Նավաստի Ստյոպան

**«Նավաստի Ստյոպան»** (), 1955 թվականի խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որը ստեղծել են Վալենտինա և Զինաիդա Բրումբերգները։ Պատմություն է այն մասին, թե ինչքան կարևոր է սովորել մաթեմատիկա, եթե ցանկանում ես ապագայում լինել նավաստի։

## Սյուժե
Պիոներ Ստեփանն ունի կյանքի կարևոր նպատակ՝  հասցնել կատարել աշխարհագրական հայտնագործություն: Արդեն հայտնաբերել են Հարավային բևեռը և Բերինգի նեղուցը, պետք է շտապել, և ուստի ժամանակ չի մնում դասերի համար։

Քույրը՝ Տանյան, խնդրում է օգնել լուծել թվաբանական խնդիր: Պատասխանը կասկածելի է ստացվում, բայց դա կարևոր չէ, ամեն դեպքում, նավավարությունն ավելի լուրջ է:

Սպասելով իր հարևանին՝  նավաստի Միխալ Միխալիչին, որ խոստացել էր նրան կողմնացույց տալ, Ստյոպան կարդում է «Ճամփորդություն «Յաստրեբով» գիրքը և քնում։ Երազում նա «Յաստրեբ» առագաստանավի նավապետն է, իր ընկեր Վոլոդյան՝  շտուրմանն ու սննդի գծով օգնականը, իսկ Միխալ Միխալիչը՝  բոցման։ Նրանք պատրաստվում են ճանապարհորդել աշխարհով մեկ։ Անհրաժեշտ է ուղղությունը որոշել, բայց Ստյոպան չգիտի, թե ինչպես աշխատել սեքստանտով, ուստի ուղղությունը նա հաստատում է առանց ստուգելու։

Իր ճանապարհին «Յաստրեբը» հանդիպում է բազմաթիվ վտանգների: Նավի հետևից շարժվում է շնաձուկը՝  անձնակազմին ուտելու համար, բայց նրան կանգնեցնում է Վոլոդյայի կողմից նավից դուրս նետված ուտելիքը (շոկոլադե տորթ, լիմոնադ բիսկվիթներով և հարյուր բաժին պաղպաղակ), որից շնաձուկը սառչում է՝ վերածվելով սառցաբեկորի: Այնուհետև «Յաստրեբը» հայտնվում է բևեռային ջրերում, որտեղ, սառույցը ճեղքելով, վերցրել է երկու սպիտակ արջի ձագեր, որոնք հետագայում դառնում են Միխալ Միխալիչի օգնականները: Ստյոպան նկատում է  անհայտ կղզի և հրամայում լողալ դեպի այն՝ հուսալով հայտնաբերել նոր, դեռևս չբացահայտված հող, բայց դա լինում է մարջանային խութ, և միայն Միխալ Միխալիչի փորձառությունն ու նավաստիների քաջությունն են նավը փրկում խորտակումից: Վերջապես, գիշերը Ստյոպան և Վոլոդյան տեսնում են լույսեր ջրի մեջ և որոշում են, որ օվկիանոսը այրվում է, նրանք հայտարարում են, թե հրդեհ է բռնկվել, բայց Միխալ Միխալիչը բացատրում է, որ «Յաստրեբը» արևադարձային ջրերում է, որտեղ լողում են լուսարձակող ձկներ:

Առագաստանավի ռադիստը ստանում է SOS ազդանշան: Կանաչ Կակտուսների կղզու շրջանում խորտակվում է «Ծիծեռնակ» շոգենավը: Նրա ուղևորներն են Ստյոպայի քույր Տանյան և նրա սիրելի խաղալիքները: Պետք է հաշվարկ կատարել, որպեսզի «Յաստրեբը» չմոտենա տեղատվության ժամանակ, այլապես փրկությունն անհնար կլինի (պարզվում է, որ դա հենց  դասագրքի խնդիրն է):

Ճանապարհին Վոլոդյան համոզում է ղեկավարին կարճ կանգառ անել կղզում, որտեղ աճում են բազմաթիվ մրգատու ծառեր: Սակայն այնտեղ նրանց վրա հարձակվում են կապիկները, որոնք առևանգում են Վոլոդյային և ծաղրում նրան: Անհավանական ջանքերի գնով հաջողվում է նրան փրկել:

Կղզում սկսվում է հրաբխի ժայթքում, իսկ փրկարարներ չկան: Երբ նավը մոտենում է կղզուն, սկսվում է տեղատվությունը: Նավապետ Ստյոպան նորից սխալ է թույլ տվել խնդիրը լուծելիս: Նավաստիները իջեցնում են նավակը և մոլեգնող ալիքների միջով հազիվ հասնում են ափ: Տանյային տիկնիկների հետ նստեցնում են նավակի մեջ, բայց ուժեղ ժայթքումից նավակը՝ անձնակազմի անդամների և փրկվածների հետ, շրջվում է, և այստեղ Ստյոպան արթնանում է:

Արթնանալուց հետո Ստեփանը հասկանում է, որ առանցջանասիրաբար սովորելու լավ ծովային չես դառնա, և որոշում է առայժմ ծով չգնալ: Իսկ տուն եկած Միխալ Միխալիչից նա խնդրում է ոչ թե կողմնացույց, այլ օգնություն տասնորդական կոտորակների լուծման հարցում:

## Ֆիլմի սխալները
Ֆիլմում մաթեմատիկական խնդիրը ձևակերպվում է այսպես. «Յաստրեբ» նավը մեկ ժամում անցնում է 17 հանգույց»: Այս անիմաստ նախադասությունը կարող է նշանակել, որ «Յաստրեբ» նավի արագությունը 17 հանգույց է, այսինքն՝ 17 ծովային մղոն ժամում, կամ 17 · 1,852 = 31,5 կմ/ժ: Խնդրում նշվում է, որ նավը պետք է անցնի 1830,9 կմ այս արագությամբ, ինչի պատճառով Ստյոպան, բաժանելով հեռավորությունը հանգույցներով արտահայտված արագության վրա, ստանում է սխալ պատասխան՝ 108,7 ժամ, իսկ ճիշտ պատասխան է հայտարարվում 107,7 ժամը («Ես մեկ ամբողջ ժամով սխալվել եմ»,- բացականչում է Ստյոպան): Սակայն, ելնելով նավի իրական արագությունից հանգույցներով, խնդրի ճիշտ լուծումը կազմում է 1830,9/31,5 = 58,1 ժամ: Բայց ֆիլմի հանդիսատեսները այդպես էլ չեն իմանում այս մասին:

## Ֆիլմի վրա աշխատանքներ են կատարել
* Սցենարի հեղինակ՝  Սերգեյ Երմոլինսկի
* Ռեժիսորներ՝  Վալենտինա և Զինաիդա Բրումբերգներ
* Գեղարվեստական ղեկավարներ՝  Լանա Ազարխ, Գրիգորի Կոզլով
* Նկարիչ՝  Անատոլի Սազոնով
* Կոմպոզիտոր՝  Անդրեյ Վոլկոնսկի
* Օպերատոր՝  Ելենա Պետրովա
* Ձայնային օպերատոր՝  Նիկոլայ Պրիլուցկի
* Դիրիժոր՝  Գրիգորի Համբուրգ
* Անիմատորներ՝  Նիկոլայ Ֆյոդորով, Ելիզավետա Կոմովա, Վադիմ Դոլգիխ, Բորիս Բուտակով, Վասիլի Ռյաբչիկով, Ֆեոդոր Խիտրուկ, Իգոր Պոդգորսկի, Տատյանա Ֆյոդորովա, Տատյանա Տարանովիչ, Վլադիմիր Կրումին, Գեննադի Նովոժիլով, Նադեժդա Պրիվալովա, Ռենատա Միրենկովա, Կոնստանտին Չիկին
* Ֆոնային նկարիչներ՝  Օլգա Գեմմերլինգ, Ելենա Տաննենբերգ, Գալինա Նևզորովա, Կոնստանտին Մալիշև
* Ռեժիսորի օգնականներ՝  Տատյանա Ֆյոդորովա, Գալինա Անդրեևա
* Մոնտաժի օգնական՝  Վալենտինա Իվանովա

## Պատմության ստեղծում
Մուլտֆիլմի հերոս Միխալ Միխալիչն արտաքինով նման է նրան հնչյունավորող դերասան Միխայիլ Յանշինին։
 Միխայիլ Միխայլովիչ Յանշինը դարձավ մեր խմբի մշտական խորհրդատուն դերասանների հետ աշխատանքի հարցում, նա ինքն էր նրանց ընտրում: Դերասաններն ուսումնասիրում էին կերպարների և դեկորացիաների էսքիզները, մտնում էին ֆիլմի մթնոլորտի մեջ: Ընդ որում, մենք նրանց ցույց էինք տալիս կերպարները բոլոր դիտանկյուններից և շրջադարձերից․ ինչպես է յուրաքանչյուր հերոս ժպտում, լացում, բարկանում: Իսկ քանի՜ դուբլ էր ձայնագրվում: Հասցնում էինք կատարելության՝ չէ՞ որ հետո անիմատորները աշխատում էին «դրանց տակ»: Բացի այդ, Յանշինը շատ էր խոսում ձայնի և երաժշտության փոխազդեցության մասին, որ դրանք չպետք է խանգարեն միմյանց:
Հատված հարցազրույցից:
 Սերգեյ Կապկով.– Հեշտ էր Ձեզ աշխատել Բրումբերգ քույրերի հետ:
 Լանա Ազարխ.– Այո, նրանք հավատացին ինձ: «Նավաստի Ստյոպան» ֆիլմի համար մենք գնացինք Ռիգա: Այնտեղ՝ Դաուգավայի գետաբերանում, կանգնած էր Գրինի չորս կայմանի առագաստանավը: Մեզ համար կազմակերպեցին ուսումնական տագնապ, ցույց տվեցին, թե ինչպես են հավաքում առագաստները, սովորեցրին տարբեր հրամաններ: Ինձ շատ պետք եկան նավի տարբեր մանրամասների էսքիզները:

## Վերահրատարակություններ DVD-ով
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերահրատարակվել է DVD-ով «Արկածների աշխարհ» մուլտֆիլմերի ժողովածուներում («Սոյուզմուլտֆիլմ», դիստրիբյուտոր՝ «Սոյուզ»):

## Գրականություն
* .

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1955 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վալենտինա և Զինաիդա Բրումբերգների մուլտֆիլմեր