Նավառայի համալսարան

**Նավառայի համալսարանը** մասնավոր կաթոլիկ գիտահետազոտական համալսարան է, որը գտնվում է Իսպանիայի Նավառա ինքնավար համայնքի Պամպլոնա քաղաքի հարավ-արևելյան սահմանին։ Այն հիմադրվել է 1952 թվականին Սուրբ Խոսեմարիա Էսկրիվա դե Բալագերի կողմից՝ որպես Օպուս Դեի հիմնադրի առաքելության կորպորատիվ գործունեություն։ Նավառայի համալսարանը Իսպանիայի լավագույն մասանվոր համալսարաններից մեկն է։ Այն 2019 թվականի **Times Higher Education** միջազգային դասակարգման «Եվրոպական ուսուցման վարկանիշում» զբաղեցրել է երրորդ տեղը։ 

Իր վեց համալսարանական կամպուսների միջոցով (Պամպլոմա, Իրունյա, Դոնոստիա, Սան Սեբաստիան, Մադրիդ, Բարսելոնա, Մյունիչ և Նյու Յորք), համալսարանը շնորհում է 35 պաշտոնական գիտական աստիճան, 13 երկակի աստիճան և ավելի քան 38 մագիստրոսական ծրագիր՝ 14 ֆակուլտետներում, 2 համալսարանական դպրոցներում, 17 ինստիտուտներում, ինչպես նաև իր բիզնես ասպիրանտական դպրոցում՝ IESE-ում («*Instituto de Estudios Superiores de la Empresa»*; անգլերեն՝ «International Graduate School of Management» կամ «Institute of Higher Business Studies»), «*Instituto Superior de Secretariado y Administracion (ISSA)»* (անգլերեն՝ Superior Institute of Secretarial and Administrative Studies), ինչպես նաև այլ կենտրոններում և հաստատություններում։

Համալսարանը նաև ղեկավարում է ուսումնական հիվանդանոցը՝ CUN-ը, որտեղ 2045 որակավորված մասնագետներ սպասարկում են ավելի քան 100000 հիվանդի ամեն տարի, ինչպես նաև բժշկական հետազոտական կենտրոնը՝ CIMA-ն, որը կենտրոնացված է չորս հիմնական ուղղությունների վրա՝ օնկոլոգիա, նեյրոգիտություն, սրտանոթային գիտություններ և գենային թերապիա ու հեպատոլոգիա։

## Պատմություն

1952 թվականի հոկտեմբերի 7-ին հաստատությունը հիմնադրվել է որպես *Estudio General de Navarra*՝ Խոսե Մարիա Էսկրիվայի աջակցությամբ։ Այն սկսեց իր գործունեությունը որպես իրավաբանական դպրոց՝ ունենալով 48 ուսանող և 8 պրոֆեսոր՝ Իսմայել Սանչես Բելլայի ղեկավարությամբ։ Հիմնադիրը բացատրեց այն իրավունքներն ու իդեալները, որոնք ցանկանում էր փոխանցել համալսարանում։ 

1955 թվականին Փիլիսոփայության ֆակուլտետի և 1958 թվականին Բիզնես դպրոցի՝ IESE-ի հիմնադրումից հետո, *Estudio General de Navarra-ն* 1960 թվականի օգոստոսի 6-ին Սուրբ Աթոռի կողմից ճանաչվեց որպես համալսարան, և Էսկրիվան նշանակվեց Մեծ կանցլեր։ 1962 թվականի սեպտեմբերի 8-ին համալսարանը Իսպանիայի պետության կողմից ստացել է պաշտոնական հավատարմագրում։

## Ուսանողներ
2023 թվականին համալսարանն ուներ ընդհանուր առմամբ 12054 ուսանող (որոնցից 1758-ը՝ միջազգային), 9207-ը սովորում էին բակալավրիատում, 2807-ը՝ մագիստրատուրայում, իսկ 1011-ը՝ դոկտորանտուրայում։ 

Բացի այդ, այն ունի համագործակցության համաձայնագրեր այլ համալսարանների հետ, այդ թվում Վաշինգտոնի (ԱՄՆ), Հոնկոնգի և Էդինբուրգի (Մեծ Բրիտանի) համալսարանների հետ։

## Կամպուս
Հաստատությունների և կենտրոնների մեծ մասը գտնվում է Պամպլոնայում, բացառությամբ IESE Բիզնեսի դպրոցի, որը գտնվում է Բարսելոնայում, Մադրիդում, Մյունիչում, Նյու Յորքում և Սան Պաուլոյում, Ինժիներական դպրոցը՝ Tecnun-ը, գտնվում է Սան Սեբաստիանում, իսկ  ISEM Նորաձևության Բիզնես Դպրոցը՝ Մադրիդում։ 

2015 թվականի հունվարին բացվել է Նավառայի համալսարանի թանգարանը Ֆիլիպ VI (Իսպանիայի թագավոր)-ի կողմից և այնտեղ է պահվում Մարիա Խոսեֆա Ուարտե Բոմոնի համալսարանին նվիրաբերած հավաքածուն։ Այս հավաքածուն համարվում է Իսպանիայի ժամանակակից արվեստի ամենանշանավոր հավաքածուներից մեկը և ներառում է այնպիսի արվեստագետների ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են՝ Պաբլո Պիկասոն և Վասիլի Կանդինսկին, ի թիվս այլոց։  Նախագծի գլխավոր ճարտարապետը Ռաֆայել Մոնեոն էր։

## Հետազոտություն
Համալսարանի ֆակուլտետներն ու դպրոցներն ունեն հազարավոր հետազոտողներ տարբեր ոլորտներում։ Համալսարանի հինգ մասնաճյուղերում գտնվող 8 կենտրոններն ու 17 ինստիտուտները իրականացնում են հետազոտություններ գիտության և հումանիտար գիտությունների ոլորտներում, ինչպես նաև Նավառայի համալսարանի կլինիկայում, Կիրառական բժշկական հետազոտությունների կենտրոնում և Հասարակության ու մշակույթի ինստիտուտում։

## Նշանավոր շրջանավարտներ
* Ալեսանդրա դե Օսմա, Հանովոր արքայազն Քրիստիանի կինը, 
* Արանչա Գոնսալես Լայա, Իսպանիային նախկին արտաքին գործերի նախարար, 
* Պեդրո Մորենես, Իսպանիայի նախկին Պաշտպանության նախարար և ԱՄՆ-ում Իսպանիայի դեսպան, 
* Ալեքս Պինա, իսպանացի ռեժիսոր և պրոդյուսեր, 
*Մարիա Էլոսեգի, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում իսպանացի դատավոր,
*Պեդրո Սանչես, Իսպանիայի ներկայիս վարչապետ, 
*Դանիել Հադադ, արգենտինացի բիզնեսմեն, 
*Մարեկն Կամինսկի, լեհ բևեռային հետախույզ, 
*Ինյակի Պերալտա, Եվրոպայի և Լատինական Ամերիկայի Սանիտաս և Բուպա առողջապահական,  ապահովագրության գլխավոր գործադիր տնօրեն, 
*Պաոլա Բինետի, իտալացի քաղաքական գործիչ, հոգեբան և ակադեմիկոս, 
*Խուան Անտոնիո Սամարանչ, Սամարանչի առաջին մարկիզ, Միջազգային Օլիմպիական Կոմիտեի նախագահ, 
*Անտոնիո Պիրես դե Լիմաս, Պորտուգալիայի նախկին տնտեսության նախարար, 
*Խոսե Հորասիո Գոմես, Լոս Անջելեսի արքեպիսկոպոս, 
*Սելինե Տենդոբի, Կոնգոյի վիրաբուժական և գինեկոլոգիական բժշկության բժիշկ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Official English language website
*Ranking of Spain's Universities (2016)
*Ranking of Spain's Master Programs (2016)
*Economist Intelligence Unit's 2016 MBA rankings
*The University of Navarra site at www.josemariaescriva.info
*Article of Msgr. Javier Echevarría on the University of Navarra, published in *Revista Antiguos Alumnos del IESE*, Barcelona, (December 2007)

Կատեգորիա:1952 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Կատեգորիա:Իսպանիա
Կատեգորիա:Իսպանիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ