Որոտ թռչուն

**Որոտ թռչուն** (), առասպելական արարած հյուսիսամերիկյան հնդկացիների դիցաբանության մեջ, որն ունեցել է գերբնական ուժ: Առավել հաճախ պատկերվել և երկրպագվել է Խաղաղ օվկիանոսի ափի հնդկացիների կողմից, սակայն այն նաև տարբեր ձևերով հանդիպել է ամերիկյան հարավ-արևմուտքում և Մեծ հարթավայրերում: Նաև որոտ թռչունները երկրպագվել են հարավարևելյան արարողակարգային համալիրի հնագույն պաշտամունքի մեջ։

«Որոտ թռչուն» անվանումը եկել է այն համոզմունքից, որ այս թռչնի հսկա թևերը կարողացել են քամի բարձրացնել և որոտ առաջացնել: Լակոտայի լեզվով թռչունը կոչվել է *Wakįyą՝ kįyą* (*թևավոր*) և *wakhą* (*սուրբ*): Նուտկա լեզվով թռչունը կոչվել է *Kw-Uhnx-Wa*, իսկ օջիբվե լեզվով՝ *animikii* կամ *binesi* (վերջին բառը վերաբերել է միայն խոշոր որոտ թռչուններին):

## Ալգոնկինների մոտ
[մինի|Նախապատմական ժայռապատկեր ավազաքարե պատին, որը պատկերում է որոտ թռչունին, [Վիսկոնսին նահանգ]]
Որոտ թռչնի առասպելը տարածված էր Արևելյան Կանադայի և ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում գտնվող ալգոնկյան ժողովուրդների, ինչպես նաև Մեծ Լճերը շրջապատող իրոկեզյան տարածքներում։ Ալգոնկինյան դիցաբանության մեջ որոտ թռչունը ղեկավարել է վերին աշխարհը, մինչդեռ անդրշիրիմյան աշխարհում իշխել է ստորջրյա պանտերան կամ եղջյուրավոր օձը: Որոտ թռչունը թևերի շարժումով կարողացել է որոտ արձակել, ինչպես նաև կայծակներ առաջացնել, որոնք նա անդրաշխարհից եկած թշնամիների վրա է նետել։ Ալգոնկինյան մշակույթում որոտ թռչունները պատկերվել են թևերը բացած և գլուխը դեպի առաջ՝ այդպիսով առաջացնելով X-աձև տեսք:

### Օջիբվե
Օջիբվե առասպելի վարկածն ասում է, որ որոտ թռչուններին ստեղել է Նանաբոժո աստվածությունը՝ ստորջրյա ոգիների դեմ պայքարելու համար: Նրանք կարողացել են նաև պատժել այն մարդկանց, որոնք խախտել են բարոյական կանոնները: Որոտ թռչունները գարնանը թռել են այլ թռչունների հետ և կարողացել են վերադռնալ աշխարհի ցանկացած կետից: Ստորջրյա ոգիների համար ամենավտանգավոր սեզոնի ավարտից հետո՝ աշնանը, նրանք չվել են հարավ։

### Մենոմինի
Հյուսիսային Վիսկոնսինի մենոմինի ցեղի լեգենդները պատմել են մեծ լեռան մասին, որը լողացել է արևմտյան երկնքում, և դրա վրա բնակվել են որոտ թռչունները: Նրանք կառավարել են անձրևը և կարկուտը, զսպել են մեծ եղջյուրավոր օձերին և թույլ չեն տվել նրանց գրավել երկիրը և ոչնչացնել մարդկությանը։ Հանդիսացել են «Մեծ արևի» սուրհանդակները։

## Գիտական բացատրություն
Ամերիկացի գիտության պատմաբան և բանահավաք Ադրիեն Մայորը, ինչպես նաև բրիտանացի պատմաբան Թոմ Հոլանդը ենթադրել են, որ որոտ թռչունների մասին հնդկացիների համոզմունքները կարող են հիմնված լինել պտերոզավրերի բրածո մնացորդների վրա, որոնք նրանք հայտնաբերել են։ Չնայած նմանություններին, մայրցամաքի տարբեր ցեղային խմբերում թռչունների արտաքին տեսքի ընդհանուր տարրերը տարբերվել են նախապատմական թռչող սողունների ենթադրյալ կառուցվածքից և ավելի շատ նման են եղել գիշատիչ թռչունների, ինչպիսիք են արծիվները: Փետուրի առկայությունը, ինչպես նաև գլխի բոլորովին այլ ձևը, բացառությամբ Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիս-արևմուտքի որոշ պատկերների, նույնպես խոսել են այս տեսության դեմ:

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ումիստա մշակութային կենտրոն
* Էդվարդ Կուրտիսի Kwan’wala «Որոտ թռչունի պարը»
* Coast Salish Spindle Whorl — Thunderbird Spindle Whorl.
* Որոտ թռչունի պատկերը

Կատեգորիա:Դիցաբանական էակներ
Կատեգորիա:Դիցաբանական թռչուններ
Կատեգորիա:Դիցաբանական կենդանիներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ մշակույթում և արվեստում
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսամերիկյան հնդկացիներ
Կատեգորիա:Հնդկացիների մշակույթ
Կատեգորիա:Պարսկական դիցաբանություն