Ոչ բռնի դիմադրություն

[մինի|[Աղի երթ|Աղի երթը 1930 թվականի մարտի 12-ին։]]
[մինի|1967 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ԱՄՆ [Վիրջինիա նահանգի Արլինգթոն քաղաքում Ազգային մոբիլիզացիոն կոմիտեի կազմակերպած բողոքի ցույցի ժամանակ, որի մասնակիցները պահանջում էին վերջ դնել Վիետնամում պատերազմին, ցուցարարը ծաղիկ է պարզել ռազմական ոստիկանության ներկայացուցչին։]]
**Ոչ բռնի դիմադրություն** կամ **խաղաղ գործողություն**, հայտնի է նաև որպես քաղաքացիական դիմադրություն, խաղաղ, ոչ բռնի մեթոդներով սեփական կամ համընդհանուր նպատակներին հասնելուն ուղղված գործողություններ, որոնք կարող են հանգեցնել սոցիալական փոփոխությունների։ Այդպիսի գործողությունների թվում են բողոքի ցույցերը, քաղաքացիական անհնազանդությունը, տնտեսական կամ քաղաքական համագործակցությունից հրաժարվելը, սատյագրահան (Հնդկաստանում) և այլ մեթոդներ։ Այս տեսակի գործողությունները արտահայտում են անհատի կամ խմբի ցանկությունները, որոնք կարծում են, որ ինչ-որ բան պետք է փոխվի՝ իրենց կամ իրենց համայնքի ներկայիս վիճակը բարելավելու համար։

Մահաթմա Գանդին բողոքի արտահայտման այս մոտեցման ամենահայտնի ներկայացուցիչն է։ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը հոկտեմբերի 2-ը՝ Գանդիի ծննդյան օրը, նշում է որպես ոչ բռնության միջազգային օր։ Ոչ բռնի դիմադրության շարժումների հայտնի ներկայացուցիչներ են նաև Աբդուլ Գաֆֆար Խանը, Հենրի Դեյվիդ Թորոն, Էթիեն դը լա Բոեսին, Չարլզ Ստյուարտ Պարնելը, Տե Ուիտի օ Ռոնգոմային, Տոհու Կակահին, Լև Տոլստոյը, Էլիս Փոլը, Մարտին Լյութեր Քինգը, Դենիել Բերիգանը, Ֆիլիպ Բերիգանը, Ջեյմս Բևելը, Վացլավ Հավելը, Անդրեյ Սախարովը, Լեխ Վալեսան, Ջին Շարփը, Նելսոն Մանդելան, Խոսե Ռիզալը և շատ ուրիշներ։ 1966-1999 թվականներին ոչ բռնի քաղաքացիական դիմադրությունը վճռորոշ դեր է ունեցել ավտորիտարիզմից ժողովրդավարություն վաթսունյոթ անցումներից հիսունում։

Էստոնիայում, Լատվիայում և Լիտվայում 1989-1991 թվականներին տեղի ունեցած «Երգող հեղափոխությունը» հանգեցրեց նրան, որ Բալթյան երեք երկրները 1991 թվականին վերականգնեցին իրենց անկախությունը և դուրս եկան Խորհրդային Միության կազմից։ Ոչ բռնի դիմադրության օրինակ էին նաև Վրաստանում Վարդերի հեղափոխությունը և Հայաստանում Թավշյա հեղափոխությունը։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ոչ բռնի շարժումները տարածվում են աշխարհագրական տարբեր շրջաններում։ Մեկ երկրում ոչ բռնի դիմադրության մասին տեղեկատվությունը կարող է մեծապես ազդել մեկ այլ երկրում ոչ բռնի ակտիվիստական գործողությունների վրա։
մինի|«Ոչ ՆԱՏՕ-ին» կարգախոսով ցուցարարը բողոքի ակցիա է իրականացնում Չիկագոյում՝ ոստիկանության դիմաց, 2012 թվական։
Ոչ բռնության կամ պացիֆիզմի փիլիսոփայությունը քարոզող շատ շարժումներ պրագմատիկ առումով որդեգրել են ոչ բռնի գործողությունների մեթոդները՝ որպես սոցիալական կամ քաղաքական նպատակներին հասնելու արդյունավետ միջոց։ Նրանք օգտագործում են ոչ բռնի դիմադրության հետևյալ մարտավարությունները՝ տեղեկատվական պատերազմ, պիկետ, երթեր, ցույցեր, մոմավառություն, թռուցիկների բաժանում, սամիզդատ, մագնիտիզդատ, սատյագրահա, արվեստի միջոցով բողոքի արտահայտում, երաժշտության և պոեզիայի միջոցով բողոքի արտահայտում, կրթություն և իրազեկվածության բարձրացում, լոբբինգ, դիմադրություն հարկերին, քաղաքացիական անհնազանդություն, բոյկոտ կամ պատժամիջոցներ, իրավական և դիվանագիտական ​​պայքար, պարգևներից և մրցանակներից սկզբունքային հրաժարում և համընդհանուր գործադուլներ։ Վերջին տասնամյակներին ոչ բռնի դիմադրության շարժումների թվում են եղել նաև Բելառուսում Ջինսերի հեղափոխությունը, կուբացի այլախոհների պայքարը և միջազգային այնպիսի շարժումներ, ինչպիսիք են Բնաջնջման դեմ ապստամբությունը և Հանուն կլիմայի դպրոցական դասադուլները։

Չնայած ոչ բռնի, խաղաղ շարժումները կարող են պահպանել առավել լայն հանրային լեգիտիմություն՝ զերծ մնալով բռնությունից, հասարակության որոշ հատվածներ կարող են բողոքի շարժումներն ընկալել որպես առավել բռնի, քան իրականում դրանք կան, հատկապես եթե դեմ են շարժման սոցիալական նպատակներին։ Շատ հետազոտություններ կենտրոնացել են այն գործոնների վրա, որոնք նպաստում են բռնի մոբիլիզացիային, սակայն ավելի քիչ ուշադրություն է դարձվել հասկանալու, թե ինչու են վեճերը դառնում բռնի կամ մնում ոչ բռնի, և ինչպես են այդ որոշումները համեմատվում ավանդական քաղաքական մեթոդների կիրառման հետ։

## Պատմություն

  

## Համեմատություն քաղաքացիական անհնազանդության հետ
մինի|Խաղաղ ցուցարարները գլոբալիզացիայի դեմ բողոքի ցույցի ժամանակ:
Ոչ բռնի դիմադրությունը հաճախ սխալմամբ ընկալվում է որպես «քաղաքացիական անհնազանդություն» երևույթի հոմանիշ։ Բայց տերմիններից յուրաքանչյուրը՝ «ոչ բռնի դիմադրությունը» և «քաղաքացիական անհնազանդությունը», ունեն տարբեր իմաստներ և նշանակություններ։ Բերել Լանգը նշում է, որ այս տերմինների նույնականացումը սխալ է։

Ըստ նրա՝ որպեսզի գործողությունը համարվի քաղաքացիական անհնազանդության դրսևորում,պետք է բավարարի 
[մինի|2017 թվականին Լոնդոնում տեղի ունեցած ահաբեկչությունից հետո մուսուլմանական համայնքի ներկայացուցիչները խաղաղության ակցիա են իրականացնում [Լոնդոնի կամուրջ|Լոնդոնի կամրջի վրա։ ]]
հետևյալ պայմաններին (1) այն պետք է խախտի օրենքը, (2) լինի միտումնավոր և (3) սուբյեկտը պետք է կանխատեսի և պատրաստակամորեն ընդունի իր դեմ պետության կողմից ձեռնարկված պատժիչ միջոցները՝ ի պատասխան այդ գործողության։ Մյուս կողմից, ոչ բռնի քաղաքական դիմադրությունը պարտադիր չէ, որ համապատասխանի այս չափանիշներին։ Ուստի, Լանգը պնդում է, որ դրանք պետք չէ նույնականացնել։ Լանգը շեշտում է, որ քաղաքացիական անհնազանդությունը քաղաքական գործողության ձև է, որը միանշանակ ուղղված է բարեփոխումներին, այլ ոչ թե հեղափոխությունների իրականացմանը։ Ըստ նրա՝ երբեմն ոչ բռնի քաղաքական գործողությունները կարող են ունենալ նաև հեղափոխական նպատակներ։ Նա առաջարկում է, որ բռնի դիմադրությունը, եթե չկիրառի մահաբեր ուժ պետության դեմ, կարող է համարվել քաղաքացիական անհնազանդություն, բայց ոչ՝ ոչ բռնի դիմադրություն։ Ըստ Լանգի՝ քաղաքացիական անհնազանդությունը պարտադիր չէ, որ լինի ոչ բռնի, չնայած բռնության մասշտաբներն ու ինտենսիվությունը սահմանափակվում են քաղաքացիական անհնազանդության գործողություններին մասնակցող անձանց ոչ հեղափոխական մտադրություններով։ Լանգը պնդում է, որ կալանավայրեր բռնի կերպով տեղափոխվող քաղաքացիների բռնի դիմադրությունը, բացառությամբ պետության ներկայացուցիչների նկատմամբ մահվան ելքով բռնությունների կիրառմանը, կարող է որակվել որպես քաղաքացիական անհնազանդություն, բայց չի կարող համարվել ոչ բռնի դիմադրություն։

## Տես նաև
* Ոչբռնություն

### Վավերագրություն
* *«[[Ինչպես սկսել հեղափոխություն]]»*

### Կազմակերպություններ և անձինք
* Կատեգորիա:Հակապատերազմական ակտիվիստներ ըստ ազգության
* Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ ըստ երկրի

### Հայեցակարգեր
* Քաղաքացիական անհնազանդություն
* Ոչբռնություն
* Պացիֆիզմ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
### 20-րդ դարից սկսած
* Peter Ackerman and Jack DuVall, *A Force More Powerful: A Century of Nonviolent Conflict*.  New York: Palgrave, 2000.  .
* Clayborne Carson, *In Struggle: SNCC and the Black Awakening of the 1960s*.  (SNCC is the acronym for Student Nonviolent Coordinating Committee.) Cambridge, MA: Harvard University Press, 1981.  .
* M K Gandhi, *Non-Violent Resistance (Satyagraha)*.  Mineola, NY: Dover Publications, 2001, orig. 1961.  .
* Gene Sharp, *Making Europe Unconquerable: The Potential of Civilian-Based Deterrence and Defence*.  United Kingdom: Taylor & Francis, 1985.  /
* Gene Sharp, *The Politics of Nonviolent Action*.  Boston: Porter Sargent, 1973.  .

### 21-րդ դարից սկսած
* Michael Beer, "Civil Resistance Tactics in the 21st Century". ICNC Press. 
* Michael Bröning, *The Politics of Change in Palestine. State-Building and Non-Violent Resistance*.  London: Pluto Press, 2011, Part 5.  .
* Judith Hand, *A Future Without War: The Strategy of a Warfare Transition*.  San Diego, CA: Questpath Publishing, 2006.  .
* Daniel Jakopovich, *Revolutionary Peacemaking: Writings for a Culture of Peace and Nonviolence*. Zagreb, Croatia: Democratic Thought, 2019, pp.&nbsp;527.  
* Michael King, *The Penguin History of New Zealand*.  London: Penguin Books, 2003, pp 219–20, 222, 247–8, and 386.  .
* Mark Kurlansky, *Nonviolence: The History of a Dangerous Idea*.  New York: Modern Library / Random House, 2006.  .
* David McReynolds,  *[http://cyberspacei.com/jesusi/peace/non_resistance/dm A Philosophy of Nonviolence]*.  Originally New York: A.J. Muste Memorial Institute, 2001.  No ISBN.  Retrieved 22 December 2012.
* Adam Roberts and Timothy Garton Ash, eds., *[http://www.oup.com/uk/catalogue/?ci=9780199552016 Civil Resistance and Power Politics: The Experience of Non-violent Action from Gandhi to the Present]* Oxford, England: Oxford University Press, 2009.  .  Retrieved 22 December 2012.
* Adam Roberts, Michael J. Willis, Rory McCarthy and Timothy Garton Ash, eds., *[https://www.amazon.co.uk/Civil-Resistance-Arab-Spring-Disasters/dp/0198749023 Civil Resistance in the Arab Spring: Triumphs and Disasters]*. Oxford, England: Oxford University Press, 2016. .
* Jonathan Schell, *The Unconquerable World: Power, Nonviolence, and the Will of the People*.  New York: Metropolitan Books / Henry Holt and Company, 2003.  .
* Kurt Schock, *Unarmed Insurrections: People Power Movements in Nondemocracies*.  Minneapolis, MN: University of Minnesota Press, 2004.  .
* Gene Sharp, *[https://web.archive.org/web/20060209144939/http://www.aeinstein.org/organizations/org/FDTD.pdf From Dictatorship to Democracy: A Conceptual Framework for Liberation]*.  East Boston, MA: The Albert Einstein Institution, 4th ed. 2010, orig. 2002.  .  Retrieved 22 December 2012.
* Mike Staresinic, *[https://www.amazon.com/Activism-Mike-Staresinic/dp/0615417906/ref=la_B002JV8GL8_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1391964481&sr=1-1 Activism: People, Power, Plan ]*. Pittsburgh, PA: Breakthrough, 2011. .
* Walter Wink, *Jesus and Nonviolence: A Third Way*.  Minneapolis, MN: Fortress Press, 2003.  .
* Srdja Popovic, Andrej Milivojevic, Slobodan Djinovic, "Nonviolent Struggle: 50 Crucial Points". Belgrade, Serbia: DMD, 2006

## Արտաքին հղումներ
* "Black Power!". New York Public Library. Documentary directed by Ruaridh Arrow.
* Nonviolence News by Rivera Sun.
* International Center on Nonviolent Conflict

Կատեգորիա:Բողոքի ձևեր
Կատեգորիա:Համայնքային կազմակերպում
Կատեգորիա:Ոչբռնություն