Հյուսիսային Ամերիկայի արժութային միություն

**Հյուսիսային Ամերիկայի արժութային միությունը** Հյուսիսային Ամերիկայի երեք երկրների՝ Կանադայի, Մեքսիկայի և Միացյալ Նահանգների տեսական տնտեսական և արժութային միություն է։

Իրականացումը ենթադրում է, որ երեք երկրները հրաժարվելու են իրենց ներկայիս արժութային միավորներից (ԱՄՆ դոլար, կանադական դոլար և մեքսիկական պեսո) և ընդունեն նորը, որը ստեղծվելու է հատուկ այդ նպատակով (տեսության որոշ տարբերակներ ենթադրում են միայն Միացյալ Նահանգները և Կանադան)։ Միության հիպոթետիկ արժույթն առավել հաճախ կոչվում է **ամերո**։ Հայեցակարգը մոդելավորվել է ընդհանուր Եվրոպական միության արժույթի (եվրո) հիման վրա։

## Աջակցություն
### Կանադա
Փաստարկներից մեկն այն է, որ դա կխնայեր մինչև $3 միլիարդ արժութային գործարքներ։ Նույն հեղինակները նաև նշել են, որ Կանադայի ՀՆԱ-ն կարող է աճել մինչև 33%-ով 20 տարվա ընթացքում՝ հաշվի առնելով միասնական արժույթի ընդունումը։

Միասնական արժույթի գաղափարը պատմականորեն անընդունելի է եղել անգլիախոս Կանադայում՝ համեմատած ֆրանսախոս Քվեբեկ նահանգի հետ, որտեղ այն ավելի մեծ աջակցություն է ստացել։ 2001թ.-ի կարծիքի հարցումը ցույց է տվել, որ Քվեբեկում հարցվածների ավելի քան 50%-ը կողմ է ընդհանուր արժույթի գաղափարին, մինչդեռ Կանադայի մնացած մասում հարցվածների մեծամասնությունը դեմ է այդ գաղափարին։

### Աջակցություն այլ մարզերում
Ավելի ցածր արժութային համագործակցություն նախկինում կիրառվել է Ամերիկա մայրցամաքում։ Որոշ երկրներ, ինչպիսիք են Արգենտինան և Բրազիլիան, երբեմն իրենց արժույթը կապում են ԱՄՆ դոլարի հետ։ Նրանցից ոմանք, ինչպիսիք են Արուբան, Բահամյան կղզիները, Բարբադոսը և Արևելյան Կարիբյան կազմակերպությունը, դեռևս գործում են։

ԱՄՆ դոլարը պաշտոնապես ընդունվում է Սալվադորում (2001 թվականից), Կոստա Ռիկայում, Նիկարագուայում, Պերուում, Հոնդուրասում, Պանամայում, Բերմուդայում և Բարբադոսում տեղական արժույթների հետ մեկտեղ, և գործնականում այդ երկրներից երկուսը (Սալվադոր և Պանամա) ամբողջությամբ դոլարիզացված են։ 2000 թվականին Էկվադորը պաշտոնապես ընդունել է ԱՄՆ դոլարը որպես միակ արժույթ։ Կանադայի մի քանի շրջաններում ԱՄՆ դոլարը կարող է ընդունվել որպես արժույթ Կանադական դոլարի հետ մեկտեղ, հատկապես սահմանային անցակետերին մոտ գտնվող տարածքներում։ Այս էֆեկտի օրինակ է Օնտարիոյի Նիագարայի ջրվեժը, որտեղ մեծ թվով ԱՄՆ զբոսաշրջիկներ կան (ձեռնարկությունները դեռ կարող են չընդունել ԱՄՆ արժույթը՝ կախված իրենց քաղաքականությունից)։

## Քննադատություններ և խնդիրներ
Հյուսիսամերիկյան արժութային միության դեմ ընդդիմությունը բարձր է Կանադա-ԱՄՆ սահմանի երկու կողմերում գտնվող կառավարություններում։ Ամերոյի առաջին ջատագով Հերբերտ Գրուբելը խոստովանում է, որ ամերիկացի պաշտոնյաները ոչ մի հետաքրքրություն չեն ցուցաբերում այդ թեմայի նկատմամբ։ Նա ընդունում է, որ «ԱՄՆ-ի համար մեծ օգուտ չի լինի» ամերոյի միջոցով։  Նմանապես, Կանադայի ֆինանսների նախարարությունը կտրականապես դեմ է Միացյալ Նահանգների հետ ընդհանուր արժույթի ստեղծմանը` պատճառաբանելով տնտեսական ինքնիշխանության կորուստը։ Ֆինանսների նախկին նախարար Ջիմ Ֆլաերտիին փաստաթղթեր ներկայացնելիս ֆինանսների պաշտոնյաները եզրակացրել են.  Հյուսիսամերիկյան ընդհանուր արժույթը, անկասկած, Կանադայի համար կնշանակի ԱՄՆ դոլարի և ԱՄՆ դրամավարկային քաղաքականության որդեգրում։ Կանադան պետք է հրաժարվի ներքին գնաճի և տոկոսադրույքների նկատմամբ վերահսկողությունից։

### Փոխհատուցումներ
Կանադայի և Մեքսիկայի կառավարությունների տեսակետից միասնական արժույթի ստեղծման հիմնական խոչընդոտը ցանկացած նման միությունում Միացյալ Նահանգների բացարձակ գերակայությունն է։

Կալիֆորնիայի Սանտա Բարբարայի համալսարանի մի աշխատությունում առաջ է քաշվում այն միտքը, որ Միացյալ Նահանգները պարզապես չափազանց շատ առավելություններ ունի ստատուս քվոյից՝ միասնական արժույթով շարժվելու համար։ Միացյալ Նահանգների դոլարն արդեն գործում է որպես համաշխարհային արժույթ, ինչը նշանակում է, որ ցանկացած անցում դեպի «նոր» արժույթի կարող է վտանգել այս դիրքը և կարող է առաջացնել շարժ դեպի եվրո կամ իեն։ Ներկայումս ԱՄՆ դոլարն օգտագործվում է ամբողջ համաշխարհային արտահանման կեսից ավելին, ինչը կրկնակի գերազանցում է Միացյալ Նահանգների արտաքին առևտրի ընդհանուր ծավալը։ Ամերոյի ընդունումը կարող է սպառնալ սինյորաժին, որը ներկայումս ԱՄՆ-ն ստանում է իր դոլարից։ Մինչդեռ ամերոյի կողմից արտոնություն ձեռք կբերվի, այն կկիսվի Կանադայի բանկի, Դաշնային պահուստի և Բանկո դե Մեքսիկոյի միջև։ Հետևաբար, եթե նույնիսկ ամերոն օգտագործվեր նույնքան, որքան ԱՄՆ դոլարը, առավելությունները կկիսվեն երկու կամ ավելի երկրների միջև, և ոչ թե բացառապես Միացյալ Նահանգները։

### Տարբեր տնտեսություններ և պարտքեր
Մի շարք խնդիրներ կարող են առաջանալ մակրոտնտեսական կառավարման հետ կապված։ Միասնական արժույթին ենթարկվելով՝ երկրները կկորցնեն զգալի ինքնավարությունը բուն արժույթի կառավարման, ներառյալ տոկոսադրույքների սահմանման հարցում։ Երեք պոտենցիալ մասնակիցների մեջ կա քաղաքականության մեջ զգալի տարբերություն, որը պետք է համաձայնեցվի։

Պարտքը արժույթի գների վրա ազդող գործոն է։ 2010 թվականի դրությամբ Միացյալ Նահանգների պարտքը շարունակում է աճել, մինչդեռ Կանադայի դաշնային կառավարության պարտքը կրճատվում է։ Սա ակնհայտ առավելություն է կանադացիների համար, և այն չի արտացոլվի, եթե արժույթները միաձուլվեն։ Ապրանքների կարևորությունը նույնպես ազդում է այս հավասարման վրա։

Հյուսիսամերիկյան միասնական արժույթի հետ կապված մտահոգությունը յուրաքանչյուր երկրի միջև տարբեր տնտեսական իրավիճակներն են։ Եվրագոտին ներառում է ընդհանուր առմամբ նմանատիպ ծառայությունների վրա հիմնված տնտեսություններ որոնք հիմնված են բարձր պետական ծախսերի վրա (համեմատած Միացյալ Նահանգների հետ), բարձր հարկերը և հարստությունը, որը ստեղծվում է ապրանքների և ծառայությունների վաճառքից։ Հյուսիսային Ամերիկան, մյուս կողմից, ունի երեք տարբեր տնտեսություններ. մեկը հիմնված է հիմնականում արտադրության, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության վրա՝ ազատ առևտրի պահանջարկով (Մեքսիկա), մյուսը՝ հիմնված ծառայությունների վրա, ինչպիսիք են մանրածախ առևտուրը, ավելի բարձր հարկերով և ցածր պետական ծախսերով (ԱՄՆ), և երրորդը հիմնված է ավելի բարձր հարկերով և ավելի բարձր ծառայությունների վրա պետական ծախսեր՝ առաջնային ապրանքների մեծ հատվածով, ինչպիսիք են նավթը, հանքարդյունաբերությունը և փայտանյութը (Կանադա)։

Որոշ դիտորդներ եվրագոտու ճգնաժամի մեջ մեղադրում են մասամբ արդյունավետ հարկաբյուջետային միության բացակայության մեջ։ Եվրամիության բյուջեն համեմատաբար փոքր է եվրագոտու երկրների բյուջեների համեմատ, որոնք սահմանվում են ինքնուրույն։ Ճգնաժամին ընդառաջ՝ որոշ երկրներ ավելի շատ պարտքեր են ունեցել, քան պահանջում էին ԵՄ չկիրառված ուղեցույցները։ Կենտրոնացված արժութային միության պատճառով խնդիրներ ունեցող երկրները չեն կարողացել կիրառել տեղական դրամավարկային քաղաքականություն վերականգնման համար, և ապակայունացրին արժույթը, որն օգտագործվում է նաև տնտեսապես ավելի առողջ երկրների կողմից։ Կանադայի, ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի ազգային բյուջեները և պարտքի մակարդակը, մյուս կողմից, նույնպես լիովին անկախ են սահմանվում, ինչը կարող է նմանատիպ խնդիրներ առաջացնել դրամավարկային քաղաքականության կենտրոնացված իրավիճակում։

Ի հակադրություն, Միացյալ Նահանգների տարբեր նահանգների տնտեսությունները խիստ ինտեգրված են։ Ներքին առումով, ԱՄՆ-ն ունի նաև ուժեղ հարկաբյուջետային ֆեդերալիզմ հիսուն նահանգներից բոլորը, բացառությամբ մեկի, ունեն հավասարակշռված բյուջեի ուղղումներ, և դաշնային բյուջեն մեծ է պետական բյուջեների համեմատ, ինչը հանգեցնում է արժույթի և ազգային տնտեսության արդյունավետ դաշնային կայունացման։

### Պահպանողական և պաշտպանողական մեղադրանքներ
2006 թվականի նոյեմբերին Լու Դոբսը CNN-ի իր հաղորդման մեջ պնդում էր, որ «Հյուսիսամերիկյան միությունն» իրականացվում է՝ առանց միության ազդեցության տակ գտնվող մարդկանց իմացության և համաձայնության։ Դրվագում համառոտ նշվել են նաև ընդհանուր արժույթի վերաբերյալ տարբեր պնդումներ։ Զեկույցը կենտրոնացած էր անորոշության վրա մինչև 2006 թվականի վերջին Ֆելիպե Կալդերոնի՝ որպես Մեքսիկայի նախագահի պաշտոնը ստանձնելը, բայց երբեք որևէ էական ապացույց չներկայացրեց այս պնդումը հաստատելու համար։ Զեկույցում ասվում էր, որ միությունը կիրականացվի մինչև 2010 թվականը, վերջնաժամկետ, որը եկավ ու անցավ առանց նման միության իրականացման։

2006 թվականին Պահպանողական խմբի նախագահ Հովարդ Ֆիլիպսը, WND-ի սյունակագիր և հեղինակ Ջերոմ Կորսին, ակտիվիստ Ֆիլիս Շլաֆլին, ի թիվս այլոց, հաղորդվում է, որ կոալիցիա են կազմել Հյուսիսային Ամերիկայի միության դեմ։ 2007 թվականի հունվարի 22-ին հանրապետական ներկայացուցիչներ Վիրջիլ Գուդը Վիրջինիայից, Թոմ Տանկրեդոն Կոլորադոյից, Վալտեր Ջոնսը Հյուսիսային Կարոլինայից և Ռոն Փոլը։ Տեխասից 43 դաշնային օրենսդիրներից էին, ովքեր ներկայացրել են  H. CON. RES. 40–ը, կոալիցիայի կողմից պաշտպանված բանաձև, որտեղ ասվում էր. Կոնգրեսի այն միտքը, որ Միացյալ Նահանգները չպետք է ներգրավվի Հյուսիսամերիկյան ազատ առևտրի համաձայնագրի սուպերմայրուղային համակարգի կառուցմանը կամ Մեքսիկայի կամ Կանադայի հետ Հյուսիսային Ամերիկայի միության մեջ մտնել։

## Ամերո մետաղադրամներ
2007 թվականի օգոստոսին համացանցում սկսել են շրջանառվել խոսակցություններ և դավադրության տեսություններ Միացյալ Նահանգների գանձապետարանի կողմից թողարկված ամերո մետաղադրամների վերաբերյալ։

Այս լուրերի հիմքում ընկած ոգեշնչումը կարող էր լինել մետաղադրամների դիզայներ Դանիել Կարի կողմից ստեղծված մեդալիոնների պատկերների տեղադրումը։  Քարը, ով նախագծել է Նյու Յորքի և Ռոդ Այլենդի 2001 թ. պետականության թաղամասերը, վաճառում է իր սեփական դիզայնի մեդալներն ու նշանները իր առևտրային կայքում՝ «Designs Computed» (նաև հայտնի է որպես «DC Coin»):  Նրա նախագծերից են ամերո մետաղադրամների ոսկու, արծաթի և պղնձի ֆանտաստիկ թողարկումների շարքը՝ մեկից մինչև հազար անվանական արժեքով։  Մեդալիոնների հետևի մասում կա «Հյուսիսային Ամերիկայի միություն» լեգենդը՝ իր ընկերության տարբերանշանով՝ ոճավորված «DC»  փոքր տառատեսակով։ Ինչ վերաբերում է իր ամերո դիզայնին, նա իր կայքում նշում է.
Այս մետաղադրամներով իմ նպատակը Հյուսիսային Ամերիկայի միության կամ ընդհանուր Ամերո արժույթի հաստատումը չէ։ Ես լիովին աջակցում եմ Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությանը և չեմ ողջունի (որևէ ձևով) դրա դրույթների նվազումը։ Ես ակնկալում եմ, որ այս մետաղադրամները կօգնեն ավելի շատ մարդկանց տեղեկացված լինել խնդրի և հնարավոր հետևանքների մասին։ Ես թողնում եմ, որ ուրիշները որոշեն՝ կողմ են, թե դեմ Հյուսիսային Ամերիկայի միությանը։ Եվ ես խրախուսում եմ քաղաքացիներին արտահայտել իրենց հավանությունը կամ անհավանությունը կառավարության ծրագրերին, որոնք ազդում են իրենց վրա։ 

Նրա վեբկայքից վերցված նկարների չարտոնված հրապարակումները լայնորեն տարածվել են համացանցում՝ հաճախ օգտագործվելով որպես ամերոյի մետաղադրամների ենթադրյալ «ապացույց»։ Հատկանշական է, որ սպիտակ ազգայնական և ինտերնետ-ռադիոյի նախկին զրույց-հանդեսի հաղորդավար Հալ Թերներն իր կայքում ամբողջական հոդված է հրապարակել «ամերո մետաղադրամի» մասին՝ պնդելով, որ կազմակերպել է Միացյալ Նահանգների կառավարության կողմից արտադրված «ամերո»-ի արտահանումը Միացյալ Նահանգների դեպարտամենտից գանձապետարան այդ կազմակերպության աշխատակցի կողմից։

Ամերոսների դաշնային հատման մասին Թերների պնդումներից հետո, curio մետաղադրամների վաճառքով զբաղվող վեբկայքը հրապարակել է հայտարարություն, որը հերքում էր Դանիել Կարի ամերո արտադրանքի վերաբերյալ կառավարության քողարկման մասին Թերների պնդումները։ Քաղաքային լեգենդը, որը հետաքննում է Snopes կայքը, նույնպես հակադարձել է Թերների պնդումներին՝ նշելով, որ «ոչ ԱՄՆ դրամահատարանը, ոչ էլ ԱՄՆ գանձապետարանը որևէ դեր չունեն այս «Ամերոների» ստեղծման գործում։ Այս մետաղադրամները պարզապես հավաքածուներ են, որոնք գնորդներին առաջարկվում են նման հազվադեպությունների արտադրությամբ զբաղվող մասնավոր ընկերության կողմից»։

Carr-ի նախագծերը հասանելի էին նրա կայքի միջոցով 2005 թվականից  և ըստ WHOIS որոնումների Network Solutions-ում, «dc-coin.com» տիրույթը գրանցվել է Դանիել Կարի կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։

2008 թվականի հոկտեմբերին Հալ Թըրները հրապարակել է մի տեսանյութ, որում ցուցադրվում էր ակնհայտ 20 ամերո մետաղադրամ՝ պնդելով, որ արժույթի առաքումները ուղարկվել են Չինաստան։  Այնուամենայնիվ, Հալ Թերների տեսանյութում մետաղադրամը նույնական է Դանիել Կարի «dc-coin» կայքի մեդալիոնի հետ, որը նշված է որպես «UNA 2007 20 Ameros, Copper, Satin Finish»:

## Ամերոյի օրինագծեր
2008 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Հալ Թըրների բլոգում ներկայացված են եղել այն, ինչ նա պնդում էր, որ իրական «ամերո օրինագծեր» էին։ Նա ցուցադրել է ենթադրյալ 20, 50 և 100 ամերո նոտաների լուսանկարներ։ Թերները չի բացահայտել, թե ինչպես է ձեռք բերել այդ նկարները՝ ասելով միայն, որ «ևս մեկ անգամ իմ աղբյուրները հայտնվել են»։ Նա պնդել է, որ «նոր արժույթն արդեն տպագրվում և հանգիստ տարածվում է աշխարհով մեկ»։ Snopes.com կայքը առաջարկել է, որ Թերները իր նոր պնդումով «խփում է նույն հոգնած, ապոկրիֆային թմբուկին»։ Այս պատկերները արվեստ են Flickr օգտվողի aleatorysort-ից,  ով դրանք ստեղծել է որպես գեղարվեստական քաղաքական մեկնաբանություն, և, հետևաբար, իրական արժույթ չէին։

## Տես նաև
* Աֆրիկյան արժութային միություն
* Լատինական արժութային միություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*SPP in the U.S., Canada, and Mexico
*Pastor, Dr. Robert A., Testimony invited by the Subcommittee on the Western Hemisphere of the United States Senate Foreign Relations Committee 9 June 2005