Պաշտոնական կանխիկի փոխարժեք

**Պաշտոնական կանխիկի տոկոսադրույք** (**, OCR**), Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում բանկային տոկոսադրույքի համար օգտագործվող տերմին և տոկոսադրույք, որը կենտրոնական բանկը գանձում է առևտրային բանկերի միջև մեկօրյա վարկերի համար։ Այն թույլ է տալիս Ավստրալիայի պահուստային բանկին և Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկին ճշգրտել յուրաքանչյուր երկրի տնտեսությունում կիրառվող տոկոսադրույքները։ OCR-ը չի կարող փոխվել ֆինանսական հաստատությունների միջև գործարքներով, քանի որ դա չի փոխում փողի մատակարարումը, այլ միայն դրա գտնվելու վայրը։ Միայն կենտրոնական բանկի և հաստատության միջև փոխանցումները կարող են ազդել OCR-ի վրա։

Քանի որ բանկերը կատարում են բոլոր միջբանկային փոխանցումները մեկ գիշերվա ընթացքում, կենտրոնական բանկը կարող է կարգավորել պարտատոմսերի և կառավարության կողմից թողարկված այլ արժեթղթերի (սրանք հայտնի են որպես ներքին շուկայի գործողություններ) վաճառքի կամ հետգնման միջոցով վճարվող կանխիկի տոկոսադրույքը։ Քանի որ պարտատոմսերի վաճառքը կամ գնումը ազդում է փողի մատակարարման վրա, ապա տոկոսադրույքը կփոխվի՝ արտացոլելու դրա մատչելիությունը։ Այս համակարգը անուղղակիորեն ազդում է ամբողջ տնտեսության տոկոսադրույքների ժամկետային կառուցվածքի վրա։ Պաշտոնական կանխիկ փոխարժեքի փոփոխությունները, որպես կանոն, ազդում են բնակարանային և այլ վարկերի տոկոսադրույքների վրա մի քանի օրվա կամ շաբաթվա ընթացքում։ Ավստրալիայի համակարգի համաձայն՝ Ավստրալիայի պահուստային բանկը յուրաքանչյուր օրվա սկզբին հրապարակում է իր գործարքի մտադրությունները, իսկ բանկերն ու այլ ֆինանսական հաստատությունները գործում են մինչև իրական փոխարժեքի հասնելը։

Տոկոսադրույքը սահմանվում է կենտրոնական բանկերի կողմից պարբերաբար, սովորաբար ամեն ամիս Ավստրալիայում, յուրաքանչյուր վեց շաբաթը մեկ՝ Նոր Զելանդիայում, և կազմում է դրամավարկային քաղաքականության կառավարման հիմնական գործիքներից մեկը։

## Ավստրալիա
Ավստրալիայում կանխիկի տոկոսադրույքի նպատակային արժեքը սահմանում է Ավստրալիայի պահուստային բանկը (RBA)՝ բանկերի միջև չապահովված վարկերի միջբանկային Overnight Cash Rate-ի (կանխիկ տոկոսադրույք) վրա ազդելու համար։ Այս տոկոսադրույքը ծառայում է որպես ռիսկից գրեթե զուրկ բազային տոկոսադրույք (RFR) ավստրալական դոլարի համար և ֆինանսական շուկաներում սովորաբար անվանում են AONIA։

Կանխիկ տոկոսադրույքը, որը ներքին միջբանկային շուկայում մեկ գիշերվա ընթացքում չապահովված վարկերի կշռված միջին տոկոսադրույքն է՝ RBA-ի դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքն է: Այն օգտագործվում է ամբողջ տնտեսության տոկոսադրույքները որոշելու համար և ծառայում է որպես Ավստրալիայի դոլարի ինդեքսավորված մեկ օրվա փոխանակման (OIS) և ASX միջբանկային կանխիկ տոկոսադրույքի 30-օրյա ֆյուչերսային պայմանագրի հիմք։

Բացի այդ՝ Պահուստային բանկը հրապարակում է կանխիկի տոկոսադրույքի ընդհանուր եկամտաբերության ինդեքսը (TRI), որը հանդես է գալիս որպես հանրային չափանիշ, որը արտացոլում է կանխիկի տոկոսադրույքը ստացող ներդրման կատարողականը՝ վերաներդրված տոկոսներով, առաջարկելով գրեթե ռիսկից զերծ եկամտաբերության մակարդակ։

## RBA-ի խորհրդի նիստեր
RBA-ի խորհուրդը պարբերաբար հանդիպում է և յուրաքանչյուր նիստից հետո Սիդնեյի ժամանակով ժամը 14:30-ին հրապարակվում է մամուլի հաղորդագրություն, որում հայտարարվում է կանխիկի նպատակային տոկոսադրույքի ցանկացած փոփոխության մասին, ինչը ուժի մեջ է մտնում հաջորդ օրը։ Դրանք 2024 թվականից սկսած տարեկան հանդիպում են ութ անգամ՝ նախորդ տարիների 11-ի փոխարեն։ Նախկինում դրանք հրապարակվում էին ամսվա առաջին երեքշաբթի օրը՝ բացառությամբ հունվարի։ 2024 թվականին  դրանք հանդիպել են ամսական երկու օր՝ բացառությամբ ապրիլ, հուլիս և հոկտեմբեր ամիսների:

Հնդկաստանի բանկի նախկին կառավարիչ Ֆիլիպ Լոուն ասել է. «Ավելի քիչ հաճախականությամբ և ավելի երկարատև հանդիպումները խորհրդին ավելի շատ ժամանակ կտան հարցերը մանրամասն ուսումնասիրելու և դրամավարկային քաղաքականության ռազմավարության, այլընտրանքային քաղաքականության տարբերակների և ռիսկերի, ինչպես նաև հաղորդակցության վերաբերյալ ավելի խորը քննարկումներ անցկացնելու համար»:

## Նոր Զելանդիա
Նոր Զելանդիայում պաշտոնական կանխիկ փոխարժեքը (OCR) սահմանվում է Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի կողմից՝ քաղաքականության նպատակների համաձայնագրում նշված գնաճի նպատակին հասնելու համար։ Գործող համաձայնագիրը, որը ստորագրվել է 2008 թվականի դեկտեմբերին, գների կայունությունը սահմանում է որպես սպառողական գների ինդեքսի (ՍԳԻ) տարեկան միջինում 1-ից 3% աճ միջնաժամկետ հեռանկարում:

OCR-ը ներդրվել է 1999 թվականի մարտին և մինչև 2015 թվականը Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի կողմից վերանայվել է տարեկան ութ անգամ։ 2016 թվականից ի վեր, OCR-ը վերանայվում է տարեկան յոթ անգամ: Դրամավարկային քաղաքականության հաշվետվությունները հրապարակվում են OCR-ի կողմից այդ դեպքերից չորսում։ OCR-ի չնախատեսված ճշգրտումները կարող են տեղի ունենալ այլ ժամանակներում՝ ի պատասխան անսպասելի կամ հանկարծակի զարգացումների. մինչ օրս դա տեղի է ունեցել միայն երկու անգամ՝ սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներից հետո և 2020 թվականի մարտի 16-ին՝ COVID-19 համավարակի ժամանակ:

## Ինչ է անում OCR-ը
OCR-ն ազդում է Նոր Զելանդիայում փոխառվող գումարի գնի վրա և Պահուստային բանկին հնարավորություն է տալիս ազդելու տնտեսական ակտիվության մակարդակի և գնաճի վրա։ Միջազգային չափանիշներով OCR-ը բավականին ավանդական գործիք է: Անցյալում Պահուստային բանկը օգտագործում էր տարբեր գործիքներ գնաճի վրա ազդելու համար, այդ թվում՝ փողի մատակարարման վրա ազդելը և ֆինանսական շուկաներին ցանկալի դրամավարկային պայմանների մասին ազդարարելը։ Նման մեխանիզմներն ավելի անուղղակի են, ավելի դժվար հասկանալի և պակաս ավանդական։

Կանխիկ տոկոսադրույքի նվազումը կարող է նշանակել վարկառուների համար բնակարանային վարկերի ավելի ցածր տոկոսադրույքներ, բայց կարող է նաև նշանակել խնայողությունների և ժամկետային ավանդների ավելի ցածր տոկոսադրույքներ խնայողների համար։

## Ինչպես է աշխատում OCR-ը
Գրանցված բանկերի մեծ մասը հաշվարկային հաշիվներ ունի Պահուստային բանկում, որոնք օգտագործվում են օրվա վերջում միմյանց հետ պարտավորությունները մարելու համար։ Օրինակ, եթե հաճախորդը կազմում է չեկ կամ կատարում է EFTPOS վճարում, նրա բանկը գումարը վճարում է ստացողի բանկին։ Ամեն օր միլիոնավոր նման գործարքներ են կատարվում։ Բանկը տոկոսներ է վճարում հաշվարկային հաշվի մնացորդների վրա և տոկոսներ է գանձում գիշերային փոխառություններից՝ OCR-ին վերաբերող տոկոսադրույքներով: Այս գները ժամանակ առ ժամանակ վերանայվում են, ինչպես նաև OCR-ը։ Համակարգի ամենակարևոր մասն այն է, որ Պահուստային բանկը որևէ սահմանափակում չի սահմանում OCR-ին վերաբերող տոկոսադրույքներով փոխառվող կամ տրամադրվող կանխիկի գումարի վրա։

Արդյունքում, շուկայական տոկոսադրույքները սովորաբար պահվում են Պահուստային բանկի OCR մակարդակի շուրջ։ Գործնական արդյունքը ժամանակի ընթացքում այն է, որ երբ շուկայական տոկոսադրույքները բարձրանում են, մարդիկ հակված են ավելի քիչ ծախսել ապրանքների և ծառայությունների վրա։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ նրանց խնայողությունները ստանում են ավելի բարձր տոկոսադրույք և կա խնայելու խթան և հակառակը՝ հիփոթեքային և այլ վարկեր ունեցող մարդիկ կարող են ավելի բարձր տոկոսային վճարումներ ունենալ։

Երբ մարդիկ ավելի շատ են խնայում կամ ավելի քիչ են ծախսում, գների բարձրացման վրա ճնշումը նվազում է, ուստի գնաճային ճնշումները հակված են նվազելու։ Չնայած OCR-ը ազդում է Նոր Զելանդիայի շուկայական տոկոսադրույքների վրա, այն միակ գործոնը չէ, որը դա անում է։ Շուկայական տոկոսադրույքները, մասնավորապես ավելի երկարաժամկետները, նույնպես ազդվում են արտասահմանում գործող տոկոսադրույքներից, քանի որ Նոր Զելանդիայի ֆինանսական հաստատությունները զուտ վարկառուներ են արտասահմանյան ֆինանսական շուկաներում։ Արտասահմանյան տոկոսադրույքների տատանումները կարող են հանգեցնել տոկոսադրույքների փոփոխությունների, նույնիսկ եթե OCR-ը չի փոխվել։

## Տես նաև
* Պաշտոնական բանկային տոկոսադրույք՝ Միացյալ Թագավորությունում սահմանվում է Անգլիայի բանկի կողմից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավստրալիա՝ Դրամավարկային քաղաքականության մասին
* Եվրոպա՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկի հիմնական տոկոսադրույքները
* Նոր Զելանդիա՝ Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի պաշտոնական կանխիկի տոկոսադրույքի որոշումները և ընթացիկ փոխարժեքը
* Միացյալ Թագավորություն՝ Անգլիայի բանկի դրամավարկային քաղաքականության կոմիտեի բանկային տոկոսադրույքի պատմությունը
* Միացյալ Նահանգներ՝ Դաշնային պահուստային համակարգի նախատեսված դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույքը
* Ավստրալիա՝ Ինչպես է տոկոսադրույքի իջեցումը ազդում Ավստրալիայի ֆոնդային շուկայի վրա

Կատեգորիա:Ավստրալիայի տնտեսություն