Կոստանդիոս II

**Կոստանդիոս II** (; **Ֆուլվիոս Հուլիոս Կոստանդիոս Օգոստոս**, ), Հռոմի կայսր 337–ից առ 361 թ.։ Կոստանդիանոս Մեծի երկրորդ որդին Ֆաուստայի հետ ամուսնությունից։ Ժառանգել է կայսրության գահը իր եղբայրներ՝ Կոստանդիանոս II-ի և Կոստանդի հետ միասին։

340 թ–ին Կոստանդիոս II–ի եղբայրների միջև ծագած քաղաքացիական պատերազմի արդյունքում Կոստանդիանոս II–ը սպանվում է և Կոստանդը դառնում է կայսրության արևմտյան մասի միակ տիրակալը մինչև 350 թ. երբ նա զոհ է գնում Մագնետիոսի ապստամբությանը։ Կոստանդիոս II–ը չի ընդունում Մագնետիոսին որպես գահակից և պատերազմ է նախաձեռնում նրա դեմ։ Մագնետիոսը ջախջախվում է երկու ճակատամարտերում և ինքնասպանություն գործում՝ թողնելով Կոստանդիոս II–ին ամբողջ կայսրության միահեծան տիրակալ։

Կոստանդիոս II–ի հետագա ռազմական գործողությունները գերմանական ցեղերի դեմ ընթացել են ընդհանուր առմամբ հաջող։ Նա ջախջախել է ալեմաններին 354–ին, անցել է Դանուբը և ջախջախել քվադերին և սարմատներին 357–ին։ Դրան հակառակ, նրա պատերազմները Սասանյան Պարսկաստանի դեմ ունեցել են փոփոխական արդյունքներ։

Քանի որ կայսրության հսկայական տարածքը միանձնյա կառավարելը դժվար էր՝ 351-ին Կոստանդիոս II–ը իր հորեղբոր որդուն՝ Կոստանդիոս Գալլոսին նշանակում է կրտսեր կառավարիչ՝ շնորհելով նրան «կեսար» տիտղոսը, սակայն երեք տարի անց նրան մահապատժի է ենթարկում՝ ստանալով տեղեկություններ Գալլոսի դաժան գործելաոճի վերաբերյալ Որոշ ժամանակ անց՝ 355-ին Կոստանդիոս II–ը «կեսար» է դարձնում իր հորեղբոր վերջին վերապրած որդուն Հուլիանոսին, որը հետագայում նրան հաջորդում է։

360-ին Հուլիանոսի բանակը հռչակում է նրան կայսր, ինչը հանգեցնում է քաղաքացիական պատերազմի նոր բռնկմանը։ Վճռական ճակատամարտը չի կայանում Կոստանդիոս II–ի հիվանդության և մահվան պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
### Անտիկ աղբյուրներ

*Ammianus Marcellinus. *Res Gestae*.
**Yonge, Charles Duke, trans. *Roman History*. London: Bohn, 1862. Online at Tertullian. Accessed 15 August 2009.
**Rolfe, J.C., trans. *History*. 3 vols. Loeb ed. London: Heinemann, 1939–52. Online at LacusCurtius. Accessed 15 August 2009.
**Hamilton, Walter, trans. *The Later Roman Empire (A.D. 354–378)*. Harmondsworth: Penguin, 1986. [Abridged edition]
*Athanasius of Alexandria.
***Festal Index*.
:**Atkinson, M., and Archibald Robertson, trans. *Festal Letters*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at Christian Classics Ethereal Library. Accessed 15 August 2009.
***Epistula encyclica* (*Encyclical letter*). Summer 339.
:**Atkinson, M., and Archibald Robertson, trans. *Encyclical letter*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent and Christian Classics Ethereal Library. Accessed 15 August 2009.
***Apologia Contra Arianos* (*Defense against the Arians*). 349.
:**Atkinson, M., and Archibald Robertson, trans. *Apologia Contra Arianos*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Accessed 14 August 2009.
***Apologia ad Constantium* (*Defense before Constantius*). 353.
:**Atkinson, M., and Archibald Robertson, trans. *Apologia ad Constantium*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Accessed 14 August 2009.
***Historia Arianorum* (*History of the Arians*). 357.
:**Atkinson, M., and Archibald Robertson, trans. *Historia Arianorum*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Accessed 14 August 2009.
***De Synodis* (*On the Councils of Arminium and Seleucia*). Autumn 359.
:**Newman, John Henry and Archibald Robertson, trans. *De Synodis*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Accessed 15 August 2009.
***Historia acephala*. 368&nbsp;–&nbsp;c. 420.
:**Robertson, Archibald, trans. *Historia Acephala*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent and Christian Classics Ethereal Library. Accessed 15 August 2009.
**Chronica minora* 1, 2.
**Mommsen, T., ed. *Chronica Minora saec. IV, V, VI, VII* 1, 2 (in Latin). *Monumenta Germaniae Historia*, Auctores Antiquissimi 9, 11. Berlin, 1892, 1894. Online at . Accessed 25 August 2009.
**Codex Theodosianus*.
**Mommsen, T. and Paul M. Meyer, eds. *Theodosiani libri XVI cum Constitutionibus Sirmondianis et Leges novellae ad Theodosianum pertinentes*2 (in Latin). Berlin: Weidmann, [1905] 1954. Complied by Nicholas Palmer, revised by Tony Honoré for Oxford Text Archive, 1984. Prepared for online use by R.W.B. Salway, 1999. Preface, books 1–8. Online at University College London  and the University of Grenoble . Accessed 25 August 2009.
**Unknown edition (in Latin). Online at AncientRome.ru. Accessed 15 August 2009.
**Codex Justinianus*.
**Scott, Samuel P., trans. *The Code of Justinian*, in *The Civil Law*. 17 vols. 1932. Online at the Constitution Society. Accessed 14 August 2009.
*Ephraem the Syrian. *Carmina Nisibena* (*Songs of Nisibis*).
**Stopford, J.T. Sarsfield, trans. *The Nisibene Hymns*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 13. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Accessed 16 August 2009.
**Bickell, Gustav, trans. *S. Ephraemi Syri Carmina Nisibena: additis prolegomenis et supplemento lexicorum Syriacorum* (in Latin). Lipetsk: Brockhaus, 1866. Online at Google Books. Accessed 15 August 2009.
**Epitome de Caesaribus*.
**Banchich, Thomas M., trans. *A Booklet About the Style of Life and the Manners of the Imperatores*. *Canisius College Translated Texts* 1. Buffalo, NY: Canisius College, 2009. Online at De Imperatoribus Romanis. Accessed 15 August 2009.
*Eunapius. *Lives of the Sophists*.
*Eusebius of Caesarea.
***Oratio de Laudibus Constantini* (*Oration in Praise of Constantine*, sometimes the *Tricennial Oration*).
:**Richardson, Ernest Cushing, trans. *Oration in Praise of Constantine*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 1. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Accessed 16 August 2009.
***Vita Constantini* (*Life of Constantine*).
:**Richardson, Ernest Cushing, trans. *Life of Constantine*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 1. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Accessed 25 August 2009.
*Eutropius. *Historiae Romanae Breviarium*.
**Watson, John Selby, trans. *Abridgment of Roman History*. London: George Bell & Sons, 1886. Revised and edited for Tertullian by Roger Pearse, 2003. Online at Tertullian. Accessed 11 June 2010.
*Festus. *Breviarium*.
**Banchich, Thomas M., and Jennifer A. Meka, trans. *Breviarium of the Accomplishments of the Roman People*. *Canisius College Translated Texts* 2. Buffalo, NY: Canisius College, 2001. Online at De Imperatoribus Romanis. Accessed 15 August 2009.
*Firmicus Maternus. *De errore profanarum religionum* (*On the error of profane religions*).
**Baluzii and Rigaltii, eds. *Divi Cæcilii Cypriani, Carthaginensis Episcopi, Opera Omnia; accessit J. Firmici Materni, Viri Clarissimi, De Errore Profanarum Religionum* (in Latin). Paris: Gauthier Brothers and the Society of Booksellers, 1836. Online at Google Books. Accessed 15 August 2009.
*Hilary of Poitiers. *Ad Constantium* (*To Constantius*).
**Feder, Alfred Leonhard, ed. *S. Hilarii episcopi Pictaviensis Tractatus mysteriorum. Collectanea Antiariana Parisina (fragmenta historica) cum appendice (liber I Ad Constantium). Liber ad Constantium imperatorem (Liber II ad Constantium). Hymni. Fragmenta minora. Spuria* (in Latin). In the *Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum*, Vol. 65. Vienna: Tempsky, 1916.
**Itinerarium Alexandri* (*Itinerary of Alexander).
**Mai, Angelo, ed. *Itinerarium Alexandri ad Constantium Augustum, Constantini M. Filium* (in Latin). Regiis Typis, 1818. Online at [https://books.google.am/books†id=LaB9JC1Fm6kC Google Books]. Accessed 15 August 2009.
**Davies, Iolo, trans. *Itinerary of Alexander*. 2009. Online at [http://papyri.info/idp_static/current/ddb-citations-p+abinn.html DocStoc]. Accessed 15 August 2009.
*Jerome.
***Chronicon* (*Chronicle*).
:**Pearse, Roger, *et al*., trans. *The Chronicle of St. Jerome*, in *Early Church Fathers: Additional Texts*. Tertullian, 2005. Online at [http://www.tertullian.org/fathers/jerome_chronicle_00_eintro.htm Tertullian]. Accessed 14 August 2009.
***de Viris Illustribus* (*On Illustrious Men*).
:**Richardson, Ernest Cushing, trans. *De Viris Illustribus (On Illustrious Men)*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 3. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at [http://www.newadvent.org/fathers/2708.htm New Advent]. Accessed 15 August 2009.
*Julian.
**Wright, Wilmer Cave, trans. *Works of the Emperor Julian*. 3 vols. Loeb ed. London: Heinemann, 1913. Online at the Internet Archive: [https://archive.org/details/workswithenglish01juliuoft Vol. 1], [https://archive.org/details/workswithenglish02juliuoft 2], [https://archive.org/details/workswithenglish03juliuoft 3].
*Libanius. *Oratio* 59 (*Oration* 59).
**M.H. Dodgeon, trans. *The Sons of Constantine: Libanius Or. LIX*. In *From Constantine to Julian: Pagan and Byzantine Views, A Source History*, edited by S.N.C. Lieu and [[Dominic Montserrat]], 164–205. London: Routledge, 1996. ISBN 0-415-09336-8
**Origo Constantini Imperatoris*.
**Rolfe, J.C., trans. *Excerpta Valesiana*, in vol. 3 of Rolfe's translation of Ammianus Marcellinus' *History*. Loeb ed. London: Heinemann, 1952. Online at [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Excerpta_Valesiana/1*.html LacusCurtius]. Accessed 16 August 2009.
**Papyri Abinnaeus*.
***The Abinnaeus Archive: Papers of a Roman Officer in the Reign of Constantius II* (in Greek). Duke Data Bank of Documentary Papyri. Online at [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus:text:1999.05.0052&query=document%3D%231 Perseus] and the [http://papyri.info/idp_static/current/ddb-citations-p+abinn.html Duke Data Bank]. Accessed 15 August 2009.
**Papyri Laurentius*.
***Dai Papiri della Biblioteca Medicea Laurenziana* (in Greek). Duke Data Bank of Documentary Papyri. Online at [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text;jsessionid=AC847D304432C05A3A6019E311003F54?doc=Perseus:text:1999.05.0147 Perseus] and the [http://papyri.info/idp_static/current/ddb-citations-p+laur.html Duke Data Bank]. Accessed 15 August 2009.
*Philostorgius. *Historia Ecclesiastica*.
**Walford, Edward, trans. *Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius, Compiled by Photius, Patriarch of Constantinople*. London: Henry G. Bohn, 1855. Online at [http://www.tertullian.org/fathers/philostorgius.htm Tertullian]. Accessed 15 August 2009.
*Socrates. *Historia Ecclesiastica* (*History of the Church*).
**Zenos, A.C., trans. *Ecclesiastical History*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 2. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at [http://www.newadvent.org/fathers/2601.htm New Advent]. Accessed 14 August 2009.
*Sozomen. *Historia Ecclesiastica* (*History of the Church*).
**Hartranft, Chester D. *Ecclesiastical History*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 2. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at [http://www.newadvent.org/fathers/2602.htm New Advent]. Accessed 15 August 2009.
*Sulpicius Severus. *Sacred History*.
**Roberts, Alexander, trans. *Sacred History*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 11. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1894. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at [http://www.newadvent.org/fathers/3505.htm New Advent]. Accessed 14 August 2009.
*Theodoret. *Historia Ecclesiastica* (*History of the Church*).
**Jackson, Blomfield, trans. *Ecclesiastical History*. From *Nicene and Post-Nicene Fathers*, Second Series, Vol. 3. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at [http://www.newadvent.org/fathers/2702.htm New Advent]. Accessed 15 August 2009.
*Themistius. *Orationes* (*Orations*).
*[[Theophanes the Confessor|Theophanes]]. *Chronicle*.
*[[Joannes Zonaras|Zonaras]]. *Extracts of History*.
*Zosimus. *Historia Nova* (*New History*).
**Unknown trans. *The History of Count Zosimus*. London: Green and Champlin, 1814. Online at [http://www.tertullian.org/fathers/zosimus00_intro.htm Tertullian]. Accessed 15 August 2009. [An unsatisfactory edition.]
**Unknown trans. *Histoire Nouvelle* and *ΖΩΣΙΜΟΥ ΚΟΜΙΤΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΙΣΚΟΣΥΝΗΓΟΡΟΥ* (in French and Greek). Online at the [http://pot-pourri.fltr.ucl.ac.be/files/aclassftp/TEXTES/Zosimus/ Catholic University of Louvain] . Accessed 16 November 2009.


=== Ժամանակակից աղբյուրներ ===

* Banchich, T.M., 'DIR-Gallus' from *De Imperatoribus Romanis* [http://www.roman-emperors.org/gallus.htm]
* Dignas, B. & Winter, E., *Rome and Persia in Late Antiquity* (Cambridge University Press, 2007)
* DiMaio, M., and Frakes, R., 'DIR-Constantius II' from *De Imperatoribus Romanis* [http://www.roman-emperors.org/constaii.htm "Constantius II,"].
* Gaddis, M., *There is No Crime for Those who Have Christ* (University of California Press, 2005).„
* Hunt, *Constantius II in the Ecclesiastical Historians*orians, Ph.D. diss. (Fordham University, 2010), AAT 3431914.
* Jones, A.H.M, *The Later Roman Empire, 284–602: a Social, Economic and Administrative Survey* (Baltimore: Johns Hopkins University, 1986)
* Kent, J.P.C., Hirmer, M. & Hirmer, A. *Roman Coins* (Thames and Hudson, 1978)
* Odahl, C.M., *Constantine and the Christian Empire* (Routledge, 2004)
* Pelikan, J.J., *The Christian Tradition* (University of Chicago, 1989)
* Potter, D.S., *The Roman Empire at Bay: AD 180–395* (Routledge, 2004)
* Salzman, M.R., *The Making of a Christian Aristocracy: Social and Religious Change in the Western Roman Empire* (Harvard University Press, 2002)
* Schäfer, P., *The History of the Jews in the Greco-Roman World* (Routledge, 2003)
* Vagi, D.L. & Coquand, T., *Coinage and History of the Roman Empire* (Taylor & Francis, 2001)
* Vasiliev, A.A., *History of the Byzantine Empire 324–1453'' (University of Wisconsin Press, 1958)

Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Փլավիոսներ