Ֆլորա Դրամոնդ

**Ֆլորա ՄակՔինոն Դրամոնդ**, բրիտանացի սուֆրաժիստուհի, որը ստացել է «Գեներալ» մականունը՝ «սպայական գլխարկով և էպոլետներով» զինվորական համազգեստով կանանց իրավունքների համար երթերը ղեկավարելու սովորության համար՝ մեծ ձի հեծնելով: Որպես կանանց սոցիալական-քաղաքական միության (WSPU) անդամ, ինը անգամ ձերբակալվել է կանանց ընտրական շարժմանը ակտիվորեն մասնակցելու համար, որտեղ նա ղեկավարել է հանրահավաքների, երթերի և ցույցերի կազմակերպումը, ինչպես նաև համարվել է փորձառու և ոգեշնչող խոսնակ, որը կարող է հեշտությամբ ճնշել հեքլերին։

## Վաղ տարիներ
Ֆլորա ՄակՔիննոն Գիբսոնը ծնվել է Մանչեստրում Սառայի և Ֆրենսիս Գիբսոնի մոտ։ Նրա հայրը դերձակ էր, և մինչ Ֆլորան դեռ փոքր երեխա էր, ընտանիքը տեղափոխվեց Արան կղզու Պիրնմիլ՝ մոր հայրենիքը: Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո, տասնչորս տարեկան հասակում, Ֆլորան տեղափոխվեց Գլազգո՝ քաղաքացիական ծառայության դպրոցում բիզնես դասընթացներ անցնելու համար: Նա ստացել է բավարար որակավորում փոստատարի պաշտոն ստանալու համար, բայց մերժվել է իր հասակի պատճառով՝ 5 ոտնաչափ 1 դյույմ (1,55 մ)՝ 5 ոտնաչափ 2 դյույմ (1,57 մ) նվազագույն պահանջների համար:

Ֆլորան ուսումը շարունակեց Սղագրության և գրամեքենայի արվեստի ընկերությունում, բայց չկարողացավ համակերպվել խտրականության դրսևորումների հետ, երբ կանայք զրկվեցին մասնագիտության մեջ տեղի ունենալու իրավունքից այնպիսի կասկածելի պատճառով, ինչպիսին է անբավարար աճը: Ամուսնությունից հետո նա ամուսնու՝ Ջոզեֆ Դրումմոնդի հետ վերադարձել է հայրենի քաղաք, որտեղ նրանք ակտիվորեն մասնակցել են Ֆաբիանական ընկերության և անկախ Լեյբորիստական կուսակցության գործունեությանը։

## Քաղաքական ակտիվություն
thumb|right|Ֆլորա Դրամոնդը Քրիստաբել Պանկհյորսթի, Էննի Քենիի, Էմմելին Պանկհյորսթի, Շառլոտ Դեսպարդի և այլոց հետ, 1906-1907
Ֆլորա Դրումմոնդը միացել է WSPU-ին 1906 թվականին։ Մանչեսթերի ազատ առևտրի սրահում Լիբերալ կուսակցության կողմից կազմակերպված ընտրողների հետ հանդիպումից հետո Քրիստաբել Պանկհորստը և Էննի Քեննին ձերբակալվեցին և կալանավորվեցին թեկնածու Ուինսթոն Չերչիլի վրա ճնշում գործադրելու համար, որը հետևյալն էր. «Եթե դուք ընտրվեք, կանե՞ք հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի կառավարության մակարդակով հասնեք կանանց ընտրական իրավունքին». Երբ երկու կանայք ազատ արձակվեցին, WSPU-ն տոնական հանրահավաք անցկացրեց Մանչեսթերում, որին ներկա էր Ֆլորան՝ ականատես լինելով նրանց ձերբակալությանը, որտեղ նրան համոզեցին միանալ շարժմանը։ Դրանից անմիջապես հետո Ֆլորան տեղափոխվեց Լոնդոն և 1906 թվականի վերջին ծառայեց իր առաջին ժամկետը Հոլոուեյում՝ Համայնքների պալատում ձերբակալվելուց հետո։ Ֆլորան հայտնի դարձավ իր համարձակ և հուզիչ հնարքներով, օրինակ՝ 1906 թվականին, երբ նա կարողացավ սայթաքել Դաունինգ փողոցի 10-րդ տան բաց դուռը, մինչդեռ նրա ուղեկից Իռեն Միլլերին ձերբակալում էին դուռը թակելու համար։ Իսկ 1908 թվականին Ֆլորան նավակ վարձեց՝ Թեմզայի կողմից մոտենալու Ուեսթմինսթերյան պալատին և զրուցելու խորհրդարանի անդամների հետ, որոնք նստած էին գետի մոտ գտնվող տեռասում։

thumb|Ֆլորա Դրամոնդը (կենտրոնում) շոտլանդացի սուֆրաժիստներով պաստառով. ''Ye Maaya Tramp on the Scottish Thistle Laddie''
Երբ Մերի Ֆիլիպսը, ով աշխատում էր Գլազգոյի WSPU բաժանմունքում, ազատ արձակվեց բանտից ամենաերկար (3 ամիս) պատիժը կրելուց հետո, նրան դիմավորեցին Ֆլորա Դրումմոնդը և այլ սուֆրաժիստուհիներ՝ պարկապզուկներով, լուսանկարվելով Շոտլանդիայում՝ «Ye Mauna Tramp on the Scotch Thistle Laddie» կարգախոսով։ Այսպիսով, շոտլանդացի սուֆրաժիստները իրենց պայքարը համեմատեցին Ուիլյամ Ուոլասի ապստամբության հետ։ Դրամոնդը հանդիպել է նաև Քեթրին Քորբեթին և այլոց, ովքեր ազատ են արձակվել բանտում հացադուլից հետո, ձերբակալվել են Ուինսթոն Չերչիլի Դանդիի հանդիպման անկարգություններից հետո։

Ֆլորա Դրամոնդը 1908 թվականի հոկտեմբերին Թրաֆալգարյան հրապարակում հանրահավաքի հիմնական կազմակերպիչն էր, որը հանգեցրեց եռամսյա ժամկետի Հոլոուեյում Քրիստաբելի և Էմելին Փանքհերսթի հետ միասին՝ «Համայնքների պալատի վրա հարձակում հրահրելու համար»։ Որպես պատիժ՝ կանանց առաջարկվեց 12 ամսվա ազատազրկման փոխարեն համաձայնել չհեռանալու և պատշաճ վարքի ստորագրությանը, բայց երեքն էլ ընտրեցին Հոլոուեյը: Բանտարկության պահին Ֆլորան գտնվում էր հղիության վաղ փուլերում, և ուշագնացությունից հետո նրան տեղափոխել են բանտային հիվանդանոց, իսկ հետո վաղաժամ ազատ են արձակել վատ ինքնազգացողության պատճառով։ Երբ Դրամոնդը դուրս էր գալիս բանտից, Էմմելին Պանկհյորսթը խախտեց «լռության կանոնը», որն արգելում էր սուֆրաժիստ բանտարկյալներին խոսել միմյանց հետ և բղավեց. «Ուրախ եմ, որ այժմ կարող եք շարունակել աշխատել»։

Դրամոնդը WSPU-ի կողմից ստացել է հատուկ «Արիության համար» մեդալ:

1909 թվականի հոկտեմբերին Դրամոնդը կազմակերպեց Էդինբուրգի առաջին զանգվածային երթը՝ ի պատասխան WSPU-ի ղեկավարության քննադատական մեկնաբանության, որը հրապարակվել է «*Ձայներ կանանց համար*» միության թերթում: Նա կարդացել է․ «Գեղեցիկ, ամբարտավան, արժանապատիվ, խիստ Էդինբուրգ, ձեր զգուշավոր տոկուն ժողովրդի հետ, դեռ չե՞ք արթնացել՝ մասնակցելու մեր մարտական գործողություններին»։ Երթի թեման դարձել է «Արել ենք, անում ենք և անելու ենք» կարգախոսը, որին մասնակցել են կանայք, որոնք դրոշներ են կրում և պարկապզուկ են նվագում, աշխատանքային հագուստով կամ Շոտլանդիայի պատմական դեմքերի կերպարով են ներկայացել։ Տասնյակ հազարավոր մարդիկ դուրս են եկել Էդինբուրգի փողոցներ՝ դիտելու այս շքերթը, և *Edinburgh Evening Dispatch*-ը միջոցառումը հաջող է համարել։

1913 թվականին Դրամոնդը և Էննի Քեննին կազմակերպեցին WSPU ներկայացուցիչների հանդիպումը առաջատար քաղաքական գործիչներ Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջի և սըր Էդուարդ Գրեյի հետ։ Հանդիպումը աշխատանքային դասի կին ներկայացուցիչների մասնակցության պայմանով էր։ Նրանք պատմեցին աշխատանքի սարսափելի պայմանների մասին, որոնք անհամեմատելի են նրա վարձատրության հետ, ինչպես նաև կիսեցին իրենց հույսն առ այն, որ քվեարկելու իրավունքը թույլ կտա իրենց վիճարկել ստատուս քվոն ժողովրդավարական ճանապարհով: Լեսթերից Էլիս Հոքինսը պատմել է, որ իր տղամարդ գործընկերները որպես իրենց ներկայացուցիչ կարող էին ընտրել միայն տղամարդուն, իսկ կանանց շահերը ներկայացնելու ոչ ոք չկար։

1914 թվականի մայիսին Դրամոնդը և Նորա Դակր Ֆոքսը (հետագայում հայտնի է որպես Նորա Էլամ) պաշարեցին լորդ Քարսոնի և լորդ Լանսդաունի տները՝ Ուլսթերի արհմիության նշանավոր անդամներ։ Կանայք կոչ էին անում ագրեսիվ գործողություններ ձեռնարկել՝ ուղղված խորհրդարանում քննարկված ինքնակառավարման օրինագծի դեմ: Դրամոնդին և Դակր Ֆոքսին հանձնվեցին ծանուցագրեր՝ պահանջելով դատարանի առջև կանգնել «հրահրող ճառերի» և կանանց շրջանում ագրեսիան խրախուսելու համար: Նրանց պատասխանը լրագրողներին, ովքեր հարցազրույց էին վերցրել նրանցից, նման բան էր հնչում․ «Մենք ենթադրում էինք ապաստան գտնել լորդ Քարսոնի և լորդ Լանսդաունի մոտ, ովքեր նույնպես հանդես էին գալիս հրահրող ելույթներով և խրախուսում էին ագրեսիան Իռլանդիայում, և ովքեր դրա համար գտնվում են իշխանությունների պաշտպանության ներքո»: Նույն օրը ավելի ուշ երկու կանայք կանգնեցին դատարանի առջև, դատապարտվեցին ազատազրկման և տեղափոխվեցին Հոլոուեյ, որտեղ նրանք անմիջապես սկսեցին հացադուլը, իսկ ավելի ուշ ենթարկվեցին բռնի կերակրման։

## Ուղղակի գործողություններից հրաժարվելը
Դրամոնդին բանտում պահելու պայմանները, ներառյալ մի քանի հացադուլներ, մեծ վնաս հասցրեցին նրա առողջությանը, և 1914 թվականին նա որոշ ժամանակ անցկացրեց Արրանում՝ ուժերը վերականգնելու համար: Եվ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Լոնդոն վերադառնալուց հետո նա իր ջանքերը կենտրոնացրեց ոչ թե ուղղակի գործողությունների, այլ հանրային խոսքի և կառավարման վրա՝ այդպիսով խուսափելով հետագա ձերբակալություններից։ Նա մնաց շարժման նշանավոր անդամ, և 1928 թվականին էմմելին Պանկհորստի հուղարկավորության ժամանակ, երթի ժամանակ, նա հետևեց հանգուցյալին:

1930-ականներին Դրամոնդը կազմակերպեց կայսրության կանանց գիլդիան, որը դեմ էր կոմունիզմին և ֆաշիզմին։ Նրա քաղաքացիական գործողությունների նախկին գործընկեր Նորա Էլամը, որը դարձել Է բրիտանական ֆաշիստական Մոսլիի միության առաջատար անդամներից մեկը, գրել է գիլդիայի մասին ցնցող գրառում՝ այն անվանելով հակաֆաշիստական կրկես, իսկ նախկին ընկերուհուն նկարագրելով որպես «հանգած հրաբուխ»։

Ֆլորան և Ջոզեֆ Դրամոնդը ամուսնալուծվեցին 1922 թվականին, իսկ նույն թվականին նա ամուսնացավ զարմիկի՝ Ալան Սիմփսոնի հետ։ Ալանը սպանվել է 1944 թվականին օդային հարձակման ժամանակ։ Ֆլորան մահացավ 1949 թվականին՝ 70 տարեկան հասակում կաթվածից հետո։

## Ճանաչում
Նրա անունն ու լուսանկարը (ինչպես նաև կանանց ընտրական իրավունքի 58 այլ կողմնակիցներ) փորագրված են Լոնդոնի խորհրդարանական հրապարակում գտնվող Միլիսենթ Ֆոսեթի արձանի պատվանդանի վրա, որը բացվել է 2018 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջանի կանայք