Մանոլիս Տրիանտաֆիլիդիս

**Մանոլիս Տրիանտաֆիլիդիս** (. ), նորագույն ժամանակների հույն անվանի լեզվաբան, մանկավարժ, կրթության բնագավառում ժամանակակից ժողովրդա-խոսակցական լեզուն՝ դիմոտիկան, կիրառելու համար պայքարող «Կրթության ընկերության» հիմնադիրներից մեկը։ Մեծ ավանդ է ներդրել Էլեֆտերիոս Վենիզելոսի կառավարության կրթական ծրագրերում։ Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել առաջին հերթին ժամանակակից հունարեն ժողովրդական լեզվի քերականության վերաբերյալ իր կոթողային աշխատության շնորհիվ (1941), որը մինչև օրս պահպանել է իր արժանավորությունն ու հեղինակությունը։

Մանոլիս Տրիանտաֆիլիդիսն իր հոգևոր ու նյութական ունեցվածքը, այդ թվում՝ հսկայական գրադարանը, կտակել է Սալոնիկ քաղաքի Արիստոտելի անվան համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետին, այդպիսով ստեղծել իր անունը կրող մի հիմնադրամ, որն ի կատար ածելով նվիրատուի կամքը՝ այսօր էլ իր նշանակալի հրապարակումներով և բազմազան գործունեությամբ շարունակում է տարածել ու մշակել ժողովրդական լեզուն և խրախուսել հույն ժողովրդի կրթության բարելավման գործը։

## Կյանքն ու գործը
Տրիանտաֆիլիդիսը տասնամյակներ շարունակ ականավոր դեմք է համարվել ժամանակակից հունական մտավոր կյանքում ու գիտության մեջ։ Դեռևս 1910 թվականին նա Դիմիտրիոս Գլինոսի և Ալեքսանդրոս Դելմուզոսի հետ կարևոր դեր է խաղացել որպես ազատական *կրթական ասոցիացիայի* (*Εκπαιδευτικός Όμιλος*) հիմնադիր անդամ  և  լեզվի հարցում կանգնել է ժողովրդական լեզվի կողքին։ 1917-1920 թվականներին եղել է *ժողովրդական կրթության գերագույն տեսուչը* (*Ανώτερος Επόπτης της δημοτικής εκπαίδευσης*), 1926 թվականից՝ Սալոնիկի համալսարանի լեզվաբանության և նոր հունարենի քերականության պրոֆեսոր։ 1941 թվականին Տրիանտաֆիլիդիսը՝   այն ժամանակ իշխանության գլուխ հանդիսացող ֆաշիստ Իոաննիս Մետաքսասի առաջաբանով հրատարակեց ժամանակակից հունարենի քերականության վերաբերյալ իր ուսումնասիությունը, որը թարգմանվել է 14 լեզուներով և մինչ օրս օգտագործվում է լեզվաբանների կողմից որպես հուսալի և արժեքավոր աղբյուր։ Նրա աշխատությունների լիակատար ժողովածուն լույս է տեսել ութ հատորով։

Մանոլիս Տրիանտաֆիլիդիսի հիմնադրամի  (*Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μαν όλη Τριανταφυλλίδη*) աջակցությամբ գործում է ժամանակակից հունական հետազոտությունների ինստիտուտը, որն ուսումնասիրում է նաև նրա գիտական ժառանգությունը։

## Աշխատություններից մի քանիսը
* Օտար բառերը նոր հունարենում (*Ξενηλασία ή ισοτέλεια. Μελέτη περί των ξένων λέξεων της Νέας Ελληνικής*, 1905.)
* Գիրք մեր լեզվի մասին (*Ένα βιβλίο για τη γλώσσα μας*, 1912.)
* Ավետարանն ու ատտիկիզմը (*Τα Ευαγγέλια και ο Αττικισμός*, 1913).
* Խոսքը (*Το λήμμα*, 1915).
* Դիմոտիկայի գաղափարախոսությունը (*Δημοτικισμός*, 1926).
* Փսիխարիսը և լեզվի հարցը (*Ο Ψυχάρης και το γλωσσικό ζήτημα*, 1929).
* Պատմական նախաբան (*Ιστορική Εισαγωγή*, 1938).
* Նոր հունարենի քերականություն (*Νεοελληνική Γραμματική*, 1941).

## Գրականություն
* *Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) (Hrsg.): Άπαντα Μανόλη Τριανταφυλλίδη. 8 հատոր, Սալոնիկ 1965–2002 թթ. - (ամբողջական հրատարակություն)
* *Μανόλης Τριανταφυλλίδης* : Խմբագրվել է Լինոս Պոլիտիսի կողմից, Սալոնիկ 1979, ISBN 960-231-020-0 :
* Μανόλης Τριανταφυλλίδης: Αυτοβιογραφικές Σελίδες: Խմբագրվել է Պանայոտիս Մուլլասի կողմից, Սալոնիկ, 1. Հրատարակություն 2001 թ. ISBN 960-231-093-6 .
* *Նոր դասական գրական* . Սալոնիկ 2002 թ. – (1941 թվականի սկզբնական հրատարակության վերաթողարկում՝ ուղղումներով)
* Giorgos G. Alisandratos (Hrsg.): Μανόλης Α.Τριανταφυλλίδης (1883–1959): Σελίδες από τη ζωή και το έργο του. Μουσείο Μπενάκη, Athen 2010 (Βιβλιοθήκη του Μουσείου Μπενάκη: Νεοελληνική Φιλολογία, 6). / Գիորգոս Գ. Ալիսանդրատոս (խմբ. *).* Աթենք 2010 ιλολογία, 6).
* *Triandafilidis, Manolis, in: Élisabeth Roudinesco*, հեղինակ՝ Էլիզաբեթ Ռուդինեսկո ; Միշել Պլոն։ *Հոգեվերլուծության բառարան. անուններ, երկրներ, ստեղծագործություններ, տերմիններ* ։ Թարգմանություն ֆրանսերենից. Վիեննա ՝ Springer, 2004, ISBN 3-211-83748-5, էջ 1039

== Արտաքին հղումներ ==
* Տրիանտաֆիլիդիսի [http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_18/pop41.html լուսանկարը] Գեորգիոս Սկլիրոսի և Ալեքսանդրոս Դելմուզոսի կողքին, Յենա 1907, Է. Պ. Պապանուցոս ։ *Ա.* *Դելμούζος.'' ՄԻԵՏ, Աթենք 1984։
* Սալոնիկի Արիստոտել համալսարանի ժամանակակից հունական հետազոտությունների ինստիտուտի գլխավոր էջը  (անգլերեն)

## Ծանոթագրություններ


 

Կատեգորիա:1883 ծնունդներ
Կատեգորիա:1959 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից հունական գրականություն
Կատեգորիա:Հույն գիտնականներ
Կատեգորիա:Հույներ
Կատեգորիա:Հույն բանասերներ