Աուշվից-Բիրկենաու պետական թանգարան

**«Աուշվից-Բիրկենաու պետական թանգարան»** (), թանգարան Օսվենցիմում (, Աուշվից), որն ներառում է երեք հիմնական համակենտրոնացման ճամբարները՝ Աուշվից 1, Աուշվից 2 (հայտնի է նաև Աուշվից-Բիրկենաու անվամբ, , , Բժեզինկա) և Աուշվից 3։ Թանգարանը նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին այստեղ իրականացված սպանություններին։ Աուշվից-Բիրկենաու պետական թանգարանն իր առաջ տարբեր խնդիրներ է դրել, այդ թվում և Հոլոքոստի հետազոտությունը Նացիստական ռեժիմի ժամանակահատվածում։

## Պատմություն
1947 թվականին համակենտրոնացման ճամբարները վերափոխեցին թանգարանի։ 1979 թվականին Աուշվից-Բիրկենաու պետական թանգարանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մաս կազմեց։ Ամեն տարի թանգարան են հաճախում միլիոնից ավելի այցելու։

1960 թվականից նախկին Օսվենցիմ 1 համակենտրոնացման ճամբարում գործում է այսպես կոչված «ազգային ցուցահանդես», որը ստեղծվել է Եվրոպայի առանձին երկրների կողմից, որոնք տուժել են նացիոնալ-սոցիալիզմից։ 1962 թվականին Բիրկենաու թանգարանի շուրջը, իսկ 1977 թվականին Օսվենցիմի թանգարանի շուրջը ստեղծվեց հատուկ տարածք, որպեսզի պահպանվի թանգարանի պատմական իրավիճակը։ Այդ տարածքների կարգավիճակը լեհական կառավարության կողմից հաստատվեց 1999 թվականին։ 1967 թվականին բացվեց առաջին մեծ հուշահամալիրը։ 2006 թվականին լեհական կառավարությունն արգելեց վիզաներ տրամադրել Իրանի քաղաքացիներից, որոնք ցանկանում էին այստեղ հետազոտություններ կատարել։ Արգելքի պատճառը հանդիսացավ իրանական կառավարության կողմից Հոլոքոստի պաշտոնական ժխտումը։ Թանգարանի ներկայացուցիչը հայտնեց, որ Հոլոքոստի ժխտումը վիրավորում է զոհերի հիշատակը։

## Թանգարանի կառուցվածք
Աուշվից-Բիրկենաու պետական թանգարանի կառուցվածքն ունի հետևյալ տեսքը.
* Տնօրեն
*: Հետազոտական կենտրոն
*: Մամլո ծառայություն
*: Իրավախորհրդատու
** Տնօրենի տեղակալ
**: Արխիվներ
**:: Նախկին կալանավորների բյուրո
**: Թվային արխիվ
**: Հավաքածուներ
**: Դարան
**: Ներդրումներ
** Տնօրենի տեղակալ
**: Միջազգային կրթական կենտրոն
**: Գրադարան
** Տնօրենի տեղակալ
**: Հրապարակումներ
**: Պահակակետ
**: Ադմինիստրացիա
**: Կադրերի բաժին
**: Հիրավաբանական ծառայություններ
** Գլխավոր հաշվապահ
**: Հաշվապահություն

## Գործընկերներ
Թանգարանի ստեղծելու գործում մեծ ներդրումներ ունեցավ Օսվենցիմի նախկին կալանավոր Կազիմեշ Սմոլենը։ 1955-ից 1990 թվականներին նա թանգարանի տնօրենն էր։

Այսօր թանգարանի տնօրենն է Պյոտր Ցիվինսկին։ Նրա խորհրդականներն են՝ Ռաֆալ Պյուրոն և Անջեյ Կացոժիկը (2012 թվականից)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Arbeit macht frei.png|«Arbeit macht frei»(«Աշխատանքն ազատում է») լոզունգը համակենտրոնացման ճամբարի մուտքին
Պատկեր:619247 Oświęcim obóz koncentracyjny "Auschwitz" 04.JPG|Մահվան ճամբարի զոհերի կոշիկները
Պատկեր:Brillen.JPG|Զոհերի ակնոցները
Պատկեր:Auschwitz I-08.jpg|Ցիկլոն B թույնով են կատարել թունավորումները գազախցիկներում


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* K. Smoleń, translated by Stephen Lee. *Auschwitz-Birkenau, State Museum in Oswiecim, Guide Book*. Panstwowe Museum, 2007.
* Danuta Czech: *Kalendarium der Ereignisse im Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau 1939–1945*. Rowohlt, Hamburg 1989. ISBN 3-498-00884-6
* Dokumentations- und Kulturzentrum Deutscher Sinti und Roma: *Der nationalsozialistische Völkermord an den Sinti und Roma*. Katalog zur ständigen Ausstellung im Block 13. Heidelberg, 2001.
* Franciszek Piper: *Die Zahl der Opfer von Auschwitz aufgrund der Quellen und der Erträge der Forschung 1945 bis 1990*. Verlag Staatliches Museum in Oświęcim 1993, ISBN 83-85047-17-4.
* Jonathan Huener: *Auschwitz, Poland, and the Politics of Commemoration, 1945–1979*. Ohio University Press, Athen 2003, ISBN 0-8214-1507-7.
* Verlag Staatliches Museum in Oświęcim: *An information and guidebook to the Museum exhibitions.* Arranged according to the accepted visitors‘ route through the main exhibition (blocks 4, 5, 6, 7, 11) and specific objects (the crematorium, gas chamber, and gallows). (engl.; Kurzer Führer durch das Museum)
* Verlag Staatliches Museum in Oświęcim: *Protecting For the Future. An International Preservation Conference in Oświęcim, June 23-25, 2003*. 2004, ISBN 83-88526-55-3 (engl. Wissensch. Konferenz um Erhalt und Präsentation der Museen in Oswiecim)

## Արտաքին հղումներ
* Die offizielle Seite der Gedenkstätte Auschwitz-Birkenau (''Memorial und Museum'') (polnisch und englisch)
* Auschwitz: „Fotografische Fragmente“ 
* World Cultural Heritage UNESCO-description
* Article on visiting Auschwitz-Birkenau Museum

Կատեգորիա:1947 հիմնադրումներ Լեհաստանում
Կատեգորիա:1947 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Լեհաստանում
Կատեգորիա:Հոլոքոստի թանգարաններ