոդյուսերն է։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2022 թվականին  ժամանակ։

2023 թվականի հոկտեմբերին Բեյքերի հաջորդ լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Անորան», որի գլխավոր դերում խաղում է Մայքի Մեդիսոնը, պաշտոնապես հայտարարվել է -ի կողմից ցուցադության իրավունքների ձեռքբերման մասին։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2024 թվականի մայիսի 21-ին Կաննի կինոփառատոնում, որտեղ այն արժանացել է «Ոսկյա արմավենու ճյուղի»։

### Հեռուստատեսություն
Բեյքերը նաև «» (2002–2006) սիթքոմի սկզբնական ստեղծողներից մեկն է, որի գլխավոր դերերում են Սեթ Գրինը և Յուջին Լևին: Շոուն հիմնված էր Բեյքերի կողմից նկարահանված և գրված կարճ հատվածների շարքի վրա, որոնք հեռարձակվել են : 2010 թվականին Բեյքերը, Սփենսեր Չինոյը և Դեն Միլանոն ստեղծել են «» վերնագրով սփին-օֆֆը. սերիալը հեռարձակվել է MTV-ով և չեղարկվել մեկ եթերաշրջանից հետո:

## Ոճ և ազդեցություն
Բեյքերը հայտնի է դարձել՝ մարմնավորելով թերներկայացված և մարգինալացված ենթամշակույթների, հաճախ՝ անօրինական ներգաղթյալների և սեքս աշխատողների կերպարներ՝ ակնհայտորեն մարդասիրական և կարեկցանքով լի սցենարներով։ Նա պնդում է, որ անմիջականորեն ոգեշնչվել է էքպլուատացիոն ֆիլմերից, բայց նկարագրվել է որպես «Me Too»-ից հետո դարաշրջանի «անվտանգ տղամարդ ռեժիսորի» նախատիպ։ Նրա ֆիլմերը առաջացրել և խթանել են սեռական բարոյականության վերաբերյալ բանավեճերը։ Բեյքերը 2024 թվականին Կաննիում կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ սեքս աշխատանքը պետք է «ապաքրեականացվի և ոչ մի կերպ չկարգավորվի, քանի որ դա սեքս աշխատողի մարմինն է, և նրանցից է կախված, թե ինչպես օգտագործել այն իրենց կյանքում»։

Բեյքերի վրա համեմատած ուրիշներին ազդեցություն են ունեցել Քեն Լոուչը, Սփայք Լին, Ջիմ Ջարմուշը, Մայկ Լին, Սթիվեն Սփիլբերգը, Էրիկ Ռոմերը, Ջոն Կասսավետիսը և Հել Էշբին։

## Անձնական կյանք
Բեյքերը ամուսնացած է Սեմատնե Քվոնը, ով բազմաթիվ ֆիլմերի պրոդյուսեր է։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Կարճամետրաժ ֆիլմեր

### Վավերագրական ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շոն Բեյքեր Letterboxd կայքում

 
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոարտադրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ