Սպիտակ նեգր

**«Սպիտակ նեգր»**, վիրավորական արտահայտություն, որը գործածվում է ստորին սոցիալական խավի սպիտակամորթ անձի նկատմամբ։ *«Նեգր»* տերմինը ռասայական վիրավորանք է, որը գործածվում է սևամորթ անձի նկատմամբ, ով սովորաբար ունի ցածր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակ։

## Միացյալ Նահանգներ
Տասնիններորդ դարից սկսած, Միացյալ Նահանգներում «սպիտակ նեգր» արտահայտությունը օգտագործվել է որպես նսեմացնող և վիրավորական տերմին այն սպիտակամորթ մարդու նկատմամբ, ով «ենթարկվում էր ուրիշ սպիտակամորթներին կամ ընդունում նրանց կողմից սահմանված դերը» կամ «ով կատարում է ցածրորակ աշխատանք»: Ավելի ուշ այն սկսվեց օգտագործվել որպես վիրավորանք քաղաքացիական իրավունքների շարժմանը մասնակցող սպիտակամորթ ակտիվիստների նկատմամբ, ինչպիսիք են Վիոլա Լյուցոն, Ջեյմս Գրոպին,  Բիլ Բաքսլին, և Ջոնաթան Դանիելսը։

«Սպիտակ նեգրեր» տերմինը 2001 թվականին ազգային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում երկու անգամ օգտագործել է Արևմտյան Վիրջինիայի դեմոկրատ սենատոր Ռոբերտ Բըրդը։ Բըրդը Կու Կլուքս Կլանի նախկին անդամ է։

### Իտալացի ներգաղթյալներ
19-րդ դարից սկսած մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Միացյալ Նահանգներում իտալացի ներգաղթյալներին հաճախ անվանում էին «սպիտակ նեգրեր»։

### Իռլանդացի ներգաղթյալներ
Այս տերմինը օգտագործվել է իռլանդացի ներգաղթյալների և նկատմամբ։ Իռլանդացիներին նաև անվանում էին «շուռ տված սևամորթներ» (մինչդեռ աֆրոամերիկացիներին անվանում էին «մգածաց իռլանդացիներ»)։

### Լեհ ներգաղթյալներ
Տեխասի սևամորթները լեհ ներգաղթյալներին անվանում էին «*dem white niggahs»* կամ «*dem white niggas»,* որոնց նկատմամբ նրանք արհամարհանքով էին վերաբերվում, սակայն ապշած էին նրանց բարձր գրագիտության մակարդակից։ Լեհ ֆերմերները սովորաբար աշխատում էին արևելյան Տեխասի հարավային սևամորթների հետ և սովորաբար մրցակցության մեջ էին գյուղատնտեսական աշխատանքների ոլորտում։ Սևամորթները հաճախ լեհերեն մի քանի բառ էին սովորում, իսկ լեհերը 19-րդ դարի վերջին սևամորթների անգլերենի որոշ բարբառներ էին սովորում։ 1888 թվականին *«Լիպինկոտի ամսական ամսագրում»* Ռ.Լ. Դանիելսը հոդված է գրել Տեխասի «լեհացիների» մասին՝ գովաբանելով նրանց աշխատասիրությունը: Նա մեջ է բերել դեպքեր, երբ լեհ ֆերմերները իրենց հողատերերին անվանում էին **, մատնանշելով իրենց ստրկության հետ հավասար ենթակա դիրք, և երբ Դաբիելսը մի կնոջ հարցրեց, թե ինչու է նա լքել Լեհաստանը, նա պատասխանեց. *«Մայրս շատ երեխաներ ունի և չկա բավական ուտելիք, որ բոլորը ուտեն»*: Դանիելսը պարզել է, որ լեհերը արդյունավետ ֆերմերներ էին և եգիպտացորենն ու բամբակը ցանում էին իրենց տներին այնքան մոտ, որ մոտակա շենքերին նույնիսկ արմունկի տեղ չէին թողնում։

## Կանադա
Տերմինի այլ իմաստով Պիեռ Վալիերը կիրառել է իր «*Ամերիկայի սպիտակ նեգրերը»* աշխատություն մեջ՝ նկարագրելով ֆրանս-կանադացիներին։

## Գաղութային Հնդկաստան
«Սպիտակ նեգր» մականունը տասնիններորդ դարի բրիտանացի հետազոտող Ռիչարդ Ֆրենսիս Բերթոնին տվել են Բոմբեյի բանակի իր գործընկերները այն պատճառով, որ նա ամբողջությամբ խորացել էր Հնդկաստանի մշակույթի մեջ՝ սովորելով լեզուն և կրելով տեղական հագուստները, ինչպես նաև սերտ հարաբերություններ հաստատել տեղացի հնդիկների հետ։

## Հայիթի
Հայիթիի առաջին պետության ղեկավար Ժան-Ժակ Դեսալինը լեհերին անվանել է *«Եվրոպայի սպիտակ սևամորթներ»*, ինչը այդ ժամանակ մեծ պատիվ էր համարվում, քանի որ դա նշանակում էր եղբայրություն լեհ ժողովրդի և հայիթացիների միջև այն բանից հետո, երբ լեհ լեգեոներները միացան սևամորթ հայիթցի ստրուկների ապստամբությանը Հայիթիի հեղափոխության ժամանակ՝ նպաստելով աշխարհի առաջին ազատ սևամորթ հանրապետության և առաջին անկախ Կարիբյան պետության ստեղծմանը։ Դեսալինը նաև լեհերին տվեց հատուկ *նուար* կարգավիճակ (իրավաբանորեն համարվում էին սևամորթ) և լիարժեք քաղաքացիություն՝ համաձայն Հայիթիի սահմանադրության։

160 տարի անց՝ 20-րդ դարի կեսերին, Հայիթիի նախագահ Ֆրանսուա Դյուվալիեն, ով հայտնի էր իր սևամորթ ազգայնականությամբ և պան-աֆրիկյան հայացքներով, օգտագործել է նույն *«եվրոպացի սպիտակամորթ նեգրեր»* արտահայտությունը՝ լեհ ժողովրդի մասին խոսելիս և նրանց հայրենասիրությունը գովաբանելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հասարակություն