Մարի դը Գուռնե

**Մարի դը Գուռնե** (, ), ֆրանսիացի գրող, թարգմանիչ և փիլիսոփա։ Հանդես է եկել կանանց կրթության հասանելիության օգտին։ Նրա ստեղծագործությունների թվում են այնպիսի ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են «Կանանց և տղամարդկանց հավասարություն» (1622) և «Grief des Dames» ( *Les femmes et Grief des dames*, 1626) աշխատանքը։ Նաև խմբագրել և թողարկել Է Միշել դե Մոնթոնիի ակնարկների ժողովածուն նրա մահից հետո։

## Կենսագրություն
Մարին ծնվել է Փարիզում 1565 թվականին Գիյոմ Լե Ժարսի, ֆեոդալի և թագավոր Հենրի IIIի գանձապահի ընտանիքում։ 1577 թվականին հոր մահից հետո Մարի ընտանիքը տեղափոխվել է Գուրն-սյուր-Արոնդ։

Մարին ինքնուս է եղել։ Ինքնուրույն ուսումնասիրել է հումանիտար գիտություններն ու լատիներենը։ Իր պարապմունքների ժամանակ Մարին բացահայտել է Միշել դե Մոնտենին։ 1588 թվականին Մարին անձամբ է ծանոթացել նրա հետ, նրանք պատահաբար հանդիպել են Փարիզում, որից հետո Մոնտենը Մարիին անվանել է «խորթ դուստր»։

Գուրնեն հրատարակել է իր առաջին գիրքը 1594 թվականին, և այն կոչվել է «Զբոսանք Մեսյե Դե Մոնտենյաի հետ» (*Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne*):

1591 թվականին, մոր մահից հետո, Մարի տեղափոխվել է Փարիզ՝ ընտանիքի ունեցվածքը թողնելով եղբայրներին, որոնք հետագայում ստիպված էին այն վաճառել։

1592 թվականին, Մոնթոնյեի մահից հետո, նրա կինը Մարիին տվել է ամուսնու շարադրության պատճենները։ 1595 թվականին Գուրնը տպագրել է  շարադրության առաջին հրատարակությունը։ Բնակություն է հաստատել Փարիզում՝ մտադրիր լինելով գրավոր միջոցներ ձեռք բերել։ 1608 թվականին գրել է մի հոդված, որում անդրադարձել է ծնողների թեմային, որը լավ է ընդունվել։

Փարիզում Գուրնեն հանդիպել է Յուստ Լիպսիին ով նրան ներկայացրել է Եվրոպային որպես բանաստեղծուհի։ Մարին գրել է թագուհի Մարգոտի, Հենրի IV-ի, Մերի Մեդիչիի և Լյուդովիկոս XIII-ի համար և այդպիսով իր համար բարձրաստիճան հովանավորներ է գտել։ Գուրին հրավիրվել է միանալ Մարգո թագուհու սրահին, և ստացել է կանոնավոր ֆինանսական աջակցություն։

Մարի թարգմանվել է ֆրանսերեն Գայոս Սալլուստիոս Կրիսպոսի, Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոի, Վերգիլիոսի և Տակիտոսի աշխատանքները։ Նաև գրել է մի քանի բանաստեղծություններ։ 1616 թվականին հրատարակել է Վերգիլիոսի, Տացիտի և Քրիսփի բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Սակայն արժանացել է քննադատությունների։ Քննադատությանն ի պատասխան Մարին հրապարակել է «Տղամարդկանց և կանանց հավասարություն աշխատությունը, որը 
նվիրել է Աննա Ավստրիականին։

1626 թվականին լույս տեսած *Le Promenoir de M. de Montaigne qui traite de l'amour dans l'œuvre de Plutarque* գրքում ուսումնասիրում է կանանց սպառնալիքները, երբ նրանք կախված են տղամարդկանցից։ Կարդինալ Ռիշելյեի կողմից վճարած փոքրիկ կենսաթոշակի շնորհիվ կարողացել է 1635 թվականին հրատարակել  Մոնթենի էսսեի վերջին խմբագրությունը։

Մարի մահացել է 1645 թվականին, 79 տարեկան հասակում և թաղվել է Սենտ Էստաչե քաղաքում։ Գուրնեն այժմ ճանաչվում է որպես Ֆրանսիայում առաջին կինը, որը նպաստել է գրական քննադատությանը։

## Հայացք կանանց կրթության մասին
Գուրնեի փաստարկները ի պաշտպանություն կանանց կրթության իրավունքի, կրոնական բնույթ են կրում։ Մարին կաթոլիկ է եղել։ Պաշտպանել է կանանց կրթության իրավունքը իր՝ 1622 թվականին լույս տեսած *Égalité des Hommes et des Femmes* (*Տղամարդկանց և կանանց հավասարություն*) և 1626 թվականին լույս տեսած *Grief des Dames* աշխատություններում։ Մարին գրել է, որ տղամարդիկ և կանայք հավասար են, քանի որ «Աստված նրանց տվել է նույն աշխարհը և նույն պատիվը»։ Նաև իր ընթերցողներին գրել է. «Դուք երջանիկ եք, ընթերցող, եթե այն սեռից չեք, որի համար արգելվում են բոլոր լավ բաները»։

«Տղամարդկանց և կանանց հավասարության» կառուցվածքը նման է Քրիստինա Պիզանսկայայի աշխատանքներին, և սկսվում է անցյալի մեծ կանանց մասին պատմությունից` որպես կանանց ուսուցման կարողության նկարագրություն։ Մարին շեշտել է տղամարդկանց և կանանց հավասարությունը։ Այնուամենայնիվ, ասել է, որ զարմանալի չէ, որ կանայք հասարակության կողմից ընկալվում էին որպես անգրագետ, ոչ կոմպետենտ և միայն իրենց մարմիններով էին հետաքրքրվում՝ հաշվի առնելով, որ նրանք գրեթե ոչ մի կրթություն չեն ստացել։ Գուրնը պնդում էր, որ եթե կանանց տրվեն նույն հնարավորությունները, արտոնությունները և կրթությունը, ինչպես տղամարդիկ, կանայք տղամարդիկ հավասար կլինեին իրենց ձեռքբերումներում։

«*Grief des Dames*»-ում Մարիին բողոքել է, որ կանայք չեն կարող ունենալ սեփականություն, ազատ լինել և ունենալ պետական պաշտոններ։ Պնդում էր, որ կիրթ կանայք իրավունք ունեն լսվելու նույնքան, որքան կիրթ տղամարդիկ։ Ռենե Դեկարտի նման Մարիը առանձնացրել է միտքը մարմնից և պնդել է, որ կնոջ միտքը նույնքան ուժեղ է, որքան տղամարդունը։

## Մատենագրություն

* *Les advis ou Les présens de la demoiselle de Gournay* ; T. Du Bray, 1634 Lire en ligne sur Gallica
* 1588: un sonnet et une ode dans les « Regrets funèbres sur la mort d'Aymée ». In Œuvres de Pierre de Brach (Le Tombeau d'Aymée)
* 1594: Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne
* 1595: Préface sur les Essais de Michel, seigneur de Montaigne Lire en ligne sur gallica, in Les Essais de Michel Seigneur de Montaigne
* 1595: hommage en prose à Jean de Sponde, dans Response du Feu Sieur de Sponde...
* 1598: Preface sur les Essais de Michel, seigneur de Montaigne, in Les Essais de Michel Seigneur de Montaigne
* 1608: Bienvenue de Monseigneur le duc d'Anjou
* 1610: Adieu de l'Ame du Roy de France et de Navarre Henry le Grand, avec la Défense des Peres Jesuites
* 1619: Versions de quelques pièces de Virgile, Tacite, Salluste, avec l'Institution de Monseigneur, frere unique du Roy (comprend également un « traicté sur la Poësie »).
* 1620: Eschantillons de Virgile
* 1620: deux poèmes dans Les Muses en deuil
* 1621: Traductions. Partie du Quatriesme de l'Eneide, avec une oraison de Tacite, et une de Saluste
* 1622: Égalité des Hommes et des Femmes
* 1624: Remerciement, au Roy
* 1626: L’ombre de la Damoiselle de Gournay – œuvre composée de mélanges – L’homme est l’ombre d’un songe & son œuvre est son ombre qui comprendՇ
* 1628: trois poèmes, in Recueil de plusieurs inscriptions proposées pour remplir les Tables d'attente estans sous les statues du Roy Charles VII et de la Pucelle d'Orléans...
* 1634: Les Advis, ou les Presens de la Demoiselle de Gournay (ajoute à L'Ombre: Discours sur ce livre à Sophrosine, Oraison du Roy à S. Louys durant le siège de Rhé, Première delivrance de Casal, De la temerité et la traduction du VIe livre de l'Énéide).
* 1635: un poème, in Le Sacrifice des Muses
* 1635: un poème, in Le Parnasse royal
* 1641: réédition des Advis
* 1642: deux épigrammes, in le Jardin des Muses
* 1644: une épigramme, in l'Approbation du Parnasse qui précède Les Chevilles de Me Adam Menuisier de Nevers

## Գրականություն

* Dezon-Jones Elyane, *Marie de Gournay. Fragments d’un discours féminin*, Paris, José Corti, 1988.
* Fogel Michèle, *Marie de Gournay, itinéraires d’une femme savante*, Paris, Fayard, 2004.
* Schiff, Mario (1910). ''La Fille d'alliance de Montaigne, Marie de Gournay''
* *Les historiettes de Tallemant des Réaux*, t. II, p.&nbsp;124-128, Paris, 1834.
* *Œuvres complètes* réalisées par J.-C. Arnould, E. Berriot-Salvadore, M.-C. Bichard-Thomine, C. Blum, A. L. Franchetti, V. Worth-Stylianou, Paris, Honoré Champion, 2002.
* *Égalité des hommes et des femmes*, suivi de *Grief des Dames*, édition établie par Claude Pinganaud et présentée par Séverine Auffret, Paris, Arléa, 2008.
* Beaulieu J.P., Fournier H. "Pratiques Dialogiques et réécriture dans l'oeuvre de Marie de Gournay", *Neophilologus*, volume 82, number 3 (1998), 357-367, DOI:10.1023/A:1004225101249.
* Noiset Marie-Thérèse, "Marie de Gournay et le caprice des siècles", *Études françaises*, vol. 29, n° 3, 1993, p.&nbsp;193-205. Texte intégral.
* Dezon-Jones Elyane, "Marie de Gournay" in *Writings by Pre-Revolutionary French Women*, Anne R. Larsen, Colette H. Winn, New York, Garland, 1999, 237-42.
* Freeman Ring, Lynn Wendy, *'In Her Own Fashion': Marie de Gournay and the Fabrication of the Writer's Persona*, 2007. texte intégral.
* Frelick Nancy, "(Re)Fashoning Marie de Gournay" in *La Femme au XVII<sup>e</sup> siècle. Actes du colloque de Vancouver. University of British Columbia. 5-7 octobre 2000* édités par Richard G. Hodgson, Tübingen, Gunter Narr, 2002. https://books.google.com/books?id=UY8ONbC9l9ECpg=PP1 extrais.
* Venesoen Constant, "Mademoiselle de Gournay" in *Études sur la Littérature féminine du XVIIe siècle*,Birmingham, Summa, 1990,p.&nbsp;13-42 Texte intégral
* Maryanne Cline Horowitz, "Marie de Gournay, Editor of the Essais of Michel de Montaigne: A Case-Study in Mentor-Protegee Friendship", *The Sixteenth Century Journal*, vol. 17, n°3, autumn, 1986, p.&nbsp;271-284. texte disponible.
* Poudérou Robert, *Parce que c'était lui, parce que c'était moi*, pièce de théâtre parue en 1992 mettant en scène Michel de Montaigne, Marie de Gournay et Françoise de La Chassaigne Dossier de presse.
* Jean-Claude Idée, *Parce que c'était lui*, pièce de théâtre parue en 2014 dans les *Cahiers des Universités Populaires du Théâtre* et jouée au Théâtre Montparnasse, à Paris.
* Marie de Gournay, "Escritos sobre la igualdad y en defensa de las mujeres" M. Cabré i Pairet & E. Rubio Hernández (Eds.) Spanish translation by M. Cabré i Pairet, E. Rubio Hernández & E. Teixidor Aránegui. Madrid

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Works by or about Marie de Gournay at Internet Archive
* Works accessible on Gallica's website
* Biography (in French)
* Project Continua: Biography of Marie de Gournay Project Continua is a web-based multimedia resource dedicated to the creation and preservation of women’s intellectual history from the earliest surviving evidence into the 21st Century.
* Querelle | Marie de Gournay

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Կին փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծուհիներ