2024

Մինչ այժմ, այս տարին ականատես է եղել խոշոր զինված հակամարտությունների շարունակությանը, այդ թվում՝ Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա, Մյանմայի քաղաքացիական պատերազմը, Սուդանի քաղաքացիական պատերազմը և իսլամիստների ապստամբությունը Սահելում։

Իսրայելի և Համասի միջև շարունակվող պատերազմը տարածվել է բազմաթիվ երկրներում, հատկապես Լիբանանում, որտեղ Իսրայելը ներխուժեց հոկտեմբերին: Դա տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ Իսրայելի և Հեզբոլլահի միջև շարունակվող հակամարտությունը սրվեց: Նախորդ ամսվա ընթացքում Իսրայելը սաստկացրեց իր հարձակումը Հեզբոլլահի դեմ, ներառյալ հարձակումը պայթուցիկներով լիցքավորված կապի սարքերի միջոցով և բարձր մակարդակի սպանություններ, ներառյալ Հեզբոլլահի գլխավոր քարտուղար Հասան Նասրալլահի սպանությունը: Այս տարի նկատվել է նաև հութիների շարժման ակտիվության աճ՝ նպաստելով Կարմիր ծովի ճգնաժամին, որն ազդել է համաշխարհային նավագնացության վրա: Շարունակվող հակամարտությունը լայնածավալ բողոքի ցույցեր է առաջացրել ընդդեմ պատերազմի:

Մոտ 79 երկիր, որոնք ներկայացնում են շուրջ չորս միլիարդ մարդ, ակնկալվում է, որ տարվա ընթացքում համապետական ընտրություններ կանցկացնեն, այդ թվում՝ աշխարհի ամենախիտ բնակեցված երկրներից տասը երկրներից ութը (Բանգլադեշ, Բրազիլիա, Պակիստան, Ռուսաստան, Հնդկաստան, Մեքսիկա, Ինդոնեզիա և Միացյալ Նահանգներ), ինչպես նաև Ֆրանսիան և Միացյալ Թագավորությունը։ Եվրախորհրդարանը նույնպես ընտրություններ է անցկացրել։

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 1
** ԵԱՏՄ նախագահությունն անցնում է Հայաստանին։
** ՀԱՊԿ նախագահությունն անցնում է Ղազախստանին։
** Ռուսաստանը ստանձնում է ԱՊՀ նախագահությունը։
** Մալթան ստանձնում է ԵԱՀԿ նախագահությունը։
** Բելգիան սկսում է նախագահել Եվրոպական միության խորհրդում։
** Բրազիլիան միանում է ՕՊԵԿ+-ին։
** Եգիպտոսը, Իրանը, ԱՄԷ-ն, Սաուդյան Արաբիան ու Եթովպիան միանում են ԲՐԻԿՍ-ին։
** Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարից հետո Ռուսաստանում մեկուսացման գոտին կդադարի գործել։
** Windows 7-ի, 8-ի և 8.1-ի համար Steam-ի աջակցության ավարտը։
** Ճապոնիայի արևմտյան ափին տեղի է ունենում մի քանի հզոր երկրաշարժ։ Ճապոնիայի ազգային օդերևութաբանական վարչության տվյալներով Ճապոնիայում ավելի քան 30 երկրաշարժ է տեղի ունեցել, որոնցից ամենահզորի մագնիտուդը եղել է 7,6, որի հետևանքով զոհվել է առնվազն 244 մարդ, վիրավորվել՝ 1297-ը։ 
** Հյուսիսային Կորեայի առաջնորդ Կիմ Չեն Ընը Կորեայի ժողովրդական բանակի հրամանատարների հետ ամանորյա հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ իր երկիրը «առանց տատանվելու ջախջախիչ հարված կհասցնի և կոչնչացնի թշնամու մայրաքաղաքները՝ օգտագործելով ունեցած զինանոցը, եթե ԱՄՆ-ն և Հարավային Կորեան ընտրեն ռազմական առճակատման ուղին Հյուսիսային Կորեայի դեմ»։
** Նոր տարվա գալուստից անմիջապես հետո, «Համաս» շարժումը Գազայի հատվածից ավելի քան 20 հրթիռ է արձակում Իսրայելի տարածքի վրա, որոնց մեծ մասը որսացել է «Երկաթե գմբեթ» հակահրթիռային համակարգը։
** Վրաստանի իշխանությունները արգելել են այն ավտոմեքենաների գրանցումը, որոնք արտադրվել են մինչև 2013 թվականը։ 
** Չեխիայի մայրաքաղաք Պրահայի փրկարարների և հրշեջների միավորված ծառայությունը հաղորդում է, որ Նոր տարին դիմավորելիս 7 մարդ վնասվածքներ է ստացել պիրոտեխնիկայի պայթյուններից Վացլավի և Ստարոմեստի հրապարակներում, որոնք գտնվում են Պրահայի կենտրոնում։
** Կորեայի Հանրապետության նախագահ Յուն Սոկ Յոլը իր ամանորյա ուղերձում հայտնում է, որ «Կորեայի Հանրապետությունը և ԱՄՆ-ն 2024 թվականի առաջին կեսին կավարտեն ընդլայնված զսպման ուժեղացված համակարգի ձևավորումը՝ Հյուսիսային Կորեայի կողմից հրթիռամիջուկային սպառնալիքին դիմակայելու նպատակով»։
** Թուրքիայի Տարերային աղետների և արտակարգ իրավիճակների կառավարման նախագահությունը (AFAD) հաղորդում է, որ Թուրքիայի արևելյան Թունջելիի մարզում տեղի է ունեցել 4,2 մագնիտուդով երկրաշարժ։ Ստորգետնյա ցնցումները գրանցվել են Բոլոմերի շրջանում (Փյուլյումյուր), տեղի ժամանակով ժամը 16։ 28-ին։ Երկրաշարժի օջախը գտնվել է 8,7 կիլոմետր խորությունում։
** Բանգլադեշում դատարանը Խաղաղության Նոբելյան մրցանակակիր Մուհամադ Յունուսին մեղադրել է գյուղացիներին ֆինանսական ճորտացման մեջ և դատապարտել 6 ամսվա բանտարկության։
** Մեծ Բրիտանիան՝ «Բարգավաճման պահապան» ռազմական գործողության շրջանակներում պատրաստվում է ավիահարվածներ հասցնել հութիներին Կարմիր ծովում, եթե եմենցի ապստամբները շարունակեն գնդակոծել նավերը տարածաշրջանում։
** Իրանական «Ալբորզ» ֆրեգատը՝ բանակային նավատորմի 94-րդ նավատորմիղի կազմում հատում է Բաբ-էլ-Մանդեբի նեղուցը և մտնում Կարմիր ծովի ավազան։
** Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը` ֆրանսիացիներին ուղղված ամանորյա ուղերձում հայտնում է, որ Փարիզի Աստվածամոր տաճարը, որը տուժել էր 2019 թվականի ապրիլի 15-ին տեղի ունեցած հրդեհից, նորից կբացվի 2024 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։
** ԱՄԷ-ի Ռաս ալ-Խայմայի Էմիրությունում տեղի ունեցած ամանորյա հրավառությունը հայտնվել է Գինեսի ռեկորդների գրքի երկու անվանակարգերում՝ որպես ամենաերկար հրավառությունը ջրի վրա և որպես ամենաերկար հրավառությունը երկնքում։ 
** Գերմանիայի իրավապահ մարմինները հայտնում են, որ Ամանորի գիշերը Բեռլինում ձերբակալվել է մոտ 400 մարդ, տուժել է ավելի քան 50 ոստիկան։ Բավարիա, Ռայնլանդ-Պֆալց և Սաքսոնիա դաշնային երկրամասերում պիրոտեխնիկա օգտագործելու պատճառով մահացել է 3 մարդ։
** Եթովպիան հայտարարում է, որ Բերբերա նավահանգստի օգտագործման համար համաձայնագիր է կնքել Սոմալիլենդի հետ։ Եթովպիան նաև նշում է, որ ի վերջո կճանաչի Սոմալիլենդի անկախությունը՝ դառնալով առաջին երկիրը, որը դա կանի։
* Հունվարի 2 
** Հարավային Կորեայում խորհրդարանական ընտրություններից երեք ամիս առաջ դանակով հարձակում է տեղի ունենում ընդդիմության առաջնորդ, գլխավոր ընդդիմադիր «Դեմոկրատական կուսակցության» նախագահ Լի Չժե Մյոնի դեմ։
** Իսրայելը օդային հարվածներ է հասցնում Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսի մերձակա օբյեկտներին։
** Նորվեգիան թույլ է տալիս նորվեգական ընկերությունների արտադրած զենքը և պաշտպանական արտադրանքը ուղիղ վաճառվի Ուկրաինային։
** «Japan Airlines» ընկերության համար JAL516 չվերթն իրականացնող Airbus A350 ինքնաթիռը Տոկիոյի Հանեդա օդանավակայանում բախվում է Ճապոնիայի առափնյա պահպանության DHC-8-315 Dash 8 ինքնաթիռին, երկու ինքնաթիռները հրդեհվում են, ինչի հետևանքով զոհվում են երկրորդ ինքնաթիռում գտնվող հինգ անձինք։ A350 ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 379 մարդկանց հաջողվում է փրկել։
** Համընդհանուր ընտրություններ Մարշալյան կղզիներում. Մարշալյան կղզիների օրենսդիր ժողովը երկրորդ անգամ անընդմեջ նախագահ է ընտրում Հիլդա Հայնին՝ համընդհանուր ընտրություններից հետո իր առաջին նստաշրջանի ժամանակ։
* Հունվարի 3 - Իրանի Քերման քաղաքի գերեզմանատանը Ղասեմ Սոլեյմանիի սպանության հիշատակին նվիրված միջոցառման ժամանակ «Իսլամական պետության» կրկնակի պայթյունը 94 մարդու (այլ տվյալով՝ 103) կյանք խլեց։ Ռմբակոծությունն իրականացվել է մուտքի մոտ տեղադրված երկու պորտֆելային ռումբերի միջոցով, որոնք պայթեցրել են հեռահար։
* Հունվարի 7 - Համընդհանուր ընտրություններ Բանգլադեշում։ Գործող նախագահ Շեյխ Հասինայի գլխավորած «Ավամի լիգա» կուսակցությունը՝ ընդդիմադիր կուսակցությունների բողոքի և ընտրողների մասնակցության զգալի անկման պայմաններում հաղթում է չորրորդ անգամ անընդմեջ։
* Հունվարի 8 - Էկվադորի նախագահ Դանիել Նոբոան արտակարգ դրություն է հայտարարել «Լոս Չոներոս» թմրակարտելի առաջնորդ Խոսե Ադոլֆո Մասիաս Վիլլամարի բանտից փախուստից հետո։ Զինվորականները տեղակայվել են փողոցներում և բանտերում՝ համազգային գիշերային պարետային ժամ սահմանելով:
* Հունվարի 11 - Պապուա Նոր Գվինեայում անկարգություններ են սկսվել այն բանից հետո, երբ ենթադրյալ կլորացման սխալը պատճառ է դարձել ոստիկանների և զինվորների աշխատավարձերի կրճատմանը:
* Հունվարի 12 - «Բարգավաճման պահապան» գործողության շրջանակներում, ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիան՝ ավիահարվածներ է հասցնում Եմենում հութի զինյալների դիրքերին՝ ի պատասխան Կարմիր ծովում նավերի վրա հութիների հարձակումներին։
* Հունվարի 13 - Թայվանի նախագահական ընտրություններում իշխող Դեմոկրատական ​​առաջադիմական կուսակցությունից Լայ Ցինդեն հաղթում է ձայների 40%-ով:

## Սպասվող իրադարձություններ
* Փետրվար - Եվրամիությունը կկորցնի 2,2 մլրդ դոլար՝ «Pfizer» ընկերության «Paxlovid» ժամկետանց դեղամիջոցի պատճառով, որը նախատեսված էր COVID-19-ի բուժման համար։
* Մարտի 25 - լուսնի խավարում։
* Հունիսի վերջ - Եվրոպական միության խորհրդի նախագահությունը անցնելու է Հունգարիային։
* Օգոստոսի 2-18-ը - 2024 Ամառային Օլիմպիական խաղերը Փարիզ, Ֆրանսիայում։
* Սեպտեմբերի 18 - Սեպտեմբեր 2024 լուսնի խավարում։
* Հոկտեմբերի 2 - 2024 արեգակի խավարում։

## Տես նաև
* 2023

## Ծանոթագրություններ