open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռուդոլֆ ֆոն Իերինգ

**Ռուդոլֆ ֆոն Իերինգ** ( կամ Rudolf von Ihering, ), գերմանացի իրավագետ։

## Կենսագրություն
Երիտասարդ տարիներին եղել հասկացությունների իրավագիտության ներկայացուցիչ, ապա՝ շահերի իրավագիտության հիմնադիր, իրավունքի իրատեսական դպրոցի ներկայացուցիչ։

Իերինգը ձգտում էր համատեղել քաղաքական և իրավական տեսությունները սոցիոլոգիական, հոգեբանական և այլ հասկացությունների հետ։

Կառլ ֆոն Գերբերի հետ նա հրատարակեց «Jahrbücher für Dogmatik des heutigen römischen und deutschen Privatrechts» իրավաբանական ամսագիրը, որի նպատակն էր մերձեցնել հռոմեական և գերմանական իրավունքը Գերբերի գաղափարների ոգով, որոնք կիսում էր Ջերինգը։
Թաղված է Գյոթինգենի քաղաքային գերեզմանատանը։

## Գաղափարներ
Իերինգը համարում էր, որ իրավունքը ժողովրդի ոգու պտուղը չէ. այն չի զարգանում խաղաղ ճանապարհով՝ ժողովրդի գիտակցության մեջ ներդրված բարոյական սկզբունքներից։ Դա անձի գործունեության, նրա պայքարի պտուղն է. այն ծառայում է անհատի շահերի ապահովմանը և ստեղծվում է պայմանագրով։ Իրավունքը անհատի ուժի և մտավոր ստեղծագործության արդյունք է։

Իերինգը եսասիրությունը ճանաչեց որպես առաջընթացի հիմնական շարժիչ, պայքարը` որպես պայման, հարկադրանքը և պետական իշխանությունը` որպես օրենքի դրույթ, հանրային իշխանության կողմից հետապնդվող կյանքի նպատակահարմար սկզբունքները` որպես օրենքի գերակայություն։ Բայց այս տարրերը, հաշվի առնելով իրենց պատմական զարգացումը, նրա համար մշակութային ուժեր են, որոնք վերածվում են օրենքի պահապանների՝ անհատի զարգացման և նրա գոյության համար պայքարի ազդեցության տակ։

Իշխանությունը, ըստ Իերինգի, իրավական ուժ է, հարկադրանքը իրավական հարկադրանք է, որը բավարարում է բարոյական նպատակները։ Իրավունքի համար պայքարը նրա աչքում աջերի լավագույն պատվարն է. առանց իշխանության չկա օրենք, բայց չկա օրենք նույնիսկ այն դեպքում, երբ գործում է միայն «միակողմանի նորմ»՝ օրենք, որը պարտադիր է միայն մի կողմից. միայն «երկկողմանի նորմը»՝ օրենք, որին հավասարապես ենթակա են և՛ իշխանությունները, և՛ քաղաքացիական հասարակության անդամները, երաշխավորում է իրավունքը։

Իրավունքի պատմության ոլորտում Իերինգը մեծ ազդեցություն է ունեցել իր ժամանակակիցների վրա։

Նրա` «Պայքարում դու կգտնես քո իրավունքը» արտահայտությունն օգտագործվում էր Ռուսական կայսրության սոցիալ-հեղափոխականների (էսեռի) կողմից որպես կուսակցության կարգախոս։

## Աշխատություններ
*Հռոմեական իրավունքի ոգին իր զարգացման տարբեր փուլերում (1852-1865)։
* Պայքար իրավունքի համար (1874)
* Իրավունքի նպատակը (1877-1883)
* Թեյավճար (1882)
* Իրավական տեխնիկա
* Ծիծաղելին և լուրջը իրավագիության մեջ
* Հիմնավորման տիրապետումը պաշտպանության մեջ
* Շահեր և իրավունք

## Գրականություն
* Глухарева Л. И. Рудольф фон Иеринг - основатель юридической техники // Вестник РГГУ. Серия «Экономика. Управление. Право». —2011.
* Горбань В. С. Проблема понимания смысла и интерпретации концепции борьбы за право Р. Иеринга // Теория и практика общественного развития. — 2017.
* Касаева Т. Г. Реалистическая школа права и современность. - Саратов: СЮИ МВД России, 2009.- 120 с

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի իրավագետներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփաներ
Թեյլոր Զախար Պերես

**Թեյլոր Զախար Պերես** (, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Համբույրների կրպակը 2» (2020), «Համբույրների կրպակ 3» (2021), «Կարմիր, սպիտակ և թագավորական կապույտ» ֆիլմերում և «Չարաճճին» հեռուստասերիալում կատարած դերերի շնորհիվ։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Չիկագոյում, բայց մեծացել է Ինդիանայի Չեսթերթոն քաղաքում։ Նա հաճախել է Չեսթերթոնի ավագ դպրոց, որտեղ լողորդ էր։ Ունի մերձավորարևելյան, միջերկրածովյան և մեքսիկական ծագում։

Նրա մայրը կոսմետոլոգ է, իսկ Թեյլորը ութ երեխաներից երրորդն է։ Պերեսը հանգստյան օրերին անվադողեր է փոխել ընտանեկան ավտոմասերի խանութում։ Լողի համար կրթաթոշակ է ստացել Ֆորդհեմի համալսարանում, սակայն հրաժարվել է դրանից Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարան ընդունվելու համար, որտեղ մասնագիտացել է իսպանական մշակույթ, լեզու և հասարակություն, նաև հեռուստատեսություն և կինո բաժիններում։

Վաղ տարիքում նա օպերային թատրոններում սկսել է խաղալ մյուզիքլներում։ Հետո զբաղվել է մոդելավորմամբ և տեղափոխվել է Լոս Անջելես։

## Կարիերա
Կարիերան սկսել է մի շարք միջազգային ճանաչում ունեցող հեռուստասերիալներում կատարած դերակատարումներով, ինչպիսիք են «iCarly», «Արվարձան», «Երիտասարդ և քաղցած», «Սև կոդ» և «Սկանդալ» հեռուստասերիալները։

2020 թվականին կատարել է Մարկո Վալենտին Պենայի դերը Նեթֆլիքսի «Համբույրների կրպակը 2» ֆիլմում, որտեղ նկարահանվել է նաև Ջոյ Լին Քինգը։ Դերակատարման համար ստացել է խորեոգրաֆիայի և կիթառի դասընթացներ։ 2021 թվականին կրկնել է դերը «Համբույրների կրպակը 3» ֆիլմում։

2022 թվականին *[[HBO Max]]*-ի կատակերգական «Չարաճճի» հեռուստասերիալում կատարել է Շեյն Բրոդիի դերը։ Հետո 1Up խաղային կատակերգությունում հանդես է եկել Դասթինի դերով։ 2023 թվականին *[[Amazon Prime Video]]*-ի «Կարմիր, սպիտակ և թագավորական կապույտ» ֆիլմում կատարել է Քլերմոնտ Դիասի դերը, նրա խաղընկերը եղել է Նիկոլաս Գալիցինը։

## Բարեգործություն
COVID-19 համաճարակի սկզբում դիմակներ պատրաստելու համար համագործակցել է 3D տեխնոլոգիական «Variant Malibu» ընկերության հետ։ Նրանք կրճատել են ավանդական արտադրական թափոնների 90%-ը։ Նա նաև նախագծել է դիմակներ՝ «Համբույրների կրպակ 2» ֆիլմի իր գործընկերների՝ Ջոել Քորթնիի, Ջոյ Քինգի, Մեգան Յանգի և Մեյզի Ռիչարդսոն-Սելլերսի հետ։ Հասույթը տրամադրվել է Չիկագոյի մի կազմակերպության, որն օգնում է իսպանախոս համայնքների հաշմանդամ երեխաներին, մեծահասակներին և հաշմանդամ երեխաներ ունեցող ընտանիքներին։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Լևոն Իչկանյան

**Լևոն Իչկանյան** (), լիբանանահայ կիթառահար։

## Կարիերա
Լևոնի հայրը հայ ջազային դաշնակահար Էդուարդ Իչկանյանն է։ Ծնվել է 1964 թվականի մայիսի 16-ին։ Երբ 12 տարեկան է եղել, ընտանիքի հետ Լիբանանից տեղափոխվել է Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքը։ Պատանեկության տարիներին դասական կիթառից Իչկանյանը անցել էր էլեկտրակիթառ։ 13 տարեկանում նա արդեն պրոֆեսիոնալ ելույթներ էր ունենում լիբանանահայ փոփ երգիչ Ադիս Հարմանդյանի հետ։ Չորս տարի անց Օնտարիոյի արվեստի խորհուրդը Իչկանյանին տրամադրել է Տորոնտոյի համալսարանում ջազ սովորելու կրթաթոշակ, ինչը նրան հետագայում շատ է օգնել։ 1990-ական թվականներին նա կիթառի դասեր է ստացել ջազային կիթառահարներ Ջիմ Հոլի, Սթիվ Քանի և Փաթ Մարտինոյի կողմից։

Կիթառից բացի Իչկանյանը նվագել է նաև մանդոլին, բուզուկի և ուդ։

## Սկավառակագրություն
* *After Hours*
* *Travels*
* *Kick-n' Jazz*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official site

Կատեգորիա:Կանադահայ կիթառահարներ
Կատեգորիա:Կանադահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Տանջանք (կտավ)

**Տանջանք** ( կամ ), Օգոստոս Ֆրիդրիխ Շենկի յուղաներկ կտավը, որը նկարվել է 1878 թվականին։ Այն պատկերում է ուժասպառ մայր ոչխարին, որը կանգնած է իր գառան դիակի վրա՝ շրջապատված մարդասպան ագռավների ոհմակով։

Այն Շենկի ամենահայտնի նկարն է և պահվում է Ավստրալիայի Մելբուռն քաղաքի Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահում 1880 թվականից։ Կտավը պատկերասրահի կողմից ձեռք է բերվել վաղ՝ հիմնադրումից ընդամենը մի քանի տարի անց, և երկու անգամ՝ 1906 և 2011 թվականներին, ճանաչվել է պատկերասրահի 75,000 աշխատանքներից ամենահայտնին։

## Նկարագրություն
Նկարում պատկերված է խելագարված ոչխարը, որի դեմքին նկարիչը արտահայտել է վիշտ, նրա շունչը սառում է օդում։ Մայր ոչխարը կանգնած է իր գառան դիակի մոտ, որի բերանից սպիտակ ձյան վրա արյուն է հոսում։ Նրանք շրջապատված են սև ագռավների երամով, որոնք հավաքվել են մռայլ մոխրագույն ամպամած ձմեռային երկնքի տակ՝ սպասելով դիակը կրծելու հնարավորությանը։ Նկարի խլացված երանգները՝ սպիտակ, մոխրագույն, շագանակագույն և սև գրեթե միապաղաղ երանգները, արտացոլում են նրա հուսահատությունը։ Նկարի չափն է 151,0 սմ × 251,2 սմ (59,4 դյույմ × 98,9 դյույմ) և ներքևի ձախ անկյունում ստորագրված «Շենկ»։

Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահի ավագ համադրող Թեդ Գոթն առաջարկել է, որ աշխատանքը կարող է ներշնչված լինել 1872 թվականին «Մարդու և կենդանիների մեջ հույզերի արտահայտումը» գրքից, որում Չարլզ Դարվինը պնդել է, որ հույզերը կենսաբանական ծագում ունեն, և որ կենդանիները զգում են մարդու նման հույզեր։ Նա նաև առաջարկել է, որ կենդանիները կարող են զգալ այնպիսի հույզեր, որոնք նման են մարդկանց։ Այն նաև մեկնաբանվել է որպես հասարակության դաժանության մեկնաբանություն, որը ներկայացվել է ագռավների ամբոխի կողմից։

## Պատմություն
Շենկը ծնվել է Հոլշտեյնի Գլյուկշտադտում, այժմ Գերմանիայում, բայց այն ժամանակ Դանիայում, և իր կյանքի մեծ մասն ապրել և աշխատել է Ֆրանսիայում։ Կտավը ցուցադրվել է Փարիզում 1878 թվականին ֆրանսիական «Անգուազներ» անվանումով, այնուհետև հաջորդ տարի Լոնդոնում։ Այն փորագրել է Շառլ Մորասը (Ֆրանսիա) 1878 թվականին ֆրանսիական լ'Արտ (Ֆրանսիա) պարբերականի համար և Տիբուրս դե մերը (Ֆրանսիա) 1879 թվականին։ Նկարը գնվել է Լոնդոնի Agnew's արվեստի դիլերի կողմից, այնուհետև վաճառվել Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահին։ Նա Ավստրալիա է ժամանել 1880 թվականին։ Կտավի հսկա շրջանակը պահպանվել է։։


File:Charles Maurand - Angoisse (after Anguish by August Friedrich Albrecht Schenck) (cropped).jpg|Շառլ Մորանի 1878 թվականի փայտի փորագրություն
File:Tiburce de Mare - Angoisses (after Anguish by August Friedrich Albrecht Schenck).jpg|Տիբուրցիա դե Մարեի 1879 թվականի փորագրությունը
File:L'Orphelin - souvenir d'Auvergne.jpg|Շենկի կտավը, 1885 թվական, Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1878 նկարներ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Թոփալյան

**Թոփալյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Բյուզանդ Հովհաննեսի Թոփալյան (1902-1970), բանաստեղծ, նկարիչ, խմբագիր։
* Մուրադ Թոփալյան (ծնվ․ 1943), քաղաքական գործիչ։
* Ոսկան Թոփալյան (1878-1915), բժիշկ։
* Սամվել Արմենակի Թոփալյան (ծնվ․ 1984), դերասան։
* Ստեֆանի Թոփալյան (ծնվ․ 1987), երգչուհի, երգահան, դերասանուհի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Թոփչյան

**Թոփչյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսանդր Էդուարդի Թոփչյան (1939-2021), գրող, գրականագետ, գրաքննադատ, դրամատուրգ, արձակագիր, թարգմանիչ։
* Անահիտ Կարապետի Թոփչյան (*[[Մկրտչյան]]*, 1947-2021), դերասանուհի, արձակագիր, թարգմանիչ։
* Արամ Ստեփանի Թոփչյան (ծնվ․ 1962), բանասեր, մշակութաբան, թարգմանիչ։
* Արմեն Եղիշի Թոփչյան (*[[Խաչատրյան]]*, 1909-1967), ճարտարապետ, ճարտարապետության պատմաբան։
* Եղիշե Թադևոսի Թոփչյան (1872-1909), հրապարակախոս, հասարակական-քաղաքական գործիչ։
* **[[Էդուարդ Թոփչյան (այլ կիրառումներ)|Էդուարդ Թոփչյան]]**
** Էդուարդ Ստեփանի Թոփչյան (1911-1975), գրականագետ։
** Էդուարդ Ստեփանի Թոփչյան (ծնվ․ 1971), դիրիժոր։
* Ժիրայր Սիմոնի Թոփչյան (1923-1985), թերապևտ, կուրորտաբան։
* Կառլեն Խաչատուրի Թոփչյան (1937-2017), դաշնակահար, մանկավարժ։
* Հակոբ Թոփչյան, բժիշկ։
* Ստեփան Էդուարդի Թոփչյան (1937-2021), գրականագետ, հրապարակախոս, արվեստաբան, նկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կոֆեինի ցիտրատ

**Կոֆեինի ցիտրատ,** դեղորայք, որը վաճառվում է մասնավորապես **Cafcit** ապրանքանիշի ներքո։ Օգտագործվում է անհաս նորածինների մոտ շնչառության խթանման նպատակով։ Հատկապես տրվում է այն երեխաներին, ովքեր ծնվել են մինչև 35 շաբաթական հասակում կամ քաշը փոքր է 2 կիլոգրամից։ Դեղորայքը ներմուծվում է դանդաղ ներերակային ներմուծման կամ էնտերալ (բերանի միջոցով) ճանապարհով։

Կողմնակի ազդեցություններից են՝ կերակրման խնդիրները, սրտի զարկերի հաճախականության բարձրացումը, արյան մեջ գլյուկոզայի ցածր մակարդակը, նեկրոզացնող էնտերոկոլիտը և երիկամային անբավարարությունը։ Խորհուրդ է տրվում պարբերաբար ստուգել արյան մեջ կոֆեինի մակարդակը։ Հաճախ անվանում են կոֆեինի կիտրոնաթթվային աղ։ Անվանումից արդեն պարզ է դառնում, որ բաղկացած է երկու բաղադրիչներից։ Կոֆեինի ցիտրատը պատկանում է քսանտինային դեղամիջոցների ընտանիքին։ Այն գործում է ուղեղի շնչառական կենտրոնների խթանման միջոցով։

Կոֆեինը հայտնաբերվել է 1819 թվականին։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում է։ Ներերակային տարբերակը կարելի է ներմուծել նաև բերանի միջոցով։

2020 թվականի հունիսին Եվրոպական դեղամիջոցների գործակալության (EMA) մարդու օգտագործման համար նախատեսված դեղամիջոցների կոմիտեն առաջարկել է հաստատել *Gencebok*-ի օգտագործումը։ Դեղորայքի օգտագործումը Եվրոպական միության կողմից հաստատվել է 2020 թվականի օգոստոսին։

## Բժշկական օգտագործում
Ընդհանուր առմամբ կոֆեինի ցիտրատը 28-32 շաբաթական հասակում կամ մինչև 28 շաբաթականը ծնված նորածինների մոտ օգտագործվում է անհասների ապնոէների կանխարգելման նպատակով։ Այն ունի ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ, քան թեոֆիլինը։

Կոֆեինը ասթմայի ժամանակ բարելավում է շնչուղիների ֆունկցիան՝ արտաշնչման տարողականության ծավալը (FEV1) ավելացնելով 5%-ից մինչև 18%-ով, և այս ազդեցությունը տևում է մինչև չորս ժամ։

## Մեխանիզմ
Պահանջվող դեղաչափ ստանալու համար անհրաժեշտ է ավելի մեծ չափաբաժնով ցիտրատ, քան կոֆեին։ Բուժիչ ազդեցության դեպքում կոֆեինի և ցիտրատ աղի հարաբերակցությունը սովորաբար 1:2 է։ Հետևաբար դեղաչափը պետք է հստակեցնել։

## Արտադրություն
Դեղը պատրաստվում է անջուր կոֆեինը կիտրոնաթթվի մոնոհիդրատի և նատրիումի ցիտրատի դիհիդրատի հետ համատեղելով։ Կոֆեինի ցիտրատի կոկրիստալները կարող են ընդունել առնվազն երկու անջուր պոլիմորֆ ձևեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Յոհան Քրիստիան Ֆիշեր

**Յոհան Քրիստիան Ֆիշեր**, (, ), գերմանացի կոմպոզիտոր և հոբոյիստ, Եվրոպայում 1770-ականների ամենահայտնի հոբոյի մենակատարներից մեկը։

Լուդվիգսլուստում Մեքլենբուրգ-Շվերինի դուքսի համար գրագիր և թատերական ռեժիսոր աշխատած Ֆիշերին այժմ վերագրվում է անզուգական *Symphony with Eight Obbligato [[Լիտավր|Timpani]]-ն,* որը նախկինում վերագրվում էր Շվերինի պալատական կոմպոզիտոր Յոհան Վիլհելմ Հերտելին։ Նա որոշ ժամանակ անցկացրել է Դրեզդենում, բայց հեռացել է յոթնամյա պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած պրուսական օկուպացիայից հետո՝ համերգային շրջագայությունների համար, որոնք ավարտվել են Լոնդոնում, այնտեղ նա ակտիվ էր որպես կատարող, կոմպոզիտոր և ուսուցիչ, և ներկայացրել է հոբոյի նեղ փողով անգլիական մոդելը։ Լոնդոնում Ֆիշերը միացել է Ջորջ III-ի թագուհի Շառլոտա Մեկլենբուրգ-Ստրելիցի՝ մեծ մասամբ գերմանական «Թագավորական խմբին»։

Ֆիշերը Թոմաս Գեյնսբորոյի ժամանակակիցն էր, և նրանք իրականում ընկերներ էին։ Ֆիշերը կապվել է Գեյնսբորոյի դստեր՝ Մերիի («Մոլլի») հետ՝ միաժամանակ սիրախաղ անելով Գեյնսբորոյի մեկ այլ դստեր՝ Մարգարետի («Փեգի») հետ 1780 թվականի փետրվարին Ֆիշերն ամուսնացել է Մերիի հետ, բայց ամուսնությունը տևել է ընդամենը 8 ամիս՝ նրանց տարաձայնությունների և Ֆիշերի խաբեության պատճառով։

Ֆիշերը հրատարակել է հոբոյի մի քանի ձեռնարկներ՝ տարբեր վերնագրերով՝ The Compleat Tutor for the Hautboy (մոտավորապես 1770 թվական), New and Complete Instructions for the Oboe or Hoboy (մոտավորապես 1780 թվական) և The Hoboy Preceptor (1800): Նրա աշակերտների թվում էր կոմպոզիտոր և հոբոյիստ Չարլզ Ջ, Սաքը (1887-1920)։

Չարլզ Լորեյն Սմիթի *A Sunday concert* ( Կիրակնօրյա համերգ ) փորագրությունը / ակվատինտը, որը լույս է տեսել 1782 թվականի հունիսի 4-ին, պատկերում է կլավեսինի շուրջ հավաքված մի նշանավոր երաժշտական խմբի, որոնց թվում են Ֆիշերը և Չարլզ Բյոռնին։

Մոցարտը Յոհան Քրիստիան Ֆիշերի մենուետի վրա կազմել է C մաժոր տասներկու վարիացիա (Կ.179 [189a])։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1730-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Ջայուսիների տոհմ

**Ալ-Ջայուսի** (, անգլերեն հիշատակվում է *Jayyusi*, *Jayousi*, *Jayosi*, *Jayossi*, *Jayoosi*, *Jayyosi* կամ *Jayousi* տարբերակներով), հայկական արմատներով պաղեստինյան նշանավոր տոհմ, որի ներկայացուցիչները 11-րդ դարից ի վեր աչքի են ընկել որպես կառավարիչներ, տեղական տիրակալներ, զորավարներ և հարկահավաքներ։

Նրանք ավանդաբար կառավարիչներն են եղել Բանի Սաաբ ենթաշրջանի (*[[նահիյա]]յի*), որը ներառում էր Քուր և Քաֆր Սուր աթոռանիստ, նստավայր գյուղերը, Ջայուս գյուղը, որտեղից առաջացել է տոհմի անունը, Քալքիլիա, Թայիբե, Ջինսաֆութ, Քաֆր Զիբադ և Քաֆր Ջամալ գյուղերը՝ ի թիվս այլոց։

## Պատմություն
Ջայուսիների տոհմը Բուրջի Մամլուքի օրոք՝ XV դարից կառավարել է պաղեստինյան Բանի Սաաբ ենթաշրջանը (*[[նահիյա]]ն*)։ Երբ շրջանն անցավ Օսմանյան տիրապետության տակ, տոհմը շարունակեց իշխել, և օսմանյան իշխանությունները խնդրեցին, որ նրանք պաշտպանեն Կահիրե - Դամասկոս ճանապարհի այն հատվածը, որը Մաջդալ Յաբան կապում էր Կակունին։ Ջայուսիների տոհմի ազդեցիկության մասին է վկայում այն փաստը, որ Բանի Սաաբը Ջաբալ Նաբլուսի միակ ենթաշրջանն է, որը մամլուքների ժամանակներից ի վեր վերանվանումների չի ենթարկվել։

Ջայուսիների տոհմը մոտ 500 տարի առաջ կառուցել և բնակեցրել է իրենց ամրոց-նստավայրը՝ Քուր գյուղը։ Չնայած իսրայելական օկուպացիայի հետևանքով առաջացած տնտեսական ու սոցիալական դժվարություններին (նրա բնակիչների մոտավորապես մեկ երրորդին իսրայելական բանակը 6-օրյա պատերազմի ժամանակ ստիպել էր լքել իրենց տները ), նրանք շարունակում են մնալ տարածաշրջանի միակ բնակիչները։ Քուր Թրոն գյուղը, որը գտնվում է Նաբլուսի կենտրոնում, Թուլկարեմ և Քալքիլիա շրջանների եռանկյունում, եղել է Բանի Սաաբ շրջանի նախկին վարչական կենտրոնը Այդ գյուղում պահպանվել, մեր օրերն է հասել 29 պատմական շինություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
 
*
*
*
* 
*
*, pp.&nbsp;96–109

## Արտաքին հղումներ
* UCUDEP
* Ջայուսիների տոհմի կայքէջը 

Կատեգորիա:Մամլուքներ
Կատեգորիա:11-րդ դարի հայեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ջերմային պրոցես

**Ջերմային պրոցես** (ջերմադինամիկական պրոցես), մակրոսկոպական համակարգի անցումն է մի ջերմադինամիկական վիճակից մյուսին։ Եթե համակարգի սկզբնական և վերջնական վիճակների փոփոխությունը անվերջ փոքր է, ապա այդ պրոցեսն անվանում են տարրական պրոցես։

Ջերմային պրոցեսները լինում են հավասարակշռված և անհավասարակշիռ։ Անվերջ դանդաղ ընթացող պրոցեսները, որոնք ներկայացնում են իրար անվերջ մոտ վիճակների միջև անընդհատ անցումների հաջորդականություն, կոչվում են հավասարակշռված կամ քվազիստատիկ։

Ջերմային պրոցեսները լինում են դարձելի և անդարձելի։ Դարձելի են կոչվում այն պրոցեսները որոնց դեպքում այն կարող է իրականացվել հակառակ ուղղությամբ, միջանկյալ հավասարակշռության վիճակների նույն հաջորդականությամբ։ Այն պրոցեսները, որոնց հակառակ պրոցեսներն ինքնակամ չեն ընթանում, կոչվում են անդարձելի։

Ջերմային պրոցեսները ընդունված է դասակարգել ըստ այն ջերմային պարամետրերի, որոնք հաստատուն են մնում ամբողջ պրոցեսի ընթացքում։ Կարելի է առանձնացնել առավել տարածված և առօրյայում հանդիպող հետևյալ ջերմային պրոցեսները․
* Ադիաբատ պրոցես (\delta Q = 0 )— համակարգի և շրջակա միջավայրի միջև ջերմափոխանակությունը բացակայում է,
* Իզոխոր պրոցես (V = const) — ծավալը մնում է հաստատուն,
* Իզոբար պրոցես (P = const) — ճնշումը մնում է հաստատուն, 
* Իզոթերմ պրոցես (T = const) — ջերմաստիճանը մնում է հաստատուն։

Երբեմն ամբողջ պրոցեսի ընթացքում անփոփոխ են մնում միաժամանակ մի քանի թերմոդինամիկական պարամետրեր, ինչպես օրինակ գոլորշիացման ժամանակ հեղուկից գոլորշի անցման դեպքում, միաժամանակ հաստատուն են մնում ճնշումը և ջերմաստիճանը՝ այսինքն այս դեպքում տեղի են ունենում իզոբար-իզոթերմ պրոցեսներ։

Տեխնիկայում հատկապես կարևոր են ջերմադինամիկական ցիկլերը, այսինքն կրկնվող պրոցեսները, ինչպիսիք են՝ Կառնոյի ցիկլը, Ռենկինի ցիկլը։

Ջերմային պրոցեսների տեսությունը օգտագործվում է շարժիչների, սառնարանների նախագծման, քիմիական արդյունաբերության և օդերևութաբանության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջերմադինամիկական պրոցեսներ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Թրյանց

**Թրյանց**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Դավիթ Կարապետի Թրյանց (*[[Թրյան]]*, *[[Թուրյան]]*, 1840-1898), դերասան։
* Հայկանուշ Դավիթի Թրյանց (1870-՞), դերասանուհի։
* Ռափայել Թրյանց (1799-1858), կրթական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յանց վերջածանցով ազգանուններ
Ռոլանդ Մանուկյան

**Ռոլանդ Մանուկյան** (), հայկական ծագումով դերասան։ Առավել հայտնի է *«The Football Factory»* ֆուտբոլային ֆիլմում (2004) Զեբերդիի դերակատարման և *«Rise of the Footsoldier»* ֆիլմում (2007) Քրեյգ Ռոլֆի դերակատարման շնորհիվ։ Նա նաև նկարահանվել է 1999 թվականների *«Great Expectations», «The Bill*», *«The Vice»* (2000), *«The Business»* (2005), *«[[Ռոքնռոլլա|Rocknrolla]]»* (2007), *«Dead Cert»* (2010), *«Piggy»* (2012) և *«Once Upon a Time in London»* (2018)։

## Վաղ կյանք և կարիերա
Մանուկյանը ունի հայկական ծագում։ Նրա դերասանական կարիերան մեծ առաջընթաց ապրեց 2004 թվականին նկարահանված *«The Football Factory»* ֆիլմում իր տարած Զեբերդիի դերի շնորհիվ։ Նրա հաջորդ հայտնի դերը 2007 թվականի *«Rise of the Footsoldier»* ֆիլմի Քրեյգ Ռոլֆի դերն է՝ Քրեյգ Ֆեյրբրասի և Թերի Սթոնի հետ։ Մանուկյանը նկարահնվել է նաև Գայ Ռիչիի *«[[Ռոքնռոլլա|Rocknrolla]]»* ֆիլմում, որը 2008 թվականի սեպտեմբերին առաջին տեղն է զբաղեցրել Բրիտանիայի կինովարձույթում իր դերասանական կազմի շնորհիվ, որի մեջ մտնում են Թոմ Ուիլկինսոնը, Ջերարդ Բաթլերը, Մարկ Ստրոնգը, Իդրիս Էլբան և Թոմ Հարդին։ 1999 թվակնաին նկարահանվել է նաև Նիկ Լովի *«Goodbye Charlie Bright»*-ում և *«The Business»*-ում և *«The Bill*»-ի որոշ էպիզոդներում՝ որպես Բեն Գլովեր։

2014 թվականին Մանուկյանին ընտրել էին Սպենսեր Հոուքենի 2016 թվականի *«No Reasons»* ֆիլմում նկարահանվելու համար՝ որպես Ջուլիեն։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Վիկտորիա դե Դուրանգո

**Դուրանգո** (), պաշտոնական՝ Վիկտորիա դե Դուրանգո (), հայտնի է որպես Սյուդադ դե Դուրանգո։ Մեքսիկայի Դուրանգո նահանգի մայրաքաղաքն ու ամենամեծ քաղաքը։ Հանդիսանում է Դուրանգոյի քաղաքապետարանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչության թիվը, ըստ 2010 թվականի տվյալների, կազմում է 518 709 մարդ։ Քաղաքում է գտնվում գեներալ Վիկտորիա Գվադալուպեի անվան օդանավակայանը։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնվել է 1563 թվականի հուլսիս 8-ին Ֆրանցիսկո դե Իբարայի կողմից։ Այն գտնվում էր մի լայն հովտում, որտեղ կար իսպանական ոչ մեծ գյուղ՝ Նոմբրե դե Դիոս անունով։ 16-րդ դարում առաջին զավթիչները, որոնք եկել էին այդ տարածքներ, եղել են Քրիտոբալ դե Օնյատեն, Հոս դե Անգուլոն և Գինես Վասկես դել Մարկադոն (վերջինս գերված էր արծաթի հսկայական պաշարներով)։ 1652 թվականին դոն Ֆրանցիսկո դե Իբարան՝ Սակատեկասա քաղաքի հիմնադիրներից մեկի տղան, հետազոտեց շրջանն ու Նոմբեր դե Դիոս հին բնակավայրի մոտ հիմնադրեց Վիլյա դե Գուադինա քաղաքը, որը շուտով հայտնի դարձավ որպես Նուևա Վիսկայա՝ ի հիշատակ իսպանական շրջանի, որտեղից եկել էր իր ընտանիքը։
Տարածքի չկարգավորված լինելու, ինչպես նաև բնակչության կրճատման կանխման պատճառով, Իբարան հանք գնեց, որը փոխանցեց տեղի բնակչությանը՝ պայմանով, որ այդ վայրում նոր քաղաք կառուցվի։ Ինչպես շատ քաղաքների գաղութային պատմություններում, դոն Իբարայից զատ, Դուրանգոյի հիմնադրմանը մասնակցել են շատ պատմական կերպարներ, ինչպիսիք են գործավար դոն Սեբաստիան Կիրոսը, ով պատրաստեց առաջին նամակագրությունը, լեյտենենատ Մարիտին Ռենտերիան, ով կրում էր նվաճման դրոշը, կապիտան Ալոնսո Պաչենկոն, Մարտին Լոպես դե Իբարան, Բարտոլոմե դե Ապեոլան և Մարտին դե Գամոնը։
1620 թվականին հիմնադրվել է Դուրանգոյի թեմը։ Արդյունքում, Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ IV-ը հաջորդ տարում շնորհեց քաղաքի կարգավիճակն ու գերբը։ 1634 թվականին հրդեհը վերացրեց Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման եկեղեցին, որտեղ գտնվում էր թեմի նստավայրը։ Հաջորդ տարում Մայր տաճարը սկսեցին վերականգնել։ XVII դարի ընթացքում քաղաքը ծանր շրջան ապրեց և գրեթե լքվեց, ինչպես նաև տուժեց հնդիկների հարձակումից։ Սակայն, իր ռազմավարական դիրքի շնորհիվ, քաղաքը օգտվում էր փոխարքայական կառավարության աջակցությունից։ XVIII դարում թանկարժեք օգտակար հանածոների հայտնաբերման հետ քաղաքը ստացավ զարգացման նոր թափ։
1826 թվականին այն դարձավ Դուրանգո նահանգի մայրաքաղաքը և ստացավ Վիկտորիա դե Դուրանգո անվանումը։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:16-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:1563 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Եռակի կապ

[մինի|Դեհիդրոբենզո[12]անուլենի կառուցվածքը և AFM պատկերը, որտեղ [բենզոլի օղակները միացված են եռակի կապերով]]
**Եռակի կապը** քիմիայում կապ է երկու ատոմների միջև, որը ներառում է վեց կապող էլեկտրոն՝ կովալենտային մեկ կապում սովորական երկուսի փոխարեն։ Եռակի կապերն ավելի ամուր են, քան համարժեք մեկ կամ կրկնակի կապերը՝ երեքի կարգով։ Ամենատարածված եռակի կապը ազոտի N2 մոլեկուլում է, երկրորդ ամենատարածվածը ածխածնի երկու ատոմների միջև է, որը կարելի է գտնել ալկիններում։ Եռակի կապ պարունակող այլ ֆունկցիոնալ խմբեր են ցիանիդները և իզոցիանիդները։ Որոշ երկատոմային մոլեկուլներ, ինչպիսիք են դիազոտը և ածխածնի մոնօքսիդը, նույնպես ունեն եռակի կապ։ Կմախքի բանաձևերում եռակի կապը գծվում է որպես երեք զուգահեռ գծեր (≡) երկու միացված ատոմների միջև։

## Կապ
Կապի տեսակները կարելի է բացատրել ուղեծրի հիբրիդացման տեսանկյունից։ Ացետիլենի դեպքում ածխածնի յուրաքանչյուր ատոմ ունի երկու sp-օրբիտալ և երկու p-օրբիտալ։ Երկու sp-օրբիտալները գծային են 180° անկյուններով և զբաղեցնում են x առանցքը (դեկարտյան կոորդինատային համակարգ)։ p- ուղեծրերը ուղղահայաց են y առանցքի և z առանցքի վրա։ Երբ ածխածնի ատոմները մոտենում են միմյանց, sp ուղեծրերը համընկնում են՝ ձևավորելով sp-sp սիգմա կապ։ Միաժամանակ pz-օրբիտալները մոտենում են և միասին կազմում են pz-pz պի-կապ։ Նմանապես, մյուս զույգ py-օրբիտալները կազմում են py-py pi-կապ։ Արդյունքը մեկ սիգմա կապի և երկու pi կապի ձևավորումն է։

Կռացած կապի մոդելում եռակի կապը կարող է ձևավորվել նաև երեք sp3 բլթերի համընկնման արդյունքում՝ առանց pi-կապ ստեղծելու անհրաժեշտության։

## Եռակի կապը թթվածնից ծանր տարրերի միջև
աջից|մինի|244x244փքս|Հեքսա(տերտ-բուտօքսի)դիտունգստրեմ (III) կառուցվածքը, մետաղ-մետաղ եռակի կապի օրինակ։
Թթվածնից ծանր շատ տարրեր կարող են ձևավորել եռակի կապեր։ Տարածված են B-խմբի մետաղների համար։ Հեքսա(տերտ-բուտօքսի)դիտունգստրեմ(III) և հեքսա(տերտ-բուտօքսի)դիմոլիբդեն(III) հայտնի օրինակներ են։ M-M հեռավորությունը մոտավորապես 233 պիկոմետր է։ W2 միացությունը հատուկ ուշադրություն է գրավել ալկինների հետ իր ռեակցիաների համար, ինչը հանգեցնում է RC≡W(OBut)3 բանաձևի մետաղ-ածխածին եռակի կապով միացությունների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Քիմիական կապեր
Կատեգորիա:Օրգանական քիմիա
Մերիվոն Քենդերգյան

**Մերիվոն Քենդերգյան** կամ **Քենդերգի** (), կանադահայ գրող, պրոֆեսոր, երաժշտագետ, դաշնակահարուհի։

## Կենսագրություն
Քենդերգյանը ծնվել է 1915 թվականի օգոստոսի 15-ին Այնթապի հայկական ընտանիքում։ Հայոց ցեղասպանության պատճառով նրանց ընտանիքը փախել է Սիրիա, որտեղ էլ նա մեծացել է։ Սիրիայից տեղափոխվել է Ֆրանսիա։ 1942 թվականին Քենդերգյանը բարձրագույն կրթություն է ստացել Փարիզի համալսարանում։ Նա տեղափոխվել է Կանադա 1952 թվականին, իսկ 1960 թվականին դարձել է Կանադայի քաղաքացի։

Տասը տարվա ընթացքում նա ժամանակակից երաժշտության մասին ռադիոհաղորդումներ է վարել *Société Radio-Canada*-ում և պարբերաբար հանդես է եկել նաև հեռուստատեսությամբ։ Նա դասավանդել է Մոնրեալի համալսարանում։ Քենդերգյանը կարևոր դեր է խաղացել 1966 թվականին Քվեբեկի ժամանակակից երաժշտության միության հիմնադրման գործում։ Նա եղել է Կանադայի երաժշտական խորհրդի նախագահը։

1980 թվականին արժանացել է Կանադայի շքանշանին, իսկ 1992 թվականին դարձել է շքանշանի սպա։ 1985 թվականին նրան շնորհվել է Քվեբեկի ազգային շքանշան։

## Մահ
Քենդերգյանը մահացել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Քվեբեկի Մոնրեալ քաղաքում։ Նրան թաղել են Նոտր Դամ դե Նեժի գերեզմանատանը։

## Տիտղոսներ
* 1980 – Կանադայի շքանշան 
* 1982 – Կանադայի երաժշտական խորհուրդ
* 1983 – Լինչ-Սթոնթոնի մրցանակ
* 1985 – Քվեբեկի ազգային շքանշան
* 1985 – *Calixa-Lavallée* մրցանակ
* 1992 – Կանադայի շքանշանի սպա
* 1994 – Քվեբեկի գրական ակադեմիայի մրցանակ
* 2000 – *Opus* մրացանակ, հարգանքի տուրք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:Կանադահայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Կանադահայ արձակագիրներ
Սերհան Սերհան

**Սերհան Բիշարա Սերհան** (, , ), հակասիոնիստ, պաղեստինցի, հայտնի է նրանով, որ 1968 թվականի հունիսի 5-ին գնդակահարել Է ԱՄՆ նախագահի թեկնածու Ռոբերտ Քենեդիին։ 1969 թվականին դատապարտվել է մահապատժի, հետագայում դատավճիռը մեղմացվել է մինչև ցմահ ազատազրկում։

## Մանկություն և պատանեկություն
Սերհան Սերհանը ծնվել է 1944 թվականի մարտի 19-ին Երուսաղեմում՝ քրիստոնյա պաղեստինցիների բարեկեցիկ ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Բիշարա Սերհանը, եղել է քաղաքային ջրամատակարարման ծառայության բարձր վարձատրվող աշխատակից։ 1948 թվականից հետո՝ արաբա-իսրայելական պատերազմի հետևանքով, Սերհանի նյութական վիճակը կտրուկ վատացել է։ 1956 թվականին, երբ 12 տարեկան էր, ընտանիքը գաղթել է Ամերիկա։

## Ռոբերտ Քենեդու սպանություն
1968 թվականի հունիսի 4-ի լույս 5-ի գիշերը գրեթե կեսգիշերից անմիջապես հետո Ռոբերտ Քենեդին թիկնապահների հետ գտնվել է Լոս Անջելեսի Ambassador հյուրանոցում, որտեղ ելույթ է ունեցել և ուղևորվել մեկ այլ դահլիճ, որտեղ պատրաստվում էր մամուլի ասուլիս տալ։ Թեև նախագահի թեկնածուն շրջել է խոհանոցային տարածքներով, ձեռք սեղմել ցանկացողների ամբոխը սեղմվել է նրա մոտ։ Այդ պահին Սերհանը կրակ է բացել 22 մմ տրամաչափի ատրճանակից։ Ռոբերտ Քենեդին երեք գնդակից վիրավորվել է, որոնցից մեկը գլխին, և 26 ժամ անց մահացել հիվանդանոցում։ Եվս 5 մարդ ստացել է ոչ մահացու վնասվածքներ։

Սիրհանը ձերբակալվել է հանցագործության վայրում։ Դատավարության ընթացքում հայտարարություն է արել, որը այդ մասին մտածել է 20 տարեկանում (1968 թվականին Սերհանը 24 տարեկան էր), բայց հետագայում հրաժարվել է այդ խոսքերից և հայտարարել, որ ոչինչ չի հիշում կրակոցների պահի մասին։ Նա մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել մահապատժի, բայց 1972 թվականին Կալիֆոռնիայի Գերագույն դատարանը հակասահմանադրական է ճանաչել մահապատիժը, և Սերհանի դատավճիռը մեղմացվել է մինչև ցմահ ազատազրկում։ Այդ ժամանակից ի վեր նա 16 անգամ պայմանական վաղաժամկետ ազատման խնդրագրեր է ներկայացրել, սակայն դրանք բոլորը մերժվել են։ Միայն 50 տարվա ազատազրկումից հետո՝ 2021 թվականի օգոստոսի 27-ին, նրա հերթական միջնորդությունը բավարարվել է։ Դատախազությունը նաև հաշվի է առել այն, որ պայմանական վաղաժամկետ ազատման հանձնաժողովի հասցեին զգալի քանակությամբ նամակներ են ստացվել (այդ թվում՝ Ռոբերտ Քենեդիի որդուց)՝ ի պաշտպանություն 77-ամյա Սերհանի։ Այնուամենայնիվ, Ռոբերտ Քենեդիի վեց մյուս երեխաները դեմ են արտահայտվել որոշմանը, և միջնորդությունը մերժվել է նահանգի նահանգապետի կողմից 2022 թվականի հունվարին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի հանցագործներ
Կատեգորիա:Ազգայնականներ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հանցագործներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդասպաններ
Կատեգորիա:Երուսաղեմ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Հակասիոնականություն
Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ
Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ
Լևոն Պողոսյան

**Լևոն Պողոսյան**, տիեզերաբան, Սայմոն Ֆրեյզերի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր։

Պողոսյանը ուսումնասիրում է մի շարք թեմաներ, որոնցից են մնացորդային ճառագայթումը, մետագալակտիկաները, մութ էներգիան և փոփոխված ձգողականույթունը, ստանդանտ մոդելից դուրս ֆիզիկան, տրեզերական լարերը և այլ տոպոլոգիական թերություններն ու տիեզերական այլ դաշտերը։

Ըստ Google ակադեմիայի՝ Պողոսյանը ունի 44 H-գործակից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Levon Pogosian's articles on arXiv
* Levon Pogosian's articles on NASA ADS
* Levon Pogosian's articles on INSPIRE HEP

Կատեգորիա:Կանադահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Կանադահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ռոզա Հովհաննիսյան

**Ռոզա Հովհաննիսյան**,() հայ բանաստեղծ, գիտաշխատող, ՀԳՄ անդամ 2007 թվականից։

## Կյանք
Ռոզա Հովհաննիսյանը ծնվել է 1961 թվականի ապրիլի 2-ին, Լենինական (Գյումրի) քաղաքում։ 1978 թվականին ավարտել է Լենինականի N 35 միջն. դպրոցը։ 1980-1985 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1983-1985 թվականներին ուսանել է Երևանի պետական համալսարանի հասարակական մասնագիտությունների ֆակուլտետի արվեստագիտության բաժնում։

## Գործունեություն
* 1997 թվականից առ այսօր ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն, գիտաշխատող։
* 1987-2005 թվականներ, «Կումայրի» արգելոց-թանգարան, գիտաշխատող։
* 1999-2004 թվականներ, ՀԱԵ Շիրակի թեմին առընթեր ճեմարան,գրաբարի դասախոս։ 
* 2006 թվականից առ այսօր ՀԳՄ Շիրակի մարզային բաժանմունքի «Եղեգան փող» պարբերաթերթի գլխավոր խմբագիր։ 
* 2015 թվականից առ այսօր Հ. Իգիթյանի անվան գեղագիտության ազգային կենտրոնի Գյումրու մասնաճյուղ, գրական ստուդիայի ղեկավար։ 
* 2007 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Պարգևներ
* 2021 թվական, արժանացել է ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալի ծննդյան 60-ամյակի և հայ գրականությանը մատուցած ծառայությունների համար։
* 2020 թվական,ՀԳՄ-ի կողմից արժանացել է Դիպլոմի «Հրանտ և Մանուշակ Սիմոնյաններ» մրցանակաբաշխություն, ՊՈԵԶԻԱ անվանակարգ՝
«Արգելակման ճառագայթում» գրքի համար։
* 2017 թվական, ՀՀ Գյումրու քաղաքապետարանի Պատվոգիր։
* 2017 թվական, ԿԱՅԱՐԱՆ գրական ակումբի Պատվոգիր։
* 2018 թվական, ՀՀ Շիրակի մարզպետի կողմից Պատվոգիր,
* 2014 թվական, ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգիր։
* 2009 թվական, ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ։
* 2006 թվական, «Մինչև երանելի խորքը» ժողովածուն արժանացել է ՀԳՄ Շիրակի մասնաճյուղի «Տարվա լավագույն գիրք» մրցանակին։
* 1998 թվական, «Դիմագծեր սևի վրա» ժողովածուի համար արժանացել է Դ. Վարուժանի անվ. գրական մրցանակի։

## Գիտական հրապարակումներ
Ռոզա Հովհաննիսյանը հեղինակել է ՝
* 1 բարբառագիտական մենագրություն՝ Ա․Սարգսյան, «Տղա Դավթի և Խանդութ խանումի հեքիաթը». էպոսի միաճյուղ
պատումը Վանա բարբառից Կարնո բարբառի Գյումրու խոսվածքի փոխադրումը և գրչագրումը Ռոզա Հովհաննիսյանի, Եր., «Պրինտինֆո» տպագրատուն, 2012։

Հեղինակել է շուրջ 40 գիտական հոդված։

## Հրատարակած բանաստեղծական գրքեր
* Արգելակման ճառագայթում, Եր․, «Ակտուալ արվեստ», 2020։
* Բառ-աղջիկ, Եր., ՀԳՄ հրատ., 2011:
* До блаженных глубин, Ер., 2010․
* Մինչև երանելի խորքը, Եր., «Նաիրի» հրատ., 2006:
* Դիմագծեր սևի վրա, Եր., ԳԱԹ հրատ․, 1996:

## Արտաքին հղումներ
* Ռոզա Հովհաննիսյանի հրատարակած հոդվածները, գիտաժողովների նյութերը, թեզիսները ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի կայքէջում 
* Ռոզա Հովհաննիսյանի բանաստեղծությունները «Գյումրվա գրականություն» կայքէջում։
* Ռոզա Հովհաննիսյան, Գրական թերթ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Արամազդ Ստեփանյան

**Արամազդ Ստեփանայն** (), հայ դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր և դրամատուրգ։

## Վաղ կյանք և կարիերա
Ծնվել է Իրանի Աբադան քաղաքում։ Ստեփանյանը *Luna Playhouse* դրամատիկական թատրոնի սեփականատերն է, որտեղ նաև աշխատում է որպես գեղարվեստական ղեկավար և պրդյուսեր։ Նա եղել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելեսի Քաղաքային խորհրդի նախկին թեկնածու է եղել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Personal Website
* Luna Playhouse

Կատեգորիա:Ամերիկահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իրանահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իրանահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իրանահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Իրանահայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Իրանահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ժամկոչյան

**Ժամկոչյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Բենիամին Կարապետի Ժամկոչյան (1895-1984), կրթական գործիչ, մանկագիր, հրապարակախոս։
* Լևոն Հրանտի Ժամկոչյան (ծնվ․ 1946), նկարիչ, քանդակագործ, կավագործ, դիզայներ։
* Հայկազ Գևորգի Ժամկոչյան (1909-1981), պատմաբան։
* Հասմիկ (Ասյա) Սուրենի Ժամկոչյան (1928-2011), դերասանուհի։
* Նևդոն Ժամկոչյան (1971), նկարիչ, արվեստագետ։
* Պերճ Ժամկոչյան (1930-2004), երաժիշտ, երգեհոնահար։
* Վահան Միքայելի Ժամկոչյան (ծնվ․ 1946), ֆիզիկոս։
* Տիգրան Հրանտի Ժամկոչյան (ծնվ․ 1940), օպերային երգիչ (բարիտոն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Վարդան Հովհաննիսյան (ճարտարապետ)

**Վարդան Հովհաննիսյան** (պարսկերեն՝ وارطان هوانسیان, ), իրանահայ ճարտարապետ, ճարտարապետական պրակտիկայի և փիլիսոփայության առաջատար գործիչ։
[մինի|Վարդան Հովհաննիսյանի դգերեզմանաքարը [Նոր Բուրաստան գերեզմանատուն|Նոր Բուրաստան գերեզմանատանը]]
մինի|Սեպահ բանկ

## Վաղ կյանք
Հովհաննիսյանը ծնվել է Իրանի Թավրիզ քաղաքում։ Ավագ դպրոցը ավարտելուց հետո նա սկսել է զարգացնել իր հետաքրքրությունը դիզայնի ասպարեզում և աշխատել է Թավրիզի գերմանական գորգագործական ընկերությունում՝ որպես գորգերի դիզայներ՝ նախքան Թեհրան տեղափոխվելը։ Թեհրանում նա սկսել է իր դասախոսի կարիերան։ Առաջին աշխարհամարտից հետո Հովհաննսիսյանը մեկնել էր Փարիզ՝ այնտեղի արվեստի դպրոցում գծանկարչություն սովորելու, սակայն մտափոխվել և սկսել էր ճարտարապետություն սովորել։ Նա ճարտարապետություն է սովորել Փարիզի *École Spéciale d'Architecture* համալսարանում։ Ստանալով ճարտարապետի գիտական աստիճան՝ 17 տարեկանում վերադարձել է տուն և հիմնականում աշխատել է շինարարության և ճարտարապետության ոլորտում։

Նա նախընտրում էր, որ իրեն անվանեն «Ճարտարապես Վարդան»։ Ճարտարապետ Վարդանը եղել է իր ժամանակների ճանաչված և բեղմնավոր ժառանգություն թողած դիզայներ։ Նրան են պատկանում այնպիսի նշանավոր շինություններ, ինչպիսիք են «Ֆիրդուս» հյուրանոցը, Սեպահ բանկի կենտրոնական մասնաշենքը և *Sa'ad Abad Royal Palace*-ը։ Նրա ճարտարապետական նվաճումներից է մի քանի կինոդահլիճների, այդ տվում նաև «Մետրոպոլ» և «Դիանա» կինոթատրոնների կառուցումը։

Հովհաննիսյանը մահացել է 1982 թվականին։

## Նախագծեր
Նրա նշանավոր գործերից մի քանիսը ներկայացված են ներքևում․

* «Մետրոպոլ» կինոթատրոն
* «Դիանա» կինոթատրոն
* «Ֆիրդուս »հյուրանոց
* «Դարբանդ» հյուրանոց
* Թեհրանի երկաթուղու հյուրատուն
* Սեպահ բանկի կենտրոնական մասնաշենք և նրա Սպահանի մասնտաճյուղ
* Շահրեզա բնակարաններ
* *Sa'ad Abad Royal Palace*
* Ջիփի շենք
* Թեհրանում աղջիկների արհեստագործական դպրոց

## Հրապարակումներ
Հովհաննիսյանի անունը վերջերս հայտնվել էր մի շարք տարբեր ամսագրերում, այդ թվում՝ իրանական *«The Architect»*-ում։ Ավելի ուշ՝ Թեհրանում, նա հիմնադրել է իր *«The New Architecture»* ամսագիրը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
 
Կատեգորիա:1896 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Էթնիկ հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Օննիկ Մահտեսյան

**Օննիկ Մահտեսյան** (), հայ բանաստեղծ, գրող, հրապարակագիր, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունը ստացել է Պոլսի Կեդրոնական վարժարանում, ավելի ուշ նույն վարժարանում եղել է ավագ ուսուցիչ։ Մեծ եղեռնի օրերին տեղափոխվել է Երուսաղեմ, որտեղ մինչև 1918 թվականը վարել է Պատրիարքարանի դիվանատան քարտուղարությունը, ապա մեկնել է Կահիրե՝ ստանձնելով ՀԲԸՄ կենտրոնական վարչության քարտուղարի պաշտոնը։

Մամուլի մեջ լույս են տեսել նրա գրական և հրապարակախոսական երկերը։ Հեղինակ է նաև թատերական քրոնիկների։ 1919 թվականին Կահիրեում լուսյ է տեսել նրա բանաստեղծությունների «Արիւնի ճամբէն դէպի վերածնունդ» ժողովածուն։ Հետագայում պաշտոնավարել է Մելքոնյան կրթական հաստատությունում։ Հեղինակել է նույն հաստատության քայլերգը։ 1930-1932 թվականներին ընդմիջումով խմբագրել է Կահիրեի «Արև» պարբերականը։

Օգտագործել է *Օ․ Մ․* ծածկանունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:ՌԱԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Թունյան

**Թունյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալբերտ Հարությունի Թունյան (ծնվ. 1933), մարզական լրագրող
* Արայիկ Ժորայի Թունյան (ծնվ․ 1966), պետական գործիչ, իրավաբան։
* Բաբկեն Էդիկի Թունյան (ծնվ․ 1980), քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, լրագրող։
* Գագիկ Վաղարշակի Թունյան (ծնվ. 1971), վիրաբույժ, ուռուցքաբան։
* Ժորա Հարությունի Թունյան (ծնվ. 1925), երկրաբան-հանքաբան։
* Հասմիկ Եղիշերի Թունյան (ծնվ. 1946), մանկավարժ, թարգմանիչ։
* Մայիս Եղիշեի Թունյան (ծնվ. 1949), պետական, տնտեսական աշխատող։
* Մելիք Սմբատի Թունյան (1936-1970), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։
* Յուրի Սմբատի Թունյան (ծնվ․ 1937), բժիշկ, նյարդաբան։
* Ջուլիետա (Մելանիա) Եղիշեի Թունյան (ծնվ. 1941), հոգեբան։
* Վալերի Գեորգիի Թունյան (ծնվ․ 1949), պատմաբան։։

## Հաստատություններ
* Թունյան վարժարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Սեբզևար

**Սեբզևար** (), քաղաք Իրանի հյուսիս-արևելքում՝ Ռազավի Խորասան օսթանում (նահանգում), Սեբզևար շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Կարևոր տրանսպարտային կենտրոն է, որը գտնվում է Մաշհադ-Թեհրան ավտոմայրուղու վրա։ Քաղաքում կա խոշոր բժշկական ինստիտուտ և իսլամական Ազադ համալսարանի մասնաճյուղը։

Սեբզևարը քաղաքական հզորության գագաթնակետին է հասել 14-րդ դարում, երբ եղել է Սերբեդարների պետության մայրաքաղաքը։

thumb|Կաշեֆի դամբարան

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 243 700 մարդ, որոնք կազմում էին 74 757 տնտեսություն։ Սեբզևարը Ռազավի Խորասան օսթանի բնակչությամբ երրորդ ամենախոշոր քաղաքն է օսթանի վարչական կենտրոն Մաշհադից և Նիշապուրից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Տեսարժան վայրեր
Սեբզևվարի մզկիթը զբաղեցնում է մոտ 4 հազար մ² տարածք։ Այն կառուցվել է 14-րդ դարում՝ այդ ժամանակվա ճարտարապետական ոճին համապատասխան։ Այն գտնվում է Բեյհակ փողոցի հարավում։ Մզկիթն ունի «Քիբլա» շքամուտք և հյուսիսային շքամուտք, նաև ներքին բակ և աղոթատուն։ Մզկիթում կան նաև գիշերակացի տեղ և դիտարժան պորտալ։ Միհրաբը գտնվում է «Քիբլայի» հարավային շքամուտքում։ Դրա վերևում կա Ղուրանից գրություն՝ արված 1875 թվականին։ Այվանի վերին մասում կարելի է տեսնել երկու մինարեթ՝ պատրաստված աղյուսից։ Մզկիթի երկու կողմերում կան աղոթարաններ, որոնք ունեն գմբեթների տեսքով բարձր կամարներ․ դրանք ստեղծվել են հարավային շքամուտքի հետ միաժամանակ։ Մզկիթի հյուսիսային շքամուտքի միջանցքում կարելի է տեսնել գրություններ՝ արված Սեֆևիդների ժամանակաշրջանում՝ 1571 և 1723 թվականներին։ Աղյուսե սալաքարը Սեբզևարի մզկիթի կարևորագույն զարդերից է։

Սեբզևվարի մզկիթներից մեկն էլ կոչվում է Պամենար։ Այն եղել է քաղաքի առաջին տաճարայի մզկիթը և կառուցվել է 9-րդ դարում՝ Մուհամմադ բին Թահիրի՝ Թահիրիդների դինաստիայի վերջին կառավարչի կառավարման օրոք։

Հաջ Մոլլա Հադիի գերեզմանոցը գտնվում է Աշխատավորների շուկայի հարավային կողմում և կառուցվել է Ղաջարիների դինաստիայի դարաշրջանում։ Շինությունը ամբողջությամբ կառուցված է աղյուսից և բաղկացած է գլխավոր կառույցից, որտեղ գտնվում է գերեզմանը և չորս այվան։

Քաղաքի սահմանագծից դուրս, բայց քաղաքին շատ մոտ գտնվում է արգելավայրը։ Այն համարվում է հյուսիս-արևմտյան Իրանի նշանավոր արգելավայրերից, քանի որ այնտեղ պահպանվել է անարատ բնությունը և կենդանիների եզակի տեսակներ են բնակվում։ Այն գտնվում է չոր կլիմայով լեռնային շրջանում։ Կենդանիներից հանդիպում են լեռնային խոյ, լեռնային այծ, վիթ, աղվես, կարակալ, վայրի կատու, բորենի, իսկ թռչուններից՝  բալոբան և այլն։

## Հայտնի բնիկներ, բնակիչներ
* Ալի Ակբար Ֆուրուտան (1905 թվականի ապրիլի 25-2003 թվականի նոյեմբերի 23)՝ պարսիկ մանկավարժ և բահայի քարոզիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սեբզևարի կայքը
* Սեբզևարի բժշկական համալսարան

Կատեգորիա:Իրանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Դիանա Գեբլդոն

**Դիանա Ջին Գեբլդոն** (; ), ամերիկացի գրող։

## Կենսագրություն
Դիանա Գեբլդոնը ծնվել է 1952 թվականի հունվարի 11-ին (Ֆլագստաֆ)՝ սենատորի ընտանիքում։

Ստացել է կենդանաբանի բակալավրի աստիճան «Northern Arizona University» համալսարանում, բուսաբանի մագիստրոսի աստիճան՝ Սան Դիեգոյի կալիֆոռնիական համալսարանում և էկոլոգիայի ոլորտում դոկտորական աստիճան՝ «Northern Arizona University» համալսարանում։

Ներկայումս ապրում է Ֆինիքսում՝ Արիզոնա նահանգում։ Ամուսնացած է Դուգ Ուոտկինսոմի հետ (*Doug Watkins*)։ Ունի երեք չափահաս երեխա։ Նրա տղան՝ Սեմ Սաիքսը, նույնպես գրող է։

## Մատենագրություն
Առավել հայտնի է «Օտարական» սիրային-ֆանտաստիկ վեպերի շարքով, շարքի առաջին գիրքը ներառվել Է 200 լավագույն վեպերի ցանկում՝ ըստ BBC-ի տվյալների։ «Օտարական» սիրային-ֆանտաստիկ վեպի մոտիվներով «Starz» հեռուստաալիքը նկարահանել է համանուն հեռուստասերիալ։

### Օտարական
# «Օտարական» (, 1991)
# «Ճպուռը սաթի մեջ» (, 1992)
# «Ճանապարհորդուհին» (, 1993)
# «Աշնան թմբուկները» (, 1996)
# «Կրակե խաչ» (, 2000)
# «Ձյան և մոխրի շունչը» (, 2005)
# «Անցյալի արձագանքները» (, 2009)
# «Գրված է սեփական սրտի արյունով» (, 2013)

### Լորդ Ջոն
# Lord John and the Private Matter (2003)
# Lord John and the Brotherhood of the Blade (2007)
# Lord John and the Hand of Devils (2007)
# «Շոտլանդացի կալանավորը» (, 2011)
# Lord John and the Plague of Zombies (2011)

## Մրցանակներ
* ***RITA Award*** (1992 թվական), մրցանակ Ամերիկայի վիպասանների ասոցիացիայում՝ «Օտարական»-ն առաջին վեպի համար (*Romance Writers of America*)
* ***Quill Book Award*** (2006 թվական), մրցանակ «Ֆանտաստիկա-սարսափ» կատեգորիայում՝ «Օտարական»-ի վեցերորդ հատորի համար (*A Breath of Snow and Ashes)*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный веб-сайт Дианы Гэблдон
* Диана Гэблдон на Фантлабе
* BBC The Big Read ****
* 200 лучших книг по версии BBC 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Քոնի Բարեթ

**Էմի Քոնի Բարեթ** (, ), ամերիկացի իրավաբան, ԱՄՆ Գերագույն դատարանի անդամ։ 2017 թվականից մինչև 2020 թվականը եղել է յոթերորդ շրջանի Վերաքննիչ դատարանի դատավոր։

## Կենսագրություն
1990 թվականին ավարտել է Նոր Օռլեանի դպրոցը։ 1994 թվականին Ռոդս քոլեջում ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան, եղել է «Phi Beta Kappa» ընկերության անդամ։ 1997 թվականին Բարեթը դոկտորի աստիճանով ավարտել է Նոթր Դամի համալսարանի իրավունքի դպրոցը, եղել է «Notre Dame Law Review» ընկերության գործադիր խմբագիրը։

Աշխատել է որպես դատավոր Լոուրենս Սիլբերմանի օգնական ԱՄՆ Կոլումբիայի շրջանի Վերաքննիչ դատարանում, 1998-1999 թվականներին՝ որպես ԱՄՆ Գերագույն դատարանի դատավոր Անտոնինա Սկալիայի օգնական։ 1999-2002 թվականներին աշխատել է Վաշինգտոնում գտնվող «Miller», «Cassidy», «Larroca & Lewin» իրավաբանական ընկերություններում։

2002 թվականին սկսել է դասավանդել Նոթր Դամի համալսարանի իրավունքի դպրոցում, 2010 թվականից եղել է իրավագիտության պրոֆեսոր։

Բարեթը նախկինում եղել է «Ֆեդերալիստների հասարակություն» պահպանողական կազմակերպության անդամ, սակայն դատավորի պաշտոնում նշանակվելուց անմիջապես հետո ընդգրկվել է ամերիկյան իրավունքի ինստիտուտում։

2020 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ դատավոր Ռութ Բեյդեր Գինզբուրգի մահից հետո, ԱՄՆ Գերագույն դատարանում առաջադրվելու հիմնական թեկնածուներից մեկն է եղել։ Սեպտեմբերի 26-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Էմի Բարեթի թեկնածությունն է առաջադրել ԱՄՆ Գերագույն դատարանում։ Հոկտեմբերի 26-ին ԱՄՆ Սենատը 52 կողմ 48 դեմ ձայներով հաստատել է Բարեթի թեկնածությունը (նրան աջակցում էին բոլոր հանրապետականները, բացի Սյուզան Քոլինզից)։ Սենատի բոլոր դեմոկրատները դեմ են քվեարկել Բարեթի հաստատմանը։ Նա վերջին մեկուկես դարի ընթացքում դարձել է Գերագույն դատարանի առաջին թեկնածուն, որը հաստատվել է առանց Սենատի փոքրամասնության կուսակցության միասնական ձայնի։

Ամուսինը՝ Ինդիանայի Հյուսիսային շրջանի ԱՄՆ դատախազի օգնական Ջեսի Մ. Բարեթն է եղել։ Նրանք ունեցել են յոթ երեխա՝ հինգը սեփական և երկու որդեգրված սևամորթ երեխաներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Notre Dame Law Biography 

Կատեգորիա:21-րդ դարի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ
Կատեգորիա:Նոթր Դամի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունքի մասնագետներ