open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարտի 20

**Մարտի 20**, տարվա 79-րդ (նահանջ տարիներին՝ 80-րդ) օրն է։
* Գարնանային գիշերահավասարի առաջին օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 286 օր։

## Դեպքեր
* 1815 - Նապոլեոն Բոնապարտը Էլբա կղզուց փախուստով վերադարձավ Փարիզ
* 1956 - Թունիսը հռչակեց իր անկախությունը Ֆրանսիայից

## Ծնունդներ
* 1639 - Իվան Մազեպա Iван Мазепа ուկր. հետման (մ. 1709)։
* 1725 - Աբդուլ Համիդ I, օսմանյան սուլթան (մ. 1789)։
* 1828 - Հենրիկ Իբսեն, նորվեգիացի դրամատուրգ (մ. 1906)։
* 1857 - Շերամ, հայ գուսան և երգահան (մ. 1938)։
* 1882 - Ռենե Կոտի, Ֆրանսիայի 17-րդ նախագահը (մ. 1962)։
* 1887 - Հովսեփ Օրբելի, խորհրդային ականավոր գիտնական (մ. 1961)։
* 1918 - Հրանտ Ստեփանյան, խորհրդային վաստակավոր նկարիչ (մ. 1980)։
* 1921 - Սաղաթել Հարությունյան, գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ (մ. 2005)։
* 1933 - Ալեքսանդր Գորոդնիցկի, ռուս երկրաբան և բանաստեղծ։
* 1948 - Նիկոս Փափազոգլու, հույն երգիչ, երգահան, երաժիշտ (մ. 2011)։
* 1959 - Սթինգ, ամերիկյան ըմբշամարտիկ։
* 1962 - Սթիվեն Սոմերս, ամեր. ռեժիսոր, դրամատուրգ։
* 1962 - Կարինե Աշուղյան, հայ բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, հրապարակախոս։
* 1982 - Տոմաշ Կուշչակ, լեհ ֆուտբոլիստ, դարպասպահ։
* 1984 - Ֆեռնանդո Տոռես, իսպանացի ֆուտբոլիստ։
* 1991 - Մատտիա Դեստրո, իտալ. ֆուտբոլիստ։
* 1993 - Սլուոն Սթիվենս, ամերիկյան թենիսիստուհի։

## Մահեր
* 1784 - Պետրոս Ղափանցի, հայ բանաստեղծ։
* 1956 - Սմբատ Բորոյան (Զորավար Սմբատ, Մախլուտո), նշանավոր հայդուկ, Անդրանիկի անձնական քարտուղարը և զինակիցը։
* 1727 - Իսահակ Նյուտոն, անգլիացի ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, աստղագետ, փիլիսոփա (* 1642)։
* 1948 - Ավետիս Ահարոնյան,հայ գրող
* 1990 - Լև Յաշին, ռուս ֆուտբոլիստ (* 1929)
* 1993 - Պոլիկարպ Կաշ, գերմ.-ամեր. ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր (* 1911)։

## Տոներ
* Համաշխարհային՝ 
** Աստղաբաշխների օր
** Ճնճղուկների օր
* ՄԱԿ՝
** Երջանկության օր
** Ֆրանկաֆոնիայի օր
* 40px Թունիս՝ Անկախության&nbsp;օր (Ֆրանսիայից՝ 1956 թ.)
* Պարսիկներ, գիլանցիներ, քրդեր, զրադաշտականներ և Իրանի ազդեցության տակ գտնվող երկրներ՝ Նովռուզ
Մարտի 22

**Մարտի 22**, տարվա 81-րդ (նահանջ տարիներին՝ 82-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 284 օր։

## Դեպքեր
* 1877 - Երևանին տրվեց քաղաքի կարգավիճակ
* 1920 - Սկսվել են Շուշիի ջարդերը

## Ծնունդներ
* 1863 - Մարկ Ելիզարով, սովետական պետական և կուսակցական գործիչ
* 1905 - Վիրջիլ Գեորգիու, ռումինացի հայազգի դաշնակահար, կոմպոզիտոր և բանաստեղծ։
* 1913 - Սերգեյ Ադավելյան, ավիաշինարար-ճարտարագետ։
* 1926 - Մարտին Միքայելյան, հայ ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968)։
* 1931 - Բարտոն Ռիխտեր, ամերիկացի ֆիզիկոս
* 1949 - Ջոն Թոշակ, ուելսցի ֆուտբոլիստ և մարզիչ

## Մահեր
* 1832 - Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե, գերմանացի մեծագույն փիլիսոփա և գրող (ծ. 1749)
* 1967 - Օտո Սկուլմե, լատվիացի խորհրդային նկարիչ
* 1975 - Արամ Ինճիկյան, հայ գրականագետ (ծ. 1910)։

## Տոներ
* Ջրի համաշխարհային օր
Մարտի 21

**Մարտի 21**, տարվա 80-րդ (նահանջ տարիներին՝ 81-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 285 օր։ 
* Գարնանային գիշերահավասարի օր։

## Դեպքեր
* 1413 - Հենրի V-ը դառնում է Անգլիայի թագավոր
* 1844 - Բահայի օրացույցի սկիզբը
* 1857 - Ճապոնիայում տեղի ունեցավ երկրաշարժ, որի հետևանքով մահացավ ավելի քան 100 000 մարդ
* 1871 - Օտտո ֆոն Բիսմարկը նշանակվեց Գերմանիայի առաջին կանցլեր
* 1921 - հռչակվեց Վրաստանի Հանրապետությունը
* 1981 - գործարկվեց Արփա-Սևան ջրատարը։
* 2000 - Հովհաննես Պողոս II-ը կատարում է Հռոմի պապի առաջին Իսրայել այցը։

## Ծնունդներ
* 1685 - Յոհան Սեբաստիան Բախ, գերմանացի կոմպոզիտոր (մ. 1750)։
* 1768 - Ժոզեֆ Ֆուրիե, ֆրանս. մաթեմատիկոս և ֆիզիկոս (մ. 1830)։
* 1806 - Բենիտո Խուարես, Մեքսիկայի 25-րդ նախագահը (մ. 1872)։
* 1830 - Ֆրիդրիխ ֆոն Բեկ Ռժիկովսկի,ավստրո-հունգարական պետական գործիչ
* 1839 - Մոդեստ Մուսորգսկի, ռուս կոմպոզիտոր (մ. 1881)։
* 1878 - Հասմիկ, թատրոնի հայ դերասանուհի (մ. 1947)։
* 1898 - Սեդրակ Բարխուդարյան, հայ հնագետ, պատմաբան, վիմագրագետ։
* 1902 - Միքայել Չայլախյան, հայ խորհրդային ֆիտոֆիզիոլոգ
* 1920 - Գեորգ Օթս, էստոնացի օպերային երգիչ (մ. 1975)։
* 1926 - Միքայել Հայրապետյան, հայ վիրաբույժ-ուռուցքաբան։
* 1929 - Յուրի Մուշկետիկ, ուկրաինացի գրող (մ. 2019)։
* 1946 - Թիմոթի Դալթոն, թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան։
* 1958 - Գարի Օլդմեն անգլիացի դերասան, երգիչ, ռեժիսոր։
* 1962 - Մեթյու Բրոդերիկ, ամերիկացի դերասան, երգիչ։
* 1966 - Բենիտո Արչունդիա Մեքսիկացի ֆուտբոլային դատավոր, իրավաբան, տնտեսագետ։
* 1980 - Ռոնալդինյո բրազիլիացի ֆուտբոլիստ։
* 1987 - Անդրեյ Բեդնյակով, ուկրաինացի արտիստ, հաղորդավար։
* 1989 - Ժորդի Ալբա իսպանացի ֆուտբոլիստ։
* 1997 - Մարտինա Շտոսսել, արգենտինացի երգչուհի և պարուհի։

## Մահեր
* 1763 - Հակոբ Ե Շամախեցի, Հայոց կաթողիկոս 1759-ից
* 1936 - Ալեքսանդր Գլազունով, ռուս կոմպոզիտոր և դիրիժոր (ծ. 1865)
* 1939 - Էվալդ Աավ, էստոնացի կոմպոզիտոր, խմբավար (ծ. 1900)
* 1942 - Վահան Միրաքյան, բանաստեղծ (ծ. 1866)
* 1998 - Գալինա Ուլանովա, ռուս բալերինա (ծ. 1910)
* 2006 - Գևորգ Աշուղյան,հայ դերասան (1967)
* 2012 - Տոնինո Գուեռա,‎ իտալացի բանաստեղծ և սցենարիստ

## Տոներ
* Համաշխարհային՝ 
** Դաունի համախտանիշի համաշխարհային օր
** Պոեզիայի համաշխարհային օր
** Ռասայական խտրականության վերացման օր
** Տիկնիկային թատրոնի օր
* Արաբական աշխարհ՝ Մայրերի օր
* 40px Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն՝ Մարդու իրավունքի օր
* 40px Վրաստան՝ Սահմանապահի օր
* Նամիբիա՝ Անկախության օր
* Քրդստան՝ Նոռուզ

Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Մարտի 24

**Մարտի 24**, տարվա 83-րդ (նահանջ տարիներին՝ 84-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 282 օր։

## Դեպքեր
* 1401 - Լենկթեմուրն ասպատակում է Դամասկոսը
* 1896 - Ալեքսանդր Պոպովն ուղարկում է առաջին ռադիոազդանշանը
* 1972՝ Կայանում է «Կնքահայր» ֆիլմի առաջին ցուցադրությունը
* 1999 - Մոնբլանի թունելում հրդեհից զոհվում է 38 մարդ
## Ծնունդներ
* 1494 - Գեորգ Ագրիկոլա գերմ. գիտնական և լեզվաբան (մ. 1555)։
* 1782 - Օրեստ Կիպրենսկի ռուս իտալ. նկարիչ (մ. 1836)։
* 1808 - Մարիա Մալիբրան իսպ.-ֆրանս. սոպրանո (մ. 1836)։
* 1844 - Կամիլ Լըմոնյե, բելգիացի արձակագիր
* 1875 - Նիկոլ Աղբալյան, հայ գրականագետ, հասարակական գործիչ 
* 1888 - Վիկտոր Կինգիսեպ էստ. կոմունիստ գործիչ (մ. 1922)։
* 1891 - Սերգեյ Վավիլով ռուս ֆիզիկոս (մ. 1951)։
* 1893 - Վալտեր Բաադե գերմ. աստղագետ (մ. 1960)։
* 1903 - Սերգեյ Կազբինցև, ազգությամբ հայ գեներալ-մայոր
* 1915 - Վազգեն Ամիրբեկյան, հայ արձակագիր, լրագրող (մ. 1984)։
* 1921 - Վասիլի Սմիսլով ռուս շախմատիստ (մ. 2010)։
* 1930 - Սթիվ Մակքուին ամեր. դերասան (մ. 1980)։
* 1951 - Արմեն Աթաբեկյան, վիրաբույժ
* 1962 - Կարո Քահքեջյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս (զ. 1993)։
* 1965 - Անդըթեյքեր ամեր. ըմբիշ
* 1974 - Էլիսոն Հենիգան ամեր. դերասանուհի
* 1983 - Թի Ջեյ Ֆորդ ամեր. բասկետբոլիստ
* 1984 - Քրիս Բոշ ամեր. բասկետբոլիստ
* 1987 - Ռամիրես բրազ. ֆուտբոլիստ
## Մահեր
* 809 - Հարուն ալ Ռաշիդ, աբասյան խալիֆ
* 1603 - Եղիսաբեթ I, Անգլիայի թագուհի (* 1533)
* 1773 - Ֆիլիպ Դորմեր Սթենհոփ Չեսթերֆիլդ, անգլիացի պետական գործիչ, դիվանագետ և գրող (ծնվ․ 1694)
* 1882 - Հենրի Լոնգֆելո ամեր. բանաստեղծ և դիրիժոր (* 1807)
* 1887 - Իվան Կրամսկոյ ռուս նկարիչ (* 1837)
* 1905 - Ժյուլ Վեռն ֆրանսիացի գրող (* 1828)
* 1945 - Սուրեն Սարգսյան, Սովետական Միության հերոս, գվարդիայի սերժանտ
* 1990 - Ալիս Սափրիչ,  ֆրանսահայ դերասանուհի
* 2012 - Զինաիդա Սիմոնյան,հայ հրաձգուհի

## Տոներ
* Տուբերկուլոզի դեմ պայքարի համաշխարհային օր
* 40px Պակիստան՝ Պակիստանի օր
* Ուգանդա՝ Ծառ տնկելու օր
Մարտի 25

**Մարտի 25**, տարվա 84-րդ (նահանջ տարիներին՝ 85-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 281 օր։

## Դեպքեր
* 1821 - Հունաստանն ազդարարում է իր անկախությունը Օսմանյան կայսրությունից
* 1988 - Բրատիսլավայում կոմունիստական ռեժիմի դեմ կայանում է մոմերով ցույց

## Ծնունդներ
* 1699 - Յոհան Ադոլֆ Հասսե գերմ. երգիչ-երգահան (մ. 1783)։
* 1867 - Արտուրո Տոսկանինի իտալ. դիրիժոր (մ. 1957)։
* 1881 - Բելա Բարտոկ հունգ. դաշնակահար և կոմպոզիտոր (մ. 1945)։
* 1908 - Դևիդ Լին, բրիտանացի հայտնի ռեժիսոր, ստացել է Սըր կոչումը, Օսկարի կրկնակի դափնեկիր (մ. 1991)
* 1912 - Մարտին Քարամյան, բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ
* 1912 - Ալեքսանդր Շաքարյան, հայ նկարիչ
* 1921 - Սիմոնա Սինյորե գերմ.-ֆրանս. դերասանուհի (մ. 1985)։
* 1926 - Արչիլ Գոմիաշվիլի,վրացի խորհրդային և ռուսական դերասան
* 1933 - Պարույր Մուրադյան, հայագետ, աղբյուրագետ և կովկասագետ
* 1947 - Էլթոն Ջոն անգլ. երգիչ-երգահան, դաշնակահար և դերասան
* 1955 - Մանիկ Աճեմյան, հայ բանաստեղծ, լրագրող 
* 2009 - Գոռ Մանուկյան,Ռեալ Մադրիդի մանկապատանեկան թիմի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1801 - Նովալիս, գերմ. բանաստեղծ և կոմպոզիտոր (* 1772)։
* 1914 - Ֆրեդերիկ Միստրալ, պրովանսացի բանաստեղծ
* 1918 - Կլոդ Դեբյուսի, ֆրանս. կոմպոզիտոր (* 1862)։
* 1969 - Մաքս Իսթմեն, ամեր. բանաստեղծ (* 1883)։
* 1973 - Տիգրան Հախումյան, հայ բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ (* 1894)։
* 1980 - Միլտոն Էրիկսոն (* 1901)։
* 1986 - Նորայր Մնացականյան,հայ երգիչ
* 2007 - Անդրանիկ Մարգարյան, Հայաստանի 10-րդ վարչապետը (* 1951)։

## Տոներ
Մարտի 28

**Մարտի 28**, տարվա 87-րդ (նահանջ տարիներին՝ 88-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 278 օր։

## Դեպքեր
* 37 - Կալիգուլան հռչակվեց Հռոմի կայսր
* 1462 - Իվան III-ը դառնում է Մոսկովյան մեծ իշխան
* 1854 - Ղրիմի պատերազմ. Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան Ռուսաստանին հայտարարում են պատերազմ
* 1930 - Կոստանդնուպոլիսը և Անգորան ստանում են թուրքացված Ստամբուլ և Անկարա անունները
* 1959 - Չինաստանը լուծարում է Տիբեթի կառավարությունը
## Ծնունդներ
մինի|աջից|120px|Գորկի
* 1483 - Ռաֆայել Սանտի, Վերածննդի ժամանակաշրջանի իտալացի հանրահայտ նկարիչ (մ. 1520)
* 1592 - Յան Ամոս Կոմենսկի (մ. 1670)
* 1862 - Արիստիդ Բրիան, Ֆրանսիայի վարչապետ (մ. 1932)
* 1865 - Ալեքսանդր Ծատուրյան, բանաստեղծ և թարգմանիչ (մ. 1917)
* 1868 - Մաքսիմ Գորկի, ռուս գրող (մ. 1936) 
* 1870 - Գուիդո Բացցանի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ
* 1913 - Նելսոն Ստեփանյան, հայ հերոս օդաչու (վ. 1944)
* 1914 - Բոհումիլ Հրաբալ, չեխ գրող (մ. 1997) 
* 1914 - Արթուր Փինաջյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ
* 1928 - Արա Հարությունյան, քանդակագործ
* 1936 - Մարիո Վարգաս Լյոսա, պերուա-իսպանացի լրագրող և գրող
* 1940 - Վերա Ասլանյան, հայ թարգմանչուհի
* 1948 - Դայան Ուիսթ, ամերիկացի դերասանուհի
* 1953 - Ռիբա Մաքինթայր, ամերիկացի երգչուհի-երգահան, դերասանուհի
* 1970 - Վինս Վոն, ամերիկացի դերասան
* 1981 - Ջուլիա Սթայլզ, ամերիկացի դերասանուհի
* 1986 - Լեդի Գագա, ամերիկացի երգչուհի

## Մահեր
* 1584 - Իվան IV Ահեղ, ռուս թագավոր (ծն. 1530)
* 1794 - Մարի Ժան Անտուան Նիկոլա դը Կոնդորսե, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս և փիլիսոփա (ծն. 1743)
* 1881 - Մոդեստ Մուսորգսկի, ռուս կոմպոզիտոր (ծն. 1839)
* 1943 - Սերգեյ Ռախմանինով, ռուս դաշնակահար, կոմպոզիտոր (ծն. 1873)
* 1969 - Դուայթ Էյզենհաուեր, ամերիկացի ռազմական գործիչ, Միացյալ Նահանգների 34-րդ նախագահը (ծն. 1890)
* 1985 - Մարկ Շագալ, ռուս նկարիչ (ծն. 1887)
* 1994 - Էժեն Իոնեսկո, ֆրանսիացի դրամատուրգ, ազգությամբ՝ ռումին
* 2000 - Կարպ Դոմբաև, ջութակահար, մանկավարժ
* 2004 - Փիթեր Ուստինով, անգլիացի-շվեյցարացի դերասան, դրամատուրգ, ռեժիսոր (ծն. 1921)
* 2012՝
**Ալեքսանդր Հարությունյան, հայ դաշնակահար և կոմպոզիտոր (ծն. 1920)
** Ըրլ Սքրագս, ամերիկացի բանջո նվագող (ծն. 1924)
* 2013 - Ռոբերտ Զիլջյան, ամերիկացի հայազգի գործարար, Sabian ընկերության հիմնադիրը (ծն. 1923)

## Տոներ
* Չեխիա և Սլովակիա՝ Ուսուցչի օր
Մարտի 29

**Մարտի 29**, տարվա 88-րդ (նահանջ տարիներին՝ 89-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 277 օր։

## Դեպքեր
* 1430 - Օսմանյան Կայսրությունը գրավում է բյուզանդական Սալոնիկ քաղաքը
* 1831՝ բոսնիացիներն ապստամբում են Օսմանյան Կայսրության դեմ
* 1849 - Միացյալ Թագավորությունը գրավում է Փենջաբը
* 1851՝ Ստեղծվում է «Կովկասյան գրաքննական կոմիտեն»
* 1871 - Վիկտորիա թագուհին բացում է Ալբերտ թագավորական սրահը
* 1947 - Մադագասկարի բնակիչներն ապստամբում են ֆրանսիական տիրապետության դեմ
* 1967 - Ֆրանսիայում ջուրն է իջեցվում առաջին միջուկային սուզանավը
* 2004 - Բուլղարիան, Էստոնիան, Լատվիան, Լիտվան, Ռումինիան, Սլովակիան և Սլովենիան դառնում են ՆԱՏՕ-ի լիիրավ անդամ երկրներ
* 2010 - Ահաբեկչական գործողություններ մոսկովյան մետրոյում, զոհվում է 40 մարդ

## Ծնունդներ
* 1869 - Գալուստ Գյուլբենկյան,պորտուգալահայ գործարար
* 1931 - Ալեքսեյ Գուբարև, տիեզերագնաց-օդաչու, փոխգնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս
* 1943 - Ջոն Մեյջոր անգլ. ֆինանսիստ, Միացյալ Թագավորության վարչապետ
* 1957 - Քրիստոֆեր Լամբեր ամեր.-ֆրանս. դերասան
* 1958 - Նուրիել Ռուբինի ամեր. տնտեսագետ
* 1967 - Միշել Խազանավիչուս ֆրանս. ռեժիսոր, դրամատուրգ
* 1978 - Մարինա Թագակչյան, հայ հաղորդավար, երգահան և երգչուհի
* 1985 - Ֆեռնանդո Ամորեբիետա վենեսուելցի ֆուտբոլիստ
* 1988 - Յուրգեն Ցոպ էստ. թենիսիստ
* 1991 - Ֆաբիո Բորինի իտալ. ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1891 - Ժորժ Սյորա ֆրանս. նկարիչ (ծն. 1859)
* 1912 - Գաբրիել Սունդուկյան,հայ գրող
* 1971 - Ավետ Ավետիսյան, հայ խորհրդային դերասան (ծնվ. 1897)
* 1982 - Կառլ Օրֆ գերմ. կոմպոզիտոր (ծնվ. 1895)

## Տոներ
Մարտի 30

**Մարտի 30**, տարվա 89-րդ (նահանջ տարիներին՝ 90-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 276 օր։

## Դեպքեր
* 1867 - Միացյալ Նահանգները 7.2 միլիոն դոլլարով Ռուսաստանից գնում են Ալյասկան
* 1945՝ սովետական և լեհական զորքերն ազատագրում են Գդանսկը
* 1981 - ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ մտցվում է «ամառային ժամանակը»
* 1987՝ լոնդոնյան աճուրդում 50 միլիոն դոլլարով վաճառվում է Վան Գոգի «Արևածաղիկները»

## Ծնունդներ
աջից|120px

* 
* 1746 - Ֆրանցիսկո Գոյա, իսպանացի հայտնի գեղանկարիչ (մ. 1828)
* 1844 - Պոլ Վեռլեն, ֆրանսիացի բանաստեղծ (մ. 1896)։
* 1853 - Վինսենթ վան Գոգ, հոլանդացի նկարիչ (մ. 1890)։
* 1892 - Յոհանես Պյաեզուկե (մ. 1918)։
* 1894 - Սերգեյ Իլյուշին, ռուս ավիակոնստրուկտոր (մ. 1977)։
* 1913 - Նար Հովհաննիսյան, հայ օպերային երգիչ։
* 1937 - Ուորեն Բիթի, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ
* 1968 - Սելին Դիոն, կանադացի երգչուհի
* 1982 - Ֆիլիպ Մեքսես, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ
*1986 - Սերխիո Ռամոս, իսպանացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1925 - Ռուդոլֆ Շտայներ, ավստրիացի փիլիսոփա (ծն. 1861)։
* 1935 - Ռոմանոս Մելիքյան, հայ կոմպոզիտոր (ծն. 1883)։
* 1984 - Հրանտ Օգանեսով, հայ խորհրդային պատմաբան
* 1986 - Ջեյմս Կեգնի, ամեր. դերասան և պարող (ծն. 1899)։
* 2013 - Վալերի Զոլոտուխին, ռուս դերասան (ծն. 1941)։

## Տոներ
*ԱՄՆ` Բժիշկների օր
*Իսպանիա` Ծաղկի օր
Մարտի 26

**Մարտի 26**, տարվա 85-րդ (նահանջ տարիներին՝ 86-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 280 օր։

## Դեպքեր
* 1169` Սալահ ադ Դինը դառնում է Եգիպտոսի էմիր
* 1812՝ երկրաշարժից ավերվում է Վենեսուելայի մայրաքաղաք Կարակասը, զոհվում է շուրջ քսան հազար մարդ
* 1881` Թեսալիան ազատագրվում և մտնում է Հունաստանի կազմում
* 1934` Մեծ Բրիտանիայում սկսում են հանձնել վարորդական իրավունքի քննություններ
* 1971՝ Արևելյան Պակիստանն անջատվում է Պակիստանից և ստեղծվում է Բանգլադեշի հանրապետությունը
* 1995՝ ուժի մեջ է մտել Շենգենյան համաձայնությունը

## Ծնունդներ
* 1905` Վիկտոր Ֆրանկլ, ավստրիացի նյարդաբան և հոգեբույժ (մ. 1997)
* 1911` Թենեսի Ուիլյամս, ամերիկացի դրամատուրգ, գրող և բանաստեղծ (մ. 1983)
* 1928` Ռոմանոս Սարգսյան, նկարիչ, պրոֆեսոր
* 1938` Անտոնիո Տրեբիչիանի, իտալացի ֆուտբոլի մարզիչ
* 1940` Նենսի Փելոսի, ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի 60-րդ խոսնակը
* 1941` Ռիչարդ Դոկինզ, անգլիացի կենսաբան
աջից|120px 
* 1962` Ջոն Սթոքթոն, ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1982` Միկել Արտետա, իսպանացի ֆուտբոլիստ
* 1985` Քիրա Նայթլի, ամերիկացի դերասանուհի
* 1989` Սիմոն Կյեր, դանիացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1797` Ջեյմս Հաթոն, շոտլանդացի երկրաբան (* 1726)
* 1827` Լուդվիգ վան Բեթհովեն, գերմանացի դաշնակահար և կոմպոզիտոր (* 1770)
* 1892` Ուոլթ Ուիթմեն, ամերիկացի բանաստեղծ և գրող (* 1819)
* 1910` Օգյուստ Շարլուա, ֆրանսիացի ազգագրագետ (* 1864)
* 1923` Սառա Բեռնար, ֆրանսիացի դերասանուհի (* 1844)
* 1940` Լուիս Սպիրիդոն, հույն վազորդ (* 1873)
* 1958` Ազատ Վշտունի, բանաստեղծ (* 1894)
* 2008` Ժակ Դուվալյան, ֆրանսահայ երգիչ

## Տոներ
* 40px Բանգլադեշ՝ Անկախության օր
* Մալի՝ Ժողովրդավարության օր
* Ուկրաինա՝ Ներքին զորքերի օր
* Զրադաշտականներ` Զրադաշտի ծննդյան օր
Մարտի 27

**Մարտի 27**, տարվա 86-րդ (նահանջ տարիներին՝ 87-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 279 օր։

## Դեպքեր
* 1968 - Վլադիմիրի մարզում ավիավթարից զոհվում է Յուրի Գագարինը
* 1990՝ Լոնդոնի Բեյքեր սթրիթ 221-ում բացվում է Շերլոք Հոլմսի թանգարանը
* 2009 - Պակիստանում ինքնասպան ահաբեկչի պայթյունի զոհ է դառնում 48 մարդ
* 2011 - Ռուսաստանը վերջին անգամ անցավ ամառային ժամանակի

## Ծնունդներ
մինի|աջից|100px
* 1845` Վիլհելմ Ռենտգեն, գերմանացի նշանավոր ֆիզիկոս, ռենտգենյան ճառագայթների հայտնագործողը, ֆիզիկայի բնագավառում առաջին Նոբելյան մրցանակ ստացողը՝ 1901 թ. (մ. 1923)
* 1886 - Սերգեյ Կիրով, ռուս քաղ. գործիչ (մ. 1934)
* 1926 - Գեորգի Սահակյան, հայ կինոդերասան, Իոսիֆ Ստալինի նմանակը
* 1927 - Մստիսլավ Ռոստրոպովիչ, ռուսաստանցի թավջութակահար (մ. 2007)
* 1941 - Իվան Գաշպարովիչ, Սլովակիայի 3-րդ նախագահը
* 1946 - Վյաչեսլավ Կովալենկո, Հայաստանում Ռուսաստանի 5-րդ դեսպանը
* 1955 - Մարիանո Ռախոյ, Իսպանիայի վարչապետ
* 1969 - Մրայա Քերի, ամերիկացի երգչուհի-երգահան, դերասանուհի
* 1974 - Արամ Մարգարյան, հայ ըմբիշ
* 1975 - Ֆերգի, ամերիկացի երգչուհի-երգահան, դերասանուհի, պարուհի (The Black Eyed Peas)
* 1986 - Մանուել Նոյեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ
* 2010 - Հանրահայտ պատմիչ Արեգ Մկրտչյան
* 1988՝
**Մաուրո Գոյկոեչեա, ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ
** Ջեսսի Ջեյ, անգլիացի երգչուհի-երգահան

## Մահեր
* 1625 - Հակոբ Ա, Անգլիայի թագավոր (*1566)
* 1770 - Ջովաննի Բատիստա Տիեպոլո, իտալացի նկարիչ (*1696)
* 1864 - Ժան Ժակ Ամպեր, ֆրանսիացի բանասեր (*1800)
* 1891 - Պետրոս Մաղաքյան, արեւմտահայ դերասան
* 1968 - Յուրի Գագարին, ռուս տիեզերագնաց, առաջին տիեզերագնաց (*1934)
* 2006 - Ստանիսլավ Լեմ, լեհ գրող (*1921)
* 2010 - Վասիլի Սմիսլով, ռուս շախմատիստ (*1921)

## Տոներ
* Թատրոնի միջազգային օր
* Անգոլա՝ Հաղթանակի օր
* Բելգիա՝ Ֆրանսախոսների օր
* Բիրմա՝ Բանակի օր
* Ռուսաստան՝ Ներքին զորքերի օր

## Ծանոթագրություններ
Մարտի 31

**Մարտի 31**, տարվա 90-րդ (նահանջ տարիներին՝ 91-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 275 օր։

## Դեպքեր
աջից|120px
* 1889՝ տեղի է ունենում Էյֆելյան աշտարակի պաշտոնական բացումը
* 1909՝ սկսվում է Տիտանիկ նավի կառուցումը
* 1918 - ԱՄՆ-ում առաջին անգամ մտցվում է «ամառային ժամանակ»
* 1967 - ՆԱՏՕ-ից Ֆրանսիայի դուրս գալուց հետո կենտրոնակայանը տեղափոխվում է Բրյուսել, Բելգիա
* 1979՝ վերջին բրիտանացի զինվորը հեռանում է Մալթայից
* 1986՝ մեքսիկական ավիաընկերության Բոինգ-727-ը վառվում և բախվում է լեռանը, զոհվում է 167 մարդ
* 1991 - Վրաստանում ընտրողները քվեարկում են անկախության օգտին
* 1999՝ էկրաններին է բարձրանում The Matrix ֆիլմը

## Ծնունդներ
* 1596՝ Ռենե Դեկարտ, ֆրանսիացի փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս
* 1903 - Աշոտ Աբրահամյան, աղբյուրագետ
* 1907 - Մարգար Սեդրակյան, կոնյակագործ
* 1923 - Վազգեն Գևորգյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ։
* 1926 - Կիմ Արզումանյան, ռեժիսոր,բեմադրիչ,
* 1943 - Քրիստոֆեր Ուոքեն ամեր. դերասան
* 1950 - Անդրաշ Ադորյան, հունգարացի շախմատիստ
* 1964 - Արայիկ Մանուկյան, հայ ժուռնալիստ, խմբագիր, հեռուստամեկնաբան, հրապարակախոս
* 1971՝
** Պավել Բուրե, ռուս հոկեյիստ
** Էվան Մաքգրեգոր, ամեր. դերասան
* 1972 - Ալեխանդրո Ամենաբար չիլի-իսպ. ռեժիսոր, դերասան
* 1984 - Ռոբերտ Զեբելյան, հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* 1987 - Վան Յուե, չինացի շախմատիստ
* 1989 - Պաբլո Պիատտի, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
*

## Մահեր
* 1631 - Ջոն Դոն, անգլիացի բանաստեղծ (ծն.1572)
* 1917 - Ալեքսանդր Ծատուրյան, բանաստեղծ և թարգմանիչ (ծն.1865)
* 1945 - Հանս Ֆիշեր գերմ. քիմիկոս Նոբելյան մրցանակակիր (ծն.1881)
* 1980 - Ջեսսի Օուենս ամեր. վազորդ, հեռացատկորդ (ծն.1913)
* 1983 - Կարանդաշ, կրկեսի արտիստ, ծաղրածու
* 1993 - Բրենդոն Լի, ամերիկացի մարտարվեստի դերասան (ծն.1965)
* 2016 - Զահա Հադիդ, բրիտանացի ճարտարապետ

## Տոներ
1906

## Իրադարձություններ
### Հունվար–Փետրվար
* Հունվարի 12 &ndash; Իրանի սահմանադրական հեղափոխություն. առևտրականների, հոգևոր առաջնորդների և մտավորականների ազգային դաշինքը ստիպեց Իրանի շահին հաստատել երկրի սահմանադրությունը և ստեղծել ազգային ժողով, Մեջլիս։
* Հունվարի 16–Ապրիլի 7 &ndash; Տեղի ունեցավ Ալխեսիրասի կոնֆերանսը, որպեսզի լուծվի Ֆրանսիայի և Գերմանիայի միջև Տանժերյան ճգնաժամը։

* սեպտեմբերի 3-ին փառավոր հանդիսությամբ օծվեց Նոր Բայազետի նորակառույց Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ / Մշակ, 1906 թ. 8 սեպտեմբերի, ավելացրեց Գրիգոր Դաշտոյանը
* Գործարկվում է Երևան - Ջուղա երկաթուղին

## Ծնունդներ
* Հունվարի 5 - Աշոտ Սաթյան,  հայ խորհրդային կոմպոզիտոր և դիրիժոր
* Հունվարի 21 - Իգոր Մոիսեև, բալետի խորհրդային արտիստ և բալետ-մայստեր
* Հուլիսի 1 - Իվան Մոզգով, խորհրդային անասնաբույժ-դեղաբան
* Օգոստոսի 28 - Ասատուր Մարգարյան, հայ խորհրդային պտղաբույծ
* Սեպտեմբերի 15 - Դմիտրի Նալբանդյան, հայ նկարիչ, Հայաստանի (1965), ՌԴ (1969) ժողովրդական նկարիչ։
* Նոյեմբերի 26 - Անդրեյ Կիրիլենկո (քաղաքական գործիչ), խորհրդային պետական, կուսակցական գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս
* Դեկտեմբերի 12 - Պիետրո Սերանտոնի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և գլխավոր մարզիչ
* Ռուբեն Մանուկյան, ծանր աթլետ
* Հունվար 18 - Աշոտ Սաթյան, երաժտագետ (վ. 1958)
* Փետրվար 18 - Համազասպ Բաբաջանյան, հայ մարշալ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հերոս (վ. 1977)
* Մայիս 5 - Մկրտիչ Ասլանյան, հայ արձակագիր, լրագրող (վ. 1986)
* Մայիս 10 - Համո Ամիրխանյան, հայ գրականագետ, լրագրող (վ. 1986)
* Մայիսի 10 - Համո Ազիզի Ամիրխանյան, հայ գրականագետ, լրագրող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1941-ից
* Սեպտեմբեր 25 - Դմիտրի Շոստակովիչ, ռուս կոմպոզիտոր (վ. 1975)
* Հոկտեմբեր 16 - Ամինե Ավդալ, հայաստանցի քուրդ բանաստեղծ, արձակագիր (վ. 1964)
* Դեկտեմբեր 24 - Ջեյմս Հադլեյ Չեյզ - անգլիացի դետեկտիվ ժանրի գրող (վ. 1985)
* Դեկտեմբեր 27 - Մկրտիչ Արմեն - բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, (վ. 1972)

## Մահեր

* Հունիսի 29 - Ալբեր Սորել, ֆրանսիացի պատմաբան
* Աղամալ Մելիք-Աղամալյան, հայ թառահար
* Ապրիլի 19 - Պյեռ Կյուրի, ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Ֆրանսիայի ԳԱ անդամ (1905)
* Հոկտեմբեր 22 - Փոլ Սեզան, նկարիչ (ծ. 1839)
* (անթիվ) - Ամբրոսիոս Գալֆայան, հայ պատմաբան, բառարանագիր, Փարիզի Հայկազյան վարժարանի առաջին տեսուչը (ծ. 1826)։

Կատեգորիա:1906
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1907

## Իրադարձություններ
* Մայիս 13 - Երևանում գործարկվեց առաջին հիդրոէլեկտրակայանը։
* Դեկտեմբերի 1 - Թիֆլիսում լույս է տեսնում «Անկախ մամուլի» առաջին համարը։

## Ծնունդներ
* Հունվարի 1 - Ժան Գառզու, ֆրանսահայ նշանավոր նկարիչ, բեմանկարիչ, ֆիգուրատիվ արվեստի վարպետ։
* Հունվարի 1 - Սամվել Մանասյան, քանդակագործ։
* Փետրվարի 3 - Հրանտ Մանվելյան, հայ խորհրդային ռեժիսոր և դերասան
* Փետրվարի 4 - Սերգեյ Աբալյանց, հայ հիդրոտեխնիկ (վ. 1991)։
* Փետրվարի 23 - Վիլյամ Հայկազյան, հայ կինոռեժիսոր և սցենարիստ
* Մարտի 5 - Կոնստանտինոս Կարամանլիս, հույն պետական և քաղաքական գործիչ
* Մարտի 8 - Թագուշ Սահակյան, հայ դերասանուհի
* Մարտ 31 - Մարգար Սեդրակյան, կոնյակագործ (վ. 1973)։ 
* Ապրիլի 25 - Աշոտ - հայ գուսան (վ. 1989)։ 
* Մայիս 14 - Միքայել Թավրիզյան, հայ մեծ դիրիժոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
* Մայիս 22 - Գուրգեն Ալեմշահ, կոմպոզիտոր (վ. 1947)
* Հուլիսի 6 - Ֆրիդա Կալո, մեքսիկացի նկարչուհի (վ. 1954)
* Սեպտեմբերի 10 - Ալեքսեյ Սուքիասյան, հայ խորհրդային իրավաբան։
* Սեպտեմբերի 11 - Գեդեոն Մարջանյան, հայ խորհրդային միջատաբան
* Հոկտեմբերի 12 - Վազգեն Տալյան, հայ խորհրդային բանաստեղծ, թարգմանիչ։
* Հոկտեմբերի 30 - Արշակ Աթայան - հայ արձակագիր, գրականագետ, մանկավարժ, թարգմանիչ (վ. 1990)։ 
* Նոյեմբերի 22 - Գուիդո Մազետտի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասպահ և գլխավոր մարզիչ
* Նոյեմբերի 28 - Ալբերտո Մորավիա, իտալացի գրող, լրագրող
* Հարություն Աթոյան, հայ նկարիչ
* Կոնստանտինոս Կարամանլիս, հույն պետական և քաղաքական գործիչ
* Գուրգեն Սարուխանով, հայ խորհրդային ինժեներ-հիդրոտեխնիկ
* Մարգար Սեդրակյան, կոնյակագործ, Սոցիալիստական Աշխատանքի Հերոս (1971), վաստակավոր ինժեներ Հայաստանի (1961)։ 
* Սեզար Փուլջյան, հայ գեղանկարիչ։

## Մահեր

* Հունվար 5 - Սմբատ Շահազիզ, հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս (ծ. 1840)
* Մայիսի 27 - Գևորգ Չավուշ, հայ ազգային ազատագրական շարժման հերոս, (ծ. 1870 կամ 1871)
* Սեպտեմբերի 4 - Էդվարդ Գրիգ, նշանավոր նորվեգացի երգահան, երաժշտական գործիչ և խմբավար
* Հոկտեմբերի 29 - Խրիմյան Հայրիկ, հայ եկեղեցու 125-րդ կաթողիկոս, հասարակական-քաղաքական և հոգևոր-մշակութային գործիչ, մտավորական ու գրող
* Նոյեմբեր 23 - Պերճ Պռոշյան, վիպասան (ծ. 1837)

Կատեգորիա:1907
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1891

## Իրադարձություններ
* Բասկետբոլ սպորտաձևի ստեղծումը
* Աբդուլ Համիդը ստեղծել է «Համիդիե» հատուկ զորաջոկատները։ 
## Ծնունդներ
* Հունվարի 5 - Վաղինակ Բեքարյան, հայ մանկավարժ, բանաստեղծ
* Հունվարի 15 - Օսիպ Մանդելշտամ, ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրականագետ։ 
* Մայիսի 10 - Արամ Եսայան, խորհրդային իրավաբան
* Օգոստոսի 5 - Բորիս Ստեչկին, հիդրոաերոմեխանիկայի և ջերմատեխնիկայի բնագավառի խորհրդային գիտնական
* Սեպտեմբերի 26 - Շարլ Մյունե, ֆրանսիացի դիրիժոր և ջութակահար։ (մ. 1968)
* Դեկտեմբերի 25 - Ալեքսանդր Հակոբյան, մեխանիկ։ ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիայի (1943), պրոֆեսոր (1937), ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1940)։
* Լևոն Քալանթար - հայ ռեժիսոր (վ. 1959 թ.)

## Մահեր
* Սեպտեմբերի 27 - Իվան Գոնչարով,  ռուս գրող
* Նոյեմբերի 17 - Խոսե Մարիա Իգլեսիաս, մեքսիկացի փաստաբան, պրոֆեսոր, ժուրնալիստ և պետական գործիչ
* Գալուստ Շարմազանյան, հայ բանահավաք, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ
* Մակար Ա Թեղուտցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1885-ից։ Հաջորդել է Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցուն
* Հունվար 25 - Աշոտ Տեր-Մկրտչյան, մաթեմատիկոս, ինժեներ-մեխանիկ, գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ, պրոֆեսոր (վ. 1959)
* Մարտ 27 - Պետրոս Մաղաքյան, դերասան 
* Հունիս 3 - Պետրոս Ադամյան, դերասան (ծ. 1849)
* Նոյեմբեր 10 - Արթյուր Ռեմբո, ֆրանսիացի բանաստեղծ (ծ. 1854)
* Հակոբ Պարոնյան - հայ գրող-երգիծաբան, լրագրող (ծ. 1843)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1891
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1928

## Իրադարձություններ
* փետրվարի 11 - փետրվարի 19 - Շվեյցարական Սանկտ Մորից քաղաքում անցկացվեցին երկրորդ Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը

## Ծնունդներ

* Հունվարի 6 - Հենրիկ Ազատյան, հայ քաղաքական և պետական գործիչ
* Հունվարի 27 - Սոս Սոսյան, հայ դերասան, ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
* Ապրիլի 4 - Հակոբ Կրկեաշարյան, հայ վիրաբույժ, վնասվածքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1970)։ ԵՊԲՀ պատվավոր դոկտոր (1994)
* Հուլիսի 28 - Ռեյ Աղայան, հագուստի դիզայներ
* Նոյեմբերի 23 - Գրիգոր Ավագյան (ակադեմիկոս), տնտեսագետ, աշխարհագրագետ, պրոֆեսոր (1974), աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (1972), Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1992)
* Դեկտեմբերի 19 - Հրայր Մարուխյան, հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ (1972-1994), ՀՅԴ կուսակցության անդամ՝ 1950 թվականից, ՀՀԴ Բյուրոյի անդամ՝ 1963 թվականից
* Դերենիկ Թադևոսյան, հայ գեղանկարիչ
* Ալբերտ Դիլբարյան, հայ գեղանկարիչ
* Սերգեյ Մարտիրոսյան, ԽՍՀՄ և ՀՀ ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր։
* Հունվարի 28 - Արարատ Հովսեփյան, քանդակագործ
* Փետրվարի 8 - Վյաչեսլավ Տիխոնով, խորհրդային և ռուս դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
* Փետրվարի 29 - Թորոս Թորանյան, սիրիահայ գրող, հրապարակախոս
* Մարտ 10 - Էլդա Գրին, արձակագիր, հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու
* Մարտի 26 - Ռոմանոս Սարգսյան, նկարիչ, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
* Մարտ 28 - Արա Հարությունյան, քանդակագործ
* Ապրիլի 13 - Վերա Հակոբյան, հայ հաղորդավար, ասմունքող
* Ապրիլի 15 - Միհրան Սոսոյան, հայ գրաֆիկ, մանկավարժ
* Մայիս 19 - Սերգեյ Մերգելյան, հայ տաղանդավոր մաթեմատիկոս, գիտության և կրթության ականավոր գործիչ
* Մայիս 21 - Աբրահամ Ալիքյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
* Հունիս 6 - Ջորջ Դոքմեջյան, հայազգի ամերիկյան պետական և քաղաքական գործիչ
* Հունիս 14 - Չե Գեվարա մարքսիստ հեղափոխական, քաղաքական գործիչ պարտիզան (վ. 1967)
* Հուլիս 20 - Մինաս Ավետիսյան, հայ նկարիչ (վ. 1975)
* Հուլիսի 22 - Վահան Խորենյան, հայ նկարիչ
* Օգոստոս 16 - Արա Գյուլեր, հայ լուսանկարիչ
* Սեպտեմբերի 29 - Լուչանո Տեսսարի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասպահ և գլխավոր մարզիչ
* Դեկտեմբեր 7 - Նոամ Չոմսկի ամերիկացի լեզվաբան, փիլիսոփա, քաղաքական ակտիվիստ, գրող, դասախոս
* Դեկտեմբեր 12 - Չինգիզ Այթմատով, ղրղզ արձակագիր (վ. 2008)։ 
* Դեկտեմբեր 23 - Հովհաննես Չեքիջյան, հայ խմբավար, դիրիժոր, մանկավարժ

## Մահեր
* Ստեփանոս Սապահ-Գյուլյան, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, հրապարակախոս
* Հունիսի 18 - Ռուալ Ամունդսեն, Նորվեգացի ճանապարհորդ, հետախույզ
* Գրիգոր Այգունի Հաճնլյան, ջութակահար, մանկավարժ
* Մայիսի 7 - Ալեքսանդր Սպենդիարյան, կոմպոզիտոր (ծ. 1827)

Կատեգորիա:1928
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1911

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ

* Հունվարի 5 - Գևորգ Աշուղյան, հայ դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1967)
* Հունվարի 20 - Ալֆրեդո Ֆոնի, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան և գլխավոր մարզիչ
* Հունվարի 28 - Մստիսլավ Կելդիշ, խորհրդային մաթեմատիկոս, մեխանիկ, 1960-1961 թվականին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ փոխպրեզիդենտ, 1961-1975 թվականին՝ նախագահ
* Փետրվարի 8 - Էլիզաբեթ Բիշոփ,  ամերիկացի բանաստեղծ և արձակագիր
* Մայիսի 31 - Մորիս Ալլե, ֆրանսիացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր տնտեսագիտության ոլորտում
* Խաչատուր Մելիքյան, ավագ լեյտենանտ
* Գեորգի Մարկով, ռուս խորհրդային գրող, հասարակական գործիչ
* Հունվարի 3 - Գուրգեն Անտոնյան, հայ գրականագետ (վ. 1984)
* Հունվարի 15 - Սոս Մանուկյան, հայ խորհրդային ճարտարապետ
* Փետրվարի 6 - Ռոնալդ Ռեյգան, Ամերիկայի 40-րդ նախագահ (վ. 2004)
* Մարտի 8 - Ալան Հովհաննես, կոմպոզիտոր (վ. 2000)
* Մարտի 9 - Էդմոն Տիգրանյան, վաստակավոր շինարար, ճարտարապետ։ 
* Մայիսի 5 - Մաթևոս Մուրադյան, հայ երաժշտագետ, բանաստեղծ։ 
* Հունիսի 3 - Ալեքսանդր Արաքսմանյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ, թատերագետ, կինոսցենարիստ, լրագրող, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (վ. 1982)
* Հուլիսի 15 - Աղավնի, հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանչուհի, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ
* Օգոստոսի 15 - Միքայել Մանուկյան, հայ խորհրդային մեխանիկ
* Նոյեմբերի 1 - Անրի Թրուայա, ֆրանսահայ գրող (վ. 2007)
* Նոյեմբերի 29 - Ռուբեն Աղաբաբյան, հայ բանաստեղծ, ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր (վ. 1970)

## Մահեր
* Նոյեմբերի 19 - Վիլհելմ Ֆիդլեր, գերմանա-շվեյցարացի մաթեմատիկոս, ճանաչված իր երկրաչափության դասագրքերով և իր ավանդով գծագրական երկրաչափության մեջ
* Յինդրժիխ Մոշնա, չեխ դերասան
* Լաֆարգ Մարքս, ֆրանսիական սոցիալիստական և բանվորական շարժման գործիչ
* Ապրիլի 19 - Ալեքսանդր Մանթաշյանց, նշանավոր գործարար ու բարեգործ (ծ. 1842)
* Հունիս 20 - Ղազարոս Աղայան, նշանավոր մանկավարժ, գրող, հրապարակախոս (ծ. 1840)
* Սեպտեմբերի 18 - Պյոտր Ստոլիպին, Ռուսական կայսրության պետական գործիչ
* Հոկտեմբեր 1 - Վիլհելմ Դիլթայ, գերմանացի փիլիսոփա (ծ. 1833)

Կատեգորիա:1911
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1912

## Իրադարձություններ
* Ապրիլ 10 - Տիտանիկ շոգենավն լքում է Անգլիան
* Հոկտեմբեր 9 - Սկսվեց Առաջին Բալկանյան պատերազմը
* Հոկտեմբերին Բալկանյան թերակղզու վրա պատերազմ սկսվեց։
* Առաջին անգամ բեմադրվել է Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ օպերան» օպերան Ալեքսանդրապոլում։

## Ծնունդներ

* Փետրվարի 28 - Յակով Լազարև, հայ խորհրդային դիվանագետ
* Մայիսի 1 - Մարիամ Պետրոսյան, հայ նկարչուհի
* Հունիսի 23 - Ալան Թյուրինգ, անգլիացի մաթեմատիկոս, տրամաբան, գաղտնավերլուծող և ինֆորմատիկայի մասնագետ
* Նոյեմբերի 26 - Հեղինե Աբրահամյան, հայ գեղանկարիչ
* Լևոն Խաչատրյան (նկարիչ), հայ գեղանկարիչ
* Թաթուլ Հուրյան, հայ բանաստեղծ
* Ապրիլի 27 - Էդգար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս-տեխնոլոգ, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1960)
* Ժան Վիլար, ֆրանսիացի ռեժիսոր, դերասան։
* Մարտի 25 - Ալեքսանդր Շաքարյան, հայ նկարիչ
* Հոկտեմբերի 30 - Եվգենի Կադիլով, խորհրդային հյուսվածաբան
* Հարություն Մարջանյան, հայ խորհրդային ինժեներ-հիդրոտեխնիկ
* Նոյեմբերի 26 - Հրաչյա Մարգարյան, խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող
* Ռաֆայել Մանուկյան, կրկեսի հայ արտիստ, էկվիլիբրիստ
* Հունվարի 6 - Արբուն Տայան, հայ թարգմանիչ, բանասեր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1944-ից։ 
* Փետրվար 25 - Զարզանդ Դարյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (վ. 1984)
* Մարտ 25 - Մարտին Քարամյան, բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ
* Ապրիլի 15 - Կիմ Իր Սեն, Հյուսիսային Կորեայի նախկին առաջնորդ
* Մայիսի 30 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան, Օսկարի դափնեկիր։ (մահ․ 1980)
* Հունիսի 15 - Գագիկ Հովակիմյան, հայ կենսաքիմիկոս
* Թաթուլ Հուրյան - հայ բանաստեղծ (վ. 1944)
* Լեոնիդ Հուրունց - հայ գրող (վ. 1982)
* Վահե Գազան - հայ նկարիչ

## Մահեր
* Փետրվարի 8 - Գրիգոր Խալաթյանց,հայագետ,պատմաբան
* Մարտ 16 - Գաբրիել Սունդուկյան, հայ դրամատուրգ (ծ. 1825)

Կատեգորիա:1912
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1913

## Իրադարձություններ

* Հունիս 29 - Սկսվեց երկրորդ Բալկանյան պատերազմը
* Մայիս 4 - Երևանում բացվեց հեռախոսային ցանցը
* Ռուսաստանում տոնվեց Ռոմանովների տան 300–ամյակը։ 
* Կազիմիր Մալևիչը ստեղծեց «Սև քառակուսին սպիտակ ֆոնի վրա» կտավը։ 
* Մարսել Պրուստը գրեց իր «Կորսված ժամանակի փնտրտուքներում» վեպի առաջին մասը։ 
* Ռուսաստանում մարդահամար անցկացվեց։ 
* Փետրվարի 9–ին ԱՄՆ–ն և Նիկարագուան պայմանագիր կնքեցին, որով Նիկարագուան 3 000 000 դոլարի փոխարեն առհավետ ստացավ Նիկարագուայի հողում միջօվկիանոսյան ջրանցք կառուցելու և շահագործելու, 99 տարով օգտագործման իրավունք ստացավ Կարիբյան ծովի Կորն կղզիների նկատմամբ։ 
* Մարտի 4–ին Վուդրո Վիլսոնը փոխարինեց Ուիլյամ Տաֆթին ԱՄՆ–ի նախագահի պոստում։ 
* Մայիսի 30  - Լոնդոնի խաղաղության պայմանագիրը, վերջ դրեց Առաջին Բալկանյան պատերազմին։ 

## Ծնունդներ

* Գևորգ Բաղջյան, կանադահայ պատմաբան, իրավագետ, սոցիոլոգիայի և իրավունքի դոկտոր
* Ապրիլի 2 - Արև Բաղդասարյան, հայ պարուհի, երգչուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
* Ապրիլի 28 - Անդրեյ Սևեռնի, խորհրդային աստղագետ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1968)
* Հունիսի 11 - Արմենակ Սարգսյանց, հայ խորհրդային ճարտարագետ
* Օգոստոսի 10 - Վոլֆգանգ Պաուլ, գերմանացի ֆիզիկոս
* Հոկտեմբերի 24 - Տիտո Գոբի, իտալացի երգիչ (բարիտոն)
* Դեկտեմբերի 12 - Բենիկ Սեյրանյան, հայ խորհրդային գրող
* Հրաչյա Մելիքյան, հայ կոմպոզիտոր
* Բենիամին Մարգարյան, հայ խորհրդային աստղագետ
* Հունվարի 5 - Սալոմե Արեշյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությությունների դոկտոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (վ. 1966)
* Հունվար 13 - Գրիգոր Գրիգորյան, բանագետ
* Մարտ 16 - Էդուարդ Աղայան, բանասեր
* Մարտ 19 - Մառի Աթմաճյան, բանաստեղծուհի
* Մարտ 22 - Սերգեյ Ադավելյան, ավիաշինարար-ճարտարագետ
* Ապրիլ 12 - Նար Հովհաննիսյան, երգիչ
* Մայիսի 13 - Մանվել Մանվելյան, հայ խորհրդային քիմիկոս
* Սեպտեմբերի 5 - Ղազար Այվազյան, հայ գրականագետ (վ. 1998)
* Սեպտեմբերի 5 - Ղազար Վարդանի Այվազյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1965-ից
* Նոյեմբերի 7 - Ալբեր Կամյու, ֆրանսիացի նշանավոր արձակագիր, թատերագիր, էսսեիստ, փիլիսոփա, էկզիստենցիալիզմի ներկայացուցիչ (վ. 1960)
* Անդրանիկ Ծառուկեան - բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող (վ. 1989)

## Մահեր
* Հուլիսի 13 - Կամիլ Լըմոնյե, բելգիացի արձակագիր, արվեստագետ, քննադատ
* Ամիրան Մանդինյան, հայ մանկավարժ, դերասան, թարգմանիչ
* Մարտի 18–ին Սալոնիկում մահացավ Հունաստանի թագավոր Գեորգիոս I–ը։
* Սեպտեմբերի 13 - Առանձար ( Գոյումճյան Միսաք ), հայ երգիծաբան-նովելիստ (ծ. 1877)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1913
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1914

## Իրադարձություններ
*Հունիսի 28 - Ավստրոհունգարական գահի ժառանգորդ Ֆրանց Ֆերդինանդի և նրա կնոջ սպանությունը է «Երիտասարդ Բոսնիա» (Млада Босна) կազմակերպության անդամներից մեկի՝ Գավրիլո Պրինցիպի ձեռքով։ 
*Հուլիս 28 - Սկսվեց առաջին համաշխարհային պատերազմը
*Ճակատամարտ Մառն և Էն գետերի շրջանում
*Դեկտեմբեր 22 - Սարիղամիշի ճակատամարտ

## Ծնունդներ

* Մարտի 5 - Ֆարկաս Ֆիլիպ, ամերիկացի նշանավոր վալտոռնահար
* Մարտի 8 - Յակով Զելդովիչ, խորհրդային ֆիզիկոս-տեսաբան
* Մարտի 23 - Արթուր Սողոմոնյան, հայ խորհրդային մեխանիկ
* Մարտի 28 - Արթուր Փինաջյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ
* Սոս Մելիք, հայ նկարիչ
* Ապրիլի 18 - Արշալույս Մարգարյան, հայ խորհրդային բանաստեղծուհի
* Նոյեմբերի 12 - Ռաֆիկ Մեժլումյան, հայ խորհրդային մեխանիկ
* Արամ Գրիգորյան, հայ գրող, 
* Ապրիլ 14 - Համո Սահյան (Հմայակ Գրիգորյան ), հայ բանաստեղծ (վ. 1993)։ 
* Ապրիլի 14 - Լուիջի Բրունելլա, իտալացի ֆուտբոլիստ
* Ապրիլի 27 - Հովհաննես Շիրազ, հայ մեծանուն բանաստեղծ
* Մայիսի 11 - Հարուն Թազիեֆ, լեհ հրաբուխաբան
* Հուլիսի 20 - Հունան Ավետիսյան, հայազգի խորհրդային զինվոր, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի կազմում։
* Դեկտեմբերի 12 - Վահան Արամունի, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող (վ. 1966)։

## Մահեր
* Մարտի 11 - Պյոտր Սեմյոնով-Տյան-Շանսկի, ռուս աշխարհագրագետ, վիճակագիր, հասարակական գործիչ
* Մարտի 25 - Ֆրեդերիկ Միստրալ, պրովանսացի բանաստեղծ, գրականության գծով Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1904)
* Սեպտեմբերի 22 - Ալեն-Ֆուրնիե, ֆրանսիացի արձակագիր (ծ. 1886)։
* Սեպտեմբերի 28 - Ստեվան Մոկրանյաց, սերբ կոմպոզիտոր, բանահավաք, դիրիժոր, մանկավարժ

Կատեգորիա:1914
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1916

## Իրադարձություններ
* Փետրվար 16 - Առաջին աշխարհամարտում ռուսական զորքերը գրավեցին Հյուսիս-արևելյան Թուրքիայի Էրզրում քաղաքը
* Վերդենի ճակատամարտը

## Ծնունդներ

* Հունվարի 1 - Բաղդասար Արզումանյան, ճարտարապետ, ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ
* Հակոբ Մանուկյան, ավիացիայի մայոր
* Մարտի 4 - Հանս Յուրգեն Այզենկ, անգլիացի գիտնական-հոգեբան, հոգեբանության կենսաբանական ուղղության մեջ առաջնորդներից մեկը (մահ․ 1997)
* Հոկտեմբերի 7 - Ուոլտ Ուիթմեն Ռոստոու, ամերիկացի տնտեսագետ և սոցիոլոգ (վ. 2003)
* Նոյեմբեր 20 - Սերո Խանզադյան, հայ գրող (վ. 1998)
* Դեկտեմբերի 15 - Վիգեն Խեչումյան, հայ արձակագիր (վ. 1975)

## Մահեր

* Հունվարի 21 - Հրանտ Հայրամե, հայ բժիշկ
* Ալեքսանդր Վոեյկով, ռուս աշխարհագրագետ և կլիմայագետ, Ռուսաստանում կլիմայագիտության հիմնադիր
* Սեպտեմբեր 11 - Սուրեն Սպանդարյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, լրագրող, գրաքննադատ (ծ. 1882)
* Դեկտեմբերի 30 - Լեոպոլդ Սուլերժիցկի, ռուս ռեժիսոր, հասարակական և թատերական գործիչ, գրականագետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1916
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1917

## Իրադարձություններ
* Հոկտեմբերի 25 - Ռուսաստանում հաղթանակում է Հոկտեմբերյան Սոցիալիստական Հեղափոխությունը։ 
* Դեկտեմբերի 16 - Ստեփան Շահումյանը նշանակվում է Կովկասի գործերի ժամանակավոր արտակարգ կոմիսար։

## Ծնունդներ
*Հունվարի 17 - Իսահակ Ալավերդյան, հայ արձակագիր, թատերագետ, թարգմանիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ
*Հունիս 5 - Բաբկեն Ներսիսյան, դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (վ.1986)
*Հունիս 6 - Քըրք Քըրքորյան, ամերիկահայ միլիարդատեր, գործարար, բարերար
*Օգոստոսի 22 - Մարգարիտ Աթաբեկյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ
*Ապրիլի 25 - Էլլա Ֆիցջերալդ, ամերիկացի ջազ երգչուհի (մահ․ 1996)։ 
* Փետրվարի 10 - Սարիբեկ Մանուկյան, հայ խորհրդային գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների	դոկտոր (1972)։ ԽՄԿԿ անդամ 1955 թվականից։
* Մարտի 12 - Վարդան Հասրաթյան, ինժեներ-շինարար
* Մայիսի 17 - Անդրանիկ Մանուկյան, Խորհրդային Միության հերոս (փետրվարի 27, 1945), գվարդիայի կապիտան
* Հունիսի 19 - Ջոշուա Նքոմո, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
* Օգոստոսի 1 - Լևոն Բաբայան, հայ պատմաբան
* Սեպտեմբերի 15 - Բորիս Կաբուր, էստոնացի խորհրդային գրող, թարգմանիչ
* Հոկտեմբերի 4 - Լուիս Կարնիգլիա, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Իսահակ Մանասյան, ), Խորհրդային Միության հերոս (7.4.1940)։ ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։

## Մահեր
* Սերգեյ Վասիլկովսկի, ուկրաինացի նկարիչ
* Մարտ 31 - Ալեքսանդր Ծատուրյան, բանաստեղծ և թարգմանիչ (ծ.1865)
* Մայիս 21 - Մկրտիչ Աճեմյան, բանաստեղծ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1917
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1910

## Դեպքեր ==                 «սուր հովարներ» հանցախմբի գործունեության ավարտը

## Ծնունդներ
* Հայկ Սեմերջյան, հայ սովետական ինժեներ-մեխանիկ
* Հունվարի 1 - Թորգոմ Չորեքչյան, հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1963)
* Հունվարի 5 - Արմեն Չիլինգարյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960)
* Հունվարի 5 - Գարեգին Բես, հայ արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1975)
* Հունվարի 12 - Լուիզա Ռայներ, դերասանուհի
* Փետրվարի 7 - Մամիկոն Առուստամյան, փիլիսոփա, մանկավարժ
* Մարտի 8 - Կարպ Դոմբաև, ջութակահար, մանկավարժ
* Մարտի 8 - Դիմիտրի Ալեքսիձե, թատրոնի վրացի ռեժիսոր, մանկավարժ
* Ապրիլի 5 - Օրոնցո Պուլյեզե, Իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել իտալական մի շարք ակումբներում
* Մայիսի 11 - Լևոն Աբրահամյան,  հայ դերասան, ռեժիսոր
* Հոկտեմբերի 19 - Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար, ամերիկյան ֆիզիկոս և աստղաֆիզիկոս
* Դեկտեմբերի 12 - Իոսիֆ Մանյուշիս, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ
* Սերգեյ Մաշուրյան, հայ խորհրդային մաթեմատիկոս
* Մարտի 23 - Ակիրա Կուրոսավա, ճապոնացի նշանավոր ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Համաշխարհային կինոյի ամենանշանավոր ռեժիսորներից մեկը։ 
* Ալեքսանդր Մանասյան, հայ խորհրդային անասնաբույժ
* Դեկտեմբերի 2 - Արտաշես Մկրտչի Մամիջանյան, հայ խորհրդային ճարտարապետ
* Հարություն Կալենց, նկարիչ (վ. 2010)
* Հունվար 19 - Հրաչյա Քոչար, գրող (վ. 1965)
* Հունվարի 25 - Գալուստ Խանենց, պարսկահայ գրող (վ. 1998)
* Մայիսի 9 - Աշոտ Գրաշի, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (վ. 1973)
* Մայիսի 25 - Խաչիկ Դաշտենց, հայ խորհրդային գրող, թարգմանիչ, բանասեր (վ. 1974)
* Մայիսի 31 - Նորա Ադամյան, ռուսալեզու հայ արձակագիր, թարգմանչուհի
* Օգոստոս 18 - Հարություն Կալենց, նկարիչ (վ. 1967)
* Նոյեմբեր 18- Սեմա, (Գեղամ Աթմաճյան), հայ գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, խմբագիր (վ. 1940)
* Դեկտեմբեր 12- Սուրեն Վահունի, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ֆելիետոնիստ (վ. 1983)

## Մահեր
* փետրվարի 8 - Հանս Եգեր, նորվեգացի անարխիստ գրող (ծնվել է 1854 թվականին),
* ապրիլի 21 - Մարկ Տվեն, ամերիկացի գրող (ծնվել է 1835 թվականին),
* ապրիլի 26 - Բյոռնստեռնե Բյոռնսոն, նորվեգացի բանաստեղծ, 1903 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծնվել է 1832 թվականին),
* մայիսի 8 - Ջերոլամո Ռովետա, իտալացի բանաստեղծ և դրամատուրգ (ծնվել է 1851 թվականին),
* մայիսի 18 - Էլիզա Օժեշկո, լեհ գրող (ծնվել է 1841 թվականին),
* հունիսի 5 - Օ. Հենրի (իրական անունը՝ Ուիլյամ Սիդնի Փորթեր), ամերիկացի գրող (ծնվել է 1862 թվականին),
* հոկտեմբերի 8 - Մարիա Կոնոպնիցկայա, լեհ գրող (ծնվել է 1842 թվականին)
* նոյեմբերի 20 - Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյ, գրող, մտածող, հրապարակախոս (ծնվել է 1828 թվականին)։

Կատեգորիա:1910
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1919

## Իրադարձություններ
* Հունվարի 9 - Թիֆլիսում հայ և վրացական կառավարությունները Լոռին հայտարարում են «չեզոք գոտի»։ 
* Օգոստոսի 1 - Երևանում բացվում է Հայաստանի Պառլամենտը։

## Ծնունդներ
* Հունվարի 1
** Մարտի 2 - Թամարա Թումանովա, բալետի պարուհի, կինոդերասանուհի, երգչուհի
* Ջերոմ Դեյվիդ Սելինջեր,  ամերիկացի գրող, ով առավելապես հայտնի է «Տարեկանի արտում՝ անդունդի եզրին» վեպով (վ. 2010)
** Դանիիլ Գրանին, ռուս խորհրդային հեղինակ (վ. 2017)
* Հունվարի 5 - Սիլվա Կապուտիկյան, հայ գրող ու բանաստեղծուհի, հասարակական գործիչ
* Հունվարի 20 - Սիլվա Կապուտիկյան, հայ գրող ու բանաստեղծուհի (վ. 2006)
* Հունվարի 27 - Ռոս Բաղդասարյան, ամերիկահայ դաշնակահար, երգիչ, դերասան (վ. 1972)
* Փետրվարի 5 - Անդրեաս Պապանդրեու, Հունաստանի վարչապետ (վ. 1996)
* Փետրվարի 11 - Էվա Գաբոր, հունգարացի դերասանուհի (վ. 1995)
* Փետրվարի 12 - Ֆերուչչո Վալկարեջի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և գլխավոր մարզիչ
* Փետրվարի 16 - Թորգոմ արքեպիսկոպոս Մանուկյան, Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարք
* Ապրիլի 8 - Յան Սմիթ, Ռոդեզիայի վարչապետ (վ. 2007)
* Ապրիլի 13 - Հրանտ Գրիգորյան, կոմպոզիտոր
* Հունիսի 6 - Մակար Ալավերդյան, հայ վաստակավոր գինեգործ
* Հունիսի 18 - Վարդան Մուսախանյան, Հայաստանի վաստակավոր իրավաբան, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու
* Սեպտեմբերի 14 - Աբիգ Ավագյան, հայ արձակագիր (վ. 1983)։ 
* Սեպտեմբերի 22 - Խաչիկ Համբարյան, զորահրամանատար (վ. 2004)
* Սեպտեմբերի 30 - Գևորգ Էմին, հայ բանաստեղծ (վ. 1998)
* Հոկտեմբերի 18 - Պիեռ Թրյուդո, Կանադայի վարչապետ (վ. 2000)
* Հոկտեմբերի 26 - Մոհամմադ Ռեզա Փահլավի, Իրանի շահ (վ. 1980)
* Նոյեմբերի 11 - Միխայիլ Կալաշնիկով, խորհրդային հռչակավոր զինագործ, ճարտարագետ
* Նոյեմբերի 25 - Հրաչուհի Ջինանյան, դերասանուհի, հաղորդավարուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Երևանի պատվավոր քաղաքացի։ (վ. 2012)
* Դեկտեմբերի 8 - Հրաչյա Հովհաննիսյան (բանաստեղծ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ
* Դեկտեմբերի 24 - Մեհենդակ Մելիքյան, հայ խորհրդային փիլիսոփա

## Մահեր
* Փետրվարի 17 - Աղասի Շահինյան, Անդրկովկասում և Հյուսիսային Կովկասում հեղափոխական շարժումների մասնակից
* Օգոստոսի 3 - Յոզեֆ Կոհլեր, գերմանացի իրավաբան, բանաստեղծ, գրականագետ
* Վարդան Վարդանով, հայ ֆիզիոլոգ
* Հունվարի 29 - Արամ Մանուկյան (ՀՅԴ), պետական, հասարակական գործիչ, Հայոց նորագույն պետականության հիմնադիր
* Փետրվարի 21 - Լևոն Մանվելյան, հայ գրող
* Մարտի 10 - Մարկ Ելիզարով, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ

Կատեգորիա:1919
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ապրիլի 2

**Ապրիլի 2**, տարվա 92-րդ (նահանջ տարիներին 93-րդ) օրն է

## Դեպքեր
* 1453 - Օսմանական սուլթան Մեհմեդ II-ը սկսում է Կ.Պոլսի պաշարումը։ Գրավում է քաղաքը մայիսի 29-ին
* 1930 - Հայլե Սելասիեն հռչակվում է Եթովպիայի կայսր
* 1982 - Սկսվում է Ֆոլկլենդյան պատերազմը. Արգենտինան ներխուժում է Ֆոլկլենդյան կղզիներ
* 2016 - Սկսվել են լայնամասշտաբ ռազմական գործողություններ Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի և Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի միջև արցախա-ադրբեջանական շփման գծի ողջ երկայնքով։

## Ծնունդներ

* 742 - Կառլոս Մեծ, 768-814 թվականներին Ֆրանկական թագավորության թագավոր
* 1348 - Անդրոնիկոս IV, Բյուզանդիայի կայսր (վ. 1385)
* 1725 - Ջիակոմո Կազանովա, իտալացի գրող և արկածախնդիր (վ. 1798)
* 1805 - Հանս Քրիստիան Անդերսեն, դանիացի գրող (վ. 1875)
* 1840 - Էմիլ Զոլա, ֆրանսիացի գրող (վ. 1902)
* 1870 - Նարիման Նարիմանով, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, գրող, հրապարակախոս
* 1875 - Վալտեր Քրայսլեր, ամերիկացի գյուտարար և արդյունաբերող (վ. 1940)
* 1896 - Սողոմոն Թեհլիրյան, հայ վրիժառու հերոս (վ. 1960)
* 1909 - Խորեն Տեր-Հարության, քանդակագործ, գեղանկարիչ, գրաֆիկ
* 1913 - Արև Բաղդասարյան, հայ պարուհի, երգչուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
* 1926 - Էդգար Հիլզենրաթ, գերմանացի գրող։
* 1929 - Մուխրան Մաճավարիանի, վրացի բանաստեղծ (վ. 2010):
* 1982 - Մարկո Ամելիա, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ

## Մահեր
* 1118 - Բոլդվին I, Երուսաղեմի թագավոր (ծ. մոտ. 1058)
* 1785 - Գաբրիել Բոննո դը Մաբլի,ֆրանսիացի քաղաքական մտածող, ուտոպիստ կոմունիստ, պատմաբան
* 1791 - Օնորե Միրաբո,Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության գործիչ, կոմս
*1848 - Խաչատուր Աբովյանը տանից դուրս է եկել և այլևս չի վերադարձել
* 1930 - Եթովպիայի կայսրուհի Զաուդիտու (ծ. 1876)
* 1974 - Ժորժ Պոմպիդու, Ֆրանսիայի նախագահ (ծ. 1911)
* 2005 - Հովհաննես Պողոս II, Հռոմի Պապ (ծ. 1920)
* 2014 - Գևորգ Առաքելյան, հայ նկարիչ
* 2016 - Ռոբերտ Աբաջյան, ՀՀ ԶՈՒ զինվոր, սերժանտ, ԼՂՀ հերոս` հետմահու
Ապրիլի 3

**Ապրիլի 3**, տարվա 93-րդ (նահանջ տարիներին՝ 94-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 272 օր։

## Դեպքեր
* 1879 - Սոֆիան դառնում է Բուլղարիայի մայրաքաղաքը։
* 1885 - Գոթլիբ Դայմլերն արտոնագրում է իր ստեղծած շարժիչը
* 1911՝ Բրիտանիայի մարդահամարով երկրի բնակչությունը տասը տարում ավելացել է 9.1%-ով և կազմել է 45.2 միլիոն մարդ
* 1933՝ բրիտանացի օդագնացներն առաջին թռիչքն են իրականացնում Էվերեստ լեռնագագաթի վրայով
* 1973՝ Աշխարհի առաջին բջջային հեռախոսի զանգը Նյու Յորք քաղաքում
* 1975 - Ռոբերտ Ֆիշերը հրաժարվեց խաղալ Անատոլի Կարպովի հետ նախատեսված մրցաշարում
* 2000 - Բիլ Գեյթսը Մայքրոսոֆթի ակցիաների գների անկման հետևանքով մեկ օրում կորցնում է $12 միլիարդ
## Ծնունդներ
* 1700 - Աղազար Լազարյան,հայ հասարակական գործիչ, վաճառական
* 1770 - Թեոդորոս Կոլոկոտրոնիս Θεόδωρος Κολοκοτρώνης հույն գեներալ (մ. 1843)
* 1783 - Վաշինգտոն Իրվինգ Washington Irving ամերիկյան գրող և պատմաբան (մ. 1859)
* 1832 - Վիլհելմ Ֆիդլեր, գերմանա-շվեյցարացի մաթեմատիկոս
* 1922 - Լավինիա Բաժբեուկ-Մելիքյան, հայ գեղանկարչուհի։
* 1924 - Մառլոն Բրանդո Marlon Brando, ամերիկյան դերասան (մ. 2004)
* 1958 - Ալեք Բոլդուին Alec Baldwin, ամեր. դերասան
* 1961 - Էդի Մերֆի Eddie Murphy, ամեր. դերասան
* 1982 - Քոբի Սմալդերս Cobie Smulders, կանադացի դերասանուհի
* 1985 - Լեոնա Լյուիս Leona Lewis, անգլ. երգչուհի և դերասանուհի
* 1986 - Ամանդա Բայնս Amanda Bynes, ամեր. դերասանուհի

## Մահեր
* 1897 - Յոհաննես Բրամս Johannes Brahms, գերմ. դաշնակահար և կոմպոզիտոր (ծն. 1833)
* 1951 - Հենրիկ Վիսնապուու Henrik Visnapuu, էստոնացի բանաստեղծ (ծն. 1890)
* 1962 - Մանոլիս Կալոմիրիս Μανώλης Καλομοίρης, հույն կոմպոզիտոր (ծն. 1883)
* 1983 - Արբուն Տայան, հայ թարգմանիչ, բանասեր
* 1987 - Անդրեյ Սևեռնի, խորհրդային աստղագետ

## Տոներ
1909

## Իրադարձություններ
* Հայերի ջարդը Ադանայում։ 
* Դեկտեմբերի 4 - Մոնրեալ Կանադիենս հոկեյի ակումբը հիմնվել է։ 
## Ծնունդներ
* Հունվարի 26 - Մհեր Աբեղյան, հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1960)
* Հունիսի 17 - Սողոմոն Երամյան, խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1958)
* Հուլիսի 18 - Սերգո Զաքարիաձե, Վրացի խորհրդային դերասան։ ԽՍՀՄ Ժողովրդական արտիստ
* Սեպտեմբերի 13 - Ջուզեպպե Վիանի, իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել իտալական մի շարք ակումբներում, հատկապես աչքի է ընկել Ինտերում և Լացիոյում
* Նոյեմբերի 26 - Էժեն Իոնեսկո, ֆրանսիական դրամատուրգ, ազգությամբ՝ ռումին
* Միխայիլ Սմիրտյուկով, խորհրդային պետական գործիչ
* Փետրվարի 14 - Գառնիկ Ստեփանյան, հայ գրականագետ, թատերագետ, գրող, բառարանագիր, արվեստագիտության դոկտոր (1971), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967),
* Օգոստոսի 27 - Մորա Վալվերդե, Կոստա Ռիկայի կոմունիստական շարժման գործիչ
* Փետրվարի 25 - Սերգեյ Սարդարով, ԽՍՀՄ ավիացիայի գեներալ-գնդապետ
* Սարգիս Խարբերդցի, հայազգի թուրք թենիսիտ, մարզիչ
* Փետրվարի 21 - Բաբկեն Քոլոզյան, նկարիչ, մանկավարժ
* Դեկտեմբերի 14 - Փայլակ Մանուկյան, հայ խորհրդային ճարտարապետ
* Լիպարիտ Մանուկյան, հայ խորհրդային անատոմ
* Փետրվարի 15 - Արֆո Պետրոսյան, հայ գրականագետ (վ. 1985)
* Փետրվարի 22 - Տարաս Թուսուզյան, գեներալ
* Ապրիլի 2 - Խորեն Տեր-Հարության, հայազգի աշխարհահռչակ քանդակագործ (վ. 1991)
* Ապրիլի 13 - Սուսաննա Խաչատրյան, խաղողագործ-սելեկցիոներ, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր
* Հուլիսի 15 - Վալտեր Արամյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1994)
* Օգոստոս 11 - Լևոն Մադոյան հայ երաժիշտ-դուդուկահար, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (վ. 1964)
* Այծեմնիկ Զարդարյան - հայ քանդակագործուհի

## Մահեր
* Ապրիլի 8 - Հելենա Մոզեևսկա, լեհ դերասանուհի
* Սեպտեմբերի 18 - Օգյուստ Շուազի, ֆրանսիացի ինժեներ, ճարտարապետության պատմաբան և տեսաբան
* Հովհաննես Մանուչարյան, հայ նարոդնիկ

Կատեգորիա:1909
Կատեգորիա:Տարեթվեր