open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հերբերտ Բայեր

**Հերբերտ Բայեր** (, ), ավստրիացի գրաֆիկական դիզայներ, նկարիչ, լուսանկարիչ, քանդակագործ։ Եղել է գերմանական Բաուհաուզ ճարտարապետա-գեղարվեստական միության նշանավոր անդամ։

## Կենսագրություն
thumb|left|250px|''Stadelwand'', 1936, Մ․Տ․ Աբրահամի անվան գեղարվեստի կենտրոն
200px|left||thumb|Հերբերտ Բայերի կողմից մշակված տառատեսակ, 1925 թվական
Հերբերտ Բայերը ծնվել է 1900 թվականի ապրիլի 5-ին Ավստրիայի հյուսիսային մասում գտնվող Զալցբուրգ քաղաքի մոտ գտնվող փոքրիկ գյուղում։ 19 տարեկանում դարձել է նկարիչ Գեորգ Շմիդթհամերի աշակերտը, որի արհեստանոցում ստեղծել է պաստառներ և գովազդային պաստառներ։ 21 տարեկանում Բայերը մեկնել է Գերմանիա, որտեղ որոշ ժամանակ աշխատել է վիեննացի ճարտարապետ Էմանուել Մարգոլդի արվեստանոցում և որոշ ժամանակ անց միացել Բաուհաուզ արվեստի շարժմանը։

1925 թվականին Հերբերտը ստանձնել է Դեսսաու քաղաք տեղափոված Բաուհաուզ դպրոցի տպագրության և գովազդի բաժնի կառավարումը, որտեղ նա եղել է նաև տպագիր հրատարակությունների ձևավորման պատասխանատուն։

1928 թվականից Բայերը եղել է «Վոգ» ամսագրի գերմանական հրատարակության գեղարվեստական ղեկավարը։ 1938 թվականին տեղափոխվել է Ամերիկա, որտեղ որտեղ հետագա տարիներին աշխատել է դիզայնի ոլորտում։

Իր ստեղծագործական ուղու ընթացքում Հերբերտ Բայերը ունեցել է ավելի քան 150 անհատական ցուցահանդես։ Նրա աշխատանքների շուրջ խոսվել են հոդվածներում և գրքերում։

Բայերի աշխատանքները գտնվում են Եվրոպայի և Ամերիկայի ավելի քան 40 թանգարանում, ինչպես նաև բազմաթիվ մասնավոր հավաքածուներում։ Նրա «Մետամորֆոզ» լուսանկարչական քանդակում Բայերն օգտագործել է 1928 թվականի Բաուհաուզ ամսագրի շապիկը՝ որտեղ զետեղված են երկրաչափական մարմիններ՝ խորանարդներ, գնդեր և կոններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*herbert bayer
*Art Directors Club bio and portrait of Herbert Bayer 
*Herbert Bayer: Bauhaus and Beyond

Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրաֆիկական դիզայներներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ավստրիական «Գիտության և արվեստի համար» պատվո խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայներներ
PC Games

**PC Games**, գերմանական ամսագիր, որը նվիրված է համակարգչային խաղերին և հրապարակվում է Computec Media AG հրատարակչության կողմից։

## Պատմություն
PC Games-ը հիմնադրվել է 1992 թվականին։ Սկզբնական շրջանում ամսագրի հետ տրամադրվում էր 3,5 դյույմ տրամաչափով սկավառակ, որը հետագայում փոխարինվեց CD-ROM-ով։ 1999 թվականին PC Games-ը դարձավ Գերմանիայում առաջատար ամսագիրը, որը նվիրված էր համակարգչային խաղերին։

1992 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1998 թվականի մարտը ամսագրի գլխավոր խմբագիրները մնացին ամսագրի հիմնադիրներ՝ Օլիվեր Մեննեն և Թոմաս Բորովսկին։ 1998 թվականի ապրիլից մինչև 2000 թվականի փետրվարը այդ պաշտոնը զբաղեցրել է Թոմասը։ 2000 թվականի մարտից մինչև 2001 թվականի հունիսը ամսագիրը գլխավորել են Ֆլորիալ Սթանգլը և Պյոտր Ֆրյոլիխը։ 2004 թվականի մարտին ամսագրի միակ խմբագիրը մնացել է Պյոտր Ֆրյոլիխը։ 2014 թվականին նա լքեց իր պաշտոնը։ Նրան փոխարինեց Վոլֆգանգ Ֆիշերը։

## Վաճառք և հայտնիություն
PC Games-ը համարվում է համակարգչային խաղերին նվիրված ամենաշատ վաճառված ամսագիրը Գերմանիյում, զիճելով միայն Computerbild Spiele և GameStar-ին։ 1999 թվականի չորրորդ կեսին PC Games-ը վաճառվել է 363 608 օրինակով, ինչը դարձնում է նրան ամենահայտնի ամսագիրը այդ ժամակաների համար։ Սակայն 2002 թվականից սկսած տպագիր ամսագրերի վաճառքը սկսեց նվազել, ինչն էլ հանգեցրեց PC Games-ի վաճառքի նվազմանը։ 2011 թվականի չորրորդ կեսին տվյալներով, PC Games ամսական վաճառվում էր 102 032 օրինակով։

PC Games-ը նաև աջակցում է PCGames.de խաղային պորտալին, որում հրապարակվում են նորություններմ ակնարկներ, խաղերի փորձարկուներ և այլ նյութեր նվիրված համակարգչային խաղերին։ 2016 թվականի փետրվարի տվյալներով PCGames.de-ը ամեն ամիս այցելում է ավելի քան 1,41 միլլիոն օգտատեր, ինչը դարձնում է նրան գերմանական համացանցում ամենահայտնի խաղային պոլտորներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* pcgames.de — Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամսագրեր
Կատեգորիա:Ամսագրեր ըստ թեմայի
Կատեգորիա:Ամսագրեր ըստ հետաքրքրության
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Նելլի Դիներ

**Նելլի Հեդվիգ Դիներ** (, ), Եվրոպայում առաջին բորտուղեկցորդուհին, ով աշխատել է շվեյցարական Swissair ավիաընկերությունում։

## Կենսագրություն
### Առաջին բորտուղեկցորդուհիներ
Աշխարհում առաջին ուղեկցորդուհին հերթապահել է 1911 թվականին DELAG ընկերության LZ 10 Schwaben առևտրային դիրիժաբլում։ 1927 թվականի մայիսի 1-ին British Imperial Airways-ն աշխարհում առաջին անգամ վարձել է բորտուղեկցորդի Լոնդոն-Փարիզ երթուղով։ Բորտուղեկցորդի մասնագիտությունը սկիզբ է դրվել Boeing Air Transport-ի (այժմ՝ United Airlines) գործառնական մենեջերների կողմից, ովքեր 1930-ականներին կարծում էին, որ բորտուղեկցորդուհիները հանգստացնող ազդեցություն կունենան ուղևորների վրա՝ նվազեցնելով թռիչքի ընթացքում նրանց վախը, որն այդ ժամանակ համարվել է էկզոտիկ։ 1930 թվականի մայիսի 15-ին ամերիկացի բուժքույր Էլեն Չըրչը (1904–1965) դարձել է աշխարհում առաջին բորտուղեկցորդուհին, ով ուղեկցել է Boeing Air Transport ընկերության երեք շարժիչանի Boeing 80A ինքնաթիռի ուղևորներին։

### Եվրոպայի  առաջին բորտուղեկցորդուհին
մինի|Նելլի Դիները CurtissAT-32C Condor-ի խոհանոցում (1934)
մինի|Նելլի Դիները ուղևորների հետ Curtiss AT-32C Condor-ի խցիկում (1934)
1934 թվականի սկզբին Նելլի Դիները դարձել է շվեյցարական Swissair ավիաընկերության առաջին ուղեկցորդուհին Եվրոպայում։ «Աերո-Ռեվյու» ամսագիրը նրան փառաբանել է որպես «շիկահեր, գանգուր մազերով երկար թարթիչներով տիկին», կամ որպես «օդի հրեշտակ»։ Նա բավականություն է պատճառել ուղևորներին իր ձեռքով պատրաստված ուտելիքներով և խմիչքներով։ Swissair-ի գործունեության առաջին տարիներին սնունդը ներառված չի եղել թռիչքի գնի մեջ։ Առևտրային օդանավերի ստեղծման սկզբնական շրջանում տարածքի սղության պատճառով տեղ չի հատկացվել խոհանոցի համար։ Առաջարկել են թեյ, սուրճ, բուտերբրոդներ, ապուր և մրգեր։ Նելլի Դիները հանգստացրել է այն ուղևորներին, ովքեր վախեցել են թռչելուց, թռիչքի վախից ուշադրությունը շեղելու համար նրանցից շատերի հետ զբաղվել է թղթախաղով, ձեռագործով և երգեցողությամբ։ Swissair ավիաընկերության բորտուղեկցորդուհիները ի սկզբանե իրենց գործն արել են առանց համազգեստի և ստիպված են եղել բավարարվել միայն սպիտակ գոգնոցով, մյուս կողմից, օդանավից դուրս կատարված լուսանկարներում հիմնականում Նելլի Դիները պատկերված է թռիչքային բաճկոնով, տաբատով և գլխարկով։ Նրա պաշտոնը բացիկի վրա նշված է որպես «Swissair „Կոնդոր“ արագընթաց ինքնաթիռի ուղեկցորդուհի»։

## Մահ
Որպես Եվրոպայի առաջին կին բորտուղեկցորդուհի՝ Նելլի Դիները հայտնի է դարձել նաև երկրի սահմաններից դուրս։ Նա զոհվել է 22 տարեկանում՝ 83 թռիչքներից հետո, 1934 թվականի հուլիսի 27-ին Ցյուրիխ-Բեռլին երթուղու 14 տեղանոց CurtissAT-32C Condor (համարը CH-170) ինքնաթիռի Վուրմլինգենի մերձակայքում տեղի ունեցած վթարի ժամանակ։

## Գրականություն
* Pascale Marder: Nelly Diener, Engel der Lüfte. Roman. Zürich 2018. ISBN 978-3-03762-076-2

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավիավթարից զոհվածներ
Կատեգորիա:Բորտուղեկցորդներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի կանայք
Կատեգորիա:Շվեյցարացիներ
Ռակիա

**Ռակիա**, **Ռակիջա**, **Ռաչիու** կամ **Ռակի** (  ), Բալկաններում տարածված տարատեսակ մրգային խմիչքների հավաքական անվանումնն է։ Ռակիայիում ալկոհոլը սովորաբար կազմում է 40%, սակայն տնային պայմաններում պատրաստված ռակիան կարող է պարունակել ավելի շատ (սովորաբար 50%)։

## Ստուգաբանություն
Մրգային խմիչքները Բալկանյան տարբեր լեզուներում հանդիպում են նմանատիպ անուններով. սերբ․ rakija ;  ;  ;  ;  (/rɑːˈkiː/, /rɑːˈkuː/, /rɑːˈkɜːr/). Նմանատիպ խմիչքներ կան նաև այլ երկներում, Սլովենիայում ՝ *sadjevec ;* Ռումինիայում ՝ *țuică* (կամ *pălincă* ) ; իսկ Սլովակիայում ևՉեխիայում ՝ *pálenka*:

## Ընդհանուր ակնարկ
Ռակիան արտադրվում է ֆերմենտացված և թորած մրգերից, սովորաբար սալորից և խաղողից, ինչպես նաև ծիրանից, տանձից, կեռասից կամ ազնվամորիից։ Ավելի քիչ օգտագործվող մրգերն են դեղձը, խնձորը, թուզը, մոշը և սերկևիլը։ Տարածված համերն են՝ *šljivovica* և *țuică*, արտադրված սալորից, *kajsija*, արտադրված ծիրանից, կամ *grozdova* / *lozova -ն որոնք տարածված են* Բուլղարիայում, *raki rrushi* տարածված են Ալբանիայում և Կոսովոյում, իսկ *lozovača* / *komovica* Խորվաթիայում, Հյուսիսային Մակեդոնիայում, Չեռնագորիայում։ Սերբիայում և Բոսնիայում բոլոր տեսակները արտադրվում են խաղողից։ Սրանք նման են, «Զիվանիա» -ին որն տարածված է Կիպրոսում։

Նմանատիպ խմիչքներ արտադրվում են մի շարք եվրոպական երկրներում ՝ Ռումինիայում, Մոլդովայում, Լեհաստանում, Ուկրաինայում, Չեխիայում, Հունգարիայում, Սլովակիայում, Բուլղարիայում :Եվրոպաից դուրս այս տիպի խմիչքները տարածված են նաև ՝ Կովկասում։ Ալբանիայում ռակիան ամենից հաճախ պատրաստում են խաղողից՝ մեղմ կլիմայական շրջաններում, կամ սալորից (և երբեմն՝ թթից, thanë (կարնելիական բալից), ավելի ցուրտ կլիմայական շրջաններում ընկույզից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ
Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ արտադրողներ
Կատեգորիա:Ռումինական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Մաեդոնական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Խորվաթական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Բուլղարական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Սերբական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Ալբանական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Սլովենական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Բոսնիական թորած խմիչքներ
Կատեգորիա:Ավանդական խմիչքներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորիական թորած խմիչքներ
Նարեկ Թովմասյան

**Նարեկ Վալենտինի Թովմասյան** (), հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու (2002), Հայաստանի ժուռնալիստների միության (1997), Հայաստանի կոմպոզիտորների միության (2004) անդամ։ Վալենտին Թովմասյանի որդին է։

## Կենսագրություն
Նարեկ Թովմասյանը ծնվել է 1976 թվականի նոյեմբերի 13-ին հայ երաժշտագետ Վալենտին Թովմասյանի ընտանիքում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ջութակի (Կարպ Դոմբաևի դասարան), երաժշտագիտության (ավարտել է 1999 թվականին, Իրինա Տիգրանովայի դասարան) բաժիներում։ Սովորել է ասպիրանտուրայում, որն ավարտել է 2002 թվականին (ղեկ.՝ Արաքսի Սարյան)։ 2003 թվականին ավարտել է Զալցբուրգի Արվեստներիի կառավարման միջազգային ամառային ակադեմիան (Ավստրիա), 2004 թվականին՝ մշակութային քաղաքականության «Ամստերդամ-Մաաստրիխտ» ամառային համալսարանը (Նիդերլանդներ)։

1993–2000 թվականներին ելույթ է ունեցել ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոյի ջութակահարների անսամբլի կազմում։ 2001-2003 թվականներին եղել է Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հասարակությանյան հետ կապերի և հրատարակչական աշխատողների բաժնի պետ, 2003-2005 թվականներին՝ Հայաստանի երաժշտական ընկերության երաժշտագետ-խորհրդատու, 2006 թվականից՝ Բրիտանական խորհրդի հայաստանյան մասնաճյուղի ծրագրերի ղեկավար, 2008-2016 թվականներին՝ «Բաց հասարակության ինստիտուտ» հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի խորհրդատու։

Դասավանդել է Ցինցինատիի համալսարանում (Օհայո, ԱՄՆ), Կ. Մ. ֆոն Վեբեռի կոնսերվատորիայում (Դրեզդեն, Գերմանիա), Կովկասի ինստիտուտում, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանում։

### Հղումներ
https://www.linkedin.com/in/narektovmasyan 

https://sci.academia.edu/NarekTovmasyan 

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Շալոն սյուր Սոն

**Շալոն սյուր Սոն** ()&nbsp, քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի արևելյան մասում՝ Բուրգունդիա-Ֆրանշ Կոնտե երկրամասի Սոն է Լուար դեպարտամենտում, որի խոշորագույն բնակավայրն է։ Զբաղեցնում է 15,22 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 44.847:

## Աշխարհագրություն
Քաղաքն ընկած է Սոն գետի ափին՝ Փարիզից մոտավորապես 300, Լիոնից՝ 115, Բզանսոնից՝ 105, Դիժոնից՝ 60, դեպարտամենտի վարչական կենտրոնից՝ Մակոնից 55 կիլոմետր հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Պատմություն
Քաղաքի ներկայիս տարածքում առաջին բնակավայրը հիմնել են կելտական էդուի (լատ. Haedui, Aedui) հին ցեղի ներկայացուցիչները, ինչի մասին վկայում են Սոն գետի հունում հայտնաբերված լատենյան մշակույթի առարկաները։ Նրանց մայր քաղաքի՝ Կաբիլլոնումի մասին (լատ. Cabillonum) առաջին անգամ հիշատակվել է Գալլիայի այն ժամանակների (մ. թ. ա. 58-50 թթ.) փոխարքա Հուլիոս Կեսարի «Նոթեր գալլական պատերազմի մասին» (լատ.՝ Commentarii de Bello Gallico) աշխատության մեջ (VII, chs. 42 և 90)։ Հինհռոմեական բնակավայրը դեռ այն ժամանակներում ունեցել է գետափնյա նավահանգիստ և գտնվել է կարևոր ճանապարհների խաչմերուկում։

## Անվանի անձինք
* Ժոզեֆ Նիսեֆոր Նյեպս, (1765-1833) լուսանկարչության ասպարեզի պիոներ. նրան է պատկանում պահպանված ամենահին լուսանկարը («Տեսարան պատուհանից. Լը Գրաս»)
* Ֆլորան Պանյի (*1961)&nbsp;— ֆրանսիացի երգիչ և դերասան։ Հանդես է գալիս վարիեթեի ժանրում։

## Քույր քաղաքներ

## Պատկերասրահ

Chalon-sur-Saône.jpg|Սոնի առափնյան
Cathédrale Saint-Vincent de Chalon-sur-Saône - DSC06099.JPG|Սենտ Վինսենտ տաճարը
Tribute to Nicéphore Niépce Chalon-sur-Saône.jpg|Ժոզեֆ Նյեպսի հուշարձանը Շալոն սյուր Սենում
Image:Img Carnaval Chalon.jpg|Տեսարան Char des reines կառնավալից
Image:Elan Chalon 5.JPG|Կոլիզե մարզապալատում
Image:Place mairie chalon q12r.jpg|Քաղաքապետարանի հրապարակը երեկոյան
Aviron-chalon.jpg|Տեսարան Ֆրանսիայի թիավարության 2012 թ. առաջնության մրցումներից


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Josyane Piffaut et Michel Limoges, *Objectif Chalon-sur-Saône*, Siloe-Éditeur, novembre 1995, 96 p., 
* Michel Limoges et Josyane Piffaut, *Saône-et-Loire*, Siloë-Éditeur, novembre 1989, 144 p., 
* Martine Chauney, *Chalon-sur-Saône dans la guerre 1939/1945*, Éditions Horvath, 1986, 110 p., 
* Raoul Violot, « Église St Pierre de Chalon, ses origines Italiennes », *Mémoire de la Société d'histoire et d'archéologie de Chalon-sur-Saône*, t. 32, fasc 2, Mâcon, impr Buget-Comptour, 1950.
* *Il y a 150 ans… Saint-Cosme devenait un quartier de Chalon...*, numéro spécial des *Chroniques chalonnaises*, Société d'histoire et d'archéologie de Chalon-sur-Saône, septembre 2005 (42 pages).

## Արտաքին հղումներ
* 
* Local web portal www.vivre-a-chalon.com  
* Site de l'office de tourisme
* Site du musée Nicéphore Nièpce
* Fiche sur le musée Vivant-Denon

Կատեգորիա:Պատմական քաղաքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Ելենա Աբաջյան

**Ելենա Ավետիքի Աբաջյան** (), հայ դաշնակահարուհի, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ելենա Աբաջյանը ծնվել է 1922 թվականի մայիսի 29-ին, Թիֆլիս քաղաքում։

1926 թվականից ապրել է Լենինականում, որտեղ ստացել է նախնական երաժշտական կրթություն։ 1934 թվական մասնակցել է պատանի շնորհալիների հանրապետական օլիմպիադային և արժանացել 1-ին մրցանակի։ 1939–1940 թվականին սովորել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանում, 1945 թվականին ավարտել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը (Ռոբերտ Անդրիասյանի դասարան)։ 1945 թվականից դասավանդել է նույն կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժնում։ Ելենա Աբաջյանը միաժամանակ, 1947-1952 թվականներին դասավանդել է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական մասնագիտական դպրոցում, 1950–2006 թվականին՝ Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։

1970 թվականից եղել է «Երաժիշտ» թերթի խմբագիրը։ Կազմել և խմբագրել է հայ կոմպոզիտորների դաշնամուրային ստեղծագործությունների մի շարք ուսումնական ձեռնարկներ, հեղինակ է նաև մեթոդական ձեռնարկների։ 1992 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։

Մենահամերգներով հանդես է եկել նվագախմբերի հետ։

Ելենա Աբաջյանը մահացել է 2015 թվականին, Երևան քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Երաժիշտ (թերթ)

**«Երաժիշտ»**, երաժշտական, մշակութային, տեղեկատվական ամսաթերթ, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պաշտոնական թերթը։

## Պատմություն
«Երաժիշտ» ամսաթերթը լույս է տեսնում 2005 թվականից, Երևան քաղաքում։ Թերթը հիմնադրել են Սերգեյ Սարաջյանը, Գոհար Շագոյանը։ Տարբեր տարիների թերթի գլխավոր խմբագիրներ են եղել Աննա Գևորգյանը (2005–2007), Տաթև Ամիրյանը (2007–2008), Հասմիկ Համբարյանը (2008–2012), Շուշան Այվազյանը (2012–2014 և 2016-ից), Արմինե Աթոյանը (2014–2016)։

«Երաժիշտ» ամսաթերթը լուսաբանում է Հայաստանի Հանրապետությունում, սփյուռքում և աշխարհում տեղի ունեցող երաժշտական կարևոր իրադարձությունները, կոնսերվատորիայի ներդրումը մշակութային կյանքում, հայ և օտարազգի ճանաչված երաժիշտների ելույթները Հայաստանում և արտասահմանում։ Թերթում լույս են տեսնում մշակութային և հոգևոր երաժշտությանը վերաբերող նյութեր։

«Երաժիշտ» ամսաթերթը տարածվում է նաև մի շարք երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*«Երաժիշտ» ամսաթերթ 2019, 1,2,3,4 համարները

Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կառլ Վուտկե

**Կառլ Վուտկե** (, ), գերմանացի նկարիչ։

## Կյանք և ստեղծագործություն
Կառլը նկարչություն է սովորել նախ Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայում (1871-1873 թվականներին), ապա 1873 թվականին Մյունխենում Անջելո Կուալյոյի մոտ և 1877-1878 թվականներին Դյուսելդորֆում՝ Յուգեն Դյուքերի մոտ։

Նկարիչը շատ է ճանապարհորդել։ 1874 թվականին նա ոտքով ճանապարհորդության է մեկնել Իտալիա, որտեղ ապրել և աշխատել է մինչև 1876 թվականը։ Այնուհետև նա բազմիցս գալիս էր այս երկիր, որտեղ ստեղծվում էին նրա բազմաթիվ կտավները, այդ թվում՝ Սիցիլիայում և Սարդինիայում։ 1880 թվականին այցելել է հարավային Իսպանիա, 1894 թվականին՝ Նորվեգիա։ Նա նաև ճանապարհորդել է Աֆրիկայում՝ Ալժիր, Եգիպտոս և Սուդան։ 1893 թվականին եկել է ԱՄՆ, 1898-1899 թվականներին շրջել է աշխարհով մեկ՝ այցելելով նաև Չինաստան և Ճապոնիա։ Հեռավոր Արևելքում նա նկարներ է նկարել Գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ի համար, որոնք զարդարում էին Բեռլինի Քաղաքային պալատի արծաթյա սրահը։

1885 թվականից մշտապես բնակվում էր Մյունխենում՝ լքելով քաղաքը միայն իր երկար ճանապարհորդությունների դեպքում։ Նա հիմնականում բնանկարիչ էր, բայց հաճախ նկարում էր ժանրային տեսարաններ։ Ընտրած գույների պայծառության ու ոճի առանձնահատկությունների առումով նա իմպրեսիոնիզմի նախակարապետներից է։

## Ստեղծագործություններ
* *Reise-Erinnerungen von Studienfahrten rings um die Erde. München 1914*

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Carl Wuttke Südliches Städtchen.jpg|*Հարավային քաղաք*
Պատկեր:Carl Wuttke Garten in Kairo 1906.jpg|*Այգի Կահիրեյում (1906)*
Պատկեր:Carl Wuttke Bei Amalfi.jpg|*Ամալֆիի մոտ*
Պատկեր:Carl Wuttke Das Deutsche Haus in Theben.jpg|*Գերմանական տուն Թեբեում*
Պատկեր:Carl Wuttke Fontana di Trevi 1912.jpg|*Տրևի շատրվան (1912)*
Պատկեր:Carl Wuttke Im Hafen von Neapel.jpg|*Նեապոլի նավահանգստում*
Պատկեր:Carl Wuttke Nikko.jpg|*Սուրբ կամուրջ Նիկկոյում (1898)*


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Անթառամ Ահարոնյան

**Անթառամ Ահարոնյան** (ի ծնե՝ **Գեղուհի**, ), դաշնակահարուհի։

## Կրթություն
Աշակերտել է լեհ դաշնակահար Կոլիշերին, կատարելագործվել՝ գերմանացի դաշնակահար Վալտեր Գիզեքինգի ղեկավարությամբ։ 1952 թվականին տեղափոխվել է Բուենոս Այրես, հաճախել նշանավոր դաշնակահարներ Մալբուխի և Կոնսուելոյի, ապա՝ Լ. Սպենայի կոմպոզիցիայի դասընթացներին։

## Կարիերա
Ֆերենց Լիստի, Ռոբերտ Շումանի,Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Քամիլ Սեն-Սանսի, Կլոդ Դեբյուսիի, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի գործերից ընտրված երգացանկով հանդես է եկել մենահամերգներով։ Ելույթներ է ունեցել նաև Բուենոս Այրեսի նշանավոր «Պեսինա» լարային քառյակի, դուետով՝ իսպանացի դաշնակահարուհի Ն. Ջիակոսայի հետ։

Արամ Խաչատրյանի, Առնո Բաբաջանյանի,Կարո Զաքարյանի տրիոների, Էդգար Հովհաննիսյանի ջութակի և դաշնամուրի սոնատների դաշնամուրի նվագամասերն է կատարել Արգենտինայում, Ուրուգվայում, Բրազիլիայում, հանդես է եկել համերգ-դասախոսություններով՝ նվիրված Կոմիտասին, Ալեքսանդր Սպենդիարյանին, Արմեն Տիգրանյանին, Սայաթ-Նովային, Արամ Խաչատրյանին, Առնո Բաբաջանյանին։

1960 թվականին Մոնտեվիդեոյի «Սոդրի» պետական թատերասրահի գարնանային համերգաշրջանը բացվել է հայկական երաժշտությանը նվիրված համերգով, որի կազմակերպիչն ու մասնակիցն էր Անթառամ Ահարոնյանը։ 1975 թվականին եղել է Ուրուգվայի երաժշտության խորհրդի և դաշնակահարների միջազգային մրցանակաբաշխության ընդհանուր քարտուղար, 1982, 1984, 1986, 1988 թվականներին՝ Հարավային Ամերիկայում կազմակերպված միջազգային փառատոների հանձնախմբերի անդամ։

Կատեգորիա:Դաշնակահարներ
Աբրևիատուրա (երաժշտություն)

**Աբրևիատուրա**  (), երաժշտության մեջ երաժշտական նշումները կրճատելու համար նախատեսված նշաններ։

Առավել գործածածվող նշաններից է ռեպրիզը՝ երաժշտական որևէ հատվածի անփոփոխ կամ տարբերակային կրկնությունը։ Երբ ստեղծագործության որևէ հատված կրկնվում է նույնությամբ, ապա նշանը տեղադրվում է կրկնվող հատվածի սկզբում և վերջում։
thumb|right|300px|Վոլտա
thumb|right|300px|Տրեմոլոյի նշան
Երբ ստեղծագործության կրկնվող հատված պետք է կատարել ուրիշ վերջավորությամբ, ապա հատվածի վերջում գրվում է վոլտա (-կրկին, շրջել), որը ցույց է տալիս թե՛ առաջին, թե՛ երկրորդ վերջավորությունները։ Երբ երաժշտության ստեղծագործությունը բաղկացած է 3 հատվածից, որոնցից երրորդը առաջինի կրկնությունն է, ապա այն նորից գրառելու փոխարեն առաջին հատվածի վերջում գրում են Fine (-վերջ), իսկ երկրորդի վերջում՝ Da capo al Fine (իտալալերեն՝ կրկնել սկզբից մինչև Fine բառը)։

Կրկնվող հատվածի սկիզբը երբեմն ցույց է տրվում (իտալ.՝ segno–ազդանշան) նշանով։ Այդ դեպքում երաժշտական հատվածի վերջում, որից հետո անհրաժեշտ է կատարել կրկնվող հատվածը, նշվում է Dal segno (իտալ.՝ կրկնել ազդանշանից)։ Գործածական են նաև տակտը կրկնող (օր.՝ 1), տակտի մեջ մի խումբ նոտաներ կրկնող (օր.՝ 2), ձայներն օկտավայով տեղափոխող և օկտավան կրկնապատող (տրեմոլո, մելիզմներ) և այլ նոտագրական նշանները։

## Տես նաև
*Նոտագրություն
*Երաժշտական տերմիններ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Elaine Gould: *Hals über Kopf. Das Handbuch des Notensatzes.* Aus dem Englischen von Arne Muus und Jens Berger. Faber/Peters, London/Leipzig 2014, ISBN 978-1-84367-048-3, S. 235–262.
*Abbreviatur. In: Wilibald Gurlitt, Hans Heinrich Eggebrecht (Hrsg.): Riemann Musiklexikon. 12., völlig neubearbeitete Auflage. Sachteil: A–Z. Schott, Mainz 1967, S. 1–3.

## Արտաքին հղումներ
*Аббревиатура в музыке

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Անտունի (Կոմիտաս)

«**Անտունի**», մեներգ, Կոմիտասի ստեղծագործությունը, հայ դասական երաժշտության անկրկնելի երկերից մեկը՝ դաշնամուրի նվագակցությամբ։

Խոսքեր

Սիրտս նման է էն փլած տներ,

Կոտրեր գերաններ, խախտեր է սներ,

Բուն պիտի դնեն մեջ վայրի հավքեր։

Երթամ՝ ձի թալեմ էն ելման գետեր,

Ըլնիմ ձկներու ձագերացն կեր։

                Ա՜յ, տո լա՛ճ տնավեր։

Սև ծով մը եմ տեսե, սիպտակն էր բոլոր,

Ալին կզարներ, չէր խառնի հիրոր։

Էն ո՞րն է տեսե մեկ ծովն երկթավոր,

Անտունի սիրտն է պղտոր ու մոլոր։

Ա՜խ, իսկի մի՛ լնիք սրտիկ սևավոր։

                Ա՜յ, տո լա՛ճ տնավեր։

## Բովանդակություն
Հիմքում տնազուրկ պանդուխտի ծանր հոգեվիճակն արտահայտող գեղջկական երգ է, որն իր բանաստեղծական և երաժշտական խոր բովանդակությամբ ընդհանրացնում է հայ ժողովրդական երգերի՝ պանդխտության երգերի ժանրի լավագույն հատկանիշները։

## Ստեղծման պատմություն
«Անտունի»-ի տեքստն «Ռշտունցիների երգ» վերնագրով առաջին անգամ գրառել և տպագրել է Գարեգին Սրվանձտյանը՝ 1876 թվականին «Մանանա»-ում։ Այս և ժողովրդական այլ տարբերակների հիման վրա, Կոմիտասի և Մանուկ Աբեղյանի լրացումով ու խմբագրումով, 1903 թվականին լույս է տեսել Վաղարշապատում`«Հազար ու մի խաղ» երգարանում։ Մեղեդին, որը հայտնաբերել և մշակել է Կոմիտասը (հրատարակություն՝ 1907, Փարիզ, «Հայ քնար» հավաքածու), հայ երաժշտական ազգագրության բացառիկ արժեքավոր նմուշներից է։

«Անտունին», որը դրամատիկական, ողբերգական երգ-մենախոսություն է, իր մեջ խտացնում է Կոմիտասի արվեստի, մասնավորապես՝ ինքնատիպ ներդաշնակության և դաշնամուրային շարադրաձևի կարևորագույն հատկանիշները։

Կատեգորիա:Հայ դասական երաժշտություն
Ubisoft Poland

**Ubisoft Poland**, լեհական ընկերություն, որը մասագիտացված է համակարգչային խաղերի մշակման ոլորտում, համարվում է Ubisoft ֆրանսիական ընկերության դուստր ընկերությունը, տեղակայված է Վարշավա քաղաքում։

## Պատմություն
Ubisoft ընկերության մասնաճյուղի մասին առաջին անգամ հայտարարվեց LEIPZIG 08 մշակողների կոնֆերանսի ժամանակ։ Ընկերության գործադիր տնօրեն Ալան Կորրը նշեց, որ Լեհաստանում բացված մասաճյուղը դարձավ Արևելյան Եվրոպայում շուկայի զարգացմանը ուղղված ծրագրի մասը։ Արդեն իսկ պարզ է դառնում այն փաստը, որ ստուդիան մինջև հիմնական նախագծերի մշակման անցնելը, զբաղվելու է աութսորինգով։

Ավելի վաղ շրջանում բացվել էին ևս երկու արևելաեվրոպական ստուդիաներ՝ Ubisoft Romania (Բուխարեստում) և Ubisoft Ukraine (Կիևում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Ubisoft Vancouver

**Ubisoft Vancouver**, ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշամամբ։ Տեղակայված է Վանկուվեր քաղաքում (Կանադա), համարվում է ֆրանսիական Ubisoft ընկերության դուստր ընկերությունը։

## Պատմություն
Ubisoft Vancouver-ը սկզբնական շրջանում կրել է Action Pants Inc. անվանումը, և հիմնադրվել է 2006 թվականին EA Canada-ի նախկին երեք աշխատակիցների՝ Սայմոն Էնդրյուսի, Նիկ Պալմերի և Օմար Ալ-Կաֆայի կողմից։

2009 թվականի փետրվարի 3-ին հայտարարվեց, որ Ubisoft ընկերությունը գնում է Action Pants Inc-ի կողմից, և անվանափոխվեց դառնալով Ubisoft Vancouver։ Այդպիսով Ubisoft Vancouver-ը դարձավ ընկերության երրորդ ենթաբաժինը Կանադայում (Ubisoft Montreal (2006 թվական) և Ubisoft Quebec (2005 թվական))։ Ընկերությունը հիմնականում զբավում է խաղային համակարգերի համար նախատեսված խաղերի մշակմամբ։

Ընկերության կողմից մշակված առաջին խաղը թողարկվեց 2009 թվականի նոյեմբերի 3-ին։ Խաղը կրում էր Academy of Champions: Soccer անվանումը և նախատեսված էր Wii խաղային համակարգերի համար։ Երկրորդ խաղը թողարկվեց 2010 թվականի հունիսի 1-ին, նախատեսված էր Xbox 360 և PlayStation 3 խաղային համակարգերի համար, կրում էր Pure Futbol անունը։

## Մշակած խաղերի ցանկ
* 2009 — Academy of Champions: Soccer (Wii)
* 2010 — Pure Futbol (Xbox 360, PlayStation 3)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
** 

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Դմիտրի Ախշարումով (երաժիշտ)

**Դմիտրի Վլադիմիրի Ախշարումով** (, ), ջութակահար, դիրիժոր, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ռուս բանաստեղծ Վլադիմիր Դմիտրիևիչ Ախշարումովի և Ալեքսանդրա Վասիլևնա (Չեկալովա) ընտանիքում։

Ավարտել է Պետրովսկի Պոլտավայի ռազմական գիմնազիան, իսկ 1884 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի Նիկոլաևի հեծելազորային դպրոցը։ Դեռ դպրոցական տարիներին նա ջութակի դասարանում երաժշտություն է սովորել պրոֆեսորներ Պյոտր Կրասնոկուտսկու և Լեոպոլդ Աուերի հետ։

1884-1885 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում՝ Լեոպոլդ Աուերի (ջութակ) և Ալեքսանդր Ռուբեցի (երաժշտության տեսություն) մոտ, հետագայում կատարելագործել է իր վարպետությունը Վիեննայում՝ Յակոբ Դոնտի (ջութակ) և Ռոբերտ Ֆուկսի (տեսություն) մոտ։

1929–1938 թվականներին դասավանդել է Աշխաբադի երաժշտական ուսումնարանում։

1890 թվականից սկսել է համերգ տալ Վիեննայում, Մոսկվայում։ 1895 թվականին հաստատվել է Պոլտավայում, կազմակերպել սիմֆոնիկ նվագախումբ, որը 1898 թվականից քաղաքում համերգներ է տվել։ 1903 թվականին Ախշարումովի ղեկավարությամբ նվագախումբը հինգամսյա լայնածավալ համերգային շրջագայություն է կատարել ամբողջ Ռուսաստանում՝ տալով ավելի քան 50 համերգ (նվագախմբի հետ ելույթ է ունեցել թավջութակահար Միխայիլ Բուկինիկը)։ Միևնույն ժամանակ ղեկավարել է Պալտավայում Կայսերական ռուսական երաժշտական միության մասնաճյուղը (1899 թվականից), որը բացվել է նրա նախաձեռնությամբ, և նրան կից երաժշտական դասարանները (1902 թվականից, 1904 թվականին վերածվել է Պոլտավայի երաժշտական դպրոցի)։

1919 թվականից եղել է Թեոդոսիայի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր։ 1922 թվականից համերգներ է տվել Պետրոգրադում՝ Ռուսական երաժշտական միության շրջանակներում։ 1924 թվականի ապրիլի 9-ին Ախշարումովը դատապարտմամբ ձերբակալվեց և ազատ արձակվեց մայիսի 15-ին՝ արտաքսվելով Պետրոգրադից։ Մայիսին նա դիմել է Եկատերինա Պեշկովային՝ Լենինգրադից իր արտաքսումը չեղյալ հայտարարելու խնդրանքով՝ այս հայտարարությանը կցելով երաժշտական հաստատությունների և հայտնի կոմպոզիտորների ու նկարիչների մի շարք միջնորդություններ։

1925 թվականին Ախշարումովը հիմնադրել և ղեկավարել է Վորոնեժի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը։

1929 թվականից Ախշարումովը դասավանդել է Աշխաբադի երաժշտական տեխնիկումում։ 1937 թվականի աշնանը նա կրկին ձերբակալվել է և այս անգամ դատապարտվել մահապատժի՝ որպես ժողովրդի թշնամի և գնդակահարվել Աշխաբադում 1938 թվականի հունվարի 3-ին։

thumb|Հուշատախտակ Պոլտավայում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ռուս ջութակահարներ
Քեթի Բերչել

**Քեթի Բերչել** (), երկար տարածությունների անգլիացի մոտոցիկլավար, որը շուրջերկրյա ճանապարհորդություն կատարած առաջին կույր կինն է։

## Շուրջերկրյա ճանապարհորդություն
Քեթի Բերչելի շրջագայությունը 1990 BMW R100 RT մոտոցիկլետով իրականացվել է մեկ տարում՝ սկսած 2008 թվականի օգոստոսից։ Նա նստած է եղել իր զուգընկերոջ՝ Բեռնարդ Սմիթի վարած մեքենայի հետևի նստատեղին։ Այս ճանապարհորդության ընթացքում նա նաև դարձել է առաջին կույրը, որը հասել է Պերուում գտնվող Ուայնա Պիկչու լեռան գագաթին։

Բերչելը լիովին կույր էր քսան տարեկանից՝ պիգմենտային ռետինիտի պատճառով և ճամփորդության ընթացքում հիսունն անց էր։ Բերչելը և նրա զուգընկերը ճանապարհորդության ընթացքում վարում էին օրագրեր և հետագայում իրենց ճանապարհորդության մասին գրեցին *«Հպվելով աշխարհին. կույր կինը, երկու անիվները և 25000 մղոնը»* վերնագրով գիրքը։

Ճանապարհորդության երկարությունը փաստացի եղել է 26385 մղոն՝ ընդգրկելով 31 երկիր և 5 մայրցամաք։

Նրանք ամուսնացել են 2012 թվականի օգոստոսի 20-ին այն բանից հետո, երբ Քեթիի մոտ ախտորոշվել է անբուժելի քաղցկեղ։ Նրանք չգիտեին, որ դա լինելու է այն օրը, երբ լույս է տեսնելու իրենց գիրքը, քանի որ պարզվեց, որ հրատարակիչ *Panther Publishing*-ը որոշել է առաջ բերել հրատարակելու ամսաթիվը։

Բերչելը և նրա ամուսինը ծագումով Ուորինգթոնից են (Չեշիր), որը գտնվում է Անգլիայում։

Քեթի Բերչելը մահացել է քաղցկեղից 2013 թվականի հունվարի 31-ին։

## Մատենագիտություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ
Ռուբեն Լիսիցյան

**Ռուբեն Պավելի Լիսիցյան** (), երգիչ (դրամատիկ տենոր), մանկավարժ։ Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (1992), պրոֆեսոր (2002):

## Կենսագրություն
Ռուբեն Լիսիցյանը ծնվել է խորհրդային հայտնի օպերային երգիչ Պավել Լիսիցյանի ընտանիքում, Կարինե և Ռուզաննա Լիսիցյանների եղբայրը։

Սովորել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիային կից կենտրոնական երաժշտական դպրոցի (Մստիսլավ Ռոստրոպովիչ), Միխայիլ Իպոլիտով-Իվանովի անվան երաժշտական ուսումնարանի (1960–1963 թվականներին), Վալենտին Բեռլինսկու դասարան) թավջութակի, վոկալ (1963–1965 թվականներին, Դ. Ի. Վարշամովի դասարան), Գնեսինների անվան երաժշտա-մանկավարժական ինստիտուտի մեներգեցողության (1965–1969 թվականներին, Դ. Ի. Վարշամովի դասարան) և կամերային երգեցողության (Ն. Ի. Դելիցիևայի դասարան) բաժիններում։

1965 թվականից՝ Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի մեներգիչ։
1965–1971 թվականներին՝ «Մադրիգալ» անսամբլի մեներգիչ։ Երգացանկում՝ ռուս և արևմտաեվրոպացի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ։

Ռոբերտ Շումանի անվան մեներգիչների մրցույթի (1969, Գերմանիա) դափնեկիր։

Գերմանա-ռուսական մշակութային և կրթական ակադեմիայի նախագահ (1997-2000 և 2002 թվականից մինչ օրս, պրոֆեսոր, 2002)։

Եղել է տարբեր մրցույթների ժյուրիի անդամ՝ «Մոսկվայի Սլավոնական երաժշտության միջազգային փառատոն» (նախագահ, Մոսկվա, 2008), «Երիտասարդ ձայներ» վոկալիստների I Համառուսաստանյան մրցույթ (նախագահ, Աբական, 2008 թվականի մարտ, 2010 թվականի նոյեմբերի 26-ից 29-ը), «Միխայիլ Իպոլիտով-Իվանովի անվան միջազգային մրցույթ» (Մոսկվա, 2011)

Կարինե և Ռուզաննա Լիսիցյանների հետ ստեղծել է «Պավել Լիսիցյան» բարեգործական հիմնադրամը (2005)։

Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Ազգակից տոնայնություններ

**Ազգակից տոնայնություններ**, տարբեր տոնայնությունների ֆունկցիոնալ ազգակցություն, որը որոշվում է նրանց ընդհանուր ակորդների առկայությամբ և տոնիկաների փոխհարաբերությամբ։

## Կարգեր
Տարբերում են տոնայնությունների ազգակցության չորս կարգ՝ առաջին, երկրորդրդ, երրորդ և չորրորդ։

Այն տոնայնությունները, որոնց տոնիկական եռահնչյունները տվյալ տոնայնության կազմում են, համարվում են առաջին կարգի ազգակից։ Յուրաքանչյուր մաժոր և մինոր տոնայնություն ունի առաջին կարգի 6 ազգակից տոնայնություն։ Մաժորին առաջին կարգի ազգակից տոնայնություններն են սուբդոմինանտային և դոմինանտային մաժորները՝ իրենց զուգահեռ մինորներով, հարմոնիկ սուբդոմինանտային մինորը և զուգահեռ մինորը։

Երկրորդ կարգի ազգակից տոնայնությունները տարբերվում են նրանով, որ ունեն 2 ընդհանուր եռահնչյուններ և բանալու 2 նշան։ Յուրաքանչյուր տոնայնություն ունի 2-րդ կարգի ազգակից 4 տոնայնություն, որոնք տվյալ մաժորի կրկնակի դոմինանտային և կրկնակի սուբդոմինանտային մաժորներն են՝ իրենց զուգահեռ մինորներով։ Մաժոր տոնայնությանը 2-րդ կարգի ազգակից են տոնիկայից մեծ սեկունդա վեր և վար մաժորները՝ իրենց զուգահեռ մինորներով, մինորի տոնայնությունը՝ տոնիկայից վեր և վար մինորները՝ իրենց զուգահեռ մաժորներով։

Երրորդ կարգի ազգակից տոնայնությունների խումբը միավորում է 8 տոնայնություն, հարմոնիկ ձայնակարգում ունեն միայն մեկ ընդհանուր եռահնչյուն և տարբերվում են բանալու 3–5 նշանով։ Մաժորի համար դրանք հետևյալներն են՝ տոնիկայից փոքր սեկունդա վեր մաժորը՝ իր զուգահեռ մինորով, փոքր տերցիա վեր մաժորը՝ իր զուգահեռ մինորով, նաև մեծ տերցիա վեր, փոքր սեկունդա վար, փոքր տերցիա վար և մեծ տերցիա վար մաժորները, մինորի համար՝ փոքր սեկունդա վար մինորը՝ իր զուգահեռ մաժորով, փոքր տերցիա վար մինորը՝ իր զուգահեռ մաժորով, մեծ տերցիա վար մինորը, փոքր սեկունդա վեր, փոքր տերցիա վեր և մեծ տերցիա վեր մինորները (օր.՝ a-moll-ին 3-րդ կարգի ազգակից են՝ gis-moll-H-dur, fis-moll-A-dur, f-moll, b-moll, c-moll, cis-moll):

Չորրորդ (հեռավոր) կարգի ազգակից տոնայնությունների խումբը միավորում է տոնիկաների բարդ ֆունկցիոնալ կապերի դեպքում թե՛ բնական, թե՛ հարմոնիկ ձայնակարգում ընդհանուր եռահնչյուն չունեցող 5 տոնայնություն (չհաշված էնհարմոնիկ փոխարինումները)։ Մաժորին 4-րդ կարգի ազգակից են՝ տոնիկայից եռատոն հեռավորության մաժորը՝ իր զուգահեռ մինորով, տոնիկական, սուբդոմինանտային և դոմինանտային տոնայնությունների համատերցիային մինորները, մինորին՝ եռատոն հեռավորության մինորը՝ իր զուգահեռ մաժորով, տոնիկական, սուբդոմինանտային և դոմինանտային տոնայնությունների համատերցիային մաժորները (օր.՝ a-moll-ին 4-րդ կարգի ազգակից են՝ dis-moll-Fis-dur, As-dur, Des-dur, Es-dur):

Կատեգորիա:Տոնայնություններ
Ubisoft Toronto

**Ubisoft Toronto**, համակարգչային խաղերի մշակմամբ զբաղվող ստուդիա, որը պականում է Ubisoft ընկերությանը։ Ստուդիան տեղակայված է Տորոնտո քաղաքում (Կանադա)։ Հիմնադրվել է 2009 թվականին, որպես Ubisoft-ի դուստր ընկերություն։ Ubisoft Toronto-ն պաշտոնապես ցուցադրվեց 2009 թվականի հուլիսի 6-ին։

Ստուդիան ղեկավարում է Ջեյդ Ռեյմոնդը։ Ստուդիան Ubisoft Montreal-ի հետ միասին թողարկել է Tom Clancy's Splinter Cell: Blacklist խաղը։ 2011 թվականի նոյեմբերին պարզ դարձավ, որ ընկերությունը մասնակցություն կունենա նաև Tom Clancy’s Rainbow 6: Patriots խաղի մշակման գործում։

## Մշակված խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* www.ubi.com/UK/
* «Ontario sees surge in gaming industry»
* «Ubisoft Toronto Studio Location Announced»

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Սոնա Մակարյան

**Սոնա Այվազի Մակարյան** (), հայ երգչուհի, արվեստագիտության թեկնածու (2015):

## Կենսագրություն
Սոնա Մակարյանը ծնվել է 1972 թվականի նոյեմբերի 26-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, որն ավարտել է 1997 թվականին (Հովհաննես Բադալյանի դասարան)։ 2013 թվականին ավարտել է «Կատարողական և ստեղծագործական բարձրագույն վարպետության» հայ երգեցողության լրացուցիչ կրթության դասընթացը (ղեկավար՝ Արզաս Ոսկանյան)։

1994-2000 թվականներին երգեցողություն է դասավանդել Գեղագիտության ազգային կենտրոնի դպրոցում, 2000-2003 թվականներին՝ Երևանի № 23 դպրոցում, 2007-2011 թվականներին՝ Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։ 2007 թվականին սկսել է երգեցողություն դասավանդել Բարսեղ Կանաչյանի անվան արվեստի դպրոցում, իսկ 2014 թվականից՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։

2015 թվականին Սոնա Մակարյանը դարձել է «Ջնար» ավանդական երաժշտության անսամբլի մեներգչուհի։ Մրցանակների է արժանացել միջազգային (Հայաստան, Ռուսաստան, Վրաստան) և հանրապետական մրցույթներում, մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային փառատոների, համերգներով և մենահամերգներով հանդես եկել Հայաստանում և արտերկրում։

Սոնա Մակարյանի ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ երգիչների և դիրիժորների կատարողական արվեստին։ Հեղինակել է «Ամեն ինչ վոկալ արվեստի մասին» (2013) դասագիրքը։

## Մրցանակներ
* 1994 – Ա. Իսահակյանի անվ. երիտասարդ կատարողների և ստեղծագործությունների մրցույթ-փառատոնի 1-ին կարգի մրցանակ,
* 1997 – Ա. Իսահակյանի անվ. երիտասարդ կատարողների և ստեղծագործությունների մրցույթ-փառատոնի 2-րդ կարգի մրցանակ։

## Մատենագիտություն
* Հայ ավանդական երաժշտության երախտավորը. թառահար և դիրիժոր Հովիկ Սահակյան, Երևան, 2016, ISBN 9789939691954։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Անդրիս Կալնոզոլս

**Անդրիս Կալնոզոլս** (, ), լատվիացի գրող, ռեժիսոր և դերասան։

## Կենսագրություն
Անդրիս Կալնոզոլսը ծնվել և մեծացել է Տալսիում։ Ստացել է բակալավրի կոչում Լատվիայի մշակույթի ակադեմիայի դրամատիկականի դերասանական բաժնում՝ տիկնիկային թատրոն մասնագիտությամբ (2005) և մագիստրոսի կոչում` թատերական ռեժիսուրայի բաժնում (2013)։ 2004 թվականին նա իր գործընկերներ Գիրտս Սոլիսի, Գինտու Շիրմելի-Շիրմանի և այլ երիտասարդ դերասանների ու ռեժիսորների հետ հիմնել է Տիկնիկային և օբյեկտների փորձարարական «Umka.lv» թատերախումբը, եղել է դրա շոուների համահեղինակ, բեմադրիչ և դերասան։

## Գրական գործունեություն
Անդրիս Կալնոզոլսը սկսել է գրել 2001 թվականից։ Նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Օրացույցը ես եմ» վեպը, հրատարակվել է 2020 թվականին։ Գիրքը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել ու արժանացել գրաքննադատների բարձր գնահատականին։ Վեպն արժանացել է *«Գրական փայլուն դեբյուտ»* Լատվիայի պետական մրցանակի։ 2021 թվականին վեպն ստացել է «*Ալեքսանդր Պելեցիսի անվան»* Գրական մրցանակ` որպես տարվա լավագույն դեբյուտ և Լատվիայի հեռուստատեսության *«Kilograms kultūras»* («Մշակույթի կիլոգրամ)» գլխավոր մրցանակ։ Վեպը 1.5 տարվա ընթացքում 5 անգամ վերահրատարակվել է։ 2022 թվականի ապրիլի 12-ին Վալմիերայի թատրոնում տեղի է ունեցել վեպի բեմադրության պրեմիերան։ Հայերենն առաջին լեզուն է, որով թարգմանվել է «Ես Օրացույցն եմ» վեպը  (2022)։

Անդրիս Կալնոզոլսը բեմադրել է իր դրամատուրգիական գործերը Ռիգայի *Dirty Deal* թատրոնում` «Լավագույն մարդը Թահկուրանում» (արժանացել է Լատվիայի դրամատուրգների գիլդիայի մրցանակի, 2013) և «Բենզին-մարդ» (2015), Ģertrūdes ielas թատրոնում «Միշտ երեկ չէ առաջին օրը» (2016)։ 2012 թվականին նրա բեմականացրած  Շառլ Պեռոյի «Կոշկավոր կատուն» հեքիաթը «Տարվա լավագույն ներկայացում երեխաների և պատանիների համար» անվանակարգում առաջադրվել է Լատվիայի ամենամյա թատերական *Spēlmaņu nakts* (Խաղամոլի գիշեր) մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատիշ գրողներ
Կատեգորիա:Լատիշ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ
FlyOne Armenia

**FlyOne Armenia ՍՊԸ** հիմնադրվել է 2021 թ.։ 2022 թվականի հոկտեմբերից հայկական ավիաընկերությունը փոխադրված ուղևորների քանակով զբաղեցրել է Հայաստանի ավիացիոն շուկայում առաջատարի դիրքը։

## Պատմություն
Հոկտեմբերի 27-ին ՀՀ Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն FLYONE ARMENIA-ին տրամադրել է  օդանավ շահագործողի վկայական։ Ընկերությունը ստացել է IATA 3F երկնիշ և ICAO FIE եռանիշ ծածկագրերը։ Ավիաընկերության նավատորմը բաղկացած է Airbus A320, A320 Neo, A321 և  A319 օդանավերից։ Դրանք նախատեսված են 180 և 144 նստատեղի համար և համապատասխանում են Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի (IATA) և EASA Security-ի բոլոր չափանիշներին։ FLYONE ARMENIA-ն առաջարկում է մատչելի թռիչքներ մի շարք ուղղություններով, ինչպիսիք են Փարիզը, Մոսկվան, Միլանը, Լիոնը, Դյուսելդորֆը, Լառնական, Սանկտ Պետերբուրգը, Եկատերինբուրգը, Սոչին, Միներալնիե Վոդին, Սամարան, Նովոսիբիրսկը, Բեյրութը, Դուբայը, Թել Ավիվը, Շարմ Էլ Շեյխը, Ստամբուլը, Թբիլիսին և Քիշնևը։

## Ուղղություններ

## Ավիապարկ
### Ընթացիկ ավիապարկ
2023թ․-ի փետրվարի դրությամբ FlyOne Armenia-ի ավիապարկը ներառում է հետևյալ ինքնաթիռները.

## Տես նաև
* Հայաստանի օդանավակայանների ցանկ
* Տրանսպորտը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* FlyOne Armenia Ֆեյսբուքում
* FlyOne Armenia  Վեբ Կայք
* FlyOne Armenia Յութուբում
* FlyOne Armenia Հավելված(Android)
* FlyOne Armenia Հավելված(Ios)
* FlyOne Armenia Ինստագրամում
* FlyOne Armenia Լինքեդինում

Կատեգորիա:Հայկական ավիաընկերություններ
Վարդան Մամիկոնյան (դաշնակահար)

**Վարդան Լևոնի Մամիկոնյան** (), հայ դաշնակահար։ Ջութակահար Լևոն Մամիկոնյանի որդին է։

## Կենսագրություն
Վարդան Մամիկոնյանը ծնվել է 1970 թվականի օգոստոսի 27-ին Երևանում, ջութակահար Լևոն Մամիկոնյանի ընտանիքում։ Դաշնամուրի առաջին ուսուցիչը եղել է հայրը։ Յոթ տարեկանում ունեցել է առաջին մենահամերգը։ 1988 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի Կենտրոնական երաժշտական դպրոցը, 1995 թվականին՝ «Պիանիստիկա» ակադեմիան (Իտալիա)։ 1988-1991 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայում (Վալերի Կոստելսկու դասարան)։

Համերգներով շրջագայել է Հայաստանում, Ռուսաստանում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Իտալիայում, Արգենտինայում և այլուր։

Վարդան Մամիկոնյանի արվեստին բնորոշ են կատարողական վարպետությունը, երաժշտական ստեղծագործությունների ինքնօրինակ մեկնաբանումը։

1991 թվականին Վարդան Մամիկոնյանը բնակություն է հաստատել Ֆրանսիայում։

2008 թվականին Յոհան Սեբաստիան Բախի, Յոհաննես Բրամսի, Պյոտր Չայկովսկու, Առնո Բաբաջանյանի դաշնամուրային ստեղծագործությունների կատարմամբ հանդես է եկել Բեյրութում։

Մենահամերգներով հանդես է եկել Նյու Յորքի «Քարնեգի հոլում» (1993), Լոնդոնում, Մյունխենում, Բեռլինում, Վիեննայում, Ցյուրիխում, Փարիզում, Մադրիդում, ԱՄՆ-ի և Հեռավոր Արևելքի քաղաքներում։

## Մրցանակներ
* 1981 – Վիլնյուսի համամիութենական մրցույթի 1-ին մրցանակ,
* 1990 – Ի. Լֆերբյուրի անվան միջազգային մրցույթի Մեծ մրցանակ (Փարիզ), 
* 1992 – «Դաշնամուրի վարպետներ» միջազգային մրցույթի 1-ին մրցանակ (Մոնակո)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վարդան Մամիկոնյան

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Հերպանգինա

**Հերպանգինա** (վեզիկուլյար ֆարինգիտ, աֆթոզ ֆարինգիտ, Զագորսկու հիվանդություն), ցավոտ ինֆեկցիոն հիվանդություն է,որը հարուցվում է Կոկսակի վիրուսներով։ Սովորաբար հերպանգինան առաջացնում է Կոկսակի Ա վիրուսը,բայց կարող է նաև առաջանալ Կոկսակի Բ վիրուսով։ Հիմնականւմ դիտվում է ամռան ամիսներին, մեծամասամբ երխաների շրջանում։ Նաև կարող է հանդիպել դեռահասների և մեծահասակների մոտ։ Առաջին անգամ նկրագրվել է 1920թ-ին.

## Ախտանշաններ
Ախտանշանները ներառում են բարձր ջերմություն,որն ուղեկցվում է կոկորդի ցավով,գլխացավով, ախորժակի կորուստով և պարանոցի ցավով։ Մեկ երկու օրվա ընթացքում ի հայտ են գալիս միջինում 4-5(երբեմն մինչև քսան) 1-2մմ տրամագծով գորշ բշտիկներ, որոնք հետագայում վերածվում են վեզիկուլների, որոնց շուրջ նկատվում է կարմրություն։ Հաջորդ 24 ժամվա ընթացքում դրանք վեր են ածվում մակերեսային խոցերի՝ հազվադեպ 5մմ-ից ավել, որոնք լավնում են 1-7 օրվա ընթացքում։ Ախտահարումները հիմնականում դիտվում են նշիկային աղեղների շրջանում, ինչպես նաև փափուկ քիմքի, նշիկների,լեզվակի և լեզվի շրջանում։

Քիչ թվով ախտահարումներ (սովորաբար 2-ից 6) ձևավորվում են բերանի հետին հատվածում մասնավորապես փափուկ քիմքի կամ նշիկների շրջանում։ Ախտահարումները ձևափոխվում են բշտերը վերածվում են փոքրիկ էրոզիաների,որոնք կարող են ունենալ 2-4մմ տրամագիծ։

## Պատճառ
Սովորաբար տարածվում է կոնտակտային և օդակաթիլային ճանապարհով։

## Ախտորոշում
Ախտորոշումն իրականացվում է կլինիկակն նշանների և ախտանշանների հիման վրա։ Իրականացվում է սիմպտոմատիկ բուժում։ Պետք է տարբերակել հերպետիկ գինգիվոստոմատիտից բշտերի տեղակայմամբ պայմանավորված։ Հերպանգինայի դեպքում դրանք սովորաբար տեղակայվում են բերանի խոռոչի հետին հատվածում, բերանըմպանային հատվածում ի տարբերութուն գինգիվոստոմատիտների,որոնք սովորաբար հանդիպում են բերանի խոռոչի առաջային հատվածում։

## Բուժում
Բուժումը սովորաբար ախտանշանային է, քանի որ հիվանդությունը տարածման հակում չունի և ապաքինումը տեղի է ունենում մեկ շաբաթվա ընթացքում,։

## Համաճարակաբանություն
* Դիտվում է հիմնականում երխաների շրջանում
*Հիմնականում դիտվում է ամռան ամիսներին։

## Ծագումնաբանութուն
Տերմինը առաջացել է հունարեն *herp* սողացող, օձանման և լատիներեն *angina* բկաբորբ, բառացիորեն "կոկորդի կամ կոկորդի մի մասի բորբոքում կամ այտուց, բժ․ անգլերեն՝ tonsillitis".

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Enterovirus-associated diseases
Կատեգորիա:Virus-related cutaneous conditions
Կատեգորիա:Բերանի խոռոչի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Լաուրա Մամյան

**Լաուրա Գուրգենի Մամյան** (), հայ երգչուհի, խմբավար։ Կլառնետահար, մանկավարժ Հրաչիկ Նազարյանի կինն է։

## Կենսագրություն
Լաուրա Մամյանը ծնվել է 1963 թվականի մայիսի 22-ին Կիրովականում (ներկայում՝ Վանաձոր, Լոռու մարզ)։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումնարանի վոկալի բաժինը, 2015 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի վոկալի բաժինը։ 2008 թվականին սկսել է դասավանդել Տ. Չուխաճյանի անվան երաժշտական դպրոցում (վոկալ բաժնի վարիչ)։

1984 թվականին Լաուրա Մամյանը դարձել է Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի անսամբլի մեներգչուհի, խմբավար։ Հայտնի է հայ ժողովրդական և գուսանական
երգերի ինքնատիպ կատարումներով. առավել տարածված են նրա «Քանի վուր ջանիմ» (Սայաթ-Նովա), «Յարը մարդուն յարա կուտա» (Հավասի), «Ով դու գուսան»
(Գուսան Աշոտ), «Դարդս տվի հովերին» (երաժշտ.՝ Գևորգ Մանասյանի) և այլ երգերի ատարումներով։ Հեղինակ է «Իմ եղբայրը», «Գարնան օրեր»,
«Չեմ լռելու» և այլ երգերի (նաև տեքստի)։

Համերգներով հանդես է եկել մի շարք երկրներում։

## Մրցանակներ
* 1987 – Դասական երգեցողության ուսանողական հանրապետական մրցույթի 1-ին կարգի դիպլոմ
* 2005 – ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Սայաթ-Նովային նվիրված աշուղական արվեստի կովկասյան միջազգային փառատոնի դափնեկիր
* 2008 – ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ։

## Արտաքին հղումներ
* Լաուրա Մամյան – «Ձայնի ուժը»

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Պավել Մամուլով

**Պավել Բոգդանի Մամուլով** (**Մամուլյան**, ), հայ կոմպոզիտոր, դաշնակահար, բանահավաք, խմբավար։

## Կենսագրություն
Պավել Մամուլովը ծնվել է 1881 թվականին Վլադիկավկազում։ Սովորել է Վլադիկավկազի ռուսական գիմնազիայում և Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում, աշակերտել է Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովին։ Եղել է խմբավար Թերեքի կազակական զորամասերում, իր ղեկավարած երգչախմբերի հետ հանդես է եկել համերգներով։ Գրառել և մշակել է օսերեն բազմաթիվ երգեր (նաև «Տաուչե», «Բիտարոն» կատակերգերը) և պարեղանակներ։ Համարվում է օսական պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրը (Վիկտոր Դոլիձեի հետ)։

Գրել է «Օսեթական էսքիզներ» սիմֆոնիան, երգեր (օս բանաստեղծ Կոստա Խետագուրովի խոսքերով), նաև հայկական թեմաներով երաժշտական գործեր։

Պավել Մամուլովը մահացել է 1929 թվականի ապրիլի 4-ին։

## Գրականություն
* Песня о Гуса, Песня о Бекузаровой-Битаровой // Осетинский музыкальный фольклор [Ноты] / ред. кол.: Цопанов Х. Г., композиторы: Кокойти Т. Я., Колесников Е. А., Полянич А. А., Тонский Д. И. отв. ред. А. С. Тотиев, предисловие редколлегии. – М.- Л.: Музгиз, 1948. - 198 с. - На осет. яз.
* Осетинская народная музыка // Известия Осетинского института краеведения. Вып. I. – Владикавказ, 1925. – С. 365-370
* То же: Вопросы осетинского искусства. - Орджоникидзе: Сев. - Осет. кн. изд-во,1983. - С. 5-11
* Павел Богданович Мамулов, композитор, 1881-1929 [объявление о смерти] // Пролетарий Осетии. – 1929. – 7 июля
* Тотиев, А. Талантливый осетинский композитор П. Б. Мамулов // Соц. Осетия. – 1941. – 5 июля
* Салагаева, З. М. Коста Хетагуров и осетинское народное творчество. Орджоникидзе: Сев.?Ос. кн. изд., 1959
* Цхурбаева, К. Г. Творчество композиторов Осетии. – Орджоникидзе: Сев. - Осет. кн. изд-во, 1960. – С. 3-5
* Цхурбаева, К. Г. Об осетинских героических песнях. – Орджоникидзе: Сев. - Осет. кн. изд-во, 1965. – С. 20-21
* Ядых, П. А. Ученик Римского-Корсакова // Ядых, П. А. 24 этюда о музыке Осетии // Дарьял. – 1998. – № 3. – С. 162-164

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պավել Մամուլով 

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Լևոն Մամիկոնյան

**Լևոն Մանվելի Մամիկոնյան** (), հայ ջութակահար, մանկավարժ, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1973), պրոֆեսոր (1978 թվականից)։ Դաշնակահար Վարդան Մամիկոնյանի հայրն է։

## Կենսագրություն
Լևոն Մամիկոնյանը ծնվել է 1932 թվականի հուլիսի 27-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, որ ավարտել է 1956 թվականին (Կարպ Դոմբաևի դասարան)։ 1960 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան (ղեկավարներ՝ Մ. Վայման և Լ. Ռաաբեն)։

1961–1993 թվականներին Լևոն Մամիկոնյանը դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, որտեղ 1974 թվականից մինչև 1993 թվականը եղել է ամբիոնի վարիչ։ 1963–1976 թվականներին եղել է Հայհամերգի լարային քառյակի 1-ին ջութակ։

1973 թվականին Լևոն Մամիկոնյանն արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչման։

Հեղինակել է անսամբլային մեթոդիկային վերաբերող ուսումնասիրություններ։

1993 թվականին տեղափոխվել է Ֆրանսիա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Սարյան Ա., Ջութակահար Լևոն Մամիկոնյանի կյանքը և ստեղծագործական ուղին, Երևան, 2009։
* Ով ով է. Հայեր, կենս. հանրագիտ., հատոր Ա., Երևան, 2005։

Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ