open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռայո Վալյեկանո

«**Ռայո Վալյեկանո**» (), իսպանական ֆուտբոլային ակումբ Մադրիդ քաղաքից։  Հիմնադրվել է 1924 թվականի մայսիս 29-ին։ Ակումբը նրեկայումս հանդես է գալիս Լա լիգայում։Տնային խաղերն անց են կացվում 14.708 նստատեղ ունեցող Կամպո դե Ֆուտբոլ դե Վալյեկաս մարզադաշտում։

Ռայոն մեկ անգամ մասնակցել է եվրոպական մրցմրցախաղերի ՈՒԵՖԱ գավաթի 2000-01 մրցաշրջանում։ Ակումբը հասավ քառորդ եզրափակիչ, որտեղ պարտվեց Ալավեսին 4-2 ընդհանուր հաշվով։

## Պատմություն
Ռայո Վալյեկանոն հիմնադրվել է 1924 թվականի մայիսի 29-ին, առաջին նախագահն է եղել Ժուլիան Ուերտան։ Ակումբի մարզաշապիկի գույները ընտրելիս նրանց ոգեշնչել է արգենտինական Ռիվեր Փլեյթի մարզաշապիկի ձևը։ 1949 թվականին ակումբն առաջին անգամ հանդես եկավ Տերչերա դիվիզիոնում։

Լինելով Մադրիդի գերակումբների շողքում (Ռեալ Մադրիդ և Ատլետիկո Մադրիդ), Ռայո Վալեկանոն 1980-ականներին և 1990-ականներին տեղաշարժվում էր Լա Լիգայի և Սեգունդա դիվիզիոնի միջև։ Նրանք իրենց հիմնական հաջողությունը տոնեցին 1999 թվականին դուրս գալով Լա Լիգա և 2000-01 մրցաշրջանում հասան ՈՒԵՖԱ գավաթի քառորդ եզրափակիչ` պարտվելով ապագա եզրափակչի մասնակից Ալավեսին, իսկ Լա Լիգա 1999-2000 մրցաշրջանում զբաղեցրեցին իններորդ դիրքը։

Սակայն կարճ ժամանակ անց ակումբը ունեցավ ծանր ժամանակներ, իրար հաջորդող մրցաշրջաններում դուրս մնաց նախ Լա Լիգայից, այնուհետև Սեգունդա դիվիզիոնից։ 2005 թվականին ակումվի մարզիչ դարձավ Ռեալ Մադրիդի լեգենդ Միչելը։

Ռայոն 2006-07 մրցաշրջանում Սեգունդա դիվիզիոն B-ում զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը և հաղթեց փլեյ-օֆֆի կիսաեզրափակչում, սակայն պարտվեց եզրափակչում Էյբարին։ Հաջորդ մրցաշրջանում Ռայոն վերադարձավ երկրորդ դիվիզիոն։

Սեգունդա դիվիզիոնի 2010-11 մրցաշրջանում Ռայո Վալեկանոն զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը և վերադարձավ Լա Լիգա, ութ տարվա ընդմիջումից հետո։
2016 թվականին մայիսին Ռայո Վալեկանոն նորից դուրս մնաց Լա Լիգայից` ավարտելով 2015-16 մրցաշրջանը 18-րդ հորիզոնականում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1924 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Կատեգորիա:Իսպանական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Մադրիդի ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Սեգունդայում եղած ակումբներ
Դետրոյթ

**Դետրոյթ** ( ), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում, Միչիգան նահանգում։ Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավարևելյան անկյունում և տեղակայված է Դետրոյթ գետի վրա։ Քաղաքի հարևանությամբ է գտնվում Կանադայի հետ ԱՄՆ-ի միջպետական սահմանը։ Բնակչությունը կազմում է 713 777&nbsp;մարդ (2010 թվականի տվյալներով), արվարձանների հետ՝ 4,4 միլիոն&nbsp;մարդ։

## Անվանում
Ֆրանսերեն դետրուա (Détroit՝ «նեղուց, նեղ անցք՝ անցում, կիրճ») անվանման անգլերեն արտասանությունն է։ Անվանումը սկզբնապես վերաբերել է Սենտ Կլեր և Էրի լճերի միջև եղած նեղուցին, որտեղ գտնվում է Դետրոյթը։ Հիմնադրել են ֆրանսիացիները 1701 թվականին՝ Կանադայի հետ սահմանային Դետրոյթ գետի ափին։

1760 թվականին զավթել են անգլիացիները։ 18-րդ դարի վերջին մտել է ԱՄՆ֊ի կազմի մեջ։

## Կլիմա

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Մոռացված Դետրոյթ»
* ԱՄՆ ամենաանբարենպաստ քաղաքը
* Ինչպես են մեռնում մեծ քաղաքները 
* Դետրոյթ. ավերված քաղաք 
* Քաղաքի պաշտոնական տեսանյութ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1701 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Միչիգանի քաղաքներ
Դոմինիկ Էնգր

**Ժան Օգյուստ Դոմինիկ Էնգր** (, ), ֆրանսիացի նկարիչ, 19-րդ դարի եվրոպական ակադեմիզմի խոշոր ներկայացուցիչ։ Էնգրը մտել է ֆրանսիական կերպարվեստի պատմության մեջ առաջին հերթին որպես փայլուն դիմանկարիչ։ Նրա կողմից ստեղծված բազմաթիվ դիմանկարների շարքում առանձնանում են Նապոլեոն Բոնապարտի՝ որպես առաջին կոնսուլ (1803-04) և կայսեր (1806), ֆրանսիական բանակի մատակարար Ֆիլիբեր Ռիվիերի, նրա կնոջ և դստեր (1805), Journal des débats թերթի տնօրեն Լուի Ֆրանսուա Բերտենի դիմանկարները (1832)։

Ստեղծել է նաև խոշոր ծրագրային կտավներ («Հոմերոսի մեծարումը», «Բանալիների փոխանցումը Ս. Պետրոսին», «Լյուդովիկոս XIII-ի ուխտը» և այլն)։

Լայն ճանաչում են ստացել մերկ կանացի մարմնի՝ Էնգրի նկարները ("Վալպինսոնի օդալիսկան" (1808), "Մեծ օդալիսկա" (1814), "Վեներա Անադիոմենա" (1848))։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Jean Auguste Dominique Ingres 014.jpg|*«[[Մադեմուզաել Ռիվիերի դիմանկարը]]»*, 1805, Լուվր, Փարիզ
Պատկեր:Le_Bain_Turc,_by_Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_from_C2RMF_retouched.jpg|*«[[Թուրքական բաղնիքներ (նկար)|Թուրքական բաղնիքներ]]»*, 1862, Լուվր, Փարիզ
Պատկեր:Jean Auguste Dominique Ingres 005.jpg|*«[[Գլխավոր տարփուհին (նկար)|Գլխավոր տարփուհին]]»*, 1814, Լուվր, Փարիզ
Պատկեր:Ingres Venere Anadiomene.jpg|*«[[Վեներա Անադիոմենա (Էնգրի նկար)|Վեներա Անադիոմենա]])*, Կոնդեի թանգարան
Պատկեր:Ingres coronation charles vii.jpg|*«[[Ժաննա դ'Արկ]]ը Կառլոս VIIի թագադրմանը»*, 1854 թ.
Պատկեր:IngresOdipusAndSphinx.jpg|*«Էդիպոս և Սփինքս»*, 1808, Լուվր, Փարիզ
Image:Jean-Auguste-Dominique Ingres - La Baigneuse Valpinçon.jpg|*[[Վալպինսոնի լողացողը]]*, 1808, Լուվր
Պատկեր:Homère déifié, dit aussi L'apothéose d'Homère - Jean-Auguste Dominique Ingres - Musée du Louvre Peintures INV 5417 ; C 196.jpgՀոմերոսի մեծարումը, 1827, Լուվր, Փարիզ
Պատկեր: Louis-Francois Bertin.jpg| *Պարոն Բերտինի դիմանկարը*, 1832. 116.2&nbsp;cm x 94.9&nbsp;cm (45.75 in x 37.375 in). Լուվր
Պատկեր:NiccoloPaganini.jpeg| Պագանինի, 1819 թ.


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Օրիենտալիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ջութակահարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Ռասինգ Սանտանդեր

**Ռասինգ Սանտանդեր** (), Իսպանական ֆուտբոլային ակումբ Սանտանդեր քաղաքից, հիմնադրվել է 1913 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1913 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Բարսելոնայի մետրոպոլիտեն

**Բարսելոնայի մետրոպոլիտեն** ( և ), մետրոպոլիտեն Կատալոնիայի մայրաքաղաք Բարսելոնայում և նրա արվարձաններում, որը կազմում է քաղաքի արագընթաց տրանսպորտի հիմքը։ Մետրոպոլիտենը սկսել է իր աշխատանքը 1924 թ.։

Այժմ բարսելոնյան մետրոն ընդգրկում է 209 կայարան և 9 գիծ ընդհանուր երկարությամբ 157,5 կմ, կառուցվում է նաև ևս երկու գիծ։

Բարսելոնայի մետրոպոլիտենը սպասարկում են երկու օպերատորներ՝ TMB () և FGC երկաթուղային ընկերությունը ()։

Ուղևորության վարձը կազմում է [€2.40։

== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.atm.cat/indexang.htm Բարսելոնայի տրանսպորտային վարչություն] 
* [http://www.tmb.cat/en_US/home.jsp TMB-ի պաշտոնական կայք]
* [http://www.fgc.es/eng/index.asp Կատալոնայի երկաթուղային ճանապարհներ] 
* [http://barcelonamap360.com/barcelona-metro-map Բարսելոնայի մետրոպոլիտենը]

[Կատեգորիա:Իսպանիայի մետրոպոլիտեններ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի տրանսպորտ
Կատեգորիա:1924 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Բաքվի մետրոպոլիտեն

**Բաքվի մետրոպոլիտեն** (), Ադրբեջանական Հանրապետության մայրաքաղաք Բաքվում գտնվող մետրոպոլիտենի համակարգ։ Բաքվի մետրոպոլիտենը սկսել է իր աշխատանքը 1967 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի բացումից մեկ տարի հետո և Մոսկվայի, Պետերբուրգի, Կիևի և Թբիլիսիի մետրոներից հետո դարձել է ԽՍՀՄ-ում 5-րդը։ Բաքվի մետրոպոլիտենից հետո ԽՍՀՄ-ում երկար ժամանակ մետրոներ չէին կառուցում, երբ ի վերջո բացվեց Խարկովի մետրոն։

Այժմ Բաքվի մետոպոլիտենն ունի 27 կայարան, իսկ գծերի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 40,3 կմ։ Որոշ ժամանակ առաջ Բաքվի մետրոն ուղևորության վարձով ամենաէժան մետրոներից էր (մեկ ուղևորության արժեքը 2009 թվականի հոկտեմբերի 1-ի դրությամբ կազմում էր $0.20, իսկ Փհենյանի մետրոյում՝ $0.03)։ Գոյություն ունեցող երկու գծերի համար գործում է գնացքների շարժման բարդ կառուցվածք, որը պայմանականորեն կարելի է բաժանել 5 երթուղիների (2010 թ. դրությամբ)։

## Գծեր

### [[Գիծ 1 (Բաքվի մետրոպոլիտեն)|Կարմիր գիծ]]

Այս գիծը ամենահինն է Բաքվում։ Բացվել է մետրոպոլիտենի հետ միասին 1967 թվականին։ Ներառում է 13 կայարան՝ 12 ստորգետնյա և մեկ վերգետնյա։

### [[Գիծ 2 (Բաքվի մետրոպոլիտեն)|Կանաչ գիծ]]

Այս գիծը ձևավորվել է Շահումյան (այժմ Շահ Իսմայիլ Խաթաի) կայարանի բացման հետ։ Այժմ գիծը աշխատում է Կարմիր գծի հետ ճյուղաձև սկզբունքով, բայց նախատեսվում է ինքնուրույն երթուղի կազմակերպել, Ջաֆար Ջաբարլի և Նիզամի կայարանների միջև կապ ստեղծելուց հետո։

## 1994 թ. պայթյունները
1994 թ. Բաքվի մետրոյում տեղի ունեցավ երկու ահաբեկչական գործողություն։ Մարտի 20-ին ժամը 13։00-ին «Հունվարի 20» կայարանում որոտաց պայթյուն։ Գլխամասային վագոնում ինքնաշեն ռումբը պայթեց այն պահին, երբ գնացքը կանգ առավ կայարանում։ Զոհվեց 14 մարդ։ Ահաբեկչական գործողությունը կատարած Օքթայ Ղուրբանովը նույնպես զոհվեց տեղում։
Նույն տարվա հուլիսի 3-ին ժամը 8։30-ին գնացքի երկրորդ վագոնում պայթեց ռումբ այն պահին, երբ նա մոտենում էր «Գյանջլիք» կայարանին։ Պայթյունից էլեկտրագնացքի վագոնները բոցավառվեցին։ Արդյունքում զոհվեց 13 մարդ, վիրավորվեցին 58-ը։

## 1995 թ. հրդեհը
1995 թ. հոկտեմբերի 28-ին նույն՝ Բաքվի մետրոյում պատահեց հրդեհ, որն աշխարհի մետրոպոլիտենների պատմության մեջ զոհերի քանակով խոշորագույն պատահարն էր։ Պաշտոնապես հայտարարված տվյալների համաձայն, հրդեհի արդյունքում զոհվեց 286 ուղևոր (այդ թվում՝ 28 երեխա) և երեք փրկարար։ Վիրավորների թիվը կազմեց 270 հոգի։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:İlham Əliyev Bakı Metropoliteninin “Xətai” stansiyasında görülən işlərlə tanış olub.jpg|«Շահ Իսմայիլ Խաթաիի» մետրոյի կայարան
|«Ազադլիգ» մետրոյի կայարան
Պատկեր:Baku Metro.JPG|Բաքվի մետրոպոլիտենի հին տիպի վագոն 81-717/714
Պատկեր:81-760B.jpg|Բաքվի մետրոպոլիտենի նոր տիպի վագոն 81-760B/761B/763B


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք   
* Բաքվի մետրոպոլիտենի ճանապարհային զարգացման գծապատկեր 
* Բաքվի մետրոպոլիտենը Դմիտրի Աքսյոնովի կայքում 
* Բաքվի մետրոպոլիտենը urbanrail.net կայքում 
* Բաքվի մետրոպոլիտենը meta.metro.ru կայքում 
* Բաքվի մետրոպոլիտենը Դանիիլ Ստոլյարովի կայքում  
* Բաքվի մետրոպոլիտենը metrosoyuza.net կայքում 
* Բաքվի մետրոպոլիտենի պատմությունը գծապատկերներում metroschemes.narod.ru կայքում 

Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ադրբեջանում

Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կարարա

**Կարարա** (կելտերեն *քարհանք*), քաղաք Իտալիայի արևմտյան մասում։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 65,3 հազար&nbsp;մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին։ Համարվում է աշխարհի ամենակարևոր կենտրոնը Կարարայի հայտնի մարմարի արդյունահանման և մշակման համար, որը շատ նուրբ սպիտակ մարմար է և հանվում է մոտակա Ապուանյան Ալպերում։ Քաղաքից 100 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Ֆլորենցիա քաղաքը՝ Լիգուրյան ծովի ափից 6 կմ հեռավորության վրա։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1235 թվականին։ Տարբեր ժամանակներում պատկանել է տարբեր թագավորությունների՝ Պիզային, Ջենովային և Միլանին, 15-րդ դարից սկսած՝ Մալասպինա իշխանական ընտանիքի տիրապետությանը։ Կարարա քաղաքը հայտնի է քաղաքի շրջակայքում արդյունահանվող սպիտակ մարմարի հանքավայրերով։ Կարարայի մարմարը հայտնի է եղել հին ժամանակներից (հռոմեական պանթեոնը պատրաստված է Կարարայի մարմարից)։ Վերածննդի դարաշրջանի մի շարք հայտնի քանդակներ, մասնավորապես Միքելանջելոյի «Դավիթ»-ը նույնպես պատրաստված են Կարարայի մարմարից։

Քաղաքն ունի քիմիական, մետաղամշակման և նավթավերամշակման արդյունաբերության փոքր ձեռնարկություններ։

Սուրբ Ցեկարդոն Լունիից հարգվում է որպես քաղաքի հովանավոր սուրբ, տոնակատարությունը հունիսի 16-ին է։

Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրերն են՝ XII դարի տաճարը, XVI դարի պալատը (այժմ այնտեղ է գտնվում Գեղարվեստի ակադեմիան)։ Քաղաքում կա նաև քանդակի ակադեմիա, քանդակի և հնությունների թանգարան։

[մինի|300x300px|ձախից|Երևան-Կարարա բարեկամության հուշաղբյուր, Իտալիա, Կարարա, տուֆ, քանդակագործ` [Արա Հարությունյան, ճարտարապետ` Ռաֆայել Իսրայելյան]]

## Քույր քաղաքներ

Ի նշանավորումն քույր քաղաքների Երևանի Օղակաձև այգում (1965) և Կարարայում (1967) տեղադրվել են Ռաֆայել Իսրայելյանի ստեղծած աղբյուր-հուշարձանները։ Երևանում նաև տեղադրված է Կարարա քաղաքի նվեր Քրիստոսի ձեռքեր արձանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք էջը

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթ

**Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթ** ( — **Արքայական գավաթ**), ամենամյա ֆուտբոլային մրցաշար, որը անցկացվում է իսպանական ֆուտբոլային ակումբների միջև 1902 թվականից։

## Հաղթողներ և եզրափակչի մասնակիցներ

‡ 1913 թվականին առաջին տեղը վերցվեց Ռեալ դե Իրունից։

‡‡ Ռեալ Մադրիդի պահեստային ակումբ։ 1990-91 թվականի մրցաշրջանից սկսած պահեստային ակումբները չէին մասնակցում։

Կատեգորիա:Կոպա դել Ռեյ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի գավաթի մրցություններ Իսպանիայում
Կատեգորիա:Ազգային ֆուտբոլի գավաթներ
Կոպա դել Ռեյ 2010-11

**2010–11 Կոպա դել Ռեյ** 107-րդ խաղարկությունն էր, որը սկսվեց 2010 թվականի Օգոստոսի 21-ից մինչև 2011 թվականի Ապրիլի 20-ը։ Եզրափակիչը տեղի ունեցավ Վալենսիա քաղաքի Մեստալիա մարզադաշտում։ Եզրափակչում հանդիպեցին Ռեալ Մադրիդը և Բարսելոնան, որտեղ Կրիշտիանու Ռոնալդուի ավելացված ժամանակում խփած գոլի շնորհիվ Ռեալ Մադրիդը 18-րդ անգամ դարձավ Իսպանիայի գավաթակիր։ Մրցաշրջանի նախորդ հաղթող Սևիլյան դուրս մնաց մրցաշրջանից կիսաեզրափակչում պարտվելով Ռեալ Մադրիդին։
## Մասնակից ակումբներ
Մրցաշրջանում ընդհանուր առմամբ մասնակցում էին 83 ակումբ, որոնցից 20-ը՝ Լա Լիգա 2009-2010-ից, 21-ը՝ Սեկունդա դիվիզոն 2009-2011-ից(Վիյառեալ Բ-ն չէր մասնակցում, քանի որ հանդիսանում էր Վիյառեալի երկրորդ թիմը),24-ը՝ Սեկունդա Բ դիվիզոն 2009-2011-ից և 18-ը Տերկերա դիվիզոն 2009-2011-ից։

## Լավագույն ռմբարկուներ

## Մրցաշարային զամբյուղ

## Եզրափակիչ

Կատեգորիա:Կոպա դել Ռեյ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Ֆլորենտինո Պերես

**Ֆլորենտինո Պերես Ռոդրիգես** (, ), իսպանացի բիզնեսմեն և Ռեալ Մադրիդի ներկայիս նախագահը։

## Կենսագրություն
Ֆլորենտինո Պերեսը ծնվել է 1947 թվականի մարտի 8-ին Մադրիդում։ Ավարտել է Մադրիդի պոլիտեխնիկական համալսարանի ճանապարհաշինական բաժինը։ 1970 թվականից զբաղեցրել է Մադրիդի ճանապարհաշինական ընկերության գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։

1980-ական թվականներին եղել է Մադրիդի ճանապարհային ենթակառուցվացքների գլխավոր տնօրեն և գյուղատնտեսական զարգացման փոխնախարար։ 1991 թվականից եղել է ֆրանսիական SAE շինարարական ընկերության վարչակազմի անդամ։ 1993 թվականին գլխավորել է շինարարական OCP ընկերությունը, 1997 թվականին՝ շինարարական ACS ընկերությունը։

1994 թվականին մասնակցել է «Ռեալի» նախագահական ընտրություններին, բայց պարտվել է Ռոման Մենդեսին։

2000 թվականի հուլիսի 17-ին ընտրվել է «Ռեալի» նախագահ՝ 3167 ձայնի տարբերությամբ հաղթելով Լորենսո Սանսոին։ 2006 թվականին երկու պարտություններից հետո չեմպիոնների լիգայում Արսենալից՝ 1-0 և իսպանիայի առաջնությունում Մալորկիից՝ 2-1 Պերեսը հրաժարական տվեց։

2009 թվականին Պերեսը նորից դարձել է նախագահ, բայց այս անգամ առանց ընտրությունների՝ մրցակիցների բացակայության պատճառով, բայց ետ չի կանգնել իր «գալակտիկոս» ստեղծելու մտքից և իր նախագահության 2-րդ ամսում կատարել է մի շարք թանկ տռանսֆեռներ՝ գնելով Կակաին, Կրիշտիանու Ռունալդուին, Կարիմ Բենզեմային և Խաբի Ալոնսոին։

## Անձնական կյանք
Պերեսն ունի երեք երեխա։ 2012 թվականի մայիսին մահացել է նրա կինը՝ Մարիա Անխելես Սանդովալը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դիզայներ «գալակտիկոս» 

Կատեգորիա:Իսպանացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Բիզնեսի կառավարիչներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
Պոռնոգրաֆիա

thumb|right|200px|Պոռնոֆիլմի նկարահանման ժամանակ
**Պոռնոգրաֆիա**, **պոռնկագրություն** (πόρνη (վաճառում եմ) >  - մարմնավաճառ և γράφω - գրում եմ, նկարում եմ, նկարագրում եմ; խոսակցական՝ **պոռնո**), սեռական օրգանների և սեռական գործողության անմիջապես բնանկարագրական պատկերում կամ դրանց բանավոր նկարագրում, որի նպատակն է սեռական ցանկության առաջացումը։ Պատմության ընթացքում պոռնոգրաֆիան արգելման է ենթարկվելպետական և կրոնական իշխանությունների կողմից, այժմ նույնպես աշխարհի բազմաթիվ երկրներում արգելված է։

Հիվանդագին կախում, որի ընթացքում սեռական հակումը ուղղված է հիմնականում պոռնոգրաֆիկ նյութերին, իսկ սեռական գրգռման և սեռական հաճույքի հասնելը կատարվում է պոռնոգրաֆիկ նյութերի օգտագործմամբ դա կոչվում է **պոռնոգրաֆամանիա** կամ **պոռնոգրաֆամոլություն**։

## Եզրը
Եզրը ծագումով պարտական է 18-րդ դարի ֆրանսիացի Ռետիֆ դե լա Բրետոնի «Պոռնոգրաֆը կամ Օրինավոր մարդու մտորումները պոռնկության իրական անբարոյականության մասին»
Տվյալ գրքում դիտարկվում են մարդու կենսագործունեության այն ոլորտները, որոնք հասարակությունում ավանդաբար անպարկեշտ էին համարվում, ինչի արդյունքում գրքի անունը վերածվել է սեռականության հետ կապված անպարկեշտության հասարակ անվան։

## Պատմություն
Գրաֆիկական պատկերումը սեռական ակտի և սեռական օրգանների, եկել է դեռ հնուց։ այդպիսի նկարներ դեռ եղել են հին հունական սափորների, հին հռոմեական ֆրեսկոների, պերուական կերամիկայի վրա, բայց այն ժամանակ դրանց չէին անվանում պոռնոգրաֆիա։

Սկսած Վերածննդի դարաշրջանից մինչ 18-րդ դար ստացել են տարածում պոռնոգրաֆիկ փորագրությունը։

Ֆոտոնկարի ստեղծումից 19-րդ դարում և կինեմատոգրաֆիայի 20-րդ դարում պոռնոգրաֆիան ստացավ նոր շունչ։

## Հայաստանի օրենքի անդրադարձը պոռնոգրաֆիային
Հայաստանի քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի հիման վրա, պոռնկագրական նյութեր և առարկաներ պատրաստելը և տարածելը հանդիսանում է հանցագործություն։

Պոռնկագրական նյութեր կամ առարկաներ, այդ թվում՝ տպագիր հրատարակություններ, կինոյի և տեսաֆիլմերի նյութեր, պատկերներ կամ պոռնկագրական բնույթի այլ առարկաներ տարածելը, գովազդելը, իրացնելը, ինչպես նաև այդ նպատակով պատրաստելը պատժվում են տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։

Համակարգչային համակարգի միջոցով մանկական պոռնոգրաֆիայի ներկայացնելը կամ համակարգչային համակարգում կամ համակարգչային տվյալների պահպանման համակարգում մանկական պոռնոգրաֆիայի պահպանելը՝ պատժվում են տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկից ութհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։

Նույն արարքը, որը կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից չորս տարի ժամկետով։

Պարտադրաբար որևէ մեկին պոռնոգրաֆիայի ցուցադրումը կարող է սեռական հետապնդում համարվել
## Տես նաև
* Պոռնոգրաֆիկ դերասան
* Էրոտիկա
* YouPorn
* Pornhub

## Ծանոթագրություններ
Հասարակական տրանսպորտ

**Հասարակական (հանրային) տրանսպորտ** - լայն հասարակության կողմից պահանջվող և նրան մատչելի ուղևորական տրանսպորտ

Համաձայն հասարակական տրանսպորտի նեղ պարզաբանման, դրան վերաբերվող փոխադրամիջոցները նախատեսված են ուղևորների բավականին մեծ թվի համար և երթևեկում են որոշ երթուղիներով (համաձայն չվացուցակի կամ արձագանքելով հարցման)։

Ավելի լայն պարզաբանումը ընդգրկում է այդ հասկացողության մեջ նաև տաքսին, ռիկշաներ և դրանց նման փոխադրամիջոցները, ինչպես նաև որոշ մասնագիտացված տրանսպորտային համակարգեր։

## Տես նաև
* Անվճար հասարակական տրանսպորտ

*
Կատեգորիա:Տրանսպորտի տեսակներ
Քրիս Բենուա

**Քրիստոֆեր Մայքլ Բենուա** (, մայիսի 21, 1967 - հունիսի 24, 2007), կանադացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։

Մասնագիտական կարիերայում ընդհանուր առմամբ նվաճել է երեսուներկու չեմպիոնական տիտղոս՝ հանդես գալով մի շարք առաջնակարգ ռեստլինգային կազմակերպություններում՝ «Consejo Mundial de Lucha Libre» (CMLL), «Extreme Championship Wrestling» (ECW), «New Japan Pro Wrestling» (NJPW), «World Championship Wrestling» (WCW) և «World Wrestling Entertainment» (WWE)։ Երկու անգամ դարձել է աշխարհի չեմպիոն (1 անգամ WCW և 1 անգամ WWE աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոն), ռեկորդային 5 անգամ նվաճել է WCW/WWE Միացյալ Նահանգների տիտղոսը։

Բացի տիտղոսային նվաճումներից, հաղթանակ է տարել նաև 2004 թվականի «թագավորական մարտում» (Royal Rumble)։

Պատկանել է տեխնիկական ռեստլերների շարքին և համարվել լավագույներից մեկը տվյալ ենթաոճում։

Բենուայի կյանքը և գործունեությունն ընդհատվում է 2007 թվականի հունիսի 24-ին, երբ սեփական առանձնատան մեջ երկու օր առաջ մահացու թունավորելով կնոջն ու յոթամյա որդուն, ի վերջո վերջ է տալիս նաև իր կյանքին։ Բենուայի կատարած սպանությունների համար առկա են բազմաթիվ վարկածներ, մասնավորապես՝ գլխուղեղի վնասվածք, անաբոլիկ ստերոիդների չարաշահում և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էջը «Ռեստլինգի առցանց բազայում»
* WrestleView.com Հաճախակի տրվող հարցեր Քրիս Բենուայի մասին
* Մարտերի ցանկ Ռեստլինգի համացանցային բազայում

Կատեգորիա:1967 ծնունդներ
Կատեգորիա:2007 մահեր
Կատեգորիա:Կանադացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունիսի 24 մահեր
Կատեգորիա:Մայիսի 21 ծնունդներ
Տոկիոյի մետրոպոլիտեն

, տարեկան ուղևորահոսքով աշխարհի արտափողոցային արագընթաց տրանսպորտի խոշորագույն համակարգը, որը կազմված է երկու խոշոր օպերատորների (Tokyo Metro և Toei) գծերից։

Մետրոի գլխավոր կայարանները կապված է հասարակական տրանսպորտի այլ համակարգերի հետ՝ գնացքների, մոնոռելսերի, Սինկանսենի և այլքի հետ։ Տոկիոյի մետրոպոլիտենի ամենաօգտագործվող կայարանը Սինձյուկուն է, որը օրական մոտավորապես 2 միլիոն ուղևոր է տեղափոխում, դառնալով «ամենազբաղված» և աշխարհի խոշորագույն կայարանը։

## Արտաքին հղումներ
* Տոկիոյի մետրոպոլիտենի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Տոկիոյի մետրոպոլիտեն
Կատեգորիա:1927 հիմնադրումներ Ճապոնիայում
Թբիլիսիի մետրոպոլիտեն

**Թբիլիսիի մետրոպոլիտեն** (), Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում գտնվող մետրոպոլիտենի գծերի համակարգ։

## Պատմություն
Թբիլիսիի մետրոն շահագործման է հանձնվել 1966 թվականի հունվարի 11-ին և դարձել էր ԽՍՀՄ-ում 4-րդը՝ Մոսկվայի, Պետերբուրգի և Կիևի մետրոներից հետո։

## Վիճակագրություն
Համաձայն 2009 թ. տվյալների Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի համակարգն ունի 26,3 կմ գծեր և 22 կայարան, որոնք գտնվում են երկու՝ Ախմետելի-Վարկեթելի և Սաբուրթալո գծերի վրա։

## Գծեր

## Տես նաև
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի կայարանների ցանկ
* Երևանի մետրոպոլիտեն
* Բաքվի մետրոպոլիտեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտեն պաշտոնական կայք 
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենը urbanrail.net կայքում
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենը Դմիտրի Աքսյոնովի կայքում
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենը Սերգեյ Բալաշենկոյի կայքում
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենը meta.metro.ru կայքում
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենը metrosoyuza.net կայքում
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի գղերի զարգացման գծապատկեր 
* Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի պատմությունը գծապատկերներում metroschemes.narod.ru կայքում


Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ Վրաստանում
Ադանայի մետրոպոլիտեն

**Ադանայի մետրոպոլիտեն** (), Թուրքիայի Ադանա քաղաքում գտնվող մետրոպոլիտենի գծերի համակարգ։ Ներկայումս գործում է 13 կայարան։ Երկաթգծի մեծ մասն անցնում է գետնի տակով։

## Ժամանակագրություն
* 1988 թ. - նախագծի ստեղծման սկիզբ
* 1996 թ. - շինարարության մեկնարկ
* 2000 թ. - ֆինանսավորման ընդհատում
* 2006 թ. - ֆինանսավորման վերսկսում
* 2009 թ. - առաջին 8 կայարանների շահագործում

## Կայարաններ
* Հիվանդանոց
* Քուրթեփե
* Ծերանոց
* Կապույտ բուլվար
* Հանրակացարան
* Ֆաթիհ
* Ջրանցքի կամուրջ
* Վիլայեթ
* Անկախություն
* Քոջավեզիր
* Ազատություն
* Հանրապետություն
* Ռեյդեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ադանայի տրանսպորտ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մետրոպոլիտեններ
Սոկոլնիչեսկայա գիծ

**Սոկոլնիչեսկայա գիծ** (, մինչև 1990 թ. կոչվում էր **Կիրովսկո-Ֆրունզենսկայա**), Մոսկվայի մետրոպոլիտենի առաջին գիծը։

## Արտաքին հղումներ
* Սոկոլնիչեսկայա գիծը Մոսկվայի մետրոպոլիտենի պաշտոնական կայքում 
* Սոկոլնիչեսկայա գիծը լուսանկարներով metro-photo.ru կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի մետրոպոլիտենի գծեր
*
Տաշքենդի մետրոպոլիտեն

**Տաշքենդի մետրոպոլիտեն** (), Ուզբեկստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Տաշքենդում գտնվող մետրոպոլիտենի գծերի համակարգ, որը ինչպես նաև Միջին Ասիայի միակ մետրոն է։ Համակարգը սպասարկում է «O'zbekiston temir yullari» ասոցիացիան։

## Գծեր

## Տես նաև
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենի կայարանների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* «Toshshahartransxizmat» ասոցիացիայի պաշտոնական կայք  
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենի գծապատկեր 
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենի գծերի զարգացման գծապատկեր
* Կայքը Տաշքենդի մետրոպոլիտենի մասին
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենը urbanrail.net կայքում  
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենը meta.metro.ru կայքում
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենը metrosoyuza.net կայքում
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենը Դանիիլ Ստոլյարովի կայքում
* Տաշքենդի մետրոպոլիտեն Դմիտրի Աքսյոնովի կայքում
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենը Սերգեր Բոլաշենկոյի կայքում
* Տաշքենդի մետրոպոլիտենի պատմությունը գծապատկերներով metroschemes.narod.ru կայքում


Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ Ուզբեկստանում
Թեհրանի մետրոպոլիտեն

**Թեհրանի մետրոպոլիտեն** (), Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում գտնվող մետրոպոլիտենի գծերի համակարգ։

## Պատմություն
Թեհրանի մետրոպոլիտենը բացվել է 2000 թվականին և 2008 թվականի դրությամբ կազմված է չորս գծերից, որոնց ընդհանուր երկարությունը գերազանցում է 90 կմ։ Այժմ կառուցվում են ևս երկու գծեր։ Մետրոն կապում է մայրաքաղաքը Թեհրանի քաղաք-արբանյակ Քերեջի հետ։

## Գծեր

## Տես նաև
* Թեհրանի մետրոպոլիտենի կայարանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թեհրանի մետրոպոլիտենը www.urbanrail.net կայքում  
* Թեհրանի մետրոպոլիտեն 
* Վիդեո Թեհրանի մետրոյի կայարաններից մեկի մասին

Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Իրանում
Կատեգորիա:Թեհրանի մետրոպոլիտեն
Միջերկրական ծովի կղզիների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Միջերկրական ծովի կղզիների ցանկը ըստ նրանց մեծության.

Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիների ցանկեր
Հայ կամավորների միություն

**Հայ կամավորների միություն (ՀԿՄ)**, Հայաստանում գործող կամավորական կազմակերպություն է։ Այս կազմակերպությունը հնարավորություն է ընձեռում 21 և ավելի տարեկանան անհատներին գալ Հայաստան և իրենց ներդրումն ունենալ երկրի տնտեսական և սոցիալական զարգացման գործում կարճատև կամ երկարատև կամավորական աշխատանքի միջոցով։

## Պատմություն
Հայ կամավորների միությունը հիմնվել է 2000 թ. Տեր Հովնան քահանա Դեմերճյանի (նախկինում Ջեյսոն Դեմերճյանի) (նախկին U.S. Peace Corps կամավոր Հայաստանում), Թամար Հաջիյանի, և Դր. Թոմ Սամուելյանի կողմից։

ՀԿՄ հնարավորություն է ընձեռում կամավորներին մասնակցել միջմշակութային վերապատրաստմանը, այն կազմակերպում է նրանց մասնագիտական պրակտիկան և կամավորական ծառայությունը տարբեր ոլորտներում, այդ թվում հիվանդանոցներում,դպրոցներներում, մշակութային կազմակերպություններում, տեխնոլոգիական կենտրոններում, մամուլում, ամառային ճամբարներում, համայնքային զարգացման կազմակերպություններում, նախարարություններում և մանկատներում։

Հայ կամավորների միությունը տրամադրում է մի շարք օժանդակ ծառայություններ՝ օգնելու կամավորներին անխափան կերպով ընտելանալ հայաստանյան կյանքին, ներառյալ կողմնորոշման նպատակով առաջին հանդիպումը և աջակցությունը ծրագրի ողջ ընթացքում, հյուրընկալող ընտանիքի տարբերակները, հայերեն լեզվի անվճար դասընթացները, շաբաթական էքսկուրսիաները՝ օգնելու բացահայտել երկիրը և այլն։

## Ծրագրի մասնակցության պահանջներ
ՀԿՄ հայտեր է ընդունում 21 տարին լրացած բոլոր անհատներից։ Ծրագրի մասնակցության որևէ լեզվական պահանջ չկա։

## Այլ կամավորական ծրագրեր
Indicorps

## Տես նաև
* Դեպի Հայք
* Repat Armenia
* Հայաստանի սփյուռքի նախարարություն
* Հայկական բարեգործական ընդհանուր միություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Allegiances and the Call of the Local
* Civilitas Foundation connects Armenian Volunteer Corps
* Connecting with Armenia Through Volunteerism: The True Stories of AVC Volunteers 

Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի ոչ առևտրային կազմակերպություններ
Օյգեն Յոխում

**Օյգեն Յոխում** (, ), գերմանացի երևելի դիրիժոր, հատկապես աչքի է ընկնում Բախի, Բեթհովենի, Բրուքների, Վագների և Կառլ Օրֆի երաժշտության կատարմամբ։ Ծնվել է Բաբենհաուսենում (Աուգսբուրգ, Գերմանիա)։ Մինչև 1922 թ. ուսանել է դաշնամուր և երգեհոն Աուգսբուրգում, ապա կատարելագորվել դիրիժորական արվեստի մեջ Մյունխենում։

Սկսել է իր դիրիժորական կարիերան 1926 թ.՝ ստանձնելով Մյունխենի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի ղեկավարությունը և կատարելով Բրուքների Յոթերորդ սիմֆոնիան։ 20-30 ական թթ. հաջորդաբար եղել է Կիլի օպերային թատրոնի, Մանհայմի, Դույսբուրգի, Բեռլինի ռադիոյի և Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժորը։ 1934 թ. Յոհումը, հաջորդելով Կառլ Բյոմին, դարձել է Համբուրգի պետական օպերայի և Համբուրգի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի ղեկավար՝ զբաղեցնելով այդ պաշտոնները մինչը 1949 թ.։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ստանձնել է Բավարիայի ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի գլխավոր դիրիժորը՝ մանլով այդ պաշտոնում մինչև 1960 թ.։ Զուգահեռաբար հանդես է եկել համերգներով Կոնցերտգեբոու (Concertgebouw) նվագախմբի, Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ և Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբերի և աշխարհի այլ հանրաճանաչ նվագախմբերի հետ։ Նա պարբերաբար մասնակցել է Զալցբուրգի և, 1953 - ից, Բայրոյթի փառատոններին։

## Նշանավոր ձայնագրությունները
*Անտոն Բրուքներ, Ութերորդ սիմֆոնիա, Hamburg State Philharmonic Orchestra, 1949
*Կառլ Օրֆ, *[[Կարմինա Բուրանա (Օրֆ)|Կարմինա Բուրանա]]*, Bavarian Radio Symphony Orchestra, 1953
*Ռիխարդ Վագներ, *[[Նյուրնբերգի մեյսթերզինգերներ]]*, Deutsche Oper Berlin, 1976
*Յոհաննես Բրամս. Դաշնամուրի կոնցերտ No. 1, Berlin Philharmonic Orchestra,Էմիլ Գիլիելսի հետ, 1972

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դիրիժորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երգեհոնահարներ
Օահու

**Օահուն** (), ԱՄՆ-ի Հավայի նահանգի մեծությամբ երրորդ, իսկ բնակչությամբ ամենախիտ բնակեցված կղզին է։ Կղզու վրա է գտնվում Հոնոլուլու քաղաքը՝ Հավայի նահանգի նահանգակենտրոնը։ Կղզու տարածքի երկարությունը կազմում է 1545,3 կմ2։ Ափագծի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 366 կմ։ Կղզում է նկարահանվել հայտնի Կորուսյալները (Lost) հեռուստասերիալը, ինչպես նաև Առաջին 50 համբույր ֆիլմը և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
*  Կղզին www.anspress.ws կայք էջում  

Կատեգորիա:Հավայի
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզիներ
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ
UTC-9

[450px|աջից|մինի| UTC-9 աշխարհի ժամային գոտիների քարտեզի վրա։ <br /> '''կապույտով''' — UTC-9 գոտին ձմռանը (նոյեմբեր-մարտ) Հյուսիսային կիսագունդ|հյուսիսային կիսագնդում (ամռանը (ապրիլից-հոկտեմբեր) — [UTC-8);  **երկնագույնով** — UTC-9 գոտին օվկիանոսներում;  **վառ դեղինով** — UTC-9 շուրջտարում;  **գազարագույնով** — UTC-9 գոտին ամռանը (ապրիլից-հոկտեմբեր) հյուսիսային կիսագնդում]]

**UTC−9**, ժամային գոտի, որը օգտագործվում է հետևյալ տարածքներում`

## Ամբողջ տարվա ընթացքում
* Ֆրանսիական Պոլինեզիա, (Ֆրանսիա) (մասնակի)։
* border|22px Գամբե կղզի

## Ձմռանը հյուսիսային կիսագնդում
*  ԱՄՆ (մասնակի)։
** Ալյասկա (բացի Ալեուտյան կղզիներից) (Ալյասկայի ստանդարտ ժամանակ)

## Ամռանը հյուսիսային կիսագնդում
*  ԱՄՆ (մասնակի)։
** Ալյասկա (մասնակի)։
*** Ալեուտյան կղզիներ (Հավայի-ալեուտյան ամառային ժամանակ)

## Ծանոթագրություններ

## Հղում
* Քաղաքներ UTC−9 ժամային գոտում

Կատեգորիա:Ժամային գոտիներ
Անետ Օլզոն

մինի|220px
**Անետ Օլզոն** (շվեդ. *Anette Olzon*, ծննդյան ժամանակ **Անետ Ինգեգերդ Բլյուկերտ** շվեդ. *Anette Ingegerd Blyckert* ծնվել է 1971 թվականի հունիսի 21), շվեդ երգչուհի, Նայթվիշ սիմֆո-մետալ խմբի ներկայիս վոկալիստ։ Ընտրվել է 2000 թեկնածուների թվից։ Փոխարինել է Նայթվիշի նախկին վոկալիստ՝ Տարյա Տուրունենին։ Նախկինում եղել է Alyson Avenue խմբի վոկալիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1971 թվականի հունիսի 21-ին, Շվեդիայում, Հելսինգբորգ քաղաքում։ Անետը մեծացել է երաժշտական ընտանիքում և զբաղվել է երգով դեռ մանկուց։ 13 տարեկանից մասնակցել է տաղանդների մրցույթներում, 17 տարեկանում մտել է իր առաջին ղմբի կազմի մեջ։ 21 տարեկանում խաղացել է իր մենակատարողական դերը "Gransland" ռոք-օպերայում, ինջից հետո ընդունվեց Գյոթեբորգի բալետի ակադեմիա։ Երգել է տարբեր երգչախմբերում, խմբերում, մասնակցել է տարբեր նախագծերում սեսիոն վոկալիստի կարգավիճակով,
մեկ անգամ երգել է հարսանիքի ժամանակ։ Իր երաժշտական կարիերայի ընթացքում կատարել է տարբեր վոճերի երգեր։

2010 թվականին նա պատրաստվում էր թողարկեր իր մենակատարողական ալբոմը, ինչի մասին Անետը հայտնել էր իր բլոգում, սակայն ալբոմի թողարկումը հետաջգվեց անհայտ ժամկետով, ինչը պայմանավորված էր Անետի երկրորդ որդու՝ Նեմոյի ծնունդով։

## Սկավառակագրություն
### Alyson Avenue-ի կազմում
#### Ալբոմներ
* Presence of Mind (2000)
* Omega (2004)
* Changes (2011) չորս երգերի բեքվոկալ

#### Հավաքածուներ
* Munich's Hardest Hits
* Melodic Rock
* Fireworks Magazine
* Total Frontkrok

### Նայթվիշի կազմում
#### Ալբոմներ

* Dark Passion Play (2007)
* Made in Hong Kong (And in Various Other Places) (2009)
* Imaginarium (2012)

#### Սինգլներ
* Eva (2007)
* Amaranth (2007)
* Bye Bye Beautiful (2008)
* The Islander (2008)

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Պաշտոնական բլոգ
* Նայթվիշի պաշտոնական կայքում պրոֆիլ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Ավելացրած ժամանակ (սպորտ)

**Լրացուցիչ ժամանակը, օվերթայմը կամ էքստրա թայմը սպորտում** () նախատեսված է մրցությունում հաղթողի որոշման համար, երբ մրցության հիմնական ժամանակում դա տեղի չի ունեցել։

Ֆուտբոլում այն օգտագործվում է հիմնականում փլեյ-օֆֆ փուլում, որտեղ խաղի հիմնական ժամանակը ավարտվում է ոչ-ոքի, այդ դեպքում, կապված մրցաշարի կանոններից կարող է ավելացվել լրացուցիչ ժամանակ 30 րոպե տևողությամբ, որը բաժանված է երկուական 15 րոպեանոց կեսերից, ընդ որում առաջին 15 րոպեից հետո մրցակիցները փոխվում են դարպասներով և շարունակում խաղը։ Խաղը կարող է ավարտվել ավելի շուտ քան սահմանված է լրացուցիչ ժամանակով, եթե գործում է ոսկե գոլի կամ արծաթե գոլի կանոնը։ Եթե լրացուցիչ ժամանակը նույնպես ավարտվում է ոչ ոքի, ապա հաղթողին որոշում են կամ վիճակահանության կամ 11 մետրանոցների միջոցով։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Լենա Շամամյան

**Լենա Շամամյան** (արաբերեն` لينا شاماميان‎‎, ),  սիրիահայ երգչուհի, ծնվել է Դամասկոսում։

Սկսել է երգել հինգ տարեկանից։ Եղել է տարբեր միջազգային երաժշտական մրցույթների դափնեկիր։ Նա երգում է օրիենտալ ջազ։ Բացի արաբական երգերից Լենա Շամամյանը երգում է հայկական երգեր, որոնցից է «Սարերի հովին մեռնեմ» երգը։

## Սկավառակագրություն
*Hal Asmar Ellon (2006)
*Shamat (2007)
*Ghazal El-Banat

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայերը Դամասկոսում
Կատեգորիա:Սիրիահայ կոմպոզիտորներ
Կիտեե

**Կիտեե** (ֆիններեն *Kitee*, շվեդերեն *Kides*), քաղաք Ֆինլանդիայում, գտնվում է Արևելյան Ֆինլանդիա լյանիում և հանդիսանում է Հյուսիսային Կարելիա տարածաշրջանի մի մասը։ Համայնքի բնակչության թիվը 2003 թվականի տվյալներով հասնում է 10024 մարդու, իսկ համայնքի տարածքը՝ 1141,75 քառ. կմ, որից 276,87 քառ. կմ (տարածքի գրեթե 25%) ծածկված է ջրով։ Բնակչության խտությունը՝ 8,8 մարդ/քառ.կմ։

Համայնքը ֆիննախոս է։ Շվեդալեզու փաստաթղթերում համայնքը հայտնի է որպես Կիդես։

Աշխարհում հայտնի երգչուհի Տարյա Տուրունենը, ինչպես նաև աշխարհահռչակ Նայթվիշ ռոք-խումբը, ծնունդով այս քաղաքից են։

## Անվանի կիտեեցիներ

* Տերո Կիննունեն (ծնվել է 1973 թ.) - ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի պրոդյուսեր։
* Տուոմաս Հոլոպայնեն (ծնվել է 1976 թ.) - ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի դաշնակահար, երգահան և բառերի հեղինակ։
* Տարյա Տուրունեն (ծնվել է 1977 թ.) - ֆինն երգչուհի, երգահան, ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի նախկին վոկալիստ։
* Յուկկա Նեվալայնեն (ծնվել է 1978 թ.) - ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի թբկահար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական վեբ-կայք

Կատեգորիա:1631 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքներ
Թերթ.am

**«Թերթ.ամ»**, առցանց տաբլոիդային լրատվական կայք, որը տրամադրում է նորություններ Հայաստանից և ամբողջ աշխարհից։ Ի սկզբանե հասանելի է եղել 3 լեզուներով՝ հայերեն (հիմնական), ռուսերեն և անգլերեն։ Ներկայումս կանոնավոր թարմացվում է միայն կայքի հայերեն բաժինը։

Թերթ.ամ լրատվական կայքում նորությունները դասակարգված են հետևյալ բաժիններով.
* Քաղաքականություն. տեղական և միջազգային քաղաքական զարգացումներ, այդ թվում՝ տարածաշրջանային նորություններ
* Իրավունք. իրավական ոլորտի նորությունների լուսաբանում, դատական բարեփոխումներ, իրավունք և արդարադատություն
* Տնտեսություն. տնտեսական զարգացումներ, բիզնես նորություններ Հայաստանում և աշխարհում, ֆինանսական ոլորտ, շուկաներ
* Գիտություն և տեխնիկա – գիտական ոլորտին վերաբերող նորություններ, տեղեկատվական և բարձր տեխնոլոգիաներ
* Մշակույթ – մշակութային անցուդարձը Հայաստանում և աշխարհում
* Սպորտ – սպորտային կարևոր իրադարձությունները
* Ժամանց– ժամանցային նորություններ, կենսակերպ և հարցազրույցներ

2014 թ. փետրվարի դրությամբ կայքն ունի օրական մոտ 150 000 այցելու, Հայաստանում այցելությունների թվով 13-րդ կայքն է։

Միացել է «Պանարմենիան» մեդիա գրուպին։ 2015 թ․ հոկտեմբերից կայքը գործարկում է Tert.am Medicine և Tert.am Life (ժամանց) էջերը։ 2019 թ. միացել է «Քառյակ Մեդիա» ՓԲԸ-ին։ Ընկերության լուծարումից հետո 2022 թ. մարտից գործում է որպես առանձին սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն (ՍՊԸ)։

2023 թ. հունվարի դրությամբ կայքն ունի 9 աշխատակից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ալիքը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:Հայկական կայքեր
Կատեգորիա:Քառյակ մեդիա
Հին պինակոտեկ

մինի|Հին պինակոտեկը 1900 թ.-ին

**Հին պինակոտեկ** (), հին վարպետների գեղանկարչական թանգարան Գերմանիայի Մյունխեն քաղաքում։ Աշխարհի ամենահայտնի պատկերասրահներից է։ Ընդգրկում է միջնադարի (մինչև 18-րդ դար) վարպետների ստեղծագործությունները։ Հին պինակոտեկի դիմաց գտնվում է Նոր պինակոտեկը, որտեղ հավաքված են 19-ից 20-րդ դարասկզբի նկարիչների գործերը։ Երրորդ` Ժամանակակից արվեստի պինակոտեկում 20-րդ դարի և արդի արվեստագետների գործերն են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի պատկերասրահներ
Կատեգորիա:1836 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Մյունխենի թանգարաններ
Կատեգորիա:1836 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Օնտարիոյի գեղարվեստի պատկերասրահ

մինի|250px|Օնտարիոյի գեղարվեստի պատկերասրահ
**Օնտարիոյի գեղարվեստի պատկերասրահ** () - պատկերասրահ է Տորոնտո քաղաքում։ Հյուսիսային Ամերիկայում ամենամեծ պատկերասրահներից է։ Ունի մոտավորապես 45000մ² ցուցադրական տարածք։ Ցուցադրվում է երեք հիմնական հավաքածու՝ կանադական արվեստ, եվրոպական գեղանկար և Հենրի Մուրի քանդակները։

## Անվան պատմություն
Պատկերասրահը հիմնվել է 1900 թվականին և կրում էր «Տորոնտոյի գեղարվեստի թանգարան» անունը։ 1919 թվականին վերանվանվեց՝ «Տորոնտոյի գեղարվեստի պատկերասրահ»-ի, իսկ ներկայիս անունը ստացավ 1966 թվականին։

## Հավաքածուներ
Պատկերասրահը ընդհանուր առմամբ 68000 արվեստի նմուշ ունի։ Եվրոպական արվեստը ներկայացնում են Ռեմբրանդտի, Պիտեր Բրեյգել Ավագի, Տինտորետտոյի, Ֆրանս Հալսի, Վան Գոգի, Մոնեյի, Էդգար Դեգայի, Պոլ Գոգենի, Ռենուարի և Պիկասոյի գործերը։

Անգլիացի քանդակագործ Հենրի Մուրի քանդակները առանձին բաժնում են։ Այստեղ նրա աշխարհի ամենամեծ հավաքածուն է։ Մուրի «Երկու մեծ ֆորմաները» (Two Large Forms (1966–1969)) գործը զարդարում է Օնտարիոյի գեղարվեստի պատկերասրահի հյուսիսային ճակատը։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1900 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կանադայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կանադայի պատկերասրահներ
Բոտնետ

[մինի|աջից|350px|1. Բոտնետը ստեղծվում է հազարավոր համակարգիչներ մեջ վարակ տարածելով։<br />2. Այս համակարգիչների տվյալները հավաքագրվում են «վերահսկման և հրահանգման» սերվերում։ Կիբեռհանցագործը այժմ կառավարում է այդ բոլոր համակարգիչները՝ առանց դրանց տերերի գիտության։<br />3. Կիռբեռհանցագործը գործարք է կնքում երրորդ անձանց հետ։<br />4. Բոտնետը օգտագործվում է մեծածավալ [սփամ կամ այլ վնասակար ծրագրեր տարածելու համար։]]
**Բոտնետ** ( - «բոտերի ցանց» բառերից), չարորակ ծրագրով վարակված համակարգիչների ցանց։ Կարող է ընդգրկել մի քանի տասնյակից մինչև բառացիորեն մի քանի միլիոն համակարգիչ, որոնց ֆունկցիաները տնօրինվում են բոտնետի ծրագրավորողի (անգլ. *bot herder*) կողմից։ Վարակված համակարգիչը այդ դեպքում կոչվում է նաև *բոտ* կամ *զոմբի*. դրա տերը սովորաբար չի էլ նկատում, որ այն օգտագործվում է այլոց կողմից։ Բոտնետի ծրագրավորողը կարող է հեռակառավարել զավթված համակարգիչները աշխարհի ցանկացած վայրից՝ անանուն կերպով։

## Բոտնետերի օգտագործումը
Բոտնետերը հիմնականում օգտագործվում են խոշոր կիբերհանցագործությունների իրականացման համար. սպամի և վնասակար ծրագրերի տարածում (որպես վճարովի ծառայություն երրորդ անձանց համար), անձնական տվյալների գողություն, բանկային օնլայն գործարքների վերաերթուղղում, DDos գրոհներ և այլն։

## Բոտերի վարակումը
Համակարգիչը կարող է բոտնետի մաս դառնալ չարորակ ծրագրով վարակվելուց հետո։ Դա կարող է տեղի ունենալ մի քանի ճանապարհով։
* չարորակ ներդիրով էլ. նամակ
* չարորակ կոդ պարունակող կայքէջ
* վարակակիր USB-կրիչ
* կեղծ հղում (օր. ակնթարթային ուղերձի մեջ)
* ուղղակի հարձակում համակարգչի վրա՝ վնասված կամ թերություն ունեցող օպերացիոն համակարգի կամ ծրագրի դեպքում։

## ԲրեդոԼաբ
Մինչ այժմ հայտնի ամենամեծ բոտնետը՝ «BredoLab»-ը, ստեղծվել է 2009 թ. մայիսին Գեորգի Ավանեսովի կողմից (վերջինս ձերբակալվել է Երևանում 2010 թ. հոկտեմբերին)։ Այն ընդգրկում էր շուրջ 30 միլիոն վարակված համակարգիչ։

## Արտաքին հղում
* www.cert.am Բոտնետեր 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Կիբեռհանցագործություն
Կատեգորիա:Վնասակար ծրագրեր
Այմութ

**Այմութ** (, ուղիղ թարգմանած &nbsp;-&nbsp;*Այ գետի բերան*), քաղաք է Շոտլանդիայում,Մեծ Բրիտանիա։ Բնակչությունը կազմում է 3500 մարդ(2001 թ.-ի տվյալներով)։

## Արտաքին հղումներ
* Հոդված քաղաքի մասին Undiscoveredscotland.co.uk կայք էջում
* Քաղաքի նկարները Flickr.com կայք էջում

Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Վինդոուզ 7

**Վինդոուզ 7** (Windows 7), հայտնի օպերացիոն համակարգ է, որը եկավ փոխարինելու Վինդոուզ Վիստային։

Օպերացիոն համակարգը լույս է տեսել 2009 թվականի հոկտեմբերի 22-ին և կարճ ժամանակում մեծ հաջողությունների հասել։ Նրա մեջ մտել են մի քանի փոփոխություններ, որոնք նախորդ ՕՀ-ում տեղ չեն գտել։ Նոր ՕՀ ունի փոփոխված ինտերֆեյս ու մի շարք փոփոխություններ ՕՀ-ի հիմքում ընկած ծրագրերում։ Սակայն նրանից հանված են մի շարք ծրագրեր-օրինակ «Վինդոուզ փոստարկղ», «Վինդոուզ ֆոտոալբոմ», «Վինդոուզ կինո-ստեղծիչ» և այլն։

2011 թվականի մայիս ամսվա դրությամբ Վինդոուզ 7-ի չափաբաժինը կազմում է 37.8 տոկոս նախորդ տարվա 19.8-ի դիմաց։ W3Schools-ի տվյալներով 2011 թ. օգոստոսից Windows 7-ի չափաբաժինը գերազանցել է Windows XP-ին աշխարհում։ Համակարգը ունակ է մուլտիթաչ կառավարման (ցուցադրվել է TechEd'08 կոնֆերենցիայի ժամանակ)։ Առկա են 132 նկարներ, որոնցից յուրաքանչյուրը խորհրդանշում է մեկ առանձին երկիր։ Windows 7-ի առավելություններից մեկը Vista-ի համար նախատեսված դրայվերների հետ համապատասխանությունն է։ Փոփոխված տեսք ունի Մեդիա-Նվագարկիչը, որը սակայն դեռ Blu-Ray սկավառակների հետ անհամատեղելի է։

## Ձևավորման ենթատեսակներ
Առկա են հետևյալ ձևերը
* **Windows Aero** - սա բազմերանգ տեսակ է՝ հասանելի Windows 7 Home Premium-ից։
* **Windows 7 Պարզեցված** - անհասանելի են Windows Flip 3D, AeroPeek-ը և թափանցիկությունը։

Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր
Ինտերնետ Էքսպլորեր

**Ինտերնետ Էքսպլորեր** (Internet Explorer), վեբ-զննիչ է։ Թողարկողն է հանրահայտ Մայքրոսոֆտ ընկերությունը դեռևս 1995 թվականից։ Ինտերնետ Էքսպլորեր զննիչը զանգվածային է դառնում 1999-ից սկսած, իսկ 2002-2003 թվականներին արդեն այս զննիչից օգտվում էին աշխարհի համացանց օգտագործողների 95 տոկոսը։ Սակայն ներկա ժամանակներս Ինտերնետ Էքսպլորեր զննիչից օգտվողների թիվը հետևողականորեն նվազում է, որովհետև այսօր նրա հետ մրցակցում են ոչ պակաս հայտնի զննիչներ՝ Մոզիլա Ֆայրֆոքսը, Գուգլ Քրոմը և այլ։

Որպեսզի Ինտերնետ Էքսպլորերը ապագայում չզիջի իր դիրքերը, Մայքրոսոֆտ ընկերությունը անընդհատ փոփոխություններ է կատարում իր բրաուզերում։ Այսպես զգալիորեն իր նախորդ տարբերակներից տարբերվում է վերջերս դուրս եկած Ինտերնետ Էքսպլորեր 9-ը, որը ըստ Մայքրոսոֆտի բացի իր ժամանակակից դիզայնից, տարբերվում է նաև իր արագագործությամբ ու անվտանգության բարձր վարկանշով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համակարգչային ծրագրեր
Կատեգորիա:Մայքրոսոֆթ
Կատեգորիա:Վեբ-դիտարկիչներ
Շահփեքարի վանք

**Շահփեքարի վանք**, հայկական եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է Թովուզի շրջանում Աղաջ-Ղալա (en) գյուղից մոտ 6 կմ հարավ-արևմուտք ընկած բարձրադիր տափարակի վրա՝ գյուղատեղիի տարածքում։

Համալիրը բաղկացած է եկեղեցուց և շուրջը տարածվող ավերակ գերեզմանոցից։

## Տես նաև
* Թովուզի շրջան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թովուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Օպերա (դիտարկիչ)

**Օպերան** () փակ կոդով հայտնի ցանցային դիտարկիչ է, որը ստեղծվել է Օպերա Սոֆթվեյր (*Opera Software*) կազմակերպության կողմից 1994 թվականին։ Դիտարկիչը գրված է C++ ծրագրային լեզվով և առանձնանում է իր արագագործությամբ։ Ծրագրի յուրահատկությունների շարքում կարելի է դասել նաև Օպերա Թուրբո (*Opera Turbo*) ռեժիմը, որը հնարավորություն է տալիս զգալիորեն թեթևացնել կայքի պարունակությունը։ Այն շատ հարմար է հատկապես ցածր արագությամբ համացանցային կապ ունեցող մարդկանց համար։ Սկսած 2013 թ. փետրվարի 13-ից աշխատում է WebKit և V8 շարժիչների հիման վրա։

## Պատմություն
## Տարածվածություն
Չնայած իր բոլոր յուրահատկություններին, Օպերան զգալիորեն զիջում է իր տարածվածությամբ այլ համացանցային դիտարկիչներին՝ Գուգլ Քրոմ, Սաֆարի և այլն։ Օպերա դիտարկիչը համեմատաբար ավելի տարածված է Եվրոպայում և ԱՊՀ երկրներում, մասնավորապես Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Բելառուսում, Ղազախստանում։

## Մրցանակները
Օպերա համացանցային դիտարկիչը ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ մի շարք հեղինակավոր մրցույթներում.
* *Վեբվեյր* 100 հաղթող, 2009
* *Վեբվեյր* 100 հաղթող, 2008
* *Download.com* լավագույն միավոր՝5-ից 5 
* *Web Host Magazine & Buyer’s Guide* խմբագիրների ընտրությունը
* *PC World* լավագույն ծրագիր 2003
* *PC World* լավագույն ինտերնետ տեստ2003
* *Web Attack* լավագույն ծրագիր2003
* *ZDNet* լավագույն ծրագիր 2000
* *Tech Cruiser* մրցանակ գերազանց լինելու հսմսր 1999

## Տես նաև
* Գուգլ Քրոմ
* Սաֆարի
* Microsoft Edge
* Samsung Internet

## Նշումներ
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օպերայի Պաշտոնական կայք 
* Օպերայի Պաշտոնական բլոգ 
* Նորությունե Օպերա բրաուզերի մասին 

Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Վեբ-դիտարկիչներ
Կատեգորիա:C++-ով գրված ծրագրեր
Խունիսավանք

**Խունիսավանք**, միջնադարյան հայկական վանք, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Գետաբեկի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է պատմական Փառիսոսի թագավորության տարածքում, Կոմինտերն գյուղի հարավային կողմում, Շամխոր գետի ձախ ափին, Գետաբակ բնակավայրից, որը  հարուստ է  անտառապատ լեռներով և պղնձահանքով, 2 կմ արևելք։

## Պատմություն
Խունիսավանքը կառուցված է եղել 9-րդ դարում (այլ տվյալներով 10-11-րդ դարերում)։ Դա Հայաստանի պատմության հետարաբական ժամանակաշրջանն էր, որը նշանավորված էր վերականգնված հայկական Անիի թագավորության տնտեսական և քաղաքական վերելքով։ Խունիսավանքի գմբեթի նման խաչաձև ոճով կառուցված է եղել նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում գտնվող Վարազգոմ վանքի եկեղեցին։

Խունիսավանքում չեն պահպանվել արձանագրություններ։

Եպիսկոպոս Մակար Բարխուտարեանցն իր «Արցախ» գրքում 1890-ական թվականների սկզբներին վկայել է՝

## Ճարտարապետություն
Փոքրիկ գմբեթավոր եկեղեցին մինչև վերջերս կանգուն էր, սակայն 1983 թվականին Խունիսավանքի գմբեթն ամբողջությամբ փլվել է։ Կառուցված է կոպտատաշ քարերով և չունի զարդաքանդակ, ունի խաչաձև հատակագիծ։ Ներսից սվաղված է կրաշաղախով։ Շուրջը կան շինությունների փլատակներ, որոնց մեծ մասը ներկայումս ծածկված է խիտ անտառով։

Եկեղեցին ունի մեկ մուտք՝ արևմուտքից։

## Տես նաև
* Չարեք վանք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Գետաբեկի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Մածնաբերդի վանք

**Մածնաբերդի վանք**, ***Մլզնաբերդի վանք***, միջնադարյան հայկական վանական համալիր, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշքեսանի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է Հարցհանգիստ (այժմ՝ Չովդար) գյուղից 2,2 կմ հարավ-արևելք՝ շրջապատի նկատմամբ առանձնացած լեռան գագաթին (ծովի մակերևույթից 1648 մ)։

## Անվանում
Վանքը իր անվանումը ստացել է մոտակայքում գտնվող Մածնաբերդ ամրոցից և այդ պատճառով անվանվում է «Մածնաբերդի վանք»։

## Համալիր
Վանքը բաղկացած է մեկ եկեղեցուց, որը հայտնի է Սբ. Վարդանանց զորավարաց և Սբ. Սարգիս անուններով (եկեղեցու 1891 թ. նորոգության արձանագրության մեջ)։

## Տես նաև
* Մածնաբերդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գարդման
Կատեգորիա:Հարցհանգիստ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դաշքեսանի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Սանկտ Պետերբուրգի մետրոպոլիտեն

**Սանկտ Պետերբուրգի մետրոպոլիտեն** (), արագընթաց արտափողոցային տրանսպորտային համակարգ Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում և Լենինգրադի մարզում։ 1955 թվականի նոյեմբերի 15-ի բացումից հետո դարձել է ԽՍՀՄ-ի երկրորդ մետրոպոլիտենը Մոսկվայի մետրոյից հետո։

Այժմ գործում է մետրոյի 5 գիծ, իսկ շահագործվող երկարությունը կազմում է 124,8 կմ։ Պետերբուրգի մետրոպոլիտենը ունի 72 կայարան (այդ թվում 7 տեղափոխային հանգույց), իսկ 11 կայարանը համատեղված են երկաթուղային կայարանների հետ։ Համակարգի մեջ մտնում է 69 շքասրահ, 235 շարժասանդուղք և 808 տուրնիկետ։ Գործում է 5 շահագործողական և 1 վերանորոգման դեպո։
 
Սանկտ Պետերբուրգի մետրոպոլիտենը կայարաններից խորությամբ երկրի տակ ամենախորն է։

## Տես նաև
* Մոսկվայի մետրոպոլիտեն
* Սանկտ Պետերբուրգի մետրոպոլիտենի կայարանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Լենինի պատվին կոչված օբյեկտներ
Կատեգորիա:1955 հիմնադրումներ Ռուսաստանում