Վրձնասունկ

**Վրձնասունկ**, **պենիցիլիում** (), անկատար սնկերի ցեղ։ Հայտնի է վրձնասունկի մոտ 250 տեսակ։

## Տարածում
Տարածված հողում, տարբեր բուսական մնացորդներում (բորբոսի ձևով), ամենուրեք, բոլոր կլիմայական շրջաններում։

;Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 125 տեսակ՝
*Վրձնասունկ ալեխառն (*Penicillium canescens*),
* Վրձնասունկ ոսկեգույն (*Penicillium chrysogenum*), 
*Վրձնասունկ ցիկլոպիում (*Penicillium cyclopium*),
* Վրձնասունկ գարու (*Penicillium hordei*) և այլն։ 
Հանդիպում է բոլոր մարզերում։

Բնակվում է հողում, որտեղից տարածվում է զանազան հիմնանյութերի վրա։ Սնկամարմինն առաջացնում է թավշանման, թաղիքանման, ալրանման կամ հատիկավոր, կանաչ, կապտականաչ, դեղին, դեղնականաչավուն գաղութներ։ 
300px|մինի|ձախից|Երշիկի վրա

## Կառուցվածք
Պտղամարմինը կլեյստոտեցիում է, կլորավուն, որտեղ անկանոն տեղադրված են պայուսակները։ Անսեռ բազմացումը կատարվում է կոնիդիումներով։
Կոնիդիակիրները բազմաբջիջ են, գագաթում՝ վրձնաձև ճյուղավորված, կրում են անգույն կամ թույլ գունավորված միաբջիջ կոնիղիումների շղթաներ։ Որոշ տեսակներին բնորոշ է նաև պայուսակավոր փուլը, որի ժամանակ առաջանում են մանր գնդաձև պտղամարմիններ (կլյեստոտեցիումներ)։ Սապրոտրոֆ են, կան նաև մակաբույծներ։

### Բազմացում
Զարգացման ցիկլը անցնում է գլխավորապես անսեռ՝ կոնիդիալ փուլում, բայց որոշ տեսակներին հատուկ է նաև սեռական՝ պարկավոր փուլը։ Ունի բազմաբջիջ կոնիդիակիրներ, որոնք գագաթային մասում ճյուղավորվում են վրձնի նման (այստեղից՝ անվանումը), և որոնց վրա զարգանում են գունավորված միաբջիջ սպորների շղթաները։

## Բացահայտման պատմություն
1879 թվականին Լիոնի երիտասարդ ռազմական բժիշկ Էրնեստ Դյուշեն «հայտնագործություն» արեց, նա ուսումնասիրելով բորբոսը հաստատեց, որ դա վրձնասունկն է։

Երիտասարդը իր հետազոտության արդյունքները ներկայացրեց դոկտորական թեզում, և համառորեն առաջարկում էր շարունակել փորձերը այս ոլորտում, բայց Փարիզի Պաստյորի համալսարանը չնդունեց փաստաթուղթը, որովհետև Դյուշեն դեռ 23 տարեկան էր։

Դյուշեն հանրաճանաչ դարձավ մահվանից հետո 1949 թվականին, դրանից 4 տարի անց Ալեքսանդր Ֆլեմինգը ստացավ Նոբելյան մրցանակ պենիցիլինի հակաբիոտիկ ազդեցության բացահայտման համար։

## Նշանակություն
Վրձնասունկերը, քայքայելով օրգանական մնացորդները նպաստում են հողի բերրիության բարձրացմանը, կարևոր դեր են կատարում նյութերի շրջանառության մեջ։ Փչացնում են մթերքները, քայքայում մետաղյա, ապակե, թղթե իրերը, արվեստի ստեղծագործությունները։

## Տեսակներ
thumb|right| ''Penicillium'' և ''Aspergillus'' տեսակները տարբեր միջավայրում աճեցված
thumb|right|Պինիցիլումի բորբոսը մանդարին վրա
Վրձնասունկիի մի շարք տեսակներ հայտնի են որպես ֆերմենտների՝ 
*Վրձնասունկ փոփոխվող (*Penicillium variabil*e), 
* Վրձնասունկ հաճախակի (*Penicillium frequentans*), 
հակաբիոտիկների՝
* Վրձնասունկ ոսկեգույն (*Penicillium chrysogenum*), 
* Վրձնասունկ կիտրոնադեղնավուն (*Penicillium citrinum*)], 
թույների՝ 
* Վրձնասունկ կիտրոնականաչ (*Penicillium citreo-viride*),
* Վրձնասունկ կանաչավուն (*Penicillium viridicatum*)] և այլնի պրոդուցենտներ։ 
Որոշները կիրառվում են պանրագործության մեջ, օրինակ՝ 
* Վրձնասունկ ռոքֆորային (*Penicillium roqueforti*),
* Վրձնասունկ կամեմբեր (*Penicillium camemberti*), 
* Վրձնասունկ պանրասեր (*Penicillium caseicolum*) և այլն։

## Գրականություն
* Asan, A. (2004, updated։ January 2011). Aspergillus, Penicillium, and Related Species Reported from Turkey. Mycotaxon. 89 (1)։ 155-157. Link։ http://www.mycotaxon.com/resources/checklists/asan-v89-checklist.pdf
* Martin Schmiedeknecht։ *Eurotiales* in։ *Urania Pflanzenreich. Viren, Bakterien, Algen, Pilze.* Urania-Verlag, Berlin 2000; Seiten 417–418. ISBN 3-332-01167-7.
* Wolfgang Mücke, Christa Lemmen։ *Schimmelpilze. Vorkommen, Gesundheitsgefahren, Schutzmaßnahmen.* ecomed MEDIZIN, Landsberg am Lech 2004

## Արտաքին հղումներ
* Samson, R. A. & J I Pitt ''Integration of Modern Taxonomic Methods For Penicillium and Aspergillus Classification'' (with an illustration on the cover)
* ''Penicillium'' Genus Record im Index Fungorum

Կատեգորիա:Ասկոմիցետներ
Կատեգորիա:Դեղասնկեր