Պաշտոնական տեղեկատվության մասին օրենք

**«Պաշտոնական տեղեկատվության մասին օրենք»**, (Official Information Act 1982, OIA) Նոր Զելանդիայի խորհրդարանի կողմից ընդունված օրենք, որը սահմանում է պետական մարմինների կողմից պահվող տեղեկատվությանը հանրության մուտքի իրավունքը։ Այն Նոր Զելանդիայի տեղեկատվության ազատության հիմնական օրենքն է և երկրի սահմանադրական համակարգի կարևոր բաղադրիչ։

Օրենքի հիմնական սկզբունքը հետևյալն է․ պաշտոնական տեղեկատվությունը պետք է հասանելի լինի, եթե այն թաքցնելու համար բավարար հիմքեր չկան։ Պետական մարմիններին կամ գործակալություններին տեղեկատվության հարցումներ ուղղելու դեպքում պահանջվում է պատասխանել «ամենաարդյունավետ ժամկետում», բայց ոչ ուշ, քան 20 աշխատանքային օրվա ընթացքում։ Եթե տվյալ մարմինը մերժում է տրամադրել տեղեկատվությունը, ապա պարտավոր է ներկայացնել մերժման պատճառը և տեղեկացնել հարցում կատարողին, որ վերջինս ունի Օմբուդսմենին դիմելու իրավունք՝ խնդրի իրավաչափությունը ստուգելու նպատակով։

Տարեկան այս օրենքի շրջանակում կատարվում է մոտավորապես 45,000 հարցում, որոնց ավելի քան 90 տոկոսը պատասխանում է օրենքով սահմանված ժամկետներում։

Չնայած օրենքի ընթացքում առաջարկվել են մի քանի բարեփոխումներ և թափանցիկության մակարդակի բարձրացման նախաձեռնություններ, այդ թվում՝ Նոր Զելանդիայի Իրավունքի Հանձնաժողովի կողմից իրականացված խոշոր վերանայումներ 1992 և 2012 թվականներին, սակայն օրենքում էական փոփոխություններ չեն իրականացվել 1987 թվականից ի վեր։

## Նախապատմություն
[մինի|Ժամանակին արդարադատության նախարար [Ջիմ ՄքԼեյ|Ջիմ ՄքԼեյը ներկայացրեց այս օրենքը Նոր Զելանդիայի խորհրդարան։]]
Մինչև 1982 թվականը, պաշտոնական տեղեկատվությունը համարվում էր կառավարության, այլ ոչ թե ժողովրդի սեփականությունը։ «Պաշտոնական գաղտնիքների մասին» 1951 թվականի օրենքի համաձայն՝ առանց հատուկ պատճառի և թույլտվության պետական ծառայողների կողմից տեղեկատվության հրապարակումը քրեական հանցանք էր։ Օրենքը «ակտիվորեն հուսահատեցնում էր տեղեկատվության տարածումը»։ Սակայն 1960-ականներից սկսած՝ թափանցիկության պահանջն աճեց։ 1962 թվականին պետական ծառայությունների վերաբերյալ թագավորական հանձնաժողովը հայտարարեց․ «Կառավարական կառավարումն է հանրության գործը, և ժողովուրդը իրավունք ունի ավելի շատ իմանալու այն մասին, թե ինչ է արվում և ինչու»։ Օմբուդսմենի գրասենյակի ստեղծումն ու վարչական իրավունքի փոփոխությունները հիմք ստեղծեցին ենթադրության, որ մարդիկ իրավունք ունեն իմանալու իրենց վերաբերյալ ընդունված որոշումների պատճառները։ Շրջակա միջավայրի պաշտպանության արշավները, ինչպիսին էր Մանապուրիի փրկության շարժումը (Save Manapouri campaign), և արտասահմանում տեղեկատվության ազատության օրենսդրության ընդունումը նույնպես նպաստեցին այս պահանջի աճին։ Տեղեկատվության ազատության մասին օրինագիծը 1977 թվականին խորհրդարան է ներկայացրել ընդդիմադիր Լեյբորիստական պատգամավոր Ռիչարդ Պրեբլը, սակայն այն չհասավ երկրորդ ընթերցումից այն կողմ։ 1979 թվականին «Բաց կառավարության կոալիցիան» (Coalition for Open Government) բացեիբաց քարոզում էր պաշտոնական տեղեկատվությանը մուտքի լայնացման օգտին՝ որպես Ռոբերտ Մալդունի «Մեծ Մտքի» ծրագրին ընդդիմանալու մաս։

1978 թվականին կառավարությունն ստեղծեց «Պաշտոնական տեղեկատվության հարցերով հանձնաժողով» (հայտնի նաև որպես «Դանկսի հանձնաժողով»՝ իր նախագահի անունով)՝ «ուսումնասիրելու, թե որքանով է հնարավոր պաշտոնական տեղեկատվությունը մատչելի դարձնել հասարակությանը» նպատակով։ Այդ գործընթացի շրջանակում հանձնաժողովը պետք է վերանայեր «Պաշտոնական գաղտնիքների մասին» 1951 թվականի օրենքի կիրառումը և «ներկայացներ համապատասխան առաջարկություններ քաղաքականությունների և ընթացակարգերի փոփոխությունների վերաբերյալ, որոնք կնպաստեն տեղեկատվության ազատության նպատակին»։ 1980 թվականին հանձնաժողովը ներկայացրեց իր զեկույցը՝ առաջարկելով փոխարինել «Պաշտոնական գաղտնիքների մասին» օրենքը նոր՝ «Պաշտոնական տեղեկատվության մասին» օրենքով, որը հիմնված կլիներ թափանցիկության սկզբունքի վրա: 1981 թվականին հանձնաժողովը հրապարակեց հավելյալ զեկույց՝ վերաբերող օրենքի վերահսկման և իրականացնող մարմիններին, ինչպես նաև գաղտնի տեղեկատվության կարգավիճակին։ 1982 թվականին այս գաղափարները օրենքով ամրացվեցին Ազգային կուսակցության կառավարության կողմից՝ որպես «Պաշտոնական տեղեկատվության մասին» օրենք։ Նոր Զելանդիայի նախկին վարչապետ և Իրավաբանական հանձնաժողովի անդամ Ջեոֆրի Փալմերն այս օրենքի ընդունումը վերագրում է արդարադատության նախարար Ջիմ ՄքԼեյին՝ նշելով, որ վերջինս կարողացել է օրենքն ընդունել՝ հակառակ վարչապետ Ռոբերտ Մալդունի և Գանձապետարանի դիմադրությանը։

Սկզբնապես ընդունված տարբերակում օրենքում ներառված էր դրույթ, որը պաշտպանում էր կառավարության կողմից իրականացվող «մրցակցային առևտրային գործունեության» մասին տեղեկատվությունը և չէր սահմանում տեղեկատվության հարցումներին պատասխանելու վերջնաժամկետ։ Կառավարական մարմինները պարտավոր էին արձագանքել «այսպես ասած՝ հնարավորինս շուտ», ինչը հաճախ հանգեցնում էր ուշացումների։ Նախարարները նաև կարող էին մերժել Օմբուդսմենի կողմից տեղեկատվության հրապարակման վերաբերյալ որոշումը՝ պարզապես գրավոր արձանագրելով իրենց մերժումը։ 1987 թվականին օրենքը ենթարկվեց էական բարեփոխման՝ թափանցիկությունն ապահովելու նպատակով։ Առևտրային զգայուն տեղեկատվության դեպքում ներդրվեց հանրային շահի փորձաքննություն, սահմանվեց 20 աշխատանքային օրվա ժամկետ, իսկ Օմբուդսմենին վերանայելու իրավունքը հնարավոր դարձավ միայն պաշտոնական Կառավարչի խորհրդի որոշմամբ։ Այդ պահից ի վեր օրենքը ենթարկվել է միայն աննշան, տեխնիկական փոփոխությունների, իսկ դրա հիմնական սկզբունքները մնացել են անփոփոխ։

## Գործողությունը
### Շրջանակ
Օրենքի կիրառման շրջանակը չափազանց լայն է՝ համեմատած տեղեկատվության ազատության մասին այլ միջազգային օրենքների հետ․ այն ընդգրկում է ցանկացած տեղեկություն, որը պահվում է նախարարի՝ իր պաշտոնական կարգավիճակով, կամ պետական որևէ վարչության կամ կազմակերպության կողմից (նշված է օրենքի հավելվածներում կամ Օմբուդսմենների մասին 1975 թվականի օրենքում)։ Սա ընդգրկում է գրեթե բոլոր պետական հաստատությունները՝ նախարարություններ, հետախուզական ծառայություններ, հիվանդանոցներ, համալսարաններ, դպրոցներ, թագավորական կազմակերպություններ և պետական սեփականություն հանդիսացող ձեռնարկություններ։ Որոշ ոչ պետական հաստատություններ ևս ընդգրկված են, օրինակ՝ խորհրդարանի առանձին պաշտոնյաներ։ Օրենքը չի տարածվում դատարանների, Խորհրդարանական ծառայության, կիսադատական մարմինների վրա՝ ինչպիսիք են Անկախ ոստիկանության վերահսկողության մարմինը,Հետախուզության և անվտանգության գլխավոր տեսուչը, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների վրա (որոնք կարգավորվում են «Տեղական ինքնակառավարման պաշտոնական տեղեկատվության և նիստերի մասին 1987 թվականի օրենքով»)։

Օրենքը տարածվում է «տեղեկատվության» վրա՝ անկախ դրա ձևից, ոչ միայն փաստաթղթերի։ Այն ներառում է «ոչ միայն գրանցված տվյալները, այլև որոշակի փաստի կամ իրադրության վերաբերյալ պաշտոնյաների ունեցած գիտելիքը՝ իրենց պաշտոնական կարգավիճակով, եթե նրանք աշխատում են նշված կազմակերպությունում կամ վարչությունում»։ Տեխնոլոգիապես չեզոք այս սահմանումը օրենքին թույլ է տվել ադապտացվել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զգալի փոփոխություններին 1980-ականներից ի վեր։ Օրենքի գործողության ներքո են հայտնվում ինչպես պաշտոնական կարգավիճակով աշխատակիցների կողմից պահվող տեղեկատվությունը, այնպես էլ ենթակապալառուների, դուստր ընկերությունների և իրավաբանական անձ չհանդիսացող խորհրդատվական մարմինների կողմից պահվող տվյալները։

### Տեղեկատվության հարցման ընթացակարգ
Օրենքը սահմանում է մի կարգ, որի միջոցով մարդիկ կարող են պահանջել և ստանալ տեղեկատվություն, որը պահվում է պետական պաշտոնյաների և մարմինների կողմից։ Նոր Զելանդիայում գտնվող ցանկացած անձ, ինչպես նաև Նոր Զելանդիայի ցանկացած քաղաքացի կամ մշտական բնակիչ կարող է դիմում ներկայացնել։ Դիմումները պետք է հստակ ձևակերպեն այն տեղեկատվությունը, որը որոնվում է՝ «պատշաճ հստակությամբ», և կարող են ներկայացվել ցանկացած ձևով և հաղորդակցման ցանկացած միջոցով։ Դրանք կարող են ներկայացվել առցանց, և դիմումատուներից չի պահանջվում նշել իրենց դիմելու պատճառները կամ նույնիսկ իրական անունը։

Օրենքի շրջանակներում ընկնող գործակալությունները օրենքով պարտավոր են տրամադրել ողջամիտ աջակցություն դիմողներին, և եթե հարցվող տեղեկատվությունը գտնվում է այլ մարմնի մոտ, ապա դիմումը պետք է փոխանցեն համապատասխան կազմակերպությանը՝ պատասխանի հնարավորության ապահովման համար։ Գործակալությունները պարտավոր են որոշում կայացնել՝ տրամադրե՞լ արդյոք պահանջվող տեղեկատվությունը՝ հնարավորինս շուտ, առավելագույնը 20 աշխատանքային օրվա ընթացքում, սկսած դիմումն ստանալու պահից, սակայն այս ժամկետը կարող է երկարացվել՝ մեծածավալ կամ բարդ հարցումների դեպքում։ Կազմակերպությունները կարող են վճար սահմանել մեծ հարցումներին արձագանքելու համար, սակայն դա հազվադեպ է։ Սահմանված ցանկացած վճարը պետք է լինի ողջամիտ։

### Տեղեկատվությունը չհրապարակելու հիմքեր
Նոր Զելանդիայի օրենքի ուղղորդող սկզբունքը հասանելիության սկզբունքն է, որը սահմանում է. «Տեղեկատվությունը պետք է հասանելի լինի, եթե այն չհետ պահելու համար չկա լուրջ պատճառ»։ «Լուրջ պատճառ» հասկացությունը սահմանված է օրենքով և բաժանվում է երկու կատեգորիայի՝ «վճռական հիմքեր», որոնք չեն ենթարկվում հանրային շահի քննության, և «այլ հիմքեր», որոնք պետք է համադրվեն հրապարակման հանրային շահի հետ։

Վճռական հիմքեր, որոնց հիման վրա գործակալությունը կարող է չհրապարակել տեղեկատվությունը, ներառում են՝

* Տեղեկատվության հրապարակումը կվտանգի Նոր Զելանդիայի ազգային անվտանգությունը կամ միջազգային հարաբերությունները։ Առանձին դրույթով պաշտպանվում է նաև Տոկելաուի նման կախյալ տարածքների և Կուկի Կղզիների ու Նիուեի նման ազատ ասոցիացիայում գտնվող պետությունների անվտանգությունն ու միջազգային հարաբերությունները։
* Տեղեկատվությունը գաղտնի կերպով է տրամադրվել այլ կառավարության կողմից
* Տեղեկատվության հրապարակումը կվտանգի օրենքի կիրառումը (ներառյալ՝ իրավախախտումների կանխումը, հետաքննությունը, բացահայտումը և արդար դատաքննության իրավունքը)
* Տեղեկատվության հրապարակումը կարող է վտանգել որևէ մարդու անվտանգությունը

* Տեղեկատվության հրապարակումը կարող է առաջացնել լուրջ տնտեսական վնաս

**Այլ պատճառներ**՝ տեղեկատվությունը չհրապարակելու համար, ներառում են՝

Այս պատճառները միշտ պետք է հավասարակշռվեն տեղեկության հրապարակման նկատմամբ առկա հանրային շահի հետ։ Օմբուդսմենը մատչելի է դարձրել լայնածավալ ցուցումներ հանրային շահի գործոնների վերաբերյալ, որոնք կարող են կիրառվել տվյալ հարցման դեպքում, այդ թվում՝ թափանցիկություն, մասնակցություն, հաշվետվողականություն և արդարադատության իրականացում։ Սահմանափակ պահման հիմքեր են կիրառվում այն հարցումների դեպքում, որոնք վերաբերում են որոշումների վրա ազդող ներքին կանոններին, կամ այն դեպքում, երբ անհատը հարցում է ներկայացնում՝ իրեն վերաբերող որոշման պատճառները իմանալու նպատակով։

Վերջին հաշվով, պաշտոնական տեղեկության հարցումները կարող են մերժվել նաև վարչական պատճառներով։ Դրանք ներառում են՝

* տեղեկատվության հրապարակումը կհակասի խորհրդարանի մեկ այլ օրենքի
* տեղեկատվության հրապարակումը կնշանակի դատարանի կամ խորհրդարանի արհամարհանք
* պահանջվող տեղեկատվությունը վերաբերում է քրեական բացահայտման գործընթացին և կարող է ստացվել «Քրեական բացահայտումների մասին 2008 թ. օրենքով»
* պահանջվող տեղեկատվությունը գոյություն չունի կամ հնարավոր չէ գտնել
* տեղեկատվության հրապարակումը կպահանջի զգալի համադում կամ հետազոտություն
* պահանջվող տեղեկատվությունն արդեն հանրային հասանելի է, կամ շուտով կհրապարակվի
* պահանջվող տեղեկատվությունը տվյալ գործակալությունում պահված չէ, և գործակալությունը չի կարծում, որ օրենքի ենթակա որևէ այլ մարմին այն պահում է
* հարցումն անլուրջ կամ վրդովեցուցիչ է, կամ պահանջվող տեղեկատվությունը աննշան է (օր.՝ հարցում՝ ստուգելու, թե արդյոք պատգամավոր Դեյվիդ Սեյմուրը հոլոգրամ չէ)

Հարցումները կարող են մերժվել միայն մասամբ, և տեղեկատվությունը կարող է տրամադրվել շտրիխված (գաղտնազերծված) փաստաթղթերի ձևով։ Եթե հարցման որևէ հատված մերժվում է, գործակալությունները պարտավոր են նշել մերժման պատճառները և տեղեկացնել դիմողին, որ վերջինս ունի Օմբուդսմենին դիմելու իրավունք՝ ստուգելու, արդյոք այդ որոշումը արդարացված է օրենքի դրույթների համաձայն։

### Վերահսկողություն
[մինի|[Ջեֆրի Փալմեր|Ջեֆրի Փալմերը ուժեղացրեց օրենքը և սահմանափակեց նախարարական վետոյի դրույթը։]]
Օրենքի ներքո կայացված որոշումների մեծ մասը կարելի է բողոքարկել Օմբուդսմենի մոտ, այդ թվում՝ տեղեկատվությունը հետ պահելու, դրա դիմաց վճար հավաքելու կամ հարցման ժամկետը երկարացնելու որոշումները։ Հարցման չպատասխանելու դեպքը (կոչվում է «դանդաղեցումը համարվում է մերժում») նույնպես կարելի է բողոքարկել։ Հարցումների փոխանցման որոշումները հատուկ չեն նշվում, ուստի դրանք կարելի է քննել միայն այն դեպքում, երբ դրանք կայացվեն գործակալությունների կողմից՝ Օմբուդսմենի ընդհանուր իրավասության ներքո՝ հիմնված «Օմբուդսմենների մասին 1975 թվականի օրենքի» վրա։ Նախարարների կողմից փոխանցման որոշումները բողոքարկման կամ քննության ենթակա չեն։

Եթե Օմբուդսմենը գտնում է, որ բողոքը հիմնավորված է, կարող է հանդես գալ պաշտոնական առաջարկություններով, այդ թվում՝ տեղեկատվությունը հրապարակելու վերաբերյալ։ Այս առաջարկությունները իրավական ուժ ունեն գործակալությունների համար և պարտավորեցնում են դրանք իրականացնել։ Սկզբում նման առաջարկությունը կարող էր հրաժարվել նախարարի կողմից գրավոր հրահանգով, բայց 1987 թվականին օրենքը փոփոխվեց, և Օմբուդսմենի որոշումը մերժելու համար անհրաժեշտ է կառավարական հրաման։ Այս փոփոխությունից հետո Օմբուդսմենի որոշում երբևէ չի մերժվել։

Օմբուդսմենի բողոքարկման ընթացակարգից բացի, կառավարության գործակալությունների (բայց ոչ նախարարների) ընդհանուր ընթացակարգերը՝ OIA հարցումները մշակելիս, ենթակա են Օմբուդսմենի իրավասությանը «Օմբուդսմենների մասին 1975 թվականի օրենքի» ներքո։ Դա հանգեցրել է մի շարք «ձեռնարկությունների քննությունների»՝ պետական համակարգում OIA պրակտիկայի բարելավման նպատակով։

### Այլ դրույթներ
Օրենքը սկզբնապես ներառում էր դրույթներ, որոնք հնարավորություն էին տալիս անհատներին մուտք գործել և ուղղել իրենց անձնական տեղեկատվությունը։ Այս դրույթները փոխարինվեցին 1993 թվականի Գաղտնիության մասին օրենքով, սակայն ժառանգական դրույթը դեռևս վերաբերում է կորպորատիվ սուբյեկտներին։

Օրենքը պահանջում է արդարադատության նախարարությանը պատրաստել պաշտոնական տեղեկատվության ցուցակ, որը նշում է յուրաքանչյուր օրենքի ենթակա գործառույթի, կառուցվածքը, կապի տվյալները և այդ գործակալությունում պահվող տեղեկատվությունը։

Օրենքը ապահովում է քաղաքացիական և քրեական պատասխանատվությունից բացառություն լավ հավատքով տեղեկություն տրամադրելու որոշումների համար՝ ներառյալ վիրավորանքի, հեղինակային իրավունքի խախտման և գաղտնիքի խախտման պաշտպանությունը, և վերաբերում է Թագավորությանը, պետական ծառայողներին և տրամադրված տեղեկատվության սկզբնական հեղինակներին։

Օրենքը սկզբում նախատեսում էր Տեղեկատվական մարմնի ստեղծում և գործառույթներ՝ օրենքի իրականացումը կառավարելու համար։ Սկզբնական անդամներն էին Ալան Դանկսը (որը ղեկավարել էր Դանկս հանձնաժողովը), Յան Լիթհոուին և Շիրլի Մեդդոկը։ Այս դրույթները ավարտվեցին 1988 թվականին, և մարմինը լուծարվեց։

## Ազդեցություն
Սկզբում որպես «նոյնչորսօրյա հիացմունք» քմծիծաղանքով ընդունված՝ վարչապետ Ռոբերտ Մալդունի կողմից, այս օրենքը հետագայում ճանաչվել է Նոր Զելանդիայի ոչ գրավոր սահմանադրության մաս: Հարկադրական դատարանը նշել է, որ «օրենքի ներթափանցող նշանակությունը այնպիսին է, որ այն արժանանում է սահմանադրական միջոցառման կարգավիճակին»: Օրենսդրական հանձնաժողովը հայտարարել է, որ այն «կենտրոնական նշանակություն ունի Նոր Զելանդիայի սահմանադրական դասավորություններում»: Այն զգալիորեն փոխել է կառավարության մշակույթը՝ առաջացնելով բացության մշակույթ, որի ներքո մեծածավալ տեղեկատվություն հանրայնացվում է որպես ընթացակարգ: Ընդհանրապես այն համարվում է որպես մի գործիք, որը նպաստել է այլ թափանցիկության բարեփոխումների, օրինակ՝ Գաղտնիության մասին օրենքի, Հանրային Ֆինանսների մասին օրենքի և Ֆիսկալ պատասխանատվության մասին օրենքի ընդունմանը: Հանրային վերահսկողության հնարավորությունը նաև, ըստ կարծիքների, զգալիորեն բարձրացրել է կառավարության խորհուրդների որակը:
[մինի|OIA-ի միջոցով ստացված հարցումների արդյունքում հանրայնացվել է նմանատիպ տեղեկատվություն՝ ներառյալ ներքին գործերի նախարարին ներկայացված զեկույցը միլիարդատեր [Պիտեր Թիլի|Պիտեր Թիլիի Նոր Զելանդիայի քաղաքացիության դիմման վերաբերյալ։]]
Օրենքի շրջանակներում տարեկան մոտ 45,000 հարցումներ են ներկայացվում, որոնցից ավելի քան 90%-ին պատասխանվում է սահմանված ժամկետներում: Օրենքը հաճախ օգտագործվում է քաղաքական կուսակցությունների, լրագրողների, լոբբիստների և անհատների կողմից՝ ստանալու լայնածավալ տեղեկատվություն՝ սկսած կառավարության քաղաքականությունից և վիճակագրությունից մինչև որոշումների կայացման տվյալներ, և «օգտակար՝ նույնիսկ ամոթանք առաջացնող» տեղեկատվությունը կանոնավոր կերպով հանրայնացվում է: Սակայն առկա է մշտական բախում՝ հարցումներ ներկայացնողների դժգոհություններով, թե տեղեկատվությունը տրվում է դեմքով, և պետական մարմինների մտահոգություններով՝ հարցումների ժամանակի և ծախսերի կապակցությամբ: Կան ապացույցներ, որ գոյություն ունեն զգալի տարբերություններ՝ անկասկած և քաղաքականապես զգայուն հարցումների նկատմամբ վերաբերմունքում, և ԶԼՄ-ներում հաճախ ասեկոսեներ են շրջանառվում, որ օրենքը խախտվում է: Անցած վարչապետ Ջոն Քին բացահայտ խոստովանել է, որ տեղեկությունների հրապարակումը դիտավորյալ հետաձգվել է կառավարության շահերին համապատասխանելու համար, մինչդեռ մեկ այլ դեպքում Նոր Զելանդիայի Անվտանգության և Ինֆորմացիոն Ծառայությունը արագացրել է տեղեկությունների հրապարակումը բլոգերի համար՝ ընդդիմության առաջնորդին նեղսրտեցնելու նպատակով:

Օրենքի շրջանակներում հրապարակված նկատելի տեղեկատվությունը ներառում է՝

2005 թվականի Նոր Զելանդիայի ընդհանուր ընտրությունների նախօրեին կառավարությունը ստիպված էր բացահայտել իր վարկի առանց տոկոսների ուսանողական քաղաքականության ծախսերը, իսկ Օմբուդսմանը ավարտեց քննությունը մեկ շաբաթից էլ պակաս ժամանակում՝ ապահովելու համար, որ տեղեկատվությունը հրապարակվի ընտրություններից առաջ:

2010 թվականին օրենքի հիման վրա հրապարակվեցին 2003–2008 թվականների նախարարական վարկային քարտերի ծախսերի մանրամասները: Այս տեղեկատվությունը խայտառակեց մի քանի նախկին նախարարների, այդ թվում Շեյն Ջոնսին, ով հայտնվեց որպես նախարարական վարկային քարտով հյուրանոցում պոռնոգրաֆիա գնելու օգտատեր: Նման տեղեկատվությունը այժմ կառավարությունը առաջային կերպով հրապարակում է յուրաքանչյուր եռամսյակ:

2016 թվականին Օմբուդսմանը վճռեց, որ Առողջապահության նախարարությանը տրված իրավական խորհրդատվությունը՝ կապված Մարդկային աջակցված վերարտադրողական տեխնոլոգիաների 2004 թվականի մասին օրենքի մեկնաբանության հետ, պետք է դառնա հանրային, քանի որ իրավական մասնագիտական գաղտնիքի պաշտպանության կարիքը զիջում է հանրության շահերին՝ իմանալ, թե ինչպես պաշտոնյաները կփորձեն մեկնաբանել և կիրառել օրենքը:

2017 թվականին օրենքի հիման վրա հրապարակված փաստաթղթերը հայտնեցին, որ միլիարդատեր Պետեր Թիլը Նոր Զելանդիայի քաղաքացիություն ստացել է 2011 թվականին «արտառոց հանգամանքների» կետի տակ, չնայած Նոր Զելանդիայում անցկացրել էր ընդամենը 12 օր և հայտնել, որ այնտեղ բնակվելու նպատակ չունի: Նախարարը որպես «արտառոց հանգամանք» նշեց Թիլի մեծ հարստությունը, ինչը հանգեցրեց մեղադրանքների, որ նա փաստացի գնել է իր քաղաքացիությունը:

2018 թվականին Նոր Զելանդիայի Պաշտպանության ուժերին ստիպեցին հաստատել, որ *«Hit & Run»* գրքում նշված Աֆղանստանի գյուղի տեղակայությունը նույն վայրն է, որտեղ տեղի է ունեցել SAS-ի հրետանային հարձակումը՝ «Burnham օպերացիան»: Այս հարձակումն հետո առիթ հանդիսացավ պետական քննության։

## Բարեփոխումների առաջարկներ
Օրենքը բազմիցս վերանայվել է իր գործունեության ընթացքում, և եղել են մի քանի առաջարկներ բարեփոխումների համար:

1992 թվականին Նոր Զելանդիայի իրավական հանձնաժողովը սահմանափակ վերանայում է անցկացրել օրենքի գործողության, մասնավորապես՝ դրա ժամկետների, մեծ և լայնորեն սահմանված հարցումների շուրջ գործընթացների, վճարային դրույթների և գործադիր մարմնի կողմից տեղեկատվության հրապարակման վրա վետո դնելու կարողության վերաբերյալ: Վերանայումը զեկույց է ներկայացրել միայն 1997 թվականին՝ MMP-ին անցնելու պատճառով, և խորհուրդ է տվել կրճատել հարցումների ժամկետը մինչև 15 աշխատանքային օր, ինչպես նաև մի շարք տեխնիկական և վարչական բարեփոխումներ: Վերջիններից մի քանիսը իրականացվել են 2003 թվականին Կանոնադրության փոփոխությունների մասին օրինագծով, բայց հիմնական առաջարկությունները՝ ոչ:

Իրավական հանձնաժողովը կրկին վերանայել է օրենքը 2012 թվականին և խորհուրդ է տվել ընդլայնել օրենքի շրջանակը՝ ներառելով խորհրդարանական ծառայությունը և վերացնել անհամապատասխանությունները, փոխարինելով Օմբուդսմենին մասնագիտացված տեղեկատվության հանձնակատարով և ընդլայնելով օրենքը՝ ներառելով նախաձեռնողական տեղեկատվության հրապարակումը, ինչպես նաև մի շարք վարչական և տեխնիկական փոփոխություններ: Սա պետք է իրականացվեր վերաշարադրված օրենքի միջոցով, որը կներառեր ինչպես կենտրոնական, այնպես էլ տեղական ինքնակառավարման մարմինները: Կառավարությունը մի շարք աննշան տեխնիկական բարեփոխումներ ընդունեց, բայց մերժեց ցանկացած էական փոփոխություն։

Գլխավոր օմբուդսմեն Բևեռլի Ուեյքեմի կողմից 2015 թվականին կատարված վերանայումը կենտրոնացած էր կառավարական գործակալությունների կողմից օրենքի կիրառման վրա: Այն չի հայտնաբերել քաղաքական միջամտության որևէ ապացույց հարցումների մշակման գործում, բայց նշել է, որ ավագ մենեջերների գրեթե 80%-ը երբեք որևէ վերապատրաստում չի անցել OIA հարցումներին արձագանքելու համար, և որ կառավարական գործակալությունների մեծ մասը չունի տեղեկատվության ժամանակին տրամադրման նախաձեռնողական քաղաքականություն: Այն բազմաթիվ առաջարկություններ է արել գործակալությունների OIA պրակտիկայի բարելավման համար, բայց չի առաջարկել որևէ փոփոխություն օրենսդրության մեջ:

2018 թվականին Նոր Զելանդիայի քաղաքացիական ազատությունների խորհուրդը մի շարք առաջարկություններ է արել օրենքի բարեփոխման համար, այդ թվում՝ ընդլայնել խորհրդարանի, այն ընկերությունների, որոնցում կառավարությունն ունի մեծամասնություն, և կիսադատական գործակալությունների, ինչպիսին է Անկախ Ոստիկանության բողոքների մարմինը, ավելի մեծ նախաձեռնողական հրապարակում, սահմանափակել առևտրային և իրավական գաղտնիության հիմքերը, և տարբեր միջոցառումներ՝ օրենքի գործողության վրա քաղաքական միջամտությունը նվազեցնելու համար: Նրանք խորհուրդ են տվել վերահսկողություն իրականացնել Բաց Կառավարման Հանձնաժողովի մասնագիտացված կողմից և քրեական պատժամիջոցներ կիրառել այն պաշտոնյաների համար, ովքեր խախտում են օրենքը՝ ոչնչացնելով, կեղծելով կամ թաքցնելով պաշտոնական տեղեկատվությունը:

2018 թվականին կառավարությունը «Բաց կառավարման գործընկերության» գործողությունների ծրագրում ներառեց օրենքի պաշտոնական վերանայման անցկացման հարցի ուսումնասիրության պարտավորություն: Սկզբնապես սա նախատեսված էր որպես «նպատակային ներգրավվածության» խորհրդատվություն՝ ընտրված շահագրգիռ կողմերի հետ, սակայն հանրային բողոքից հետո 2019 թվականի մարտին անցկացվեց հանրային քննարկում: Օրենքը վերանայելու վերաբերյալ որոշումը հետաձգվեց: 2020 թվականի հուլիսին արդարադատության նախարար Էնդրյու Լիթլը հայտարարեց, որ օրենքը կվերաշարադրվի: 2021 թվականի հունվարին նրա փոխարինող Քրիս Ֆաաֆոյը հայտարարեց, որ վերանայումը կհետաձգվի մինչև «այս խորհրդարանական ժամկետի ավարտը»:

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ ընթերցանություն
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Official Information Act 1982 legislation.govt.nz կայքում
* Directory of Official Information
* Office of the Ombudsmen
* Ombudsman's Practice Guidelines OIA հարցումների հետ գործ ունենալու համար։
* "Towards Open Government: General Report" Պաշտոնական տեղեկատվության կոմիտեի առաջին զեկույցը։
* FYI – ստեղծել և դիտարկել պաշտոնական տեղեկատվության և տեղական մարմինների տեղեկատվության հարցումները