Նազիկ ալ-Աբիդ

**Նազիկ ալ-Աբիդ**  (, ), հայտնի է որպես «**Արաբների [[Ժաննա դ'Արկ]]**», կանանց իրավունքների ակտիվիստ և Սիրիայում Օսմանյան և Ֆրանսիական գաղութացման քաղաքականությունը քննադատող։ Նա առաջին կինն էր, որ Սիրիայի արաբական բանակում պաշտոն ստացավ՝ Մայսալունի ճակատամարտի ժամանակ Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի միջազգային շարժմանը նախորդող Կարմիր աստղի միությունը ձևավորելու համար։ Նա ազգային անկախության, Սիրիայում կանանց աշխատելու և ընտրելու իրավունքների հաստատման հեղափոխական էր։

## Ակտիվիզմ
### Օսմանյան կայսրության դեմ
Աբիդը Սիրիայի Օսմանյան օկուպացիայի ժամանակ կանանց ընտրության իրավունքի և դիմադրության ակտիվիստ էր, և 1919 թվականին Սիրիայի կանանց շարժման ժամանակ Դամասկոսում թերթերի համար հաճախ գրում էր տղամարդու կեղծանունով։ 1914 թվականին կանանց իրավունքները պաշտպանելու համար նա հիմնում է փաստաբանների մի խումբ, որից հետո օսմանյան առաջնորդության կողմից աքսորվում է Կահիրե (Եգիպտոս), որտեղ էլ մնում է մինչև 1918 թվականը՝ Օսմանյան կայսրության փլուզումը։ 1919 թվականին Աբիդը հիմնադրում է «Nur al-Fayha» (Դամասկոսի լույս) ընկերությունն ու թերթը, իսկ ավելի ուշ՝ 1922 թվականին, հիմնում է նույնանուն մի դպրոց, որը պատերազմի արդյունքում որբացած աղջիկներին առաջարկում էր անգլերենի և կարի դասընթացներ։

### Սիրիայում ֆրանսիական գաղութացման դեմ
Լինելով Քինգ-Քրեյնի հանձնաժողովի ժամանակ կանանց պատվիրականության ղեկավարը՝ Ամիդը ամերիկացի դիվանագետների հետ խոսել է առանց քողի (հիջաբ), սրանով ցույց տալով Սիրիայի աշխարհիկ իշխանության համար իր մտադրությունը և մատնանշելով Սիրիայում ֆրանսիական մանդատի օկուպացիան։

1920 թվականին Աբիդը հիմնել է Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի միջազգային շարժմանը նախորդող Կարմիր աստղի միությունը, և արքայզն Ֆեյսալ I-ի կողմից արժանացել է Սիրիրայի արաբական բանակի «Պատվավոր նախագահ» կոչմանը։ Աբիդը 1920 թվականի հուլիսին Սիրիայի արաբական բանակի և ֆրանսիական զորքի միջև ընթացքող Մայսալունի ճակատամարտի ժամանակ գլխավորել է Կարմիր աստղի բուժքույրներին։ Չնայած որ Սիրիայի արաբական բանակը պատրություն է կրել ֆրանսիական զորքի դեմ պայքարում և որի արդյունքում էլ Ամիդը աքսորվել էր, նա երկրի ներսում հայտնի դարձավ որպես «Արաբների Ժաննա դ'Արկ»։ Լինելով Սիրիայի առաջին կին գեներալը՝ նա լուսանկարվել է զինվորական համազգեստով և առանց հիջաբի, սակայն վերադառնալու ժամանակ պահպանողականների աղաղակների արդյունքում նա արդեն կրել է քող։

1921 թվականին Ֆրանսիական կառավարությունը համաներում է շնորհել, և Աբիդը վերադարձել է Սիրիա այն պայմանով, որ պետք է խուսափի քաղաքականությունից։ Այդ թվականին «Դամասկոսի Լույս» դպրոցը հիմնելուց հետո այն դիտարկվել էր որպես ֆրանսիական հումանիտար գործակալությունների և ծրագրերի ռեսուրսների մրցակից՝ ֆրանսիական իշխանությունները նրան սպառնում էին ձերբակալել, որի արդյունքում Աբիդը Սիրիայից փաչել էր Լիբանան։

### Կանանց իրավունքներ
1933 թվականին նա հիմնադրել է *Niqâbat al-Mar'a al-'Amila*-ն (Աշխատող կանանց հասարակությունը), որը Սիրիայում կանանց անունից զբաղվում էր աշխատանքային հարցերով, սատարելով տնտեսական ազատագրումը որպես կանանց քաղաքական ազատագրման միջոց։

## Անձնական կյանք
Աբիդը ծնվել է Դամասկոսի ազդեցիկ ընտանիքներից մեկում։ Նա սուլթանի դատավոր և խորհրդական Ահմադ Իզզա ալ-Աբիդի քրոջ աղջիկն էր։ Թուրքիայում ապրելու ժամանակ նա թուրքական, ամերիկյան և ֆրանսիական դպրոցներում մի քանի լեզու է ուսումնասիրել։ 1908 թվականի հեղափոխությունից հետո նրա ընտանիքը տասը տարով աքսորվել էր Եգիպտոս։

1922 թվականին՝ Լիբանան փախուստից հետո, հանդիպել և ամուսանցել է արաբ մտավորական և քաղաքական գործիչ Մուհամմադ Ջամիլ Բայհումի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ընտրելու իրավունք
Կատեգորիա:Արաբ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների պաշտպաններ
Կատեգորիա:Սիրիացի կանայք
Կատեգորիա:Սիրիացի ֆեմինիստներ