open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արտյոմ Հովհաննիսյան

**Արտյոմ** « **Արտ** » **Հովհաննիսյան** (), հայ նախկին պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ, ով հանդես է եկել երկրորդ թեթևագույն քաշային կարգում։

## Սիրողական կարիերա
Հովհաննիսյանը սիրողական բռնցքամարտով սկսել է զբաղվել 13 տարեկանից։ Նա եղել է բռնցքամարտի ասպարեզում միջազգային ճանաչում ունեցող մարզիչ Վարուժան Դավթյանի սանը։ Նա թեթև քաշային կարգում չորս անգամ նվաճել է Հայաստանի չեմպիոնի տիտղոսը։

Արտը մեծ փորձ է ձեռք բերել աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում և միջազգային մրցաշարերում։ Նա մենամարտել է Չինաստանում, Իրանում, Չեխոսլովակիայում, Խորվաթիայում, Ֆրանսիայում, Ուկրաինայում և շատ այլ երկրներում, անց է կացրել ավելի քան 175 սիրողական մենամարտ, որոնցից միայն 12-ում է պարտվել։

## Պրոֆեսիոնալ կարիերա
Արտյոմը 2007 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ և մարզվել Glendale Fighting Club-ում Էդմոնդ Թարվերդյանի ղեկավարությամբ։ Պրոֆեսիոնալ ռինգում իր նորամուտը նա նշել է 2006 թվականին։ Առաջին երեք պրոֆեսիոնալ մենամարտերն անցկացրել է Ֆրանսիայում՝ երկու անգամ հաղթելով և մեկ անգամ ոչ-ոքի անելով տեղի բռնցքամարտիկների հետ։

2011 թվականի օգոստոսի 5-ին Արտը մենամարտեց IBF-ի թեթևագույն քաշային կարգում աշխարհի նախկին չեմպիոն Քրիստոբալ Կրուսի հետ։ Նախատեսված 10 ռաունդանոց մենամարտն ավարտվել է 4-րդ ռաունդում տեխնիկական ոչ-ոքիով, երբ գլխի պատահական բախումից Կրուսի աչքին կտրվածք է առաջացել։

2012 թվականի հուլիսի 20-ին Արտը մրցեց թեթև քաշային կարգում WBA- ի նախկին չեմպիոն Միգել Ակոստայի հետ։ Հովհաննիսյանը մենամարտը լավ սկսեց. հենց 1-ին ռաունդում նախկին չեմպիոնը հայտնվեց հատակին։ 5-րդ ռաունդում Ակոստան նրան փոխհատուցեց՝ նույնպես ենթարկելով նոկդաունի։ Հիանալի հանդիպումում Հովհաննիսյանը հաղթանակ կորզեց մրցավարների ոչ միասնական որոշմամբ (95-93, 92-96, 95-93)։ Պրոֆեսիոնալ ռինգում նա ընդհանուր առմամբ տարել է 18 հաղթանակ, որոնցից 10-ը՝ նոկաուտով, կրել է 4 պարտություն և 3 մրցամարտ ավարտել է ոչ-ոքի արդյունքով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք՝ ArtyomBoxing.com
* Մարզասրահ՝ Glendale Fighting Club
* Ակցիա. Lights Out Promotions 
* Gary Shaw Promotions 
* Ասոցիացիա՝ HyeFighters 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Պատասխան նամականիշ

[մինի|Պատասխան նամականիշ զինվորական նամակների համար, [Շվեդիա, 1929 թվական (Mi #1)]]
**Պատասխան նամականիշ**, փոստային նամականիշերի տեսակ, որոնք տրվում են որոշակի կատեգորիայի անձանց, առավել հաճախ՝ զինծառայողներին՝ դրանք հասցեատերերին ուղարկելու համար, որպեսզի նրանք նման նամականիշերով կարողանան վճարել պատասխան նամակների դիմաց։ Պատասխան նամականիշերի անհրաժեշտությունն առաջանում է, երբ փոստային առաքումների թիվը սահմանափակ է։

## Շվեդիա
մինի|Շվեդիայի զինվորական ծրարի պատասխան նամականիշով դարձերեսը
1929-1951 թվականներին Շվեդիայում թողարկվել են զինվորական փոստի պատասխան նամականիշեր (): Այդ երկրի զինծառայողներին ամեն շաբաթ տրվում էր մեկական հատուկ ծրար՝ հարազատների հետ փոստային նամակագրության համար։ Այս ծրարների փականի վրա պատասխան նամակ ուղարկելու համար նախապես տպագրված էր փոստային նամականիշ։ Զինծառայողից ստանալով այդպիսի նամակ՝ հասցեատերը կտրում էր այդ պատասխան նամականիշը և փակցնում պատասխան նամակի ծրարին, որից հետո փոստային բաժանմունքն այն անվճար ուղարկում էր զինծառայողին։

## Տես նաև
* Շվեդիայի փոստի և փոստային նամականիշերի պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փոստային նամականիշեր
Վաղարշապատ. վանքերը և վիմական արձանագրությունները

**«Վաղարշապատ. վանքերը և վիմական արձանագրությունները»**, վիմագրագետ, հնագետ, ձեռագրագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (2013) Արսեն Հարությունյանի առաջին գիրքը, որը նվիրված է հայոց հոգևոր կենտրոն Վաղարշապատի վիմագրական ժառանգությանը։ Հրատարակվել է 2016 թվականին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հովանավորությամբ` Վաղարշապատում, Մայր Աթոռի Սուրբ Էջմիածնի հրատարակչությունում։ Գրքի խմբագիրն է՝ վիմագրագետ, հնագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (1986) Գագիկ Սարգսյանը։ Գիրքը հրատարակվել է «Սարգիս Գաբրիելյան» հիմնադրամի մեկենասությամբ։ Աշխատության վերջում զետեղված են լուսանկարներ։

Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2017 թվականի փետրվարի 17-ին, Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում։

## Բովանդակություն
Գիրքը նվիրված է հայոց հոգևոր կենտրոն Վաղարշապատի վանքերի վիմագրական ժառանգության համակողմանի քննությանը։ Սա առաջին համալիր ուսումնասիրությունն է, որում վիմագրերի հիման վրա ներկայացվում են Վաղարշապատի՝ հատկապես 17-19-րդ դարերի քաղաքական ու եկեղեցական կյանքը, հայոց հայրապետների շինարարական ու նորոգչական աշխատանքները, վանքերի ստացած նվիրատվությունները, վանական միաբանությունների կազմավորումը, ինչպես նաև միաբանական գերեզմանոցներն ու արձանագիր խաչքարերը։ Նախկինում հրատարակված 188 վիմագրերին ավելացվել են ևս 520-ը, որոնք առաջին անգամ են ներկայացվում վիմագրագիտական քննության։ Վիմագրական ու մատենագրական սկզբնաղբյուրների և արխիվային նյութերի համադրմամբ ուսումնասիրվել են արձանագրություններում հիշատակված նվիրատուների, բարերարների, հաճախ նաև՝ նշանավոր հոգևոր գործիչների կյանքն ու գործունեությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 գրքեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Վաղարշապատ
Պյոտր Հարությունյան

**Պյոտր Իվանի Հարությունյան** (), հայ անասնաբույժ անատոմ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1972)։

## Կենսագրություն
Պյոտր Հարությունյանը ծնվել է 1919 թվականի մայիսի 15-ին Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանիի Մոխրաթաղ գյուղում։

1941 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1964-1992 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի անատոմիայի ամբիոնի վարիչ։

Պյոտր Հարությունյանի աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ-ում բուծվող եղջերավոր կենդանիների և ընտանի թոչունների ցեղային, տիպային, հասակային, ինչպես նաև համեմատական անատոմիայի խնդիրներին։

Հեղինակ է «Ընտանի կենդանիների անատոմիա» (մաս 1-2, 1987-90) ուսումնական ձեռնարկի, «Ընտանի կենդանիների անատոմիական ալբոմ բառարանի» (հայ․ ռուս․ լատ., 1991):

Պյոտր Հարությունյանը մահացել է 1992 թվականի մայիսի 1-ին Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Մանասարյան

**Մանասարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գրիգոր Հենրիկի Մանասարյան (ծնվ․ 1956), ճարտարագետ-մեխանիկ։
* Սերգեյ Հենրիկի Մանասարյան (ծնվ․ 1959), դիվանագետ։

## Տես նաև
* Թաթուլ Նորայրի Մանասերյան (ծնվ․ 1960), տնտեսագետ։
* Լևոն Հայրապետի Մանասերյան (1925-2019), նկարիչ։
* Հասմիկ Ոստանիկի Մանասերյան (ծնվ. 1941), բանաստեղծուհի, երգահան, նկարիչ։
* Նորայր Մարգարի Մանասերյան (1927-2013), տնտեսագետ։
* Ռուբեն Լևոնի Մանասերյան (ծնվ․ 1956), պատմաբան, արևելագետ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Ֆիրդուսի Հարությունյան

**Ֆիրդուսի Գրիշայի Հարությունյան** (), հայ այգեգործ, գյուղտնտեսական գիտությունների դոկտոր (2005), Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ (2006)։

## Կենսագրություն
Ֆիրդուսի Հարությունյանը ծնվել է 1947 թվականին, Արմավիրի մարզի Դողս գյուղում։
1974 թվակնին ավարտել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանը։ 1975-1987 ին եղել է հայրենի գյուղի կոլտնտտեսության վարչության նախագահ, 1987-1990 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ, 1990-1995 թվականներին զբաղեցրել է «Զվարթնոց» ագրոարդյունաբերական համալիրի գլխավոր տնօրենը, 1995-1996 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջգյուղվարչության պետ։ 2002 թվականին նշանակվել է Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնի (այժմ՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի մասնաճյուղ) տնօրեն։

Ֆիրդուսի Հարությունյանի աշխատանքները վերաբերում են խաղողի ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործման հարցերին։

## Արտաքին հղումներ
*Խաղողի նոր սորտերի բազմացման և մշակության ագրոկենսաբանական ու ֆիզիոլոգիական հիմունքները  

Կատեգորիա:Հայ այգեգործներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Թբիլիսյան խճուղի (Երևան)

**Թբիլիսյան խճուղի**, խճուղի Երևանի Արաբկիր վարչական համայնքում։ Տարանջատում է Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանն Արաբկիրի վարչական շրջանից։ Խճուղին սկսվում է Ազատության պողոտայից և ավարտվում Մ 4 միջպետական նշանակության ճանապարհի սկզբնամասում։

## Շենքեր և կառույցներ
* №1/3 Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի հայ կաթողիկե եկեղեցի
* №1/8 «Երազ» այգի
* №3/1 Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջ
* №3/9 Հայաստանի Հանրապետության վարչական վերաքննիչ դատարան 
* №3/9 Հայաստանի Հանրապետության Հակակոռուպցիոն դատարան
* №3/9 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի մասնաշենք
* №11/11 Այբ դպրոց
* №20 Երևանի շամպայն գինիների գործարան
* №25ա «Հայաստանի ազգային արխիվի կինոֆոտոֆոնո փաստաթղթերի և ապահովագրական պատճենների մասնաճյուղ» ՊՈԱԿ
* №29 «Հեռահաղորդակցության հանրապետական կենտրոն» ՊՈԱԿ
* №43 «Գազպրոմ Արմենիա» (ՓԲԸ)
* №52/3 Հայաստանի պաուերլիֆտինգի ֆեդերացիա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:ArmChamapgne.jpg|Երևանի շամպայն գինիների գործարանը
Պատկեր:Այբ աւագ դպրոց.jpg|Այբ դպրոցի շենքը
Պատկեր:Park Yeraz Yerevan 01.jpg|«Երազ» այգին


Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Մայիլյան

**Մայիլյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աննա Լեոնիդի Մայիլյան (ծնվ․ 1970), երգչուհի (սոպրանո)։
* Անտոն Սարգսի Մայիլյան (1880-1942), կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ։
* Արամ Ռուբենի Մայիլյան (1954-2020), քաղաքական, պետական գործիչ։
* Գարրի Գեորգիի Մայիլյան (1956), ֆագոտահար, մանկավարժ։
* Թելման Սեդրակի Մայիլյան (ծնվ․ 1937), արձակագիր, թարգմանիչ։
* Լևոն Մինասի Մայիլյան (1891-1976), բժիշկ, թերապևտ։
* Մասիս Սամվելի Մայիլյան (ծնվ․ 1967), քաղաքական գործիչ, դիվանագետ
* Պավել Դանիելի Մայիլյան (ծնվ․ 1954), բժիշկ, օրթոդոնտ-ստոմատոլոգ։
* Ռաֆիկ Ավագիմի Մայիլյան (1927-2000), կենդանաբան-ձկնաբան։
* Սերգեյ Վարդանի Մայիլյան (1920-անհայտ), մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Տես նաև
* Մայիլյան եղբայրներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Վասիլ Բժիշկ

**Վասիլ Բժիշկ** (), հայ քահանա և բանաստեղծ, որն եղել է Մարաշի ֆրանկ տիրակալ Բալդուինի խոստովանահայրը։

## Կյանք և գործունեություն
Վասիլ Բժիշկը, որպես քահանան և խոստովանահայր Բոլդուինի՝ Մարաշի ֆրանկ տիրոջ, գրել է նրա մահախոսականը՝ վերջինիս զոհվելու կապակցությամբ Եդեսիայի ճակատամարտում 1146 թվականին։
Վասիլի եկարատև ճառը կամ փառաբանությունը ապահովել է մեզ ավելի շատ տեղեկություններով Բալդուինի մասին, քան Մարաշի որևէ այլ տիրակալի։

## Բալդուինի մահախոսականը
Վասիլը Բալդուինին նկարագրել է որպես հայերեն վարժ տիրապետողի։ Նա խոսել է իր արժանիքների մասին հիպերբոլիկ բառերով.

Ճառի այս հատվածը գրվել է առաջին դեմքով, այսինքն՝ Բալդուինի անունից։ 
Նրան կշտամբել են (ավելի ճիշտ՝ ինքն իրեն է կշտամբել) անարդարության, շքեղության, իշխանության ցանկության, ագահության և բռնության համար։ Չնայած Վասիլի թվարկած բոլոր թերություններին՝ նա ձեռնպահ է մնացել հատուկ արարքներ թվարկելուց, հայտարարել է, որ «իր բոլոր մեղքերը ներվել են, և նա բուժվել է իր անդադար խոստովանությամբ և այնուհետև՝ իր արյան հեղմամբ մեծ աշխարհում»։ 
Վասիլի խոսքերով՝ Բալդուինը իր մահից առաջ վերջին խոստովանություն է արել՝ ողբալով ծնողների մահվան և եղբոր հետ վատ հարաբերությունների համար՝ որպես պատիժ իր մեղքերի համար։
Վասիլի ճառը ներառվել է Գրիգոր քահանայի տարեգրության մեջ։ Ըստ 13-րդ դարի հայ պատմիչ Սմբատ Գունդստաբլի՝ Վասիլն ինքն է իր պոեմի պատճենները բաժանել հյուսիսային Սիրիայի, հատկապես Անտիոքի ֆրանկներին։ Սա, հավանաբար, նպաստել է Բալդուինի հետագա համբավին : 
Գիտնականները տարակարծիք են այն հարցում, թե արդյո՞ք Վասիլի ճառը պետք է դիտարկել նաև որպես ֆրանկների տիրապետության նկատմամբ հայերի խիստ մերձեցումն արտահայտող, թե՞ որպես ֆրանկների հանդիմանություն՝ հայերին ճնշելու համար։ 
Վասիլի կողմից ճակատամարտում Բալդուինի մահը որպես մեղքից մաքրող ճանապարհ պատկերելը համահունչ է խաչակրաց արշավանքների աստվածաբանությանը և ներկայացրել է արևմտյան ազդեցությունը։ Աստվածաբանության մյուս ոլորտներում, ըստ երևույթին,նկատելի է նաև, որ Վասիլը ուժեղ արևելյան ազդեցություն է ունեցել Բալդուինի վրա։

## Գրականություն
*
*
*Runciman, Steven(1952). A History of the Crusades, Volume II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East. Cambridge: Cambridge University Press.

## Հրատարակություններ
*Basile, docteur en théologie, "Oraison funèbre de Baudouin, comte de Marasch et de K'eçoun", in *[https://en.wikipedia.org/wiki/Recueil_des_historiens_des_croisades,Recueil des Historiens des Croisades], Documents arméniens*, vol. 1 (Paris, 1869), pp.&nbsp;204–222.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական քահանաներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ հոգևորականներ
Կարո Կարախանյան

**Կարո Ղուկասի Կարախանյան** (), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2000), պրոֆեսոր (2005)։

## Կենսագրություն
Կարո Կարախանյանը ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 22-ին, Իրանի Սպահան նահանգի Սինյան գյուղում։

1964 թվականին ավարտել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանը։ 1964-1966 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1966-1988 թվականներին աշխատել է «Հայգյուղմեքենա» միավորումում, 1988-1999 թվականներին Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանում։ 1999 թվականից Կարո Կարախանյանը աշխատանքի է անցել Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիայումում (այժմ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտ)։

Կարո Կարախանյանի աշխատանքները վերաբերում են երկրագործական մեքենաների և տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Հեղինակ է 117 գիտական աշխատանքների, որոնցից հինգը գրքեր են, 30-ը՝ գյուտեր, երկուսը մեթոդական աշխատանքներ, իսկ մեկը՝ համամիութենական ճյուղային չափորոշիչ։

## Աշխատություններ
*Լեռնային հողամշակ մնքենաներ, Ե., 2002-Մե- քենայական աշխատանքների կազմակերպումը ֆերսն- րային տնտեսությունում, ե.,, 2011
*Машины для освоения горных склонов и борьбы с водной эрозией почвы, M, 1985 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կարախանյան Կարո Ղուկասի, Տեխնիկականգիտությունների դոկտոր

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկներ
Արտակ Հովհաննիսյան (ըմբշամարտիկ)

**Արտակ Հովհաննիսյան** (), հայ ըմբշամարտիկ, զբաղվում է ազատ ոճի ըմբշամարտով։ 2009 թվականին հաղթել է կրտսերների Եվրոպայի առաջնությունում։ Հովհաննիսյանը 2010 թ-ին Սինգապուրում մասնակցել է Ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղերին և բրոնզե մեդալ նվաճել պատանիների մինչև 46 կիլոգրամ քաշային կարգում՝ բրոնզե մեդալի համար մրցախաղում հաղթելով վենեսուելացի Անդրի Դավիլային։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Ֆրիդա և Դիեգո Ռիվերա

«**Ֆրիդա և Դիեգո Ռիվերա****»** (), մեքսիկացի նկարչուհի Ֆրիդա Կալոյի նկարը․ նկարվել է կտավի վրա յուղաներկով 1913 թվանականին։ Այս կտավը ստեղծվել է Ֆրիդա Կալոյի և Դիեգո Ռիվերայի հարսանիքից երկու տարի անց և համարվում է իրենց հարսանեկան դիմանկարը։

Նկարում Կալոն կանգնած է ամուսնու և գործընկերոջ՝ Ռիվերայի կողքին։ Դիեգոն պատկերված է որպես նկարիչ․ աջ ձեռքում պահում է ներկապնակ և չորս վրձին։ Կալոն գլուխը թեքում է նրա ուղղությամբ։ Երկուսն էլ նայում են դիտողին առանց ժպիտի։ Ձախ ձեռքով Ֆրիդան պահում է վառ կարմիր շալը, իսկ աջ ձեռքով բռնում է ամուսնու ձեռքից (նրանց ձեռքերի միացումը զբաղեցնում է կտավի կենտրոնական կետը)։ Ռիվերան ֆիզիկապես շատ ավելի խոշոր է, քան Կալոն։ Նկարի վերևի աջ անկյունում գտնվող աղավնին ժապավեն է կրում, որի վրա գրված է. «Այստեղ դուք տեսնում եք մեզ՝ ինձ՝ Ֆրիդա Կալոյին, սիրելի ամուսնուս՝ Դիեգո Ռիվերայի հետ։ Ես նկարել եմ այս դիմանկարները հիանալի քաղաք Սան Ֆրանցիսկոում մեր ընկերոջ՝ պարոն Ալբերտ Բենդերի համար, և սա եղել է 1931 թվականի ապրիլին»։ Այս աշխատանքը պատվիրել է Ալբերտ Մորիս Բենդերը՝ արվեստի կոլեկցիոներ և Ռիվերայի հովանավորը։

Նկարի մեկնաբանումները բազմաթիվ են։ Հայդեն Հերրերան՝ Ֆրիդա Կալոյի կենսագրության հեղինակը, կարծում է, որ նկարչուհին իրեն պատկերել է միայն որպես մեծ նկարիչ Ռիվերայի կին։ Այլ հետազոտողներ, ինչպիսին է Մարգարետ Լիդաուերը, դիտարկում են ավելի լայն կոնտեքստ, որով ստեղծվել է այս աշխատանքը։ Գրությամբ ժապավենը խոսում է տվյալ մեկնաբանման օգտին, քանի որ այն Կալոյին դնում է պրոֆեսիոնալ նկարչի դիրքում։

1936 թվականին Ալբերտ Մորիս Բենդերի հավաքածուից նկարը փոխանցվեց Սան Ֆրանցիսկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանին (SFMOMA), որտեղ այն մինչև այժմ գտնվում է թանգարանի հավաքածուում և սովորաբար ցուցադրվում է հանրությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1931 նկարներ
Կատեգորիա:2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ
Կատեգորիա:Ինքնադիմանկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Ֆրիդա Կալոյի նկարներ
Գնունի Կոստիկյան

**Գնունի Կյուրեղի Կոստիկյան** (), հայ անասնաբույծ։ Գյուղտնտեսական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1973)։

## Կենսագրություն
Գնունի Կոստիկյանը ծնվել է 1912 թվականին Ախալքալաքում։ 
1936 թվակնաին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1974-1982 թվականներին եղել է գյուղտնտեսական կենդանիների կերակրման ամբիոնի վարիչ։

Գնունի Կոստիկյանի աշխատանքները վերաբերում են գյուղտնտեսական կենդանիների կերակրման և արոտավայրերի արդյունավետ օգտագործման հարցերին։ Նա համահեղինակ է 
«Գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման դասընթացի պրակտիկում» (1965) ուսումնական ձեռնարկի (1965)։

Գնունի Կոստիկյանը մահացել է 1989 թվականին Երևանում, հուղարկավորվել է Թոխմախի գերեզմանատանը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Տեղական կերերի քիմիական բաղադրությունը և սննդարարությունը / Ն.Ա. Մալաթյան, Գ.Կ. Կոստիկյան, Վ.Ա. Ղազարյան.

Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Վերդի Հակոբյան

**Վերդի Ջհանգիրի Հակոբյան** (), հայ մակաբուծաբան, անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1987)։ 
## Կենսագրություն
Վերդի Հակոբյանը ծնվել է 1926 թվականի օգոստոսի 25-ին, Լեռնային Ղարաբաղի Ասկերանի շրջանի Սարդարաշեն գյուղում։

1952 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1960-1970 թվականներին եղել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիայի ճիճվաբանության լաբորատորիայի, 1986 1995 թվականներին՝ մակաբուծաբանության և անասնաբուժասանիտարական փորձաքննության ամբիոնի վարիչ։ 1996 թվականից նշանակվել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա Կենդանաբանության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։

Վերդի Հակոբյանի աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների լյարդի տափակ որդերի և աղիքային խառը ինվազիաների, ինչպես նաև հակատզային և հակամիջատային նոր, արդյունավետ, ոչ թունավոր, էկոլոգիապես մաքուր դեղամիջոցների հայտնաբերման հարցերին։

Վերդի Հակոբյանը մահացել է 2009 թվականի մայիսի 4-ին, Երևանում։

## Աշխատություններ
*Գյուղատնտեսական կենդանիների էխինո-կոկոզն ու ցենուրոզը և պայքարը նրանց դեմ, Ե., 1965
*Որոճող կենդանիների դիկրոցկլիոզը, 1976

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Գագիկ Հայրումյան

**Գագիկ Գևորգի Հայրումյան** (), հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր (1991), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (1994)։

## Կենսագրություն
Գագիկ Հայրումյանը ծնվել է 1933 թվականի նոյեմբերի 27-ին, Երևան քաղաքում։

1957 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1994-1999 թվականներին Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիայի հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ ամբիոնի վարիչ։ 2003 թվականից աշխատել է Գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի հայկական Գիտահետազոտական ինստիտուտում։

Գագիկ Հայրումյանի աշխատանքները վերաբերում են ագրարային տնտեսագիտության և կառավարման հարցերին։ Համահեղինակ է շուկայական տնտեսագիտական տերմինների տեղեկատու բացատրական բառարանի։

Մահացել է 2007 թվականին Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի էլեկտրոնային գրացուցակ 

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Սեյրան Կոխլիկյան

**Սեյրան Արամայիսի Կոխլիկյան** (), հայ մեքենագետ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2010), պրոֆեսոր (2005)։

## Կենսագրություն
Սեյրան Կոխլիկյանը ծնվել է 1953 թվականին, Դիլիջան քաղաքում։

1971-1976 թվականներին սովորել և ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի Գյուղատնտեսության մեքենայացման ֆակուլտետը` «Ավտոմոբիլներ և ավտոմոբիլային տնտեսություն» մասնագիտությամբ։ 1999-2006 թվականներին եղել է նույն համալսարանի Գյուղատնտեսական մեքենաշինության տեխնոլոգիայի և նորոգման ամբիոնի վարիչ։

Սեյրան Կոխլիկյանի աշխատանքները վերաբերում են մետաղահաստոցների դինամիկայի խնդիրներին։

## Աշխատություններ
*Окончательное шлифование обсидиана и техника автоматизации
*Теория расчета виброизолирующих фундаментов под металлорежущие станки.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կոխլիկյան Սեյրան Արամայիսի, Տեխնիկականգիտությունների դոկտոր

Կատեգորիա:Հայ մեքենագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Պապիրիուս Ֆաբիանուս

**Պապիրիուս Ֆաբիանուս** (լատ․ Papirius Fabianus), հին հռոմեացի հռետորաբան և փիլիսոփա՝ Պապիրիուս ցեղից, ապրել է Տիբերիոսի և Կալիգուլայի ժամանակներում՝ մ.թ. 1-ին դարի առաջին կեսին։

## Կենսագրություն
Ֆաբիանուսը հռետորաբանություն սովորել է Ավրելիուս Ֆուսկուսի և Բլանդուսի մոտ, իսկ փիլիսոփայությունն աշակերտել է Կվինտուս Սեքստուսի մոտ։ Նա պերճախոսություն է ուսուցանել Գայոս Ալբուկիուս Սիլուսին, թեև նրանից շատ ավելի երիտասարդ էր։ Ֆաբիանուսի հռետորական ոճը նկարագրել է Սենեկա Ավագը։ Հռետորաբանության մեջ նրա նախատիպը եղել է իր ուսուցիչ Ավրելիուս Ֆուսկուսի ոճը, սակայն հետագայում նա ընդունել է պերճախոսության ոչ այնքան զարդարուն ձևը։

Շուտով Ֆաբիանուսը, սակայն, հրաժարվել է հռետորաբանությունից՝ հօգուտ փիլիսոփայության։ Սենեկա Կրտսերը նրա փիլիսոփայական աշխատությունները դրել է Կիկերոնի, Ասինիուս Պոլլիոյի և պատմաբան Լիվիոսի աշխատությունների կողքին։ Ֆաբիանուսի փիլիսոփայական ոճը նկարագրվել է Սենեկա կրտսերի կողմից և որոշ կետերում նրա նկարագրությունը համապատասխանում է Սենեկա Ավագի տված նկարագրությանը։ Թվում է, թե երկու Սենեկներն էլ գիտեին և, անշուշտ, մեծապես հարգել էին Ֆաբիանուսին։

Ֆաբիանուսի փիլիսոփայական գրությունները թվով գերազանցել են Կիկերոնի գրվածքներին։ Նա նաև մեծ ուշադրություն էր դարձրել ֆիզիկական գիտությանը։ Պլինիոս Ավագը նրան կոչել է «Բնության հարցերում շատ փորձառու»։ Ըստ Սենեկայի, նա կարծես գրել է ֆիզիկայի մասին։ Նրա աշխատությունները հաճախ հիշատակվել են Պլինիոսի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Այս հոդվածը ներառում է տեքստ մի հրապարակումից, որն այժմ հանրային սեփականություն է. Donne, William Bodham (1870). "Faberius". In Smith, William (ed.). *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*. Vol. 2. p.&nbsp;130.

Կատեգորիա:Հին հռոմեացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի հռետորներ
Ժիրայր Հովհաննիսյան

**Ժիրայր Հովհաննիսյան** (), հայ ըմբշամարտիկ, զբաղվում է ազատ ոճի ըմբշամարտով։ 2004 թվականին հանդես է եկել Ամառային օլիմպիական խաղերում տղամարդկանց 66 կիլոգրամ քաշային կարգում, որից հետո, մասնակցել է 2009 թվականին Վիլնյուսում կայացած Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությանը և դարձել բրոնզե մեդալակիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sports-Reference.com

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Ժյուլ Մուսար

**Ժյուլ Մուսար** (, ), ֆրանսիացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2016)։ Ֆրանսիայի պատանեկան առաջնությունների բազմակի հաղթող տարիքային տարբեր խմբերում, Ֆրանսիայի մեծահասակների չեմպիոն (2022)։ 2004 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնության մինչև 10 տարեկանների արծաթե մեդալակիր։ Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում՝ Եվրոպայի փոխչեմպիոն (2021) և Միտրոպայի գավաթի հաղթող (2022)։

## Մարզական կարիերա
Ժյուլ Մուսարը հերթականությամբ հաղթել է Ֆրանսիայի տղաների և երիտասարդների 8-ից 20 տարեկանների բոլոր տարիքային խմբերի առաջնություններում։ 2004 թվականին մինչև 10 տարեկան պատանիների աշխարհի առաջնությունում նա գրավել է երկրորդ տեղը՝ առաջ թողնելով չինացի Յույ Յանյիին։

2021 թվականին Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում դարձել է Եվրոպայի թիմային առաջնության արծաթե մեդալակիր։ Հաջորդ տարի նա ազգային թիմի հետ նվաճել է Միտրոպայի գավաթը, իսկ այնուհետև շախմատի օլիմպիադայում խաղացել է 1-ին խաղատախտակի վրա և 11 պարտիայում վաստակել 8 միավոր։

Օլիմպիադայից անմիջապես հետո նա իր կարիերայում առաջին անգամ նվաճել է Ֆրանսիայի մեծահասակների չեմպիոնի կոչումը՝ եզրափակիչում հաղթելով երկրի 8-ակի չեմպիոն Էթիեն Բաքրոյին։ Եզրափակիչ խաղում մրցակիցները միավորները կիսել են արագ շախմատի երկու պարտիաներում, նույնքան էլ՝ կայծակնային պարտիաներում, որից հետո արմագեդոնում Մուսարը սպիտակներով գերազանցել է Բաքրոյին։

## Մարզական արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Էմինյան

**Էմինյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Հակոբ Սերովբե Էմինյան (1878-1915), բժիշկ։
* Էմին Հովսեփ Էմինյան (1726-1809), ազատագրական պայքարի գործիչ։
* Սրապիոն Էմինյան (1823-1854), բառարանագիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Հարություն Հովհաննիսյան (ըմբշամարտիկ)

**Դեկտեմբերի 24 1988 թվական Հարություն Հովհաննիսյան** (Արարատ.Հայաատանի Հանրապետություն), հայ ըմբիշ, զբաղվում է հունահռոմեական ըմբշամարտով։

2013 թվականին կայացած Ըմբշամարտի աշխարհի գավաթին ներկայացրել է Հայաստանի ըմբշամարտի հավաքականը։ Հայաստանի հավաքականը զբաղեցրել է չորրորդ հորիզոնականը։ Հովհաննիսյանն անձամբ ստացել է բրոնզե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Արտյուշա Աղասարյան

**Արտյուշա Ջավադի Աղասարյան** (), հայ ճարտարագետ, մեխանիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2009), պրոֆեսոր (2010)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1967)։ 1974–1983 թվականներին աշխատել է ՀԳԻ-ում, բաժանմունքի, 1983–1997 թվականներին ՀԱԱՀ գյուղտեխնիկայի շահագործման ամբիոնի վարիչ, 1997–2006 թվականներին՝ ճարտարագիտության ֆակուլտետի դեկան, 2006–2013 թվականներին՝ նույն ամբիոնում։ Հեղինակ է «Օրգանական թափոնների մշակման մեքենասարքավորումների կատարելագործման գիտական հիմունքները» (2010) և համահեղինակ՝ «Անասնաշենքերից գոմաղբի հավաքման և մշակման առաջադեմ տեխնոլոգիաներ» (2002), «Գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործում» (2008) դասագրքերի։

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կոստիկյան

**Կոստիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գնունի Կյուրեղի Կոստիկյան (1912-1989), անասնաբույծ։
* Գրեգ Կոստիկյան (ծնվ․ 1959), խաղերի դիզայներ, գիտական ֆանտաստիկա ժանրի գրող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Լատիներեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Գագիկ Այվազյան

**Գագիկ Պետրոսի Այվազյան** (), հայ այգեգործ, ընտրասերումնաբան։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1995), պրոֆեսոր (2004)։ Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի անդամ (1999)։ ԽՍՀՄ վաստակավոր գյուտարար (1987)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայաստանի Գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1975)։ 1994–1995 թվականներին՝ ՀԱԱՀ-ի խաղողագործության, 1995–1997 թվականներին՝ այգեպտղաբանջարաբուծության, 1997-2013 թվականներին՝ այգեպտղաբուծության և բույսերի պաշտպանության ամբիոնների վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են խաղողի վազի ծագումնաբանության, ընտրասերման, ագրոտեխնիկայի և սորտագիտության խնդիրներին։ Համահեղինակ է խաղողի (սեղանի և գինու) 24 սորտերի։

## Երկեր
* Խաղողագործություն խաղողի սելեկցիայի և ամպելոգրաֆիայի հիմունքներով, Ե., 2003 (համահեղինակ)։

Կատեգորիա:Հայ այգեգործներ
Կատեգորիա:Հայ ընտրասերումնաբաններ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր գյուտարարներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Գևորգ Ավագյան

**Գևորգ Սիմոնի Ավագյան** (), խորհրդային հայ նկարիչ։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1971)։

## Կենսագրություն
Գևորգ Ավագյանը ծնվել է 1922 թվականի հուլիսի 20-ին, Գյումրիում։ 1949 թվականին ավարտել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան հայկական գեղարվեստի ուսումնարանը, 1956 թվականին՝ Հայկական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը, որտեղ սովորել է նկարիչ Գաբրիել Գյուրջյանի մոտ։ «Ծանրոցներ տնից» դիպլոմային աշխատանքը ստեղծվել է սոցիալիստական ռեալիզմի ոճով՝ որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տեսարան, որտեղ նա ծառայել է որպես զինվոր պատերազմի ողջ ընթացքում։ 1971 թվականին Ավագյանը դարձել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ և մշտական մասնակից եղել խորհրդային, հայկական և միջազգային արվեստի տարբեր ցուցահանդեսների։

Գևորգ Ավագյանի արվեստի գործերն ու մոնումենտալ ստեղծագործությունները պահվում են տարբեր ազգային պատկերասրահներում, այդ թվում՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, զարդարում ազգային թատրոններ, մշակութային կենտրոններ և մասնավոր հավաքածուներ Հայաստանում և արտերկրում։

Ավագյանը սերտորեն համագործակցել է մի շարք անվանի հայ արվեստագետների հետ, այդ թվում՝ Առաքել Առաքելյանիի, Միքայել Գյուրջյանի, Համլետ Մինասյանի, Կարլեն Ռուխիկյանի։ Ավագյանն ընկերների շրջանում քաջ հայտնի է եղել որպես դիմանկարի և գեղեցիկ բնապատկերների վարպետ։ Նա զարգացրել է ռեալիստական գեղանկարչության ավանդական դասական դպրոցը՝ երբեմն հասնելով իմպրեսիոնիզմի թեմատիկ գեղանկարչության, դիմանկարի, բնանկարի և նատյուրմորտի ժանրերում։

Ավագյանը ստեղծել է տարբեր ժանրերի նկարներ՝ պատմական մարտական կտավներից ու դիմանկարներից մինչև նատյուրմորտներ և բնապատկերներ։ Նրա մեծ կերպարային ստեղծագործություններից են «Բաքուս կանայք կամ առաջին թատերական ներկայացումը»՝ նվիրված Հայ թատրոնի 2000-ամյակին (Արտաշատի Ամո Խարազյանի անվան պետական թատրոն), «Սարդարապատի ճակատամարտը», «Դավիթ Բեկ», «Ավարայրի ճակատամարտը» և այն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կարինա Կուրեղյան

**Կարինա Կուրեղյան** (), հայ թենիսիստուհի։ 1993 թվականի ամառային ունիվերսիադայի խառը զուգախաղի արծաթե մեդալակիր որպես Հայաստանի ներկայացուցիչ (Սարգիս Սարգսյանի հետ)։

Կուրեղյանը մասնակցել է պրոֆեսիոնալ շրջագայություններին 1990-ականների սկզբին․ անհատական WTA (Կանանց թենիսի ասոցիացիա) լավագույն արդյունքը 420, զուգախաղում՝ 198: Նվաճել է յոթ տիտղոս Թենիսի միջազգային ֆեդերացիայի կանանց շրջանում, 1992 թվականին՝ 25 հազար դոլար արժողությամբ մրցաշարը Սոֆիայում։

1993-1996 թվականներին նա կոլեգիալ թենիս է խաղացել Կանզասի կազմում։ 1994 թվականին դարձել է Կանզասի առաջին խաղացողը, ով արժանացել է ITA համաամերիկյան պարգևների, իսկ 1995 թվականին համագործակցել է Մարտին Շրուբսոլի հետ՝ հավակնելով Big Eight Conference No. 1 կրկնակի առաջնությունում։

## ԹՄՖ (Թենիսի միջազգային ֆեդերացիա) եզրափակիչներ

### Մենախաղեր (0–1)

### Զուգախաղ (7–2)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարինա Կուրեգյանի տվյալները Կանանց թենիսի ասոցիացիայում

Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ թենիսիստներ
Հավատքի ազատություն Հայաստանում

**Հավատքի ազատություն Հայաստանում**, իրավունք, որը նախատեսված է Հայաստանի Սահմանադրությամբ։

Այն նախատեսում է հավատքի ազատություն բոլոր քաղաքացիների համար։ Սահմանադրության կողմից համապատասխան փոփոխությունները կատարվել են 2005 թվականի դեկտեմբերին։ Այնուամենայնիվ, հետևյալ օրենքը որոշ չափով սահմանափակում է կրոնական փոքրամասնությունների համախոհների կրոնական ազատությունը։

Հայաստանի բնակչության մեծամասնությունը քրիստոնյա է՝ Հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդ։ Հայ Առաքելական եկեղեցին ունի ազգային եկեղեցու պաշտոնական իրավական կարգավիճակ և զգալի կրոնական մենաշնորհ, համապատասխանաբար օգտվում է մի շարք արտոնություններից, որոնք հասանելի չեն այլ կրոնական խմբերին։

2020 թվականին Հայաստանը միացել է Կրոնական ազատության միջազգային դաշինքին։

## Օրենք
Հայաստանի Հանրապետության «Խղճի ազատության և կրոնական կազմակերպությունների» մասին օրենքը ընդունվել է 1992 թվականի հունիսի 17-ին՝ Հայաստանի Գերագույն խորհրդի կողմից, իսկ 1997 թվականի սեպտեմբերի 19-ին և 2001 թվականի ապրիլի 25-ին Հայաստանի Ազգային ժողովը փոփոխություններ և լրացումներ է կատարել։ Հայաստանում այդ օրենքի համաձայն ապահովվում է քաղաքացիների հավատքի ազատությունը։ Յուրաքանչյուր քաղաքացի ունի իր կրոնը ընտրելու ազատություն։ Հայաստանում օրենքի առաջ բոլորը հավասար են։ Դավանանքի պատճառով քաղաքացիների առաջ ուղղակի կամ անուղղակի սահմանափակումներ դնելը կանխարգելվում է ՀՀ օրենքով։

## Աթեիստների նկատմամբ խտրականություններ
Աթեիստների նկատմամբ խտրականությունները հիմնականում դրսևորվում է Հայ Առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչների կողմից։ Այսպես, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի թանագարանի և արխիվի տնօրեն Ասողիկ Կարապետյանը 2013 թվականին իր ունեցած հարցազրույցներից մեկում Սուրբ Էջմիածնի անունից հայտարարել է, որ *«Հայ աթեիստը ոչ լիարժեք հայ է»*, հետագայում իր խոսքերը հաստատելով ասել է. *«Նա, ով չի դավանում հայ ժողովրդին հատուկ արժեքները, չի կարող լիարժեք հայ լինել. Հայ Եկեղեցու առաքելությունը ոչ միայն հոգևոր քարոզչության, այլև ազգապահպանության մեջ է...»*

## Քննադատում
2014 թվականին ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտի հավատքի ազատության մասին 16-րդ զեկույցում նշվել է, որ Հայաստանում հավատքի ազատությունը պաշտպանված է Սահմանադրությամբ, սակայն գոյություն ունեն մի քանի օրենքներ, որոնք սահմանափակում են այդ ազատությունը։ Փաստաթղթում նշված է, որ կան տեղեկություններ այն մասին, որ Հայաստանում որոշ կրոնական կազմակերպություններ բախվում են իրենց կրոնական շինությունները կառուցելու խոչընդոտների։

## Տես նաև
*Հավատքի ազատություն
* Կրոնը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրոնը Հայաստանում
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Հայաստանում
Անտոն Չելեբի

**Անտոն Չելեբի** (Celebi, Chelebi, Antoine Cheleby, Անտուան Չելեբի. ) հայ հարուստ վաճառական Օսմանյան կայսրությունում 17-րդ դարի երկրորդ քառորդում։ Առևտրի տներ, խանութներ, գրասենյակներ է ունեցել Զմյուռնիայում (այժմ՝ Իզմիր ) և Կոստանդնուպոլսում (այժմ՝ Ստամբուլ )։  1600-ականների կեսերին եղել է Բուրսայի նահանգապետը, Իզմիրի հարկահավաքը, սակայն ինչ-որ պահի ստիպված էր փախչել Լիվոռնո՝ սուլթանի կողմից սպանվելու սպառնալիքի պատճառով։ 

Լիվոռնո հասնելուց հետո նա թուրքական բաղնիք է բացել, ձեռք է բերել վեց նավ, որոնք տարին երկու անգամ նավարկում էին Իզմիրի կամ Ալեքսանդրետթի և Լիվոռնոյի միջև։ Լիվոռնոյի հայերի մասին Ֆրատարելիսի գրած հոդվածի համաձայն՝ Չելեբին շատ կարևոր նավատեր էր Տոսկանայի փոքր նավատորմում։ 

Անտոն Չելեբին Բուրսայի նահանգապետն էր 1650-ականներին, երբ հայտնի վենետիկյան ճանապարհորդ Նիկոլաո Մանուչին Մեծ մողոլների կայսրություն գնալու ճանապարհին անցավ քաղաքով և Չելեբիի կողմից հյուրասիրվեց վերջինիս «գյուղական տանը»։ Չելեբին, զգալով, որ իր կյանքն ու հարստությունը վտանգված են Օսմանյան կայսրությունում, քայլեր ձեռնարկեց իր հարստությունը Լիվոռնո տեղափոխելու համար և Մանուչիի այցելության ժամանակ փախավ իտալական այդ քաղաքը։ 

Նա հայ մեծահարուստ Չելեբիների տոհմի անդամ էր։ 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

### Աղբյուրներ
* 
*  
* 

## Արտաքին հղումներ
* Հասան Աղայի և նրա եղբայր Անտոն Չելեբիի չափազանց ուշագրավ պատմությունը

Կատեգորիա:Բուրսա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ առևտրականներ
Կոնստանտին Մանիակես

**Կոնստանտին Մանիակես** (; ), եղել է Բյուզանդիայի պալատական բարձրաստիճան պաշտոնյա, ապրել է 9-րդ դարում։

## Կենսագրություն
Կոնստանտինը հավանաբար հայկական ազնվական ընտանիքից էր։ Թեոփիլոս կայսեր օրոք հայ իշխանների պատվիրակության կազմում ժամանել է բյուզանդական արքունիք և որպես պատանդ մնացել Բյուզանդիայի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում։ Մանիակեսի խելացիությունն ու ֆիզիկական հատկությունները շուտով աչքի ընկան, նա արագորեն շահեց Թեոփիլոսի վստահությունը և բարձրացավ պալատական հիերարխիայում։ Թեոփիլոսի թագավորության վերջում բարձրաստիճան պաշտոնում էր։ Թեոփիլոսի մահից հետո, նա դեռ կրում էր այդ պաշտոնը և 843 թվականին պաշտոնազրկել է պատրիարք Հովհաննես VII Գրամատիկոսին, ով հետագայում սուտ մեղադրանքներ է ներկայացրել և Կոնստանտինին մեղադրել խոշտանգումների մեջ։

Նրա ազդեցությունը կայսերական արքունիքում մեծ էր կայսրուհիներ Թեոդորայի և Թեոկտիստայի իշխանության ժամանակ, ինչպես նաև դրանից հետո՝ Միքայել III-ի միանձնյա կառավարման ժամանակ։ Ըստ Ռոդոլֆ Գուլիանդի ի վերջո, հասավ պատրիկիոսի կոչմանը և լոգոտետի (արտաքին գործերի նախարարի) պաշտոնին։ 855 թվականին Թեոկտիստոսի կործանումից հետո, ինչը մշակվել էր Թեոդորայի եղբոր՝ Վարդասի կողմից, Մանիակեսը փորձել է փրկել Թեոկտիստոսին մահապատժից, սակայն նրա քայլերը ապարդյուն էին։ Մանիակեսը Բարսեղ Ա Մակեդոնացու հովանավորներից մեկն էր, ով 867 թվականին դարձել է կայսր և թագավորել մինչև 886 թվականը։ Ըստ Գենեսիոսի և բյուզանդացի այլ մատենագիրների՝ Կոնստանտինն ազգակցական կապ ուներ ապագա կայսրի հետ, ով նույնպես ծագումով հայ էր։ Մանիակեսը նաև Փոտ պատրիարքի հակառակորդն էր, հետևաբար, Փոտի հակառակորդ Իգնատիոսի ընկերն ու դաշնակիցը, նույնիսկ Վարդասի հրամանով վերջինիս բանտարկության ժամանակ օգնել է նրան։ 866 թվականի ապրիլին Բարսեղ Մակեդոնացու կողմից կազմակերպված Վարդասի սպանության ժամանակ Կոնստանտինը իրարանցում ստեղծելով պաշտպանել է Միքայել III-ին։ Նա եղել է Միքայել III-ի գործընկերը կայսրի սիրելի զբաղմունքում՝ ձիերի և կառքերի մրցավազքում, վերջին տեղեկությունը Մանիակեսի մասին եղել է 866 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Սուրբ մայրիկի պալատի ձիարշավարանում տեղի ունեցած ձիարշավը։

## Ընտանիք
Կոնստանտին Մանիակեսը 10-րդ դարի սկզբին նմանեցվել է Թոմասի հոր՝ պատրիկոսի և լոգոգետի, ինչպես նաև պատմաբան Գենեսիոսի պապի հետ, սակայն Պատրիցիա Կարլին Հայթերի և Թադևոս Վասիլևսկու հետագա ուսումնասիրությունները հերքել են այդ վարկածը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում
Արդա Արսենյան Էքմեքչի

**Արդա Արսենյան Էքմեքչի**, լիբանանահայ գիտնական։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երուսաղեմում 1951 թվականին և մինչև 1968 թվականն ապրել է Հորդանանում։ Լիբանանի քաղաքացիություն ունի և ներկայումս բնակվում է Բեյրութում։ Հնագիտության մագիստրոսի աստիճան է ստացել Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանից (AUB) և նույն բնագավառի դոկտորական աստիճան՝ Փարիզի I-Պանթեոն- Սորբոն համալսարանից։ Նա երկու տասնամյակ Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանում դասավանդել է հնագիտություն, հնագույն կրոններ, քաղաքակրթությունների և մշակույթի պատմություն, այնուհետև պաշտոնավարել է Հայկազյան համալսարանում, որտեղ 1998 թվականից աշխատում է որպես արվեստների և գիտությունների ֆակուլտետի դեկան։ Արսենյան Էքմեքչին եղել է նաև Ընտրական բարեփոխումների ազգային հանձնաժողովի անդամ (Բուտրոսի հանձնաժողով, 2006թ.), Լիբանանի ընտրությունների վերահսկիչ հանձնաժողովի անդամ (2009, 2018 թթ.):

Նրա հետազոտական հետաքրքրությունները ներառում են ընտրական բարեփոխումները, նախապատմական Հայաստանը և Ուրարտուի թագավորությունը։ Նա ուսումնասիրություններ է կատարում նաև Հայոց ցեղասպանության պատմության և գենդերային հարցերի շուրջ՝ գլխավորապես կենտրոնանալով կրթության վրա։

## Հրապարակումներ
* Towards Golgotha, The Memoirs of Hagop Arsenian, a Genocide Survivor. (HUP 2011, 2015)./Դեպի Գողգոթա, Ցեղասպանությունից փրկված Հակոբ Արսենյանի հուշերը. (HUP 2011, 2015):
** Confessionalism and Electoral Reform in Lebanon (The Aspen Institute, հուլիս 2012)
* *Les relationship archéologiques entre les cités Urartéennes et les états du Nord de la Syrie entre le VIIIe et le VIe siècle [avant] [Jésus]-[Քրիստոս], 1994- Փարիզ I - Պանթեոն - Սորբոն*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կանայք
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ կանայք
Կատեգորիա:Լիբանանահայ հայագետներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ հնագետներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Անտիոքի հույներ

[thumb|180px|[Անտիոքի հիմնադիր Սելևկոս Ա Նիկատոր]]
thumb|180px|Անտիոքի Ուղղափառ տաճար, Բրուքլին
[thumb|180px|[Հովհաննես Ոսկեբերան]]
**[[Անտիոք]]ի [[հույներ]],** Թուրքիայի տարածքում բնակվող էթնիկ հույների խումբ։ Պաշտոնապես ճանաչվել է ազգային փոքրամասնություն։ Ըստ դավանանքի՝ ուղղափառներ են, Անտիոքի պատրիարքության անդամներ և հույն կաթոլիկներ, Մելքիտ պատրիարքության անդամներ։ Ժամանակակից Անտիոքի հույների մեծ մասը առաջին մակեդոնացի վերաբնակիչների, հին հռոմեական և բյուզանդական դարաշրջանների հելլենների, հելլենացված հուդա-քրիստոնյաների և սիրիացիների սերունդներն են։ Ոմանք դեռ խոսում են արամեերեն։ Մեծամասնությունը անցել է արաբերենի լիբանանյան բարբառին։ Շատերը տիրապետում են նաև հունարեն և թուրքերեն լեզուներին։ Անտիոքի հույների թիվը Թուրքիայում կազմում է մոտ 10 000 մարդ։ Բնակություն են հաստատել հիմնականում Հաթայ նահանգում, կենտրոնը՝ Անթաքիա (Հին Անտիոք)։ Սփյուռքը բնակվում է Մերձավոր Արևելքի և Հարավային Ամերիկայի երկրներում։

## Վերաբնակեցում
Անտիոքի առաջին հունական համայնքը հայտնվել է մ.թ.ա. 323 թվականին Ալեքսանդր Մակեդոնացու ուղեկից Սելևկոս Ա Նիկատորի օրոք։

Օսմանյան կայսրության օրոք ընդգրկվել են քրիստոնյա միլլերի կազմում։ 20-րդ դարում զգացվել են արտագաղթի մի քանի ալիքներ։ 1923 թվականին Ալեքսանդրետի սանջակը Սիրիայի մի մասն էր, ուստի այստեղ բնակվող հույն բնակչությունը ենթակա չէր բնակչության փոխանակման Թուրքիայի և Հունաստանի միջև։ Երբ 1939 թվականին այս տարածքը տեղափոխվեց Թուրքիա, շատ Անտիոքի հույներ արտագաղթեցին Սիրիա և Լիբանան։ 1960-ականներին արտագաղթի ևս մեկ ալիք կար դեպի Եվրոպայի և Ամերիկայի երկրներ։ Թուրքիայի տարածքում Անտիոքի հույների թվաքանակը 1895 թվականին ավելի քան 50.000-ից իջել է 1995 թվականի 10.000-ի, այն դեպքում, երբ սփյուռքում նրանց թիվը ներառված է մելքիացիների կազմում, որոնք ավելի քան 1.800.000-ն են։

Թուրքիայում Անտիոքի հույների մեծ համայնք է բնակվում Ստամբուլում։ Նրանք բնակություն են հաստատել նաև Իսքենդերունում, Սամանդաղում և Ալթընեզուում՝ Հաթայ նահանգում և Մերսինում։ Հայտնի են Անտիոքի հույների և թուրքերի միջև միջէթնիկական բախումների դեպքեր, որոնցից մեկի մասին հաղորդվել է 2005 թվականին։

## Մշակութային ժառանգություն
Անտիոքի հույների շրջանում պահպանվում են քրիստոնեական ծեսերն ու օրհներգերը, որոնք առաջացել են Անտիոքում քրիստոնեության արշալույսին։ Ըստ ծագման Անտիոքի հույներ են եղել Ղուկաս ավետարանիչը, Հովհաննես Ոսկեբերանը, Եվագրիոս Սքոլաստիկոսը։ Վաղ միջնադարում Սիրիայի Անտիոքը, Ալեքսանդրիայի հետ միասին, քրիստոնեական աստվածաբանական դպրոցի կենտրոնն էր։

## Տես նաև
* Անտիոք
* Թուրքիայի բնակչություն
* Անտիոքի հույն ուղղափառ եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիոք
Կատեգորիա:Արաբական աշխարհի ազգեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր
Կատեգորիա:Հին Հունաստան
Կատեգորիա:Հույներ
Կատեգորիա:Սիրիայի ազգեր
Կցորդ (երաժշտություն)

**Կցորդ** կամ **Կցուրդ**, հայկական հոգևոր երգերի ամենահին տեսակն է։

Երգը «կցված» ու նվիրված է Աստվածաշնչյան սաղմոսներին և օրհնություններին, որտեղից էլ ստացել է՝ «Կցորդ» անվանումը։ Տվյալ երգերը մարդիկ երգել է չորրորդ և հինգերորդ դարերից սկսած և մինչև հայ գրերի ստեղծվելը երգերը փոխանցվել են բանավոր։ Առաջին «Կցորդը» երեք հատվածից բաղկացած փոքր երգ էր, որպես կանոն կցորդները լինում են հակիրճ տեքստով։

## Ծանոթագրություններ

* Grigor Suni, Armenian music, Yerevan, 2005, p.&nbsp;102-103, 

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Իսահակ Հայ

*Չշփոթել հայ սուրբ [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևի]] հետ*

**Իսահակ Հայ** (, , ), Ռավեննայի էկզարխությունից, ծագումով Կամսարականի տոհմից։ Այս ժամանակաշրջանում Էկզարխիայի ժամանակագրությունը անորոշ է. կամ նա հաջորդել է Եվզելնուսին և ծառայել մ.թ. 625 – 644, կամ նա հաջորդել է Էլևթերիուսին և ծառայել 620–637 թվականներին։

## Կյանք և թագավորություն
Ֆրեդեգարի տարեգրությունը արձանագրում է պատմություն այն մասին, թե ինչպես Իսահակը խաբեությամբ սպանեց Տոսկանայի դուքս Տասոյին՝ ի շահ Լոմբարդ թագավոր Արիոալդի։ Սակայն, ըստ Պողոս սարկավագի, հենց Գրիգոր պատրիարքն էր սպանել Տասոյին, իսկ Տասոն նրա փոխարեն Ֆրիուլի դուքսն էր իր եղբոր՝ Կակկոյի հետ։

638 թվականին արևելյան հռոմեական կայսր Հերակլիոսը պահանջեց, որ նոր Պապ Սևերինուսը ստորագրի իր էքսթեզը, որը միակամության հավատքի դավանանք է։ Սեվերինուսը մերժեց. Հերակլիոսը հերքեց Պապին ճանաչումը և ուղարկեց Մաուրիկիոս Չարտուլարիոս անունով մի պաշտոնյայի՝ բանակցելու պապության հետ։ Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսը Հռոմ հասնելուց հետո գրավեց Լատերան և խրախուսեց Իսահակին գալ քաղաք։ Իսահակն այդպես էլ արեց. այնուհետև նա կարճ ժամանակով բնակվեց Լատերանում և Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսի հետ թալանեց պալատը։ Գանձի մի մասը ուղարկվեց Հերակլիոսին. մնացածի մեծ մասը գնաց էկզարխի մոտ։ Որոշ ժամանակ անց Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսը փորձեց կրկնել այդ գործողությունը, բայց հարստությունը կիսելուց խուսափելու համար նա մերժեց էկզարխին ճանաչումը։ Այնուհետև Իսահակը բռնեց Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսին և նրան մահապատժի ենթարկեց։

Լոմբարդների թագավոր Ռոտարին նվաճեց Լիգուրիայի ամբողջ կայսերական ունեցվածքը, ինչպես նաև Էմիլիայի մեծ մասը մոտ 643 թվականին։ Պանարոյի ափին տեղի ունեցած ճակատամարտը Լոմբարդների և Էկզարխատի զորքերի միջև ավարտվեց արևելյան հռոմեացիների պարտությամբ։ Սպանվեց մի քանի հազար զինվոր։ Թեև Իսահակն ինքը, հավանաբար, մահացավ՝ կռվելով լոմբարդների դեմ, Հռոմի Պապ Թեոդորոսի կյանքի հեղինակը գրում է, որ Իսահակը մահացել է ինսուլտից։ Կա Իսահակի սարկոֆագը, որը գտնվում է, որը պարունակում է Դանիելի, մոգերի և Ղազարոսի երկրպագության պատկերները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում
Կատեգորիա:7-րդ դարի մահեր
Կատեգորիա:Կամսարականներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սուրեն Մարկոսյան

**Սուրեն Մարկոսյան**  (), հայ ըմբիշ, զբաղվում է ազատ ոճի ըմբշամարտով։ 2004 թվականին պատքով փող ի տվել Գևին չի վերադարձրել է Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն։ Մարկոսյանը 2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում հանդես է եկել ազատ ոճի ըմբշամարտի տղամարդկանց 66 կիլոգրամ քաշային կարգում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sports-Reference.com

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Զաբել Աբդալյան

**Զաբել Աբդալյան** (), անգլիագիր հայ արձակագիր, դրամատուրգ։

## Կենսագրություն
1895 թվականի ջարդերի ժամանակ կորցրել է ընտանիքը։ Մեկնելով ԱՄՆ` մասնագիտացել է երաժշտության և գրականության մեջ։ Ապրել է Լոս Անջելեսում, եղել է Լոս Անջելեսի Արվեստի ընկերության անդամ։

Գրել է «Կրակը կապույտ է» (1952), «Ծիածանն ամպի վրա» (1953) գործերը, որոնք լույս են տեսել Նյու Յորքում։ «Ծիածանն ամպի վրա» պիեսը պատկերում է հոր կյանքը, որն առաջին ամերիկահայ միսիոներն էր Թուրքիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիագիր հայ գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիագիր հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Իգոր Կլիմենկո

**Իգոր Վլադիմիրովիչ Կլիմենկո** (, ), Ուկրաինայի պետական գործիչ, Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար 2023 թվականի փետրվարի 7-ից (պարտականությունները կատարել է հունվարի 18-ից փետրվարի 7-ը), 2019 թվականից մինչև 2023 թվականը՝ Ուկրաինայի Ազգային ոստիկանության ղեկավար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1972 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Կիևում։ Ավարտել է Խարկովի ռազմական համալսարանը (1994), հեռակա Օդեսայի համալսարանը՝ Հոգեբանություն մասնագիտությամբ, Դնեպրոպետրովսկի ներքին գործերի համալսարանի մագիստրատուրան։ 2013 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն հոգեբանության ոլորտում, 2019 թվականին՝ դոկտորական։

1994-1997 թվականներին Կլիմենկոն ծառայել է բանակում, 1998 թվականից ծառայում է ներքին գործերի մարմիններում։ 2001 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2002 թվականի մարտ նա Ուկրաինայի ՆԳՆ-ին առընթեր հատուկ խաղաղապահ կենտրոնի հատուկ աշխատակից էր, 2002 թվականի մարտ-հունիս ամիսներին ծառայության է անցել Հարավսլավիայում հատուկ խաղաղապահ ստորաբաժանման օպերատիվ դասակի կազմում։

2011 թվականին զբաղեցրել Է Ուկրաինայի ՆԳՆ Օգտակար հանածոների պաշարների պետական հանձնաժողովի անձնակազմի տեսչության պետի տեղակալի, ապա նաև վարչության պետի պաշտոնը։ 2011 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2014 թվականի մարտ՝ ՆԳՆ քաղաքացիական ծառայության մասնագիտական պատրաստության և կրթության վարչության պետ։

2015 թվականին գլխավորել է Ազգային ոստիկանության կադրային ապահովման վարչությունը, 2017 թվականին նշանակվել է այդ գերատեսչության ղեկավարի տեղակալ, 2019 թվականին՝ Ազգային ոստիկանության ղեկավար։

2023 թվականի հունվարի 18-ին՝ ուղղաթիռի վթարի հետևանքով Դենիս Մոնաստիրսկու մահից հետո, Կլիմենկոն նշանակվել է ներքին գործերի նախարարի տեղակալ և նախարարի պաշտոնակատար։ Նույն թվականի փետրվարի 7-ին նա դարձավ ներքին գործերի նախարար։

2023 թվականի մայիսի 11-ին սկանդալի մեջ է հայտնվել իր խորհրդական Ռուսլան Բիրյուկովի՝ կոռուպցիոն սկանդալի ֆիգուրանտ նշանակվելուց հետո։

## Կոչումներ
* Ոստիկանության 3-րդ աստիճանի գեներալ (2017)
* Ոստիկանության 2-րդ աստիճանի գեներալ (2020)
* Ոստիկանության 1-ին աստիճանի գեներալ (2021)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի զինվորականներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի քաղծառայողներ
Ալմին

**Ալմին** (բուն անունով՝ *Ալբերտ Մինասյան*, ), իրանահայ բանաստեղծ։ Հայաստանի, Արցախի և Իրանահայ գրողների միությունների անդամ։

## Կենսագրություն
Նախնական և միջնակարգ կրթությունը ստացել է Թեհրանում։ Գրել սկսել է պատանի հասակից։ Նրա առաջին բանաստեղծությունները լույս են տեսել «Ալիք Պատանեկան» երկշաբաթաթերթում 1970 թվականին, ապա տպագրվել են մի շարք գրական թերթերում և ամսագրերում, ինչպես՝ «Ալիք», «Բագին», «Գրական թերթ», «Գարուն», «Աղբյուր» և այլն։

Ալմինի բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Տրոփիւններ»-ը, լույս է տեսել 1976 թվականին Թեհրանում։ Այնուհետև հրատարակել է «Լուսարբութիւն» (1978), «Սիրանիւթ» (1981), «Եւ եղեւ լոյս» (1991) բանաստեղծությունների ժողովածուները։ 1990 թվականին արժանացել է գրական մրցանակի։

Նա որպես ուսուցիչ հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել հայկական դպրոցներում։

2000 թվականին պարգևատրվել է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության «Ս. Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով։

Մահացել է 2021 թվականին կորոնավիրուսից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալմինի բանաստեղծությունները «Գրական թերթ»-ում։

Կատեգորիա:Իրանահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Արցախի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:COVID-19-ից մահացածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ