open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սանգայ Նգեդուպ

Լյոնպո **Սանգայ Նգեդուպ** (), բութանացի քաղաքական գործիչ, եղել է Բութանի վարչապետը 1999 թվականի հուլիսի 9-ից մինչև 2000 թվականի հուլիսի 20-ը, 2005 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչև 2006 թվականի սեպտեմբերի 7-ը։

## Կենսագրություն
Սանգայ Նգեդուպը ծնվել է Պունակխա շրջանի Նոբգանգ գյուղում։ Նա ունի հինգ քույր և մեկ կրտսեր եղբայր։ Նրա չորս քույրերը Բութանի թագուհիներ են, Բութանի չորրորդ արքա Ջիգմե Սինգյե Վանգչուկի կանայք։ Սանգայ Նգեդուպն ավարտել է Հնդկաստանի մայրաքաղաք Նյու Դելիի Սուրբ Ստեֆանի քոլեջը և դիվանագիտական դասընթացներ Ավստրալիայում և Նյու Դելիում։ 1976 թվականին Բութանում դիվանագիտական ծառայության է անցել։

1977 թվականին Սանգայ Նգեդուպն աշխատել է Նյու Յորքում՝ ՄԱԿ-ին առընթեր Բութանի մշտական ներկայացուցչությունում։ Անուհետև Նյու Յորքում աշխատել է որպես Բութանի դեսպանության երկրորդ (ավելի ուշ առաջին) քարտուղար։ 1989 թվականին Սանգայ Նգեդուպը Քուվեյթում նշանակվել է Բութանի դեսպան։

1989 թվականին ստացել է Առևտրի և արդյունաբերության նախարարության ղեկավարի պաշտոնը, որը 1991 թվականի ապրիլից համատեղել է Պլանավորման հանձնաժողովի քարտուղարի պաշտոնի հետ։ 1992 թվականից աշխատել է առողջապահության նախարարությունում, 1994 թվականից եղել է այդ նախարարության քարտուղարը, իսկ 1995 թվականից՝ առողջապահության և կրթության նախարարության քարտուղարը։ 1998 թվականին դարձել է առողջապահության և կրթության նախարարը։ 1999 թվականի հուլիսի 9-ից մինչև 2000 թվականի հուլիսի 20-ը Սանգայ Նգեդուպը Բութանի վարչապետն էր։ 2003-2007 թվականներին եղել է գյուղատնտեսության նախարարը, 2005 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչև 2006 թվականի սեպտեմբերի 7-ը կրկին եղել է վարչապետ։ 2007 թվականի հուլիսին նա վարչապետ Հանդու Վանգչուկի և մյուս հինգ նախարարների հետ հեռացել է կառավարությունից՝ 2008 թվականի երկրի առաջին ժողովրդավարական ընտրություններին մասնակցելու համար։ Սանգայ Նգեդուպը, որը ցուցադրել է ղեկավարության ժողովրդավարական ոճը, միաձայն ընտրվել է նորաստեղծ Ժողովրդադեմոկրատական կուսակցության ղեկավար։

Ընտրությունների արդյունքում Ժողովրդադեմոկրատական կուսակցությունը Ազգային ժողովում զբաղեցրել է 47 տեղերից 2-ը, սակայն նրա առաջնորդ Սանգայ Նգեդուպը չի կարողացել հաղթել իր ընտրատարածքում։

Լյոնպո Սանգայ Նգեդուպը հանդիսանում է Բութանի սկաուտական ասոցիացիայի պատվավոր նախագահը։

## Մրցանակներ
1987 թվականի օգոստոսի 24-ին Սանգայ Նգեդուպը թագավորի կողմից պարգևատրվել է կաբնիի կարմիր շարֆով, իսկ 1998 թվականի հունվարի 1-ին՝ նարնջագույն շարֆով։ 1999 թվականի հունիսի 2-ին գյուղատնտեսության, առողջապահության և կրթության ոլորտում ունեցած ձեռքբերումների համար պարգևատրվել է Բութանի բարձրագույն քաղաքացիական պարգևով՝ Թագավորական շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սանգայ Նգեդուպի կենսագրությունը Բութանի Ժողովրդական դեմոկրատական կուսակցության կայքում
Վահան Մամիկոնյան (4-րդ դար)

**Վահան Մամիկոնյան** (), հայ նախարար Մեծ Հայքում, Տարոնի և Տայքի տեր, Համազասպ Մամիկոնյանի որդին, տանուտեր-իշխան Վարդանի, Հայոց սպարապետ Վասակի, Համազասպյանի, Բագոսի և Համազասպուհու եղբայրը, Սամվել Մամիկոնյանի հայրը, Մամիկոնյանների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Մեծ Հայքի արքա Արշակ Բ-ի (350-368) գահակալման շրջանում, միանալով իր կնոջ՝ Տաճատուհու եղբորը՝ Մերուժան Արծրունուն, ապստամբում է արքայի դեմ, ապա կնոջ հետ ընդունելով զրադաշտականություն, հրաժարվում է քրիստոնեությունից։ Մերուժան Արծրունու հետ ստանձնելով Պարսկական բանակի հրամանատարությունը, արշավանք են ձեռնարկում դեպի Մեծ Հայք, որի ժամանակ էլ Վահանը, ապա նրա կինը սպանվում են իրենց որդու՝ Սամվելի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ նախարարներ
Բաբկեն Ամատունի

**Բաբկեն Վահանի Ամատւնի** (), հայ պետական գործիչ, Հայաստանի երկաթուղային տրանսպորտի վարչության պետ, Հայաստանի Կենտգործկոմի անդամ (1935-1937)։.

## Կենսագրություն
Բաբկեն Ամատունին ծնվել է հունիսի 15, 1898 թվականին Ալեքսանդրոպոլում, ծառայողի ընտանիքում։ 1905 թվականին վախճանվում է նրա հայրը՝  Վահան Ամատունին, և որոշ ժամանակ Բաբկեն Ամատունին բնակվում է Ռուսաստանի Նոգայսկ քաղաքում։ Այնտեղ նա հաճախում է տարրական դպրոցը։
1912 թվականին Բաբկեն Ամատունին վերադառնում է հայրենի քաղաք։ Ուսումը նա շարունակում է Ալեքսանդրոպոլի ռեալական ուսումնարանում, որը հաջողությամբ ավարտում է 1918 թվականին։  1915 թվականից ուսման հետ աշխատում է Ալեքսանդրոպոլի երկաթուղային կայարանում։

## Աշխատանք
Եղել է Ալեքսանդրապոլի բոլշևիկյան կազմակերպության անդամ։ Նշանակվել է Հայաստանի տարբեր քաղաքների, այդ թվում նաև Երևանի, երկաթուղու կայարանապետ 1921-1926 թվականներին։ 1926 թվականին Բաբկեն Ամատւնին նշանակվում է Անդրկովկասյան երկաթուղային տրանսպորտի երկրորդ տեղամասի պետի տեղակալ։ 1928-1930 թվականներին մեկնում է Մոսկվա ԽՍՍՀ երկաթուղային տրանսպորտի Ժողովրդական կոմիսարների բարձրագույն հրամանատարական դասընթացներում ուսանելու։

1930 թվականին վերադառնում է Հայաստան և նշանակվում Անդրկովկասյան երկաթուղային տրանսպորտի չորրորդ, հետո հինգերորդ բաժանմունքների պետ։ 1935 թվականից մինչև 1937 թվականի հունիս ամիսը զբաղեցրել է Անդրկովկասյան երկաթուղային տրանսպորտի վեցերրորդ բաժանմունքի պետի պաշտոն։ Բաժանմունքի կենտրոնը այդ տարիներին տեղակայված էր Լենինականում, իսկ վեցերրորդ բաժանմունքը ընդգրկում էր ամբողջ Հայաստանի երկաթուղին Սանահինից մինչև Ջուղա։

Բաբկեն Ամատունին դառնում է Լենինականի քաղաքային կուսակցական կոմիտեի պլենումի և քաղկոմի բյուրոյի ադամ։

Երկաթուղային տրանսպորտը ամուր հիմքերի վրա դնելու համար Հայաստանի կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտողար Աղասի Խանջյանի առաջարկությամբ 1930 թվականին պագևատրվում է անձնական ավտոմեքենայով։ 1935 թվականին արդյունաբերության մեջ ցուցաբերած աննձնվեր աշխատանքի համար Բաբկեն Ամատուուն  պարգևատրում են ՀՍԽՀ Կենտգործկոմի պատվոգրով։

Բաբկեն Ամատունին դարձավ անհատի պաշտամունքի  և Ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակաշրջանի զոհ։ Ձերբակալվել է 1937 թվականի հուլիսի 24 Երևանում, որտեղ էլ Եռյակի որոշմամբ գնդակահարվել է 1938 թվականի փետրվարի 28։ Արդարացվել է 1956 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր
Կատեգորիա:Հայ աթեիստներ
Կատեգորիա:Սպանվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդրապոլում ծնված անձինք
Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Հայաստանում
Վահան Ամատունի (4-րդ դար)

**Վահան Ամատունի** (), հայ նախարար և զորավար Մեծ Հայքում, Վասպուրական աշխարհի Արտազ, Ճվաշռոտ (Ամատունիքի) գավառների և Այրարատ աշխարհի Արագածոտն գավառի Օշական բերդ-ամրոցի տերը, Պարգև Ամատունու որդին, Կենան Ամատունու հայրը, Ամատունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Մեծ Հայքի արքա Արշակ Բ-ի (350-368) հրամանով գնում է Արծրունյաց, Ռշտունյաց և Մամիկոնյաց փախստական նախարարներին կանչելու։ Արշակ Բ-ի որդու՝ Պապի (370-374) գահակալման ժամանակ, 373 թվականին մասնակցում է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Մեծի (353-373) հուղարկավորությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտազի իշխաններ
Կատեգորիա:Ճվաշռոտի իշխաններ
Կատեգորիա:Օշականի իշխաններ
Կատեգորիա:Մեծ Հայքի զորավարներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ նախարարներ
Վահան Ամատունի (հազարապետ)

**Վահան Ամատունի** (), հայ նախարար և Հայոց հազարապետ (432-447, 450-451), Վասպուրական աշխարհի Արտազ, Ճվաշռոտ (Ամատունիքի) գավառների և Այրարատ աշխարհի Արագածոտն գավառի Օշական բերդ-ամրոցի տերը, Պարգև Ամատունու որդին, Մանուելի, Առնակի եղբայրը, Վահանի և Առանձարի հայրը, Ամատունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
432 թվականին, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Սահակ Պարթևի խնդրանքով և Սասանյան արքա Վռամ Ե-ի հրովարատակով Վահան Ամատունին նշանակվում է հայոց հազարապետ։ 437 թվականին ստանալով Մեսրոպ Մաշտոցի մարմինը, տանում և թաղում է իր սեփական Օշական գյուղում։ 447 թվականին մարզպանություն եկած Դենշապուհը պաշտոնանկ է անում նրան, և նրա փոխարեն հազարապետ նշանակում մի պարսիկի։ 449 թվականին մասնակցում է Արտաշատի ժողովին, որին մասնակցող հայկական իշխանական տները և Հայ Առաքելական Եկեղեցին որոշում են չհնազանդվել և մերժել Հազկերտ Բ-ի կրոնափոխության պահանջը։ Հազկերտ Բ-ի հրամանով Տիզբոն մեկնած և առերես հավատքը ուրացած նախարարներից մեկն էր նաև Վահան Ամատունին էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտազի իշխաններ
Կատեգորիա:Ճվաշռոտի իշխաններ
Կատեգորիա:Օշականի իշխաններ
Կատեգորիա:Հայոց հազարապետներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի հայ նախարարներ
Ցայ Յուանպեյ

**Ցայ Յուանպեյ** (չին. 蔡元培, փինյին *Cài Yuánpéi*, հունվարի 11, 1868 թվական — մարտի 5, 1940 թվական), չինացի պետական գործիչ, գիտնական, թարգմանիչ և մանկավարժ։ Չինաստանի Հանրապետության կրթության նախարար, Սինիկայի Ակադեմիայի հիմնադիրը և առաջին նախագահը (անգլ. Academia Sinica), Պեկինի համալսարանի ռեկտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1868 թվականի հունվարի 11-ին Մեծ Ցին պետության, Չժեցյան նահանգի, Շանին գավառում, բանկային ծառայողի ընտանիքում։

22 տարեկանում ստացել է ցզինշի աստիճան և դարձել Հանլինի ակադեմիայի անդամ։

1907 թվականին գնաց Գերմանիա և ընդունվեց Լայպցիգի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրեց փիլիսոփայություն, Էսթետիկա, մարդաբանություն և փորձարարական հոգեբանություն։ Զբաղվել է թարգմանությամբ` գերմաներենից չինարեն։

1911 թվականին վերադարձավ  Չինաստան։

1912 թվականի հունվարի 3-ից մինչև հուլիսի 14-ը եղել է Չինաստանի հանրապետության կրթության նախագահ։ Նա որոշիչ դեր խաղաց 1912 թվականին կրթական բարեփոխումների իրականացման գործում և նպաստեց Չինաստանում կանանց կրթության զարգացմանը։ Յուան Շիկայի քաղաքականությունը չհամաձայնելու պատճառով հրաժարական տվեց։

1913 թվականին տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ զբաղվել է ֆրանսերեն լեզվի ուսումնասիրությամբ, և նաև օգնեց Չին-ֆրանսիական կրթական ասոցիացիայի ստեղծմանը։

1916 թվականին վերադարձավ Չինաստան, որտեղ ստանձնեց Պեկինի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը, որը զբաղեցրեց մինչև 1926 թվականը։

1928 թվականին անդամակցեց Սինիկայի ակադեմիայի ստեղծմանը և դարձավ դրա առաջին նախագահը։

1936 թվականին նա հիվանդացավ և դուրս եկավ հասարակական կյանքից։

Կյանքից հեռացավ 1940 թվականի մարտի 5-ին, Բրիտանական Հոնկոնգում։


Պատկեր:蔡元培雕像.JPG|Ցայ Յուանպեյի կիսանդրին Պեկինի համալսարանի տարածքում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Չինացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Չինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Չինացի պետական գործիչներ
Լյու Յան

**Լյու Յան** (չին. պարզ. 刘洋, փինյին *Liú Yáng.* ), Չինաստանի առաջին կին-տիեզերագնացը, չորրորդ դասի տիեզերագնաց, տիեզերագնաց-հերոս (2012)։ Չինաստանի ռազմաօդային ուժերի մայոր (Չինաստանի ռազմաօդային ուժերի երկրորդ դասի օդաչու, եղել է ավիացիոն էսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալը)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1978 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Հենան նահանգի Չժենչժոու քաղաքում. նրա նախնիները արմատներով նույն նահանգի Անյան քաղաքային շրջանում գտնվող Լինժոու գավառից էին։

1997 թվականի օգոստոսին ընդունվեց Չանչուն քաղաքի Բարձրագույն ռազմական ավիացիոն դպրոց, որն ավարտեց 2001 թվականին ռազմական տրանսպորտային ավիացիայի օդաչուների կանանց 7-րդ խմբի կազմում։ Նույն թվականի մայիսին անդամագրվեց Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությանը։ Նա ջոկատի հրամանատարի տեղակալ էր։

## Նախապատրաստություն և տիեզերական թռիչք
2010 թվականի մայիսի 7-ից չինական տիեզերագնացների կորպուսի անդամ է։

2012-ի մարտին նա միացավ «Շենչժոու-9» անձնակազմին որպես ծագումային մոդուլի օպերատոր և արշավախմբի գիտական մասի պատասխանատու։

Իր առաջին տիեզերական թռիչքը կատարեց 2012 թվականի հունիսի 16-29-ը։ Հունիսի 18-ին «Շենչժոու-9» տիեզերանավը խցանվեց «Տյանգուն-1 »ուղեծրային մոդուլում, որից հետո տիեզերագնացները տաս օրվա ընթացքում նավում կատարեցին տարբեր գիտական փորձեր։ Թռիչքից առաջ Վան Յապինը տիեզերք թռչողներից ամենաերիտասարդն էր (ըստ ծննդյան ամսաթվի)։

Թռիչքի տևողությունը կազմում էր 12 օր 15 ժամ 25 րոպե 24 վայրկյան։

2012 թվականի հոկտեմբերին ՔՊԿ Կենտկոմի, ՉԺՀ-ի Պետական խորհրդի և Կենտրոնական ռազմական խորհրդի որոշմամբ տիեզերագնաց Լյու Յանին շնորհվեց «Հերոս տիեզերագնաց»-ի պատվավոր կոչում, և նա նաև պարգևատրվեց 3-րդ աստիճանի շքանշանով «Տիեզերագնացության ոլորտում ծառայությունների համար»։

### Վիճակագրություն

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ինչը նախապայման է Չինաստանում կին տիեզերագնացի համար։ Քույրեր և եղբայներ չունի։ Թռիչքից հետո 2014 թվականի մայիսի 9-ին դուստր ունեցավ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Կին օդաչուներ
Տան Ցզյասյուան

**Տան Ցզյասյուան** (չին. պարզ. 唐家璇, փինյին *Táng Jiāxuán*, ծնված` հունվարի 17, 1938 թվական), չինացի քաղաքական գործիչ, ՉԺՀ-ի արտաքին գործերի ութերորդ նախարարը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թվականի հուվարի 17-ին Ցզյանսու նահանգի Չժենցյան գավառում, ճապոնական զորքերի կողմից վերջերս գրավված տարածքում։

1955 թվականից մինչև 1958 թվականը սովորել է Ֆուդանի համալսարանում՝ մասնագիտանալով անգլերեն լեզվի մեջ։

1958 թվականից մինչև 1962 թվականը սովորել է Պեկինի համալսարանում՝ մասնագիտանալով Արևելյան լեզուներում, հատկապես` ճապոներենում։

1973 թվականին անդամագրվեց Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությանը։

1998 թվականի մարտի 17-ից մինչև 2003 թվականի մարտի 17-ը եղել է ՉԺՀ արտաքին գործերի նախարար։

2003-2008 թվականներին ՉԺՀ Պետական խորհրդի անդամ էր։

## Պարգևներ
* «Դոստիկի» II աստիճանի շքանշան (Ղազախստան, 2006):
* Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի երախտագիտություն (նոյեմբերի 8, 2006 թվական), Ռուսաստանի Դաշնության և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության միջև բարեկամության ու համագործակցության ամրապնդման և զարգացման գործում մեծ ներդրման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի դիվանագետներ
Լյու Բոչեն

**Լյու Բոչեն** (չին. ավանդ. 劉伯承, պարզ. 刘伯承, փինյին *Liú Bóchéng*, ), չինացի ռազմական գործիչ, ՉԺՀ-ի մարշալ։

## Կենսագրություն
Ծնվել 1892 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Սիչուան նահանգի Կաիսյան գավառում։ 1912 թվականին ընդունվել է Չունցինի Ռազմական ակադեմիա։ 1914 թվականին միացել է Չինական հեղափոխական կուսակցությանը, որը հետագայում վերանվանվեց Գոմինդան։ 1916 թվականին, Ֆենդուի դեմ հարձակման ժամանակ կորցրեց իր աջ աչքը։ Նա ծառայել է Ժողովրդական հեղափոխական բանակում և մասնակցել է Հյուսիսային արշավին։ 1926 թվականին միացել է Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությանը։

1927թվականի օգոստոսին Չժու Դեի, Չժոու Էնլայի ևՀե Լոնգի հետ նա մասնակցեց Նանչանգի ապստամբությանը։ 1928-1930 թվականներին սովորել է ԽՍՀՄ-ում Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում։ 1930 թվականին վերադառնալով Չինաստան, ղեկավարում էր Չինական կարմիր բանակի ռազմական գործողությունները։ Մասնակցել է Մեծ երթին։

Չին-ճապոնական պատերազմի ժամանակ ղեկավարել է 8-րդ բանակի 129-րդ դիվիզիան։

Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ նա ղեկավարում էր կոմունիստական բանակներից մեկը, որի ընթացքում 1947 թվականի հունիսին Դեն Սյաոպինի հետ 120,000-անոց բանակի գլխավորությամբ գրավեց Դաբիի լեռների ռազմավարական կարևոր մի տարածքը։

1951 թվականի հունվարին նշանակվեց Չինաստանի ժողովրդական ազատագրական բանակի ռազմական ակադեմիայի ղեկավար։ 1955 թվականին ստացել է մարշալի կոչում։ 1956 թվականից նա Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի քաղբյուրոյի անդամ էր։ 1966 թվականի հունվարին դառնում է ՉԺՀ Կենտրոնական ռազմական կոմիտեի նախագահի տեղակալ։ Ընտրվել է 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ Ազգային ժողովրդական համագումարի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։

1982 թվականին տարիքի և առողջության պատճառով, նա թողեց իր բոլոր պաշտոնները։ Մահացել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Պեկինում, 93 տարեկան հասակում։

## Ընտանիք
1936 թվականին Լյուն ամուսնանում է Վան Ժինհուայի հետ, ով ծնվել էր Անհոյ նահանգում, մի աղքատ գյուղացու ընտանիքում։ Նրանք միասին ապրեցին 50 տարի և ունեցան 6 երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի գեներալներ
Կատեգորիա:Չինացի հեղափոխականներ
Հան Մյոնսուկ

**Հան Մյոնսուկ** (; ), կորեացի քաղաքական գործիչ, Կորեայի Հանրապետության 37-րդ վարչապետը։ Նա համարվում է Կորեայի պատմության մեջ առաջին կին վարչապետը։

## Կենսագրություն
Հան Մյոնսուկը ծնվել է 1944 թվականի մարտի 24-ին Փհենյանում։ 1950 թվականին Կորեական պատերազմի ժամանակ ընտանիքքի հետ փախել է Հարավային Կորեա։ Իհվայի կանանց համալսարանում սովորել է ֆրանսերեն լեզու և գրականություն։

2000-2008 թվականներին Կորեայի Ազգային ժողովում Միացյալ նոր ժողովրդավարական կուսակցությունից եղել է պատգամավոր։

2001-2003 թվականներին եղել է գենդերային հավասարության հարցերի նախարար։

2003-2004 թվականներին եղել է շրջակա միջավայրի պահպանության նախարար։

2006 թվականի ապրիլի 20-ին գլխավորել է կառավարությունը։ Վարչապետի պաշտոնից հրաժարական է տվել 2007 թվականի մարտի 7-ին և հայտնել է, որ իր թեկնածությունը քվեարկության է դնելու նախագահի պաշտոնում, սակայն թեկնածուի ներկուսակցական ընտրությունները նրա համար անհաջող ընթացան։

2008 թվականին առաջադրվել է խորհրդարանում, բայց չի ընտրվել։ Այնուամենայնիվ, 2012 թվականի հունվարին ընտրվել է Միացյալ Ժողովրդավարական կուսակցության գլխավոր ընդդիմադիր առաջնորդ, որտեղ հաղթել է ապրիլի խորհրդարանական ընտրություններում և դարձել խորհրդարանի պատգամավոր։ Սակայն ՄԺԿ-ին չհաջողվեց հաղթել  կառավարող  «Սենուրի» կուսակցությանը, և Հան Մյոնսուկը 2012 թվականի ապրիլ ամսին հրաժարական տվեց կուսակցության առաջնորդի պաշտոնից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին վարչապետներ
Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Վահան Արծրունի (4-րդ դար)

**Վահան Արծրունի** (), հայ նախարար Մեծ Հայքում, Վասպուրական աշխարհի Մեծ Աղբակ գավառի տանուտերը, Մուշեղ Արծրունու որդին, Վաչե Արծրունու հայրը, Արծրունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Վահան Արծրունին, Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Գ Կոտակի (330-338) ժամանակակիցն է

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի իշխաններ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ նախարարներ
Կազանի թենիսի ակադեմիա

[350px|մինի|աջից|Ռուսաստանի և Թաթարստանի նախագահներ [Դմիտրի Մեդվեդևը և Մինտիմեր Շայմիևը Կազանի թենիսի ակադեմիայում, 2009 թվականի հոկտեմբեր]]
350px|մինի|Ակադեմիայի շենքը երեկոյան ժամերին
**«Կազանի Շամիլ Տարպիշչևի անվան թենիսի ակադեմիա»** (), փակ մարզական կառույց, որը բացվել է 2009 թվականի հոկտեմբերին Կազանում (Ռուսաստան, Թաթարստան)։ Նմանատիպ ամենամեծ մարզական համալիրը Ռուսաստանում և մեծերից մեկը Եվրոպայում նախատեսված է հիմնականում թենիսի և բադմինտոնի մարզումների և մրցումների համար, բայց այն կարող է օգտագործվել նաև որպես ունիվերսալ մարզապալատ։ «Ռուսաստանի գավաթ» թենիսի ազգային մրցանակի համապատասխան անվանակարգերում ճանաչվել է «Թենիսի լավագույն նախագիծ»։ Պովոլժիեի ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և զբոսաշրջության պետական ակադեմիայի բազային օբյեկտներից մեկն է։ Թենիսի ակադեմիան կոչվում է թենիսի թաթար նվիրյալ, մարզիչ, Ռուսաստանի թենիսի ֆեդերացիայի նախագահ Շամիլ Տարպիշչևի անունով։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Շենքը գտնվում է Թաթարստանի մայրաքաղաք Կազանի հարավային մասում՝ Պրիվոլժսկի շրջանում, Ունիվերսիադայի գյուղի և Օրենբուրգյան մայրուղու միջև, Հաղթանակի պողոտայի հետ հատման կետից ոչ հեռու։

2013 թվականի ամառային Ունիվերսիադայի ընթացքում համալիրը ամենակարևոր մարզական օբյեկտներից մեկն էր, որտեղ անցկացվում էին թենիսի և բադմինտոնի մրցումները։

Ակադեմիայում ամեն տարի անցկացվում է «Կազանյան Կրեմլի գավաթը», այստեղ բազմիցս անցկացվել են լողափնյա թենիսի Kazan World Grand Prix համաշխարհային մրցաշարեր և պարբերաբար կայանում են Ռուսաստանի թենիսի և բադմինտոնի առաջնությունները։ Ակադեմիայում տեղի են ունենում նաև ոչ սպորտային կարևոր իրադարձություններ։

Ակադեմիան կից գործում է մասնագիտացված մարզաձևերի մանկապատանեկան մարզական դպրոց։

Մարզահամալիրը կառուցվել է «Թաթինվեստգրաժդանպրոյեկտ» (Կազան) պետական ունիտար ձեռնարկության նախագծով։ Նրա հիմնական մուտքի վերևում կա թենիսի ռակետի և գնդակի տեսքով ինքնատիպ մեծ ճարտարապետական լուծում։ Շահագործման է հանձնվել 2009 թվականի հոկտեմբերին Ռուսաստանի Դաշնության և Թաթարստանի Հանրապետության նախագահներ Դմիտրի Մեդվեդևի և Մինտիմեր Շայմիևի ներկայությամբ։

## Որոշ խոշոր իրադարձությունների պատմություն
* 2011 թվականի սեպտեմբերի 16-18-ին Ակադեմիայում տեղի է ունեցել Դևիսի գավաթի մրցախաղ Ռուսաստանի և Բրազիլիայի տղամարդկանց հավաքականների միջև
* 2012 թվականի մայիսի 20-ից հունիսի 5-ը Ակադեմիայում տեղի են ունեցել միջոցառումներ «Ասիական և խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության» ֆորումի շրջանակներում
* 2014 թվականի հուլիսի 15-23-ին Ակադեմիայում անցկացվել է սուսերամարտի աշխարհի առաջնությունը
* 2016 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ակադեմիայում անցկացվել է ֆուտբոլի 2017 թվականի Կոնֆեդերացիաների գավաթի վիճակահանության արարողությունը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Կազանի թենիսի ակադեմիայի» պաշտոնական կայք
* Կազանի ֆորպոստ 
* Կազանի թենիսի ակադեմիա
* Կազանի թենիսի ակադեմիա

Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կազանի մարզական կառույցներ
Չան Մյոն

**Չան Մյոն** (, ), հարավկորեացի քաղաքական գործիչ և դիվանագետ, Հարավային Կորեայի երկրորդ վարչապետը (1950-1952), յոթերորդ վարչապետը (1960-1961), չորրորդ փոխնախագահը (1956-1960)։

Կաթոլիկ է։ 1921 թվականին ընդունվել է Նյու Յորքի Մանհեթեն կաթոլիկ քոլեջը, ավարտել է 1925 թվականին։

1949-1951 թվականներին ԱՄՆ-ում եղել է դեսպան։

1960 թվականի մարտ ամսվա նախագահական ընտրությունների ժամանակ ընդդիմադիր Ժողովրդական կուսակցությունից եղել է փոխնախագահի թեկնածու։ Քանի որ նախագահն ընտրվեց անվիճելի հիմքերով, Լի Սին Մանի վարչակարգի ընդդիմությունը հույսը դրել էր փոխնախագահի ընտրության վրա։  Ընտրությունների պաշտոնական արդյունքներով փոխնախագահ ընտրվեց կառավարող Ազատամտական կուսակցության թեկնածուն՝ Լի Գի Բունը, ով հավաքել էր գրեթե 80% ձայն Չան Մյոնի 17,5%  ձայնի դեմ։ Դրա հետ մեկտեղ Չան Մյոնը  հայտարարել է, որ ընտրությունների արդյունքները կեղծվել են արտաքին գործերի նախարարի կողմից։ Այդ նույն օրը Մասանում սկսվեցին ընտրություների կեղծված արդյունքների դեմ ցույցեր, որոնք վերաճեցին Ապրիլյան հեղափոխության։

1960 թվականի օգոստոսին զբաղեցրել է վարչապետի պաշտոնը և զբաղեցրել է մինչև 1961 թվականի մայիսի 16-ի ռազմական հեղաշրջումը և Երկրորդ հանրապետության տապալումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չան Մյոն․ Nate
* Չան Մյոնի հուշաթանգարան

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ
Կատեգորիա:Վարչապետներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Hold On (երգ, Ջասթին Բիբեր)

**«Hold On»**, կանադացի երգիչ Ջասթին Բիբերի երգը, որը թողարկվել է 2021 թվականի մարտի 5-ին՝ որպես նրա «Justice» վեցերորդ ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլ։ «Hold On»-ը թողարկվել է Def Jam Recordings լեյբլի կողմից։ Երգի հեղինակներն էին Ջասթին Բիբերը, ինչպես նաև Alexandra Tamposi-ն, Jonathan Bellion-ը և ուրիշներ, իսկ պրոդյուսերները՝ Andrew Watt-ը և Louis Bell-ը։ Երաժշտական տեսահոլովակում նկարահանվել է թայվանա-ամերիկացի դերասանուհի Christine Ko-ն։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
«Hold On» երգի տեսահոլովակը թողարկվել է երգչի յութուբյան ալիքում 2021 թվականի մարտի 5-ին։ Ռեժիսորը Colin Tilley-ն է։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
*Tidal*-ի տվյալներով․
* Ջասթին Բիբեր — վոկալ, հեղինակ
* Էնդրյու Ուոթ – հեղինակ, պրոդյուսեր, բեք վոկալ, բաս, կիթառ
* Լուի Բելը – հեղինակ, պրոդյուսեր, բեք վոկալ, ծրագրավորող
* Ալեքսանդրա Տամպոսի – հեղինակ, բեք վոկալ
* Ջոն Բելլիոն – հեղինակ, բեք վոկալ
* Ջոշ Գուդվին - ձայնագրություն

## Հիթ-շքերթ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
*
Բուգուլմա

**Բուգուլմա** (; ), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստանի Հանրապետության հարավարևելյան մասում, այդ հանրապետության մայրաքաղաք Կազանից մոտավորապես 300 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 27,87 կմ2 տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականին եղել է 89.204:

## Ստուգաբանություն
Բնակավայրին տրվել է նրա միջով հոսող գետի անունը (թաթարերեն՝ «*бегелме*». նշանակում է *ոլորան, գալար*)։

## Բնակչություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1897-2010 թթ.

## Տնտեսություն
*Ak Bars Aero* ավիաընկերության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Բուգուլմայի օդանավակայանում։

## Անվանի անձինք
Բուգուլմայում է ծնվել թաթար ճանաչված երգչուհի Ալսուն։

Չեխ նշանավոր գրող Յարոսլավ Հաշեկը 1918 թվականին եղել է Բուգուլմայի քաղաքապետը։

## Քույր քաղաք
 Այդըն, Թուրքիա

## Պատկերասրահ

Memorial 352Div Bugulma 01.jpg|352-րդ դիվիզիային նվիրված հուշահամալիրը
Obelisk 352Div Bugulma.jpg|Հուշասյունը
Traktor Bugulma 01.jpg|"Красный Путиловец" գործարանի արտադրած «ֆորձոն» տրակտորը. 1923 թ.
Parovoz L Bugulma 04.jpg|Շոգեքարշ-հուշարձան՝ կայարանամերձ հրապարակում
Muzej Gasheka Bugulma 01.jpg|Յարոսլավ Հաշեկի թանգարանը
Bugulma Мечеть.jpg|Մզկիթը
Bugulma К-Б-церковь.jpg|Եկեղեցին


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* Бугульма // 

## Արտաքին հղումներ
*Բուգուլմայի ոչ պաշտոնական կայքը 
*Pictures of Bugulma

Կատեգորիա:Թաթարստան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Մարիանան հարավում

**«Մարիանան հարավում»** (), ինչպես նաև **«Մարիանան հայելու առաջ»**, անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարը՝ ստեղծված 1897 թվականին։ Գտնվում է անգլիացի նկարիչ Ֆրեդերիկ Լեյթոնի տուն-թանգարանի հավաքածուում։

## Սյուժե
Ուոթերհաուսին հատուկ են բարեկազմ, գունատ կանանց կանանցով տեսարանների պատկերումները՝ ոգեշնչված բրիտանական գրականությունից և քնարերգությունից։ Սա Ուոթերհաուսի հիմնական նկարներից է, որտեղ պատկերված է տեսարան Ալֆրեդ Թեննիսոնի «Մարիանա» (1830) և «Մարիանան հարավում» (1832) պոեմներից, որոնք հիմնված են համանուն հերոսուհու՝ Անջելոյի հարսնացուի պատմության վրա՝ վերցված Ուիլյամ Շեքսպիրի «Չափ ընդ չափի» պիեսից (1603—1604)։ Անջելոն մերժում է Մարիանային, քանի որ նրա օժիտը նավաբեկության հետևանքով կորչում է։ Աղջիկը աղոթում է բռնակալ Անեջելոյի սիրո վերադարձի համար, միայնակ կյանք է վարում՝ դեռևս կարոտելով իր սիրեցյալին։ Նկարը պատկերազարդում է պոեմի հետևյալ տողը. «Եվ ջինջ հայելում փայլեց նրա դեմքի մաքուր կատարելությունը» Թեննիսոնի «Մարիանան հարավում» բանաստեղծությունից։

Շեքսպիրի պիեսում պատմվում է, որ Մարիանան ամրոցում մնում է հինգ տարի այն բանից հետո, երբ ծովում կորցնում է օժիտը։ Չնայած իր գործողություններին՝ Անջելոն դեռ շատ էր սիրում նրան, և կնոջ դժվարին դրությունը դառնում է չիրականացած երազանքների խորհրդանիշ։ Այնուամենայնիվ, պիեսի վերջում Անջելոն՝ կերպարներից ամենաբացասականը, որն իրական հանցագործություն է կատարում ընդդեմ գրավոր և չգրված օրենքների, ամուսնանում է Մարիանայի հետ։ Թեննիսոնը վերցրել է այդ սյուժեն և ընդլայնել այն մինչև բանաստեղծություն։ Հիասթափված և զնդանում փակված գեղեցկուհուն տեսնելը Ուոթերհաուսի համար ուժգին ոգեշնչման թեմա էր, որը սերտ կապակցված է նաև նրա վաղ «Լեդին Շալոտից» աշխատանքի հետ։

## Նկարագրություն
Կտավում պատկերված է թափվող զգեստով գեղեցիկ աղջիկ, որը հանգիստ զննում է իրեն օվալաձև հայելու մեջ։ Նա ծնկներին է հենված վանդակավոր սալիկապատ հատակին, որը շարունակվում է ողջ տեսարանով։ Հայելին դրված է փայտե գեղեցիկ փորագրված տակդիրի մեջ, որը նկարիչը մի քանի անգամ փոխել է նկարի վրա աշխատելիս։ Հետին պլանում երևում է կիսաբաց դուռ։ Առաջին պլանում հատակին ընկած են բացված նամակ և ծրարներ. հնարավոր է նամակագրություն նրա և հեռավոր սիրելիի միջև։ Այդ խորհրդանշական լրացումն անկասկած կարելի է բացատրել բանաստեղծության տողերով, որոնցով ոգեշնչված է նկարը։ Նկարի կոմպոզիցիան լիովին բնութագրական է Ուոթերհաուսի համար՝ գունատ մաշկով երիտասարդ բարեկազմ կնոջ կերպարից մինչև սենյակի հարդարանքի մանրամասներ և ոգեշնչվածություն բրիտանական քնարերգությունից։

## Պատմություն
Նկարը եղել է մասնավոր հավաքածուի կազմում։ 1954 թվականին համաձայն Սեսիլ Ֆրենչի (1879—1953) կտակի՝ կտավը փոխանցվել է Լոնդոնի Համմերսմիթ և Ֆուլեմ շրջաններին, որտեղ գտնվում է անգլիացի նկարիչ Ֆրեդերիկ Լեյթոնի տուն-թանգարանը։

## Տես նաև
* Մարիանա (նկար, Միլլե)
* Մարիանա (նկար, Ռոսսետտի)
* Օֆելյա (նկար, Ուոթերհաուս)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1897 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Շեքսպիրի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարներ
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ
Դարպասներ

**Դարպասներ**, բերդ–ապարանք Արցախի Խաչեն գավառում, Խաչենագետի աջ ափին, Գանձասարի դիմաց։ Եղել է Խաչենի Հասան-Ջալալյանների իշխանների տոհմական ապարանքը։ Դարպասները ճարտարապետական ինքնատիպ կառույց է։ Ունեցել է բազմաթիվ սենյակներ, ընդունարան, օժանդակ շենքեր, երկու եկեղեցի՝ շրջապատված պարսպով։

Ավերվել է XIII դ․ կեսին՝ մոնղոլ Մեծ խանի կուսակալ Արդունի կողմից։ Ավերակներն այժմ էլ պահպանվում են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Ադլի Մանսուր

**Ադլի Մանսուր,** (արաբ․عدلي منصور‎, դեկտեմբերի 23, 1945), Եգիպտոսի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար 2013 թվականի հուլիսի 3-ից մինչև 2014 թվականի հունիսի 8-ը։

## Կենսագրություն
Ադլի Մանսուրը ծնվել է 1945 թվականին։ 1967 թվականին նա ավարտել է Կահիրեի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, սովորել է նաև Ֆրանսիայի Ազգային հեղինակավոր կառավարման դպրոցում (1977թվական)։ Մանսուրը երկար ժամանակ աշխատել է որպես դատավոր կրոնական, քաղաքացիական և քրեական։ «1992 թվականին Ադլի Մանսուրը դարձավ Եգիպտոսի Սահմանադրական դատարանի անդամ, եղել է ղեկավարի տեղակալ։ Մասնակցում էր 2012 թվականին կայացված   նախագահական ընտրությունների նախապատրաստական աշխատանքներին, որի արդյունքում Մուհամմեդ Մուրսին եկավ իշխանության գլուխ։ Հուլիսի 1-ին Մուրսիի հրամանագրով նշանակվել է Եգիպտոսի Սահմանադրական դատարանի նախագահ։ Հուլիսի 3-ին Մուրսիի հեռացումից հետո պարզ դարձավ, որ Մանսուրը ժամանակավորապես ստանձնելու է պետության ղեկավարի պաշտոնը։ Նա ղեկավարելու է երկիրը, մինչև Եգիպտոսում արտահերթ ընտրություններ չլինեն։

### Եգիպտոսի նախագահի պաշտոնում
2013 թվականի հուլիսի 4-ին երդում տվեց Եգիպտոսի ժամանակավոր նախագահի պաշտոնում։ Մանսուրի պարտականությունների մեջ մտնելու էր  քաղաքական ճգնաժամից Եգիպտոսի դուրս բերման ռազմական «ճանապարհային քարտեզը», այդ թվում նաև ընդդիմադիրների կողմից առաջադրվող նոր սահմանադրության ու ժամանակավոր կառավարության ստեղծումը։

2013 թվականի հուլիսի 5-ին լուծարեց Եգիպտոսի խորհրդարանը և փոխեց Եգիպտոսի հետախուզության վարչության պետին։ Նա աշխատանքից հեռացրեց Մուհամմեդ Ռաաֆաթ Շեհաթին՝ նշանակելով նրան ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական։ Ռաաֆատ Շեհատի փոխարեն հետախուզությունը ղեկավարեց Մուհամմեդ Ահմեդ։ Հետախուզությունը ղեկավարում էր  Մուհամմեդ Ահմեդ։

2013 թվականի հուլիսի 9-ին Ադլի Մանսուրը նշանակեց նոր վաշրչապետ և։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա՝ մեկ որդի և երկու դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի ղեկավարներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի նախագահներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ
Թոֆիգ Ագաբաբաև

**Թոֆիգ Մամեդալի օկլի Ագաբաբաև** (, ), ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1992), Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ (2007)։

## Կենսագրություն
Թոֆիգ Ագաբաբաևը ծնվել է 1928 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Բաքվում ՝ ռազմական գործչի ընտանիքում։ Ավարտելուց հետո միջնակարգ դպրոցը 9-րդ դասարանը, ընդունվել է Ադրբեջանի Ա.Ազիմզադեի անվան արվեստի պետական դպրոցի նկարչության բաժին։ Այս դպրոցում նա սովորել է 1946-1951 թվականներին։ 1953-59 թվականներին նկարիչը սովորել է Ստիգլիստի անվան Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում։

Թոֆիգ Ագաբաբաևը ստեղծագործություններ է ստեղծել մոնումենտալ դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և գրաֆիկայի ոլորտում։ 1967 թվականին նա արժանացել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի մրցանակին։
1966-68 թվականին աշխատել է որպես Բաքվի գլխավոր նկարիչ։ Ադրբեջանի Վիճակագրության պետական կոմիտեի շենքի և Ճարտարապետության ու Շինարարության համալսարանի մարզադահլիճի խճանկարային աշխատանքները պատկանում են նկարչին։ Թոֆիգ Ագաբաբաևի աշխատանքները պահվում են Ադրբեջանի պետական թանգարանում, Ադրբեջանի նկարիչների միության ֆոնդում, ԱՄՆ թանգարաններում, Լոնդոնի, Կանադայի թանգարաններում և մասնավոր պատկերասրահներում։

## Արտաքին հղումներ
* Թոֆիգ Մամեդալի օկլի Ագաբաբաև
* Հարցազրույց նկարչի հետ
* Տեղի է ունեցել ժողովրդական նկարիչ Թոֆիգ Ագաբաբաևի գեղարվեստական ցուցահանդեսը
* Թոֆիգ Ագաբաբաև

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Էդեն Ալեն

**Էդեն Ալեն** (, , , ), իսրայելցի երգչուհի։ Իսրայելի ներկայացուցիչը «Եվրատեսիլ-2021» երգի մրցույթում։ Սկզբում նա պետք է ներկայացներ Իսրայելը ներկայումս չեղյալ հայտարարված «Եվրատեսիլ-2020»-ում՝ 2020 թվականի մայիսի 12-ին կայանալիք մրցույթի առաջին կիսաեզրափակիչում «Feker Libi» երգով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Երուսաղեմում՝ եթովպացի հրեաների ընտանիքում։

2017 թվականի հոկտեմբերին մասնակցել է «X Factor» շոուի իսրայելական տարբերակի երրորդ սեզոնին։ Առաջին ունկնդրման ժամանակ կատարել է Դեմի Լովատոյի «Stone Cold» երգը։ 2018 թվականի հունվարին Ալենը հաղթել է եզրափակչում։

2018 թվականի դեկտեմբերին թողարկել է «Better» դեբյուտային սինգլը։

2019 թվականի փետրվարին՝ Իսրայելում կայանալիք Եվրատեսիլ երգի մրցույթի նախաշեմին, Ալենը քավեր է թողարկել Brotherhood of Man խմբի «Save Your Kisses for Me» երգի համար, որով խումբը հաղթել էր 1976 թվականին։

2019 թվականի մարտին թողարկել է երկրորդ սինգլը՝ «When It Comes to You», որի պրոդյուսերը եղել է ամերիկացի պրոդյուսեր Ջուլիան Բանետան։ Նույն թվականին մասնակցել է իսրայելական «Little Shop of Horrors» մյուզիքլի բեմադրությանը։

2019 թվականին Ալենը մասնակցել է իսրայելական «Rising Star» ռեալիթի-շոուի յոթերորդ եթերաշրջանին՝ դառնալով շոուի հաղթող։ Որպես հաղթող իրավունք է ստացել ներկայացնել Իսրայելը Եվրատեսիլ-2020 մրցույթում, սակայն մրցույթը չեղյալ է հայտարարվել COVID-19 համավարակի պատճառով։ 2020 թվականի մարտի 22-ին Իսրայելի հեռարձակողը հաստատել է, որ երգչուհին Եվրատեսիլ-2021-ին կմեկնի հաջորդ տարի:.

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի երգչուհիներ
Մինա Կեշվար Կամալ

**Մինա Կեշվար Կամալ** (, առավել հայտնի է որպես **Մինա**, ), աֆղանցի ֆեմինիստ, կանանց իրավունքների մարտիկ և Աֆղանստանի կանանց հեղափոխական ասոցիացիայի հիմնադիր, սպանվել է 1987 թվականին։

## Կենսագրություն
1977 թվականին լինելով Քաբուլի համալսարանի ուսանող` հիմնել է «Աֆղանստանի կանանց հեղափոխական ասոցիացիան», որի խնդիրն էր պայքարել հանուն հավասարության և կանանց կրթության իրավունքի, իսկ հայտարարված նպատակն էր` «խոսելու իրավունք տալ ճնշված և խոսելու իրավունքից զրկված աֆղանցի կանանց»։ 1979 թվականին ընկերությունը դուրս է եկել ընդդեմ Աֆղանստանի կառավարության, որն իր կարծիքով ԽՍՀՄ-ի կողմից ղեկավարվող խամաճիկ էր։ 1981 թվականին թողարկել է երկլեզու ֆեմինիստական *Payam-e-Zan* («Կնոջ ուղերձը») ամսագիրը։ Նաև հիմնել է Watan Schools-ը` փախստական երեխաների և նրանց մայրիկների օգնության համար, որը բժշկական օգնություն էր ցուցաբերում և գործնական հմտություններ ուսուցանում։

1981 թվականին ֆրանսիական կառավարության հրավերով Մինան ներկայացնում է Աֆղանական դիմադրության շարժումը Ֆրանսիայի սոցիալիստական համագումարում։ Խորհրդային պատվիրակությունը Բորիս Պոնոմարյովի գլխավորությամբ լքում է դահլիճը, երբ մասնակիցները ոգևորված ողջունում են Մինային, որը ձեռքը բարձրացրել էր հաղթական ժեստով։

2006 թվականի նոյեմբերի 13-ին «Time» ամսագիրը հատուկ թողարկմամբ Մինային ընդգրկել էր «60 ասիացի հերոսների» շարքում` գրելով. «Չնայած նրան, որ Մինան 30 տարեկան էր, երբ մահացավ, նա գիտելիքի ուժի հիման վրա հասցրել է սերմանել աֆղանական շարժման սերմերը կանանց իրավունքների համար»։

## Մահ
Սպանվել է Կվետտայում (Պակիստան), 1987 թվականի փետրվարի 4-ին։ Մարդասպանի ինքնությունը պարզաբանվում է, սակայն լրատվամիջոցների կարծիքով դրանք կա՛մ Պետական տեղեկատվության ծառայության, կամ աֆղանական հատուկ ծառայության, կամ էլ` արմատականների, մոջահեդների առաջնորդ Գուլբեդին Հեկմատիյարի  գաղտնի գործակալներն են.

Կամալը ամուսնացած էր Աֆղանստանի ազատագրման կազմակերպության մաոիստների առաջնորդ Ֆաիզ Ահմադի հետ, որը նույնպես սպանվել է Հակմատիյարի գործակալների կողմից 1986 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա, որոնց գտնվելու վայրը մինչև օրս հայտնի չէ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
#
#

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը RAWA կայքում 
* Meena, an inspiration (Time Magazine, November 13, 2006)
* Լուսանկարներ
* Մինա Կամալի «ես երբեք չեմ վերադառնա» բանաստեղծության ամբողջական բնօրինակ տեքստը

Կատեգորիա:Աֆղան գրողներ
Կատեգորիա:Աֆղան ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Աֆղան հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Տոնգչայի Մեգինտա

**Տոնգչայի Մեգինտան** (, , ), թայլանդցի երգիչ և դերասան։

## Կենսագրություն
Տոնգչայի Մեգինտանը ծնվել է 1958 թվականին Բանգկոկում, Ուդի և Ջեյմս Մաքինտայրներիի ընտանիքում (Ջեյմսը բժիշկ էր Մեծ Բրիտանիայից)։ Ծնվելիս ստացել է Ալբերտ Մաքինտայր անունը։ Եղել է 9 եղբայրներից ու քույրերից իններորդը։ Նրա հայրը մահացել է վաղ, ընտանիքը ապրել է աղքատ, այնպես որ, իր երիտասարդության տարիներին նա վաստակել է այլ երեխաների անգլերենի սովորեցնելով՝ դասերի համար 5-10 բաթ։ Հետագայում աշխատել է որպես բանկային ծառայող և ծանոթացել պրոդյուսեր Վոնգ Քարվայի հետ, ով նկատել է նրա տաղանդը, և նրա օգնությամբ Տոնգչայի Մեգինտանը նշել է նորամուտը հեռուստատեսությունում։ Մեգինտանի ամենահայտնի դերը 1990 թվականի «Հու Կամ» ֆիլմում ճապոնական բանակի կապիտան Կոբորայի դերն էր։ Երգչի կարիերան սկսել է 1990-ականներին։ Մեգինտանը դարձել է առաջին թաիլանդցի երգիչը, որը MTV մրցանակ է ստացել («Sunset at Chaophraya» երգի համար)։ Ասիայի երկրներում վաճառված նրա ստեղծագործություններով սկավառակների ընդհանուր թիվը գերազանցել է 25 միլիոնը։

## Ընտրյալ սկավառակագրություն
* *Phrik Khee Noo* (พริกขี้หนู)
* *Chud Rab Kheak* (ชุดรับแขก)
* *Boomerrang* (บูมเมอแรง)
* *A sa Sa Nook* (อาสาสนุก)

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն
* Khu Kam (คู่กรรม)
* Wan née tee ror koy (วันนี้ที่รอคอย)
* Niramit (นิรมิต)
* Kuam song jum mai hua jai duem (ความทรงจำใหม่ หัวใจเดิม)
* Kol Kimono (กลกิโมโน)

## Մրցանակներ
* 1991 - Սպիտակ փղի շքանշանի կոմանդոր,
* 1991 - Դիրեքգունաբհորնի շքանշանի արծաթե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թաիլանդցի երգիչներ
Կատեգորիա:Թաիլանդցի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կունալ Նայար

**Կունալ Նայար** (, ), հնդկական ծագմամբ բրիտանացի դերասան, որն առավել հայտնի է «Մեծ պայթյունի տեսությունը» հեռուստասերիալում կատարած Ռաջեշ Կուտրապալիի դերով։

## Կենսագրություն
Կունալ Նայարը ծնվել է Լոնդոնում (Մեծ Բրիտանիա), բայց մեծացել է Նյու Դելիում (Հնդկաստան)։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Նայարը մեկնել է ԱՄՆ, որպեսզի կրթությունը շարունակի քոլեջում։ Օրեգոն նահանգի Պորտլենդի համալսարանում նա մասնագիտացել է բիզնեսի ոլորտում․ մինչ այդ ապրել է այդտեղ և դերասանական վարպետության դասեր է վերցրել։

Ամերիկյան քոլեջում սովորելու տարիներին Կունալ Նայարը հրավիրվել է թատերական փառատոն և վերջնական արդյունքում շահել է Մարկ Թվենի մրցանակը, ինչպես նաև ստացել է *Sundance Lab* հաղինակավոր թատրոնի կրթաթոշակ։ Դրանից հետո դարձել է Ֆիլադելֆիա քաղաքի Թեմփլի համալսարանի արվեստի մագիստրոս։ Նա նաև հայտնվել է Անգլիայի Սթրաթֆորդ-ապոն-Էյվոն քաղաքում գտնվող *Lovers Labors Lost at the Royal Shakespeare Company*-ում։

2011 թվականի դեկտեմբերին Նայարը ամուսնացել է Նեհե Կապուրի հետ, որն արժանացել է «Միս Հնդկաստան 2006» տիտղոսին

2015 թվականին հրատարակվել է Կունալի գիրքը՝ «Yes, My Accent Is Real: And Some Other Things I Haven't Told You»։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Ահմեդ Շահաբուդին

**Ահմեդ Շահաբուդին** (, ), քաղաքական և պետական գործիչ Բանգլադեշից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նետրոկոն շրջանում (այժմ` Բանգլադեշ), ավարտել է Դաքքայի համալսարանը` էկոնոմիկայի միջազգային հարաբերությունների բակալավրի աստիճանով։ 1990 թվականին զբաղեցրել է Բանգլադեշի Բարձրագույն խորհրդի նախագահի պաշտոնը 1990 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, նախագահ Հուսեյն Էրշադի հրաժարական տալուց հետո նա դարձել է երկրի նախագահ (դրա նախորդ օրը նա նշանակվել էր փոխնախագահ)։ Բանգլադեշի քաղաքական կազմակերպության առաջնորդները պայմանավորվածություն են ձեռք բերել, որ Ահմեդ Շահաբուդինը պետք է ղեկավարի ժամանակավոր կառավարությունը` մինչև նախագահի ազատ ընտրություններ կազմակերպվելը։ Նախագահի պաշտոնում Ահմեդ Շահաբուդինը ձերբակալել է նախկին նախագահ Էրշադիին, որը բանտարկված է եղել 1991-1996 թվականներին։

1991 թվականի սեպտեմբերին Բանգլադեշում անց է կացվել սահմանադրական հանրաքվե, որի ժամանակ որոշվել է, որ երկիրը պետք է նախագահական ձևից անցնի խորհրդարանական ձևին, այդ իսկ պատճառով երկրի նախագահ Աբդուր Ռախման Բիսվասն արդեն ընտրվել է Բանգլադեշի խորհրդարանի կողմից, իսկ Ահմեդ Շահաբուդինը պաշտոնից հեռացել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 10-ին` վերադառնալով Բարձրագույն խորհրդի նախագահի պաշտոնին, որը կատարել է մինչև 1995 թվականին հրաժարական տալը։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է Անովար Բեգումի հետ, նրանք ունեն երկու որդի և երեք դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանգլադեշի նախագահներ
Կատեգորիա:Բանգլադեշի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Հաբիբուլլա Խան

**Հաբիբուլլա Խան** (, ), Աֆղանստանի էմիր 1901 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Տաշքենդ քաղաքում։ Եղել է Էմիր Աբդուր-Ռահմանի ընտանիքի ավագ որդին։

Հաբիբուլան աշխարհիկ կառավարիչ էր, փորձում էր արդիականացնել իր երկիրը։ 1904 թվականին Քաբուլ քաղաքում հիմնվել է Ռազմական Ակադեմիան։ Հաբիբուլան մի քանի բարենորոգումներ է անց կացրել և չեղյարկել է մի քանի դաժան քրեական պատիժներով, չնայած նրա գլխավոր խորհրդատուներից մեկը` Աբդուլ-Լատիֆը, դատապարտվել է մահվան 1903 թվականին և սպանվել է քարկոծելով Քաբուլում։

1905 թվականի մարտի 21-ին Հաբիբուլա Խանը Մեծ Բրիտանիայի հետ համաձայնագիր է կնքել, ըստ որի հրաժարվել է ներքին քաղաքականության ինքնուրույնությունից, որի փոխարեն պետք է ամեն տարի ստանար 160 հազար ֆունտ գումար։ Փաստացի սա նշանակում էր Մեծ Բրիտանիայի կայսրության պրոտեկտորատ Աֆղանստանի վրա։ «Նոր իրականության» շրջանակներում Հաբիբուլլա Խանը 1905 թվականին բարեկամության համաձայնագիր է կնքել Բրիտանական Հնդկաստանի հետ։ 1907 թվականին նա պաշտոնապես այցելել է Բրիտանական Հնդկաստան։ Կալկաթայում Հաբիբուլլան միացել է «Կոնկորդիա» մասոնական օթյակին (Lodge Concordia), № 3102:

1908 թվականին քաշվել է Քաբուլ-Ջալալաբադ հեռախոսի գիծը։ 1913 թվականին Քաբուլում հիմնվել է կենտրոնական հիվանդանոցը։

Հաբիբուլա Խանը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ պահպանել է Աֆղանստանի չեզոքությունը, չնայած Օսմանյան կայսրության սուլթանի (որը իրեն կոչել է «Իսլամի հոգևոր կառավարիչ») կողմից ակտիվ ճնշումներին, որը ցանկանում էր Աֆղանստանի աջակցությունը ստանալ։ Օսման-երիտթուրքերրի հանդեպ համակրական վերաբերմունք ուներ «երիտաֆղանցի» կուսակցությունը, որի հետ էմիրն ստիպված էր հաշվի նստել։ Հաբիբուլան նույնիսկ ստիպված էր թույլ տալ, որպեսզի գերմանա-թուրքական զորքերը մտնեին Քաբուլ։ Սակայն ո՛չ Ռուսաստանին, ո՛չ Անգլիային պատերազմ չի հայտարարել։

Հաբիբուլլա Խանը սպանվել է Լագման նահանգ արշավելու ժամանակ, 1919 թվականի փետրվարի 20-ին։ Դրանից առաջ, փետրվարի 2-ին նա պահանջում էր Բրիտանիայից իր երկրի անկախությունը։ Նրա եղբայր Նասրուլլա Խանը մի շաբաթ իշխանությունն իր ձեռքն է վերցրել (փետրվարի 21-28-ը), դրանից հետո բանտարկվել է Հաբիբուլայի երրորդ որդու` Ամանուելլահ-Խանի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Մուհամեդ Ալի*, Աֆղանստան (ուղեցույց) — 1967:
* *Ն. Ռևիչ*, Դարի երիտասարդություն — 1967:
* *Մ. Ռեյսներ*, Աֆղանստան — 1946:

## Արտաքին հղումներ
* Հաբիբուլա խանի կյանքի նկարագրությունը

Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության սպանված ղեկավարներ
Հաջի Մուհամեդ Չամկանի

**Հաջի Մուհամեդ Չամկանի** (, ),  Աֆղանստանի պետական գործիչ, խորհրդարանի ժողովրդական պալատի նախարար, սենատոր, Հեղափոխական խորհրդի նախագահի պաշտոնակատար, Ցեղերի բարձրագույն ջիրգայի կենտրոնային խորհրդի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1947 թվականին, ծագումով աֆղան է` Պակտիա գավառից։ Նա փոքր հողատիրոջ որդի էր, նրա հայրն ուղիղ երկու հեկտար հող ուներ։ Հեղինակություն է վայելել աֆղանական ազգերի շրջանում, Զախիր Շահ թագավորի կառավարման ժամանակ եղել է ժողովրդական խորհրդարանի պալատի նախարար, հետո` սենատոր։ Համագործակցել է Բաբրակ Կարմալի ռեժիմի հետ, որը հիմնադրվել է Աֆղանստանում Խորհրդային բանակի օգնությամբ, բայց դրա հետ միաժամանակ Աֆղանստանի ժողովրդա-դեմոկրատական կազմակերպության (ԱԺԴԿ) անդամ չի եղել։

1986 թվականի հունվարից մինչև 1988 թվականի մայիսը եղել է Հեղափոխական խորհրդի (երկրի պետական կառավարման բարձրագույն օրգան) նախագահի տեղակալ։

1986-ից 1988 թվականները եղել է Բարձրագույն ցեղերի ջիրգայի կենտրոնական խորհրդի նախագահ (Աֆղանստանի ժողովրդայնության և ազգությունների նակարարությանը կից խորհրդատվական օրգան)։

1986 թվականի նոյեմբերից մինչև 1987 թվականի սեպտեմբեր, Բաբրակ Կարմալի` Հեղափոխական խորհրդի նախագահի պաշտոնից հրաժարվելուց հետո սկսել է կատարել նրա պարտականությունները։ Նաջիբուլայի` երկրի իրական առաջնորդ լինելու ժամանակ անվանական դեր է ունեցել. Նաջիբուլան ի վերջո պաշտոնապես ղեկավարել է Աֆղանստանը։

1987 թվականից Չամկանին դարձել է Աֆղանստանի ազգային հաշտեցման Բարձրագույն արտակարգ խորհրդի նախագահի տեղակալ։ Չամկանիի նշանակումը կապված էր աֆղանական ցեղերի` Աֆղանստանի ժողովրդա-դեմոկրատական կուսակցության հանդեպ հավատարմության ապահովելու ձգտմամբ, ինչպես նաև` նպատակ կար տպավորություն ստեղծել, թե իշխանությունն իրապես բաժանված է անկուսակցական քաղաքական գործիչների միջև։ Սակայն այս խնդիրները լուծել չի հաջողվել։

Երկիրը լքել է 1992 թվականին, երբ կաառվարության գլուխ են անցել մոջահեդները։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
* Աֆղանստան։ Կենսագրական հակիրրճ ուղեցույց, Մոսկվա, 2004 թվական։

Կատեգորիա:Աֆղանստանի նախագահներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի ղեկավարներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքական գործիչներ
Շվեդական Թագավորական Ակադեմիա

[thumb|Ակադեմիայի շենք, [Ստոկհոլմ|270px]]
thumb|Ակադեմիայի շենք, 2009 թվական|270px
**Շվեդական Թագավորական Ակադեմիան** () Շվեդիայի թագավորական ակադեմիաներից մեկն է, անկախ հասարակական կազմակերպություն, որը միտված է երաժշտության ոլորտում երաժշտական մշակույթի, հետազոտությունների և կրթության զարգացմանը։ Ակադեմիան հիմնադրվել է 1771 թվականին, հիմնադիրն էր Գուստավ III արքան։

## Ակադեմիայի անդամներ
Շվեդիայի Թագավորական երաժշտական ակադեմիայի անդամի կոչումներ ստացել են ինչպես շվեդ, այնպես էլ օտարերկրա երաժիշտներ։ Ներկայումս Ակադեմիան ունի 170 շվեդ և 60 օտարերկրյա ակտիվ անդամներ, ովքեր տարեկան շուրջ 5 անգամ մասնակցում են կոնֆերանսների և նիստերի։ Ակադեմիայի անդամի կոչումներ ստացել են շուրջ 1000 շվեդ և 500 օտարերկրյա կոմպոզիտորներ և երաժիշտներ, մասնավորապես՝ Հայդնը (1798), Բեթհովենը (1822), Ֆերենց Լիստը(1857), Վերդին (1865), Վագները ( 1876) և ուրիշներ։ Շվեդիայի Թագավորական երաժշտական ակադեմիայի անդամի կոչում շնորհվել է նաև հետևյալ երաժշտագետներին.

* Անտոն Ռուբինշտեյն (1870 թվական)
* Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակով (1906 թվական)
* Ալեքսանդր Գլազունով (1928 թվական)
* Սերգեյ Պրոկոֆև (1947 թվական)
* Իգոր Ստրավինսկի (1951 թվական)
* Դմիտրի Շոստակովիչ (1954 թվական)
* Դավիդ Օյստրախ (1969 թվական)
* Մստիսլավ Ռոստրոպովիչ (1975 թվական)
* Գենադի Ռոժդեստվենսկի (1975 թվական)
* Ալֆրեդ Շնիտկե (1987/88 թվական)
* Տատյանա Նիկոլաևա (1988 թվական)
* Եվգենի Սվետլանով (1992 թվական)
* Սոֆյա Գուբայդուլինա (1995 թվական)
* Գրիգորի Սոկոլով (2009 թվական)
* Վալերի Գերգիև (2011 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* www.musikaliskaakademien.se   

Կատեգորիա:Ակադեմիա
Կատեգորիա:Երաժշտական Ակադեմիաներ
Մարիա Չիչագովա

**Մարիա Չիչագովա** (, ծննդյան ազգանունը՝ *Զվերկովսկայա* (), ), ռուս գրող, լրագրող և երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Չիչագովան ծնվել է 1819 թվականին։ Նա եղել է գեներալ-լեյտենանտ Նիկոլայ Ակիմովիչ և Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնա (ծննդյան ազգանունը՝ ֆոն Շրյոդեր) Զվերկովսկիների դուստրը։ Հայտնի է եղել որպես տաղանդավոր երաժիշտ։ Նվագել է դաշնամուր։ Ժամանակին, ըստ Պ. Վ. Բիկովի, Չիչագովան եղել է Ա. Լ. Գենզելտի «ամենասիրելի աշակերտուհին»։ Հետագայում Սանկտ Պետերբուրգում հիմնադրվել է «գենզելտուհիների երաժշտական խմբակը»։

1850-1860-ական թվականներին Չիչագովան տարբեր հրատարակություններում հոդվածներ և թղթակցություններ է հրապարակել։ Ամուսնացած լինելով գեներալ-մայոր Մ. Ն. Չիչագովի հետ, որը 1866 թվականին նշանակվել էր Կալուգայում երկու տարի առաջ գերեվարված Իմամ Շամիլի պրիստավ, ինչպես նաև նրա ամուսինը մտերմացել է նրա ընտանիքի հետ: Ըստ Չիչագովայի՝ վերջինս «անկեղծ սիրեց մեր ամբողջ ընտանիքը»։ Հիմք ընդունելով պարբերականների հատվածական հոդվածները («Կովկասյան օրացույց», «Военный сборник», «Русский инвалид», «Московские ведомости», «Кавказский сборник» և այլն), ինչպես նաև Շամիլի, նրա կանանց և երեխաների խոսքերով, Չիչագովան գրել է Շամիլի կենսագրությունը և բնութագիրը, որը տեղադրված է եղել նրա 1889 թվականին լույս տեսած «Շամիլը Կովկասում և Ռուսաստանում» գրքում։

Չիչագովան ապրել է Սանկտ Պետերբուրգում (Կոլոկոլնայա փողոց, 3)։ Մահացել է նույն քաղաքում։ Թաղվել է ամուսնու կողքին (մահ․՝ 1866) Սանկտ Պետերբուրգի Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը։

## Մատենագիտություն
*  (репринты и переиздания: 1990 [ISBN 5-7082-0004-9], 1991 [ISBN 5-900450-03-1] и 1994 [ISBN 5-268-01176-6])

## Ընտանիք
Ամուսինը՝ Միխայիլ Նիկիֆորովիչ Չիչագով (1819-1866), հրետանու գեներալ-մայոր, Կալուգայի նահանգի զինվորական ղեկավար (1865)։

Ունեցել է 5 երեխա։

Որդիներ․
* Նիկոլայ (1852-1910) - գեներալ-լեյտենանտ, Պրիմորսկի մարզի ռազմական գեներալ-նահանգապետ և Ուսուրիյսկի կազակական զորքերի պատժիչ ատաման, Զաամուրսկի շրջանի առանձին կորպուսի սահմանապահ պահակախմբի պետ,
* Միխայիլ (1854-1902) 
* Լեոնիդ (միտրոպոլիտ Սերաֆիմ) (1856-1937) - ռուսական բանակի պաշտոնաթող գնդապետ (1890), Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու եպիսկոպոս, Պետական խորհրդի անդամ վանական հոգևորականների կողմից (1916), Վարշավայի և Պրիվիսլինսկի միտրոպոլիտ (1918), Լենինգրադի և Գդովսկի միտրոպոլիտ (1928), 1937 թվականին կալանավորվել է «հակահեղափոխական միապետական քարոզչության» մեղադրանքով և նույն թվականին գնդակահարվել է ՆԳԺԿ-ի զինափորձարանում։ 1988 թվականին լիովին արդարացվել է։  * Ալեքսանդր (1851-1900)

Դուստրը մահացել է 3 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ
; Նշումներ

; Աղբյուրներ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության կին գրողներ