Բուբլիկ

**Բուբլիկ**, տորի ձև ունեցող բարանկա թխուկ՝ պատրաստված ցորենի ալյուրով, որպես կանոն՝ ավելի մեծ, քան չորաբլիթը կամ բարանկան, բայց և այնպես՝ ավելի փխրուն, փափուկ և ավելի կարճ պահպանման ժամկետ ունեցող։ Ինչպես և բոլոր բարանկա թխուկները, բուբլիկը նույնպես թխելուց առաջ ենթարկվում է նախնական եռջրման։ Բուբլիկի որոշ տեսակների պատրաստման փուլում եռջրման կաթսայի մեջ ավելացնում են մաթ։

## Ստուգաբանություն
*«Բուբլիկ»* բառը ծագում է հին ռուսերեն *бубьлъ* (*bubl*) բառից, որն իր հերթին ծագում է հին սլավոնական **bǫbьlь* բառից, որից ծագում են նաև լեհերեն **' բառը, [[Չեխերեն|չեխերեն]] **' բառը և սլովակերեն **' բառը։ Այս բոլոր բառերը թարգմանաբար նշանակում են պղպջակ։

[[Ռուսերեն]] «բարանկա» (''«баранка»'') բառը ''«обваранок»'' բառի կրճատ տարբերակն է, որի հետ ստուգաբանորեն կապված են նաև այդ բառի [[Ուկրաիներեն|ուկրաիներեն]] (''«ob[v]arinok»'') և [[Լեհերեն|լեհերեն]] (''«obwarzanek»'') տարբերակները։ Գրելաձևից ելնելով՝ այս բառը ռուսերենը փոխառել է [[Բելառուսերեն|բելառուսերեն]]ից։

== Պատմություն ==
Վլադիմիր Դալի բառարանում «բուբլիկ» բառը սահմանվում է որպես «մեծ բարանկա», և նշվում է, որ այն մեծ տարածում ունի Փոքր Ռուսաստանում և Ռուսաստանի հարավային շրջաններում։ Ուկրաինայում ընդունված է եղել բուբլիկի վրա կակաչի սերմեր ցանել, ինչը խորհրդանշում էր նրբահամություն՝ դառնալով տարբերակիչ հատկանիշ՝ բուբլիկի և ամենօրյա թխուկների միջև, սակայն հետագայում այն տարածվեց նաև բարանկա տեսակի մյուս թխուկների վրա։

20-րդ դարի սկզբից ի վեր այն հաճախ հիշատակվում է ռուս գրականության էջերում՝ որպես հանրությանը հայտնի, փծուն սննդամթերք ([[Նիկոլայ Օլեյնիկով]]՝ «''Օ, բուբլիկ, ստեղծված հացթուխի ձեռքերով․․․''», Յակով Յադով՝ օդեսայական երգ՝ [[«Բուբլիկներ» (երգ)|«Բուբլիկներ»]], [[Վլադիմիր Մայակովսկի]]՝  «''․․․մեկին՝ բուբլիկ, մյուսոին՝ բուբլիկի անցքը․ հենց սա է, որ կա [[Ժողովրդավարություն|ժողովրդավարական հանրապետություն]]ը''»)։

[[1930]]-[[1950-ականներ|1950-ական թվականներ]]ին, երբ [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|ԽՍՀՄ]]-ում յուրացվում էր [[Հացի գործարան|հացթխման մեխանիզացում]]ը, բուբլիկներն ստանդարտվեցին, ձևավորվեցին ուկրաինական բուբլիկների պատրաստման ստանդարտ բաղադրատոմսեր՝ 50 գ և 100 գ կշռող բուբլիկների, կակաչով բուբլիկների, չամանով բուբլիկների պատրաստման համար, իսկ ավելի ուշ ձևավորվեց և ստանդարտացվեց կաթնային բուբլիկների պատրաստման բաղադրատոմսը։

== Բնութագիր ==
Բուբլիկների զանգվածային միջակայքը 1 կգ արտադրանքի համար տատնվում է 9-ից 20 բուբլիկի միջև, իսկ հատահաշվով վաճառվող թխուկներին բնորոշ են 50 գ և 100 գ զանգվածները։ Խմորի ոլորի հաստությունը չի գերազանցում 3,5 սմ-ը, հատահաշվով վաճառվող 50 գ կշռող թխուկների դեպքում հստակ սահմանված է, որ ոլորի հաստությունը չպետք է գերազանցի 2,8 սմ-ը։ Թխուկի տրամագիծը կարող է տատանվել 8-ից 20 սմ-ի միջակայքում։ Ի տարբերություն բարանկա տեսակին պատկանող այլ թխուկների, որոնք ունենում են շրջանի կամ ձվածրի տեսք, բուբլիկներն ունենում են ճիշտ և ճիշտ [[Տոր (մակերևույթ)|տորի տեսք]] (հենց սրանով է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ շատ հաճախ [[Երկրաչափություն|երկրաչափության]] [[Դասագիրք|դասագրքերում]] տորի պատկերավորման միջոց է ընտրվում բուբլիկի նկարը)։
Բուբլիկների խոնավությունը կազմում է 25-27 %, այդ իսկ պատճառով ըստ խոնավության ցուցանիշի՝ բուբլիկները համարվում են նվազ խոնավեցում ունեցող թխուկներ ([[Բուլկի|բուլկի]]ների և [[Հացաբուլկեղեն|հացաբուլկեղեն]]ի այլ տեսակներում խոնավությունը տատանվում է 32-45 %-ի միջակայքում)։ Բայց և այնպես, բուբլիկներում առկա խոնավույան ցուցանիշն զգալիորեն գերազանցում է բարանկաներում և օղաբլիթներում առկա խոնավության ցուցանիշը, այդ իսկ պատճառով բուբլիկները չեն օգտագործվում ու դիտարկվում որպես ամիսներ շարունակ պահվող մթերքներ, և դրանց սպառման ու պիտանելիության ժամկետը սահմանափակվում է՝ ըստ օրերի հաշվարկի։ Պատրաստի արտադրանքում թթվայնությունը կազմում է 3,5 [[°H]]-ից ոչ ավելի։

Պատրաստման տեխնոլոգիայով նման է բարանկա տեսակի մյուս արտադրանքներին պատրաստման տեխնոլոգիային, սակայն ունի նաև մի քանի առանձնահատկություն․ բուբլիկները հաճախ պատրաստվում են խաշխմորի ([[Թթխմոր|թթխմոր]]ի) եղանակով, ընդ որում՝ բուբլիկների պատրաստման ժամանակ 2-3 անգամ ավելի շատ թթխմոր է պահանջվում, քան՝ նմանատիպ այլ արտադրանքների, քանի որ ավելի ինտենսիվ խմորման անհրաժեշտություն է լինում, ինչպես նաև ավելի երկար ժամանակահատված է նախատեսվում խմորի «հանգստի» և փափկելու համար (1,5-4 անգամ ավելի երկար․ մինչև 30 րոպե՝ հանգիստ, և մինչև 120 րոպե՝ փափկեցում)։ Մեկ այլ առանձնահատկություն է թթվեցումը մաթով՝ եռջրի մեջ, ինչը կիրառվում է բուբլիկի բազմաթիվ տեսակների պատրաստման գործընթացում, ինչի շնորհիվ պատրաստի արտադրանքն ստանում է ինտենսիվ երանգավորում և յուրահատուկ համ։

ԽՍՀՄ-ում առավել տարածված բուբլիկներ էին մաքուր բուբլիկները, որոնք այլ կերպ կոչվում էին նաև պարզ բուբլիկներ․ այս դեպքում մաթ չէր օգտագործվում թթվեցման գործընթացում։ Թողարկվում էին բուբլիկների երկու տեսակները՝ և՛ կշռվող՝ 1 կգ-ում՝ 9-10 հատ բուբլիկ, և՛ հատահաշվով՝ 50 գ ու 100 գ։ «[[Կակաչի սերմ|Կակաչ]]ով բուբլիկ» և «[[Քիմիոն|չաման]]ով բուբլիկ» ստանդարտներին համապատասխանող բուբլիկների խմորի թթվեցման գործընթացում նախատեսվում էր մաթի հավելում, իսկ կակաչով կամ չամանով պատելը՝ պատրաստի խմորի ոլորման ժամանակ։ Ավելի ուշ գործածության մեջ մտած կաթնային բուբլիկների պատրաստման համար նախատեսվում է 100 կգ [[Ալյուր|ալյուր]]ին ավելացնել 15 լ [[Կաթ|կաթ]]։ Ստանդարտեցման ենթարկված բոլոր բաղադրատոմսերը նախատեսում են առաջին տեսակի [[Ցորեն|ցորեն]]ի ալյուրի կիրառում։

== Տարածված անվանումներ և տեսակներ ==
Այս թխուկները, որոնք օղակաձև են, մեծ տարածում ունեն Արևելյան Եվրոպայի խոհանոցում։ Ուկրաինական բուբլիկը նման է հրեական խոհանոցին բնորոշ [[Բեյգլ|բեյգլ]]ներին, բայց ընդհանուր առմամբ ավելի օղակն ավելի մեծ է, անցքը՝ ավելի խոշոր։ Բուբլիկներն ավելի չոր, խիտ և հեշտ ծամելի են, քան բեյգլները։ Երբեմն բուբլիկի տարատեսակ է համարվում նաև տափակ չորաբլիթը, որն ավելի շատ [[Կրեկեր|կրեկեր]] է հիշեցնում։ 

Ռուսերենում և ուկրաիներենում «բուբլիկ» բառը հաճախ օգտագործվում է որպես օղակի տեսք ունեցող ցանկացած տեսակի արտադրանքի ընդհանրական անվանում։ Ռուսերենում «բարանկա» բառը նաև օգտագործվում է որպես բարանկա արտադրանքը բնորոշող այլընտրանքային եզրույթ։ 

Լեհական **'-ը պատրաստվում է ճիշտ նույն տեխնոլոգիայով, ինչ բուբլիկը և բարանկան, բայց դրա ամենատարածված տեսակը՝ կրակովյան օղաբլիթը, հյուսված օղակի տեսք ունի։

## Պատկերասրահ

File:Bublik in Kiev with Sesame.JPG|Ուկրաինական բուբլիկ
File:Barankas.jpg|Ռուսական բարանկա
File:Сушки с маком.JPG|Չորաբլիթներ


## Տես նաև
* Չորաբլիթ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Книга:Товарный словарь|Бублики|1|588—589
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ալյուր
Կատեգորիա:Խմոր
Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Կատեգորիա:Հացամթերք
Կատեգորիա:Ուկրաինական խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց