Կրոնի ազատությունը Մալդիվներում

Մալդիվների 2008 թվականի Սահմանադրությունը սուննի իսլամը սահմանում է որպես պետական կրոն։ Միայն սուննի մուսուլմաններին է թույլատրվում ունենալ քաղաքացիություն երկրում, և քաղաքացիները կարող են դավանել միայն սուննի իսլամ։ Այլ երկրների ոչ մուսուլման քաղաքացիները կարող են դավանել իրենց հավատքը միայն անձնական կյանքում և արգելվում է քարոզել կամ տարածել իրենց հավատքը։ Բոլոր բնակիչները պարտավոր են իրենց երեխաներին սովորեցնել մուսուլմանական հավատքը։ Նախագահը, նախարարները, խորհրդարանականները և ատոլների ղեկավարները պարտավոր են լինել սուննի մուսուլմաններ։ Կառավարության կանոնակարգերը հիմնված են իսլամական օրենքի վրա։ Միայն վկայագրված մուսուլման գիտնականները կարող են ֆաթվա տալ։

2021 թվականի դրությամբ կրոնի ազատությունը շարունակում էր զգալիորեն սահմանափակված մնալ։ Շատ պաշտոնյաների և զրուցակիցների խոսքով՝ քաղաքացիների մեծ մասը իսլամը համարում էր իրենց ամենաառանձնահատուկ բնութագրիչներից մեկը և կարծում էր, որ այն որպես պետական կրոն հաստատելը նպաստում է ներդաշնակությանը և ազգային ինքնությանը։ 2014 թվականից ի վեր իսլամից հավատուրացությունը մահապատժի է երթարկվում։

## Կրոնների ժողովրդագրություն
Երկիրն ունի 1․300 կիլոմետր քառակուսի տարածք (500 քառակուսի մղոն), որը բաշխված է 1․200 մարջանային ատոլներում և կղզիներում, որոնց բնակչությունը կազմում է մոտ 450․000։

Բնակչությունն առանձին էթնիկ խումբ է՝ պատմական արմատներով Հարավային Հնդկաստանի, սինհալական և արաբական համայնքներում։ Մուսուլման բնակչության ճնշող մեծամասնությունը դավանում է սուննի իսլամ։

Ոչ մուսուլման օտարերկրացիները, այդ թվում՝ տարեկան այցելող ավելի քան 500․000 զբոսաշրջիկներ (հիմնականում եվրոպացիներ և չինացիներ ) և մոտավորապես 54․000 օտարերկրյա աշխատողներ (հիմնականում պակիստանցիներ, շրիլանկացիներ, հնդիկներ և բանգլադեշցիներ), ընդհանուր առմամբ թույլատրվում է իրենց կրոնը դավանել միայն սեփական կամքով։ Չնայած մուսուլման զբոսաշրջիկներին և մուսուլման օտարերկրյա աշխատողներին թույլատրվում է մասնակցել տեղական մզկիթային ծառայություններին, անցյալում նրանց մեծ մասը իսլամ է դավանում սեփական կամքով կամ այն հանգստավայրերում գտնվող մզկիթներում, որտեղ նրանք աշխատում և ապրում են։ 

Կառավարությունը հայտարարում է, որ երկրի բնակչությունը 100% մուսուլման է։ 2020 թվականի տվյալները ցույց են տվել, որ երկրի բնակչության 98.69%-ը մուսուլման է, 0.65%-ը՝ բուդդիստ, 0.29%-ը՝ քրիստոնյա և 0.29%-ը՝ հինդու։ Կան նաև փոքր թվով բահայիներ և ագնոստիկներ։

## Կրոնական ազատության կարգավիճակ
### Իրավական և քաղաքականության շրջանակ
Կրոնի ազատությունը զգալիորեն սահմանափակված է։ Սահմանադրությունը իսլամը սահմանում է որպես պետական կրոն և պահանջում է, որ քաղաքացիները լինեն մուսուլմաններ։ Այն նաև սահմանում է, որ նախագահը պետք է լինի սուննի մուսուլման։

Սահմանադրությամբ սահմանվել է, որ դատավորները պետք է կիրառեն շարիաթի օրենքները։

Օտարերկրացիներին արգելվում էր ներմուծել «իսլամին հակասող» որևէ իր, այդ թվում՝ ալկոհոլ, խոզի մսից պատրաստված արտադրանք կամ պաշտամունքի համար նախատեսված կուռքեր։ Ալկոհոլային խմիչքները հասանելի էին զբոսաշրջիկներին հանգստավայրային կղզիներում, սակայն տեղի քաղաքացուն ալկոհոլ առաջարկելը մնում է օրենքով արգելված։ 

Իմամ լինել ցանկացող տղամարդիկ պետք է հանձնեն պետական քննություններ։ Հավաստագրված իմամները պետք է ուրբաթօրյա պատարագների ժամանակ օգտագործեն կառավարության կողմից հաստատված քարոզները։ 

Իսլամը պարտադիր առարկա է բոլոր տարրական և միջնակարգ դպրոցների աշակերտների համար։ 

### Կրոնադարձություն և հալածանքներ
2010 թվականին Իսմայիլ Մոհամեդ Դիդին՝ մալդիվցի աթեիստ, որը հետաքննվում էր իր «հավատքի բացակայության» համար և ապաստան էր խնդրել Մեծ Բրիտանիայում, ենթադրաբար ինքնասպան է եղել։

2010 թվականի մայիսի 29-ին Մոհամեդ Նազիմը, ով փիլիսոփայության ուսանող էր բարեպաշտ մուսուլմանական ընտանիքից, Մալդիվներում հանրային հանդիպման էր մասնակցում, որտեղ քննարկվում էր կրոնի թեման։ Հանդիպման ժամանակ նա հայտարարել է, որ փիլիսոփայության վերաբերյալ իր սեփական համեմատական ուսումնասիրությունները փաստում են, որ նա չի կարող ընդունել իսլամը, և հայտարարեցլ է, որ ինքը աթեիստ է։ Նրա անմիջապես ձեռբակալվել է՝ պատրվակով, որ փրկել են նրան հանդիպման ժամանակ իր համոզմունքների համար ուրիշների կողմից հարձակումներից։ Երեքօրյա ինտենսիվ խորհրդատվությունից հետո նա հրապարակայնորեն ընդունել է իսլամ։ Այնուամենայնիվ, Մալդիվների ոստիկանությունը նրա գործը ներկայացրել է դատախազություն՝ 2010 թվականի օգոստոսի 29-ին։ 

Մալդիվների օրենսդրությունում 2014 թվականի ապրիլի 27-ին ավելացվել է իսլամից ուրանալու համար մահապատիժ (ինչպես նաև որոշակի այլ հանցագործությունների համար)՝ 7 տարեկանից բարձր ցանկացած անձի համար։

## Հասարակական չարաշահումներ և խտրականություն
Համաձայն կրոնի կամ համոզմունքի ազատության հարցերով հատուկ զեկուցողի 2007 թվականի փետրվարյան զեկույցի՝ «որոշ կղզիների տեղական համայնքների անդամները թույլ չեն տալիս օտարերկրյա ֆիզիկական աշխատողներին այցելել մզկիթ»։ Կառավարությունը հերքել է այս մեղադրանքները։

Երբ կրոնի կամ համոզմունքների ազատության հարցերով հատուկ զեկուցողը այցելել է Մալդիվների միակ բանտը, նա հայտնաբերել է, որ ոչ մուսուլման բանտարկյալները «չեն կարողանում կատարել իրենց աղոթքները իրենց մալդիվցի խցակիցների առարկությունների պատճառով»։ Սննդակարգի սահմանափակումներ ունեցող հինդու բանտարկյալների համար որևէ հարմարություն չի ստեղծվել։

Կրոնի կամ համոզմունքների ազատության հարցերով հատուկ զեկուցողը զեկուցել է նաև գլխաշոր կրող կանանց խնդրի մասին։ Նա ստացել է հաղորդագրություններ այն մասին, որ կանանց վրա ճնշում են գործադրում ազգականները, այլ քաղաքացիները, ինքնահռչակ քարոզիչները կամ նորաստեղծ քաղաքական կուսակցությունները։ Ավելին, նրան ասել են, որ կանայք սկսել են գլխաշոր օգտագործել բանից հետո, երբ պետական լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ 2004 թվականի ցունամին «մալդիվացիների կողմից իսլամի համաձայն չապրելու հետևանք է»։ Կար մեկ հաղորդում մի ուսանողուհու մասին, որին դպրոցից հեռացրել են գլխաշոր կրելու համար։

2011 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Մարդու իրավունքների օրը, իրենց «Լուռ համերաշխություն» անվանող Իսմայիլ Խիլաթ Ռաշիդի գլխավորած ցուցարարները հավաքվել էին Արհեստական լողափում՝ Մալդիվներում կրոնական անհանդուրժողականության դեմ բողոքելու համար։ Նրանց վրա հարձակվել և սպառնացել են։ 

Ժնևում (Շվեյցարիա) գտնվող Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների կենտրոնը և Մարդու իրավունքների կոմիտեն աշխատում են Մալդիվների կառավարության հետ մարդու իրավունքների վերաբերյալ նոր ուղեցույցներ մշակելու ուղղությամբ։ Կոմիտեն ողջունել է պետության կողմից ձեռնարկված հետևյալ օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ միջոցառումները՝ 2008 թվականին խորհրդարանի կողմից նախագահի պաշտոնում առաջադրվելու համար սեռային արգելքի վերացումը, 2012 թվականի ապրիլին «Ընտանեկան բռնության դեմ պայքարի մասին» օրենքի ընդունումը։ 2012 թվականի հուլիսի 27-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեի զեկույցում թվարկվել են ավելի շատ առաջարկություններ և մտահոգիչ հիմնական հարցեր և հույս է հայտնվել, որ Մալդիվների պետություն-կուսակցությունը կշարունակի իր ուղին դեպի հավասար իրավունքներ, կրոնի ազատություն և նույնասեռ հարաբերությունների ապաքրեականացում։ 

2023 թվականին երկիրը կրոնական ազատության համար գնահատվել է զրո՝ 4-ից, նշվել է նաև, որ ոչ մուսուլման օտարերկրացիներին թույլատրվում է միայն գաղտնի կերպով պահպանել իրենց կրոնը։

Ըստ *Open Doors*-ի 2024 թվականի տվյալների՝ երկիրը գնահատվել է որպես քրիստոնյաների համար աշխարհի 18-րդ ամենավատ վայրը։

## Տես նաև
*Մալդիվների պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* United States Bureau of Democracy, Human Rights and Labor. "Maldives։ International Religious Freedom Report 2007". *This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].*
* Maldives, Religious Practices

Կատեգորիա:Մալդիվների բնակչություն
Կատեգորիա:Կրոն և կառավարություն