Ֆրենկ Կապրա

**Ֆրենկ Կապրա** (, *Ֆրանչեսկո Ռոսարիո Կապրա*, *Ֆրենկ Ռասսել Կապրա*, ), ծագումով իտալացի ամերիկացի կինոռեժիսոր և պրոդյուսեր, Օսկարի եռակի դափնեկիր (1935, 1937, 1939)։

## Կենսագրություն
Ֆրանչեսկո Ռոսարիո Կապրան ծնվել է Սիցիլիայում։ Նրանց բազմաերեխա ընտանիքը ԱՄՆ է տեղափոխվել 1903 թ. և հաստատվել է Լոս Անջելեսում։ 1918 թ. ավարտում է հեղինակավոր Տրուպպի համալսարանը (հետագայում Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ) ճարտարագետ-մեխանիկի որակավորմամբ, նույն թվականի զորակոչվել է ԱՄՆ-ի բանակ, հիվանդացել է ծանր հիվանդությամբ և զորացրվել է հիվանդության պատճառով։ 1920 թվականից ԱՄՆ-ի քաղաքացի է Ֆրենկ Ռասսել Կապրա անուն ազգանունով։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատում էր ԱՄՆ-ի քարոզչության օգտին և հանդես է եկել 8 փաստագրական ֆիլմերում։ 1944 թվականին վերադառնում է իր սիրած կատակերգության ժանրին, նկարահանելով «Մկնդեղ և հին ժանյակ» ֆիլմը Քերի Գրանտ գլխավոր դերակատարմամբ։ Իսկ 1946 թվականին նկարահանում է իր թերևս ամենահայտնի «Այս հրաշալի կյանքը» ֆիլմը, այն գլխավորում է Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից հրապարակված ամենաոգեշնչող ֆիլմերի ցանկը։ Ֆիլմը մինչ օրս համարվում է ամերիկացիների ամենասիրված ֆիլմերից մեկը և Սուրբ Ծննդյան տոներին ցուցադրվում է ԱՄՆ-ի առաջատար հեռուստալիքներով։ Ֆրենկ Կապրան աշխատել է մինչև 1961 թվականը։ Երկու անգամ ամուսնացած է եղել, ունի 4 երեխա։

## Ստեղծագործություն
1926 թվականից սկսած նկարահանել է կոմեդիկ կարճամետրաժ ֆիլմեր, աշխատելով սցենարիստ Ռոբերտ Ռիսկինի հետ, ում հետ գործընկեր էր մինչև 1940 թվականը, դրանից հետո նրան փոխարինեց Սիդնի Բակմանը։ 1933 թվականին սկսել է «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» ֆիլմի նկարահանումները և ավարտել ֆիլմը 1934 թ.։ Հենց այս ֆիլմը Ֆրենկ Կապրային ճանաչում բերեց և առաջին Օսկարը լավագույն ռեժիսոր անվանակարգում։ Շատ դերասաններ տարբեր պատճառներով հրաժարվեցին նկարահանվել ֆիլմում, արդյունքում գլխավոր դերերը բաժին հասան Կլարկ Գեյբլին ու Կլոդետ Կոլբերին, ովքեր Օսկար ստացավ լավագույն դերասան և դերասանուհի անվանակարգերում։ Ֆիլմը ստացավ ընդհանուր թվով 5 Օսկար (լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր, լավագույն դերասան, լավագույն դերասանուհի և լավագույն հարմարեցված սցենար անվանակարգերում)։ Դրան հաջորդեցին «Միստեր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն», «Դիմավորեք անհայտին», «Միստեր Դիդսը տեղափոխվում է քաղաք», «Քեզ հետ չես տանի» նույնպես հաջողված ֆիլմերը։ Կապրայի ֆիլմերում են նկարահանվել և և ճանաչում ձեռք բերել այդ ժամանակների ամերիկյան շատ դերասաններ՝ Ջեյմս Ստյուարտ, Բարբարա Սթենվիկ, Գերի Կուպեր, Քերի Գրանտ և այլք։ 1937 թ. նկարահանում է «Կորած հորիզոն» 6 ժամանոց ֆանտաստիկ ֆիլմը, որը սակայն հետագայում շատ փոփոխությունների է ենթարկվում՝ կրճատվելով մի քանի ժամով։

Ամերիկյան շատ հայտնի ռեժիսորներ ոգեշնչված են եղել նրա տարբեր ֆիլմերից ու նրա ոճից։

## Ֆիլմագրություն
Մոտ 37 ֆիլմերի ռեժիսոր է։ 
300px|մինի|աջից|Ֆրենկ Կապրան նկարահանումների ժամանակ
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են
* 1926-«Ուժեղը» (*The Strong Man*)
* 1927-«Երկար անդրավարտիք» (*Long Pants*)
* 1927-«Մայքի սիրո համար» (*For the Love of Mike*)
* 1928-«Այս որոշակի իրը» (*That Certain Thing*)
* 1928-«Միննի թատրոնը» (*Il teatro di Minnie (The Matinée Idol)*)
* 1928-«Ուժեղների ուղին» (*The Way of the Strong*)
* 1928-«Ճնշման ուժը» (*The Power of the Press*)
* 1928-«Ուրեմն սա սեր է՞» (*So This Is Love?*)
* 1929-«Երիտասարդ սերունդ» (*La nuova generazione (The Younger Generation)*)
* 1929-«Դոնովանի գործը» (*L'affare Donovan (The Donovan Affair)*)
* 1931-«Հրաշալի աղջիկը» (*The Miracle Woman*)
* 1931-«Պլատինե շիկահերը» (*Platinum Blonde*)
* 1931-«Դիրիժաբլ» (*Dirigibile*)
* 1932-«Արգելվածը» (*Forbidden*)
* 1932-«Ամերիկյան խենթություն» (*American Madness*)
* 1933-«Գեներալ Յենի դառը թեյը» (*The Bitter Tea of General Yen*)
* 1933-«Լեդի մեկ օրով» (*Lady for a Day*)
* 1934-«Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» (*It Happened One Night*)
* 1934-«Բրոդվեյ Բիլլ» (*Broadway Bill*)
* 1936-«Միստեր Դիդսը տեղափոխվում է քաղաք» (*Mr. Deeds Goes to Town*)
* 1937-«Կորած հորիզոն» (*Lost Horizon*)
* 1938-«Քո հետ չես տանի» (*You Can't Take It with You*)
* 1939-«Միստեր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն» (*Mr. Smith Goes to Washington*)
* 1941-«Ծանոթացեք Ջոն Ջոուի հետ» (*Meet John Doe*)
* 1943-«Պատերազմի նախերգանք» (վավերագրական) (*Prelude to War*)
* 1943-«Ճակատամարտ Ռուսաստանի համար» (*The Battle of Russia*)
* 1944-«Մկնդեղ և հին ժանյակ» (*Arsenic and Old Lace*)
* 1946-«Այս հրաշալի կյանքը» (*It's a Wonderful Life*)
* 1951-«Փեսացուն վերադառնում է» (*Here Comes the Groom*)
* 1959-«Ծակ գլխի մեջ» (*A Hole in the Head*)
* 1961 -«Մի բուռ հրաշք» (*Pocketful of Miracles*)

## Մրցանակներ և փաստեր
270px|մինի|աջից|Ֆրենկ Կապրան գեներալ Ջորջ Մարշալից շքանշան է ստանում
* Ֆրենկ Կապրայի ֆիլմերը ընդհանուր թվով 14 «Օսկար» են ստացել տարբեր անվակարգերում, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ հեղինակավոր կինոմրցանակներ։ 
** «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը»&nbsp;-&nbsp;լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր, լավագույն դերասան, լավագույն դերասանուհի լավագույն հարմարեցված սցենար
** «Միստեր Դիդսը տեղափոխվում է քաղաք»&nbsp;-&nbsp;լավագույն ռեժիսոր
** «Կորած հորիզոն»&nbsp;-&nbsp;լավագույն մոնտաժ, լավագույն դիզայն
** «Քո հետ չես տանի»&nbsp;-&nbsp;լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր
** «Միստեր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն»&nbsp;-&nbsp;լավագույն օրիգինալ սցենար
** «Պատերազմի նախերգանք»&nbsp;-&nbsp;լավագույն վավերագրական ֆիլմ
** «Փեսացուն վերադառնում է»&nbsp;-&nbsp;լավագույն երգ
** «Ծակ գլխի մեջ»&nbsp;-&nbsp;լավագույն երգ
* Նա 3 «Օսկար» է ստացել լավագույն ռեժիսոր անվակարգում (նրանից շատ ստացել է միայն Ջոն Ֆորդը)։ 
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում առկա է նրա 3 ֆիլմ՝
** «Այս հրաշալի կյանքը»&nbsp;-&nbsp;11-րդ տեղ (1998 թ. ցանկ), 20-րդ տեղ (2007 թ. ցանկ)
** «Միստր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն»&nbsp;-&nbsp;29-րդ տեղ (1998 թ. ցանկ), 26-րդ տեղ (2007 թ. ցանկ)
** «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը»&nbsp;-&nbsp;35-րդ տեղ (1998 թ. ցանկ), 46-րդ տեղ (2007 թ. ցանկ)
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 10 լավագույն ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերի ցանկում տեղ են գտել «Այս հրաշալի կյանքը»ը (որպես լավագույն ֆանտաստիկա) և «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» (որպես ռոմանտիկ կատակերգություն)
* 250 լավագույն ֆիլմեր (ըստ IMDb վարկածի) ցանկում (2011 թ. սեպտեմբերի 5-ի դրությամբ) առկա է նրա 3 ֆիլմ
** «Այս հրաշալի կյանքը»&nbsp;-&nbsp;28-րդ տեղ
** «Միստր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն»&nbsp;-&nbsp;102-րդ տեղ
** «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը»&nbsp;-&nbsp;141-րդ տեղ
* 1945 թվականին ստացել է շքանշան ծառայության համար
* 1981 թվականին ստացել է Միդլթաունի (Կոնեկտիկուտ) Ուեսլի համալսարանի պատվավոր կոչում
* 1986 թվականին ստացել է ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի արվեստի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Barson, Michael. The Illustrated Who's Who of Hollywood Directors։ The Sound Era . New York։ Noonday Press, 1995. ISBN 0-374-52428-9.
*Beauchamp, Cari. Joseph P. Kennedy Presents։ His Hollywood Years. New York։ Vintage, 2010. ISBN 978-0-307-47522-0.
* Capra, Frank. Frank Capra, The Name Above the Title։ An Autobiography. New York։ The Macmillan Company, 1971. ISBN 0-306-80771-8.
* Chandler, Charlotte. The Girl Who Walked Home Alone։ Bette Davis, A Personal Biography. New York։ Simon & Schuster, 2006. ISBN 0-7862-8639-3.
* Dickstein, Morris. Dancing in The Dark։ A Cultural History of The Great Depression. New York։ W.W. Norton & Company, 2010. ISBN 978-0-393-07225-9.
* Dixon, Wheeler W. The Early Film Criticism of Francois Truffaut. Bloomington, Indiana։ Indiana University Press, 1993. ISBN 978-0-253-20771-5.
* Freer, Ian. Movie Makers։ 50 Iconic Directors from Chaplin to the Coen Brothers. London։ Quercus Publishing Plc, 2009. ISBN 978-1-84724-512-0.
* Kotsabilas-Davis, James and Myrna Loy. Being and Becoming. New York։ Primus, Donald I Fine Inc., 1987. ISBN 1-55611-101-0.
* Lazere, Donald. American Media and Mass Culture։ Left Perspectives. Berkeley, California։ University of California Press, 1987. ISBN 978-0-520-04496-8.
* Medved, Michael. Hollywood vs. America։ Popular Culture and the War on Traditional Values. New York։ HarperCollins, 1992. ISBN 978-0-06-016882-7.
* McBride, Joseph. Frank Capra։ The Catastrophe of Success. New York։ Touchstone Books, 1992. ISBN 0-671-79788-3.
* Oderman, Stuart. Talking To the Piano Player։ Silent Film Stars, Writers and Directors Remember. Albany, Georgia։ BearManor Media, 2005. ISBN 1-59393-013-5.
* Poague, Leland. Frank Capra։ Interviews (Conversations With Filmmakers Series). Jackson, Mississippi։ University Press of Mississippi, 2004. ISBN 978-1-57806-617-9.
* Pendergast, Tom and Sara, eds. St. James Encyclopedia of Popular Culture, Vol. 1. Detroit։ St. James Press, 2000. ISBN 1-55862-348-5.
* Stevens, George Jr. Conversations with the Great Moviemakers of Hollywood's Golden Age. New York։ Alfred A. Knopf, 2006. ISBN 978-1-4000-4054-4.
* Wakeman, John, ed. World Film Directors։ Volume One, 1890–1945. New York։ H.W. Wilson Co., 1987. ISBN 978-0-8242-0757-1.
* Wiley, Mason and Damien Bona. Inside Oscar։ The Unofficial History of the Academy Awards. New York։ Ballantine Books, 1987. ISBN 0-345-34453-7.


## Արտաքին հղումներ

* Internet Movie Database կայքում
* КиноПоиск կայքում
* կենսագրական տվյալներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Լավագույն ռեժիսոր Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Երկարակյացներ