open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ոսկե խնձորներով ծառը

**Ոսկե խնձորներով ծառը**, «Քրիսթմս Ֆիլմս» ստուդիայի կողմից 1999 թվականին ստեղծված տիկնիկային մուլտֆիլմ, որի պատվիրատուն Բրիտանական BBC հեռուստաընկերության չորրորդ ալիքն է։ Ռեժիսոր Նատալյա Դաբիժը մուլտֆիլմը ստեղծել է հոլանդական հեքիաթների մոտիվներով՝ «Աշխարհի ծողովուրդների հեքիաթները» նախագծի շրջանակներում։

## Սյուժե
Հոլանդիայում շատ հողմաղացներ կան։ Դրանցից մեկի կողքին կար մի տուն, որտեղ ապրում էին հողմաղացպանը և նրա աղջիկը՝ Մարիկան։ Աղջիկը հիանալի ասեղնագործում էր և միաժամանակ այնքան դյութիչ երգում, որ նույնիսկ քամին էր լսում։ Ծեր հողմաղացպանը հիվանդանում է և աղջկան պատվիրում կանչել հարևաններին։ Երբ հյուրերը գալիս են, հողմաղացպանը սկսում է պատմել․ «Երբ ես խնամախոսում էի Մարիկայի մորը, նրա հայրն ինձ և եղբայրներիս պատմեց լճի մյուս կողմում գտնվող կղզու մասին, որտեղ աճում է ոսկե խնձորներով ծառ։ Եվ ես, որպես իմ սիրո ապացույց, ոսկե խնձոր ձեռք բերեցի Մարիկայի մոր համար։ Թանկագի՛ն հարևաններ, ես ձեզ կանչել եմ այստեղ, որովհետև զգում եմ, որ իմ վերջը մոտ է։ Հիմա իմ հերթն է հասել իմ աղջկան տալ ձեզանից նրան, ով որպես սիրո ապացույց կբերի ոսկե խնձորը»։ Կարնելուիսը, դես ու դեն հրելով մյուսներին, առաջինն է վերցնում նավակը և հեռանում ափից։ Մարիկան քամուն աղաչում է․ «Մի՛ թույլ տուր նրան գտնել ոսկե խնձորը»։ Փչում է մրրիկը և նավակը հետ նետում ափ։ Նավակը ջարդվում է, Կարնելիուսը վնասում է ձեռքը։ Ամբողջ գիշեր Յանը լաստանավ է շինում, երբ առավոտյան այն ափ է իջեցնում, Դիկը շեղում է նրա ուշադրությունը և գողանում լաստանավը։ Մարիկան բղավում է․ «Յան, նա գողացավ քո լաստանավը»։ Քամին հանդարտվում է, իսկ հետո սկսվում է մրրիկ և լաստանավը նետում դեպի ափ, Դիկը վնասում է ոտքը։ Յանը ասում է Մարիկային․  «Այլևս ոչնչից չի կարելի լաստանավ շինել»։ Առավոտյան Յանը տեսնում է, որ ջուրը ծածկվել է սառույցով։ Յանն ուրախանում է, հագնում չմուշկները և, երգելով իր սիրո մասին, սառույցի վրայով սլանում ոսկե խնձորի հետևից, իսկ քամին հրում էր նրան մեջքից։ Երբ Յանը վերադառնում է խնձորով, Կարնելիուսը և Դիկը փորձում են նրանից խլել այն, բայց քամին նրանց վայր է գցում։ Մարիկան ստանում է խնձորը, իսկ նրա հայրը ասում է․ «Հիմա դուք կարող եք ամուսնանալ»։

## Փառատոններ և մրցանականեր
*2000 թվականին  Տարուսում 5-րդ ռուսական անիմացիոն ֆիլմերի բաց փառատոնին «Ոսկե խնձորներով ծառը» և «Եղեգնյա գլխարկ» ֆիլմերի վրա աշխատող անիմատորների խումբը ստացել է ժյուրիի մրցանակը։ Վարկանիշով չորրորդ տեղն է
* 2000 թվականին  լավագույն անիմացիոն ֆիլմ անվանակարգում արժանացել է «Նիկա» մրցանակի
*2001 թվականին «Ոսկե խնձորներով ծառը» ֆիլմը (Նատալյա Դաբիժա)  «Տիկնիկային անիմացիոն բարձր մակարդակի համար»  «Կրոկ» միջազգայի անիմացիոն ֆիլմերի փառատոնին ստացել է դիպլոմ։

## Տեսահոլովակ
«Կախարդական վրձին» մուլտֆիլմերի հավաքածուի առաջին թողարկմամբ մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD սկավառակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Наталья Дабижа — Энциклопедия отечественного кино

Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1999 մուլտֆիլմեր
Յահ

**Յահ** (կամ Աահ, եգիպտերեն՝ Jˁḥ - լուսին), հին եգիպտական լուսնի աստված։

## Պաշտամունք
Լուսինը, որը լուսավորում էր երկիրը գիշերը, համարվում էր արև հակապատկերը։ Նրան փոխաբերական իմաստով անվանել են «Ժամանակի հաշվիչ», ով «բաժանում էր ամիսները և տարիները»։ Լուսինն ու Արևը համարվում էին Գոռի աջ  ձախ աչքերը։ Դրանց իշխանության համար հակամարտության համար Սեթը պոկում է լուսնին ու արևին և թաղում։ Մեկ այլ տարբերակում արևին անվանում էին «Ռա աչք», իսկ լուսնին «Հորուսի աչք»։ Խնումը, Թոթը  Մինը դուրս եկան Լուսնի տնից, ինչը միավորեց նրանց Յահի հետ։ Այդ պատճառով Յահի երկրպագությունը սովորական էր այս աստվածների ավանդական կենտրոններում `Թեբեում և Հերմոպոլիսում։ Մադամունդում, որտեղ Մոնտի տաճար կար, պահպանվել է «Յահի տունը»։

## Նկարագրություն
Նա նկարագրված է փարավոնի փաթաթաններում նեղ գլխարկով և Լուսնային սկավառակով։ Երբեմն պակերված է որպես անափահաս, խոպոպներով պատանի։

## Սինկրետիզմ
Հին Թագավորությունում ավելի շատ երկրպագող է ունեցել, քան հաջորդ դարերում, քանի որ գյուղացիները սահմանել էին լուսնի տակ աշխատելու ժամեր։ 
մինի|Օսիրիս-Յահը Մետրոպոլիտենի թանգարանում
Համաձայն Ամդուատի գրքի` ինչ-որ ժամանակ, Լուսնի աստվածը համարվել է Օսիրիսը, սակայն Դիոդորը սխալմամբ նրան անվանել է արև, իսկ Իսիդին՝ լուսին։ Որպես հանդերձյալ աշխարհի աստված Օսիրիսը կարող է ստանձնել լուսնի աստծո պաշտոնը` փոխաբերական իմաստով «մահացածների արևը»։ Պլուտարքոսին համաձայն, Օսիրիսի սգո փառատոնի համար, քուրմերը ամենամսյա ծեսերի ժամանակ հողից ծեփում էին Օսիրիսի քանդակը։ Քանդակը մեծարում և զարդարում էին, ցույց տալով, որ աստվածները նույնպես ջրից ու հողից են ստեղծված։

Յահը կարեւոր դերակատարում ունեցավ XVII դինաստիայի վերջում, Յահմոնսիդերում, որոնք իրենց անունները ստացել են այս աստծո անունից։ Օրինակ՝ Ահմոս (Ծնված Յահը), Ահհոտեպ (Յահը գոհ է), Ահմոս-Նեֆերտարի։ Միևնույն ժամանակ Յահը և Թոթը միավորվում են Յահ-Թոթ անունով, որտեղ նրան կամ Թոթին նկարագրում են լուսնի ձևով։ Արդյունքում, Թոթի պաշտամունքը, կարևոր դերի համար, դիցաբանության մեջ իշխում է։ Այն ներկայացվում է հետագա 18-րդ Թութմազիդների դինաստիայի անուններով։

Տանիս քաղաքի Նեղոսի դելտայում տարածված էր լուսնի աստվածուհի Ատստարտի պաշտամունքը, որը անձնավորում էր Յահին կամ իր հետ հարաբերությունների մեջ գտնվող եգիպտական  Հաթոր Աստվածուհուն։

Այս ամենը ցույց է տալիս Յահի աստիճանաբար միաձուլումը լուսնի հետ կապված տարբեր աստվածությունների հետ։ Սակայն Յահի պաշտամունքը ամբողջությամբ չվերացավ, և փոքր-ինչ վերականգնվեց Ամասիսի XXVI դինաստիայի ժամանակ։

## Տես նաև
*Խոնսու - հյուսիս-արևմտյան սեմական լուսնի աստված

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսնի աստվածներ
Տակայամա (Գիֆու)

thumb|right|Տակայամայի քաղաքապետարան
thumb|right|Քաղաքի ավանդական տեսք ունեցող փողոցներից մեկը ձմռանը
, քաղաք Ճապոնիայի Գիֆու պրեֆեկտուրայում։

2019 թվականի հունվարի մեկի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչության թիվը կազմում է 88,473 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 41 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 2177,61 կմ2 տարածք։ Իր բարձրադիր դիրքի և մյուս բնակավայրերից մեկուսացված լինելու պատճառով, Տակայամայում շուրջ 300 տարի յուրօրինակ մշակույթ է ստեղծվել և զարգացել։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Takayama City official website 
* Hida official website (Japanese, English, Italian, Russian, Thai, Portuguese, Chinese, Korean, Spanish, French and German)
* Gifu crossroads (official blog about tourism in Gifu) (English)
*hirayuonsen

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Երեք դյուցազուն․ Քայլ ձիով

**«Երեք դյուցազուն․ Քայլ ձիով»**, «Մելնիցա» ընկերության տասներորդ լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը և Իլյա Մուրոմեցի, Դոբրինյա Նիկիտիչի և Ալյոշա Պոպովիչի արկածների մասին անիմացիոն շարքի վեցերորդ մասը։ 2014 թվականի մարտին դուրս է եկել առաջին թիզերը, իսկ պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի հունվարի 1-ին։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 29-ին մուլտֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրվել է «ՌԵՆ ՏՎ» հեռուստաընկերության եթերում։

## Սյուժե
Պալատական ձի Յուլին գաղտնալսում է բոյարների զրույցը և իմանում իշխանի դեմ դավադրության մասին։ Վերջինիս ոչ ոք չէր կարող պաշտպանել․ դյուցազունները բռնել են Պոտանյա ծովահենին, Գորինիչ օձը արձակուրդի մեջ է Տիբեթում, իսկ զորքը այդտեղ չէ։ Իշխանը և Յուլին փախչում են պալատից և պատրաստվում փոստային աղավնու հետ նամակ ուղարկել դյուցազուններին։ Բայց դրա համար գումար է պետք, որը ոչ մեկը չունի։ Այդժամ Յուլին ուղտ Վասյային տանում է խոսող կաղնու մոտ, որպեսզի նա գումար վաստակի։

Ուղտ Վասյան ուզում է սուպեր-խաղ խաղալ, բայց Յուլին, դառը փորձով խրատված լինելով, գիտի, որ դա խաբեություն է, և վազում է Վասյային սպանդագործներից փրկելու։ Կաղնին բռնում է Յուլիին և, իմանալով, թե ինչ է կատարվում Կիևում, ուղևորվում է պալատ։ Այնտեղ Իշխանը ծառին է պարտվում ամբողջ պետությունը։ Կիևից վտարվելով՝ նա Յուլիի հետ գիշերում է անտառում գտած մի խրճիթում։ Առավոտյան նրանք տեսնում են թռչող ձիերի՝ պեգասների հովվին, և դիմավորում են դյուցազուններին, որոնք բռնել էին Պոտանյային։ Իշխանը և Յուլին դյուցազուններին պատմում են եղելությունը։ Նրանք հրաժարվում են վերադարձնել իշխանությունը, որովհետև ի սկզբանե մտածում են, որ Իշխանն ու կաղնին արդար են խաղացել։ Դյուցազունները որոշում են տանուլ տվածը հետ բերել, բայց նենգ կաղնին հաղթում է նրանց ամբողջ կարողությունը։

Մինչ դյուցազունները կանանց հետ ապրում էին Իլյայի մոր մոտ, Իշխանը մտածում է նոր Կիև կառուցելու մասին։ Կառուցման ժամանակ դյուցազունները Տիհոնի օգնությամբ հասկանում են, որ Իշխանին խաբել են, քանի որ կաղնին ցույց չէր տվել, թե որ արկղիկում է գտնվում կաղինը։ Ալյոշան նաև ենթադրում է, որ բոլոր արկղիկները դատարկ են եղել։ Նրանք ուղևորվում են պալատ։

Այդ ժամանակ բոյարները գնում են Կիև, բայց Կաղնու թիկնապահները նրանց ներս չեն թողնում։ Բոյարները փախչում են և հանդիպում դյուցազուններին։ Պարզվում է, որ ոչ մի դավադրություն էլ չի եղել․ իրականում բոյարները Իշխանի ծննդյան օրվա կապակցությամբ նվեր են պատրաստել։ Տիհոնը ռազմական խորամանկության է դիմում։ Նա Կաղնու հետ մոլեխաղեր է խաղում՝ խաղասեղանին դնելով Իշխանի նվերը՝ ձիուն հեծած Իշխանի ոսկյա հսկայական արձանը։ Հետո դյուցազունները անսպասելիորեն դուրս են գալիս ձիու միջից (Տրոյական ձիու ակնարկ) և հաղթում են Կաղնու թիկնապահներին, իսկ հետո՝ նաև հենց Կաղնուն։ Նրանք փախչում են Կիևից։

Ֆիլմն ավարտվում է ժողովրդի՝ Իշխանին ուղղված շնորհավորանքով և նրա սիրելի «Անտոշկա» երգով։

## Հնչյունավորում

## Մրցանակներ
* 2015 - Իկար մրցանակ՝ Վարձույթում լավագույն ֆիլմ անվանակարգում
* 2016 - «Ոսկե արծիվ» մրցանակ լավագույն անիմացիոն ֆիլմի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մուլտֆիլմի պաշտոնական կայք
* «Երեք դյուցազուն․ Քայլ ձիով» ֆիլմը «Мельница» ընկերության կայքում
* «Երեք դյուցազուն․ Քայլ ձիով» ֆիլմը «СТВ» կինոընկերության կայքում

Կատեգորիա:2014 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր ձիերի մասին
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Բորիս Շահնազարյան (այլ կիրառումներ)

**Բորիս Շահնազարյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետրյալ անձանց՝

* Բորիս Գերասիմի Շահնազարյան **(Շահնազարով**) (29 դեկտեմբերի, 1905, Կարս - 1993), հայ նկարիչ։ 
* Բորիս Հարությունի Շահնազարյան (դեկտեմբերի 28, 1941, Ղազախլու, Ադրբեջան), հայ տնտեսագետ-կիբեռնետիկ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1990)։
Բորիս Շահնազարյան (տնտեսագետ-կիբեռնետիկ)

**Բորիս Հարությունի Շահնազարյան** (), հայ տնտեսագետ-կիբեռնետիկ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1990), Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի (ՀԳԳԱ) թղթակից անդամ (1994):

## Կենսագրություն
Բորիս Շահնազարյանը ծնվել է 1941 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Շահումյան (Ադրբեջանի Դաշքեսանի շրջան) գյուղում։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1980-1998 թվականներին եղել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության կիբեռնետիկայի, 1998 թվականից՝ տեղեկագիտության և մաթեմատիկայի մոդելների ամբիոնների վարիչ։ 2003-2005 թվականներին, միաժամանակ՝ ՀՀ ԱԺ նախագահի խորհրդական։

Աշխատանքները վերաբերում են ջրային և հողային պաշարների, ոռոգման և արտադրական համակարգերի լավարկային օգտագործման խնդիրներին, դրանց լուծման ալգորիթմների մշակմանն ու իրականացմանը էլեկտրոնային հաշվողական մեքենայով։ Մշակել է բարդ արտադրատնտեսական համալիրների հեռանկարային զարգացման և արդյունավետ գործունեության մաթեմատիկական մոդելներ։

## Երկեր
* Перлитовая промышленность, Киев, 1980.
* Проблемы комплексного развития и оптимального функционирования производства на примере АПК Армянской ССР. Ереван: Айастан, 1986. 225 с.
* Математические методы и модели анализа и решения в экономике. Ереван: Зангак-97, 2001. 432 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Իվամիձավա

, քաղաք Ճապոնիայի Հոկայդո պրեֆեկտուրայի Սորատի ենթապրեֆեկտուրայում։ Համարվում է Սորատի ենթապրեֆեկտւորայի վարչական կենտրոնը։

2016 թվականի սեպտեմբերի 30-ի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 84,127 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 170 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 481,10 կմ2 տարածք։

2006 թվականի մարտի 27-ին Իվաձիմայի կազմի մեջ են ներառվել Կիտա գյուղը և Կուրիսավա ավանը։

## Պատմություն
«Իվամիձավա» անվանումը առաջացել է ճապոներեն  բառից։  բառը նշանակում է «լողանալ», իսկ ՝ «ճահիճ»։

*1906 թվականին Իվամիձավա գյուղը դարձել է ավան
*1943 թվականին Իվամիձավա ավանը դարձել է քաղաք
*2006 Կուրիսավա ավանը և Կիտա գյուղը ներառվում են Իվամիձավա քաղաքի կազմի մեջ

## Կլիմա
Իվամիձավայի կլիման մերձարևադարձայի մուսսոնային է (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում *Dfb*)։ Բնութագրվում է շոգ ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։ Տեղումները նկատվում են ողջ տարվա ընթացքում, սակայն առավել առատ են օգոստոսից հոկտեմբեր ամիսներին։

## Կրթություն
### Համալսարաններ
* Հոկայդոյի համալսարան, Իվամիձավայի մասնաճյուղ

### Ավագ դպրոցներ
* Իվամիձավա Հիգասի ավագ դպրոց
* Իվամիձավա Նիսի ավագ դպրոց
* Իվամիձավա Գյուղատնտեսական ավագ դպրոց
* Իվամիձավա Րյոկուրյո ավագ դպրոց

## Քույր քաղաքներ
*  Պոկատելո, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ 
*  Քեմբի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ինֆորմացիոն կայք  

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1943 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մակուա

**Մակուա** (**վամակուա**, **մակվա**, **մակոանե**, **նգուրու**), Աֆրիկայի հարավային մասում բնակվող ազգ։ Ապրում են Մոզամբիկում, Մալավիում, Տանզանիայում, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում և Զիմբաբվեում։

## Բնակավայր
Մակուան բանտու խմբի ազգ է Մոզամբիկի կենտրոնական շրջաններում (Լուժենդա գետից հարավ՝ մինչև Զամբեզի գետի ստորին հոսանքը) և Մալավիի ու Տանզանիայի հարևան շրջաններում։ Մակուաները մոտ են լոմուեներին (արևմտյան մակուա), նգուլուներին (արևելյան մակուա), չուաբոներին։ Նրանց էթնոնիմն է՝ մակուա, վամակուա, մակվա, մակոանե, նգուրու։

## Բնակչություն
Մոզամբիկում բնակվում է մակուա ազգի 6,9 միլիոն, Մալավիում՝ 1,3 միլիոն, Տանզանիայում՝ 300 հազար ներկայացուցիչ։ Ոչ մեծ խմբեր ապրում են նաև Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում (15 հազար մարդ) և Զիմբաբվեում (25 հազար մարդ)։ Բնակչության ամբողջական թիվը կազմում է 8 550 000 մարդ։

## Լեզու
Նրանց լեզուն իմակուան է (մակուա), բարբառները՝ մեդո, լոմվե։

## Կրոն
Մակուաները պահպանում են ավանդական հավատքը, կան սուննիներ և քրիստոնյաներ, մեծ մասամբ կաթոլիկներ են։ Մոզամբիկի ներքին շրջաններում պահպանվել է բնության ոգիների պաշտամունքը (անձրև գալու արարողություն), կախարդանքը։

## Ավանդական կենցաղավարություն
Մակուաները զբաղվում են անտառահատման-կրակային ձեռքի երկրագործությամբ, (մանիոկ, սորգո, բրինձ, լոբազգիներ, բանան), մանր եղջերավոր անասունների և թռչունների բուծմամբ, որսորդությամբ և ձկնորսությամբ։ Մեծ դեր է խաղում արտագնացությունը դեպի տնկադաշտեր, հանքեր և քաղաքներ։ Արհեստներից զարգացած է փայտամշակումը, ռաֆիայի (արմավենի) թելիկներից կարմիր և սև գույնի երկրաչափական նախշերով գործվածքների պատրաստումը։

## Ավանդական սոցիալական կազմակերպություն
Մակուաները բաժանվում են ցեղախմբերի՝ ըստ մայրական ծագման։ Ընտանիքը մեծ է։ Ամուսնությունը մայրական տեղայնացում ունի (ապրում են մայրական ծնողների հետ)։ Հիմնական բաղկացուցիչ մասը կազմում են գյուղական համայնքները։

## Ավանդական կացարան
thumb|195x195px|Մակուա ազգի աշխարհագրական տեղաբաշխումը|alt=
Մակուաների մեծամասնությունն ապրում է շրջանաձև հատակագծով ոչ մեծ գյուղերում։ Տները կլոր են՝ ծղոտից և արմավենու տերևներից պատրաստված բարձր կոնաձև տանիքներով, տնտեսական կառույցները հյուսված են ճյուղերով և կավածեփ։ Ծովափնյա շրջաններում հիմնականում տարածված են երկթեք կտուրներով ուղղանկյունաձև տները։ Տնկարանները շրջապատված են խուլ ցանկապատներով։ Մակուաների մի մասն ապրում է քաղաքներում, զբաղվում արհեստներով և առևտրով։

## Ավանդական հագուստ
Փոխառվել է սվահիլիից․ տղամարդիկ կրում են հալաբեա, վարտիք, սանդալներ և դեկորատիվ բամբակյա գլխարկ, իսկ կանայք՝ վառ գույնի թիկնոց և երկար զգեստ։ Գյուղական համայնքներում տղամարդիկ կրում են միագույն կտորից պատրաստված հագուստ, որը ծածկում է մարմինը գոտկատեղից մինչև ծնկները, իսկ կանայք՝ երկու կտորից բաղկացած (գոտկային և կրծքային) հագուստ։

## Ավանդական սնունդ
Մակուաները հիմնականում օգտագործում են բուսական սնունդ (շիլա` մանրացված հատիկներով և բանջարեղենային ամոքանքով), ձուկ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մակուաների լեզուն 

## Գրականություն
* Лукин М. Макуа // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1998. С. 35 - 36.
* Макуа // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.

Կատեգորիա:Էթնիկ խմբեր
Կատեգորիա:Մոզամբիկի ազգեր
Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում

**«Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում»** (), իտալացի նկարիչ Ալեսսանդրո Վարոտարիի (Պադովանինո) կտավը։ Հայտնի է դիցաբանական աստվածներ Մարսի և Վեներայի սիրո անսովոր մեկնաբանությամբ։

## Կտավի սյուժե
Արվեստի պատմության մեջ «Վեներա և Մարս» սյուժեն ունի երկու հիմնական մեկնաբանություններ։

* Դիպվածի պատկերում, երբ Վուլկանը սիրահարներին բռնում է դավաճանության պահին։ Այդպիսի մի օրինակ է Տինտորետտոյի «Վեներան, Վուլկանն ու Մարսը» կտավը (1547—1551, Հին պինակոտեկ, Մյունխեն)։ Այս սյուժեն բնորոշ է 18-րդ դարի ֆրանսիական գեղանկարչությանը։
* Մարտական արվեստների նկատմամբ Սիրո հաղթանակի այլաբանություններ։ Մարսն ու Վեներան միասին պառկած են անկողնում։ Մարսը սովորաբար քնած է։ Կուպիդոնները (սիրո աստվածներ) խաղում են նրա զենք ու զրահով։ Սյուժեն բնորոշ է Վերածննդի դարաշրջանին։ Նման օրինակներ են Կառլո Սարաչենիի «Վեներան և Մարսը» (մոտ․ 1600 թվական, Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան, Մադրիդ և «Վեներան, Մարսն ու Կուպիդոնը» (1490, Պյերո դի Կոզիմո, Բեռլինի պետական թանգարաններ)։

Պադովանինոյի կտավն ունի յուրօրինակ սյուժե, որում երկու մեկնաբանություններն էլ ներկայացված են։ «Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում» կտավում գեղեցկության աստվածուհի Վեներան և պատերազմի աստված Մարսը շախմատ են խաղում։ Ետին պլանում պատկերված է Վեներայի խաբված ամուսինը՝ Վուլկանը՝ գինու սափորը ձեռքին։ Նկարի ընդհանուր կառուցվածքը արտացոլում է նկարչի ինքնատիպ հումորի զգացողությունը, ինչն էլ հանդիսանում էր կենդանության օրոք նրա հանրաճանաչ լինելու գրավականը Վենետիկում։

Նկարչի այս կտավը վերոհիշյալ աստվածների սիրո թեմայով արված նկարներից մեկն է։ Դրանցից են՝ «Վեներան, Մարսը և երկու կուպիդոնները», «Վեներան և Մարսը, Վուլկանի անակնկալը»։ Վերջինում Վուլկանը նման է «Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում» նկարի համապատասխան անձին։

## Շախմատային դիրքը նկարում
Շախմատային տախտակը ներկայացված է թեքված, ուստի տեսանելի է խաղաքարերի դասավորությունը։ Դրանց դիրքը բավականին պարզ է։ Վեներան երկու մատով թագուհուն դնում է *е1* դաշտում՝ մատ անելով հակառակորդին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*   P. 161—177.
*   P. 483—485.
*  
* 

Կատեգորիա:1530 նկարներ
Կատեգորիա:1640 նկարներ
Կատեգորիա:Աֆրոդիտեն կամ Վեներան գեղանկարչության մեջ
Կատեգորիա:Հունահռոմեական դիցաբանության սյուժեով նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատ
Մերկ կինը (Մտորումների մեջ, նկար)

**«Մերկ կինը (Մտորումների մեջ)»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Արփենիկ Նալբանդյանի 1938 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Պատմություն
Արփենիկ Նալբանդյանի ստեղծագործական առաջին շրջանին պատկանող նկարների բնորոշ հատկանիշը շագանակագույն կոլորիտն է, որը գրեթե մեծ մասամբ կտավներում դառնում է գերիշխող։ Չնայած գեղանկարչական այդ պայմանականությանը, այդ շրջանի գործերը իրենց ամուր կառուցվածքով, գծանկարի խստությամբ, զուսպ կոլորիտով հմայիչ են ու ներգործուն, ինչպես «Մտորումների մեջ» կտավը։

Երիտասարդ կիսամերկ աղջկա կերպարում Արփենիկ Նալբանդյանը հասել է խոհուն տրամադրության, գեղեցկության և երիտասարդության հմայքի տպավորիչ պատկերման։ Իր խնդրի հաջող լուծմանը նպաստել է այն, որ այդ շրջանում արդեն նկարչուհին տիրապետել է կտավի կոմպոզիցիոն կառուցվածքին, մարդկային մարմնի պատկերման պլաստիկ ձևերին, թանձրաներկ գեղանկարչության արտահայտչականությանը։

## Նկարագրություն
Հորինվածքային ճիշտ կառուցում ունեցող կտավն առանձնանում է գեղանկարչական ճաշակով, գունային ներդաշնակությամբ և հյութեղությամբ։ Մուգ կանաչ, շագանակագույն, ոսկերանգ օխրա, կարմիր ու վարդագույն գույներով, արտահայտիչ գեղանկարչական ֆակտուրայով, ուժեղ վրձնահարվածների միջոցով կտավը խոսուն է և գեղանկարչորեն արտահայտիչ։

Բացի ակադեմիական խնդիրների կատարումից, նկարչուհին արտահայտել է նաև բնորդի հոգեկան ապրումները։ Դեմքը տեխնիկապես կատարյալ է նկարված, և նրա լուսավորվածությունը առաջացրել է լույսի և ստվերի որոշակի հակադրումներ։ Դեռատի աղջկա նուրբ դիմագծերը, կրծքի ու թևերի կաթնագույնը, զգեստի բաց վարդագույնի մեջ ամփոփված սպիտակությունը, անփույթ վրձնահարված ֆոնը, գլխի և կրծքի գողտրիկ ձևերը գունային ընդհանուր ներդաշնակություն են ստեղծում։

Անկաշկանդ մի մտորում և բարությամբ լցված մի անբացատրելի ջերմություն կա այս կտավում։

Կտավը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Տես նաև
* Հայաստանի ազգային պատկերասրահ

## Գրականություն
* Արփենիկ Նալբանդյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսի կատալոգ (Նախաբան` Ե. Մարտիկյան, խմբագիր` Ե. Կուրդոյան) – Ե., 1948
* Հայաստանի պետական պատկերասրահ – կատալոգ, Ե., 1965, էջ 137
* Արփենիկ Նալբանդյան 100 (Հեղինակ` Հ Բադալյան) – կատալոգ, Ե., 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայաստանի ազգային պատկերասրահ 

Կատեգորիա:1938 նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Խոնսու

**Խոնսու** (եգիպտերեն՝ Ḫnsw — «Երկնային ճամփորդ»), լուսնի աստվածը Եգիպտոսում։ Թեբեում համարվում է Ամոնի և Մուտի կամ Սեբեկի և Հեթորի տղան։ Իր ծնողների հետ Խոնսուն ստեղծել է թեբեդական աստվածային երրորդությունը` լուսնի աստվածությունը։ Հաթորը նրան մտերմացրեց Թոթի հետ, արդեն Միջին Թագավորության ժամանակ, երբ նրան երբեմն անվանում էին Ճշմարտության դպիր (հետագայում հաճախ է հանդիպում բարդ աստվածություն Խոնսու-Թոթը)։ Խոնսուն երբեմն հանդես էր գալիս ուրիշ աստվածությունների հետ, օրինակ՝ որպես Շուի որդի։ Սա պատճառ դարձավ հունական Հերակլեսի հետ մերձեցման համար։

Տարբերում են Խոնսուի երկու ձևեր՝ Նեֆերհոթեփ («Գեղեցիկ շնորհով») և Ար-սերհու («Կառավարիչ»)։ Խոնսուն նաև համարվել է բուժող աստված։ Մեզ հասել է հեքիաթ նրա հրաշք արձանի մասին, որը կատարել էր Մեսոպոտամիայի արքայի մոլեգին աղջկա վրա (այսպես է անվանվում Բենտրեշտի արձանագրությունը)։

Թեբեում՝ Ամոնի և Մուտի տաճարների միջև, կա Խոնսուի մեծ տաճար։ Այն շատ էին մեծարում և զարդարում Ռամեսիդները, ինչպես նաև XXI և XXVI գինաստիաները։ Այս ժամանակներից պատերին պահպանում են Խոնսուի պատվին օրհներգ։ Խոնսուի պաշտամունքի վայրերը եղել են Մեմփիս, Հիբիսը և Էդֆունը։

Նա պատկերվում է մարդ՝ կիսալուսնով և գլխին սկավառակ, ինչպես նաև գլխին ոտնաթաթերով և լուսնային նշաններով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լուսնի աստվածներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Քերոլին Պորկո

**Քերոլին Պորկո** (, ), ամերիկացի մոլորակագետ։ 1980-ական թվականներին աշխատել է «Վոյաջեր» ծրագրի համար նախատեսված պատկերների մշակման վրա։ Ներկայումս ղեկավարում է Կասինի-Հյուգենս առաքելության պատկերների մշակման խումբը և մասնակցում է «Նոր հորիզոններ» ծրագրին։

2008 թվականին «Wired» ամսագիրը նրան ներառել է այն 15 մարդկանց ցանկում, որոնց պետք է լսի ԱՄՆ հաջորդ նախագահը։ 2010 թվականին հրապարակային ելույթների համար պարգևատրվել է Կարլ Սագանի մեդալով։

Նրա պատվին անվանակոչվել է Պորկո աստերոիդը (7231), որը բացվել է 1985 թվականին Էդվարդ Բոուելի կողմից։
2012 թվականին նա, ըստ Time ամսագրի, ճանաչվել է տարածաշրջանի 25 ամենաազդեցիկ մարդկանցից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Выступление на TED в 2007 году 
* Выступление на TED в 2009 году 
* Интервью журналу Wired

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Կին աստղագետներ
Իմ երեխաները (նկար, Արփենիկ Նալբանդյան)

**«Իմ երեխաները»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1959 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Իսաբեկյան ընտանիքի հավաքածուում։

Կտավն ունի 85 սմ բարձրություն, 64 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանի դիմանկարային աշխատանքների մեջ գեղարվեստական հիանալի գծեր են դրսևորվում։ Իր երեխաների` Մհերի և Արամի դիմանկարում, որը Արփենիկ Նալբանդյանը ստեղծել է կյանքի վերջին տարիներին, կոմպոզիցիոն անմիջական ընկալմամբ հեղինակը ներկայացրել է երկու եղբայրների, որոնցից մեծն արդեն պատանի է և իր հետաքրքրությունների, մտածումների ուրույն աշխարհն ունի, իսկ փոքրը` զգայուն և ջերմ, ավելի անմիջական է։ Մեծի դիմանկարում նկարչուհին ցույց է տալիս հոգատարությունը դեպի կրտսեր եղբայրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:1959 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Քեթրին Սամբա-Պանզա

**Քեթրին Սամբա-Պանզա** (, ), Կենտրոնական Աֆրիկայի քաղաքական գործիչ, Բանգիի քաղաքապետ։ 2014 թվականի հունվարի 20-ից մինչև 2016 թվականի մարտի 30-ը եղել է Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետության ժամանակավոր նախագահը։

## Կենսագրություն
Քեթրին Սամբա-Պանզան ծնվել է 1954 թվականի հունիսի 25-ին Նջամենայում՝ կամերունցու և կենտրոնաաֆրիկուհու ընտանիքում։ Դարձել է կորպորատիվ իրավաբան և զբաղվել է բիզնեսով։

### Քաղաքական կարիերա
2013 թվականին Բանգիի քաղաքապետ է դարձել՝ հակամարտության բոլոր կողմերի աջակցությամբ։

2014 թվականի հունվարի 20-ին Քեթրին Սամբա-Պանզան ընտրվել է Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետության ժամանակավոր նախագահ։ Քվեարկությունը տեղի է ունեցել Ազգային անցումային խորհրդում, ԿԱՀ խորհրդարանում, որը բաղկացած էր 135 պատգամավորներից։ Ընտրությունները անցկացվեցին երկու փուլով։ Անցումային խորհրդի նստաշրջանում քննարկվել են պետության ղեկավարի պաշտոնի ութ թեկնածուներ։ Երկրորդ, Սամբա-Պամզան հավաքել էր 75 ձայն՝ դեմ 53-ի, որը հավաքել էր Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետության նախկին նախագահ Անդրե Քոլինգբայի որդին։ Երրորդը Սիլվեն Պատասեն է, որը նույնպես նախկին նախագահի որդին էր։ Նրա ընտրությունն արդեն ողջունել են Անտիբալակ աշխարհազորի քրիստոնեական ջոկատների առաջնորդները։

Նախագահ ընտրվելուց հետո Քեթրին Սամբա-Պանզան ասել է.

Այսպիսով, Սամբա-Պանզան դարձել է ԿԱՀ-ի պատմության մեջ առաջին կին ղեկավարը, և Լիբերիայի նախագահներ Էլեն Ջոնսոն-Սերլիֆից և Մալավիի նախագահներ Ջոյս Բանդայից հետո աֆրիկյան պետության ղեկավարի երրորդ կինը։ Նա պետք է կարգուկանոն հաստատեր երկրում և նախապատրաստեր ընտրությունների անցկացումը, որոնք պետք է տեղի ունենային 2014 թվականի վերջին և 2015-ի սկզբին։

2014 թվականի ապրիլի 1-ին Քեթրին Սամբա-Պանզան պաշտոնական այց կատարեց Ֆրանսիա։ Հանդիպման ժամանակ Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը հայտարարել է, որ  ԵՄ խաղաղապահ կոնտինգենտը պատրաստ է  հազար մարդ ուղարկել ԱՎԳ (այնտեղ արդեն գտնվում են Ֆրանսիայի շուրջ 2 հազար զինծառայողներ և Աֆրիկյան միության անդամ երկրների 6 հազար զինծառայողներ)։ Սամբա-Պանզան ի պատասխան հաստատել է, որ իր երկրին անհապաղ օգնություն է հարկավոր։

Սամբա-Պանզայի կառավարությունը չկարողացավ, սակայն, հասնել ներքաղաքական կայունության։ 2015 թվականի վերջին՝ նախագահական ընտրությունների նախաշեմին, հակա-բալակի ջոկատները հարձակումներ են իրականացրել նախագահական պալատի և մայրաքաղաքի ռադիոկայանի վրա։ Հավանական է, որ հարձակումների հետևում կանգնած է եղել Բոզիզեն, որը փորձել է գրանցվել որպես նախագահի թեկնածու առաջիկա ընտրություններում, ինչը նրան չի հաջողվել։

Սամբա-Պանզայի վարչակազմին քննադատել են նախագահական ընտրությունները ժամանակին կազմակերպելու անկարողության համար։ Սկզբում դրանք նախատեսված էին 2015 թվականի փետրվարին, սակայն արդյունքում առաջին փուլը տեղի ունեցավ միայն 2015 թվականի դեկտեմբերի 30-ին ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Катрин Самба Панза: «Я обязана работать на результат». Интервью

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի երկրների քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կին իրավագետներ
Կատեգորիա:Կին նախագահներ
Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ
Գյուղացի կին (Ոսկեվազցի պառավը)

**«Գյուղացի կին» (Ոսկեվազցի պառավը)**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1957 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հավաքածուում։

Կտավն ունի 100 սմ բարձրություն, 65 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանը, որտեղ էլ որ եղել է, ինչ էլ նկարել է, մշտապես որոնել է հետաքրքիր կերպարներ, որոնց միջոցով փորձել է արտահայտել իր հիացմունքն ու սերը մարդու նկատմամբ, ինչպես նաև կերպարների ազգային յուրահատկության, արտաքինի նկատմամբ, որ գալիս է դարերի խորքից:Այդ առումով առանձնապես հետաքրքիր է «Գյուղացի կին» (Ոսկեվազցի պառավը) կտավը, կատարված 1957 թվականին։

Ծեր կինը պատկերված է իրեն բնորոշ միջավայրում։ Արարատյան դաշտի բնակչուհի է` հոգսաշատ մտքերի մեջ խորասույզ, աշխատասեր։ Ոսկեվազցի պառավը մենակ է, խոնարհ։ Որպես բնորոշ գիծ ընտրված ու ընդգծված  է նրա բարի, կենսասեր լինելը։ Նկարչուհին շեշտել է հողի հետ աշխատանքից կոպտացած կնոջ ձեռքերը։ Ակնհայտ է ամուր գծանկարն ու սերը արտահայտիչ, հստակ պլաստիկայի և բնական ձևերի նկատմամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:1957 նկարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Սևամորթ կինը (նկար, Արփենիկ Նալբանդյան)

**Սևամորթ կինը**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1938 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Կտավն ունի 60.8 սմ բարձրություն, 51.3 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Պատմություն
Արփենիկ Նալբանդյանի անցած ստեղծագործական ուղին կարելի է բաժանել երեք շրջանի։ Առաջինը Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի ուսանողական տարիներն են, որոնք ընթացել են ստեղծագործական լարված գործունեությամբ. երեկոյան ժամերին նկարչուհին նկարել է բնորդների։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել Լեոնարդոյի, Վելասկեսի և Դելակրուայի մասին ունեցած ուսանողական վեճերը։ Այս շրջանում Նալբանդյանը մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների, աշխատել է դիպլոմային աշխատանքի վրա։

## Նկարագրություն
Հայաստանի ազգային պատկերասրահի ֆոնդապահոցում գտնվող «Բնորդուհի» («Նեգրուհի») անվամբ կտավը նկարչուհու ուսանողական շրջանի գեղարվեստական ըմբռնումների օրինակներից է։ Այստեղ նկարչուհին ծավալները վերարտադրել է ոչ միայն վառ երփնագրով, այլև լոկալ գունաբծերի մեջ երանգների հարուստ գամմա է ստեղծել՝ կերպավորման տարբեր ձևերով բացահայտելով բնորդի հոգեկան աշխարհը։

Նկարում պատկերված է աֆրոամերիկացի ջազ երգչուհի Ցելեստին Կոոլը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում
* «Սևամորթ կինը» կտավը Հայաստանի ազգային պատկերասրահի կայքում
* Կոոլը (Սևամորթ կինը կտավի հերոսուհին) Digital Collections կայքում

Կատեգորիա:1938 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Իվանա Մալետիչ

**Իվանա Մելիտիչ** (, ), խորվաթ տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, Եվրախորհրդարանի պատգամավոր։

Զագրեբի համալսարանում (1997) ստացել է տնտեսագետի կրթություն։ 1997-2011 թավականներին ֆինանսների նախարարությունում աշխատել է տարբեր պաշտոններում, մասնագիտացած է պետական ֆինանսների և եվրոպական հիմնադրամների բնագավառում։ 2004 թվականից եղել է դեպարտամենտի տնօրեն, 2005 թվականից՝ նախարարի տեղակալի օգնական, 2008 թվականից՝ նախարարության պետական քարտուղար։ Նա նաև վարել է ակադեմիական դասախոսություններ։ Ֆինանսական կառավարման ոլորտում հրապարակումների հեղինակ է։ Իվանա Մալետիչը մտնում է Եվրամիությանը Խորվաթիայի անդամակցության շուրջ բանակցություններ վարելու խմբի կազմի մեջ, 2010 թվականից զբաղեցնում էր գլխավոր բանակցողի տեղակալի պաշտոնը։ 2011 թվականին նա միացել է ոչ պետական հատվածին՝ որպես զարգացման կենտրոնի գլխավոր տնօրեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Европарламента
* Profil na službenoj stranici Ministarstva financija Republike Hrvatske 
* Službene stranice Ureda zastupnice u Europskom parlamentu Ivane Maletić (Životopis)
* Stranice Ivane Maletić, kod stranke HDY 

Կատեգորիա:Խորվաթ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կին տնտեսագետներ
Ամինե Գյուլշե

**Ամինե Գյուլշե** (, ), թուրքական ծագմամբ շվեդ դերասանուհի, մոդել և գեղեցկության մրցույթի հաղթող։ Ծնվել և մեծացել է Շվեդիայում։ «Միսս աշխարհ» 2014 մրցույթում ներկայացրել է իր երկիրը։

## Կենսագրություն և կարիերա
Գյուլշեի մայրը Իզմիր քաղաքից է, իսկ նրա հայրը իրաքցի թուրքմեններից է՝ Քիրքուքից (Իրաք)։ Ամինեն ունի եղբայր՝ Շախան Գյուլշե անունով։ Ամինեն ծնվել և մեծացել է շվեդական Գյոտեբորգ քաղաքում։

Ներկայումս բնակվում է Ստամբուլում (Թուրքիա), որտեղ աշխատում է որպես դերասանուհի և մոդել։ 2015 թվականին Ամինեն նկարահանվել է թուրքական «Երբեք չեմ հրաժարվի» հեռուստասերիալում (): 2017 թվականից Գյուլշեն հանդիպում է թուրքական ծագմամբ գերմանացի ֆուտբոլիստ Մեզութ Oզիլի հետ։

## Գեղեցկության մրցույթներ
Ամինե Գյուլշեն հաղթել է «Միսս Թուրքիա 2014» մրցույթում։ Միջոցառումը տեղի է ունեցել Ստամբուլի Star TV ստուդիայում՝ 2014 թվականի մայիսի 27-ին։ Մեկ տարի անց նա Միսս Թուրքիայի թագը փոխանցել է Էջեմ Չիպրանին։

Գյուլշեն մասնակցել է «Միսս աշխարհ 2014» մրցույթին, սակայն չի կարողացել դուրս գալ եզրափակիչ փուլ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  официальный сайт Амине Гюльше 

Կատեգորիա:Շվեդ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք մոդելներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իզմիր քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք կին մոդելներ
Կոլտնտեսուհին հանգստի ժամին (Արփենիկ Նալբանդյան)

**«Կոլտնտեսուհին հանգստի ժամին»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1947 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հավաքածուում։

Կտավն ունի 128 սմ բարձրություն, 104 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանի դիմանկարային կոմպոզիցիաներից է 1947 թվականին ստեղծված «Կոլտնտեսուհին հանգստի ժամին» կտավը։

Նկարչուհին երիտասարդ կոլտնտեսուհու կերպարն ստեղծել է կոնկրետ և խիստ բնորոշ գծերով։ 
Արփենիկ Նալբանդյանը իր կտավներում գովերգում է աշխատանքը։ Կոլտնտեսուհին հանգստի ժամին կտավում դիտողը տեսնում է բարոյական ու հոգեկան բավարարում ստացած մարդու կերպարը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:1947 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Ինքնանկար հայելու մեջ (Արփենիկ Նալբանդյան)

**«Ինքնանկար հայելու մեջ»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1960 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Իսաբեկյան ընտանիքի հավաքածուում։

Կտավն ունի 89 սմ բարձրություն, 125 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։
[մինի|ձախից|[Սմբատ Լպուտյանը «Ինքնանկար հայելու մեջ» կտավի մոտ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում Արփենիկ Նալբանդյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսի ժամանակ]]

## Նկարագրություն
1960 թվականին ստեղծված «Ինքնանկար հայելու մեջ» կտավը Արփենիկ Նալբանդյանի երևանյան հասուն շրջանի ստեղծագործություններից է։ Կտավում հեղինակը միաձուլել է գեղանկարչական երկու տարբեր ժանրեր։ Առաջնային հատվածում նկարչուհին պատկերել է տաք ու վառ գունային թրթռուն վրձնահարվածներով նատյուրմորտ՝ հետին հարթություն մղելով սեփական ինքնանկարը և ստեղծելով գունային ներդաշնակ հակադրություն։ Իր ինքնանկարում Արփենիկ Նալբանդյանը արտացոլել է հայուհու դասական կերպարը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:1960 նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Մհեր Մկրտչյանի դիմանկարը (Արփենիկ Նալբանդյան)

**«Մհեր Մկրտչյանի դիմանկարը»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1961 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հավաքածուում։

Կտավն ունի 50,5 սմ բարձրություն, 55 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
«Մհեր Մկրտչյանի դիմանկարը» կտավը Արփենիկ Նալբանդյանը ստեղծել է 1961 թվականին։ Կտավում նկարչուհին պատկերել է Մհեր Մկրտչյանի հոգեկան և զգայական ապրումները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:1961 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Տրակտորիստուհիները (էսքիզ)

**Տրակտորիստուհիները**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1942 թվականին ստեղծած էսքիզը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Ունի 38 սմ բարձրություն, 52 սմ լայնություն, նյութը՝ ստվարաթուղթ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանի «Տրակտորիստուհիները» թեմայով արված էսքիզում երևում է նկարչին բնորոշ սուր դիտողականությունը։ Նալբանդյանի վրձնին հատուկ ներկապնակը այս կտավում վառ կերպով է արտահայտված։ Տրակտորիստուհիները ներկայացված են ճշգրիտ համաչափություններով, պայմանական, բայց անհատականացված դիմագծերով, ոմանք հանգստի, ոմանք էլ մեկը մյուսի հետ հաղորդակցվելու պահին։ Հեռվում նկատելի է կանանց խումբ, որոնք էլ, հավանաբար հոգնած ծանր աշխատանքից, վերադառնում են տուն։

Արփենիկ Նալբանդյանը կարողացել է ներկայացնել հայ հերոսուհի կանանց պայքարող, աշխատող կերպարները։ Կտավի դինամիկությունն ու շարժումը, քամու ուժը դրսևորվում են տրակտորի վրա նստած կնոջ վարսերից, որոնք, չնայած բնանկարում առկա արևային ու ջերմ եղանակին, քամու ուժից հետ են ընկել։

Արփենիկ Նալբանդյանի աշխատանքների շարքում այս աշխատանքն առանձնանում է կնոջ աշխատող ուժի ներկայացմամբ և կերպարների ռեալիստականությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում 
* «Տրակտորիստուհիները» էսքիզը Հայաստանի ազգային պատկերասրահի կայքում

Կատեգորիա:1942 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Վարդան Աճեմյան (նկար, Արփենիկ Նալբանդյան)

**«Վարդան Աճեմյան»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1962 թվականին ստեղծած կտավը։ Նկարի գտնվելու վայրը հայտնի չէ։

## Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանին շարունակ հետաքրքրել է նատուրան։ Ակտիվ ստեղծագործող լինելու հանգամանքը էական դեր է խաղացել Նալբանդյանի արվեստի ձևավորման գործում, որի մասին վկայում են նրա կոմպոզիցիոն կտավները՝ Հայոց բնաշխարհի տեսարանները, կենդանի շնչով ստեղծված դիմանկարները։ Արփենիկ Նալբանդյանը ուներ դիմանկարչի բնական ու ժառանգական ձիրք (նրա ավագ եղբայրը` նկարիչ Դմիտրի Նալբանդյանն էլ մեծ հակում ուներ դիմանկարի ժանրի հանդեպ)։

Նալբանդյանը «Վարդան Աճեմյանի դիմանկարը» ստեղծել է 1962 թվականին։ Դիմանկարը ստեղծելիս նկարչուհին մեծ նշանակություն է տվել ֆակտուրային. վրձնի քսվածքը լիովին բացահայտում է արվեստագետի հախուռն բնավորությունն ու թափը։ Վարդան Աճեմյանն ընթերցանությունը թողած, հարցական հայացքով ուղղակի աչքերիդ է նայում և դիտողին հնարավորություն տալիս գրավել իր ուշադրությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:1962 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Փշատ հավաքողը

**Փշատ հավաքողը**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1955 թվականին ստեղծած կտավը։ Նկարի գտնվելու վայրը անհայտ է։

Կտավն ունի 120 սմ բարձրություն, 100 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանի ստեղծագործություններում 1950-ական թվականներին նկատելի է դառնում նկարչուհու ձգտումը դեպի լակոնիզմը։ Կոմպոզիցիոն կտավներում ֆիգուրների թիվը պակասում է, իսկ գույնը պարզորոշ առնչվում է բովանդակության հետ, դառնում ավելի հնչեղ ու թափանցիկ։ Այս տիպի լավագույն ստեղծագործություններից է Արփենիկ Նալբանդյանի «Փշատ հավաքող կինը» միաֆիգուր կոմպոզիցիան։

«Փշատ հավաքող կինը» մի մեծադիր կտավ է, որտեղ տան հողածածկ կտրին, փշատի կարմրա-ոսկեգույն կույտի մոտ նստած առողջ ու մարմնեղ կինը մաղի մեջ տեսակավորում է բերքը։ Գործով տարված կնոջ կերպարը, թարմ ու հյութեղ կանաչի մուգ բծերը, որ հակադրվում են փշատի կույտի ոսկե-կարմրին, արևով ողողված կտուրի հարթություններին, ազգային ընդգծված երանգ են տալիս կտավին, կենսահաստատ լավատեսությամբ հագեցնում նկարի բովանդակությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:1955 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Աննա Բանտի

**Աննա Բանտի** (իսկական անունը՝ Լուսիա Լոպրեստի, ), իտալացի գրող, արվեստի պատմաբան, քննադատ և թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Երիտասարդ տարիներն Աննան անց է կացրել Հռոմում, սովորել Հռոմի և Բոլոնյայի համալսարաններում, նախքան՝  Ֆլորենցիայում մշտական բնակություն հաստատելը։ Համալսարանում նա ստացավ արվեստի պատմաբանի աստիճան։ Նա իր կեղծ անունը փոխառեց «բացառիկ գեղեցիկ կնոջից», որին նա ճանաչեց երիտասարդ տարիներին։ Նա ամուսնացավ արվեստի քննադատ Ռոբերտո Լոնգիի հետ և 1950 թվականին նրանք հիմնեցին և հրատարակեցին «*Paragone*» արվեստի ամսագիրը։ Հաջորդ մի քանի տասնամյակների ընթացքում նա գրեց մի քանի պատմություններ և աշխատություններ, սակայն նա հայտնի դարձավ իր պատմական նովելի շնորհիվ, որն նվիրված էր իտալացի նկարչուհի Արտեմիզիա Ջենտիլեսկիին։ Մի թերթ նույնիսկ վերնագրեց Բանտիի մահվան լուրը գրելով՝ Հաջողություն, Արտեմիզիա։ Այդ աշխատությունը վերածնեց Արտեմիզիայի աշխատանքները և հետաքրքրությունը նրա կյանքի հանդեպ։

Բանտիի *Un Grido Lacerante* ինքնակենսագրական աշխատանքը տպագրվեց 1981 թվականին և արժանացավ Անտոնիո Ֆելտրինելլիի մրցանակին։ Լինելով հաջողակ հեղինակ՝ Բանտին ճանաչվեց գրականության, արվեստի և կինոյի քննադատ։ 1970 թվականին Լոնգիի մահից հետո նա դարձավ *Paragone*-ի գլխավոր խմբագիրը։

Բանտին վախճանվեց 1985 թվականի սեպտեմբերի 2-ին և թաղվեց Ֆլորենցիայի *Cimitero degli Allori* գերեզմանատանը։
մինի|Ռոբերտո Լոնգիի աճյունը Cimitero degli Allori գերեզմանատանը

## Ընտրված ֆիլմագրություն
* Այո, Տիկին (1942)

## Մրցանակներ
* 1972 Բագուտտա մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Իտալացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Տատիկի հեքիաթը (նկար)

**«Տատիկի հեքիաթը**», ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1953 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Կտավն ունի 94.5 սմ բարձրություն, 103 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
«Տատիկի հեքիաթը» կտավում առկա է Արփենիկ Նալբանդյանի համարձակ, ստեղծագործական ակտիվ վերաբերմունքն ընտրած թեմայի նկատմամբ։ Կտավը լի է հույզերով, դրական տրամադրությամբ, հանգստությամբ, նաև` տխրությամբ։ Նկարչուհին գույները համադրել է վարպետորեն` լավ ներկայացնելով հագուստի ֆակտուրան։ Տատիկը հեքիաթ է պատմում խորիմաստ, բարի, հարազատ հայացքով։ Արփենիկ Նալբանդյանը լավ է ներկայացրել տատիկի կերպարը. տեսանելի են նրա կիսով չափ ճերմակած մազերը, դիմագծերի արտահայտված կնճիռները, հնամաշ, աշխատող ձեռքերը։

Թոռնիկի կերպարը նկարչուհին ներկայացրել է երազային, մանկական ու մաքուր։ Նա ձեռքն այտին դրած լսում է տատիկի հեքիաթը։ Նկարչուհին թոռնիկի դեմքի մշակումն արել է շատ մանրամասն։ Կտավում պատկերված է լույս ու ստվերի հակադրությունը թե՛ դեմքերի ներկայացման, թե՛ հագուստների մեջ։ Կտավում պատկերված է կենցաղային, բայց ոչ սովորական իրավիճակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում
* «Տատիկի հեքիաթը» կտավը Հայաստանի ազգային պատկերասրահի կայքում

Կատեգորիա:1953 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Մարաթոն (մուլտֆիլմ)

**«Մարաթոն»** (), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտֆիլմ, որ թողարկվել է 1988 թվականին «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայում։ Ռեժիսորներ Միխայիլ Տումելյայի ու Ալեքսանդր Պետրովի կուրսային աշխատանքն է։ Մուլտֆիլմը նվիրված է Միկի Մաուսի 60-ամյակին և լայնորեն ցուցադրվել է ԱՄՆ-ում «Դիսնեյ ստուդիայի» հոբելյանական ծրագրի ընթացքում։

## Պատմություն
1988 թվականի նոյեմբերին նշվել է Միկի Մաուսի 60-ամյակը։ Այդ ժամանակ առաջին անգամ Խորհրդային Միություն է այցելել «Դիսնեյ» ընկերության պատվիրակությունը Ռոյ Դիսնեյի գլխավորությամբ։ Խորհրդային անիմատորները Ռոյին են ներկայացրել «Մարաթոն» մուլտֆիլմը՝ որպես նվեր Միկի Մաուսին։

Մուլտֆիլմը նկարահանվել է հինգ ամիս և այն բանի շնորհիվ, որ մուլտիպլիկատորներից շատերն աշխատել են միայն էնտուզիազմով, այն արժեցել է ընդամենը 300 ռուբլի։

## Սյուժե
Երեխան մոտենում է էկրանին, որտեղ տեսնում է իր արտացոլանքը։ Կախարդական վրձնի շնորհիվ արտացոլանքը վերածվում է Միկի Մաուսի։ Երեխան ու մկնիկն սկսում են պարել, իսկ այդ ժամանակ էկրանի վերևում երևում են Միկի Մաուսի գոյության տարիներն արտահայտող թվեր։ Երեխան այդ ընթացքում մեծանում է․ նա դառնում է դեռահաս, ապա պատանի, հետո՝ չափահաս մարդ։ Թվերը հասնում են մինչև 60։ Միկի Մաուսը բոլորովին չի փոխվել, նա մնացել է նույն ուրախը և ուզում է պարել։ Իսկ երեխան այդ ժամանակ արդեն դարձել է ծեր մարդ և հոգնած նստում է բազմաթոռին։ Այժմ մկնիկին սկսում է հետևել այլ երեխա, որն արդեն ուրիշ սերնդից է։

## Նկարահանող խումբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Мультипликатор Михаил Тумеля: Послевоенная анимация формировалась как оппозиция Диснею»  — статья на сайте TUT.BY.

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պետրովի մուլտֆիլմեր
Սերգեյ Թումասյան

**Սերգեյ Ալեքսանդրի Թումասյան** (), հայկական ծագմամբ ռուսաստանցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Սերգեյ Թումասյանը Վ․ Պոնեդելնիկի անվան ՕՌՄՊՄԴ-8-ի սան է։ 2008-2009 թվականներին խաղացել է ֆիննական ստորին լիգաների «Ռակուունատ» և «ԿոոՏեեՊեե» ակումբներում։ 2009 թվականի սեպտեմբերին վերադարձել է Ռոստով և ութ հանդիպում անցկացրել երկրորդ դիվիզիոնի ԲՄԱ ակումբում՝ բոլոր խաղերում փոխարինման դուրս գալով հանդիպման վերջում։ 2010 թվականին տեղափոխվել է «Ռոստով» ակումբում՝ երկրորդ կազմում անցկացնելով 27 հանդիպում և խփելով երեք գոլ։ Հիմնական թիմի կազմում իր նորամուտը կատարել է Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 2010/11 մրցաշրջանի 1/16 եզրափակչի՝ հուլիսի 13-ին Բելգորոդի «Սալյուտ» ակումբի դեմ անցկացված արտագնա խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով հանդիպման 85-րդ րոպեին։ Պրեմիեր լիգայում իր նորամուտը նշել է օգոստոսի 14-ին՝ փոխարինման դուրս գալով 18-րդ տուրի՝ Ռամենսկոեի «Սատուրնի» դեմ արտագնա խաղի երկրորդ խաղակեսի ավելացված երկրորդ րոպեին։ 2011 թվականին նորից հանդես է եկել Ֆինլանդիայում․ ըստ որոշ տվյալների՝ խաղացել է «Յակոբստադ» ակումբում, ըստ այլ տվյալների՝ «Յարոյում»։

2012-2013 թվականներին Սերգեյ Թումասյանը խաղացել է ռուսական սիրողական «Ժեմչուժինա ՌՈՒԴՆ» (Սոչի) և «Դոնէներգո» (Ակսայ) ակումբներում։ 2013 թվականի սեպտեմբերի ն դիտումների է մասնակցել բելառուսական «Նեմանում»։ 2013/14 մրցաշրջանի երկրորդ կեսին ՍԿՎՕ ակումբի կազմում անցկացրել է 9 խաղ և խփել մեկ գոլ ՊՖԼ-ում։ 2014 թվականի հուվարին դիտումների է մասնակցել Կալինինգրադի «Բալթիկայում»։ 2014 թվականի հուլիսի վերջին պայմանագիր է կնքել հայկական «Գանձասար» ակումբի հետ, որի կազմում անցկացրել է երեք խաղ, սակայն մեկ ամիս անց պայմանագիրը խզվել է։ 2014/15 մրցաշրջանում մասնակցել է 23 հանդիպման և խփել հինգ գոլ «Սոչիում»։ Ակումբից հեռանալուց հետո իր խաղային պահերի տեսագրություններն ուղարկել է եվրոպական ակումբներ և 2015 թվականի հուլիսին պայմանագիր  կնքել Տալլինի «Ինֆոնետ» ակումբի հետ։ 2016 թվականին խաչաձև ջղի ու մենիքսի վնասվածքի պատճառով մինչև սեպտեմբեր խաղադաշտ դուրս չի եկել։ Թիմի կազմում դարձել է Էստոնիայի չեմպիոն և երկարաձգել պայմանագրի ժամկետը երկու տարով։ 2017 թվականի մրցաշրջանում նվաճել է Էստոնիայի գավաթն ու Սուպերգավաթը։

2018 թվականի հունվարի 31-ին Սերգեյ Թումասյանը պայմանագիր է կնքել Տալլինի մեկ այլ ակումբի՝ «Նիմմե Կալյուի» հետ երկու տարով։

## Ընտանիք
Հայրը՝ Ալեքսանդր Թումասյանը, եղել է մարզիչ, եղբայրները՝ Դենիս և Ալեքսանդր Թումասյանները, ֆուտբոլիստներ են։ Ունի կրտսեր եղբայր (ծնվել է 2008/2009 թվականին)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերգեյ Թումասյան

Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մանկուրտ

**Մանկուրտ**, ըստ Չինգիզ Այթմատովի «Եվ դարից երկար ձգվում է օրը» վեպի գերեվարված անձ, որը բռնի կերպով վերածվել է անհոգի ստրուկի, լիովին ենթարկվում է տիրոջը և անցյալ կյանքից ոչինչ չի հիշում։

Փոխաբերական իմաստով «մանկուրտ» բառը օգտագործվում է իր պատմական և ազգային արմատների հետ կապը կորցրած մարդուն բնորոշելու համար։ Այս իմաստով «մանկուրտ» բառը դարձել է հասարակ անուն և օգտագործվում է հրապարակախոսությունում։ Օգտագործվում է նաև «մանկուրտիզմ» բառը։

## Ծագումնաբանություն
Ըստ լեզվաբանների Այթմատովը բառը կազմել է տեղական լեզուների արմատներից։

Հավանաբար «մանկուրտ» բառը ստեղծվել է հին թյուրքական մունգուլ (*munqul)՝* «հիմար, բանականությունից զրկված» բառից։ Ժամանակակից ղրղզերենում կա մունջու (*munju)* բառը, որը նշանակում է «հաշմանդամ»։ Մոնղոլերենում կա մանգուու (мангуу) բառը, որը կարող է նշանակել  «հիմար» կամ «տկարամիտ»։

Հնարավոր է, որ «մանկուրտ» բառը կազմվել է հին թյուրքական ման (*man)*՝ «հագցնել», գոտևորել և գուրուտ (*qurut)*` «չորացրած» բառերից, այսինք մարդ, որի գլխին գոտի է հագցվում և չորացվում։

## Ըստ Այթմատովի
Այթմատովի  «Եվ դարից երկար ձգվում է օրը» վեպում ստրկության համար նախատեսված գերու գլուխը սափրում և հագցնում էին «շիրի»՝  նոր մորթած ուղտի վզի հատվածի կաշին։ Գերուն կապում էին այնպես, որ չկարողանա հանել ուղտի կաշին, և թողնում էին անապատում մի քանի օր։ Բարկ արևի տակ կաշին կծկվում էր և սեղմում գլուխը։ Գերու մազերը աճում էին, և այս ամենը սոսկալի ցավ էր պատճառում, որից զոհը կամ մեռնում էր կամ կորցնում էր հիշողությունը։ Նա դառնում էր հիանալի ստրուկ՝ առանց նախկին կյանքի հիշողության, և հլու-հնազանդ ծառայում էր տիրոջը։ Մանկուրտ-ստրուկները սովորական ստրուկներից բարձր էին գնահատվում։

Այթմատովի վեպի մանկուրտ-հերոսը չի ճանաչում իրեն գտած մորը, և տերերի հրամանով սպանում է նրան։

Ըստ հետազոտողների ղրղզական «Մանաս» էպոսում հերոսներից մեկը սպառնում է մյուսին, որ հաղթանակի դեպքում նրա գլխին ուղտի կաշի կքաշի և կկորցնի նրա հիշողությունը, կխլի անցյալը։ Այս տեղեկությունից բացի, գրականությունում և ֆոլկլորում մանկուրտի մասին ոչինչ չի հիշատակվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հասարակ անուններ
Կատեգորիա:Հայերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Թյուրքական առասպելաբանություն
Կատեգորիա:Գաղափարական կլիշեներ
Էդուարդ Իսաբեկյանի դիմանկարը (Արփենիկ Նալբանդյան)

**«Էդուարդ Իսաբեկյանի դիմանկարը»**, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1937 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Իսաբեկյան ընտանիքի հավաքածուում։

Կտավն ունի 36 սմ բարձրություն, 27 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։

## Նկարագրություն
Արփենիկ Նալբանդյանի ստեղծագործական վաղ շրջանից պահպանված գրաֆիկական փոքրաթիվ աշխատանքներից է 1937 թվականին ստեղծված «Էդուարդ Իսաբեկյանի դիմանկարը» կտավը, որը նկարչուհին ստեղծել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիայում սովորելու տարիներին։ Դիմանկարը վկայում է Նալբանդյանի ակադեմիական հիմնավոր կրթության և  տաղանդի մասին։ Մատիտանկարն աչքի է ընկնում հստակ մատիտահարվածներով և բնորդի անատոմիական ճշգրիտ կառուցվածքով։

Արփենիկ Նալբանդյանն այս աշխատանքում ներկայացրել է Էդուարդ Իսաբեկյանի խորիմաստ ու ռոմանտիկ կերպարը, որում արտացոլված է նկարչի երիտասարդ տարիների բուռն խառնվածքն ու հուզիչ ներաշխարհը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում

Կատեգորիա:1937 նկարներ
Կատեգորիա:Արփենիկ Նալբանդյանի նկարներ