open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գազարով տորթ

thumb|right|Գազարով տորթ`զարդարված գազարով
**Գազարով տորթ**, տորթ, որը պարունակում է գազար` խառնված խմորի հետ։ Գազարը փափկում է պատրաստման ժամանակ, իսկ տորթը, բնականաբար, ունի փափուկ, խիտ տեսք։ Գազարը լավացնում է համը, արտաքին տեսքը։

## Խմոր և բաղադրամասեր
thumb|շոկոլադեպատ գազարով տորթ
Գազարով տորթը իր պատրաստման (թաց բաղադրամասեր՝ ձուն և շաքարը, առանձին խառնվում են և հետո խառնվում չորերի հետ) եղանակով և վերջնական համախառն զանգվածով (որը հիմնականում լինում է ավելի խիտ, քան սովորական տորթերը) հիշեցնում է այսպես կոչված «արագ հաց»։

Գազարի տորթի պատրաստման շատ եղանակներ իրենց մեջ պարունակում են լրացուցի բաղադրամասեր, ինչպիսին են ընկույզը, չամիչը, արքայախնձորը և կոկոսը։ Որպես օրենք, գազարի տորթի օշարակը պատրաստվում է սերուցքային պանրից (շաքարի փոշի, սերուցքային կարագ, դիգի-դիգի)։

## Արտաքին տեսք
Գազարի տորթը կարելի է ուտել հենց այդպես, սակայն սովորաբար այն պատված է լինում ընկույզից և սերուցքային պանրից պատրաստված օշարակով։ Այն հաճախ պատված է օշարակով, կամ մարցիպանով, որն ունի գազարի տեսք։ Գազարի տորթերը կարող են ունենալ տարբեր ձևեր և կարող են վաճառվել մթերային խանութներում փաթեթավորված, կամ թարմ վիճակով թխվածքների արտադրամասից։ Երբեմն գազարի տորթը պատրաստում են շերտավոր խմորով։

## Պատմություն

Դեռ միջնադարում գազարը օգտագործվել է քաղցր թխվածքենր պատրաստելու համար, քանի որ քաղցրացուցիչները թանկ էին, իսկ գազարը մնացած բանջարեղեններից, ինչպես նաև բազուկից ավելի շատ շաքար է պարունակում։ Այսպիսով գազարը ավելի հասանելի էր և հաճախ էր օգտագործվում քաղցր աղանդեր պատրաստելու համար։ Գազարի տորթի առաջացման պատմությունը վիճելի է։ Ամենայն հավանականությամբ առաջին անգամ պատրաստվել է Պիկաշոների ընտանքում, որն ուներ իտալական ծագում։ Գազարով տորիթի հանրաճանաչությունը մեծացավ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ Անգլիայում, ապրանքների վրա եղած քարտերի պատճառով։

## Գրականություն

* Brown, Alton (2002) *I’m Just Here for More Food: Food × Mixing + Heat = Baking*. New York, N.Y.։ Stewart, Tabori & Chang ISBN 1-58479-341-4
* Davidson, Alan (2006) *Oxford Companion to Food* 2nd ed; illustrations by Soun Vannithone. London։ Oxford University Press. ISBN 0-19-280681-5

## Արտաքին հղումներ
* Գազարով տորթի բաղադրատոմս
* Ինչպես պատրաստել գազարով տորթ
* Գազարով տորթի բաղադրատոմսը Food Network֊ում 

Կատեգորիա:Տորթեր
Կատեգորիա:Շվեյցարական խոհանոց
Կատեգորիա:Զատկվա ուտեստներ
Կարասաազկան

**Կարասաազկան ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ասքարիզան գետի աջ ափով՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100312115100006428**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100642**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մոցարտկուգել

thumb|Մոցարտկուգել

**Մոցարտկուգել** ( - Մոցարտի գնդիկներ), ավանդական կլոր շոկոլադե կոնֆետներ, մարցիպանե միջուկով, որն արտադրվել է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի մահից 100 տարի հետո՝ 1890 թվականին, զալցբուրգյան հրուշակագործ Պաուլ Ֆյուրստի կողմից։

1884 թվականին հրուշակագործ Պաուլ Ֆյուրստը ժամանել է Զալցբուրգ և հիմնադրել սեփական հրուշակեղենի խանութ, որը գտնվում էր Բրեդգասսե 13 հասցեում։ 1890 թվականին նա առաջին անգամ ներկայացրեց մոցարտական կոնֆետները, որոնք հետագայում անվանվեցին մոցարտական գնդիկներ։ 1905 թվականին Մոցարտկուգելը ներկայացրել է Փարիզյան ցուցահանդեսին և նվաճել երեք ոսկե մեդալ։

Ըստ Ֆյուրստի բաղադրատոմսի՝ սկզբում գետնանուշի մարցիպանից, որը պատված է նուգայով, ստանում են գնդիկ, որը հետո կանգնեցնում են փայտիկի վրա, որպեսզի այն թաթախեն մուգ շոկոլադե գլազուրի մեջ։ Գնդիկով փայտիկը դրվում է ուղղահայաց, որպեսզի կոնֆետը սառի և ամրանա։ Դրանից հետո փայտիկը հանում են, և գնդիկի վրայի բացված անցքի մեջ լցնում են շոկոլադե գլազուրը։ Պատրաստի Մոցարտկուգելը փաթաթվում է արթածագույն թղթի մեջ։ Ըստ հրուշակագործի, այդ տեխնոլոգիայով տարեկան արտադրվում է մոտ 1,4 միլիոն մոցարտկուգել։

## Արտաքին հղումներ
* զալցբուրգյան հրուշակագործ Պաուլ Ֆյուրստի գործարանի պաշտոնական էջ
* ավստրիական Mirabell արտադրամասի կայք 
* Գերմանական Reber արտադրամասի կայք

Կատեգորիա:1890 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավստրիական աղանդեր
Կատեգորիա:Ավստրիական խոհանոց
Կատեգորիա:Շոկոլադ
Կատեգորիա:Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ
Տեյգլախ

**Տեյգլախ** (մեկ այլ անվանումը՝ գնդիկներ մեղրի մեջ), քաղցրեղեն, թխվածքաբլիթի տեսքով։ Խմորի ձողիկներ են պատրաստվում են շաքարի օշարակից։

## Պատրաստման եղանակը
Պատրաստման համար անհրաժեշտման է ալյուր, ձու, կարագ, շաքար և աղ։ Խմորը բաժանվում է մի քանի մասերի, որոնք ռուլետի տեսք են տալիս։ Դա անելուց հետո պատրաստում են փոքր գնդիկներ։

Օշարակի պատրաստման համար անհրաժեշտ է մեղր, շաքար, բուսական յուղ և դարչին։ Պատրաստման ժամանակ լցնում են օշարակը և մի քանի րոպե հարում են։ Դրանից հետո թերթի վրա են տարածում, պատում կարագով և ցանում են դարչին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Օլյանա

**Օլյանա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Ուրժել շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 32,4 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1945 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 91 կմ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
*  Datos generales
* Datos estadísticos

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Բուչելատո

**Բուչելատո** () սիցիլիական կլոր տորթ։ Համաձայն հավատալիքների՝ տորթը պետք է լինի մեծ, որպեսզի թխողին հաջողություն բերի։ Բաղադրության մեջ մտնում են մի շարք մրգեր՝ չոր և թարմ, ինչպես նաև ընկույզ, նուշ։ Նույն անունով և նման բաղադրությամբ տորթ կա իտալական քաղաք Լուկայում, որը ավանդական աղանդեր է։

## Արտաքին հղումներ
* Բուչելատոյի բաղադրատոմսը *Италика* թերթի կայքում

Կատեգորիա:Տորթեր
Կատեգորիա:Սիցիլիական խոհանոց
Օս դե Բալագեր

** Լա Ֆուլիոլա ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգերա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 136 կմ²։ Բնակչությունը՝ 987 (2010 թվականի տվյալներով)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կումուլեններ

**Կումուլեններ** (կումուլեն — բութատրիեն, H2C=C=C=CH2), RR1C(=C)nR2R ընդհանուր քիմիական բանաձևով չհագեցած օրգանական միացություններ, որոնք պարունակում են կումուլացված կրկնակի ածխածին-ածխածին կապեր։ Ըստ IUPAC-ի անվանակարգի կումուլեններին են վերաբերվում այն միացությունները, որոնք պարունակում են երեք կամ ավելի կումուլացված կրկնակի կապեր։ Երկու կումուլացված կապերով ածխաջրածինների համար բնութագրական է ալլեններ անվանումը։

## Կառուցվածք և իզոմերիա
մինի|աջից|700px|Կումուլենների տեսակներ

Կումուլենների առանձնահատկությունն այն է, որ ծայրային ածխածնի ատոմները գտնվում են sp²-հիբրիդացման վիճակում, իսկ կենտրոնական ածխածնի ատոմը գտնվում է sp-հիբրիդացման վիճակում։ Հետևանքն այն է, որ կումուլացված կապերով ածխաջրածիններին բնորոշ է գծայնությունը։
thumb|250 px|Կումուլենների իզոմերիա
Հետևանքն այն է, որ այն կումուլենների մոտ, որոնք պարունակում են կենտ թվով կումուլացված կապեր, առաջ է գալիս *ցիս-տրանս* իզոմերիա, նաև քիրալություն (D2d կետային խումբ)։

## Տես նաև
* Ալկեններ
* Ալլեններ
* Հետերոկումուլեններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կումուլեններ
Կատեգորիա:Տիեզերաքիմիա
Կիրգիստի

**Կիրգիստի** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեսչանյայա գետի ձախ ափով՝ 255 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115100007811**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100781**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ա. Կորկունով

**Ա․ Կորկունով**, մերձմոսկովյան Օդինցովո քաղաքի հրուշակեղենի գործարանի, շոկոլադի արտադրության ապրանքանիշ։ Անվանակոչվել է ի պատիվ այդ ձեռնարկության հիմնադիր Անդրեյ Կորկունովի։

## Պատմություն
* 1997 թվականին Կարկունովը հիմնադրեց նոր հրուշակեղենի գործարան։
* 1999 սեպտեմբերիին Օդինցովոյի հրուշակեղենի գործարանը արտադրեց իր առաջին շոկոլադը, ըստ «Ա․ Կարկունով» բերնդի։
* 2004 թվականին արտադրեցին շոկոլադե սալիկներ։
* 2005 թվականին Ա․ Կարկունով շոկոլադե կոնֆետները գրավեցին առաջին տեղը փարիզյան Salon du Chocolat ցուցահանդեսում։
* 2006 թվականին Կարկունովը վաճառում է իր հրուշակագործարանը, նույնանուն ապրանքանիշի հետ միասին, ամերիկյան Wrigley ընկերությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Շոկոլադ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ապրանքանիշեր
Տայակի

**Տայակի** (鯛焼き, ճապոներենից թարգմանաբար նշանակում է «թխած ծովային բրամ»), ճապոնական թխվածքաբլիթ՝ ձկան տեսքով։ Ավելի հայտնի միջուկ է անկո ջեմը՝ ափուկի բակլայից։ Նաև օգտագործում են այնպիսի հավելումներ, ինչպիսիք են եփովի կրեմը, շոկոլադը և պանիրը։ Նաև հանդիպում է տայակի օկոնոմիակայով, գյոձայով և երշիկով։

Տայակին պատրաստում են՝ օգտագործելով քաղցրահամ կամ կարագով պատրաստված խմորից։ Խմորը երկու կողմից դնում են հատուկ ձկնանման կաղապարի մեջ, հետո ավելացնում են միջուկը և ամրացնում են բոլոր կողմերից։ Հետո պատրաստում են մինչև խմորի ոսկեգույն երանգ ստանալը։

Տայակի առաջին անգամ սկսել են պատրաստել Տոկիոի Աձաբույի Նանիվայ հրուշակեղենի գործարանում, 1909 թվականին, իսկ հիմա տայակի կարելի է գտնել Ճապոնիայի բոլոր անկյուններում, հատկապես, սուպերմարկետների ֆուդ կորտերում և ճապոնական միջոցառումներին։

Այն նման է իմագավայակիին (今川焼き) – հաստ բլիթներ, նույնպես լցոնված աձուկի՝ բակլայի քաղցր մածուկով կամ կրեմով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Կատեգորիա:Ճապոնական խոհանոց
Taken by Force

**Taken by Force**, Scorpions ռոք խմբի 5-րդ ալբոմն է։ «Taken by Force» ալբոմը լույս է տեսել 1977 թվականին։ Այս ալբոմում կա 10 երգ։ Այս ալբոմի ամենահայտնի երգն է՝ «The Riot of Your Time»։ Կան նաև այլ երգեր, որոնք նույնպես հայտնիություն են ձեռք բերել, դրանք են «Suspender Love» և «He’s a Woman - She’s a Man» երգերը։

## Կոմպոզիցիաների ցանկ

## Տես նաև
* Քլաուս Մայն

## Արտաքին հղումներ
* Ալբոմի երգերի տեքստեր
* Taken By Force discogs.com կայքում

Կատեգորիա:RCA Records ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Այերշեքե

200px|մինի|աջից

**Այերշեքե** (), գերմանական տորթ խմորիչով խմոր լցոնված խնձորով, կաթնաշոռ և կակաչ լցոնված պուդինգի մեջ։ Գալիս է Սաքսոնիայից և Թյուրինգիայից։

*Շեքե*, տղամարդկանց հագուստի տարր 14-րդ դարում, իրենից ներկայացնում է պարզ զգեստ իր գոտիով և բաղկացած է երեք մասից՝ վերին և ստորին և գոտկատեղային գոտի, որոնց միջոցով տորթը երեքշերտանի է։ Ձվային է վերին՝ երրորդ շերտը՝ Այերշեքեն, որի մեջ մտնում է ձվի դեղնուց,
սերուցքային կարագ, շաքարավազ, վանիլային պուդինգ և հարած սպիտակուց։ Մեջտեղի շերտը իրենից ներկայացնում է վանիլային շոռակարկանդակ, ինչպես նաև սերուցքային կարագ, ձու, շաքարավազ և կաթ։ Թխվծքի հիմքը խմորիչով խմորից է։ Այերշեքեն պատրաստ է, կտրում ենք ուղղանկյունաձև մասերով։ Երբեմն Այերշեքեի բաղադրատոմսին ավելացնունմ ենք չամիչ, շոկոլադե գլազուր, նուշ կամ շտրեյզել։

## Գրականություն

* Գուդրուն Ռուշիցկա։ Կարկանդակներ և տորթեր։ Հեշտ և համեղ։ Մ. «օնիքս» ISBN 58-9270-078-X

Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Vim Airlines

մինի|աջից|Airbus A319-111
**Vim Airlines** (2000-2017) ռուսական ավիաընկերություն, հիմնված է Մոսկվայում (Դոմոդեդովո օդանավակայանում)։ Ավիաընկերության անունը՝ Vim Airlines։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 2002 թվականի, հոկտեմբերին։ Անունը ստացել է ավիաընկերության տնօրենի կողմից՝ Վիկտոր Իվանովիչ Մերկուլով (մահացել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 16-ին)։

### Միաձուլումներ և ձեռքբերումներ
2007 թվականի, հուլիսին ընկերությունը ձեռք է բերել բաժնետոմսեր։

## Չվերթ
Ավիաընկերության չվերթը 2014 թվականի, օգոստոսին կազմել է 8 ինքնաթիռ Boeing 757-200 (RA-73008, RA-73009, RA-73011, RA-73012, RA-73014, RA-73016, RA-73017, RA-73018) և 4 ինքնաթիռ Airbus A-319 (VQ-BTL,VP-BDY,VP-BDZ, VQ-BTK), ևս 3 ինքնաթիռ Embraer-195, պատվիրված և առաքվաք 2014 թվականի օգոստոսին։ Նախկինում օգտագործվող ինքնաթիռնեն են՝ Յակ-42Դ, Իլ-62Մ և Տու-154Մ։

## Երթուղային ցանց
մինի|աջից|VIM Airlines
Vim Airlines-ը տեղափոխել է ուղևորներ (կանոնավոր, սեզոնային), և կատարել է բեռնափոխադրումներ Մոսկվայից։ Ուղևոների և բեռնափոխադրումների առումով ավիաընկերություններից մեկն է Ռուսաստանում։ Կանոնավոր չվերթների մասնաբաժինը 2010 թվականի փետրվարի 1-ի դրությամբ կազմել է 32,4 %։ Այսպիսով ավիաընկերությունը հավաստագրվել է ՄԱԿ-ով, և կատարել է չվերթներ ամբողջ աշխարհում։

Տարբեր ժամանակներում ավիաընկերության երթուղային ցանցը հետևալն է՝ Բառնաուլ, Իրկուտսկ, Սոչի (Ադլեր), Օմսկ, Ուֆա, Մագադան, Վլադիվոստոկ, Չելյաբինսկ, Մագնիտոգորսկ, Յակուտսկ և այլն։

### Արդյունավետության ցուցանիշները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավիաընկերության պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ավիաընկերություններ
Կուբիյա (Նենյայի վտակ)

**Կուբիյա (Նենյայի վտակ)** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Նենիա գետի ձախ ափով՝ 74 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010100212115100001233**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100123**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մոնպանսիե

thumb|Մոնպանսեով տուփ.
**Մոնպանսիե** (, հաճախ սխալմամբ անվանվում է *մոնպասե*), մանր գունավոր սառնաշաքարներ են ընդգծված բույրով։ Նախկինում բույրը պայմանավորում էին համեմունքների խառնուրդները, հիմա՝ մրգային էսենցիաները։ Անվանումը ծագել է դքսուհի Աննա Մարիա Լուիզա Մոնպանսիեի անունից, հայտնի Դյումայի վեպերից, ինչպես Գրանդ Մադեմուազել ()։ Անվանումը ընդունվել է Ռուսաստանում, որ տարբերակեն ներկված ձևավոր սառնաշաքարից և ուղղանկյուն և գլանաձև սառնաշաքար կոնֆետներից։

Կատեգորիա:Կոնֆետ
Գանաշ

250px|մինի|Գանաշ (Գանաժ)
**Գանաշ** (, ուղղագրության մեջ ավելի վաղ հանդիպել է նաև *գանաժ* տարբերակը), շոկոլադե հոտավետ կրեմ՝ թարմ սերուցքից և սերուցքային յուղից, որն օգտագործվում է որպես կոնֆետի և կարկանդակների միջուկ, ինչպես նաև աղանդերները զարդարելու համար։

Գանաշը ստեղծել են Սիրոդենայի հրուշակարանում (Pâtisserie Siraudin) 1850 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1850 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Շոկոլադ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Սավոյարդի

**Սավոյարդի** ( «Գանգրակաղամբ» և «կանացի մատները»), թխվածքաբլիթներ ձգված հարթ ձևավորումով, վերևի մասը ծածկված է շաքարի հատիկներով։ Սավոյարդին հեշտությամբ կլանում է հեղուկ, և այն դառնում է շատ փափուկ։ Սավոյարդին կարևոր բաղադրիչ է ֆրանսիական բազմաթիվ աղանդերներում, մասնավորապես, այդ թխվածքաբլիթներն օգտագործվում են պաղպաղակի տորթի նախապատրաստման համար, տիրամիսուում և ռուսական շառլոտկայում։

Սավոյարդին հորինել են դատարանի իշխանները գանգրակաղամբ անունով, վերջում 15-րդ դարում Ֆրանսիայի թագավորի մասնակցությամբ, և շուտով ստացել է անվանում, «պաշտոնական» տորթ գանգրակաղամբ։

## Տես նաև
* Մադլեն

## Արտաքին հղումներ
* Рецепт печенья савоярди 
* Печенье савоярди 

Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Տուլայի քաղցրաբլիթ

thumb|250 px|Տուլայի քաղցրաբլիթ
thumb|250px|Տուլայի նվերային քաղցրաբլիթ 1 կգ քաշով
**Տուլայի քաղցրաբլիթ**, քաղրցաբլիթ տեսակ, ռուսական ամենահայտնի քաղցրաբլիթներից մեկն է։

Սովորաբար Տուլայի քաղցրաբլիթը ունի ուղղանկյան տեսք։ Այժմ այդ քաղցրավենիքի մեջ խտացրած կաթ են լցնում։

Քաղցրաբլիթները հայտնի են Տուլայում XVII դարից սկսած։ Առաջին հիշողությունները քաղցրաբլիթի մասին ներառված են 1685 թվականի գրքում։ Այս պահին տուլայի քաղցրաբլիթները պատրաստվում են Տուլայի քաղցրաբլիթները պատրաստվում են Հին Տուլա և Պարզ Տուլա։

Տուլայի քաղցրաբլիթին նվիրված է Տուլայի քաղցրաբլիթ թանգարանը, որը բացվել է 1996 թվականին Տուլայում։

## Տես նաև
* Քաղցրաբլիթ
* Կոզուլի
* Սորունյան քաղցրաբլիթ
* Վյազեմյան քաղցրաբլիթ
* Կորենյան քաղցրաբլիթ
* Նյուևնբերգյան քաղցրաբլիթ
* Պարդուբիցյան քաղցրաբլիթ
* Պոկրովյան քաղցրաբլիթ

Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Կատեգորիա:Տուլա
Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Սալոնցուկոր

**Սալունցուկոր** ( — «սալոնային քաղցրավենիք», «սալոնային շաքար» - սրահային շաքար), հունգարական կոնֆետներ։ Հունգարիայում ավանդական Սուրբ Ծննդյան տոնածառի զարդարանք։ Սալունցոկորը քաղցր շոկոլադային ջնարակում է, փաթաթված փայլուն, գունավոր թղթի մեջ։ Սալունցուկորով Սուրբ Ծննդյան տոնածառի զարդարման ավանդույթը ծնվել է 19-րդ դարում։ Անունը բացատրվում է այնպես, որ տոնածառները տեղադրվում էին հյուրասենյակներում, որոնք այդ ժամանակ կոչվում էին սրահներ ()։ Ժամանակակից սալունցուկորները արտադրվում են տարբեր, օրինակ, ելակային, վանիլային և կոկոսային համերով։

## Գրականությւոն
* Будапешт։ [путеводитель] / С. Кузьмичёва, О. Кузьмичёв. — М.։ Эксмо, 2008. — 384 с.։ ил. — (Оранжевый гид).

Կատեգորիա:Կոնֆետ
Ֆորտիա

** Ֆորտիա ** (, ), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Ժիրոնա ինքնավար համայնքի մեջ՝ Կատալոնիա պրովինցիայում։ Գտնվում է Ալտ Էմպորոդա շրջանում։ Զբաղեցնում է 10,8 կմ² մակեերես։ Բնակչությունը կազմում է 642 (2010 թվական)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Ayuntamiento de Fortià 
* Información de la ''Generalitat de Catalunya'' 
* Información del Institut d'Estadística de Catalunya

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Դեն Պիտերս

**Դեն Պիտերս** (, ), ամերիկյան թմբկահար, ճանաչված է որպես Mudhoney խմբի անդամ։

Երբ ընդամենը 15 տարեկան էր նա միանում է Bundle of Hiss խմբին։ Սրանից հետո նա սկսում է երգել Mudhoney խմբում և շարունակում է մինչ այժմ։ Նա եղել է Nirvana աշխարհահռչակ խմբի թմբկահարը և նույնիսկ թողարկել է նրանց «Sliver» սինգլը։ Կենդանության ժամանակ նա կազմակերպում է Նիրվանայի միակ համերգը, որը տեղի է ունենում 1990 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Սիետլեում։ Հետո նա ծանոթանում է Գեյվ Գրոհլի հետ և սկսում է երգել Mudhoney խմբում։

Պիտերսը թմբկահար է եղել նաև այնպիսի խմբերում, ինչպիսիք են Screaming Trees և Black Sheep:

## Դիսկագրություն
### Mudhoney խմբում
* Superfuzz Bigmuff (1988)
* Mudhoney (1989)
* Every Good Boy Deserves Fudge (1991)
* Piece of Cake (1992)
* Five Dollar Bob's Mock Cooter Stew (1993)
* My Brother the Cow (1995)
* Tomorrow Hit Today (1998)
* Since We've Become Translucent (2002)
* Under a Billion Suns (2006)
* The Lucky Ones (2008)
### Nirvana խմբում
* Sliver (1990), սինգլ
* Incesticide (1992)

Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թմբկահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք թմբկահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք երաժիշտներ
Բոնբոնիերկա

250px|մինի|Բոնբոնիերկա
**Բոնբոնիերկա** ( — կոնֆետների տուփ,  — կոնֆետ), փոքրիկ, գեղեցիկ փաթեթավորված տուփ կամ պարկ կոնֆետների համար։

## Պատմություն
Պատմությունը վկայում է, որ դեռևս Հին Հռոմում հարսանիքների ժամանակ բոլոր հյուրերին նուշ և չորացված մրգեր էին հյուրասիրում, որպես պտղաբերության և բարգավաճման խորհրդանիշ։
Ռուսաստանում ընդունված էր հյուրասիրել սիրելի հյուրերին հարսանիքների, մկրտությունների, ծննդյան խնջույքներին, նվիրել փոքրիկ նվերներ։ Շատ հաճախ նվիրում էին հյուրերին քաղցր բուլկիներ, ընկուզեղեն, չորամրգեր։
Հայաստանում հարսի չամուսնացած ընկերուհիներին նվիրում էին գեղեցիկ փաթեթավորված կոնֆետներ, որոնք կոչվում են «տարոսիկներ»։ Աղջիկները դրանք պահում էին բարձերի տակ, որպեսզի երազում տեսնեն իրենց փեսացուին։ Եթե երազում կիսեիր քո երջանկությունը, ապա երջանկությունդ կկրկնապատկվեր։
Առաջին բոնբոնիերկաները հայտնվել են 15-16-րդ դարերում։ Հիմնականում դրանք օգտագործում էին եվրոպացի ազնվականները՝ պատվիրելով հայտնի ոսկերիչներից։ Դրանք լինում էին երկու տեսակի.
* Բարձր խորանարդիկների ձևով կամ փոքրիկ սունդուկների տեսքով՝ կոնֆետներն իրենց մեջ պահելու համար (դրանք պատրաստվում էին մեղրից, ոսկուց, արծաթից, բնական կոժից, ճենապակուց, բյուրեղապակուց, զարդարված էին ադամանդներով և թանկարժեք քարերով)։
* Ստվարաթղթից պատրաստված հարթ տուփեր, որոնք լցված էին հրուշակեղենով։ Առաջին շարքում շարված էին փխրուն կոնֆետներ՝ լիկյորի միջուկով, շաքարներ և այլ քաղցրեղեն (այդ ժամանակ շաքարը չափազանց թանկ հաճույք էր համարվում և հասանելի էր սակավաթիվ մարդկանց)։
Ներկայիս բոնբոնիերկաները խիստ տարբերվում են առաջվաններից, հիմնականում օգտագործվում են պլաստմասե, ապակե կամ ստվարաթղթե տուփեր։ Այժմ առավել հայտնի են կտորներից պատրաստված, ասեղնագործած տուփերը։

## Արդիականություն
Այժմյան բոնբոնիերկաների տուփերի վրա նշվում են մի քանի տվյալներ՝ արտադրող ընկերության անվանումը, գործարանը, արտադրման տարեթիվը, գինը, քաշը։
Բոնբոնիերկաները հաճախ դառնում են հավաքածուներ, քանի որ տեղեկություն են տալիս հրուշակեղենի արտադրության պատմության մասին։

## Հարսանեկան բոնբոնիերկաներ
Շնորհիվ հին եվրոպական հարսանեկան սովորույթների՝ բոնբոնիերկաները տրվում էին ներկա հյուրերին, որպես շնորհակալության նշան։ Հաճախ դրանց ներսում լինում էին հնարավոր բոլոր քաղցրեղենները՝ կոնֆետներ, շոկոլադ, մարմելադ։ Երբեմն քաղցրեղենի հետ հյուրերին նաև փոքրիկ հուշանվերներ են տալիս։ Յուրաքանչյուր հարսանեկան բոնբոնիերկա պարունակում է հինգ կոնֆետ, որոնք խորհրդանշում են առողջություն, երկար կյանք, ուրախություն, հաջողություն և բարեկեցություն։ Բոնբոնիերկաները զարդարում են գունավոր նկարազարդ թղթերով, տարբեր դեկորացիաներով։ Դրանք ընդունված է բաժանել հյուրերին հարսանիքի վերջում։

## Գրականություն
* *[[Պախլյոբկին Վիլյամ Վասիլևիչ]]* Խոհանոցային մշակույթի մեծ հանրագիտարան — ISBN 978-5-9524-2873-7.

## Արտաքին հղումներ
* Що таке бонбоньєрка, і чи їдять їх?  

Կատեգորիա:Կոնֆետ
Դոբոշ (տորթ)

**Դոբոշ**(), ավանդական հունգարական տորթ, որը բաղկացած է վեց շերտերից, շոկոլադե կրեմից և կարամելային գլազուրից։

## Պատմություն
մինի|աջից
մինի|աջից
մինի|աջից|Տնային պայմաններում պատրաստված դոբոշ
Տորթի անունը առաջացել է իր հեղինակի անունից։ Հեղինակը եղել է հունգարական հրուշակագործ Յոժեֆ Դոբոշը։ 1885 թվականին Հունգարիայի ազգային ցուցահանդեսի ժամանակ նա հորինել է իր գլուխգործոց տորթը, որը չի փչանում առնվազն 10 օր։ Դա նրա ժամանակներում սառնարանային տեխնոլոգիայի զարգացման մակարդակի համար շատ կարևոր էր։ Դոբոշ տորթի բաղադրատոմսը նա հրապարակել է 1906 թվականին, իսկ ներկայից Հունգարիայում դոբոշ տորթը պատրաստում են օրիգինալ բաղադրատոմսով։

«Դոբոշը» համարվում էր Ավստրո-Հունգարական կայսրության կայսրուհի Էլիզաբեթ Բավարացու սիրած տորթը։ «Դոբոշ» տորթը արտահանվել է հարևան երկրներ՝ հատուկ պատրաստված փայտե տուփերով։
Սենտենդրում է գտնվում հրուշակագործ Դոբոշի թանգարանը։

Նուրբ բիսկվիթ՝ մոկկոյի և կարամելի շերտերով, վերին շերտը ծածկված է ամուր գլազուրով, որի վրա նույնիսկ թմբուկը հիմնական հունգարական աղանդերներից է։

«Դոբոշ» տորթը առաջին անգամ ներկայացվել է 1885 թվականին Բուդապեշտում կայացած ցուցահանդեսի ժամանակ, որից հետո այն ճաշակեց կայսերական զույգը՝ Ֆրանց Յոզեֆ I-ը և Էլիզաբեթ Բավարացին։

Եվրոպայի լավագույն սրճարանները իրենց մենյուի մեջ նույնպես ներառում են այս լեգենդար աղանդերը:«Դոդոս» («դոդոշ») բառը հունգարերեն նշանակում է «թմբուկ»։

Յոժեֆ Դոբոշը մահացել է 1924 թվականին։ Նա երբեք այս գլուխգործոցը չի պատրաստել իր երկրպագուների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Դոբոշ տորթի բաղադրատոմսը. «Խոհարարական արվեստ և հունգարական խոհանոց», Է. Մեդյար, 1961 թվական։

Կատեգորիա:Հունգարական խոհանոց
Կատեգորիա:Տորթեր
Սառնաշաքար

250 px|մինի|Փայտիկի վրա սառնաշաքարներ
**Սառնաշաքար**, կոնֆետների տեսակ, ծորուն կամ պինդ զանգված, որը պատրաստված է կանդիսից՝ մինչև պնդացումը եփված, սովորական, բույր հաղորդած շաքարի մրգահյութից կամ եգիպտացորենի օշարակից։ Հաճախ ամրանում է փայտիկի վրա։

## Տեսակներ
200px|մինի|Կարամելային սառնաշաքարներ
Սառնաշաքարները լինում են տարբեր համերի, գույների, ձևերի և չափերի։
* ամենատարածված ձևը՝ փայտիկի վրա սառնաշաքարն է
* կարամելային սառնաշաքարները նման են փաթաթված կոնֆետի («Բարբարիսի», «Անանուխային»)
* մոնպասյե
* մատիտանման սառնաշաքարներ - կարծես երկար գունավոր փայտիկներ լինեն
220px|մինի|Մատիտանման սառնաշաքար

Որպես կանոն՝ սառնաշաքարներն ունեն քաղցր, մրգային համ, սակայն գոյություն ունեն նաև աղային համով տեսակներ։ Այսպես Եվրոպայում, հատկապես Գերմանիայում և Նիդերլանդներում, գոյություն ունեն քաղցր ռեհանի (մատուտակ) համով տեսակներ։

Որոշ սառնաշաքարներ պարունակում են միջուկ, օրինակ՝ մաստակ կամ մածուցիկ կարամել։ Հանդիպում են ավելի էկզոտիկ միջուկներ՝ բզեզների թրթուրներով։

## Գործածություն
Սառնաշաքարները ավանդաբար համարվում են քաղցրավենիք, սակայն նրանց տարածվածությունը և հայտնիությունը օգտագարծվում է տարբեր նպատակների համար՝ շնչառության թարմացման, որպես դեղորայքի բաժնի մասի։

Սառնաշաքարների ներծծման պրոցեսը շատ իրավիճակներում օգտագործվում է որպես խաբուսիկ միջոց, օրինակ՝ հուզմունքի, ծխելու և այդպիսի իրավիճակների դեմ։

Որոշ սառնաշաքարներ օգտագործվում են քաշի պակասեցման համար, չնայած նրան, որ դրա վերաբերյալ հատուկ ուսումնասիրություններ չեն կատարվել։ Դրա պատճառը կարող է լինել պլացեբոյի էֆետկը։

## Պատմություն
240px|մինի|Երեխան՝ մեծ սառնաշաքարը ձեռքին
Կոնֆետները ամրացված փայտի վրայի գաղափարը այնքան պարզ է, որ հավանաբար շատ անգամներ է արվել։ Ռուսաստանում սառնաշաքարն արդեն 500 տարեկան է։
Ռուսական սառնաշաքարը հիմնականում աքլորի տեսքի է, սակայն 1489 թվականին օգտագործվեց նաև ձկան տեսքովը, տնակի, եղևնու տեսքով, քանի որ աքլորի կառուցվածքը բավականին բարդ էր պատրաստել։
Անգլերենում «lolly-pop» բառը տարածվել է 1784 թվականին, բայց հիմանակնում օգտագործվում է քաղցր, փափուկ, այլ ոչ թե պինդ սառնաշաքարների դեպքում։ Ենթադրաբար բառը առաջացել է «lolly» (լեզու) и «pop» (թակոց) բառերից։ Lolly-pop բառի՝ ժամանակակից կոնտեկստում, առաջին հիշատակությունները արվել են 1920ական թվականներին։
Ֆրանսիայի հրուշակագործները սառնաշաքարներ պատրաստել են դեռ միջնադարում, որպեսզի կարողանային անուշ անել այն շաքարով։
Աքլորի և սկյուռիկի տեսքի փայտիկով սառնաշաքարները հատկապես յուրահատուկ տարածում գտան Խորհրդային Միությունում՝ 70-ական թվականների վերջերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոնֆետ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Տիրամիսու

**Տիրամիսու** (, tira-քաշիր, mi-ինձ, su-վեր), իտալական աղանդեր, որը պարունակում է մասկարպոնե պանիր, սուրճ (հիմնականում էսպրեսո), հավկիթ, շաքարավազ, կակաո, սավոյարդի։ Որպես օրենք՝ աղանդերը ծածկում են կակաոյով։ Կարելի է նաև հունական ընկույզ ավելացնել։

Տիրամիսուն աշխարհում մեկն է ամենաճանաչված աղանդերներից։ Գոյություն ունեն բաղադրատոմսի հարմարվածություններ, որի համաձայն՝ կակաոյին կարելի է փոխարինել մանրացրած շոկոլադով, սավոյարդին՝ բիսկվիթով, սուրճին՝ մրգային կամ ալկոհոլային (հիմնականում մարսալա կամ մադերա) խմիչքով, իսկ որոշ դեպքերում Տիրամիսուն կարող է հիշեցնել կեքս կամ պուդինգ։

## Պատմություն
200px|մինի|Տիրամիսու
Պատմաբանների մի մասը մտածում է, որ Տիրամիսուի բաղադրատոմսը ստեղծվել է 17-րդ դարում՝ Մեծ դուքս Կոզիմո 3-րդ Մեդիչիի պատվին, սակայն դրա մասին փաստաթղթային ոչ մի տեղեկություն չի պահպանվել։ Իսկական պատմությունը այս տորթի սկսվում է 20-րդ դարի 60-ական կամ 70-ական թվականներից, որի շնորհիվ էլ տորթը համարվում է ժամանակակից։

Առաջին գրված հիշողությունը ֆիքսված է Ջուզեպե դի Կլեմենտի(Giuseppe di Clemente) հոդվածում՝ 1971 թվականին։ 1981 թվականին նրա անվանակիցը՝ Ջուզեպե Մաֆիոլին (Giuseppe Maffioli), «Vin Veneto» թերթում գրեց, որ Տիրամիսուն ստեղծվել է հրուշակագործ Ռոբերտո Լինգուանոտտոյի (Roberto Linguanotto) կողմից՝ 60-ական թվականներին՝ «Alle Beccherie» ռեստորանում(քաղաք Տրեվիզո)։ Ջուզեպե Մաֆիոլին նշեց, որ իր անվանմամբ Տիրամիսուն պարտական է բաղադրիչների վերականգնողական և սնուցողական հատկանիշներին, որոնք մտնում են իր բաղադրատոմսի մեջ։

Բաղադրատոմսը նաև հանդիպում է «I dolci del Veneto» (1983 թվական) գրքում։ Հաջորդ հիշողությունները կարելի է հանդիպել ավելի ուշ տեքստերում, ինչպիսիք են՝ «Cucina e tradizioni del Veneto», որում գրում են, որ Տիրամիսուն ստեղծվել է «Alle Beccherie» ռեստորանի գլխավոր խոհարարի կողմից, ով ուներ աշխատանքային փորձ կենտրոնական Եվրոպայում։

Գոյություն ունեն տորթի վերաբերյալ շատ լեգենդներ։ Այսպիսով, դրանցից մեկը վկայում է, որ ճանաչված իտալական աղանդերը, որը առաջին անգամ պատրաստվել էր Սիենում (Տոսկանա)՝ հատուկ մեծ դուքս Տոկսանա Կոզիմո 3-րդի համար, և տորթին անվանել էին «Zuppa del duca»։

Կան նաև տարբերակներ, որոնց համաձայն տորթի հեղինակն են ռեստորաններ «El Toulà»-ն և «Al Fogher»-ը։ Բացի դրանից 2006 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Baltimore Sun թերթը հրապարակեց մի հոդված, որում հավաստացվում էր, որ «Beccherie» ռեստորանում աղանդերի մատուցողն էր Կարմինանտոնիո Յաննակոնեն(Carminantonio Iannaccone), ով մեր ժամանակներում ապրում է Բալտիմորում՝ ԱՄՆ-ում։ Պատմաբանները մտածում են, որ Տիրամիսուն ստեղծել է հենց նա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատրաստենք միասին․ Տիրամիսու

Կատեգորիա:Տորթեր
Քափքեյք

thumb|Քափքեյքեր
**Քափքեյք** (բառացի՝ «բաժակով տորթ», հայտնի է նաև *fairy cake*՝ փերիների տորթ անունով), փոքր չափսի տորթ (կեքս, թխվածք)։ Նախատեսված է մի մարդու համար։ Դրվում է բարակ թղթի կամ այլումինե կաղապարի մեջ։ Շատ հաճախ պարունակում է հրուշակեղենի արտադրության ժամանակ կիրառվող տարբեր զարդարանքներ ։

Քափքեյքերի առաջին բաղադրատոմսերը գրվել են 1796 և 1828 թվականներին։ Որպես կանոն՝ բաղադրիչներն են՝ սերուցքային կարագը, շաքարը , ձուն և ալյուրը, չնայած գոյություն ունեն նաև մի քանի այլ բաղադրատոմսեր։ Անգլախոս երկրներում քափքեյքերը հիմնականում մատուցվում են ծննդյան օրերին։
right|thumb|216x216px

## Բաղադրատոմսեր
Որպես կանոն՝ քափքեյքերը պատրաստվում են այն նույն բաղադրիչերից, ինչ և մեծ տորթերը՝ կարագից, շաքարից, ձվից, ալյուրից։ Գործնականում ցանկացած տորթի բաղադրատոմս կարող է օգտագործվել քափքեյք պատրաստելու համար։ Խմորը կարող է համային հավելումներ ունենալ, կամ կարելի է ավելացնել այնպիսի բաղադրիչներ, ինչպիսիք են՝ չամիչը, հատապտուղները, ընկույզը կամ շոկոլադային քերուկը։ Փոքր չափի պատճառով ավելի արագ են պատրաստվում, քան սովորական շերտավոր խմորով կարկանդակները։

Քափքեյքերը կարող են պատված լինել գլազուրով կամ այլ զարդարանքներով։ Դրանք կարող են լցոնված լինել գլազուրով կամ հրուշակեղենի արտադրության մեջ կիրառվող կրեմով։ Քիչ քանակով քափքեյքերի պատրաստման դեպքում լցոնման համար անցքերը կարելի է բացել գդալով կամ դանակով։ Մեծաքանակ արտադրության դեպքում անցքերը բացվում են խոհարարական ներարկիչի միջոցով։

## Տես նաև
* Կեքս
* Մաֆին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քափքեյք

Կատեգորիա:Խոհանոց
Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Պաստիլա

**Պաստիլա**, , ռուսական խոհանոցի քաղցր ուտեստ։ Մինչև 20-րդ դարը այս բառը հաճախ գրում էին «պոստիլա»։

Առաջին անգամ հիշատակվում է Իվան Գրոզնիի ստեղծագործություններից մեկում 1573 թվականին։ Պոխլյոբնիկի տվյալներով՝ պաստիլան հայտնի է 14-րդ դարից՝ ընդ որում այն հայտնաբերվել է Կոլոմնա քաղաքի բնակիչների կողմից։ 19-րդ դարից կոլոմնական պաստիլան սկսվեց արտահանվել եվրոպական երկրներ։
մինի|Կոլոմենյան պաստիլա
Պաստիլան պատրաստում էին խնձորի ծեծված խառնուրդից, ռուսական թթու տեսակներից և խնձորի միջուկից։ Պաստիլայի կարևորագույն երկրորդ բաղադրիչը մեղրն էմ իսկ 19-րդ դարից սկսած՝ նաև շաքարավազը։ Երրորդ (ոչ պարտադիր) բաղադրիչը, որ օգտագործվում է 15-րդ դարից, ձվի սպիտակուցն է, որ անհրաժեշտ էր պաստիլային սպիտակ գույն տալու համար։ Ավանդական պաստիլան պատրաստվում էր ռուսական վառարանում։ Այն տալիս էր նրան քիչ-քիչ իջնող ջերմաստիճան, որը թույլ էր տալիս բաղադրիչներին հավասարապես բաշխվել պաստիլայի մակերեսով։

Համաձայն Ակսակովի՝ 18-րդ դարի վերջին ռուսական պաստիլան անվանում էին գեր, շաքարային կամ մեղրային, իսկ թաթարականը՝ մաշկի պես բարակ, նուրբ, խնձորի կորիզներով և համային կծվություն ունեցով։ Սակայն երկուսը պատրաստելու համար էլ օգտագործվում էին թարմ, նոր հավաքվծ խնորներ։

Մինչ 1917 թվականի հեղափոխությունը յուրահատուկ հայտնիությամբ էր օգտագործվում կոլոմենյան, ռժևյան և բելյովյան պաստիլան։ Ռժևյան պաստիլայում օգտագործվում էր երկու կամ երեք այլ սնունդ, որոնցից մեկը արոսենին էր։ 1888 թվականին մեծ արդյունահանող և գնող Ամվրոսի Պրոխորովը բացեց Բելյովում շերտավոր բելյովյան պաստիլայի արտադրություն։

Սովետական ժամանակաշրջանում ստեղծվել է ռուսական պաստիլայի տարբերակը ոչ մեծ, սպիտակ բրուսկերի տեսքով, որոնք ստեղծվում էին արտադրական ճանապարհով և այն լայն տարածում գտավ։ Համով այն ավելի շատ նման էր ֆրանսիական զեֆիրին։
մինի|կոլոմենյան պաստիլայի թանգարան
Կոլոմենյան մինչհեղափոխական բաղադրատոմսի վերածնունդը կապված է կոլոմենյան պաստիլայի թանգարանի բացման հետ Կալոմենում 2009 թվականին, որտեղ հաճապորդները կարող են փորձել ստեղծել հին բաղադրատոմսով անտոնովսկ տեսակի խնձորներով։

Պաստիլայի տնային բաղադրատոմսով պատրաստման ավանդույթը Բելյովում պահպանվել է ցայսօր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրուշակեղեն
Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց
Բլանմանժե

199px|մինի|աջից|Բլանմանժե
**Բլանմանժե** (), սառը աղանդեր, ժելե նշով և կաթով, շաքարով և դոնդողով։
## Պատմություն
Բլանմանժեի ծագումը հայտնի չէ. տարբերակներից մեկի համաձայն ուտելիքն առաջացել է այն ժամանակ, երբ արաբները Եվրոպա բերեցին բրինձ և նուշ։ Մյուս տեսակետի համաձայն այն առաջացել է եվրոպական կերակրատեսակների փոփոխություններից, օրինակ հոլանդացիները 18-րդ դարում ստեղծեցին hwit moos (սպիտակ շիլա), անգլիացիները՝ blanc desirre (սպիտակ սիրիական) կամ դանիացիները՝ calijs (լատիներեն colare բառից՝ լարվածություն)։ Հին բաղադրությունը հայտնի է հոլանդացի գրող Հենրիկ Հարպեստրանգայի խոհարարական գրքից, ով մահացել էր 1244 թվականին, որը 17-րդ դարի վերջն է և 18-րդ դարի սկիզբը։ Այս գիրքը կարող է լինի նաև ավելի վաղ ժամանակների գրքերից վերցված։
Միջին դարերում Բլանմանժեն եղել հայտնի եվրոպական աղանդեր, այն հիշատակվում է Քենթրբերյան պատմվածքներ գրքում և խոհարարային գրքում՝ 15-րդ դարում, որը ստեղծվել էր Ռիչարդ 2-րդի խոհարարների կողմից։ Այս ժամանակներում բաղադրության մեջ մտում էր նուշ և կովի կաթ, շաքար, ձու կամ ձուկ, վարդագույն ջուր, ալյուր, որը ստացվում էր կրակի վրա։
Ռուսաստանում բլանմաժեն հայտնվեց քաղցրավենիքների կողքին, աղանդերն ավելի գեղեցկացնելու համար բլանմաժեի մեջտեղում մոմ էին վառում։ Բացի դրանից այս աղանդերը մատուցում էին թաղման արարողությունների ժամանակ։ Բլանմանժեն հանդիպել է նաև գրականության մեջ («Քեզ` իմ ընկեր և իմ դառը ծովաբողկ՝ ազնվամորի, իսկ ինձ և Բլանմանժեին՝ օշինդր» (Կոզմա Պրուտկով «Համերի տարբերությունը»))։

## Բաղադրատոմս
199px|մինի|Բլանմանժե
Բլանմանժեի ավանդական բաղադրությունը ներառում է նշով կաթ, ալյուր, շաքար և վանիլ։
Ժամանակակից բաղադրությունը պարունակում է դոնդող. երբ նրա օգտագործումը ավելի է լավանում դոնդողը դառնում է խիտ և պահպանում է իր տեսքը։
Հաճախ Բլանմանժեն պարունակում է.
* ընկույզի տեսակներ
* մրգեր
* անանուխ
* ռոմ
* արորուտ
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կարատիկ

**Կարատիկ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինյա գետի աջ ափով՝ 23 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100005865
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100586
* Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
* Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Շվարցվալդ (տորթ)

**Շվարցվալդ տորթ** (), տորթ հարած սերուցքով։ Հայտնվել է Գերմանիայում 1930-ական թվականներին։ Իսկ այժմ հայտնի է ամբողջ աշխարհով։ Շվարցվալդ տորթը ունի բիսկվիտի խմոր։ Տորթը զարդարելու համար օգտագործվում է կոկտեյլի բալ և շոկոլադ։ Տորթի ծագումը հայտնի չէ և անպայման չի, որ ինքը կապ ունենա Շվարցվալդ շրջանի հետ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Շվարցվալդ տորթը հանդիպում է Portal խաղում։

## Արտաքին հղումներ
* Տորթի բաղադրատոմս
* Շվարցվալդյան բալի տորթ

Կատեգորիա:Տորթեր
Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց
Կատեգորիա:Շվարցվալդ
Կովիկ (կոնֆետ)

250px|thumb
250px|thumb
**«Կովիկ»** , իրիս կոնֆետ հեղուկ պոմադկայով, կաթի և կարագի հավելումով։
Անվանումն ստացել է կոնֆետի թղթի վրա նկարված կովիկից։
1920 ականներին։ Ֆելիքս Պոմորսկին սկսեց Պոզնանում արտադրել հեղուկ խորիզով իրիս, որի թղթի վրա պատկերված էր հոլշտինյան ցեղի կովիկ։ Բաղադրությունը նա իմացել էր իր քեռուց, ով ապրում էր Ժիտոմիրում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Պոմորսկին ստիպված էր տեղափոխել նրա արտադրանքը Միլյանուվեկ, իսկ պատերազմից հետո «Կովիկ»ը սկսեց արտադրվել ուրիշ երկրներում էլ սոցալիստական ճամբարում- ԳԴՌ,Չեխոսլովակիայի, Բելառուսիայի ԽՍՀ։
Այդ Կոնֆետների բաղադրությունը ինչպես նաև այլ իրիսների։ կաթ, շաքար, կարագ, վանիլ։ Մեկ-մեկ բաղադրության մեջ 
մտնում է նաև կոֆեինի, շոկոլադի  բուրահաղորդիչ։ 
Կոնֆետները կարոզ են պատրաստված լինեն տնական պայմմաններում օգտագործելով վերը նշված բաղադրությունը։

Կատեգորիա:Կոնֆետ
Վիսպա

մինի|Կիսած Վիսպա շոկոլադ
**Wispa** (), «Cadbury» ընկերություն շոկոլադե բատոնչիկ, հայտնի ողջ աշխարհով։ Դուրս է եկել 1981 թվականին և հանվել է արտադրությունից 2003 թվականին քիչ պահանջարկի պատճառով։ 2007 թվականին սկսեց նորից արտադրվել Մեծ Բրիտանիայում։ Գովազդվել և վաճառվել է նաև նախկին ԽՍՀՄ-ում։

## Բատոնչիկների տեսակներ
* **Wispa** — ամենահայտնի տեսակը, իրենից ներկայացնում է շոկոլադե բատոնչիկ։
* **Wispa Bar** — շոկոլադե բատոնչիկ տարբեր միջուկներով
* **Wispa պնդուկ** — շոկոլադե բատոնչիկ պնդուկով

Կատեգորիա:Շոկոլադ
Կատեգորիա:1981 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:Բրիտանական հրուշակեղեն
Դրաժե

**Դրաժե** (), կլոր ձև ունեցող փոքրիկ կոնֆետներ, որոնք պատված են պաշտպանողական պսպղուն թաղանթով։

## Պատմություն
Իր անունը կոնֆետն ստացել է ֆրանսերեն dragée բառից, որը նշանակում է կոշտ վիճակի դեղային միջոցի որոշակի չափաքանակ։

Այսօր *դրաժե* բառն ասոցացնում են կլոր ձևի գույնզգույն փոքրիկ կոնֆետների հետ։ Հաճախ կոնֆետները ունենում են շաքարե շերտ։ Բաբելոնում պատրաստվում էին առաջին դրաժե կոնֆետները։ Դրաժե կոնֆետի հիմքն էին հանդիսանում հատիկային մշակույթի հացահատիկները, շաքարապատված հատիկներից պատրաստվում էր չամանը։ Ռուսիայում պատրաստում էին օգտակար և բնական լոռամրգի դրաժե կոնֆետներ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ամերիկյան գրող Կինա Գրանիսի «In Your Arms» երգի տեսահոլովակում, որը նկարահանվել է 2011 թվականին օգտագործել էին 288 հազար դրաժե կոնֆետ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դրաժե։ Պատմություն և ավանդույթներ 

Կատեգորիա:Կոնֆետ
Տալարն

** Տալարն ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լեյդա ինքնավար համայնքի մեջ՝ Կատալոնիա պրովինցիայում։ Գտնվում է Պալյարս Խուսա շրջանում։ Զբաղեցնում է 27,88 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 395 (2010 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Página web del Ayuntamiento
* Información de la Generalitat de Catalunya 
* Información del Institut d'Estadística de Catalunya

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հետերոկումուլեններ

[thumb|150 px|Հետերոալլեններ — [կարբոդիիմիդներ, իզոցիանատներ և կետեններ (վերևի երեք կառոջցվածքները) և ալլեն (ներքևում)]]
**Հետերոկումուլեններ**, կումուլեններ, որոնց կումուլացված կապերի ածխածնի ատոմներից մեկը կամ մի քանիսը տեղակալված են հետրոատոմով։ IUPAC-ի անվանակարգմամբ հետերոկումուլեններին են վերաբերվում այն միացությունները, որոնք ունեն երեք կամ ավելի կումուլացված կապեր, իսկ երկու կումուլացված կապերով հետորոկումուլենին անվանում են հետերոալլեն։

Հետերոալլեններին են վերաբերվում նաև անօրգանական հետերոալլենները (ածխածնի դիօքսիդ՝ O=C=O, ծծմբաածխածին՝ S=C=S)

## Քիմիական հատկություններ
Հետերոալլենները հանդիսանում են էլեկտրոֆիլներ, որոնք փոխազդում են բազմաթիվ նուկլեոֆիլ ագենտների հետ։ Հետերոալլենների մոտ էլեկտրոֆիլ կենտրոն է ծառայում ածխածնի ատոմը և NuH տիպի նուկլեոֆիլների հետ ռեակցիան ընթանում է հետևյալ մեխանիզմով։
: X=C=Y + NuH  \to  Nu-C(=Y)XH

Նուկլեոֆիլներից կարող են հանդես գալ CH-թթուները և իրենց անիոնները, այնպես էլ սպիրտները և ամինները։

Ալլենային կամ ացետիլենային շարքի Գրինյարի ռեակտիվների կամ CH-թթուների անիոնների հետ փոխազդեցությունը ընթանում է հետևյալ մեխանիզմով։

: R2CH- + O=C=O  \to  R2CHCOO-
: Me2C=C=CH-  + O=C=O  \to  Me2C=C=CHCOO-
: R-C≡C-  + O=C=O  \to  R-C≡C-COO-

Նույն կերպող ընթանում է ծծբաածխածնի հետ ռեակցիան։

: RMgX + S=C=S  \to  RCSS-,
Այս ռեակցիան հանդիսանում է դիթիոկարբոնաթթուների սինթեզի լավ միջոց։

Շատ հետերոկումուլենների համար բնորոշ են [2+2]-ցիկլամիացման ռեակցիաները՝ քառանդամանի ցիկլերի առաջացումով։

Իզոցիանատները դիմերվում են առաջացնելով ուրետդիոններ (1,2-ազետիդին-2,4-դիոններ)։
: 400 px
Նույն կերպով դիմերվում են նաև կետենները. կետոկետենները դիմերվում են առաջացնելով ցիկլոբութան-1,3-դիոն, իսկ ալդոկետոնները դիմերվում են առաջացնելով β-ալկիլիդեն-β-լակտոններ (դիկետեններ)։

Կետենների ցիկլամիացումը իմիններին տանում է β-լակտամային ցիկլերի առաջացմանը, որոնք հանդիսանում են β-լակտամային հակաբիոտիկների բաղադրամասը։
: Պատկեր:StaudingerLactam.svg

## Գրականություն
* Elsevier, H. D. Verkruijsse, 2004, Synthesis of acetylenes, allenes and cumulenes: methods and techniques

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կումուլեններ
Կատեգորիա:Ածխաջրածիններ
Գորտ կեքս

**Գորտ կեքս**  (), աղանդեր գորտի գլխի տեսքով, որը պատրաստվում է կրեմով բիսկվիթից, որը պատված է պոմադկայով։ Առաջին անգամ կեքս գորտը պատրաստվել է «Balfours» փռում 1922 թվականին ու արագ դարձավ հանրահայտ ուտեստ Հարավային Ավստրալիայում։ Սկզբից կեքս գորտը միայն եղել է կանաչ, իսկ արդեն ժամանակներ անց հայտնվեցին շագանակագույն, վարդագույն և այլ գույների կեքս գորտեր։

## Պատմություն
1920-ականների սկբներին Գորդոն Բալֆուրը եկել է Ֆրանսիա, որտեղ տեսել է կեքս-գորտեր տեղի հրուշակագործների մոտ։ Հետո այն թխվեց Ադելաիդայում, երբ Գորդոնը վերադարձավ Ավստրալիա։ Այն դարձավ ֆիրմային ուտելիք Balfours կողմից, և ավանդական ուտելիք Հարավային Ավստրալիայում։ Ներկայումս այս կեքսերից վաճառում են Վիկտորիայում, Քվինսլենդում և ուրիշ վայրերում։ Կան կեքսի բազմաթիվ տեսքեր՝ ձնեմարդ, ճուտիկ, ինչպես նաև կեքս գորտ, որը ձևավորել են Ադելաիդայի ֆուտբոլային թիմի նշանով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ավստրալիական խոհանոց
Կատեգորիա:Տորթեր
300 սպարտացիներ։ Կայսրության ծաղկումը

**300 սպարտացիներ. կայսրության ծաղկումը** (), Նոամա Մուրրոյի 3D և IMAX 3D պեպլում ժանրի ֆիլմ, որի գործողությունները տեղի են ունենում 2006 թվականին թողարկված «300 սպարտացիներ» ֆիլմի իրադարձություններից առաջ, ընթացքում և հետո։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Եվա Գրինը, Սալլիվան Ստեպլտոնը և Ռոդրիգո Սանտորոն։ Ֆիլմի շնորհանդեսը ԱՄՆ-ում կայացել է 2014 թվականի մարտի 7-ին։ Ֆիլմին տրվել է PG-16 վարկանիշ բազմաթիվ բռնության և սեռական բնույթի տեսարանների պատճառով։

Ֆիլմում ցուցադրվում է հույն հրամանատար Թեմիստոկլեսի մտացածին պատմությունը, ով մ. թ. ա. 480 թվականին ղեկավարում էր հունական նավատորմը։ Արտեմիսի և Սալամինի պատմական ճակատամարտերում հունական նավատորմը բախվում է պարսիկների կայսր Քսերքսեսի բանակի հետ։

## Սյուժե
Ֆիլմի սկզբում Սպարտայի թագուհի Գորոն պատմում է իր զինվորներին Մարաթոնի ճակատամարտի մասին, որտեղ աթենացի զորավար Թեմիստոկլեսը հանկարծակի հարձակմամբ ջախջախեց ափում տեղակայված պարսկական զորքերը Դարեհի գլխավորությամբ։ Կռվի ժամանակ Թեմիստոկլեսը սպանեց Դարեհին պատանի Քսերքսեսի առաջ։ 10 տարի անց վերջինս ցանկանում է վրեժ լուծել աթենացիներից և արշավանք է կազմակերպում դեպի հունական պոլիսներ։ Պարսիկների դեմ դուրս եկան Լեոնիդասը և 300 սպարտացիները Թերմոպիլյան նեղուցում և Թեմիստոկլեսը հունական նավատորմով Սալամինի ծովախորշում։ Չնայած երկօրյա հերոսական մարտերին՝ սապատավոր Էֆիալդի դավաճանության պատճառով Լեոնիդասը և 300 սպարտացիները ընկան և դեպի Աթենք ճանապարհը ազատվեց...

## Պատմական վրիպակներ
Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր-հնագետ Փոլ-Փարթլեջ նշել է, որ ֆիլմը պարունակում է պատմական սխալներ։ Օրինակ Մարաթոնի ճակատամարտում ո՛չ Քսերքսը, և ոչ էլ Դարեհը ներկա չեն եղել։ Հակառակ ֆիլմի սյուժեի՝ Արտեմիսիան դեմ է արտահայտվել հույների դեմ նեղուցում ծովամարտ վարելու մտքին և չի մահացել հույն-պարսկական պատերազմներում։ Սպարտացիները ընդամենը օգնության են ուղարկել 16 նավ 400-ից, և ոչ թե մի ամբողջ նավատորմ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ռեժիսորի պարտականությունները կատարելու համար մտածվում էր ընտրել Ժաումե Կոլյետ Սերատին։
* Թեմիստոկլեսի դերը առաջարկվում էր Ջոել Հետկիրթոնին, բայց նա հրաժարվել է։
* Ի սկզբանե ֆիլմի շնորհանդեսը նախատեսվում էր կազմակերպել 2013 թվականի օգոստոսի 2-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:3D ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Legendary Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կոմիքսների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պեպլում ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Զակ Սնայդերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կոմիքսների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Պեպլումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր անտիկ ժամանակների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում մ.թ.ա. 5-րդ դարում
Կեդրովկա (Կումիրի վտակ)

**Կեդրովկա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բիա գետի աջ ափով՝ 36 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010200312115100009044
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100904
* Ավազանի կոդը - 13.01.02.003
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
* Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Դանուբի ալիքներ (տորթ)

200px|thumb|Տորթ Դանուբ ալիքներ

**Դանուբի ալիքներ**, ինչպես նաև՝ «Սպիտակաձյունիկ», բիսկվիտային խմորից տորթ` բալով և սերուցքային կրեմով։ Թխվածքի խմորը երկշերտանի է, վերևի շերտը շագանակագույն է, ներքևինը ավելի բաց գույնի։ Երկու շերտերի վերևում դրվում է բալը։ Բալի ծանրությունից խմորը խառնվում է և առաջացնում ալիքներ։ Թխելուց հետո տորթը պատում են սերուցքային կրեմով կամ սերուցքային պուդինգով, իսկ հետո վերևից շոկոլադային օշարակ (երբեմն ավելացնում են բալի հյութ) են ավելացնում` ստեղծելով ալիքներ։

## Գրականություն
* Рецепт торта «Дунайские волны»
* Nikolai Buroh։ *Das Teubner Buch- deutsche Küche.* Gräfe Und Unzer, 2008, ISBN 978-3833804649, S. 488
* Гудрун Рушицка. Пироги и торты. Несложно и вкусно. М.։ «Оникс», 2008. ISBN 58-9270-078-X

Կատեգորիա:Տորթեր
Կեբեզենկա

**Կեբեզենկա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բիա գետի աջ ափով՝ 278 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100212115100000106
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100010
* Ավազանի կոդը - 13.01.01.002
* Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
* Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր