Նորին Մեծության գանձապետարան

**Նորին Մեծության գանձապետարան** (**'), ոչ պաշտոնապես **Գանձապետարան** կամ **Գանձատուն**, գերատեսչություն, որը գործում է որպես [[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] ֆինանսների նախարարություն։ Գանձապետարանը իրականում գլխավորում է Ֆինանսների նախարարը ([[Գանձապետարանի կանցլեր]])։ Այն պատասխանատու է կառավարության [[հանրային ֆինանսներ]]ի քաղաքականության և [[Տնտեսական քաղաքականություն|տնտեսական քաղաքականության]] մշակման և իրականացման համար։ հարկերի հավաքագրման  և բյուջեի պատրաստման համար։ Վերահսկում է պետական ծախսերը, կառավարում է [[պետական պարտք]]ը և կառավարում է [[Միացյալ Թագավորության տնտեսություն|ընդհանուր տնտեսությունը]]։

Գանձապետարանն օժանդակում է ''Կենտրոնական հաշվապահական հաշվառման և հաշվետվության առցանց համակարգը'' (**'), որը փոխարինում է *Համակցված առցանց տեղեկատվական համակարգին* (**'), որը գերատեսչությունների ծախսերը դասակարգում է հազարավոր կատեգորիաների ներքո, և որոնցից կազմվում են ''Կառավարական ամբողջ հաշիվների'' (**') տարեկան ֆինանսական հաշվետվությունները։

Գերատեսչության անվանումը կախված է Միացյալ Թագավորության միապետի սեռից։

## Պատմություն
[մինի|250x250փքս|Գանձապետարան, [Ուայթհոլ (փողոց)|Ուայթհոլ փողոցում]]

Բրիտանական գանձապետարանի պատմության հետքերը տանում են մինչև Վիլհելմ I-ի կողմից Անգլիայի նորմանդական նվաճումը։ Սկզբում Գանձատունը զբաղվել է ֆեոդալական հարկերի հավաքագրմամբ։ Դարերի ընթացքում այս մարմինը զարգացել է, նրա լիազորությունները փոխվել են, կառուցվածքն ինքնին դարձել է ավելի բարդ։ Եթե, օրինակ, 17-րդ դարում գանձապետարանը սահմանափակվում էր միայն ֆինանսական հարցերի լուծմամբ, ապա 18-րդ դարի կեսերից սկսած՝ Կաբինետի աճող ազդեցության պատճառով (որոշ պատմաբաններ այս ժամանակաշրջանն ընդհանուր առմամբ անվանում են «գահակալության ժամանակաշրջան. Նախարարների կաբինետ»), գանձապետարանի ազդեցությունը տարածվում է պետական այլ գերատեսչությունների վրա։

## Ժամանակակից շրջան
Այսօր գանձապետարանը կարևորագույն կառավարական գերատեսչություններից մեկն է, որոնք ընդհանուր թվով  25-ն են։ Ֆորմալ առումով գանձապետարանը ղեկավարում է *Լորդ Գանձապետը*՝ ի դեմս *Գանձապետական հանձնաժողովի* (մշտապես 1714 թվականից), որը բաղկացած է *լորդ ատենակալներից* ( **')՝ Առաջին լորդի գլխավորությամբ։ Այս գերատեսչության փաստացի ղեկավարը Գանձապետարանի կանցլերն է, որը նաև հանձնաժողովի կազմում է որպես Գանձապետարանի Երկրորդ լորդ ( **'):

Գանձապետարանի կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Լոնդոնում։ Գանձապահի գրասենյակներ կան Նորվիչում և Էդինբուրգում։

2012 թվականից Անգլիայի բանկի հետ համատեղ իրականացնում է տնային տնտեսությունների և ընկերությունների վարկավորման միջոցով տնտեսական ակտիվությունը խթանելու «Ֆինանսավորում վարկավորման սխեմայի» ծրագիր։

## Գանձապետական թղթադրամներ
thumb|240px|Գանձապետարանի թողարկած 10 շիլինգ, 2-րդ թողարկում

Ըստ Օրենքի՝ Գանձապետարանը թղթադրամներ թողարկելու իրավունք չունի, այդ իրավունքը տրված է Անգլիայի բանկին, երեք շոտլանդական և չորս հյուսիսիռլանդական բանկերին։ Այնուամենայնիվ, այս կանոնից մեկ բացառություն է եղել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկմամբ, օրենքով (Արժույթի և բանկային թղթադրամների մասին ակտ 1914 թվական) Գանձապետարանն իրավունք է ստացել թողարկել 10 շիլլինգ և 1 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամներ, որոնք հնարավոր չէ հետգնել ոսկով, դրանք ունեին օրինական վճարման կարգավիճակ։

10 շիլինգի թղթադրամները թողարկվել են երեք շարքով՝ 1914 թվականի օգոստոսի 14, 1915 թվականի հունվարի 21 և 1918 թվականի հոկտեմբերի 22։ 1 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամներ նույնպես երեք շարքով՝ 1914 թվականի օգոստոսի 7, 1914 թվականի հոկտեմբերի 23 և 1917 թվականի հունվարի 22։

Առաջին երկու շարքի երկու անվանական թղթադրամները շրջանառությունից հանվել են 1920 թվականի հունիսի 12-ին։ 1928 թվականին վերացվել է գանձապետարանի թղթադրամների թողարկման իրավունքը, սակայն երրորդ թողարկման երկու անվանական արժեքների թղթադրամները շարունակել են շրջանառության մեջ մնալ մինչև 1933 թվականի օգոստոսի 1-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:11-րդ դարի հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Անգլիայի կառավարություն
Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Անգլիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Լոնդոնի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պետական կառուցվածք
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության տնտեսություն
Կատեգորիա:Նախարարություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ