Ջենիֆեր Դուդնա

**Ջենիֆեր Էնն Դուդնա** (, ), ամերիկացի կենսաքիմիկոս և գենետիկ, գենոմիկայի հետազոտող, «CRISPR-Cas9» գենոմի փոփոխման տեխնոլոգիայի ստեղծողներից մեկը։ Աշխատությունները հիմնականում նվիրված են կառուցվածքային կենսաբանության և կենսաքիմիայի ոլորտներում։ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (2020, Էմանուել Շարպանտիեի հետ համատեղ)՝ գենոմի փոփոխման մեթոդի մշակման համար։

Հայտնի է դարձել որպես ՌՆԹ-ինտերֆերենցիայի հետազոտող և «CRISPR» գենոմի փոփոխման տեխնիկայի հայտնաբերիչ։ 2012 թվականին Դուդնան և Էմանուել Շարպանտիեն դարձել են առաջիններն, ովքեր առաջարկել են, որ «CRISPR/Cas9» մեխանիզմը կարող է օգտագործվել գեների ծրագրավորված խմբագրման համար, ինչը գնահատվում է որպես կենսաբանության պատմության մեջ ամենանշանակալի հայտնագործություններից մեկը։

Փիլիսոփայության դոկտոր (1989), Բերքլիի կալիֆոռնյան համալսարանի պրոֆեսոր, Հովարդ Հյուզի բժշկական ինտիտուտի հետազոտող (1997 թվականից), ԱՄՆ գիտությունների (2002) և բժշկական (2010) ակադեմիաների անդամ, Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանցի անդամ (2016)։

## Կենսագրություն
Երբ նա յոթ տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Հավայան կղզիներ, որտեղ նրա հայրն սկսել է անգլերեն գրականություն դասավանդել Հավայան համալսարանում, իսկ մայրը՝ տեղական քոլեջում։

Կապուտաչյա Ջենիֆերն իրեն օտար էր զգում այնտեղի երեխաների մեծ մասի շրջանում, որոնք ունեին պոլինեզիական և ասիական ծագում, և հաճախ «փախչում» էր գրքեր կարդալու, կամ էլ ուսումնասիրում էր կղզու կտրատված հրաբխային լանդշաֆտը, լողափերը և փարթամ բուսականությունը։

Ավարտել է Պոմոնական քոլեջը (քիմիայի բակալավր, 1985)։ 1989 թվականին ստացել է կենսաքիմիայի գծով փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան Հարվարդի բժշկական դպրոցում՝ Ջեք Շոստակի ղեկավարությամբ, որը հետագայում արժանացել է 2009 թվականի Նոբելյան մրցանակի։ Նրա դոկտորական ուսումնասիրությունները վերաբերում են ՌՆԹ-ին։

2002 թվականից աշխատում է Բերքլիի կալիֆոռնյան համալսարանում, որտեղ այժմ քիմիայի և մոլեկուլային ու բջջային կենսաբանության պրոֆեսոր է։

Արվեստի և գիտության ամերիկյան ակադեմիայի անդամ է (2003), «National Academy of Inventors»-ի (2014) և Քաղցկեղի հետազոտությունների ամերիկյան ասոցիացիայի ակադեմիայի (*AACR Academy*, 2017) գործող անդամ է (ֆելոու)։

Ավելի քան 200 գիտական աշխատանքների հեղինակ է։

Ամուսինը՝ Ջեյմի Քեյթը, Բերքլիի կալիֆոռնյան համալսարանի պրոֆեսոր է։ Որդին՝ Էնդրյու Դուդնա-Քեյթը (ծնված 2002 թվականին), «հետաքրքրված է համակարգիչներով և մաթեմատիկայով»։

## Մրցանակներ և պարգևներ

* 1996՝ *Beckman Young Investigators Award*
* 1999՝ Ուիլյամ Բեյքերի մրցանակ՝ հետազոտության մեջ նախաձեռնությունների համար
* 2000՝ Ալան Ուոթերմանի մրցանակ
* 2001՝ *Eli Lilly Award in Biological Chemistry*
* 2013՝ *Mildred Cohn Award in Biological Chemistry, ASBMB* (առաջին մրցանակակիր)
* 2014՝ Փոլ Յանսենի մրցանակ՝ կենսաբժշկական հետազոտության համար
* 2014՝ *Lurie Prize in Biomedical Sciences*
* 2014՝ *Gabbay Award*
* 2015՝ Բժշկության ոլորտում առաջնամուտի մրցանակ
* 2015՝ Գրուբերի մրցանակ
* 2015՝ Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ
* 2015՝ Մեսրիի մրցանակ
* 2015՝ Քիմիայի *Thomson Reuters Citation Laureate* մրցանակ
* 2015՝ Ընդգրկվել է «Time 100» ցանկում
* 2016՝ Լ՛որեալ-ՅՈՒՆԵՍԿՕ
* 2016՝ Փաուլ Էրլիխի և Լյուդվիգ Դարմշտադտերի մրցանակ
* 2016՝ Գայրդների միջազգային մրցանակ
* 2016՝ Ուորեն Ալփերթի հիմնադրամի մրցանակ
* 2016՝ Հեյնեկենի մրցանակ
* 2016՝ Դիքսոնի մրցանակ (բժշկություն)
* 2016՝ Թանի մրցանակ
* 2016՝ «Նակասոնեի մրցանակ՝ HFSP» (Էմանուել Շարպանտիեի հետ համատեղ)
* 2016՝ *BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award*
* 2016՝ Ֆիլադելֆիայի Ջոն Սքոթի մեդալ
* 2016՝ Kavli Lecturer, CSSP
* 2017՝ Ճապոնիայի մրցանակ
* 2017՝ Ֆ․ Ա․ Քոթոնի մեդալ
* 2017՝ Օլբանիի բժշկական կենտրոնի մրցանակ
* 2017՝ Դիքսոնի մրցանակ (գիտություն)
* 2017՝ «Carl Sagan Prize for Science Popularization»
* 2018՝ Լոնդոնի թագավորական ընկերության Քրունիանական լեկցիա
* 2018՝ Քիմիական գիտությունների գծով ԱՄՆ ԳԱԱ մրցանակ
* 2018՝ *Fiat Lux Faculty Award, Cal Alumni Association*
* 2018՝ Քավլիի հիմնադրամի համանուն մրցանակ (Էմանուել Շարպանտիեի և Վիրգինյուս Շիկշնիսի հետ համատեղ)
* 2018՝ *Pearl Meister Greengard Prize*, Ռոքֆելլերի համալսարան
* 2018՝ Lila Gruber Memorial Cancer Research Award, Մաշկաբանության ամերիկյան ակադեմիա
* 2018՝ Քաղցկեղի ամերիկյան հասարակության Պատվո մեդալ
* 2018՝ Հարվիի մրցանակ
* 2019՝ *Lui Che Woo Prize*
* 2019՝ Նիրենբերգի մրցանակ, «Scripps Institution of Oceanography»
* 2020՝ բժշկության ոլորտում Վոլֆի մրցանակ
* 2020՝ Գուգենհայմի կրթաթոշակ
* 2020՝ *Vanderbilt Prize in Biomedical Science*
* 2020՝ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ

Եյլի (2016) և Հոնկոնգի (2017) համալսարանների պատվավոր դոկտոր է։

Jennifer Doudna - 26931829655.jpg|
Dr. Jennifer A. Doudna 2015.jpg|
Jennifer Doudna.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դուդնան «What is Biotechnology» կայքում

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ