Լևան Ցուցքիրիձե

**Լևան Սեմյոնի Ցուցքիրիձե** (, ), վրացի խորհրդային նկարիչը, որը հայտնի է իր նկարազարդումներով, նախագծել է ավելի քան երեսուն գիրք, այդ թվում՝ «Ընձենավորը» հրատարակությունը։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ։

## Կենսագրություն
Մանկության մեծ մասն անցկացրել է Իմերեթի լեռներում գտնվող Մոլիթի փոքրիկ գյուղում։ Տասնմեկ տարեկանում զրկվել է հորից, որը 1937 թվականի բռնաճնշումների զոհ է դարձել, և ապրել մեծ կարիքի մեջ։

Նախնական կրթությունը ստացել Է Թբիլիսիում։ 1946 թվականին ուսումը շարունակել Է Թբիլիսիի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում՝ նկարչության և գրաֆիկայի դասեր ստանալով։ Ավարտել է ակադեմիան 1957 թվականին՝ այնտեղ անցկացնելով տասներկու տարի, քանի որ առաջին կուրսից խնդիրներ է ունեցել ուսումնական գործընթացի հետ՝ որպես «ֆորմալիստ»․ երկրորդ կուրսից տեղափոխվել է առաջին, չորրորդից՝ առաջին մի ֆակուլտետից մյուսը և այլն։ Նրա աշխատանքները հեռացվել են ցուցահանդեսներից։ 1960 թվականին այնտեղ ավարտել է ասպիրանտուրան՝ հանդիսանալով Սերգեյ Քոբուլաձեի աշակերտը։

Առաջին անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1959 թվականին։ Ցուցադրվել է արտերկրում, մասնավորապես՝ Բելգիայում։

Ցուցկիրիձեն նկարազարդումներ է արել Յակոբ Ցուրտավելիի («Շուշանիկի նահատակությունը»), Վաժա-Փշավելայի («Հյուր հաղորդավար», «Գիժլիյա», «Գելմահամ» և այլն), Գալակտիոն Տաբիձեի, Ալեքսանդր Կազբեգիի («Հիվիսբերի Գոչա») գործերի համար։ Գրիգոլ Օրբելիանի («Կենաց») ստեղծագործությունների նկարազարդումները։

1976 թվականին Փոթիի նավահանգստում տեղադրվել է Լ. Ցուցկիրիձեի «Ձգտում» մեծ կտավը։ 1977 թվականին Վրաստանի գրողների տան համար ստեղծվել են «Կոլխեթի» մոնումենտալ կտավները, իսկ «Չերիզաբլը»՝ Շոթա Ռուսթավելու «Ընձենավորը» պոեմի հիման վրա։ 1984-1988 թվականներին նկարել է Սիոնի տաճարի երեք պատերի որմնանկարները։ Աշխատել է Դավիթ Գարեջայի վանքում։

Հանդես է եկել նաև որպես դիմանկարիչ։ 

1960-1963 թվականներին եղել է դասախոս, 1967-1975 թվականներին՝ Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի գեղանկարչության ամբիոնի դոցենտ։ Դասավանդել է Գեղարվեստի ակադեմիայում 1975-2005 թվականներին, պրոֆեսոր (1990)։

1974 թվականին ստացել է Մանկական գրքերի միջազգային խորհրդի (IBBY) պատվավոր դիպլոմ՝ Գ. Օրբելիանիի «Զազդրավնայա» (1972) գրքի ձևավորման համար։.

2016 թվականի հունվարի 12-ին Վրաստանի մշակույթի և հուշարձանների պահպանության նախարար Միխայիլ Գիորգաձեն Լևան Ցուցկիրիձեին շնորհել է «արվեստի քահանա» կոչում՝ նրա ծննդյան 90-ամյակի և վրացական արվեստի զարգացման գործում ունեցած առանձնահատուկ ավանդի համար։

Մահացել է 2021 թվականի նոյեմբերի 17-ին։

## Նշանակալի աշխատանքներ
* Ադիհանջալա. Նար. Հեքիաթ [Տախտնակների համար. տարիքը / թարգմանությունը՝ Վ. Բերեստովի, նկարիչ. Լ. Ցուցկիրիձե]։ Թբիլիսի։ Նակադուլի, 1982 թվական, 20 էջ
* Ջափարիձե, Ռևազ։ Ամառը մոտենում է [տեքստ]՝ պատմություններ և պատմություններ, [Իլ. Լ. Ս. Ցուցկիրիձե]։ Մոսկվա, Սովետական գրող, 1971 թվական։ 367 էջ
* Ոսկե փունջ։ Կյանքը բեռ. գյուղեր (Պատմվածքներ)  Կոնստանտին Լորդկիպանիձե (Նկարիչ. Լ. Ցուցկիրիձե)։ Թբիլիսի։ Սաբչոտա Սաքարթվելո, 1982 թվական, 138 էջ։
* Իմ օրերի և գիշերների գիրքը՝ (Բանաստեղծություններ) Կարլո Կալաձե, (Արվեստագետ. Լ.Ցուցկիրիձե)։ Թբիլիսի։ Մերանի, 1978թվական, 498 էջ
* Երեք բանաստեղծություն (թարգմ.  Դ. Ռայֆելդ․ Իլ. Լ. Ցուցկիրիձե)։ Թբիլիսի։ Գանաթլեբա, 1981թվական,128 էջ։
* Չիկովանի, Գրիգոլ. Վադիլայ-վադիլ։ Պատմություններ։ Պատմություն (Ներած. Վ. Օսոցկու հոդված) (Իլլ՝ Լ. Ցուցկիրիձե)։ Մոսկվա։ Նկարիչ։ 1972 թվական, 575 էջ
* Մարդը քայլում էր ճանապարհի երկայնքով։ Վեպ՝ Օթար Չիլաձե, թույլտվություն, Անանիաշվիլի, (Նկարիչ. Լ. Ս. Ցուցկիրիձե) Մոսկվա. գրող, 1978 թվական, 470 էջ։
* Աշխարհի պոետները մայրեր են (Համ. թարգմ. և խմբ. նախաբան Մ.Պոցկիշվիլի․ Նկարիչ Լ.Ցուցկիրիձե) Թբիլիսի։

## Գրականություն
* Леван Цуцкиридзе — иллюстратор : IV Междунар. симпоз. по груз. искусству / Мери Карбелашвили. — : Мецниереба, 1983. — 8 с.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Արվեստի արխիվ։ Լևան Ցուցկիրիձե
 
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ