Բաշկորտոստան

**Բաշկորտոստան**, պաշտոնապես՝ **Բաշկորտոստանի Հանրապետություն** (), ոչ պաշտոնապես՝ **Բաշկիրիա**, հանրապետություն Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Ուֆա քաղաքը։ Ռուսաստանի բնակչությամբ ամենամեծ հանրապետությունն է։
thumb|310px|Բաշկորտոստանի ֆիզիկական քարտեզ
Սահմանակից է Թաթարստանի, Ուդմուրթիայի, Պերմի երկրամասի, Սվերդլովսկի, Չելյաբինսկի և Օրենբուրգի մարզերի հետ։
1917 թվականի նոյեմբերի 15-ին նոյեմբերի 28-ին Բաշկիրիայի կենտրոնական շրջանը հռչակեց Բաշքուրդիստանի ինքնավարությունը, որը մարտի 20-ին «Խորհրդային կենտրոնական կառավարության և Բաշկիրիայի կառավարության միջև Խորհրդային Ինքնավար Բաշկիրիայի մասին» համաձայնագրի ստորագրման արդյունքում 1919 թվականի մարտի 20-ը ճանաչվել է կենտրոնական խորհրդային իշխանությունների կողմից և վերածվել Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության։
1990 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, պետական ինքնիշխանության հռչակագրի ընդունման հետ, այն վերափոխվեց Բաշկիրիայի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության՝ Բաշկորտոստան։ 1992 թվականի փետրվարի 25-ից հանրապետությունն ունի իր ժամանակակից անվանումը։

## Ստուգաբանություն
Բաշկորտոստան (պատմական)՝ ստուգաբանվում է բաշկիր — բաշկորտ () և «ստան» ածանցից ( — «երկիր»)։
Տարածքի մասին առաջին հիշատակումը վերաբերում է VIII դարում Բաշգուրդի տեսքով Ռաշիդ ալ-Դին «Օղուզ-նամե» աշխատության մեջ։ 
Միջնադարի արաբ-պարսկական և արևմտյան աղբյուրներում համընդհանուր հայտնի են եղել Բաշգիրդ, Բաշգիրդ, Բասկարդիա, Բաշգիրդիա և այլն անունները։
XVI-XVII դարերում, ռուսական աղբյուրներում, բաշկիրների բնակության տարածքը նշվում էր Ուֆայի գավառ կամ Բաշկիրիա։ Սկզբում անվանումն օգտագործվել է բաշկիրների, Բաշկիրդիա, Բաշկիրի երկրամաս, Բաշկիրի նահանգի տեսքով։
Համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության՝ Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտի անվանումը՝ Բաշկորտոստանի Հանրապետություն։ Համաձայն Հանրապետության Սահմանադրության՝ Բաշկորտոստան և Բաշկորտոստանի Հանրապետություն անվանումները համարժեք են։

## Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիրը

### Աշխարհագրություն

Բաշկորտոստանը գտնվում է Հարավային Ուրալի արևմտյան լանջերին և Նախաուրալում։ Հանրապետության տարածքում ամենաբարձր կետը Յամանտաու լեռն է 1640 մետր բարձրությամբ։ Բաշկորտոստանի երկարությունը հյուսիսից հարավ 550 կմ է, արևմուտքից արևելք՝ 430 կմ։ Բաշկորտոստանի Հանրապետությունը գտնվում է Մոսկվայի ժամանակ+2 ժամային գոտում։





### Երկրաբանություն

Հանրապետության երկրաբանական կառուցվածքում առանձնացնում են երեք հիմնական շրջաններ՝ Արևմտյան, Հարավային և Լեռնային Բաշկորտոստան։

Հանրապետությունը ունի նավթի (մոտ 200 գրանցված հանքավայր), բնական գազի (նախատեսվող պաշարներ՝ ավելի քան 300 մլրդ մ³), ածխի (մոտ 10 հանքավայր, հաշվեկշռային պաշարներ՝ մինչև 0,5 մլրդ տոննա), երկաթի հանքաքար (ավելի քան 20 հանքավայր, հաշվեկշռային պաշարներ՝ մոտ 100 մլն տոննա), պղնձի (15 հանքավայր) և ցինկի, ոսկու (ավելի քան 50 հանքավայր), քարաղի, ցեմենտի բարձրորակ հումք։

### Ջրագրություն

Բաշկորտոստանում կա ավելի քան 12000 գետեր և մոտ 2700 լճեր, լճակներ և ջրամբարներ։ Հարուստ է ստորերկրյա աղբյուրները։ Ամենամեծ գետերը՝ Բելայա (Ագիդել) (1430 կմ) և նրա վտակները Ուֆա (918 կմ), Դյոմա (535 կմ), Սիմ (239 կմ), Նուգուշ (235 կմ), Ուրշակ (193 կմ), Աշկադար (165 կմ), Ստերլյա (94 կմ)։ Լճերի ամենամեծ քանակությունը գտնվում է հանրապետության Անդրուրալյան մասում։ Բաշկիրյան Տրանս-Ուրալի գրեթե բոլոր լճերն ունեն երկարավուն ձև և ձգված են լեռնաշղթաներին զուգահեռ։ Այս լճերը հարուստ են ձկներով (մինչև 40 տեսակ)։ Հանրապետության արևմտյան մասի լճերից ամենամեծն են՝ Ասլիկուլը, որն ունի 18,5 կմ² տարածք և Կանդրիկուլը՝ 12 կմ²։

### Կլիմա

[thumb|300px|Ձնածածկ [Իրեմել]]
[thumb|300px|[Յամանտաու լեռներն աշնան գույներում]]
Կլիման ցամաքային է։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը` +0,3&nbsp;°C լեռներում և +2,8&nbsp;°C հարթավայրերում։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը` -18&nbsp;°C, հուլիսին` +18&nbsp;°C:

Տարեկան արևոտ օրերի թիվը տատանվում է 287-ից Ակսյոնովո (գյուղ, Ալշեևսկի շրջան) և Բելորեցկում մինչև 261 Ուֆայում (օրերի ամենափոքր թիվը դեկտեմբերին և հունվարին է, ամենամեծը՝ ամռան ամիսներին)։
Օդի միջին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը -41&nbsp;°C է, բացարձակ առավելագույնը՝ +42&nbsp;°C։ Օդի ջերմաստիճանի կայուն անցում 0°-ով տեղի է ունենում ապրիլի 4-9-ին` գարնանը և հոկտեմբերի 24-29-ին` աշնանը, լեռնային շրջաններում` համապատասխանաբար ապրիլի 10-11-ին և հոկտեմբերի 17-21-ին։ Օդի դրական ջերմաստիճանով օրերի թիվը 200-205 է, լեռներում՝ 188-193։ Վերջին ցրտահարության միջին ժամկետը մայիսի 21-30-ն է, ամենաուշը՝ հունիսի 6-9-ը, հյուսիսային և լեռնային շրջաններում հունիսի 25-30-ը։ Առաջին ցրտահարության միջին ժամկետը սեպտեմբերի 10-19-ն է, ամենավաղը՝ օգոստոսի 10-18-ը։
Ձնածածկի առաջացման ամենավաղ ժամկետը սեպտեմբերի 12-20-ն է, կայուն ձնածածկի առաջացման ամենավաղ ժամկետը՝ հոկտեմբերի 16-24-ը, լեռնային շրջաններում հոկտեմբերի 5-12-ը, ձյան ծածկույթի միջին ժամկետը՝ նոյեմբերի 3-ը։ -13. Ձյան ծածկույթի հալման միջին ժամկետը ապրիլի 14-24-ն է։ Ձյունածածկ օրերի թիվը 153-165 է, լեռնային շրջաններում՝ 171-177։ Ձյան ծածկույթի միջին և առավելագույն խորությունը 36-55 սմ է, առավելագույն բարձրությունը կարող է հասնել 106-126 սմ, ձյան ծածկույթի միջին խտությունը ամենաբարձր բարձրության վրա 240-300 կգ/մ³ է։

### Բնական զոնաներ, բուսական և կենդանական աշխարհ


Պատկեր:Соколиная скала.jpg|Նուգուշ գետի գետահովիտ
Պատկեր:Шихан Торатау и коровы.jpg|Շիհան Տրատաու: Տափաստանի մեջտեղում գտնվող միայնակ բլուրները Բաշկորտոստանի համար յուրահատուկ լանդշաֆտ են։
Պատկեր:Atysh waterfall (2008).jpg|Ջրվեժ(ջրվեժ)|Ատիշ ջրվեժ
Պատկեր:Лошади на Банном.jpg|Բաշկիրական ձիեր Յակտիկուլ լճում։

Անտառները զբաղեցնում են հանրապետության տարածքի ավելի քան 40%-ը։ Անդրուրալում խառը անտառներ են, արևմտյան նախալեռնային շրջաններում, լեռնային շրջաններում և Բաշկիրական Անդրուրալում կան սոճու-սաղարթավոր, կեչու անտառներ և փշատերև տայգա։ Նախաուրալում տարածված են նաև անտառատափաստանները՝ կեչու և կաղնու անտառներով, փետրախոտային տափաստանները, բացի այդ, տափաստանները տարածվում են Անդրուրալյան շրջաններում։ Հողերը հիմնականում գորշ անտառային են,սևահողեր, ճմապոդզոլային։
Հանրապետության տարածքում հանդիպում են 77 տեսակ կաթնասուններ, մոտ 300 տեսակ թռչուններ, 42 տեսակ ձկներ, 11 տեսակ սողուններ, 10 տեսակ երկկենցաղներ, 15 հազար տեսակ միջատներ, 276 տեսակ սարդեր, 70 տեսակ տզեր, 120 տեսակ փափկամարմիններ 140 տեսակ խեցգետնակերպեր,  որդերի մոտ 1000 տեսակ։ Թվարկվածներից Բաշկորտոստանի Կարմիր գրքում են 18 տեսակ կաթնասուններ, 49 տեսակ թռչուններ, 7 տեսակ ձկներ, 3 տեսակ երկկենցաղներ, 6 տեսակ սողուններ և 29 տեսակ անողնաշարավորներ, այդ թվում՝ 28 տեսակ միջատներ։

### Ազգային պարկեր և արգելոցներ

Գադելշա ջրվեժ

Հանրապետությունում կա երեք ազգային պարկ՝ Բաշկիրի (ազգային պարկ), Հարավուրալյան ազգային բնական արգելոց, Շուլգան-Տաշի ազգային պարկ, 1 կենսոլորտային արգելոց, 1 ազգային պարկ (Բաշկիրիա ազգային պարկ), 29 արգելոց, 5 բնական պարկ (Ասիլյուկուլ, Զիլիմ, «Իրեմել», « Կանդրիկուլ», «Մուրադիմովի կիրճ»), 183 բնության հուշարձան, բուսաբանական այգի-ինստիտուտ, 7 առողջապահական տարածքներ և հանգստավայրեր («Կանաչ պուրակ», «Կարագայ», «Յումատովո» և «Յումատովո» առողջարանների լեռնային և առողջարանային պահպանության շրջաններ, հանգստավայրեր «Կրասնուսոլսկի», «Յանգան-Տաու», «Յակտի-Կուլ», «Ասսի» և այլն)։ Հատկապես պահպանվող բնական տարածքների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 1064,7 հազար հա (Հանրապետության տարածքի 6,9%-ը)։

## Հանրապետության խորհրդանիշները
### Դրոշ

Բաշկորտոստանի պետական դրոշը հաստատվել է 1992 թվականի փետրվարի 25-ին։

### Զինանշան

Բաշկորտոստանի պետական զինանշանն ընդունվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 12-ին։

### Օրհներգը

Բաշկորտոստանի օրհներգը հաստատվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 12-ին։

## Պետական կառուցվածքը
[right|thumb|300px|[Дом Республики (Уфа)|Հանրապետության տուն]]
Բաշկորտոստանը սուբյեկտ է Ռուսաստանի Դաշնությանում Սահմանադրության համաձայն՝ հանրապետությունը ժողովրդավարական իրավական պետություն է Ռուսաստանի Դաշնության կազմում։ Միևնույն ժամանակ, հանրապետության (պետության) հայեցակարգը Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրությունից չի նշանակում Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտի պետական ինքնիշխանության ճանաչում, այլ միայն արտացոլում է նրա սահմանադրական և իրավական կարգավիճակի որոշ առանձնահատկություններ, որոնք կապված են պատմական, ազգային և այլ բնույթի գործոնների հետ, քանի որ Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրությունը միաժամանակ ճանաչում է Դաշնության սուբյեկտների իրավահավասարությունը։ Պաշտոնական լեզուներն են բաշկիրերենը և ռուսերենը։
;Սահմանադրություն

Սահմանադրությունը Բաշկորտոստանի հիմնական օրենքն է։ Ընդունվել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 24-ին։

;Բաշկորտոստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարան

Բաշկորտոստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանը սահմանադրական վերահսկողության դատական մարմին է, որն ինքնուրույն և անկախ իրականացնում է դատական իշխանությունը սահմանադրական դատավարության միջոցով։

;Բաշկորտոստանի Հանրապետության ղեկավար

[thumb|264x264px|Хабиров, Радий Фаритович|[Ռադի Խաբիրով, Բաշկորտոստանի Հանրապետության ղեկավար]]։ Բաշկորտոստանի առաջին նախագահը Մուրտազա Ռահիմովն է։
;Պետական ժողովը Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլտայ

Պետական ժողովը՝ Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլթայը, Բաշկորտոստանի օրենսդիր մարմինն է (խորհրդարանը), որը բաղկացած է 110 պատգամավորից։ Ընտրվել է համաժողովրդական քվեարկությամբ։

Պետական ժողովի նախագահը Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլթայը Կոնստանտին Տոլկաչովն է։
;Կառավարություն

Գործադիր իշխանության բարձրագույն մարմինը Բաշկորտոստանի Հանրապետության կառավարությունն է։ Կառավարության ղեկավարը Բաշկորտոստանի Հանրապետության կառավարության նախագահն է, որը նշանակվում է հանրապետության ղեկավարի կողմից Պետական ժողովի հավանությամբ՝ Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլտայը։
;Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին առընթեր Բաշկորտոստանի Հանրապետության լիազոր ներկայացուցչություն

Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին առընթեր Բաշկորտոստանի Հանրապետության լիազոր ներկայացուցչությունը Բաշկորտոստանի պետական մարմին է, որը տարածաշրջանի գործադիր իշխանության համակարգի մաս է կազմում և գործում է Բաշկորտոստանի Հանրապետության կառավարության ղեկավարությամբ։
;Ռուսաստանի Դաշնության Պետդումայում Բաշկորտոստանի Հանրապետության ներկայացուցիչներ
2016 թվականի սեպտեմբերի 18-ի ընտրությունների արդյունքներով, Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի յոթերորդ գումարման Պետական դումայի պատգամավորները, Բաշկորտոստանի Հանրապետությունը Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային ժողովի Պետդումայում ներկայացված են. պատգամավորներ՝ Ռախմատուլինա Զ. Յա., Կաչկաև Պ. Ռ., Բատալովա Ռ. Ա., Բիկբաև Ի. Զ., Յումաշևա Ի. Ա., Մարդաշին Ռ. Մ., Իզոտով Ա. Ն., Իշսարին Ռ., Բայգուսկարով Զ. Զ., Գանիև Ֆ. Գ., Շայխուտդինով Ռ. Գ., Յուշչենկո Ա. Ա., Սուխարև Ի. Կ., Օմարով Հ. Զ.
;Բաշկորտոստանի Հանրապետության ներկայացուցիչներ Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային խորհրդում
Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային խորհուրդը Գործադիր իշխանությունից ներառում էր Մ. Գ. Ռահիմով (1993 թվականից), Ա. Ռ. Յակուբով (2001 թվականից), Ռ. Գ. Իսկուժին (2004 թվականից), Ռ. Ա. Ռ. Գասկարով (2010 թվականից), Ա. Մ. Բոնդարուկ (2011 թվականից), Լ. Ս. Գումերովա (2014 թվականից)։ Օրենսդիր մարմնից՝ Ա. Յա. Կոպսով (1993  թվականից), Ռ. Ն. Զինուրով (2013 թվականից), Ի. Ի. Յալալով (2018 թվականից), Մ.Մ.Իշմուրատով (1996), Մ․ Ա Զայցև (1997 թվականից),Կ․ Բ Տոլկաչով (1999 թվականից), Ի․ Վ․ Իզմեստև(2001 թվականից), Ռ․ Գ․ Իսկուժին (2006 թվականից), Ռ․ Ն․ Զինուրով (2013 թվականից), Ի․ Ի․ Յալալով (2018 թվականից)։

## Վարչատարածքային բաժանում
thumb|Բաշկորտոստանի շրջաններ և քաղաքներ

Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտը վարչատարածքային կառուցվածքի շրջանակներում բաժանվում է հետևյալ վարչատարածքային միավորների՝ 8 հանրապետական նշանակության քաղաքներ, 1 փակ վարչատարածքային կազմավորում, 54 շրջան, ներառյալ տարածաշրջանային նշանակության 12 քաղաքներ, 2 բանվորական ավան 828 գյուղական խորհուրդ։
Վարչատարածքային բաժանման կառուցվածքի կազմում հանրապետության վարչատարածքային միավորների սահմաններում մինչև 2018 թվականի հունվարի 1-ը ձևավորվել է 895 քաղաքապետարան, այդ թվում՝ 9 քաղաքային թաղամաս և 54 մունիցիպալ կազմավորում, այդ թվում՝ 818 գյուղական և 14 քաղաքային բնակավայրեր։

;Հանրապետական նշանակության քաղաքներ և փակ վարչատարածքային կազմավորումներ(քաղաքային օկրուգներ).:
# Ագիդել քաղաք
# Կումերտաու քաղաք
# Նեֆտեկամսկ քաղաք
# Օկտյաբրսկի քաղաք
# Սալավատ քաղաք
# քաղաք Սիբայ
# Ստեռլիկամսկ քաղաք
# Ուֆա քաղաք
# Մեժգորիե (Բաշկորտոստան) փակ քաղաք
thumb|250px|right|Բաշկիր գյուղը Ինզեր գետի վրա։

## Բնակչություն
thumb|400px|Բաշկիրիայի էթնիկ քարտեզը ըստ քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի 2002 և 2010 թվականներին

Հանրապետության բնակչությունը, ըստ Ռուսաստանի պետական վիճակագրական կոմիտեի տվյալների, կազմում է 4 080 684 մարդ(2023)։ Այն Ռուսաստանի հանրապետությունների շարքում բնակչության թվաքանակով առաջին տեղն է զբաղեցնում։ Բնակչության խտությունը՝ 28,55 մարդ/կմ² (2023 թ.): Քաղաքային բնակչություն՝ 62,23 [62]% (2539327)։ Բնակչության 31,34%-ն ապրում է հանրապետության մայրաքաղաք Ուֆայի և և հարակից շրջանում։ Ամենաքիչ խիտ բնակեցված են Զիլաիրսկի (3 մարդ/կմ²), Բելորեցկի (3,7 մարդ/կմ²) և Բուրզյանսկի քաղաքային շրջաններում (4 մարդ/կմ²)։ Գյուղական բնակչության ամենաբարձր խտությունը դիտվում է Ուֆայի (37 մարդ/կմ²), Կարմասկալիի (30 մարդ/կմ²), Չիշմիի (29 մարդ/կմ²) և Տույմազիի (27 մարդ/կմ²) քաղաքային շրջաններում։
2015 թվականը հանրապետության համար նշանավորվել է բնակչության բնական աճով (59196 ծնունդ, 54107 մահ)։ Սակայն միգրացիոն արտահոսքի պատճառով (56.9 հազ. մեկնել է, 51.0 հազ. ժամանել) ընդհանուր բնակչության թիվը 2014 թվականի համեմատ նվազել է 806 մարդով կամ 0.02%-ով։
Բաշկորտոստանի ազգային կազմը ըստ 2010 թվականի համառուսական մարդահամարի. ռուսներ՝ 36%, բաշկիրներ՝ 29,5%, թաթարներ՝ 25,4%, չուվաշներ՝ 2,7%, մարիներ՝ 2,6%, ուկրաինացիներ՝ 1%, այլ ազգեր։ 2,7%։ Ընդհանուր առմամբ հանրապետությունում ապրում է 160 ազգության ներկայացուցիչներ

## Տնտեսություն

thumb|300px|right|Բաշկորտոստանի համախառն տարածաշրջանային արդյունքի կառուցվածքը 2013 թ

Հանրապետության տնտեսությանը բնորոշ է տնտեսության բազմաճյուղ կառուցվածքը՝ զարգացման բարձր ցուցանիշներով։. Վերջին տարիներին Բաշկորտոստանին հաջողվել է հասնել տնտեսության մեջ հասնել զգալի առաջընթացի։ Օրինակ, օգտակար հանածոների արդյունահանումը հանրապետության համախառն արտադրանքի կառուցվածքում 2009թ.-ին կազմել է 8,1 տոկոս, իսկ 2012թ. արդեն 2,9%. Հիմնական մասնագիտացումը շարունակում է մնալ մշակող արդյունաբերությունը, առաջին հերթին նավթի վերամշակումը։ Նավթի վերամշակման, բենզինի արտադրության, դիզվառելիքի արտադրության, խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակով, կաթի և մեղրի արտադրությամբ հանրապետությունը զբաղեցնում է առաջին տեղը Ռուսաստանի Դաշնության  վարչատարածքային միավորների շարքում։
2012 թվականին համախառն տարածաշրջանային արդյունքի ծավալը գերազանցեց 1 տրիլիոն ռուբլին։2015 թվականի վերջին այս ցուցանիշը կազմում է 1 տրիլիոն 421 մլրդ ռուբլի կամ մեկ շնչի հաշվով 349,9 հազար։ Աճի տեմպերով Բաշկորտոստանը Ռուսաստանի մարզերի առաջին հնգյակում է։ Աճի տեմպերով Բաշկորտոստանը Ռուսաստանի մարզերի առաջին հնգյակում է։.
Հարկերի և տուրքերի ընդհանուր գումարը 2015 թվականին հանրապետության տարածքում կազմել է 266,3 միլիարդ ռուբլի։ Դրանցից 146,7 մլրդ-ը ուղղվել է տարածքային բյուջե, դաշնային բյուջեի պահումները կազմել են 119,6 մլրդ կամ ընդհանուր եկամուտների 45%-ը։. Ներդրումների ծավալը հանրապետությունում 2015 թվականին կազմել է 316 մլրդ ռուբլի։ Բաշկորտոստանի կառավարության առաջնահերթություններից է մինչև 2019 թվականը համախառն տարածաշրջանային արդյունք հատվածում ներդրումների մասնաբաժինը հասցնել 25%-ի։
2014 թվականի վերջին հանրապետությունը Ռուսաստանում առաջին տեղն է զբաղեցրել շահութաբեր ձեռնարկությունների տեսակարար կշռով։ Մարզի ձեռնարկությունների 82,9%-ը շահութաբեր է։ հանրապետական միջինը 68,42% է։

Հանրապետությունն արտաքին առևտրաշրջանառության հաշվեկշիռը դրական է՝ 12,5 մլրդ $ 2013թ. (արտահանումը՝ 13,7 մլրդ $, ներմուծում՝ 1,2 մլրդ $)։ 2014 թվականի վերջին Բաշկորտոստանը արտաքին առևտրային հարաբերություններ է պահպանել աշխարհի ավելի քան 104 երկրների հետ։. 
2014 թվականին Բաշկորտոստանը Վարկանիշային գործակալություն վարկանիշային գործակալության կողմից ճանաչվել է նվազագույն տնտեսական ռիսկեր ունեցող տարածաշրջան։. 2014 թվականի հոկտեմբերին Standard & Poor's միջազգային վարկանիշային գործակալությունը հաստատել է երկրի վարկային վարկանիշը BBB մակարդակում՝ կայուն կանխատեսում։ Նշելով ուժեղ իրացվելիությունը, պարտքի շատ ցածր մակարդակը և չափավոր ուժեղ ֆինանսական ցուցանիշները, S&P-ի մասնագետները դեռ չեն բացառում BBB վարկանիշի իջեցումը. կանխատեսումը բացասական է՝ պայմանավորված Ռուսաստանի տարածաշրջանային ֆինանսական համակարգի բացասական ազդեցության, ինչպես նաև վարկանիշի հնարավոր իջեցմամբ։ Ռուսաստանի Դաշնության սուվերեն վարկանիշ։ Կազմակերպության չափանիշներին համապատասխան՝ մեկ մարզին չի կարող վերագրվել ավելի բարձր վարկանիշ, քան ամբողջ երկրի մակարդակը։

Հանրապետության մայրաքաղաք Ուֆա քաղաքը Forbes-ի վարկանիշով բիզնեսով զբաղվելու համար Ռուսաստանի լավագույն քաղաքներից մեկն է։.

### Արդյունաբերություն

Ամենամեծ արդյունաբերական կենտրոնները՝ Ուֆա, Ստեռլիտամակ, Իշիմբայ, Սալավաթ, Նեֆտեկամսկ, Տույմազիի, Օկտյաբրսկի, Բելորեցկ։ Հատկանշական է արտադրության բարձր կենտրոնացումը, արդյունաբերական արտադրանքի մոտ կեսն արտադրվում է Ուֆայում։
Արդյունաբերության ամենակարևոր ճյուղերը նավթավերամշակումն է՝ Բաշնեֆտ Ուֆայի նավթավերամշակման գործարան, Բաշնեֆտ Նոր Ուֆայի նավթավերամշակման, Բաշնեֆտ Ուֆայի նավթաքիմիայի գործարան, քիմիան և նավթաքիմիան (Գազպրոմ Նավթաքիմ Սալավաթ,Ուֆայի սինթետիկ սպիրտի գործարան, Շկապովսկու և Տույմազինի,), նավթահանույթը։ Հանրապետության նավթավերամշակման համալիրը խոշորագույններից է Եվրոպայում։ Զարգացած է մեքենաշինությունը և մետաղաձուլությունը։ Գործում է նաև փայտամշակման և շինանյութերի արդյունաբերություն
։
Պատկեր:Russian Navy Kamov Ka-31.jpg|Ուղղաթիռ Կա-31, Կումերտաու
Պատկեր:DT-30P1 Vityaz 1.jpg| Ամենագնաց ԴՏ-30, Իշիմբայ
Պատկեր:117C for Su-35.jpg|Տուրբոակտիվ շարժիչ Ալ-41Ֆ1 հինգերորդ սերնդի կործանիչների համար,Ուֆա
Պատկեր:Ավտոբուս ՆավթԱԳ-ՎԴԼ– Նեֆտեկամսկ "Башавтотранс" на улицах г.Уфы..jpg|Автобус НефАЗ-VDL, Нефтекамск

Մինչև 1917 թվականը ժամանակակից Բաշկորտոստանի տարածքում տեղակայված էին տարբեր տեսակի մոտ 100 ձեռնարկություններ, իսկ արդյունաբերության մասնաբաժինը տնտեսության մեջ կազմում էր 15%։

1930-ական թվականներին ԽՍՀՄ ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդն ընդունեց «Բաշկիրական ՀՍՍՀ-ում արդյունաբերության զարգացման մասին» բանաձեւը։ Այս տարիներին հանրապետությունում դրվեց նավթարդյունաբերության հիմքը։

1932 թվականի մայիսի 16-ին Իշիմբայ ժամանակակից խոշոր արդյունաբերական քաղաքի տարածքում առաջին անգամ ամբողջ Ուրալում և Մերձվոլգյան շրջանում արդյունահանվել է «սև ոսկու» առաջին կաթիլը։
Նավթային արդյունաբերության գերակայության պատճառով 1990-ական թվականներին Բաշկորտոստանում արդյունաբերական արտադրանքի անկումը ավելի քիչ էր, քան 
մշակող արդյունաբերական շրջաններում։ Սակայն նավթի պաշարների սպառման պատճառով նրա արդյունահանումը 1980-2006 թվականներին կտրուկ անկում ապրեց՝ 39,2 մլն տոննայից հասնելով 11,0 մլն տոննայի։

### Էներգետիկա

[right|thumb|300px|[Տյուպկիլդիի քամու հողմաէլեկտրակայանի գեներատորներ]]
Բաշկորտոստանի տնտեսության զարգացման մակարդակը մեծապես որոշում է էլեկտրաէներգիայի արդյունաբերության վիճակը (արդյունաբերական արտադրանքի 13%-ը)։ Դրա հիմքը ջերմային էլեկտրակայաններն են՝ Կարմանովսկայա կոնդենսացիոն էլեկտրակայան, Ուֆայում գտնվող Ուֆայի ՋԷԿ–1, ՋԷԿ–2, ՋԷԿ–3, ՋԷԿ–4, Ստեռլիտամակում և Սալավաթում, Սիբաեի Անդրուրալյան Ջէկ–ը և Կումերտաուի ՋԷԿ–ը։
Ատոմային էներգիայի զարգացման դաշնային ծրագրի (2005 թ.) համաձայն՝ Ագիդել քաղաքում հնարավոր է վերսկսել Բաշկիրիայի ատոմակայանի շինարարությունը։ 1980-ական թվականներին Բաշկիրի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում տեղական ձեռնարկությունները արտադրում էին հողմային տուրբիններ՝ մինչև 30 կիլովատ հզորությամբ։ Սակայն Խորհրդային Միության փլուզումից հետո այս ուղղությամբ զարգացումները կասեցվեցին։ Ըստ «Բաշկիրեներգո»-ի նախկին ղեկավար Շամիլ Աբդուրաշիտովի, հանրապետական կառավարության պատշաճ ուշադրությամբ, Բաշկիրիան, իր գիտական բազայի շնորհիվ, այսօր կարող է լինել հողմային էներգիայի ոլորտում համաշխարհային առաջատարներից մեկը։ «Այս շուկան կլիներ մերը, մենք աշխարհի կեսին կմատակարարեինք մեր կայաններով, և Բաշկիրիան կլիներ հողմային արդյունաբերության արևելյան կենտրոնը։
21-րդ դարի սկզբին հանրապետությունում այլընտրանքային էներգիան սկսեց աստիճանաբար վերածնվել։
Տույմազինսկի շրջանի Տյուպկիլդի գյուղի շրջակայքում է գտնվում 2,2 ՄՎտ հզորությամբ փորձարարական հողմային էլեկտրակայանը։ Մինչև 2018 թվականը նախատեսվում է հարավային շրջաններում ստեղծել յոթ արևային էլեկտրակայան՝ 59 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ։ 2015 թվականի հոկտեմբերին Խայբուլինի շրջանում շահագործման է հանձնվել 10 ՄՎտ հզորությամբ Բուրիբաևի արեգակնային կայանի առաջին փուլը, որը դարձել է հանրապետության առաջին արդյունաբերական արեգակնային կայանը։ Գործում են նաև Բուգուլչանկի  և Իսագուլովի արեգակնային կայանները։ 2015-ի հունվարին Սեվերնի գյուղը (Աբզելիլովսկի շրջան) ամբողջությամբ անցավ հողմային-արևային էլեկտրակայանից՝ դառնալով հանրապետության առաջին բնակավայրը լիովին ինքնավար էլեկտրամատակարարմամբ՝ հիմնված վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների վրա։

### Շինարարություն
2009 թվականին հանրապետությունում շինարարության ոլորտում կար 189 խոշոր և միջին, 4511 փոքր ձեռնարկություն։ Շինարարական աշխատանքների ծավալը Բաշկորտոստանում 2000 թվականին կազմել է 15,7 միլիարդ ռուբլի, 2005 թվականին՝ 46,4 միլիարդ ռուբլի, 2006 թվականին՝ 56,2 միլիարդ ռուբլի, 2007 թվականին՝ 83,1 միլիարդ ռուբլի, 2008 թվականին՝ 102, .7 միլիարդ ռուբ. ռուբլի։ 2014 թվականի համար այն Ռուսաստանում առաջատարներից է բնակարանների շահագործման առումով և զբաղեցնում է առաջին տեղը Մերձվոլգյան դաշնային շրջանում

### Գյուղատնտեսություն

[thumb|300px|Արևածաղկի դաշտ մայրամուտին [Իշիմբայի շրջան]]
Գյուղատնտեսությունը մասնագիտացված է հացահատիկի մշակությամբ և անասնաբուծությանբ։ Աճեցնում են հացահատիկային մշակաբույսեր՝ ցորեն, տարեկանի, վարսակ, գարի և տեխնիկական մշակաբույսեր՝շաքարի ճակնդեղ, արևածաղիկ։ Հանրապետությունում զարգացած է մսատու և կաթնատու անասնապահությունը, մսատու և բրդատու ոչխարաբուծությունը, թռչնաբուծությունը, ձիաբուծությունը, կումիսի արտադրությունը և մեղվաբուծությունը։ Ռուսաստանում լայնորեն հայտնի է բաշկիրական մեղրը։

2009 թվականի սկզբին Բաշկորտոստանում կար 916 գյուղատնտեսական արտադրական կազմակերպություն, 4214 գյուղացիական (ֆերմերային) տնային տնտեսություն և 588000 անձնական օժանդակ հողամաս։ 2007 թվականին հանրապետության գյուղատնտեսությունում աշխատել է 285,6 հազ.

Մինչև ութ մետր խորությամբ բաշկիրական սևահողերը, զբաղեցնում են հանրապետության տարածքի մեկ երրորդը, աշխարհում ամենաբերրերից են և ապահովում են բարձր բերքատվություն։

### Առևտուր և ֆինանսներ
Հանրապետության տարածքում գործում է 78 վարկային կազմակերպություն, որոնցից 11-ը ուղղակիորեն գրանցված են Բաշկորտոստանի տարածքում, իսկ 67-ը ներկայացված են մասնաճյուղերով։ Ռուսաստանի Դաշնության Կենտրոնական բանկի տարածքային մարմինը Բաշկորտոստանի Հանրապետության Ազգային բանկն է, որը ներառում է 10 կանխիկացման կենտրոններ։
Արտաքին տնտեսական կապերի և Կոնգրեսի գործունեության նախարար Մարգարիտա Բոլիչևայի խոսքով, Բաշկորտոստանը հաջողությամբ զարգացնում է միջազգային առևտուրը Չինաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և ԱՊՀ երկրների հետ։ Ներկայացուցչություններ կան Թուրքիայում, Ղազախստանում և Բելառուսում, նախատեսվում է Բաշկորտոստանի ներկայացուցչություն բացել Ուզբեկստանում։ Հանրապետությունն առաջարկում է բարձրորակ մրցունակ արտադրանք՝ ալյումին, կաուչուկ, մեղր, ձեթ և ճարպային արտադրանք։

## Զբոսաշրջություն և հանգիստ

[thumb|300px|Առողջարան «[Ассы (курорт)|Ասի»]]
[thumb|300px|[Красный Ключ (родник)|Կրասնի Կլյուչ աղբյուր — աշխարհի ամենամեծ կարստային աղբյուրներից մեկը]]
[thumb|300px|Լիճ [Ասլիկուլ]] 
Բաշկորտոստանը զբոսաշրջության և հանգստի բարձր ներուժ ունեցող տարածաշրջան է։ Ռուսաստանի և միջազգային զբոսաշրջության շուկաներում նրա բարձր մրցունակությունը որոշող հիմնական գործոնների թվում կան զգալի թվով բնական տեսարժան վայրեր և պատմամշակութային ժառանգություն։ 
Հանրապետությունում տարածված են գետային ռաֆթինգը, այցելությունները բնական տեսարժան վայրեր, սանատորիական-կուրորտային բուժում, լեռնադահուկային զբոսաշրջություն։ Բնական լանդշաֆտների բազմազանության պատճառով Բաշկորտոստանը երբեմն անվանում են երկրորդ Շվեյցարիա՝ միաժամանակ նշելով թերությունները, այդ թվում՝ զբոսաշրջության անբավարար զարգացումը որպես կայուն եկամուտ ստեղծող ոչ արտադրական ոլորտ։
Բաշկորտոստանի առողջարանային-կուրորտային համալիրը 2016 թվականի համար ներառում է 31 առողջարան և դիսպանսեր, 170 հանգստի հաստատություն։   2013 թվականին Հանրապետության առողջարաններում հանգստացողների թիվը կազմել է 255 հազար մարդ։ Նշվում է, որ կազդուրիչ–վերականգնողական տուրիզմը տուժում է ոչ թե հանրապետությունում հանգստացողների բացակայությամբ, այլ սենյակների սահմանափակ թվով։ Հանրապետությունում առողջապահական ծառայությունների պահանջարկը գերազանցում է առաջարկը, որոշ առողջարանների ծանրաբեռնվածությունը գերազանցում է 100%-ը։ Մարզում զբոսաշրջային հոսքի չգրանցված մասի հաշվարկի բացակայության պատճառով ներքին և ներգնա տուրիզմի քանակական գնահատականը կարծես թե խիստ թերագնահատված է։ Բնական տեսարժան վայրերով հարուստ մի շարք քաղաքային շրջաններում զբոսաշրջիկների զանգվածային, գրեթե անվերահսկելի հոսք կա։ 2016 թվականի Ուֆայի հյուրանոցային ֆոնդը ներառում է 106 հյուրանոց և հյուրանոց, որոնց համարների թիվը կազմում է 3641 սենյակ 6443 մահճակալի համար։ 
Ուֆայի հյուրանոցների տարեկան միջին զբաղվածության մակարդակը 60-70% է։  2015 թվականին Ուֆա այցելած զբոսաշրջիկների թիվը կազմել է 650 հազար մարդ, Զբոսաշրջության պետական կոմիտեի 2016 թվականի գնահատականը կազմում է մոտ մեկ միլիոն մարդ։ Հանրապետության մայրաքաղաք զբոսաշրջային հոսքի մեծ մասը կազմում են գործարար զբոսաշրջիկները, որոնց բաժին է ընկնում բոլոր ժամանողների մոտ 80-90%-ը։ Մայրաքաղաքի հյուրերը, որոնց նպատակը կրթական զբոսաշրջությունն է, կազմում են մոտ 10-20 տոկոս։

2013 թվականին տուրիստական ծառայությունների ծավալը կազմել է 4,28 միլիարդ ռուբլի (1-ին տեղ Վոլգայի դաշնային շրջանում, 7-րդ տեղ՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում), առողջարանային և առողջապահական ծառայությունները՝ 4,02 միլիարդ (1-ին տեղ Վոլգայի դաշնային շրջանում, 4-րդ տեղ՝ Վոլգայի դաշնային շրջանում Ռուսաստանի Դաշնություն), հյուրանոցային ծառայություններ՝ 3,75 միլիարդ ռուբլի (1-ին տեղ Վոլգայի դաշնային շրջանում, 6-րդ տեղ Ռուսաստանի Դաշնությունում)։ Այսպիսով, զբոսաշրջության ոլորտում վճարովի ծառայությունների հիմնական տեսակների ընդհանուր ծավալը գերազանցել է 12 միլիարդ ռուբլին, ինչը համապատասխանում է Բաշկորտոստանի համախառն արտադրանքի մոտավորապես 1%-ին։

Տարածաշրջանում զբոսաշրջության զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները ներառում են ենթակառուցվածքների և ծառայությունների զարգացման անբավարար մակարդակը, ինչպես նաև եզակի բնական օբյեկտների ցածր ճանաչողությունը, հատկապես Ռուսաստանի սահմաններից դուրս։ Թերությունները ներառում են նաև հյուրանոցներում և առողջարաններում ապրելու բարձր արժեքը, ինչը երբեմն հանգեցնում է անհիմն թանկ գին/որակ հարաբերակցության։ Մյուս թույլ կողմերից են կարճ ամառը, փոփոխական եղանակը և անբավարար հարմարվետությունը։ Վերջինս ենթադրում է ճանապարհների ընդարձակ ցանցի և զբոսաշրջիկների հանգստի որոշ վայրեր տեղափոխելու մեջ մասնագիտացած ընկերությունների բացակայություն։ 2016 թվականից իրականացվում է «Բաց հանրապետություն» նախագիծը, ուղղված է ներքին զբոսաշրջության զարգացմանը և շրջանի բնակիչների և նրա հյուրերի շրջանում հանգստի կազմակերպմանը։ Հարթակի նպատակն է տեղեկություններ հավաքել շրջանի տեսարժան վայրերի մասին։ Կայքը հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն ստեղծել ճամփորդական երթուղի` համաձայն անհատական բյուջետային հնարավորությունների և կացարանի կարիքների։ Դրան մասնակցելու համար հրավիրվում են զբոսաշրջային օպերատորներ, փոխադրողներ և հանրապետական զբոսաշրջության ոլորտում զբաղվող այլ ընկերություններ

## Տրանսպորտ

Մարզով են անցնում M5 «Ուրալ», M7 «Վոլգա», P240 մայրուղիները․ Ուֆա - Օրենբուրգ, Ուֆա - Բիրսկ - Յանաուլ, Ստեռլիտամակի - Բելորեցկ - Մագնիտոգորսկ, Բիրսկ - Տաստուբա - Սատկա, Ուֆա - Ինզեր - Բելորեցկ, Սերմենևո - Բայմակ - Ակյար։
Տարածաշրջանը օդային ճանապարհով կապված է Ռուսաստանի, ԱՊՀ երկրների տասնյակ քաղաքների, ինչպես նաև Հունաստանի, Չինաստանի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, Թուրքիայի քաղաքների հետ։ Ուֆան ունի տարածաշրջանի ամենամեծ օդանավակայանը։
Հանրապետությունում գործում է Ռուսական երկաթուղիների Կույբիշևի երկաթուղու Բաշկիրյան շրջանը, Գորկու և Հարավային Ուրալի երկաթուղիների երկաթուղային գծերի ճյուղերը։ Նավարկելի գետերն են Բելայան և Ուֆան։ Զարգացած Է խողովակաշարային տրանսպորտը, տարեցտարի ավելանում է ավտոպարկը։

## Գիտություն և կրթություն

Բաշկորտոստանում կա 1644 նախադպրոցական ուսումնական հաստատություն, 1587 միջնակարգ դպրոց, 10 պետական բուհ, 17 համալսարանական մասնաճյուղ, 3 ոչ պետական անկախ և 8 ոչ պետական բուհերի մասնաճյուղեր։ Գիտական կազմակերպությունները ներկայացված են հանրապետության բուհերով և ճյուղային գիտահետազոտական ինստիտուտներով (մոտ 80 կազմակերպություն)։ 1991 թվականին ստեղծվել է Բաշկիրիայի ԽՍՀ ԳԱ, ավելի վաղ՝ 1951 թվականից, գործել է ԽՍՀՄ ԳԱ բաշկիրական մասնաճյուղը։

## Առողջապահություն

2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Բաշկորտոստանի Հանրապետությունում գործել է 168 բժշկական կազմակերպություն, այդ թվում՝ Բելառուսի Հանրապետության առողջապահության նախարարության ենթակայության տակ գտնվող 163 բժշկական կազմակերպություն (որոնցից 22-ը ինքնավար են, 131 բյուջետային կազմակերպություններ, 10 առողջարանային պետական միավորային ձեռնարկություններ)։ առողջարանային կազմակերպություններ); Ռուսաստանի Դաշնության Առողջապահության նախարարությանը ենթակա 5 բժշկական կազմակերպություն. Բժշկական օգնության հասանելիությունն ապահովում են 162 բժշկական կազմակերպություններ (157 նահանգ, 5 դաշնային ենթակայություն)։

## Կրոն

Բաշկորտոստանի տարածքում ամենատարածված կրոնները սուննի իսլամը (կրոնական կազմակերպությունների ընդհանուր թվի 67%) և ուղղափառ քրիստոնեությունն (22%) են։ Հանրապետությունում ավելի քան 22 ուղղություններով գործում է 1445 կրոնական միավորում։ Մինչև 1990 թվականը կար 15 մզկիթ։ Հետվերակառուցման կարճ ժամանակահատվածում հանրապետության ղեկավարությանը հաջողվեց ակտիվացնել անհրաժեշտ ռեսուրսները և սեփական մզկիթը կառուցել գրեթե յուրաքանչյուր քաղաքյին/գյուղական կազմավորման համար։ 2010 թվականին գործում է ավելի քան 1000 մզկիթ, ավելի քան 200 ուղղափառ եկեղեցի և ավելի քան 60 կրոնական այլ դավանանքների շինություններ։

## Մշակույթ

Հանրապետության ինքնատիպ մշակույթը կազմված է նրա ազգային և ժանրային բազմազանությունից և ներառում է բանահյուսության, կրթության, գիտության, ճարտարապետության, երաժշտության, թատրոնի, պարի, կերպարվեստի, կրոնի, գրականության և այլնի տարրեր։

## Սպորտ

Բաշկորտոստանում զարգանում է ավելի քան 100 մարզաձև, հավատարմագրված են ավելի քան 75 մարզային մարզական ֆեդերացիաներ։

## Զանգվածային լրատվական միջոցներ

Տարածաշրջանի հիմնական մասը ծածկված է հեռուստաընկերությունների ռադիոկրկնիչներով։ Մոսկվայի կենտրոնական ալիքներից բացի, Բաշկորտոստանում տարածվում  են  տեղական հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդումներ։ Հանրապետության տարածքի մեծ մասը ծածկված է բջջային կապով, թվային հեռուստատեսությամբ, գերարագ ինտերնետով։

Խորհրդային տարիներին լույս են տեսել հետևյալ թերթերը՝ «Բաշկորտոստանի խորհուրդ» («Խորհրդային Բաշկիրիա», 1918 թվականից), բաշկիրերեն՝ «Սովետական Բաշկիրիա» ռուսերեն՝ «Կըզիլ թան» («Կարմիր լուսաբաց», 1918-ից), թաթարերեն «Լենինսե» («Լենինեց», 1923-ից), բաշկիրերեն և ռուսերեն՝ «Բաշկորտոստանի պիոներներ» («Բաշկիրիայի պիոներ», 1930 թվականից), բաշկիրերեն՝ ամսագրեր՝ «Agidel» (1930 թվականից), «Bashkortostan kyzy» («Բաշկիրիայի դուստրը», 1968 թվականից), «Khenek» («Pitchfork», 1925 թվականից), «Bashkortostan ukytyusykhy» («Բաշկիրիայի ուսուցիչ», 1924 թվականից։ ), «Պիոներ» (1930-ից), բաշկիրերեն՝ «Ագիտատորի նոթատետր» (բաշկիրերեն, ռուսերեն և թաթարերեն)։

Ներկայումս Բաշկորտոստանի հիմնական տպագիր լրատվամիջոցներն են «Ռեսպուբլիկա Բաշկորտոստան», «Բաշկորտոստան», «Կըզիլ Թան», «Նեդելյա», «Աննա», «Աթնա» և այլն։ Հանրապետության քաղաքներում և շրջաններում հրատարակվում են տեղական քաղաքային, հանրային և գովազդային թերթեր։

## Դրամագիտություն
2019 թվականի փետրվարի 1-ին Ռուսաստանի Բանկը շրջանառության մեջ թողարկեց «Բաշկորտոստանի Հանրապետության 100-ամյակ» շարքի հուշադրամներ, մասնավորապես՝ արծաթ 3 անվանական արժեքով և ոսկի՝ 50 ռուբլի անվանական արժեքով։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Բաշկորտոստան հանրապետության պաշտոնական կայք 
* Բաշկորտոստան հանրապետության սահմանադրական դատարանի կայք 
* Բաշկորտոստանի մշակութային աշխարհը

Կատեգորիա:1917 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստան