open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ժանին Անյես

**Ժանին Անյես Չավես** (, ), Բոլիվիայի քաղաքական գործիչ և իրավաբան։ Սենատոր, որը ներկայացնում է Բենիի դեպարտամենտը։ Բոլիվիայի նախագահի պաշտոնակատար Է դարձել նախագահ Էվո Մորալեսի հրաժարականից հետո, որը պայմանավորված է զանգվածային բողոքներով և ռազմական հուշագրով։

Նրան անվանում են Յարա Մորալեսի հակառակորդ։

## Կարիերա
Անյեսը ծնվել է Տրինիդադ քաղաքում։

Ավելի վաղ եղել էր Totalvision-ի մեդիա տնօրենը։

### Հիմնադիր ժողով (2006-2008)
22006-ից 2008 թվականներին նա աշխատել է հիմնադիր ժողովի կազմում ՝ սահմանադրական նոր խարտիայի նախագծի մշակման համար։ Նա հիմնադիր ժողովի անդամ է եղել երկրի կազմակերպության և կառույցի հանձնարարությամբ, ինչպես նաև աշխատել է դատական իշխանության կազմում։

### Սենատ (2010-2019)
2010 թվականին նա Բոլիվիայի և աազգային կոնվերգենցիայի ծրագրի առաջադիմություն կուսակցությունից սենատոր է ընտրվել, որը ներկայացնում է Ազգային ժողովում Բենիի դեպարտամենտը։ 2019 թվականին նա եղել է Սենատի երկրորդ փոխնախագահը, իսկ նրա տեղակալը Ֆրանկլին Վալդիվիա Լեյգն էր։ Այս պաշտոնը նրան վեցերորդն է դարձրել նախագահության իրավահաջորդության գծում։

### Ժամանակավոր նախագահություն (2019 թվականից)

2019 թվականի նոյեմբերի 10-ին երկրի նախագահ Էվո Մորալեսը հրաժարական է տվել։ Դրանից հետո Բոլիվիայի փոխնախագահ Ալվարո Գարսիա Լիներան հրաժարվել է նախագահի պարտականությունների կատարումից։ Բացի դրանից, նախագահի պարտականությունների կատարումից հրաժարվել են նաև Սենատի խոսնակ Ադրիանա Սալվատորան և Ներկայացուցիչների պալատի նախագահ Վիկտոր Բորդան։ Սենատի առաջին փոխխոսնակը նույնպես հրաժարվել է ստանձնել նախագահի պաշտոնը։ Հաջորդը հերթում Ժանին Անյեսն էր՝ որպես Սենատի երկրորդ փոխխոսնակ։ 2019 թվականի նոյեմբերի 10-ի դրությամբ նա Բոլիվիայի նախագահի պաշտոնի իրավահաջորդության մեջ ամենաբարձրաստիճան պաշտոնյան է։ Նա էլ ստանձնեց նախագահի պարտականությունների կատարումը։

Պաշտոնը ստանձնել է 2019 թվականի նոյեմբերի 12-ին, երբ Սենատը պաշտոնապես ընդունել է երկրի նախկին ղեկավարության պաշտոնաթողությունը։

Նա ասել է, որ իր առաջին խնդիրն է լինելու քվորումի հասնել պետության առաջին դեմքերի հրաժարականների շարքերից հետո, իսկ հետո նոր ընտրություններ նշանակել։ Անյեսը չէր կարող արտահերթ ժողով հրավիրել մինչև հաջորդ օրը (երկուշաբթի), քանի որ գտնվում էր Բենի դեպարտամենտում, իսկ կիրակի չվերթներ այնտեղից Լա Պաս մայրաքաղաք չկան

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է կոլումբիացի քաղաքական գործիչ Էկտոր Հերնանդո Ինկապյե Կարվախալի հետ ()։ Կառլոս Անես Դորադո նարկոթրաֆիկանտի զարմիկը, որը ձերբակալվել է 1,5 տոննա կոկաինի մաքսանենգության համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ժանին Անյես Չավես

Կատեգորիա:Բոլիվիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Բոլիվիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բոլիվիացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Բոլիվիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Կին նախագահներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Պետության ղեկավարներ
21st Century Liability

**«21st Century Liability»** (անգլ. թարգ.՝ 21-րդ դարի պատասխանատվություն), բրիտանացի երգիչ Yungblud-ի դեբյուտային ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2018 թվականի հուլիսի 6-ին Locomotion Recordings, Geffen Records և Interscope Records լեյբլներում։ Նրանում ներկայացված են «21st Century Liability», «Psychotic Kids», «California» սինգլները և գլխավոր՝ «Medication» սինգլը։

## Երգացանկ
Տվյալները վերցված են Qobuz կայքից։

Բոլոր երգերի հեղինակը Yungblud-ն է։

### Ձայնագրման մասնակիցներ
* Yungblud՝ վոկալ, կիթառ, բաս կիթառ, էլեկտրոնիկաներ
* Matt Schwartz՝ կիթառ, բաս կիթառ, դաշնամուր, ծրագրավորում, միքսինգ (4-րդ, 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ, 8-րդ, 9-րդ, 10-րդ, 12-րդ երգեր)
* Martin Terefe՝ կիթառ, բաս կիթառ, դաշնամուր

## Հիթ-շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք ալբոմներ
Bitches Broken Hearts

**«Bitches Broken Hearts»**, ամերիկացի երգչուհի Բիլլի Այլիշի երգ։ Երգի հեղինակներն են Այլիշը և նրա եղբայր Ֆինիս Օ'Քոնելը։ Վերջինս դարձել է երգի պրոդյուսեր։ Այն թողարկվել է 2018 թվականի մարտի 30-ին։ Հետո երգը թողարկվել է 7 դյույմանոց ձայնապնակի վրա «You Should See Me in a Crown» սինգլի հետ։ Այն նաև ներառվել է Այլիշի Don't Smile At Me (2017) առաջին մինի ալբոմի ընդլայնված հրատարակության մեջ։

## Երաժշտություն և տեքստ
Լիրիկական երգը բաժանման հետևանքների մասին է, Բիլլին ձևացնում է, որ այլևս պետք չէ իր նախկին սիրեցյալը․ “Դու կարող ես ձևացնել, թե ինձ չես կարոտում,"

Դու կարող ես ձևացնել, թե քեզ համար ամեն ինչ միևնույն է,"

Ամենը, ինչ դու կուզես անել, ինձ համբուրելն է,"

"Օ, ինչ խայտառակություն, ես այնտեղ չեմ”։Նա նաև հասկանում է, որ ծանոթանալու է նոր մարդկանց հետ և անցնի առաջ․ "Ինչ-որ նոր մեկը կսփոփի Ձեզ"

Ինչ-որ նոր մեկը կուրախացնի Ձեզ"

"Ինչպես դուք երբեք չեք անում"։

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2019 երգեր
Կատեգորիա:2019 սինգլներ
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի երգեր
Neon Gravestones

**Neon Gravestones**, ամերիկյան Twenty One Pilots երաժշտական դուետի գրած և ձայնագրած երգ։ Այն խմբի հինգերորդ՝ Trench ստուդիական (2018) ալբոմի յոթերորդ երգն է։ Խմբի ֆրոնտմեն Թայլեր Ջոզեֆը գրել և ձայնագրել է երգը Փոլ Մինիի հետ։ *Neon Gravestones*-ը հիփ հոփ  և Ռոք ժանրում ժանրում, դաշնամուրային նվագակցությամբ գրված բալլադ է, որը լրատվամիջոցների՝ ինքնասպանության փառաբանության մասին է։

Ալբոմի թողարկումից հետո *Neon Gravestones*-ը գրավել է լրատվամիջոցների ուշադրույունը՝ ինքնասպանության մասին վիճահարույց մոտեցման պատճառով։ Այնուամենայնիվ, երգն ընդհանուր առմամբ դրական արձագանք է ստացել երաժշտական քննադատների կողմից։ Սա խմբի ''Bandito Tour'' (2018-2019) շրջագայության համար նախատեսված սեթ թերթի մի մասն է, Ջոզեֆը կատարել է նաև երգի դաշնամուրային տարբերակը *BBC Radio 1 Live Lounge*-ի համար 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ին։

## Նախարտադրույուն
left|thumb|147x147px|Neon advertising|alt=Neon advertising for a 24-hours internet cafe.
Երգը գրվել և ձայնագրվել է Թայլեր Ջոզեֆի նկուղային ստուդիայում, իսկ արտադրության ժամանակ նրան օգնել է *[[Mutemath]]* ալտերնատիվ ռոք խմբի ֆրոնտմեն Փոլ Մինին։ Բացի թմբկահար Ջոշ Դանից, Ջոզեֆից և Մինիից, ոչ մեկին, այդ թվում ընկերներին և ընտանիքին, թույլ չէր տրվում խառնվել երգը գրելու գործընթացին։ Դա արվել է երգի ուղղության վրա չազդելու համար

## Կոմպոզիցիա
*Neon Gravestones*-ը Հիփ հոփ և Ռոք  ժանրում հետ ռեփ ռոք - ի տարրերով, դաշնամուրային նվագակցությամբ և էլեկտրոնային պերկուսիայով գրված բալլադ է գրված *B* մինոր գամմայում։ Ջոզեֆը բացատրեց, որ երգի բառերը «սև-սպիտակ» են, այլ ոչ թե փոխաբերական իմաստով գրված, ինչպես խմբի երգերի մեծ մասը, քանի որ նա չէր ուզում, որ «գեղեցիկ փոխաբերությունները» ունկնդիրներին շեղեն թեմայի կարևորությունից։

«Մեր մշակույթը կարող է վերաբերվել կորստին որպես հաղթանակ, և մենք տալիս ենք նրանց ամենաբարձր գովասանքը և կախում նրանց դրոշը առաստաղից»․- ասում է Թայլերը։ Այնուհետև նա մանրամասն կանգ է առնում բազմաթիվ ինքնասպանությունների պատճառների վրա, նշելով, որ նրանք կարող են բարձրացնել իրենց համբավը և ստանալ երաժշտական հոսքեր։ Ջոզեֆը նշում է, որ շատերը ինքնասպանությունն օգտագործում են որպես զենք, որպեսզի վրեժխնդիր լինեն նրանց, ովքեր ցավ են պատճառել իրենց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 սինգլներ
Կատեգորիա:Twenty One Pilots խմբի երգեր
Lucid Dreams

«**Lucid Dreams**» (Գիտակցված երազներ, այլ անվանում՝ «**Lucid Dreams (Forget Me)**», Գիտակցված երազներ (մոռացիր ինձ), ամերիկացի երաժիշտ Juice Wrld-ի երգը։ Պաշտոնապես թողարկվել է Grade A Productions և Interscope Records լեյբլներում 2018 թվականի մայիսի 4-ին, իսկ դրանից առաջ թողարկվել էր SoundCloud-ում 2017 թվականի հունիսին։ Երգի պրոդյուսերը եղել է Նիք Միրան։ ''Billboard'' Hot 100 հիթ-շքերթում ընդգրկվելու առաջին շաբաթում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը, իսկ հետագայում հասել է երկրորդ հորիզոնականին։

## Պատմություն
«Lucid Dreams» երգն սկզբում թողարկվել է SoundCloud-ում անվճար հեռարձակման համար Juice WRLD *9 9 9* մինի ալբոմի շրջանակներում 2017 թվականի հունիսի 15-ին։ Վերջնական արդյունքում այն ունեցել է 2,5 մլն ունկնդրում, ինչի շնորհից հետագայում թողարկվել է որպես սինգլ 2018 թվականի մայիսի 4-ին։

Juice WRLD-ը պատմել է, որ երգը ստեղծվել է որպես «թերապիայի սեանս» հարաբերություններում խնդիրներ ունեցած լինելու ժամանակ։

## Կոմպոզիցիա
«Lucid Dreams» երգի տևողությունը չորս րոպե է։ Տեմպը կազմում է 84 հարված րոպեում։ Երգի գործիքավորումը հիմնված է Սթինգի 1993 թվականի «Shape of My Heart» երգի սեմփլի վրա։ Որոշ լրագրողներ հայտնել են, թե իբր Սթինգը ցանկացել է հայց ներկայացնել ընդդեմ Juice WRLD-ի առանց թույլտվության իր երգից հատվածներ օգտագործելու համար, չնայած նախապես նրան հաճելի է եղել իր երգի օգտագործումը։

## Տեսահոլովակ
«Lucid Dreams» երգի տեսահոլովակը, որի պրոդյուսերը եղել է Քոուլ Բեննետը, թողարկվել է 2018 թվականի մայիսի 10-ին։ HotNewHipHop-ից Milca P.-ն այն նկարագրել է որպես «պսիխոդելիկ և վերացական»։

## Կոմերցիոն հաջողություն
Երգը ''Billboard'' Hot 100 հիթ-շքերթում նորամուտը կատարել է 74-րդ հորիզոնականում 2018 մայիսի 27-ին ավարտվող շաբաթում՝ ունենալով 10 մլն սթրիմինգ ԱՄՆ-ում և 4000 թվային ներբեռնում։ Հաջորդ շաբաթում երգն զբաղեցրել է 35-րդ, ապա 15-րդ հորիզոնականը։ Երբ «Lucid Dreams» երգը հասել է հիթ-շքերթի տասներորդ հորիզոնական, այն դարձել է Juice WRLD-ի առաջին աշխատանքը, որն ընդգրկվել է լավագույն տասնյակում։ Դա տեղի է ունեցել 2018 թվականի հունիսի 12-ին 35,9 մլն սթրիմինգով ԱՄՆ-ում և 9000 ներբեռնմամբ։ Դրանից հետո այն զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը, բայց այդպես էլ չի գլխավորել հիթ-շքերթը՝ զիջելով Maroon 5-ի և Քարդի Բիի «Girls Like You» սինգլին։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Միդմար ամրոց

thumb|Միդմար ամրոցը
**Միդմար ամրոց,** 16-րդ դարի դղյակ Շոտլանդիայի Աբերդինշիր մարզում, Վեստհիլ քաղաքից 12 կմ դեպի արևմուտք։ Կառուցվել է 1565-1575 թվականների ընթացքում միդմարցի Ջորջ Գորդոնի համար քարտաշ-որմնադիր ու ճարտարապետ Ջորջ Բելի կողմից։ Պահպանվում է որպես Ա դասի կառույց։

## Պատմություն
Ներկայիս կառույցը կանգնեցվել է ավելի վաղ գոյություն ունեցած աշտարակի տեղում, որն ավերել են Մարի Ստյուարտին հավատարիմ ուժերը 1562 թվականին Հանթլիի 4-րդ կոմս Ջորջ Գորդոնի դեմ պատժիչ արշավի ընթացքում։ Այս արշավի գագաթնակետը Քորիչիի ճակատամարտն էր, որտեղ կռվել է նաև Միդմարի Ջորջ Գորդոնը։ Հետագայում նրան զրկել են իր կալվածքներից, թեև դրանք հետ են վերադարձվել 1565 թվականին, որից հետո նա վարձել է Ջորջ Բելին նոր աշտարակ կառուցելու համար։ 1594 թվականին Գլենլիվետի ճակատամարտից հետո ամրոցի վրա հարձակում է իրականացվել։

1728 թվականին Ալեքսանդր Գրանտը գնել է Միդմար ամրոցն ու այն անվանել Գրանտսֆիլդ։ 1730 թվականից ամրոցը ներսից ու դրսից ձևափոխությունների է ենթարկվել, և մերօրյա ներսակողմյան մասը թվագրվում է այդ ժամանակով։ Վերանորոգումներ են իրականացվել 1840 թվականին։ 1842 թվականից մինչև 1977 թվականն ամրոցն անբնակ է եղել, թեև պահպանվել է 18-րդ դարի սենյակներով հանդերձ։ Վերականգնումն սկսվել է 1977 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր այն մասնավոր բնակավայր է։ 2011 թվականի հուլիսին վաճառվել է «Դանա Փեթրոլիում» ընկերության նախկին գործադիր տնօրեն Թոմ Քրոսին £2.8 միլիոն ֆունտով։

16-րդ կամ 17-րդ դարի պարսպապատ այգին նույնպես Ա դասի կառույց է՝ 18-րդ դարում կառուցված արևային ժամացույցի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Աբերդինշիրի ամրոցներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի տեսարժան վայրեր
Հակաբիոտիկների ճիշտ օգտագործման համաշխարհային շաբաթ

**Հակաբիոտիկների ճիշտ օգտագործման համաշխարհային շաբաթ** (), Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հայտարարած հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունության դեմ պայքարի համաշխարհային քարոզարշավ-շաբաթ, որը միտված է հակաբիոտիկ դիմադրության խնդրի վերաբերյալ գլոբալ իրազեկության բարձրացմանը, բոլոր ոլորտներում հակաբիոտիկների ճիշտ օգտագործման խթանմանը՝ հակաբիոտիկների դիմադրության հետագա դեպքերը կանխելու համար։ Անց է կացվում 2015 թվականից։

## Նախադրյալներ
Շատ վարակիչ հիվանդություններ 20-րդ դարից բուժելի են հակաբիոտիկների օգնությամբ, բայց նրանց ոչ պատշաճ օգտագործումը նպաստում է դրանց նկատմամբ կայուն մանրէների առաջացմանը։ Եթե միջոցներ չձեռնարկվեն, ապա աշխարհը կթևակոխի «հետհակաբիոտիկային դարաշրջան», երբ մարդկությունը կունենա նոր ձևավորված դեղակայուն վարակներ, բայց չի ունենա անհրաժեշտ հակաբիոտիկներ և նշանակված բուժումը կդառնա անարդյունավետ։

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հաշվարկներով, եթե չիրականցվեն համապատասխան միջոցառումներ 2050 թվականին աշխարհում կգրանցվի տարեկան մոտ 10 մլն մահվան դեպք, իսկ տնտեսական վնասը կկազմի մոտ 100 տրլն դոլլար։

## Պատմություն
Հակաբիոտիկների իրազեկման առաջին համաշխարհային շաբաթը կազմակերպել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը  2015 թվականի նոյեմբերի 16-22-ը։ Շաբաթվա նպատակն էր բարձրացնել գլոբալ իրազեկությունը հակաբիոտիկների դիմադրության վերաբերյալ։
2017 թվականին ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (ՊԳԿ), Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) և Կենդանիների առողջության համաշխարհային կազմակերպությունը (OIE) միասին կոչ են արել համապատասխանաբար օգտագործել հակաբիոտիկները  մարդկանց և կենդանիների համար, որ հակաբիոտիկների դիմադրության առաջացումը նվազի։

Հայաստանը 2015 թվականի հուլիսի 8-ին թիվ 32 արձանագրությամբ հավանություն է տվել «Հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունության հսկողության և կանխարգելման ռազմավարությանը» և միացել Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հայտարարված հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունության դեմ պայքարի համաշխարհային արշավին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Առողջապահություն
Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ
H.E.R.-ի սկավառակագրություն

Ամերիկացի երգչուհի H.E.R.-ը թողարկել է 2 ժողովածու ալբոմ, 5 մինի ալբոմ և 16 սինգլ։

## Ալբոմներ
### Ժողովածու ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ

## Սինգլներ
### Որպես գլխավոր արտիստ

### Այլ արտիստների հետ

### Այլ երգեր, որոնք հիթ-շքերթներ են մտել

### Որպես հյուր

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռիթմ-և-բլյուզ
Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Focus (երգ, H.E.R.)

**«Focus»**, ամերիկացի երգչուհի H.E.R.-ի երգ, որը թողարկել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Այն ներառվել է նրա «H.E.R.» ալբոմի մեջ, որը թողակվել է 2017 թվականին։

## Նախադրյալներ
Ջասթին Լավը, ով երգի համահեղինակն էր, բացահայտել է, որ «Focus»-ը նրա մոր մասին է։

## Առևտրական հաջողություն
«Focus»-ը դարձել է H.E.R․-ի առաջին «համար մեկ» երգը, երբ գլխավորել է Adult R&B Songs հիթ-շքերթը 2018 թվականի հոկտեմբերին։

## Մրցանակներ և առաջադրումներ
«Focus»-ը առաջադրվել է «Soul Train Music Award»-ի «The Ashford & Simpson Songwriter's Award» անվանակարգում և Գրեմմի մրցանակին «Լավագույն R&B երգ» անվանակարգում Գրեմմիի 61-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ, բայց երկուսն էլ պարտվել է Էլլա Մեյի «Boo'd Up» երգին։

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 երգեր
Կատեգորիա:Ռիթմ-և-բլյուզ
Բարելի

**Բարելի**, երբեմն Բարեյլի (, , ), քաղաք Հյուսիսային Հնդկաստանի Ուտար Պրադեշ նահանգում։ Համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

## Աշխարհագրություն
Ծովի մակարդակից բարձր է 165 մետր։ Գտնվում է Ռամգանգա գետի ափին, 252 կմ հյուսիս Լաքհնաուից և 250 կմ արևելք Նյու Դելիից՝ Ուտտարախանդ նահանգի հետ սահմանին։ Քաղաքից 40 կմ հյուսիս արդեն սկսվում է Հիմալայան լեռնաշղթան։

## Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 979 933  մարդ։ Բնակչության գրագիտության մակարդակը 2011 թվականի դրությամբ 84% է։ 2001 թվականին այս ցուցանիշը կազմում էր 81 %։ Հինդուիստները կազմում են բնակչության 52 %-ը, մուսուլմանները՝ 34 %, սիկհերը՝ 10 %, այլ կրոնները՝ 4 %։ Հիմնական լեզուներն են հինդին, անգլերենը, ուրդուն և փենջաբները։

Քաղաքի բնակչության թվաքանակի աճն ըստ տարիների․

## Տրանսպորտ
Բարելիի միջոցով անցնում է ազգային № 24 մայրուղին (Դելի-Բարելի-Լաքհնաու) և № 74 (Դերխրադուն - Բարելի)։ Կա երկաթուղային կապ խոշոր հյուսիսային քաղաքների հետ, քաղաքը սպասարկում է 6 երկաթուղային կայարաններ։ Մոտակա օդանավակայանները գտնվում են Դելիում և Լակնայում (երկուսի հեռավորությունը  250 կմ)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Hartmann College.jpg|Հարթմանի քոլեջ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1657 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Սոնյա Գանդի

**Սոնյա Գանդի** (, ), հնդիկ քաղաքական գործիչ, Հնդկական ազգային կոնգրեսի առաջնորդ, Հնդկաստանի նախկին վարչապետ Ռաջիվ Գանդիի կինը։

## Կենսագրություն
Ի ծնե տրված անունը՝ **Սոնյա Անտոնիա Մանյո** (ըստ այլ տվյալների՝ Էդվիգե Անտոնիա Ալբինա Մայնո): Նրա նախահայրերը ծագել են Տիրոլի Յոթ համայնքների դաշնությունից։ Ծնողներն են Անտոնիո և Պաոլա Մայնոները։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերի է եղել Խորհրդային Միությունում, սակայն, ունենալով մեծ հարգանք ռուսական պատմությանը և մշակույթին, իր երեք աղջիկներին անվանել է ռուսական անուններով։

Սոնյան ծնվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 9-ին իտալական Օրբասանո քաղաքում (Թուրինից 20 կմ հեռավորության վրա), հաճախել է կաթոլիկ դպրոց։ Նրա հայրը մահացել է 1983 թվականին, իսկ մայրը երկու աղջիկների հետ մինչև այժմ ապրում է Օրբասանոյի մերձակայքում։

1965 թվականին՝ Քեմբրիջ քաղաքում անգլերենի դասընթացն անցնելու ժամանակ, Սոնյան հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն՝ Ռաջիվ Գանդիին, որը սովորում էր Քեմբրիջի համալսարանում։ Համեստ ամուսնական արարողությունը տեղի է ունեցել 1968 թվականին Նյու Դելիում, որից հետո Սոնյան տեղափոխվել է ապրելու սկեսուրի՝ Ինդիրա Գանդիի տանը (1966-1977 և 1980-1984 թվականների Հնդկաստանի վարչապետ)։

1970 թվականին ծնվել է Սոնյայի որդի Ռահուլ Գանդին, իսկ 1972 թվականին՝ դուստր Պրիանկա Գանդին։ Ինդիրա Գանդին որպես ժառանգ տեսնում էր իր կրտսեր որդի Սանջայ Գանդիին։ Ռաջիվ Գանդին մտնում էր քաղաքական գործերից դուրս՝ «Հնդկական ավիագծերում» օդաչու աշխատելով։ Սակայն 1980 թվականին՝ Սաջայի մահից հետո, Ռաջիվ Գանդին ակտիվորեն սկսել է զբաղվել քաղաքականությամբ։ 1984 թվականին՝ մոր սպանությունից հետո, Ռաջիվ Գանդին գլխավորել է կառավարությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կայք
* Հնդկական ազգային կոնգրեսի կայք
* Սոնյա Գանդի 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Պետությունների ղեկավարների ամուսիններ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Ջոան Ուոլլի

**Ջոան Ուոլլի** (, ), բրիտանացի դերասանուհի և երգչուհի։

## Կենսագրություն
Ջոան Ուոլլին ծնվել է 1964 թվականի օգոստոսի 25-ին Սոլֆրոդում։ Մանկության և պատանեկության տարիները անց է կացրել անգլիական Մեծ Մանչեսթեր վարչաշրջանի Ստոկպորտ քաղաքում, որտեղ ավարտել է «Braeside School of Speech and Drama» դպրոցը։

## Կարիերա
Ջոանը սկսել է նկարահանվել կինոյում 1974 թվականին։ Կատարել է Պամելա Գրեմի դերը «Coronation Street» հեռուստասերիալում, որտեղ 1976 թվականին նկարահանվել է նաև, որպես հանդերձապանուհի։ 2000 թվականի Ջոանին խաղացել է Լիզ Դայմընդի դերը «44 դյույմ կուրծք» ֆիլմում։ Իր այս դերի համար նա  «Համույթի լավագույն կատարումը» անվանակարգում ստացել է «Սան Դիեգոյի կինոքննադատնեի հասարակություն» () մրցանակին։ Ջոանը ընդամենը խաղացել է 66 ֆիլմում և հեռուստասերիալում։

Բացի դերասանուհի լինելուց Ջոանը նաև երգչուհի էր։ Նա եղել է  «The Slowguns» և «Cindy & The Saffrons» երաժշտական խմբերի անդամ։

## Անձնական կյանք
1988 թվականից մինչև 1996 թվականը Ջոանը ամոսնացած է եղել դերասան՝ Վել Քիլմերի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա, աղջիկը՝ Մերսեդես Կիլմեր, և տղան` Ջեկ Կիլմեր։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգչուհիներ
Հայաստանի բնակավայրերի ցանկ

Հայաստանի բնակավայրերի հրապարակված ամբողջական ցանկերը մի քանիսն են՝ ներառյալ պաշտոնական աղբյուրները, ինչպիսիք են Տարածքային կառավարման նախարարությունը, Մարդահամարի տվյալները, ու ոչ պաշտոնական ցուցակները՝ Ամերիկյան համալսարանի Հակոբյան կենտրոնի ԱՏՀ տվյալերը, այլ քարտեզագրական տվյալների բազաները։ Առկա է անորոշություն դրանց քանակի վերաբերյալ, քանի որ որոշները ժամանակի ընթացքում միավորվում են, անջատվում իրարից, լքվում են, ինչպես նաև ստեղծվում են նորերը։ Անորոշություն է ստեղծվում նաև նույնանման անվանումների վերաբերյալ տարբեր մարզերում, ինչպես նաև նույն բնակավայրի տարբեր անվանումների օգտագործման արդյունքում։

Տվյալ ցուցակը մի փորձ է միավորելու Հայաստանի համայնքները առ 2018 թվականի սկիզբը։ Այն ներառում է 998 բնակավայր։ Համայնքների խոշորացման գործընթացի շարունակականության դեպքում բնակավայրերի մաս կազմելը որևէ համայնքի կարող է փոփոխվել։ Հայաստանի բոլոր համայնքների մասին գոյություն ունի առանձին հոդված։

## Ծանոթագրություններ

## Կարդացե՛ք նաև
* Հայաստանի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Հայաստանի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Հայաստանի քաղաքականություն
Արմավիրի մարզի բերդերի և ամրոցների ցանկ

Ստորև ներկայացվում է Արմավիրի մարզի բերդերի և ամրոցների ցանկը

## Տես նաև
* ՀՀ վանական համալիրների ցանկ
* Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
* ՀՀ տաճարների ու եկեղեցական համալիրների ցանկ
* Արցախի վանական համալիրների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ցանկեր:Ճարտարապետություն
Սթավանգեր 2018 (շախմատային մրցաշար)

**Սթավանգեր 2018** - միջազգային շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2018 թ. մայիսի 27-ից հունիսի 8-ը Սթավանգերում։

Բլից մրցաշարում հաղթող ճանաչվեց Ուեսլի Սոն, ով կարողացավ 9 հնարավոր միավորներից վաստակել 6-ը:

Հիմնական մրցաշարում հաղթող ճանաչվեց Ֆաբիանո Կարուանան, ով կարողացավ 8 հնարավոր միավորներից վաստակել 5-ը:

* Ժամանակը. տրվում է 100 րոպե 40 քայլի համար, 50 րոպե 20 քայլի համար և ևս 15 րոպե մինչև պարտիայի ավարտն ավելացվելով 30 վայրկյան յուրաքանչյուր քայլի համար սկսած 61-րդ քայլից։

## Մասնակիցներ

## Մրցանակներ
Մրցանակային ֆոնդը կազմել է 250 000 եվրո․

### Բլից մրցաշարի արդյունքները

## Մրցափուլեր

Դին Լիրենը մրցաշարի առաջին հանգստյան օրը` մայիսի 31-ին, հեծանիվով զբոսնելիս կոտրում է ազդրը և հաջորդ օրը վիրահատվում։ Վիրահատությունից հետո բժիշկների ցուցումով Դինը չի կարողանում շարունակել իր մասնակցությունը։ Այն պատճառով որ Դինը անցկացրել էր 50%-ից ավելի քիչ պարտիա նրա արդյունքները չհաշվարկվեցին մրցաշարային աղյուսակում։

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Սթավանգեր 2018 մրցաշարը chessgames.com կայքում
* Սթավանգեր 2018 մրցաշարը chesspro.ru կայքում
* Սթավանգեր 2018 մրցաշարը chessbase.com կայքում
* Սթավանգեր 2018 մրցաշարը theweekinchess.com կայքում

Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատը Նորվեգիայում
Կոտրված աթոռ

**Կոտրված աթոռ**, շվեյցարացի արվեստագետ Դանիել Բերսեի ստեղծած փայտե մոնումենտալ քանդակը Ժնևում, ատաղձագործ՝ Լուի Ջենև։ Աթոռը ստեղծվել է 5,5 տոննա փայտից և ունի 12 մետր բարձրություն։

Քանդակը պատկերում է կոտրված ոտքով մեծածավալ աթոռ՝ տեղակայված Ժնևի Ազգերի հրապարակում՝ Ազգերի պալատի մուտքի դիմաց (ՄԱԿ-ի եվրոպական գլխամաս)։ Տեղադրվել է 1997 թվականի օգոստոսին։ Քանդակը տեղադրվել է որպես կոնտրաստ ցամաքային արկերի և ռումբերի և հիշեցում Ժնև այցելող քաղաքական գործիչներին և այլոց։

## Պատմություն
«Կոտրված աթոռը» շվեյցարական *Handicap Internationa*-ի համահիմնադիր և տնօրեն Փոլ Վերմեուլենի բնօրինակ նախագիծն է։ 1996 թվականի հոկտեմբերին նա արվեստագետին պատվիրեց ստեղծել ավելի քան 10 մետր բարձրությամբ հուշարձանային աթոռ՝ կոտրված ոտքով, որը պետք է տեղադրվի Ազգերի պալատում։ Նպատակն էր 1997 թվականի դեկտեմբերին ունենալ Ականների մասին Օտտավայի պայմանագիրը ստորագրող հնարավորինս մեծ թվով պետություններ։ Քանդակը *Handicap International*-ը տեղադրել է 1997 թվականի օգոստոսի 18-ին Ժնևում՝ Ազգերի պալատի գլխավոր մուտքի դիմաց, որտեղ նախատեսվում էր մնալ երեք ամիս՝ մինչև 1997 թվականի դեկտեմբեր՝ Օտտավայում Օտտավայի պայմանագրի ստորագրումը։ 40 երկրների կողմից վավերացումից հետո Պայմանագիրը 1999 թվականի մարտի 1-ին ուժի մեջ մտավ որպես միջազգային իրավունքի փաստաթուղթ։

Քանի որ պայմանագիրը չէին ստորագրել նշանակալի երկրներ և քանդակի համար հասարակական մեծ աջակցությունը պատճառ դարձավ, որ այն մնա մինչև 2005 թվական, երբ հեռացվեց Ազգերի պալատի վերափոխման հետ կապված։ Աշխատանքի ավարտից հետո այն վերատեղադրվել է նույն տեղում՝ 2007 թվականի փետրվարի 26-ին՝ Ժնևում գտնվող ՄԱԿ-ի գրասենյակի դիմաց։

2007 թվականի փետրվարին Կոտրված աթոռի վերատեղադրումը պաշտոնապես հանձնվեց *Handicap International*-ին` աջակցելու Կլաստերային ռումբերը արգելելու միջազգային պայմանագրի ստորագրմանը, որը տեղի ունեցավ Օսլոյում 2008 թվականի դեկտեմբերին։

Ստեղծագործությունը քանդակագործի սեփականությունն է եղել մինչև 2004 թվականը, երբ նա սեփականության իրավունքը փոխանցել է *Handicap International*-ին։

## Նմանատիպ քանդակներ
Մեծածավալ աթոռի քանդակներ ստեղծել են նաև այլ արվեստագետներ, այդ թվում՝ Աթոռի քանդակը ԱՄՆ-ում, Ջանկառլո Ներիի ժամանակավոր «Գրողը» քանդակը  Լոնդոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* https://web.archive.org/web/20080623073153/http://www.thewip.net/contributors/2007/05/a_chair_can_be_a_powerful_symb.html

Կատեգորիա:Աթոռներ
Կատեգորիա:Փայտե քանդակներ
Կատեգորիա:1997 քանդակներ
Alexa Internet

**Alexa Internet**, Ամազոնի դուստր ձեռնարկությունն է, հայտնի է նրանով, որ հավաքում և հայտնում է ամենաշատ այցելված կայքերը տարվա կտրվածքով։ Ստեղծվել է որպես անկախ կայք 1996 թվականին, սակայն 1999 թվականին այն գնեց Amazon.com-ը։ Alexa-ն հավաքում տվյալները այն օգտատերերից, ովքեր ունեն տեղադրած Alexa Toolbar-ը, բացի այդ նրանք այստեղ կայքերի հետ միասին գրվում է նաև տվյալ կայքի հետ կապված կայքերը։ Շտաբը տեղակայված է Սան Ֆրանցիսկոյում, ԱՄՆ։

2013 թվականին կայքը տարմադրել է ավելի քան 30 մլն կայքի վարկանիշ, իսկ կայք այցելում են ամսում 4 մլն մարդ։ Alexa-ն դասակարգում է կայքերը ըստ այցելության թվի մնացած կայքերի հետ համեմատ (2019 թվականին առաջին տեղը զբաղեցնում էր google.com կայքը)։

## Պատմություն
Կայքը ստեղծվել է 1996 թվականին Կեյլ Բևյուստելի և Բրյուս Գիլլատի կողմից։ Այդ ժամանակ կազմակերպությունը տրամադրում էր մարդկանց թուլբար, որը ցույց էր տալիս, թե օգտատերը, որ կայքը այցելի հաջորդը։ Բացի դա ամեն այցելված կայքի համար ցույց էր տրվում համատեքստ՝ ում է պատկանում կայքը, քանի էջ ունի կայքը, քանի այլ կայքերում կա տվյալ կայքի հղումը և ինչ հաճախականությամբ է թարմացվում կայքը։ Alexa կայքի ծրագրավորողները Ինտերնետի արխիվի հետ համագործակցույան շնորհիվ ստեղծեցին The Wayback Machine, որը թույլ էր տալիս տեսնել այցելված կայքի նախքին տարբերակները։

1999 թվականին ացկացված աճուրդի ժամանակ Amazon.com-ը գնեց Alexa 250 մլն դոլարով։

2002 թվականի գարնանը Alexa-ն սկսեց համագործակցել Google-ի հետ, իսկ 2003 թվականի հունվարին Open Directory-ի հետ։ Սակայն 2006 թվականի մայիսին Google-ին փոխարինելու եկավ Windows Live Search-ը։ 2005 թվականի դեկտեմբերին Alexa-ն ստեղծեց իր ծրագրերը՝ որոնողական համակարգը ծավալուն վեբ-սերվերի և API-ի միջոցով։ Alexa-ի յուրահատուկ պլատֆորմի ունի բազմաթիվ հնարավորություններ որոնք կարող էն օգնել ծրագրավորողներին, դրանից ելնելով 2006 թվականի սեպտեմբերից նրանք սկսեցին օգտագործել հենց այս պլատֆորմը։ 2006 թվականի դեկտեմբերին լույ է տեսնում *Alexa Image Search*։ Սեփական ուժերով ստեղծված վեբ-հարթակում սա առաջին մեծ ծրագիրն էր։ Սակայն 2008 թվականի նոյեմբերին հայտարարվեց, որ սերվերը չի ընդունում նոր այցելուների, իսկ արդեն 2009-ի հունվարին փակվեց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերվիսի պաշտոնական կայքը 
* Սերվիսի պաշտոնական բլոգը 

Կատեգորիա:Amazon.com
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Որոնողական համակարգեր
Ֆիրանգիզ Ահմեդովա

**Ֆիրանգիզ Յուսիֆ ղիզի Ահմեդովա** (, ), Ադրբեջանի օպերային երգչուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1943): Նա առաջին երգչուհիներից մեկն է, ով հանդես է եկել Ադրբեջանի թատերական բեմում;

## Կենսագրություն
Ֆիրանգիզ Ահմեդովան ծնվել է 1928 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Բաքվում։ Ավարտել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան Բաքվի երաժշտական ուսումնարանը։ 1955 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիան։ 1946-1951 թվականներին եղել է Ադրբեջանի ռադիոյի երգչախմբի մենակատար։ 1951-1988 թվականներին եղել է Ադրբեջանի Օպերայի և բալետի պետական թատրոնի մենակատար։ 1989 թվականից Ֆիրանգիզ Ախմադովան աշխատել է Ադրբեջանի Օպերայի և բալետի թատրոնում որպես մանկավարժ։

Ֆիրանգիզ Ահմեդովան հաջողությամբ ելույթ է ունեցել ադրբեջանցի, ռուս և արևմտաեվրոպական կոմպոզիտորների օպերաներում։

Եղել է ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի (4-րդ գումարման) և Ադրբեջանական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի (5-րդ գումարման) պատգամավոր։ Նրան պարգևատրվել է Ադրբեջանի «Փառքի» շքանշանով։

Ֆիրանգիզ Ահմեդովան մահացել է 2011-ի դեկտեմբերի 16-ին Բաքվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ
Կատեգորիա:Օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժշտական մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Թեպետև բախտը մեզ շատ հարվածեց...

«**Թեպետև բախտը մեզ շատ հարվածեց...**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1913 թվականին։

## Պատմություն
Այս բանաստեղծությունը գրված է հավանաբար 1913 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, քանի որ նույն օրը Հովհաննես Թումանյանը Ներսիսյան դպրոցում կազմակերպված երեկույթին, հայ գրողների ընկերության անունից՝ հանդես գալով հայերեն տառերի գյուտի 1500-ամյա և տպագրության 400-ամյա հոբելյանի առթիվ կարդացել է այս բանասեղծությունը։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականի հոկտեմբերի 17-ին «Հասկեր» ամսագրի № 223-ում, այնուհետև՝ 1940-1959 թվականին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում ( էջ 170-171)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «Հորիզոն» ամսագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1913 գրականությունում
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Վայրէջք (բանաստեղծություն)

«**Վայրէջք**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1909 թվականին։

## Պատմություն
Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1909 թվականի փետրվարի 7-ին, Թիֆլիսի Մետեխի բանտում, իր ծննդյան 40-ամյակի օրը։

Բանաստեղծության սևագիր-ինքնագիրը պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 66-ում, թվագրված՝ 1909 փետրվարի 7/20, հետագայում մատիտով կատարված ուղղումներով։

«*Իմ ծննդյան քառասնամյակի առթիվ*» ենթավերնագրով տպագրվել է 1909 թվականի ապրիլի 5-ին, «*[[Գործ (թերթ)|Գործ]]*» թերթի № 69-ում, 1913 թվականին՝ «Նոր հոսանք» ամսագրի № 1-ում (էջ 71), այնուհետև՝ Կոտանդնուպոլսում՝ 1922 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների գրքում, ապա՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 157)։

Այս բանաստեղծության գրման շարժառիթների  և Թումանյանի բանտարկության մասին խոսել են Ավ․ Իսահակյանը, Լեոն, Աշխեն Թումանյանը  և ուրիշները։

Իսահակյանը գրել է․

Նվարդ Թումանյանը հիշողությամբ մեջ է բերել Թումանյանի խոսքերն այս բանաստեղծության մասին, ասված 1920 թվականի մայիսի 19-ին․ «Վայրէջքը» իմ ամենալավ բանաստեղծություններից է, շատ է լավը, Մետեխի բանտում եմ գրել ծննդյանս 40-ամյակի օրը»։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է Կոստանդնուպոլսում լույս տեսած բանատեղծությունների գրքից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1909 գրականությունում
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Քաջ կիվիվը

«**Քաջ կիվիվը**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից։

## Պատմություն
Այս բանաստեղծության ակունքը ժողովրդական է։ *«Հանդես թռչնոց»* վերնագրով տպագրվել է Գ. Սրվանձտյանի *«Համով-հոտով»* գրքում։ Այն ունի 28 տուն, որոնցից Թումանյանն ընտրել է 4-ը։ Նա բարբառը վերածել է գրական- ժողովրդական լեզվի. սկզբից փոխել է տառերն ու բառերը, այնուհետև ավելացրել երկու նոր տուն, վերնագրել է *«Քաջ կիվիվը»*՝ ստեղծելով բոլորովին մի նոր բանաստեղծություն։

Գրության թվականը ստույգ հայտնի չէ։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1914 թվականին «Հասկեր» ամսագրի 2-րդ հատորում (էջ 37-38)։ Այդ ժամանակ տպագրվել է *«Ժողովուրդներից»* ենթավերնագրով, այնուհետև, առանց ենթավերնագրի՝ 1914 թվականին «Լուսաբեր» ամսագրի 5-րդ հատորում (էջ 191-193), ապա 1940-1959 թվականին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 242-243)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «Լուսաբեր» ամսագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Թզուկ Քիթը (ֆիլմ, 2008)

**«Թզուկ Քիթը»** (), 2008 թվականի գերմանական ֆիլմ, որ նկարահանվել է Վիլհելմ Հաուֆի համանուն հեքիաթի հիման վրա։ Ֆիլմը թողարկվել է DVD-ով «Märchenperlen» սերիալի հետ միաժամանակ։

## Սյուժե
Տասներկուամյա Յակոբն օգնում է մորը շուկայում բանջարեղեն վաճառելիս։ Նա հաճախ է գնված ապրանքը տանում գնորդների տուն։ Մի ծեր կին դժգոհում է ապրանքից, իսկ Յակոբը քննադատում է նրա վարքն ու ծաղրում արտաքինը, ինչին ի պատասխան կինը սպառնալից ասում է, որ Յակոբը կդառնա այնպիսին, ինչպիսին ինքն է։ Կինը գնում է վեց գլուխ կաղամբ և Յակոբին խնդրում դրանք տանել իր տուն։ Այնտեղ տղան վերածվում է երկար քթով թզուկի և մնում այդպիսին։ Յոթ տարի նա սովորում է խոհարարություն, ինչից հետո վերադառնում է ծնողների մոտ, սակայն չեն ճանաչում տղային և վռնդում են նրան։

Յակոբը որոշում է որպես աշխատել դքսի մոտ որպես խոհարար։ Ավելի ուշ Յակոբը հանդիպում է խոսող սագի (Միմի), որին նույնպես կախարդել էր ծեր կինը։ Յակոբը կախարդված սագին վերադարձնում է հորը, որը նրան նորից մարդ է դարձնում։

## Դերերում

## Արտադրություն
ՆԿարահանումներն անցկացվել են 2007 թվականի հոկտեմբերի 8-ից մինչև 2007 թվականի նոյեմբերի 10-ը Բամբերգում, Շլոսսե Զեեհոֆում և Շլոսսե Վայսենշտեյնում (Պոմերսֆելդեն)։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2008 թվականի հունիսի 21-ին Մյունխենի կինոփառատոնում։ Հեռուստատեսությամբ ֆիլմն առաջին անգամ ցուցադրվել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։

## Քննադատություն
Lexikon des Internationalen Films հայտարարել է, որ սա «Վիլհելմ Հաուֆի հայտնի հեքիաթի մանկական տարբերակն է, որ մտածվել ու բեմադրվել է գեղարվեստական վայրերում»։

## Մրցանակներ
Ֆելիսիտաս Դարշինը, Շլինգել Հեմնիցը, ինչպես նաև ֆիլմը ներկայացվել են «Kleiner Star» մրցանակի Fünf Seen Filmfestival 2008 կինոփառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Fotos zu ''Zwerg Nase'' tvspielfilm.de
* Quellnachweis, dass ''Zwerg Nase'' nicht vom ZDF ist, sondern im Auftrag des Bayerischen Rundfunks produziert wurde на crew-united.com
* ''Der Zwerg Nase'' Originaltext von Wilhelm Hauff 
* ''KI.KA: TV-Premiere des Märchenfilms “Zwerg Nase”'' Unterschied zum Original

Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիլհելմ Հաուֆի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2008 ֆիլմեր
Վերջին օրը

«**Վերջին օրը**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1915 թվականին։

## Պատմություն
Այս բանաստեղծությունը գրվել է 1915 թվականին, հավանաբար ապրիլի 24-ին տեղի ունեցած Դիլմանի ճակատամարտի ազդեցության տակ։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1915 թվականի մայինսի 2-ին՝ «Հասկեր» ամսագրի № 94-ում։ Նույն ժամանակ՝ *«Արարատ»* ամսագրի ապրիլ-մայիս միացյալ համարում։

Այնուհետև Թիֆլիսում լույս տեսած «Հորիզոն» հադեսում ( էջ50-53)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «*Հորիզոն*» հանդեսից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1915 գրականությունում
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Աղթամարի կղզում

«**Աղթամարի կղզում**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1915 թվականին։

## Պատմություն
Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1915 թվականի հունիսի 16-ին, Աղթամար կղզում։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 71-ում պահվում է ուրիշի արտագրված մի օրինակ, որի քսաներեքերորդ տողը Թումանյանն է ուղղել։ Այն եղել է «*Սերը որ մեռավ*», իսկ Թումանյանը փոխել է «*Սիրտը որ մեռավ*»։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1915 թվականի հունիսի 24-ին Վանում լույս տեսած «*[[Աշխատանք (շաբաթաթերթ)|Աշխատանք]]*» շաբաթաթերթի № 27-ում, այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 177-178)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «Աշխատանք» շաբաթաթերթից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1915 գրականությունում
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Սոխակը (ֆիլմ, 1979)

**«Սոխակը»** (), խորհրդային լիամետրաժ գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ, որ նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1979 թվականին ռեժիսոր Նադեժդա Կոշեվարովայի կողմից։

Խորհրդային Միությունում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1980 թվականի հունիսին։

## Սյուժե
Ֆիլմը նկարահանվել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի համանուն հեքիաթի մոտիվներով։

Մի անգամ աղքատ ենթավարպետ Էվանն անտառում հանդիպում է կախարդին և օգնում նրան։ Որպես երախտագիտություն կախարդն Էվանին «արջի ծառայություն» է մատուցում՝ նրան օգնելով բազմել գահին մահացած թագավորի փոխարեն, և պատանին, որ հասակ էր առել հասարակ մարդկանց միջավայրում, իր համար բոլորովին անսպասելիորեն հայտնվում է պալատական կեղծավորների ու շողոքորթների շրջապատում, կեղծավորության ու ստի աշխարհում, սակայն նա ունի նաև ընկերուհի՝ իր սիրելին։

## Դերերում
* Սվետլանա Սմիրնովա – *Մարիա*
* Յուրի Վասիլև – *Էվան, ենթավարպետ*
* Ալեքսանդր Վոկաչ – *կանցլեր*
* Զինովի Գերդտ – *խորհրդական Բոմս*
* Նիկոլայ Տրոֆիմով – *գեներալ-ադմիրալ*
* Ալեքսանդր Դեմյանենկո – *Մեխանիկուս*
* Կոնստանտին Ադաշևսկի – *կախարդ*
* Սերգեյ Ֆիլիպով – *ավագ խորհրդական*
* Նիոկլայ Կարաչենցով – *Բրունո Բարտոլետտի, «արտասահմանցի» դերձակ, խաբեբա*
* Մարիա Բարաբանովա – *աման լվացող տիկին*
* Ալեքսանդր Դոմաշյով – *պալատական բալետմայստեր*
* Եվգենի Տիլիչեև – *պալատական դերասան*
* Բորիս Առաքելով – *1-ին գվարդիական*
* Գեորգի Շտիլ – *2-րդ գվարդիական*
* Գեորգի Տեյխ – *խորհրդական*

### Էպիզոդներում
* Գլիկերիա Բոգդանովա-Չեսնոկովա – *աման լվացող կին
* Լյուդմիլա Դմիտրիևա 
* Սերգեյ Կարնովիչ-Վալուա – *խորհրդական*
* Վիկտոր Պերևալով – *Բրունո Բարտոլետտիի ծառան, «ի ծնե խուլուհամր»*
* Ալեքսանդր Սավոստյանով
* Վսևոլոդ Իգոշին
* Յուրի Սվիրին – *այգեպան''
* Նադեժդա Շումիլովա

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Միխայիլ Վոլպին
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Նադեժդա Կոշեվերովա
* Բեմադրող օպերատոր՝ Էդուարդ Ռոզովսկի
* Բեմադրող նկարիչներ՝ Մարինա Ազիզյան, Վլադիմիր Կոստին
* Կոմպոզիտոր՝ Մոիսեյ Վայնբերգ
* Հնչյունային օպերատոր՝ Սեմյոն Շումյաչեր
* Ռեժիսոր՝ Աննա Տուբենշլյակ
* Օպերատորներ՝ Ս. Դվորցով, Ալեքսեյ Սիսոև
* Հագուստի նկարիչ՝ Վիկտորյա Մոգիլյանսկայա
* Նկարիչ-գրիմարարներ՝ Վադիմ Խալաիմով, Ի. Վասիլևա
* Խմբագիր՝ Ալեքսանդր Բեսսմերտնի
* Մոնտաժողներ՝ Վալենտինա Միրոնովա
* Լույսի վարպետ՝ Վ. Նաումով
* Գույների կարգավորում՝ Ի. Եմելյանովա
* Նկարիչ-լուսանկարիչ՝ Է. Կացև
* Ռեժիսորի օգնականներ՝ Յու. Սերով, Է. Բելսկայա, Ն. Սեդովա, Ն. Վասիլևա, Ա. Մորոզովա
* Օպերատորի օգնական՝ Տ. Պլյուսնինա
* Նկարչի օգնական՝ Իրինա Կավերզինա
* Բալետմայստեր՝ Ս. Կուզնեցով
* Դիրիժոր՝ Յուրի Սերեբրյակով
* Համակցված նկարահանումներ.
* Օպերատորներ՝ Գեորգի Սենոտով, Յու. Դուդով
* Նկարիչ՝ Ն. Կրիվոշեև
* Վարչական խումբ՝ Ն. Աֆանասևա, Զ. Վոսկրեսենսկայա, Դ. Սմիրնով
* Ֆիլմի տնօրեններ՝ Ռ. Վոլման, Թամարա Սամոզնաևա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Соловей» Аннотированный каталог фильмов киностудии «Ленфильм» 1918—2003.
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հանս Քրիստիան Անդերսենի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Ռեբեկա Մասիկա Կացուվա

**Ռեբեկա Մասիկա Կատսուվա** (հայտնի է եղել որպես «Մամա Մասիկա», ), ակտիվիստ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունից, որը ենթարկվել է սեռական ոտնձգության։ Հիմնադրել է *Association des Personnes Desherites Unies pour le Development* (*APDUD*)՝ պաշտպանելու սեռական ոտնձգությունների ենթարկվածներին, այդ թվում ԿԴՀ Կիվուի շրջանի երեխաներին։

## Անձնական կյանք
1999 թվականին՝ Կոնգոյի երկրորդ պատերազմի ժամանակ գրոհայինները սպանել են Կացուվայի ամուսնուն և սեռական ոտնձգության ենթարկել նրան և իր 13 և 14-ամյա դուստրերին։ Ոտնձգության արդյունքում դուստրերը հղիացել են, և Կացուվան ու դստրերը ստիպված էին լքել իրենց տունը, քանի որ ամուսնու հարազատները չէին ընդունում նրանց։ Կացուվային 4 անգամ բռնաբարել են զինվորները և միլիցիայի աշխատակիցները։ 2009 թվականի հունվարին նախկին ապստամբները, որոնք նոր էին ինտեգրվել Կոնգոյի զինված ուժերի կազմում, չորրորդ անգամ են բռնաբարել Կացուվային։ Նախկին ապստամբները պնդում էին, որ նրանք հարձակվել են Կացուվայի վրա, քանի որ նա նրանց մեղադրում էր կանանց վրա հարձակման մեջ։ Կացուվան որդեգրել է 18 երեխա՝ ծնված սեռական ոտնձգությունների ենթարկված մայրերից։

Մահացել է 49 տարեկան հասակում, մալարիայից և արյան բարձր ճնշումից։

## Գործունեություն
1999 թվականին Կացուվան հիմնել է կենտրոն, որը նաև հայտնի է որպես «լսող տուն», Կոնգոյի իր տանը, որը գտնվում է մեկուսացված և կոնֆլիկտային տարածքում։ 2002 թվականին նա կենտրոնը վերանվանել է *Association des Personnes Desherites Unies pour le Development* (*APDUD*): Կենտրոնը ծառայում է որպես ապաստան կանանց համար՝ ապաքինվելու բռնի գործողություններից և բժշկական օգնություն ցույց տալու համար, և ներկայումս բաղկացած է շուրջ 50 տներից, որտեղ կանայք ապրում են։ Կացուվայի կենտրոնն օգնում է շուրջ 180 կնոջ։ Անցած տասնամյակում Կացուվան օգնել է ավելի քան 6000 բռնաբարված կանանց։

## Մրցանակներ
2010 թվականին Կացուվան Ամնեստի Ինտերնացիոնալի կողմից  արժանացել է Կանանց և երեխաների իրավունքների համար Գինետա Սեգանի մրցանակին, որը հանձնվել է 2010 թվականի ապրիլի 9-11, Նոր Օռեանում, կազմակերպության ամենամյա հավաքույթի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Դին Սփիլման

**Դին Սփիլման** (, ), լյուքսեմբուրգցի փաստաբան և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախկին նախագահ։ 2004 թվականից եղել է Լյուքսեմբուրգի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատավոր, 2011 թվականից՝ Դատարանի հինգերորդ բաժնի նախագահ և ընտրվել է փոխ-նախագահ, որից հետո, 2012 թվականին՝ նախագահ։ Նաև համարվում է Լյուքսեմբուրգի Մեծ Դքսական ինստիտուտի անդամ և ակադեմիական պաշտոններ է զբաղեցրել Լյուքսեմբուրգի, Նանսիի և Լուվենի համալսարաններում։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Սփիլմանը ծնվել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Լյուքսեմբուրգում։ Իրավունք է սովորել Բելգիայի Լուվենի կաթոլիկ համալսարանում (բակալավրի աստիճան, 1988 թվական) և Քեմրիջի Ֆիցուիլյամ քոլեջում, Մեծ Բրիտանիա (մագիստրոսի աստիճան, 1990 թվական)։

### Իրավական կարիերա
Սփիլմանը 1989 թվականին ընդունվել է Լյուքսեմբուրգի փաստաբանների կոլեգիա, որտեղ աշխատել է մինչև 2004 թվականը։ 1991 թվականից մինչև 1997 թվականը եղել է Լուվենի կաթոլիկ համալսարանի քրեական իրավունքի օգնական։ 1996 թվականից մինչև 2004 թվականը նաև դասավանդել է Լյուքսեմբուրգի համալսարանում, 1997 թվականից մինչև 2008 թվականը՝ Նանսիի համալսարանում։ 2004 թվականի հունիսի 24-ից եղել է Լյուքսեմբուրգի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատավոր, ինչպես նաև 2011 թվականի փետրվարի 1-ից՝ Դատարանի հինգերորդ բաժնի նախագահ։ 2012 թվականից մինչև 2015 թվականը եղել է Դատարանի նախագահը։ 2016 թվականի ապրիլի 13-ից մինչ օրս համարվում է Եվրամիության Դատարանի դատավոր։

## Տես նաև
* Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատավորների ցանկ
* Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կայքում

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգցի դատավորներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատավորներ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Ինդեր Կումար Գուջրալ

**Ինդեր Կումար Գուջրալ** (, ), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, Հնդկաստանի վարչապետ (1997)։

## Կենսագրություն
Ինդեր Կումար Գուջրալը ծնվել է 1919 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Ջելամ քաղաքում։ Ծնողները եղել են անգլիական գաղութատիրության մարտիկներ։ Քաղաքական կյանքը սկսել է բավականին վաղ։ Տասնմեկ տարեկան հասակում առաջին անգամ ձերբակալվել է և ծեծի ենթարկվել ոստիկանության կողմից հայրենի Ջեմալ քաղաքում մանկական հակակառավարական շարժման կազմակերպման համար։

### Քաղաքական գործունեություն
1956-1964 թվականների ընթացքում եղել է Նյու Դելիի համայնքային կոմիտեի փոխ-նախագահ, իսկ 1964 թվականից մինչև 1976 թվականը՝ Ռաջյա սաբհայի՝ հնդկական խորհրդարանի վերին պալատի անդամ։

1975 թվականի հունիսին Ինդիրա Գանդիի կառավարությունում նշանակվել է կապի և տեղեկատվության նախարար։ 1976 թվականից մինչև 1980 թվականը Խորհրդային Միությունում եղել է Հնդկաստանի Հանրապետության դեսպան։

1980-ական թվականների կեսերին լքել է Հնդկական ազգային կոնգրեսը և միացել Ջանատա դալ կուսակցությանը։ Վիշվանատ Պրատապ Սինգհի (1989-1990) և Հարադանահալի Դոդեգովդա Դևե Գովդայի (1996-1997) գրասենյակներում եղել է Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարար։ Մինչև 1997 թվականի ապրիլին Հնդկաստանի վարչապետ ընտրվելը կառավարությունում տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել։

### Հնդկաստանի վարչապետ
Գուջրալի կառավարությունը Կոնգրեսի և Միացյալ ճակատի միջև դարձել է խորհրդանական կոմպրոմիսի արդյունքը, որոնք Դևե Գովդայի կառավարության հրաժարականից հետո չէին ցանկացնում իրականացնել վաղաժամկետ ընդհանուր խորհրդարանական ընտրություններ։

## Մրցանակներ
* Բարեկամության շքանշան (2000 թվականի սեպտեմբերի 25, Ռուսաստան) - * ռուս-հնդկական հարաբերությունների զարգացման մեջ մեծ ներդրման և Ռուսաստանի Դաշնության ու Հնդկաստանի Հանրապետության ազգերի միջև բարեկամության ամրացման համար*
* «Քաղաքակրթությունների երկխոսություն» միջազգային մրցանակ (2002)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ինդեր Կումար Գուջրալը tribuneindia.com կայքում 

Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Հնդիկ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Մուհամադ Ահմադ Հուսեյն

**Մուհամադ Ահմադ Հուսեյն** (, ), Երուսաղեմի և Պաղեստինի մեծ մուֆթի։ 2006 թվականի հուլիսին Պաղեստինյան ազգային վարչության նախագահ Մահմուդ Աբբասի կողմից նշանակվել է Երուսաղեմի մեծ մուֆթիի պաշտոնում։ Հուսեյնն այդ պաշտոնում փոխարինել է մեծ մուֆթի Իքրիմ Սաիդ Սաբրիին, որը, հավանաբար, հեռացվել է իր աճող հեղինակության և իր քաղաքական հայացքների ազատ կամարտահայտման համար։

## Հոգևոր գործունեություն
Մինչև Երուսաղեմի մեծ մուֆթի դառնալը, Հուսեյնը եղել է Ալ-Ակսա մզկիթի իմամը։

## Սկանդալներ
2006 թվականի հոկտեմբերին հարցազրույցներից մեկում Հուսեյնը օրինական է որակել իսրայելցիների դեմ պաղեստինցիների վարած ահաբեկչական գործողությունները և ասել, որ նրանք կարևոր նշանակություն ունեն Իսրայելի դեմ հակամարտության գործընթացում։ 2011 թվականի հունվարի 9-ին ՖԱԹՀ կազմակերպության հիմնման 47-ամյակին նվիրված միջոցառման ժամանակ, Հուսեյնը մեջբերել է Մուհամմադ մարգարեի հետևյալ հադիսը․ *«Իսլամում ահեղ դատաստանը չի գա մինչ այն պահը, երբ մուսուլմանները չկռվեն հրեաների դեմ։ Մուսուլմանները կսպանեն նրանց, այնպես որ հրեաները կթաքնվեն քարերի կամ ծառերի հետևում, իսկ քարերն ու ծառերը կասեն․ «Ո՜վ մուսուլման, ո՜վ դու Ալլահի ստրուկ։ Իմ հետևում թաքնվում է հրեա։ Արի և սպանիր նրան...»*:

Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն դատապարտել է մուֆթիի խոսքերը և նրա գործողությունները համեմատել Երուսաղեմի նախկին մուֆթի Ամին ալ Հուսեյնիի գործողությունների հետ, որը 1930-ական և 40-ական թվականներին դաշինք էր կնքել Ադոլֆ Հիտլերի հետ։ Իսրայելի կառավարության իրավախորհրդատու Յեհուդա Վայնշթեյնը ոստիկանությանը հանձնարարական է տվել՝ այս գործով քրեական հետաքննություն սկսելու վերաբերյալ։

2013 թվականի մայիսին Իսրայելի ոստիկանությունը ձերբակալել և հարցաքննել է Մուհամադ Հուսեյնին՝ մայիսին 7-ին Տաճարի լեռան վրա տեղի ունեցած անկարգությունների կազմակերպմանը մասնակցելու կասկածանքով։

## Միջազգային գործունեություն
2012 թվականի հոկտեմբերին Մուհամադ Ահմադ Հուսեյնը Ստամբուլում մասնակցել է Թյուրքալեզու երկրների խորհրդարանական վեհաժողովի հերթական նիստին։ Ստամբուլ կատարած աշխատանքային այցի ժամանակ Երուսաղեմի մուֆթին ոչ պաշտոնական հանդիպում է ունեցել Ռուսաստանի Պետական դումայի պատգամավոր Ռիզվան Կուրբանովիի հետ։

2019 թվականի ապրիլին Յալթայի միջազգային 5-րդ տնտեսական ֆորումի ժամանակ Հուսեյնին հայտարարել է, որ Ղրիմը ռուսական առաջնակարգ շրջաններից մեկն է, որտեղ նկատվում է մուսուլմանական ենթակառուցվածքների զարգացում։ «Գտնվելով Ռուսաստանում և Ղրիմում՝ մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են մուսուլմանները օգտվում են այն բոլոր իրավունքներից և կարգավիճակներից, որոնք օգտվում են մյուս բոլոր կրոնական համայնքների ներկայացուցիչները»։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Երուսաղեմի մեծ մուֆթիներ
Կատեգորիա:Մուսուլման աստվածաբաններ
Երևանի բիայնական դամբարան

**Երևանի բիայնական դամբարան**, Վանի Արարատյան թագավորության երեքհազարամյա դամբարան Երևանի հարավարևմտյան հատվածում՝ «Երևան Մոլ» առևտրի կենտրոնի տարածքում։

## Պատմական նկարագիր
Դամբարանը թվագրվում է մ.թ.ա. 8-րդ դարին, այն հայտնաբերվել 1984 թվականի մարտին տարածքում գործող Երևանի «Ավտոագրեգատ» գործարանի շինարարական աշխատանքների ժամանակ։ Հայտնաբերված բիայնական դամբարանը պեղվել է ՀՀ ԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի արշավախմբի կողմից` Էրեբունու թանգարանի աշխատակիցների օգնությամբ։

Դամբարանը կառուցված է եղել հին և մեծ դամբարանադաշտում։ Ներկայումս դամբարանի պատերը կրում են ժամանակին այնտեղ գործած արդյունաբերական ձեռնարկության թափոնների հետքերը․ գործարանից դեպի դամբարան է արտահոսել նավթի, բենզինի և յուղի խառնուրդ։

## Կառուցվածք
Դամբարանն ուղղանկյունաձև կառույց է՝ հյուսիս-հարավ կողմնորոշմամբ։ Այն կառուցված է կարմիր, սև, մուգ դարչնագույն և շագանակագույն տուֆով։ Ներքին չափերով կառույցի երկարությունը 3,46 մ է, լայնությունը՝ 1,97 մ, բարձրությունը` 2,15 մ։ Դամբարանի մուտքը, որը գտնվում է կառույցի հյուսիսային կողմում, փակված է եղել հսկա սալաքարով, որն այժմ ցուցադրվում է դամբարանի տարածքում։ Դամբարանախցի հատակը շարված է տուֆե սալերով, որոնց տակ գտնվում են գաղտնարաններ։ Դամբարանախուցն ունի հինգ որմնախորշ, որոնցից երեքը արևմտյան պատի մեջ են, մեկը՝ հարավային, մյուսն՝ արևելյան։

Ծածկը բաղկացած է եղել տուֆե հինգ երկայնական քարասալից, որոնք դրված են եղել կողք-կողքի` սրահի լայնքով մեկ (արևմուտքից արևելք ուղվածությամբ) և հենվել են պատերի շարվածքի վերին՝ հինգերորդ շարքի քարերի ձևավորած քիվի վրա։

## Պեղածո նյութ
Պեղումների արդյունքում արևմտյան պատի որմնախորշերում հայտնաբերվել են մեկական աճյունասափոր՝ լցված մարդու, կենդանիների և թռչունների մանրացված ոսկորներով։ Արևելյան որմնախորշում եղել է ցլի գլխի արձանիկներով մեծ կավանոթ և մի թաս, որի հատակին պահպանված էր նապաստակի պատկերով դրոշմ։ Դամբարանի հյուսիսարևելյան անկյունում գտնվել են մի քանի մեծ ու փոքր թասեր, սափոր ու ճրագ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Հայաստանում