Ուֆայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարանի Ստեռլիտամակի մասնաճյուղ

**Ուֆայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարանի Ստեռլիտամակի մասնաճյուղ** (, ՈՒԳՏՀ ՍՄ), Ուֆայի գիտության և տեխնիկայի համալսարանի առանձին կառուցվածքային ստորաբաժանում, որն իրականացնում է մասնագիտական կրթական ծրագրեր՝ համաձայն լիցենզիայի։ 2000 թվականին հիմնադրված Բաշկիրիայի պետական համալսարանի Ստեռլիտամակի մասնաճյուղը և 1940 թվականին հիմնադրված Ստեռլիտամակի Զայնաբ Բիիշևի անվան պետական մանկավարժական ակադեմիան 2012 թվականին միավորվել են Բաշկիրիայի պետական համալսարանի Ստեռլիտամակի մասնաճյուղի կազմում։

## Պատմություն
ՌԽՖՍՀ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը 1940 թվականի հունիսի 22-ի թիվ 463 որոշմամբ նախատեսել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 1-ից բացել 17 նոր մանկավարժական ինստիտուտներ, այդ թվում՝ 15-ը՝ մանկավարժական ուսումնարանների բազայի վրա։ Բաշկիրական ԻԽՍՀ-ից այդ ցուցակում ընդգրկված է եղել Ստեռլիտամակի բաշկիրական մանկավարժական ուսումնարանը (ՍԲՄՈՒ)։ Բաշկիրական ԻԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը 1940 թվականի հուլիսի 6-ի թիվ 717 որոշմամբ որոշում է կայացրել Ստեռլիտամակ բաշկիրական մանկավարժական ուսումնարանը վերակազմավորել երկամյա Ստեռլիտամակի մանկավարժական ինստիտուտի (ՍՄԻ), որը բաղկացած է երկու բաժիններից՝ ֆիզիկա մաթեմատիկական և բանասիրական։ Դումաև Սալյախ Գիզիտդինովիչը դարձել է ՍՄԻ-ի առաջին տնօրենը, ով այդ պաշտոնում աշխատել է ուղիղ 9 տարի՝ ներառյալ ռազմաճակատում անցկացրած ժամանակը, վիրավորվելը և հիվանդանոցում բուժումը։

ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի 1954 թվականի հուլիսի 18-ի թիվ 6579-Ռ կարգադրությամբ և ՌԽՖՍՀ Նախարարների խորհրդի 1954 թվականի հուլիսի 26-ի թիվ 954 որոշման հիման վրա 1954 թվականին կազմակերպվել է մանկավարժական ինստիտուտ։ Ակադեմիայի կարգավիճակը շնորհվել է 2004 թվականին։

Համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության կրթության և գիտության նախարարության 2012 թվականի փետրվարի 9-ի թիվ 95 հրամանի՝ Ստեռլիտամակի Զայնաբ Բիիշևի անվան պետական մանկավարժական ակադեմիա դաշնային պետական բյուջետային կրթական հաստատությունը ներառվել է ԲաշՊՀ-ի կազմում որպես նրա կառուցվածքային ստորաբաժանում՝ որպես ԲաշՊՀ-ի Ստեռլիտամակի մասնաճյուղ։

## Ղեկավարներ
### ՍՊՄԱ-ի ռեկտորներ
* 1954 թվականից՝ Խայրետդին Բադրետդինովիչ Կինզեբուլատով,
* 1956 թվականից՝ Սագիդ Ռախմատովիչ Ալիբաև,
* 1959 թվականից՝ Թաուֆիկ Գիզուլխակովիչ Սուլթանգուզին,
* 1963 թվականից՝ Ինշար Իսլամովիչ Նասիրով,
* 1976 թվականից՝ Ռաշիտ Վալիախմետովիչ Ալմուխամետով,
* 1989 թվականից՝ Մարս Գիլմետդինովիչ Խամիդուլին,
* 2006 թվականից՝ Խամիտ Խայրվարովիչ Բայմուրզին
* 2011 թվականից՝ Իլգիզ Ռայանովիչ Կզրգուլով։

### ԲաշՊՀ ՍՄ-ի տնօրեն (մինչև 2012 թվական)
### ԲաշՊՀ ՍՄ-ի տնօրեն (2012 թվականից)
* Յագաֆար Մուխարյամովիչ Աբդրաշիտով
* Ալեքսեյ Ալեքսեևիչ Կովալսկի
* Իգոր Անատոլիևիչ Սիրով

## Կառուցվածքը 2018 թվականի դրությամբ (ֆակուլտետներ և ինստիտուտներ)
*Բաշկիրիայի և թյուրքական բանասիրության ֆակուլտետ (դեկան՝ Իլիշևա Ռ. Խ.)
**Թաթարական և չուվաշական բանասիրության ամբիոն (վարիչ՝ Մանսուրով Ի.Ս.)
**Բաշկիրիայի բանասիրության ամբիոն (ղեկավար՝ Սալյախովա Զ.Ի.)
*Բանասիրական ֆակուլտետ (դեկան՝ Մուխինա Ն.Բ.)
**Ռուսաց լեզվի և գրականության ամբիոն (վարիչ՝ Մինիբաևա Ս. Վ.)
**Գերմանական լեզուների ամբիոն (վարիչ՝ Մատվեևա Ն.Վ.)
*Պատմության ֆակուլտետ (դեկան՝ Միսլյաևա Ն. Ս.)
**Ընդհանուր պատմության և փիլիսոփայական առարկաների ամբիոն (վարիչ՝ Կանտիմիրովա Ռ. Ի.)
**Հայրենիքի պատմության և պատմության դասավանդման մեթոդների ամբիոն (վարիչ՝ Սամորոդով Դ. Պ.)
**Մաթեմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ (դեկան՝ Քարիմով Ռ. Խ.)
**Մաթեմատիկական մոդելավորման ամբիոն (վարիչ՝ Վիկտոր Ս.Վ.)
**Ֆունդամենտալ մաթեմատիկայի ամբիոն (վարիչ՝ Լ. Մ. Կոժևնիկովա)
**Կիրառական ինֆորմատիկայի և ծրագրավորման ամբիոն (վարիչ՝ Խասանով Մ.Կ.)
*Մանկավարժության և հոգեբանության ֆակուլտետ (դեկան՝ Աբդուլինա Լ. Բ.)
**Տարրական կրթության տեսության և մեթոդների ամբիոն (վարիչ՝ Աբդուլինա Լ. Բ.)
**Հոգեբանական և մանկավարժական կրթության ամբիոն (վարիչ՝ Սալիմովա Ռ. Մ.)
**Նախնական կրթության մանկավարժության ամբիոն (վարիչ՝ Գոլովնևա Է.Վ.)
**Տնտեսագիտության ֆակուլտետ (դեկան՝ Մուրզագալինա Գ.Մ.)
**Տնտեսագիտության և կառավարման ամբիոն (վարիչ՝ Օպարինա Թ. Ա.)
**Հաշվապահական հաշվառման և աուդիտի ամբիոն (վարիչ՝ Ասֆանդիյարովա Ռ. Ա.)
**Տնտեսական տեսության և վերլուծության ամբիոն (վարիչ՝ Կագարմանովա Ա.Ի.)
* Բնական գիտությունների ֆակուլտետ (դեկան Մունասիպով Ի. Մ.)[
**Ընդհանուր և տեսական ֆիզիկայի ամբիոն (վարիչ՝ Ն. Ն. Բիկկուլովա)
**Կենսաբանության ամբիոն (վարիչ՝ Կուրամշինա Զ. Մ.)
**Տեխնոլոգիայի և ընդհանուր տեխնիկական առարկաների ամբիոն (վարիչ՝ Շիրոկովա Ս. Յու.)
**Քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիաների ամբիոն (վարիչ՝ Աբդռաշիտով Յա. Մ.)
* Իրավագիտության ֆակուլտետ (դեկան՝ Ուսմանովա Ռ. Մ.)
**Քաղաքացիական իրավունքի և դատավարության ամբիոն (վարիչ՝ Տիմոֆեևա Ռ.Ի.)
**Սահմանադրական և մունիցիպալ իրավունքի ամբիոն (վարիչ՝  Ուսմանովա Ռ. Մ.)
**Քրեական իրավունքի և դատավարության ամբիոն (վարիչ՝ Ամինև Ֆ. Գ.)
**Պետության և իրավունքի տեսության և պատմության ամբիոն (ղեկավար՝ Իվանցովա Գ. Ա.)
**Իրավապահ մարմինների բազային ամբիոն (վարիչ՝ Իշմուհամեդով Յա.Մ.)
**Իրավաբանական պրոֆիլի հիմնական ամբիոն (վարիչ՝ Իշմուխամետով Յ.Մ.)
**Տնտեսական գործունեության իրավական կարգավորման ամբիոն (վարիչ՝ Իբրագիմովա Գ. Մ.)
**Դատական գործունեության կազմակերպման ամբիոն (վարիչ՝ Կրեպիշև Ա. Մ.)
* Քոլեջ (վարիչ՝  Տկաչևա Ն. Ն.)

## Մասնագիտություններ
* Տեխնոլոգիա և ձեռներեցություն
* Կիրառական մաթեմատիկա և ինֆորմատիկա 
* Տեղեկատվական համակարգերի մաթեմատիկական ապահովում  և կառավարում
* Մաթեմատիկա և ինֆորմատիկա
* Կենսաբանություն
* Նախադպրոցական մանկավարժություն և հոգեբանություն
* Մանկավարժություն և հոգեբանություն
* Ռուսաց լեզու և գրականություն (մասնագիտական որակավորում)
* ժուռնալիստիկա (մասնագիտական որակավորում)
* Օտար լեզու (մասնագիտական որակավորում)
* Ռուսաց լեզու և գրականություն լրացուցիչ  մասնագիտություն՝ Մայրենի (թաթարերեն, չուվաշերեն)  լեզու և գրականություն (մասնագիտական որակավորում)
* Բանասիրական կրթություն (բակալավրիատ)
* Ինֆորմատիկա
* Պատմություն
* Մշակութաբանություն
* Կազմակերպության կառավարում
* Անձնակազմի կառավարում

## Շրջանավարտներ
* Իվան Եգորովիչ Կարպուխին (ծնվել է 1936 թվականի փետրվարի 5-ին), բանաստեղծ, գրող, գիտնական-բանահավաք։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Բաշկիրիայի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2006)։
* Անիսա Աբդուլլովնա Տագիրովա, բաշկիր բանաստեղծուհի,
* Թամարա Միխայլովնա Տանսիկկուժինա, ռուս շախմատիստուհի,
* Զուֆար Մուխտարովիչ Տիմերբուլատով, լրագրող, պետական գործիչ,
* Ալեքսեյ Վասիլևիչ Մակուրին, մարզիկ։ Ռուսաստանի և միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1994) թեթև ատլետիկայի բնագավառում,
* Ֆանուզա Այթբաևնա Նադրշինա, գիտնական-բանահավաք, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր,
* Զեմֆիրա Գիզիտդինովնա Սախիպովա, գիտնական-մանկավարժ, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու։ Ազգային դպրոցների համար ռուսաց լեզվի դասագրքերի հեղինակ։

## Գրականություն
* Башкирская энциклопедия / Гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2005—2011.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բաշկիրիայի պետական համալսարանի Ստեռլիտամակի մասնաճյուղի պաշտոնական կայքը 
* Реорганизация СГПА . Газ. Стерлитамакский рабочий.

Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի համալսարաններ
Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ այբբենական կարգով