Էմիլիա Գուդրինիեցե

**Էմիլիա Գուդրինիեցե (**լատվիերեն *Emīlija Gudriniece,* 3 օգոստոսի 1920, Ռեզեկնենի մարզ, Լատվիա- 4 հոկտեմբերի 2004, Ռիգա, Լատվիա**),** սովետական և լատվիացի քիմիկ-օրգանիկ և  մոտոցիկլետների մրցարշավորդ։

Ծնվել է 1920 թվականի օգոստոսի 3-ին գյուղացու ընտանիքում, Ռեզեկնենի մարզի Կաունատի շրջանի Կրոմանի գյուղում։ 1948 թվականին ավարտել է Լատվիայի պետական համալսարանը։ 1948 թվականից 1958 թվականը  շարունակել է աշխատել Լատվիայի պետական համալսարանի նյութագիտության և կիրառական քիմիայի ֆակուլտետում (լաբորանտ, ասպիրանտ, ասիստենտ, դոցենտ և դեկան)։

1958 թվականից աշխատել է Ռիգայի պոլիտեխնիկ ինստիտուտում որպես քիմիայի ֆակուլտետի դեկան (1958—1959թթ), պրոռեկտոր գիտության գծով (1959—1961թթ), պրոֆեսոր (1961թ),  օրգանական միացությունների և բիոտեխնոլոգիանների բաժնի հիմնադիր և ղեկավար (1963—1989թթ)։ 1960 թվականին պաշտպանել է դոկտորական թեզ «β-դիկետոնների նիտրացում,սուլֆացում և ազոհամակցում» թեմայով։

1978 թվականին  ընտրվել է Լատվիայի ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկ։ Մահացել է 2004 թվականին Ռիգայում, թաղված է Անտառային գերեզմանատանը9 թվականից

1999 թվականից  հանձնվում է Էմիլիա Գուդրինիեցեի  մրցանակ քիմիական ֆակուլտետների դիմորդներ կանոնավոր և հաջող պատրաստելու համար։

2020 թվականին Էմիլիա Գուդրինիեցեի 100 ամյակին Լատվիայի Փոստը բաց թողեց նոր նամականիշ 50000 օրինակով և նոր խրար՝ 1000 օրինակով (հեղինակ Օզոլա-Յունարայա)։

## Գիտական գործունեություն
Հիմնական գիտական հետազոտությունները նվիրված են օրգանական միացություններին։ Ուսումնասիրել է քլորոմեթիլացում, նիտրացում, արոմատիկ միացությունների սուլֆացում, թիազոլի, պիրիդազոնների, թիոֆենների, ցիկլոբութանային շարքի թթուների քիմիա։ Մշակել է նոր հակաօքսիդանտներ, վերլուծական ռեակտիվներ, դեղամիջոցներ և պեպտիդային ենթաշերտեր։ Մշակել է չհագեցած հալոգեն-գամմա-լակտոնների ստացման մեթոդներ, որոնք ցուցաբերում են ֆունգիցիդային հատկություններ։ Ուսումնասիրել է 1,3-դիկետոնների ռեակտիվությունը և դրանց հիման վրա ստացված հետերոցիկլերի հատկությունները։

1968 թվականին Ռիգայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում Էմիլիայի ղեկավարությամբ մշակվել է դ, լ-ցիս-2,2-դիմեթիլ-3-(ա-ամինոէթիլ) ցիկլոբութիլաքացախաթթվի և դրա եթերների ստացման կատալիտիկ մեթոդ, որոնք դրսևորում են հակավիրուսային ակտիվություն։

## Մոտոսպորտ
1949 թվականին Էմիլիա Գուդրինիեցեն մտավ «Սպարտակ» սպորտային միություն։ Ելույթ էր ունենում   Иж-350 մոտոցիկլների վրա։ 1949 -ից  1953 թվականերին դարձել է  350 սմ³ աշխատանքային ծավալով մոտոցիկլների մրցաշարում Լատվիայի ԽՍՀ կանանց չեմպիոն։ 1952 թվականին Էմիլիա Գուդրինիեցեն  երկու ռեկորդ է սահմանել այդ դասում։  Էմիլիա Գուդրինիեցեն առաջին կինն էր սովետական մոտոսպորտում, որ ելույթ էր ունենում 350սմ³ դասի ծանր մոտոցիկլով, ավելի ուշ ժամանակավորապես արգելվեց կանանց մասնակցությունը մոտոցիկլների այդ դասում։ Էմիլիայի Иж-350 մոտոցիկլը ցուցադրված է Ռիգայի մոտոթանգարանում։

## Մրցանակներ
* ԼՍՀՄ պետական մրցանակ (1957)։ Ֆուրացիլինի սինթեզի և ներդրման, Սոլոմոն Գիլլերի հետ համատեղ արտադրության համար։
* Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի Շքանշան (1961)։
* Լատվիական ԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործչի կոչում (1970)։
* Լատվիայի ԳԱ Գուստավ Վանագի անվան մրցանակ (1972)։
* Պաուլ Վալդենի անվան Ռիգայի տեխնիկական համալսարանի  մեդալ (2000) Օրգանական քիմիայի բնագավառում ակնառու նվաճումների համար։
* Լատվիայի ԳԱ և  Գրինդեքսի մրցանակ Երիտասարդ քիմիկոսների պատրաստման գործում ցմահ ներդրման համար և քիմիայի մեջ հետերոցիկլիկ միացություններ համար (2003)։

## Աշխատանքների ընըտրանի
«Օրգանական միացությունների սիտեզի մեթոդներ» ուսումնական ձեռնարկի հեղինակ (1976),  ավելի քան 870 գիտական աշխատանքի հեղինակ և 38 հեղինակային վկայականների։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* Jure, M. Profesore Emīlija Gudriniece: deviņdesmitajai dzimšanas dienai veltīts apceru un atmiņu krājums. 1.d. Rīga: Rīgas Tehniskā universitāte, 2010. 216 lpp. ISBN 9789934100581.
* M. Neilande. Profesore Emīlija Gudriniece : biobibliogrāfija / Rīgas Tehniskās universitātes Zinātniskā bibliotēka; Rīga : Rīgas Tehniskā universitāte, 2000.
* Zinātne un mana dzīve : emeritēto zinātnieku atmiņas un dzīvesgājums : 2.sēj. Rīga : LU Akadēmiskais apgāds, 2015.
* Bioloģiski aktīvo savienojumu ķīmijas tehnoloģijas katedra, 2003.-2008. / Rīgas Tehniskā universitāte. Materiālzinātnes un lietišķās ķīmijas fakultāte; [atbildīgais par izdevumu M. Jure]. Rīga : RTU izd., 2008.
* No Grindeļa līdz mūsdienām : apceres par farmācijas tradīcijām un jaunu ārstniecības preparātu meklējumiem Latvijā / Jāņa Stradiņa sakārtojumā. Rīga : Nordik : Grindex, 1996.

## Հղումներ
* Profesorei Emīlijai Gudriniecei 100, Rīgas Tehniskās universitātes Zinātniskā bibliotēka, 2020.
* На сайте Латвийского университета
* Profesorei Emīlijai Gudriniecei- balva par mūža ieguldîjumu, Žurnāls «Jaunais Inženieris»; RTU; Nr. 12 (1257) 15.01.2004
* Ордена
 
Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:Լատիշ գիտնականներ
Կատեգորիա:Լատվիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա