Ընտանեկան բռնություն և հղիություն

**Ընտանեկան բռնություն հղիության ընթացքում,** զուգընկերոջ կողմից կիրառվող բռնության (IPV) ձև, որի դեպքում առողջության հետ կապված ռիսկերը կարող են մեծանալ։ Հղիության ընթացքում բռնությունը՝ լինի ֆիզիկական, վերբալ կամ հուզական, առաջացնում է բազմաթիվ ֆիզիկական և հոգեբանական բացասական հետևանքներ ինչպես մոր, այնպես էլ պտղի համար։ Հղիության ընթացքում ընտանեկան բռնությունը դասակարգվում է որպես հղի կնոջ նկատմամբ բռնարար վարքագիծ, որտեղ բռնության ինտենսիվությունն ու հաճախականությունը կարող են տատանվել։ Բռնությունը կարող է լինել երկարատև խնդիր հարաբերություններում, որը շարունակվում է կնոջ հղիությունից հետո կամ սկսվում հենց հղիության ընթացքում։ Թեև այս պայմաններում գոյություն ունի կանանց կողմից տղամարդկանց նկատմամբ բռնություն, ընտանեկան բռնության ճնշող մեծամասնությունը կատարվում է տղամարդկանց կողմից կանանց նկատմամբ։ Հղիության ընթացքում ընտանեկան բռնության նվազեցումը նպաստավոր կլինի մայրերի և նորածինների համար, սակայն անհրաժեշտ են ավելի որակյալ ուսումնասիրություններ հղի կանանց զննելու արդյունավետ եղանակներ մշակելու համար։

## Պատճառներ և խթաններ
Հղիությունը կարող է ընտանեկան բռնության խթան հանդիսանալ մի շարք պատճառներով։ Հղիությունն ինքնին կարող է օգտագործվել որպես բռնության ձև, իսկ զուգընկերոջ վերարտադրողական ընտրությունը կանխելու երևույթը կոչվում է վերարտադրողական բռնություն։ Տղամարդկանց կողմից իգական սեռի զուգընկերների նկատմամբ հակաբեղմնավորիչ սաբոտաժի վերաբերյալ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել սերտ հարաբերակցություն ընտանեկան բռնության և հակաբեղմնավորիչ սաբոտաժի միջև:Հղիությունը կարող է նաև հանգեցնել ընտանեկան բռնության ժամանակավոր դադարին, երբ բռնարարը չի ցանկանում վնասել դեռ չծնված երեխային։ Հղի կանանց համար ընտանեկան բռնության ռիսկը առավել մեծ է ծննդաբերությունից անմիջապես հետո։

Ընտանեկան բռնությունը կարող է մեծացնել կնոջ հղիանալու հավանականությունը, քանի որ կնոջը կարող են ստիպել սեռական հարաբերություն ունենալ և արգելել հակաբեղմնավորիչ օգտագործել։ Բազմազավակ ընտանիքների և ընտանեկան բռնության միջև հայտնաբերվել է կապ։ Եթե ​​նախկինում կարծում էին, որ շատ երեխաներ ունենալը և դրա հետևանքով առաջացած սթրեսը մեծացնում են ընտանեկան բռնության հավանականությունը, սակայն պարզվել է, որ բռնությունը հաճախ նախորդում է ծնունդներին։

## Հակաբեղմնավորիչ սաբոտաժ
Հակաբեղմնավորիչ սաբոտաժ կամ վերարտադրողական բռնություն, բռնության ձև, երբ ինչ-որ մեկը վերահսկում է այլ անձի հակաբեղմնավորիչ միջոցների օգտագործումը՝ կանխելով անցանկալի հղիությունից խուսափելու փորձերը։ Դրա համար հնարավոր են հակաբեղմնավորիչ հաբերը կեղծ հաբերով փոխարինում, պահպանակների ծակում, շանտաժի կամ բռնության կիրառում։ Նման վարքագիծը տարածված է նաև դեռահասների շրջանում։ Վերարտադրողական բռունությունն ինքնին ընտանեկան բռնության ձև է, քանի որ այն բխում է անցանկալի սեռական հարաբերությունից և խոչընդոտում է կնոջ՝ սեփական մարմինը վերահսկելու իրավունքը։ Պարտադրված հղիությունը կարող է լինել նաև ֆինանսական բռնության ձև, երբ կինը հղիության պատճառով հայտնվում է կախվածության մեջ։

Անցանկալի հղիությունները երկու-երեք անգամ ավելի հավանական է, որ կապված լինեն բռնության հետ, քան ցանկալի հղիությունները։ Դեռահասների շրջանում կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ զուգընկերոջ կողմից բռնության ենթարկվող աղջիկները ավելի քիչ են օգտագործում պահպանակներ և վախենում են պահանջել պահպանակների օգտագործումը։ Ուգանդայում 15-19 տարեկան սեռական փորձ ունեցող կանանց շրջանում կատարված ուսումնասիրության համաձայն՝ 14%-ի առաջին սեռական հարաբերությունը եղել է հարկադրանքով։ Նրանք ավելի հավանական է, որ կունենան չպաշտպանված սեռական հարաբերություններ առանց ժամանակակից հակաբեղմնավորիչների կիրառման և վեց ամիսների ընթացքում կունենան անցանկալի հղիություն։  Եգիպտոսում գյուղաբնակ կանանց ավելի քան 80%-ը հավատում է, որ ծեծը երբեմն արդարացված է, և  ամենատարածված պատճառներից մեկը տղամարդու սեռական հարաբերություն ունենալու ցանկությունը մերժելն է։ Այս ամենը հանգեցնում է անցանկալի սեռական ակտերի, չպլանավորված հղիությունների և սեռավարակների։

Երիտասարդ մայրերի շրջանում կատարված ուսումնասիրությունը հակաբեղմնավորիչ սաբոտաժը դասակարգել է երկու կատեգորիայի՝ վերբալ և վարքագծային։ Վերբալ սաբոտաժը ներառում է վերբալ կամ հուզական ճնշում՝ հակաբեղմնավորիչ միջոցներ չօգտագործելու կամ հղիանալու համար։ Վարքագծային սաբոտաժը ներառում է բռնի ուժի կիրառում՝ հակաբեղմնավորիչ միջոցների կիրառումը կանխելու կամ չպաշտպանված սեռական հարաբերություն ունենալու համար։

## Մեխանիզմներ
### Բռնության նվազում
Ընտանեկան բռնությունը միշտ չէ, որ աճում է հղիության ընթացքում և կարող է նույնիսկ հանգեցնել բռնության դադարին։ Այս երևույթը կարող է պաշտպանություն ապահովել ինչպես կնոջ, այնպես էլ երեխայի համար։ Որոշ կանայք հղիությունը օգտագործում են որպես պաշտպանություն ընտանեկան բռնությունից։ Քանի որ բռնությունը սովորաբար վերադառնում է հղիության ավարտից հետո, կանայք կարող են դիտավորյալ հղիանալ բռնությունից խուսափելու համար։ Սակայն, քանի որ հղիությունից առաջ բռնության ենթարկված կանայք ավելի հավանական է, որ բռնության կենթարկվեն նաև այդ ընթացքում, սա պաշտպանության հուսալի միջոց չէ։

### Բռնության աճ
Թեև հղիությունը կարող է պաշտպանիչ միջոց լինել որոշ կանանց համար, մյուսների համար այն կարող է բռնությունը սկսել կամ սրել։ Բռնարար զուգընկեր ունեցող կանայք դժվարանում են պաշտպանել իրենց չնախատեսված հղիությունից, և սեռական բռնությունը կարող է ուղղակիորեն հղիության հանգեցնել։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ընտանեկան բռնությունը ավելի տարածված է մեծ ընտանիքներում։ Այնուամենայնիվ, միջազգային հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կանանց 25%-ը առաջին անգամ բռնության են ենթարկվում հղիության ընթացքում։

Քեմփբելի կողմից կատարված մի ուսումնասիրության ժամանակ կանանց հարցրել են, թե ինչու են կարծում, որ իրենց հղիության ընթացքում բռնության ենթարկել։ Պատասխանները դասակարգվել են չորս կատեգորիաների՝

* Չծնված երեխայի նկատմամբ խանդ
* Չծնված երեխայի նկատմամբ զայրույթ
* Հղիության հետ կապված բռնություն, որն ուղղված չէ երեխայի դեմ
* «Սովորությունից ելնելով»

## Ազդեցություններ
Հղիության ընթացքում բռնության հետևանքներից են վիժումը, մեռելածնությունը, վաղաժամ ծնունդը, պտղի վնասվածքները (ներառյալ կապտուկներ, կոտրված և ճաքած ոսկորներ, դանակի վերքեր) և նորմայից ցածր քաշը։ Հղիության ընթացքում բռնությունը նաև ենթադրում է լրացուցիչ ռիսկեր մոր համար, ինչպիսիք են՝ հոգեկան առողջության խնդիրները, ինքնասպանության փորձերը, քրոնիկական հիվանդությունների սրացումը, վնասվածքները, թմրամիջոցների չարաշահումը, անհանգստությունը, սթրեսը, քրոնիկական ցավերը և գինեկոլոգիական խնդիրները։ Հղիության ընթացքում բռնության ենթարկված կանայք ավելի հաճախ և ավելի խիստ են ծեծի ենթարկվել իրենց հարաբերությունների ընթացքում, համեմատած այն կանանց հետ, ովքեր հղիության ընթացքում բռնության չեն ենթարկվել։ Զուգընկերոջ կողմից բռնությունը մեծ մասամբ հանգեցնում է մայրական մահացության։ Միացյալ Նահանգներում հղի և ծննդաբերող կանանց շրջանում վնասվածքներից առաջացած մահվան դեպքերի երկրորդ առաջատար պատճառը սպանությունն է։ Հնդկաստանում անցկացված մի ուսումնասիրության համաձայն՝ հղիության ընթացքում մահվան դեպքերի 16%-ը տեղի են ունեցել զուգընկերոջ բռնության հետևանքով։ Ուսումնասիրությունները նաև ցույց են տվել, որ ընտանեկան բռնությունը և աբորտը փոխկապակցված են։ Հղիության ընթացքում բռնության ենթարկված կանայք ավելի քիչ են բարձրաձայնում բռնության մասին, որովհետև նրանց մոտ առաջանում են հավելյալ ֆինանսական և բնակարանային ապահովության խնդիրներ։

## Ռիսկային գործոններ
Որոշ կանայք ավելի հավանական է, որ հղիության ընթացքում բռնության ենթարկվեն, քան մյուսները։ Բռնությունը սահմանափակված չէ կանանց որևէ սոցիալ-տնտեսական, դեմոգրաֆիկ խմբով կամ կնոջ սեռական կյանքի որոշակի ժամանակաշրջանով։

Ընդհանուր առմամբ, հղիության ընթացքում ֆիզիկական բռնության մակարդակը նվազում է, երբ ընտանեկան եկամուտն ավելանում է։ Կանայք, որոնց ընտանեկան եկամուտը պակաս է $16,000-ից, շատ ավելի հավանական է, որ հղիության ընթացքում ֆիզիկական կամ սեռական բռնության ենթարկվեն, քան այն կանայք, որոնց եկամուտը գերազանցում է $16,000-ը։

Զուգընկերոջ կողմից բռնությունը հարաբերությունների մեջ մեծացնում է չնախատեսված հղիության հավանականությունը։ Երիտասարդ կանայք վիճակագրորեն ավելի խոցելի են վերարտադրողական բռնությանը, ինչը կարող է պայմանավորված լինել հարաբերությունների մեջ քիչ փորձառությամբ և, անչափահասների դեպքում, բժշկի այցերի և անհետաձգելի բեղմնականխման հասանելիության պակասով։ Դեռահասների հղիությունը կապված է ընտանեկան բռնության աճող մակարդակի հետ։ Երիտասարդ կանայք, ովքեր ունեն ավելի մեծ տարիքի զուգընկերներ, ավելի հավանական է, որ ընտանեկան բռնության ենթարկվեն։

## Համաճարակաբանություն
Ընտանեկան բռնության դեպքերի հաշվետվությունների վերաբերյալ կատարված ուսումնասիրությունը պարզել է, որ հղիության ընթացքում կնոջ կողմից ֆիզիկական և սեռական բռնության ռիսկը բավականաչափ լուսաբանված չէ։ Ամեն տարի ավելի քան 324,000 հղի կին ԱՄՆ-ում ընտանեկան բռնության զոհ է դառնում։ Մի շարք երկրներ փորձել են վիճակագրորեն գնահատել հղիության ընթացքում ընտանեկան բռնության ենթարկված չափահաս կանանց թիվը.

Միացյալ Թագավորություն՝ 3,4%

Միացյալ Նահանգներ՝ 3,4–33,7%

Իռլանդիա՝ 12,5%

Կանադայի, Չիլիի, Եգիպտոսի և Նիկարագուա՝ 6–15%

Դեռահասների մոտ բռնության մակարդակն ավելի բարձր է։ Ցածր եկամուտ ունեցող դեռահաս մայրերի բռնության մակարդակը հասնում է 38%-ի։

## Տես նաև

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Բռնություն կանանց նկատմամբ
Կատեգորիա:Ընտանեկան բռնություն
Կատեգորիա:Հանցագործություններ կանանց նկատմամբ