Էրիխ Ֆրոմ

**Էրիխ Ֆրոմմ** (, ), հրեական ծագում ունեցող գերմանացի սոցիոլոգ, փիլիսոփա, հոգեբան, հոգեվերլուծաբան, ֆրանկֆուրտյան հոգեբանական դպրոցի ներկայացուցիչ, նեոֆրոյդիզմի և ֆրոյդոմարքսիզմի հիմնադիրներից մեկը։ Համառորեն և հետևողականորեն պայքարել է տոտալիտարիզմի կապանքներից աշխարհի ազատագրման համար, հաստատել է համամարդկային արժեքների հավերժականությունը և անսասանությունը։

## Կենսագրություն
Էրիխ Ֆրոմմը ծնվել է հրեական ընտանիքում 1900 թվականին։ Նրա պապը և նախապապը եղել են ռաբբիներ (հրեական քահանաներ), հայրը զբաղվել է առևտրով՝ միաժամանակ պահպանելով կրոնական սովորույթներն ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Հեյդելբերգյան համալսարանում՝ մասնագիտանալով սոցիոլոգիայի և հոգեբանության ոլորտներում։ Ուսանել է Մաքս Վեբերի, Կառլ Յասպերսի և Գ. Ռիկերտի մոտ, խորապես ուսումնասիրել է Զիգմունդ Ֆրոյդ և Կառլ Մարքսի ուսմունքները։ 1925 թվականին դարձել է կիրարկող հոգեվերլուծող։

1932 թվականին կազմակերպել է լայն սոցիալական խմբերի վարքի անգիտակցական դրդապատճառներին վերաբերող հետազոտություն։ Արդյունքում եկել է այն եզրակացության, որ գերմանական հասարակությունը ցույց չի տալու դիմադրություն ֆաշիստական ռեժիմին։ 1933 թվականին Հիտլերի իշխանության գլուխ անցնելուց հետո Ֆրոմմը (Ֆրանկֆուրտյան դպրոցի այլ ներկայացուցիչների պես) հեռացել է Գերմանիայից և բնակություն հաստատել ԱՄՆ-ում։ Այնտեղ նա գրել է իրեն լայն ճանաչում բերած ուսումնասիրությունների մեծ մասը։ 1941 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Փախուստ ազատությունից», որտեղ մերկացվում էին ֆաշիզմի տարբեր վերափոխված տեսակները։ Ամերիկայում հրատարակված նրա մյուս գրքերից են. «Մարդը իր համար» (1947 թ.), «Հեքիաթներ, լեգենդներ և երազատեսություն» (1951 թ.), «Առողջ հասարակություն» (1955 թ.), «Սիրելու արվեստը» (1956 թ.), «Ունենա՞լ, թե՞ լինել» (1976 թ.) և շատ ուրիշներ։

## Սոցիալ-հոգեբանական գաղափարը
Ըստ Ֆրոմի դասական հոգեվերլուծությունը նպաստում է մարդու մասին գիտելիքների հարստացմանը, սակայն այն չի ավելացնում գիտելիքն այն մասին, թե ինչպես պետք է մարդ ապրի և գործի։ Ֆրոմի կարծիքով Ֆրեյդը փորձել է ներկայացնել հոգեվերլուծությունը որպես բնական գիտություն, սակայն սխալ է գործել՝ բավարար ուշադրություն չհատկացնելով էթիկայի խնդիրներին։ Ֆրոմը փորձել է հոգեվերլուծությունում մարդկային պահվածքի կենսաբանական շարժառիթներից շեշտը տեղափոխել սոցիալական գործոնների վրա, ցույց տալ, որ «մարդկային էությունը՝ նրա կրքերն ու վախերը, մշակույթի արդյունք են։

## Հինգ հիմնական ուղղություններ
Իր «Մարդն իր համար» գրքում Ֆրոմը խոսել է «բնավորության կողմնորոշման» մասին։ Նա իր բնավորության տեսությունը տարբերակում է Ֆրոյդի տեսությունից՝ կենտրոնանալով անհատի աշխարհի հետ հարաբերվելու երկու եղանակի վրա։ Ֆրոյդը վերլուծել է բնավորությունը լիբիդոյի կազմակերպման տեսանկյունից, մինչդեռ Ֆրոմն ասում է, որ կյանքի ընթացքում մենք աշխարհի հետ հարաբերվում ենք՝ 1) ձեռք բերելով և յուրացնելով իրերը՝ «ձուլվելով», և 2) մարդկանց արձագանքելով՝ «սոցիալականացմամբ»։ Ֆրոմը պնդում էր, որ աշխարհի հետ հարաբերվելու այս երկու եղանակները բնազդային չեն, այլ անհատի արձագանքն է իր կյանքի յուրահատուկ հանգամանքներին. նա նաև կարծում էր, որ մարդիկ երբեք բացառապես մեկ տեսակի կողմնորոշում չունեն։ Կյանքի հանգամանքների հետ հարաբերվելու այս երկու եղանակները հանգեցնում են բնավորության հիմնական կողմնորոշումների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էրիխ Ֆրոմ. Մարդկանց դժբախտ ճակատագիրը իրենց իսկ չարած ընտրության հետևանքն է
* Էրիխ Ֆրոմ. Մարդկանց համար դրախտը նման է մի մեծ սուպերմարկետի
* Խորաթափանց մեջբերումներ Էրիխ Ֆրոմի «Սիրելու արվեստը» գրքից

Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանկֆուրտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ