open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միչիգանի պետական համալսարան

**Միչիգանի պետական համալսարան** ( Michigan State University, MSU), պետական համալսարան ԱՄՆ - ում։

Գտնվում է Իստ - Լանսինգեում, Միչիգան նահանգում։ Հիմնադրվել է 1855 թվականին։ Դասերը սկսվել են 1857 թվականի մայիսին՝ երեք շենքերում։ Այդ պահին համալսարանն ուներ 5 դասախոս և 63 ուսանող։ 2010 թվականին համալսարանում աշխատում էին շուրջ 4900 դասախոս և սովորում էին 47131 ուսանող (36058 բակալավր, 11073 մագիստրոս և ասպիրանտ), այդ թվում 5351 արտասահմանցի ուսանող 130 երկրներից, որից 24-ը Ռուսաստանից։

Համալսարանում գործում է մոտ 200 ակադեմիական ծրագիր։ Միջուկային ֆիզիկայի, ճարտարագիտության, քաղաքագիտության, բիզնեսի, լրագրության, կրթության և օսթեոպատիայի ծրագրերը ԱՄՆ - ում համարվում են լավագույններից։

Համալսարանական քաղաքը (կամպուս) զբաղեցնում է 21 կմ² տարածք, որտեղ տեղակայված են 556 շենք` 100 ուսումնական, 131 գյուղատնտեսական, 166 բնակելի և 42 սպորտային։ Փողոցների երկարությունը կազմում է 42 կմ, իսկ մայթերինը` 160 կմ²։ Գարնանային և աշնանային սեմինարների ժամանակ համալսարանի տարածքում գործում են 7 ավտոբուսային երթուղիներ։ Համալսարանը ունի նաև իր առանձին ոստիկանությունը և բժշկական կենտրոնը։

2007 թվականին համալսարանը իր մասնաճյուղը բացեց Դուբայում։

Համալսարանը ունի տղամարդկանց 12 և կանանց 13 սպորտային թիմեր։ Բոլորը, բացի հոկեյի թիմից, կրում են «Սպարտացիներ» ( Spartans) անունը։ Նրանցից առավել հայտնի են տղամարդկանց ամերիկյան ֆուտբոլի, հոկեյի և վազքի թիմերը։

## Նախագահներ
*Ջոզեֆ Ռայկելոն Ուիլյամս (1857 - 1859)
*Լյուիս Ֆիսկե (1859 - 1862)
*Տեոֆիլուս Էբբոտ (1862 - 1885)
*Էդվին Ուիլլիտս (1885 - 1889)
*Օսկար Կլուտե (1889 - 1893)
*Լյուիս Գորդոն (1893 - 1895)
*Ջոնաթան Սնայդեր (1896 - 1915)
*Ֆրենկ Կեդզի (1915 - 1921)
*Դեվիդ Ֆրայդեր (1922 - 1923)
*Քենոն Բատերֆիլդ (1924 - 1928)
*Ռոբերտ Սիդեյ Շոու (1928 - 1941)
*Ջոն Ալֆրեդ Խաննա (1941 - 1969)
*Վոլտեր Ադամս (1969 - 1970)
*Քլիֆտոն Ուորտոն (1970 - 1978)
*Էդգար Խառդեն (1978 - 1979)
*Մորիս Սեսիլ Մակկեյ (1979 - 1985)
*Ջոն Դի Բյադջո (1985 - 1992)
*Գորդոն Գաեր (1992 - 1993)
*Մ. Պիտեր Մակֆերսոն (1993 - 2004)
*Լու Աննա Սիմոն (2005 - )

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Michigan State college.jpg|thumb|Միչիգանի պետական քոլեջ
Պատկեր:MSU Broad Art Museum exterior 3.jpg|thumb|Արվեստի թանգարան Միչիգան նահանգում:
Պատկեր:MSU Law School 1.jpg|thumb|Միչիգանի պետական համալսարանի իրավաբանական դպրոց:
Պատկեր:Msu-chm-secchia-center-evening.jpg|thumb|Միչիգանի պետական համալսարանի կենտրոն:
Պատկեր:BreslinCenterA.jpg|thumb|Ջեկ Բրեսլիի անվան ուսանողական կենտրոն:
Պատկեր:Student Services Building.jpg|thumb|Միչիգանի պետական համալսարանի միջոցառումների շենք: 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Կատեգորիա:Միչիգան
Արթուր Թրևոր Հադդոն

**Արթուր Թրևոր Հադդոն** ( ), հայտնի է նաև որպես Թրևոր Հադդոն, բրիտանացի նկարիչ և պատկերազարդող։

## Կյանք և կարիերա
Արթուր Թրևոր Հադդոն ծնվել է 1864 թվականի օգոստոսի 22-ին, Լոնդոնում։ Ստացել է Սլեյդի Գեղարվեստի դպրոցում սովորելու կրթաթոշակ և անդամակցել է դպրոցին 1883 թվականին։ Այնտեղ նա սովորել է Ալֆոնս Լեգրոսի մոտ։ Նա նաև սովորել է Հաբերտ ֆոն Հերքոմերի հետ 1888 թվականից մինչև 1890 թվականը։

Չնայած նրան, որ նա հիմնականում ապրում էր Լոնդոնում և Քեմբրիջում, Հադդոնը ճանապարհորդել է Հռոմ, Մադրիդ, Վենետիկ, Կալիֆոռնիա և Հյուսիսային Ամերիկա, Հավայան կղզիներ և Ասիա։ Մահացել է 1941 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Քեմբրիջում, 77 տարեկան հասակում։

## Աշխատանքներ
Հադդոնը եղել է նկարիչ և պատկերազարդող։

### Ընտրված նկարներ

File:'Palm Fringed Shore' by Arthur Trevor Haddon, c. 1826.JPG|*Արմավենիներով եզերված ծովափ*, մոտ. 1826
File:Arthur Trevor Haddon Spanische Straßenszene.jpg|*Իսպանական շենք,* տարեթիվն անհայտ է 
File:Herman Finck by Arthur Trevor Haddon (1939).jpg|Հերման Ֆինսկի պաստելային դիմանկարը (1939 թվական)


### Պատկերազարդումներ հրապարակումներում
Հադդոնը պատկերազարդել է հետևյալ աշխատանքները.
* Browne, Edith A., *Peeps at Many Lands: Spain, with twelve full-page illustrations in colour by Trevor Haddon and Edgar T. A. Wigram*, London: Adam & Charles Black, 1910
* Calvert, Albert Frederick, *Granada Present and Bygone*, (illustrations by Trevor Haddon), J. M. Dent, London, 1908
* Calvert, Albert Frederick, *Southern Spain: Painted By Trevor Haddon*, A. & C. Black, Ltd., London, 1908
* Gould, Baring, * A Book of the Rhine from Cleve to Mainz. With eight Illustrations in Colour by Trevor Haddon*, London, Methuen 1906
* Nye, G.H.F, *Our Island Home* (8 illustrations by Trevor Haddon), Bemrose & Sons, Limited, London, c. 1898
* Okey, Thomas, * The Old Venetian Palaces and Old Venetian Folk. With Fifty Coloured and Other Illustrations by Trevor Haddon*, London. J. M. Dent & Co. 1907
* Thirlmere, Rowland, *Letters from Catalonia and other parts of Spain* (illustrations by Trevor Haddon), Hutchinson & Co., London, 1905

## Տես նաև
* Օրիենտալիզմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օրիենտալիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Սուրբ Պետրոսի ամրոց

**Սուրբ Պետրոսի ամրոց** կամ  **Բոդրում ամրոց** (), միջնադարյան ամրոց Թուրքիայի  Բոդրում քաղաքում` անտիկ Հալիկառնասի քաղաքի տարածքում։ 2016 թվականին ներառվել է Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցուցակում։

Ամրոցը կառուցվել է 15-րդ դարում Հռոդոսի հիվանդախնամների միաբանության ասպետների կողմից։ Ավելի վաղ այդտեղ գտնվել է Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը՝ Կարիայի տիրակալ Մավսոլի (հուն․ Μαύσωλος) դամբարանը։ Այն վնասվել է մի քանի երկրաշարժերից և 1402 թվականին փլուզվել։ Հետագայում  խաչակիրները ամրոցի պատերի կառուցման ժամանակ օգտագործել են դամբարանի բեկորների մի մասը որպես շինարարական նյութ։

Ամրոցի կառուցումն սկսվել է 1404 թվականին։ Ամրաշինությունների կառուցումն իրականացվել է ճարտարապետ Հայնրիխ Շլեգելոտի ղեկավարությամբ։ 1406 թվականին կառուցվել է ամրոցի մատուռը, և իսկ պատերն ավարտին են հասցվել միայն 1437 թվականին։ Ավելի ուշ իսպանացի ասպետներն այն վերակառուցել են գոթական ոճով։

Մի քանի տասնամյակների ընթացքում ամրոցը պարբերաբար պաշարել են Օսմանյան կայսրության զորքերը, սակայն հաջողության չեն հասել։ 1482 թվականին գահին տիրանալու անհաջող փորձից հետո այստեղ թաքնվել է սուլթան Մեհմեդ II-ի որդին և սուլթան Բայազիդ II-ի եղբայրը։

1494 թվականին մայրցամաքի կողմից լրացուցիչ ուժեր են պահանջվել, որպեսզի  ամրոցը պաշտպանները կարողանան դիմադրել թուրքերի հարձակումներին։ Այդ նպատակով մարտիկները նորից օգտագործել են քարեր Մավսոլի գերեզմանից։ Հիվանդախնամների միաբանության մեծ վարպետ Ֆաբրիցիո դել Կարետտոն   կարգադրել է կառուցել կլոր բաստիոն։ Մինչև 1507 թվականի ասպետները դամբարանից տարել են վերջին քանդակները, որոնցով զարդարված էին նրա պատերը։

Մինչև 1522 թվականն աշխարհի  հրաշալիքներից մեկը վերջնականապես  ավերվել է, և նույն թվականի դեկտեմբերին ամրոցը հանձնվել է սուլթան Սուլեյմանին։ Միաբանության բոլոր կառույցներն ու ամրոցներն անցել են թուրքերին, իսկ մատուռը վերածվել  է մզկիթի։

1962 թվականին նախկին ամրոցի շինություններում ստեղծվել է Ստորջրյա հնագիտության թանգարան, որտեղ ցուցադրվում է ուլուբուրունյան գանձը ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1962 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի տեսարժան վայրեր
Բեն Քրոս

**Բեն Քրոս** (իսկական անուն ազգանունը՝ Հարրի Բեռնարդ Քրոս; , ), անգլիացի դերասան, նաև ռեժիսոր, գրող և երաժիշտ։

## Կենսագրություն և կարիերա
Հայտնի դերերից մեկը «Կրակե անիվներ» ֆիլմում Հարոլդ Աբրահամսի դերն է։ Մյուս նշանավոր ֆիլմերն են Անվիճարկելի 2, Առաջին ասպետը, Մեխանիկը, Աստղային ուղի, BBC հեռուստատեսային «Հաննիբալ» ֆիլմը և այլն։

Բեն Քրոսը ծնվել է Լոնդոնի Պադդինգտոն բանվորական թաղամասում իռլանդական կաթոլիկ ընտանիքում։ Նրա մայրը եղել է հավաքարար, իսկ հայրը շվեյցար և բուժակ։

Արդեն դպրոցական տարիներից նա խաղում էր ներկայացման մեջ։ Սովորել է տղաների Դեվենպորտի միջնակարգ դպրոցում, 15 տարեկանում հեռացել է դպրոցից և տանից։

Մինչև դերասանի մասնագիտությունը աշխատել է լուսամուտներ մաքրող, մատուցող, հյուսն։ 1970 թվականին 22 տարեկանում ընդունվել է Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիա։

Առաջին մեծ դերը կինոյում 1976 թվականի «Կամուրջը շատ հեռու է» ֆիլմում զինվոր Բինսի դերն էր, մինչ այդ նա խաղում էր արդեն թատրոնում։

Արդեն 1977 թվականին Քրոսը դառնում է Թագավորական շեքսպիրյան ակումբի անդամ։ Խաղացել է մոտ 100 գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում։

Բեն Քրոսը ապրել է տարբեր երկրների շատ քաղաքներում, մասնավորապես՝ Լոնդոն, Լոս Անջելես, Նյու Յորք, Վիեննա, Սոֆիա և այլն։ Ծանոթ է եղել իսպաներեն, իտալերեն, գերմաներեն և բուլղարերեն լեզուներին։

3 անգամ ամուսնացած է եղել, առաջին կինը՝ Պեննի (1977—1992), նրան ունեցել եմ 2 երեխա՝ Լորեն և Թեոդոր, 2-րդ կինը՝ Միշել, ում հետ բնակվել է մինչև 2005 թվականը, 2018 թվականի ամուսնացել է բուլղարացի դերասանուհի Դեյանա Բոնեվայի հետ, ում հետ ապրել է մինչև մահանալը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Hauser & Wirth

«**Hauser & Wirth**» պատկերասրահ (), ժամանակակից արվեստի պատկերասրահ, որը հիմնադրվել է Ցյուրիխում 1992 թվականին։  Այսօր  լրացուցիչ ցուցահանդեսային և առևտրային սրահներ ունի Նյու Յորքում, Լոնդոնում, Լոս Անջելեսում, Սոմերսեթում, Սանկտ Մորիցում և Գշտադում։ Կոչվում է իր հիմնադիրների` Իվան Վիրտ և Մանուելա Հաուզեր ամուսնական զույգի ազգանունով։ 2019 թվականի դրությամբ այն աշխարհի չորս ամենամեծ պատկերասրահներից մեկն է ինչպես տարածքի, այնպես էլ առևտրաշրջանառության առումով։ Պատկերասրահն ունի իր սեփական հավաքածուն։ Ցյուրիխի պատկերասրահը տեղեկայված է «*Löwenbräu*» նախկին գարեջրի գործարանի հարևանությամբ գտնվող արդյունաբերական տարածքում` Լիմմատշտրասսե փողոցում։ Լոս Անջելեսում նույնպես պատկերասրահը գտնվում է նախկին արդյունաբերական տարածքում։

## Պատմություն և նկարագիր
Ուրսուլա Հաուզեր-Ֆուստը համարվում էր «*Dipl. Ing. Fust AG*» ընկերակցության գործընկեր, որը հիմնադրվել է իր եղբոր կողմից, որն ուներ նաև էլեկտրոնային սարքավորումների խանութների ցանց. 1980-ականների սկզբին, երբ երեխաները մեծացան, նա սկսեց ստեղծել իր սեփական արվեստի ստեղծագործությունների հավաքածուն։ Մեծանալով Գոսսաուում և Նիդերուցվիլում (Ուցվիլ)` Հաուզերը ձեռք բերեց Մաքս Բիլլի և Մերետ Օպենհայմի ստեղծագործություններից՝ աստիճանաբար կազմավորելով ժամանակակից արվեստի հավաքածու։

1992 թվականին Ուրսուլա Հաուզերը դստեր՝ Մանուելայի և նրա ապագա ամուսնու՝ Իվան Վիրտի հետ միասին Ցյուրիխում հիմնեցին «Hauser & Wirth» պատկերասրահը, որտեղ ներկայացրեցին անվանի նկարիչների, այդ թվում՝ Գերհարդ Ռիխտերի և Մարսել Բրոտարսի ստեղծագործությունները։ Բացի այդ, պատկերասրահը ներգրավվեց ժամանակակից արվեստի մի շարք նախագծերի ֆինանսավորման բնագավառում։ 1998 թվականին «Hauser & Wirth»-ը դարձավ Ցյուրիխի «*Galerie Walcheturm*»-ի գործընկերը՝ իր անվանումը փոխելով «*Hauser & Wirth & Presenhuber*»:

Պատկերասրահի հետագա զարգացումը կապված էր Իվան Վիրտի և գերմանացի ձեռներեց Ֆրիդրիխ Քրիստիան Ֆլիկի համագործակցության հետ, որի «Flick Collection» հավաքածուի համար պատկերասրահը կազմեց հայեցակարգ և սկսեց գործել որպես խորհրդատու։ Համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերելով միջազգային արվեստի բնագավառում՝ «Hauser & Wirth»-ը Հանաու քաղաքում բացեց իր սեփական հավաքածուով թանգարան, որն այսօր հայտնի է որպես «*Hauser & Wirth Collection*»:

Այն բանից հետո, երբ Ուիրտ ընտանիքը 2003 թվականին տեղափոխվեց Լոնդոն, նրանք մասնաճյուղ բացեցին բրիտանական մայրաքաղաքում։ Բոնդ փողոցում գտնվող «*Colnaghi*»-ի պատկերասրահի դահլիճներում Ցյուրիխի պատկերասրահը ստացավ ցուցահանդեսային դահլիճ, 2006 թվականի հոկտեմբերին լոնդոնյան  սրահը ստացավ «*Hauser & Wirth at Colanghi*» անվանումը։ 2014 թվականի ամռանը պատկերասրահը ցուցահանդեսային սրահ բացեց նաև Անգլիայի Սոմերսեթ կոմսությունում գտնվող «*Hauser & Wirth at Colanghi*» ֆերմայում։ Ցյուրիխում պատկերասրահը տեղակայված է նախկին «*Löwenbräu*» գարեջրի գործարանի  հարևանությամբ գտնվող արդյունաբերական տարածքում, Լիմմատշտրասե փողոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1992 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի պատկերասրահներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի թանգարաններ
Ծղիկային թունելի համախտանիշ

**Ծղիկային թունելի համախտանիշը**, հայտնի նաև որպես **Գիյոնի թունելի համախտանիշ**, առաջանում է ծղիկային խողովակում ծղիկային նյարդի սեղմման հետևանքով դեպի դաստակ անցման հատվածում։ Ախտանշանները սովորաբար առաջանում են մատնեմատերի և ճկույտների ծակծկոցի զգացողությամբ, այնուհետև զգացողության հարաճող կորստով և/կամ դաստակի՝ ծղիկային նյարդով նյարդավորվող ներքին մկանների խանգարված շարժունակությամբ։ Ծղիկային թունելի համախտանիշը սովորաբար դիտվում է հեծանվորդների շրջանում, հեծանվի ղեկի վրա Գիյոնի խողովակում ծղիկային նյարդի երկարատև սեղմման հետևանքով։ Չորրորդ և հինգերորդ մատների թմրածության մեկ այլ հաճախակի պատճառ է հանդիսանում նյարդի սեղմումը արմնկային խողովակում, որն անվանվում է արմնկային թունելի համախտանիշ։

## Պատճառներ
Թեև որոշ դեպքերում խնդիրը իդիոպաթիկ է, այնուամենայնիվ ծղիկային թունելի համախտանիշի պատճառային գործոններ են հանդիսանում ուռուցքները, գանգլիոնային  ցիստաները, կրկնվող գործողությունները, անատոմիական վարիացիաները և հարակից արյունատար անոթների հիվանդությունները (թրոմբոզ կամ ծղիկային զարկերակի անևրիզմա)։

## Ախտորոշում
### Դասակարգում
մինի|upright=1.5|Երեք հատվածները, որտեղ ծղիկային նյարդը կարող է ճզմվել
Ծղիկային թունելի համախտանիշը կարող է բնութագրվել Գիյոնի խողովակում ծղիկային նյարդի սեղմումով։ Այստեղ նյարդը բաժանվում է մակերեսային զգացող և խորանիստ շարժիչ ճյուղերի։ Այսպիսով, Գիյոնի խողովակը կարելի է բաժանել երեք շրջանների, կախված թե ծղիկային նյարդի որ հատվածն է ընդգրկված։ Առաջացող համախտանիշը դրսևորվում եմ կա՛մ մկանային թուլությամբ, կա՛մ ծղիկային նյարդավորման զգայության խանգարմամբ։

Շրջան 2-ի տիպի նշանները ամենահաճախ հանդիպողն են, իսկ շրջան 3-ինը՝ ամենահազվադեպը։

## Բուժում
Սկբնական բուժմամ սխեման հակաբորբոքային դեղորայքն է կամ կորտիզոնային ներարկումները։ Ձեռնոցների միջոցով անցկացվել են փորձարկումներ, որոնք պաշտպանում են ծղիկային նյարդը ճզմումից։ Առավել արմատական մեթոդը վիրահատականն է, որի ժամանակ հատվում է Գիյոնի թունելի թաղը հանդիսացող դաստակային կապանը,այդպիսով նվազեցնելով ծղիկային նյարդի վրա ճնշումը։

## Տես նաև
* Արմնկային թունելի համախտանիշ
* «Մանկաբարձի ձեռք»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*
*
*US patent 6845514, Yao, Joseph, "Protective device for the median and ulnar nerves", issued January 25, 2005

Կատեգորիա:Համախտանիշներ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Էլիզաբեթ Էյդենբենց

մինի|Էլիզաբեթ Էյդենբենզ (երկրորդ շարքում, ձախից երկրորդ) SAK- ի անձնակազմի հանդիպում Château de la Hille- ում 1941 թ.
**Էլիզաբեթ Էյդենբենց** (; ), ուսուցչուհի և բուժքույր, հիմնադրել է «Մայր Էլնե» կազմակերպությունը (տարբեր եվրոպական լեզուներով ՝ *Mothers of Elne*, *Maternitat d 'Elna*, *Maternidad de Elna*, *Maternité Suisse d' Elne*)։ 1939-1944 թվականներին նացիստական ներխուժումից նրան հաջողվել է փրկել 600 երեխա՝ հիմնականում իսպանացի հանրապետականների, հրեա փախստականների և գնչուների։

## Կենսագրություն
thumb|right|290px|Վերականգնված հիվանդանոց «Էլնեի մայրերը»
Էլիզաբեթը ծագումով Շվեյցարիայից էր։ Նա դասավանդել է հայրենիքում և Դանիայում, իսկ հետո ընդգրկվել է *Asociación de Ayuda a los Niños en Guerra* («Պատերազմի երեխաների  օգնության ասոցիացիա»)։

## Մրցանակներ և հիշողություն
*«Աշխարհի արդարակյացներ» կոչում Իսրայելի կառավարության կողմից 2002.
* «Էլնե» պատվավոր քաղաքացի 
* «Orden Civil de la Solidaridad Social» Իսպանիայի շքանշան, 2006
* «Creu de Sant Jordi» կատալոնական մրցանակ, 2006
* «Պատվո Լեգեոնի շքանշանի աստղ», Ֆրանսիա, 2007

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Noticias sobre Elisabeth Eidenbenz en ''Las madres de Elna''.
* Elisabeth and her Maternité

Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Շվեյցարացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի հակապատերազմական ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Աշխարհի արդարակյացներ
Կոկտեյլային զգեստ

200px|thumb|Կապույտ ատլասե կոկտեյլային զգեստ, 1959
**Կոկտեյլային զգեստ կամ զգեստ կոկտեյլ**,  (), կանացի կարճեցված  զգեստ՝ առանց օձիքի և թևերի, որը նախատեսված է պաշտոնական առիթների համար։  Այն ի սկզբանե հայտնվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում «Չոր արգելքի» ընդունման բուռն շրջանում, երբ գնում  էր երեկոյան շրջազգեստի  դեմոկրատացման գործընթացը։ Նախատեսված շատ երիտասարդ տիկնոջ համար, այն հազիվ ծածկում էր ծնկները, համաձայնեցվում  էր նորաձևության վերջին տենդենցների հետ  և կարված էր թանկարժեք, բայց ոչ շքեղ գործվածքներից։ Ի սկզբանե դրանում հնարավոր եղավ  պարել չառլստոնը։ Կոկտեյլային զգեստները  հարկ է լրացներ անհրաժեշտ ակսեսուարներով. ապակե ուլունքներով ասեղնագործված փոքրիկ պայուսակներ, որտեղ տեղավորվում էր միայն փող, դիմափոշի  և ծխախոտի տուփ, հագուստի գույնին համապատասխանեցված  գոտիներով բաց կոշիկներ, մինչև  արմունկ երկարող ձեռնոցներ, փոքրիկ գլխարկ-սաղավարտ։

Ներկայումս կոկտեյլային զգեստը կորպորատիվ միջոցառումների, ընտանեկան իրադարձությունների, երեկույթների համար պաշտոնական հագուստի դրես կոդն է։ Կոկտեյլային հագուստը նախատեսված է հեղինակավոր գիշերային ակումբներ և խաղատներ այցելելու կամ ռեստորանում ժամադրության համար։ Որպես կանոն, այն հագնում են մինչև երեկոյան յոթը սկսվող պաշտոնական արարողությունների ժամանակ։ Ամառային կոկտեյլ զգեստը ավելի բաց է։ Այն հագեցած է վառ գույներով և պատրաստված է թեթև մետաքսից կամ շիֆոնից։ Ձմռանը սևն ու կարմիրը մնում են ավանդական գույները, բայց մուգ  կապույտը և մանուշակագույնը նույնպես ակտիվորեն օգտագործվում են։ Օգտագործված է թավշյա կամ ատլասե նյութեր։ Առավել նախընտրելի է  համարվում է միագույն գունային գամման։

## Տես նաև
* Փոքրիկ սև զգեստ
* Կոկտեյլային երեկույթ

## Պատկերասրահ

Cocktail dress.jpg|Ֆրանսիական կոկտեյլ զգեստի ուրվագիծ
Cocktail dress (ST80423) - MoMu Study Collection.jpg|Իտալական կոկտեյլ զգեստ, 1960
Cocktail Party At The Imperial Hotel March 13, 1961 (Tokyo, Japan) (496610682).jpg|Կոկտեյլ երեկույթ Իմպերիալ հյուրանոցում, 1961 թվականի մարտ
Cocktail dress MET 1979.424.1 F.jpg|Ամերիկյան կոկտեյլ զգեստ 1950-ականներ
Black cocktail dress 1435042634.jpg|Սև կոկտեյլային զգեստ


## Գրականություն
* *Laird Borrelli-Persson.* The Cocktail Dress. — HarperCollins, 2009. — ISBN 978-0-06153-613-7.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*[Http://style.passion.ru/vykhod-v-svet/prazdnichnyi-naryad/modnye-kokteilnye-platya-2013-49-foto.htm Երեկոյան զգեստներ2013.] 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հագուստ
Կատեգորիա:Հագուստի ոճեր
Կատեգորիա:Նորաձևություն
Վյաչեսլավ Դմիտրիև

**Վյաչեսլավ Սերգեևիչ Դմիտրիև** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Վյազեմյան ֆուտբոլի սան է, առաջին մարզիչը Ալեքսեյ Վիկտորովիչ Չուբարովն է։ 15 տարեկան հասակում խաղադաշտ է դուրս եկել տեղի «Լոկոմոտիվ» ակումբի կազմում (հետագայում՝ «Վյազմա» ՖԱ), ինչպես նաև դարձել է երիտասարդական մրցաշարերի հաղթող և մրցանակակիր։ 2006 թվականին միացել է Մոսկվայի «Տորպեդո» ակումբի երկրորդ կազմին, այդ մրցաշրջանում երկրորդ առաջնությունում անցկացել է 3 խաղ։ Մոսկվայում մարզվել  է Պյոտր Իվանովիչ Սեմշովի ղեկավարությամբ։ 2008 թվականին հայտարարվել է, որ Լոնդոնի «Արսենալը» հետաքրքրված է այդ պաշտպանով։

2008 թվականին՝ «Տորպեդոյի» բարձրագույն լիգայից դուրս մնալուց հետո, ֆուտբոլիստը նորամուտ է կատարել ակումբի հիմնական կազմ և մրցաշրջանի ընթացքում անցկացրել է 25 խաղ։ 2009  թվականին Տորպեդոն կորցրել է պրոֆեսիոնալ կարգավիճակը, և Դմիտրիևը տեղափոխվել է «Մոսկվա», սակայն խաղացել է միայն ակումբի երկրորդ կազմում (23 խաղ, 1 գոլ)։ Հաջորդ մեկուկես մրցաշրջաններում հանդես է եկել Առաջին դիվիզիոնի Բրյանսկի «Դինամո» ակումբի կազմում, իսկ 2012/13 մրցաշրջանն անցկացրել է Պոդոլսկի «Վիտյազում»։

2013/14 մրցաշրջանում հանդես է եկել Մոլդովայի առաջնությունում՝ Քիշնևի «Զիմբրույի» կազմում։ Բարձրագույն դիվիզիոնում նորամուտը կատարել է 2013 թվականի հուլիսի 27-ին «Շերիֆի» դեմ խաղում՝ 83-րդ րոպեին փոխարինելով իսպանացի Վելինգտոնին։ «Զիմբրույի» կազմում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 10 խաղ, դրանցից միայն 3-ը՝ ամբողջությամբ, և ձմեռային ընդմիջման ժամանակ հեռացել է թիմից։

2014 թվականին հանդես է եկել սիրողական մակարդակում՝ Մոսկվայի «Ռոսիչ» ավանի ակումբում։ 2017 թվականին Մոսկվայի «Ավանգարդ» ակադեմիայում աշխատել է որպես երեխաների մարզիչ։

2018-2019 թվականներին հանդես է եկել Հայկական «Փյունիկում»։

### Կարիերան հավաքականում
2005 թվականին հրավիրվել է Ռուսաստանի պատանեկան և երիտասարդական հավաքական։ 2010 թվականին մասնակցել է Համագործակցության գավաթին։ Տարբեր տարիքայինների հավաքականներում անցկացրել է 25 խաղ և խփել 5 գոլ։

## Անձնական կյանք
Ավարտել է Սմոլենսկի պետական ակադեմիայի ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և տուրիզմի բաժինը։

Հայրը՝ Սերգեյ Վիկտորովիչը (ծնվ. 1965), եղել է ֆուտբոլիստ և երկար տարիներ խաղացել «Լոկոմոտիվ» (Վյազմայի) կազմում՝ պաշտպանի դիրքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարցազրույց Վյաչեսլավ Դմիտրիևի հետ
* Սա — Ֆուտբոլային գործակալություն

Կատեգորիա:Արարատ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Մարգարեթ Գորման

**Մարգարեթ Գորման** (, ), ամերիկյան մոդել և գեղեցկության թագուհի, "Միսս Ամերիկա" գեղեցկության առաջին մրցույթի հաղթող 1921թ.:

## Կենսագրություն
Գորմանը սովորել է Վաշինգտոնի Արևմտյան միջնակարգ դպրոցում, որտեղ էլ նրա լուսանկարը ներառվել են Վաշինգտոնի ժողովրդական մրցույթում։

Նա ընտրվել է Միսս Կոլումբիա 1921 թվականին 16 տարեկանում՝ իր մարզական ունակությունների, անցյալի ձեռքբերումների և շփվող բնավորության շնորհիվ ։ Այս հաղթանակի արդյունքում նա հրավիրվել էր մասնակցելու Ատլանտիկ Սիթիի երկրորդ ամենամյա մրցույթին, որը տեղի է ունեցել 1921 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ՝ որպես պատվավոր հյուր ։ Այնտեղ նրան հրավիրել են մասնակցելու նոր միջոցառմանը ՝ "Միջքաղաքային գեղեցկուհի" մրցույթին։ Նա հաղթել է "Միջքաղաքային գեղեցկուհի, սիրահար" եւ "Ամերիկայի ամենագեղեցիկ լողացող աղջիկը" տիտղոսները։ Նա արժանացել է գլխավոր մրցանակին` "Ոսկե ջրահարս" մրցանակ-ին։ Նա պետք է պահպպաներ իր դիրքերը հաջորդ տարի, սակայն մեկ ուրիշը ստացավ "Միսս Վաշինգտոն, Կոլումբիա" տիտղոսը, ուստի փոխարենը նա ներկայացավ որպես "Միսս Ամերիկա":Նա միակ Միսս Ամերիկան էր, որն իր թագը ստացավ տարեվերջին։

Ավելի ուշ Գորմանն ասել է. " Ես երբեք չեմ ցանկացել լինել Միսս Ամերիկա ։ Դա  իմ գաղափարը չէր։ Ես հոգնել եմ այդ ամենից։ Ես իսկապես ուզում եմ մոռանալ այս ամենը":Սակայն նա դեռ  այդ ժամանակ պահում էր ծովային ալիքի գույնի ,փայլերով շիֆոնային զգեստ, որը կրել էր 1922 թվականի մրցույթում։
մինի|Ապրիլ,1925թ.

## Անձնական կյանք
Գորմանը շարունակում էր մրցել 1922 - ին և  մնում է ամբոխի սիրելին։ Մի քանի տարի անց նա ամուսնանում է Վիկտոր Կեհիլի հետ և երջանիկ է լինում մինչև նրա մահը 1957 թվականին ։ Նա իր ողջ կյանքը ապրել է Վաշինգտոնում, և սիրում էր ճանապարհորդել։

Նա մահացել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 1-ին 90 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Margaret Gorman at MissAmerica.org
* "Margaret G. Cahill, 90, Is Dead; Was First Miss America, in 1921" at New York Times
* Margaret Gorman: First Miss America And Washingtonian

Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթի հաղթողներ
Սրտի տոն

**Սրտի տոն** (), 2000 թվականի ամերիկյան հեռուստաֆիլմ, որի գլխավոր դերերում խաղում են Վինգ Ռեյմսը և Էլֆրի Վուդարդը։ Այն նկարահանել է Ռոբերտ Տաունսենդոմը։ 2000 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ֆիլմը ցուցադրվել է *Showtime* կաբելային հեռուստաալիքով։

Վուդարդը ստացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ՝ «Մինի սերիալում կամ հեռուստաֆիլմում լավագույն կանացի դերի համար» անվանակարգում։

## Սյուժե
Holiday Heart անունով (Վինգ Ռեյմս) դրագ-քվինը ելույթ է ունենում գեյ ակումբներում։ Նա տաղանդավոր է և կարեկցող։ Իր ընկերոջ մահից հետո նա որոշում է իր տուն թողնել նախկին թմրամոլ Վանդային (Էլֆրի Վուդարդ) և նրա աղջկան՝ Նիկիին (Ջեսիկա Ռեյնոլդս)։ Սակայն որոշ ժամանակ անց Վանդան նորից շեղվում է ճիշտ ճանապարհից, երբ սիրավեպ է սկսում հոմոֆոբ և շովինիզմ, թմրավաճառ Սիլասի (Միկելթի Ուիլյամսոն) հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
;Գրախոսություն
* 
* 

Կատեգորիա:2000 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Չիկագոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դիսֆունկցիոնալ ընտանիքների մասին
Ջեմմա Ուիլան

**Ջեմմա Էլիզաբեթ Ուիլան** (, ), բրիտանացի դերասանուհի և կատակերգուհի, որ առավել հայտնի է HBO հեռուստաալիքի «Գահերի խաղը» ֆենտեզի դրամատիկական սերիալում (2012-2019) կատարած Յարա Գրեյջոյի դերով։

## Կենսագրություն
Որպես կատակերգակ՝ Ուիլանը 2010 թվականին արժանացել է *Funny Women* Վարիետե մրցանակի՝ սթենդ ափի համար։

Էկրանին նա երկրորդ պլանի դերեր է խաղացել մի քանի ֆիլմերում և հեռուստաշոուներում, ներառյալ 2010 թվականի «Գուլիվերի ճանապարհորդությունները» և «Մարդագայլը» ֆիլմերը։

2011 թվականի օգոստոսին ընտրվել է կատարելու Յարա Գրեյջոյի դերը (հիմնված Ջորջ Ռ. Ռ. Մարտինի «Սառույցի և կրակի երգ» վեպերից Աշի Գրեյջոյի կերպարի վրա) HBO հեռուստաալիքի «Գահերի խաղը» ֆետեզի դրամատիկ սերիալի երկրորդ եթերաշրջանում, իսկ ավելի ուշ այն կրկնել է երրորդ, չորրորդ, վեցերորդ, յոթերորդ և ութերորդ եթերաշրջաններում։

Ուիլանը ստեպ և ջազ պարային ոճերի բարձր որակավորում ունեցող պրոֆեսիոնալ պարուհի է։ *The Beaux Belles* պարային խմբի անդամ է, որը հիմնվել է Լոնդոնում։ Սովորել է երաժշտական թատրոնում, երգում է մեցցո-սոպրանո ձայնով։

## Անձնական կյանք
մինի|աջից|Ուիլանը ''Ճանապարհի վերջը'' փառատոնի ժամանակ
Ուիլանը կարողանում է խոսել խոսակցական իսպաներենով։

Ներկայում ապրում է Լոնդոնում։

2017 թվականի հոկտեմբերին ծնվել է նրա առաջնեկը։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

### Թատրոն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կանաբո

[աջից|մինի|Կանաբոյով [սամուրայ, 1893 թվական]]
**Կանաբո**(), Ֆեոդալական Ճապոնիայի սամուրայական զենք։ Այն մետաղական գուրզով և կոր բռնակով տեցուբոյի տեսակ է, մի ծայրին ամրացված է օղակ, իսկ մյուսին՝ սեպեր։ Նմանատիպ զենքեր են համարվում **նյոիբոն**, **կոնսայբը** և **արարեբոն**։

## Նկարագրություն
Ինչպես այդ տիպի մնացած զենքերը, Կանաբոն պատրաստված է ծանր փայտից կամ երկաթից, որի ծայրերից մեկին ամրացված են մետաղական սեպեր կամ ելուստներ։ Այն բազմաձև է՝ կարող է հիշեցնել մի ծայրը նեղացված կամ ամբողջովին ուղիղ բեյսբոլի մահակ։ Կանաբոյի չափը կարող է լինել մեկ ձեռքով պահվող ոչ մեծ մահակի չափից մինչև հսկայական, երկկոթանի, մարդու հասակի գուրզի չափի (մինչև 2 մետր երկարությամբ)։

## Կիրառություն
Համաձայն վարկածներից մեկի՝ կանաբոն օգտագործվում էր թշնամու զրահը կոտրելու և մարտական ձիերի վերջույթները խեղելու համար։ Այս հսկայական զենքը օգտագործելու արվեստը կոչվում է կանաբոջուցու կամ տեցուբոջուցու։

## Դիցաբանության մեջ
Կանաբոն հաճախ կարող է հանդիպել ճապոնական դիցաբանության մեջ, այնտես այն օգտագործվում է Օնիների՝ ճապոնական շատ հզոր դևերի կողմից։ Նույնիսկ գոյություն ունի մի ասացվածք «Օնիին կանաբոն տալու նման»։ Ասացվածքը նշանակում է առավելություն տալ նրան, ով արդեն ունի առավելություն («ուժեղին ավելի ուժեղ դարձնել»)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Oni no kanabo.JPG|*Կանաբո*
Պատկեր:Oni.jpg|Կանաբոյով զինված Օնիի արձան
Պատկեր:Kanabo-tetsubo 2.JPG|Կանաբոյի սեպեր
Պատկեր:Kanabo with handle.jpg|Բռնակով կանաբո
Պատկեր:Kanabo tetsubo.jpg|Ճապոնական սեպերով փոքրիկ մահակ
Պատկեր:Kanabo tetsubo 2.JPG|4 կիլլոգրամանոց կանաբո
Պատկեր:Small tetsubo.JPG|Տեցուբոյի նման փոքրիկ մետաղական մահակ
Պատկեր:Kanabo-tetsubo 3.JPG|*Արարեբո*, կանաբոյի փոքրացված տեսակ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիցաբանական զենքեր
Կատեգորիա:Հարվածային զենքեր
Կատեգորիա:Ճապոնական զենքեր
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով
Օուեն Յունգ

**Օուեն Յունգ** (**Յանգ**, , ), ամերիկյան արդյունաբերող, գործարար, իրավաբան և դիվանագետ։ Հիմնադրել է RCA որպես Ջեներալ էլեկտրիկ-ի դուստր ընկերություն 1919 թվականին և դարձել նրա առաջին նախագահը։ Այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 1929 թվականը։

1929 թվականին մշակել և առաջ է քաշել Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Գերմանիայի ռազմատուգանքի փոխհատուցման երկրորդ ծրագիրը՝ Յունգի ծրագիրը։

## Մեջբերումներ
«Մարդը, որը կարող է իրեն դնել այլ մարդկանց տեղը և հասկանալ նրանց մտքի քայլերը, կարիք չունի մտածելու, թե ինչ է պատրաստել իր ապագան»։

## Գրականություն
* Tarbell, Ida M. (1932). Owen D. Young: A new type of industrial leader. Macmillan Company. ISBN 0-518-19069-2.
* Case, Josephine Young (1982). Owen D. Young and American enterprise: A biography. D.R. Godine. ISBN 0-87923-360-5.
* Szladits, Lola L. (1974). Owen D. Young. Readex Books. ISBN 0-87104-253-3.
* Hammond, John Winthrop. Men and Volts, the Story of General Electric, published 1941. Citations: came to Schenectady — 360; Chairman of the Board — 382; retired in 1939—394; General Counsel 359,381; Report to Temporary National Economic Committee — 397.

## Արտաքին հղումներ
The Peerage

Բառարաններ և հանրագիտարաններ՝ American National Biography,Britannica,Brockhaus

Ծագումնաբանություն՝ Find a Gravettps

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Մասգուտ Այուխանով

**Մասգուտ Բայանովիչ Այուխանով** (, ), խորհրդային տնտեսագետ, Բաշկորտոստանի Հանրապետության գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս (1995), տնտեսագիտության դոկտոր (1980), պրոֆեսոր (1982), Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության (1980) գիտության վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Մասգուտ Բայանովիչ Այուխանովը ծնվել է 1924 թվականի հուլիսի 24-ին Նովոայուխանովո գյուղում։

Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից է։

1955 թվականին ավարտել է Բաշկիրիայի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1961 թվականից աշխատել է ինստիտուտում, 1980-1990 թվականներին եղել է Բաշկիրիայի գյուղատնտեսական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։

Մասգուտ Այուխանովն աշխատել Է ագրոարդյունաբերական արտադրության կազմակերպման ոլորտում։ Բացի այդ, նպաստել է Ռուսաստանի արևելյան շրջաններում ձիթատու մշակաբույսերի արտադրության և վերամշակման ձեռնարկությունների ռացիոնալ տեղաբաշխման, անասնապահության կերային բազայի ամրապնդման, կոոպերացիայի կատարելագործման և ինտեգրման խնդիրների մշակմանը։

Բաշկորտոստանի Հանրապետության գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս (1995), եղել է ԲՀ ԳԱ գյուղատնտեսական գիտությունների բաժանմունքում։

## Աշխատանքներ
100-ից ավել գիտական աշխատանքների հեղինակ է։

* Аюханов М. Б. Подсолнечник — выгодная культура. — Уфа, 1968.
* Аюханов М. Б. Производство масличных культур. — Уфа, 1975.
* Аюханов М. Б. Хозрасчет в колхозах и совхозах. — Уфа, 1987.

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշանով (1985)։

## Գրականություն
* Башкирская энциклопедия. — Уфа, 2007.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Аюханов Масгут Баянович 

Կատեգորիա:Խորհրդային տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Յանիկ Շուման

**Յանիկ Շուման** (, ), գերմանացի դերասան և պրոդյուսեր։

## Կենսագրություն և կարիերա
Յանիկ Շումանը ծնվել և մեծացել է Համբուրգում։ Ունի երկու եղբայր։ Մանուկ հասակում զբաղվել է պարով՝ ջազով և հիփ-հոփով։ 9 տարեկանում Նոր Ֆլորա թատրոնի բեմում խաղացել է երիտասարդ Ամադեուս Մոցարտի դերը «Մոցարտ» մյուզիքլում։ Դրանից հետո Շումանին սկսել են հրավիրել սերիալների երկրորդական դերեր կատարելու համար։

Նա առաջին անգամ հեռուստատեսությունում հայտնվել է 2003 թվականին։ 2000-ականներին նկարահանվել է ոստիկանների մասին պատմող այնպիսի սերիալներում, ինչպիսիք են՝ «Տեսուչ Քրեսս», «ՍՈԿՈ Վիսմար» և «ՍՈԿՈ Քյոլն»։ 2017 թվականին դերասանը մասնակցել է «Բարձրաշխարհիկ հասարակություն» երիտասարդական կատակերգության նկարահանումներին, իսկ 2018 թվականին՝ «Ընկղմում» դրամատիկ թրիլլերին, որտեղ գլխավոր դերերը կատարում էին Ջեյմս Մաքէվոյն և Ալիսյա Վիկանդերը։ 2019 թվականին թողարկվել է «Հետևանք» ռազմական դրաման, որում նա կատարել է Ալբերտի դերը։ Շումանից բացի, ֆիլմում նկարահանվել են Քիրա Նայթլին, Ալեքսանդր Սկարսգորդն և Ջեյսոն Քլարկը։

2020 թվականի հունվարի 23-ին թողարկվել է «Հորիզոնին այնքան մոտ» ռոմանտիկ մելոդրաման, որը նկարահանվել է գրող Ջեսիկա Կոխի համանուն ինքնակենսագրական բեսթսելլերի հիման վրա։ Շումանը կատարում է Ջեսիկայի (որին մարմնավորել է Լունա Վեդլերը) սիրեցյալի դերը։ Հաջորդ նախագիծը, որին մասնակցել է դերասանը, ռեժիսոր Փոլ Ու․ Ս. Անդերսոնի «Հրեշների որսորդը» ֆենտեզին է։

## Անձնական կյանք
Յանիկը բնակվում է Համբուրգում և Բեռլինում։ Նա Գերմանիայում հայտնի Instagram-յան բլոգ է վարում, և ունի ավելի քան 200 հազար հետևորդ։ Նաև հայտնի է, որ Յանիկը դաշնամուր է նվագում և կատու ունի։

## Մրցանակներ
* 2012 – «New Faces Award» մրցանակի հավակնորդ «Լավագույն երիտասարդ դերասան» կատեգորիայում «Տնային հոլովակ» (Homevideo) ֆիլմում կատարած դերի համար
* 2012 – Հեսսիանի անվան հեռուստատեսային մրցանակաբաշխության ժուրիի հատուկ մրցանակ «Mittlere Reife» ֆիլմում կատարած դերի համար (մրցանակը կիսել է դերասաններ Իզաբել Բոնգարդի, Սոնյա Գերհարդտի, Վինսենտ Ռեդեցկինի և Անտոն Ռուբցովի հետ)
* 2016 – Askania Award մրցանակ «Shooting-Star-Award» անվանակարգում

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն
* 2019 – Հորիզոնին այնքան մոտ / *Dem Horizont so nah* (Դենի Թեյլոր)
* 2019 – Հետևանք / *The Aftermath* (Ալբերտ)
* 2017 – Բարձրաշխարհիկ հասարակություն / *High Society* (Ալբրեխտ ֆոն Շլախթ)
* 2017 – Ընկղմում / *Submergence* (Փոլ)
* 2016 – Իմ աշխարհի կենտրոնը / *Die Mitte der Welt* (Նիկոլաս)
* 2015 – *Jesus Cries* (Lazarus)
* 2013 – Խաղացողի բնազդ / *Spieltrieb* (Ալև Էլ Քուամար)
* 2012 – Բարբարա / *Barbara* (Մարիո)
* 2011 – Տնային հոլովակ / *Homevideo* (Հենրի)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* jannikschuemann.com  – պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Զանգվածային սպանություն Մոյվանում

thumb|Մոյվանայի բնակիչների հուշարձանը թաղման վայրում |alt=
**Զանգվածային սպանություն Մոյվանում** (), Սուրինամում քաղաքացիական պատերազմի ամենահայտնի և արյունալի իրադարձություններից մեկը։ Տեղի է ունեցել 1986 թվականի նոյեմբերի 29-ին։

## Նախապատմություն
1980 թվականի փետրվարի 25-ին Սուրինամում ռազմական հեղաշրջում է տեղի ունեցել։ Այն կազմակերպել էր 34-ամյա ավագ սերժանտ Դեզի Բաուտերսեն՝ ևս 15 սերժանտների օգնությամբ։ Բաուտերսեն սկսել է ղեկավարել Սուրինամը՝ որպես իր ստեղծած Ազգային Ռազմական Խորհրդի ղեկավար (իրեն շնորհելով փոխգնդապետի զինվորական կոչում՝ բարձրագույն Սուրինամական բանակում)։ Նա լուծարել է խորհրդարանը, չեղյալ է հայտարարել սահմանադրությունը և երկրում արտակարգ դրություն է մտցրել։

1986 թվականին Սուրինամում պատերազմ է սկսվել Բաուտերսեի ռեժիմի դեմ։ Այն կազմակերպել է Բաուտերսեի թիկնապահ Ռոննի Բրյունսվիյկը, նա 15 սերժանտներից մեկն էր, որոնք մասնակցել են Բաուտերսեի ղեկավարությամբ տեղի ունեցած հեղաշրջմանը։ Բրյունսվիյկը հեղաշրջումից հետո կոչումով չի բարձրացվել, ուստի նա, լինելով ապագա մարոն («անտառային նեգր»), Բաուտերսեի (կրեոլ-մուլատ) ռեժիմին մեղադրել է ռասիզմի մեջ և «անտառային նեգրերից» ստեղծել է պարտիզանական ջոկատներ, որոնք ակտիվորեն գործում էին Սուրինամի Արևելքում։

## Պատմություն
1986 թվականի նոյեմբերի 29-ին Սուրինամի զինված ուժերը գրավել են ապստամբների առաջնորդ Բրյունսվիյկայի հայրենի գյուղը՝ Մոյվանը, որը բնակեցված էր մարոններով։ Զինվորականները տեղեկություն են ստացել, որ Բրյունսվիյկը գտնվում է գյուղում։ Ռոննի Բրյունսվիյկին և նրա զինյալներին չգտնելով՝ զինվորականները սկսել են խոշտանգել տեղի բնակիչներին, իսկ հետո տարբեր տվյալներով գնդակահարել 39-50 մարդու, այդ թվում՝ կանանց և երեխաների։ Քանի որ զինվորները չեն կարողացել գտնել Բրյունսվիյկային, նրանք այրել են նրա տունը և շատ խաղաղ բնակիչների տներ։

## Հետևանքներ
Մոյվանում զանգվածային սպանությունը անտառային նեգրերի զանգվածային փախուստ է առաջացրել (մոտ 5 հազար մարդ) դեպի հարևան Ֆրանսիական Գվիանա, որտեղ նրանք ապրել են փախստականների ճամբարներում մինչև 90-ականների սկիզբը և միայն հետո են վերադարձել հայրենիք։

Սուրինամում ստեղծվել է «Moiwana’86» ոչ կառավարական իրավապաշտպան կազմակերպությունը, որի գործունեությունը նվիրված էր Սուրինամում մարդու իրավունքների պաշտպանությանը։ Այդ կազմակերպության պահանջով 2005 թվականի օգոստոսի 15-ին Մարդու իրավունքների միջամերիկյան դատարանը Սուրինամի կառավարությանը դատապարտեց այդ միջադեպի համար։ 2006 թվականի հուլիսի 15-ին այն Սուրինամի այն ժամանակվա նախագահ Ռոնալդ Վենետիանան պետության անունից ներողություն է խնդրել այդ ողբերգությունից տուժածներից։ Ներկայումս կոտորածի մասնակիցները օրենքով չեն հետապնդվում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Frans van der Beek: Ronnie Brunswijk, Dagboek van een verzetsstrijder, Uitg. Centerboek, Weesp 1987. ISBN 9050870236
* Vries, E. de, (2005) Suriname na de binnenlandse oorlog, Amsterdam: KIT Publishers, ISBN 90-6832-499-3

Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն
Զե Էլիաս

**Զե Էլիաս** (լրիվ անունը՝ **Ժոզե Էլիաս Մոէդիմ Ժունիոր**, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Կրտսեր եղբայրը՝ Ռուբինյոն, նույնպես ֆուտբոլիստ է (դարպասապահ) և իր կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է իտալիական ակումբներում։

## Կենսագրություն
Զե Էլիասը եղել է ամենաերիտասարդ խաղացողներից մեկը  «Կորինթիանս» ակումբում, ինչը մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել եվրոպական ակումբների մոտ, որոնցից էր ՊՍՎ Էյնդհովենը։ 1996 թվականին տեղափոխվել է գերմանական «Բայեր», որից հետո խաղացել է իտալական՝ «Ինտեր», «Բոլոնիա», «Ջենոա», հունական՝ «Օլիմպիակոս» (առաջնությունում երեք անընդմեջ հաղթանակ) ակումբներում։

2004 թվականին վերադարձել է Բրազիլիա, որտեղ խաղացել է «Սանթոս»-ում, 2006 թվականի հուլիսին 2 տարվա պայմանագիր է կնքել Դոնեցկի «Մետալուրգ»-ի հետ, որի կազմում չի մասնակցել որևիցէ հանդիպման։

2006 թվականին հանդես է եկել «Գուարան» և Կիպրոսի «Օմոնիա» ակումբներում, ավելի ուշ՝ բրազիլական «Լոնդրինա» ակումբում։ 2008 թվականի մարտին նա ավարտել է կարիերան որպես խաղացող  և ստանձնել է ֆուտբոլային գործակալի դերը «Ինտեր»-ում։ Այնուամենայնիվ, հունիսին Էլիասը պայմանագիր է կնքել ավստրիական լիգայի «Ալտահ» ակումբի հետ։

Միջազգային հարթակում Էլիասը 1996 թվականին Բրազիլիայի հավաքականը ներկայացրել է ամառային Օլիմպիական խաղերում, որի արդունքներով նվաճել է բրոնզե մեդալ։

## Ձեռքբերումներ
* Լիգա Պաուլիտա (1995)
* Բրազիլիայի ֆուտբոլի գավաթ (1995)
* ՈՒԵՖԱ-ի գավաթ (1997/98)
* Հունաստանի առաջնություն 2000/01, 2001/02, 2002/03
* Բրազիլիայի առաջնություն (2004)
* Ամառային օլիմպական խաղեր՝ բրոնզե մեդալ (1996)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գուարանիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սանտոսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Պետրոս I-ի զվարճական բանակ

thumb|270px|Զվարճական բանակի զինվորական վարժությունները

**Պետրոս I-ի զվարճական բանակ** (), ի սկզբանե կոչվել է *Պետրավսկի պոլկ* (, թարգմանաբար՝ *Պետրոսի գունդ*), այն կազմված էր երիտասարդ Պետրոս I-ի մանկության խաղընկերներից, ազնվականների զավակներից և իր հայր Ալեքսեյի պալատի սպասավորներից։

## Պատմություն
1682 թվականին, երբ Պետրոսը իր մոր՝ Նատալյա Նարիշկինայի հետ միասին բնակվում էր ազնվականների համար նախատեսված Պրեոբրաժենսկոյեում, Պետրոսը հետզհետե կազմավորում է «փոքրերից կազմված բանակ», որպեսզի ուսումնասիրի ժամանակակից ռազմական արվեստ։ Բացի իր ընկեր երեխաներից, բանակ են «զորակոչվել» նաև ծառաներ և վասալներ, որոնցից զինվորական համազգեստն առաջինը հագել է 25-ամյա Սերգեյ Բուխվոստովը, որն անվանվել է «առաջին ռուս զինվորը»։ Ի սկզբանե կազմավորվել է 100 ու-զվարճական ուժեղ զինվորներից բաղկացած *Ռմբակոծիչների միությունը*։

Տղա երեխաները պատերազմներ էին խաղում, սակայն քանի որ նրանք մեծանում էին, նրանց խաղերը դառնում էին ավելի բարդ և իրատեսական։ Կազմավորվել է ռազմական խորհուրդ, օտարերկրացիներից հավաքագրվել են ռազմական հրահանգիչներ, որոնք ի վերջո դարձել են Զվարճական բանակի մշտական սպայական կորպուսի մաս։ Մինչև 1685 թվականը զինվորների թիվը հասել է 300-ի, որոնք տեղակայվել էին Պրեոբրաժենսկոյեի մոտ հատուկ կառուցված զորանոցներում, սակայն քանի որ նրանց թիվը գնալով մեծանում էր ևս մեկ զորանոց կառուցվել է հարևան գյուղում՝ Սեմյոնովսկոյեում։ Հետագայում զորքերին միացան նաև ստրելեց-կամավորներ։ 1687 թվականին զվարճական բանակը կազմված էր երկու վաշտերից՝ *Պրեոբրաժենսկի* և *Սեմյոնովսկի*։ Այս ժամանակաշրջանում երկու վաշտերը ներառում էին ինչպես հրետանային, այնպես էլ հեծելազորային զինատեսակներ։

1689 թվականին տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման փորձի ժամանակ, որը ձեռնարկվել էր խնամակալ Սոֆյա Ալեքսեևնայի կողմից, Զվարճական բանակը երիտասարդ Պետրոսին սատարող ջոկատների կազմի մաս էր կազմում․ նրան աջակցում էին նաև *[[Ստրելցներ|Ստրելեցներ]]ի* մեծամասնությունն ու ռուսական ազնվականության առաջատար ներկայացուցիչները։

Վաշտերն ընդլայնվել են և 1695 թվականի ապրիլի 25-ին պաշտոնապես դարձել գվարդիայի Պրեոբրաժենյան և Սեմյոնովյան գնդերը։ Այդ գնդերը դարձել են Ռուսական կայսերական գվարդիայի հիմքը։ Ինչքան Պետրոսը մեծանում էր, այնքան գնդերը դառնում էին ավելի լավը։ Պետրոսը անձամբ մասնակցում էր բանակային կյանքին՝ ունենալով ռմբարկուի կոչում և բարձրանալով մինչև գնդապետի կոչում։

## Տես նաև
*Պետրոս I

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*P. Dirin Потешные полки Петра Великого  

Կատեգորիա:Հետևազոր
Կատեգորիա:Պետրոս I
Կատեգորիա:Ռազմագիտություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռազմական պատմություն
Այգար Կալվիտիս

**Այգար Կալվիտիս** (, ), լատվիացի քաղաքական գործիչ, Լատվիայի վարչապետ (2004-2007), Լատվիայի գյուղատնտեսության նախարար (1999-2000) և Լատվիայի էկոնոմիկայի նախարար (2000-2002), Latvijas Gāze-ի խորհրդի նախագահ (2015 թվականից), Լատվիայի հոկեյի ֆեդերացիայի նախագահ (2016 թվականից)։

## Կենսագրություն
1980-ական թվականներին ժամկետային ծառայություն է անցել ԽՍՀՄ ռազմածովային ուժերում։

Ավարտել է Լատվիայի գյուղատնտեսական համալսարանը (1992) «տնտեսագիտություն» մասնագիտությամբ։

1992-1998 թվականներին աշխատել է որպես մենեջեր գյուղատնտեսության հետ կապված տարբեր ոլորտներում։

1997 թվականին դարձել Է Ժողովրդական կուսակցության *(Tautas Partija*) հիմնադիրներից մեկը։

1998 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է երկրի Խորհրդարանի պատգամավոր։

1999-2000 թվականներին եղել է գյուղատնտեսության նախարար։

2000-2002 թվականներին՝ էկոնոմիկայի նախարար։

2002 թվականին վերընտրվել Է խորհրդարանի պատգամավոր և գլխավորել Ժողովրդական կուսակցության խորհրդարանական խմբակցությունը։

2004 թվականի նոյեմբերի 24-ին Լատվիայի նախագահ Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգան Այգար Կալվիտիսին հանձնարարել է ստեղծել նոր կառավարություն, իսկ 2004 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Լատվիայի խորհրդարանը հաստատել է Կալվիտիսի կողմից ձևավորված կառավարությունը։ Խորհրդարանի այս կազմի աշխատանքի ընթացքում նա արդեն երրորդ վարչապետն էր։ 1991 թվականին Լատվիայի անկախության վերականգնումից հետո Այգար Կալվիտիսը գլխավորել է թվով 11-րդ կառավարությունը։

2006 թվականի ընտրություններից հետո Այգար Կալվիտիսը գլխավորեց կառավարության նոր կազմը։

2007 թվականի նոյեմբերի 7-ին հայտարարել է առաջիկա հրաժարականի մասին։ Վարչապետի պարտականությունները կատարել է մինչև նոր կառավարության հաստատումը՝ դեկտեմբերի 20-ը։

2009 թվականին հեռացել է քաղաքականությունից։

2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Լատվիայի հոկեյի ֆեդերացիայի նախկին վարչության հրաժարականից հետո Կիրով Լիպմանի գլխավորությամբ ընտրվեց ֆեդերացիայի նոր նախագահ։

Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։

## Ծանոթագրություններ
Սասումատա

thumb|Ցուկուբո, սոդեգարամի, '''սասումատա'''
thumb|Սասումատա, սոդեգարամի, երկու նագինատի, նագամակի

**Սասումատա** (), ճապոնական մարտական եղանաձև բռնակ, ինչպես նաև հրդեհաշիջման գործիք։

Բաղկացած է եղանաձև, տափակացված ծայրից և բռնակից, որոնք ամրացված են փայտե բազկին։ Հաճախ մետաղով պատված բազկի երկարությունը հասնում է մինչև 2 մետրի։

## Պատմություն
Չնայած որոշ աղբյուրներ սասումատայի հայտնվելը վերագրում են Մուրոմատիի ժամանակաշրջանին, շատ աղբյուրներ նշում են, որ դրանք կիրառվել են էդոյի ժամանակաշրջանում, երբ սամուրայները սկսեցին պատասխանատվություն կրել իրավապահ գործողությունների համար։ Այդ ընթացքում ոչ մահացու զենքի բազմաթիվ տեսակներ սկսեցին կիրառվել հանցագործներին ձերբակալելու համար ինչպես ոստիկանների ՝ սամուրայների, այնպես էլ հասարակ մարդկանց կողմից։

Սոդեգարները և ցուկուբո սասումատաները ոստիկանությունը կիրառել է հանցագործներին ձերբակալելու համար։ Այս զենքով փորձում էին բռնել հանցագործի զենքը, խոցել նրա ոտքը, վիզը, հոդերը, կամ բռնել հագուստի մի մասը և պահել նրան՝  մինչև մնացած ոստիկաները կբռնեին և կկապեին հանցագործին։ Փայտե բազկի վրա հաճախ ամրացնում էին սեպեր, որպեսզի հակառակորդը չկարողանար բռնել այն։

## Հրդեհաշիջում
Գոյություն ուներ մի տարբերակ, որի համաձայն գործիքը նախատեսված է հրդեհաշիջման համար, դրանք հայտնի են որպես *չոկոյակուսան*, *րինկակու*, *տեցուբաշիրա*, կամ *տոկիգամա*։ Նմանատիպ սասումատաները  Չինաստանում հայտնի են «*չանք ջիաո քիան»*,  և երբեմն «*չա գան»* կամ «*հուո չա»* անվամբ։ Սասումատայի նման գործիքներն օգտագործվում էին հրշեջների կողմից՝ այրվող շենքերի ապամոնտաժման և աստիճանների բարձրացման համար։

## Մեր օրեր
Սասումատաները մինչ օրս ժամանակ առ ժամանակ Ճապոնիայում կիրառվում են ինչպես ոստիկանության, այնպես էլ անհատների կողմից, որպես ինքնապաշտպանության անհատական գործիք։ Ժամանակակից սասումատայի նմուշները չունեն շեղբեր կամ սեպեր և սովորաբար պատրաստվում են ալյումինից։ Մարքեթինգը սասումատաները ներկայացնում է որպես պատասխան դպրոցի վրա հարձակումների հետ կապված վախերին։ Բռնի ներխուժումների մասին հաղորդագրությունների աճը ստիպեց ճապոնական շատ դպրոցների պահել սասումատաներ, որպեսզի ուսուցիչները հարձակման դեպքում կարողանան պաշտպանել իրենց և աշակերտներին, և մինչև իշխանությունների ժամանումը ձերբակալեն պոտենցիալ սպառնալիք  հանդիսացողին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sasumata.JPG|Էդոյի դարաշրջանի սասումատա, որը նախատեսված էր հանցագործներին բռնելու և ամբոխը զսպելու համար
Պատկեր:Sasumata1.JPG|Էդոյի դարաշրջանի սասումատա
Պատկեր:Japanese_non-lethal_police_weapon.jpg| Ժամանակակից սասումատա


## Գրականություն
* Cunningham, Don. *Taiho-jutsu:Law and Order in the Age of the Samurai*. Boston; Rutland, Vermont; Tokyo: Tuttle Publishing, 2004.
* 神之田常盛. *剣術神道霞流*. 萩原印刷株式会社, 2003.
* Mol, Serge. *Classic Weaponry of Japan: Special Weapons and Tactics of the Martial Arts*. Tokyo; New York; London: Kodansha International, 2003.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճապոնական զենքեր
Կատեգորիա:Հանցագործության կանխում
Կատեգորիա:Անհատական ինքնապաշտպանություն
Ալեքսանդր Դովբնյա (ֆուտբոլիստ, 1996)

**Ալեքսանդր Եվգենևիչ Դովբնյա** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, Տուլայի «Արսենալ» ակումբի ֆուտբոլիստ, հայտարարված է նաև «Քիմիկ-Արսենալ» ֆարմ-ակումբի ֆուտբոլիստ։ 2013 թվականի Եվրոպայի մինչև 17 տարեկանների առաջնության չեմպիոն։

## Կենսագրություն
### Ակումբային կարիերա
Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» ակումբի սան է։ Առաջին մարզիչը Ալեքսանդր Ալեքսանդովիչ Խարիտոնովն է։ 2013-2016 թվականներին Ռուսաստանի երիտասարդական առաջնությունում հանդես է եկել «Լոկոմոտիվի» երկրորդ կազմում՝ անցկացնելով 52 հանդիպում և դառնալով 1 գոլի հեղինակ։ 2016 թվականի սեպտեմբերին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է Կիպրոսի առաջին դիվիզիոնի Ախնայի «Էթնիկոս» ակումբ։ 2018 թվականի հունվարի 31-ին մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել Կիպրոսի «Պաֆոս» ակումբի հետ։ 2019 թվականի հուլիսն տեղափոխվել է Տուլայի «Արսենալ»։ 2020 թվականի հունվարին տեղափոխվել է Վոլգոգրադի «Ռոտոր»։ 2020 թվականի հունիսին ավարտվել է վարձավճարի ժամկետը։

### Կարիերան հավաքականում
Դուրս է եկել Եվրոպայի 2013 թվականի 17 տարեկանից բարձր պատանեկան առաջնության եզրափակիչ։ Ընդհանուր մրցաշարի արդյունքներով Ռուսաստանի հավաքականը դարձել է չեմպիոն։

2017-2018 թվականներին ընդգրկվել է Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի կազմում, որտեղ նորամուտը կատարել է մարտի 24-ին Ռումինիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում (5։ 1)։

## Ձեռքբերումներ
; «Լոկոմոտիվ» (Մոսկվա)
* Ռուսաստանի երիտասարդական առաջնության հաղթող - 2015/16
; Ռուսաստան (մինչև 17)
* Եվրոպայի առաջնության (մինչև 17 տարեկան) հաղթող - 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը «Լոկոմոտիվ» (Մոսկվա) ՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Թոմաս Հարդվիք

**Թոմաս Հարդվիք** (, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Ջորջիայի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ (1898-1902), ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի  10-րդ շրջանի անդամ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ, Ջորջիա նահանգի սենատոր (1914-1919) և Ջորջիայի նահանգապետ (1921-1923)։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Ավարտել է Մերսերի համալսարանը 1892 թվականին՝ արվեստի բակալավրի աստիճանով, Ջորջիայի համալսարանից դոկտորի աստիճան է ստացել 1893 թվականին։

### Քաղաքական գործունեություն
Թոմաս Հարդվիքը եղել է Վաշինգտոն շրջանի դատախազ՝ 1895-1897 թվականներին։ 1898 թվականին ընտրվել Է Ջորջիայի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ։

#### Գործունեություն սենատորի պաշտոնում
1914-1919 թվականներին Հարդվիքը Ջորջիան ներկայացրել է ԱՄՆ Սենատում։ Որպես սենատոր՝ նա դարձել է ներգաղթի մասին 1918 թվականի օրենքի համահեղինակը, որն ընդունվել է նույն թվականի հոկտեմբերին։ Նոր օրենքը թույլ է տվել արտաքսել անարխիստական կազմակերպությանը պատկանող կամ անարխիստական գրականություն տարածող ցանկացած քաղաքացու։

1919 թվականի ապրիլի 29-ին սենատոր Հարդվիքը դարձել է անարխիստների կողմնակից Լուիջի Գալեանիի  կողմից կատարված մահափորձի զոհ։ Նրանք Հարդվիքին ծուղակ-ռումբ են ուղարկել Ջորջիայի իր նստավայր։ Ռումբը պայթել է, երբ աղախինը փորձել է բացել փաթեթը՝ կտրելով նրա ձեռքը։ Պայթյունից ծանր տուժել է սենատորի կինը։

#### Գործունեությունը մարզպետի պաշտոնում
Թոմաս Հարդվիքը Ջորջիայի նահանգապետն էր 1921-1923 թվականներին։ Նրա պաշտոնը ղեկավարման տարիներին հիշվել է Ռեբեկա Ֆելթոնին Ջորջիայից սենատոր նշանակելու պատմական որոշմամբ, ինչի հետևանքով նա դարձել է առաջին կին սենատորը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ