Ֆիլիպինների տնտեսություն

**Ֆիլիպիններ**՝ զարգացող, ագրարային-արդյունաբերական երկիր։ ՀՆԱ-ն (ընթացիկ փոխարժեքով, մլն դոլար)՝ 166 909, համաշխարհային ՀՆԱ-ի մասնաբաժինը 0,3% է, մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն՝ 3900 ԱՄՆ դոլար։ Արտահանման մեջ մշակող արդյունաբերության արտադրանքի մասնաբաժինը 51% է։ Բարձրտեխնոլոգիական արտադրանքի մասնաբաժինը մշակող արդյունաբերության արտադրանքի արտահանման մեջ 54% է։ Մեկ շնչի հաշվով ապրանքների արտահանումը՝ 544,72 դոլար է։  Հիմնական արտահանման մշակաբույսերն են՝ կոկոսի արմավենիները, քնջութը և ագավան (աշխարհի առաջին վայրերից մեկը, որն արտադրում և արտահանում է կոփրա և Մանիլայի կանեփ)։

## Տնտեսության պատմություն
Մինչև անկախություն ստանալը, Ֆիլիպինների տնտեսությունը հիմնականում հիմնված է եղել գյուղատնտեսության և անտառային տնտեսության վրա։ Այնուհետև սկսվել է տնտեսության արդիականացումը, սկսել են զարգանալ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները։

Շուկան պահպանել է իր արտահանման կախվածությունը։ Անկախությունից ի վեր գյուղատնտեսության և անտառային տնտեսության, ինչպես նաև ձկնորսության մասնաբաժինը նվազել է, իսկ արդյունաբերության և ծառայությունների ոլորտի մասնաբաժինը աճել է։ 1990 թվականին գյուղատնտեսական արտադրանքի մասնաբաժինը երկրի արտահանման մեջ հասել է 20 տոկոսի, 2001 թվականին՝  6 տոկոսի։

1997 թվականին երկրում կրկին խիստ ճգնաժամ է եղել։

## Արդյունաբերություն
Երկիրը համեմատաբար հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Արդյունահանվում են պղինձ, ոսկի, քրոմ, նիկել։ 1979 թվականից սկսվել է նավթի լայնածավալ արդյունահանումը, որը հայտնաբերվել է Պալավան կղզու ափին։

Զարգացած է մշակող արդյունաբերությունը, Ֆիլիպինների արտահանման մասնաբաժինը հասնում է 75%-ի ։ Արտադրվում է հագուստ, էլեկտրոնիկա, կենցաղային ապրանքներ և սննդի արդյունաբերության արտադրանք։

## Գյուղատնտեսություն
Ֆիլիպիններում վերամշակված հողերի տարածքը կազմում է շուրջ 8 միլիոն հեկտար։ Ֆիլիպիններում գյուղատնտեսական գլխավոր մշակույթը բրինձն է (2002 թվականին հավաքվել է 13,3 միլիոն տոննա)։ Աճեցվում է եգիպտացորեն, որը զբաղեցնում է ցանքսատարածությունների մեկ երրորդ մասը։ 2002 թվականին հավաքվել է 4,3 միլիոն տոննա եգիպտացորեն։ Ֆիլիպինները հանդիսանում են արքայանարնջի և բանանի խոշոր արտադրող և նաև շաքարի՝ արտադրված շաքարեղեգից (25,8 միլիոն տոննա֊2002 թվականին)։ Գլխավոր դեր ունի սուրճը (132 000 տոննա՝ համաշխարհային արտադրության 1,8%) և բնական կաուչուկը (73,3 հազ. տոննա՝ աշխարհում 12 տեղը)։ 2002 թվականին ձկան որսը կազմում է 2,2 միլիոն տոննա։

## Էներգետիկա
Երկրի էլեկտրաէներգիայի կեսից ավելին արտադրվում է ջերմային էլեկտրակայաններում։ Զարգանում է երկրաջերմային Էներգետիկան։ Մեկ շնչի հաշվով էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը կազմում է 389 Կիլովատտ-ժամ։

## Տրանսպորտ
### Ավտոմոբիլային ճանապարհներ
*Ընդամենը՝ 200 037 կմ
*Ծածկույթով՝ 19 804 կմ
*Առանց ծածկույթի՝ 180 233 կմ
 
### Երկաթուղիներ
*Ավելի քան 1000 կմ

### Օդանավակայաններ
*Ընդամենը՝ 256
 
### Առևտրի նավատորմ
*Ընդհանուր նավեր՝ 403
*Օտարերկրյա սեփականատերերին պատկանող՝ 66
*Գրանցված է այլ երկրներում՝ 41 (Ավստրալիա 1, Բահամներ 1, Կամբոջա 1, Կայմանյան կղզիներ 1, Կիպրոս 1, Հոնկոնգ 16, Ինդոնեզիա 1, Պանամա 13, Սինգապուր 5)

## Արտաքին առևտուր
2017 թվականի տվյալներոր՝ Ֆիլիպինների արտահանումը կազմել է 99 մլրդ դոլար։ ԱՄՆ-ն ներմուծոել է 105 մլրդ դոլար, արտաքին առևտրի բացասական սալդոն՝ 5,9 մլրդ դոլար։

Արտահանման հիմնական նյութեր
 
*Ինտեգրալ սխեմաներ (32,2 մլրդ ԱՄՆ դոլար)
*Գրասենյակային մեքենաներ և մասեր (10 մլրդ ԱՄՆ դոլար)
*Համակարգիչներ (5,19 մլրդ դոլար, ԱՄՆ)
*Կիսահաղորդչային սարքեր (3,34 մլրդ դոլար, ԱՄՆ)
*Մեկուսացված լարերը (2,42 մլրդ ԱՄՆ դոլար)
Այսպիսով, արտահանման մոտ 69 %-ը բաժին է ընկնում մեքենաներին, էլեկտրոնիկային և սարքավորումներին։ Գյուղատնտեսական ապրանքների առավել կարևոր են՝ բանանը (1,6%) և այլ մրգեր, կոկոսի յուղ (1,5%)․
 
Ներմուծման հիմնական նյութեր
 
*Ինտեգրալ սխեմաներ (12,1 մլրդ դոլար, ԱՄՆ)
*Նավթամթերք (5,64 մլրդ դոլար, ԱՄՆ)
*Ավտոմեքենաներ (4,77 մլրդ ԱՄՆ դոլար)
*Հում նավթ (3,15 մլրդ դոլար, ԱՄՆ)
Հիմնական արտաքին առևտրային գործընկերներն են Չինաստանը (20% արտահանման և 21% ներմուծման), Ճապոնիան (12% արտահանման և 11% ներմուծման), ԱՄՆ-ը (13% արտահանման և 7,9% ներմուծման), ինչպես նաև Հոնկոնգը, Գերմանիան, Ինդոնեզիան և Հարավային Կորեան։

## Բնակչության եկամուտները
Ֆիլիպիններում միասնական նվազագույն աշխատավարձ չկա, այն առանձին սահմանվում է ըստ մարզերի և տնտեսական գործունեության տեսակների։ 2019 թվականի դրությամբ նվազագույն աշխատավարձը տատանվում է 270 պեսո (5,18 դոլար) մեկ օրվա համար, Իլոկոսի շրջանի գյուղատնտեսական հատվածում մինչև 537 պեսո (10,30 դոլար)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիլիպինների տնտեսություն