Մոսկվայի քաղաքային դումայի ընտրություններ (2019)

**[[Մոսկվայի քաղաքային դումա]]յի յոթերորդ գումարման ընտրությունները** տեղի կունենան 2019 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ քվեարկության միասնական օրը։ Ընտրությունները տեղի կունենան մեծամասնական ընտրակարգով։ 45 պատգամավորներ կընտրվեն միամանդատ ընտրատարածքներում։ Պատգամավորներն ընտրվում են 5 տարի ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականը։

2019 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ՝ Մոսկվայում գրանցվել է 7 308 469 ընտրող։

Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովի նախագահը Վալենտին Գորբունովն է։

Ընտրությունների նախապատրաստման շրջանակներում հասարակական լայն արձագանք և բողոքի զանգվածային ակցիաներ են առաջացրել անկախ թեկնածուների հայտարարությունները, որոնք հայտարարել են գրանցման ընթացակարգի շրջանակներում իշխանության մարմինների և իրենց մրցակիցների կողմից բազմաթիվ խախտումների մասին։ 2019 թվականի հուլիսի 20-ին և օգոստոսի 10-ին Սախարովի պողոտայի հանրահավաքները դարձել են վերջին տարիներին խոշորագույն քաղաքական ակցիաները, իսկ քաղաքապետարանի մոտ 2019 թվականի հուլիսի 27-ի չհամաձայնեցված հանրահավաքը ռեկորդային է եղել ձերբակալվածների թվով։ Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովն իր կողմից հայտարարել է այդ թեկնածուների կողմից ճնշումների մասին։

Դեպքի հետաքննությանը մասնակցում է Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության դաշնային ծառայությունը։ Մայրաքաղաքի ընտրական հանձնաժողովների աշխատանքին խոչընդոտելու մասին քրեական գործը ղեկավարում է ԱԴԾ սահմանադրական կարգի պաշտպանության ծառայությունը։ Հետախուզական գործակալությունը որոնում է ընդդիմության կապերը օտարերկրյա կառույցների հետ և փորձում է ապացուցել դրսից բողոքների ֆինանսավորումը։

Բողոքի ցույցերը ուղեկցվել են չգրանցված թեկնածուների զանգվածային վարչական ձերբակալություններով։

## Ընտրությունների նախապատրաստում
2019 թվականի մարտին Մոսկվայի ԿԸՀ-ն առաջարկել էր քվեարկելու իրավունք տալ երկրում ժամանակավոր գրանցում ունեցող եկվորներին։ Այս փոփոխությունն ուժի մեջ կմտնի արդեն 2019 թվականի ընտրություններից հետո։

Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովը կազմակերպում է 3 616 ընտրատեղամաս, որոնցից 3 440-ը՝ ըստ բնակության վայրի, 176-ը՝ ժամանակավոր կացության վայրերում (հիվանդանոցներում, առողջարաններում, կասկածյալներին և մեղադրյալներին կալանքի տակ պահելու վայրերում և ժամանակավոր կացության այլ վայրերում)։

«Գոլոս» փաստաբանական շարժումը վերլուծել է վարչական շրջանների պրեֆեկտուրաների կողմից հիմնադրված մոսկովյան թերթերի տպաքանակները 2019 թվականի հունվար-հունիս ամիսների ընթացքում և եկել այն եզրակացությանը, որ դրանցում ակտիվորեն առաջ են մղվել Մոսկվայի քաղաքային դումայի «իշխանամետ» թեկնածուները։

### Էլեկտրոնային քվեարկություն
2019 թվականի մարտի սկզբին «Իմ քաղաքը իմ թաղամասն է։ Զարգացման հեռանկարներ» ֆորումում հայտարարվել է էլեկտրոնային քվեարկության փորձի անցկացման մասին՝ Մոսկվայի քաղաքային դումայի VII- ի պատգամավորների առաջիկա ընտրություններում։ Գործընթացը կազմակերպելու համար ստեղծվել է աշխատանքային խումբ, միաժամանակ ընդունվել է օրենսդրություն։ Այսպիսով, Ռուսաստանի Դաշնության Պետդուման ապրիլի 15-ին առաջին ընթերցմամբ ընդունեց Մոսկվայի քաղաքային դումայի ընտրություններում ընտրական փորձնական էլեկտրոնային քվեարկության մասին օրենք, իսկ մայիսի 21-ին` երրորդ և վերջնական ընթերցմամբ։ Մայիսի 29-ին նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ստորագրել է օրենքը։

Ապրիլի վերջին աշխատանքային խումբը որոշել է խորհուրդ տալ ԿԸՀ-ին փորձի համար ընտրել երեք ընտրատարածքներ։ 45 ընտրատարածքներից փորձարկումներ անցկացնելու համար առանձնացվել է 16-ը։ Այնուհետև նրանք հարցում են անցկացրել տեղական ինքնավարության պատգամավորների շրջանում էլեկտրոնային քվեարկության նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Պատգամավորների որոշմամբ 7 ընտրատարածքներ հանվել են ցուցակից։ Մնացածներից երեք շրջանների ընտրությունն իրականացվել է «Ակտիվ քաղաքացի» պորտալում գրանցված բնակիչների հարցման միջոցով, որն անցկացվել է հունիսի 3-ից 9-ը։ Ընտրվել են № 1 (Զելենոգրադ), № 10 (Բիբիրևո, Լիանոզովո, Սևերնի), № 30 ընտրատարածքները (Չերտանովոյի կենտրոնական, Չերտանովո հարավ)։

2019 թվականի օգոստոսին աշխարհի առավել հարգված կրիպտոգրաֆներից մեկը՝ Ֆրանսիայի Գիտական հետազոտությունների ազգային կենտրոնի հետազոտությունների գծով տնօրեն Պիեռ Գոդրին, խոցելիություն է հայտնաբերել տվյալների կոդավորման համակարգում, որը կօգտագործվի Մոսկվայի քաղաքային դումայի ընտրություններում։

## Հիմնական ամսաթվեր
* 2019 թվականի հունիսի 5-ին (քվեարկության օրվանից 100-90 օր առաջ) Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատգամավորները իրենց վերջին նիստում ընտրությունները նշանակել են 2019 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ միասնական քվեարկության օրը։
** Հունիսի 6-ին ընտրական հանձնաժողովը հաստատել և հրապարակել է ընտրությունների նախապատրաստման և անցկացման միջոցառումների օրացույցը
* Հունիսի 6-ից մինչև հուլիսի 5-ը թեկնածուների առաջադրման և նրանց առաջադրման աջակցության համար ընտրողների ստորագրահավաքի շրջան է (ընտրությունների նշանակումից 30 օր հետո)
** նախընտրական շրջանը սկսվում է առաջադրման օրվանից, ավարտվում և դադարում քվեարկության օրվանից մեկ օր առաջ
* Մինչև հուլիսի 6-ը ժամը 18:00-ը թեկնածուների գրանցման համար փաստաթղթերի ներկայացման վերջնաժամկետն է
* Օգոստոսի 10-ից սեպտեմբերի 6-ը ԶԼՄ-ներում քարոզչության շրջան է
*Սեպտեմբերի 8-ը քվեարկության օրն է

## Ընտրատարածքներ
Մոսկվան բաժանված է 45 շրջանների, որոնց մեծ մասը ներառում է թերի շրջանները։ Ընտրատարածքների սխեման 2014 թվականի ընտրություններից չի փոխվել։
thumb|600px|Ընտրատարածքների սխեման

## Թեկնածուների առաջադրում և գրանցում
Գրանցման համար թեկնածուները պետք է իրենց աջակցությամբ հավաքեն ընտրողների ստորագրություններ՝ բոլոր ընտրողների 3%-ի չափով (4500-ից մինչև 5,500 ստորագրություն)։ Պետդումայում ներկայացված քաղաքական կուսակցությունների կողմից առաջադրված թեկնածուները ազատվում են ստորագրահավաքից (Միասնական Ռուսաստան, Կոմունիստական կուսակցություն, Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցություն, Արդար Ռուսաստան)։ Սակայն «Միասնական Ռուսաստանը» ոչ մի թեկնածու չի առաջադրել։ Նրա կողմնակիցները կմասնակցեն ինքնաառաջադրված ընտրություններին, քանի որ այժմ Մ«իասնական Ռուսաստանի» հետ կապը բացասաբար է անդրադառնում Մոսկվայի ընտրողների շրջանում ժողովրդականության վրա։ Որպեսզի որքան հնարավոր է քիչ ինքնաառաջադրված անձինք անցնեն Մոսկվայի քաղաքային Դումա, Ալեքսեյ Նավալնին գործարկել է խելացի քվեարկություն նախագիծը, որը կոչ է անում քվեարկել Միասնական Ռուսաստանի կազմում չընդգրկվածների թվում առավել ուժեղ թեկնածուների օգտին։

2019 թվականի հուլիսի 26-ին «Լիբերալ առաքելություն» հիմնադրամը հրապարակել է «2019 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատգամավորների ընտրություններում առաջադրման և գրանցման արդյունքները»։ Զեկույցի հեղինակների՝ Ալեքսանդր Կինև, Արկադի Լյուբարևի և Անդրեյ Մաքսիմովի կարծիքով՝ ՄՊԴ-ում թեկնածուների գրանցման արդյունքները խոսում են նրանց ոչ ադեկվատության և անարդարության մասին, հիմք են տալիս ենթադրելու անհավասար մոտեցում և նույնիսկ խտրականություն թեկնածուների գրանցման գործընթացում։

«Նովայա գազետայի» լրագրողները, վերլուծելով թեկնածուների ներկայացրած փաստաթղթերի ձևաչափը, հանգել են այն եզրակացության, որ Մոսկվայի քաղաքային դումայի իշխանամետ թեկնածուների և համակարգային ընդդիմության նրանց մրցակիցների փաստաթղթերը պատրաստվել են մասնագետների մեկ թիմի կողմից։

«Դոժդ» հեռուստաընկերության լրագրողները, վերլուծելով նախընտրական քարոզչության ֆինանսավորման վերաբերյալ տվյալները, եկել են այն եզրակացության, որ Մոսկվայի քաղաքային դումայում գործող իշխանություններին հավատարիմ անկախ ինքնաառաջադրումներն իրենց նախընտրական քարոզարշավների համար ստացել են 800 միլիոն ռուբլի Միասնական Ռուսաստանի հետ կապված հիմնադրամներից։ Նման հիմնադրամներից նվիրատվություններ ստացած թեկնածուների թվում են տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի պրոռեկտոր Վալերի Քասամարան, Վինոգրադովի անվան հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ Օլգա Շարապովան, «Ռոսիա-1»-ի լրագրող Անդրեյ Մեդվեդևը, հեռուստահաղորդավարուհի և լողորդ Մարիա Կիսելյովան։ Նվիրատուների հաշիվների միջոցով՝ ժողովրդական նախագծերի հիմնադրամ, տարածաշրջանային համագործակցության և զարգացման աջակցության ազգային հիմնադրամ և ապագա սերունդների աջակցության հիմնադրամ անցել է 584 միլիոն ռուբլի։ Նրանք հովանավորել են 45 ընտրատարածքներից 21-ի թեկնածուներին։ Բացի այդ, մեկ նվիրաբերողը չի կարող ուղարկել ավելի քան 17,5 միլիոն ռուբլի։ Այս կանոնը խախտել են ինը թեկնածուներ՝ Եվգենի Նիֆանտյևը (11-րդ շրջան), Նատալյա Պոչինոկը (14-րդ շրջան), Անտոն Մոլևը (16-րդ շրջան), Լյուդմիլա Գուսևան (33-րդ շրջան), Օլգա Շարապովան (36-րդ շրջան), Իրինա Նազարովան (18-րդ շրջան), Լարիսա Կարտավցևան (10-րդ շրջան), Իգոր Բուսկինը (13-րդ շրջան) և Վալերի Կասամարան (45-րդ շրջան)։

Օգոստոսի 13-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը չեղարկել է Տարածքային ընտրական հանձնաժողովի որոշումը, որը կրկին մերժել է «Յաբլոկո» կուսակցության անդամ Սերգեյ Միտրոխինին, չնայած Մոսկվայի քաղաքային ըընտրական կոմիտեի հանձնարարականին, Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատգամավորության թեկնածու գրանցելու հարցում։

Ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովներում մերժում ստացած թեկնածուների ցանկը․

## Բողոքի ցույցեր Մոսկվայում՝ կապված անկախ թեկնածուների արգելքի հետ

Թեկնածուների հավաքած ստորագրությունների ստուգման արդյունքում Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովը հրաժարվեց գրանցել ընդդիմության մի քանի անկախ թեկնածուների։ Պատճառը մերժված ստորագրությունների բարձր տոկոսն էր (ամուսնության առավելագույն թույլատրելի մասնաբաժինը կազմում է 10 %)։ Անկախ թեկնածուները Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովին մեղադրել են ստորագրությունները ստուգելիս կեղծելու մեջ, որն ուղղված է ամուսնության բարձր տոկոսի պատրվակով ընդդիմությանն արգելել մասնակցել ընտրություններին։ Այսպես, Դմիտրի Գուդկովը հայտնել է, որ իր ստորագրությունների մի մասը կեղծվել է այն ժամանակ, երբ աշխատանքային հանձնաժողովի անդամները ձեռքով այն անցկացրել են արձանագրության մեջ Ընտրությունների և ՆԳՆ-ի տվյալների բազաների ստուգման համար։ Գուդկովը պնդում է, որ անձնական տվյալները սխալներով են մուտքագրվել, ինչի արդյունքում տվյալների բազաները հայտնել են, որ նման մարդիկ գոյություն չունեն։ Լյուբով Սոբոլը հայտնել է, որ Դաշնային միգրացիոն ծառայության բազայի ստուգումն իրականացրել են նրանից գաղտնի, իսկ ՆԳՆ ձեռագրագետների տեղեկանքը չի պարունակում գնահատման մեթոդների բացատրություններ, հաշվարկներ, ձեռագրի նմուշներ։ Ի նշան բողոքի՝ Սոբոլը հուլիսի 13-ից հացադուլ է հայտարարել, որը դադարեցրել է օգոստոսի 14-ին։

Միևնույն ժամանակ, Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովը գրանցել է «Ռուսաստանի կոմունիստներ» կուսակցության 32 ինքնաառաջադրված թեկնածու, որը հանդիսանում է ՌԴԿԿ-ի խոչընդոտը (հիմնականում նմանատիպ տարբերանշանով և նմանատիպ անվանմամբ) և որի ժողովրդականությունը մեծ չէ։ Այս բոլոր թեկնածուները գրեթե հայտնի չեն Մոսկվայում, մեծ մասամբ՝ տնային տնտեսուհիներ, ուսանողներ և ցածր որակավորում ունեցող աշխատողներ։ Լրագրողները նաև պարզել են, որ «Ռուսաստանի կոմունիստների» ինքնառաջադրվածների և նրանց, ում աջակցում է «Միասնական Ռուսաստանը», գործունեությունը համակարգվում է մեկ կենտրոնից։ Բացի այդ, մոսկվացիների մեծ մասը ոչ մի անգամ փողոցներում ստորագրահավաք չի կազմակերպել «Ռուսաստանի կոմունիստների» կամ «Միասնական Ռուսաստանի» թեկնածուների համար (վերջիններս թաքցնում են իրենց կուսակցական պատկանելությունը)։ Այս հակասությունն էլ խթան հանդիսացավ քաղաքական ճգնաժամի սկզբի համար։

Քաղաքային ընտրական հանձնաժողովը 23 բողոք է ստացել թեկնածուներից, որոնցից միայն մեկը բավարարվել է։

## Ընտրությունների արդյունքներ

### Շրջան 1

### Շրջան 2

### Շրջան 3

### Շրջան 4

### Շրջան 5

### Շրջան 6

### Շրջան 7

### Շրջան 8

### Շրջան 9

### Շրջան 10

### Շրջան 11

### Շրջան 12

### Շրջան 13

### Շրջան 14

### Շրջան 15

### Շրջան 16

### Շրջան 17

### Շրջան 18

### Շրջան 19

### Շրջան 20

### Շրջան 21

### Շրջան 22

### Շրջան 23

### Շրջան 24

### Շրջան 25

### Շրջան 26

### Շրջան 27

### Շրջան 28

### Շրջան 29

### Շրջան 30

### Շրջան 31

### Շրջան 32

### Շրջան 33

### Շրջան 34

### Շրջան 35

### Շրջան 36

### Շրջան 37

### Շրջան 38

### Շրջան 39

### Շրջան 40

### Շրջան 41

### Շրջան 42

### Շրջան 43

### Շրջան 44

### Շրջան 45

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զեկույց «Մոսկվայի քաղաքային դումայի ընտրությունները. հիմնական գործոններն ու քարոզարշավի սցենարները»։ «Տարածաշրջանային փորձաքննության ինստիտուտ» 
* Մոսկվայի քաղաքային դումայում իր առաջադրման մասին հայտարարողների աղյուսակը, 25.04.2019 
* 45 ընտրատարածքների բոլոր թեկնածուների ցանկը 
* Ընտրություններ Մոսկվայի քաղաքային դումայում։ Խուզարկություններ և հարցաքննություններ
* 
;Պաշտոնական պորտալ
* Ընտրություններ Ռուսաստանի Դաշնության ԿԸՀ կայքում 
* Ընտրությունները Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովի կայքում 
* Ընտրությունները Մոսկվայի քաղաքային ընտրական հանձնաժողովի «Լրաբեր» ցանցային հրատարակության կայքում 

Կատեգորիա:Բողոքի ակցիաներ Ռուսաստանում