Ֆիլիպ Գրումբախ

**Ֆիլիպ Գրումբախ** (), ֆրանսիացի լրագրող և գրող, որը զբաղվել է նաև կինոարտադրությամբ։ Նա աշխատել է *L'Express* ամսագրում քսանչորս տարի՝ 1970-ական թվականներին դառնալով գլխավոր խմբագիրը։ 2024 թվականին՝ նրա մահից շատ տարիներ անց, պարզվեց, որ նա իր ողջ կարիերայի ընթացքում եղել է խորհրդային լրտես։

## Կյանք և գործունեություն
Ֆիլիպ Գրումբախը ծնվել է 1924 թվականի հունիսի 25-ին հրեական ընտանիքում Փարիզի 16-րդ թաղամասում: Նրա հայրը Անրի Գրումբախն էր՝ արբիտրաժի ֆոնդային շուկայի մասնագետ, իսկ մայրը՝ Ժակլին Դալշայմերը։ Նա ավարտել է մայրաքաղաքի Յանսոն-դե-Սալի լիցեյը, այնուհետև Մարսելի Լիցեյ Պարիեն։ Նա 1940 թվականին մոր և քույրերի հետ Ֆրանսիայից փախել է ԱՄՆ՝ հրեաների նկատմամբ նացիստների և ռեժիմի հետապնդումներից, երբ տեղի էր ունենում Հոլոքոստը Ֆրանսիայում:

### Լրագրողի աշխատանք
Գրումբախը 1943 թվականին սկսեց աշխատել «Ամերիկայի ձայն»-ի Նյու Յորքի ռադիոկայանում՝ որպես խոսնակ և խմբագրի օգնական։ Նույն թվականին նա միացավ ԱՄՆ բանակին և կռվեց Ալժիրում ֆրանսիական դիմադրության դեմ։ Ֆրանսիայի ազատագրումից հետո նա աշխատել է տեղեկատվության նախարարությունում՝ 1946 թվականին միանալով *AFP* լրատվական գործակալությանը, իսկ 1948 թվականին՝ *Libération* թերթին։

Նա միացավ *L'Express* պարբերականին, որը հիմնադրել էր լրագրող և «մավերիկ»  քաղաքական գործիչ Ժան-Ժակ Սերվան-Շրայբերը 1954 թվականին՝ երկու տարի անց դառնալով գլխավոր խմբագիր։ Նա լքեց *L'Express*-ը 1963 թվականին և աշխատեց տարբեր հրատարակություններում, ինչպես օրինակ երգիծական *Le Crapouillot*-ում, միաժամանակ հիմնեց նաև քաղաքի «Պարիսկոպ» մշակութային ուղեցույցը:

1971 թվականին Գրումբախը վերադարձավ *L'Express*՝ որպես քաղաքական խմբագիր։ Նրա նշանակումը հաջորդեց ամսագրում ծագած ճգնաժամին, որն առաջացել էր դրա սեփականատիրոջ և խմբագրական թիմի միջև տարաձայնության հետևանքով, արդյունքը եղավ մի շարք բարձրաստիճան անձնակազմի հրաժարականը, ներառյալ քաղաքական խմբագիր Կլոդ Իմբերտը, որը ստանձնեց *Paris-Match*-ի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը։

Հանրային ծառայության տարիներից հետո Գրումբախը վերադարձավ լրագրություն՝ 1984 թվականից աշխատելով պահպանողական Le Figaro թերթում, որտեղ նա նշանակվեց խմբագրի փոխտնօրեն և 1986 թվականին ներկայացրեց դրա Մեդիա էջը։ 1989 թվականին նա դարձել է *Carat-Espace* գովազդային տարածքների գնման խմբի հաղորդակցության տնօրեն, ինչպես նաև աշխատել է որպես խորհրդատու մամուլի և մուլտիմեդիա հաղորդակցության կորպորացիաներում:

### Հանրային ծառայություն
1975 թվականին, երբ նախագահ էր Վալերի Ժիսկար դ'Էստենը, Գրումբախը Ժակ Շիրակի կառավարության նշանակմամբ միացավ պետական ​​հանձնաժողովին, որը վստահված էր «ռադիոյի և հեռուստատեսային հաղորդումների որակի ապահովմանը»։ Այստեղ նա ծառայեց մինչև 1981 թվականը: 1977 թվականին և 1981 թվականին նա եղել է տեսալսողական արդյունաբերության բարձրագույն խորհրդի և հանձնաժողովի անդամ, որը վերահսկում էր «պատասխանելու իրավունքի» կիրառումը։ Նա նաև երկար տարիներ ծառայել է, սկսած 1978 թվականից, որպես ադմինիստրատոր *Institut français de l'éducation* հետազոտական ​​կենտրոնում՝ զբաղվելով ֆրանսերեն լեզվի և մշակույթի տարածմամբ։

### Քաղաքական խորհրդական
Գրումբախը սոցիալիստ քաղաքական գործիչներ Պիեռ Մենդես Ֆրանսի և Ֆրանսուա Միտտերանի մտերիմ էր։ Միևնույն ժամանակ նա մի քանի տարի մտերիմ է եղել պահպանողական նախագահ Վալերի Ժիսկար դ'Էստենի, ինչպես նաև վարչապետ Էդգար Ֆորի հետ։ 1977 թվականին *Le Canard Enchainé* երգիծական ամսագիրը Գրումբախին նկարագրեց որպես ֆրանսիական քաղաքական էլիտայի «ամենալսված խորհրդականներից մեկը»։

## Լրտես
Գրումբախի մահից մի փոքր ավելի քան քսան տարի անց՝ 2024 թվականի փետրվարի 13-ին, *L'Express*-ը հրապարակեց բացառիկ բացահայտում այն ​​մասին, որ իրենց նախկին գլխավոր խմբագիրը Խորհրդային Միության լրտես էր:

Գրումբախը հավաքագրվել է ՊԱԿ-ի կողմից, երբ 22 տարեկան էր՝ 1946 թվականին՝ Սառը պատերազմի սկզբում։ Նա եղել է Բրոկ ծածկանունով անձ, առանց որևէ լրացուցիչ տեղեկությունների՝ 1990-ական թվականներին ԿԳԲ-ի նախկին գործակալ Վասիլի Միտրոխինի արևմտյան հետախուզական գործակալություններին ուղղված զեկույցներում: Համաձայն Միտրոխինի արխիվի, ՊԱԿ-ի հրահանգները Բրոկին չեն առնչվել ֆրանսիական լրատվամիջոցների ներթափանցման հետ և երբեք չեն ազդել *Express*-ի բովանդակության վրա. փոխարենը նրանք կենտրոնացան ֆրանսիական քաղաքական կյանքի բարձր էշելոնների տեղեկատվության վրա: Լրագրող Թիերի Վոլթոնը 2000-ական թվականների սկզբին սկսեց ուսումնասիրել Գրումբախի անցյալը և հոդված էր պատրաստում այն ​​մասին, որ նա հավանաբար լրտես է, ինչին Գրումբախը պատասխանեց՝ սպառնալով հայց ներկայացնել զրպարտության համար, և Վոլթոնը դադարեցրեց որոնումը։

2023 թվականին *L'Express*-ի սոցիալական հարցերի խմբագիր Էթյեն Ժիրարին, որը նախկինում աշխատել էր Գրումբախի օրոք, տեղեկացրեց, որ մի ուսանող 2018 թվականին Քեմբրիջի Չերչիլ քոլեջի Միտրոխինի արխիվը փնտրելիս գտել է ամսագրին հղում, ինչպես նաև մի գործակալ Բրոքի մասին հիշատակումներ, վերջինիս կենսագրական տվյալները համապատասխանում էին Գրումբախին: Ժիրարը ուսումնասիրեց Արխիվի նյութերը և, գտնելով Գրումբախի անունը ռուսերեն գրված, ահազանգեց ֆրանսիական հակալրտեսական ծառայությանը: Հետագա գաղտնի հետաքննությունը հաստատեց Գրումբախի լրտեսական գործունեությունը, և Ժիրարը սկսեց հոդվածը, որը կբացահայտեր իր նախկին գլխավոր խմբագրին՝ որպես խորհրդային լրտես: Հոդվածի հայտնվելուց հետո Նիկոլ Վիսնյակը հայտարարեց, որ իր ամուսինը, Վոլթոնի մոտեցումները թոթափելուց անմիջապես հետո, իրեն հայտնել է, որ ինքը երկարամյա լրտես է եղել ԽՍՀՄ-ի համար:

## Ֆիլմարտադրություն
1981 թվականին Գրումբախը հիմնեց «Հորիզոններ» ընկերությունը և որպես դրա գործադիր տնօրեն սկսեց ֆիլմեր արտադրել, որոնցից ամենաուշագրավներից էր Կլոդ Շաբրոլի «*Les Fantômes du chapelier*» ֆիլմը («Գլխարկագործի ուրվականը»), որտեղ նրա գործընկերն էր հայազգի շանսոնյե Շառլ Ազնավուրը՝ դերձակի դերում:։

## Անձնական կյանք և մահ
Գրումբախը 1980 թվականին ամուսնացավ Նիկոլ Վիսնյակի՝ «*Egoïste*» ամսագրի տնօրենի հետ, ով հետագայում դարձավ Արվեստների և Գրությունների միության անդամ, և նրանք ունեցան մեկ դուստր՝ Ջուդիթին։ Գրումբախն ուներ երեք երեխա երկու նախորդ ամուսնություններից՝ Լորեն, Մարիա և Թոմաս:

Գրումբախը մահացել է 2003 թվականին, 78 տարեկան հասակում, Փարիզում։ Նրա մահից հետո Մշակույթի նախարար Ժան-Ժակ Էյագոնը Գրումբախին նկարագրեց որպես «ֆրանսիական մամուլի ամենավառ և հարգված գործիչներից մեկը»՝ ողջունելով «լրատվության ոլորտում նրա մեծ փորձը» և «հաղորդակցության աշխարհի խորը գիտելիքները»։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*

## Արտաքին հղումներ

 
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Հետախույզներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3