Ֆիբրոզ

**Ֆիբրոզ** (), պաթոլոգիական վերքի ապաքինում է, որի դեպքում շարակցական հյուսվածքին փոխարինում է նորմալ պարենխիմային հյուսվածքը, ինչը հանգեցնում է հյուսվածքների զգալի վերափոխման և մշտական Գրանուլյացիոն հյուսվածք ձևավորմանը։

Կրկնվող վնասվածքները, քրոնիկական բորբոքումները և վերականգնումը ենթակա են ֆիբրոզի, երբ արտաբջջային մատրիցային բաղադրիչների, օրինակ՝ ֆիբրոբլաստների կողմից առաջանում է կոլագենի անկանխամտածված կուտակում, ինչը հանգեցնում է մշտական թելքավոր սպիի ձևավորմանը։

Վնասվածքին արձագանքելու դեպքում դա կոչվում է սպիացում, իսկ եթե ֆիբրոզն առաջանում է մեկ բջջային գծից, ապա դա կոչվում է ֆիբրոմա։ Ֆիզիոլոգիապես, ֆիբրոզը գործում է կապի հյուսվածքի կուտակման վրա, որը կարող է խանգարել կամ ամբողջովին արգելակել հիմքում ընկած օրգանի կամ հյուսվածքի բնականոն կառուցվածքը և գործառույթը։ Ֆիբրոզը կարող է օգտագործվել մանրաթելային հյուսվածքի ավելցուկային նստվածքի պաթոլոգիական վիճակի, ինչպես նաև շարակցական հյուսվածքի նստեցման գործընթացը բուժման համար։

Որոշվում է արտաբջջային մատրիցով, սպիտակուցների պաթոլոգիական կուտակումով, ֆիբրոզը հանգեցնում է ախտահարված հյուսվածքի սպիների և խտացմանը   դա, ըստ էության չափազանցված վերքերի բուժման արձագանք է, որը խանգարում է օրգանների նորմալ աշխատանքին։

## Ֆիզիոլոգիա
Ֆիբրոզը նման է սպիների առաջացման գործընթացին, քանի որ երկուսն էլ ներառում են խթանված ֆիբրոբլաստներ, որոնք դնում են կապ հյուսվածքը, ներառյալ կոլագենը և գլիկոզամինոգլիկանները։ Գործընթացը սկսվում է, երբ իմունային բջիջները, ինչպիսիք են մակրոֆագերը, ազատում են լուծվող գործոններ, որոնք խթանում են ֆիբրոբլաստները։ Առավել լավ բնութագրվող պրոֆիբրոտիկ միջնորդը TGF բետա-ն է, որն ազատվում է մակրոֆագներից, ինչպես նաև ցանկացած վնասված հյուսվածքի միջև, որը կոչվում է ինտերստիցիում։ Ֆիբրոզի այլ լուծվող միջնորդները ներառում են թրոմբոցիտներից ստացված աճի գործոն (PDGF) և ինտերլեյկին 10 (IL-10): Դրանք սկսում են ազդանշանի փոխանցման ուղիները, ինչպիսիք են AKT/mTOR-ը։
և ուղիներ, որոնք, ի վերջո, հանգեցնում են ֆիբրոբլաստների բազմացմանն ու ակտիվացմանը, որոնք արտաբջջային մատրիցը կուտակում են շրջակա շարակցական հյուսվածքի մեջ։

Հյուսվածքների վերականգնման այս գործընթացը բարդ գործընթաց է՝ արտաբջջային մատրիցայի (ECM) սինթեզի և քայքայման խիստ կարգավորմամբ, ինչը ապահովում է հյուսվածքների նորմալ կառուցվածքի պահպանումը։ Այնուամենայնիվ, ամբողջ գործընթացը, թեև անհրաժեշտ է, կարող է հանգեցնել առաջադեմ անդառնալի ֆիբրոտիկ արձագանքի, եթե հյուսվածքի վնասվածքը ծանր է կամ կրկնվող, կամ եթե վերքի բուժման արձագանքն ինքնին ապակարգավորվում է։

## Անատոմիական գտնվելու վայր
Ֆիբրոզը կարող է առաջանալ մարմնի բազմաթիվ հյուսվածքներում, սովորաբար բորբոքման կամ վնասման հետևանքով

### Թոքեր
* Ֆիբրոտորաքս
* Թոքային ֆիբրոզ
** Ցիստիկ ֆիբրոզ
** Իդիոպաթիկ թոքային ֆիբրոզ (իդիոպաթիկ նշանակում է պատճառը անհայտ է)
* Ճառագայթման հետևանքով առաջացած թոքերի վնասվածք (քաղցկեղի բուժումից հետո)

### Լյարդ
* Կամրջող ֆիբրոզ Լյարդի ֆիբրոզի առաջադեմ փուլ, որը դիտվում է լյարդի քրոնիկ հիվանդությունների առաջադեմ ձևով։ «Կամրջում» տերմինը նշանակում է «կամրջի» առաջացում (հասուն և հաստ թելքավոր հյուսվածքի շերտով), որը վերացնում է պորտալարը դեպի կենտրոնական երակ», ինչը հանգեցնում է կեղծ բլոկների ձևավորմանը։ Հեպատոտոքսինի երկարատև ազդեցությունը (օրինակ՝ թիոացետամիդ, ածխածնի տետրաքլորիդ, դիէթիլնիտրոզամին) հանգեցնում է փորձարարական կենդանիների մոդելներում կամրջող ֆիբրոզի
* լյարդային աստղային բջիջների ծերացումը կարող է կանխել լյարդի ֆիբրոզի առաջընթացը, թեև սա չի կիրառվել որպես թերապիա և կրում է լյարդի դիսֆունկցիայի վտանգ։

thumb|Ֆիբրոզի կամրջում Wistar առնետի մոտ թիոացետամիդի վեցշաբաթյա կուրսից հետո։ Սիրիուս Կարմիր բիծ

* ցիռոզ

### Երիկամ
Երիկամում բջջային ծերացման ինդուկցիան CYR61-ը ֆիբրոզը սահմանափակելու հնարավոր թերապիա է։

### Ուղեղ
* Գլիալ սպի
### Սիրտ
Սրտամկանի ֆիբրոզը հիմնականում ունի երկու ձև.
* *Ինտերստիցիալ ֆիբրոզ*, որը նկարագրված է սրտի անբավարարության, հիպերտոնիայի և նորմալ ծերացման դեպքում,
* *Փոխարինող ֆիբրոզ*, որը ցույց է տալիս ավելի հին սրտամկանի ինֆարկտ
:
File:Histopathology of interstitial fibrosis in dilated cardiomyopathy.jpg|Առողջ սրտամկանի դեմ ընդդեմ ինտերստիցիալ ֆիբրոզի ընդլայնված կարդիոմիոպաթիայում: Ալկիան կապույտ բիծ.
File:Histopathology of dense fibrous scar replacing myocyte loss in myocardial infarction.jpg|Փոխարինող ֆիբրոզը սրտամկանի ինֆարկտում, լինելով անսահման և խիտ:


### Տես նաև
* Երիկամների քրոնիկ հիվանդություն
* Կրոնի հիվանդությունություն (աղիներ)
* Դյուպյուիտրենի կոնտրակտուրա (ձեռքեր, մատներ)
* Պեյրոնիի հիվանդություն առնանդամ)
* Սկլերոդերմա/Կարծրամաշկություն (մաշկ, թոքեր)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հիվանդություններ ըստ օրգան համակարգերի
Կատեգորիա:Հիվանդություններ և խանգարումներ ըստ համակարգի