Այնշտայն մաթեմատիկական ինստիտուտ

**Այնշտայն մաթեմատիկական ինստիտուտ** (), Երուսաղեմի հրեական համալսարանում 1925 թվականին հիմնադրված մաթեմատիկական գիտական հետազոտությունների կենտրոն։ Լինելով առաջատար գիտահետազոտական ինստիտուտ՝ կենտրոնին անդամակցել և անդամակցում են Նոբելյան մրցանակակիրներ, Ֆիլդսյան մրցանակակիրներ, Վոլֆի մրցանակակիրներ և Իսրայելի մրցանակակիրներ։

## Պատմություն
Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պաշտոնական բացման արարողությունից մոտ մեկ տարի առաջ հրեա-ամերիկացի բարերար Ֆիլիպ Ուատենբերգը միջոցներ հատկացրեց Այնշտայնի անվան հետազոտական ինստիտուտի համար։

1925 թվականին հիմնադրված Այնշտայնի մաթեմատիկայի ինստիտուտի առաջին դասախոսությունը կարդացել է Էդմունդ Լանդաուն (թվերի տեսության հիմնախնդիրների վերաբերյալ), բարձրագույն մաթեմատիկայի առաջին դասախոսությունը ժամանակակից եբրայերենով։ 1928 թվականին ինստիտուտը տեղափոխվել է Ֆիլիպ Վատտենբուրգի շենք, որը նախագծել են Բենյամին Չայկինը և սըր Ֆրանկ Միրսը։ Այդ շենքում ինստիտուտը գործել է մինչև 1948 թվական, երբ Հրեական համալսարանն այլևս մուտք չուներ Սկոպուս լեռ։

Էդմունդ Լանդաուն եղել է համալսարանի մաթեմատիկայի առաջին պրոֆեսորը և բանակցել է Ֆելիքս Կլայնի մասնավոր գրադարանը Գյոթինգենից Երուսաղեմ տեղափոխելու համար, որը հիմք ծառայեց Երուսաղեմի նոր մաթեմատիկական գրադարանի համար։ Համալսարանի ֆակուլտատիվ անդամներից են եղել Աբրահամ Ֆրենկելը և Միշել Ֆեկետեն։ Գերմանիայում նացիստական ռեժիմի օրոք մի շարք հետազոտողներ են միացել ինստիտուտին, այդ թվում՝ Իսայի Շուրը և Օտտո Տեպլիցը։

*Israel Journal of Mathematics* ամսագիրը հիմնադրվել է 1963 թվականին որպես *Bulletin of the Research Council of Israel* (F բաժին) շարունակություն։ Ինստիտուտում համակարգչային գիտության բաժին ստեղծվել է 1969 թվականին, որը 1992 թվականին դարձել է Համակարգչային գիտության անկախ ինստիտուտ։

## Նշանավոր անդամներ
### Ներկայիս անդամներ

* Շմուել Ագմոն (1922- ), Իսրայելի մրցանակ (1991)
* Ռոբերտ Աուման (1930- ), Իսրայելի մրցանակ (1994), Նոբելյան մրցանակ (2005)
* Շաուլ Ֆոգուել (1931- )
* Հիլել Ֆուրստենբերգ (1935- ), Իսրայելի մրցանակ (1993), Վոլֆի մրցանակ մաթեմատիկայից (2006)
* Սերգիու Հարտ (1949- ), Իսրայելի մրցանակ (2018)
* Գիլ Քալայ (1955- )
* Իցխակ Կացնելսոն (1934- ), Ստիլի մրցանակ (2002)
* Դավիդ Կաջդան (1946- ), Իսրայելի մրցանակ (2012)
* Ռուտ Լոուրենս (1971- )
* Ազրիել Լևի (1934- )
* Էլոն Լինդենշտրաուս (1970- ), Ֆիլդսյան մրցանակ (2010)
* Ալեքսանդր Լուբոցկի (1956- ), Իսրայելի մրցանակ (2018)
* Մենախեմ Մագիդոր (1946- )
* Աբրահամ Նեյման (1949- )
* Իլյա Ռիպս (1948- ), Էրդյոշի  մրցանակ (1979)
* Ցլիլ Սելա (1962- )
* Աներ Շալև (1958- )
* Սահարոն Շելախ (1945- ), Էրդյոշի մրցանակ (1977), Պոլյա մրցանակ (1992), Վոլֆի մրցանակ (2001), Իսրայելի մրցանակ (1998), Ստիլի մրցանակ (2013)
* Բենջամին Վայս (1941- )

### Նախկին անդամներ

* Շիմշոն Ամիցուր (1921-1994), Իսրայելի մրցանակ (1953)
* Դրոր Բար-Նաթան (1966- )
* Ժան Բուրգեն (1954- ), Ֆիլդսյան մեդալ (1994), Շոուի մրցանակ (2010), Առաջխաղացման մրցանակ մաթեմատիկայի բնագավառում (2017)
* Արիե Դվորեցկի (1916-2008), Իսրայելի մրցանակ (1973)
* Գրեգորի Էսկին (1936- )
* Միշել Ֆեկետե (1886-1957), Իսրայելի մրցանակ (1955)
* Աբրահամ Ֆրենկել (1891-1965), Իսրայելի մրցանակ (1956)
* Էհուդ Հրուշովսկի (1959- ), Էրդյոշի մրցանակ (1994)
* Յաել Կարշոն (1964- )
* Յակոբ Կևիցկի (1904-1956), Իսրայելի մրցանակ (1953)
* Յորամ Լինդենշտրաուս (1936-2012), Իսրայելի մրցանակ (1981)
* Մոշե Մաշովեր (1936- )
* Միշել Մաշչլեր (1927-2008)
* Միշել Ռաբին (1931- ), Թյուրինգի մրցանակ (1976), Իսրայելի մրցանակ (1995)
* Յուվալ Պերես (1963- ), Լոևեի մրցանակ (2001)
* Էսթեր Սեյդեն (1908-2014)

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1925 հիմնադրումներ Մանդատային Պաղեստինում
Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարան
Կատեգորիա:Իսրայելի հետազոտական ինստիտուտներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական ինստիտուտներ