Սուրբ Յոթ Վերք

**Սուրբ Աստվածածին Մայր Եկեղեցի** կամ **Սուրբ Յոթ Վերք**, եկեղեցի Հայաստանի Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում։ Կառուցվել է 1874-1886 թթ., և գտնվում է քաղաքի Կենտրոնական՝ այժմ Վարդանանց, հրապարակում։ Եկեղեցին Շիրակի թեմի առաջնորդանիստն է։

## Անվան ստուգաբանություն
200px|մինի|ձախից|Մարիամ Աստվածածնի յոթ վերքերը
Եկեղեցու պաշտոնական անունը Սուրբ Աստվածածին է, բայց այն տեղացիների մոտ հայտնի է որպես Յոթ Վերք՝ ի պատիվ Մարիամ Աստվածածնի նկարի, որը այստեղ է տեղափոխվել Սուրբ Նշան եկեղեցուց։

Սրբապատկերի հեղինակը Ղուկաս Ավետարանիչն է։ Սրբապատկերը Վերին Բասենի Հասանկալա բերդաքաղաքից 19-րդ դարի երկրորդ կեսին վարդապետ Կարապետ Քոթանջյանի կողմից։ 1832 թվականին նկատի ունենալով, որ Մարմաշենի վանքը գտնվում է սահմանի մոտ, որոշվել է սրբապատկերը տեղափոխել Հառիճավանք, սակայն Գյումրի հասնելով տեղացիները չեն թողել, որ սրբապատկերը տարվի Հառիճ և այն մնացել է Գյումրիում։

Սրբապատկերում պատկերված է Սուրբ Մարիամն իր յոթ վերքերով։ Եկեղեցին պատրաստված է սև քարից։ Եկեղեցու նախկին տեղում եղել է փայտե մատուռ, որտեղ և ժամանակին գտնվել էր վերը նշված նկարը։ Եկեղեցու նկարի յոթ վերքերը հետևյալն են՝

* Հիսուսի տաճարին հանձնելը
* Եգիպտոս փախչելը
* տաճարում մանուկ Հիսուսին կորցնելը
* խաչը տանելը
* Հիսուսի մահը խաչին
* Հիսուսի մարմնի ստանալը
* Հիսուսի գերեզման դնելը

## Պատմություն
Եկեղեցու տեղանքում եղել էր Կամսարականների կողմից կառուցված փայտաշեն մատուռը, որտեղ և ժամանակին գտնվել էր Մարիամ Աստվածածնի նկարը։ Այն սկզբում տեղափոխել էին Սուրբ Նշան եկեղեցի, որի սկզբնական անունը եղել էր Յոթ Վերք։

Եկեղեցին գործել է անգամ Սովետական Միության տարիներին, երբ Հայաստանում փակվել էին բոլոր եկեղեցիները, բացի երկուսից։ Երկրորդ եկեղեցին Էջմիածնի Մայր Տաճարն էր։ Այդ ժամանակ Սուրբ Յոթ վերք եկեղեցում գործել է միանգամից 3 տարբեր եկեղեցիներ՝ հայ առաքելական, հայ կաթոլիկական որի խորանում և գտնվում է Գյումրու կաթոլիկ եկեղեցուց բերված խաչը՝ Հիսուս Քրիստոսի քանդակով, և ռուս ուղղափառական եկեղեցին։


S Astvacacin Gyumri 2015 sep pic 7.JPG|Հայ առաքելական եկեղեցին գրավել է գլխավոր տեղը
S Jot Verq Gyumri 2015 aug pic 10.JPG|Այս արձանը պատկանել է կաթոլիկների եկեղեցուն
S Jot Verq Gyumri 2015 aug pic 12.JPG|Այս սրբապատկերն էլ ռուսական է


### Սպիտակի երկրաշարժը
1988 թ.-ի ավերիչ երկրաշարժից եկեղեցին քիչ է տուժել։ Երկու փոքր գմբեթները ամբողջությամբ պոկվել և ընկել են ներքև։ Այդ գմբեթները հիմա դրված են եկեղեցու բակում։

### Հայաստանի անկախությունից հետո
Հայաստանի անկախացումից հետո եկեղեցին բարեկարգվել է։ Նախ վերացվել է եկեղեցու դիմացը գտնվող բնակելի շենքը, որը փլվել էր երկրաշարժի պատճառով։ Դրա հետևանքով եկեղեցին տեսանելի է դարձել հրապարակից և Գյումրվա երկու եկեղեցիները՝ Յոթ Վերքն ու Սուրբ Ամենափրկիչը նայում եմ միմյանց։

## Կառուցվածք
Յոթ Վերք եկեղեցին ըստ հատակագծի ասիմետրիկ է, սակայն եկեղեցու հետաքրքիր լուծման պատճառով այն արտաքնապես սիմետրիկ է երևում։ Յոթ Վերք եկեղեցին արտաքուստ ուղղանկյունաձև, իսկ ներքուստ խաչաձև գմբեթավոր շինություն է։ Եկեղեցին ունի զանգակատուն, որը գտնվում է արևմտյան մուտքի դիմաց։ Ունի երեք աղոթասրահ, որոնք կից են հյուսիսային և արևմտյան պատերին։ Եկեղեցին ունի մի գլխավոր և 3 լրացուցիչ գմբեթներ։ Լրացուցիչ գմբեթներն ավելի փոքր չափերի են։

Յոթ Վերք եկեղեցու ներքին հարդարանքն աչքի է ընկնում իր յուրօրինակությամբ։ Ի տարբերություն հայկական եկեղեցիների, որոնց ճգնավոր խորանները զուրկ են որևէ զարդարանքից, Յոթ Վերքը միակ հայկական եկեղեցին է, որի խորանն ունի պատկերակալ։ Հավանաբար այն կառուցվել է ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ։

Եկեղեցու պատերը զարդարված են բարձր գեղարվեստական արժեք ունեցող որմնանկարներով։ Եկեղեցին ունի 4 զարդանկար, որոնք պատկերված են գմբեթի տակ՝ 12 մ բարձրության վրա։ Աջ պատին պատկերված է Հիսուս Քրիստոսի պատկերով կոմպոզիցիա, իսկ ձախ պատին՝ Հարության տեսարանը (XVII դար)։ Խորանի կենտրոնում պատկերված է Սուրբ Աստվածածինը Մանկան հետ, որի հեղինակն է Վարդգես Սուրենյանցը։


Holy Mother of God Altar.jpg|Խորանի պատկերակալ
-2024 63 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif||Խորանի պատկերակալ
-2024 6 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif|Զարդանկար
-2024 61 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif|Զարդանկար
-2024 62 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif|Զարդանկար
Yot Verqi zardankar 04.jpg|Զարդանկար


## Պատկերասրահ

Yot Verq harav arevmtyan cakat.jpg|Հարավ-արևմտյան ճակատ
-2024 1 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif|Հարավային ճակատ
Yot Verq hyusisayin cakat 03.jpg|Հյուսիսային ճակատ
Yot Verq hyusis arevmtyan cakat.jpg|Հյուսիս-արևմտյան ճակատ
Yot Verq mutqi dur haravayin cakati vra.jpg|Մուտքի դուռ հարավային ճակատի մոտ
Church in Gyumri.jpg|Զանգակուտուն
-2024 3 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif|Զանգակուտուն
2014 Prowincja Szirak, Giumri, Katedra Matki Bożej (08).jpg|Աղբյուր զանգակատան դիմաց
-2024 90 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif|Եկեղեցու անունով ցուցանակ
Դուռ.jpg|Եկեղեցու փայտե դուռը, Հարավային շքամուտք
2024 8 Церковь Святой Богородицы, Гюмри.gif|Երկրաշարժի հետևանքով խոնարհված գմբեթները


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գյումրիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի

յ
Կատեգորիա:Գյումրու հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շիրակի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ