Քնար Սվաճյան

**Քնար Սվաճյան** (), առավել հայտնի որպես **Քնար Հանըմ** (Տիկին Քնար), Թուրքիայում ծագումով հայ թատերական դերասանուհի։ Առաջին երկու հայ կին թատերական դերասաններից մեկն է, որ Օսմանյան կայսրության օրոք հիմնել է իր սեփական թատրոնը։

## Դերասանական կարիերա
Նա բեմում դեբյուտ է կատարել 14 տարեկանում՝ մոր քաջալերանքով։  Նա կատարել է «Վիկտորի» դերը Թեքիրդաղում «Կույրի որդի» () ներկայացման մեջ։ Հետագա տարիներին խաղացել է Ֆասուլյեջյանի անվան թատերական ընկերության հետ։ 18 տարեկանում նա դարձել է թատերական խմբի մշտական անդամ։ Նա թատերական խմբի հետ վեց տարի հյուրախաղերով հանդես է եկել Բալկաններում, ներկայիս Բուլղարիայի և Ռումինիայի տարածքում։  

1901 թվականին վերադարձել է Ստամբուլ և ընդունվել «Մինակյան թատերախումբ»։ արժանացել է թատերական ընկերության առաջատար դերասանուհու կոչմանը։ Նա դարձել է նաև դերասանուհի, որի հետ ձգտել են աշխատել բազմաթիվ այլ՝ Երկրորդ սահմանադրական դարաշրջանի ազատական մթնոլորտում (1908–1919) ստեղծված թատերական ընկերություններ։

1912 թվականին Ստամբուլի Քադըքյոյ շրջանում նա հիմնադրել է «Օսմանյան նոր թատրոնը» ()՝ Մինակյան թատերախմբի մյուս անդամներ Աղավնի Զաբել Բինեմեջյանի և Սրապիոն Հեքիմյանի հետ միասին։ Թատրոնը փակվել է 1915 թվականին՝ Բինեմեջյանի մահից հետո։  

1916 թվականի հունվարի 19-ին նա հանդես է եկել «Չյուրուկ Թեմել » պիեսում, որը մշակված էր Էմիլ Ֆաբրի (1869-1955) ֆրանսիական «Կավե տունը» () պիեսից։ Դա գալա միջոցառում էր, որը նվիրված էր  Օսմանյան կայսրությունում առաջին կայսերական կոնսերվատորիայի՝ Դարուլբեդայիի թատերական բաժնի բացմանը,, որը հիմնադրվել է 1914 թվականին։   Օսմանյան կայսրությունում Դարուլբեդայը հետագայում դարձել է Ստամբուլի քաղաքային թատրոններ հանրապետական ժամանակաշրջանում։ Թատերական պիեսներում Քնարի ուշագրավ դերերից են եղել *Դալիդան*, *Կանտոջուն Քըզը*, *Էքմեքչի Քադընը*, *Ֆանֆան* և *Գյուլնիհալ*ը։  Նա հանդես եկավ ականավոր դերասան և գեղարվեստական ղեկավար Մուհսին Էրթուղրուլի ղեկավարությամբ։ 

1930-ականներին Քնար Սվաճյանը  անսպասելիորեն հեռացել է դերասանական կարիերայից  Շրջանառվող լուրերի համաձայն՝ նրա հեռանալը թատրոնից պայմանավորված է եղել թատրոնում մուսուլման թուրք կանանց թվի աճով, որոնք թուրքերենով խոսել են առանց առոգանության՝ հակառակ ոչ մուսուլմանների։ Այնուամենայնիվ, ինչպես հիշում է Քնարի աշակերտ դերասան Վասֆի Ռըզա Զոբուն (1902–1992), նա զայրացած հեռացել է Ստամբուլի քաղաքային թատրոններից։  Նա կապված է եղել ժամանակաշրջանի նշանավոր թատերական գործիչների հետ, ինչպիսիք են Էլիզա Բինեմեջյանը (1890–1981), Նեյիր Նեյիրը (1902–1943), Աֆիֆե Ժալեն (1902–1941), Մուամեր Կարաջան (1906-1978), Մուհսին Էրթուղրուլը (1892-1979) և Բեդիա Մուվահհիթը (1897-1994)

## Անձնական կյանք
Քնար Սվաճյանը ծնվել է 1876 թվականին Ստամբուլում, այն ժամանակվա Օսմանյան կայսրությունում։ Նա դերասանական արվեստ է մտել վաղ տարիքից՝ շնորհիվ իր մոր՝ Պերճուհի Հանըմի, որը «Ֆասուլյեջյան թատերախմբի»  դերասանուհի է եղել։ 

Բալկաններում վեցամյա թատերական հյուրախաղերի ընթացքում նա ամուսնացել է Արշակ Սվաճյանի հետ, որ նույն թատերական ընկերության դերասան և կատակերգու դերասան էր։ Նրանք որդի են ունեցել՝ Եթվարթ անունով։ Սակայն երիտասարդ տարիքում կորցրել է և՛ ամուսնուն, և՛ որդուն։  

Քնար Սվաճյանը մահացել է 1950 թվականի օգոստոսի 13-ին Քադըքոյում գտնվող իր տանը և թաղվել Ստամբուլի Քադըքյոյի հայկական գերեզմանատանը։

## Ճանաչում
Մուհսին Էրթուղրուլը գովելով նրան անվանել է «այդ դարաշրջանի թուրքական թատրոնի ամենահեղինակավոր դերասանուհին»։

Թուրք բանաստեղծուհի Էջե Այհանն 1959 թվականին հրատարակված իր գրքում «Քնար Հանըմի ծովերը» () բանաստեղծությունը նվիրել է Քնար Հանըմին։ 

Նրան պատկերել են 1979 թվականին նկարահանված *«Աֆիֆե Ջալե»* () ֆիլմում, որպես առաջին մուսուլմանական թուրքական բեմի դերասանուհի։

## Դերեր

* Դալիդա (Մարտա)
* Կանտոկու աղջիկ (Սոմինե)
* Էքմեքչի Լեդի (Կլարիս)
* Սիմոն և Մարի (Մարի)
* Ֆանֆան (Կլոդին)
* Գյուլնիհալ (Գյուլնիհալ)
* Հուշենկ (Մունիե)
* Ալեմդար (Քևրի Կալֆա)
* Չյուրուկ Թեմել (Պերվին)
* Բիր Չիչեք Իկի Բյոչեք (Սերվինազ Հանըմ)
* Կունդակ Թեյլոր (Պեյքեր)
* Յաղմուրդան Դոլույա (Մուզեվեն)
* Կիրլի Չամաշիրլար
* Կաբուս (Սելմա Հանըմ)
* Ֆարե (Իքլալ)
* Հարապ Յուրտ (Քևսեր)
* Կարանլիկ կույու (Բեսիմե)
* Ազարյա (Թշվառ)
* Դորտ – Ջիհար
* Օդալիկ
* Քիսմեթ Դեղիլմիշ
* Բայքուս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայերը Ստամբուլում
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ