open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շվեյցարիայի առևտրային ծովային նավատորմ

thumb|Շվեյցարական «Villars» լաստանավը
thumb|Բազելի նավահանգիստ
thumb|Ռեյն նավն անցնում է Բազելով
**Շվեյցարիայի առևտրային ծովային նավատորմ,** դեպի ծով ելք չունեցող երկրի աշխարհում ամենամեծ առևտրային նավատորմըՇվեյցարիայինն է։ Այն արտասովոր կերպով ունի քաղաքացիական նավարկության երկարատև ավանդույթ, ինչպես իր լճերում և գետերում, այնպես էլ բաց ծովերում։

## Պատմություն
Շվեյցարիայի առևտրային նավատորմը հիմնադրվել է 1941 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ Շվեյցարիային հիմնական ապրանքներ մատակարարելու նպատակով։

## Շվեյցարիայի ներքին նավարկություն
Բազելի Հռենոսի նավահանգիստը միացնում է Շվեյցարիան Ռոտերդամի նավահանգստին և, հետևաբար, ծովային առևտրային ցանցին։ Շվեյցարիայի արդյունաբերությունը և առևտուրը հենվում են այս կապի վրա, որը դարեր շարունակ շահագործվել է շվեյցարական Ռայնի բեռնատարների կողմից, ապրանքների ներմուծման և արտահանման զգալի մասի համար։ Շվեյցարական լճերը, հատկապես Կոնստանցա, Մաջորե լիճը և Ժնևի լիճը, աշխարհի ամենաինտենսիվ նավարկվող լճերից են՝ հիմնականում հանգստի և զբոսաշրջային նպատակներով։

## Շվեյցարական բաց ծովային նավատորմ
Առաջին նավերը գնվել և շահագործվել են կառավարության կողմից՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կարևոր ռեսուրսների մատակարարումն ապահովելու նպատակով։ Պատերազմից հետո ի հայտ եկավ մասնավոր առևտրային նավատորմ, որը մասամբ ֆինանսավորվել է կառավարության կողմից, որը վճարում էր նավատորմի շահագործման համար մինչև 1953 թվականը, այդ թվում Migros Genossenschaftsbund Adele բեռնատար նավի համար, որը 1952 թվականի հուլիսի 15-ին Համբուրգում անվանակոչվել է Գոթլիբի կնոջ՝ Ադել Դութվեյլերի պատվին։ Նրա քույր Սունամելյա նավը շահագործման հանձնվեց մի քանի ամիս անց։
2010 թվականին 37 նավերից բաղկացած նավատորմը, որը կազմված էր զանգվածային փոխադրողներից, կոնտեյներային նավերից, բազմաֆունկցիոնալ բեռնատարներից և տանկերներից կրում էր Շվեյցարիայի դրոշը։ նանվատորմը ուներ մեկ միլիոն տոննա ընդհանուր քաշ և շահագործվում էր վեց նավագնացային ընկերությունների կողմից։ 2022 թվականին նավատորմի նավերի թիվը կրճատվել էր մինչև 14 նավ՝ 2016 թվականի 49-ի համեմատ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Swiss flags at sea
*Schweizer See- & Rheinschifffahrt (German)
*Swiss Maritime Navigation Office Accessed 15 February 2011.

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի տնտեսություն
Բրեմենյան դիտահոր

**Բրեմենյան դիտահոր** (), կլոր բրոնզե ծածկ, որը նման է սովորական կափարիչի։ Այն ծածկում է կոյուղու դիտահորը և ներկառուցված է մայթին։ Ակուստիկ սոցիալական բանկ է, նվիրատվության բնօրինակ անոթ։ Տեղադրվել է Բրեմեն քաղաքի շուկայի հրապարակում՝ քաղաքային խորհրդարանի շենքի դիմաց։ Դիտահորի կափարիչի տակ կա մի դույլ, որի մեջ ընկնում են զբոսաշրջիկների և քաղաքի բնակիչների նետած մետաղադրամները։ Դրանից հետո կափարիչի տակից լսվում է աքաղաղի բարձր կանչ, էշի զռռոց, կատվի մլավոց կամ շան հաչոց։

## Նկարագրություն
Բրեմենի շուկայի հրապարակում, որտեղ գտնվում են Բրեմենի քաղաքապետարանը, տաճարը և քաղաքային խորհրդարանի շենքը, վերջին շենքի դիմաց տեղադրվել է նվիրատվության անսովոր տարա։ Ողորմության հավաքման վայրը կարծես կոյուղու դիտահորի կլոր բրոնզե ծածկ լինի։ Կափարիչի կենտրոնում մի փոքր անցք է արվել, որպեսզի մարդիկ այնտեղ մետաղադրամներ նետեն։ Դրամ նետելուն ի պատասխան հնչում է հայտնի «Բրեմենյան երաժիշտների» չորս կերպարներից մեկի՝ էշի, շան, կատվի կամ աքաղաղի ձայնը։

«Երգող դիտահորը» յուրօրինակ և հետաքրքիր միջոց է զբոսաշրջիկներին տեղական բարեգործական նախագծերին նվիրատվություններ անելու համար։ Նվիրատվության տարան 91,44 սմ խորությամբ և 50,8 սմ տրամագծով պողպատե տարա է։ Երբ մետաղադրամն անցնում է կափարիչի ճեղքի միջով, հնչում են Գրիմ եղբայրների «Բրեմենյան երաժիշտների» մասին հայտնի հեքիաթի հերոսների ձայները ՝ շան հաչոց, աքաղաղի կանչ, կատվի մլավոց կամ էշի զռռոց։ Երբ մետաղադրամները հարվածում են բնիկին, նրանք անցնում են ֆոտոէլեմենտով, որն էլ ազդանշանը փոխանցում է ձգանին։ Այնուհետև ինտեգրալ չիպը սկսում է հնչեցնել նախապես ձայնագրված կենդանիների ձայներից մեկի ձայնը։ Հավաքված գումարը պատկանում է բարեգործական հիմնադրամին՝ Վիլհելմ Կայզենի անվան քաղաքացիների օգնության կազմակերպությանը (գերմ.՝ Wilhelm-Kaisen-Bürgerhilfe, WKB)։ Այն անվանվել է Բրեմենի նախկին քաղաքապետի անունով, որն օգտագործում էր դրանք տարբեր քաղաքային նախագծերին աջակցելու համար։ 2017 թվականի սկզբին տեսարժան վայրի հիմնադրումից ի վեր հավաքված ընդհանուր գումարը կազմում էր մոտ 150․000 եվրո։ Կենդանիներից յուրաքնչյուրի ձայնը հնչում է մեկ անգամ, ուստի շատ այցելուներ մեկը մյուսի հետևից մետաղադրամ են նետում, որպեսզի լսեն բոլոր չորս կերպարների ձայները, որոնք Բրեմենի համար յուրօրինակ խորհրդանիշ են։

Բրեմենի երգող դիտահորը աջակցում է բարեգործական նախագծերին։ Այն պրոֆեսոր և դիզայներ Ֆից Հաասեի գաղափարն է (գերմ.՝ Fitz Haase), որը ստեղծել է նվիրատվությունների հավաքման արտասովոր արկղը, որպեսզի օգնի քաղաքի բարեգործական կազմակերպությանը։ Միջոցների կառավարումն ու բաշխումն իրականացվում է բարեգործական հիմնադրամի կողմից, որը դրանք ուղղում է տարբեր կազմակերպություններում և ընկերություններում հաշմանդամներին օգնելու համար։ Նվիրատվությունները Բրեմենում կարիքավոր մարդկանց ուղարկվում են նպատակային, առանց բյուրոկրատական քաշքշուկների։ Դրանք ուղղվում են՝ ծանր և անհույս հիվանդ մարդկանց աջակցելու նախագծերին, զբոսայգիների ստեղծմանը, մանկապարտեզներում հաշմանդամ երեխաների սպասարկմանը, տեղեկատվական կայքերին և այլ բարեգործական գործընթացներին։ Բրեմենի երգող դիտահորը տեղադրվել է 2007 թվականին, որի մեջ տարեկան միջինը 12 000-ից 17 000 եվրո է գցվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:Գերմանիայի տեսարժան վայրեր
Մարիա Էլիզաբեթ Լեմերհիրթ

**Մարիա Էլիզաբեթ Լեմերհիրթ** ( / , ), Յոհան Սեբաստիան Բախի մայրը։

## Կենսագրություն
Մարիա Էլիզաբեթը ծնվել է Էրֆուրտում 1644 թվականի փետրվարի 24-ին և մկրտվել է փետրվարի 26-ին։ Նրա հայրը՝ Վալենտին Լեմեհիրթը (, մահացել է 1665 թվականին), մորթագործ, հարուստ և ազդեցիկ մարդ, հետագայում Էրֆուրտի խորհրդականը։

1668 թվականին Մարիան ամուսնացել է Յոհան Ամբրոզիոս Բախի հետ  (1645-1695)։ Ավելի վաղ՝ 1638 թվականին, նրա խորթ քույր  Հեդվիգը նույնպես ամուսնացել է  Բախերի ընտանիքի ներկայացուցչի՝  Յոհանի հետ, որը Յոհան Ամբրոզիոսին հորեղբայր էր գալիս։ Մարիա Էլիզաբեթի խորթ քույրը՝ Մարթա Դորոթեա Լեմերհիրթը, երաժշտագետ և երգահան Յոհան Գոթֆրիդ Ուոլթերի մայրն էր, որի հետ Յոհան Սեբաստիան Բախը աշխատել է Վայմարում, շփվել ամբողջ կյանքի ընթացքում։

Մարիա Էլիզաբեթի և Յոհան Ամբրոզիոսի ամուսնությունը կայացել է Կաուֆմանսկիրխեում։ Հարսնացուի օժիտը մեծ չէր, այդուհանդերձ, հոր բարձր սոցիալական դիրքը նպաստել է ամուսնու երաժշտական գործունեության հաջողությանը։ Մինչև հիմա Էրֆրուտում, Յունկերսանդ փողոցում (Junkersand 1-3), պահպանվել են Բախերի ընտանիքին պատկանող տները․ երիտասարդ ամուսիններն ապրել են №1 տանը:[մինի|191x191px|Հուշատախտակ [Էրֆուրտ|Էրֆուրտում Յ. Ա. Բախի ծնողների տան պատին]]

1671 թվականի հոկտեմբերին Յոհան Ամբրոզիոսը ստացել է Էյզենախում քաղաքային երաժշտի պաշտոն զբաղեցնելու հրավեր, և Բախ ամուսիններն իրենց չորս ամսական որդու՝ Յոհան Քրիստոֆերի հետ, տեղափոխվել են այնտեղ (նրանց առաջնեկը՝ Յոհան Ռուդոլֆը, 1670 թվականին վեց ամսական հասակում մահացել էր)։ 

Նրանց հետ են ուղևորվել նաև Մարիա Էլիզաբեթի մայրը՝ Էվա Բարբարա Լեմերհիթրը, և Յոհանի ֆիզիկական ու հոգեկան առողջության խնդիրների պատճառով մշտական խնամքի կարիք ունեցող տասնիննամյա քույրը՝ Ամբրոզիոս Մարիա Դորոթեան։ Էյզենախում ծնվել են Մարիա Էլիզաբեթի վեց երեխաները, այդ թվում նաև Յոհան Սեբաստիանը՝ ութերորդև կրտսեր զավակը։

Յոհան Ամբրոզիոսը Էյզենախում տուն է ձեռք բերել և դարձել քաղաքային խորհրդի անդամ, ինչպես նաև զբաղվել է երաժտություն դասավանդելով և նվագելով։ Բախերի տանը, ընտանիքի անդամների թվում, ապրել են նաև իր աշակերտները։

## Մահ
1694 թվականին Մարիա Էլիզաբեթը մահացել է՝  ամուսնու խնամքին թողնելով երեք անչափահաս երեխաներին (մյուսներն ավելի շուտ էին մահացել)։ Նրա մահից կես տարի անց Յոհան Ամբրոզիոսը երկրորդ անգամ ամուսնացել է մի այրու հետ, որը երկու երեխաներ ուներ։ Այնուամենայնիվ, ամուսնությունից շատ չանցած Յոհան Ամբրոզիոսը հիվանդացել և մահացել է։ Յոհան Սեբաստիանին, որն այդ ժամանակ ինը տարեկան էր, և Յոհան Յակոբին դաստիարակել է իրենց ավագ եղբայր Յոհան Քրիստոֆը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Kock H., Siegel R.* Genealogisches Lexikon der Familie Bach. — Kunstverlag, Gotha, 1995. ISBN 3-931182-01-0.
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

 
Կատեգորիա:Բախերի ընտանիք
Jerry Heil

**Jerry Heil** (, իսկական անունը՝ **Յանա Շեմաևա**, ), ուկրաինացի երգչուհի և երգահան։ Նա հայտնի դարձավ որպես վիդեոբլոգեր և երգերի կատարող՝ շնորհիվ համաշխարհային և ուկրաինացի արտիստների երգերի։ Նրան մեծ ժողովրդականություն է բերել հեղինակային «Охрана, отмена[5]» երգը իր դեբյուտային «Я — Яна» ստուդիական ալբոմից (2019, վերնագիրը ոճավորված որպես «*#Я_ЯНА*»)։ Ուկրաինայի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթում   *Alyona Alyona*-ի հետ միասին։

## Կենսագրություն
Յանա Շեմաևան ծնվել է Ուկրաինայի  Վասիլկով քաղաքում։ Նրա ծնողները երկուսն էլ աշխատում են որպես մասնավոր առևտրականներ։ Նա հաճախել է Կիևի երաժշտական դպրոցներ, Կիևի Ռ. Գլիեր երաժշտության ինստիտուտը և Կիևի կոնսերվատորիան
2022 թվականին նա ընդունվել է Բոստոնի Բերքլի երաժշտական ​​քոլեջը (ԱՄՆ)։

2012 թվականից Շեմաևան նկարահանել և հրապարակել է տարբեր տեսահոլովակներ՝ սկսած խոսակցական տեսահոլովակներից և բլոգներից մինչև երաժշտական ​​քավեր տարբերակներ։ Նա կատարել է հայտնի ուկրաինացի և արտասահմանցի կատարողների երգեր՝ *Ocean Elzy*, *The Hardkiss*, *Twenty One Pilots*, *Kodaline* և այլն։ *Okean Elzy*-ի ղեկավար Սվյատոսլավ Վակարչուկը բազմիցս սոցիալական ցանցերի իր էջերում հրապարակել է խմբի երգերի նրա քավերներ։

Հեյլը գրում է երգերի  տեքստեր սոցիալական հարցերի, իր անձնական կյանքի փորձառությունների, այլ մարդկանց պատմությունների և իրեն շրջապատող աշխարհի մասին։ Նա նկարագրում է իր ժանրը որպես «կենցաղային փոփ»։

2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Յանան մասնակցել է Եվրատեսիլ 2023 երաժշտական ​​մրցույթի Ուկրաինայի ազգային ընտրությանը և զբաղեցրել 3-րդ տեղը։ 27-ամյա ուկրաինացի երգչուհին ստացել է 8 միավոր ժյուրիից, իսկ 9 միավոր՝ հանդիսատեսից։

Երգչուհի *Alyona Alyona*-ի հետ միասին մասնակցել է Եվրատեսիլ 2024-ի ազգային ընտրությանը «*Teresa & Maria*» երգով, հաղթել է և իրավունք ստացել ներկայացնել Ուկրաինան մրցույթում։

## Մրցանակներ

## Արտաքին հղումներ
*
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգչուհիներ
Վայրի բնություն

մինի
**Վայրի բնություն,**  բնական վիճակում գտնվող բնության  համար բնապահպանական եզրույթ, այսինքն բնական տարածքներ, որտեղ մարդն իր տնտեսական գործունեությամբ չի միջամտել։  Մարդու կող մից  անվերահսկելի, անձեռնմխելի բնության տարածքներ, որտեղ պահպանվում են տեղական կենսաբազմազանությունը, էկոհամակարգային գործընթացները, ինչպես նաև մարդու կողմից գրեթե փոփոխության չենթարկված  անկենդան բնության տարրերը (ժայռեր, լեռներ, ջրային տարածքներ և այլն)։  Այս տարածքներում վայրի բնությունը բնականաբար վերարտադրվում է՝ ներքին գործընթացների միջոցով պահպանելով ինքնակարգավորումն ու ինքնավերականգնումը։ Վայրի բնության մի  որոշակի հատված կարող է նաև ինչ որ չափով հանդես գալ որպես մշակութային լանդշաֆտ, որի տարածքում տարիներ շարունակ ապրում են  տարբեր աբորիգեններ։

Վայրի բնության տարածքները կարող են դիմակայել  մարդկային աննշան և ոչ ագրեսիվ ազդեցություններին, քանի դեռ վայրի բնության էվոլյուցիոն գործընթացներն ընթանում են բնականոն ճանապարհով։ Մի շարք երկրներում (օրինակ ՝ ԱՄՆ-ում) «վայրի բնություն» եզրույթը  կիրառվում է օրենսդրության մեջ, և կան օրենքներ, որոնք սահմանափակում են մարդածին ազդեցությունը վայրի բնության այն տարածքների վրա, որտեղ մարդն իր տնտեսական գործունեությամբ չի միջամտում։

2014 թվականից ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի որոշմամբ մարտի 3-ը  նշվում է որպես  Վայրի բնության համաշխարհային օր։

## Տես նաև
* Ազգային պարկ
* Բնություն

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Կատեգորիա:Կենդանիներ
Կատեգորիա:Շրջակա միջավայր
Կատեգորիա:Վայրի կենդանիներ
Բրյուս Չ․ Հիզեն

**Բրյուս Չարլզ Հիզեն** (, ), ամերիկացի երկրաբան։  Նա աշխատել է Կոլումբիայի համալսարանում՝ օվկիանոսագետ քարտեզագիր Մարի Թարփի հետ 1950-ականներին Միջատլանտյան լեռնաշղթայի քարտեզագրման համար։

## Կենսագրություն
Հիզենը ծնվել է Այովա նահանգի Վինտոն քաղաքում։  Հիզենը տան միակ երեխան էր, վեց տարեկանում ծնողների հետ տեղափոխվեց Մուսկատին, Այովա, որտեղ ավարտեց միջնակարգ դպրոցը 1942 թվականին։ Նա ստացավ բակալավրի կոչում 1947թ.-ին Այովա համալսարանից։ 1952թ.-ին ստացել է մագիստրոսի կոչում և 1957թ.-ին Կոլումբիայի համալսարանի դոկտորի կոչում։

Հիզենը լայնորեն համագործակցում էր քարտեզագիր Մարի Թարփի հետ։ Նա մեկնաբանեց իրենց համատեղ աշխատանքը Միջին Ատլանտյան լեռնաշղթայի վրա որպես Ս. Ուորեն Քերիի ընդլայնվող Երկրի տեսության աջակցություն, որը մշակվել էր 1950-ականներին,  բայց Թարպի ազդեցության տակ «ի վերջո հրաժարվեց ընդարձակվող Երկրի գաղափարից՝ 1960-ականների կեսերին մայրցամաքային տեղաշարժի ձևով»։ Թարփը Հիզենի օգնականն էր, երբ նա ասպիրանտ էր, և հանձնարարեց նրան ծովի հատակի պրոֆիլներ կազմել։ Երբ նա ցույց տվեց Հիզենին, որ Հյուսիսային Ատլանտյան օվկիանոսի իր դավադրությունը բացահայտեց ճեղքվածքի հովիտ, Հիզենը սկզբում դա մերժեց որպես «աղջիկների խոսակցություն»։  Ի վերջո, նրանք հայտնաբերեցին, որ ոչ միայն հյուսիսատլանտյան ճեղքվածքային հովիտ կա, այլև կենտրոնական հովտով լեռնաշղթա, որը տարածվում է երկրի վրա։  Նրանք  հասկացան նաև, որ օվկիանոսային երկրաշարժերը, որոնք նրանք առանձին-առանձին էին ծրագրում, ընկան ճեղքվածքի մեջ, որն այն ժամանակ հեղափոխական տեսություն էր։  Նա ներկայացրեց միջօվկիանոսի ճեղքվածքի և երկրաշարժերի այս տեսությունը որպես իր սեփական աշխատանք 1957 թվականին Փրինսթոնում։ Այդ դասախոսության ժամանակ նշանավոր երկրաբան Հարրի Հեսը Հիզենին ասաց. «Երիտասարդ, դու սասանեցիր երկրաբանության հիմքերը»։

Հիզենը մահացավ սրտի կաթվածից 1977 թվականին, երբ հետազոտական նավարկության էր՝ Իսլանդիայի մոտ գտնվող Միջինատլանտյան լեռնաշղթան ուսումնասիրելու համար ՆՐ-1 սուզանավով։

## Պարգևներ նվաճումներ
*1964 թ․ Հենրի Բրայանթ Բիգելոուի մեդալ օվկիանոսագիտության բնագավառում շնորհվել է Անտառների Փոս օվկիանոսագիտական ինստիտուտի կողմից,
*1973 թ․ Ամերիկյան աշխարհագրական ընկերության կողմից շնորհված  աշխարհագրական մեդալ,
*1977 թ․ Ամերիկյան երկրաֆիզիկական միության կողմից շնորհված Վոլտեր Բուչեր մեդալ,

Օվկիանոսագրական հետազոտական նավը 1999 թվականին նրա պատվին անվանվել է Հիզենի պատվին,

Հիզեն կիրճը մեծ ստորջրյա կիրճ է Հյուսիսարևմտյան Ատլանտյան օվկիանոսում, մայրցամաքային շերտի եզրին,

Անտարկտիդայում գտնվող Հիզեն սառցադաշտը  1977 թվականին Հիզենի անունով է կոչվել։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օվկիանոսագետներ
Սուրի (լեզու)

**Սուրին** լեզու է, որը պատկանում է Կիր-Աբբայների ընտանիքի սուրմի ճյուղին։ Տարածված է Եթովպիայում (Հարավային Եթովպիայի ազգային շրջան, Բենչ-Մաջի գոտի; 26,900 խոսնակ (2007))։

Մինչև 2009 թվականը կիրառվում էր եթովպական գրի մեջ։

2009 թվականից պաշտոնապես Սուրի գիրը հաստատվել է լատիներենով:**A a, B b, Bh bh, Ch ch, D d, Dh dh, E e, Ɛ ɛ, G g, Gh gh, H h, I i, J j, Jh jh, K k, L l, M m, N n, Ng ng, Ny ny, O o, Ɔ ɔ, R r, S s, Sh sh, T t, U u, W w, Y y, Z z**։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եթովպիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Շիրակի դաշտերից

**«Շիրակի դաշտերից»**, հայ բանաստեղծ Վահան Տերյանի բանաստեղծություններից։

## Պատմություն
«*Շիրակի դաշտերից*» բանաստեղծությունը հեղինակը գրել է 1905 թվականին։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1908 թվականին Ասստրախանում լույս տեսնող «Լրաբեր» ամսագրում (№ 5, մայիսի 25)։

«Մթնշաղի անուրջներ» ժողովածուի մաս է կազմում։

«Լրաբեր» ամսագրում տպագրվել է «*Իրիկվա երգերից*» վերնագրով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1905 գրականությունում
Կատեգորիա:Վահան Տերյանի բանաստեղծություններ
Բեյրութի թեմ

**Բեյրութի թեմ** (), Հայ կաթողիկե եկեղեցու՝ Մերձավոր Արևելքի տարածքում գտնվող, Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցուն պատկանող թեմերից մեկը, որը ներկայացնում է կաթողիկե լիբանանահայության հոգևոր կյանքը։ Առաջնորդանիստը՝ Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութի Սուրբ Եղիա և Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար։ Նախկին առաջնորդանիստն էր Զմմառի սուրբ Տիրամոր կաթողիկե վանքը, որը դարձել է կաթողիկոս-պատրիարքի առաջնորդանիստը։ 2021 թվականից թեմի առաջնորդն է կաթողիկոս-պատրիարք Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ Մինասյանը։

Համաձայն եկեղեցու ներկայացրած վիճակագրության՝ հետևորդների ամենաբարձր քանակը եղել է 1980 թվականին՝ 28130 անձ, իսկ 2022 թվականին դարձել է 10400 մարդ։

## Պատմություն
Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյաների հալածանքները հանգեցրին նրանց զանգվածային արտագաղթի դեպի Սիրիա և Լիբանան, որոնց թվում կային նաև հայ կաթողիկե հեևորդներ։ 1918 թվականի մայիս-հուլիս ամիսներին Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ հայ կաթողիկե եպիսկոպոսները կարդինալ Լուիջի Ցինչերոյի գլխավորությամբ Հռոմում մի շարք խորհրդակցություններ անցկացրեցին, որոնց արդյունքում վերակազմավորվեց Հայ կաթողիկե եկեղեցին։ Ի թիվս այլ որոշումների՝ հունիսի 23-ին որոշվեց կաթղիկոս-պատրիարքի աթոռանիստը Կոստանդնուպոլսից Զմմառ գյուղում գտնվող վանք տեղափոխելու մասին։

Պիոս XI պապը հաստատել է հայ եպիսկոպոսների որոշումները և 1929 թվականի հունվարի 25-ին հրապարակել համառոտ «Litteris apostolicis»-ը, որով Բեյրութի թեմը հաստատվել է որպես Տանն Կիլիկիո պատրիարքի սեփական թեմ։

## Եկեղեցիներ
Առաջնորդանիստ տաճարից բացի՝ Բեյրութ քաղաքում են գտնվում ևս երկու եկեղեցի՝ սուրբ Ավետման և սուրբ Խաչ, իսկ մայրաքաղաքից դուրս ևս երկու եկեղեցի և մեկ վանք՝ սուրբ Աստվածածին (Զահլե), սուրբ Փրկիչ (Բուրջ Համուդ) և սուրբ Վարդարանի Տիրամոր վանք (Անջար)։

Զմմառ1.JPG|Զմմառի առաջնորդարան
Զմմառ2.JPG|Զմմառի Տիրամոր վանք
Anjar_7.jpg|սուրբ Վարդարանի Տիրամոր վանք (Անջար)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, ISBN 88-209-7422-3
*  Բրևե ''Litteris apostolicis'', AAS 21 (1929), стр. 581—582 
* ''Dictionnaire d’Histoire et de Géographie ecclésiastiques'', vol. VIII, Parigi 1935, coll. 1322—1323 

Կատեգորիա:Բեյրութի թեմ
Իջինիո Ստրաֆի

**Իջինիո Ստրաֆի** (, ), իտալացի ռեժիսոր և մուլտիպլիկատոր։ Rainbow իտալական անիմացիոն ստուդիայի գործադիր տնօրեն և հիմնադիր։ Հայտնի «Վինքս Ակումբ» անիմացիոն սերիալի գաղափարի հեղինակը, սցենարիստն ու ռեժիսորը, ինչպես նաև ուղեկցող մեդիա ֆրանշիզայի սեփականատերը։

## Կենսագրություն
Իջինիոն իր կարիերան սկսել է Իտալիայում՝ որպես տարբեր ամսագրերի և հրատարակչությունների դիզայներ։ Սկզբում նա եղել է Սերջիո Բոնելիի կողմից հրատարակված «Նիկ Ռայդեր» կոմիքսների դիզայներներից մեկը։ Հետո Ստրաֆին որոշեց նվիրվել անիմացիային։ Ֆրանսիայում և Լյուքսեմբուրգում նա աշխատել է մի քանի անիմացիոն նախագծերի վրա։ Վերադառնալով Իտալիա՝ նա որոշեց գործնականում կիրառել իր փորձը և հիմնեց Rainbow ընկերությունը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել երեխաների համար մուլտիմեդիա։

Բացի «Վինքս Ակումբ»-ից, Ստրաֆին ղեկավարել է այլ անիմացիոն նախագծեր, որոնք հաջողությամբ են պսակվել 2000-ականներին՝ «Թոմի և Օսկար», «Պետրուշկա», «Ալերգիա հրեշներին և Խանտիկ»,«Գաղտնիքներ փնտրողները»։ Ստրաֆին Սիլվիա Բրենայի հետ հեղինակել է նաև «Մայա Ֆոքս» գրքերի շարքը, որի հիման վրա Իտալիայում լույս է տեսել համանուն ամսագիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* [Иджинио Страффи на сайте [КиноПоиск]]

Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Գործարարներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի մուլտիպլիկատորներ
Էլեգիա (բանաստեղծություն, Տերյան)

**«Էլեգիա»**, հայ բանաստեղծ Վահան Տերյանի բանաստեղծություններից։

## Պատմություն
«*Էլեգիա*» բանաստեղծությունը հեղինակը գրել է 1903 թվականին։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1906 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսնող «Մուրճ» ամսագրում (№ 7, էջ 52)։

Տպագրվել է «*Վահան Տ*․» գրական ստորագրությամբ։

«Մթնշաղի անուրջներ» շարքի մաս է կազմում։

## Տարբերություններ
#### «Մուրճում»․

#### «Մթնշաղի անուրջներում»․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1903 գրականությունում
Կատեգորիա:Վահան Տերյանի բանաստեղծություններ
Ռադա Աքբար

**Ռադա Աքբար** (, ), աֆղան հայեցակարգային նկարիչ և լուսանկարիչ։ Նրա աշխատանքի առանցքում կանանց ճնշումների դատապարտումն էր և աշխարհին լուսանկարչական դիմանկարների միջոցով աֆղան կանանց ուժի ցուցադրումը։ Նա ընտրվել է որպես BBC-ի 2021 թվականի 100 ամենաազդեցիկ կանանցից մեկը։

## Կենսագրություն
Ռադա Ակբարը ծնվել է 1988 թվականին Աֆղանստանում Աֆղանական պատերազմի ժամանակ, որը տևել է 1978-1992 թվականները։ Նա ռմբակոծությունների ժամանակ հաճախ է իր մանկությունն անցկացրել նկուղում։ Ընտանիքը վեց տարի ապրել է Պակիստանում։

2013 թվականին սկսել է աշխատել որպես անկախ լուսանկարիչ և կազմակերպել ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսներ Քաբուլում։ 2018-2021 թվականներին Աքբարը կազմակերպել է «Սուպեր կանայք» (կամ «Աբարզանան») ցուցահանդեսը՝ ի հիշատակ կանանց միջազգային օրվա՝ մարտի 8-ի։ «Սուպեր կանայք» նախագծում ներկայացված էին արվեստի գործեր, այդ թվում՝ նուրբ կարված զգեստներ, որոնք ցուցադրում էին բանաստեղծուհիներ, ալպինիստներ, հեռուստահաղորդավարներ, թագավորական ընտանիքի անդամներ, քաղաքական գործիչներ և երաժիշտներ, որոնք համբավ են ձեռք բերել Աֆղանստանի նահապետական մշակույթում։

2021 թվականին արժանացել է *Prince Claus Seed Award* մրցանակի։ 2021 թվականի սեպտեմբերին դարձել է նրանցից մեկը, որին ֆրանսիական կառավարությունը կարողացել է տարհանել ամերիկացի զինվորականների հեռանալուց և Աֆղանստանում թալիբների իշխանության վերադառնալուց հետո։ Նա Ֆրանսիայի դեսպանատնից ավտոբուսով տեղափոխվել է օդանավակայան և ժամանել Փարիզ, որտեղ ստիպված է եղել կարանտին անցնել COVID-19-ի պատճառով։

Նրա աշխատանքը 2022 թվականի «Լռությունից առաջ. աֆղան արվեստագետները աքսորում» խմբակային ցուցահանդեսի մի մասն էր, որը կազմակերպել էր *PEN America's Artists at Risk Connection and Art*-ը *Time Like*-ում։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Կին լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Լալվարի

«**Լալվարի»**, **գլգլան**, հայկական տեխնիկական խաղողի ուշահաս սորտ։ Ստեղծվել է ժողովրդական ընտրասերման ճանապարհով։ Մշակում են հյուսիս-արևելյան խաղողագործական գոտում։

## Նկարագրություն
Տերևը՝ կլորավուն, հնգաբլթակ կամ եռաբլթակ, երբեմն՝ ամբողջականի նման, թույլ կտրտված, լերկ, հարթ, փայլուն։ Ծաղիկը՝ երկսեռ։ Ողկույզը՝ միջին մեծության և մեծ, կոնաձև, երբեմն՝ թևավոր, խիտ, հազվադեպ նոսր։

Պտուղը՝ միջին խոշոր կամ խոշոր, հակառակ ձվաձև, ծայրակողմը՝ ավելի լայնացած, կանաչավուն, արևահայաց կողմում՝ բաց սաթագույն, մաշկը՝ կոպիտ, հաստ մոմաշերտով, պտղամսից դժվար անջատվող, շագանակագույն կետերով, պտղամիսը՝ հյութալի, յուրահատուկ համով։ Բողբոջումից մինչև պտղի լրիվ հասունացումը՝ 160–170 օր։ Բերքատվությունը՝ 200-250 ց/հա։ Օժտված է բավականին բարձր ֆիլոքսերադիմացկունությամբ։ Բերքն օգտագործում են սեղանի գինիների և շամպայնի գինենյութերի պատրաստման համար։

Կատեգորիա:Խաղողի սորտեր
Զարկերակ (ֆիլմ)

**Զարկերակ** (), ուկրաինական լիամետրաժ սպորտային դրամա՝ նկարահանված ռեժիսոր Սերգեյ Չեբոտարենկոյիկողմից։ Հիմնված է ուկրաինացի մարզուհի, թեթեւ աթլետիկայի 2008 թվականի պարալիմպիկ չեմպիոն, 2008, 2012 և 2016 թվականների Ամառային պարալիմպիկ խաղերի հնգակի արծաթե և բրոնզե մեդալակիր Օքսանա Բոտուրչուկի կյանքի իրական պատմության վրա։

Ֆիլմի միջազգային կինոպրեմիերան կայացել է 2021 թվականի հունվարի 29-ին *Flathead Lake International Cinemafest* ամերիկյան կինոփառատոնում։ Ֆիլմի ուկրաինական թատերական պրեմիերան կայացել է 2021 թվականի հուլիսի 22-ին։

## Նկարագրություն
մինի|«Զարկերակ» ֆիլմի նկարահանման հրապարակում
Ուկրաինացի երիտասարդ մարզիկը ապրում է փոքրիկ քաղաքում և մեծ երազանք ունի՝ հասնել Օլիմպիական խաղերին։ Նրա մարզական կարիերան նոր է սկսվում, և նա լավ արդյունքներ է ցույց տալիս։ Բայց սարսափելի ավտովթարի հետեւանքով աղջիկը ծանր վնասվածքներ է ստանում եւ քիչ է մնում կորցնի տեսողությունը։ Թվում է, թե այժմ Օքսանան ոչ միայն բաղձալի օլիմպիական խաղերի, այլեւ նորմալ կյանքի հնարավորություն չունի։ Սակայն նա չի պատրաստվում հանձնվել և ձգտում է ապացուցել, որ դեպի իրական երազանքը տանող ճանապարհը խոչընդոտներ չկան։

Նկարահանումները սկսվել են Կիևում 2019 թվականի մարտին։ Նկարահանումների երկրորդ մասը տեղի է ունեցել հուլիսին, իսկ եզրափակիչ երրորդը՝ սեպտեմբերին։ Ըստ սյուժեի՝ հիմնական իրադարձությունները տեղի են ունենում Ուկրաինայում, սակայն Պեկինի պարալիմպիկ խաղերը դառնում են որոշիչ պահ Օքսանայի համար։ Նկարահանումները տեղի են ունեցել Կիևում, ինչպես նաև Կիևի մարզում՝ Բրովարիում և Ուկրաինայում։

Օքսանա Բոտուրչուկը ակտիվորեն մասնակցել է նախագծի աշխատանքներին։ Սցենարը գրելիս մարզիկը խորհուրդներ է տվել Յարոսլավ Վոյցեշեկին և Մաքսիմ Չերնիշին, ինչպես նաև աշխատել դերասանների և խմբի հետ՝ հնարավորինս ճշգրիտ վերարտադրելու պրոֆեսիոնալ մարզիկների իրական մարզումները, ինչպես նաև մարդկային վարքի հետ կապված նրբությունները։ Նա մասամբ կորցրել է տեսողությունը։

Նատալյա Բաբենկոն, որը խաղում էր Օքսանա Բոտուրչուկի դերը, ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ խորհրդակցել է վազքի մարզիչների հետ և մարզվել մարզասրահում՝ համապատասխան ֆիզիկական կազմվածքը զարգացնելու և վազք սպորտաձևը ավելի լավ հասկանալու համար։

## Դերեր
*Նատալյա Բաբենկո — Օքսանա
*Վիկտորյա Լևչենկո — Ելենա՝ Օքսանայի քույրը
*Նատալյա Դոլյա — մայր
*Ալեքսանդր Կոբզար — հայր
*Ստանիսլավ Բոկլան — մարզիչ Վալերի Սորոչան
*Լիլիա Ռեբրիկ — մարզիչ Ելենա
*Ախտեմ Սեյտաբլաև — բժիշկ
*Ռոման Յասինովսկի — Դմիտրի
*Մաքսիմ Սամչիկ — Մաքս
*Սերգեյ Լուզանովսկի— Սերգեյ
*Դարյա Բարիխաշվիլի— Աննա

## Արտաքին հղումներ
* Спортивная драма «Пульс» — как снимался необычный украинский фильм. *Дом (телеканал)* (22 июля 2021)
* Колонка Сергея Чеботаренко: У «Пульса» есть пульс. *Officiel-online* (20 мая 2021)
* Станислав Боклан и Лилия Ребрик в драме «Пульс» и боевик «Глаза змеи»: что посмотреть в кино с 22 июля. *Факты и комментарии* (19 июля 2021)
*Internet Movie Database

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուկրաինա
Մամիտու Գաշե

**Մամիտու Գաշե** (,), վիրաբույժ Եթովպիայից, մանկաբարձական ֆիստուլների վերացման մասնագետ։ BBC-ն նրան ներառել է 2018 թվականի 100 կանանց ցանկում։ Նա որոշել է դառնալ մանկաբարձ-վիրաբույժ այն բանից հետո, 1962 թվականին, երբ 16 տարեկանում գրեթե մահացել է ծննդաբերության ժամանակ։

Տուժելով մանկաբարձական ֆիստուլից՝ Գաշեն տեղափոխվել է *Princess Cech* հիվանդանոց, որն առաջարկել է անվճար վիրահատել խնդիրը։

Վիրահատությունից հետո Գաշեն օգնել է՝ մահճակալներ պատրաստելով և ընթերակայելով ավստրալիացի վիրաբույժ Քեթրին Համլինին և նորզելանդացի վիրաբույժ Ռեջինալդ Համլինին։ Նա միացել է Ադիս Աբեբայի ֆիստուլայի բուժման գծով հիվանդանոցին, որը հիմնադրել են Համլինները 1974 թվականին։ Սկզբում նա միայն գործիքներ էր տալիս, մի քանի տարի անց սկսել է կարեր դնել, իսկ հետո անցել վիրահատությունների։ Համլինները նրան վերապատրաստել են խուղակի բուժման համար, և այժմ Գաշեն համարվում է հաստատության առաջատար խուղակի վիրաբույժներից մեկը, հաճախ նա սովորեցնում է նոր բժիշկների, որոնք նոր են ավարտել ինստիտուտները։ Անգլիայի Վիրաբույժների Թագավորական քոլեջը (RCS) Ռեգինալդի և Քեթրին Համլինի, ինչպես նաև Մամիտա Գաշեի աշխատանքը արժանացրել է ոսկե մեդալի։

Ադիս Աբեբայի ֆիստուլայի բուժման գծով հիվանդանոցը հաճախ օգտագործում է բժշկական անձնակազմ՝ առանց պաշտոնական որակավորման։ 2007 թվականին RCS-ի նախագահը Գաշեին անվանել է «առանց բժշկական որակավորման պրակտիկ բժշկի նախակարապետ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Վիրաբույժներ
Արտեմ Դացիշին

**Արտեմ Դացիշին** (, ), ուկրաինացի բալետի պարող և Ուկրաինայի ազգային օպերայի մենակատար։ Նա գլխավոր դերեր է կատարել բազմաթիվ բալետներում, այդ թվում՝ Չայկովսկու «Կարապի լիճը» և Պրոկոֆևի «Ռոմեո և Ջուլիետը»։ Նա մրցանակների է արժանացել միջազգային մրցույթներում և հյուրախաղերով հանդես եկել Եվրոպայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Ճապոնիայում։ Նա զոհվել է ռուսական հրետանու կրակից 2022 թվականին Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ժամանակ։

## Կյանք և գործունեություն
Դացիշինը ծնվել է Խերսոնում։ Ավարտել է Կիևի պարարվեստի դպրոցը, որը կապված էր Կիևի Բալետի հետ։ Սովորել է Վ.Պարսեգովի հետ։ Դեռևս ուսանող լինելով՝ նա մասնակցեց 1996 թվականին Սերժ Լիֆարի բալետի միջազգային մրցույթին և արժանացավ երրորդ մրցանակի։ 1998 թվականին Ռուդոլֆ Նուրեևի անվան բալետի միջազգային մրցույթում նա երկրորդ մրցանակն է ստացել, որտեղ առաջին մրցանակ չի շնորհվել։

1997 թվականին Դացիշինը դարձավ Ուկրաինայի ազգային օպերայի մենակատար։ Նա հայտնվեց Մարիուս Պետիպայի և Լև Իվանովի «Կարապի լիճը» և «Շչելկունչիկ», Ժան Կորալի և Ժյուլ Պերոյի «Ժիզել», Պետիպայի «Լա Բայադեր» և Պրոկոֆևի «Ռոմեո և Ջուլիետ» և այլ բալետային ներկայացումների գլխավոր դերերում։

Դացիշինը հանդես է եկել որպես Անաստասիա Վոլոչկովայի գործընկեր 2001 թվականի սեպտեմբերին Լոնդոնի *Sadler's Wells Theatre*-ում[7]։ Նա շրջագայել է Իսպանիայում և Մալյորկայում 2004 թվականին՝ կատարելով «Կարապի լիճը» և «Քնած գեղեցկուհին»։

2014 թվականի հոկտեմբերին նա մասնակցել է Ուկրաինայի ազգային օպերայի բարեգործական միջոցառմանը փախստական երեխաների համար՝ ներկայացնելով «Չիպոլինո» բալետը՝ Կարեն Խաչատրյանի երաժշտությամբ և 1995 թվականին Գենրիխ Մայորովի խորեոգրաֆիայում՝ հերոսի պատմության մասին, որը խիզախորեն սկսում է պայքարել անարդարության դեմ և տանում է իր ընկերներին ու համախոհներին դեպի չարի նկատմամբ բարու հաղթանակը։ Բազմաթիվ նոր պարողների հետ նա եղել է «զվարճալի ամբարտավան» արքայազն Լիմոնի դերում։

Դացիշինը հյուրախաղերով հանդես է եկել բազմաթիվ երկրներում՝ Գերմանիա, Ավստրիա, Շվեյցարիա, Իտալիա, Իսպանիա, Ֆրանսիա, Պորտուգալիա, Ճապոնիա, Լիբանան, Կանադա, ԱՄՆ։ Նրա ներկայացումները բնութագրվել են որպես արտահայտիչ ելույթներ՝ «ռոմանտիկ վեհությամբ» և «հոգեբանական խորությամբ»։

## Մահ
Ըստ ռուս-ամերիկացի պարուսույց Ալեքսեյ Ռատմանսկու՝ Դացիշինը վիրավորվել է 2022 թվականի փետրվարի 26-ին ռուսական հրետակոծությունից։ *BBC News*-ը հաղորդել է Դացիշինի մահվան մասին 2022 թվականի մարտի 19-ին։ Նա մահացել էր դրանից  երկու օր առաջ ստացած վնասվածքներից 43 տարեկանում։

Անատոլի Սոլովյանենկոն, որը զբաղեցնում է Ուկրաինայի Ազգային օպերայի գլխավոր բեմադրիչի պաշտոնը, գրառում է կատարել *Facebook*-ում՝ Դացիշինին անվանելով «մեծ արտիստ» և «հրաշալի մարդ»։ Ռատմանսկին նրան անվանել է «իր գործընկերների կողմից սիրված սիրելի պարող»՝ ավելացնելով միայն «անտանելի ցավ» արտահայտությունը։

## Արտաքին հղումներ
*
*Encyclopedia of Modern Ukraine

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի արվեստագետներ
Ռուսական փայտփորիկ (ֆիլմ)

**Ռուսական փայտփորիկ** (), վավերագրական ֆիլմ (ռեժիսոր և պրոդյուսեր Չադ Գրասիա)։ Ֆիլմը, որը հիմնված է Չեռնոբիլի աղետի պատճառների մասին էքսցենտրիկ ուկրաինացի նկարիչ Ֆյոդոր Ալեքսանդրովիչի հետաքննության վրա, դարձավ Գրասիայի ռեժիսորական դեբյուտը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականի հունվարի 24-ին *Sundance Film Festival*-ի արտասահմանյան վավերագրական մրցույթի շրջանակներում, որտեղ այն արժանացել է ժյուրիի գլխավոր մրցանակին։
Ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Եվրամայդանում դիպուկահարի գնդակից վիրավորվել է օպերատոր Արտյոմ Ռիժիկովը, և նրա տեխնիկան դարձել է անօգտագործելի։ Երկու հոգի, ովքեր այդ պահին նրա կողքին էին, մահացել են։

## Սյուժե
մինի|Պրոդյուսեր Մայք Լերները, ռեժիսոր Չադ Գարսիան, օպերատոր Արտյոմ Ռիժիկովը և Ֆյոդոր Ալեքսանդրովիչը ''Sundance'' կինոփառատոնին, 2015

Ֆիլմը պատմում է Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարի պատճառների և Սառը պատերազմի տարիներին «Դուգա» ռադիոտեղորոշիչ կայանի կառուցման հետ Ֆեդոր Ալեքսանդրովիչի հետազոտության մասին։ Նրա հետաքննությունն ընդհատվեց 2014 թվականին Եվրամայդանի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձություններով, որոնք ի վերջո հանգեցրին Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի պաշտոնանկությանը։

Ֆիլմից մի հատված հրապարակվել է առցանց 2015 թվականի հունվարի 20-ին։

## Ընդունելություն
«Ռուսական փայտփորիկը» լավ ընդունվեց քննադատների մեծ մասի կողմից։ Կարծիքների ագրեգատոր *Rotten Tomatoes*-ում ֆիլմն ունի 96% վարկանիշ՝ հիմնված 23 գրախոսականների վրա՝ 8,1/10 միջին գնահատականով։ *Metacritic*-ում ֆիլմն ունի 74% գնահատական՝ հիմնված 8 քննադատների կարծիքների վրա, ինչը ցույց է տալիս «ընդհանուր առմամբ բարենպաստ ակնարկներ»։

*The Guardian*-ից Չարլի Ֆիլիպսը ֆիլմին տվել է հինգ աստղերից չորսը՝ նշելով, որ «Գրասիային հաջողվում է սահմռկեցուցիչ նախազգուշացում տալ այն մասին, թե ուր կարող են գնալ Պուտինը և նրա ստվերնեը՝ Ֆեդորին տալով աստվածաշնչյան մարգարեի դերակատարման լիակատար ազատություն», քանի որ «նրա երևակայությունը բախվում է իրական վտանգավոր քաղաքականությանը»։

Դենիս Հարվին *Variety*-ից նաև դրական գնահատական ​​տվեց ֆիլմին, ասելով, որ այն «զարմանալիորեն հնարամիտ է, նույնիսկ ազդեցիկ մի քանի խնդիրների ներկայացման մեջ, որոնք հազիվ թե ավելի սթափեցնող լինեն»։

*IndieWire*-ից Դրյու Թեյլորը իր գրախոսության մեջ ասաց, որ «Սա երկու երկրների պատմություն է, որոնք կարող էին բաժանվել, բայց որոնք դեռ կապված են իրենց քաղաքականության, արտահանումների և ուրվականների հետ, որոնք դեռ թափառում են աղտոտված տարածքներում»։

Դանիել Վալբերը *Nonfics*-ից նույնպես դրական գնահատական ​​տվեց ֆիլմին։

Լեսլի Ֆելպերինը *The Hollywood Reporter*-ից, նույնպես դրական կարծիքներ հայտնեց ֆիլմի մասին։

## Արտաքին հղումներ
* http://russianwoodpecker.com/, պաշտոնական կայք
* 
* 
* 
*  (рейтинг 3,5/5)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթար
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Հապալասով կարկանդակ

**Հապալասով կարկանդակ**, կարկանդակ հապալասի միջուկով։ Հապալասով կարկանդակը պատրաստվում է հեշտությամբ, քանի որ այն չի պահանջում մրգի կորիզահանում կամ կճպում։ Այն սովորաբար ունի վերևի և ներքևի թխված շերտեր։ Վերևի կեղևը կարող է լինել շրջանաձև, սակայն կարկանդակը կարող է նաև ունենալ փխրուն կեղև կամ լինել առանց վերին կեղևի։ Հապալասով կարկանդակները հաճախ ուտում են ամռանը, երբ հյուսիսային կիսագնդում հապալաս հավաքելու շրջանն է։

## Պատմություն
Հապալասը, ինչպես վայրի (ցածրաթուփ), այնպես էլ մշակովի (բարձրաթուփ ) էնդեմիկ բույս է Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հապալասով կարկանդակը առաջինը կերել են ամերիկացի վաղ նորաբնակները և ավելի ուշ, այն տարածվել է ամբողջ աշխարհում։ Եվրոպայում նմանատիպ աղանդեր են պատրաստում հապալասից։ Այն շարունակում է մնալ հայտնի աղանդեր Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում: Մենում աճող վայրի հապալասով պատրաստված կարկանդակը ԱՄՆ Մեն նահանգի պաշտոնական պետական աղանդերն է։ Հապալասով կարկանդակը գրանցվել է *Appledore Cook Book* խոհարարական գրքում 1872 թվականին։

## Բաղադրիչներ
Հապալասով կարկանդակի հիմնական բաղադրիչներն են լվացված, անպոչ հապալասները։ Հատապտուղները կարող են լինել սառեցված կամ թարմ։ Այլ բաղադրիչները ներառում են ալյուր կամ լուծվող տապիոկա, դարչին, մշկընկույզ, շաքարավազ, վանիլ և կարագ։ Բաղադրատոմսից կախված բաղադրիչները կարող են տարբերվել։

## Սննդային արժեք
Տեխնիկական քարտով պատրաստված հապալասով կարկանդակի 100 գրամ ստանդարտ բաժինը պարունակում է 55 կալորիա, 10% ճարպ, 35% ածխաջրեր, 2% սպիտակուց և 52% ջուր (աղյուսակ)։ Այն պարունակում է վիտամին K-ի օրական չափաբաժնի 10% - ը, սակայն հակառակ դեպքում չեն պարունակում էական քանակությամբ միկրոէլեմենտներ։

## Պատկերասրահ

File:Blueberry pie graham crust.jpg|Հապալասի կարկանդակ Գրեհեմի Կրեկերի շերտով  
File:Miniature blueberry pies.jpg|Հապալասով փոքրիկ կարկանդակներ


## Տես նաև
*Բաց կարկանդակ
*Կարկանդակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան աղանդեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Կանադական խոհանոց
Կատեգորիա:Կարկանդակներ
Օլգա Կարմոնա

**Օլգա Կարմոնա** (;), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ռեալ Մադրիդի» ակումբի և Իսպանիայի հավաքականի պաշտպան։ 2023 թվականի աշխարհի չեմպիոնուհի։

## Անձնական կյանք
Օլգայի ավագ եղբայրը նույնպես ֆուտբոլիստ է և խաղում է Սևիլիայի ակադեմիայում։

Մանկության տարիներին Կարմոնայի ծնողները պնդում էին, որ նա ֆուտբոլ չխաղա և փոխարենը փորձեցին հետաքրքրել նրան լողով, թենիսով և ֆլամենկոյով, սակայն Օլգան շարունակում էր մնալ իր մտքին։

Կարմոնայի հայրը մահացել է երկարատև հիվանդությունից հետո 2023 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչից երկու օր առաջ, որում նա խփել է հաղթական գոլը։ Ավստրալիայում նրա խաղին ներկա են եղել մայրն ու եղբայրը, իսկ հոր մահվան մասին նա իմացել է Իսպանիայի հավաքականի հաղթանակը տոնելուց հետո։

## Ձեռքբերումներ
**Իսպանիայի ազգային հավաքական**
* Աշխարհի չեմպիոնուհի։ 2023

**Իսպանիա (մինչև 19 տարեկան)**
* Եվրոպայի չեմպիոն։ 2018

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Իսպանացի կին մարզիկներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստուհիներ
Գեորգ Լիլանգա

**Գեորգ (Ջորջ) Լիլանգա** (, 1934, Տանզանիա -հունիսի 27, 2005, Դար-Էս-Սալամ) ։ Տանզանիայի արվեստի գործիչ, նկարիչ և փայտի փորագրող, ժամանակակից մոդեռնիստական աֆրիկյան արվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչ։

## Կյանք և արվեստ
Ջորջ Լիլանգան սերում էր մակոնդե ազգությունից, որը հայտնի էր իր ավանդույթներով։ Նկարիչը գրեթե ողջ կյանքն անց է կացրել  Տանզանիայի նախկին մայրաքաղաք Դար էս Սալաամ քաղաքում, որտեղ ստեղծել է նաև իր նկարներն ու քանդակները ։

Լիլանգայի արվեստը ավանդական էր և միևնույն ժամանակ նորարարական։ Արվեստի բոլորովին անհատական գործերում՝ նկարներում և ներկված փայտե քանդակներում (շեթանի), Մակոնդե նկարիչը հմտորեն մարմնավորում էր ինչպես կյանքի նկատմամբ իր ուրույն հայացքը, այնպես էլ իր ժողովրդի գեղարվեստական ավանդույթները։

Լիլանգայի աշխատանքները ներկայացված են աֆրիկյան, ավանդական և ժամանակակից արվեստի գրեթե բոլոր խոշոր ցուցահանդեսներում, մասնավորապես, դրանք պահվում են Դյուսելդորֆի, Փարիզի, Լոնդոնի և Տոկիոյի թանգարաններում։

Լիլանգայի ստեղծագործությունների զգալի քանակությունը պարունակվում է Համբուրգում (Գերմանիա) գտնվող Մավինգուի թանգարանային հավաքածուում, որը Արևելյան Աֆրիկայի և, մասնավորապես, Մակոնդե ժողովրդի արվեստի խոշորագույն միջազգային պահոցներից մեկն է

2005 թվականին նկարչի մահվան ժամանակ Աֆրիկյան ավանդական արվեստի Համբուրգի Մավինգուի հավաքածուն բեմադրվեց Ջեորջ Լիլանգայի ստեղծագործությունների հետմահու անհատական ցուցահանդեսը՝ դրանք դասակարգելով և թեմատիկորեն բաշխելով։

Բացի արվեստի պատկերասրահներից, Լիլանգայի աշխատանքների մեծ մասը պահվում է մասնավոր հավաքածուներում, մասնավորապես՝ Նիդեռլանդներում։ Առայժմ այս ստեղծագործական շերտը քիչ է հայտնի  թե՛ փորձագետներին, թե՛ հանրությանը։

## Ծանոթագրություններ
## Գրականություն
* Kamphausen, Peter-Andreas / Hamburg Mawinga Collection (2005). *George Lilanga Rangi ya Maisha / Farben des Lebens / Colours of Life*. Hamburg: Books on Demand.  (148 full col. p., 150 col. ill, 7 b/w ill,  bilingual (English, German)
*Kamphausen, Peter-Andreas / Hamburg Mawinga Collection (2021). *George Lilanga: The Doors of Nyumba ya Sanaa.* Hamburg. (24 full colour pages, bilingual English / German)
* Shiraishi, Kenji and Yamamoto, Fumiko. (1993) Africa Hoy. Lilanga's Cosmos. Tokyo: Kodansha.  (94 pp. illus., pt. colour, text in Japanese and English)

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ
Կատեգորիա:Քանդակագործներ
Մեհրան Քարիմի Նասերի

**Մեհրան Քարիմի Նասերի** (, հայտնի է նաև որպես Սըր Ալֆրեդ Մեհրան, ), իրանցի փախստական, որն ապրել է Շառլ դը Գոլի անվան միջազգային օդանավակայանի տերմինալում 1988 թվականի օգոստոսի 26-ից մինչև 2006 թվականի հուլիսը։ Նրա ինքնակենսագրության հիման վրա նկարահանվել է «Տերմինալ» ֆիլմը։

## Պատմություն
1977 թվականին Շահ Մոհամմեդ Ռեզայի դեմ բողոքի ցույցերին մասնակցելու համար Նասերին արտաքսվել է Իրանից։ Դրանից հետո Նասերին քաղաքական ապաստան է փնտրել եվրոպական երկրներում, սակայն բոլոր փորձերն անհաջող են եղել։ 1981 թվականին նա վերջապես ստացավ քաղաքական փախստականի կարգավիճակ Բելգիայում, ինչը նրան թույլ տվեց կացության իրավունք ստանալ եվրոպական շատ այլ երկրներից մեկում։

Քանի որ Նասերիի մայրը բրիտանահպատակ էր, 1986 թվականին նա որոշում կայացրեց տեղափոխվել Գլազգո։ 1988 թվականին Բելգիայից հեռանալուց հետո Մեհրան Նասերին ուղևորվեց Ֆրանսիա՝ այնտեղից Լոնդոն մեկնելու համար։ Փարիզի երկաթուղային կայարանում նրանից գողացան դիվանագիտական փաստաթղթերը, սակայն, չնայելով դրան, Մեհրանը նստեց ինքնաթիռ։ Հիթրոու օդանավակայանում անձնագրային հսկողություն անցնելու փորձի ժամանակ նրան հետ ուղարկեցին Շառլ դը Գոլի օդանավակայան։ Ֆրանսիայի իշխանությունները թույլ չտվեցին նրան վերադառնալ Ֆրանսիա։ Քանի որ նա օրինական էր եկել, նրան չէին կարող ստիպել լքել օդանավակայանը։ Բելգիայում նոր փաստաթղթերի տրամադրումը հնարավոր կլիներ միայն Մեհրանի անձամբ ներկայանալու դեպքում, բայց միևնույն ժամանակ, բելգիական օրենքների համաձայն, փախստականը, որը լքել է իրեն ապաստան տված երկիրը, կորցնում է վերադարձի իրավունքը։ 1995-ին Բելգիայի իշխանությունները նման թույլտվություն տվեցին, բայց միայն այն պայմանով, որ Մեհրանը բնակվի Բելգիայում սոցիալական աշխատողների հսկողության ներքո, ինչին նա չհամաձայնեց, քանի որ մտադիր էր ապրել Մեծ Բրիտանիայում։

Սկզբում նա ապրում էր այն ամենով, ինչ տալիս էին ուղևորներն ու օդանավակայանի աշխատակիցները, այնուհետև հայտնի դարձավ լրագրողներին, ովքեր հոդվածներ էին գրում նրա մասին և հարցազրույցներ վերցնում։ Դեռևս 1998 թվականին նրա փաստաբանը հասավ նրան, որ իրեն վերադարձնեն կորցրած փաստաթղթերը, սակայն Նասերին հրաժարվեց լքել օդանավակայանը։ Օդանավակայանում ապրելու երկար փորձը մեծապես վնասեց նրա հոգեբանությունը, և նա օդանավակայանի տերմինալից դուրս աշխարհը ընկալեց որպես վտանգավոր, անկանխատեսելի և օտար։

Շառլ դը Գոլի օդանավակայանի տերմինալում ապրած ժամանակը՝ տասնութ տարին, անցկացրել է կարդալու, օրագիր պահելու և տնտեսագիտություն ուսումնասիրելու վրա։

Նասերիի կյանքը տերմինալում ավարտվել է 2006 թվականի հուլիսին, երբ նա հոսպիտալացվել էր տուբերկուլյոզի կասկածով։ 2007 թվականի հունվարի վերջին նա լքել է հիվանդանոցը և ֆիլմի համար իր պատմությունն օգտագործելու իրավունքի վաճառքից ստացված գումարով բնակություն հաստատել օդանավակայանից ոչ հեռու գտնվող հյուրանոցներից մեկում։ Այդ ժամանակից ի վեր նա չի հայտնվել հանրության մեջ, բայց 2022 թվականի աշնանը նա կրկին վերադարձել է Շառլ դը Գոլի օդանավակայան։ Ենթադրվում է, որ նա վատնել է ամբողջ գումարը և այլևս չգիտեր ուր գնալ։ Նա մահացել է 2022 թվականի նոյեմբերի 12-ին 2F տերմինալում։ Երբ գտել են նրա մարմինը, նրա մոտ մնացել է մի քանի հազար եվրո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Кирилл Новиков. Сливки нищего общества // Журнал «Коммерсантъ Деньги» № 30 (685) от 04.08.2008

Կատեգորիա:Անօթևաններ
Կատեգորիա:Իրանցիներ
Կատեգորիա:Փախստականներ
Ցատկող փոստատարներ

**Ցատկող փոստատարներ** (), Վիսկոնսին նահանգի փոստի աշխատողներ, որոնք իրենց աշխատանքը կատարում են անսովոր ձևով։ Նրանց ջրային տարածքով տեղափոխում են նավով։ Մարդը նավակից ցատկում է նավամատույց, մուտքային փոստը դնում փոստարկղի մեջ, վերցնում ելքային փոստը և հետ ցատկում նավակ։ Նավակը շարունակում է շարժվել դանդաղ և հաստատուն տեմպերով (մոտ 8 կմ/ժ) փոստատարի ցատկելու ժամանակ։

## Ջենիվա լիճ
thumb|right|300px|Walworth II-ը Ջենիվա լճում

Թռիչքներով փոստի առաքման համակարգը սկսել են օգտագործել ԱՄՆ-ի Վիսկոնսին նահանգի Ուոլուերտ շրջանում գտնվող Ջենիվա լիճը շրջապատող տներում, նախքան 19-րդ դարի վերջում լճի շուրջ առաջին ճանապարհների կառուցումը (փոստը այս կերպ առաքվում էր 1873 թվականից)։ Լճի շուրջ «բարվոք ճանապարհները» կառուցվել են միայն 1920-ական թվականներին։ Տեղի բնակիչներից մեկը պատմել է. «Պատերազմի ժամանակ կար մի պահ, երբ բոլորն իսկապես հույսը դնում էին փոստային նավի վրա։ Մենք չունեինք հեռուստացույց, համակարգիչներ ու նմանատիպ այլ բաներ, ուստի բոլորը հավաքվում էին փոստային նավը դիմավորելու համար»։ Որոշ բնակիչներ մինչ օրս օգտագործում են նավակները՝ որպես լճի վրա գտնվող իրենց ամառանոցներ տեղափոխվելու հիմնական միջոց։

Ամեն տարի ամռանը՝ հունիսի 15-ից սեպտեմբերի 15-ը, ԱՄՆ փոստային ծառայության անունից փոստային առաքման համար վարձվում է վեց մարդ։ Մինչև 1974 թվականը, մինչև առաջին կնոջ աշխատանքի ընդունվելը, աշխատել են միայն տղամարդ փոստատարներ։ Այդ ժամանակից ի վեր այդ աշխատանքով զբաղվում են հիմնականում կանայք։ Աշխատանքային օրը սկսվում է ամեն օր առավոտյան ժամը 7-ին՝ փոստի տեսակավորմամբ։ Առաքումը սկսվում է առավոտյան ժամը 10-ին ամերիկյան Walworth II փոստային նավի վրա։ Փոստն առաքվում է մոտավորապես 60 տուն։ Առաքումն ավարտվում է մոտավորապես ժամը 13։ 00-ին։ Իր կարիերայի ընթացքում գոնե մեկ անգամ փոստատարը, ցատկելով նավի վրա, վրիպում է և օրվա մնացած մասը շարունակում է աշխատել թաց։

Ջենիվա լճի նավարկության կրուիզային գծերը նավը շահագործում են 1916 թվականից։ Նավի վրա մոտ 160 զբոսաշրջիկ կա։ Փոստային առաքանիների մեծ մասը բեռնված է ամբողջ հզորությամբ։ Ակնկալվում է, որ փոստատարները կարող են հանդես գալ որպես Էքսկուրսավարներ, քանի որ շրջագայությունն անցնում է պատմական ամառանոցների և Երկսի աստղադիտարանի կողքով։ Աշխատակիցներին վարձում են կրուիզային մասնավոր ընկերությունները, և նրանք սերտորեն համագործակցում են Միացյալ Նահանգների փոստային ծառայության հետ։ Walworth II-ն իր տեսակի մեջ փոստային առաքման միակ նավն է Միացյալ Նահանգներում։

## Մշակույթում
Travel Channel-ի հաղորդավար Էնդրյու Ցիմերնն աշխատել է որպես թռչկոտող փոստատար իր «Տարօրինակ աշխարհ» շոուի մի դրվագում։

Ազգային հանրային ռադիոյի անդամ WUWM կայանը 2014 թվականի օգոստոսի 6-ին թողարկում է կատարել ցատկող փոստատարների մասին։

Յություբեր Թոմ Սքոթը 2022 թվականի օգոստոսի 6-ին փորձել է ցատկող փոստատարի աշխատանքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Յանա Ռիխլիցկա

**Յանա Ռիխլիցկա** (, , ծածկանունը՝ **Յառա**), Ուկրաինայի զինված ուժերի 93-րդ մեքենայացված բրիգադի կամավոր, զինվոր, մարտական բժիշկ, ռուս-ուկրաինական պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Յանա Ռիխլիցկան ծնվել է 1993 թվականի ապրիլի 2-ին Վիննիցայում։

Ավարտել է Յարոսլավ Մուդրիի անվան ազգային իրավաբանական համալսարանի տնտեսագիտության և իրավունքի ֆակուլտետը (2015)։ Ուսանողական տարիներին նա ակտիվորեն զբաղվել է սպորտով, եղել է սամբոյի և ձյուդոյի սպորտի վարպետի թեկնածու։ Ռիխլիցկան նաև աշխատել է ՏՏ ոլորտում։

Ուկրաինա ռուսական լայնածավալ ներխուժումից հետո նա սկսեց ակտիվ կամավորական աշխատանք։ 2022 թվականի մայիսին նա դարձավ «*Խոլոդնի Յառ*» 93-րդ առանձին մեքենայացված բրիգադի մարտական բժշկուհի՝ փրկելով բազմաթիվ կյանքեր Բախմուտում։

Ռիխլիցկային լուսանկարել էին մարտի դաշտում, որից մի քանի օր անց նա սպանվեց ռուսական հրետանու կրակից 2023 թվականի մարտի 3-ին Դոնեցկի մարզի Բախմուտ քաղաքի մոտ՝ վիրավորներին տարհանելու ժամանակ։

Նա թաղվել է իր հայրենի քաղաքի Հերոսների ծառուղում։

## Մրցանակներ
Բոգդան Խմելնիցկու 3-րդ աստիճանի շքանշան (2023 թվականի ապրիլի 7, հետմահու)։

## Արտաքին հղումներ
https://www.radiosvoboda.org/a/viyna-bakhmut-yana-rykhlitska-medyk/32304254.html, "«Ангел бійців», або дівчинка з косичками: під Бахмутом загинула медикиня". Радіо Свобода. 2023-03-06

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինա
Կատեգորիա:Ուկրաինացի զինվորականներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռազմական բժիշկներ
Գալինա Հաթչինս

**Գալինա Հաթչինս** (, ), ամերիկացի կինոօպերատոր և հետաքննող լրագրող։ Նա աշխատել է ավելի քան երեսուն լիամետրաժ և կարճամետրաժ ֆիլմերի և հեռուստասերիալների վրա։

## Կենսագրություն
Գալինա Հաթչինսը ծնվել է 1979 թվականին Ուկրաինայի ԽՍՀ Ժիտոմիրի շրջանի Գորոդեց գյուղում։ Հայրը՝ Անատոլի Անդրոսովիչը, զինվորական նավաստի է, որը ծառայել է Մուրմանսկ քաղաքում։ Մայրը՝ Օլգան և քույրը՝ Սվետլանա, ապրում էին Ինդոնեզիայում։ Գալինայի ընտանիքը երկար ժամանակ ապրել է Արկտիկայի խորհրդային ռազմաբազայում, մինչև Ուկրաինա վերադառնալը։

2001 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Ազգային ագրարային համալսարանը։ Այնուհետև ավարտել է Կիևի ազգային համալսարանը՝ միջազգային լրագրության մասնագիտությամբ։

Մինչ կինոկարիերան սկսելը, Հաթչինսն աշխատել է որպես լրագրող Արևելյան Եվրոպայում և աշխատել վավերագրական ֆիլմերի վրա Մեծ Բրիտանիայում։ Նա տեղափոխվեց ԱՄՆ՝ կենտրոնանալու իր կինոկարիերայի վրա։ 2013-2015 թվականներին նա սովորել է Ամերիկյան կինոինստիտուտի կոնսերվատորիայում, որտեղ նրա ղեկավարն Սթիվեն Լայթհիլը։ Նրա «*Թաքնված*» ավարտական ​​նախագիծը, որը նկարահանվել է ռեժիսոր Ռայան Ֆարզադի հետ, ցուցադրվել է *Camerimage* միջազգային կինոփառատոնում։

Ամուսնացած է Մեթյու Հաթչինսի հետ։ Ունի որդի՝ Անդրոսը (2021 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ՝ 8 տարեկան)։

2018 թվականին նա դարձավ առաջին ութ կին կինոգործիչներից մեկը, որը մասնակցեց *Fox DP Lab* ծրագրին։ Այն ստեղծվել էր՝ ավելի մեծ հնարավորություններ ընձեռելու կին կինոգործիչներին[: 2019 թվականին *American Cinematographer* ամսագիրը նրան անվանել է կինոյի «ծագող աստղ»։ 2020 թվականին նա եղել է Ադամ Մորտիմերի «*Մաքս Ֆիստ*» ֆիլմի օպերատորը։

2021 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Սանտա Ֆեում (Նյու Մեքսիկո նահանգ) Վեսթերն «*Rust*» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ Գալինա Հաթչինսը մահացու հրազենային վիրավորում ստացավ դերասան Ալեք Բոլդուինի կողմից։ Նկարահանումների ժամանակ Ալեք Բոլդուինի օգտագործած ատրճանակը լիցքավորված է եղել մարտական ​​փամփուշտներով։ Գալինա Հաթչինսը մահացել է կրծքավանդակի վերքից Ալբուկերկեի հիվանդանոց տեղափոխվելու ճանապարհին։ Գալինա Հաթչինսի հետ վիրավորվել է նաեւ ռեժիսոր Ջոել Սոուզան, սակայն նրա վերքը մահացու չի եղել։

Հոկտեմբերի 23-ի երեկոյան Ալբուկերկեի *Civic Plaza*-ում մոմավառություն է կազմակերպվել՝ ի հիշատակ Հաթչինսի։ Ակցիան կազմակերպել են *IATSE Local 600* և *IATSE Local 480* ասոցիացիաները Թատերական միությունների միջազգային դաշինքից։

## Ֆիլմեր
* *World's Tallest Man* (2006)
* *Snowbound* (2017)
* *A Luv Tale: The Series* (2018–2021)
* *Darlin* (2019)
* *Archenemy* (2020)
* *Blindfire* (2020)
* *To the New Girl* (2020)
* *The Mad Hatter* (2021)
* *Time Cut* (TBA)
* *Rust* (TBA)

## Արտաքին հղումներ
* 
* Halyna Hutchins  *International Collective of Female Cinematographers*
* Halyna Anatoliivna Androsovych Hutchins 1979-2021  *Find a Grave*

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ