Մեղապարտը

**«Մեղապարտը»**, Մուշեղ Գալշոյանի պատմվածքներից, ներառված է «Մարութա սարի ամպերը» պատմվածաշարի մեջ, որը լույս է տեսել 1981 թվականին՝հեղինակի մահից մեկ տարի անց։ 
## Գնահատական
Ոգու վավերագրությունը «Մարութա սարի ամպեր» ժողովածուի գլխավոր արժանիքներից մեկն է։

Մուշեղ Գալշոյանի պատմվածքներն առանձնանում են հոգեբանական համոզչությամբ, ինչի շնորհիվ ապահովվում է գեղարվեստական աջողվածությունը մի շարք գործերի, որոնք ունեն նովելային ընդգծված բնույթ («Ներսեն», «Խութեցի Ափրեն», «Թաթոն», «Մեղապարտը»)։ Գալշոյանին խորթ էին եղեռնի ահասարսուռ, արյունալի տեսարանների նկարագրությունները. նա հոգու մեկնիչ էր։ Սակայն որքան էլ հեղինակը խուսափի կոտորածի արյունալի տեսարաններից, այնուամենայնիվ նրա գրեթե բոլոր գործերում ներկա է զենքը՝ որպես հզորության և պաշտպանվածության խորհրդանիշ։ Մի խորհրդանիշ, որի բացակայության պատճառով էլ մարդիկ հայտնվեցին ողբերգական իրավիճակում՝ դառնալով բնավեր հավք։ Եթե նրանք թշնամուն դիմավորելիս զենք ունենային... «Մեղապարտը» պատմվածքում Հակեն ևս մեծ ակնածանքով էր վերաբերվում պահակության համար Տիգրանին վստահված հրացանին՝ընդգծելով դրա առկայության կարևորությունը «կոտորումի ժամանակ»։

## Սյուժե
Իրիկնապահ էր, երբ Տիգրանը ընդունեց հերթափոխը։ Սովորության համաձայն նախ ստուգեց հրացանը և տեսավ, որ Վասիլին նորից լցրել էր։ Ուժանակի պահեստների շուրջբոլորը քաշված ցանկապատի հետ պտույտ գործեց և նորից կանգնեց դարպասի մոտ։ Հաճելին  այդ դարպասի մայթն էր՝ ջահել կեչիների շարքով ու արևոտ։ Այդ փողոցով ո՜չ տրամվայի գիծ էր անցնում, ո՜չ տրոլեյբուսի, ո՜չ երթուղային ավտոբուս։ Արվարձանի այդ փողոցի երկու կողմերում միայն պահեստներ էին և մայթերի հետ ձգվող  աղյուսե պարիսպները՝ երկաթյա դարպասներով։

Տիգրանը անընդհատ սպասում էր ինչ-որ մարդու։ Նա հանկարծ տեսավ Մգրե ծերունուն, ով մգրեցիներից մեկն էր։ Տիգրանի աչքի առաջ եկավ Քարագլուխ գյուղը, Մգրե ծերունու խրճիթը։ Ծերունին պատմում էր, թե ինչպես էին բոլորը այրված գյուղեր թողել, հինգ տարի մնացել անկտուր (մինչև այդ նոր բնակատեղին)։

Բոլորն էլ տեսել էին այդ նույն կյանքը, բայց այդ կյանքի մասին պատմում էր մեկը՝ Մգրեն։ Նա մտածում էր, որ Տիգրանին տեսնելը Աստծո ողորմությունն էր և Աստված ուղարկել է, որ ինքը մենակ չմնա։ Տիգրանը ոչ մի արձագանք չէր տալիս ծերունուն։ Մի պահ ծերունին մտածեց, որ պահակը էրգրացի չէ։

Ծերունու հոր  հարևան քուրդ Մրազը վերցրել էր ծերունու հոր «Խուլնգոն» երգը և դարձրել իրենը։ Հակեն երկու որդի զոհ տվեց Մեծ հայրենականին, մի աղջիկ ուներ, մի որդի ուներ, որ վթարի ենթարկվեց, և խելքը քամուն տված մի թոռ ունի, որ պապին հասցրեց այստեղ՝ աշխարհի ծայրը։

Ծերունին մտածում էր, որ այն ժամանակ էր պետք հրացանը, կոտորումի ժամանակ․ ամեն հայ տղամարդու ձեռքին այդպիսի մի մոսին էր պետք։ Հակեի այդ խոսքի վրա Տիգրանը հիշեց, թե ինչպես էր մի աղջիկ փախչում գետը, ետևից՝ ասկյարները։

Երբ մեղադրյալը ներս մտավ, քննիչը գլուխը չբարձրացրեց։ Սկզբում հանցագործությունն ապացուցող ֆոտոփաստերն էին։ Հակեն Տիգրանին ասում էր, որ իրենց ցավն անտեր է ու ծեր, որ իրենց ցավն աշխարհի ցավն է, բայց աշխարհից աննկատ։ Ծերունին հույս ուներ, որ քննիչը կհիշի «իր մեղադրյալի» ցեղի արյունոտ պատմությունը և կարդարացնի։ Քննիչը մտածեց, որ  էվակուացիայի ժամանակ իր մայրը եղել է 14-15 տարեկան, այնքան, որքան ծերունին առաջին համաշխարհայինի ժամանակ։ Քննիիչը չէր հասկանում մեղադրյալի լեզուն և ասում էր, որ պետք է սովորի նրա լեզուն։ Քննիչը առաջարկեց, որ մեղադրյալը թարգմանիչ պահանջի, սակայն մեղադրյալը հրաժարվեց։ -Եթե մարդը մարդուն չհասկանա, թարգմանիչը ինչո՞վ կօգնի։ - ասում էր մեղադրյալը։ Քննիչը կարծում էր, որ հանգուցյալ Հակոբ Տոնոյանը կապ ունի մեղադրյալի գյուղից հեռանալու հետ։ Քննիչը մեղադրյալի հետ գնում է Հայաստան, գնում է Քարագլուխ։ Նհո պապը խրձի տակ հակված քայլում էր ձորապռունկով։ Տիգրանը Քարագլուխ գյուղն ու գյուղի մարդկանց տեսնում էր այնպես, ինչպես թողել էր երեսուն տարի առաջ։ Վարդո մարեն կանչում էր դաշտապահ Մոսեին, որ մոմերն իր փոխարեն հասցնի Թուխ Մանուկին։ Մշեցի Կրպեն նոր արտ էր պատրաստում․ ձորն արձագանքում էր մուրճ ու սեպերի զրնգոցին, անձավները տնքում էին Կրպեի տնքոցի հետ, ձորից այն կողմ, լեռան լանջին, նախշուն քարերի մեջ խլպլտում էր Ավգիի հոտը, հովիվ Ավգին, մահակին հենված, խլվլացնում էր խուրձ-բեղերը։ Նախրապան Բարսեղը  քարակուտակին նստած երգում էր․ «Աղջի Հայկո, Հայկո, դոշերդ մի բանա, դոշերդ մի բանա…»։ Քննիչը հայացքով արդեն հավաքում ու սրբում էր գրասեղանին թափթված հիմարությունները։ Քննիչը ծերուկին հավատացնում էր, որ ամեն ինչ լավ կլինի։ Հետաքրքրվում էր մեղադրյալից, թե ինչպիսի եղանակ է Հայաստանում։ -Անուշ եղանակ է։ - Ուշացումով և աչքերը փակ ու մայրենիով շշնաց Տիգրանը։

## Կերպարներ
* Տիգրան(պահակ)
* Հակե(ծերունի)
* Մրազ(քուրդ)
* Վասիլի
* պահեստապետ
* մգրեցիներ
* քննիչ
* Հակոբ Տոնոյան
* Նհո պապ
* Վարդո մարե
* դաշտապահ Մոսե
* Թուխ Մանուկ
* Մշեցի Կրպե
* հովիվ Ավգի
* նախրապան Բարսեղ

## Տես նաև
* Կանչը
* Քեռի Թորոսը (պատմվածք)
* Դավոն (պատմվածք)
* Ներսեն
* Ծովասարի Օհանը
* Թաթոն
* Աղորիք (պատմվածք)
* Փողփուչ Մելոն
* Ձեռնքաշ Հերոն
* Պատրանք (պատմվածք)
* Դաշտապահը
* Մուշ քաղաքի վերին թաղի տղեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մուշեղ Գալշոյան

Կատեգորիա:Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1981 գրքեր