Կետուպատ

«**Կետուպատ»** (), Հարավարևելյան Ասիայի մի շարք երկրների, մասնավորապես՝ Ինդոնեզիայի, Մալայզիայի, Սինգապուրի, Բրունեյի և Ֆիլիպինների ազգային ուտեստ։ Ինդոնեզիայում և Ֆիլիպիններում այն ​​տարածվել է նաև տարբեր տեղական անվանումներով։ Այն բրնձի փոքրիկ խորանարդիկ է, որը պատրաստվել է արմավենու կամ, ավելի հազվադեպ, բանանի տերևի ամուր հյուսքով։ Այն տոնական սեղանի կարևոր ատրիբուտ է, հատկապես մուսուլմանական Իդ ալ-Ֆիտր տոնի ժամանակ։

## Ծագում և տարածում
Կետուպատը տարածաշրջանի հիմնական հացահատիկի՝ բրնձի պատրաստման ավանդական եղանակներից է Մալայզիական արշիպելագի մեծ մասում, Մալայզիական թերակղզում և Ֆիլիպիններում: Ինդոնեզիայում, Մալայզիայում, Սինգապուրում և Բրունեյում «կետուպատ» անվանումը տարածվել է՝ աննշան հնչյունական տարբերակներով: Ինդոնեզիայում, հիմնական անվանման հետ մեկտեղ, որոշ շրջաններում օգտագործվել են հատուկ, տեղական անվանումներ․ Օրինակ՝ Արևմտյան Սումատրայում անվանումը «կատուպեկ» է (katupek sayua), Ֆիլիպիններում, տարբեր ժողովուրդների շրջանում, այս ուտեստը տարածված է տարբեր անվանումներով. «բուգնոյ» (bugnoy), «պատուպատ» (patupat), «տամու» (ta’mu), «պուսո» (pusô) և այլն:

Կետուպատի ծագումը պայմանավորված է բրինձը ապագա օգտագործման համար պահելու անհրաժեշտությամբ. արմավենու տերևներից պատրաստված խիտ փաթեթավորումը ապահովում է արտադրանքի երկարատև պահպանումը: Բացի այդ, փաթեթավորման կոմպակտ և գործնական ձևը հեշտացնում է դրա տեղափոխումը. դրա շնորհիվ կետուպատը պատմականորեն եղել է ցամաքային և ծովային ճանապարհորդների ամենակարևոր սննդի պաշարը:

## Պատրաստում և տեսակներ
thumb|left|240px|Ջակարտայի շուկայում վաճառվող կետուպատ պատրաստելու զամբյուղներ
Խոհարարական տեսանկյունից կետուպատը բավականին պարզ ուտեստ է: Նախապես թրջված բրինձը լցոնվում է մոտ 80-120 մլ ծավալով փոքրիկ զամբյուղների մեջ, որոնք հյուսված են արմավենու տերևների շերտերից: Զամբյուղը սովորաբար ունի ուղղանկյուն կամ բազմանկյուն ձև: Նման կետուպատի զամբյուղները պատրաստվում են եփելուց առաջ կամ գնվում են պատրաստի՝ դրանք շատ տարածված ապրանք են ավանդական շուկաներում:

Զամբյուղները, որոնք կիսով չափ լցված են բրնձով, փակվում են արմավենու տերևի շերտերի մնացած ազատ ծայրերը միահյուսելով և միացվում են խուրձերի մեջ։ Կետուպատի խուրձերը ընկղմվում են աղաջրի մեջ և եփվում են թույլ կրակի վրա շատ երկար ժամանակ՝ 4-5 ժամ։ Բրինձը եփվելուն զուգընթաց այն ուռչում է՝ լցնելով ամբողջ զամբյուղը, դրա զանգվածը աստիճանաբար խիտ է դառնում։ Եփելուց հետո զամբյուղները սառեցվում են սառը ջրով և կախում չորանալու համար։ Կետուպատը ուտելու համար զամբյուղը կտրվում է։ Չորացրած զամբյուղի պարունակությունը խիտ, միատարր բրնձի խորանարդիկ է՝ մի տեսակ պուդինգ։ .

Կետուպատների տարբեր տեսակները միմյանցից տարբերվում են միայն զամբյուղի ձևով, դրանք հյուսելու համար օգտագործվող արմավենու տեսակով և բրնձի տեսակով։ Այս տարբերությունները, իրենց հերթին, հիմնականում պայմանավորված են տարածաշրջանային առանձնահատկություններով։ Զամբյուղների համար ամենատարածված նյութը կոկոսի արմավենու տերևներն են, որոնք աճում են գրեթե ամենուրեք։ Հովհարաձև արմավենու տերևները օգտագործվում են մի փոքր ավելի քիչ. դրանց հյուսվածքի պատճառով դրանցից պատրաստված զամբյուղները սովորաբար ունեն եռանկյունաձև ձև։ Կպչուն բրնձից պատրաստված եռանկյունաձև կետուպատները ավանդական են Մալայզիայի մի շարք շրջանների համար։ Երբեմն կետուպատները փաթաթելու համար արմավենու տերևների փոխարեն օգտագործվում են բանանի տերևներ. այս պրակտիկան գոյություն ունի, մասնավորապես, Սինգապուրում։ Երբեմն կետուպատ զամբյուղներին տրվում է անսովոր բարդ ձև, օրինակ՝ կենդանիների ֆիգուրների տեսքով։ Նման կետուպատները սովորաբար պատրաստվում են տոների ժամանակ կամ՝ որպես մանկական քաղցրավենիք։ 20-րդ դարի վերջին շուկայում հայտնվեցին կիսաֆաբրիկատ արդյունաբերական արտադրանք՝ զամբյուղներում արդեն փաթեթավորված բրնձի կտորներ, որոնք պատրաստ են եփելու։

Կետուպատը պետք է տարբերակել խոհարարական տեխնոլոգիայով նման ուտեստից՝ լոնտոնգից, որը նույնպես տարածված է Ինդոնեզիայում, Մալայզիայում, Սինգապուրում և Բրունեյում: Լոնտոնգը, ի տարբերություն կետուպատի, ուղղանկյուն խորանարդ չէ, այլ երկար բրնձե «գլանակ», որը եփելու ընթացքում փաթաթվում է ոչ թե արմավենու տերևների շերտերի հյուսով, այլ ամբողջական բանանի տերևներով: Բացի այդ, լոնտոնգի դեպքում տերևի կճեպի մեջ լցված բրինձը չի թրջվում, այլ արդեն գրեթե պատրաստ է: Կետուպատն ավելի շատ է տարբերվում լեմանգից՝ Մալակկա թերակղզում, Սումատրայում և Կալիմանտանում տարածված ուտեստից, որի դեպքում բրինձը փաթաթվում է ամբողջական բանանի տերևներով և եփվում բաց կրակի վրա՝ բամբուկի ցողունների մեջ, որի մեջ լցնում են կոկոսի կաթ:

## Օգտագործում
thumb|right|240px|Կետուպատը մատուցվում է սատեի հետ
Շատ շրջաններում կետուպատը տարածված առօրյա ուտեստ է, որը սովորաբար մատուցվում է բազմաթիվ ավանդական ուտեստների հետ, մասնավորապես՝ սատե կոչվող փոքր շամփուրների և գադո-գադո կոչվող բանջարեղենային աղցանի հետ։ Այսպիսով, զամբյուղից հանված կետուպատը փաստացիորեն կատարում է նույն դերը, ինչ եվրոպական խոհանոցում կատարում է հացը կամ կնեդլիկը. դրանով ուտում են հիմնական ուտեստը կամ էլ թաթախում են սոուսներն ու մածուկները։

Բացի այդ, ամբողջական կամ կտրտած կետուպատը հաճախ ավելացվում է ապուրներին և շիլաներին, որի դեպքում այն ​​վերածվում է խմորագնդիկի:

Գրեթե ամենուրեք կետուպատը տոնական սեղանի անբաժանելի մասն է կազմում, հատկապես մուսուլմանական Իդ ալ-Ֆիտր տոնի ժամանակ, որը տարածաշրջանում հայտնի է որպես Իդուլ Ֆիտրի, Այդիլֆիտրի, երբ այն մատուցվում է Ռամադանից հետո պահքի ավարտի առթիվ ճաշի ժամանակ, ինչպես նաև հարսանիքների և ընտանեկան այլ տոնակատարությունների ժամանակ: Շատ վայրերում, օրինակ՝ Ճավայի հարավային ափին, այն ընկալվում է բացառապես որպես պահքը ավարտելու և հաջորդ մի քանի տոնական օրերին մատուցվող քաղցրավենիք, որտեղ դրա պատրաստումն ու օգտագործումը սովորական օրերին չի կիրառվում:

## Կետուպատը տեղական մշակույթում
Ինդոնեզիայում, Մալայզիայում և Բրունեյում, ինչպես նաև Սինգապուրի և Ֆիլիպինների մուսուլման բնակչության շրջանում Ռամադանից հետո պահքի ավարտի օրը որպես քաղցրավենիք ավանդական դերի շնորհիվ, կետուպատը դարձել է այս կրոնական տոնի խորհրդանիշներից մեկը: Բնակելի և հասարակական տարածքները հաճախ զարդարվում են կետուպատներով կամ դրանց պլաստիկե կրկնօրինակներով՝ Իդ ալ-Ֆիտր տոնի առթիվ: Կետուպատը հաճախ պատկերված է պահքի ավարտը նշելու համար ուղարկվող շնորհավորական բացիկների վրա:

Սումատրայի Բենկուլու քաղաքում պատրաստված կետուպատները հատկապես հայտնի են Ինդոնեզիայում, քանի որ դրանք բացառիկ կարծր են։ Ժամանակակից ինդոնեզիայում «Բենգկուլ կետուպատ» () արտահայտությունը ձեռք է բերել փոխաբերական իմաստ՝ բռունցք, բռունցքով հարված։ Համապատասխանաբար, «Բենգուլույի կետուպատ» նշանակում է ծեծել, ապտակել։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Gado-Gado stall.JPG|Կետուպատ շուկայական տաղավարում բանջարեղենի մեջ: Ինդոնեզիա
Պատկեր:YosriKetupatPalas.jpg|Եռանկյունաձև կետուպատ: Մալայզիա
Պատկեր:Coto Makassar dish.JPG|Չոտո մակասար ապուրի ավանդական մատուցում կետուպատով։ Ինդոնեզիա
Պատկեր:Ketupat Burung.JPG|Կետուպատ թռչնի տեսքով. Կալիմանտան, Մալայզիա


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բրնձով ուտեստներ
Կատեգորիա:Բրունեյ
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Խավարտներ
Կատեգորիա:Սինգապուր
Կատեգորիա:Ֆիլիպինական խոհանոց