Honoris Causa

**Doctor Honoris Causa** կամ **Պատվավոր դոկտոր** (՝ «հանուն պատվի», կրճատ՝ **h. c.**), գիտությունների դոկտորի կամ փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան, աստվածաբանության դոկտոր, երաժշտության դոկտոր, (կախված գիտական ​​աստիճանի համակարգից) առանց ատենախոսություն պաշտպանելու, շնորհվում է հայտատուի՝ գիտության կամ մշակույթի բնագավառում ունեցած նշանակալի արժանիքների հիման վրա։ Դիպլոմներ շնորհող հաստատությունը սովորաբար հասկացնում է, որ անհատի ներկայությունը ֆակուլտետում պատիվ է համարում, նույնիսկ եթե այդ ներկայությունը խորհրդանշական է։ **Dr. h. c. mult** բանաձևը ցույց է տալիս, որ այս անձը մի քանի անգամ (մի քանի ուսումնական հաստատություններում) արժանացել է *Doctor Honoris Causa* կոչման։

Պատվավոր կոչում կարելի է ոչ միայն շնորհել, այլ նաև հանել։

## Պատմություն
Դիպլոմների շնորհման պրակտիկան սկիզբ է առել միջնադարից։ Համալսարանները սկսեցին պատվավոր կոչումներ շնորհել՝ ի նշան հարգանքի։ Այս աստիճանի շնորհումը չի ենթարկվում հատուկ գիտական ​​հետազոտությունների համար շնորհվող սովորական աստիճանների համար սահմանված ֆորմալ պահանջներին։ Այսպիսով, դա աստիճան էր ոչ թե որևէ կոնկրետ գիտական ​​հետազոտության կամ հայտնագործության, այլ արժանիքների ամբողջության համար։ Ամենավաղ գրանցված աստիճանը շնորհվել է Լայոնել Վուդվիլին 1470-ականների վերջին Օքսֆորդի համալսարանում, ով հետագայում դարձավ Սոլսբերիի եպիսկոպոսը։

16-րդ դարի երկրորդ կեսից պատվավոր կոչումների շնորհումը սովորական դարձավ, այդ թվում՝ Օքսֆորդի և Քեմբրիջի համալսարաններում։ 1985 թվականին Օքսֆորդի համալսարանը մերժեց Մարգարեթ Թետչերին պատվավոր կոչում ստանալ՝ ի նշան բողոքի նրա կառավարության կողմից բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման կրճատման դեմ։ Նախկինում Օքսֆորդն ավարտած բոլոր վարչապետները ստացել են պատվավոր դոկտորի կոչում։ Բացի համալսարաններից, պատվավոր դոկտորի աստիճան (կամ կոչում)  կարող են շնորհել գիտական ​​ընկերությունները և գիտությունների ակադեմիաները՝ ինչպես պետական, այնպես էլ հասարակական։

## Ռուսաստանում
1803-ից 1819 թվականներին, իսկ հետո՝ 1863 թվականից, գործում է պատվավոր բժիշկների ինստիտուտը (նորացվել է 1930-ական թվականներին), այսինքն տրվում է այն տղամարդկանց, ովքեր հայտնի են իրենց աշխատություններով, կամ ովքեր աչքի են ընկել պետական ​​ծառայության մեջ օտար երկրներում և Ռուսական կայսրությունում, սակայն չեն պաշտպանել իրենց դոկտորական ատենախոսությունը։

## Հակասություններ
Որոշ համալսարաններ և քոլեջներ մեղադրվել են մեծ նվիրատվությունների դիմաց պատվավոր կոչումներ առաջարկելու մեջ։ Պատվավոր կոչումներ ստացողները, հատկապես նրանք, ովքեր նախկինում գիտական ​​որակավորում չունեին, երբեմն քննադատության էին ենթարկվում, եթե նրանք պնդում էին, որ իրենց մրցանակի արդյունքում իրենց «դոկտոր» անվանեն։

Քաղաքական գործիչներին պատվավոր կոչում տալը կարող է ուսուցիչների կամ ուսանողների բողոքի պատճառ դառնալ։ 2001 թվականին Ջորջ Բուշը ստացել է Յեյլի համալսարանի պատվավոր կոչում, որտեղ 1968 թվականին ստացել է պատմության բակալավրի կոչում։ Սրանից հետո բազմաթիվ ուսանողներ և ուսուցիչներ որոշել են բոյկոտել բուհի 300-ամյակը։

Քեմբրիջի փիլիսոփայության ֆակուլտետը հակասություններ առաջացրեց ակադեմիական համայնքում 1992թ. մարտին, երբ նրա անդամներից երեքը ժամանակավոր վետո դրեցին Ժակ Դերիդային պատվավոր դոկտորի կոչման վրա՝ նրանք և վերլուծական փիլիսոփայության այլ ջատագովներ բողոքեցին դրամաշնորհի դեմ՝ պատճառաբանելով, որ Դերիդայի աշխատանքը «չի համապատասխանում ակադեմիական խստությանը ընդունված չափանիշներին»։ Թեև համալսարանն ի վերջո ընդունեց այս որոշումը, այդ դրվագը ուշադրություն հրավիրեց անալիտիկ դպրոցի (նրա առաջատար ներկայացուցիչը Քեմբրիջի ֆակուլտետն է) և հետհեգելյան մայրցամաքային փիլիսոփայական ավանդույթների միջև շարունակվող հակակրանքին (որոնց հետ ավելի սերտորեն կապված է Դերիդայի աշխատանքը)։

1987 թվականին և կրկին 2022 թվականին Լոզանի համալսարանը որոշեց հետմահու չզրկել իտալացի դիկտատոր Բենիտո Մուսոլինիին 1937 թվականին նրան շնորհված պատվավոր դոկտորի կոչումից այն բանի համար, որ  նա մշակել և կյանքի է կոչել «սոցիալական կազմակերպություն, որը հարստացրել է սոցիոլոգիական գիտությունը և խոր հետք է թողել պատմության մեջ»։ Ընդունելով, որ գիտական ​​աստիճան շնորհելը «մեծ սխալ» էր կանտոնի այն ժամանակվա համալսարանի և քաղաքական ղեկավարության կողմից, ռեկտորատը, այնուամենայնիվ, համարեց, որ ավելի նպատակահարմար կլինի չփորձել ջնջել այս դրվագը համալսարանի պատմությունից, այլ՝ օգտագործել այն որպես «մշտական ​​նախազգուշացում գաղափարական շեղումների ռիսկի մասին, որին ենթարկվում են մարդիկ բոլոր ժամանակներում՝ ցանկացած անձ և ցանկացած հաստատություն, սկսած Լոզանի համալսարանից»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Порядок присуждения данной учёной степени Российской академией наук

Կատեգորիա:Ակադեմիա
Կատեգորիա:Գիտական աստիճաններ և կոչումներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Կրթություն
Կատեգորիա:Պատվավոր կոչումներ
Կատեգորիա:Պարգևներ
Կատեգորիա:Տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Տիտղոսներ