Գեղորաշուշան

**Ոսկեղենիկ** կամ **գեղորաշուշան**, () պատկանում է շուշանազգիների (*Liliaceae*) ընտանիքին։ Հայրենիքը Հյուսիսային Չինաստանը, Ճապոնիան, Հեռավոր Արևելքը և Սիբիրն է։

## Կենսաբանական նկարագիր
մինի|ձախից|Դեղին ոսկեղենիկ (A) և Շականակագույն-դեղին ոսկեղենիկ (B) Բուսաբանական նկարազարդումը գրքից О. В. Томе «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885
Բավական ցրտադիմացկուն է և ձմռանը մեր պայմաններում չի ցրտահարվում, իսկ ամռանը նույնիսկ ամենաուժեղ շոգերն էլ չեն ազդում նրա վրա։ Բազմամյա կոճղարմատավոր բույս է, ժապավենաձև փռված-լայնատարած տերևներով։ Տարբեր տեսակների և սորտերի բարձրությունը տատանվում է 0,5-1,0 մ-ի սահմաններում։ Ծաղիկները նման են շուշանի ծաղիկներին, լինում են դեղին, դեղնակիտրոնագույն, նարնջագույն և այլ երանգների։

## Մշակում
Բազմացվում է հիմնականում թփի բաժանումով։ ՈՒռուցքանման կոճղարմատներով արագ տարածվելով առաջացնում է բուսուտներ, որտեղից կարելի է ցանկացած քանակությամբ բույսեր անջատել։ Նախընտրում է արևոտ հողամասեր, սակայն վատ չի աճում նաև կիսաստվերում։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Մեկ երկու տարին մեկ անգամ գոմաղբով պարատացնելու դեպքում, առանց տեղից փոխադրելու, բույսը կարող է ապրել ու աճել տասնյակ տարիներ։ Չափավոր ոռոգում է պահանջում, քանի որ խիտ տերևային զանգվածի շնորհիվ ստվերացնում է հողը և կասեցնում խոնավության գոլորշիացումը։ Մշակվում է նաև կտրած ծաղիկներ ստանալու նպատակով։ Կտրած վիճակում ջրի մեջ շատ երկար է դիմանում, ընդ որում ծաղկակիր ցողունի վրա գտնվող բոլոր ծաղկակոները աստիճանաբար բացվում են։ Ծաղիկները գիշերը փակվում են, բացվելով միայն արևածագից 1-2 ժամ հետո։

## Տարածվածություն
Ոսկեղենիկների մի շարք տեսակներ լայնորեն տարածված են մշակության մեջ։ Օրինակ, շիկակարմրավունը (*H.fulva L.*) ամենատարածված և դիմացկուն տեսակներից մեկն է։ Բարձրությունը հասնում է 1-մ-ի։ Ծաղիկները դարչնա-նարնջագույն են, ծաղկում է մայիսի երկրորդ կեսից։ Դեղին ոսկեղենիկից (*H.flava L.*) հայրենիքը Սիբիրն է։ Ծաղկում է մայիսի սկզբներից՝ դեղին-ոսկեգույն թեթև բուրմունք արձակող ծաղիկներով։ Բարձրությունը հասնում է 70-80 սմ-ի։ Միդենդորֆի ոսկեղենիկի (*H.Midendorfu*) բարձրությունը հասնում է 50-60 սմ-ի։ Սեզոնի ընթացքում ծաղկում է երկու անգամ՝ գարնան վերջին և աշնանը, դեղնաոսկեգույն, բուրավետ ծաղիկներով։ ՈՒշագրավ է նաև Նիլբիո ոսկեղենիկը (*Nilbio*) իր կիսաբազմաթերթ, գեղեցիկ նարնջագույն ծաղիկներով։

## Օգտագործում
Օգտագործվում է ծաղկանոցներ դեկորատիվ ձևավորման համար։ Շատ գեղեցիկ է մարգախոտերի ֆոնի վրա խմբերով կամ մեկական տնկելիս, ջրավազանների եզրին, բարձր թփերի դիմաց և այլն։

## Տեսակներ
* *[[Hemerocallis citrina]]* Baroni — Ոսկեղենիկ դեղնակիտրոնագույն
* *[[Hemerocallis darrowiana]]* S.Y.Hu 	
* *[[Hemerocallis dumortieri]]* E.Morren
* *[[Hemerocallis esculenta]]* Koidz. 	
* *[[Hemerocallis ×exilis]]* Satake 	
* *[[Hemerocallis ×fallaxlittoralis]]* Konta & S.Matsumoto 	
* *[[Hemerocallis forrestii]]* Diels — Ոսկեղենիկ Ֆորեստը
* *[[Hemerocallis fulva]]* (L.) L. — Ոսկեղենիկ շականակագույն-դեղին
* *[[Hemerocallis hakuunensis]]* Nakai
* *[[Hemerocallis hongdoensis]]* M.G.Chung & S.S.Kang 	
* *[[Hemerocallis lilioasphodelus]]* L. — Ոսկեղենիկ դեղին 	
* *[[Hemerocallis littorea]]* Makino 	
* *[[Hemerocallis middendorffii]]* Trautv. & C.A.Mey. — Ոսկեղենիկ մարգագետնային	
* *[[Hemerocallis minor]]* Mill. — Ոսկեղենիկ փոքրիկ
* *[[Hemerocallis multiflora]]* Stout 	
* *[[Hemerocallis nana]]* W.W.Sm. & Forrest — Ոսկեղենիկ գաճաճ
* *[[Hemerocallis plicata]]* Stapf — Ոսկեղենիկ հոտավետ	
* *[[Hemerocallis taeanensis]]* S.S.Kang & M.G.Chung 	
* *[[Hemerocallis thunbergii]]* Barr — Ոսկեղենիկ խողովակաձև		
* *[[Hemerocallis yezoensis]]* H.Hara

## Պատկերասրահ

Hemerocallis Little Wart1UME.jpg
RedDaylily.jpg
Hemerocallis lilioasphodelus.jpg
Lilies at Block Island IMG 1052.JPG
Orange Lily Lilium sp Rain 2000px.jpg
Hemerocallis-thunbergii1web.jpg
Orange Daylily.jpg
Hemerocallis lilioasphodelus flower.jpg
Hemerocallis Stella de Oro.jpg
Dry Day Lily.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Подборка статей о лилейниках на сайте Gardenia.ru
* Путеводитель по лилейникам. Ганов А., On-line газета «Академия садовода» 
* Подборка статей о лилейниках 
* База данных по видам, формам и сортам лилейников 

## Գրականություն
* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արմատապտուղներ