Տարբերության պայմանագիր

Ֆինանսների ոլորտում **տարբերության պայմանագիրը (CFD)** ֆինանսական համաձայնագիր է երկու կողմերի միջև, որոնց սովորաբար անվանում են «գնորդ» և «վաճառող»։ Պայմանագիրը սահմանում է, որ գնորդը վաճառողին պետք է վճարի ակտիվի ընթացիկ արժեքի և պայմանագրի կնքման պահին դրա արժեքի միջև եղած տարբերությունը։ Եթե ակտիվի գինը բարձրանում է պայմանագրի սկզբից մինչև ավարտը, ապա վաճառողը փոխհատուցում է գնորդին այդ աճի համար, որը կազմում է գնորդի շահույթը։ Եվ հակառակը, եթե ակտիվի գինը նվազում է՝ գնորդը փոխհատուցում է վաճառողին, ինչը հանգեցնում է վաճառողի շահույթին։

## Պատմություն
### Հայտնագործում
Մշակված լինելով Մեծ Բրիտանիայում 1974 թվականին՝ որպես ոսկու լծակներից օգտվելու միջոց, ժամանակակից CFD-ները լայնորեն վաճառվել են 1990-ականների սկզբից ի վեր։ CFD-ները սկզբնապես մշակվել են որպես բաժնետոմսերի սվոփի տեսակ, որը առևտրվում է մարժայով։ CFD-ի գյուտը լայնորեն վերագրվում է UBS Warburg-ի աշխատակից Բրայան Քիլանին և Ջոն Վուդին, որոնք երկուսն էլ աշխատում են Trafalgar House-ում 1990-ականների սկզբին կնքված գործարքի ժամանակ։

### Ակտիվների կառավարում և սինթետիկ բրոքերային գործունեություն
CFD-ները սկզբնապես օգտագործվել են հեջ ֆոնդերի և ինստիտուցիոնալ առևտրականների կողմից՝ Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում (LSE) բաժնետոմսերի վրա ծախսարդյունավետ ազդեցություն ձեռք բերելու համար, մասամբ այն պատճառով, որ դրանք պահանջել են միայն փոքր շահույթ, բայց նաև քանի որ ֆիզիկական բաժնետոմսեր ձեռքից ձեռք չէին անցնում, դրանք նաև խուսափում էին դրոշմանիշային տուրքից Միացյալ Թագավորությունում, իսկ գլխավոր բրոքերի կողմից իր սեփական հաշվին կատարված գործարքները, հեջավորման նպատակներով, ազատված են դրոշմանիշային տուրքից։

Հեջ ֆոնդերի և այլ ակտիվների կառավարիչների համար դեռևս սովորական է CFD-ներն օգտագործել որպես Մեծ Բրիտանիայում ցուցակված բաժնետոմսերի ֆիզիկական պահումների (կամ ֆիզիկական կարճ վաճառքի) այլընտրանք՝ նմանատիպ ռիսկի և լծակի պրոֆիլներով։ Հեջ ֆոնդի գլխավոր բրոքերը հանդիսանում են CFD-ի հակառակ կողմ և հաճախ հեջավորում են իր սեփական ռիսկը CFD-ի ներքո (կամ իր զուտ ռիսկը իր հաճախորդների կողմից պահվող բոլոր CFD-ների ներքո՝ երկար և կարճ)՝ բորսայում ֆիզիկական բաժնետոմսերով առևտուր անելով։

Ինստիտուցիոնալ առևտրականները սկսել են օգտագործել CFD-ներ՝ բաժնետոմսերի ազդեցությունը հեջավորելու և հարկերից խուսափելու համար։ 1990-ականների վերջին մի քանի ընկերություններ սկսել են CFD-ներով մարքեթինգային առաջարկներ ներկայացնել մանրածախ առևտրականներին՝ ընդգծելով դրանց լծակը և հարկերից ազատ կարգավիճակը Մեծ Բրիտանիայում։ Մի շարք ծառայություն մատուցողներ ընդլայնեցին իրենց արտադրանքը Լոնդոնի ֆոնդային բորսայից դուրս՝ ներառելով համաշխարհային բաժնետոմսեր, ապրանքներ, պարտատոմսեր և արժույթներ։ Ինդեքսային CFD-ները, որոնք հիմնված են եղել հիմնական համաշխարհային ինդեքսների վրա, ներառյալ Dow Jones-ը, S&P 500-ը, FTSE-ն և DAX-ը անմիջապես ձեռք են բերել ժողովրդականություն։

### Մանրածախ առևտուր
1990-ականների վերջին CFD-ները ներկայացվել են մանրածախ առևտրականներին։ Դրանք ժողովրդականություն վայելեցին Մեծ Բրիտանիայի մի շարք ընկերությունների կողմից, որոնք բնութագրվում էին նորարարական առցանց առևտրային հարթակներով, որոնք հեշտացնում էին իրական ժամանակում գների դիտումը և առևտուրը։ Առաջին ընկերությունը, որը դա արել է GNI-ն էր (սկզբնապես հայտնի էր որպես Gerrard & National Intercommodities):

GNI-ը մանրածախ բաժնետոմսերի առևտրականներին հնարավորություն է տվել առևտուր անել LSE բաժնետոմսերով CFD-ներով՝ իր նորարարական առջևի էլեկտրոնային առևտրային համակարգի՝ GNI Touch-ի միջոցով, ինտերնետին միացված տնային համակարգչի միջոցով։ GNI-ի մանրածախ ծառայությունը հիմք է ստեղծել մանրածախ բաժնետոմսերի առևտրականների համար՝ ուղղակիորեն առևտուր անելու LSE-ի Ֆոնդային բորսայի էլեկտրոնային առևտրի ծառայության (SETS) կենտրոնական սահմանաչափային պատվերների գրքում ՝ շուկայի ուղղակի մուտք (DMA) կոչվող գործընթացի միջոցով։ Օրինակ, եթե մանրածախ առևտրականը ուղարկի բաժնետոմսերի CFD գնելու պատվեր, GNI-ն կվաճառի CFD-ն առևտրականին, ապա կգնի համարժեք բաժնետոմսերի դիրքը շուկայից՝ որպես լիարժեք հեջավորում։

GNI-ը և դրա CFD առևտրային ծառայությունը՝ GNI Touch-ը, ավելի ուշ ձեռք բերվեցին MF Global-ի կողմից։ Նրանց շուտով հաջորդեցին IG Markets-ը և CMC Markets-ը, որոնք սկսեցին տարածել ծառայությունը 2000 թվականին։ Հետագայում եվրոպական CFD մատակարարները, ինչպիսիք են Saxo Bank-ը և ավստրալիական CFD մատակարարները, ինչպիսիք են Macquarie Bank-ը և Prudential-ը, զգալի առաջընթաց գրանցեցին համաշխարհային CFD շուկաներ հաստատելու գործում։

Մոտավորապես 2001 թվականին մի շարք CFD մատակարարներ հասկացան, որ Մեծ Բրիտանիայում CFD-ները նույն տնտեսական ազդեցությունն ունեն, ինչ ֆինանսական սփրեդ բեթինգը, բացառությամբ այն բանի, որ սփրեդ բեթինգից ստացված շահույթը ազատված էր կապիտալի եկամտի հարկից։ CFD մատակարարների մեծ մասը ֆինանսական սփրեդ բեթինգային գործողություններ է սկսել իրենց CFD առաջարկին զուգահեռ։ Մեծ Բրիտանիայում CFD շուկան արտացոլում է ֆինանսական սփրեդ բեթինգի շուկան, և ապրանքները շատ առումներով նույնն են՝ FCA-ն սփրեդ բեթինգը սահմանում է որպես «տարբերությունների համար պայմանագիր, որը խաղային պայմանագիր է»։ Սակայն ի տարբերություն CFD-ների, որոնք արտահանվել են մի շարք տարբեր երկրներ՝ սփրեդ բեթինգը, որը հիմնված է երկրին բնորոշ հարկային առավելության վրա, մնացել է հիմնականում սահմանափակված Մեծ Բրիտանիայով և Իռլանդիայով։

Այնուհետև CFD մատակարարները սկսել են ընդլայնվել դեպի արտասահմանյան շուկաներ, սկսած Ավստրալիայից 2002 թվականի հուլիսին՝ IG Markets-ի ( ASIC- ի կողմից լիցենզավորված առաջին CFD մատակարար) և CMC Markets-ի կողմից։ Այդ ժամանակվանից ի վեր CFD-ները ներդրվել են մի շարք այլ երկրներում։ Դրանք հասանելի են եվրոպական երկրների մեծ մասում, ինչպես նաև Ավստրալիայում, Կանադայում, Իսրայելում, Ճապոնիայում, Սինգապուրում, Հարավային Աֆրիկայում, Թուրքիայում և Նոր Զելանդիայում, ամբողջ Հարավային Ամերիկայում և այլուր։ Դրանք թույլատրված չեն մի շարք այլ երկրներում, մասնավորապես՝ Միացյալ Նահանգներում, որտեղ Արժեթղթերի և Բորսաների Հանձնաժողովը (SEC) և Ապրանքային Ֆյուչերսների Առևտրի Հանձնաժողովը (CFTC) արգելում են CFD-ների ցուցակագրումը կարգավորվող բորսաներում և դրանց առևտուրը արտասահմանյան կամ ներքին առևտրային հարթակներում՝ դրանց բարձր ռիսկայնության պատճառով։ Միևնույն ժամանակ, շուկայում գործում են մի շարք առևտրային հավելվածներ՝ տարբեր օգտագործման սցենարներով, այդ թվում՝ eToro-ն, Freetrade-ը, Fidelity Personal Investing-ը (Fidelity Investments- ի մաս) և Trading212-ը։

Հոնկոնգում CFD-ները համարվում են խաղային ապրանք, եթե դրանք թույլատրված չեն Արժեթղթերի և Ֆյուչերսների Հանձնաժողովի (SFC) կողմից, այնCFD-ները որոնց հիմքում ընկած է արժեթուղթ, համարում է ֆյուչերսային պայմանագրեր, որոնք պետք է բորսայում վաճառվեն, ինչը փաստացի բացառում է դրանց առաջարկը Հոնկոնգում։ Այնուամենայնիվ, SCF-ն ունի առանձին կարգավորող ռեժիմ գլանվող սփոթ արտարժութային պայմանագրերի համար, որոնք այն անվանում է լծակային արտարժութային պայմանագրեր։ Սրանք կարող են առաջարկվել մանրածախ հաճախորդներին որպես արտաբորսայական ածանցյալ գործիք։ Հոնկոնգի բրոքերները կարող են նաև առաջարկել CFD-ներ թանկարժեք մետաղների սպոտ գնով, որոնք չեն կարգավորվում որպես արժեթղթեր՝ օգտագործելով Չինաստանի ոսկու և արծաթի բորսայի ընկերությունում առևտրով զբաղվող պայմանագրերից ստացված գները։

2016 թվականին Եվրոպական արժեթղթերի և շուկաների մարմինը (ESMA) նախազգուշացում է հրապարակել մանրածախ ներդրողներին սպեկուլյատիվ ապրանքների վաճառքի վերաբերյալ, որը ներառել է նաև CFD-ների վաճառքը։

### Ավստրալական բորսայի փորձը բորսայական առևտրի անցնելու վերաբերյալ
CFD-ների մեծ մասը առևտրվում է OTC-ով՝ օգտագործելով *շուկայի ուղղակի մուտքի* (DMA) կամ *շուկա ստեղծողի* մոդելը, սակայն 2007 թվականից մինչև 2014 թվականի հունիսը Ավստրալիայի արժեթղթերի բորսան (ASX) առաջարկում էր բորսայում առևտրվող CFD-ներ։ Արդյունքում այս ժամանակահատվածում CFD-ների փոքր տոկոսը առևտրվել է Ավստրալիայի բորսայի միջոցով։

Բորսայում առևտրվող CFD ունենալու առավելություններն ու թերությունները նման էին ֆինանսական ապրանքների մեծ մասի համար և նշանակում էին հակառակ կողմի ռիսկի նվազեցում և թափանցիկության բարձրացում, սակայն ծախսերն ավելի բարձր էին։ ASX բորսայում առևտրվող CFD-ների թերությունները և իրացվելիության պակասը նշանակել են, որ ավստրալիացի առևտրականների մեծ մասը նախընտրել է արտաբորսայական CFD մատակարարներին։

### Ներքին առևտրի կանոնակարգեր
2009 թվականի հունիսին Մեծ Բրիտանիայի կարգավորող մարմինը՝ Ֆինանսական ծառայությունների մարմինը (FSA), ներդրել է CFD-ների համար ընդհանուր բացահայտման ռեժիմ՝ ներքին տեղեկատվության գործերում դրանց օգտագործումից խուսափելու համար։ Դա տեղի է ունեցել մի շարք աղմկահարույց դեպքերից հետո, երբ CFD-ներում դիրքերը օգտագործվել են ֆիզիկական հիմքում ընկած բաժնետոմսերի փոխարեն՝ դրանք ներքին տեղեկատվության բացահայտման սովորական կանոններից ազատելու համար։

### Կենտրոնական քլիրինգային փորձ
2013 թվականի հոկտեմբերին Clearnet-ը՝ Cantor Fitzgerald-ի, ING Bank-ի և Commerzbank-ի հետ համագործակցությամբ մեկնարկել է կենտրոնացված CFD-ներ՝ համապատասխան ԵՄ ֆինանսական կարգավորողների կողմից հայտարարված նպատակին՝ մեծացնել կլիրավորված արտաբորսայական պայմանագրերի մասնաբաժինը։

### Եվրոպական կարգավորող սահմանափակումներ
2016 թվականին Եվրոպական արժեթղթերի և շուկաների մարմինը (ESMA) նախազգուշացում է հրապարակել մանրածախ ներդրողներին սպեկուլյատիվ ապրանքների վաճառքի վերաբերյալ, որը ներառում էր նաև CFD-ների վաճառքը։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ նրանք նկատել են այս ապրանքների մարքեթինգի աճը՝ միաժամանակ մեծ կորուստներ կրած մանրածախ ներդրողների բողոքների թվի աճով։ Եվրոպայում ցանկացած անդամ երկրում գործող ցանկացած մատակարար կարող է MiFID-ի համաձայն առաջարկել ապրանքներ բոլոր անդամ երկրներին և եվրոպական ֆինանսական կարգավորող մարմինների մեծ մասը արձագանքել է CFD-ների վերաբերյալ նոր կանոններով՝ նախազգուշացումից հետո։ Մատակարարների մեծ մասը գտնվում է կամ Կիպրոսում կամ Մեծ Բրիտանիայում և երկու երկրների ֆինանսական կարգավորող մարմիններն էլ առաջինն էին արձագանքել։ Կիպրոսի ֆինանսական կարգավորող մարմինը՝ CySEC-ը, որտեղ գրանցված են բազմաթիվ ընկերություններ 2016 թվականի նոյեմբերին խստացրել է CFD-ների վերաբերյալ կարգավորումները՝ սահմանափակելով առավելագույն լծակը մինչև 50:1, ինչպես նաև արգելել է վաճառքի խթանման համար բոնուսների վճարումը։ Դրան հաջորդել է Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական վարքագծի մարմնի (FCA) կողմից նմանատիպ սահմանափակումների առաջարկը 2016 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։ FCA-ն լրացուցիչ սահմանափակումներ է սահմանել 2019 թվականի օգոստոսի 1-ին CFD-ների և 2019 թվականի սեպտեմբերի 1-ին CFD-անման օպցիոնների համար՝ առավելագույն լծակը 30:1 հարաբերակցությամբ։ Գերմանական BaFin կարգավորող մարմինը այլ մոտեցում է ցուցաբերել և ESMA-ի նախազգուշացմանը ի պատասխան արգելել է լրացուցիչ վճարումներ կատարել, երբ հաճախորդը վնասներ էր կրում։ Մինչդեռ Ֆրանսիայի ֆինանսիստների մարքեթինգի կարգավորող մարմինը որոշել է արգելել CFD-ների բոլոր գովազդները։ Մարտին Իռլանդիայի ֆինանսական կարգավորող մարմինը հետևել է օրինակին և առաջարկ արել է կամ արգելել CFD-ները, կամ սահմանափակումներ մտցնել լծակի վրա։ Եվրոպայից դուրս, այլ տարածաշրջաններ նույնպես սահմանել են լծակների օգտագործման հատուկ սահմանափակումներ։ Ավստրալիայում Ավստրալիայի արժեթղթերի և ներդրումների հանձնաժողովը (ASIC) սահմանել է CFD մանրածախ առևտրի համար լծակի սահմանաչափեր։ 2021 թվականի մարտին ASIC-ը նվազեցրել է առավելագույն լծակի հարաբերակցությունը մինչև 30:1։

## Էլեկտրաէներգիայի արտադրություն
Միացյալ Թագավորությունում նոր ցածր ածխածնային էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը աջակցելու համար, 2013 թվականի Էներգետիկայի մասին օրենքով ներդրվեցին ինչպես միջուկային, այնպես էլ վերականգնվող էներգիայի տարբերության պայմանագրեր՝ աստիճանաբար փոխարինելով նախկին Վերականգնվող էներգիայի պարտավորության սխեմային։ Համայնքների պալատի գրադարանի զեկույցում ծրագիրը բացատրվում էր հետևյալ կերպ՝Որոշ երկրներում, ինչպիսիք են Թուրքիան և Ֆրանսիան, գինը կարող է սահմանվել կառավարության կողմից, այլ ոչ թե աճուրդի միջոցով։

### CFD-ների և FTR-ների տարբերությունը
CFD-ները տարբերվում են ֆինանսական փոխանցման իրավունքից (FTR) երկու առումներով։ Նախ՝ CFD-ն սովորաբար սահմանվում է որոշակի վայրում, այլ ոչ թե զույգ վայրերի միջև։ Այսպիսով CFD-ները հիմնականում գործիք են ժամանակային գնային ռիսկի՝ որոշակի վայրում հանգույցային գնագոյացման կամ տեղակայման սահմանային գնագոյացման (LMP) ժամանակի ընթացքում տատանումների հեջավորման համար։ Երկրորդական CFD-ներում առևտուր չի արվում տարածաշրջանային փոխանցման կազմակերպությունների (RTO) շուկաներում։ Դրանք երկկողմանի պայմանագրեր են շուկայի առանձին մասնակիցների միջև։

## Ռիսկեր
### Շուկայական ռիսկ
Հիմնական ռիսկը շուկայական ռիսկն է, քանի որ տարբերությունների առևտրի պայմանագիրը նախատեսված է հիմքում ընկած ակտիվի բացման և փակման գների միջև եղած տարբերությունը վճարելու համար։ CFD-ները առևտուր են կատարվում մարժայով, ինչը մեծացնում է ռիսկը և եկամտաբերությունը լծակի միջոցով։ Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական վարքագծի մարմնի կողմից CFD ընկերությունների հաճախորդների հաշիվների նմուշի 2016 թվականի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ հաճախորդների 82%-ը կորցրել է գումար, նմանատիպ ցուցանիշներ կան նաև եվրոպական իրավասություններում։ Միջին կորուստը կազմել է 2,200 ֆունտ ստեռլինգ։

Հենց այս ռիսկն է, որը մղում է CFD-ների օգտագործումը՝ կա՛մ ֆինանսական շուկաներում սպեկուլյացիաների համար, կա՛մ անկման շուկայում շահույթ ստանալու համար՝ հեջավորման միջոցով։ Այս ռիսկը մեղմելու միջոցներից մեկը կորուստը դադարեցնելու հրամանների օգտագործումն է։ Օգտատերերը սովորաբար որոշակի գումար են դեպոզիտում CFD մատակարարին՝ մարժան ծածկելու համար, և կարող են կորցնել այս դեպոզիտից շատ ավելին, եթե շուկան շարժվի իրենց դեմ։

Մասնագիտական ակտիվների կառավարման ոլորտում ներդրումային գործիքի պորտֆելը սովորաբար պարունակում է տարրեր, որոնք չեզոքացնում են CFD-ներին բնորոշ լծակը, երբ դիտարկվում է ընդհանուր պորտֆելի լծակը։ Մասնավորապես, կանխիկի պահպանումը նվազեցնում է պորտֆելի արդյունավետ լծակը. եթե ներդրումային գործիքը գնում է 100 բաժնետոմս 10,000 ֆունտ ստեռլինգով կանխիկ, դա ապահովում է բաժնետոմսերի նկատմամբ նույն ազդեցությունը, ինչ նույն 100 բաժնետոմսի համար CFD-ի կնքումը 500 ֆունտ ստեռլինգ մարժայով և 9,500 ֆունտ ստեռլինգը որպես կանխիկ պահուստ պահպանելը։ Հետևաբար, CFD-ների օգտագործումը այս համատեքստում պարտադիր չէ, որ ենթադրի շուկայական ազդեցության աճ (և երբ կա շուկայական ազդեցության աճ, այն որպես կանոն կլինի ավելի քիչ, քան CFD-ի հիմնական լծակը):

### Լիկվիդացիոն ռիսկ
Եթե գները տատանվում են բաց CFD դիրքի դեմ, ապա մարժայի մակարդակը պահպանելու համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ վարիացիոն մարժա։ CFD մատակարարները կարող են կոչ անել կողմին ներդնել լրացուցիչ գումարներ Դա ծածկելու համար, այսպես կոչված՝ մարժինային կանչի միջոցով։ Արագ զարգացող շուկաներում մարժայի կանչերը կարող են լինել կարճ ժամանակում։ Եթե միջոցները ժամանակին չեն տրամադրվում, CFD մատակարարը կարող է փակել/լիկվիդացնել դիրքերը վնասով, որի համար պատասխանատու է մյուս կողմը։

### Վարկային ռիսկ
CFD ռիսկի մեկ այլ չափանիշ է վարկային ռիսկը, որը գործոն է արտաբորսայական (OTC) առևտրվող ածանցյալների մեծ մասում: Հակառակ կողմի ռիսկը կապված է պայմանագրի հակառակ կողմի ֆինանսական կայունության կամ վճարունակության հետ։ CFD պայմանագրերի համատեքստում, եթե պայմանագրի հակառակ կողմը չի կարողանում կատարել իր ֆինանսական պարտավորությունները, CFD-ն կարող է ունենալ քիչ կամ ընդհանրապես արժեք չունենալ՝ անկախ հիմքում ընկած գործիքից։ Դա նշանակում է, որ CFD-ի առևտրականը կարող է լուրջ վնասներ կրել, նույնիսկ եթե հիմքում ընկած գործիքը շարժվում է ցանկալի ուղղությամբ։ OTC CFD մատակարարները պարտավոր են առանձնացնել հաճախորդների միջոցները՝ պաշտպանելով հաճախորդների մնացորդները ընկերության դեֆոլտի դեպքում, սակայն MF Global-ի նման դեպքերը մեզ հիշեցնում են, որ երաշխիքները կարող են խախտվել։ Բորսայում առևտրվող պայմանագրերը, որոնք առևտրվում են հաշվարկային տան միջոցով, ընդհանուր առմամբ համարվում են ավելի քիչ կոնտրագենտի ռիսկ ունեցող։ Վերջնական արդյունքում, կոնտրագենտի ռիսկի աստիճանը սահմանվում է կոնտրագենտի վարկային ռիսկով, ներառյալ՝ կլիրինգային պալատը, եթե կիրառելի է։ Այս ռիսկը մեծանում է այն փաստի պատճառով, որ պահառությունը կապված է առևտրային գործունեություն իրականացնող ընկերության կամ բանկի հետ։

## Համեմատություն այլ ֆինանսական գործիքների հետ
Անցյալում ֆինանսական շուկաներում սպեկուլյացիաներ անելու համար օգտագործվել են մի շարք տարբեր ֆինանսական գործիքներ։ Սրանք տատանվում են ֆիզիկական բաժնետոմսերի առևտուրից՝ ուղղակիորեն կամ մարժինային վարկավորման միջոցով, մինչև ածանցյալ գործիքների օգտագործում, ինչպիսիք են ֆյուչերսները, օպցիոնները կամ ծածկված վարանտները: Մի շարք բրոքերներ ակտիվորեն գովազդում են CFD-ները որպես այս բոլոր ապրանքների այլընտրանք։

CFD շուկան ամենաշատը նման է ֆյուչերսների և օպցիոնների շուկային, հիմնական տարբերությունները հետևյալն են՝

* Չկա պիտանելիության ժամկետ, հետևաբար ժամանակի ընթացքում չի փչանում։
* Առևտուրն իրականացվում է արտաբորսայական հարթակներում՝ CFD բրոքերների կամ շուկայագործների հետ։
* CFD պայմանագիրը սովորաբար մեկ առ մեկ է հիմքում ընկած գործիքի հետ։
* CFD առևտուրն արգելված է Բելգիայում (միայն OTC գործիքների համար), Միացյալ Նահանգներում և Հոնկոնգում։
* Պայմանագրերի նվազագույն չափերը փոքր են, ուստի հնարավոր է գնել մեկ բաժնետոմսի CFD։
* Հեշտ է ստեղծել նոր գործիքներ, որը չի սահմանափակվում բորսայի սահմանումներով կամ իրավասության սահմաններով, ուստի կարելի է առևտուր անել հիմքում ընկած գործիքների շատ լայն ընտրանիով։

### Ֆյուչերսներ
CFD-ները և ֆյուչերսային առևտուրը երկուսն էլ ածանցյալ գործիքների առևտրի ձևեր են։ Ֆյուչերսային պայմանագիրը պայմանագիր է հիմքում ընկած ակտիվը որոշակի գնով ապագայում որոշակի ամսաթվով գնելու կամ վաճառելու վերաբերյալ, անկախ նրանից, թե ինչպես է գինը փոխվում այդ ընթացքում։ Մասնագետները ինդեքսների և տոկոսադրույքների առևտրի համար ֆյուչերսային պայմանագրերը նախընտրում են CFD-ների փոխարեն, քանի որ դրանք հասուն ապրանք են և բորսայում առևտուր են արվում։ CFD-ների հիմնական առավելությունը, համեմատած ֆյուչերսների հետ, այն է, որ պայմանագրերի չափերը փոքր են, ինչը դրանք ավելի մատչելի է դարձնում փոքր առևտրականների համար, և գնագոյացումն ավելի թափանցիկ է։ Ֆյուչերսային պայմանագրերը հակված են մոտենալ հիմքում ընկած գործիքի գնին միայն ժամկետի ավարտին մոտ, մինչդեռ CFD-ն երբեք չի լրանում և պարզապես արտացոլում է հիմքում ընկած գործիքը։

CFD մատակարարները հաճախ օգտագործում են ֆյուչերսներ՝ իրենց սեփական դիրքերը հեջավորելու համար, և շատ CFD-ներ գրանցվում են ֆյուչերսների վրա, քանի որ ֆյուչերսների գները հեշտությամբ հասանելի են։ CFD-ները չունեն ժամկետի ավարտի ամսաթվեր, ուստի երբ CFD-ն գրանցվում է ֆյուչերսային պայմանագրի վրա, CFD պայմանագիրը պետք է զբաղվի ֆյուչերսային պայմանագրի ժամկետի ավարտով։ Արդյունաբերության մեջ CFD մատակարարի համար ընդունված պրակտիկան այն է, որ CFD դիրքը «տեղափոխի» հաջորդ ապագա ժամանակահատված, երբ իրացվելիությունը սկսում է նվազել ժամկետի ավարտից մի քանի օր առաջ, այդպիսով ստեղծելով շարժական CFD պայմանագիր։

### Օպցիոններ
Օպցիոնները, ինչպես ֆյուչերսները՝ հաստատված ապրանքներ են, որոնք բորսայում առևտուր են անում, կենտրոնացված կերպով մաքրվում են և օգտագործվում են մասնագետների կողմից։ Օպցիոնները, ինչպես ֆյուչերսները, կարող են օգտագործվել ռիսկը հեջավորելու կամ ռիսկի դիմելու՝ սպեկուլյացիաներ կատարելու համար։ CFD-ները համեմատելի են միայն վերջին դեպքում։ CFD-ների հիմնական առավելությունը օպցիոնների նկատմամբ գնի պարզությունն է և հիմքում ընկած գործիքների շրջանակը։ Կարևոր թերությունն այն է, որ CFD-ի ժամկետը չի կարող դադարեցվել, ի տարբերություն օպցիոնի։ Դա նշանակում է, որ CFD-ի անկման ռիսկը անսահմանափակ է, մինչդեռ օպցիոնից կարող է կորցնել առավելագույնը (գնորդը), օպցիոնի գինն է։ Բացի այդ, օպցիոնների վրա մարժինային կանչեր չեն կատարվում, եթե շուկան շարժվում է առևտրականի դեմ։

CFD-ների համեմատ, օպցիոնների գնագոյացումը բարդ է և ունի գնի անկում ժամկետի ավարտին մոտենալուն պես, մինչդեռ CFD-ների գները պարզապես արտացոլում են հիմքում ընկած գործիքը։ CFD-ները չեն կարող օգտագործվել ռիսկը նվազեցնելու համար այնպես, ինչպես կարող են օգտագործել օպցիոնները։

### Ապահովագրված երաշխիքներ
Օպցիոնների նման՝ ծածկված երաշխիքները վերջին տարիներին դարձել են ժողովրդականություն վայելող միջոց՝ շուկայական շարժումների վրա էժան սպեկուլյացիաներ անելու համար: CFD-ների արժեքը կարճ ժամանակահատվածներում հակված է ավելի ցածր լինել և ունի հիմքում ընկած ապրանքների շատ ավելի լայն տեսականի։ Սինգապուրի նման շուկաներում որոշ բրոքերներ ակտիվորեն գովազդում են CFD-ները որպես ծածկված վարանտների այլընտրանք և կարող են մասամբ պատասխանատու լինել ծածկված վարանտների ծավալի անկման համար։

### Ֆիզիկական բաժնետոմսեր, ապրանքներ և արտարժույթ
Սա ֆինանսական շուկաներում առևտուր անելու ավանդական եղանակն է, որը պահանջում է հարաբերություններ յուրաքանչյուր երկրում գործող միջնորդի հետ, միջնորդի վճարների և միջնորդավճարների վճարում, ինչպես նաև տվյալ ապրանքի համար հաշվարկային գործընթացի կազմակերպում։ Զեղչային բրոքերների ի հայտ գալով Դա դարձել է ավելի հեշտ և էժան, բայց դեռևս կարող է մարտահրավեր լինել մանրածախ առևտրականների համար, հատկապես, եթե առևտուր են անում արտասահմանյան շուկաներում։ Առանց լծակի Դա կապիտալատար է, քանի որ բոլոր պաշտոնները պետք է լիովին ֆինանսավորվեն։ CFD-ները շատ ավելի հեշտացնում են համաշխարհային շուկաներ մուտք գործելը՝ շատ ավելի ցածր գներով, և շատ ավելի հեշտացնում են դիրքերի արագ մուտքն ու ելքը։ Մարժինային առևտրի բոլոր ձևերը ենթադրում են ֆինանսավորման ծախսեր, ըստ էության՝ ամբողջ դիրքի համար գումարը փոխառելու արժեքը։

### Մարժային վարկավորում
Մարժինային վարկավորումը, որը հայտնի է նաև որպես մարժինային գնում կամ լծակավորված բաժնետոմսեր, ունի բոլոր նույն հատկանիշները, ինչ նախկինում քննարկված ֆիզիկական բաժնետոմսերը, բայց լծակի ավելացմամբ, ինչը նշանակում է, որ ինչպես CFD-ները, ֆյուչերսները և օպցիոնները, պահանջվում է շատ ավելի քիչ կապիտալ, բայց ռիսկերը մեծանում են։ CFD-ների ի հայտ գալուց ի վեր, շատ առևտրականներ անցել են մարժինային վարկավորումից CFD առևտրի: CFD-ի և մարժային վարկավորման հիմնական առավելություններն այն են, որ կան ավելի շատ հիմքում ընկած ապրանքներ, մարժայի տոկոսադրույքները ցածր են, և հեշտ է կարճ գործարք կնքել։ Նույնիսկ կարճ վաճառքի վերջին արգելքների պայմաններում՝ CFD մատակարարները, որոնք կարողացել են այլ եղանակներով հեջավորել իրենց բաժնետոմսերը, թույլ են տվել հաճախորդներին շարունակել կարճ վաճառք իրականացնել այդ բաժնետոմսերի նկատմամբ։

## Քննադատություն
Որոշ ֆինանսական մեկնաբաններ և կարգավորող մարմիններ մտահոգություն են հայտնել այն մասին, թե ինչպես են CFD մատակարարները շուկայավարում CFD-ները նոր և անփորձ առևտրականներին։ Մասնավորապես, այն ձևը, որով հնարավոր շահույթները գովազդվում են այնպես, որ հնարավոր է լիովին չբացատրվեն առկա ռիսկերը: Այս մտահոգությանը ի պատասխան և դրան ի պատասխան՝ CFD-ները կարգավորող ֆինանսական կարգավորող մարմինների մեծ մասը նշում է, որ ռիսկի մասին նախազգուշացումները պետք է ակնհայտորեն ցուցադրվեն բոլոր գովազդներում, կայքերում և նոր հաշիվների բացման ժամանակ։ Օրինակ` Մեծ Բրիտանիայի FSA կանոնները CFD մատակարարների համար ներառում են, որ նրանք պետք է գնահատեն CFD-ների պիտանիությունը յուրաքանչյուր նոր հաճախորդի համար՝ հիմնվելով նրանց փորձի վրա և պետք է բոլոր նոր հաճախորդներին տրամադրեն ռիսկերի մասին նախազգուշացնող փաստաթուղթ՝ հիմնվելով FSA-ի կողմից մշակված ընդհանուր ձևանմուշի վրա։ Ավստրալիայի ֆինանսական կարգավորող մարմինը՝ Ավստրալիայի արժեթղթերի և ներդրումների հանձնաժողովը, իր առևտրականների տեղեկատվական կայքում առաջարկում է, որ CFD-ներով առևտուրն ավելի ռիսկային է, քան խաղատուն գնալը: Նույնիսկ CFD դիրքի համեմատ գնի փոքր փոփոխությունը կարող է ազդեցություն ունենալ առևտրային եկամտաբերության կամ վնասների վրա: Այն խորհուրդ է տալիս, որ CFD-ներով առևտուրը իրականացնեն այն անձինք, որոնք ունեն առևտրի մեծ փորձ, մասնավորապես՝ անկայուն շուկաներում և կարող են թույլ տալ կորուստներ, որոնցից խուսափել չի կարող որևէ առևտրային համակարգ։

Նաև մտահոգություն կա, որ CFD-ները պարզապես խաղամոլություն են, ինչը ենթադրում է, որ առևտրականների մեծ մասը գումար է կորցնում CFD-ներով առևտուր անելիս։ Անհնար է հաստատել, թե ինչպիսին է առևտրից ստացված միջին եկամտաբերությունը, քանի որ հուսալի վիճակագրություն չկա և CFD մատակարարները չեն հրապարակում նման տեղեկատվություն, սակայն CFD-ների գները հիմնված են հրապարակայնորեն մատչելի հիմքում ընկած գործիքների վրա և շանսերը չեն ուղղվում առևտրականներին, քանի որ CFD-ն պարզապես հիմքում ընկած գնի տարբերությունն է։

Նաև մտահոգություններ կան, որ CFD առևտուրը թափանցիկ չէ, քանի որ այն հիմնականում տեղի է ունենում արտաբորսայական հարթակներում և որ չկա ստանդարտ պայմանագիր։ Դա ոմանց դրդել է ենթադրել, որ CFD մատակարարները կարող են շահագործել իրենց հաճախորդներին։ Այս թեման պարբերաբար հայտնվում է առևտրային ֆորումներում, մասնավորապես, երբ խոսքը վերաբերում է կանգառներ կատարելու կանոններին և մարժինային կանչի դիրքերի լիկվիդացմանը։ Դա նաև այն բանն է, որը Ավստրալիայի արժեթղթերի բորսան, որը խթանում է իրենց ավստրալական բորսայում առևտրվող CFD-ները և որոշ CFD մատակարարներ, որոնք խթանում են շուկային ուղիղ մուտքի ապրանքներ՝ օգտագործել են իրենց կոնկրետ առաջարկը աջակցելու համար։ Նրանք պնդում են, որ իրենց առաջարկը որոշ չափով նվազեցնում է այս կոնկրետ ռիսկը։ Հակափաստարկն այն է, որ կան բազմաթիվ CFD մատակարարներ և ոլորտը շատ մրցունակ է՝ միայն Մեծ Բրիտանիայում CFD-ի ավելի քան քսան մատակարարներով։ Եթե մեկ մատակարարի հետ խնդիրներ լինեին, հաճախորդները կարող էին անցնել մեկ այլ մատակարարի։ Տարբերության դիմաց պայմանագրերի (CFD) մատակարարները հաճախ թիրախավորում են պոտենցիալ ներդրողներին ամսագրերի գովազդների, թերթերի հավելվածների, հեռուստատեսային գովազդների և կայքերի միջոցով։

CFD առևտրի վերաբերյալ որոշ քննադատություններ կապված են CFD բրոքերների կողմից իրենց օգտատերերին այս տեսակի բարձր ռիսկային առևտրի հոգեբանության մասին տեղեկացնելու դժկամության հետ։ Այնպիսի գործոններ, ինչպիսին է պարտվելու վախը, որը վերածվում է չեզոք և նույնիսկ կորցնող դիրքերի՝ իրականություն են դառնում, երբ օգտատերերը ցուցադրական հաշվից անցնում են իրական հաշվի։ Այս փաստը չի փաստաթղթավորվում CFD բրոքերների մեծամասնության կողմից։

Քննադատություն է հնչել նաև այն մասին, թե ինչպես են որոշ CFD մատակարարներ հեջավորում իրենց սեփական ռիսկը և շահերի բախումը, որը դա կարող է առաջացնել, երբ նրանք սահմանում են այն պայմանները, որոնցով կատարվում է CFD-ի առևտուրը։ Մի հոդվածում նշվել է, որ որոշ CFD մատակարարներ իրենց հաճախորդների դեմ դիրքեր էին զբաղեցնում՝ հիմնվելով հաճախորդների պրոֆիլների վրա՝ ակնկալելով, որ այդ հաճախորդները կպարտվեն և որ դա շահերի բախում է ստեղծում մատակարարների համար։

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Դերիվատիվներ
Կատեգորիա:Իրավական եզրեր
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Պայմանագրեր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսական իրավունք
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ