open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տեկտոնական ինվերսիա

**Տեկտոնական ինվերսիա**, գեոսինկլինալի զարգացման կարևոր փուլը։ Տեկտոնական ինվերսիան կատարվում է, երբ իջեցումն անցնում է բարձրացման, և գեոսինկլինալային ճկվածքները, շրջվելով, վերափոխվում են գեոսինկլինալային ծալքավոր լեռնաստանների։ Գեոսինկլինալների տեկտորական ինվերսիան ուղեկցվում է դրանք կազմող ապարների ծալքավորությամբ, մետամորֆիզմով և ինտրուզիաների ներդրմամբ։ Տերմինն առաջարկել են խորհրդային երկրաբաններ Տետյաևը և Բելոուսովը՝ 1935 թվականին։

Կատեգորիա:Կառուցվածքային երկրաբանություն
Կատեգորիա:Տեկտոնիկա
Խորհրդա-մարոկկոյական հարաբերություններ

**Խորհրդա-մարոկկոյական հարաբերություններ**, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Մարոկկոյի միջև։

Երկրների միջև դվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1958 թվականին։ Ստորագրվեցին առևտրի, վճարային (1958), օդային հաղորդակցության (1962), տնտեսական և տեխնիկական, գիտատեխնիկական, մշակույթներ համագործակցության, Մարոկկոյին մեքենաներ և սարքավորում մատակարարելու (1966), Կասաբլանկայում ԽՍՀՄ գլխավոր հյուպատոսություն հաստատելու (1966-1967), ծովագնացության (1971), փոխադարձ ապրանքամատակարարման (1974), ծովային ձկնորսության (1978), երկարաժամկետ առևտրի (1979) համաձայնագրեր ու արձանագրություններ, մշակութային ու գիտատեխնիկական համագործակցության ծրագիր (1981)։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի երկկողմ հարաբերություններ
Սանտոպադրե

մինի|աջից
** Սանտոպադրե** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 1519 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 71 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 21 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:2058
  bar:1871 from:0 till:2059
  bar:1881 from:0 till:1803
  bar:1901 from:0 till:2332
  bar:1911 from:0 till:2252
  bar:1921 from:0 till:2424
  bar:1931 from:0 till:2422
  bar:1936 from:0 till:2444
  bar:1951 from:0 till:2498
  bar:1961 from:0 till:2010
  bar:1971 from:0 till:1984
  bar:1981 from:0 till:1886
  bar:1991 from:0 till:1751
  bar:2001 from:0 till:1649
PlotData=
  bar:1861 at: 2058 fontsize:S text:2.058 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2059 fontsize:S text:2.059 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1803 fontsize:S text:1.803 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2332 fontsize:S text:2.332 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2252 fontsize:S text:2.252 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2424 fontsize:S text:2.424 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2422 fontsize:S text:2.422 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2444 fontsize:S text:2.444 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2498 fontsize:S text:2.498 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2010 fontsize:S text:2.010 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1984 fontsize:S text:1.984 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1886 fontsize:S text:1.886 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1751 fontsize:S text:1.751 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1649 fontsize:S text:1.649 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Համայնքի վարչակազմը
* Հեռախոսահամար։ 0776 531814
* Էլեկտրոնային փոստ։ չունի
* Պաշտոնական կայք։

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սերոնե

մինի|աջից
** Սերոնե** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 2943 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 196 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 15 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03010։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0775։

Սերոնեն սահմանակից է Արչինացո Ռոմանո, Օլևանո Ռոմանո, Պալիանո, Պիլիո, Ռոյատե համայնքներին։

Համայնքի հովանավորն է Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 29-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт населённого пункта 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Զոնդյան փողրակ

մինի|Զոնդյան փողրակ

**Զոնդյան փողրակ**, խորջրյա փողրակ Հնդկական օվկիանոսի արևելյան մասում՝ Անդամանյան, Նիկոբարյան և Մեծ Զոնդյան կղզիների լանջերի երկայնքով։ Երկարությունը շուրջ 2900 կմ է, միջին լայնությունը՝ 49 կմ, խորությունը մինչև 7729 մ (Հնդկական օվկիանոսի ամենամեծ խորությունը)։ Հայտնի է նաև *Ճավայի փողրակ* անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոս
Երազահան

**Երազահան**,
# Երազագետ, երազի նշանակությունը մեկնող։
# Երազների մեկնության գիրք, որի մեջ այբբենական կարգով տրված են առարկաներն իրենց համապատասխան բացատրություններով։ Այս առումով գործածվում են նաև երազացույց և երազագիրք հասկացությունները։ Երազահանների վերաբերյալ տեղեկություններ են պահպանվել վաղ շրջաններից (Հին կտակարան, Մովսես Խորենացու «Պատմություն Հայոց»)։ Երազահանի երազացույցերի բեկորներ պահպանվել են բաբելական սեպագրերում։ Հայկական մատենագրության մեջ (գրչագիր և տպագիր) երազահաններ հանդիպում են ախտարական գրականության շարքում։ Գրչագիր երազահաններից հայտնի է «Աղէկախօս»-ը, որը 1222-թվականին Անիում արաբերենից հայերեն են թարգմանել Առաքել Անեցին, Մխիթար Կլելկանցին և Շերանը։

## Արտաքին հղումներ
*վանգա․ամ երազահան

Կատեգորիա:Քուն
Կատեգորիա:Գուշակություն
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
2 On

«**2 On**», ամերիկացի երգչուհի Թինաշեի երգը, որում իր մասնակցությունն ունի նաև ամերիկացի ռեփեր Սքուլբոյ Քյուն։ Երգը թողարկվել է 2014 թվականի հունվարի 21-ին, որպես երգչուհու «Aquarius» կոչվող դեբյուտային ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը գրվել է Թինաշեի, Սքուլբոյ Քյուի, Բոբի Բրեքինսի, Նեյթ Ուոքայի, DJ Mustard-ի, Ջոն Ռեդուանի, Մարլի Ուոթերսի, Մայրոն Բիրդսոնգի, Շոն Փոլի և Թրոյ Ռամիի կողմից։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Հաննա Լաքս Դևիսը, թողարկվել է 2014 թվականի մարտի 24-ին։ Երաժշտական քննադատների կողմից տեսահոլովակը հիմնականում դրական արձագանքներ է ստացել։ «Idolator»-ի բլոգերներից մեկը տեսահոլովակի խորեգրաֆիան համեմատել է երգչուհիներ Ջանեթ Ջեքսոնի և Բրիթնի Սփիրսի տեսահոլովակների հետ, իսկ «Stereogum» օնլայն հրատարակչության լրագրողը իր հոդվածում նշել է, որ տեսահոլովակն ունի երգչուհի Ալիայի տեսահոլովակներին բնորոշ որոշ բաներ իր մեջ։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջի հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2014 սինգլներ
Կատեգորիա:Թինաշեի երգեր
Կատեգորիա:Սքուլբոյ Քյուի երգեր
Կատեգորիա:2013 երգեր
Մարսել Շմելցեր

**Մարսել Շմելցեր** (), գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, ով ներկայումս խաղում է գերմանական Բորուսիա Դորտմունդ ակումբում, Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ է։ Ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 1997 թվականից։ 2014 թ. հուլիսի 10-ի դրությամբ տրանսֆերային արժեքը 10,000,000€ է։

## Կարիերա
Մարսել Շմելցերը սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել հարազատ Մագդեբուրգ քաղաքում, սկզբում մարզվելով «Ֆորտունայում», ապա տեղափոխվելով համանուն «Մագդեբուրգ» ակումբում։ 17 տարեկանում Դորտմունդի «Բորուսիան» հետաքրքրվում է նրանով և կանչում երիտասարդական հավաքական։

2008 թվականին «Բորուսիայի» հետ պրոֆեսիոնալ պայմանագիր է կնքում։ 2008 թվականի օգոստոսի 16-ին նորամուտն է նշում Բունդեսլիգայում, Լևերկուզենի «Բայերի» դեմ խաղում, որտեղ «Բորուսիան» հաղթեց 3:2 հաշվով։ Մարսելը խաղադաշտ դուրս եկավ 78-րդ րոպեին, խոխարինման դուրս գալով Լեոնարդո Դեդեի փոխարեն։

Թիմում անցկացրած առաջին մրցաշրջանում անցկացնում է 12 հանդիպում, երկրորդում՝ որպես հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ, 28 հանդիպում։

2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, 64-րդ րոպեին, Չեմպիոնների լիգայի 3-րդ տուրում Մարսելը Մադրիդի «Ռեալի» դարպասն է ուղարկում հաղթական գնդակը, իսկ խաղը ավարտվում է 2:1 հաշվով հօգուտ «Բորուսիայի»։

## Ձեռքբերումներ
**Ակումբային**

 «'''Բորուսիա Դորտմունդ'''» 
* Գերմանիայի չեմպիոն (**2**)։ 2011, 2012
* Գերմանիայի գավաթի մրցանակակիր (**1**)։ 2012
* Գերմանիայի սուպերգավաթի մրցանակակիր (**2**)։ 2013, 2014
* **Ընդհանուր՝ 5 մրցանակ**

### Համաշխարհային
 «'''Գերմանիայի հավաքական'''»
* Պատանեկան Եվրոպայի առաջնության չեմպիոն (**1**)։ 2009
* Եվրոպայի առաջնութան բրոնզե մեդալակիր։ 2012

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի պաշտոնական կայքը
* Պրոֆիլը «Բորուսիայի» պաշտոնական կայքում   
* Պրոֆիլը weltfussball.de կայքում 
* Պրոֆիլը fussballdaten.de կայքում 
* Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում  
* Պրոֆիլը bvbfans.ru կայքում  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Ռոկասեկա

մինի|աջից
** Ռոկասեկա ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 7594 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 177 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 43 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3038։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:8000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:4875
  bar:1871 from:0 till:5559
  bar:1881 from:0 till:5678
  bar:1901 from:0 till:6531
  bar:1911 from:0 till:7029
  bar:1921 from:0 till:6869
  bar:1931 from:0 till:7573
  bar:1936 from:0 till:7764
  bar:1951 from:0 till:7456
  bar:1961 from:0 till:6628
  bar:1971 from:0 till:6143
  bar:1981 from:0 till:6616
  bar:1991 from:0 till:7327
  bar:2001 from:0 till:7442
PlotData=
  bar:1861 at: 4875 fontsize:S text:4.875 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 5559 fontsize:S text:5.559 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 5678 fontsize:S text:5.678 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 6531 fontsize:S text:6.531 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 7029 fontsize:S text:7.029 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 6869 fontsize:S text:6.869 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 7573 fontsize:S text:7.573 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 7764 fontsize:S text:7.764 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 7456 fontsize:S text:7.456 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 6628 fontsize:S text:6.628 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 6143 fontsize:S text:6.143 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 6616 fontsize:S text:6.616 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 7327 fontsize:S text:7.327 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 7442 fontsize:S text:7.442 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Համայնքի վարչակազմը
* Հեռախոսահամար։ 0776 569001
* Էլեկտրոնային փոստ։ info@comune.roccasecca.fr.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.roccasecca.fr.it/

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт населённого пункта 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կայզերսլաուտերն ՖԱ

**Կայզերսլաուտերն** (), հայտնի է նաև որպես **1. FCK** կամ ուղղակի **FCK**, գերմանական ֆուտբոլային ակումբ Կայզերսլաուտերնից։ Ակումբը հիմնադրվել է 1900 թվականի հունիսի 2-ին։ 1909 թվականին այն միավորվեց *FC Palatia* ակումբի հետ (հիմնադրված 1901 թվականին) և *FC Bavaria*-ի հետ (հիմնադրված 1902 թվականին), և արդյունքում ստացավ **FV 1900 Kaiserslautern** անվանումը։ 1929 թվականին միավորվեց *SV Phönix* ակումբի հետ, և ստացավ **FV Phönix-Kaiserslautern** ամբողջական անվանումը։ Այժմյան անվանումը ստացել է 1932 թվականին։

## Նվաճումներ
### Ազգային
* **[[Բունդեսլիգա|Գերմանիայի առաջնություն/Բունդեսլիգա]]**
** **Հաղթող (4).** 1950–51, 1952–53, 1990–91, 1997–98
** *Երկրորդ տեղ (4).* 1948, 1954, 1955, 1994
* **Օբերլիգա Հարավ-արևմուտք**
** **Հաղթող (11).** 1947, 1948, 1949, 1950, 1951, 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1963
** *Երկրորդ տեղ (2).* 1946, 1958
* **Ֆրանսիայի օկուպացրած տիրույթի** **առաջնություն**
** **Հաղթող (4).** 1947, 1948, 1949, 1950
* '''Բունդեսլիգա 2''' **(II)**
** **Հաղթող (2).** 1996–97, 2009–10
* **Գաուլիգա Արևմտյան Մարկա**
** **Հաղթող (1).** 1942
* **Վեստկրայս-Լիգա**
** **Հաղթող (1).** 1909
** *Երկրորդ տեղ (2).* 1910, 1912
* **[[Ֆուտբոլի Գերմանիայի գավաթ|Գերմանիայի գավաթ]]**
** **Հաղթող (2).** 1990, 1996
** *Երկրորդ տեղ (5).* 1961, 1972, 1976, 1981, 2003
* **[[Գերմանիայի սուպերգավաթ]]**
** **Հաղթող (1).** 1991

### Միջազգային
* **[[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|ՈՒԵՖԱ Գավաթ/ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]]**
** *Կիսաեզրափակիչ (2).* 1981–82, 2000–01
* **[[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]]**
** *Քառորդ եզրափակիչ (1).* 1998–99

## Ներկա կազմ
*2017 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դրությամբ*

 
 
 (վարձավճարով Վերդեր Բրեմենից)

 

 

 (վարձավճարով Հոֆենհայմից)

 (վարձավճարով ՌԲ Լայպցիգ-ից)
 

 13px|Ավագ

 
 (վարձավճարով Սպորտինգ Լիսաբոնից)

 

## Վերջին մրցաշրջանների արդյունքներ


Ինֆորմացիան թարմացվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 2-ին
ԳԳ = Գերմանիայի գավաթ; ԳԿԳ = ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ; ԵԼ = ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա; ՉԼ = ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգա— = Չի մասնակցել; 1Ռ = 1-ին փուլ; 2Ռ = 2-րդ փուլ; 3Ռ = 3-րդ փուլ; ՔԵ = Քառորդ եզրափակիչ; ԿԵ = Կիսաեզրափակիչ

## Հայտնի խաղացողներ

*  Միրոսլավ Կլոզե
*  Ռոման Վայդենֆելեր
*  Հանս-Պետեր Բրիգել
*  Ֆրից Վալտեր
*  Միխայել Բալակ

*  Մարիո Բասլեր
*  Անդրեաս Բրեմե
*  Թիմ Վիզե
*  Թոմաս Ֆրանկ
*  Չիրիակո Սֆորցա

*  Էռնեստ Վիլիմովսկի
*  Յուրի Ջորկաեֆ
*  Նիկոլաս Պավլովիչ
*  Ժեֆ Շտրասեր
*  Հալիլ Ալթինթոպ

*  Բիլ Չատո
*  Օլաֆ Մարշալ
*  Շտեֆան Կունց
*  Հանի Ռամզի
*  Պավել Կուկա

*  Միրոսլավ Կադլեց
*  Ուինտոն Ռուֆեր
*  Ռատինյո
*  Մարկ Շվարցեր

## Հետաքրքիր փաստեր
* Կայզերսլաուտերնը Գերմանիայի միակ ակումբն է, որը հաղթել է Գերմանիայի առաջնությունը Երկրորդ Բունդեսլիգայից տեղափոխվելուց անմիջապես հետո։

## Արտաքին հղումներ
* Կայզերսլաուտերնի պաշտոնական կայքը
* Կայզերսլաուտերնի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Կայզերսլաուտերնի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Կայզերսլաուտերնի պաշտոնական ՅուԹյուբի էջը
* Կայզերսլաուտերնի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Կայզերսլաուտերնը transfermarkt-ում
* Կայզերսլաուտերնը futbol24.com-ում
* Կայզերսլաուտերնը soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:1900 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Գերմանական ֆուտբոլային ակումբներ
Տորիչե

մինի|աջից
** Տորիչե **(), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 4309 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 239 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03020։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0775։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ռեֆելդե

**Ռեֆելդե ** (), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։

Գտնվում է Մերկիշ Օդեռլանդ շրջանում։ Ենթարկվում է Մերկիշ Շվայց կառավարությունը։ Բնակչությունը կազմում է 4457 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 46,15 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *12 0 68 408*։

Կոմունան ներառում է 3 գյուղական շրջան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տրավի նել Լացիո

մինի|աջից
** Տրավի նել Լացիո **(), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 1825 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 34 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 54 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պյեդիմոնտե Սան Ջերմանո

մինի|աջից
** Պյեդիմոնտե Սան Ջերմանո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 5108 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 300 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 17 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Ամասիոս Թեանոնցին։ Տոնը նշվում է հունվարի 23-ին։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.piedimonte.net/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սորա (Իտալիա)

** Սորա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 26 434 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 368 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 72 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3039։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:30000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:12434
  bar:1871 from:0 till:12137
  bar:1881 from:0 till:13084
  bar:1901 from:0 till:16022
  bar:1911 from:0 till:17542
  bar:1921 from:0 till:18076
  bar:1931 from:0 till:19553
  bar:1936 from:0 till:20841
  bar:1951 from:0 till:23707
  bar:1961 from:0 till:23656
  bar:1971 from:0 till:24897
  bar:1981 from:0 till:25675
  bar:1991 from:0 till:26089
  bar:2001 from:0 till:26029
PlotData=
  bar:1861 at: 12434 fontsize:S text:12.434 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 12137 fontsize:S text:12.137 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 13084 fontsize:S text:13.084 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 16022 fontsize:S text:16.022 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 17542 fontsize:S text:17.542 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 18076 fontsize:S text:18.076 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 19553 fontsize:S text:19.553 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 20841 fontsize:S text:20.841 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 23707 fontsize:S text:23.707 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 23656 fontsize:S text:23.656 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 24897 fontsize:S text:24.897 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 25675 fontsize:S text:25.675 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 26089 fontsize:S text:26.089 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 26029 fontsize:S text:26.029 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Համայնքի վարչակազմը
* Հեռախոսահամար։ 0776 8281
* Էլեկտրոնային փոստ։ urp@comune.sora.fr.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.sora.fr.it/

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт населённого пункта 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Էլ Աբյադ

**Էլ Աբյադ** (), հրվանդան Թունիսում, Միջերկրական ծովի ափին։ Աֆրիկայի ամենահյուսիսային կետն է (հյուսիսային լայնության 37°20’, արևելյան երկայնության 9°51’)։

## Անվանում
Անվանումն արաբերեն է․ բառացի նշանակում է «սպիտակ»։ Նախկին պորտուգալական Բրանկու, իսկ ապա ֆրանսիական Կապ Բլան անվանումների (տարածված է եղել նաև Բլանկա ձևը) պատճենումն է։ Այդպես է կոչվել տեղանքի՝ բուսականությունից զուրկ սպիտակ գույնի ավազուտները նկատի ունենալով։ Հայտնի է նաև *Էնջելա* անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի հրվանդաններ
Կատեգորիա:Թունիսի հրվանդաններ
Կատեգորիա:Հրվանդաններ այբբենական կարգով
Դոշաբ

**Մաթ**,**քաղցու**, խաղողի, նռան կամ թթի հյութից եփած մուգ բալի գույնի թանձր քաղցու։ Պատրաստում են այգեգործական շրջաններում։ Հայաստանի տարբեր վայրերում մինչև 19-րդ դարի վերջը փոխարինում էր շաքարին։

Քաղցուով պատրաստում են ծիսատոնական և առօրյա քաղցր կերակուրներ ու մուրաբաներ։ Խաղողի դոշաբով պատրաստում են նաև թերմոն (եռացրած գինի) և շարոց քաղցրավենի (ալանի, սուջուխ և այլն)։ Թթի քաղցուն ունի բուժիչ հատկություն։

Կատեգորիա:Հայկական քաղցրավենիքներ
Էլանդ (կղզի)

**Էլանդ** (), կղզի Բալթիկ ծովում, Շվեդիայի արևելյան ծովեզերքի մոտ (ավելի քան 6 կմ երկարությամբ կամրջով միացված է մայրցամաքին)։ Տարածությունը 1342 կմ2 է։ Բարձրությունը մինչև 57 մ։ Գլխավոր քաղաքը Բորգհոլմն է։

## Անվանում
Անվանումը հին շվեդերենից բառացի նշանակում է «կղզային երկիր»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեդիայի կղզիներ
Տոռեմոչա դե Խարամա

**Տոռեմոչա դե Խարամա** (իսպ․՝ Torremocha de Jarama), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Էլբա

**Էլբա** (, ), գետ Չեխիայում և Գերմանիայում։ Սկիզբ է առնում Կրկոնոշե լեռների (Սուդետների համակարգում) հարավարևմտյան լանջերից, հոսում հյուսիսգերմանական դաշտավայրով, թափվում Հյուսիսային ծովը՝ առաջացնելով էստուարիա։ Ջրանցքներով միացված է Հռենոսի, Վեզերի, Էմսի և Օդերի ավազանների գետերին։ Երկարությունը 1165 կմ է, նավարկելի է 950 կմ։

Էլբայի ափին են Ուստի, Դրեզդեն, Մագդեբուրգ քաղաքները․ գետաբերանի մոտ է Համբուրգ ծովային նավահանգիստը։

## Անվանում
Գետի գերմանական անվանումը Elbe է։ Անվանման առաջացումը ոմանք կապում են հնդեվրոպական alb «գնալ, հոսել» հիմքի, ոմանք էլ՝ հնդեվրոպական alb «սպիտակ, ջինջ» բառի հետ։ Գետի չեխերեն անվանումն է Լաբա (), որը համարվում է ձայնավորների օրինաչափ դրափոխություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի գետեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Չեխիայի գետեր
Եպիխտ

**Եպիխտ**, Պեխտ, Բեխտ (, ΕλείΧτης ծննդյան թվականներն անհայտ-1076), հայ իշխան, Անտիոքի կառավարիչ (դուքս)։ 1065 թվականին հաղթել է Եդեսիայի Նշենեկ կոչվող բերդի վրա հարձակված սելջուկ-թուրքերի զորքին։ Խեղդամահ է արվել իր հոռոմ խոստովանահոր ձեռքով՝ Անտիոքի Անդրիուն բերդում։ Սխալմամբ նույնացվել է Անտիոքի հայազգի կառավարիչ Խաչատուրի հետ։

Կատեգորիա:Անտիոքի իշխաններ
Կատեգորիա:Պահլավունիներ
Էլբա (կղզի)

**Էլբա** (, ), կղզի Տիրենյան ծովի հյուսիսում։ Մտնում է Իտալիայի կազմի մեջ։ Ապենինյան թերակղզուց անջատված է Պիոմբինոյի նեղուցով (լայնությունը 12 կմ)։ Տարածությունը 223 կմ2 է, բարձրությունը՝ մինչև 1019 մ։ Հիմնական նավահանգիստն է Պորտֆերայոն։ 1814 թվականին Էլբա կղզի է աքսորվել Նապոլեոն Բոնապարտը, սակայն 9 ամիս և 21 օր կղզում մնալուց հետո նա փախել է այնտեղից և վերադարձել Ֆրանսիա։

## Անվանում
Հին հունական անվանումը եղել է Athalia՝ «պայծառ, փայլուն»։ Լատիներեն կոչվել է Իլվա, այստեղից էլ՝ Էլբա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Նապոլեոնի նստավայրեր
Սան Դոնատո Վալ դի Կոմինո

մինի|աջից
** Սան Դոնատո Վալ դի Կոմինո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 2672 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 99 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Էլբա (այլ կիրառումներ)

**Էլբա** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Էլբա (կղզի), կղզի Տիրենյան ծովի հյուսիսում։ Մտնում է Իտալիայի կազմի մեջ
* Էլբա, գետ Չեխիայում և Գերմանիայում։
* (2567) Էլբա, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։
Վակֆ

մինի|Վակֆի փաստաթուղթ

**Վակֆ** (արաբ․ وَقْف‎, բառացի՝ կանգ առնել, դադար առնել, անշարժանալ), իսլամադավան երկրներում, սկսած արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանից, պետության, ֆեոդալների և ունևոր հավատացյալների կողմից մզկիթներին, եկեղեցիներին (իսլամահպատակ քրիստոնեական երկրներում), բարեգործական կամ ուսանողական հաստատություններին իբրև հավիտյան անօտարելի, ապահարկ սեփականություն նվիրած հողային տիրույթներ ու այլ եկամտաբեր ստացվածքներ։ Հայկական աղբյուրներում և պաշտոնական, վավերագրերում «Վակֆ» տերմինը տառադարձված է «վախմ» և «վախուպ» ձևերով։ Հայոց եկեղեցին վակֆի նման տիրույթներ ունեցել է դեռևս մինչև արաբական տիրապետությունը, որոնց զգալի մասը ժառանգել է հեթանոսական տաճարներից։ 14-18 դարերում ի տարբերություն վակֆի, «գանձագին» կամ վանքի միջոցներով գնված կալվածները ենթակա էին հարկման։ Վակֆի հանձնումը ձևակերպվում էր հատուկ նվիրատվական արձանագրությամբ (վակֆնամե), որտեղ նկարագրվում էր նվիրելիք հողերի և այլ օբյեկտների չափն ու սահմանները, նշվում եկամուտների բաշխման մանրամասները։ Եկամուտների տնօրինման պարտավորությունը դրվում էր հոգևոր հաստատության մութավալիի (խնամակալ-հոգաբարձու, քրիստոնյաների մոտ սովորաբար վանքի վանահայրն էր) վրա։ Արձանագրությունն ավարտվում էր «անեծքագրով», որով հանձնարարվում էր սրբությամբ կատարել վակֆի օրենքները, ընդգծվում, որ վակֆը բացի կարճատև վարձակալությունից, այլ կարգի օտարման չի ենթարկվում։

Կատեգորիա:Բարեգործություն
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Իսլամական իրավունք
Կատեգորիա:Սեփականության իրավունք
Վահրամ Չուբին

**Վահրամ Չուբիմ**, Վահրամ Միհրևանդակ, Բահրամ Չուբին (ծննդյան թվականներն անհայտ-մոտ 592), պարսիկ զորահրամանատար, Իրանի շահ 590-591 թվականներին։ 589 կամ 590 թվականին Խորասանում պարտության է մատնել Իրան ներխուժած թյուրքերին։ Պատերազմել է Բյուզանդիայի դեմ։ Արտահայտելով զինվորական բարձր ավագանու շահերը, 589 կամ 590 թվականին ապստամբել է մանր ազնվականության և առևտրականների վրա հենվող Որմիզդ 4-րդ-ի դեմ, սպանել նրան, գերել թագաժառանգին (ապագա շահ Խոսրով 2-րդ Ափարվեզին), իրեն հռչակել «արքայից արքա»։ Խոսրովն օգնություն է խնդրել Բյուզանդիայի կայսր Մավրիկիոսից (Մորիկ)։ Զորավար Մուշեղ Մամիկոնյանը բյուզանդական և հայկական զորքերով ճնշել է Վահրամ Չուբիմի ապստամբությունը։ Վահրամ Չուբիմը փախել է թյուրքական խաքանի մոտ, սակայն շուտով սպանվել է։

Կատեգորիա:Պարսիկ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանի շահեր
Կատեգորիա:Սպանվածներ
Էլբրուս

**Էլբրուս** (, ), Մեծ Կովկասի ամենաբարձր լեռնազանգվածը՝ Կողքային լեռնաշղթայում, Կաբարդա-Բալկարիայի և Կարաչայ-Չերքեզիայի սահմանագլխին։

Արևմտյան գագաթը (բարձրությունը 5642 մ) և արևելյանը (5621 մ) բաժանված են խոր թամբարդով։ Էլբրուսի վրա կան սառցադաշտեր (ընդհանուր 134.5 կմ2 տարածքով)։

## Անվանում
մինի|3D, Էլբրուս
Անվանումն ունի իրանական ծագում. բառացի նշանակում է «փայլուն», այսինքն՝ փայլուն լեռ։ Կաբարդա-չերքեզերեն կոչվում է Օշխոմախո «Ցերեկվա լեռ», բալկարերեն Սինգի–Թաու՝ «Հազար լեռ»։ Անտիկ անվանումը եղել է Strobylus։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռներ
Ստրանգոլագալլի

**Ստրանգոլագալլի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 2503 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 250 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Դեհիդրատացում

**Դեհիդրատացում** (դե... և  - ջուր), օրգանական կամ անօրգանական միացություններից ջրի պոկում։ Հիդրատացման հակադարձ ռեակցիան է։ Իրականացվում է ջերմային կամ քիմիական ճանապարհով։ Առաջինը կատարում են տաքացնելու միջոցով, սովորաբար կատալիզատորների առկայությամբ, օրինակ, էթիլենի ստացումը Էթիլալկոհոլից Аl2О3-ի առկայությամբ, 300-400&nbsp;°C-ում՝ СН3СН2ОН→СН2 =CH2+ H2O։ Քիմիական ճանապարհով այս պոկումը կատարվում է խիտ ծծմբական թթվի միջոցով 170&nbsp;°C-ում։ Դեհիդրատացումը կարող է լինել ներմոլեկուլային և միջմոլեկուլային։ Վերոհիշյալ եղանակով էթիլենի ստացումը ներմոլեկուլային դեհիդրատացում է, իսկ դիէթիլեթերի ստացումը էթիլալկոհոլից, ծծմբական թթվի օգնությամբ՝ միջմոլեկուլային դեհիդրատացում է անօրգանական միացությունների, օրինակ, ազոտական թթվի դեհիդրատացումը կատարվում է ֆոսֆորի հնգօքսիդի՝ Р2O5, առկայությամբ՝ 2НNO3→H20+N2O5։ Դեհիդրատացումը կատարվում է նաև օրգանիզմում՝ ֆերմենտների ազդեցությամբ։

Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Սիվրիհիսարի բարբառ

**Սիվրիհիսարի բարբառ**, հայերենի բարբառ։ Ըստ ձևաբանական դասակարգման պատկանում է «կը» ճյուղին, ըստ բազմահատկանիշ վիճակագրական դասակարգման՝ արևմտյան խմբակցության Փոքր Ասիայի կամ արևմտյան բարբառախմբին։ Խոսվել Է Անատոլիա վիլայեթի Միվրիհիսար քաղաքում։ Ունի երկաստիճան ձայնեղազուրկ (պ-փ, կ-ք, տ-թ) բաղաձայնական համակարգ, սակայն առկա է խլացած ձայնեղների և գրաբարյան խուլերի նվազագույն հակադրությունը (կիր «գիր» և «կիր», տուն «դու» և «տուն»), քմային բաղաձայններն են կյ, քյ, լյ, գյ (միայն փոխառություններում)։ Ձայնավոր հնչյուններն են՝ ա, ա, Է, ը, ի, ու, ու, օ, օ։ Գրաբարի *այ* երկբարբառը սովորաբար սիվրիհիսարի բարբառում մնում է անփոփոխ՝ ախպայէ (անկեալ >էնկէլ, կորնակ >կօրէկ), իւ> ու (շնութիւն >շունություն), ոյ> >ու (ընկոյզ> ունկուզ)։ Նկատվում է ր> շ անցում (հարսանիք >հաշնիք, երեք> շէք)։ Միավանկ և բազմավանկ բառերի հոգնակին կազմվում է միայն մեկ՝ էր մասնիկով (հաց-հացէր, կիրակի- կիրակիէր), հավաքական գոյականներինը՝ էնք մասնիկով (Տօնիկէնք)։ Բոլոր գոյականները ենթարկվում են եզակիում՝ ի, հոգնակիում՝ ու հոլովման (ճուր-ճուրի, ախպայ-ախպայի, ծուկ-ծուկի՛ օր-օրի, հաշնություն-հաշնությունի, ճուրէրու, ծուկէրու և այլն)։ Հազվադեպ, ժամանակ ցույց տվող գոյականները ենթարկվում են վա հոլովման։ Հավաքական գոյականների հոլովիչն է ց (Տօնիկէնք- Տօնիկէնց)։ Ներգոյական հոլով չունի։ Թեքված ձևերում ու և ի ձանավորները չեն հնչյունափոխվում (ճուր-ճուրի, կատու-կատուի, կիրք-կիրքի)։ Ածականների գերադրականը կազմվում է պինտ, էվլի և դահա (փոխառյալ) բառերի օգնությամբ (էվլի, պինտ առվակ-ավելի գեղեցիկ, դահա խէրճ-ավելի խեղճ)։ Կան նաև նկարագրական ձևեր՝ լէռ-կապուտ, ծնըկ-աէղին, կաս-կայմուր ևն։ Սիվրիհիսարի բարբառի թվականներից են մէյ ( = մեկ), երկու ( ք) , ըրէք ( րէք, շէք) , չօրսու, իսսու, վածծուն, եայրու և այլն։ Փոխառյալ են յէթմիշ (70), սէբսէն (80), տօխսան (90) թվականները։ Առավել հնչյունափոխված են ցուցական դերանունները՝ նախը «այնտեղ», տախը «այդտեղ», «այստեղ», վըաօխ «որտեղ» և այլն։ Բայն ունի անորոշ (ալ, էլ, ուլ), կատարելի (էլլ, ալլ, ուլլ), հարակատար (ած, ացած) դերբայները։ Շարունակական ներկան արտահայտվում է էր, կար մասնիկներով և կէնամ բայով՝ կէթամ էր ( կամ կար, կէնամ) ախպայիս տունու= հենց հիմա գնում եմ եղբորս տուն։ Երբեմն էլ մասնիկը կարող է կրկնվել։ Տարածված է ներկայի և վաղակատարի իմաստով հարակատարի գործածությունը։ Արգելականը կազմվում է մ|| մու|| մէ նախադաս մասնիկներով։ Բառապաշարում կան գրաբարյան բազմաթիվ բառեր։

Կատեգորիա:Կը ճյուղի բարբառներ
Սերգեյ Մարկեդոնով

**Սերգեյ Միրոսլավի Մարկեդոնով** (, ), ռուս քաղաքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
### Կրթություն
Ծնվել է 1972 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Դոնի Ռոստով քաղաքում։ 1995 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Ռոստովի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ 1995 թվականի հոկտեմբերին ընդունվել է ասպիրանտուրա,
1996-1998 թվականներին եղել է Ռոստովի պետական մանկավարժական համալսարանի Ռուսաստանի պատմության ամբիոնի ասիստենտ։ 1997/1998 ուսումնական տարում ասպիրանտների համար Ռուսաստանի կառավարության Հատուկ պետական կրթաթոշակի դափնեկիր։ 1998 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Ռուսաստանի պատմության ինստիտուտի Ատենախոսական խորհրդում պաշտպանել է պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանը (մասնագիտություն՝ պատմագրություն, աղբյուրագիտություն, պատմական հետազոտության մեթոդներ)։

## Աշխատանք
1998 թվականի հոկտեմբերին - 2001 թվականի մարտին եղել է Ռոստովի մարզի նահանգապետի մամլո ծառայության մոնիթորինգի խմբի գլխավոր մասնագետը։

2001 թվականից բնակվում է Մոսկվայում և վարում է Քաղաքական և ռազմական վերլուծության ինստիտուտի միջազգային հարաբերությունների խնդիրների բաժնի վարիչ։

Դասախոսում է Ռուսաստանի պետական հումանիտար համալսարանում։

2007 թվականին որպես դիտորդ մասնակցել է Արցախի Հանրապետության նախագահական ընտրություններին, որի համար Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն ընդգրկել է նրան անցանկալի անձանց ցանկի մեջ Ադրբեջանական Հանրապետության «Պետական սահմանի մասին օրենքի» խախտման համար։

## Հրապարակումներ
Կովկասի պատմագրության և կազակների սոցիալ-քաղաքական պատմության, միջէթնիկական հարաբերությունների խնդիրների ավելի քան 80 գիտական հրապարակումների հեղինակ է։ Հրապարակել է ավելի քան 200 հոդված պարբերական և համացանցային մամուլում։

1998 թվականից Ռուսաստանի լրագրողների միության անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը 
* Քաղաքական և ռազմական վերլուծության ինստիտուտ

Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պետական հումանիտար համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռոստովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Վահան Գողթնացի

**Վահան Գողթնացի** (), հայ իշխան։

Վահան Գողթնացին Գողթն գավառի իշխան Խոսրով Գողթնացու որդին էր, որին արաբական տիրապետության շրջանում 705 թվականին Հայաստանի շուրջ 1200 իշխանների հետ, նենգ խաբեությամբ հավաքելով Նախճավանի և Խրամի եկեղեցիներում՝  արաբ հրոսակները կրակին են մատնել   կոտորածների ժամանակ։ Նախարարարական այլ ընտանիքների հետ արաբները գերել և Դամասկոս (Ասորիք) են ուղարկել նաև մանուկ Վահան Գողթնացուն։ Դամասկոսում իսլամացրել են հայ մանուկներին՝ իսլամ ուսուցանելով և դաստիարակելով իսլամական ոգով։ Այստեղ առաջադիմությամբ աչքի է ընկել Վահան Գողթնացին, որին կոչել են Վահաբ։ Ուսումն ավարտելուց հետո նրան նշանակել են ամիրապետի ատենադպիր։ Վահան Գողթնացին, *«թեեւ բոլորովին իսլամացած և գրեթե արաբացած»*, սակայն տեղյակ էր իր քրիստոնյա իշխանական տոհմից սերված ու հայ լինելուն։ Երբ Հովհաննես Գ Օձնեցու միջնորդությամբ 719 թվականին ընդհանուր ներում և վերադարձի իրավունք է շնորհվել գերյալ քրիստոնյաներին, Վահան Գողթնացին ևս, պատճառաբանելով, որ կամենում է վերականգնել իր իշխանական  իրավունքները Գողթն գավառում, Էոմեր (Օմար) ամիրապետից թույլտվություն է ստացել և վերադարձել Հայաստան։  Օմար II խալիֆայի մահից (720) հետո վերստին ընդունել է քրիստոնեություն։ Շրջել է վանքից վանք և ճգնել Շիրակ գավառում, ապա ամուսնացել է Սյունյաց իշխանի դստեր հետ՝ կամենալով վերջնականապես հաստատվել Հայաստանում։ Սակայն Վահան Գողթնացուն, որպես իսլամն ուրացածի, փնտրել է արաբական իշխանությունը։ Արաբները հետապնդել են նրան, կանչել Ռուծափ, որտեղ Հիշամ խալիֆան պահանջել է հրաժարվել քրիստոնեությունից և վերադառնալ արքունիք։  Վահան Գողթնացին, Հիսուսին Տեր և Փրկիչ վկայելու և հանուն նրա իր արյունը թափելու հաստատ որոշմամբ, ամիրապետին խոստովանել է քրիստոնեություն ընդունած լինելը։ Անհողդողդ դավանել է Հիսուսին՝ որպես Աստծո Որդու և, արհամարհելով սպառնալիքներն ու չարչարանքները, մարտիրոսական պսակ ընդունել՝ գլխատմամբ։

744 թվականին Վահան Գողթնացու վարքը գրի է առել Երաշխավոր վանքի վանահայր Արտավազդ վարդապետը։ Ըստ «Հայսմավուրքի» մարտի 28-ին նշվել է նրա տոնը։ Հայ եկեղեցին ս. Վահան Գողթնացու հիշատակը տոնում է «Ապայից» կոչվող տոների շարքում՝ Վարդավառից հետո 3-րդ կամ 4-րդ կիրակիին հաջորդող երկուշաբթի կամ երեքշաբթի կամ հինգշաբթի օրերին և, տարեգրերի հետ կապված, նաև ուրիշ օրերի, իսկ երբեմն էլ՝ այլ սրբերի հիշատակի հետ։ Նրան է ձոնված մի շարական, որը, ըստ ոմանց, հորինել է Վահան Գողթնացու քույրը՝ Խոսրովիդուխտը. *«...Որպես զքաջ նահատակ պատրաստեալ ի պատերազմ, կատարեցեր զընթացս քո արիաբար յազգացն հարաւայնոյ…»**:*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վահան Գողթնացի 

Կատեգորիա:Սյունիքի իշխաններ
Էլբուրս

**Էլբուրս** ( — *Alborz*), լեռնահամակարգ Իրանի հյուսիսում։ Աղեղնաձև ձգվում են Կասպից ծովի հարավային ափի երկայնքով։ Երկարությունը շուրջ 900 կմ է։ Բաղկացած են մի քանի զուգահեռ շղթաներից։ Բարձրությունը մինչև 5610 մ է (Դեմավենդ հրաբուխը՝ Իրանի ամենաբարձր կետը)։

## Անվանում
Անվանումը պարսկերեն բառացի նշանակում է «փայլուն», այսինքն՝ փայլուն լեռ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի լեռներ
Վախթանգի օրենքներ

**Վախթանգի օրենք**, «հավաք օրինաց», ավատատիրական իրավունքի ժողովածու Վրաստանում, կազմվել է Վախթանգ VI ղեկավարությամբ՝ 1705-1708 թվականներին։

Վախթանգի օրենքի աղբյուրներն են Աստվածաշունչը, բյուզանդական, հայկական և վրացական իրավունքները և բուն Վախթանգի օրենքները՝ «Գիրք օրինացը»։ Հայ իրավունքը ներկայացված է առանձին բաժնով՝ «Հայկական իրավունք» վերնագրով, որը Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքի վրացերեն թարգմանությունն է։ Վախթանգի օրենքը կազմվել են դասակարգային հակասությունների մեղմացման, խոշոր ֆեոդալների դեմ պայքարում թագավորական իշխանության ամրապնդման նպատակով։ Օրենսգիրքն իրավաբանորեն ամրապնդել է ճորտատիրական իրավունքը։ Թեև կազմվել է քարթվելների թագավորությունում, սակայն գործել է Վրաստանի ողջ տարածքում (որոշ օրենքներ՝ նաև Ռուսաստանին միավորվելուց հետո)։

Կատեգորիա:Վրաց իրավունքի ժողովածուներ
Կատեգորիա:Դատաստանագրքեր
Սուպինո

**Սուպինո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում, պրովինցիա Ֆրոզինոնեում։ Բնակչությունը կազմում է 4783 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 137 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 35 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03019։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Տերելլե

**Տերելլե** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում, պրովինցիա Ֆրոզինոնեում։ Բնակչությունը կազմում է 536 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), խտությունը կազմում է 17 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 32 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:2004
  bar:1871 from:0 till:2077
  bar:1881 from:0 till:2033
  bar:1901 from:0 till:1804
  bar:1911 from:0 till:2613
  bar:1921 from:0 till:2558
  bar:1931 from:0 till:2108
  bar:1936 from:0 till:2121
  bar:1951 from:0 till:2278
  bar:1961 from:0 till:1723
  bar:1971 from:0 till:1077
  bar:1981 from:0 till:951
  bar:1991 from:0 till:706
  bar:2001 from:0 till:603
PlotData=
  bar:1861 at: 2004 fontsize:S text:2.004 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2077 fontsize:S text:2.077 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2033 fontsize:S text:2.033 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1804 fontsize:S text:1.804 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2613 fontsize:S text:2.613 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2558 fontsize:S text:2.558 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2108 fontsize:S text:2.108 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2121 fontsize:S text:2.121 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2278 fontsize:S text:2.278 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1723 fontsize:S text:1.723 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1077 fontsize:S text:1.077 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 951 fontsize:S text:951 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 706 fontsize:S text:706 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 603 fontsize:S text:603 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմը
*Հեռախոս։ 0776 336013
*Էլ-փոստ։ comuneterelle@libero.it 
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comuneterelle.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Վաճառական (թերթ)

**«Վաճառական»** առևտրական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1866-1867 թվականներին, Թիֆլիսում։ Խմբագիր՝ Գ․ Տեր-Ալեքսանդրյանց։ Առևտուրը և արհեստները համարելով հասարակության առաջընթացի կարևոր ուղի՝ թերթը լայնորեն լուսաբանել է առևտրական աշխարհի վիճակը, ընթերցողներին ծանոթացրել առևտրական և տնտեսական գիտելիքներին, կարևորել վաճառականության և արհեստավորների գործունեության կատարելագործումը։ Այդ նպատակով պրոպագանդել է արհեստագործական և առևտրական դպրոցական համակարգ ստեղծելու անհրաժեշտությունը, կրթության ու լուսավորության զարգացումը։

«Վաճառական» շաբաթաթերթն անդրադարձել է նաև Հարավային Կովկասի բնական հարստությունների հայտնագործմանն ու շահագործմանը, երկաթուղիների շինարարությանը, ծխախոտի, մետաքսի, տորոնի արտադրության ընդլայնման, բանկերի ու առևտրական ընկերությունների հիմնադրման և երկրամասի տնտեսական զարգացման այլ հարցերի։ Լուսաբանել է բամբակի արտադրության ու վաճառքի դրվածքը Հնդկաստանում, ԱՄՆ-ում, Անգլիայում և այլ երկրներում։

Դեմ է արտահայտվել Անգլիայի գաղութային քաղաքականությանը։ Վիճակագրական տվյալներ է հաղորդել սևծովյան առևտրական նավատորմի ապրանքաշրջանառության, դրա տեսականության, միջազգային շուկայի գների և դրամի կուրսի վերաբերյալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Անտիկ տաղաչափություն

**Անտիկ տաղաչափություն**, չափածոյի կառուցման եղանակ, որ տիրապետող էր հին հունական և հռոմեական գրականության մեջ։ Հիմնվում էր երկար և կարճ վանկերի առկայության վրա։ Կարճ վանկի արտասանության ժամանակամիջոցը կոչվում էր մորա (ամանակ)։ Երկար վանկն իր տևողությամբ հավասար էր երկու ամանակի։ Բանաստեղծն այնպես պետք է ընտրեր և դասավորեր երկար ու կարճ վանկերը, որպեսզի տողերի արտասանության ժամանակամիջոցները հավասար լինեին։ Այդ իսկ պատճառով անտիկ տաղաչափությունը կոչվում է նաև *քանակական* կամ *չափական* (*մետրական*) ոտանավոր։

Երկար և կարճ վանկերի տարբեր համադրություններից ստեղծվում են բանաստեղծական ոտքի տարբեր տեսակներ։ Դրանց հունարեն անվանումները (յամբ, անապեստ, քորեյ, դակտիլ, ամֆիբրաքոս և այլն) պահպանվել են մինչ այսօր, չնայած ժամանակակից պոեզիայում բանաստեղծական ոտքը ոչ թե կարճ ու երկար, այլ շեշտված և անշեշտ վանկերի զուգորդությունն է։

Անտիկ տաղաչափության ամենատարածված չափերից են *հեկզամետրը* և *պենտամետրը*։

## Հեկզամետր

Հեկզամետրը (-վեց և μετρον-չափ) անտիկ տաղաչափության ամենատարածված ձևերից մեկն էր։ Բանատողը բաղկացած էր վեց ոտքից՝ հինգ դակտիլ և մեկ քորեյ։ Հեկզամետրով են գրվել Հոմերոսի «Իլիականն» ու «Ոդիսականը», Վիրգիլիոսի «Էնեականը» և այլն։ Հեկզամետրը կիրառվում է նաև ժամանակակից պոեզիայում՝ անտիկ գրականությունից կատարված թարգմանություններում և գրական ոճավորման նպատակով՝ այն տարբերությամբ, որ ժամանակակից բանաստեղծական ոտքը ոչ թե երկար և կարճ, այլ շեշտված և անշեշտ վանկերի զուգորդությունն է։

## Պենտամետր

Պենտամետրը (-հնգաչափ) անտիկ տաղաչափության մեջ հնգոտնյա դակտիլով գրված տողն էր։ Հիմնականում հանդես է եկել հեկզամետրի հետ՝ կազմելով, այսպես կոչված, *էլեգիական դիստիքոսի* երկրորդ տողը։

## Դիստիքոս

Դիստիքոս (-երկտող)-անտիկ տաղաչափության բանաստեղծական տեսակ, որը բաղկացած է երկու տողից։ Առաջին տողը գրվում էր հեկզամետրով, երկրորդը՝ պենտամետրով։ Երկու տողերը միասին կոչվում էին էլեգիական դիստիքոս, քանի որ այդպիսի տներով գրվում էին հիմնականում էլեգիաները։ Դիստիքոսը կարող է լինել նաև ինքնութույն բանաստեղծություն՝ ավարտված մտքով։

## Տես նաև

* Բանաստեղծական ոտք
* Բանատող
* Յամբ
* Անապեստ
* Դակտիլ
* Քորեյ
* Ամֆիբրաքոս
* Ամանակ
* Էլեգիա

## Աղբյուրներ

* Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, էջ 21, 182, 251, 100

Կատեգորիա:Անտիկ տաղաչափություն
Յոզեֆ Վայդեմայեր

**Յոզեֆ Առնոլդ Վայդեմայեր** (, ), գերմանական և ամերիկյան մարքսիստ հեղափոխական, զինվորական, լրագրող, քաղաքական գործիչ։

Կոմունիստների միության հիմնադրման պահից (1847 թվականներին) եղել է դրա ակտիվ գործիչներից։ Մասնակցել է 1848-1849 թվականների հեղափոխությանը։ Դեմ է արտահայտվել Վիլիխ-Շապերի ֆրակցիային, պաշտպանել է Մարքսին և Էնգելսին։ Խուսափելով բանտարկությունից՝ տարագրվել է Շվեյցարիա, ապա՝ ԱՄՆ, որտեղ հիմք է դրել գիտական կոմունիզմի պրոպագանդմանը։ ԱՄՆ-ում 1861-1865 թվականների քաղաքացիական պատերազմի տարիներին եղել է Հյուսիսի բանակի գնդապետ։

Կատեգորիա:Ամերիկացի զինվորականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Մարքսիստներ
Կատեգորիա:1818 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:1866 մահեր
Կատեգորիա:Օգոստոսի 26 մահեր
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Խոլերայից մահացածներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Վեռներ Զոմբարտ

**Վեռներ Զոմբարտ** (, ), գերմանացի տնտեսագետ, սոցիոլոգ, պատմաբան։ Պրոֆեսոր Բրեսլավլում (1890) և Բեռլինում (1906)։

Սկզբում կրել է մարքսիզմի ազդեցությունը, հետագայում հակադրվել պատմական մատերիալիզմին և Կ․ Մարքսի տնտեսական ուսմունքին։ Զոմբարտը հետազոտել է Արևմտյան Եվրոպայի տնտեսական պատմության, հատկապես կապիտալիզմի զարգացման, սոցիալիզմի և սոցիալական շարժման պրոբլեմները՝ սուբյեկտիվիստական հայեցակետ ցուցաբերելով։ Հակառակ դասակարգային պայքարի մարքսյան տեսության, հասարակության վերընթացի բովանդակությունը համարում էր ազգամիջյան կռիվները, իսկ սոցիալիստական հեղափոխությանը հակադրում կապիտալիզմի խաղաղ վերափոխման պատմափիլիսոփայությունը։ 1920 թվականներից սկսած նրա հայացքներն օգտագործեցին Գերմանիայի հետադեմ քաղաքական ուժևրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ենիչերիներ

**Ենիչերիներ** ( ** - *նոր զինվոր*), էլիտար հետևազորային միավորումներ, որոնք ձևավորվել են Օսմանյան սուլթանի թիկնապահներից։ Ստորաբաժանումները ամենայն հավանականությամբ հիմնադրվել են Մուրադ I-ի (1362–89) գահակալման ժամանակ.:

Նրանք սկսել են որպես գերևարված քրիստոնյա տղաներից կազմված ստրուկների էլիտար կորպուս, որոնք կրոնափոխվել էին իսլամի և հայտնի դարձան որպես խիստ կարգապահ մարտիկներ։ Ի տարբերություն սովորական ստրուկների, նրանք ստանում էին կանոնավոր աշխատավարձ։ Իրավունք չունենալով ամուսնանալ կամ առևտրով զբաղվել` նրանք պետք է նվիրված լինեին սուլթանին։ Տասնյոթերորդ դարում Օսմանյան բանակի աճի հետ միասին ստորաբաժանումների կարգապահության քաղաքականությունը նվազեց։ Ստորաբաժանումները կազմալուծվեցին 1826 թվականին Մահմուդ II սուլթանի կողմից Ենիչերիների կորպուսի լուծարումից հետո, երբ 6.000 և ավելի Ենիչերիներ մահապատժի ենթարկվեցին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Հետևազոր
Կատեգորիա:Ստրուկ զինվորներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Էլսմիր

**Էլսմիր** (, , ) , կղզի Կանադական արկտիկական կղզեխմբի հյուսիս֊արևելքում։ Տարածությունը շուրջ 213.000 կմ2 է, բարձրությունը մինչև 2926 մ։ Տարածքի 1/3֊ը ծածկված է սառցադաշտերով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադայի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի կղզիներ
Վագների օրենք

**Վագների օրենք** (պաշտոնական անվանումը` **Աշխատանքային հարաբերությունների մասին ազգային օրենք** [*National Labor Relations Act*]), աշխատանքային հարաբերությունները կարգավորելու մասին օրենք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Ընդունվել է 1935 թվականին և կոչվում է հեղինակի՝ սենատոր Ռոբերտ Ֆերդինանդ Վագների անունով։

Ընդունվել է 1929-1933 թվականներին համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի ֆոնին։ Վագների օրենքով օրինականացվում էին կազմակերպություններ ստեղծելու, կոլեկտիվ պայմանագրեր կնքելու, գործադուլներ անելու բանվորների իրավունքները։ Ձեռնարկություններին արգելվում էր զանց առնել բանվորների կոլեկտիվ պայմանագրեր կնքելու կամ դրանից հրաժարվելու իրավունքը, ներազդել արհմիությունների վրա, աշխատանքի ընդունելիս կամ ազատելիս խտրականություն դրսևորել արհմիութենական գործունեությամբ զբաղվող կամ իրենց օրինական իրավունքներից օգտվող բանվորների նկատմամբ։

Վագների օրենքով ստեղծվեց աշխատանքային հարաբերությունների գծով Ազգային վարչություն, որն ուներ ընդարձակ, այդ թվում՝ աշխատանքում վերականգնելու լիազորություններ։ 1937 թվականին ԱՄՆ-ի գերագույն դատարանը ճանաչեց Վագների оրենքի սահմանադրականությունը։ Թեև որպես դաշնային ակտ Վագների օրենքը պետք է կիրառվեր ֆեդերալ ձեռնարկությունների բանվորների նկատմամբ, սակայն դրա ազդեցությամբ, այսպես կոչված, Վագների փոքր օրենքներ ընդունվեցին նաև մի շարք նահանգներում։

Վագների օրենքը հանդիպեց պահպանողականների և հատկապես հանրապետականների դիմադրությանը։ Թաֆտ Հարթլիի օրենքով, Վագների օրենքը փաստորեն վերացվեց։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունք
Կատեգորիա:1935 տնտեսությունում
Պոլ Վայան-Կուտյուրե

**Պոլ Վայան-Կուտյուրեի** (, ), ֆրանսիացի գրող, կոմունիստ։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Փարիզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914-1918), հարել է սոցիալիստական կուսակցության ձախ ինտերնացիոնալիստական թևին։ Վայան-Կուտյուրեն իր «Արձակուրդում» վիպակում (1919), «Զինվորական պատերազմ» (Ռ․ Լեֆեվրի հետ) (1919) պատմվածքների ժողովածուում, «Նամակներ իմ ընկերներին» (1920) ինքնակենսագրական երկում, «Մահվան XIII պար» (1920) և «Կարմիր գնացքներ» (1923) բանաստեղծությունների ժողովածուներում արձագանքել է պատերազմական տարիների իրադարձություններին։ Վայան-Կուտյուրեին ջերմորեն ողջունել է Հոկտեմբերյան պետական հեղաշրջումը, եղել Ֆրանսիայի կոմկուսի (ՖԿԿ, 1920) հիմնադիրներից։ 1921 թվականին ընտրվել է ՖԿԿ ԿԿ-ի, հետագայում ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ, ՖԿԿ պատվիրակ Կոմինտերնի 3-րդ կոնգրեսում (Մոսկվա, 1921)։ 1926-1937 թվականներին եղել է «Յումանիտեի» գլխավոր խմբագիրը։ «Կույրերի պարահանդեսը» (1927) պատմվածքների ժողովածուում Վայան-Կուտյուրեի երգիծական, գրոտեսկային ոճով քննադատել է *«բուրժուական հասարակության բարքերը»*։ Եղել է պատերազմի և ֆաշիզմի դեմ պայքարի ակնառու մասնակից, մասնակցել է միջազգային հակապատերազմական կոնգրեսին (Ամստերդամ, 1932) և Հանուն մշակույթի պաշտպանության գրողների միջազգային կոնգրեսներին (1935-1937)։ Հանդես է եկել ընդդեմ ֆաշիստական ինտերվենցիայի հանրապետական Իսպանիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Էլսուորթի երկիր

[մինի|Էլսուորթի Երկրի տեղադրությունը [Անտարկտիդայի քարտեզին]]

**Էլսուորթի երկիր** (), Անտարկտիդայի արևմտյան տարածքի մի մասը՝ Բելինգսգաուզենի ծովի և Ռոնեի շելֆային սառցադաշտի միջև։ Սառցադաշտային ծածկույթի բարձրությունը 2009 մ է, սառցի հզորությունը՝ մինչև 3000 մ։ Կենտրոնում գտնվում է Էլսուորթ լեռները, Սենտինել լեռնաշղթան՝ Վինսոն զանգվածով (բարձրությունը մինչև 5140 մ, ամենամեծը Անտարկտիդայում)։

## Անվանում
Հայտնագործել է ամերիկացի բևեռախույզ Լինկոլն Էլսուորթը 1935 թվականին և կոչել իր հոր՝ Ջ․ Էլսուորթի անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտարկտիդայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Անտարկտիդայի տարածաշրջաններ