Մտքի ոստիկանություն

**Մտքի ոստիկանություն,** Ջորջ Օրուելի հակաուտոպիստական *[[1984 (գիրք)|«1984»]]* վեպում (Նորալեզվով՝  Thinkpol) Օվկիանա գերպետության գաղտնի ոստիկանություն է, որը բացահայտում և պատժում է մտքի հանցագործությունը (Ինգսոկի վարչակարգի կողմից չընդունված անձնական և քաղաքական մտքերը): Քրեական հոգեբանության և ամենուրեք առկա հսկողություն (տեղեկատուներ, հեռուստաէկրաններ, տեսախցիկներ և միկրոֆոններ) միջոցով Thinkpol-ը վերահսկում է Օվկիանիայի քաղաքացիներին և ձերբակալում բոլոր նրանց, ովքեր կատարել են մտքի հանցագործություն՝ մարտահրավեր նետելով կուսակցության «Մեծ Եղբոր» և *[[Ստատուս քվո|ստատուս քվոյի]]* իշխանությանը։

Օրուելը ոգեշնչվել է Խորհրդային Միությունում ՆԿՎԴ-ի կողմից տարակարծության հսկողության, վերահսկողության և պատժի մեթոդների իր դիտարկումներից և Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի իր փորձից։

## «1984» վեպում
1984 թվականին Օվկիանիայի կառավարությունը, որտեղ գերակշռում էր Ներքին կուսակցությունը, օգտագործում է նորալեզուն՝ անգլերենի խիստ պարզեցված տարբերակը՝ բնակչության խոսքը, գործողությունները և միտքը վերահսկելու համար՝ «չընդունված մտքերը» սահմանելով որպես մտքի հանցագործություն։ Նմանատիպ գործողությունների համար Thinkpol-ը  որպես պետության թշնամիներ ձերբակալում է պատմության գլխավոր հերոս Ուինսթոն Սմիթին և նրա սիրելիին՝ Ջուլիային։ Ուինսթոնի հետ զրույցի ժամանակ Ներքին կուսակցության անդամ և Thinkpol-ի գաղտնի սպա Օ'Բրայենը բացահայտում է, որ Thinkpol-ը կատարում է  «կեղծ դրոշի» գործողություններ՝ ձևացնելով, թե իրենք «Եղբայրության» անդամներ են, որպեսզի մտքի հանցագործներին գայթակղեն և ձերբակալեն։

Որպես գործակալ-սադրիչ՝ Օ'Բրայենը Ուինսթոնին տալիս է Օվկիանիա պետության թշնամու՝ Էմանուել Գոլդշտեյնի *The Theory and Practice of Oligarchical Collectivism* արգելված գրքի օրինակը։ Սակայն Օվկիանիայում «Եղբայրության» ճշմարիտ իրականությունը մնում է անորոշ, քանի որ Օ'Բրայենը հրաժարվում է Ուինսթոնին ասել, թե արդյոք Եղբայրությունն իրականում գոյություն ունի, թե ոչ։ Գիրքը բացատրում է, որ Օվկիանիայում ոչինչ արդյունավետ չէ, բացի Մտքի ոստիկանությունից, քանի որ Մտքի ոստիկանությունը միակ գործիքն է, որը պետք է արդյունավետորեն գործի, որպեսզի կուսակցությունը պահպանի վերահսկողությունը։ Յուրաքանչյուր ներքին և արտաքին կուսակցության քաղաքացու բնակարանում կա հեռուստաէկրան, որի միջոցով Thinkpol-ը աուդիովիզուալ հսկողություն է իրականացնում նրանց վարքագծի նկատմամբ՝ ոչ ավանդական կարծիքներ հայտնաբերելու և սեփական կյանքի հետ պայքարող անձի կողմից դրսևորվող հոգեբանական սթրեսի տեսանելի նշանները, ինչպիսիք են քնած ժամանակ ասված խոսքերը, հայտնաբերելու համար։ Thinkpol-ը  նաև լրտեսում և վերացնում է խելացի մարդկանց, ինչպիսին էր օրինակ բառարանագիր Սայմը, ով դառնում է անմարդկային՝ չնայած Կուսակցությանը և Մեծ Եղբորը իր անսասան հավատարմությանը։

Հնարավոր նահատակներին՝ տղամարդկանց և կանանց, որոնց մասին հանրային հիշողությունը կարող է հակակուսակցական դիմադրություն առաջացնել, վերացնելու համար մտքի հանցագործներին տանում են MiniLuv (Սիրո նախարարություն), որտեղ ThinkPol-ը  «կոտրում» է նրանց զրույցի, նվաստացման (բարոյական և ֆիզիկական) և 101-րդ սենյակում խոշտանգելու միջոցով։ Բանտարկյալներին ազատ արձակելով՝ ThinkPol-ը  ստիպում է նրանց անկեղծորեն ընդունել Ինգսոկի աշխարհայացքը և սիրել Մեծ Եղբորը։ Դրանից հետո ThinkPol-ը  ազատ է արձակում քաղաքականապես վերականգնված բանտարկյալներին՝ նրանց վերադարձնելով Օվկիանիայի հասարակության հիմնական հոսք։ Եթե ​​պարզվի, որ ազատ արձակված մտքի հանցագործները կատարել են ավելի շատ մտքի հանցագործություններ, ThinkPol-ը  նրանց կրկին ձերբակալում է հետագա հարցաքննությունների և խոշտանգումների, իսկ հետագայում՝ մահապատժի ենթարկելու համար, որն ավարտվում է դիակիզմամբ և նրանց «անմարդկային» դարձնելով։

Ավելին, Ներքին և Արտաքին կուսակցությունների յուրաքանչյուր անդամ, ով երբևէ ճանաչել է, ծանոթ է եղել կամ իմացել է որևէ անմարդկայինի մասին, պետք է մոռանա նրան, որպեսզի չգործի անմարդկայինին հիշելու մտավոր հանցագործությունը։ Մտքի հանցագործություններ կատարելու նման դադարը՝ գաղափարական ինքնակարգապահությունը և անկախ մտածողությունից հրաժարումը, վկայում են Նորալեզվի՝ որպես սոցիալական վերահսկողության միջոցի հաջողության մասին։ Ավելին, Minitrue-ն (Ճշմարտության նախարարությունը) պարտավոր է ոչնչացնել անմարդկայինի մասին բոլոր գրառումները։ Thinkpol-ը սովորաբար չի միջամտում պրոլեների՝ Օվկիանիայի աշխատավոր դասակարգի կյանքին, բայց նրանց շրջանում գործելու համար օգտագործում է գաղտնի գործակալ-սադրիչներ՝ լուրեր տարածելով՝ թակարդը գցելու, բացահայտելու և վերացնելու ցանկացած պրոլեի, ով ցուցաբերում է ինտելեկտ և անկախ մտքի կարողություն, ինչը կարող է հանգեցնել կուսակցության մշակութային գերիշխանության դեմ ապստամբության։

## Այլ կիրառություններ
Քսաներորդ դարի սկզբին՝ մինչև *«1984»*-ի հրատարակումը, Ճապոնիայի կայսրությունը (1868–1947), 1911 թվականին ստեղծեց Տոկուբեցու Կոտո Կեյսացուն («Հատուկ բարձրագույն ոստիկանություն»), քաղաքական ոստիկանական ուժ, որը հայտնի էր նաև որպես Շիսո Կեյսացու՝ Մտքի ոստիկանություն, որը հետաքննում և վերահսկում էր բնիկ քաղաքական խմբերին, որոնց գաղափարախոսությունները համարվում էին սպառնալիք Ճապոնիայի կողմից գաղութացված երկրների հասարակական կարգի համար։ Ժամանակակից կիրառության մեջ «Մտքի ոստիկանություն» տերմինը և դրա տարբերակները հաճախ վերաբերում են հասարակության քաղաքական կյանքում գաղափարական ուղղափառության փաստացի կամ ենթադրյալ պարտադրմանը: Հյուսիսային Կորեայում Պետական ​​անվտանգության նախարարությունը (ՊԱՆ) ստեղծվել է Կիմ դինաստիայի կողմից 1973 թվականին և հայտնի էր իր Սաենգ-գագ-գյոնգչալ («Հյուսիսային Կորեայի մտքի ոստիկանություն») մականունով, որտեղ ԿԺԴՀ-ում մտքերը վերահսկվում են ոչ միայն Սոնգբունի կաստայական համակարգի, այլև Կորեայի աշխատավորական կուսակցության կողմից։

## Տե՛ս նաև
* List of fictional secret police and intelligence organizations
* Brainwashing

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Գաղտնի ոստիկանություն
Կատեգորիա:Հորինված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ջորջ Օրուել