Սեն Մորիս (Շվեյցարիա)

**Սեն Մորիս** () կամ **Սեն Մորիս դ՛Ագոն** (), քաղաք և համայնք Շվեյցարիայում։ Վարչական կենտրոնն է Վալե կանտոնի Սեն Մորիսի շրջանի, որի կազմի մեջ մտնում են ութ համայնք ևս։ 2013 թվականի հունվարի 1-ից նրան է միացվել նաև նախկին Մեքս համայնքը։ Բնակավայրի զբաղեցրած տարածքը հասցվել է 7 քառակուսի կիլոմետրի։

Սեն Մորիսի ներկայիս տարածքում են գտնվել հին հռոմեական *Ագաունում* ռազմական ճամբարը, միջնադարում՝ Սեն Մորիսի աբբայությունը, որտեղ գործել է Շվեյցարիայում հռչակված բարձրագույն դպրոց՝ *Collège de Saint-Maurice*-ը։

Սեն Մորիսն ընկած է դեպի Ռոնի գետահովտի վերին հատվածը տանող լեռնանցքի սկզբնամասում, և նրա ռազմավարական կարևոր դիրքը նկատի առնելով՝ դեռևս 15-րդ դարում այստեղ ամրոց է կառուցվել, իսկ 1880 թվականից մերձակա սարալանջին սկսվել է նաև բերդի շինարարությունը։

## Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում Սեն Մորիսն առաջին անգամ հիշատակվել է 200 թվականին՝ որպես *Acaun[ensis] [quadragesimae] Gal[liarum]*;  Միջին դարերում՝ 1003 թվականին, ի պատիվ կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ Մորիսի, բնակավայրի անվանման մեջ *Acaunum*-ը () փոխարինվել է *Saint-Maurice*-ով։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Սեն Մորիսի մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ St. Maurice Agaunum աբբայությունը, ամրոցը՝ կանտոնային ռազմական թանգարանով հանդերձ, Պիեռի տունը (Maison de la Pierre) և Ռոնի վրա գցված միջնադարյան կամուրջը։ Սեն Մորիսի հին քաղաքամասն ամբողջությամբ ներառված է նաև Շվեյցարական ժառանգության գույքացանկում։

## Պատկերասրահ

Mathis Gothart Grünewald 010.jpg|Սեն Մորիսը (նկարիչ՝ Մատիաս Գրյունվալդ, 15-րդ դար)
Stmaurice sprungli 1782.JPG|Սեն Մորիսի ամրոցն ու կամուրջը 1782 թ.
St-Maurice-Kapelle.jpg| Notre-Dame-du-Scex մատուռը(կառուցվել է 18-րդ դարում՝ 8-րդ դարի ավերված շինության հիմքի վրա)
File:32126 St-Maurice, Abteikirche 1990-06-03.jpg | St-Maurice D’Agaune աբբայությունը
Abtei Saint-Maurice Eingang.jpg|St-Maurice D’Agaune աբբայությունը
Abbaye St-Maurice.jpg|St-Maurice D’Agaune աբբայության ներքին բակը
File:St-Maurice-Schloss.jpg | Ամրոցը
File:Maisonpierre03.JPG|Պիեռի տան սյունաշարը
File:Maison de la Pierre - Saint-Maurice.jpg|Պիեռի տան ճակատամասը
File:Pont sur le Rhône - Saint-Maurice.jpg|Ռոնի վրա գցված միջնադարյան կամուրջը


## Ժողովրդագրություն
2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով Սեն Մորիսն ուներ 4,595 բնակիչ, որոնց մոտավորապես 26%-ը օտարերկրացիներ էին։
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1020 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3900
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:800 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:160 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1798 from:start till:830 text:"830"
  bar:1850 from:start till:1224 text:"1,224"
  bar:1860 from:start till:1543 text:"1,543"
  bar:1870 from:start till:1638 text:"1,638"
  bar:1880 from:start till:1637 text:"1,637"
  bar:1888 from:start till:1637 text:"1,637"
  bar:1900 from:start till:2162 text:"2,162"
  bar:1910 from:start till:2213 text:"2,213"
  bar:1920 from:start till:2539 text:"2,539"
  bar:1930 from:start till:2569 text:"2,569"
  bar:1941 from:start till:2699 text:"2,699"
  bar:1950 from:start till:2728 text:"2,728"
  bar:1960 from:start till:3196 text:"3,196"
  bar:1970 from:start till:3808 text:"3,808"
  bar:1980 from:start till:3458 text:"3,458"
  bar:1990 from:start till:3731 text:"3,731"
  bar:2000 from:start till:3596 text:"3,596"


## Անվանի անձինք
* Ժան Ֆրանսուա Ֆուրնիե (ծնվ. 1966) - գրող, թատերագիր, բանաստեղծ, կենսագիր
* Մորիս Բարման (1808–1878) - քաղաքական գործիչ
* Շառլ դը Մոռնի (1811–1865) - արդյունաբերող, քաղաքական գործիչ
* Կամիլա դը Վեռա (1814–1875) - քաղաքական գործիչ
* Ալբեր Լուիզիե (1893–1979) - գյուղատնտես
* Ալեքսանդր Սառասեն (1895–1976) ճարտարագետ
* Ալեն Պիշար (* 1955) - մանկավարժ, քաղաքական գործիչ
* Mix & Remix, իրական անունը՝ Ֆիլիպ Բեկլեն (1958–2016) - ծաղրանկարիչ, պատկերազարդող

## Գրականություն
* François Wiblé: *Saint-Maurice/Acaunus.* In: *Vallis Poenina. Das Wallis in römischer Zeit.* Ausstellungskatalog. Walliser Kantonsmuseen, Sitten 1998, ISBN 2-88426-039-0, S. 162–164 (zur antiken Siedlung).
* Bernard Andenmatten (Hrsg.): *L’abbaye de Saint-Maurice d’Agaune 515–2015.* Band 1: *Histoire et archéologie.* Infolio, Gollion 2015.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Վալե կանտոնի բնակավայրեր