Կոռուպցիան Բանգլադեշում

մինի|2008 թվականին Արիֆուր Ռահմանի կողմից նկարահանված մուլտֆիլմ
**Բանգլադեշում կոռուպցիան** շարունակական խնդիր է եղել։ Բոլոր խոշոր վարկանիշային հաստատությունների տվյալներով՝ Բանգլադեշը պարբերաբար հայտնվում է աշխարհի ամենակոռումպացված երկրների շարքում։

2001 թվականի դրությամբ եղել է պետական հատվածում կոռուպցիան «տարածված, քրոնիկ և ամենուրեք տարածված»։ «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ»-ի 2024 թվականի կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսում, որը գնահատվել է 180 երկիր 0-ից («բարձր կոռումպացված») մինչև 100 («շատ մաքուր») սանդղակով, Բանգլադեշը ստացել է 23 միավոր։ Բանգլադեշը վարկանիշային աղյուսակում 180 երկրների շարքում զբաղեցրել է 151-րդ տեղը, որտեղ առաջին տեղը զբաղեցրած երկիրը համարվում է ամենաազնիվ պետական հատվածն ունեցողը։ Տարածաշրջանային միավորների հետ համեմատության համար, Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի երկրների շարքում ամենաբարձր միավորը կազմել է 84, միջին միավորը՝ 44, իսկ ամենացածր միավորը՝ 16։ Համաշխարհային միավորների հետ համեմատության համար միջին միավորը 43 էր, լավագույն միավորը՝ 90 (դասակարգված 1-ին), իսկ ամենավատ միավորը՝ 8 (դասակարգված 180-րդ)։ Ներկայացնելով 2020 թվականի կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսը՝ «Transparency International Bangladesh»-ի գործադիր տնօրեն Իֆտեխարուզամանը նշել է. «Հարավային Ասիայի ութ երկրներից Բանգլադեշը մնում է երկրորդ ամենացածրը՝ թե՛ միավորով, թե՛ վարկանիշով՝ ավելի լավ, քան միայն Աֆղանստանը»:

Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովը ստեղծվել է 2004 թվականին, սակայն համարվում է մեծապես անարդյունավետ կոռուպցիայի հետաքննության և կանխարգելման գործում՝ դրա նկատմամբ կառավարության վերահսկողության պատճառով: Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովի նախագահը խոստովանել է, որ կոռուպցիան լայնորեն տարածված է Բանգլադեշում:

Ինչպես շատ այլ զարգացող երկրներում, Բանգլադեշում նույնպես կոռուպցիան կյանքի մի մասն է կազմում։ Սովորական քաղաքացիները պարբերաբար կաշառք են տալիս հիմնական ծառայությունների համար և հերթերից խուսափելու համար, իսկ պաշտոնյաները ապավինում են կաշառքներին՝ ապրուստ վաստակելու համար:

## Պատճառներ
1971 թվականին Պակիստանից անջատվելուց հետո Բանգլադեշը կառավարվել են մի շարք քաղաքացիական և ռազմական կառավարություններ։ 2014 թվականի ընտրությունների շուրջ տեղի ունեցած անկարգությունների հետևանքով հարյուրավոր մարդիկ զոհվեցին, և Freedom House-ը երկրի «քաղաքական իրավունքների» վարկանիշը 3-ից փոխեց 4-ի (1-ը՝ լավագույնը, 7-ը՝ վատագույնը): Սակայն սա միայն մեկ միջադեպ էր մահացու քաղաքական բռնության ժամանակակից պատմության մեջ։

Պետական կառավարման համաշխարհային ցուցանիշներով երկրում օրենքի գերակայության ցուցանիշը 2011-ի 28,6-ից (0-ից 100 սանդղակով) նվազել է 2013-ի 22,7-ի: Չնայած դարասկզբից ի վեր Բանգլադեշը զգալի սոցիալական և տնտեսական առաջընթաց է գրանցել, 2015 թվականին այն մնացել է աշխարհի ամենաաղքատ երկրներից մեկը, որի բնակչության 76,5%-ը ապրում էր օրական 2 դոլարից պակաս գումարով։

## Կոռուպցիան ըստ ոլորտների
2001 թվականի դրությամբ պետական հատվածում լայն տարածում են գտել կաշառակերությունը, միջոցների յուրացումը, չափից ավելի լոբբինգը, ծառայությունների մատուցման ձգձգումները, յուրացումները, պարտականությունների անտեսումը, իշխանության չարաշահումը և հովանավորությունը: Սա ներառում էր իրավապահ, մաքսային, հարկային, բանկային, կրթական, առողջապահական, դատական և Կոմունալ ծառայությունները։

2012 թվականի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ պատգամավորների 97%-ը ներգրավված է եղել անօրինական գործունեության մեջ, որոնցից 77%-ը չարաշահել է տեղական ընտրական հանձնաժողովներում իրենց պաշտոնները, 75%-ը՝ զարգացման նախագծերը սեփական շահերի համար, այդ թվում՝ նախագծերի կամ ծրագրերի հաստատման դիմաց հանձնաժողովներ ընդունելը, 53%-ը՝ բացահայտ քրեական գործողությունների մեջ են եղել, 69%-ը՝ գնումների որոշումների վրա ազդեցություն է ունեցել, իսկ 62%-ը՝ ազդեցություն է ունեցել տեղական ընտրությունների վրա:

Բանգլադեշցիների 45%-ը քաղաքական կուսակցությունները համարում է կոռումպացված,իսկ 41%-ը խորհրդարանը համարում է կոռումպացված։ Միայն ոստիկանությունն ու դատական համակարգն են ավելի կոռումպացված համարվում։ Ըստ *«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ Բանգլադեշի»*՝ շատ քաղաքական գործիչներ համարվում են իսկական հանցագործներ, մինչդեռ կուսակցությունները նաև «ենթադրվում է, որ ապաստան են տալիս հանցագործներին և ահաբեկիչներին»։ Կուսակցությունները պարբերաբար կուսակցական միջոցները փոխանակում են ծառայություններով կամ վճարում դրանք շորթման պատճառով։ Նրանք նաև անօրինական կերպով օգտագործում են պետական միջոցները՝ կուսակցության անդամների համար աշխատատեղեր, լիցենզիաներ և պայմանագրեր գնելու և այլ նպատակներով։ Կուսակցությունների ֆինանսները մեծ մասամբ թափանցիկ չեն. չնայած ընտրական հանձնաժողովին հաշվետվություն ներկայացնելու պահանջող կանոնակարգերին, հաշվետվությունները սակավաթիվ են կամ բացակայում են, և խախտումները հազվադեպ են պատժվում։ Բացի այդ, թե՛ խորհրդարանը, թե՛ քաղաքական կուսակցությունները գտնվում են բիզնեսի ազդեցության տակ, քանի որ պատգամավորների 56%-ը այժմ գործարարներ են։

### Քաղաքական գործիչներ
#### Բանգլադեշի Ավամի լիգա
2012 թվականի ապրիլի 9-ին երկաթուղիների նախարար Սուրանջիտ Սենգուպտայի օգնական անձնական քարտուղարը, արևելյան շրջանի գլխավոր ղեկավարն  ու անվտանգության հրամանատարը 7.4 միլիոն տակա կաշառքի գումարով մեկնում էին Սուրանջիտի տուն, երբ վարորդ Ազամ Խանը մատնել է նրանց։

2012 թվականին Համաշխարհային բանկը պնդել է, որ Սայիդ Աբուլ Հուսեյնը Պադմա կամրջի սկանդալի կոռուպցիոն դավադիրներից մեկն է։ Նա հրաժարական է տվել իր պաշտոնից 2012 թվականի հուլիսի 23-ին։ Այդ կոռուպցիոն դավադրությանը ներգրավված է եղել նաև նախկին արտաքին գործերի պետական նախարար և Ավամի լիգայի պատգամավոր Աբուլ Հասան Չոուդհուրին։ Այս գործին առնչվող մեկ այլ անձ է Մուջիբուր Ռահման Չոուդհուրին։ Նա Շեյխ Հասինայի զարմիկն է, որը խորհրդարանի անդամ է և նաև քաղաքացիական կապալառու: SNC-Lavalin-ը խոստովանեց, որ կաշառել է իրեն պայմանագրեր ստանալու համար։ Գործի բացահայտումից կարճ ժամանակ անց Շեյխ Հասինան հրաժարվել է իր զարմիկից և 2014 թվականի Բանգլադեշի ընդհանուր ընտրություններում քարոզարշավ սկսեց նրա մրցակցի օգտին։

2012 թվականի օգոստոսի 29-ին Բանգլադեշի կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովը հայտարարել է, որ իրենք տեղեկություններ ունեն, որ վարչապետ Շեյխ Հասինայի խորհրդական Սայեդ Մոդասեր Ալին, ենթադրաբար, ազդել է Սոնալի բանկի իշխանությունների վրա՝ վիճահարույց Hallmark Group-ին խարդախ վարկ տրամադրելու համար։

2013 թվականի ապրիլի 24-ին Բանգլադեշի Դաքքայի Սավար քաղաքում գտնվող «Ռանա Պլազա» անունով առևտրային շենքը փլուզվել է կառուցվածքային փլուզման պատճառով։ Այդ շենքը պատկանել է Սոհել Ռանային, որը Ջուբո լիգայի (Բանգլադեշի Ավամի լիգայի երիտասարդական թև) առաջնորդ էր։

2014 թվականի ապրիլի 27-ին տեղի է ունեցել «Նարայանգանջ յոթի սպանություն» անվամբ միջադեպը։ Այդ միջադեպի գլխավոր դավադիրը՝ Նուր Հոսեյնը եղել է Նարայանգանջ Ավամի լիգայի փոխնախագահը։

2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Ավամի լիգայի պատգամավոր Մանջուրուլ Իսլամ Լիտոնը ձերբակալվեց Շահադատ Հոսեյն Շուրա անունով 9-ամյա տղայի վրա կրակելու համար։

2016 թվականի ապրիլի 10-ին Բանգլադեշի Գերագույն դատարանի վերաքննիչ բաժինը անփոփոխ թողեց աղետների կառավարման և օգնության նախկին նախարար Մոֆազալ Հոսեյն Չոուդհուրի Մայայի 13 տարվա ազատազրկման դատավճիռը, մերժելով նրա՝ կաշառակերության գործով արդարացման վերաբերյալ վերանայման միջնորդությունը։

2016 թվականի նոյեմբերին Ավամի լիգայի պատգամավոր Աբդուր Ռահման Բոդին դատապարտվել է երեք տարվա ազատազրկման և 1 ԱՄՆ միլիոն դոլար տուգանքի՝ 100 ԱՄՆ միլիոն դոլարի անօրինական կուտակման և թաքցնելու համար։

2017 թվականի հուլիսի 13-ին քաղաքացիական ծառայող Գազի Տարիկե Սալմանը (ՄԱԿ) ենթարկվել է ոստիկանության, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և տեղական Ավամի լիգայի առաջնորդ Օբաիդուլլահ Սաջուի կողմից ոտնձգությունների:

Չնայած Շվեյցարիայի ազգային բանկի (SNB) 2017 թվականի հունիսի 29-ին հրապարակված տվյալները ցույց են տալիս, որ Բանգլադեշի շվեյցարական բանկերում կա 4423,00,00,00,000 բադական դորա, ինչը 20%-ով ավելի է 2013-14 թվականների համեմատ, Բանգլադեշի ֆինանսների նախարար Աբուլ Մալ Աբդուլ Մուհիտը հայտարարել է, որ «ԶԼՄ-ները չափազանցրել են շվեյցարական բանկերում բանգլադեշցիների ավանդների աճը»։

Բանգլադեշի կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնակատարը դատական հայց է ներկայացրել նախկին վարչապետ Շեյխ Հասինայի և 49 նախկին նախարարների դեմ՝ տարբեր երկրներ, այդ թվում՝ Հնդկաստան, Հոնկոնգ, Շվեյցարիա, Լյուքսեմբուրգ, Սինգապուր, Մալայզիա, ԱՄԷ, Ավստրալիա, Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ և Նոր Զելանդիա, ավելի քան 150 միլիարդ դոլարի արտահոսքի համար։ Նախկին վարչապետ Շեյխ Հասինան, նրա որդին՝ Սաջիբ Վազեդը, և զարմուհին՝ Թուլիպ Սիդդիքը, մեղադրվում են Ռուպուրի ատոմակայանի նախագծից ավելի քան 5 միլիարդ դոլար յուրացնելու մեջ։

Բանգլադեշի դատարանը սահմանափակումներ է կիրառել Ավամի լիգայի 26 նախկին նախարարների նկատմամբ՝ կոռուպցիոն լուրջ հետաքննությունների շրջանակներում։ «Ալ Ջազիրայի» հետաքննությունը բացահայտել է Բանգլադեշի նախարար Սաիֆուզաման Չոուդհուրիի Դուբայում, Լոնդոնում, Նյու Յորքում, Սան Ֆրանցիսկոյում և Նյու Ջերսիում անշարժ գույքի բացառիկ պորտֆելը։ «Ալ Ջազիրա» հեռուստաալիքի քննչական ստորաբաժանման գաղտնի տեսագրությունների համաձայն՝ նախկին վարչապետ Շեյխ Հասինան սկզբից իսկ տեղյակ է եղել պարոն Չոուդհուրիի կոռուպցիայի մասին։

#### Բանգլադեշի ազգայնական կուսակցություն
2007 թվականին զինվորականների կողմից աջակցվող ժամանակավոր կառավարությունը մեղադրել է վարչապետ Խալեդա Զիայի նախկին քաղաքական քարտուղար Հարիս Չոուդհուրիին կոռուպցիայի միջոցով հարստությունը ձեռք բերելու մեջ։ Չոուդհուրին մեղադրվել է 2005 թվականին նախկին ֆինանսների նախարար Շահ ԱՄՍ Կիբրիայի սպանությանը մասնակցելու մեջ։ Նրան նաև մեղադրանք է առաջադրվել 2004 թվականի օգոստոսի 15-ին Դաքքայում տեղի ունեցած նռնականետային հարձակմանը և «Զիա» բարեգործական հիմնադրամի կոռուպցիոն գործին մասնակցելու համար։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 21-ին նրա դեմ կալանքի հրաման է տրվել։ Նրա ունեցվածքը բռնագրավվել է Բանգլադեշի Բարձրագույն դատարանի հրահանգներով։ Հարիս Չոուդհուրին փախստական է 2007 թվականից։

2007 թվականի հուլիսի 22-ին Վադուդ Բհույանը դատապարտվել է 20 տարվա ազատազրկման՝ մեկ միլիոն դոլարից ավելի կանխիկ գումար և գույք անօրինական կերպով կուտակելու համար։
մինի|251x251փքս|Թարիք Ռահմանը, ենթադրաբար, ներգրավված է Բանգլադեշի բանկի հետ թվային փողերի լվացման մեջ
2008 թվականի հոկտեմբերի 16-ին հաղորդվել է, որ Ինտերպոլը հայտնաբերել է նախկին արտգործնախարար Մ. Մորշեդ Խանի՝ Հոնկոնգի բանկերից մեկում պահվող 141.5 միլիոն բելգիական տակայի ավանդի հետքը։ Նա և իր որդին՝ Ֆեյսալ Մորշեդ Խանը, 2007 թվականի հունվարին ժամանակավոր կառավարության իշխանության գալուց հետո դատապարտվել են մի շարք գործերով, որոնք կապված են կոռուպցիայի, հարստության մասին տեղեկությունների թաքցման, հողերի զավթման և հանցավոր գործունեության հետ։ Երկուսն էլ փախստական են 2007 թվականից։ 2016 թվականի հունիսի 5-ին Բարձրագույն դատարանը հրամայել է սառեցնել Մորշեդ Խանի, նրա կնոջ և որդու Հոնկոնգի բանկային հաշիվները։

2008 թվականի նոյեմբերի 3-ին ԱՄՆ դեսպանատան արտահոսած հեռագրում ասվում էր, որ Դաքքայում դեսպանատունը կարծում է, որ Թարիք Ռահմանը «*մեղավոր է եղել կոպիտ քաղաքական կոռուպցիայի մեջ, որը լուրջ բացասական ազդեցություն է ունեցել ԱՄՆ ազգային շահերի վրա*»։

2011 թվականի հունիսի 24-ին Կալգարիում գործող «Նիկո Ռիսորսիս» նավթագազային ընկերությունը մեղավոր է ճանաչվել Բանգլադեշի նախարար Ա.Կ.Մ. Մոշարաֆ Հոսեյնին շքեղ ամենագնացով և Նյու Յորք ու Կալգարի ուղևորությամբ կաշառելու մեջ և վճարել է 9.5 միլիոն դոլար տուգանք։

2011 թվականի օգոստոսի 16-ին կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովը Գուլշանի ոստիկանական բաժանմունք է հանձնել Հաֆիզի և նրա կնոջ դեմ գործը՝ Սինգապուրում 1,75 միլիոն ԱՄՆ դոլար լվանալու համար։ 2015 թվականի օգոստոսի 23-ին Բանգլադեշի Գերագույն դատարանը բեկանել է նրա արդարացման դատավճիռը, որը կայացրել էր Բարձր դատարանը։

2014 թվականի հուլիսի 4-ին Բանգլադեշի Գերագույն դատարանը քաղաքացիական ավիացիայի նախկին նախարար Միր Մոհամմադ Նասիրուդդինին և նրա որդուն՝ Միր Հելալ Ուդդինին, դատապարտել է տասներեք տարվա ազատազրկման երկու առանձին կոռուպցիոն գործերով։

2014 թվականի նոյեմբերի 15-ին Ռաջշահի համալսարանի հասարակագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր ԱԿՄ Շաֆիուլ Իսլամ Լիլոնը կացնահարվել է Ջուբո Դալի ( Բանգլադեշի ազգայնական կուսակցության երիտասարդական թև) առաջնորդ Անվար Հոսեյն Ուջջալի կողմից։

#### Ջաթիա կուսակցություն (Էրշադ)
[մինի|232x232փքս|[Հուսեյն Էրշադ|Հուսեյն Մուհամմադ Էրշադը մեղավոր է ճանաչվել Ջանաթա աշտարակի գործով։]]
Բանգլադեշում հայտնի որպես «Շաքարե Զաֆար»՝ Կազի Զաֆար Ահմեդը, շաքարի բազմամիլիոն դոլարանոց օգնության բեռի առևանգման մեջ իր ենթադրյալ դերակատարման պատճառով, 1999 թվականի նոյեմբերին Դաքքայի դատարանի կողմից հեռակա կարգով դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման՝ կոռուպցիայի մեղադրանքով։

2000 թվականի նոյեմբերի 20-ին Հուսեյն Մուհամմադ Էրշադը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել «Ջանաթա թաուերի» գործով։ Արդյունքում, նա հայտարարվեց 2001 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու իրավունք չունեցող։ Էրշադը նաև գեներալ-մայոր Մուհամմադ Աբուլ Մանզուրի սպանության գործով գլխավոր մեղադրյալն է։

2002 թվականի նոյեմբերի 10-ին Բուրիգանգա կամրջի տակ հայտնաբերվեց հայտնի մոդել Սայեդա Թանիա Մահբուբ Տիննիի դին։ Հետագայում պարզվեց, որ սպանությունը կատարել է նախկին ուսանողական ակտիվիստ և «Ջատիո» կուսակցության պատգամավոր Գոլամ Ֆարուկ Օվին։ Վերջինս ներկայում փախստականի կարգավիճակում է և ենթադրվում է, որ թաքնվում է Կանադայում։

### Ուսանողական քաղաքականություն
Պետական համալսարաններում և քոլեջներում իշխող քաղաքական կուսակցությունների ուսանողական թևերը հանցագործության և բռնության միջոցով գերիշխում են համալսարանական կամպուսներում և հանրակացարաններում՝ տարբեր չարտոնված հարմարություններ ձեռք բերելու համար։ Նրանք վերահսկում են հանրակացարանները՝ տեղերը կառավարելու համար իրենց կուսակցական անդամների և հավատարիմ աշակերտների օգտին։ Նրանք անվճար ուտում և գնումներ են կատարում իրենց համալսարանի տարածքում գտնվող ռեստորաններից և խանութներից։ Նրանք շորթում և զավթում են մրցույթներ՝ անօրինական գումար վաստակելու համար։ Նրանք գումար են վերցնում աշխատանք փնտրողներից և ճնշում են գործադրում համալսարանների վարչակազմի վրա՝ նրանց նշանակելու համար։ Պետական քոլեջներում նրանք գումար են վերցնում առաջին կուրսի թեկնածուներից և ճնշում են գործադրում ուսուցիչների ու պաշտոնյաների վրա՝ նրանց ընդունելության համար։ Նրանցից ոմանք ներգրավված են եղել կողոպուտի և շորթման մեջ։

## Կառավարություն
[մինի|Հուլիսյան հեղափոխությունից հետո ուսանողների կողմից կոռուպցիայի դեմ նկարված [գրաֆիտի։]]
Բանգլադեշի պետական հաստատություններում կոռուպցիան տիրում է։ Շատ պաշտոնյաներ աշխատավարձ են ստանում առանց որևէ իրականում նշանակված աշխատանք ունենալու։ Պաշտոնյաները վարձվում և պաշտոնի են բարձրացվում օբյեկտիվորեն անհասկանալի պատճառներով։ Կաշառք պահանջելը տարածված է։ 2013 թվականի հարցման համաձայն՝ հարցվածների 76%-ը նշել է, որ կոռուպցիան խնդիր է պետական հատվածում, իսկ 39%-ը նշել է, որ նախորդ 12 ամիսների ընթացքում կաշառք է տվել։ Կաշառքները հատկապես տարածված էին ոստիկանության (72%), դատական համակարգի (63%), հողային ծառայությունների (44%) և գրանցամատյանի և թույլտվությունների ծառայությունների (33%) հետ գործ ունենալիս։ Կաշառք է տրվել ծառայություն ստանալու (58%), ծառայությունն արագացնելու (33%), շնորհակալություն հայտնելու (7%) կամ ավելի էժան ծառայություններ ստանալու (3%) համար։ Այս թվերը, թեև տպավորիչ չեն, սակայն նշանակալի բարելավում են ցույց տալիս 2010 թվականի համեմատ։

2010 թվականին այն ժամանակվա նախագահ Ռահման Զիլուրը ներում է շնորհել Շաբբիր Ահմեդ Գամմայի քսան դատապարտված մարդասպանների։ 2011 թվականի հուլիսին նա կրկին ներում շնորհեց Ավամի լիգայի առաջնորդ և դատապարտված մարդասպան Բիպլոբին։

Կառավարության կոռուպցիայի վառ օրինակներ են 2011 թվականի Բանգլադեշի ֆոնդային շուկայի խարդախությունը։

Պադմա կամրջի սկանդալը, որը տեղի է ունեցել 2011 թվականին, Բանգլադեշի ամենամեծ քաղաքական սկանդալն է, որին մասնակցել է իշխող Բանգլադեշի Ավամի լիգայի կառավարությունը, որը, ենթադրաբար, մեծ գումար է պահանջել կանադական SNC-Lavalin շինարարական ընկերությունից՝ շինարարության պայմանագիրը շնորհելու դիմաց։

2012 թվականի դեկտեմբերի 10-ին որոշ հաքերներ կոտրեցին և YouTube-ում տեղադրեցին գլխավոր դատավոր Նիզամուլ Հաքի տասնյոթ ժամ տևողությամբ Skype զանգը, որտեղ նա ակնարկում էր, որ կառավարությունը ճնշում է գործադրում իր վրա՝ արագ դատավճիռ կայացնելու երկրի ավագ ընդդիմության առաջնորդների դեմ 1971 թվականի ռազմական հանցագործությունների գործերով։

### Հանրային ծառայություններ
Պետական հատվածը երկրի ամենակոռումպացվածներից է։ Քիչ երկրներում է կաշառակերությունն ավելի տարածված հանրային կոմունալ ծառայությունների հետ կապված։ Տասից գրեթե վեց ընկերություններ հայտնում են, որ ստիպված են կաշառք, «նվերներ» կամ նպաստավոր վճարումներ առաջարկել լիցենզիաների կամ հանրային կոմունալ ծառայությունների զիջումների դիմաց կամ «գործեր կատարելու» համար: Անորոշ, հակասական կանոնակարգերը շատ են, և դրանք հաճախ շահագործվում են պաշտոնյաների կողմից՝ ոչ պաշտոնական վճարումներ փնտրելու համար։ Գազիպուր քաղաքային կորպորացիայի ինժեներ Դելվոր Հոսեյնը սպանվել է 2020 թվականի մայիսի 21-ին։ Նրա հարազատների, մեկ քննչական գործակալության և «Transparency International Bangladesh» (TIB) տվյալներով՝ Դելվորը սպանվել է կոռուպցիայի դեմ իր դիրքորոշման համար։

### Արտաքին գործեր
SBS Bangla news-ը հաղորդել է, որ Կանբերայի բարձրագույն հանձնակատարի կոռումպացված պաշտոնյաները վիզա են տրամադրել 2000 ռոհինգյա փախստականների։ Ավստրալիայի դաշնային ոստիկանությունը հետաքննում է բանգլադեշցի պաշտոնյաների կողմից Ռոհինգյա փախստականներին տրամադրված կեղծ անձնագրերի հարցը։ Բանգլադեշի ոստիկանությունը հարցաքննել է արտաքսված ռոհինգյա փախստականներին։ Հարցաքննության ժամանակ ռոհինգյա փախստականները իշխանություններին հայտնել են, որ վիզան տրամադրել է Կանբերայի Բարձրագույն հանձնակատարի բանգլադեշցի պաշտոնյան։

Մոտ 54,000 ռոհինգյա փախստականներ մեկնել են Մերձավոր Արևելքի երկրներ և անօրինական կերպով ձեռք են բերել Բանգլադեշի անձնագրեր Մերձավոր Արևելքում գտնվող Բանգլադեշի հյուպատոսությունից։ Մոտ 30,000 ռոհինգյա փախստականներ աշխատանքի թույլտվություն ստացան Սաուդյան Արաբիայից։ Գերմանական հանրային հեռարձակող Deutsche Welle-ի տվյալներով՝ կաշառակեր հյուպատոսության պաշտոնյաները Բանգլադեշի անձնագրեր են տրամադրել 54,000 ռոհինգյա փախստականների: Սաուդյան Արաբիայի իշխանությունները պահանջել են Բանգլադեշի կառավարությունից հայրենադարձել բանգլադեշյան անձնագրեր ունեցող ռոհինգյա փախստականներին։

### Հողային կառավարում
Բանգլադեշի հողային ռեսուրսների վարչությունում համատարած կոռուպցիա է։ Շատ ընկերություններ ակնկալում են ոչ պաշտոնական վճարումներ դիմաց շինարարական թույլտվությունների։ Մի երկրում, որտեղ հողը սակավ է, հողի սեփականության իրավունքի վերաբերյալ վեճերը սովորական են, և սեփականության իրավունքի գրանցումը շատ ավելի երկար է տևում, քան Հարավային Ասիայի Միջին ցուցանիշը: 2013 թվականի ապրիլին գործարանի ութ հարկանի շենքի փլուզումը շինարարական նորմերի և կանոնների լուրջ խախտումների արդյունք էր և կարևորեց կոռուպցիայի դերը թույլտվությունների և լիցենզիաների տրամադրման, ինչպես նաև անվտանգության ստուգումների ժամանակ։

### Հարկային վարչարարություն
Բանգլադեշի հարկային համակարգն աչքի է ընկնում կոռուպցիայի բարձր աստիճանով։ Ոչ մի երկիր այդքան հաճախ չի գանձում անկանոն վճարումներ՝ կապված հարկման հետ: Հարցված ընկերությունների ավելի քան քառասուն տոկոսը ակնկալում էր, որ հարկային մարմինները նվերներ կանեն: Քանի որ հարկերի ազգային վարչությունը վատ է կառավարվում, հարկահավաքները կարող են դավադրություն կազմակերպել հարկ վճարողների հետ՝ ընդունելով անձնական վճարումներ՝ ավելի ցածր հարկային դրույքաչափերի դիմաց։

### Պետական գնումներ
Բանգլադեշում պետական պայմանագրերի կնքումը շատ հաճախ կապված է նեպոտիզմի, խարդախության, կաշառակերության և ֆավորիտիզմի հետ: Հարցված ընկերությունների գրեթե կեսը ակնկալում է անկանոն վճարումներ ՝ պետական պայմանագրերն ապահովելու համար: Պետական գնումների մասին օրենքը, պետական գնումների կանոնները և այլ օրենսդրական ակտեր կոչված են երաշխավորելու ոլորտում բարեխիղճ վարքագիծը, բայց դրանք լավագույն դեպքում վատ են պահպանվում։

### Դատական գործունեություն
Բանգլադեշի դատական համակարգը անարդյունավետ է և գտնվում է գործադիր իշխանության ազդեցության տակ։ Քաղաքական նշանակումները, պաշտոնի բարձրացումները և ազատումները սովորական երևույթ են, և պայմանագրերի կատարումը և վեճերի լուծումը կարող է դժվար լինել։ Դատախազները, որոնք ամսական վաստակում են ընդամենը 37.50 դոլար, հատկապես ենթակա են կաշառակերության։

2010 թվականին Բանգլադեշի դատական համակարգը դասվել է երկրի ամենակոռումպացված ինստիտուտների շարքին։ Բանգլադեշի դատական համակարգի ամենաակնառու կողմն այն է, որ այն պետության անկախ ինստիտուտ չէ, քանի որ և՛ դատական, և՛ գործադիր ճյուղերը համընկնում են: Բանգլադեշի դատական համակարգը լի է կուսակցականությամբ, կառավարական կամ քաղաքական ազդեցությամբ, դատական կոռուպցիայով, դատավճիռների ուշացումներով և իշխանության չարաշահմամբ։

#### Դատավորներ
2007 թվականի մարտի 3-ին Չիտագոնգի համալսարանը չեղյալ է հայտարարել դատավոր Ֆեյսալ Մահմուդ Ֆայզիի և յոթանասուն այլ անձանց իրավագիտության բակալավրի վկայականը՝ գնահատման թերթիկները կեղծելու համար, և պահանջել է նրանց անհապաղ վերադարձնել վկայականները։

2014 թվականի հուլիսի 26-ին հաղորդվել է, որ երեք ավագ դատավորներ՝ Իշտիակ Հուսեյնը, Մդ Միզանուր Ռահմանը, Սալաուդդին Մոհամմադ Ակրամը, կկորցնեն իրենց աշխատանքը տարբեր տեսակի կոռուպցիայի պատճառով։

2016 թվականի օգոստոսի 14-ին Բանգլադեշի Իրավունքի նախարարությունը հայտարարել է, որ սկսել է չորս դատավորների՝ Ս.Մ. Ամինուլ Իսլամի, Ռուհուլ Ամին Խանդաքերի, Սիրաջուլ Իսլամի և Մոինուլ Հաքի պաշտոնանկության գործընթացը՝ լուրջ կոռուպցիայի համար։

#### Անպատժելիություն
Բանգլադեշն ունի չլուծված գործերի հսկայական կուտակում՝ թե՛ քաղաքացիական, թե՛ քրեական։ Քաղաքական ազդեցությունը համարվում է չբացահայտված սպանությունների մեծ մասի հիմնական գործոնը։

«Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեի» (CJP) կողմից 2016 թվականի հոկտեմբերի 27-ին հրապարակված «Ահաբեկումների անպատժելիության գլոբալ ինդեքսի» համաձայն՝ Բանգլադեշը զբաղեցնում է 11-րդ տեղը այն երկրների շարքում, որտեղ լրագրողներ են սպանվում, իսկ կատարողներն ազատվում են պատասխանատվությունից։

#### Դատավարության քաղաքականություն
Բանգլադեշում, ընդհանուր առմամբ, կառավարությունը քաղաքական դրդապատճառներով գործեր է հարուցում ընդդիմության դեմ, և այդ գործերը հետ են կանչվում կամ չեղյալ են հայտարարվում, երբ ընդդիմությունն իր հերթին վերահսկում է կառավարությունը։

#### Բանգլադեշի ոստիկանություն
Ոստիկանության աշխատակիցների ցածր աշխատավարձերն ու վատ պատրաստվածությունը նույնպես նրանց խոցելի են դարձնում կաշառակերության համար: Ոստիկանությանը բնորոշ է քաղաքական հովանավորչությունը և անպատժելիության մշակույթը։  Միջազգային բիզնեսի ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ Բանգլադեշի ոստիկանությունը աշխարհում ամենաքիչ հուսալիներից մեկն է։

2002 թվականին «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ Բանգլադեշ»-ը բացահայտել է, որ Բանգլադեշի ոստիկանությունը Բանգլադեշի ամենակոռումպացված պետական հաստատություններից մեկն է։ 2013 թվականին նրանք կրկին հրապարակեցին նույն գնահատականը։ Ասիական մարդու իրավունքների հանձնաժողովը բացահայտել է, որ Բանգլադեշի բնակիչները ավելի շատ են վճարում ոստիկանությանը, քան կառավարությանը։ Ոստիկանությունը օգտվում է քաղաքական հովանավորությունից և անպատժելիության մշակույթից։ Ոստիկանությունը ներգրավված է շորթման, կտտանքների, բռնաբարության և սպանությունների մեջ։

#### Արագ գործողությունների գումարտակ
Իրավապահ մարմինները, ինչպիսին է արագ գործողությունների գումարտակը, ներգրավված են դատական կարգով չպատահող սպանությունների, սպանությունների, առևանգումների և մարդու իրավունքների լայնածավալ խախտումների մեջ։ Նախկին բանակի շտաբի պետ, գեներալ Ազիզի եղբայրը տեսախցիկի առջև խոստովանել է, որ արագ արձագանքման գումարտակը օգտագործել է անմեղ քաղաքացու խոշտանգումների համար, որը հրաժարվել էր շորթման համար գումար վճարել իրեն։ Խոստովանության ձայնագրությունը հրապարակվել է «Ալ Ջազիրա Նյուզ»-ի կողմից։ Վարչապետի արտաքին գործերի խորհրդական Գոուհեր Ռիզվին ընդունեց, որ բոլոր իրավապահ մարմիններում կան կոռուպցիոն դեպքեր, և կառավարությունը զբաղվում է այս հարցով։

Բանգլադեշի արագ գործողությունների գումարտակի բացահայտողները գերմանական DW News հեռուստաընկերությանը հայտնել են, որ արագ գործողությունների գումարտակի զինծառայողները ներգրավված են եղել տարբեր հանցագործությունների մեջ, այդ թվում՝ դատական կարգով չենթարկված սպանությունների, շորթման և կոռուպցիայի մեջ։ DW News-ը հրապարակել է ստուգված ձայնագրություններ, որտեղ զոհի ընտանիքի անդամները զանգահարում են զոհին, մինչ նրան կրծքավանդակին մի քանի անգամ կրակել են։

Արագ գործողությունների գումարտակը նաև ներգրավված է խոսքի ազատության ճնշման և Բանգլադեշի ազգայնական կուսակցության ընդդիմադիր առաջնորդների նկատմամբ բռնության մեջ՝ վարչապետ Շեյխ Հասինայի և Ներքին գործերի նախարարի հրահանգով։ Բանգլադեշի բանակի սպաները, որոնք գործուղվել են հայտնի հակաահաբեկչական ուժեր, մասնակցում են անմեղ մարդկանց սպանելու մրցույթի՝ իրենց ղեկավարներից գովասանք ստանալու համար։

Գերմանական հանրային հեռարձակող Deutsche Welle-ի հաղորդմամբ՝ Աֆրիկայում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելության կազմում ներկայումս տեղակայված են լուրջ հանցագործություններ և կոռուպցիա կատարած սպաներ, որոնք խախտում են ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը։ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը պատժամիջոցներ է կիրառել Բանգլադեշի արագ արձագանքման գումարտակի նկատմամբ՝ կոռուպցիայի և մարդու իրավունքների խախտման համար։

#### Բանգլադեշի բանակ
Չնայած Բանգլադեշի զինվորականները համազգեստով զինվորներ են, նրանք նաև ներգրավված են լայնածավալ կոռուպցիայի մեջ։ Բանգլադեշի զինվորական սպաները հայտնի են նրանով, որ ապօրինի վարկեր են ստացել Trust Bank-ից և VDP բանկից։ Բանգլադեշի հրաձգային ջոկատի (BDR) ապստամբությունը մասամբ պայմանավորված էր BDR զորքերի դժգոհությամբ՝ կապված բանակի սպաների կաշառակերության հետ, որոնք տարիներ շարունակ ղեկավարել էին նրանց և անձամբ շահույթ էին ստանում կազմակերպության կողմից վաճառվող սպառողական ապրանքներից:

«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ»-ը հաղորդում է, որ ռազմական միջամտության նպատակն է թաքցնել 2007 թվականի հունվարին զինվորականների կողմից իշխանության գալից ի վեր տարածված կոռուպցիան։

Կառավարության պաշտպանության ազնվության ինդեքսի (GDI) համաձայն՝ Բանգլադեշի պաշտպանության ոլորտը ստացել է 25 միավոր, ինչը կոռուպցիայի շատ բարձր ռիսկ է։ «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ»-ը հաղորդել է, որ Բանգլադեշի տարեկան ռազմական բյուջեն հասել է 4.8 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի, ինչը մեծացնում է կոռուպցիայի մասշտաբները։

2002 թվականի հոկտեմբերին Բանգլադեշի բանակի՝ «Մաքուր սիրտ» անվամբ գործողության շրջանակներում առանց մեղադրանքի ձերբակալվել է ավելի քան 10,000 մարդ, այդ թվում՝ Բանգլադեշի ազգայնական կուսակցության և Ավամի լիգա կուսակցության անդամներ։

Բանգլադեշի բանակը արդյունավետ իշխանություն է իրականացնում Բանգլադեշի ժողովրդավարական ինստիտուտների նկատմամբ՝ մնալով ետին պլանում՝ ֆինանսական օգուտներ ստանալով քաղաքական գործիչների կողմից զինվորականներին տրամադրվող բիզնեսից: Պաշտպանության գնումների գլխավոր տնօրենը (DGDP) գաղտնի համաձայնության մեջ է մտել Բանգլադեշի ռազմական վերահսկողության տակ գտնվող Sena Kallyan Sanstha (SKS) կոնգլոմերատի բիզնես թևի հետ՝ պաշտպանական բյուջեն ռազմական մասնավոր բիզնեսներին ուղղորդելու համար:  Բանգլադեշը ստեղծել է ևս մեկ կոնգլոմերատ՝ «Բանակի բարեկեցության հիմնադրամը»՝ միջոցները մասնավոր բիզնեսներին ուղղորդելու համար: Ավամի լիգայի կառավարությունը այս գործարքները տրամադրել է Բանգլադեշի զինվորականներին՝ որպես միջոց՝ ընտրությունների ժամանակ ընտրողներին ճնշելու համար զինվորականների միջոցով օգտագործելու համար:

«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ»-ը հաղորդել է, որ Բանգլադեշի բանակը օգտագործել է իր հետախուզական ստորաբաժանումը՝ Ուժերի հետախուզության գլխավոր տնօրենին, գործող կառավարության Ավամի լիգայի առաջնորդների գործարար վեճերը կարգավորելու և նրանց մասնավոր բիզնեսի համար գումար հավաքելու համար։

2012 թվականին պաշտպանության խորհրդական գեներալ-մայոր (պաշտոնաթող) Տարիկ Ահմեդ Սիդդիկը ներգրավված է exel կառավարական մեքենայով տեղափոխվող 7 միլիոն բադյան դինարի կաշառակերության մեջ։ Գումարով տրանսպորտային միջոցը առգրավվել է Բանգլադեշի սահմանապահ ծառայության կողմից։ Գեներալ-մայոր (թոշակառու) Տարիկ Ահմեդ Սիդդիկը զանգահարեl 1 բանակի շտաբի այն ժամանակվա պետ, գեներալ Մդ Աբդուլ Մուբինին, որպեսզի նա վերադարձնի մեքենան և գումարը։ Հետախուզական աղբյուրները հայտնել են, որ բանակի հրամանատարին վճարվել է գումարի մեծ մասը՝ մեքենան հանձնելու համար:

Բանգլադեշի վարչապետ Շեյխ Հասինան քրեական հետապնդման է ենթարկվել Ռուսաստանից Բանգլադեշի ռազմաօդային ուժերի համար ութ ՄիԳ-29 ինքնաթիռ գնելու համար 4 միլիոն դոլար միջնորդավճար ստանալու համար: Բանգլադեշի կոռուպցիայի դեմ պայքարի բյուրոն մեղադրանք է առաջադրել վարչապետ Շեյխ Հասինային՝ պաշտոնավարման ընթացքում Հարավային Կորեայից անսովոր բարձր գնով ռազմածովային ֆրեգատ գնելու համար: Կոռուպցիայի դեմ պայքարի բյուրոն երկու կոռուպցիայի մեղադրանք է առաջադրել վարչապետ Շեյխ Հասինայի դեմ՝ 1998 թվականին երկու պաշտպանական գործարքներից 126 միլիոն դոլար յուրացնելու համար:

Բանակի նախկին շտաբի պետ, գեներալ Մոյեն Ու Ահմեդը, որպես զինվորականների կողմից վերահսկվող «Թրասթ Բանկ»-ի հաճախորդ, թույլատրելի գումարից ավելի վարկեր է վերցրել և լքել է երկիրը՝ առանց վարկերը մարելու:

AA թերթի հաղորդման համաձայն` Բանգլադեշի բանակի սպաները և Բանգլադեշի իշխող «Ավամի լիգա» կուսակցության անդամները մայրաքաղաք Դաքքայում ղեկավարում են գրեթե 60 անօրինական խաղատներ և փողերի լվացման որջեր, որոնց արժեքը կազմում է 120 միլիոն դոլար: Ըստ որոշ տեղեկությունների, իրավապահ մարմինները հետաքննել են Բանգլադեշի խաղատների սկանդալում ներգրավված Բանգլադեշի բանակի սպաների կոռուպցիան և չարաշահումները: Վաշինգտոնում գործող «Global Financial Integrity»-ի տվյալներով՝ իշխող կուսակցության անդամների և զինվորականների կողմից Բանգլադեշից մեկ տարվա ընթացքում մոտ 6 միլիարդ դոլար է հափշտակվել:

Բանգլադեշի կառավարությունը պաշտոնաթող գեներալ (պաշտոնաթող) չոուդհուրի Հասան Սարվարդիին հեռացրել է այն բանի համար, որ նա կոռուպցիոն պրակտիկա է բացահայտել Բանգլադեշի բանակի բարձրաստիճան սպաների շրջանում, որոնք զբաղեցնում են պաշտպանական գնումների գծով գլխավոր տնօրենի պաշտոնը:

«Ալ Ջազիրա» հեռուստաալիքը բացահայտեl է Բանգլադեշի նախկին բանակի հրամանատար, գեներալ Ազիզի կոռուպցիան, և Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը կոչ է արել Բանգլադեշի կառավարությանը լիարժեք հետաքննություն անցկացնել Բանգլադեշի բանակի կողմից կոռուպցիայի ապացույցների վերաբերյալ: Նախկին բանակի շտաբի պետ, գեներալ Ազիզը կաշառք է վերցրել իրավապահ մարմինների աշխատակիցներից՝ նրանց իշխանության այնպիսի պաշտոններում տեղադրելու համար, որոնք թույլ կտային նրանց ավելի շատ կաշառքներ հավաքել և ֆինանսական շահույթ ստանալ։ Գեներալ Ազիզի կոռուպցիայի խոստովանության ձայնագրությունը հրապարակվել է «Ալ Ջազիրա» լրատվական գործակալության կողմից։ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը սև ցուցակում է ներառել Բանգլադեշի բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ Ազիզ Ահմեդին՝ նրա ներգրավվածության պատճառով զգալի կոռուպցիայի մեջ։

Նախկին վարչապետ Շեյխ Հասինայի զարմուհին՝ Թուլիփ Սիդդիքը, խոշոր դրամական փոխհատուցում է ստացել Բանգլադեշի և Ռուսաստանի միջև միլիարդ դոլարի զենքի գործարքը հեշտացնելու համար։ Պաշտպանության գնումների գլխավոր վարչության (ՊԳԳՎ) բարձրաստիճան զինվորականները ստացել են քսանյութ՝ չինական Norinco-ից և ռուսական Rosoboronexport-ից զենք ձեռք բերելու համար։

Բանգլադեշի կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովը 2024 թվականի սեպտեմբերի 4-ին որոշել է հետաքննություն սկսել բանակի նախկին հրամանատար, թոշակի անցած գեներալ Ազիզ Ահմեդի դեմ՝ երկրի ներսում և արտերկրում հսկայական քանակությամբ անօրինական հարստություն կուտակելու մեղադրանքներով։ Սեպտեմբերի 4-ին Բանգլադեշի բանկի ֆինանսական հետախուզության բաժինը աուդիտ անցկացրեց գեներալ-լեյտենանտ Մուջիբուր Ռահմանի, գեներալ-լեյտենանտ Մոհամմադ Սաիֆուլ Ալամի և գեներալ-մայոր Զիաուլ Ահսանի բանկային հաշիվներում։ Այն նաև սառեցրել է նրանց ամուսինների, երեխաների և բիզնեսների հաշիվները։

### Բանկային գործողություն
2015 թվականին պարզվել է, որ HSBC-ի որոշ բանգլադեշյան հաշիվներ ներգրավված են եղել փողերի լվացման գործողություններում։ HSBC-ն նույնպես ներգրավված է եղել հարկերից խուսափելու գործողություններում։

2020 թվականին պարզվեց, որ Պրաշանտա Կումար Հալդերը գողացել է 15 միլիարդ տակա «International Leasing and Financial Services Limited»-ից, 22 միլիարդ՝ «FAS Finance & Investment Limited»-ից, 30 միլիարդ՝ «People's Leasing And Financial Services Limited»-ից և 25 միլիարդ տակա՝ «Reliance Finance Limited»-ից։ Նրան հետաքննել են Բանգլադեշի ֆինանսական հետախուզության բաժինը և կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովը։

### Առողջություն և հիգիենա
«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ Բանգլադեշ»-ի 2012 թվականի հարցումը ցույց տվեց, որ բնակչության 40.2%-ը դարձել է պետական հիվանդանոցներում տեղի ունեցող անկանոնությունների և կոռուպցիայի զոհ։ Պետական հիվանդանոցներում աշխատող բժիշկներին, բուժքույրերին և այլ մասնագետներին վաղուց մեղադրում են անվճար մատուցվող ծառայությունների համար կաշառք պահանջելու մեջ։ Հարցումը նաև պնդել է, որ այս ոլորտում անձնակազմի հավաքագրման, տեղափոխման և առաջխաղացման գործընթացը նույնպես կոռումպացված է։ Չնայած մեղադրանքները մերժվեցին կառավարության առողջապահության նախարարության կողմից։

Ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ մասնավոր առողջապահության ոլորտում բացակայում է պետական կարգավորումը: Առողջապահության ոլորտի մասնագետները գումար են վաստակում առողջապահական ծախսերի ավելացման և ախտորոշիչ կենտրոնների հետ հանձնաժողովի համաձայնագրերի կնքման միջոցով։

Հիվանդների խոսքով՝ նույնիսկ անհետաձգելի անհրաժեշտության դեպքում նրանք չեն կարողացել օգտվել ծառայություններից՝ առանց նախապես կաշառք վճարելու։

## Բիզնես
Հաղորդվել է, որ ընկերությունները ենթարկվում են թանկարժեք և անօգուտ լիցենզիաների և թույլտվությունների պահանջների։ 2014-2015 թվականներին բիզնեսի ղեկավարները նշել են, որ կոռուպցիան Բանգլադեշում բիզնեսով զբաղվելու երկրորդ ամենամեծ խոչընդոտն է։ Գործարարներից հաճախ ակնկալվում է կաշառել պետական պաշտոնյաներին, հաճախ՝ տարեկան հարկերի հետ կապված։ Ընկերությունների 48%-ից կաշառք է պահանջվել, և լիցենզիաներ փնտրող ընկերությունների մեծ մասից կաշառք է պահանջվել, ընդ որում՝ շինարարական թույլտվությունների 55%-ը, ներմուծման լիցենզիաների 77%-ը, ջրամատակարարման միացման պայմանավորվածությունների 56%-ը և էլեկտրաէներգիայի միացման պայմանավորվածությունների 48%-ը ներառել են կաշառք։

Քաղաքական գործիչները ներգրավված են օտարերկրյա ընկերություններին պայմանագրեր տրամադրելու գործում՝ կաշառք կամ ատկատ վերցնելով փակ դռների հետևում ընթացող բանակցություններում։ Հաճախ ասվում է, որ խոշոր պետական պայմանագրերը ներառում են կոռուպցիա։ Ընկերությունների 49%-ը նշել է, որ պետական պայմանագրեր շահելու համար ստիպված են եղել «նվերներ» մատուցել, որոնց միջին արժեքը պայմանագրի արժեքի 3%-ն է։

Բիզնեսի սեփականատերերը չեն պահպանում շենքերի և աշխատավայրերի անվտանգության պատշաճ կանոնակարգերը։ Արդյունքում տեղի ունեցան մի քանի խոշոր վթարներ, որոնց հետևանքով հարյուրավոր մարդիկ զոհվեցին։ Հագուստի արդյունաբերությունը նույնպես լի է կոռուպցիայով, որտեղ ոլորտի առաջատարները ստանում են հարկային արտոնություններ, ենթակառուցվածքներին հատուկ մուտքի հնարավորություն և անպատիժ անտեսում են անվտանգության և պաշտպանության պաշտոնական կանոնակարգերը։ Այս տեսակի կոռուպցիայի պատճառով «Ռանա Պլազա» գործարանային համալիրը փլուզվեց՝ սպանելով ավելի քան 1200 մարդու։ Կոռուպցիայի պատճառով շինարարները կարողացել էին անտեսել շինարարական բազմաթիվ կանոնակարգեր։

Տարբեր միջազգային աղբյուրներ տրամադրել են 2.9 միլիարդ դոլար՝ Դաքքայի մոտ 2011 թվականին Պադմա բազմակողմանի նպատակային կամրջի կառուցման համար։ 2012 թվականին Համաշխարհային բանկին հայտնի դառնալուց հետո կամրջի հետ կապված «քաղաքական գործիչների, գործարարների և մասնավոր անձանց շրջանում բարձր մակարդակի կոռուպցիոն դավադրության» մասին, մի քանի աղբյուրներ դադարեցրին նախագծի աջակցությունը։

Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլը Բանգլադեշում համատարած և կոռուպցիայի բարձր մակարդակը բացատրում է քաղաքական կուսակցությունների եւ խորհրդարանի վրա գործարար շրջանակների ազդեցությամբ։

### Տրանսպորտ
### Ճանապարհային անվտանգություն
Քաղաքային տարածքներում, հատկապես խոշոր քաղաքներում, երթևեկությունը խցանված է և քաոսային։ Փողոցները չափազանց խցանված են, և սովորական երթևեկության և անվտանգության կանոնները չեն կիրառվում կամ չեն պահպանվում։ Վարորդների մեծ մասը չեն սովորել, չունեն վարորդական իրավունք և ապահովագրված չեն։ Տարիների ընթացքում ճանապարհատրանսպորտային պատահարները հասել են աղետալի մակարդակի։ Բանգլադեշի Ջատրի Կալյան Սամիտին գնահատել է, որ 2014 թվականին ամբողջ երկրում ճանապարհատրանսպորտային պատահարներից մահացել է 8589 մարդ 2015 թվականին ճանապարհատրանսպորտային պատահարներից մահացել է 5000 մարդ Համաշխարհային բանկի վիճակագրության համաձայն՝ ճանապարհատրանսպորտային պատահարներից տարեկան մահացության մակարդակը կազմում է 85.6 մահ 10,000 մեքենայի համար։ Փողոցներում քաոսը սովորաբար առաջանում է անզգույշ վարորդության և փողոցը հատելու պատճառով, ինչը հանգեցնում է մահացու վթարների։ Ոստիկանությունը, նախարարները, օրենսդիրները, հայտնի անձինք հակված են խախտել երթևեկության կանոնները՝ մեքենա վարելով ճանապարհի հակառակ կողմով։

## Կոռուպցիայի հետևանքներ
### Գումար շվեյցարական բանկերում
Շվեյցարիայի Ազգային բանկի (ՍՆԲ) կողմից 2017 թվականի հունիսի 29-ին հրապարակված տվյալների համաձայն՝ շվեյցարական բանկերում կա 442 300 000 000 դիրհամ (չորս հարյուր քառասուներկու հազար երեք հարյուր կրոր), ինչը 20%-ով ավելի է, քան 2013-2014 թվականներին։

### Օտարերկրյա ներդրումներ
Բանգլադեշի ներդրումային կլիմայի վերաբերյալ ԱՄՆ զեկույցի համաձայնԿոռուպցիան տարածված է պետական գնումների, հարկերի և մաքսային վճարների հավաքագրման, ինչպես նաև կարգավորող մարմիններում: Կոռուպցիան, ներառյալ կաշառակերությունը, մեծացնում է ծախսերը:

## Կոռուպցիայի դեմ պայքար
### Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողով
Բանգլադեշի հակակոռուպցիոն հանձնաժողովը ստեղծվել է 2004 թվականի փետրվարի 23-ին հրապարակված օրենքի հիման վրա, որն ուժի մեջ է մտել 2004 թվականի մայիսի 9-ից: Հանձնաժողովը հաճախ քննադատվում է անարդյունավետության և ռեսուրսների վատնման համար ՝ դրա վրա կառավարության ազդեցության պատճառով։ Բանգլադեշի հակակոռուպցիոն հանձնաժողովի գործունեությունը խաթարվել է 2013 թվականի փոփոխությամբ «հակակոռուպցիոն հանձնաժողովի մասին» օրենքում, որը ներկայացվել է Ժողովրդական լիգայի կառավարող կառավարության կողմից, որը հանձնաժողովին պարտավորեցնում է կառավարությունից թույլտվություն ստանալ ՝ հետաքննելու կամ որևէ մեղադրանք ներկայացնելու պետական պաշտոնյաներին կամ քաղաքական գործիչներին։

2015 թվականին ԲՀՀ-ն հետաքննել է Պադմա կամրջի սկանդալի գործը։ Չնայած Համաշխարհային բանկը անընդհատ ճնշում է գործադրում կառավարության վրա՝ միջոցներ ձեռնարկելու մեղավորների դեմ, 53-օրյա հետաքննությունից հետո ԲՀՀ-ն ոչ մի մեղավոր չհայտնաբերեց։ ՀԴԿ-ի զեկույցի հիման վրա Դաքքայի շրջանային դատարանը արդարացրեց բոլոր յոթ պետական պաշտոնյաներին, որոնք ենթադրաբար ներգրավված էին կոռուպցիոն դավադրության մեջ։ Մինչ այդ, ԲՀՀ-ն նույնիսկ արդարացրել է Սայիդ Աբուլ Հուսեյնին և նախկին արտաքին գործերի նախարար Աբուլ Հասան Չոուդհուրիին կոռուպցիոն դավադրությանը մասնակցելու մեղադրանքից։

### Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ Բանգլադեշ
Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ Բանգլադեշը (TIB) անկախ, ոչ կառավարական, ոչ կուսակցական և ոչ առևտրային կազմակերպություն է, որը Բեռլինում գտնվող «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» կազմակերպության Բանգլադեշում լիովին հավատարմագրված ազգային մասնաճյուղն է։ TIB-ը հետազոտություններ և հարցումներ է անցկացնում՝ կոռուպցիայի մասշտաբներն ու ազդեցությունը հետազոտելու և կառավարման, քաղաքականության և բիզնեսի թափանցիկ համակարգ ստեղծելու համար անհրաժեշտ քայլեր առաջարկելու համար։ Կոռուպցիայի վերաբերյալ TIB-ի կողմից հրապարակված զեկույցներն ու հետազոտությունները պարբերաբար մերժվում և անտեսվում են կառավարության և այլ պատասխանատու թևերի կողմից։

## Ժամանակի ընթացքում Բանգլադեշում կոռուպցիայի ընկալման համաթվի ցուցանիշ
Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված է Transparency International-ի կողմից կազմված Հարավային Ասիայի տարբեր երկրներում կոռուպցիայի ընկալման համաթվի ցուցանիշների համեմատությունը: Indexուցանիշի երկրները գնահատվում են 0-ից 100 միավորի սահմաններում, որտեղ ցածր միավորը ցույց է տալիս, որ երկրի պետական հատվածը շատ կոռումպացված է, իսկ բարձր ցուցանիշը ցույց է տալիս, որ այն շատ ազնիվ է։

2017 թվականի հունվարի 25-ին հրապարակված 2016 թվականի կոռուպցիայի ընկալման համաշխարհային ինդեքսը ցույց է տալիս, որ չնայած Բանգլադեշը մեկ միավորով առաջ է անցել, այն համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում վեց հորիզոնականով նահանջել է՝ զբաղեցնելով ինդեքսի 180 երկրներից 145-րդ տեղը։ Այս վարկանիշային աղյուսակում այն երկիրը, որի պետական հատվածը համարվում է ամենաազնիվը, զբաղեցնում է 1-ին տեղը, իսկ այն երկիրը, որի պետական հատվածը համարվում է ամենակոռումպացվածը՝ 180-րդ տեղը։ Բանգլադեշի վարկանիշային աղյուսակի անկումը՝ չնայած վարկանիշային աղյուսակի բարձրացմանը, պայմանավորված էր նրանով, որ աշխարհի երկրները կարողացել էին կոռուպցիան ավելի շատ կրճատել, քան Բանգլադեշը։ Հաշվետվության համաձայն՝ Հնդկաստանը և Շրի Լանկան համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում անկում են ապրել։ Ամենամեծ բարելավումը գրանցել է Պակիստանը քանի որ այն 2015 թվականի ցուցանիշից երկու միավորով ավելի է վաստակել և մեկ աստիճանով բարձրացել է համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում:

## Բանգլադեշի վարկանիշը ժամանակի ընթացքում կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսում

## Տես նաև
* Կաշառակերության դեմ պայքարի միջազգային օր
* Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:Բանգլադեշի տնտեսություն
Կատեգորիա:Բանգլադեշի քաղաքականություն