Կարմիր աղյուսից համալսարաններ

200px|մինի|Բրինսթոնի համալսարանի` Ուիլսի մասնաշենքը
**Կարմիր աղյուսից համալսարաններ** (), Անգլիայի ամենահեղինակավոր վեց համալսարանների միավորման ոչ պաշտոնական անվանումը։ Համալսարանները, որոնք հիմնադրվել են որպես քոլեջներ, համալսարանի կարգավիճակ են ստացել մինչև Առաջին աշխարհամարտը և տեղակայված են արդյունաբերական մեծ քաղաքներում։ Ի սկզբանե «կարմիր աղյուսից համալսարաններ» անունը որոշակի բացասական իմաստով է գործածվել, քանի որ այդ համալսարանները համեմատաբար նոր էին մեծ հեղինակություն վայելող հին համալսարանների համեմատ, բայց արագ զարգանում էին։ Սակայն 1960-1990 թվականներին նոր համալսարանների հիմնադրումից հետո անվանումը դարձավ ակնածանքի նշան այդ համալսարանների նկատմամբ։ Ներկայումս կարմիր աղյուսից համալսարաններից վեցը ընդգրկված են համալսարանային հեղինակավոր «Ռասել» խմբում, որին բաժին է հասնում Մեծ Բրիտանիայի հետազոտական ողջ դրամաշնորհի երկու երրորդը։

## Համալսարանների կազմ
250px|մինի|Բիրմինգհեմի համալսարանի Էշտոն Ուեբ շենքը
Կարմիր աղյուսից համալսարանների խմբում ընդգրկված է վեց համալսարան.
* Բիրմինգհեմի համալսարան - հիմնադրվել է 1900 թվականին։
* Բրիստոլի համալսարան - հիմնադրվել է 1909 թվականին։
* Լիվերպուլի համալսարան - հիմնադրվել է 1903 թվականին։
* Մանչեստրի համալսարան - կազմավորվել է 2004 թվականին Վիկտորիայի համալսարանի և UMIST-ի միավորմամբ։
* Լիդսի համալսարան - հիմնադրվել է 1904 թվականին։
* Շեֆիլդի համալսարան - հիմնադրվել է 1905 թվականին։

## Ծագման պատմություն
Մեծ Բրիտանիայի տնտեսական համալսարանական շարժումը ծնվել է 19-րդ դարում արդյունաբերական և կրթական կենտրոնների առաջացման հետ։ 1824 թվականին հիմնադրված Մանչեստրի մեխանիկայի համալսարանը (Manchester Mechanics' Institute) դարձավ Մանչեստրի գիտության և տեխնոլոգիայի ապագա համալսարանի (Manchester Institute of Science and Technology, UMIST) հիմքը, որի հիման վրա էլ հետագայում ձևավորվեց Մանչեսթրի համալսարանը։ Բիրմինգհեմի համալսարանի պատմությունը սկսվում է Բիրմինգհեմի բժշկական դպրոցից, որը հիմնադրվել է 1825 թվականին։ Լիդսի համալսարանը նույնպես ձևավորվել է բժշկական դպրոցի բազայի վրա, իսկ Բրիստոլի, Լիվերպուլի և Շեֆիլդի համալսարանները կազմավորվել են համալսարանական քոլեջների բազայի վրա։

Ձևավորված նոր համալսարանների առանձնահատկությունն այն էր, որ նրանք սահմանափակված չէին և ուսանողներին ընդունում էին առանց հաշվի առնելու դավանանքը կամ սոցիալական ծագումը։ Նրանք նպատակ էին դրել ուսանողներին այնպիսի հմտություններ տալու, որոնք անհրաժեշտ կլինեին «ռեալ աշխարհում»։ Այս առումով նրանք ընդունել էին Բեռլինի` Հումբոլդտի համալսարանի սկզբունքները, որով նախապատվություն էր տրվում ոչ թե ակադեմիական, այլ պրակտիկ գիտեկիքներին։ Հենց այս հատկությամբ էին տարբերվում «կարմիր աղյուսից համալսարանները» հին համալսարաններից` Օքսֆորդից, Քեմբրիջից, ինչպես նաև ավելի ուշ ձևավորված մինչվիկտորիական համալսարաններից։ Վերջիններս աստվածաբանական ուղղվածություն ունեին` առաջնորդվելով անգլիկան եկեղեցու 39 սկզբունքներով։

## Կիրառությունը լայն իմաստով
«Կարմիր աղյուսից համալսարաններ» անունը կիրառվում է նաև լայն իմաստով։ Մասնավորապես` Ռեդինգի համալսարանը, հիմնադրված լինելով 19-րդ դարում որպես Օքսֆորդին կից քոլեջ, միակն է, որ համալսարանների միավորման մեջ է մտել համաշխարհային երկու պատերազմների միջակայքում և հաճախ ընդգրկվում է «կարմիր աղյուսավորների» ցանկում։ Եզրը կիրառվում է նաև Բելֆաստի արքայական համալսարանի նկատմամբ, որը, հիմնադրված լինելով 1845 թվականին, ինժեներական համալսարան է հռչակվել 1908 թվականին։

## Պատկերասրահ

Image:BirminghamBUGS.jpg|Բիրմինգհեմի համալսարան
Image:Bristol University from Cabot Tower.jpg|Բրիստոլի համալսարան
Image:Leeds University.jpg|Լիդսի համալսարանի խորհրդանիշը` Պարկինսոնի շենքը
Image:UMIST main building Whitworth Street.jpg|Մանչեստրի համալսարան
Image:HALLS-292LivWiki.jpg|Լիվերպուլի համալսարան
Image:Sir Frederick Mappin Building.jpg|Շեֆիլդի համալսարանի ինժեներության ֆակուլտետի շենքը


## Տես նաև
* Բաղեղի լիգա
* Օքսբրիջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի համալսարաններ