Սպասում (հուշարձան)

**«Սպասում»**, իր նավաստուն սպասող կնոջ հուշարձան Մուրմանսկ քաղաքում։ Բացվել է 2012 թվականին։ Հուշարձանի հեղինակներն են սմոլենսկցի քանդակագործներ Իգոր Չումակովը և Յուրի Անուշկոն։

## Պատմություն
Հուշարձանի ստեղծման պատմությունը սկսվում է 1970-ական թվականների կեսերից, երբ մուրմանսկցի բանաստեղծ, Мурмансельд»-ի նախկին շտուրման Վիկտոր Լեոնտևիչ Տիմոֆեևը գրում է «Զգացմունքային ժամացույց» պոեմը` անվանակոչելով ապագա հուշարձանը։ Պոեմը հրատարակվել է 1984 թվականին։

1984 թվականին բանաստեղծը դիմում է Մուրմանսկի քաղաքային գործադիր կոմիտեի ղեկավար Վլադիմիր Գորյաչկինին` հուշարձանը կառուցելու համար։ Դա պետք է նվիրվեր բոլոր այն կանանց, ովքեր սպասում էին իրենց սիրելիներին։ Առաջարկը հետաքրքրում է քաղաքապետարանի ղեկավարությանը, իսկ 1986 թվականին տեղի է ունենում հուշարձանի նախագծերի մրցույթ։ Շատ աշխատանքներ են ներկայացվում, բայց նախագիծն այդ ժամանակ չէր կարող իրականացվել, քանի որ դժվար տնտեսական իրավիճակը էր։

1990-ական թվականներին կրկին հայտարարվում է հուշարձանի էսքիզների մրցույթ, և 1998 թվականին հաղթողը որոշվում է։ Այնուամենայնիվ, երկրում եղած բարդ տնտեսական իրավիճակը կրկին հնարավորություն չի տալիս իրականացնել այդ գաղափարը։

2011 թվականի ամռանը քաղաքի պատվավոր անդամներ Բորիս Վելերը և Նիկոլայ Գուցկալովը «Союзом рыбопромышленников Севера»-ի աջակցությամբ նորից բարձրացնում են հուշարձանը տեղադրելու հարցը։ Քաղաքի վարչակազմը նորից աջակցում է նախաձեռնող խմբին, ստեղծվում է կազմակերպչական խումբ։ Վերանայվում են հուշարձանի տեղադրման տարբեր վայրեր` ծովային կայանի հարթակ, Փրկչի եկեղեցի, ձկնորսական քոլեջ, Վորովսկոյի և կապիտան Բուրկովի փողոցներ, Շմիդտի և Կոմսոմոլսկայա փողոցների խաչմերուկ։ Արդյունքում որոշվում է հուշարձանը տեղադրել Չումբարով-Լուչինովի փողոցում` № 18 ավտոբուսի վերջին կանգառում։ Արձանն այդտեղ տեղադրելու հիմնական պատճառներն էին հուշարձանը Կոլսկի նեղուցից տեսնելու հնարավորությունը, տրանսպորտային հասանելիությունը, հնարավորությունը պաշտպանելու նրա դիրքը դեպի նեղուցը և դիտման համար հարթակ դարձնելը։ Տեղն առաջարկվել էր Մուրմանսկի քաղաքաշինության և տարածքային զարգացման կոմիտեի վարչակազմի ղեկավար Սվետլանա Պիոնկովսկոյի կողմից։

2011 թվականի ամռանը կազմակերպչական հանձնաժողովը հայտարարում է դրամահավաքի մասին` ծրագիրն իրականություն դարձնելու համար։ 2011 թվականի աշնանը կազմակերպչական կոմիտեն հայտարարում է ստեղծագործական մրցույթ։ Ընտրվում է երեք աշխատանք` աղջիկն անձրևանոցով, աղջիկը լապտերով և աղջիկն երեխաների հետ։

Կազմակերպչական կոմիտեի և ծրագրի ժողովրդական քննարկմամբ հայտարարվում է, որ  հաղթել է քանդակագործ Յուրի Անուշկոյի և Իգոր Չումակովի աշխատանքը։

Հուշարձանի համար 232 ձեռնարկությունների և հաստատությունների, նաև ավելի քան 600 մասնավոր անձանց կողմից հավաքվում է 3,3 միլիոն ռուբլի։ Այդ փողերը ծախսվում են հուշարձանի նախագծման, նրա հիմքի ու պատվանդանի և քանդակի պատրաստման համար։

Քաղաքապետարանը հուշարձանի կողքին գտնվող տարածքների բարեկարգման համար հատկացրել է ավելի քան 11 միլիոն ռուբլի։ Հուշարձանի պատրաստումը և տեղադրումը իրականացրել է «Стоун-Трейд» ընկերությունը, պատվանդանն ու տարածքի բարեկարգումը՝ «Гидротехник» ընկերությունը։ Ապահովվել է նաև հուշարձանի գիշերային լուսավորությունը։

Հուշարձանի բացման արարողությունը կայացել է 2012 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ Հուշարձանը բացում են նրա գաղափարական ոգեշնչող, մուրմանսկցի բանաստեղծ Վիկտոր Տիմոֆեևը, Մուրմանսկի մարզի մարզպետ Մարիա Կովտունը և Մուրմանսկի վարչակազմի ղեկավար Անդրեյ Սիսոևը։ Հուշարձանը բացելու իրավունքը տրվել է բանաստեղծ Տիմոֆեևին։ Հուշարձանի սալաքարին փորագրված են նրա խոսքերը։ Հուշարձանը կշռում է մոտ 600 կգ, բարձրությունը մոտ 3 մետր է։ Այն պատրաստվել է Սմոլենսկում, բրոնզից։ Պատվանդանի հետ միասին կշռում է 18 տոննա։ Հուշարձանի ընդհանուր բարձրությունը մոտ 6 մ է։ Աղջկա քանդակին կից գտնվում են կառանասյուները, որի վրա նստում են ճայեր։ Գրանիտե պատվանդանի վրա` կենտրոնում, փորագրված է. «Սպասել կարողացողը…», իսկ ստորին մասում ավելացված է խորաքանդակը (ծովային ալիքներ)։

Քանդակի քննադատները ընդգծում են աղջկա չափազանց թեթև հագուստները հյուսիսային քաղաքում և ոչ բնական սյուժեն։ Նաև թերությունների մեջ նշվում է հուշարձանի լուրջ հեռավորությունը քաղաքի կենտրոնից և նավահանգստից։ Մյուսների կարծիքով, հուշարձանը դարձել է Մուրմանսկի նոր խորհրդանիշներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կանանց հուշարձաններ
Կատեգորիա:Մուրմանսկի հուշարձաններ