Արվարձանային զբոսաշրջություն

**Արվարձանային զբոսաշրջություն**, տնակային զբոսաշրջություն, աղքատության զբոսաշրջություն կամ առանձնաթաղերում տուրիզմ, համարվում է զբոսաշրջության տեսակ, որը ներառում է այցելություններ աղքատ տարածաշրջաններ կամ, որոշ դեպքերում, բնական աղետներից տուժած տարածքներ, ինչպիսիք են միջուկային աղետների գոտիները, օրինակ` Չեռնոբիլ կամ Ֆուկուսիմա (հետևաբար և «տրավմատիկ զբոսաշրջություն»): Ի սկզբանե թիրախավորելով 19-րդ դարում Լոնդոնի և Մանհեթենի արվարձանային թաղամասերն ու առանձնաթաղերը՝ այժմ արվարձանային զբոսաշրջությունը տարածված է նաև Հարավային Աֆրիկայում, Հնդկաստանում, Բրազիլիայում, Քենիայում և Ֆիլիպիններում:

## Պատմություն
 

Արվարձանային զբոսաշրջությունը միշտ եղել է հետաքրքրության առարկա: «Slum» (*տնակային թաղամաս*) բառը անգլերենում հայտնվել է մոտ 1840 թվականին, երբ այն օգտագործվում էր բարձր դասի բրիտանացիների կողմից՝ նկարագրելու Լոնդոնի Արևելյան կողմը։ 1880-ական թվականներին արվարձանային թաղամասերը դարձան զբոսաշրջության թիրախ, քանի որ հարուստ բրիտանացի զբոսաշրջիկները ցանկանում էին այցելել Նյու Յորքի այնպիսի շրջաններ, ինչպիսին է Բոուերին: Հրատարակվեցին զբոսաշրջային ուղեցույցներ, այդ թվում՝ զբոսաշրջային շրջագայություններ քաղաքներ աղքատ վայրերում: Զբոսաշրջության օպերատորները սկսել են նաև Մանհեթենում, Չիկագոյում և Սան Ֆրանցիսկոյում զբոսաշրջիկների համար տնակային շրջագայություններ կազմակերպել:

1980-ականներին Հարավային Աֆրիկայում սևամորթ բնակիչները կազմակերպում էին շրջագայություններ քաղաքներում՝ սպիտակամորթ  կառավարման մարմիններին և պաշտոնյաներին ցույց տալու համար, թե ինչպես են ապրում սևամորթները: Նման շրջագայությունները գրավում էին օտարերկրյա զբոսաշրջիկների, ովքեր ցանկանում էին ավելին իմանալ նման թաղամասների մասին:

1990-ականների կեսերին միջազգային շրջագայություններ սկսվեցին զարգացող երկրների առավել անբարենպաստ շրջաններում գտնվող ուղղություններով, որոնք հաճախ հայտնի են որպես արվարձանային թաղամասեր: Դրանք ավելի տարածված են դարձել և հաճախ ղեկավարվում և գովազդվում են պրոֆեսիոնալ ընկերությունների կողմից: Քեյփթաունում ավելի քան 300,000 զբոսաշրջիկներ ամեն տարի այցելում են տարբեր քաղաքներ՝ տեսնելու այդ թաղամասերը:

Առանձնաթաղերում տուրիզմն առաջին անգամ ուսումնասիրվել է 2005 թվականին Մայքլ Սթիվենսի կողմից՝ մշակութային քննադատության «PopMatters» ամսագրում: Գետտո կամ առանձնաթաղերում զբոսաշրջությունը ներառում է զվարճանքի բոլոր ձևերը՝ ռեփ, տեսախաղեր, ֆիլմեր, հեռուստատեսություն և այլն, որոնք թույլ են տալիս սպառողներին շարժվել քաղաքի կենտրոնում՝ առանց տնից դուրս գալու: 1980-ականներին Նյու Յորք մեկնած միջազգային զբոսաշրջիկները բերեցին Հարլեմում զբոսաշրջության մեծ հաջողություն: 2002 թ.-ին Ֆիլադելֆիան սկսեց շրջագայություններ առաջարկել քաղաքի աղտոտված թաղամասերով: Կատրինա փոթորկից հետո շրջագայություններ են առաջարկվել ջրհեղեղից ավերված Նոր Օռլեանի հայտնի դաժան և աղքատ տարածքով: The Wire Tour-ը շրջագայություն է Բալթիմորի արվարձանային թաղամասերում:

2010 թվականի դեկտեմբերին Բրիստոլում տեղի ունեցավ արվարձանային զբոսաշրջության առաջին միջազգային համաժողովը: Ստեղծվել է տնակային զբոսաշրջությունում աշխատող կամ առնչվող մարդկանց սոցիալական ցանց:

## Տեղագրություն
Արվարձանային զբոսաշրջությունը հիմնականում հանդիպում է զարգացող երկրների ներքաղաքային և մայրաքաղաքների տարածքներում և առավել հաճախ անվանում են տարածքների տեսակից:

* Քաղաքային զբոսաշրջություն: Հարավաֆրիկյան համայնքները մնում են նկատելիորեն բաժանված հարուստ, պատմականորեն սպիտակ արվարձանների և աղքատ, պատմականորեն սևամորթ քաղաքների միջև՝ ապարտեիդի և ռասայական տարանջատման հետևանքների պատճառով:
* Ֆավելա տուրիզմ՝ Բրազիլիայում:
* Տնտեսական անհավասարություններ Հնդկաստանում. Տարբեր վայրեր, ներառյալ Դհարավին Մումբայում և Ռոյապուրամը Չեննայում:
* Սոցիալական կամ կրոնական բաժանում` Նյու Յորք, Հյուսիսային Ամերիկա և Բելֆաստ, Հյուսիսային Իռլանդիա:
* «Կատրինա» փոթորկից հետո Լուիզիանայի աղքատ շրջանները վերածվեցին տնակային թաղամասերի՝ աղետի հետևանքով գրավելով զբոսաշրջիկներին:
* Բելգիայի Շառլեռուան այս երեւույթի ևս մեկ օրինակ է զարգացած երկրում:

## Շարժառիթ
2010 թվականին Փենսիլվանիայի համալսարանի կատարած ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Մումբայի հարավի արվարձանային թաղամասում զբոսաշրջիկները հիմնականում լցված են հետաքրքրասիրությամբ, այլ ոչ թե մի քանի մրցակցող գործոններով, ինչպիսիք են` սոցիալական համեմատություն, զվարճանք, կրթություն կամ ինքնազարգացում: Բացի այդ, ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ արվարձանային թաղամասերի բնակիչների մեծամասնությունը խառը զգացողություններ են ունեցել էքսկուրսիաների վերաբերյալ, մինչդեռ զբոսաշրջիկների մեծամասնությունը դրական զգացմունքներ է հայտնել շրջագայության ընթացքում, ընդ որում հետաքրքրությունը և ինտրիգը ամենատարածված զգացողություններն են:Բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ հաճախ են գալիս արվարձանային թաղամասեր՝ իրենց կյանքի մասին պատկերացում ստանալու համար: 

Սթիվենսը գրել է` «Սերիալների պահանջարկը, որը պատուհան է տալիս դեպի գետտո՝ սկսած փողոցային ցանցային հանցագործությունների շոուներից, ինչպիսիք են ոստիկանները մինչև հիպերիրատեսական կաբելային սերիալները, ինչպիսին է The Wire-ը, ուղիղ համեմատական ​​աճել է միջին դասի Ամերիկայի անվտանգության բարձրացմանը: Քանի որ թվային մեդիան հասնում է իրականության ավելի մանրամասն սիմուլյացիայի, հուզումների ցանկությունը դառնում է ոչ միայն ավելի մեծ ու ավելի լավ պայթյուններ տեսնելու, այլ դասակարգային և ռասայական սահմանները հատելու և ապրելու այլ կերպ ապրելու ցանկություն:

## Քննադատություն
Արվարձանային թաղամասերի զբոսաշրջությունը բազմաթիվ վեճերի առարկա է դարձել, երբ քննադատները տնակային զբոսաշրջության վոյերիստական ​​կողմերը պիտակավորում են որպես աղքատության դրսևորումներ: Այս պրակտիկայի և՛ քննադատությունները, և՛ պաշտպանությունները արվել են հայտնի թերթերի խմբագրական էջերում, ինչպիսիք են (New York Times, Wall Street Journal, London Times) և այլն: Արվարձանային զբոսաշրջության դեմ պաշտպանների առաջնային մեղադրանքն այն է, որ այն «աղքատությունը վերածում է զվարճանքի, մի բան, որից կարելի է մի պահ զգալ և հետո փախչել»: Քենիացի Քենեդի Օդեդեն The New York Times (Op-Ed) բաժնում գրել է` «Նրանք լուսանկարներ են ստանում, մենք կորցնում ենք մեր արժանապատվության մի մասը»: Արվարձանային զբոսաշրջության քննադատները նաև նշում են այն փաստը, որ Սուրբ Ծնունդը և Սուրբ Վալենտինի օրը որպես տնակային զբոսաշրջության սովորական ժամանակներ, հետագայում աջակցում են այն համոզմունքին, որ արևմտյան բնակիչները հաճախ այցելում են տնակային թաղամասեր, որպեսզի «իրենց ավելի լավ զգան» այդ տոների ժամանակ, երբ մարդկանց մեծամասնությունը ընտանիքների և այլ մարդկանց հետ է:

Շրջագայությունները ապահովում են զբաղվածություն և եկամուտ արվարձանային թաղամասերից զբոսավարների համար, արհեստավորների համար ՝հուշանվերներ վաճառելու հնարավորություն և կարող են վերադարձնել համայնքում ստացված շահույթով: Նմանապես, բարձրացվել է այն փաստարկը, որ ապահովված զբոսաշրջիկները կարող են ավելի մոտիվացված լինել օգնելու արդյունքում:

2013-ին հակասություններ ծագեցին, երբ «Real Bronx Tours»-ը առաջարկեց շրջագայություններ Հյուսիսային Ամերիկայի Բրոնքսում, որը գովազդվում էր որպես «ճանապարհորդություն իրական Նյու Յորք քաղաքի «գետտո» սպանությունների փորձը»: Համայնքի նախագահ Ռուբեն Դիազ կրտսերը. և Նյու Յորքի քաղաքային խորհրդի անդամ Մելիսա Մարկ-Վիվերիտոն դատապարտել են շրջագայությունները՝ նշելով, որ «Բրոնքսի օգտագործումը, այսպես կոչված, «գետտո» փորձը զբոսաշրջիկներին վաճառելու համար լիովին անընդունելի է և ամենաբարձր վիրավորանքը մեր ներկայացրած համայնքների համար»: Շուտով շրջագայությունները դադարեցվեցին:

Տարաձայնություններ են ծագել նաև զբոսաշրջային փաթեթի հայտարարության շուրջ, որն առաջարկում էր գիշերակաց մնալ Մումբայի նժույգ թաղամասերում, ինչպես նաև այնտեղ հասարակական զուգարաններ օգտագործելը, 2018 թվականին: Փաթեթի մասին հայտարարել է Նիդեռլանդների քաղաքացի և կամավոր Դեյվիդ Բիջալը, ինչպես նաև տնակային թաղամասի բնակիչ Ռավի Սանսին: Բիջալը բրիտանական The Guardian օրաթերթին ասել է, որ մարդիկ գալիս են Մումբայի աղքատ թաղամասեր միայն Facebook-ում լուսանկարներ տեղադրելու համար, փոխարենը, իր փաթեթը նպատակ ունի ավելի լավ ճանաչել տնակային թաղամասերը: Բիջալը նաև ասաց, որ զբոսաշրջիկների կողմից տրված գումարը կտրվի այն տնային տնտեսություններին, որտեղ նրանք բնակվում են։ Մինչ տարբեր հասարակական կազմակերպություններ քննադատել են ծրագիրը՝ աղքատությունը վաճառելու համար, մյուսները քննարկել են, որ նման ծրագրերն անհրաժեշտ են տնակային ավանների մասին մարդկանց ընկալումը փոխելու համար։

## Տես Նաև
*Զբոսաշրջություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Զբոսայգիներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն
Կատեգորիա:Սոցիալական անհավասարություն