Էստրադիոլ

**Էստրադիոլ (E2)**, կոչվում է նաև **էստրոգեն,** **էստրադիոլ**, էստրոգենային ստերոիդ հորմոն է և հիմնական իգական սեռական հորմոնը: Այն մասնակցում է կանացի վերարտադրողական փուլերի կարգավորմանը, ինչպիսիք են էստրալ (սեռական գրգռվածության) և դաշտանային ցիկլերը: Էստրադիոլը պատասխանատու է իգական երկրորդային սեռական հատկանիշների զարգացման համար, ինչպիսիք են կրծքագեղձերի հասունացումը, կոնքերի լայնացումը և ճարպի բաշխման կանացի տիպը: Այն նաև կարևոր նշանակություն ունի սեռահասունացման, չափահասության և հղիության ընթացքում կանացի վերարտադրողական հյուսվածքների՝ կրծքագեղձերի, արգանդի և հեշտոցի զարգացման ու պահպանման գործում: Այն նաև կարևոր ազդեցություն ունի բազմաթիվ այլ հյուսվածքների վրա, ներառյալ ոսկրերը, ճարպերը, մաշկը, լյարդը և ուղեղը:

Չնայած տղամարդկանց մոտ էստրադիոլի մակարդակը շատ ավելի ցածր է, քան կանանց մոտ, այն կարևոր դեր ունի նաև տղամարդկանց օրգանիզմում: Բացի մարդկանցից և այլ կաթնասուններից, էստրադիոլը հանդիպում է նաև ողնաշարավորների մեծ մասի, խեցգետնակերպերի, միջատների, ձկների և կենդանիների այլ տեսակների մոտ:

Էստրադիոլն արտադրվում է ձվարանների ֆոլիկուլներում և այլ հյուսվածքներում, ներառյալ ամորձիները, մակերիկամները, ճարպային հյուսվածքը, լյարդը, կրծքագեղձերը և ուղեղը: Օրգանիզմում էստրադիոլը սինթեզվում է խոլեսթերինից՝ մի շարք քիմիական ռեակցիաների և միջանկյալ նյութերի միջոցով: Հիմնական ուղին ներառում է անդրոստենդիոնի ձևավորումը, որն այնուհետև արոմատազ ֆերմենտի միջոցով վերափոխվում է էստրոնի, իսկ հետո՝ էստրադիոլի: Որպես այլընտրանք, անդրոստենդիոնը կարող է վերածվել տեստոստերոնի, որն էլ իր հերթին կարող է փոխակերպվել էստրադիոլի: Կանանց մոտ դաշտանադադարի (մենոպաուզա) ժամանակ ձվարանների կողմից էստրոգենների արտադրությունը դադարում է, և էստրադիոլի մակարդակը նվազում է մինչև շատ ցածր ցուցանիշների:

Բացի բնական հորմոն լինելուց, էստրադիոլն օգտագործվում է որպես դեղամիջոց, օրինակ՝ դաշտանադադարի հորմոնալ թերապիայի և տրանսգենդեր կանանց ու այլ գենդերքվիր անհատների ֆեմինիզացնող (կանացիացնող) հորմոնալ թերապիայի ժամանակ: Էստրադիոլի՝ որպես դեղամիջոցի մասին տեղեկությունների համար տե՛ս «Էստրադիոլ (դեղամիջոց)» հոդվածը:

## Կենսաբանական ֆունկցիա
### Սեռական զարգացում
Կանանց մոտ երկրորդային սեռական հատկանիշների զարգացումը պայմանավորված է էստրոգեններով, մասնավորապես՝ էստրադիոլով: Այս փոփոխություններն սկսվում են սեռահասունացման շրջանում, դրանց մեծ մասն արտահայտվում է վերարտադրողական տարիներին և դառնում է նվազ արտահայտված դաշտանադադարից հետո՝ էստրադիոլի մակարդակի անկման պատճառով: Այսպիսով, էստրադիոլն ապահովում է կրծքագեղձերի զարգացումը և պատասխանատու է մարմնակազմվածքի փոփոխությունների համար՝ ազդելով ոսկորների, հոդերի և ճարպային կուտակումների վրա: Իգական սեռի ներկայացուցիչների մոտ էստրադիոլը խթանում է կրծքագեղձերի աճը, կոնքերի լայնացումը, ճարպի կանացի բաշխումը (երբ ճարպը կուտակվում է հատկապես կրծքավանդակի, կոնքերի, ազդրերի և նստատեղի շրջանում), ինչպես նաև հեշտոցի և ամոթույքի հասունացումը: Միևնույն ժամանակ, երկու սեռերի մոտ էլ այն միջնորդում է սեռահասունացման շրջանի աճի թռիչքը (անուղղակիորեն՝ աճի հորմոնի սեկրեցիայի ավելացման միջոցով) և էպիֆիզար գոտիների փակումը (դրանով իսկ սահմանափակելով վերջնական հասակը):

### Վերարտադրողականություն
#### Իգական վերարտադրողական համակարգ
Իգական վերարտադրողական համակարգում էստրադիոլը գործում է որպես հյուսվածքների աճի հորմոն՝ պահպանելով հեշտոցի լորձաթաղանթը, արգանդի վզիկի գեղձերը, էնդոմետրիումը (արգանդի ներքին շերտը) և ֆալոպյան փողերի լորձաթաղանթը: Այն խթանում է նաև միոմետրիումի (արգանդի մկանային շերտի) աճը: Էստրադիոլն անհրաժեշտ է ձվարաններում ձվաբջիջների  կենսունակությունը պահպանելու համար: Դաշտանային ցիկլի ընթացքում աճող ֆոլիկուլների կողմից արտադրվող էստրադիոլը, դրական հետադարձ կապի միջոցով, հարուցում է հիպոթալամուս-հիպոֆիզար գործընթացներ, որոնք հանգեցնում են լյուտեինացնող հորմոնի (LH) կտրուկ աճին՝ խթանելով օվուլյացիան: Լյուտեինային փուլում էստրադիոլը, պրոգեստերոնի հետ համատեղ, նախապատրաստում է էնդոմետրիումը սաղմի ներպատվաստման (իմպլանտացիայի) համար: Հղիության ընթացքում էստրադիոլի մակարդակը բարձրանում է ընկերքի կողմից դրա արտադրության շնորհիվ: Հղիության վրա էստրադիոլի, էստրոնի և էստրիոլի համատեղ ազդեցությունը դեռևս լիովին պարզ չէ. դրանք կարող են նպաստել արգանդի արյան հոսքին, միոմետրիումի աճին, խթանել կրծքագեղձերի զարգացումը, իսկ ծննդաբերության ժամանակ՝ նպաստել արգանդի վզիկի փափկեցմանը և միոմետրիումի օքսիտոցինային ռեցեպտորների արտահայտմանը: Պավիանների (կապիկների տեսակ) մոտ էստրոգենի արտադրության արգելակումը հանգեցնում է հղիության կորստի, ինչը թույլ է տալիս ենթադրել, որ էստրադիոլը դեր ունի հղիության պահպանման գործում: Հետազոտությունները ներկայումս ուսումնասիրում են էստրոգենների դերը ծննդաբերության մեկնարկի գործընթացում: Էստրադիոլի ազդեցությունն անհրաժեշտ է նախքան լյուտեինային փուլում պրոգեստերոնի ներգործությունը:

#### Արական վերարտադրողական համակարգ
Էստրադիոլի (և ընդհանուր առմամբ էստրոգենների) ազդեցությունը տղամարդկանց վերարտադրողական համակարգի վրա բավականին բարդ է: Էստրադիոլն արտադրվում է արոմատազի ներգործությամբ՝ հիմնականում կաթնասունների ամորձիների Լեյդիգի բջիջներում, բայց նաև որոշ սաղմնային բջիջների և չհասունացած կաթնասունների Սերտոլիի բջիջների կողմից: Այն գործում է որպես տղամարդու սպերմատոզոիդների ապոպտոզը կանխող միջոց: Չնայած 1990-ականների սկզբի որոշ հետազոտություններ պնդում էին, որ գոյություն ունի կապ սպերմատոզոիդների քանակի համաշխարհային անկման և շրջակա միջավայրից էստրոգենների ազդեցության միջև, հետագա ուսումնասիրությունները նման կապ կամ սպերմատոզոիդների քանակի ընդհանուր նվազման ապացույցներ չգտան:

Սեռական քրոմոսոմների որոշակի գենետիկական խանգարումներ ունեցող տղամարդիկ, օրինակ՝ Կլայնֆելտերի համախտանիշով հիվանդները, ունենում են էստրադիոլի ավելի բարձր մակարդակ:

### Կմաղքային համակարգ
Էստրադիոլը խորը ազդեցություն ունի ոսկրերի վրա: Առանց դրա (կամ այլ էստրոգենների) անհատները դառնում են բարձրահասակ և էվնուխոիդ տիպի, քանի որ էպիֆիզար գոտիների փակումը հապաղում է կամ կարող է տեղի չունենալ: Ազդեցության է ենթարկվում նաև ոսկրային խտությունը, ինչը հանգեցնում է վաղ օստեոպենիայի և օստեոպորոզի: Էստրադիոլի ցածր մակարդակը կարող է նաև կանխատեսել կոտրվածքները, ընդ որում՝ հետդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց մոտ ոսկրերի կոտրվածքների հաճախականությունն ամենաբարձրն է: Դաշտանադադարն անցած կանայք զգում են ոսկրային զանգվածի արագացված կորուստը՝ էստրոգենի հարաբերական անբավարարության պատճառով:

### Մաշկի առողջություն
Էստրոգենի, ինչպես նաև պրոգեստերոնի ընկալիչներ, հայտնաբերվել են մաշկում, ներառյալ կերատինոցիտներում և ֆիբրոբլաստներում : Դաշտանադադարի ժամանակ և դրանից հետո կանացի սեռական հորմոնների մակարդակի նվազումը հանգեցնում է մաշկի ատրոֆիայի, բարակման և կնճռոտման, ինչպես նաև մաշկի առաձգականության, ամրության և դիմադրողականության նվազման: Մաշկային այս փոփոխություններն իրենցից ներկայացնում են մաշկի ծերացման արագացում և հանդիսանում են կոլագենի պարունակության նվազման, էպիդերմալ բջիջների ձևաբանական անկանոնությունների, մաշկային թելերի միջև հիմնական նյութի նվազման, ինչպես նաև մազանոթների և արյան հոսքի կրճատման արդյունք: Դաշտանադադարի ընթացքում մաշկը դառնում է նաև ավելի չոր, ինչը պայմանավորված է մաշկի խոնավության և մակերեսային լիպիդների նվազմամբ: Ժամանակագրական ծերացման և ֆոտոծերացման հետ մեկտեղ, դաշտանադադարի ժամանակ էստրոգենի անբավարարությունը հանդիսանում է այն երեք հիմնական գործոններից մեկը, որոնք առավելապես ազդում են մաշկի ծերացման վրա:

Հորմոն փոխարինող թերապիան, որը բաղկացած է համակարգային բուժումից՝ միայն էստրոգենով կամ պրոգեստոգենի հետ համակցված, ունի լավ փաստագրված և զգալի բարերար ազդեցություն հետդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց մաշկի վրա: Այս առավելությունները ներառում են մաշկի կոլագենի պարունակության, մաշկի հաստության և առաձգականության աճը, ինչպես նաև մաշկի խոնավացման և մակերեսային լիպիդների արտադրության բարելավումը : Պարզվել է, որ տեղային օգտագործման էստրոգենը նույնպիսի բարենպաստ ազդեցություն ունի մաշկի վրա: Բացի այդ, հետազոտությունը ցույց է տվել, որ տեղային 2% պրոգեստերոնային քսուքը զգալիորեն բարձրացնում է մաշկի առաձգականությունն ու ամրությունը և տեսանելիորեն նվազեցնում է կնճիռները նախադաշտանադադարային և հետդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց մոտ: Մյուս կողմից, մաշկի խոնավացումը և մակերեսային լիպիդների արտադրությունը էականորեն չեն բարելավվել տեղային պրոգեստերոնի օգտագործմամբ: Այս բացահայտումները թույլ են տալիս ենթադրել, որ պրոգեստերոնը, էստրոգենի նման, նույնպես ունի բարենպաստ ազդեցություն մաշկի վրա և կարող է ինքնուրույն պաշտպանել մաշկը ծերացումից:

### Նյարդային համակարգ
Էստրոգենները կարող են արտադրվել ուղեղում ստերոիդային նախանյութերից: Որպես հակաօքսիդանտներ՝ պարզվել է, որ դրանք ունեն նեյրոպրոտեկտիվ գործառույթ:

Դաշտանային ցիկլի դրական և բացասական հետադարձ կապի օղակները ներառում են ձվարանների էստրադիոլը՝ որպես կապող օղակ հիպոթալամուս-հիպոֆիզար համակարգի հետ՝ գոնադոտրոպինները կարգավորելու համար:

Էստրոգենը զգալի դեր ունի կանանց հոգեկան առողջության մեջ. ենթադրվում է, որ կապ կա հորմոնի մակարդակի, տրամադրության և ընդհանուր ինքնազգացողության միջև: Էստրոգենի մակարդակի կտրուկ անկումները, տատանումները կամ ցածր մակարդակի երկարատև ժամանակահատվածները կարող են փոխկապակցված լինել տրամադրության զգալի անկման հետ: Հետծննդաբերական շրջանի, նախադաշտանադադարի և հետդաշտանադադարի դեպրեսիաներից կլինիկական ապաքինումը արդյունավետ է եղել այն բանից հետո, երբ էստրոգենի մակարդակը կայունացվել և/կամ վերականգնվել է:

Պարզվել է, որ տրանսգենդեր կանանց մոտ սեռական դիմորֆիզմով բնորոշվող ուղեղի կառուցվածքների ծավալները փոխվում են և մոտենում են կանացի ուղեղի տիպիկ կառուցվածքներին, երբ ամիսների ընթացքում նրանք ենթարկվում են էստրոգենի ազդեցությանը՝ անդրոգենների զսպմանը զուգահեռ: Սա հուշում է, որ էստրոգենը և/կամ անդրոգենները նշանակալի դեր ունեն ուղեղի սեռական տարբերակման գործում՝ ինչպես նախածննդյան շրջանում, այնպես էլ կյանքի հետագա փուլերում:

Գոյություն ունեն նաև ապացույցներ, որ բազմաթիվ ողնաշարավորների մոտ չափահաս արուների սեռական վարքագծի ծրագրավորումը մեծապես կախված է նախածննդյան կյանքի և վաղ մանկության ընթացքում արտադրվող էստրադիոլից: Դեռևս հայտնի չէ, թե արդյոք այս գործընթացը զգալի դեր է խաղում մարդու սեռական վարքագծում, թեև այլ կաթնասունների ուսումնասիրություններից ստացված տվյալները հակված են ցույց տալու այդ կապը:

Պարզվել է, որ էստրոգենը մեծացնում է օքսիտոցինի սեկրեցիան և ուժեղացնում դրա ընկալչի՝ օքսիտոցինային ընկալչի էքսպրեսիան ուղեղում: Կանանց մոտ էստրադիոլի նույնիսկ մեկ դեղաչափը բավարար է եղել արյան մեջ շրջանառվող օքսիտոցինի կոնցենտրացիան բարձրացնելու համար:

### Գինեկոլոգիական քաղցկեղներ
Էստրադիոլը կապված է այնպիսի քաղցկեղների առաջացման և զարգացման հետ, ինչպիսիք են կրծքագեղձի, ձվարանների և էնդոմետրիումի քաղցկեղը: Էստրադիոլը թիրախային հյուսվածքների վրա ազդում է հիմնականում երկու կորիզային ընկալիչների հետ փոխազդեցության միջոցով, որոնք կոչվում են էստրոգենային ընկալիչ α (ERα) և էստրոգենային ընկալիչ β (ERβ)։ Այս էստրոգենային ընկալիչների ֆունկցիաներից մեկը գեների էքսպրեսիայի կարգավորումն է: Երբ էստրադիոլը միանում է էստրոգենային ընկալիչներին, ստացված ընկալիչների համալիրները կապվում են ԴՆԹ-ի որոշակի հաջորդականությունների հետ, ինչը կարող է հանգեցնել ԴՆԹ-ի վնասմանը, ինչպես նաև բջիջների բաժանման և ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի (կրկնապատկման) աճին: Էուկարիոտիկ բջիջները վնասված ԴՆԹ-ին արձագանքում են բջջային ցիկլի G1, S կամ G2 փուլերի խթանման կամ ընկճման միջոցով՝ ԴՆԹ-ի վերականգնման համար: Դրա հետևանքով տեղի է ունենում բջջային փոխակերպում և քաղցկեղային բջիջների պրոլիֆերացիա:

### Սիրտ–անոթային համակարգ
Էստրոգենն ազդում է որոշ արյունատար անոթների վրա: Պսակաձև զարկերակներում արձանագրվել է զարկերակային արյան հոսքի բարելավում: 17-բետա-էստրադիոլը (E2) համարվում է մարդու օրգանիզմում հանդիպող ամենահզոր էստրոգենը: E2-ը ազդում է անոթային ֆունկցիայի, ապոպտոզի, ինչպես նաև սրտի իշեմիայի և ռեպերֆուզիայի ժամանակ առաջացող վնասվածքների վրա: E2-ը կարող է պաշտպանել սիրտը և առանձին սրտամկանի բջիջները (կարդիոմիոցիտները) իշեմիայի հետ կապված վնասվածքներից: Սրտի կաթվածից կամ զարկերակային գերճնշման երկարատև դրվագներից հետո E2-ը ընկճում է սրտի պաթոլոգիական ռեմոդելավորման բացասական հետևանքները:

Հղիության ընթացքում էստրոգենների, մասնավորապես՝ էստրադիոլի բարձր մակարդակը մեծացնում է արյան մակարդելիությունը և վերջույթների երակային թրոմբոէմբոլիայի առաջացման ռիսկը:

### Այլ գործառույթներ
Հաղորդվել է, որ էստրադիոլն ապահովում է սեռով պայմանավորված պաշտպանություն երիկամների սուր վնասումից իգական սեռի ներկայացուցիչների մոտ։ Հիդրօքսիլացված մետաբոլիտները (օրինակ՝ 2-հիդրօքսիէստրադիոլը և 4-հիդրօքսիէստրադիոլը) գործում են որպես ռադիկալներ որսացող հակաօքսիդանտներ և կարող են կանխել բջիջների մահը երիկամային խողովակներում: Բացի այդ, էստրոգենային ընկալիչ-α-ն խթանում է հակաֆերոպտոտիկ հիդրոպերսուլֆիդային համակարգը և ճնշում պրոֆերոպտոտիկ էթեր-լիպիդային ուղու սպիտակուցների տրանսկրիպցիան, որոնք ավելի ակնառու են արական սեռի խողովակներում:

Էստրադիոլն ունի նաև բարդ ազդեցություն լյարդի վրա: Այն ազդում է բազմաթիվ սպիտակուցների արտադրության վրա, ներառյալ լիպոպրոտեինները, կապող սպիտակուցները և արյան մակարդման համար պատասխանատու սպիտակուցները: Մեծ քանակությամբ էստրադիոլը կարող է հանգեցնել խոլեստազի, օրինակ՝ հղիության խոլեստազի:

Որոշակի գինեկոլոգիական հիվանդություններ կախված են էստրոգենից, ինչպիսիք են էնդոմետրիոզը, արգանդի լեյոմիոման (միոման) և արգանդային արյունահոսությունը:

## Կենսաբանական ակտիվություն
Էստրադիոլը հիմնականում հանդես է գալիս որպես էստրոգենային ընկալիչի (ԷԸ) ագոնիստ, որը կորիզային ստերոիդ հորմոնալ ընկալիչ է: Գոյություն ունեն ԷԸ-ի երկու ենթատեսակներ՝ ԷԸα և ԷԸβ, և էստրադիոլը  կապվում ու ակտիվացնում է այս երկու ընկալիչներն էլ: ԷԸ-ի ակտիվացման արդյունքը ԷԸ-էքսպրեսող բջիջներում գեների տրանսկրիպցիայի և էքսպրեսիայի մոդուլյացիան է, ինչն էլ հանդիսանում է այն գերակշռող մեխանիզմը, որով էստրադիոլը միջնորդում է իր կենսաբանական ազդեցությունները մարմնում: Էստրադիոլը նաև հանդես է գալիս որպես թաղանթային էստրոգենային ընկալիչների (թԷԸ) ագոնիստ, ինչպիսին է GPER-ը (GPR30): Վերջինս էստրադիոլի համար նախատեսված վերջերս հայտնաբերված ոչ կորիզային ընկալիչ է, որի միջոցով այն կարող է միջնորդել մի շարք արագ, ոչ գենոմային ազդեցություններ: Ի տարբերություն ԷԸ-ի, GPER-ը հանդիսանում է  ընտրողական էստրադիոլի համար և ցուցաբերում է շատ ցածր խնամակցություն այլ էնդոգեն էստրոգենների նկատմամբ, ինչպիսիք են էստրոնը և էստրիոլը: Բացի GPER-ից, այլ թԷԸ-ները ներառում են ԷԸ-X-ը, ԷԸx-ը և Gq-թԷԸ-ը:

ԷԸα-ն և ԷԸβ-ն գտնվում են ոչ ակտիվ վիճակում՝ «թակարդված» բազմամոլեկուլային շապերոնային համալիրներում։ Այս համալիրները ձևավորված են ջերմային շոկի սպիտակուց 90-ի (ՋՇՍ90) շուրջ և պարունակում են p23 սպիտակուց ու իմունոֆիլին։ Դրանք հիմնականում տեղակայված են ցիտոպլազմայում և մասամբ՝ կորիզում։ E2 դասական ուղու կամ էստրոգենային դասական ուղու դեպքում էստրադիոլը թափանցում է ցիտոպլազմա, որտեղ փոխազդում է էստրոգենային ընկալիչների (ԷԸs) հետ։ E2-ի հետ կապվելուց հետո ընկալիչներն անջատվում են մոլեկուլային շապերոնային համալիրներից և ձեռք են բերում հետևյալ ունակությունները.դիմերացում, միգրացիա դեպի կորիզ, կապում ԴՆԹ-ի հատուկ հաջորդականությունների հետ (էստրոգեն-պատասխանատու տարրեր կամ ERE): Այս գործընթացը թույլ է տալիս իրականացնել գեների տրանսկրիպցիա, որը կարող է տևել ժամեր կամ օրեր։

Մկների շրջանում ենթամաշկային ներարկման միջոցով տրվելու դեպքում՝ էստրադիոլը մոտ 10 անգամ ավելի ուժեղ է, քան էստրոնը, և մոտ 100 անգամ ավելի ուժեղ, քան էստրիոլը: Այսպիսով, էստրադիոլը հանդիսանում է օրգանիզմի հիմնական էստրոգենը, թեև նշվում է, որ էստրոնի և էստրիոլի դերերը՝ որպես էստրոգեններ, անտեսելի չեն:

## Բիոքիմիա
աջից|class=skin-invert-image|մինի|450x450փքս|Մարդու ստերոիդոգենեզը (ստերոիդների առաջացումը), որտեղ էստրադիոլը պատկերված է ներքևի աջ մասում։

### Կենսասինթեզ
Էստրադիոլը, ինչպես և մյուս ստերոիդ հորմոնները, առաջանում է խոլեստերինից: Կողմնային շղթայի ճեղքումից և Δ5 կամ Δ4 ուղիների կիրառումից հետո հիմնական միջանկյալ արգասիքը (պրոդուկտը) անադրոստենդիոնն է: Անդրոստենդիոնի մի մասը վերածվում է տեստոստերոնի, որն էլ իր հերթին արոմատազ ֆերմենտի միջոցով վերածվում է էստրադիոլի։ Գոյություն ունի նաև այլընտրանքային ուղի, որի դեպքում անդրոստենդիոնը նախ ենթարկվում է արոմատացման՝ վերածվելով էստրոնի, որն այնուհետև փոխակերպվում է էստրադիոլի 17β-հիդրոքսիստերոիդ դեհիդրոգենազ (17β-HSD) ֆերմենտի միջոցով։

Այս երկու ուղիները սերտորեն փոխկապակցված են և ապահովում են էստրադիոլի անհրաժեշտ մակարդակը կախված հյուսվածքի տեսակից (օրինակ՝ ձվարաններում կամ ճարպային հյուսվածքում):

Վերարտադրողական տարիների ընթացքում կանանց օրգանիզմում էստրադիոլի մեծ մասն արտադրվում է ձվարանների հատիկավոր բջիջների կողմից։ Այս գործընթացն իրականացվում է անդրոստենդիոնի (որն արտադրվում է տեկա բջիջներում) արոմատացման միջոցով՝ վերածվելով էստրոնի, որին հաջորդում է էստրոնի փոխակերպումը էստրադիոլի՝ 17β-HSD ֆերմենտի օգնությամբ։

Էստրադիոլի ավելի փոքր քանակություններ արտադրվում են նաև մակերիկամների կեղևային շերտի, իսկ տղամարդկանց մոտ՝ ամորձիների կողմից։

Էստրադիոլը չի արտադրվում միայն սեռական գեղձերում. մասնավորապես, ճարպային բջիջները արտադրում են էստրադիոլի ակտիվ նախանյութեր և շարունակում են դա անել նույնիսկ դաշտանադադարից հետից: Էստրադիոլ արտադրվում է նաև ուղեղում և զարկերակների պատերում:

Տղամարդկանց մոտ շրջանառվող էստրադիոլի մոտավորապես 15-25%-ն արտադրվում է ամորձիներում T: Մնացած մասը սինթեզվում է տեստոստերոնի՝ էստրադիոլի և անդրոստենդիոնի՝ էստրոնի արտաքին արոմատացման միջոցով (որն այնուհետև վերափոխվում է էստրադիոլի՝ պերիֆերիկ 17β-HSD-ի միջոցով): Այս պերիֆերիկ արոմատացումը տեղի է ունենում հիմնականում ճարպային հյուսվածքում, սակայն այն կատարվում է նաև այլ հյուսվածքներում, ինչպիսիք են ոսկրերը, լյարդը և ուղեղը: Տղամարդկանց մոտ օրական արտադրվում է մոտավորապես 40-50 մկգ էստրադիոլ:

### Բաշխումը
Պլազմայում էստրադիոլը հիմնականում կապված է սեռական հորմոնները կապող գլոբուլինի (ՍՀԿԳ) և ալբումինի հետ։ Էստրադիոլի միայն մոտ 2,21%-ն (± 0,04%) է ազատ և կենսաբանորեն ակտիվ։ Այս տոկոսային հարաբերակցությունը հաստատուն է մնում դաշտանային ցիկլի ողջ ընթացքում։

### Նյութափոխանակություն
Էստրադիոլի ապաակտիվացումը ներառում է դրա վերափոխումը նվազ ակտիվ էստրոգենների, ինչպիսիք են էստրոնը և էստրիոլը: Էստրիոլը հանդիսանում է մեզի հիմնական մետաբոլիտը: Էստրադիոլը կոնյուգացվում է  լյարդում՝ առաջացնելով էստրոգենային կոնյուգատներ, ինչպիսիք են էստրադիոլի սուլֆատը և էստրադիոլի գլյուկուրոնիդը, և որպես այդպիսին արտազատվում է երիկամների միջոցով: Ջրալույծ կոնյուգատների մի մասն արտազատվում է լեղուղիներով և մասնակիորեն ռեաբսորբցիայի ենթարկվում աղիքային տրակտից՝ հիդրոլիզից հետո: Այս աղիքա-լյարդային շրջանառությունը նպաստում է էստրադիոլի մակարդակի պահպանմանը:

Էստրադիոլը նյութափոխանակվում է նաև հիդրոքսիլացման միջոցով՝ վերածվելով կատեխոլային էստրոգենների: Լյարդում այն ոչ սպեցիֆիկ կերպով մետաբոլիզվում է CYP1A2, CYP3A4 և CYP2C9 ֆերմենտներով՝ 2-հիդրոքսիլացման միջոցով վերածվելով 2-հիդրոքսիէստրադիոլի, և CYP2C9, CYP2C19 ու CYP2C8 ֆերմենտներով՝ 17β-հիդրոքսի դեհիդրոգենացման միջոցով վերածվելով էստրոնի, ընդ որում գործընթացում ներգրավված են նաև տարբեր այլ ցիտոքրոմ P450 (CYP) ֆերմենտներ և նյութափոխանակային վերափոխումներ:

Բացի այդ, էստրադիոլը որոշակի չափով կոնյուգացվում է էսթերի (բարդ եթերի) հետ՝ առաջացնելով էստրադիոլի լիպոիդային ձևեր, ինչպիսիք են էստրադիոլի պալմիտատը և էստրադիոլի ստեարատը: Այս էսթերները պահեստավորվում են ճարպային հյուսվածքում և կարող են ծառայել որպես էստրադիոլի շատ երկարատև պահեստ:

### Արտազատում
Էստրադիոլը օրգանիզմից արտազատվում է մեզի միջոցով՝ էստրոգենների գլյուկուրոնիդային և սուլֆատային կոնյուգատների տեսքով: Կանանց շրջանում նշակիր էստրադիոլի ներերակային ներարկումից հետո, 4-5 օրվա ընթացքում դրա գրեթե 90%-ն արտազատվում է մեզի և կղանքի միջոցով. : Աղիքա-լյարդային շրջանառությունը  առաջացնում է էստրադիոլի արտազատման հապաղում:

### Մակարդակներ
աջից|class=skin-invert-image|մինի|475x475փքս|Estradiol levels across the menstrual cycle in 36 normally cycling, ovulatory women, based on 956 specimens. The horizontal dashed lines are the mean integrated levels for each curve. The vertical dashed line in the center is mid-cycle.
Նախադաշտանադադարային (պրեմենոպաուզալ) շրջանում գտնվող կանանց մոտ էստրադիոլի մակարդակները խիստ փոփոխական են դաշտանային ցիկլի ընթացքում, իսկ հղումային միջակայքերը զգալիորեն տարբերվում են՝ կախված աղբյուրից: Էստրադիոլի մակարդակները նվազագույնն են և, ըստ լաբորատորիաների մեծամասնության, տատանվում են 20-ից 80 պգ/մլ սահմաններում վաղից միջին ֆոլիկուլյար փուլի ընթացքում (կամ դաշտանային ցիկլի առաջին շաբաթվա ընթացքում, որը հայտնի է նաև որպես բուն դաշտանային փուլ): Այս ժամանակահատվածում և միջինից ուշ ֆոլիկուլյար փուլի (կամ դաշտանային ցիկլի երկրորդ շաբաթվա) ընթացքում էստրադիոլի մակարդակներն աստիճանաբար աճում են մինչև նախաձվազատման փուլ.: Նախաձվազատման ժամանակ (մոտ 24-ից 48 ժամ տևողությամբ ժամանակահատվածում) էստրադիոլի մակարդակները կարճատև թռիչք են գրանցում և հասնում իրենց ամենաբարձր կոնցենտրացիաներին՝ դաշտանային ցիկլի ցանկացած այլ փուլի համեմատ: Այս պահին շրջանառվող մակարդակները սովորաբար տատանվում են 130-ից 200 պգ/մլ-ի միջև, սակայն որոշ կանանց մոտ կարող են հասնել մինչև 300-400 պգ/մլ-ի, իսկ որոշ լաբորատորիաների հղումային միջակայքի վերին սահմանն էլ ավելի բարձր է (օրինակ՝ 750 պգ/մլ). : Ձվազատումից հետո (կամ ցիկլի միջնամասում) և դաշտանային ցիկլի երկրորդ կեսի կամ լյուտեինային փուլի ընթացքում էստրադիոլի մակարդակները կայունանում են և տատանվում շուրջ 100-ից 150 պգ/մլ-ի միջև վաղ և միջին լյուտեինային փուլում, իսկ ուշ լյուտեինային փուլի ժամանակ կամ դաշտանից մի քանի օր առաջ հասնում են նվազագույնին՝ մոտ 40 պգ/մլ-ի: Լրիվ դաշտանային ցիկլի ընթացքում էստրադիոլի միջին ինտեգրված մակարդակները տարբեր աղբյուրների կողմից ներկայացվել են որպես 80, 120 և 150 պգ/մլ.: Չնայած հակասական տվյալների առկայությանը, մի հետազոտություն ցույց է տվել 150 պգ/մլ միջին ինտեգրված էստրադիոլի մակարդակ երիտասարդ կանանց մոտ, մինչդեռ տարեց կանանց մոտ միջին ինտեգրված մակարդակները տատանվել են 50-ից 120 պգ/մլ-ի սահմաններում:

Կնոջ վերարտադրողական տարիքում էստրադիոլի մակարդակները փոքր-ինչ բարձր են էստրոնի մակարդակից, բացառությամբ դաշտանային ցիկլի վաղ ֆոլիկուլյար փուլի. հետևաբար, էստրադիոլը կարող է համարվել գերիշխող էստրոգեն կանանց վերարտադրողական տարիներին՝ թե՛ արյան շիճուկում բացարձակ մակարդակների, թե՛ էստրոգենային ակտիվության տեսանկյունից: Հղիության ընթացքում էստրիոլը դառնում է գերիշխող շրջանառվող էստրոգենը, և սա միակ ժամանակահատվածն է, երբ օրգանիզմում հայտնվում է էստետրոլը, մինչդեռ դաշտանադադարի (մենոպաուզայի) ընթացքում գերակշռում է էստրոնը (երկուսն էլ՝ հիմնված շիճուկային մակարդակների վրա): Տղամարդկանց մոտ տեստոստերոնից արտադրվող էստրադիոլը շիճուկում առկա է մոտավորապես այնպիսի մակարդակներով, որոնք համադրելի են հետդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց ցուցանիշների հետ (համապատասխանաբար՝ 14–55 ընդդեմ 

Կատեգորիա:Կնոջ ներզատական համակարգ
Կատեգորիա:Հորմոններ
Կատեգորիա:Ներզատական համակարգ
Կատեգորիա:Ստերոիդներ
Կատեգորիա:Օրգանական միացություններ