SMART վերլուծություն

**SMART վերլուծություն**, մնեմոնիկ տառային հապավում, որը տալիս է չափանիշներ՝ նպատակների սահմանման և ձևավորման գործընթացում։ Կիրառվում է ծրագրերի կառավարման, աշխատակցի կատարողականի կառավարման և անձնային զարգացման ոլորտներում։ S և M տառերը նշանակում են **specific** () և **measurable** ()։ Մյուս տառերի բացատրության վերաբերյալ ամենատարածված մոտեցման համաձայն՝ A տառը նշանակում է **achievable** () (կամ **attainable** ()), R տառը՝ **relevant** (), իսկ T տառը՝ **time-bound** ()։ Այդուհանդերձ, տերմինի հեղինակն իսկզբանե ունեցել է այլ մոտեցում, իսկ տառերը տարբեր հեղինակների մոտ տարբեր բառերի տառային կրճատումներ են եղել։ Որոշ հեղինակներ էլ իրենց հերթին ավելացրել են հավելյալ տառեր։

Վերլուծությունը 1981 թվականի նոյեմբերին առաջին անգամ կիրառել է Ջորջ Թ․ Դորանն իր «Կառավարման ակնարկ» () աշխատությունում։ SMART վերլուծության հիմնական առավելությունը կայանում է նրանում, որ այն հեշտ ընկալելի է և երևում է, թե երբ են դրանք իրականացվել։ SMART վերլուծության չափանիշները մեծապես կապված են Փիթեր Դրաքերի «կառավարում ըստ նպատակների» հայեցակարգին։

Հաճախ *S.M.A.R.T. նպատակները* և *S.M.A.R.T. խնդիրները* կարող են մակերեսային դիտարկվել։ Չնայած **SMART** տառային հապավումը հիմնականում նույնն է, խնդիրները և նպատակները կարող են տարբերվել։ Նպատակները պարզ ցանկություններ են, որոնք ակնկալվում են հանձնարարականից կամ նախագծից։ Մյուս կողմից խնդիրներն ուղղակի գործողություններ են, որոնց իրագործումը կարող է հանգեցնել նախագծի նպատակների ամբողջական իրականացմանը։

## Պատմություն
1981 թվականի նոյեմբերին Ջորջ Թ․ Դորանի «Կառավարման ակնարկ» աշխատության մեջ ներառված է «Առկա է ճկուն (կիրառվում է S.M.A.R.T. ձևը) ճանապարհ գրելու կառավարման նպատակները և խնդիրները» անվամբ գլուխ։ Այն քննարկում է նպատակների և խնդիրների ձևավորման կարևորությունը և բարդությունը։

## Մեկնաբանություն

## Ժամանակակից սահմանումներ
SMART տառային հապավման յուրաքանչյուր տառ վերաբերում է քննարկվող խնդրի տարբեր չափանիշներին։ Տարբեր աղբյուրներ կիրառում են տառերը՝ բնորոշելու տարբեր հասկացություններ։ Ընդհանուր առմամբ, գիտական և մասնագիտական գրականության մեջ կիրառվում են հետևյալ չափանիշները։

Այս չափանիշներից կոնկրետ կոմբինացիաների ընտրությունը կարող է առաջացնել կրկնօրինակներ, ինչպես օրինակ «հասանելիի» և «ռեալիստականի» պարագայում։ Նմանատիպ կրկնօրինակումներ կարող են առաջանալ նաև «պատշաճի» և «հարիրի» պարագայում։ «Համաձայնեցված» տերմինը հաճախ կիրառվում է իրավիճակային կառավարման մեջ, որտեղ ցանկալի է շահառուների մասնակցությունը (օրինակ՝ գնահատողական իրավիճակներ)։

## Հավելյալ չափանիշներ
Որոշ հեղինակներ ավելացնում են հավելյալ տառեր, որոնք ներառում են հավելյալ չափանիշներ։ Ստորև ներկայացված են որոշ օրինակներ։

*SMARTER
**Գնահատված և վերանայված
**Հետևողականորեն գնահատել և ընդունել վարպետությունը
**Գրգռիչ և ձայնագրված
**Գրգռիչ և հասանելի – Նպատակը պետք է հետաքրքրի և մոտիվացնի աթլետին։ Այն պետք է «ստիպի» նրանց հասնել իրենց նպատակներին՝ առաձգական դարձնելով նրանց կարողությունները։
*SMARTTA
**ժամանակային և համաձայնեցված
*SMARRT
**Ռեալիստական և պատշաճ – Ռեալիստականը կարող է լինել այն, ինչը հնարավոր է իրականացնել հասանելի ռեսուրսների միջոցով։ Պատշաճությունը վկայում էր, որ նպատակը համապատասխանում է ընդհանուր պատկերին և տեսլականին։

## Այլընտրանքային տառային հապավումներ
Մնեմոնիկ տառային այլ հապավումներ ցույց են տալիս չափանիշներ՝ նպատակների ձևավորման համատեքստում։

*CLEAR
**Collaborative (համագործակցային)
**Limited (սահմանափակ)
**Emotional (զգացմունքային)
**Appreciable (շոշափելի)
**Refinable (զտելի)
*PURE
**Positively stated (դրական հայտարարված)
**Understood (ընկալելի)
**Relevant (պատշաճ)
**Ethical (էթիկական)
*CPQQRT
** Context (իրավիճակ)
** Purpose (նպատակ)
** Quantity (քանակություն)
** Quality (որակ)
** Resources (ռեսուրսներ)
** Timing (ժամանակաչափում)

## Տես նաև
*SWOT վերլուծություն
*PDCA

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծրագրերի կառավարում