S.T.A.L.K.E.R. Clear Sky

**Ս.Տ.Ա.Լ.Կ.Ե.Ր. Բաց երկինք** (ռուս. S.T.A.L.K.E.R. Чистое небо) — առաջին դեմքից հրաձիգ տեսախաղ է՝ դերային խաղի տարրերով, որը մշակվել է ուկրաինական GSC Game World ընկերության կողմից և թողարկվել Ռուսաստանում 2008 թվականի օգոստոսի 22-ին։ S.T.A.L.K.E.R. շարքի երկրորդ խաղն է, որն իրականում 2007 թվականին թողարկված «Չեռնոբիլի ստվերը» խաղի նախապատմությունն է։ Խաղում օգտագործված X-Ray շարժիչը թարմացվել է մինչև 1.5 տարբերակ և այժմ աջակցում է DirectX 10-ին։

ԱՊՀ երկրներում և Ուկրաինայում հրատարակիչը GSC World Publishing-ն է, մինչդեռ մնացած աշխարհում խաղը հրատարակում է Deep Silver-ը։

## Խաղի մշակում և աջակցություն
### Մշակման պատմություն
Նախագծի մշակումը սկսվել է 2006 թվականի սեպտեմբերին՝ «S.T.A.L.K.E.R. Anarchy Cell» վերնագրով։ Նախատեսվել են հետևյալ վայրերը՝ Կատակոմբներ, Պրիպյատ գետի վրայով կամուրջ, Պրիպյատի գետնանցում և Գեներատորներ։ Առաջին երկու վայրերը վերջնականապես լքվեցին և մնացին որպես կոնցեպտ-արտ, մինչդեռ մյուսները հեռացվեցին («Կատակոմբներ» վայրը վերանվանվեց «Լքված հիվանդանոց» և տեղադրվեց Լիմանսկի և Չեռնոբիլի ատոմակայանի միջև)։

2007 թվականի հուլիսի 11-ին հայտարարվեց խաղի մասին՝ «S.T.A.L.K.E.R.: Clear Sky» վերնագրով, և այն նախատեսված էր թողարկել 2008 թվականի առաջին եռամսյակում։ 2008 թվականի հուլիսին խաղի գործարանային օրինակը գողացվել էր, որը հետագայում տեղադրվել էր տորենտում։ Գողը նույնականացվել էր որպես «Նշված»։ Պարզվեց, որ նա խաղի օրինակը նվեր էր ստացել այնտեղ աշխատող ընկերոջից։ Խաղի թողարկումը նախատեսված էր 2008 թվականի օգոստոսի 29-ին, սակայն գողացված օրինակի հետ կապված միջադեպի պատճառով թողարկումը հետաձգվեց ուղիղ մեկ շաբաթ շուտ՝ 2008 թվականի օգոստոսի 22-ին։
### Խաղի աջակցություն
2009 թվականի հունիսի 30-ին մշակողները թողարկեցին թարմացված տարբերակ՝ խաղը թարմացնելով մինչև 1.5.10 տարբերակը: Թարմացումը մի շարք էական փոփոխություններ մտցրեց առցանց տարբերակում և նաև բարելավեց միայնակ խաղացողի փորձը: 1.5.10 տարբերակի համար մշակողները թողարկեցին բազմակի թարմացում v.2-ը, որը հնարավորություն տվեց ուղղահայաց համաժամեցման և շտկեց սերվերների ցանկի պատուհանի խափանումը առցանց խաղի ժամանակ:

1.5.10 տարբերակի համար գոյություն ունեն ոչ պաշտոնական թարմացումներ՝ սխալները շտկելու համար: Խաղի համար հասանելի են մեծ թվով ոչ պաշտոնական փոփոխություններ, այդ թվում՝ գլոբալ, գրաֆիկական և սյուժեի մոդեր:

2024 թվականի մարտի 6-ին խաղը տեղափոխվել է PlayStation 4 և Xbox One, ինչպես նաև PlayStation 5 և Xbox Series X/S՝ հետադարձ համատեղելիության միջոցով՝ որպես S.T.A.L.K.E.R. Legends of the Zone Trilogy հավաքածուի մաս: Ավելացվել են նվաճումներ և mod.io-ի միջոցով պաշտոնական մոդերի աջակցություն, ինտերֆեյսը և կառավարման համակարգը հարմարեցվել են խաղային համակարգերի համար, ինչպես նաև զենքի ընտրության անիվը, փոփոխություններ են կատարվել նշանառության համակարգում և մենյուի նավիգացիայում: Nintendo Switch-ի համար տեղափոխվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին:

2025 թվականի մայիսի 20-ին վերաթողարկումը թողարկվել է համակարգչի, PlayStation 5-ի և Xbox Series X/S-ի համար՝ որպես S.T.A.L.K.E.R.: Legends of the Zone Trilogy — Enhanced Edition հավաքածուի մաս: Թարմացվել են լուսավորությունը, հյուսվածքները, շեյդերները և մոդելները: Համակարգչային տարբերակը նաև ստացել է Steam Deck համատեղելիություն, կառավարման համակարգի աջակցություն, FSR տեխնոլոգիա և մոդեր Steam Workshop-ի միջոցով:

## Սյուժե
### Նախաբան
2011 թվականի սեպտեմբեր. Վարձկան Սպին ճահիճներով առաջնորդում է շրջակա միջավայրի պահպանության գիտնականների մի խումբ։ Հանկարծ նրանց վրա արտանետում է տեղի ունենում։ Բնապահպանները մահանում են, իսկ գլխավոր հերոսը կորցնում է գիտակցությունը։ «Բաց երկինք» խմբի (որի մարտիկները պայթյունից հետո գտել էին Սպիին) բազայում վարձկանը գիտակցության է գալիս։
### Գործողություն
Լեբեդևը՝ «Բաց երկինք» խմբի հիմնադիրն ու առաջնորդը, Սպիին ասում է, որ վերջինիս նյարդային համակարգն ամբողջությամբ ենթարկվում է ազդեցությանը արտանետման ժամանակ՝ գլխավոր հերոսին սպառնալով անխուսափելի մահով։ Տարածքում ստեղծված իրավիճակի համառոտ բացատրությունից հետո Լեբեդևը երկրորդ դիրքից ահազանգ է ստանում. այն մուտանտների հարձակման տակ է։ Սպին գնում է դիրք, որտեղ նրան հարվածում է ևս մեկ արտանետում։

«Բաց երկնքի» բազայում ապաքինվելով՝ Սպին Լեբեդևից իմանում է, որ հաջորդ անգամ, երբ նա դուրս գա թաքստոցից, վարձկանի նյարդային համակարգն ամբողջությամբ կայրվի՝ սպանելով նրան։ Արտանետումները տեղի են ունենում շատ հաճախ, քանի որ ինչ-որ մեկը ներթափանցել է «Ուղեղի կառավարիչի» մեջ, և Գոտին փորձում է ոչնչացնել այս անծանոթին՝ միաժամանակ ոչնչացնելով իր ճանապարհին հանդիպող ողջ կյանքը։

Ի վերջո, բոլոր լուրերի թելերը Սպիին տանում են դեպի Կորդոն՝ տեղացի վաճառական Սիդորովիչի մոտ, որը անհայտ հետապնդողից հարցնում էր հազվագյուտ ռադիո բաղադրիչների մասին: Սակայն Կորդոն գնալու համար նա պետք է վտարի «Ռենեգադներին»՝ մի խմբի, որը հակասում էր «Բաց երկնքին», նախկինում գրավել էր ճահիճների բոլոր կարևոր վայրերը:

Սպիի օգնությամբ «Բաց երկինքը» ամրապնդում է իր դիրքերը և ոչնչացնում թշնամու գլխավոր բազան։ Ապահովելով արահետների մուտքերը, վարձկանը շարժվում է դեպի Կորդոն, որտեղ նրան հաջողվում է կապ հաստատել Սիդորովիչի հետ։ Վաճառականը համաձայնվում է օգնել, բայց միայն մի բարեհաճության դիմաց՝ վերադարձնելով զինվորականներից գողացված արտեֆակտ պարունակող ճամպրուկը։ Ինչպես ավելի ուշ պարզվում է, ռազմական շարասյան վրա հարձակումն իրականացրել են տեղացի ստալկերները՝ Հայր Վալերիանի գլխավորությամբ։ Նրա միայնակ ստալկերների խումբը Սիդորովիչի ապրանքները մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխել է զինվորականների միջոցով՝ նրանց հետ գործարքներ կնքելով։ Սակայն զինվորական հրամանատար մայոր Խալեցկին որոշել է ապրանքները վաճառել ավազակներին և նույնիսկ կարողացել է Աղբանոցում ստրկացնել երկու ստալկերների։ Միայնակ ստալկերները չեն հանդուրժել զինվորականների նման դավաճանությունը և գերի են վերցրել մայորին, բայց նրանք գործողությունների հստակ ծրագիր չունեն։ Իրավիճակը սրվում է, և զինվորականները պատրաստվում են գրոհել միայնակ ստալկերների բազան՝ նրանց դաս տալու և իրենց սպային փրկելու համար։ Սակայն ստալկերները, Սպիի հետ միասին, նախաձեռնությունը վերցնում են իրենց ձեռքը և մաքրում Կորդոն տանող զինվորական մուտքերը՝ սկզբում վերելակի մոտ, ապա՝ ԱՏՁ-ի մոտ։ Մայոր Խալեցկին, տպավորված իրադարձությունների այս շրջադարձով, ճեղքում է պայուսակը և բացահայտում, թե որտեղ է թաքցրել այն։ Վարձկանը վերցնում է պայուսակը և բերում Սիդորովիչին, ով բացահայտում է, որ  Սպին հետաքրքրված է «Ժանիք» մականունով ստալկերով։ Սիդորովիչը վաճառում է Ժանիքի գտած մասերը և դիգգերներին ուղարկում Աղբանոց՝ մնացածը վերցնելու համար։

Աղբանոցում, հետևելով Ժանիքի հետքին, Սպին պատահաբար հանդիպեց մի դիգգերի դիակի։ Իր PDA-ի ձայնագրությունից Սպին իմացավ, որ դիգեր-սուրհանդակ Վասյանը հետևել է Ժանիքին դեպի արևելք։ Սպին գտավ Վասյանին, երբ նրան անկյունում էին պահում կույր շների մի խումբ։ Դիգգերից վարձկանը իմացավ, որ Ժանիքը մտել է Մութ հովիտ։

Մութ հովտում հայտարարվեց անվտանգության բարձրացված իրավիճակ՝ «Ազատություն» խմբի բազայի վրա հաճախակի հարձակումների պատճառով: Հսկիչ կետում Սպիին ասացին, որ նա կարող է տեղեկատվություն ստանալ խմբի բազայից: Այնտեղ Սպին հանդիպեց բազայի հրամանատար Շչուկինին, ով անսովոր դեր պետք է խաղար իրադարձությունների զարգացման մեջ: Շչուկինը հրաժարվեց թույլ տալ Սպին հանդիպել խմբի առաջնորդի հետ, մինչ բազան կարանտինի մեջ էր: Այնուամենայնիվ, նա խոստացավ կազմակերպել հանդիպումը, եթե վարձկանը կատարի իր առաջադրանքը: Այն բանից հետո, երբ վարձկանը բազայի մոտ սպանեց փսի-շան, հրամանատարը նրան ուղարկեց անցակետերից մեկը: Հասնելով տեղ՝ Սպին տեսավ, որ «Ազատության» բոլոր մարտիկները մահացած են: «Ազատություն» խմբի հիմնադիր և առաջնորդ Չեխովը կապվեց վարձկանի հետ և ասաց, որ հենակետը հարձակման է ենթարկվել, և, ամենայն հավանականությամբ, ոչ ոք ողջ չի մնացել, բայց որ PDA-ներից մեկը դեռևս ակտիվ է: Այնուհետև նա խնդրեց Սպիին գտնել այն և հասցնել իրեն: «Ազատության» մարտիկներից մեկի ձայնագրությունից բոլորը հասկացան, որ հրամանատարը թշնամուն փոխանցում է «Ազատության» մարտիկների տեղաշարժերի մասին ողջ տեղեկատվությունը: Սպին այդ PDA-ն բերեց Չեխովի մոտ, որից հետո նա իմացավ, որ Ժանիքը Չեխովի հետ էր՝ փնտրելով որևէ տեխնիկական բաղադրիչ։ Սակայն Չեխովը մնացած տեղեկատվությունը բացահայտեց միայն այն բանից հետո, երբ Սպին գտավ Շչուկինին և իր PDA-ն բերեց Չեխովի մոտ, ով հասկացավ, որ հրամանատարը խմբի մասին տեղեկություններ էր փոխանցում վարձկաններին, որոնք կատարում էին ուրիշի պայմանագիրը։ Չեխովը Սպիին ասաց, որ ինքը վաճառել է Ժանիքին այն բաղադրիչը, որը նա փնտրում էր, և հարցրեց վերջինիս այս բաղադրիչի նպատակի մասին, որը սովորաբար օգտագործվում է միայն ռազմական կոդերի վերծանիչներում։ Խմբի տեխնիկը՝ Յարը, փրկեց Ժանիքի PDA-ի հաճախականությունը, և դրանից Սպին իմացավ, որ Ժանիքը գնացել է Աղբանոց։ Կրկին օգնելով «Ազատությանը» վարձկանների դեմ պայքարում՝ Սպին սկսեց հետապնդել Ժանիքին։
### Ստրելոկը որպես թիրախ
Աղբանոցում Սպին հետևեց Ժանիքին PDA-ով մինչև Լվացքի շուկայի նկուղը, որտեղ ավազակները նրան նոկաուտի ենթարկեցին, գողացան նրա բոլոր սարքավորումներն ու փողերը և փախչեցին: Արթնանալով՝ Սպին նկուղում գտավ Ժանիքի PDA-ն, և այն բացահայտեց ամեն ինչ։ Լեբեդևը ճիշտ էր նրանում, որ ինչ-որ մեկը մտել էր ուղեղի կառավարիչի մեջ: PDA-ն պարունակում էր ձայնագրություն, որը ցույց էր տալիս, որ Ժանիքի խումբը հասկացել էր, որ իրենց մոտեցումը դեպի Գոտու կենտրոն հայտնաբերվել է: Ձայնագրության համաձայն՝ նրանց հետագա գործողությունների մանրամասն պլանը պարունակվում էր գաղտնի պահեստում, որի կոորդինատները ներառված էին PDA-ում: Գանձարանը գտնվում էր Ագրոպրոմի հետազոտական ​​ինստիտուտի տարածքում: Ավազակներին բռնելուց և իր սարքավորումները վերցնելուց հետո Սպին ուղևորվեց այնտեղ:
Ագրոպրոմի հետազոտական ​​ինստիտուտի նախկին տարածքում Սպին հանդիպեց «Դոլգ» խմբի առաջնորդ գեներալ Կռիլովի հետ: Նա վարձկանին տեղեկացրեց, որ «Դոլգեցիները» անընդհատ հարձակվում են ստորգետնյա տարածքից դուրս եկող մուտանտների կողմից: Սպին համաձայնվեց օգնել «Դոլգեցիներին», վարձկանը իջնում է Ագրոպրոմի տակով և հեղեղում ստորգետնյա անցումները։

Իջնելով ստորգետնյա անցումը և գրեթե ամբողջությամբ հեղեղելով դրանք, Սպին գտավ Ստրելոկի թաքստոցը։ Թաքստոցում գտնվող PDA ձայնագրությունից Սպին իմացավ, որ երեք ստալկերներ՝ Ստրելոկ, Ժանիք և Ուրվական մականուններով, ներխուժել էին Գոտու կենտրոն։ Նրանք պատրաստվում էին երկրորդ հարձակում Գոտու կենտրոնի վրա, որը ըստ Լեբեդևի, կհանգեցներ երկրորդ սուպեր արտանետման՝ շատ ավելի հզոր, քան առաջինը, որը կոչնչացներ ողջ կյանքը և կդարձներ Գոտին լիովին անկայուն։ Ստրելոկը գնաց Յանտար՝ գիտնական Սախարովի մոտ մի սարքի համար, որը կպահպաներ խմբի միտքը։

Յանտարում Սախարովը Սպիին ասաց, որ Ստրելոկը գործարք է կնքել գիտնականների հետ՝ իբր օգնելու փորձարկել մի սարք, որը կճնշեր փսի-ճառագայթումը։ Գիտնականները նրան տվեցին փորձարարական նախատիպ, և Ստրելոկը գնաց Յանտարի գործարանի տարածք։ Սակայն նա այլևս չվերադարձավ, և գիտնականների կողմից սարքով ստացվող ազդանշանը կորավ։ Սախարովը, իմանալով Սպիի՝ Ստրելոկին հասնելու մտադրության մասին, ասաց նրան, որ հնարավոր է հավասարակշռել փսի-ճառագայթման մակարդակը այնքան, որ հնարավոր լինի մուտք գործել գործարան: Սպին իմացավ, որ ստալկերների մի խումբ վերջերս գործարանի տարածքում գտել էր որոշ տեխնիկական փաստաթղթեր, բայց չէր կարողացել վերադառնալ: Սպին գնաց փաստաթղթերը վերցնելու և բերեց դրանք Սախարովի մոտ: Դրանցից Սախարովը վերջապես հասկացավ, որ հնարավոր է հավասարակշռել փսի-ճառագայթման մակարդակը:
### Ստրելոկի հետապնդումը
Սախարովի հրամանով Սպին գնում է միանալու Ձախլիկի գլխավորած ստալկերների ջոկատին։ Ջոկատի նպատակն է վերագործարկել սառեցման համակարգը, ինչը հանգեցնում է փսի-ճառագայթման անկայունության։ Ջոկատին հաջողվում է վերագործարկել համակարգը, և փսի-ճառագայթման մակարդակները հավասարակշռվում են։ Սախարովը Սպիին հաղորդագրություն է փոխանցում, որ Ստրելոկը շատ մոտ է։ Սպին հետապնդելով Ստրելոկին, հայտնվում է նախկին Կարմիր անտառի արգելոցում։

Այնտեղ Սպին դարանակալվում է, ստալկերների մի ջոկատ նրան ասում է, որ իրենց PDA-ով պարբերաբար օգնության խնդրանքներ են ստանում Լիմանսկում վարձկաններից, բայց ազդանշանը չափազանց թույլ է։ Անտառապահը խորհուրդ է տալիս Սպիին գնալ բանակի պահեստներ, որտեղ ազդանշանը պետք է ավելի ուժեղ լինի։ Այնտեղ Սպին հաղորդագրություն է ստանում վարձկաններից, որոնք հայտնվել են անոմալիայի մեջ, որից նրանք չեն կարողանում փախչել։ Վերադառնալով անտառապահի մոտ և նրան տալով վարձկանների կոորդինատները, Սպին ավելին է իմանում այս անոմալիայի մասին, որը կոչվում է «Չափսային պղպջակ»։ Անտառապահը պատմում է, թե ինչպես է ինքը մի անգամ ընկել դրա մեջ, բայց այնտեղ գտել մի արտեֆակտ, որը նրան դուրս է բերել անոմալիայից։ Սպիի համար կարճատև առաքելությունից հետո (անտառի հին հանքերից «Կողմնացույց» արտեֆակտը վերականգնելու համար), անտառապահը խոստացավ մտածել, թե ինչպես դուրս բերել վարձկաններին անոմալիայից և առաջարկեց, որ Սպին գնա բանակի պահեստներ, որտեղ ռազմական բազայում տեղակայված էր հզոր, գործող ռադիոհաղորդիչ, որը կարող էր օգտագործվել վարձկաններին արձագանքելու համար: Սուպեր արտանետումից հետո բազայում ողջ մնացին ընդամենը տասնհինգ զինվորներ, որոնք հրամանատարության կողմից թողնված էին ճակատագրին, չցանկանալով ռիսկի դիմել՝ ջոկատներ ուղարկելով պայթյունի հետևանքով հավասարակշռությունը կորցրած գոտում: Զինվորականներին հաղթելուց հետո Սպին գտավ և օգտագործեց հաղորդիչը, և անտառապահի հրահանգների օգնությամբ վարձկանների ջոկատը հաջողությամբ դուրս եկավ անոմալիայից և սկսեց առաջ շարժվել դեպի Լիմանսկ տանող կամուրջը, որը գրավել էին «Ռենեգադները»:

Երբ Սպին հասավ կամրջի մոտ, Լեբեդևի գլխավորած «Բաց երկինք» էլիտար խումբն արդեն այնտեղ էր։ Վարձկանները, որոնք նույնպես հասել էին կամրջի մոտ, փորձում էին իջեցնել կամուրջը հակառակ ափին։ Ի վերջո, կամուրջը իջեցվեց, և «Ռենեգադները» պարտվեցին։

«Բաց երկնքի» առաջխաղացման խումբը Սպիի հետ միասին շարունակեց իր ճանապարհը Լիմանսկով։ Այնտեղ իսկական պատերազմ էր ընթանում, քանի որ գոտու կենտրոն տանող երկրորդ ճանապարհի բացումից հետո գրեթե բոլոր խմբավորումներն այնտեղ էին ուղարկել իրենց ստորաբաժանումները։ Այնուհետև, հաղթահարելով «Մոնոլիտ» խմբի և զինվորականների կողմից առաջացող խոչընդոտներն ու արգելքները, «Բաց երկինք» խումբը կարողացավ ճեղքել Լիմանսկը։ Գոտու կենտրոն տանող ճանապարհը անցնում էր լքված հիվանդանոցով, որտեղ «Բաց երկինք» խմբին դիմավորեցին «Մոնոլիտի» մարտիկները։ Սպին նաև կարողացավ ոչնչացնել տեղի ռազմական ուղղաթիռը։ Դրանից հետո վարձկանը հասավ Չեռնոբիլի ատոմակայան, որտեղ հանդիպեց Լեբեդևին և նրա էլիտար խմբին։
### Վերջաբան
Պետրենկոն՝ «Բաց երկնքի» մարտիկը, Ստրելոկի հաճախականությունը փոխանցում է Լեբեդևին, որն արդեն շատ մոտ է, և նա հաստատում է դա։ Սակայն Ստրելոկին հասնելը անհնար է։ Չեռնոբիլի ատոմակայանը բարձրացնում է փսի-մակարդակը, բայց Ստրելոկը անվտանգ է Սախարովի տված սարքի շնորհիվ։ Սպիին տրվում է EM1 էլեկտրամագնիսական հրացան՝ Ստրելոկի պաշտպանությունը ոչնչացնելու համար, ինչը նա հաջողությամբ կատարում է։

Սակայն, Լեբեդևի զարմանքին, սկսվում է այն, ինչ «Բաց երկինքը» փորձում էր կանխել՝ սուպեր արտանետում։ Հետագայում Չեռնոբիլի ատոմակայանում գտնվող բոլորը, այդ թվում՝ Ստրելոկը և Սպին, ցուցադրվում են մոնիտորների առջև գտնվող սենյակում անփույթ պառկած՝ կոդավորելով իրենց գիտակցությունը՝ Մոնոլիտին ծառայելու համար։

Սուպեր արտանետման արդյունքում գոտու աշխարհագրությունը փոխվեց արդեն «Չեռնոբիլի ստվերը» մասում։ Բոլոր ստալկերները, այդ թվում՝ Ստրելոկը, Սպին և «Բաց երկինք» խումբը, տեղադրվում են մոնիտորներով սենյակում, որտեղ գիտնականների «Ընդհանուր գիտակցության» սարքավորումները ջնջում են բոլորի հիշողությունները և հանձնարարում նրանց սպանել Ստրելոկին։ Սակայն սարքավորումները խափանվում են, և գիտնականները չեն նկատում, որ Ստրելոկն ինքը գործակալների շարքում է։ 2012 թվականի գարնանը գործակալները, այդ թվում՝ Ստրելոկը, տեղադրվում են «մահվան բեռնատարի» մեջ և տեղափոխվում են Գոտու ծայրամաս։ Հաջորդիվ սկսվում են «Չեռնոբիլի ստվերը» մասի իրադարձությունները։
## Տարածքներ
* **Ճահիճ** – Այստեղից է սկսվում խաղի իրադարձությունները։ Սա ամենամեծ վայրն է։ Հսկայական արտանետումից հետո Գոտին բացեց մուտք դեպի Ճահիճ՝ լեգենդար տարածքը և «Բաց երկինք» խմբի բազան։ Միևնույն ժամանակ, այս ցեխոտ ճահիճները ճառագայթման, անոմալիաների, մուտանտների և ապստամբների՝ հայտնի որպես «Ռենեգադների» օջախներ են։
* **Կորդոն** – Կորդոնում զինվորների և ստալկերների միջև անընդհատ բախումներ են լինում: Նորեկների ճամբարը գտնվում է լքված գյուղում՝ Վոլկի գլխավորությամբ: Սիդորովիչ անունով մի վաճառական ապրում է մոտակայքում գտնվող նկուղում: Ստալկերների բազան գտնվում է երկաթուղային կամրջի մոտ: Հարթավայրերում բնակվում են փսի-շներ, մսատու ձագերի նախիրներ և վայրի խոզեր: Երբեմն տեղի են ունենում ավազակների ասպատակություններ աղբանոցից: Երբեմն նաև կարելի է գտնել էժանագին արտեֆակտներ:
* **Աղբանոց** – Ռադիոակտիվ թափոններով լի տարածքը վերահսկվում է ավազակների կողմից։ Այն հսկայական տեխնիկական թափոնների գերեզմանոց է, առաջին վթարից հետո այստեղ թափվել են ռադիոակտիվ թափոնների լեռներ։ Որպես բազմաթիվ ճանապարհների խաչմերուկ, աղբանոցը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում շատ խմբերի համար, այդ թվում՝ ավազակների համար, ովքեր իրենց որջը տեղադրել են նախկին երկաթուղային կայարանի տարածքում։ Տարածքը վերահսկելու նրանց փորձերը հաճախ հանգեցնում են զինված բախումների, որոնք հաճախ վերածվում են լիարժեք պատերազմների։ «Ազատությունը» գերիշխում է հյուսիսում և արևելքում, «Դոլգը»՝ արևմուտքում, իսկ Միայնակները՝ հարավում և Լվացքի շուկայում։
* **Ագրոպրոմի գիտահետազոտական ինստիտուտ** – Նախկին ինստիտուտի տարածքն է։ Ինստիտուտում է գտնվում «Դոլգ» խմբի բազան։ Գործարանում տեղակայված են ստալկերներ։ Արևմուտքում գտնվում է մի փոքրիկ լիճ։ Այս վայրում բնակվում են մեծ թվով մուտանտներ, որոնք դուրս են եկել Ագրոպրոմի ստորգետնյա անցումից։ Կարելի է գտնել հազվագյուտ արտեֆակտներ։
* **Ագրոպրոմի ստորգետնյա անցում** – Մեծ ստորգետնյա լաբիրինթոս է։ Այնտեղ է գտնվում Ստրելոկի թաքստոցը։ Անցումի ներսում գտնվում է ավազակների ճամբար (ավելի ուշ՝ «Դոլգ» ​​խմբի ստալկերների ճամբար)։ Մուտանտների թվում են սնորկեր, կառավարիչ, ջերբոաներ և կրակե պոլտերգեյստներ։
* **Մութ հովիտ** – Այս վայրում կան շատ քիչ անոմալիաներ։ Հովտի լքված շենքերում է գտնվում «Ազատություն» խմբի բազան։ Այնտեղ տեղակայված են նաև վարձկաններ, որոնք կատարում են «անարխիստական» խումբը վերացնելու պայմանագիրը։ Մուտանտներ գրեթե չկան։ Գոտու հայ ստալկերներից է նախկին վաճառական Աշոտը։
* **Յանտար** – Զոմբիները թափառում են հովտում: Յանտարի գլխավոր «գրավչությունը» լքված գործարանի տարածքում գտնվող փսի-ճառագայթման կայանն: Մոտակայքում է գտնվում չորացած Յանտար լիճը, որի մոտ կա գիտական ​​լաբորատորիա, որը պահպանում են ստալկերների մի խումբ:
* **Կարմիր անտառ** – Անտառի կենտրոնում է գտնվում «Սիմբիոնտ» անոմալիան։ Իսկ անտառի ծայրամասում էլ ապրում է անտառապահը։ Մուտանտների թվում են փսի-շները, կեղծ հսկան, արյունարբուները և մեծ թվով սնորկներ։
* **Բանակի պահեստ** – Այստեղ կա ռազմական բազա։ Կա նաև մի փոքրիկ գյուղ, որտեղ ապրում են բազմաթիվ արյունարբուներ։ Արևելքում կա մի փոքրիկ ռադիոակտիվ ճահիճ, որը մի կողմից շրջապատված է ականապատ դաշտով։ Ուղեղի կառավարիչի արահետ տանող անցումը պահպանվում է «Մոնոլիտի» անցակետով։ Կան քիչ անոմալիաներ, բայց դրանք հնարավորություն են տալիս գտնել հազվագյուտ արտեֆակտներ։
* **Լիմանսկ** – Մեծ արտանետման կողմից հայտնաբերված լքված քաղաք։ Քաղաքում մոլեգնում են փողոցային մարտեր տարբեր խմբերի միջև։ Եվ այստեղ կռվելու պատճառ կար, չէ՞ որ դա երկրորդ ճանապարհն է դեպի Գոտու կենտրոն, ավելի անվտանգ, քան Ուղեղի կառավարիչով անցնող ճանապարհը։ Լիմանսկի վերահսկողության համար պայքարում բախվել են մի քանի խմբեր՝ «Դոլգը», «Ազատությունը», ավազակները և զինվորականները։ «Մոնոլիտը» ստիպված էր զսպել բոլոր խմբերի հոսքը։ Եթե հարցնեք անտառապահին քաղաքի մասին, նա կասի, որ Լիմանսկը չարագործ էր նույնիսկ Գոտու հայտնվելուց առաջ։ Նրա բնակիչները (հավանաբար տեղական անտենայի ազդեցությամբ) գովաբանում էին խորհրդային ռեժիմը և կասկածանքով նայում դրսից եկածներին։
* **Լքված հիվանդանոց** – Առեղծվածային վայր, որը քարտեզի վրա նշված չէ, վերահսկվում է «Մոնոլիտ» խմբի անդամների կողմից: Մուտանտներ չկան: Կա դիպուկահար, «Մոնոլիտի» մարտիկների կողմից կառավարվող ծանր զույգ գնդացիրներ, ականներ և ռազմական ուղղաթիռ, որը թշնամական է ոչ միայն գլխավոր հերոսի, այլև «Մոնոլիտ» խմբի անդամների նկատմամբ:
* **[[Չեռնոբիլի ատոմակայան]]** – Խաղի վերջնական վայրն է, որտեղ Սպին հետապնդում է Ստրելոկին։ Նախկին ատոմակայան, որի մասին բոլորը լսել են առնվազն մեկ անգամ։ Սա Գոտու սիրտն է։ Ըստ լեգենդի՝ այստեղ է բնակվում առասպելական Ցանկություններ կատարողը, որը կարող է կատարել իրեն հասնող ստալկերի ցանկացած ցանկություն։

## Խաղի ընթացք
* Ավելացվել են նոր վայրեր՝ «Կարմիր անտառ», «Լիմանսկ», «Ճահիճ» և «Լքված հիվանդանոց»։ Առաջին խաղից մի քանի վայրեր հեռացվել են՝ «Բար», «Վայրի տարածք», «Ռադար», «Պրիպյատ», «Սարկոֆագ» և «Մոնոլիտի կառավարման նկուղ»։
* Բացի արդեն իսկ գոյություն ունեցող խմբերից («Միայնակներ», «Գիտնականներ», «Դոլգ», «Ազատություն», «Մոնոլիտ», «Ավազակներ», «Զինվորականներ» և «Վարձկաններ»), ավելացվել են նորերը (Բաց երկինք և Ռենեգադներ): Խաղացողները կարող են մասնակցել խմբերի պատերազմին, միանալ հինգ հասանելի խմբերից որևէ մեկին («Միայնակներ», «Բաց երկինք», «Դոլգ», «Ազատություն» կամ «Ավազակներ») և առաջնորդել իրենց խմբին հաղթանակ տանել թշնամու նկատմամբ:
* Համակարգչային հակառակորդների հետախուզությունը բարելավվել է։
* Վերանախագծվել է անոմալ գոտու և արտեֆակտների որոնման համակարգը։
* Ավելացվել են պատահական արտանետումներ, որոնք կարող են առաջանալ մի վայրից մյուսը տեղափոխվելիս։
* Նախորդ խաղի համեմատ, բարելավվել է գրաֆիկան. ավելացվել է DirectX 10 աջակցություն (և 1.5.07 թարմացմամբ՝ DirectX 10.1), կատարելագործվել է DirectX 9 ռենդերերը։ Խաղն օգտագործում է X-Ray 1.5 խաղային շարժիչի բարելավված տարբերակը։ Ավելացվել է հակադարձ կինեմատիկա։
* Բարելավվել է զենքի տեսքը, ավելացվել են նոր զենքեր, սակայն զենքի պաշտոնական մոդելները դեռևս լիցենզավորված չեն։
* Խաղացողի առողջությունը դանդաղորեն վերականգնվում է, բայց արյունահոսությունն ավելի վտանգավոր սպառնալիք է դարձել, քանի որ այն չի դադարում առանց դեղորայքի օգտագործման՝ լուրջ վնասվածքի դեպքում։
* Ստատիկ երաժշտությանը փոխարինվել են դինամիկ երաժշտությամբ։ Խաղի ընթացքում լարվածությունը մեծանալուն զուգընթաց, երաժշտությունը մեղեդայինից անցնում է ինտենսիվի։
* NPC-ները այժմ կարող են նռնակներ նետել։ Էկրանին հայտնվում է մոտակա նռնակի մասին նախազգուշացում, ինչպես նաև փախուստի ուղին ցույց տվող կետը։
* PDA-ի կոնցեպտը ամբողջությամբ վերաձևավորվել է։ Այն այժմ պարունակում է խմբային պատերազմի մասին ողջ տեղեկատվությունը. քարտեզը ցույց է տալիս թշնամու հավանական գտնվելու վայրերը (ներառյալ մուտանտները) և այլն։ «Հանրագիտարան», «Կարգեր», «Կոնտակտներ» և «Տվյալներ» բաժինները այլևս հասանելի չեն։
* Որոշ կերպարներ կարող են վճարի դիմաց տրամադրել թաքստոցներ։
* Գլխավոր հերոսը կարող է արդիականացնել զենքերն ու զրահը՝ օգտագործելով յուրաքանչյուր խմբի բազայում առկա մեխանիկաները (բացառությամբ թշնամու բազաների): Հարկ է նշել, որ առանց արդիականացման զենքերն այնքան ցածր ցուցանիշներ ունեն, որ գործնականում անօգուտ են իրական մարտում: Ավելին, զենքի սկզբնական հնարավորությունները բացելու համար անհրաժեշտ են արդիականացումներ, օրինակ՝ AK-74-ին նռնականետի տակի արձակիչ կցելը:
* Զենքերն ու զրահը կարող են վերանորոգվել մեխանիկների և որոշ այլ կերպարների կողմից (Անտառապահը, Լիմանսկի և հիվանդանոցի «Բաց երկինք» խմբի հրամանատարները) որոշակի գնով (կախված վնասի չափից և զենքի/զրահի գնից):
* Բոլոր վայրերը (բացառությամբ Լիմանսկի, Հիվանդանոցի և Չեռնոբիլի ատոմակայանի) ունեն մի քանի ուղեկցորդներ՝ կերպարներ, որոնք վճարի դիմաց (կախված հեռավորությունից և հարաբերություններից) կարող են անմիջապես ուղեկցել խաղացողին դեպի որոշակի վայր: Այս վայրերի ուղեկցման համար հասանելիությունը կախված է նախ նրանից, թե արդյոք դրանք զբաղեցված են ուղեկցորդի խմբի թշնամիներով, երկրորդ, նրանից թե արդյոք գլխավոր հերոսը նախկինում այցելել է այդ վայրը: Միայն «Բաց երկինք» խմբի ուղեկցորդը կարող է անվճար օգտագործվել մինչև գլխավոր հերոսի առաջին անգամ ճահիճներից անցնելը դեպի Կորդոն:
* 2009 թվականի մայիսին թողարկվեց խաղի ուկրաիներեն տարբերակը, որը կարող է տեղադրվել ռուսերեն տարբերակի վրա՝ ցանկացած թարմացման հետ միասին: Մշակողների խոսքով, տեղայնացումը ներկայացնում է նաև յուրաքանչյուր խմբին: Օրինակ՝ «Դոլգ» խումբը խոսում է մաքուր ռուսերեն, մինչդեռ «Ավազակներն» ու «Ռենեգադները» հիմնականում խոսում են սուրժիկ ձևով, ինչը խաղին հաղորդում է իսկության երանգ: Ստալկերները, գիտնականները, «Բաց երկինք» և «Ազատություն» խմբերը խոսում են ուկրաիներեն, իսկ զինվորականները, «Դոլգ» և «Մոնոլիտ» խմբերը՝ ռուսերեն:
* Արտեֆակտները այժմ պետք է փնտրել դետեկտորների միջոցով, քանի որ հակառակ դեպքում դրանք հնարավոր չէ տեսնել անզեն աչքով կամ հայտնաբերել։
## Երաժշտություն
Ուկրաինացի կոմպոզիտոր Ալեքսեյ Օմելչուկն աշխատել է երաժշտության վրա։ Խաղի ձայնային ռեժիսոր Դմիտրի Կուզմենկոյի հետ անհամաձայնությունների պատճառով նախագծից հեռանալուց առաջ «Բաց երկնքի» համար գրել է երկու փորձարարական թրեք։ Չնայած ՄուզԻի հեռանալուն, «Չեռնոբիլի ստվերի» նրա նախկին ստեղծագործություններից մի քանիսը օգտագործվել են խաղի սաունդթրեքում։

Սաունդթրեքն առաջին անգամ թողարկվել է 2008 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ որպես ռուսական հավաքորդի հրատարակության մեջ ներառված բոնուսային DVD-ի մաս։ Այն առանձին թողարկվել է CD-ով միայն CD Projekt-ի որոշ արևելաեվրոպական հրատարակություններում։ «Բաց երկինքը», S.T.A.L.K.E.R. շարքի այլ խաղերի հետ միասին, հասանելի է դարձել GOG.com թվային տարածման ծառայությունում 2014 թվականի փետրվարի 6-ին, որտեղ խաղը նաև MP3 և FLAC ձևաչափերով սաունդթրեքով է հանդես գալիս որպես բոնուսային բովանդակություն։

Բացի ֆոնային սաունդթրեքից, խաղը ներառում է նաև ստալկերական խմբերի բազաներում հնչող երաժշտություն, որը նույնպես գրել է Ալեքսեյ Օմելչուկը: Որոշ կոմպոզիցիաներ հիմնված են երրորդ կողմի երաժշտության վրա:

## Ծանոթագրություններ