Հարավային աստղ (վեպ)

**Հարավային աստղ** (), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի արկածային վեպը, որը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Վեպը գրվել է 1884 թվականին՝ Անդրե Լորիի հետ համատեղ։ Վեպը հայտնի է նաև «Ադամանդների երկիր» անվանումով։ Վեպի առաջին հրատարակությունը կայացել է Պիեռ Ժյուլ Էտցելի «Magasin d’Éducation et de Récréation» անսագրում 1884 թվականի հունվարի 1-ից (№ 457) մինչև նույն թվականի դեկտեմբերի 15-ը (№ 480)՝ «Հարավային աստղ։ Ադամանդների երկրում» (ֆր.«L’Étoile du sud. Le Pays des diamants») անվանումով։ Առանձին հրատարակությունով վեպը՝ նույն անվանումով, լույս է տեսել 1884 թվականի նոյեմբերի 6-ին։

Սույն վեպը՝ Լեոն Բենետտի 60 նկարազարդումներով, «Արշիպելագը կրակի մեջ» վեպի հետ համատեղ, մտել է «Անսովոր ճանապարհորդություններ»-ի տասնիններորդ «երկակի» հատորի կազմի մեջ, որը լույս է տեսել 1884 թվականի նոյեմբերի 13-ին։

Ռուսերեն լեզվով վեպը թարգմանվել և լույս է տեսել 1886 թվականին Մոսկվայում՝ Վ. Ռիխտերի հրատարակչությունում։ 1907 թվականին այն մտել է Ժյուլ Վեռնի ստեղծագործությունների ամբողջական հավաքածուի քսանիններորդ հատորի կազմի մեջ, որը հրատարակվել է Պ. Պ. Սոյկինի կողմից։

## Սյուժե
Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Հարավային Աֆրիկայում՝ ադամանդի հանքավայրերի տարածքում, Գրիգոլանդ շրջանում։ Հողի մեծ մասը գտնվում է հարուստ հանքագործ պարոն Ջոն Ուոտկինսի ենթակայության տակ։ Քաղաքը օրըստօրե ընդարձակվում է՝ շատերը հույս ունեին հարստանալ ադամանդի արդյունահանումով։

Վեպի գլխավոր հերոսը ֆրանսիացի լեռնային ինժեներ Սիպրիեն Մերեն է։ Նա ուղևորվում է Գրիգոլանդ շրջան, որպեսզի ուսումնասիրի ադամանդի ծագումը։ Այնտեղ գտնվելու ընթացքում Սիպրիենը սիրահարվում է պարոն Ջոն Ուոտկինսի դստեր՝ Էլիսին։ Նա ամուսնության առաջարկ է անում Էլիսին, սակայն մերժվում է նրա հոր կողմից՝ փողի պակասության և հասարակական դիրքի պատճառով։ Սիպրիենը հասկանում է, որ կարող է հարստանալ միայն ադամանդի արդյունահանումով և այդ պատճառով իր ընկեր Թոմաս Ստալի հետ որոշում է ադամանդի արդյունահանումով զբաղվել։ Նրանք հող են գնում և սկսում ադամանդ որոնել։ Այդ աշխատանքների համար նրանք վարձում են աֆրիկացիներ։ Սակայն աշխատանքների ժամանակ հանքահորը փլվում է և նրանց հաջողվում է փրկել միայն Մերես Մատակիին։

Սիպրիենը ընկճված է, քանի որ Էլիսի ձառքը խնդրող ավելի հաջողակ փեսացուներ էլ կան, քան ինքը։ Էլիսը խնդրում է նրան վերադառնալ իր աշխատանքներին և հետազոտություններին։ Սիպրիենը որոշում է արհեստական ճանապարհով ադամանդ ստանալ։ Նա աշխատանքի է անցնում և օրերից մի օր վառարանում նկատում է սև ադամանդ։ Նրա փորձը, կարծես թե, հաջողությամբ է պսակվում։ Ադամանդը կշռում է 243 կարատ (48.6 գրամ)։ Էլիսի առաջարկով ադամանդին տալիս են «Հարավային աստղ» անվանումը։
225px|աջից
Սիպրիենը ադամանդը հանձնում է Ուոտկինսին՝ Էլիսի համար։ Ուոտկինսը խնջույք է կազմակերպում Սիպրիենի և նրա ստեղծած ադամանդի պատվին, որը ամբողջ խնջույքի ընթացքում գտնվում է պատվանդանի վրա։ Սակայն խնջույքի միջնամասում նրանք նկատում են, որ ադամանդը անհայտացել է։ Անհայտացել է նաև Մատակին։ Բոլոր կասկածները ընկնում են Մատակիի վրա։ Կատաղած Ուոտկինսը հայտարարում է, որ Էլիսին կնության կտա նրան ով կգտնի և կվերադարձնի «Հարավային աստղը»։ Սիպրիենը և Էլիսի ձեռքի հավակնորդ ևս երեք փեսացուներ ուղևորվում են ադամանդի հետևից։

Սիպրիենի հետ՝ Մատակիին փնտրելու, ուղևորվում են նրա ընկերները՝ չինացի Լին և Բարդիկը։ Ճանապարհին նրա երեք մրցակիցները՝ Ֆրիդելը, Ջեյմս Հիլտոնը և Հանիբալ Պանտալակին մահանում են կենդանիների հետ կռվի ժամանակ և հիվանդություններից։ Վերջ ի վերջո Սիպրիենին հաջողվում է գտնել Մատակիին, որը հայտարարում է, որ ադամանդը իր մոտ չի և նա այն չի էլ վերցրել։ Նա փախել է միայն այն պատճառով, որ վախեցել է կախաղան բարձրացվելուց՝ ադամանդի կողոպուտի համար, անարդարացիորեն։ Սիպրիենը Մատակիի հետ վերադառնում է Գրիգոլանդ։

Թվում է ադամանդը վերջնականապես անհայտացել է։ Սակայն այն հայտնաբերվում է շատ անսովոր տեղում։ Պարզվում է այն կուլ է տվել Էլիսի սիրելի ջայլամ Դադան և այն գտնվում է նրա ստամոքսում։ Անզգայնացնելով ջայլամին, նրանք ստամոքսից հանում են ադամանդը։

Բոլոր ադամանդ հանքարդյունահանողները դժգոհ են արհեստական ադամանդ ստանալու Սիպրիենի հայտնագործությունից։ Նրանք ենթադրում են, որ արհեստական ադամանդ ստեղծելով նա լուրջ հարված է հասցնում նրանց և այդ մրցակցությունը իրենց օգտին չի լինի։ Սակայն Սիպրիենին փրկում է Մատակիի խոստովանությունը։ Մատակին խոստովանում է, որ ադամանդը իսկական է և նա է գտել այն հողի տակից՝ սողանքի ժամանակ։ Նա այն տեղադրել է Սիպրիենի վառարանի մեջ ի նշան երախտագիտության և նրա նկատմամբ սիրո։ Չանհանգստանալով ադամանդի ծագման մասին, պարոն Ուոտկինսը նոր խնջույք է կազմակերպում՝ ի նշան ադամանդի վերադարձի։

Պարոն Վանդերգաարտը, որը այդ հողերի նախկին սեփականատերն էր, խնջույքի ժամանակ ներխուժում է և ցույց տալիս վկայականը, ըստ որի, այդ հողերը նորից իր սեփականությունն են և պատկանում են իրեն։

Այդ միջադեպի ժամանակ ադամանդը փշուր-փշուր է լինում։ Պարոն Ջոն Ուոտկինսը, ցնցված այդ ամենից, հաջորդ օրը մահանում է։ Սիպրիենը և Էլիս Ուոտկինսը ամուսնանում են և ապրում երկար ու երջանիկ։

## Բովանդակություն
Գիրքը բաժանված է քսան գլուխների։

* *Գլուխ առաջին*. Ախ այդ ֆրանսիացիները
* *Գլուխ երկրորդ*. Վանդերգաարտովյան հանքավայրեր
* *Գլուխ երրորդ*. Առաջին մշակումը
225px|աջից
* *Գլուխ չորրորդ*. Ադամանդ փնտրողների բարքերը
* *Գլուխ հինգերորդ*. Լուրջ փորձ
* *Գլուխ վեցերորդ*. Անակնկալ
* *Գլուխ յոթերորդ*. Ջոն Ուտկինսը մտորում է
* *Գլուխ ութերորդ*. «Հարավային աստղ»
* *Գլուխ իններորդ*. Ճանապարհի պատրաստություն
* *Գլուխ տասներորդ*. Տրանսվաալով
* *Գլուխ տասնմեկերորդ*. Դավադրություն
* *Գլուխ տասներկուերորդ*. Դավաճանություն
* *Գլուխ տասներեքերորդ*. Աֆրիկյան ձիարշավներ
* *Գլուխ տասնչորսերորդ*. Խոսացող ջայլամը
* *Գլուխ տասնհինգերորդ*. Կախարդական քարանձավը
* *Գլուխ տասնվեցերորդ*. Վերադարձ
* *Գլուխ տասնյոթերորդ*. Վենետիկյան արդարադատություն
* *Գլուխ տասնութերորդ*. Նոր ծագման ոստիկաններ
* *Գլուխ տասնիններորդ*. Հրամանատարի արձանը
* *Գլուխ քսաներորդ*. Անհայտացած «Աստղը»

## Կերպարներ
* *Սիպրիեն Մերե* - երիտասարդ քիմիկոս, վեպի գլխավոր հերոսը
* *Ջոն Ստեպլտոն Ուոտկինս* - հարուստ հողատեր
225px|աջից
* *Էլիս Ուոտկինս* - Ջոն Ուոտկինսի դուստրը
* *Մերես Մատակի* - երիտասարդ աֆրիկացի, որին Սիպրիենը սիրում էր և դաստիարակում որպես իր որդի
* *Լի* - չինացի, Սիպրիենի ընկերը
* *Բարդիկ* - Սիպրիենի ընկերը
* *Ֆարամոնդ Բարտ* - Սիպրիենի ընկերը 
* *Ֆրիդել* - Սիպրիենի մրցակիցը
* *Ջեյմս Հիլտոն* - Սիպրիենի մրցակիցը
* *Հանիբալ Պանտալակի* - Սիպրիենի մրցակիցը
* *Լոպեպե* - աֆրիկական ցեղի առաջնորդ
* *Ժաննա* - Սիպրիենի քույրը
* *Նաթան* - ադամանդի միջնորդ
* *Մատիս Պրետորիուս* - Ջոն Ուոտկինսի հարևանը
* *Թոմաս Ստալ* - Սիպրիենի ընկերը, ադամանդի հետազոտող
* *Յակոբ Վանդերգաարտ* - ադամանդագործ

## Հետաքրքիր փաստեր
* Շոտլանդացի քիմիկոս Ջեյմս Բալլանտեն Հաննեյը 1880 թվականին փորձարկումներ է կատարել արհեստական ադամանդ ստանալու նպատակով։ Հեղինակը յոթերորդ գլխում հիշատակում է նրա անունը։
* Վեպում նկարագրված ադամանդը ունեցել է իր նախատիպը։ 1869 թվականին հայտնաբերվել է 83.5 կարատ քաշով «Հարավային Աֆրիկայի Աստղ» ադամանդը, որը հղկվելուց հետո վեր է ածվել 47.7 կարատ քաշով մաքուր ադամանդի։

## Ֆիլմագրություն
* **«Հարավային աստղ»** (ֆր. L'Étoile du sud) - 1969 թվական, Անգլիա-Ֆրանսիա, ռեժիսոր Սիդնի Հայերս
* **«Հարավային աստղ»** - 2001 թվական, Ֆրանսիա, անիմացիոն ֆիլմ, ռեժիսոր Արմանդո Ֆերեյրա

## Նկարազարդումներ հրատարակությունից

'The Vanished Diamond' by Léon Benett 02.jpg|
'The Vanished Diamond' by Léon Benett 03.jpg|
'The Vanished Diamond' by Léon Benett 04.jpg|
'The Vanished Diamond' by Léon Benett 05.jpg|


## Աղբյուրներ
* «Հարավային աստղ»-ը Ֆանտաստիկայի Լաբորատորիայում
* «Հարավային աստղ»-ը Bookmate.com-ում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1884 վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:1884 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր