Օլենյոկ (գետ)

**Օլենյոկ** (), գետ Ռուսաստանում և Արևելյան Սիբիրում, որը սկիզբ է առնում Կրասնոյարսկի երկրամասից, այնուհետև հոսում է Յակուտիայով։ Ռուսաստանի ամենաերկար գետերից մեկը։ Նավարկելի է գետաբերանից 92 կիլոմետրի վրա։

## Աշխարհագրություն
Հոսում է Միջին սիբիրական սարահարթի հյուսիսային մասից և Հյուսիս-սիբրիյան ցածրավայրից։ Օլենյոկի ծոց թափելիս Լապտևների ծովը ձևավորում է 475 կմ² մակերեսով դելտա։ Գետի երկարությունը 2270 կմ է, ավազանի մակերեսը կազմում է 219 հազար կմ²։

### Կղզիներ
Գետի հունի մեջ տեղակայված են մի քանի կղզիներ։
* Նունչա-Առիտա՝ Ստորին Տալոուդյան ծանծաղուտից և Խալդ-Կյուել, Բիա-Կյուել, Կիրիես-Կյուել  ոչ հեռու գտնվող գետ։
* Տիտյախ-Առի՝ Կյուտինգդե գետի գետաբերանից և Կիսիլ-Խայա ժայռերիցոչ հեռու կղզախումբ։
* Սիարտալախ
* Խառագաչան-Առիտա և Բուր-Առիտա՝ Նիկաբիտ գետի գետաբերանի կողքին գտնվող կղզիներ։
* Տայմիլիռ-Առի
* Շախտալախ-Առի՝ Տայմիլիռ ավանի կողքին կղզի։
* Մենելյախ
* Շախտալախ-Առի

Գետի դելտայում տեղակայված են խոշոր կղզիների (Ջանգիլախ, Կուգուն-Առիտա, Ուլախան-Առիտա), ինչպես նաև բազմաթիվ փոքր կղզիների շարքեր։

* Բիլիկտախ-Առիտա
* Օչուգույ-Առի
* Օտ-Առի
* Բոլդյոր-Առիտա
* Սյուգյուլդեր-Առիտա
* Օլյոտե-Առիտա
* Օկուոլլախ-Առիտա
* Կյորսյուսե-Առիտա
* Խոբուոխ-Առիտա
* Կասյան-Առիտա
* Շվեդ-Մայակտախ-Առիտա
* Կյուրյուր-Առիտա
* Տոնգոլոխ-Բյոլկյոյո
* Խաստախ-Առի
* Տիգյան-Առի
* Խասիս-Բյոլկյոյո
* Բորիս-Առիտա
* Իսայ-Բյոլկյոյո՝ ավազային անմարդաբնակ կղզի, որը տեղակայված է գետի դելտայում մայրցամաքից գտնվում է 6,7 կիլմետր հեռավորության վրա և հարևան Խաստախ-Առի կղզուց առանձնացված է վտակով։
* Օգոնյոր-Բելկյոյդերե՝ ավազային ջրաբեր անմարդաբնակ կղզիների խումբ Օգոնյոր-Կուբատա ծոցում, որոնց ձևավորվում են Օլոնյոկ գետի դելտայի Ուլախան-Ուես և մասամբ Կուբալախ-Ուեսյա գետերի գետաբազուկներից։ Արևելքի հարևան կղզին է Ուլախան-Առին։ Այդ կղզախմբի մեջ են մտնում՝
** Ալախան-Էպետ-Առիտա՝ կղզախմբի ամենաարևմտյանը, որը նույն շարքի վրա է Օչուգույ-Էպետ-Առիտա կղզու հետ։
**Օչուգույ-Էպետ-Առիտա՝ կղզու վրա կա 6 գետ։
** Էպետ-Բելկեյ
** Օգոնյոր-Առիտա՝ կղզու վրա կան 14 ոչ մեծ կղզիներ։

### Վտակներ
Ձախից հիմնական վտակներն են Առգա-Սալան, Բուռ, Ուկուկիտը, Բիրեկտեն, Կուօյկան, Բեյենչիմեն, Բուոլկալախը, իսկ աջից՝ Սիլիգրն ու Ալակիտը։

### Բնակեցված կետեր
Սկզբնաղբյուրից հերթականությամբ՝
* Օլենյոկ (գյուղ)
* Խարիալախ
* Տայմիլիռ
* Ուստ-Օլենյոկ

### Դելտայի վտակներ

**Ուլախան-Ուեսը** թառափանմանների բնակեցման տեղ է, որտեղ որսորդություն է արվում։ Հարևանություն է անում Օգոնյոր-Կուբատա, Օգոնյոր-Առիտա և Ուլախան-Առի կղզիների հետ։

## Ջրաբանություն
Սնուցումը ձյունե և անձրևային է։ Հորդացումը տեղի է ունենում հունիսից մինչև սեպտեմբեր, իսկ հոկտեմբերից մայիս՝ սակավաջրություն։ Գետաբերանում ջրի տարեկան միջին ծախսը կազմում է 1210 մ³/վ, մինչ սառցազերծվելը ստորին հոսանքում կարող է լինել մինչև 1 մ³/վ-ից ցածր։ Լինում են նաև տարիներ, երբ Օլենյոկը մեկ ամսով սառում է։ Վերին հոսանքը հունվարից ապրիլ ամիսներին սիստեմատիկ կրկին սառում է։ Հալվում է սեպտեմբերի վերջից հոկտեմբերին, իսկ սառույցներից ազատվում է մայիսի վերջից մինչև հունիսի առաջին կեսը։


**Ջրի ամենամսյա ծախսը մ³/վ-ով։ Չափումները կատարվել են գետաբերանից 196 կմ-ի վրա (ջրամբարի մակերեսը 197 908 կմ² է), 196-1984 թվականների ընթացքում **

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize  = width:500 height:300
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:8000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:Jan text:Հուն.
  bar:Feb text:Փետ.
  bar:Mar text:Մարտ
  bar:Apr text:Ապր.
  bar:May text:Մայ.
  bar:Jun text:Հուն.
  bar:Jul text:Հուլ.
  bar:Aug text:Օգ.
  bar:Sep text:Սեպ.
  bar:Oct text:Հոկ.
  bar:Nov text:Նոյ.
  bar:Dec text:Դեկ.
PlotData=
  color:barra width:30 align:left
  bar:Jan from:0 till: 7.0
  bar:Feb from:0 till: 3.2
  bar:Mar from:0 till: 2.1
  bar:Apr from:0 till: 1.6
  bar:May from:0 till: 307
  bar:Jun from:0 till: 7160
  bar:Jul from:0 till: 2203
  bar:Aug from:0 till: 846
  bar:Sep from:0 till: 1050
  bar:Oct from:0 till: 309
  bar:Nov from:0 till: 79
  bar:Dec from:0 till: 25
PlotData=
  bar:Jan at: 7.0 fontsize:S text: 7,0 shift:(-10,5)
  bar:Feb at: 3.2 fontsize:S text: 3,2 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 2.1 fontsize:S text: 2,1 shift:(-10,5)
  bar:Apr at: 1.6 fontsize:S text: 1,6 shift:(-10,5)
  bar:May at: 307 fontsize:S text: 307 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 7160 fontsize:S text: 7160 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 2203 fontsize:S text: 2203 shift:(-10,5)
  bar:Aug at: 846 fontsize:S text: 846 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 1050 fontsize:S text: 1050 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 309 fontsize:S text: 309 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 79 fontsize:S text: 79 shift:(-10,5)
  bar:Dec at: 25 fontsize:S text: 25 shift:(-10,5)



## Տնտեսական օգտագործում
Գետի ստորին մասերում կան նավեր։

## Բնություն
Գետը հարուստ է ձկներով, հիմնականում՝ մանրաձուկ, օմուլ, նելմա և մուկսուն։

## Տեսարժան վայրեր
Գետաբերանի մոտ գտնվում է Պռոնչիշյեվ Վասիլիյ Վասիլյևիչի և նրա կնոջ՝ Տատյանա Ֆյոդորովնայի գերեզմանը (մահացել են 1736 թվականին), որոնք եղել են Հյուսիսային Մեծ արշավախմբում։

Ստորին հոսանքում, ձախ ափին գտնվում է Բեյենչիմե-Սալատինական խառնարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Дневник экспедиции по реке Оленёк (фотографии, слайды)
* Фотоальбом «Река Оленёк»

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր