Կատարողական արվեստ

**Կատարողական արվեստ,** գեղարվեստական ​​և ստեղծագործական գործունեության տեսակ, որի դեպքում այսպես կոչված «առաջնային» ստեղծագործությունները նյութականացվում են նշանների որոշակի համակարգի տեսքով և հաճախ նախատեսված են որոշակի նյութի վերարտադրության համար: Կատարողական արվեստը ներառում  է ստեղծագործական գործունեություն՝ դերասանների և ռեժիսորների, որոնք գրողների և դրամատուրգների ստեղծագործությունները կենդանացնում են բեմում, կրկեսային ասպարեզում, ռադիոյով, կինոյում և հեռուստատեսությամբ, ասմունքողների, որոնք գրական ստեղծագործությունները վերափոխում են խոսակցական լեզվի, երաժիշտների, երգիչների, գործիքավորողների և դիրիժորների,  որոնք վերարտադրում են կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները. պարողների, որոնք իրականացնում են պարուսույցների, կոմպոզիտորների և լիբրետիստների հասկացությունները:

Գեղարվեստում, ճարտարապետությունում, կիրառական արվեստներում չկա կատարողականություն, եթե չեն ներգրավված հատուկ տեսակի արվեստագետներ, և բանվորներ կամ մեքենաներ չեն օգտագործվում գաղափարը նյութի վերածելու համար։ Չկա նաև գրական ստեղծագործության մեջ, որը, չնայած ընթերցողների կողմից կատարվող ավարտուն ստեղծագործությունների ստեղծմանը, դեռևս նախատեսված է ընթերցողի կողմից անմիջական ընկալման համար։

Կատարողական արվեստները համարվում են գեղարվեստական ​​և ստեղծագործական գործունեություն, քանի որ դրանք հիմնված են ոչ թե կատարվող ստեղծագործության պարզ մեխանիկական վերարտադրության վրա մեկ այլ ձևի, այլ դրա վերափոխման վրա, որը ներառում է այնպիսի ստեղծագործական տարրեր, ինչպիսիք են ստեղծագործության հոգևոր բովանդակության մեջ ընկղմվելը, կատարողի կողմից դրա մեկնաբանությունը՝ համապատասխան իր սեփական աշխարհայացքին և գեղագիտական ​​​​դիրքորոշմանը։ Հաճախ, այս պատճառով, բանաստեղծների, դրամատուրգների,սցենարիստների, կոմպոզիտորների և պարուսույցների ստեղծագործությունները ձեռք են բերում բազմազան կատարողական մեկնաբանություններ, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է հեղինակի և կատարողի ինքնարտահայտման միավորում: Երբեմն նույնիսկ նույն դերի դերասանի կամ նույն էտյուդի դաշնակահարի կատարումը դառնում է եզակի, քանի որ փորձերի ընթացքում ձևավորված կայուն բովանդակությունը զտվում է հենց ներկայացման փոփոխական և իմպրովիզացիոն բնույթի միջով:

## Տեսակներ

Կատարողական արվեստները կարող են ներառել պար, երաժշտություն, օպերա, թատրոն և երաժշտական թատրոն, մոգություն, պատրանք, միմ, բանավոր խոսք, տիկնիկային արվեստ, կրկեսային արվեստ, ստենդ-ափ կատակերգություն, իմպրովիզացիա, պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտ և պերֆորմանս արվեստ։ Կա նաև կերպարվեստի մասնագիտացված ձև, որի դեպքում նկարիչները իրենց աշխատանքները *կատարում են* ուղիղ եթերում հանդիսատեսի առջև: Սա կոչվում է փերֆորմանս արվեստ: Կատարողական արվեստի մեծ մասը ներառում է նաև պլաստիկ արվեստի որևէ ձև, հնարավոր է՝ ռեկվիզիտների ստեղծում: Ժամանակակից պարի դարաշրջանում պարը հաճախ անվանում էին պլաստիկ արվեստ:

### Թատրոն

Թատրոնը կատարողական արվեստների այն ճյուղն է, որը զբաղվում է լսարանի առջև պատմություններ բեմադրելով՝ օգտագործելով խոսքի, ժեստերի, երաժշտության, պարի, ձայնի և ներկայացման համադրություն: Այս տարրերից մեկը կամ մի քանիսը համարվում են կատարողական արվեստ: Բացի պիեսների ստանդարտ պատմողական երկխոսության ոճից, թատրոնն ունի նաև այնպիսի ձևեր, ինչպիսիք են պիեսները, մյուզիքլները, օպերան, բալետը, պատրանքը, միմը, դասական հնդկական պարը, կաբուկին, մումիաների պիեսները, իմպրովիզացիոն թատրոնը, կատակերգությունը, մնջախաղ և ոչ ավանդական կամ ժամանակակից ձևեր, ինչպիսիք են պոստմոդեռն թատրոնը, պոստդրամատիկ թատրոնը կամ պերֆորմանս արվեստը:

### Պար

մինի|Տեսարան  բալետից

Կատարողական արվեստների համատեքստում պարը ընդհանուր առմամբ վերաբերում է մարդկային շարժմանը, որը սովորաբար կապված է  ռիթմին է և երաժշտությանը, որն օգտագործվում է որպես հանդիսատեսի զվարճանքի ձև ներկայացման միջավայրում: Պարի սահմանումները կախված են սոցիալական, մշակութային, գեղագիտական, գեղարվեստական և բարոյական սահմանափակումներից և տատանվում են ֆունկցիոնալ շարժումից (օրինակ՝ ժողովրդական պար) մինչև կոդավորված, վիրտուոզ տեխնիկա, ինչպիսին է բալետը: 

Կա պարի մեկ այլ ժամանակակից ձև, որը ի հայտ է եկել 19-20-րդ դարերում՝ ազատ պարային ոճ անվամբ: Այս պարի ձևը կառուցված է ներդաշնակ անհատականություն ստեղծելու համար, որը ներառում էր ֆիզիկական և հոգևոր ազատության նման հատկանիշներ: Իզադորա Դունկանը առաջին կին պարուհին էր, որը վիճաբանեց «ապագայի կնոջ» մասին և մշակեց խորեոգրաֆիայի նոր վեկտոր՝ օգտագործելով Նիցշեի «ազատ մտքում գերագույն միտք» գաղափարը:

Պարը հզոր ազդակ է, բայց պարի արվեստը այդ ազդակն է, որը հմուտ կատարողների կողմից ուղղորդվում է դեպի ինչ-որ բան, որը դառնում է ինտենսիվ արտահայտիչ և որը կարող է հիացնել հանդիսատեսին, ովքեր ցանկություն չեն զգում իրենք պարել: Պարի արվեստի այս երկու հասկացությունները՝ պարը որպես հզոր ազդակ և պարը որպես հմտորեն բեմադրված արվեստ, որը հիմնականում կիրառվում է մի քանի պրոֆեսիոնալների կողմից, երկու ամենակարևոր կապող գաղափարներն են, որոնք անցնում են թեմայի ցանկացած դիտարկմամբ: Պարում երկու հասկացությունների միջև կապն ավելի ուժեղ է, քան որոշ այլ արվեստներում, և ոչ մեկը չի կարող գոյություն ունենալ առանց մյուսի: 

### Երաժշտություն

Երաժշտությունը արվեստի ձև է, որը համատեղում է տոնայնությունը, ռիթմը և դինամիկան՝ ձայն ստեղծելու համար: Այն կարող է կատարվել տարբեր գործիքների և ոճերի միջոցով և բաժանված է ժանրերի, ինչպիսիք են ֆոլկը, ջազը, հիփ հոփը, փոփը և ռոքը և այլն: Որպես արվեստի ձև, երաժշտությունը կարող է լինել կենդանի կամ ձայնագրված ձևաչափերով, և կարող է պլանավորվել կամ իմպրովիզացվել: Քանի որ երաժշտությունը պրոտեական արվեստ է, այն հեշտությամբ համադրվում է երգերի բառերի հետ, ինչպես ֆիզիկական շարժումները՝ պարը։ Ավելին, այն ունի մարդկային վարքագիծը ձևավորելու ունակություն՝ ազդելով մեր հույզերի վրա։

## Ծանոթագրություններ