open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սանգանո

**Սանգանո** () կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 3.798 մարդ։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 618 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10090 ։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 610
 bar:1871 from:0 till: 646
 bar:1881 from:0 till: 603
 bar:1901 from:0 till: 550
 bar:1911 from:0 till: 506
 bar:1921 from:0 till: 443
 bar:1931 from:0 till: 391
 bar:1936 from:0 till: 423
 bar:1951 from:0 till: 549
 bar:1961 from:0 till: 637
 bar:1971 from:0 till: 1367
 bar:1981 from:0 till: 2528
 bar:1991 from:0 till: 3238
 bar:2001 from:0 till: 3705
PlotData=
 bar:1861 at: 610 fontsize:S text: 610 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 646 fontsize:S text: 646 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 603 fontsize:S text: 603 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 550 fontsize:S text: 550 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 506 fontsize:S text: 506 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 443 fontsize:S text: 443 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 391 fontsize:S text: 391 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 423 fontsize:S text: 423 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 549 fontsize:S text: 549 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 637 fontsize:S text: 637 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1367 fontsize:S text: 1.367 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2528 fontsize:S text: 2.528 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3238 fontsize:S text: 3.238 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3705 fontsize:S text: 3.705 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Տրված ISTAT


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 011 9087140
* էլեկտրոնային փոստ -sindaco_sangano@tin.it
* Պաշտոնական կայք -http://www.comune.sangano.to.it

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սան Ջիլիո

**Սան Ջիլիո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 2.581 մարդ։ Զբաղեցնում է 8 կմ² տարածք։ նակչության խտությունը՝ 323 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10040 ։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 747
 bar:1871 from:0 till: 777
 bar:1881 from:0 till: 799
 bar:1901 from:0 till: 870
 bar:1911 from:0 till: 829
 bar:1921 from:0 till: 786
 bar:1931 from:0 till: 757
 bar:1936 from:0 till: 682
 bar:1951 from:0 till: 731
 bar:1961 from:0 till: 609
 bar:1971 from:0 till: 1203
 bar:1981 from:0 till: 1944
 bar:1991 from:0 till: 2317
 bar:2001 from:0 till: 2606
PlotData=
 bar:1861 at: 747 fontsize:S text: 747 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 777 fontsize:S text: 777 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 799 fontsize:S text: 799 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 870 fontsize:S text: 870 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 829 fontsize:S text: 829 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 786 fontsize:S text: 786 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 757 fontsize:S text: 757 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 682 fontsize:S text: 682 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 731 fontsize:S text: 731 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 609 fontsize:S text: 609 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1203 fontsize:S text: 1.203 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1944 fontsize:S text: 1.944 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2317 fontsize:S text: 2.317 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 2606 fontsize:S text: 2.606 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Տրված ISTAT


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 011 9840030
* էլեկտրոնային փոստ -segreteria.san.gillio@reteunitaria.piemonte.it
* Պաշտոնական կայք -http://www.comune.sangillio.to.it.comuneonline.net/home.htm

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.sangillio.to.it.comuneonline.net/home.htm 
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ստեֆան Յարաչ

**Ստեֆան Յարաչ,** (, ), լեհ դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ։

## Կենսագրություն
Դերասանի վարպետությունը սովորել է Կ․ Կամինսկուց։ Աշխատել է Պոզնանի (1905-1907 ), Լոձի 1908, «Մալի» (1911—1913), «Պոլսկի» (1913-1915) թատրոններում։ Ելույթ է ունեցել Մոսկվայում (1916) և Կիևում (1917-1918)։ Վերադառնալով Վարշավա (1918)՝ Յարաչը փորձել է ՄԳԹ-ի ստեղծագործական սկզբունքները կիրառել «Պոլսկի» և «Մալի» թատրոններում։ 1921 թվականին տեղափոխվել է «Ռեդուտա» թատրոն։ 1930 թվականին Վարշավայում ստեղծել է «Աթենեում» թատրոնը, ուր բացի լեհ և արտասահմանյան դասականներից, բեմադրել է նաև սովետական դրամատուրգների գործեր (Աֆինոգենովի «Ահը», Ժերոմսկու«Տուրոն» ևն)։ Յարաչը իր արվեստով ձգտել է բացահայտել «փոքր» մարդկանց հոգեկան աշխարհը։ Դերերից են՝ Հուդա (Տետմայերի «Հուդա»), Շել (Ժերոմսկու «Տուրոն»), Ֆրան (Պեժինսկու «Ֆրանի երջանկությունը»), Յակուբ (Ռիտների «Հիմար Յակուբը»), Ակակի Ակակևիչ («Շինել», ըստ Գոգոլի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ դերասաններ
Կատեգորիա:Լեհ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Լեհ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ
Յուգուրթական պատերազմ

**Յուգուրթական պատերազմ**, մ. թ. ա. 111-105, տեղի է ունեցել Հռոմի և Նումիդիայի միջև։ Կոչվել է Նումիդիայի թագավոր Յուգուրթայի (մ․ թ․ ա․ 117-104) անունով։ Պատճառը գահակալական պայքարն էր Նումիդիայում և Հռոմի միջամտությունն այդ պայքարին։ Մինչև մ․թ․ա․ 107 թվականը ռազմական գործողություններն ընթացել են փոփոխակի հաջողությամբ։ Մ․ թ․ ա․ 107 թվականին և 106 թվականին Գայոս Մարիոսը ջախջախել է նումիդիացիներին, Յուգուրթան ապաստանել է աներոջ՝ Մավրետանիայի թագավոր Բոկքոսի մոտ, որը մ․ թ․ ա․ 105 թվականին դավադրաբար նրան հանձնել է Հռոմին։ Յուգուրթական պատերազմից հետո ուժեղացել է Հռոմի ազդեցությունը Նումիդիայում։

Կատեգորիա:Հին Հռոմի պատերազմներ
Կատեգորիա:Ալժիրի պատմություն
Մագելանյան պինգվին

**Մագելանյան պինգվիններ** (), աչքավոր պինգվինների ցեղի թռչուն։ Անվանակոչվել է ի պատիվ Ֆեռնան Մագելանի, ով առաջինն է հայտնաբերել նրանց բնակավայրը։

## Արեալ
Բնադրման հիմնական արեալ համարվում են Ֆոլկլենդյան կղզիները, պատագոնյան ափը (Հարավային Ամերիկայում), Խուան Ֆեռնանդես կղզեխումբը։ Առանձին տեսակներ հանդիպել են Ռիո դե Ժանեյրոյի հյուսիսային շրջաններում և Պերուի հարավում։ Բնակվում են նաև Հարավային Ամերիկայի ափերին՝ Կոկվիմբոյից (Չիլի) հյուսիս։

## Նկարագիր
Հասուն առանձնյակները կարող են լինել 70-80 սմ, իսկ քաշը կազմում է 5-6 կգ։ Մեջքի վերին հատվածը սև է, առջևի հատվածը՝ սպիտակ, պարանոցի վրա երկու կամ մեկ սև շերտագծով։ Կտուցը և թաթերը մուգ մոխրագույն է, կարմիր կամ նարնջագույն երանգով։

Մագելանյան պինգվինների թվաքանակը կազմում է մոտավորապես 1,8 միլիոն առանձնյակ։

Կյանքի տևողությունը մոտ 15 տարի է, ավելի հազվադեպ 20 տարի, անազատության մեջ ապրում են 20-25 տարի։ Մագելանի պինգվինը սնվում է մանր ձկներով։ Բույնը կառուցում են փափուկ գրունտների արանքում։ Բազմանում են ձվադրելով։ Ձվերի վրա նստում են և էգը և արուն։ Ինկուբացիոն շրջանը տևում է 40 օր։

18-19-րդ դարերում մագելանի պինգվինները սկսեցին քշվել եվրոպացիների կողմից, որոնք մեծ թվով հայտնվել էին Մագդալենա և Մարտա կղզիներում։ Միայն Մագդալենա կղզում եվրոպացիները 1 տարում քշեցին 14 հազար պինգվինների։ Կենդանիների թվաքանակն սկսեց պակասել։ Եվ, չնայած որ ներկայումս այդ կղզիներում ազգային պարկ կա, թվաքանակը միևնույն է չի ավելանում։ Թվաքանակի վրա ազդում են նաև զբոսաշրջիկները, ովքեր անհանգստացնում են նրանց և ոչնչացնում նրանց բները։ Նրանց ձվերը վաճառվում են, որը ևս ազդում է նոր սերնդի ավելացման վրա։

## Պատկերասրահ

Magellanic-penguin02.jpg
Falkland Islands Magellanic Penguins 01.jpg
135 - Cap Virgenes - Manchot de Magellan - Janvier 2010.JPG
133 - Cap Virgenes - Manchot de Magellan - Janvier 2010.JPG
Spheniscus demersus -Berlin Zoo, Germany -swimming-8a.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պինգվիններ
Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան

**Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Դարայայի գավառի երեք շրերջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Ալ-Հաջար ալ-Ասվադ քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել 84,948 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 5.36 քառ.կմ տարածք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Դարայայի գավառ
Պեգմատիտներ

**Պեգմատիտներ** խոշորահատիկ ապարներ՝ տեղադրված ոսպնյակների, բների կամ երակների և շտոկների (ֆազային պեգմատիտներ) ձևով։

Բացի մայրական մագմատիկ ապարներին բնորոշ գլխավոր միներալներից, պեգմատիտները սովորաբար հարստացած են դյուրացնդող բաղադրամասեր (F, В, Cl, Н2O, СO2) և հազվագյուտ տարրեր պարունակող միներալներով։

## Կառուցվածք
Պեգմատիտների կառուցվածքը պանալոտրիոմորֆ է, հաճախ՝ սուբգրաֆիկ, օրթոկլազի և քվարցի բնորոշ հարաճումներով։ Պեգմատիտները սովորաբար զոնալ կառուցվածք ունեն՝ ծայրի զոնաները մանրահատիկ են, գրաֆիկ կառուցվածքով, ներքին զոնաները՝ խոշորհսկա-բյուրեղային, բլոկային կառուցվածքով։

Տարբերում են.
* գրանիտային,
* միասկիտային (ալկալային)
* հիմքային պեգմատիտներ՝ կապված համապատասխան կազմության լրիվ բյուրեղային ապարների հետ։

Հանդիսանում են բազմաթիվ օգտակար հանածոների աղբյուր (կերամիկական հումք, փայլարներ, բնագույն և թանկարժեք քարեր, հազվագյուտ տարրեր)։ Ըստ մի խումբ գիտնականների (Ա․ Ե․ Ֆերսման, Կ․ Ա․ վլասով, Պ․ Նիգգլի և ուրիշներ), պեգմատիտները առաջանում են մնացորդային պեգմատիտային հալոցքի բյուրեղացման ճանապարհով, ընդ որում նրանք հալոցքի առաջնային կազմության համեմատ հարստացած են ջրով, ցնդող և հազվագյուտ բաղադրամասերով։

Ըստ ուրիշ գիտնականների (Ա․ Ն․ Զավարիցկի, Ս․ Ն․ Նիկիտին, Ֆ․ Հեսս և այլք), պեգմատիտներն առաջանում են ի հաշիվ մայր ապարների վերաբյուրեղացման և ուշ մագմատիկ լուծույթներով տեղակալման պրոցեսների։ Սակայն, «խաչաձևման գծերի» պեգմատիտների և ներփակող ապարներում ալլոխտոն երակների առկայությունը խոսում է առաջին տեսակետի օգտին, չնայած չեն բացառվում նաև տեղակալման եղանակով պեգմատիտ առաջանալու դեպքերը։

Երկու տեսակետների համար ընդհանուր է էվոլյուցիայի եռափուլ սխեման։
* Առաջին փուլը պեգմատիտների ապարների կազմավորումն է,
* երկրորդը՝ նրանց վերաբյուրեղացումը,
* տեղակալող մետասոմատիկ կոմպլեքսի առաջացումը և հազվագյուտ մետաղների հանքայնացումը։

Ըստ միներալային պարագենեզիսների և հազվագյուտ մետաղների պարունակության, առանձնացվում են մուսկովիտ-հազվագյուտ մետաղային, բերիլաբեր, կալում-բիտաբեր, լիթիում-ֆտորային, տուրմալինային և այլ պեգմատիտներ։ Պեգմատիտային պրոցեսի զարգացումը կախված է մայր ապարի կազմությունից, պեգմատիտային դաշտի կառուցվածքից և տեղակալման ինտենսիվությունից։

Կատեգորիա:Մագմատիկ ապարներ
Հրանտ Մովսիսյան

**Հրանտ Ժիրայրի Մովսիսյան**  (), հայ ռեժիսոր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
1972 թվականին ավարտել է Լենինգրադի թատրոնի և կինոյի ինստիտուտի հեռուստառեժիսուրայի ֆակուլտետը: 1973-1977 թվականներին եղել է հեռուստաֆիլմերի ստուդիայի մուլտիպլիկատոր, 1977-1985 թվականներին` «22:30» հաղորդաշարի հիմնադիրներից և ռեժիսորը, 1977-1990 թվականներին`  Հայաստանի Ազգային հեռուստաընկերության  ռեժիսոր, 1997-1998 թվականներին` գլխավոր պրոդյուսեր: 1985-1992 թվականներին համագործակցել է Ֆրանսիայի, Շվեյցարիայի և ԱՄՆ-ի հեռուստաընկերությունների հետ: 1995-1997 թվականներին եղել է «Արուս» ստուդիայի գեղարվեստական ղեկավարը, 1998-2001 թվականներին` «Պարադիզ» գովազդային գործակալության պրոդյուսերը: Հիմնադրել է «Պարադիզ TV» ընկերությունը: 2001-2004 թվականներին եղել է Հայկական Երկրորդ հեռուստաալիքի գլխավոր պրոդյուսերը: Որպես ռեժիսոր և պրոդյուսեր հանդես է եկել մի շարք նախագծերում` երաժշտական, ամանորյա, համերգային հաղորդումներ, «Հեռուստամարաթոն 2004», «Էրեբունի-Երևան» նախագծերը, մի շարք գովազդային և երաժշտական հոլովակներ, «Երրորդ ուժ» դոկումենտալ սերիալը և այլն: Կինեմատոգրաֆիստների միության և Հեռուստատեսության միջազգային ակադեմիայի անդամ է։

## Կինոնկարներ
*««Մեր բակը 3» (ռեժիսոր)
* «Տաքսի, էլի լավա» (սցենարիստ)

## Տեսահոլովակներ
*Մայքլ Քոթանջյանի «Երկու գույն»
*Արթուր Իսպիրյանի «No More Time»
*Աիդա Սարգսյանի «Լորկե», «Շիրխանի», «Օրոր»
*Անահիտ Մանուկյանի «Աշխարհումըս ախ չիմ քաշի»
*«Քարերի ամրոց»
*«Քոչարի»
*Հայկոյի և Արամեյի «Աշխարհումս իմն դուն իս»
*Ռադիկ Գաբրիելյանի և Շուշան Պետրոսյանի «Գնա ինձնից»
*Արսեն Սաֆարյանի «Օգնիր ինձ, Մարիամ»
*Ինգա և Անուշ Արշակյանների «Հարսանեկան»
*Արթուր Իսպիրյանի, Գապո, A.Chilla, Էմմի «What's Goin' On?»
*«Էրեբունի-Երևան»
*Նունե Եսայանի «Հայ ենք մենք», «Սեր իմ»
*«Իմ սրտի մայրաքաղաք»
*Անդրեյի «Պապ ջան»
*«Ծիծերնակ»
*Անահիտ Սարգսյանի «Սուրբ Խաչ»
*Արամեյի «Իմ միակ սիրելի»
*Թաթա Սիմոնյանի «Սիրո Ավետիս»
*Լիլիթ Հովհաննիսյանի «Էլեգիա»
*Տիգրան Պետրոսյանի, Ալիսա Դարբինյան «U&I»
*Կարապետյանների «Կռունկ»
*Գայա Արզումանյանի «Ամեն ինչ կամ ոչինչ»
*Արման Նշանյանի «Դու ինձ»
*Մարիա Ամիրխանյանի «You Like A Star»
*Ամալիայի «Another Chapter»
*Թաթա Սիմոնյանի, Ֆելիքս Խաչատրյանի «Ձուն հալելեր»
*Ալիսայի «Կա սեր»
*Կարինա K-Crystal, և SoulCola «In Luv»
*Սիբիլ Բեքթորոսօղլույի «Ավրորայի աղոթքը»
*Ամալյա Մարգարյանի «Hear Me»
*Սասունցի Դավիթ «Հատվածներ Էպոսից»
*Աիդա Արամի «Ինչ էլ որ լինի»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայ մուլտիպլիկատորներ
Հոնգդո

**Հոնգդո** (հանգըլ։ 홍도, հանջա։ 紅島), կղզի Դեղին ծովում, Կորեական կղզեխմբում։ Պատկանում է Հարավային Կորեային։

## Աշխարհագրություն
Կղզին տեղակայված է Հարավային Ջոլա նահանգի Մոկփո նավահանգստից 115 կմ հարավ-արևմուտք։ Մակերեսը 6,47 կմ² է, առավելագույն բարձրությունը՝ 378 մ։ 2001 թվականին կղզում ապրում էր 710 բնակիչ։

## Պատմություն
1931 թվականին ճապոնացիների կողմից կղզում կառուցվել է փարոս, որի լույսը տեսանելի է 50 կմ-ից։

1981 թվականին կղզում ստեղծվել է Դադոնգհեհեսանգ ծովային ազգային պարկը՝ 2321 կմ² տարածքով։ Խոշորագույնն է Հարավային Կորեայում։

## Պատկերասրահ

File:Korea-Hongdo-Port 11-02710.JPG
File:Korea-Hongdo-port 11-02748.JPG
File:Korea-Hongdo-Elephant Rock 11-02622.JPG
File:Korea-Hongdo 11-02633.JPG
File:Korea-Hongdo 11-02675.JPG
File:Korea-Hongdo 11-02636.JPG
File:Korea-Hongdo 11-02671.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի կղզիներ
Կատեգորիա:Դեղին ծովի կղզիներ
Խորեն Աբրահամյան փողոց (Երևան)

**Խորեն Աբրահամյան փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանկոչվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Խորեն Աբրահամյանի պատվին։

## Տվյալներ
Գտնվում է Ամիրյան, Սարյան փողոցների և Մաշտոցի պողոտայի միջև։ Սկսվում է Մաշտոցի պողոտայի № 7 և № 9 շենքերի անցուղուց և ավարտվում Ամիրյան փողոցում։ Հատող փողոցներ չունի։

Նախկինում կոչվել է Մայիսյան փողոց։ Ներկայիս անունը ստացել է 2022 թվականի ապրիլի 19-ին Երևանի ավագանու որոշմամբ։

## Նշանակալի օբյեկտներ
* Հենրիկ Իգիթյանի անվան գեղագիտության ազգային կենտրոնի մասնաճյուղ
* №19 մանկապարտեզ

## Պատկերասրահ

Մայիսյան փողոց (5).jpg|Հենրիկ Իգիթյանի անվան գեղագիտության ազգային կենտրոնի մասնաճյուղ
Մայիսյան փողոց (2).jpg|Խորեն Աբրահամյան փողոց, 22 շենքը
Մայիսյան փողոց (3).jpg
Մայիսյան փողոց (4).JPG
Մայիսյան փողոց.JPG
Վահան Պապոյանի տունը 1.JPG|Վահան Պապոյանի տունը, Խորեն Աբրահամյան փողոց, 22


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Արիցանո

**Արիցանո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1888 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 1158 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 1.63 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28811։ Հեռախոսային կոդ՝+39 00323։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Página web oficial de Arizzano

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պարկետ

մինի|Պարկետային հատակ
**Պարկետ** (), ռանդած ոչ մեծ փայտաձողեր՝ հատակը պատելու համար։ Պարկետ են անվանում նաև այդպիսի հատակի պատվածքը (արտաքին շերտը)։

Կիրառվում է, սովորաբար, բնակելի և հասարակական շենքերում։ Աչքի է ընկնում գեղեցիկ արտաքին տեսքով, երկարակեցությամբ, փոքր ջերմա- և ձայնահաղորդականությամբ։

Պարկետ պատրաստելու համար օգտագործում են, հիմնականում, Հավաքովի պարկետի հատվածներ ամուր ծառատեսակներ (կաղնի, հաճարենի, հացենի, կեչի և այլն), իսկ գեղարվեստական պարկետի համար՝ թանկարժեք ծառատեսակներ (ընկուզենի, կարմրափայտ և այլն)։

Պարկետը լինում է՝
* հատային (150-450 մմ երկարությամբ, 30-60 մմ լայնությամբ և մինչև 20 մմ հաստությամբ փայտաձողեր),
* հավաքովի կամ մոզաիկ (ըստ նախշանկարի հավաքված և հատուկ թղթի վրա սոսնձված փայտաձողերի թերթեր) եվահանակային (տախտակներից կամ փայտաթելային սալիկներից պատրաստված վահանակներ, որոնց վրա սոսնձված է ամուր փայտանյութի մանր ձողերից բաղկացած արտաքին շերտ)։

Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Կատանայի շրջան

**Կատանայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Կատանայի գավառի երեք շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնը Կատանա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել 146,344 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 506.56 քառ.կմ տարածք։

Ունի 19 գյուղ և ավան
* Կատանա (), բնակչություն՝ 33,996
* Ալ-Ամարատ (), բնակչություն՝ 427
* Ամնիյա (), բնակչություն՝ 412
* Արնա (), բնակչություն՝ 3146
* Արտուզ (), բնակչություն՝ 16,199
* Ալ-Բեջաա (), բնակչություն՝ 1,058
* Բեքաասեմ (), բնակչություն՝ 2,268
* Դրուշա (), բնակչություն՝ 6,091
* Քաֆր Քուկ (), բնակչություն՝ 1,015
* Կաուկաբ (), բնակչություն՝ 1,188
* Խան ալ-Շի (), բնակչություն՝ 12,148
* Մանշիյաթ Խան ալ-Շի (), բնակչություն՝ 2,146
* Կալաաթ ալ-Ջանդալ (), բնակչություն՝ 3251
* Ռախլահ (), բնակչություն՝ 368
* Ռաս ալ-Այն (), բնակչություն՝ 892
* Ռիմա (), բնակչություն՝ 1,132
* Ալ-Սաբբուրա (), բնակչություն՝ 10,963
* Յաաֆուր (), բնակչություն՝ 4,638
* Ջդեիդատ Արտուզ (), բնակչություն՝ 45,000

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Կատանայի գավառ
Դիլոֆոզավր

**Դիլոֆոզավր** (), գիշատիչ դինոզավրերի հետնորդներ, որոնք ապրել են յուրայի դարաշրջանի սկզբում (մոտավորապես 191-200 միլիոն տարի առաջ)։ Դիլոֆոզավրերը բացահայտվել են 1954 թվականին (ԱՄՆ, Արիզոնա), սակայն նկարագրվել են բացահայտվելուց ավելի քան 10 տարի հետո։

## Ընդհանուր բնութագիր
Դիլոֆոզավրի երկարությունը 6 մետր է, քաշը մոտավորապես կես տոննա։ Ավելի նշմարվող առանձնահատկությունը նրա երկու կլորավուն կատարն է գլխի վրա։ Տարբեր անհատների մոտ կատարները եղել են տարբեր ձևերի։ Հնարավոր է, որ դա դրսևորում է սեռական դիմորֆիզմով։ Դիլոֆոզավրերի ատամները եղել են երկար և սուր։ Վերին ծնոտի ոսկորները շատ թույլ են միացված։ Ենթադրվում է, որ ատամները և ծնոտը եղել են շատ թույլ, որպեսզի կարողանա պահել խոշոր որսը, և փորձում էր բավարարվել սատկած կենդանիներով։

## Դիլոֆոզավր հանրահայտ մշակույթ
Դիլոֆոզավրը լայն ճանաչում է ստացել շնորհիվ Մայքլ Կրայտոնի «Յուրայի դարաշրջանի այգի» գրքի և նրա համանուն ֆիլմի։ Կրայտոնը բացահայտել է դիլոֆոզավրերի ծնոտի թուլության պատճառը։ Նա որսին հարվածում է իր թունավոր թքով, թքելով շատ մեծ տարածության վրա։ Ֆիլմում դիլոֆոզավրերին ներկայացնում են ոչ այնքան մեծ, առանձնացրել են մաշկային ծալքերով վզի վրա։

Dilophosaurus skull.jpg 
Dilophosaurus.jpg 


## Արտաքին հղումներ
*Dilophosaur intro
*errors in ''Jurassic Park'' 

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Յուրայի դարաշրջանի դինոզավրեր
Բեյթ Ջենի շրջան

**Բեյթ Ջենի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Կատանայի գավառի երեք շրերջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Բեյթ Ջեն քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել 15,668 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 159.84 քառ.կմ տարածք։

Ունի 9 գյուղ և ավան
* Այն ալ-Շաարա (), բնակչություն՝ 659
* Բեյթ Ջեն (), բնակչություն՝ 2,846
* Դարբալ (), բնակչություն՝ 2,049
* Հարֆա (), բնակչություն՝ 2,362
* Հինա (), բնակչություն՝ 1,524
* Խիրբեթ ալ-Սաուդա (), բնակչություն՝ 124
* Մաղար ալ-Միր (), բնակչություն՝ 588
* Ալ-Մակրուսա (), բնակչություն՝ 443
* Մազրաատ Բեյթ Ջեն (), բնակչություն՝ 5,073

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Կատանայի գավառ
Սասայի շրջան

**Սասայի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Կատանայի գավառի երեք շրերջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Սասա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել 45,233 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 329.08 քառ.կմ տարածք։

Ունի 19 գյուղ և ավան
* Աբու Քավուկ (), բնակչություն՝ 645
* Ալ-Ադնանիյա (), բնակչություն՝ 238
* Բեյթ Սաբեր (), բնակչություն՝ 3,021
* Բեյտիմա (), բնակչություն՝ 3,366
* Դեյր Մակեր (), բնակչություն՝ 3,228
* Դենաջի (), բնակչություն՝ 933
* Դուրին (), բնակչություն՝ 750
* Համրիթ (), բնակչություն՝ 737
* Հոշ ալ-Նուֆուր (), բնակչություն՝ 363
* Ալ-Հուբարիյա (), բնակչություն՝ 771
* Ջիսր ալ-Սաֆրա (), բնակչություն՝ 704
* Քաֆր Հաուր (), բնակչություն՝ 2,957
* Քանաքեռ (), բնակչություն՝ 13,950
* Մաաս (), բնակչություն՝ 719
* Ալ-Նուֆուր (), բնակչություն՝ 1,203
* Ալ-Քլեիաա (), բնակչություն՝ 533
* Ռասեմ ալ-Տաին (), բնակչություն՝ 455
* Սասա (), բնակչություն՝ 9,945
* Ալ-Շավկատլիյա (), բնակչություն՝ 775

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Կատանայի գավառ
Վարուժան Գոճյան

**Վարուժան Հայկի Գոճյան** (), հայ ջութակահար, դիրիժոր։

Ջութակահար Միհրան Գոճյանի եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Վարուժան Գոճյանը ծնվել է 1935 թվականին, Բեյրութում։ Ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիան, ապա՝ Ֆիլադելֆիայի երաժշտական ինստիտուտը։ 1956 թվականին Լոս Անջելեսի Ֆիլհարմոնիկում եղել է կոնցերտմայստեր։ 1968 թվականին Լոս Անջելեսում հիմնադրել է Հայ սիմֆոնիկ երաժշտության ընկերությունը, որի դիրիժորն է եղել։ Որպես ջութակահար՝ հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում, Միջին Արևելքում։ Ղեկավարել է Չիկագոյի, Նյու Յորքի, Ֆիլադելֆիայի սիմֆոնիկ նվագախմբերը։ 1973-1980 թվականներին եղել է Ստոկհոլմի սիմֆոնիկ նվագախմբի գլխավոր դիրիժորը, միևնույն ժամանակ՝ Սիթլի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր, 1981-1984 թվականներին՝ Յուտայի սիմֆոնիկ նվագախմբի ղեկավար, 1985 թվականից՝ Սանտա Բարբարայի սիմֆոնիկ նվագախմբի անդամ, այնուհետև ղեկավար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Varujan Kojian Discography

Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Օրիո Կանավեզե

**Օրիո Կանավեզե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 781 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 112 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10010։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Աստվածամայրը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 8-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 941
 bar:1871 from:0 till: 996
 bar:1881 from:0 till: 1185
 bar:1901 from:0 till: 1263
 bar:1911 from:0 till: 1098
 bar:1921 from:0 till: 1099
 bar:1931 from:0 till: 943
 bar:1936 from:0 till: 873
 bar:1951 from:0 till: 889
 bar:1961 from:0 till: 880
 bar:1971 from:0 till: 870
 bar:1981 from:0 till: 786
 bar:1991 from:0 till: 790
 bar:2001 from:0 till: 781
PlotData=
 bar:1861 at: 941 fontsize:S text: 941 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 996 fontsize:S text: 996 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1185 fontsize:S text: 1.185 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1263 fontsize:S text: 1.263 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1098 fontsize:S text: 1.098 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1099 fontsize:S text: 1.099 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 943 fontsize:S text: 943 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 873 fontsize:S text: 873 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 889 fontsize:S text: 889 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 880 fontsize:S text: 880 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 870 fontsize:S text: 870 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 786 fontsize:S text: 786 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 790 fontsize:S text: 790 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 781 fontsize:S text: 781 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT-ի տվյալներով


## Կոմունային վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 011 9898130
* Էլեկտրոնային հասցե։ orio.canavese@reteunitaria.piemonte.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.oriocanavese.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արոլա

**Արոլա ** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 279 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 47 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28010։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 0323։

Արոլան սահմանակից է Չեզարա, Չիվյասկո, Մադոննա դել Սասո համայնքներին։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 768
 bar:1871 from:0 till: 780
 bar:1881 from:0 till: 792
 bar:1901 from:0 till: 684
 bar:1911 from:0 till: 570
 bar:1921 from:0 till: 590
 bar:1931 from:0 till: 503
 bar:1936 from:0 till: 437
 bar:1951 from:0 till: 364
 bar:1961 from:0 till: 384
 bar:1971 from:0 till: 368
 bar:1981 from:0 till: 323
 bar:1991 from:0 till: 291
 bar:2001 from:0 till: 279
PlotData=
 bar:1861 at: 768 fontsize:S text: 768 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 780 fontsize:S text: 780 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 792 fontsize:S text: 792 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 684 fontsize:S text: 684 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 570 fontsize:S text: 570 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 590 fontsize:S text: 590 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 503 fontsize:S text: 503 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 437 fontsize:S text: 437 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 364 fontsize:S text: 364 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 384 fontsize:S text: 384 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 368 fontsize:S text: 368 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 323 fontsize:S text: 323 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 291 fontsize:S text: 291 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 279 fontsize:S text: 279 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0323 821128
* Էլեկտրոնային փոստ՝
* Պաշտոնական կայք՝

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալ-Յառուբիա

**Ալ-Յառուբիա **(), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Ալ-Հասաքայի մարզում։ Գտնվում է ալ-Մալիքիայի գավառում, համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Գավառի կենտրոն ալ-Մալիքիան գտնվում է 60 կմ, Ալ-Կամիշլին՝ 90 կմ, հեռավորության վրա։ Ըստ Սիրիայի կենտրոնական բյուրոյի վիճակագրության ալ-Յառուբիաում ապրում է 6066 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Մալիքիայի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Մագելանի որոր

**Մագելանի որոր** (, ), որորների ընտանիքի թռչուն։ Ներառված է Քարադրանմանների կարգում։ Ուն միջին մեծություն, մուգ փետուրներ, կարմիր կտուց և ոտքեր։ Բնադրում է միայն Ամերիկա աշխարհամասի հարավում և Հրո երկրի (*Tierra del Fuego*) կղզիներում։

## Տես նաև
* Մագելանյան պինգվին 
* Արծաթափայլ որոր
* Օդուենի որոր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Որորներ
Վահագն Բագրատունի

**Վահագն Բագրատունի** (), հայ դերասան, բեմադրիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1983)։

Դերասան Վաչե Բագրատունու որդին է։

## Կենսագրություն
1964-1974 թվականներին աշխատել է Սարատովի և Երևանի օպերայի և բալետի թատրոններում և կոնսերվատորիաներում։ 1974-1988 թվականներին եղել է Նովոսիբիրսկի օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը, 1981-1988 թվականներին՝ օպերային ամբիոնի պրոֆեսոր։ Համատեղ դասավանդել է Նովոսիբիրսկի կոնսերվատորիայում։

## Բեմադրություններ
Բեմադրել է Չայկովսկու «Օրլեանի կույսը», Բիզեի «Կարմեն», Վերդիի «Տրավիատա», Իվանովի «Տարօրինակ պատահար», «Ռևիզորը», Բոնդևիլի «Տիկին Բովարի», Բորոդինի «Իշխան Իգոր» և այլ օպերետներ։ Բեմադրություններ է իրականացրել նաև Դոնեցկում, Ուլան-Բատորում, Ստամբուլում և այլուր։

## Ֆիլմագրություն

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Ռուսաստանի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 1977
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1983
* Պետական շքանշան, 1988

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Մարիա Օլաֆսդոտիր

**Մարիա Օլաֆսդոտիր** (ծնված 1993-ի մարտի 21-ին, Բլյոնդուոս, Իսլանդիա) հայտնի նաև **Մարիա Օլաֆ**, իսլանդացի երգչուհի և դերասանուհի է։ Նա ներկայացնելու է Իսլանդիան Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում իր "Unbroken" (Անվնաս) երգով։ Երգչուհուն հիմնականում հայտնիություն է բերել հենց այս երգը, որը զբաղեցրել է բարձր հորիզոնականներ իսլանդական չարթերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլանդացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Դավիթ Ազարյան

**Դավիթ Վրույրի Ազարյան** (), հայ դաշնակահար, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
1975 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիայի դաշնամուրային և ստեղծագործական բաժինները։ 1972-1975 թվականներին եղել է ԵՌԹ երաժշտական ղեկավար, ապա հանդես է եկել ջազային անսամբլների կազմում։ 1989 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում։ Դասավանդել է Բոստոնի «Բերկլի» երաժշտական քոլեջում, «Լոնգի» երաժշտական դպրոցում, Քեմբրիջի երաժշտական դպրոցում։

Ելույթներ է ունեցել Մոսկվայում, Գերմանիայում, Լեհաստանում, նաև ԱՄՆ-ի առաջնակարգ համերգասրահներում։ Գրել է կամերային-գործիքային երկեր, ջազային կոմպոզիցիաներ, թատերական և կինոերաժշտություն։

## Պարգևներ
Միջազգային մրցանակների (1976 թվականին, Բաքու, 1-ին մրցանակ, 1988 թվականին, Լիտվա, 1-ին մրցանակ) դափնեկիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Artist Biography by Steve Huey

Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Միհրան Գոճյան

**Միհրան Հայկի Գոճյան** (), հայ ջութակահար։

Ջութակահար, դիրիժոր Վարուժան Գոճյանի եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Միհրան Գոճյանը ծնվել է 1940 թվականին, Բեյրութում։ Ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիան։ Սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ հանդես է եկել մենահամերգներով։ Եղել է Քլիվլենդի, Կանզասի, Վաշինգտոնի ամերիկյան ազգային սիմֆոնիկ նվագախմբերի կոնցերտմայստերը։ Արժանացել է միջազգային մրցանակների
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոնցերտմայստերներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Ղպտիական դրոշ

**Ղպտիական դրոշ**, 2006 թվականին տարբեր երկրների ղպտի ակտիվիստների կողմից ստեղծված դրոշ Եգիպտոսի և սփյուռքի ղպտիներին ներկայացնելու համար։ Դրոշը ճանաչված չէ Ալեքսանդրիայի Ղպտիական ուղղափառ եկեղեցու կողմից, սակայն ամբողջ աշխարհի բազմաթիվ ղպտիներ ընդունում են այն որպես ղպտիական նույնականության խորհրդանիշ։ Ղպտիական դրոշը պաշտոնապես ընդունված և ճանաչված է Նոր Զելանդիայի ղպտիների ասոցիացիայի և «Ազատ ղպտիներ» կազմակերպության կողմից։

## Տես նաև
*Ղպտիական սփյուռք

## Արտաքին հղումներ
* The Launch of Free Copts 
* Dar Akhbar El Yom, April 27, 2006 – Article in Arabic criticizing the flag  
* Google translation into English of the article from Dar Akhbar El Yom.
*  The Coptic Flag, Meanings and Colors 
* The Coptic Flag  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2005 դրոշներ
Կատեգորիա:Դրոշներ այբբենական կարգով
Ղպտիական դրոշ
Կատեգորիա:Ղպտիական մշակույթ
Կոտմանի լեռներ

**Կոտմանի լեռներ**, *Կոզման, Կոզմանա լեռ, Կոզմանաի լեռներ, Կոտման, Կոտմանի լեռնաշղթա*, լեռներ Հայաստանի Տավուշի և Լոռու մարզերի սահմանագլխին, Գուգարաց լեռների հյուսիսային շարունակությունը, ճուղվում են Կողբ գետի զուգահեռ։ Ամենաբարձր գագաթը Սալերք լեռն է՝ 1268 մ, երկարությունը 14 կմ։ Լանջերի թեքություններին անհամաչափ են և թույլ մասնատված։ Արևմտյան լանջերը գառիթափ են, արևելյանը քիչ թեք։ Լեռների լանջին գտնվող Արճիչ գյուղի մոտերքում գտնվել են երկաթահանք և երկաթաքարը հալելու հին բովեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռնաշղթաներ
Նուբար Աֆեյան

**Նուբար Աֆեյան** (), ձեռնարկատեր, Flagship Ventures ընկերության ղեկավար գործընկեր։

## Կենսագրություն
Նուբար Աֆեյանը ծնվել է 1962 թվականին, Բեյրութում։ 1977 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Մոնրեալ։ 1983 թվականին քիմիական ճարտարագիտության բակալավրիատի աստիճան է ստացել Մաքգիլ համալսարանից, ասպիրանտուրան շարունակել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի կենսաքիմիական ճարտարագիտության բաժնում, որն ավարտել է 1987 թվականին։

Աֆեյանը մասնակցել է կենսաբանական ուղղվածություն ունեցող 20-ից ավել հաջողակ գիտական և տեխնոլոգիական հաստատությունների հիմնադրմանը և կայացմանը։ Հիմնադրել և ղեկավարել է կենսաբանական սարքավորումների և գործիքների արտադրության ոլորտի առաջատար PerSeptive Biosystems կազմակերպությունը, Applera-ի գլխավոր փոխնախագահ, տնօրեն, նախաձեռնել և վերահսկել է Celera Genomics ընկերության ստեղծումը։ Flagship-ի ներդրումային պորտֆելի կազմի մեջ մտնող Affinnova, BG Medicine, Bind Biosciences, Ensemble Discovery, Helicos BioSciences, Joule Biotechnologies, LS9 և Eleven Biotherapeutics ընկերությունների տնօրենն է։ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Սլոունի մենեջմենթի դպրոցում (MIT Sloan School of Management) դասավանդում է «ձեռներեցություն» առարկան։

2015 թվականին Ռուբեն Վարդանյանի և Վարդան Գրեգորյանի հետ հիմնել են «100 կյանք» մարդասիրական նախաձեռնությունը։

## Անդամակցություն
* Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի տեխնոլոգիական նորամուծությունների Deshpande կենտրոնի անդամ
* Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Ուայթհեդ ինստիտուտի անդամ
* Մոսկվայի «Սկոլկովո» կառավարման դպրոցի խորհրդատվական կոմիտեների անդամ
* Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամի անդամ
* Ամերիաբանկի խորհրդի անդամ, 2010
* Դիլիջանի միջազգային դպրոցի խորհրդի անդամ

## Պարգևներ
* Ellis Island պատվո մեդալ, 2008
* Տեխնոլոգիական նախաձեռնության մրցանակ Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի կողմից, 2012
* Հայաստանի վարչապետի հուշամեդալ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան (թիվ 1) (2014)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* echnology Pioneer 2012 - Noubar Afeyan (Joule)

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բարերարներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Սալերք

**Սալերք**, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի և Լոռու մարզերի սահմանագլխին, Կոտմանի լեռների ամենաբարձր գագաթը, Կողբ գետի վերնագավառում, Արճիս գյուղից 4 կմ հարավ։ Բարձրությունը 1268 մ է։ Լանջերը տեղ-տեշ անտառապատ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Մեծ Մայմեխ

**Մեծ Մայմեխ**, *Անճար լեռ, Մայմեխ Մեծ*, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Արեգունի լեռների հյուսիսարևմտյան մասում, Դիլիջան քաղաքից 6 կմ հարավ–արևելք։ Բարձրությունը 2642 մ է։ Գտնվում է Դիլիջան ազգային պարկի սահմաններին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Քարահան (գետ)

**Քարահան**, *Կերանց, Կիրանց, Կիրանց ջուր, Կունեն, Կունենագեա, Չայղոշան, Քարհան*, գետ Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Սկիզբ է առնում Գուգարաց լեռների արևելյան լանջերից և թափվում Բերքաբերի ջրամբարը և հոսում Տավուշի մարզի նախկին Իջևանի շրջանի տարածքով։ Հոսելով Կիրանց գյուղով՝ ստացել է *Կիրանց, Կերանց, Կիրանց ջուր* անունը։ Գետի վրա կառուցված է եղել Չայղոշան կամուրջը։ Երկարությունը 31 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Աղստև գետի վտակներ
Կատար (լեռ)

**Կատար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռների արևմտյան մասում, Առաջաձոր գյուղից 7,5 կմ արևմուտք։ Բարձրությունը 3012 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Բարդութաղք

**Բարդութաղք**, *Բարդազ, Բարթազ, Բարթաս, Բարտազ, Պարդազ*, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին, Մեղրու լեռների հարավարևելյան մասում, Նռնաձոր գյուղից 7 կմ հյուսիս–արևելք,  Ծավ գետի ավազանում։ Բարձրությունը 2270 մ է։ ։ Լեռան լանջերն անտառապատ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Արցախի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Բաղաքար (գետ)

**Բաղաքար**, գետ Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռներից և աջից միախառնվում Մեղրի գետին։ Երկարությունը 14 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեղրի գետի վտակներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Պարուրագծեր

մինի
**Պարուրագծեր**, հարթ կորեր, որոնք անվերջ անգամ շրջանցում են տրված *Օ* կետը (Պարուրագծերի բևեռ)՝ ամեն անգամ մոտենալով կամ հեռանալով նրանից։

Եթե *M* կետը հաստատուն արագությամբ շարժվում է որևէ *ON* ուղղով, իսկ *ON* ուղիղը հաստատուն անկյունային արագությամբ պտտվում է *Օ* կետի շուրջը, ապա կետի հետագիծը արքիմեդյան պարուրագիծն է, որի հավասարումն (բևեռային կոորդինատներով) է՝

:&nbsp;&nbsp;\rho = \alpha \varphi, \,\!

Եթե *M* կետը շարժվում է *Օ* կետի շուրջը հաստատուն անկյունային արագությամբ պտտվող *ON* ուղղի վրայով |OM| հեռավորությանը համեմատական արագությամբ, ապա նրա հետագիծը, այսպես կոչված, լոգարիթմական պարուրագիծն է, որի բևեռային հավասարումն է՝

: \rho = ae^{b\theta}\,

Լոգարիթմական պարուրագծի կամայական կետում տարված շոշափողի և այդ կետը բևեռի հետ միացնող ուղղի կազմած անկյունը (a) հաստատուն է, ընդ որում՝ \mathrm{ctg}\,\alpha = k։ Այսպես կոչված հիպերբոլական պարուրագծի և պարաբոլական պարուրագծի

::\rho = \frac{a}{\varphi}. \,\!

անվանումների պատճառը՝ այդ կորերի բևեռային հավասարումների նմանությունն է հիպերբոլի և պարաբոլի հավասարումներին՝ դեկարտյան կոորդինատական համակարգում։ Վերոնշյալ և այլ Պարագծերի բազմաթիվ երկրաչափական հատկություններ լայն կիրառություններ ունեն տեխնիկայում։

Կատեգորիա:Երկրաչափություն
Գնել Գրիգորյան

**Գնել Ստեփանի Գրիգորյան** (), հայ պատմաբան, պատմական
գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Գնել Գրիգորյանը ծնվել է 1947 թ. դեկտեմբերի 29 - ին Կոտայքի մարզիի Կոտայք գյուղում։ 1963 թ. ավարտելով տեղի միջնակարգ դպրոցը՝ ընդունվել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1967 թ. ավարտել է վերոնշյալ ինստիտուտը, ապա զորակոչվել խորհրդային բանակ։ 1969 թ. հունվարի 16 - ից աշխատանքի է անցել ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտում, մասնագիտացել միջնադարյան Հայաստանի պատմության հարցերով։ 1982 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Տարոնի Բագրատունիների ֆեոդալական իշխանությունը IX - X դդ.» թեմայով։ 1984 թ. նշանակվել է ավագ գիտաշխատողի պաշտոնում։ 2002 թ. դարձել է ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի գիտական հարցերի գծով փոխտնօրեն։ Գնել Գրիգորյանը Հայոց և Համաշխարհային պատմություն է դասավանդել Սուրբ Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում, Սևանի Վազգենյան դպրանոցում և հանրապետության այլ բուհերում։ Վախճանվել է 2008 թ. Երևանում։

## Գիտական հիմնական աշխատություններ
* «Տարոնի Բագրատունիների ֆեոդալական իշխանությունը IX - X դդ.», Երևան, 1983։
Ուսումնասիրությունը նվիրված է զարգացած միջնադարյան Հայաստանի պետական կարևոր կազմավորումներից մեկի պատմությանը։ Աշխատությունում լուսաբանվում են ոչ միայն Տարոնի և հայկական այլ իշխանությունների, այլև հարևան երկրների՝ Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդական կայսրության հետ հայկական այդ իշխանությունների ունեցած հարաբերություններին առնչվող կարևորագույն հարցեր։
* «Նվիրատվություններ Անիի եկեղեցիներին ու վանքերին X - XIV դդ.», Ս. Էջմիածին, 2002։
Աշխատությունում Գնել Գրիգորյանը կիրառել է հարցի լուսաբանման այնպիսի մոտեցում, որի շնորհիվ որոշակի են դառնում հոգևոր մարմինների կալվածքների վերաբերյալ պատկերացումները, բացահայտվում նվիրատվությունների շարժընթացը, ցույց տրվում կալվածքների կառուցվածքն ու նշանակությունը, եկամտաբերությունը, գները, դրանց նկատմամբ իրավունքի հիմնական ձևերը և այլն։ Համակողմանի քննության են առնվում նվիրատվությունների արժեքն ու կառուցվածքը, նվիրատուների սոցիալական կազմը։ Այդ առումով սույն մենագրությունը հայ միջնադարագիտության բնագավառում եզակի է։
* «ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի 60 տարին», Երևան, 2003։
Գրքում ի մի է բերվել ինստիտուտի 60-ամյա կենսագրությունը, նրա ունեցած ավանդը հայագիտության զարգացման գործում։

## Աղբյուրներ
ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ «Գնել Ստեփանի Գրիգորյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 2009, էջ 304-305

## Արտաքին հղումներ
* Գնել Ստեփանի Գրիգորյան (Մահախոսական), Պատմա-բանասիրական հանդես, 1(2009)
* Ռ.Հ. Վարդանյան, Հ.Հ. Կարախանյան, ''Գնել Գրիգորյան. Նվիրատվություններ Անիի եկեղեցիներին ու վանքերին (X-XIV դդ .), Ս. Էջմիածնի,2002, 136 էջ''։ (գրախոսություն), Լրաբեր հասարակական գիտությունների, 1(2003)

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Պելասգներ

**Պելասգներ** (), անտիկ, ավանդության համաձայն Հին Հունաստանի (Բալկանյան թերակղզու հարավի, Եգեյան ծովի կղզիների, Թեսալիայի, էպիրոսի, Կրետեի, Փոքր Ասիայի արևմտյան ծովեզերքի) նախահունական բնակչությունը։ Եվրիպիդեսը պելասգներին անվանում է հելլեններ։ Հնագիտական տվյաւները հաստատում են այդ շրջանների նախահունական բնակչության մշակույթների մոտի՝ կոլթյունը։

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ցեղեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի անհետացած ազգեր
Կատեգորիա:Հին ազգեր
Կատեգորիա:Ծովի ազգեր
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Փոքր Ասիա
Ռուսական կայսրության Պետական դումա

240px|մինի|Չորրդ պետական դումայի նիստերց մեկում (դեկտեմբերի 5, 1912)

**Պետական դումա** կամ **Կայսերական դումա**, օրենսդրախորհրդակցական ներկայացուցչական հիմնարկություն Ռուսական կայսրությունում 1906-1917 թվականներին։ Ստեղծվել է 1905-1907 թվականների ռուսական հեղափոխության ճնշման տակ, 1905 թվականի հոկտեմբերի 17-ի մանիֆեստով։

Պետական դուման քննում էր օրենքների նախագծերը, որոնք այնուհետև քննարկվում էին Պետական խորհրդում և ապա հաստատվում ցարի կողմից։ Ընտրվում էր 5 տարի ժամկետով։ Ընտրությունները բազմաստիճան էին, ըստ չորս կուրիաների (հողատիրական, քաղաքային, գյուղացիական, բանվորական)։ Ազգաբնակչության կեսը (կանայք, ուսանողներ, զինծառայողներ, որոշ ազգային փոքրամասնություններ) զրկված էին ընտրելու իրավունքից։ I (1906 թ.-ի ապրիլի 27-հուլիսի 8) և II (1907 թ.-ի փետրվարի 20-հունիսի 2) Պետական դումայում հիմնական ֆրակցիաները կադետներն էին, տրուդովիկները և սոցիալ-դեմոկրատները։

Հունիսերեքյան պետական հեղաշրջման ժամանակ (հունիսի 3, 1907) նոր ընտրական օրենք մտցվեց, որով ի հաշիվ աշխատավորության և ազական շրջանների բնակչության ներկայացուցչության խիստ կրճատման՝ դումայում ավելանում էր տիրող դասակարգերի ներկայացուցչությունը։ Արդյունքում III (1907 թ.-ի նոյեմբեր 1-1912 թ.-ի հունիս 9) և IV (1912 թվականի նոյեմբեր 15-1917 թվականի փետրվարի 25) Պետական դումայում գերակշռող էին պրոցարիստական կուսակցությունները (գլխավորապես աջերը և օկտյաբրիստները)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Պետական դումայում ստեղծվեց օպոզիցիոն «Պրոգրեսիվ բլոկը», որը ձգտում էր ցարական կառավարությունից կորզել քաղաքական զիջումներ՝ պատերազմը հաջող ավարտելու և հեղափոխությունը ճնշելու նպատակով։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխության ընթացքում ստեղծվեց Պետական դումայի ժամանակավոր կոմիտե, որը համաձայնության գալով Պետրոգրադի սովետի էսէռա-մենշևիկյան պարագլուխների հետ, կազմեց ժամանակավոր կառավարություն։

Հոկտեմբերյան հեղափոխության պայմաններում պետական դուման վերջնականապես լուծարվեց։

Պետական դումայի նախագահներն են եղել 1-ի Մ․ Ա․ Մուրոմցևը (կադետ), II-ի՝ Ֆ․ Ա․ Գոլովինը (կադետ), III-ի՝ Ն․ Ա․ Խոմյակովը (մինչև 1910 թ.-ը), Ա․ Ի․ Գուչկովը (1910-1911), Մ․ Վ․ Ռոձյանկոն (1911-1912) (բոլորն էլ օկտյաբրիստներ), IV-ի՝ Մ․ Վ․ Ռոձյանկոն։

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության պետական կառուցվածք
Պելենգ (այլ կիրառումներ)

**Պելենգ** (հոլ․ peiling),
# Նավագնացության մեջ, դիտողի միջօրեականի հարթության և դիտման կետով ու դիտվող օբյեկտով անցնող ուղղաձիգ հարթության միջև ընկած անկյունը։ Կախված միջօրեականի (որտեղից այն հաշվվում է) անվանումից՝ պելենգ կոչվում է իսկական, մագնիսական կամ կողմնացուցային։ Կան պելենգի հաշվարկի շրջանային, կիսաշրջանային, քառորդային, ինչպես նաև հատվածամասային համակարգեր։
# Ինքնաթիռների շարք, որոնք հետևում են առաջատարին նրանից ետ մնալով աջից (աջ պելենգ) կամ ձախից (ձախ պելենգ)։
Պետական քարտուղար

**Պետական քարտուղար**, Եվրոպայի և Ամերիկայի մի շարք երկրներում պետական բարձրագույն պաշտոն։ Օրինակ, ԱՄՆ-ում Պետական քարտուղարը պետական դեպարտամենտի ղեկավարն է։ Մեծ Բրիտանիայում պետական քարտուղարներ են կոչվում որոշ գերատեսչությունների (ներքին գործերի, պաշտպանության են) ղեկավարները, Բելգիայում՝ մինիստրների տեղակալները։ Հարավսլավիայում պետական քարտուղարները ղեկավարում են արտաքին գործերի և պաշտպանության պետական քարտուղարությունները։

Կատեգորիա:Հանրային ծառայողներ ըստ կոչման
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ
Պեկ

195px|մինի
**Պեկ** (հոլանդերեն pek — խեժ), ձյութերի կամ խեժերի թորումից որպես մնացորդ ստացվող կարծր կամ մածուցիկ ամորֆ սև նյութ, ստանում են պինդ վառելիքի (ածուխ, տորֆ, այրվող թերթաքար, փայտանյութ) ջերմային վերամշակման կամ նավթի ջերմաքայքայման միջոցով (նավթային պեկ)։ Պեկը օգտագործվում է էլեկտրոդներ և պեկային լաքեր պատրաստելու համար, որպես կապակցանյութ (պինդ վառելիքի բրիկետացման դեպքում), ջրամեկուսիչ նյութ՝ տոլի և ռուբերոիդի արտադրության մեջ։

Կատեգորիա:Նավթամթերքներ
Կատեգորիա:Մեկուսիչ նյութեր
Պեմզաբետոն

**Պեմզաբետոն**, թեթև բետոն, որում որպես լցանյութ օգտագործվում է պեմզան (բնական, խարամային)։ Ըստ նշանակման պեմզաբետոն լինում է ջերմամևկուսիչ (կիրառվում է, գլխավորապես, բազմաշերտ պատող կոնստրուկցիաներում), կոնստրուկտիվ-ջերմամևկուսիչ (օգտագործվում է, հիմնականում, պատի միաշերտ պանելներում) և կոնստրուկտիվ (նախատեսվում է շենքերի և կառույցների կրող կոնստրուկցիաների համար)։ Պեմզաբետոնի ծավալային զանգվածը 500—1800 կգ/մ³ է, սեղմման ամրությունը՝ 0,5—30 Մն/մ², ջերմահաղորդականության գործակիցը՝ 0,15—0,7 վտ/(մ-K)։ Պեմզաբետոնի առաձգականության մոդուլը սովորական (ծանր) բետոնի համեմատությամբ փոքր է (մոտ 2 անգամ)։

Կատեգորիա:Բետոն
Պենտատոնիկա

մինի|Պենտատոնիկա լյա մինոր, պենտատոնիկա դո մաժոր
**Պենտատոնիկա**, հնգատոն (հուն․ πέντε — հինգ և տոն), հինգ աստիճանից բաղկացած անկիսատոն օկտավային լադ, որի հնչյունները կարող են դասավորվել հաջորդական մաքուր կվինտաներով։ Կիսատոների բացակայության հետևանքով աստիճանների միջև ձգողականությունները սուր չեն, որոշակի լադային կենտրոն (տոնիկա) չի դրսևորվում, աստիճաններից յուրաքանչյուրը կարող է տոնիկայի դերը ստանձնել, ուստի և միևնույն հնչյունակազմը կարող է հանդես գալ լադային հինգ տարբեր հնչյունաշարով՝ Առավել գործն, են ա-ն և ե-ն, որոնք, հաճախ համատեղ հանդես գալով, առաջացնում են զուգահեռ մաժոր-մինոր փոփոխական համակարգ։ Պենտատոնիկան տարածված է աշխարհի շատ ժողովուրդների (դրանց թվում՝ շոտլանդացիների և հունգարների) երաժշտության մեջ, բայց առավել բնորոշ է Արևելքի համար (Վիետնամի, Չինաստանի՝ այստեղից «չինական գամմա» անվանումը, Սովետական Միության մեջ՝ թաթարների, բաշկիրների, բուրյաթների և այլոց համար)։ Պենտատոնիկա են կոչում նաև հինգաստիճանանոց կիսատոնային սի-դո-մի-ֆա-սոլ (-սի) լադը և օկտավան հինգ մոտավորապես հավասար մասի բաժանված հնչյունաշար ունեցող լադը (հանդիպում են, օրինակ, Ինդոնեզիայի ժողովուրդների երաժշտության մեջ)։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Պեոն

**Պեոն**, **պևան** ( — հիմն՝ ձոնված գլխավորապես Ապոլլոնին), տաղաչափական հասկացություն, քառավանկ բանաստեղծական ոտք։ Անտիկ պոեզիայում ուներ մեկ երկար (շարժուն դրությամբ) և երեք կարճ վանկ։ Ըստ շեշտված վանկի տեղի, պեոն լինում է՝ 1-ին պեոն, 2-րդ պեոն, 3-րդ պեոն, 4-րդ պեոն։ Լեզվի վերջնաշեշտության պատճառով հայերենին հատուկ չեն 1-ին և 2-րդ պեոնները։ Ամֆիբրաքոսով գրված բանաստեղծություններում կիրառվում են 1-ին (հազվադեպ) և 4-րդ պեոններ։ Պեոնական այդպիսի ռիթմը համարվել է արագ և կենդանի, կիրառվել է հին հունական թատրոնում։ Վանկաշեշտական բանաստեղծություններում (յամբով և քորեյով) երբեմն պեոն են անվանում երկու ոտքերի (որոնցից մեկի վրա շեշտը բացակայում է) զուգակցությունը։

Կատեգորիա:Անտիկ տաղաչափություն
Պեռլիտ (մետալուրգիա)

**Պեռլիտ** մետալուրգիայում, պողպատի կառուցվածքային բաղադրիչ, ֆերիտի և ցեմենտիտի խառնուրդ։ Սովորաբար պեռլիտ հանդիպում է թրծաթողման, նորմալացման և մխամեղմման ենթարկված պողպատում։ Պեռլիտային կոնստրուկցիոն պողպատ]ներն ունեն բավական մեծ ամրություն և պլաստիկություն։

Կատեգորիա:Երկաթ
Կատեգորիա:Մետաղագիտություն