Լոտտե Լազերշտեյն

**Լոտտե Լազերշտեյնը** (, ), գերմանա-շվեդ ֆիգուրատիվ նկարիչ: Գերմանիայի Վայմարյան Հանրապետությունում։ Ազգային սոցիալիստական ռեժիմը և դրա հակասեմիտիզմը նրան ստիպեl en լքել Գերմանիան 1937 թվականին և գաղթել Շվեդիա, որտեղ նա շարունակել է աշխատել որպես դիմանկարիչ և բնանկարիչ մինչև իր մահը։ Նրա ստեղծած նկարները 1920-ական և 1930-ական թվականներին համապատասխանել են Գերմանիայում « Նոր նյութականության» շարժմանը։

## Կենսագրություն
Լազերշտեյնը ծնվել է 1898 թվականին Գերմանական կայսրության Պրոյսիշ Հոլանդում (այժմ՝ Պասլեկ)։ Նրա հայրը՝ Հյուգոն, դեղագործ է եղել, իսկ մայրը՝ Մետան՝ դաշնակահարուհի, դաշնամուրի ուսուցիչ և ճենապակու նկարիչ։ Մանկուց մկրտված՝ նա մեծացել է ձուլված գերմանա-հրեական ընտանիքում։

Գեղարվեստական կրթությունը ստացել է Պրուսական արվեստի ակադեմիայում (), ուր ընդունվել է միայն այն բանից հետո, երբ կին ուսանողներին թույլատրվել է ուսում ստանալ։ Այստեղ Լազերշտեյնը սովորել է Էրիխ Վոլֆսֆելդի մոt: Ակադեմիայում իր վերջին երկու տարիների ընթացքում նա դարձաel 1 նրա «Atelier Meisterschüler» կամ «աստղային աշակերտուհիներից» մեկը։ Սա նրան իրավունք 1 տվեl ունենալ իր սեփական ստուդիան, ինչպես նաև ազատ մուտք գործել մոդելների մոտ։

1927 թվականին Բեռլինում ավարտելուց մինչև 1933 թվականը նրա ստեղծած նկարները համարվել են նրա լավագույն աշխատանքները և ցուցադրվել քաղաքի պատկերասրահներում և թանգարաններում կազմակերպված 20 ցուցահանդեսներում։ Լազերշտեյնը նախապատվությունը տվել է կանացի մոդելներին, և կանանց կենսաաշխարհի ներկայացումը համատեղել է «սոցիալական ներկայացումը նկարչական ներկայության հետ»։ Մինչ նրա ստեղծագործությունները ներառում են մոտ 10,000 աշխատանք, միայն 300 նկար և 100 գծանկար է հաստատվել նրա Բեռլինյան տարիների համար։

Շվեդիա արտագաղթելուց հետո նա հիմնականում զբաղվել է դիմանկարների պատվերով։ Նրա փորձերը՝ մոր և քրոջ՝ Կատեի կյանքը նացիստական հետապնդումներից փրկելու՝ նրանց Շվեդիա բերելով, ձախողվել են։ Նրա մայրը սպանվել է 1943 թվականին Ռավենսբրյուկի համակենտրոնացման ճամբարում, իսկ Կատեն երեք տարի անցկացրել է թաքնված վիճակում (մահացել է Բեռլինում 1965 թվականին)։

1920-ականներին Բեռլինը մշակութային արտադրության, ինչպես նաև քաղաքական և տնտեսական պայքարի կենտրոն է եղել։ Հիպերինֆլյացիայի ժամանակաշրջանում  գումար վաստակելու համար Լազերշտեյնը դիակներ է  նկարել՝ դասագրքերի համար։

Այդ ընթացքում կանայք ավելի ու ավելի անկախ են դառել և ավելի ու ավելի շատ հնարավորություններ ստացել մուտք գործելու աշխատանքի շուկա։ Լազերշտեյնը պատկերել է ժամանակակից կանանց՝ տարբեր նորաձևության ոճերով, այդ թվում՝ «Նոր կնոջ» ոճով, որոնք ավելի տղամարդկային տեսք էին ընդունում, և կանացի մերկ լուսանկարներ։ Որպես միայնակ պրոֆեսիոնալ կին, Լազերշտեյնն ինքը մարմնավորել է «Նոր կնոջը», և նրա անդրոգին տեսքը ակնհայտ է նրա բազմաթիվ ինքնանկարներում, օրինակ՝ *«Ինքնանկարը կատվի հետ*» (1928) Լեսթերի թանգարանում և արվեստի պատկերասրահում։

Գերմանիայում նացիստական իշխանության ժամանակաշրջանում Լազերշտեյնը գաղթել է Շվեդիա, որտեղ ապրել է Ստոկհոլմում և Կալմարում: Ենթադրվում է, որ այս տեղափոխությունը նպաստել է նրա ժառանգության մոռացության մատնմանը Գերմանիայում: Լազերշտեյնը հոլոքոստից հետո ճանապարհորդել և նկարել է աշխարհի շատ վայրերում: Հատկանշական է, որ պատերազմից հետո նա այցելել է Բեռլին և իր ընկերոջ՝ դոկտոր Վալտեր Լինդենտալի հետ մեկնել է Իսրայել:  Լազերշտեյնը մահացել է Կալմարում 1993 թվականի հունվարի 21-ին:

## Աշխատանքներ
Նրա ամենահայտնի նկարները, այդ թվում՝ *«Թենիսիստը» (*, 1929), նպաստել են «Նոր օբյեկտիվություն» շարժմանը՝ վերիզմին, բայց նաև ցույց են տվել գերմանական նատուրալիզմի հետ շարունակականությունը։  Լազերշտայնի գլուխգործոցը 1930 թվականի մեծ (մոտ 7-8 ոտնաչափ լայնությամբ) *«Երեկո Պոտսդամի վրայով* *»* () նկարն էր, որը պատկերում է ընկերների պատկերներ, որոնք ճաշում են իրենց պատշգամբում, իսկ Պոտսդամի երկնաքերը երևում է հեռվում։ Նկարն այնքան մեծ է, որ այն տեղափոխելու համար անհրաժեշտ է եղել մի քանի ընկերների համագործակցություն։ Էլեգիական տեսարանը հղում է կատարում Լեոնարդո դա Վինչիի «*[[Խորհրդավոր ընթրիք|Խորհրդավոր ընթրիքին»]]* և Յան Վերմեերի *[[Կաթնավաճառուհին (նկար, Վերմեեր)|«Կաթնավաճառուհւն»]]*՝ 1930 թվականի ժամանակային և քաղաքական փակուղային իրավիճակը փոխանցելու համար։

2023 թվականին Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանը ձեռք է բերել Լոտտե Լազերշտեյնի ինքնանկարը՝ պարզապես «Ինքնանկար» վերնագրով։ Այն նկարվել է մոտավորապես 1932 թվականին և պատկերում է նկարչուհուն՝ նուրբ ժպիտով և շուրթերին բարձրացրած վրձնով, որը նայում է դիտողին։

## Ժառանգություն
Լազերշտեյնը վերագտնվել է Գերմանիայում 1987 թվականին, երբ Thomas Agnew & Sons-ը և Belgrave Gallery-ն կազմակերպել են նրա անձնական հավաքածուի աշխատանքների համատեղ ցուցահանդես-վաճառք, այդ թվում՝ *«Abend über Potsdam»-*ի աշխատանքների, որն այժմ գտնվում է Բեռլինի Նոր ազգային պատկերասրահում։ Լազերշտեյնը ցուցահանդեսին ներկա է եղել իր մտերիմ ընկերուհու և տասնամյակների մոդել Տրաուտե (Գերտրուդ) Ռոզեի հետ միասին:

Նրա *«Traute Washing»* նկարը Կանանց արվեստի ազգային թանգարանի սեփական միջոցներով կատարված առաջին գնումն է եղել։

1993 թվականին Լազերշտեյնի աշխատանքների առաջին հետահայաց ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Շվեդիայի Կալմար քաղաքում, որին նա նվիրաբերել է իր որոշ նկարներ։

2003 թվականին Բեռլինում Վերբորգենե թանգարանում տեղի է ունեցել Լազերշտեյնի ստեղծագործությունների առաջին համապարփակ հետահայաց ցուցահանդեսը։ Աննա-Կարոլա Կրաուսը խորը հետազոտություն է իրականացրել, որը համադրվել է *«Լոտտե Լազերշտեյն. Իմ միակ իրականությունը*» ցուցահանդեսի կատալոգում։

2009 թվականին Բեռլինի պատկերասրահը նկարչուհու վավերագրական ժառանգությունը ձեռք է բերել որպես մասնավոր նվիրատվություն։ Նրա աշխատանքների լուսանկարներից բացի, նյութը ներառում է ուրվագծերի տետրեր, անձնական և մասնագիտական նամակագրություն, ցուցահանդեսներին նրա մասնակցության վերաբերյալ փաստաթղթեր և Լազերշտեյնի գրադարանի գրքեր։ Ժառանգության հիմնական մասը վերաբերում է Լազերշտեյնի Շվեդիայում անցկացրած ժամանակին. Բեռլինի շրջանից գրեթե ոչ մի փաստաթուղթ չի պահպանվել։

## Ծանոթագրություններ