Պերմի պետական մանկավարժական համալսարան

**Պերմի պետական հումանիտար-մանկավարժական համալսարան** (**ՊՊՀՄՀ**), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Պերմում, Արևմտյան Ուրալի կրթական, մշակութային և գիտական կենտրոն։

Այստեղ սովորում է ավելի քան 7000 ուսանող։ Մասնագետի դիպլոմ (5 տարի ուսուցում) կարելի է ստանալ 26 մասնագիտությունների գծով, բակալավրի աստիճան (4 տարի) 2 ուղղություններով, մագիստրոսի աստիճան (6 տարի) մեկ ուղղությամբ։ Գործում են «Ընդհանուր հոգեբանություն, անձի հոգեբանություն, հոգեբանության պատմություն» դոկտորանտուրան և 14 մասնագիտությունների գծով ասպիրանտուրա։

Պերմի մանկավարժական համալսարանի գիտական դպրոցները ճանաչում են գտել Ռուսաստանում և արտասահմանում։ 1980-ականներին հոգեբանության ֆակուլտետում դասավանդել է հայտնի գիտնական Վ.Ս. Մերլինը։ Ներկայումս համալսարանում ամեն տարի անցկացվում են գիտական կոնֆերանսներ հոգեբանության վերաբերյալ։

## Պատմություն
1919 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Պերմում ստեղծվեց ժողովրդական կրթության ինստիտուտը, իսկ 1921 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Պերմի ժողովրդական կրթության ինստիտուտը վերակազմավորվեց մանկավարժական ինստիտուտի։

Ինստիտուտի գլխավոր մասնաշենքը գտնվում է 1913 թվականին կառուցված նահանգային վարչության նոր շենքում։

1922 թվականի հուլիսին ինստիտուտի ուսուցիչներն ու ուսանողները միավորվեցին Պերմի համալսարանի հետ։ Համալսարանական գիտությունների ֆակուլտետի և համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի հետ միասին նրանք ստեղծեցին Մանկավարժական ֆակուլտետը՝ Պերմի համալսարանի ֆակուլտետներից ամենամեծը։ 1930 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատի հրամանով, մանկավարժական ֆակուլտետը վերափոխվեց անկախ համալսարանի՝ Պերմի արդյունաբերական մանկավարժական ինստիտուտի։

1994 թվականին **Պերմի պետական մանկավարժական ինստիտուտն** ատեստավորման արդյունքում վերանվանվել է **Պերմի պետական մանկավարժական համալսարան (ՊՊՄ)**՝ ՌԴ կրթության նախարարի 1994 թվականի հուլիսի 27-ի թիվ 290 հրամանով։

2012 թվականից անվանվել է «Պերմի պետական հումանիտար-մանկավարժական համալսարան»։

## Տնօրեններ և ռեկտորներ
* Ստեփան Ստոյչեվ Անտոնովիչ (1930-1931)
* Զինաիդա Կրասիլշչիկ Իսաակովնա (1932)
* Ալեքսանդր Կոզիրեվ Վասիլևիչ (1932-1935)
* Պոլիկարպ Պոգոժեվ Գեորգիեվիչ (1935-1937)
* Վիկտոր Պավլյուչենկով Ստեփանովիչ (1937-1943)
* Միխայիլ Ալեկսեեվ Իվանովիչ (1943-1944)
* Սերգեյ Չումակով Յակովլևիչ (1944-1948)
* Կոնստանտին Մախանձոկ Սեմյոնովիչ (1948-1953)
* Սերգեյ Տուրչենկո Իգնատևիչ (1953-1955)
* Գավրիիլ Դեդով Իվանովիչ (1955-1958)
* Սերգեյ Չումակով Յակովլևիչ (1959-1979)
* Իգոր Կապցուգովիչ Սեվաստյանովիչ  (1979-2001)
* Ա. Կ. Կոլեսնիկով (2001-2019)
* Կոնստանտին Եգորով Բորիսովիչ ( 2019 թ-ից մինչ օրս)

## Կառուցվածք
* 13 ֆակուլտետներ;
* գիտահետազոտական և կիրառական գիտությունների կազմակերպություններ;
* համալսարանական գրադարան (730 հազար գիրք);
* Պրիկամիայի ժողովուրդների էթնոլինգվիստիկայի կենտրոն;
* նորագույն ռուսական գրականության կենտրոն;
* կենսաբանական կայան;
* պրոֆեսորադասախոսական կազմի որակավորման բարձրացման ֆակուլտետ;
* նախապատրաստական ֆակուլտետ;
* տեղեկատվական-հաշվողական կենտրոն;
* ինտերնետ-կենտրոն;
* կենդանաբանական թանգարան;
* հնագիտական թանգարան;
* «ուսուցիչ» համահամալսարանական թերթ;
* հրատարակչական կենտրոն.
* «loft.». մեդիակենտրոն 

### Ֆակուլտետներ
* մաթեմատիկական ֆակուլտետ (*ՄՖ*);
* բանասիրական ֆակուլտետ (*ԲՖ*);
* պատմության ֆակուլտետ (*ՊՖ*);
* ֆիզիկայի ֆակուլտետ (*ՖՖ*);
* բնագիտական ֆակուլտետ (*ԲԳՖ*);
* ինֆորմատիկայի և տնտեսության ֆակուլտետ (*ԻնՏն*);
* օտար լեզուների ֆակուլտետ (*ՕԼ*);
* Երաժշտության ֆակուլտետ (*ԵՖ*);
* Ֆիզիկական կուլտուրայի ֆակուլտետ (*ՖԿՖ*);
* մանկավարժության և մանկական հոգեբանության ֆակուլտետ (*ՄՄՀ*);
* մանկավարժության և տարրական կրթության մեթոդիկայի ֆակուլտետ (*ՄՏԿՄ*);
* իրավական և սոցիալ-մանկավարժական կրթության ֆակուլտետ (*ԻՍՄԿ*);
* Հոգեբանության ինստիտուտ։

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Վլադիմիր Ալիկին Ալեքսանդրովիչ — Բիատլոնիստ, Լեյք-Պլեսիդում 1980-ի օլիմպիական խաղերի չեմպիոն 4x7,5 կմ փոխանցավազքում, աշխարհի և ԽՍՀՄ բազմակի չեմպիոն, Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ։
* Սվետլանա Վիսոկովա Յուրևնա — Չմշկավազք, 2006 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր 500 մ թիմային պայքարում, Ռուսաստանի բազմակի չեմպիոն։
* Միխայիլ Դեվյատյարով Տալգատովիչ — Օլիմպիական չեմպիոն (1988, Կալգարի) 15 կմ մրցավազքում (դահուկավազք)
* Իվան Դերգաչյով Ալեքսեևիչ — ռուս գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
* Գրիգորի Կոնովալով Իվանովիչ — ԽՍՀՄ ԳԽ անդամ, ՌԽՖՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր։
* Պավել Սադիրին Ֆյոդորովիչ — խորհրդային ֆուտբոլիստ և ռուս ֆուտբոլային մարզիչ։ Սպորտի վարպետ։ ՌՍՖՍՀ վաստակավոր մարզիչ։
* Նատալյա Տոմիլովա Վալերյեվնա — ռուս մարզուհի, սպորտային կողմնորոշման աշխարհի չեմպիոն (2002)։
* Ելենա Շումկովա Ալեքսանդրովնա — ռուս օպերային երգչուհի, Պերմի օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոնի մեներգչուհի։ Ձայնը՝ կոլորատուրային սոպրանո։
* Ալեքսանդր Պետրով Պետրովիչ — ռուս պետական գործիչ, 6-րդ գումարման Պետական դումայի պատգամավոր «Եդինայա Ռոսիա» կուսակցությունից, Պետական դումայի առողջության պաշտպանության կոմիտեի անդամ, Եկատերինբուրգում Սլովակիայի Հանրապետության պատվավոր հյուպատոս։
*

## Նշումներ

## Գրականություն
** *Капцугович И. С.* Биографический словарь: профессора и преподаватели Пермского государственного педагогического университета (1921—2003) — Пермь: Книжный мир, 2003 . — 472 с.;
** *Капцугович И. С.* Пермский педагогический в судьбах людей: документально-публицистический очерк. Кн. 1-3. — Пермь: Книжный мир, 2006—2011;
** *Капцугович И. С.* У истоков. Историко-публицистический очерк высшего педагогического образования на Урале. — Пермь: Книжный мир, 2014. — 261 с.

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք