Անդրեյ Դմիտրիև (բուսաբան)

**Անդրեյ Միխայլովիչ Դմիտրիև** (), ռուս և խորհրդային բուսաբան, Ռուսաստանում և ԽՍՀՄ-ում խոտհարքային տարածքների կառավարման հիմնադիրներից մեկը։ Նա ղեկավարել է ԽՍՀՄ-ում խոտհարքային տարածքների ուսումնասիրության առաջին հետազոտական ​​հաստատությունը՝ Պետական ​​մարգագետնային ինստիտուտը (այժմ՝ Վ.Ռ. Ուիլյամսի անասնակերի համառուսաստանյան հետազոտական ​​ինստիտուտ) և հիմնադրել է ԽՍՀՄ-ում խոտհարքային տարածքների կառավարման առաջին բաժինը։

Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, Կ. Ա. Տիմիրյազևի անվան Մոսկվայի գյուղատնտեսական ակադեմիայի և Մոսկվայի կենդանատեխնիկական ինստիտուտի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1878 թվականի դեկտեմբերի 18-ին (30), Ռիբինսկում։ 1888 թվականից սովորել է Ռիբինսկի դասական գիմնազիայում, որն ավարտելուց հետո՝ 1897 թվականին, ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի բնագիտական ​​բաժին։ Նա մասնագիտացել է բուսաբանության մեջ Քրիստափոր Գոբիի, Գավրիիլ Տանֆիլևի և Դմիտրի Իվանովսկու մոտ։ 1901 թվականին համալսարանն ավարտելու պահին նա միաժամանակ ավարտել էր ագրոնոմիայի լրիվ դասընթացը Ալեքսանդր Սովետովի մոտ։

Դեռևս ուսանողական տարիներին Դմիտրիևը ակտիվորեն մասնակցել է ֆլորիստիկական և գեոբուսաբանական արշավախմբերի: Ավելի ուշ նա սկսել է ուսումնասիրել բնական կերային հողերը (հիմնականում ոչ սևահողային գոտում), ինչը նպաստել է Խոլ0մոգորի խոշոր եղջերավոր անասունների և Ռոմանովյան ոչխարների զարգացմանը: Նա առաջինն էր, որ կապ է հայտնաբերել Ռոմանովյան ոչխարների ցեղային բնութագրերի և այդ ոչխարների արոտավայրերում արժեքավոր կերերի քանակի միջև։

1901-1907 թվականներին Յարոսլավլի մարզի գյուղատնտեսության դեպարտամենտի մարգագետինների տեսուչ ծառայելիս նա կազմակերպել է Հյուսիսային և Կենտրոնական Եվրոպական Ռուսաստանի բնական կերային տարածքների ուսումնասիրություններ և արշավախմբեր։ Ստացված տվյալները հիմք են հանդիսացել նրա մարգագետինների ուսումնասիրության համար։ 1902 թվականին նա հրապարակել է Յարոսլավլի նահանգում հայտնաբերված մակաբուծային սնկերի ցանկը։ 1907-1910 թվականներին Դմիտրիևը աշխատել է Յարոսլավլի նահանգային զեմստվոյում և նաև եղել է Յարոսլավլի տեղական շրջանի ուսումնասիրության ընկերության նախագահը։

1911-1914 թվականներին նա բազմաթիվ գիտական ​​​​ճանապարհորդություններ է կատարել՝ այցելելով Գերմանիա, Շվեդիա, Դանիա և Միացյալ Նահանգներ: 1912 թվականից՝ Վասիլի Վիլյամսի հրավերով, նա եղել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական ինստիտուտում մարգագետինների կառավարման բարձրագույն դասընթացների կազմակերպման օգնական, իսկ 1913-1922 թվականներին՝ այդ դասընթացներում եղել է մարգագետինների կառավարման տնօրենի օգնական և դասախոս:1914 թվականին նա հրատարակել է «Մարգագետինների կառավարում» դասագիրքը, որը պատրաստվել է Ռուսաստանում խոտհարքերի և արոտավայրերի օգտագործման փորձի հիման վրա։

Վասիլի Վիլյամսի հետ միասին, 1914 թվականին նա Կաչալկինոյում (այժմ՝ Լոբնյա քաղաքի Լուգովայա միկրոշրջան) բացել է փորձարարական կայան՝ կերային բույսերի և կերային տարածքների ուսումնասիրության համար, որի հիման վրա ստեղծվել է առաջինը ԽՍՀՄ-ում մարգագետնային գյուղատնտեսության գիտական ​​հաստատություն էր Պետական ​​մարգագետնային հետազոտական ​​ինստիտուտը, որի տնօրենը Դմիտրիևն էր մինչև 1930 թվականը։ Ինստիտուտը դարձել է մարգագետնային գյուղատնտեսության և մարգագետնային գիտության հետազոտությունների գիտամեթոդական կենտրոն։ Դմիտրիևը ինստիտուտի տնօրենն էր մինչև 1930 թվականը, երբ այն վերակազմավորվել է Կերերի համամիութենական հետազոտական ​​ինստիտուտի։

1916-1923 թվականներին Դմիտրիևը նաև Գոլիցինի անվան բարձրագույն գյուղատնտեսական դասընթացների մարգագետնային գյուղատնտեսության ամբիոնի պրոֆեսոր էր։ 1916 թվականից նա մարգագետնային գյուղատնտեսության դասընթաց էր դասավանդում Մոսկվայի գյուղատնտեսական ինստիտուտում, իսկ 1922 թվականից մինչև իր մահը՝ 1946 թվականը, եղել է Մոսկվայի գյուղատնտեսական ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Միևնույն ժամանակ, 1930-1936 թվականներին, նա Մոսկվայի զոոտեխնիկական ինստիտուտի պրոֆեսոր և կերերի մթերման ամբիոնի վարիչ էր, իսկ 1932-1941 թվականներին՝ Ստալինի անվան Մոսկվայի արդյունաբերական ակադեմիայի մարգագետնային գյուղատնտեսության պրոֆեսոր։

1936 թվականից՝ գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր։

Պրոֆեսոր Դմիտրիևը մշակել է ոչ սևահողային գոտու մարգագետինների դասակարգում և ԽՍՀՄ տարբեր գոտիների առանձնահատկություններից կախված կերային բազայի բարելավման միջոցառումների համակարգ: Նա պաշտպանել է մարգագետնային-արոտավայրային ցանքաշրջանառության և պարտադիր արածեցման կանոնակարգերի ներդրումը։ Ըստ գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր և Վասիլի Վիլյամսի անվան կերային համառուսաստանյան հետազոտական ​​ինստիտուտի պրոֆեսոր Կուտուզովայի՝ նրա «պետական ​​​​գործունեությունը և գիտական ​​​​և գործնական խնդիրների լուծման գործում անսասան դիրքորոշումը անգնահատելի ներդրում են ունեցել ոչ միայն տնային խոտհարքային գյուղատնտեսության զարգացման գործում: Ակադեմիկոս Վասիլի Վիլյամսի հետ միասին նա հիմք է դրել կերային արտադրությանը, որը ժամանակակից պայմաններում դարձել է գյուղատնտեսության ամենակարևոր ճյուղը, որը որոշում է անասնապահության արդյունավետությունը և գյուղատնտեսական լանդշաֆտների շրջակա միջավայրի կայունությունը երկրի բոլոր տարածքներում»։

Նա մահացել է 1946 թվականի հուլիսի 25-ին Մոսկվայում լուրջ հիվանդությունից հետո։ Նա թաղվել է Տիմիրյազևսկի այգու գերեզմանատանը։

## Աշխատանքներ
Դմիտրիևի հետազոտական ​​հետաքրքրությունների շրջանակը ներառել է գործնական գյուղատնտեսական բուսաբանություն, մասնավորապես՝ բազմամյա մարգագետնային խոտաբույսերի և կերային խոտաբույսերի ուսումնասիրությունը: Նա հրատարակել է ավելի քան 200 հոդված: Նրա առաջին դասագիրքը մարգագետնային կառավարման վերաբերյալ (582 էջ), որը հրատարակվել է 1914 թվականին, 20 տարի ծառայել է որպես հիմնական դասագիրք: 1941 թվականին հրատարակված նոր դասագիրքը՝ «Մարգագետնային կառավարումը մարգագետնային գիտության հիմունքներով», վերահրատարակվել է երեք անգամ և թարգմանվել օտար լեզուներով: Երկրորդ հրատարակության համար նա արժանացել է Ստալինի մրցանակի (1948 թվականին):.

Որոշ հրապարակումներ՝
* Յարոսլավլի նահանգի Ռոմանովսկի շրջանի խոտհարքների և արոտավայրերի կարևորությունը տեղական ոչխարաբուծության համար // «Գյուղատնտեսություն և անտառտնտեսություն», 1902, թիվ 1-3։
* Խոլմոգորիի շրջանի մարգագետինները. Խոլմոգորիի անասնապահության բնական պայմանները։ - Սանկտ Պետերբուրգ, 1904։ - 96 էջ - (Գյուղատերերի Սանկտ Պետերբուրգի ժողովի հրատարակություն)։
* Մարգագետիններ, դրանց բարելավումը և մշակումը։ - Սանկտ Պետերբուրգ. «Հանրային օգուտ» գործընկերության տպարան, 1911։ - 32 էջ - (Ժողովրդական գյուղատնտեսական ընթերցումներ; թիվ 10)։ - «Ֆերմեր» ամսագրի անվճար հավելված։ Ֆինլանդիայի և Բալթյան տարածաշրջանի կերային տարածքների կազմակերպումն ու մշակույթը. խոտհարքների կառավարման վերաբերյալ պետական ​​մասնագետների ուղևորության մասին զեկույցից / կազմվել է ավագ մասնագետ Դմիտրիևի կողմից: - Սանկտ Պետերբուրգ, 1912թ. - 127 էջ:
* Մարգագետինների պարարտացում և մարգագետնային խոտի ցանք, գյուղացիների հետ զրույցներից, 12 նկարներով: Գեդեոնովի անվան ժողովրդական գյուղատնտեսական գրադարան: - 3-րդ լրացված հրատարակություն: - Սանկտ Պետերբուրգ, 1913: - 46 էջ - (Գյուղական աշխատանք):Մարգագետինների բարելավում և մարգագետնային խոտի ցանքս։ - Սանկտ Պետերբուրգ, 1913
* Կերային բույսերը ֆերմաներում և Հյուսիսային Ամերիկայի փորձարարական կայաններում / Ա. Մ. Դմիտրիև, Մարկովիչ, Ռոլով, Շտեյն; կազմվել է Դմիտրիևի կողմից; Պետական ​​գյուղատնտեսական ինստիտուտ և հողային վարչություն։ - Պետրոգրադ, Կիրշբաումի տպարան, 1915թ. - 147 էջ։
*Մարգագետնային հողեր, մարգագետնային մելիորացիա և մարգագետնային երկրագործություն։ - Մոսկվա, 1923թ.
*Մարգագետնային երկրագործության այբուբեն։ - 2-րդ հրատարակություն, ուղղված և լրացված։ - Մոսկվա-Լենինգրադ. Նովայա Դերևնյա, 1925թ. - 49 էջ։
*Դմիտրիև,  Խարչենկո, Վ. Ա. Կերային երկրագործություն։ — Մոսկվա, 1934թ.
*Մարգագետնային կառավարում մարգագետնային գիտության հիմունքներով. ԽՍՀՄ Գյուղատնտեսության ժողովրդական կոմիսարիատի համալսարանների և տեխնիկական դպրոցների գլխավոր վարչություն, հաստատվել է որպես ուսուցողական ձեռնարկ կենդանատեխնիկական ինստիտուտների և ֆակուլտետների համար։ - Մոսկվա. «Սելխոզգիզ», 1941։ - 352 էջ - (Դասագրքեր և ուսումնական նյութեր գյուղատնտեսական համալսարանների համար)
*Մարգագետինների և արոտավայրերի բարելավման փորձ։ - Մոսկվա, 1945։

## Մրցանակներ
* Ստալինյան մրցանակ (1949, «Մարգագետինների կառավարում մարգագետնային գիտության հիմունքներով» դասագրքի համար, 2-րդ հրատարակություն, 1948)։
* *«Աշխատանքի համար ականավոր» մեդալ (1940 թվականի դեկտեմբերի 6) - «Տիմիրյազևի անվան Մոսկվայի Լենինի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիայի շքանշանի 75-ամյակի առթիվ՝ գյուղատնտեսական գիտությունների զարգացման և բարձր որակավորում ունեցող գյուղատնտեսական մասնագետների պատրաստման գործում ունեցած ակնառու ծառայությունների համար»*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Сборник к 75-летию Академии 1865—1940 / под ред. Н. С. Немчинова. , 1946 (Сельскохозяйственная академия им. К. А. Тимирязева).
* *Смелов С. П., Шенников А. М.* Дмитриев (1878—1946) // Советская ботаника, 1947, т. 15, № 4
* Андрей Михайлович Дмитриев / МСХА им. К. А. Тимирязева, ЦНСХБ. — , 1956. — 18 с. — (Учёные Тимирязевской академии)
* *Кутузов А. А., Андреев Н. Г.* Исследователь и преобразователь зелёных недр // Вестник сельскохозяйственной науки. — 1978. — № 12. — С. 115—116.
* *Смурыгин М. А.* Государственная, общественная и научная деятельность А. М. Дмитриева // ВНИИ кормов. — 1979. — Вып. 21. — С. 3—13.
* *Работнов Т. А.* Вклад А. М. Дмитриева в разработку вопросов луговедения // ВНИИ кормов. — 1979. — Вып. 21. — С. 23—27.
* *Донских Н. А.* А. М. Дмитриев // Учёные агрономы — основатели и творцы сельскохозяйственной науки: учебное пособие — , 1995. — С. 40—41.
* Памяти Андрея Михайловича Дмитриева (1878—1946) / А. А. Кутузов, А. А. Лаврова // Кормопроизводство. — 1999. — № 1. — С. 6—7.
* 
* К 100-летию со дня рождения профессора А. М. Дмитриева // «Кормопроизводство». — 2004. — № 1. — С. 1.
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
 
Կատեգորիա:1878 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 30 ծնունդներ