open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շրջան (երկրաչափություն)

thumb|right|Շրջան, շրջանագիծ և շառավիղ
**Շրջան**, հարթության այն մասը, որ սահմանափակված է շրջանագծով։ Այլ կերպ ասած, շրջանը հարթության կետերի երկրաչափական տեղն է, որոնց հեռավորությունը տրված կետից՝ շրջանի կենտրոնից, չի գերազանցում տրված ոչ բացասական R թիվը։ R-ը կոչվում է շրջանի շառավիղ։ Եթե շառավիղը զրոյական է, ապա շրջանը վերածվում է կետի։

Շրջանի սահմանը շրջանագիծն է։ Բաց շրջան (շրջանի ներսում) կստացվի, եթե պահանջվի խիստ անհավասարություն, այսինքն՝ կենտրոնից հեռավորությունը ։ Ոչ խիստ անհավասարության դեպքում (\leqslant) ստացվում է փակ շրջան, որը պարունակում է նաև սահմանային շրջանագծի կետերը։

## Սահմանումներ
* **[[Շառավիղ]]ը** այն հատվածն է, որը շրջանի կենտրոնը միացնում է նրա սահմանին։
* **[[Տրամագիծ]]ը** այն հատվածն է, որը միացնում է շրջանի սահմանի երկու կետեր և անցնում է նրա կենտրոնով։
* **[[Սեկտոր (երկրաչափություն)|Սեկտորը]]** շրջանի և նրա կենտրոնական անկյունի որոշ մասի հատումն է, այսինքն շրջանի այն մասը, որը սահմանափակվում է շրջանի աղեղով և նրա ծայրակետերը շրջանի կենտրոնին միացնող շառավիղներով։
* **Սեգմենտը** շրջանի այն մասն է, որը սահմանափակված է աղեղով և աղեղի ծայրակետերը միացնող լարով։
* **Լարը** հատված է, որը միացնում է շրջանագծի երկու ցանկացած կետ։

## Հատկություններ
* Շրջանը ուռուցիկ բազմություն է։
* R շառավղով շրջանի մակերեսը հաշվվում է հետևյալ բանաձևով․ S =  \pi R^2, որտեղ **[[Պի թիվ)|<math>\pi </math>]]** ≈ 3.14159….
* Սեկտորի մակերեսը հավասար է S=\frac {\alpha R^2}{2}, որտեղ α — աղեղի անկյունային չափն է ռադիաններով, R-ը՝ շառավիղը։
* Շրջանի պարագիծը (սահմանային շրջանագծի երկարությունը) հաշվվում է հետևյալ բանաձևով․ L=2\pi R։
* Շրջանագծի աղեղով, *α* անկյունով և լարով սահմանափակված սեգմենտի մակերեսը հաշվվում է S= \pi R^2 \frac{\alpha}{360^\circ}-\frac{R^2 \sin \alpha}{2} բանաձևով։
* (Իզոպերիմետրական խնդիրներ) Շրջանը պատկեր է, որն ունի ամենամեծ տարածքը տվյալ պարագիծն ունեցող պատկերների դեպքում կամ ունի ամենափոքր պարագիծը տրված մակերեսի դեպքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրաչափական պատկերներ
Կատեգորիա:Հարթաչափություն
Աստերոիդների դաս E

**[[Աստերոիդ]]ների դաս E**, դա աստերոիդների դաս է, որում ներառված են այնպիսի մարմիններ, որոնց մակերևույթի բաղադրության մեջ պարունակում է էնստատիտ միներալը, որը նմանություն ունի ախոնդրիտների հետ։ Նրանք կազմում են աստերոիդների գոտու ներքին մասի աստերոիդների բավականին մեծ մասը, իսկ գոտու արտաքին մասում բավականին հազվադեպ են հանդիպում։ Կան նաև այնպիսի աստերոիդներ, որոնք հանդիպում են աստերոիդների գոտու ներքին մասերից բավականաչափ հեռու, օրինակ՝ (64) Անջելինան։ Ենթադրվում է, որ նրանք հանդիսանում են ավելի մեծ աստերոիդի արտաքին մասերի մնացորդներ։

Այս սպեկտրալ դասի աստերոիդները ունեն ամենամեծ ալբեդոն՝ նրանց մակերևույթը կարող է արտացոլել նրա վրա ընկած արեգակի լույսի մինչև 50%, ընդ որում արտացոլված լույսը ունի թեթևակի կարմրավուն երանգ, առանց առանձնակի կլանման գծերի նրանց սպեկտրում։ Նույնպիսի սպեկտրային առանձնահատկություններ ունի նաև էնստատիտ միներալը (դա պիրոքսենի բարձրջերմաստիճանային տեսակն է) կամ այլ սիլիկատները, որոնք պարունակում են երկաթ, ազատ (չօքսիդացած) վիճակում, որոնք, հետևաբար, կարող են մտնել E դասի աստերոիդների բաղադրության մեջ։

Ենթադրաբար, այս աստերոիդները իրենցից ներկայացնում են մայրական մարմինների արտաքին մասերի դրվագներ։ Նրանք ենթարկվել են առավել ինտենսիվ ջերմային և հարվածային ազդեցության։ Սրա ապացույց կարող է լինել թերևս այն հանգամանքը, որ այս դասի աստերոիդների հիմնական բաշխումը գտնվում է աստերոիդների գոտու ներքին սահմանների մոտ։ Չափերով նրանք չափազանց փոքր են։ Այս դասի ներկայացուցիչներից միայն երեքն են հասնում 50 կմ անկյունագծով չափերի, մնացածները չեն գերազանցում նույնիսկ 25 կմ-ն։

Վերջին հետազոտությունների արդյունքներով E դասի աստերոիդները բաժանվել են 3 ենթադասերի՝
* ենթադաս E (I) - Հունգարիայի ընտանիք, նույնանուն աստերոիդի անունից ((434) Հունգարիա)
* ենթադաս E (II) - Անջելինայի, ուժեղ սպեկտրալ կլանման գծերով 0,5 մկմ և 0,92 մկմ ալիքի երկարության ժամանակ
* ենթադաս E (III) - Նիսայի, դիտարկվում են թույլ կլանման գծեր 0,9 մկմ ալիքի երկարության ժամանակ։

## Հետազոտություններ
[մինի|աջից|100px|[(2867) Շտեյնս — Е դասի տիպիկ ներկայացուցիչ]]
2008 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Եվրոպական Տիեզերական Գործակալության Ռոզետտա ԱՄԿ-ն անցավ (2867) Շտեյնսաստերոիդի կողքով։ Սարքից փոխանցած սպեկտրալ տվյալները հաստատեցին, որ աստերոիդի կազմում գործնականորեն բացակայում է երկաթը։ Հիմնականում այն կազմված է մագնիումով հարուստ միներալներից, այնպիսիք ինչպիսին են՝ էնստատիտը, պիրոքսենը, ֆորստերիտը և դաշտային շպատը։

## E դասի աստերոիդներ
* (44) Նիսա
* (64) Անջելինա
* (434) Հունգարիա
* (2867) Շտեյնս

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների արդյունաբերական օգտագործում
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների գոտի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աստերոիդների տեսակներ 
* Meteorites and their parent planets
* «The E asteroids and the origin of enstatite achondrites» Zellner, B.; et al. (1977).

Կատեգորիա:Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների դաս P

**[[Աստերոիդ]]ների դաս P**, աստերոիդների դաս է, որը ներառում է ցածր ալբեդո և հավասար կարմրավուն առանց կլանման գծերի սպեկտր ունեցող մարմիններ։ Այսպիսի աստերոիդները կարող են լինել հարուստ ածխածնով և սիլիկատներով, հնարավոր է նաև, ջրային սառույցի հավելումներով։ Այս դասի աստերոիդները գերակշռում են աստերոիդների գոտու արտաքին մասերում կամ նրա սահմաններից դուրս։

## Դասակարգում
Տոլենի դասակարգումը առաջարկվել է 1984 թվականին Դևիդ Տոլենի կողմից, իր դոկտորական ատենախոսության հիման վրա, 110 աստերոիդների խմբի լայնաշերտ սպեկտրների և ալբեդոների չափումների հիման վրա։ Ի սկզբանե բոլոր աստերոիդները, որոնք ունեին անսովոր սպեկտրներ, և որոնք հնարավոր չէր դասակարգել S կամ C դասերին առանձնացնում էին առանձին U դասի մեջ։ Ավելի ուշ 1976 թվականին U դասի աստերոիդներից որոշները առանձնացրեցին երկաթյա աստերոիդների՝ M դասին

Մոտ 1981 թվականին այն աստերոիդները, որոնք ունեին M դասի սպեկտրալ հատկանիշներ, սակայն ունեին ավելի ցածր ալբեդո առանձնացրին **X դասի** մեջ, որոնք հետագայում վերանվանվեցին DM դաս (մութ M) կամ PM (կեղծ M), մինչև, վերջապես, նրանք ստացան սեփական մշտական անվանումը, որպես դաս P (որտեղ P ցույց է տալիս «կեղծ-М», անգլերեն «pseudo» բառից)։

## Հատկություններ
P սպեկտրալ դասի աստերոիդները հանդիսանում են բավականին մութ մարմիններ 0, 02 - 0, 07 ալբեդոյով։ Նրանք ունեն ավելի կարմրավուն սպեկտր, քան S դասի աստերոիդները առանց կլանման գծերի։ Կարմրավուն գույնը կարող է պայմանավորված լինել օրգանական միացությունների առկայությամբ, որոնք կապված են կերոգենի հետ.

Հիմնական աստերոիդների գոտու ծայրամասերում, Արեգակից 2, 6 ա. մ.-ից հեռու գերակշռում են ցածր ալբեդոյով C, D և P դասերի աստերոիդներ։ Այս դասերի աստերոիդների մաքսիմալ խտությունը դիտարկվում է 4 ա. մ. հեռավորության վրա։
Այս դասի աստերոիդներին են պատկանում՝ (46) Հեստիան, (65) Կիբելեն, (76) Ֆրեյան, (87) Սիլվիան, (153) Հիլդան և (476) Հեդվիգը։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների արդյունաբերական օգտագործում
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների գոտի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աստերոիդների տեսակներ 

Կատեգորիա:Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Բրիտանական բանակ

**Բրիտանական բանակը** Բրիտանական ռազմական ուժերի ցամաքային զորքերն են Միացյալ Թագավորությունում։
Այն կազմավորվեց 1707 թ. Անգլիայի Թագավորության և Շոտլանդիայի Թագավորության Մեծ Բրիտանիայի Թագավորության մեջ միավորումից հետո։
Նոր Բրիտանական բանակի կազմի մեջ մտան Անգլիայի և Շոտլանդիայի զինվորական գնդերը և կառավարվում էին Լոնդոնի ռազմական նախարարությունից։ 1964 թ. սկսած Բրիտանական բանակը կառավարվում է Պաշտպանության նախարարություն Պաշտպանության նախարարության կողմից։
right|250px

Կատեգորիա:Բրիտանական զինված ուժեր
Աստերոիդների դաս A

**[[Աստերոիդ]]ների դաս A**, դա համեմատաբար հազվագյուտ աստերոիդների դաս է, որը գտնվում է աստերոիդների գոտու ներքին մասերում (2005 թվականից հայտնաբերված են ընդամենը 17 այս դասի աստերոիդներ)։

Այս մարմինների ինֆրակարմիֆ սպեկտրները 0,7 և 1,05 մկմ ալիքի երկարության ժամանակ ցույց են տալիս, որ նրանք հարուստ են այնպիսի միներալներով, ինչպես օլվինն է։ Օլվինի հայտնաբերումը աստերոիդներում չափազանց կարևոր նշանակություն ունի։ Օլվինը ձևավորվում է մագմայի շերտավորման (դիֆֆերենցիացիա) ժամանակ։ Դա նշանակում է, որ աստերոիդը անցյալում ենթարկվել է բարձր ջերմաստիճանների ազդեցության, այսինքն եղել է մասնակիորեն կամ ամբողջապես հալված վիճակում։ Այս աստերոիդները ունեն կարմրավուն գույն սպեկտրի տեսանելի հատվածում։

Այս մարմինների դասը ունի 0,13 և 0,35 ալբեդո։

Այս տիպի աստերոիդների օրինակներ են (246) Ասպորինան (տրամագիծը 70 կմ) և (446) Էտերնիտաս (տրամագիծը 52 կմ)։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների արդյունաբերական օգտագործում
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների գոտի

## Արտաքին հղումներ
* Աստերոիդների տեսակներ 
* Տեխնիկական հաշվետվություն '''A դասի աստերոիդների''' մասին

Կատեգորիա:Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1978

1978 թ. **[[Աֆրիկայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա]]ն** անցկացրեց **[[աֆրիկյան ազգերի գավաթ]]ի** 11-րդ խաղարկությունը։ Գանան երկրորդ անգամ ընդունեց մրցաշարը։ Հանդիպումները տեղի ունեցան մարտի 5-ից մինչև մարտի 16-ը Ակրա և Կումասի քաղաքներում։ Այս խաղարկության ձևաչափը նախորդի համեմատ փոփոխություն կրեց։ Վերադարձվեց 1970-1976 թթ. ընթացքում անցկացված չորս խաղարկությունների ձևաչափը, ըստ որի՝ 4-ական հավաքականներից կազմված երկու խմբերից յուրաքանչյուրում հաղթող երկու հավաքականներ շարունակում էին պայքարը կիսաեզրափակիչում, որի արդյունքում էլ որոշվում էին երրորդ տեղի համար հանդիպման և եզրափակիչի մասնակիցները։

## Որակավորում

## Մասնակիցներ

## Մրցավայրեր

## Հանդիպումներ
### Խմբային փուլ
#### Խումբ A

**Հանդիպումների արդյունքները**
----

----

----

----

----

----

----

#### Խումբ B

**Հանդիպումների արդյունքները**
----

----

----

----

----

----

----

### Փլեյ-օֆֆ

#### Կիսաեզրափակիչ հանդիպումներ
----

----

----

#### Հանդիպում 3-րդ տեղի համար
----

----

#### Եզրափակիչ
----

----

## Ռմբարկուներ

## Մրցանակներ և նվաճումներ

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթություն

## Արտաքին հղումներ
* 1978 թ. աֆրիկյան ազգերի գավաթը (ԿԱՖ-ի կայք), (soccerbot.com), (RSSSF-ի արխիվ) ()
* Եգիպտոսի հավաքականը աֆրիկյան ազգերի գավաթում (angelfire.com) ()
* Ժերար Դրեյֆուսի ժամանակագրությունը (rfi.fr ) ()

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աֆրիկյան ազգերի գավաթ
Հայաստան (այլ կիրառումներ)

**Հայաստան** եզրը կարող է վերաբերել.

## Աշխարհագրություն
* **[[Պատմական Հայաստան]]**, պատմաաշխարհագրական տարածք, որն ընդգրկում է Հայկական լեռնաշխարհը։
** **[[Մեծ Հայք]]**, հայկական պետություն հելլենիստական շրջանում և վաղ միջնադարում, ինչպես նաև Պատմական Հայաստանի մասերից մեկը։
** **[[Փոքր Հայք]]**, հայկական պետություն հելլենիստական շրջանում և վաղ միջնադարում, ինչպես նաև Պատմական Հայաստանի մասերից մեկը։
** **[[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն]]**, հայկական պետություն միջնադարում, ինչպես նաև Պատմական Հայաստանի մասերից մեկը։
* **[[Հայաստան|Հայաստանի Հանրապետություն]]**, պետություն Հարավային Կովկասում (1991-ից)։
* **[[Հայաստանի առաջին հանրապետություն|Հայաստանի Հանրապետություն]]**, պետություն Հարավային Կովկասում (1918-1920)։
* **[[Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն]]**, հանրապետություն ԽՍՀՄ կազմում (1920-1991)։

## Մշակույթ
* '''Հայաստան''', հայազգի նկարչուհի Ջեքի Ղազարյանի՝ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին նվիրված կտավ։
* '''Հայաստան''', հրատարակչություն է Երևանում։

### Թերթեր
* '''Հայաստանի Հանրապետություն''', Հայաստանում լույս տեսնող օրաթերթ։ Ստեղծվել է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի 1990 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ։
* '''Հայաստան''', երկշաբաթաթերթ, ապա՝ ամսաթերթ։ Լույս է տեսել Լոնդոնում 1888-92 թթ., հայերեն և ֆրանսերեն։
* '''Հայաստան''', ազգային, գրական, քաղաքական կիսաշաբաթաթերթ, հետագայում՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1915 թվականին, 1919-1920 թվականներին՝ Սոֆիայում, 1920-1925 թվականներին՝ Պլովդիվում։
* '''Հայաստան''', Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի պաշտոնաթերթ։
* '''Հայաստան''', օրաթերթ, լույս է տեսել 1920 թվականի դեկտեմբերի 5-ից Երևանում։
* '''Հայաստան''', հասարակական-քաղաքական օրաթերթ։ Կրում էր «Անդրանիկի օրգան» տիտղոսագիրը։ Լույս է տեսել 1917-1918 թթ․-ին, Թիֆլիսում։

## Կազմակերպություններ
* Հայաստան համահայկական հիմնադրամ, Հայաստանի հիմնադրամ, առաքելությունն է համահայկական համակարգի ձևավորումը

## Այլ
* '''Հայաստան''', հայկական իգական անուն։
Չալիկ շուն, որը վազում ես ծովի եզրով (ֆիլմ)

**«Պուտիկավոր շունը, որը վազում է ծովի եզրով»**, Կարեն Գևորգյանի ֆիլմը, որի պրեմիերան կայացել է 1993 թվականի ապրիլի 15-ին։ Ֆիլմը նկարահանվել է Չինգիզ Այթմատովի համանուն վիպակի հիման վրա, որը պատմում է Օխոտի ծովի ափին նիվխերի փոքրիկ ժողովրդի կյանքի մասին։

Ֆիլմն սկսել է նկարահանվել «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում և դադարեցվել է գեղարվեստական խորհրդի որոշմամբ։ 1986 թվականին, Վիկտոր Դյոմինի պնդմամբ, Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիան և Պետկինոն ռեժիսորին հնարավորություն են տվել ավարտել աշխատանքը։

Ֆիլմը բաղկացած է 2 մասից՝ ցամաքում և ջրի վրա։ Առաջին մասը վավերագրական նյութ է, որը նկարահանվել է Սախալինում՝ նիվխների հայրենիքում։ Երկրորդ մասը հիմնված է Այթմատովի վիպակի վրա։ Ռեժիսորը խաղարկային սյուժեն ներկայացրել է ցեղի իրական կենցաղի համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են նրանք ապրում, որսում, պարում, կախարդում։

Մոսկվայի  XVII միջազգային կինոփառատոնում ֆիլմը արժանացել է «Ոսկե Սուրբ Գեորգի» գլխավոր մրցանակի, ՖԻՊՐԵՍԻԻ մրցանակի և քրիստոնեական ժյուրիի մրցանակի։ «Կինոտավր» խորհրդային բաց կինոփառատոնում ֆիլմն ստացել է «Կինո ընտրյալների համար» մրցույթի Գրան պրի։

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոսները նիվխերն են՝ հյուսիսային ժողովուրդների ներկայացուցիչները։ 10 տարեկան երեխան պապիկի, հոր և մորեղբոր հետ առաջին անգամ դուրս է գալիս ծով՝ որսի։ Որոշ ժամանակ անց ծովի վրա իջնում է մառախուղ, և նրանք մոլորվում են ու կորցնում ճանապարհը դեպի ափը։ Երբ սկսվում են ավարտվել ուտելիքը և ըմպելու ջուրը, մեծերը որոշում են իրենց կյանքը զոհել, որպեսզի փրկեն երեխայի կյանքը։

## Մրցանակներ
* Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի «Ոսկե մրցանակ»
* Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի FIPRESCI մրցանակ
* Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի հատուկ հիշատակում ժուրիի կողմից
* Սան-Ռեմոյի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն հեղինակային ֆիլմի համար
* Վալենսիայի միջազգային կինոփառատոնի «Գրան պրի» մրցանակ

## Դերասաններ և նկարահանող անձնակազմ
#### Դերասանական անձնակազմ
* Բայրատա Դանբաև
* Ալեքսանդր Սասկով
* Դոսխան Ժոլժասիկով
* Տոկոն Դայիրբեկով
* Լյուդմիլա Իվանովնա
* Անդրեյ Մոռոզով

#### Նկարահանող անձնակազմ
* ռեժիսոր - Կարեն Գևորգյան
* սցենարիստ - Չինգիզ Այթմատով (վեպ), Կարեն Գևորգյան և Տոլմուշ Օկեև (սցենար)
* օպերատոր - Ռուդոլֆ Վաթինյան, Իգոր Բելյակով, Կարեն Գևորգյան
* երաժշտությունը - Շանդոր Կալոշ
* դեկորացիաները - Եվգենի Ստրելեցկի և Գեորգի Ուսենկո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Пегий пёс, бегущий краем моря 

Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1992 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարեն Գևորգյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Աստերոիդների դաս D

**[[Աստերոիդ]]ների դաս D**, դա աստերոիդների դաս է, որը ներառում է մարմիններ չափազանց ցածր ալբեդոյով (0,02-0,05) և հավասար կարմրավուն սպեկտրով առանց հստակ կլանման գծերի։ Այսպիսի աստերոիդները կարող են լինել հարուստ օրգանական միացություններով, ածխածնով և սիլիկատներով, հնարավոր է նաև ջրային սառույցի հավելումներով։ D դասի աստերոիդները գերակշռում են աստերոիդների գոտու արտաքին մասում և նրա սահմաններից դուրս, ոչ մոտ քան 3 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից։ Այս դասի աստերոիդների տիպիկ ներկայացուցիչներն են՝
* (152) Ատալան
* (588) Աքիլլեսը
* (624) Հեկտորը
* (944) Իդալգոն
Մարսի արբանյակներ Ֆոբոսը և Դեյմոսը նույնպես կարելի է հատկացնել այս դասին։

Ինչպես ենթադրում է Նայսի մոդելը այս աստերոիդները կարող են ձգված լինել Կոյպերի գոտուց.

1992 թվականին Լարրի Լեբոֆսկին () և նրա գործընկերները հրատարակեցին հոդված D դասի աստերոիդ (773) Իրմինտրաուդի հետազոտությունների արդյունքներով։ Այս աստերոիդի սպեկտրը 3 մկմ ալիքի երկարության ժամանակ վկայում է ջրային սառույցի առկայության մասին մակերևույթի վրա։ Այս դասի աստերոիդների մակերևույթը կրել է նշանակալի փոփոխություններ ձևավորման ժամանակից։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների արդյունաբերական օգտագործում
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների գոտի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աստերոիդների տեսակներ 

Կատեգորիա:Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Ջրվշտիկ ջրվեժ

**Ջրվշտիկը** Արցախի ամենամեծ ջրվեժն է, գտնվում է Մարտակերտի շրջանում, Մռավի հարավային լանջերից մեկի վրա, Մատաղիս և Տոնաշեն գյուղերից մի քաի կմ հեռավորության վրա։ Այդ ջրվեժից է իր անունն ստացել կողքին գտնվող Ջրվշտիկի վանքը։

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ջրվեժներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մատաղիս
Խնձորուտ (այլ կիրառումներ)

**Խնձորուտ** աշխարհագրական անունը կարող է վերաբերել.

* Խնձորուտ - գետ Շամշադինի շրջանում։ Գետը սկիզբ է առնում Միափորի լեռների հյուսիսարևելյան լանջերից։
* Խնձորուտ - գյուղ Տավուշի մարզում
* Խնձորուտ - գյուղ Վայոց ձորի մարզում
* Խնձորուտ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանի Խիզանի գավառում
* Խնձորուտ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանի Վանի գավառում
* Խնձորուտ - լեռ Նախիջևանի ԻՀ Շահբուզի շրջանի հյուսիսարևմտյան մասում։
* Խնձորուտ - լեռնաշղթա ՀՀ Տավուշի մարզում
* Խնձորուտ - ջրամբար՝ կառուցվել է 20-րդ դարի 50-ական թվականներին Չորաթանի Ներքիշենի աջակողմյան հատվածում՝ Աղնջա գետի վրա 
* Խնձորուտ - ներկայում ադրբեջանաբնակ, նախկինում հայաբնակ գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում
* Խնձորուտ (ներկայում՝ Հավսաթաղ)՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում, ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։

## Տես նաև
* Խնձորուտի եկեղեցի
Կեսգիշերային ճեպընթաց

**«Կեսգիշերային ճեպընթաց»** (), 1978 թվականին ռեժիսոր Ալան Փարքերի կողմից նկարահանված ֆիլմ։

Սցենարը հիմնված է իրական փաստերի վրա։ Դեպքը տեղի է ունեցել երիտասարդ ամերիկացի Բիլլի Հեյսի հետ 1970-ական թվականներին։ Ֆիլմն արժանացել է 2 Օսկարի։

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոս Բիլի Հեյսը փորձում է Թուրքիայից տեղափոխել 2 կգ հաշիշ թմրանյութ, որը ամրացրել էր մարմինին։ Սակայն ահաբեկչական գործողության վտանգի հետ կապված՝ ոստիկանությունը օդանավակայանում անցկացնում է ստուգումներ, ինչի արդյունքում նրան ձերբակալում են։ Հեյսը, համագործակցելով ոստիկանների հետ, նրանց ասում է իրական թմրաբարոնի մասին, սակայն դրանից հետո փախուստի փորձ է անում և կրկին ձերբակալվում։

Դատարանը նրան 4 տարի 6 ամսվա ազատազրկման պատիժ է նշանակում...

## Դերերում

## Մրցանակներ
* Օսկար
** Լավագույն սցենար- Օլիվեր 
** Լավագույն երաժշտություն - Ջորջո Մորոդեր
* Անվանակարգեր՝ լավագույն ֆիլմ, երկրորդ պլանի լավագույն դերասան (Ջոն Հըրթ), լավագույն ռեժիսոր Ալան Փարքեր)
* «Ոսկե Գլոբուս»
** Լավագույն դրամատիկ ֆիլմ
* Բրիտանական կինոակադեմիայի մրցանակ
** լավագույն ռեժիսոր Ալան Փարքեր)
** մոնտաժ
** երկրորդ պլանի լավագույն դերասան (Ջոն Հըրթ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Կեսգիշերային Ճեպընթաց-ը ВидеоГид կայքում 

Կատեգորիա:1970-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Թուրքերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լավագույն երաժշտության համար Օսկարի մրցանակակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ստամբուլում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ստամբուլում
Կատեգորիա:1970-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1975 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1970 թվականին
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը

**«Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը»** (), 1934 թվականին ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրայի նկարահանած ռոմանտիկ կատակերգություն։

Արժանացել է 5 «մեծ Օսկարի» (լավագույն ֆիլմ, ռեժիսոր, դերասան, դերասանուհի, սցենար)։ Կինոյի պատմության մեջ ևս 2 ֆիլմի է հաջողվել կրկնել այս ռեկորդը՝ «Թռիչք կկվի բնի վրայով» և «Գառնուկների լռությունը»։

## Սյուժե
Էլլին՝ միլիոնատեր Ալեքնսանդր Էնդրյուսի աղջիկն է, որին հայրն ուզում է նրա կամքին հակառակ ամուսնացնել ավիատոր Քինգ Վեստլիի հետ։ Որպես պատիժ հայրը նրան փակում է նավի սենյակներից մեկում։ Հոր հետ խոսակցություններից մեկի ժամանակ Էլլին հաջողվում է դուրս գալ նավասենյակից և թռչել ջուրը։ Հոր նավաստիները չեն կարողանում բռնել Էլլին և նա հայտնվում է ազատության մեջ։ Հայրը օգտագործելով իր կապերը, անմիջապես հայտարարություններ է տպագրում աղջկա լուսանկարով, խոստանալով գտնողին դրամական խոշոր պարգև։

Էլլին հաջողվում է գնել Նյու Յորք գնացող ավտոբուսներից մեկի տոմս, որտեղ նա հանդիպում է մասնագիտությամբ լրագրող Պիտեր Վարնի հետ, ում քիչ առաջ ազատել էին աշխատանքից։ Պիտերը Էլլի մոտ բացասական տպավորություն է թողնում, սակայն չունենալով այլ հնարավորություն, ավտոբուսում ստիպված է լինում նստել նրա կողքին։

Հենց այդ ժամանակից սկսվում են նրանց ռոմանտիկ ու կատակերգական արկածները ...

## Դերերում

## Մրցանակներ և վարկանիշային ցանկեր
250px|մինի|աջից|Կլարկ Գեյբլը և Կլոդետ Կոլբերը,<br />
կադր ֆիլմից
### Մրցանակներ
Արժանացել է Օսկարի 5 անվանակարգերում.
* Օսկար լավագույն ֆիլմի համար
* Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար - Ֆրենկ Կապրա
* Օսկար լավագույն դերասանի համար - Կլարկ Գեյբլ
* Օսկար լավագույն դերասանուհու համար - Կլոդետ Կոլբեր
* Օսկար լավագույն հարմարեցված սցենարի համար - Ռոբերտ Ռիսկին
* ներկայացվել է Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնին լավագույն ռեժիսուրա անվանակարգում
* 1993 թվականի ընդգրկվել է Ամերիկյան ֆիլմերի ազգային ռեեստրում

### Վարկանիշային ցանկերում
Ֆիլմը Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից հրապարակված տարբեր ցանկերում զբաղեցնում է հետևյալ տեղերը.
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկ
** 1997 թ. - 35
** 2007 թ. - 46
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 10 լավագույն ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերի
** ռոմանտիկ կատակերգությունների ցանկ - 3
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն կատակերգական ֆիլմեր - 8
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն սիրային ֆիլմեր - 38

Internet Movie Database կայքի 250 լավագույն ֆիլմեր IMDb-ի վարկածով ցանկում 137-րդն է (2011 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դրությամբ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
* 
* 
* «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» ֆիլմը Filmsite.org կայքում

Կատեգորիա:1934 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրենկ Կապրայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Գիշերամայրեր

**Գիշերամայրեր**, սև ու դժխեմ պառավ վհուկներ, որոնք անձնավորում են գիշերային խավարը հայկական դիցարանում, սև օձեր հմայողներ։ Նրանք արևի և լույսի թշնամիներն են, որ աշխարհի ստեղծման օրից հետապնդում են արևին, բայց բնավ չեն կարողանում նրան հասնել կամ բռնել։ Երբ խավարն իջնում է՝ նրանք սարերի տակից դուրս են գալիս մեր աշխարհը, որ բռնեն արևին, բայց արևն արդեն մայր մտած է լինում։ Այդ պահին նրանք մեկ բերան փչում են, և մութը պատում է ամբողջ աշխարհը։ Պառավ գիշերամայրերը ձեռներին օձեր բռնած սկսում են դեսուդեն վազել. մտնում են սարերը, քարերը, անտառները, տները, գյուղերը, քաղաքները՝ կարծելով, թե արևն այնտեղ է թաքնվել։ Երկար փնտրելով ու չգտնելով արևին՝ նրանք մտնում են ավերակ ջրաղացներն ու ցամաքած հորերը, որոնք իրենց սովորական ուղիներն են դարձել, և դրանց միջոցով անցնում են գետնի տակն ու ծովի հատակը՝ արևին փնտրելու։ Հենց այդ պահին արևը ծագում է և գիշերամայրերը անհետանում են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Ոգիներ
Կատեգորիա:Վհուկներ
Արցախի դիվանագիտական ներկայացուցչություններ

Այս էջը ցույց կուտա Արցախի դիվանագիտական ներկայացուցչությունները որոնք գտնվում են այլ երկրներում։

## Եվրոպա

* 
** Փոթսդամ (ներկայացուցչություն)
* 
** Փարիզ (ներկայացուցչություն)
* 
** Երևան (ներկայացուցչություն)
* 
** Մոսկվա (ներկայացուցչություն)

## Հյուսիսային Ամերիկա

* 
** Վաշինգտոն (ներկայացուցչություն)
* 
** Օտավա (ներկայացուցչություն)

## Միջին Արևելք

* 
** Բեյրութ (ներկայացուցչություն)

## Ավստրալիա

* 
** Սիդնեյ (ներկայացուցչություն)

Կատեգորիա:Դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության քաղաքականություն
Իսլամական պետություն

**Իսլամական պետությունը** (, լատինատառ՝ al-dawla al-islamiyya) պետականության կառուցվածքային կազմակերպման եղանակ է, որում հասարակության և պետության կյանքի հիմքում ընկած է մոնոթեիստական կրոններից մեկը՝ իսլամը, այսինքն իսլամական պետության գաղափարը ենթադրում է թեոկրատիա։ Սահմանադրական, քաղաքացիական, քրեական, վարչական, ընտանեկան և դատավարական իրավունք նորմերը սահմանված և ամրագրված են շարիաթով։

Պետության իսլամական հայեցակարգը տարբերվում է արևմտյանից։ Իսլամական պետության գաղափարը կայանում է «մուսուլմանների հողերում» պետության և իսլամի օրենքներով կառուցված պետության կայացման մեջ։ Այսպիսով, իսլամական պետության հայեցակարգը բնութագրում է միայն հենց իսլամական պետությունը, ոչ թե պետություններն ընդհանրապես։

«Իսլամական պետություն» հասկացությունը հանդիսանում է հավաքական և ներառում է իսլամի քաղաքական ձևի հասկացությունը ու իսլամական պետության տիպը։ Պետության քաղաքական կարգը բնորոշում է, թե ինչպիսի դոկտրինալ հիմունքներով է իշխում «կառավարիչը», ինիպիսի օրենքների վրա է հենվում իշխանությունը։

## Իսլամական պետության տիպերը
Իսլամական պետության տիպերը մոտ են պետական-իրավական ռեժիմի արևմտյան հայեցակարգին, սակայն բնորոշվում են կառավարման միջոցներով և մեթոդներով, այլև պետականության կոնկրետ ձևերով։
### Սուլթանություն

Սուլթանություն պատմականորեն կոչվել է իսլամական պետությունը՝ սուլթանի դինաստիայի ժառանգական իշխանությամբ։

Ներկայումս աշխարհում կա երկու սուլթանություն՝ Օմանի Սուլթանությունն Արաբական թերակղզում և Բրունեյ Դարուսալամը Հարավարևելյան Ասիայում՝ համապատասխանաբար Քաբոս բին Սաիդի և Հասանալ Բոլկիահի իշխանության ներքո։
### Ամիրայություն

### Իմամաթ

### Խալիֆայություն

### Իսլամական հանրապետություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլամական պետություններ
Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ
Գելական շոտլանդերեն

**Գելական շոտլանդերեն, գելական լեզու** կամ **գաելերեն,** շոտլանդացիների էթնիկ փոքր խմբի՝ գելերի մայրենի լեզուն։ Պատկանում է կելտական լեզուների գոյդելական ճյուղի լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության լեզուներ
Շոտլանդերեն (այլ կիրառումներ)

**Շոտլանդերեն** եզրը կարող է նշանակել.
* Գերմանական շոտլանդերեն (*Դաշտային շոտլանդերեն*), արևմտա-գերմանական լեզու, որը տարածված է Շոտլանդիայի դաշտային մասում և Օլսթերում։
* Գելական շոտլանդերեն (*Gàidhlig*), կելտական լեզու, որը տարածված է Հեբրիդյան կղզիներում և «հիմնական» Շոտլանդիայի մի մասում
* Շոտլանդական անգլերեն, Շոտլանդիայում տարածված անգլերենի տեսակներից մեկը
* Շոտլանդերեն (*Scottish Language*), Association for Scottish Literary Studies-ի կողմից հրապարակվող շոտլանդերենին նվիրված պարբերական։

## Տես նաև
* Շոտլանդիայի լեզուներ
Խալիֆայություն

[մինի|[Մուսուլմանների վերջին խալիֆ Աբդուլմեջիդ IIը]]

**Խալիֆայություն** տերմինը, "իշխանություն խալիֆ ('հետևորդ')" ( արաբերեն خلافة or khilāfa, ), գալիս է մուսուլմանական աշխարհում սկիզբ առած առաջին կառավարման համակարգից և ցույց է տալիս մուսուլմանների (համայնք) քաղաքական միասնություն։ Տեսականորեն, արիստոկրատ–սահմանադրական հանրապետություն
(Սահմանադրությունը՝ Մեդինայի սահմանադրություն), որը նշանակում է, որ պետության ղեկավարը, խալիֆան և այլ պաշտոնյաներ ժողովրդի և, իսլամի ներկայացուցիչներ են և պետք է ղեկավարեն սահմանադրական և կրոնական օրենքներին, կամ շարիաթին համապատասխան։ Սկզբնական շրջանում, այն ուղղակի ժողովրդավարություն էր (տես շուրա) և ընտրովի միապետություն։

X դարից Արևմտյան Եվրոպայում խալիֆայություն են անվանել նաև Արևմտյան Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Հարավ-Արևմտյան Եվրոպայում արաբական նվաճումների հետևանքով VII դարում ստեղծված պետությունը (661 թվականից Օմայանների խալիֆայությունը, 750 - 1258 թվականներին Աբբասանների խալիֆայությունը)։ X դարում կազմվել են Ֆաթիմյանների խալիֆայությունը և Կորդովայի խալիֆայությունը։ Հայաստանը արաբական խալիֆայության տիրապետության տակ է գտնվել VII - IX դդ. (տես Արաբական նվաճումներ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Արաբական խալիֆայություն
Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Կատեգորիա:Իմպերիալիզմ
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Իսլամի պատմություն
Կատեգորիա:Խալիֆայություններ
Կատեգորիա:Կրոնական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Պանիսլամիզմ
Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Պետության ձևեր
Մայրենի լեզվի միջազգային օր

[մինի|Մայրենի լեզվի միջազգային օրվան նվիրված հուշարձանը Աշֆիլդ այգում, [Սիդնեյ, փետրվարի 19-ին 2006 թիվ]]
**Մայրենի լեզվի միջազգային օր** (), ընդունվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր համաժողովի 30-րդ նստաշրջանի որոշումով 1999 թվականի նոյեմբեր ամսին և նշվում է 2000 թվականի փետրվարի 21-ից` որպես մայրենի լեզուների իրավունքների ճանաչման և գործածության աջակցման օր։ Մայրենի լեզվի միջազգային օրը 2005 թվականից նշվում է նաև Հայաստանում։

Ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գնահատականի՝ աշխարհի վեց հազար լեզուներ կորստի մատնվելու եզրին են։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Շահիդ Մինար՝ Նահատակների հուշարձանը Բանգլադեշի Դաքքայի համալսարանում։ Հարգանքի տուրք է մատուցվում բենգալերենի համար պայքարի՝ 1952 թվականի փետրվարի 21-ի զոհերի հիշատակին։
1947 թվականին, երբ անգլիացիները վերջապես հեռանում են Հնդկաստանից, կազմավորվում է Պակիստան պետությունը։ Այն կազմված էր երկու խոշոր տարածաշրջաններից, որոնք իրարից կտրուկ տարբերվում էին մշակույթով և լեզվով. արևմտյան Պակիստանում իշխում էր ուրդու լեզուն, իսկ արևելյանում՝ բենգալերենը։ Չնայած բենգալերենը միլիոնավոր մարդկանց մայրենի լեզուն էր, սակայն 1948 թվականին Պակիստանի կառավարությունն ամբողջ երկրի համար պետական լեզու է հռչակում ուրդուն։

Կառավարության որոշումը երկրի արևելյան մասի բնակչության մեծ մասը դժգոհությամբ է ընդունում, բողոքի ցույցեր են տեղի ունենում։ Կառավարությունը ոչ միայն հաշվի չի նստում արևելյան տարածաշրջանի բնակիչների պահանջների հետ, այլև ճնշում է բենգալերենի պաշտպանությանն ուղղված ցույցերը։ Իսկ 1952 թվականին Դաքքա քաղաքում կայացած ուսանողական ցույցը ճնշելիս մի քանի մարդ զոհվում է, զոհվում են հանուն իրենց մայրենի լեզվի իրավունքի պաշտպանության։ Այս ողբերգական դեպքերի հետևանքով արդեն բողոքի զանգվածային ցույցեր են ծայր առնում։ Հակամարտության ընթացքում 1956 թվականին բենգալերենը, ի վերջո, պետական լեզվի կարգավիճակ է ստանում։

Մայրենի լեզվի իրավունքների համար մղվող պայքարը նպաստեց բենգալցիների ազգային ինքնագիտակցության աճին։ Ազգային-ազատագրական պատերազմից հետո Արևելյան Պակիստանն առանձնացավ, և 1971 թվականին առաջացավ նոր պետություն՝ Բանգլադեշը։

Բանգլադեշում փետրվարի 21-ը նշվում է որպես ազգային տոն՝ Մայրենի լեզվի օր, իսկ մայրաքաղաք Դաքքայում զոհված ուսանողների հիշատակին հուշարձան է կանգնեցված։

Բուռն իրադարձությունների հիշատակին 1999 թվականի նոյեմբերին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն փետրվարի 21-ը Մայրենի լեզվի միջազգային օր է հռչակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տոներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՄԱԿ
Կատեգորիա:Լեզուներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Փետրվարի 21
Կատեգորիա:Լեզվային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Բանգլադեշի պատմություն
Սինատիբեթյան լեզուներ

**Սինատիբեթյան լեզուներ**, *Չին–Տիբեթական լեզուներ* ցեղակից 270 լեզուների լեզվաընտանիք, խոսվում են Չինաստանում, Բիրմայում, Հիմալայներում և Հնդկաստանի հյուսիս–արևելքում։ Ըստ ամերիկյան գիտնական Ռ․ Շեյֆերի դասակարգման՝ հիմնական ճյուղերն են․ 
# չինականը, որ ներկայանում է չինարենով, 
# տիբիթականը, որի մեջ մտնում են տիբեթերենը, արևմտյան, արևմտա-կենտրոնական ու արրելյան հիմալայան լեզուները, 
# բիրմայական ճյուղը, որի մեջ մտնողներից առավել հայտնի են բիրմաներենը, տանգուտերենը, լոլո լեզուները, կաչիներենը, կուկի խումբը ևն, 
# բարիականը, որի մեջ մտնում են ջալպայգուրյան, բոդո, չուտիա, նագա և այլ լեզուներ, 
# կարենյանը, որի մեջ մտնում է կարեներենը և այլ լեզուներ։ 

Սինատիբեթյան լեզուներին են պատկանում նաև ոչ մեծ լեզվախմբեր, առանձին՝ չխմբավորված որոշ լեզուներ։ Ռ․ Շեյֆերը այս ընտանիքի մեջ է մտցնում նաև թաի լեզվախումբը, թեև ոմանք դա չեն ընդունում։ Ըստ ամերիկյան գիտնական Պ․ Բենեդիկտի վարկածի՝ թաի լեզուները հեռավոր ցեղակցություն ունեն մալայա-պոլինեզյան լեզուների հետ։

Սինատիբեթյան լեզուները անջատական են, ունեն վերլուծական կառուցվածք։ Առանձին լեզուներ զարգացրել են կցման (ագլյուտինացիայի) տարրեր։ Քերականական արտահայտության հիմնական միջոցներն են բառերի դասավորությունը, օժանդակ բառերի օգտագործումը, շեշտը և հնչերանգը։ Բառի հնչյունաբանական կազմում առաջին պլանում է միավանկությունը։ Սովորաբար վանկը և ձևույթը (կամ բառը) համընկնում են։ Որոշ լեզուներում տոների (երաժշտական շեշտի տեսակների) թիվը հասնում է 6-ի։ 

Բնական խոսողների թվով սինատիբեթյան լեզուները զբաղեցնում են առաջին տեղը աշխարհում։ Սինատիբեթյան լեզվաընտանիքի ներքին դասակարումը դեռ քննարկման առարկա է։

## Գրականություն
* Shafer R․, Classification of the Sino-Tibetan Languages, -«Word», 1955, v․ 11, № 1
* Shafer R․ Introduction to Sino-Tibetan, pt 1–4, Wiesbaden, 1966–67․

## Արտաքին հղումներ
* James Matisoff, Tibeto-Burman languages and their subgrouping -
* MultiTree, The Linguist List MultiTree Project։ Sino-Tibetan Family Trees

*
Նախասինատիբեթյան
Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ այբբենական կարգով
Ով է դավել Ռոջեր ճագարին

***Ով է դավել Ռոջեր ճագարին*** (), ռեժիսոր Ռոբերտ Զեմեկիսի նկարահանած ֆիլմ, որտեղ հետաքրքիր ձևով համադրվել են գեղարվեստական ֆիլմի և մուլտֆիլմի պատկերները։ Ֆիլմի սյուժեն հիմնված է Գրեյ Վոլֆի «Who Censored Roger Rabbit?» վեպի հիման վրա։

Ֆիմը մեծ ազդեցություն է ունեցել համաշխարհային և հատկապես ամերիկյան կինեմատոգրաֆի վրա, ստացել է 3 Օսկար։ Ֆիլմի բյուջեն 70,000,000 դոլար է, ամբողջ աշխարհում ունեցել է 349,200,000 դոլարի շահույթ։

## Փաստեր
* Ով է դավել Ռոջեր ճագարին ֆիլմը Դիսնեյի առաջին ֆիլմն էր, որ ցուցադրվեց «Cartoon Network» հեռուստաալիքով։
* Ֆիլմը ստացել է 10 մրցանակ։
* Ֆիլմի տիտրերը տևում է մինչև 8 րոպե, որը ռեկորդակային է համարվում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Amblin Entertainment ֆիլմեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Touchstone Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դետեկտիվ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բադի մուվի
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր նապաստակների մասին
Կատեգորիա:Նուար ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռոբերտ Զեմեկիսի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր խոսող կենդանիների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր խուզարկուների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր նապաստակների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1947 թվականին
Կատեգորիա:1988 մուլտֆիլմեր
Պասկալի եռանկյուն

right|thumb|250px|Պասկալի եռանկյան առաջին վեց շարքերը

Մաթեմատիկայում, **Պասկալի եռանկյունը** եռանկյունաձև մատրիցա է կազմված եռանկյան մեջ տեղադրված բինոմի գործակիցներից։ Արևմտյան աշխարհում այն ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Բլեզ Պասկալի անունն է կրում, չնայած նրանից առաջ այլ մաթեմատիկոսներ Հնդկաստանից, Հունաստանից, Իրանից, Չինաստանից, Գերմանիայից և Իտալիայից հայտնաբերել էին այն։

Պասկալի եռանկյան շարքերը պայմանականորեն սկսում են 0-ից։ Յուրաքանչյուր տողում գրառումները արվում են ձախից, սկսելով k=0 և դասավորվում են հարակից տողերի նկատմամբ անկյունագծով (շախմատային կարգով)։ Եռանկյունու պարզ կառուցումն ընթանում է հետևյալ կերպ։ n=0 տողում գրվում է միայն 1 թիվը։ Այնուհետև, հաջորդ շարքերը լրանելու համար անհրաժեշտ է վերևի շարքում գտնվող աջ և ձախ թվերն իրար գումարել։ Եթե վերևի շարքում աջ կամ ձախ կողմի թվերից մեկը բացակայում է, այդ թվի փոխարեն պարզապես 0 է գումարվում։ Օրինակ առաջին տողում թիվը 1+0=1 է, մինչդեռ երրորդ տողում 1 և 3 թվերը գումարելիս ստանում ենք 4 հաջորդ տողում։

մինի|աջից|Ամեն թիվը նախորդ շարքի աջ և ձախ թվերի գումարն է

### Պատմություն
Թվերի բազմությունը, որը ձևավորում է Պասկալի եռանկյունը հայտնի էին Պասկալից առաջ, սակայն չնայած այդ ամենին Պասկալը մշակեց դրանք օգտագործելու տարբեր եղանակներ և առաջինն էր, ով հավաքեց ողջ ինֆորմացիան իր Traité du triangle arithmétique (1653) գիտական աշխատության մեջ։ Այդ թվերի սկզբնական աղբյուր են հանդիսանում կոմբինատորիկայի և բինոմական թվերի հնդկական տարբեր ուսումնասիրություններ։

Գրեթե նույն ժամանակահատվածում այն ուսումնասիրվել է Իրանում՝ մաթեմատիկոս Ալ-Կարաջի կողմից (953–1029): Ավելի ուշ ուսումնասիրությունները կրկնվել են նաև բանաստեղծ, աստղագետ-մաթեմատիկոս Օմար Խայամի կողմից (1048-1131), այդ պատճառով Իրանում այն ստացել է Խայամ-Պասկալ եռանկյուն կամ Խայամի եռանկյուն անվանումը։

Պասկալի եռանկյունը Չինաստանում տարածում է գտել 11-րդ դարում, չինացի մաթեմատիկոս Jia Xian-ի աշխատանքների շնորհիվ (1010–1070). 13-րդ դարում Yang Hui-ն (1238–1298) ներկայացրեց եռանկյունը և մինչ այսօր Չինաստանում այն կոչվում է Յան Հուիի եռանկյուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլեզ Պասկալ
Կատեգորիա:Կոմբինատորիկա
Քաջքեր

**Քաջքեր**, առասպելական ոգիներ, երբեմն բարի, երբեմն չար հատկություններով։ Քաջքերը ընդհանրապես ապրելիս են եղել քարանձավներում, լեռներում. նրանք համարվել են պատժող ուժեր։ Հավատացել են, որ քաջքերը երբեմն էլ մտնում էին մարդկանց մեջ, նրանց չարչարում։ Ըստ ավանդության քաջքերը բռնել են Արտավազդ թագավորին և Մասիսի խորքերում շղթայակապ բանտարկել։

Կատեգորիա:Ոգիներ
Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական հավատալիքներ
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1902-03

**Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1902-03** (), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 32-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Բերի» ֆուտբոլային ակումբը։
## Եզրափակիչ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1900-01

**Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1900-01** (), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 30-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Տոտենհեմ Հոտսպուր» ֆուտբոլային ակումբը։

## Եզրափակիչ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ
Կատեգորիա:1900 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1901 ֆուտբոլում
ԼԵԳՕ Մայնդստորմս

մինի|աջից|Գոլֆ խաղացող ռոբոտ, որը ստեղծվել է NXT հավաքծոյի միջոցով
մինի|աջից|Ռոբոտ-ձեռք, որը ստեղծվել է NXT հավաքծոյի միջոցով

**ԼԵԳՕ Մայնդստորմս** (), հավաքովի խաղալիք է (մեխանիկական մասերի և էլեկտրոնային բլոկեր համատեղություն) նախատեսված ծրագրավորվող ռոբոտ ստեղծելու համար։
Առաջին անգամ ներկայացվել է LEGO ընկերության կողմից 1998 թվականին։ Ութ տարի անց՝ 2006 թվականին թողարկվել է Lego Mindstorms NXT մոդելը, 2009 թվականին - LEGO Mindstorms NXT 2.0-ը, իսկ 2013 թվականին - Lego Mindstorms EV3-ը։

## Հավաքածոներ
LEGO Mindstorms հավաքածոները կոմպլեկտավորվում են LEGO հավաքածոյի ստանդարտ մասերից և հավաքածոյից, որը կազմված է ծրագրավորվող բլոկից և սենսորներից։ Հավաքածոն երկու ձևի է՝ հիմնական և ընդլայնված։ 
Հիմնական հավաքածուն մատակարարվում է երկու տարբերակով՝ լայն վաճառքի և հիմնարար ուսումնական։ Երկու տարբերակն էլ կարող են օգտագործվել ռոբոտատեխնիկայի մրցույթներում ()։ Ընդլայնված տարբերակը ավելի շատ մասեր ունի։ 

## Բլոկներ
Կազմում կարող են լինել տարբեր մոդիֆիկացիայի բլոկներ։ Ներկա պահին դրանք երկուսն են։

## Սենսորներ
LEGO Mindstorms հավաքածոները ունեն ինչպես LEGO ընկերության, այնպես էլ այլ (HiTechnic, Mindsensors) ընկերությունների սենսորներ։ 
LEGO Mindstorms NXT ստանդարդ սենսորների օրինակներ՝

## Ծրագրեր
LEGO Mindstorms հավաքածոյի կազմում կան ստանդարտ ծրագրեր NXT-G և Robolab, բայց այլ կազմակերպություններ էլ են ստեղծել LEGO Mindstorms-ի ծրագրավորման ծրագրեր։ LEGO Mindstorms-ի ծրագրավորման լեզուները լինում են գրաֆիկական և տեքստային։ Ամենաժամանակակից ծրագրավորման միջավայրը Microsoft Robotics Developer Studio-ն է;

## Մրցույթներ
Շատ երկրների դպրոցներում տարածված են LEGO Mindstorms հավաքածոների օգտագործմամբ *Ռոբոտիքս* դասընթացները։ Դասընթացների շնորհիվ պատանիները սովորում են ծրագրավորել և կառավարել ռոբոտներին, բացահայտում են սենսորների տեսակները և դրանց կիրառումը ռոբոտների ծրագրավորման գործում։ Նման փորձի տարածման արդյունքում մեծ ժողովրդականություն են վայելում ռոբոտների մրցությունները, ուր ամեն մի ուսումնական հաստատություն կարող է ներկայացնել իր թիմը։ Անցկացվում են նաև Ռոբոտների Միջազգային Օլիմպիադաներ՝ WRO ()

Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Մեդիա լաբորատորիայի պրոֆեսոր Սեյմուր Փեյփերթը իր «Mindstorms» գրքի նախաբանում գրել է՝ 

Հայաստանում առաջին անգամ Ռոբոտիքս դասընթացներ են կազմակերպվել Թումո ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնում 2012 թվականի փետրվար ամսին։ Դասընթացները վարել է Իսպանիայից հրավիրված ճարտարապետ DTEC Consulting ընկերության հիմնադիր և ղեկավար Ջուզեպ Ֆարգասը ()։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոբոտներ
Կատեգորիա:Lego
Կատեգորիա:Ռոբոտագիտություն
Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Կատեգորիա:Ներկառուցված համակարգեր
Կատեգորիա:1998 հայտնված արտադրանքներ
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1904-05

**Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1904-05** (), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 34-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Աստոն Վիլլա» ֆուտբոլային ակումբը։
## Եզրափակիչ
Անգլիայի գավաթը,որը նաև պաշտոնապես հայտնի է ֆուտբոլի ասոցացիա։Առաջին անգամ խաղացել են 1871֊72թթ.։  2015ից մինչև 2019թ.ը հայտնի է որպես Emirates Cup-ի գավաթ։

Մրցույթը բաց է ցանկացած  ակումբի համար։2011֊ին գրանցվել է 763 ակումբներ,12 մրցաշար,բաղկացած 12 կիսաեզրափակիչներից։Հաղթողները ստանում են FA Cup հավաթը։Հաղթողները նաև որակավորվում են Եվրոպայի լիգայի և FA Community Shield խաղերին։Արսենալը ամենահաջող ակումբն է պատմության մեջ,որը Արսեն Վենգելի գլխավորությամբ 7րդ անգամ հաղթել  է խաղը։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1905-06

**Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1905-06** (), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 35-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Էվերթոն» ֆուտբոլային ակումբը։
## Եզրափակիչ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ
Քարից նավակ

[right|200px|thumb|[Անունդ կուրգանի քարից նավակը]]
**Քարից նավակ** նախապատմական Սկանդինավիայի և մասամբ Մերձբալթիկայի թաղման հուշարձան, որը օգտագործվում էր մինչև վիկինգների ժամանակաշրջանը։ Կազմված է նավի ուրվագծերի ֆորմայով կիպ կամ նշանակալի հեռավորության վրա կանգնեցրած ուղղաձիգ քարերից։ Ներքից քարից նավակները սովորաբար սալարկվում է հղկված գետաքարով, երբեմն կենտրոնում գտնվում են նավակայմերը խորհրդանշող ուղղաձիգ քարեր
 
Գիտնականները կարծում են, որ այս մեգալիթական կոմպոզիցիաները իրական նավակների էին նմանեցված և դրանց վրա հանգուցյալին ծովով վերջին նավարկության էին ուղարկում։ *Քարից նավակ* անվանումը առաջին անգամ հանդիպվում է վիկինգների մոտ։

## Տես նաև

* Մենհիր

Կատեգորիա:Սկանդինավիայի պատմություն
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1930-31

**Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1930-31** (), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 56-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն» ֆուտբոլային ակումբը։
## Եզրափակիչ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ
Դիարբեքիրի ջարդեր (1895)

**Դիարբեքիրի ջարդեր**, կոտորածներ Օսմանյան կայսրության Դիարբեքիրի վիլայեթում (1895 թվականի նոյեմբեր)։ Այդ իրադարձությունները Համիդյան ջարդերի մասն էին, որոնք ուղղված էին քրիստոնեական բնակչության դեմ։
[մինի|[Դիարբեքիրի ամրոցը Տիգրիս գետի ափին]]
Ֆրանսիայի փոխհյուպատոս Մեյրիէի զեկույցի համաձայն Դիարբեքիրի սանջակի տարածքում 119 գյուղեր, որոնք բաղակացած էին 6000 ընտանիքներից, թալանվել և այրվել էին, մոտ 30 000 քրիստոնյաներ սպանվել կամ անհայտ կորել էին։ Մասնավորապես Դիարբեքիր քաղաքում առևանգել էին 50 կանանց և աղջիկների, գյուղերում այդ թիվը շատ ավելի մեծ էր։ Դիարբեքիր քաղաքի նյութական վնասների չափը գնահատվում էր ըստ Մեյրիէի 2 միլիոն թուրքական ֆունտ, իսկ սպանված քրիստոնեաների թիվը 3 000։

Մուսուլմանների մոտ սպանվածների թիվը կազմում էր 195, որոնցից 70-ը սպանվել էին հենց մուսուլմանների կողմից՝ թալանված գույքը բաժանելու ժամանակ։ Ջարդերի ընթացքում մոտ 1 500 քրիստոնեաներ կարողացել էին պատսպարվել Ֆրանսիայի հյուպատոսարանում, իսկ մոտ 3 000-ը՝ Սուրբ հայրերի տաճարում։ Այն թաղամասերում, որոնցում քրիստոնեաները ունեին որոշակի զենք և զինամթերք և կարողացել էին հավաքվել և միավորվել բավարար քանակությամբ՝ ջարդարարները մուտք չեն գործել։ Սակայն եռօրյա ջարդերից հետո թուրքակական ուժայինները քրիստոնեաներին զինաթափել են, իսկ մուսուլմանների մոտ թողել էին զենքերը։ Շատ հայեր ձերբակալվեցին և կտտանքների էին ենթարկվում բանտերում։

Թուրքերը հայ բնակչությունից խլեցին անգամ այն փոքրածավալ օգնությունը, որը տրամադրվել էր անօթևան մնացած ընտանիքներին։ Պատճառն այն էր, որ հայ եպիսկոպոսը հրաժարվել էր ստորագրել այն փաստաթղթերը, որոնք փաստագրում էին իբր հայերի մեղավորությունը ջարդերի իրագործման մեջ։

## Տես նաև
* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Геноцид армян в Османской империи», Сборник документов и материалов под редакцией М. Г. Нерсисяна. Второе дополненное издание. Издателсьство «Айастан», Ереван 1983, стр.132 - 137

Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն
Կատեգորիա:Հայկական հարց
Կատեգորիա:Դիարբեքիրի նահանգ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:19-րդ դարը Հայաստանում
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյաների հետապնդում
Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ջարդեր
Սալիներ

thumb|right|255px|<center>  </center>

**Սալիներ** (, -ից — «թռնում եմ, ցատկում եմ»), ըստ ավանդության Նումա Պոմպիլիոսի հաստատած Մարսի քրմերի երկու կոլեգիա՝ պալատինյան և կոլլինյան (Հռոմի շրջանների անունից)։ Յուրաքանչյուր կոլեգիա բաղկացած էր տասներկու հոգուց, որոնք ընտրվում էին պատրիկների միջից։ Մարտի սկզբին սալիները Մարսի պատվին շքերթ էին կատարում քաղաքում, նիզակներով հարվածելով սրբազան վահաններին (անկիլներին), որոնցից մեկը ըստ ավանդության ընկել էր երկնքից։ Շքերթն ուղեկցվում էր պարերով և հնագույն հիմներով, որոնց բառերը պատմական ժամանակաշրջանում արդեն դարձել էին անհասկանալի։ Այս ամենը ցույց էր տալիս, որ սալիները ծագել են հնագույն ժամանակներում, երբ պարերին վերագրում էին մոգական նշանակություն և հավատում, որ պարը կարող է հաջողություն բերել ամեն մի ձեռարկման։

Կատեգորիա:Հին հռոմեական քրմական կոլեգիաներ
Կատեգորիա:Կրոնը Հին Հռոմում
Արևմտյան աշխարհ

[thumb| [Պարթենոն (Աթենք)]]
[thumb| [Հռոմեական ֆորում (Հռոմ)]]
**Արևմտյան աշխարհ**, հայտնի նաև որպես **Արևմուտք** և **Occident** (լատիներեն՝ *occidens* "արևամուտ, Արևմուտք"; ի հակադրություն Արևելքին), տերմինը վերաբերում է տարբեր ազգերին կախված կոնտեքստից։ Չկա ոչ մի համաձայնեցված սահմանում, թե ինչ ընդհանրություն ունեն այս բոլոր ազգերը։

Արևմուտք անվա­նումը տրվում է Արևմտյան Եվրոպա­յի և Հյուսիսային Ամերիկայի արդյու­նաբերապես զարգացած պետություննե­րին։ Դրանք զարգանում են ժողովրդավարության և շուկայական տնտեսության սկզբունքներով և համար­վում են արդի աշխարհի ժողովրդավա­րական արժեքների ստեղծման կենտրոն։ Այդ պետություններում էապես բարձրացել է քաղաքացիների կենսամակարդակը, որի շնորհիվ նրանք դարձել են արդի քաղաքակրթության առաջատարը։ Սոցիալիստական պետությունների ստեղ­ծումից, հատկապես Երկրորդ աշխարհամարտից հետո՝ սառը պատերազմի շրջանում, շրջանառության մեջ են դրվում Արևելք-Արևմուտք հետագայում նաև ՝ Հյուսիս-Հարավ հակասությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
* Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
* А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Մոսկվա

Կատեգորիա:Արևմտյան մշակույթ
Թալիա

մինի|250px|Թալիա
**Թալիա**, կատակերգության մուսան։ Պատկերվում էր երիտասարդ աղջկա տեսքով, հովվական ցուպը (երբեմն՝ դափը) աջ ձեռքին, իսկ գլխին բաղեղից պսակ։ Թալիայի սանը դերասանն է, նրա տաճարը՝ թատրոնը։

Կատեգորիա:Մուսաներ
Արևելք (տարածաշրջան)

**Արևելք**` ավանդաբար այն ցույց է տալիս Եվրոպայի նկատմամբ դեպի արևելք գտնվող աշխարհի մասը։ Հիմնականում դա գործածվում է Ասիա աշխարհամասի վերաբերյալ։ Իր հերթին, Արևելք հասկացությունը բաժանվում է ըստ տարածաշրջանների` Հեռավոր Արևելք, Մերձավոր Արևելք և Միջին Արևելք նշանակումների։

Գիշերահավասարի օրերին Արեգակը ծագում է արևելքի կետում։ Երկնոլորտի վրա արևելքի կետը մաթեմատիկական հորիզոնի և երկնային հասարակածի հատման երկու կետերից մեկն է։

Հայաստանն ըստ այդ բաժանումների, Միջին Արևելքի երկիր է։

Արևելք հասկացությունը, բացի աշխարհագրական նշանակության, ունի նաև մշակույթ բնութագրող իմաստ։

Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Ջան Բոնոմո

**Ջան Բոնոմոն** (, ), թուրք ջազային երգիչ է, ազգությամբ հրեա։ Նա ներկայացրել է Թուրքիան Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթում «Love Me Back» երգով և մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը։

## Ալբոմներ
* 2011 - Meczup

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք երգիչներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Թուրք երգիչ-երգահաններ
Կատեգորիա:Թուրք երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք տղամարդ երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Իզմիր քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հրեա երգիչներ
Արևելյան աշխարհ

**Արևելյան աշխարհ** վերաբերում է Արևելյան Ասիայի կամ աշխարհագրական Արևելյան մշակույթի բազմազան և բազմաթիվ մշակույթների կամ հասարակական կառուցվածքների և փիլիսոփայական համակարգերի։ Այն ներառում է Հնդկական թերակղզին ( Բանգլադեշ, Բուտան, Հնդկաստան, Մյանմար, Պակիստան, Շրի Լանկա, Մալդիվներ, Նեպալ և երբեմն Աֆղանստան), Հեռավոր Արևելքը ( Չինաստան, Թայվան, Վիետնամ, Կամբոջա, Մալայզիա, Մոնղոլիա, Ինդոնեզիա, Ճապոնիա, Հյուսիսային Կորեա, Հարավային Կորեա), Ավստրալազիան (Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա), Միջին Արևելքը/Մերձավոր Արևելքը և Կենտրոնական Ասիան երբեմն դիտարկվում են որպես Արևելյան Ասիայի մաս։

Կատեգորիա:Մշակութային հասկացություններ
Կատեգորիա:Երկրների դասակարգում
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր