Հիլդա Կրոզոլի

**Հիլդա Կրոզոլի** (), կին ճարտարապետ և ինժեներ, որն առաջիններից մեկն էր Ավստրիայում։

## Կենսագրություն
Հիլդա Յոհանա Կրոզոլին ծնվել է 1900 թվականի օգոստոսի 16-ին Ավստրիայի Զալցբուրգ քաղաքում։ Նրա հայրը Ամբրոջիո (Ամբրոս) Կրոզոլին էր (1870-1925), իսկ մայրը՝ Լյուսիա Անտոնիա Սանտարոսան (1871-1957), ամուսնացել էին 1882 թվականին։ Կրոզոլին սերում էր հյուսիսիտալական ֆրիուլյան վարպետ շինարարների և ճարտարապետների ընտանիքից, որոնք առանցքային դեր են խաղացել Ավստրիայի Զալցբուրգի զարգացման գործում մի քանի սերունդների ընթացքում։ Ամբրոս Կրոզոլին իր և իր ընտանիքի համար քաղաքացիության երդում է տվել 1907 թվականի փետրվարի 12-ին։ Նրանք ստացել են Հեյմատրեխտի իրավունքը(*Heimatrecht*-Ավստրիայի տարածքում բնակության և կարիքավորների նպաստ ստանալու իրավունք) Զալցբուրգի Մաքսգլան շրջանում 1915 թվականի հունվարի 5-ին։ Նրա մայրը խոսում էր միայն իտալերեն և այդպես էլ չսովորեց գերմաներեն։

Հիլդան յոթ երեխաներից չորրորդն էր, նրա երկու ավագ եղբայրները մահացան մանկության տարիներին։ Տարրական և միջին դպրոց հաճախելուց հետո նա ավարտեց շինարարության քառամյա դասընթաց Զալցբուրգի *Staatsgewerbeschule*-ը (Պետական առևտրային դպրոց) և հաջողությամբ հանձնեց ավարտական քննությունը 1921 թվականին՝ դառնալով Ավստրիայի առաջին ճարտարապետը։ Նա առաջին կին շրջանավարտն էր *Staatsgewerbeschule*-ի շինարարության բաժնի պատմության մեջ։ 
1921 թվականի դասարանի ավարտական լուսանկարում երևում են երկու տասնյակ սև կոստյումներով տղամարդիկ, որոնք ուղիղ նայում են տեսախցիկին։ Մեջտեղում նստած է մի կին, որը շրջվել է դեպի կողմ։ Հիլդա Կրոզոլիի կերպարը հետագայում պատճենվեց լուսանկարում։

## Գործունեություն

1917 թվականի օգոստոսի 1-ին Հիլդան միացել է իր հոր ճարտարապետության և շինարարական ընկերությանը՝ որպես աշակերտուհի։ 

1921 թվականի մարտի 1-ից 1925 թվականի օգոստոսի 11-ն ընկած ժամանակահատվածում նա աշխատել է որպես շինարարության տեխնիկ և շինարարության վարպետ իր հոր ընկերությունում։ Բացի հոր ընկերությունում աշխատելուց, նաև աշխատել է քաղաքային ճարտարապետ Յոզեֆ Կվերտշեկի մոտ Շնեգատթերում և Վիեննայում։

Լինելով իր հոր՝ *P&A Crozzoli* ընկերության շինարարության տեխնիկ, Հիլդա Կրոզոլին եղել է Հոֆստալկասեռնի մեծ հեծելազորային զորանոցները և ախոռները բնական պատմության թանգարանի վերածելու աշխատանքների տեղամասի կառավարիչը, որն այսօր Զալցբուրգի *Haus der Natur*-ն է։ Այն գտնվում է քաղաքի փառատոնային թաղամասի կենտրոնում։

1926 թվականի հուլիսի 1-ից նա աշխատել է Զալցբուրգի *Universale Baugesellschaft* ընկերությունում (*Universal Construction Company*)։

1927 թվականի մայիսի 12-14-ը նա հանձնել է քննությունները՝ դառնալով Բաումեյստեր (ճարտարապետ և ինժեներ, որը ավանդաբար կոչվում էր վարպետ շինարար) Կլագենֆուրտում։ Սա լայնորեն լուսաբանվեց ոչ միայն Զալցբուրգի մամուլում, *Verein Deutsch Österreichischer Ingenieure*-ը (գերմանացի ավստրիացի ինժեներների ասոցիացիան) հատուկ շնորհավորանքներ հղեց Հիլդային։

1928 թվականին Հիլդա Կրոզոլին դարձավ անկախ ճարտարապետ և ինժեներ։ Յոզեֆ Սինդինգերը նրա գործընկերն էր մինչև 1929 թվականը, այնուհետև նա աշխատեց ճարտարապետ Ռիչարդ Բանդիանի հետ, որի հետ ամուսնացավ 1934 թվականի փետրվարի 1-ին։ 1934 թվականին Հիլդա Կրոզոլին և նրա շինարարական ընկերությունը տեղափոխվեցին *19 Reichenhallerstraße 19* հասցե (այսօր՝ *Reichenhaller Straße 27*):

Հայտնի է, որ 65 շենքեր կառուցվել են նրա ղեկավարությամբ *Crozzoli-Bandian* ընկերության կողմից 1928-ից 1966 թվականներին։ Հատկապես ուշագրավ է 1927/28 թվականներին *Fürsorge-Siedlung*-ի հիմնումը, այսպես կոչված, «բարեկեցության բնակավայրը» Շալմոսում՝ Զալցբուրգի տարածքում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ 15 օդային հարձակումները ոչնչացրեցին քաղաքի շենքերի 46 տոկոսը, իսկ *Crozzoli-Bandia*n ընկերությունը մասնակցեց հետպատերազմյան վերակառուցման աշխատանքներին։

*Crozzoli*-ն վերանորոգել է Շլոս Լեոպոլդսկրոնի շենքի վնասը 1945 թվականին, որը բռնագրավվել և գրավվել էր նացիստների կողմից պատերազմի ժամանակ։ Նրա ընկերությունը վերակառուցեց և վերականգնեց *zum Goldenen Hirschen* հյուրանոցը (1945/46)։

Հիլդայի ջանքերով իրականացվել է *Wallistraktes der Residenz*-ի վերանորոգումը Զալցբուրգի համալսարանի համար 1965 թվականին։

Հիլդա Կրոզոլին մահացել է 1972 թվականի օգոստոսի 10-ին Զալցբուրգում՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։ Նա թաղվել է Մաքսգլանի գերեզմանատանը։

## Հիշատակ
Հիլդայի շենքերից շատերը այսօր էլ գոյատևում են և ներառված են Զալցբուրգի զբոսաշրջային տուրերում։ 

*Crozzoli*-ն ցուցադրվել է 2013 թվականին Կյունստլերհաուսում *Frauen machen Sichtbar* ցուցահանդեսում, որը մեծարում է Զալցբուրգի կին ճարտարապետներին։

## Մրցանակ
**Kriegsverdienstkreuz II. Klasse* (1 սեպտեմբերի, 1944) (Մարտական արժանիքների խաչ)
**Goldener Ehrenring des Salzburger Baugewerbes* (11 մարտի, 1965) (Զալցբուրգի շինարարական ոլորտի պատվո մատանի)

## Գրականություն
*  Burgi Schobersberger: „Die Baufirma Crozzoli und andere Bauunternehmer aus Friaul – ihre Bedeutung für Salzburg”. W *Salzburg Archiv, Schriftenreihe des Vereins Freunde der Salzburger Geschichte*, Band 34, 2010. S. 455-502.
* Schobersberger, Walburg: „Hilda Crozzoli-Bandian”, w: Kramml, Peter F., Lauterbacher, P. Franz, Müller, Guido: *Maxglan Hundert Jahre Pfarre 1907-2007 Salzburgs zweitgrößter Stadtfriedhof* . Pfarramt Maxglan (Hg.), Salzburg 2007.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Hilda Crozzoli

Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք
Կատեգորիա:Ավստրիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կին ճարտարապետներ