Տրամադրության խանգարում

**Տրամադրության խանգարում**,  նաև հայտնի է որպես աֆեկտիվ խանգարում, հոգեկան և վարքային խանգարման վիճակների ցանկացած խումբ, որտեղ անձի տրամադրության խանգարումը հիմնական հիմքում ընկած հատկանիշն է։ Դասակարգումը գտնվում է Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկում (DSM) և հիվանդությունների միջազգային դասակարգման (ICD) վանկում։

Տրամադրության խանգարումները բաժանվում են յոթ խմբերի, ներառյալ աննորմալ բարձր տրամադրություն, ինչպիսիք են մոլուցքը կամ հիպոմանիան, դեպրեսիվ տրամադրություն, որից ամենահայտնին և հետազոտվածը խոշոր դեպրեսիվ խանգարումն է (MDD) (այլապես հայտնի է որպես կլինիկական դեպրեսիա, միաբևեռ դեպրեսիա կամ խոշոր դեպրեսիա); և տրամադրություններ, որոնք պտտվում են մոլուցքի և դեպրեսիայի միջև, որը հայտնի է որպես երկբևեռ խանգարում (BD) (նախկինում հայտնի է որպես մոլագար դեպրեսիա)։ Կան դեպրեսիվ խանգարումների կամ հոգեբուժական սինդրոմների մի քանի ենթատեսակներ, որոնք ունեն ավելի քիչ ծանր ախտանիշներ, ինչպիսիք են դիսթիմիկ խանգարումը (նման է ԱՀՇ-ին, բայց ավելի երկարատև և ավելի համառ, թեև հաճախ ավելի մեղմ) և ցիկլոթիմիկ խանգարումը (նման է, բայց ավելի մեղմ, քան BD)։
մինի|Տուբերկուլյոզ առաջացնող պաթոգեն բակտերիաների սկանավորող էլեկտրոնային միկրոգրաֆիա
Որոշ դեպքերում անհատի մոտ կարող են լինել մեկից ավելի տրամադրության խանգարումներ, ինչպիսիք են երկբևեռ խանգարումը և դեպրեսիվ խանգարումը։ Եթե տրամադրության խանգարումը և շիզոֆրենիան երկուսն էլ առկա են անհատի մոտ, դա հայտնի է որպես շիզոաֆեկտիվ խանգարում։ Տրամադրության խանգարումները կարող են նաև առաջանալ նյութից կամ առաջանալ ի պատասխան բժշկական վիճակի։

Անգլիացի հոգեբույժ Հենրի Մոդսլին առաջարկեց աֆեկտիվ խանգարումների համընդհանուր կատեգորիա։ Այնուհետև տերմինը փոխարինվեց տրամադրության խանգարմամբ, քանի որ վերջին տերմինը վերաբերում է հիմքում ընկած կամ երկայնական հուզական վիճակին, մինչդեռ առաջինը վերաբերում է ուրիշների կողմից նկատված արտաքին արտահայտությանը։

## Դասակարգում
### Դեպրեսիվ խանգարումներ
մինի|
* Խոշոր դեպրեսիվ խանգարում (MDD), որը սովորաբար կոչվում է խոշոր դեպրեսիա, միաբևեռ դեպրեսիա կամ կլինիկական դեպրեսիա, որտեղ մարդը ունենում է մեկ կամ մի քանի հիմնական դեպրեսիվ դրվագ։ Մեկ դրվագից հետո խոշոր դեպրեսիվ խանգարում (մեկ դրվագ) կախտորոշվի։ Մեկից ավելի դրվագներից հետո ախտորոշումը դառնում է Խոշոր դեպրեսիվ խանգարում (կրկնվող)։ Առանց մոլուցքի ժամանակաշրջանների դեպրեսիան երբեմն կոչվում է միաբևեռ դեպրեսիա, քանի որ տրամադրությունը մնում է ստորին «բևեռում» և չի բարձրանում ավելի բարձր, մանիկական «բևեռ», ինչպես երկբևեռ խանգարման դեպքում։
* Խոշոր դեպրեսիվ դրվագով կամ խոշոր դեպրեսիվ խանգարում ունեցող անհատները ինքնասպանության բարձր ռիսկի են ենթարկվում։ Բուժաշխատողից օգնություն և բուժում փնտրելը կտրուկ նվազեցնում է անհատի ինքնասպանության ռիսկը։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ հարցնելը, թե արդյոք ընկճված ընկերը կամ ընտանիքի անդամը մտածել է ինքնասպանության մասին, արդյունավետ միջոց է բացահայտելու ռիսկի ենթարկվածներին, և դա որևէ կերպ չի «ստեղծում» գաղափարը կամ չի մեծացնում անհատի ինքնասպանության ռիսկը։ Եվրոպայում իրականացված համաճարակաբանական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այս պահին աշխարհի բնակչության մոտավորապես 8,5 տոկոսն ունի դեպրեսիվ խանգարում։ Թվում է, թե ոչ մի տարիքային խումբ ազատված չէ դեպրեսիայից, և ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ դեպրեսիան դրսևորվում է 6 ամսական երեխաների մոտ, ովքեր բաժանվել են իրենց մայրերից։ Այնուամենայնիվ, ԱՀՇ տարածվածության մեջ մշակույթների միջև կարող են լինել տարբերություններ՝ պայմանավորված մշակութային ազդեցություններով, որոնք «վիճարկում են հոգեբուժական խանգարումների սահմանումը և ախտորոշումը», ինչպես երևում է Պարկերի և այլոց կողմից կատարված ուսումնասիրության մեջ։ որը չինականում ուսումնասիրել է ԱՀՇ-ն։ Դեպրեսիվ խանգարումը (նաև հայտնի է որպես դեպրեսիա) ընդհանուր հոգեկան խանգարում է։ Դա ներառում է դեպրեսիվ տրամադրություն կամ հաճույքի կամ գործունեության նկատմամբ երկարատև հետաքրքրության կորուստ։ Դեպրեսիան տարբերվում է տրամադրության կանոնավոր փոփոխություններից և առօրյա կյանքի հանդեպ ունեցած զգացմունքներից։ Դա կարող է ազդել կյանքի բոլոր ոլորտների վրա։ Դեպրեսիան կարող է պատահել յուրաքանչյուրի հետ։ Մարդիկ, ովքեր ապրել են չարաշահումների, ծանր կորուստների կամ այլ սթրեսային իրադարձությունների միջով, ավելի հավանական է, որ զարգանան դեպրեսիա։
* Դեպրեսիվ խանգարումը հաճախակի է առաջնային բուժօգնության և ընդհանուր հիվանդանոցային պրակտիկայում, բայց հաճախ չի հայտնաբերվում։ Չճանաչված դեպրեսիվ խանգարումը կարող է դանդաղեցնել վերականգնումը և վատթարացնել ֆիզիկական հիվանդության կանխատեսումը, հետևաբար կարևոր է, որ բոլոր բժիշկները կարողանան ճանաչել վիճակը, բուժել ավելի քիչ ծանր դեպքերը և բացահայտել նրանց, ովքեր պահանջում են մասնագետի խնամք։ Ախտորոշիչները ճանաչում են մի քանի ենթատեսակներ կամ դասընթացի բնութագրիչներ.
* Ատիպիկ դեպրեսիան (AD) բնութագրվում է տրամադրության ռեակտիվությամբ (պարադոքսալ անեդոնիա) և դրականությամբ, [պահանջվում է պարզաբանում] զգալի քաշի ավելացում կամ ախորժակի ավելացում («հարմարավետ սնունդ»), ավելորդ քուն կամ քնկոտություն (հիպերսոմնիա), վերջույթների ծանրության սենսացիա, որը հայտնի է որպես կապարի կաթված և զգալի սոցիալական խանգարում, որպես միջանձնային ընկալվող մերժման նկատմամբ գերզգայունության հետևանք։ Այս ենթատեսակի չափման դժվարությունները հանգեցրել են դրա վավերականության և տարածվածության վերաբերյալ հարցերի։
* Մելանխոլիկ դեպրեսիան բնութագրվում է հաճույքի կորստով (անհեդոնիա) մեծ մասում կամ բոլոր գործողություններում, հաճելի գրգռիչների նկատմամբ ռեակտիվության ձախողում, դեպրեսիվ տրամադրություն ավելի ցայտուն, քան վիշտը կամ կորուստը, ախտանիշների վատթարացումը առավոտյան ժամերին, վաղ ժամանակներում։ -առավոտյան արթնացում, հոգեմետորական հետամնացություն, ավելորդ քաշի կորուստ (չշփոթել նյարդային անորեքսիայի հետ) կամ չափից ավելի մեղքի զգացում։
* Հոգեբանական խոշոր դեպրեսիա (PMD) կամ պարզապես հոգեկան դեպրեսիա, տերմին է խոշոր դեպրեսիվ դրվագի համար, մասնավորապես մելանխոլիկ բնույթի, որտեղ հիվանդը զգում է հոգեկան ախտանիշներ, ինչպիսիք են զառանցանքները կամ, ավելի հազվադեպ, հալյուցինացիաները։ Սրանք առավել հաճախ համընկնում են տրամադրության հետ (բովանդակությունը համընկնում է դեպրեսիվ թեմաների հետ)։
* Կատատոնիկ դեպրեսիան խոշոր դեպրեսիայի հազվագյուտ և ծանր ձև է, որը ներառում է շարժողական վարքի և այլ ախտանիշների խախտում։ Այստեղ մարդը համր է և համարյա թմբիր, կամ անշարժ է, կամ ցուցադրում է աննպատակ կամ նույնիսկ տարօրինակ շարժումներ։ Կատատոնիկ ախտանշանները կարող են առաջանալ նաև շիզոֆրենիայի կամ մոլագարության դրվագների ժամանակ կամ կարող են պայմանավորված լինել չարորակ նեյրոէլպտիկ համախտանիշով:մինի|304x304փքս| class="wikitable" !Տեսակ |Մոլագարությունից տառապող կին
* Հետծննդյան դեպրեսիան (PPD) նշված է որպես դասընթացի ցուցիչ DSM-IV-TR-ում; այն վերաբերում է ինտենսիվ, կայուն և երբեմն խանգարող դեպրեսիաներին, որոնք ապրում են կանայք ծննդաբերությունից հետո։ Հետծննդաբերական դեպրեսիան, որն ազդում է կանանց 10-15%-ի վրա, սովորաբար դրսևորվում է ծննդաբերությունից հետո երեք ամսվա ընթացքում և տևում մինչև երեք ամիս։ Ծննդաբերությունից հետո առաջին մի քանի շաբաթվա ընթացքում կանանց մոտ բավականին տարածված է հոգնածության և տխրության կարճատև զգացում; Այնուամենայնիվ, հետծննդյան դեպրեսիան տարբեր է, քանի որ այն կարող է առաջացնել զգալի դժվարություններ և խանգարել տանը, աշխատավայրում կամ դպրոցում, ինչպես նաև, հնարավոր է, դժվարություններ ընտանիքի անդամների, ամուսինների կամ ընկերների հետ հարաբերություններում կամ նույնիսկ նորածինների հետ կապվելու հետ կապված խնդիրներ։ Կրծքով կերակրող կանանց հետծննդյան հիմնական դեպրեսիվ խանգարումների և այլ միաբևեռ դեպրեսիաների բուժման ժամանակ նորտրիպտիլինը, պարոքսետինը (Paxil) և սերտրալինը (Zoloft) ընդհանուր առմամբ համարվում են նախընտրելի դեղամիջոցներ։ Տրամադրության խանգարումների անձնական կամ ընտանեկան պատմություն ունեցող կանայք հատկապես բարձր ռիսկի են ենթարկվում հետծննդյան դեպրեսիայի զարգացման համար։
* Նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարում (PMDD) նախադաշտանային սինդրոմի ծանր և հաշմանդամ ձև է, որն ազդում է դաշտանային կանանց 3-8%-ի վրա։ Խանգարումը բաղկացած է «աֆեկտիվ, վարքային և սոմատիկ ախտանիշների կլաստերից», որոնք ամսական կրկնվում են դաշտանային ցիկլի լյուտալային փուլում[21]: PMDD-ն ավելացվել է դեպրեսիվ խանգարումների ցանկին Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկում 2013 թվականին։ Խանգարման ճշգրիտ պաթոգենեզը դեռևս պարզ չէ և հանդիսանում է ակտիվ հետազոտական թեմա։ PMDD-ի բուժումը հիմնականում հիմնված է հակադեպրեսանտների վրա, որոնք կարգավորում են սերոտոնինի մակարդակը գլխուղեղում սերոտոնինի վերադարձի ինհիբիտորների միջոցով, ինչպես նաև օվուլյացիայի ճնշումը հակաբեղմնավորիչների միջոցով:[մինի|1. Ծայրային ուղեղ ([Մեծ կիսագնդեր)  2. Միջանկյալ ուղեղ (Միջանկյալ ուղեղ)  3. Միջին ուղեղ (Միջանկյալ ուղեղ)  4. Միջին ուղեղ  5. Կամուրջ  6. Ուղեղիկ  7. Երկարավուն ուղեղ  8. Ողնուղեղ]]
* Սեզոնային աֆեկտիվ խանգարումը (SAD), որը նաև հայտնի է որպես «ձմեռային դեպրեսիա» կամ «ձմեռային բլյուզ», բնորոշիչ է։ Որոշ մարդիկ ունեն սեզոնային օրինաչափություն, որտեղ դեպրեսիվ դրվագները հայտնվում են աշնանը կամ ձմռանը և վերանում են գարնանը։ Ախտորոշումը դրվում է, եթե առնվազն երկու դրվագ տեղի է ունեցել ավելի ցուրտ ամիսներին, իսկ մյուս ժամանակներում ոչ մեկը երկու տարվա ընթացքում կամ ավելի երկար ժամանակահատվածում։ Սովորաբար ենթադրվում է, որ մարդիկ, ովքեր ապրում են ավելի բարձր լայնություններում, հակված են ձմռանը ավելի քիչ արևի լույսի ենթարկվել, և, հետևաբար, ունենում են SAD-ի ավելի բարձր տեմպեր, բայց այս առաջարկի համաճարակաբանական աջակցությունը ուժեղ չէ (և լայնությունը միակ որոշիչը չէ արևի լույսը հասնում է աչքերին ձմռանը)։ Ասում են, որ այս խանգարումը կարելի է բուժել լուսային թերապիայի միջոցով։ SAD-ը նաև ավելի տարածված է այն մարդկանց մոտ, ովքեր ավելի երիտասարդ են և սովորաբար ավելի շատ են ազդում կանանց, քան տղամարդկանց մոտ։
* Դիստիմիան միաբևեռ դեպրեսիայի հետ կապված վիճակ է, որտեղ ակնհայտ են ֆիզիկական և ճանաչողական նույն խնդիրները, բայց դրանք այնքան էլ ծանր չեն և հակված են ավելի երկար տևելու (սովորաբար առնվազն 2 տարի)։ Դիստիմիայի բուժումը հիմնականում նույնն է, ինչ մեծ դեպրեսիայի դեպքում, ներառյալ հակադեպրեսանտ դեղամիջոցները և հոգեթերապիան։
* Կրկնակի դեպրեսիան կարող է սահմանվել որպես բավականին ճնշված տրամադրություն (դիստիմիա), որը տևում է առնվազն երկու տարի և դրսևորվում է ծանր դեպրեսիայի ժամանակաշրջաններով։
* Չճշտված դեպրեսիվ խանգարումը նշանակված է 311 ծածկագրով դեպրեսիվ խանգարումների համար։ DSM-5-ում չճշտված դեպրեսիվ խանգարումը ներառում է ախտանիշեր, որոնք բնորոշ են դեպրեսիվ խանգարումներին և առաջացնում են զգալի ֆունկցիայի խանգարում, բայց չեն համապատասխանում որևէ կոնկրետ դեպրեսիվ խանգարումների ախտորոշման չափանիշներին։ DSM-IV-ում սա կոչվում էր դեպրեսիվ խանգարում, որը այլ կերպ չի նշվում։
* Անհատականության դեպրեսիվ խանգարումը (DPD) հակասական հոգեբուժական ախտորոշում է, որը ցույց է տալիս դեպրեսիվ հատկանիշներով անհատականության խանգարում։ Սկզբնապես ներառված էր DSM-II-ում, դեպրեսիվ անհատականության խանգարումը հեռացվեց DSM-III և DSM-III-R-ից։ Վերջերս այն վերանայվել է որպես ախտորոշում վերականգնելու համար։ Անհատականության դեպրեսիվ խանգարումը ներկայումս նկարագրված է DSM-IV-TR-ի Հավելված B-ում՝ որպես հետագա ուսումնասիրության արժանի։
* Կրկնվող կարճատև դեպրեսիա (RBD), որը տարբերվում է հիմնական դեպրեսիվ խանգարումից հիմնականում տևողության տարբերությամբ։ RBD-ով մարդիկ ունենում են դեպրեսիվ դրվագներ մոտավորապես ամիսը մեկ անգամ, առանձին դրվագներով, որոնք տևում են երկու շաբաթից պակաս և սովորաբար 2-3 օրից պակաս։ RBD-ի ախտորոշումը պահանջում է, որ դրվագները տեղի ունենան առնվազն մեկ տարվա ընթացքում և իգական սեռի հիվանդների մոտ՝ անկախ դաշտանային ցիկլից։ Կլինիկական դեպրեսիա ունեցող մարդիկ կարող են զարգանալ RBD, և հակառակը, և երկու հիվանդություններն էլ ունեն նմանատիպ ռիսկեր։
* Փոքր դեպրեսիվ խանգարում կամ պարզապես աննշան դեպրեսիա, որը վերաբերում է դեպրեսիայի, որը չի համապատասխանում խոշոր դեպրեսիայի լիարժեք չափանիշներին, բայց որի դեպքում առնվազն երկու ախտանիշ առկա է երկու շաբաթվա ընթացքում։

## Երկբևեռ խանգարումներ
* Երկբևեռ խանգարում (BD) (նաև կոչվում է «մանիակալ դեպրեսիա» կամ «մանիակալ-դեպրեսիվ խանգարում»), անկայուն հուզական վիճակ, որը բնութագրվում է աննորմալ, մշտական բարձր տրամադրության (մոլուցքի) և ցածր տրամադրության (դեպրեսիա) ցիկլերով, որը նախկինում եղել է։ հայտնի է որպես «մանիակալ դեպրեսիա» (և որոշ դեպքերում արագ հեծանվավազք, խառը վիճակներ և փսիխոտիկ ախտանիշներ) Ենթատեսակները ներառում են.
* Երկբևեռ I-ն առանձնանում է մեկ կամ մի քանի մանիակալ դրվագների կամ խառը դրվագների առկայությամբ կամ պատմությամբ՝ խոշոր դեպրեսիվ դրվագներով կամ առանց դրա։ Երկբևեռ I խանգարման ախտորոշման համար դեպրեսիվ դրվագ չի պահանջվում, սակայն դեպրեսիվ դրվագները սովորաբար հիվանդության ընթացքի մի մասն են կազմում։
* Երկբևեռ II, որը բաղկացած է կրկնվող ընդհատվող հիպոմանիկ և դեպրեսիվ դրվագներից կամ խառը դրվագներից։
* Ցիկլոտիմիան երկբևեռ խանգարման ձև է, որը բաղկացած է կրկնվող հիպոմանիկ և դիսթիմիկ դրվագներից, բայց ոչ լրիվ մանիակալ դրվագներից կամ լրիվ խոշոր դեպրեսիվ դրվագներից։
* Այլ կերպ չնշված երկբևեռ խանգարումը (BD-NOS), որը երբեմն կոչվում է «ենթաշեմ» երկբևեռ, ցույց է տալիս, որ հիվանդն ունի որոշ ախտանիշեր երկբևեռ սպեկտրում (օրինակ՝ մոլագար և դեպրեսիվ ախտանիշեր), բայց լիովին չի համապատասխանում երեք ֆորմալներից որևէ մեկին։ վերը նշված երկբևեռ DSM-IV ախտորոշումները։
* Ենթադրվում է, որ չափահաս բնակչության մոտավորապես 1%-ը ունի երկբևեռ I, ևս 1%-ը՝ երկբևեռ II կամ ցիկլոտիմիա, և ինչ-որ տեղ 2%-ից 5%-ի մոտ երկբևեռ խանգարման «ենթաշեմային» ձևեր։ Ավելին, երկբևեռ խանգարումով հիվանդանալու հավանականությունը ծնողներից մեկի մոտ 15-30% է։ Ռիսկը, երբ երկու ծնողներն էլ ունեն այն, կազմում է 50-75%։ Բացի այդ, եթե երկբևեռ եղբայրների և քույրերի դեպքում ռիսկը կազմում է 15–25%, նույնական երկվորյակների դեպքում՝ մոտ 70%։

## Նյութից առաջացած
Տրամադրության խանգարումը կարող է դասակարգվել որպես նյութից առաջացած, եթե դրա պատճառաբանությունը կարող է հետագծվել հոգեակտիվ դեղամիջոցի կամ այլ քիմիական նյութի անմիջական ֆիզիոլոգիական հետևանքների վրա, կամ եթե տրամադրության խանգարման զարգացումը տեղի է ունեցել նյութի թունավորման կամ դուրսբերման հետ միաժամանակ։ Բացի այդ, անհատը կարող է ունենալ տրամադրության խանգարում, որը համակցված է թմրամիջոցների չարաշահման խանգարման հետ։ Նյութերից առաջացած տրամադրության խանգարումները կարող են ունենալ մոլագար, հիպոմանիկ, խառը կամ դեպրեսիվ դրվագի առանձնահատկություններ։ Նյութերի մեծ մասը կարող է առաջացնել տրամադրության մի շարք խանգարումներ։ Օրինակ՝ խթանիչները, ինչպիսիք են ամֆետամինը, մետամֆետամինը և կոկաինը, կարող են առաջացնել մոլագար, հիպոմանիկ, խառը և դեպրեսիվ դրվագներ։

## Ալկոհոլից առաջացած
Խոշոր դեպրեսիվ խանգարումների բարձր մակարդակը տեղի է ունենում առատ խմիչքների և ալկոհոլիզմ ունեցողների մոտ։ Նախկինում հակասություններ էին ծագում այն մասին, թե արդյոք նրանք, ովքեր չարաշահում էին ալկոհոլը և զարգացնում դեպրեսիան, ինքնաբուժում էին իրենց նախկին դեպրեսիան։ Վերջին հետազոտությունները եկել են այն եզրակացության, որ, չնայած դա կարող է ճիշտ լինել որոշ դեպքերում, ալկոհոլի չարաշահումը ուղղակիորեն առաջացնում է դեպրեսիայի զարգացում զգալի թվով թունդ հարբեցողների մոտ։ Հետազոտված մասնակիցները գնահատվել են նաև իրենց կյանքի սթրեսային իրադարձությունների ժամանակ և չափվել վատ զգացողությունների սանդղակով։ Նմանապես, նրանք նաև գնահատվել են շեղված հասակակիցների հետ իրենց պատկանելության, գործազրկության և իրենց զուգընկերոջ կողմից թմրամիջոցների օգտագործման և հանցավոր հանցագործության վերաբերյալ։ Ինքնասպանության բարձր ցուցանիշներ են տեղի ունենում նաև նրանց մոտ, ովքեր ալկոհոլի հետ կապված խնդիրներ ունեն։ Սովորաբար հնարավոր է տարբերակել ալկոհոլի հետ կապված դեպրեսիան և այն դեպրեսիան, որը կապված չէ ալկոհոլի ընդունման հետ՝ հաշվի առնելով հիվանդի մանրակրկիտ պատմությունը։ Ալկոհոլի չարաշահման հետ կապված դեպրեսիան և հոգեկան առողջության այլ խնդիրները կարող են պայմանավորված լինել ուղեղի քիմիայի աղավաղմամբ, քանի որ դրանք հակված են ինքնուրույն բարելավվել ձեռնպահ մնալուց հետո։

## Բենզոդիազեպինով պայմանավորված
Բենզոդիազեպինները, ինչպիսիք են ալպրազոլամը, կլոնազեպամը, լորազեպամը և դիազեպամը, կարող են առաջացնել ինչպես դեպրեսիա, այնպես էլ մոլուցք։

Բենզոդիազեպինները դեղերի դաս են, որոնք սովորաբար օգտագործվում են անհանգստության, խուճապի նոպաների և անքնության բուժման համար, ինչպես նաև սովորաբար չարաշահվում և չարաշահվում են։ Նրանք, ովքեր ունեն անհանգստություն, խուճապ և քնի խնդիրներ, սովորաբար ունենում են բացասական հույզեր և մտքեր, դեպրեսիա, ինքնասպանության գաղափարներ և հաճախ ունենում են համակցված դեպրեսիվ խանգարումներ։ Թեև բենզոդիազեպինների անհանգստացնող և հիպնոսային ազդեցությունները կարող են անհետանալ հանդուրժողականության զարգացման հետ մեկտեղ, դեպրեսիան և իմպուլսիվությունը՝ ինքնասպանության բարձր ռիսկով, սովորաբար պահպանվում են։ Այս ախտանիշները «հաճախ մեկնաբանվում են որպես նախորդ խանգարումների սրացում կամ բնական էվոլյուցիա, և անտեսվում է հանգստացնող դեղամիջոցների քրոնիկական օգտագործումը»։ Բենզոդիազեպինները չեն կանխում դեպրեսիայի զարգացումը, կարող են սրել նախապես գոյություն ունեցող դեպրեսիան, կարող են դեպրեսիա առաջացնել նրանց մոտ, ովքեր դրա պատմություն չունեն, և կարող են հանգեցնել ինքնասպանության փորձերի։ Բենզոդիազեպիններ օգտագործելիս ինքնասպանության և ինքնասպանության փորձերի ռիսկի գործոնները ներառում են բարձր չափաբաժիններով դեղատոմսեր (նույնիսկ նրանց մոտ, ովքեր չեն սխալ օգտագործում դեղամիջոցները), բենզոդիազեպինային թունավորումը և հիմքում ընկած դեպրեսիան։

Բենզոդիազեպինների երկարատև օգտագործումը կարող է ուղեղի վրա ունենալ նույն ազդեցությունը, ինչ ալկոհոլը, և նաև ներգրավված է դեպրեսիայի մեջ։ Ինչպես ալկոհոլի դեպքում, բենզոդիազեպինի ազդեցությունը նյարդաքիմիայի վրա, ինչպիսիք են սերոտոնինի և նորէպինեֆրինի մակարդակի նվազումը, ենթադրվում է, որ պատասխանատու են դեպրեսիայի աճի համար։
մինի|

|272x272փքս
Բացի այդ, բենզոդիազեպինները կարող են անուղղակիորեն վատթարացնել տրամադրությունը՝ վատթարացնելով քունը (այսինքն՝ բենզոդիազեպինի հետևանքով առաջացած քնի խանգարումը)։ Ալկոհոլի պես, բենզոդիազեպինները կարող են քնեցնել մարդկանց, բայց քնած ժամանակ դրանք խախտում են քնի կառուցվածքը. քնի ժամանակի նվազում, REM քնի ժամանակի հետաձգում և խորը քնի նվազում (քնի ամենավերականգնող մասը և՛ էներգիայի, և՛ տրամադրության համար)։ Ինչպես որոշ հակադեպրեսանտներ կարող են առաջացնել կամ վատթարացնել անհանգստությունը որոշ հիվանդների մոտ՝ ակտիվանալու պատճառով, բենզոդիազեպինները կարող են առաջացնել կամ վատթարացնել դեպրեսիան՝ կենտրոնական նյարդային համակարգի դեպրեսիվ լինելու պատճառով՝ վատթարացնելով մտածողությունը, կենտրոնացումը և խնդիրների լուծումը (այսինքն՝ բենզոդիազեպինով պայմանավորված նյարդաճանաչողական խանգարում)։ 
[մինի|238x238փքս|''Աղջիկը գրքով․'' հեղ․՝ [Ժոզե Ֆեռաս դե Ալմեյդա Ժունիոր]]
Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն հակադեպրեսանտների, որոնցում ակտիվացնող էֆեկտները սովորաբար բարելավվում են բուժման շարունակմամբ, բենզոդիազեպինով պայմանավորված դեպրեսիան դժվար թե բարելավվի մինչև դեղորայքը դադարեցնելուց հետո

Բենզոդիազեպիններից կախված հիվանդների երկարաժամկետ հետևողական ուսումնասիրության ժամանակ պարզվել է, որ 10 հոգի (20%) թմրամիջոցների չափից մեծ դոզա է ընդունել բենզոդիազեպինի խրոնիկական դեղամիջոցներով, չնայած միայն երկու հոգի երբևէ ունեցել են որևէ դեպրեսիվ խանգարում։ Աստիճանական դուրսբերման ծրագրից մեկ տարի անց ոչ մի հիվանդ այլևս չափից մեծ դոզա չէր ընդունել։

Ինչպես թունավորման և քրոնիկ օգտագործման դեպքում, բենզոդիազեպինից հրաժարվելը նույնպես կարող է առաջացնել դեպրեսիա։ Թեև բենզոդիազեպինով պայմանավորված դեպրեսիվ խանգարումը կարող է սրվել բենզոդիազեպինների դադարեցումից անմիջապես հետո, ապացույցները ցույց են տալիս, որ տրամադրությունը զգալիորեն բարելավվում է սուր դուրսբերման շրջանից հետո՝ հասնելով ավելի լավ մակարդակի, քան օգտագործման ժամանակ։ Բենզոդիազեպիններից հրաժարվելու հետևանքով առաջացող դեպրեսիան սովորաբար անհետանում է մի քանի ամիս հետո, բայց որոշ դեպքերում կարող է պահպանվել 6-12 ամիս։

## Մեկ այլ առողջական վիճակի պատճառով
«Տրամադրության խանգարում ընդհանուր բժշկական վիճակի պատճառով» օգտագործվում է նկարագրելու մոլագար կամ դեպրեսիվ դրվագները, որոնք առաջանում են բժշկական վիճակից հետո։ Կան բազմաթիվ բժշկական պայմաններ, որոնք կարող են առաջացնել տրամադրության դրվագներ, այդ թվում՝ նյարդաբանական խանգարումներ (օրինակ՝ դեմենցիա), լսողության կորուստ և հարակից խանգարումներ (օրինակ՝ ականջների զնգոց կամ հիպերակուզիս), նյութափոխանակության խանգարումներ (օրինակ՝ էլեկտրոլիտների խանգարումներ), ստամոքս-աղիքային հիվանդություններ (օրինակ՝ ցիռոզ), էնդոկրին հիվանդություն (օր. վահանաձև գեղձի անոմալիաներ), սրտանոթային հիվանդություն (օրինակ՝ սրտի կաթված), թոքային հիվանդություն (օրինակ՝ թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդություն), քաղցկեղ և աուտոիմուն հիվանդություններ (օրինակ՝ ցրված սկլերոզ) Հղիություն

## Այլ կերպ նշված չէ
Այլ կերպ չնշված տրամադրության խանգարումը (MD-NOS) տրամադրության խանգարում է, որը խանգարում է, բայց չի համապատասխանում պաշտոնապես նշված ախտորոշումներից որևէ մեկին։ DSM-IV-ում MD-NOS-ը նկարագրվում է որպես «տրամադրության ցանկացած խանգարում, որը չի համապատասխանում կոնկրետ խանգարման չափանիշներին»:MD-NOS-ը չի օգտագործվում որպես կլինիկական նկարագրություն, այլ որպես վիճակագրական հայեցակարգ՝ փաստաթղթերի ներկայացման նպատակով։ MD-NOS-ի ախտորոշումը գոյություն չունի DSM-5-ում, սակայն չճշտված դեպրեսիվ խանգարման և չճշտված երկբևեռ խանգարման ախտորոշումները գտնվում են DSM-5-ում։

MD-NOS-ի դեպքերի մեծ մասը ներկայացնում է հիբրիդներ տրամադրության և անհանգստության խանգարումների միջև, ինչպիսիք են խառը անհանգստություն-դեպրեսիվ խանգարումը կամ ատիպիկ դեպրեսիան:[67] MD-NOS-ի օրինակ է փոքր դեպրեսիայի մեջ հաճախակի գտնվելը տարբեր ընդմիջումներով, օրինակ՝ ամիսը մեկ կամ երեք օրը մեկ անգամ Վտանգ կա, որ MD-NOS-ը չնկատվի և այդ պատճառով չբուժվի։

## Պատճառները
Մետավերլուծությունները ցույց են տալիս, որ անձի նևրոտիզմի տիրույթի բարձր միավորները տրամադրության խանգարումների զարգացման ուժեղ կանխատեսող են։ Մի շարք հեղինակներ նաև առաջարկել են, որ տրամադրության խանգարումները էվոլյուցիոն ադապտացիա են (տես նաև էվոլյուցիոն հոգեբուժություն)։
մինի|Տարբեր տրամադրություններ
Ցածր կամ ընկճված տրամադրությունը կարող է մեծացնել անհատի կարողությունը՝ հաղթահարելու այնպիսի իրավիճակներ, որոնցում հիմնական նպատակին հասնելու ջանքերը կարող են հանգեցնել վտանգի, կորստի կամ անիմաստ ջանքերի։ Նման իրավիճակներում ցածր մոտիվացիան կարող է առավելություն տալ՝ արգելակելով որոշակի գործողություններ։ Այս տեսությունն օգնում է բացատրել, թե ինչու են բացասական կյանքի դեպքերը նախորդում դեպրեսիայի դեպքերի մոտ 80 տոկոսում, և ինչու են դրանք այդքան հաճախ հարվածում մարդկանց իրենց վերարտադրողականության գագաթնակետին։ Այս բնութագրերը դժվար կլիներ հասկանալ, եթե դեպրեսիան դիսֆունկցիա լիներ։

Դեպրեսիվ տրամադրությունը կանխատեսելի արձագանք է կյանքի որոշակի տեսակների, ինչպիսիք են կարգավիճակի կորուստը, ամուսնալուծությունը կամ երեխայի կամ ամուսնու մահը։ Սրանք իրադարձություններ են, որոնք վկայում են վերարտադրողական ունակության կամ ներուժի կորստի մասին, կամ դա տեղի է ունեցել մարդկանց նախնիների միջավայրում։ Դեպրեսիվ տրամադրությունը կարող է դիտվել որպես հարմարվողական արձագանք, այն իմաստով, որ այն ստիպում է անհատին հեռանալ վարքագծի ավելի վաղ (և վերարտադրողական առումով անհաջող) ձևերից։

Դեպրեսիվ տրամադրությունը բնորոշ է այնպիսի հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսին է գրիպը։ Համարվում է, որ սա զարգացած մեխանիզմ է, որն օգնում է անհատին վերականգնվել՝ սահմանափակելով նրանց ֆիզիկական ակտիվությունը։ Ձմռան ամիսներին ցածր մակարդակի դեպրեսիայի կամ սեզոնային աֆեկտիվ խանգարումների առաջացումը կարող էր նախկինում հարմարվողական լինել՝ սահմանափակելով ֆիզիկական ակտիվությունը այն ժամանակ, երբ սնունդը սակավ էր։ Ենթադրվում է, որ մարդիկ պահպանել են ձմռան ամիսներին ցածր տրամադրություն զգալու բնազդը, նույնիսկ եթե սննդի հասանելիությունն այլևս պայմանավորված չէ եղանակով։

Կլինիկական դեպրեսիայի գենետիկ ազդեցության մասին հայտնիների մեծ մասը հիմնված է միանման երկվորյակների հետ կատարված հետազոտությունների վրա։ Նույնական երկվորյակներն ունեն ճիշտ նույն գենետիկ կոդը։ Պարզվել է, որ երբ միանման երկվորյակներից մեկը դեպրեսիայի մեջ է ընկնում, մյուսի մոտ նույնպես կլինիկական դեպրեսիա է զարգանում դեպքերի մոտավորապես 76%-ում։ Երբ միանման երկվորյակները մեծանում են միմյանցից առանձին, նրանք երկուսն էլ դեպրեսիայի մեջ են ընկնում ժամանակի մոտ 67%-ում։ Քանի որ երկու երկվորյակներն էլ դեպրեսիայի մեջ են ընկնում այդքան բարձր արագությամբ, հետևանքն այն է, որ կա ուժեղ գենետիկ ազդեցություն։ Եթե պատահեր, որ երբ երկվորյակներից մեկը դառնում է կլինիկական դեպրեսիա, մյուսը միշտ զարգանում է դեպրեսիայի մեջ, ապա կլինիկական դեպրեսիան, ամենայն հավանականությամբ, ամբողջովին գենետիկ կլինի։

Երկբևեռ խանգարումը նույնպես համարվում է տրամադրության խանգարում, և ենթադրվում է, որ այն կարող է առաջանալ միտոքոնդրիալ դիսֆունկցիայի հետևանքով։

## Սեռական տարբերություններ
Ապացուցված է, որ տրամադրության խանգարումները, մասնավորապես՝ սթրեսի հետ կապված տրամադրության խանգարումները, ինչպիսիք են անհանգստությունը և դեպրեսիան, ունեն ախտորոշման տարբեր ցուցանիշներ՝ հիմնված սեռի վրա։ Միացյալ Նահանգներում կանանց մոտ երկու անգամ ավելի հավանական է, որ տղամարդկանց մոտ ախտորոշվի սթրեսի հետ կապված տրամադրության խանգարում։ Այս սեռային տարբերությունների հիմքում ուսումնասիրությունները ցույց են տվել սթրեսին արձագանքող նեյրոէնդոկրին ֆունկցիայի դիսկարգավորումը, որն առաջացնում է այս աֆեկտիվ խանգարումների զարգացման հավանականության աճ:Հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-ադրենալ (HPA) առանցքի գերակտիվացումը կարող է պոտենցիալ պատկերացում կազմել, թե ինչպես են առաջանում այս սեռային տարբերությունները։ Նեյրոպեպտիդ կորտիկոտրոպին ազատող գործոնը (CRF) ազատվում է հիպոթալամուսի պարավենտրիկուլյար միջուկից (PVN)՝ խթանելով ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոնի (ACTH) արտազատումը արյան մեջ։ Այստեղից ACTH-ն առաջացնում է մակերիկամի կեղևից գլյուկոկորտիկոիդների, օրինակ՝ կորտիզոլի արտազատումը։ Կորտիզոլը, որը հայտնի է որպես սթրեսի հիմնական հորմոն, ստեղծում է բացասական հետադարձ կապ դեպի հիպոթալամուս՝ սթրեսի արձագանքը ապաակտիվացնելու համար։ Երբ առկա է մշտական սթրեսային գործոն, HPA առանցքը մնում է գերակտիվացված, և կորտիզոլն անընդհատ արտադրվում է։ Այս քրոնիկական սթրեսը կապված է CRF-ի կայուն արտազատման հետ, ինչը հանգեցնում է անհանգստության և դեպրեսիվ վարքագծի աճի և ծառայում է որպես տղամարդկանց և կանանց միջև տարածվածության տարբերությունների պոտենցիալ մեխանիզմ։

## Ախտորոշում
### DSM-5
DSM-5-ը, որը թողարկվել է 2013 թվականի մայիսին, տրամադրության խանգարման գլուխը բաժանում է DSM-IV-TR-ից երկու բաժնի՝ դեպրեսիվ և հարակից խանգարումներ և երկբևեռ և հարակից խանգարումներ։ Երկբևեռ խանգարումները ընկնում են դեպրեսիվ խանգարումների և շիզոֆրենիայի սպեկտրի և հարակից խանգարումների միջև՝ «ճանաչելով իրենց տեղը որպես կամուրջ երկու ախտորոշիչ դասերի միջև՝ սիմպտոմատոլոգիայի, ընտանեկան պատմության և գենետիկայի առումով»։ Երկբևեռ խանգարումները ենթարկվել են մի քանի փոփոխության DSM-5-ում, առավել ուշագրավ է ավելի կոնկրետ ախտանշանների ավելացում՝ կապված հիպոմանիկ և խառը մոլագար վիճակների հետ։ Դեպրեսիվ խանգարումները ենթարկվեցին ամենաշատ փոփոխություններին, ավելացան երեք նոր խանգարումներ՝ խանգարող տրամադրության դիսկարգավորման խանգարում, համառ դեպրեսիվ խանգարում (նախկինում դիսթիմիա) և նախադաշտանային դիսֆորիկ խանգարում (նախկինում՝ B հավելվածում, հետագա հետազոտությունների կարիք ունեցող խանգարումների բաժինը)։ Տրամադրության խանգարող դիսկարգավորման խանգարումը նախատեսված է որպես ախտորոշում երեխաների և դեռահասների համար, որոնց սովորաբար ախտորոշվում է երկբևեռ խանգարում, որպես այս տարիքային խմբի երկբևեռ ախտորոշումը սահմանափակելու միջոց։ Խոշոր դեպրեսիվ խանգարումը (MDD) նույնպես զգալի փոփոխություն է կրել, քանի որ վշտի մասին դրույթը հանվել է։ Նրանք, ովքեր նախկինում ազատված էին ԱՀՇ ախտորոշումից վշտի պատճառով, այժմ ԱՀՇ ախտորոշման թեկնածուներ են։

## Բուժում
Տրամադրության խանգարումների բուժման տարբեր տեսակներ կան, ինչպիսիք են թերապիան և դեղորայքը։ Վարքագծային թերապիան, ճանաչողական վարքային թերապիան և միջանձնային թերապիան բոլորն էլ պոտենցիալ օգտակար են դեպրեսիայի դեպքում։ Հիմնական դեպրեսիվ խանգարումների դեղամիջոցները սովորաբար ներառում են հակադեպրեսանտներ. Հակադեպրեսանտների և կոգնիտիվ վարքային թերապիայի համադրությունն ավելի արդյունավետ է, քան միայն մեկ բուժումը։  Երկբևեռ խանգարման դեղամիջոցները կարող են բաղկացած լինել հակահոգեբուժական միջոցներից, տրամադրության կայունացուցիչներից, հակաջղաձգային միջոցներից և/կամ լիթիումից։ Հատկապես ապացուցված է, որ լիթիումը նվազեցնում է ինքնասպանությունը և մահացության բոլոր պատճառները տրամադրության խանգարումներ ունեցող մարդկանց մոտ։

## Համաճարակաբանություն
Համաձայն անցկացված զգալի թվով համաճարակաբանական ուսումնասիրությունների՝ կանանց մոտ երկու անգամ ավելի հավանական է, որ զարգացնեն տրամադրության որոշակի խանգարումներ, օրինակ՝ ծանր դեպրեսիան: Թեև կան հավասար թվով տղամարդկանց և կանանց երկբևեռ II խանգարում ախտորոշված, կանանց մոտ այս խանգարման հաճախականությունը մի փոքր ավելի մեծ է։ 2011 թվականին տրամադրության խանգարումները Միացյալ Նահանգներում 1-17 տարեկան երեխաների հոսպիտալացման ամենատարածված պատճառն էին՝ մոտավորապես 112,000 մնալով։ Ավելին, 18 նահանգների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ տրամադրության խանգարումները Medicaid-ի հիվանդների և չապահովագրվածների շրջանում կազմում են հիվանդանոցային ռեադմիսիայի ամենաբարձր թիվը՝ 41,600 Medicaid հիվանդ և 12,200 չապահովագրված հիվանդներ հետընդունվել են իրենց ինդեքսային մնալուց հետո 30 օրվա ընթացքում. 100 ընդունելություն և 12,7 100 ընդունելության համար համապատասխանաբար։ 2012 թվականին տրամադրության և այլ վարքագծային առողջության խանգարումները Միացյալ Նահանգներում Medicaid-ով ապահովագրված և չապահովագրված հիվանդանոցներում մնալու ամենատարածված ախտորոշումներն էին (Medicaid-ում մնալու 6,1%-ը և չապահովագրված մնալու 5,2%-ը)։

1988-1994 թվականներին երիտասարդ ամերիկացիների շրջանում անցկացված հետազոտությունը ներառում էր ժողովրդագրական և առողջական բնութագրերի ընտրություն։ Բնակչության վրա հիմնված ընտրանքին մասնակցել է 17-39 տարեկան 8602 տղամարդ և կին։ Կյանքի ընթացքում տարածվածությունը գնահատվել է տրամադրության վեց չափումների հիման վրա.
մինի|264x264փքս|
* խոշոր դեպրեսիվ դրվագ (MDE) 8.6%,
* Խոշոր դեպրեսիվ խանգարում ծանրությամբ (MDE-s) 7.7%,
* դիսթիմիա 6,2%,
* MDE-ներ դիսթիմիայով 3.4%,
* ցանկացած երկբևեռ խանգարում 1.6%, և
* ցանկացած տրամադրության խանգարում 11,5%

## Հետազոտություն
Քեյ Ռեդֆիլդ Ջեյմիսոնը և մյուսները ուսումնասիրել են տրամադրության խանգարումների, հատկապես երկբևեռ խանգարման, և ստեղծագործականության միջև հնարավոր կապերը։ Առաջարկվել է, որ «որոճող անհատականության տեսակը կարող է նպաստել ինչպես [տրամադրության խանգարումների], այնպես էլ արվեստին»։

Ջեյն Քոլինգվուդը նշում է Օրեգոնի պետական համալսարանի ուսումնասիրությունը, որ.

նայեց տիպիկ հիվանդների մեծ խմբի մասնագիտական կարգավիճակին և պարզեց, որ «երկբևեռ խանգարմամբ տառապողները անհամաչափորեն կենտրոնացած են ամենաստեղծագործական մասնագիտական կատեգորիայում»։ Նրանք նաև պարզեցին, որ «աշխատանքի ընթացքում ստեղծագործական գործունեությամբ զբաղվելու» հավանականությունը զգալիորեն ավելի մեծ է երկբևեռ խանգարմամբ աշխատողների համար, քան ոչ երկբևեռ աշխատողների համար։

Լիզ Պատերեկի «Երկբևեռ խանգարումը և ստեղծագործական միտքը» հոդվածում նա գրել է.

Հիշողությունն ու ստեղծագործությունը կապված են մոլուցքի հետ։ Կլինիկական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ մոլագար վիճակում գտնվողները հանգավորելու են, կգտնեն հոմանիշներ և ավելի շատ օգտագործում են ալիտերացիա, քան հսկիչները։ Այս մտավոր հոսունությունը կարող է նպաստել ստեղծագործական ունակությունների աճին։ Ավելին, մոլուցքը արտադրողականության և էներգիայի բարձրացում է առաջացնում։ Նրանք, ովքեր գտնվում են մոլագար վիճակում, ավելի զգայուն են էմոցիոնալ առումով և ավելի քիչ են զսպում վերաբերմունքը, ինչը կարող է ավելի մեծ արտահայտություն ստեղծել։ Հարվարդում կատարված ուսումնասիրությունները ուսումնասիրել են ստեղծագործական առաջադրանքները լուծելու օրիգինալ մտածողության ծավալը։ Երկբևեռ անհատները, որոնց խանգարումը ծանր չէր, հակված էին ստեղծագործելու ավելի մեծ աստիճանի։

Դեպրեսիայի և ստեղծագործության միջև կապը հատկապես ուժեղ է բանաստեղծների մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆեկտիվ խանգարումներ
Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբուժություն
Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Կատեգորիա:Մոտիվացիա