open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էնդրյու Նեյդերման

**Էնդրյու Նեյդերման** (, ), ամերիկացի արձակագիր։ 1987 թվականին դարձել է *Էնդրյուս* ամսագրի ուրվական գրողը։ Նա անգլերեն է դասավանդել Նյու Յորք նահանգի Ֆելսբուրգի ավագ դպրոցներից մեկում։

Նեյդերմանը, անկասկած, առավել հայտնի է որպես «Սատանայի փաստաբանը»-ի հեղինակ, որը հետագայում ձևափոխվել է ֆիլմի, որում նկարահանվել են Քիանու Ռիվզը, Ալ Պաչինոն և Շարլիզ Թերոնը, իսկ ռեժիսորը եղել է Թեյլոր Հեքֆորդը։ Նեյդերմանը նաև «Անձրև» վեպը վերափոխել է ֆիլմի։

Նեյդերմանը գրել է «Ծաղիկները ձեղնահարկում» բեմական ադապտացիան։ Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է Նոր Օռլեանում, 2015 թվականի օգոստոսին։ Քրիստոֆեր Բենտիվինան արտադրական ընկերության կողմից ղեկավար-ռեժիսորն էր, որը բազմիցս հովանավորել է Էնդրյու Նեյդերմանին։

Էնդրյու Նեյդերմանը գրել է լիբրետոն «Սատանայի փաստաբանը» երաժշտական բեմական հարմարեցման համար։

Նա նաև հեղինակել է ԱՄՆ-ի կաբելային կինոնկարի կրկնօրինակների սցենարը և ունեցել է վեց այլ վեպեր, որոնք հարմարեցվել են ֆիլմերի։

## Նովելներ

* "Պատրանք" (1967)
* "Քույրեր" (1972)
* "Ուիքենդ" (1980)
* "Պին" (1981) (1988 թվականին որպես կինոնկար)
* "Ինչ-որ մեկը դիտում է" (1983)
* "Մանկական խաղ" (1985)
* "Անդրադարձ" (1986)
* "Ուսուցչի ընտանի կենդանին" (1986)
* "Գիշերային ոռնոց" (1986)
* "Խաղընկերներ" (1987)
* "Խելագարություն" (1987) (կինոնկար՝ 1995 թվականին)
* "Փոխնակ երեխա" (1988)
* "Կատարյալ փոքրիկ հրեշտակներ" (1989)
* "Սատանայի փաստաբանը" (1990) (նկարահանվել է 1997 թվականին ռեժիսոր Թեյլոր Հեքֆորդի կողմից)
* "Անմահները" (1991)
* "Կարիքը" (1992)
* "Քույր, քույր" (1992)
* "Սողոմոն" (1993)
* "Կյանքից հետո" (1993)
* "Ողորմության հրեշտակ" (1994)
* "Կրկնօրինակներ" (1994)
* "Կրկնակի վտանգի մեջ" (1998)
* "Հարևանության դիտում" (1999)
* "Անեծք" (2000)
* "Ամնեզիա" (2001)
* "Առևանգման տակ" (2002)
* "Նորածնի ջոկատ" (2003)
* "Դեֆիցիտ" (2004)
* "Որսորդը" (2005)
* "Գտնելով սատանային" (2006)
* "Սուրբ ծնունդ" (2007)
* "Կյանքի դատավճիռ" (2007)
* "Մահացու դատավճիռ" (2008)
* "Մեռյալների պարտեզ" (2011)
* "Կորած` նրա աչքերում" (2015)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էնդրյու Նեյդերմանի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սարսափ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Մեյֆլաուեր

**«Մեյֆլաուեր»** (, բառացի թարգմանաբար՝ «մայիսյան ծաղիկ», այդպես են անվանում էպիգեան Անգլիայում), անգլիական առևտրական նավ, որի տեսակը սահմանվում է որպես ֆլեյտ կամ առևտրական գալլեոն, որով Հյուսիսային Ամերիկայի առաջին բրիտանական բնակավայրերից մեկը հիմնած անգլիացիները 1620 թվականին անցան Ատլանտյան օվկիանոսը։

## Պատմություն
1620 թվականի սեպտեմբերի 16-ի առավոտյան նավը՝ նավապետ Քրիստոֆեր Ջոնսի գլխավորությամբ, լքեց անգլիական քաղաքը։ Նավի վրա կար 102 գաղթական, որից՝ 41 չափահաս տղամարդ, 19 կանայք և երեխաներ, ինչպես նաև նվազագույնը երկու շուն։ Նավարկության ժամանակ ծնվեց մեկ երեխա, ևս մեկը ծնվեց նավում նոյեմբերի 20-ին՝ մինչև Պլիմուտում հիմնավորվելը։ Նավի անձնակազմը կազմված էր 25-30 մարդուց։ Իրենք իրենց անվանում էին «պիլիգրիմներ»։

«Մեյֆլաուերն» ուներ ընդամենը 180 տոննա ջրծավալ չափսեր, ինչը թույլ չէր տալիս ուղևորներին հարմար տեղավորվել։ Նավը, 1620 թվականի նոյեմբերի 11 (21)-ին շրջանցելով Քոդ հրվանդանը, կանգ առավ Պլիմուտի ափերին, և ուխտավորները կառանեցին Պլիմուտյան ժայռին (այժմ` ազգային հուշարձան)։ Նավում ուխտավորների առաջնորդներ Ուիլյամ Բրյուստերը և Ուիլյամ Բրեդֆորդը ստորագրեցին Մեյֆլաուերյան համաձայնություն, որը դարձավ նորաստեղծ Պլիմուտյան գաղթավայրի ուղեցույցը։

Օգտագործվել է որպես առևտրական նավ Անգլիայի, Ֆրանսիայի, Իսպանիայի և Նորվեգիայի միջև երթաշրջանների ժամանակ։ 1609-1622 թվականներին նավի կապիտանը Քրիստոֆեր Ջոնսն էր։ 1623 թվականին՝ նրա մահվանից հետո, նավի ճակատագիրն անորոշ է։ Անգլիացի պատմաբան Չարլզ Բենքսը ենթադրում է, որ Մեյֆլաուերը վերածվել է բնափայտի։

## Մեյֆլաուեր 2
right|267x267px|thumb|«Մեյֆլաուեր 2»
Մեյֆլաուեր նավի լայնածավալ կրկնօրինակն է, որը ստեղծվել է Plimoth Plantation ծրագրի շրջանակներում։ Հայտնի է Mayflower 2 անվամբ և 1957 թվականից կառանել է Պլիմուտյան ծովախորշում՝ որպես թանգարանային ցուցանմուշ։ Մեյֆլաուեր 2-ը տարեկան ունենում է տասնյակ հազարավոր զբոսաշրջիկներ։

## Մեյֆլաուեր 3
2020 թվականին՝ «Մեյֆլաուեր» գալեոնի ճանապարհորդության 400-ամյակի պատվին, Ատլանտիկը պետք է հատի ևս մեկ նավ, որը նույնպես պետք է կրի *Mayflower* անվանումը։ *Mayflower Autonomous Research Ship* (MARS) նավը համարվում է ռոբոտ-նավ, որը ամբողջովին  տեղաշարժվելու է ավտոմատ կերպով՝ օգտագործելով միայն արևի և քամու էներգիան, և ճանապարհին պետք է իրագործի բազմաթիվ գիտական հետազոտական աշխատանքներ։

## Կինոյում
* «Հարազատները և օտարականները» (), ռեժիսոր Պոլ Ա․ Էդվարդս (ԱՄՆ, 2015)
* Ուոլ Սթրիթի գայլը, ռեժիսոր՝ Մարտին Սկորսեզե (ԱՄՆ, 2013)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քալեբ Ջոնսոնի կայքը 

Կատեգորիա:13 գաղութների պատմություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:Ամերիկայի պատմություն
Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Բրիտանական նավեր
Կատեգորիա:Ծովային առասպելներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Նավեր
Կատեգորիա:Ուղևորանավեր
Ալոկ (դիջեյ)

**Ալոկ Աքքար Պերես Պետրիլլո** , բրազիլացի դիջեյ և երաժշտական պրոդյուսեր, առավել հայտնի Ալոկ մականունով։

## Կենսագրություն
Ալոկ Պետրիլլոն դիջեյներ Ekanta–ի և Swarup–ի որդին է, որոնք էլեկտրոնային երաժշտության փառատոնների կազմակերպիչներ էին։ Ալոկն ունի իտալական և պորտուգալական արմատներ։ Տասներկու տարեկանից սկսել է երաժշտական կարիերան իր եղբոր՝ Բհասկար Պետրիլլոյի հետ[4]։ 2014 և 2015 թվականներին պարգևատրվել է «Լավագույն բրազիլացի դիջեյ» մրցանակով։ Համաձայն DJ Magazine ամսագրի՝ նա ճանաչվել է Բրազիլիայի լավագույն դիջեյներից մեկը։

10 տարեկանից Ալոկը սկսել է սովորել նվագել երաժշտական գործիքներ իր եղբոր՝ Բհասկարի հետ։ Իր եղբոր հետ նա հաճախ էր լինում իր հոր՝ Swarup‘a–ի ձայնագրման ստուդիայում՝ սովորելով երաժշտություն ձայնագրել։ Մոր խոսքերով նրանք հետաքրքրված է ռեմիքսների ստեղծամամբ, Ալոքը իր ընկերների հետ խանում էին տարբեր երգեր՝ դրանց ավելացնելով լրացուցիչ երաժշտություն[3]։

Պետրիլլոն իր եղբոր հետ հաճախել է Logica նախագիծ, որը հիմնադրվել էր ծնողների կողմից։

Ալոկը 2015 թվականին հիմնադրել է Up Club Records ձայնագրման ստուդիան։

## Դիսկոգրաֆիա
### Ալբոմներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Alok на YouTube
* www.artistfactory.com.
* Alok на сайте IMDb
* Billboard
* Alok Allmusic

Կատեգորիա:Ակումբային դիջեյներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Էլեկտրական երաժշտության ժանրի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Համացանցային աստղեր
Ադոլֆ Ֆրիդրիխ ֆոն Շակ

**Ադոլֆ Ֆրիդրիխ ֆոն Շակ** (, ), գերմանացի բանաստեղծ, գրող և գրականության և արվեստի պատմաբան, բարերար, Շակ պատկերասրահի հիմնադիր։

## Կյանք և ստեղծագործություն
thumb|Շակ պատկերասրահ
Ադոլֆ Ֆրիդրիխ ֆոն Շակը 1834-1838 թվականներին ուսանել է Բոննի, Հայդելբերգի և Բեռլինի համալսարաններում։ Ուսումը ստանալով` նա անցել է պրուսական հանրային ծառայության, աշխատել է Բեռլինի դատական պալատում։ Շուտով, սակայն, հրաժարական է տվել և իր ժամանակը նվիրել ճանապարհորդություններին՝ այցելելով Իտալիա, Եգիպտոս և Իսպանիա։ Վերադառնալով Գերմանիա` նա ծառայության է անցել Օլդենբուրգի Մեծ Դքսությունում, որը 1849 թվականին ֆոն Շակին նշանակել է Բեռլինում որպես իր դեսպանորդ։

1852 թվականին Շակը հեռացել է նաև այդ ծառայությունից, մեկնել Մեկլենբուրգի իր կալվածք, ապա Իսպանիա, որտեղ ուսումնասիրել է ռեկոնոկիստների պատմությունը։ Ադոլֆ Շակը 1855 թվականին ժամանել է Մյունխեն։ 1856 թվականին ընտրվել է Բավարիայի Գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

Մյունխենում նա ստեղծել է արվեստի պատկերասրահ (Շաքի պատկերասրահ), որը պարունակում էր արվեստի արժեքավոր գործեր։ 1881 թվականին ֆոն Շակին շնորհվել է Մյունխենի պատվավոր քաղաքացու կոչում։ Շակի պատկերասրահը, չնայած այն բանին, որ կոլեկցիոները այն հանձնել էին կայսր Վիլհելմ II-ին, մնացել է Մյունխենում։

Գիտական տեսակետից առավել արժեքավոր Ֆոն Շակի «Արաբների պոեզիան, արվեստը Իսպանիայում և Սիցիլիայում» աշխատությունը (**') լույս է տեսել 1865 թվականին։ 1887 թվականին հրատարակել է «Կես դար, հուշեր և գրառումներ» (**'):

## Մատենագրություն
### Արձակ և պոեզիա
* 1867 թվական, *Բանաստեղծություններ* 
*1870 թվական, *Վատ եղանակի միջոցով*  
*1872 թվական, *Պիզանեց*  
**Կայսերական դեսպան* 
*1873 թվական, *Չեղարկել* 
*1876 թվական, *Արդար* 
*1878 թվական, *Հելիդոր* 
*1883 թվական, *Լոտոսի տերևներ, նոր բանաստեղծություններ* 
*1887 թվական, *Վալպուրգա և Սուրբ Հովհաննես* 

### Արվեստի և գրականության պատմություն
* Դրամատիկական գրականության և արվեստի պատմություն Իսպանիայում (Geschichte der dramatischen Literatur und Kunst in Spanien) (3 հատոր, 1845–1846)
*Արաբների պոեզիան և արվեստը Իսպանիայում և Սիցիլիայում (Poesie and Kunst der Araber in Spanien und Sicilien) (1865)

### Թարգմանություններ
*1845 թվական, *Իսպանական թատրոն*  
*1851 թվական, *Ֆիրդուսի հերոսական ավանդությունները* 
*1857 թվական, *Ձայներ Գանգերից* 

### Այլ
*1894 թվական, *Նկարների իմ հավաքածուն*  
*1883 թվական, *Հավաքածուներ*, 6 հատոր 
*1896 թվական, *Կյանքի ընթացքում չհրապարակված բանաստեղծություններ* (փոփ. Ք. Վինկլեր)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ЭСБЕ/Шак, Адольф
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գիտական հասարակությունների անդամներ
Կատեգորիա:Միջառարկայական բնագավառներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Աքըն Աքընոզյու

**Աքըն Աքընոզյու** (, ), թուրք դերասան։ Առավել հայտնի է «Քամոտ» հեռուստասերիալում Միրանի դերով։

## Կենսագրություն
Աքըն Աքընոզյուն ծնվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Անկարայում՝ դերասանուհի Օզլեմ Աքընոզյուի և ռեստորանի սեփականատեր Թամեր Աքընոզյուի ընտանիքում։ Նրա մայրական պապը TRT հեռուստաընկերության առաջին հաղորդավարներից մեկն էր։

Աքընոզյուն սովորել է Անկարայի «TED Ankara College» մասնավոր դպրոցի մաթեմատիկայի ֆակուլտետում, այնուհետև մեկնել է ԱՄՆ և ընդունվել Կալիֆոռնիայի համալսարան, որտեղ սովորել է կիրառական մաթեմատիկա։ Դերասան դառնալու որոշում կայացնելուց առաջ նա մոտ 6 տարի ապրել է ԱՄՆ-ում։

2014 թվականին Աքընոզյուն ստացել է իր առաջին դերը։ Նա փոքր դեր է կատարել «Ազրայիլ» ֆիլմում, որը համատեղ նկարահանել են Սլովենիաում և Խորվաթիաում։

Թուրքական հեռուստատեսությունում առաջնելույթը տեղի է ունեցել 2015 թվականին՝ «Հոյակապ Դար։ Քյոսեմ սուլթան» հեռուստասերիալի թողարկմամբ, որտեղ Ակինոզյուն կատարել է նորակոչիկ Իվան Ալիի դերը։

Աքընոզյուին լայն ճանաչում է բերել «Քամոտ» դրամատիկ սերիալը, որը 2019 թվականից եթեր է հեռարձակվել ATV-ում։ Այստեղ նա խաղացել է երիտասարդ տղամարդու՝ Միրան Ասլանբեյի դերը, որը ձգտել է վրեժխնդրության իր ծնողների մահվան համար։ Նպատակին հասնելու համար նա գայթակղել է իր թշնամու դստերը՝ Ռեյյան Շադողլուին, սակայն արդյունքում սիրահարվել է աղջկան։ Նախագիծը հաջողություն է ունեցել ինչպես Թուրքիայում, այնպես էլ արտասահմանում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստասերիալներ

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## ԱրտԱքըն հղումներ
*Աքըն Աքընոզյուն iMDB-ում

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անձինք Անկարայից
Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Էնդի Օն

**Էնդի Օն** (, փինյին` *Ān Zhìjié*, յուտպխին` *On Zi Git*, ի ծնե՝ Էնդի Տյան (*Andy Tien*), ), չին-ամերիկացի դերասան, ինչպես նաև մարտական արվեստների վարպետ։

## Կենսագրություն
Էնդի Օնը միջնակարգ դպրոց է ավարտել։ Ռոդ Այլենդում բարմեն է աշխատել։ Մի անգամ, աշխատանքի ժամանակ հոնկոնգյան կինոռեժիսոր Ցուի Հարկը և պրոդյուսեր Չարլզ Հյոնը նկատել են Էնդիին։ Հետագայում, Էնդին դերի համար հրավիրվել է «Սև դիմակ 2, դիմակների քաղաք» (2002) ֆիլմում նկարահանվելու համար, Ջեթ Լիի հետ։

Սկզբում Էնդին ձեռք չի բերել մեծ հաջողություններ, բայց յուրացրել է և շարունակել է զարգանալ մարզային մարտարվեստի ֆիլմերում, այդ թվում Ջեքի Չանի հետ։ Ջեքի Չանի հետ մարզումները սկսվել են դեռևս 2001 թվականից։ Մեկ տարվա մարզումների ընթացքում մեծ թվով վնասավածքներ է ստացել, նաև վնասվել է «Նոր ոստիականական պատմություն» (2004) ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։

2004 թվականին Էնդի Օնին Հոնկոնգյան կինոմրցանակ է առաջադրվել՝ Լավագույն դերասանական խաղի համար, ինչպես նաև «Աստղային մրցավազող» (2003) ֆիլմում՝ որպես Լավագույն նոր դերասան։

Բացի այն, որ Էնդին խաղում էր ֆիլմում, նաև երգում էր։ Նա մի քանի երգ է թողարկել, այդ թվում *Angel of Love* երգը, երգչուհի Ջոլին Ցայի հետ։

Էնդիի հետաքրքրություններն են մարտական արվեստները և տեսախաղերը։ Նա շարունակել է ուսումնասիրել մարտական արվեստները, քունգ ֆուն ուսումնասիրել է ընկերոջ՝ Ֆիլիպի հետ, և թայական բռնցքամարտը քիքբոքսյոր Բիլլի Չոուի հետ, Վինգ չուն։

Էնդի Օնը կարողանում էր խոսել անգլերեն, մանդարին և մի քիչ կանտոնյան բարբառով։

## Անձնական կյանք
2009 թվականից մինչև 2013 թվականը Էնդին հանդիպել է մոդել և դերաանուհի Ջենիֆեր Ցեի հետ (ծնվել է 1982 թվականին)։

«Զոմբիների մարտական ակումբ» (2014) ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ նա ծանոթացել է դերասանուհի Ջեսսիկի Կամբենսիի հետ (ծնվել է 1988 թվականին)։ 2014 թվականի նոյեմբերից զույգը սկսել է հանդիպել։ 2016 թվականի մարտին Էնդին և Ջեսսիկին աղջիկ են ունեցել, ում անվանել են Թեսսա։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Էնդի Օնը և Ջեսսիկի Կամբենսին ամուսնացել են մասնավոր ծիսակատարությամբ՝ Հավայան կղզիներում։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էնդիի պաշտոնական բլոգ
* Էնդի Օնը *Hong Kong Movie DataBase* կայքում

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հոնկոնգցի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Կուկուլկան

**Կուկուլկան** (յուկ. *k’uk’ul kaan* — **  «կեցալ», *kaan* «օձ» - «փետուրավոր օձ», հետագայում՝ Կուկումաց, Կետցալկոաթլ ) մայաների դիցաբանության գերագույն աստվածներից մեկն է։

## Դիցաբանություն
Նա համարվում էր քամու ու ջրի, կրակի ու օդի աստվածը, թագավորական տոհմերի ու խոշոր քաղաքների հիմնադիրը։ Նա Մայապան քաղաքում Կոկոմ տոհմի հովանավոր աստվածն էր։

Մայաների հավատալիքներից մեկի համաձայն՝ աշխարհը ստեղծվել է Կուկուլկան և Խուրական աստվածների կողմից։ Մայաները հավատում էին, որ Կուկուլկանն իրենց սովորեցրել է ձկնորսություն, նրանց համար ստեղծել է գիր և օրացույց, ինչպես նաև հորինել է արարողակարգեր։ Ի վերջո, Կուկուլկանի պաշտամունքը դարձավ ազնվականության մի տեսակ պաշտամունք. հանդիսավոր կարգով միայն ազնվական պատանիներ էին զոհաբերվում Կուկուլկանի համար։ Կուկուլկանի գործառույթների և դերերի այսպիսի մեծ առատությունը կարելի է բացատրել այն փաստով, որ նրա պաշտամունքը չափազանց հնագույն էր։

Եղել է Ացտեկական Կետցալկոաթլ Աստծո անալոգը։

## Մարմնավորումներ
Կուկուլկանի հիմնական մարմնացումը փետուրավոր օձն էր՝ մարդու գլուխով։ Նա նաև պատկերվում էր որպես արծիվ, յագուար, արյան տեսքով, որպես խխունջի խեցի և, վերջապես, որպես ոսկորներից պատրաստված սրինգ։
Պատկեր:ChichenItzaEquinox.jpg|Կուկուլկանի ստվերը արևային գիշերահավասարի ժամանակ 2009 թ. մարտին
Պատկեր:Serpent head at the base of El Castillo.jpg|Օձի գլուխը Չիչեն Իցայում գտնվող Կուկուլկանի բուրգի հիմքի վրա
Պատկեր:Kukulkan CHI.JPG
Պատկեր:Yaxchilan lintel 15 a.jpg|Կուկուլկան օձի տեսքով․ պատկերը Յաքսչիլանի պատի վրա


## Տաճարներ
մինի|Կուկուլկանի բուրգը
Մեքսիկայի Յուկատան թերակղզու Մայաների հնագույն Չիչեն Իցա քաղաքի ավերակների մեջ պահպանվել է Կուկուլկանի բուրգի տաճարային կառույցը։ Բուրգի գագաթին կար մի տաճար, որտեղ զոհեր էին մատուցվում Կուկուլկանին։ Տաճարը կառուցվել էր այնպես, որ ամեն տարի, գարնանային և աշնանային գիշերահավասարի օրերին, բուրգի աստիճանների եզրերին ստվերն այնպես էր ընկնում բազրիքի վրա, որ թվում է, թէ բուրգի երկայնքով օձ է սողում։

Անկասկած, Հին Մայաներին թվում էր, որ երկրի վրա է իջել հենց Կուկուլկան։

## Տես նաև
* Կետցալկոաթլ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերագույն աստվածներ
Կատեգորիա:Դիցաբանական օձեր
Կատեգորիա:Դիցաբանություն
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Չինական նապաստակ

**Չինական նապաստակ** () կաթնասունների դասի նապաստականմանների կարգի մեջ մտնող տեսակ։

## Բնութագիր
Մարմնի երկարությունը 35-45 սմ է, պոչի երկարությունը 4,0-5,7 սմ,  քաշը 1025-1940 գրամ, հետին ոտքերի երկարությունը 8,1-11,1 սմ է, ականջների երկարությունը 6,0-8,2 սմ։ Բուրդը կարճ է, կոպիտ, գույնը բաղկացած է բազմաթիվ երանգներից՝ շագանակագույնից մինչև կարմրաշագանակագույն և մեծապես տատանվում է։ Մարմնի ստորին հատվածը ավելի բաց է։ Ականջների ծայրերին կան սև եռանկյուն նախշեր։ 2n = 48 քրոմոսոմ։

## Տարածվածություն
Այս տեսակը տարածված է Չինաստանում (Անհոյ, Ֆուցզյան, Գուանդուն, Գուանսի-Չժոունի, Գույչժոու, Հունան, Ցզյանսու, Ցզյանսի, Չժեցյան), Թայվանում, Վիետնամում։ Հանդիպում է ծովի մակարդակից 4000-5000 մետր բարձրություններում։  Բնակվում է լեռնոտ վայրերում՝ մարգագետինների և թփուտավոր բուսականությամբ հարուստ վայրերում։

## Կենսակերպ
Գիշերային կյանք է վարում, բայց երբեմն ակտիվ է նաև ցերեկային ժամերին։ Իր համար սեփական բույն չի փորում, այլ օգտագործում է այլ կենդանիների փորածները։ Սնունդը բաղկացած է բույսերի տերևներից, կանաչ  մնացորդներից և ճյուղերից։

Բազմացման սեզոնը տևում է ապրիլից օգոստոս ամիսներին՝ ունենում է երեք ձագ միջին չափի մեծության։

## Պահպանություն
Բնության պահպանության միջազգային միությունը (ԲՊՄՄ) այս տեսակը ընդգրկել է հատուկ պահպանության մեջ՝ որպես քիչ մտահոգող տեսակ։ Այնուամենայնիվ, Վիետնամում այս տեսակը լայն տարածում ունի և որսի վտանգի տակ է։ Չինաստանում այս տեսակի ոչնչացման պատճառը անհայտ է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Smith, A.T. & Johnston, C.H. 2008. Lepus sinensis
* Chinese Hare. In: Andrew T. Smith, Yan Xie: A Guide to the Mammals of China. Princeton University Press, 2008; S. 290.

Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Նապաստականմաններ
Կատեգորիա:Նապաստակներ
Ծերուկ Խոտաբիչ (ֆիլմ)

**Ծերուկ Խոտթաբիչ** (), խորհրդային գեղարվեստական լիամետրաժ գունավոր ֆիլմ-հեքիաթ, որը 1956 թվականին բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում ռեժիսոր Գենադի Կազանսկու կողմից Լազար Լագինի համանուն վիպակի մոտիվներով։

Պրեմիերան կայացել է Լենինգրադում 1957 թվականի հուլիսի 12-ին։

## Սյուժե
Մոսկվա գետում 12-ամյա պիոներ-դպրոցական Վոլկա Կոստիլկովը լողանալու ժամանակ պատահաբար գտնում է փակ անոթ։ Մտածելով, որ կժում գտնվում  է հին զարդերի գանձ, որը նա կտանի պատմական թանգարան, Վոլկան բացում է անոթը և ազատ է արձակում ջին Հասան Աբդուրահման իբն Խոտտաբին հազարամյա բանտարկությունից:Հզոր կախարդ, որին տղան սկսում է անվանել հայրանունով՝ Խոտաբիչ, այժմ պարտական է պիոներին իր փրկության համար և խոստանում է այսուհետ կատարել նրա ցանկացած հրաման։ Նրա հետ Վոլկան Հնդկաստան է թռչում գորգ-ինքնաթիռով։ Հետդարձի ճանապարհին նրանք, հազիվ փրկվելով, վայրէջք են կատարում Սերգո Օրջոնիկիձեի անվան առողջարանի մոտ գտնվող լողավազանում։

Երախտապարտ ջինը փորձում է իր բարերարին տալ ամեն տեսակ պարգևներ։ Այսպես, Հնդկաստանից վերադառնալուց հետո նա տղային երջանկացնում է պալատով և ուղտերի ու փղերի քարավանին, որոնք բեռնված են թանկարժեք զարդերով ու շքեղության պարագաներով։ Բայց տղան, որը դաստիարակվել է խորհրդային պիոներական ոգով, հրաժարվում է նման նվերից և, ձգտելով շեղել Խոտաբիչին, նրան առաջարկում է գնալ կրկես։ Ներկայացումից հետո ջինը որոշում է դառնալ իլյուզիոնիստ։

## Դերերում
* *Նիկոլայ Վոլկով - Խոտաբիչ (Հասան Աբդուրահման իբն Խոտտաբի), ջին*
* Ալյոշա Լիտվինով - Վոլկա Կոստիլկով (Վոլկա իբն Ալյոշա)
* Գենա Խուդյակով - Ժենյա Բոգորադ, Վոլկայի ընկերը
* Լյովա Կովալչուկ - Գոգա Պիլյուկին (Գոգա-Հաբ), բամբասկոտ
* Օլգա Չերկասովա - Վարվառա Ստեպանովնա, դասղեկ
* Մայա Բլինովա - Վոլկայի մայրը
* Եֆիմ Կոպելյան - Ջաֆար Ալի Մուհամեդով
* Ալեքսանդր Լարիկով - բժիշկ
* Վերա Ռոմանովա - Գլաֆիրա Կուզմինիչնա, Գոգայի մայրը

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Լազար Լագին
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Գենադի Կազանսկի
* Օպերատոր՝ Մուզակիր Շուրուկով
* Նկարիչներ՝ Իսահակ Կապլան, Բելլա Մանևիչ
* Կոմպոզիտոր՝ Նադեժդա Սիմոնյան

## Մրցանակներ
* Մոսկվայի I համամիութենական կինոփառատոնի խրախուսական դիպլոմ  (1958)
* Պատվոգիր Վանկուվերի միջազգային կինոփառատոնում (1958)
* Պատվավոր դիպլոմ Պանամայի մանկական ֆիլմերի I միջազգային կինոփառատոնում (1971)
thumb|130փքս|«Օրջոնիկիձե» առողջարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Старик Хоттабыч», Радио «Свобода»
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1956 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Մոսկվայում
Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Խորհրդավոր ծերունին (ֆիլմ)

**«Խորհրդավոր ծերունին»** (), խորհրդային լիամետրաժ գունավոր մանկական գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1980 թվականին ռեժիսոր Լեոնիդ Մակարիչևի կողմից։ Նկարահանվել է Արկադի Մինչկովսկու «Ծերունին թաքնվում է ստվերում» (, 1976) վեպի հիման վրա։

Ֆիլմի պրեմիերան ԽՍՀՄ-ում տեղի է ունեցել 1981 թվականի մարտին։

## Սյուժե
1927 թվականին երեք ընկերներ՝ հնագույն Կրուտով քաղաքից բնակիչ տղաներ, իմանում են իշխան Մեշչյորսկու թանգարանային հավաքածուից «Ծերունին մոմով» դիմանկարի գողության մասին։ Գտնելով կտավը՝ տղաները վերադարձնում են այն քաղաքային թանգարան։

## Գլխավոր դերերում
* Իգոր Պչելին - Միտրյա
* Միշա Լատիշև - Լյնյա
* Ժենյա Օսիպով - Ադրիան
* Տանյա Շիշկինա - Մարսելիեզա

## Դերերում
* Բորիս Իվանով - Սոժիչ, Մարսելիեզայի հայրը
* Անատոլի Սոլոնիցին - Կոնդրատի, գողոնի գնորդ
* Վլադիմիր Տատոսով - Շեստյորկին, մատուցող
* Ալեքսեյ Գորյաչև - Սերգեյ Սերգեևիչ
* Սերգեյ Ֆիլիպով - Չիկիլդեև, նկարիչ
* Տատյանա Բեդովա - Աննա Միխայլովնա

## Դրվագներում
* Ֆեոդոր Նիկիտին
* Տատյանա Օկունևսկայա
* Նիկոլայ Բոյարսկի
* Զինաիդա Բելիկովա-Բելսկայա
* Սվետլանա Կարպինսկայա
* Ե. Բադիգինա
* Իգոր Բոգոլյուբով - կառապան և ռեստորանի այցելու
* Վ. Վոլկովա
* Ա. Մուխիջինովա
* Օլեգ Խրոմենկով — *կոմիսար*

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Արկադի Մինչկովսկի
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Լեոնիդ Մակարիչևд Макарычев]]
* Բեմադրող օպերատոր՝ Ալեքսանդր Չիրով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Բորիս Բուրմիստրով
* Կմպոզիտոր՝ Գենադի Գլադկով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Գրիգորի Էլբերտ
* ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիայի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբ
** Դիրիժոր՝ Ալեքսանդր Պետուխով
* Ռեժիսոր՝ Պ. Տիսկին
* Օպերատորներ՝ Ա․ Տաբորով, Յու․ Պլեշկին
* Ռեժիսոր-ստաժյոր՝ Յու․ Լեբեդև
* Մոնտաժող՝ Ելենա Վերեշչագինա
* Գրիմը՝ Մ․ Երանցևա, Ս․ Դեմենտևա
* Հագուստները՝ Ն․ Խոլմովա
* Նկարիչ-դեկորատոր՝ Լարիսա Սմելովա
* Ռեժիսորի օգնական՝ Գ․ Սուպրունովա, Լ․ Բերգեր
* Օպերատորի օգնական՝ Ս․ Օխապկին
* Խմբագիր՝ Ե․ Պեչնիկով
* Ֆիլմի տնօրեններ՝ Ալեքսեյ Գուսև, Վալենտինա Օվչարենկո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1980 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Տլալոկ

**Տլալոկը** անձրևի և ամպրոպի, գյուղատնտեսության, կրակի և ացտեկների մոտ հարավային շրջանի լույսի աստվածն է։ Եղել է ացտեկների 5 համաշխարհային դարաշրջաններից 3-ի տիրակալը։

## Ացտեկների [[Պանթեոն (դիցաբանություն)|պանթեոնի]] տեղը և գործառույթը
Նա չի եղել արարող Աստված, նա ստեղծվել է այլ աստվածների կողմից։ Համարվում էր, որ Տլալոկն ապրում է լեռների գագաթներում կամ Մեքսիկական ծոցում գտնվող պալատում։ Նրա տան բակում չորս անկյուններից յուրաքանչյուրում դրված էին չորս մեծ կուժեր, որոնց մեջ էին՝ անձրև, երաշտ, բույսերի հիվանդություններ և տեղատարափ անձրևներ։ Այդ պատճառով էլ Տլալոկը երբեմն պատկերվում էր կուժի տեսքով։ Տլալոկը կարող էր ուղարկել ռևմատիզմ, հոդատապ և ուռուցվորություն (ացտեկները կարծում էին, որ այդ հիվանդություններից մահացած մարդիկ, ինչպես նաև խեղդվածները, մահից հետո ընկնում էին Տլալոկի դրախտը)։

Նա բարերար աստված էր, բայց կարող էր ջրհեղեղներ, երաշտներ, կարկուտ, ցրտահարություն, կայծակի հարվածներ առաջացնել։

Պատկերվում էր որպես մարդակերպ, բուի աչքերով կամ աչքերի շուրջ շրջանագծերով՝  օձերի տեսքով։ Տլալոկը կրում էր ատամնավոր թագ, իսկ  մարմինե ուներ սև գույն։ Նրա ձեռքերում կար օձանման, ատամնավոր գավազան (կայծակ) կամ եգիպտացորենի ցողուն, կամ սափորով ջուր։

Այլ հնդկական ժողովուրդների մոտ կոչվում էր․ Չոկ (Choc) - Մայա, Կոխիկո (Cocijo) — Սապոտեկի, Տահին (Tajin) — Տոտոնակի և Տզաուհի (Tzahui) — միշետկի։ Տլալոկի առաջին կինը Շոչիկեցալն էր, երկրորդը՝ Չալչիուտլիկուեն։ Ուներ ավագ քույր Ուիշտոսիուատլ («Տիկին Սոլ», Huixtocihuatl): Որոշ առասպելներ համարում են, որ նրա հայրը  լուսնի աստված Տեկկիստեկատլն է։

## Պաշտամունք
Տլալոկա տաճարը Տենոչտիտլանում տեղակայված էր Ուիցիլոպոչտլիի տաճարի մոտ՝ Տեմպլո մայերի 60 մետրանոց գլխավոր բուրգի գագաթին։ Տաճարի ներսում Տլալոկի արձանն էր։ Տլալոկ լեռան վրա՝ Տենոչտիտլանի մոտակայքում, գտնվում էր աստվածության սրբավայրը, որտեղ կանգնեցվել է Տլալոկի արձանը՝ ճերմակ լավայից։ Տարվա անձրևոտ եղանակին արձանի գլխավերևում տեղադրվում էին որոշ տեսակի բույսերի սերմերը, որոնք հնարավոր էր ուտել։

Տլալոկի համար զոհաբերվածների ոգիները տեղափոխվում էին հանդերձյալ աշխարհի՝ իր թագավորություն։ Ացտեկները Տեսկոկո լճում ծեսեր էին անցկացրում և երեխաներ զոհաբերում՝ խեղդելով  նրանց ջրի մեջ։ Տլալոկը համարվում էր ացտեկյան օրացույցի մի քանի ամիսների հովանավորը։

Մեքսիկայի Կոատլինչան քաղաքի մոտ հայտնաբերվել է 168 տոննա կշռող Տլալոկի հսկայական բազալտե արձան։ Ներկայումս այն ցուցադրվում է Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարանում (Մեխիկո)։ Փետուրներից գլխազարդը ձևավորում է թավուտ։ Բերանի շրջանում տեսանելի են անցքերը՝ երկար ժանիքների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Пантеон ацтекских богов

Կատեգորիա:Անձրև
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ացտեկներ
Կատեգորիա:Ացտեկների աստվածներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Մետաօբյեկտ

Ինֆորմատիկայում **մետաօբյեկտը** մի օբյեկտ է, որը կառավարում է՝ ստեղծում է, նկարագրում է, իրականացնում է այլ օբյեկտներ (ներառյալ իրեն)։ Այն օբյեկտը, որին պատկանում է մետաօբյեկտը, կոչվում է *բազային օբյեկտ*։ Մետաօբյեկտը կարող է որոշ տեղեկություններ պարունակել բազային օբյեկտի բաղադրիչների մասին, ինչպիսիք են տիպը, ինտերֆեյսը, դասը, մեթոդները, ատրիբուտները, վերլուծության ծառը և այլն։ Մետաօբյեկտները ինֆորմատիկայի reflection սկզբունքի օրինակ են, երբ համակարգը (սովորաբար կատարման ժամանակ) հասանելիություն ունի իր սեփական ներքին կառուցվածքին։ Reflection-ը համակարգին հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ ձևափոխել, վերածրագրավորել ինքն իրեն, դրանով իսկ հնարավոր դարձնելով վերակազմակերպել սեփական վարքը կատարման ընթացքում։

## Մետաօբյեկտների արձանագրություն
**Մետաօբյեկտների արձանագրությունը** (metaobject protocol, MOP) որոշում է այն կանոնները, որոնցով հասանելի են դառնում և կառավարվում են օբյեկտների համակարգի կառուցվածքն ու վարքը։ Մետաօբյեկտների արձանագրության ֆունկցիաներից են.
* Նոր դասի ստեղծումն ու վերացումը,
* Նոր հատկության կամ մեթոդի ստեղծումը,
* Ստիպել դասին ժառանգվել մի այլ դասից («փոխել դասի կառուցվածքը»),
* Դասի մեթոդը որոշող գոդի սեղեղծումը կամ ձևափոխումը։

Մետաօբյեկտների արձանագրությունը հակասում է Բերտրան Մեյերի open/close սկզբունքին, որը պահանջում է, որ ծրագրային օբյեկտները պետք է լինեն «բաց՝ ընդլայնման համար» բայց «փակ՝ ձևափոխությունների» համար։ Մետաօբյեկտների արձանագրությունը համակարգի մակարդակով թափանցիկ է դարձնում օբյեկտների ներքին կառուցվածքն ու օբյեկտների ամբողջ համակարգը։ Գործնականում սա նշանակում է, որ ծրագրավորողը կարօղ է օբյեկտն օգտագործեն հենց նաույն օբյեկտը վերասահմանելու համար՝ թերևս բավականին բարդ եղանակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծրագրավորում
Կատեգորիա:Տվյալների տեսակներ
Աննա Մարիկյան

**Աննա Գրիգորի Մարիկյան**  (), հայ բալետի արտիստ, պարուսույց։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1976)։

## Կենսագրություն
Աննա Մարիկյանը ծնվել է 1941 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Ալեքսանդրիայում, պոլսեցիններ Գրիգոր Մարիկյանի և Մարի Երկաթի ընտանիքում։ 1948 թվականին ընտանիքը հայրենադարձել է Հայաստան։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանը (պարուսույց՝ Մաքսիմ Մարտիրոսյան)։ 1959-1985 թվականներին աշխատել է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում՝ որպես մենապարուհի։ 1985 թվականից դասավանդում է Երևանի պարարվեստի պետական ուսումնարանում։ Նրա մի շարք աշակերտներ հանդես են եկել աշխարհի տարբեր բեմերում և արժանացել մրցանակների։

## Բալետային ներկայացումներ
* Ադոլֆ Ադանի «Ժիզել» (Միրթա),
* Արամ Խաչատրյանի «Սպարտակ» (Ֆրիգիա), 
* Էդգար Հովհաննիսյանի «Անտունի» (Խումար), 
* Ֆրեդերիկ Շոպենի «Շոպենիանա» (Երազանք),
* Պյոտր Չայկովսկու «Կարապի լիճը» (Օդետտ-Օդիլիա), 
* Ուզեիր Հաջիբեկովի «Լեյլի և Մեջնում» (Լեյլի),
* Լյուդվիգ Մինկուսի «Դոն Կիխոտ» (Հավերժահարս), 
*  Բախի «Չակոնա» (Աղջիկ), 
* Մորիս Ռավելի «Բոլերո» (Իսպանուհի),
* Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Խանդութ» (Չմշկիկ),
* Շառլ Գունոյի «Վալպուրգյան գիշեր» (Աղջիկ), 
* Էդգար Հովհաննիսյանի «Սասունցի Դավիթ»օպերա-բալետ, (Իսմիլ Խաթուն),
* Գրիգոր Հախինյանի «Ուռենի», 
* Բ. Սակիլարիի «Չոփչոփիկ», 
* Ի. Մորոզևի «Բժիշկ Այբոլիտ» (Վարվարա), 
* «Լորկիանա» (Սեր)։

## Մրցանակներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1976,
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2010,
* Մովսես Խորենացու մեդալ, 2012։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պարարվեստի ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ բալետմայստերներ
Կատեգորիա:Հայ պարուսույցներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Էմիլ Դիլանյան

**Էմիլ Մարկոսի Դիլանյան** (), հայ սովետական էլեկտրատեխնիկայի մասնագետ, բարձրագույն դպրոցի մանկավարժ, ԽՍՀՄ առաջին էլեկտրամոբիլների ստեղծող, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից, կործանիչ-օդաչու։ Եղել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական ինստիտուտի  էլեկտրատեխնիկայի ֆակուլտետի դեկան (1956-1961)։

## Կենսագրություն
Էմիլ Դիլանյանը ծնվել է ծառայողի ընտանիքում։ 1921 թվականին դեռևս երիտասարդ տարիքում մահացել է նրա հայրը։ Էմիլը ունեցել է երկու քույր՝ Հասմիկը և Արզիկը։ Նրան և քույրերին մայրը՝ Վարդուհին, միայնակ է մեծացրել։ Էմիլը 1935 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և մեկնել հորեղբոր մոտ՝ Դնեպրոպետրովսկ։ Նա այնտեղ  ընդունվել է Դնեպրոպետրովսկի համալսարանի շինարարական ֆակուլտետի նախապատրաստական բաժինը։ Էմիլը 1936 թվականին վերադարձել է Երևան և ընդունվել Պոլիտեխնիկական ինստիտուտ։ Դրան զուգահեռ զբաղվել է նաև աերոակումբով։ Ավարտել է Յեյսկի ավիացիոն դպրոցը և դասավանդել այնտեղ։

## Ռազմական գործունեություն
Էմիլ Դիլանյանը 1937 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Նա 1942 թվականի մարտից Հյուսիսային նավատորմի ռազմաօդային ուժերում պայքարել է Նացիստական Գերմանիայի ռազմական ուժերի դեմ՝ օդից ծածկելով Մուրմանսկի հիմքը և հյուսիսային ավտոշարասյուները։ Եղել է բանակի թևի հրամանատար։ Նա մասնակցել է 15 օդային մարտերի, որոնցում անձամբ խոցել է թշնամու 4 ինքնաթիռ։ 1942 թվականի օգոստոսի 5-ին օդային մարտերից մեկում խոցվել է, սակայն վիրավոր վիճակում կարողացել է վերադառնալ ստորաբաժանման վայր։ Նրա ձախ ձեռքը անդամահատել են ուսից :

## Ուսում և աշխատանքային գործունեություն
Ռազմական գործիչը զինված ուժերի հանձնարարականով վերադարձել է Երևան և շարունակել ուսումը, որն ավարտել է պատերազմի ավարտին։ Նա ընտրվել է Գերագույն խորհրդի պատգամավոր հայկական ԽՍՀ-ում։ 1951 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Պաշտպանել է թեկնածուական թեզ «*Թռչող մեքենաների էլեկտրական սարքավորումներ*» թեմայով։ 1954 թվականին Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտում հիմնադրել է էլեկտրական շարժիչի և արտադրական գործընթացների ավտոմատացման բաժինը, որը ղեկավարել է մինչև իր կյանքի վերջ՝ 1986 թվականը։ 1956-1961 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական ինստիտուտի  էլեկտրատեխնիկայի ֆակուլտետի դեկան։ Գրել է դոկտորական դիսերտացիա։

## Մահ
Էմիլ Դիլանյանը մահացել է երկար ու ծանր հիվանդությունից։

## Մատենագրություն
* Մեթոդական ցուցումներ

## Հիշողություն
260փքս|մինի|Հուշատախտակ Երևանում
* *Հուշատախտակ Երևանում* Թամանյանի փողոց 3

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 1967 թվական, Ս. Գ. Կուրզենկով *Մեր տակ ՝ ցամաք և ծով* -  2-րդ ռազմական հրատարակչություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Այախա Մելիթաֆա

**Այախա Մելիթաֆա** (), Հարավաֆրկյան Հանրապետության բնապահպանական շարժման ակտիվիստներից է։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Մելիթաֆան Էերսթ Ռիվերից է, Արևմտյան Հրվանդան, Քեյփթաունի արվարձանից։ Այժմ նա Քայելիշայի գիտության և տեխնոլոգիայի կենտրոնում ուսանող է։

## Կլիմայական գործոնեություն
16 երեխաներից մեկն էր, այդ թվում՝ Գրետա Թունբերգը, Ալեքսանդրիա Վիլասենյորը, Կառլ Սմիթը, և Կատարինա Լորենսոն, ովքեր բողոք են ներկայացրել ՄԱԿ–ի երեխաների իրավունքների կոմիտե՝ կլիմայական ճգնաժամին համարժեք լուծում չտալու համար։

Նաև ներդրում է ունեցել «Մինչև 2030 թվականը 90 ծրագրին», «YouLead» նախաձեռնությանը, հարավաֆրիկյան կազմակերպությունը պարտավորվել էր նվազեցնել ածխածնի քանակը 90%–ով 2030 թվականը։ 2019 թվականի մարտին Ռուբի Սեմփսոնի կողմից աշխատանիք է ընդունվել՝ Աֆրիկայի կլիմայի դաշինքի երիտասարդ խոսնակների թիմին միանալու, որտեղ նրան հնարավորություն էր ընձեռնվել ելույթներ ունենալ, մասնակցել համաժողովներին և կլիմային առնչովող այլ միջոցառումներին։ Աշխատում է նաև որպես Աֆրիկայի կլիմայական դաշինքի հավաքագրման պաշտոնյա։

Մասնավորապես, Մելիթաֆան խորհուրդ է տալիս զանազան տեսակետների ընդգրկումը կլիմայական ակտիվիզմի մեջ․  «Աղքատ և հարուստ մարդկանց համար շատ կարևոր է գնալ այս բողոքի ցույցերին և երթերին, քանի որ նրանք ամենից շատ են բարկանում կլիմայի փոփոխությունից։ Շատ կարևոր է նրանց խոսքի, ձայնի և պահանջների լսելի լինելը», – Այախա Մելիթաֆա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:Կլիմայական ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի ակտիվիստներ
Վասիլ Վասիլյան

**Վասիլ Ալեքսանի Վասիլյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Վասիլ Վասիլյանը ծնվել է 1917 թվականին, Իջևանի շրջանի Այգեհովիտ գյուղում։ Շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է հայրենի գյուղի դպրոցում, դասավանդել մաթեմատիկա, քիմիա։

1939 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ և շուրջ յոթ տարի օրինակելիորեն ծառայել նրա շարքերում։ Ծառայել է Չապաևյան 25-րդ դիվիզիայում, մասնակցել սպիտակ ֆինների դեմ մղված պատերազմին։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերից եղել է գործող բանակում, 541-րդ հրետանային գնդում։ Լենինգրադի ռազմաճակատում սկզբում եղել է մարտկոցի ավագ, այնուհետև կարճատև դասընթացներն ավարտելուց հետո լեյտենանտի կոչումով նշանակվել է կրակային դասակի հրամանատար։ Մարտական դժվարին առաջադրանքները կատարելու համար պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշանով։ Լենինգրադյան 900-օրյա պաշարումից դուրս գալուց հետո նրանց զորամասը տեղափոխվել է 4-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատ։ Ավագ լեյտենանտ Վասիլյանը եղել է 138-րդ հրաձգային դիվիզիայի 296-րդ գնդի առաջին մարտկոցի հրամանատարը։ Չեխոսլովակիայի Ժիլին քաղաքի ազատագրման մարտերում խիզախություն ցուցաբերելու համար պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշանով։ 1945 թվականին Կոշիցե քաղաքի մատույցներում Վասիլյանի մարտկոցն աջակցել է 344-րդ հրաձգային գնդի առաջին գումարտակին։ Քաղաքն ազատագրելու համար գունդը ստացել է Կոշիցյան անվանումը։ Մարտական առաջադրանքները հաջողությամբ կատարելու համար արժանացել է Ալեքսանդր Նևսկու շքանշանի։ Հաղթանակի օրը կապիտան Վասիլյանը դիմավորել է Պրահայում։

Պատերազմի ավարտից հետո Վասիլյանը երկար տարիներ ղեկավարել է Այգեհովիտ գյուղի միջնակարգ դպրոցի մանկավարժական կոլեկտիվի աշխատանքները։ Կառավարության կողմից արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ
* Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան
* Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Օսկար Ավիլես

**Օսկար Ավիլես**  (,), պերուացի երգիչ, երաժիշտ, կիթառիստ, վերադաշնակող և կոմպոզիտոր։ Պերուի՝ *Música criolla* երաժշտական խմբի սիրված և ճանաչված երաժիշտներից է։

Հայտնի է «La Primera Guitarra del Perú» պատվավոր տիտղոսով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է պերուացի հայտնի նկարչի ընտանիքում։ Մանկուց սիրել է կրեոլական երաժշտություն։ Կիթառ նվագել սովորել է իր տատից։ Ապա, 1936–1938 թվականներին, ուսումը շարունակել է Ազգային կոնսերվատորիայում։

Երաժշտական կարիերան սկսել է 1939 թվականին՝ 15 տարեկանում՝ *La Limeñita y Ascoy* դուետով։ 1942 թվականին նա հանդես է եկել Núñez, Arteaga & Avilés խմբում, որի հետ հաղթել է «La Noche» թերթի կողմից կազմակերպված ռադիոկոնկուրսը, որի արդյունքում նրան սկսել են անվանել La Primera Guitarra del Perú, որը նա պահպանել է ողջ երաժշտական կյանքի ընթացքում։ Հետագայում հանդես է եկել բազմաթիվ հայտնի համույթների և երաժշտական խմբերի հետ, նվագակցել Պերուի նշանավոր երգիչներին և երգչուհիներին։ Կալյաո քաղաքի իշխանությունները 1995 թվականին որոշել են Օսկար Ավիլեսի անունը շնորհել այն փողոցում, որտեղ նա ծնվել է, և  հուշատախտակ են տեղադրել նրա հարազատ տան ճակատին։

Մի քանի մրցանակների (այդ թվում ՝ Սան Մարկոսի համալսարանի Պատվավոր դոկտորի կոչում) և բազմաթիվ ոսկյա թիթեղների դափնեկիր է։

## Սկավառակագրություն

# ¡Otra vez Avilés!
# Nueva dimensión bailable
# Mi corazón: Alicia Maguiña y Óscar Avilés
# Óscar Avilés presenta…
# Así nomás
# Dialogando (con Chabuca Granda)
# Es decir
# Cuatro voces y un estilo: Los Zañartu y Óscar Avilés.
# Avilés y sus invitados
# Desde los Andes al Mar
# Juntos I y II: Alicia Maguiña y Óscar Avilés.
# Esta vez los García y Avilés.
# Viva el Perú…! Carajo.
# Y ahora…Avilés con Banda.
# En Fiesta Criolla… Pancho Jiménez y Oscar Avilés
# Solo Avilés.
# Valses peruanos eternos I y II (con Augusto Valderrama).
# En Sabor y Guapeo
# Gente morena
# Gabriela Ortega y Óscar Avilés
# Cecilia Bracamonte con Óscar Avilés
# Óscar Avilés y Víctor Cuadros
# Jesús Vásquez con la guitarra de Óscar Avilés
# Homenaje a Chabuca Granda: Oscar Avilés y Fetiche
# Chabuca Grande de América con el Mariachi Vargas
# ¡¡¡Que tal trío!!!
# Valseando festejos
# Seguimos valseando festejos
# Los Dávalos con Óscar Avilés
# Avilés… 40 años
# ¡Son nuestros!
# Únicos
# Les traemos… El Chacombo
# Siempre juntos
# Se sobraron: Óscar Avilés y Julio Mori.
# Arturo «Zambo» Cavero y Óscar Avilés
# Sabor y más sabor: Lucila Campos.
# El Gran Pinglo también compuso.
# Un Perú en Sinfonía (con Víctor Cuadros).
# Corazón de Tinta Roja : Dayanne Valdivia.
# Oscar Avilés con…
# Los Bronces de Lucho Neves
# Pinglo y Chabuca.
# Cofre de los recuerdos con Los Embajadores Criollos.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Óscar Avilés: Falleció la primera guitarra del Perú 
* Óscar Avilés

Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Պերուացի երգիչներ
Կատեգորիա:Պերուացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Պերուացի կոմպոզիտորներ
Ռուստամ Աբդուլաև

**Ռուստամ Աբդուլաև** (), ուզբեկ կոմպոզիտոր։ Ուզբեկստանի կոմպոզիտորների միության նախագահ՝ սկսած 1995–ից։

Ծնվել է Խիվայում՝ գյուղատնտեսի և ուսուցչուհու ընտանիքում։ Մանկության տարիներին սովորել է Խիվայի երաժշտական դպրոցում, ինչպես նաև նվագել է ժողովրդական թատրոնի նվագախմբում։ 1970-ականներին սովորել է Տաշքենդի պետական կոնսերվատորիայում։ 1985 թվականից կոնսերվատորիայում դասավանդում է կոմպոզիցիայի և գործիքային ամբիոնում  (2010 թվականին դարձել է պրոֆեսոր)։

Նա գրել է ավելի քան հարյուր վեպեր և երգեր, ավելի քան վաթսուն մանկական երգի, տարբեր ժանրերի երաժշտական ստեղծագործությունների հեղինակ է։ Մասնավորապես, «Սադոկատ» («Հավատարմություն») օպերայի հեղինակն է, որը պատմում է բանաստեղծուհի Զուլֆիայի ճակատագրի մասին։ «Խիվա» օպերան  պատմական, հերոսական էպոսի մասին է, որը ծավալվում է համանուն քաղաքում։ Աբդուլաևը օգտագործել է Խորասանի դասական երաժշտության տարրերը։

Նրան գնահատել են որպես կոմպոզիտոր և կատարող։ Նա ազգային և միջազգային մրցույթների դափնեկիր է և հաղթող։ Նրա աշխատանքները թվարկված են ավելի քան քսան երկրներում, այդ թվում ԱՄՆ–ում, Գերմանիայում, Եգիպտոսում, Ճապոնիայում, Թայլանդում, Թուրքիայում և Հարավային Կորեայում։ Աբդուլաևին շնորհվել է Ուզբեկստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչում և Ուզբեկստանի Հանրապետության պետական մրցանակ։

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։ Նրանցից երկուսը՝ Բեխզոդը և Էլյնուրան դաշնակահարներ են։

## Պարգևներ
* 1986 — Համզիի անվան Ուզբեկստանի ԽՍՀ պետական մրցանակ («Երկրպագիր արևին»բալետի երաժշտության համար»)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Биография на сайте Союза композиторов и бастакоров Узбекистана
* Достояние Республики: композитор Рустам Абдуллаев

Կատեգորիա:Փետրվարի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ուզբեկ կոմպոզիտորներ
Բախշի Սարգսյան

**Բախշի Անդրեասի Սարգսյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1969): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Բախշի Սարգսյանը ծնվել է 1924 թվականին Մեղրու շրջանի Տաշտուն գյուղում։ Ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և աշխատել իր ծննդավայրի` Տաշտուն գյուղի դպրոցում։

1942 թվականի դեկտեմբերին զորակոչվել և մեկնել է ռազմաճակատ։ Ծովային դեսանտային խումբը դեսանտ է իջել Նովոռասիյսկի մատույցներում, որտեղ պաշտպանության թեժ մարտերը չեն դադարել, թշնամին ռմբակոծել է օդից, ծովից և ցամաքից մինչև 1943 թվականի փետրվարի վերջը։ Մարտերից մեկում Սարգսյանը վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո նորից մեկնել է գործող բանակ։ Այնուհետև 4-րդ գվարդիական կորպուսի հեծելազորայինների շարքերում մասնակցել է Գոմել, Բոբրույսկ, Բարանովիչ քաղաքների ազատագրմանը։ 1944 թվականի աշնանը հեծյալ կորպուսը Վարշավայի մատույցներից տեղափոխվել է Յաշ-Քիշինևի շրջանը, մարտերով հասել Ռումինիա, Հունգարիա։ 1945 թվականի հունվարի 9-ին ձեռնամարտի ժամանակ ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո մասնակցել է Պրահայի ազատագրմանը։

Պարգևատրվել է «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալներով, մի շարք շքանշաններով ու մեդալներով։

Սարգսյանը 1946 թվականին զորացրվել է ծառայությունից, աշխատել է դպրոցի ուսումնական մասի վարիչ, դպրոցի տնօրեն, ժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչ։ Բազմիցս ընտրվել է տեղական խորհուրդների պատգամավոր, ՀԿԿ Մեղրու շրջկոմի բյուրոյի անդամ։ 1963 թվականից Սարգսյանը եղել է Մեղրիի Ստեփան Շահումյանի անվան միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։ 1969 թվականին Սարգսյանն արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչման, 1971 թվականին պարգևատրվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալով։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1969)
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Պերուի օրհներգ

**Պերույի ազգային քայլերգ** (),  Պերույի ազգային հիմն է։ Այն գրվել է 1821 թվականին՝ Լատինական Ամերիկայի երկրների անկախության պատերազմի ղեկավարներ, Արգենտինայի ազգային հերոս Խոսե Սան Մարտինի կողմից հայտարարված ազգային օրհներգի ստեղծման մրցույթի ժամանակ։ Օրհներգը  պաշտոնապես հաստատվել է 1822 թվականի ապրիլի 15-ին։ 1869 թվականին օրհներգի տեքստում կատարվել են որոշակի փոփոխություններ, 1913 թվականին օրհներգի կարգավիճակը պաշտոնապես օրինականացվել է։

## Օրհներգի բառերը բնօրինակ լեզվով
Կրկներգ
: Somos libres
: seámoslo siempre, seámoslo siempre
: y antes niegue sus luces
: sus luces, sus luces el Sol.
: Que faltemos al voto solemne
: que la patria al Eterno elevó.
: Que faltemos al voto solemne
: que la patria al Eterno elevó.
: Que faltemos al voto solemne
: que la patria al Eterno elevó.

;I
: Largo tiempo el peruano oprimido
: la ominosa cadena arrastró;
: condenado a una cruel servidumbre
: largo tiempo, largo tiempo
: largo tiempo en silencio gimió.


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Гимн на сайте nationalanthems.info

Կատեգորիա:1821 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ազգային օրհներգեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն երգեր
Կատեգորիա:Պերուի մշակույթ
Կատեգորիա:Պերուի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Օրհներգեր
Սուրեն Սարումյան

**Սուրեն Սլավիկի Սարումյան** (), հայ գրող, արձակագիր, Արցախի գրողների միության անդամ, զինվորական, գնդապետ։

## Կենսագրություն
Սուրեն Սլավիկի Սարումյանը ծնվել է 1977 թվականի մարտի 1-ին Երևան քաղաքում, ծառայողի ընտանիքում։ 1984 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Արտաշատ քաղաք։ Նույն թվականին ընդունվել է Հովհ. Թումանյանի անվան թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը։

1988 թվականին  Սարումյանների ընտանիքը վերադարձել է Արցախ և բնակություն հաստատել Ստեփանակերտում։ 1988-1991 թվականներին սովորել է Ստեփանակերտի Խ. Աբովյանի անվան համար 1 դպրոցում։

Արցախյան պատերազմի ժամանակ վիրավորվել է։ Բուժվելու, ապա ուսումը շարունակելու նպատակով տեղափոխվել է Չարենցավան, սովորել Խ. Աբովյանի անվան համար 2 միջնակարգ դպրոցում։ 1993 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է դպրոցը և նույն թվականին ընդունվել ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը։ Համալսարանն ավարտելուց հետո՝ 1998 թվականին զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ 2001 թվականից ծառայում է Պաշտպանության Բանակի շարքերում։ Ներկայումս ԱՀ պաշտպանության բանակի մամուլի պատասխանատուն է։

Ունի գնդապետի զինվորական կոչում։

ԼՂՀ գրողների միության անդամ է։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Սուրեն Սարումյանի ստեղծագործությունները հրապարակվել են «Գրանիշ» և «Անդին» գրական հարթակներում։ «Հուղարկավորություն դերաբաշխումը» պատմվածքը ներառվել է Գրանիշի 2015 թվականի՝  «Տարվա լավագույն պատմվածք» անվանակարգում։

### Հրատարակած երկեր
* «Աբու Բաքր ալ Բաղդադին՝ Շամի Խալիֆ», վեպ, Երևան, Անտարես, 2015
* "Ստվերներով լի քաղաքը", պատվածքների ժողովածու, Երևան, Անտարես, 2017

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 7 ՀԱՐՑ. ՍՈՒՐԵՆ ՍԱՐՈՒՄՅԱՆ
* Սուրեն Սարումյան. Պապի ու տատի հինգ կերպարանքները

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի գնդապետներ
Կատեգորիա:Արցախի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Therefore I Am

**«Therefore I Am»**, ամերիկացի երգչուհի Բիլլի Այլիշի երգը, որը թողարկվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 12-ին` Darkroom և Interscope Records լեյբլների միջոցով։ Սա Այլիշի՝ 2020 թվականի երրորդ թողարկումն է՝ «No Time to Die» սաունդթրեքից և «My Future» սինգլից հետո։

## Պատմություն
2020 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Այլիշը Ինստագրամում երկրպագուի հարցին, թե երբ է երգչուհին նոր երգ թողարկելու, նշել է նոյեմբեր ամիսը։ Երգի թողարկման մասին երգչուհին հայտնել է իր սոցցանցերում՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի երգեր
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի գրած երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի գրած երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի պրոդյուսերավորած երգեր
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Էրսա (աստվածուհի)

**Էրսան** (հին հուն․՝ Ἔρσα, Ἔρση)  հունական դիցաբանության մեջ ցողի աստվածուհին է։

## Դիցաբանություն
Էրսան, ինչպես իր երկու քույրերը՝ Պանդիան և Նեմեան, Զևսի և Լուսնի (Սելենե) դուստրն էր։ Էրսայի խոնավությունը սնուցում էր երկրի բույսերը, որոնք փոխվում էին՝ կախված Լուսնի ուժից։

## Գրականության մեջ
Անտիկ գրականության մեջ Էրսա աստվածուհուն հիշատակում է երեք տեղ միայն Պլուտարքոսը՝ իր «Բարոյականություն» աշխատության մեջ։ Այնտեղ նա մեջբերում է հույն բանաստեղծ Ալկմանին, ով ապրել է մ.թ.ա. 7-րդ դարում։ Վերջինիս աշխատանքները հիմնականում կորել են, հիմնականում հայտնի են միայն առանձին հատվածներ, որոնք հետագայում մեջբերել են այլ հեղինակներ։ Այնուամենայնիվ, Էրսայի անունը, ինչպես առասպելների մեկ այլ հերոսուհի Գերսայի (հին հուն․՝ Ἔρση) անունը, նշանակում է *ցող*։ Այնուամենայնիվ, ըստ Ալկմանի, «հաստատ չէ, որ դու [Էրսան] կարող ես հավասարեցնել Սեկրոփսի և Ագլավրայի դուստր Գերսային, չնայած նրա [Էրսա] քույր Պանդրոսոսը անուն ունի, որը նրան նույնպես կապում է ցողի հետ»։

## Կերպարվեստում
ձախից|մինի|800x800փքս|Ֆրիդրիխ Դիսթելբարտ. Արտեմիս-Սելենեի բարձր ռելիեֆը Շտուտգարտի Ռոզենշտեյնյան պալատի վերնաճակատ վրա: 1830 թ,
Էրսա աստվածուհու պատկերով անտիկ հուշարձաններ կամ ընդհանրապես գոյություն չեն ունեցել, կամ դրանք մեզ չեն հասել։ Միակ ստեղծագործությունը, որտեղ պատկերված է նրա կերպարը, ավազաքարերից հարթաքանդակն է, որը 1830 թվականին պատրաստել է Ֆրիդրիխ Դիստելբարտը՝ նկարիչ Յոհան Ֆրիդրիխ Դիտրիխի նախագծով, գերմանական Շտուտգարտում՝ Ռոզենշտայն պալատի գլխավոր մուտքի վրա։ Ֆրիզայի վրա, ի թիվս այլ բաների, պատկերված են Սելենեն (կամ Արտեմիսը), որը ջահը ձեռքին սլանում է երկու ձիերի վրա, և երիտասարդ էրսա աստվածուհին, որը սավառնում է իր մոր ետևից։

Վյուրտեմբերգի Դքսության շինարարության և այգեգործության վարչության ղեկավար Էռնստ Էբերհարդ Սեյֆերը, ով բարձրաքանդակի մասին տեղեկատվություն է ստացել անմիջապես Ի. Ֆ. Դիտրիխից, այսպես է նկարագրել նրա աշխատանքը. «Նրա (Սելենեյի կամ Արտեմիսի) ետևում Ցողը ճախրում է կանացի պատանեկության մեջ» («Hinter ihr schwebt der Thau in weiblicher Jugend»): Իհարկե, երկու աստվածուհիներից, որոնք մարմնավորում են ցողը, Էրսը և Գերսան, նա կարող էր նկատի ունենալ միայն Էրսային, քանի որ նա էր Սելենեի դուստրը։
ձախից|մինի|300x300փքս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* *Гесиод*. Теогония. Полное собрание текстов / Пер. В. В. Вересаева, О. П. Цыбенко. Вступительная статья В. Н. Ярхо. Комментарии О. П. Цыбенко и В. Н. Ярхо. — : Лабиринт, 2001. — 256 с.

Կատեգորիա:Զևսի զավակներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Կատեգորիա:Աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով