Սուրբ Մարիամ-Եղիսաբեթ մատուռ

**Սուրբ Մարիամ - Եղիսաբեթ մատուռ**, գտնվում է Արագածոտնի մարզի Արա (գյուղ) մտնող ճանապարհի ձախակողմյան բարձունքի վրա։ Կառուցվել է 1998-2000 թվականներին։

## Պատմություն
Դեռևս 1982 թվականի սեպտեմբերի 27-ին այստեղ տեղադրվել էր հուշաքար Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհված համագյուղացիների հիշատակին հուշարձան կառուցելու մասին, որը, սակայն, չի իրականացվել։ Փոխարենը հավանություն է տրվել տեղանքում մատուռ կառուցելու նախագծին։ Այն նախագծվել և կառուցվել է ճարտարապետ Գրիգոր Նազարյանի կողմից։ Նախագիծը քննարկել ու հաստատել են ակադեմիկոսներ Վարազդատ Հարությունյանը, Ջիմ Թորոսյանը, Գրիգոր Խանջյանը և ճարտարապետ Բաղդասար Արզումանյանը։

Եկեղեցու կառուցումը ֆինանսավորվել է Մասաչուսեթս նահանգի Ուոթերթաունի Սբ․ Ջեյմս եկեղեցու տիկնանց բարեգործական միության և Վենեսուելայի բարերարների հանգանակությունների միջոցներից։ Միջոցների բաշխումն ու տնօրինումն իրականացվել է մատուռի կառուցման համար հանգանակությունների կոմիտեի նախագահ Ջեք Մեձորյանի կողմից։ Գծագրական և նախագծի վավերացման աշխատանքներին աջակցել է Արագածոտնի մարզի գլխավոր ճարտարապետ Աշոտ Դավոյանը։

Կառուցումից հետո մատուռը ենթարկվել է վանդալիզմի։ Մատուռի արևելյան պատին ավելացվել է մինչ այդ գոյություն չունեցող արձանագրություն, որում փորձ է արվում կեղծել մատուռի կառուցողի անունը։

## Ճարտարապետություն
Մատուռը հիմքում քառակուսի, արևմտյան բաց մուտքով, առանց խորանի բարձրագնա ու երկգմբեթ կառույց է, վեղարավոր գմբեթի ներքո կլորն է, նրանց միջեւ՝ զանգակատունը։

Կառուցված է նարնջագույն տուֆից (Անիի տուֆ)։

Կառուցված է հայկական ավանդական եկեղեցական ճարտարապետությամբ, որն օգտագործվել է ժամանակակից ճարտարապետական լուծումների համադրությամբ։

Հատուկ լուծումով է կառուցված մատուռի դուռը։ Հաշվի է առնվել քամու ուղղությունը, իսկ դռան անկյունների թեքությունն ապահովում է, որ ձմռանը ձնաբքի ժամանակ ձյունը չլցվի մատուռից ներս։

Գնտվելով գեղատեսիլ տեղանքում՝ այն միաձուլվում է Արայի լեռան և Արագածի տեսարաններին։

## Հիմնարկեքի արարողություն
Բոստոնի Հայ Եկեղեցասիրաց կանանց միության գումարային ներդրումով 1999 թվականի հունիսի 5-ին Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Տեր Նավասարդ եպիսկոպոսի (Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ) ձեռամբ կատարվել է մատուռի հիմնարկեքը, որին ներկա է գտնվել նաև Տեր Տաճատ քահանա Դավիդյանը։

## Խաչի տեղադրման արարողություն
Մատուռի խաչը տեղադրվել է Արմավիրի թեմի առաջնորդի պաշտոնակատար Տեր Գրիգորիս արքեպիսկոպոս Բունիաթյանի և Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տեր Նավասարդ եպիսկոպոս Կճոյանի ձեռոք և օծվել է 2000 թվականի հուլիսի 13-ին՝ Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման օրը։

## Ծառատունկ
thumb|left|130px
2005 թվականին մատուռի մոտ խմելու ջուր է հասցվել և ցայտաղբյուր է կառուցվել։ 2021֊2022 թվականներին Արայի համայնքի երիտասարդների և «Հայաստան Ծառատունկ» (Armenian Tree Project) ծրագրի կողմից իրականացվել է ծառատունկ, տնկվել է 300 սոճենի 50-ից ավելի բերյոզենի, 100֊ից ավելի գիհի և100 հատ հացենի ծառ։ 2022 թվականին Արայի գյուղի երիտասարդների կողմից հիմնանորոգվել է մատուռի մոտ 2006 թվից չգործող ջրագիծը. շուրջ 350 գծամետր։ Կանաչապատման գործողությունները շարունակելի են։

## Նվիրագրեր
* Մատուռի մուտքի բարավորին փորագրված է` «Որդեկորույս մայրերի մատուռ»։

thumb|

Մատուռի հյուսիսային պատին ամրացված հուշատախտակի վրա փորագրված է.

thumb|

* Նույնատիպ երկրորդ հուշատախտակի վրա փորագրված է. 

thumb|left|150px

Հյուսիսային կողմի ներս ընկած հատվածի վրա փորագրվել է հետևյալ նվիրագիրը.

 
thumb|left|150px

* Հարավային կողմի ներս ընկած հատվածի վրա փորագրվել է հետևյալ նվիրագիրը.

## Պատկերասրահ

St_Mariam-Elizabeth_chapel_01.jpg
St_Mariam-Elizabeth_chapel_02.jpg
St_Mariam-Elizabeth_chapel_03.jpg
St_Mariam-Elizabeth_chapel_04.jpg
St_Mariam-Elizabeth_chapel_06.jpg
St_Mariam-Elizabeth_chapel_07.jpg
St_Mariam-Elizabeth_chapel_08.jpg
St_Mariam-Elizabeth_chapel_09.jpg
Arayi_chapel_inauguration.jpg|Մատուռի բացման արարողությունը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Աշտարակի շրջան
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մատուռներ