open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գուրգեն Սարգսյան (երաժիշտ)

**Գուրգեն (Ջոնիկ) Ավագի Սարգսյան** (), հայ երաժիշտ, մանկավարժ, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Գուրգեն Սարգսյանը ծնվել է Լենինականում, 1938 թվականին։ Կրթություն է ստացել ծննդավայրի թիվ 16 միջնակարգ դպրոցում։ 1958 թվականին ավարտել է Լենինականի Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանի փողային բաժինը։ Խորհրդային բանակում ծառայության ընթացքում եղել է Անդրկովկասյան ցուցադրական փողային նվագախմբի անդամ։ Ծառայությունից հետո ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի փողային բաժնում, որն ավարտել է 1968 թվականին և ստացել մենակատար-շեփորահարի որակավորում։

1998 թվականից դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 1-7-րդ դասարանների շեփորի դասագրքի հեղինակ է։

Պարգևատրվել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության պատվոգրերով և «Գրիգոր Նարեկացի» մեդալով։

Մահացել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վախճանվել է վաստակաշատ երաժիշտ, մանկավարժ, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Գուրգեն Սարգսյանը
Նիկիտի

**Նիկիտի** (), ծովափնյա փոքր քաղաք Հունաստանում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 41 մետր բարձրության վրա, Կասանդրա ծոցի ափին՝ Սիթոնիա թերակղզու հյուսիսային մասում, Սալոնիկի կենտրոնից 77 կմ հարավ-արևելք, «Մակեդոնիայի» միջազգային օդանավակայանից 68 կմ հարավ-արևելք։ Մտնում է Կենտրոնական Մակեդոնիայի պերիֆերիայում՝ Խալկիդիկիի պերիֆերիկ միավորի՝ Սիթոնիա համայնքի (դիմ) մեջ։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 2711 մարդ։ Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են զբոսաշրջությունը, մեղվաբուծությունը և ձիթապտղի յուղի արտադրությունը։

մինի|Նիկիտի գլխավոր փողոց
Մինչև 1988 թվականը քաղաքը կոչվել է **Նիկիտաս** ()։

## Պատմություն
Նիկիտին Քաղկեդոնյան թերակղզու ամենահին քաղաքներից է։ Նրա պատմությունը սկսվել է 14-րդ դարում առաջին բնակավայրի ստեղծմամբ, որը նշված էր Քսենոֆոնտ վանքի փաստաթղթերում։

## Ավանդական արտադրանք
Ավանդական արտադրանքը հանդիսանում է մեղրը։ 1952 թվականին ստեղծվել է Նիկիտի քաղաքի Մեղվաբույծների ասոցիացիան։ Այսօր այն ունի մոտ 135 անդամ, բոլորը պրոֆեսիոնալ մեղվապահներ են։ Ասոցիացիայի միջին տարեկան արտադրությունը գերազանցում է 900 տոննան (Հունաստանի տարեկան արտադրության 10%-ը)։

## Կլիմա
Կլիման միջերկրածովյան է, որը սահմանակից է կիսաանապատային և մայրցամաքային կլիմայի տարածքներին։

## Նիկիտի համայնք
Էլիան մտնում է Նիկիտի համայնքի մեջ։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 2711 մարդ։ Տարածքը կազմում է 71,58 քառակուսի կիլոմետր։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Մեծ Բերտա

**Մեծ Բերտա** (), կով, որը եղել է *Գինեսի կրկնակի ռեկորդակիր*։ Նա ամենատարեց կովն էր, որը մահացել էր իր 49-րդ տարեդարձից ընդամենը երեք ամիս առաջ, և նա նաև սահմանել էր ողջ կյանքի ընթացքում բուծման ռեկորդ՝ արտադրելով 39 հորթ։ Իր կյանքի ընթացքում նա օգնել է 75 հազար դոլար հավաքել քաղցկեղի հետազոտման և այլ բարեգործական կազմակերպությունների համար։

## Կյանք
Մեծ Բերտան ծնվել է Իռլանդիայում 1945 թվականի մարտի 17-ին՝ Սուրբ Պատրիկի օրը։ Նա պատկանում է Դրոիմեն (բնիկ իռլանդական խոշոր եղջերավոր ցեղատեսակ) կամ ֆրիզերեն ցեղատեսակին։ Մեծ Բերտային գնել է ֆերմեր Ջերոմ Օ' Լիրին անասունների տոնավաճառում։ Բերտան ապրել է նրա ֆերմայում՝ Իռլանդիայի Քերի կոմսությունում գտնվող Սնիմ շուկայի մոտակայքում։

Մեծ Բերտան Գինեսի երկու ռեկորդ է գրանցել։ Նա ամենատարեց կովն է եղել, որը մահացել է իր 49-ամյակից ընդամենը երեք ամիս առաջ, և նա նաև ռեկորդակիր էր ցմահ բուծման համար՝ ունենալով 39 հորթ։ Այնուամենայնիվ, մինչև 2006 թվականը կատեգորիաները հանվել էին Գինեսի ռեկորդների գրքից։

Շնորհիվ իր համաշխարհային ռեկորդ սահմանող կարգավիճակի՝ Մեծ Բերտան դարձել է հայտնի այդ տեղանքում։ Անասունների տոնավաճառներում նրա հայտնվելն օգնել է հավաքել 75,000 դոլար քաղցկեղի հետազոտությունների և այլ բարեգործական կազմակերպությունների համար,  և նա էր ղեկավարել Սուրբ Պատրիկի օրվա շքերթը Սնեմում` դրամահավաքի օգնության համար։ Աղմկոտ շքերթներին իր ելույթներից առաջ Օ'Լիրին Մեծ Բերտային վիսկի է խմեցրել` նյարդերը կայունացնելու համար։ 1993 թվականի Ամանորի գիշերը նրա մահից հետո փաբերից մեկում տեղի է ունեցել հոգեհանգստյան արարողություն։ Մեծ Բերտայի մահից հետո Օ' Լիրիի հոտի մեջ դեռ մնում էին Բերտայի մի քանի սերունդներ, որոնցից ավագն այն ժամանակ 35 տարեկան էր։

Մահից հետո Մեծ Բերտան լցոնված է եղել և այժմ պահվում  Է Քերիի կոմսության Բոֆորտ ֆերմայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կենդանիներ ըստ վայրի
Կատեգորիա:Կովեր
Այոն Օրոս (ծոց)

**Այոն Օրոս** (, Սինգիտիկոս, Սինգիտ ծոց, ), Էգեյան ծովի ծոց, որի ջրերը ողողում են երկու լեռնային թերակղզիներ՝ Սիթոնիա և Այոն Օրոս։ Ծոցի երկարությունը 50 կմ է, իսկ լայնությունը՝ մոտ 25-30 կմ։ Ծոցի խորությունը մինչև 500 մ է։ Մակընթացությունները կիսամյակային են, դրանց արժեքը 0,5 մ-ից պակաս է։

Ստրաբոնն «Աշխարհագրություն» աշխատության մեջ գրում է, որ Սինգիտիկոսը կոչվում է հինավուրց Սինգ քաղաքի անունով, իսկ Ականֆա քաղաքի անունով կոչվում է Ականտի ծոցը։

## Աշխարհագրություն
Ծովածոցում կա երկու մեծ կղզի՝ Ամուլիանի և Դիապորոս (), ինչպես նաև Դրենիա կղզին Ամոլիանիի և Ուրանոպոլիսի միջև։

## Քաղաքներ և գյուղեր
Սինգիտ ծոցին հարող քաղաքներն ու գյուղերն են․

*Ամուլիանի
*Վուրվուրու
*Դաֆնի
*Կալամիցի
*Կարուլիա
*Նեա Ռոդա (Դիտիկա)
*Ուրանուպոլի
*Պիրղադիկիա
*Սալոնիկու
*Սարտի
*Տրիպիտի

## Կղզիներ և կղզյակներ
*Ամուլիանի (միակ բնակելի վայրը՝ Խալկիդիկիի բոլոր կղզիներից)
*Դիապորոս
*Դրենիա (կամ Ղայդուրոնիսիա)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Եգեյան ծովի ծոցեր
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունաստանի ծոցեր
Տեկոր խարաբա

**Տեկոր խարաբա**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, նախկին Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում։ Գտնվում էր Նախիջևանի տեղամասում, Կաղզվան գյուղաքաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևելք։

## Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 38 տուն՝ 273 քուրդ բնակչով։

## Պատմամշակութային արժեքներ
Գյուղն ուներ հին հայկական գերեզմանոց։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կիլյոտա

**Կիլյոտա** (), քաղաք Չիլիում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 62231 մարդ (2002)։ Քաղաքն ու կոմունան մտնում են Քիլոտա նահանգի և Վալպարաիսո շրջանի կազմի մեջ։

Կոմունայի տարածքը կազմում է 302,5 կմ², բնակչությունը՝ 90 517 մարդ (2017)։ Բնակչության խտությունը 299,26 մարդ/կմ² է։
thumb|280px|left|Քաղաքի հիմնադրի հուշարձանը

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի վարչական կենտրոն Վալպարաիսո քաղաքից 40 կմ հյուսիս-արևելք։

Կոմունան սահմանակից է․
* հյուսիսում՝ Լա Կալերա, Լա Կրուս կոմունաներին,
* արևելքում՝ Իխուելաս կոմունային,
* հարավում՝ Լիմաչե, Օլմուե կոմունաներին,
* արևմուտքում՝ Կինտերո կոմունային,
* հյուսիս-արևմուտքում՝ Պուչունկավի կոմունային։

## Ժողովրդագրություն
2012 թվականի մարդահամարի ընթացքում Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (INE) կողմից հավաքված տեղեկությունների համաձայն՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է։

## Կարևոր բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոմունայի պաշտոնական կայքը
*Քիլոտա կոմունա (citypopulation.de)

Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
Կենտուկիի համալսարան

**Կենտուկիի համալսարան** (, կրճատ՝ ԿՀ), ամերիկյան հանրային համալսարան, տեղակայված է Կենտուկի նահանգի Լեքսինգթոն քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1865 թվականին իրավաբան Ջոն Բոումենի կողմից՝ որպես Կենտուկիի համալսարանի գյուղատնտեսական և տեխնիկական քոլեջ։ Ներկայումս այդ համալսարանը աշակերտների թվով ամենամեծն է Կենտուկի նահանգում։ 2011 թվականի աշնանն այնտեղ սովորում էր 28 հազար ուսանող։ «U.S. News & World Report» ամսագրի համաձայն՝ նահանգի հետազոտական համալսարանների շարքում Կենտուկիի համալսարանն ունի ամենաբարձր վարկանիշը։

## Սպորտ
Կենտուկիի համալսարանի սպորտային թիմերը կրում են «Վայրի կատուներ» անվանումը և ելույթ են ունենում Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցացիայի Հարավ-Արևելյան համաժողովում։ Համալսարանի սպորտային պատմությունը սկսվել է 1890-ական թվականներից՝ հարևան քոլեջների դեմ ամերիկյան ֆուտբոլի հանդիպմամբ։ 1902 թվականին ձևավորվել է բասկեբոլի կանանց թիմը, իսկ մեկ տարի անց՝ տղամարդկանցը։ «Վայրի կատուներ» անվանումն ամրապնդվել է 1909 թվականին Իլինոյսի համալսարանի ֆուտբոլային թիմի նկատմամբ տարած հաղթանակից հետո։

Ավելի տիտղոսային է համարվում տղամարդկանց բասկետբոլի թիմը, որն ութ անգամ հաղթանակ է տարել Ուսանողական սպորտաձևերի ազգային ասոցացիայի մրցաշարում։ Թիմի հետ 42 տարի շարունակ աշխատել է հայտնի մարզիչ Ադոլֆ Ռապը, որը նվաճել է չորս չեմպիոնական տիտղոս։ Վերջին տիտղոսը թիմը նվաճել է 2012 թվականին՝ Ջոն Կալիպարիի ղեկավարությամբ։ Կենտուկիի համալսարանի համար ելույթ ունեցած բասկետբոլիստների թվում են՝ Ֆրենկ Ռեմսի, Փեթ Ռայլի, Ռաժոն Ռոնդո, Թեյշաուն Փրինս, Ջոն Վոլ, Էնթոնի Դեյվիս և Դեմարկուս Քազընս։

Համալսարանի ներկայացուցիչները դարձել են նաև ԱՄՆ չեմպիոն կտրտված տեղանքում վազքում և գեղարվեստական մարմնամարզությունում, իսկ չիրլիդինգի թիմը 19 անգամ հաղթել է ազգային առաջնությունում։ Ամերիկյան ֆուտբոլի թիմը 1950 թվականին չեմպիոնական կոչումը կիսել է երեք այլ թիմի հետ։ Ազգային մակարդակում համալսարանը ներկայացնում են բեյսբոլի, բասկետբոլի, դահուկային վազքի, ամերիկյան ֆուտբոլի, գոլֆի, գեղարվեստական գերմանագիտության, թենիսի, աթլետիկայի, ֆուտբոլի, հրաձգության, սոֆթբոլի, լողի, վոլեյբոլի և հոկեյի թիմեր։

## Հայտնի շրջանավարտներ
Կենտուկիի համալսարանում է սովորել յոթ ապագա նահանգապետ՝ Կենտուկիի (Հեփի Չենդլեր, Պոլ Պատոն, էռնի Ֆլետչեր, Սթիվ Բեշիր), Հյուսիսային Կարոլինայի (Բևերլի Պերդյու), Արկանզասի (Թոմ Ջեֆերսոն Թերալ) և Օհայոյի (Թեդ Ստրիքլենդ) նախկին նահանգապետերը։

Այլ հայտնի շրջանավարտներից են սենատոր Միտչ Մաքքոնելը, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Թոմաս Մորգանը (բժշկության և ֆիզիոլոգիայի ոլորտում) և Վիլիամ Լիփսքոմբը (քիմիայում), դերասաններ Էշլի Ջադը և Հարի Սթենթոն, նկարազարդող Դոն Ռոսան և տիեզերագնաց Սթորի Մասգրեյվը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համալսարանի պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:1865 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Կատեգորիա:Կենտուկի
Յան Սյուցին

**Յան Սյուցին** (, ), Տայպինյան ապստամբության առաջնորդներից և գլխավոր հրամանատարներից մեկը։

Մինչև Տայպինյան ապստամբությունը Յանը վաճառական էր Գուանսի-Չժոունի ինքնավար շրջանում։ 1848 թվականին նա քրիստոնեություն է ընդունել այն բանից հետո, երբ, իր խոսքերով, Աստված հայտնվել է նրա տեսիլքում։ Յանը մարդկանց համար բուժական նիստեր է անցկացրել և իր շուրջը հավաքել մի խումբ նվիրյալների։

Ապստամբության սկսվելուն պես Յանը միացել է դրան և արագ դարձել դրա առաջնորդներից մեկը։ 1851 թվականին, երբ Հոնգ Սիուքուանը ստանձնել է «Երկնային կայսեր» կոչումը, վերջինս նշանակել է Յան Սյուցինին որպես բանակի գլխավոր հրամանատար։ Հետագայում Յանը ստացել է «Արևելյան թագավոր» կոչումը («Դոնգվանգ»), ինչպես ապստամբության մյուս երեք առաջնորդները։

Յանը ստեղծել է լրտեսների լայն ցանց, և 50-ականների կեսերին համարվում էր տայպին առաջնորդներից ամենաազդեցիկը։

1853 թվականին Յանի հրամանատարությամբ զորքերը գրավել են Նանկինը, որը դարձել է Տայպինի մայրաքաղաքը։ Տայպինների երկնային կայսր Հունը կորցրել է հետաքրքրությունը քաղաքականության հանդեպ և ավելի մեծ ուշադրություն է սկսել հատկացնել իր հարեմին։ Յանը նշանակվել է կառավարության ղեկավար և ապստամբների շրջանում իրական իշխանություն է ձեռք բերել։

Հետագայում Յանի և Հունի միջև հակասություններ են առաջացել, այդ թվում և` կրոնական հարցերի շուրջ։ Բացի այդ, Հունը կասկածներ է հայտնել, որ Յանը ցանկանում է գրավել բացարձակ իշխանությունը։ 1856 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Յան Սյուցինն սպանվել է այն մարդկանց կողմից, որոնց Հոնգ Սիուքուանն ուղարկել էր Տայպին նահանգի մայրաքաղաք Նանկին։ Հաջորդ երեք ամիսների ընթացքում Հունի հրամանով սպանել են Յանի ամբողջ ընտանիքը և նրա հազարավոր կողմնակիցներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տայպինյան ապստամբության առաջնորդներ
Կատեգորիա:Չինացի հեղափոխականներ
Սպենսեր (ֆիլմ)

«**Սպենսեր**» (), 2021 թվականի կենսագրական հոգեբանական դրամա ֆիլմ, որը նկարահանվել է ռեժիսոր Պաբլո Լառաինի կողմից, իսկ սցենարը գրվել է Սթիվեն Նայթի կողմից։ Ֆիլմի գլխավոր դերում հանդես է գալիս Քրիստեն Ստյուարտը՝ խաղալով Դիանայի՝ Ուելսի արքայադստեր դերը։

Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Վենետիկի 78-րդ միջազգային կինոփառատոնում տեղի ունեցած մրցույթի շրջանակներում։ Այն նախատեսվում է թողարկել Միացյալ Թագավորությունում և Միացյալ Նահանգներում 2021 թվականի նոյեմբերի 5-ին։ Ֆիլմը քննադատների կողմից ստացել է դրական գնահատականներ է Ստյուարտի խաղի։

## Դերերում
* Քրիստեն Ստյուարտ՝ Արքայադուստր Դիանա

## Արտադրություն
2020 թվականի հունիսի 17-ին պաշտոնապես հայտարարվել է, որ Պաբլո Լառաինը լինելու է «Սպենսեր» ֆիլմի ռեժիսորը Քրիստեն Ստյուարտի մասնակցությամբ, որը հանդես է գալու գլխավոր դերում՝ կատարելով արքայադուստր Դիանայի դերը։ 2020 թվականի հունիսի 26-ին հայտնի է դարձել, որ Neon-ը ձեռք է բերել ավելի քան 4․000․000 ԱՄՆ դոլարի գործարքի շրջանակներում Միացյալ Նահանգներում ֆիլմի տարածման իրավունքը։ STX Entertainment-ը և DCM Film Distribution-ը տարածելու են ֆիլմը Միացյալ Թագավորությունում և Գերմանիայում։

Նկարահանումները սկսվել են Գերմանիայում, Schlosshotel Kronberg-ում, 2021 թվականի հունվարին, երբ Թիմոթի Սպոլը, Սալի Հոքինսը և Շոն Հարրիսը միացել են դերասանական կազմին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2021 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2021 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արտադրությունում գտնվող ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Գերմանական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1991 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր մայր-որդի հարաբերությունների մասին
Ջրհոսի DT

**Ջրհոսի DT** (), միայնակ փոփոխական աստղ Ջրհոսի համաստեղությունում, արևից մոտավորապես 5102 լուսատարի (մոտ 1564 պարսեկ) հեռավորության վրա (հաշվարկված՝ աստղային տարեկան պարալաքսի արժեքից)։ Տեսանելի աստղային մեծությունը +10,53m-ից մինչև +9,84m է։

## Բնութագիր
**Ջրհոսի DT**-ն սպեկտրային M դասի դանդաղ անկանոն փոփոխական (LB) կարմիր պուլսացնող աստղ է։ Արդյունավետ ջերմաստիճանը մոտ 3810 К (կելվին) է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջրհոսի համաստեղություն
Կատեգորիա:Աստղեր
Պուերտո-Այորա

**Պուերտո-Այորա** (իսպ. *Puerto Ayora*), Սանտա-Կրուս կղզուն կից լողափի հարավային հատվածում տեղակայված քաղաք, որը մտնում է Գալապագոսյան կղզիների (Էկվադոր) կազմի մեջ։ Պուերտո-Այորան հանդիսանում է Սանտա-Կրուսի Էկվադորի վարչական բաժանման կենտրոնը, որը Գալապագոսի նահանգային վարչական բաժանումներից է։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների Պուերտո-Այորայի բնակչությունը կազմում էր 11974 մարդ։ Այն համարվում է Գալապագոսյան կղզիախմբի ամենախոշոր բնակեցված կենտրոնը։

Քաղաքը այդպես է անվանվել ի պատիվ Իսիդրո Այորայի` 1926-1930-ական թվականների Էկվադորի նախագահի։

## Պատմություն և արդիականություն
Պուերտո-Այորա քաղաքի ներկայիս վայրում առաջին բնակիչները եղել են նավաստիներ, որոնց նավը կործանվել է 1905 թվականին։ Նրանք այնտեղ ապրեցին շուրջ երեք ամիս և օգտագործում էին կակտուսների հյութն ու ծովառյուծների արյունը։ 1926 թվականին Պուերտո-Այորան վերաբնակեցվեց մի խումբ նորվեգացիների  կողմից, ովքեր 1920-ական թվականներին նոր տարածքներ գրավելու համար եկել էին Գալապագոսյան կղզիներ, հույս ունենալով այնտեղ գտնել ոսկի և ադամանդ։ Նրանց հաջողության չհասան, իսկ մի քանի տարի անց Էկվադորի կառավարությունը բռնագրավեց նրանց նավերը և մնացած ունեցվածքը այն հիմունքներով, որ նրանք չէին կատարել ճանապարհների, դպրոցների ու նավահանգստային կառուցապատման` իրենց տրված խոստումները։ Արդյունքում 1929 թվականին գյուղում մնացին միայն երեք նորվեգացիներ։

Պուերտո-Այորա քաղաքում գտնվում է ծովային նավահանգիստ։ Համարվելով Գալապագոսյան կղզիների ամենախոշոր բնակեցված կենտրոնը, Պուերտո Այորան համարվում է նաև կղզիախմբի զբոսաշրջային կենտրոնը։ 1964 թվականին Պուերտո-Այորայի հյուս-արևելյան հատվածում հիմնադրվել է Չարլզ Դարվինի գիտահետազոտական կայանը։

## Բնակչությունը
2010 թվականի մարդահամարի համաձայն պուերտո Այորայի բնակչությունը կազմում էր 11974 մարդ։

## Աշխարհագրական դիրքը
Պուերտո Այորա քաղաքը տեղակայված է Սանտա- Կրուս կղզու հարավային հատվածում, Սեյմուր ակադեմիական օդանավակայանի կողքին։ Սեյմուրը գտնվում է Սանտա Կրուսի առափնյա Բալտրա կղզու վրա (Պուերտո Այորայից մոտավորապես 50 կիլոմետր ավտոմեքենայի մայրուղիով)։

## Կլիման

## Պատկերասրահ

Puerto_Ayora_harbor.jpg|Պուերտո Այորայի նավահանգիստ
Puerto_Ayora_isla_Santa_Cruz_Islas_Galápagos_Ecuador_foto_por_Alvaro_Sevilla_Design.jpg|Տախտակամածի գիշերային տեսքը
View_of_Puerto_Ayora.jpg|Տների ու ծովածոցի տեսարանը
Charles_Darwin_Research_Station.jpg|Դարվինի կայանի մուտքը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էկվադորի քաղաքներ
Խծկոնք

**Խծկոնք**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում։ Գտնվում էր Անի քաղաքից 22 կմ հարավ֊արևմուտք, Ախուրյանի վտակ Տեկորի գետի վերին հոսանքի ձախ ափին։

## Պատմամշակութային կաույցներ
Գյուղում է գտնվում Խծկոնք վանքը։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կրասինի փողոց (Վիբորգ)

**Կրասինի փողոց** (), կարճ, մոտ 250 մ երկարությամբ փողոց պատմական Վիբորգի կենտրոնում։ Անցնում է Հարավային պատվարի փողոցից մինչև Ամրոցային փողոց։

## Պատմություն
Փողոցը կառուցվել է Վիբորգի առաջին կանոնավոր հատակագծի համաձայն, որը 1640 թվականին կազմել է ինժեներ Անդերս Տորստենսոնը հողաշինարար Ա. Ստրենգի հետ համատեղ, ըստ որի քաղաքը բաժանված էր ուղիղ փողոցներով ուղղանկյունաձև թաղամասերի, որոնց լայնությունը հիմնականում 8,5 մետր էր։ Փողոցն ուղղեց քաղաքի ամրոցային պատի նախկին անցումը դեպի Դոմինիկյան վանքի տարածք։ Ի սկզբանե դա փոքրիկ ծառուղի էր Հարավային պատվարի  և Գոսուդարև փողոցների միջև։ 1861 թվականի քաղաքի գլխավոր հատակագծի համաձայն, որը կազմել է Վիբորգի նահանգային հողաշինարար Բերնդտ Օտտո Նյուլմանը, ուղղված փողոցը միացվել էր Դիտարանի փողոցին։ Հետագայում այն երկարաձգվեց մինչև Եկատերինինսկայա փողոց՝ հասնելով մինչև հին քաղաքի բնակչի տանը։

Նախահեղափոխական Վիբորգում փողոցը կոչվում էր Ֆրեզեսկայա (): Ֆիննական Pamppalankatu անունը տրվել է Ֆինլանդիայի անկախության հռչակումից հետո` Վիբորգի պաշտպանական պատի աշտարակի անունով` Պամպալա (), որը կանգնած էր Հարավային պատվարի փողոցի ելքի մոտ։

Փողոցի շենքը մեծապես տուժեց խորհրդա-ֆիննական պատերազմների արդյունքում (1939-1944), որից հետո ժամանակակից անվանումը տրվեց ի պատիվ խորհրդային նշանավոր պետական և կուսակցական գործիչ  Լեոնիդ Կրասինի (1870-1926), ով 1908 թվականին մեկ ամիս անցկացրել էր Վիբորգի նահանգային բանտում։

Փողոցին կից, այսպես կոչված Սոլբերգ թաղամասը (որը ձևավորվել է Ամրոցային, Կրասնոարմեյսկայա, Դիտաշտարակի և Կրասինի փողոցներով), նախատեսվում էր դարձնել թատերական և ժամանցային համալիր՝ վերականգնելով հին ճակատները։

## Տեսարժան վայրեր
280px|մինի|Քաղաքացու տունը, տեսարան Կրասին փողոցից
* Տուն 4 - Ադարիդի բնակելի շենք, ճարտարապետական հուշարձան,
* Տուն 10 - բնակելի շենք, ճարտարապետական հուշարձան,
* Տուն 12 - բնակելի շենք, ճարտարապետական հուշարձան,
* Քաղաքացու տուն (Կրեպոստնայա փողոց, 13 Ա)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Красина ул. (Выборг) ⇒ Выборгский р-н

Կատեգորիա:Վիբորգի փողոցներ
Ոսկանյան

**Ոսկանյան**,, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անդրանիկ Սամվելի Ոսկանյան (1990), ֆուտբոլիստ։
* Աշոտ Երջանիկի Ոսկանյան (1953), պետական գործիչ։
* Աշոտ Վաղինակի Ոսկանյան (1949), փիլիսոփա, պետական գործիչ։
* Արամ Հայկի Ոսկանյան (1975), ֆուտբոլիստ։
* Արամայիս Յուրիկի Ոսկանյան (1996-2016), զինծառայող։
* Արայիկ Անդրանիկի Ոսկանյան (1969), բժիշկ-վիրաբույժ։
* Արզաս Գրիգորի Ոսկանյան (1947), կոմպոզիտոր, երգիչ, մանկավարժ։
* Արթուր Աշոտի Ոսկանյան (1976), ֆուտբոլիստ։
* Արմեն Ոսկանյան (1970-1994), ազատամարտիկ։
* Արտակ (Էռնեստ) Սուրենի Ոսկանյան (1938-2019), բանաստեղծ, թարգմանիչ։ 
* Արուս Տիգրանի Ոսկանյան (օրիորդական անուն-ազգանունը՝ Արուսյակ Դարբասյան, 1889-1943), դերասանուհի։
* Արփի Ռաֆայելի Ոսկանյան (ծնվ․ 1978), բանաստեղծուհի, արձակագիր։
* Գագիկ Շավարշի Ոսկանյան (1950), պետական գործիչ։
* Գասպար Կարապետի Ոսկանյան (1887-1937 կամ 1940), ռազմական գործիչ։
* Գևորգ Ոսկանյան (1923-1968), նկարիչ, բեմադրիչ, թատերական նկարիչ և դերասան։
* Գուրգեն Վահանի Ոսկանյան (1899-1971), կուսակցական, պետական աշխատող։ 
* էլեոնորա Սերգեյի Ոսկանյան (1921-1999), դաշնակահարուհի, մանկավարժ։
* Էմիլ Սերոբի Ոսկանյան (1941), քիմիկոս։
* Էվա Պավելի Ոսկանյան (1991), դաշնակահարուհի, կիթառահարուհի, երգչուհի։
* Լերմոնտ Ոսկանյան (1957-1993), ազատամարտիկ։
* Կառլեն Վաղարշակի Ոսկանյան (1930-2011), հոգեբան։
* Կարեն Ոսկանյան (1975-1999), ազատամարտիկ։
* Հակոբ Մկրտչի Ոսկանյան (*Յակով Տեր-Ոսկանյան*, 1924-1993), դիրիժոր։ 
* Հովսեփ Ոսկանյան (1883-1939), դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ։
* Հրանտ Մուշեղի Ոսկանյան (1924-2005), պետական գործիչ։
* Մասիս Արթուրի Ոսկանյան (1990), ֆուտբոլիստ։
* Մարինա Ոսկանյան (1961), քիմիկոս-ճարտարագետ, նավթագետ։
* Մաքսիմ Անդրանիկի Ոսկանյան (ծնվ․ 1950), բանաստեղծ, թարգմանիչ։
* Նոնա Ոսկանյան (1961), երաժշտագետ։
* Շոթա Նապոլեոնի Ոսկանյան (1960), գեղանկարիչ, քանդակագործ։
* Ոսկան Աղաբեկի Ոսկանյան (1906-1944), ինժեներ-էլեկտրամեխանիկ, պետական գործիչ։
* Ռուբեն Հայրապետի Ոսկանյան (1891-1937), կուսակցական, պետական գործիչ։
* Ռուզաննա Ռոբերտի Ոսկանյան (ծնվ․ 1989), բանաստեղծ։
* Ստեփան Ոսկանյան (1825-1901), հրապարակախոս, խմբագիր, թարգմանիչ, մանկավարժ։
* Վազգեն Կարապետի Ոսկանյան (1911), պատմաբան։ 
* Վաղինակ Բոգդանի Ոսկանյան (1932-1997), անասնաբույծ։ 
* Վարուժան Ոսկանյան (1958), պետական-քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, գրող։
* Վոլոդյա Երջանիկի Ոսկանյան (1932), կենսաբան-էկոլոգ։ 
* Վրեժ Ոսկանյան (1974-1993), ազատամարտիկ։
* Վուրգ Արշակի Ոսկանյան (1941-1993), Արցախյան պատերազմի մասնակից։
* Տարոն Հենրիկի Ոսկանյան (1993), ֆուտբոլիստ։

## Հաստատություններ
* Ոսկանյան տպարան

## Գրական հերոսներ
* *Արթուր Ոսկանյան*, Վարդգես Պետրոսյանի «Ծանր է Հիպոկրատի գլխարկը» դրամայի հերոսներից։
* *Սերժ Ոսկանյան*, Մկրտիչ Սարգսյան «Շահմարի առեղծվածը» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Լադանովի փողոց (Վիբորգ)

**Լադանովի փողոց**, փողոց Վիբորգի պատմական մասում։ Համարվում է Հարավային պատվար փողոցի շարունակությունը՝ Թատերական փողոցից մինչև Ամրոցային փողոց։

## Պատմություն
280px|thumb|ձախից|Ա. Տորստենսոնի հատակագիծը
Փողոցն անցնում էր հին քաղաքային պատի գծի երկայնքով, որը ապամոնտաժվել էր 19-րդ դարի կեսերին։ Հոֆգերիխտյան կամ Հոֆգերիխտի փողոց () պատմական անունը կոչվել է կայսերական Վիբորգյան Հոֆգերիխտի անունով (Ֆինլանդիայի Մեծ դքսության երկրորդ ատյանի երեք դատարաններից մեկը, որը գտնվում է թիվ 27 հասցեում, այժմ՝ Դիտարանի փողոց)։

Ֆինլանդիայի անկախության հռչակումից հետո պաշտոնական դարձավ անվան ֆիննական տարբերակը՝ Hovioikeudenkatu (Դատարանի փողոց,  - դատարան)։ 1930-ական թվականներին, Պանցերլաքս ամրոցի վերակառուցման, թանգարանի և արվեստի դպրոցի շենքի, ինչպես նաև ֆունկցիոնալիզմի ոճով շվեդա-գերմանական լյութերական համայնքի շենքի կառուցման ընթացքում ձևավորվեց փողոցների ժամանակակից կառուցապատումը։ Խորհրդային Վիբորգում փողոցը վերանվանվեց Լուժսկայա։

Ժամանակակից անվանումը փողոցը ստացել է 2004 թվականին՝ ի պատիվ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Վիբորգի պատվավոր քաղաքացի  Պյոտր Լադանովի (1904-1989)։

## Տեսարժան վայրեր
Փողոցում տեղակայված բոլոր շենքերը, որպես ճարտարապետական հուշարձաններ, ներառված են մշակութային ժառանգության օբյեկտների գրանցամատյանում։
* Թիվ 1 շենք - Պանցերլակս ամրոց և Էրմիտաժ-Վիբորգ ցուցահանդեսային կենտրոն,
* Թիվ 3 շենք - Վառոդի նկուղ,
* Շվեդա-գերմանական լյութերական ծխական համայնքի տուն,
* Վիբորգյան Հոֆգերիխտի ծառայողական մասնաշենք (ճարտարապետական հուշարձան),
* Վիբորգի Ե. Ն. Հեյդենի անվան տարրական ուսումնարան,
* Վիբորգի ռեալական ուսումնարան։


Здание музея изящных искусств и школы живописи (Выборг).JPG|Թանգարանի և արվեստի դպրոցի շենքը Պանցերլաքս ամրոցի վրա
Vyborg Vyborgskaya21 006 9454.jpg|Նախկին ծխական տուն
Выборг, ул.Сторожевой башни 27-29.jpg|Նախկին Հոֆգերիխտը սպասարկման շենքով
4Y1A2308 Vyborg, Russia (34332714774).jpg|Ուսումնարանի շենք


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիբորգի փողոցներ
Մարկոսյան

**Մարկոսյան**,, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աիդա Սուրենի Մարկոսյան (1952), լեզվաբան։
* Աշոտ Խաչատուրի Մարկոսյան (1957), տնտեսագետ, պետական գործիչ։
* Արմենակ Պարսամի Մարկոսյան (1895-1978), գուսան։
* Արտյոմ Արմենի Մարկոսյան (1975), դերասան, սցենարիստ, հաղորդավար, ռեժիսոր, պրոդյուսեր։
* Գոհար Մարկոսյան-Կասպեր (1949-2015), գրող, արձակագիր, բանաստեղծ։
* Դավիթ Սերգեյի Մարկոսյան (1972), շախմատիստ։
* Դիանա Մարկոսյան (1989), վավերագրական ֆոտոլրագրող, գրող, ռեժիսոր։
* Էդգար Էդվարդի Մարկոսյան (1997), զինվորական, Արցախի հերոս։
* Կառլոս Հայկի Մարկոսյան (1915-2002), օպերային երգիչ։
* Հակոբ Արտաշեսի Մարկոսյան (1904-1972), ֆիզիոլոգ, մանկավարժ։
* Հասմիկ Մարկոսյան (1956), բալետի քննադատ։
* Մկրտիչ Մարկոսյան (1938), գրող։
* Նեդ Մարկոսյան, փիլիսոփա։
* Սերգեյ Գրիգորի Մարկոսյան (1946-2018), կոմպոզիտոր, երաժշտագետ-ֆոլկլորիստ։
* Ստեփան Եղիազարի Մարկոսյան (1937-2015), մաթեմատիկոս, պրոֆեսոր և մանկավարժ։
* Վրեժ Վարանցովի Մարկոսյան (1950), քաղաքական գործիչ։

## Գրական հերոսներ
* *Լևոն Մարկոսյան*, Մկրտիչ Սարգսյան «Շահմարի առեղծվածը» վիպակի հերոսներից։
* *Մարկոսյան (աշխատանքի գծով տեղակալ)*, Արամ Վարդանյանի «Մեղավոր հոգու շշունջը» վեպի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Լատիներեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Բըրնաբի

**Բըրնաբի** (), քաղաք Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգում։ Բնակչության թվով նահանգի երրորդ քաղաքն է։ Վանկուվերի արևելյան արվարձանն է։ Հիմնադրվել է 1892 թվականին, հիմնադրումից 100 տարի անց ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Բըրնաբիի առաջացման առաջին 30-40 տարիների ընթացքում նրա աճը պայմանավորված էր այնպիսի բուռն զարգացող և տնտեսապես կարևոր քաղաքների միջև հարմարավետ տեղադրությամբ, ինչպիսիք են Վանկուվերը և Նյու Վեսթմինսթըրը։ Սկզբում քաղաքը գյուղատնտեսական շրջան էր, որը արտադրանք էր մատակարարում տեղական շուկաներին։ Հետագայում Բըրնաբին դարձավ, և մինչ օրս մնում է կարևոր տրանսպորտային միջանցք՝ Վանկուվերի, Ֆրեյզեր գետի հովտի և նահանգի ներքին շրջանների միջև։

Քաղաքի ձևավորման ժամանակ բնակիչները միաձայն որոշել են այն կոչել ի պատիվ օրենսդիր, մասոնի և Կանադայի հետազոտող Ռոբերտ Բըրնաբիի, որը գնդապետ Ռիչարդ Մուդիի անձնական քարտուղարն էր, 19-րդ դարի կեսերին Բրիտանական Կոլումբիայի առաջին լեյտենանտ նահանգապետը։

## Աշխարհագրություն
Զբաղեցնում է 98,6 կմ² տարածք։ Տեղակայված է Մեծ Վանկուվերի ագլոմերացիայի աշխարհագրական կենտրոնում՝ Վանկուվերի և Պորտ-Մուդի արևմուտքում, Կոկուիթլամի և Նյու Վեսթմեսթըրի արևելքում։ Բարձր կետը Բըրնաբի լեռն է՝ ծովի մակարդակից 370 մ բարձր։

## Կլիմա

## հասարակություն
Քաղաքը զբաղեցնում է Վանկուվերի քաղաքային ագլոմերացիայի տարածքի մոտավորապես 4%-ը։ Համարվում է Բրիտանական Կոլումբիայի երրորդ խոշոր քաղաքը։ Բըրնաբին միշտ աչքի է ընկել ներգաղթացների մեծ թվով։ Հյուսիսիային Բըրնաբիում գտնվող Հեյսթինգս փողոցը համարվում է իտալացիների բնակավայր, այնտեղ շատ են իտալական ռեստորանները։ Քաղաքի հարավային մասում շատ են Չինաստանից, Հարավային Կորեայից, նախկին Հարավսլավիայից եկածները։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի՝ բնակչության 54%-ի համար անգլերենը և ֆրանսերենը չի համարվում մայրենի լեզու։

## Բնակչության կրոնական պատկանելիություն
35,3% — չեն նշել կրոնը կամ աթեիստ են,21,3%-ը՝ կաթոլիկ, 19,9 %՝ բողոքական, 6,1%՝ քրիստոնյա, 4,9%՝ բուդդիստ; 4,8%՝ իսլամ; 7,7%՝ այլ։

## Կրթություն
* Սայմոն Ֆրեյզերի համալսարան
* Բրիտանական Կոլումբիայի տեխնոլոգիական համալսարան

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Տուրիզմ 
* Քաղաքային գրադարան
* Ճանապարհորդություն վանկուվերում

Կատեգորիա:1892 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ
Մայքլ Սսերումագա

**Մայքլ Սսերումագա** (, ), ուգանդացի ֆուտբոլիստ, որը խաղում է Վիլլա ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

## Կարիերա
Մայքլն իր կարիերան սկսել է Police Jinja-յի երիտասարդական հավաքականի կազմում 2007 թվականի օգոստոսին, Հելսինբորգ ֆուտբոլային ակումբ տեղափոխվելուց առաջ։ Տեղափոխվել է ավագ կազմ 2008 մրցաշրջանում։ Այնուամենայնիվ, ուգանդական KB Lions թիմի հետ վերապատրաստման ժամանակ նա ստացել է կոճի ծանր վնասվածք, որը նրան ստիպել է բաց թողնել պարապմունքները գրեթե մեկ տարի։

2009 թվականի սեպտեմբերին Սսերումագան մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել Uganda Revenue Authority ֆուտբոլային ակումբի հետ` իր ուժերը վերականգնելու և դեպի Եվրոպա վերադարձն ապահովելու համար։ Ուգանդայի Caf Champions League-ի ներկայացուցիչը` Bunamwaya S.C.-ն, Սսերումագայի հետ կնքել է 6 ամսվա պայմանագիր։

2011 թվականի փետրվարին նա միացել է ռուանդական Ռայոն Սպորտին։

## Միջազգային կարիերա
Նրա դեբյուտը Ուգանդայի ազգային հավաքականի կազմում եղել է 2008 թվականի հունիսին, Բենինի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ուգանդացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Մայքլ Սթիվենս

**Մայքլ Սթիվենս** (, ), ամերիկացի տեսաբլոգեր, հայտնի է ՅուԹյուբի  «*Vsauce*» ալիքի ստեղծմամբ։ Որպես «*Vsauce*» ալիքի հաղորդավար՝ Մայքլը դարձել է ամենահաջողակ յություբերներից մեկը (ավելի քան 12 միլիոն բաժանորդ և 1,3 միլիարդ դիտում), ինչպես նաև համացանցի գիտության հանրամատչելիացման առաջատարներից մեկը։ 2017 թվականին նա ստեղծել և նկարահանվել է «*Mind Field*» (YouTube Red) սերիալում և ներկայացրել է «*Brain Candy Live*» համազգային կրթական բեմական տուրը Ադամ Սևիջի հետ։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Մայքլը ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 23-ին Միսսուրի նահանգի Կանզաս Սիթի քաղաքում։ Մայրը աշխատել է որպես ուսուցչի օգնական, իսկ հայրը քիմիկոս-ինժեներ էր։ 1991 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Կանզաս նահանգի Սթիլվել տեղամաս։ Մայքլը ավարտել է Բլու Վելիի միջնակարգ դպրոցը, որտեղ նա զարգացրել է կոմիկի իր տաղանդը և մասնակցել տեղեկատվական խոսքի և դրամատիկական ակումբի ծրագրերին։ Այնուհետև ավարտել է Չիկագոյի համալսարանը՝ հոգեբանության և անգլիական գրականության բակալավրի աստիճանով։ Դեռևս ուսանող եղած ժամանակ Մայքլը հետաքրքրվել է տեսանյութի խմբագրմամբ՝ դիտելով «Փայլատակում» ֆիլմի թրեյլերը։ Մայքլի ալիքում ի սկզբանե թողարկվել է տեսախաղերի հետ կապված կոնտենտ, քանի դեռ նրա «*DOT*» տեսակրթական շարքի հանրաճանաչությունը չէր դարձել բանավեճերի առարկա, որոնք ընդհանուր հետաքրքրություն են ներկայացրել «*Vsauce*»-ի նկատմամբ։

## Անձնական կյանք
Մայքլը տեղափոխվել է Լոնդոն 2012 թվականին։ 2016 թվականին նա ամուսնացել է և վերադարձել Ամերիկա, իսկ այժմ բնակվում է Լոս Անջելեսում։

Իր «*Field Day*» վավերագրական ֆիլմում Մայքլը որոշել է այցելել Ալյասկայի Ուիթիեր հեռավոր քաղաքի յուրահատկությունը ուսումնասիրելու համար։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և պարգևներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ինտերնետային աստղեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Գուգլ ընկերության աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Յություբերներ
Մասայա (քաղաք)

**Մասայա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Նիկարագուայի արևմտյան մասում, Մասայա դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրական դիրք
Մասայան գտնվում է Գրանադա քաղաքից մոտ 14 կմ արևմուտք և Մանագուա քաղաքից 31 կմ հարավ-արևելք։ Քաղաքի արևմուտքում է է գտնվում Մասայա հրաբուխը, որի անունից էլ առաջացել է քաղաքի անունը։

Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 254 մետր է։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է գաղութային շրջանում, 1839 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, Նիկարագուայի տարածքի ամենահին քաղաքներից մեկն է։

ԱՄՆ-ի զորքերի կողմից Նիկարագուայի օկուպացիայի ընթացքում քաղաքում գտնվող գեներալ Բենհամին Սելեդոնի զորքերը 1912 թվականի սեպտեմբերի 19-ին մարտի են բռնվել ԱՄՆ-ի ծովային հետևակի ջոկատի հետ։ Մենամարտից հետո նիկարագուացիները նահանջել են իսպանական հին ''Coyotepe'' ամրոց, որը պահել են մինչև 1912 թվականի հոկտեմբերի 4-ը։ 1912 թվականի հոկտեմբերի 4-ի մարտում ամերիկացիները գրոհով վերցրել են ամրոցը, գեներալ Սելեդոնը սպանվել է։

1962 թվականին քաղաքի բնակչության թիվը 30,1 հազար մարդ էր, այն գյուղատնտեսական շրջանի առևտրա-արդյունաբերական կենտրոն էր։

1967 թվականին իսպանական ամրությունը պատմական հուշարձան (*Monumento Histórico*) է ճանաչվել։

1970 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 49,7 հազար մարդ, այն գյուղատնտեսական շրջանի կենտրոնն էր (ծխախոտի աճեցման գլխավոր կենտրոններից մեկը)։ Բացի կաշվի մշակումից և գյուղմթերքի վերամշակումից, այստեղ եղել է բամբակյա գործվածքների, ծղոտե գլխարկների և այլ սպառողական ապրանքների արհեստագործական արտադրություն, այստեղ է գտնվել նաև Թենդերի հնագիտական թանգարանը (երկրի երկու թանգարաններից մեկը)։

Սանդինիստական ազգային ազատագրական ճակատի և ազգային գվարդիայի միջև ռազմական գործողությունների սկսվելուց հետո երկրում ռազմական դրություն Է մտցվել, բռնաճնշումներ են սկսվել ընդդիմության դեմ։ 1977 թվականի օգոստոսի սկզբին Մասայա քաղաքում տեղի է ունեցել Ազատագրության ժողովրդավարական միության Ազգային վեհաժողովը, որը բնակչությանը կոչ էր անում պայքարել արտակարգ դրության և մամուլի գրաքննության վերացման, արհմիութենական կազմակերպությունների և քաղաքական կուսակցությունների գործողությունների ազատության, քաղբանտարկյալների ազատ արձակման համար։

1982 թվականի օգոստոսի 18-ին Մասայա քաղաքում ամերիկյան և իսրայելական արտադրության ավտոմատ հրացաններով զինված «կոնտրաս» խումբը կրակ է բացել ցուցարարների վրա, ինչի հետևանքով զոհվել է երեք և վիրավորվել ևս վեց մարդ։

1989 թվականի հոկտեմբերի 9-ին կառավարությունը քաղաքին տվել է պատմամշակութային կենտրոնի կարգավիճակ (*Patrimonio Cultural de la Nación*)։

## Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականի վիճակագրության տվյալների՝ քաղաքի բնակչության թիվը կազմում է 92 540 մարդ։

*Բնակչության թվի դինամիկան ըստ տարիների․*

## Հայտնի բնիկներ
Մասայայում է ծնվել Էնրիկե Բոլանոսը՝ 2002-2007 թվականներին Նիկարագուայի նախագահը։

## Քույր քաղաքներ
*  Բելու Օրիզոնտի, Բրազիլիա
*  Դիտցենբախ, Գերմանիա
*  Լեսթեր, Միացյալ Թագավորություն
*  Նեյմեյխեն, Նիդերլանդներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1839 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նիկարագուայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նիկարագուայի քաղաքներ
Սանկարան չի մահացել (ֆիլմ)

**Սանկարան չի մահացել** (, ), 2019 թվականին բուրկինացի կինոգործիչ Լյուսի Վիվեի նկարահանած ֆրանսիական վավերագրական կինոնկար (պրոդյուսեր՝ Էժենի Միշել-Վիլետ)։ Ֆիլմը պատմում է երիտասարդ բանաստեղծ Բիկոնտինի և Բուրկինա Ֆասոյի հյուսիսից դեպի հարավ նրա ճամփորդության մասին, ճամփորդություն, որ իրականացնում է այդ երկրի նախկին նախագահ Թոմաս Սանկարայի իշխանության օրոք՝  2014 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցած ժողովրդական ապստամբությունից հետո։

2021 թվականին այս կինոնկարը նվաճել է Բենինի կինոփառատոնի մրցանակը «Լավագույն պատմա-վավերագրական ֆիլմ» անվանակարգում։

## Մրցանակներ
*Սանկարան չի մահացել* ֆիլմը ցուցադրվել է մի շարք միջազգային կինոփառատոներում և արժանացել քննադատների դրվատական գնահատականին ու մրցանակների։

* «Վավերագրական կինոնկարի լավագույն ռեժիսուրա» անվանակարգում՝ (Best Documentary Direction)՝ Աուստրալի միջազգային կինոփառատոնում (in Festival Internacional de Cine Austral)
* *Tamil Nadu* կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ նշում 
* MENTION SPÉCIALE DU JURY DOKer Festival International du Film Documentaire 
* Մոսկվայի վավերագրական ֆիլմերի միջազգային փառատոնի հատուկ նշում (SPECIAL MENTION DOKer Moscow International Documentary Film Festival 2020) 
* Ռոդ Այլենդի 2020 թվականի միջազգային կինոփառատոնի առաջին մրցանակ (FIRST PRIZE "Breaking boundaries" RHODE ISLAND INTERNATIONAL FILM FESTIVAL 2020) 
* Բուդապեշտի 2019 թվականի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ «Լավագույն վավերագրություն» անվանակարգում (Best Documentary Feature Budapest IFF HUNGARY 2019)
* Աֆրիկյան միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակ (SPECIAL JURY PRIZE in African International Film Festival AFRIFF) 
* ԱՄՆ-ի Քամդեն քաղաքում անցկացված միջազգային կինոփառատոնի Ջոն Մարշալի անվան մրցանակ (JOHN MARSHALL AWARD for Contemporary Ethnographic Media au Camden IFF, USA)
* ENTREVUES DE BELFORT, PRIX FILM EN COURS 2018

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վավերագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Թոփուզյան

**Թոփուզյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աիդա Օնիկի Թոփուզյան (ծնվ․ 1948), պետական, գիտության գործիչ։
* Հայկանուշ Մարգարի Թոփուզյան (1885-1966), գրող, հասարակական գործիչ։
* Մանուկ Լևոնի Թոփուզյան (ծնվ․ 1949), իրավաբան։
* Նարեկ Թոփուզյան (ծնվ․ 1980), արձակագիր։
* Վիգեն Օնիկի Թոփուզյան (ծնվ․ 1950), քիմիկոս-օրգանիկ։

## Գրական հերոսներ
* *Ժորա Թոփուզյան*, Մկրտիչ Սարգսյան «Շահմարի առեղծվածը» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Էպսոմիտ

thumb|200px
**Էպսոմիտ**, (դառը աղ), միներալ բնական ծծմբաթթվային մագնեզիում։ Քիմիական կազմը՝ MgSO_4 \cdot 7H_2O: Բյուրեղագիտական համակարգը ռոմբային է, կարծրությունը՝ 2–2,5, խտությունը՝ 1680 կգ/մ³, անգույն է, թափանցիկ։ Չոր օդում ծածկվում է փառով։ Կիրառվում է տեքստիլ, թղթի, շաքարի, քիմիական, դեղագործական արդյունաբերության մեջ, բժշկության բնագավառում։

Կատեգորիա:Սուլֆատներ
Կատեգորիա:Մագնեզիումի միացություններ
Էջկապ

**Էջկապ**, առանձին պատրաստած տպագրական ֆորմայից միատեսակ ֆորմատի երեսներ կազմելու պրոցես՝ դրանց կից դնելով էջաթվեր, էջախորագրեր, մամլադրեր, մամլանիշներ, առանձին երեսով գնացող տիտղոսաթերթեր, ձոներ, ոտանավորներ և այլն։

#  Տպագրական կաղապարի պատրաստման պոլիգրաֆիական պրոցես։ Էջկապի ժամանակ որոշվում է էջերի թիվը, էջում՝ տողերի թիվը, վերնագրի, պատկերազարդումների, տիտղոսատարրերի, տեղեկատու նյութերի տեղադրումը, նախնական էջերում բացատների չափերը ևն։ Էջկապ կատարվում է տպարանում, ըստ հրատարակության մակետի կամ ըստ շարվածքի և կլիշեի շարվածասյան տպվածքների վրա կատարված նշումների։ Առանց սյուների տպագրության դեպքում էջկապ կատարվում է ըստ բնագրի վրա կատարված նշումների։ Ըստ բնագիր–մակետի էջկապի դեպքում բնագիր–մակետը տպարան է իջեցվում էջավորված մակետի տեսքով՝ ճշգրիտ և վերջնական հաշվարկով, բոլոր նյութերի նշումով։ Էջկապի գլխավոր խնդիրն է տեքստի տրամաբանական կառուցվածքի դրսևորումը, դյուրընթեռնելիության, էջերի և ամբողջ հրատարակության անհրաժեշտ համամասնությունների ապահովումը։ Տեքստը էջկապվում է մեկ, երկու, երեք և ավելի շարվածասյուներով։ Պատկերազարդումների էջկապի համար կան մի քանի հիմնական սխեմաներ, բաց (պատկերազարդումները տեղադրվում են էջի վերևում կամ ներքևում), փակ (պատկերազարդումները տեքստով սահմանափակվում են վերևից և ներքևից), խուլ (պատկերազարդումները տեքստով սահմանափակվում են բոլոր կողմերից, ինչպես նաև տեղադրվում են լուսանցքում կամ մասամբ դուրս են բերվում լուսանցք)։
# Էջկապված շարվածքի (սրբագրության) տպվածք՝ սխալների ուղղման համար։

Կատեգորիա:Տպագրություն
Էջմիածնի հոգևոր ճեմարան

**Էջմիածնի հոգևոր ճեմարան**, կրոնական բարձրագույն գիշերօթիկ ուսումնական հաստատություն։ Բացվել է 1945-ի նոյեմբերի 1-ին, Էջմիածնում, Մատենադարանի նախկին շենքում, Գևորգ Զ Չորեքչյան կաթողիկոսի նախաձեռնությամբ՝ հանդիսանալով Գևորգյան ճեմարանի յուրատեսակ շարունակությունը։ Ուսման տևողությունը 6 տարի է (3-ը՝ միջնակարգ դասարանական, 3-ը՝ բարձրագույն–լսարանական ծրագրերով)։ Նպատակն է հոգևորականներ պատրաստել հայ առաքելական եկեղեցիների համար։ Ընդունվում են 8-ամյա կամ 10-ամյա կրթություն ունե ցող 17–18 աարեկան քաղաքացիները և սփյուռքում հայկական կրթություն ստացած երիտասարդները։ Դասավանդվում են եկեղեցական–կրոնական (հայ եկեղեցու պատմություն, ընդհանուր եկեղեցու պատմություն, քարոզխոսություն, էկյումենիզմ, աստվածաբանություն, Աստվածաշնչի մեկնաբանություն), հայագիտական (հայոց լեզու և գրականություն, գրաբար, հայ ժողովրդի պատմություն) առարկաներ, երաժշտություն (եկեղեցական և եվրոպական), լեզուներ (ռուսերեն, անգլերեն), ինչպես և ուսանողների ընդհանուր զարգացմանը նպաստող այլ առարկաներ։ Շնորհալի ուսանողներին Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը ուղարկում է քույր եկեղեցիների (ռուսական ուղղափառ, կաթոլիկ, հունական ուղղափառ, անգլիկան) կրոնական–կրթական բարձրագույն ուս. հաստատությունները՝ հարստացնելու իրենց լեզվական, աստվածաբանական–մասնագիտական գիտելիքները։ 
Տեսուչներ են եղել Մ. Մինասյանը, Հ. Աբրահամյանը, Ն. Պոզապալյանը, Հ. Մարուքյանը (1970-ից)։
Տարբեր տարիներ ճեմարանում դասավանդել են Վազգեն Ա կաթողիկոսը, Շ. Գալստյանը, Ա. Առաքելյանը, Ա. Աբրահամյանը, Ա. Ղարիբյանը, Վ. Առաքելյանը, Կ. Ղաֆադարյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Հայաստանի ճեմարաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Արտեմ Փաթափության

**Արտեմ Փաթափության** (), լիբանանահայ մոլեկուլային կենսաբան, նյարդաբան։ 2021 թվականին բժշկության ոլորտում արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։ Նա հայտնի է PIEZO1, PIEZO2 և TRPM8 ռեցեպտորների բնութագրմամբ, որոնք հայտնաբերում են ճնշումը, մենթոլը և ջերմությունը։ 2021 թվականին Դեյվիդ Ջուլիուսի հետ համատեղ արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի։ Փաթափությանը ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր անդամ է։

## Կրթություն
Արտեմ Փաթափությանը ծնվել է 1967 թվականին, Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։ Հայազգի գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, թատերագիր, վիպագիր Սարգիս Վահագնի որդին է։ Արտեմի մայրը՝ Հայկուհի Աճեմյանը, Լիբանանում եղել է հայկական դպրոցի տնօրեն, ԱՄՆ տեղափոխվելուց հետո հայկական դպրոցում աշխատել է ուսուցչուհի։ Արտեմի եղբայրը՝ Արան, համակարգչային գիտությունների դոկտոր է, գիտնական, հանդիսանում է բազմաթիվ գյուտերի հեղինակ, քույրը՝ Հուրին անգլերենի և գրականության մասնագետ է, Լիբանանի Ազգային Եղիշե Մանուկյան քոլեջում աշխատել է որպես ուսուցչուհի։

Արտեմ Փաթափությանը սովորել է Լիբանանի Հովակիմյան-Մանուկյան վարժարանում, որից հետո ուսումը շարունակել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում։ 1986 թվականին մեկնել է ԱՄՆ։ 1990 թվականին Կալիֆոռնիայի համալսարանում ստացել է բջիջների և զարգացման կենսաբանության բնագավառի բակալավրի աստիճան, 1996 թվականին կենսաբանության բնագավառում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանում աշխատել է Լուի Ֆ. Ռեյխարդտի հետ։ 2000 թվականին դարձել է Scripps հետազոտական ինստիտուտի դասախոս։ 2000-2014 թվականներին մեկ այլ հետազոտական պաշտոն է ստացել «Նովարտիս» հետազոտական հիմնադրամում։ 2014 թվականից որպես հետազոտող հանդես է գալիս Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտում

2022 թվականի հունիսի 14-ին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր անդամ։

## Հրապարակումներ
* LRRC8 պրոտեինները ձևավորում են ծավալով կարգավորվող անիոնային ալիքներ, որոնք զգում են իոնային ուժը,
* Piezo2 is the major transducer of mechanical forces for touch sensation in mice.,
* ,
* ,
* 
* ,
* :

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ardem Patapoutian, PhD at Scripps Research (scripps.edu)
* The Patapoutian Lab (patapoutianlab.org)
* CV Patapoutian 
* Ardem Patapoutian, PhD at Howard Hughes Medical Institute (hhmi.org)
* Ardem Patapoutian  in *Academic Tree* (neurotree.org)

Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Լիբանանից ԱՄՆ արտագաղթածներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Վի Հա Ջուն

**Վի Հա Ջուն ❤️** (, ի ծնե՝ Վի Հյուն Յի (), ) հարավկորեացի դերասան և մոդել։ Առավել հայտնի է «Գոնջիամ․ ուրվականների ապաստան» (2018) և «Կեսգիշեր» (2021) ֆիլմերում և «Ինչ-որ բան անձրևի տակ» (2018), «Ռոմանտիկան բոնուսային գիրք է» (2019), «Կրկին 18» (2020) և «Կաղամարի խաղ» (2021) հեռուստասերիալներում կատարած դերերով, որոնցից վերջինը նրան միջազգային ճանաչման է բերել։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստասերիալ

### Վեբ սերիալ

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Բելկա և Ստրելկա։ Կարիբյան գաղտնիք

**Բելկա և Ստրելկա։ Կարիբյան գաղտնիք** (), ռուսական լիամետրաժ համակարգչային անիմացիոն ֆիլմ։ Այն 2013 թվականի ռուսական «Բելկա և Ստրելկա։ Lուսնային արկածներ» լիամետրաժ ֆիլմի շարունակությունն է, ինչպես նաև «Բելկա և Ստրելկա» շարքի երրորդ լիամետրաժ ֆիլմն է։ Ֆիլմի սյուժեի համաձայն ՝ Խորհրդային հրամանատարությունը Բելկային ու Ստրելկային տիեզերական ուղեծրային թռիչք իրականացնելու առաքելությամբ ուղարկում է Կուբա կղզի։

Անիմացիոն ֆիլմի կերպարների հնչյունավորմանը մասնակցել են հայտնի ռուս դերասաններ Յուլյա Պերեսիլդը, Իրինա Պեգովան, Եվգենի Միրոնովը, Սերգեյ Բուրունովը, ինչպես նաև երաժիշտ Սերգեյ Շնուրովը։ Նվագախմբային սաունդթրեքի ձայնագրությանը մասնակցել է 70 հոգուց բաղկացած սիմֆոնիկ նվագախումբը ՝ Մեծ Թատրոնի դիրիժոր Ալեքսեյ Վերեշչագինի ղեկավարությամբ։

Ֆիլմը «*КиноАтис*» կինոստուդիայի արտադրանքն է՝ Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարություն և Համառուսաստանյան պետական հեռուստառադիոընկերության պետական աջակցությամբ։

Ֆիլմի նախնական անվանումն է «Բելկա և Ստրելկա։ Կուբայի Փրկությունը» Սկզբում ֆիլմի պրեմիերան նախատեսված էր 2020 թվականի ապրիլի 30-ին, սակայն COVID-19 համավարակի պատճառով այն հետաձգվեց մինչև 2020 թվականի սեպտեմբերի 24-ը։

## Հնչյունավորում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Կատեգորիա:Կենդանիները տիեզերքում
Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր
Սագիտ Ռամիև

**Սագիտ Ռամիև** (, ), թաթար բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բաշկորտոստանի Կուգարչինսկի շրջանի Իբրաևո գյուղում, լաստանավորդի ընտանիքում, 1880 թվականի փետրվարի 12-ին։ Սովորել է թաթարական Խուսայինիա մեդրեսեում և Օրենբուրգի ռուսական դպրոցում։ 1902-1906 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ, այնուհետև տեղափոխվել Կազան, որտեղ սկսել է աշխատել «Таң йолдызы» թերթում։ 1912-1913 թվականին աշխատել է Աստրախանում։ 1922 թվականից ապրել է Ուֆայում։

Նա գրել է «Таң вакыты» արձակ բանաստեղծությունը, «Դու», «Նա», «Бер көше» (Մենակ) քնարական բանաստեղծությունները, «Низамлы мәдрәсә», «Яшә, Зөбәйдә, яшим мин» պիեսները։ Նաև զբաղվել է թարգմանություններով, թաթարերեն թարգմանել է շարք աշխատանքներ Լև Տոլստոյից, Նիկոլայ Նեկրասովից, Դեմյան Բեդնիից, Ռաֆայելլո Ջովանյոլիից, ինչպես նաև` «Մարսելյոզը»։

## Ծանոթագրություններ

 
## Արտաքին հղումներ
* Գրական համառոտ հանրագիտարան

Կատեգորիա:Թաթար բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թաթար գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Միսիսիպիի համալսարան

**Միսիսիպիի համալսարան** или **Համալսարան Միսիսիպի** (, также ), Օքսֆորդի պետական հետազոտական համալսարան, ԱՄՆ նահանգ Միսիսիպի։ Միսիսիպի նահանգի ամենամեծ համալսարանը։ Ստեղծվել է 1844 թվականին։ Համալսարանն ունի հինգ կորպուս Օքսֆորդ, Բունեվիլ, Գրենադա, Տուպելո և Սաուտխեվեն քաղաքներում, ինչպես նաև Ջեքսոնի բժշկական կենտրոնում։ Համալսարանում սովորում են աշխարհի գրեթե 70 երկրների ուսանողներ։

## Պատմություն
### Մեր օրերում
Համալսարանը ընտրվել է 2008 թվականի նախագահական առաջին բանավեճը անցկացնելու համար։ Այն տեղի է ունեցել 2008 թվականի սեպտեմբերի 26-ին սենատոր Ջոն Մաքքեյնի և Բարաք Օբամայի միջև։ Սա նախագահական առաջին բանավեճն էր, որը տեղի է ունեցել Միսիսիպիում։

## Կառուցվածք
### Հիմնական համալսարան
* Հաշվապահական հաշվառման դպրոց
* Կիրառական գիտությունների դպրոց
* Բիզնեսի կառավարման դպրոց
* Կրթության դպրոց
* Ճարտարագիտական դպրոց
* Ազատական արվեստների ինստիտուտ
* Ասպիրանտուրա
* Իրավաբանական դպրոց
* Դեղագործության դպրոց
* Լրագրության և նոր մեդիայի դպրոց
* Ընդհանուր ուսումնական ծրագիր

### Դպրոցներ Ջեքսոնի բժշկական կենտրոնում
* Ստոմատոլոգիայի դպրոց
* Առողջության հետ կապված մասնագիտությունների դպրոց
* Բուժքույրական դպրոց (նաև հիմնական համալսարանում)
* Բժշկական դպրոց
* Բժշկական գիտությունների ավարտական դպրոց

## Տես նաև
* Մերեդիտ, Ջեյմս (մարդու իրավունքների պաշտպան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Официальный сайт спортивной команды

Կատեգորիա:1848 հիմնադրված ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ