Ֆրանսուա Ռավալյակ

**Ֆրանսուա Ռավայլակ** (), ֆրանսիացի կաթոլիկ մոլեռանդ, ով 1610 թվականին սպանել է Ֆրանսիայի թագավոր Հենրիխ IV-ին։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ և կրթություն
Ռավայլակը ծնվել է 1578 թվականին Անգուլեմում՝ կրթված ընտանիքում։ Նրա պապը՝ Ֆրանսուա Ռավալյակը, եղել է Անգուլեմի դատախազը, իսկ մորական հորեղբայրներից երկուսը՝ Անգուլեմի տաճարի կանոնիկոսը։ Նրա հայրը՝ Ժան Ռավայլակը, բռնի մարդ էր, ում բազմաթիվ չարագործությունները հասարակական սկանդալի պատճառ են դարձել և հանգեցրել իրավական դժվարությունների, մինչդեռ նրա մայրը՝ Ֆրանսուազա Դյուբրեյը հայտնի է եղել իր կաթոլիկ բարեպաշտությամբ։ Սկզբում նա սկսել է աշխատել որպես աղախին, հետո դարձել դպրոցի ուսուցիչ։ Կրոնով տարված՝ նա ձգտել է ընդունվել ասկետիկ Ֆելիանցների միաբանության մեջ, սակայն կարճ փորձաշրջանից հետո հեռացվել է «տեսիլքների զոհ» լինելու պատճառով։ 1606 թվականին Հիսուսի միաբանություն ընդունվելու դիմումը նույնպես մերժվել է։

### Ռեգիցիդ
1609 թվականին Ռավայլակը պնդել է, որ տեսիլք է տեսել, որն իրեն հրամայել է համոզել թագավոր Հենրի IV-ին հուգենոտներին դարձնել կաթոլիկ։ 1609 թվականի Հոգեգալուստի և 1610 թվականի մայիսին ընկած ժամանակահատվածում Ռավայլակը երեք առանձին ուղևորություն է կատարել Փարիզ՝ թագավորին պատմելու իր տեսիլքը և իջևանել է Շառլոտ դյու Տիլեի Ժան Լուի դը Նոգարետ դը Լա Վալետի դուստր դ'Էպերնոնի տիրուհու մոտ։ Չկարողանալով հանդիպել թագավորին, Ռավայլակն իր տեսիլքը բացատրել է որպես Հենրիի որոշում` ներխուժել իսպանական Նիդերլանդներ, որպես Պապի դեմ պատերազմի սկիզբ։ Որոշելով կանգնեցնել նրան՝ Ռավալյակը որոշել է սպանել թագավորին։

1610 թվականի մայիսի 14-ին Ռավայլակը դարանակալել է Փարիզի Rue de la Ferronnerie-ում (այժմ ՝ Հալեսի ֆորումից հարավ)։ Թագավորի կառքը կանգնեցվել է փողոցում խցանման պատճառով, Ռավայլակն օգտագործել է այդ հնարավորությունը, բարձրացել կառքի մեջ և դանակահարել Հենրիին։ Մատենագիր Պիեռ դե լ'Էստոյալը թագավորի մասին ասել է.[thumb|right|250px|''[Հենրի IV (Ֆրանսիա)|Հենրի IV-ի սպանությունը,* խանդակը Գասպար Բուտաթցի կողմից

]]




Մոնբազոնի դուքս Հերկուլեսը, ով [[Հենրի IV (Ֆրանսիա)|Հենրի թագավորի]] հետ է եղել, վիրավորվել էր հարձակման ժամանակ։ Ոստիկանությունն անմիջապես բռնել է Ռավալյակին։ Նրան տարել են Hôtel de Retz հյուրանոց՝ ամբոխի [[Լինչի դատաստան|լինչից]] խուսափելու համար։ Նա տեղափոխվել է *Կոնսիերժերիա* բանտը։

=== Դատավարություն և մահապատիժ ===
[[Պատկեր:Execution Ravaillac Illustration allemande 2.png|thumb|Ռավալյակի խոշտանգումների և մահապատժի պատկերում]]
Հարցաքննության ժամանակ Ռավայլակին հաճախակի խոշտանգումների են ենթարկել՝ փորձելով ստիպել նրան բացահայտել հանցակիցներին, սակայն նա հերքել է, որ ինչ-որ մեկի հետ է եղել և պնդել է, որ ինքը գործել է միայնակ։ Թագավորի երթուղու մասին նրա տեղյակ լինելը և երթևեկության խցանումը, որը թագավորին հասանելի էր դարձնում, ենթադրությունների տեղիք են տվել։ Թագավորը ուղևորվել էր Մաքսիմիլիեն դե Բետունիին այցելելու, որը հիվանդ պառկած էր Արսենալում։ Նրա նպատակն էր դուքս Ջոն Ուիլյամի մահից հետո վերջնական նախապատրաստություններ անել Ջուլիխի իրավահաջորդության պատերազմում մոտալուտ ռազմական միջամտության համար։ [[Կալվինականություն|Կալվինիստ]] թեկնածուի անունից միջամտությունը կհանգեցներ Ֆրանսիային հակամարտությանը կաթոլիկ [[Հաբսբուրգներ]]ի դինաստիայի հետ։ Ռավալյակը կարծես իմացել էր ծրագրերի մասին. իր տանջալի մտքերով «նա տեսել էր, որ թագավորը ցանկանում է պատերազմել [[Հռոմի պապ]]ի դեմ, որպեսզի Սուրբ Աթոռը տեղափոխի [[Փարիզ]]»։

Հարցաքննության սկզբում Ռավայլակն ասել է.



Մայիսի 27-ին նրան տարել են [[Փարիզ]]ի Գրևի հրապարակ և վերջին անգամ խոշտանգել՝ նախքան չորս ձիերով [[Քառատում|քառատելը]]՝ մահապատժի մեթոդ, որը վերապահված էր թագավորասպանների նկատմամբ։ Ալիստեր Հորնը նկարագրել է Ռավայլակի կրած խոշտանգումները.


Նրա մահապատժից հետո Ռավայլակի ծնողները աքսորվել են, իսկ ընտանիքի մնացած անդամներին հրամայվել է այլևս երբեք չօգտագործել «Ռավայլակ» անունը։

1611 թվականի հունվարին Ժակլին դ'Էսկոմանը, ով ճանաչում էր Ռավայլակին, դատապարտել է Ժան Լուի դը Նոգարեթին որպես Հենրի IV-ի մահվան պատասխանատու։ Վերջինս ցմահ բանտարկվել է։ Ֆիլիպ Էրլանգերն իր *«L'Étrange Mort de Henri IV»* (անդրադարձ 1957-1999 թվականներին) գրքում բացահայտել է Էպերնոնի կապը Ռավայլակի հետ իր սիրուհու միջոցով։ Նա եզրակացրել է, որ Ռավայլակը, թագավորի սիրուհի [[Քեթրին Հենրիետ դե Բալզակ դ'Էնտրագ|Հենրիետ դ'Էնտրագը]] և Շառլոտ դյու Տիլեն ծրագրել էին սպանությունը։ Հակառակ տեսակետը, որ Ռավայլակը, իր խոստովանողներից բացի եկեղեցում չուներ հանցակիցներ, արտահայտել է Ռոլան Մուսնիերը «*L'Assassinat d'Henri IV» գրքում։ մայիսի 14՝ 1610* թվական (Փարիզ, 1964)։

== Տես նաև ==
* Ժակ Կլեմենը, ով սպանել է [[Հենրի III (Ֆրանսիա)|Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի III-ին]] 1589 թվականին։
* Ժան Շատելը, որը մահափորձ էր կատարել [[Հենրի IV (Ֆրանսիա)|Ֆրանսիայի թագավոր Հենրիխ IV-ի]] դեմ 1595 թվականին։
* Միխայել Պիեկարսկին, ով, ոգեշնչված Ռավայլակից, մահափորձ է կատարել [[Սիգիզմունդ III Վազա|Լեհաստանի Սիգիզմունդ III-ի դեմ]] 1620 թ.
* Ռոբերտ-Ֆրանսուա Դամիենսը, որը մահափորձ է կատարել [[Լուի Սիրված|Ֆրանսիայի թագավոր Լուի XV-ի]] դեմ 1757 թվականին։

== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
*  Ջենին Հարիսոն (1993) *Ռավալյակ, Աստծո հիմար, Փարիզ*։ Payot (Ռավալյակի նորովի հոգեբանական ուսումնասիրություն)
*  Ալիսթեր Հորն (2004) *Չքնաղ Ֆրանսիա. Կարճ պատմություն*. Նյու Յորք. Vintage Books, Random House բաժին, Inc.
* Ռոլան Մուսնիեր (1973) *Հենրիխ IV-ի սպանությունը. Բռնակալության խնդիրը և Ֆրանսիայի բացարձակ միապետության համախմբումը XVII դարի սկզբին'', Նյու Յորք.

## Արտաքին հղումներ
* Henri IV - An unfinished reign  Officiel website of the French Ministry of Culture
*
*Jakub Sobieski about the Execution of Ravaillac and a French Cannibal  at the Wilanów Palace Museum

Կատեգորիա:Հանցագործներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված անձինք
Կատեգորիա:Մարդասպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ