open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հայաստանի գրողների միության երկրորդ համագումար

**Հայաստանի գրողների միության երկրորդ համագումարը** տեղի է ունեցել 1946 թվականի սեպտեմբերի 27-ից հոկտեմբերի 1-ը, Երևանում։ Համագումարում Հայաստանի գրողների միության վարչության նախագահ է ընտրվել Ավետիք Իսահակյանը։

## ՀԳՄ վարչության կազմը՝ ընտրված երկրորդ համագումարում

* Գևորգ Աբով
* Աղավնի
* Արազի
* Արաքս
* Գուրգեն Բորյան
* Վահան Գրիգորյան
* Արմեն Գուլակյան
* Դերենիկ Դեմիրճյան
* Աքպեր Երևանլի
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Քրիստափոր Թափալցյան
* Ավետիք Իսահակյան
* Ջնդի Հաջիե
* Անդրանիկ Հովսեփյան
* Հովհաննես Մամիկոնյան
* Հովիկ Մելիքյան
* Հովհաննես Շիրազ
* Սարմեն
* Խորեն Սարգսյան
* Գեղամ Սարյան
* Գարեգին Սևունց
* Հմայակ Սիրաս
* Հրաչյա Քոչար
* Միխայիլ Օվչիննիկով

## ՀԳՄ վերաստուգիչ հանձնաժողովի կազմը՝ ընտրված երկրորդ համագումարում

* Գարեգին Բես
* Ղևոնդ Կոմունի
* Բաբկեն Կարապետյան
* Գուրգեն Հովնան
* Սողոմոն Տարոնցի

## Նորընտիր վարչության նիստը

1946 թվականի հոկտեմբերի 2-ին տեղի ունեցավ ՀԳՄ նորընտիր վարչության նիստը։ ՀԳՄ քարտուղարներ ընտրվեցին Հմայակ Սիրասը, Գուրգեն Բորյանը և Հրաչյա Քոչարը։ Պատասխանատու քարտուղար ընտրվեց Սիրասը։ «Սովետական գրականություն և արվեստ» ամսագրի խմբագիր հաստատվեց Սողոմոն Սողոմոնյանը, «Գրական թերթի» խմբագիր հաստատվեց Արշալույս Բաբայանը։

## Աղբյուրներ
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, «Սովետական գրող», 1986, էջ 581։

Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության համագումարներ
Հայաստանի գրողների միության երրորդ համագումար

**Հայաստանի գրողների միության երրորդ համագումարը** տեղի է ունեցել 1954-ի հուլիսի 21-27-ը, Երևանում։

## ՀԳՄ վարչության կազմը՝ ընտրված երրորդ համագումարում

* Գևորգ Աբով
* Աղավնի
* Վախթանգ Անանյան
* Արազի
* Արաքս
* Վահան Գրիգորյան
* Արշավիր Դարբնի
* Դերենիկ Դեմիրճյան
* Աքպեր Երևանլի
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Գևորգ Էմին
* Քրիստափոր Թափալցյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Ավետիք Իսահակյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Ջնդի Հաջիե
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Գուրգեն Հովնան
* Անդրանիկ Հովսեփյան
* Հարություն Մկրտչյան
* Հակոբ Սալախյան
* Սարմեն
* Գեղամ Սարյան
* Գարեգին Սևունց
* Հմայակ Սիրաս
* Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան
* Մելիք Քոչարյան
* Միխայիլ Օվչիննիկով

## ՀԳՄ վերաստուգիչ հանձնաժողովի կազմը՝ ընտրված երրորդ համագումարում

* Ալեքսանդր Արաքսմանյան
* Գարեգին Բես
* Սաղաթել Հարությունյան
* Սերգո Պայազատ
* Անահիտ Սահինյան
* Սողոմոն Տարոնցի

## Խորհրդային գրողների համամիութենական 2-րդ համագումարի պատգամավորներ՝ ընտրված ՀԳՄ երրորդ համագումարում

#### Պատգամավորներ՝ վճռական ձայնի իրավունքով

* Ստեփան Ալաջաջյան
* Սուրեն Աղաբաբյան
* Աղավնի
* Վախթանգ Անանյան
* Արազի
* Աշոտ Գրաշի
* Վահագն Դավթյան
* Դերենիկ Դեմիրճյան
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Քրիստափոր Թափալցյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Ավետիք Իսահակյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Արտաշես Կարինյան
* Գուրգեն Հովնան
* Անդրանիկ Հովսեփյան
* Մարո Մարգարյան
* Հովհաննես Շիրազ
* Արտաշես Ոսկերչյան
* Հռիփսիմե Պողոսյան
* Ջալիլ Ջասըմե
* Հակոբ Սալախյան
* Անահիտ Սահինյան
* Համո Սահյան
* Գարեգին Սևունց
* Հմայակ Սիրաս
* Աքպեր Երևանլի
* Վաղարշ Վաղարշյան
* Սողոմոն Տարոնցի

#### Պատգամավորներ՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով

* Հրանտ Թամրազյան
* Հրաչյա Հովհաննիսյան

## Նորընտիր վարչության նիստը

Տեղի ունեցավ ՀԳՄ նորընտիր վարչության նիստը։ ՀԳՄ վարչության նախագահ ընտրվեց Ավետիք Իսահակյանը։ ՀԳՄ նախագահության կազմում ընտրվեցին Դերենիկ Դեմիրճյանը, Նաիրի Զարյանը, Ստեփան Զորյանը, Էդուարդ Թոփչյանը, Սիլվա Կապուտիկյանը, Հակոբ Սալախյանը, Գարեգին Սևունցը։ ՀԳՄ առաջին քարտուղար ընտրվեց Էդուարդ Թոփչյանը, քարտուղար՝ Հակոբ Սալախյանը։

## Աղբյուրներ
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, «Սովետական գրող», 1986, էջ 582-583։

Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության համագումարներ
Հայաստանի գրողների միության առաջին համագումար

**Հայաստանի գրողների միության առաջին համագումարը** տեղի է ունեցել 1934-ի օգոստոսի 1-5-ը, Երևանում։

## ՀԳՄ վարչության կազմը, ընտրված առաջին համագումարում

* Վահրամ Ալազան
* Ակսել Բակունց
* Նորայր Դաբաղյան
* Դերենիկ Դեմիրճյան
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Էֆենդիև
* Ջնդի Հաջիե
* Գուրգեն Մահարի
* Հարություն Մկրտչյան
* Ալեքսանդր Շիրվանզադե
* Եղիշե Չարենց
* Մկրտիչ Ջանան
* Դրաստամատ Սիմոնյան (Տեր-Սիմոնյան)
* Ազատ Վշտունի

## ԽՍՀՄ գրողների առաջին համագումարի պատգամավորներ՝ ընտրված Հայաստանի գրողների առաջին համագումարում

#### Պատգամավորներ վճռական ձայնի իրավունքով

* Վահրամ Ալազան
* Ակսել Բակունց
* Նորայր Դաբաղյան
* Դերենիկ Դեմիրճյան
* Զապել Եսայան
* Ջնդի Հաջիե
* Հարություն Մկրտչյան
* Ալեքսանդր Շիրվանզադե
* Եղիշե Չարենց
* Մկրտիչ Ջանան
* Դրաստամատ Սիմոնյան
* Ազատ Վշտունի

#### Պատգամավորներ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով

* Ստեփան Զորյան
* Էֆենդիև
* Վահան Թոթովենց
* Գուրգեն Մահարի
* Վաղարշակ Նորենց

## Փակումը

Հայաստանի գրողների առաջին համագումարը փակվեց ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի կուլտուրայի և լենինիզմի պրոպագանդայի բաժնի վարիչ Լ. Արիսյանի ընդարձակ ելույթով։

## Նորընտիր վարչության նիստը

Հայաստանի գրողների առաջին համագումարի փակումից հետո տեղի ունեցավ նորընտիր վարչության առաջին նիստը։

Միության վարչության նախագահ ընտրվեց Դրաստամատ Սիմոնյանը, քարտուղարներ ընտրվեցին Վահրամ Ալազանը և Հարություն Մկրտչյանը։ «Գրական թերթի» խմբագիր հաստատվեց Վահրամ Ալազանը, «Գրական սերունդի» խմբագիր՝ Դրաստամատ Սիմոնյանը, «Խորհրդայի գրականության» խմբագիր՝ Հարություն Մկրտչյանը։

## Աղբյուրներ
* Հ. Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, «Սովետական գրող», 580-581 էջ։

Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության համագումարներ
Կատեգորիա:1934 Հայաստանում
Արծվաբերդ

**Արծվաբերդ** (նախկին անվանումը՝ *Ղրղի*), գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում, նախկին Շամշադինի շրջանում։ Վերանվանվել է **Արծվաբերդ** 1978-ի հունվարի 25-ին։ Արծվաբերդը գտնվում է Բերդ քաղաքից 11 կմ դեպի հարավ-արևելք։ Արծվաբերդի մոտ գտնվում են նաև Այգեձորը (9 կմ դեպի արևելք), Չինարին (13 կմ դեպի արևելք), Չորաթանը (3 կմ դեպի հյուսիս) և Նորաշենը (6 կմ դեպի հյուսիս)։

## Պատմություն
Արծվաբերդ գյուղը հիմնվել է Արցախի Հանրապետության Ղարաղալու գյուղից եկած տեղահանվածների կողմից։ Գյուղի տարածքը հարուստ է հնություններով՝ Սուրբ Զորավոր եկեղեցի, խաչքարեր, բերդի ավերակներ, կիկլոպյան հնությունների ավերակներ։

## Կլիմա
Գյուղը գտնվում է կլիմայական բարեխառն գոտում, ամռանը միջին ջերմաստիճանը +29 C° է, ձմռանը՝ -3 C°։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1290 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Արծվաբերդի մշտական բնակչությունը կազմել է 2847, առկա բնակչությունը՝ 2582 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը եկել է Լեռնային Ղարաբաղից։

Արծվաբերդի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, բուսաբուծությամբ, այգեգործությամբ։

Համայնքն ունի երկու դպրոց, առողջության կենտրոն, մշակույթի տուն, համայնքային կենտրոն, մանկապարտեզ, փոստի բաժանմունք։

## Տես նաև
* Արծվաբերդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

## Հայտնի անձինք
*Մանվել Բադալյան, պետական գործիչ
*Ռոզա Մխիթարյան, դերասան
*Պավել Մատինյան, բժիշկ
*Գուրգեն Զարգարյան, հանրապետության լավագույն ուսուցիչ 2015 թ.
*Լևոն Գագիկի Լոբյան, «ՄԱՐՏԱԿԱՆ ԽԱՉ» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետ։

### Արմատներով արծվաբերդցիներ
* Սուրեն Երիցյան, գործարար ՌԴ, «Տավուշ» տեքստիլ ձեռնարկության հիմնադիր։
*Դերենիկ Դումանյան, Հայաստանի Առողջապահության նախարար (2012-2014)
*Հրանտ Բաբասյան, գործարար ՌԴ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արծվաբերդ
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր
Հայաստանի գրողների միության հինգերորդ համագումար

**Հայաստանի գրողների միության հինգերորդ համագումարը** տեղի է ունեցել 1966-ի նոյեմբերի 17-19-ը, Երևանում։

## ՀԳՄ վարչության կազմը՝ ընտրված հինգերորդ համագումարում

* Ստեփան Ալաջաջյան
* Սուրեն Աղաբաբյան
* Աղավնի
* Սուրեն Այվազյան
* Վախթանգ Անանյան
* Ռաֆայել Արամյան
* Սևակ Արզումանյան
* Մկրտիչ Արմեն
* Գարեգին Բես
* Գուրգեն Բորյան
* Աշոտ Գրաշի
* Խաչիկ Դաշտենց
* Վահագն Դավթյան
* Զարզանդ Դարյան
* Աքպեր Երևանլի
* Կոստան Զարյան
* Նաիրի Զարյան
* Ռուբեն Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Գևորգ Էմին
* Հրանտ Թամրազյան
* Քրիստափոր Թափալցյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Հենրիկ Թումանյան
* Զորայր Խալափյան
* Վիգեն Խեչումյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Լևոն Հախվերդյան
* Ջնդի Հաջիե
* Սաղաթել Հարությունյան
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Մարո Մարգարյան
* Լևոն Միրիջանյան
* Հարություն Մկրտչյան
* Վազգեն Մնացականյան
* Վաղարշակ Նորենց
* Նոր-Այր
* Միքայել Շաթիրյան
* Հովհաննես Շիրազ
* Վաչե Պարտիզունի
* Վարդգես Պետրոսյան
* Հռիփսիմե Պողոսյան
* Արամայիս Սահակյան
* Անահիտ Սահինյան
* Համո Սահյան
* Սերգեյ Սարինյան
* Մկրտիչ Սարգսյան
* Սարմեն
* Գեղամ Սարյան
* Պարույր Սևակ
* Հմայակ Սիրաս
* Սողոմոն Սողոմոնյան
* Սուրեն Վահունի
* Սողոմոն Տարոնցի
* Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան
* Գրիգոր Քեշիշյան
* Միխայիլ Օվչիննիկով

## ՀԳՄ վերաստուգիչ հանձնաժողովի կազմը՝ ընտրված հինգերորդ համագումարում

* Արաքս
* Ալեքսանդր Արաքսմանյան
* Խաժակ Գյուլնազարյան
* Ռազմիկ Դավոյան
* Արշավիր Դարբնի
* Շմավոն Թորոսյան
* Բաղիշ Հովսեփյան
* Լեոնիդ Հուրունց
* Հովհաննես Ղուկասյան
* Հրանտ Մաթևոսյան
* Սերգո Պայազատ
* Արշալույս Սարոյան
* Գեղամ Սևան
* Արտաշես Քալանթարյան
* Մելիք Քոչարյան

## ԽՍՀՄ գրողների 4-րդ համագումարի պատգամավորներ՝ ընտրված հինգերորդ համագումարում

* Աղավնի
* Մկրտիչ Արմեն
* Գուրգեն Բորյան
* Վահագն Դավթյան
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Գևորգ Էմին
* Էդուարդ Թոփչյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Գուրգեն Մահարի
* Վաղարշակ Նորենց
* Հովհաննես Շիրազ
* Անահիտ Սահինյան
* Համո Սահյան
* Գեղամ Սարյան
* Պարույր Սևակ
* Գարեգին Սևունց
* Կոնստանտին Սիմոնով
* Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան

## ՀԳՄ վարչության պլենումը

1966-ի նոյեմբերի 21-ին տեղի ունեցավ ՀԳՄ նորընտիր վարչության պլենումը։ Միության վարչության առաջին քարտուղար ընտրվեց Էդուարդ Թոփչյանը, քարտուղարներ՝ Պարույր Սևակը, Հրաչյա Հովհաննիսյանը և Ստեփան Ալաջաջյանը։ Վարչության առաջին քարտուղարի տեղակալ ընտրվեց Միքայել Շաթիրյանը։

## ՀԳՄ նախագահությունը

* Ստեփան Ալաջաջյան
* Սուրեն Աղաբաբյան
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Գևորգ Էմին
* Հրանտ Թամրազյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Վազգեն Մնացականյան
* Վաղարշակ Նորենց
* Միքայել Շաթիրյան
* Վարդգես Պետրոսյան
* Համո Սահյան
* Գեղամ Սարյան
* Պարույր Սևակ
* Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան

## Նորընտիր վերաստուգիչ հանձնաժողովի նիստը

Տեղի ունեցավ ՀԳՄ նորընտիր վերաստուգիչ հանձնաժողովի նիստը։ Վերաստուգիչ հանձնաժողովի նախագահ ընտրվեց Արշավիր Դարբնին։

## Աղբյուրներ
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, «Սովետական գրող», 1986, էջ 584-585։

Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության համագումարներ
Եղիա Թովմաճյան

**Եղիա Թովմաճյան** (*Եղիա Թոմաճան, Թովմաճանյան*, ), հայ բանասեր, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Փոքր հասակից ուղարկվել է Վենետիկ, սովորել Մխիթարյան միաբանության Ս. Ղազար վանքում, ընդունել հոգևորական կոչում, զբաղվել բանասիրությամբ ու թարգմանություններով։ Հունարենից թարգմանել, հայերեն տեքստերի հետ համեմատել և առաջաբանով ու ծանոթագրություններով հրատարակել է Հովհան Ոսկեբերանի «Ճառերը» (հ. 1-2, 1818), բնագրից թարգմանել է Հոմերոսի «Իլիականը» (1843), «Ոդիսականը» (1848), Պլուտարքոսի «Զուգակշիռքի» վեց հատորները (1832-1834) և այլն։ Բացի վերոհիշյալ թարգմանական գործերից, հրատարակել է նաև ինքնուրույն երկեր, ինչպես՝ «Դպրութիւն նամակաց ի լեզու գրաբար և աշխարհաբար» (Վենետիկ, 1805), «Իմաստություն մարդկային, որ կը սովրեցնե մարդուս խելքը աղեկի բանեցնել, կատարյալ մարդ ըլլալ և մեծության հասնիլ» (Վենետիկ, 1833) և այլն։

Հայ կլասիցիստական գրականության մեջ նշանակալի երևույթ են «Տարեգրութիւն ի մեծն Մխիթարայ աբբայ» պոեմը, «Ի սուրբն Դաւիթ մարգարէ», «Ողբերգութիւն Ադլմսեհի. երգ», «Առ Հայաստան խրախոյս» գործերը (հրտ.՝ «Տաղք Մխիթւսրեան վարդապետաց», հ.2, 1853):

Մահացել է 1848 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Վենետիկում։

## Գրականություն
* Եղիա Թումաճան, տես Մխիթարեան յոբելեան, Վն., 1901, էջ 120-123, 220։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Նվարդ Ավագյան

**Նվարդ Արամի Ավագյան** (առաջին գիրքը՝ «Կորած մեղեդին» ստորագրել է **Արամանույշ**, ), հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, լրագրող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ԼՂԻՄ-ի Ստեփանակերտի շրջանի (հետո՝ Ասկերանի) Սղնախ գյուղում։ Ավարտել է տեղի յոթամյա, Ավետարանոցի միջնակարգ դպրոցները, 1962 թվականին՝ Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ 1962-1966 թվականներին որպես հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցիչ աշխատել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Դաշքեսանի շրջանի Ալունտիդաղ ավանի ութամյա դպրոցում։ 1967 թվականից աշխատել է «Սովետական Ղարաբաղ» (այժմ՝ «Ազատ Արցախ») պաշտոնաթերթում։ 2005 թվականից՝ Արցախի հեռուստառադիոընկերության խորհրդում նախագահի խորհրդական է։

ԼՂՀ կառավարության Եղիշեի անվան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր է՝ «Մատյան հառներգության» գրքի և «Պոեմ հայկական» եռապոեմի համար։

## Ն. Ավագյանի երկերի մատենագրություն
* Լեռնային վտակ (ժողովածուում տեղ են գտել նաև Ն. Ավագյանի մի քանի գործեր), Բաքու, Ազերնեշր, 1967, 196 էջ։
* Կորած մեղեդի (պատմվածքներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1969, 68 էջ։
* Երկրորդ շնչառություն (բանաստեղծություններ), Բաքու, «Յազըչը», 1978, 72 էջ։
* Դեմքով դեպի կրակը, 1988։
* Հասուն իմ հասկ, 1990։
* Մատյան հառներգության, 1997։
* Ծանր լույս, 2004։
* Թալիո, 2006։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Քաղաքապետ

**Քաղաքապետը** քաղաքի գործադիր իշխանության և ադմինիստրացիայի գլուխն է։

## Նմանատիպ պաշտոնների այլ անվանումներ

Գոյություն ունեն քաղաքական իշխանության ղեկավարի այլ անվանումներ՝
* **մեր** ( — ղեկավար), Ռուսաստանում
* **[[բուրգոմիստր]]** () Գերմանիայում և գերմանական իրավական ավանդույթով երկրներում,
* **[[ալկալդ]]** իսպանալեզու երկրներում,
* **[[կմետ]]** Բուլղարիայում,
* **[[պրիմատոր]]** Սլովակիայում և Չեխիայի խոշոր քաղաքներում
* **[[ստարոստա]]** Չեխիայի և Լիտվայի փոքր քաղաքներում
* **[[քաղաքի նախագահ]]** () Լեհաստանում
* **[[բուրմիստր]]** Լեհաստանում
* **[[ակիմ]]** Ղազախստանում
* **[[բաշկան]]** Թուրքիայում
* **[[պրիմար]]** Ռումինիայում և Մոլդովայում

## Տես նաև

* Գյուղապետ

Կատեգորիա:Պաշտոններ
Կատեգորիա:Քաղաքապետներ
Հայաստանի գրողների միության վեցերորդ համագումար

**Հայաստանի գրողների միության վեցերորդ համագումարը** տեղի է ունեցել 1971-ի հունիսի 1-3-ը, Երևանում։

## ՀԳՄ վարչության կազմը՝ ընտրված վեցերորդ համագումարում

* Ստեփան Ալաջաջյան
* Սուրեն Աղաբաբյան
* Աղավնի
* Սուրեն Այվազյան
* Վախթանգ Անանյան
* Ռաֆայել Արամյան
* Ալեքսանդր Արաքսմանյան
* Սևակ Արզումանյան
* Գևորգ Արշակյան
* Մկրտիչ Արմեն
* Խաժակ Գյուլնազարյան
* Աշոտ Գրաշի
* Խաչիկ Դաշտենց
* Վահագն Դավթյան
* Ռազմիկ Դավոյան
* Արշավիր Դարբնի
* Զարզանդ Դարյան
* Գևորգ Էմին
* Ռուբեն Զարյան
* Հրանտ Թամրազյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Շմավոն Թորոսյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Լևոն Կարագյոզյան
* Չաչանի Կարլենե
* Ստեփան Կուրտիկյան
* Լևոն Հախվերդյան
* Ժորա Հարությունյան
* Սաղաթել Հարությունյան
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Հովհաննես Ղուկասյան
* Հրանտ Մաթևոսյան
* Մուշեղ Մանուկյան
* Մարո Մարգարյան
* Լևոն Մկրտչյան
* Հարություն Մկրտչյան
* Վահագն Մկրտչյան
* Վաչե Նալբանդյան
* Նոր-Այր
* Վաղարշակ Նորենց
* Միքայել Շաթիրյան
* Հովհաննես Շիրազ
* Վարդգես Պետրոսյան
* Հռիփսիմե Պողոսյան
* Էդվարդ Ջրբաշյան
* Անահիտ Սահինյան
* Համո Սահյան
* Մկրտիչ Սարգսյան
* Սերգեյ Սարինյան
* Սարմեն
* Գեղամ Սարյան
* Արշալույս Սարոյան
* Պարույր Սևակ
* Հմայակ Սիրաս
* Սուրեն Վահունի
* Սողոմոն Տարոնցի
* Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան
* Միխայիլ Օվչիննիկով

## ՀԳՄ վերաստուգիչ հանձնաժողովի կազմը՝ ընտրված վեցերորդ համագումարում

* Արաքս
* Ալբերտ Արիստակեսյան
* Աքպեր Երևանլի
* Հենրիկ Թումանյան
* Զորայր Խալափյան
* Հայկ Խաչատրյան
* Վահագն Կարենց
* Վլադիմիր Հարությունյան
* Բաղիշ Հովսեփյան
* Լևոն Միրիջանյան
* Լյուդվիգ Միքայելյան
* Աշոտ Պապայան
* Արամայիս Սահակյան
* Կարեն Սիմոնյան
* Բագրատ Ուլուբաբյան
* Մելիք Քոչարյան

## ԽՍՀՄ գրողների միության 5-րդ համագումարի պատգամավորներ՝ ընտրված վեցերորդ համագումարում

* Ստեփան Ալաջաջյան
* Աղավնի
* Աշոտ Գրաշի
* Վահագն Դավթյան
* Գևորգ Էմին
* Էդուարդ Թոփչյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կարապետյան
* Սաղաթել Հարությունյան
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Վազգեն Մնացականյան
* Միքայել Շաթիրյան
* Հովհաննես Շիրազ
* Վարդգես Պետրոսյան
* Համո Սահյան
* Սարմեն
* Գեղամ Սարյան
* Արշալույս Սարոյան
* Հմայակ Սիրաս
* Պարույր Սևակ

## ՀԳՄ նորընտիր վարչության պլենումը

1971-ի հունիսի 4-ին տեղի ունեցավ ՀԳՄ նորընտիր վարչության պլենումը։ ՀԳՄ վարչության առաջին քարտուղար ընտրվեց Էդուարդ Թոփչյանը, երկրորդ քարտուղար՝ Հրաչյա Հովհաննիսյանը, քարտուղարներ՝ Ստեփան Ալաջաջյան, Լևոն Կարագյոզյան։

ՀԳՄ վարչության պլենումին մասնակցում էին ՀԿԿ Կենտկոմի քարտուղար Ռոբերտ Խաչատրյանը, ԽՍՀՄ գրողների միության վարչության քարտուղար Ալեքսեյ Սուրկովը, ԽՄԿԿ Կենտկոմի կուլտուրայի բաժնի հրահանգիչ Ս. Վ. Պոտյոմկինը։

## ՀԳՄ վարչության նախագահության կազմը

* Ստեփան Ալաջաջյան
* Զարզանդ Դարյան
* Հրանտ Թամրազյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Լևոն Կարագյոզյան
* Ստեփան Կուրտիկյան
* Սաղաթել Հարությունյան
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Վազգեն Մնացականյան
* Վարդգես Պետրոսյան
* Էդվարդ Ջրբաշյան
* Համո Սահյան
* Գեղամ Սարյան
* Արշալույս Սարոյան
* Պարույր Սևակ
* Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան

## ՀԳՄ վերաստուգիչ հանձնաժողովի նիստը

Տեղի ունեցավ ՀԳՄ վերաստուգիչ հանձնաժողովի նիստը։ Հանձնաժողովի նախագահ ընտրվեց Բագրատ Ուլուբաբյանը, տեղակալ՝ Լևոն Միրիջանյանը։

## Աղբյուրներ
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, «Սովետական գրող», 1986, էջ 585-587։

Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության համագումարներ
Բելառուսի վարչական բաժանում

Բելառուսի Հանրապետության վարչական բաժանման համակարգի մեջ մտնում են՝

* Մինսկ մայրաքաղաքը,
* 6 մարզ,
* 118 շրջան,
* 12 մարզային ենթարկման քաղաք (որոնցից 5 մարզկենտրոններ են, իսկ 10 շրջկենտրոն),
* 98 շրջանային ենթարկման քաղաք (որոնցից 84 շրջկենտրոններ են),
* 95 քաղաքատիպ ավան (որոնցից 22 շրջկենտրոններ են),
* 1465 գյուղխորհուրդ,
* 25 քաղաքային շրջան 7 քաղաքներում։

## Մարզերը և մայրաքաղաքը

## Քարտեզ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բելառուսի բնակչության քանակը

Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Բրեստի մարզ

**Բրեստի մարզը** () մարզ է Բելառուսի Հանրապետության հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը 1,401 մլն մարդ է (2009)։ Վարչական կենտրոնը Բրեստ քաղաքը։

## Աշխարհագրություն
Բրեստի մարզը գտնվում է Բելառուսի հարավ-արևմուտքում, սահմանակից է Լեհաստանին և Ուկրաինային։ Տարածքը 32,8 կմ² է։ Բրեստի մարզը տարածվում է Արևելաեվրոպական հարթավայրի արևմտյան մասում, ճահճակալած Պոլիսեյի մի մասն է։ Հյուսիս-արևմուտքում Մերձբուգյան, իսկ հյուսիս-արևելքում Բարանովիչի հարթավայրերն են։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -4,5-5,5&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ 18,5&nbsp;°C։ Տեղումների տարեկան միջին քանակը 550-650 մմ է։ Հիմնականում թույլ պոդզոլացված ավազային, տորֆային և տորֆաճահճային, հումուսակարբոնատային, ճմապոդզոլային հողեր են։ Անտառները գրավում են Բրեստի մարզի տարածքի 35%-ը։ Օգտակար հանածոներից են տորֆը, երկաթը, կավիճը։ Բրեստի մարզի հյուսիս-արևմուտքում է գտնվում «Բելովեժյան թավուտ» արգելավայրը։

## Տես նաև
* Բելառուսի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրեստի մարզ
Կատեգորիա:Բելառուսի մարզեր
Բարձրություն ծովի մակարդակից

**Բարձրություն ծովի մակարդակից (ԲԾՄ),** կոորդինատ եռաչափ տարածությունում (մյուս երկուսը՝ լայնություն և երկայնություն), որը ցույց է տալիս, թե որ մակարդակի վրա է գտնվում հարաբերաբար ծովին որևէ օբյեկտը։

Բարձրությունը ծովի մակարդակից կարող է մոտավորապես որոշվել որպես հեռավորություն օբյեկտից մինչև ծովի մակերևույթի միջին մակարդակը, որը չի խախտվում ալեկոծություններից և մակընթացություններից, կամ (եթե օբյեկտը գտնվում է ցամաքում) մինչև գեոիդի մակերևույթը։ Կետի բարձրությունը, որը գտնվում է ծովի մակարդակից բարձր, համարվում է դրական, իսկ ցածրը՝ բացասական։

## ԱՊՀ երկրներում օբյեկտների բարձրության որոշումը ծովի մակարդակից
ԱՊՀ երկրներում երկրի մակերևույթի կետերի բարձրությունները ծովի մակարդակից հաշվում են Բալթիկ ծովի միջերկրածովյան մակարդակից, որ գրանցված է Կրոնշտադտի խորաչափի ցուցանիշով։

## Օրինակներ
* Աշխարհի ամենաբարձր կետը ցամաքում Հիմալայներում գտնվող Ջոմոլունգմա լեռն է՝ ծովի մակարդակից 8848 մ բարձր։
* Աշխարհի ամենացածր կետը ցամաքում Մեռյալ ծովի ափամերձ շրջանն է՝ ծովի մակարդակից 417,5 մ ցածր։

## Տես նաև
* Հարաբերական բարձրություն
* Բացարձակ բարձրություն
* Կրոնշտադտի խորաչափ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեոդեզիա
Կատեգորիա:Օվկիանոսագիտություն
Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Հայաստանի գրողների միության չորրորդ համագումար

**Հայաստանի գրողների միության չորրորդ համագումարը** տեղի է ունեցել 1959-ի հունվարի 6-8-ը, Երևանում։

## ՀԳՄ վարչության կազմը՝ ընտրված չորրորդ համագումարում

* Վահրամ Ալազան
* Ստեփան Ալաջաջյան
* Սուրեն Աղաբաբյան
* Աղավնի
* Վախթանգ Անանյան
* Արազի
* Արաքս
* Մկրտիչ Արմեն
* Գրիգոր Բալասանյան
* Գուրգեն Բորյան
* Վահան Գրիգորյան
* Խաչիկ Դաշտենց
* Աքպեր Երևանլի
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Գևորգ Էմին
* Հրանտ Թամրազյան
* Քրիստափոր Թափալցյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Ստեփան Կուրտիկյան
* Ջնդի Հաջիե
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Գուրգեն Հովնան
* Գուրգեն Մահարի
* Մարո Մարգարյան
* Հարություն Մկրտչյան
* Վազգեն Մնացականյան
* Նոր-Այր
* Վաղարշակ Նորենց
* Հովհաննես Շիրազ
* Հռիփսիմե Պողոսյան
* Անահիտ Սահինյան
* Համո Սահյան
* Սարմեն
* Գեղամ Սարյան
* Պարույր Սևակ
* Գարեգին Սևունց
* Հմայակ Սիրաս
* Սուրեն Վահունի
* Սողոմոն Տարոնցի
* Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան
* Հրաչյա Քոչար
* Միխայիլ Օվչիննիկով

## ՀԳՄ վերաստուգիչ հանձնաժողովի կազմը՝ ընտրված չորրորդ համագումարում

* Սուրեն Այվազյան
* Ալեքսանդր Արաքսմանյան
* Գարեգին Բես
* Աշոտ Գրաշի
* Հրաչյա Գրիգորյան
* Արշավիր Դարբնի
* Սաղաթել Հարությունյան
* Գառնիկ Ղազարյան
* Անդրանիկ Ղուկասյան
* Սերգո Պայազատ
* Արշալույս Սարոյան

## ԽՍՀՄ գրողների 3-րդ համագումարի պատգամավորներ՝ ընտրված չորրորդ համագումարում

* Արազի
* Մկրտիչ Արմեն
* Գուրգեն Բորյան
* Աքպեր Երևանլի
* Նաիրի Զարյան
* Ստեփան Զորյան
* Գևորգ Էմին
* Քրիստափոր Թափալցյան
* Էդուարդ Թոփչյան
* Սերո Խանզադյան
* Սիլվա Կապուտիկյան
* Արտաշես Կարինյան
* Ջնդի Հաջիե
* Հրաչյա Հովհաննիսյան
* Գուրգեն Մահարի
* Հովհաննես Շիրազ
* Անահիտ Սահինյան
* Համո Սահյան
* Սարմեն
* Գեղամ Սարյան
* Գարեգին Սևունց
* Հմայակ Սիրաս
* Հրաչյա Քոչար
* Միխայիլ Օվչիննիկով

## Նորընտիր վարչության նիստը

Տեղի ունեցավ ՀԳՄ նորընտիր վարչության առաջին նիստը։ ՀԳՄ վարչության պատասխանատու քարտուղար ընտրվեց Էդուարդ Թոփչյանը։ Քարտուղարներ ընտրվեցին Գարեգին Սևունցը և Հրաչյա Հովհաննիսյանը։ Ընտրվեց նաև ՀԳՄ վարչության նախագահություն ինը հոգուց. Նաիրի Զարյան, Ստեփան Զորյան, Քրիստափոր Թափալցյան, Էդուարդ Թոփչյան, Սերո Խանզադյան, Սիլվա Կապուտիկյան, Հրաչյա Հովհաննիսյան, Գեղամ Սարյան, Գարեգին Սևունց։

## Վերաստուգիչ հանձնաժողովի նիստը

Տեղի ունեցավ նորընտիր վերաստուգիչ հանձնաժողովի նիստը։ Վերաստուգիչ հանձնաժողովի նախագահ ընտրվեց Գարեգին Բեսը։

## Աղբյուրներ
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, «Սովետական գրող», 1986, էջ 583-584։

Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության համագումարներ
Գոմելի մարզ

**Գոմելի մարզը** () մարզ է Բելառուսի Հանրապետության հարավարևելյան մասում։ Բնակչությունը 1 464 500 մարդ է (2009)։ Վարչական կենտրոնը Գոմել քաղաքը։ Կազմված է եղել 1938 թվականի հունվարի 15-ին։

## Տես նաև
* Բելառուսի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գոմելի մարզ
Կատեգորիա:Բելառուսի մարզեր
Վիտեբսկի մարզ

**Վիտեբսկի մարզը** (), մարզ Բելառուսի Հանրապետության հյուսիսային մասում։ Բնակչությունը 1 193 587 մարդ է (2016), այդ թվում քաղաքային՝ 916 691 բնակիչ (76,8 %), գյուղական՝ 276 896 բնակիչ (23,2 %)։ Վարչական կենտրոնը Վիտեբսկ քաղաքն է։

## Տես նաև
* Բելառուսի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիտեբսկի մարզ
Կատեգորիա:Բելառուսի մարզեր
ISO 3166-2:BY

**ISO 3166-2։BY**-ը Ստանդարտիզացման միջազգային կազմակերպության ստանդարտ է, որը որոշում է աշխարհագրական կոդեր (աշխհակոդերը)։ ISO 3166-2։BY կոդը ISO 3166-2 ստանդարտի ենթաբազմությունն է, որը վերաբերվում է Բելառուսի Հանրապետությանը։

Ստանդարտը ներառում է 6 մարզ։ Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկի նշումը մտնում է Մինսկի մարզի նշումի մեջ։

Ամեն կոդը կազմված է երկում ասերից՝ ISO 3166-1 կոդի Բելառուսի Հանրապետության **(BY)** համար և երկտառանի ենթակոդից, որոնք գրված են գծիկով։

## Կոդեր

## Թողարկումներ

* ISO 3166-2։ 2000-06-21 http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_i-1_en.pdf - լեզվային կոդի տարրերի գրման սխալների ուղղում

## Տես նաև
* ISO 3166-2
* ISO 3166-1
* Բելառուսի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Բելառուսի վարչական բաժանում
2:BY
Գրոդնոյի մարզ

**Գրոդնոյի մարզ** (), մարզ է Բելառուսի Հանրապետության արևմտյան մասում։ Բնակչությունը 1 072 000 մարդ է (2009)։ Վարչական կենտրոնը Գրոդնո քաղաքը։

## Տես նաև
* Բելառուսի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրոդնոյի մարզ
Կատեգորիա:Բելառուսի մարզեր
Վահրամ Թորգոմյան

**Վահրամ Հարությունի Թորգոմյան** (), հայ բժիշկ, պատմաբան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Փարիզում։ 1884 թվականին ավարտել է Փարիզի համալսարանը, վերադարձել ծննդավայր և իր բժշկական գործունեությանը զուգընթաց մասնակցել հասարակական, մշակութային կյանքին։ Եղել է Կ. Պոլսի Կայսերական բժշկական ընկերության փոխնախագահ (1884), Հիգիենային բարձրագույն խորհրդի անդամ։ 1923 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ուսումնասիրել Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության և Փարիզի Ազգային գրադարանների հայ բժշկության պատմությանը վերաբերող ձեռագրերը, գրել աշխատություններ, XVIII-XIX դդ. հայ բժիշկների կենսագրականներ։ Հրատարակել է Երեմիա Չելեպիի «Պատմութիւն Ստամբուլայ» (հ. 1-3) երկը։ Եղել է Ռումինիայի բժշկապատմաբանների ընկերության պատվավոր անդամ, արժանացել ֆրանսիայի կառավարության «Officier d'Académie» կոչման։

## Ստեղծագործական ուղի
1880-ականների վերջերից հրատարակել է գրքույկներ, գերազանցապես դպրոցական բժշկության հետ կապված հարցերի մասին։ Մամուլում հանդես է եկել բանասիրական հոդվածներով։ Մոտ երեք հատորանոց ընդարձակ և հմտալից ծանոթագրություններով հրատարակել է Երեմիա Չելեպիի «Պատմություն Ստամբոլա» չափածո երկը, որի Ա հատորը (տեքստը և ծանոթագրություններ), լույս է տեսել Վիեննայում 1913 թվականին, իսկ Բ և Գ հատորները Մեծ եղեռնից հետո՝ դարձյալ Վիեննայում։ Դեռևս 90-ականներից պարբերական մամուլում, հատկապես Վիեննայի «Հանդես ամսօրյայում» լույս է ընծայել բազմաթիվ հետազոտություններ հայ բժշկության առանձին հարցերի և հայ հին բժիշկների մասին։ Թուրքիայում քեմալական շարժման հաղթանակից հետո մեկնել է Փարիզ, շարունակել բանասիրական բեղմնավոր աշխատանքը։ Ուսումնասիրել է Վենետիկի Մխիթարյանների հարուստ մատենադարանը, Փարիզի Ազգային մատենադարանի բժշկական ձեռագրերը և «Բազմավեպում» հրատարակել մի ընդարձակ հոդվածաշար։ Իր երկարամյա բանասիրական գործունեության ընթացքում տպագրել է շուրջ հարյուր աշխատություն, որոնք փաստական հարուստ նյութ են պարունակում հասարակական մտքի պատմության վերաբերող։ Կ. Պոլսում եղել է Կայսերական բժշկական ընկերության փոխնախագահ (1884):

## Երկեր
* Դիեցումն։ Կ. Պոլիս։ տպ. Գ. Պաղտատլեան, 1888։ 110 էջ։
* Բժիշկ տօքթ. Սերվիչէն էֆենտի։ Վիեննա։ տպ. Մխիթարեան, 1893։ 26էջ։
* Արդի հնդկահայ բժիշկներ, մաս I, Վնե., 1896: 
* Դպրոցական առողջապահութիւն, Վենետիկ, 1909։ 
* Ստեփանոս բժիշկ Շէհրիմանեան։ Վիեննա։ տպ. Մխիթարեան, 1911։ 303-308 էջ։
* Յիսնամեակ բժշկութեան տօքթ. Հ. Պ. Մատթէոսեանի 1863-1913։
* Տեղեկագիր հայ բժշկական միութեան ։ Տարի Գ։ Բերա։ տպ. Ս. Օհանեան, 1919։ 23 էջ։
* Հարիւրամեակ Րէստէնի բժշկական հրատարակութեան։ Վենետիկ։ տպ. Ս. Ղազար, 1922։ 52 էջ։
* Հայ բժշկական արձանագրութիւնք, Վենետիկ, 1931։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Ռաֆայել Ավագյան

**Ռաֆայել Արսենի Ավագյան** (), հայ թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1970):

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բաքվում։ Որպես փականագործ, խառատ, տեխնիկական վերահսկողության բաժնի վարիչ աշխատել է Բաքվի Ծմիդտի անվան գործարանում։ 1951 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը, ապա որպես ուսուցիչ ուսմասվար և դպրոցի տնօրեն աշխատել է Ադրբեջանական ԽՍՀ տարբեր շրջաններում, 1955-1958 թվականներին՝ Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի խմբագրությունում։ 1958-1961 թվականներին ուսուցչություն է արել Դսեղում և Աշտարակում։ 1961-1971 թվականներին աշխատել է Երևանի ռադիոկոմիտեում, «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, «Երեկոյան Երևան» թերթի խմբագրությունում, Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահությունում։

Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Հինավուրց քաղաքի երիտասարդությունը» գիրքը (Երևան, 1968)։ Կազմել է «Բարեկամների աչքերով» (ռուս գրողները Հայաստանի մասին) ժողովածուն։

## Ռ. Ավագյանի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)

* Ս. Մ. Սարգսյան, Այրվող անտառ, Երևան, «Հայաստան», 1965, 251 էջ։
* Էռնեստ Հեմինգուեյ, Տոն, որ միշտ քեզ հետ է, Երևան, «Հայաստան», 1966, 189 էջ։
* Վասիլի Գրոսման, Բարին ընդ ձեզ (տպագրություններ Հայաստանից), Երևան, «Հայաստան», 1966, 112 էջ։
* Չեխոսլովական պատմվածքներ (ժողովածուի մի մասը թարգմանել է Ռ. Ավագյանը), Երևան, «Հայաստան», 1966, 372 էջ։
* Լեոնիդ Վոլինսկի, Անդրկովկասի գույները, Երևան, «Հայաստան», 1968, 178 էջ։
* Լեոնիդ Հուրունց, Հայրեր (վիպակ), Երևան, «Հայաստան», 1970, 311 էջ։
* Վիկտոր Գոլյավկին, Վիպակներ և պատմվածքներ, Երևան, «Հայաստան», 1971, 292 էջ։
* Մարչելլո Վենտուրի, Մի գերմանացու արձակուրդը (վիպակ), Երևան, «Հայաստան», 1973, 51 էջ։
* Թեոդոր Դրայզեր, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, հատոր 10, («Պատվար»), Երևան, «Հայաստան», 1973, 187 էջ։
* Ալեքսեյ Դորոխով, Հարկավոր է հիշել, Երևան, «Հայաստան», 1973, 187 էջ։
* Մարիետա Շահինյան, Չորս դաս Լենինից, Երևան, «Հայաստան», 1975, 352 էջ։
* Նիկոլայ Տիխինով, Կավ և Կրակ։ Բանաստեղծություններ, պոեմներ, վիպակներ (մի մասը թարգմանել է Ռ. Ավագյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1976, 251 էջ։
* Յոթ գարունների երկրում։ Ռուս գրողները Հայաստանի մասին, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 534 էջ։
* Յոթ գարունների երկրում (պատմվածքներ, ակնարկներ, ուղեգրությունների ժողովածու), գիրք 2, Երևան, «Սովետական գրող», 1981, 654 էջ։
* Յոթ գարունների երկրում։ Ռուս գրողների գեղարվեստական արձակը Հայաստանի և հայ ժողովրդի մասին, ժողովածու 3 գրքով, գիրք 3-րդ, Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 638 էջ։
* Կիմ Բակշի, Ճակատագիր և քար (էսսեներ, մի մասը թարգմանել է Ռ. Ավագյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 400 էջ։
* Յոթ գարունների երկրում, գիրք 4-րդ, Երևան, «Սովետական գրող», 1986, 520 էջ։

### Մամուլ
* Լև Սլավին, Զգացմունքների ապստամբությունը։ «Գրական թերթ», 1969, № 5:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Վիտեբսկ

**Վիտեբսկ** (), քաղաք Բելառուսի Հանրապետության հյուսիս-արևելքում, Վիտեբսկի մարզի և Վիտեբսկի շրջանի վարչական կենտրոնն է։

Բնակչությունը 348,8 հազար (2010) մարդ է։ Քաղաքի տարածքը 100 կմ² է։

Գտնվում է Վիտեբսկի մարզի արևելյան մասում, Արևմտյան Դվինա գետի վրա։ Խոշոր տրանսպորտային կենտրոն է, Բելառուսի հյուսիսի մշակութային և առևտրական կենտրոն։ Հնությամբ երկրի երրորդ քաղաքն է Պոլոցկից և Տուրովից հետո։ Չորրորդը բնակչության քանակով։

Վիտեբսկը իր անվանումը ստացել է Վիտբա գետից, որի գետաբերանում հիմնադրվել է քաղաքը։

## Տես նաև
* Վիտեբսկի մարզ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:974 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բելառուսի քաղաքներ
*
Մինսկի մարզ

thumb|աջից|Մինսկի մարզը 1940 թվականին
**Մինսկի մարզը** (), մարզ Բելառուսի Հանրապետության կենտրոնական մասում։

Կազմավորվել է 1938 թվականի հունվարի 15-ին Սահմանադրության փոփոխության և լրացման մասին 15.01.1938-ի ԽՍՀՄ օրենքով։ Սահմանակցում է Բելառուսի բոլոր մարզերին, որի պատճատով միակ մարզն է, որը պետական սահման ելք չունի։ 
 
Վարչական կենտրոնը Մինսկ քաղաքն է, որը չի մտնում մարզի կազմի մեջ։

Բնակչությունը՝ 1, 422 000 մարդ (2009)։

## Աշխարհագրություն
### Տարածքը
Առանց Մինսկ քաղաքի տարածքը 39 854 կմ² է։ Մարզը Բելառուսի կենտրոնական մասում է։ Ամենամեծ երկարությունը հյուսիսից հարավ 315 կմ է, արևմուտքից արևելք՝ 240 կմ։ Տարածքը, ներառած նաև Մինսկը, 40 196 կմ² է (Բելառուսի տարածքի 19,4 %-ը)։ Մարզի և ամբողջ երկրի ամենաբարձր կետը Ձերժինսկայա լեռն է (345 մետր՝ ծովի մակարդակից)։

### Ջրային համակարգը
Առավել խոշոր գետերն են Բերեզինան, Նեմանը և Վիլիան։ Մարզում կան մոտ 60 խոշոր լճեր ավելի քան 0,1 կմ² մակերեսով։ Ամենամեծ լիճը Նարոչն է, որի մակերեսը 80 կմ², ամենամեծ խորությունը՝ 24,8 մետր։

### Կլիմա
Մինսկի մարզում կլիման չափավոր-չորային է։ Միջին ջերմաստիճանը հունվարին −6,8&nbsp;°C է, իսկ հուլիսին՝ +17,5&nbsp;°C.

### Բուսականությունը
2018 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Մինսկի մարզի 38,4% ծածկված է անտառներով։ Մարզի չորս շրջանների կեսից ավելին անտառապատ է՝ Բերեզինի շրջան (50,8%), Բորիսովի շրջան (51,5%), Կրուպկի շրջան (50,7%), Ստարոդարոժի շրջան (50,5%)։ Մինսկի մարզում ամենաքիչ անտառները Նեսվիժի շրջանում (11,1%) է։ Քիչ են անտառները նաև Կոպիլի շրջանում (18,1%) և Սլուցկի շրջանում (22,1%)։

## Պատմություն
## Տես նաև
* Բելառուսի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մինսկի մարզ
Շանհայի թանգարան

**Շանհայի թանգարանը** () հին չինական արվեստի թանգարան է և գտնվում է Չինաստանի Շանհայ քաղաքի *Ժողովրդական Հրապարակում*։ Շանհայի թանգարանում ցուցադրվում է հին չինական արվեստի աշխարհում ամենամեծ հավաքածուներից մեկը։ Թանգարանում պահվում են շուրջ հարյուր քսան հազար ցուցանմուշներ։

## Պատմություն
left|250px|Թանգարանի մուտքը
Շանհայի թանգարանը հիմնվել է 1952 թ.։ 1992 թ. Շանհայի քաղաքային կառավարությունը *Ժողովրդական հրապարակում* տեղ է հատկացնում թանգարանի ապագա շենքի համար։ Շենքի կառուցումը տևում է երեք տարի և ավարտվում է 1996 թվականին։ Նոր շենքում թանգարանի բացումը տեղի է ունենում 1996 թ. հոկտեմբերի 12-ին։ 29,5 մետր բարձրությամբ նոր շենքը արդեն ունի 39 200 քառակուսի մետր տարածք Շենքի ճարտարապետությունը՝ կլոր տանիքով և քառակուսի հիմքով, նմանեցված է **Դինգի**՝ *Շանգ* դարաշրջանի բրոնզե սպասքի՝ նախատեսված միս մատուցելու համար։ Այս ձևը արտացոլում է չինական փիլիսոփայության այն տեսակետը, ըստ որի *Կլոր երկինքը ծածկում է քառակուսի երկիրը*։ Հարավային մուտքը հսկում են առյուծների 8 սպիտակ նեֆրիտե քանդակներ։

## Հավաքածուն
thumb|200px|Թանգարանի շենքը ներսից
Թանգարանի 4 հարկերում ներկայացվում են ընդհանուր առմամբ 21 ճյուղերի ստեղծագործություններ, որոնցից են.
* Կալիգրաֆիա և Գեղանկարչություն
* Քանդակ
* Կերամիկա
* Բրոնզե առարկաներ
* Նեֆրիտե առարկաներ
* Կահույք
* Մետաղադրամներ
* Չինաստանի էթնիկ փոքրամասնությունների արվեստ ևն...

## Այլ տեղեկություններ
Թանգարանը բաց է ամեն օր ժ. 9.00-17.00։ Մուտքն ազատ է։ Թանգարանն ամեն օր առավելագույնը ընդունում է 5,000 այցելու։ Թանգարանում գործում է հուշանվերների և գրքերի խանութ։

## Պատկերասրահ

上海博物馆藏明式家具.JPG
Tibetalian's mask.JPG|Տիբեթական դիմակներ
You with zigzag thunder pattern.jpg
Da Ke ding.jpg|Դա կե Դինգ՝ անոթ
JinJar.JPG
Tang_horse.jpg|Ձի (*Թանգ* դինաստիա)
Colored pottery lady.jpg| Կինը **Թանգ** դինաստիայից
Westerner on a camel.jpg| Ուխտի արձանիկ
carved_table_at_shanghai_museum.jpg|Փորագրություններով լաքապատ կահույք
Exhibit Shanghai Museum.JPG
20090822 Shanghai Museum 3452.jpg
20090822 Shanghai Museum 3419.jpg
20090822 Shanghai Museum 3378.jpg
Tang woman (ceramics).jpg|Կինը **Թանգ** դինաստիայից


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շանհայի թանգարանի պաշտոնական կայքը  
* Շանհայի թանգարանի պաշտոնական կայքը 
* http://www.chinamuseums.com 
* Dr. Rodney Chang  (Pygoya), honorary professor of Shanghai University College of Fine Arts, 1st computer art solo show at Shanghai Museum in 1988 
* http://www.chinapicturespub.com/municipality/shanghai-china/shanghai-museum-travel.html 

Կատեգորիա:Չինաստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:1952 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1952 հիմնադրումներ Չինաստանում
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Չինաստանի արվեստ
Սպիտակաշեն (գյուղ, Մարտունու շրջան)

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Սպիտակաշեն**, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Մարտունի շրջկենտրոնից գտնվում է 10 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 40 կմ հեռավորության վրա։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 800,44 հա տարածք, որից 561,95 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 169,0 հա անտառային հողեր։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 3 աղբյուրներ` «Ավոյի», «Խոջավանդ» և «Երեք ջուր»։

## Բնակչություն
2015 թվականին Սպիտակաշեն համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 453 մարդ, կա 108 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ՝ Ամենափրկիչ եկեղեցի (13-րդ դար), գերեզմանոց (13-րդ դար), հաշվառված է 8 հուշարձան։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 57 աշակերտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի բնակավայրեր
Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետությունների ցանկ

thumb|500px|
Տարածքներ, որոնք ինքնահռչակվել են, որպես անկախ պետություններ, վերահսկում են իրենց տարածքը և միևնույն ժամանակ չունեն դիվանագիտական հարաբերություններ ՄԱԿ-ի անդամ երկրների կամ նրանց մի մասի հետ։

### Մասամբ ճանաչված պետություններ
*  — ինքնահռչակվել է 1992 թ.։ 2008 թ-ից ճանաչվել է Ռուսաստանի, Սիրիայի, Վենեսուելայի, Նիկարագուայի և Նաուրուի կողմից։
*  — ինքնահռչակվել է 1991 թ.։ 2008 թ-ից ճանաչվել է Ռուսաստանի, Սիրիայի, Վենեսուելայի, Նիկարագուայի և Նաուրուի կողմից։
*  — հռչակվել է 1983 թ. այն ճանաչվում է միայն Թուրքիայի և Աբխազիայի կողմից։ Փաստացի մտնում է ԵՄ կազմի մեջ։
*  — ընդգրկում է Թայվան կղզու տարածքը, ճանաչվում է 23 երկրների կողմից։
*  — հիմնադրվել է 1949 թ, և ճանաչվում է 110 պետությունների կողմից։ Ներկա պահին փաստացի բաժանված է 2 մասի։
*  Սահարայի Հանրապետություն — ճանաչվում է 49 երկրի կողմից և հանդիսանում է Աֆրիկյան Միության անդամ։

### Չճանաչված պետություններ
*  Սոմալիլենդ — հռչակվել է 1991 թ.։ Փաստացի Սոմալիից բաժանված երկրամաս։

### ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ, որոնք չեն ճանաչվում որոշ պետությունների կողմից
*  Իսրայել — հռչակվել է 1948 թ.։ Չի ճանաչվում 24 մուսուլմանական պետությունների կողմից։
*  Կիպրոս — հռչակվել է 1960 թ.։ Չի ճանաչվում Թուրքիայի կողմից։
*  Հյուսիսային Կորեա — հռչակվել է 1948 թ.։ Չի ճանաչվում Հարավային Կորեայի, Ճապոնիայի, ԱՄՆ-ի, Էստոնիայի և Ֆրանսիայի կողմից։
*  Հարավային Կորեա — հռչակվել է 1948 թ.։ Չի ճանաչվում Հյուսիսային Կորեայի կողմից։
*  Չինաստան - հռչակվել է 1949 թ.։ Չի ճանաչվում ՄԱԿ-ի 13 անդամ երկրների կողմից։
* Պակիստան -  Չի ճանաչվում  Հայաստանի և Իսրայելի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Adrian Florea, "De Facto States: Survival and Disappearance (1945–2011)." International Studies Quarterly, Volume 61, Issue 2, June 2017, Pages 337–351
*
*
* 
*Nationalities Papers. Special Issue on the Emergence and Resilience of Parastates.

Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր
Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Չիլիական պեսո

[thumb|right|Չիլիական պեսո 1875, [արծաթ 900.]]
**Չիլիական պեսոն** (իսպ.՝ *peso chileno*) Չիլիի Հանրապետության տարադրամն է։ Հաստատագրվել է 1817 թվականին, Չիլիում դրամանիշների տասնորդական սիստեմի ընդունման հետևանքով և Չիլիի Հանրապետության առաջին «պեսո» դրամանիշը թողարկվեց մետաղադրամի տեսքով (արծաթ), նույն թվականին, Սանտյագոյի դրամահատարանից, թեև դեռ որոշ ժամանակ շրջանառության մեջ էր մնում նախկին ռեալը (այսպես կոչված «Իսպանական դոլարը»)։ Այդ ժամանակ տասնորդական սիստեմը դեռ չէր արմատավորված և օգտագործվում էր հին համակարգը. 1 պեսոն հավասար էր 8 ռեալին։ Միայն 1835-ին վերջնականապես ուժի մեջ մտավ նոր համակարգը.

* 10 սենտավո = 1 դեսիմո
* 10 դեսիմո = 10 պեսո
* 10 պեսո = 1 կոնդոր

## Մետաղադրամ

* 1 պեսո
* 2 պեսո
* 5 պեսո
* 10 պեսո
* 20 պեսո
* 50 պեսո
* 100 պեսո
* 200 պեսո
* 500 պեսո
* 2000 պեսո
* 10000 պեսո

## Թղթադրամ

[մինի|աջից|300px|[Չիլիի Կենտրոնական բանկի նախագահ Խոսե դե Գրեգորիոն ներկայացնում է նոր (5 000 պեսո) թղթադրամը։]]
Թղթադրամի տեսքով չիլիական պեսոն առաջին անգամ թողարկվեց 1880 - 1881 թթ., 1, 2, 5, 10, 100 պեսո նոմինալներով։

## Արտաքին հղումներ
* Չիլիի Կենտրոնական բանկի կայքը
* Չիլիի մետաղադրամների պատկերներ

## Աղբյուրներ

* Chester L. Krause and Clifford Mishler. Standard Catalog of World Coins. Iola, WI. (19th Century). Page 192 - 194.
* Chester L. Krause and Clifford Mishler. Standard Catalog of World Coins. Iola, WI. (20th Century). Pages 341 - 346.
* Standard Catalog of World Paper Money by Albert Pick, Iola, WI. Sixth Edition, Volume 2. Pages 186 - 197.

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Պեսո
Կատեգորիա:Չիլիական պեսո
Կատեգորիա:Չիլիի մետաղադրամներ
Դավիթ Թրյան

**Դավիթ Կարապետի Թրյան** (Դավիթ Թրյանց, Թուրյան, ), հայ դերասան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է տեղի Մխիթարյանների վարժարանում։ 1858 թվականին մեկնել է Վենետիկ, ուսումը շարունակել Մխիթարյանների Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում, սակայն հիվանդանալով, առանց ուսման շրջանն ավարտելու, վերադարձել է ծննդավայր։

Կարճ ժամանակ հետևել է նկարչության։

Բեմական գործունեությունն սկսել է Կ. Պոլսի «Արևելյան թատրոնում», 1861 թվականին (առաջին դերը՝ Գուստավ, Ռոթայի «Երկու հիսնապետներ» մելոդրամայում)։ 1862-1864 թվականների թատերաշրջաններում ճանաչվել է որպես էպիզոդային «փոքր դերերի» վարպետ։ 1868-1878 թվականներին խաղացել է Հակոբ Վարդովյանի «Օսմանյան թատրոն»-ում, 1872-1873 թվականներին թատերաշրջանում՝ Պետրոս Մաղաքյանի թատերախմբում, 1878-1883 թվականներին՝ Սերովբե Պենկլյան ի օպերետային և Թովմաս Ֆասուլաճյանի՝ հյուրախաղերով շրջող խմբերում, 1883 թվականին՝ Թիֆլիսի, 1898 թվականին՝ Բաքվի հայկական թատերախմբերում։ Թրյանցը եղել է խարակտերային և կատակերգական նուրբ կերպարանագծումների դերասան, համարվել դասական կատակերգության, հատկապես Մոլիերի ամենաինքնատիպ մեկնաբանը XIX դարի հայ թատրոնում։

1868 թվականին որպես նկարիչ աշխատել է ճարտարապետ Սարգիս Բալյանի մոտ, նկարազարդել նրա նախագծերով կառուցվող արքայական պալատների ձեղունները։ 1869-1870 թատերաշրջանում մասնակցել է Նոր Նախիջևանում Ֆասուլաճյանի կազմակերպած ներկայացումներին՝ Պետրոս Ադամյանի, Մարի Նվարդի, Խ. Փափազյանի և ուրիշների հետ, 1872 թվականին խաղացել է Պետրոս Մաղաքյանի թատերախմբում, իսկ 1873-1878 թվականներին՝ Վարդովյանի խմբում։ Մեծ հաջողությամբ է հանդես եկել Մոլիերի պիեսներում, ինչպես Արգան («Երևակայական հիվանդ»), Սգանարել («Բռնի ամուսնություն»), Ժորժ Դանտեն, Պարոն Բորսունյակ և այլն։

1882 թվականին մեկնել է Բուլղարիա։ 1883 թվականին եկել է Թիֆլիս, մասնակցել Թիֆլիսի դրամատիկ խմբի ներկայացումներին, ապա Պենկլյանի խմբի հետ շրջել է Զմյուռնիայում, Եգիպտոսում՝ հանդես գալով օպերետային ներկայացումներում։ Այնուհետև երկար տարիներ թափառել է քաղաքից քաղաք։ 1898 թվականին Բաքվում բեմադրել է Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկանները» և «Պաղտասար աղբարը», ապա անցել է Թիֆլիս, որտեղ մահացել է կաթվածից։

## Դերեր
* Արգան՝ Մոլիերի «Երևակայական հիվանդը»
* Ժորժ Դանդեն՝ «Ժորժ Դանդեն»
* Փուրսոնյակ՝ «Պարոն դը Փուրսոնյակ»
* Սկապեն՝ «Սկապենի արարքները»
* Հարպագոն՝ «Ագահ»
* Տարտյուֆ՝ «Տարտյուֆ»
* Դոն Գրեգորիո՝ Գոլդոնիի «Դոն Գրեգորիո»
* Սերոբ՝ Ա. Երիցյանի «Սխալ հաշիվ»
* Աբիսողոմ Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ»
* Պաղտասար՝ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Նինոծմինդա

**Նինոծմինդա** (, մինչ 1991 թվականը՝ **Բոգդանովկա**), քաղաք Վրաստանի հարավում, Խանչալի լճի ափին, Սամցխե-Ջավախք մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1940 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Թբիլիսիից` 91 կմ (Ծալկայի կողմից) և 320 կմ (Ախալցխայի կողմից)։ Քաղաք է 1983 թվականից։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչությունը
Նինոծմինդայի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը հայեր են, ովքեր եկել են շրջակա գյուղերից։ 2014 թվականին Նինոծմինդան ուներ 5144 բնակիչ, որից` 2482 տղամարդ և 2662 կին։

## Տնտեսություն և մշակույթ
Նինոծմինդայում գործում է կարի ֆաբրիկա, յուղապանրագործարան, մեխանիկական գործարան։ Խորհրդային տարիներին այնտեղ կար չորս միջնակարգ դպրոց (որից երեքը հայկական), գիշերօթիկ և երաժշտական դպրոցներ, մշակույթի տուն, կինոթատրոն, երկու գրադարան, հիվանդանոց և այլն։ 1935 թվականից լույս էր տեսնում հայերեն թերթ ("Արշալույս")։

Քաղաքում գործում է նաև 1884 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցին (Սուրբ Սարգիս)։

## Պատմությունը
Նինոծմինդան հիմնադրվել է 1840 թվականին՝ Ռուսական կայսրության Տավրիկյան նահանգից արտաքսված աղանդավորական ռուսների` դուխոբորների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ
Բորժոմ

**Բորժոմի** (), կուրորտային քաղաք Վրաստանի կենտրոնական մասում։ Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնն է։ 

Բնակչությունը՝ ։

## Պատկերասրահ

Borjomi houses.JPG|Փողոց Բորժոմում.
Mirzə Rıza xanın evi - Firuzə.jpg|Միրզա-Ռիզա-խանա տուն
Borjomi 2013.jpg|Քաղաքի տեսքը
Gorskii 04432u.jpg|Բորժոմ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի առողջարաններ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ
Բակուրիան

**Բակուրիանին** () քաղաքատիպ ավան է Վրաստանի կենտրոնական մասում, Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում։

Լեռնակլիմայական առողջարան, Թրիալեթի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերին՝ 1700 մետր ծովի մակարդակից բարձր։ Ամառը չափավոր տաք է (ջերմաստիճանը հուլիսին՝ մոտ 14°С), ձմեռը՝ մեղմ (ջերմաստիճանը հունվարին՝ –6°С)։

Բակուրիանիում բուժվում են ավշային հանգույցների, շնչառական օրգանների ոչ տուբերկուլոզային հիվանդություններով, սակավարյունությամբ տառապող երեխաներ։ Դահուկային սպորտի համամիութենական կայան է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքատիպ ավաններ
Սոֆի Ավագյան

**Սոֆի Հովակիմի Ավագյան** (), հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1976 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Աշտարակի շրջանի Օշական գյուղում։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռոմանո-գերմանական բաժինը։ 1956-1959 թվականներին աշխատել է «Սովետական գրականություն» ամսագրի խմբագրությունում իբրև սրբագրիչ, 1960-1964 թվականներին եղել է նույն ամսագրի արտահաստիքային գրական աշխատող, 1965-1970 թվականներին՝ ամսագրի գեղարվեստական արձակի բաժնի վարիչը, 1971-1974 թվականներին՝ «Գրական թերթի» խմբագրության ինֆորմացիայի բաժնի վարիչը, 1974-1975 թվականներին՝ «Սովետական գրականություն» ամսագրի գեղարվեստական բաժնի վարիչը։ 1975 թվականից եղել է ՀԳՄ գրական կապերի բաժնի վարիչը։

## Թարգմանությունները (ֆրանսերենից և ռուսերենից)

* Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի, Մարդկանց երկիրը (վիպակներ, որոնցից «Փոքրիկ իշխանը» թարգմանել է Ս. Ավագյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 297 էջ։
* Չինգիզ Այթմատով, Երեք վիպակ (ժողովածուի մեջ մտնող «Բարդի իմ, կարմիր գլխաշորով» վիպակը թարգմանել է Ս, Ավագյանը), Երևան, «Հայաստան», 1965, 284 էջ։
* Ծաղկուն ճամփա (մոլդավական պատմվածքների ժողովածու, որի մի մասը թարգմանել է Ս. Ավագյանը), «Հայաստան», 1971, 202 էջ։
* Անրի Թրուայա, Սգավոր ձյունը (վիպակ), «Հայաստան», 1973, 101 էջ։
* Ալեն-Ֆուրնիե, Երկար Մոլնը (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 204 էջ։
* Անրի Թրուայա, Էգլեթիերների ընտանիքը (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 342 էջ։
* Բորիս Վիշինսկի, Ստվերներ և ծարավ, Երևան, «Սովետական գրող», 1981, 184 էջ։
* Չինգիզ Այթմատով, Եվ դարից երկար ձգվում է օրը (վեպ)։ Չալիկ շուն, որ վազում էր ծովի եզրով (վիպակ), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 448 էջ։
* Գի դը Մոպասան, Ձիթենու այգին (նովելներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 240 էջ։
* Անրի Վերնոյ, Մայրիկ (վեպ), Երևան, «Խորհրդային գրող», 1989, 239 էջ։
* Պոլ Գոգեն, Նոա նոա առաջ և հետո. հոդվածներ նամակներ, Երևան, «Սարգիս Խաչենց», 1994, 313 էջ։
* Անրի Մատիս, Հոդվածներ նամակներ զրույցներ, Երևան, «Սարգիս Խաչենց», 1999, 300 էջ։
* Պրոսպեր Մերիմե, Կառլոս IX-ի թագավորության ժամանակագրությունը (վեպ), Երևան, «Սարգիս Խաչենց», 2002, 324 էջ։
* Էլի Ֆոր, Արվեստի պատմություն վերածնվող արվեստ, Երևան, «Սարգիս Խաչենց. Փրինթինֆո», 2008, 330 էջ։
* Ալեն-Ֆուրնիե, Երկար Մոլնը (վեպ), Երևան, «Անտարես», 2013, 224 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Վալե (քաղաք)

**Վալե** (), քաղաք Վրաստանի հարավում, Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի մունիցիպալիտետում, 12 կմ հեռավորության վրա Ախալցխա քաղաքից։ Բնակչությունը՝ ։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը տեղակայված է Փոցխով գետի աջ ափին, ծովի մակարդակից 1000-ից մինչև 1200 մետր բարձրության վրա՝ Փոքր Կովկասի լանջին։

## Պատմություն
Այն դեռ X դարում հայտնի էր որպես գյուղ։ Խորհրդային ժամանակներում այն դարձել էր ածխի լեռնահանքային արդյունաբերության կենտրոնը, որի շնորհիվ 1962 թվականին այն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Քաղաքում կա X դարում կառուցված և XVI դարի վերակառուցված եկեղեցի։ Վալեում կա հունակաթոլիկական մեծ համայնք։

## Բնակչություն
Ըստ 2015 թվականի տվյալների, Վալե քաղաքի բնակչությունը կազմում է 4,940 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ
Չինչին

**Չինչին**, գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում՝ նախկին Շամշադինի շրջանում, Բերդ քաղաքից 2-3 կմ հարավ-արևմուտք։ Հեռավորությունը Երևանից կազմում է 195 կմ, մարզկենտրոն Իջևանից՝ 62 կմ, Հայաստանի պետական սահմանից՝ 10 կմ։

## Պատմություն
Չինչին գյուղն ընկած է Տավուշի լեռնաշղթայի ստորոտում, 1318 մ բարձրություն ունեցող մի սարահարթի վրա։ Առաջին ընտանիքները Տավուշ գյուղից տեղափոխվել և այստեղ բնակություն են հաստատել 1876-1877 թթ.։ Որպես ինքնուրույն բնակավայր ճանաչվել է 1885 թվականին, իսկ մինչ այդ եղել է Տավուշ գյուղի վարչական տարածքում՝ որպես ձմեռանոց։

## Կլիմա
Գյուղը գտնվում է կլիմայական բարեխառն գոտում, ամռանը միջին ջերմաստիճանը + 23 C է, ձմռանը՝ -2 C։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1290 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Չինչինի մշտական բնակչությունը կազմել է 558, առկա բնակչությունը՝ 467 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և բուսաբուծությամբ։

Համայնքն ունի դպրոց, բուժկետ, մանկապարտեզ։

## Տես նաև
* Չինչինի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չինչին (Հայի ուժը)

Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր