open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սարգիս Մանուկյան (թարգմանիչ)

**Սարգիս Նազարի Մանուկյան** (), հայ մանկավարժ, գրականագետ, լեզվաբան, թարգմանիչ, պրոֆեսոր (1935), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Քղիի գավառի Բաշչիֆթլիկ գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Կարինի Արծնյան ազգային վարժարանում։ 1903 թվականին ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ 1905 թվականին մեկնել է Գերմանիա, ուսանել նախ Բեռլինի, ապա Լայպցիգի համալսարաններում, մասնագիտացել գերմաներենի, գրականության և փիլիսոփայության մեջ։ Նրա ավարտական դիսերտացիան էր «Գերմանական մշակույթի ազդեցությունը հայկականի վրա»։ Այնուհետև մեկնել է Կարին և դասավանդել Մանասարյան վարժարանում։ Հետագայում վարժարանի հետ տեղափոխվել է Սեբաստիա և շարունակել աշխատանքը։ 1918-1922 թվականներին լեզու և գրականություն է դասավանդել Կ. Պոլսի Հինդլյան, Պեզեզյան, Դպրոցասեր տիկնանց և Նոր դպրոց վարժարաններում։

1922 թվականին տեղափոխվել է Երևան, աշխատել Մյասնիկյանի անվան դպրոցում (1923-1929), միաժամանակ Երևանի համալսարանում և Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում, եղել է օտար լեզուների ինստիտուտի վարիչ, դասավանդել գերմաներեն և անտիկ գրականություն։

Թարգմանել է Հայնրիխ Հայնեի «Երգերի գիրքը» (տողացի, 1935, չափածոյի է վերածել Վաղարշակ Նորենցն ու Գեղամ Սարյանը)։ 1936 թվականին Եղիշե Չարենցի հետ սկսել է թարգմանել Գյոթեի «Ֆաուստը», սակայն աշխատանքը մնացել է անավարտ։ Ս. Մանուկյանի ջանքերով Հակոբ Պարոնյանի երկերի առաջին գիտական լիակատար հրատարակությունը լույս է տեսել հմուտ ու հարուստ ծանոթագրություններով։

Մահացել է 1938 թվականին։

## Ս. Մանուկյանի երկերի մատենագրություն
* Հովհ. Թումանյանի Անուշը (բանասիրական և գեղարվեստական վերլուծություն), Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1931, 52 էջ։
* Րաֆֆիի «Ջալալեդինի» ծագումը, Երևան, Պետհրատ, 1932, 54 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
852

Հանդիսանում է 9-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 850-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 851 և 853 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
862

Հանդիսանում է 9-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 860-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 861 և 863 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
Նովգորոդում գահ է բարձրանում Ռյուրիկ իշխանը (862–882), ով հիմնում է Ռյուրիկովիչների դինաստիան։

Աշոտ Բագրատունին խալիֆայությունից ստացել է Հայոց իշխանաց իշխանի տիտղոսը։ 

Արմինիայի քրիստոնյա տիրակալները Շիրակավանում աննկատ մի խորհրդակցություն են ունենում և արդյունքում Աշոտ Բագրատունին ճանաչվում է Հայոց արքա:

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
872

Հանդիսանում է 9-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 870-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 871 և 873 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
882

Հանդիսանում է 9-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 880-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 881 և 883 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Աշոտ Բ Երկաթ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
863

Հանդիսանում է 9-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 860-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 862 և 864 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Սեպտեմբերի 3 - Լալակաոնի ճակատամարտ․ Բյուզանդական բանակը կանգնեցրեց արաբական զորքին Մալաթիայի էմիր Օմար ալ-Աքտայի գլխավորությամբ։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
885

Հանդիսանում է 9-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 880-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 884 և 886 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Հայաստանը անկախացավ Արաբական խալիֆայությունից՝ Բագրատունիների գլխավորությամբ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
2

Հանդիսանում է 1-ին դարի առաջին տասնամյակի՝ 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1 և 3 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
849

Հանդիսանում է 9-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 840-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 848 և 850 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
11

Հանդիսանում է 1-ին դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 10-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 10 և 12 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
21

Հանդիսանում է 1-ին դարի երրորդ տասնամյակի՝ 20-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 20 և 22 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
31

Հանդիսանում է 1-ին դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 30 և 32 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
41

Հանդիսանում է 1-ին դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 40-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 40 և 42 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Հունվարի 24 - Միլոնիա Ցեզոնիա, Կալիգուլայի չորրորդ կինը, նրա միակ դստեր մայրը
## Ծանոթագրություններ
51

Հանդիսանում է 1-ին դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 50-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 50 և 52 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
61

Հանդիսանում է 1-ին դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 60-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 60 և 62 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
71

Հանդիսանում է 1-ին դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 70-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 70 և 72 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
81

Հանդիսանում է 1-ին դարի իններորդ տասնամյակի՝ 80-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 80 և 82 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
92

Հանդիսանում է 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ 90-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 91 և 93 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
20

Հանդիսանում է 1-ին դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 10-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 19 և 21 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Վիպսանիա Ագրաֆինա, առաջին կինը Տիբերիուսում։
* Մարկ Վալերի Մեսսալա Բարբատ, Մեսսալինի որդին, 20 թվականի հյուպատոս։
* Լուզի Ոլուզի, նախկին հյուպատոս։

## Ծանոթագրություններ
12

Հանդիսանում է 1-ին դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 10-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 11 և 13 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* օգոստոսի 31 - Կալիգուլա, հռոմեական կայսր

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
37

Հանդիսանում է 1-ին դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 36 և 38 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հովսեփոս Փլավիոս, անտիկ շրջանի հրեա պատմիչ և մատենագիր

## Մահեր
* Տիբերիոս Կլավդիոս Ներոն, Հռոմի կայսր։

## Ծանոթագրություններ
28

Հանդիսանում է 1-ին դարի երրորդ տասնամյակի՝ 20-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 27 և 29 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
56

Հանդիսանում է 1-ին դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 50-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 55 և 57 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
45

Հանդիսանում է 1-ին դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 40-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 44 և 46 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
34

Հանդիսանում է 1-ին դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 33 և 35 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

Զենոն-Արտսշես-Մեծ Հայքի թագավոր մ.թ. 18-34/35 թվականներին(ծ. Մ.Թ.Ա 13)
7

Հանդիսանում է 1-ին դարի առաջին տասնամյակի՝ 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 6 և 8 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
39

Հանդիսանում է 1-ին դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 38 և 40 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Նոյեմբերի 3 - Մարկոս Աննեոս Լուկանոս, հռոմեացի բանաստեղծ։ Փիլիսոփա Սենեկայի եղբորորդին
* Դեկտեմբերի 30 - Տիտոս Ֆլավիոս Վեսպասիանոս, Հռոմի կայսր (79 - 81 թթ.), Վեսպասիանոս կայսեր որդին

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Էդուարդ ֆոն Հարտման

**Էդուարդ ֆոն Հարտման** (, ), գերմանացի փիլիսոփա, իռացիոնալիզմի և վոլյունտարիզմի ժամանակակից դպրոցների նախորդներից։

Հետևել է Շելլինգին ու Շոպենհաուերին։ Բոլոր գոյերի հիմքն է համարել անգիտակցական հոգևոր սկիզբը, որն ստեղծում է կամքի ու գաղափարի բացարձակ միասնությունը («Անգիտակցականի փիլիսոփայությունը», 1869)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բեռլին քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռոստոկի համալսարանի շրջանավարտներ
62

Հանդիսանում է 1-ին դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 60-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 61 և 63 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Գարուն։ Հռանդեայի ճակատամարտում Պետոսի պարտությունը

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
72

Հանդիսանում է 1-ին դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 70-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 71 և 73 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
83

Հանդիսանում է 1-ին դարի իններորդ տասնամյակի՝ 80-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 82 և 84 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
102

Հանդիսանում է 2-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 100-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 101 և 103 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
111

Հանդիսանում է 2-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 110-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 110 և 112 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
121

Հանդիսանում է 2-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ 120-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 120 և 122 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Ապրիլի 26 - Մարկոս Ավրելիոս, Հռոմի կայսր, Անտոնինոսների հարստության ներկայացուցիչ, ուշ ստոյիկյան դպրոցին պատկանող փիլիսոփա, Էպիկտետոսի հետևորդ, «Խորհրդածություններ» երկի հեղինակ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
133

Հանդիսանում է 2-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 130-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 132 և 134 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
141

Հանդիսանում է 2-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 140-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 140 և 142 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
151

Հանդիսանում է 2-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 150-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 150 և 152 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
181

Հանդիսանում է 2-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 180-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 180 և 182 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
192

Հանդիսանում է 2-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 190-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 191 և 193 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
161

Հանդիսանում է 2-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 160-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 160 և 162 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Մարտի 8 - Անտոնինոս Պիոս, Հռոմի կայսր։

## Ծանոթագրություններ
171

Հանդիսանում է 2-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 170-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 170 և 172 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Հասարակածային Գվինեա

**Հասարակածային Գվինեա** (իսպաներեն՝ República de Guinea Ecuatorial, ֆրանսերեն՝ République de Guinée équatoriale), պետություն  Կենտրոնական Աֆրիկայում՝ Գվինեական ծոցի ափին։ Կազմված է ցամաքային (Ռիո Մունի) և կղզային (Բիոկո, Կորիսկո, Պագալու) մասերից։

## Ռելիեֆը և կլիման
Ցամաքային մասը լեռնային է, ափամերձ գոտին՝ ցածրադիր։ Կլիման հասարակածային է, խոնավ։ Գետային ցանցը խիտ է, ջրառատ։ Տարածված են մշտադալար անտառները։ Կենդանական աշխարհը հարուստ է և բազմատեսակ։

## Պատմություն
Երկիրը XV դարի 70-ական թվականներին հայտնագործել են պորտուգալացիները, իսկ XVI դարի վերջից գտնվել է Պորտուգալիայի, 1778 թվականից՝ Իսպանիայի՝ Իսպանական Գվիենա անվամբ, տիրապետության տակ։ Ներքին ինքնավարություն է տրվել 1964 թվականին, իսկ անկախություն ձեռք է բերել 1968 թվականի հոկտեմբերին։ Մինչև անկախության հռչակումը եղել է Իսպանիայի տիրույթը և կոչվել Իսպանական Գվինեա։

## Բնակչություն
Բնակչության ավելի քան 90%-ը ֆանգ և բուբի ժողովուրդներն են։ Խոշոր քաղաք-նավահանգիստներն են Մալաբոն և Բատան։

## Տնտեսություն
Տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն ու փայտամթերումն են։ Մշակում են սրճենի, կակաո, ադամաթուզ, գետնանուշ, շաքարեղեգ, մրգեր, բանջարեղեն։ Ափամերձ գոտում զբաղվում են նաև ձկնորսությամբ և ծովախեցգետնի արդյունահանությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հասարակածային Գվինեա
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:ՕՊԵԿ անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Վիլհելմ Հայնրիխ Ռիլ

**Վիլհելմ Հայնրիխ Ռիլ** (, ), գերմանացի փիլիսոփա, գեղագետ, լրագրող։

Հեղինակել է ուսումնասիրություններ նվիրված համաշխարհային մշակույթի ու երաժշտության պատմության հարցերին։

## Գրականություն
* G. P.Gooch *History and Historians in the Nineteenth Century* (1913)
* Liulevicius, Vejas G. *War Land on the Eastern Front: Culture, National Identity and German Occupation in World War I*. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
* Mosse, George L. *The Crisis of German Ideology: Intellectual Origins of the Third Reich*. New York: Grosset & Dunlap, 1964.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Der vereinzelte Großstädter 

Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Շիո Մղվիմե վանք

**Շիո Մղվիմի վանքը** (վրացերեն՝ შიომღვიმე, *Շիոմղվիմե*) միջնադարյան վանականյան ճարտարապետրական համալիր Վրաստանում, Մցխեթ քաղաքի մոտակայքում։ Գտնվում է նեղ կրաքարային կորճում Քուռ գետի հյուսիսային ափին, մոտովրապես 30 կմ հեռավորության վրա Թբիլիսիից։

## Պատմություն
Շիո Մղվիմե վանքը իր հիմնադրումից հետո շուտով դարձավ Վրաստանի ամենամեծ վանակաների համայնքը, և VI դարի վերջին նրան բնակեցնում էին ավելի քան 2000 վանականներ։ Տաճարը դարձել էր մշակութային և կրոնական գործունեության աշխույժ կենտրոն և եղել է Վրաստանի Կաթողիոկսի անձնական հովանավորություն տակ։ Դավիթ Դ Շինարարը դարձրել է Շիո Մգվիմի կոթողը արքայական կալվածք և 1123 թվականում թելադրել է վանքին իր կանոնները։ Միացյալ վրացական թագավորության թուլացումը և անվերջ օտարերկրյա զավթիչների ներխուժումները վանքի անկման են բերել։ Որոշակի աշխուժություն է ունելցել վանքը էր որ վրաց թագավոր Գեորգի Է-ն (ղեկավարում էր 1446-1465 թթ.) տրամադրել է Շիո Մգվիմի վանքը Զեվդգինիձե-Ամիլախվարի ազնիվ ընտանիքին, որոնք մինչև 1810 թվականները օգտագործել են վանքի որպես ընտանեկան գերեզմանատուն։

1614-1616 թվականների պարսկական ներխուժման ժամանակ վանքը դատարկված է եղել պարսից շահ Աբբաս Ա կողմից։ Իշխան Գիվի Ամիլախվարին վերանորոգել է կոթողը 1678 թվականում, սակայն 1720 թ. օսմանյան գրավումը բերել է վանքի նաև մեկ անկման ժամանակաշրջանի։ Ամիլախվարու վերանորոգած վանքը, նորից ջարդված է եղել 1733, բայց արդեն պարիկների կողմից։ Հետագայում, վանքը վերանորոգվել է, ներսակողմը ձևափոխած է եղել XIX դարում, սակայն Շիո Մգվիմի վանք չի կարողացել վերադարյնել իր նախկին կարևոր դիրքը Վրաստանի հոգևոր կյանքում։ Խորհրդային ժամանակներում վանքը փակված է եղել, իսկ այսօր նա ձգում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկների և ուխտագնացների։

## Արտաքին հղումներ
* Շիո Մգվիմի վանք  
* Շիո Մգվիմի վանքը Վրաստանի պառլամենտի կայքում 

## Գրագանություն
* K’artuli Sabch’ota Entsiklopedia (Encyclopaedia Georgiana), Vol. 11, p.&nbsp;6, Tb., 1987.

Կատեգորիա:Վրաստանի վանքեր
Կատեգորիա:Մցխեթ-Մթիանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Զեդազենի վանք

**Զեդազենը** (վրացերեն՝ ზედაზნის მონასტერი) դեռ XVII դարում լքված վանք է Վրաստանում, Արագվա գետի ձախ ափին, դեպի արևելք Մցխեթա քաղաքից, Զեդազենյան լեռնաշղթայի վրա։

Հիմնադրել է VI դարում Հովհաննեսը, Տասներեք ասորի հայրերից մեկը, կուռք Զադենի կռատնի տեղը։ Լքված է եղել XVII դարում, երբ որ Աբբաս Ա պարսից շահը ավերել է Վրաստանը։ Զեդազենի վանքում, որտեղ թաղված է Հովհաննեսը, կա մի ջրավազան, որտեղ, ըստ ավանդոյթի, ջուրը լինում է միայն մայիսի 7-ին, երբ որ տոնին գալիս են բազմաթիվ աղոթարարներ։ Հենց այս վանքը հիշատակվում է Միխայիլ Լերմոնտովի «Մծիրի» պոեմում։

## Արտաքին հղումներ

* Վանքի նկարը 
* geocities.com: Զեդազենի վանք - geocities.com
* 

Կատեգորիա:Վրաստանի վանքեր
Կատեգորիա:Մցխեթ-Մթիանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Աթենիի Սիոն

**Աթենիի Սիոն**, խաչաձև կենտրոնագմբեթ տաճար Վրաստանում, վրացական Սիոնի վանքն է, գտնվում է Աթենի գյուղում (12 կմ դեպի հարավ Գորիից), Կուր գետի վտակ Տանայի ձորում, Ատենի գյուղի մոտ։ Կառուցվել է VII դարի առաջին կեսին հայ վարպետ Թոդոսակի կողմից՝ Ջվարի վանքի նմանությամբ, օգնական վարպետներ Գրիգորի, Ահարոնի և Գիորգիի մասնակցությամբ։ Տաճարի ճակատները զարդարված են պատմական անձանց և սյուժետային հարուստ բարձրաքանդակներով, ներսում կան 1080 թվականի որմնանկարներ, պատերին՝ հայերեն շինարարակաև արձանագրություն։ Վանքում հրաշքով փրկվել են 1080 թ. գրվածքները, նաև երևում են հրդեհի հետքերը Աբաս շահի արշավանքից հետո, քանի որ նա այստեղ կրակ է վառել։ Ներկայումս կոթողը գործում է, սակայն զուգահեռ գնում են վերանորոգման աշխատանքներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիդա Քարթլիի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տաճարներ
Մարգար

**Մարգար** (**Մարգար Մկրտչի Ավետիսյան**, ), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թ.-ից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նոր Բայազետ (այժմ՝ Գավառ) քաղաքում։ Գրաճանաչություն սովորել է ծննդավայրում տիրացու-վարժապետ Հայրապետ Մուշեղյանի (Մշկոյի Հայրո) մոտ։ Ունեցել է դառը մանկություն։ Տասը տարեկանում տողափոխվել է Թիֆլիս։ Այստեղ մի քանի ամիս սովորել է Տեր Խիխոյի տղա Լյուդվիգի մոտ, հետո Շամքորեցոց եկեղեցու ծխական դպրոցում, այնուհետև ընդունվում է Ներսիսյան դպրոցը, աղքատիկ թոշակով սովորում և ավարտում է 1900 թվականին։

Թիֆլիսից նա գնացել է Թեհրան և զբաղվել մանկավարժությամբ Թեհրանի Հայկազյան դպրոցում։ Ապա երկու տարի ծառայել է ցարական բանակում։ Հետո մեկնել է Բաքու և դարձյալ զբաղվել մանկավարժությամբ։ Բաքվում նա ապրել է 1903-1910 թթ.-ին։

Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ չորս տարի գտնվել է ռազմաճակատում։ 1918 թ.-ից նորից ուսուցչություն է արել Գայանյան դպրոցում։ Մահացել է Թբիլիսիում։

Նրա անդրանիկ երկը, պետք է համարել «Կույր Բաբին», որը լույս տեսավ Բաքվում, առանձին գրքով, 1904 թվականին, և ջերմ ընդունելություն գտավ։

## Մարգարի երկերի մատենագրություն
* Երախտիք, Բաքու, տպարան Երևանցյանի, , 1904, 30 էջ։ 
* Հալածանքի ծնունդը, Ալեք-պոլ, 1905, 64 էջ։ 
* Հոգեվարքի ծիծաղը (պատմվածք Բաքվի սարսափներից), Բաքու, տպարան Ն. Ա. Երևանցյանի, 1906, 35 էջ։ 
* Գողը (զինվորի հիշատակարանից), Թիֆլիս, տպարան օր. Ն. Աղանյանի, 1910, 60 էջ։ 
* Խիկար Իմաստուն։ Պղնձե քաղաքի զրույցները, Թիֆլիս, տպարան օր. Ն. Աղայնանի, 1911, 36 էջ։ 
* Վեպիկներ, Թիֆլիս, Կովկասի հայոց. հրատ. ընկ., 1913, 106 էջ։ 
* Երեք խրատ Պղնձե քաղաքի զրույցներից, Թիֆլիս, տպարան օր. Ն. Աղանյանի, 1913։ 
* Տասնամյա թոռնիկներ, Թիֆլիս, Սախելգամի, 1930, 40 էջ։ 
* Զորանոցում (պատմվածքներ), Երևան, Պետհրատ, 1934, 111 էջ։ 
* Հրեղեն ալիքներ (վեպ), հատոր 1, Թիֆլիս, վրաց. պետհրատ, 1934, 155 էջ։ 
* Մերժում, Թիֆլիս, 1935, 46 էջ։ 
* Չալիկ, Թիֆլիս, Սախելգամի, 1936, 88 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Տանզանիա

**Տանզանիայի Միացյալ Հանրապետությունը** (սուահիլի՝ Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) պետություն է Արևելյան Աֆրիկայում։ Հյուսիսում սահմանակցում է Քենիայի և Ուգանդայի հետ, արևմուտքում Ռուանդայի, Բուրունդիի և ԿԴՀ-ի հետ, իսկ հարավում Զամբիայի, Մալավիի և Մոզամբիկի հետ։ Արևելյան սահմանը Հնդկական օվկիանոսն է։

### Պատմություն
Մինչև 1964 թ. Արևելյան Աֆրիկայում գոյություն ունեին երկու պետություններ՝ Տանգանիկան և Զանզիբան։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այդ պետություններում ձգտել են իրենց իշխանությունը հաստատել են արաբ էմիրները, թուրքերը, պորտուգալացիները, կայզերական Գերմանիան, Անգլիան։ Ամենից երկար այստեղ իշխեց Անգլիան։ Սակայն անգլիական այդ գաղութների ժողովուրդները համառ պայքար էին մղում իրենց անկախության համար։ Այդ պայքարն ավարտվեց հաջողությամբ։ Տանգանիկան անկախություն ստացավ 1961 թ., իսկ Զանզիբան՝ 1963 թ.։ 1964 թ. ապրիլին նրանք միավորվեցին։ Այդպես կազմավորվեց Տանզանիայի Միացյալ Հանրապետությունը («Տանզանիա» բառը կազմված է միավորված պետությունների անվանումների սկզբնավանկերից)։

Այդ երկրամասի բնիկները եղել են բուշմեններին ազգակից ցեղերը, որոնց հետագայում իրենց են ձուլել բանտուներն ու այլ ցեղեր։

### Բնակչություն
Տանզանիայի բնակչության գրեթե 100 տոկոսը կազմում են բանտու լեզուներին պատկանող ցեղերը։ Բնակվում են նաև հնդիկներ,պակիստանցիներ, արաբներ և այլք։ Բնակչության կեսից ավելին հետևում է տեղական հավատալիքներին,մնացացածը մուսուլմաններ կամ քրիստոնյաներ են։

### Տնտեսություն
Այն թույլ զարգացած գյուղատնտեսական երկիր է։ Այստեղ մշակում են բամբակենի, սուրճ, թեյ, կոկոսյան արմավենի, ծխախոտ, եգիպտացորեն, ցորեն, բրինձ, կորեկ, սորգո, մանիոկ (որից նաև կաուչուկ են ստանում), բատատ (քաղցր կարտոֆիլ),  ընդավորներ, յուղատուներ, բանջարեղեն, պտուղներ, սիզալ և մեխակ, որի արտահանությամբ Տանզանիան աշխարհում 1-ին տեղն է զբաղեցնում։ Զբաղվում են նաև անասնապահությամբ և ձկնորսությամբ։

### Արդյունաբերություն
Արդյունաբերության առաջատար ճյուղն արդյունահանող արդյունաբերությունն է(գլխավորապես ալմաստի)։ Կան նաև ցեմենտի, նավթավերամշակման, սև մետաղների գլոցվածքի, բամբակե գործվածքների, ռադիոընդունիչների հավաքման և սննդի ձեռնարկություններ։

### Օգտակար Հանածոներ
Տանզանիան հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Կան ալմաստի, ոսկու, քարածխի, երկաթի, անագի, վոլֆրամի,մագնեզիումի, գունավոր մետաղների, կորունդի, ֆոսֆորիտների, ապատիտի, գրաֆիտի, շինանյութերի, կերակրի աղի, նավթի և գազի հանքավայրեր։ Հանքավայրերը կենտրոնացած են երկրի հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում։

### Կենդանական աշխարհ
Չափազանց բազմազան և հարուստ է Տանզանիայի կենդանական աշխարհը։ Տարածված են փիղը, սև ռնգեղջյուրը, գետաձին, գոմեշը, այծքաղը, վագրաձին, ընձուղտը, առյուծը, ընձառյուծը, վագրակատուն, բորենին, շնագայլը, կապիկների և թռչունների (հատկապես ջայլամը) շատ տեսակներ, ցեցե ճանճը և այլն։ Հանդիպում են կոկորդիլոսներ, օձեր։

Երկրի բնաշխարհը պահպանելու համար ստեղծվել են մի շարք արգելանոցներ և ազգային պարկեր։ Տանզանիայի արգելանոցներն ու ազգային պարկերը հայտնի են ողջ աշխարհում:Դրանց կենդանական և բուսական աշխարհն անխաթար պահելու համար այդտեղ օրենքով արգելված է ոչ միայն որսորդությունը, այլև երկրագործությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տանզանիա
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ
Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Յուրի Մարյան

**Յուրի Մարյան** (*Յուրի Մարտինի Կարապետյան*, ), հայ արձակագիր, լրագրող, կինոսցենարիստ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1962 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1947 թվականից

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երևանում։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի Վ. Մայակովսկու անվան ռուսական միջնակարգ դպրոցը։ 1941-1945 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1946 թվականին սովորել է Երևանի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի հեռակա բաժնում։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 1938 թվականից։ Աշխատել է որպես բանվոր, փականագործ, ավտովարորդ։ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից հետ աշխատել է «Կոմունիստ» (ռուսերեն) թերթի խմբագրությունում։ Եղել է համամիութենական ռադիոյի թղթակիցը Հայաստանում, «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» (Մոսկվա) թերթի պատասխանատու քարտուղարի տեղակալը, այդ թերթի սեփական թղթակիցը Հայաստանում, «Լիտերատուրնայա գազետա» և «Սովետսկայա կուլտուրա» թերթերի սեփական թղթակիցը, Հայհիդրոշինի «Հիդրոշինարար» բազմատպաքանակ թերթի խմբագիրը։ 1969 թվականից, որոշ ընդմիջումներով, աշխատել է «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրում որպես պատասխանատու քարտուղար։

Նրա սցենարով նկարահանվել են մի շարք փաստագրական կինոնկարներ։

Մահացել է Երևանում։

## Յուրի Մարյանի երկերի մատենագրությունը
* Ես, պատանի պիոներս, Երևան, Հայպետհրատ, 1952, 104 էջ։
* Հանդիպումներ եթերում (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 224 էջ։
* Մեր Նազանին (Հայկական ՍՍՀ Շահումյանի շրջանի Շահումյանի անվան կոլտնտեսության նախագահ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Նազանի Գալստյանի մասին), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 51 էջ։
* Հրազդանը երեկ, այսօր և վաղը, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 68 էջ։

## Թարգմանություններ

* Бакунц Аксель. Альпийская фиалка: Сборник рассказов: Пер. с арм.- Ереван: Айастан, 1975.- 254 с.

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1924 ծնունդներ
Կատեգորիա:1976 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 15 մահեր
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Հենրի Ջեյմս

**Հենրի Ջեյմս** (, ), ամերիկացի գրող։

1870-ականներից ապրել է Անգլիայում։

Գրել է «Ամերիկացին» (1877), «Վաշինգտոնյան հրապարակ» (1880), «Կնոջ դիմանկարը» (1881), «Բոսթոնցիներ» (1886), «Սուրբ աղբյուր» (1901), «Ոսկե գավաթ» (1904) և մի շարք այլ վեպեր, նովելների ու վիպակների բազմաթիվ ժողովածուներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Լեմվել Մարության

**Լեմվել Մարտիրոսի Մարության** (), հայ թարգմանիչ, լրագրող, գրականագետ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ 1925 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1928-1932 թվականներին աշխատել է Լենինականի «Բանվոր» թերթում որպես պատասխանատու քարտուղար, 1932-1934 թվականներին՝ «Խորհրդային Հայաստան» թերթում որպես բաժնի վարիչ, 1934-1935 թվականներին՝ լուսժողկոմատի երկաթգծի դպրոցների վարչության պետ, 1935-1937 թվականներին՝ «Խորհրդային Հայաստան» թերթի բաժնի վարիչ։ 1954 թվականից աշխատել է Հայպետհրատում։ Մահացել է Երևանում։

## Թարգմանություններ

* Ռոլան Ռոմեն, Ժան Քրիստոֆ (թարգմանության հեղինակակից Հայկ Լևոնյան), հ. 1, Մոսկվա, Հայպետհրատ, 1937, 288 էջ։
* Ռոլան Ռոմեն, Ժան Քրիստոֆ, հ. 2 (թարգմանության հեղինակակից Հայկ Լևոնյան), Երևան, Պետհրատ, 1939, 525 էջ։
* Ռոլան Ռոմեն, Ժան Քրիստոֆ, հ. 3 (թարգմանության հեղինակակից Հայկ Լևոնյան), Երևան, Պետհրատ, 1940, 391 էջ։
* Ռոլան Ռոմեն, Ժան Քրիստոֆ, հ. 4 (թարհմանության հեղինակակից Հայկ Լևոնյան), Երևան, Հայպետհրատ, 1946, 432 էջ։
* Ռոլան Ռոմեն, Ժան Քրիստոֆ, հ. 5 (թարգմանության հեղինակակից Հայկ Լևոնյան), Երևան, Հայպետհրատ, 1948, 442 էջ։
* Բալզակ Օնորե դը, Խորտակված պատրանքներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 736 էջ։
* Նիկիտին Ն., Հյուսիսային Ավրորան, Երևան, Հայպետհրատ, 1953, 576 էջ։
* Բալզակ Օնորե դը, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, հ. 2 (հատորի մեջ մտնող «Տասներեքի պատմությունը» և «Լքված կինը» գործերը թարգմանել է Լ. Մարությանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 728 էջ։
* Բալզակ Օնորե դը, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, հ. 3 (հատորի մեջ մտնող «Երեսնամյա կինը» գործը թարգմանել է Լ. Մարությանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 840 էջ։
* Բալզակ Օնորե դը, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, հ. 4, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 832 էջ։
* Բալզակ Օնորե դը, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, հ. 6, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 680 էջ։
* Բալզակ Օնորե դը, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, հ. 10 (հատորի մեջ մտնող «Զարմուհի Բեթը» գործը թարգմանել է Լ. Մարությանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 780 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ
164

Հանդիսանում է 2-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 160-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 163 և 165 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
172

Հանդիսանում է 2-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ 170-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 171 և 173 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
182

Հանդիսանում է 2-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ 180-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 181 և 183 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
204

Հանդիսանում է 3-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 200-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 203 և 205 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
211

Հանդիսանում է 3-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 210-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 210 և 212 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Փետրվարի 4 - Սեպտիմիոս Սևերոս, Հռոմեացի կայսր

## Ծանոթագրություններ
214

Հանդիսանում է 3-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ 210-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 213 և 215 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Սեպտեմբերի 9 - Ավրելիանոս, Հռոմի կայսր 270-ից առ 275 թթ.

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
5 պեսո (Չիլի, «Օ'Հիգգինս», ութակողմ)

**5 պեսոն** (իսպաներեն՝ 'cinco pesos') ժամանակակից չիլիական պեսոյի մանրադրամ է, շրջանառության մեջ է 1992 թվականից։

## Պատմություն
Այս մետաղադրամը Չիլիի Կենտրոնական բանկի կողմից արտոնագրվել է 1992 թ. մայիսին։ Նախկին «Օ'Հիգգինս» 5 պեսո դրամատեսակի (1990-1992) շարունակողն է, տարբերվում է միայն ձևով և չափսով (նախկինը կլոր էր, այս մեկը՝ ութանկյուն, և ավելի փոքր է տրամագծով)։

Չիլիական պեսոյի չափազանց ցածր փոխարժեքի պատճառով այս մետաղադրամը շրջանառության մեջ պրակտիկապես գոյություն չունի և նրա արտադրումը զուտ ձևական բնույթ է կրում (2010 թ հունվարի դրությամբ 1 չիլիական պեսոն հավասար է 0,001972 ԱՄՆ դոլարի)։

## Նկարագրություն
### Դիմերես
Դրամի երեսի կողմի կենտրոնում պատկերված է Չիլիի Անկախության պատերազմի հռչակավոր գործիչ Բեռնարդո Օ'Հիգգինսի կիսադեմքը, «LIBERTADOR B. O'HIGGINS» («ԱԶԱՏԱՐԱՐ Բ. Օ'ՀԻԳԳԻՆՍ») գրությամբ, իսկ շուրջը գրված է «REPÚBLICA DE CHILE» («ՉԻԼԻԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ»)։

### Դարձերես
Ետևի կողմում՝ դափնե պսակով շրջապատված «5 PESOS» գրությունը, ստորև՝ տարեթիվը։

## Աղբյուրներ
* Chester L. Krauze and Clifford Mishler. Standard Catalog of World Coins. Iola, WI. 2002 Edition (20th Century), Page 345.

## Արտաքին հղումներ
*Չիլիի Կենտրոնական բանկ 

Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Չիլիական պեսո
Կատեգորիա:Չիլիի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Պեսո
Ակ չոլմոկ

**Ակ չոլմոկ** (ղըրղզերեն՝ **ակ** - սպիտակ, **չոլմոկ** - մաքոք), ղրղզական ազգային շարժական թիմային խաղ։

Թիմերից մեկի ավագը խաղաշրջագծի ներսից խաղի մեջ է մտցնում չոլմոկը, որը 5-10 սմ շրջագիծ ունեցող, ոչխարի սպիտակ բրդից պատրաստված մաքոքաձև իր է։

Խաղի մասնակիցները միմյանց օգնելով ձգտում են չոլմոկը վերադարձնել խաղաշրջագծի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղրղզական ազգային մարզաձևեր
Մականախաղ

մինի|250px
**Մականախաղ**, թիմային մարզաձև, որի մրցումներին մասնակցում են և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք։

## Կանոնները
Յուրաքանչյուր թիմի կազմում հանդես են գալիս 11 հոգի, որոնցից մեկը դարպասապահն է։ Մրցումներն անցկացվում են բնական կամ արհեստական խոտածածկ խաղադաշտում, որի երկարությունը հավասար է 91,4, իսկ լայնությունը՝ 55 մետրի։ Մրցակիցները ձգտում են գնդակը, մականներով հարվածելով, տեղափոխել մրցակցի կիսադաշտը և անցկացնել դարպասից ներս։ Խաղը շահում է մրցակցի դարպասը ավելի մեծ թվով գնդակներ անցկացրած թիմը։ Խաղի տևողությունը 70 րոպե է, այն բաղկացած է երկու 35 րոպեանոց կիսախաղերից։ Դարպասն ունի 3,66 մ լայնություն և 2,14 մ բարձրություն։ Գնդակի շրջագիծը հավասար է 22,5-23,5 սմ-ի, իսկ քաշը՝ 156-163 գրամի։

## Մականախաղը Հայաստանում
Մականախաղը Հայաստանում տարածված է եղել հնագույն ժամանակներից։ Խաղացել են հեծյալ և հետիոտն։ Այժմ Հայաստանում ժամանակակից մականախաղով զբաղվում են սկսած 1969 թվականից։

Հայ լավագույն մականորդը Սոս Հայրապետյանն է, որը եղել է ԽՍՀՄ ութակի չեմպիոն (1980–1987), ԽՍՀՄ քառակի գավաթակիր (1982, 1983, 1986, 1987), Եվրոպական չեմպիոնների կրկնակի գավաթակիր (1982, 1983), Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթող (1981), Եվրոպայի (1983) և Օլիմպիական խաղերի (1980) մրցանակակիր։

## Հիշատակությունները հայկական աղբյուրներում
Մականախաղի մասին հիշատակություններ կան Մովսես Խորենացու, Հովհան Մամիկոնյանի, Թովմա Արծրունու աշխատություններում և «Սասնա ծռեր» էպոսում։ Մականախաղը տարածված է եղել Հայաստանի բոլոր գավառներում հինգ անվանումներով՝ «հեծյալ մականախազ», «բռնուկ հոլ», «ճըզհոլ», «թըքհոլ» և «կուրտուն հոլ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր
Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր
Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր
Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական խաղեր
Տոկոսների համաձայնություն

thumb|200px|right|Ստալինի հետ ունեցած Չերչիլի գաղտնի համաձայնության պատճենը

**Տոկոսների համաձայնությունը** համաձայնություն էր Իոսիֆ Ստալինի և Ուինսթոն Չերչիլի միջև՝ հարավ արևմտյան Եվրոպան ազդեցության ոլորտների բաժանելու մասին։ 1944 թ.-ի հոկտեմբերի 9-ին երկու առաջնորդները հանդիպեցին Մոսկվայի կոնֆերանսում և Չերչիլը առաջարկեց, որ Խորհրդային Միությունը պետք է 90 տոկոս ազդեցություն ունենա Ռումինիայում և 75 տոկոս Բուլղարիայում. իսկ Միացյալ Թագավորությունը պետք է 90 տոկոս ազդեցություն ունենա Հունաստանում. իսկ Հունգարիայում և Հարավսլավիայում Չերչիլն առաջարկեց, որ նրանցից յուրաքանչյուրը պետք է 50 տոկոս ազդեցություն ունենան։ Չերչիլը դա գրեց մի կտոր թղթի վրա, որը հրեց դեպի Ստալին, ով այն նշեց համաձայնությամբ և վերադարձրեց։

«Չի կարելի՞ բավականին ցինիկ ընկալվի, եթե թվա, որ մենք այս միլիոններ մարդկանց ճակատագրական խնդիրներից նման թեթև եղանակով ենք ազատվել։ Եկե՛ք վառենք թուղթը», ասաց Չերչիլը։

«Ո՛չ, դուք պահեք այն», պատասխանեց Ստալինը։

Երկու արտգործնախարարները, Անթոնի Իդենը և Վյաչեսլավ Մոլոտովը հոկտեմբերի 10-ին և 11-ին բանակցեցին տոկոսային համատեղ օգտագործումների մասին։ Այս բանակցությունների արդյունքում Խորհրդային ազդեցությունը Բուլղարիայում և Հունգարիայում ավելացվեց 80 տոկոսի – բացի դրանցից, ոչ մի այլ երկիր չնշվեց։

Ստալինը իր խոստումը պահեց Հունաստանի մասին։ Անգլիան աջակցեց հույն կառավարական ուժերին քաղաքացիական պատերազմում, սակայն Խորհրդային Միությունը չաջակցեց կոմունիստ խորհրդակիցներին։

## Տես նաև
* 1942-ի անգլիախորհրդական պայմանագիր
* Իրանի անգլիախորհրդական զավթում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Ջեֆրի Ռոբերտս, Զգուշացեք հունական նվերներից՝ Չերչիլ-Ստալինի 1944-ի հոկտեմբերի «Տոկոսների» համաձայնություն 

## Արտաքին հղումներ
* Եվրոպայի բաժանումը ըստ Ուինսթոն Չերչիլի և Իոսիֆ Ստալինի (1944)  (Քննարկման անձեռոցիկի սկանավորումը)
* Քաղվածք Ստալին գրքից (անգլերեն)

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ռուս-բրիտանական հարաբերություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-Մեծ Բրիտանիա հարաբերություններ
Սողոմոն Մելիք-Շահնազարյանց

**Սողոմոն Կարապետի Մելիք-Շահնազարյանց** (), հայ արձակագիր, գյուղագիր։

Երգիծաբան Տմբլաչի Խաչանի եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ Սովորել է Շուշիի թեմական դպրոցում, ուր աշակերտել է Ղազարոս Աղայանին։ 1883 թվականին ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը և ուսուցչություն արել Ագուլիս, Բաքու, Գանձակ և Դերբենդ քաղաքներում։ Նրա գործերը, նախքան առանձին գրքով լույս տեսնելը, տպագրվել են «Մուրճ» ամսագրում։ Մահացել է Թբիլիսիում։

## Երկերի մատենագրություն
* Հայ գյուղացու սև օրը, Թիֆլիս, տպարան Մ. Դ. Ռոտինյանի, 1890, 157 էջ։
* Գործակատար Մարտիրոսը, Թիֆլիս, 1913, 39 էջ։
* Հայ գյուղագիրներ (ժողովածուի մեջ տպագրված են Սողոմոն Մելիք Շահնազարյանցի լուսանկարը, համառոտ կենսագրությունը, հատվածներ «Հայ գյուղացու սև օրը» վիպակից և «Վիթխարի ընկուզենին» պատմվածքը), Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 578 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղագիրներ
Կատեգորիա:Մելիք-Շահնազարյաններ
Հովիկ Մելիքյան

**Հովիկ Մամիկոնի Մելիքյան** (), հայ արձակագիր, գրականագետ, պրոֆեսոր (1937), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Խաչակապ (հետո՝ Ադրբեջանի Խանլարի շրջանի Ղուշչի) գյուղում։ 1920 թվականին տեղափոխվել է Բաքու և աշխատել նավթային ձեռնարկություններում։ 1926-1928 թվականներին աշխատել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի խմբագրությունում որպես բանվորական բաժնի վարիչ։ 1928-1930 թվականներին սովորել է Մոսկվայի ժուռնալիստիկայի կոմունիստական ինստիտուտում։ 1934-1936 թվականներին աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմում և Երևանի քաղկոմում։ 1937 թվականին ՀԽՍՀ լուսավորության ժողովրդական կոմիսար էր, 1937-1939 թվականներին՝ «Գրական թերթ»-ի խմբագիրը, 1938-1941 թվականներին՝ ԱրմՖԱՆի գրականության և լեզվի ինստիտուտի տնօրենը։ 1941-1944 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1944-1946 թվականներին եղել է «Սովետական գրականություն և արվեստ» ամսագրի խմբագիրը։ Միաժամանակ ավագ գիտաշխատող էր ՀԽՍՀ ԳԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում։ 1936-1941 թվականներին և 1945-1953 թվականներին ռուս գրականություն է դասախոսել Երևանի պետական համալսարանում։ Մահացել է 1953 թվականին։ ԽՄԿԿ անդամ 1924 թվականից։

## Երկերի մատենագիտություն
* Զղջում, Երևան, Պետհրատ, 1928, 118 էջ։
* Պատմվածքներ, Երևան, Պետհրատ, 1930, 109 էջ։
* Մի կին գնում է..., Մոսկվա, ԽՍՀՄ ժողովուրդների կենտրոնական հրատարակչություն, 1930, 36 էջ։
* Ճակատում (պատմվածքներ), Մոսկվա, ԽՍՀՄ ժողովուրդների կենտրոնական հրատարակչություն, 1931, 71 էջ։
* Աղջիկը մորու փունջը ձեռքին, Երևան, Պետհրատ, 1936, 79 էջ։
* Լենինը և Ստալինը հայկական ֆոլկլորում, Երևան, Հայպետհրատ, 1941, 76 էջ։

### Մամուլ
* Երբ ձևականորեն են տպագրում կլասիկ հեղինակին (գրախոսություն Շուշանիկ Կուրղինյանի «Բանաստեղծություններ» (1947) գրքի մասին)։ «Գրական թերթ», 1948, № 4:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Արթուր Ուստյան

**Արթուր Ռուստամի Ուստյան** (), քաղաքագետ, պատմաբան, քաղաքական գիտությունների, թեկնածու (2002), դոցենտ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Միջազգային անկախ էկոլոգիական-քաղաքագիտական համալսարանը։ 2002 թ. Մոսկվայի պետական համալսարանում պաշտպանել է "Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական ռազմավարության հայեցակարգային հիմքերը քսանմեկերորդ դարասկզբում" թեմայով ավարտաճառը։ Դասավանդում է մի շարք մոսկովյան բուհերում, Ստոլիպինի անվ. տարածաշրջանային հումանիտար ինստիտուտի տնտեսագիտական ֆակուլտետի դեկանն է։

Ուստյանի աշխատանքները նվիրված են քսանմեկերորդ դարում Ռուսաստանի և նեոբյուզանդական աշխարհատարածքի զարգացման քաղաքա-աշխարհայացքային հայեցակարգին։ Արևիզմի հայեցակարգի հեղինակն է, նեոբյուզանդականության վերաբերյալ առաջին գրքերի հեղինակը։

## Հիմնական աշխատություններ
* *Неовизантизм как евразийская геополитическая стратегия развития России в XXI веке*. - Москва.։ Институт Социальных Наук, 2002.
* *Политическая концепция неовизантизма*. - Москва.։ Институт Социальных наук, 2003.
* *Политическая философия неовизантизма*. - Москва.։ Институт Социальных наук, 2005.
* *Основополагающие принципы и подходы по созданию Христианской политической системы и Президентской Монархии в России на основе политической философии неовизантизма и христианского социального учения*. - Москва, 2007.
* *Политическая философия ареввизма*. - Москва, 2007.
* *Политическая философия русского византизма и ареввизма*. - Москва, 2009.
* *Византийская политология: теория и практика*. - Москва., 2009.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արթուր Ուստյանի հրապարակումները 
* Устян в энциклопедии Хайазг

Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գիտությունների թեկնածուներ
Դավիթ Բեկ (ֆիլմ)

**Դավիթ Բեկ**, 1943 թվականին Համո Բեկնազարյանի նկարահանած գեղարվեստական խաղարկային կինոնկար։ Ներկայացնում է 18-րդ դարում հայերի ազգային-ազատագրական պայքարը պարսիկ նվաճողների դեմ՝ ազգային հերոս Դավիթ Բեկի գլխավորությամբ։

## Դերերում
* Հրաչյա Ներսիսյան – *[[Դավիթ Բեկ]]*
* Դավիթ Մալյան – ''Ստեփանոս'' ''Շահումյան''
* Ավետ Ավետիսյան – *Մելիք Ֆրանգուլ*
* Լևոն Զոհրաբյան – *Բայանդուր*
* Վաղինակ Մարգունի – *Ասլամազ-Կուլի խան*
*Վլադիմիր Երշով – *[[Պետրոս I]]*
* Տատյանա Մախմուրյան – *Գայանե*
* Իվան Փերեսթիանի – *ճիզվիտ*
* Եվգենի Սամոյլով – *Կասյանով*
* Գրիգոր Ավետյան – *տարեգիր*
* Հասմիկ – *դայակ*
* Ֆրունզե Դովլաթյան – *Մելիք Մանսուր*
* Արման Կոթիկյան – *Ահմեդ*
* Լև Սվերդլին – *դեսպան*
* Արուս Ասրյան – *Զեյնաբ*
* Մուրադ Կոստանյան – *Ռաշիդ-միրզա*
* Տիգրան Այվազյան – *Տիգրան*
* Լ.Շահպարոնյան – *Գոռ*
* Հրահատ Ստեփանյան – *Թորոս*
* Դավիթ Պողոսյան – *պոետ*

## Ստեղծագործական խումբ
* ռեժիսորներ – Ամասի Մարտիրոսյան, Յա.Դուկոր
* ռեժիսոր ասիստենտներ – Ա.Սամվելյան, Տ.Մախմուրովա, Վ.Բադալյան
* ռեժիսորի օգնականներ – Լ.Ազարյան, Հ.Մոկացյան
* գլխավոր նկարիչ – Միքայել Արուտչյան
* նկարիչներ – Պ.Բեյտներ, Ս.Սաֆարյան, Ս. Ասլամազյան
* նկարիչ-դիմահարդար – Ա.Սամվելյան
* դիմանկահար – Պ.Ասչյան
* զգեստերի նկարիչ – Գ.Վահրամյան
* հնչունային օպերատոր – Ի.Գրիգորյան
* օպերատորի ասիստենտներ – Հ.Հովսեփյան, Վ.Ամալյան
* մոնտաժի ասիստենտներ – Վ.Իսահակյան, Գ.Մելիքսեթյան
* համակց.նկարահըմներ օպերատոր – Ռ.Ստեպանով, նկարիչ – Ժ.Վարդանյան, ճարտարապետներ – Վ.Կարապետյան, Գ.Դալյան
* քանդակագործ – Հովհաննես Բեջանյան
* դեկորատոր – Գ.Ադամյան
* երգերի տեքստի հեղինակ – Ավետիք Իսահակյան
* տնօրեն – Ա.Օհանջանյան
* խմբագիր – Գրիգոր Չախիրյան

## Հետաքրքիր փաստեր
* 1978 թ. նույն թեմայով լույս տեսել ֆիլմ «Հուսո աստղ»
* Վաղինակ Մարգունի միակ դերասանն է խաղացող երկու 1943 և 1978 թթ ֆիլմերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Դավիթ Բեկ 1943 (մաս 1)
*Դավիթ Բեկ 1943 (մաս 2)

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1943 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համո Բեկնազարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1944 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1720-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Աշոտ Սաթյանի
2010

## Իրադարձություններ
### Հունվար
[thumb|right|[Պորտ-օ-Պրենսի ավերված շինությունները Հայիթիի երկրաշարժից հետո հունվարի 12:]]
[thumbnail|right|Տու-154 ինքնաթիռի մնացորդները [Ավիաաղետ Սմոլենսկի մոտ (2010, ապրիլի 10)|2010 թվականի ապրիլի 10-ի ավիաաղետիցից հետո, որի ժամանակ նաև մահացավ Լեհաստանի նախագահ Լեխ Կաչինսկին ]]
* Հունվարի 4 &ndash; Պաշտոնապես բացվեց մինչ օրս աշխարհի ամենաբարձր շինությունը` Բուրջ Խալիֆան Դուբայում։
* Հունվարի 8 &ndash; Հարձակման ենթարկվեց Տոգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը Անգոլայում։
* Հունվարի 12 &ndash; Տեղի ունեցավ 7.0-մագնիտուդով երկրաշարժ Հայիթիում, ավերելով երկրի մայրաքաղաք Պորտ-օ-Պրենսը։ Երկրաշարժի արդյունքում զոհվեց ավելի քան 316.000 մարդ։
* Հունվարի 14 &ndash; Եմենը բաց պատերազմ հայտարարեց ահաբեկչական Ալ-Կաիդա խմբավորմանը։
* Հունվարի 15
** Տեղի ունեցավ 3-րդ հազարամյակի ամենատևական արեգակի խավարումը։
** Չադի քաղաքացիական պատերազմը պաշտոնապես ավարտվեց։
** Հոնդուրադը դուրս եկավ ԱԼԲԱ-ից։
* Հունվարի 25 &ndash; Եթովպական ավիաուղիների չվերթ 409-ը կործանվեց Միջերկրական ծովում, զոհվեց 90 ուղևոր։
### Մարտ
* Մարտի 29 - Կատարվել են պայթյուններ մահապարտ չեչեն կիներից Մոսկվայի մետրոյում։ 
### Ապրիլ
* Ապրիլ - տեղի է ունեցել հեղափոխություն Ղրղզստանում։ 
### Նոյեմբեր
* Նոյեմբերի 28 - 250 000 ԱՄՆ դիվանագիտական հեռագրերի արտահոսքը ՎիքիԼիքսի կողմից։

## Ծնունդներ
## Մահեր
### Հունվար
* Հունվարի 11 - Միպ Գիզ, հոլանդացի բարեգործ (ծ. 1909)
* Հունվարի 17 - Էրիկ Սիգալ, ամերիկացի գրող, սցենարիստ (ծ. 1937)
* Հունվարի 22 - Ջին Սիմոնս, բրիտանացի դերասանուհի (ծ. 1919)
* Հունվարի 27
** Զելդա Ռուբինշտեյն, ամերիկացի դերասանուհի (ծ. 1933)
** Ջերոմ Դեյվիդ Սելինջեր, ամերիկացի գրող (ծ. 1919)
### Մարտ
* Մարտի 2 - Լևոն Իսահակյան, հայ անվանի կինոռեժիսոր և դերասան
### Ապրիլ
* Ապրիլի 10 - Լեխ Կաչինսկի, Լեհաստանի նախագահ (ծ. 1949)
### Մայիս
* Մայիսի 1 - Ալեքսեյ Սիսակյան, հայ խորհրդային ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր։
* Մայիսի 17 - Մուխրան Մաճավարիանի, վրացի բանաստեղծ (ծ. 1929):
### Հունիս
* Հունիսի 16 - Վարուժան Վարդանյան, նկարիչ
### Հուլիս
* Հուլիսի 20 - Պետտա Ռատտեր, նոր զելանդացի դերասան (ծ. 1959)
### Օգոստոս
* Օգոստոսի 7 - Վեռներ Վինտեր, գերմանացի լեզվաբան, հայագետ
### Հոկտեմբեր
* Հոկտեմբերի 9 - Մորիս Ալլե, ֆրանսիացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր տնտեսագիտության ոլորտում
* Հոկտեմբերի 27 - Նեստոր Քիրշներ, Արգենտինայի հինգերորդ նախագահ (ծ. 1950)
### Դեկտեմբեր
* Դեկտեմբերի 9 - Հերման Գոլց, գերմանացի գիտնական, աստվածաբան
* Դեկտեմբերի 22 - Տաթևիկ Ղափլանյան, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, Հրաչյա Ղափլանյանի դուստրը (ծ. 1952)
* Դեկտեմբերի 23 - Ստեփան Ալաջաջյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (ծ. 1924)
* Դեկտեմբերի 26 - Կիմ Երիցյան, հայ դերասան, կատակերգու (ծ. 1930)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ձախլիկների միջազգային օր

**Ձախլիկների միջազգային օրը** նշվում է յուրաքանչյուր տարվա օգոստոսի 13-ին։

Վիճակագրական տվյալներով՝ աշխարհի բնակչության մոտ 10 %-ը ձախլիկներ են։ Օրվա նշման նպատակն է գրավել միջազգային հանրության ուշադրությունը ձախլիկների խնդիրների վրա, հատկապես՝ արդյունաբերական սարքավորումների արտադրողներին իրազեկ պահել ձախլիկների առջև կանգնած դժվարությունների մասին. օրինակ՝ աջլիկ մեծամասնության համար նախագծված և արտադրված սարքավորումներից օգտվելիս, ձախլիկները ստիպված են կատարել իրենց համար անբնական շարժումներ, ինչի հետևանքով ակամա ենթարկվում են չափազանց նյարդային և մկանային ստրեսի, և այլն։ Հետևանքում (1991 թվականին ԱՄՆ-ում կատարված հետազոտության տվյալներով), արտադրական մահացու դեպքերը ավելի հաճախ են ձախլիկների մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի տոներ
Մորթիմեր Էդլեր

**Մորթիմեր Էդլեր** (, ), ամերիկացի փիլիսոփա, Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսոր (1942-1952)։

Հեղինակել է «Արվեստ և ողջախոհություն» (1937), «Ինչպես գիրք կարդալ» (1940), «Բարոյականության դիալեկտիկա» և այլ գրքեր։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ֆեդերալիստներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմաբաններ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփաներ
Արսեն Ամիրյան

**Արսեն Մինասի Ամիրյան** (), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, լրագրող, հրապարակախոս, Բաքվի 26 կոմիսարներից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1881 թվականի նոյեմբերի 10-ին, Բաքվում։ 1898 թվականին ավարտել է տեղի գիմնազիան։ 1899 թվականին ընդունվել է Կիևի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Ուսանողական հեղափոխական ելույթներին մասնակցելու համար 1902 թվականին հեռացվել է համալսարանից, տեղափոխվել է Բաքու։ Ամիրյանը գաղափարական բարդ ուղի է անցել։ 1902-1906 թթ. հարել է ՀՅԴ-ին։ 1906 թվականին լույս է տեսել Ամիրյանի «Ժամանակն է սթափվելու», 1907 թվականին՝ «Դաշնակցության կրիզիսը» գրքույկները (Մրավյան ծածկանունով)։ Ռեակցիայի տարիներին ցարական ինքնակալության դեմ հանդես գալու համար բանտարկվել է։ 1910 թվականին բանտից դուրս գալուց հետո Ամիրյանն անցել է Բոլշևիկյան կուսակցության շարքերը։ Մինչև 1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխությունը Ամիրյանը Բաքվի պրոլետարիատի շրջանում քաղաքական-քարոզչական գործունեություն է ծավալել։ Բաքվի կոմունայի ժամանակ մտել է բոլշևիկյան ղեկավար խմբի մեջ։ 1917-1918 թվականներին խմբագրել է «Բակինսկի ռաբոչի» («Бакинский Рабочий») թերթը, որտեղ տպագրած հոդվածներով ոգևորել է աշխատավորությանը։ Կոմունայի անկումից հետո (1918 թվականի հուլիսի 30) ձերբակալվել է և սեպտեմբերի 20-ին գնդակահարվել 26 կոմիսարների հետ։

Օգտագործել է Ա., Ա. Ամ., Ամիրյան, Զարգար, Մրավյան, А., Ам., Ам-ан, Ам-ов, Ам-ян, А-н, Адмирал ծածկանունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արսեն Ամիրյանը դասարան․ամ կայքում 

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Դավիթ Բեկ (այլ կիրառումներ)

**Դավիթ Բեկ** կարող է վերաբերել՝ 
*Դավիթ Բեկ - հայ զորավար, իրանական խաների և թուրքական նվաճողների դեմ Սյունիքի գյուղացիական ազատագրական շարժման առաջնորդ։
*Դավիթ Բեկ (վեպ) - Րաֆֆու պատմական վեպը 18-րդ դարի հերոսական անցքերի մասին։
*Դավիթ Բեկ (ֆիլմ) - 1943 թվականին Համո Բեկնազարյանի նկարահանած գեղարվեստական խաղարկային կինոնկար։
*Դավիթ Բեկ (գյուղ) - գյուղ է Սյունիքի մարզում։
*Դավիթ Բեկ (օպերա) - Արմեն Տիգրանյանի օպերաներից։
*Դավիթ Բեկ (լեզվաբան) (1870-1938)- հայ բանասեր, լեզվաբան, թարգմանիչ։
Հարաբերականապաշտություն

մինի|Երկու տղամարդ վիճում են պատկերի իրական նշանակության մասին։ Կախված տեսակետից՝ դա կարող է լինել 6, 9, պատկեր ճանապարհին և այլն
**Հարաբերականապաշտություն (ռելյատիվիզմ),** ուսմունք մարդկային ճանաչողության հարաբերականության, պայմանականության ու սուբյեկտիվության մասին։ Ժխտում է ճանաչողության օբյեկտիվությունը, ընդունելով, որ մեր գիտելիքների մեջ չի արտացոլվում օբյեկտիվ աշխարհը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ
Կրասնոյարսկի դրոշ

**Կրասնոյարսկի դրոշը** Ռուսաստանի Կրասնոյարսկ քաղաքի խորհրդանիշն է։

## Նկարագրություն
Առաջին անգամ քաղաքի դրոշը հաստատվել է Կրասնոյարսկի քաղխորհրդի որոշմամբ՝ 1995 թ. մայիսի 12-ին։ Այդ որոշման մեջ դրոշը նկարագրվում է այսպես՝

2004 թ. սեպտեմբերի 19-ին ընդունվել է նոր որոշում, որում (ի շարս այլոց) փոփոխվել է դրոշի վրա պատկերված զինանշանի նկարագրությունը։.

Կատեգորիա:Բնակավայրերի դրոշներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի դրոշներ
Կատեգորիա:2004 դրոշներ