Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբ

thumb|upright=1.4|Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբի անդամ և դիտորդ երկրները։**Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբ**, հայտնի է նաև որպես **Արևմտաեվրոպական և այլ երկրների խումբ** կամ **WEOG**, Միավորված ազգերի կազմակերպության տարածաշրջանային 5 խմբերից մեկը, որի կազմում են 28 անդամ երկրներ։ Այդ երկրների մեծ մասը գտնվում են Արևմտյան Եվրոպայում, բայց կան նաև երկրներ, որոնք աշխարհագրորեն գտնվում են Հյուսիսային Ամերիկայում, Արևելյան Միջերկրականում, Ֆենոսկանդիայում և Օվկիանիայում։ ԱՄՆ-ն և Սուրբ Աթոռը (Վատիկան) խմբի դիտորդ անդամներ են։

Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբը, տարածաշրջանային մյուս խմբերի նմանությամբ, ոչ պարտադիր բնույթի երկխոսության տարածաշրջանային միավորում է, որտեղ քննարկվում են ռեգիոնալ և միջազգային նշանակության խնդիրներ։ Ավելին, խումբն աջակցում է Միավորված ազգերի կազմակերպությանը՝ դրա մարմիններում տարածաշրջանից ըստ մանդատների թվի թեկնածուների առաջադրման ուղղությամբ։

Ի տարբերություն տարածաշրջանային մյուս խմբերի, Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբն ունի մի փոքր այլ ձևաչափ, քանի որ հիմնված չէ միայն աշխարհագրական հիմքով անդամակցության վրա։ Փոխարենը, անդամակցությունը հիմնված է աշխարհաքաղաքական բաժանման վրա։ Այսինքն, դրա կազմում են Արևմտյան աշխարհի, այսպես կոչված, հարուստ երկրները և զարգացած լիբերալ ժողովրդավարությունները։ Այդ երկրների ճնշող մեծամասնությունը կամ Արևմտյան Եվրոպայի մի մասն են, կամ եվրոպական երկրների բնակչության ժառանգներ (բացի՝ Իսրայելից), կամ էլ ՆԱՏՕ-ի ռազմական բլոկի կամ ԱՄՆ-ի կողմից առաջնորդած արևմտյան ռազմատնտեսական համայնքի անդամներ։

2024 թվականի դրությամբ՝ Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբի երկրների հատկացումներից ձևավորվում է ՄԱԿ-ի ընդհանուր բյուջեի շուրջ 56%-ը։

## Անդամակցություն
### Անդամ երկրներ
Ստորև ներկայացված երկրները ներկայումս ներառված են Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբում.

*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Դիտորդ երկրներ
*
**Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները ֆորմալ առումով չի անդամակցում տարածաշրջանային որևէ խմբի, սակայն, որպես դիտորդ երկիր, մասնակցում է WEOG-ի աշխատանքներին։ Բացի այդ, այս երկիրը խմբի կազմում ունի քվեարկության իրավունք։
* (Վատիկան)
### Իսրայել
Չնայած աշխարհագրական տեսանկյունից գտնվելով Ասիայում՝ արաբական մի շարք երկներ արգելափակում էին Իսրայելի մուտքը Ասիայի և Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի փոքր կղզային զարգացող երկրների խումբ։ Չլինելով տարածաշրջանային որևէ խմբի կազմում՝ 1949-1999 թվականներին Իսրայելը Միավորված ազգերի կազմակերպության և դրա գործակալությունների կազմում չէր կարողանում մասնակցել քաղաքական և մասնագիտական որևէ քննարկման։ Քանի որ այդ ժամանակահատվածում Իսրայելը տարածաշրջանային որևէ խմբի կազմում չէր, այդ երկրի ներկայացուցիչները հնարավորություն չունեին նաև ընտրվելու ՄԱԿ-ի կառույցների պաշտոններում։ 1964 թվականին Իսրայելը դիմել էր անդամակցելու Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբին, սակայն մերժում էր ստացել։

Իրավիճակը փոխվեց 2000 թվականի մայիսին, երբ Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի գլխավոր գրասենյակում Իսրայելը դարձավ WEOG-ի ժամանակավոր անդամ, ինչը թույլ տվեց այդ երկրին, որ իր թեկնածուներն ընտրվեն ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի տարբեր մարմիններում։ Այդուհանդերձ, այս ժամանակավոր անդամակցությունը Իսրայելին դեռևս հնարավորություն չէր տալիս ամբողջությամբ ներգրավվելու Ժնևում, Նայրոբիում, Հռոմում և Վիեննայում ՄԱԿ-ի գրասենյակների աշխատանքներին։

2004 թվականի ապրիլի 30-ին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատը ընդունեց մի բանաձև, որը կոչ էր անում Իսրայելին ներառել WEOG-ի կազմում։ Բանաձևով ԱՄՆ կառավարությանը հանձնարարվում էր քայլեր ձեռնարկել «ապահովելու ՄԱԿ-ի Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբում Իսրայելի անդամակցության ընդլայնումն ու զարգացումը»։ Գործընթացն ավարտվեց 2004 թվականի մայիսին, երբ Իսրայելին հնարավորություն տրվեց մշտական կարգով Նյու Յորքում մասնակցել WEOG-ի աշխատանքներին։

Այդուհանդերձ, միայն 2013 թվականի նոյեմբերին Իսրայելը կարողացավ դառնալ WEOG-ի լիիրավ անդամ, իսկ 2014 թվականի հունվարի 1-ից սկսեց գործունեություն ծավալել նաև Ժնևում ՄԱԿ-ի գրասենյակում։

## Առաջարկվող բարեփոխում
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 55-րդ նստաշրջանի ժամանակ իր ուղերձում Նաուրուի պատվիրակության ղեկավար Վինսի Նիել Կլոդումարը առաջարկեց ստեղծել Օվկիանիայի առանձին տարածաշրջանային խումբ, որը կներառեր ոչ միայն Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան, այլև Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի անդա երկրները, Ճապոնիան, Հարավային Կորեան և Խաղաղ օվկիանոսի կղզիները։ Իր ելույթում նա նշել է. «Խաղաղօվկիանոսյան 11 կղզային պետություններն անդամակցում են Ասիական խմբին, մինչդեռ Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան հայտնվել են Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբի մեկուսացման մեջ»։

## Ներկայացվածություն
### Անվտանգության խորհուրդ
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբն ունի 5 տեղ, 3-ը՝ մշտական, իսկ 2-ը՝ ոչ մշտական։ Խմբից՝ Անվտանգության խորհրդի գործող անդամներն են.

### Տնտեսական և սոցիալական խորհուրդ
Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբը ներկայումս 13 տեղ ունի ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական խորհրդում։ Խմբից՝ Տնտեսական և սոցիալական խորհրդի գործող անդամներն են.

### Մարդու իրավունքների խորհուրդ
Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբը 7 տեղ ունի ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհրդում։ Խմբից ներկայումս Մարդու իրավունքների խորհրդի գործող անդամներն են.

### Գլխավոր ասամբլեայի նախագահություն
Ամեն 5 տարին մեկ՝ 0-ով և 5-ով ավարտվող տարիներին, Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբն իրավունք ունի Գլխավոր ասամբլեայի նախագահի պաշտոնում առաջադրել ու ընտրել իր թեկնածուին։

Ստորև ներկայացված է 1961 թվականին, հիմնադրումից ի վեր, Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբից Գլխավոր ասամբլեայի նախագահների ցանկը.

## Անդամակցության ժամանակագրություն

Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խումբը ձևավորվել է 1957 թվականին այն ժամանակ, երբ Լատինական Ամերիկայի, Ասիայի և Աֆրիկայի, ինչպես նաև Արևելյան Եվրոպայի երկրները ձևավորեցին իրենց խմբերը։ Ավստրալիայի նման երկրները ցանկանում էին պահպանել Համագործակցության նախկին խումբը, մինչդեռ Ֆրանսիայի նման երկրները չէին ցանկանում միավորվել Համագործակցության անդամ երկրների հետ։ Սկզբում, Կանադան մտադիր էր միանալ Լատինական Ամերիկայի խմբին ու անվանել այն «Արևմտյան կիսագնդի» խումբ, մինչդեռ Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան մտադիր էին միանալ Ասիայի խմբին։

1957-1963 թվականներին Կանադան, Ավստրալիան, Նոր Զելանդիան և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը բանակցում էին Արևմտյան Եվրոպայի երկրների հետ ՄԱԿ-ի Գլխավոր հանձնաժողովում WEOG-ի մանդատներին հավակնելու համար։ Այս ժամանակահատվածում Կանադան, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան իրենց չէին համարում WEOG անդամներ, չնայած Գլխավոր ասամբլեան հակառակ կարծիքին էր։ Ավստրալիան այդ մանդատը ստացավ 1958 և 1962 թվականներին, Կանադան պայքարում էր 1959 թվականին ու ստացավ այն 1960 թվականին, իսկ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը այդ մանդատը ստացավ 1959 թվականին։ 1963 թվականին Իսրայելը չհաջողեց մանդատը ստանալու իր պայքարում, սակայն Գլխավոր ասամբլեան համարում էր, որ այդ երկիրը հավակնում է Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբին անդամակցելուն։ 1964 թվականին Արևմտյան Եվրոպայի երկրները իրենց խմբի կազմ պաշտոնապես հրավիրեցին Կանադային, Ավստրալիային և Նոր Զելանդիային, մինչդեռ հրաժարվեցին նույնն անել Իսրայելի և Հարավաֆրիկյան Հանրապետության պարագայում։

ԽՍՀՄ ճնշման պատճառով, մինչև 1960 թվականը, Ֆինլանդիան անդամակցում էր Արևելաեվրոպական խմբին։ 1961 թվականին այդ երկիրը ևս միացավ Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբին։

Առնվազն մինչև 1961 թվականը Թուրքիան Ասիական խմբի անդամ էր, սակայն 1963 թվականին այն ֆորմալ առումով դարձավ WEOG-ի անդամ: ՄԱԿ-ի արխիվներում և վիճակագրության մեջ չկան տվյալներ այն մասին, թե 1962 թվականին որ խմբի կազմում է եղել Թուրքիան։

1957 թվականի Գլխավոր ասամբլեայի բանաձևի ձևակերպմամբ Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամները առանձնացվել էին առանձին խմբում, ինչի հետևանքով Ֆրանսիան, Միացյալ Թագավորությունը և Միացյալ Նահանգները ընտրական առումով չէին հաշվվում որպես Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբի (WEOG) մաս։ Երբ Տնտեսական և սոցիալական խորհուրդը (ECOSOC) ընդլայնվեց, Գլխավոր ասամբլեայի՝ 1963 թվականի բանաձևի ձևակերպմամբ խմբերին հատկացվեց միայն ինը նոր տեղ, մինչդեռ վերոնշյալ երեք մշտական անդամները շարունակում էին ընտրական առումով մնալ WEOG-ի կազմից դուրս։ WEOG-ի կազմում այդ երեք մշտական անդամները ընտրական առումով ներառվեցին միայն 1965 թվականի նոյեմբերին, երբ ստեղծվեց ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագիրը (UNDP), ու խմբեր ստեղծվեցին այդ կառույցի գործադիր խորհրդի բոլոր տեղերի համար։

Վերոնշյալ աղյուսակը չի ներառում այն պետությունները, որոնք մասնակցել են Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբի հանդիպումներին նախքան ընտրական համակարգի ներդնումը։ Արևմտյան Գերմանիան, Մոնակոն, Շվեյցարիան և Սուրբ Աթոռը 1967 թվականին դարձան WEOG-ի դիտորդներ, իսկ Միացյալ Նահանգների՝ WEOG-ի հանդիպմանը մասնակցության մասին ԱՄՆ Պետքարտուղարության առաջին արձանագրությունը թվագրվում է 1970 թվականով։

Մոտավորապես 1960-ական թվականների առաջին կեսին Հարավսլավիան մասնակցում էր թե՛ Արևմտյան Եվրոպայի և այլ երկրների խմբի (WEOG), թե՛ Արևելաեվրոպական խմբի աշխատանքներին (ինչպես Թուրքիան էր մասնակցում երկու խմբերի աշխատանքներին), սակայն էլեկտորալ առումով միշտ դիտարկվում էր միայն Արևելաեվրոպական խմբում։ Նույն ժամանակահատվածում Կիպրոսը մասնակցում էր թե՛ WEOG-ի, թե՛ Ասիական խմբի աշխատանքներին, սակայն ընտրական առումով դիտարկվում էր միայն Ասիական խմբի կազմում։ Երկուսն էլ 1960-ականների կեսերին դուրս եկան WEOG-ի կազմից։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Եվրոպա
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի կոալիցիաներ և ոչ պաշտոնական խմբեր