Ջիգորո Կանո

**Ջիգորո Կանո** ( ճապ. ՝ 嘉納 治五郎 Կանո ՝ Jigoro, ), մարտարվեստի վարպետ, ձյուդոյի ստեղծող, Կոդոկան դպրոցի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
### Երիտասարդություն և կրթություն
ձախից|մինի|Կանոն երեխա ժամանակ (աջից)
Կանոն ծնվել է 1860 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Միկագե քաղաքում ( , ներկայումս Հիգաշինադա-կու, Կոբե ), Կիոտոյի մոտ։ 1871 թվականին, երբ Կանոն 10 տարեկան էր, նրա մայրը մահացավ, և նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Տոկիո։ Կանոն լեզուներ սովորելու ունակություն ուներ, և 15 տարեկանում նա սկսեց հաճախել Տոկիոյում օտարալեզու դպրոց։ 1877 թվականին Կանոն ընդունվել է Տոկիոյի համալսարան, որտեղ սովորել է փիլիսոփայություն և քաղաքագիտություն։
[ձախից|մինի|Կանո Ջիգորոն 1936 թվականի հուլիսի 31-ին [Բեռլինում ՄՕԿ-ի քվեարկությունից հետո, որը որոշեց կազմակերպել 1940 թվականի Օլիմպիական խաղերը Տոկիոյում։]]
[մինի|258x258փքս|Կանոն ցուցադրեց [Ջուջուցու|ջյուջուցու Ուլիսես Ս. Գրանթ-ի համար, երբ ԱՄՆ նախկին նախագահը այցելեց Ճապոնիա 1879 թվականին:]]
Կանոն պատանեկության տարիներին ֆիզիկապես թույլ էր և լավ կազմվածք չուներ, ինչը ծաղրի առիթ էր տալիս իր հասակակիցների կողմից։ Կանոն որոշեց ինքնուրույն զարգանալ և 17 տարեկանում սկսեց զբաղվել ջյուջուցուով (ջիու-ջիցու)։ Ջուջուցուն այդ ժամանակ Ճապոնիայում մարտարվեստի տարածված ձև էր, սակայն Մեյձիի վերականգնումից հետո այն դժվար ժամանակներ ապրեց։ Հետագայում ձյուդոյի տեխնիկան հիմնված էր ջուջուցուի ըմբշամարտի տարրերի վրա։

Կանոն սկզբում մոտեցավ Ռյուշի Կատագիրիին ՝ խնդրելով նրան սովորեցնել ջյուջուցու։ Բայց նա իր առաջին լուրջ ուսուցումն ստացավ Հաչինոսուկե Ֆուկուդայից, ում դոջոյում նա ուսումնասիրեց Թենջին Շինյո-րյու ոճը։ Այնուհետև Կանոն շարունակեց իր ուսումը Մասամոտո Իսոյի մոտ, իսկ 1881 թվականին վարպետ Ցուտենոշի Ինկուբոյի ղեկավարությամբ սկսեց ուսումնասիրել Կիտո-րյու ոճը։

### Կոդոկան ձյուդոն և ձյուդոյի ստեղծումը
Նետելու տեխնիկան մշակելիս Կանոն եկավ այն մտքին,որ ջուջուցուն բարեփոխելու գաղափարին։ Կանոն ցանկանում էր գիտական դիտարկումների վրա հիմնված նոր տեխնիկայի օգնությամբ հասնել իր ուսանողների մտքի և ոգու միավորմանը։ Կանոն ծրագրից բացառեց վտանգավոր տեխնիկան, որը հանգեցնում է վնասվածքների՝ փորձելով ստեղծել մարտի նոր, արդյունավետ տեսակ։
[ձախից|մինի|Ջիգորո Կանոյի արձանը [Տոկիոյի Կոդոկան ինստիտուտի մոտ|258x258փքս]]
1881 թվականին Կանոն ավարտեց համալսարանը և շուտով դարձավ գրականության ուսուցիչ արտոնյալ ընտանիքների երեխաների դպրոցում։ 1882 թվականի փետրվարին Կանոն բացեց իր դոջոն, այս ամսաթիվը համարվում է Կոդոկան ձյուդոյի հիմնադրման տարեթիվը։ Հենց սկզբում Կանոն ուներ ինը աշակերտ և 12 տատամիի չափ դահլիճ։
մինի|Ջիգորո Կանո, 32 տարեկան1892 թվական|300x300փքս
Ձյուդոյի նոր արվեստը սկսեց տարածվել միայն այն ժամանակ, երբ Կանոյի աշակերտները 1885-1888 թվականներին , Տոկիոյի ոստիկանության հովանու ներքո անցկացվող մրցաշարերի ժամանակ, կարողացան բազմիցս հաղթել մրցումներում ջուջուցուի տարբեր դպրոցների ներկայացուցիչների հետ։ Նման հաջողությունների կապակցությամբ ձյուդոյի դպրոցը բավականին արագ սկսեց տարածվել ամբողջ Ճապոնիայում։ 1907 թվականին ձյուդոն, քենդոյի հետ մեկտեղ, մտցվեց միջնակարգ դպրոցների ուսումնական ծրագրում, իսկ հետո այն աստիճանաբար լայն տարածում գտավ ոստիկանությունում և բանակում։

Կանոն շատ էր շեշտը դնում կարգապահության վրա և շատ խիստ էր։ Մյուս կողմից, նրա աշակերտները ստիպված չէին վճարել իրենց ուսման համար և վճարում էին բրնձով ու թեյով։ Նա նույնիսկ իր ուսանողներին տրամադրեց մարզման հագուստ, որն ինքն էր պատրաստում։

1891 թվականին նա ամուսնացել է Կորեայում Ճապոնիայի նախկին դեսպանի դստեր՝ Սումակո Տակեզոյի հետ։

1909 թվականին Ջիգորո Կանոն՝ որպես ճապոնական ամենաազդեցիկ սպորտային կազմակերպության ղեկավար, ընտրվել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամ։

1911 թվականին Կանոն հիմնադրեց Ճապոնիայի սպորտային ասոցիացիան և ընտրվեց որպես նրա նախագահ։

1919 թվականին նշանակվել է Ճապոնիայի մարզական կազմակերպության նախագահ։

1938թ . մայիսի 4-ին Կանոն մահացավ թոքաբորբից 77 տարեկանում՝ վերադառնալով Ճապոնիա Կահիրեում ՄՕԿ-ի Գլխավոր ասամբլեային մասնակցելուց հետո՝ Հիկավա Մարու նավի վրա ( Յոկոհամա նավահանգիստ ժամանելուց երկու օր առաջ)։

## Պարգևներ
*Հուշամեդալ՝ ի պատիվ Կայսերական Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելու, 2-րդ աստիճանի (1889 թ. նոյեմբերի 29)
* Սրբազան գանձի շքանշան, 6-րդ աստիճան (25 դեկտեմբերի 1896 թ.)
* Սուրբ գանձի շքանշան, 5-րդ աստիճան (28 դեկտեմբերի 1898)
** Սուրբ գանձի շքանշան, 4-րդ աստիճան (դեկտեմբերի 27, 1902 թ.)
** Սուրբ գանձի 3-րդ աստիճանի շքանշան (27 դեկտեմբերի 1906 թ.)
** Սուրբ գանձի շքանշան, 2-րդ աստիճան (26 հոկտեմբերի 1911)
** Հուշամեդալ՝ ի պատիվ Տայշո կայսրի գահ բարձրանալու
** Մեդալ «Ի հիշատակ կայսր Շոուայի գահին բարձրանալու» (10 նոյեմբերի, 1928 թ.)
** Ծագող արևի շքանշան, 2-րդ աստիճան (24 մայիսի 1919)
** Սուրբ գանձի շքանշան, 1-ին աստիճան (16 հունվարի 1920 թ.)
** Մեդալ «Ի հիշատակ կայսերական մայրաքաղաքի վերականգնման» (1 մայիսի, 1931 թ.)
** Կորեայի մարդահամարի պատվին հուշամեդալ (1932 թվականի հոկտեմբերի 1)
** Ծագող արևի շքանշան, 1-ին աստիճան (4 մայիսի 1938 թ.)
** Կրկնակի վիշապի շքանշան, 2-րդ աստիճան (21 հոկտեմբերի 1899 թ.)
** «Պետության հիմնադրում» մեդալ (1 մարտի, 1934 թ.)
** Մեդալ «Կայսեր այցը Ճապոնիա» (21 սեպտեմբերի, 1935 թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* John Stevens: The Way of Judo: A Portrait of Jigoro Kano and His Students — 2013 — ISBN 1-59030-916-2
 

Կատեգորիա:Ճապոնացի ձյուդոիստներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի մարզիկներ