open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կոնստանտին Լիստով

**Կոնստանտին Յակովլևիչ Լիստով** (), խորհրդային կոմպոզիտոր, դիրիժոր։ ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ։  Ծնողները կրկեսի արտիստներ էին (հայրը՝  մարմնամարզիկ, մայրը՝ պարուհի) և ընտանիքը հաճախ էր տեղից տեղ տեղափոխվում։

## Կենսագրություն
Հինգ տարեկան հասակից  սովորել է երաժշտություն (մանդոլինի|մանդոլինի) և ելույթ է ունեցել բեմում։ Մանկուց սիրել է ծովը, ավելի ուշ նա շատ երգեր է նվիրել ծովին ու նավաստիներին։ 1917 թվականին ավարտել է ռուսական երաժշտական ընկերության երաժշտական ուսումնարանը (Ցարիցին։ 1918-1919 թվականներին ծառայել է 32-րդ գնդացրային գնդում (աշխատավոր-գյուղացիական Կարմիր բանակ), մասնակցել է Ցարիցինի ռազմաճակատի մարտերին։ Նրա հայրը գնդացրային գնդի զինկոմիսար էր, իսկ մայրը՝ հոսպիտալի զինվորական կոմիսար։ 
1919 թվականին ռևվոենխորհրդի ղեկավարության կողմից գործուղվել է սովորելու Լ. Վ.Սոբինովի անվան Սարատովի պետական կոնսերվատորիայում։ Ավարտել է կոնսերվատորիան 1922 թվականին, միաժամանակ աշխատել է դաշնակահար և դիրիժոր Սարատովի մանրանկարների թատրոնում։ 1923 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, աշխատել է Համառուսաստանյան Պրոլետկուլտի թատրոնում, գրում է ներկայացումների երաժշտությունը։ 1925 թվականից «Կապույտ վերնաշապիկի» երաժշտական թատրոններից մեկի ղեկավարն է եղել։ 1934 թվականից  Մամուլի տան տեսարանների թատրոնի երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր էր։ Երաժշտություն է գրել թատրոնի մի քանի ներկայացումների համար։ 1930-ականներից սկսվում է Լիստովի փառքը որպես առաջին կարգի երգահանի։ Նա նաև հիանալի դաշնակահար էր, հանդես էր գալիս համերգներով։ 1938 թվականից եղել է դիրիժոր Մոսկվայի օպերետտա թատրոնում։ Պատերազմի տարիներին եղել է երաժշտական խորհրդատու Կարմիր բանակի ռազմածովային ուժերի գլխավոր քաղաքական կառավարումում։ Մահացել է սեպտեմբերի 6-ին (1983 թվական), թաղված է Մոսկվայում Կունցևսկի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
*Կարմիր աստղի շքանշան
*ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ
* ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1950) 
* ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1973)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1980)

## Ստեղծագործական
Կոնստանտին Լիստովը երաժշտություն է գրել ռադիոհաղորդումների և ներկայացումների համար (տարբեր նվագախմբային գործիքային ստեղծագործություններ)։ Բայց նրա տաղանդի գլխավոր ուղղությունը զանգվածային երգն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիրիժորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դաշնակահարներ
Պաշարաջուր

**Պաշարաջուր**, ավերակ գյուղ Հայկական ԽՍՀի Գորիսի շրջանում, Գորիս քաղաքից 11 կմ հարավ, Բարձրավան գյուղից 2 կմ հյուսիս-արևելք, անտառներով շրջապատված լեռնաբացատում։ Ունի շրջապատի նկատմամբ իշխող դիրք։

Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Պատմություն
Հնում մտել է Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Մաղանջուղ գավառի մեջ։ Հետագայում այստեղ ամռան ամիսներին ժամանակավորապես բնակվել են ադրբեջանցիներ, որոնք 1949 տեղափոխվեցին Ադրբեջան։ Միայն չնչին մասը մնաց Պածարաջրում, որն հետագայում աստիճանաբար լքվեց։ Ներկայումս հանդիսանում է Բարձրավան գյուղի ձմեռանոցը։

## Բնակչություն
Պաշարաջուրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Պատմամշակութային կառույցներ
Կանգուն է գյուղի քառանկյունի Ս. Հռիփսիմե եկեղեցին, որը XVII-XVIII դարի կառույց է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Հովհանննես եկեղեցի (Արգավանդ)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզում՝ մարզկենտրոնից 13 կմ դեպի հարավ-արևելք Արգավանդ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, 1800-ական թվականներին, սակայն Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է։
1960 թվականին եկեղեցու ավերակների տեղը կառուցվել է մատուռ։

2008 թվականի դրությամբ մատուռը կիսավեր վիճակում էր։ 2008 թվականից հետո վերակառուցվում է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին Ուկրաինահայ Հայկ Մովսիսյանի աջակցությամբ, որի հոր պապը եղել է Տ. Պողոս քահանան, ով Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու հոգևոր հայրն էր։ Եկեղեցին կառուցվեց ի հիշատակ Միասնիկ և Եպրաքսյա Մովսիսյանների։

2009 թվականի նոյեմբերի 14-ին եկեղեցին օծվեց, ձեռամբ Արմավիրի թեմի առաջնորդ Տ. Սիոն եպս. Ադամյանի։ 
Արմավիրի մարզպետ Աշոտ Ղահրամանյանը եկեղեցու կառուցման բարերարին պարգևատրվել է  Մովսես Խորենացի շքանշանով։

Եկեղեցին այժմ գործում է, իսկ հոգևոր հովիվն է Տ. Մովսես քահանա Աշուրյանը։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում 
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
*Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արմավիրի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Փխրուտ

**Փխրուտ**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում, Քաջարան քաղաքից 7-8 կմ հարավ-արևմուտք, Ողջի գետի վերին հոսանքի աջ կողմում, Մեղրու լեռնաշղթայի կանաչապատ լեռնալանջին։

Ունի ցուրտ կլիմա և ամառանոցային և առողջարար օդ։

## Պատմություն
Հնում կոչվել է Բեխորոտ կամ Բուխրուտ և ընդգրված է եղել Սյունիքի Ձորք կամ Կապան գավառում։ Հետագայում Պուրխուտ անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

Գյուղն ապաբնակեցվել է 1970-ական թվականներին։ 1976 թվականի այլևս որպես բնակավայր չի հիշատակվել։

## Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։

Փխրուտի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու մեղվաբուծությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ունի XVII դարի թաղակապ, բազալտե քարից շինված կանգուն եկեղեցի, որի գավթում կան խաչարձան գերեզմաններ։ Գյուղից 2-3 կմ արևելք գտնվում է Շինատեղ կոչվող գյուղատեղին։

## Կրթություն
Գյուղն ուներ ութամյա դպրոց, ակումբ-գրադարան։

## Գրչություն
Եղել է գրչության կենտրոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կարոլ Զալևսկի

**Կարոլ Զալևսկի** (, ), լեհ մարզիկ, որը մասնագիտացած է սպրինտ վազքում։ Եվրոպայի փակ առաջնության 2015 թվականի արծաթե մեդալակիր 4×400 մետր փոխանցումավազքում, Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության երկակի չեմպիոն 200 մ վազքում, Լեհաստանի բազմակի չեմպիոն, 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Վեց տարի խաղացել է ֆուտբոլ Օլշտին քաղաքի թիմում, խաղացել է որպես պաշտպան։ Հետագայում սկսել է զբաղվել աթլետիկայով՝ ցանկանալով ավելի լավ իրացնել իր ունակությունները՝ չունենալով կախվածություն թիմակիցներից։ Հենց սկզբից նա իրեն դրսևորել է որպես ունիվերսալ վազող։

Կարոլի հիմնական մրցատարածությունը 200 մետր է, բայց նա հաջողությամբ հանդես է եկել նաև երկու անգամ ավելի երկար տարածությունում։ Հետևաբար նա հաճախ մրցումների ժամանակ հանդես է եկել 200 մետր մրցատարածությունում, 4×100 մետր և 4×400 մետր փոխանցումավազքերում։ Դա տեղի է ունեցել, օրինակ, արդեն 2012 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնությունում։ Կարոլը մեկնարկի է դուրս եկել 6 անգամ և ի վերջո մասնակցել է երեք եզրափակչի, որոնցում նա երկու անգամ զբաղեցրել է չորրորդ տեղը (200 մետրում` Լեհաստանի պատանիների ռեկորդով, 20,54) և երկրորդը` 4×400 մետր փոխանցումավազքում։

2013 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում նա սահմանել է անհատական ռեկորդ՝ 20,41 և սենսացիոն կերպով դարձել չեմպիոն 200 մ մրցատարածությունում՝ հաղթելով չեխ ֆավորիտ Պավել Մասլակին։ Երկու տարի անց Կարոլին հաջողվել է պաշտպանել իր չեմպիոնական տիտղոսը։

2015 թվականին Կարոլը Լեհաստանի հավաքականի կազմում նվաճել է արծաթե մեդալներ Եվրոպայի փակ առաջնությունում՝ 4x400 փոխանցավազքում՝ սահմանելով ազգային ռեկորդով (3.02,97):

Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ փուլում հանդես է եկել 200 մետր վազքում և 4×100 մետր փոխանցումավազքում, սակայն չի բարձրացել պատվո հարթակ։

Մասնակցել է 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերին 200 մետր վազքում, որտեղ չի կարողացել հաղթահարել նախնական վազքի փուլը։

Մարզվում է Օլշտինայում՝ Զբիգնև Լյուդվիկովսկու մոտ գտնվող Վարմինսկո-Մազուրի համալսարանին կից ակումբում։

## Հիմնական արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարոլ Զալևսկու էջը Լեհաստանի թեթև ատլետիկայի ֆեդերացիայի կայքում
* 
* Կարոլ Զալևսկու էջը  *all-athletics.com* կայքում
* Կարոլ Զալևսկու էջը Եվրոպայի թեթև ատլետիկայի ասոցիացիայի կայքոըմ
* Կարոլ Զալևսկու էջը  2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի կայքում

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Լեհ թեթև ատլետներ
Կատեգորիա:Լեհ օլիմպիական չեմպիոններ
Անտոմս ուղևորուհին

**«Անտոմս ուղևորուհին»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Յուրի Պոբեդոնոսցևը Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Պատահականության բերմամբ ծանոթանում են երիտասարդ սվաղող բանվորների՝ Անտոնը (Կոնստանտին Կրավինսկի) և Նինան (Տատյանա Դողիլևա)։ Այս հանդիպումը կտրուկ փոխում է նրանք կյանքը, նրանք որոշում են գնալ մասնակցելու ԲԱՄ-ի շինարարությանը։ Բայց Նինան մոռանում է գնել գնացքի տոմս։ Դեպի Ազովի ծով ճանապարհորդելիս հերոսները մտերմանում են միմյանց հետ։

## Դերերում
* Տատյանա Դոգիլևա – *Նինա
* Կոնստանտին Կրավինսկի – *Անտոն
* Գրիգորի Լյամպե – *շինարարության պետի տեղակալ
* Ամուրբեկ Գոբաշիև – *Թոֆիկ Մակսուդովիչ
* Տիգրան Դավիդով – *Անտոնի հայրը
* Օլգա Տորբան – *Սանյա Շարապովա
* Նատալյա Խարախորինա – *Լենա Գուշչինա
* [[Մարինա Շչիգարևա]] – *Մաշա Սիզովա
* Յուրի Չիգրով – *Պոդիմա
* [[Վյաչեսլավ Գոստինսկի]] – *տոմսով ուղևոր
* Վիկտոր Կամաև – ''ոստիկանության կապիտան

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Վլադիմիր Սուխորեբրի
* Ռեժիսոր` Յուրի Պոբեդոնոսցև
* Օպերատոր` Բորիս Սերեդին
* Կոմպոզիտոր` Լարիսա Կրիտսկայա
* Նկարիչ` Լյուդմիլա Բեզսմերտնովա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Անտոմս ուղևորուհին» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Չոբանլու

**Չոբանլու**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում, շրջանի հյուսիսային մասում, Նորաշենիկ գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Ալիղուլաշեն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Պատմություն
1960-ական թվականներին գյուղը ապաբնակեցվել է բնակավայրերի խոշորացման պատճառով։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 162 կովկասի թաթար բնակիչ։

Չոբանլուի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Չոփադարա (Զանգեզուրի գավառ)

**Չոփադարա**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Ղափանի ոստիկանական շրջանում, այժմյան Կապան քաղաքից 30 կմ հարավ-արևելք, Արաքս գետի ձախ ափից 3-4 կմ հեռու, սարահարթի վրա։

## Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 219, 1907-ին՝ 355, իսկ 1908-ին՝ 341 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ջաղազուր Առաջին

**Ջաղազուր Առաջին**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

Ըստ Ղ. Ալիշանի համապատասխանում է Սյունիք աշխարհի Ձիասար գյուղին։

## Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 287, 1907-ին՝ 358, իսկ 1908-ին՝ 870 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանք

**Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանք**, ոչնչացված հայկական առաքելական վանական համալիր ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Վանի մարզի Կղզի (Գյուրփընար) շրջանի Ոչխարանց գյուղում։

## Տեղադրություն
Վանական համալիրը կառուցված էր Ոչխարանց գյուղի հյուսիսարևմտյան կողմում գտնվող բլրի գագաթին։

## Պատմություն
Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանական համալիրի հիմնադրման մասին տեղեկությունները քիչ են։ Ավանդության համաձայն՝ Ատովմյանց զորապետերը, որոնք կրոնական հետապնդման ենթարկվելուց խուսափելու համար եկել էին Հայաստան, սպանվում են պարսիկների կողմից։ Նրանց թաղում են վանքի տարածքում։ Հետագայում այդտեղ հիմնադրվում է վանական համալիրը, որը կրում է նրանց անունը։

Մինչև Հայոց ցեղասպանությունը վանական համալիրը Վասպուրական նահանգի հայության համար հանդիսացել է հռչակավոր ուխտատեղիներից մեկը։ 1691 թվականին վանքը նշվել է Երեմիա Կոստանդնուպոլսեցու ստեղծած քարտեզում Ոչխարանց վանք անվամբ։

Հայտնի է, որ Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանքի մատուռում են թաղված եղել հայ իշխանների աճյունները։

Վանքի շուրջ տարածված էր հայկական գերեզմանոցը։ Հայոց ցեղասպանությունից հետո գերեզմանոցն ամբողջությամբ ավերվել է վանական համալիրի հետ միասին։ Հուշարձանի ոչնչացմանն է նպաստել նաև թուրքերի ու քրդերի կողմից գերեզմանոցի տարածքում իրականացված գանձագողության դրսևորումները։ 2014 թվականին Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից իրականացված ուսումնասիրությունների արդյունքում երբեմնի գերեզմանոցի տարածքում հայտնաբերվել էր միայն 3 խաչքար, որոնցից մեկը թվագրվում էր 1594 թվականով և նվիրված էր Խնդրիշենի գյուղապետ Ամիրջանի հիշատակին։

2014 թվականին Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության ուսումնասիրությունների համաձայն՝ վանական համալիրն ամբողջությամբ ավերված էր։

## Ճարտարապետական նկարագիր
Հայտնի է, որ Սրբոց Ադովմյանց զորավարաց վանքը կազմված էր եկեղեցուց և մատուռից։ Եկեղեցին չափերով մեծ էր (ուներ 28 ոտնաչափ լայնություն)։ Արդեն 1800-ական թվականների վերջերին այն կիսավեր վիճակում էր։

Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանքի շրջակայքում էր գտնվում հայկական բազմադարյա գերեզմանոցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Ջաղազուր Երկրորդ

**Ջաղազուր Երկրորդ**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Բնակչություն
Եղել է քրդաբնակ փոքր գյուղ։ Իսկ ըստ մեկ այլ աղբյուրի 1908 թվականին 374 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
C՝ շրջանագծի մեջ

Ⓒ, ⓒ (C՝ շրջանագծի մեջ), տպագրական խորհրդանիշ, շրջանագծի մեջ տեղադրված «C» լատինական տառը։ Օգտագործվում է այլ տառերի և թվերի հետ միասին, որոնք նույնպես տեղադրված են շրջանակի մեջ, որպես ցուցակի մարկեր, բայց կարող է օգտագործվել նաև այլ համատեքստերում։

## Օգտագործում
1947-1949 թվականներին Chiyoda Kogaku որոշ տեսախցիկներ օգտագործում էին կապույտ ⓒ նշանը ոսպնյակի ստորագրության մեջ (օրինակ՝ «ⓒ Super Rokkor»), մասնավորապես՝ Minolta 35-ի և Minolta Memo-յի վրա։ Այն նշանակում էր լուսավորված օպտիկա, այլ ոչ թե հեղինակային իրավունք։ Նմանատիպ մակագրություններ կան այլ արտադրողների ոսպնյակների վրա։ Օրինակ, որոշ Olympus Zuiko ոսպնյակներ ունեն կարմիր «Zuiko C.» նշան, որը նշանակում է լուսավորված օպտիկա։

Այս խորհրդանիշը լայնորեն կիրառվել է Cruver ընկերության կողմից, ճանաչման պլաստիկ մոդելների վրա, որոնք արտադրվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Միջազգային ֆոնետիկ այբուբենի ընդլայնման համար, որն օգտագործվում էր խախտված խոսքի վերծանման համար, C-ն շրջանով (Ⓒ) նշանակում է բաղաձայն, որի որակը հնարավոր չէ որոշել։ C-ի փոքր շրջանակը (ⓒ) կարող է նշանակել չբացահայտվող ձայն, որը հավանաբար [c] է։ Երկու դեպքում էլ, եթե անհնար է սիմվոլը ճիշտ ցուցադրել, դրա փոխարեն կարող է օգտագործվել փակագծերում տեղադրված, ընդգծված կամ արանց ընդգծման սիմվոլը։ (C̲̅) (c̲̅):

## Տես նաև
* Հեղինակային իրավունքի նշան

## Ծանոթագրություններ
Չուլլու (Ղափանի շրջան)

**Չուլլու**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում, շրջանի արևելյան մասում, Սևաքար գյուղից հյուսիս-արևմուտք, Աճանան գետի ձախ կողմում, Սարալանջի վրա։

Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Պատմություն
1960-ական թվականներից հետո լիովին լքվել է։

## Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։

Չուլլուի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Լիլիթ Տոնականյան

**Լիլիթ Տոնականյան** (), հայ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Լիլիթ Տոնականյանը ծնվել է Շիրակի մարզի Արթիկ քաղաքում։ Նկարել սկսել է  6 տարեկանից։ 2009 թվականին ավարտել է Արթիկի գեղարվեստի դպրոցը, 2016 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի Գյումրու մասնաճյուղի գեղանկարչության բաժինը։ Ուսման տարիներին մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների և միջոցառումների։ 2014 թվականին մասնակցել է Իտալական «Benetton Imago Mundi» կազմակերպված ցուցահանդեսին, նույն թվականին՝ «Գարնան մոտիվներով» ցուցահանդեսին (Արթիկի մշակույթի տուն)։ Փանիկ գյուղի արվեստի դպրոցում դասավանդում է նկարչություն։ Ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ Երևանում, Գյումրիում և հայրենի Արթիկում։

2014 թվականին արժանացել է ՀՀ Շիրակի մարզպետարանի պատվոգրին՝ Շիրակի մարզի Թորոս գյուղում կազմակերպված «Մինասի գույներով» միջոցառմանը մասնակցության համար։ 2015 թվականին անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել ԵԳՊԱ Գյումրի («Աշնան գույներով»), 2015 թվականին Կալինինոյի, Տաշիրի, 2016 թվականին Դիլիջան և այլ քաղաքներում։  2016 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Արթիկի Վարազ Սամուելյանի մշակույթի տանը։

Լիլիթ Տոնականյանի ստեղծագործություններում գերիշխում են ծաղիկներն ու շիրակյան բնությունը, նատյուրմորտներ, ունի նաև աբստրակտ ոճի գործեր։

## Ցուցահանդեսներ
* ԵԳՊԱ Գյումրի, «Ձմեռը մեր աչքերով» ցուցահանդես, 2013, (խմբակային),
*Արթիկի մշակույթի տուն, 2013,
* Վարազ Սամուելյանի մշակույթի տուն, (անհատական), 2016,
* Գյումրու քաղաքապետարանի ցուցասրահ, (անհատական), 2021, 
* «Հափրուն ծաղիկների գունագեղ հմայքը», (անհատական), 2021։

## Գրականություն
* Armenia: Never-Never Land Contemporary Artists from Armenia, 2014.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Լիլիթ Տոնականյան․ «Նկարչի աչքը տեսնում և զգում է այն, ինչ ուրիշի համար կարող է սովորական թվալ»․ հարցազրույց ։
* Ծաղիկների նկարչուհու հաջողությունները Արթիկից մինչեւ Էստոնիա

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Ջիբիլլու

**Ջիբիլլու**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում, Ղափան քաղաքից 12 կմ հեռավորության վրա, անտառապատ լեռնալանջին։

Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Պատմություն
1959 թվականից հետո գյուղը լքվել է։ Բնակիչները տեղափոխվել են շրջանի մյուս գյուղերը։

## Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։

Ջիբիլլուի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հանդիպում (նկար, Կուրբե)

«**Հանդիպում**» (), Ֆրանսիացի նկարիչ, կերպարվեստում ռեալիզմի հիմնադիրներից Գյուստավ Կուրբեի (Gustave Courbet, 1819-1877) նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1854  թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 129 × 149 սմ։

Այսօր «Հանդիպում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆաբրի թանգարանում (Մոնպելիե, Ֆրանսիա)։

## Նկարագիր
«Հանդիպում» նկարում հեղինակը պատկերել է իրեն, ինչպես նաև իր հովանավոր Ալֆրեդ Բրույասին և վերջինիս ծառա Կալասին։ Նկարում պատկերված է նաև շուն։ Հանդիպումը նկարված է դեպի Մոնպելիե կատարած ուղևորության ժամանակ։

## Պատմություն
Առաջին անգամ «Հանդիպում» ստեղծագործությունը ցուցադրվել է Փարիզում՝ 1855 թվականին կայացած Համաշխարհային ցուցահանդեսին։ Այստեղ քննադատները նկարը կոչել են «Bonjour, Monsieur Courbet»: Դրանից հետո, 1868 թվականից ցայսօր նկարը գտնվում է Մոնպելիեում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hilaire, Michel; Amic, Sylvain (2004). Bonjour, Monsieur Courbet!: the Bruyas collection from the Musée Fabre, Montpellier. Réunion des musées nationaux, ISBN 978-0-300-10523-0

## Արտաքին հղումներ
* ''Հանդիպում'' նկարը  կայքում  
* Գյուստավ Կուրբե, «Հանդիպում»

Կատեգորիա:1854 նկարներ
Կատեգորիա:Գյուստավ Կուրբեի նկարներ
Կատեգորիա:Ինքնադիմանկարներ
Կատեգորիա:Ֆաբրի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գեղանկարչություն
Անի Ապրահամյան

**Անի Ապրահամյան** (), Ամերիյայում ապրող լիբանանհայ միջուկային ֆիզիկոս, Նոթր Դամի համալսարանի ֆիզիկայի դեպարտամենտի պրոֆեսոր, Երևանի Ա․ Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիայի հիմնադրամի տնօրեն, ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Անի Ապրահամյանը ծնվել է  1958 թվականի օգոստոսի 15-ին Լիբանանում, Հայոց ցեղասպանությունը վերապրածների ընտանիքում։ Նրա ծնողները ծնվել էին Բեյրութի փախստականների ճամբարներում։ Ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ, երբ նա 11 տարեկան էր և հաստատվել Մասաչուսեթսում։ Ծնողները եղել են դերձակ։

Անին մանկուց հետաքրքրվել է գիտությամբ, բայց սկզբում ցանկանում էր դեսպան դառնալ, սակայն Մասաչուսեթսի նահանգի Վուսթեր քաղաքի ավագ դպրոցի առաջնորդության խորհրդատուն համոզել է նրան զբաղվել գիտությամբ։

1980 թվականին ստացել է Քլարկի համալսարանի բակալավրի, իսկ 1986 թվականին՝ միջուկային քիմիայի դոկտորի կոչումներ։

Lawrence Livermore ազգային լաբորատորիայի Միջուկային քիմիայի բաժնում կատարել է Հետդոկտորական հետազոտություն։

Հանդիսանում է ԱՄՆ-ի Սաութ-Բենդ քաղաքի  Նոթր Դամի համալսարանի ֆիզիկայի դեպարտամենտի պրոֆեսոր։ 27 տարի եղել է այդ համալսարանի միակ կին միջուկային ֆիզիկոս։ 2001-2006 թվականներին եղել է Նոթր Դամի համալսարանի միջուկային գիտության լաբորատորիայի տնօրենը, 2003-2006 թվականներին նույն համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի նախագահը։

Հանդիսանում է նաև մի քանի երկրների գիտական կազմակերպությունների և միությունների անդամ՝ Գիտության առաջընթացի ամերիկյան ասոցիացիա (AAAS), Ամերիկյան քիմիայի միություն (ACS), Ամերիկյան ֆիզիկայի միություն (APS), Sigma Xi, Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա։

Համանախագահում է ԱՄՆ-ի ազգային ակադեմիաների էլեկտրոնային իոնային կոլայդերի (Electron Ion Collider) հանձնաժողովը, Մաքուր և կիրառական ֆիզիկայի միջազգային միության (IUPAP) միջուկային գիտության կոմիտեի և նույն միության տարրական մասնիկների աստղաֆիզիկայի աշխատանքային խմբի, Հարավային Դակոտայի Գիտության և տեխնոլոգիաների կազմակերպության (Sanford Underground Laboratory) խորհրդի և միջուկային ֆիզիկայի ոլորտում գործող բազմաթիվ տարբեր գիտական հանձնաժողովների անդամ է։

Միջուկային ֆիզիկայի և իզոտոպների արտադրության ոլորտում ունի մի շարք ամերիկյան և եվրոպական գիտական ծրագրերի կառավարման փորձ։ Տարբեր լաբորատորիայում Ապրահամյանը ղեկավարել է իր 20 ֆիզիկոսների թիմի հետազոտությունը միջուկային ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի միջև։ Ծառայել է ԱՄՆ-ի և միջուկային գիտության միջազգային կոմիտեներում։

2006-2008 թվականներին եղել է Վաշինգտոնի Գիտության ազգային հիմնադրամի Միջուկային ֆիզիկայի մասնիկների և միջուկային աստղաֆիզիկայի ծրագրերի տնօրեն։

2019 թվականի վերջի դրությամբ տարբեր գիտաժողովներում մոտ 200 ելույթի հեղինակ է։ Ունի մոտ նույնքան գիտական հրապարակումներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*APS Fellow Archive
*Ani Aprahamian
*ND professor uses nuclear physics to fight COVID-19 in Armenia
*A major reorganization is needed across Armenia
*Cyclotron to be put into operation in Armenia until end of year
*ՀՀ Նախագահն ընդունել է համաշխարհային ճանաչում ունեցող գիտնականներ Յուրի Օգանեսյանին և Անի Ափրահամյանին

Կատեգորիա:Ամերիկահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Մարակա էկոլոգիական կայան

**Մարակա էկոլոգիական կայան** (), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Բոա Վիստա նահանգում։ Այն բաղկացած է Ուրարիկերա գետի վրա գտնվող մի մեծ կղզուց, որը ծածկված է Ամազոնի խոնավ անտառներով։

## Պատմություն
Մարակա էկոլոգիական կայանը ստեղծվել է 1981 թվականի հունիսի 2-ին՝ նախագահական հրամանագրով։ Կայանը կազմված է Մարակա կղզուց, որը տեղակայված է Ուրարիկերա գետի Սանտա Ռոսա և Մարակա ճյուղերի միջև՝ Բոա Վիստա մունիցիպալիտետում (101,312 հա տարածքով)։ Էկոլոգիական կայանն այժմ զբաղեցնում է 103,976 հա տարածք։ Այն ստեղծվել է Ամազոնի էկոհամակարգի ներկայացուցչական նմուշը պահպանելու նպատակով։ Արահետների ցանցը նախագծվել է Ռորայմա տարածաշրջանային կենտրոնի կողմից և ավարտվել է 2006 թվականի մարտին։

## Կարգավիճակ
2009 թվականի դրությամբ՝ էկոլոգիական կայանը դասվում էր Բնության պահպանության միջազգային միության Iա կատեգորիային (խիստ բնական արգելավայր)՝ 101,312 հա ցամաքային տարածքով։ Կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Պահպանությունն իրականացվում է «Ամազոնի շրջանի պահպանվող տարածքներ» ծրագրի աջակցությամբ։ Այն կներառվի առաջարկվող Հյուսիսային Ամազոնի էկոլոգիական միջանցքում։ Սպիտակ որովայնով սարդանման կապիկը արգելոցում պահպանվող տեսակ է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ
Չորման (Զանգեզուրի գավառ)

**Չորման**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Գորիս քաղաքից 40 կմ հյուսիս, լեռնային, անտառապատ վայրում։

## Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 223 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Պատմամշակութային արժեքներ
Բնակավայրոում պահպանվել էին հայկական հնություններ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդր Բեռլին

**Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Բեռլին** (), խորհրդային և ռուս քիմիկոս, մակրոմոլեկուլային միացությունների և կոմպոզիտային նյութերի ֆիզիկայի և քիմիայի բնագավառի մասնագետ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2003), քիմիական գիտությունների դոկտոր, ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է № 110 քիմիական թեքումով դպրոցը։

1963 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի մոլեկուլային և Քիմիական ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 2003 թվականի մայիսի 22-ին ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, 1996-2017 թվականներին եղել է քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն։

2014 թվականին ընտրվել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։

Մոտ 1400 հրապարակման հեղինակ է։

## Հիմնական աշխատություններ
* Кинетика полимеризационных процессов. М., 1978 (совм. с С. А. Вольфсоном и Ениколопов, Николай Сергеевич;
* Principles of polymer composites. B.; N. Y., 1986 (joint auth.);
* Fast polymerization processes. Amst. e. a., 1996 (with K. S. Minsker).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Берлин Александр Александрович

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Մարտունու շրջան (ԼՂԻՄ)

thumb
**Մարտունու շրջան**, վարչական միավոր Ադրբեջանի ԽՍՀ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզում։ Գտնվում էր Ասկերանի շրջանի հարավ-արևելյան, Շուշիի շրջանի արևելյան կողմում։ Արևելքից սահմանակցում էր Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Ժդանովի, հարավ-արևելքից՝ Ֆիզուլիի շրջաններին։ Կենտրոնը՝ Մարտունի քաղաքատիպ ավանն էր։

## Բնական պայմաններ
Մարտունու շրջանը զբաղեցնում էր 779 կմ² տարածք, որը լեռնային է և զգալի մասով անտառապատ։

## Պատմություն
Մարտունու շրջանը կազմավորվել է 1930 թվականի օգոստոսի 8-ին։

## Վարչատարածքային բաժանում
մինի|315x315փքս|Մարտակերտ քաղաքի համայնապատկերը:
Մարտունու շրջանում կար 40 բնակավայր, որից 36-ը՝ հայկական բնակչությամբ: Ստորև ներկայացվում է բնակավայրերի ցանկը.

## Բնակչություն

## Տնտեսություն
Տենտեսության հիմնական ճյուղերն էին՝ խաղողագործությունը, այգեգործությունը, անասնաբուծությունը, դաշտավարությունը և շերամապահությունը։

## Քաղաքներ և գյուղական համայնքներ
Շրջանն ուներ 2 քաղաքատիպ ավան՝ Մարտունի ու Կարմիր շուկա և 38 գյուղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԼՂԻՄ-ի շրջաններ
Շայիֆլի

**Շայիֆլի**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Կովսական քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ողջի գետի ստորին հոսանքի աջ կողմում։ Մոտը գտնվում էր համանանուն երկաթուղային կիսակայարանը՝ Կապան-Մինջևան երկաթուղու վրա։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է  110 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Հովհանննես եկեղեցի (Մրգաստան)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատի տարածաշրջանի Մրգաստան գյուղում, կառուցվել է 20-րդ դարասկզբին, 1907 թվականին՝ Արևմտյան Հայաստանից գաղթած և տեղում բնակություն հաստատած համագյուղացիների ջանքերով։

Խորհրդային տարիներին եկեղեցին մատնվել է անուշադրության և կարիք ուներ վերանորոգման։

1986 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է գյուղի բնակիչների միջոցներով` դրսից և ներսից երեսպատվելով տուֆ քարով։ 
2022 թվականին 
եկեղեցու բարերար Արամ Միրզոյանի ազնիվ նվիրատվությամբ կանգնեցվում է նոր խորան, կառուցվում սուրբ ավազան, փոխվում է եկեղեցու բոլոր պատուհանները, պատերի մաքրման և լաքապատման աշխատանքներ են կատարվում, բարեզարդվում են ավանդատները և բազմաթիվ այլ նորոգություններ են իրականացվում։
Հաջորդ 2023 թ. հիմնանորոգվում է եկեղեցու տանիքը խաչքավոր Գոռ Փիլիպոսյանի նվիրյալ ջանքերով, որին ամրակայվում  է զանգակատուն_գմբեթ` իր սուրբ խաչով։ Նաև տարածքի բարեկարգման և սալիկապատման աշխատանքներ են իրականացվում։
Եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, սյուները Սարիղամիշից բերված ամրակայուն գերաններ են, կառուցված է տուֆ տեսակի քարից։ Սուրբ Հովհաննես կեղեցու հոգևոր հովիվն է Տ. Սիմեոն քահանա Մովսեսյանը։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում 
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
*Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ
*  ՄՐԳԱՍՏԱՆԻ ՍՈՒՐԲ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԵԿԵՂԵՑԻ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արմավիրի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ջիջիմլի

**Ջիջիմլի**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Հագարի գետի աջակողմյան վտակներից մեկի ստորին հոսանքի աջափնյակում։

Ըստ Ղևոնդ Ալիշանի գյուղը կարող է լինել Վերին կամ Ներքին Կարբինք գյուղերից մեկը։

## Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 501, իսկ 1908-ին՝ 440 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ունի քանդված հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ռազդերե

**Ռազդերե**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Կովսական քաղաքից 8 կմ հարավ-արևմուտք, Ծավ (Բասուտ) գետի աջափնյա, անտառապատ վայրում։

## Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 286, 1907-ին` 333, իսկ 1908-ին՝ 606 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ռաշիդ Ներքին

**Ռաշիդ Ներքին**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Հագարի և Բարկուշատ գետերի միախառնման վայրից 10-12 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մրգաշատ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Մրգաշատ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Մրգաշատ գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1865 թվականին, որից հետո՝ 1903 թվականին օծվել է։ Եկեղեցու կառուցման տեղում նախկինում եղել է մատուռ։

Եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, հողածածկ տանիքով, կառուցված է սև և դեղին տուֆ տեսակի քարից, նրա չափսերն են (33 x 17) մետր։ Եկեղեցուն կից եղել է նաև դպրոց։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին մասնավորապես 1937 թվականից մինչև 1980 թվականը եկեղեցին վերածված է եղել ցորենի պահեստի։

2007 թվականին սկսվեց եկեղեցու վերանորոգումը։ Վերանորոգման աշխատանքներին իրենց աջակցությունը ցուցաբերեցին բարերարներ Տեր և Տիկին Մազմանյանները, որոնց միջնորդեց  Հյուսիսային  Ամերիկայի Արևմտյան թեմի առաջնորդ Տ. Հովնան արքեպիսկոպոս Տերտերյանը։ 
Սակայն վերանորոգման աշխատանքները դադարեցին ֆինանսական խնդիրների պատճառով, որից հետո եկեղեցուն իրենց աջակցությունը ցուցաբերեցին  Խլղաթյան եղբայրները, Կարեն Մրկրչյանը և համայնքապետը, որի արդյունքում էլ ավարտվեց եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքները։

2011 թվականի հոկտեմբերի 15-ին եկեղեցին վերաօծվեց ձեռամբ թեմի առաջնորդ Տ. Սիոն եպիսկոպոս Ադամյանի։

Եկեղեցու առաջին  վանահայրն է եղել Տ. Գարեգին քահանան։
2012 թվականից մինչև 2016 թվականը հոգևոր հովիվն էր Տ. Կորյուն աբեղա Առաքելյանը, իսկ 2018 թվականին նշանակվել Տ. Սահակ քհն. Մարտիրոսյանը։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում 
* Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում
*Արմավիրի մարզի եկեղեցիների և վանքերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արմավիրի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Բուենո Սանտյագո

**Սանտյագո Իգնասիո Բուենո Սկիուտո** (, ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, «Ժիրոնա» ակումբի պաշտպան։

Սանտյագոյի ավագ եղբայրը՝ Գաստոն Բուենոն, ևս ֆուտբոլիստ է։ Սանտյագոն ֆոտբոլային մարզիչ Գուստավո Բուենոյի զարմիկը և ֆուտբոլիստ Գոնսալո Բուենոյի խորթ եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Բուենոն «Պենյարոլ» մայրաքաղաքային  ֆուտբոլային ակումբի սան է։ 2016 թվականին հավաքների նախընտրական փուլից հետո Սանտյագոն ներառվել է հիմնական խմբի հայտում, բայց այդպես էլ նրա կազմում նորամուտ չի ունեցել։

2017 թվականի հունվարին Բուենոն երկուսուկես տարով պայմանագիր է ստորագրել իսպանական «Բարսելոնա»–ի հետ։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է մեկ միլիոն եվրո։ «Պենյարոլ»-ը որպես բոնուս կարող էր ստանալ լրացուցիչ հինգ միլիոն եվրո խաղացողի կատալոնական ակումբում հաջող ելույթի դեպքում, նաև՝ 20% խաղացողի ապագայում հավանական վաճառքի հասույթից։ Բուենոն ուղարկվել է «Պորտու», սակայն նրա կազմում պաշտոնական մրցախաղերում այդպես էլ չի մասնակցել։ Չկարողանալով հաստատվել «Բարսենոլա»-ում՝ Բուենոն 2018 թվականի հունվարի վերջին վարձույթով տեղափոխվել է իսպանական երրորդ դիվիզիոնի «Պերալադա» ակումբ, որտեղ խաղացել է 12 մրցախաղ։ 2018 թվականի օգոստոսին նա կրկին ուղարկվել է «Պերլադա»՝ 2018/19 մրցաշրջանի համար, որի ընթացքում խաղացել է 29 մրցախաղ և խփել՝ 2 գոլ։ 2019 թվականի օգոստոսի 12-ին Բուենոն խզել է պայմանագիրը «Բարսենոլա»-ի հետ։

2019 թվականի օգոստոսի 19-ին Բուենոն ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է Ժիրոնա ՖԱ, որի հետ պայմանագիր է կնքել 5 տարով։

## Միջազգային կարիերա
2015 թվականի սկզբին Բուենոն «Ուրուգվայի մինչև 17 տարեկանների պատանիների հավաքականի» կազմում մասնակցել է Պարագվայում Հարավային Ամերիկայի պատանեկան առաջնությունում։ Մրցախաղում նա խաղացել է Բոլիվյաի, Չիլիի, Կոլումբիայի, Բրազիլիայի, Պարագվայի, 2 անգամ Արգենտինայի և Էկվադորի թիմերի դեմ մրցախաղերում։

2017 թվականին Բուենոն Ուրուգվայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի կազմում հաղթել է Եկվադորում Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնությունում։ Մրցախաղում նա խաղացել Պերուի երիտասարդական հավաքականի, Բոլիվյաի երիտասարդական հավաքականի և երկու անգամ Վենեսուելայի երիտասարդական հավաքականի թիմերի դեմ խաղերում։

Նույն թվականի Բուենոն Հարավային Կորեայում մասնակցել է Աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը, որտեղ նրա հավաքականը հասել է կիսաեզրափակիչ։ Մրցախաղում նա խաղացել է Իտալիայի, Ճապոնիայի, Հարավաֆրիկյան Հանրապետության, Սաուդյան Արաբիայի, Պորտուգալիայի և Վենեսուելայի երիտասարդական հավաքականների թիմերի դեմ խաղերում։ Պորտուգալացիների դեմ խաղում Սանտյագոն խփել է գոլ։

## Ձեռքբերում
**Ուրուգվայի ֆուտբոլի հավաքական (մինչև 20)**
* 2017 թվականի Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական թիմերի միջև ֆուտբոլի առաջնության հաղթող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ժիրոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պենյարոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Շամովլու

**Շամովլու**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Բարգուշատի ոստիկանական շրջանում։

## Բնակչություն
1896 թվականին գյուղն ունեցել է 81, իսկ 1908-ին՝ 505 կովկասի թաթար բնակիչ, 1909-ին՝ 94 բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆելիքս Քեֆչիյան

**Ֆելիքս Արտավազդի Քեֆչիյան** (), խորհրդային և ռուս կինոօպերատոր, որն աշխատել է նաև հեռուստատեսությունում։

## Կենսագրություն
Ֆելիքս Քեֆչիյանը ծնվել է դերասան Արտավազդ Քեֆչիյանի ընտանիքում։ Ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի օպերատորական ֆակուլտետը։ Կանգնած է եղել հայրենի հեռուստատեսության ակունքներում, ղեկավարել է Առաջին ալիքով գունավոր հեռարձակման աշխատանքները։ Աշխատել է «Էկրան» հեռուստատեսային միավորումում։ Նկարահանել է ավելի քան 20 գեղարվեստական ֆիլմեր («Արտոնյալ սեր», «Գրեթե ծիծաղելի պատմություն», «Վտանգավոր տարիք» և այլն), եղել է НТВ հեռուստաալիքի հայտնի հեռուստատեսային նախագծերի բեմադրող-ռեժիսոր («Նավերը մտան մեր նավահանգիստ», «Ժողովրդի  ձայն»), «Արդյունքներ», «Երգեր Ֆոմենկոյի հետ», «Ֆուտբոլային ակումբ», «Խոսքի ազատություն», «Անկախ հետաքննություն», «Առերեսում» և այլն)։

Եղել է ՀՌՀԻ-ի պրոֆեսոր։ Իր կյանքի վերջին 15 տարիներին զբաղեցրել է Մ. Ա. Լիտովչինի անվան Հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների հումանիտար ինստիտուտի կինոհեռուստաօպերատորական  ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնը։
Մահացել է 2008 թվականի փետրվարի 29-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատան 5-րդ տեղամասում, հոր՝ դերասան Արտավազդ Քեֆչիյանի կողքին։

## Ֆիլմագրություն
### Օպերատորական աշխատանքներ
* «Տրապեցիա», 1970
* «Անսովոր համերգ», 1972
* «Գրեթե ծիծաղելի պատմություն», 1977
* «Ռիսկի ռազմավարություն», 1978
* «Տեսուչ  Գուլլ», 1979
* «Մասնավոր անձ», 1980
* «Վտանգավոր տարիք», 1981
* «Վաղ, վաղ առավոտ», 1983
* «Իմ ընկերուհին», 1985
* «Արական տագնապներ», 1985
* «Իմ մանկության երկիրը», 1986
* «Ժանգոտ գեներալի կղզին», 1988
* «Արտոնյալ սեր», 1989
* «Հեռու, հեռվում», 1990
* «Բրեգետ», 1997
* «Մաքսիմիլիան», 1998

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոօպերատորներ
Փախուստ սենյակից (խաղ)

thumb|Գլուխկոտրուկներից մեկի որոշման գործընթաց
**Փախուստ սենյակից** (), ինտելեկտուալ խաղ, որի ժամանակ խաղացողները փակվում են այն սենյակում, որտեղից նրանք պետք է դուրս գան որոշակի ժամանակի ընթացքում՝ գտնելով առարկաներ և լուծելով գլուխկոտրուկներ։ Ժանրի որոշ ներկայացուցիչներ ներառում են նաև դետեկտիվ կամ այլ սյուժե, որպեսզի խաղացողների համար ապահովեն յուրահատուկ մթնոլորտ։

## Պատմություն
Այս տիպի խաղերը ծագել են 2000-ական թվականների սկզբին տարածված *escape the room* տիպի բրաուզերային քվեստներն իրականություն դարձնելու գաղափարից (օրինակ՝ *Crimson Room*)։

«Փախուստ սենյակից» խաղերը զուգահեռաբար զարգացել են Եվրոպայում և Ասիայում։ Ճապոնիայում, Հոնկոնգում և Չինաստանում այս խաղերը գոյություն ունեն 2007 թվականից։ Այսպիսի խաղեր կան նաև ԱՊՀ երկրներում։

## Խաղի թեմատիկա
Ներկայումս «Փախուստ սենյակից» խաղերն ունեն տարբեր վարիացիաներ և թեմաներ, բայց ամենահայտնիներն են․
# Դուրս գալ որոշակի տհաճ վայրից, ինչպիսիք են բանտը, զնդանը, լքված դպրոցը և այլն։
# Վերացական սենյակ, որը չունի ոչ մի գաղափար, բացի նրանից, թե ինչպես դուրս գալ սենյակից։
# Բացահայտում հանցագործության կամ գաղտնի սենյակում։
# Հանդիպում պարանորմալների հետ։
# Գտնել առեղծվածային առարկա կամ մասունք։

## Դեպքեր
«Փախուստ սենյակից» խաղում մահացու ելքով առաջին հայտնի դժբախտ պատահարը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հունվարի 4-ին Լեհաստանի Կոշալին քաղաքում, երբ 15-ամյա հինգ աղջիկներ ներսում գազի բալոնի արտահոսքի պատճառով մահացու թունավորվել են շմոլ գազից, իսկ ատրակցիոնի աշխատակիցներից մեկը վնասվածքներ է ստացել և բուժվել այրվածքներից։ Լեհաստանի պետական հակահրդեհային ծառայության տվյալներով՝ մարդկանց մահվան գլխավոր պատճառը տարհանման արդյունավետ երթուղու բացակայությունն է եղել։ Տեղի ունեցած միջադեպից հետո Լեհաստանի իշխանությունները կարգադրել են անվտանգության ստուգումներ անցկացնել երկրի բոլոր «փախուստի սենյակներում», ինչի հետևանքով ևս 13 նման հաստատություն փակվել է անվտանգության խախտումների պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ
Կատեգորիա:Ժամանցային վայրեր
Կատեգորիա:Խաղեր
Շահվերդլար

**Շահվերդլար**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Գորիսի շրջանում, Գորիս քաղաքից 9 կմ հարավ-արևելք, Գորիս-Կապան ճանապարհին, Արաքս գետի ձախակողմյան Որոտան վտակի աջ ափին, Որոտանի Շահվերդլար կոչվող կամրջի մոտ, լեռնալանջի վրա, այժմյան Տաթևհեկի տեղում։

**Շախվերդի Ուշաղի** անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Պատմություն
1959 թվականից հետո գյուղը ապաբնակեցվել է, իսկ գյուղի տեղում կառուցվել է Տաթևհեկ ավանը։

## Բնակչություն
Շահվերդլարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Վրեժ Օրդյան

**Վրեժ Վլադիմիր Օրդյան** (), հայ շախմատիստ, ՖԻԴԵ-ի և ազգային վարպետ, Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1999)։ Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տան փոխտնօրեն։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականի մայիսի 22-ին։ Ոսկե մեդալով ավարտել է Երևանի Կրուպսկայայի անվան դպրոցը, ապա պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Հաճախակի հանդես է եկել ՀԽՍՀ շախմատի պատանեկան հավաքականի կազմում։ 1976 թվականին արժանացել է Երևանի տղամարդկանց չեմպիոնի տիտղոսին։ 1981 թվականին դարձել է Անդրկովկասի զինվորական օկրուգի չեմպիոն, 1990 և 1991 թվականներին Մոլդովայի Ռիբնիցա քաղաքում շախմատի միջացգային մրցաշարերի հաղթող։

Վրեժ Օրդյանի սաներից շատերը դարձել են աշխարհի և Եվրոպայի առանջությունների մրցանակակիրներ, մի քանի տասնյակ սաներ Հայաստանի պատանեկան առաջնություններում դարձել են չեմպիոններ և մրցանակակիրներ։ Միայն 2003 թվականին նրա 5 սաներ արժանացել են երկրի չեմպիոնի տիտղոսին։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ
Շահսուվալու Մինքենդ

**Շահսուվալու Մինքենդ**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 986 հայ և ադրբեջանցի, իսկ 1908-ին՝ 1650 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Արևմտյան Հայաստան պետության դրոշ

**Արևմտյան Հայաստանի դրոշը**, Արևմտյան Հայաստանի պետական խորհրդանիշներից մեկն է։ Այն սահմանված է Արևմտյան Հայաստանի Սահմանադրությամբ և դրոշի օրենքով։ «ԱՀ դրոշի մասին» առաջին օրենքն ընդունել է Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Խորհրդի կողմից 2011 թվականի հոկտեմբերի 14-ին։

Ներկա որոշումը ընդունվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 5-ին և վավերացվել է ԱՀ ԱԺ ի կողմից 2015 թվականի փետրվար 4-ին։

Դրոշը խորհրդանշում է Հայկական բարձրավանդակը, որպես քաղաքակրթության բնօրրան։ Մուգ կապույտը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի հավերժականությունը։ Ծիրանագույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի բանախոսությունը, արիականությունը եւ ստեղծագործ ազատության կենսասիրությունը։ Բաց երկնագույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի լուսավորչականությունը եւ առաքելականությունը։ Սպիտակը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի բարեպաշտությունը։

## Կառուցվածք
Դրոշը քառագույն է։ Կենտրոնում երկու խորհրդանշաններն են՝ մուգ կապույտ ութանկյան մեջ՝ ծիրանագույն հավերժության ութաթեւ նշանը։ Ութանկյան չորս գագաթներից` սկիզբ առնող մուգ կապույտ ճառագայթները ձգվում են չորս ուղղությամբ։ Մուգ կապույտը երիզված է ծիրանագույնով, դրոշի չորս հատվածները բաց երկնագույն են։ Կազմված է կապույտ, մուգ կապույտ և նարնջագույն գույներից։ Լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ 
Դրոշի ընդհանուր տեխնիկական պայմանները այսպիսին են։

## Պատմություն
Դրոշի նախագծը, նախնական գունանկարը և գաղափարաբանությունը Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Խորհրդի Իրավաբանական Հանձնախումբի հաստատման ներկայացրեց Ա․ Մկրտչյանը։ Դրոշը հաստատվել է Արեւմտյան Հայաստանի Ազգային Խորհրդի Նախագահ Ա․Աբրահամյանի կողմից։ Երկրորդ որոշումը կայացրել է Արևմտյան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարությունը, հաստատված Վարչապետ Ա․ Մկրտչյանի կողմից 2014 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։ Որոշման մեջ նշված է՝,  
Կառավարության որոշումը վավերացվել է ԱՀ ԱԺ ի կողմից։ ՈՐՈՇՈՒՄ, Արեւմտեան Հայաստանի Պետության դրոշի գունաբաժանման և չափերի մասին 2015,փետրվարի 4։ Ավանդազրույցը ասում է,որ Տիգրան Մեծի մատանին ուներ նման պատկեր։ Ըստ ավանդույթի Տիգրան Մեծի մատանու ութանկյունների պատկերը հավերժության նշանով փորագրված է Հալեպի և Դիարբեքիրի կամ Տիգրանակերտի բերդերի պատերի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*   В Турции возмутились, увидев Западную Армению на карте от НТВ
*  Утвержден флаг Западной Армении  
* Правительство Западной Армении: цели и задачи
* Թուրքիայում դժգոհ են ռուսական եթերով ցուցադրված Արևմտյան Հայաստանի քարտեզից
* ՈՐՈՇՈՒՄ, Արեւմտեան Հայաստանի Պետության դրոշի գունաբաժանման և չափերի մասին,2015 փետրվարի 4
Լիզա Վիկարի

**Լիզա Վիկարի** (, ), գերմանացի դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել Նեթֆլիքսի «Խավար» հեռուստասերիալում Մարթա Նիլսենի և Նեթֆլիքսի «Իզի և Օսսի» ֆիլմում Իզիի դերերով։

## Կենսագրություն
Վիկարին ծնվել է 1997 թվականին Մյունխենում՝ բժիշկների ընտանիքում։ 10 տարեկան հասակում նա մասնակցել է իմպրովիզացիոն թատրոնի դասընթացներին և դրանից կարճ ժամանակ անց նկարահանվել է իր առաջին կարճամետրաժ «Tunnelblicke» ֆիլմում։ 2010 թվականին նկարահանվել է մանկական «Hanni & Nanni» ֆիլմում։ Հաջորդ տարի պոստապոկալիպտիկ «Դժոխք» ֆիլմում խաղացել է Լեոնիի դերը։ 2017 թվականին Վիկարին գլխավոր դերում նկարահանվել է Խալեդ Քիսարի «Լունա» ֆիլմում, որում նա մարմնավորում է դեռահասի, որի հայրը գաղտնի ռուս գործակալ է և որի ընտանիքը ոչնչացվում է նրա աչքի առաջ։ 2017 թվականից մինչև 2020 թվականը Նեթֆլիքսի գիտաֆանտաստիկ «Խավար» հեռուստասերիալում նա մարմնավորել է Մարթա Նիլսենին, որը Յոնասի սիրելին էր և անհետ կորած Միքելի քույրը։ Վիկարին Պոտսդամում սովորում է մեդիա գիտություն։

2020 թվականին Նեթֆլիքսի գերմանական առաջին ֆիլմերից մեկում՝ «Իզի և Օսսի» ռոմանտիկ կատակերգությունում, Վիկարին խաղացել է Իզիի՝ միլիարդատիրոջ դստեր դերը։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* «Դժոխք» ֆիլմում Լեոնիի դերի համար *New Faces Awards* մրցանակ՝ որպես «Լավագույն երիտասարդ տաղանդ» (2011)։
* Մյունխենի կինոփառատոնի *Young German Cinema Award* մրցանակի առաջադրում՝ «Լունա» ֆիլմում իր դերի համար (2017)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիզա Վիկարին filmportal.de կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի գերմանացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երեխա դերասաններ
Դիրան Ապելյան

**Դիրան Ապելյան** (), հայազգի տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, ճարտարագիտական մեխանիկայի պրոֆեսոր, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Դիրան Ապելյանը ծնվել է 1945 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Եգիպտոսում, հայի ընտանիքում։ Իր գիտական գործունեությունը սկսել է ԱՄՆ-ում, մեքենաշինության ոլորտում։

Մոտ 700 գիտական հոդվածի և 11 մենագրության հեղինակ է։ Գիտության ոլորտում ունեցած նվաճումների համար Դիրան Ապելյանը արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների՝ ԱՄՆ-ում և աշխարհի այլ երկրներում։ 2018 թվականին հայազգի պրոֆեսորին շնորհվել է «Նորարար 2018» հեղինակավոր գիտական մրցանակ։ Նա Վուստերի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեքենաշինության բաժնի առաջին անդամն է, որին շնորհվել է այդ մրցանակը։

2008 թվականից Դիրան Ապելյանը Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Diran Apelian
*DIRAN APELIAN Metallurgist and Sustainability Pioneer
*Prof. Diran Apelian 

Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Անկախության օր (Ուկրաինա)

**Ուկրաինայի անկախության օր** (), ամենամյա պետական տոն Ուկրաինայում, նշվում է օգոստոսի 24-ին Ուկրաինայի Գերագույն խորհրդի կողմից Ուկրաինայի անկախության հռչակագրի ընդունման պատվին, ինչը ընդունված է համարել Ուկրաինայի պետության կազմավորման օր։

## Պատմության
Առաջին անգամ Ուկրաինայի անկախության օրը նշվել է 1991 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ի պատիվ նրա, որ 1 տարի առաջ՝ 1990 թվականի հուլիսի 21-ին, ՈւԽՍՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունել էր Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության մասին հռչակագիրը։ Նաև1990 թվականի հուլիսի 16-ին ՈւԽՍՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունել է «Ուկրաինայի անկախության հռչակման օրվա մասին որոշումը» (): Այնտեղ նշված է․

Արդյունքում, 1991 թվականի հունիսի 18-ին համապատասխան փոփոխություններ են կատարվել Ուկրաինական ԽՍՀ աշխատանքային օրենսգրքի 73-րդ հոդվածում, ինչի հետևանքով տոնական օրերի ցանկում հայտնվել է գրառում. «Հուլիսի 16՝ Ուկրաինայի անկախության օր» ()։

Քանի որ 1991 թվականի օգոստոսի 24-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը որոշում ընդունեց Ուկրաինայի անկախության հռչակման մասին, որն ուժի մեջ է մտել ընդունումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև Ուկրաինայի անկախության հռչակագրի ակտը, որը 1991-ի դեկտեմբերի 1-ին ժողովուրդը հաստատեց համաուկրաինական հանրաքվեով, անհրաժեշտություն առաջացավ փոխել Ուկրաինայի Անկախության օրվա տոնակատարության օրը։ Հետևաբար, 1992 թվականի փետրվարի 20-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան ընդունեց «Ուկրաինայի անկախության օրը» բանաձևը ()։ Այնտեղ նշված է․

Սրա համաձայն՝ 1992 թվականի հունիսի 5-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան որոշել է. Ուկրաինայի աշխատանքային օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի առաջին մասում «Հուլիսի 16՝ Ուկրաինայի անկախության օր» () գրառումը փոխել բառերով «Օգոստոսի 24՝ Ուկրաինայի անկախության օր () գրառմամբ։ Այդ պատճառով 1992-ից սկսած՝ Ուկրաինայի անկախության օրը ամեն տարի նշվում է օգոստոսի 24-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* День Незалежності України // Юридична енциклопедія 
* 

Կատեգորիա:Ազգային օրեր
Կատեգորիա:Անկախության օրեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 16
Կատեգորիա:Ուկրաինա
Կատեգորիա:Ուկրաինական մշակույթ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի մշակույթ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատմություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի տոներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 24
Կատեգորիա:Օգոստոսի տոներ
Իրեն Գյուսարյան

**Իրեն Գյուսարյան** (,), հայազգի համակարգչային գիտնական, Փարիզ 6 համալսարանի պրոֆեսոր, ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1948 թվականի մայիսի 10-ին, Ֆրանսիայում։ Ավարտել է Սևր քաղաքի աղջիկների բարձրագույն դպրոցը։ Փարիզ 6 համալսարանի պրոֆեսոր է։ 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ին ընտրվել է ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Աշխատություններ
*Introduction à la science informatique, livre en collaboration, 2011, CNDP-CRDP
*A. Arnold, I. Guessarian, Mathématiques pour l'Informatique, 4ème édition,Table des Matières, Dunod, 2005, TD et TME correspondants
*A. Arnold, I. Guessarian, Mathematics for Computer Science Contents. Prentice-Hall, 1996
*Version française : Mathématiques pour l'Informatique, 3ème édition, Table des Matières, Masson, 1997
*I. Guessarian, Algebraic Semantics, Lect. Notes Comp. Sc. 99, Springer-Verlag, 1981

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Гюсерян Ирен
*Mathematics for computer science

Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ