Մրցավար (ֆուտբոլ)

[մինի|Մրցավարների կազմը (սև [սպորտային համազգեստով).]]

**Մրցավար**, ֆուտբոլային խաղի հատուկ հմտություններ և լիազորություններ ունեցող մասնակից, որը վերահսկում է խաղի կանոնների պահպանումը:

Դատավորի իրավունքներն ու պարտականությունները սահմանվում են ֆուտբոլի խաղի կանոնների 5-րդ կանոնով: Յուրաքանչյուր խաղի համար նշանակվում է մրցավարների բրիգադ.
* Գլխավոր մրցավար
* Մրցավարի երկու օգնականները
* Չորրորդ կամ պահուստային մրցավարը, որը տեղեկացնում է փոխարինումների և ավելացված ժամանակի մասին
* Որոշ մրցաշարերում, VAR համակարգի շրջանակներում մրցավարի օգնական (մրցավարներ մոնիտորի մոտ), որոնց թիվը և լիազորությունները տարբերվում են ըստ որոշակի ֆուտբոլային մրցույթի:

## Մրցավարի լիազորությունները
Յուրաքանչյուր հանդիպում վերահսկվում է այն մրցավարի կողմից, որն ունի ստորև նշված բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները՝ խաղի կանոնները կիրառելու այն խաղում, որին նա նշանակված է:

### Պարտականություններ
Մրցավարի պարտականւնությունը:
* Պահպանեք խաղի ժամանակաչափ (ժամանակի մոնիտորինգ) և գրանցեք խաղի իրադարձությունները
* Համոզվեք, որ օգտագործվող գնդակները համապատասխանում են 2-րդ կանոնի պահանջներին
* Ապահովել, որ խաղացողների սարքավորումները համապատասխանում են 4-րդ կանոն  պահանջներին 
* Խաղացողի արյունահոսության դեպքում նա պետք է ապահովի, որ նա լքի խաղադաշտը: Խաղացողը կարող է խաղադաշտ վերադառնալ միայն մրցավարի թույլտվությամբ, որը գոհ է, որ արյունահոսությունը դադարել է։
* Ապահովել, որ դաշտում չարտոնված անձինք չլինեն։
* Համապատասխան մարմիններին տրամադրել խաղի հաշվետվություն, ներառյալ տեղեկություններ խաղացողների կամ թիմի պաշտոնյաների նկատմամբ ձեռնարկված ցանկացած կարգապահական գործողությունների, ինչպես նաև խաղից առաջ, ընթացքում կամ հետո տեղի ունեցած ցանկացած այլ միջադեպի մասին:

### Իրավունքներ

### Մրցավարի իրավունք ունի:
* Կանոնների ցանկացած խախտման համար  ժամանակավորապես ընդհատել կամ դադարեցնել խաղը։
* Ժամանակավորապես ընդհատել կամ դադարեցնել հանդիպումը արտաքին միջամտության պատճառով։
* Դադարեցնել հանդիպումը, եթե, նրա կարծիքով, խաղացողը լուրջ վնասվածք է ստացել և ապահովել, որ նա հեռացվի խաղադաշտից։
* Շարունակել խաղալ այնքան ժամանակ, մինչև գնդակը դուրս մնա խաղից, եթե խաղացողը, նրա կարծիքով, միայն թեթև վնասվածք է ստացել։
* Շարունակել խաղը, երբ այն թիմը, ում նկատմամբ թույլ է տրվել խախտումը, օգտվում է նման առավելությունից (օրինակ՝ պահպանում է գնդակը), և պատժում է սկզբնական խախտումը, եթե նախատեսված առավելությունը չի օգտվում.
* Պատժել խաղացողին Կանոնների ավելի լուրջ խախտման համար, եթե նա միաժամանակ մեկից ավելի խախտումներ է կատարում։
* Կարգապահական միջոցներ ձեռնարկել խաղացողների նկատմամբ, ովքեր մեղավոր են իրավախախտումների համար, որոնք պատժվում են նախազգուշացումով կամ հեռացմամբ: Նա պարտավոր չէ անհապաղ նման գործողություն կատարել, բայց պետք է դա անի հենց որ գնդակը խաղից դուրս է։
* Միջոցներ ձեռնարկել թիմի պաշտոնյաների դեմ, ովքեր իրենց ոչ պատշաճ են պահում և կարող են, իր հայեցողությամբ, հեռացնել նրանց դաշտից և հարակից տարածքներից։
* Գործի իր օգնականների և պահեստային մրցավարի խորհուրդներով՝ կապված նրա ուշադրությունից վրիպած միջադեպերի հետ։

## Համազգեստ

Մրցավարը, նրա օգնականները և պահեստային մրցավարը պետք է կրեն այնպիսի սարքավորումներ, որոնք իրենց գույնով տարբերում են երկու թիմերի խաղացողներից և դարպասապահներից: Որպես կանոն, թիմերը սկզբում ընտրում են համազգեստի գույնը, հետո մրցավարները, իսկ հետո՝ դարպասապահները։ Ամբողջ մրցավարական թիմն ունի նույն համազգեստը։ Մրցավարների սարքավորումները պատրաստված են հատուկ սինթետիկ գործվածքից, որը հեռացնում է քրտինքը և պահպանում մարմնի հարմարավետ ջերմաստիճանը։ Ի տարբերություն խաղային համազգեստի՝ մրցավարների շապիկները գրպաններ ունեն։ ՖԻՖԱ-ն ներկայումս մրցավարներին թույլ է տալիս կրել 5 գույն՝ սև, կարմիր, դեղին, կանաչ և կապույտ: Բայց շորտերը և կոշիկները պետք է լինեն սև։ Զուգագուլպաները միշտ չէ, որ սև են, դրանք կարող են լինել նաև շապիկի գույնի:

Մրցավարի հանդերձանքը բացառում է գլխարկները, բացառությամբ կրոնական պատճառներով պարտադիր ծածկույթի։ Արևային ակնոցները նույնպես անընդունելի են։ Դրանք խոչընդոտ են ստեղծում խաղացողների հետ աչքի շփման համար, ինչպես նաև թույլ տեսողության պատրանք են ստեղծու։

Բացի քարտերից, մրցավարական նոթատետրից և սուլիչից, մրցավարներն իրենց հետ խաղի համար վերցնում են ժամացույց, մետաղադրամ նետելու համար, ականջակալ՝ օգնականների հետ շփվելու համար, որն աշխատում է ըստ walkie-talkie տեսակի: Որոշ առաջնություններում մրցավարները օգտագործում են նաև անհետացող լակի։

## Մրցավարի որոշումներ
Խաղի հետ կապված փաստերի վերաբերյալ դատավորի որոշումները վերջնական են: Մրցավարը կարող է փոխել իր որոշումը միայն այն դեպքում, եթե նա հասկանա իր սխալը կամ (իր հայեցողությամբ) իր օգնականի կամ պահեստային մրցավարի առաջարկությամբ, բայց պայմանով, որ նա չի վերսկսել խաղը և չի դադարեցրել խաղը:

### Մրցավարական սխալներ
Անընդհատ տեղի են ունենում ինչպես փոքր, այնպես էլ խոշոր (որոնք ազդել են կարևոր ֆուտբոլային խաղերի արդյունքի վրա), մրցավարների սխալները։ Այսպիսով, 2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում մրցավար Գրեմ Փոլը մոռացավ հեռացնել խաղացողին երկրորդ դեղին քարտից հետո,իսկ աշխարհի հաջորդ առաջնությունում մրցավար Խորխե Լարիոնդան չհաշվեց Ֆրենկ Լեմպարդի ակնհայտ գոլը։

## Ճնշում
Մրցավարներին հաճախ չեն ներում վճռորոշ խաղերում թույլ տված սխալները։ Դանդաղեցված կրկնությունների շնորհիվ երկրպագուների համար հեշտ է տեսնել մրցավարի սխալ որոշումը։ Օրինակ, 2002 թվականի աշխարհի առաջնության խաղերից մեկում Թուրքիայի հավաքականի խաղացող Հաքան Ունսալը հարվածել է բրազիլացի Ռիվալդոյի ոտքին, իսկ նա սկսել է բռնել դեմքը։ Ունսալային կարմիր քարտ են ցույց տվել, սակայն խաղից հետո պահը դիտելուց հետո Ռիվալդոյին սիմուլյացիայի համար տուգանել են 5180 ֆունտ ստերլինգով։

## Տեխնիկական միջոցների օգտագործումը
Մրցավարների կողմից որոշումների կայացման բարձր բարդության և, որպես հետևանք, հաճախակի սխալների պատճառով, բազմիցս բարձրացվել է նրանց կողմից տեխնիկական միջոցների կիրառումը թույլատրելու հարցը, ինչպես, օրինակ, վաղուց է արվում բասկետբոլում: Ժամանակը հեշտացնելու համար ամենապատասխանատու դեպքերում՝ տուգանային հրապարակում խաղալիս և դարպասը գրավելիս, ՈՒԵՖԱ-ն 2012-ին լրացուցիչ մրցավարներ մտցրեց դարպասից դուրս, իսկ 2013-ի Կոնֆեդերացիաների Գավաթում և 2014-ին Բրազիլիայում կայացած աշխարհի առաջնությունից սկսած՝ սկսեց կիրառվել գոլերի ավտոմատ որոշման համակարգ: Ռուսաստանում ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունից և Կոնֆեդերացիաների գավաթից սկսած՝ 2017-ին սկսեց օգտագործվել  VAR (գոլերի որոշման ավտոմատ համակարգ)  վիդեո կրկնությունների համակարգը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կանոններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ