open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դեղձենու լվիճ

**Դեղձենու լվիճ** (), հավասարաթևավորների (Homoptera) կարգի, *Myzodeae* ընտանիքի միջատ։ Վնասում  են բացվող  բողբոջները նաև տերևները։ Սերնդահինադիրը և անթև էգը կուսածիններ են։ Գույնը՝ դեղին։ Տարածված է ամենուրեք։ ՀՀ-ում հանդիպում է դեղձենու մշակության բոլոր շրջաներում։

## Նկարագրություն
Ձմեռում է ձուն՝ ծառի բողբոջների հիմքում։ Վաղ գարնանը՝ բողբոջների ուռչելու շրջանում, ձվերից դուրս են գալիս թրթուր-սերնդահիմնադիրները։ Սկզբնական շրջանում դրանք ծծում են բաց բողբոջների, ապա անցնելով տերևների ներքևի երեսի վրա տերևների հյութը, որի հետևանքով տերևները ոլորվում են։ Մայիսի կեսերից սկսված՝ մինչև հունիսի վերջերը լվիճներն աստիճանաբար թևավորվելով տեղափոխվում են դեղձենու վրա, ծնում թրթուրներ, որոնք սեռահասուն դառնալուց և զուգավորվելուց հետո ձվադրում են։ Վնասում են հիմնականում դեղձենուն, երբեմն՝ սալորենուն։

## Պայքարի միջոցառումներ
Վեգեացիայի ընթացքում սրսկել Բի 58, վալսոատ, կոնդոր, դուրսբան, նուրել-Դ և այլ միջատասպաններով։  

Կատեգորիա:Դեղձենու սորտեր
Ալեն Ասպեկտ

**Ալեն Ասպեկտ** (; ծնված՝ հունիսի 15, 1947), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, հայտնի քվանտային խճճվածության վերաբերյալ իր փորձարարական աշխատանքով։

2022 թվականին Ասպեկտը, Ջոն Կլաուզերի և Անտոն Զեյլինգերի հետ համատեղ, արժանացել ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի՝ «խճճված ֆոտոնների հետ փորձերի, Բելի անհավասարությունների խախտման հաստատման և նորարական քվանտային տեղեկատվության համար»։

## Կրթություն
Ասպեկտն ավարտել է École Normale Supérieure de Cachan-ի (ENS Cachan, այսօր Փարիզ-Սակլայի համալսարանի մաս)։ Նա 1969 թվականին ավարտել է ֆիզիկայի մագիստրատուրան և 1971 թվականին ստացել՝ PhD աստիճանը Université d’Orsay-ի (հետագայում Փարիզ-Սուդի համալսարան) École supérieure d'optique (հետագայում հայտնի որպես Institut d'Optique Graduate School) կողմից։ Այնուհետ, նա երեք տարի դասավանդել է Կամերունում՝ այն ժամանակվա պարտադիր զինվորական ծառայության փոխարեն։

1980-ականների սկզբին, երբ աշխատում էր իր դոկտորականի վրա (հաբիլիտացիոն թեզ), նա պաշտպանել է իր գիտական աստիճանը 1983 թվականին Université Paris-Sud-ում (այսօր Փարիզ-Սակլայի համալսարանի մաս է կազմում)։

2008 թվականին, Ասպեկտը պատվավոր դոկտորի կոչում է ստացել Հերիոթ-Ուոթ համալսարանից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Միյամոտո Իորի

**Միյամոտո Իորի** (ճապ.՝ 宮本 伊織, նոյեմբերի 13, 1612, Յոնեդա, Իննամի շրջան, Հյոգո, Ճապոնիա - մայիսի 18, 1678, Ճապոնիա), սամուրայ, ով ծնվել և ապրել է Ճապոնիայում՝ Էդոյի ժամանակաշրջանում։ Իորին լեգենդար սամուրայ Միյամոտո Մուսաշիի որդեգրած աշակերտն էր։

## Վաղ կյանք
Իորին Միյամոտո Մուսաշիի որդեգրած աշակերտն էր։ Միյամոտո Մուսաշին նրան որդեգրվել է 11 տարեկան հասակում՝ 1623 թվականին, երբ ինքը 39 տարեկան էր և ապրում էր Էդոյում։  Իորիի թոռան ծագումնաբանությունը փաստում է, որ Իորին Մուսաշիի ավագ եղբոր որդին էր։

## Գործունեություն
Իորին եղել է Էդոյի վաղ շրջանի սամուրայ և *դաիմյո* Օգասավարա Տադազանեի վասալը։ Օգասավարային ծառայելիս Իորիի վերելքը բացառիկ արագ էր։ Իորին 15 տարեկանո հասակում մուտք գործեց որպես ցացրագույն կարգի սամուրայ և շուտով դարձավ վասալ։ 1632 թվականին Իորին ստացավ 2500 կոկու և դարձավ Օգասավարայի գլխավոր վասալներից մեկը։ 1638 թվականին նրա աշխատավարձը բարձրացվել է 1500 կոկույով՝ Շիմաբարա քաղաքի պաշարման ժամանակ նրա գործադրած ջանքերի համար։ Ընդամենը 26 տարեկանում նա դարձել էր Օգասավարայի ամենամեծ համբավ ունեցող վասալը։

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* 
* 福田正秀著『宮本武蔵研究論文集』歴研　2003年　
* 福田正秀『宮本武蔵研究第2集・武州傳来記』ブイツーソリューション　2005年　 

Կատեգորիա:1612 ծնունդներ
Կատեգորիա:1678 մահեր
Կատեգորիա:Միյամոտո Մուսաշի
Կատեգորիա:Սամուրայ
All Elite Wrestling

**«All Elite Wrestling»** (իրավաբանական անվանում՝ **«All Elite Wrestling LLC»**, հապավում՝ *AEW* - *Էյ-Ի-Դաբլյու*), պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) ամերիկյան ընկերություն, պրոմոշեն։ Մասնագիտացված է շոուների, ինչպես նաև երաժշտական կատարումների թողարկման, ապրանքանիշերի լիցենզավորման և վաճառքի մեջ։

Հիմնադրվել է 2019 թվականին, գործարար Շահիդ Խանի և նրա որդու՝ Թոնի Խանի կողմից, ով էլ զբաղեցնում է ընկերության նախագահի ու գործադիր տնօրենի պաշտոնը։ Ընկերության գլխամասը գտնվում է «ԷվերԲանկ» մարզահամալիրում, որն Ամերիկյան Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL) հանդես եկող և կրկին Շահիդ Խանին պատկանող «Ջեքսոնվիլ Ջեգուարս» ակումբի տնային մարզադաշտն է։

2019 թվականի հոկտեմբերի 2-ից, «AEW»-ն TBS հեռուստաալիքով ցուցադրում է «AEW Dynamite» երկժամանոց շաբաթական հեռուստաշոուն, որը համարվում է ընկերության այցեքարտային հեռուստածրագիրը։ Շոուն հիմնականում ցուցարդվում է ուղիղ եթերով։ Բացի այդ, TNT հեռուստաալիքի եթերում, ընկերությունն ունի ևս երկու շաբաթական հեռուստաշոու՝ «AEW Dynamite» և «AEW Rampage»։ Տարվա ընթացքում, ընկերությունը նաև թողարկում է նաև մի շարք փեյ-փեր-վյու (PPV) իրադարձություններ և հեռուստատեսային հատուկ եթերներ։

## Չեմպիոնական տիտղոսներ
### Տղամարդկանց դիվիզիոն
* AEW աշխարհի չեմպիոնատ
* AEW TNT չեմպիոնատ	
* AEW միջազգային չեմպիոնատ		
* AEW մայրցամաքային չեմպիոնատ
* FTW չեմպիոնատ
### Թիմային դիվիզիոն
* AEW աշխարհի թիմային չեմպիոնատ
* AEW աշխարհի տրիոս չեմպիոնատ
### Կանանց դիվիզիոն
* AEW կանանց աշխարհի չեմպիոնատ
* AEW TBS չեմպիոնատ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2019 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի կազմակերպություններ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Սպորտային ժամանց
Յակուտերեն

**Յակուտերեն**, Սախա-Յակուտիայի Հանրապետությունում, Կրասնոյարսկի, Խաբարովսկի երկրամասերի, Ամուրի, Իրկուտսկի, Մագադանի, Չիտայի մարզերի սահմանակից շրջաններում ապրող յակուտների, ինչպես նաև դոլգերի (Թայմիրի Ինքնավար Օկրուգ), շատ էվեների ու էվենկների լեզուն։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 450 հզ․ (2010)։ Պատկանում է թյուրքական լեզվաընտանիքի հյուսիս–արևելյան ճյուղին, սակայն էվենկերենի, մոնղոլերենի և այլ լեզուների հետ երկարատև փոխներգործությամբ յակուտերենի հնչյունական կազմը, բառապաշարը և մասամբ քերականությունը բավականաչափ յուրօրինակ են դարձել։ 

Կցական լեզու է՝ վերլուծական ձևերի առկայությամբ։ Հնչյունական համակարգն ունի առաջնային երկար ձայնավորներ ու երկբարբառներ։ Համաթուրքական հոլովներից բացի կան յակուտերենին բնորոշ հոլովներ։ Խոնարհման ձևերի հիմքում ընկած են հին ածականական դերբայները։

Այբուբենը՝ 1922-ից միջազգային հնչյունական տառադարձությամբ, 1929-ից՝ լատինագիր, 1939-ից՝ ռուսագիր։ 

Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ
Լալեմանցիա

**Լալեմանցիա** (), **ղաշխակտավատ**, խուլեղինջազգիների ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ, ձիթատու մշակաբույս։

## Նկարագրություն
Հայտնի է 6 տեսակ, որոնք աճում են Աիսայում։ Մշակության մեջ է լալեմանցիական իբերիականը (), որը վաղուց ի վեր մշակվել է Փոքր Ասիայում և Հայաստանում։ Լալեմանցիան երաշտադիմացկուն է, պահանջկոտ չէ ջերմության և խոնավության նկատմամբ։ Լավագույնը սևահողերն են։ Հայաստանում մշակում են փոքր տարածքներում։

Սերմերը պարունակում են 35–38 արագ չորացող, հիմնականում՝ տեխնիկական յուղ, քուսպն օգտագործում են որպես կեր։ Ցանքաշ շրջանառության մեջ ցանում են աշնանացան և հեռաշարացան մշակաբույսերից հետո։ Պարարտացման չափաքանակներն են 45-ական կգ/հա N, P2O5 և K2O։ Ցանում են վաղ գարնանը սովորական շարային և լայնաշարային եղանակներով (միջշարացանային հեռավորությունը՝ 45 սմ)։ Ցանքի չափաքանակները՝ համապատասխանաբար՝ 18–20 և 8–10 կգ/հա, խորությունը՝ 2–3 սմ։ Բերքահավաքը միափուլ է։ Միջին բերքատվությունը 8-10 ց/հա է։

Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Մշակաբույսեր
Թաջ Մահալ (այլ կիրառումներ)

**Թաջ Մահալ**, կարող է վերաբերել՝
* Թաջ Մահալ - փղոսկրասպիտակ դամբարան Հնդկաստանի Ագրա քաղաքում՝ Ջամնա գետի հարավային ափին,
* Թաջ Մահալ (երաժիշտ) - ամերիկացի երաժիշտ, երգիչ, ինքնուս բազմագործիք կատարող։
Զոնդ-8

**Զոնդ-8** (), խորհրդային Զոնդ ծրագրի շրջանակներում արձակված նոր նախագծի տիեզերանավերի փորձարկման առաքելություն։ Արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից Պրոտոն կրող հրթիռով։ 7Կ-Լ1 տիեզերանավը նախատեսված էր Խորհրդային Լուսնային ծրագրի շրջանակներում անձնակազմով Լուսնի շուրջ թռիչք իրականացնելու և Երկիր վերադառնալու համար։ Այս ծրագրի շրջանակներում փորձարկումները իրականացվել է Զոնդ անվան տակ 1967-ից 1970 թվականներին։ Զոնդ-8-ը արձակվել է 1970 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Լուսնի շուրջ թռիչք կատարելու առաքելությամբ։

Երկրի լուսանկարները ստացվել են 1970 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, 64,480 կմ հեռավորությունից։ Զոնդ-8-ը հասավ Լուսնին առանց որևէ ակնհայտ խնդիրների՝ պտտվելով նրա շուրջ հոկտեմբերի 24-ին 1110 կիլոմետր հեռավորության վրա և երկու առանձին լուսանկարման սեսսիաներով կատարեց Լուսնի մակերևույթի սև-սպիտակ և գունավոր լուսանկարներ։ Առաքելության ընթացքում Լուսնից նվազագույն հեռավորությունը եղել է 1120 կիլոմետր։ Թռիչքի ընթացքում ստացվել են նաև գիտական հետազոտությունների արդյունքներ։

Հետադարձի թռիչքի ընթացքում երկու միջանկյալ հետագծի ուղղումներից հետո, Զոնդ-8-ը հասել է վերադարձի հետագիծի Երկրի հյուսիսային կիսագնդի վրայով՝ նախկինում օգտագործվող հարավային կիսագնդի վրայով հետագծի փոխարեն, այսպիսով հնարավորություն տալով խորհրդային վերգետնյա կառավարման կայաններին գրեթե անընդհատ կապ պահպանել տիեզերանավի հետ։ Աակայն, ուղղորդման համակարգի անսարքության պատճառով տիեզերանավը կատարել է պարզ բալիստիկ մուտք Երկրի մթնոլորտ։

Զոնդ-8-ի վայրէջքի մոդուլը կատարեց վայրէջք Հնդկական օվկիանոսում՝ 1970 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, ժամը 13:55-ին: Չագոս կղզիներից 730 կմ հարավ-արևելք, իր սկզբնական թիրախային կետից 24 կիլոմետր հեռավորության վրա։ ԽՍՀՄ նավատորմի «Թաման» նավը բարձրացրեց այն տախտակամած և վերադարձրեց ԽՍՀՄ։

Այս առաքելությունից հետո 1970 թվականին Խորհրդային պաշտոնյաները որոշեցին կանգնեցնել Լ1 նախագծի իրականացումը։

## Տես նաև
* Զոնդ ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Soviet Lunar Images
* Astronautix.com - detailed on Soyuz 7K-L1 (Zond) program 

Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Զոնդ ծրագիր
Շառլոտ Կալլա

**Մարինա Շառլոտ Կալլա** (**Marina Charlotte Kalla.** ), շվեդ նախկին դահուկորդուհի։ Մասնակցել է ձմեռային չորս օլիմպիադաների, 2004-ից 2022 թվականներին օլիմպիական խաղերում ընդհանուր առմամբ նվաճել է  ինը մեդալ, դրանցից 3-ը՝ ոսկե։ Ամենաշատ օլիմպիական պարգևների արժանացած շվեդ մարզիկն է և բոլոր ժամանակների լավագույն շվեդ մարզուհին Նա նաև աշխարհի առաջնությունների 13-ակի մեդալակիր է, այդ թվում՝ մեկ ոսկե մեդալ է նվաճել FIS սկանդինավյան դահուկային սպորտի աշխարհի 2015 թվականի առաջնության 10 կմ ազատ ոճով դահուկավազքում։ Կալան առաջին շվեդ դահուկորդուհին է, ով անհատական ոսկե պարգևներ է նվաճել ինչպես օլիմպիական խաղերում, այնպես էլ աշխարհի առաջնություններում։

Շվեդիայի ՝ 2022 թվականի մարտին կայացած առաջնությունից հետո նա հրաժեշտ է տվել մրցակցային դահուկավազքին

## Անձնական կյանք
Կալլան ծնվել է Շվեդիայի Նորբոտեն նահանգի Տրենդյո քաղաքում։ Նա իրենից փոքր երկու քույր ունի։

2023 թվականին Կալլան մասնակցել է շվեդական *«Let's Dance»* ռեալիթի հեռուստաշոուին՝ զույգ կազմելով պրոֆեսիոնալ պարող Թոբիաս Կարլսոնի հետ։ Կալլան, որ հղիացել էր մինչև մրցույթի մեկնարկը, դարձել է այդ մրցույթին հղի վիճակում մասնակցած առաջին պարուհին։

Կալլան տորնեդայան ֆիննական ծագում ունի։

Նա 2023 թվականին հրատարակել է «Skam den som ger sig» («Ամոթ նրան, ով հանձնվում է») գիրքը, որտեղ ամփոփում է իր մարզական կարիերան և ներկայացնում իր տեսակետը։

## Դահուկավազքի արդյունքներ
Բոլոր արդյունքները ստացվել են դահուկային սպորտի միջազգային ֆեդերացիայից (FIS):

### Օլիմպիական խաղեր
* 9 մեդալ (3 ոսկե, 6 արծաթ)

### Աշխարհի առաջնություններ
* 13 մեդալ (3 ոսկի, 6 արծաթ, 4 բրոնզ)

### Աշխարհի գավաթի խաղարկություններ

#### Անհատական պոդիումներ
* 12 հաղթանակ – (7 , 5  )
* 59 պոդիում – (35 , 24  )

#### Թիմային պոդիումներ
* 3 հաղթանակ – (2 փոխանցումավազք, 1 թիմային սպրինտ)
* 15 պոդիում – (14 փոխանցումավազք, 1 թիմային սպրինտ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Charlotte Kalla at the International Ski and Snowboard Federation 
* 
* 17 March 2005 Charlotte Kalla interview at SVT's open archive  (in Swedish)

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Շվեդ դահուկավազորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Ալեքսեյ Սարանա

**Ալեքսեյ Վասիլևիչ Սարան** (, ), ռուս և սերբ (2023 թվականի ապրիլից) շախմատիստ, գրոսմայստեր (2017)։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (2015), Ռուսաստանի գրոսմայստեր (2021)։

## Կարիերա
Օկտավա Զնամյա գյուղի ակումբի սան (2012 թվականից՝ գյուղ Մոսկվայի Նովոմոսկովսկի վարչական շրջանի կազմում)։ Առաջին մարզիչն էր Սերգեյ Անատոլևիչ Սմիրնովը։ Այնուհետև սովորել է գրոսմայստեր Վլադիմիր Բելովի մոտ։

2018 թվականին Հունաստանում կայացած մրցաշարում դարձել է մինչև 18 տարեկան պատանիների արագ շախմատի աշխարհի չեմպիոն (7,5 միավոր)։ Նույն թվականին դարձել է Ռուսաստանի շախմատի առաջնության Բարձրագույն լիգայի հաղթող։

Մասնակցել է 2019 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկությանը, առաջին ռաունդում պարտվել հայրենակից Ալեքսանդր Պրեդկային։

2019 թվականին «Սիմա Լենդ»  թիմի կազմում (Սվերդլովսկի մարզ) դարձել է Ռուսաստանի թիմային առաջնության Պրեմիեր լիգայի բրոնզե մեդալակիր։

Սովորել է Ռուսաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի համալսարանում։ 2018 թվականին տեղափոխվել է Ուրալի լեռնահանքային համալսարան։

Ռուսաստանի հավաքականի կազմում ՖԻԴԵ-ի 2020 թվականի առցանց օլիմպիադայի հաղթող (տիտղոսը բաժանված է Ռուսաստանի և Հնդկաստանի թիմերի միջև)։ 2021 թվականի ապրիլի 5-ին հայտնի է դարձել, որ նախագահ Պուտինը շնորհակալություն է հայտնել Ռուսաստանի շախմատի հավաքականի անդամներին, որում ընդգրկված է Ալեքսեյը։ Կարգադրությունում ընդգծվում է հաջող ելույթը ՖԻԴԵ-2020 Շախմատի համաշխարհային առցանց օլիմպիադայում։

2021 թվականի Ռուսաստանի բլից առաջնության արծաթե մեդալակիր։ Նույն թվականին դարձել է «Արագ շախմատի Ռուսաստանի Գրան Պրիի» եզրափակչի հաղթող և Ռուսաստանի գավաթակիր։

2023 թվականին հաղթել է շախմատի Եվրոպայի առաջնությունում։

2023 թվականի աշնանը հաղթել է Եվրոպայի թիմային առաջնությունում (Բուդվա, Չեռնոգորիա) Սերբիայի հավաքականի կազմում (2-րդ խաղատախտակ)։

2023 թվականի դեկտեմբերին դարձել է արագ շախմատի Եվրոպայի չեմպիոն։

## Սպորտային արդյունքներ

**Ռապիդ**

**Բլից**

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Սերբ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վարպետներ
Կիրիլ Շևչենկո

**Կիրիլ Սերգեևիչ Շևչենկո** (, ), ուկրաինացի և ռումինացի շախմատիստ։ 2016 թվականին նա արժանացել է միջազգային վարպետի կոչման։ 2017 թվականին նա դարձել է գրոսմայստեր, սակայն 2025-ին ՖԻԴԵ-ի որոշմամբ զրկվել է այդ կոչումից, քանի որ մրցաշարերից մեկում բռնվել է խարդախություն անելիս․ նա պարտիաների ժամանակ օգտվել է սմաթֆոնից։ Շևչենկոն նաև որակազրկվել է երկու տարով՝ մինչև 2026 թվականի հոկտեմբեր։

2018 թվականի անհատական և թիմային հաշվարկում շախմատային կոմպոզիցիաների լուծման Ուկրաինայի չեմպիոն։ Շախմատի Եվրոպայի անհատական երեք առաջնությունների մասնակից (2017-2019)։

Ալեքսանդր Մոմոտի (Կրամատորսկ) անվան շախմատի դպրոցի սան է, շախմատ է խաղում երեք տարեկանից։ 8 տարեկանում դարձել է սպորտի վարպետի թեկնածու, 13 տարեկանում՝ միջազգային վարպետ։ Ապրում է Կիևում։

2023 թվականից ներկայացնում է Ռումինիան։

## Սպորտային արդյունքներ

## Խաբեության մեղադրանք
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Շևչենկոն հեռացվել է Իսպանիայի թիմային առաջնությունից այն բանից հետո, երբ նրան մեղադրել են Ֆրանսիսկո Վալիեխո Պոնսի և Բասեմ Ամինի դեմ պարտիաներում բջջային հեռախոս օգտագործելու մեջ։ 

2025 թվականի օգոստոսին այդ մեղադրանքը հաստատվել է, և Շևչենկոն որակազրկվել է մինչև 2026 թվականի հոկտեմբեր՝ զրկվելով նաև գրոսմայստերի կոչումից։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինացի շախմատիստներ
Ռոուզ Լավել

**Ռոզմարի Քեթլին Լավել** (,), ամերիկացի ֆուտբոլիստուհի, «ՕԼ Ռեյն» ակումբի և ԱՄՆ ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ 2019 թվականի աշխարհի չեմպիոն։

2020 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է անգլիական «Մանչեսթեր Սիթի», որի հետ 2020 թվականին դարձել է Անգլիայի գավաթակիր։

## Կարիերա
### Ուսանողական
Ուսանողական մակարդակում երեք մրցաշրջան խաղացել է «Վիսկոնսին Բաջերս» թիմում, որը ներկայացնում է Վիսկոնսինի համալսարանը Մադիսոնում։ Այս թիմի կազմում նա 2014 թվականին դարձել Է Մեծ տասնյակի չեմպիոն, այնուհետև 2015 և 2016 թվականներին երկու անգամ անընդմեջ ճանաչվել է լավագույն կիսապաշտպան։

### Ակումբային
2017 թվականի հունվարին «Բոստոն Բրեյքերս» ակումբը ընտրել է նրան Կանանց ֆուտբոլի ազգային լիգայի դրաֆթում ընդհանուր 1 համարի ներքո։ «Բեյքերսի» կազմում նա մասնակցել է 10 հանդիպման և խփել 2 գնդակ՝ միևնույն ժամանակ բաց թողնելով մրցաշրջանի մեծ մասը ծնկատակի ջիլի վնասվածքի պատճառով։

Կարիերայում նրա հաջորդ ակումբը դարձել է «Վաշինգտոն Սփիրիտը», որը նրան ընտրել է նոր դրաֆթում՝ առաջին համարի ներքո։ Spirit-ի կազմում երկու մրցաշրջաններում նա խաղացել է 17 խաղ և խփել 1 գոլ, բայց 2020-ի մրցաշրջանը տուժել է COVID-19 համաճարակի պատճառով, բայց նա խաղացել է Challenge Cup-ում իր թիմի կազմում։

2020 թվականի օգոստոսի 18-ին տեղափոխվել է անգլիական «Մանչեսթեր Սիթի»՝ «քաղաքայինների» հետ կնքելով մեկ մրցաշրջանի պայմանագիր։ «Սիթիի» կազմում նվաճել է Անգլիայի գավաթը եզրափակչում «Էվերթոնի» նկատմամբ լրացուցիչ ժամանակում 3։ 1 հաշվով տարած հաղթանակից հետո։

2021 թվականի մայիսին վերադարձել է ԱՄՆ, որտեղ պայմանագիր է կնքել «ՕԼ Ռեյն» ակումբի հետ, որին պատկանում էին նրա իրավունքները «Վաշինգտոն Սփիրիթից» փոխանակվելուց հետո։ Որի հետ նա պայմանագիր է կնքել։ «Ռեյնի» կազմում նա 2022 թվականին հաղթել է կանանց ֆուտբոլի լիգայի կանոնավոր առաջնությունում և կանանց ֆուտբոլի գավաթում։

### Միջազգային
180px|thumb|left|Լավելը ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում խաղում է
2019 թվականի մայիսին ընդգրկվել է ԱՄՆ ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու Աշխարհի առաջնությանը։ Թաիլանդի հավաքականի հետ խաղում, որն ավարտվեց ամերիկացիների հաղթանակով 13։ 0 հաշվով, նա դուբլի հեղինակ է դարձել, իսկ մրցաշարի վերջում ամերիկացիները դարձել են աշխարհի չեմպիոն՝ եզրափակչում հաղթելով Հոլանդիայի հավաքականին 2:0 հաշվով։ Եզրափակիչում երկրորդ գոլը խփել է Լավելը։

Ամերիկյան հավաքականի կազմում 2021 թվականի ամռանը խաղացել է Օլիմպիական խաղերում, որտեղ ամերիկուհիները նվաճել են բրոնզե մեդալներ։

2023 թվականի ամռանը խաղացել է աշխարհի առաջնությունում, սակայն ծնկի վնասվածքի պատճառով սահմանափակ խաղաժամանակ է ունեցել, իսկ 1/8 եզրափակիչի հանդիպումը Շվեդիայի հավաքականի հետ բաց է թողել դեղին քարտերի պատճառով։ Շվեդիայի հավաքականի հետ հանդիպումն ավարտվել է ԱՄՆ-ի հավաքականի համար 120 րոպե խաղաժամանակից հետո 11-մետրանոցներով պարտությամբ և մրցաշարից դուրս մնալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте «Бостон Брейкерс»

Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Բիսմարկի դամբարան

**Բիսմարկի դամբարան (****),** արքայազն Օտտո ֆոն Բիսմարկի և նրա կնոջ՝ Յոհաննա ֆոն Պուտկամերի դամբարանը։ Այն գտնվում է Շնեկենբերգ բլրի վրա, Ֆրիդրիխսռուհից դուրս, հյուսիսային Գերմանիայի Շլեզվիգ-Հոլշտայն երկրում։ Բիսմարկը եղել է Գերմանիայի առաջին կանցլերը՝ 1871-1890 թվականներին։ Մատուռը այժմ պահպանվող հուշարձան է։

## Նկարագրություն
Օտտո ֆոն Բիսմարկի գերեզմանը գտնվում է մատուռի վերևի հատվածում։ Տապանագիրը փաստում է՝ «Վիլհելմ I կայսրի հավատարիմ գերմանացի ծառան»։ Ներքևի հատվածում, որը հասանելի չէ հանրությանը, Բիսմարկների ընտանեկան գերեզմանի տեղն է։ Նրա որդին՝ Հերբերտ ֆոն Բիսմարկը և թոռը՝ Օտտո Քրիստիան Արչիբալդ ֆոն Բիսմարկը, իրենց կանանց հետ միասին թաղված են այնտեղ։ Մատուռի շրջակայքում գտնվում է մեկ այլ թոռան՝ Գոթֆրիդ Գրաֆ ֆոն Բիսմարկ-Շոնհաուզենի գերեզմանը։ Մատուռը և տարածքը դեռևս պատկանում են Բիսմարկի ընտանիքին, սակայն կարելի է այցելել և մասնավոր շրջագայություն պատվիրել; Օտտո Բիսմարկի որդի Հերբերտ ֆոն Բիսմարկը թաղման մատուռը պատվիրել է ճարտարապետ Ֆերդինանդ Շորբախին։ Ենթադրվում է, որ ութանկյունի հատակագիծը նեոռոմանական ոճով է և կրկնում է Ռավեննայում գտնվող Թեոդորիկի դամբարանի հատակագիծը։ Այնուամենայնիվ, այս երկարամյա պնդումը ճիշտ չէ, քանի որ Թեոդորիկի դամբարանը հիմնված է տասնանկյուն հատակագծի վրա։ Բիսմարկի դամբարանի ճարտարապետությունը ոչ մի կերպ չի հետևում այն մոդելին։

## Պատմություն
link=|աջից|288x288px|Բիսմարկի սարկոֆագը
1865 թվականին Բիսմարկի կողմից բանակցված Գաստեյնի կոնվենցիայի համաձայն՝ Պրուսիան Ավստրիական կայսրությունից ձեռք է բերել Սաքս-Լաուենբուրգի դքսությունը։ Երբ, 1871 թվականին, Պրուսիան ստեղծել է Գերմանական կայսրությունը, կայսր Վիլհելմ I-ինը Բիսմարկին պարգևատրել է Սաքսոնիայի անտառով։ Բիսմարկը այնտեղ՝ Բեռլին-Համբուրգ երկաթուղու կողքին, ծերանոց է կառուցել։ Նա ընտրել է այդ վայրը, որպեսզի մահանալուց հետո իրեն տանեն իր կալվածքից երկաթուղով մինչև դամբարան։ Սկզբում Վիլհելմ II-ը մտածել էր Բիսմարկին թաղել Բեռլինի տաճարի թագավորական դամբարանում։ Բանաստեղծ Թեոդոր Ֆոնտանը հակադարձել է դրան՝ իր «*Wo Bismarck liegen soll* » («Որտեղ պետք է պառկի Բիսմարկը») բանաստեղծությամբ, որը հայտնվել է թերթում 1898 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ Բիսմարկի մահից չորս օր անց։ 1899 թվականի մարտի 16-ին, Օտտո ֆոն Բիսմարկի և նրա կնոջ դագաղները, որոնք նախկինում թաղված էին Վարզինում, տեղափոխվել են մատուռ՝ Ունթերսբերգի մարմարից պատրաստված երկու սարկոֆագների մեջ՝ հանդիսավոր համատեղ հուղարկավորությամբ։ Այս ամսաթվի ընտրությունը ընդգծել է Բիսմարկի մտերմությունը Կայզեր Վիլհելմ I-ի հետ, ով թաղվել էր Շարլոտենբուրգի պալատական այգում գտնվող դամբարանում ՝ այդ օրը տասնմեկ տարի առաջ։ Հուղարկավորությանը կնոջ և մեծ շքախմբի հետ մասնակցել է նաև Գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ը։։

Մատուռը հետագայում հաճախ օգտագործվել է որպես հիշատակի միջոցառումների կենտրոն, օրինակ՝ 1941 թվականին խորտակված գերմանական Bismarck ռազմանավից փրկվածները նույնպես հավաքվում էին այստեղ ամեն տարի մայիսի 27-ին՝ հիշատակի միջոցառման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանական կայսրություն
Կատեգորիա:1890-ականների ճարտարապետություն
Ալեքսանդր Քութաթելի

**Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Քութաթելի** (իսկական անունը՝ Ալեքսանդր Քութաթելաձե , ), վրացի խորհրդային գրող և թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
270px|մինի|Քութաթելին կանգնած է աջից |ձախից
Ծնվել է Քութայիսիում՝ իրավաբանի ընտանիքում։ Սովորել է բժշկական, ապա՝ Թբիլիսիի համալսարանի վրացական բանահյուսության ֆակուլտետում (1920-1925, չի ավարտել)։

1924 թվականին մամուլում առաջին անգամ տպագրվել է նրա «Հիրսիի օձը» դրաման։

Եղել է Վրաստանի գրողների միության անդամ (1934), 1952 թվականից՝ Վրաստանի գրողների միության արձակի բաժնի վարիչ։

## Ստեղծագործություն
Ալեքսանդր Քութաթելին երկու բանաստեղծական ժողովածուի (1937 և 1941) և «Մարտիկներ» (1942) պատմվածքների ժողովածուի հեղինակ է։ Հիմնական ստեղծագործությունը «Դեմ առ դեմ» (1933-1952) քառահատորյակն է՝ Վրաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման մասին պատմող բազմաբնույթ վեպը։

Քութաթելիին են պատկանում նաև Գյոթեի «Ֆաուստ»-ի և Էսքիլեսի «Պրոմեթևսը շղթայված»-ի վրացերեն թարգմանությունները։

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1958), 
* Ժողովուրդների բարեկամության մեդալ (1978)։

## Հիշատակ
270px|մինի|Հուշատախտակ Թբիլիսիում
Թբիլիսիում փողոց է անվանակոչվել Ալեքսանդր Քութաթելիի անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Натрошвили Г., Лицо эпохи, «Дружба народов», 1962, № 4.
* Чилая С., Книга широкого замысла, «Лит. газета», 1958, 18 марта;
* Никулин Л., На холмах Грузии, «Известия», 1962, 7 июля;

## Արտաքին հղումներ
* Кутатели, Александр Николаевич // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
* ალექსანდრე ქუთათელი
* Орден Др. нар.

Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Բարաաթ (հնդկական հարսանիք)

[thumb|Հարսանեկան երթ․ փեսան ձիու վրա, Պուշկար, [Ռաջաստան]]
thumb|Բարաաթի ընդունելություն Պակիստանում
**Բարաաթ** (; ; ), ավանդական հինդուական հարսանեկան երթ Հյուսիսային Հնդկաստանում, Արևմտյան Հնդկաստանում և Պակիստանում, որին մասնակցում են փեսացուն և նրա մտերիմները։ Հնդկական հյուսիսային բնակավայրերում փեսան սովորաբար ուղևորվում է հարսանիքի վայր (հաճախ հարսի տուն)՝ իր ընտանիքի անդամների ուղեկցությամբ։

Բարաաթը կարող է վերածվել մեծ տոնախմբության՝ նվագախմբի և պարողների մասնակցությամբ, առանձին բյուջեով։ Փեսան և նրա ձին պետք է շքեղ զարդարված լինեն և, որպես կանոն, չեն մասնակցում տոնախմբության մասնակիցների՝ «**բարաաթների**» պարերին ու երգերին։ Փեսան սովորաբար սուր է կրում։ «Բարաաթի» անվանումը օգտագործվում է նաև ավելի լայն իմաստով՝ նշանակելով հյուր, որը հրավիրվել է փեսայի կողմից։ Ավանդաբար բարաաթի հյուրերին ընդունում է հարսի ընտանիքը։

Թափորը հրավառության, թմբուկների և դհոլի թմբկահարման ուղեկցությամբ հասնում է հանդիպման վայրը, որտեղ հանդիպում են երկու ընտանիքների ավագները։ Հյուսիսհնդկական հինդուական հարսանիքի ժամանակ փեսային դիմավորում են ծաղկաշղթաներով և արատիներով։ Ավանդական հյուսիսային հնդկական հարսանիքի ժամանակ բարաաթիները հարսանիքի վայր են հրավիրվում շահնայ նվագելու համար, որը խորհրդանշում է հարսանիքի բարեհաջող ընթացքը, ինչպես հինդուսների, այնպես էլ մուսուլմանների և սիկհերի համար։

## Փենջաբցիների բարաաթ
Փենջաբցիների շրջանում բարաաթի երթին մասնակցում են և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք։ Թե՛ հարսի, թե՛ փեսայի մտերիմ արական սեռի ազգականները միշտ կրում են չալմա՝ մատնանշելով նրանց բարձրաստիճան լինելու մասին։ Երբ երթը հասնում է հարսանիքի վայր, կատարվում է մի արարողություն, որը հայտնի է որպես միլնի (բառացիորեն «հանդիպում» կամ «միաձուլում»), որի ժամանակ հարսի և փեսայի հարազատները ողջունում են միմյանց։ Այն սովորաբար սկսվում է երկու հայրերի հանդիպումով, հետո իրար ողջունում են երկու մայրերը, քույրերը, հորեղբայրները, մորաքույրները, զարմիկները։ Միլնիին մասնակցում են նույնիսկ հեռավոր ազգականները՝ խորհրդանշելով երկու տոհմերի միավորումը։

## Ռաջպուտցիների բարաաթ
Ռաջպուտների մոտ բարաաթին մասնակցում են բացառապես տղամարդիկ, սակայն մեր օրերում մասնակցում են նաև կանայք։ Փեսային սովորաբար հագցնում են երկար ոսկեգույն շերվանի ֆրակ վերարկու (աչկան), նարնջագույն չալմա և կիպ չուրիդար շալվար կամ գալիֆե՝ ջուտի տափակ կոշիկներով։ Երթի մասնակիցները պետք է կրեն նաև աչկաններ (շերվանիներ)՝ հեծյալի վարտիք և սաֆա (գունավոր չալմա)։ Դեպի հարսի տուն երթը շատ շքեղ տեսք ունի, քանի որ դրա մասնակիցները բացարձակապես չեն պարում փողոցներում։ Բոլոր մասնակիցները՝ ներառյալ փեսան, ով նստած է ձիու կամ փղի վրա, զինված են սրերով։ Ձին կարևոր է ռաջպուտների համար։

Այնուհետև տեղի է ունենում պարզ միլնի արարողություն, և երկու ընտանիքները միմյանց հանդիպելիս բարեմաղթանքներ են փոխանակում։ Դրան հաջորդում են թեթև խորտիկների և թեյի հյուրասիրությունը՝ կրոնական արարողությունից առաջ։ Մեկ առ մեկ կանչում են ընտանիքի անդամներին, փոխանակում ծաղկեշղթաներ ու գրկախառնվում են։

Փեսան իր ընտանիքին մատուցում է կարահ պրաշադ (տոնական պուդինգ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամուսնություն
Կատեգորիա:Ավանդույթներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Հնդկաստան
ՍիվիլՆեթ

**ՍիվիլՆեթ** (*CivilNet*), հայաստանյան առցանց հեռուստատեսություն։ Լուսաբանում է Հայաստանում մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության, տարածաշրջանային խաղաղության և Սփյուռքի խնդիրները: Բովանդակություն է թողարկում հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն լեզուներով։

ՍիվիլՆեթի տնօրենը Աբրահամ Պողիկեանն է, գլխավոր խմբագիրը՝ Կարեն Հարությունյանը։

## Պատմություն
ՍիվիլՆեթը Սիվիլիթաս հիմնադրամի ծրագիր է, որը գործում է 2011-ի սեպտեմբերի 21-ից։ Սիվիլիթաս հիմնադրամն ստեղծվել է 2008-ին՝ Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանի և հիմնադիր-տնօրեն Սալբի Ղազարյանի կողմից։  

Իր գործունեության ընթացքում ՍիվիլՆեթը տարբեր ծրագրերի շրջանակում համագործակցել է տեղական, միջազգային և սփյուռքյան բազմաթիվ կազմակերպությունների ու անհատների, ինչպես նաև կառավարական հաստատությունների հետ։

ՍիվիլՆեթն ունի լրագրողական էթիկայի կանոնագիր, աշխատակիցների սոցիալական մեդիայի ուղեցույց և մի քանի այլ ուղեցույցներ։

## Մրցանակներ
ՍիվիլՆեթն իր գործունեության ընթացքում արժանացել է մի շարք մրցանակների։ 

2012-ի սեպտեմբերի 28-ին Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի *«Ոսկե բանալի և ժանգոտ կողպեք»* ամենամյա մրցանակաբաշխության ժամանակ անկախ ժյուրին Ոսկե բանալին՝ որպես բաց և լավ աշխատանքի խորհրդանիշ, շնորհել է ՍիվիլՆեթին՝ որպես տեղեկատվության ազատության հիմնահարցերն ամենաակտիվ լուսաբանած լրատվամիջոց։

2015-ին ՍիվիլՆեթն արժանացել է Հայաստանի երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիայի «Տարվա ԶԼՄ» մրցանակին՝ «Քո գրպանից» հաղորդաշարի շրջանակում պետական գնումների ոլորտում կոռուպցիոն խնդիրները վերհանելու համար, ինչպես նաև նորվեգական Fritt Ord և գերմանական Zeit-Stiftung հիմնադրամների համատեղ Ազատ մամուլի մրցանակին (Free Media Award)՝ 2019-ին։ 

Freedom House-ի «Մեդիան և ազատությունը-2019» զեկույցում նշվել է ՍիվիլՆեթի՝ որպես անկախ լրատվամիջոցի դերը նախորդող տարում Հայաստանում տեղի ունեցած ցույցերի լուսաբանման գործում։ Զեկույցում ասվում է, որ լրատվամիջոցները (այդ թվում՝ ՍիվիլՆեթը) օգնեցին կասեցնել նախկին ռեժիմի կողմից տարածվող ապատեղեկատվությունը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի պարբերականներ
Ջոն Կլաուզեր

**Ջոն Ֆրենսիս Կլաուզեր** (, ), ամերիկացի տեսական և փորձարարական ֆիզիկոս, հայտնի է քվանտային մեխանիկայի հիմունքների, մասնավորապես՝ Կլաուզեր–Հորն–Շիմոնի–Հոլտ անհավասարության մեջ ունեցած ներդրումով։ 2022 թվականին Կլաուզերը, Ալեն Ասպեկտի և Անտոն Զեյլինգերի հետ համատեղ, արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի՝ «խճճված ֆոտոնների հետ փորձերի, Բելի անհավասարությունների խախտման հաստատման և քվանտային տեղեկատվական գիտության նորարարության համար։

## Կենսագրություն
Կլաուզերը ծնվել է Փասադենայում, Կալիֆորնիա։ Նրա հայրը՝ Ֆրենսիս Կլաուզերը, ավիացիոն ճարտարագիտության պրոֆեսոր էր, ով հիմնադրել և ղեկավարել է Ջոնս Հոփկինսի համալսարանի ավիացիոն բաժինը։ Հետագայում նա աշխատել է Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, որպես Քլարկ Բլանչարդ Միլիկանի ճարտարագիտության պրոֆեսոր։ Նրա մայրը՝ Քեթրին ՄաքՄիլանը, Կալտեխի հումանիտար գիտությունների գրադարանավարը և 1951թ. Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Էդվին ՄաքՄիլանի քույրն էր։

1964 թվականին նա Կալտեխից ստացել է ֆիզիկայի բակալավրի կոչում։ 1966 թվականին նա ստացել է ֆիզիկայի մագիստրոսի կոչում, իսկ 1969 թվականին՝ ֆիզիկայի դոկտորի կոչում, Կոլումբիայի համալսարանից։

1969-1975 թվականներին նա աշխատել է Կալիֆորնիայի համալսարանի Լոուրենս Բերքլիի ազգային լաբորատորիայում որպես հետդոկտորական գիտաշխատող։ 1972 թվականին, աշխատելով Բերկլիի ասպիրանտ Ստյուարտ Ֆրիդմանի հետ, նա կատարեց CHSH-Bell-ի թեորեմի կանխատեսումների առաջին փորձնական թեստը։ Սա Բելլի անհավասարության խախտման առաջին փորձնական դիտարկումն էր։

Կլաուզերը որպես հետազոտող ֆիզիկոս աշխատել է հիմնականում Լոուրենս Լիվերմորում և Բերքլիում 1975-1997 թվականներին։ 1976 թվականին նա իրականացրել է CHSH-Bell-ի թեորեմի կանխատեսումների աշխարհում երկրորդ փորձարարական թեստը։

Կլաուզերը 2010 թվականին Ալեն Ասպեկտի և Անտոն Զեյլինգերի հետ արժանացել է ֆիզիկայի Wolf Prize մրցանակին։ 2022 թվականին, երեքը համատեղ արժանացել են նաև ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի։

### Կլիմայի փոփոխության ժխտում
2023 թվականի մայիսին Կլաուզերը միացավ CO2՝ կլիմայի փոփոխությունները ժխտող կազմակերպության,  կոալիցիայի խորհրդին։

2023 թվականի նոյեմբերին մի խումբ կաթոլիկ կազմակերպությունների՝ «Հավատքի ավանդ» կոալիցիայի, միջոցառման ժամանակ Կլաուզերն իրեն անվանեց «կլիմայի ժխտող»։ Նա կարծում է, որ Երկրի ջերմաստիճանը առաջին հերթին որոշվում է ամպերի ծածկույթով, ոչ թե, ածխածնի երկօքսիդի արտանետումներով, ինչպես պնդվում է կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ գիտական ​​կոնսենսուսում։ Նա եզրակացրեց, որ ամպերը մոլորակի վրա ունեն ցանցային սառեցման ազդեցություն և հայտարարեց, որ «կլիմայական ճգնաժամ չկա»։ Օդերեւութաբանների և կլիմայագետների միջև համաձայնությունն այն է, որ ցածր բարձրության վրա, հաստ ամպերն ունեն զուտ սառեցման ազդեցություն, բայց բարձր բարձրության վրա, բարակները՝ տաքացման, դիտողական ապացույցներ կան, որ ընդհանուր առմամբ, ամպերի հետադարձ կապը ուժեղացնում է գլոբալ տաքացումը և չունի սառեցման ազդեցություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Վիկտորյա Ժիլինսկայտե

**Վիկտորյա Յուրիի Ժիլինսկայտե** ( , . ), ռուսաստանցի ձեռնագնդորդուհի, Կրասնոդարի *Կուբան* թիմի և Ռուսաստանի ձեռքի գնդակի կանանց ազգային հավաքականի խաղացող։ 2009 թվականի աշխարհի առաջնության և 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2009)։ Մարզական նվաճումների համար 2016 թվականի օգոստոսին պարգևատրվել է Ռուսաստանի կառավարական *Բարեկամություն* շքանշանով։

2009 թվականին ձեռքի գնդակի կանանց աշխարհի առաջնությունում Ռուսաստանի հավաքականի կազմում դուրս է եկել եզրափակիչ և  նվաճել ոսկե մեդալ՝ հաղթելով Ֆրանսիայի հավաքականին։ Վիկտորյան մասնակցել է 2011 թվականին Բրազիլիայում կայացած ձեռքի գնդակի կանանց աշխարհի առաջնությանը, որտեղ Ռուսաստանի հավաքականը զբաղեցրել է 6-րդ տեղը։&#x5B; *<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2022)">պահանջվում է մեջբերում</span>* &#x5D;

Նա ծագումով լիտվուհի է։ Նրա երկվորյակ քույրը՝ Յանա Ժիլինսկայտեն, նույնպես ճանաչված ձեռնագնդորդուհի է։

## Անձնական կյանք
2018 թվականի հուլիսի 15-ին դուստր է ունեցել։

## Մարզական նվաճումներ
### Ակումբային
; *Միջազգային մրցումներ*
* Եվրոպայի կանանց ձեռքի գնդակի գավաթի 2012 և 2014 թվականների խաղարկությունների հաղթող(Տոլյատի քաղաքի *Լադա* թիմի կազմում)
; *Ազգային մրցումներ*
* *'Ռուսաստանի կանանց ձեռքի գնդակի 2016 թ. առաջնության չեմպիոնուհի (*Աստրախանոչկա* թիմի կազմում)</small>

=== Ազգային հավաքականի կազմում ===
; *Ամառային օլիմպիական խաղեր''
* 2016 թ. Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալ
; 2009 թ. աշխարհի առաջնության ոսկե մեդալ
; 2008 թ. Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Spielerporträt von Wiktorija Jurjewna Schilinskaite

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Հանդբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Պրիտիպալ Սինգհ

**Պրիտիպալ Սինգհ** (*Prithipal Singh.* ), հնդիկ մականորդ։ Օլիմպիական խաղերի եռակի մեդալակիր։

Պրիտիպալը սիկհ էր։ Մասնակցել է միմյանց հաջորդած երեք օլիմպիդաների՝  (1960,  1964, 1968 թթ.)՝ յուրաքանչյուրում մեդալ նվաճելով։ Մեկական ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալի իր հավաքածուով նա օլիմպիական խաղերի պատմության մեջ ամենահաջողակ մականորդներից մեկն է համարվում։ Բացի այդ, 1962 թվականի ասիական խաղերի արծաթե մեդալակիր է և 1966 թվականի այդ խաղերի ոսկե մեդալակիր։ Սինգհը հանդես է եկել պաշտպանական դիրքում, սակայն, տիրապետելով հուժկու հարվածների, հաճախ մասնակցել է նաև իր թիմի գրոհներին, աչքի ընկել որպես գոլահար, ճանաչվել մի շարք հեղինակավոր մրցաշարերի ռմբարկու։ Օլիմպիական խաղերում ընդհանուր առմամբ դարձել է 22 գոլի հեղինակ։ Ընդ որում՝ գոլերի մեծ մասը խփել է կարճ անկյունայինի հմուտ խաղարկման և 11 մետրանոցների դիպուկ իրացման շնորհիվ։ Ազգային հավաքականում իր նորամուտը նշել է 1958 թվականին։ Որոշ ժամանակ անց դարձել է թիմի ավագ։

Իր ձեռքբերումների համար Պրիտիպալ Սինգհը 1961 թվականին արժանացել է Արջունա մրցանակի 1967 թվականին՝ Պադմա Շրի շքանշանի։

Սինգհը նաև գյուղատնտես-գիտնական էր և դասախոս։ Նրան համալսարանի տարածքում սպանել է իր ուսանողներից մեկը։

Կինոռեժիսոր Բաբիթա Փուրին 2015 թվականին փաստա-դրամատիկական ֆիլմ է նկարահանել Պրիտիպալ Սինգհի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Սոմբրերո (այլ կիրառումներ)

**Սոմբրերո** հասկացությունը կարող է վերաբերել.

* Սոմբրերո, տղամարդու մեքսիկական լայնեզր գլխարկի տեսակ։
* Սոմբրերո, Կույսի համաստեղությունում գտնվող պարուրաձև գալակտիկա։
Սոմբրերո

**Սոմբրերո** (՝ «գլխարկ», sombra՝ *ստվեր*), տղամարդու մեքսիկական լայնեզր գլխարկի տեսակ, որն օգտագործվում է դեմքն ու աչքերը արևից պաշտպանելու համար։ Այն սովորաբար ունի բարձր, կոնաձև սրածայր գագաթամաս, չափազանց լայն եզր (բավականաչափ լայն, որպեսզի ստվեր գցի կրողի գլխին, պարանոցին և ուսերին), որը ծայրերից մի փոքր վեր է շրջված, և կզակի տակ կապվող ժապավեն՝ գլխարկը գլխից չընկնելու համար։

Մեքսիկայում գլխարկի այս տեսակը հայտնի է որպես *sombrero de charro* («չառոյի գլխարկ». նկատի ունենալով մեքսիկացի ավանդական հեծյալներին՝ չառոներին)։ Իսպաներենում ցանկացած լայնեզր գլխարկ կարելի է անվանել *սոմբրերո*։

Սոմբրերոները, ինչպես կովբոյական գլխարկները, նախագծվել են՝ ելնելով շրջակա միջավայրի պահանջներից։ Հեծյալի լայնեզր գլխարկ կարելի է տեսնել դեռևս 13-րդ դարի մոնղոլ հեծյալների պատկերներում, իսկ դրանից երկու հազարամյակ առաջ եղել են հունական պետասոս գլխարկները։

Շոգ, արևոտ կլիմայական պայմաններում գլխարկները հաճախ ունենում են լայն եզրեր։ Մեքսիկական սոմբրերոյի ստույգ ծագումն անհայտ է, բայց սովորաբար ընդունված է, որ գլխարկը ծագել է Կենտրոնական Մեքսիկայում մետիս կովբոյների շրջանում։

Թեև *սոմբրերո* սովորաբար անվանում են ավանդական մեքսիկական գլխարկը, *սոմբրերո* տերմինը հայտնվել է հագուստի այս տարրից ավելի վաղ և կիրառվել է գլխարկի մի քանի տարբեր ոճերի համար։ Գլխարկների այլ տեսակներ, որոնք հայտնի են որպես *սոմբրերո*, կարելի է գտնել Հարավային Ամերիկայում և Իսպանիայում, այդ թվում՝ *սոմբրերո կալանյես**, սոմբրերո կորդոբես*, *սոմբրերո դե կատիտե* (Իսպանիա) և *սոմբրերո վուելտիաո* (Կոլումբիա)։

## Մշակութային ազդեցություն
Շատ վաղ տեխասյան կովբոյները փոխառել են իսպանական և մեքսիկական սոմբրերոն՝ իր հարթ գագաթամասով և լայն, հարթ եզրով։ Այդ գլխարկները կոչվում են *պոբլանո* և եկել են Իսպանիայից։

Սոմբրերոյի մեքսիկական տարբերակն ուներ ավելի լայն եզր և բարձր, կոնաձև գագաթամաս։ Սրանք այն գլխարկներն են, որոնք կրում են մարիաչի երաժիշտները և չառո հեծյալները։ Սոմբրերոների երկու տեսակները սովորաբար ունեն բարբոկեխո, կամ կզակին ամրացվող ժապավեն։

Միացյալ Նահանգների արևմուտքում սոմբրերոն ուներ բարձր կոնաձև կամ գլանաձև գագաթամաս՝ ափսեանման եզրով, հարուստ ասեղնագործությամբ, որը կարված էր թավշե ֆետրից։

Ֆիլիպիններում, Մանիլայում գալեոնների առևտրով պայմանավորված, Իսպանիայի ազդեցության պատճառով, տերմինը մտել է տագալերեն՝ *սումբրերո* (**) տեսքով և այժմ վերաբերում է ցանկացած գլխարկի՝ մեքսիկական սոմբրերոներից (ինչպես օգտագործվում է անգլերենում) մինչև բեյսբոլի գլխարկներ։

Մեսիե 104 գալակտիկան իր արտաքին տեսքի շնորհիվ հայտնի է որպես Սոմբրերո գալակտիկա։ Նմանապես, «Տամպա» մարզադաշտը հայտնի էր նաև որպես «Մեծ Սոմբրերո»։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:A_smile_of_triumph.jpg|alt=Mexican Escaramuza charra wearing sombrero in a chareada.|Մեքսիկացի Էսկարամուսա չառան՝ սոմբրերոյով
Պատկեր:Apache_chief_Eskiminzin.jpg|alt=An Apache chief with a sombrero|Սոմբրերոյով ապաչիների առաջնորդ
Պատկեր:Pancho_villa_horseback.jpg|alt=Pancho Villa wearing a sombrero| Մեքսիկական հեղափոխության ղեկավար Պանչո Վիլյան՝ սոմբրերոյով


## Տես նաև
* Գլխարկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկյան մշակույթ
Կատեգորիա:Գլխարկներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Կուբայի մշակույթ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի մշակույթ
Անդրեա Բենետտի

**Անդրեա Բենետտի** (), իտալացի նկարիչ, լուսանկարիչ և դիզայներ։ Հեղինակել է նեո-քարանձավային արվեստի մանիֆեստը, որը ներկայացրել է 2009 թվականին Կա Ֆոսկարի համալսարանում՝ Վենետիկի 53-րդ բիենալեի ժամանակ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1964 թվականին Բոլոնիայում։

2006 թվականին գրել է «Նեո-քարանձավային արվեստի մանիֆեստ», որը ներկայացրել է 2009  թվականին Վենետիկի 53-րդ բիենալեում՝ Կա-Ֆոսկարի համալսարանում։ Նա ուղղակի և անուղղակի ներշնչվել է արվեստի սկզբնական ձևերի տարրերով, որոնք ստեղծել է նախամարդը։ Բենետտին ժայռապատկերներից փոխառել է նրանց ոճական առանձնահատկությունները արվեստի տեսանկյունից՝ ստեղծելով կենդանակերպերով ոճավորված և մարդակերպերի մոտիվներով, երկրաչափական պատկերներով և աբստրակտ ձևերով հագեցած ստեղծագործություններ՝ գունեղ դաշտերով, որոնք կարծես թե բարոյափիլիսոփայական կամուրջ են ստեղծում նախապատմական և ժամանակակից դարաշրջանի միջև։ Այդ ստեղծագործություններում կիրառվել էին բուսական պիգմենտներ և բարելիեֆի և գրաֆիտիի տեխնիկա։ Նրա աշխատանքները ներկայացվել են ազգային և միջազգային ստեղծագործությունների հիմնական հավաքածուներում (այնպիսիք, ինչպիսիք են ՄԱԿ-ի, Վատիկանի և Կվիրինալյան պալատի հավաքածուները)։ Նրա վերջին ցուցահանդեսներից են՝ «Ակունքների գույները և ձայները», (Բոլոնիա, դը Ակուրսիո պալատ, 2013), «VR60768 · аմարդակերպ մարմին» (Հռոմ, Դեպուտատների պալատ, 2015), «Պատեր Լյումինի» (Գալիպոլի, Քաղաքացիական թանգարան, 2017) և «Դեմքերն ընդդեմ բռնության» (Բոլոնիա, դը Ակուրսիո պալատ, 2017)։

2020 թվականին նկարիչն արժանացել է Բոլոնիա քաղաքի «Նետտունո» մրցանակին։

## Թանգարաններ և հավաքածուներ
Մասնավոր և ինստիտուցիոնալ թանգարաններ և գեղարվեստական հավաքածուներ, որտեղ ցուղադրվել են Անդրեա Բենտտիի գործերը․

* ՄԱԿ-ի Արվեստի գործերի հավաքածու (Նյու Յորք, ԱՄՆ)
* Վատիկանի Արվեստի գործերի հավաքածու (Չիտա-դել-Վատիկանո)
* Ժամանակակից արվեստի իտալական թանգարան Ամերիկայում (Սան Խոսե,Կոստա Ռիկա)
* Իտալիայի Հանրապետության նախագահություն (Հռոմ, Իտալիա)
* Մոնտեչիտորիո պալատ ∙ Իտալիայի խորհրդարան ∙ Դեպուտատների պալատ (Հռոմ, Իտալիա)
* Ֆեռարի համալսարանի գեղարվեստի հավաքածու (Ֆեռարա, Իտալիա)
* Բարի համալսարանի գեղարվեստի հավաքածու (Բարի, Իտալիա)
* Մամբո ∙ Բոլոնիայի Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Բոլոնիա, Իտալիա)
* Բոլցանոյի Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Բոլցանո, Իտալիա).
* Ժամանակակից արվեստի կենտրոն (Սպեցիա, Իտալիա)
* Ֆ․ Միկետի թանգարան (Ֆրանկավիլլա-ալ-Մարե, Իտալիա)
* Օսվալդո Լիչինի Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Ասկոլի-Պիչենո, Իտալիա)
* Մունիցիպալիտետ *Lecce Art Collection* (Լեչե, Իտալիա)

## Պարգևներ
* Մասնակցություն Վենետիկի LIII բիենալեին «Նեո-քարանձավային արվեստի մանիֆեստով», 2009 թվական
* Հատուկ մասնակցություն Ֆ Միչետիի LXI Միջազգային մրցանակաբաշխությանը 2010 г.
* Միջազգային մրցանակով պարգևատրում բացառիկ նվաճումների համար Բարի համալսարան, Ալսո Մորո, 2014 թվական 
* «Nettuno d’Oro» մրցանակակիր, 2020 թվական

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* տ Անդրեա Բենետի — Պաշտոնական կայքէջ
* Անդրեա Բենետտի — Պաշտոնական կայքէջ
* Անդրեա Բենետտի — Տեսանյութ

Կատեգորիա:Արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացիներ
Անտոն Ցայլինգեր

**Անտոն Ցայլինգեր** (. ) ավստրիացի քվանտային ֆիզիկոս և 2022 թվականի ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակակիր։ Ցայլինգերը Վիեննայի համալսարանի ֆիզիկայի պատվավոր պրոֆեսոր է և Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիայի քվանտային օպտիկայի և քվանտային տեղեկատվության ինստիտուտի ավագ գիտնական։ Նրա հետազոտությունների մեծ մասը վերաբերում է քվանտային խճճվածության հիմնարար ասպեկտներին և կիրառություններին։

2007-ին Ցայլինգերը «քվանտային ֆիզիկայի հիմքերում իր նորարական հայեցակարգային և փորձարարական ներդրման համար» ստացավ Լոնդոնի Ֆիզիկայի ինստիտուտի Իսահակ Նյուտոն շքանշանը։ 2022 թվականի հոկտեմբերին Ալեն Ասպեկտի և Ջոն Կլաուզերի հետ համատեղ, նա ստացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ՝ խճճված ֆոտոնների հետ փորձերի, Բելի անհավասարությունների խախտման հաստատման և քվանտային տեղեկատվական գիտության նորարական աշխատանքի համար։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Անտոն Զեյլինգերը ծնվել է 1945 թվականին Ավստրիայի Վերին Ավստրիայի Ռիդ իմ Ինկրայս քաղաքում։ 1963-1971 թվականներին նա ֆիզիկա է սովորել Վիեննայի համալսարանում։ 1971 թվականին Նա Վիեննայի համալսարանում պաշտպանել է «Նեյտրոնների ապաբևեռացման չափումները Dy-single crystal-ի վրա» թեմայով դոկտորական թեզը։ Նա  1979 թվականին Վիեննայի տեխնոլոգիական համալսարանում որակավորվել է (հաբիլիտացիա) որպես համալսարանի դասախոս։

## Կարիերա
1970-ականներին Զեյլինգերն աշխատել է Վիեննայի ատոմինստիտուտում, որպես գիտաշխատող, իսկ ավելի ուշ՝ որպես կրտսեր գիտաշխատող Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի նեյտրոնային դիֆրակցիոն լաբորատորիայում։ 1979 թվականին  ընդունվել է նույն Ատոմինստիտուտում որպես դոցենտ։ Նույն տարում նա որակավորվել է որպես Վիեննայի տեխնոլոգիական համալսարանի պրոֆեսոր։

1981 թվականին Զեյլինգերը վերադարձավ MIT և մինչև 1983 թվականը աշխատեց որպես ֆիզիկայի ֆակուլտետի դոցենտ։ 1980-1990 թվականներին նա աշխատել է որպես պրոֆեսոր Վիեննայի տեխնոլոգիական, Մյունխենի տեխնիկական, Ինսբրուկի և Վիեննայի համալսարաններում։

Նա նաև 2004-ից 2013 թվականներին եղել է Վիեննայի Քվանտային օպտիկայի և քվանտային տեղեկատվության ինստիտուտի գիտական ​​ղեկավարը։ 2013 թվականին Զեյլինգերը դարձավ Վիեննայի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։ 2013-2022 թվականներին նա Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահն էր։

2006 թվականից Զեյլինգերը Ավստրիայի Գիտության և տեխնոլոգիաների ինստիտուտի հոգաբարձուների խորհրդի փոխնախագահն է՝ հավակնոտ ծրագիր, որը նախաձեռնվել է Զեյլինգերի առաջարկով։ 2009 թվականին նա հիմնադրել է Traunkirchen միջազգային ակադեմիան, որն աջակցում է գիտության և տեխնոլոգիայի բնագավառում շնորհալի ուսանողներին։

## հետազոտություն
### Քվանտային տելեպորտացիա
 
Նրա մենահայտնի ձեռքբերումը անկախ կուբիթի քվանտային տելեպորտացիայի առաջին իրականացումն է։ Հետագայում նա ընդլայնեց այն՝ ստեղծելով աղբյուր տելեպորտացված քյուբիթների ազատ տարածման համար, ինչպես նաև 144 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ երկու Կանարյան կղզիների միջև, քվանտային տելեպորտացիա իրականացրեց։ Քվանտային տելեպորտացիան էական հասկացություն է շատ քվանտային տեղեկատվական արձանագրություններում։ Բացի քվանտային տեղեկատվության փոխանցման իր դերից, այն նաև համարվում է քվանտային համակարգիչների ներսում դարպասներ կառուցելու կարևոր հնարավոր մեխանիզմ:.

## Աշխատանքներ
Զեյլինգերը գրել է ավելի քան 550 գիտական ​​հոդված, որոնցից 500-ը գրախոսված են, իսկ 16-ը բարձր մեջբերումներով հոդվածներ են։

## Ծանոթագրություններ
Ալեքսանդրա Մերկուլովա

**Ալեքսանդրա Սերգեյի Մերկուլովա** (  ; *&nbsp;նոյեմբերի 25, 1995, Մոսկվա ), ռուս նախկին գեղարվեստական մարմնամարզուհի։ Պատանեկան օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի։ Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կարիերա
2010 թվականին Մերկուլովան ոսկե մեդալ է նվաճել Սինգապուրի պատանեկան օլիմպիական խաղերում՝ անհատական մրցումներում։ Նույն թվականին Բրեմենում դարձել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնության չեմպիոն։

2009-2014 թվականներին եղել է Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։

2011 թվականին Մոնպելյեի արվարձաններից մեկում՝ Պերոլսում կայացած աշխարհի առաջնությունում Մերկուլովան Դարիա Կոնդակովայի, Եվգենյա Կանաևայի և Դարյա Դմիտրիևայի հետ աշխարհի չեմպիոն է դարձել թիմային բազմամարտի մրցումներում։ 2012 թվականին Նիժնի Նովգորոդում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում արծաթե մեդալ է նվաճել անհատական բազմամարտում՝ առաջին տեղը զիջելով իր հայրենակից Եվգենյա Կանաևային։

2010 թվականին Ալեքսանդրան դարձել է Ռուսաստանի չեմպիոն։ Վնասվածքի պատճառով չի կարողացել մասնակցել 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերին. նրա փոխարեն մասնակցե և արծաթե մեդալի է արժանացել Դարիա Դմիտրիևան։

Մերկուլովան 2015 թվականին ավարտել է մարզական կարիերան և այդ ժամանակվանից մարզում է Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականը։

## Անձնական կյանք
Մերկուլովան կանոնավոր կերպով հաճախում է եկեղեցի և իրեն համարում է ճշմարիտ հավատացյալ։ Նա ամուսնացած է տափօղակով հոկեյ խաղացող Իգոր Օշիգանովի հետ։ 2018 թվականի հունիսի 27-ին նրանք տղա զավակ են ունեցել։ Մերկուլովան ունի երկու քույր՝ Օլգան և Նատալյան, և երկու եղբայր՝ Սավվան և Վասիլին։

## Պարգևներ
* 2013թ.link=Datei:Знак_ЗМС_России.png|25x25փքս Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ(31 դեկտեմբերի 2013 թ.) 
* 2013թ.link=Datei:Diploma_of_the_President_of_Russia.gif|25x25փքս Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պատվոգիր

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Профиль FIG
* Aleksandra Merkulova in der Datenbank der Fédération Internationale de Gymnastique (englisch) 
* Меркулова Александра, *gimnastika.pro* (russisch)

Կատեգորիա:1995 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կին
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Tuta gold (երգ)

**Tuta gold**, իտալացի երգիչ Մահմուդի երգը։ Այն թողարկվել է 2024 թվականի փետրվարի 7-ին Island Records-ի և Universal Music-ի կողմից։ Երգը գրել են Ալեսանդրո Մահմուդի, Յակոպո Էտտորեի և Ֆրանչեսկո «Կաթու» Կատիտին։

Երգը Մահմուդի հայտն է Սանռեմո 2024 երաժշտական փառատոնի համար, որը Իտալիայի 74-րդ երաժշտական փառատոնն է, որը նաև Իտալիայի Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթի երգի ընտրական միջոցառումն է։

## Տեսանյութ
«Tuta gold»-ի թողարկմանը ուղեկցող երաժշտական տեսահոլովակը առաջին անգամ հրապարակվել Է YouTube-ում 2024 թվականի փետրվարի 7-ին։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը Աթիլիո Կուսանին է, իսկ նկարահանումները տեղի են ունեցել Տրիեստ քաղաքում։

## Դիրքը հիթ-շքերթներում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալերեն երգեր
Մարդկանց համար ամենամահացու կենդանիների ցանկ

thumb|upright=1.8|Ամենամահացու կենդանիները 2016 թվականի դրությամբ

Սա **[[Մարդ բանական|մարդկանց]] համար ամենամահացու կենդանիների ցանկն** է՝ ըստ տարեկան սպանությունների քանակը։ Տարբեր աղբյուրներ վիճակագրություն կազմելիս կիրառում են տարբեր սահմանումներ և չափանիշներ, ինչի պատճառով տվյալները տարբերվում են։ Այս հոդվածում ներկայացված են որոշ վստահելի աղբյուրների կողմից հրապարակված վիճակագրական տվյալները։

## Ցանկ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* What Animals Kill The Most Humans Each Year?, World Atlas
* Malaria, World Health Organization
* Animal bites, World Health Organization
* West Niles virus, World Health Organization
* The Deadliest Animal in the World, Gates Notes
* These Are The Top 15 Deadliest Animals on Earth, Science Alert
* Top 10 Deadliest Animals To Humans In The World , Toptenia
* The 25 Most Dangerous Animals In The World, List 25
* The Most Dangerous Animals in the World, Animal Danger
* Top 10 Most Dangerous Animals In The World, Conservation Institute
* Schistosomiasis: Still a Cause of Significant Morbidity and Mortality, National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine

*
Կատեգորիա:Կենդանիների ցանկեր
Կենդանիներ
Կավագոե

**Կավագոե**, Ճապոնիայի կենտրոնական քաղաք, տեղակայված է Հոնսյու կղզում՝ Սայթամա պրեֆեկտուրայում։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 109,16 կմ², բնակչությունը՝ 349 537 մարդ (1 օգոստոսի 2014), բնակցհության կտությունը՝ 3202,06 մարդ/կմ²։ Կավագոե բնակավայրը կազմավորվել է 1889 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1922 թվականին, իսկ կենտրոնական քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 2003 թվականի ապրիլի է-ին։

## Աշխարհագրություն
Կավագոեն տեղակայված է Հոնսյու կղզու Սինգասի գետի վրա՝ Տոկիոյից հյուսիս-արևմուտք։

## Տնտեսություն
Քաղաքը համարվում է երկաթուղային հանգույց և առևտրաարդյունաբերական կենտրոն՝ զարգացած մեքենաշինությամբ, տեքստիլ, սննդի, փայտամշակման, կահույքի, էլեկտրոնային և ավիացիոն արդյունաբերությամբ։ Տեկստիլ արդյունաբերությունը հիմնականում արտադրում է բամբակյա, մետաքսյա և սինթետիկ կտորներ։ Քաղաքի տնտեսությունը հարմարեցված է հիմնականում Տոկիոյի սպասարկման համար։

## Քույր-քաղաքներ

## Խորհրդանիշներ
Որպես քաղաքի ծաղիկ ընտրել են կերիա ծաղիկը, որպես ծառ՝ միրզինատերև կաղնին, իսկ թռչյուն՝ վայրի սագին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт

Կատեգորիա:Ասիա
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճապոնիա
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ