open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1910/1911

**1910/1911 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** քսանութերորդն էր։ Ընդամենը մեկ միավորի առավելությամբ միանձնյա հաղթող դարձավ յի հավաքականը։ Մրցաշարային աղյուսակը եզրափակեցին իռլանդացիները՝ չվաստակելով և ոչ մի միավոր։

Ի հեճուկս ավանդույթի՝ մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում իռլանդացիները համառ պայքարում զիջեցին 1-2 հաշվով։ Հաջորդ խաղում անգլիացիները նույն հաշվով հաղթեցին իռլանդացիներին և ուելսցիների հետ մեկտեղ դարձան առաջատար։ Շոտլանդացիները 2-2 հաշվով ոչ-ոքի խաղացին ուելսցիների հետ, ապա 2-0 հաշվով հաղթեցին իռլանդացիներին, որոնք ավարտեցին իրենց ելույթները մրցաշարում։ - խաղում հաղթելու դեպքում ուելսցիները կնվաճեին հաղթողի տիտղոսը, սակայն ուժեղ գտնվեցին անգլիացիները՝ վստահ հաղթանակ տանելով 3-0 հաշվով։ Այդ խաղում երկու գոլի հեղինակ դարձավ Վիվիան Վուդվարդը։ Նրա երկրորդ գոլն այդ խաղում 29-րդն ու վերջինն էր հավաքականի կազմում, և այդպիսով նա մեկ գոլով գերազանցեց Սթիվ Բլումերի ռեկորդը։ Վուդվարդի ռեկորդը դիմացավ 47 տարի և գերազանցվեց 1958 թ. հոկտեմբերին, երբ Թոմ Ֆիննին խփեց իր 30-րդ և վերջին գոլը հավաքականի կազմում։

Մրցաշարի ելքը ավանդաբար վճռվեց Լիվերպուլում կայացած - խաղում, ուր անգլիացիներին չեմպիոնի տիտղոսը միանձնյա նվաճելու համար բավարարում էր ոչ-ոքին, որին և նրանք հասան։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 6 || 2 || +4 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 2 || 0 || 5 || 3 || +2 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 6 || -2 || **3** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 6 || -4 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Հաղթող

## Ռմբարկուներ


### 3 գոլ
*  Գրենվիլ Մորիս

### 2 գոլ
*  Վիվիան Վուդվարդ
*  Ռոբերտ Հեմիլթոն

### 1 գոլ
*  Ռոբերտ Էվանս
*  Ալբերտ Շեպերդ
*  Ջեյմս Սթյուարտ
*  Ջորջ Ուեբ
*  Ուիլյամ Հալիգան 
*  Ջեյմս ՄաքՕուլի
*  Ալեքսանդեր Հիգինս
*  Ջեյմս ՄաքՄենեմի
*  Ուիլյամ Ռեյդ
*  Ուիլյամ Դևիս
 


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Մուլտիպլետություն

**Մուլտիպլետություն** ( — բազմակի, բազմապատիկ), ատոմի կամ մոլեկուլի լրիվ սպինի հնարավոր դիրքորոշումների թիվը (k) տարածության մեջ։ Ըստ քվանտային մեխանիկայի՝ k=2S+1 (S-ը սպինային քվանտային թիվն է)։ Կենտ թվով (N) էլեկտրոններով համակարգերի դեպքում S=1/2, 3/2, 5/2,․․․ և մուլտիպլետություն զույգ է (k= 2, 4, 6․․․)։ Այդպիսի համակարգերի համար հնարավոր են դուբլետային, կվարտետային, սեկստետային և այլ քվանտային վիճակներ։ Եթե N-ը զույգ է, ապա S=0, 1, 2,․․․, և մուլտիպլետություն կենտ է (k=1, 3, 5․․․), այդ դեպքում հնարավոր են սինգլետային, տրիպլետային, կվինտետային և այլ վիճակներ։ Մուլտիպլետություն որոշում է այն ենթամակարդակների թիվը, որոնք առաջանում են սպին-ուղեծրային փոխազդեցության հետևանքով էներգիայի մակարդակի տրոհումից (մուլտիպլային տրոհում, որը հանգեցնում է սպեկտրային գծերի տրոհման)։

Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա
Ֆրենսիս Ադամս

**Ֆրենսիս Ուիլյամ Լաուդերդեյլ Ադամս** (, ), անգլոավստրալիական արձակագիր, բանաստեղծ, լրագրող։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Ծնվել է Մալթայում, զինվորական վիրաբույժ Անդրեյ Լիթա Ադամսի ընտանիքում։ Ավարտել է Շրոսբերրիի դպրոցը, հետո սովորել է Փարիզում։ Ուսումն ավարտելուց հետո Ուայթ կղզում աշխատել է որպես ուսուցիչ, որտեղ դասավանդել է երկու տարի։ 1882-ին ամուսնացել է Հելեն Աթթլիի հետ և միասին տեղափոխվել են Ավստրալիա։

### Ավստրալիա
1884-ին Ֆրենսիս Ադամսը հրատարակում է բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ *Henry and Other Poems*։ 1885 թվականին լույս է տեսնում նրա ինքնակենսագրական գիրքը` «Leicester»։ Քանի դեռ Ադամսն ապրում էր Սիդնեյում, աշխատակցում է մի քանի ավստրալիական պարբերականների, մասնավորապես՝ «The Bulletin» օրաթերթին։ 1886 թվականին Ադամսը տեղափոխվում է Բրիսբեն, որտեղ հրատարակում է «Poetical Works» բանաստեղծական ժողովածուն։ Նույն տարում մահանում է Ադամսի կինը, իսկ նա Բրիսբենում ապրում է մինչև 1887 թվականի սկիզբը։ 1887 թվականին Սիդնեյում տպագրվում է Ադամսի «Madeline Brown's Murderer» վեպը։ Կյանքի վերջին տարիներին լույս է տեսնում Ադամսի մի քանի վեպեր, մասնավորապես՝ «Songs of the Army of the Night» (1888), որը հռչակվում է Սիդնեյում և երեք հրատարակության արժանանում Լոնդոնում։ Ադամսը կրկին ամուսնանում է և մինչև 1889 թվականի վերջ ապրում է Բրիսբենում, հանդիսանում *Brisbane Courier* թերթի թղթակիցներից։ 1899 թվականին վերադառնում է Անգլիա, որտեղ հրատարակվում են Ադամսի ևս երկու վեպ՝ «John Webb's End, a Story of Bush Life» (1891) և «The Melbournians» (1892)։ Այդ ընթացքում նկատելիորեն վատթարանում է Ֆրենսիս Ադամսի առողջությունը, նա տառապում էր թոքախտով։ 1892 թվականի դեկտեմբերից մինչև փետրվար Ադամսը տեղափոխվում է Ալեքսանդրիա (Եգիպտոս), որտեղ փութաջանորեն ավարտում է Եգիպտոսի բրիտանական օկուպացիայի մասին գիրքը։ 1893 թվականին տեղափոխվում է Մարգեյթ (Մեծ Բրիտանիա)։

### Ինքնասպանություն
Իր անհույս հիվանդության տագնապով՝ Ադամսը ընկնում է դեպրեսիայի մեջ։ 1893 թվականի սեպտեմբերին ինքնասպան է լինում։ Նա խնդրում է իր կնոջը՝ Էդիթին, իր աշխատասենյակ բերել ատրճանակը և կրակում է իր վրա՝ ատրճանակի փողը տեղավորելով բերանի մեջ։ Հետագայում նրա այրին, որը ներկա էր եղել ինքնասպանությանը և փաստացի օգնել էր դրա իրագործմանը, խոստովանել է, որ հնարավորություն է ունեցել ինքնասպանությունը կանխելու, բայց դա չի արել գիտակցաբար։ Նրան մեղադրանք չի ներկայացվել։

## Տես նաև
* Ռուդրա Մուհամեդ Շահիդուլլա
* Սերգեյ Եսենին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Զարեհ Մուրադյան

**Զարեհ Մուրադի Մուրադյան** (), հայ խորհրդային բալետի արտիստ և բալետմայստեր։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961)։ ՀԽՍՀ թատերական գործիչների միության անդամ, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
1935 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանը, այնուհետև Մեծ թատրոնի պարարվեստի պետական ուսումնարանում՝ Վ. Սեմյոնովի արվեստանոցում։ Ուսումը շարունակել է նաև Եվրոպայի և Ասիայի արվեստի տարբեր ինստիտուտներում, 1972 թվականին էքստերն կարգով ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը։

1935-1938 թվականներին եղել է Մոսկվայի Մեծ թատրոնի, 1938-1957 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի արտիստ։

Երևանի օպերային թատրոնում բեմադրել է Սպենդիարյանի «Խանդութ» (1956, Ա․ Վարկավիցկու հետ), Է․ Հովհաննիսյանի «Մարմար» (1957, Ի․ Արբատովի հետ), Է. Խաղագորտյանի «Սոնա» (1958, Ա․ Ղարիբյանի հետ) բալետները, ինչպես նաև պարեր ազգային և դասական օպերաներում (Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին», Դոնիցետտիի «Լյուչիա դի Լամերմուր» ևն)։

Որպես բալետի դերասան հանդես է եկել բազմաթիվ ներկայացումներում՝ Չայկովսկու «Շելկունչիկ», «Եվգենի Օնեգին», «Կարապի լիճ», Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվան», «Կովկասի գերին», Բիզեի «Կարմեն», Ռուբենշտեյնի «Դևը», Բորոդինի «Իշխան Իգոր», Մինկուսի «Դոն Կիխոտ», Պրոկոֆևի «Մոխրոտը», Ա. Տեր-Ղևոնդյանի «Անահիտ», Արամ Խաչատրյանի «Գայանե», «Երջանկություն», Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Խանդութ», Էդգար Հովհաննիսյանի «Մարմար», Գ. Հախինյանի «Լոռեցի Սաքոն» և այլն։
մինի|ձախից|Զարեհ Մուրադյանի հուշատախտակը Երևանում

Հեղինակել է «Քաջ Նազար» ֆիլմի պարային կատարումը։ 1932-1942 թվականներին եղել է Երևանի Պարարվեստի ուսումնարանի գեղարվեստական ղեկավարը։ 1935-1938 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի Կամերային, 1938 թվականին՝ Վախթանգովի անվան պետական ակադեմիական թատրոններում, ապա՝ Մոսկվայի Մեծ թատրոնի պարարվեստի ակադեմիայում, Երևանի օպեևրայի և բալետի թատրոնում, Պարարվեստի պետական ուսումնարանում, Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։

## Լավագույն դերապարեր
* Ավետ, Կարեն (Խաչատրյանի «Երջանկություն», «Գայանե»)
* Գուսան (Սպենդիարյանի «Խանդութ»)
* Նուրալլի (Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվանը»)

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961)
* Պատվո շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ բալետմայստերներ
Վաղարշակ Ջրբաշյան

**Վաղարշակ Հակոբի Ջրբաշյան** (), հայ խորհրդային ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1974 թ.), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996 թ.), թղթակից անդամ (1982 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1951 թվականից։

## Կենսագրություն
1952 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1956 թվականից աշխատել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում (1962 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող)։

Աշխատանքները վերաբերում են հիմնականում տարրական մասնիկների ֆիզիկայի և միջուկային ֆիզիկայի տեսական հարցերին։ 1958 թվականին ցույց է տվել, որ մեզոնների բևեռացման փոքր աստիճանը պայմանավորված է մեզոատոմային անցումների ժամանակ սպին ուղեծրային կապով։ Դրանով իսկ մեզոնների թույլ փոխազդեցություններում զույգության խախտման վերաբերյալ տեսությունը համաձայնեցվեց բազմաթիվ փորձերի արդյունքներին։

Ջրբաշյանն առաջինն է դիտարկել էլեկտրոնային թաղանթի ազդեցությամբ մեզոնների լրացուցիչ ապաբևեռացման հնարավորությունը, որն ընկած է մյուոնային ազատ ատոմի կազմավորման երևույթի հայտնագործության (1978 թ.) հիմքում։ Ուսումնասիրել է ատոմային միջուկների գրգռման պրոցեսը՝ էլեկտրամագնիսական ուժերի հետ մեկտեղ հաշվի առնելով միջուկային ուժերը։ Զբաղվել է բարձրագույն սիմետրիաներով, մասնավորապես հաշվել է պրոտոնի մագնիսական ընկալունակությունը խախտված ՏՍ(6) սիմետրիայում։ Խմբերի ներկայացումների տեսության կիրառությամբ տվել է նաև միջուկի P-տրոհման ժամանակ զույգության խախտման վերաբերյալ կատարված փորձերի արդյունքների լրիվ բացատրությունը։ Ունի նաև ճառագայթման տեսությանը և հատուկ ֆունկցիաների (մասնավորապես, Բեսելի ֆունկցիաների ինտեգրալների) տեսությանը վերաբերող աշխատանքներ։

Նոր, ավելի բնական սպինորներ մտցնելով՝ վերացրել է բացասական Էներգիայով Էլեկտրոնների գոյության հնարավորության հետ կապված դժվարությունը։

Ստեղծել է պոզիտրոնի ռելյատիվիստական տեսությունը, որտեղ բացակայում են անվերջ մեծ թվով չդիտվող օբյեկտները։

## Երկեր
* Сохранение полного момента при атомных и ядерных переходах, Е., 1989.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Վասակակերտի դամբարանադաշտ

**Վասակակերտի դամբարանադաշտ**, բրոնզեդարին ժամանակաշրջանի հնավայր-դամբարանադաշտ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Ճահուկ գավառի Վասակակերտ գյուղից 700-750 մետր հյուսիս, որն այժմ գտնվում է Ադրբեջանական Հանրապետության Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Բաբեկի շրջանում։

1980-ականների դրությամբ դամբարանաթմբերի վրա դրված մեծ ու փոքր քարերի մի մասը տեղահան էին արված։ Տարածքում կատարվել է մասնակի պեղումներ, իսկ մի մասն էլ հարթեցվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաբեկի շրջան
Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտ

**Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտ**, **Մոսկվայի Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտ** (), բարձրագույն գեղարվեստական կրթության կենտրոն Ռուսաստանի Դաշնությունում, հաստոցային արվեստի բուհ։

## Պատմություն
19-րդ դարի 1930-1940-ական թվականներից գործել է որպես Մոսկվայի գեղանկարչության և քանդակագործության ուսումնարան։ 1937 թվականից բուհը կոչվել է Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտ, 1948 թվականից՝ Մոսկվայի Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտ։ 1930-1940-ական թվականները Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտի ռեալիստական արվեստի բուհ դառնալուն մեծապես նպաստել են առաջին ռեկտորներ Գրաբարը և Գերասիմովը։ Ինստիտուտի պրոֆեսորներ են եղել սովետական նշանավոր նկարիչներ Իստոմինը, Մոորը, Ռյաժսկին, Իոգանսոնը, Օսմյորկինը, Դեյնեկան և ուրիշներ։ Ինստիտուտն ունի գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակագործության ֆակուլտետներ, հաստոցային, բեմարվեստի և մոնումենտալ գեղանկարչության անհատական արվեստանոցներ, գրքի, պլակատի և հաստոցային գրաֆիկայի 
արվեստանոցներ։ Ինստիտուտին կից գործել է գեղարվեստական միջնակարգ գիշերօթիկ դպրոց։

## Հայ շրջանավարտներ
* Նիկողայոս Նիկողոսյան
* Գրիգոր Աղասյան
* Լավինիա Բաժբեուկ-Մելիքյան

Կատեգորիա:Մոսկվայի բուհեր
Կատեգորիա:1948
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Սուրբ Գրիգոր մատուռ (Շահապոնք)

**Սուրբ Գրիգոր մատուռ**, Հայ առաքելական եկեղեցու մատուռ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Ճահուկ գավառի Շահապոնք գյուղից 2,5-3 կմ արևմուտք, դեպի Նախիջևան իջնող ճանապարհի աջ կողմում, որն այժմ գտնվում է Ադրբեջանական Հանրապետության Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Բաբեկի շրջանում։

Հորինվածքը միանավ է, փայտածածկ դահլիճով։ Կառուցված է կիսամշակ որձաքարից։ Վերանորոգվել է 17-18-րդ դարերում։ մուտքը գտնվում է արևմուտքից։ Աբսիդը ուղղանկյուն է։ 1980-ականների տվյալներով շրջակայքում կան 17-րդ դարի 2-3 խաչքարի բեկորդներ։

## Ծանոթագրություններ

գ
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Մատուռներ
Կատեգորիա:Շահապոնք (գյուղ)
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 Խումբ D

ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 թ.-ի D խմբում խաղերն անցկացվում են 2014 թվականի հունիսի 14-ից հունիսի 24-ը։ Խումբը բաղկացած է 4 հավաքականներից՝ Կոստա Ռիկա, Անգլիա, Իտալիա, Ուրուգվայ։
Հաջորդ փուլ դուրս են գալիս առաջին երկու տեղերը զբաղեցրած հավաքականները։ 1-ին տեղը զբաղեցրած հավաքականը հանդիպելու է C խմբում 2-րդ տեղը զբաղեցրած հավաքականի հետ, իսկ D խմբում երկրորդ տեղը զբաղեցրած հավաքականը կհանդիպի C խմբում 1-ին տեղը զբաղեցրած հավաքականի հետ։

## Հավաքականներ

## Աղյուսակ
{|
|-
|

## Տուր I

## Տուր II

## Տուր III

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014
Միզուկաբորբ

**Միզուկաբորբ,** ուրեթրիտ, միզուկի լորձաթաղանթի բորբոքում։ Ախտահարվում է բակտերիալ կամ վիրուսային ինֆեկցիայով: Հիմնականում ուղեկցվում է միզուկային համախտանիշով, որն արտահայտվում է դիզուրիկ երևույթներով (հիմնականում դժվար, ցավոտ և հաճախակի միզարձակություն): Հիվանդությունը կարող է առաջանալ հատկապես սեռավարակների ռիսկային խմբի, ինչպես նաև իմունիտետի հետ խնդիրներ ունեցող մարդկանց մոտ:

Առավել հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց մոտ։ Վարակվում են սեռական ճանապարհով։ Ըստ ընթացքի լինում է սուր և քրոնիկական, ըստ պատճառի՝ գոնոռեային, տրիխոմոնադային և ոչ սպեցիֆիկ։ Սուր միզուկաբորբը սկսվում է վարակումից մի քանի օր (գոնոռեայինը՝ 3-4, տրիխոմոնոզի և ոչ սպեցիֆիկ միզուկաբորբի դեպքում՝ 5-20) հետո։ Քրոնիկական միզուկաբորբ առաջանում է սուր միզուկաբորբի անբավարար բուժման հետևանքով։ Արտահայտվում է միզուկի ցավերով կամ քորով։ Բարդությունները․ շագանակագեղձի, մակամորձու բորբոքումներ, միզուկի նեղացում։

## Ախտանիշները
Հիվանդությունը արտահայտվում է տարբեր ախտանշաններով։ Ուրեթրիտի հիմնական ախտանշանը միզարձակմանն ուղեկցող ցավը և ծակոցներն է, հաճախակի կամ անհապաղ միզելու ցանկությունը և միզարձակում սկսելու հետ կապված դժվարությունները։ Հիվանդությունը կարող է ուղեկցվել նաև քորի և տհաճ զգացողության առաջացմամբ` այրոց, շփման ժամանակ անհարմարություն, միզուկի կարմրածություն, թարախային կամ արյունային արտադրություն: Միզուկաբորբի ժամանակ կարող է հանդիպել նաև այլ ախտանիշներ, օրինակ՝ սեռական հարաբերության ժամանակ ցավեր, միզուկի արտաքին բացվածքից կամ հեշտոցից արտադրություն, տղամարդկանց մոտ՝ արյուն սերմնահեղուկում:

## Ախտորոշում
Հիվանդությունն ախտորոշվում է լաբորատոր քննությունների միջոցով: Հիմնականում կատարվում է միզուկից վերցրած քսուքի մանրէաբանական հետազոտություն, մեզի քննություն, ինչպես նաև միզուկի արտադրության բակտերաբանական քննություն (ցանքս): Կասկածի դեպքում կատարվում է նաև սեռավարակների հետազոտություն:

## Բուժում
Միզուկաբորբի բուժումն իրականացվում է հակաբիոտիկների, հակավիրուսային և հակաբորբոքային պատրաստուկների միջոցով՝ բժշկի ցուցմամբ:

## Տես նաև
* Միզուկ
* Միզուղիների ինֆեկցիաներ
* Սեռավարակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բակտերիալ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Խաչիկ Ստամբոլցյան

**Խաչիկ Վարդանի Ստամբոլցյան** (), կուսակցական (ՀՀՇ անդամ), հասարակական գործիչ, ֆիզիկոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 15-ին։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող, ընտրվել ՀԽՍՀ 11-րդ գումարման ԳԽ պատգամավոր։

## Քննադատություն
Ղեկավարել է «Գթություն» կազմակերպությունը, որը կոչված էր բարեգործական ծրագրեր իրականացնել Հանրապետությունում։ Որպես այդ կազմակերպության ղեկավար՝ իր ձեռքն էր կենտրոնացրել Սպիտակի երկրաշարժի հետևանքով աղետի գոտու կարգավիճակ ստացած բնակավայրերին հասցեագրված ամբողջ օգնությունը, և այդ օգնությունը տնօրինել ըստ իր անձնական ցանկության ու հիմնականում ոչ միշտ իր նպատակին ծառայեցնելով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀՇ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 15 ծնունդներ
Սահակ Բ Բագրատունի

**Սահակ ասպետ Բագրատունի** (ծն․ թ․ անհայտ-482), Բագրատունյաց տոհմի նահապետ իշխան։

Վահանանց ապստամբությունից, պարսկական կայազորի ջախջախումից և մարզպան Ատրվշնասպի տապալումից (481) հետո ընտրվել է Հայոց մարզպան և տանուտեր։

Հայաստանից վտարել է պարսկական զորքերը, թոթափել Սասանյանների տիրապետությունը, կազմել կառավարություն և հիմնվել Դվին քաղաքում։

482 թվականի գարնանը Արտազ գավառի Ներսեհապատ գյուղի մոտ պարսկական ներխուժողների դեմ մղած հաղթական ճակատամարտում Սահակ Բագրատունին գլխավորել է հայկական ծանրազեն այրուձին։

Սահակ Բագրատունին զոհվել է նույն թվականի ամռանը՝ պարսկական զորքերի դեմ մղած Ճարմանայի ճակատամարտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Կատեգորիա:Սպերի իշխաններ
Կատեգորիա:Մարտում զոհվածներ
Թոմ Լոուրենս

**Թո՛մաս Մո՛րիս Լո՛ուրենս** (, ), առավել հայտնի որպես **Թոմ Լոուրենս** (), ուելսցի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբի հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
«Մանչեսթեր Յունայթեդի» երիտասարդական ակադեմիայի սաներից է։

«Մանչեսթեր Յունայթեդի» հիմնական կազմում դեբյուտը կայացել է 2014 թ. մայիսի 6-ին Պրեմիեր Լիգայի «Հալլ Սիթիի» դեմ խաղում։

## Կարիերան հավաքականում
Հանդես է գալիս Ուելսի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուելսցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Լեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կարդիֆ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իպսվիչ Թաունի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բլաքբըրնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուելսի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեյնջերս ՖԱ-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դերբի Կաունտիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացիներ
Սահակ Բ Խապայան

**Սահակ Բ Խապայան**, Գաբրիել Կարապետի Խապայան (), Կիլիկիայի Հայոց կաթողիկոս 1902-1939 թվականներին։

## Կենսագրություն
Կրթվել է Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարանում (1867-1868), ապա Կ-Պոլսում մասնավոր դասեր առնելուց (1869-1871) հետո վերադարձել է Երուսաղեմ և դասավանդել իր ուսանած հաստատությունում։ 1874-1881 թվականներին եղել է «Սիոն» ամսագրի խմբագիրը։ 1881-1886 թվականներին նվիրակի պաշտոնով գործել է Կովկասում։ 1885 թվականին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։

## Գործունեություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կիլիկիայից աքսորվել է օսմանահպատակ Երուսաղեմ (1916), ապա՝ Դամասկոս (1917)։ Զինադադարից հետո վերադարձել է Ադանա (1919), 1921 թվականին՝ Կիլիկիայի հայության հետ բռնությամբ գաղթել Սիրիա։ Որպես հոգևոր գործիչ՝ սատարել է Սիրիայում և Լիբանանում ապաստանած հայությանը։

1930 թվականից հաստատվել է Անթիլիասում։ Ճանաչելով Գևորգ Սուրենյանցի կաթողիկոսությունը՝ ոչ միայն պահպանել է միակ՝ Հալեպի թեմը, այլև հիմնադրել նոր թեմեր իրեն արտոնված տարածքներում՝ նախկին թեմերի փոխարեն՝ Դամասկոսի, Լիբանանի, Կիպրոսի։ Նրա օրոք են կառուցվել Բեյրութի սուրբ Նշան եկեղեցին և Անթիլիասի սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր տաճարը, հիմնադրվել է Անթիլիասի դպրեվանքը, տպարանը և հրատարակչությունը և շատ այլ հոգևոր-մշակութային կառույցներ։

Կաթողիկոսի անունով է կոչվել Բեյրութի Սահակյան վարժարանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսներ
Ռուսաստանի ժողովուրդների բարեկամության համալսարան

**Ռուսաստանի ժողովուրդների բարեկամության համալսարան** (), բազմամասնագիտական համալսարան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Հիմնվել է 1960 թվականին (1961-1992 թվականներին՝ *Պատրիս Լումումբայի անվան Մոսկվայի ժողովուրդների բարեկամության համալսարան*)։

Համալսարանի կազմում կան ֆիզիկամաթեմատիկական, բնական, պատմաբանասիրական գիտությունների, տնտեսագիտության և իրավունքի, ինժեներական, գյուղատնտեսական, բժշկական և նախապատրաստական ֆակուլտետներ, ասպիրանտուրա, օրդինատուրա, 83 ամբիոն, 160 ուս․ և ԳՀ լաբորատորիա, հաշվողական կենտրոն, գիտական գրադարան (ավելի քան 1 միլիոն հատոր գիրք)։

1978-1979 ուսումնական տարում սովորել են մոտ 6,3 հազար ուսանող, ստաժյոր, օրդինատոր, ասպիրանտ՝ 100 երկրներից, աշխատել՝ ավելի քան 1000 դասախոս և գիտական աշխատող։ Համալսարանն անդամ է Համալսարանների միջազգային ասոցիացիայի, կապեր ունի բազմաթիվ երկրների բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների և գիտական հիմնարկների հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի համալսարաններ
Վլադիմիր Մեժով

**Վլադիմիր Իզմայլովիչ Մեժով** (, ), ռուս խոշորագույն մատենագետ։

Աշխատել է որպես Պետերբուրգի հանրային գրադարանի գրադարանավար։ Եղել է նաև Ռուսաստանի ամենից ավելի բեղմնավոր մատենագետը, կազմել է ավելի քան 100 անուն մատենագիտական աշխատություններ, դրանցից 50-ը բավական խոշոր, որոնք վերաբերում են Ռուսաստանի պատմությանը, գիտությանը և մշակույթի նշանակալի պահերին։ Այսպես՝ նրա «Ռուսական պատմական մատենագիտությունը» բաղկացած է 11 ստվար հատորից։ Մյուս մատենագիտական աշխատություններից են՝ «Պուշկինիանա» (Ալեքսանդր Պուշկինի երկերի մատենագիտությունը), «Ռուսական և ընդհանուր գրականության պատմություն», «Ռուսական աշխարհագրության, վիճակագրության և ազգագրության գրականություն» և այլն։

## Մատենագիտական աշխատություններ
* 
* *Межов В. И.* Библиографический указатель галицко-русской литературы (1862)
* 
* 
* 
* *Межов В. И.* История русской и всеобщей словесности (1872)
* 
* 
* 
* 
* 
* *Межов В. И.* Туркестанский сборник сочиненій и статей, относящихся до средней Азіи вообще и Туркестанскаго края в особенности (1888)
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Ռաֆայել Իշխանյան, Հայ մատենագիտության պատմություն, պրակ Բ, Ե., 1968, էջ 41։
* Фрадкина З. Л. «В. И. Межов (1830—1894)». Под ред. проф. А. Д. Эйхенгольца. М., Издательство Всесоюзной книжной палаты, 1949 г.

Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս մատենագետներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ
Շինարարական կառույցների մոնտաժ

**Շինարարական կառույցների մոնտաժ**՝ գործարանային արտադրության հավաքովի կոնստրուկտիվ տարրերից և դետալներից շենքերի և կառույցների կառուցման հիմնական պրոցես։ Կատարվում է շինարարական մոնտաժային կռունկների և մոնտաժային հարմարանքների օգնությամբ։ Մոնտաժը բաղկացած է հաջորդաբար կատարվող մի շարք գործողություններից (մոնտաժվող տարրերի միացում մոնտաժային միջոցների աշխատանքային մարմիններին, վերհանում, տեղափոխում, ուղղում, նախագծային դիրքում տարրերի կողմնորոշում և տեղակայում)։ Մոնտաժի արդյունավետությունը զգալիորեն բարձրանում է բլոկային Մոնտաժի կիրառման շնորհիվ։ Հեռանկարային է ծավալային բլոկներից բնակելի շենքերի մոնտաժ։
Մոսկվայի հայ երաժշտական կոլեկտիվ

**Մոսկվայի հայ երաժշտական կոլեկտիվ** (ՄՀԵԿ), կազմակերպվել է 1922 թվականի դեկտեմբերին, Մոսկվայի հայ կուլտուրայի տանը՝ Գ․ Բուդաղյանի (նախագահ), Մ․ Մազմանյանի, Լ․ Խաչատրյանի (քարտուղար), Գեղարիկի (Գ․ Տեր-Գաբրիելյան), Ա․ Տոնիկյանի նախաձեռնությամբ։ Պատվավոր նախագահ՝ պրոֆեսոր Կ․ Սարաջև։ Սկզբում կոչվել է «Մոսկվայի հայ երաժշտական խմբակցություն», 1925 թվականից՝ ՄՀԵԿ։ Նպատակն էր համախմբել Մոսկվայում ապրող, աշխատող ու սովորող հայ երաժիշտներին, աջակցել նրանց մասնագիտական կրթության կազմակերպմանն ու գիտելիքների խորացմանը, պրոպագանդել հայկական երաժշտության լավագույն նմուշները, կապ հաստատել Հայաստանի երաժշտական գործիչների հետ, զարկ տալ ստեղծագործությունների տպագրության ու տարածման գործին։ Պարբերաբար կազմակերպվել են հայկական երաժշտությանը նվիրված (դրանց թվում նաև հեղինակային՝ Կոմիտասի, Ա․ Սպենդիարյանի, Ս․ Բարխուդարյանի) համերգներ։ Մասնակցել են Մոսկվայի կոնսերվատորիայի լարային կվարտետը, հետագայում՝ Կոմիտասի անվան (Ա․ Գաբրիելյան, Լ․ Օհանջանյան, Մ․ Տերյան, Ս․ Ալամազյան), երգիչ-երգչուհիներ, դիրիժորներ։ Կոլեկտիվի անդամներից են եղել՝ Մ․ Միսկարյանը, Գ․ Մելքումյանը, Ն․ Չեմբերջին, Ա․ Շահվերդյանը, Գ․ Խուբովը, Մ․ Աղայանը, Ա․ Քոչարյանը, Ա․ Խաչատրյանը, Հ․ Ատեփանյանը և ուրիշներ։ ՄՀԵԿ-ը հրատարակել է «Կյանք և երաժշտություն» հանդեսը։ Լույս է տեսել միայն մեկ համար (1924 թվականի նոյեմբեր), որին հոդվածներով մասնակցել են Կ․ Սարաջևը, Օ․ Տեր-Գրիգորյանը, Մ․ Մազմանյանը, Գ․ Բուդաղյանը, Ա․ Մայիլյանը և ուրիշներ (խմբագիր՝ Ա․ Տոնիկյան)։ ՄՀԵԿ-ի գործունեությունը շարունակվել է շուրջ մեկ տասնամյակ։ 

Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կամիլո Խոսե Սելա

**Կամիլո Խոսե Սելա** (, ), իսպանացի հեղինակ՝ վիպասան, էսսեիստ, պատմվածագիր, բանաստեղծ, բառարանի հեղինակ, ամսագրերի հրատարակիչ, լրագրող, դասախոս։ Իսպանիայի Թագավորական Ակադեմիայի անդամ (1957)։

1989 թվականին նրան շնորհվել է Գրականության Նոբելյան մրցանակ «Պասկուալ Դուարտեի ընտանիքը» վեպի համար։ Վեպը նոր էջ է բացել իսպանական գրականության մեջ՝ հիմք դնելով «դաժան ռեալիզմ» կոչվող ուղղությանը։ Խոսե Սելայի ոճին բնորոշ է գրոտեսկի աստիճանի հասնող հեգնանքը։

## Մանկություն և վաղ գործունեություն
Կամիլո Խոսե Սելան ծնվել է Իրիա Ֆլավիայում (Պադրոն, Լա-Կորունյա, Իսպանիա) գյուղական ծխական քահանայի ընտանիքում 1916 թվականի մայիսի 11-ին։ Նա ինը երեխաներից ավագն էր։ Նրա հայրը՝ Կամիլո Կրիսանտո Սելա Ֆերնանդեսը գալիսիացի էր, մայրը՝ Կամիլա Էմանուելան ևս գալիսիացի էր անգլիական և իտալական արմատներով։ Ընտանիքը միջինից բարձր խավի էր, և Սելան իր մանկությունը վերհիշում է որպես «այնքան երջանիկ ու մեծանալը շատ դժվար էր»։

1921-1925 թվականներին նա ընտանիքի հետ ապրել է Վիգոյում, որտեղ նրանք մնում են մինչև Մադրիդ մեկնելը։ Այստեղ Սելան սովորել է պիարիստների դպրոցում։ 1931 թվականին նրան ախտորոշում են տուբերկուլյոզ և բուժումն անցնում է Գուադառամայի առողջարանում, որտեղ էլ ազատ ժամանակ աշխատում է իր «Pabellón de reposo» վեպի վրա։ Ապաքինումից հետո նա սկսում է ինտենսիվորեն կարդալ Խոսե Օրգետայի և Անտոնիո դը Սոլիսի աշխատանքները։

Երբ 1936 թվականին բռնկվում է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմը, Սելան 20 տարեկան էր և նոր էր բուժվել հիվանդությունից։ Նրա քաղաքական ուղղվածությունը պահպանողական էր, և ցանկանում էր անցնել ապստամբների գոտի ու զինվորագրվել, սակայն վիրավորվում և հոսպիտալացվում է Լոգրոնյոյում։

## Ստեղծագործություններ
* Մարսելո Բրիտո, «Գարուն», 2000, № 8

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արդի իսպանալեզու պատմվածք, հատոր 1, Ե., «Գրական էտալոն», 2011, էջ 279։

Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպանացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Սուրբ Խաչ վանք (Ագարակ)

**Սուրբ Խաչ վանք**, Հայ առաքելական եկեղեցու ավերված վանք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանի Ագարակ գյուղատեղից 500-600 մետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ավերակ վանքի մնացորդները ամբողջությամբ ոչնչացվել է 1997-2009թթ․ ըկնած ժամանակահատվածում։

## Պատմություն
Գտնվել էր Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Ճահուկ գավառի Ագարակ գյուղում։ 1451 թվականին վանքի եկեղեցին վերանորոգել էր Շահան Գագիկը, իսկ 1600 թվականին՝ տիկին Մարգարիտը։

Եկեղեցու ավերակները տեսանելի էին մինչև 1978 թվականը, որից հետո այն փլատակների էր վերածվել։

Մեսրոպ Սմբատյանցը գրել է.

## Ճարտարապետություն
Համալիրը կազմված էր Սուրբ Խաչ եկեղեցուց, գավթից, օժանդակ շինություններից և պարսպից։

### Սուրբ Խաչ եկեղեցի
Վանքի եկեղեցին գմբեթավոր բազիլիկայի հորինվածքով, միանավ, թաղակապ դահլիճ էր։ Կառուցված էր սրբատաշ բազալտից։ Միակ մուտքը գտնվում է արևմտյան ճակատից։ Եկեղեցու աբսիդը կիսաշրջանաձև էր։ Աբսիդի երկու կողմերում ուներ ավանդատների մեկ զույգ։ Եկեղեցու ներքնամասում կար արձանագրություններ։

### Գավիթ
Ունեցել էր գավիթ-սրահ, որը կից էր եկեղեցուն արևմտյան ճակատից։

### Պարիսպ և օժանդակ շինություններ
Հարավային և հարավարևմտյան կողմերում ուներ մեկ տասնյակի հասնող վանականների խցել և օժանդակ շինություններ։ Համալիրը շրջապատված էր պարսպով։

## Ծանոթագրություններ

խ
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ

մինի|250px|Նոբելյան մրցանակը
**Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ** (), ամենամյա միջազգային պատվավոր պարգև, որը շնորհվում է ֆիզիկայի, քիմիայի, ֆիզիոլոգիայի, բժշկագիտության, գրականության, տնտեսագիտության (1969 թվականից) բնագավառների ամենաակնառու աշխատանքների և ի նպաստ խաղաղության ամրապնդմանը ծավալած գործունեության համար։
Պատվավոր մրցանակ՝ ֆիզիոլոգիայում և բժշկությունում գիտական մեծ նվաճումների համար, որը ամեն տարի պարգևատրել է Նոբելյան հիմնադրամը Ստոկհոլմում։ 5 նոբելյան մրցանակներից մեկը։

Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակը շնորհվում է ամեն տարի՝ սկսած 1901 թվականից, բայց 1915, 1916, 1917, 1918, 1921, 1925, 1940, 1941 և 1942 թվականներին չի շնորհվել։ Առաջին անգամ մրցանակը ստացել է Էմիլ Ադոլֆ ֆոն Բերինգը։

## Պատմություն
Բժշկության և ֆիզիոլոգիայի նոբելյան մրցանակը Ալֆրեդ Նոբելը ստեղծել է իր կամքով, որը հաստատվել է Փարիզում 1895 թվականի նոյեմբերի 27-ին։

## Դափնեկիրների ցանկ

1900-ական թթ. •
1910-ական թթ. •
1920-ական թթ. •
1930-ական թթ. •
1940-ական թթ. •
1950-ական թթ.


1960-ական թթ. •
1970-ական թթ. •
1980-ական թթ. •
1990-ական թթ. •
2000-ական թթ. •
2010-ական թթ.

----
### 1900-ական թվականներ

### 1910-ական թվականներ

### 1920-ական թվականներ

### 1930-ական թվականներ

### 1940-ական թվականներ

### 1950-ական թվականներ

### 1960-ական թվականներ

### 1970-ական թվականներ

### 1980-ական թվականներ

### 1990-ական թվականներ

### 2000-ական թվականներ

### 2010-ական թվականներ

__NOTOC__

1900-ական թթ. •
1910-ական թթ. •
1920-ական թթ. •
1930-ական թթ. •
1940-ական թթ. •
1950-ական թթ.


1960-ական թթ. •
1970-ական թթ. •
1980-ական թթ. •
1990-ական թթ. •
2000-ական թթ. •
2010-ական թթ.


## Վիճակագրությունը ըստ երկրների

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Նոբելյան մրցանակի պաշտոնական կայք 
* Наука и техника: Нобелевские лауреаты: Премия по физиологии и медицине
* Official website of the Nobel Foundation

Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Գիտնականների ցանկեր
Կատեգորիա:Դափնեկիրների ցանկեր
Մալուխ

մինի
մինի|Օպտիկական մալուխ
**Մալուխ,** էլեկտրական, պաշտպանական ծածկույթով պատված, հերմետիկ պատյանով մեկ կամ մի քանի մեկուսացված հոսանքատար ջղեր։ Կիրառվում են էլեկտրաէներգիայի կամ էլեկտրական ազդանշանների հաղորդման համար։ Մալուխների հիմնական կոնստրուկցիոն տարրերն են հոսանքատար ջղերը, մեկուսացումը և պատյանը։ Մալուխները լինում են՝ ուժային (ցածրավոլտ, բարձրավոլտ, գերբարձրավոլտ), էլեկտրաէներգիայի հաղորդման և բաշխման հոսանքատար ջղերը հիմնականում պատրաստվում են էլեկտրատեխնիկական պղնձից և ալյումինից։ Կախված նշանակումից և շահագործման պայմաններից հոսանքատար շղերը կարող են ունենալ ճկունության տարբեր աստիճաններ, նորմալ (անշարժ միջադիրի համար), ճկուն (մոնտաժի ժամանակ մեծ ճկունություն պահանջող անշարժ միջադիրի համար), առանձնապես ճկուն (1946)։

Ուժային մալուխներում ջղերը մեկուսացվում են նավթային և սինթետիկ յուղերով տոգորված տարբեր հաստության (0,045, 0,03, 0,12 և 0,17 մմ) մալուխային թղթով կամ իներտ գազով լցված թղթով, պոլիվինիլքլորիդով, վուլկանացված ռետինով, կապի մալուխներում՝ պոլիէթիլենով, օդապլաստմասսայով և կիսաօդային մեկուսացումով։ Մեկուսացման հիմնական պարամետրերն են՝ մեկուսիչի ծավալային դիմադրությունը (Մ), դիէլեկտրիկ կորուստների անկյան տանգենսը (tg6), դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը (g), էլեկտրական ամրությունը (E)։ Նշանակումից և շահագործման պայմաններից կախված մալուխային մեկուսացմանը ներկայացվում են հատուկ պահանջներ՝ ջերմակայունություն, խոնավակայունություն, ճառագայթակայունություն և այլն։ Պատյանը նախատեսված է ջղերի մեկուսացումը խոնավության, լույսի, քիմիական նյութերի ազդեցությունից և մեխանիկական վնասվածքներից պաշտպանելու համար։

Որակյալ հոսանքի մալուխի առանձնահատկությունները և պայմանները Պատյանը հիմնականում պատրաստվում է մետաղից պոլիէթիլենից և պոլիամիդային խեժերից։ Պաշտպանական ծածկույթները (պողպատե ժապավեններ և տարբեր պրոֆիլի մետաղալարեր) ծառայում են պատյանը մեխանիկական վնասվածքներից և կոռոզիայից պաշտպանելու համար։

Մալուխի արդյունաբերությունը բարձր տեմպերով սկսել է զարգանալ 19-րդ դարի 80-ական թթ. Գերմանիայում, Իտալիայում, Անգլիայում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում։

Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Կատեգորիա:Մալուխներ
Կատեգորիա:Կապ
Կատեգորիա:Ինժեներական ենթակառուցվածքներ
Նիկոլո Թոմազեո

**Նիկոլո Թոմազեո** (, ), իտալացի բանաստեղծ, արձակագիր, բանասեր, հայագետ։

Կրթությունն ստացել է Պադուայում, ապրել Վենետիկում։ 1848 թվականին եղել է հանրապետական կառավարության անդամ։ Գրել է «Խոստովանություններ» (1936), «Բանաստեղծական հուշեր» (1838), «Կայծեր» (1841) քնարական ժողովածուները, «Աթենքի դուքսը» (1837), «Հավատ և գեղեցկություն» (1840) պատմավեպերը, «Աստվածային կատակերգության» մեկնաբանությունները» (1837), «Քաղաքացիական պատմությունը գրականության մեջ» (1872) բանասիրական աշխատությունները։ Կազմել է հոմանիշների, գեղագիտական, իտալերենի բառարաններ։ Վենետիկի Մխիթարյանների մոտ սովորել է հայերեն (գրաբար), Գաբրիել Այվազովսկու օգնությամբ իտալերեն է թարգմանել Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց»-ը (1841) և Ագաթանգեղոսի «Պատմություն Հայոց»-ը (1843)։ Այդ թարգմանությունների իտալերեն առաջաբաններում, արժեքավորելով հայ հին գրականությունն ու լեզուն, կոչ է արել զբաղվել հայ մշակույթի ուսումնասիրությամբ։

## Աշխատություններ
* Նիկողայոս Թոմմազեո, «Բազմավեպ», 1902, թիվ 11։
* *Nuovo Dizionario de' Sinonimi della lingua italiana* (1830)
* *Canti popolari italiani, corsi, illirici, greci* (1841)
* *Le lettere di Santa Caterina di Siena* (1860, 4 Bde.)
* *Il secondo esilio* (1862, 3 Bde.), eine Sammlung seiner politischen Schriften
* *Sulla pena di morte* (1865)
* *Nuovi studj su Dante* (1865)
* *Dizionario di sinonimi della lingua italiana* (7. Aufl. 1887, 2 Bde.)
* *Leben Rosminis*
* *Dizionario estetico* (neue Aufl. 1872)
* *Pensiero Morali*

## Գրականություն
* Bernardi *Vita e scritti di Niccolò Tommaseo* Torino, 1874
* K. Hillebrand in der Allgemeinen Zeitung (Mai 1874)
* Mikeli V., Saggio critico sul Niccolo Tommaseo, "Ateneo Veneto", v. IX, 1885;
* Croce B., N. Tommaseo, "Critica", v. X, 1912;
* Vesin, N. Tommaseo poeta, Bologna, 1914;
* Prunas P., La critiica, l’arte e l’idea sociale di N. Tommaseo, Firenze, 1901.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* ''Memorie poetiche'' (ed. 1964)
* La questione dalmatica riguardata ne'suoi nuovi aspetti: osservazioni 1861 Niccolò Tommaseo
* Il secondo esilio, scritti concernenti le cose d'Italia e d'Europa dal 1849 ... Niccolò Tommaseo
* Nuovi studi su Dante Niccolò Tommaseo
* Vita di S. Giuseppe Calasanzio, fondatore delle Scuole Pie scritta da - Niccolò Tommaseo
* Canti popolari: Corsi illirici Niccolò Tommaseo
* Nuovo dizionario de' sinonimi della lingua italiana Niccolò Tommaseo
* Scritti di Gasparo Gozzi: con giunta d'inediti e rari, scelti, Vol: 2-3 Gasparo Gozzi (conte),Niccolò Tommaseo
* Della pena di morte Niccolò Tommaseo
* Il serio nel faceto: scitti varii Niccolò Tommaseo
* Dizionario estetico Niccolò Tommaseo

Կատեգորիա:Իտալացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իտալացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Իտալացի հայագետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանասերներ
Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի ակտիվիստներ
Սաղմնաբանություն

[thumb|240px|right|[Մորուլա, 8 բջիջների փուլը]]
[thumb|240px|right|'''1''' մորուլա, '''2''' - [բլաստուլա]]
[thumb|240px|[Գաստրուլացում. **1** - Բլաստուլա, **2** - գաստրուլան բլաստոմերի հետ միասին, նարնջագույն գույնով նշված է էկտոդերմը, կարմիր՝ էնտոդերմը]]
**Սաղմնաբանություն**, **էմբրիոլոգիա** ( - էմբրիոն, սաղմ + ,  - գիտություն), գիտություն սաղմնային զարգացման մասին։ Ավելի լայն իմաստով այն ուսումնասիրում է նաև օրգանիզմների նախասաղմնային զարգացումը (սեռական բջիջների առաջացումը), բեղմնավորումը, սաղմնածագումը, զարգացման թրթուրային, ետսաղմնային և ետծննդյան շրջանները մինչև հասուն, բազմացման ընդունակ օրգանիզմի առաջացումը։

Այսպիսով դժվար է հստակ սահման անցկացնել սաղմնաբանության և անհատական զարգացման օրինաչափություններն ուսումնասիրող գիտության՝ զարգացման կենսաբանության միջև։

## Հիմնադիրներ
Սաղմնաբանության հիմնադիրներն են Հիպոկրատը և Արիստոտելը։ Գիտության հետագա զարգացումը կապված է Վ․ Հեսրվեի, Ա․ Լնենհուկի, Մ․ Մալպիգիի և ուրիշների անունների հետ։ Ժամանակակից սաղմնաբանության հիմնադիրը Կ․ Մ․ Բերն է։

Չ․ Դարվինի տեսության վրա հիմնված էվոլյուցիոն համեմատական սաղմնաբանության հիմքը դրվել է Ա․ Կովափսկու և Ի․ Մեչնիկովի աշխատանքներում։

Ժամանակակից սաղմնաբանությանն մեջ մեծ ավանդ ունեն Ա․ Սևերցովը, Հ․ Շպևէանը, Վ․ Շիետկևիչը և ուրիշներ։

## Հիմնական խնդիր
Սաղմնաբանության հիմնական խնդիրը մեկ բջջից առաջացած հարյուր միլիարդավոր բջիջներից կազմված կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և կենսաքիմիական բարդ համակարգի՝ օրգանիզմի առաջացման պարզաբանումն է։

Կախված հետազոտության խնդիրներից և մեթոդներից՝ տարբերում են սաղմնաբանության.
* ընդհանուր,
* համեմատական,
* էկոլոգիական
* փորձառական ուղղություններ։

Վերջին տասնամյակներում ամենամեծ զարգացման է հասել փորձառական սաղմնաբանություն, որի նվաճումների շնորհիվ բացահայտվել են բջիջների և հյուսվածքների ձևագոյացման, տարբերակման, բազմացման և աճի կարգավորման, ինչպես նաև ամբողջ օրգանիզմի և նրա առանձին մասերի փոխազդեցության կարևորագույն մեխանիզմները։ Ըստ ժամանակակից սաղմնաբանության սաղմնածագումը և անհատական զարգացումը տեղի են ունենում բեղմնավորում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Online course in embryology 
* Indiana University's Human Embryology Animations 
* UNSW Embryology Large resource of information and media.
* What is a human admixed embryo? 
* Definition of embryo according to Webster 
* Embryonews _ resource for IVF and embryology articles

Կատեգորիա:Զարգացում
Կատեգորիա:Սաղմնաբանություն
Սահմանային շերտ

**Սահմանային շերտ**, մածուցիկ հեղուկով (գազով) շրջհոսվող պինդ մարմնի մակերևույթի մոտ կամ տարբեր արագություններ, ջերմաստիճաններ, քիմիական բաղադրություն ունեցող երկու հեղուկների հոսքերի բաժանման սահմանում առաջացող հոսանքի նեղ տիրույթ։ Բնութագրվում է լայնական ուղղությամբ արագության (դինամիկական սահմանային շերտ), ջերմաստիճանի (ջերմային կամ ջերմաստիճանային սահմանային շերտ) կամ առանձին քիմիական բաղադրիչների (դիֆուզիայի սահմանային շերտ) կտրուկ փոփոխությամբ։ Դինամիկական սահմանային շերտի ներսում տեղի է ունենում արագության սահուն փոփոխություն արտաքին շերտում ունեցած արժեքից մինչև զրոյական արժեքը։ Նույն ձևով սահմանային շերտի ներսում սահուն կերպով փոփոխվում են ջերմաստիճանը և խտությունը։ Սահմանային շերտի առաջանալը պայմանավորված է մածուցիկ հեղուկի (գազի)՝ շրջհոսվող մարմնի մակերևույթին կամ շրջհոսվող պատերին կպչելու հատկությամբ։ Կախված արտաքին հոսանքի ռեժիմից, մակերևույթի խորդուբորդությունից և շերտի հաստությունից՝ սահմանային շերտի ռեժիմը կարող է լինել լամինար կամ տուրբուլենտ։ Այդ երկու ռեժիմների դեպքում սահմանային շերտի հաստությունը հակադարձ համեմատական է Ռեյնոլդսի թվին (Re)։ Re-ի շատ մեծ արժեքների դեպքում սահմանային շերտի հաստությունը շատ փոքր է մարմնի բնութագրական չափերի համեմատությամբ։ Այդ իսկ պատճառով հոսանքի գրեթե ամբողջ տիրույթում (բացառությամբ բարակ սահմանային շերտի) մածուցիկության ուժերի ազդեցությունը էական չէ իներցիոն ուժերի համեմատությամբ, և հեղուկը այդ տիրույթում կարելի է համարել իդեալական։

Սահմանային շերտի տեսությունը կարևոր կիրառություն ունի ինքնաթիռաշինության, նավաշինության, հրթիռաշինության, էներգամեքենաշինության և այլ բնագավառներում։ Այն հնարավորություն է տալիս տեսականորեն հաշվարկելու շրջհոսվող մարմինների շփման դիմադրությունը, ուսումնասիրելու շրջհոսման աերոդինամիկական հետքերը, շիթերը ևն։ Սահմանային շերտի տեսության հիմնական գաղափարները 1904-ին ձևակերպել է Լ․ Պրանդտլը։ 

## Տես նաև
* Լամինար հոսանք
* Տուրբուլենտ հոսանք
* Հիդրոդինամիկա

Կատեգորիա:Աերոդինամիկա
Կատեգորիա:Հիդրոդինամիկա
Բույսերի սաղմնաբանություն

**Բույսերի սաղմնաբանություն** (բույսերի էմբրիոլոգիա), բուսաբանության բաժին, ուսումնասիրում է բուսական նոր օրգանիզմների առաջացման (սաղմնավորման) և ձևավորման հարցերը։ Ավելի լայն առումով, բույսերի սաղմնաբանությունը ուսումնասիրում է ինչպես բույսերի սաղմնային զարգացումը, այնպես էլ բազմացման ոլորտի ձևավորման շրջանը, սեռական բջիջների առաջացման և բեղմնավորման երևույթները։
[մինի|աջից|[բույսերի հիբրիդներ, շտամներ]]
Տարբերում են ընդհանուր բույսերի սաղմնաբանություն, որը բացահայտում է բազմացման և սաղմնային զարգացման հիմնական օրինաչափությունները (սպորոգենեզ, գամետոգենեզ, զիգոտոգենեզ, էնդոսպերմոգենեզ և այլն), համեմատական բույսերի սաղմնաբանություն, որն ուսումնասիրում է տարբեր բույսերի սաղմնային պրոցեսները՝ կարգաբանության և ֆիլոգենիայի հարցերի պարզաբանման նպատակով, մասնավոր բույսերի սաղմնաբանություն, որն ուսումնասիրում է այդ պրոցեսներն առանձին կարգաբանական խմբերի բույսերում և փորձառական բույսերի սաղմնաբանություն, որը փորձնական ճանապարհով պարզաբանում է բույսերի սաղմնային պրոցեսների գենետիկական, կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ բնույթը։
մինի|ձախից|լոբու սաղմը
Որպես ինքնուրույն գիտություն բույսերի սաղմնաբանություն ձևավորվել է դեռևս XIX դարում, երբ արդեն ստեղծվել էին բջջային տեսությունը և էվոլյուցիոն ուսմունքը։ Բույսերի սաղմնաբանության զարգացմանը նպաստել է մանրադիտակային տեխնիկայի կատարելագործումը։ Այդ ժամանակաշրջանում մի շարք բուսաբաններ (), (), ( Ի․ Դորոժանիկին և Ն․ Ժելեզնով ու ուրիշներ) բացահայտել էին փոշեհատիկի ծլման ու փոշեխողովակի առաջացման երևույթները, պարզել սպորավոր և ծաղկավոր բույսերի օնտոգենեզի մի շարք կարևորագույն հարցեր, հաստատել սեռական և անսեռ սերունդների հաղորդականության տեսությունը։ Բույսերի սաղմնաբանության զարգացման ժամանակակից փուլը բնութագրվում է տեսության և փորձի սերտ միահյուսմամբ։
մինի|աջից|Բույսերի բեղմնավորում
Սաղմնաբանների հիմնական ուշադրությունը ներկայումս ուղղված է այնպիսի բարդ երևույթների հետազոտությանը, ինչպիսին են միկրո- և մակրոգամետոգենեզը, կրկնակի բեղմնավորման պրոցեսը, էմբրիո- և էնդոսպերմատոգենեզը, պոլիէմբրիոնիան և ապոմիքսիսը, որոնց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի բույսերի ֆիլոգենիայի և էվոլյուցիայի պրոբլեմների մշակման, ինչպես նաև ձևերի և տեսակների առաջացման հարցերի պարզաբանման համար։ Գենետիկական և սելեկցիոն մի շարք կարևորագույն խնդիրների լուծումը (հեռավոր հիբրիդացում, ստերիլություն, ապոմիքսիս և այլն) ևս հենվում է սաղմնաբանական ուսումնասիրությունների վրա։
90px|բույսերի սաղմը
Ինտենսիվորեն զարգանում են բույսերի սաղմնաբանության փորձառական և էկոլոգիական ուղղությունները։ Ֆիտոմորֆոլոգների միջազգային ասոցիացիան հրատարակում է «Ֆիտոմորֆոլոջի» («Phytomorphology», 1951-ից) հանդեսը, որտեղ լուսաբանվում են նաև բույսերի սաղմնաբանության հարցերը։ Երկու տարին մեկ անցկացվում են միջազգային սիմպոզիումներ։ ՀՍՍՀ-ում բույսերի սաղմնաբանությամբ զբաղվում են Երևանի համալսարանում, ՀՍՍՀ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտում, Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում։

Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Սահմանում

**Սահմանում**, **դեֆինիցիա** (), հասկացության բովանդակության բացահայտումը այդ հասկացության մերձավորագույն սեռի և տեսակային տարբերության մատնանշման միջոցով։ Այն հասկացությունը, որի բովանդակությունը բացահայտվում է, կոչվում է սահմանվող հասկացություն, իսկ այն, որով բացահայտվում է սահմանող հասկացություն։ Սահմանման առավել կարևոր կանոններն են՝

ա․ Սահմանումը պետք է լինի համաչափ, այսինքն՝ սահմանվող և սահմանող հասկացությունների ծավալները պետք է լինեն հավասար (հակառակ դեպքում ստացվում է սխալ լայն կամ նեղ Սահմանում),

բ․ Սահմանման մեջ չպետք է լինի շրջապտույտ, այսինքն՝ սահմանող հասկացությունը պետք է անկախ լինի սահմանվողից (հասկացությունը չպետք է սահմանվի ինքն իր միջոցով)։

Սահմանմանն առանձնապես խստիվ պահանջներ են ներկայացվում մաթեմատիկայում, առհասարակ դեդուկտիվ գիտություններում։ Սահմանման, սեղմ ձևով ներկայացնելով տվյալ հասկացությամբ նշվող օբյեկտի սահմանումը, դրանով իսկ տալիս է անհրաժեշտ ու բավարար չափանիշ ամեն մի օբյեկտ տվյալ դասի մեջ ներառելու կամ նրանից բացառելու համար։ Լինելով տվյալ օբյեկտի (առարկաների դասի) գիտության ճանաչողության արդյունքների ամրագրումը՝ սահմանումը միաժամանակ դառնում է հենակետ ճանաչողության հետագա զարգացման համար։ Գիտության մեջ սահմանման որոշ յուրահատուկ դրսևորումներ, ինչպես նաև սահմանման որոշ գործողություններ ընդունված է անվանել սահմանման տեսակներ։ Երբ որպես տեսակային տարբերություն նշվում է օբյեկտի ծագումը, սահմանում կոչվում է գենետիկական (ծագումնաբանական) սահմանում (բնագիտության մեջ՝ օպերացիոնալ սահմանում, որի դեպքում նշվում են հասկացության առարկայի ստացման համար մտային կամ ռեալ գիտափորձի մեջ կատարվող գործողությունները և ընթացակարգը), որը դեդուկտիվ գիտություններում իրացվում է որպես ինդուկտիվ և ռեկուրսիվ։ Երբ հասկացությունը սահմանվում է հավասարության տիպի հարաբերության հիման վրա, դա կոչվում է սահմանում վերացարկման միջոցով։ Կոնկրետ բառի (ընդհանրապես նշանային արտահայտության) նշանակության բացահայտումը կոչվում է նոմինալ (անվանական) սահմանում, որի հետ հարաբերության մեջ սովորական սահմանում կոչվում է ռեալ սահմանում։ Նոմինալ սահմանմանը ժամանակակից տրամաբանության մեջ համապատասխանում են իմաստաբանական Սահմանում և շարահյուսական սահմանում։ Վերջինս (լայն իմաստով) կարելի է դիտել նաև որպես ծագումնաբանական սահմանման ենթատեսակ։ Այն գործողությունը, որի միջոցով հասկացության սահմանման փոխարեն մատնանշվում է (խոսքային կամ ոչ խոսքային միջոցներով) այդ հասկացությամբ նշվող օբյեկտը (հասկացության ծավալը), կոչվում է օստենսիվ սահմանում։

Տարբերվում են նաև բացահայտ և անբացահայտ, ոչ պրեդիկատիվ և այլ սահմանումներ։ Անբացահայտ սահմանման դեպքում (կարևորագույն տեղ ունի ձևական տեսություններում, հատկապես մաթեմատիկայում) ոչ թե ուղղակիորեն «տրվում է» հասկացության օբյեկտը, այլ ձևակերպվում են նրա հետ գործառության որոշակի կանոնները։ Հայ հին մտածողներից սահմանման հարցերով զբաղվել են Ղուկաս Վանանդեցին, Սիմեոն Ջուղայեցին, Հովհաննես Ջուղայեցին, Հովհան Որոտնեցին և ուրիշներ, առավել հանգամանորեն՝ Դավիթ Անհաղթը, ըստ որի «սահմանումը հակիրճ խոսք է, որը բացահայտում է ենթակա իրի բնությունը»։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տրամաբանություն
Կատեգորիա:Լեզվափիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տերմիններ
Ճռաքաղ

**«Ճռաքաղ»**, բանասիրական, կրոնական երկշաբաթաթերթ, ապա 4 ամսագիր (1860)։ Լույս է տեսել 1853-1962 թվականներին, Մոսկվայում։ Խմբագիր-հրատարակիչներ՝ Մ․ Մսերյան և Զ․ Մսերյան։

Հակադրվել է «Հյուսիսափայլ»-ին լեզվի, կրոնի ու եկեղեցու, լուսավորության հարցերում։

Զետեղելով կրոնական ճառեր ու քարոզներ, ծանոթացնելով հայ եկեղեցու ծեսերին ու ավանդություններին՝ փորձել է հոգևոր դաստիարակություն տալ ընթերցողներին։ Տպագրել է հատվածներ հայ մատենագիրների ու պատմիչների գործերից, պատմական ակնարկներ, զրույցներ, տեղեկություններ գիտական հայտնագործությունների մասին, նյութեր Ռուսաստանի պատմության վերաբերյալ։

Գրական բաժինը ներկայացրել է Մսերյանների, Սեյադի (Պ․ Մադաթյան), Ե․ Սահակյանի, Լազարյան ճեմարանի սաների բանաստեղծությունները։ Ամսագրի լեզուն հիմնականում գրաբար էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական ամսագրեր
Complicated

**Complicated**, կանադացի Ավրիլ Լավին փոփ-ռոք երգչուհու առաջին սինգլը։ Մինչև «Girlfriend» երգի թողարկումը համարվել է երգչուհու ամենահաջող սինգլը։ Թողարկումից հետո հենց առաջին շաբաթվա ընթացքում այն զբաղեցրեց 2-րդ տեղ ամերիկական տրամագիր «Billboard Hot 100»-ում։ 2004 թվականին երգը հնչում էր Օլսեն քույրերի մասնակցությամբ «Նյու Յորքի ակնթարթները» ֆիլմում։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Տեսահոլովակում Ավրիլ Լավինը ներկայանում է փանկ-աղջկա կերպարով։ Իր ընկերների հետ նա վարում է սկեյթ և հանդես է գալիս բեմում։ Խուճապ է առաջացնում խանութում, վախեցննում անցորդներին, փախչում է ոստիկանությունից- ահա թե ինչով է զբաղվում երգչուհին ազատ ժամանակ։

## Երգացանկ
**Բրիտանական, կանադական և մեքսիկական հրատարակություններ**

1."Complicated" 4։ 03

2."I Don't Give" 3։ 39

3."Why" 4։ 00

4."Complicated" (music video)

**Ավստրալիական հրատարակություն**

1."Complicated" 4։ 03

2."I Don't Give" 3։ 39

3."Why" 4։ 00

**Ճապոնական, ֆրանսիական, իտալական, հոլանդական հրատարակություններ**

1."Complicated" (The Matrix mix) 4։ 08

2."I Don't Give" 3։ 39

**Ամերիկական հրատարակություն**

1."Complicated" (Tom Lord-Alge Mix) 4։ 08

2."Complicated" (The Matrix Mix) 3։ 39

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շերթներ

## Հավաստագրումներ

## Մրցանականեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2002 սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Ավրիլ Լավինի երգեր
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1911/1912

**1911/1912 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** բրիտանական ազգային հավաքականների միջև անցկացված քսանիններորդ մրցաշարն էր։ Վստահ առավելությամբ հաղթողի կոչումը նվաճեցին յի և յի հավաքականները։ Մրցաշարային աղյուսակը եզրափակեցին բոլոր հանդիպումներում պարտություն կրած ուելսցիները։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում անգլիացինրը ջախջապեցին մրցակցին 6-1 հաշվով, ինչը նրանց դարձրեց առաջնության ֆավորիտ։ Շոտլանդացիները հավասարվեցին անգլիացիներին ուելսցիների նկատմամբ նվազագույն հաշվով տարած հաղթանակի շնորհիվ։ Հաջորդ խաղում շոտլանդացիները և անգլիացիները հաղթեցին իրենց մրցակիցներին և 4-ական միավորով գլխավորեցին մրցաշարային աղյուսակը։

Մրցաշարի ելքը վճռվեց - խաղում, որում գրանցված ոչ-ոքին տիտղոսը կիսեց երկու հավաքականների միջև։ Երրորդ տեղում հայտնվեցին ուելսցիների նկատմամբ նվազագույն հաշվով հաղթանակ տարած իռլանդացիները։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 9 || 2 || +7 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 6 || 2 || +4 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 5 || 12 || -7 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 6 || -4 || **0**

;
Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ


### 3 գոլ
*  Ջորջ Հոլի
*  Հարոլդ Ֆլեմինգ
### 2 գոլ
*  Բերտ Ֆրիմեն
*  Ջեք ՄաքՔենդլնես
*  Ուոլթեր Էթկինհեդ
### 1 գոլ
*  Ջոն Սիմփսոն
*  Բ. Բրենան
*  Մայքլ Հեմիլ
*  Ջեյմս ՄաքՆայթ
*  Ուիլյամ Ռեյդ 
*  Էնդրյու Ուիլսոն
*  Ռոբերտ Ուոլքեր 
*  Ջեյմս Քուինն
*  Դևիդ Դևիս
*  Ուիլյամ Դևիս

 
 

Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն