Կարդիոգեն շոկ

**Կարդիոգեն շոկ**, ձախփորոքային անբավարարության ծայրահեղ դրսևորում, բնութագրվում է սրտամկանի կծկողական ակտիվության կտրուկ իջեցմամբ (սրտի հարվածային և րոպեական ծավալների իջեցում), որը չի փոխհատուցվում անոթային դիմադրության բարձրացմամբ և հանգեցնում է բոլոր օրգան համակարգերի և հյուսվածքների, առաջին հերթին՝ կեսական կարևոր օրգանների արյունամատակարարման խանգարման։ Հաճախ այն զարգանում է սրտամկանի ինֆարկտից հետո՝ որպես բարդություն, ավելի հազվադեպ զարգանում է միոկարդիտի կամ կարդիոտոքսիկ նյութերի ազդեցության հետևանքով։ Շոկի զարգացմանը մասնակցում են հետևյալ մեխանիզմները՝

* Սրտամկանի պոմպային ֆունկցիայի խանգարում
* Սրտի ռիթմի ծանր խանգարումներ
* Պերիկարդի խոռոչում հեղուկի զանգվածային կուտակում
* Թոքային զարկերակի զանգվածային թրոմբոէմբոլիա

## Պատճառներ
Հիմնականում առաջանում է սրտամկանի սուր ինֆարկտից հետո՝ որպես բարդություն։ Այն զարգանում է ձախ փորոքի սրտամկանի զանգվածի 40%–ից ավելի ընդգրկման դեպքում։ Դիտվում է սրտամկանի ինֆարկտ ունեցող մարդկանց 5-20%–ի շրջանում։

Այլ պատճառներից են՝

* Սուր միոկարդիտ
* Արտահայտված, սուր զարգացած աորտալ կամ միտրալ ստենոզ
* Արտահայտված, սուր զարգացած աորտալ կամ միտրալ հետհոսք
* Միջփորոքային միջնապատի պատռում
* Առիթմիաներ

## Ռիսկի գործոններ
# ST–սեգմենտի բարձրացումով ընթացող սրտամկանի ինֆարկտ
# Սրտամկանի կրկնակի սուր ինֆարկտ, հատկապես սրտի ռիթմի և հաղորդականության խանգարման հետ զուգակցված
# Սրտամկանի մեռուկի օջախ, որը զբաղեցնում է ձախ փորոքի սրտամկանի զանգածի 40%–ից ավելին
# Սրտամկանի կծկողական ակտիվության իջեցում
# Սրտամկանի ռեմոդելավորման հետևանքով առաջացած սրտի պոմպային ֆունկցիայի խանգարում, որը սկսում է զարգանալ պսակաձև արյան շրջանառության խանգարման առաջին ժամերից և օրերից սկսած
# Սրտի տամպոնադա
# Ծերունական հասակ
# Շաքարային դիաբետ

## Ախտածագում
Հիմքում ընկած է սրտամկանի կծկողական ֆունկցիայի ծանր խանգարումը, ինչը զուգահեղ ընթանում է սրտամկանի իշեմիան ծանրացնող որոշ գործոններով․

* Սրտի հարվածային ծավալի և զարկերակային ճնշման իջեցում-> սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվացում-> սրտի ռիթմի հաճախացում և սրտի կծկողական ֆունկցիայի ուժեղացում-> թթվածնի նկատմամբ սրտի պահանի ավելացում
* Երիկամային արյունահոսքի իջեցում-> օրգանիզմում հեղուկի պահում և շրջանառող արյան ծավալի ավելացում-> նախաբեռնվածության ավելացում-> թոքերի այտուց և հիպօքսեմիա
*Անոթասեղմում-> ընդհանուր ծայրամասային անոթային դիմադրության աճ-> հետբեռնվածության ավելացում-> թթվածնի նկատմամբ սրտի պահանի ավելացում
* Ձախ փորոքի արյունալեցման և նորմալ «թուլացման» պրոցեսի խանգարում-> ձախ փորոքի դիաստոլիկ դիսֆունկցիա-> ձախ նախասրտում ճնշման աճ, թոքերում արյան կանգի խորացում
* Օրգան համակարգերի և հյուսվածքների երկարատև թերսնուցում->նյութափախանակային ացիդոզ

## Կլինիկական դրսևորում
* Կայուն պահպանվող (30 րոպե
* Ծայրամասային թերսնուցման նշաններ․ օլիգուրիա, մաշկի գունատություն, քրտնարտադրություն, մթագնած գիտակցություն, սոպոր
*Թոքերի այտուց՝ որպես ձախփորոքային անբավարարության և բարձրացած թոքային զակերակի սեպման ճնշման հետևանք

Պացիենտին ուսումնասիրելիս հայտնաբերվում են սառև վերջույթներ, գիտակցության խանգարում, զարկերակաին թերճնշում (միջին զարկերակային ճնշումը 50-60մմ ս․ս․–ից ցածր), հաճախասրտություն, սրտի խլացած տոներ, օլիգուրիա (20 մլ/ժամ>)։ Թոքերի աուսկուլտացիայի ժամանակ հաճախ հայտնաբերվում են թաց խզզոցներ։

## Տարբերակիչ ախտորոշում
Անհրաժեշտ է բացառել զարկերակային թերճնշման հանգեցնող այլ պատճառները, որոնցից են՝ հիպովոլեմիան, վազովագալ ռեակցիաները, էլեկտրոլիտային հավասարակշռության խանգարումները (օրինակ՝ հիպոնատրեմիա), դեղորայքի կողմնակի ազդեցությունը, առիթմիաները (օրինակ՝ պարոքսիզմալ վերփորոքային և փորոքային տախիկարդիաներ)։

## Բուժում
Կարգիոգեն շոկը հանդիսանում է անհետաձգելի իրավիճակ և պահանջում է անհապաղ բժշկական միջամտություն։ Հիմնական նպատակն է զարկերակային ճնշման բարձրացումը։

### Դեղորայքային միամտություն
Զարկերակային ճնշումը հարկ է բարձրացնել 90մմ ս․ս․–ից բարձր։ Կիրառվում են հետևյալ դեղորայքային միջոցները, որոնք ցանկալի է ներմուծել ներերակային ներմուծման համար նախատեսված հատուկ հաշվիչ սարքի միջոցով՝

* Դոբուտամին– ընտրողական b1-ադրենոխթանիչ, օժտված է դրական ինոտրոպ ազդեցությամբ և նվազագույն քրոնոտրոպ ազդեցությամբ, այսինքն՝ սրտի կծկման հաճախության մեծացումն աննշան է արտահայտվում։ Կիրառվող դեղաչափ՝ 2,5-10 մկգ/կգ/ր
*Դոպամին– ունի առավել արտահայտված քրոնոտրոպ ազդեցություն, այսինքն ունակ է մեծացնել սրտի կծկման հաճախությունը, ինչը կարող է մեծացնել թթվածնի նկատմամբ սրտի պահանջը և այդ ձևով խորացնել իշեմիան։ Կիրառվող դեղաչափ՝ 2-10 մկգ/կգ/ր, դեղաչափի հետագա աստիճանական մեծացմամբ յուրաքանչյուր 2-5 րոպեն մեկ մինչև առավելագույնը 20-50 մկգ/կգ/ր
*Նորէպինեֆրին– Սրտամկանի կծկողական ֆուկցիայի վերականգման հետ միասին արտահայտված ձևով բարձրացնում է նաև ընդհանուր ծայրամասային անոթային դիմադրությունը, ինչը կարող է խորացնել սրտամկանի իշեմիան։ Կիրառվող դեղաչափ՝ 2-4 մկգ/կգ/ր (մինչև15 մկգ/ր)

### Բուժման վիրահատական եղանակներ
Ներաորտալ բալոնային կոնտրպուլսացիա– դիաստոլայի ժամանակ դեպի աորտա արյան մեխանիկական մղում՝ փչվող բալոնի օգնությամբ, ինչև նպաստում է պսակաձև անոթներում արյունահոսքի մեծացման։ Անցկացվում է համապատասխան սարքի առկայության և կարդիոգեն շոկի դեղորայքային բուժման անարդյունավետության դեպքում։

Տրանլյումինալ պսակաձև անգիոպլաստիկա– պսակաձև անոթների անցանելիության վերականգնում, որը սրտամկանի սուր ինֆարկտի զարգացման առաջին 4-8 ժամերի ընթացքում ոչ միայն հնարավոր չափով պահպանում է սրտամկանը, այլ նաև կանխում է կարդիոգեն շոկի զարգացմանը նպաստող ախտածին մեխանիզմների արատավոր օղակը։

### Հսկողություն
Կարդիոգեն շոկի դեպքում խորհուրդ է տրվում զարկերակային ճնշման, սրտի կծկման հաճախության, դիուրեզի (միզային կաթետրի օգնությամբ), թոքային մազանոթների սեպման ճնշման (թոքային զարկերակի բալոնային կաթետր), ինչպես նաև՝ էխոսրտագրության կամ ռադիոնուկլիդային անգիագրաֆիայի միջոցով սրտի հարվածային ծավալի մտական հսկողություն։

## Կանխատեսում
Կարդիոգեն շոկից մահացությունը կազմում է 90%։

## Դիտեք նաև
*Սուր սրտային անբավարարություն
*Սրտային ասթմա
*Թոքերի այտուց

## Արտաքին հղումներ
* Кардиогенный шок. Неотложная помощь, симптомы, патогенез

Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Անոթային հիվանդություններ