Ձկան ամրագրում

**Ձկան ամրագրում,** օվկիանոսային, ծովային կամ գետային ծագում ունեցող թարմ որսացված, չսառեցված ձկան, խեցգետնանմանների և փափկամարմինների նախնական պատվերի գործընթաց անմիջապես ձկնորսներից, ձկնորսական կենտրոններից՝ օգտագործելով մասնագիտացված ծառայությունների ագրեգատոր կամ անմիջապես։ Ձկան ամրագրումը հետևողական է զրոյական թափոնների հայեցակարգին, որը նպատակ ունի կրճատել և նվազագույնի հասցնել թափոնները այն տարածքներում, որտեղ դա հնարավոր է։

Ձկան նախնական պատվիրումը ձկան ամրագրման միջոցով հնարավորություն է տալիս սպառողներին «ամրագրել» անմիջապես ձկնորսից սպառելու մտադրություն ունեցող ապրանքի ճշգրիտ քանակը՝ առանց ռեսուրսներ վատնելու որսի այն մասի վրա, որը կվերածվի աղբի: Այս տեսակի ծառայությունները տարածված են այն երկրներում, որոնք ունեն ծով/օվկիանոս մուտք և համեմատաբար կարճ առաքման հեռավորություններ: Մշակվում են նաև թարմ ձկան արագ առաքում երկար հեռավորությունների վրա, որոնք պահանջում են օդային ճանապարհորդություն: Բացի այդ, լայն տարածում են գտնում այսպես կոչված «բաժանորդագրության» ծառայությունները որոշակի կանոնավորությամբ ձկան առաքման համար, որոնք նաև թույլ են տալիս պլանավորել որսը և ապահովել բնական ռեսուրսների խելամիտ օգտագործումը:

## Բռնված ձկան կորուստների կրճատում
ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության կողմից հրապարակված «Աշխարհի ձկնորսության և ջրագործության վիճակը 2020» զեկույցի համաձայն՝ սպառողների կարիքների համար որսված կամ աճեցված համաշխարհային բերքի 35%-ը կորչում կամ վատնվում է տեղափոխման և վերամշակման ընթացքում, կամ որպես մնացորդ մեծածախ պահեստներում և մանրածախ խանութներում։ 2018 թվականին ձկնային տնեսության և ակվակուլտուրայի արտադրանքի ընդհանուր 179 միլիոն տոննա ատադրանքից մոտ 62 մլն տոննա թափոն է առաջացել։ Բացի այդ, ձուկը և ձկնորսական արտադրանքը առաջինն են, որ վերջնական սպառողները դուրս են նետում սառնարանից, եթե դրանք փչանում են։ Սա լրացուցիչ կորուստ է, որը տատանվում է 5%-ից ( Չինաստան ) մինչև 30% (ԱՄՆ) աշխարհի տարբեր շրջաններում՝ սպառողական մակարդակով։ 

Ձկան ամրագրումը օգնում է վերացնել այս ավելորդ կորուստները՝ ձկնորսների կամ ձկնորսական ընկերությունների հետ ուղղակի պայմանագրերի և նախապես պլանավորված պատվերների միջոցով: Մեկ երկրում ձկան ամրագրման սկզբունքով գործող ընկերությունների օրինակներ են (նախապես պատվիրված ձկան մատակարարում նավակից անմիջապես սպառողին)՝ Cameron's Seafood Market, ԱՄՆ, The Cornish Fishmonger և Just Caught, Մեծ Բրիտանիա, Poiscaille, Ֆրանսիա,  Seadora Ուկրաինայում և այլն:

## Ձկան ամրագրման փուլեր
### Սպառողի համար

* Հաճախորդը ձուկ/ ծովամթերք է ընտրում ագրեգատոր ընկերության կայքում կամ ձկնորսի կամ ձկնորսների խմբի հավելվածում առկա ընտրանիից (ըստ երկրի, հաջորդ որսի ամսաթվի և այլն):
* Որսից երկու-երեք օր անց սպառողը ստանում է պատվիրված ձկան անմիջական առաքումը։

### Ագրեգատոր ընկերության համար
* Ագրեգատոր ընկերությունը հավաքում է սպառողների պատվերները և կազմում է մեծածախ որսի պատվեր՝ այն ուղարկելով որոշակի ձկնորսի/ձկնորսատան։
* Ձկնորսը/ձկնորսական տնտեսությունը պլանավորում է որսը և որսում է անհրաժեշտ քանակությունը՝ համաձայն ագրեգատորի պատվերի (փաստորեն՝ կոնկրետ վերջնական սպառողների պատվերի):
* Վերոնշյալ աճուրդներից, նավահանգստային գնորդներից, մեծածախ պահեստներից և այլ միջնորդներից բացի, ձկնորսը/ձկնորսական ընկերությունը որսը հանձնում է ագրեգատոր ընկերության ներկայացուցչին: Նավահանգիստների ձկնորսական շուկաներում ձուկ գնելը չի համարվում ձկան ամրագրում, քանի որ ձուկը որսացվել է առանց սպառողների նախնական պատվերի:
* Ագրեգատոր ընկերությունը կազմակերպում է ձկան մատակարարման (ներառյալ մաքսային ձևակերպումը) լոգիստիկ շղթան ձկնորսից մինչև բաշխման երկրի պահեստ, որտեղ բաշխվում և տեսակավորվում է մեծածախ պատվերը։
* Ագրեգատոր ընկերության սուրհանդակը նախապես վճարված պատվերները հասցնում է անմիջապես սպառողներին։

## Ձկան ամրագրման տեխնոլոգիական հեռանկարներ
* Ագրեգատոր ընկերությունները հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակի ռեժիմով հետևել ձկանը՝ սկսած որսի պահից մինչև դռան մոտ առաքումը՝ օգտագործելով յուրաքանչյուր ձկան վրա տեղադրված հավելվածներն ու խելացի պիտակները։
* Հնարավոր է, որ հավելվածները մշակվեն այնպես, որ սպառողը կարողանա ձուկը «պատվիրել» անմիջապես ծովում գտնվող ձկնորսից (Uber սկզբունքով), շփվել նրա հետ, գնահատականներ տալ, բողոքներ կամ գնահատանքի գրառումներ ուղարկել ձկան համար և այլն։
* Աշխարհում արդեն իսկ կան բաժանորդագրական ծառայություններ, որոնք նախատեսված են մեկ կամ մի քանի ձկնորսներից որոշակի կամ տարբեր տեսակի ձկների կանոնավոր (ամսական, շաբաթական) մատակարարումների համար, օրինակ՝ ֆրանսիական Poiscaille-ը, My Fishman-ը Մալայզիայում,  Fish Box-ը Մեծ Բրիտանիայում,  և այլն):
* Մշակվում են համատեղ գնման ծառայություններ, որոնք թույլ են տալիս մեկ համայնքի կամ տարածքի բնակիչներին ավելի էժան ձուկ գնել՝ մեծ ծավալների շնորհիվ (ԱՄՆ-ում Լումմի կղզու վայրի բնության գնորդների ակումբ):
* Բլոկչեյն տեխնոլոգիայի միջոցով նավից մինչև սպառող առաքման շղթայի պաշտպանությունը ձեռք է բերում ժողովրդականություն: Ձկան տեղաշարժի վերաբերյալ թվային տեղեկատվությունը չի կարող կեղծվել որևէ փուլում: Մասնավորապես, նման տեխնոլոգիա է ներդրվում ավստրալական Two Hands ընկերության կողմից՝ ծովախեցգետնի մատակարարների համար:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում
Կատեգորիա:Սննդի արդյունաբերություն