Բելինցոնա

**Բելինցոնա** ( и , ), քաղաք Շվեյցարիայում, Տիչինո իտալախոս կանտոնի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Ալպերի ստորոտին, Տիչինո գետի հովտի արևելյան հատվածում։ 1997 թվականի դրությամբ զբաղեցնում էր 19,15 քառակուսի կիլոմեռտր տարածք։ 2017 թվականի ապրիլի 2-ին նրան միացվեցին հարևան տասներկու համայնքներ, և նրա տարածքը մեծապես ընդարձակվեց՝ հասնելով 165,45 քառակուսի կիլոմետրի. այդպիսով՝ Բելինցոնան դարձավ շվեյցարական ամենաընդարձակ քաղաքը։

2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 43.181 մարդ, որոնց 29,4 տոկոսը օտարազգիներ էին։

## Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվել գալլա-հռոմեացի պատմիչ Գրիգոր Տուրեցու «*Ֆրանկների պատմություն*» աշխատության մեջ, *Belitio*, *Bilitio*, *Bilitionem* անվանաձևերով՝ նրա դարպասների մոտ ֆրանկների ու լոմբարդների միջև տեղի ունեցած ճակատամարտի առնչությամբ։

Միջնադարում, տևական մի ժամանակաշրջան, քաղաքը գտնվել է Միլանի դքսության կազմում, սակայն իտալական պատերազմների ընթացքում շվեյցարացիներին հաջողվել է տիրել Բելինցոնային ու շրջակա բնակավայրերին։ 1803 թվականին, երբ կազմավորվել է Տիչինոյի կանտոնը, նրա երեք խոշոր քաղաքները՝ Բելինցանոն, Լուգանոն ու Լոկառնոն, մրցակցել են վարչական կենտրոն ճանաչվելու համար և մի քանի տասնամյակ մայրաքաղաքի դերը կատարել են հերթով։ 1878 թվականին վերջնականապես վարչական կենտրոն է դարձել Բելինցոնան։ Այդ նույն տարում այստեղից է մեկնարկել այսպես ասած՝ *տեատրոֆոն*ը. ռադիոյով առաջին անգամ հեռարձակվել է քաղաքի թատրոնի բեմադրած «Դոն Պասկուալե» օպերան (կոմպոզիտոր՝ Դոնիցետի)
:

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Բելինցոնայի տասներկու կառույց ու տարածք ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում։ Այն բանից հետո, երբ հարևան տասներկու համայնքներ միացվեցին նրան, այդ ցանկում հավելվեցին ևս յոթ հուշարձան։ Ինքը՝ Բելինցոնա քաղաքն ամբողջությամբ, ինչպես նաև նրան միացված բնակավայրերից Մոլենոն ու Պրեոնցոն ներառված են Շվեյցարական ժառանգության գույքացուցակում։ Բացի այդ, Բելինցոնայի երեք ամրոցներն ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհահին ժառանգության ցանկում։

Զբոսաշրջությունը կարևոր մասնաբաժին ունի քաղաքի տնտեսության և եկամուտների հաշվեկշռում։ 2009 թվականի դրությամբ Բելինցոնայում արդեն իսկ գործում էր ինը հյուրանոց։

## Պատկերասրահ

File:Bellinzona 066.jpg|Castelgrande-ն (Մեծ ամրոցը)
File:Bellinzona Montebello.JPG|Montebello-ն
File:Bellinzona Castello di Sasso Corbaro Turm.jpg|Sasso Corbaro ամրոցը
File:Bellinzona Murata.jpg|Քաղաքային պարիսպը
File:Bellinzona SMGrazie Chiostro.jpg|S. Maria delle Grazie եկեղեցին
File:Bellinzona Collegiata.JPG|Ss. Pietro e Stefano վանքը
File:Chiesa di San Biagio - Bellinzona.jpg|S. Biagio a Ravecchia եկեղեցին
File:PiazzaCollegiataInverno.jpg|Հին քաղաքամասը
File:Joseph Mallord William Turner 005.jpg|Բելինցոնան Ջ Թրնըրի 1841 թ. նկարում
File:Fortini della Fame (Camorino).jpg|Fortini Della Fame-ն Կամորինոյում
File:Chiesa di San Bernardo (Monte Carasso) IV.jpg|Սբ. Բեռնարդո եկեղեցին 
File:Fortini della Fame (Monte Carasso) III.jpg|Սբ. Երրորդության եկեղեցին Մոնտե Կարասոյում
File:Chapelle Lana.JPG|Fortini Della Fame վանքը Սեմենտինայում
File:Monte Carasso.jpg|Մոնտե Կարասոյի ավգուստինյան վանքը
Picswiss TI-21-02.jpg|Ռեֆորմիստական եկեղեցին
Bellinzona Fernmeldedirektion detail.jpg|Բիզնես կենտրոնը


## Անվանի անձինք
140px|thumb|Լուի Վիրշ, 1848
140px|thumb|Էռնստ Բրուգեր
140px|thumb|Դանիելա Սկալիա, 2016
* Լուի Վիրշ (1793–1858) - 19-րդ դարի քաղաքական և ռազմական գործիչ
* Անրի Դյուբուի (1906–2003) - ճարտարապետ
* Լաուրա Սոլարի (1913–1984) - կինոդերասանուհի 1936–1969
* Էռնստ Բրուգեր (1914–1998) - քաղաքական գործիչ, Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդի անդամ 1969–1978 թթ.
* Ջորջո Օրելլի (1921–2013) - բանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ
* Մաուրո Բարանցինի (ծնվ. 1944) - տնտեսագետ
* Ռենատո Բերտա (ծնվ. 1945) - կինոռեժիսոր
* Պաբլո Տոնյի (ծնվ. 1979) - NEVERCREW սթրիթ արթ խմբի անդամ, պատերի մեծադիր նկարների հեղինակ
; Մարզիկներ
* Դոմենիկո Ջամբոնինի (1868–1956) - մարզիկ հրաձիգ, 1920 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից
* Անտոնիո Պերմունիան (ծնվ. 1930) - ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, 1962 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլի մասնակից
* Դանիելա Սկալիա (ծնվ. 1975)մարզական լրագրող
* Նիկոլո Բուկիո (ծնվ. 1987) - հոկեյիստ, Շվեյցարիայի տափողակով հոկեյի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2006, 2010 և 2014 թվականների ձմեռային օլիմպիական խաղերին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Պաշտոնական կայքէջը
*Ռաբադան կառնավալ
*Unesco

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Տիչինո կանտոնի բնակավայրեր