Պլեթանց

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Պլեթանց**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Հադրութ շրջկենտրոնից գտնվում է 21 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 94 կմ հեռավորության վրա։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության  հարավարևելյան հատվածում՝ Հադրութի շրջանում՝ նախկին Դիզակ գավառում։ Պլեթանց գյուղը տեղաբաշխված է Հադրութ քաղաքից 8 կմ դեպի հյուսիսարևելք՝ Ղարաբաղյան լեռնաշղթայի արևելյան  լեռնաճյուղերի վերջավորության հարթավայրերի մասում։

Համայնքը լեռնային է, ունի 919,44 հա տարածք, որից 598,19 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 270,49 հա անտառային հողեր։ Պլեթանց համայնքի կազմի մեջ ընդգրկված է Ծաղկավանք գյուղը։ Ծաղկավանք գյուղում բնակվում է 4 մարդ, կա 2 տնտեսություն։

Համայնքի տարածքում առկա են թվով 3 աղբյուրներ` Պլեթանց գյուղի տարածքում «Շենին» և «Իսայի», իսկ Ծաղկավանք գյուղի տարածքում՝ «Շենին» աղբյուրը։

## Պատմություն
Գյուղը գոյություն ունի առնվազն 16-րդ դարից։ Գյուղում  պահպանվել են 16-18-րդ դարերի գերեզմանոցի մնացորդներ, վերոհիշյալ ժամանակաշրջանից  մնացած խաչքարերի բեկորներ։

Պլեթանցում 1651 թվականին կառուցվել է  Սբ. Ստեփանոս եկեղեցին։

Գրավոր աղբյուրներում Պլեթանցի պատմության մասին քիչ տվայլներ են պահպանվել։

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբներին գյուղը անվանել է նաև Պլըթան, իսկ խորհրդային  տարիներին նաև Բլութան։
1930 թվականին երբ Արցախում հաստատվեց խորհրդային կարգեր, գյուղում կոլտնտեսություն կազմակերպվեց։ 1998 թվականին հողերի սեփականաշնորհումից հետո գյուղի բնակիչները դարձել են մասնավոր տնտեսատերեր։

Հայրենական մեծ պատերազմի գյուղից մասնակցել է 90 մարդ, զոհվել է 45-ը։ Նրանց հիշատակին հուշարձան է կառուցվել։

### Գյուղը Արցախյան ազատամարտին
Արցախյան ազատագրական պայքարի տարիներին գյուղը ծանր զրկանքների շրջան ապրեց։ Հարևան ադրբեջանակաբնակ գյուղերի զինյալներին դիմակայելու նպատակով 1989-1990 թվականներին գյուղում  ինքնապաշտպանական ջոկատ  էր ստեղծվել, որը 1991-1994 թվականներին պատերազմի ժամանակ Հադրութի  պաշտպանական շրջանի զորամասերի կազմում մասնակցել է ԱՀ պաշտպանություն համար մղված մարտերին։

1991 թվականին դեկտեմբերի 10-ին Ադրբեջանի զինված ուժերին հաջողվել էր մի քանի ժամով մտնել գյուղ թալանել և հրդեհի մատնել այն։ Հադրութից օգնական ուժեր գալուց հետո բնակավայրը նորից ազատագրվել է։
Գյուղի վերաշինման գործընթացը սկսվել է պատերազմի ավարտից հետո, սակայն բնակչության մի մասն այդպես էլ չվերադարձավ հարազատ օջախ։

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։

## Բնակչություն
Պլեթանց համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 28 մարդ, կա 12 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ (Բլութան) Սբ. Ստեփանոս եկեղեցի (1651 թ.), գերեզմանոց (17-19-րդ դարեր), խաչքար (17-րդ դար), ջրաղաց (19-րդ դար)։

## Հասարարակական կառույցներ
Խորհրդային տարիներին Պլեթանցում գործում էր ութամյա դպրոց։ Վերոհիշյալ դպրոցի շրջանավարտ է ԱրՊՀ ռեկտոր, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Արմեն Սարգսյանը։

Հետպատերազմային տարիներին աշակերտների համապատասխան թվաքանակի բացակայության պայմաններում գյուղի դպրոցը փակվել է։

2015 թվականին համայնքում գործում էր գյուղապետարան և բուժկետ։

## Արտաքին հղումներ
* Population of Nagorno-Karabakh Republic (2005) 

## Տես նաև
* Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Պլեթանց)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված տարածքներ
Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի գյուղեր
Կատեգորիա:Պլեթանց