Հանս Այզելե

**Հանս Քուրտ Այզելե** (, ), ՍՍ-ի հաուպտշտուրմֆյուրեր, Դախաու և Բուխենվալդ համակենտրոնացման ճամբարների բժիշկ։

## Կենսագրություն
Հանս Այզելեն ծնվել է 1913 թվականի մարտի 13-ին եկեղեցական նկարչի ընտանիքում։ 1920-ական թվականներին ընտանիքի դրությունն ընկնում է ինֆլյացիայի պատճառով։ Դոնաուեշինգենի դասական գիմնազիան ավարտելուց հետո Հանսը 1931 թվականից սկել է բժշկություն ուսումնասիրել Ֆրայբուրգի համալսարանում։ 1933 թվականի մայիսի 1-ին մտնում է Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության շարքերը (տոմս № 3125695), նույն թվականից նաև ՍՍ-ի շարքերը (№ 237491)։

1940 թվականի հունվարին մտնում է ՍՍ-ի զորքեր և ուղարկվում Մաուտհաուզեն համակենրոնացման ճամբար։ 1941 թվականի փետրվարից մինչև օգոստոս աշխատել է Բուխենվալդում։ Այդտեղ Այզելեն պատասխանատու է դառնում տուբերկուլոզով հիվանդ 300 կալանավորի ոչնչացման համար․ վերջիններիս վիրահատել է առանց անզգայացման, ինչը հանգեցնում է կալանավորների մահվանը։ Հետո տեղափոխվել է Նացվեյլեր-Շտրուտհոֆ ճամբար։ 1942 թվականի հունիսին ծառայել է Պրահայի ՍՍ-ի հոսպիտալում։ Նույն թվականի ամռանը ծառայել է ՍՍ-ի երկրորդ տանկային «Ռայխ» դիվիզիայում, որի կազմի հետ մարտնչել է Արևելյան ճակատում։ 1945 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է Դախաու ճամբար։

### Հետպատերազմյա շրջան
1945 թվականի ապրիլին ամերիկացիները ձերբակալում են նրան։ Հանս Այզելեն կանգնում է ռազմական դատարանի դիմաց՝ Դախաու ճամբարում հանցագործոթյունների գործով։ 1945 թվականի դեկտեմբերի 13-ին դատապարտվում է մահապատժի, սակայն հետո վճիռը փոխում են ու Հանսին դատապարտում ցմահ ազատազրկման։ 1947 թվականի ապրիլի 11-ին նրան Բուխենվալդի դատավարությանն են հրավիրում և կրկին դատապարտում մահապատժի, սակայն ավելի ուշ վճիռը փոփոխվում է և Հանսին դատապարտում են 10 տարվա բանտարկության։ 1952 թվականի փետրվարի 26-ին ազատ է արձակվել Լանդսբերգի բանտից։

Ազատվելուց հետո բժշկությամբ է զբաղվել Մյունխենում։ 1958 թվականին Մարտին Զոմմերի գործով դատավարության ժամանակ նրան կրկին հրավիրում են լսումների, սակայն Այզելեն փախչում է Եգիպտոս, որտեղ ծպտյալ ապրում է Կառլ Դեբուշ անունով Կահիրեի Մաադ արվարձանում։ Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետությունը դիմում է Եգիպտոսին, որ վերջինիս արտահանձնի, սակայն մերժում է ստանում։ Իսրայելական Մոսադի հետախոզությունը մահափորձ է կատարել Հանսի նկատմամբ, սակայն անհաջողության է մատնվել։ Մահացել է 1967 թվականի մայիսի 3-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ernst Klee: *Das Personenlexikon zum Dritten Reich: Wer war was vor und nach 1945.* Fischer, Frankfurt am Main 2007, ISBN 978-3-596-16048-8.
* Ernst Klee: *Auschwitz, die NS-Medizin und ihre Opfer.* 3. Auflage. Fischer, Frankfurt am Main 1997, ISBN 3-596-14906-1.
* Holger Lessing: *Der erste Dachauer Prozess (1945/46).* Nomos, Baden-Baden 1993, ISBN 3-7890-2933-5.
* Case No. 000-50-2 (US vs. Martin Gottfried Weiss et al) Tried 13 Dec. 45 in eng. Sprache (PDF-Datei; 40,9&nbsp;MB)
* Robert Fisk: *Butcher of Buchenwald in an Egyptian paradise.* The Independent, 7. August 2010.
* Andreas Eichmüller: *Keine Generalamnestie: die strafrechtliche Verfolgung von NS-Verbrechen in der frühen Bundesrepublik*. Oldenbourg, München 2012, ISBN 978-3-486-70412-9.
* Bernd Christmann: *Hanns Eisele: Biographische Nachforschungen zu einem SS-Arzt*. Tectum, Marburg 2011, ISBN 978-3-8288-2699-1.
* Armin Eisele und Raphael Ben Nescher (Hg.): *Audiatur et altera pars. Das Memorandum des KZ-Arztes Hans Eisele.* Tredition, Hamburg 2013, ISBN 978-3849502126.

## Արտաքին հղումներ
* Strona internetowa, na której znajdują się dokumenty z procesów załogi Dachau (w tym uzasadnienie wyroku wydanego na Hansa Eisele)
* Strona internetowa, na której znajdują się dokumenty z procesów załogi Buchenwaldu (w tym uzasadnienie wyroku wydanego na Hansa Eisele)

Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած գերմանացիներ
Կատեգորիա:Կահիրե քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստի հանցագործներ
Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ