Նագիբանյա նկարիչների գաղութ

**Նագիբանյա նկարիչների գաղութ** (hu Nagybányai művésztelep), արվեստի գաղութ Նագիբանյա քաղաքում, քաղաք Արևելյան Հունգարիայում, որը Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո մտավ Ռումինիայի կազմի մեջ և կոչվեց Բայա Մարե։ Գաղութը սկզբում եղել է ամառային հանգստավայր նկարիչների համար, որոնք հիմնականում Սիմոն Հոլոսիի *սզաբադիսկոլա* (**Ազատ դպրոց**) նկարիչներն էին Մյունխենից։ Սկզնական խումբը կենտրոնացած էր բացօդյա` պլենէրային գեղանկարչության վրա։

## Պատմություն
Հոլլոսիի գաղափարն էր փոքրիկ քաղաքում ամառային դպրոց ունենալ։ Նկարիչների գաղութի հիմնադրմանը մասնակցել են նկարիչներ Կարոլի Ֆերենցին, Բելա Իվանի-Գրյունվալդը, Իսթվան Ռետին և Յանոշ Թորման։ Գաղութը գրավել է բազմաթիվ արվեստագետների Հունգարիայից, ովքեր հետաքրքրված էին Նագիբանիայի լուսավոր միջավայրում Հոլոսիի կողմից ուսուցանվող բացօդյա կամ պլեներ (Plein-Air) ոճով գեղանկարչությամբ։ Գաղութն իր առաջին ցուցահանդեսն անցկացրել է 1897 թվականին *[[Մյուչառնոկ արվեստի սրահ|Մյուչառնոկում]]*։ Այն լավ ընդունվեց որոշ քննադատների կողմից՝ որպես եվրոպական գեղանկարչության նոր ոճն արտացոլող և այլ քննադատների կողմից ծաղրի ենթարկվեց։ Իր գոյության ընթացքում ուսուցիչները և ուսանողները աշխատել են նոր ձևավորվող ոճերում, ինչպիսիք են էքսպրեսիոնիզմը, ֆովիզմը, կուբիզմը և սիմվոլիզմը։ Որոշ ոճեր ընդունվեցին, իսկ որոշները մերժվեցին, տարբեր արվեստագետների հավատարմության հետ միասին։

Հոլոսիի ազդեցությունը գաղությում նվազեց և գերակշիռ դարձավ Կարոլի Ֆերենցիի ոճը։ Հոլոսին մոտ 1901 թվականին մեկնեց Հունգարիայի թագավորություն (այժմ՝ արևմտյան Ուկրաինա) Տեկսյո քաղաքում բացելու ևս մեկ դպրոց։ Նագիբանիայի գաղութը շարունակվեց մնացած չորս հիմնադիրների կառավարման ներքո և վերանվանվեց *Ինգենես ֆեշտոիշկոլա* (**Ազատ նկարչական դպրոց**)։ 1910 թվականին հիմնադիր Գրյունվալդը հեռացավ Նագիբանիայից` ղեկավարելու *[[Կեչկեմետ]] նկարիչների գաղութը* Հունգարիայի Կեչկեմետ քաղաքում։ 1910-ականներին Նագիբանյա դպրոցը շարունակում էր գործել, բայց ժամանակավորապես հետաձգվեց Առաջին համաշխարհայինի և ճանապարհորդելու դժվարության պատճառով։

1927 թվականին դպրոցը հանձնվեց նկարիչների նոր սերնդին և վերանվանվեց *Սեփմուվիսեթի իշկոլա* (Գեղարվեստի դպրոց)։ 1935 թվականին դպրոցի գույքը և գաղութը գրավվեց քաղաքի կողմից՝ որպես ռումինական ֆաշիստական երկաթե գվարդիայի ընդվզման մաս։ 1937 թվականին խումբը լուծարվեց։ Շինությունը որոշ ժամանակ օգտագործվել է որպես զորանոց, և որպես արվեստի դպրոց վերականգնելու փորձերն անհաջող են եղել։

1966 թվականին Հունգարիայի ազգային պատկերասրահում տեղի ունեցավ *«Նագիբանիայի արվեստը. Հարյուրամյա ցուցահանդես՝ նվիրված Նագիբանիայի նկարիչների գաղութին»*  խորագրով հետահայաց ցուցադրություն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Hollósy, Simon - Autumn (1899).jpg|Սիմոն Հոլոսի, *Աշուն* 1899
Պատկեր:View of Nagybánya with the River Gutin.jpg|Բելա Իվանի-Գրյունվալդ *Նագիբանիայի տեսարանը Գուտին գետով*
Պատկեր:Károly Ferenczy (1862-1917) On the Hill-top (1901).jpg|Կարոլի Ֆերենցի, *Բլրի գագաթին* (1901)
Պատկեր:Maticska Nagybányai táj.jpg|Ջենու Մատիկսկա, *Նագիբանյա լանդշաֆտ*
Պատկեր:Galimberti, Sándor - Cityscape, Nagybánya (ca 1910).jpg|Շանդոր Գալիմբերտի, *Մագիբանյա*, մոտ 1910
Պատկեր:Thorma János painter (1870-1937.12.05) Paintress.jpg|Յանոս Թորմա, *Նկարչուհի,* 1934


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Կատեգորիա:Հունգարիայի արվեստ
Կատեգորիա:Նկարիչներ ըստ նկարչական ուղղության
Կատեգորիա:Ռումինիայի արվեստ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական միավորումներ