Քաոսկամպֆ

**Քաոսկամպֆ** (**', բառացի՝ «<span class="gloss-text">**քաոսի դեմ պայքար**</span><span class="gloss-quot">»</span>) կամ **մարտական առասպել**, [[Աշխարհի արարում|աշխարհի արարման]] լայնորեն տարածված [[Համեմատական դիցաբանություն|դիցաբանական մոտիվ]], որը ներառում է մշակութային հերոս [[Աստվածություն|աստվածության]] և [[Քաոս (տիեզերածնություն)|քաոսի]] հրեշի միջև պայքարը, որը հաճախ [[Ծովային օձ|ծովային օձի]] կամ [[Վիշապ (գերբնական էակ)|վիշապի]] տեսքով է։ Այս տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է ''[[Էնումա էլիշ|Էնումա Էլիշում]]'' քաոսի վիշապ [[Տիամատ|Տիամաթի]] ոչնչացման կապակցությամբ, չնայած նախնադարյան վիճակում [[Աբզու|Աբզուն]] և [[Տիամատ|Տիամաթը]] խաղաղ գոյակցել են, և քաոսը սկսվել է միայն այն ժամանակ, երբ Տիամաթը մարտի է մտնել [[Մարդուկ|Մարդուկի]] հետ։

== Սահմանում ==
Այսօր՝ ''քաոսկամպֆ'' հայեցակարգը հետևողականորեն սահմանված չէ, և տերմինը բազմաթիվ ուսումնասիրություններում է օգտագործվում։  Նիկոլաս Ուայեթը սահմանում է **' կատեգորիան հետևյալ կերպ․

*Քաոսկամպֆ* առասպելը աստվածային մարտական պատմությունների մի կատեգորիա է, որն ունի տիեզերագիտական երանգներ, չնայած երբեմն երկրորդականորեն ուղղված է այլ նպատակների, որտեղ հերոս աստվածը հաղթում է իրեն հակառակ ուժին կամ ուժերին, որոնք սովորաբար բնակվում են կամ նույնացվում են ծովի հետ և ներկայացվում են որպես քաոսային, լուծարող ուժեր։

Այն կարող է նաև օգտագործվել երկու աստվածների միջև դուալիստական պայքարի վերաբերյալ։ Այդ համատեքստում առաջարկվել է այլընտրանքային տերմին՝ *թեոմախիա*, մինչդեռ *քաոսկամպֆը* կարող է սահմանափակվել տիեզերական ճակատամարտերին անդրադառնալով արարչագործության համատեքստում։ Օրինակ՝  *քաոսկամպֆը* կարող է գտնվել Էնումա Էլիշում (միակ հին մերձավորարևելյան տեքստը, որը տիեզերական ճակատամարտը տեղադրում է արարչագործության պատմության համատեքստում), բայց ոչ Բաալի ցիկլում կամ Սաղմոս 74- ում, որտեղ Բաալի / Յահվեի և ծովային օձ Յամ / Լևիաթանի միջև *թեոմախիա* է տեղի ունենում՝ առանց արարչագործության։  *Քաոսկամպֆի* գաղափարը կարող է ավելի շատ տարբերվել աստծո և իր ժողովրդի թշնամու միջև աստվածային պայքարից։

## Զուգահեռներ
[մինի|Քրիստոնեացված ''Քաոսկամպֆի'' պատկերը. [Միքայել Հրեշտակապետ|Միքայել Հրեշտակապետի արձանը, որը սպանում է վիշապին: Վահանի վրա գրված է. *Quis ut Deus?,* *լատիներեն արտահայտություն, որը նշանակում է՝ «Ո՞վ է նման Աստծուն»*  թարգմանվում է՝ Միքայել]]

Զուգահեռ հասկացություններ են ի հայտ գալիս Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում, ինչպիսիք են գաղափարների վերացական հակամարտությունը եգիպտական Մաատի և Իսֆետի երկվության մեջ կամ Հորի և Սեթի ճակատամարտում, կամ Ռայի ճակատամարտի ավելի կոնկրետ զուգահեռը քաոսի օձ Ապոֆիսի հետ։

### Հին Կտակարանի ուսումնասիրություններ
Հերման Գյունկելի 1895 թվականի դասական գերմանական *«Շյոփֆունգ և քաոս ուրցում և վերջում»* աշխատությունից ի վեր, ժամանակակից աստվածաշնչյան ուսումնասիրությունների ոլորտի տարբեր պատմաբաններ վաղ բաբելոնյան տիեզերագիտության (և այժմ՝ հին մերձավորարևելյան տիեզերագիտություններից այլ հարակից պատմությունների) քաոսի թեման կապել են Ծննդոց գրքի արարչագործության պատմության հետ։  Բացի «Ծննդոց»-ից, Հին Կտակարանի այլ գրքեր, մասնավորապես՝ մի քանի Սաղմոսներ, Եսայիի և Երեմիայի որոշ հատվածներ և Հոբի գիրքը, նույնպես արդիական են։ 

Ուշադրության կենտրոնում է եղել Ծննդոց 1։2 -ում *«անդունդ»* կամ *«տոհու վա-բոհու»* տերմինը։ Այս տերմինը կարող է վերաբերել արարչագործությունից առաջ գոյություն չունեցող վիճակին կամ անձև վիճակին։ Ծննդոց գրքում Աստծո հոգին շարժվում է ջրերի երեսին՝ տեղահանելով տիեզերքի նախկին վիճակը, որը համեմատվում է «ջրային քաոսի» հետ, որի վրա կա *չոշեկ* (որը եբրայերենից թարգմանաբար նշանակում է խավար/խառնաշփոթ)։  

Սակայն որոշ գիտնականներ մերժում են Աստվածաշնչյան արարչագործության և բաբելոնական և այլ (օրինակ՝ չինական) առասպելներից քաոսի պատկերացումների միջև կապը։ Հիմքն այն է, որ Ծննդոց 1։2-ում տերմիններն իրենք իմաստաբանորեն կապված չեն քաոսի հետ, և որ ամբողջ տիեզերքը գոյություն ունի քաոսի վիճակում բաբելոնական, չինական և այլ առասպելներում, մինչդեռ առավելագույնը դա կարելի է ասել երկրի մասին Ծննդոցում ։  *Քաոսկամպֆի* առկայությունը աստվածաշնչյան ավանդույթում այժմ վիճելի է։

## Տես նաև
* Վիշապ (գերբնական էակ)
* Ծովային օձ
* Համեմատական դիցաբանություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Աքքադյան դիցաբանություն
Կատեգորիա:Դիցաբանական արխետիպեր
Կատեգորիա:Հին Կտակարան
Կատեգորիա:Վիշապներ