open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դեյր-էլ-Զորի մարզ

**Դեյր-էլ-Զոր**, (), մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևելքում։ Ունի 33 060 կմ² տարածք և 1 239 000 բնակչություն (2011 թ.)։ Հյուսիս-արևելքից սահմանակից է Ալ-Հասաքայի, հյուսիս-արևմուտքում Ալ-Ռակկայի, հարավ-արևմուտքում Հոմսի մարզերին, արևելքում և հարավ-արևելքում Իրաքին։ Հյուսիս-արևմուտքից մինչև հարավ-արևելք մարզի տարածքով հոսում է Եփրատը՝ Սիրիայի ամենախոշոր ջրային աղբյուրը։

Վարչական կենտրոնն է Դեյր-էլ-Զոր քաղաքը։ 2010 թվականին այն հռչակվել է Արմավիրի քույր քաղաք։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 492 434 բնակչություն։ Հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է՝ ուղտաբուծություն, խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ։ Մերձավոր Արևելքի ամենաերկար գետի՝ Եփրատի ափին գտնվելու շնորհիվ բնակչությունը կարողանում է զբաղվել ոռոգովի երկրագործությամբ։

## Վարչական բաժանում
Դեյր-էլ-Զորի մարզը բաժանվում է 3 գավառների՝
* Աբու Քամալի (), կենտրոն՝ Աբու Քամալ, բնակչություն՝ 265 142 մարդ, 4 շրջան
* Ալ-Մայադինի (), կենտրոն՝ ալ-Մայադին, բնակչություն՝ 247 171 մարդ, 3 շրջան
* Դեյր-էլ-Զորի (), կենտրոն՝ Դեյր-էլ-Զոր, բնակչություն՝ 492 434 մարդ, 7 շրջան

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեյր-էլ-Զորի մարզ
Կատեգորիա:Վերին Միջագետք
Ստեֆան Դեմիյի

**Ստեֆան Դեմիյի** (, ), Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Ընտրվել է Սոմ դեպարտամենտի 5-րդ ընտրական օկրուգից։ «Ժողովրդավարների և անկախների միություն» կուսակցության անդամ է։

## Զբաղեցրած ընտրովի պաշտոները
*մինչեւ 19/03/1989 Ալբերի քաղաքապետ
*1992-1993 - Պիկարդիայի մարզային խորհրդի անդամ
*1993-1998 - Պիկարդիայի տարածաշրջանային խորհրդի փոխնախագահ
*1998-2002 - Պիկարդիայի մարզային խորհրդի անդամ
*16.06.2002-ից - Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական էջը Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի կայքում

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Էնիևիլ

**Էնիևիլ** (), կոմունա Սոմ գավառում Պիկարդիա մարզում՝ հյուսիսային Ֆրանսիայում։

## Բնակչություն

## Տես նաև
*Ֆրանսիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

*INSEE

## Արտաքին հղումներ
*Էնիևիլ վարչական քարտեզ 
*Էնիևիլ քարտեզը www.mapquest.com կայքում։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կշեռք (կոմպոզիցիա)

**Կշեռք**, զարդանախշերով կոմպոզիցիա՝ կառուցված միակտոր փայտից, մարդու փայտյա կիսանդրիներից և շղթաներից։ Կշեռքի վերևում փայտե արծիվն է, որը կտուցով պահում է կշեռքի նժարների շղթաները։ Կշեռքը խորհրդանշում է մարդկային խելքի չափանիշը։ Կոմպոզիցիան գտնվում է Լոռու մարզի Լոռի Փամբակի երկրագիտական թանգարանի հավաքածուում։

## Հեղինակ
Կոմպոզիցիայի հեղինակը լոռեցի Գալուստ Միքայելի Չալաբյանն է (Գալո, ծնվել է 1883, Ստեփանավան)։ Աշխատանքը ստեղծվել է 1966 թվականին։

## Պատկերասրահ

LIBRA, composition, GLAM (3).jpg
LIBRA, composition, GLAM (5).JPG
LIBRA, composition, GLAM.jpg
LIBRA, composition, GLAM (1).jpg
LIBRA, composition, GLAM (2).jpg
LIBRA, composition, GLAM (4).jpg


## Տես նաև
* Լոռի Փամբակի երկրագիտական թանգարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռի Փամբակի երկրագիտական թանգարան
Կատեգորիա:Փայտե աշխատանքներ
Բալմե

**Բալմե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 92 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 2 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 61 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0123։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սուրբ Երրորդությունը։ Տոնը Երրորդության օրվան հաջորդող առաջին կիրակի օրն է։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:450
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 431
 bar:1871 from:0 till: 411
 bar:1881 from:0 till: 368
 bar:1901 from:0 till: 276
 bar:1911 from:0 till: 363
 bar:1921 from:0 till: 244
 bar:1931 from:0 till: 266
 bar:1936 from:0 till: 277
 bar:1951 from:0 till: 217
 bar:1961 from:0 till: 153
 bar:1971 from:0 till: 131
 bar:1981 from:0 till: 140
 bar:1991 from:0 till: 98
 bar:2001 from:0 till: 101
PlotData=
 bar:1861 at: 431 fontsize:S text: 431 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 411 fontsize:S text: 411 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 368 fontsize:S text: 368 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 276 fontsize:S text: 276 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 363 fontsize:S text: 363 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 244 fontsize:S text: 244 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 266 fontsize:S text: 266 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 277 fontsize:S text: 277 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 217 fontsize:S text: 217 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 153 fontsize:S text: 153 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 131 fontsize:S text: 131 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 140 fontsize:S text: 140 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 98 fontsize:S text: 98 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 101 fontsize:S text: 101 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 12382902
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.balme.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տոհմածառ (կոմպոզիցիա)

**Տոհմածառ**, նշանավոր հայ գործիչների բարեկամության խորհրդանիշ, որի վրա արված են փորագրություններ, յուղաներկով նկարներ, տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններից մեջբերումներ։ Կազմված է 13 հատվածներից։ Տոհմածառը դրված է փորագիր սեղանի վրա, որի կենտրոնում տեղադրված է շարժվող փորագիր գլան։

Կոմպոզիցիան գտնվում է Լոռու մարզի Լոռի Փամբակի երկրագիտական թանգարանի հավաքածուում։

## Հեղինակ
Կոմպոզիցիայի հեղինակը լոռեցի ինքնուս վարպետ Գալուստ Միքայելի Չալաբյանն է (Գալո, ծնվել է 1883 թվականին, Ստեփանավանում)։ Աշխատանքը ստեղծվել է 1971 թվականին։

## Պատկերասրահ

Tohmatsr, GLAM (1).jpg
Tohmatsr, GLAM (2).jpg
Tohmatsr, GLAM (3).jpg
Tohmatsr, GLAM (4).jpg
Tohmatsr, GLAM (5).jpg
Tohmatsr, GLAM.jpg


## Տես նաև
* Լոռի Փամբակի երկրագիտական թանգարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռի Փամբակի երկրագիտական թանգարան
Կատեգորիա:Լոռու մարզի թանգարաններ
Կատեգորիա:Փայտե աշխատանքներ
Ես Գայանեն եմ Թիֆլիսից (ֆիլմ)

**«Ես Գայանեն եմ Թիֆլիսից»**, 2007 թվականին նկարահանված ֆիլմ։ Ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնում և առաջադրվել է «Հայկական համայնապատկեր» անվանակարգում։

## Սյուժե
Թբիլիսցի նկարչուհի Գայանե Խաչատուրյանը մեր ժամանակակիցն է։ Բայց նրա բոլոր գործերը նկարված են այն կոլորիտով, որով իր հայրենի քաղաքը հայտնի էր նախկինում, երբ դեռ Թիֆլիս էր կոչվում։ Արվեստագետի հիշողությունն ու երևայակայությունը մեզ վերադարձնում են մի քաղաք, որտեղ մարդիկ ոչ թե քայլում էին, այլ ճեմում, մի քաղաք, որ նման էր թատրոնի, երբ փողոցները ողողված էին տոնական ծեսերով։ Ֆիլմը բովանդակում է Գայանե Խաչատուրյանի նվիրական խոհերը, դրվագները պատկերված են հին Թիֆլիսին բնորոշ ոճով ու մեղեդիներով և իհարկե՝ նկարչուհու յուրօրինակ գործերի վառ գույներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր
Բարբանիա

**Բարբանիա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 1.480 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 123 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10070։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում 4-րդ դարում ապրած ու նահատակված սուրբ Ժուլիան Բրիուդեցին (հայտնի է նաև Ժուլիան Օվեռնցի անվանումով)։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1922
 bar:1871 from:0 till: 2146
 bar:1881 from:0 till: 2193
 bar:1901 from:0 till: 1943
 bar:1911 from:0 till: 1918
 bar:1921 from:0 till: 1718
 bar:1931 from:0 till: 1590
 bar:1936 from:0 till: 1537
 bar:1951 from:0 till: 1301
 bar:1961 from:0 till: 1160
 bar:1971 from:0 till: 1181
 bar:1981 from:0 till: 1226
 bar:1991 from:0 till: 1391
 bar:2001 from:0 till: 1479
PlotData=
 bar:1861 at: 1922 fontsize:S text: 1.922 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2146 fontsize:S text: 2.146 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2193 fontsize:S text: 2.193 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1943 fontsize:S text: 1.943 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1918 fontsize:S text: 1.918 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1718 fontsize:S text: 1.718 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1590 fontsize:S text: 1.590 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1537 fontsize:S text: 1.537 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1301 fontsize:S text: 1.301 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1160 fontsize:S text: 1.160 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1181 fontsize:S text: 1.181 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1226 fontsize:S text: 1.226 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1391 fontsize:S text: 1.391 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1479 fontsize:S text: 1.479 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ

* Գլխավոր կայք։ http://www.comunedibarbania.com/ 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comunedibarbania.com/ 
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բարդոնեկիա

**Բարդոնեկիա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 3117 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 24 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 132 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10052։ Հեռախոսային կոդ՝ 0122։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Իպոլիտ Հռոմեացին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 3076
 bar:1871 from:0 till: 3208
 bar:1881 from:0 till: 2800
 bar:1901 from:0 till: 3048
 bar:1911 from:0 till: 3122
 bar:1921 from:0 till: 2808
 bar:1931 from:0 till: 2840
 bar:1936 from:0 till: 2409
 bar:1951 from:0 till: 2429
 bar:1961 from:0 till: 2667
 bar:1971 from:0 till: 3081
 bar:1981 from:0 till: 3308
 bar:1991 from:0 till: 3186
 bar:2001 from:0 till: 3038
PlotData=
 bar:1861 at: 3076 fontsize:S text: 3.076 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 3208 fontsize:S text: 3.208 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2800 fontsize:S text: 2.800 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 3048 fontsize:S text: 3.048 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 3122 fontsize:S text: 3.122 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2808 fontsize:S text: 2.808 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2840 fontsize:S text: 2.840 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2409 fontsize:S text: 2.409 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2429 fontsize:S text: 2.429 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2667 fontsize:S text: 2.667 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3081 fontsize:S text: 3.081 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3308 fontsize:S text: 3.308 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3186 fontsize:S text: 3.186 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3038 fontsize:S text: 3.038 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Էլեկտրոնային հասցե։ info@bardonecchia.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.bardonecchia.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բանկետե

**Բանկետե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 3.427 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 1714 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Հակոբոս առաքյալը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 586
 bar:1871 from:0 till: 584
 bar:1881 from:0 till: 629
 bar:1901 from:0 till: 576
 bar:1911 from:0 till: 479
 bar:1921 from:0 till: 504
 bar:1931 from:0 till: 668
 bar:1936 from:0 till: 601
 bar:1951 from:0 till: 806
 bar:1961 from:0 till: 1231
 bar:1971 from:0 till: 4151
 bar:1981 from:0 till: 4254
 bar:1991 from:0 till: 3784
 bar:2001 from:0 till: 3427
PlotData=
 bar:1861 at: 586 fontsize:S text: 586 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 584 fontsize:S text: 584 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 629 fontsize:S text: 629 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 576 fontsize:S text: 576 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 479 fontsize:S text: 479 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 504 fontsize:S text: 504 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 668 fontsize:S text: 668 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 601 fontsize:S text: 601 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 806 fontsize:S text: 806 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1231 fontsize:S text: 1.231 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4151 fontsize:S text: 4.151 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 4254 fontsize:S text: 4.254 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3784 fontsize:S text: 3.784 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3427 fontsize:S text: 3.427 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0125 611615
* Էլեկտրոնային հասցե։ banchette@reteunitaria.piemonte.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.localport.it/banchette/home/ 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.localport.it/banchette/home/ 
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սիա (այլ կիրառումներ)

**Սիա**, կարող է վերաբերել․

* Սիա (Կիպրոս), գյուղ Կիպրոսում
* Սիա Ֆուրլեր, երգչուհի, երգահան
Աբու Քամալի գավառ

**Աբու Քամալի գավառ** () կամ **Ալ-Բուքամալի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Դեյր-էլ-Զորի մարզի 3 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Աբու Քամալ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 265 142 բնակչություն։ Հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է՝ ուղտաբուծություն, խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ։ Մերձավոր Արևելքի ամենաերկար գետի՝ Եփրատի ափին գտնվելու շնորհիվ բնակչությունը կարողանում է զբաղվել ոռոգովի երկրագործությամբ։

Աբու Քամալի գավառը բաղկացած է 4 շրջաններից՝
* Աբու Քամալի (), կենտրոն՝ քաղաք Աբու Քամալ, բնակչություն՝ 92 031
* Հաջինի (), կենտրոն՝ քաղաք Հաջին, բնակչություն՝ 97 870
* ալ-Ջալաայի (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Ջալաա, բնակչություն՝ 29 255
* ալ-Սուսայի (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Սուսա, բնակչություն՝ 45 986

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աբու Քամալ  

Կատեգորիա:Աբու Քամալի գավառ
Մարտին Ռայլ

**Մարտին Ռայլ** (, ), անգլիացի աստղագետ, 1952 թվականից Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։ Կրթությունն ստացել է Բրեդֆիլդ քոլեջում (Օքսֆորդ)։ 1959 թվականիցից՝ Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են ռադիոաստղագիտությանը։ 1948 թվականին Գ․ Սմիթի հետ Կասիոպեա համաստեղությունում հայտնագործել են մետրային տիրույթի տիեզերական ռադիոճառագայթման հզոր աղբյուր։ Առաջիններից մեկն է արտագալակտիկ ռադիոաստղագիտությունը կիրառել կոսմոլոգիայի բնագավառում։ Հիմնարար նշանակություն ունեն Ռայլի հետազոտությունները գալակտիկաների ռադիոկառուցվածքի վերաբերյալ։ 1971 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամ։ 1974 թվականին Անտոնի Հյուիշ հետ միասին ստացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, որը աստղագիտական հետազոտության համար տրված առաջին Նոբելյան մրցանակն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բրայթոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ալ-Մայադինի գավառ

**Ալ-Մայադինի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Դեյր-էլ-Զորի մարզի 3 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է ալ-Մայադին քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 247 171 բնակչություն։ Հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է՝ ուղտաբուծություն, խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ։ Մերձավոր Արևելքի ամենաերկար գետի՝ Եփրատի ափին գտնվելու շնորհիվ բնակչությունը կարողանում է զբաղվել ոռոգովի երկրագործությամբ։

Ալ-Մայադինի գավառը բաղկացած է 3 շրջաններից՝
* ալ-Մայադինի (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Մայադին, բնակչություն՝ 86 091
* Զիբանի (), կենտրոն՝ քաղաք Զիբան, բնակչություն՝ 65 079
* ալ-Աշարայի (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Աշարա, բնակչություն՝ 96 001

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Մայադինի գավառ
Դեյր-էլ-Զորի գավառ

**Դեյր-էլ-Զորի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Դեյր-էլ-Զորի մարզի 3 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Դեյր-էլ-Զոր քաղաքը։ 2010 թվականին այն հռչակվել է Արմավիրի քույր քաղաք։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 492 434 բնակչություն՝ հիմնականում արաբներ։ Հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է՝ ուղտաբուծություն, խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ։ Մերձավոր Արևելքի ամենաերկար գետի՝ Եփրատի ափին գտնվելու շնորհիվ բնակչությունը կարողանում է զբաղվել ոռոգովի երկրագործությամբ։

Դեյր-էլ-Զորի գավառը բաղկացած է 7 շրջաններից՝ 
* Դեյր-էլ-Զորի շրջան (), կենտրոն՝ քաղաք Դեյր-էլ-Զոր, բնակչություն՝ 239 196
* Ալ-Քասրայի շրջան (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Քասրա, բնակչություն՝ 63 226
* Ալ-Բուսեյրայի շրջան (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Բուսեյրա, բնակչություն՝ 40 236
* Ալ-Մուհասսանի շրջան (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Մուհասսան, բնակչություն՝ 35 113
* Ալ-Թաբնիի շրջան (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Թաբնի, բնակչություն՝ 48 393
* Խաշամի (), կենտրոն՝ քաղաք Խաշամ, բանկչություն՝ 28 718
* Ալ-Սուրի շրջան (), կենտրոն՝ քաղաք ալ-Սուր, բնակչություն՝ 37 552

## Պատկերասրահ

Պատկեր:DuraEuropos-PalmyraGate.jpg|Դուրա Եվրոպոս
Պատկեր:Deir ez-Zour-March8Square front.jpg|Քաղաքի հրապարակ
Պատկեր:Deir-ez-zor334.jpg|Եկեղեցի Դեյր-էլ-Զորում
Պատկեր:Deir-ez-zor333.jpg|Մզկիթ Դեյր էլ-Զորում
Պատկեր:29 00 Deir az Zor.jpg|Կամուրջ Եփրատի վրա
Պատկեր:Der Zor Armenian pilgrims.jpg|Հայ ուխտավորներ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեյր-էլ-Զորի գավառ
Ֆերդինանդ Բրաուն

**Կարլ Ֆերդինանդ Բրաուն** (, ), գերմանացի էլեկտրաճարտարագետ, գյուտարար և ֆիզիկոս։ Մեծ ներդրում է ունեցել ռադիո և հեռուստատեսային տեխնոլոգիայի զարգացման բնագավառում, ստեղծել է առաջին կիսահաղորդիչները։ Գուլիելմո Մարկոնիի հետ կիսել է 1909 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը «անլար հեռագրի ստեղծման գործում իրենց ներդրման» համար, հիմնադրել է Telefunken ընկերությունը։ Կոչվել է «հեռուստատեսության հայր» (Փոլ Գոթլիբ Նիպկովի հետ) և «երբևէ ստեղծված բոլոր կիսահաղորդիչների նախապապ», ինչպես նաև ռադիոհեռագրության հայր (Մարկոնի հետ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* "*[http://www.nobel.se/physics/laureates/1909/braun-bio.html Ferdinand Braun – Biography] *".  Nobel Lectures. Physics 1901-1921, Elsevier Publishing Company, Amsterdam, 1967.
*  Naughton, Russell, "*[https://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/BRAUN_BIO.html Karl Ferdinand Braun, Dr : 1850 - 1918]*".
* "*[https://web.archive.org/web/20060211010305/http://chem.ch.huji.ac.il/~eugeniik/history/braun.htm Karl Ferdinand Braun ]*".  Biographies of Famous Electrochemists and Physicists Contributed to Understanding of Electricity.
* "*[http://www.hars.de/braun/ Karl Ferdinand Braun, 1850-1918]*". (German) (English  translation)
* The Ferdinand-Braun-Institut fuer Hoechstfrequenztechnik Berlin, Germany
* Alfred Thomas Story *[https://books.google.am/books?id=qFMbsXGH8pYC A Story of Wireless Telegraphy]*. D. Appleton and company 1904

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մարբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Բլաքբըրն

[thumb|right|210px|[Բլաքբըրնյան տաճարը։]]
**Բլաքբըրն** (), քաղաք Լանկաշիր կոմսությունում, որը գտնվում է Անգլիայում, Բլաքբըրն գետի Լիդս-Լիվերպուլյան ջրանցքի հարևանությամբ, հանգույցում կա չորս երկաթուղի և շրջակայքում քարածխի հարուստ հանք, Մանչեսթերից հեռու է 38 կմ ըստ ССЗ-ի

## Ստուգաբանություն
Քաղաքի անունը առաջին անգամ հիշատակվել է Blacheborne անվամբ 1086 թ.։ Անվան ծագումը միանշանակ պարզաբանված չէ։ Կա ասված ենթադրություն, որ դա կարող է լինել «bleach» հին անգլերեն բառը, «burn» բառաձևի հետ, «հոսք» իմաստով, հավանաբար, կապված, սպիտակեցման գործընթացի հետ, մաքրում; կարող է լինել, «սուրբ աղբյուր» օգտագործելով նախնադարյան մարդիկ, որոնք եղել են երկաթի դարում։ Բացի այդ, քաղաքի անունը կարող է ունենալ պարզապես «black burn», կամ «սև հոսք» իմաստը։

## Պատմություն
XIX դարում Բլաքբըրնը ներկայացրեց իրեն արագ բազմացող ֆաբրիկաների քաղաք, որի բնակչությունը, 1821 թ.-ին չէր գերազանցում 21 940 մարդը, 1888 թ.-ին հասավ 119&nbsp;039 մարդ, 2006 թվականին՝ 105&nbsp;085 մարդ։

Իր հին ժամանակներում քաղաքը ոչ ճիշտ կառուցվեց, ուներ քաղաքապետարան, հաճելի այգի, մահուդի պատկերասրահ, բորսա, 14 եկեղեցի, լատիներենի դպրոց հիմնադրված 1567 թ. և մի քանի լանկաստերյան, արհեստի ինստիտուտ, գրադարան և թանգարան։ Արդեն 1650 թվականին հիմնադրվեց կտորեղենի ֆաբրիկան ապահովելով 30000 աշխատատեղ։

## Սպորտ
Քաղաքը հայտնի է իր «Բլաքբըրն Ռովերս» ֆուտբոլային ակումբով, որը հիմնադրվել է 1875 թվականին և տնային խաղերը անց է կացնում «Իվուդ Պարկ»-ում։ Ակումբը երեք անգամ դարձել է Անգլիայի առաջնության հաղթող, վեց անգամ հաղթել է երկրի գավաթը և մեկ անգամ Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ։ Նաև «Ռովերսը» վաղ տարիներին մասնակցել է ՈՒԵՖԱ Գավաթին։

## Քույր-քաղաքներ
*  Պերոննա, Ֆրանսիա
*  Ալթենա, Գերմանիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Էրեն (Սոմ)

**Էրեն** (), կոմունա Սոմ գավառում Պիկարդիա մարզում՝ հյուսիսային Ֆրանսիայում։

## Ժողվրդավարություն

## Վայրեր և հուշարձաններ
* Սուրբ Դենիս եկեղեցին
* Մենաստան (Նոտրե դամ եկեղեցի)
* Դրեուիլ-Համել եկեղեցի, լքված և փլուզման վտանգով

## Քույր քաղաքներ
* Քրիֆտել, Գերմանիա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Dourier_avant_1914_(hameau_de_Airaines).jpg
Պատկեր:Airaines_Tours_de_Luynes_avant_1914.jpg
Պատկեր:Airaines_tours_de_Luynes_1.jpg
Պատկեր:Airaines_Notre-Dame_avant_1914.jpg
Պատկեր:Airaines_Halle.jpg
Պատկեր:Airaines_%C3%A9glise_St-Denis_(clocher_face_Sud)_1.jpg


## Տես նաև
* Ֆրանսիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

**Աղբյուրներ**
* INSEE

## Արտաքին հղումներ
*Էրենի  էջը www.quid.fr կայքում
*Էրեն վարչական քարտեզ
*Էրեն քարտեզը www.mapquest.com կայքում։
*Քաղաքի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Էրեն (այլ կիրառումներ)

**Անձինք**
*Էրեն Կրյուգեր, ամերիկացի սցենարիստ և կինոպրոդյուսեր։
**Բնակավայրեր։**
*Էրեն գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։
*Էրեն, կուման Սոմ դեպարտամենտում Պիկարդիաի երկրամաս հյուսիսային Ֆրանսիա։
**Գետեր։**
*Էրեն, գետ ֆրանսիայում։
Արտաշես Թումանյան

**Արտաշես Սամվելի Թումանյան** (), Հայաստանի պետական գործիչ, դիվանագետ, Իրանում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Կրթություն
* 1966-1971 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետը՝ կիսահաղորդիչ սարքերի էլեկտրոնային տեխնիկայի ինժեների մասնագիտությամբ։
* Սովորել է ասպիրանտուրայում։ Տնտեսական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ

## Աշխատանքային գործունեություն

* 1972-1978 թթ. - Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Կիրովականի մասնաճյուղի բարձրագույն մաթեմատիկայի ամբիոնի դասախոս։
* 1978-1982 թթ. - Կիրովականի էլեկտրոնային հաշվիչ տեխնիկայի գործարանի կոնստրուկտորական բյուրոյի պետ, գլխավոր կոնստրուկտոր։
* 1982-1988 թթ. - Կիրովականի էլեկտրոնային հաշվիչ տեխնիկայի գործարանի կուսակցական կոմիտեի ազատված քարտուղար։
* 2006-2015 թթ. - «Լիսամ» իրավաբանական ծառայություններ ՓԲԸ Տնօրենների խորհրդի նախագահ։

## Քաղաքական գործունեություն
* 1988-1990 թթ. - ՀԿԿ Կիրովականի քաղկոմի կազմակերպական բաժնի վարիչ։
* 1990-1995 թթ. - ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
* 1990-1992 թթ. - ՀՀ Գերագույն խորհրդի ֆինանսավարկային, բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։
* 1992-1995 թթ. - ՀՀ գերագույն խորհրդի նախագահի տեղակալ։
* 1995 թ. հուլիսի 5-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 1-ին գումարման պատգամավոր թիվ 62 ընտրատարածքից։ ՀՀ Ազգային Ժողովի ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Խմբակցություններում և պատգամավորական խմբերում չի ընդգրկվել։
* 1997-1998 թթ. - ՀՀ հարկային տեսչության պետ։
* 1998-1999 թթ. - ՀՀ Նախագահի խորհրդական։
* 1999-2000 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարի առաջին տեղակալ։
* 2000-2006 թթ. - ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար։
* 2015 թ. փետրվարի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Տիրապետում է հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն լեզուներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Երկայնորդ

**Երկայնորդ**, լեռնանցք Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի կենտրոնական մասում, 2674 մ բարձրության վրա, Այրիգետի ձախափնյակում, Ցղունի գյուղից 3,5 կմ հարավ–արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Միքայել Ստամբոլցյան

**Միքայել Գուրգենի Ստամբոլցյան** (1938, փետրվարի 18, Երևան), հայ կինոգետ, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, 1968 թվականին՝ Մոսկվայի Կինեմատոգրաֆիայի պետական ինստիտուտը՝ որպես կինոգետ։ 1968 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ Պետֆիլմաֆոնդում, 1972 թվականից՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի խմբագիր, 1979 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի գիտական աշխատող։ 1991-1997 թվականներին եղել է ՀՀ մշակույթի փոխնախարար։ 1964 թվականից հեղինակել է շուրջ 200 հոդված և աշխատություն հայկական կինոյի մասին։ Տպագրվել է «Էկրան», «Արվեստ», «Ֆիլմ», «Կինո», «Առավոտ» և այլ պարբերականներում։ 1974-1985 թթ դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական և Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտներում։ Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ է։ 1996 թվականից Հայաստանի կինոգետների և կինոլրագրողների ասոցիացիայի փոխնախագահ, 2004 թվականից՝ «Ոսկե Ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի համահիմնադիր և ծրագրերի տնօրենը։

## Մրցանակներ
* Պողոսյան մրցանակ, 2010 թ.
* «Հայակ» ամենամյա կինոմրցանակաբաշխության «Լավագույն սցենարիստ» մրցանակ (Հարություն Խաչատրյանի հետ համատեղ)՝ «Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձ» ֆիլմի սցենարի համար, 2012 թ.
* Մովսես Խորենացու մեդալ (2013 թ.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կինոգետներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:1938 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Պողոսյան մրցանակի դափնեկիրներ
Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձ (ֆիլմ)

**«Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձ»**, (), 2012 թվականին նկարահանված հայկական ֆիլմ։ 2013 թվականին ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Արտամրցութային ծրագրեր» անվանակարգում։

## Սյուժե
Մարդիկ, ժողովուրդ, փախուստ, վերադարձ։ Ինչո՞ւ են մարդիկ փախչում իրենց արմատներից։ Ազգային նկարագի՞ր, թե՞՝ ժամանակի պատրանք։

«Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձ» ֆիլմը Հարություն Խաչատրյանի «Քամին ունայնության» ֆիլմի հերոսներից մեկի' Հայկի պատմությունն է։ Հեղինակը 1980-ականների վերջից սկսել է հետևել Հայաստանից Ռուսաստան տեղափոխված Հայկի կյանքին և փորձել մի փիլիսոփայական հարցադրման պատասխան ստանալ․ ինչո՞ւ են մարդիկ լքում իրենց հայրենիքը և արդյոք հաջողվում է նրանց օտար ափերում առավել լավ կյանքի արժանանալ։ Այս գեղարվեստավավերագրական ուսումնասիրությունը ռեժիսորի հեղինակային միևնույն խորագիրը կրող ֆիլմաշարի առաջին ֆիլմն է։

## Դերերում
Հայկ Խաչատրյան, Ռուբեն Հախվերդյան, Գևորգ Աղեկյան, Ստեփան Հովհաննիսյան, Յուրա Հովհաննիսյան, Սայաթ Այվազյան, Հայկ Ալեքսանյան, Վոլոդյա Ասատրյան

## Մրցանակներ
* Լավագույն ռեժիսոր, ՀԱԿ «Հայակ» մրցանակաբաշխություն, Երևան, 2013 թ.
* Լավագույն վավերագրական ֆիլմ, ՀԱԿ «Հայակ» մրցանակաբաշխություն, Երևան, 2013 թ.

## Մեջբերումներ ֆիլմի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* webtv.am Հարություն Խաչատրյան. ԱՆՎԵՐՋ ՓԱԽՈՒՍՏ, ՀԱՎԵՐԺ ՎԵՐԱԴԱՐՁ
* «Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձ»
* «Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձը»՝ եվրոպական էկրաններին

Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ավետ Տերտերյանի
Հայաստանի կինոգործիչների միություն

**Հայաստանի կինոգործիչների միություն**, հասարակական կազմակերպություն, որը միավորում է կինոյի բոլոր ստեղծագործական մասնագիտությունների գործիչներին՝ կինոբեմադրիչներ, կինոօպերատորներ, կինոդրամատուրգներ, կոմպոզիտորներ, նկարիչներ, դերասաններ, կինոգետներ, կինոարտադրության կազմակերպիչներ (մենեջերներ և պրոդյուսերներ)։

## Պատմություն
Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունն ունի 191 անդամ։

Ստեղծվել է 1957 թվականին հիմնված Կազմկոմիտեի հանձնարարականի հիման վրա։ Կազմկոմիտեն ղեկավարել է Ստեփան Կևորկովը, ով ընտրվել է կինեմատոգրաֆիստների միության վարչության առաջին քարտուղար։ Կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահներ են եղել կինոռեժիսորներ Ֆրունզե Դովլաթյանը, Լաերտ Վաղարշյանը, կինոգետ Կարեն Քալանթարը, կինոօպերատոր Սերգեյ Իսրայելյանը։

Մինչև 1992 թվականը Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունը եղել է Խորհրդային Միության կինեմատոգրաֆիստների միության կազմի մեջ։

## Գործունեություն
Կինեմատոգրաֆիստների միությունը կոչված է նպաստել հայ կինոյի զարգացմանը, կինոգործիչների մասնակցությանը հանրապետական, հասարակական և մշակութային կյանքին, երիտասարդ ստեղծագործական կադրերի պատրաստմանը, նյութական և ստեղծագործական աջակցություն է ցուցաբերում կինոգործիչներին։

2003 թվականին Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության նախագահ է ընտրվել կինոռեժիսոր Ռուբեն Կևորկովը (Գևորգյանց), նույն պաշտոնում վերընտրվել է 2013 թվականին։

## Հասցե
Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունը գտնվում է Երևանի Վարդանանց 18 հասցեում, հեռախոս՝ (374 10) 54 05 28։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայկական կինեմատոգրաֆիա
Սեթ Կուրազյան

**Սեթ Կուրազյան** (), հայ արձակագիր, Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Սեթ Կուրազյանը ծնվել է Լենինականում։ Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկական ֆակուլտետը։ Աշխատել է մասնագիտությամբ, ապա՝ հրատարակչություններում։ 1999 թվականից եղել է Հայաստանի Գրողների միության անդամ։ 2001 թվականից աշխատել է ՀԳՄ «Նոր-Դար» ընկերության հրատարակչությունում։ 1981 թվականից նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են ՀՀ-ում և արտերկրում հրատարակվող հայալեզու մամուլում, թարգմանվել է ռուսերեն և ռումիներեն։ Նրա թարգմանությամբ տպագրվել են Անտոն Չեխովի, Յասունարի Կավաբատայի, Ա. Ռյունոսկեի, Կ. Օեի, Տ. Օ'հարայի, Ու. Կոիտիրոյի ստեղծագործությունները։

## Երկեր
* «Խաղաղ ու վտանգավոր գիշերը», 1989։
* «Թաթիկ շնիկի արկածները», 1994։
* «Վարք սուրբ կանանց», 2001։
* «Խեղճ մարդիկ», 2003։
*Ինձ կանչող ձայնը։ ՀԳՄ հրատարակչություն, 2008, 101 էջ։

## Թարգմանություններ

* Տաջիկական գրականության անթոլոգիա.- Երևան։ ՀԳՄ հրատ., 2009.- 231 էջ.- Բովանդ-ից՝ Որոշ ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Աշե ան Վիմե

**Աշե ան Վիմե** (), կոմունա հյուսիսային Ֆրանսիայի Պիկարդիայի մարզի Սոմ գավառում։

## Բնակչություն

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* INSEE

## Արտաքին հղումներ
* Աշյո ան Վիմեի էջը www.quid.fr կայքում
* Աշյո ան Վիմեի վարչական քարտեզ
* Աշյո ան Վիմեի քարտեզը www.mapquest.com կայքում։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սարիձոր (գետ)

**Սարիձոր**, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Կահուրդ գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Գեղաքար լեռան հարավային լանջից և Կիցք գյուղում միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 6 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Կահուրդ գետի վտակներ
Ֆրեդերիկ Դավթյան

**Ֆրեդերիկ Միրիչի Դավթյան** (), հայ դերասան, ռեժիսոր, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2004)։

## Կենսագրություն
Ֆրեդերիկ Դավթյանը ծնվել է 1961 թվականի հուլիսի 26-ին, Երևանում։ 1983 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1993 թվականից որպես դերասան աշխատել է Երևանի Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում, 1999-2019 թվականներին եղել է նույն թատրոնի տնօրեն։

## Դերեր

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀՀ վաստակավոր արտիստ, 2004
* Արտավազդ մրցանակ, 2010
* ՌԴ նախագահի Պուշկինի անվան մեդալ, 2015 (Ռուսաստանի Դաշնության հետ բարեկամության և համագործակցության, մշակութային կապերի ամրապնդման և խորացման գործում ունեցած նշանակալի ավանդի համար)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրեդերիկ Դավթյան, «Խանումա» 

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 26 ծնունդներ
Գեղաքար (լեռ)

**Գեղաքար**, *Ալմերան, Ալմերանդաղ*, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռների արևմտյան մասում, Կիցք գյուղից 5,5 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 3348 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարգուշատի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Բազենք (լեռ)

**Բազենք**, լեռ Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Ծղուկ գյուղից 10 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը 3222 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Սյունիքի բարձրավանդակ
Լեյլի Խաչատրյան

**Լեյլի Խաչատրյան** (), հայ դերասան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2003 թվական)։

Կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի եղբոր դուստրն է։ Առաջին ամուսինը եղել է նկարիչ Ռաֆայել Բաբայանը։

## Կենսագրություն
Լեյլի Խաչատրյանը ծնվել է 1930 թվականի մայիսի 2-ին, Ռուսաստանի Կրասնոդարի մարզում։ Երաժշտական կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է Մոսկվայի Վախթանգովի թատրոնին կից ուսումնարանում։ Սովորել է նաև Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում` Վաղարշ Վաղարշյանի արվեստանոցում։

Կյանքի վերջին տարիներին Լեյլի Խաչատրյանը հրատարակել է իր դիտումների ու ապրումների մասին պատմող գիրք։

## Դերեր
Խաղում է Երևանի Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում։ Նրա հերոսուհիները չեն կորցնում հումորի զգացումը, հոգու քնքշությունը, լիրիզմը, կյանքի ընկալման գեղեցկությունը, որը բնորոշ է նրան նաև որպես անձնավորության։
* Բարտարա` «Հեքիաթ սիրո մասին»
* Փեփրոն՝ «Արտասահմանցի փեսացուն»
* Աֆրոդիտե՝ «Հերակլեսի 13-րդ սխրանքը»
* Լիդիա Վասիլևնա՝ «Հնաոճ կատակերգություն»
* Գոլդա՝ «Հիշատակման աղոթքը»

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀՀ ժողովրդական արտիստ, 2003
* Առաջինն է արժանացել ՀԹԳՄ «Արտավազդ» ամենամյա թատերական մրցանակին՝ թատերական արվեստում ունեցած մեծ ավանդի համար, 2000
* Մովսես Խորենացու մեդալ
* «Պատվո նշան» շքանշան, 1976

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հայուհիներ. հանրագիտարան 2 հատորով. Եր.: Ամարաս, 2011, Հ II/ էջ 92 ISBN 978-99930-1-133-0

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՀՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Ռաֆայել վան դեր Վարտ

**Ռաֆայել Ֆերդինանդ վան դեր Վարտ** (, ),  հոլանդացի ֆուտբոլիստ, Հոլանդիայի ազգային հավաքականի և գերմանական Համբուրգի կիսապաշտպան։ Հոլանդական Այաքսի ֆուտբոլային մարզադպրոցի սան է։ Առանձնանում է տուգանային հարվածների փայլուն իրացմամբ և լավ տեխնիկայով։

Հավաքականի կազմում 3 անգամ անընդմեջ խաղացել է Եվրոպայի առաջնություններում՝ 2004, 2008, 2012 և երկու աշխարհի առաջնությունում 2006 և 2010 թվականներին։ Եվրո 2004 թվականին նվաճել է բրոնզե մեդալ, իսկ Մունդիալ 2010 թվականին՝ արծաթե մեդալ։ Հավաքականի պատմության մեջ գտնվում է ամենաշատ հանդիպումներ անցկացրած ֆուտբոլիստների հնգյակի թվում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք
*ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում 
*soccerbase.com կայքում

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռեալ Բետիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միդտյուլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էսբյերգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Նիդերլանդների երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Աբլենկուր Պրեսուար

**Աբլենկուր Պրեսուար** (), հմայնք Ֆրանսիայի հյուսիսում՝ Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։ Աբլենկուրն ու Պրեսուարը նախկինում առանձին գյուղեր էին, որոնք 1966 թվականին միացվել են։

## Ստուգաբանություն և հնագույն անվանումներ
* **Աբլենկուր**
Ալբատիքս Քարտիս, Հաբելինի Քարտիս (1046), Աբլանի Քարտիս, Աբլենի Կարիա (1106), Աբբէկուր (1144), Աբիաուկուր (1215), Աբլաինկոր (1230), Աբլինկուր (1733) և, վերջապես, Աբլենկուր։
* **Պրեսուար**
Պերսուրս կամ Դրեսուր (1180)։

## Անվանի անձինք
* Էլուա Դրինկուր - Սորբոնի համալսարանի դոկտոր, Լուի Տասնհինգերորդի թագուհի կնոջ՝ Մարիա Լեսչինսկայի խորհրդականը (1703–1768),
* Լյուդովիկ Ուլեն - 1995 թվականի մարտ ամսին՝ 28 տարեկան հասակում ընտրվել է Աբլենկուր-Պրեսուարի համայնքապետ՝ դառնալով այդ համայնքի ամենաերիտասարդ ղեկավարը
* Ռայնհարդ Յոհանես Սորգե - գերմանացի կաթոլիկ բանաստեղծ և թատերագիր, Սոմի ճակատամարտի ժամանակ՝ 1916 թվականի հուլիսի 20-ին զոհվել է Աբլենկուր-Պրեսուարում
* Ժան Լուի Ռամբուր - ֆրանսիացի ժամանակակից բանաստեղծ, գրող. ապրում է Աբլենկուր-Պրեսուարում

## Ժողվրդագրություն
Առաջին մարդահամար 1851 թ.։
* 2 համայնքներ դեռ առանձին։
** Աբլենկուր, 445 մարդ,
** Պրեսուար, 144 մարդ,
1896 մարդահամար։
* 2 համայնքներ դեռ առանձին։
** Աբլենկուր, 312 մարդ,
** Պրեսուար, 106 մարդ,

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

* INSEE

## Արտաքին հղումներ
* Աբլենկուր Պրեսուար ի քարտեզը www.mapquest.com կայքում։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Lilly Wood & the Prick

**Lilly Wood & the Prick**, ֆրանսիական ֆոլկ-խումբ, ֆրանսիացի կիթառահար Բենյամին Կոտտոյի () և իսրայելցի վոկալիստ Նիլի Հադիդի (ֆրանս.` Nili Hadida) մասնակցությամբ։
Խմբի պատմությունը սկսվում է Փարիզ սրճարաններից մեկում` նրանց ծանոթության ժամանակ։
Եվրոպայում նրանց մեծ հռչակ բերեց գերմանացի DJ և պրոդյուսեր Ռոբին Շուլցի հետ համատեղ աշխատանքը՝ «Prayer in C»:
մինի|ձախից|Lilly Wood & The Prick-ը 2011 թվականին, Փարիզ

## Անդամներ
* Նիլի Հադիդ - խմբի վոկալիստը, երգչուհի, ծնվել է 1986 թվականին Իսրայելի Թել Ավիվ քաղաքում։ Ապրել է Անգլիայում, հետո տեղափոխվել Կալիֆոռնիա, իսկ հետո՝ Փարիզ՝ սկսելու երաժշտական կարիերա։
* Բենյամին Կոտտո- կիթառահար

## Արտաքին հղումներ
* Lilly Wood & the Prick and Robin Schulz 
* Кто такие Lilly Wood & the Prick?  // ж-л MolokoToday
* http://www.lillywoodandtheprick.com

Կատեգորիա:Դուետներ
Ալ-Թաբնի

**Ալ-Թաբնի** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Հանդիսանում է Դեյր-էլ-Զորի գավառի 7 շրջաններից մեկի՝ ալ-Թաբնիի շրջան կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 48 393 բնակիչ։ Հիմնական զբաղմունքը ոռոգովի երկրագործությունն է և անասնապահությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեյր-էլ-Զորի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ալ-Սուսա

**Ալ-Սուսա** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Հանդիսանում է Աբու Քամալի գավառի 4 շրջաններից մեկի՝ ալ-Սուսայի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 45 986 բնակիչ։ Հիմնական զբաղմունքը ոռոգովի երկրագործությունն է և անասնապահությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբու Քամալի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Ուլսան

**Ուլսան** (հանգըլ՝ 울산, հանջա՝ 蔚山), քաղաք Հարավային Կորեայի հարավարևելյան մասում, Ճապոնական ծովի ափին, Բուսան քաղաքից 70 կմ հյուսիս։ Երկրի արդյունաբերական խոշորագույն քաղաքն է, հայտնի է որպես «Կորեայի Հանրապետության տնտեսության մայրաքաղաք» կամ «Կորեայի Հանրապետության արդյունաբերության մայրաքաղաք»։ Պաշտոնական անվանումն է Ուլսան քաղաք-մետրոպոլիտ (հանգըլ՝ 울산광역시, հանջա՝ 蔚山廣域市 ― Ուլսան կվանգյոկշի)։ Աշխարհագրական կոորդինատներն են՝ ։

Նախկինում քաղաքը եղել է կետորսական արդյունաբերության կենտրոն, իսկ 2005 թվականին այստեղ տեղի է ունեցել Կետորսության միջազգային հանձնաժողովի նիստը։

## Վարչական բաժանում
Ուլսանը բաժանվում է 4 շրջանի («կու») և 1 գավառի («կուն»).

## Զբոսաշրջություն և տեսարժան վայրեր
*Ուլսանի մեծ այգի՝ Կորեական հանրապեըության մեծ այգիներից, 
*Կանջոլգոտ ծովացոց,
*Յոննամ-Ալպեր լեռներ,
*Տխեխվագան այգի,
*Սոսենպխո-վեսոն ամրոց,
* Խակսոնի այգի,
*Օնյան-իպսոն քաղաքի պատը,
*Տեվանամ ժայեռ,
* Կենպխոսոն ամրոքցի ավերակները,
* Չխոյոնամ ժայեռ,
*Ուլգիի փարոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքներ
Կոշաքար

**Կոշաքար**, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռներում, Արևիս գյուղից 4 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 2922 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Աղիլեռ

**Աղիլեռ**, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիսային մասում, Սալվարդ գյուղից 1,5 կմ հյուսիս–արևելք։ Բարձրությունը 2218 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կողբաձորի լեռնաշղթա

**Կողբաձորի լեռնաշղթա** կամ *Կողբաձորի լեռներ*, լեռնաշղթա Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Ակներ գյուղից 3 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Առավելագույն բարձրությունը Մինասանցսար լեռն է՝ 2925 մ, երկարությունը 3,5 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Սյունիքի բարձրավանդակ
Մինասանցսար

**Մինասանցսար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Կողբաձորի լեռներում, Ակներ գյուղից 4,5 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 2925 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Լութֆի Լևոն Հալեպլյան

**Լութֆի Լևոն Հարությունի Հալեպլյան** (նաև՝ Հալապլյան, Հալեպյան, 1882 (1884), Այնթապ, Այնթապի գավառ, Հալեպի նահանգ - 1915, Մուշ), հայ վիրաբույժ, ՀՅԴ անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1882 (1884) թվականին Հալեպի նահանգի Այնթապի գավառի Այնթապի գավառակի Այնթապ քաղաքում՝ հայ ավետարանական Հարություն և Լուսիա Հալեպլյանների ընտանիքում։ Ընտանիքում եղել են երկու զավակ, որոնք ավարտել են քոլեջ ու համալսարան։ Լութֆին ավարտել է Այնթապի առևտրականների նախակրթարանը։ 1902 թվականին ավարտել է ամերիկացի միսիոներների Այնթապի կենտրոնական Թուրքիայի քոլեջը և ստացել *պսակավոր արվեստից* վկայական։ 1907 (1909) թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։

1907 թվականին վերադարձել է Այնթապ և ծնողներին կարճատև այցելելուց հետո մեկնել է Մելիտինե (Մալաթիա) և աշխատել որպես բժիշկ։ Լավ տիրապետելով թուրքերենին` շահել է նաև թրքուհի հիվանդների համակրանքը։

1911 թվականին գերմանական վաճառականական մի ընկերության խնդրանքով մեկնել է Գերմանիա և Բեռլինի հիվանդանոցներում հմտացել վիրաբուժության մեջ, պատրաստվել վերադառնալ և որպես վիրաբույժ աշխատել Կարինում բացվելիք գերմանական հիվանդանոցում։ 1913 թվականին վերադարձել է Այնթապ և շարունակել զբաղվել բժշկությամբ։ Եղել է ՀՅԴ անդամ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելուց հետո` 1914 թվականի ամռանը, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և, ուղարկվելով Երզնկայի շրջան, նշանակվել Քեոփրյուքեոյի մոտակայքում բացված Մեզեի զինվորական հիվանդանոցի բժշկապետ։

1915 թվականի սկզբներին, նախազգալով հայերին սպառնացող մոտալուտ վտանգը, իրեն կոչել է Սըր Թապիպ Լութֆի։ 1915 թվականին ձերբակալվել է, բանտարկվել ու աքսորվել։

1915 թվականի հուլիսի սկզբներին Կարինից Երզնկա ընկած ճանապարհին՝ Բաբերդ չհասած՝ Մուշի Քոբ (Կոպ) լեռան ստորոտին 32-րդ զորաբաժնի սպա Մեհմեդ Ալիի հրամանով, իրեն ընկերակցող թուրք սպայի և թուրք զինվորների ձեռքով եղերական և բարբարոս ձևով սպանվել է բժիշկ Հովհաննես Թերզյանի հետ միասին։

Եղել է ամուրի։ Քույրը և փեսան՝ տեր և տիկին Լ. Լևոնյանները, տարագրության գողգոթայից վերապրելով, բնակություն են հաստատել ԱՄՆ-ի Մասաչուսեթսի Ուոթըրթաուն քաղաքում։

## Աղբյուրներ
*

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Ստամբուլ, 1919։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ. Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940),
Իսթանպուլ, 1940։
*Սաարաֆեան Գ., Պատմութիւն Անթէպի հայոց, հ. Բ., Լոս Անճելըս, 1953։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965),պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
*Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալբոմ-ատլաս, Բ. հատոր, Գոյամարտ, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001։
*Քէստենեան Հ., Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 0111-2012։

Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Այնթապ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Հարություն Հալվաճյան

**Հարություն (Արթին) բեյ Հալվաճյան ** (Հելվաճյան 1850 (1865), Տիգրանակերտ, Տիգրանակերտի նահանգ - 1915), հայ վիրաբույժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1850 (1865) թվականին Տիգրանակերտի նահանգի կենտրոն Տիգրանակերտ (Դիարբեքիր) քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Սբ. Կիրակոս եկեղեցու ազգային վարժարանում։ Ավարտել է նաև տեղի թուրքական իդադիեն (միջնակարգ դպրոցը)։

Մոտավորապես 1890 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Կայսերական բժշկական վարժարանը և ստացել «թոփ­չիի» (հրետանու սպայի) զինվորական կոչում։ Մասնագիտությամբ եղել է վիրաբույժ։ Ավարտելուց անմիջապես
հետո զինվորական ծառայության է անցել օսմանյան բանակում։ Երկար տարիներ Օսմանյան կայսրության մի շարք
քաղաքներում գտնվող զինվորական հիվանդանոցներում ծառայել է որպես զինվորական բժիշկ։

Գնդապետի զինվորական կոչում և բժշկապետի տիտղոս է ունեցել։ Ծառայել է օսմանյան բանակի Մեզիրեի զինվորական հիվանդանոցում։ Եղել է Խարբերդի գավառի կառավարիչ (կայմակամ)։ Հարյուրավոր թուրք քաղաքացիներ ու զինվորականներ փրկվել են նրա հմուտ վիրահատությունների շնորհիվ։ Օսմանյան կայսրության պատերազմական նախարարությունից արժանացել է բեյի տիտղոսին։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, իր դեղագործ եղբոր հետ միասին, 5-րդ
կոլ-օրդուի (ենթաբանակի) բժշկապետի պաշտոնով ուղարկվել է Կովկասյան ռազմաճակատը։ Այստեղ օսմանյան բանակի պարտությունից հետո հայ զինվորական բժիշկների ներկայությունը ռուսական սահմանի մոտ համարվել
է կասկածելի, և գնդապետ բժիշկը ուղարկվել է Խար­բերդ ու Մեզիրեի զինվորական հիվանդանոցի բժշկապետ նշանակվել։ Այստեղ նա մեծ ծառայություն է մատուցել օսմանյան բանակում ժանտախտի համաճարակի դեմ պայքարելու և հազարավոր թուրք զինվորների կյանքը փրկելու գործին, ինչի համար արժանացել է զինվորական իշխանության
գնահատանքին։

Թուրք պաշտոնակից բժիշկների զրպարտանքների հետևանքով բժիշկը հետ է ուղարկվել իր ծննդավայրը՝ ծառայելու տեղի զինվորական հիվանդանոցի բժշկապետ։ Հարություն Հալվաճյանն իրեն ուղեկցող թուրք զինվորականների
հետ կառքով ճանապարհ է ընկել դեպի Տիգրանակերտ, որի մոտակա Դևե բոյնու (Ուղտի վիզ) տեղանքում չեթեները (ավազակները) հարձակվել են կառքի վրա, իսկ թուրք զինվորները դիմադրություն ցույց չեն տվել։ Չեթեները բժշկին կողոպտելուց հետո վայրագորեն սպանել են նրան ու մարմինը ձորը նետել։

Այլ տվյալով՝ 1915 թ. հուլիսին սպանվել է Խարբերդում կամ Գեղվանքի մոտ, իր աշխատավայրում՝ մոտ 55 տարեկանում։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Ստամբուլ, 1919։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները),Պոսթոն, 1957։
*Սահակյան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նույնիսկ մարդու կյանքը փրկողներին, «Առող­ջա­պա­հու­թյուն», Երևան, 1965, թ. 4։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
*Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
*Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։
## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Տիգրանակերտ քաղաքում ծնվածներ