open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հռոմեացի զինվոր (քանդակ, Երևան)

**«Հռոմեացի զինվոր» քանդակ**, գտնվում է Երևանում` Կասկադ համալիրում գտնվող Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնի տարածքում, տեղադրվել է 2005 թվականին։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Ֆեռնանդո Բոտերո

## Տվյալներ
Քանդակը կառուցված է բրոնզից և մուգ շագանակագույն պատինայից, բարձրությունը 3,7 մետր է։

## Պատմություն
2005 թվականին Գաֆեսճյան արվեստի թանգարանի Երևան բերած նոր արձանների թվում էր կոլումբիացի անվանի քանդակագործ Ֆեռնանդո Բոտերոյի 1985-1986 թվականներին կերտած «Հռոմեացի զինվոր» բրոնզե քանդակը, որը ներկայացնում է մարտի պատրաստ գլադիատորին։

Քանդակը սկզբում տեղադրվել է Կասկադ համալիրի վերևի մասում՝ Ազատության պողոտայի սկզբնամասում, հետագայում իջեցվել ներքև՝ Թամանյան փողոց, որտեղ գտնվում է այժմ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Jerevan - Armenia (2898271745).jpg
Պատկեր:Jerevan - Armenia (2898270929).jpg
Պատկեր:Jerevan - Armenia (2898273711).jpg
Պատկեր:Jerevan - Armenia (2898274543).jpg
Պատկեր:Fernando Botero-Roman Gladiator.jpg
Պատկեր:Jerevan - Armenia (2899116678).jpg
Պատկեր:Roman Soldier.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ֆեռնանդո Բոտերոյի քանդակներ
Խանենդե

**Խանենդե** (), մուղամով կատարող ադրբեջանցի ժողովրդական երգիչներ։

Խանենդեները ունեցել են լավ ձայն և գիտելիքներ մուղավի արվեստի վերաբերյալ։

Հայտնի խանենդեներ էին Խան Շուշինսկին, Սեյիդ Շուշեցին, Ալիբաբա Մամեդովը, Աբուլֆաթ Ալիևը, Մութալիմ Մութալիմովը, Բյուլբյուլջանը, Արիֆ Բաբաևը, Վահիդ Աբդուլաևը և այլք։

## Ծանոթագրություններ

*
Վեպսեր

**Վեպսեր** (վեպս.` vepsläižed)` ուգրո-ֆիննական լեզվաընտանիքին պատկանող փոքրաթիվ ժողովուրդ, որն ապրում է հիմնականում Կարելիայում, Վոլոգդայի մարզում, հանդիպում է նաև Լենինգրադի մարզում։ 2006 թվականից մտնում են Ռուսաստանի Հյուսիսի, Սիբիրի և Հեռավոր Արևելքի բուն փոքրաթիվ ազգերի մեջ։

## Աղբյուրներ
1. http://www.ethnos.nw.ru/lib/data/22.html 

Կատեգորիա:Ուգրո-ֆիննական ազգեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Կատու (քանդակ, Երևան)

**«Կատու» քանդակ**, գտնվում է Երևանում` Կասկադ համալիրում գտնվող Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնի տարածքում, տեղադրվել է 2002-ին։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Ֆեռնանդո Բոտերո

## Տվյալներ
Քանդակը կառուցված է բրոնզից, բարձրությունը 2,5 մետր է։

## Պատմություն
Հայաստանի Գաֆեսճյան թանգարան-հիմնադրամը 2002 թվականին Երևան բերեց Ջերարդ Գաֆեսճյանի հավաքածուի նմուշներից մեկը` կոլումբիացի հանրահայտ նկարիչ Ֆեռնանդո Բոտերոյի 1998 թվականին կերտած «Կատուն», որը տեղադրվեց Կասկադ համալիրի ներքևի հատվածում։ Քանդակն ունի երեք կրկնօրինակ, Բոտերոյի մոնումենտալ քանդակների լավագույն օրինակներից է և ցուցադրվել է աշխարհի տարբեր երկրներում։

Քանդակի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի ունեցավ 2002 թ. նոյեմբերի 26-ին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Armenia - Yerevan (2901210867).jpg
Պատկեր:Armenia - Yerevan (2902054206).jpg
Պատկեր:Botero-chat-erevan.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ֆեռնանդո Բոտերոյի քանդակներ
Գերդ Մյուլլեր

**Գերհարդ Մյուլլեր** (, ), առավել հայտնի է **Գերդ Մյուլլեր** անվամբ, գերմանացի ֆուտբոլիստ, Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն։ Հարձակվողի դիրքում խաղացել է «Բավարիա Մյունխենում» և ԳՖՀ-ի հավաքականում։ Ֆուտբոլային աշխարհի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուներից մեկն է։ Միրոսլավ Կլոզեի հետ 68 գոլով ընդհանուր Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի լավագույն ռմբարկուն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ
Լիբերտադորեսի գավաթ

**Կոպա Լիբերտադորես դե Ամերիկա** (սովորաբար՝ **Լիբերտադորեսի գավաթ**) () ֆուտբոլի ասոցացիայի ամենամյա գավաթի խաղարկություն է, ստեղծված ԿՈՆՄԵԲՈԼ-ի կողմից 1960 թվականին, որին մասնակցում են նախորդ մրցաշրջանի Սուդամերիկայի գավաթի հաղթողը և ԿՈՆՄԵԲՈԼ-ի անդամ երկրների ազգային առաջնություններում ամենաբարձր տեղ գրաված թիմը։ Այն ամենապատվաբեր մրցանակն է ֆուտբոլային Ամերիկայում։ Առաջնության հաղթողը Սուդամերիկայի գավաթի հաղթողի հետ կմասնակցի Հարավ-ամերիկյան սուպերգավաթի խաղարկությանը։

Կատեգորիա:Լիբերտադորեսի գավաթ
Դեանդրե Ջորդան

**Հայլենդ Դեանդրե Ջորդան կրտսեր** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Բրուքլին Նեթս» ակումբում։ Համալսարանային առաջնության շրջանակներում մեկ ուսումնական տարի անցկացրել է Տեխասի Էյ ընդ Էմ համալսարանի բասկետբոլային թիմի կազմում։ Ընտրվել է NBA-ի 2008 թվականի դրաֆթի երկրորդ ռաունդի 35-րդ ընտրությամբ։

2007 թվականի ամռանը Ջորդանը Սերբիայում մասնակցել է մինչև 19 տարեկանների առաջնությանը՝ նվաճելով արծաթե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բջնի)

**Բջնիի Սուրբ Աստվածածին վանք**, գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի մարզի Բջնի գյուղի հյուսիսային եզրին։

## Պատմություն
1031 թվականին վանքը հիմնադրել ու Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցել է Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին և, Պետրոս Ա Գետադարձ կաթողիկոսի ու Հովհաննես Սմբատ թագավորի հրամանով, այստեղ եպիսկոպոսական աթոռ հաստատել։ Բջնիի Սուրբ Աստվածածին վանքի թեմը տարածվել է Սևանա լճից մինչև Ախուրյան գետը, Գուգարքից մինչև Բջնի։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գմբեթավոր դահլիճ է։ Բազմանիստ թմբուկը պսակվում է հովհարաձև տանիք ունեցող գմբեթով։ Գիպսե շքեղ շրջանակով երիզված Ավագ խորանի կենտրոնի խորշը եկեղեցու ճարտարապետական և հարդարանքի առանձնահատկություններից մեկն է։ Հարկ է նշել նաև պատերի երկայնքով ձգված քարե բարձակային դարակները։ Ենթադրվում է, որ նրանք նախատեսված էին վանքում ստեղծված բազմաթիվ ձեռագրերի համար։ Սուրբ Աստվածածին վանքը, որը հայտնի էր նաև «Մագիստրոսի ճեմարան» անվամբ, միջնադարյան հայ գրչության կենտրոն է եղել։ Վանքը մեծ համբավ ձեռք բերեց XII դ., Գրիգոր Մագիստրոսի որդի, Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Գ․ Պահլավունու օրոք։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Բջնիի սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (6).JPG
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 16.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 28.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 31.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 25.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 06.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 03.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 02.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 12.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 13.jpg
Պատկեր:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի և շրջակայքի խաչքարեր, Բջնի 34.jpg
Պատկեր:Բջնիի սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (2).JPG
Պատկեր:Բջնիի սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (4).JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանյաց Առաքելական եկեղեցի, Կոտայքի թեմ

Կատեգորիա:Կոտայքի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի տեսարժան վայրեր
Ռոյ Հիբերթ

**Ռոյ Դենզիլ Հիբերթ** (, ), ճամայկացի և ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Առավել նշանակալի կարիերա է ունեցել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Ինդիանա Փեյսերս» ակումբում։ Համալսարանային առաջնություններում ներկայցրել է Ջորջթաունի համալսարանը։ Ընտրվել է 2008 թվականին NBA դրաֆթի առաջին ռաունդի 17-րդ ընտրությամբ «Տորոնտո Ռեպտորսի» կողմից և անմիջապես տեղափոխվել «Ինդիանա»։ Ճամայկայի և Միացյալ Նահանգների քաղաքացիություններ ունենալու շնորհիվ միջազգային մրցույթներում ներկայացել է Ճամայկաի ազգային հավաքականները։

Ծնվել է Նյու Յորքի Քուինս թաղամասում՝ ճամայկացի հոր և տրինիդադցի մոր ընտանիքում։

2007 թվականի ամռանը Միացյալ Նահանգների համալսարանային բասկետբոլիստների կազմում մասնակցել է համաամերիկյան խաղերին։

2012 և 2014 թվականներին ճանաչվել է աստղ (*NBA All-Star*)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք 
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ճամայկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Շառլոթ Հորնեթսի բասկետբոլիստներ
Ստեփան Քիրեմիջյան

**Ստեփան Քիրեմիջյան** (, ), հայ հաղորդավար, «Լույս աշխարհի» կայքի և հեռուստահաղորդման հիմնադիր և վարող։
 
## Կենսագրություն
Ծնվել է 1944 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ 1961-1966 թթ., սովորել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում։

Բնակվում էր Լոս Անջելեսում, որտեղից էլ և վարում էր «Լույս աշխարհ» հեռուստահաղորդումը։ «Լույս աշխարհ» հաղորդաշարը 2013 թվականի սկզբից պարբերաբար հեռուստակամուրջ էր իրականացնում Հայաստանի հետ՝ ՀՌԱԿ կենտրոնական գրասենյակի միջոցով։

2013 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, Քիրեմիջյանը իր վարած ավտոմեքենայով վթարի է ենթարկվել, ինչից հետո նրան տեղափոխել են հիվանդանոց։ Ստացած վերքերի հետևանքով, մահացել է հոկտեմբերի 12-ին։ Ըստ ոստիկանության զեկուցագրի, նա իր մեքենայով փակել է ղեկավարությունը կորցրած մեկ այլ մեքենայի մուտքը դեպի ազատուղի, որի հետևանքով տեղի կունենար առավել մեծ աղետ։

## Տես նաև
* Լույս աշխարհ

## Արտաքին հղումներ
* «Լոյս աշխարհ» կայքը
* Հաղորդում Ս․Քիրեմեջյանի հետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:1944 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:2013 մահեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 12 մահեր
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Ծխող կինը (քանդակ, Երևան)

**«Ծխող կինը» քանդակ**, գտնվում է Երևանում` Կասկադ համալիրում գտնվող Գաֆեսճյան արվեստի կենտրոնի տարածքում։ Քանդակը ստեղծվել է  1987 թվականին, երևանյան կրկնօրինակը տեղադրվել է 2012 թվականին։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Ֆեռնանդո Բոտերո

## Տվյալներ
Քանդակը կառուցված է բրոնզից և մուգ շագանակագույն պատինայից։

## Պատմություն
Կոլումբիացի անվանի քանդակագործ Ֆեռնանդո Բոտերոյի կերտած «Ծխող կինը» բրոնզե քանդակը Գաֆեսճյան արվեստի թանգարանի տարածքում տեղադրվել է 2012 թվականի օգոստոսի 27-ին։ Այդ քանդակը կրկնօրինակներից մեկն է. մի քանիսը գտնվում են աշխարհի տարբեր քաղաքներում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:WikiConference Yerevan 2013 033.JPG
Պատկեր:Smoking woman.JPG
Պատկեր:Smoking woman 2.JPG
Mujer Fumando un Cigarrillo (Woman Smoking a Cigarette).jpg|Ծխող կինը ձմռանը


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Քանդակի մոտ տեղադրված ցուցանակ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Կանանց հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ֆեռնանդո Բոտերոյի քանդակներ
Քավայ Լեոնարդ

**Քավայ Էնթոնի Լեոնարդ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Լոս Անջելես Կլիպերս» ակումբում, որպես թեթև հարձակվող և հարձակվող պաշտպան։

Ծնվել է Ռիվերսայդ բնակավայրում (Կալիֆորնիա նահանգ) և հաճախել տեղի՝ Մարտին Լյութեր Քինգի անունը կրող ավագ դպրոցը, որտեղ խաղալու տարիներին թիմակցել է «Չիկագո Բուլսի» ներկայիս բասկետբոլիստ Թոնի Սնելի հետ։ 2009 թվականին՝ իր ավարտական տարում Լեոնարդը ճանաչվում է «Միստր Բասկետբոլ Կալիֆորնիա»։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունել է Սան Դիեգոյի նահանգային համալսարանից ստացված կրթաթոշակային ծրագիրը, որի բասկետբոլային թիմում անցկացրել է երկու մրցաշրջան՝ առաջին և երկրորդ ուսումնական տարիներում ունենալով համապատասխանաբար 12, 7 և 15, 5 միավոր/խաղ միջին ցուցանիշը։

Ընտրվել է NBA-ի 2011 թվականի դրաֆթի 15-րդ ընտրությամբ՝ «Ինդիանա Փեյսերսի» կողմից, սակայն փոխանակման արդյունքում տեղ է գտել «Սան Անտոնիոյի» կազմում

NBA-ի 2011 թվականի տխրահռչակ լոկաուտից անմիջապես հետո Լեոնարդը պայմանագիր է կնքում «Սփըրսի» հետ։

2014 թվականին, «Սփըրսի» կազմում նվաճել է NBA-ի չեմպիոնական տիտղոսը, ինչպես նաև արժանացել Գերեզրափակչի MVP-ի կոչմանը։

7 տարի անց, 2018 թվականին տեղափոխվել է «Տորոնտո Ռեպտորս», որի կազմում անցկացրել ընդամենը մեկ մշրցաշրջան՝ նույն տարում նվաճելով NBA-ի երկրորդ չեմպիոնական տիտղոսը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորոնտո Ռեպտորսի բասկետբոլիստներ
Շիռլի Թեմփլ

**Շիռլի Թեմփլ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի։

Ընդգրկվել է Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից կազմված Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում 18-րդ տեղում, 6 տարեկանում ստացել է Օսկար, որպես լավագույն անչափահաս դերասան, Օսկար ստացած ամենափոքրահասակ անձնավորությունն է։

Հայտնի է դարձել 1930-ական թվականներին խաղացած իր մանկական դերերով։ Կինոկարիերայի ավարտից հետո անցել է քաղաքական գործունեության, եղել է ԱՄՆ-ի դեսպանը Չեխոսլովակիայում։

Խաղացել է ընդհանուր թվով 50-ից ավելի ֆիլմերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ դեսպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կարայի դարպասներ

մինի|Կարայի դարպասներ

**Կարայի դարպասներ** (), նեղուց Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում, Վայգաչ և Նոր երկիր կղզիների միջև։

Միացնում է Բարենցի և Կարայի ծովերը։ Երկարությունը 33 կիլոմետր է, լայնությունը՝ 45 կիլոմետր, խորությունը՝ մինչև 119 մետր։ Ափերը բարձրադիր են, քարքարոտ։ Տարվա մեծ մասը ծածկված է սառույցով։

## Անվանում
Ռուսերեն **Ка́рские Воро́та** անվան հայերեն պատճենումն է։ Այդպես է կոչվել նկատի ունենալով այնտեղով մուտքը Կարայի ծով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի նեղուցներ
Նոյի հուշարձան (Երևան)

**Նոյի հուշարձան**, գտնվում է Երևանում, ՀՀ նախագահի նստավայրի հետնամասում։ Տեղադրվել է 2000 թվականին նստավայրի առջևի մասում, 2011 թվականին ապամոնտաժվել է և տեղափոխվել նստավայրի հետնամաս։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ վաստակավոր նկարիչ Լևոն Թոքմաջյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է մարմարից և բազալտից, չափսերը՝ 3x1, 2x1 մ։

## Պատմություն
Նոյ նահապետի հուշարձանը տեղադրվել է 2000 թվականին ՀՀ նախագահի նստավայրի մոտ՝ ճակատային մասում։

2011 թվականի մայիսի 2-ին հանրապետության գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանի առաջարկով Նոյի և Տիգրան Մեծի արձանները ճակատային մասից ապամոնտաժվել և տեղափոխվել են շենքի հետնամաս։ Ըստ Ն. Սարգսյանի՝ արձաններն իրենց ծավալով և դիրքով նախագահական նստավայրի ճակատին հարիր չեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Լևոն Թոքմաջյանի քանդակներ
Կատեգորիա:2000 քանդակներ
Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, ՀՀ նախագահի նստավայր)

**Տիգրան Մեծի հուշարձան**, գտնվում է Երևանում, ՀՀ նախագահի նստավայրի հետնամասում։ Տեղադրվել է 2000 թվականին նստավայրի առջևի մասում, 2011 թվականին ապամոնտաժվել է և տեղափոխվել նստավայրի հետնամաս։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ վաստակավոր նկարիչ Լևոն Թոքմաջյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է մարմարից, չափսերը՝ 2,8 x 1,6 x 1,0 մ։ Երևանում Տիգրան Մեծի արձաններից երկրորդն է։ Մյուսը տեղադրված է Նոր Նորքում, հեղինակը կրկին Լևոն Թոքմաջյանն է։

## Պատմություն
Տեղադրվել է 2000 թվականին։ 2011 թվականի մայիսի 2-ին հանրապետության գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանի առաջարկով Տիգրան Մեծի և Նոյի արձանները ճակատամասից ապամոնտաժվել են և տեղափոխվել շենքի հետնամաս։ Ըստ նրա՝ արձաններն իրենց ծավալով և դիրքով նախագահական նստավայրի ճակատամասին հարիր չեն։

## Տես նաև
* Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, Նոր Նորք)
* Տիգրան Մեծի հուշարձան (Վաղարշապատ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Լևոն Թոքմաջյանի քանդակներ
Դենի Գրենջեր

**Դենի Գրենջեր կրտսեր** (անգլ.՝ *Danny Granger, Jr.*, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Տասը մրցաշրջան հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Ինդիանա Փեյսերս», «Լոս Անջելես Կլիպերս», և «Մայամի Հիթ» ակումբներումում։ Հիմնականում խաղացել է որպես թեթև հարձակվող, երբեմն նաև կատարել ծանր հարձակվողի գործառույթներ։

Ծնվել է Նոր Օռլեանում (Լուիզիանա նահանգ)։ Հաճախել է Մետեյր բնակավայրում գտնվող «Գրեյս Քինգ» ավագ դպրոցը, որն ավարտել է բարձր առաջիդմությամբ՝ 30 բալով հանձնելով ACT ստանդարտավորման թեստը և ընդունելության հրավեր ստանալով Յեյլի համալսարանից։ Ինչևէ դպրոցն ավարտելուց հետո Գրենջերը որոշում է ընդունել Բրեդլիի համալսարանի կրթաթոշակային ծրագիրը, որտեղ անցկացնում է 2001-02 և 2002-03 ուսումնական տարիները։ Վերջին մրցաշրջանում ունենալով ընդամենը 12-18 թիմային արդյունք, Գրենջերը տեղափոխվում է Նյու Մեքսիկոյի համալսարան։ 2004-05 մրցաշրջանում իր իսկ պնդմամբ ընդհանուր առմամբ ունեցել է 60 բլոկ, 60 արդյունավետ փոխանցում և 60 խլում։ Գրենջերն համալսարանն ավարտում է քաղաքաշինական ճարտարագետի որակավորմամբ։

Ընտրվել է NBA-ի 2005 թվականի դրաֆթի 17-րդ ընտրությամբ՝ «Ինդիանայի» կողմից։ 1 անգամ ճանաչվել է աստղ (*NBA All-Star*) ինչպես նաև արժանացել ամենակատարելագործված խաղացողի մրցանակին, որը տրվում է այն բասկետբոլիստներին ովքեր նախորդ մրցաշրջանի հանդեպ անհամեմատելիորեն բարձրացնում են իրենց միջին ցուցանիշները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Մորիս Սարկիսով (Սարգսյան)

**Մորիս Սարկիսով (Սարգսյան)** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1882 թվականին, Թբիլիսիում։ 1885 թվականից ապրել է Շվեյցարիայում։ 1901-1904 թվականներին սովորել է Ժնևի գեղեցիկ արվեստների դպրոցում։

## Ստեղծագործություններ
Ստեղծել է դիմաքանդակներ, որոնց բնորոշ է կյանքի հանդեպ զգայուն խոհական վերաբերմունքը։

Դիմաքանդակներ`
* «Պրոֆեսոր Ռաուլ Պիկտետ»
* «Ժան Ժակ Մորիե» 
Թեմատիկ գործեր՝ 
* «Մահ»
* «Հուսալքում»
* «Իփիգենիա»

Սարկիսովի «Հանճարի հովանավորը» բարձրաքանդակը (1921) տեղադրված է Ժնևի Աշխատանքի միջազգային պալատի ճակատին։ 1914 թվականից ցուցադրվել է Փարիզում, Ժնևում, Բեռնում, Ցյուրիխում և այլուր։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Ժնևում (1914-1928), Ցյուրիխում (1931)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ քանդակագործներ
Տուն լճի մոտ (ֆիլմ, 2006)

**«Տուն լճի մոտ»** (), արգենտինացի ռեժիսոր Ալեխանդրո Ագրեստիի ֆանտաստիկ մելոդրաման, որ նկարահանվել է 2006 թվականին։ Ֆիլմը հարավկորեական «Տուն ծովի մոտ» ֆիլմի ռեմեյքն է և Ագրեստիի՝ հոլիվուդյան առաջին ֆիլմը։ 1994 թվականին Սանդրա Բուլոկն ու Կիանու Ռիվզը միասին նկարահանվել էին «Արագություն» ֆիլմում։

## Սյուժե
2006 թվականին Քեյթ Ֆորսթերը (Սանդրա Բուլոկ) փեսացուից (Դիլան Ուոլշ) բաժանվելուց հետո որոշում է թողնել լճափի տունն ու տեղափոխվել Չիկագո, որպեսզի մոտ լինի իր նոր աշխատատեղին։ Քեյթը փոստարկղում նամակ է թողնում տան հաջորդ բնակչին՝ ներողություն խնդրելով շան թաթերի՝ կամրջակի վրա մնացած հետքերի ու ձեղնահարկում մնացած փոշոտ արկղի համար։ Նամակը գտնում է Ալեքս Ուայլերը (Կիանու Ռիվզ), որը միայնակ ճարտարապետ է։ Ալեքսը չի հասկանում՝ ինչի մասին է գրված նամակում, քանզի չկային ոչ կամրջակի վրայի հետքերը, ոչ էլ ձեղնահարկի փոշոտ արկղը։ Հանկարծակի հայտնվում է մի շուն ու կամրջակի վրա թողնում սև ներկի հետքեր, որով Ալեքսը նոր ներկել էր ցանկապատը։ Ալեքսը նամակ է թողնում նույն փոստարկղում, և շուտով պարզվում է, որ նրանց բաժանում է երկու տարվա ժամանակ, թեև գտնվում են նույն վայրում։

## Դերերում

## Փաստեր
* Կինոնկարի աշխատանքային վերնագիրը երկար ժամանակ եղել է «Il Mare»: Ֆիլմում իտալերեն այդ բառը, որ նշանակում է «ծով», օգտագործվել է որպես այն ռեստորանի անվանում, որտեղ Ալեքսը ժամադրում է Քեյթին երկու տարի հետո։
* Սանդրա Բուլոքի հերոսուհին երկու անգամ դիտում է նույն ֆիլմը՝ Ալֆրեդ Հիչքոքի «Վատ համբավ» կինոնկարը, որում նկարահանվել են Ինգրիդ Բերգմանն ու Քերի Գրանտը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Chicago Sun Times 
* Ֆիլմի նկարահանումների մասին

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆիլմեր
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չիկագոյում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Չիկագոյում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վիսկոնսինում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2008 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2007 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2006 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2005 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2004 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ժամանակի միջով ճանապարհորդության մասին
Ատակամա (այլ կիրառումներ)

**Ատակամա** անվանումը կարող է վերաբերվել.

* Ատակամա (անապատ) - անապատ Չիլիում
* Ատակամա (տարածաշրջան) - տարածաշրջան Չիլիում
* Ատակամա (աղալիճ) կամ Սալեր դե Ատակամա - աղալիճ Ատակամա անապատում
* Atakama - ռուսական Նու մետալ երաժշտական խումբ
Ֆրանց Սիմոնյան

**Ֆրանց Ավդալի Սիմոնյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1961 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1983-1988 թվականներին՝ Հայաստանի նկարիչների միության քանդակի բաժանմունքի, 1983-1990 թվականներին՝ գեղարվեստական խորհրդի նախագահ, 1983 թվականից՝ Երևանի քանդակագործության կոմբինատի գլխավոր նկարիչ։ 1974-1983 թվականներին դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1980 թվականից՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։

## Ստեղծագործություններ
Հեղինակ է մոնումենտալ-դեկորատիվ հուշարձանների։ 
* «Գրիֆոններ», 1972 թվական, բրոնզ, Երևան
* «Մուտք՝ Հայաստան», 1978 թվական, կոփածո ալյումին, Երևան
* «Զանգակ», 1979 թվական, կոմպոզիցիա, տուֆ, Երևան 
Դիմաքանդակներ`
* «Էմմա Ծատուրյան», 1998 թվական, գրանիտ, բրոնզ, Երևան
Բարձրաքանդակներ`
* «Խաչելություն», 2001 թվական, բրոնզ

Կատարել է ներքին և արտաքին ձևավորումներ (Երևանի պետական համալսարանում՝ հարթաքանդակներ (1981), Սամարայի մետրոպոլիտենում մոնումենտալ կոմպոզիցիաներ (1988-1990), Կրասնոյարսկի երկրամասի «Կուրեյջրէկի» շինարարական համալիրում և վարչական շենքում՝ բարձրաքանդակներ (1991-1992)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանց Սիմոնյանի բարեմաղթանքը

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Սարագոսա ԲԱ

**«Բասկետ Սարագոսա 2002»** (իսպ.՝ *Basket Zaragoza 2002 S. A. D.*), իսպանական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայում և Եվրագավաթում։ Տեղակայված է Իսպանիայի Արագոն երկրամասի Սարագոսա քաղաքում։ Տան հանդիպումները «Սարագոսան» անցկացնում է «Պրինսիպե Ֆելիպե արենա» մարզապալատում։

Հիմնադրվել է 2002 թվականին՝ բարձրագույն լիգայում քաղաքը ներկայացնող բասկետբոլային թիմ ունենալու նպատակով։ Սկզբնական ժամանակներում թիմն հանդես էր գալիս Իսպանիայի բասկետբոլային լիգայում (*Liga Española de Baloncesto*, *LEB*)` Զբաղեցնելով «Կորունյա» ակումբին։ Առաջին հինգ տարում թիմը մեծ դժվարությամբ է կարողանում գոյատևել LEB լիգայում՝ բազմաթիվ անգամներ դուրս մնալով փլեյ-օֆֆներից։ Ինչևէ ACB լիգայում թիմը նույնպես չի կարողանում արդարացնել սպասումները, սակայն ընդհանուր կազմի փոփոխություններից հետո «Սարագոսան» կարողանում է դառնալ Իսպանիայի լավագույն բասկետբոլային ակումբներից մեկը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանական բասկետբոլային ակումբներ
Արմենակ Վարդանյան

**Արմենակ Երեմի Վարդանյան** (), հայ քանդակագործ։

Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ Երեմ Վարդանյանի որդին է։

## Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1989 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։

## Ստեղծագործություններ
մինի|աջից|250px|«Միմինո» քանդակ, Դիլիջան
Ստեղծագործում է դեկորատիվ-մոնումենտալ քանդակի, մանրաքանդակի բնագավառներում։
* «Սումգայիթ», հարթաքանդակներ, շամոտ, ՀԼԿԵՄ մրցանակ՝ 1988
* «Դիմակներ», 1982, բարձրաքանդակներ, բազալտ
* «Քավարանի դուռը», հարթաքանդակ, Դանթեին նվիրված մրցույթի մրցանակ
* «Դրախտի դուռը», հարթաքանդակ, բրոնզ, նույն մրցույթի ոսկե մեդալ՝ 1996
* «Դոն Կիխոտը և Սանչո Պանսան», 2000, քանդակ, բրոնզ
* «Տրոյական ձի», 2002, քանդակ, բրոնզ
* «Ադամն ու Եվան», 2004, քանդակ, բրոնզ
* «Միմինո» հուշարձան (քանդակում անմահացել են Ֆրունզիկ Մկրտչյանը, Եվգենի Լեոնովը և Վախթանգ Կիկաբիձեն), 2011, Դիլիջան
* Երվանդ Մանարյանի հուշարձան, 2024, Երևան

## Ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Լոզանում (1991), Լոս Անջելեսում (1993), Փարիզում (1996-2002)։ Գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ՌԴ գեղարվեստի ակադեմիայում, Ռավեննայի Դանթեի թանգարանում և այլուր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Անանիա Շիրակացու հուշարձան (Երևան, ԵՊՀ)

**Անանիա Շիրակացու հուշարձան**, գտնվում է Երևանում՝ Երևանի պետական համալսարանի մոտ, տեղադրվել է 1999-ին։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ Արամ Ղարիբյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բազալտից, բարձրությունը 4 մետր է։

## Պատմություն
Հայ փիլիսոփա, աստղագետ, մաթեմատիկոս Անանիա Շիրակացու հուշարձանը տեղադրվել է 1999 թվականին ԵՊՀ-ի կենտրոնական մասնաշենքի մոտ։

Սա Անանիա Շիրակացու երկրորդ արձանն է Երևանում։ Առաջինը 1963 թվականին տեղադրվել է Մատենադարանի մոտ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Shirakaci 02.jpg
Պատկեր:Անանիա Շիրակացի ..jpg


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հուշարձանի մոտ տեղադրված QR-կոդով տախտակ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Աշնան արև (այլ կիրառումներ)

**Աշնան արև** եզրը կարող է վերաբերել՝
* Աշնան արև, Հրանտ Մաթևոսյանի վիպակներից։
* Աշնան արև, Հրանտ Մաթևոսյանի համանուն վիպակի հիման վրա նկարահանված հայկական ֆիլմ։
* Աշնան արև, հայկական ֆիլմ։
Անահիտ Սավայան

**Անահիտ Եփրեմի Սավայան** (), հայ նկարչուհի, խեցեգործ։

ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Եփրեմ Սավայանի դուստրն է, նկարիչ Արմեն Սավայանի քույրը։ Ժամանակակից հայտնի նկարչուհի Մարո Սարգսյանի մայրը։

## Կենսագրություն
1964 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1969 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։
1978 թվականից գեղանկարչություն և խեցեգործություն է դասավանդել Երևանի Պուշկինի անվան դպրոցում։ Թեմատիկ-խորհրդանշական բնույթի խեցեգործական աշխատանքներով ձևավորել է Հրազդանի ջրէկի (1971), Երևանի Պուշկինի անվան դպրոցի (1974), «Նաիրի» (1977), «Սևան» (1978) հյուրանոցների, «Ոսկեվազ» սրճարանի (1986) ներսույթները, ստեղծել որմնանկարներ Երևանի թիվ 1 մանկապարտեզում (1974), պաննոներ՝ «Հրազդանմաշ» գործարանի (Հրազդան) առողջարանում (1988) և այլուր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1944 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ խեցեգործներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Արմեն Սավայան

**Արմեն Եփրեմի Սավայան** (), հայ նկարիչ։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (1979), նկարիչների միջազգային միության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) անդամ (1997)։

ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Եփրեմ Սավայանի որդին է, նկարչուհի, խեցեգործ Անահիտ Սավայանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1998 թվականից դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում։ Ստեղծել է խորհրդադանշական բնույթի գունանկարներ («Հուշ», 1999, «Կոմպոզիցիա», «Անդորր», «Սատուռն», երեքն էլ՝ 2000, «Նատյուրմորտ», 2001 և այլն)։

## Մրցանակներ
Արժանացել է Հայաստանի նկարիչների միության Տարվա լավագույն աշխատանքի համար մրցանակների (1982, 1997, 2000)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Եփրեմ Սավայան

**Եփրեմ Մարտիրոսի Սավայան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960)։

Նկարիչ Արմեն և նկարչուհի, խեցեգործ Անահիտ Սավայանների հայրն է։ Ժամանակակից հայտնի նկարչուհի Մարո Սարգսյանի պապը։

## Կենսագրություն
1930 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկումը (ԵԳԱՏ)։ Ստեղծագործել է հիմնականում դիմանկարի բնագավառում։ Պատկերման վավերականությամբ աչքի են ընկնում նկարչի կնոջ (1940), որդու (1952), Լուսաբեր Ղազարյանի (1948, ՀԱՊ), Ն. Մ. Տոկարսկու (1960), երգչուհի Լուսինե Զաքարյանի (1961), Կոմիտասի (1969) դիմանկարները, «Երկաթուղայիններ» (1947), «Հովհաննես Թումանյան և Զորավար Անդրանիկ» (1969) թեմատիկ պատկերները, «Այրիվանք» (1970) բնանկարը։ 1929 թվականին մասնակցել է հանրապետական և միութենական ցուցահանդեսների։ Գործերը պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եփրեմ Սավայան 

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Առաջարկություն (ֆիլմ, 2009)

**«Առաջարկություն»** (), Էնն Ֆլեթչերի ռոմանտիկ կատակերգությունը։

## Սյուժե
Մարգարետ Թեյտը՝ «Ռուիկ ու Հանտ փաբլիշն» հրատարակչության գործադիր տնօրենը, խիստ ու անզիջում ղեկավար է, ում չեն սիրում իր ենթակաները։ Նա կանադացի է, և նրան սպառնում է արտաքսում, քանզի ավարտվել է աշխատանքային վիզայի ժամկետը։ Ցանկանալով խուսափել արտաքսումից՝ նա առանց երկար մտածելու որոշում է ամուսնանալ իր օգնականի՝ Էնդրյու Պեկստոնի հետ։ Սակայն Էնդրյուն հեշտ չի զիջում. նա ստիպում է, որ Մարգարետն իրեն առաջարկություն անի փողոցի մեջտեղում ծնկի իջած, ինչպես նաև բարձրացնի իր պաշտոնն ու հրատարակի իր ստեղծագործությունը, որի ձեռագիրը նա վաղուց տվել է Մարգարետին, իսկ վերջինս նույնիսկ աչքի չէր անցկացրել այն։ Մարգարետը համաձայնում է։

## Դերերում
* Սանդրա Բուլոք – Մարգարետ Թեյթ
* Ռայան Ռեյնոլդս – Էնդրյու Փեքստոն
* Բեթի Ուայթ – Էննի տատիկը
* Քրեյգ Տ. Նելսոն – Ջո Պեկստոն
* Մերի Ստինբյորգեն – Գրեյս Պեկստոն
* Մալին Ակերման – Գերտի
* Օսկար Նունյեզ – Ռոման
* Դենիս Օ'Հարե – միստր Գիլբերթսոն
* Աասաֆ Մանդվի – Բոբ Սպոլդինգ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Touchstone Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Էնն Ֆլետչերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ալյասկայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հարսանիքի մասին
Գետաշեն (երգ)

**«Գետաշեն»**, Գուսան Հայկազունի կողմից 1992 թվականին գրված երգ։

## Պատմություն
Գուսան Հայկազունը մասնակցել է Արցախյան պատերազմին Արտաշատի «Երկրապահ» ջոկատում Մհեր Սաղաթելյանի հրամանատարության ներքո։ Մարտական գործողությունները սկսել է Երասխ գյուղից, եղել է նաև Գետաշենում, Կապանում, Գորիսում, Բերձորում։ Ինչպես պատմում է Գուսանը, ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ 1990 թվականին 20-25 զինված տղաներից բաղկացած կամավորական ջոկատը ժամանեց Երևան՝ Գետաշեն մեկնելու և այն պաշտպանելու համար։ Հրամանատարը Լաերտ Սաղաթելյանն էր։ Եկածների մեջ Գուսան Հայկազունին տեսնելուն պես նա վերջինիս արգելեց մեկնել՝ ասելով. *«Մի պատահական գնդակ քեզ որ կպնի, ի՞նչ ենք անելու։ Քեզ այնտեղ գնալ չի կարելի»*։ Գուսանը հաստատակամ էր և փորձեց թաքուն ինքնաթիռ մտնել, սակայն հրամանատարը դա նկատեց և ասաց. *«Դե´, հիմա իջի´ր, էս ո՞ւր ես թռչում։ Ես քեզ չասացի՞, որ չես մեկնելու։ Ավելի լավ է՝ մնաս այստեղ ու մի երգ գրես Գետաշենի մասին»*։ Գուսանն այդպես էլ արեց. մնաց Երևանում և երեք օրվա ընթացքում Գետաշենի մասին երգ գրեց։ Չորրորդ օրն ուղղաթիռով, որով զենք ու սննդամթերք էին տեղափոխում, Գուսանը մեկնեց Գետաշեն ու միացավ ջոկատին։ Այնտեղ էլ կայացավ երգի առաջին կատարումը։

## Հետաքրքիր փաստեր
Ինչպես պատմում է Գուսան Հայկազունը, 1992 թվականին հայկական ջոկատներից մեկը Արամայիս Մկրտչյանի հրամանատարությամբ դիրքեր էր գրավել Շահումյանի և Մարտակերտի անտառներում՝ ապահովելու անվտանգ գաղթը Շահումյանի շրջանից։ Զինվորները գալիս հրամանատարին ասում են, որ անտառներում հայ երեխաների ձայներ են լսվում, սակայն ոչ ոք զինվորների արձագանքներին չի պատասխանում։ Հրամանատարը շարում է ամբողջ գունդը և պատվիրում է երգել «Գետաշեն» երգը։ Ջոկատը երգում է «Գետաշենը», և թփուտների միջից 80 տարեկան ծերունի է դուրս գալիս միփողանի հրացանով՝ հետևից 43 որբ երեխաներ, որոնց հասցնում են Ստեփանակերտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գուսան Հայկազունի երգեր
Կատեգորիա:Հայ հայրենասիրական երգեր
Տիգրան (թագավոր) (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

*Տիգրան Ա, (թագավոր մ.թ.ա. 115 - մ.թ.ա. 95)
*Տիգրան Մեծ, Տիգրան Բ (թագավոր մ.թ.ա. 95 - մ.թ.ա. 55)
*Տիգրան Գ (թագավոր մ.թ.ա. 20 - մ.թ.ա. 10)
*Տիգրան Դ (թագավոր մ.թ.ա. 10 - մ.թ.ա. 2)
*Տիգրան Ե (թագավոր մ.թ. 6 - մ.թ. 12)
*Տիգրան Զ (թագավոր մ.թ. 58 - մ.թ. 63)

## Տես նաև
*Տիգրան Բ Մեծի կայսրություն
*«Տիգրան Մեծ» շքանշան
*Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, ՀՀ նախագահի նստավայր)
*Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, Նոր Նորք)
Տիգրան (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

*Տիգրան Դավթյան (քանդակագործ) (1905-1938), հայ քանդակագործ
*Տիգրան Մավրի Դավթյան (ծ. 1961 թ.), հայ պետական գործիչ, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունում ՀՀ պաշտոնական ներկայացուցիչ
*Տիգրան Եսայան (1874-1921), հայ նկարիչ
*Տիգրան Երկաթ (1870-1899), Կարապետ Պիլեզիկճյան, հայ գրող, հրապարակախոս, գրական-հասարակական գործիչ
*Տիգրան Լևոնյան (1936-2004), հայ օպերային երգիչ (դրամատիկական տենոր), օպերային ռեժիսոր, կինոռեժիսոր, դերասան
*Տիգրան Հախումյան (1894-1973), հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, գրականագետ, թարգմանիչ, բանասեր, պրոֆեսոր
*Տիգրան Համասյան (ծ. 1987 թ.), հայազգի ջազ դաշնակահար
*Տիգրան Մանսուրյան (ծ. 1939 թ.), հայ կոմպոզիտոր, հեղինակ գլխավորաբար նվագախմբային, կամերային, երգչախմբային և վոկալ գործերի, որոնք կատարվել են ամբողջ աշխարհում
*Տիգրան Շամիրխանյան (1899-1952), հայ ռեժիսոր, դերասան
*Տիգրան Չուխաճյան (1837–1898), հայ կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մշակութային-հասարակական գործիչ, հայ ազգային օպերային արվեստի հիմնադիր
*Տիգրան Պետրոսյան (1929–1984), Շախմատի աշխարհի չեմպիոն
*Տիգրան Լ. Պետրոսյան (ծ. 1984 թ.), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2002)
*Տիգրան Պետրոսյանց (ծ. 1951 թ.), հասարակական, քաղաքական գործիչ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, մշակութաբան, մատենագետ, լրագրող, խմբագիր, պատմաբան, ակադեմիկոս 
*Տիգրան Սարգսյան (ծ. 1960 թ.), հայ քաղաքական և պետական գործիչ, Հայաստանի վարչապետ
*Արամ Տիգրան (1934-2009), հայազգի երգիչ և երաժիշտ։ Համարվում է լավագույն քուրդ երգիչներից և երաժիշտներից մեկը
*Տիգրան Գորշ (Տիգրան Ստեփանի Գրիգորյան,1985թ.) - իմաստասեր, իրավաբան (փաստաբան), փիլիսոփայական կոնցեպտը՝ բարձրագույն ԵՍ-ի ինքնարարում (մարդն անցումային գոյաձև է), «ԽԱՌՆԱՐԱՆ», «ԱՄԵՆ», «Ես սեր եմ, մնացածը ես չեմ (գիրք II - Թեոսոֆիա)», «ԽՈՍՔ՝ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԵՍԻ» խոհափիլիսոփայական մտքերի ժողովածուների հեղինակ

## Տես նաև
*Տիգրան (օպերա)
** Տիգրան (Վիվալդի), Սիրո և ատելության նկատմամբ հաղթանակող առաքինությունը
*Տիգրան (թագավոր)
Սերժ Իբակա

**Սերժ Ջոնաս Իբակա Նգոբիլա** (անգլ.՝ *Serge Jonas Ibaka Ngobila*, ), կոնգոյացի և իսպանացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Միլուոքի Բաքս» ակումբում՝ որպես կենտրոնական և ծանր հարձակվող։

Ծնվել է Կոնգոյի Հանրապետությունում և նախնական շրջանում խաղացել երկրի երիտասարդական հավաքականում, 17 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Ֆրանսիա, իսկ հետո անմիջապես Իսպանիա և հանդես եկել իսպանական մի քանի ակումբներում։

Ընտրվել է NBA-ի 2008 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 24-րդ ընտրությամբ՝ «Սիեթլ Սուպերսոնիքսի» ակումբի կողմից (ավելի ուշ՝ թիմը վերանվանվեց «Օկլահոմա Սիթի Թանդեր»)։

«Տորոնտո Ռեպտորսի» կազմում 2019 թվականին ճանաչվել է NBA-ի չեմպիոն։

Պաշտպանական և հատկապես արդյունավետ բլոկշոտեր իրացնելու շնորհիվ Իբական թիմակիցների կողմից ստացել է **«Օդային Իբակա»**, **«Սերժ Պաշտպանիչ»** և **«Իբլոկա»** մականուննեերը։

Հանդես է գալիս նաև Իսպանիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականում, որի կազմում նվաճել է արծաթե մեդալ 2012 թվականի Լոնդոնի օլիմպիական խաղերում, ինչպես նաև ոսկե մեդալ 2011 թվականի ՖԻԲԱ-ի Եվրոպայի առաջնության ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորոնտո Ռեպտորսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Օկլահոմա Սիթի Թանդերի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
News of the World

**News of the World**, անգլիական լեգենդար Քուին խմբի 6-րդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 28-ին։ Այն ամբողջ աշխարհում վաճառվել է շուրջ 9, 5 միլիոն օրինակով, որից 4 միլիոնը՝ Ամերիակայի Միացյալ Նահանգներում։ Ալբոմն զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը Մեծ Բրիատանիայում և 3-րդ հորիզոնականը Ամերկայի Միացյալ Նահանգներում։ Այն նաև խմբի ամենաշատ վաճառված ալբոմներից է ԱՄՆ-ում։

## Երգացանկ
# *We Will Rock You* – 2։ 00
# *[[We Are the Champions]]* – 3։ 00
# *Sheer Heart Attack* – 3։ 22
# *All Dead, All Dead* – 2։ 57
# *Spread Your Wings* – 4։ 21
# *Fight From the Inside* – 2։ 58
# *Get Down Make Love* – 3։ 40
# *Sleeping on the Sidewalk* – 2։ 50
# *Who Needs You* – 3։ 02
# *It's Late* – 6։ 20
# *My Melancholy Blues* – 3։ 18

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Քուին խմբի ալբոմներ
Քաղցր նոյեմբեր

**«Քաղցր նոյեմբեր»** (), 2001 թվականին նկարահանված ռոմանտիկ մելոդրամա Կիանու Ռիվզի ու Շարլիզ Թերոնի մասնակցությամբ։ Ֆիլմը նկարահանվել է դեռևս 1968 թվականին նկարահանված համանուն ֆիլմի մոտիվներով։ Քննադատների բացասական արձագանքի պատճառով ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե Ազնվամորի 2001» մրցույթին որպես «Վատագույն ռեմեյք կամ շարունակություն», իսկ Կիանու Ռիվզն ու Շարլիզ Թերոնը՝ որպես «Վատագույն դերասան» ու «Վատագույն դերասանուհի» համապատասխանաբար։

## Սյուժե
Նելսոն Մոսը գործարար է, գովազդային գործակալ, ով կարիերան գերադասում է անձնական կյանքից։ Նա ծանոթանում է Սառայի հետ, ով նման չէ Նելսոնի՝ մինչ այդ հանդիպած ոչ մի կնոջ։ Նրանց պատահական ծանոթությունը շարունակվում է, նրանք հանդիպում են Սառայի նախաձեռնությամբ։ Վերջինս մի քիչ տարօրինակ, կենսուրախ ու անհոգ կին է, ով փոխում է Նելսոնի կյանքը՝ նրան ցույց տալով, որ կյանքը տրված է այն ուրախ անցկացնելու համար։ Միայն որոշ ժամանակ անց պարզվում է, որ Սառան ամեն օրն ապրում է որպես վերջինը, որովհետև անբուժելի հիվանդ է։

## Դերերում

## Սաունդթրեք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆիլմեր
Կատեգորիա:2001 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում
Կուլակ

մինի|Ուկրաինայի կոմսոմոլցիներն առգրավում են «կուլակի» թաքցրած ցուրենի պարկերը գերեզմանոցում
մինի|Կալվածատիրոջը որպես բացասական անձ պատկերող խորհրդային ագիտացիոն պաստառ
**Կուլակ** ( - *բռունցք* բառից, սկզբնապես՝ թալանչիական շահագործումով, վաշխառությամբ, չարաշահությամբ հարստացած մարդ-կուլակ),  Ռուսական կայսրության գոյության վերջնահատվածում՝ մինչև Հոկտեմբերյան բոլշևիկյան հեղափոխությունը, ավելի քան 3,2 հա հող ունեցող և վարձու աշխատանք օգտագործող ունևոր գյուղացիական խավի (գյուղական բուրժուազիա) ներկայացուցիչներին բնութագրելու համար օգտագործվող եզրույթ։ Այլ կերպ ասած անձ, որն իր համագյուղացիներին կախման մեջ էր գցում իրենից և պահում «բռունցքի» («кулак») մեջ՝ հատկապես նկատի ունենալով Ստոլիպինյան ագրարային ռեֆորմից հետո հարստացած կալվածատերերին։

Հեղափոխությունից հետո (1917) «կուլակություն» եզրույթը ստացել է քաղաքական բնույթ` նշանակելով  *հետկապիտալիստական անցումային շրջանի գյուղացիական միջին դաս*, *գյուղական վերնախավ* և լայն իմաստով` *այլոց վարձու աշխատանքը շահագործողների դաս*։ 1920-ականների ավարտին, առաջին Հնգամյա պլանի ժամանակաշրջանում, ԽՍՀՄ-ում կուլակությունը լայն հանրությանը սկսեց ներկայացվել որպես «դասակարգ» ՝ ձեռք բերելով խորհրդային գաղափարախոսության և խորհրդային կարգերի դեմ հանդես եկող զանգվածի հեղինակություն։

1928 թվականին խորհրդային իշխանությունը լայնածավալ հակակուլակային քարոզչություն սկսեց։ 1929 թվականին, «Պրավդա» թերթի նոյեմբերի 7-ի № 259 համարում Իոսիֆ Ստալինը հայտարարեց, որ անհրաժեշտ էր «վերացնել կուլակությունը որպես դասակարգ», ինչը նախևառաջ ենթադրում էր կուլակներին զրկել արտադրական բոլոր միջոցներից` հողի վարձակալության իրավունքից, գործիքներից, աշխատուժի վարձակալության իրավունքից։ Երկրում սկիզբ առավ համատարած կուլակաթափություն։

1930–1931 թվականներին արտաքսվեց ավելի քան 1,8 միլիոն գյուղացի։ Հակակուլակային քարոզարշավը նպատակաուղղված էր պայքարելու հակահեղափոխության և գյուղի սոցիալիստական շինարարությանը խոչընդոտողների դեմ։ Գյուղատնտեսության համատարած կոլեկտիվացմանը զուգընթաց իրականացվող այս քաղաքականությունը փաստորեն պետական վերահսկողության տակ մտցրեց գյուղատնտեսության ոլորտը և բանվորների աշխատանքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Խորհրդային դարձվածքներ
Կոտմանի ճակատամարտ (1221)

**Կոտմանի ճակատամարտ**, ճակատամարտ հայ-վրացական զորքերի և Հարավային Կովկաս ներխուժած մոնղոլների միջև։ Տեղի է ունեցել 1221 թվականի հունվարին, Կոտման [հավանաբար Տավուշ գետի (Թոուզչայ) մոտ։ Մոնղոլական 20 000-ոց բանակը Ջեբե նոյինի և Սուբադա բահատուրի գլխավորությամբ Անդրկովկաս էր թափանցել 1220 թվականին և Աղստևի շրջանում պարտության մատնել հայ-վրացական 10 000-ոց զորքին։

Դաշինք կնքելով Ատրպատականի աթաբեկ Ուզբեկի և Խլաթի կառավարիչ Աշրափի հետ՝ հայ և վրաց իշխանները պատրաստվում էին մոնղոլներին ճակատամարտ տալ գարնանը։ Իմանալով այդ, Ուտիքի Բեղամեջ կոչվող վայրում ձմեռելու քաշված մոնղոլները նախահարձակ եղան։ Հայ-վրացական բանակը Իվանե Ա Զաքարյան աթաբեկի և վրաց թագավոր Գեորգի IV Լաշայի գլխավորությամբ պարտության մատնեց մոնղոլների հավաքագրած թուրք-քրդական զորքին, բայց ի վերջո նահանջեց՝ չդիմանալով մարտադաշտ մտած մոնղոլական բանակի ճնշմանը։

Կոտմանի ճակատամարտում հայերից հատկապես աչքի ընկավ աջ թևում գործող Վահրամ Գագեցին, որը, չիմանալով հայ-վրացական հիմնական ուժերի նահանջի մասին, իր զորամասով թշնամուն հետապնդեց մինչև Գարդման։

Համարվում է առաջին լուրջ դիմադրությունը մոնղոլներին Անդրկովկասում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զաքարյան իշխանապետության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրության ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Վրաստանի ճակատամարտեր
Օտտո Կուուսինեն

**Օտտո Վիլհելմովիչ Կուուսինեն** (, ), Ֆին կոմունիստ, հետագայում՝ խորհրդային քաղաքական գործիչ, գրական պատմաբան և բանաստեղծ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս, Կոմունիստական կուսակցության անդամ (1904)։

1904 թվականից ղեկավարել է ֆիննական սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ձախ թևը։ 1906-1908 թվականներին եղել է ՖՍԴԿ տեսական օրգան «Սոսիալիստինեն այկակաուսլեհտի», 1907-1916 թվականներին՝ կենտրոնական օրգան «Տյույոմիես»-ի խմբագիր, 1909-1910 թվականներին՝ ՖՍԴԿ ԳԿ անդամ, 1911-1917 թվականներին՝ նախագահ, 1908-1917 թվականներին՝ Ֆինլանդիայի սեյմի դեպուտատ։

1918 թվականի օգոստոսին մասնակցել է Ֆինլանդիայի կոմկուսի ստեղծմանը, եղել է Կոմինտերնի I, III-VII կոնգրեսների պատգամավոր, III կոնգրեսում, 1921 թվականին, ընտրվել է ԿԻԳԿ անդամ, 1921-1939 թվականներին՝ քարտուղար։ 1940-1958 թվականներին՝ Կարելա-Ֆիննական ԽՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահ։ Եղել է կուսակցության XII-XVII, XIX-XXII համագումարների պատգամավոր, 1941 թվականից՝ ԽՄԿԿ ԿԿ անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորհրդա-ֆիննական ռազմաճակատում (*«Ձմեռային պատերազմ»*) կարմիրբանակայինների ջախջախումից հետո փախչել է Խորհրդային Միություն և մինչև կյանքի վերջն ապրել այնտեղ։

1952-1953 թվականներին և 1957 թվականից՝ ԽՄԿԿ ԿԿ նախագահության անդամ և ԽՄԿԿ ԿԿ քարտուղար։ ԽՍՀՄ I-VI գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ 1956-1962 թվականներն՝ ԽՍՀՄ պառլամենտական խմբի, ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Ազգությունների սովետի արտաքին գործերի հանձնաժողովի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆինն պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆինն դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆինն լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆինն գրողներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 19-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 21-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Էդուարդ Սարապյան

**Էդուարդ Ավետի Սարապյան** (), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1959), ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968)։

## Կենսագրություն
1942 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի վրացական ինդուստրիալ ինստիտուտը։ 1951-1959 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր ճարտարապետի տեղակալ, 1959-1964 թվականներին՝ գլխավոր ճարտարապետ։

1966-1979 թվականներին՝ Առևտրային և հասարակական սննդի կազմակերպությունների նախագծային համամիութենական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի տնօրեն։ 1979 թվականից՝ Հայարդնախագիծ ինստիտուտի նախագծի գլխավոր ճարտարապետ։

## Ստեղծագործական ուղի
մինի|Հայր և որդի Սարապյանների հուշատախտակը Երևանում
Սարապյանի նախագծերով (համահեղինակ) Երևանում կառուցվել են «Արմենիա» հյուրանոցը (1956), Արհեստակցական միությունների տան և կապի նախարարության համալիրը (1957), Թանգարանների շենքը (1950-1981 թվականներ., ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1970 թվական), Կոմպոզիտորների տունը՝ Դեմիրճյան փողոցի բնակելի հատվածով (1957), Առևտրի տունը (1958), «Սայաթ-Նովա» աղբյուր-հուշարձանը (1963), Պետական հանրախանութը (այժմ՝ «Տաշիր», 1977 թվական, ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ արծաթե մեդալ՝ 1978 թվական), Կենտրոնական փոստատունը (1978), «Հրազդան» հյուրանոցը (1978), Հանրապետության հրապարակի շատրվանները (1955), «Փարոս» ռեստորանը (1970, Էջմիածնում՝ Առևտրի կենտրոնը (1976), Տաշքենդում՝ Արդարադատության պալատը (1978), Վիեննայում՝ Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին (1965-1968) և հայ համայնքի մշակութային կենտրոնը (1968)։

## Ընտանիք
* Կին՝ Էմմա Սարապյան, գիտնական
* Որդի՝ Դավիթ Սարապյան, Ազգային-արցախյան պատերազմի ազատամարտիկ, ազատագրական շարժման գործիչ, գրող

## Պատկերասրահ

Sayat-Nova-DSC07919.jpg|«Սայաթ-Նովա» աղբյուր-հուշարձանը 
2014 Erywań, Hotel Armenia Marriot (02).jpg|«Արմենիա-Մարիոթ» հյուրանոց
Republic-square-Yerevan (27).JPG|Արհեստակցական միությունների տան և ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության համալիր
«ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ ԿՐԱԿ».jpg|«Հավերժական կրակ» (Հայաստանում Խորհրդային կարգերի հաստատման համար զոհված մարտիկների հուշարձան), ճարտարապետ՝ էդուարդ Սարապյան, նկարիչ՝ Վալենտին Պոդպոմոգով։ Գտնվում է Երևանի 2750-ամյակին նվիրված զբոսայգում, «Բուլվար»
Երևանի Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան թիվ 66 հիմնական դպրոց (1).jpg|Ալեքսանդր Մյասնիկյանի կիսանդրի (Երևան)
Saryan street, Yerevan 2.jpg|Հայաստանի կոմպոզիտորների միություն
Հուշարձան` Անտոն Չեխովի (1).JPG|Անտոն Չեխովի կիսանդրի (Երևան)
Armenierplatz 03.JPG|Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Ավստրիա)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Քարքարուտ

**Քարքարուտ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի միջնամասում, Մարմարիկ գետի աջափնյակում Հրազդան քաղաքից 22 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 2587 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Քոչասար

**Քոչասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Ջավախքի լեռներում, Ձորագետի աջափնյակում, Կաթնառատ գյուղից 8, 5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 2303 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Սևակատար (լեռ)

**Սևակատար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Գոգարանց լեռներում, Մեծառու գետի վերնագավառում, Գոգարան գյուղից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 2805 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Արասար (լեռ)

**Արասար**, լեռ Արարատի մարզի և Նախիջևանի սահմանագլխին, Արածոգետի աջափնյակում, Պարույր Սևակ գյուղից 3 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 1239 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Օձատուն

**Օձատուն**, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռներում, Գիրաթաղ գետի աջափնյակում, Վերին Գիրաթաղ գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 2074 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Օձաթաղ

**Օձաթաղ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Փամբակի լեռնաշղթայում, Ճարճակիս գյուղից 3 կմ հյուսիս, Սիպան գյուղից արևելք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Բարձրությունը 2744 մ է։։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռներ