open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ուրսուլա Հոլլ

**Ուրսուլա Հոլլ** (; ), գերմանացի ֆուտբոլիստը հանդես է եկել դարպասապահի դիրքում, ավելի ուշ՝ «Բայեր 04» ակումբի դարպասապահների մարզիչ: Հանդես է եկել Գերմանիայի հավաքականում։ Աշխարհի չեմպիոն (2007), Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (2005, 2009), ամառային Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2008)։

## Կարերա
### Ակումբային
2000 թվականից Ուրսուլա Հոլը հերթով հանդես է եկել «Ֆրանկֆուրտում» (տղամարդկանց համանուն ակումբին կից թիմ) և «Ֆրանկֆուրտում» (նախկին «Պրաունհայմ»)։ 2000-2007 թվականներին նվաճել է ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիր (2001/02, 2005/06), Գերմանիայի քառակի չեմպիոն (2000/01, 2001/02, 2002/03, 2006/07) և Գերմանիայի քառակի գավաթակիր (2000/01, 2001/02, 2002/03, 2006/07)տիտղոսները։ 2007 թվականին տեղափոխվել է «բադ Նոյենար» ֆուտբոլային ակումբ, իսկ 2009 թվականին՝ «Դույսբուրգ 2001»։ Ավարտել է «Էսեն-Շյոնեբեկ» ԺՖԿ-ի խաղացողի պրոֆեսիոնալ կարիերան։

### Ազգային հավաքականում
2007 թվականի մարտի 9-ին իր նորամուտը նշեց հիմնական ազգային հավաքականի կազմում Ֆրանսիայի դեմ խաղում։ Վերջին հանդիպումն անցկացրել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Ավստրալիայի հավաքականի դեմ։ Հավաքականի կազմում դարձել է աշխարհի առաջնություն (2007), Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (2005, 2009), Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2008)։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
**«Ֆրանկֆուրտ»**
* ՈՒԵՖԱ գավաթ` հաղթող (2) 2001/02, 2005/06
* Գերմանիայի առաջնություն. չեմպիոն (4) 2000/01, 2001/02, 2002/03, 2006/07
* Գերմանիայի գավաթ. հաղթող (4) 2000/01, 2001/02, 2002/03, 2006/07

**«Դուիսբուրգ 2001»**
* Գերմանիայի առաջնություն. 2009/10 արծաթե մեդալակիր
* Գերմանիայի գավաթ ․ հաղթող՝ 2009/10

**Ազգային հավաքականում**
* Աշխարհի առաջնություն. հաղթող 2007
* Եվրոպայի առաջնություն. հաղթող (2) 2005, 2009
* Օլիմպիական խաղեր. բրոնզե մեդալակիր 2008

### Անհատական
* Արծաթե դափնու տերև
* «Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիա երկրին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան

## Անձնական կյանք
2010 թվականի հունիսի 18-ին Քյոլնում ամուսնացել է իր ընկերուհու՝ Կարինայի հետ։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Գերմանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Գանգկարպունսում

**Գանգկարպունսում**  (་ *gangs dkar spun gsum* -Գանգգար-Պունսում, *kʰàŋ.kár.pỹ́.súm*), Բութանի ամենաբարձր լեռը, ծովի մակարդակից 7570 մ բարձրությամբ և մոտ 2990 մ հարաբերական բարձրությամբ այն աշխարհի ամենաբարձր գագաթն է, որը երբևէ չի նվաճվել։

## Պատմություն
Լեռը առաջին անգամ նկարագրվել է 1922 թվականին, սակայն տեղագրական սխալների պատճառով հնարավոր չի եղել պարզել Չինաստանի կամ Բութանի հետ վիճելի սահմանային լեռան ճշգրիտ պատկանելությունը։ Այն բանից հետո, երբ 1983 թվականին Բութանում թույլատրվեց լեռնագնացությունը, 1985 թվականին և 1986 թվականին չորս փորձ կատարվեց, որոնք հաստատեցին, որ լեռը պատկանում է Բութանին, իսկ 7554 մ բարձրությամբ Կուլա Կանգրին, որը գտնվում է 30 կմ հեռավորության վրա, պատկանում է Տիբեթին: 

1994 թվականին Բութանն արգելեց 6000 մետրից բարձր լեռներ բարձրանալը՝ ելնելով տեղական հավատքի հանդեպ հարգանքից, իսկ 2003 թվականին լեռնագնացությունն ամբողջությամբ արգելվեց։ 1998 թվականին ճապոնական արշավախումբը, որը ցանկանում էր լեռը բարձրանալ չինական կողմից, թույլտվություն չստացավ Չինաստանի իշխանություններից՝ միջազգային բարդություններից խուսափելու համար, սակայն 1999 թվականին նրանք բարձրացան լեռան Հյուսիսային գագաթը (Լյանկանգ Կանգրի, 7535 մ)՝ հայտարարելով, որ Գանգկարպունսումը Չինաստանի սահմանին է և ամբողջությամբ պատկանում է Չինաստանին։ Այս տեսակետը պաշտպանել են Չինաստանի և Ճապոնիայի իշխանությունները։

Գանգկարպունսում սարին կարելի է մոտենալ՝ հետևելով Բումթանգից (Դհուր գյուղ) դեպի Դհուր-Ցաչու տաք աղբյուրները կամ Լունանից դեպի Դհուր-Ցաչու (այնտեղ արշավների համար բազային ճամբար կա, բայց այս երթուղու համար պահանջվում է Բութանի իշխանությունների թույլտվությունը):

## Պատկերասրահ

Image:Gangkhar puensum summit.JPG|Գագաթի հարավ-արևմտյան լանջը՝ աջ կողմում՝ հարավային լեռնաշղթայի պրոֆիլով։
Image:Himalayan peak from Bumthang.jpg|Ջաքարի և Ուրայի միջև ճանապարհից երևացող հարավային լանջը։
Image:082 - Gangkar Puensum - 7,570m (Dochula pass) (4677022812).jpg|Դոչու-Լա-ից երևացող հարավային և հարավ-արևմտյան լանջերը։
File:Gangkhar puensum landscape.JPG|right|thumb|Գանգկարպունսում լեռան տեսարան Գոֆու Լա լեռնանցքից


## Աղբյուրներ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ծանոթագրություններ ''Peakslist'' էջում
* Գանգկարպունսում և Կուլա Կանգրի
* Nirvana Expeditions լեռան լուսանկարներ

Կատեգորիա:Բութանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Նիկոլայ Չիրվինսկի

**Նիկոլայ Պետրովիչ Չերվինսկի (Չիրվինսկի)** (, ), ռուս անասնաբույծ։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Պետերբուրգի երկրագործության ինստիտուտը (1872)։ 1879–94-ին աշխատել է Պետրովյան երկրագործության և անտառային ակադեմիայում (այժմ՝ Մոսկվայի Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիա), 1891-ից՝ անասնաբուծության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1898–1919-ը՝ Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիուտի գյուղատնտեսական ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ 

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են կենդանիների կերակրման (տարբեր հասակի կենդանիների մոտ կերերի մարսելիությունը, օրգանիզմի վրա հանքային սնման ազդեցությունը, ճարպագոյացումը ևն), ոչխարաբուծության (հայրենական կոպտաբուրդ ոչխարների դասակարգումը, կարակուլի ձևառացման պայմանները ևն), կերակրման ու պահվածքի տարբեր պայմաններում խոզերի և ոչխարների աճման ու զարգացման են հարցերին։

## Գրականություն
* Попов И․ С․, Н․ П․ Чирвинский, в кн․։ 
* Чирвинский Н․, Избр․ соч․, т․ 1, М․, 1949․ 

## Մատենագրություն
* Агрономические станции (, 1879)
* Рунная овца, её шерсть; разведение и кормление рунных овец и уход за ними / Соч. А. Керте; Пер. со 2-го нем. изд., знач. изм. и доп. препод. Петр. акад. Н. Чирвинским. — : А. Ф. Девриен, 1881. — [4], IV, 329 с.
* Об образовании жира в животном организме (, 1883)
* Какой скот разводить в наших хозяйствах: местный, иностранный и метисов? (: тип. В. Демакова, 1887)
* Бонитировка овец и бонитировочные ключи. Практическое наставление (, 1893)
* Общая зоотехния. Ч. 1-2. (: типо-лит. В. А. Просина)
* Учебник скотоводства и скотоврачевания. Для низших с.-х. шк. (, 1902)
* Развитие костяка у овец при нормальных условиях, при недостаточном питании и после кастрации самцов в раннем возрасте (Киев, 1909)
* Разводимые в России породы грубошерстных овец (1916)
* Общее животноводство. Полное руководство для средних с.-х. учеб. заведений и краткое для высших. — 5-е изд. (: Гос. техн. изд-во, 1923—1926)
* Избранные сочинения. Т. 1—2. — , 1949—1951.

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ռուս կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Սպագետտիի ծառի խաբեություն

thumb|Ռեպորտաժի տեսարանի վերարտադրություն, որտեղ աղջիկը ծառի ճյուղերից հավաքում է եփած սպագետտի
**Սպագետտիի ծառի խաբեություն**, երեքրոպեանոց կեղծ ռեպորտաժ, որը ցուցադրվել է 1957 թվականին BBC-ի «Պանորամա» լրատվական ծրագրում Ծիծաղի օրվա առթիվ։ Այն պատմել է Շվեյցարիայի հարավում գտնվող մի ընտանիքի մասին, որը հավաքում է սպագետտի «սպագետտի ծառից»։ Ռեպորտաժի եթեր դուրս գալու պահին սպագետտին համեմատաբար այդքան տարածված չի եղել Միացյալ Թագավորությունում, դրանից հետո մի քանի հեռուստադիտողներ դիմել են BBC-ին՝ խորհուրդներ ստանալու համար, թե ինչպես աճեցնել իրենց սեփական սպագետտի ծառերը։ Տասնամյակներ անց CNN-ը հաղորդումն անվանել է ամենամեծ խաբեությունը, որը երբևէ գոհացրել է որևէ հեղինակավոր լրատվական հաստատություն։

## Հեռարձակում
Լրատվական ռեպորտաժը պատրաստվել է որպես Ապրիլի 1-ի կատակ 1957 թվականին և ներկայացրել է մի ընտանիք Շվեյցարիայի հարավային Տիչինո կանտոնում, որը հավաքում է սպագետտիի առատ բերք մեղմ ձմեռվանից հետո։ Ցուցադրվել են ավանդական «Բերքի փառատոնի» կադրեր, ինչպես նաև քննարկում սպագետտիի կատարյալ երկարություն ունեցող տեսակի բուծման անհրաժեշտության մասին։ Որոշ տեսարաններ նկարահանվել են Հարթֆորդշիրի Սենտ Օլբանսի Լոնդոն Ռոուդում գտնվող (այժմ փակված) Pasta Foods գործարանում և Շվեյցարիայի Կաստանյոլա քաղաքի հյուրանոցում։

Պանորամայի օպերատոր Շառլ դե Եգերը հորինել է այս պատմությունը՝ հիշելով, որ Ավստրիայի իր դպրոցի ուսուցիչները ծաղրում էին իր դասընկերներին այնքան հիմար լինելու համար, որ եթե նրանց ասեին, որ սպագետին աճում է ծառերի վրա, նրանք կհավատայինեին դրան։ Պանորամայի խմբագիր Մայքլ Փիքոքը BBC-ին 2014 թվականին պատմել է, թե ինչպես է դե Յեգերին հատկացրել 100 ֆունտ ստեռլինգ բյուջե և ուղարկել տուն։ Ռեպորտաժն ավելի հավատալի է դարձել հարգված հեռուստահաղորդավար Ռիչարդ Դիմբլբիի հնչյունավորման ձայնի շնորհիվ։ Պիկոկն ասել է, որ Դիմբլբին գիտեր, որ իրենք օգտագործում են իր հեղինակությունը, որպեսզի կատակն աշխատի, և որ այդ գաղափարը դուր է գալիս նրան, նա սիրով կատարել է այդ աշխատանքը։

Այդ ժամանակ Մեծ Բրիտանիայի 15.8 միլիոն տնային տնտեսություններից 7 միլիոնը (մոտ 44%) ունեին հեռուստացույցներ։ Մակարոնեղենը չի եղել ամենօրյա սնունդ 1950-ական թվականներին, և այն հիմնականում հայտնի է եղել պահածոյացված սպագետտիի տեսքով լոլիկի սոուսի մեջ և շատերի կողմից համարվում էր էկզոտիկ համեղ կերակուր։ Մոտավորապես ութ միլիոն մարդ դիտել է հաղորդումը 1957 թվականի ապրիլի 1-ին, և հարյուրավոր մարդիկ հաջորդ օրը զանգահարել են՝ հարցնելու պատմության իսկությունը կամ ավելի շատ տեղեկություն ստանալու սպագետտիի մշակության և սեփական սպագետտիի ծառերի աճեցման մասին։ BBC-ն նրանց պատասխանել է «տեղադրեք սպագետտիի ընձյուղը լոլիկի սոուսի պահածոյի մեջ և հուսացեք լավագույն արդյունքի համար»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BBC
Կատեգորիա:Ապրիլի իրադարձություններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսություն
Կատեգորիա:Հորինված իրականություն
Կատեգորիա:Հումոր
Կատեգորիա:Մակարոնեղեն
Դորիս Ֆիչեն

**Դորիս Ֆիչեն** (; ), գերմանացի ֆուտբոլիստուհի, որը հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում։ Խաղացել է Գերմանիայի հավաքականում։ Եվրոպայի քառակի չեմպիոն (1989, 1991, 1997, 2001), ամառային oլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2000)։

Մահացել է 2025 թվականի մարտի 15-ին՝ երկարատև և ծանր հիվանդությունից հետո։

## Կարիերա
### Ակումբային
Դորիս Ֆիչենը Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել ինը տարեկանում՝ «Գեզեդորֆի» երիտասարդական թիմի կազմում։ 1982 թվականին տեղափոխվել է «Վեստերհոլց»։ 1988 թվականին պայմանագիր է կնքել իր առաջին պրոֆեսիոնալ ակումբի՝ «Վոլֆսբուրգի» հետ։ Մինչև 2001 թվականը հանդես է եկել Գերմանիայի առաջնությունում։ Հանդես է եկել նաև «Զիգեն» և «Ֆրանկֆուրտ» (նախկին «Պրաունհայմ») ակումբներում։ Հայրենի առաջնությունում ելույթների ընթացքում դարձել է Գերմանիայի եռակի չեմպիոն (1993/94, 1995/96, 1998/99) և Գերմանիայի եռակի գավաթակիր (1992/93, 1998/99, 1999/00)։ 2001 թվականին պայմանագիր է կնքել ԱՄՆ-ի «Ֆիլադելֆիա Չարջ» ակումբի հետ։ Չնայած դաստակի վնասվածքին, որի պատճառով ֆուտբոլիստուհին ստիպված է եղել ավարտել պրոֆեսիոնալ կարիերան, Ֆիչենը ճանաչվել է առաջնության լավագույն պաշտպան 2000/2001 մրցաշրջանում։

### Ազգային հավաքականում
1986 թվականի հոկտեմբերի 4-ին իր նորամուտը նշեց հիմնական հավաքականի կազմում Դանիայի դեմ խաղում։ Առաջին գոլը խփել է իր համար նույն նորամուտի խաղում։ Հավաքականի կազմում դարձել է Եվրոպայի քառակի չեմպիոն (1989, 1991, 1997, 2001) և Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2000)։ Եվրոպայի 1989 թվականի առաջնության արդյունքներով ճանաչվել է մրցաշարի լավագույն խաղացող։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
* Գերմանիայի առաջնություն չեմպիոն (3) 1993/94, 1995/96, 1998/99
* Գերմանիայի գավաթ հաղթող՝ (3) 1992/93, 1998/99, 1999/00

### Ազգային հավաքականում
* Եվրոպայի առաջնություն հաղթող (4) 1989, 1991, 1997, 2001
* Օլիմպիական խաղեր, բրոնզե մեդալակիր 2000

### Անհատական
* Արծաթե դափնու տերև
* Եվրոպայի առաջնության լավագույն խաղացող 1989

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография на сайте УЕФА
* Профиль на сайте Deutsche National Bibliothek
Մելվին Մալար

**Մելվին Մարի Էրիկա Մալար** (; ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբի և Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի հարձակվող:

## Ակումբային կարիերա
Մալարը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ հայրենի Ռեյունյոն կղզու «Սեն Դենի» ակումբում: Նա «Լիոնին» միացել է 2014 թվականին՝ իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքելով 2017 թվականի հուլիսին:

2019/2020 մրցաշրջանում նա վարձավճարով տեղափոխվել է «Ֆլերի 91» ակումբ՝ խաղաժամանակ ստանալու համար, բայց դա չխանգարեց նրան միանալ «Լիոնին» Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում հանդիպել է՝ որպես պահեստային խաղացող մասնակցելով հաղթական խաղին։

2020 թվականի հունվարին ՈՒԵՖԱ-ն նրան անվանել է Եվրոպայի 10 ամենահեռանկարային երիտասարդ ֆուտբոլիստներից մեկը։

2023 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Մալարը վարձավճարով միացել է անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբին մինչև 2023/2024 մրցաշրջանի ավարտը։ 2024 թվականի հուլիսի 12-ին նա պայմանագիր է կնքել ակումբի հետ՝ մշտական հիմունքներով միանալով թիմին։

## Կարիերան ազգային հավաքականում
Հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում: 2019 թվականի Եվրոպայի (մինչև 19 տարեկանների) առաջնության հաղթող:

2020 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Մալարը իր նորամուտը նշել է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում 2022 թվականի Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլի Սերբիայի հավաքականի դեմ հաղթական խաղում (2:0)։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
**«Օլիմպիկ Լիոն»**
* Ֆրանսիայի չեմպիոն (3)` 2018/19, 2021/22, 2022/23
* Ֆրանսիայի գավաթակիր (2)` 2018/19, 2022/23
* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող(4)` 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22
* Ֆրանսիայի սուպերգավաթակիր (2)` 2022, 2023

**«Մանչեսթեր Յունայթեդ»**
* Անգլիայի գավաթակիր՝ 2023/24

### Միջազգային
* Եվրոպայի չեմպիոն (մինչև 19)` 2019

## Վիճակագրություն
### Ակումբային

### Միջազգային

### Գոլերը հավաքականում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Հայաստան ասելիս

**«Հայաստան ասելիս»**, Համո Սահյանի բանաստեղծություններից։

## Բանաստեղծության մասին
Գյուղին, մանկությանը և բնությանը նվիրված բանաստեղծություններում Սահյանը միաժամանակ տալիս է նաև Հայաստանի ընդհանրական պատկերը: «Հայաստան ասելիս» բանաստեղծությունը ավելի դրամատիկ հնչերանգով ու անվստահ ձևակերպումներով փորձում է բացահայտել նույն «Հայաստան» բառի հարուցած զգացմունքային-հոգեբանական զուգորդումները, հերոսի ներաշխարհի ազդակները: Հանրահայտ այս բանաստեղծությունը գրված է Սահյանի բանարվեստին բնորոշ կրկնություններով, կից տողերում առկա հակադրություններով: Բանաստեղծության վերջնամասում հայի հավերժության գաղափարի հաստատումը տրված է «ո՞ւմ շուննէ» դարձվածքի եթե ոչ եզակի, գոնե խիստ անսովոր կիրառությամբ: Սահյանն առհասարակ ժողովրդական դարձվածաբանության վարպետ ներմուծող է, բայց այս կիրառությունը բացառիկ գեղեցիկ է հակառակ բուն ասույթի ինչ-որ չափով առօրեական բնույթին և որոշակի գռեհկաբան երանգին: Այս անսպասելի հանգուցալուծմամբ բանաստեղծությունը գեղարվեստական պատասխան է տալիս երիցս կրկնվող և զարմանք հարուցող «Չգիտեմ ինչու է այդպես» հռետորական հարց-տողին:
Իմ ճանաչած բանաստեղծներից և ոչ մեկը այնքան միաձույլ չէր հայրենի հողի հետ, որքան Համոն։ Նա ականջ է դնում հողին նույնքան ուշադիր, որքան զրուցակցին, նրան նայում է կենտրոնցած, ուժգնորեն, սիրող ու իմաստուն աչքերով, ինչպես կնայեր մոր դեմքին, աչքերին ու խոր կնճիռներին։ Հայոց հողը բանաստեղծի մշտական, ամենալավ ու պաշտելի զրուցակիցն է, նրա բարձրագույն սերն ու հարստությունը...

## Սյուժե
Այս բանաստեղծության մեջ Համո Սահյանը նկարագրել է հայրենի բնաշխարհի գեղեցկությունը, անցյալն ու ներկան, ինչպես նաև հայ ժողովրդի տառապանքներն ու ապրումները: Բանաստեղծության մեջ պատկերել է նախնիների ապրած կյանքը, նրանց դժվարություններն ու պայքարը, որոնք միահյուսվել են Հայաստանի անվան հետ: Հայաստան բառը տակնուվրա էր անում բանաստեղծի ներաշխարհը: Ամեն անգամ, երբ հայրենասեր այս գրողը արտաբերում էր Հայաստան անունը, նրա աչքերը լցվում էին, այտերը՝ կարմրում, ծնկները՝ ծալվում: Նրա մտքում Հայաստան ասելիս կարծես հառնում էին հայկական հողն ու ջուրը, մանկության հուշերը, հայրենի բնաշախարհի վառ գույներն ու ձայները: Բանաստեղծության վերջին հատվածում բանաստեղծը ամփոփել է իր ապրումները՝ ընդգծելով, որ Հայաստան ասելիս աշխարհը դառնում էր իր տունը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստան ասելիս։ Ասմունքում է Կարեն Իսրայելյանը
* [Համո Սահյան. Հայաստան ասելիս | [Սոս Ջանիբեկյան]]
Կատեգորիա:Համո Սահյանի բանաստեղծություններ
Զարմանալի պատմվածք

**«Զարմանալի պատմվածք»**, Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից, որը զետեղված է 1983 թվականին հրատարակված Երկերի վեցհատորյակի վեցերորդ հատորում՝ «Յոթերորդ աղբյուր» շարքի մեջ, գրվել է 1973 թվականին։

## Գնահատական
Պատերազմի թեմաներով գրված պատմվածքների մի զգալի մասը գրվել են հենց պատերազմի տարիներին` «իրադարձությունների տաք հետքերով» և, բնականաμար, չեն կարող զերծ լինել այդ ժամանակահատվածի պատմվածքներից շատերին յուրահատուկ պարզունակությունից: Դրանք մեծ մասամբ նկարագրական բնույթի են, առանց խորքային ներթափանցումների ու գեղարվեստական արժեքների: Սակայն, եթե հաշվի առնենք այդ պատմվածքների գրվելու ժամանակաշրջանում գրականությանն առաջադրվող պահանջները, տվյալ ժամանակահատվածի գրականության առջև դրված խնդիրներն ու նպատակները, հասկանալի կդառնա, թե ինչու էին այդ տարիներին դրանք արժևորվում որպես խորհրդային զինվորին, ընդհանրապես խորհրդային մարդուն բնութագրող, նրան ոգեշնչող, հաղթանակի նկատմամբ հավատ ներշնչող ստեղծագործություններ:

## Սյուժե
Պատմվածքի իրադարձությունների կենտրոնում Արմենակն էր: Պատմվածքը սկսվում է հայրենի քաղաքի նկարագրությամբ, որտեղից սկսվել էր նրա կյանքը և այս զարմանալի պատմությունը: Քաղաքն ամեն տարի նորոգվում էր: Ծառերի մեջ էր հեղինակի տունը, որտեղ թողել էր նա իր մանկությունը:  Հիմա այդ տանը ապրում էր իր հին բարեկամ Բիդիրին Խաչոն: Այս զրույցը տեղի էր ունենում Խաչոյի քսան տարեկան տղայի՝ Գառնիկի ներկայությամբ: Քաղաքում կար սովորույթ՝ ըստ որի տղամարդ էին համարում նրան, ով իր կյանքում թեկուզ մի ծառ էր տնկել:  Արմենակը նույնպես տնկում է ծառ՝ թթենի: Անցնում է երկու շաբաթ, և Արմենակի մայրը ասում է, որ տղան գնա Ակունց Հայկի աղջկան ուզելու: Սակայն հարսանիքի հաջորդ առավոտյան նրա մայրը հավաքում էր ճանապարհի  պաշար: Սկսվել էր պատերազմը, և մայրը ցանանում էր, որ Արմենակը նույնպես պետք է մասնակցի պատերազմին: Նրանց խմբում ութ հոգի էին՝ երկու սպա, վեց զինվոր: Ձյունը հասնում էր մինչև նրանց ծնկները: Սակայն նրանց  գործը հաջող էր, մտնում են թշնամու հողը՝ Գերմանիա: Իվան Օվեչկինը, որը միջահասակ մարդ էր, տեղեկացնում է, որ ծանրոց են ուղարկել: Եվ բոլորը՝ կռվի կրակներում խանձված անհամբեր սպասում էին տեսնել, թե ինչ կար ծանրոցի մեջ: Իվան Օվեչկինը գրպանի դանակով խնամքով բացում է Արմենակի մոր ուղարկած ծանրոցը: Կարծես նորահարսի զգեստի կապոց էր բաց անում՝ հանկարծ մի թել չկտրի՞: Մի շիշ թթի օղի կար մոր ուղարկած ծանրոցում, որը իր տնկած ծառի բերքից էր: Ճիշտ է կես ժամից մոտենում էր նոր տարին, սակայն նրանք գտնվում էին թշնամու հողում: Սակայն փախչում է թշնամին և նրանք խմում են նոր տարվա կենացը: Հաղթանակը լինում է նրանցը:Փաթաթվում են միմյանց ու այսպես գիրկ-գրկի, ուս-ուսի դիմավորում նոր տարին:

## Կերպարներ
*Արմենակ 
*Բիդիրին Խաչոն 
*Գառնիկ
*Իվան Օվեչկինը 
*Ակունց Հայկի 
*Չոբան Առաքել 
*Մելիք Օհան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Սերո Խանզադյան, նոր պատմվածքներ](https://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/sovetakangrakE/1978(12).pdf)։ «Սովետական Հայաստան» հանդես, 1978 թվական, թիվ 12, էջ 4-27։

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1973 գրքեր
Միթրա Հեջազիփուր

**Միթրա Հեջազիփուր** ( ), ֆրանսիացի (մինչև 2021 թվականը՝ իրանցի) շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր (2015):

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993թ. փետրվարի 19-ին Իրանի Մաշհադ քաղաքում:

2003 թվականին Հունաստանում կայացած շախմատի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ մինչև 10 տարեկան աղջիկների շրջանում՝ զիջելով չինացի շախմատիստուհի Հոու Յիֆանին։

2012 թվականին հաղթել Է Իրանի շախմատի կանանց առաջնությունում՝ հաղթելով Շաեստե Գադեր Փոուրին։ Նաև երկու անգամ երկրորդն էր (2013, 2014) Իրանի շախմատի կանանց առաջնություններում։

2015 թվականին մասնակցել է Ասիայի շախմատի կանանց անհատական առաջնությանը՝ հաղթելով հնդիկ շախմատիստուհի Մարի Անն Գոմեսին։ Սոչիում ընթացող շախմատի կանանց աշխարհի 2015 թվականի առաջնության առաջին տուրում պարտվել է Պիա Կրամլինգին։ Նույն թվականին ստացել է կանանց գրոսմայստերի կոչում։

Հանդես է եկել Թեհրանում կայացած շախմատի կանանց աշխարհի 2017 թվականի առաջնության բոյկոտի դեմ։ Առաջին տուրում պարտվել է Անաստասիա Բոդնարուկին։

Ներկայացրել է Իրանը շախմատի հինգ օլիմպիադաներում (2008-2016): Ասիայի շախմատի կանանց թիմային առաջնությանը մասնակցել է 5 անգամ (2005, 2009-2016): Թիմային հաշվարկում նվաճել է երեք բրոնզե մեդալ (2005, 2009, 2014): Անհատական հաշվարկով նվաճել է արծաթե (2009) և բրոնզե (2014) մեդալներ։ Ասիական խաղերի շախմատի կանանց թիմային մրցաշարին մասնակցել է 2010 թվականին։ Ասիական խաղերի փակ շախմատի կանանց թիմային մրցաշարին մասնակցել է 2007 թվականին։

2019 թվականի հունվարին նա ժամանել է ֆրանսիական Բրեստ և սկսել հանդես գալ տեղական USA m Brest ակումբում։

2019 թվականի դեկտեմբերին Մոսկվայում կայացած արագ շախմատի և կայծակնային շախմատի աշխարհի առաջնությունում մրցումների է դուրս եկել առանց գլխաշորի: Դրա համար հեռացվել է Իրանի շախմատի ֆեդերացիայից։

2021 թվականի հունիսից ներկայացնում է Ֆրանսիան։

2023 թվականի մարտին ստացել Է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։ Աշխատում է Փարիզի ինժեներական ընկերությունում։

2023 թվականին առաջիններից մեկը ստորագրել է ֆրանսիացի շախմատիստուհիների բաց նամակը սպորտում սեռական ոտնձգությունների և բռնության դեմ։

Ֆրանսիայի 2023 թվականի շախմատի կանանց առաջնության Ալպ Դ'Յուեզ մրցաշարի եզրափակչում հաղթել է Դեյմանտե Դաուլիտեին:

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:Իրանցի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի շախմատիստներ
Մեգան Դելեհենթի

**Մեգան Քեթրին Դելեհենթի** (անգլերեն՝ *Megan Catherine Delehanty.*  ), կանադացի մարզուհի, ակադեմիական թիավարության մրցումների մասնակից։ 

Մասնակցել է 1992 թվականի Բարսելոնայի օլիմպիական խաղերին, ոսկե մեդալ նվաճել ութնյակների մրցապայքարում։ 1991 թվականին այդ նույն մարզաձևում ոսկե մեդալ էր նվաճել թիավարության աշխարհի առաջնությունում։

Մեգան Քեթրին Դելեհենթին 1994 թվականին ընդգրկվել է Կանադայի օլիմպիական փառքի սրահում, 2005 թվականին՝ Ալբերտայի հմալսարանի մարզական փառքի սրահում, 2007 թվականին՝ Ալբերտայի մարզական փառքի սրահում, 2017 թվականին՝ կանադական թիավարության փառքի սրահում։ 

## Միջազգային նվաճումներ

Ակտիվ սպորտին հաժեշտ տալուց հետո Մեգան Դելեհենթին զբաղվել է գիտամանկավարժական աշխատանքով: Մասնագիտացել է գիտության պատմության, կենսատեխնոլոգիայի, միկրոկենսաբանության, փիլիսոփայության բնագավառներում: 2005 թվականին հաջողությամբ պաշտպանել է իր պատրաստած ատենախոսությունը „Empiricism and the Epistemic Status of Imaging Technologies“ թեմայով և ստացել գիտությունների դոկտորի աստիճան: Դասախոսել է Կալգարիի համալսարանում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* Меган Кэтрин Делеэнти — страница на сайте Международный олимпийский комитет|Международного олимпийского комитета

Կատեգորիա:20-րդ դարի կանադացի կանայք
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Նիկիտա Փերիս

**	Նիկիտա Ժոզեֆինա Փերիս** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն» ակումբի և Անգլիայի հավաքականի հարձակվող:

## Կարիերա
thumb|left|Փերիսը (աջից) Անգլիայի հավաքականի կազմում 2018 թվականին
Ծնվել է Լիվերպուլի շրջանի Տոկստեթ քաղաքում։  14 տարեկանից զբաղվել է ֆուտբոլով «Էվերթոնի» դպրոցում։ 

Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում նորամուտը նշել է 2010 թվականին Չեմպիոնների լիգայի 2010/11 որակավորման մրցաշարում։ 

2014 թվականին առաջնության 19 խաղում խփել է 11 գնդակ, սակայն «Էվերթոնը» մրցաշարի արդյունքներով լքել է դիվիզիոնը։ 

2015 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Սիթի»՝ բարձրագույն դիվիզիոնում հանդես գալու և հավաքականի կազմում ընդգրկվելու հնարավորության համար։  2016 թվականին դարձել է ակումբի լիարժեք խաղացող։ «Քաղաքայինների» մարզաշապիկով հանդես գալու ողջ ընթացքում Նիկիտան անցկացրել է 127 հանդիպում՝ դառնալով 62 գոլի հեղինակ: Դարձել է Անգլիայի առաջնության հաղթող, ինչպես նաև երկու անգամ նվաճել է Անգլիայի գավաթը և լիգայի գավաթը։ 

2019 թվականի մայիսին Փերիսը տեղափոխվել է ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբ։

## Հավաքականում
2016 թվականի հունիսին նորամուտը նշել է Անգլիայի հավաքականում Սերբիայի դեմ խաղում։

2019 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել հունիսին Ֆրանսիայում, Նիկիտան Անգլիայի հավաքականի՝ Շոտլանդիայի դեմ առաջին խաղում 14-րդ րոպեին 11 մետրանոցից գոլի հեղինակ է դարձել, ինչն ի վերջո հաղթանակ է բերել իր թիմին (2:1):

## Ձեռքբերումներ
**Մանչեսթեր Սիթի**
* Անգլիայի չեմպիոն - 2016
* Կանանց լիգայի գավաթակիր - 2016
* Անգլիայի կանանց գավաթակիր - 2016/17
* Անգլիայի կանանց գավաթակիր - 2023/24

**Անգլիայի հավաքականի**
* Եվրոպայի չեմպիոն - 2022

## Անձնական կյանք
Ֆուտբոլիստուհու ավագ քույրը՝ բռնցքամարտիկ Նատաշա Ջոնասը, 2012 թվականին մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կայքում
 
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ
Դեմի Սթոուքս

**Դեմի Լի Քորթի Սթոուքս** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «Նյուքասլ Յունայթեդի» և Անգլիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
8 տարեկանից զբաղվել է ֆուտբոլով «Սանդերլենդի» ակադեմիայում։ 16 տարեկանում նշել է նորամուտը ակումբի հիմնական կազմում։  2009 թվականին խաղացել է Անգլիայի գավաթի եզրափակչում «Սանդերլենդի»" առաջին թիմի կազմում, որտեղ նրա թիմը 2:1 հաշվով պարտվել է Լոնդոնի «Արսենալին»:

2011 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ սովորել է Հարավային Ֆլորիդայի համալսարանում և հանդես է եկել տեղի թիմում։ 

2012 թվականին 13 հանդիպում է անցկացրել «Վանկուվեր Ուայթկեփս» կանանց թիմի կազմում։

2015 թվականի հունվարին երեք տարվա պայմանագիր է կնքել «Մանչեսթեր Սիթիի» հետ։  2018 թվականի հունվարին Դեմին նոր պայմանագիր է կնքել թիմի հետ, որը նախատեսված էր երեք տարվա համար։ 

2024 թվականի մայիսին հայտարարվել է, որ Դեմին կհեռանա «Մանչեսթեր Սիթիից» 2023/24 մրցաշրջանի ավարտին։

### Հավաքականում
2009 թվականի հուլիսին դարձել Է Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների չեմպիոն։ 

2013 թվականի հուլիսին դարձել է Կազանի Ունիվերսիադայի հաղթող, եղել է Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի ավագը։ 

2014 թվականին նորամուտը նշել է առաջին հավաքականում Նորվեգիայի դեմ խաղում։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սանդերլենդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վանկուվեր Ուայթքեփսի ֆուտբոլիստներ
Ֆրիդա Ուլ

**Ֆրիդա Ուլ** (գերմ. Maria Friederike «Frida» Cornelia Strindberg, ), ավստրիացի բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի։

## Կենսագրություն
Ֆրիդան ծնվել է 1872 թվականին Մոնձում (Ավստրո-Հունգարիա): Նա լրագրող և *Wiener Zeitung*-ի խմբագիր Ֆրիդրիխ Ուլի և Մարիա Ուլի դուստրն էր։ 9 տարի սովորել է Գորիցիայի, Բադ Ռայխենհալի վանական դպրոցներում, ապա Լոնդոնում և Փարիզում, որը հետագայում մեծապես նպաստել է նրա  թարգմանչուհու մասնագիտության ընտրության հարցում։

1892 թվականին Ֆրիդան մեկնել է Բեռլին՝ որպես *Wiener Zeitung*-ի գրական թղթակից։ 1893 թվականի հունվարին այնտեղ հանդիպել է շվեդ գրող և հրապարակախոս Ավգուստ Ստրինդբերգին և ամուսնացել նրա հետ նույն տարվա մայիսին։ Միջոցների սղության պատճառով նրանք ստիպված են եղել ապրել նրա տատիկի և պապիկի կալվածքում գտնվող Դորնախ ամրոցում։ Բացի Զակսենից, Ստրինդբերգը ապրել է նաև Կլամում, որտեղ ակտիվորեն գրել և նկարել է։ 1894 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Կերստինը։ Ֆրիդան փորձել է ակտիվորեն մասնակցել ամուսնու գործերին, ինչն էլ 1897 թվականին հանգեցրել է նրանց ամուսնալուծությանը։

Ֆրիդան սիրային կապ է ունեցել գերմանացի բանաստեղծ և դրամատուրգ Ֆրանկ Վեդեկինդի հետ, որից ունեցել է որդի՝ Ֆրիդրիխը, որը մեծացել է Զաքսենում։ Ավգուստ Ստրինդբերգը նրան ճանաչել է որպես իր օրինական որդի։

Ֆրիդան սիրավեպ է ունեցել նաև գերմանացի գրող Հանս Էվերսնի հետ, ում հետ 1900 թվականին ստեղծել է առաջին գերմանական կաբարեն։ Նա նաև սերտորեն կապված է եղել «Երիտասարդ Վիեննա» գրական շարժման հետ, մասնավորապես՝ Պետեր Ալտենբերգի և Կառլ Կրաուսի հետ, որոնց նա համոզել է հովանավորել Ֆրենկ Վեդեկինդի «Պանդորայի արկղը» ողբերգության ներկայացումը։

Մեկ այլ սիրեկանի՝ Վերներ ֆոն Էստերենի հետ սիրավեպն այնքան բուռն էր, որ հանգեցրել էր դատական ​​գործընթացի և հանրային հնչեղություն էր ստացել:

Ֆրիդան Վիեննայում աշխատել է որպես թարգմանիչ։ Մասնավորապես, շատ է թարգմանել Օսկար Ուայլդին։ 1912 թվականին Սոխոյում բացել է The Cave of the Golden Calf («Ոսկե հորթի քարանձավ») կաբարեն, որտեղ բեմադրվել են Ստրինդբերգի պիեսները, կատարվել են իտալացի ֆուտուրիստ գրող Ֆիլիպո Մարինետտիի ստեղծագործությունների ընթերցումներ, բեմադրվել է Առնոլդ Շյոնբերգի Pierrot Lunaire պիեսը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո Ֆրիդան տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ վաստակել է իր ապրուստը դասախոսություններ կարդալով, այդ թվում՝ Ավգուստ Ստրինդբերգի մասին, ինչպես նաև Fox ընկերության համար գրել է ֆիլմի սցենար՝ Marie Eve կեղծանունով։ Ֆրիդա Ստրինդբերգը կեղծանունով գրել է նաև «Lieb, Leid und Zeit. Eine unvergeßliche Ehe» հուշագրությունները, որոնք հրատարակվել են Համբուրգում 1936 թվականին։

Ֆրիդան մահացել է 1943 թվականին, Զալցբուրգի հիվանդանոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Monica Strauss, *Cruel Banquet: The Life and Loves of Frida Strindberg,* Harcourt, New York, 2000
* Eivor Martinus, *Strindberg and Love* Amber Lane Press, 2001. 

## Աղբյուրներ
* https://www.biographien.ac.at/oebl_13/404.pdf
* https://www.wienerzeitung.at/nachrichten/wz_zeitreisen/nachgelesen/102757_Viel-Liebe-viel-Leid-Frida-und-August.html
* https://www.wienerzeitung.at/nachrichten/reflexionen/vermessungen/457125_Von-der-Idylle-in-die-Hoelle.html

Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Միրթլ Քուք

**Միրթլ Էլիս Քուք** (, ամուսնական ազգանունը՝ **Մաքգոուեն**,. ), կանադացի մարզուհի, թեթևաթլետ, 1928 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն 4×100 մետր փոխանցումավազքում՝ կանադական թիմի կազմում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1902 թվականին Տորոնտոյում։ Մանկության ու պատանեկության տարիներին խաղացել է թենիս, հոկեյ, բասկետբոլ, զբաղվել բոուլինգով, հեծանվավազքով և կանոեներով թիավարությամբ։ 1927 - 1930 թվականներին 60 և 100 յարդ վազքում վեց անգամ դարձել է Կանադայի չեմպիոնուհի։ Քուքը հիմնադրել է այդ երկրի կանանց առաջին մարզական ակումբը՝ Toronto Ladies Athletic Club-ը:

1928 թվականի հունիսի 12-ին Քուքը գերազանցել է համաշխարհային ռեկորդը 100 մ վազքում՝  ցույց տալով 12 վայրկյան արդյունք։ 1928 թվականին Ամստերդամի ամառային օլիմպիական խաղերում կայացան կանանց օլիմպիական թեթևաթլետիկական առաջին մրցումները։ Կանադուհիների թիմը, որի կազմում ընդգրկված էր նաև Միրթլ Քուքը, հաղթանակ տարավ 4x100 մ փոխանցումավազքում՝ սահմանելով նոր համաշխարհային ռեկորդ՝ 48,4 վայրկյան: Մարզուհիների հաջողությունները նպաստեցին կանանց սպորտի զարգացմանն ու մասսայականացմանը:

Օլիմպիական խաղերից հետո Քուքը տեղափոխվեց Մոնրեալ և դարձավ մարզականլրագրող: 40 տարի շարունակ նա լուսաբանել է կանանց սպորտը Montréal Daily Star թերթի էջերում: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ էլ ծառայել է Կանադայի զինված ուժերում՝  որպես աթլետիկայի մարզիչ։ Քուքը ներգրավված էր կանանց սպորտի խթանման գործում՝ 1932-1972 թվականներին գրեթե առանց ընդհատումների ընդգրկված լինելով Կանադայի օլիմպիական կոմիտեում:

1949 թվականին Քուքին նվիրված անկյուն է բացվել Կանադայի օլիմպիական փառքի սրահում, 1955 թվականին էլ՝ Կանադայի մարզական փառքի սրահում։

Միրթլ Մաքգոուանը մահացել է 1985 թվականին՝ 84 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1902 ծնունդներ
Կատեգորիա:1985 մահեր
Կատեգորիա:Կանադացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հունվարի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Մարտի 18 մահեր
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:Տորոնտո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Մորիս և Մերիլին Բեյլի

**Մորիս և Մերիլին Բեյլի**, բրիտանացի ամուսիններ, որոնք 1973 թվականին ողջ են մնացել՝ ռետինե լաստանավակով Խաղաղ օվկիանոսում 118 օր թափառելուց հետո։

Մերիլինն Բեյլին ծնվել է 1941 թվականի ապրիլի 24-ին Նոթինգհեմում։ Մերիլինն ու Մորիսը ամուսնացել են 1963 թվականին։

## 117 օր ծովում
Նրանց գոյատևման պատմությունը հայտնի է որպես «117 Days Adrift» («117 օր ծովում»), չնայած իրականում տևողությունը ավելի երկար է եղել՝ 118 օր։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ նախնական լրատվական հաղորդագրություններում սխալ թիվ էր նշված, և հետագայում որոշվել է պահպանել այդ անունը ավելի շատ հետևողականության համար։

Բեյլիների ճանապարհորդությունը սկսվել է այն ժամանակ, երբ նրանք դուրս են եկել Սաութհեմփթոնից (Անգլիա) իրենց 31 ոտնաչափ (9.4 մետչ)  յախտայով՝ նպատակ ունենալով հասնել Նոր Զելանդիա։ Փետրվարին նրանք անվտանգ անցել են Պանամայի ջրանցքով և շարժվել են դեպի Գալապագոսյան կղզիներ։ 1973 թվականի մարտի 4-ի լուսաբացին նրանց յախտան բախվել է կետի և լրջորեն վնասվեց։ Նրանք որոշ պարագաներ տեղափոխել են փչովի փրկանավ և փոքր նավակ՝ վերցնելով որոշ սնունդ, կողմնացույց և անհրաժեշտ իրեր։ Շուտով յախտան անցել է ջրի տակ, և Բեյլիները մնացել են բաց օվկիանոսում։ Գոյատևելու համար նրանք հավաքել են անձրևաջուր, իսկ երբ սննդի նվազագույն պաշարները վերջացել են, սկսել են սնվել ծովային արարածներով՝ կրիաներով, ծովային թռչուններով և ձկներով, որոնք որսում էին ձեռքով կամ կեռաձև ձևափոխված ապահովական ասեղներով։ Բաց օվկիանոսում նրանց ճանապարհին հանդիպել է յոթ նավ, սակայն նրանք չեն կարողացել գրավել դրանց ուշադրությունը, քանի որ նրանց ազդանշանային հրթիռները չեն աշխատել, իսկ վթարային հավաքածույի մեջ չի եղել հայելի՝ ազդանշան տալու համար։ Նրանց փրկանավը սկսել է քայքայվել։ Սկզբում նրանք իրենց ժամանակը անցկացրել են ընթերցելով և քարտ խաղալով, սակայն հետագայում ծանրորեն տուժել են թերսնումից և քայքայված մաշկային վերքերից, որոնք ավելի են վատթարացել փրկանավի խոնավ պայմաններից։ Նրանք հանդիպել են շնաձկների և դելֆինների, ինչպես նաև պայքարել են մի քանի ուժեղ փոթորիկների դեմ։

Այնուհետև, 1973 թվականի հունիսի 30-ին, մոտ 1,500 մղոն (2,400 կմ) ճանապարհ անցնելուց հետո, Բեյլիներին փրկել են Հարավկորեացի ձկնորսական *Weolmi 306* նավի անձնակազմը։ Զույգը բարձրացել է նավ, հյուծված վիճակում, ամեն մեկը կորցրել է մոտ 40 ֆունտ (18 կգ) քաշ։ Weolmi 306 նավը նրանց տեղափոխել է Հոնոլուլու, Հավայան կղզիներ։

## Հետագա
Բեյլիները վերադարձել են Անգլիա և գրել են «117 Days Adrift» վերնագրով պատմությունը, որը պատմում է իրենց դժբախտության մասին, այն տպագրվել է 1974 թվականին։ Հաջորդ տարի նրանք վերադարձել են ծով՝ իրենց նոր Auralyn II յախտայով։

Փրկվելուց հետո զույգը դարձել է բուսակեր։

Մարալին Բեյլին մահացել է 2002 թվականին՝ 61 տարեկան հասակում, իսկ Մորիս Բեյլին մահացել է 2018 թվականի դեկտեմբերին՝ 85 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գիրքը Google Գրքերում
* Մահախոսական Մարալին Բեյլի համար ''The Daily Telegraph-'' ից, Լոնդոն, հունիսի 13, 2002 թվական

Կատեգորիա:2002 մահեր
Կատեգորիա:2018 մահեր
Կատեգորիա:Փրկվածներ
Հաննա Բլանդել

**Հաննա Ջեյն Բլանդել** (, ), անգլիացի ֆուտբոլիստուհի, «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կանանց թիմի եզրային պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Բլանդելը ծնվել է Իսթբորնում և սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան յոթ տարեկան հասակում տեղական «Պոուլգեյթ Գրասհոփերս» թիմում, որում արդեն խաղացել էին ունեցել նրա երկու եղբայրներն արդեն։ Երկու տարի անց նա միացել է «Բրայտոն էնդ Հոուվ Ալբինոն» կանանց թիմի ֆուտբոլային ակադեմիային։ 2005 թվականին նա միացել է «Չելսի» երիտասարդական թիմին, այնտեղ անցկացրել մեկ մրցաշրջան, որից հետո տեղափոխվել «Չարլթոն Աթլետիկ» ակումբի ակադեմիա, որտեղ խաղացել է մինչև 2010 թվականը։

2010 թվականին նա վերադարձել է «Չելսի» ֆուտբոլի ակադեմիա։ 2012 թվականին նա հաղթել է Սասեքսի կանանց գավաթը «Իստբորն Լեյդիս» թիմում։ 2013 թվականի մայիսի 28-ին նա իր դեբյուտը նշել է «Չելսի» առաջին թիմի կազմում «Բիրմինգհեմ Սիթի»-ի դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 70-րդ րոպեին և երեք րոպե անց գոլ խփելով։ Նա «Չելսիում» խաղացել է ինը մրցաշրջան՝ «կապույտների» կազմում անցկացնելով 161 պաշտոնական հանդիպում և խփելով 11 գոլ։

2021 թվականի հուլիսի 23-ին նա տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Յունայթեդ»՝ ստորագրելով երկու տարվա պայմանագիր ևս մեկ տարով երկարաձգելու հնարավորությամբ։ Նրա տեղափոխությունը համաձայնագրի մի մասն էր, որի համաձայն Լորեն Ջեյմսը «Մանչեսթեր Յունայթեդից» տեղափոխվեց «Չելսի»: 2021 թվականի սեպտեմբերի 3-ին նա իր դեբյուտը նշեց «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում Կանանց Սուպերլիգայում «Ռեդինգի» դեմ խաղում։

## Կարիերա ազգային հավաքականում
Անգլիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում նա դարձել է  կանանց Եվրոպայի առաջնության (մինչև 19 տարեկանների) ֆինալիստ՝ 2013 թվականին պարտվելով ֆրանսիացիներին վճռորոշ խաղում։ 2014 թվականի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության մասնակից։

2018 թվականի մարտի 8-ին նա իր դեբյուտը նշել է Անգլիայի հիմնական կանանց հավաքականի կազմում ԱՄՆ-ի հավաքականի դեմ խաղում։

## Ձեռքբերումներ
**Չելսի**
* Անգլիայի չեմպիոնատ, 2015, 2017/18, 2019/20, 2020/21 թվականներ
* Անգլիայի կանանց գավաթի հաղթող. 2014/15, 2017/18 թվականներ
* Կանանց լիգայի գավաթի հաղթող. 2019/20, 2020/21 թվականներ
* Կանանց սուպեր լիգայի «գարնանային շարքի» հաղթող. 2017 թվական
* Ֆուտբոլի ասոցիացիայի կանանց սուպերգավաթի հաղթող. 2020 թվական
* ՈՒԵՖԱ-ի կանանց Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ. 2020/21 թվականներ

**Անգլիայի ազգային հավաքական (մինչև 19 տարեկաններ)**
* Կանանց Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ (մինչև 19 տարեկան). 2013 թվական

**Անգլիայի հավաքական**
* SheBelieves Cup գավաթի ֆինալիստ. 2018 թվական

**Անձնական ձեռբերումներ**
* PFA կանանց սուպեր լիգայի տարվա թիմի անդամ. 2017/18, 2018/19 թվականներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստուհու պրոֆիլ «Մանչեստեր Յունայթեդ»-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Վախկոտ կատուն

**«Վախկոտ կատուն»** (անգլ. Timid Tabby) «Թոմն ու Ջերին» մուլտֆիլմի 106-րդ դրվագն է, որը թողարկվել է 1957 թվականի ապրիլի 19-ին։

## Սյուժե

Թոմը հերթական անգամ հետապնդում է Ջերիին, և հանկարծ այցելության է գալիս կատվի զարմիկ Ջորջը, որը նախապես նամակով հարցրել է, թե տանը մկներ կան, քանի որ Ջորջը մկան ֆոբիա ունի: Ջորջին իր սենյակ ուղեկցելիս Թոմը որոշում է կատակել իր զարմիկի հետ՝ նրա վրա խաղալիք մկնիկ դնելով, իսկ Ջորջը ինչպես միշտ վախենում է։ Այդ պահին Ջերին դուրս է գալիս իր անցքից և սկսում ուտել կոնֆետը, և հենց այստեղ են խաչվում Ջորջի և Ջերիի ճանապարհները։ Ջորջը խուճապի է մատնվում և նետվում պատին, փորձելով փախչել, մինչդեռ Ջերին վախեցնում է նրան մինչև կիսամեռ վիճակին հասցնելը։ Թոմը մտնում է սենյակ, կատուները նման են երկու ոլոռի պատիճում, և Ջերին Թոմին Ջորջի հետ շփոթելով, փորձում է վախեցնել նրան, բայց ի պատասխան Ջերին բահով հարված է ստանում գլխին: Թոմը փակում է անցքը հեռուստացույցով, բայց Ջերին կրկին դուրս է գալիս և թաքնվում հեռուստացույցի մեջ։ Ջորջը, մի փոքր հանգստանալով, արագ միացնում է հեռուստացույցը։ Բոլոր դատարկ հեռուստաալիքներով անցնելիս նա էկրանին տեսնում է Ջերիին և նորից փախչում։ Ջերին վազում է նրա հետևից, բայց նորից բախվում է Թոմին և վերջինս հարվածում գլխին։ Թոմը Ջորջին ծրագիր է առաջարկում Ջերիից ազատվելու համար։ Սկզբում նրանք թաքնվում են պատի ետևում, որտեղ Ջերին քիչ էր մնում հարվածի, իսկ հետո վարագույրի տակ կատուները «միաձուլվում են մեկ մարմնի մեջ» և վերջում հայտնվում Ջերիի առաջ՝ որպես երկգլխանի, չորս ոտանի, չորս ձեռքով մուտանտ կատու։ Ջերին սարսափած փախչում է տնից ու հայտնվում մկների համար նախատեսված հոգեբուժարանում։
## Փաստեր
* Սա այն հազվադեպ դրվագներից է, որտեղ Թոմը հաղթում է։
* Այս դրվագը, հավանաբար, «Ջերիի զարմիկ»-ի շարունակությունն է՝ դերերը փոխված են: Այցելում են գլխավոր հերոսներից մեկի զարմիկները, ովքեր իրենց տեսակի նրբաթիթեղներ են, և ստիպված են պայքարել մյուս գլխավոր հերոսի դեմ, որպեսզի մինչև վերջ հաղթահարեն դրանք:
* Սա Թոմի զարմիկ Ջորջի միակ հայտնվելն է թատերական մուլտֆիլմերում։
* Այս դրվագը ներկայացնում է «Թոմի և Ջերիի» նոր թեման:

## Արտաքին հղումներ
* 
* https://www.dailymotion.com/video/x8p4mu2
* https://www.supercartoons.net/cartoon/timid-tabby/
*
Ֆրեն Քերբի

**Ֆրեն (Ֆրանչեսկա) Քերբի** (, ), անգլիական ֆուտբոլիստուհի, ով որպես հարձակվող հանդես է գալիս «Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն» ֆուտբոլային ակումբում, ինչպես նաև Անգլիայի ազգային հավաքականում։ 2015 թվականի աշխարհի գավաթի բրոնզե մեդալակիր, 2022 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն և 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից «Չելսիի» կազմում դարձել է Անգլիայի առաջնության բազմակի հաղթող, Անգլիայի մի քանի գավաթների և լիգայի գավաթների հաղթող։ Նա երկու անգամ ընդգրկվել է ՊՖԱ-ի տարվա թիմում։ 2024 թվականի մայիսին հայտարարվել է, որ 2023-2024 թվականների մրցաշրջանը Ֆրենի համար կլինի վերջինը «Չելսիի» կազմում 2020 թվականից ի վեր, նա ակումբի կազմում խփած գոլերի քանակով ռեկորդակիր է (115)։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
**Չելսի**
* Անգլիայի առաջնության հաղթող (**4**).  2015, 2017/2018, 2019/2020, 2020/2021 թվականներ
* Անգլիայի գավաթի հաղթող (**3**). 2014/2015, 2017/2018, 2020/2021 թվականներ
* Լիգայի գավաթի հաղթող (**2**). 2019/2020, 2020/2021 թվականներ
* Անգլիական սուպերգավաթի  հաղթող(**1**). 2020 թվական
* ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի ֆինալիստ (**1**)։ 2020/2021 թվականներ

### Ազգային հավաքականի կազմում
**Անգլիայի ազգային հավաքականի կազմում.**
* 2015 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր
* Եվրոպայի չեմպիոն. 2022 թվական
** 2017 թվականի Եվրոպայի առաջնության կիսաեզրափակիչ (3-4 տեղ)

### Անձնական
* ՊՖԱ-ի տարվա լավագույն խաղացող (**2**)։ 2017/2018, 2020/2021 թվականներ
* ՊՖԱ-ի տարվա թիմի անդամ (**2**)։ 2017/2018, 2020/2021 թվականներ
* Անգլիայի Սուպեր լիգայի ամսվա լավագույն խաղացող (**2**)։ 2021 թվականի հունվար, 2021 թվականի սեպտեմբեր 
* «Չելսի»-ի կազմի տարվա լավագույն խաղացող (**2**)։ 2017/2018, 2020/2021 թվականներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստուհու պրոֆիլը «Չելսի» ֆուտբոլային ակումբի կայքում 

 
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռեդինգի ֆուտբոլիստներ
Մելանի Հոֆման

**Մելանի Հոֆման** (, ), գերմանացի ֆուտբոլիստը հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում: Հանդես է եկել Գերմանիայի հավաքականում։ Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր (1995), Եվրոպայի չեմպիոն (1997), ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2000)։

## Կարիերա
### Ակումբային
Մելանի Հոֆմանը հանդես է եկել «Գարատեր», «Քսանթեն», «Ֆորտունա (Դյուսելդորֆ)» պատանեկան թիմերում: 1990-ականների սկզբին տեղափոխվել է «Դույսբուրգ» ԺՖԿ, իսկ 1994 թվականին դարձել է «Ռումելն-Կալդենհաուզեն» ֆուտբոլային ակումբի անդամ (հետագայում վերանվանվել է «Դույսբուրգ 2001»)։ Ֆուտբոլիստի պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտել է 2013 թվականի հունիսի 30-ին «Էսեն-Շյոնեբեկ» ֆուտբոլային թիմում, որի կազմում հանդես է եկել 2005 թվականից։

### Ազգային հավաքականում
1995 թվականի մայիսի 23-ին իր նորամուտը նշեց հիմնական ազգային հավաքականի կազմում Շվեյցարիայի դեմ խաղում։ Առաջին գոլը խփել է 1998 թվականի հունիսի 25-ին ԱՄՆ-ի հավաքականի դարպասը։

#### Գոլերը հավաքականում

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
* Գերմանիայի առաջնություն. չեմպիոն (1) 1999/00; արծաթե մեդալակիր (3) 1996/97, 1998/99, 2004/05
* Գերմանիայի գավաթ. հաղթող (1) 1997/98; արծաթե մեդալակիր (2) 1998/99, 2002/03

### Ազգային հավաքականում
* Աշխարհի առաջնություն. արծաթե մեդալակիր (1) 1995
* Եվրոպայի առաջնություն. հաղթող (1) 1997
* Օլիմպիական խաղեր. բրոնզե մեդալակիր (1) 2000

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль Мелани Хоффманн на сайте Немецкого футбольного союза
* Профиль Мелани Хоффманн на сайте weltfussball.de

Կատեգորիա:Գերմանացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Շուշվա կեղը (երգ)

**Շուշվա կեղը**, հայկական գեղջկական ժողովրդական երգ, որը պատկանում է քնարական երգերի ժանրին և դասվում է սիրային երգերի ենթաժանրին։ Այն ներկայացնում է սիրահար աղջկա և տղայի միջև ջերմ ու բանաստեղծական զրույց: Երգը գրառել է Մարատ Հարությունյանը՝ Արցախի բնակիչ տարեց պապիկից, ինչը վկայում է նրա խորը արմատների և ժողովրդական ժառանգության մասին:

## Բառեր
Երգի խոսքերը լի են սիրո, բնության և ժողովրդական կենցաղի նկարագրություններով: Ահա երգի տեքստը՝  
### Տարբերակ 1

## Անվանում
«Շուշվա կեղը» անվանումը կապված է Արցախի Շուշի քաղաքի հետ: «Շուշվա» բառը  Շուշիի բարբառային ձևն է, իսկ «կեղը» բարբառում նշանակում է «գյուղ»: Այսպիսով, անվանումը կարող է թարգմանվել որպես «Շուշիի գյուղը», ինչը ենթադրում է, որ երգը կապված է այդ տարածաշրջանի գյուղական կյանքի և մշակույթի հետ:

Երգում հիշատակվող «Ղազանչեցոց մեծ ժամը» ակնհայտորեն վերաբերում է Շուշիի Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ մայր տաճարին՝ Արցախի կարևոր մշակութային և կրոնական խորհրդանիշին: Այս հղումը ևս մեկ անգամ ընդգծում է երգի կապը Շուշիի հետ:

## Նշանակություն
«Շուշվա կեղը» երգը ոչ միայն սիրո մասին պատմող գեղեցիկ ստեղծագործություն է, այլև խորը կապ ունի Արցախի՝ մասնավորապես Շուշիի մշակույթի և բնության հետ: Բառերում արտացոլված են գյուղական կյանքի պարզությունն ու գեղեցկությունը, ինչպես նաև սիրո անկեղծ խոստովանությունները:

Երաժշտական մշակումը, որում առանձնանում են դուդուկն ու փողային նվագարանները, ընդգծում է հայկական ավանդական երաժշտության յուրահատկությունը:

## Արտաքին հղումներ
* Վարը Վարենկ֊ Շուշվա կեղը | Vary Varenk- Shushva keghy
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական սիրային քնարական երգեր
Չհոնջին

**Չհոնջին**, քաղաք Հյուսիսային Կորեայում։ Չսառչող նավահանգիստ է Ճապոնական ծովի ափին։ Համգյոն Պուկտո նահանգի վարչական կենտրոնն է։ 667 հզ․ բն․ (2008)։ Տրանսպորտային հանգույց է, սև մետալուրգիայի կարևոր կենտրոն։ Զարգացած է մեքենաշինությունը (այդ թվում՝ նավաշինությունը), տեքստիլ, քիմիական, սննդի արդյունաբերությունը, ձկնորսությունը։ Կան շինանյութերի ձեռնարկություններ։

### Կլիմա
* Տարվա միջին ջերմաստիճանը — 8,4 °C
* Օդի հարաբերական խոնավությունը — 69,5 %
* Քամու միջին արագությունը — 1,2 մ/վ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի քաղաքներ
Չոբանյաններ

**Չոբանյաններ**, մոնղոլական բռնապետական տոհմ Մերձավոր Արևելքում (XIV դ․)։ Հիմնադիրն է Հուլավյան իլխանության զորահրամանատար Չոբանը, որը իլխան Աբու Սայիդի կառավարման (1316–35) առաջին տարիներին եղել է երկրի փաստական կառավարիչը, իր որդիներին ու մերձավորներին հանձնել կառավարչական բարձր պաշտոնները, յուրացրել պետության հասույթները։ Չոբանյանների դեմ իլխանության վաչկատուն ավագանու թշնամությունն ավարտվել է կռվով (1326), Չոբանը և նրա մերձավորներից շատերը սպանվել են, մյուսներն առժամանակ հեռացել քաղաքական ասպարեզից։

1338-ին Չոբանի թոռ Հասան–Քուչուկը, դաշնակցելով իր հանգուցյալ հոր անվամբ գործող Կեղծ Թամուրտաշի հետ, պատերազմել է Ջելաիրյանների դեմ։ Պատերազմական գործողությունները հիմնականում ընթացել են Հայաստանում և մեծ վնաս պատճառել հայ բնակչությանը։ 1341-ին Չոբանյանների և Ջելաիրյանների միջև կայացած համաձայնությամբ՝ իլխանության մեծ մասը, այդ թվում՝ Հայաստանը, անցել է Չոբանյաններին։ Հասան–Քուչուկի սպանությունից (1344) հետո վերսկսվել են ավերիչ պատերազմները, որոնց հետևանքով խիստ տուժել են հայ ավատատեր ընտանիքները, հատկապես Անիի և Բջնու շրջակայքում իշխող Զաքարյանները։ Անկում են ապրել Հայաստանի քաղաքները, արհեստագործությունն ու առևտուրը, զգալի թվով հայեր արտագաղթել են հայրենիքից։

1357-ին Ոսկե հորդայի տիրակալ Ջանիբեկ խանը պարտության է մատնել Չոբանյան Մելիք–Աշրաֆին, ձերբակալել և սպանել նրան, որով ավարտվել է Չոբանյանների տիրապետությունը։ 

## Գրականություն
* Խաչիկյան Լ․, Չոբանյանների և Ջելաիրյանների տիրապետությունը Հայաստանում, 1969, № 9։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրություն
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Լուսնահար կարոտ

**Լուսնահար կարոտ**, Պարույր Սևակի բանաստեղծություններից․ զետեղված է «Նույն հասցեով» շարքում։

## Գնահատական
1954 թ. հրատարակած իր գիրքը Սևակը վերնագրեց «Սիրո ճանապարհ» և այդ ճանապարհը շարունակեց «Ուշացած իմ սեր», «Երգ երգոց», «Նահանջ երգով» պոեմներով, «Նորից քեզ հետ», «Մարդը ափի մեջ», «Եղիցի լույս» ժողովածուների «Նույն ճամփով», «Նույն հասցեով», «Նորից չեն սիրում, սիրում են կրկին» շարքերով։ Կյանքը և գրականությունը հավիտենական շարժման ու նորոգման մեջ տեսնելու շնորհքը նրան հեռու պահեց սիրերգության ընդհանուր բովանդակությունից և կանգնեցրեց որոշակի մարդու որոշակի հոգեբանության առջև։ Սիրերգության այս փուլով, սակայն, չի ավարտվում Սևակի անձնական քնարերգությունը։ Հետագա տարիներին գրված «Նույն հասցեով» և «Նորից չեն սիրում սիրում, են կրկին» շարքերով նա շարունակեց իր ապրումների ու խոհերի շղթան։ «Նույն հասցեով» շարքում բանաստեղծի անհատականությունը մաքրված է կենցաղայինից, մանրուքներից և հենց դրա շնորհիվ էլ դարձել է համընդհանուր, «ինքնակենսագրությունը» բարձրացել է ընդհանուրի կենսագրության։

## Սյուժե
Պարույր Սևակի բանաստեղծություններից է, որը զետեղված է «Նույն հասցեով» շարքի մեջ։ Հենինակը բանաստեղծությունը սկսում է գիշերվա պատկերների նկարագրությամբ։ Սկսում է գիշերը և աստղերը, որոնք ողջ ցերեկ խոր քուն էին մտել այժմ իրենց ճառագայթե սուր փշերը ոզնու նման ցցում են ընդդեմ մթան։ Այնուհետև հեղինակը սկսում է նկարագրել իր կարոտը, որին տալիս է անպաշտպան բնորոշումը․ կարոտը անցել է խոր ընդհատակ՝ չցանկանալով այլևս տրվել կապանքների ու շղթաների, այդ կարոտը մատնվում է «նրա» անունից։ Մեծ քաղաքը դարձյալ քուն է մտնում, սակայն հեղինակը մնում է լուսնոտ, լուսնահար, շեղ-սայթաքուն կտուրներով, անգամ իր կյանքը վտանգելով գնում է դեպի նա։ Այս ամենից հետո միայն ցանկություն է առաջանում տեսնելով այդ ամենը, իր վտանգված կյանքից վախենալով իր սիրելին գեթ մի անգամ ձայն տար իրեն «ա՜խ» անելով։ Լուսնոտին ձայն տանուց հետո բանն ավարտվում է ընկնելով ու մահով, սակայն հեղինակը այդ ամենից բնավ չէր վախենում, քանի որ իր ընկնելով մայթի ձյունը իր արյամբ կհալեցնի և դռնապանին կազատի ձյուն քերելուց։ Սակայդ այդ ամենը տեղի չէր ունենա, որովհետև նա ձայն չի տա և դա ոչ թե բարությունից էր, այլ չսիրելուց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պարույր Սևակ, Լուսնահար կարոտ
* «ԼՈՒՍՆԱՀԱՐ ԿԱՐՈՏ». Պարույր Սևակ և Մարինա Ցվետաևա / ՍԵՅՐԱՆ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

## Տես նաև
* Քո պատճառով
* Դու (Պարույր Սևակ)
* Առաջին սերը
Կատեգորիա:Պարույր Սևակի ստեղծագործություններ