Ներկալում

**Ներկալում** (), մարդկանց բանտարկություն, որը սովորաբար լինում է մեծ խմբերի հետ՝ առանց մեղադրանքի կամ առանց մեղադրանք առաջադրելու մտադրության։ Այս տերմինը օգտագործվում է «պատերազմի ժամանակ կամ ահաբեկչության մեջ կասկածվող թշնամու քաղաքացիների» կալանքի համար։ Այն կարող է պարզապես նշանակել բանտարկություն, սակայն այն հակված է վերաբերել կանխարգելիչ կալանքի, այլ ոչ թե որևէ հանցագործության համար դատապարտվելուց հետո կալանքի։ Այս տերմինների օգտագործումը ենթակա է բանավեճի և քաղաքական զգայունության։ *«Ներկալում»* բառը երբեմն օգտագործվում է նաև չեզոք երկրի կողմից պատերազմի ժամանակ իր տարածքում հակամարտող զինված ուժերի և սարքավորումների կալանքի պրակտիկան նկարագրելու համար, որը համաձայնեցվել է 1907 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի ժամանակ։

Ներկալված անձինք կարող են պահվել բանտերում կամ **ներգաղթի ճամբարներ** կամ **[[համակենտրոնացման ճամբար]]ներ** կոչվող հաստատություններում: «Համակենտրոնացման ճամբար» տերմինը ծագել է իսպանա-կուբայական տասնամյա պատերազմից, երբ իսպանական ուժերը կուբացի քաղաքացիներին կալանավորել են ճամբարներում՝ պարտիզանական ուժերի դեմ ավելի հեշտությամբ պայքարելու համար: Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում դա կրկին անգամ օգտագործվել է։ Բրիտանացիները դա օգտագործել են Երկրորդ բուրական պատերազմի, իսկ ամերիկացիները Ֆիլիպին-ամերիկյան պատերազմի ժամանակ և երկուսն էլ օգտագործել են համակենտրոնացման ճամբարներ:

«Համակենտրոնացման ճամբար» և «ներքին ճամբար» տերմինները օգտագործվում են տարբեր համակարգերի համար, որոնք մեծապես տարբերվում են իրենց խստությամբ, մահացության մակարդակով և ճարտարապետությամբ։ Դրանց բնորոշ առանձնահատկությունն այն է, որ կալանավորները պահվում են օրենքի գերակայությունից դուրս։ Սպանության ճամբարները կամ մահվան ճամբարները, որոնց հիմնական նպատակը սպանությունն է, նույնպես անճշտորեն կարող են կոչվել համակենտրոնացման ճամբարներ։

Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը սահմանափակում է ներգաղթի կիրառումը, իսկ 9-րդ հոդվածը սահմանում է՝ «Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել կամայական ձերբակալման, կալանավորման կամ աքսորի»։

## Ներգաղթի և համակենտրոնացման ճամբարի սահմանումը
մինի|Ֆորտ Մարը ամերիկյան ամրոցների վերջին մնացորդն է, որոնք օգտագործվել են չերոկիների ներկալման համար։ Դա արվել է «Արցունքների արահետից» մի քանի ամիս առաջ՝ հնդկացիների տարածք տեղափոխմանը նախապատրաստվելու համար։
մինի|Իսպանիայի վերակենտրոնացման քաղաքականության արդյունքում զոհված կուբացիները, 1896
Ամերիկյան ժառանգության բառարանը համակենտրոնացման ճամբար տերմինը սահմանում է որպես՝ «Ճամբար, որտեղ անձինք փակված են, սովորաբար առանց արդարանալու հնարավորության և սովորաբար դաժան պայմաններում, հաճախ կառավարության կողմից վտանգավոր կամ անցանկալի համարվող խմբին անդամակցելու հետևանքով»։

Չնայած քաղաքացիական անձանց ներգաղթի առաջին օրինակը կարող է թվագրվել դեռևս 1830-ական թվականներին՝ անգլերեն «concentration camp» տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է վերամիավորման ճամբարները (իսպաներեն՝ reconcentrados ) նկարագրելու համար, որոնք իսպանական զինվորականները ստեղծել էին Կուբայում Տասնամյա պատերազմի (1868–1878) ժամանակ։ Այս անվանումը կրկին կիրառվել է Միացյալ Նահանգների կողմից Ֆիլիպին-ամերիկյան պատերազմի (1899–1902) ժամանակ ստեղծված ճամբարների նկատմամբ։ *«concentration camps»* անվանման ընդլայնված օգտագործումը շարունակվել է, երբ բրիտանացիները Երկրորդ բուրական պատերազմի (1899–1902) ժամանակ ճամբարներ են հիմնել Հարավային Աֆրիկայում։

20-րդ դարի ընթացքում պետության կողմից քաղաքացիական անձանց կամայական ներկալումը հասել է իր ամենածայրահեղ դրսևորումներին խորհրդային Գուլագի համակենտրոնացման ճամբարների համակարգում (1918–1991) և նացիստական համակենտրոնացման ճամբարներում (1933–1945): Խորհրդային համակարգը առաջինն է եղել, որի կառավարությունը կիրառել է իր սեփական քաղաքացիների նկատմամբ: Գուլագը բաղկացած էր ավելի քան 30,000 ճամբարներից իր գոյության մեծ մասի ընթացքում (1918–1991) և 1929-ից մինչև 1953 թվականը կալանավորել է մոտ 18 միլիոն մարդու, ինչը կազմում է դրա 73-ամյա կյանքի միայն մեկ երրորդը: Նացիստական համակենտրոնացման ճամբարների համակարգը լայնածավալ էր՝ մինչև 15,000 ճամբարներով և առնվազն 715,000 միաժամանակյա ներգաղթյալներով: Այս ճամբարներում զոհերի ընդհանուր թիվը դժվար է որոշել, սակայն շատ ճամբարներում աշխատանքի միջոցով բնաջնջման միտումնավոր քաղաքականությունը մշակված էր այնպես, որ բանտարկյալները մահանային սովից, չբուժված հիվանդություններից և որոշակի ժամանակահատվածում մահապատիժներից։ Ավելին, նացիստական Գերմանիան ստեղծել է վել է բնաջնջման ճամբարներ, որոնք հատուկ նախատեսված էին միլիոնավոր մարդկանց սպանելու համար, հիմնականում գազային թունավորման միջոցով։

Արդյունքում «համակենտրոնացման ճամբար» տերմինը երբեմն շփոթվում է «մահվան ճամբար» հասկացության հետ և պատմաբանները քննարկում են, թե արդյոք քաղաքացիական անձանց ներգաղթի այլ օրինակներ նկարագրելու համար պետք է օգտագործվի «համակենտրոնացման ճամբար» տերմինը, թե՞ «ներման ճամբարը»։

«Համակենտրոնացման ճամբար» տերմինը շարունակում է լայնորեն օգտագործվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո տեղի ունեցած դեպքերի համար։ Այդ դեպքերից են Քենիայում Մաու Մաուի ապստամբության (1952–1960) ժամանակ բրիտանական ճամբարները և Աուգուստո Պինոչետի ռազմական դիկտատուրայի (1973–1990) ժամանակ Չիլիում ստեղծված ճամբարները։ ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ մինչև 3 միլիոն ույղուրներ և այլ մուսուլմանական փոքրամասնությունների անդամներ պահվում են Չինաստանի վերադաստիարակման ճամբարներում, որոնք գտնվում են Սինցզյան շրջանում և որոնք ամերիկյան լրատվամիջոցները հաճախ անվանում են համակենտրոնացման ճամբարներ։ Ճամբարները ստեղծվել են 2010-ականների վերջին՝ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար Սի Ծինփինի վարչակազմի օրոք։

## Ազդեցություն
Գիտնականները քննարկել են ներգաղթի արդյունավետությունը որպես հակաապստամբական մարտավարություն: 2023 թվականի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ Իռլանդիայի անկախության պատերազմի ժամանակ ներգաղթը իռլանդացի ապստամբների շրջանում ավելի մեծ դժգոհությունների է հանգեցրել և նրանց մղել է պատերազմում ավելի երկար կռվելու։

## Օրինակներ
### Ակտիվություն
մինի|Չինաստանի Սինցզյանի ճամբարների քարտեզը՝ հիմնված ԱՄՆ Ազգային աշխարհագրական հետախուզության գործակալության և Ավստրալիայի ռազմավարական քաղաքականության ինստիտուտի կողմից հավաքված տվյալների վրա։

* Հյուսիսային Կորեայի բանտային ճամբարներ (1948–մեր օրեր)
* Գուանտանամոյի ծոցի կալանավայր (2002–մինչ օրս)
* Լիբիայում փախստականների կալանքի կենտրոններ (2011–մինչ օրս)
* Ույղուրների վերակրթության ճամբարներ Չինաստանում (2017–մինչ օրս)
* Չեչնիայում համասեռամոլների դեմ պայքարի ճամբարներ (2017–մինչ օրս)
* Միգրանտների կալանավորումները որպես ներգաղթային կալանավորման մաս Միացյալ Նահանգներում (2018–ներկա) այնպիսի հաստատություններում, ինչպիսին է «Ալիգատոր Ալկատրաս»-ը
* Եթովպիայում Տիգրայի պատերազմի և Ամհարայի պատերազմի ժամանակ ներգաղթի ճամբարներ (2020-ից մինչ օրս)
* Ռուսական ֆիլտրացիոն ճամբարներ Ուկրաինայում՝ Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման ժամանակ (2022 թվականից մինչև օրս)
* Սդե Թեյմանի կալանավայրը Իսրայելում Գազայի պատերազմի ժամանակ (2024–ներկա)
* Իտալական միգրանտների ճամբարներ Ալբանիայում (2024–մինչ օրս)

### Փակված
* Աբերքորնի զորանոցներ, Հյուսիսային Իռլանդիա (երբեմն անվանում են նաև Բալիկինլարի զորանոցներ) (1919–1921, 1971)
* Վերակենտրոնացման քաղաքականությունը Կուբայի Իսպանիայից անկախության պատերազմի ժամանակ (1896–1898)
* Երկրորդ բուրական պատերազմը Հարավային Աֆրիկայում (1900–1902)
* Քուրագ ճամբար Իռլանդիայում (1939–1946, 1957–1959): Քուրագ ճամբարը, անկասկած, ամենամեծն էր, երկրում օգտագործվել են առնվազն 30 այլ բանտեր և ճամբարներ
* Կիպրոսի ներգաղթի ճամբարներ (1946–1949)
* «Պաշտպանության գոտիների» վերականգնում 1901, Ֆիլիպին-ամերիկյան պատերազմ
* Հերերոների և Նամակուաների ցեղասպանություն (1904–1907)
* Հայերի կենտրոնացումը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ (1915–1916)
* Ֆրանսիայում և նրա գաղութներում ներգաղթի ճամբարներ (1910-1960-ականներ)
* Ֆինլանդիայի քաղաքացիական պատերազմ (1918)
* Ֆրոնգոչի ճամբար՝ բրիտանական ճամբար, որն օգտագործվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի և 1916 թվականի իռլանդացի բանտարկյալների համար։
* Գորմանստոնի ճամբարը Իռլանդիայի ազատ նահանգում (1922–1923)
* Մալայանական նոր գյուղեր ՝ որպես Բրիգսի պլանի մաս Մալայանական արտակարգ իրավիճակի ժամանակ (1950–1960)
* Իտալական համակենտրոնացման ճամբարներ Աֆրիկայում և Եվրոպայում (1930–1944)
* Հյուսիսային Իռլանդիայի Մեծ Բրիտանիայի բանտային լաբիրինթոս (1971–1975), նախկինում հայտնի որպես Լոնգ Քեշի կալանավայր, իսկ խոսակցական լեզվով՝ որպես լաբիրինթոս կամ H-բլոկներ)
* Գերմանական համակենտրոնացման ճամբարներ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ և ընթացքում (1933–1945)
* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ճապոնացիների կողմից ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց ներգաղթը (ավարտվել է 1945 թվականին)
* Գերմանա-ամերիկյան ճամբարներ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1941–1948)
* Իտալա-ամերիկյան ներգաղթի ճամբարներ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1941–1943)
* Ճապոնա-ամերիկյան ճամբարներ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1942–1946)
* Ճապոնացի-կանադացիների ներգաղթը (1942–1949)
* Դեոլիի ճամբար Հնդկաստանում (1962–1967)
* Օմարսկա ճամբարը Բոսնիայում, 1992թ.
* Դրետելյ ճամբար (1992–1995)
* Camp Bucca Իրաքում (2003–2009)
* Աբու Ղրեյբ բանտը Իրաքում (1980–2014)

Պատկեր:Armrefugees.jpg|alt=Armenian refugees collected near the body of a dead horse at Deir ez-Zor, during the Armenian genocide|Հայ փախստականներ, հավաքված Դեր Զորում՝սատկած ձիու մարմնի մոտ, Հայոց ցեղասպանության ժամանակ
Պատկեր:Tampere_prison_camp_women.jpg|alt=Women at the Kalevankangas concentration camp of Tampere in 1918, several months after the Finnish Civil War|Տամպերեի Կալեվանկանգասի համակենտրոնացման ճամբարի կանայք (1918 թվականին), Ֆինլանդիայի քաղաքացիական պատերազմից մի քանի ամիս անց
Պատկեր:Vorkuta_a.jpg|alt=Aerial view of the Vorkutlag, a major Russian gulag|Վորկուտլագի՝ Ռուսաստանի խոշորագույն գուլագի օդային տեսարանը
Պատկեր:Al-Magroon_Concentration_Camp.jpg|alt=Inmates at El Agheila, one of the Italian concentration camps during the Italian colonization of Libya|Էլ Աղեյլայի՝ Լիբիայի իտալական գաղութացման ժամանակ իտալական համակենտրոնացման ճամբարներից մեկի կալանավորները
Պատկեր:Boven-Digoel.jpg|alt=Indonesian prisoners being exiled to the Dutch camp of Boven-Digoel, 1927|Ինդոնեզացի բանտարկյալների աքսորումը Բովեն-Դիգոելի հոլանդական ճամբար, 1927թ.
Պատկեր:"Persons_of_Japanese_ancestry_arrive_at_the_Santa_Anita_Assembly_Center_from_San_Pedro._Evacuees_lived_at_this_center_at_-_NARA_-_539960.jpg|alt=Manzanar internment camp for Japanese-Americans in 1942|Ճապոնա-ամերիկացիների համար, 1942 թվական Մանզանարի ճամբարը
Պատկեր:New_Village_in_Malaya,_1950s.jpg|alt=A British model new village, designed as part of the Briggs Plan to separate the largely Chinese Malaysian rural populace from communist guerrillas during the Malayan Emergency (1948–1960)|Բրիտանական մոդելային նոր գյուղ, որը նախագծվել է Բրիգսի պլանի շրջանակներում՝ Մալայզիայի արտակարգ իրավիճակի (1948–1960) ժամանակ հիմնականում չինացի մալայզիացի գյուղական բնակչությանը կոմունիստ պարտիզաններից առանձնացնելու համար։
Պատկեր:Photo_de_l'infirmerie_et_des_locaux_disiplinaire_du_camp_de_Thol.jpg|alt=Camp de Thol, one of the French concentration camps for Algerians used during the Algerian War|Տոլ ճամբար, Ալժիրի պատերազմի ժամանակ ալժիրցիների համար նախատեսված ֆրանսիական համակենտրոնացման ճամբարներից մեկը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
*
*
* Exhaustive history of the internment camps. Also available in German ()

Կատեգորիա:Ազատազրկում
Կատեգորիա:Բանտեր
Կատեգորիա:Գիտություն
Կատեգորիա:Իրավունք
Կատեգորիա:Հասարակություն
Կատեգորիա:Հարկադիր աշխատանք
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Միջազգային մարդասիրական իրավունք
Կատեգորիա:Պատերազմի օրենքներ
Կատեգորիա:Պատիժ
Կատեգորիա:Պատմություն
Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք
Կատեգորիա:Վարչական իրավունք
Կատեգորիա:Քրեական իրավունք