Էդուարդ Պալչիս

**Էդուարդ Ալեքսանդրովիչ Պալչիս** (, ), բելառուս բլոգեր և հասարակական ակտիվիստ: 2018 և 2019 թվականների Ազատության օրվա տոնական միտինգների կազմակերպիչ: 2014-2016 թվականներին վարել է անանուն բլոգ Ջոն Սիլվեր կեղծանվամբ։ Նրան ձերբակալել են 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Բելառուսի նախագահի թեկնածուների առաջադրման օգտին ստորագրահավաքին մասնակցելու համար։ 30 օրվա կալանքը կրելուց հետո ազատ չի արձակվել և հետագայում դատապարտվել է 13 տարվա ազատազրկման: Բելառուսի մարդու իրավունքների պաշտպանը Էդուարդին քաղաքական բանտարկյալ է ճանաչել:

## Կենսագրություն
Էդուարդ Պալչիսը ծնվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Լիդա քաղաքում: 2008 թվականին դարձել է շնորհալի երեխաների սոցիալական աջակցության Բելառուսի նախագահի հատուկ հիմնադրամի դափնեկիր: Միևնույն ժամանակ ընդունվել է Բելառուսի ինֆորմատիկայի և ռադիոէլեկտրոնիկայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետ: 2013 թվականին, ավարտելուց երկու ամիս առաջ, վերցրել է փաստաթղթերը և հեռացել կրթական հաստատությունից, ավելի ուշ նա իր որոշումը բացատրել է նրանով, որ իմաստ չի տեսել «անպետք և աշխարհում չգնահատվող դիպլոմների» մեջ: 2014 թվականին աշխատել է Սոցիալական մեդիա մարքեթինգի մարքեթոլոգի հետ Մինսկի ընկերություններից մեկում, ինչպես նաև՝ մշակել է պատմության ռեպերտուար:

## Հասարակական գործունեություն
### Գործունեություն Ջոն Սիլվեր կեղծանվամբ
2014 թվականի սեպտեմբերին Էդուարդ Պալչիսը ստեղծել է 1863x.com կայքը, որում հրապարակել է ռեզոնանսային հետաքննություններ և արդի քաղաքական նորություններ: Ընդ որում, ամբողջ գործունեությունն իրականացվել է անանուն՝ Ջոն Սիլվեր կեղծանվամբ: Անստորագիր նյութերում սուր քննադատության են ենթարկվել Լուկաշենկոյի և Պուտինի ռեժիմները: Բելառուսի լրագրողների ասոցիացիայի փորձագետների տվյալներով՝ կայքի հիմնական լսարանը սոցիալական ցանցերի օգտատերերն են եղել, որոնք տարված էին պատմական և հայրենասիրական թեմաներով: 2015 թվականի մայիսին իր կայքում Պալչիսը հայտնել է, որ իր դեմքը բացահայտվել է:

2015 թվականին 1863х.com կայքի հրապարակումները գրավել են ուժային կառույցների ուշադրությունը: Պալչիսը ձերբակալվել է բելառուսական ուժայինների կողմից, այնուհետև մեղադրվել է երկպառակություն հրահրելու մեջ։ Քննչական մեկուսարանից հետո Էդուարդը մի ամիս հարկադրաբար մնացել է հոգեբուժարանում: Դրա համար պաշտոնական հիմք է հանդիսացել դատահոգեբուժական փորձաքննության անցկացումը: 2015 թվականի հոկտեմբերի սկզբին՝ խախտելով չհեռանալու մասին ստորագրությունը, Պալչիսը լքել է Բելառուսը:

### Ծայրահեղականության և պոռնոգրաֆիայի տարածման գործ
2016 թվականի հունվարին Էդուարդը ձերբակալվել է Բելառուսի իշխանությունների խնդրանքով Ռուսաստանի և Ուկրաինայի սահմանը հատելիս, նա տեղափոխվել է Բրյանսկի բանտ, իսկ 2016 թվականի մայիսին հանցագործների հանձնմամբ` Բելառուս: Պալչիսին պաշտոնական մեղադրանք է առաջադրվել ազգային և կրոնական երկպառակություն հրահրելու, ինչպես նաև` պոռնոգրաֆիայի տարածման համար:

2016 թվականի օգոստոսի 25-ին Մինսկի շրջանի Կենտրոնական դատարանը ծայրահեղական է ճանաչել Պալչիսի 9 հոդվածները, որոնք զետեղված են եղել 1863х.com կայքում: Մարդու իրավունքների պաշտպանի խնդրանքով իրականացվել է անկախ փորձաքննություն, որը նշված նյութերում ծայրահեղականության նշաններ չի հայտնաբերել: Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից պատրաստված հատուկ հայտարարությունը, չի հաստատել բռնության, ազգային թշնամանքի և պատերազմի կոչերը: Ինչպես նաև հոդվածներում փորձագետները ազգային անվտանգության սպառնալիքներ չեն հայտնաբերել: Բելառուսի մարդու իրավունքների պաշտպանը՝ Ալես Բիալյացկին, հայտնել է, որ պոռնոգրաֆիա տարածելու Էդուարդի մեղադրանքը «քաշվել է» բլոգերին վարկաբեկելու համար։

2016 թվականի հոկտեմբերին սկսվել է փակ դատական գործընթացը: Ընդդիմադիր երիտասարդական կազմակերպությունների ակտիվիստները բողոքի ակցիա են կազմակերպել՝ պահանջելով դադարեցնել Պալչիսի քրեական հետապնդումը: Դատախազը պահանջել է 3,5 տարվա ազատազրկում, սակայն Մինսկի քաղաքային դատարանը բլոգերին դատապարտել է մեկ տարի և ինը ամիս ազատության սահմանափակման: Ինչպես նաև բլոգերին պարտավորեցրել են փոխհատուցել դատավարական ծախսերը: Դատավճռի կայացումից հետո Էդուարդն ազատ է արձակվել դատարանի դահլիճից՝ չհեռանալու մասին ստորագրությամբ։ Էդուարդը ժամկետի մեծ մասն անցկացրել է քննչական մեկուսարանում: Բելառուսի մարդու իրավունքների պաշտպանը բլոգերին ճանաչել է քաղաքական բանտարկյալ:

### Գործունեություն ազատվելուց հետո
2017 թվականի մարտին մասնակցել է Կուրոպատներում բիզնես կենտրոնի կառուցման դեմ միտինգին, որի համար հետագայում տուգանվել է: Օգոստոսի վերջին հայտարարել է «Արևմուտք - 2017 թվական» զորավարժություններին հետևելու քաղաքացիական արշավի մեկնարկի մասին։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Դմիտրի Դաշկևիչի հետ Մշակույթի նախարարություն է փոխանցել երկրի ազգային խորհրդանիշների պատմական արժեքը հիմնավորող փաստաթուղթը: Կոչ է արել նամակներ գրել քաղբանտարկյալներին: 2017 թվականին Պալչիսը նախաձեռնել է և դարձել Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետության 100-ամյակի լայն տոնակատարության հասարակական կամպանիայի կազմակերպիչներից մեկը`

2018 թվականին աչքի է ընկել այն հոդվածով, որում խաղացել է «ինսայդերական» տելեգրամյան «Նեզիգար» ալիքը՝ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի կաթվածի մասին ոչ հավաստի տեղեկություններով: Այդ նույն թվականին նա դադարել է թարմացնել կայքը և նոր հրապարակումներ է սկսել հրապարակել իր «PALCHYS» տելեգրամյան ալիքում: Էդվարդը դա բացատրել է նրանով, որ իր համար առաջին տեղում դրել է հասարակական գործունեությունը, այլ ոչ թե հոդվածներ գրելը: 2018 թվականի հունվարի 3-ին Էդուարդը բողոքի ակցիա է անցկացրել Մինսկի «Չեկիստ» բարբերշոփի անվանափոխման համար, որի ընթացքում բիզնեսի հիմնադիրներին առաջարկել է անվճար գովազդային կամպանիա պահանջների կատարման դեպքում։ Ավելի ուշ այդ ակցիայի համար հեռակա կարգով տուգանվել է: 2018 թվականի ապրիլի 4-ին տուգանվել է Մինսկի Ֆրունզեի շրջանի դատարանի կողմից բելառուսերենի աջակցության համար ստորագրություններ հավաքելու համար:

2019 թվականի փետրվարին դպրոցի վրա հարձակման ժամանակ տուժածների և սպանվածների հարազատների համար դրամահավաքի կազմակերպիչներից մեկը Ստոլբցերում: Կրկին հանդես է եկել Ազատության օրվա տոնակատարության կազմակերպիչ, ինչպես նաև աջակցել է համերգը Մինսկից Գրոդնո տեղափոխելու գաղափարին:

### Զանգվածային անկարգությունների գործ
2020 թվականի նախընտրական կամպանիայի մեկնարկով երկրում սկսվել են բլոգերների ձերբակալությունները: Պալչիսը դա բացատրել է նրանով, որ իշխանության համար բլոգերները սկսել են քաղաքական սպառնալիք ներկայացնել: Էդուարդը ձերբակալվել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին 30 օրվա կալանքը կրելու համար՝ չվավերացված պիկետներին մասնակցելու համար։ Կալանքի ժամկետի ավարտից հետո բլոգերն ազատ չի արձակվել։ Ավելի ուշ նրան մեղադրանք է առաջադրվել զանգվածային անկարգություններ կազմակերպելու համար:

2021 թվականի ապրիլի 20-ին Մինսկի պարտիզանական շրջանի դատարանը «PALCHYS» տելեգրամյան ալիքը ճանաչել է ծայրահեղական, որից հետո ալիքը ընդգրկվել է ծայրահեղական նյութերի հանրապետական ցուցակում:

2021 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Մինսկում դատավարությունը սկսվել է փակ դռների հետևում։ Էդուարդին մեղադրանք է առաջադրվել մի խումբ անձանց կողմից ատելություն հրահրելու (Բելառուսի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 3-րդ մաս), զանգվածային անկարգություններ կազմակերպելու (Բելառուսի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի 1-ին մաս), հասարակական կարգը խախտող գործողություններ կազմակերպելու (Բելառուսի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մաս) և ազգային անվտանգությանը վնաս հասցնող գործողություններ կատարելու կոչ անելու (Բելառուսի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 369-րդ հոդվածի 3-րդ մաս): Էդուարդը բացարկ է հայտնել դատավորների ամբողջ կազմին, և փաստաբանը միջնորդություն է ներկայացրել խափանման միջոցը փոխելու վերաբերյալ։ Դատավորը մերժել է միջնորդությունը և ինքնաբացարկը։ Պալչիսն ինքը հայտարարել է, որ «չի մասնակցի այս կրկեսին»։ Հայտնի է դարձել նաև, որ Ռոման Պրոտասևիչը Պալչիսի գործով վկա է:

Դատավճռի հրապարակումը նշանակված է եղել 2021 թվականի դեկտեմբերի 17-ին: Դատավորը բլոգերին մեղավոր է ճանաչել բոլոր մեղադրանքներով և դատապարտել է 13 տարվա ազատազրկման: Բացի այդ, դատարանը պարտավորեցրել է բլոգերին վճարել 575 հազար բելառուսական ռուբլի մի շարք պետական ձեռնարկությունների։ Դատարանի որոշմամբ՝ Էդուարդը իր գործողություններով նրանց գույքային վնաս է պատճառել:

Կնոջից ստացված տեղեկությունների համաձայն՝ գաղութի առաջին երեք ամիսների ընթացքում Էդուարդը գործնականում երբեք դուրս չի եկել պատժախցից։ 2022 թվականի ամռանը նրան ուղարկել են խցային տիպի հաստատություն: 2022 թվականի օգոստոսի 17-ին հայտնի է դարձել, որ Պալչիսի պատիժը խստացվել է, և նա գաղութից տեղափոխվել է Մոգիլևի թիվ 4 բանտ:

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Վիկտորիա Պալչիսի հետ։ 2020 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ծնվել է նրա դուստրը՝ Էմիլիան:

## Գործունեության գնահատում
«Նաշա Նիվա»-ի լրագրող Դմիտրի Պանկովեցի գնահատմամբ՝ Էդուարդ Պալչիսը իր օրինակով ցույց է տվել, որ բելառուսական ազգայնականությունը կարող է ժողովրդական լինել։ Բլոգերը ոգեշնչել է հազարավոր մարդկանց ուսումնասիրել Բելառուսի պատմությունը և վերանայել նրա ժառանգությունն ու արդիականությունը

Հասարակական գործիչ և Սվետլանա Տիխանովսկայայի խորհրդական Ֆրանակ Վյաչորկան նշել է, որ Պալչիսը շատ բելառուսների ոգեշնչել է անցնել Telegram-ի։ Էդուարդին անվանել է Telegram-ում բելառուսական տեղեկատվական դաշտի տեղակայման գաղափարի ստեղծող:

«Ազատություն ռադիոկայանի» լրագրող Եկատերինա Մարկովսկայան Էդուարդին անվանել է ժամանակակից բելառուսական ազգայնականության գաղափարախոս:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլոգերներ