Տեղական եկեղեցի

**Տեղական եկեղեցի,** Քրիստոնեական եկեղեցաբանության մեջ տերմին, որը վերաբերում է որոշակի վայրում տեղակայված կրոնական կազմակերպությանը։

Այս տերմինը տարբեր հավատքների մեջ ունի տարբեր հասկացողություն՝ կախված դրանց կանոնական կառուցվածքի առանձնահատկություններից։ Ուղղափառության մեջ Տեղական Եկեղեցին անկախություն ունի ներքին կառավարման մեջ և իրավասություն ունի իր սեփական տարածքում, որը կոչվում է կանոնական, մեկ կամ մի քանի պետությունների կազմում։

## Ուղղափառության մեջ
Ուղղափառ եկեղեցաբանության մեջ հասկացությունն օգտագործվում է առանձին գավառի կամ պետության տարածքում գտնվող մասնավոր (առանձնահատուկ) Եկեղեցու առնչությամբ, ի տարբերություն համընդհանուր (կաթոլիկ) եկեղեցու։ Ուղղափառության մեջ դա սովորաբար նշանակում է ավտոկեֆալիկ կամ ինքնավար Եկեղեցի անկախ պետության կազմում։

Ընդհանրական Եկեղեցու վարչական բաժանումը հիմնված է ոչ թե էթնիկական, այլ տարածքային սկզբունքների վրա։ Նորմալ պայմաններում, նույն տարածքում ապրող ցանկացած ազգության ուղղափառ քրիստոնյաները կազմում են մեկ ծխական համայնք և սնվում են մեկ թեմական եպիսկոպոսի կողմից, քանի որ, ըստ Պողոս առաքյալի խոսքերի, Քրիստոսում «չկա ոչ հելլեններ, ոչ հրեա, ոչ թլփատություն և ոչ էլ անթլփատություն. անթլփատ, բարբարոս, սկյութեր, ստրուկ, ազատ» (Պողոս. 3:11): Տեղական Եկեղեցիները իրենց տարածքային սահմանազատման մեջ համահունչ են քաղաքական և վարչական բաժանումներին, պետական ​​և վարչական սահմաններին։

Արքեպիսկոպոս Վասիլի (Կրիվոշեին).Տեղական Եկեղեցին ոչ միայն Կաթոլիկ Ընդհանրական Եկեղեցու մի մասն է, այլև նրա ամբողջական դրսևորումը։ Միանգամայն չնվազող նույնականացում կոնկրետ վայրում։ Նա որոշակի վայրում Կաթոլիկ եկեղեցի է, որը նույնական է Տիեզերական կաթոլիկ եկեղեցուն, որը գոյություն ունի միայն իր տեղական դրսևորումներով, բայց միևնույն ժամանակ (և այստեղ մենք հանդիպում ենք աստվածաբանական հականոմիային) այն նույնական չէ Տիեզերական եկեղեցու հետ, այլ տարբերվում է դրանից։ Երրորդության անալոգիան կարող է օգնել մեզ որոշակի պատկերացում կազմել եկեղեցական այս պարադոքսի մասին։ Եվ մենք կարող ենք նման անալոգիաներ օգտագործել, քանի որ Եկեղեցու կյանքը Երրորդության Աստվածային կյանքի արտացոլումն է, բայց մենք պետք է դա անենք զգուշությամբ, հիշելով այն կարևոր տարբերությունը, որ Աստվածային կյանքը եռակի է, մինչդեռ կան ոչ թե երեք տեղական Եկեղեցիներ, այլ շատ եկեղեցիներ։ Այսպիսով, մենք կարող ենք ասել, որ քանի որ Աստվածային անձերը՝ Հայրը, Որդին և Սուրբ Հոգին, Ամենասուրբ Երրորդության մասերը չեն, բայց նրանցից յուրաքանչյուրում ամբողջ Աստվածությունը լիովին բացահայտված է, այնպես որ յուրաքանչյուր Աստվածային անձ ճշմարիտ Աստված է, մենք չենք կարող ասել, սակայն, որ յուրաքանչյուր դեմք ամենասուրբ երրորդությունն է կամ նույնական է դրան։ Նմանապես, կաթոլիկ եկեղեցու լրիվությունը բացահայտվում է յուրաքանչյուր տեղական Եկեղեցում, որոնք Ընդհանրական Եկեղեցու «մասերը» չեն, բայց չեն կարող, պարզապես նույնացվել նրա հետ։2022 թվականից ի վեր կան 14 ավտոկեֆալ տեղական եկեղեցիներ և 3 եկեղեցիներ (Ամերիկյան, Ուկրաինական և Մակեդոնական), որոնց ավտոկեֆալ կարգավիճակը ճանաչվում է միայն որոշ եկեղեցիների կողմից։

* Ուղղափառ եկեղեցին Ամերիկայում ինքնավար կարգավիճակով ճանաչված է Մոսկվայի պատրիարքարանի և որոշ այլ ինքնավար եկեղեցիների կողմից, հիմնականում սլավոնական մնացած ինքնավար եկեղեցիները ճանաչում են Ամերիկայի ուղղափառ եկեղեցին որպես Մոսկվայի պատրիարքության ինքնակառավարվող եկեղեցի, կամ անորոշ կանոնական կարգավիճակ ունեցող եկեղեցի։
* Ռուս ուղղափառ եկեղեցին՝ Կոստանդնուպոլսի ուղղափառ եկեղեցուն արտաքսեց դիպտիխից՝ ի պատասխան UOC-MP-ի տարածքում միջամտության՝ նախապատրաստվելով Ուկրաինայի Ուղղափառ եկեղեցու ստեղծմանը (2018 թվականի սեպտեմբերի 14), ի պատասխան OCU-ի ճանաչման։ Հունական եկեղեցի (նոյեմբերի 3, 2019), Ալեքսանդրիայի եկեղեցի (2019 թվականի նոյեմբերի 8) և Կիպրոսի ուղղափառ եկեղեցի (2020 թվականի նոյեմբերի 20)։
* Մակեդոնիայի ուղղափառ եկեղեցու ավտոկեֆալիայի մասին տոմոսը, որը ստացվել է Սերբ ուղղափառ եկեղեցու, ճանաչվում է նաև Ռուսաստանում՝ Բուլղարիայի, Լեհաստանի, Ռումինիայի, Չեխիայի հողերի և Սլովակիայի եկեղեցիների կողմից, Մակեդոնիայի (Օխրիդ) ուղղափառ եկեղեցին ինքը պաշտոնապես համարում է այն որպես «Ավտոկեֆալիայի առաջարկություն»՝ ակնկալելով կանոնական ավտոկեֆալիա Կոստանդնուպոլսի պատրիարքությունից։

Տեղական եկեղեցիների սահմանները ավանդաբար հակված են եղել համապատասխանելու ազգային պետական ​​սահմանազատման սահմաններին, սակայն այս հարցում հստակ նորմ չկա։ Այսպիսով, 1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Ռուս ուղղափառ եկեղեցին իր իրավասությունը տարածեց նախկին ԽՍՀՄ բոլոր երկրների վրա, բացառությամբ Վրաստանի և (պաշտոնապես) Հայաստանի, ինչպես նաև Չինաստանի, Մոնղոլիայի և Ճապոնիայի։ Հարավսլավիայի և Չեխոսլովակիայի կազմալուծումը չի հանգեցրել նաև համապատասխան ինքնավար ուղղափառ եկեղեցիների՝ Սերբ ուղղափառ եկեղեցու (ավտոկեֆալ տեղական ուղղափառ եկեղեցին նախկին Հարավսլավիան կազմող պետությունների տարածքում) և Չեխիայի ուղղափառ եկեղեցու քայքայմանը։ Կանոնական տարածքի սահմանները կարող են կապված լինել կա՛մ պետությունների փոփոխվող սահմանների, կա՛մ կոնկրետ տարածքների հետ։

1990-ական թվականներից Ուկրաինայում եկեղեցական պառակտման հետ կապված հայեցակարգը ճիշտ չի օգտագործվում որպես ավտոկեֆալիկ եկեղեցու փաստացի հոմանիշ։

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* *Блохин В. С.* История Поместных Православных Церквей: Учебное пособие. — Екатеринбург: Информ.-изд. отдел ЕДС, 2014. — 608 с. — ISBN 978-5-8295-0246-1
* *Блохин В. С.* История поместных Православных Церквей: учебник. — Екатеринбург: Екатеринбургская духовная семинария, 2022. — 642 с. — ISBN 978-5-6046937-4-2
* *[[Хондзинский, Павел Владимирович|Хондзинский П. В.]]* К вопросу о содержательном объеме термина «поместность» в экклесиологии // Церковь в истории России: К 30-летию создания Центра истории религии и Церкви в Институте российской истории РАН, Москва, 22-23 марта 2023 года / Институт российской истории РАН. Том 14. — Москва: Институт Российской истории РАН, 2023. — С. 93—106.

## Արտաքին հղումներ
* Иеремия, Архиепископ Вроцлавский и Щецинский. ''Структура Церкви: вселенская Церковь — поместная церковь — епархия — приход''
* Поместные Церкви в Православии

Կատեգորիա:Բողոքականություն
Կատեգորիա:Եկեղեցական իրավունք
Կատեգորիա:Կազմակերպությունների տեսակներ
Կատեգորիա:Կրոնական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ուղղափառություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական վարք և փորձ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական կազմակերպությունների տեսակներ