Սեռական գլխացավ

**Սեռական գլխացավը** գլխացավի մի տեսակ է, որն առաջանում է գանգի և պարանոցի հատվածում սեռական գործունեության ընթացքում, ներառյալ ձեռնաշարժության և օրգազմի ժամանակ։ Այս գլխացավերը սովորաբար բարորակ են, բայց երբեմն առաջանում են ներգանգային արյունազեղման և ուղեղի ինֆարկտի հետևանքով, հատկապես, եթե ցավը հանկարծակի է և ուժեղ։ Դրանք կարող են առաջանալ ընդհանուր ծանրաբեռնվածության, սեռական գրգռվածության կամ պարանոցի և դեմքի մկանների կծկման հետևանքով։ Դեպքերի մեծ մասը կարող է հաջողությամբ բուժվել դեղորայքով։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Համաձայն «Գլխացավի խանգարումների միջազգային դասակարգման» (ICHD) երրորդ հրատարակության, որն այս պայմանն անվանում է *առաջնային գլխացավ, որը կապված է սեռական ակտիվության հետ*, այն սովորաբար սկսվում է որպես ձանձրալի գլխացավ, որն աճում է սեռական գրգռվածության հետ և դառնում ինտենսիվ օրգազմի ժամանակ կոչվում է սեռական բարորակ գլխացավ։ Որոշ հիվանդների մոտ գլխացավը սկսվում է հանկարծակի, հաճախ օրգազմի ժամանակ, որը կոչվում է օրգազմի գլխացավ։ Դեպքերի երկու երրորդում այն երկկողմանի է, իսկ մնացածում՝ միակողմանի։ Ցավը տևում է մեկ րոպեից մինչև 24 ժամ՝ ծանր ինտենսիվությամբ, կամ մինչև 72 ժամ՝ մեղմ ինտենսիվությամբ։ Դրա առաջացումը անկանխատեսելի է և կարող է չհետևել յուրաքանչյուր սեռական ակտի։ 

Գլխացավի խանգարումների միջազգային դասակարգման նախորդ հրատարակությունները այս վիճակը բաժանեցին երկու ենթատեսակների՝ *նախօրգազմիկ գլխացավ* և *օրգազմիկ գլխացավ*։ Այս ենթաձևերը միավորվել են մեկ կլինիկական վիճակի մեջ՝ տարբեր ներկայացումներով, քանի որ կլինիկական ուսումնասիրությունները չեն կարողացել տարբերակել դրանք։ Կեցվածքի հետ կապված հետօրգազմիկ գլխացավերը կարող են ավելի լավ վերագրվել ողնուղեղային հեղուկի ինքնաբուխ արտահոսքին։ Սեռական ակտիվության ժամանակ հանկարծակի, ուժեղ գլխացավերը կարող են առաջանալ նաև ներուղեղային արյունահոսության, ենթաուղեղային արյունահոսության կամ ուղեղի ինֆարկտի հետևանքով, որոնք պահանջում են անհապաղ բժշկական օգնություն։

## Պատճառագիտություն
Որոշ հիվանդների մոտ գլխացավերը կարող են կապված լինել ընդհանուր ծանրաբեռնվածության հետ։ Մեկ հետազոտության ընթացքում սեռական գլխացավով հիվանդների մոտ 40%-ը նույնպես գլխացավեր է ունեցել ոչ սեռական ծանրաբեռնվածությունից։ Առաջարկվել է ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության նվազեցում։ Մյուս հիվանդների մոտ ցավը, կարծես թե, ակտիվանում է սեռական հուզմունքով և դեմքի և պարանոցի մկանների կծկմամբ պայմանավորված։ 

Պատահական դեպքերի ուսումնասիրությունները կապում են սեռական գլխացավերը որոշ դեղամիջոցների օգտագործման հետ, ներառյալ ամիոդարոնը, պսևդոէֆեդրինը, հակաբեղմնավորիչ հաբերը և կանեփը։  Այն կարող է երկրորդական լինել մեկ այլ հիվանդություն ժամանակ, ինչպիսին է դարձելի ուղեղի անոթասպազմի համախտանիշը։ Այն կապված է միգրենի հետ։

## Բուժում
Բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ ավելի քիչ լարված սեռական ակտիվությամբ զբաղվել։ Հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ ինդոմետացինը և բետա-բլոկերները հաջողակ են բուժել այս գլխացավերը։ Պրոպրանոլոլը, բելեգրալը նույնպես հաջողությամբ օգտագործվել են։ Անուղղակի ապացույցները ցույց են տվել, որ մագնեզիումի հավելումների փորձարկումը կարող է բարելավել ախտանիշները (հայտնի կամ կասկածելի ցածր Mg մակարդակ ունեցող անձանց մոտ)։

## Համաճարակաբանություն
Ուսումնասիրություններ արդյունքում պարզվել է, որ այս գլխացավերը հայտնվում են բնակչության մոտավորապես 1%-ի մոտ։  Նրանք կարող են առաջանալ սեռական ակտիվության հետ ցանկացած տարիքում։ Այն ավելի տարածված է տղամարդկանց, քան կանանց մոտ, ուսումնասիրությունների արդյունքում սեռերի հարաբերակցությունը 1.2:1 և 3:1 է:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Medscape: Etiology of Coital Headaches
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Սեռական առողջություն
Կատեգորիա:Ցավ