Նոր էթիկա

**Նոր էթիկա** **(****)**, բարեփոխումների շարժում, որ ծավալվել է Գերմանական կայսրությունում մոտ 1900 թվականին։ Շարժման առաջատար դեմքերն էին հիմնադիր Հելեն Շտյոկերը և կանանց իրավունքների պաշտպան Մարիա Լիշնևսկան։

## Փիլիսոփայական հիմքեր
Շարժումը հիմնված էր Ֆրիդրիխ Նիցշեի բոլոր արժեքների վերագնահատման վրա։ Կողմնակիցները պահանջում էին, որ ավանդական հիերարխիաները փոխարինվեն, փիլիսոփայորեն հիմնավորվեն և հանրային քննարկման ենթարկվեն։ Ըստ նրանց՝ սերը պետք է զբաղեցներ ամենաբարձր դիրքը՝ արտացոլելով շարժման քրիստոնեական արմատները, հատկապես հաշվի առնելով, որ նախաձեռնող Հելեն Շտյոկերը ստացել էր խիստ բողոքական դաստիարակություն։

Այնուամենայնիվ, Նոր էթիկայում սերը պետք է ինտեգրեր հոգևորը և ֆիզիկականը։ Ինչպես բացատրում էր Մարիա Լիշնևսկան՝ սեռական կյանքը «անփոխարինելի է յուրաքանչյուր մարդու առողջության, բարոյականության և երջանկության համար»։

## Կանանց հարց և տնտեսական անկախություն
Նոր էթիկայի մեկ այլ հիմնական նպատակն էր լուծել 1900 թվականի շրջանում կանանց առջև ծառացած խնդիրը՝ ընտանիքը և կարիերան համատեղելու, լիարժեք մայրություն ապահովելու և միաժամանակ աշխատող կին լինելու հարցում։ Շարժումը պահանջում էր, որ տղամարդկանց և կանանց միջև հարաբերությունները անջատվեն տնտեսական հարցերից։ Կոնկրետ՝ սա ենթադրում էր.

* Բոլոր կրթական ուղիները պետք է բաց լինեին կանանց համար
* Կանայք պետք է կարողանային զբաղվել իրենց ընտրած մասնագիտությամբ
* Պետք է ապահովվեր մայրության նպաստ

Այսպիսով, Նոր էթիկան նաև արտահայտում և պահանջում էր անհատական ինքնապատասխանատվություն։

## Սեռականություն և ամուսնություն
Ֆիզիկական սիրո նկատմամբ աճող արժեքը հանգեցրել է այն դիրքորոշմանը, որ սեռականությունը պետք է հասանելի լիներ յուրաքանչյուր չափահասի համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ այս պահանջը հատկապես արդիական էր, քանի որ շատ մարդիկ համարվում էին ամուսնության համար անպիտան՝ կայուն մասնագիտություն չունեցող տղամարդիկ, «ընկած կանայք», ինչպես նաև երիտասարդ չափահասներ, օրինակ՝ ուսանողներ

Թեև Նոր էթիկայի կողմնակիցները միշտ շեշտում էին, որ չեն մտադրվում վերացնել ամուսնությունը, նրանք պաշտպանում էին, որ համատեղ կյանքը պետք է դիտարկվի ամուսնությանը հավասար։ Ավելին, շարժման առաջնորդները իրենց համարում էին ամուսնության պաշտպաններ՝ ձգտելով ավելորդ դարձնել մարմնավաճառությունը և տնտեսապես մոտիվացված այլ սեռական հարաբերությունները։ Ադել Շրայբերը ձևակերպել է հիմնական հարցը. «Ինչպե՞ս պետք է կառուցվի ամուսնությունը, որպեսզի ապահովվեն բազմաթիվ լավ ամուսնությունների հնարավորություններ»։

Աբորտի իրավունքի պահանջը սերտորեն կապված էր եվգենիկայի և «ռասայական կատարելագործման» գաղափարների հետ։ Այնուամենայնիվ, Նոր էթիկայի կողմնակիցները հեռու էին նացիստական գաղափարախոսությունից և դրա մարդասպան աշխարհայացքից։ Շտյոքերի նման՝ շատ կողմնակիցներ խստորեն հալածվեցին նացիստների կողմից։

## Տարածում և ընդունելություն
Մայրերի առողջության պաշտպանության դաշնային ասոցիացիայի «Նոր սերունդ» հրատարակությունը հարթակ է ստեղծել «Նոր էթիկայի» համար՝ հնարավորություն տալով տարածել դրա իդեալները։ «Նոր էթիկան» վիճահարույց շարժում էր և հատկապես մերժվել է պահպանողական կանանց շարժման կողմից։

## Գրականություն
* Hedwig Dohm u.a. (Hg.): Ehe? Zur Reform der sexuellen Moral. Berlin 1905. 
* Annegret Stopczyk-Pfundstein: Philosophin der Liebe. Helene Stöcker. Die "Neue Ethik" um 1900 in Deutschland und ihr philosophisches Umfeld bis heute. Stuttgart 2003 
* Susanne Omran: Frauenbewegung und "Judenfrage". Diskurse um Rasse und Geschlecht nach 1900. Frankfurt: Campus, 1999, insbes. S. 374–435 
* Katharine Anthony: Feminism in Germany and Scandinavia. New York 1915, S. 93–96 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանական կայսրություն
Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա