Դմիտրի Լևիցկի

**Դմիտրի Գրիգորևիչ Լևիցկի** (, ), ռուս գեղանկարիչ, Եկատերինա II-ի գահակալության շրջանի ռուսական կլասիցիզմի պետերբուրգյան  խոշորագույն դիմանկարիչ։ Ակադեմիկոս (1770), դիմանկարային դասարանի ղեկավար (1771-1787), Կայսերական արվեստի ակադեմիայի խորհրդական (1776) և խորհրդի անդամ (1780-1787 և 1807)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կիևում,  քահանա, փորագրիչ և գեղանկարիչ Գրիգորի Կիրիլովիչ Լևիցկու ընտանիքում։ Կերպարվեստ է սովորել հոր և գեղանկարիչ Ալեքսեյ Անտրոպովի մոտ (1758)։ Հոր հետ մասնակցել է Կիևի Սուրբ Անդրեևսկի տաճարի նկարազարդմանը (1750-ականների կեսեր)։ Մոտավորապես  1758 թվականին Լևիցկին տեղափոխվել է Պետերբուրգ։ Կայսերական արվեստների ակադեմիայում սովորել է Անտրոպովի մոտ, հաճախել է նաև Լուի Ժան-Ֆրանսուա Լագրենեի, Ջուզեպպե Վալերիանիի դասարաններ։ Ենթարկվել է  Ջ. Բ. Լամպ Ավագի ազդեցությանը։

Սանկտ Պետերբուրգում Լևիցկին շարունակել է սովորել Անտրոպովի մոտ։ Լևիցկուն համբավ են բերել Արվեստի ակադեմիայում ցուցադրված նկարները (1770)։ Նույն թվականին երեսունհինգամյա Լևիցկուն շնորհվել է  ակադեմիկոսի կոչում Ալեքսանդր Կոկորինովի դիմանկարի գերազանց կատարման համար։ Դասավանդել է Արվեստների ակադեմիայում (1771-1788), ղեկավարել դիմանկարի դասարանը։ Ընտրվել է Գեղարվեստի ակադեմիայի խորհրդի անդամ (1786),  թոշակի է անցել (1788), բայց ինը տարի անց կրկին ընտրվել է ակադեմիայի խորհրդում։

Արդեն իր վաղ շրջանի ստեղծագործություններում իրեն դրսևորել է որպես տոնահանդեսային դիմանկարի առաջնակարգ վարպետ, ունակ գտնելու արտահայտիչ կեցվածք և ժեստ՝ զուգակցելով գույնի ինտենսիվությունը երանգային միասնության և նրբերանգների հարստության հետ (Ն. Սեզեմովի, 1770 և  Պրոկոֆի Դեմիդովի, 1773, դիմանկարները)։ Հայտնի մեծահարուստ Պրոկոֆի Անկիֆիևիչ Դեմիդովը նրա կողմից պատկերված է ամբողջ հասակով, մեծ կտավի, վեհ ճարտարապետական ֆոնի վրա, կարմիր շքեղ հանդերձանքով (Պրոկոֆի Դեմիդովի դիմանկարը, 1773)։ Լևիցկու ստեղծագործության և 18-րդ դարի ռուսական դիմանկարչության գագաթնակետը դարձավ Սմոլնիի ազնվազարմ  օրիորդների ինստիտուտի ուսանողուհիների դիմանկարների շարքը, որը նկարվել է 1773-1776 թվականներին։ «Սմոլյանոկ» շարքը համաշխարհային արվեստի գլուխգործոց է (բոլոր դիմանկարները գտնվում են Ռուսական թանգարանում)։

Եկատերինա II-ի «սենյակային գումարի» հաշիվների մեջ հանդիպում է դիմանկարչի անունը՝ «Նկարիչ Լևիցկուն Նորին կայսերական մեծության երկու դիմանկարների համար՝ 1000 ռուբլի» (1773), «Նկարիչ Լևիցկուն Պրուսիայի թագավորի դիմանկարի համար՝ 800 ռուբլի» (1778), «Նկարիչ Լևիցկուն 1000 ռուբլի  մեր մեծ դիմանկարի համար» (1778)։

[մինի|175px|right|Իվան Յակովլև, Դմիտրի Լևիցկու դիմանկարը, 1812, կտավ/յուղաներկ, 132 × 107 սմ, [Ռուսական պետական թանգարան]]

Լևիցկու ստեղծած դիմանկարների ընդարձակ պատկերասրահում ընդգրկված են՝  վեհասքանչ Եկատերինա II-ը (1783), ով ներկայացված է որպես իմաստուն և կրթված  օրենսդիր ( հենց այդ դիմանկարն էր, ոգեշնչել  Գավրիլ Դերժավինին ստեղծելու «Մուրզայի տեսիլքը» հայտնի ներբողը),  Դենի Դիդրոն (1773), ֆրանսիացի փիլիսոփա-հանրագիտարանագետ, գրող, ում էներգիան, ստեղծագործական անհանգստությունը, հոգևոր վեհությունը այնքան վառ և անմիջականորեն էին ներկայացվել ռուս նկարչի և նկարչի հոր կողմից (1779), համեստ, իմաստուն և զառամյալ ծերունին, ով ժամանակին եղել էր ուկրաինացի լավագույն փորագրիչներից մեկը, Արվեստի ակադեմիայի շենքի շինարարը, ճարտարապետ Ա. Կոկորինովը (1769-1770), մեծահարուստ վաճառական-կապալառու Ն. Սեզեմովը (1770), հրապարակախոս, մանկավարժ և հրատարակիչ Նիկոլայ Նովիկովը։ Լևիցկին մոտիկից ծանոթ էր իր ժամանակի բազմաթիվ կարկառուն մարդկանց՝ Նիկոլայ Լվովի, Գ.Դերժավինի, Վասիլի Կապնիստի, Իվան Դմիտրիևի, Իվան Դոլգոռուկովի, Նիկոլայ Նովիկովի հետ։ Կոմս Արտեմի Իվանովիչ Վորոնցովը (1748-1813) Լևիցկուն պատվիրել էր  նկարել իր ընտանիքի անդամներին՝ Սանկտ Պետերբուրգում գտնվող իր նոր տան պատերը զարդարելու համար։ Ընտանեկան դիմանկարների պատկերասրահի համար նախատեսված էին Արտեմի Վորոնցովի, նրա կնոջ՝ Պ.  Ֆ. Վորոնցովայի և նրանց դուստրերի՝ Եկատերինայի, Աննայի, Մարիայի, Պրասկովյայի դիմանկարները (1780-ական թվականներ, Ռուսական պետական թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ), որոնք  նախատեսված էին  ընտանեկան դիմանկարների պատկերասրահի համար։ Անհատական  դիմանկարներում նկարիչը առանձնացրել էր ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի ֆիզիկական և հոգևոր արտաքինի առանձնահատկությունները։

1780-ական թվականներին նկարիչը ստեղծել է ռուս մշակույթի գործիչների յուրօրինակ դիմանկարների պատկերասրահ։ Լևիցկու անհատական  դիմանկարները, որոնք ստեղծվել են նկարչի ստեղծագործության ծաղկման շրջանում (1770-ականների կեսեր - 1780-ականների սկիզբ), առանձնանում են իրենց առանձնահատուկ ջերմությամբ։ Դեռևս 1773 թվականին վարպետը նկարել էր Դենի Դիդրոյի դիմանկարը, որը ապշեցրել էր իր ժամանակակիցներին փիլիսոփայի արտաքինը վերստեղծելու իր կենսական համոզչությամբ և բացառիկ ճշմարտացիությամբ։ Լևիցկու լավագույն ստեղծագործություններից է երիտասարդ Մարիա Դյակովայի դիմանկարը (1778), բանաստեղծական, կենսուրախ, նկարված հարուստ և ջերմ  նրբերաններով։

Մասոնը, 1797 թվականի վերջին Ալեքսանդր Լաբզինի կողմից նվիրվել է մասոնական առաջին երեք աստիճաններին Նիկոլայ Նովիկովի հանձնարարությամբ։ Այնուհետև նա մտավ պետերբուրգյան մասոնական ժողովարան, Ալեքսանդր Լաբզինի «Մահացող Սֆինքսը»։ Վերջինիս պնդմամբ 1807 թվականին կրկին դարձավ Արվեստների ակադեմիայի խորհրդի անդամ։ Մեծ ազդեցություն է ունեցել նկարիչներ՝ Պյոտր Սոկոլովի, Վլադիմիր Բորովիկովսկու, Լեոնտի Միրոպոլսկու և Գրիգորի Ուգրյումովի կայացման գործում։

Թաղվել  է Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը, գերեզմանը կորել է դեռևս 19-րդ դարում։

Կինը՝ Անաստասիա Յակովլևնա Լևիցկայան (1744-05/10/1832), մահացել է 88 տարեկանում Սանկտ Պետերբուրգում, թաղված է Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը։ Ամուսիններն ունեցել են մեկ երեխա, նրանց դուստրը՝ Ագաֆիան, որի դիմանկարը գտնվում է Ռուսական թանգարանում։

## Հասցեներ Սանկտ Պետերբուրգում
* Սյեզդովսկայա մայրուղի ВО, 23

## Պատկերասրահ

Levitsky kokrinov.jpg|Ճարտարապետ Ալեքսանդր Կոկորինովի դիմանկարը, 1769, Ռուսական պետական թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ
Dmitrij Grigorievic Levickij 001.jpg|Ֆեոդոսիա Ռժևսկայա և Նաստյա Դավիդովա, 1772? Ռուսական պետական թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ
Levitzky Khruscheva Khovanskaya.jpg|Եկատերինա Խրուշչովա և Եկատերինա Խովանսկայա, 1773, Ռուսական պետական թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ
Levitzky Demidov.jpg|Պրոկովի Դեմիդովի դիմանկարը, 1773, Տրտյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա
Catherine II by D.Levitskiy (1787, Ulyanovsk museum).jpg|Եկատերինա II-ի դիմանկարը, 1787, Ուլյանովսկի գեղարվեստի շրջանային թանգարան, Ուլյանովսկ


## Հիշատակ

RR5216-0010R Д.Г. Левицкий.gif|Ռուսաստանի հուշադրամ, 1994
D-G-Levickij-ok-1735-1822-Portret-1790-e-gg--prosvetitelya-pisatelya-satirika-Рќ-I-Рќovikova-1744-1818--ic1972 4131.jpg|ԽՍՀՄ նամականիշ, 1972
2010. Марка России 1416.jpg|Ռուսաստանի նամականիշ, 2010 Ինքնադիմանկար
2010. Марка России 1417.jpg|Ռուսաստանի նամականիշ, 2010 Գ․ Ի․ Ալիմովայի դիմանկարը


## Գրականություն

;Էսսեներ կյանքի և ստեղծագործական գործունեության մասին
* 
*  
* 
* 
* 
* 
;Այլ աշխատանքներ
* 
* 
;Բառարաններ և հանրագիտարաններ
* 
* 
* Левицкий, Дмитрий Григорьевич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб., 1914. — Т. 10: Лабзина — Ляшенко. — С. 149–150.
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль Д. Г. Левицкого на официальном сайте Российской академии художеств
* Левицкий Дмитрий Григорьевич. Биография и творчество художника на Artonline.ru
* Портрет Е. Н. Хрущевой и княжны Е. Н. Хованской — история создания

Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ