Էմիլ Շարտիե

**Էմիլ-Օգյուստ Շարտիե** (Émile-Auguste Chartier, ֆր․ [ʃaʁtje], ), ֆրանսիացի փիլիսոփա, ժուռնալիստ և խաղաղության ջատագով (pacifist): Իր կեղծանունն ընտրել է ի պատիվ XV դարի շոտլանդացի բանաստեղծ Ալեն Շարտիեի։

## Վաղ տարիները
Ալենը Ալանսոնի լիցեյ է ընդունվում 1881 թվականին և այնտեղ սովորում հինգ տարի։ 1953 թ․ հունիսի 13-ին լիցեյն, ի պատիվ փիլիսոփայի, վերանվանվում է իր անունով։

## Կարիերան
Բարձրագույն մանկավարժական դպրոցում (École Normale Supérieure) որակավորում և փիլիսոփայությունից դասավանդման իրավունք (agrégation) ստանալուց հետո նա դասավանդում է տարբեր հաստատություններում․ Պոնտիվի (Pontivy), Լորյան (Lorient), Պիեռ Կոռնեյի լիցեյ (Lycée Pierre-Corneille)՝ Ռուանում, և Կոնդորսեի լիցեյ, Միշլեի լիցեյ՝ Փարիզում։ 1903 թվականից թղթակցել է մի քանի լրագրերի հետ․ այդ ժամանակ էլ տպագրվում է Ալեն կեղծանունով։ Սովորաբար թե՛ աշակերտների, թե՛ այլոց կողմից հիշատակվում է իբրև Ալեն։

## Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանը և Երկրորդ աշխարհամարտը
Առաջին աշխարհամարտի դաժանություն տեսնելով, Ալենը 1921 թ․ հրատարակում է իր «Մարսը կամ դատապարտված պատերազմը» պամֆլետը։ Քաղաքական պլանում նա սկսում է արմատական շարժումից՝ հօգուտ ազատական հանրապետության, որը խստորենս կկառավարվեր ժողովրդի կողմից։ 1927 թ․ նա ստորագրում է մի հանրագիր (պետիցիա)՝ ընդդեմ պատերազմական ժամանակներում ազգի համընդհանուր կազմակերպման մասին օրենքի, որը չեղարկում է ամենայն ինտելեկտուալ անկախությունը և ամենայն համոզմունքների ազատությունը։ Նրա անունը հիշատակվում է Լյուսիեն Դեկավի, Լուի Գիյուի, Անրի Պուլյեյի, Ժյուլ Ռոմենի, Սևերնիի (Կառոլինա Ռեմիի)․․․ երիտասարդ մանկավարժականներ Ռայմոն Առոնի և Ժան-Պոլ Սարտրի անունների հետ։ Մինչև 1930-ական թթ․ վերջը նրա ստեղծագործությունները նվիրված կլինի հանուն խաղաղության և ընդդեմ ֆաշիզմի վերելքի պայքարով։

## Մահը
Հուղարկավորված է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

## Ժառանգությունը
Այսօր երեք ասոցիացիաներ օգնում են, որպեսզի տարածվեն Էմիլ Շատյեի ստեղծագործությունները՝ իրենց վրա վերցնելով տպագրված և անտիպ ստեղծագործությունների վերահրատարակությունների ծախսը։ Ալենի ինստիտուտը ղեկավարում է գրական ստեղծագործությունների կառավարիչը։  Ալենի ընկերների ասոցիացիան և Ալենի ու Մորտայնի թանգարանի ընկերների ասոցիացիան) հավերժացնում են նրա հիշատակը։

## Ստեղծագործությունները

* *[[La théorie de la connaissance des Stoïciens]] (Գիտակցության ստոյիկյան տեսությունը)* (1891, publié en 1964)
* *[[Spinoza (Alain)|Spinoza]] (Սպինոզա)* (1900)
* *[[Les Cent un Propos d'Alain (2ème série)]] (Ալենի 101 ճառերը)* (1910)
* *[[Propos d'un Normand]] (Նորմանդական ելույթ)* (1912)
* *[[Éléments de philosophie]] (Փիլիսոփայության տարրեր)* (1916)
* *[[Quatre-vingt-un Chapitres sur l'esprit et les passions]] (Ութսունմեկ գլուխ ոգու և կրքերի մասին)* (1917)
* *[[Petit Traité d'Harmonie pour les aveugles]] (Հարմոնիայի փոքրիկ քննախոսություն կույրերի համար)* (en braille, 1918)
* *[[Les Marchands de Sommeil]] (Քնի առևտրականները)* (1919)
* *[[Système des Beaux-Arts]] (Գեղարվեստների համակարգ)* (1920)
* *[[Mars ou la guerre jugée]] (Մարս կամ դատապարտված պատերազմ)* (1921)
* *[[Propos sur l'esthétique]] (Խոսք էսթետիկայի մասին)* (1923)
* *[[Lettres au Dr Henri Mondor]] (Նամակներ պր․ Անրի Մոնդոին)* (1924)
* *[[Propos sur les pouvoirs - Éléments d'une doctrine radicale]] (Ճառ կարողությունների մասին․ Արմատական դոկտիրինայի տարրեր)* (1925)
* *[[Souvenirs concernant Jules Lagneau]] (Հուշեր Ժյուլ Լանյոյի վերաբերյալ)* (1925)
* *[[Sentiments, passions et signes]] (Զգացմունքներ, կրքեր և նշաններ)* (1926)
* *[[Le citoyen contre les pouvoirs]] (Քաղաքացին ընդդեմ իշխանության)* (1926)
* *[[Les idées et les âges]] (Գաղափարներ և տարիքներ)* (1927)
* *[[La visite au musicien]] (Այցելություն երաժիշտին)* (1927)
* *[[Esquisses de l'homme]] (Մարդու էսքիզներ)* (1927)
* *[[Propos sur le bonheur]] (Խոսք երջանկության մասին)* (1925, édition augmentée en 1928)
* *[[Les Cent un propos d'Alain (5ème série)]] (Ալենի հարյուրմեկ ելույթները)* (1928)
* *[[Entretiens au bord de la mer]] (Ծովափնյա խոսակցություններ)* (1931)
* *[[Vingt leçons sur les Beaux-Arts]] (Քսան դաս գեղարվեստի մասին)* (1931)
* *[[Idées (Alain)|Idées]] (Ալենի գաղափարները)* (1932)
* *[[Propos sur l'éducation]] (Խոսք կրթության մասին)* (1932)
* *[[Les Dieux (Alain)|Les Dieux]] (Աստվածներ)* (1933)
* *[[Propos de littérature]] (Խոսք գրականության մասին)* (1934)
* *[[Propos de politique]] (Խոսք քաղաքականության մասին)* (1934)
* *[[Propos d'économique]] (Խոսք տնտեսության մասին)* (1935)
* *[[Stendhal (Alain)|Stendhal]] (Ստենդալ)* (1935)
* *En lisant Balzac (Կարդալով Բալզակին)*, éd. Laboratoires Martinet, 1935
* *[[Histoire de mes pensées]] (Իմ մտքերի պատմությունը)* (1936)
* *Avec [[Honoré de Balzac|Balzac]] (Բալզակի հետ)*, Gallimard, Paris, 1937, réédition 1999.
* *[[Souvenirs de guerre]] (Պատերազմի հուշեր)* (1937)
* *[[Entretien chez le sculpteur]] (Խոսակցություն քանդակագործի մոտ)* (1937)
* *[[Les Saisons de l'esprit]] (Ոգու եղանակներ)* (1937)
* *[[Propos sur la religion]] (Խոսք կրոնի մասին)* (1938)
* *[[Convulsions de la force (suite à Mars)]] (Ուժի ջղաձգություններ)* (1939, réédité en 1962)
* *[[Minerve ou de la Sagesse]] (Միներվա կամ Իմաստնության մասին)* (1939)
* *[[Vigiles de l'esprit]] (Ոգու նախատոնականներ)* (1942)
* *[[Préliminaires à la mythologie]] (Նախակարգերն առասպելաբանության մեջ)* (1943)
* *[[Abrégés pour les aveugles]] (Համառոտություններ կույրերի համար)* (1943)
* *[[Idées, introduction à la philosophie]] (Գաղափարներ ներածական փիլիսոփայության)* (1945)
* *[[Vingt et une Scènes de Comédie]] (Կոմեդիայի քսանմեկ արար)* (1955, ouvrage posthume)
* Propos sur des philosophes (Խոսք փիլիսոփաների մասին) (1961, ouvrage posthume)
* *[[Lettres aux deux amies]] (Երկու ընկերուհիների նամակները)*, Les Belles Lettres, 2014․

## Կենսագրությունը
* Sous la direction de Michel Murat et Frédéric Worms, *Alain, littérature et philosophie mêlées*, éditions rue d'Ulm, 222pages, 2012 
* Emmanuel Blondel, Philippe Monart et Cécile-Anne Sibout, *Alain et Rouen 1900-1914*, PTC, 2007 
* Baptiste Jacomino, *Apprendre à philosopher avec Alain*, Ellipses 2009,186 pages 
* Textes réunis par André Comte-Sponville, *Alain*, Revue internationale de philosophie, mars 2001, 165 pages 
* André Maurois, *Alain*, Editions Domat, 1950, 150 pages
* Olivier Reboul, *L'élan humain ou l'éducation selon Alain*, Paris : éd. J. Vrin ; Montréal : Presses de l'Université de Montréal, 1974, coll. *L'Enfant* XVI.
* André Sernin, *Alain, un sage dans la cité*, Robert Laffont 1985, 478 pages 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քննադատներ