open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռոման Ռոմանյուկ

**Ռոման Ռոմանյուկ** (, ), ուկրաինացի քաղաքական գործիչ, Ուկրաինայի վաստակավոր իրավաբան, Ուկրաինայի VII, VIII գումարումների ժողովրդական պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Չերնովցի քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է գիշերօթիկ դպրոցում։ Այնուհետև ընդունվել է № 2 տեխնիկական դպրոցում (քաղաք Չերնովցի), որտեղ նա ստացել է Էլեկտրական ռադիոյի սարքավորումներ մոնտաժողի մասնագիտություն։

1980-1982 թվականին ծառայել է Սովետական բանակում։

1988 թվականին ավարտել է Շևչենկոյի անվան Կիևի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ Աշխատել է Կիևի պետական իշխանության և տեղական ինքնակառավարման մարմիններում։

Եղել է Կիևի քաղաքային պետական վարչակազմի դատարանների, իրավապահ մարմինների և արդարադատության մարմինների հետ փոխգործակցության վարչության պետի տեղակալ, վարչության պետ։

2004 թվականին նա Ուկրաինայի նախագահին առընթեր ավարտել է պետական կառավարման ազգային ակադեմիան՝ ստանալով «Պետական կառավարման մագիստրոսի» որակավորում։

2007 թվականից դարձել է «Մայրաքաղաքի իրավապահների ֆոնդ» բարեգործական կազմակերպության խորհրդի նախագահ։

2008-2012 թվականներին ընտրվել է 6-րդ գումարման Կիևի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։ Եղել է օրենքի և կարգի, կանոնակարգերի և խորհրդարանական էթիկայի հանձնաժողովի անդամ։

2009-2010 թվականներին «Նոր երկիր» քաղաքական կուսակցության նախագահն էր։

2012 թվականին ընտրվել է 7-րդ գումարման Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր, զբաղեցրել է Ուկրաինայի Վերխովնա ռադայի կոմիտեի նախագահի տեղակալի պաշտոնը՝ օրենքի գերակայության և արդարության հարցերով։

Գերագույն ռադայի արտահերթ ընտրություններում երկրորդ անգամ ընտրվել Է Ուկրաինայի VIII գումարման Ժողովրդական պատգամավոր՝ «Պյոտր Պորոշենկոյի բլոկ» բազմամանդատ համապետական կուսակցության կազմից, ցուցակի համարը՝ 25: «Պյոտր Պորոշենկոյի բլոկ» կուսակցության պատգամավորական խմբակցության անդամ, Արդարադատության բարձրագույն խորհրդի իրավական կարգավիճակի հարցերով ենթակոմիտեի, Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի իրավական քաղաքականության և արդարադատության հարցերով հանձնաժողովի Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի նախագահ։

## Պարգևներ
* Ուկրաինայի վաստակավոր իրավաբան,
* Պարգևատրվել է Ֆորտ-17 (2014 թվականի հունիսի 26 ) զենք-ատրճանակով,և "Beretta Px4 Compact" ( 2014 թվականի սեպտեմբերի 24) ատրճանակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Ուկրաինայի բարձրագույն ռադա
Իվան Կարատագին

**Իվան Ալեքսանդրովիչ Կարատիգին** (), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Կարիերա
Վլադիմիրսկի Տորպեդո ակումբի սան է։ Առաջին մարզիչը եղել է Ն․ Ա․ Լատինը։ Մանկուց սովորել և միասին ընկերություն է արել է Ռուսաստանի հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստ Դենիս Եվիսկովի հետ։ Հանդես է գալիս կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքով։ Իր նորամուտը կատարել է  1999 թվականի հունիսի 10-ին՝ Սպարտակ Չուկոտկա ակումբի դեմ խաղում։ Առաջին գոլը Տորպեդո ակումբում խփել է 2002 թվականի հոկտեմբերի 7-ին՝ Շույսկի Սպարտակ Տելեկոմ ակումբի դեմ խաղում։ Ռուսաստանի առաջնության ժամանակ, ընդհանուր առմամբ, Տորպեդոյի կազմում անցկացրել է 315 խաղ, խփել՝ 36 գոլ։ 2011/12 մրցաշրջանում դարձել է թիմի ավագ։ 2012 թվականի օգոստոսի 3-ին հրավիրվել է Սարատովի Սոկոլ ակումբ։ 2013 թվականի հունիսին վերադարձել է Վլադիմիրսկի Տորպեդո ակումբ։ 2018 թվականի ամռանը լքել է ակումբը։

## Ձեռքբերումներ

; Թիմային
* «Զապադ» տարածաշրջանի երկրորդ դիվիզիոնի մրցաշարի հաղթող։ 2004, 2010

; Անձնական
* «Զապադ» տարածաշրջանի լավագույն պաշտպան:2010

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте ПФК «Сокол»
* Беседа с Иваном Каратыгиным
* Статистика Каратыгина на неофициальном сайте Торпедо Владимир
* 

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Էդվարդ Ֆերրարս

**Էդվարդ Ֆերրարս** (), Ջեյն Օսթինի «Զգացմունք և բանականություն» վեպի գրական հերոսներից։ Նա Ֆաննի Դաշվուդի ավագ եղբայրն է, ով հարաբերությունների մեջ է մտնում Էլինոր Դաշվուդի հետ։

Վեպի սկզբում հերոսը բնութագրված է այսպես․ «Էդվարդ Ֆերրարսը գեղեցիկ չէր, բայց նրա բնավորությոան գծերը նրան դարձնում էին հաճելի մարդ։ Նա չափից դուրս ամաչկոտ էր իրեն գնահատելու համար, բայց երբ նա հաղթահարում է իր բնական ամաչկոտությունը, նրա պահվածքը ցույց է տալիս բաց և բարի սիրտը։ Նա ուներ լավ հասկացողություն, իսկ լավ կրթության շնորհիվ այն միայն բարելավվել էր։ Բայց նա երբեք չի կատարել իր մոր կամ քրոջ քմահաճությունները, ովքեր ուզում էին նրան տեսնել այնպես ինչպես իրենց էր հարմար»։

Նրա բնավորության մեջ կար ավելի շատ հավատարմություն, քան Մերիան Դաշվուդի և Ջոն Ուիլըբիի սիրային հարաբերությունների մեջ։ Չնայած նրա բանականությանը, որի շնորհիվ էլ գրավում է Էլինորին, նա կարողանում է կապվել մարդկանց հետ և նրանց հետ ձևավոևել ամուր ընկերական կամ սիրային հարաբերություններ։ Նրա հավատարմության օրինակը ցուցադրվում է այն ժամանակ, երբ նա խորտակելով իր և Էլինորի երջանկությունը չի դրժում այն խոստումը, որը տվել էր մեկ այլ աղջկա, երբ երիտասարդ էր։ Նա և Մերիանի ապագա ամուսին գեներալ Բրանդոնը վեպում՝ ոչ ազդեցիկ արտաքինով, բայց հոյակապ բնավորություն ունեցող օրինակ խծառայող կերպարներ են։

Էդվարդ Ֆերրարսը վերջիվերջո ամուսնանում է Էլինորի հետ, երբ իր եղբայրը՝ Ռոբերտ Ֆերրարսը ամուսնանում է Լյուսի Սթիլի՝ իր նախկին սիրեցյալի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Ատում եմ քաղաքը՝ դատարկ ու շքեղ

**«Ատում եմ քաղաքը՝ դատարկ ու շքեղ»**, Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից՝ գրված 1921 թվականին։

## Պատմություն
Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է Նվարդի ձեռքով արտագրված մեկ օրինակ՝ թվագրված՝ «1021. 20.V. Երևան Թիֆլիզից-Լոռի-Երևան», տպագրված է առաջին անգամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի քառյակներ
Ժողովածու (5180)

**Ժողովածու** (5180), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5180 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1688 թվականին Իսրաել աբեղա (մաաամբ) գրիչի կողմից։ Ստացողները եղել են Տեր Ոսկանը, Տեր Բարսեղը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 537 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի K մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի մագաղաթ 1 էջ, գրված է՝ նոտրգրով՝ Հիշատակարան։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան գրչի՝ 93ա, 130բ, 166բ, 226բ, հետագայի՝ 533բ, (1689, 1690, 1696 թթ.), 535բ (1697 թ.), 534ա, 535բ (1709 թ.):
## Բովանդակություն
* Ալբերտի Մեծի համառոտ հաւաքումն աստուածաբանականի ճշմարտութեան։ 
* Բարթ․ Մարաղացւոյ Մեկնութիւն Վեցօրէից։
## Ծանոթագրություններ
Փի Ջեյ Բիրն

**Փի Ջեյ Բիրն** (, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է  «Անտանելի ղեկավարներ», «Թիրախ 5», «Քարոզարշավ», «Ուոլ Սթրիթի գայլը» ֆիլմերում, ինչպես նաև «Արհեստական ինտելեկտ» հեռուստասերիալում կատարած դերերով։ «Լեգենդ Քորայի մասին» մուլտֆիլմում հնչյունավորել է Բոլինին։

## Վաղ տարիներ
Բիրնը ծնվել է Նյու Ջերսի նահանգի Մեյփլվուդ քաղաքում։ Էմմա Ֆերարոյի և Փոլա Բիրնի կրտսեր զավակն է։ Բիրն ունի իռլանդական և իտալական արմատներ։ 1992 թվականին ավարտել է Հյուսիսային հովտի տարածաշրջանային ավագ դպրոցը ()։

Բիրնն սովորել է Բոստոնի քոլեջում () և Դեփոլ համալսարանում ()։ Նա պատրաստվում էր դառնալ ներդրումային բանկիր, մինչև իր դասախոսներից մեկը նրան համոզեց զարգացնել դերասանական հմտությունները։

## Անձնական կյանք
Բիրնը 2007 թվականին ամուսնացել է Ջեյմի Պադուլայի () հետ, որը հանդիսանում է Լոս Անջելեսի և Բևեռլի Հիլզի շրջանների առողջապահության ոլորտի ղեկավար։ Նա գումար է հավաքում մկանային դիստրոֆիայի դեմ պայքարի ասոցիացիայի () համար։

Բիրնն ապրում է կնոջ և դստեր հետ Լոս Անջելեսում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստասերիալներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Գեներալ Բրանդոն

**Գեներալ Բրանդոն**, Ջեյն Օսթինի «Զգացմունք և բանականություն» վեպի գրական հերոսներից մեկը։ Հանգիստ և ինքնամփոփ տղամարդ, որ սիրահարվում է Դաշվուդ քույրերից կրտսերին՝ Մերիան Դաշվուդին։

## Նախապատմություն
Դորսեթշիրում հաստատված ընտանիքի կրտսեր որդին՝ Բրանդոնը, իր կարիերան ծավալել է բանակում, իսկ ավագ եղբոր մահից հետո ժառանգել է Դելաֆորդը։ Հեղինակը գրել է. «Նրա կարողությունն այստեղ է, այս վայրը, այս տունը։ Ամեն ինչ գերազանց և պատվարժան վիճակում»։

## Կերպար
Կյանքի և գործունեության բերմամբ գեներալ Բրանդոնն Օսթինի կերպարների շարքի ամենաբնական տղամարդ կերպարն է։ Նա փորձում է թաքցնել իր բուռն զգացմունքներն իր հոր երիտասարդ հոգեզավակ՝ Էլիզայի հանդեպ, որին ստիպում են ամուսնանալ նրա ավագ եղբոր հետ։ Այդ ժամանակ գեներալին ուղարկում են արտասահմանում ծառայելու, և երբ նա վերադառնում է, Էլիզային գտնում է մահամերձ և թշվառ վիճակում։ Բրանդոնն իր վրա է վերցնում Էլիզայի ապօրինի դստեր՝ Էլիզայի խնամակալությունը։ Կրստեր Էլիզան գայթակղվում է երիտասարդ Ջոն Ուիբըլիով և տասնհինգ տարեկանում ունենում է նրա ապօրինի երեխային, որից հետո երիտասարդը լքում է աղջկան։

Իրական կյանքում գեներալը կարող է ձանձրալի մարդ համարվել։ Հակառակ ավանդական ռոմանտիկ կերպարներին՝ գեներալը մելամաղձոտ է, լռակյաց, չեղյալ է համարում հետաքրքիր արշավներ, ներխուժում է անհարմար պահերին և չի խոսում Մերիանի հետ, այլ միայն Էլինորի։ Նա երիտասարդ Ջոն Ուիբըլիի հակապատկերն է։ Նրա համար արժեք չունեն սիրային ձևականությունները, գումարի համար ամուսնությունը։ Գեներալի ամուսնությունը հիմնված էր սիրո վրա։ Չնայած դրան՝ քննադատական բացասական կարծիքներ նույնպես կան այս կերպարի վերաբերյալ։ 
Գեներալը թվում է անտարբեր 20–րդ դարի բարքերին հանդեպ, և նրա կերպարի հաջողությունը քիչ հավանական էր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* E. Godfrey, *The January–May Marriage in Nineteenth-Century British Fiction* (2009)

Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Ժողովածու (5192)

**Ժողովածու** (5192), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5192 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1725 թվականին 18-րդ դարում Տէր Կարապետ (Ա), Տէր Գրիգոր (Բ), գրիչի կողմից։ Ծաղկող՝ Տէր Կարապետ։ Ստացողը եղել է Տէր Կարապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 56 թերթից։ Գրված է բոլորգիր, նոտրգրով։ Ունի ծիսական 9, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տածտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 33բ (1725 թ.), 26բ (18-րդ դար)։
## Բովանդակություն
* Խորհրդատետր։
* Խրատ վասն հաղորդութեան։
* Կանոնք վասն քահանալից։
* Գրիգոր գրչի Խրատ պատարագիչ քահանալից (չափ)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ջոդի Ուիլյամս

**Ջոդի Ուիլյամս** (, ), ամերիկացի ակտիվիստ և դասախոս, հակահետևակային ականների դեմ պայքարի համաշխարհային շարժման հիմնադիր, 1997 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
1972 թվականին Վերմոնտի համալսարանում արվեստի բնագավառում ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1974-ին Վերմոնտյան միջազգային ուսուցման դպրոցում իսպաներենի և անգլերենի՝ որպես երկրորդ լեզու դասավանդման մագիստրոսի աստիճան։ 1984 թվականին Ջոնս Հոփկինսի համալսարանի միջազգային հետազոտությունների դպրոցում՝ միջազգային հարաբերությունների բնագավառում, նրան շնորհվել է արվեստի մագիստրոսի կոչում։ Մեքսիկայում, Մեծ Բրիտանիայում և Վաշինգթոնում ուսուցչի պաշտոնում աշխատելուց հետո սկսել է զարգացող պետություններում հումանիտարական գործունեություն ծավալել։ 1986 թվականին Սալվադորում բժշկական օգնություն ցուցաբերելու համար զբաղեցրել է Լոս Անջելեսի բարեգործական կազմակերպության փոխտնօրենի պաշտոնը։ 1992 թվականին գլխավորել է հակահետևակային ականների դեմ պայքարի Միջազգային շարժումը (International Campaign to Ban Landmines)։ Կազմակերպության և հենց Ուիլյամսի ջանքերով, 1997 թվականին ստորագրվել է հակահետևակային ականների արտադրության և օգտագործման դեմ կոնվենցիան (սակայն որոշ երկրներ, ինչպիսիք են Ռուսաստանը, ՉԺՀ-ն, և ԱՄՆ-ը հրաժարվել են ստորագրել համաձայնագիրը)։ Ուիլյամսը և նրա կողմից գլխավորած շարժումը հակահետևակային ականների դեմ գործունեության համար 1997 թվականին դարձավ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ 2003 թվականին Ուիլյամսը հանդես եկավ որպես Իրաքի ամերիկյան ռազմական ընկերության մոլի հակառակորդ, որի համար նույնիսկ կալանքի է ենթարկվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на Nobelprize.org 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ուսուցչուհիներ
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հակապատերազմական ակտիվիստներ
Յայո Էռերո

**Յայո Էռերո Լոպես** (իսպաներեն՝ **Yayo Herrero López**, ), իսպանացի մարդաբան, ճարտարագետ, պրոֆեսոր և էկոֆեմինիզմի ակտիվիստ։ Եվրոպայի մակարդակով էկոֆեմինիզմի ամենաազդեցիկ հետազոտողներից։

## Կենսագրություն
Յայո Էռերոն ավարտել է սոցիալական և մշակութային մարդաբանություն, ագրոտեխնիկա, ունի առաջադեմ մագիստրոսի կոչում կրթական գիտություններում։

Ներկայումս նա հեռակա կրթության ազգային համալսարանի պրոֆեսոր է և FUHEM-ի գլխավոր տնօրեն։ Նա պարբերաբար համագործակցում է տարբեր լրատվամիջոցների հետ, ինչպիսիք են eldiario.es- ը։

## Աշխատանք
Էռերոյի հետազոտությունը կենտրոնացած է կապիտալիստական զարգացման և արտադրության մոդելից բխող ներկայիս բնապահպանական ճգնաժամի վրա։
Այս առումով, նա պնդում է, որ կապիտալիզմն ինքնին չի կարող գոյություն ունենալ առանց տնտեսական աճի, բայց ֆիզիկական աշխարհում, որն ունի սահմաններ, անորոշ ժամկետով աճ հնարավոր չէ։ Ավելին, նա նաև պնդում է, որ այս տնտեսական մոդելում գերակշռում են ավելորդ աշխատանքները, մինչդեռ այն աշխատանքը, որը հնարավոր է դարձնում մարդկային կյանքի ապահվումը, ինչպես, օրինակ, գյուղատնտեսական արտադրանքը կամ վերարտադրողական աշխատանքը, ամբողջովին անապահով է կամ ուղղակիորեն բացառում է որևէ վարձատրությունից։ Վերականգնվող ռեսուրսներ Այսպիսով նա առաջարկում է անցում դեպի տնտեսական այլ մոդել, որը հաշվի է առնում բոլոր մարդկանց սոցիալական ներառվածությունը, և դա համատեղելի է բնության վերականգնման կարողությունների հետ։

### Հայտնի հրապարակումներ
* "La gran encrucijada. Sobre la crisis ecosocial y el cambio de ciclo histórico". *Libros en Acción*, 2016.
* "Ecologismo: una cuestión de límites". *Encrucijadas. Revista Crítica de Ciencias Sociales*, 2016.
* "Apuntes introductorios sobre el Ecofeminismo". *Boletín del Centro de Documentación Hegoa*, 2015.
* "Por una recuperación de la condición humana en un planeta con límites". *Documentación social*, 2013.
* "Miradas ecofeministas para transitar a un mundo justo y sostenible". *Revista de economía crítica*, 2013.
* "Golpe de estado en la biosfera: los ecosistemas al servicio del capital". *Investigaciones feministas: papeles de estudios de mujeres, feministas y de género*, 2011.
* "¿Dominio o cuidado de la tierra?" *Éxodo*, 2011.
* "Menos para vivir mejor: reflexiones sobre el necesario decrecimiento de la presión sobre los sistemas naturales". *El Ecologista*, 2010.
* "Decrecimiento y mujeres. Cuidar: Una práctica política anticapitalista y antipatriarcal". *Decrecimientos*, 2010.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.fuhem.es/Fuhem/noticias.aspx?v=9131&n=0
* https://www.lavanguardia.com/natural/20160524/401997078914/mujers-y-medio-ambiente-mujeres-comprometidaas-con-el-medio-ambiente-asuncion-ruiz-marta-subira-sonia-castanada-yayo-herrero-cristina-nabona.html
* https://www.eldiario.es/autores/yayo_herrero/
* http://www.encrucijadas.org/index.php/ojs/article/view/252 

Կատեգորիա:Իսպանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կին մարդաբաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Կին ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հասարակական գործիչներ
Նոբելյան թանգարան

**Նոբելյան թանգարան** (), գտնվում է նախկին Ֆոնդային բորսայի շենքում (*Börshuset*), կենտրոնական Ստոկհոլմի հին քաղաքում՝ Գամլա Ստանի (հին քաղաք) Ստուրտորեթ (Մեծ հրապարակ) հրապարակի հյուսիսային կողմում։ Նույն շենքում են գտնվում նաև Շվեդական ակադեմիան և Նոբելի գրադարանը։ Նոբելյան թանգարանում պահվում են տեղեկություններ Նոբելյան մրցանակի և Նոբելյան մրցանակակիրների, ինչպես նաև տեղեկություններ մրցանակի հիմնադիր Ալֆրեդ Նոբելի (1833–1896) մասին։ Թանգարանի մշտական ցուցադրության մեջ ներառված են Նոբելյան դափնեկիրների կողմից նվիրաբերված բազմաթիվ նմուշներ, որոնք ներկայացված են անձնական կյանքի պատմությունների հետ միասին։

## Պատմություն
thumb|upright|left|Նոբելյան թանգարանը Ստոկհոլմում
Նոբելյան թանգարանը բացվել է 2001 թվականի գարնանը՝ Նոբելյան մրցանակի 100-ամյակի կապակցությամբ։ Ըստ թանգարանի մանիֆեստի՝ թանգարանի մտադրությունն է վառ պահել «Նոբելյան դափնեկիրների և նրանց ձեռքբերումների, ինչպես նաև Նոբելյան մրցանակի և Ալֆրեդ Նոբելի» կենդանի հիշատակը։ Այս նպատակին հասնելու համար թանգարանն առաջարկում է ցուցահանդեսներ, կինոնկարներ, թատերական ներկայացումներ և գիտությանը վերաբերող բանավեճեր. ի լրումն բիստրոյի և խանութի։ Թանգարանային ցուցահանդեսներում ներկայացված են անվանի Նոբելյան դափնեկիրներ, ինչպիսիք են՝ Մարի Կյուրին, Նելսոն Մանդելան, Ուինսթոն Չերչիլը։

Թանգարանում հաճախ առաջարկվում են ստեղծագործական ցուցահանդեսներ, ինչպիսիք են՝ «Գիտության ուրվագծեր», 42 Նոբելյան դափնեկիրների լուսանկարների ցուցահանդես, որոնք լուսանկարվել են իրենց Նոբելյան հայտնագործության ուրվագծով։ Այս ցուցահանդեսը ներկայացվել է նաև աշխարհի այլ վայրերում՝ Դուբայում և Սինգապուրում
The Museum frequently offers creative exhibitions such as “Sketches of science”, a photo exhibition with 42 Nobel Laureates photographed with their own sketch of:

Այն այցելուների համար, ովքեր ցանկանում են թանգարանից մի կտոր տուն բերել, կարող են այցելել հուշանվերների խանութ, որտեղ կան Ալֆրեդ Նոբելի և թանգարանի վերաբերյալ իրեր։ Ամենատարածված իրերից մեկը Ալֆրեդ Նոբելի ոսկե մեդալն է, որը պատրաստված է մուգ շոկոլադից։ Մյուսը շվեդական «դինամիտ» քաղցրավենիքն է, որը համեմված է *jalapeño* պղպեղով։ 2011 թվականին հուշանվերների խանութը համագործակցել է նկարիչ Արտան Մանսուրիի հետ, ով ստեղծել է նկարներ, որոնք խորհրդանշում են Ալֆրեդ Նոբելի կյանքը։ Դրանից բացի, խանութն առաջարկում է կրթական շատ խաղալիքներ երեխաների համար, գրքեր Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների կողմից և նրանց մասին, ինչպես նաև եզակի իրեր, որոնք կարելի է գտնել միայն Նոբելյան թանգարանի խանութում։

Թանգարանում գործում է նաև Նոբել բիստրոն, որտեղ կան Նոբելյան շոկոլադ, շվեդական տորթեր, ինչպես նաև ճաշ ու ընթրիք։ Բիստրոյում մատուցվում է նաև Նոբելյան պաղպաղակ, որը կարելի է համտեսել միայն Նոբելյան Բիստրոյում։ Նոբելյան պաղպաղակի հետ կատարյալ է Նոբելյան թեյը, որը սովորաբար ամեն տարի մատուցվում է Նոբելյան բանկետի ժամանակ։

## Տես նաև
* Խաղաղության Նոբելյան կենտրոն
* Նոբելյան դափնեկիրների ցանկ
* Նոբելյան մրցանակի հակասություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Կատեգորիա:2001 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Գիտության թանգարաններ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի թանգարաններ
Ալսեդո

**Ալսեդո** (), վահանային հրաբուխ Իսաբելա կղզու կենտրոնում, Էկվադոր։ Տեղակայված է Դարվին (հյուսիսում) և Սանտո Թոմաս (հարավում) հրաբուխների միջև։ Համարյա սիմետրիկ, բարձրությունը՝ 1100 մետր։ Այդպիսի մեծ չափերի համար հրաբուխն ունի մեծ կալդերա՝ 7-8 կմ տրամագծով և 270 մետր խորությամբ։

Միակ Գալապագոսյան հրաբուխն է, որը կազմված է ռիոլիթներից։ Ինչպես նաև հողի բաղադրության մեջ են մտնում բազալտները։ Այն առաջացել է պլեյստոցենի վերջում՝ հրաբխի մի քանի ճեղքերից ավելի քան 1 կմ³ ժայթքված ռիոլիթե լավա արտադրելով։ Ակտիվ հիդրոթերմային աղբյուրները տեղակայված են կալդերայում, հարավում ՝ ֆումարոլ դաշտերը և գեյզերները, որոնք ազատում են գազեր, տեղակայված են կալդերայի 1,2 կմ-ի համար։ Հրաբուխի մերձակայքում ապրում են 4 հազար կրիաներ, իգուանաներ և չթռչող բալկաններ։

Ներկայումս պաշտոնապես գրանցված են 3 հրաբխային ժայթքումներ, որոնցից վերջինը տեղի է ունեցել 1993 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։ Այս գործունեության արդյունքում կալդերայի հարավային մասում հայտնվեց 2 նոր խառնարան։ Այս տվյալները ստացվել են հրաբխաբանների կողմից 1944 թվականի փետրվարի 16-18-ն ընկած ժամանակահատվածում, նրանց տվյալները հաստատում էին նաև օդից գրանցված տվյալները։ Հրաբխի ակտիվությունը հիմնականում գալիս է կալդերայի կողային ճեղքումներից։

## Տես նաև
* Էկվադորի հրաբուխներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Volcano Live — John Search
* Volcano World — Օրեգոն նահանգի համալսարան
* 
* Mountain-Forecast.com

Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ
Կատեգորիա:Էկվադորի հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Տալի հուշամրցաշար 2012

**Տալի հուշամրցաշար 2012**, շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2012 թ. հունիսի 7-ից 18-ը Մոսկվա քաղաքում։ Մրցաշարում հաղթող է ճանաչվում Մագնուս Կառլսենը, ով կարողանում է հաղթել բոլոր պարտիաներում։ Մրցաշարի մրցանակային ֆոնդը կազմում էր 100․000 եվրո։ Մրցաշարի գլխավոր մրցավարն էր միջազգային կարգի մրցավար Անջեյ Ֆիլիպովիչը։

* Ժամանակը. տրվում է 1 ժամ 40 րոպե 40 քայլի համար, 50 րոպե 20 քայլի համար և ևս 15 րոպե մինչև պարտիայի ավարտն ավելացվելով 30 վայրկյան յուրաքանչյուր քայլի համար սկսած առաջին քայլից։ Մասնակիցներին արգելվում է առաջարկել ոչ ոքի մինչև 40֊րդ քայլը ներառյալ։

## Մասնակիցներ

¹) վարկանիշները տրված են 2012 թ․ մայիսի տվյալներով

## Մրցափուլեր

## Մրցաշարային աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Мемориал Таля 2012
* Мемориал Таля 2012

Կատեգորիա:2012 շախմատում
Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր
Բոննի Բարտլետ

**Բոննի Բարտլետ  ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Բոննին ծնվել է Վիսկոնսինում` ապահովագրական գործակալի ընտանիքում։ Իր ապագա ամուսնու` դերասան Ուիլյամ Դենյելսոմի հետ ծանոթացել է Հյուսիսարևմտյան համալսարանում սովորելու ժամանակ։ Նրանց առաջնեկը ծնվել է 1961 թվականին, բայց մահացել է ծնվելուց անմիջապես հետո։ Դրանից հետո զույգը որդեգրել է երկու երեխա։

Բարտլետը սովորել է դերասանական արվեստ Լի Սթրասբերգի Դերասանական ստուդիայում, որն ավարտելուց հետո՝ 1955 թվականին աշխատանքի է անցել  հեռուստատեսությունում։ Հաջորդ չորս տարիներին նա մարմնավորել է Վանեսա Դեյլ Ռեյվենի կերպարը «Սեր դեպի կյանքը» հեռուստասերիալում։ 1960- ականներին Բարտլետը գրեթե չի նկարահանվել` զբաղվել է երեխաների դաստիարակությամբ, իսկ հեռուստաէկրան վերադարձել է 1970-ական թվականներին։ Ամենամեծ հայտնիությունը նրան բերեց Էլեն Կրեյգի դերը «Սենտ-Էլսվեր» հեռուստասերիալում, որում նա նկարահանվել է 1982-ից մինչև 1988 թվականները։ Այդ ֆիլմի համար նա արժանացել է երկու Էմմի մրցանակի։

Մեծ էկրանին Բարտլետը հայտնվում էր ավելի հաճախ, քան հեռուստատեսությամբ, և նրա մասնակցությամբ ֆիլմերի շարքում էին` «Վերջին մագնատը» (1976), «Ֆրանցիսկոս» (1982), «Զույգերը» (1988) և «Մահվան սպառնալիքի տակ» (1993)։

1990-ականներին Բարտլետը շարունակում էր  ակտիվորեն նկարահանվել հեռուստատեսությունում, որտեղ նա ունեցավ դերեր «Շտապ օգնություն», «Մեծ շինարարություն», «Տղան ճանաչում է աշխարհը», «Նորից և կրկին», «Կենտրոնական հոսպիտալ», «Կրքի անատոմիա», «Աստղային դարպասներ։ ԱԳ-1» ֆիլմերում։

## Մրցանակներ
* 1986 թվական Էմմի- «Լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի դրամատիկական հեռուստասերիալում»
* 1987 թվական Էմմի-«Լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի դրամատիկական հեռուստասերիալում»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Բոննի Բարտլետը tv.com կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Վլադիմիր Զագորսկի

**Վլադիմիր Միխայլովիչ Զագորսկի** (, իսկական անունը՝ , ), հեղափոխական, կուսակցական գործիչ, ՌԿ(բ)Կ Մոսկվայի կոմիտեի քարտուղար։

## Կենսագրություն
Զագորսկին հեղափոխական ուղին սկսել է Նիժնի Նովգորոդում։ Յակով Սվերդլովի հետ տարածում էր թռուցիկներ, ձեռք էր բերում տպատառեր, եղել է պրոպագանդիստ բանվորական խմբակներում։ 1902 թվականի մայիսմեկյան ցույցին մասնակցելու համար Զագորսկին դատապարտվել մշտական բնակության Ենիսեյի նահանգում. փախուստի փորձի համար պատժամիջոցը դարձրեցին ավելի դաժան, կարգադրելով աքսորի 12 տարին անցկացնել Յակուտիայի նահանգում։ Բայց նա աքսորից փախել է։

1905 թվականին Զագորսկին վերադարձել է Մոսկվա, մասնակցել դեկտեմբերյան զինված ապստամբությանը։ Նա ստեղծում էր բանվորական դրուժինաներ, մասնակցում էր «Իզվեստիա մոսկովսկոգո սովետա»-ի հրատարակմանը, մարտնչում էր բարիկադներում Պիմենովսկայա փողոցի շրջանում, այնուհետև Պրեսնյայում։ Ապստամբության պարտությունից հետո ընդհատակյա աշխատանքը շարունակում էր Մոսկվայում։ 1908 թվականին, ազատվելով ոստիկանության հետապնդումից, տարագրվել է Լոնդոն։ 1910 թվականին անլեգալ վերադարձել է Սարատով. մատնվում, ապա փախնում Լայպցիգ. մասնակցել է ՌՍԴԲԿ Պրահայի կոնֆերանսի նախապատրաստմանը, կատարել բոլշևիկյան կենտրոնի առաջադրանքները։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերմանական իշխանությունները ներկալում են Զագորսկուն։ Չնայած դժվարություններին, նա ընկերների հետ պրոպագանդիստական աշխատանք է տանում ռուս ռազմագերիների շրջանում։ Բրեստի հաշտությունը կնքելուց հետո Զագորսկին նշանակվում է Բեռլինում ՌԽՖՍՀ դեսպանության առաջին քարտուղար։ 1918 թվականի հունիսին ՌԿ(բ)Կ ԿԿ-ն աշխատանքի համար նրան ետ կանչեց Մոսկվա, որտեղ նա շուտով ընտրվում է կուսակցության Մոսկվայի կոմիտեի քարտուղար։ Զագորսկին կազմավորում Է կարմիր բանակի ջոկատներ, զբաղվում թիկունքի ամրացմամբ, շաբաթօրյակների կազմակերպմամբ։ 1919 թվականի սեպտեմբերի սկզբին, երբ դենիկինյանները մոտենում էին Մոսկվային, Զագորսկին Ֆելիքս Զերժինսկու հետ գլխավորում էր պաշտպանության քաղաքային կոմիտեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Մարիա Վոլկովա

**Մարիա Վոլկովա** (, ), հեղափոխական, Կուսակցական աշխատողների կենտրոնական դպրոցի ունկնդիր։

## Կենսագրություն
Մարիա Վոլկովան Պրոխորովյան մանուֆակտուրայի բանվորուհի էր։ Այնտեղ նա սկսել է աշխատել մանուկ հասակից։ Պրոխորովյան մանուֆակտուրայում	սկսել է մասնակցել հեղափոխական շարժմանը։ 1918 թվականին մտել է ՌԿ(բ)Կ շարքերը։ Ուղարկվել է Արևելյան ճակատ, որտեղ մնացել է վեց ամիս։ 1919 թվականի մայիսին, վերադառնալով Մոսկվա, սկսել է աշխատել կուսակցության Մոսկվայի նահանգական կոմիտեում։ Ցանկացել է սովորել և ուղարկվել է կուսակցական աշխատողների Կենտրոնական դպրոց։ Նրա ընկերուհին հիշում էր, որ, պայթյունից հետո ուշքի գալով, պառկած վիրակապված ոտքերով, ձեռքով և գլխով, Վոլկովան ասել է. *«Ես կմեռնեմ... Ես զգում եմ։ Հաղորդիր ընկերներին՝ ռումբերով հեղափոխությունը չես սպանի։ Կոմունիզմի հաղթանակը մոտ է։ Ես ձեզ պատգամում եմ անողոք վրեժ լուծել...»*:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Տուզլա կանտոն

**Տուզլա կանտոն** (, , ), Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության 10 կանտոններից մեկը, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմում։ Կանտոնի վարչկենտրոնն է Տուզլա քաղաքը։

## Աշխարհագրություն
Կանտոնը տեղակայված է երկրի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Իր մեջ ներառում է 12 համայնք՝ Բանովիչի, Գրադաչաց, Դոբոյ-Իստոկ, Գրաչանիցա, Ժիվինիցե, Կլադան, Կալեսիա, Լուկավաց, Սապնա, Սրեբրենիկ, Տեոչակ և Չելիչ։

## Բնակչություն
### 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կանտոններ
Իրինա Իգնատովա

**Իրինա Մատվեևա Իգնատովա** (, ծննդյան ազգանունը՝ , ), հեղափոխական, ՌԿ(բ)Կ Մոսկվայի Խամովնիկիի շրջկոմի աշխատակից։

## Կենսագրություն
Իրինա Իգնատովան Տուլայի նահանգի գյուղացու աղջիկ էր։ Տեղափոխվելով Մոսկվա` եղել է ներկատան բանվորուհի, աղախին, տրամվայի վագոնավար։ Ուվարովյան տրամվայի պարկի բոլշևիկները նրան ներգրավեցին իրենց շարքերը։ 1918 թվականին նա մտնում է բոլշևիկների կուսակցության շարքերը։ Ավարտելով ռազմապարենային բյուրոյի հրահանգչական դասընթացները, նա ուղարկվում է Վորոնեժի նահանգ, որտեղ մասնակցում է Պավլովսկի գավառի գյուղական և վոլոստային խորհուրդների վերընտրությունների արշավի անցկացմանը։ Վերադառնալով Մոսկվա՝ աշխատանքի է նշանակվում ՌԿ(բ)Կ Խամովնիկիի շրջկոմի կանանց մեջ տարվող աշխատանքի բաժնում։ 1919 թվականի սեպտեմբերին Իգնատովան ընտրվում է խորհրդային հասարակական և առևտրական հիմնարկների ու ձեռնարկությունների աշխատողների նահանգական 1-ին կոնֆերանսի պատգամավոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Աբրամ Կվաշ

**Աբրամ Կվաշ** (, ), ՌԿ(բ)Կ Մոսկվայի կոմիտեին կից շաբաթօրյակների բյուրոյի առաջին քարտուղար։

## Կենսագրություն
Կվաշը Ուկրաինայից Մոսկվա է եկել 1919 թվականի ամռանը։ Դեռևս այդ տարվա գարնանը մայրաքաղաքում ծնունդ էր առել կոմունիստական շաբաթօրյակները։ Նոր շարժումը ղեկավարելու համար ստեղծվեց շաբաթօրյակների՝ երեք հոգուց բաղկացած հատուկ բյուրո, որի մեջ մտնում էր նաև ՌԿ(բ)Կ ՄԿ քարտուղար Վլադիմիր Զագորսկին։ Նրա հետ աշխատողների խոսքերով, Կվաշը «արագորեն իրեն դրսևորեց որպես աշխատունակ մի մարդ և ամբողջ հոգով նվիրվեց շաբաթօրյակների կազմակերպման գործին»։ Նա պրոպագանդում էր շաբաթօրյակների գաղափարը, հսկում և հաշվի էր առնում կատարված աշխատանքը, կոորդինացնում էր շաբաթօրյակների կազմակերպումը Մոսկվայի շրջաններում՝ ինքն էլ մասնակցելով դրանց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային իրավաբաններ
Կատեգորիա:Բոլշևիկներ
Նիկոլայ Կրոպոտով

**Նիկոլայ Կրոպոտով** (, ), Կուսակցական դպրոցների դասատու, Մոսխորհուրդի պատգամավոր։

## Կենսագրություն
1894 թվականին Նիկոլայ Կրոպոտովը ավարտել է Սեդլեցկի գիմնազիան։ 1899-1902 թվականներին ուսանողական հուզումներին մասնակցելու համար ձերբակալվել և կալանավորվել է բանտում։ Այնուհետև աշխատել է Օրեխովո-Զուևոյի ֆաբրիկայում որպես վիճակագիր, ակտիվորեն մասնակցել է հեղափոխական շարժմանը, որի համար նորից է ենթարկվել կալանքի։ 1905 թվականին մտել է բոլշևիկյան կուսակցության շարքերը։ 1909 թվականին Կրոպոտովը ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և ռուսաց լեզու, լատիներեն ու պատմություն է դատսվանգել Մոսկվայի նահանգում, իսկ 1913 թվականից՝ Մոսկվայում։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո պայքար էր մղել մենշևիկների և էսէռների համաձայնողական գծի դեմ, ելույթներ է ունեցել մեծաթիվ միտինգներում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Կրոպոտովը Մոսկվայի խորհուրդի պատգամավոր էր, մաքսատան կոմիսար, Մոսկվայի կուսակցական դպրոցների ուսուցիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Հենրիխ Զվեյնեկ

**Հենրիխ Զվեյնեկ** ( կամ  ***Heinrihs Zvejnieks***, ), 1-ին Ինզենյան հեղափոխական դիվիզիայի կոմիսար։

## Կենսագրություն
Հենրիխ Զվեյնեկը ծնվել է Մալիենիում անտառահատի ընտանիքում։ Լինելով Ցեսիսի ռեալական ուսումնարանի աշակերտ՝ ներգրավվում է հեղափոոխական շարժման մեջ, մասնակցում երիտասարդական խմբակին, կապ էր պահպանում Լատվիայի սոցիալ-դեմոկրատական Մալիենեի կազմակերպության հետ։ 1916 թվականին մտավ բոլշևիկյան կուսակցության շարքերը։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո երիտասարդ բոլշևիկը ընտրվել է բանվորների պատգամավորների Ցեսիսի խորհրդի անդամ։ 1917 թվականի հոկտեմբերյան օրերին Մոսկվայում մարտնչում է յունկերների դեմ։ Երբ բռնկվում է սպիտակ չեխերի խռովությունը, Զվեյնեկը կամավոր մեկնում է Արևելյան ռազմաճակատ։ Շուտով նա նշւսնակվում է նոր կազմավորված դիվիզիայի կոմիսար, որը պաշտպանում էր խորհրդային զորքերի հաղորդակցման ուղիների կարևոր հանգույցը՝ Ինզա կայարանը։ Չնայած երիտասարդ տարիքին՝ Զվեյնեկը արագորեն վիթխարի հեղինակություն նվաճեց կարմիրբանակայինների շրջանում։ Բուգուրուսլանի գրավման համար քաջարի կոմիսարը պարգևատրվեց պատվավոր հեղափոխական զենքով։ Արևելյան ռազմաճակատի կարմիր զորամասերը, և դրանց թվում Ինզենյան դիվիզիան, ձախողեցին սպիտակգվարդիականների Մոսկվա ճեղքել-դուրս գալու ծրագիրը։

Գ. Պ. Զվեյնեկը սպիտակգվարդիականներից ազատագրված շրջաններում անցկացնում էր միտինգներ, բացատրելով կարմիր բանակի նպատակները, մասնակցում էր այնտեղ խորհրդային իշխանության մարմինների ստեղծմանը, գնդերում կազմակերպում էր կուսակցական դպրոցներ, պատրաստում էր ագիտատորներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատիշ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Լատվիական հրաձիգներ
Ալլա (անձնանուն)

**Ալլա,** իգական անուն։ Տարածված անուն է հատկապես քաղաքներում։

## Վավերական գործածություններ
Ուղղափառության մեջ այն կապվում է սբ. Ալլայի անվան հետ, որը մ.թ IV դարի գոթական առաջնորդներից մեկի այրին էր։ Նրա մասին տեղեկանում ենք  Սազոմենի պատմությունից։ Նրանք բնակվում էին այժմյան Ուկրաինայի տարածքում։ Անկախ այն բանից, թե որտեղից է անունը և ինչ է նշանակում, Ալլա անձնանունը գրանցված էր սրբերի անվանացուցակում, որտեղից ուղղափառները (ռուսները, ուկրաինացիները, բելառուսները) անուններ էին ընտրում իրենց երեխաների համար։ Անվան վերաբերյալ առաջին նշումները հիշատակվում են XIX դարում՝ Ալլա Տարասովա (1898-1973), ում պատվին անվանակոչել են  Ալլա Պուգաչովային։

Գոթերենից թարգմանած՝ Alls— ամեն ինչ, Ալլա (ենթադրաբար)՝— «ամենակարող», «հազարափեշակ»։

## Այլ վարկածներ
### Սեմական ծագման վարկած
Քրիստոնեական աղբյուրները հստակ չեն նշում մուսուլմանների մոտ անվան գործածումը։ Այնուամենայնիվ քաղդեացիների վարկածի համաձայն այն ծագել է Ալլատ, ալ-Լատ (, )  մահացածների թագավորության աստվածուհու անունից։ Նույնիսկ մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի կեսին աղջիկներին անվանակոչում էին նրա պատվին։

Սակայն իսլամի ընդունումից հետո անվան գործածություն այլևս չի հանդիպում արաբ կանանց շրջանում։ Այժմ Ալլա անունը արաբների շրջանում տարածված է միայն որպես արական Ալադդին անվան փաղաքշական ձև (օր.՝ Ալլա Մուհամմեդ,  *Alovuddin Muhammad*; ; ամբողջական անվանում՝ Ալա ադ Դունիայ վադ Դին Աբուլ Ֆախտ Մուհամմեդ իբն Թեքեշ)։

«Աստվածուհի» բառը, ընդհանուր արմատից ելնելով, նմանատիպ հնչողություն ունի սեմական այլ լեզուներում ևս։ Չնայած այս անունը տարածված է նաև աշխարհիկ իսրայելցիների շրջանում, իսկ ժամանակակից եբրայերենում  բառը ստացել է այլ հնչերանգ, արտասանվում է  Էլլա, ոչ թե՝ Ալլա։

### Սկանդինավյան  ծագման վարկած
Իսլանդացիները պնդում են, որ Ալլան իսլանդական անուն է։ Բացի դրանից Ալլան գործածվում է այլ՝ Ա տառով սկսվող անունների փոքրացնող-փաղաքշական ձև, օրինակ՝    — հաջողակ, աստվածներին արժանի, կամ   —վեհանձն. Ամենայն հավանականությամբ սբ. Ալլային կոչում էին փաղաքշական ձևով։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Ալլա Աբլաբերդիևա  (ծնված1953), ռուս երգչուհի
* Ալլա Ալեքսանդրովնա  (ծնված1948), ուկրաինացի քաղաքական գործիչ
* Ալլա Անդրեասյան (1917-2003), հայ դերասանուհի
* Ալլա Բայանովա  (1914–2011), ռուս երգչունի
* Ալլա Դեմիդովա   (ծնված 1936), ռուս երգչուհի
* Ալլա Թումանյան (ծնված 1950), հայ դերասանուհի
* Ալլա Լևոնյան (ծնված 1975), հայ երգչուհի
* Ալլա Հարությունյան (ծնված 1948), հայ բժշկուհի
* Ալլա Նազիմովա (1879-1945), ամերիկացի դերասանուհի
* Ալլա Պուգաչովա (ծնված 1949), ռուս երգչուհի
* Ալլա Վարդանյան  ( ծնված 1959), հայ դերասանուհի
* Ալլա Տարասովա (1898-1973), ռուս դերասանուհի
* Ալլա Տեր-Սարգսյանց (ծնված 1937) հայ ազգագրագետ, հայագետ

## Անվանակոչության տոն
* Ռուսական ուղղափառ եկեղեցին սբ. Ալլայի անվանակոչության օրը նշում է ապրիլի 8-ին (հուլյան օրացույցով՝ մարտի 26)։
* Գոթական եկեղեցին այն նշում է հոկտեմբերի 23-ին։
* Սկանդինավցիները սբ. Ալլայի օրը նշում են հունվարի 31-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ալլա անունի նշանակությունը։ Алла Անունների ազատ հանրագիտարան

Կատեգորիա:Իգական անձնանուններ
Գաբրիել Մարտինելի

**Գաբրիել Մարտինելի** (,  ), բրազիլացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Արսենալի կազմում։ Խաղում է հարձակվողի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Իտուանո
Ֆուտբոլիստի կարիերան Մարտինելին սկսել է Կորինթիանսի ֆուտզալի թիմում։ 2015 թվականին նա միացավ Իտուանոյի ակադեմիային։ 2017 թվականի նոյեմբերի 4-ին բրազիլացին երկարաձգեց իր պայմանագիրը մինչև 2022 թվականը։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը Մարտինելին նշեց 2018 թվականի մարտի 18-ին՝ փոխարինման մտնելով Լիգա Պաուլիստայի Սան Բենտուի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 8-ին՝ Պաուլիստայի գավաթի Տաբոան դե Սերայի դեմ խաղում։ Լիգա Պաուլիստայում իր առաջին գոլը խփեց 2019 թվականի հունվարի 28-ին՝ Սան Բենտուի դեմ խաղում։ Մարտի 16-ին բրազիլացին դուբլ ձևակերպեց Բրագանտինոյի դեմ խաղում։ Իտուանոյի կազմում Մարտինելին անցկացրեց 34 հանդիպում՝ դառնալով 10 գոլի հեղինակ։

### Արսենալ
2019 թվականի հուլիսի 2-ին Մարտինելին տեղափոխվեց Արսենալ։ Իր դեբյուտը Պրեմիեր Լիգայում նշեց օգոստոսի 11-ին՝ փոխարինելով Հենրիխ Մխիթարյանին Նյուքասլ Յունայթեդի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը Արսենալի կազմում խփեց սեպտեմբերի 24-ին՝ դուբլ ձևակերպելով Անգլիայի լիգայի գավաթի Նոթինգհեմ Ֆորեստի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում Մարտինելին անցկացրեց հոկտեմբերի 3-ին՝ 2 գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դառնալով Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Ստանդարտ Լյեժի դեմ խաղում և օգնելով իր թիմին հաղթել 4-0 հաշվով։ Հոկտեմբերի 30-ին Մարտինելին 2 գոլ խփեց Անգլիայի լիգայի գավաթի Լիվերպուլի դեմ խաղում, իսկ հանդիպման հիմնական ժամանակը ավարտվեց 5-5 հաշվով և Արսենալը պարտվեց հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում։ Հոկտեմբերին բրազիլացին ճանաչվեց ակումբի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի նոյեմբերի 24-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Անհատական

* Լիգա Պաուլիստայի խորհրդանշական հավաքական. 2019

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարտինելիի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Մարտինելին transfermarkt-ում
* Մարտինելին soccerbase.com-ում
* Մարտինելին WhoScored.com կայքում 
* Մարտինելին Արսենալի պաշտոնական կայքում
* Մարտինելին Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտուանոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ
Մարիա Աթանասովա

**Մարիա Գեորգիևնա Աթանասովա** (բուլղարերեն՝ **Мария Георгиева Атанасовa ** ), բուլղարուհի  քաղաքացիական ավիացիայի օդաչու, Բուլղարիայի Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։ Նա ռեակտիվ ինքնաթիռ ղեկավարող առաջին բուլղարուհին էր, եղել է նաև միջազգային օդուղիների մարդատար ինքնաթիռի օդաչու-հրամանատար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1926 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Բուլղարիայի Կալեկովեց գյուղում։

1950 թվականին  ավարտել է Դոլնա Միտրոպոլիա քաղաքի բարձրագույն ռազմաօդային ուսումնարանը։ 1952 թվականից աշխատել է այդ ուսումնական հաստատությունում որպես հրահանգիչ, այնուհետև ավարտել է օդաչու-ռմբակոծիչների դպրոցը։

1953 թվականից մինչև 1974 թվականը Մարիա Աթանասովան աշխատել է որպես օդաչու և  Լի-2, Իլ-14, Իլ-18 և Տու-134 ինքնաթիռների հրամանատար՝ բուլղարական օդուղիների «Բալկան» ավիաընկերությունում։ Աթանասովի ընդհանուր թռիչքաժամը կազմել է 13․999 ժամ։ 1965 թվականին նա դարձել է առաջին կինը, որը կարողացել էր ուղևորատար Իլ-18 ինքնաթիռով արտակարգ իրավիճակում  վայրէջք կատարել Լոնդոնի «Խիտրոու» օդանավակայանում։

1967 թվականին նրան շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում` Դիմիտրովի շքանշանով։

Աթանասովան զբաղվել է նաև հասարակական գործունեությամբ։ 1966-1971 թվականներին նա եղել է Բուլղարիայի խորհրդարանում  ժողովրդի ներկայացուցիչը, իսկ 1968 թվականից սկսած՝ Բուլղարիայի կանանց կոմիտեի անդամ։

Մարիա Աթանասովան մահացել է 2000 թվականի ապրիլի 11-ին Սոֆիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* МАРИЯ АТАНАСОВА 
* МАРИЯ АТАНАСОВА УДАРИЛА ШАМАР НА ПИЛОТ ПО ВРЕМЕ НА ПОЛЕТ  
* 15 години от смъртта на Мария Атанасова 
* Мария Георгиева Атанасова - първа в света и България (видео) 
* Пилот Мария Атанасова и Ил-18 (видео) 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Ֆիրա Գրեկու

**Ֆիրա (Էսֆիր) Լվովնա Գրեկու** (ծննդյան անունը՝ **Բրիկ**, ), խորհրդային մոլդովացի գեղանկարիչ և խեցեգործ։

Միխայիլ Գրեկուի կինը։

## Կենսագրություն
Ֆիրա Բրիկը ծնվել է  1919 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ Սովորել է Քիշինյովի ֆրանսիական գիմնազիայում։ 1930-ականների կեսերին Բրիկ ընտանիքը մեկնել է Բուխարեստ, որտեղ Ֆիրան շարունակում է սովորել ռումինական գիմնազիայում, այնուհետև ընդունվում է Գեղարվեստի Ակադեմիայի գեղանկարչության ֆակուլտետ (որտեղ ծանոթանում է ամուսնու հետ)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմն ընդհատեց ուսումը, և նա վերադարձավ Բեսարաբիա, իսկ Հայրենական Մեծ պատերազմի սկսելով՝ 1941 թվականին տարհանվեց։ Որպես փախստական թափառելով Հյուսիսային Կովկասի տափաստաններում, փրկվելով հարձակվող գերմանական զորքերից հասավ մինչև Ղազախստան։

Պատերազմի ավարտից հետո վերադարձավ Քիշինյով, վերականգնվելով Գեղարվեստի ուսումնարանում։ Կերամիկան նրա տարերքն էր։ Գրեկուն ճամփորդում էր գյուղերով, ժողովրդական գյուղական արվեստի ալբոմի համար նյութեր հավաքելով, աշխատում էր գյուղական խեցեգործական արվեստանոցում, այդ ժամանակ Քիշինյովում դեռևս պայմաններ չկային կերամիկայի արտադրության համար։ 1963 թվականից նա սկսեց հաճախել  Ձինտարիի ստեղծագործական բազա, որտեղ աշխատում էր նկարիչների խումբ Խորհրդային Միության տարբեր շրջաններից։ Մերձբալթիկայում նա ստեղծեց լավագույն կերամիկական իրեր, որոնք ընդգրկված են Մոլդովայի Ազգային գեղարվեստի թանգարանի հավաքածուում։

1958 թվականին Ֆիրա Գրեկուն եղել է մոլդովական ժողովրդական արհեստների մասին «Վարպետների բալլադ» վավերագրական ֆիլմի խորհրդատուն։ 1969 թվականին  նա ստեղծեց բեմական հագուստներ «Լուչաֆերուլ» թատրոնի ներկայացումների համար (ռեժիսոր՝ Ս. Շկուրյա, նկարիչ  Մ. Գրեկու)։

1971 թվականին Ֆիրա Գրեկուն մասնակցեց Վիլնյուսում անցկացվող կերամիկայի Միջազգային սիմպոզիումին, որտեղ նրա «ԴԵկորատիվ մոլդավական սյունակներ» աշխատանքը արժանացավ լրագրողների և արվեստի քննադատների դրական գնահատականին։ Նա ղեկավարում էր Մոլդավիայի նկարիչների միության դեկորատիվ կիրառական արվեստի բաժինը, նրան հրավիրում էին խոշոր ցուցահանդեսների ձևավորման աշխատանքների համար, այդ թվում Մոսկվայում (1968 թվականին Մանեժի սրահներում)։

Ֆիրա Գրեկուն մահացել է Քիշինյովում 1992 թվականին։ 2011 թվականի նոյեմբերին Քիշինյովի Կոնստանտին Բրինկուշի անվան պատկերասրահում անցկացվեց Ֆիրա Գրեկուի աշխատանքների ցուցահանդեսը։

## Ընտանիք
Դուստրը՝ Թամարա Միխայլովնա Գրեկու-Պեյչևան (ծնվ.՝ 1944), մոլդավացի նկարչուհի է և արվեստագետ։ Փեսան՝ Դմիտրի Պետրովիչ Պեյչևը (ծնվ.՝ 1943), մոլդավացի նկարիչ է և բուլղարացի բանաստեղծ։

## Հետաքրքիր փաստ
* Ամուսինը Ֆիրա Լվովնային անվանում էր «Ֆիրիչելլա» (ռում. Firicel  թելիկ, հատիկ)։ Փոքրիկ էսսե «Ֆիրիչելլայի» մասին

## Ալբոմներ
* Esfira Grecu: ceramic, costume, acuarele (Эсфира Греку: керамика, костюмы, акварели). Кишинёв: Elan Poligraf, 2011.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Նկարիչների կանայք
Ժողովածու (5193)

**Ժողովածու** (5193), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5193 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 72 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան հետագայի՝ 72ա, (1751, 1772, 1789 թթ.), 1բ (1904 թ.):
## Բովանդակություն
* Գրիգոր Նիւսացւոյ Յաղագս Երգոց երգոյն։
* Գրիգոր Տաթևացւոյ Լուծմունք Երգոց երգոյն։
* Տաղք հոգևորք (Եփրեմ, Յովհաննես վարդապետ)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Յուրի Աբրահամյան

**Յուրի Արսենի Աբրահամյան** (), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1996):

## Կենսագրություն
Յուրի Աբրահամյանը ծնվել է 1932 թվականի հունիսի 10-ին, ԼՂՀ Ասկերանի շրջանի Կարմիրգյուղ գյուղում։ 1961 թվականին ավարտել է Ուզբեկստանի Սամարղանդի պետական համալսարանը։ 1961-1965 թվականներին աշխատել է Տաշքենդի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտում, 1965 թվականից` Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում։

Աշխատանքները վերաբերում են կիսահաղորդիչների և կիսահաղորդչային սարքերի ֆիզիկային։

## Անդամակցություն
* Նյու Յորքի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1999):

## Երկեր
* Разработка полупроводниковх радиометров субмиллиметрового и ИК диапазонов изд-во ЦНИИ «Электроника», 1986.
* Пороговые характеристики фотодетекторов, ИК-радиометры и основные материалы современной фотоэлектроники, Ереван, ЕГУ, 2000 (համահեղինակ)։
* Methods and materials for remote sensing: Infrared photo-detectors, radiometers, and arrays, Boston, 2004 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Սամարղանդի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Մատեան ողբերգութեան (5199, Գրիգոր Նարեկացի)

**Գրիգոր Նարեկացի, Մատեան Ողբերգութեան** (5199), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5199 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ դարում (1442-ից առաջ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 267 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը՝ կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, թավշյա կրկնակազմով, արծաթյա 2 խաչով, 4 անկյունազարդերով և 1778 թ․ մակագրությամբ աստառը՝ շերտազարդ կապույտ կտավ։ Հիշատակարան հետագայի՝ 265ա (1442, 1508 թթ․), 265բ (16-րդ դար), 267ա (1797 թ․), 265բ (1822 թ․), 266ա (1914 թ․):
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Դենիզ Աքդենիզ

**Դենիզ Աքդենիզ** (, ), ավստրալիացի դերասան։

## Կենսագրություն
Դենիզ Աքդենիզը ծնվել է 1990 թվականի մայիսի 16-ին Մելբուրնում (Ավստրալիա)։ Նա ունի թուրքական ծագում։ Դենիզի ծնողները 1897 թվականին գաղթել են Իզմիրից։ Նրա հայրը՝ Աթիլլան, Մելբուրնի համալսարանի դասախոս էր, իսկ մայրը՝ Այսելը, կենսաքիմիկ էր։

Դենիզը իր նորամուտը կինոյում կայացել է 2005 թվականին։ 2010 թվականին նա «Պարտություն։ Դրախտի համար պատերազմը» ֆիլմում խաղի համար առաջադրվել է «Inside Film Awards» մրցանակաբաշխության «Լավագույն դերասան» անվանակարգում։

Լոս Անջելես մեկնելուց առաջ 2013 թվականի հունվարին Դենիզը Մելբուրնի դերասանական ստուդիայում սովորել է Բրյուս Ալեքսանդրի հետ։ 2014 թվականին Դենիզը հանդես է եկել «Ես Ֆրանկեյշտեյն եմ» ֆիլմում՝ Բարահիլայի դերով, և «Ջուր որոնողը» ֆիլմում՝ Իմամի դերով։ 2016-2017 թվականներին նկարահանվել է «Մի անգամ հեքիաթում» ֆիլմում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասաններ
Ղազախստանի կենտրոնական գիտական գրադարան

**Ղազախստանի կենտրոնական գիտական գրադարան** (), Ղազախստանի գիտական գրապահոց, որը գտնվում է Ալմա Աթայում՝ Գիլիմ Օրդասիի համալիրում։

## Պատմություն
Գիտական գրադարանը ստեղծվել է 1932 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ ղազախական մասնաճյուղի կազմում։ Գրադարանի նախնական ֆոնդը՝ երկու հազար աշխատությունը, փոխանցվել է ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի կողմից։ 1946 թվականին հիմնադրված Ղազախստանի ԽՍՀ ԳԱ առաջին ժողովում գրադարանը վերանվանվել է Կենտրոնական գիտական գրադարան։ Նույն թվականին գրքային ֆոնդում հավաքվում է 74 258 հայրենական և 15 000 արտասահմանյան գրականության նմուշ։ ԽՍՀՄ մյուս գրադարանների և գիտական հաստատությունների հետ անցկացվում էին գրքերի փոխանակումներ ։

1959 թվականին ստեղծվում է հազվագյուտ գրքերի բաժանմունք։ Ղազախստանի գիտական գրականության ֆոնդը հավաքում է նյութեր և աղբյուրներ Կենտրոնական Ասիայի պատմության և մշակույթի վերաբերյալ։ 1950-1960-ական թվականներին գրադարանը համալրվել է Մոսկվայի, Պետերբուրգի, Ռիգայի, Լվովի և Տաշքենի գրադարաններից նոր գրքերով։ 1979 թվականին գրադարանում կար նման 1,5 միլիոն նմուշ։

1980-1990-ական թվականների ընթացքում Կենտրոնական գիտական գրադարանը ամեն տարի հրապարակում էր Ղազախստանի գիտնականների գրքերի 60-90 հազար նմուշ։ Այն դարձել է գրադարանային միասնական համակարգ։ Իր գոյության ընթացքում գրադարանը հավաքել է ավելի քան 800 000 օտարերկրյա գիտական գրականություն և համագործակցում է 62 երկրների 884 գրադարանի և հետազոտական հաստատությունների հետ։ Կենտրոնական գիտական գրադարանը տարեկան սպասարկում էր 352 հազար մարդու։

1999 թվականին, կրթական համակարգի վերակազմավորման շրջանակներում, Կենտրոնական գիտական գրադարանը հանվել է համատեղ նախարարության ենթակայությունից և Ղազախստանի ԳԱ հետ անմիջական կապը կորցնելով՝ գտնվում է գիտության կոմիտեի ենթակայության տակ։

Համաձայն Ղազախստանի Հանրապետության № 84 կառավարության հրամանագրի՝ 2010 թվականի փետրվարի 11-ին  Գիտնականների տան և Ղազախստանի կրթության և գիտության նախարարության ենթակայության տակ գտնվող Կենտրոնական գիտական գրադարանի ձուլման եղանակով ստեղծվել է Գիլիմ Օրդասիի պետական համալիրը։

Հազվագյուտ գրքերի թանգարանի ցուցադրման շրջանակներում գրադարանային ֆոնդի մի մասը փոխանցվել է նրան ։

## Գրադարանային ֆոնդ
Ֆոնդի մեջ են մտնում 19-20-րդ դարերի ղազախերեն գիտական գրականությունը, ռուսերեն գրքի հազվագյուտ հրատարակություններ, հին սլավոնական մամուլի հազվագյուտ գրքեր, 17-18-րդ դարերի քաղաքացիական տպագրության, ձևավորման և տպագրության ուշագրավ հատկություններով գրքեր, 16-19-րդ դարերի հրատարակություններ, 12-19-րդ դարերի արևելյան հրատարակություններ, «Կազախստանիկա» ֆոնդը, որը ներառում է ինքնագրերով և լուսանկարչական փաստաթղթեր պարունակող նյութեր, ձեռագրային ֆոնդ՝ բանահյուսական նյութերի, ձեռագիր փաստաթղթերի մեծ հավաքածու, որը վերաբերում է Ղազախստանի պատմությանը, էկոնոմիկային և մշակույթին, Ղազախստանի ԽՍՀ ԳԱ ինստիտուտների գիտական խորհուրդներում պաշտպանված դիսերտացիաների ֆոնդ, Միջգրադարանային բաժանորդագրության կողմից ձեռք բերված գրականության միկրոֆիլմերի և միկրոֆիշների ֆոնդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրադարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ղազախստանի գրադարաններ