open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռոբերտ Հայնլայն

**Ռոբերտ Հայնլայն** (), ամերիկացի գրող-ֆանտաստ, «Հյուգո» և «Նեբյուլա» մրցանակների դափնեկիր, ժամանակակից գիտական ֆանտաստիկայի հիմնադիրներից մեկը։ Հայնլայնին անվանում են նաև «գրող-ֆանտաստների դեկան»։ Նա մտնում է այսպես կոչված «գրող-ֆանտաստների մեծ եռյակի» մեջ (Արթուր Կլարկի և Այզեկ Ազիմովի հետ միասին)։

### Վերջին տարիները և մահը
Լարված աշխատանքը հասցրեց Հայնլայնին մահվան եզրին 1970 թվականին։ 1970-ականները նրա համար սկսվեցին կյանքի համար շատ վտանգավոր պերիտոնիտով (որովայնամզի բորբոքում), որի բուժման համար անհրաժեշտ եղավ ավելի քան 2 տարի։ Երբ նա զգաց իրեն այնքան լավ, որ կարողացավ աշխատել, 1973 թվականին ստեղծեց «Բավականաչափ ժամանակ սիրո համար կամ Լազարուս Լոնգի կյանքերը» վեպը, որում հայտնվեցին բազմաթիվ սյուժեներ, որոնք մշակվեցին նրա հետագա ստեղծագործություններում։ 1970-ական թվականների կեսերին նա «Բրիտական հանրագիտարանի տարեգրքում» 2 հոդվածների պատվեր ստացավ և Ջիննիի հետ միասին ճանապարհորդեց երկրով մեկ՝ կազմակերպելու դոնորական արյան հավաքումը, ինչպես նաև դարձավ հարգարժան հյուր Կանզաս-սիթիի երրորդ համաշխարհային համագումարում։

1978 թվականի Թահիթիի արձակուրդներն ավարտվեցին սրտի իշեմիկ հիվանդության ծանր նոպայով։ Նա ենթարկվեց կորոնար շունտավորման առաջին վիրահատություններից մեկին. 1979 թվականի հուլիսին նրան հրավիրեցին ելույթ ունենալու Միավորված հանձնաժողովի Սենատի և Ներկայացուցիչների Պալատի առջև։ Նրա խոսքը վկայում էր հույս, որ տիեզերական տեխնոլոգիաների զարգացման արդյունքում ստացված հասույթը զգալիորեն կօգնի հիվանդներին և տարեցներին։

Վիրահատությունները թույլ տվեցին Հայնլայնին սկսել նորից աշխատել 1980 թվականին, երբ նա ժողովածու էր պատրաստելհրապարակման։ Հայնլայնը չի մոռանում գրականության մեծ ձևի մասին և 1980-ականներին նրան հաջողվեց գրել ևս հինգ վեպ։ 1983 թվականին նա այցելեց Անտարկտիդա՝ վերջին մայրցամաքը, որի վրա նա դեռ չէր եղել։

Բայց գրողի առողջությունը զգալիորեն վատանում է մինչև 1987 թվականը, ինչը նրան և Ջիննիին ստիպում է տեղափոխվել Բոնի Դունից մոտակա Կարմել քաղաք, որպեսզի կարողանան ստանալ անհրաժեշտ բժշկական օգնություն։ Այնտեղ՝ 1988 թվականի մայիսի 8-ի ՝ առավոտյան քնած ժամանակ, նա մահանում է, կյանքի 81-րդ տարում էմֆիզեմայի հետևանքով՝ «Աշխարհը որպես առասպել» շարքից մի վեպի վրա աշխատելու սկզբնական փուլում։ Նրա մարմինը դիակիզվել էր, իսկ փոշին ցրվել էր Խաղաղ օվկիանոսի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կայք Հայնլայնի մասին (ռուսերեն) 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆուտուրոլոգներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հյուգո մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սարսափ ժանրի գրողներ
Վասիլի Շուկշին

**Վասիլի Շուկշին** (, )՝ ռուս գրող, դերասան, սցենարիստ և ռեժիսոր։

Վ. Շուկշինն այսպես կոչված «վաթսունականների» (սովետական արվեստի ուղղություն 1950 և 1960 թթ.) ներկայացուցիչներից էր։ Շուկշինը իր ստեղծագործություններում նկարագրում է հասարակ մարդկանց կյանքը։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը։ Տպագրվել է 1959 թվականից։ 1963 թվականին հրատարակել է «Գյուղաբնակները» պատմվածքների ժողովածուն։ 1964 թվականին Շուկշինի սցենարով նկարահանվել է «Ապրում է այսպիսի տղա» ֆիլմը։ ժամանակի ընթացքում ավելի որոշակի է հնչել գրողի բանավեճը «մարդ–ֆանաոմների», դեմագոգների և բյուրոկրատների հետ («Այնտեղ, հեռվում», ժողովածու)։ Շուկշինի հետաքրքրությունը հյութեղ ժողովրդական բնավորությունների նկատմամբ տարբեր կերպ է դրսևորվել «Լյուբավինները» (1965, «Լյուբավինների վախճանը», կինոնկար, 1972) պատմահեղափոխական վեպում, Ստեփան Ռազինի մասին «Ես եկել եմ ազատություն տալու ձեզ» (1971) կինովեպում, պատմվածքաշարերում («Բնավորություններ», ժողովածու, 1973, «Ձեր որդին և եղբայրը», 1966, «Տարօրինակ մարդիկ», 1971, ֆիլմերը)։ Քաղքենիական գիտակցության հոգեզրկությանը մարդկային հոգու դիմակայման թեման «Կարմիր բռինչ» կինովիպակում (նաև Շուկշինի սցենարով ստեղծված նույնանուն ֆիլմում, ուր Շուկշինը խաղացել է գլխավոր դերը) հասել է գեղարվեստական մարմնավորման մեծ ուժի։ Շուկշինը նկարահանվել է նաե «Երկու Ֆեոդոր», «Խոսք եմ խնդրում», «Նրանք մարտնչել են հանուն հայրենիքի», «Հասարակ պատմություն», «Տղամարդկային խոսակցություն», «Լճի մոտ» (Չեռնիխի դերակատարման համար՝ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1971) ֆիլմերում։ Շուկշինի ստեղծագործությանը բնորոշ է աշխարհը ազգային և սոցիալհոգեբանական տիպերի բազմազանության մեջ տեսնելու ձգտումը, ուշադրությունը կենսական պրոցեսների բարդությունն արտացոլող ժամանակակից հասարակության կուլտուրական և բարոյական շերտավորման նկատմամբ։ Հայկական հեռուստատեսությամբ բեմադրվել են Շուկշինի «Մինչև աքլորականչը» (1976) և «Դեպք ռեստորանում» (1981) գործերը։

## Մրցանակներ
Լենինյան մրցանակ (1976, ետմահու)։

## Երկեր
* Պատմվածքներ, Ե․, 1979։
* Избр․ произв․, 2 изд․, х․ 1–2, М․, 1976․
* Коробов В․ И․, Василий Шукшин․ Творчество, личность, М․, 1977․

## Գրքեր Վ. Շուկշինի մասին
* Коробов В. И. Василий Шукшин։ Вещее слово. 2009, ISBN 978-5-235-03201-9
* Толчёнова Н. П. Слово о Шукшине. 1982.

## Արտաքին հղումներ
* Վասիլի Շուկշինը գրապահարանում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Պետեր Հանդքե

**Պետեր Հանդքե** (, ), ավստրիացի գրող, դրամատուրգ և թարգմանիչ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (2019)։

## Կենսագրություն
1961 թվականին Հանդքեն ընդունվում է Գրացի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, սակայն քիչ անց հասկանում է, որ իրավաբանությունն իր կոչումը չէ։

1980 թվականին Հանդքեն սկսում է թարգմանել սլավոնական հեղինակների գրքերը։ Բացի այդ նա թարգմանում է անգլերեն, ֆրանսերեն և հին հունարեն լեզուներից։

1987-1990 թվականներին ճանապարհորդել է Եվրոպայի երկրներում, Եգիպտոսում։

1990 թվականից Հանդքեն ապրում է Ֆրանսիայում (որտեղ ամուսնանում է երկրորդ անգամ)։

## Ֆիլմագրություն
* *Drei amerikanische LPs*, 1969 (միասին Wim Wenders-ի հէն)
* *Chronik der laufenden Ereignisse*, 1971
* *Die linkshändige Frau*, 1977
* *Das Mal des Todes*, 1986
* *Die Abwesenheit. Ein Märchen*, 1992

## Թարգմանություններ

* Adonis / Dimitri T. Analis։ *Unter dem Licht der Zeit* (Briefwechsel)
* Aischylos։ *Der gefesselte Prometheus (Aischylos)*, 1986
* Bayen, Bruno։ *Die Verärgerten*, 2007
* Bove, Emmanuel։
** *Meine Freunde*, 1981
** *Armand*, 1982
** *Bécon-les-Bruyères*, 1984
* Euripides։ *Helena*, UA Burgtheater Wien, 2010, Insel Verlag 2010, ISBN 978-3-458-17488-2
* Genet, Jean։ mit Peter Krumme *Splendid`s / Sie: Zwei Stücke*, 1994
* Green, Julien։ *Der andere Schlaf*, 2008, ISBN 978-3-423-13671-6
* Janus, Gustav։
** *Gedichte 1962-1983*, 1983
** *Wenn ich das Wort überschreite*, 1988
** *Mitten im Satz*, 1991
* Lipuš, Florjan։ mit Helga Mracnikar *Der Zögling Tjaž*, 1981 
* Modiano, Patrick։ *Eine Jugend*, 1988
* Percy, Walker։
** *Der Idiot des Südens*, 1985
** *Der Kinogeher*, 1986
* Ponge, Francis։ *Notizbuch vom Kiefernwald und La Mounine*, 1982
* Shakespeare, William։ *Das Wintermärchen*, 1991
* Sophokles։ *Ödipus auf Kolonos*, UA Burgtheater Wien, 2003

## Ծանոթագրություններ

## Պ.Հանդքեն հայերեն
* Ճակատագրական դժբախտություն (վեպ), Երևան, «Տոներ» 2004, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Ամալյա Ալեքսանյանի։
* Դարպասապահի վախը տասնմեկմետրանոցի ժամանակ (վեպ), Երևան, «Նաիրի», 2005, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։
* Դանդաղ վերադարձ տուն (Երկերի ժողովածու), Երևան, «Անտարես», 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։

## Արտաքին հղումներ
* Պետեր Հանդքեն Գերմանիայի ազգային գրադարանում
 
* Արամ Պաչյանի էսսեն Պետեր Հանդկեի վեպի մասին
* Երգ մանկության - Պիտեր ՀԱՆԴԿԵ

Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի արձակագիրներ
Հայացք սպանությանը

**«Հայացք սպանությանը»** (), ռեժիսոր Ջոն Գլենի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ռոջեր Մուրը, Քրիստոֆեր Ուոքենը, Տանյա Ռոբերտսը, Գրեյս Ջոնսը, Պատրիկ Մակնին, Պատրիկ Բոշոն, Դևիդ Իպը, Ֆիոնա Ֆուլերտոնը, Մեննինգ Ռեդվուդը, Էլիսոն Դուդիը։

## Սյուժե
Այս անգամ գործակալ 007-ը միանգամից մարտնչում է երկու սրիկաների հետ։ Նրանցից մեկի անունը Մաքս Զորին է՝ նացիստների գենետիկական փորձարկումներից գոյացած մի անձնավորություն։ Զորինի օգնականը Մեյ-Դեյ անունով մի կին է, որն ահավոր էքստրեմալ է և հանցագործություններ գործելու հակում ունի։ Մաքսը պլանավորել է վերացնել սիլիկոնյան հովիտը` ԱՄՆ-ի գիտահետազոտական կենտրոնը։ Հանցագործների մտադրությունները ձախողելու համար Ջեյմս Բոնդը սկզբում գնում է ՍՍՀՄ, որտեղ նա ծայրահեղ հյուսիսային պայմաններում մարտնչում է մինչև ատամները զինված մարտիկների հետ։ Դրանից հետո Բոնդը մեկնում է Փարիզ, իսկ այնուհետև Սան Ֆրանցիսկո, որտեղ իրադարձությունները զարգանում են հանրահայտ «Ոսկե դարպաս» կամրջի վրա։

## Դերերում

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ջոն Գլենի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Ջեյմս Բոնդի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ձիերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կայծեր աչքերից

**«Կայծեր աչքերից»** (), ռեժիսոր Ջոն Գլենի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Թիմոթի Դալտոնը, Մերիամ դ’Աբոն, Երուն Կրաբեն, Ջո Դոն Բեյկերը, Ջոն Ռիս-Դևիսը, Արտ Մալիկը, Անդրեաս Վիսնիվսկին, Թոմաս Ուիտլին, Դեսմոնդ Լլևելինը, Ռոբերտ Բրաունը

## Սյուժե
Ջեյմս Բոնդն այս անգամ պայքարում է ԿՀՎ-ի նախկին գործակալի դեմ։ Վերջինս կրկնակի գործակալ է, սովետական ծախու գեներալ։ Հիմա ազգի դավաճանը զենք է մատակարարում աֆղանյան թմրաբարոնին և ահաբեկչին։ Բոնդը գնում է Չեխոսլովակիա, այնուհետև Տանժեր, որտեղից էլ և Աֆղանստան։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ջոն Գլենի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Ջեյմս Բոնդի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1980-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Զարգացման Հայկական Գործակալություն

Զարգացման Հայկական Գործակալոթյունը (ԶՀԳ) ՓԲԸ-ն հիմնադրվել է 1998 թ.-ի ապրիլին, Հայաստանի կառավարության կողմից։ 
ԶՀԳ-ի նպատակն է՝ աջակցել օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավմանը և խթանել արտահանումը։
ԶՀԳ-ի խորհրդի նախագահը հանրապետության վարչապետն է։

ԶՀԳ-ն “մեկ կանգառի պատուհան” գործակալություն է, որը ներդրողներին աջակցում է երկրում գործարարություն ծավալելու, նախագիծ մշակելու հարցերում և կապող օղակ է հանդիսանում գործարարների և պետական մարմինների միջև, տեղեկատվություն է տրամադրում երկրում առկա ներդրումային հնարավորությունների, օրենսդրական-կարգավորիչ դաշտի վերաբերյալ։ ԶՀԳ-ն նաև ետ-ներդրումային շրջանի ծառայություններ է մատուցում ներդրողներին։

ԶՀԳ-ն բացահայտում է Հայաստանի տնտեսության՝ ներդրումային տեսանկյունից հեռանկարային ոլորտները, խթանում է ներդրումներն այդ ոլորտներում, պաշտպանում է ներդրողների շահերը։

Արտահանման խթանման ոլորտում, ԶՀԳ-ն աջակցում է տեղական արտադրանքի համար արտահանման շուկաներ գտնելու հարցում, իրականացնում է շուկայական ուսումնասիրություններ և նոր գործընկերներ է փնտրում հայաստանյան ձեռներեցների համար՝ արտահանման ծավալներն ընդլայնելու և նոր արտադրատեսակներ զարգացնելու նպատակով։

ԶՀԳ-ն նաև հանրապետության վարչապետի կողմից գլխավորվող՝ ՀՀ Գործարար Աջակցման Խորհուրդի (ԳԱԽ) քարտուղարությունն է, ԳԱԽ-ն ունի անդամներ ինչպես մասնավոր, այնպես էլ պետական հատվածներից, ինչը հնարավորություն է ընձեռում լսելի դարձնել կողմերի տեսակետները մեկը մյուսին և բարելավել ներդրումային միջավայրը, վերացնել գործարարությանը հանդիպող վարչական խոչընդոտները։ ԶՀԳ-ն նաև ՀՀ Տեղեկատվական Տեխնոլոգիաների Զարգացման Աջակցման Խորհրդի քարտուղարությունն է։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կառավարություն
Հովհաննես Ավագյան (գրականագետ)

**Հովհաննես Սարգսի Ավագյան** (), ամերիկահայ գրականագետ, գրող և լրագրող ԱՄՆ-ում։ Հանդես է եկել Վաղարշ Վաղարշյան, Հրայր, Ասպարունի, Գրասեր ծածկանուններով։

## Կենսագրություն
ձախից|մինի
Ծնվել է հոկտեմբերի 12-ին, Ակնա գավառակի Բինկյան գյուղում։ Ավարտել է Մարզվանի «Անատոլիա» քոլեջը՝ ստանալով «պսակավոր արվեստից» տիտղոսը (1907)։ Եղել է տնօրեն-ուսուցիչ Մարզվանի Ավետարանական քոլեջում (1907-1909) ապա՝ ուսուցիչ (1909-1915) Վանի Ամերիկյան վարժարանում։ 1911-1912 թվականներին «Վան-Տոսպ»-ի խմբագրապետն էր, 1917-1919 թվականներին «Ազգ» օրաթերթի (Բոստոն, ԱՄՆ) օգնական խմբագիրը, 1919-1944 թվականներին՝ «Հայաստանի կոչնակ»ի (Նյու Յորք, ԱՄՆ) օգնական խմբագիր, 1944-1958 թվականներին՝ խմբագրապետ։ Ավագյանը զբաղվել է հայ նոր և սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրությամբ («Գրական դէմքեր», 1925)։ Գրել է վիպակներ, պատմվածքներ։ Կատարել է նաև թարգմանություններ, որոնցից ուշագրավ է Ալեքսեյ Տոլստոյի «Ցար Ֆեոդոր Իվանովիչ» դրաման («Հայաստանի կոչնակ», 1928)։ Մահացել է հունիսի 10-ին, Նյու Յորքում։

## Գրականություն
* Գոհարներ հայ գրականութեան, Բոստոն, 1916,
* Նշանավոր օփերաներ, Նյու Յորք, 1927։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սփյուռքահայ գրականագետներ‎
Կատեգորիա:Ամերիկահայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Վահրիճ Բախչանյան

**Վահրիճ Հակոբի Բախչանյան** (; մայիսի 23, 1938 Խարկով, Ուկրաինա - նոյեմբերի 12, 2009, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ազգությամբ հայ խորհրդային և ամերիկյան նկարիչ, գրող և արվեստագետ։ Համարվում է «ռուսական Ամերիկայի» կերպարվեստի առաջին դեմքը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հայ ընտանիքում, Խարկովում, որտեղ էլ սկսել է նկարել։ Զինծառայությունից հետո աշխատել է գործարաններում՝ որպես նկարիչ-ձևավորող։ 1960-ականների կեսերին տեղափոխվել է Մոսկվա, աշխատել "Լիտերատուրնայա գազետայում"։ 1974 թվականին արտագաղթել է ԱՄՆ, այնտեղ տարել ակտիվ գործունեություն, համագործակցել Սերգեյ Դովլաթովի ու Ալեքսանդր Գենիսի հետ։ ԱՄՆ-ում Պյոտր Վայլի և Գենիսի հետ հրատարակել է «Յոթ օր» նեոդադաիստական հանդեսը։

Բախչանյանի արվեստին բնորոշ են ստեղծագործական նոր տեխնիկաների ու ուղղությունների փնտրտուքը, նրան են պատկանում մի շարք աֆորիզմներ` «Մենք ծնված ենք, որպեսզի Կաֆկան եղելություն դարձնենք» և այլն։

Հայաստանում չի եղել և հայերեն շատ քիչ է իմացել, սակայն մեծ հետաքրքրություն է ունեցել Հայաստանի հանդեպ։ Հայտնի են նրա խոսքերը Մարտիրոս Սարյանի մասին. «Ոչ ոք ինձնից բացի այդպես չի հասկանում Սարյանին»։

Էլեկտրական լարով կախվելով՝ ինքնասպան է եղել 2009 թ., վերջին կամքի համաձայն նրա աճյունը ցրել են Գեղամա լեռներում։

2012 թ․ Նարեկացի արվեստի միության ցուցասրահում բացվեց Բախչանյանի առաջին անհատական ցուցահանդեսը Հայաստանում, որին ներկա էր Նյու Յորքից ժամանած նկարչի այրին՝ Իրինա Բախչանյանը։

2015 թ. Անդրեյ Զագդանսկին ստեղծեց «Վահրիճը և սև քառակուսին» ֆիլմ-կոլաժը։

## Հավաքածուներ
* Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Նյու Յորք
* Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա
* Պետական ռուսական թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ
* Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ
* Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Երևան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Վահրիճ Բախչանյան։ Գեղարվեստական ալբոմ / Խմբ. և թարգմ.՝ Դավիթ Իսաջանյան, Երևան։ Նարեկացի արվեստի միություն, 2012, 30 էջ։
* Աշխարհի հայ նկարիչները․ Եր․, 2017, 128 էջ։

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն 
* Bakhchanyan at Paris-Art.com 
* Բախչանյան 

Կատեգորիա:Ամերիկահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինահայ նկարիչներ
Հովհաննես Ավագյան (դերասան)

**Հովհաննես Ստեփանի Ավագյան** (Թադևոսյան), (), հայ խորհրդային դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1950)։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Ավագյանը ծնվել է 1900 թվականի հոկտեմբերի 25 (նոյեմբերի 7)-ին Երևանում։ Բեմական գործունեությունն սկսել է Հայաստանի Առաջին պետթատրոնում (այժմ՝ Սունդուկյանի անվան թատրոն)։ Խաղացել է դրամատիկ և բնութագրական դերեր։

Մահացել է 1984 թվականի մարտի 17-ին Երևանում։

## Դերեր
### Թատրոնում

### Կինոյում

## Մրցանակներ և պարգևներ
* «Այս աստղերը մերն են» ներկայացման մեջ կատարած դերի համար արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (Ստալինի երկրորդ աստիճանի մեդալ, 1950
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Խաչատուր Ավագյանց

**Խաչատուր Ավագյանց** (), հայ բանաստեղծ, բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Եկատերինոդարում (այժմ՝ Կրասնոդար), ուսանել Դորպատի համալսարանում։ Ավագյանը գրել է երգեր, որոնցից «Ուրախասցուք ուրեմն»–ը ուսանողական հայտնի երգերից մեկի՝ «Gaudeamus igitur»–ի հայացված տարբերակն է (1849)։ Վերջինս, «Երգ ուխտի», «Հայոց գինին» և այլ երգերի հետ, ուսանողական տարիներին ճանաչում է բերել հեղինակին։ Ավագյանցի երգերին բնորոշ են հայրենասիրությունն ու կենսասիրությունը։

## Երկեր
* Քնար հայկական, ԱՊԲ, 1868, Էջ 355–356, 361-363, 389-390։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Սոցիալական մարքեթինգ

**Սոցիալական մարքեթինգ** տերմինը առաջին անգամ օգտագործվել է 1970 թվականին։ Այն նշանակել է մարքեթինգի սկզբունքները կիրառել սոցիալական խնդիրների լուծման և սոցիալական գաղափարների կիրառմանն աջակցելու նպատակով։

«Ամանատ» կոորպորատիվ ֆոնդը սոցիալական մարքեթինգը սահմանում է հետևյալ կերպ.
**«***Սոցիալական մարքեթինգը մարքեթինգային գործիքների և միջոցների օգտագործումն է (ինչպիսիք են մարքեթիգային հետազոտությունները, ռազմավարական պլանավորումը, գովազդը և հասարակության հետ կապերը).*
* *կարևոր սոցիալ-նշանակության վերափոխումների իրագործման համար,*
* *սոցիալական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման համար*,
* *ոչ կոմերցիոն կազմակերպությունների ամրապնդման համար։***»**:

## Տես նաև
* Մարքեթինգ

## Գրականություն
* «Маркетинг в социальной сфере: Методические указания»,2005 թ., Белоусова Л.А.

Կատեգորիա:Մարքեթինգ
Ավազ

մինի|Դյունա, Մարոկկո
thumb|Ավազ
thumb|Ավազ
thumb|Ավազ
**Ավազ**, մանրաբեկոր, փխրուն ապար՝ կազմված տարբեր միներալների և ապարների 0,1-1,0 մմ տրամաչափի կլորավուն կամ անկյունավոր հատիկներից (այլ դասակարգումով՝ 0,05 - 2 մմ, շինարարության մեջ՝ մինչև 5 մմ)։ Ծագմամբ ավազը լինում է գետային, լճային, ծովային, անապատային, ըստ միներալային կազմության՝ քվարցային, գլաուկոնիտային, արկոզային, գրաուվակային, փայլարային և այլն։ Խառնուրդների ձևով միշտ հանդիպում են կավի (ոչ ավելի, քան 3 %) և փոշու մասնիկներ։ Գույնը՝ սպիտակ, կանաչ, գորշ-կարմիր, սև։ Խտությունը՝ 2500-2900 կգ/մ³, ծավալային կշիռը՝ 1,5 - 1, 7, ծծանցման գործակիցը՝ 50 մ/օր։ Ավազները և ավազաքարերը ըստ տարածման կազմում են երկրակեղևի նստվածքային թաղանթի մոտ 20 %-ը։ Բնական և արհեստական ավազները լայնորեն կիրառվում են շինարարության և շինանյութերի արտադրության մեջ (բետոնի և շինարարական լուծույթների լցանյութ, ապակու և սիլիկատային աղյուսի արտադրության հումք, հղկանյութ), մետաղաձուլական արտադրությունում։

Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ
Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Ավազակավ

**Ավազակավ**, նստվածքային ապար, մինչև 40% ավազ պարունակող կավ, խառնուրդներից սովորաբար առկա են կալցիումի կարբոնատը և երկաթի օքսիդը։ Գլխավոր միներալներն են՝ քվարցը, կալցիտը, կաոլինիտը, մոնտմորիլոնիտը։ Գույնը՝ գորշ կամ դեղնա-կարմիր։ Ըստ ծագման, ավազակավերը լինում են ծովային, լճային, ալյուվիալ, պրոլյավիալ, դելյուվիալ, մորենային, ֆլյավոգլացիալ։ Օգտագործվում են շինարարական աղյուս, կղմինդր պատրաստելու համար և հիդրոտեխնիկական կաոուցվածքներում։

Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ
Կատեգորիա:Հող
Ավազաբերդ

**Ավազաբերդ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից մոտ 66 կմ հյուսիս-արևելք, Քղի գետի ակունքի մոտ։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել է Մեծ եղեռնի տարիներին։ Բնակչության մեծ մասը զոհվել է, մյուսը տարագրվել օտար երկրներ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ մոտ 120 ընտանիք հայեր։

## Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

Գյուղը տեղական ճանապարհներով կապված էր Քղի և Բալու քաղաքների հետ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ավազաբերդն ուներ եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում կար նախակրթական վարժարան։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ղազարոս Ավագյան

**Ղազարոս Ավետիսի Ավագյան** (), Խորհրդային Միության հերոս հայազգի (հետմահու, 24.3.1945), լեյտենանտ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է սեպտեմբերի 12-ին, Գետաշեն գյուղում։ Ավարտել է Գանձակի (Կիրովաբադի) բանֆակը։ 1940 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ և սովորել ռազմական դպրոցում։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերից գտնվել է գործող բանակում, 1942 թվականից թշնամու թիկունքում ծավալված պարտիզանական շարժման մասնակից։ Բելառուսիայի ազատագրման համար մղված մարտերում ցուցաբերած քաջության համար արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման։ Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Զոհվել է 1945 թվականի հունվարի 22-ին, թաղված է Մինսկ քաղաքի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Կատեգորիա:Կուրսկի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Հրանտ Ավագյան (նկարիչ)

**Հրանտ Միհրանի Ավագյան** (), հայ նկարիչ, ռեստավրատոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մարտի 29-ին, Հալեպում (Սիրիա)։ Ուսումը ստացել է Հալեպի Ներսեսյան վարժարանում և գերմանական լիցեյում։ 1920-ին տեղափոխվել է Ռումինիայում, մշտական բնակություն հաստատել Բուխարեստում։ Ավագյանը աշակերտել է ռումինական հայտնի նկարիչ, ակադեմիկոս Ժ. Ա. Ստերիաղիին։ Հեղինակ է հիմնականում փոքրադիր բնանկարների, նատյուրմորտների, դիմանկարների, որոնք կատարված են նուրբ զգացողությամբ և անմիջականությամբ։ Շուրջ 40 տարի զբաղվել է ռումինական հին նկարների նորոգման աշխատանքով։ Այցելել է Սովետական Հայաստան, նկարել հայրենի բնությունն ու հուշարձանները, տվել 2 անհատական ցուցահանդես։ Աշխատանքներից երկուսը՝ «Աշնանային բնանկար» և «Առագաստանավը ափին» նվիրել է Հայաստանի պետական պատկերասրահին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինահայ նկարիչներ
Ավազակություն

**Ավազակություն**, պետական, հանրային կամ քաղաքացիների անձնական գույքին տիրանալու նպատակով կատարվող հարձակում՝ զուգորդված անձի կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնությամբ կամ այդպիսին գործադրելու սպառնալիքով։ Ավազակությունը ավարտված է համարվում հարձակման պահին՝ անկախ հանցագործի նպատակի իրականացումից։ Ավազակությունյան օբյեկտ կարող է լինել ինչպես գույքը, այնպես էլ անձը։ Հայաստանի և այլ երկրների քրեական օրենսգրքերը խիստ պատիժներ է սահմանում ավազակության համար։

Կատեգորիա:Ավազակություն
Կատեգորիա:Սև ցուցակ
Ավազաղբյուր

**Ավազաղբյուր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթում, Մուշ քաղաքից մոտ 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Մեղրագետի հովտում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Ավազաղբյուրը տեղական ճանապարհով կապված էր Մուշ քաղաքի հետ։

## Պատմություն
Հայ բնակչության մեծ մասը զոհվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ, մյուսները տարագրվել են տարբեր երկրներ։

## Բնակչություն
19-րդ դարի վերջին ուներ մոտ 570 բնակիչ, որոնցից ավելի քան 440՝ հայ, մոտ 120՝ քուրդ։

## Տնտեսություն
Բնակչությունն զբաղվում էր երկրագործությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ եկեղեցի և հայկական նախակրթական ուսումնարան։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ավազամկներ

**Ավազամկներ** (), կրծողների կարգի ընտանիք։ Ընդգրկում է մոտ 18 ցեղ և 80 տեսակ։ Հայաստանում հանդիպում է ավազամկների 4 տեսակ՝ պարսկական ավազամուկ, Վինոգրադովի ավազամուկ, փոքրասիական ավազամուկ և Դալի ավազամուկ։
## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 5-20 սմ է, պոչինը՝ 3- 24, 5 սմ։ Արտաքինից նման են առնետներին, բայց պոչը մազակալած է և վերջանում է քիչ թե շատ արտահայտված, սովորաբար՝ սև վրձնիկով։
Հետին վերջույթներն ավելի երկար են, քան առջևինները։ Որոշ ավազամկներ շարժվում են ցատկելով։ Մորթու գույնը դեղնաավազագույնից գորշաավազագույնի մուգ երանգներով է, փորի մասը՝ ավելի բաց։
## Տարածվածություն
Տարածված են Հարավ-արևելյան Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում։ Հայտնի է ավազամկների 12 տեսակ, որից 4-ը (պարսկական, վինոգրադովի, կեսօրյա և փոքրասիական) ՀՀ-ում (Արարատյան դաշտավայրում, Մեղրիի, Վայքի, Կապանի, Իջևանի շրջաններում)։ Ապրում են անապատներում, կիսաանապատներում, տափաստաններում։

## Սննդառություն
Սնվում են հիմնականում բուսական կերերով։ Վնասատու են, փչացնում են ցանքերը, երկաթուղիների և ոռոգիչ ջրամբարների հողաթմբերը, տարածում որոշ վարակիչ հիվանդություններ։ Բնակվում են անապատային, կիսաանապատային, չոր տափաստանային գոտիներում (մինչև 2200 մ բարձրություններում), որտեղ հաճախ գերիշխող տեսակ են։ Տեսակների մեծամասնությունը վարում է գաղութային, մյուսները՝ կիսագաղութային կամ մենակյաց կյանք։ Բնակվում են գետնափոր, հաճախ՝ բարդ կառուցվածքով բներում։ Սնվում են բույսերի կանաչ մասերով և սերմերով։ Մի շարք տեսակներ ձմեռման համար կուտակում են սերմեր։ Գործունյա են կլոր տարին, հիմնականում՝ մթնշաղին և գիշերը։
## Բազմացում և զարգացում
Բազմանում են տարին 3-4 անգամ (Հայաստանում՝ 2-3), յուրաքանչյուր անգամ ունենում մինչև 11 ձագ։

Կատեգորիա:Կրծողներ
Ավազային Մեծ անապատ

**Ավազային Մեծ անապատ** (), Ավստրալիայի Արևմտյան սարավանդի անապատներից մեկը, Ֆիցրոյ գետի հովտի և Հարավային արևադարձի միջև։ Տարածությունը 360 հզ. կմ² է, միջին բարձր, հարավում՝ 700 - 500 մ է, հյուսիսում՝ 300 մ է։ Գերակշռող կավա-աղուտային հարթավայրերը բաժանված են 10 - 12 մ բարձրության ավազաթմբերով։ Ավստրալիայի ամենաշոգ վայրերից է, ամռան (դեկտեմբեր–փետրվար) միջին ջերմաստիճանը 35&nbsp;°C է, ձմռանը՝ 20&nbsp;°C–ից 15&nbsp;°C։ Տեղումները (200-450 մմ) անկանոն են, երաշտները՝ հաճախակի, գոլորշիացումը՝ չափազանց մեծ։ Արմատական ապարների մերկացման վայրերում կան բնական ջրավազաններ և աղբյուրներ։ Մեծ լիճը Մակկոյն է։ Հիմնականում տիրապետում են ճմային հացազզիները։ Ավազները ամրացված են սպինիֆիքսով, տեղ տեղ աճում են ակացիաներ, ցածրահասակ էվկալիպտներ։ Թույլ է ուսումնասիրված, չունի մշտական բնակչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի անապատներ
Ավազան (ճարտարապետական)

300px|մինի|Հին Հռոմեական ավազան, Անգլիա
**Ավազան**, ճարտարապետության մեջ, արհեստական ջրամբար, արհեստական լճակ, գուռ, սովորաբար պարտեզի կամ պուրակի ճարտարապետական կոմպլեքսի մաս։ Հին Արևելքի երկրների, ավելի ուշ՝ Հին Հունաստանի և Հին Հռոմի հայտնի առաջին ավազանները ուղղանկյուն էին և գլխավորապես ծառայում էին լվացվելու, լողանալու համար։ 16-րդ դարի երկրորդ կեսից Իտալիայում ի հայտ են գալիս դեկորատիվ ավազաններ, իսկ 18-րդ դարից շատրվաններով կամ ջրի հայելու տեսքով ուղղանկյուն կամ բարդ ձևի ավազանները դառնում են պուրակների (գլխավորապես կանոնավոր) ճարտարապետության կարևոր կոմպոզիցիոն տարր (Պետերհոֆի, այժմ՝ Պետրոդվորեց, Վերսալի և այլ ավազաններ)։ Ժամանակակից ճարտարապետության մեջ ավազանները մեծ տեղ են գրավում։

Երևանում կառուցվել են բազմաթիվ դեկորատիվ ավազաններ («Կարապի լիճ», «Արևիկ», «Էրեբունի» և այլն), որոնք ճարտարապետական անսամբլները լրացնելուց զատ նպաստում են քաղաքի կլիմայի բարելավմանը։ Արհեստական ավազաններ են կառուցվել նաև Գյումրիում և Վանաձորում։ Ավազաններ են կոչվում նաև լողալու համար կառուցված բաց և ծածկված շինությունները՝ լողավազանները, եկեղեցու ներսում, հյուսիսային պատի մեջ զտնվող կամ առանձին մկրտարանների փոքրիկ գուռերը, որտեղ կատարվում է մկրտությունը։

Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Լող
Ավազաքար

մինի|աջից|Ավազաքար
**Ավազաքար**, մանրաբեկոր նստվածքային ապար, կազմված է կրով, կավով և այլ նյութերով ցեմենտացված ավազից։ Ըստ բեկորների տրամաչափերի, ավազաքարերը լինում են՝ խոշորահատիկ (>0, 5 մմ), միջահատիկ (0, 25 - 0, 5 մմ) և մանրահատիկ (0, 1- 0, 25 մմ), ըստ միներալային կազմի՝ քվարցային, արկոզային և գրաուվակային։ Ավազաքարերի ֆիզիկական հատկությունները, կապված նրանց միներալային կազմի, ցեմենտացման աստիճանի և բեկորների սեղմվածության հետ, փոփոխական են, խտությունը՝ 2500 - 2900 կգ/մ3, ծավալային կշիռը՝ 2, 1–2, 8, Հայաստանում։ Օգտագործվում է արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում (շինարարական, քիմիական, թղթի, հղկող նյութերի և այլն)։

Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ
ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարան

**ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարան**, ամերիկահայ մասնավոր միջնակարգ դպրոց ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքի Կանոգա Փարկ համայնքում։ Այն հիմնադրվել է 1976 թվականին «Սուրբ Պետրոս - ՀԲԸՄ վարժարան» անվանմամբ Սան Ֆեռնանդո հովտի կենտրոնական մասում գտնվող Սուրբ Պետրոս Հայ Առաքելական վանքի տարածքում։

Դպրոցը հովհանավորվում է Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության կողմից և 947 աշակերտներով հանդիսանում է Լոս Անջելեսի մեծությամբ երկրորդ հայկական դպրոցը։ Այն լիազորված է WASC (Դպրոցների և Քոլեջների Արևմտյան Ընկերակցություն) կողմից 1990 թ. ի վեր։ 2006 թ. ՀԲԸՄ հիմք դրեց արբանյակ ավագ դպրոցի Փասադենա քաղաքում՝ այդ շրջանի հայությանը սպասարկելու համար։

## Արտաքին հղումներ
* Դպրոցի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:ԱՄՆ հայկական ուսումնական հաստատություններ
Շինուհայր (օդանավակայան)

**Շինուհայր** օդանավակայանը (հայտնի է նաև որպես **Գորիսի օդանավակայան**), քաղաքացիական օդանավակայան Սյունիքի մարզում։ Գտնվում է Գորիս քաղաքին կից Շինուհայր գյուղի մոտ։ Օդանավակայանը փակվել է 1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզման պատճառով։ Հայաստանի իշխանությունները նախատեսել էին վերանորոգել օդանավակայանը և շահագործման հանձնել 2016 թվականին հանրության և մասնավոր ծառայություններ իրականացնելու համար։2023 թվականի սեպտեմբերին Հայաստանի կառավարությունը սկսեց օդանավակայանի վերակառուցումը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի օդանավակայաններ
Ստեփանավան (օդանավակայան)

**Ստեփանավան օդանավակայան**, Հայաստանի օդային հեռահաղորդակցության հանգույց, որը օգտագործվում է հիմնականում քաղաքացիական չվերթներ կազմակերպելու նպատակով։ Սպասարկում է Հայաստանի Լոռու մարզը։ Գտնվում է Ստեփանավան քաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Արտաքին հղումներ
Ստեփանավանի օդանավակայան  

Կատեգորիա:Հայաստանի օդանավակայաններ
Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալություն

**Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը** (հապավումը՝ ԱՏԷՄԻԳ) (անգլ.՝ **I**nternational **A**tomic **E**nergy **A**gency, IAEA), ատոմային էներգիայի խաղաղ օգտագործման բնագավառում համագործակցության զարգացմանն ուղղված միջազգային կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1957-ին։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Վիեննայում (Վիեննայի միջազգային կենտրոն)։

## Կազմ և կառուցվածք
2009-ի դրությամբ ԱՏԷՄԻԳ-ի անդամ էր 151 պետություն։ 2013-ի փետրվարի դրությամբ կազմակերպությանն արդեն անդամակցում էր 159 պետություն։

Ղեկավար մարմիններն են.
* ամեն տարի գումարվող Գլխավոր համաժողովը, որին մասնակցում են անդամ բոլոր երկրները
* 35 պետություններից կազմված Կառավարիչների խորհուրդը, որը ղեկավարում է գործակալության գործնական աշխատանքը
* Քարտուղարությունը, որը կատարում է ընթացիկ աշխատանքները և ղեկավարվում է գլխավոր տնօրենի կողմից։

ԱՏԷՄԻԳ-ի շտաբ-բնակարանը գտնվում է Վիեննայի միջազգային կենտրոնում։ Բացի այդ, գործակալությունն ունի տարածաշրջանային բաժանմունքներ Կանադայում, Ժնևում, Նյու Յորքում և Տոկիոյում, լաբորատորիաներ Ավստրիայում և Մոնակոյում, ինչպես նաև հետազոտական կենտրոն Տրիեստում (Իտալիա), որը ղեկավարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* International Atomic Energy Agency (IAEA)
* Организация Объединенных Наций (ООН)

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջուկային զենք
Կատեգորիա:Միջուկային էներգետիկա
Կատեգորիա:1957 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1957 միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:1957 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Ավազաշիթային մշակում

**Ավազաշիթային մշակում**, առարկաների մակերևույթների և շենքերի մասերի մեխանիկական մշակում՝ արագ թռչող ավազի շիթի հարվածով։ Ավազաշիթային մշակումը կիրառվում է թուջե ձուլվածքները, կռվածքները, դրոշմվածքները մաքրելու, գալվանական ու լաքաներկային ծածկույթներից առաջ առարկաների մակերևույթները նախապատրաստելու, շենքերի արտաքին երեսապատումը մաքրելու։ Ավազաշիթային մշակումը կատարվում է պնևմատիկ գործողության ավազաշիթային ապարատներով, որոնք լինում են ներծծող և մղող։

Կատեգորիա:Տեխնիկական միջոցներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Պարաֆիմոզ

**Պարաֆիմոզը**, իրավիճակ, երբ առնանդամի գլխիկի մերկացնելուց հետո ծայրային թլիպը հնարավոր չի լինում բերել սկզբնական վիճակի։

## Պատճառագիտությունը և ախտածագում
Ֆիմոզի կամ քրոնիկ բորբոքման հետևանքով ծայրային թլիպը նեղանում է և ետ բերելիս սեղմում է առնանդամի գլխիկը՝ առաջացնելով սեղմող օղակում (ստրանգուլյացիոն օղ), որը սովորաբար ինքնուրույն հնարավոր չի լինում ուղղել։ Արդյունքում առաջանում է երակային կանգ, առնանդամի գլխիկի այտուց, որն էլ ավելի է խորացնում օղակումը։ Պարաֆիմոզը չվերացնելու դեպքում հնարավոր է զարկերակի օկկլյուզիա և առնանդամի գլխիկի մեռուկացում (նեկրոզ)։

## Բուժում
Նախ առնանդամի գլխիկը սեղմվում է մոտ 5 րոպե ժամկետով, որի արդյունքում չափսերը փոքրանում են, այտուցը պակասում է, և որևէ յուղային քսուք գլխիկին քսելով՝ փորձում են ուժ գործադրելով ուղղել ծայրային թլիպը։ Եթե վերջինս չի ուղղվում, ապա կատարում են ծայրային թլիպի հատում՝ մեջքային մակերեսով, որից հետո նշանակվում է հակաբորբոքային բուժում։ Բորբոքումը վերանալուց հետո կատարվում է թլպատում։

## Աղբյուրներ
* Smith's General Urology, Seventeenth Edition (Authors, Donald Ridgeway Smith, Emil A. Tanagho, Jack W. McAninch)
* Campbell-Walsh Urology, 10th Edition (By Alan J. Wein, MD, PhD, Louis R. Kavoussi, MD, Andrew C. Novick, MD, Alan W. Partin, MD, PhD and Craig A. Peters, MD, FACS, FAAP)

## Արտաքին հղումներ
* Եվրոպական Ուրոլոգիական Ասոցիացիա 
* Հարցեր բժիշկներին - Անվճար բժշկական խորհրդատվություն
* ՀՀ ԱՆ Հանրապետական Գիտաբժշկական Գրադարան

Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ
Վրացական լարի

**Լարի** (), Վրաստանի դրամական միավորը։ Լարիի մանրը թեթրին է, 1 լարին = 100 թեթրի։

ISO 4217 կոդը ****-ն է։ Շրջանառության մեջ է մտել 1995 թվականից նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեի իշխանության օրոք։

Ներկայումս շրջանառության մեջ են 1, 2, 5, 10, 20, 50 թեթրի, 1, 2 և 10 լարի մետաղադրամներ, և 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200 լարի թղթադրամներ։

## Մետաղադրամներ
### 1993 թվականի նմուշի մետաղադրամներ
Մետաղադրամները շրջանառության մեջ են դրվել 1995 թվականին և մինչև հիմա հանդիսանում են օրինական վճարամիջոց։ Հատվել են Փարիզի դրամահատարանում։

### 2006 թվականի նմուշի մետաղադրամներ

## Տես նաև
* Վրաստանի հուշադրամներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լարիի մասին եւ փոխարժեքի դինամիկան՝ հայերեն

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Վրաստանի դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Հրանտ Դինքի անվան հայ երեխաների դպրոց

**Ստամբուլի Հրանտ Դինքի անվան հայ երեխաների դպրոց**, գտնվում է Ստամբուլում, (Թուրքիա)։ Գործում է Ստամբուլի Հայ ավետարանական եկեղեցում, 2003 թվականից։ Գտնվում է Ստամբուլի ամենահին հայկական թաղամասերից մեկում՝ Գում Գափուում։ 2010 թվականից կոչվում է Հրանտ Դինքի անունով։

## Դպրոցի կարգավիճակը
Դպրոցը պաշտոնապես գրանցված չէ, սակայն նրա գործունեությանը Թուրքիայի իշխանությունները չեն խոչընդոտում։ Այնտեղ բոլոր առարկաները դասավանդվում են հայերեն՝ ըստ Հայաստանի Հանրապետության կրթական ծրագրի։ Դասագրքերը ստանում են Հայաստանի սփյուռքի նախարարությունից։ Դպրոցի հատկացրած վկայականով աշակերտները ուսումը կարող են շարունակել Հայաստանում։ Հրանտ Դինքի անվան հայկական դպրոցը միակն է, որտեղ ուսուցանվում է արևելահայերեն։

## Նյութական միջոցները
Հրանտ Դինքի սպանությունից հետո Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճռով Թուրքիայի կառավարությունը փոխհատուցում վճարեց Դինքի այրուն, որը նա նվիրաբերեց այս դպրոցին։ Այժմ դպրոցը ֆինանասավորում են որոշ բարերարներ, ինչպես նաև ամսական 60 դոլար են վճարում երեխաների ծնողները։

## Ուսուցիչները և աշակերտները
Դպրոցում սովորում են Հայաստանից Թուրքիա տեղափոխված և այդ երկրում  կարգավիճակով ապրող հայերի երեխաները։ Ուսուցիչները ևս Հայաստանից Թուրքիա տեղափոխված մասնագետներն են։ Դպրոցի տնօրենն է պոլսահայի հետ ամուսնացած նախկին հայաստանցի Հերիքնազ Ավագյանը։ Դպրոցը հիմնադրելու ժամանակ նա եղել է միակ մասնագետը՝ դասավանդելով հայոց լեզու և գրականություն։

2012-ի տվյալներով դպրոցում սովորում է 108 աշակերտ։ Այդ թիվն աճելու միտում ունի։

## Աղբյուրներ
* Դինքի անվան դպրոցի մասին` «Ազատություն» ռադիոկայանի կայքում
* Դինքի անվան դպրոցի մասին` lragir.am կայքում 

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Չեխական կրոնա

**Չեխական կրոնա** (), Չեխիայի դրամական միավորը, մանրը հալերին է (), 1 կրոնան = 100 հալերիի։

Շրջանառության մեջ է մտել 1993 թվականից։ Չեխոսլովակիայի դադարեցումից հետո չեխական կրոնան փոխարինեց Չեխոսլովակյան կրոնային, միաժամանակ Սլովակիաում շրջանառության մեջ մտավ սլովակյան կրոնան։
[thumb|400փքս|ձախից|Չեխոսլովակիայի առաջին հանրապետության 100 կրոնա ([1920), նկարազարդումը Ալֆոնս Մուխայի]]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Չեխիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կատեգորիա:Կրոնա
Թուրքական լիրա

մինի|110px|Թուրքական լիրայի սիմվոլը 2012 թ. մարտի 1-ին։
**Թուրքական լիրա** (), ներկայումս Թուրքիայի, իսկ դրանից առաջ Օսմանյան կայսրության դրաման միավորը։ Գործածության մեջ է մտել 1884 թ. սուլթան Աբդուլ Մեջիդի կողմից կատարված բարեփոխումների ժամանակ։

2005 թ. հունվարի 1-ից, Թուրքիայի կենտրոնական բանկի կողմից ձեռնարկված հակաինֆլացիոն միջոցառումներից հետո շրջանառության մեջ մտցվեց այսպես կոչված «նոր թուրքական լիրան», որի մեկ լիրան հավասար էր նախկինի 100 000-ին, իսկ սկսած 2009 թվականից «նոր» տերմինը այլևս չի գործածվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի տնտեսություն
Թթուջուր (այլ կիրառումներ)

**Թթուջուր** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Թթուջուր (Արագածոտնի մարզ), գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում
* Թթուջուր (Գեղարքունիքի մարզ), գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։
* Թթուջուր (գետ), գետ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։
Լեհական զլոտի

**Լեհական զլոտի** (  - «ոսկե»), Լեհաստանի դրամական միավորը սկսկած 1924 թվականից, մանրը գրոշն է, 1 զլոտին = 100 գրոշ։

Սկզբում 1 զլոտին եղել է 30 գրոշ, ապա սկսած 1924 թվականից դարձել է 100 գրոշ։

Ներկայումս շրջանառության մեջ է 10, 20, 50, 100 և 200 զլոտի արժողությամբ թղթադրամներ, ինչպես նաև 1, 2, 5, 10, 20, 50 գրոշ և 1, 2, 5 զլոտի արժողությամբ մետաղադրամներ։ Նաև Լեհաստանի կենտրոնական բանկը ազնիվ մետաղներից թողարկում է 10 զլոտիից մինչև 1000 զլոտի արժողությամբ հուշադրամներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի տնտեսություն
Գանձասար (այլ կիրառումներ)

**Գանձասար** անվանումը կարող է վերաբերել

* Գանձասար, վանական համալիր Արցախի Հանրապետությունում։
* Գանձասար (ֆուտբոլային ակումբ), ֆուտբոլային ակումբ Կապան քաղաքից։
* Գանձասար (մարզադաշտ), մարզադաշտ Կապանում։
* Գանձասար - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում
* Գանձասար - գետակ Կուրի ավազանում, Ղարաբաղում, Խաչեն գետի ձախակողմյան փոքրիկ վտակներից մեկը, որ հոսում է Գանձասար գյուղի և վանքի մոտով
* Գանձասար - լեռ Զանգեզուրի լեռնահամակարգում, նրա լեռնաճյուղերից մեկի վրա, Քաջարան քաղաքի մոտ
* Գանձասար - լեռ Ղարաբաղում, Մռավի լեռանահամակարգում, Սևանա լճից հյուսիս-արևելք, պատմական Խաչեն գավառում
Նիգեր (այլ կիրառումներ)

**Նիգեր** անվանումը կարող է վերաբերել.

## Աշխարհագրություն
* Նիգեր, երկիր Աֆրիկայում
* Նիգեր (գաղութ), նախկինում Ֆրանսիական գաղութային կայսրության մաս Աֆրիկայի տարածքում
* Նիգեր (գետ), գետ Աֆրիկայում
* Նիգեր (նահանգ), նահանգ Նիգերիայում

## Անձինք
* Պեսցենիուս Նիգեր, Հին Հռոմի կայսր
* Նիգեր (բանաստեղծ), օս գրող, իսկական անուն ազգանունը՝ Իվան Ջանաև
* Շմուէլ Նիգեր, հրեա գրաքննադատ և հասարակագետ

## Աստղագիտություն
* (8766) Նիգեր, աստերոիդների գոտու աստերոիդ։
Հոդ Հոդ

**Հոդ Հոդ** (), իրանական մանկական ուղղվածության արբանյակային հեռուստաալիք, հեռարձակվում է պարսկերեն և արաբերեն լեզուներով։

Հեռուստաալիքը տարածվում է արբանյակային հարթակներով՝
:«**Eutelsat Hot Bird 13A**» - 12558 V / 27500 / 3/4
:«**Eutelsat 7 West A**» - 10815 H / 27500 / 5/6
:«**Galaxy 19**» - 11960 V / 22000 / 3/4

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք  
*Հեռուստաալիքը LyngSat կայքում 

Կատեգորիա:Արաբալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Մանկական հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Պարսկալեզու հեռուստաալիքներ
Էթնիկ-Մեթնիկ

**Էթնիկ-Մեթնիկ**, հայկական Դոգմա մետալ խմբի առաջին ստուդիական ալբոմն է։ Ձայնագրման աշխատանքներն իրականացվել են 2008-2009 թվականներին Երևանում։ Պաշտոպապես թողարկվել է 2010 թվականի օգոստոսի 18-ին։

## Երգացանկ
#Խոսկապ - 4:15
#Այստեղ կմնամ - 6:31
#Ռենեսանս - 3:09
#Հարս - 5:00
#Լիմբո - 3:33
#Արթնացում - 4:29
#Աներես - 5:41
#Խաղերս - 3:45
#Հեքիաթ - 4:22
#Ծով ծիրանի - 3:31
;բոնուս
#Քեզ օգնիր - 4:08

## Աղբյուրներ
*Էթնիկ-Մեթնիկ - Հայաստանը ռոքի մեջ
*Progressive Rock & Progressive Metal webzine on Ethnic-Methnic!  

Կատեգորիա:2010 ալբոմներ
Կատեգորիա:Հայկական ռոք ալբոմներ
Աղ ու հաց

**«Աղ ու հաց»**, Ռեինկարնացիա խմբի չորրորդ ստուդիական ալբոմն է։ Թողարկվել է 2013 թվականի հունվարի 15-ին։ Ձայներիզը բաղկացած է 7 երգերից։ Թողարկվել է ընդամենը 3000 օրինակով և ալբոմի թողարկման օրը բաժանվել խմբի մտերիմներին և երկրպագուներին։ Խմբի մասնակիցների որոշմամբ ալբոմը տարածվում է անվճար, և ցանկացողները այն կարող են ներբեռնել խմբի պաշտոնական կայքից։

## Երգացանկ
# «Աղ ու հաց» - 3:37
# «Սեր» - 3:55
# «Ժամանակ» - 7:03
# «Քեզ պիտի սիրեմ» - 4:52
# «Մայրիկ» - 4:29
# «Յար արի» - 3:29
# «Հույս, հավատ, սեր» - 5:46

## Սինգլներ
# «Սեր» (2011)

## Տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ռեինկարնացիայի ալբոմներ
WR 124

**WR 124**-ը Վոլֆ-Ռայեթ աստղ է, գտնվում է Երկրից 10000 լուսային տարի հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Վոլֆ-Ռայեթի աստղերը
ფ

**Փարը** (վրաց.՝ **ფარი**), վրացական այբուբենի 21-րդ տառն է։ Համապատասխանում է հայերեն *Փ փ* տառին։
ქ

**Քանը** (վրաց.՝ **ქანი**) վրացական այբուբենի 22-րդ տառն է։ Համապատասխանում է հայերեն **Ք ք** տառին։
ყ

**Կղար** (վրաց.՝ **ყარი**), վրացական այբուբենի 24-րդ տառն է։ Հայերենում չունի իր համապատասխանը. արտասանվում է մոտավորապես «կղ»։
ც

**Ցան** (վրաց.՝ **ცანი**), վրացական այբուբենի 27-րդ տառն է։ Հայերենում համապատասխանում է **«Ց ց»** տառին։
შ

**Շինի** (վրաց.՝ **შინი**), վրացական այբուբենի 25-րդ տառն է։ Համապատասխանում է հայերեն **«Շ, շ»** տառին։

Թվային արժեքը՝ 900 (ինը հարյուր)։

Յունիկոդում ներկայացված է՝

* մեծատառ՝ «შ». U+10B8
* փոքրատառ՝ «შ». U+10E8

## Բրայլով ներկայացում

## Տես նաև
* Շ - հայոց այբուբենի 23-րդ տառը
* ש - եբրայական այբուբենի 21-րդ տառը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վրացերեն բառարան
ხ

**Խան** (վրացերեն՝ **ხანი**), վրացական այբուբենի 31-րդ տառն է։ Հայերենում համապատասխանում է **«Խ խ»** տառին։
ჯ

**Ջան** (վրաց.՝ **ჯანი**), վրացական այբուբենի 32-րդ տառն է։ Հայերենում համապատասխանում է **«Ջ ջ»** տառին։

Վրացական թվերի համակարգում այն ​​համարժեք է 8000 արժեքին։
ჰ

**Հաէ** (վրացերեն՝ **ჰაე**), վրացական այբուբենի 33-րդ տառն է։ Հայերենում համապատասխանում է **[[Հ]]** տառին։
א

**Ալեֆ**, եբրայական այբուբենի 1-ին տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ ا (արաբերեն) և ܐ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 1։ Հայերենում համապատասխանում է «Ա ա» տառին։
ג

**Գիմել**, եբրայական այբուբենի 3-րդ տառն է։ Նույնահունչ չէ սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին․ դրա փոխարեն առկա են «ջ» հնչույթի համապատասխան տառերը՝ ج (արաբերեն) և ܓ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 3։ Հայերենում համապատասխանում է «Գ գ» տառին։
ב

մինի|Բեթ` ձեռագիր

**Բեթ**, եբրայական այբուբենի 2-րդ տառն է։ Թվային արժեքը 2։ Հայերենում համապատասխանում է **«[[Բ|Բ բ]]»** տառին։

## Մաթեմատիկայում
Մաթեմատիկայում, մասնավորապես բազմությունների տեսությունում, **բեթ թվերը** անվերջ կարդինալ թվերի շարեք են, որոնք սովորաբոր նշանակվում են \beth_0,\ \beth_1,\ \beth_2,\ \beth_3,\ \dots-ով։ Բեթ թվերը առնչվում են ալեֆ թվերին (\aleph_0,\ \aleph_1,\ \dots), բայց եթե ընդհանրավծված կոնտինումի հիպոթեզի ճիշտ չէ, գոյություն ունեն \aleph-ով ինդեքսավորված թվեր, որոնք \beth-ով ինդեքսավորված չեն։

## Ծանոթագրություններ
ה

**Հեյ**, եբրայական այբուբենի 5-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ ه (արաբերեն) և ܗ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 5։ Հայերենում համապատասխանում է «Հ հ» տառին։
ד

**Դալեթ**, եբրայական այբուբենի 4-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ د (արաբերեն) և ܕ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 4։ Հայերենում համապատասխանում է «Դ դ» տառին։
ו

**Վավ**, եբրայական այբուբենի 6-րդ տառն է։ Նույնահունչ չէ սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին․ դրա փոխարեն առկա են «վ» հնչույթի համապատասխան տառերը՝ و (արաբերեն) և ܘ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 5։ Հայերենում համապատասխանում է «Վ վ» տառին։
ח

**Խեթ**, եբրայական այբուբենի 8-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ خ (արաբերեն) և ܚ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 8։ Հայերենում համապատասխանում է «Խ խ» տառին։
ז

**Զային**, եբրայական այբուբենի 7-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ ز (արաբերեն) և ܙ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 7։ Հայերենում համապատասխանում է «Զ զ» տառին։

## Տես նաև
* ט («թեթ»)
ט

**Տեթ**, եբրայական այբուբենի 9-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ ط (արաբերեն) և ܛ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 9։ Հայերենում համապատասխանում է «Տ տ» տառին։

## Տես նաև
* ת («թավ»)
י

**Յոդ**, եբրայական այբուբենի 10-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ ي (արաբերեն) և ܝ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 10։ Հայերենում համապատասխանում է «Յ յ» տառին։
כ ך

**Քաֆ**, եբրայական այբուբենի 11-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ ك (արաբերեն) և ܟ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 20։ Հայերենում համապատասխանում է «Ք ք» տառին։

## Տես նաև
* ק («կոֆ»)
ל

**Լամեդ**, եբրայական այբուբենի 12-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ ل (արաբերեն) և ܠ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 30։ Հայերենում համապատասխանում է «Լ լ» տառին։
נ ן

**Նուն**, եբրայական այբուբենի 14-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ ن (արաբերեն) և ܢ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 50։ Հայերենում համապատասխանում է «Ն ն» տառին։
מ ם

**Մեմ**, եբրայական այբուբենի 13-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ م (արաբերեն) և ܡ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 40։ Հայերենում համապատասխանում է «Մ մ» տառին։
פ ף

**Պե**, եբրայական այբուբենի 17-րդ տառն է։ Նույնահունչ չէ սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին․ դրա փոխարեն առկա են «ֆ» հնչույթի համապատասխան տառերը՝ ف (արաբերեն) և ܦ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 80։ Հայերենում համապատասխանում է «Պ պ» տառին։
צ ץ

**Ցադի**, եբրայական այբուբենի 18-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ առաջնալեզվային ص (արաբերեն) և ܨ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 90։ Հայերենում համապատասխանում է «Ց ց» տառին։

## Տես նաև
* ש («սին/շին»)
* ס («սամեխ»)
ק

**Կոֆ**, եբրայական այբուբենի 19-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ ق (արաբերեն) և ܩ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 100։ Հայերենում համապատասխանում է «Կ կ» տառին։

## Տես նաև
* כ ך («քաֆ»)
ס

**Սամեխ**, եբրայական այբուբենի 15-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ ﺱ (արաբերեն) և ܣ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 60։ Հայերենում համապատասխանում է «Ս ս» տառին։
ע

**Ային**, եբրայական այբուբենի 16-րդ տառն է։ Հին եբրայերենում նույնահունչ է եղել սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ ع (արաբերեն) և ܥ (արամեերեն), իսկ արդի եբրայերենում գրեթե նույնահունչ է ալեֆին (א)։

Թվային արժեքը՝ 70։ Հայերենում համապատասխանում է «Ա ա» տառին։
ש

**Շին**, եբրայական այբուբենի 21-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ ش (արաբերեն) և ܫ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 300։ Հայերենում համապատասխանում է «Շ շ» տառին։
ר

**Ռեշ**, եբրայական այբուբենի 20-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուներին համապատասխան տառերին՝ ر (արաբերեն) և ܪ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 200։ Հայերենում համապատասխանում է «Ռ ռ» տառին։
ת

**Թավ**, եբրայական այբուբենի 22-րդ տառն է։ Նույնահունչ է սեմական լեզվաընտանիքի այլ լեզուների համապատասխան տառերին՝ ت (արաբերեն) և ܬ (արամեերեն)։

Թվային արժեքը՝ 400։ Հայերենում համապատասխանում է «Թ թ» տառին։

## Տես նաև
* ט («տեթ»)