Ֆրենկ Հեյմեր

**Ֆրենսիս Օգուստուս Հեյմեր** (), ամերիկացի իրավապահ և Տեխասի ռեյնջեր, որը 1934 թվականին գլխավորել է հանցագործներ Բոնի Փարքերին և Քլայդ Բարոուին հետապնդող և սպանող ջոկատը։ Հայտնի լինելով իր կոշտությամբ, նշանառությամբ և քննչական հմտություններով՝ նա հարավարևմտյան նահանգներում ձեռք է բերել Տեխասի ռեյնջերի արքետիպային կարգավիճակ։ Նա ընդգրկվել է Տեխասի ռեյնջերների փառքի սրահում։

Կենսագիր Ջոն Բոսենեքերը նկարագրել է Հեյմերին որպես «քսաներորդ դարի մեծագույն ամերիկացի իրավապահներից մեկը»։

## Վաղ տարիներ
Ֆրենկ Հեյմերը ծնվել է 1884 թվականին Ֆեյրվյուում՝ Տեխաս նահանգի Ուիլսոն շրջանում, որտեղ նրա հայրը դարբնոց էր շահագործել։ Մեծանալով խորապես պրեսբիտերական ընտանիքում՝ նա հինգ եղբայրներից մեկն էր, որոնցից չորսը դարձել են Տեխասի ռեյնջերներ։ Հեյմերը մեծացել է Սան Սաբա շրջանի Ուելչ ռանչոյում և հետագայում ժամանակ է անցկացրել Օքսֆորդում՝ Լանո շրջան, որն այժմ լքված քաղաք է. հետագայում նա կատակել էր, որ ինքը «օքսֆորդյան կրթություն ստացած միակ ռեյնջերն» է։ Չնայած նրա ֆորմալ կրթությունն ավարտվել է վեցերորդ դասարանից հետո, պատանի հասակում Հեյմերը ցուցաբերել է մի քանի արտառոց ունակություններ, այդ թվում՝ բացառիկ բարձր մտավոր կարողություններ և գրեթե էյդետիկ հիշողություն։ Նա գերազանցել էր մաթեմատիկայում և խորը հետաքրքրություն էր ունեցել պատմության հանդեպ, հատկապես Տեխասի ռեյնջերների և տարածաշրջանի բնիկ ամերիկյան ցեղերի՝ կոմանչների, կիովայների և կիովա-ապաչիների պատմության նկատմամբ։ Հեյմերը երիտասարդ տարիքում աշխատել է հոր դարբնոցում և տեղի ռանչոյում որպես անասնապահ։

Հեյմերն իրավապահի իր կարիերան սկսել է 1905 թվականին, երբ աշխատել է Արևմտյան Տեխասի Քար ռանչոյում և ձերբակալել է ձի գողացող մեկին։ Տեղի շերիֆն այնքան տպավորված է եղել, որ խորհուրդ է տվել Հեյմերին միանալ ռեյնջերներին, ինչը նա արել է հաջորդ տարի։ Նա իրեն տանն էր զգում Տեխասի բաց տափաստաններում և հասկանում էր բնության նշանները և օրինաչափությունները։ Նա մարդկանց մեկնաբանել է կենդանիների բնութագրերով. «Հանցագործը կոյոտ է, միշտ հետևում է նայող»։

### Իրավապահ կարիերա
Հեյմերը ռեյնջեր է եղել իր չափահաս կյանքի ընթացքում՝ ընդմիջումներով, հաճախ հրաժարական տալով այլ աշխատանքներ ստանձնելու համար։ Նա միացել է կապիտան Ջոն Հ. Ռոջերսի C վաշտին Ալպայնում՝ Տեխասում, 1906 թվականի ապրիլի 21-ին և սկսել է պարեկություն անել մեքսիկական սահմանին։ 1908 թվականին նա հրաժարական է տվել ռեյնջերներից՝ դառնալու Տեխասի Նավասոտա քաղաքի մարշալ, որն անօրեն բում ապրող քաղաք էր՝ բռնությամբ համակված. «Գլխավոր փողոցում հրաձգությունները այնքան հաճախակի էին, որ երկու տարվա ընթացքում առնվազն հարյուր մարդ մահացավ»։ Հեյմերը տեղափոխվել է այնտեղ 24 տարեկան հասակում և հաստատել օրենք ու կարգ։ 1911 թվականին նա տեղափոխվել է Հյուստոն՝ աշխատելու որպես հատուկ քննիչ քաղաքապետ Հորաս Բոլդուին Ռայսի համար, որտեղ նա գործուղվել է Հարիս շրջանի շերիֆի գրասենյակ։ 1914 թվականին նա վարձվել է որպես փոխշերիֆ Քիմբլ կոմսությունում՝ նշանակվելով որպես բաժանմունքի անասունների գողության քննիչ։

Հեյմերը 1915 թվականին վերամիացել է ռեյնջերներին և նշանակվել է պարեկություն անելու Հարավային Տեխասի սահմանին՝ Բրաունսվիլի շրջակայքում Բանդիտների պատերազմի և *Լա Մատանզայի* ժամանակ։ Ռեյնջերները զբաղվել են զենքի մաքսանենգներով՝ Մեքսիկական հեղափոխության ընթացքում Մեքսիկայում տիրող մշտական անկայունության պատճառով։

Նրանք փորձել են նաև վերահսկել մաքսանենգներին Արգելքի դարաշրջանում և սահմանը տանջող ավազակներին։

Հեյմերը 1915 թվականին վերամիացել է ռեյնջերներին և նշանակվել է պարեկություն անելու Հարավային Տեխասի սահմանին՝ Բրաունսվիլի շրջակայքում Բանդիտների պատերազմի և *Լա Մատանզայի* ժամանակ։ Ռեյնջերները զբաղվել են զենքի մաքսանենգներով՝ Մեքսիկական հեղափոխության ընթացքում Մեքսիկայում տիրող մշտական անկայունության պատճառով։ Նրանք փորձել են նաև վերահսկել մաքսանենգներին Արգելքի դարաշրջանում և սահմանը տանջող ավազակներին։ Նա լքել է ռեյնջերները և նշանակվել է որպես Հատուկ ռեյնջեր Տեխասի և Հարավարևմտյան Անասնապահների Ասոցիացիայում։

1917 թվականին Հեյմերն ամուսնացել է Գլեդիս (Ջոնսոն) Սիմսի հետ՝ Սնայդերից, Տեխաս Էդ Սիմսի այրու հետ. նա և նրա եղբայրը՝ Սիդնի Արթուր Ջոնսոնը, 1916 թվականին մեղադրվել էին Սիմսի սպանության մեջ։ Հեյմերը, Գլեդիսը և ընտանիքի այլ անդամներ կանգ էին առել Սուիթուոթերի մի գարաժում՝ բենզին լցնելու համար 1917 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, երբ հանկարծակի հանդիպել են Օդեսայից Գաս ՄաքՄինսին՝ Էդ Սիմսի աներձագին, և Հեյմերները ու ՄաքՄինսը ներքաշվել են ատրճանակային մարտի մեջ։ ՄաքՄինսը նախկին Տեխասի ռեյնջեր էր և Էկտոր շրջանի շերիֆ, և նա ու Հեյմերը «կռվի մեջ էին». ՄաքՄինսը մահացել է սրտին ստացած կրակոցից, իսկ Հեյմերը վիրավորվել է։ Կրակոցների փոխանակման ժամանակ արձակվել է տասը կրակոց, և ոստիկանությունը երկու կողմերից հավաքել է ընդհանուր յոթ ռևոլվեր, երկու կիսաավտոմատ ատրճանակ և երեք հրացան։

Այս դեպքից հետո Հեյմերը լքել է Անասնապահների Ասոցիացիան՝ ընդունելով դաշնային գործակալի պաշտոն Արգելքի բաժանմունքում, որտեղ ծառայել է մոտ մեկ տարի։ Նրա ծառայությունը կարճ է եղել, բայց իրադարձություններով լի՝ Էլ Պասոյում տեղակայված լինելու ընթացքում, որը բազմաթիվ հրաձգությունների վայր էր Արգելքի դարաշրջանում։ Նա մասնակցել է բազմաթիվ հարձակումների և կրակոցների փոխանակումների, և մարտի 21-ին նա ներգրավված է եղել մաքսանենգների հետ հրաձգության մեջ, որի արդյունքում զոհվել է Արգելքի գործակալ Էռնեստ Վ. Վոքերը։ Հեյմերը 1921 թվականին տեղափոխվել է Օսթին, որտեղ ծառայել է որպես ավագ ռեյնջեր կապիտան։

1918 թվականին Հեյմերը ֆիզիկապես սպառնացել է նահանգային ներկայացուցիչ Խոսե Տոմաս Կանալեսին, ով ղեկավարում էր Ռիո Գրանդե հովտի բնակիչների նկատմամբ բռնության մեջ մեղադրվող Տեխասի ռեյնջերների հետաքննությունը։ Կանալեսը զեկուցել է սպառնալիքի մասին նահանգապետին, սակայն Հեյմերը չի պատժվել։ 2019 թվականի Washington Post-ի ֆիլմի վերանայման համաձայն, որը գրել է ակտիվիստ Մոնիկա Մունյոզ Մարտինեզը, Հեյմերը ենթադրաբար հետապնդել է Կանալեսին մայրաքաղաքում, և Սամուել Իլի Ջոնսոն Կրտսերը՝ ապագա նախագահ Լինդոն Բ. Ջոնսոնի հայրը, եղել է այն մարդկանցից մեկը, ովքեր ուղեկցել են Կանալեսին 1919 թվականի վաղ լսումներին։

1922 թվականից սկսած՝ Հեյմերը որպես Տեխասի ռեյնջերների ավագ կապիտան, գլխավորել է Տեխասում Կու Կլյուքս Կլանի դեմ պայքարը, որը դեռ աճում էր Տեխասում, և իր կարիերայի ընթացքում փրկել է 15 մարդու լինչի դատաստանից։ Սակայն, ավելի քիչ հաջողված միջադեպ է տեղի ունեցել 1930 թվականի Շերմանի խռովության ժամանակ։ Հեյմերին և մի խումբ ռեյնջերների հանձնարարված էր պաշտպանել սևամորթ բռնաբարության կասկածյալ Ջորջ Հյուզի դատավարությունը Շերման քաղաքում։ Մեծ ամբոխը մոտեցել է դատարանին, և Հեյմերն անձամբ կրակել և վիրավորել է ամբոխի երկու անդամի։ Սակայն, ամբոխը հրդեհել է դատարանի շենքը։ Հեյմերը և ռեյնջերները փախել են շենքից, բայց չեն կարողացել հասնել Հյուզին, ով իր անվտանգության համար փակված էր պահարանում։ Նրանք նստել են փոխառված մեքենա և հեռացել Շերմանից, հետագայում վերամիավորվելով շերիֆի գրասենյակում։ Եթե Հյուզը վերապրել էր հրդեհը, նա չի վերապրել հետագա ամբոխի գործողությունները, ովքեր դինամիտով պայթեցրել են պահարանը, որտեղ նա փակված էր, և Հյուզի դիակը կախել են։ Շերմանի սևամորթների թաղամասը հետագայում թալանվել է ամբոխի կողմից, իսկ ռեյնջերները չեն կամեցել կամ չեն կարողացել կանգնեցնել նրանց։

1928 թվականին Հեյմերը կանգնեցրել է վարձու սպանությունների օղակ, և նրա արտասովոր միջոցները դարձրել են նրան ազգային մակարդակով հայտնի։ Տեխասի Բանկիրների Ասոցիացիան սկսել էր առաջարկել 5,000 դոլարի պարգևատրում «մահացած բանկային ավազակների համար՝ ոչ մի ցենտ կենդանիների համար»։ Հեյմերը պարզել է, որ մարդիկ լարում էին անպիտաններին և երկրորդակարգ հանցագործներին՝ համագործակից ոստիկանների կողմից սպանվելու համար. ոստիկանները հավաքում էին պարգևատրումները և վճարում մարդկանց իրենց գտնողի վճարները։ Սակայն ոստիկանությունը մերժել է նրան աջակցություն տրամադրել, իսկ Բանկիրների Ասոցիացիայի դիրքորոշումն էր, որ «ցանկացած մարդ, ով կարող է դրդվել մասնակցելու բանկի կողոպուտի, պետք է սպանվի»։ Հեյմերը գրել է մանրամասն բացահայտում այս բիզնեսի մասին, որը նա անվանել է «բանկիրների սպանության մեքենա», և նա տարել է իր հոդվածը Նահանգային Կապիտոլիայի մամուլի սենյակ և բաժանել պատճեները։ Նրա բացահայտումը բիզնեսի մասին հանգեցրել է հասարակական զայրույթի, հետաքննության և մեղադրանքների։ Սակայն բանկիրները չեն փոփոխել պարգևատրման պայմանները, և ավելի շատ պարգևավճարային սպանություններ են տեղի ունեցել 1930 թվականին։

Հեյմերը թոշակի է անցել 1932 թվականին՝ ռեյնջերների հետ գրեթե 27 տարվա ծառայությունից հետո։ Նա հեռացել է մեկ շաբաթ առաջ, նախքան Միրիամ "Մա" Ֆերգյուսոնը երկրորդ անգամ կվերանվաճեր նահանգապետի պաշտոնը։ Նա առաջին անգամ ընտրվել էր այն բանից հետո, երբ նրա ամուսինը՝ «Փա» Ֆերգյուսոնը, ենթարկվել էր իմպիչմենտի և ստիպված էր հրաժարական տալ նահանգապետի պաշտոնից, և առնվազն 40 ռեյնջեր հրաժարական են տվել՝ նախընտրելով չծառայել նրա ղեկավարության ներքո։ Մեկ տարի անց Հեյմերը հայտնել է թոշակի անցնելու իր պատճառը. «Երբ նրանք կին նահանգապետ ընտրեցին, ես հեռացա»։ Տեխասի ռեյնջերների հրամանատարը թույլ է տվել նրան պահպանել Հատուկ ռեյնջերի հանձնաժողով՝ որպես ակտիվ ավագ ռեյնջեր կապիտան, նույնիսկ նրա պաշտոնական թոշակի անցնելուց հետո։ Հատուկ հանձնաժողովը գրանցված է Օստինի նահանգային արխիվներում։

### Բոննի Փարքեր և Քլայդ Բերրոու

1930-ականների սկզբին Քլայդ Բարոուի և Բոննի Փարքերի հանցագործությունների շարքը առաջացրել է լայն լրատվական լուսաբանում, որը խայտառակել է իրավապահ և կառավարական պաշտոնյաներին կես դյուժին նահանգներում։ 1934 թվականի հունվարի 16-ին Բերրոուն, Փարքերը և նրանց գործընկեր Ջիմի Մուլենսը հարձակվել են Իսթհեմի բանտային ագարակի վրա՝ ազատելով Ռեյմոնդ Համիլթոնին, Հենրի Մեթվինին, Հիլթոն Բայբին և Ջո Փալմերին։ Համիլթոնի եղբայր Ֆլոյդը գրել է, որ Հենրի Մեթվինը չի եղել սկզբնական «հրավիրված» խմբի մաս, բայց փախել է նրանց հետ ընդհանուր խառնաշփոթի ժամանակ։ Բերրոուն հատկապես ցանկացել է ազատել Ռալֆ Ֆուլթսին և Օբրի Սքելիին, բայց նա համարել է հարձակումը բանտային համակարգի դեմ հաջողված վրեժխնդրություն։ Պատմաբան Ջոն Նիլ Ֆիլիպսը պնդում է, որ Ուղղիչ Դեպարտամենտին «հատուցելու» ցանկությունը՝ Բերրոուի կրած բռնության համար բանտարկության ժամանակ, դրդել է նրա շատ գործողություններին և հիմք է հանդիսացել նրա հանցագործությունների շարքի համար։ Տեխասի Ուղղիչ Դեպարտամենտը ստացել է համազգային բացասական հրապարակայնություն բանտից փախուստի պատճառով, ինչը ուրախացրել է Բերրոուին, ով կարծել է, որ վերջապես ստացել է իր վրեժը։

Փախուստի ընթացքում երկու պահակ են կրակոցներ ստացել փախստականների կողմից, պահակ մայոր Քրոուսոնը մահացու։ Նա մահացել է հիվանդանոցում հունվարի 27-ին՝ շուտով այն բանից հետո, երբ Տեխասի բանտային ադմինիստրատոր Լի Սիմոնսը հավաստիացրել էր նրան, որ կուղարկի նրա սպանող Ջո Փալմերին էլեկտրական աթոռ։ Այնուհետև Սիմոնսն ուշադրությունը կենտրոնացրել է Տեխասի բանտային համակարգի հեղինակության վերականգնման վրա։

#### Հեյմերը գլխավորում է որսը
Սիմոնսը համոզել է Հեյմերին որսալ Բերրոուի խմբին։ Հեյմերը նշանակվել է որպես Տեխասի Մայրուղային Պարեկության սպա, այնուհետև գործուղվել է բանտային համակարգ՝ որպես հատուկ քննիչ, ում հանձնարարված է եղել ձերբակալել Բերրոուին և նրա գործընկերներին։ Հեյմերը տատանվել է 180 դոլար ամսական վարձատրության հարցում, որը նրա ներկայիս աշխատավարձի կեսից էլ պակաս էր, բայց Սիմոնսը կրկնել է, որ Հեյմերը կստանա պարգևատրման գումարի իր արդար բաժինը։ Նա հետագայում ավելացրել է գործարքին՝ թույլատրելով Հեյմերին վերցնել ինչ որ ցանկանա Բերրոուի խմբի ունեցվածքից, երբ նրանց բռնի։ Սիմոնսն ասել է, որ չի համարձակվի Հեյմերին ասել, թե ինչպես անի իր գործը, բայց առաջարկել է Հեյմերին «դնել նրանց տեղում, համոզված լինել ճշտության մեջ և կրակել բոլորի վրա, ովքեր տեսադաշտում են»։

Հեյմերն ուսումնասիրել է Բերրոուի տեղաշարժերի օրինաչափությունը, հայտնաբերելով, որ նա հիմնականում լայն շրջան է կատարում ստորին Միջին Արևմուտքում՝ շրջանցելով նահանգային սահմանները, որտեղ հնարավոր է՝ օգտվելով այն փաստից, որ իրավապահները չէին կարող հետապնդել կասկածյալներին նահանգային սահմաններից այն կողմ։ Շրջանի հենակետային կետերն էին Դալլասը, Միսուրիի Ջոպլինը և հյուսիսարևմտյան Լուիզիանան՝ բանկային կողոպուտների համար ավելի լայն աղեղներով։ Հեյմերը զգացել է, որ սովորել է Բերրոուի վիճակագրությունը, բայց «սա բավական չէր։ Սպան պետք է իմանա հանցագործի սովորությունները, թե ինչպես է նա մտածում և ինչպես կգործի տարբեր իրավիճակներում։ Երբ սկսեցի հասկանալ Քլայդ Բերրոուի միտքը, զգացի, որ առաջընթաց եմ գրանցում»։

Հաջորդ մի քանի ամիսների ընթացքում Բերրոուն, Փարքերը և Հենրի Մեթվինը կողոպտել են բանկեր Տեխասի Լանկաստերում, Օկլահոմայի Պոտոյում և Այովայի Ռեմբրանդտ, Նիրիմ, Ստյուարտ և Էվերլի քաղաքներում։ Հեյմերը միշտ հետևել է նրանց՝ մոտ հեռավորության վրա։

#### Կրակոցները հրահրում են հասարակական զայրույթ
Հեյմերը հետևել է Բերրոուի խմբի սպանություններին, ինչպես նաև բանկային կողոպուտներին։ Խումբը սպանել է Տեխասի Մայրուղային Պարեկության երկու սպա Գրեյփվայնում, Տեխասում՝ Զատկի կիրակի օրը՝ 1934 թվականի ապրիլի 1-ին, ինչը բորբոքել է հասարակական զգացմունքները Բերրոուի և Փարքերի դեմ։ Ականատեսի վկայությունը լայն լրատվական լուսաբանում է ստացել, հայտնելով, որ հարբած Բոննին դատարկել է իր ատրճանակը պառկած պարեկ Մերֆիի մարմնի վրա Գրեյփվայնում՝ ծիծաղելով այն բանի վրա, թե ինչպես է նրա «գլուխը թռչկոտում ռետինե գնդակի նման» ճանապարհին։ Մեկ այլ պատմություն հայտնել է, որ սիգարի մնացորդ է գտնվել խճի մեջ՝ «փոքր ատամնահետքերով»։ Սենսացիոն լրագրային պատմությունները և դրանց առաջացրած աղմուկը մեծացրել են կառավարության և իրավապահ մարմինների վրա ճնշումը՝ հանցագործներին ձերբակալելու համար, և նահանգապետ Ֆերգյուսոնը 500 դոլարի պարգևատրում է սահմանել Բոննիի համար՝ պարեկ Մերֆիի սպանության մեջ նրա ենթադրյալ դերի համար։

Հինգ օր անց հասարակական կարծիքն էլ ավելի է շրջվել հանցագործների դեմ, երբ Բարոուն և Մեթվինը սպանել են Քելվին Քեմփբել տեսուչին՝ 60-ամյա միայնակ հորը, Օկլահոմայի Քոմերս քաղաքի մոտ։ Նրանք առևանգել են Քոմերսի ոստիկանապետ Փերսի Բոյդին և տարել են նրան Կանզասի սահմանով, որտեղ ազատ են արձակել։ Նա գրանցել է նրանց անունները Քեմփբելի սպանության որոնման թերթիկների վերևում, որոնք թողարկվել են Բարոուի, Փարքերի և Ջոն Դոուի (Մեթվին) դեմ այդ շաբաթվա ընթացքում։

#### Ուշադրությունը տեղափոխվել է դեպի Լուիզիանա
Մարտի կեսերին Հենրի Մեթվինի ընտանիքը կապ է հաստատել Բիենվիլի շրջանի շերիֆ Հենդերսոն Ջորդանի հետ՝ իրենց որդու, նրա իրավական խնդիրների և Բարոուի հետ նրա կապի վերաբերյալ։ Հեյմերը բնությամբ միայնակ գայլ է եղել, բայց ի վերջո ձևավորել է միջգերատեսչական ջոկատ և մշակել է խմբի դարանակալման պլան։ Շերիֆ Ջորդանը և նրա տեղակալ Պրենտիս Օքլին՝ գերազանց հրաձիգը, առաջինն են միացել ջոկատին։ Հեյմերը բերել է իր նախկին ռեյնջեր գործընկեր Մեյնի Գոլթին, որը հրաժարական էր տվել ռեյնջերների ուժերից, երբ «Մա» Ֆերգյուսոնն ընտրվել էր, և այժմ աշխատում էր Տեխասի մայրուղային պարեկային ծառայությունում։ Հեյմերը խնդրել է Դալլասի շրջանի շերիֆ Սմուտ Շմիդին՝ նշանակել իր տեղակալ Բոբ Ալքորնին լրիվ դրույքով այս գործին. Շմիդը ուղարկել է Ալքորնին և Թեդ Հինթոնին՝ Դալլասի շրջանի մեկ այլ տեղակալի։ Երկու տեղակալները և Շմիդը փորձել են դարանակալել Բոննիին և Քլայդին 1933 թվականի նոյեմբերի վերջին Տեխասի Սոուերս քաղաքի մոտ։ Նրանք զննել են Բարոուի լքված V-8 Ֆորդը Սոուերսում և հայտնաբերել են, որ նրա Թոմփսոն ենթամեքենայական հրացանի գնդակները չեն թափանցել մեքենայի իրանը, ուստի այս անգամ Հինթոնը խնդրել է Բրաունինգ ավտոմատ հրացան։

Իրավապահները հանդիպել են Բոննիին և Քլայդին գյուղական ճանապարհին՝ Լուիզիանայի Գիբսլենդ քաղաքի մոտ, 1934թ.վականի մայիսի 23-ին առավոտյան ժամը 9։ 15-ին, 102 օր հետապնդելուց հետո։ Բարոուն կանգնեցրել է իր մեքենան դարանակալման վայրում, և ջոկատի 150 փամփուշտանոց տարափն այնքան որոտընդոստ է եղել, որ մղոններով հեռու գտնվող մարդիկ կարծել են, թե փայտահատների խումբը դինամիտով է պայթեցրել հսկայական ծառը։ Պատմությունները միայն փոքր-ինչ են տարբերվում կրակոցների սկսվելուց առաջ վերջին պահի վերաբերյալ. շերիֆ Ջորդանն ասել է, որ ինքն է կանչել Բարոուին կանգ առնելու համար, երբ կրակոցները սկսվել են, տեղակալ Ալքորնն ասել է, որ կապիտան Հեյմերն է կանչել, իսկ տեղակալ Հինթոնը գրել է, որ Ալքորնն է կանչել։ Սակայն, բոլոր վեցն էլ համաձայնել են, որ տեղակալ Օուքլին կանգնել է և արձակել է առաջին կրակոցը իր Ռեմինգտոն Մոդել 8-ից, և որ նրա գնդակը դիպել է Բարոուի ձախ քունքին և ակնթարթորեն սպանել հանցագործին։ Ջոկատն արձակել է ևս 100-ից ավելի փամփուշտ, որոնցից յուրաքանչյուրը մահացու կլիներ և՛ Փարքերի, և՛ Բարոուի համար։

Հեյմերն օգտագործել է հատուկ պատվերով պատրաստված .35 Ռեմինգտոն Մոդել 8 կիսաավտոմատ հրացան՝ 15 փամփուշտանոց պահունակով, որը նա պատվիրել է Փեթ ՄքՔեյի սպորտային ապրանքների խանութից Տեխասի Օստին քաղաքում։ Նրան ուղարկվել է 10045 սերիական համարով հրացանը. դարանակալման ժամանակ օգտագործվել է առնվազն երկու Մոդել 8։ Հրացանը ձևափոխվել է՝ ընդունելու համար «միայն ոստիկանության համար» նախատեսված 20 փամփուշտանոց պահունակը, որը ձեռք է բերվել Միսսուրիի Սենթ Ջոզեֆ քաղաքի Խաղաղապահ սպառազինության ընկերությունից։

Նահանգային, տեղական և այլ աղբյուրներ խոստացել են գումարներ Բարոուի պարգևատրման հիմնադրամին, ինչը դարանակալումից առաջ հասցրել է գումարը մոտ 26,000 դոլարի, սակայն շատերը հրաժարվել են իրենց խոստումներից։ Ջոկատի յուրաքանչյուր անդամ ստացել է ընդամենը 200.23 դոլար։ Նրանց թույլատրվել է վերցնել հանցախմբի իրերից և ունեցվածքից. Հեյմերը վերցրել է զենքերի մեծ մասը։

Հեյմերը նախորդ ամիսների ընթացքում շատ բան է իմացել Բարոուի և Փարքերի կյանքի մասին, և նա լրագրողներին ասել է, որ այլ հանգամանքներում նա «կհիվանդանար»՝ տեսնելով մեքենայի մեջ ծակծկված կնոջ մարմինը. սակայն նա չի հիվանդացել, քանի որ հիշել է Փարքերի հանցագործությունները։ «Ես ատում էի կնոջ վրա կրակելը, բայց ես հիշում էի, թե ինչպես էր Բոննին մասնակցել ինը խաղաղապահ սպաների սպանությանը։ Ես հիշում էի, թե ինչպես էր նա աքացի տալիս մայրուղու պարեկի մարմնին Գրեյփվայնում և գնդակ արձակել նրա մարմնի մեջ, երբ նա պառկած էր գետնին»։ Հեյմերը նաև ասել է, որ «ատում էր կնոջ վրա կրակել, հատկապես երբ նա նստած էր, սակայն եթե դա նա չլիներ, ապա մենք կլինեինք»։ Շ

## Հետագա տարիներ
1930-ականներին Հեյմերը կիրառել է իր քաղաքացիական խաղաղապահ հմտությունները՝ աշխատելով տարբեր նավթային ընկերությունների և բեռնափոխադրողների համար, որոնք դիմադրել են իրենց ընկերությունների արհմիությունների ստեղծմանը, և հաճախ հանդես է եկել որպես գործադուլի կոտրող։ Առաջին նման առաջադրանքը եղել է Հյուստոն քաղաքի համար 1935 թվականի Մեքսիկական ծոցի նավահանգստի բանվորների գործադուլի ժամանակ։ Հեյմերը գլխավորել է 20 նախկին ռեյնջերներից և շերիֆներից բաղկացած ուժը՝ կանխելու համար խարդախությունն ու թալանը։ Նա ակտիվ է եղել նաև հաջորդ տարի՝ 1936 թվականի Մեքսիկական ծոցի ծովային աշխատողների գործադուլի ժամանակ։ Եվրոպայում 1939 թվականին պատերազմի բռնկման ժամանակ նա և 49 այլ թոշակառու Տեխասի ռեյնջերներ առաջարկել են իրենց ծառայությունները թագավոր Ջորջ VI-ին՝ օգնելու պաշտպանել Միացյալ Թագավորությունը նացիստական ներխուժման դեպքում։

1948 թվականի սեպտեմբերին Հեյմերին կրկին կանչել են ռեյնջերի ծառայության՝ փոքր դեր խաղալու 1948 թվականի Տեխասի Միացյալ Նահանգների Սենատի հայտնի ընտրություններում։ Նախկին նահանգապետ Քոուք Սթիվենսոնը վարձել է նրան՝ ուղեկցելու իրեն դեպի Էլիսի Տեխասի պետական բանկ՝ ուսումնասիրելու 13-րդ քվեատուփի հաշվարկի թերթիկները, որոնք պարունակել են նրա մրցակից՝ կոնգրեսական Լինդոն Բ. Ջոնսոնի քվեաթերթիկները, որոնք նա գիտեր, որ կեղծ են։ Բանկի դրսում կանգնած են եղել զինված մարդկանց երկու խմբեր։ Հեյմերը դուրս է եկել մեքենայից, մոտեցել է առաջին խմբին և ասել՝ «հեռացեք», և նրանք հեռացել են։ Երկրորդ խումբը արգելափակել է բանկի դռները, և նա ասել է՝ «հետ քաշվեք», և նրանք ենթարկվել են։

Հեյմերը թոշակի է անցել 1949 թվականին և ապրել է Օսթինում մինչև իր մահը։

## Առողջություն և մահ
1953 թվականին Ֆրենկ Հեյմերը տարել է արևահարություն. նա ապրել է ևս երկու տարի, սակայն այլևս չի վերականգնել իր առողջությունը։ Նրան թաղել են իր որդու՝ Բիլլիի կողքին, որը զոհվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1945 թվականին Իվո Ջիմայում, Օսթինի Մեմորիալ Պարկ գերեզմանատանը։ Իր կյանքի ընթացքում նա վիրավորվել է 17 անգամ և չորս անգամ թողնվել է մահացած վիճակում։ Նրան են վերագրվել 53-ից մինչև 70 մարդու սպանություն։

## Մշակութային ազդեցություն
1967 թվականի «*Բոնի և Քլայդ*» ֆիլմում Հեյմերին մարմնավորել է Դենվեր Փայլը։ Նա ներկայացվել է որպես անձեռնահաս, մինչդեռ Բերոուի խումբը ցուցադրվել է նրան գերեվարելիս, ծաղրելիս և նվաստացնելիս։ Ֆիլմի վերջում տեղի ունեցած դարանակալումը ներկայացվել է որպես նրա անձնական վրեժը։ Ֆիլմի թողարկումից հետո նրա այրին՝ Գլեդիսը և որդին՝ Ֆրենկ կրտսերը, դատի են տվել Warner Bros.-Seven Arts-ի ընկերությանը՝ բնավորության արատավորման համար։ 1971 թվականին նրանք ստացել են չբացահայտված արտադատարանական կարգավորում։

Քևին Քոսթները մարմնավորել է Հեյմերին 2019 թվականի Netflix-ի «Մեծ ճանապարհի մարդիկ» ֆիլմում, որը կարճ ժամանակով ցուցադրվել է կինոթատրոններում և սկսել է հեռարձակվել 2019 թվականի մարտին։ Վուդի Հարելսոնը խաղացել է Մեյնի Գոլթի դերը։

Քեն Ֆարմերը մարմնավորել է Հեյմերին 1998 թվականի «*Նյուտոնների*» ֆիլմում։

Քրիս Մալքին մարմնավորել է Հեյմերին 2016 թվականի «*Timeless*» սերիալի մեկ սերիայում։

## Աղբյուրներ

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
*Boessenecker, John (2016). *Texas Ranger – The Epic Life of Frank Hamer, the Man Who Killed Bonnie and Clyde*. New York։ St. Martin's Press. .
*Burrough, Bryan (2004). *Public Enemies.* New York։ The Penguin Press. .
*Caro, Robert A. (1982). *The Years of Lyndon Johnson։ Means of Ascent.* New York։ Knopf. .
*Cox, Mike (2009). *Time of the Rangers.* New York։ Tom Doherty Associates. .
*Dallek, Robert (1991). *Lone Star Rising։ Lyndon Johnson and His Times, 1908–1960.* New York։ Oxford University Press. .
*Dolan, Samuel K (2016). *Cowboys and Gangsters։ Stories of an Untamed Southwest*. TwoDot Books. 
*Guinn, Jeff (2009). *Go Down Together։ The True, Untold Story of Bonnie and Clyde*. New York։ Simon and Schuster. 
*Harris, Charles H., and Louis R. Sadler (2007). *The Texas Rangers and the Mexican Revolution։ The Bloodiest Decade, 1910–1920.* Albuquerque։ University of New Mexico Press. .
*
*Hinton, Ted (1979). *Ambush։ The Real Story of Bonnie and Clyde.* Austin։ Shoal Creek Publishers, Inc. .
*Knight, James R., with Jonathan Davis (2003). *Bonnie and Clyde։ A 21st Century Update.* Austin, Texas։ Eakin Press. .
*Milner, E.R. (2003). *The Lives and Times of Bonnie and Clyde.* Carbondale։ Southern Illinois University Press. .
*Olson, James Stuart (1999). *Historical Dictionary of the 1960s.* Westport, CT։ Greenwood Press. .
*Parker, Emma Krause, Nell Barrow Cowan and Jan I. Fortune (1968). *The True Story of Bonnie and Clyde.* New York։ New American Library. . Originally published 1934 as *Fugitives.*
*Phillips, John Neal (1996).* Running with Bonnie & Clyde։ The Ten Fast Years of Ralph Fults.* Norman and London։ University of Oklahoma Press. .
*Plantinga, Cornelius (1995). *Not the Way It's Supposed to Be։ A Breviary of Sin.* Grand Rapids, MI։ Wm. B. Eerdmans Publishing Co. .
*Ramsey, Winston G., ed. (2003). *On The Trail of Bonnie and Clyde*. London։ After The Battle Books. .
*Simmons, Lee (1957).* Assignment։ Huntsville.* Austin։ University of Texas Press.  
*Sitton, Thad (2000). *The Texas Sheriff։ Lord of the County Line.* Norman and London։ University of Oklahoma Press. .
*Toland, John (1995). *The Dillinger Days.* New York։ Da Capo Press. .
*Treherne, John (2000). *The Strange History of Bonnie & Clyde*. Cooper Square Press. .
* Webb, Walter Prescott (1935). *The Texas Rangers։ A Century of Frontier Defense.* Austin։ University of Texas Press. .

## Արտաքին հղումներ
*DeFord, Miriam Allen (1968). *The Real Bonnie and Clyde*. Sphere Books.
*Frost, H. Gordon and John H. Jenkins (1968). *I'm Frank Hamer.*  Austin: Pemberton Press. .
*Nieman, Robert (2006). Interview with Bud Hamer, Bobbie Hamer and Harrison Hamer. Texas Ranger Oral History Interviews. Texas Ranger Hall of Fame and Museum 
*Steele, Phillip W. and Marie Barrow Scoma (2000). *The Family Story of Bonnie and Clyde.*  Pelican Publishing Company. .
*Shelton, Gene (1997). *The Life and Times of Frank Hamer*. Berkeley Books. . This is a novel, a fictionalized account.

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ոստիկաններ