Ջոզեֆ Ուեմբո

**Ջոզեֆ Ուեմբո** (, ), ամերիկացի գրող, հայտնի է դարձել ամերիկյան ոստիկանության մասին պատմող գեղարվեստական և վավերագրական ստեղծագործություններ գրելով։

## Կենսագրություն
Ջոզեֆ Ուեմբոն ծնվել է ամերիկացի ոստիկանի ընտանիքում։ 17 տարեկանում նա ծառայության է անցել ծովային հետևակում (ինչն այնուհետև արտացոլվել է նրա մի քանի վեպերում), 18 տարեկանում ամուսնացել է, իսկ Չեֆի քոլեջն () ավարտելուց հետո 1960 թվականին ծառայության է անցել Լոս Անջելեսի ոստիկանության դեպարտամենտում (LAPD), որտեղ ծառայել է 14 տարի և հասել քրեական հետախուզության սերժանտի կոչման։ Աշխատանքից ազատ ժամանակ Ուեմբոն սովորել է Կալիֆոrնիայի նահանգային համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է արվեստի պատմություն.

Ուեմբոյի առաջին վեպը` «Նոր հարյուրապետները», (1971) նրան բերեց համաշխարհային հռչակ և գրավեց քննադատների ուշադրությունը, ինչին մեծապես նպաստեց 1972 թվականին համանուն ֆիլմը։

Որոշ ժամանակ Ուեմբոն շարունակեց աշխատել քրեական հետախուզությունում. ավելի ուշ նա պատմում էր, որ հաճախ ինքնագրեր էր բաժանում ձեռնաշղթաներով մարդկանց: Ծառայությունը թողնելուց հետո Ուեմբոն ամբողջովին նվիրվեց գրականությանը՝ հերթափոխելով վեպերը («The Blue Knight», «The Choirboys», «The Black Marble») վավերագրական արձակի հետ («The Onion Field»): Ուեմբոյի նորարարությունը կայանում էր նրանում, որ նա՝ ի հեճուկս այդ տարիներին ընդունված ոստիկան-հերոսի կերպարի, ստեղծեց կենդանի, հակասական, բայց բարձրագույն աստիճանի իրատեսական դիմանկարներ կապույտ համազգեստով մարդկանց:

Ուեմբոյի երրորդ՝ «The Choirboys» վեպն առավել մեծ վեճեր հարուցեց, - որը պատմում է տասը ոստիկանների մասին, ովքեր աշխատանքից հետո հավաքվում են ՄակԱրթուր պարկում՝ այս կամ այն կերպ սթրեսը թոթափելու համար։ «Այս ծիսական choir practice-ը միակ բանն է, որ փրկում է նրանց այն գիտակցումից, որ քաղաքացիները, որոնց նրանք պաշտպանում են, այնքան էլ չեն տարբերվում հանցագործներից, որոնց նրանք ձերբակալում են»։ Սև հումորով հագեցած վեպը, աբսուրդ և վայրի իրավիճակներով, պարունակում է սպանիչ քննադատություն տեղական ոստիկանական իշխանության բարձրագույն էշելոններում տիրող բարքերի մասին։ «Ուեմբոյի առաջին երկու վեպերում շատ քիչ բան կարող էր մեզ նախապատրաստել The Choirboys-ի սարսափելի հումորին և վայրագությանը», - գրում էր քննադատ Ջոն Լեոնարդը վեպի մասին։ Ինքը՝ Ուեմբոն ընդունում էր, որ այս ստեղծագործությունը գրել է Ջոզեֆ Հելըրի «Հնարքներ-22»-ի ազդեցության տակ։ «Հելըրն օգնեց ինձ գտնել իմ սեփական խոսքը», - ասում էր նա։

Ավելի ուշ Ուեմբոն իր ստեղծագործություններում չարախինդ ծաղրում էր ոչ միայն Լոս Անջելեսի ոստիկանության բարձրաստիճան պաշտոնյաներին, այլև քաղաքային իշխանություններին, Կալիֆորնիայի «աստղային» էլիտային («The Black Marble», 1977), պոռնոբիզնեսի մագնատներին («The Glitter Dome»), Նոբելյան մրցանակների շնորհման հետ կապված քաղաքական և ֆինանսական ինտրիգները («The Delta Star»):

1992 թվականին Ուեմբոն հայտնվեց սկանդալի կենտրոնում, որը կապված էր «Echoes in the Darkness» գրքի համար նրա կողմից իրականացվող հետաքննության հետ՝ Սյուզան Ռեյներթի սպանության վերաբերյալ, ով ուսուցչուհի էր Ափեր Մերիոնում, Փիլադելֆիայի մոտակայքում, Պենսիլվանիայում:

Հայտնվեցին հաղորդագրություններ, որ գրողը վճարել է դատախազին և դատավորներին, որպեսզի տեղեկատվությունը փոխանցվի իրեն նախքան սպանության մեջ մեղադրվող Ջեյ Ք. Սմիթի ձերբակալությունը: Սմիթի դատավճիռը չեղյալ է հայտարարվել Պենսիլվանիա նահանգի գերագույն դատարանի կողմից այն հիմքով, որ քննությունը թաքցրել է ապացույցներ, որոնք հակասում էին մեղադրանքի փաստարկներին: Սմիթը հետագայում հակընդդեմ հայց է ներկայացրել, սակայն պարտվել է, քանի որ պարզվել է, որ նրա մեղավորությունը հաստատող ապացույցները ավելի քան համոզիչ էին:

Գրողի ամենահայտնի վավերագրական գրքերից մեկը՝ «The Blooding»-ը, պատմում է քրեագիտության մեջ ԴՆԹ անալիզի վաղ կիրառման պատմությունը, որն օգնեց հետաքննել Անգլիայի Լեսթեր քաղաքում տեղի ունեցած սպանության երկու դեպք, որի արդյունքում ձերբակալվել և դատապարտվել է Քոլին Փիչֆորքը:

### Հեռուստատեսություն և կինո
Ուեմբոյի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանվել է 11 գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմ։ Դրանցից երեքում նա ինքն է նկարահանվել։

Ջոզեֆ Ուեմբոյի «The Blue Knight» վեպը, որը պատմում է վետերան ոստիկան Բամպեր Մորգանի թոշակի անցնելուց առաջ վերջին օրերի մասին, հեռուստատեսությամբ էկրանավորվել է երկու անգամ. սկզբում 1973 թվականին նկարահանվել է սերիալ Ուիլյամ Հոլդենի գլխավոր դերակատարմամբ (նա արժանացել է «Emmy» մրցանակի), իսկ ավելի ուշ՝ սերիալ Ջորջ Քենեդիի գլխավոր դերակատարմամբ։

Ուեմբոն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել NBC-ի «Police Story» վավերագրական հեռուստասերիալի ստեղծման և մշակման գործում, որը եթեր է հեռարձակվել 1973-ից մինչև 1977 թվականը։ Անթոլոգիան, որը ցույց էր տալիս ոստիկանի աշխատանքի տարբեր կողմերը, հիմնված էր իրական մարդկանց, ոստիկանության սպաների և ծառայողների հետ ոչ պաշտոնական հարցազրույցների վրա։ Այս սերիալում անսովոր էր նաև այնպիսի թեմաների առկայությունը, որոնք սովորաբար խուսափում են նման վավերագրական ֆիլմերում (ալկոհոլիզմ, դավաճանություն, դաժանություն, պերվերսիաներ)։ 1988-1989 թվականներին սերիալը ցուցադրվել է ABC հեռուստաալիքով։

Ուեմբոն մասնակցել է «The Onion Field» (1979) և «The Black Marble» (1980) վեպերի էկրանավորմանը, որոնք նկարահանել է ռեժիսոր Հարոլդ Բեյքերը։ Հետաքրքիր է, որ այս երկու ֆիլմերում, ինչպես նաև The Choirboys-ում (որը հայտնվել էր ավելի վաղ, սակայն քննադատությունը բացասաբար էր ընդունել) նկարահանվել է այն ժամանակ դեռ անհայտ դերասան Ջեյմս Վուդսը։

Ջոզեֆ Ուեմբոն մահացել է 2025 թվականի փետրվարի 28-ին կերակրափողի քաղցկեղից իր տանը՝ Ռանչո-Միրաժում, Կալիֆոռնիա նահանգում, 88 տարեկան հասակում։

### Մրցանակներ և պարգևներ
1981 թվականին Ջոզեֆ Ուեմբոն ստացավ իր առաջին *Edgar Award*-ը (1980 թվականի «Սև մարմար» ֆիլմի սցենարի համար), իսկ 2003-ին՝ երկրորդը՝ «*Fire Lover: A True Story*»-ի համար (որպես քրեագիտության մասին լավագույն փաստագրական գիրք): Ուեմբոյի ստեղծագործության մեծ երկրպագուներից մեկը Ջեյմս Էլրոյն է։

## Հիմնական ստեղծագործություններ

* The New Centurions (1971, վեպ)
* The Blue Knight (1972, վեպ)
* The Onion Field (1973, վավերագրական արձակ)
* The Choirboys (1975, վեպ)
* The Black Marble (1978, վեպ)
* The Glitter Dome (1981, վեպ)
* The Delta Star (1983, վեպ)
* Lines and Shadows (1984, վավերագրական արձակ)
* The Secrets of Harry Bright (1985, վեպ)
* Echoes in the Darkness (1987, վավերագրական արձակ)
* The Blooding: The True Story of the Narborough Village Murders (1989, վավերագրական արձակ)
* The Golden Orange (1990, վեպ)
* Fugitive Nights (1992, վեպ)
* Finnegan’s Week (1994, վեպ)
* Floaters (1996, վեպ)
* Fire Lover: A True Story (2002, վավերագրական արձակ)
* Hollywood Station (2006, վեպ)
* *Hollywood Crows* (2008, վեպ)
* *Hollywood Moon* (2009, վեպ)
* *Hollywood Hills* (2010, վեպ)
* *Harbor Nocturne* (2012, վեպ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* www.bookreporter.com Интервью 28 марта 2008 года
* [գրողներ](http://www.brainyquote.com/quotes/authors/j/joseph_wambaugh.html

[[Կատեգորիա:Ամերիկացի)]
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ոստիկաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ