Պավլովսկ (թանգարան-արգելոց)

**«Պավլովսկ» պետական գեղարվեստա-ճարտարապետական պալատական պարկ-թանգարան արգելոց**, համալիրը գտնվում է Պավլովսկ քաղաքում՝ Սանկտ Պետերբուրգի արվարձանում։ Կառուցվել է 18–րդ դարի վերջին, 19–րդ դարի սկզբին։ Պալատական պարկ համալիրում է գտնվում Պավլովսկ պալատը, որը եղել է Պավել I–ի ամառային նստավայրը։

Պալատին հարում է մոտ 600 հեկտար մակերես ունեցող պարկը, որը տարածվում է Սլավյանկա գետի երկու ափերին։ Այն համարվում է Եվրոպայի ամենամեծ լանդշաֆտային պարկերից մեկը։ Պալատը և պարկը ստեղծվել են մոտավորապես 50 տարի ժամանակամիջոցում երեք սերունդ ճարտարապետների և ձևավորողների կողմից՝ Ջակոմո Կվարենգի, Անդրեյ Վորոնիխին, Կարլ Ռոսսի, Չարլզ Կամերոն, Վինչենցո Բրեննա։

## Տարածքային բաժանում
Պավլովսկ պարկը բաժանված է հետևյալ շրջանների՝
* Մեծ աստղ (կամ Նոր այգի)
* Սլավյանկա գետի հովիտ
* Կենտրոնական (Պալատական շրջան)
* Հին Սիլվիա
* Նոր Սիլվիա
* Սպիտակ կեչի
* Պարադնոյե Պոլե

## Պարկի և այգու ստեղծման պատմություն
18-րդ դարում Սանկտ Պետերբուրգից 27 կմ հեռավորության վրա գտնվող Սլավյանկա գետի հովտում եղել են երկու փոքր ֆիննական գյուղեր՝ մարգագետիններով և վարելահողերով։  Գյուղերի շրջակայքում կայսրուհի Եկատերինա II-ը սիրում էր որս անել, որն իր շքախմբով այդ վայրեր էր գալիս Ցարսկոյե Սելոյից։ «Կրիկ» (այրվել է ֆաշիստական օկուպացիայի ժամանակ) և «Կրակ» (ապամոնտաժվել է 1929 թվականին) անվանումներով երկու փայտե տներ անուններով, որոնք կառուցվել են անտառում՝ Սլավյանկայի ափին, ծառայել են որսի ընթացքում կարճատև կանգառների համար: 1777 թվականի դեկտեմբերի 12-ին առաջին թոռան՝ ապագա կայսր Ալեքսանդր I-ի ծննդյան կապակցությամբ կայսրուհին այդ հողերը նվիրել է որդուն՝ մեծ իշխան Պավել Պետրովիչին։

1778-1779 թվականներին կառուցվել է երկու փոքր տուն՝ Պաուլուստ ()՝ Պավելի համար և Մարիենտալ () նրա կնոջ՝ Մարիա Ֆեոդորովնայի համար, նրա հոր՝ Վյուրթեմբերգի դուքսի՝ Մոնբելյարի մոտակա Էտյուպ կալվածքում գտնվող տնակների օրինակով։

1779 թվականին կայսրուհի Եկատերինա II-ի հրավերով շոտլանդացի ճարտարապետ Չարլզ Կամերոնը Ցարսկոյե Սելոյում «հռոմեական տերմեր» ստեղծելու գաղափարներով ժամանել է Ռուսաստան։  Կամերոնը ուղղակիորեն չի աշխատել Պավլովսկում․ զբաղված լինելով Ցարսկո Սելոյի կառույցներով՝ նա ստեղծել է պալադյան ոճով պալատի ընդհանուր նախագիծ: Ըստ այդ նախագծի, 1782-1786 թվականներին ապամոնտաժված Պաուլուստի տեղում կառուցվել է Մեծ պալատը և այգի՝ գյուղական պալադյան վիլլայի նմանությամբ։  1788 թվականին Պավելը, որը որպես նստավայր նախընտրում էր Գատչինան, Պավլովսկ գյուղը նվիրել է իր կնոջը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային։

## Շինարարություն
Պալատի շինարարությունը տևել է 50 տարի, իրականացվել է երեք պայմանական փուլով՝

# 1782-1796 թվականներին քաղաքամերձ կալվածքի հիմնադրումը և պլանավորումը ճարտարապետ Չարլզ Կամերոնի կողմից
# ճարտարապետ Վիչենցո Բրեննայի կողմից կայսերական կալվածքի վերափոխումը պալատի
# գեղարվեստական ձևավորումը վարպետներ Վորոնիխին, Կվարենգիի, Ռոսսիի, ինչպես նաև գեղանկարիչ Պետրո Գոնզագոյի կողմից

### Ռուսական պալատը 1782—1796 թվականներին
Պավլովսկի պալատը հիմնադրվել է 1782 թվականի մայիսի 25–ին։ Սկզբում շինարարությունը սկսվել է Պաուլլյուստի փայտե շինության տեղում, ուստի ի սկզբանե պալատը ազնվական կալվածք էր, որն ուներ տնտեսական շինություն և այգի։ Աշխատանքը ղեկավարել է բրիտանացի ճարտարապետ Չարլզ Կամերոնը, ով մշտապես ընդհարվում էր Պավել I–ի հետ որոշ ճարտարապետական հարցերում։ Շինարարությունը ընթանում էր արագ տեմպերով և 1782 թվականի աշնանը արդեն կանգուն էր գլխավոր շենքն ու կողմային սրահները։

### Կայսերական աթոռանիստ
1796 թվականի թագադրությունից հետո կայսրը շարունակում է պնդել պալատի չափերի մեծացման մասին, ուստի պալատը վերակառուցվեց և ընդլայնվեց, ինչը տալիս էր նրան ավելի մեծ վսեմություն ու շքեղություն։ Այդ ժամանակ շինարարության պատասխանատու նշանակվել է Կամերոնի օգնական իտալացի ճարտարապետ Վիչենցո Բրեննան։

## Պալատի ընդհանուր ժամանակագրությունը
* 1782 թվականի մայիսի 25՝ սկսվել է Պավլովսկի պալատի շինարարությունը։
* 1783 թվական՝ կառուցվել է կենտրոնական կորպուս։
* 1785 թվական՝ կառուցվել է կամարակապ սրահը և ծառայողական մասնաշենքը։
* 1787 թվական՝ ավարտվել է պալատի ներքին շինարարության մշակումը։
* 1796 թվական՝ Պավել I–ի գահակալում։
* 1790-ականների վերջին՝ պալատի վերակառուցում և ընդլայնում։
* 1801՝ Պավել I–ի սպանություն
* 1803 թվականի հունվարի 10՝ հրդեհ Պավլովսկի պալատում։
* 1803—1805 թվականներ՝ պալատի վերականգնում։
* 1805—1807 թվականներ՝ Պետրո Գոնզագոյի կողմից ստեղծվում է Գոնզագոյի պատկերասրահը։
* 1808 թվական՝ կառուցվել է «կաբինետ-լապտեր» կարիատիդ, որի ճարտարապետն է Անդրեյ Վորոնիխին, իսկ քանդակագործը՝ Վ․ Ի․ Դեմուտ–Մալինովսկի
* 1822—1824 թվականներ՝ կառուցվել է գրադարանային կորպուս։
* 1872 թվական՝ առջևի բակում տեղադրվել է Պավել I–ի արձանը։
* 1920-ականներ՝ նախագծի վերականգնում ըստ ճարտարապետ Ս․ Վ․ Դոմբրովսկու, ով ծառայում էր որպես պալատի ճարտարապետ և հոգաբարձու։
* 1942—1944՝ պարկը խիստ տուժել է ֆաշիստական օկուպացիայի ժամանակ։ Պալատում հրդեհ է բռնկվել օկուպանտների նահանջից հետո։
* 1978 թվական՝ ավարտվել է Պավլովսկի պալատի վերականգնումը։
* 1978 թվական՝ Պալատ-թանգարանի կոլեկտիվի պարգևատրումը «Հարգանքի նշան» շքանշանով։
* 1983 թվական՝ պալատը ստանում է թանգարան–արգելավայրի կարգավիճակ։

### Զբոսաշրջություն
Պալատը և հարող պարկը կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես ներռուսական, այնպես էլ միջազգային զբոսաշրջության համար։

## Պատկերասրահ
### Պալատ և պարտեզապուրակային համալիր

Պատկեր:Живопись в античном стиле на одной из наружных стен Павловского дворца.jpg|Անտիկ ոճով նկար Պավլովյան պալատի արտաքին պատերից մեկի վրա
Պատկեր:Monument to Pavel I in Pavlovsk 01.jpg|Պավել I-ի հուշարձանը Պավլովյան պալատի մոտ գտնվող հրապարակում
Պատկեր:Вид на площадь у Павловского дворца.jpg|Պավլովյան պալատի մոտի հրապարակը
Галерея Гонзаго4.jpg|Պավլովյան պալատում Գոնզագոյի պատկերասրահի նկարների մի հատված
File:Висконтиев_мост.jpg|Վիսկոնտիի կամուրջը այգում
File:Галерея_Гонзаго_в_Павловске.jpg|Գոնզագոյի պատկերասրահ


### Ինտերիեր

Պատկեր:Купольный свод Павловского дворца.jpg|Պավլովյան պալատի գմբեթավոր կամար
Պատկեր:Tapestry - Pavlovsk.jpg|Գոբելեն պալատական կյանքի տեսարաններով Պավլովյան պալատում


## Ուղեցույցներ և ալբոմներ
* А. М. Кучумов. «Павловск. Дворец и парк». Ленинздат, 1976.
* А. М. Кучумов. «Убранство русского жилого интерьера XIX века». 1977 г.
* А. М. Кучумов. «Русское декоративно-прикладное искусство XVIII — начала XIX века». Ленинздат, 1981 г.
* А. М. Кучумов. "Государственный музей-заповедник «Павловск». Ленинздат, 1981.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* В.Я.Курбатов. Павловск. Художественно-исторический очерк и путеводитель. Санкт-Петербург, 1912.
* А.А.Половцов. Сокровища искусств в России. Париж, 1919.
* В.Н.Талепоровский. Павловский парк. Петроград, 1923.
* А.М.Кучумов. Павловск. Путеводитель по дворцу и парку. Ленинград, 1975.
* А.М.Кучумов. Павловск. Дворец и парк. Ленинград, 1976.
* А.М.Кучумов. Убранство русского жилого интерьера XIX века. Ленинград, 1977.
* А.М.Кучумов. Русское декоративно-прикладное искусство XVIII – XIX веков в собрании Павловского дворца-музея. Ленинград, 1981.
* А.М.Кучумов. Государственный музей-заповедник «Павловск». Ленинград, 1981.
* Памятники архитектуры пригородов Ленинграда. Авторский коллектив. Ленинград, Стройиздат, 1983.
* А.И.Зеленова. Дворец в Павловске. Лениздат, 1986.
* А.Г.Мосякин. Четыре гобелена с пасторалями Буше. – «Вечерний Ленинград», 1990, 20 августа.
* Сюзанна Масси. Павловск. Жизнь русского дворца. Санкт-Петербург, 1997 (перевод с англ. – Первое издание в США, 1990).
* А.Ю.Гусаров. Павловск. От основания до наших дней. Паритет, 2013.
* А.Г.Мосякин. Жемчужное ожерелье Санкт-Петербурга. Дворцы, восставшие из пепла. Санкт-Петербург, «Паритет», 2014. 432 с., илл. – ISBN 978-5-93437-405-2.

## Արտաքին հղումներ
* Государственный музей-заповедник «Павловск» — официальный сайт
* Дворец в Павловске // rusarh.ru
* Павловский дворец 
* Государственный музей-заповедник «Павловск» // gardener.ru 
* Интерьеры Павловского Дворца // prigorod-peterburg.ru
* Фотографии росписи интерьеров Павловского Дворца
* Видеоэкскурсия по Павловскому парку // toneup.ru

Կատեգորիա:18-րդ դարի հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի բնության հուշարձաններ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 1