Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկ

մինի|300x300px|Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի զինանշանը
**Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկ**, Նոր Զելանդիայի կենտրոնական բանկն է։ Այն հիմնադրվել է 1934 թվականին և ներկայումս գործում է 2021 թվականի Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենքի համաձայն։  Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի  ներկայիս կառավարիչը՝  Ադրիան Օրրը, պատասխանատու է նոր Զելանդիայի արժույթի և ընթացիկ դրամավարկային քաղաքականության համար։

Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը ֆինանսական ծառայություններ չի մատուցում հանրությանը և չի առաջարկում ավանդների ապահովագրություն, և նրա կայքը մարդկանց հղում է կատարում այլ ֆինանսական հաստատությունների։

## Պատմություն
Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը հիմնադրվել է 1934 թվականի օգոստոսի 1-ին՝ 1933 թվականի Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենքի համաձայն։ Պահուստային բանկը Նոր Զելանդիայի ֆունտ թղթադրամներն առաջին անգամ թողարկել է 1934 թվականին։

1989 թ - ին Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենքը, որն ուժի մեջ է մտել 1990-ի փետրվարին,  գնաճի նպատակադրման ռեժիմ մտցրեց։ Նոր Զելանդիան աշխարհում առաջին երկիրն էր, որը փորձեց այս ռեժիմը, որը հետագայում ընդունվեց այլ երկրներում։

Իր գործունեության ընթացքում Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի հիմնական գործառույթներն ու պատասխանատվությունը մի քանի անգամ փոխվել են։  2018 թվականին լեյբորիստների գլխավորած կոալիցիոն կառավարությունը ընդունեց 2018 թվականի Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենքում (դրամավարկային քաղաքականություն) փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքը,  ստեղծվեց բանկի դրամավարկային քաղաքականության հանձնաժողովը և ամրագրեց  «առավելագույն կայուն զբաղվածությունը» որպես դրամավարկային քաղաքականության նպատակ, գների կայունության հետ մեկտեղ։

2021 թվականին կառավարությունն ընդունեց 2021 թվականի Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենքը, որով ստեղծվեց պետական կառավարման նոր խորհուրդ, Նոր Զելանդիայի  կառավարության և պահուստային բանկի կառավարչի առաջարկությամբ նշանակվեց նոր Զելանդիայի գլխավոր նահանգապետ։ 2021 թվականի ակտով Նոր Զելանդիայի գանձապետարանին նշանակվեց  որպես բանկի արտաքին վերահսկիչ, պարտավորեցրեց բանկին հրապարակել տարեկան հաշվետվություններ սպասվող գործունեության և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման վերաբերյալ, ինչպես նաև ստեղծեց արտարժույթի պահուստների համակարգման նոր համակարգ։

2023 թվականի դեկտեմբերին կոալիցիոն կառավարությունը, որը ղեկավարում էր ազգային կառավարությունը, ընդունեց նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենքում (տնտեսական նպատակ) 2023 թվականի օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքը, որը վերացրեց առավելագույն կայուն զբաղվածությունը բանկի նպատակներից և Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկին վերադարձրեց գների կայունության իր հիմնական խնդիրը։

## Թանգարան
մինի|Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի թանգարան|260x260px
ձախից|մինի|240x240փքս
ձախից|մինի|240x240փքս|Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի թանգարան
Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի թանգարանը գտնվում է Վելինգթոն Սենթրալում գտնվող բանկի կենտրոնակայանում և  բաց է հանրության համար  2006 թվականից։

## Սեփականություն
մինի|Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկ|289x289փքս
Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը 1936 թվականից ամբողջությամբ պատկանում է Նոր Զելանդիայի կառավարությանը։  Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը ստեղծվել է Նոր Զելանդիայի խորհրդարանի ակտով (Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենք 2021 թ.) և ունի կանոնադրական անկախություն։ Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը հաշվետու է խորհրդարանին և տարեկան շահաբաժիններ է վճարում Նոր Զելանդիայի կառավարությանը։

## Դրամավարկային քաղաքականություն
Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի հիմնական գործառույթը, սահմանված է 2021 թվականի Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի ակտով, «գների ընդհանուր մակարդակում կայունություն» և «առավելագույն կայուն զբաղվածություն» ապահովելն է։

Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը պատասխանատու է դրամավարկային քաղաքականության անկախ կառավարման՝ գների կայունությունը պահպանելու համար։ Գների կայունության աստիճանը որոշվում է ֆինանսների նախարարի հետ քաղաքականության նպատակային ցուցանիշների մասին համաձայնագրի հիման վրա։ Քաղաքականության նպատակային համաձայնագրերը հանրային փաստաթղթեր են, և, հետևաբար, կառավարությունը չի կարող գաղտնի փոփոխել թիրախները՝ տնտեսական աճի կարճաժամկետ արագացման հասնելու համար։ այնուամենայնիվ, քաղաքականության նպատակային համաձայնագրերը կարող են փոփոխվել միայն այն դեպքում, եթե կառավարությունը չի կարող փոխել թիրախները։

Դրա մեխանիզմը պաշտոնական դրամական փոխարժեքն է, որն ազդում է կարճաժամկետ տոկոսադրույքների վրա։ Բանկը բանկերին կտրամադրի մեկ գիշերվա կանխիկ գումար, 0,50% - ով ավելի բարձր տոկոսադրույքով, հուսալի ապահովմամբ,  առանց սահմանափակումների։ Բացի այդ, բանկը կընդունի ավանդներ ֆինանսական հաստատություններից, սովորաբար պաշտոնական կանխիկի տոկոսադրույքով, համապատասխան տոկոսներով։

Բանկերը, որոնք առաջարկում են տոկոսադրույքներով վարկեր, որոնք գերազանցում են պաշտոնական կանխիկի տոկոսադրույքը, դուրս կմղվեն ավելի էժան վարկեր առաջարկող բանկերի կողմից, իսկ պաշտոնական կանխիկի տոկոսադրույքից ցածր վարկեր տրամադրող բանկերը ավելի քիչ գումար կվաստակեն այլ բանկերի հետ, որոնք կարող են պարզապես իրենց գումարները տեղադրել պահուստային բանկում ՝  ավելի բարձր եկամտաբերությամբ։ Պահուստային բանկը ներգրավում և առաջարկում է վարկեր առանց ծավալի սահմանափակումների ՝ ապահովելու համար, որ շուկայում տոկոսադրույքը մնա պաշտոնական մակարդակում։

Պահուստային Բանկը կարող է ազդել Նոր Զելանդիայի տնտեսության կարճաժամկետ պահանջարկի վրա և օգտագործել  վերահսկողական ֆունկցիան գները կարգավորելու համար։

Պաշտոնական դրամական փոխարժեքի ճշգրտումը կատարվում է տարեկան ութ անգամ։ Նա կարող է չնախատեսված ճշգրտումներ կատարել, բայց սովորաբար դա չի անում։

## Մասնակի պահուստավորմամբ բանկային գործ
Ինչպես բոլոր ժամանակակից դրամական համակարգերը, Նոր Զելանդիայի դրամական համակարգը հիմնված է փողի և մասնակի պահուստային բանկային ծառայությունների վրա։ Մասնակի պահուստավորմամբ բանկային համակարգում ստեղծված գումարի մեծ մասը ստեղծվում է ոչ միայն պահուստային բանկի կողմից։ Նոր Զելանդիայի մասնավոր հատվածի առևտրային բանկերը ստեղծում են կանխիկի 80% - ը կամ ավելին։

## Արժույթի թողարկում
մինի|1 ֆունտ, Նոր Զելանդիա (1889)
մինի|Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի թղթադրամ
Պահուստային բանկերի մասին օրենքի համաձայն՝ Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը  բացառիկ իրավունք ունի թողարկել Նոր Զելանդիայի օրինական վճարամիջոց հանդիսացող թղթադրամներ և մետաղադրամներ։  Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը  վերահսկում է արտարժույթի թողարկումը բանկերին, ինչպես նաև փոխարինում է շրջանառությունից հանված օգտագործված և վնասված գումարները։ 2005 թվականի մարտին բանկը որոշում է կայացրել շրջանառությունից հանել 5 ցենտ անվանական արժեքով մետաղադրամը (հաջորդ տարվա համար), ինչպես նաև նվազեցնել 10, 20 և 50 ցենտ անվանական արժեքով մետաղադրամի չափը։

Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը անվանական արժեքով ընդունում է վճարման ամբողջ Նոր Զելանդիայի արժույթը։ Դա վերաբերում է բոլոր ապամոնետիզացված կամ առգրավված արժույթին, սակայն փոխանակման կետերը պարտավոր չեն ընդունել այդպիսի արժույթ, քանի որ այն այլևս օրինական վճարամիջոց չէ։ Բոլոր տասնորդական թղթադրամները օրինական վճար են, բացառությամբ 1 և 2 դոլար արժողությամբ թղթադրամների, որոնք առգրավվել են։ Վնասված թղթադրամները դեռ ունեն որոշակի արժեք, եթե դրանք հնարավոր է ճանաչել։ Պահուստային բանկի կայքում նշվում է, որ ընդհանուր առմամբ, երբ կա թղթադրամի կեսից ավելին, վճարվում է ամբողջ արժեքը։ Վճարումը ստանալու համար մարդիկ պետք է թղթադրամը հանձնեն կամ Վելինգթոնի պահուստային բանկ կամ ցանկացած այլ բանկ։

### Մետաղադրամներ կոլեկցիոներների համար
ձախից|մինի|Նոր Զելանդիայի արժույթ՝ մետաղադրամներ կոլեկցիոներների համար
մինի|1965թ Նոր Զելանդիայի պենի
մինի|Նոր Զելանդիա 1 շիլինգ մետաղադրամ 1933 թ
մինի|Մետաղադրամ 6 պենս, Նոր Զելանդիա 1965թ
Պահուստային բանկը ժամանակ առ ժամանակ թողարկում է մետաղադրամների սահմանափակ խմբաքանակներ, որոնք օրինական վճար են կոլեկցիոներների համար և ունեն Նոր Զելանդիայի թեման և դիզայնը։ Այս մետաղադրամները, ընդհանուր առմամբ, շրջանառության մեջ չեն, բայց օրինական վճարամիջոց են։ Մետաղադրամները վաճառվում են պահուստային բանկի համար Նոր Զելանդիայի  փոստի ստորաբաժանման միջոցով։

## Արդյունավետ  կարգավորում
Պահուստային Բանկը պատասխանատու է Նոր Զելանդիայի բանկային համակարգի արդյունավետ կարգավորման համար։ Սակայն դա չի երաշխավորում, որ Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը չի սնանկանա կամ խնդիրներ չի ունենա։ 2023 թվականի ապրիլի դրությամբ Նոր Զելանդիայում գրանցվել են 27 բանկեր։

### Կապիտալ
Նոր Զելանդիայում գրանցված  բանկերից պահանջվում է պահպանել կապիտալի նվազագույն մակարդակ՝ իրենց ռիսկով կշռված ակտիվների հետ կապված։  Դա օգնում է բանկերին ապահովել  բավարար միջոցներ իրենց կրած ցանկացած կորուստ ծածկելու համար։

### Իրացվելիություն
Նոր Զելանդիայի տեղական  գրանցված բանկերի իրացվելիության քաղաքականությունը հիմնականում կարգավորվում է բանկային երկու  արդյունավետ պահանջներով ՝ իրացվելիության քաղաքականություն (13) և իրացվելիության քաղաքականության իրացվելի ակտիվներ (13Ա)։ Այս փաստաթղթերը բանկերի գրանցման պայմանների մի մասն են։ Բացի այդ, հաշվետվության պահանջները սահմանվում են 1989 թ-ի բանկային արդյունավետ վերահսկողության մասին օրենքի 93-րդ հոդվածի համաձայն։

### Բացահայտում
Նոր Զելանդիայում գործող բոլոր գրանցված բանկերը պետք է եռամսյակային կտրվածքով հրապարակեն բացահայտման հայտարարություն, որը Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը մանրակրկիտ ուսումնասիրում է։ Բացահայտման այս հայտարարությունների նպատակն է օգնել ավանդատուներին տեղեկացված որոշումներ կայացնել և խրախուսել բանկերին հետևել բանկային արդյունավետ պրակտիկային։

Բացահայտման հայտարարությունը ներառում է.

* Բանկի ֆինանսական վիճակի համառոտ ակնարկ պարունակող հիմնական տեղեկատվության ամփոփում,
* Բանկի վերաբերյալ համապարփակ տեղեկատվություն պարունակող բացահայտման ընդհանուր հայտարարություն,
* Լրացուցիչ բացահայտման հայտարարություն։

### Վարկային միավորներ
### Աութսորսինգ 11
Աութսորսինգի քաղաքականությունը, բանկային ստանդարտ 11-ը, վերաբերում է Նոր Զելանդիայում գրանցված խոշոր բանկերին։ Աութսորսինգը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բանկն օգտագործում է մյուս կողմին՝ բիզնես գործառույթներ իրականացնելու համար, որոնք ավանդաբար կկատարվեին հենց բանկի կողմից։ Ընդհանուր օրինակները ներառում են ՏՏ մշակում, հաշվապահություն և զանգերի կենտրոններ։ Աութսորսինգի քաղաքականությունը նպատակ ունի ապահովել, որ խոշոր բանկերը ունենան իրավական և գործնական կարողություն վերահսկելու և իրականացնելու աութսորսինգի գործառույթները։ Սա երաշխավորում է, որ աութսորսինգի մեխանիզմները չեն վտանգում բանկի՝ օրենսդրությանը համապատասխան արդյունավետ կառավարվելու և իր գործունեությունն իրականացնելու կարողություն՝ ֆինանսական համակարգին և ամբողջ տնտեսությանը իրացվելիության հետագա տրամադրման և շրջանառության նպատակով։ Բանկը պետք է կարողանա հիմնական բանկային ծառայություններ մատուցել ամբողջ բանկի կամ դրա մի մասի ցանկացած նոր սեփականատիրոջ։ Նրանք նաև պետք է հաշվի առնեն ծառայություններ մատուցողների կամ գործառույթների խափանումների ազդեցությունը բանկի գործունեությունը շարունակելու ունակության վրա։ Խոշոր բանկերը պետք է հասնեն կոնկրետ արդյունքների, ներառյալ.

* Ամենօրյա քլիրինգային, հաշվարկային և այլ հրատապ պարտավորությունների կատարում,
* Ֆինանսական վիճակի (վարկունակություն, իրացվելիություն և շուկայական ռիսկ) մոնիտորինգ և կառավարում,
* Գոյություն ունեցող հաճախորդներին հիմնական բանկային ծառայությունների մատուցում, ներառյալ իրացվելիության և հաշվի գործարքների մասին հաշվետվություններ։

### Ռիսկեր
### Բանկի բացման թույլտվություն 17
Բաց բանկային կարգավորումը գործիք է բանկի սնանկության դեմ պայքարելու համար։ Բաց բանկային կարգավորումը իշխանություններին հաջորդ օրը թույլ է տալիս վերսկսել սնանկացած բանկի գործունեությունը՝ օրենքի սահմաններում։ Այն ուղղված է բանկի հիմնական գործառույթներում կտրուկ խափանումների կանխմանը։ Քանի դեռ չի գտնվել բանկի սնանկության խնդրի երկարաժամկետ լուծում, հաճախորդները կարող են օպերատիվ կերպով մուտք գործել իրենց հաշիվներ ՝ վճարումներ կատարելու և ստանալու համար։ Բաց բանկային կարգավորումը բանկի սնանկության հետ կապված ծախսերը դնում է բանկի բաժնետերերի և պարտատերերի վրա, այլ ոչ թե հարկատուների։ Բաժնետերերը նախ կորցնում են իրենց ներդրումները, իսկ հետո, անհրաժեշտության դեպքում, պարտատերերը նույնպես։ Պարտատերերի պահանջները կարող են սառեցվել կորուստները ծածկելու համար, և նրանք կարող են ֆինանսական կորուստներ կրել, եթե բանկը չկարողանա կատարել իր պարտավորությունները։ Բանկի սնանկության դեմ պայքարի միակ միջոցներն են լուծարումը, պետական օգնությունը կամ մրցակցի կողմից ձեռքբերումը։ Բաց բանկային կարգավորման ծրագիրը տարածվում է տեղական գրանցմամբ բանկերի վրա, որոնք ունեն ավելի քան 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի ֆիզիկական անձանց ավանդներ։ Բաց բանկային կարգավորման ծրագիրը կամավոր է այլ գրանցված բանկերի մասնակցության համար։

### Մակրոցուցանիշներ
### Ավանդներ ընդունող անձանց մասին օրենք
2023 թվականի հունիսին ավանդատուների մասին օրենքը փոխարինեց 1989թ ընդունված ակտին և 2013 թ ոչ բանկային ավանդատուների մասին ակտին՝ որպես ավանդատուների (Նոր Զելանդիայի բանկեր, շինարարական ընկերություններ և վարկային միություններ) գործունեությունը կարգավորող հիմնարար օրենք։

Այն բոլոր ավանդատուների համար ստեղծում է կարգավորման միասնական ռեժիմ  և ավանդների ապահովագրման համակարգ։

## Ապահովագրական արդյունավետ վերահսկողություն
2010 թվականի ապահովագրության (արդյունավետ վերահսկողություն) մասին օրենքի 12-րդ հոդվածի համաձայն, Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը պատասխանատու է Նոր Զելանդիայի ապահովագրական արդյունավետ վերահսկողության համար։ Այն ներառում է Նոր Զելանդիայում ապահովագրական գործունեություն իրականացնելու համար անձանց լիցենզավորումը։

### Ոչ բանկային շահառուների գործունեության կարգավորումը
Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին 1989 թ-ի օրենքի համաձայն (օրենքի 5 մաս)Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը պատասխանատու է Նոր Զելանդիայում ոչ բանկային ավանդատուների վարկային միավորների և պրուդենցիալ պահանջների պահպանման համար։ Այս գործառույթներն ուժի մեջ են մտել 2008 թվականի Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի մասին օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքով։

Ոչ բանկային ավանդների մասին օրենք (2013) Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկը հանդես է գալիս որպես արդյունավետ կարգավորիչ և լիցենզավորող մարմինՆոր Զելանդիայի բանկերի համար։

## Governors
Նոր Զելանդիայի պահուստային բանկի կառավարիչների պաշտոններ զբաղեցրել են հետևյալ անձինք՝

* Լեսլի Լեֆո (հունվարի 1 1934թ – դեկտեմբերի 31 1940թ),
* Ուիլյամ Ֆոքս Լոնգլի Ուորդ (նահանգապետի պաշտոնակատար՝ մայիսի 1  1941թ - փետրվարի 1 1944թ), (փետրվարի 1 1944թ – հուլիսի 8 1948թ),
* Էդվարդ Քոլդհեմ Ֆասել (հուլիսի 21  1948 թ – հուլիսի 20 1962թ
* Գիլբերտ Ուիլսոն (հուլիսի 21 1962թ – հուլիսի 20, 1967թ),
* Սըր Ալան Լոու (հուլիսի 21 1967թ – փետրվարի 11, 1977թ),
* Ռայմոնդ Ուայթ (փետրվարի 12 1977թ – փետրվարի 11, 1982թ),
* Դիկ լ. Ուիլքս (փետրվարի 12 1982թ – մայիսի 17, 1984թ),
* Սըր Սփենսեր Ռասել (մայիսի 18 1984թ – օգոստոսի 31, 1988թ),
* Դոկտոր Դոնալդ Բրեշ (1988 թ. սեպտեմբերի 1 - 2002 թ. ապրիլի 26թ),
* Դոկտոր Ալան Բոլարդ (2002 թ. սեպտեմբերի 23 - 2012 թ. սեպտեմբերի 25թ),
* Գրեհեմ Ուիլեր (2012 թվականի սեպտեմբերի 26 – 2017 թվականի սեպտեմբերի 27թ),
* Գրանթ Սպենսեր (նահանգապետի պաշտոնակատար՝ հոկտեմբեր 2017թ - Մարտ 2018թ),
* Ադրիան օր (27 մարտի  2018թ  առ այսօր)։

## Տես նաև
*Կենտրոնական բանկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* List of registered banks in New Zealand
* Overview of the role, structure and governance arrangements of the Reserve Bank
* Reserve Bank of New Zealand, Who They Are

Կատեգորիա:1934 հիմնադրումներ Նոր Զելանդիայում
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիա