Ելաբուգա

**Ելաբուգա** (; ), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստանի Հանրապետությունում, այդ հանրապետության մայրաքաղաք Կազանից մոտավորապես 200 կիլոմետր դեպի արևելք, Կամա գետի աջ ափին։ Զբաղեցնում է 41,1 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականին եղել է 70.728, դրան նախորդած մարդահամարներին արձանագրվել են հետևյալ ցուցանիշները. 2002 թվականին՝ 68.663, 1989 թվականին՝ 53.537:

Ելաբուգայի մերձակայքում է գտնվում Ստորին Կամայի ազգային պարկի մի հատվածը։

## Ստուգաբանություն
Ըստ վարկածներից մեկի՝ բնակավայրի անվանումն առնչվում է թյուրքական *Ալաբուղա* անձնանունին, որը բառացի թարգմանությամբ նշանակում է *խայտաբղետ ցուլ* (ցուլը խորհրդանշել է այդ անունը կրողի ուժը, զորությունը)։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ բնակավայրին տրվել է մոտակա Ալաբուղա լճի անվանումը, որը թաթարերենից թարգմանած՝ նշանակում է պերկես ձուկ։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է 10-րդ դարում, երբ վոլգյան բուլղարների Իբրահիմ խաննն այստեղ կառուցել է «*Ալամիր սուլթան*» անվանումն ստացած սահմանային բերդը (985 թվական)։ Ընդ որում՝ ավանդազրույցի համաձայն՝ այդ բերդը կառուցվել է Ալամիր սուլթանի՝ այսինքն՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացու ենթադրյալ, առասպելական գերեզմանի մոտ։ Սկզբնապես Ալաբուղա անվանումը տրված է եղել բերդի աշտարակին, հետագայում այն տարածվել է բնակավայրի վրա։ Բերդը դարեր անց լքվել է, նրա փլատակներն այսօր հայտնի են *Şaytan qalası* (Դևի, սատանայի բերդ) անվանումով։ 16-րդ դարի երկրորդ կեսին այստեղ ռուսական գյուղակ է հիմնվել, ժամանակի ընթացքում կառուցվել է եկեղեցի, որին, ավանդազրույցի համաձայն, Իվան Ահեղ ցարը նվիրել է երեք սրբերի՝ Բարսեղ Մեծին, Գրիգոր Աստվածաբանին և Հովհան Ոսկեբերանին պատկերող սրբապատկեր։ Այդ ժամանակներից էլ գյուղակը գյուղի է վերածվել, ստացել *Трёхсвятское* (սրբերի եռյակ) անվանումը, որը գործածվել է թաթարական *Ալաբուղայի* աղավաղված ձևին՝ *Ելաբուգային* զուգահեռ։


Elabuga simbvolbashnya.jpg|Քաղաքի խորհրդանիշը դարձած Շայթանի (Դևի, սատանայի) աշտարակը
Elabuga ul spasskaya.jpg|Սպասսկայա փողոցը
Elabuga ul gassara.jpg|Գասսարա փողոցը
Elabuga ul kazanskaya.jpg|Կազանսկայա փողոցը
Shishkinskiye prudy (park in Elabuga)-14.jpg|«*Շիշկինյան լճեր*» զբոսավայրը
Дом Бродельщиковых в Елабуге, где погибла Марина Цветаева.jpg|Տունը, որտեղ ինքնասպանություն է գործել ռուս անվանի բանաստեղծուհի Մարինա Ցվտաևան


## Տնտեսություն
Քաղաքի տնտեսության մեջ ծանրակշիռ մասնաբաժին ունի նավթավերամշակման արդյունաբերությունը։ 1990-ական թվականներին շահագործման է հանձնվել *Ford Motor Company* ընկերության ավտոհավաքման գործարանը։ 2008 թվականին *Sollers JSC* ընկերությունը կառուցել է մի նոր գործարան՝ *Fiat Ducato* ավտոմեքենաների արտադրության համար։ Քաղաքում գործում են նաև կենցաղային տեխնիկա (ջեռուցիչներ, մսաղացներ և այլն) արտադրող, ինչպես նաև թեթև արդյունաբերության ձեռնարկություններ։

## Կլիմա




## Անվանի անձինք
Ելաբուգայում է ծնվել ռուս նշանավոր բնանկարիչ Իվան Շիշկինը։ Այս քաղաքը ծննդավայրն է նաև Նադեժդա Դուրովայի, ով տղամարդու կերպ առած՝ որպես հեծելազորային արիաբար մասնակցել է Նապոլեոն Բոնապարտի զորքի դեմ մղված մարտերին, արժանացել մարտական բազմաթիվ պարգևների։ 1866 թվականին հենց Ելաբուգայում էլ մահացել ու թաղվել է։ Այս քաղաքում 1941 թվականին ինքնասպան է եղել ռուս նշանավոր բանաստեղծուհի Մարինա Ցվետաևան (թաղվել է քաղաքային գերեզմանատանը)։ Գերմանացիների դեմ Խորհրդային Միության մղած Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին (1941-ից 1944 թվականներին) Ելաբուգայում է գտնվել ու գործել Լենինգրադից տարհանված պետհամալսարանի մասնաճյուղը՝ ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ղեկավարությամբ։ Դասախոսների շարքում էին հետագայում ակադեմիկոսի կոչում ստացած գիտնականներ վ. Ի. Սմիռնովը, Վ. Ա. Ֆոկը, Վ. Վ. Սոբոլևը...

## Պատկերասրահ

Elabuzhskoe eparhialnoe zhenskoe uchilishe, 1890-e.jpg|Թեմական իգական ուսումնարանի շենքը 20-րդ դարի սկզբին (ներկայումս՝ Կազանի դաշնային համալսարանի մասնաճյուղը)
Elabuga Institute-2.jpg|Համալսարանի ժամանակակից շենքը
Elabuga convent1.jpg|Վանքը 20-րդ դարասկզբին
Elabuzhsky Monastery.jpg|Աստվածամոր սրբապատկերի եկեղեցին
Cathedral of the Holy Mandylion, Elabuga-5.jpg|Սպասսկի տաճարը
Church of the Protection of the Theotokos, Elabuga-1.jpg|Պոկրովսկայա եկեղեցին
Mosque in Elabuga 1.JPG|Մզկիթը


## Քույր քաղաքներ
* Սաֆրանբոլու, Թուրքիա
* Ալեքսին, Ռուսաստան
* Բերյոզովսկի, Ռուսաստան
*  Սարապուլ, Ռուսաստան
* Վայլհայմ (Վերին Բավարիա), Գերմանիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Unofficial website of Yelabuga 
*Unofficial website of Yelabuga 
*Website about Yelabuga 
*Article about Yelabuga, Nizhnekamsk and the surrounding area 
*Population of Yelabuga by mother tongue in 1897 
*
* Сайт официальной Елабуги 
* Главный городской телеканал «Елабуга 24» 
* Официальный сайт Елабужского государственного музея-заповедника
* Елабужский сайт для туристов
* Сайт о Елабуге, фотографии Елабуги, достопримечательности, история и люди
* 

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Թաթարստան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն