Պոլ Ֆևալ

**Պոլ Ֆևալ** (, ), ֆրանսիացի գրող։

Նրա ստեղծագործությունը շատ հարուստ էր․ նա գրել է ավելի քան 70 հանրահայտ վեպ, որոնք սկզբում տպագրվել են շարունակական թերթային հրապարակումներով (ֆելիետոններով), ինչպես նաև մոտ 70 պատմվածք։ Բացի այդ, նա հեղինակել է առնվազն երեք տասնյակ թատերական պիեսներ, պատմական ուսումնասիրություններ, քրիստոնեական գրքույկներ և բանավիճային հրապարակումներ:  Նրա ստեղծագործությունները իր կենդանության օրոք մեծ հաջողություն ունեցան՝ հասնելով այնպիսի հեղինակների համբավին, ինչպիսիք են Օնորե դը Բալզակը և Ալեքսանդր Դյուման։

Նրա ամենահայտնի վեպը «Կուզիկը» , որից  ծագում է  հայտնի արտահայտությունը․ «Եթե դու չես գալիս Լագարդերի մոտ, Լագարդերն ինքը կգա քեզ մոտ»: Այս վեպի հիման վրա նկարահանվել է մոտ մեկ տասնյակ կինոնկար։

## Կենսագրություն
### Երիտասարդ տարիներ
Պոլ Անրի Կորենտեն Ֆևալը ծնվել է 1816 թվականի սեպտեմբերի 29-ին՝ երեկոյան երեք անց կեսին, Ռենի Ֆուր-դյու-Շապիտր փողոցում գտնվող Բլոսակ հյուրատանը։. Նրա հայրը՝ Տրուա ծագումով քաղաքից, թագավորական կարգերի կողմնակից և խորապես քրիստոնյա մարդ էր։ Նա պատկանում էր փոքր դատական խավին և աշխատում էր քաղաքի թագավորական դատարանում որպես խորհրդական:Նրա մայրը՝ Ժանն Ժոզեֆին Ռենե Լը Բարոնը, բրետոնացի էր Ռեդոնի շրջանից և իրավագետ Անրի Ֆրանսուա Պոտիե դը Լա Ժերմոնդեի թոռնուհին էր։ Ընտանիքը մեծ էր՝ հինգ երեխա, իսկ եկամուտները՝ սահմանափակ:1826 թվականին, երբ Պոլը 10 տարեկան էր, նա ընդունվում է Ռենի թագավորական քոլեջի գիշերօթիկ բաժինը (այժմ՝ Էմիլ Զոլայի լիցեյ)։ Հաջորդ տարի մահանում է նրա հայրը:

Երբ նա սովորում էր երրորդ դասարանում, 1830 թվականի հեղափոխական անկարգությունների ժամանակ քոլեջում բացահայտ պաշտպանում էր միապետական գաղափարները, ինչը հաճախ վեճերի և կռիվների պատճառ էր դառնում։ Դպրոցի տնօրենը նրան խորհուրդ է տալիս որոշ ժամանակ անցկացնել գյուղում՝ հանգստանալու համար: Պոլը մի քանի ամիս անցկացնում է իր հորեղբոր՝ Գիյոմ դը Ֆուշե դը Կարեյլի մոտ, Գլենակում գտնվող Ֆորե-Նյով ամրոցում: Այդ ժամանակահատվածը խոր ազդեցություն է թողնում նրա վրա։ Գիշերները ամրոցում հավաքվում էին դավադիրներ, պատրաստվում էին փամփուշտներ։ Պոլի երևակայությունը բորբոքվում էր․ նա երազում էր միայն մարտերի և կռիվների մասին։ Երեկոյան հավաքույթների ժամանակ նա լսում էր սարսափելի լեգենդներ, շրջում էր տափաստաններով, թափառում ճահիճների միջով, թափանցում մշուշների մեջ և լսում պատմություններ 1793 թվականի հին շուանների (թագավորական ապստամբների) մասին: 1831 թվականի հունվարին նա վերադառնում է Ռեն և ընդունվում երկրորդ դասարան։ 1833 թվականին ստանում է բակալավրի աստիճան:

Այնուհետև նա ընտրում է իրավագիտությունը, սովորում Ռենի համալսարանում և 1836 թվականին ստանում է իրավաբանի աստիճան՝ փաստաբան դառնալու համար: Սակայն մեկ անհաջող դատական ելույթից հետո նա արագորեն հրաժարվում է այդ մասնագիտությունից:  1837 թվականի օգոստոսին նա տեղափոխվում է Փարիզ և սկսում աշխատել իր բանկիր հորեղբոր մոտ որպես գործակատար, սակայն բանկային և առևտրային աշխարհը նրան չէր գրավում։ Քանի որ նա բավարար չափով չէր աշխատում, հորեղբայրը նրան հեռացնում է աշխատանքից։ Այդ ժամանակ Պոլը սկսում է մտածել գրականությամբ զբաղվելու մասին՝ միաժամանակ կատարելով տարբեր փոքր աշխատանքներ, որոնք հազիվ էին ապահովում նրա գոյությունը։ Նրա առաջին գրական փորձերը հրատարակիչների կողմից մերժվում էին։
մինի|Պոլ Ֆևալը և նրա աշխարհը՝ ծաղրանկարված Անդրե Ժիլի կողմից, «Լա Լուն» գրքում, 1866 թվականի դեկտեմբերի 16:

### Գրական գործունեության սկիզբ
Առաջարկությունների շնորհիվ Պոլ Ֆևալը ծանոթանում է կաթոլիկ և միապետական շրջանակներին։ Նրա առաջին հրապարակված ստեղծագործությունը «Փոկերի ակումբը» էր, որը լույս է տեսնում 1841 թվականին «Փարիզի հանդեսում»։ Նրա տաղանդը շուտով նկատում են այնպիսի թերթերի հրատարակիչներ, ինչպիսիք են «Լեժիսլատյուր»-ը և «Ֆրանսիական Կուրիեր»-ը։ 1843 թվականին Անտենոր Ժոլին, որը հետագայում դառնալու էր «Էպոք» թերթի տնօրենը, իսկ այդ ժամանակ «Ֆրանսիական Լրաբեր» թերթի գլխավոր խմբագիրն էր, մեկ գրողի պատվիրում է գրել վեպ՝ ոգեշնչված Էժեն Սյուի հայտնի «Փարիզի գաղտնիքները» վեպից և նույն ոճով՝ «Լոնդոնի գաղտնիքները» վերնագրով։

Սակայն ստացված ձեռագիրը հրապարակման համար անպիտան էր։ Այդ պատճառով Ժոլին դիմում է Պոլ Ֆևալին (որի «Սպիտակ գայլը» նա արդեն հրապարակել էր թերթում) և խնդրում կարճ ժամանակում գրել նոր վեպ։ Ֆևալը համաձայնվում է և այն գրում է ընդամենը մեկ ամսում։

Վեպի հրատարակությունը, որը հայտարարվել էր 1843 թվականի նոյեմբերի 23-ին, սկսվում է նույն տարվա դեկտեմբերի 20-ին**՝** Սըր Ֆրանսիս Տրոլոպ կեղծանվամբ (կեղծանունը պահանջել էր Ժոլին): Ստեղծագործությունը անմիջապես մեծ ժողովրդական հաջողություն է ունենում։ Երբ ֆելիետոնի առաջին մասը ավարտվում է 1844 թվականի հունվարի 28-ին, Ֆևալը արդեն մեկնել էր Լոնդոն՝ նյութեր հավաքելու և շարունակության համար տեղական գույն հաղորդելու։

Վեպը շարունակվում է չորս մասով և ավարտվում է 1844 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։ Այն միաժամանակ ապօրինի վերատպվում էր Բրյուսելում Բելգիական գրքի ընկերության կողմից (9 հատորով), իսկ պաշտոնապես Փարիզում հրատարակվում է 11 հատորով՝ 1844 թվականի մարտից մինչև հոկտեմբեր ամիսների ընթացքում։

Գիրքը վերահրատարակվում է շուրջ քսան անգամ, և այդ հաջողությամբ Պոլ Ֆևալի հեղինակությունը վերջնականապես հաստատվում է։

### Գրական գործունեություն
Պոլ Ֆևալը և նրա ստեղծագործական աշխարհը ծաղրանկարով պատկերել է Անդրե Ժիլը «Լա Լյուն» հանդեսում (1866 թվականի դեկտեմբերի 16)։

Ֆևալի գրական գործունեությունը արդեն սկսված էր, և շուտով հաջորդեցին այլ ֆելիետոնային վեպեր՝ «Կապիտան Սպարտակուս», «Երկնակամարի ասպետները», «Սպիտակ գայլը»։ Ֆևալը, լինելով պահպանողական, ծանր էր ընդունում 1848 թվականի Ֆրանսիական հեղափոխությունը․ նա նույնիսկ մտածում էր՝ արդյոք իր ստեղծագործություններով չի նպաստել ժողովրդի քաղաքական գիտակցության արթնացմանը և այնպիսի շարժման առաջացմանը, որը ինքը հավանություն չէր տալիս։ Այդ պատճառով նա որոշում է իր ստեղծագործությունները ուղղել ավելի չեզոք ուղղությամբ և շարունակում է հրատարակել։

1853 թվականին նա գրում է «Պարոն դը Շարետ» երգը, որը հայտնի է նաև «Վերցրու հրացանդ, Գրեգուար» անունով։ Այդ երգը հետագայում դառնում է ֆրանսիական ամենահայտնի թագավորամետ երգերից մեկը։

1854 թվականին նա ամուսնանում է իր բժշկի դստեր՝ Մարի Պենուայեի հետ։ Զույգը ունենում է ութ երեխա։ Պոլ Ֆևալի որդին՝ Պոլ Ֆևալ կրտսերը, այսպես է հիշում իր ծնողների հանդիպումն ու ամուսնությունը․«Մի օր, երբ նա իրեն շատ ծանր էր զգում, նա գնում է աց նմանբույժ բժիշկ Պենուայեի ընդունարան։ Վերջինս որոշ չափով հոգ է տարավ ում նրա մասին և փորձեց բուժել նրա նյարդային ընկճվածությունը։ Բժիշկը ուներ քսան տարեկան մի դուստր՝ Մարի Պենուայե անունով։ Եթե առաջինը հոգ էր տանում մարմնի առողջության մասին, ապա երկրորդը հոգ էր տանում սրտի մասին։ 1854 թվականին Մարին իր ձեռքը տվեց այն մարդուն, ով հետագայում դարձավ իր ութ երեխաների հայրը։ Նրանցից մեկը ծնվեց 1860 թվականին և ստացավ իր գրող հոր անունն ու ազգանունը»։

1857 թվականին լույս է տեսնում «Կուզիկը կամ Փոքրիկ փարիզեցին» , վեպը, որի հետ Ֆևալի անունը կապվում է մինչև այսօր։ Պատմությունը հետագայում շարունակվում է նրա որդու՝ Պոլ Ֆևալ կրտսերի գրած ինը վեպերով։

1863 թվականին նա հանդիպում է բրիտանացի գրող Չարլզ Դիքենսին, որի հետ բարեկամական հարաբերություններ է հաստատում։

1870 թվականին, Ֆրանսիայի պարտության և Փարիզի կոմունայի ժամանակ, նա հեռանում է Փարիզից և որոշ ժամանակով վերադառնում Ռեն։

1876 թվականին, Ֆրանսիական ակադեմիա ընդունվելու երկրորդ անհաջող փորձից և ֆինանսական դժվարություններից հետո, նա բացահայտորեն վերադառնում է կաթոլիկ հավատքին։ Այդ ժամանակ նա դառնում է աբբա Ռուսելի խմբագրած «Պատկերազարդ Ֆրանսիա» հանդեսի հեղինակներից մեկը։

Ֆևալը փորձել է վեպի գրեթե բոլոր ժանրերում․սուր ու սուսեր վեպեր՝ «Կուզիկը», «Բախտի հեծյալը», «Ուրվական կապիտանը», քաղաքային գաղտնիքների վեպեր՝ «Լոնդոնի գաղտնիքները», «Սև հագուստները», բրետոնական պատմություններ՝ «Սպիտակ գայլը», «Գեղեցիկ աստղը», «Կորենտեն Քիմպերի առաջին արկածը», ֆանտաստիկ ստեղծագործություններ՝ «Վամպիրը», «Մութ ասպետը»։Ֆևալը հաճախ օգտագործում էր շուանների ապստամբության թեմաները և այն քաղաքական պայքարները, որոնք նախորդել էին Բրետանիայի Ֆրանսիային միացմանը։

1879 թվականին Վիկտոր Պալմե հրատարակչի մոտ լույս է տեսնում նրա պատմվածքների ժողովածուն՝ «Շուաններ և Կապույտներ», որը վերանայված և ուղղված տարբերակով ներառում էր նախկինում պարբերականներում ֆելիետոնային ձևով տպագրված պատմվածքները՝ «Փոքր տղան», «Բժիշկ Բուսսոն», «Կապիտան Սպարտակուս» և «Կեսարի մահը»։
մինի|Պոլ Ֆևալի և հոր դամբարանը, Մոնպառնասի գերեզմանատուն, բաժանում 26 (փոքր գերեզմանոց):

### Վերջին տարիներ
1880-ական թվականների սկզբին Պոլ Ֆևալը սկսում է տառապել հեմիպլեգիայի (կաթվածի տեսակ) նոպաներից։ Այդ ժամանակ նրան խնամում էին Փարիզում գտնվող Սուրբ Հովհաննես Աստծու եղբայրները (կրոնական միաբանություն)։

Կյանքի վերջին տարիներին նա գրեթե մոռացության էր մատնվել։ Այդ ժամանակահատվածում նա իր ժամանակը նվիրում էր իր նախկին ստեղծագործությունները վերամշակելուն՝ դրանք ավելի համապատասխան դարձնելով կաթոլիկ բարոյականությանը։

Պոլ Ֆևալը մահանում է 1887 թվականի մարտի 7-ին, Փարիզի 7-րդ շրջանում՝ Ուդինո փողոց 19 հասցեում։ Նա թաղված է Մոնպառնասի գերեզմանատանը։

## Պոլ Ֆևալի գրական մրցանակ
1984 թվականին «Գրական մարդկանց ընկերությունը» ստեղծեց Պոլ Ֆևալի մեծ մրցանակը ժողովրդական գրականության համար։ Այս մրցանակը հիմնվեց հեղինակի ծոռնուհու՝ Սյուզան Լակայյի նախաձեռնությամբ։ Ֆևալը 1867 թվականին նախագահել էր այդ կազմակերպությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Արկածային գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ
Կատեգորիա:Վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ