open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բազիլ Միսիր

**Բազիլ Միսիր** (), ռումինահայ իրավաբան և քաղաքական գործիչ։

## Վաղ կյանք
Միսիրը ծնվել է Ռումինիայի Ֆոշկանի քաղաքում։ Նրա նախնիները հայեր են եղել։ Բազիլը սերել է Միսիրների հայկական ընտանիքից, որի նշանավոր անդամներ են եղել Պետրու Միսիրը և Յոհան Միսիրը։ 1860 թվականին Միսիրը ընդունվել է Յասիի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետ։ Ավելի ուշ սովորել է Փարիզի համալսարան։ Ընդունվելով մագիստրատուրա՝ Միսիրը 1969 թվականին դարձել է դատախազ։ Նույն թվականին դարձել է Բուխարեստի Իլով շրջանի տրիբունալի գլխավոր դատախազ։ 1870 թվականին նույն քաղաքում Միսիրը նշանակվել է վերաքննիչ դատարանի դատախազ։ 1872-1874 թվականներին եղել է Վճռաբեկ և արդարադատության բարձրագույն դատարանի պետական փաստաբանը։

## Քաղաքական գործունեություն
Ազգային ազատագրական կուսակցությանը միանալուց հետո Միսիրը 1877-1878 թվականներին եղել է Բրեյլա ժուդեցի պրեֆեկտը (Ռումինիայի կառավարությունը ներկայացնող անձնավորություն)։ 1880-1889 թվականներին նա եղել է Բուխարեստի տրիբունալի փաստաբանը։ 1896 թվականին մտել է այլախոհների (*drapelist* ) խմբակցություն, սակայն բուն կուսակցությանը միացել է 1899 թվականին։ 1897 թվականներին ընտրվել է Ռումինիայի պատգամավորների պալատ։ 1901 թվականի փետրվարից մինչև 1902 թվականի հուլիսը Միսիրը Դիմիտրի Ստուրձայի օրոք եղել է գյուղատնտեսության նախարար։ 1902 թվականին նախաձեռնել է հատուկ օրենք, որը կարգավորում էր հատկապես փոքր արդյունաբերության ոլորտների աշխատանքը։ 1909 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1910 թվականի փետրվարը եղել է Ռումինիայի պատգամավորների պալատի նախագահը։ Նրա պաշտոնավարման օրոք ընդունվել են երկու շատ կարևոր օրենքներ. մեկը արգելում էր հատուկ ոլորտներում աշխատողների գործադուլներ թույլ տալը, մյուսի շնորհիվ ստեղծվեցին հայտնի բանկեր։ 1914 թվականին Միսիրը նշանակվել է Ռումինիայի սենատոր, որտեղ մինչև 1916 թվականը եղել է Սենատի նախագահը։

## Անձնական կյանք
Միսիրի կինը սերում է բոյար Վրաբիեսկույի ընտանիքից։ Նրանք ուեցել են դուստր՝ Ջուլիետա Միսիրը, որը 1912 թվականին ամուսնացել է ռումինացի բանաստեղծ Սկարլատ Կանտակուզինո։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ իրավաբաններ
Վլադիմիր Գելֆրեյխ

**Վլադիմիր Գեորգիևիչ Գելֆրեյխ** (; ), ռուս խորհրդային ճարտարապետ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1965)։ Սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1906–14), միաժամանակ աշխատել Վլադիմիր Շչուկոյի հետ․ 1918–39-ին՝ համահեղինակ (Սմոլնիի դարպասները, 1923–25, Լենինգրադ, Վ․ Ի․ Լենինի անվ․ ԽՍՀՄ գրադարանի նոր շենքը, 1928–40, Մոսկվա)։ 1935-ից Գելֆրեյխը մասնակցել է Մոսկվայի վերաշինությանը, կառուցել կամուրջներ, մետրոպոլիտենի «էլեկտրոզավոդսկայա» կայարանը (1944, ՍՍՀՄ պետ․ մրցանակ, 1946), արտաքին գործերի մինիստրության շենքը Սմոլենսկի հրապարակում (1948–52, Մ․ Ա․ Մինկուսի հետ, ԽՍՀՄ պետ․ մրցանակ, 1949)։

Ծնվել է պետական ծառայողի ընտանիքում։  Ավարտելով ուումնարան, 2 տարի մասնավոր դպրոցում զբաղվել է նկարչությամբ։ 1906 թվականին ընդունվել է Գեղարվեստի կայսրական ակադեմիայի բարձրագույն գեղարվեստական ուսումնարան, որը գերազանցությամբ ավարտել է 1941 թվականին, և որպես դիպլոմային աշխատանք նախագծել է Պետական խորհրդի մասնաշենքը, նախագծի ղեկավար` պրոֆեսոր Լեոնտի Բենուա։ Դեռևս սովորելու տարիներին սկսել է աշխատել Վլադիմիր Շչուկոյի ճարտարապետական ակադեմիայում, ինքը Շչուկոն մեծ ազդեցություն է թողել նրա հետագա ստեղծագործական ուղու վրա: Սկսած 1918 թվականիծ եղել է Շչուկոյի աշխատանքների համահեղինակը, մինչև վերջինիս մահը՝ 1939 թվականը։

1918-1935 թվականներին Գելֆրեյխը դասավանդել է Լենինգրադի բարձագույն գեղարվեստա-տեխնիկական համալսարանում, իսկ 1959-1967 թթ․ դասավանդել է Մոսկվայի բարձրագույն գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանում։

1935 թվականից Վլադիմիր Գելֆրեյխը ակտիվորեն մասնակցել է Մոսկվայի վերակուցմանը, մշակել Մոսկվայի հարավ-արևմուտքի նախագծային տարբերակ։

Մահացել է 1967 թվականի օգոստոսի 7-ին, հուղարկավորված է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կոնստրուկտիվիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Գարեգին Հարությունով

**Գարեգին Հարությունով** (), հայկական ծագման ուկրաինացի քաղաքական գործիչ, գործարար և Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի անդամ։

## Կենսագրություն
Գարեգին Ռաֆայելիչ Հարությունովը ծնվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։

2005 թվականին ավարտել է Օլես Գոնչարի անվան Դնիպրոյի ազգային համալսարանի Ֆինանսներ և աուդիտ ֆակուլտետը։

1995 թվականից սկսած եղել է Դնիպրոյում հայկական համայնքի ներկայացուցիչը։ Դնիպրոյի Հայ առաքելական եկեղեցու Ծխական խորհրդի ատենապետն է։ 2002 թվականից սկսած Հարությունովը եղել է Դնիպրոյի քաղաքային խորհրդի երկու գումարումների անդամ։

2007 նոյեմբերին Հարությունովը դարձել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի անդամ՝ 2007 թվականի Ուկրաինայի խորհրդարանական ընտրություններում ներկայանալով Յուլիա Տիմոշենկոյի դաշինքում և ցանկում եղել է 106-րդը։ Նա խորհրդարանում հաճախ է բացակայում։ մինի|Գարեգին Ռաֆայելիչ ՀարությունովԹեև նա ի սկզբանե ընդգրկված էր եղել 2012 թվականի հոկտեմբերին կայանալիք Ուկրաինայի խորհրդարանական ընտրություններում «Բատկիվշչինա» կուսակցության նախընտրական ցուցակում, Ուկրաինայի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը նրան ցուցակից դուրս է հանել, քանի որ Հարությունովը նախապես իր համաձայնությունը չեր տվել ցուցակում ներառվելու համար և իր փաստաթղթերը չէր ներկայացրել ԿԸՀ։ 2012 թվականի սեպտեմբերին նա ազատվել է Դոնեցկի տարածաշրջանային կուսակցական կազմակերպության նախագահի պաշտոնից՝ «2012 թվականի նախընտրական արշավին պասիվ մասնակցություն ցուցաբերելու» պատճառով (պաշտոնը զբաղեցրել է 2010 թվականից)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Karekin Arutyunov at Verkhovna Rada of Ukraine official web-site

Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Ուկրաինահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինահայ քաղաքական գործիչներ
Գրիգոր Նորիկյան

**Գրիգոր Նորիկյան** (), հայազգի արվեստագետ, գեղանկարիչ, հայոց Մեծ Եղեռնից փրկված ընտանիքի զավակ։ Միջազգային համբավ ունեցող արվեստագետ։ Իր 50-ամյա գեղանկարչական ստեղծագործություններում ներրկայացրել է հայ ժողովրդին, զանազան երկրներում ապրելու և ստեղծագործելու փորձառությունը։

## Կենսագրություն
Լիբանանի հայ համայնքի գեղանկարիչ Գրիգոր Նորիկյանը ծնվել է 1941 թվականի հունիսի 1-ին՝ Բեյրությում։ Նախնական կրթությունը (փորագրություն, յուղաներկ) ստացել է Բեյրությում, 1959-1960 թվականներին ուսումն ավարտելուց հետո հաճախել է Բեյրութի իտալական արվեստի դպրոց։ 1963-1964 թվականներին հաճախել է Կիևտերի արվեստի վարժարան։ 1965 թվականին ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել է Իտալիա։ 1967 թվականին մուտք է գործել Փարիզի արվեստի բարձրագույն դպրոց` հաճախելով Լուսիեն Քութոյի արվեստանոցը։ Նա 28 տարի ապրել է Փարիզում։

## Գրիգոր Նորիկյանի Ցուցահանդեսներ
Նորիկյանը բազմաթիվ ցուցահանդեսներ է ունեցել տարբեր երկիրներում և քաղաքներում, մասնավորապես` ԱՄՆ, Կանադա, Բեյրութ, Փարիզ, Օտտավա, Բուենոս Այրես, Ժնև, Մասաչուսեթս, Լոս Անջելես և այլն։ Առաջին անգամ Հայաստանում եղել է 2008 թվականին։

Նորիկյանի գեղանկարները ցուցադրվել են Հայաստանի պատմության թանգարան և Ժամանակակի արվեստի թանգարանում, Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության թանգարանում, Բեյրութի Զմմառի և Սրսոք թանգարաններում, ինչպես նաև` Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբ վանքի թանգարանում։

## «Հետադարձ հայացք» խորագիրը կրող ցուցահանդես
«Հետադարձ հայացք» խորագիրը կրող ցուցահանդեսը նվիրված է ո՛չ միայն գեղանկարչի 50 տարվա ստեղծագործական կյանքին, այլ նաև հայության 100-ամյա գոյատևմանը, վերապրումին, պայքարին։ Այնտեղ կան կերպարներ («Անորոշ կինը», «Անտունի», «Խելագարներ», «Ճշմարտության կալանավորները», «Հավատացյալ կինը», «Պոռթկացող մարդը» և այլն), դառը կացություններ («Բաժանում», «Սպասում», «Ամենայն կսկիծով», «Մոր  տառապանքը», «Ինչ որ կմնա», «Սոսկումից հետո», «Եկեղեցին հայկական» և այլն), տարբեր երևույթներ` մերթ կսկիծով լի, մերթ հույսով («Դժոխային եղանակ», «Մի տեղի հիշատակը», «Ժողովրդի ժառանգությունը», «Ճակատագիր», «Երազանք» և այլն)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«Հայրենիքը երազ էր ինձի համար»... Գրիգոր Նորիկյան (լուսանկարներ)
* ԳՐԻԳՈՐ ՆՈՐԻԿԵԱՆԻ 50 ԱՄԵԱՅ ԳԵՂԱՆԿԱՐՉՈՒԹԵԱՆ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ՄԱՏՈՒՑՈՒՄԸ ԼԻԲԱՆԱՆԻՆ ՈՒ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ
* «Գեղանկարը Պէտք Է Դիտել Հոգիի Աչքերով Եւ Թափանցել Անոր Խորքը» «Ազդակ»-ին Կ՛ըսէ Գեղանկարիչ Գրիգոր Նորիկեան
* Ֆեյսպուքեան պաշտօնական էջ Krikor Norikian
* Ֆեյսպուքեան պաշտօնական էջ Գրիգոր Նորիկեան
* KRIKOR NORIKIAN ARTIST PAINTER

Կատեգորիա:Լիբանանում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ
Լեոն Արաբյան

**Լեոն Արաբյան** (), հայ արվեստագետ և բարերար։ Արվեստի աշխարհում հայտնի է «Sir L» մականվամբ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բեյրությում։ Հաճախել է Մխիթարյան Միաբանության Բեյրութի ընծայարան, ապա Ճիզվիտների քոլեջը։

1951 թվականին մեկնել է Փարիզ և սովորել Սորբոնի համալսարանում։ Ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ, մասնակցել է խմբակների և ճանաչում է ձեռք բերել եվրոպական մի շարք երկրներում։

1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո միջազգային ճանաչում ունեցող նկարիչների ցուցահանդես է կազմակերպել, որի արդյունքում հավաքված 2 միլիոն ֆրանկը տրամադրել է է Ֆրանսահայ բժիշկների միությանը՝ աղետի գոտում ծրագիր իրականացնելու համար։ Աջակցել է հայաստանցի նկարիչներին, Չարենցավան քաղաքի մեջ հիմնել է գորգագործության արհեստանոց։

Լեոն Արաբյանն աշխույժ գործունեություն է ունեցել նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության ասպարեզում՝ ցուցահանդեսներով բարձրաձայնել է ցեղասպանությունների հարցը։ Այդ թեմայով նրա կազմակերպած «Կյանքի երանգներ» ցուցահանդեսը 1990-ական թվականների սկզբին տեղի է ունեցել եվրոպական մի շարք քաղաքներում։

Լեոն Արաբյանը մահացել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Փարիզի 14-րդ վարչական շրջանում, նրա դիակիզման արարողությունը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 24-ին՝ Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Sir L Levon Aradian 1932-2019
* Levon Aradian

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Վլոձիմեժ Անտոնևիչ

**Վլոձիմեժ Անտոնևիչ** ( , ), հայկական արմատներով լեհ հնագետ, Վարշավայի համալսարանի պրոֆեսոր (1920 թվականից), Լեհաստանի արվեստների ակադեմիայի անդամ, Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1952 թվականից)։

## Կենսագրություն
Եղել է Կարել Հադաչեկի ուսանողը.

1920-1930-ական թվականներին հնագիտական հետազոտություններ է կատարել Գալիցիայում։

1925-1933 թվականներին դասավանդել է Վիլնյուսի համալսարանում, 1936-1939 թվականներին եղել է Վարշավայի համալսարանի ռեկտորը, միաժամանակ՝ հնագիտության ամբիոնի վարիչը։

1930 թվականին դարձել է Վարշավայի գիտական ընկերության թղթակից-անդամ (1938 թվականից՝ դրա իսկական անդամ)։

Ջանացել է ուրվագծել Սվիդերյան մշակույթի զբաղեցրած տարածքը Բելառուսում և վարկած է առաջ քաշել, որ նրա ցեղերը հայտնվել են այստեղ ոչ ուշ, քան վերին նեոլիթյան դարաշրջանի ավարտը։

1932 թվականին դարձել է Լեհաստանի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ։

1934 թվականին Մինսկ քաղաքում մասնակցել է գիտական կոնֆերանսի, գործնական կապեր հաստատել բելառուս հնագետներ Ալեքսանդր Լյավդանսկու, Սերգեյ Դուբինսկու և Կոստանտին Պոլիկարպովիչի հետ։

Եղել է Լոնդոնի Հնագիտական ընկերության պատվավոր թղթակից անդամ, Լեոպոլդինա ակադեմիայի անդամ, 1937 թվականից՝ Քեմբրիջի նախապատմական ընկերության անդամ։

1952 թվականից՝ Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի տիտղոսակիր անդամ, իսկ 1957 թվականից՝ այդ գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ։

## Աշխատանքներ
Հնագիտության, ժողովրդական արվեստների, թանգարանային գործի վերաբերյալ շուրջ 300 գիտական աշխատությունների հեղինակ է։

* Baba kamienna w Dźwinogrodzie (1916) 
* Archeologia przedhistoryczna jako przedmiot nauczania (1921) 
* Pochodzenie i gatunki bursztynu w Europie (1923) 
* Pradzieje ziem polskich (1927) 
* Հնագիտության Պոլսկի. Zarys czasów przedhistorycznych i wczesnodziejowych ziem Polski, 1928 (Լեհաստանի հնագիտության) 
* O religii dawnych Słowian (1948—1949) 
* Historia sztuki najdawniejszych społęczys przywości, 1957 (Ամենահին պարզունակ հասարակությունների արվեստի պատմություն) 
* Religia dawnych Słowian (1957) 
* Mapa grodzisk w Polsce; Քարտեզ Lenkijos piliakalnių, su kitas, 1964 թ

## Պարգևներ
* Իտալիայի թագի շքանշան - 1937 թ. 
* Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանի հրամանատարական խաչ - 1938 թ. 
* Ասպետի խաչ, Պատվո լեգեոնի սպայական խաչ և հրամանատարական խաչ
* Արժանացել է նաև Բուլղարիայի և Հարավսլավիայի կառավարական պարգևների։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* *Малеев Ю.* Антоневич Влодзимеж // Тернопольский энциклопедический словарь: в 4 т. / редкол.: Г. Яворский и др. — Тернополь: Издательско-полиграфический комбинат «Збруч», 2004. — Т. 1: А — Й. — 696 с. — ISBN 966-528-197-6.
* Памяць: Гист.-дакум. хроника Мінска. В 4 кн. Кн. 1-я. — БЕЛТА, 2001. — 576 с.: ил. — ISBN 985-6302-33-1.

Կատեգորիա:Լեհահայ հնագետներ
Կատեգորիա:Լեհահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Լեհահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Սիրանուշ (անձնանուն)

**Սիրանուշ**, հայկական ծագմամբ իգական անձնանուն։

Ծագել է հայկական *սեր* և *անուշ* բառերից։ Անվան կրճատ ձևերն են Սիրան, Սիրուշ։ Վերջինս պարսկերեն *سیروش* (sirῡš) անվան թարգմանությունն է, որը նշանակում է երկնային հրեշտակ։ Չի պահպանվել անվան Սիրանոյշ ձևը։

## Գործածություն
Առաջին անգամ անունը գործածության մեջ է մտել 14-17-րդ դարերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ժակ Գոճյան

**Ժակ Հայկի Գոճյան** (), հայազգի դաշնակահար, երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Ժակ Գոճյանը ծնվել է 1930 թվականի փետրվարի 9-ին, Լիբանանի Բեյրութ քաղաքում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Հայրը՝ Հայկ Գոճյանը, եղել է կլառնետահար էր, եղբայրը՝ Վարուժան Գոճյանը, հանրաճանաչ դիրիժոր, իսկ կրտսեր եղբայրը՝ Միհրան Գոճյանը, միջազգային շրջանակներում հայտնի ջութակահար։

Ժակ Գոճյանը մինչև 1970-ականների կեսերն ապրել է Լիբանանում, այնուհետև Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով, բնակություն է հաստատել Կալիֆորնիայում, որտեղ էլ մի քանի տասնամյակ շարունակել է իր մշակութային գործունեությունը։,,

Ժակ Գոճյանը մահացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Կալիֆորնիայի Գրանատա Հիլզի իր բնակարանում՝ երկարամյա հիվանդությունից հետո։ Մահից առաջ նրան այցելել է Վազգէն Ա. քահանա Աթմաճյանը։

## Ժակ Գոճյանի ներդրումը երաժշտության մեջ
Ժակ Գոճյանը կարևոր ներդրում է ունեցել սփյուռքի արդի հայկական ժողովրդական երաժշտության մեջ, որը հաճախ կոչվում էր էստրադային երաժշտություն։ Նա ելույթներ է ունեցել Միջին Արևելքում, Եվրոպայում, Ամերիկայում, Ավստրալիայում և Հայաստանում՝ ընկերակցելով հայտնի երգիչների, ինչպիսիք են՝ Մանուել Մենենկիչյանը, Ադիս Հարմանդյանը, Փոլ Բաղդադլյանը և Գառնիկ Սարգիսյանը։ Նա նաև շատ երգիչների համար երաժշտական մշակումներ է կատարել և աջակցել է կազմակերպելու նրանց կենդանի կատարումները։

Ժակ Գոճյանի գործերից են ամենահայտնին Թաթուլ Այնեճյանի բանաստեղծության հիման վրա հորինված «Վերջին Կիրակին» ստեղծագործությունն է, որ կատարվել է մի քանի երգիչների կողմից։

## Աշխատություններ
*Առաջին Սեր - 1972
*Պաքթոպ Իսմաք անունդ դրոշմեցի - 1972
*Nahna Wal Amar Մենք և Լուսինը Lebanon, Oriental Jazz 1972
*Shu Beyebka Men Errewaye Greece, Oriental Jazz 1972
*Nassam Alaynal Hawa *Oriental Mood Greece, Oriental Jazz (1972)
*Ինչու Ինչու - 1972
*Կանաչ Պարտեզ - 1974
*Վերադարձիր - -1973
*Սիրո Երգ - 1972
*Սիրեցի յարս տարան - 1973
*جاك كودجيان - Aa'tni Nay
*جاك كودجيان - Abdo Habeeb Ghandoura
*Habaytak (Oriental Moods)

## Տես նաև
*Վարուժան Գոճյան
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ոչ Եւս Է Հանրածանօթ Երաժիշտ Ժագ Գոճեան 
* JACQUES KODJIAN   
* JACQUES KODJIAN
* Noted Musician Jacques Kojian Passes Away

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սրբուհի (անձնանուն)

**Սրբուհի**, հայկական իգական անձնանուն։ Առաջացել է հայերեն *սուրբ* բառից և Աստվածածնի յոթ անուններից մեկն է (Սրբուհի, Տիրուհի, Իսկուհի, Թագուհի, Մաքրուհի, Դշխոյ, Մարիամ)։ Ժողովրդական ձևերն են Սուրբիկ, Սրբո, Սրբուն։

## Գործածություն
Սրբուհի անունը առաջին անգամ հիշատակվել է 16-րդ դարում՝ 1572 թվականին և 1732-1796 թվականներին, Սուփիկը կամ Սուրբիկը՝ 1664 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ագուռի պար

**Ագուռի պար**, հիմնականում հարսանիքներին կատարվող հայկական ժողովրդական պար, տարածված և սիրված է Ջավախքում,Ախալցխայի և շրջակա գյուղերում։

## Նկարագրություն
Ագուռի պարը պարելիս տղամարդիկ և կանայք կանգնում են մեկընդմեջ, ափերը բռնած, թևերը կախ։ 
Պարեղանակը 2/4 է, տեմպը միջին արագության է։ Ռիթմը հավասարաչափ է, պարում են փակ շրջանով։ Պարտադիր պայման է պարի ղեկավարի ներկայությունը։

## Պարային ֆիգուրա
Առաջին մասում՝
1-ին ձախ թաթով դեպի աջ, խաչաձև,
2-ին աջով քայլ դեպի աջ երկրորդ դիրքով,
3,4,5,6-ին կրկնել 1,2-ի քայլերը։
7-ին ձախ թաթը դեպի առաջ խացանել օդում,
8-ին՝ ձախ, խաղացրած թաթով դեպի ձախ,երկրորդ դիրքից կես թաթ պակաս։
9-16 հաշիվներին կրկնում են 1-8 հաշիվների քայլերը։
Երկրորդ մասում՝ պարային ղեկավարը ասում է ազդանշանը՝ հեյ կամ հոպ։ Կանայք դառնում են դեպի աջ, տղամարդիկ մի քայլ առաջ և ձախ են թեքվում, կանգնում իրենցից աջ գտնվող կնոջ դեմ դիմաց։ Ձեռքերը դրվում են գոտկատեղին, բութը հետ, մատներն առաջ դիրքով, ապա թևանցուկ են անում իրար խաչաձև ՝ տղամարդիկ աջ, կանայք ձախ թևերը իրար մեջ հագցնելով, 
1-ին ձախ թաթով կես պտույտ դեպի աջ, հետո առաջ քայլ,
2-ին աջ ոտքով կես պտույտ դեպի աջ, հետո քայլ առաջ,
3-ին՝ քառորդ պտույտ աջ թաթի մատներին,
4-ին ձախ թաթը միացնել աջին, հետո ծափ զարկել կրծքի մոտ քայլի դադարի ժամանակ։
4-8 հաշիվներին շրջվում են, տղամարդիկ ձախ, կանայք աջ թևերը խաչաձևում,
շարժումը կատարում են աջ ոտքից դեպի ձախ շարժվելով։
Երրոդ մասում՝ պարում են առաջին մասի ֆիգուրան կրկնելով, պարն ավարտում են նույն կերպ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Ժ․Կ․ Խաչատրյան, Ջավախքի հայ ժողովրդական պարերը, Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն,հ.7, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1975։

Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Կատեգորիա:Ժողովրդական պարեր
Կատեգորիա:Ջավախք
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սիրարփի (անձնանուն)

**Սիրարփի**, հայկական իգական անձնանուն։ Ծագել է հայերեն *սեր* և *արփի* (արև) բառերից և նշանակում է սիրո արեգակ։ Անունը ծագումով Կոստանդնուպոլսից է։

## Գործածություն
Սիրարփի անունը առաջացել է 19-20-րդ դարերին՝ Կոստանդնուպոլսում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական անձնանուններ
Կատեգորիա:Իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Մարեմթագ

**Մարեմթագ** կամ **Մարիամթագ**, հայկական ծագմամբ իգական անձնանուն։ Առաջացել է Մարիամ անունից, որին ավելացվել է *թագ* հայերեն բառը, ինչպես Լուսնթագ (լուսին և թագ), Արևաթագուհի (արև և թագուհի)։

## Գործածություն
Անունը հիշատակվել է երեք անգամ 13-14 դարերում և շարունակվել է գործածվել մինչև 15-րդ դարը։ Առաջին անգամ հիշատակվել է 1292 թվականին Ադանայի Բաղնեկունք գյուղում։ Երկրորդ անգամ Ներսես Կլայեցու կողմից է հիշատակվել՝ 1339 թվականին։ Որպես Մաիամթագ՝ հիշատակվել է 1404 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձնանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանուններ ըստ սեռի
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Սիրական (անձնանուն)

**Սիրական**, արական և իգական հայկական ծագում ունեցող անձնանուն։ Առաջացել է հայերեն *սիրելի* բառից, որի ժողովրդական ձևն է *սիրեկանը*։ Նույն իմաստը ունի նաև Դավիթ անձնանունը։

## Գործածություն
Իբրև արական անուն՝ առաջին անգամ գործածվել է 17-րդ դարում, իսկ իբրև իգական անուն՝ առաջին անգամ հիշատակվել է 18-րդ դարում՝ 1797 թվականին։ Մի անգամ հիշատակվել է 1662 թվականին, սակայն հայտնի չէ, թե ինչ իմաստով։ Այժմ առավել գործածական է Կովկասում՝ որպես արական անուն։ Սիրական անձնանունից առաջացել է Սիրականյան ազգանունը, որը հիշատակված է 1836 թվականին Պոլսի մի դամբանի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Յոհանեսբուրգի շենքի հրդեհ 2023

**Յոհանեսբուրգի շենքի հրդեհ**, տեղի է ունեցել 2023 թվականի օգոստոսի 31-ին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Յոհաննեսբուրգ քաղաքում, որի հետևանքով զոհվել է առնվազն 76 մարդ, ևս 88-ը վիրավորվել են։ Հրդեհը սկսվել է ժամը 01:30-ի սահմաններում։

Հրդեհը տեղի է ունեցել Կենտրոնական բիզնես թաղամասում՝ Դելվերս և Ալբերտ փողոցների անկյունում գտնվող հինգհարկանի լքված շենքում, որն օգտագործվում էր որպես ոչ ֆորմալ բնակարան ապաստան փնտրող անօթևանների կողմից։ Ականատեսների վկայությամբ շենքում ապրելիս է եղել մինչև 200 մարդ։

Խորհրդի անդամ Մգչինի Տշվաքուն հայտնել է, որ շենքի ներսում գտնվող միջնապատերն ու դարպասները թույլ չեն տվել մարդկանց փախչել։

Ալբերտ փողոցի 80 հասցեում գտնվող շենքը կառուցվել է 1954 թվականին և ծառայել է որպես անցագրային բյուր՝ ապահովելու անցագրերի մասին օրենքները, որոնք վերահսկում են սևամորթների տեղաշարժը Յոհանեսբուրգ՝ ապարտհեյդի համակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2023 աղետներ
Կատեգորիա:Իրադարձություններ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում
Կատեգորիա:Հրդեհներ
Ֆրանցիշեկ Զախարիասևիչ

**Ֆրանցիշեկ Քսավերի Զախարիասևիչ** (. ), լեհահայ եկեղեցական գործիչ. Տառնուվի եպիսկոպոս  (1.02.1836 — 13.07.1840), Պշեմիսլի արքեպիսկոպոս (13.07.1840 — 1845), Լվովի համալսարանի ռեկտոր 1825—1826 թթ., պրոֆեսոր, աստվածաբանության դոկտոր (1797)։

## Կենսագրություն
Ծնվել ու մեծացել է լեհահայ ազնվականական ընտանիքում։ Սովորել է Ստանիսլավ քաղաքի ճիզվիտական վանքում, այնուհետև փիլիսոփայություն ու աստվածաբանություն է ուսումնասիրել Լվովի համալսարանում*, որից հետո Լվովի հայ կաթոլիկ եկեղեցու արքեպիսկոպոս Յակուբ Թումանովիչը նրան քահանա է ձեռնադրել։ Զախարիասևիչը շարունակել է ուսումը Յագելոնյան համալսարանում, 1797 թվականին ստացել աստվածաբանության դոկտորի աստիճան։

1795 թվականից ծառայության է անցել Լվովի հայկական տաճարում։ 1812 թվականին հայկական դավանաբանական ծեսից անցել է լատինականին։ Այդ նույն տարում Ավստրիայի կայսրը նրան ազնվականական տիտղոս է շնորհել։ Կաթոլիկ եկեղեցում իր ծառայությունը կատարելու հետ մեկտեղ եկեղեցու պատմության և իրավունքի թեմաներով դասախոսել է Լվովի համալսարանում, 1800 թվականին ստացել է դոցենտի, 1802 թվականին՝ պրոֆեսորի կոչում։ 1826—1827 թվականներին եղել է Լվովի համալսարանի ռեկտորը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Franciszek Ksawery Zachariasiewicz 
* Franciszek Ksawery Zachariasiewicz

Կատեգորիա:Աստվածաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ուռիջան

**Ուռիջան**, հայկական ծագմամբ արական անձնանուն։ Առաջացել է *ուռի* ծառի անունից և *ջան* փաղաքշականից։

## Գործածություն
Ուռիջան անունը հիշատակվել է մեկ անգամ 18-րդ դարում՝ 1749 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձնանուններ ըստ սեռի
Կատեգորիա:Հայկական անձնանուններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Վարդգես

**Վարդգես**, հայկական ծագման արական անձնանուն։ Առաջացել է *վարդ* և *գես* հայերեն անուններից և նշանակում է վարդագույն մազեր ուեցող, ոսկեհեր։ Այժմ ունի սովորական գործածություն, սակայն հնում անսովոր անուն է եղել։

## Գործածություն
Վարդգես անձնանունը առաջին անգամ գործածվել է 17-րդ դարում՝ որպես արական անուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական անձնանուններ
Կատեգորիա:Անձնանուններ ըստ սեռի
Կատեգորիա:Անձնանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Վարդուհի

**Վարդուհի**, հայկական իգական անուն, որն առաջացել է հայերեն *վարդ* բառից և *-ուհի* իգականակերտ ածանցից։ Համապատասխանում է եվրոպական *Rosa* և ռուսական *Роза* անուններին։ Անվան կրճատ ձևն է Վարդը։

## Գործածություն
Վարդուհի անունը առաջին անգամ հիշատակվել է 1609 թվականին։ Որպես Վարդանուհի՝ 5-րդ դարում է հիշատակվել, իսկ որպես Վարդույշ՝ 1260 թվականին։ Մի անգամ հիշատակվել է որպես պարսիկ զորավարի անուն, սակայն անունը կամ անստույգ կամ էլ կեղծ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձնագրեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հայկական անձնանուններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Քաղցրենի

**Քաղցրենի**, հայկական ծագում ունեցող իգական անձնանուն, որը առաջացել է հայերեն *քաղցր* բառից և -*ենի* մասնիկից։

## Գործածություն
Առաջին անգամ անունը հիշատակվել է 18-րդ դարում՝ 1796 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:Իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Պարգևիցա

**Պարգևիցա**, հայկական ծագում ունեցող իգական անձնանուն։ Առաջացել է Պարգև անունից և *-իցա* իգականակերտ մասնիկից

## Գործածություն
Անունը գործածական է եղել Կոստանդնուպոլսում՝ իբրև նորաստեղծ անուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Տեառնթագ

**Տեառնթագ**, հայկական ծագում ունեցող արական անձնանուն, որը առաջացել է *տեր* բառի սեռական հոլովից և *թագ* բառից (ինչպես Լուսնթագը)։

## Գործածություն
Անունը հիշատակվել է միայն մի անգամ՝ Արշակունյաց Կալոց գյուղում՝ Վահան Մամիկոնյանի և Հովհաննես Մանդակունու ժամանակներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Յուրի Զոհրաբյան

**Յուրի Գևորգի Զոհրաբյան** (), հայ ուրոլոգ։ Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի իսկական անդամ (1998), հայկական մասնաճյուղի փոխնախագահ (1999)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թվականի մայիսի 17-ին, Երևանում, քիթ-կոկորդ-ականջաբան Գևորգ Զոհրաբյանի և բժշկուհի Ելենա Ավագյանի ընտանիքում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ 1964-1968 թվականներին աշխատել է Հայկական ԽՍՀ Կամո քաղաքի բուժմիավորումում, 1968-1978 թվականներին՝ Ռ. Օ. Յոլյանի անվան III կլինիկական հիվանդանոցում, 1978-1981 թվականներին՝ Երևանի I կլինիկական հիվանդանոցում, 1981-1991 թվականներին՝ Բժիշկների կատարելագործման Երևանի պետական ինստիտուտի ուրոլոգիայի ամբիոնում որպես ասիստենտ։ 1991 թվականից եղել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի վիրաբուժության ամբիոնի դոցենտ, ուրոլոգիայի պրոֆեսոր։ Զոհրաբյանի ղեկավարած ուրոլոգիայի բաժանմունքում կատարվում են բոլոր տեսակի ուրոլոգիական վիրահատություններ։

1999 թվականից Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի փոխնախագահն է, Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության լիցենզավորման հանձնաժողովի նախագահը։
 
Հեղինակ է ավելի քան 70 գիտական աշխատությունների, այդ թվում՝ մենագրությունների և ռացիոնալիզատորական առաջարկների՝

1974 թվականին Լենինգրադում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Շագանակագեղձի ադենոմայի կլինիկական և մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները հիվանդության ընթացքի տարբեր փուլերում» թեմայով՝ ստանալով բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

## Ձեռքբերումներ
* Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1974),
* Պրոֆեսոր (1991),
* Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի իսկական անդամ (1998),
* Բնական և հասարակական գիտությունների միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ (1998)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սպիտակ խալաթին երբեք չի դավաճանում. տեղի ունեցավ անվանի ուրոլոգ Յուրի Զոհրաբյանի ծննդյան 80-ամյակին նվիրված կոնգրես

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ուրոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Միքայել Մանուկյան (բժիշկ)

**Միքայել Վլադիմիրի Մանուկյան** (), հայ ուրոլոգ։ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի գործադիր տնօրեն (2015)։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2010)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1975 թվականի ապրիլի 15-ին, Երևան քաղաքում, բժիշկների ընտանիքում։ 1997 թվականին ավարտել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանը։ 1997-1999 թվականներին կլինիկական օրդինատուրա է անցել Մոսկվայի բժշկական ակադեմիայի Սեչենովի անվան ուրոլոգիայի ամբիոնում «Ուրոլոգիա» մասնագիտությամբ, որն ավարտել է գերազանցությամբ։

1999-2002 թվականներին եղել է ՀՀ ԱՆ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի Ս. Խ. Ավդալբեկյանի անվան ուրոլոգիայի ամբիոնի ասպիրանտ։ 2002-2004 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԱՆ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի Ս. Խ. Ավդալբեկյանի անվան ուրոլոգիայի ամբիոնում որպես ավագ լաբորանտ, 2004 թվականից՝ ուրոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտ։

2002 թվականին պաշտպանել է «Երիկամների քարերի բուժման դիստանցիոն լիտոտրիպսիան» թեմայով թեզը՝ բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար։

2005 թվականից «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի ուրոլոգիական կլինիկայի ղեկավարն է, որը զբաղվում է ուրոլոգիայի արդիական խնդիրներով, ինչպես նաև կանանց ուրոլոգիայի պրոբլեմներով։ 2007 թվականին նշանակվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի վիրաբուժության գծով փոխտնօրեն, 2012 թվականին՝ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի փոխտնօրեն, 2015 թվականին՝ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի գործադիր տնօրեն։

2010 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Դիստանցիոն լիտոտրիպսիան և միզածորանային կոնտակտային լիտոտրիպսիան միզածորանի քարերի բուժման ժամանակ» թեմայով։ 2011 թվականից Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ուրոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր է։

Հեղինակ է ավելի քան 20 հրատարակված աշխատանքների, որոնցից մի քանիսը արտասահմանյան ամսագրերում։

## Ձեռքբերումներ
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2010),
* Անդամակցություն գիտական ընկերություններում և կազմակերպություններում,
* Ուրոլոգիայի եվրոպական ասոցիացիայի անդամ,
* Էնդուրոլոգների միջազգային միության անդամ,
* Ուրոլոգների հայկական ասոցիացիայի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Էրեբունի» ԲԿ-ի պրոֆեսոր, ուրոլոգ Միքայել Մանուկյանը Արցախում կկատարի հիվանդների ընդունելություն և վիրահատություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ուրոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մեծատուր

**Մեծատուր**, հայկական ծագմամբ արական անձնանուն։ Անունը առաջացել է հայերեն մեծ և տուր բառերից, ինչպես Տիրատուրը, Աստվածատուրը և այլն։

## Գործածություն
Հայերի մեջ անունը հիշատակվել է 14-17-րդ դարերում, որից առաջացել է Մեծատուրյան ազգանունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Մեծտիկին

**Մեծտիկին**, հայկական ծագում ունեցող իգական անձնանուն։ Առաջացել է հայերեն մեծ և տիկին բառերից և համապատասխանում է թաթարերեն *ulu-bika* անվանը, որը նույն կազմությունը ունի, ինչ Մեծտիկինը։

## Գործածություն
Հիշատակվել է 13-16-րդ դարերում։

* Հոգևոր մայր Մեծտիկին՝ 1317 թվական
* Հովհաննես գրչի մայրը՝ 1328 թվական
* Մելիքսեթ գրչի մայրը՝ 1410 թվական

Ավելի ուշ հիշատակվել է 1536 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Եվգենի Գրիգորյանց

**Եվգենի Պավելի Գրիգորյանց** (Կրիկորյանց,Евгений Павлович Крикорьянц, ), հայազգի բժիշկ։ Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի պրոֆեսոր (1998)։ Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր բժիշկ։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Օմսկի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1960-1963 թվականներին աշխատել է Օմսկի մարզի Պավլոգրադի շրջանի Նովո-Ուրալյան տեղամասային հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ, 1963-1964 թվականներին՝ թիվ 2 բուժսանմասի ուրոլոգիական բաժանմունքի անեսթեզիոլոգ, 1964-1969 թվականներին՝ թիվ 2 բուժսանմասի ուրոլոգիական բաժանմունքի օրդինատոր-բժիշկ, 1969-1970 թվականներին՝ «Սոլնեչնի» առողջարանի օրդինատոր բժիշկ, 1970-1974 թվականներին՝ թիվ 2 բուժսանմասի ստացիոնարի ուրոլոգ։

Աշխատում է N10 բուժսանմասի ուրոլոգիական բաժանմունքի (Օմսկ) վարիչ։

## Ձեռքբերումներ
* Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի պրոֆեսոր (1998),
* Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր բժիշկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ուրոլոգներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի վաստակավոր բժիշկներ
Մեհենական գրքեր

**Մեհենական գրքեր**, գրքեր, որոնք գոյություն են ունեցել Հայաստանի հեթանոսական սրբավայրերում, որոնց մեջ արձանագրվել են պատմական իրադարձություններ։ Մովսես Խորենացին գրել է, որ հայոց պատմության հնագույն շրջանի մասին տեղեկություններ են պահպանվել ոչ միայն բանավոր ժողովրդական «Սասնա ծռեր» ժողովրդական էպոսում, այլ նաև Եփրատի ափին գտնվող Արամազդ
ի տաճարի գրավոր աղբյուրներում, որի մասին հավաստիորեն պատմել է հայ պատմաբան, քահանա Ողյումպը իր «Տաճարների պատմությունը» աշխատության մեջ։

Ըստ Խորենացու՝ հայտնի սիրիացի բանաստեղծ Բարդեսանը (154-222) «մտել է Անիի ամրոց և կարդալով «Տաճարների պատմությունը», գիրքը թարգմանել է սիրիերենով՝ ավելացնելով այն, ինչ ինքը գիտեր և այն, ինչը տեղի է ունեցել իր օրոք»։ Նրա թարգմանությունից գիրքը նաև հունարեն է թարգմանվել։ Բացի Անիի բերդի Արամազդի տաճարի արխիվից, որտեղ գտվել է նաև Արշակունիների տոհմի հայոց թագավորների դամբարանները, հայտնի է նաև Բագավանի Սուրբ Հովհաննես տաճարի գրատարանը։ Նմանատիպ արխիվները գոյություն են ունեցել նաև Վահագն աստծու ժամանակներում՝ Աշտիշատում և Երիզայում գտնվող Անահիտի տաճարում, որտեղ կանգնեցված է եղել աստվածուհու ոսկե արձանը։

Ենթադրվում է, որ մեհենական գրքերը գրվել են նախամաշտոցյան գրերով։

Որոշ վկայությունների համաձայն՝ հեթանոսական տաճարների գրադարանները ոչնչացվել են, հետևաբար՝ ոչնչացվել է նաև մի ամբողջ ժառանգություն, որով ոչնչացվել են նախաքրիստոնեական դարերի մարդկային մտածողության և մտքի բազմաթիվ վավերական հուշարձաններ։ Գրքերի հավաքածուներից ոչ մեկը չի պահպանվել, միայն պահպանվել են առանձին հեղինակների (Ողյումպի և այլնի) աշխատությունները՝ հետագա օրինակներում։

Բացի մեհենական գրքերից, գոյություն են ունեցել նաև հատուկ թագավորական գրքեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսություն
Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ստեփան Ստեփանյան (ռազմական գործիչ)

**Ստեփան Բաբայի Ստեփանյան** (ապրիլի 9, 1911, Օծոփ, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 7, 1999, Երևան, Հայաստան), խորհրդային գվարդիայի ավագ սերժանտ, Փառքի շքանշանի լիիրավ կրող, 26-րդ գվարդիական առանձին ծանր տանկային գնդի (21-րդ բանակ, 1-ին ուկրաինական ճակատ) հրամանատար։ Բացի Փառքի երեք աստիճանի շքանշանից, պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշաններով, «Կարմիր աստղ» մեդալներով։

## Կենսագրություն
Ստեփան Ստեփանյանը ծնվել է 1911 թ. ապրիլի 19-ին՝ Երևան նահանգի Նախիջևանի գավառ Բադամլի գյուղում, ծառայողի ընտանիքում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի 5-րդ կուրսը։ Աշխատել է Հայաստանի Շամշադինի շրջանի Գրգի գյուղի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես տնօրեն։

1940 թ.-ից ծառայել է Լվովի տանկային զորքերում, 1941 թ. հունիսից եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Մասնակցել է Տիրասպոլի մոտ տեղի ունեցած մարտերին, ապա Մոսկվայի մերձակայքի մարտերին՝ «Т-34» տանկով։ 1942 թ. ամռանը Վորոնեժի մոտ ծանր վիրավորվել է։ Մասնակցել է Կուրսկի ճակատամարտին։ Հին Բոբովիչի գյուղի համար մղված մարտերում նա վիրավորվել է, սակայն չի թողել մարտը և խփել է երկու գերմանական տանկ։

1944 թ. ամռանը տեղափոխվել է Կարելյան ռազմաճակատ, մասնակցել Վիբորգի ազատագրմանը։ Հունիսի 16-ից 18-ը քաղաքի մատույցներում Ստեփանյանը անձնակազմով դիպուկ կրակով ոչնչացրել է երեք բունկեր, երկու թնդանոթ, երեք գնդացիր և հակառակորդի մինչև 20 զինվոր ու սպա։ 1944 թ. հուլիսի 2-ի 21-րդ բանակի զորքերի հրամանով պարգևատրվել է Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանով։

Այն բանից հետո, երբ Ֆինլանդիան դուրս է եկել պատերազմից, գնդի հետ միասին 8-րդ բանակի կազմում տեղափոխվել է Բալթյան երկրներ։ 1944 թ. սեպտեմբերի 17-ին Կիլգի (Էստոնիա) գյուղի մոտ տեղի ունեցած մարտում խոցել է 3 թնդանոթ, 1 գնդացիր և հակառակորդի 10-ից ավելի զինվոր։ Նրա տանկը առաջիններից էր, որ ներխուժել է Տալլին քաղաք։ 1944 թ. հոկտեմբերի 7-ի 21-րդ բանակի զորքերի հրամանով պարգևատրվել է Փառքի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։

Բալթյան երկրներից հետո Ստեփանյանը մասնակցել է Լեհաստանի ազատագրման մարտերին։ Նա աչքի է ընկել Պոսլովիցա-Նաստոլե շրջանում (Կելցե քաղաքի հարավում) մարտերում, որտեղ ոչնչացրել է երեք «վագր» տանկ, երեք զրահափոխադրիչ, մինչև 25 նացիստ։ Ցելինայի տարածքում հակագրոհը հետ մղելիս նա ոչնչացրել է թնդանոթ, երեք գնդացիր և տասնհինգ նացիստ։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1945 թ. ապրիլի 10-ի հրամանագրով նացիստական զավթիչների հետ մարտերում հրամանատարական առաջադրանքների օրինակելի կատարման համար ավագ սերժանտ Ստեփան Ստեփանյանը պարգևատրվել է Փառքի 1-ին աստիճանի շքանշանով՝ դառնալով փառքի շքանշանի լիիրավ կրող։ Ստեփանյանը մասնակցել է նաև Չեխոսլովակիայի ազատագրմանը, Պրահայում ավարտել է պատերազմը, 1945 թվականի հոկտեմբերին զորացրվել։

Պատերազմից հետո ապրել է Երևան քաղաքում, աշխատել «Հայէլեկտրոզավոդ»-ում որպես ձուլող։ Մահացել է 1999 թ. հունիսի 7-ին։ Թաղվել է Երևանի Թոխմախի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Փառքի շքանշան (ԽՍՀՄ)](https://www.wikiwand.com/hy/%D5%93%D5%A1%D5%BC%D6%84%D5%AB_%D5%B7%D6%84%D5%A1%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6_(%D4%BD%D5%8D%D5%80%D5%84))

 
Կատեգորիա:Կուրսկի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի հայ ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:1999 մահեր
Կոսովոյի պատերազմ

**Կոսովոյի պատերազմ**, զինված հակամարտություն, որն ընթացել է Կոսովոյում 1998 թվականի փետրվարի 28-ից մինչև 1999 թվականի հունիսի 11-ը։ Պատերազմական գործողությունները տեղի էին ունենում մի կողմից Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության (Սերբիա և Չեռնոգորիա), որի վերահսկողության ներքո էլ գտնվում էր Կոսովոն, իսկ մյուս կողմից՝ «Կոսովոյի ազատագրության բանակ» (ԿԱԲ) ալբանական խմբավորման միջև։ Հակամարտությունն ավարտվում է այն բանից հետո, երբ Հյուսիսատլանտյան դաշինքը 1999 թվականի մարտին սկսում է օդային հարվածներ հասցնել Սերբիայի տարածքին, ինչը հանգեցնում է Կոսովոյից հարավսլավական զորքերի դուրսբերմանը։

Կոսովոյի ազատագրության բանակը ստեղծվում է 1990-ական թվականների սկզբին՝ կոսովացի ալբանացիների նկատմամբ սերբական հալածանքների դեմ արդյունավետորեն պայքարելու նպատակով, սակայն ժամանակի ընթացքում կազմակերպության հիմնական նպատակը դառնում է Կոսովոյի միացումը Ալբանիային։ Այդ տարիներին ԿԱԲ-ին հաջողվում է մաքսանենգ ճանապարհներով ապօրինի զենք ձեռք բերել Ալբանիայ Հանրապետությունից և մի շարք զինված արշավներ իրականացնել Կոսովոյում տեղակայված սերբական իրավապահների դեմ։ Ալբանացի անջատողականների հարձակումների ավելացմանը զուգահեռ 1998 թվականի սկզբից Հարավսլավիայի իշխանությունները ավելացնում են ոստիկանական և զինված ուժերի թվաքանակը Կոսովոյում։ Վերջիններս սկսում են արշավներ իրականացնել ԿԱԲ-ի անդամների և համախոհների հայտնաբերման ուղղությամբ, որի արդյունքում 1999 թվականին մարտին Կոսովոյում սպանվում են 1500-2000 քաղաքացիական անձինք և զինվորականներ, տեղահանվում շուրջ 370 հազար էթնիկ ալբանացիներ։

1999 թվականի մարտի 20-ին՝ Կոսովոյում հանգրվանած ԵԱՀԿ-ի ստուգիչ հանձնաժողովի հեռանալուն պես, հարավսլավական ուժերը վերսկսում են Կոսովոյի ալբանացիների նկատմամբ բռնաճնշումները։ Ի պատասխան` հակամարտությանը միջամտում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքը՝ մարտի 24-ին սկսելով Հարավսլավիայի մայրաքաղաք Բելգրադի հրթիռահրետակոծությունը։ Այդ քայլը ՆԱՏՕ-ի կողմից ներկայացվում է որպես *«մարդասիրական պատերազմի»* մղում։ Կոսովոյի պատերազմն ավարտվում է հունիսի 9-ին ստորագրված Կումանովոյի համաձայնագրով, որի համաձայն սերբական զորքերը լքում են Կոսովոն, որտեղ էլ տեղակայվում է միջազգային առաքելություն։ Հունիսի 12-ին Կոսովոյում տեղակայվում են Հյուսիսատլանտյան դաշինքի խաղաղապահ զորախմբերը։ ՆԱՏՕ-ի հումանիտար ներխուժումը, սակայն չի ունենում միանշանակ արձագանք և չի արժանանում ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի հավանությանը, քանի որ այդ միջամտության արդյունքում սպանվում է առնվազն 488 խաղաղ բնակիչ։

Կոսովոյի պատերազմի արդյունքում սպանվում կամ անհետ կորում է ավելի քան 13,500 մարդ, իսկ շուրջ 1,45 միլիոն էթնիկ ալբանացիներ հարկադրաբար տեղահանվում են Կոսովոյից։ Միևնույն ժամանակ, պատերազմի ավարտից հետո շուրջ 200 հազար սերբեր, ռումիններ և այլ ազգային փոքրամասնություններ լքում են Կոսովոն։ Հակամարտության ավարտից անմիջապես հետո Կոսովոյի ազատագրության բանակը կազմալուծվում է, որի անդամներից որոշները շարունակում են կռվել  Պրեշևոյի, Մեդվեջի և Բույանովացի ազատագրության բանակի (UÇPMB) շարքերում, ոմանք միանում են Ալբանիայի ազգային բանակին՝ Մակեդոնիայի Հանրապետության տարածքում կռիվներին, իսկ մի մասն էլ դառնում է նորաստեղծ Կոսովոյի ոստիկանության մաս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոսովոյի պատմություն
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի պատմություն
Կատեգորիա:Սերբիայի պատերազմներ
Երվանդ Հարությունյան

**Երվանդ Սերգեյի Հարությունյան** (), հայ ուրոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր (2005)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1963 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Երևան քաղաքում։ 1987 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինսիտուտի բժշկական ֆակուլտետը, 1989 թվականին՝ Մոսկվայի Ի. Մ. Սեչենովի անվան 1-ին բժշկական ինստիտուտի ուրոլոգիայի ամբիոնի օրդինատուրան։

1989 թվականին աշխատել է «Արմենիա» բժշկական կենտրոնի ուրոլոգիական կլինիկայում։ 1991 թվականից՝ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտում որպես ասիստենտ, ուրոլոգիայի դասընթացի հիման վրա պաշտպանել է ատենախոսություն «Ցուցումներ շագանակագեղձի ադենոմայի վիրաբուժական բուժման վերաբերյալ» բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար։

1994 թվականին վերապատրաստում է անցել ԱՄՆ-ում Օրանժի կոմսության (Կալիֆոռնիա) բժշկական կենտրոնների ուրոլոգիական կլինիկաների բազայի վրա, Սանտա Անայի Արևմտյան բժշկական կենտրոնում, Սենտ Ջոզեֆ հիվանդանոցում և Չեպմենի հիվանդանոցում (Օրանժ), F. A. C. S.-ի Գարո Դերձակյանի անմիջական մասնագիտական աջակցությամբ։

1998-2005 թվականներին եղել է «Էրեբունի» ԲԿ ուրոլոգիական կլինիկայի գիտագործնական ղեկավարը։ Առաջիններից է, ով առաջին անգամ ներմուծել է միզապարկի օրթոտոպային պլաստիկան կլինիկական պրակտիկայում, առաջին անգամ Հայաստանում ներդրվել է արմատական պրոստատեկտոմիա։

Հարությունյանի ղեկավարությամբ Հայաստանում առաջին անգամ ստեղծվել է ուռուցքաբանական բորդ, որն այդ կատեգորիայի հիվանդներով զբաղվել է համալիր գիտական մոտեցմամբ, մինչև բուժման վերջնական արդյունք։

1999 թվականին մրցութային հիմունքներով ընտրվել է վիրաբուժության թիվ 2 ամբիոնի դոցենտ՝ ուրոլոգիայի դասընթացի գծով։ 2001 թվականին Կիսլովոդսկում կայացած առաջին հիմնադիր համագումարում ընտրվել է Ռուսաստանի Անդրոլոգների ասոցիացիայի վարչության անդամ և իսկական անդամ։
2004 թվականին պաշտպանել է ատենախոսություն «Միզապարկի քաղցկեղի վիրաբուժական բուժումը» բժշկական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի համար։

2005 թվականից ՀՀ ԱՆ Ս. Խ. Ավդալբեկյանի անվան Առողջապահության ազգային ինստիտուտի ուրոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր է, Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ։

Համարվում է «Սուրբ Ներսես Մեծ» ԳԲԿ-ի փոխտնօրեն՝ գիտության գծով։

## Գիտական գործունեություն
Կատարել է բազմաթիվ փորձարարական հետազոտություններ և առաջին անգամ համաշխարհային պրակտիկայում կատարել եզակի միկրովիրաբուժություն, բարակ և հաստ աղիքների միզապարկի փոխարինման վիրահատություններ առնետների վրա՝ ընկալիչների փոփոխությունների հետագա վերլուծությամբ, առաջ է քաշել ընկալիչի ապարատի ֆունկցիոնալ մետապլազիայի տեսությունը,

Հեղինակ է ավելի քան 30 գիտական աշխատությունների։

## Ձեռքբերումներ
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2003),
* ՀՀ ուրոլոգների ընկերակցության անդամ (1998),
* Մարդաբանների ռուսաստանյան ընկերակցության անդամ (2001),
* Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի Հայաստանի մասնաճյուղի իսկական անդամ (2004),
* ՀՀ ԱՆ Ս. Խ. Ավդալբեկյանի անվան Առողջապահության ազգային ինստիտուտի ուրոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր (2005)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ուրոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Օնե սու Բուա

**Օնե սու Բուա** (ֆր.՝ Aulnay-sous-Bois, ), համայնք Ֆրանսիայի Իլ դը Ֆրանս երկրամասի Սեն-Սեն Դենի դեպարտամենտում՝ երկրի մայրաքաղաք Փարիզի հարավարևելյան արվարձաններում, զերո կիլոմետրի նիշից մոտավորապես 14 կիլոմետր հեռավորության վրա։ «Ծաղկունքի մեջ գտնվող քաղաքներ ու գյուղեր» շարժման ազգային խորհրդի կողմից արժանացել է «Չորս ծաղիկ» պարգևի։ Զբաղեցնում է 16,2  քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2017 թվականի տվյալներով եղել է 85 740։

## Ժողովրդագրություն

2011 թվականին Օնե սու Բուան բնակչության թվաքանակով 55-րդ տեղն էր գրավում Ֆրանսիայում։

## Տնտեսություն
Քաղաքում գործում են երկու խոշոր ընկերություն՝ L'Oréal-ը և PSA Peugeot Citroën-ը։ Որոշ մտահոգություններ են առաջացել այն առնչությամբ, որ Xerox France ընկերությունը քաղաքից տեղափոխվել է այլ վայր, և որոշակի վախեր կան նաև Citroën-ի գործարանի առնչությամբ, այդուհանդերձ՝ Օնե սու Բուայում 2012 թվականի սկզբի դրությամբ գործում էր շուրջ 3 400 բիզնես ձեռնարկություն, ևս 622-ն ստեղծվել են այդ տարվա ընթացքում։

### Քույր քաղաքներ
Օնե սու Բուայի քույր քաղաքներն են.

*, Ռյուֆիսկ, 2011 թվականից
*, Ալ-Ռամ, 2010 թվականից
*, Աբալայի շրջան, 2003 թվականից

## Պատկերասրահ

Image:AULNAY - La Morée.jpg|
Image:Panorama de Aulnay-sous-Bois.jpg|
Image:GareDaulnaySousBois.jpg|
Image:Aulnaysousboiscartecassini.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois, panoramique mairie.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois, usine PSA-Citroën.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois, Parinor.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois - Bibliothèque.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois - Ecole primaire Le Parc.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois - Hopital Ballanger.jpg|
Image:ParcDuSausset.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois, Parc Robert Ballanger.jpg|
Image:Canal de l'Ourcq Aulnay-sous-Bois.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois, Demeure Gainville.jpg|
Image:AULNAY - Les rives du Canal.jpg|
Image:Aulnay-sous-Bois - Eglise Saint-Joseph.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Aulnay-sous-Bois, youth of an old country*, Jacques Varin, 1982 
* *Aulnay-Sous-Bois (History of)* Jules Princet, 1936 (reprint 2004),  

## Արտաքին հղումներ
*Official website 
*''Aunay'' on the 1750 Cassini Map

Կատեգորիա:Իդ դե Ֆրանս
Կատեգորիա:Իդ դե Ֆրանսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իդ դե Ֆրանսի համայնքներ
Կատեգորիա:Փարիզ
Կատեգորիա:Փարիզի արվարձաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Էռենյո

**Էռենյո** (, բառացի՝ «իեռոյական»), իսպանական պանիր, որը ստանում են այծի, կովի կամ ոչխարի կաթից։ Պանիրն արտադրում են Կանարյան կղզիների Իեռո կղզում։

## Արտադրություն
Սկզբում էռենյո պանիրը ենթարկում են ֆերմենտային կոագուլման, որի արդյունքում այն դառնում է թեթևակի մամլած։ Դրանից հետո պանիրը աղում են խոհարարական աղով։ Հովահարումից հետո խոնավ միջավայրում պանիրն ապխտում են տատասկաթզենու տերևներով, թզենու ճյուղերով և չորացրած ցիստուսով ()։ Արդյունքում, ապխտումից հետո, կեղևին հայտնվում են ողորկված գծեր։

## Տվյալներ
էռենյոն ունի գլանաձև տեսք։ Քաշը՝ 1-3 կգ է։ Տրամագիծը՝ 12-22 սմ է։ Յուղայնությունը 51 % է։ Ըստ կազմության պանիրը կարծր է, վառ սպիտակ գույնով։

## Մատուցում
Այս պանիրը հրամցնում են սպիտակ կամ վարդագույն գինով, եթե այն թարմ է, ու կարմիր գինով, եթե հասուն է։ Պանիրը մատուցում են նաև գրիլ արած և մոխո սոուսով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էռենյո պանիրը

Կատեգորիա:Այծի կաթից պանիրներ
Կատեգորիա:Իսպանական պանիրներ
Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ
Կատեգորիա:Ոչխարի կաթից պանիրներ
Գեորգիոս Պախիմերիս

**Գեորգիոս Պախիմերիս** (; 1242 – 1310 թթ․), բյուզանդացի հույն պատմաբան, փիլիսոփա, երաժշտության տեսաբան և գրող։

## Կենսագրություն
Պախիմերիսը ծնվել է Բյութանիայի Նիկիայում, որտեղ նրա հայրը ապաստան էր գտել 1204 թվականին՝ լատինների կողմից Կոստանդնուպոլիսը գրավելուց հետո։ Միքայել VIII Պալեոլոգոսի կողմից Կոստանդնուպոլիսը Լատինական կայսրությունից վերականգնելուց հետո, Պախիմերիսը բնակություն է հաստատել այնտեղ՝ սովորել իրավագիտություն, աշխատանքի անցել եկեղեցում և հետագայում դարձել եկեղեցու գլխավոր փաստաբանը և կայսերական արքունիքի գլխավոր դատավորը։

Նրա գրական գործունեությունը զգալի էր։ Նրա ամենակարևոր աշխատությունը «Բյուզանդական պատմությունն» էր՝ տասներեք գրքերով, որով շարունակել է Գեորգի Ակրոպոլիտին, և գրել է 1261-ից մինչև 1308 թվականները, որոնք ընդգրկում են Միքայելի և Անդրոնիկոս II Պալեոլոգի թագավորության պատմությունը։

## Աշխատություններ
Պախիմերիսը նաև փիլիսոփայական թեմաներով հռետորական վարժությունների հեղինակ է։ Նրա աշխատությունների շարքում են․

* Քվադրիվիում (թվաբանություն, երաժշտություն, երկրաչափություն, աստղագիտություն), որը արժեքավոր էր Միջնադարում երաժշտության և աստղագիտության պատմության համար
* Արիստոտելյան փիլիսոփայության ընդհանուր ակնարկ
* Կեղծ-Դիոնիսիոս Արիոպագոսցու ելույթների և նամակների պարաֆրազ
* Բանաստեղծություններ՝ ներառյալ ինքնակենսագրություն
* Ավգուստեում հրապարակի և Հուստինիանոսի կողմից Սուրբ Սոֆիայի եկեղեցում կանգնեցված սյունի նկարագրությունը ՝ պարսիկների նկատմամբ նրա հաղթանակները նշելու համար

«Պատմությունը» առաջին անգամ տպագրվել է Ի. Բեկերի կողմից (1835) Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae-ում։ Տպագրվել է նաև J. P. Migne-ի կողմից՝ Patrologia Graeca-ում (հատոր cxliii, cxliv)։ 1984 թվականին լույս է տեսել Ալբեր Ֆայլերի (խմբագիր) և Վիտալիեն Լորանի (թարգմանիչ) «Պատմության» ֆրանսերեն թարգմանությունը։ Գոյություն ունի առաջին և երկրորդ գրքերի անգլերեն թարգմանությունը (մինչև Կոստանդնուպոլսի վերականգնումը 1261 թ.), մեկնաբանություններով՝ բ.գ.թ. Նաթան Ջոն Քեսսիդիի ատենախոսությունից, որն արվել է Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարանի Ռեյդի գրադարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
* 
* 
*
*

## Գրականություն
*Փոքր ստեղծագործությունների հրատարակությունների համար տե՛ս Karl Krumbacher, Geschichte der byzantinischen Litteratur (1897)
*
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*Opera Omnia by Migne Patristica Graeca with analytical indexes
*G. Pachymeres, Hierocles and Philagrios, Declamationes XIII,  Philogelos. 
*G. Pachymeris, De Michaele et Andronico Paleologis, Bonn, 1835., Greek and Latin text.

Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բյուզանդական պատմիչներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի աստվածաբաներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան փիլիսոփաներ
Շերբուր ան Կոտանտեն

**Շերբուր ան Կոտանտեն** (ֆր.՝ *Cherbourg-en-Cotentin*. ), նավահանգստային քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Նորմանդիա երկրամասի Մանշ դեպարտամենտում, որի կազմի մեջ մտնող նույնանուն շրջանի սուպրեֆեկտուրան՝ վարչական կենտրոնն է։ Համայնքը կազմավորվել է 2016 թվականի հունվարի 1-ին։ Շերբուրգը կարևոր առևտրային, լաստանավային և ռազմական նավահանգիստ է Լա Մանշի ափին։ Համայնքն զբաղեցնում է քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակիչների թվաքանակը 2018 թվականի տվյալներով եղել է 79 144 (ընդ որում՝ նրանցից 35.545-ն ապրում էին Շերբուր-Օկտեվիլում)։ Համայնքը բաժանված է երեք վարչական միավորի (Շերբուր ան Կոտանտեն, Մարտենվաստ և Տոլլվաստ)։ Նրա ֆունկցիոնալ (գործառական) տարածքում ընդգրկվածէ 77 բնակավայր, որոնցում 2018 թվականի տվյալներով ընդհանուր առմամբ ապրում էր 152 630 մարդ։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cherbourg-en-Cotentin 

Կատեգորիա:2016 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Նորմանդիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ