Ջոն Քենեդի Թուլ

**Ջոն Քենեդի Թուլ** (, ), 20-րդ դարի ամերիկացի գրող, ով համբավվել է իր հեղինակած «*Տխմարների համադաշնությունը*» (*A Confederacy of Dunces*) երգիծավեպով, որի համար հետմահու արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի

Անցյալ դարի 60-ական թվականներին գրած այդ վեպը հեղինակը բազմիցս փորձել է հրատարակել, բայց արդյունքի չհասնելով՝ ընկել է խոր ընկճախտի մեջ և ի վերջո իր կյանքին վերջ տվել երիտասարդ տարիքում՝ երեսունմեկ տարկանում։

Պահպանվել է նաև վաղ հասակում՝ ընդամենը 16 տարեկանում Թուլի գրած «*Նեոնային Աստվածաշունչ*» (*The Neon Bible*) վեպը, որը նա համարել է հասարակության ուշադրությանը ներկայացնելու անարժան, պատանեկան «հում» գործ։ Եվ չնայած դրան՝ «Տխմարների համադաշնության» լույս ընծայումից մի քանի տարի անց՝ 1989 թվականին «Նեոնային Աստվածաշունչ»-ը նույնպես հրատարակվել է, իսկ 1995 թվականին՝ նաև էկրանավորվել։

2015 թվականի նոյեմբերի 11-ից դեկտեմբերի 13-ը «Տխմարների համադաշնությունը» ներկայացվել է հեռուստասերիալի տեսքով (սցենարի հեղինակ՝ Ջեֆրի Հեչեր, բեմադրող՝ Դեյվիդ Էսբյորնսոն, գլխավոր դերակատար՝ Նիք Օֆերմեն)։ Երգիծավեպը այդ նույն տարում բեմադրվել է նաև Բոստոնի հեղինակավոր Հանթինգտոն թատրոնում։ Իսկ 2016 թվականին Նյու Յորքում կայացած «*Միդթաուն*» թատերական միջազգային փառատոնում (*Midtown International Theatre Festival*) ներկայացվել է Վիվիան Նոյվիրթի *Mr. Toole* թատերախաղը, որ ստեղծվել է վաղամեռիկ գրողի կյանքի ու ստեղծագործության ուշագրավ դրվագների հիման վրա։

Նոր Օռլեանի Լոյոլա և Թուլեյն համալսարանները արխիվային նյութերի հիման վրա պատրաստվում են հրատարակել «Տխմարների համադաշնության» նոր, առավել ճշգրիտ ու ամբողջական տեքստը։

## Կենսագրություն
Ջոն Քենեդի Թուլը ծնվել է Նոր Օռլեանում, Ջոն և Թելմա Թուլերի ընտանիքում։ Էքստեռն կարգով ավարտելով դպրոցը՝ 16 տարեկանում ընդունվել է Թուլեյն համալսարան, ստացել բակալավրի, այնուհետև՝ 1959 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում՝ արվեստների մագիստրոսի որակավորում։

Մեկ տարի դասավանդել է Նյու Յորքում, այնուհետև՝ Նոր Օռլեանի Սուրբ Մարիամի անվան դոմինիկյան քոլեջում։

1962—1963 թվականներին ծառայել է ԱՄՆ զինված ուժերում. անգլերենի դասեր է վարել Պուերտո Ռիկոյից զորակոչվածների համար։ Այդ նույն ժամանակ էլ գրել է «Տխմարների համադաշնությունը» երգիծավեպը։

1963 թվականին նորից աշխատանքի է անցել Նոր Օռլեանի դոմինիկյան քոլեջում, միաժամանակ նամակագրություն սկսել «Սայմոն և Շուստեր» («*Simon & Schuster*») հրատարակչության խմբագրի հետ՝ «Տխմարների համադաշնությունը» տպագրելու առնչությամբ։ Տարիներ ձգված նամակագրությունն ավարտվել է հրատարակչատան վերջնական մերժումով։

1969 թվականի մարտի 26-ին Թուլն ինքնասպանություն է գործել իր ավտոմեքենայի թունավոր արտանետումներով՝ թողնելով մորը հասցեագրված նամակ և որոշակի գումար։

Երիտասարդ որդու ողբերգական վախճանից տասնմեկ տարի անց միայն մորը հաջողվել է համառ ջանքեր գործադրելու շնորհիվ լույս ընծայել տալ «Տխմարների համադաշնությունը», որը միանգամից արժանացել է գրաքննադատների ու ընթերցողների հիացական արձագանքին, 1981 թվականին շահել Պուլիտցերյան մրցանակ, այդ նույն տարում պարգևատրվել ամերիկյան ևս մեկ հեղինակավոր գրական մրցանակով՝  PEN/Faulkner Award-ով։

## Գրականություն

* Fletcher, Joel L. *Ken and Thelma: The Story of A Confederacy of Dunces*. Gretna, La.: Pelican Publishing Company, Inc., 2005. 
* Nevils, René Pol, and Hardy, Deborah George. *Ignatius Rising: The Life of John Kennedy Toole*. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 2001. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* MacLauchlin, Cory. ''Butterfly in the Typewriter: The Tragic Life of John Kennedy Toole and the Remarkable Story of'' A Confederacy of Dunces Biography.  Da Capo Press, 2012. 
* Marsh, Leslie. A close-grained review of MacLauchlin.
* Sanford, Joseph. ''John Kennedy Toole: The Omega Point''  Documentary. Pelican Pictures, 2009.
* John Kennedy Toole papers at Tulane University, with photograph of Toole
* Ջոն Քենեդի Թուլը Pollen-press կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ