open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Եկատերինա Հակոբջանյան

**Եկատերինա Սամսոնի Հակոբջանյան** (), փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1986)։

Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը (1960)։ 1993 թվականից Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի գեղագիտության խնդիրները հետազոտող խմբի ղեկավար։ Աշխատությունները վերաբերում են գեղագիտության տարբեր հարցերի։

## Երկեր
* О природе эстетической потребности. Е. С. Акопджанян, АН АрмССР, Ин-т философии и права. Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1973.
* Эстетическое в научном творчестве: Творческая сущность эстетического в науке. Е. С. Акопджанян, АН АрмССР, Ин-т философии и права. Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1978.
* Диалектика национального и интернационального в искусстве. Е. С. Акопджанян, АН АрмССР, Ин-т философии и права, Отв. ред. Г. З. Апресян. Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1980.
* Эстетическая сила науки / Е. С. Акопджанян, Отв. ред. А. С. Мигунов, АН АрмССР. Ин-т философии и права. Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1990.
* Художественная аргументация / Е. С. Акопджанян, Отв. ред., Э. Б. Маркарян, АН Армении, Ин-т философии и права. Ереван, Изд-во АН Армении, 1991.
* Искусство как форма общественного сознания: аргументы "за" и "против" / Е. С. Акопджанян, Отв. ред. Э. Б. Маркарян, НАН РА. Ин-т философии и права. Ереван, Гитутюн, 1996.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Հաղարծին (գետ)

**Հաղարծին**, գետ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Աղստևի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Հալաբի լեռնաշղթայի հարավային լանջից, մոտ 2200&nbsp;մ բարձրությունից։ Երկարությունը 10&nbsp;կմ է, ավազանը՝ 38, 7&nbsp;կմ²։ Սնումը խառն է։ Հորդանում է մայիսին։ Միջին հոսանքի ձախ կողմում է Հաղարծին վանքային համալիրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Աղստև գետի վտակներ
Կատեգորիա:Հալաբի լեռնաշղթա
Հաղթանակ (ջոկատ)

**Հաղթանակ**, հայկական պարտիզանական ջոկատ ԽՍՀՄ Հայրենական Մեծ Պատերազմի ժամանակ։ Կազմակերպել են ՈՒԽՍՀ Լվովի մարզի Սելեց-Զավոնի ռազմագերիների ճամբարից փախած մի խումբ հայ ռազմագերիներ, 1943-ի մարտին։ Ջոկատի հրամանատարն էր կապիտան Ս. Հարությունյանցը, որը ծանր վիրավոր գերի էր ընկել 1942-ի մայիսին, Կերչում։ Գերության մեջ նա ղեկավարել է ընդհատակյա խումբը և կազմակերպել նրա անդամների փախուստը։ Ջոկատը մոտ մեկ տարի ինքնուրույն մարտնչել է ֆաշիստական զավթիչների դեմ՝ Արևմտյան Ուկրաինայի տարածքում։ 1944-ի հունվարին միացել է գեներալ-մայոր Ս. Կովպակի անվան 1-ին ուկրաինական պարտիզանական դիվիզիային, որի հրամանատարն էր Պ. Վերշիգորան։ Դիվիզիայի կազմում «Հաղթանակ» ջոկատը դարձել է 3-րդ գնդի 2-րդ վաշտ, հրամանատարը՝ Սերգեյ Հարությունյանց։ Վաշտը մասնակցել է Լվովի և այլ քաղաքների, Լեհաստանի ազատագրմանը, անցել 2100&nbsp;կմ մարտական ուղի, աչքի ընկել շատ գործողություններում։ Ջոկատից իրենց խիզախությամբ հատկապես աչքի են ընկել ռադիստ Վռամ Ավանեսյանը, գնդացրորդ Բագրատ Գալստյանը, հրամանատարներ ու քաղաշխատողներ Մ. Խաչատրյանը, Հ. Պետյանը, Վ. Տոնյանը, Ե. Ղասաբյանը, Ա. Պողոսյանը, Ա. Ֆահրադյանը, Ռ. Սահակյանը, Ա. Մելքոնյանը, Լ. Ամիրյանը, Գ. Ավետիսյանը, Մ. Խալաթյանը, Գ. Օհանյանը, Հ. Հակոբյանը, Ս. Ղազարյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Պարտիզանական շարժումներ
Հաղթանակ (ամսագիր)

**Հաղթանակ** (արևմտահայերեն՝ **Յաղթանակ**), քաղաքական, հասարակական և գրական ամսաթերթ։ Հնչակյան կուսակցության Ֆրանսիայի շրջանի վարչական մարմնի հրատարակչություն։ Լույս է տեսնում 1971-ից, Փարիզում (հայերեն և ֆրանսերեն)։ Խմբագիր՝ Պ. Կեոնճյան։ Սփյուռքահայության գոյատևման և Հայ դատի արդարացի լուծման նախապայման է համարում սփյուռքում գործող հայ քաղաքական կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների, ընկերակցությունների, հայ եկեղեցու միասնական գործունեությունը։ Տպագրում է տեղեկություններ կուսակցության գործունեության, հայկական գաղթավայրերի և հայրենիքի իրադարձությունների վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Օնիկ Ստեփանյան

**Օնիկ Ստեփանյան** (Օնիկ Հովհաննեսի Ստեփանյան) (), հայ դերասան։

## Կենսագրություն
Օնիկ Ստեփանյանը ծնվել է Ալեքսանդրապոլում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Հին Նախիջևանի ծխական դպրոցում, ապա Թիֆլիսի Արհեստավորաց դպրոցում։ 1891 թ.-ից հանդես է եկել հայկական թատերախմբերում՝ հյուրախաղերի գնացել Սիրանույշի, Աբելյանի հետ՝ համատեղելով դերասանական կրթությունն ու գործունեությունը։ Հայկական թատերախմբի հետ հանդես է եկել Իրանում, Թուրքիայում, Բուլղարիայում, Ռումինիայում և Եգիպտոսում։ Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո աշխատել է Ամո Խարազյանի թատերախմբում, ապա Առաջին պետական թատրոնում (1922)։

## Խաղացած դերերը թատրոնում
* *Սիմոն*՝ Հ. Հեյերմանսի «Հույսի» կործանումը»
* *Կրեոն*՝ Սոփոկլեսի «Անտիգոնե»
* *Անտոնիո*՝ Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը»
* *Աշիլ*՝ Մ. Մետերլինկի «Սուրբ Անտոնիոսի հրաշագործությունը»
* *Օսիպ*՝ Ն. Գոգոլի «Ռևիզոր»
* *Էլիզբարով *՝ Ա.Շրվանզադեի «Պատվի համար»
* *Օսգեն*՝ Հ. Պարոնյանի «Բաղդասար ախպար»
* *Կարլ Մոոր*՝ Ֆ. Շիլլերի «Ավազակներ»
* *Օտար բեկ*՝ Ա. Յուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն»

## Խաղացած դերերը կինոյում
* 1926 - Շոր և Շորշոր - *քյոխվա*

## Գրականություն Օնիկ Ստեփանյանի մասին
* Գր.Ավետյան, Վ.Միրզոյան, Դերասան Ստեփանյան, «Խորհրդային Հայաստան», 1930 թ.

## Արտաքին հղումներ
* Օնիկ Ստեփանյանը zarkfoundation.com կայքում

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1871 ծնունդներ
Կատեգորիա:1930 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 27 մահեր
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հունիսի 15 ծնունդներ
Հաղպատի Ավետարան

**Հաղպատի Ավետարան**, հայկական մանրանկարչության հուշարձան, ձեռագիր մագաղաթե Ավետարան։

Ընդօրինակել են երկու գրիչներ Հաղպատում։ Առաջինը, որի անունը հայտնի չէ, գրել է 2-10-րդ պրակները, երկրորդը՝ Հակոբ գրիչը՝ 11-ից մինչև վերջ, ինչպես և ձեռագիրը զարդարել կիսախորաններով, զարդագրերով և լուսանցազարդերով, որոնք չի գունավորել։ Ձեռագիրը տարվել է Անի, որտեղ գրիչ և նկարիչ Մարգարեն գունազարդել է այն, փոխել երկու կիսախորանները, սկզբից ավելացրել տասը նկարազարդ խորան, գրել համաբարբառը, ապա նկարել տերունական պատկերներ, որոնցից պահպանվել են երկուսը։ Այնուհետև ձեռագիրը տարվել է Հոռոմոսի վանք, որի առաջնորդ Աբրահամը կազմել է և հանձնել պատվիրատու Սահակ կրոնավորին, որը 1211 թվականին նվիրել է Արջո Առիճի եկեղեցուն։ 1223 թվականին Անիի գավառում այն գնել է արցախցի Սարգիսը և նվիրել Խաչենի եպիսկոպոսարանին։ 1920-ական թթ. Գ. Հովսեփյանը Արցախի Գետաշեն գյուղի եկեղեցուց Հաղպատի Ավետարանը բերել է Էջմիածնի վանքի մատենադարան։ Այժմ այն գտնվում է Երևանի Մատենադարանում (ձեռագիր դ 6288)։ Ձեռագիրը հանրահայտ է Մարգարեի բարձրարվեստ ու անչափ ինքնատիպ նկարներով, որտեղ պատկերվել են կենցաղային տեսարաններ, ժամանակի աշխարհիկ կյանքը, պատմական դեմքեր և այլն։

Կատեգորիա:Հաղպատի վանական համալիր
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու գրքեր
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Հայկական ձեռագրեր
Կատեգորիա:Հայկական մանրանկարչություն
Հաղպատի դպրոց

**Հաղպատի դպրոց**, միջնադարյան Հայաստանի ուսումնագիտական և գրչության կենտրոն։ Հիմնել է Հաղպատի վանքի հիմնադիր և առաջին վանահայր, նշանավոր գրիչ Սիմեոն վարդապետը՝ վանքի կառուցումից անմիջապես հետո (X դար)։ Հաղպատի դպրոցում հիմնականում ծաղկել է գրչության արվեստը։ Ձեռագրեր են ընդօրինակվել ոչ միայն ուսումնագիտական նպատակով, այլև պատվերներ են ընդունվել (Հաղպատի Ավետարան), խմբագրվել աղավաղված ձեռագրեր (Սաղմոսարան, Կյուրեղ Երուսաղեմցու «Կոչումն ընծայութեան»)։ Հովհաննես Սարկավագի րաբունապետության օրոք Հաղպատի դպրոցի համբավը տարածվել է Հայաստանում։ Այստեղ սովորելու են եկել Հայաստանի տարբեր վայրերից։ Հիշվում է 951 թվականին թարգմանիչների ընդօրինակած Աստվածաշնչից մի ձեռագիր։ Նշանավոր էին գրիչներ Դավիթ Քոբայրեցին, որից մեզ է հասել 1178 թվականին և 1198 թվականին ընդօրինակած երկու ձեռագիր (Մատենադարան, ձեռագիր № № 5602, 2606) և Մխիթար Քոբայրեցին։ XV դարում Հաղպատում գրչության ուսուցիչներ էին Իգնատիոսը և Կարապետը։ Հաղպատի դպրոցը գոյատևել է մի քանի դար։ Ընդօրինակվել են մեզ հայտնի մեկ տասնյակից ավելի ձեռագրեր, որոնցից Մատենադարանում են պահվում № 194 (ընդօրինակված է 1207 թվականին), № 1747 (1218 թվականին), № 4334 (1243 թվականին), № 4139 (1265 թվականին)։

Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ
դ
Կատեգորիա:Հայկական համալսարաններ
Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Հիրոհիտո

**Հիրոհիտո** (), **կայսր Սյովա** (, *Սյո։վա Տեննո։*), (), Ճապոնիայի 124-րդ կայսրը դեկտեմբերի 25-ից, 1926 թ. մինչև 7 հունվար 1989թ.։

Ճապոնական զորքերի գեներալիսիմուս, բրիտանական զորքերի պատվավոր գեներալ (1921), իսկ հետագայում նաև պատվավոր ֆելդմարշալ (1930 թ.)։ Աշխարհում հայտնի է *Հիրոհիտո* (բառացիորեն «բարեգործ») անվամբ, իսկ տիտղոսային անունը (կառավարման կարգախոսը) *Սյովա* էր, որ նշանակում է «Լուսավորյալ աշխարհ»։

Հիրոհիտոյի կառավարումը Ճապոնիայի պատմության մեջ ամենաերկարն էր՝ 62 տարի։ Նրա օրոք ճապոնական հասարակությունում տեղի ունեցան արմատական փոփոխություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի առաջնորդներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի կայսրեր
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գեներալիսիմուսներ
Երևանի Հայբուսակ համալսարան

Հայաստանի խոշորագույն մասնավոր բուհը, մինչև օրս տվել է ավելի քան 7000 շրջանավարտ՝ ավելի քան 20 մասնագիտություններով։
Հայաստանի առաջին մասնավոր բուհերից է, հիմնադրվել է 1990 թ. ակադեմիկոս Լևոն Հարությունյանի կողմից և անցել Հայաստանի Կրթության և Գիտության և Առողջապահության նախարարությունների լիցենզավորումը։ 2001 թ. ստացել է պետական հավատարմագրեր բոլոր մասնագիտություններով։
1990 թ. Հայաստանի նորանկախ Հանրապետությունում ստեղծվեցին մի շարք մասնավոր բուհեր, որոնց թվում առաջիններից էր Հայբուսակը։ Բուհի հիմնադիր Ակադեմիկոս Լ. Վ. Հարությունյանը այն անվանեց Ղևոնդ Ալիշանի «Հայբուսակ» գրքի վերնագրով՝ իբրև տուրք 19-րդ դարի մտածողի աշխատությանը։
1997 թ. հիմնադրվեց Երևանի Հայբուսակ համալսարանի բազային քոլեջը, որը 2005 թ-ին ստացավ պետական հավատարմագիր բոլոր մասնագիտություններով։
2001 թ. Երևանի Հայբուսակ համալսարանը ստացավ պետական հավատարմագիր բոլոր մասնագիտություններով, և այժմ նրա բոլոր շրջանավարտները ստանում են պետական դիպլոմ։
2006 թ-ից Հայբուսակ Համալսարանին կից գործում է ավագ դպրոց, որի շրջանավարտները ստանում են պետական ատեստատ։
2007 թ. Հայբուսակ Համալսարանը, միավորվելով Հայկական Բաց Համալսարանի և մի շարք այլ բուհերի հետ, ստեղծեց Կրթության Միջազգային Ակադեմիան (ԿՄԱ ), որի կազմում 2010 թ. ընդգրկվեցին նաև «Ռոսլին» դիզայնի ինստիտուտը և հեռուստառադիոլրագրության Ակադեմիան։

### Ֆակուլտետներ

**Բժշկական**

Բժշկական ֆակուլտետն ունի հետևյալ բաժինները՝ բուժական գործ, ստոմատոլոգիա, դեղագործություն։
Ուսման տևողությունը բակալավրիատում 4 -5 տարի է (ստոմատոլոգիա և դեղագիտություն ` 4 տարի, բուժական գործ` 5 տարի), իսկ մագիստրատուրայում՝ 2 տարի։

**Տնտեսագիտական**

Տնտեսագիտական ֆակուլտետում գործում են հետևյալ բաժինները՝ ձեռնարկությունների տնտեսագիտություն և կառավարում (ըստ ոլորտների՝ առողջապահություն, տուրիզմ, ֆինանսավարկային մենեջմենթ), կառավարում, հաշվապահական հաշվառում։

**Հումանիտար**

Հումանիտար ֆակուլտետի բաժիններն են՝ հոգեբանություն, օտար լեզու և գրականություն, մանկավարժություն և մեթոդիկա։

**Հ. Լազարյանի անվ. Միջազգային հարաբերությունների և Արևելագիտության ինստիտուտ**

Հ. Լազարյանի անվան ինստիտուտն ունի հետևյալ ֆակուլտետները՝ միջազգային հարաբերություններ և դիվանագիտություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի համալսարաններ
Հաղպատի մատենադարան

**Հաղպատի մատենադարան** (կամ Հաղպատի գրչության կենտրոն), հայ գրչության կենտրոն, մատենադարան, որը գործել է Հաղպատի վանքում 10-ից 19-րդ դարերում։ 

Այն միջնադարյան հայերեն ձեռագրերի գանձարաններից ամենահարուստն է եղել։ Մատենադարանի շենքը կառուցվել է Հաղպատի վանքի Սբ. Նշան եկեղեցու մոտ։ Քառանկյուն, հավասարակողմ շինություն էր, ուներ որմնախորշեր՝ մատյանները պահելու համար։ Փայտաշեն ծածկը XIII դ. կեսերին վերակառուցվել և դարձել է քարաշեն։ Պահվում էին գրչագիր և երկաթագիր հնագույն արժեքավոր մատյաններ։ Հարստացել է նվիրատվությունների և տեղում կատարված ընդօրինակությունների շնորհիվ։ Հետագայում, ապահովության համար, ձեռագրերը տեղափոխվել են վանքի մոտակա քարայրերը, որոնք ոչ միայն գրապահոցի, այլև ընթերցարանի դեր են կատարել։ 1931 թվականին Հաղպատից միայն 12 ձեռագիր է բերվել Երևան։ Երկար տարիներ Հաղպատի գրադարանում է պահվել Մուղնու Ավետարանը, որ հետո տեղափոխվել է Թիֆլիսի Մուղնու սուրբ Գևորգ վանք, իսկ այնտեղից՝ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան։ Կորած ձեռագրերից արժեքավոր էր Հաղպատի «Քոթուկը» կամ ավանդամատյանը, որտեղ արձանագրված էր վանքի անցուդարձը։

## Տես նաև
* Հաղպատի վանական համալիր
* Ծակայր
* Լաստի Այր

## Ծանոթագրություններ

մ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրադարաններ
Հաճախապատում

**Հաճախապատում** (*Յաճախապատում*), խրատական ճառերի, քարոզների ժողովածու։ Բաղկացած է 23 գլխից։ Ուսուցանում է քրիստոնեական բարոյականություն։ Ժողովածուի հեղինակային պատկանելության հարցը մնում է վիճելի։ Կորյունը հայտնում է, որ իր ուսուցիչը հորինել է «Ճառս յաճախագոյնս»։ Նույն տեղեկությունը նույն բառերով հայտնում է Ագաթանգեղոսը Գրիգոր Լուսավորչի մասին։ Ձեռագիր մատյաններում Հաճախապատումն ընդօրինակված է միայն Գրիգոր Լուսավորչի անունով։ Միջնադարյան մատենագիրները (Խոսրով Անձևացի, Գրիգոր Նարեկացի, Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի, Հովհաննես Սարկավագ և այլք) նույնպես Գրիգոր Լուսավորչին են ճանաչում հեղինակ, իսկ Մեսրոպ Մաշտոցին հեղինակ համարողները գտնում են, որ Գրիգոր Լուսավորչի օրոք հայկական գրեր գոյություն չեն ունեցել։ Այս առարկությունը ժխտողների կարծիքով Հաճախապատումը գրվել է հունարեն կամ ասորերեն և 5-րդ դարում թարգմանվել հայերեն։ Ժողովածուն տպագրվել է միայն Գրիգոր Լուսավորչի անունով (1737-ին՝ Կ.Պոլսում, 1838-ին՝ Վենետիկում, 1894-96-ին՝ Վաղարշապատում)։ Մանուկ Աբեղյանը գտնում է, որ Հաճախապատումը Գրիգոր Լուսավորչին է վերագրվել այդ գրվածքին ավելի մեծ հեղինակություն ընծայելու համար։ 1872-ին Յոհան Միխայել Շմիդը Հաճախապատումը թարգմանել է գերմաներեն։

Կատեգորիա:Կրոնական գրականություն
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Հաճար

**Հաճար**, ցորեն երկհատիկ (), Արարատյան  ցորեն -(Triticum urarthu), դաշտավլուկազգիների ընտանիքի հացահատիկային բույս, ցորենի տեսակ։ Հայաստանում կան բազմաթիվ վայրի տեսակներ։ Մշակովի հաճարենու հասկի առանցքը կոտրվող է, հիմնականում՝ քիստավոր։ Հատիկները կարմիր են՝ նեղ ակոսիկով։ Աշնանացան է և գարնանացան։ Ունի վաղահաս և միջահաս ձևեր։ Չորության, ժանգի և փոշեմրրիկի նկատմամբ դիմացկուն է։

Հայաստանում տարածված են կարմրահասկ (վաղահաս) և սպիտակահասկ տարատեսակները, որոնք գարնանացան են։ Հաճարից ստացվում է լավորակ ձավար, օգտագործվում է նաև որպես կեր։ Մշակվում է հիմնականում Որոտանի ավազանի (Սյունիք), նախալեռնային (Կոտայքի մարզ, Արագածոտնի մարզ), լեռնային (Գեղարքունիքի մարզ) մարզերում։ 1988-ին Հայաստանում ցանքատարածություը 3,2 հազար հա էր, միջին բերքատվությունը՝ 20,6 ց/հա, համախառն բերքը՝ 66 000 ց։

## Կերակրատեսակներ
Հայկական խոհանոցում աճարով փլավը պատրաստվում է արևածաղկի ձեթով։ Նախապես եփած հաճարը տապակում են ձեթի մեջ, ավելացնելով սոխորած։ Երկրորդ տարբերակով սոխորածի վրա ավելացնում են եռացած ջուր, լցնում հաճարը և եփում մինչև պատրաստ լինելը։

Հայաստանում հաճարով և ոչխարի մսով քաշովին լայն տարածված է Շիրակի մարզում, իսկ հաճարով քաշովին՝ Հայաստանի բոլոր մարզերում։ Կտրատած յուղոտ ոչխարի միսը եփում են սառը ջրով 10 րոպե, ավելացնում հաճարը և սոխորածը և եփում փոքր կրակի վրա։

## Բուժիչ նշանակությունը
Ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործում են այս բույսի տարբեր մասերը։ Հաճարի հացն ունի թեթև լուծողական ազդեցության և խորհուրդ է տրվում փորկապության ժամանակ։

Հաճարի թեփից եփուկը խմում են լուծի, քրոնիկ բրոնխիտի դեպքում։ Ջրով կամ կաթով եփած հաճարը խմեցնում են երեխաներին ընթրիքից առաջ կամ հետո՝ որպես հակաորդային միջոց։ Ծաղիկները և հաճարի հասկերը թուրմերի և եփուկների տեսքով օգտագործում են շնչատար օրգանների (Տրախեիտ, բրոնխիտ) բուժման համար։ Թարախապալարների վրա դրած հաճարների հացը՝ թրջած տաք կաթի մեջ, արագացնում է դրանց ձևավորումը։ Տաք խմորն օգտագործում են իբրև փափկացնող և ներքաշող միջոց կոշտ և ցավոտ ուռուցքների համար։

Հաճարի հաց օգտագործողները ավելի քիչ են հակված սրտային հիվանդությունների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Դաշտավլուկազգիներ
(90377) Սեդնա

**Սեդնա** (անգլերեն՝ Sedna; Խորհրդանիշ։ 16px|⯲), տրանսնեպտունային մարմիններից մեկն է, հավանաբար հանդիսանում է գաճաճ մոլորակ։ Իր անունը ստացել է էսկիմոսյան ծովային կենդանիների աստվածուհի Սեդնայի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Սեդնա
Սեդնա
(90482) Օրկ

**Օրկ** (անգլերեն՝ Orcus, այլ անուն՝ 2004 DW), Կոյպերի գոտու մեծ տրանսնեպտունային մարմին, հավանաբար հանդիսանում է գաճաճ մոլորակ։ Իր անունը ստացել է հռոմեական մահվան աստված Օրկի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Օրկ
Օրկ
Համլետ (ֆիլմ, 1948)

**Համլետ**, Վիլյամ Շեքսպիրի Համլետ պիեսի հիման վրա 1948 թվականին նկարահանված Մեծ Բրիտանական ֆիլմ։ 
Ֆիլմի ռեժիսորն ու գլխավոր դերակատարը անգլիացի հայտնի դերասան Լոուրենս Օլիվիեն է։

## Սյուժե
Հանկարծակի մահանում է Դանիայի թագավորը։ Դա շատ է վշտացնում նրա որդուն՝ թագաժառանգ Համլետին (*Լոուրենս Օլիվիե*), իսկ նրա այրին՝ Գերտրուդը (*[[Էյլի Հեռլի]]*) հապճեպ ամուսնանում է մահացած ամուսնու եղբոր՝ Կլավդիոսի (*[[Բեզիլ Սիդնի]]*) հետ, ում և թագադրում են որպես նոր արքա։

Համլետին այցի է գալիս հանգուցյալ հոր ուրվականը և պատմում, որ նրան թունավորել է եղբայրը։ Նա դառնում է տարօրինակ բոլորի աչքին, ագրեսիվ, նույնիսկ իր սիրած աղջիկը Օֆելյան (*[[Ջին Սիմոնս (դերասանուհի)|Ջին Սիմոնս]]*, նրա մոտ անտարբերություն է նկատում։

Համլետը լցվում է վրեժխնդրությամբ և ցանկանում է վրեժ լուծել հոր սպանության համար ...

## Դերերում
* Լոուրենս Օլիվիե - Համլետ
* Ջին Սիմոնս - Օֆելիա
* Բեզիլ Սիդնի - Կլավդիոս
* Էյլի Հեռլի - Գերտրուդ
* Նորման Վուլանդ - Հորացիո
* Ֆելիքս Էյլմեր - Պոլոնիուս
* Թերենս Մորգան - Լաերտ
* Սթենլի Հոլլոուեյ - գերեզմանափոր
* Պիտեր Կուշինգ - Օզրիկ
* Էնթոնի Քուեյլ - Մարցելլոս
* Էսմոնդ Նայթ - Բերնարդո
* Քրիստոֆեր Լի - գեղարդով զինվոր

## Մրցանակներ
Ընդհանուր թվով ստացել է մոտ 14 տարբեր կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 3-ի։

### Ստացել է
* 1949  - 4 «Օսկար».
** Օսկար լավագույն ֆիլմի համար
** Օսկար լավագույն դերասանի համար (Լոուրենս Օլիվիե)
** Օսկար լավագույն հանդերձանքի դիզայնի համար (Ռոջեր Ֆերս, Կարմեն Դիլլոն)
** Օսկար լավագույն բեմադրող նկարչի համար (Ռոջեր Ֆերս)
* 1948  - Վենետիկի կինոփառատոնի 3 մրցանակ.
** «Ոսկե Առյուծ» (Լոուրենս Օլիվիե).
** Վոլպի գավաթ կնոջ լավագույն դերի համար (Ջին Սիմոնս)
** 1950 թ. իտալացի կինոքննադատների սահմանած *Italian Film Critics Award* մրցանակ.
* 1949  - 2 «Ոսկե Գլոբուս»
** լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ.
** լավագույն դերասան (Լոուրենս Օլիվիե).
* 1949  - «BAFTA» տարվա լավագույն ֆիլմ.
* 1949  - «Բոդիլ» լավագույն եվրոպական ֆիլմի համար (Լոուրենս Օլիվիե).
* 1949  - Նյու Յորքի կինոքննադատների մրցանակ տարվա լավագույն դերասանի համար (Լոուրենս Օլիվիե).

### Ներկայացվել է
* 1949  - 3 «Օսկար»
** Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար (Լոուրենս Օլիվիե).
** Օսկար լավագույն երաժշտության համար (Ուիլյամ Ուոլտոն).
** Օսկար երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհու համար (Ջին Սիմոնս)
* 1949  - «BAFTA» լավագույն բրիտանական ֆիլմ

## Տես նաև
* Համլետ (ողբերգություն)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ֆիլմի էջը IMDb-ում
* allrovi.com կայքում <small>անգ.</small> 

Կատեգորիա:1940-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1948 ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Ցյուրիխ

**Ցյուրիխ** ( , շվեյց․՝ Züri ), քաղաք Շվեյցարիայի հյուսիս-արևելքում , Ցյուրիխ լճի հյուսիսարևմտյան ափին։ Երկրի ամենաբնակեցված քաղաքային ագլոմերացիան է՝ 1,315 միլիոն մարդ, իսկ Ցյուրիխի մետրոպոլիսային տարածքում՝ 1.83 միլիոն։

Մինչև 6-րդ դարը քաղաքի անունն էր Տուրիկում։ Արևելյան Ֆրանկիայի թագավոր Լյուդովիկ II Գերեմնացին (գերմ.` *Ludwig der Deutsche*, 804/805 - 28 օգոստոսի 876) Տուրիկումի տարածքում հիմնում է դղյակ, ավելի ուշ` 853 թվականին Ցյուրիխի մարզի տարածքում հիմնում է Ֆրամյունստեր վանքը իր դստեր համար։

Ցյուրիխը տրանսպորտային կարևորագույն հանգույց է. նրա օդանավակայանն ու երկաթուղային կայարանը ամենարնդարձակն ու ամենաբանուկն են Շվեյցարիայում։

Քաղաքի ներկայիս տարածքում մարդիկ մշտապես բնակվում են արդեն ավելի քան երկու հազար տարի։ Բնակավայրը հիմնադրել են հին հռոմեացիները, մեր թվականությունից առաջ 15 թվականին, թեև հնագիտական պեղումների արդյունքում պարզվել է, որ մարդկային ամենավաղ բնակավայրերն այստեղ հայտնվել են ավելի քան 6.400 տարի առաջ։ Միջին դարերում Ցյուրիխն անկախ և արտոնյալ քաղաքի կարգավիճակ է ձեռք բերել, իսկ 1519 թվականին դարձել է բողոքական ռեֆորմացիայի առաջին կենտրոնը Եվրոպայում։

Քաղաքում գործում են բազմաթիվ թանգարաններ ու պատկերասրահներ, այդ թվում՝ Շվեյցարիայի ազգային թանգարանը, Ցյուրիխի Կունստհաուսը։ Schauspielhaus Zürich-ն էլ ամենահարգի թատրոններից մեկն է ամբողջ գերմանախոս աշխարհում։

Չնայած համեմատաբար քիչ բնակչությանը (բուն քաղաքում ընդամենը 409 հազար մարդ է ապրում), Ցյուրիխը համարվում է աշխարհի ֆինանսական կարևորագույն կենտրոններից մեկը. ֆինանսական ու բանկային բազմաթիվ ընկերություններ գրասենյակներ ունեն այստեղ։ Մեծ թիվ են կազմում նաև գիտահետազոտական հիմնարկությունները։

*Monocle* ամսագիրը 2012 թվականին հրապարակած «Կյանքի որակի մակարդակ» ցանկում Ցյուրիխին հատկացրել է առաջին տեղը աշխարհում։ 2006-ից 2008 թվականներին իրականացված ուսումնասիրությունների հիման վրա Ցյուրիխը ճանաչվել է ապրելու տեսակետից աշխարհի ամենալավ քաղաքներից մեկը և Եվրոպայի ամենահարուստ քաղաքը բնակչության մեկ շնչին ընկնող համախառն ներքին արդյունքի ծավալի տեսակետից։

## Պատկերասրահ

Altstadt Zürich 2015 (Zuschnitt).jpg|Քաղաքի համայնապատկերը
Zuerich-landsat-3d-schraeg.jpg|Լիճն ու Ալպերը
Hauptbahnhof - Bahnhofstrasse Zürich 2010-09-21 14-38-08 ShiftN.jpg|Երկաթուղային կայարանը
2011-05-09 09-56-33 Switzerland Kanton Zürich Zürich-Kloten Airport.jpg|Օդանավակայանը
University Zurich Main Building.JPG|Համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը
Zuerich Fraumuenster St Peter.jpg|Ֆրաումյունստերը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Stadt Zürich – Պաշտոնական կայքէջը 
*City of Zürich – Պաշտոնական կայքէջը 
*Zürich Tourism – Պաշտոնական կայքէջը
*Zürich Chamber of Commerce – Պաշտոնական կայքէջը
*Event & Pleasure Calendar  by Tages-Anzeiger (Newspaper) 

Կատեգորիա:1-ին դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1450 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:2-րդ դարի հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Եվրոպական մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
(50000) Կվավար

**Կվավար** (), տրանսնեպտունային մարմիններից մեկն է, Կոյպերի գոտու մեծագույն մարմիններից մեկը, հավանաբար գաճաճ մոլորակ է։ Հայտնաբերվել է 2002 թվականի հունիսի 4-ին Մայքլ Բրաունի կողմից Պալոմարյան աստղադիտարանում։ Իր անունը ստացել է հնդկացիների տոնգվա ցեղի (Հարավային Կարոլինա, որտեղ և տեղակայված է Պալոմարյան աստղադիտարանը) առասպելների արարող ուժի անվամբ։

## Չափեր
[մինի|ձախից|Կվավարի սկավառակը (լուսանկարը «[Հաբբլ (աստղադիտակ)|Հաբբլ»-ից)]]

Հայտնաբերման պահին, Կվավարի չափերը գնահատվել են 1260 ± 190 կմ։ Որոշ ժամանակ հայտնաբերումից հետո, այն հանդիսանում էր Արեգակնային համակարգում հայտնաբերված խոշորագույն մարմինը Պլուտոնից հետո։ Հետագայում Կոյպերի գոտում հայտնաբերվեցին ավելի մեծ մարմիններ, սակայն Կվավարը մնում է այս մարմինների առաջին տասնյակում։

Կվավարը տրանսնեպտունային մարմիններից առաջինն էր, որի տրամագիծը գնահատվել է անմիջականորեն լուսանկարով։ Մարմնի սկավառակի չափերը լուսանկարի վրա ընդամենը մի քանի պիքսել է, այդ պատճառով տրամագծի չափման ճշգրտությունը բավականին ցածր է։

2007 թվականին Կվավարի տրամագիծը գնահատվել է «Սպիտցեր» տիեզերական աստղադիտակով։ Կվավարի ալբեդոն ստացվեց ավելին քան ենթադրվում էր (0,19), այսպիսի ալբեդոյի պայմաններում Կվավարի տրամագիծը պետք է լինի ավելի փոքր, մոտ 850 կմ։

Արբանյակի հայտնաբերումից հետո հնարավոր եղավ նաև գնահատել Կվավարի զանգվածը և խտությունը։ Ավելին քան 1100 կմ չափերի պայմաններում, Կվավարի զանգվածը հաշվարկվեց մոտ 0,19&nbsp;± 0,03 Պլուտոնի զանգված, իսկ խտությունը՝ - 2,8 - 3,5 գ/սմ³։

## Ուղեծիր
Կվավարը պատկանում է Կոյպերի գոտու դասական մարմիններին, նրա ուղեծիրը գտնվում է Նեպտունից այն կողմ և գտնվում է այդ մոլորակի հետ ուղեծրային ռեզոնանսում։ Կվավարի ուղեծիրը, մեծ մոլորակների ուղեծրերի նման, համարյա շրջանաձև է, և նրա պտույտի հարթությունը մոտ է խավարածրի հարթությանը։ Կվավարը խոշորագույնն է տրանսնեպտունային մարմիններից, որի ուղեծիրը մոլորականման է։
ձախից|մինի|Պլուտոնի և Կվավարի ուղեծրերը` տեսարանը խավարածրից
աջից|մինի|Կվավարի (կապույտ) և Պլուտոնի (կարմիր) ուղեծրերը` տեսարանը վերևից

## Ֆիզիկական տվյալներ
Կվավարը հավանաբար կազմված է հիմնականում քարային ապարներից և ջրային սառույցից։ Բավականին ցածր ալբեդոն և Կվավարի կարմրավուն գույնը թույլ են տալիս ենթադրել, որ նրա մակերևույթի վրա սառույց ավելի քիչ կա քան կարող էր լինել։
2004 թվականին Կվավարի մակերևույթին հայտնաբերվել են ամորֆ սառույցի հետքեր։ Սառույցի այսպիսի տեսակը առաջանում է −160&nbsp;°C-ից պակաս ջերմաստիճանների դեպքում։ Սակայն այս պահին Կվավարի վրա ջերմաստիճանը ավելի ցածր է՝ մոտ −220&nbsp;°C, և առայժմ պարզ չէ, ինչը կարող էր տաքացնել Կվավարը ամբողջ 60 աստիճանով։ Ամենահավանական պատճառներ են համարում երկնաքարային ռմբակոծումները կամ ծանր տարրերի ռադիոակտիվ տրոհումը Կվավարի միջուկում։

## Արբանյակներ
thumb|Կվավար և Վեյվոտ
Կվավարի արբանյակը, որի տրամագիծն է մոտ 100 կմ հայտնաբերվել է 2007 թվականի փետրվարին և անվանվել է Վեյվոտ ()։

## Տես նաև
* Տրանսնեպտունային մարմիններ
* Արեգակնային համակարգի ձևավորումը և էվոլյուցիան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Չեդ Տրուխիլյո* Կվավար
* Կվավարի նման մոլորակի վրա տեսանելի հրաբխային գործունեությունը
* Սառը Կվավարը ունի ավելի տաք անցյալ
* Կվավարի մասին հաճախ տրվող հարցեր
* Կվավարը` ժայռ Կոյպերի գոտում, NASA ADS

Կվավար
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Կվավար
Կվավար
Մկրտիչ Հաճյան

**Մկրտիչ Շահենի Հաճյան** (), գրող, գյուտարար, երաժշտության քննադատ, նկարիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Կ. Պոլսի Կեդրոնական վարժարանը (1933) և համալսարանի դեղագործական ֆակուլտետը (1938)։ 1952-1957 թվականներին ապրել է Ֆրանսիայում, ապա հաստատվել Մեխիկոյում։ 1959 թվականին Փարիզում մասնակցել է պետական քննություններին և ստացել երաժշտական քննադատի վկայական։ Մեխիկոյում կազմակերպել է արհեստական մարմարի արտադրություն (նրան պատկանում է քիմիական եղանակով արհեստական մարմար ստանալու գյուտը)։ Գրել է «Կնատյացը» (1949), «Աստղահարը» (1982, Ալեք Մանուկյան մշակութային հիմնադրամի թատերական մրցանակ) պիեսները։

## Ստեղծագործություններ
Հաճյանի «Բոցեր» (1973) և «Հողեն երկինք» (1977) ժողողվածուները (երկուսն էլ՝ Ալեք Մանուկյան մշակութային հիմնադրամի գրական մրցանակ) խոհաքնարական բանաստեղծություններ են ամփոփում։ Թարգմանել է Է. Ռոստանի «Սիրանո դը Բերժըրակ» (1949), Կ. Գոլդոնիի «Հյուրանոցի տիրուհին» (1950), Ժ. Անույի «Ռոմեո և Ժանեթ» (1950) պիեսները։

## Ցուցահանդեսներ
Նկարչական գործերի (վերացապաշտական) ցուցահանդեսներ է ունեցել Մեխիկոյում, Նյու Յորքում, Բոստոնում և Երևանում (1977, նվիրել է ՀԱՊ-ին)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Garo Kurkman, Armenian painters of Ottoman Empire, Volume I, Matusalem Publications, Istanbul, April, 2004.

Կատեգորիա:Երաժշտական քննադատներ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Մեքսիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:Մեքսիկահայ նկարիչներ
Վահրամ Հաճյան

**Վահրամ (Ժոզեֆ) Եսայու Հաճյան** (), բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Վահրամ Հաճյանը ծնվել է Սիրիայի Յողուն Օլուկ գյուղում, մեծացել է Բեյրութում։ 1961-1962 թթ. սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, ապա՝ Հայաստանի պետական մանկավարժական ինստիտուտում։

Հաճյանի առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1950 թվականին, «Սուրիա» օրաթերթում։ Առաջին ժողովածուն հրատարակվել է Սիրիայի Հալեպ քաղաքում 1957 թվականին «Բարձրունքներու  կատարին» խորագրով։ Լույս են տեսել Հաճյանի «Բարձունքներու կատարին» (1957), «Մեր երթը» (1959), «Ալ պանդուխտ չեմ» (1960), «Հալչող արծաթներ» (1970), «Խոսք ցասման և հիշատակի» (1981), «Ճակատագիր» (1989), «Արցունքի աստղեր» (1991) բանաստեղծությունների ժողովածուները։ Բանաստեղծություններին բնորոշ են հայրենիքի, սիրո ու տառապանքի մոտիվները։

## Երկեր
* Ալ պանդուխտ չեմ, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1960։
* Հալչող արծաթներ, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1970։
* Խօսք ցասման և յիշատակի, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1981։
* Արցունքի աստղեր, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1991։
* Տիեզերք, բանաստեղծությունների ժողովածու, 1999։
* Գնչուհին ճիշտ էր գուշակել։ մանրապատումներ։ 2000։
* Ուրիշ միջոց չկար, բանաստեղծությունների ժողովածու, 2002։
*Իմ ընտրանին։ բանաստեղծություններ։ 2005, 474 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ բանաստեղծներ
Հաճնի հայրենակցական ընդհանուր միություն

**Հաճնի հայրենակցական ընդհանուր միություն**, հիմնվել է 1927 թ.-ի մայիսի 30-ին, ԱՄՆ-ի Ռոչեստր քաղաքում (Նյու Յորքի նահանգ)։ Միավորել է տարբեր երկրներում ապաստանած հաճնցիների ստեղծած հայրենակցական միությունները։ Կենտրոնը Չիկագոն էր։ 1928 թ.-ից Մարսելում (Ֆրանսիա) հրատարակվող «Հաճն» ամսագիրը ճանաչվել է Հաճնի հայրենակցական ընդհանուր միության պաշտոնաթերթ։ 1933 թ.-ին միության կենտրոնը տեղափոխվել է Լոս Անջելես (այստեղ պաշտոնաթերթը վերահրատարակվել է «Նոր Հաճըն» անունով), ապա՝ Բուենոս Այրես (1940-ական թթ. սկզբին տարբեր երկրներում հաստատված 7065 հաճնցիներից 1601-ը բնակվում էր Հարավային Ամերիկայում), «Նոր Հաճընը» փոխադրվել է այնտեղ։ 1925 թ.-ի ներգաղթի ժամանակ և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո մեծ թվով հաճնցիներ ներգաղթել են Հայաստան։ Հաճնի հայրենակցական ընդհանուր միության խնդրանքով 1958 թ.-ին Հայաստանում հիմնվել է Նոր Հաճըն քաղաքատիպ ավանը։ 1972-ին միության նախաձեռնությամբ Նոր Հաճընում կանգնեցվել է Հաճընի հերոսամարտին (1920) նվիրված հուշարձան (հեղինակ Ռաֆայել Իսրայելյան)։ Միությունը մասնաճյուղեր ունի Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի, Եվրոպայի և Ասիայի մի շարք քաղաքներում։

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայ հայրենակցական միություններ
225088 Գոնգոնգ

**225088 Գոնգոնգ**, նախկինում **(225088) 2007 OR<sub>10</sub>**, մեծագույն տրանսնեպտունային մարմիններից մեկը, Ցրված սկավառակի մարմիններից։ Հավանաբար հանդիսանում է գաճաճ մոլորակ։

Հայտնաբերվել է 2007 թվականի հուլիսի 17-ին Կալիֆոռնիայի Պալոմարյան աստղադիտարանից Մայքլ Բրաունի խմբի կողմից։ Հայտնաբերման մասին պաշտոնապես հայտարարվեց 2009 թվականի հունվարի 7-ին։ Արխիվային լուսանկարներում օբյեկտը երևացել է 46 անգամ՝ սկսած 1985 թվականից։

Բացի համարից, այլ անվանում չունի։ Բոլոր ցանկացողների տարբերակները հաշվի են առնվում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Orbital simulation from JPL (Java) / Horizons Ephemeris

Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Գոնգոնգ
Գոնգոնգ
Դուբովոյ (Գրուշևո-Դուբովսկի գյուղական համայնք)

**Դուբովոյ** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Մտնում է Գրուշևո-Դուբովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Բելայա Կալիտվա քաղաքից գտնվում է 45&nbsp;կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ցրված սկավառակ

**Ցրված սկավառակ**  - Արեգակնային համակարգի հեռավոր շրջան, նոսր բնակեցված Արեգակնային համակարգի փոքր մարմիններով, որոնք հիմնականում կազմված են սառույցից։ Այսպիսի մարմինները անվանում են **ցրված սկավառակի մարմիններ** (անգլերեն՝ *SDO**, *scattered disc object*), նրանք պատկանում են տրանսնեպտունային մարմինների (ՏՆՄ) մեծ խմբի ենթաբազմությանը։ Ցրված սկավառակի ներքին մասը (Արեգակին մոտ) մասնակիորեն ծածկում է Կոյպերի գոտին, իսկ նրա արտաքին մասը, համեմատած Կոյպերի գոտու հետ, շատ ավելի հեռու է տարածվում Արեգակից և շատ ավելի բարձր և ցածր խավարածրի հարթությունից։

## Ձևավորում
Ցրված սկավառակի ծագումը մինչև այսօր մնում է անհայտ, չնայած դրան աստղագետների մոտ գերակշռում է այն կարծիքը, թե այն ձևավորվել է, երբ Կոյպերի գոտու մարմինները «ցրվել են» արտաքին մոլորակների հետ ձգողական փոխազդեցոության հետևանքով, հիմնականում Նեպտունի հետ, ձեռք բերելով մեծ էքսցենտրիսիտետներ և ուղեծրի թեքում։ Այն դեպքում, երբ Կոյպերի գոտին հիշեցնում է համեմատաբար տափակ և կլոր թոր, որը տեղաբաշխված է 30-ից 44 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, որին պատկանող մարմինները գտնվում են առանձին շրջանաձև ուղեծրերի (քյուբիվանո) կամ մի փոքր էլիպտիկ ռեզոնանսային ուղեծրերի վրա (2:3  - պլուտինո, և 1:2)։ Ցրված սկավառակը համեմատած Կոյպերի գոտուն անհամեմատ անկանոն միջավայր է։ Ցրված սկավառակի մարմինները շատ հաճախ կարող են «ճանապարհորդել» «ուղղահայաց» համարյա նույն տարածությունների վրա ինչպես և «հորիզոնականով», օրինակ Էրիսը։ Մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ ցրված սկավառակի մարմինների ուղեծրերը կարող են լինել անկայուն և փոփոխական, և որ այս մարմինների հետագա ճակատագիրն է անընդհատ դուրս մղվել Արեգակնային համակարգի կենտրոնից Օորտի ամպ կամ ավելի հեռու։

Գոյություն ունի ենթադրություն, որ կենտավրոսները կարող են լինել պարզապես մարմիններ, որոնք նման են Ցրված սկավառակի մարմիններին, որոնք դուրս էին մղվել Կոյպերի գոտուց ոչ թե դուրս այլ ներս, և դարձել են «ներնեպտունային» մարմիններ. 
Իրականում, որոշ մարմիններ, ինչպես օրինակ (29981) 1999 TD<sub>10</sub>, իրենց գոյությամբ աղճատում են այս երկու ընտանիքների միջև սահմանը, որը հանդիսանում է Նեպտունի ուղեծիրը։

## Ուղեծրեր
[աջից|մինի|400px|Ցրված սկավառակի և [Կոյպերի գոտի|Կոյպերի գոտու մարմինները]]

### [[Ապոկենտրոն և պերիկենտրոն|Պերիհելի]]

### Արտառոցներ

### Դասական և Ցրված սկավառակի մարմինների համեմատություն
աջից|մինի|400px|Ցրված սկավառակի մարմիններ համեմատած դասական մարմինների հետ

## Ուշագրավ Ցրված սկավառակի մարմիններ

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Կատեգորիա:Տրանսնեպտունային մարմիններ
Կոկսովի (Բելոկալիտվինսկի շրջան)

**Կոկսովի** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Կոկսովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Բելայա Կալիտվա քաղաքից գտնվում է 12&nbsp;կմ հեռավորության վրա։
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 8471&nbsp;մարդ։ Հիմնվել է 1932 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1932 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրասնոդոնեցկայա (Բելոկալիտվինսկի շրջան)

**Կրասնոդոնեցկայա** (), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Կրասնոդոնեցկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրուտինսկի (Բելոկալիտվինսկի շրջան)

**Կրուտինսկի** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Գորնյացկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Բելայա Կալիտվա քաղաքից գտնվում է 15&nbsp;կմ հեռավորության վրա։
Բնակչությունը կազմում է մոտ 1500&nbsp;մարդ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Համաբալուցիական Հայրենակցական Մշակութային Միություն

**Համաբալուցիական Հայրենակցական Մշակութային Միություն**, հիմնվել է 1934 թվականին՝ դեռևս XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին Բալուից և համանուն գավառի գյուղերից ԱՄՆ գաղթած հայերի հայրենակցական խմբերի միավորումով։ Կենտրոնը գտնվում է Փրովիդենսում։ Սկզբում կոչվել է Համաբալուցիական վերաշինաց միություն։ Բալու կամ Բալահովիտ անունները Հայաստանում հավերժացնելու խնդրանքով միությունը 1967 թվականին դիմել է Հայաստանի կառավարությանը։ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 1968 թվականի դեկտեմբերի 26-ի հրամանագրով Աբովյանի շրջանի Մհուբ գյուղը (այժմ՝ Հայաստանի Կոտայքի մարզում) վերանվանվել է Բալահովիտ, որի հետ Համաբալուցիական Հայրենակցական Մշակութային Միությունն ունի սերտ կապեր։

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայ հայրենակցական միություններ
Շոլոխովսկի

**Շոլոխովսկի** (), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Բելայա Կալիտվա քաղաքից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա։
2010 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 9117 մարդ։ Հիմնվել է 1953 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1953 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Պեպո (ֆիլմ)

**«Պեպո»**, 1935 թվականի խորհրդային հայկական խաղարկային ֆիլմ, առաջին հայկական լիամետրաժ հնչյունային կինոնկարն է, նկարահանված Համո Բեկնազարյանի կողմից՝ Գաբրիել Սունդուկյանի 1876 թվականի համանուն պիեսի հիման վրա։ Ֆիլմի երաժշտության հեղինակը Արամ Խաչատրյանն է։ «Պեպո»-ն համարվում է նախապատերազմյան խորհրդային կինոյի նշանակալի գործերից մեկը և կարևոր դեր է ունեցել հայկական կինեմատոգրաֆիայի զարգացման մեջ։

## Սյուժե
Գործողությունները տեղի են ունենում 19-րդ դարի երկրորդ կեսի Թիֆլիսում։ Աղքատ, բայց ազնիվ ձկնորս Պեպոն պայքարում է հարուստ և խորամանկ վաճառական Արութին Զիմզիմովի դեմ, ով յուրացրել է նրա ընտանիքի գումարը։ Զիմզիմովը հրաժարվում է վերադարձնել պահ տրված օժիտը՝ հղում անելով անդորրագրի կորստին։ Պեպոն դիմում է դատարան՝ արդարություն պահանջելով, սակայն բախվում է կաշառակերության և անարդարության։ Չնայած դժվարություններին՝ նա դառնում է ժողովրդի աչքում արդարության խորհրդանիշ։

## Դերերում
* Հրաչյա Ներսիսյան – Պեպո  
* Տատյանա Մախմուրյան – Կեկել  
* Դավիթ Մալյան – Կակուլի  
* Ավետ Ավետիսյան – Արութին Զիմզիմով  
* Համբարձում Խաչանյան – Դարչո  
* Հասմիկ – Շուշան  
* Գրիգոր Ավետյան – Գիքո  
* Նինա Մանուչարյան – Նաթել  
* Արմեն Գուլակյան – Դուդուլի  
* Գուրգեն Գաբրիելյան – Կինտո  
* Վլադիմիր Բարսկի – Դատավոր

## Ստեղծագործական խումբ
* համառեժիսոր – Արմեն Գուլակյան  
* նկարիչներ – Վալերիան Սիդամոն-Էրիսթավի, Սերգեյ Սաֆարյան, Միքայել Արուտչյան  
* հնչյունային օպերատոր – Նիկոլայ Պիսարև  
* երաժշտական ձևավորում – Դ. Բլոկ  
* խորհրդատուներ – Վիկտոր Շկլովսկի  
* տնօրեն – Ա. Օհանջանյան

## Վերականգնում
1964 թվականին ֆիլմը վերականգնվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից։

## Միջազգային ցուցադրություն
Ֆիլմը 1935 թվականին ցուցադրվել է նաև ԱՄՆ-ում։

## Images

Pepo statue (3).jpg|Pepo's statue in Yerevan
Pepo (film) 2011 Armenian stamp 1.jpg|Pepo
Pepo (film) 2011 Armenian stamp 2.jpg|Pepo and Zimzimov
Pepo (film) 2011 Armenian stamp 3.jpg|Kekel


## Մշակութային նշանակություն
«Պեպո»-ն համարվում է հայկական կինոյի պատմության հիմնադիր գործերից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Պեպո» պիեսը

Կատեգորիա:1930-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1935 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Համո Բեկնազարյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Արամ Խաչատրյանի
Չուկչաներ

մինի|Չուկչիներ (1905)
**Չուկչիներ, Չուկչաներ**  կամ **լուորվետլաններ** (ինքնանվանում. *ԓыгъоравэтԓьэт*, *оравэтԓьэт,* չուկոտերեն*` չաուչու( ʧawʧəw),* թարգմանաբար*` «եղնիկներով հարուստ» բառից*), փոքրաթիվ բնիկ ժողովուրդ Ասիայի հյուսիս-արևելքում, որը բնակվում է Բերինգի ծովից մինչև Ինդիգիրկա գետի և Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսից մինչև Անադիր և Անյույա գետերի միջև հսկայական տարածքներում։

Ազգագրական առումով բաժանվում են երկու խմբի՝ քոչվոր եղջերվաբույծների և ծովափնյա նստակյաց որսորդների (որսում են ծովափիղ, փոկ և այլն)։ Խոսում են հիմնականում չուկոտերեն։ Կրոնը շամանությունն է։

2002 թվականի մարդահամարի տվյալներում կար՝ 15767 չուկչա, 2010՝ 15908։ Չուկչիներ պատկանում են Հյուսիսային Արևելյան Մոնղոլոիդ Ռասայի Արկտիկական և Բայկալական և միջին տիպերին։

## Տես նաև
* Չուկչայական քանդակաոսկոր
* Չուկչայական գրականություն
* Հյուսիսի փոքր ժողովուրդներ
* Ռուսաստանի Դաշնության Հյուսիսի, Սիբիրի և Հեռավոր Արևելքի բնիկ փոքրաթիվ ժողովուրդների ասոցիացիա

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Չուկոտկայի ինքնավար շրջան
Կատեգորիա:Յակուտիայի ազգեր
*
Զալխանի մզկիթ

**Զալխանի մզկիթ**, մզկիթ էր Երևանի Շահար թաղամասում։ Կառուցվել է 1649 թվականին՝ ազգությամբ վրացի մահմեդականացած պարսից Զալ խանի տիրապետության տարիներին։ Այլ գրեթե բոլոր շինությունների պես ավերվել է 1679 թվականին երկրաշարժից, ու վերակառուցվել 1687 թվականին։

Ի տարբերություն իր հարևանությամբ գտնվող ու շուրջ հազար տարով ավելի հին Պողոս-Պետրոս եկեղեցու, որը ավերվեց 1931 թվականին, այս մեկը մնաց կանգուն մինչև 1950-ականներ, երբ իր հիմքի վրա Ռաֆայել Իսրայելյանի կողմից կառուցվեց Նկարիչների միության շենքը։ Միության ներքին ցուցասրահը փաստացի կառուցվել է նույն մզկիթի պատերի ներքո՝ սակայն վրայից ավելացված հարկերով։

Զալխանի և Հաջի-Նովրուզ-Ալի-բեկի մզկիթներն իրենց հատակագծերով իրար նման էին, սակայն Զալ խանի մզկիթը չափսերով ավելի մեծ էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1930-ականների կազմալուծումներ Երևանում
Կատեգորիա:Երևանի չպահպանված հուշարձաններ
Կատեգորիա:Խորհրդարանների շենքեր
Յասնոգորկա (Բելոկալիտվինսկի շրջան)

**Յասնոգորկա** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Մտնում է Սինեգորսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիքիճամփորդություն

200px|right

**Վիքիճամփորդությունը** web-հենքով համագործակցային ճամփորդական ուղեցույց նախագիծ է, որը հիմնված է 2003 թ. Էվան Պրոդրոմուի և Միշել Էն Ջենկինսի կողմից ստեղծած վիքի մոդելի հիման վրա։   2006 թ., Ինտերնետ բրենդը գնեց ապրանքանիշը և սերվերները և հետագայում կայքը գովազդեց։  2007 թ.Վիքիճամփորդությունը ստացավ լավագույն ճամփորդական կայք Webby Award մրցանակը։ Նույն տարում, Վիքիճամփորդության հիմնադիրները սկսեցին **Վիքիճամփորդության տպագրություն**, որը վեբ կայքի բովանդակության հիման վրա հրատարակում է տպագիր ճամփորդական ուղեցույցներ։  Առաջին տպագիր ուղեցույցները թողարկվել են 2008 թ. փետրվարի 1-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Creative Commons-լիցենզավորված վեբ կայքեր
Կատեգորիա:Ճամփորդական վեբ կայքեր
Կատեգորիա:Վիքի համայնքներ
Կատեգորիա:OpenID Ինտերնետ ծառայությունների աջակցում
Կատեգորիա:MediaWiki վեբ կայքեր
Հոմեայի արբանյակներ

մինի|Հոմեան իր երկու արբանյակների հետ
Հոմեա գաճաճ մոլորակը ունի երկու արբանյակ  - Խիակա և Նամակա (անվանուները ծագում են հավայան դիցաբանության աստվածների անուններից)։ Արբանյակները հայտնաբերվել են 2005 թվականին Հոմեայի դիտարկումների ժամանակ Կեկի աստղադիտարանից.

Հոմեայի արբանյակները ունեն մի քանի արտասովոր հատկություններ։ Համարվում է, որ նրանք հանդիսանում են Հոմեայի ընտանիքի մաս (Տրանսնեպտունային մարմինների ընտանիք), որը ձևավորվել է սառցե բեկորներից միլիարդավոր տարիներ առաջ այն բանից հետո, երբ հզոր հարվածը ջարդել է Հոմեայի սառցե մանտիան։ Խիակայի վրա, որը չափերով երկու արբանյակներից մեծն է և պտտվում է ավելի բարձր ուղեծրով, միանշանակ մակերևույթի առավել մեծ մասը է կազմում սառույցը - այս առանձնահատկությունը հաճախ չի հանդիպում Կոյպերի գոտու մարմինների համար։ Նամակայի, մոտավորապես տասն անգամ փոքր է չափերով Խիակայից, ուղեծիրը ունի տարօրինակ դինամիկա, հավանաբար, գտնվում է ավելի մեծ արբանյակի ազդեցության տակ։

## Հայտնաբերումը և անվանում
Արբանյակները հայտնաբերվել են 2005 թվականին Կալիֆոռնիական տեխնոլոգիական ինստիտուտի խմբի կողմից Հոմեայի շուրջ (որը այն ժամանակ ոչ-պաշտոնապես կոչվում էր *K40506A* և ուներ «Սանտա» մականուն Կեկի աստղադիտարանում դիտարկումների անցկացման ընթացքում։ 
Մեծ արբանյակը հայտնաբերվել է 2005 թվականի հունվարի 26-ին, և 2005 թվականի հուլիսի 29-ից հետո (երբ Հոմեան ստացավ *2003 EL<sub>61</sub>* ժամանակավոր անվանում), պաշտոնապես անվանվեց «S/2005&nbsp;(2003&nbsp;EL61)&nbsp;1»: 

Փոքրը, և ավելի մոտը Հոմեային, հայտնաբերվել է 2005 թվականի հունիսի 30-ին, և և 2005 թվականի հուլիսի 29-ից հետո անվանվեց «S/2005&nbsp;(2003&nbsp;EL61)&nbsp;2»

## Նկարագիր

## Տես նաև
* Արեգակնային համակարգի մոլորակների և արբանյակների հայտնաբերման պատմություն

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակներ
Աստախով (Բոկովսկի շրջան)

**Աստախով** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանում։ Մտնում է Բոկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոկովսկայա

**Բոկովսկայա** (), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանում։ Բոկովսկի շրջանի և Բոկովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 5.040&nbsp;մարդ։ Հիմնվել է 1866 թ.։ Առաջին անգամ հիշատակվում է 1873 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1866 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրաչև (Բոկովսկի շրջան)

**Գրաչև** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանում։ Գրաչևսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1773 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կարգինսկայա

**Կարգինսկայա** (), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանում։ Կարգինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* բնակավայրի կայքը

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսեևսկի (Վերխնեդոնսկի շրջան)

**Ալեքսեևսկի** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանում։ Մտնում է Մեշկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Կազանսկայա (Վերխնեդոնսկի շրջան)

**Կազանսկայա** (), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանում։ Վերխնեդոնսկի շրջանի և Կազանսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 4954&nbsp;մարդ։ Առաջին անգամ հիշատակվում է 1647 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուկրաինացիներ

[մինի|Ուկրաինայի ազգային հագուստ, [Գիորգի Նարբուտի (1907)]]
**Ուկրաինացիներ** (ուկրաիներեն՝ українці), ազգ, որի մայրենի լեզուն համարվում է ուկրաիներենը, որը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին։ Հիմնականում բնակվում են Ուկրաինայի տարածքում, ինչպես նաև մեծ սփյուռքի կազմում Ռուսաստանում, Կանադայում, Բրազիլիայում և այլ երկրներում։ Սլավոնական ժողովուրդների շարքում թվաքանակով երրորդն են՝ ռուսներից և լեհերից հետո։ Ուկրաիներենը ուկրաինացիների ազգային լեզուն է, նրանց մայրենի և հիմնական լեզուն։ Ուկրաինացիների թիվը աշխարհում կազմում է ավելի քան 45 մլն.։

## Ինքնանվանում
Կիևյան Ռուսի միջնադարյան փաստաթղթերում «ռուսին» էթնոնիմը օգտագործվել է արևելյան սլավոնների՝ ուկրաինացիների, ռուսների և բելառուսների նախնիների համար այդ էթնոնիմը։ Ավելի ուշ, XIII—XVIII դարերում, «ռուսին» էթնոնիմը հանդիպում է լիտվական և լեհական փաստաթղթերում՝ արևելյան սլավոնական հողերի բնակիչներին նկարագրելու համար։ «Ռուսիններ» հոգնակի ձևը, ի տարբերություն ավանդական «ռուս»-ի, առաջին անգամ արձանագրվել է 1501 թվականին Բելզի վոևոդության (Վոլին) կանոնադրական հրովարտակում։ Միջնադարյան աղբյուրներում Ռուսի բնակիչներին, որպես էթնոնիմ, հաճախ անվանում էին «ռուսկի նարոդ» և «ռուսկի լյուդի»։ XVI-XVII դարերում Զապորոժյան Սիչի և Հեթմանության տարածքներում «русский» կամ «ռուսկի» տերմինները օգտագործվում էին լեզվին, հավատքին և ազգային պատկանելությանը բնութագրելու համար։ Ուկրաինացիներին նաև անվանում էին մալոռոսներ բայց դա շատ տարածված չէր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի ազգեր

Կատեգորիա:Սերբիայի ազգեր
Կատեգորիա:Սլավոնական ազգեր
Վերխնեսոլյոնի (Վեսյոլիի շրջան)

**Վերխնեսոլյոնի** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում։ Վերխնեսոլյոնովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանի բնակավայրեր
Վեսյոլի (Վեսյոլիի շրջան)

**Վեսյոլի** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում։ Վեսյոլիի շրջանի և Վեսելովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Դոնի Ռոստով քաղաքից գտնվում է 100 կմ հեռավորության վրա։
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 8820 մարդ։ Հիմնվել է 1845 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1845 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանի բնակավայրեր
Նովի (Վեսյոլիի շրջան)

**Նովի** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում։ Մտնում է Վերխնեսոլյոնովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանի բնակավայրեր
Գոլովնոյե (Վոլգոդոնսկի շրջան)

**Գոլովնոյե** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Մտնում է Պրոգրեսովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Պիրոժոկ (Վոլգոդոնսկի շրջան)

**Պիրոժոկ** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Մտնում է Դուբենցովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Աշխարհագրություն
* Արևմտյան նրբանցք
* Խաղաղ նրբանցք
* Երիտասարդական նրբանցք
* Գունավոր նրբանցք
* Աշխատանքային փողոց
* Կենտրոնական փողոց
* Դպրոցական փողոց
* Հարավային փողոց

## Արտաքին հղումներ
* Почтовые индексы: Пирожок Хутор

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոբեդա (Վոլգոդոնսկի շրջան)

**Պոբեդա** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Պոբեդենսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
Հիմնվել է 1956 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1956 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռոմանովսկայա (Ռոստովի մարզ)

**Ռոմանովսկայա** (), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Վոլգոդոնսկի շրջանի և Վոլգոդոնսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 6 896 մարդ։ Հիմնվել է 1672 թ.։ Առաջին անգամ հիշատակվում է 1613 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1672 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռյաբիչև (Վոլգոդոնսկի շրջան)

**Ռյաբիչև** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Ռյաբիչևսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեմենկին (Վոլգոդոնսկի շրջան)

**Սեմենկին** (), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Մտնում է Ռոմանովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանի բնակավայրեր