Մահվան գոտի

**Մահվան գոտի**` 50 քառակուսի մղոն (130 կմ2) ունեցող տարածք, որը գտնվում է Այդահո նահանգի Ելոուսթոուն ազգային պարկի հատվածում, որտեղ Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության մեջ օրենքի բացի արդյունքում՝ անձը կարող է տեսականորեն խուսափել որևէ խոշոր հանցագործության համար դատապարտումից, ընդհուպ մինչև սպանություն։

## Օրենքի բաց
Միացյալ Նահանգների Վայոմինգ շրջանի շրջանային դատարանը ներկայումս Միացյալ Նահանգների միակ շրջանային դատարանն է, որն իրավասություն ունի նահանգների տարածքների նկատմամբ, քանի որ նրա իրավասությունը տարածվում է ամբողջ Ելոուսթոն ազգային պարկի վրա, որը տարածվում է Վայոմինգի սահմաններից մի փոքր այն կողմ՝ Այդահո և Մոնտանա: Այս առումով դաշնային կառավարությունն ունի բացառիկ իրավասություն այգու նկատմամբ, ուստի այգում կատարված հանցագործությունները չեն կարող հետապնդվել նահանգների օրենքներից որևէ մեկի համաձայն։

Շրջանային դատարանում դատավարությունները սովորաբար անցկացվում են Վայոմինգ նահանգի Շայեն քաղաքի դաշնային դատարանում։ Սակայն Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության վեցերորդ փոփոխությունը որոշել է, որ «մեղադրյալը պետք է օգտվի արագ և հրապարակային դատավարության իրավունքից՝ այն **նահանգի և շրջանի** անաչառ ժյուրիի կողմից, որտեղ կատարվել է հանցագործությունը»։

Այդ պատճառով Այդահոյի այգու տարածքում կատարված հանցագործության համար մեղադրյալները պետք է դատվեն այդ տարածքի բնակիչներից կազմված երդվյալ ատենակալների առջև։ Քանի որ Այդահոյի Ելոուսթոն պարկի մի մասը անմարդաբնակ է՝ ժյուրին, որը բաղկացած է եղել ինչպես նահանգի, այնպես էլ շրջանի բնակիչներից, չէր կարող ձևավորվել:

Քանի որ Սահմանադրությունը երաշխավորում է երդվյալ ատենակալների դատավարության իրավունքը, որը նշված է երեք անգամ (հոդված III, Բաժին 2, Վեցերորդ փոփոխություն, Յոթերորդ փոփոխություն)՝ ամբաստանյալը, որին մեղադրանք է առաջադրվել ցանկացած քրեական գործով հանցագործության կամ զանցանքի համար՝ չի կարող կանգնել Սահմանադրական դատարանի առջև և հետևաբար չի կարող օրենքով պատժվել կամ արդարացվել։

## Բացահայտում
Այս ոլորտում սահմանադրական բացը հայտնաբերել է Միչիգան նահանգի համալսարանի իրավագիտության պրոֆեսոր Բրայան Քալթը, երբ ծրագրել է աշխատություն գրել Վեցերորդ փոփոխության տեխնիկական հարցերի մասին, որը քրեական ամբաստանյալներին արդար և արագ դատավարության իրավունք է տալիս։ Կալտը մտածել է մի հիպոթետիկ վայրի մասին, որտեղ չեն լինի բավարար իրավասու քաղաքացիներ՝ երդվյալ ատենակալների կազմ ստեղծելու համար և տեսություն է կազմել, որ այնտեղ չի կարող լինել դատավարություն և հետևաբար նաև չի լինի պատիժ այդ շրջանում խոշոր հանցագործությունների համար: Հետագայում նա հասկացել է, որ կա այդպիսի վայր՝ Այդահո նահանգի Ելլոուսթոն ազգային պարկը։ Իր մտքից սարսափած Կալտը իր ուշադրությունը տեղափոխել է տարածքի մասին էսսե գրելու վրա, որպեսզի համոզի կառավարությանը շտկել բացթողումը: Էսսեն, որը կոչվում է «Կատարյալ հանցագործություն», տպագրվել է 2005 թվականին «*The Georgetown Law Journal*»-ում: Կալտը մտավախություն է ունեցել, որ հանցագործները կարող են կարդալ աշխատությունը և հանցագործություն կատարել գոտիում, նախքան բացթողումը շտկելը։

## Պատմություն
Այն բանից հետո, երբ Կալտը հայտնաբերել է բացը, աշխատել է այնպես անել, որ Կոնգրեսը շտկի այն։ Նա Վայոմինգի օրենսդիրներին առաջարկել է Մահվան գոտին ներառվել որպես Այդահոյի շրջանի դաշնային շրջանային դատարանի մաս՝ Վայոմինգ շրջանի փոխարեն, ինչը հնարավորություն է տվել լուծել խնդիրը: Այնուամենայնիվ, Կոնգրեսը անտեսել է Կալտի առաջարկը: 2007 թվականին հեղինակ Սի Ջեյ Բոքսը գրել է մի վեպ, որը կոչվում էր *«Ազատ կրակ»*, այն ներկայացնում է Գոտին։ Ստեղծագործության միջոցով Բոքսը ցանկացել է բարձրացնել կառավարական իրազեկությունը։ Վեպի շնորհիվ հաջողվել է տեղեկացնել Վայոմինգի սենատոր Մայք Էնզիին այդ խնդրի մասին, սակայն նա չի կարողացել համոզել Կոնգրեսին քննարկել այն։ Թեև մոտակայքում անհայտ կորածների դեպքերը որոշ չափով գրավել են ԶԼՄ-ների ուշադրությունը՝ Կալտի հայտնաբերումից ի վեր հայտնի հանցագործություններ չեն կատարվել Մահվան գոտում՝ սկսած 2024 թվականից:

2005 թվականի դեկտեմբերին Մայքլ Բելդերեյն անունով որսագողն ապօրինաբար կրակել է վապիտի վրա՝ ՄԵլոուսթոուն պարկի Մոնտանայի հատվածում։ Թեև այգու այս հատվածում բավականաչափ բնակիչներ կան ժյուրի կազմելու համար՝ դա կարող է դժվար լինել հեղինակավոր և արդար ժյուրի կազմելու հարցում, որովհետև ճանապարհորդության կամ սակավաթիվ բնակչության ներկայացուցիչների կողմից աշխատանքին մասնակցելու ցանկություն չի եղել: Դաշնային դատավորը որոշել է, որ Բելդերեյնը կարող է դատվել ԱՄՆ Վայոմինգ շրջանի շրջանային դատարանում՝ չնայած վեցերորդ փոփոխության խնդրին: Բելդերեյնը մեջբերել է Կալտի «Կատարյալ հանցագործությունը» թերթը՝ բացատրելու համար, թե ինչու է նա անօրինական համարում դատավարության անցկացումը, որը ներառում է երդվյալ ատենակալներ մի նահանգից, որտեղ կատարվել է հանցագործությունը: Դատարանը մերժել է այդ փաստարկը։ Բելդերրեյնը գործարքի մեջ է մտել այն պայմանով, որ նա չի բողոքարկի Մահվան գոտու հարցը 10-րդ նստաշրջանում, ինչի պատճառով հարցը առայժմ քննարկվում է։

## Գեղարվեստական ստեղծագործություններ
* Բնակչություն զրո՝ 2016 թվական
* «Սա Ամերիկան է», 2019 թվականին ABC-ի կողմից հեռարձակված «Մարդկանց համար» իրավական դրամայի սերիա։
* Չարլզ Բոքսի կողմից գրված «Ազատ կրակ» վեպի հիմնական սյուժեն կենտրոնանում է չորս սպանությունների վրա, որոնք տեղի են ունեցել մահվան գոտում:
* «''Ելոուսթոուն''» հեռուստասերիալի սյուժեն պատմում է «Երկաթուղային կայարան» կոչվող վայրի մասին, որտեղ «չկան մարդիկ, չկան իրավապահ մարմիններ, չկան դատավորներ և երդվյալ ատենակալներ գործընկերների շրջանակից և հարյուր մղոն շառավղի վրա ոչ ոք չի ապրում»։

## Տես նաև
* Բիր-Տավիլ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունք
Կատեգորիա:Այդահո
Կատեգորիա:Հանցագործություն