Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզի

**Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզի** (, ), ականավոր իտալացի կոմպոզիտոր, որի «Սպասուհին՝ տիրուհի» *("La serva padrona")* միջերգանքը համարվում էր 18-րդ դարի ամենահաջող և ամենաճանաչված օպերային ստեղծագործություններից մեկը։

## Կենսագրություն
Ջովաննի Պերգոլեզիի իսկական ազգանունը *Դրագի* էր *(Draghi)*, բայց երբ նրա ընտանիքը Մարկեի Պերգոլա քաղաքից տեղափոխվեց Եզի, նրանց տրվեց «Պերգոլեզի» մականունը, որ բառացիորեն նշանակում է «պերգոլացիներ»։ 1726 թվականից սկսյալ նա երաժշտական կրթություն է ստանում Նեապոլի կոնսերվատորիայում, որտեղ մեծ համբավ ստացավ նաև որպես տաղանդավոր ջութակահար։ 1732 թ. Պերգոլեզին նշանակվեց Նեապոլ շրջանի իշխաններից մեկի երաժշտական խմբի կապելմեյստեր, և այնտեղ էլ ստեղծեց իր հայտնի նեապոլյան բուֆֆ-օպերան՝ «Սիրահարված եղբայրը» (*"Lo frate 'nnammorato"*)՝ գրված նեապոլյան լեզվով, ինչպես նաև՝ մեկ պատարագ։ Երկու ստեղծագործություններն էլ ջերմորեն ընդունվեցին։ 1733 թ. նա ստեղծեց իր «Հպարտ գերին» (*"Il prigionier superbo"*) սերիա-օպերան, որը հսկայական հաջողություն ունեցավ հատկապես այդ օպերայի «Սպասուհին՝ տիրուհի» միջերգանքի շնորհիվ։ 1734 թվականին Պերգոլեզին նշանակվեց Նեապոլ քաղաքի կապելլայի կապելմեյստերի տեղակալ, և մայիսին ուղևորվեց Հռոմ՝ իր պատարագներից մեկի կատարումը երաժշտավարելու համար։ Պերգոլեզիի հաջորդ օպերաներն ընդունվում էին չափավոր կերպով։ Նրա առողջական վիճակն սկսեց վատթարանալ և 1736 թվականին նա լքեց Նեապոլը և ապաստան գտավ Նեապոլից ոչ հեռու գտնվող Պոցցուոլիի կնգուղակիր վանականների մենաստանում, որտեղ և ավարտեց իր վերջին ստեղծագործությունը՝ հռչակավոր «Ստաբատ մատերը» (*"Stabat mater"*)։ Ջովաննի Պերգոլեզին վախճանվեց ծայրաստիճան աղքատության մեջ, 26 տարեկան հասակում՝ թոքախտից, և թաղվեց Պոցցուոլիի Մայր տաճարի մոտ։

## Ներդրումն արվեստի մեջ
Պերգոլեզիի համբավը զգալիորեն աճեց իր մահվանից հետո։ Որոշ դեպքերում նրա ստեղծագործության շուրջ սուր միջադեպներ են տեղի ունեցել, որոնցից մեկն է 1752 թ. Փարիզում տեղի ունեցած այսպես կոչված "la guerre des bouffons" («Բուֆոնների պատերազմը»), երբ ընդհարվեցին ֆրանսիական և իտալական օպերայի սիրահարները՝ «Սպասուհին՝ տիրուհի» միջերգանքի բեմադրությունից հետո։ Շատ ժամանակ չանցած երևան եկան կեղծարար կոմպոզիտորներ, որոնք փորձում էին պատճենել և խարդախել Պերգոլեզիի գործերը։ Այդ միտումը կոչվեց «պերգոլեզիանա»։ Այդ առումով կասկածի ենթակա ստեղծագործություններից է համարվում, ի շարս այլոց, Իգոր Ստրավինսկու «Պուլչինելլա» բալետում օգտագործված գործիքային երաժշտությունը (1920 թ.)։

Պերգոլեզիի լուրջ ոճն ամենալավ կերպով է արտահայտված «Ստաբատ մատերում» և իր պատարագներում, որտեղ աչքի են ընկնում մեծածավալ խմբական և գործիքային ելույթները վարպետորեն ղեկավարելու նրա ունակությունները։

## Ստեղծագործություններ
### Օպերաներ
* «Սուրբ Գիյոմի դարձն ու մահը» (*La conversione e morte di San Guglielmo*), ամառ 1731, Monastery of Sant'Agnello Maggiore, Naples
* «Սալյուստիա» (*La Salustia*), հունվար 1732, Teatro San Bartolomeo, Naples; լիբրետոն հավանաբար Սեբաստիանո Մորելիի ըստ Ապոստոլո Զենոյի *[[Ալեսանդրո Սևերո]]* ստեղծագործության 
* «Սիրահարված եղբայրը» (*Lo frate 'nnamorato*), 27 սեպտեմբերի 1732, Teatro dei Fiorentini, Naples
* «Հպարտ բանտարկյալը» (*Il prigionier superbo*) (օպերայի մաս էր կազմում *[[Սպասուհին` տիրուհի]]* ինտերմեցցոն), 28 օգոստոսի 1733, Teatro San Bartolomeo, Naples
* «Հադրիանոսը Ասորիքում» (*Adriano in Siria*) (օպերայի մաս էր կազմում «Լիվիետա և Տրակոլո» (*Livietta e Tracollo*) ինտերմեցցոն), 25 հոկտեմբերի 1734, Teatro San Bartolomeo, Naples 
* «Օլիմպիադե» (*L'Olimpiade*), հունվար 1735, Teatro Tordinona, Rome 
* «Ֆլամինիո» (*Il Flaminio*), աշուն 1735, Teatro Nuovo, Naples

## Ծանոթագրություններ

Պերգոլեզի, Ջովաննի
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ