Ուրուգվայի արժույթ

Սա Ուրուգվայի դրամական պատմության համառոտ ակնարկ է: Ուրուգվայի ժամանակակից արժույթի մասին կարդացեք Ուրուգվայական պեսո հոդվածում:

## Արժույթ, որը գոյություն ուներ մինչև անկախությունը

Ուրուգվայի արժույթն ի սկզբանե ընդհանուր էր ամբողջ Իսպանական Ամերիկայի համար: Այս տարածաշրջանի համար պայքարի ընթացքում, նախ Իսպանիայի և Պորտուգալիայի, այնուհետև Արգենտինայի և Բրազիլիայի միջև, շրջանառության մեջ էին մրցակիցների մետաղադրամները: Երբ 1821 թվականին տարածքը միացվեց Բրազիլիային որպես Սիսպլատինա նահանգ, Պորտուգալիայի (Բրազիլիայի) վարչակազմը շրջանառության մեջ դրեց Բրազիլիայի Բանկի թղթադրամները: Դա առաջին թղթային փողն էր, որը շրջանառության մեջ դրվեց Ուրուգվայում: Այնուհետև, 1826-1828 թվականներին Արգենտինայի զորքերը, որոնք կռվում էին Բրազիլիայի դեմ, վճարվում էին Բուենոս Այրեսի Ազգային բանկի կողմից Ուրուգվայի Արևելյան նահանգի համար թողարկված մեկ պեսո թղթադրամներով:

Հակամարտության բոլոր կողմերն օգտագործում էին իսպանական դոլար (իսպանական պեսո, պորտուգալական պատակոն), որն ուներ 8 իսպանական ռեալի կամ 960 բրազիլական ռեալի անվանական արժեք: Շրջանառության մեջ էին Մեքսիկայի, Պոտոսիի, Բրազիլիայի և Բուենոս Այրեսի դրամահատարանների մետաղադրամները: Անկախությանը նախորդող հակամարտությունների բուռն շրջանում շրջանառության մեջ դրվեցին զգալի քանակությամբ անորակ պղնձե մետաղադրամներ ինչպես Բուենոս Այրեսից, այնպես էլ Բրազիլիայից:

## 1828–1854 պեսո
Պեսո (Պատակոն) = 8 Ռեալ= 800 սենտավո (ռեալի հարյուրյակ)

Ոսկու ունցիա = 16 պեսո

### Պատմություն
1828 թվականին Ուրուգվայի դրամական համակարգը հիմնված էր ութ ռեալ արժողությամբ արծաթյա պեսոյի ($) վրա, որը սովորաբար հայտնի էր որպես պատակոն (patacón), և ոսկյա «onza de oro»-ի վրա, որի արժեքը կազմում էր 16 արծաթյա պեսո։ Սակայն շրջանառության մեջ կար նաև մեծ քանակությամբ արժեզրկված պղնձե մետաղադրամ։ Ազգային դրամական համակարգ ստեղծելու միջոցների բացակայության պայմաններում գեներալ Խոսե Ռոնդոյի ժամանակավոր կառավարությունը թույլ տվեց արտասահմանյան արծաթյա և ոսկյա դրամների ազատ շրջանառությունը՝ ըստ դրանց ներքին (մետաղական) արժեքի (1828 թ. հոկտեմբերի 4-ի օրենքով), սակայն սահմանափակեց և ապա արգելեց պղնձե դրամների ներմուծումը և Բուենոս Այրեսի բանկային թղթադրամների շրջանառությունը (1829թ. մարտին)։

1831 թվականի հունվարին գեներալ Ֆրուկտուոսո Ռիվերան անվավեր ճանաչեց շրջանառվող բոլոր պղնձե մետաղադրամները, այսինքն՝ պղնձե մետաղադրամները այլևս չէին համարվում պարտադիր ընդունելի վճարման միջոց քաղաքացիների միջև գործարքներում, և պետական մարմինները դրանք չէին ընդունելու կամ տրամադրելու։ Դրանից հետո կառավարությունը կազմակերպեց դրանց փոխանակումը՝ յուրաքանչյուր պատակոնի (8 ռեալ արժողությամբ արծաթե կամ ոսկե դրամի) դիմաց փոխհատուցելով 13 ռեալ պղնձե մետաղադրամներով։

Մանրադրամի անհրաժեշտությունը բավարարելու համար կառավարությունը ձեռք բերեց Բուենոս Այրեսի մեկ տասներորդ ռեալի մետաղադրամներ (décimos de la ciudad de Buenos Aires; 24 մմ տրամագծով, 1822 և 1823 թվականների տարեթվերով) և դրանք շրջանառության մեջ դրեց, մոտ 1.6 միլիոն հատ՝ մինչև կիսակես արժեքով (1831 թվականի մարտի 15-ի օրենք, օրենք 17): Սա համարվում է Ուրուգվայի Արևելյան Հանրապետության կողմից թողարկված առաջին դրամը

Վերջապես, կառավարությունը ստեղծեց նոր դրամական համակարգ՝ 1839 թվականի հունիսի 20-ի օրենքով (Օրենք 208), որը հայտնի դարձավ որպես **Sistema real** (ռեալ համակարգ)։ Հաշվարկները կատարվում էին պատակոնով (պեսո**)**՝ 8 ռեալ արժողությամբ, որը բաժանվում էր 100 սենտեզիմոյի։ Պատակոնը արծաթե մետաղադրամ էր՝ 27.06 գրամ քաշով և 0.902 մաքրությամբ (24.43 գրամ մաքուր արծաթ)։ Դրա ստանդարտ ոսկյա մետաղադրամը **onza de oro**-ն էր՝ 27.06 գրամ քաշով և 0.875 մաքրությամբ, որն համարժեք էր 16 արծաթյա պեսոյին։ Այլ արծաթե և ոսկյա մետաղադրամները գնահատվում էին **պատակոն** և **onza** համակարգի հիման վրա՝ ըստ դրանց ներքին արժեքի:

208-րդ օրենքը թույլ էր տալիս նաև 20,000 պեսո արժողությամբ պղնձե մետաղադրամներ հատել, բայց իրականում միայն մոտ 500 պեսո էր թողարկվել 1840 թվականի մետաղադրամներում: Կառավարությունը այդ մետաղադրամները առաջին անգամ շրջանառության մեջ դրեց 1840 թվականի հոկտեմբերի 15-ին (1990 թվականից Ուրուգվայը հոկտեմբերի 15-ը նշում է որպես «Դրամագիտության ազգային օր»)։

Պղնձե մետաղադրամները և արծաթե պեսոն թույլատրվել են 1843 թվականի դեկտեմբերի 13-ի 254-րդ և 255-րդ օրենքներով՝ Ուրուգվայի երկարատև քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, որը հայտնի է որպես Մեծ պատերազմ: Կառավարությունը ստեղծեց դրամահատարան (*La Casa de Moneda de Montevideo*), որը թողարկում էր երեք պղնձե անվանական արժեքով մետաղադրամներ և արծաթե *պեսո ֆուերտե կամ պեսո դել Սիտիո* (անգլերենից թարգմանված՝ *Մոնտեվիդեոյի դոլար*):

### Թղթադրամ
Այս ժամանակահատվածում Ուրուգվայը ոչ մի թղթային փող չի թողարկել, բայց այնուամենայնիվ հայտնվել են թղթանման փողեր: 1831 թվականի հունվարի 26-ի օրենքը նախատեսում էր, որ պղնձի փոխանակման ընկերությունը (*Sociedad encambio del cobre*) պղնձե մետաղադրամի դիմաց կթողարկի 1 և 5 պեսո թղթադրամներ: Այս թղթադրամները վճարվել են կրողին, երբ 90 օրվա ընթացքում ներկայացվել են ոսկե **onza-ով**, արծաթե պեսո ֆուերտեսով կամ պատակոնով կամ բրազիլական արծաթով, և պետական մարմինների կողմից ընդունվել են արծաթե և ոսկե մետաղադրամի անվանական արժեքով:

1835 թվականի ապրիլի 29-ի օրենքը թույլատրեց արտասահմանյան վարկի ներգրավումը՝ պետական պարտքի մի մասի վճարման համար, և նախատեսեց մինչև $700,000 արժողությամբ polizas de deuda pública (պետական պարտքի դեբետային գրառումներ) թողարկելը։ Դրանք բարձր արժեք ունեցող վալեսներ (խոստումնալից թղթադրամներ) էին՝ 400, 500, 2000 և 5000 պեսո, որոնք վճարվում էին ներկայացնողին։

### Մետաղադրամներ
#### 1840 թվականի թողարկում
Ուրուգվայի առաջին մետաղադրամները եղել են երկու պղնձե սենտեսիմոներ՝ 1840 թվականի տարեթվով, որոնք հատվել էին մասնավոր ընկերության՝ **Taller Augustín Jouve**-ի կողմից Մոնտեվիդեոյում։ Մետաղադրամների դիզայնը ներառում էր արևային ճառագայթներ։ Դրանք էին՝ 5 սենտեսիմո, 24 մմ (շուրջ 6000 կտոր) և 20 սենտեսիմո, 27.00 գ, 37 մմ (շուրջ 18,500 կտոր)։ 5 սենտեսիմո մետաղադրամը հայտնի էր որպես **cinquiño** (պորտուգալերեն **cinquinho** կամ, հնարավոր է, գալիցիական **cinquiño** բառից), իսկ 20 սենտեսիմո մետաղադրամը՝ որպես **vintén** (պորտուգալերեն **vintém** բառից):

#### 1843–1844 թթ. թողարկում
1843–1844 թվականների երեք պղնձե սենտեսիմո մետաղադրամները իրենց ձևով համընկնում էին 1840 թվականի մետաղադրամներին։ Դրանք էին՝ 5 սենտեսիմո՝ 5.38 գրամ, 24 մմ տրամագծով (մոտավորապես 6000 հատ, 1844 թվականի տարեթվով), 20 սենտեսիմո՝ 21.50 գրամ, 24 մմ տրամագծով (15,000 հատ՝ 1843 թվական, և 10,000 հատ՝ 1844 թվական), 40 սենտեսիմո՝ 43.00 գրամ, 40 մմ տրամագծով (65,000 հատ՝ 1844 թվականի տարեթվով)։

1844 թվականի «պեսո ֆուերտեն» ուներ 27.07 գ քաշ, 35 մմ տրամագիծ, մոտավորապես 0.875 մաքրություն (23.69 գ մաքուր արծաթ), և դա միակ արծաթյա դրամն էր, որը հատվել է Մոնտեվիդեոյում։ Այն պատրաստվել է Մոնտեվիդեոյի բնակիչների կողմից նվիրաբերված արծաթյա իրերը հալեցնելով։ Արտադրվել է մոտավորապես 1226 օրինակ։ Առաջին դրամները հատվել են հունվարի 19-ին կամ 20-ին, և հունվարի 22-ին հանձնվել կառավարական մարմիններին։ Պաշտոնական թողարկման ամսաթիվը սահմանվել է 1844 թվականի փետրվարի 15-ը, հավանաբար՝ արտադրության ավարտից հետո։ Դրամը համարվում էր պաշարման ժամանակահատվածի թողարկում՝ նախատեսված քաղաքային կառավարությանը հնարավորություն տալու վճարել պաշտպանող զորքերին և մատակարարումներին։ Դրա շրջանառությունը Մոնտեվիդեոյի քաղաքից դուրս արգելվել է գեներալ Մանուել Օրիբեի կառավարության կողմից:

## 1854–1856 ռեալ
**Էսկուդո**= 10 ռեալ = 1000 սենտեսիմո (ոսկու համար)

**Պատակոն**= 10 ռեալ= 1000 սենտեսիմո (արծաթի համար)

### Պատմություն
1854 թվականի հուլիսի 22-ի օրենսդրությամբ (օրենք 414) թույլատրվեց հատել ոսկե մետաղադրամներ՝ 1, 2 և 4 էսկուդո (համապատասխանում են 10, 20 և 40 ռեալի), արծաթե մետաղադրամներ (օրենք 415)՝ 1 ¼, 2 ½ և 5 ռեալ (125, 250 և 500 սենտեսիմո), ինչպես նաև պղնձե մետաղադրամներ (օրենք 418)՝ 10, 20 և 40 սենտեսիմո։ Օրենք 414-ը սահմանում էր, որ ոսկե 10 ռեալը (էսկուդո) պետք է կշռեր 1.6175 գ, մաքրությունը՝ 0.875, այսինքն՝ պարունակեր 1415.325 մգ մաքուր ոսկի, ինչը տալիս էր արծաթի և ոսկու մոտավոր 14.75:1 հարաբերակցություն։

Սակայն երկրի ներսում տիրող խառնաշփոթ վիճակը՝ բարդացած Բրազիլիայում և Արգենտինայում առկա հակամարտություններով, խոչընդոտեց այս մետաղադրամների թողարկմանը։ Արդյունքում ոսկե և արծաթե մետաղադրամները երբեք չարտադրվեցին, իսկ պղնձե մետաղադրամները թողարկվեցին փոփոխված ձևով։ Մոնտեվիդեոյի դրամահատարանը փակվեց 1855 թվականի սկզբին, և այդուհետ Ուրուգվայի մետաղադրամները հատվում էին արտերկրում։

### Թղթադրամ
Գանձապետարանը 1855 թվականի հուլիսի 12-ին թողարկեց պարտավորագրեր (vales de Tesorería)՝ 2 և 4 ռեալի, ինչպես նաև 1, 5, 10, 25, 50 և 100 պեսոյի անվանական արժեքներով։

### Մետաղադրամներ
1854–1855 թվականներին Մոնտեվիդեոյի դրամահատարանում հատվել են երկու տեսակի պղնձե մետաղադրամներ՝

* 5 սենտեսիմո՝ 5.38 գ քաշով, 24 մմ տրամագծով (արտադրվել է 120,000 հատ՝ 1854 թվականի թվագրությամբ և 8000 հատ՝ 1855 թվականի թվագրությամբ)։
* 20 սենտեսիմո՝ 21.50 գ քաշով, 38 մմ տրամագծով (արտադրվել է 50,000 հատ՝ 1854 թվականի թվագրությամբ և 30,000 հատ՝ 1855 թվականի թվագրությամբ)։

Շատ հազվագյուտ նմուշներ գոյություն ունեն 40 ռեալանոց ոսկե մետաղադրամից։

## 1856–1863 Պեսո ֆուերտե և Պատակոն
Onza de oro (ոսկե ունցիա) = 16 պեսո (պատակոն) = 15,360 սենտեսիմո (ոսկու համար)

Պատակոն ($) = 8 ռեալ = 960 սենտեսիմո (հին արծաթի համար)

Պեսո ֆուերտե ($F) = 10 ռեալ = 1000 սենտեսիմո (նոր արծաթի համար)

### Պատմություն
1856 թվականին ոսկե ունցիան (Onza de oro) վերարժևորվեց՝ 16000 սենտեսիմոյից իջեցվելով 15360 սենտեսիմոյի, իսկ պատակոնը՝ մինչև 960 սենտեսիմոյի՝ ըստ նոր դրամական օրենսդրության։

1857 թվականի հունիսի 13-ին ընդունված 523 և 524 օրենքները փոփոխեցին 1854 թվականի 414 (ոսկու) և 415 (արծաթի) օրենքները։ Չնայած պահպանվեց նույն քաշի և մաքրության ստանդարտը, անվանական արժեքներն վերանվանվեցին՝ պեսո ֆուերտե, և առաջարկվեցին նոր մետաղադրամներ արծաթից՝ ⅛, ¼, ½ և 1 պեսո ֆուերտե և ոսկուց՝ 2, 4, 8 և 16 պեսո ֆուերտե:

Ուրուգվայի առաջին փոստային նամականիշները հայտնվել են 1856 թվականի հոկտեմբերին, նախատեսված Անաստասիո Լապիդոյի կողմից շահագործվող փոստային վագոնների երթուղիներում օգտագործելու համար։ Դրանք ունեին հետևյալ անվանական արժեքները՝ 60 և 80 սենտավո, ինչպես նաև 1 ռեալ (հավասար է 120 սենտավոյի)։

Երկրորդ շարքը թողարկվեց 1858 թվականի մարտին՝ 120, 180 և 240 սենտավո (սենտեսիմո) անվանական արժեքներով։

Պաշտոնական պետական նամականիշները սկսեցին շրջանառվել 1859 թվականի հուլիսին, հետևյալ անվանական արժեքներով՝ 60, 80, 100, 120, 180 և 240 սենտեսիմո։

### Թղթադրամ
1851 թվականին ընդունվեցին նոր բանկային կանոնակարգեր, և առաջին մասնավոր թղթադրամները շրջանառության մեջ հայտնվեցին 1857 թվականին։ Այդ շրջանի բանկային թղթադրամները նշված էին 15,360 սենտեսիմո արժեք ունեցող ոսկե ունցիայով (onza de oro) և դրա մասաբաժիններով։

Մոնտեվիդեոյի *Banco Mauá & Cia.-ն* բրազիլական նույնանուն բանկի մասնաճյուղն էր։ Այն հատուկ արտոնություններ ուներ թղթադրամներ թողարկելու հարցում՝ որպես Բրազիլիայի քաղաքականության ֆինանսական ներկայացուցիչ։

1857 թվականի սեպտեմբերին շրջանառության մեջ դրվեցին 240, 480 և 960 սենտեսիմո արժեքի թղթադրամներ։

1861 թվականին հետևեց երկրորդ շարքը՝ նույն երեք անվանական արժեքներով, ինչպես նաև մեկ թղթադրամ՝ մեկ onza de oro (ոսկե ունցիա) անվանական արժեքով։

Մոնտեվիդեոյի *Banco Comercial-ը* հիմնադրվել է 1857 թվականին մի խումբ առևտրականների կողմից։ Այն հաջողակ և լավ կառավարվող բանկ էր, որը թողարկեց 1858 թվականի հոկտեմբերի 1-ի թվագրությամբ թղթադրամների շարք՝ 120, 240, 480, և 960 սենտեսիմո, ինչպես նաև 1 onza de oro (ոսկե ունցիա) անվանական արժեքներով։ Երկրորդ թողարկումը, թվագրված 1860 թվականի հունվարի 1-ին, ներառում էր 240, 480 և 960 սենտեսիմո արժեքներ։

*El Banco del Salto-ն* թողարկեց 120, 480 և 960 սենտեսիմո անվանական արժեքներով թղթադրամներ, թվագրված 1858 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։

*Banco de Paysandú-ն* թողարկեց թղթադրամներ՝ 120, 240, 480 և 960 սենտեսիմո անվանական արժեքներով, որոնք տպագրվել էին Մոնտեվիդեոյում, թվագրված 1862 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։

### Մետաղադրամներ
Այս շրջանում ոսկե և արծաթե մետաղադրամներ չեն հատվել, սակայն 1854–1855 թվականների նույն դիզայնով, անվանական արժեքով և քաշով պղնձե մետաղադրամներ հատվեցին Լիոնում՝ 1857 թվականի թվագրումով՝

* 5 սենտեսիմո (0.576 միլիոն հատ),
* 20 սենտեսիմո (0.576 միլիոն հատ),
* 40 սենտեսիմո (1.08 միլիոն հատ)։

## 1863–1875 Պեսո և Դոբլոն
Doblón de oro = 10 պեսո պլատա = 1000 սենտեսիմո (1863–1868)

Պեսո = 100 սենտեսիմո

### Պատմություն
Ազգային արժույթի մասին 1862 թվականի հունիսի 23-ի հրամանագիրը (ուժի մեջ է մտել 1863 թվականի հունվարի 1-ից) հաստատեց ոսկե դոլբոնը և արծաթե պեսոն որպես ազգային արժույթ (*moneda nacional*): Այն սահմանեց doblón de oro-ն (փոխարինեց onza de oro-ին) որպես 16․97 գրամ քաշով, 0․917 մաքրությամբ (մեկ ոսկե պեսոն համապատասխանում էր 1556․149 մգ մաքուր ոսկուն) և հավասար էր 10 արծաթե պեսոյի, որոնցից յուրաքանչյուրն ուներ 25․48 գրամ քաշ, 0․917 մաքրություն (23․365 գրամ մաքուր արծաթ): Այսպիսով, արծաթի և ոսկու հարաբերակցությունը կազմում էր 15:1։ Պեսոն վերագնահատվեց՝ ունենալով 100 սենտեսիմո, որտեղ 1 նոր սենտեսիմոն հավասար էր 10 հին ռեալ սենտեսիմոյին։ Նոր արժույթը հայտնի էր որպես *Sistema centesimal,* որը փոխարինեց *Sistema real-*ին։

Ազգային արժույթի մասին հրամանագիրը սահմանեց, որ մինչև ազգային մետաղադրամի թողարկումը, օտարերկրյա արծաթե և ոսկյա մետաղադրամները պետք է շարունակեն շրջանառվել իրենց այն ժամանակվա արժեքներով (համաձայնեցված այս հրամանագրի հետ): Սահմանվեցին և գնահատվեցին մի շարք օտարերկրյա մետաղադրամներ (ինչպես նաև դրանց բազմապատիկները և բաժանումները: Օտարերկրյա արծաթե մետաղադրամները, որոնք գնահատվեցին $1․00 (մեկ պեսո), ներառում էին Իսպանիայի և Մեքսիկայի պեսոն, Բրազիլիայի պատակոնը՝ 960 reis (25 գ, 0․917 մաքրություն), ինչպես նաև Բրազիլիայի երկու-milreis մետաղադրամը (25․495 գ, 0․900 մաքրություն): Ֆրանսիայի 5 ֆրանկ և Իտալիայի 5 լիրա մետաղադրամները (երկուսն էլ 25 գ, 0․900 մաքրություն) գնահատվեցին 90 սենտ։

Ոսկե մետաղադրամների գնահատականները հետևյալն էին՝

* Իսպանիայի և Ամերիկայի onza (27․450 գ, 0․875 մաքրություն)՝ $15․36,
* Բրազիլիայի 20-reis (17․926 գ, 0․917 մաքրություն)՝ $10․56,
* Նապոլեոնի 20 ֆրանկ և Սարդինիայի 20 ֆրանկ մետաղադրամը (6․451 գ, 0․900 մաքրություն)՝ $3․60,
* Մեծ Բրիտանիայի sovereign (7․981 գ, 0․917 մաքրություն)՝ $4․70,
* Իսպանական doblón (100 reales vellón, 8․336 գ, 0․901 մաքրություն)՝ $4․80,
* Չիլեի condór (15․253 գ, 0․900 մաքրություն)՝ $9․00,
* Ամերիկյան eagle (16․717 գ, 0․900 մաքրություն)՝ $9․60։

1864 թվականի փետրվարին նոր 6, 8, 10 և 12 սենտիսիմո նամականիշերը փոխարինեցին հին 60, 80, 100 և 120 սենտիսիմո անվանական արժեքներին։

Ուրուգվայում 1860-ական թվականներին մեծ անկայունություն և քաղաքացիական ընդհարումներ էին։ Բանկերը բազմիցս բախվում էին հաճախորդների խուճապային պահանջներին։ Mauá Bank-ը կարողացավ դիմակայել 1864 թվականի հունվարին տեղի ունեցած կարճաժամկետ ֆինանսական ճգնաժամին։ Դեկտեմբերին այն վարկ տրամադրեց գեներալ Ֆլորեսի կառավարությանը։

1865 թվականին բանկը կրկին ենթարկվեց խուճապային պահանջների, ինչի հետևանքով կառավարությունը կասեցրեց արժույթով վճարումները երկու բանկերի համար և պարտադրեց վարկեր վերցնել։ Banco Comercial-ը ցույց տվեց իր կայունությունը 1865 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում։ Այդ ճգնաժամից հետո ընդունվեց նոր բանկային օրենք, որը խթանեց բանկերի մեծաքանակ ստեղծումը։ Արժույթի փոխարկման արգելքը ավարտվեց հունիս ամսին՝ վերականգնելով ֆինանսական համակարգի գործունեությունը։

1866 թվականի մայիսին Լոնդոնի ֆինանսական շուկայում տեղի ունեցած Overend Gurney ճգնաժամը ազդեց Ուրուգվայի վրա, որտեղ Mauá Ban**k**-ը կրկին բախվեց խուճապային պահանջներին։ Կառավարությունը պարտքեր ուներ այս բանկին և օգնության հասավ՝ կասեցնելով բանկային թղթադրամների փոխարկումը ոսկու մինչև 1866 թվականի դեկտեմբերի 1-ը։

Banco Comercial և Londres y Río de la Plata բանկերը կայուն էին և այս պաշտպանության կարիքը չունեին։ Այդ պատճառով, երբ 1868 թվականին նոր ֆինանսական ճգնաժամ տեղի ունեցավ, և կառավարությունը կրկին կասեցրեց փոխարկումը, այս բանկերը շարունակեցին ոսկով վճարել իրենց թողարկած թղթադրամների դիմաց։

Այս ճգնաժամից հետո տնտեսությունը սկսեց վերականգնվել, սակայն աճը կանգ առավ 1875 թվականին, երբ նոր քաղաքական անկարգություններ սկսվեցին։

Ուրուգվայի բանկերը դիմակայեցին 1873 թվականին սկսված համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամին, սակայն 1875 թվականի հունվարին կառավարությունը տապալվեց, իսկ Mauá Bank-ը փետրվարին հայտարարեց իր սնանկացման մասին։ Նոր կառավարությունը կասեցրեց Լոնդոնում ունեցած պարտքի վճարումը, և մայիսի 8-ին հրամանագիր ընդունեց, ըստ որի կառավարության թողարկած արժութային թղթադրամները դարձան իրավաբանական պայմանագրերի համար միակ ճանաչված արժույթը։ Ոսկու օգտագործումը արգելվեց, ինչի արդյունքում բիզնեսները կանգ առան, մանրածախ գները կտրուկ բարձրացան, և բանկերը փլուզվեցին։ Այդ ընթացքում մնացած երկու բանկերը՝ Comercial-ը և Londres y Río de la Plata-ն, համագործակցեցին ավելի քան հիսուն խոշոր առևտրային ընկերությունների հետ՝ ոսկով վճարելով իրենց բոլոր պարտավորությունները՝ անկախ կառավարության ընդունած նոր օրենքից։

### Թղթադրամ
#### 1863–1875 թթ. թղթադրամներ
Banco Comercial de Paysandú-ն սկսեց թղթադրամներ թողարկել 1873 թվականին: Դրանից առաջ՝ 1865 թվականի մարտի 25-ին ընդունված նոր բանկային կանոնակարգերը (Վիլյալբա օրենքը) թույլ տվեցին շատ բարենպաստ պայմաններով ստեղծել թողարկման իրավունք ունեցող բանկեր։ 1865 թվականին թողարկումներ սկսեցին կատարել Italiano, Montevideano, Londres y Rio de la Plata, 1866 թվականին՝ Navia y Ca. և Comercial del Salto, 1867 թվականին՝ Oriental, 1868 թվականին՝ Sociedad Fomento Territorial, Sociedad de Crédito Hipotecario և Progreso Oriental, 1871 թվականին՝ Franco-Platense, 1873 թվականին՝ Herrera, Eastman y Ca, Viñas y Ca., Villaamil & Ca. և Mercantil del Rio de la Plata բանկերը: Այս շրջանի բանկային թղթադրամների անվանական արժեքները նշվում էին կամ 10 պեսո արժողությամբ doblón de oro-ով, կամ 100 սենտեսիմո արժողությամբ peso moneda nacional-ով։

#### 1868թ. արտակարգ փոստային անդորրագիր
Փոքր արժույթների մշտական պակասի պատճառով կառավարությունը հետևեց ԱՄՆ-ի փոստային արժույթի օրինակին՝ 1, 5, 10 և 20 սենտեսիմո անվանական արժեքներով գոյություն ունեցող նամականիշերի պատճենները պատրաստվեցին շատ լայն եզրերով և թողարկվեցին որպես մանրադրամ:

#### 1870թ. դրամական նշաններ
1870 թվականի մայիսի 4-ին ընդունված օրենքը թույլ տվեց Junta de Crédito Público-ին թողարկել պետության կողմից երաշխավորված բանկային թղթադրամների շարք (*Emisión garantid***a**):

Այս թղթադրամները պատրաստվում էին Անգլիայում, Waterlow and Sons ընկերության կողմից, և թողարկվում էին հետևյալ անվանական արժեքներով՝ 20 և 50 սենտիսիմոս և 1, 5, 10, 20, 50 և 100 պեսո։ Սակայն այս թղթադրամները վճարային չէին:

#### 1875 թ. դրամական նշաններ
1875 թվականի հունվարի 25-ի օրենքով Junta de Crédito Públic**o**-ին տրվեց լիազորություն ազգային թղթադրամների թողարկման (*Emisión Nacion*al)՝ հետևյալ անվանական արժեքներով՝ 20 և 50 սենտիսիմո և 1, 2 և 5 պեսո։ Բացի այդ, կառավարությունը 1875 թվականին թողարկեց 5 և 50 պեսոյի արժողությամբ թղթադրամներ, որոնք տպագրվել էին Ա. Գոդելի կողմից Մոնտեվիդեոյում և կրում էին La República Oriental del Uruguay անվանումը։

### Մետաղադրամներ
1869 թվականին թողարկվեց նոր բրոնզե սենտիսիմո մետաղադրամների շարք՝ նվազեցված քաշով։ Դրանք պատրաստվել էին Փարիզում (նշագիծ 'A') և Բիրմինգհեմում (նշագիծ 'H')՝ հետևյալ առանձնահատկություններով՝

* 1 սենտիսիմո – 5․00 գ, 25 մմ (1 միլիոն A, 1 միլիոն H)
* 2 սենտիսիմո – 10․00 գ, 30 մմ (3 միլիոն A, 2 միլիոն H)
* 4 սենտիսիմո – 20․00 գ, 35 մմ (2 միլիոն A, 6․25 միլիոն H)

## 1875–1896 Պեսո (Լատինական արժութային միության արծաթ)
Պեսո= 100 սենտիսիմո

Doblón de oro = 10 պեսո

### Պատմություն
1875 թվականին Ուրուգվայի տնտեսությունը հասավ իր ամենացածր կետին։ 1873 թվականին Ուրուգվայի արծաթե պեսոն համահունչ դարձավ իսպանական duro-ին և ֆրանսիական écu-ին, որոնք հանդիսանում էին Լատինական արժութային միության արժույթներ՝ 25․00 գ, 0․900 մաքրությամբ։ Այդ նույն տարվա հոկտեմբերին սահմանվեցին նոր դրամական արժեքներ, սակայն քաղաքական և տնտեսական խնդիրները կասեցրին նոր դրամական համակարգի կիրառումը մինչև 1877 թվական։ 1877-1895 թվականներին շրջանառության մեջ դրվեցին արծաթե դրամներ, որոնք պատրաստված էին Լատինական արժութային միության ստանդարտով՝ 10 սենտիսիմո, 20 սենտիսիմո, 50 սենտիսիմո, 1 պեսո։

1875 թվականին Ուրուգվայում իրականացվեց թղթային արժույթի բարեփոխում։ Հին թղթադրամները դուրս բերվեցին շրջանառությունից, նոր թղթադրամներ թողարկվեցին։ Այս նոր թղթադրամային արժույթը ստացավ *peso moneda nacional* (ազգային արժույթ) անվանումը:

1876 թվականից հետո Ուրուգվայի տնտեսությունն սկսեց վերականգնվել, և 1880-ականները դարձան բարեկեցության և ընդլայնման շրջան։ 1884 թվականին հաստատվեց ներքին խաղաղություն, օտարերկրյա կապիտալի մեծ ներհոսք արձանագրվեց։ 1887 թվականին ընդունված Reus Օրենքը զգալիորեն հեշտացրեց նոր բանկերի ստեղծումը, որոնցից ամենակարևորը Banco Nacional-ն էր։ Այդ ժամանակահատվածում Ուրուգվայի հարևան երկրները՝ Արգենտինան և Բրազիլիան, ստիպված էին օգտագործել անփոխարկելի թղթադրամ, մինչդեռ Ուրուգվայում շարունակում էր շրջանառվել ոսկին։

Մինչև 1889 թվականը Ուրուգվայի տնտեսության մեջ օտարերկրյա կապիտալի հոսքը սկսել էր նվազել, և երկրի արտահանման ապրանքների գները անկում էին ապրում։ Ոսկին դուրս էր գալիս երկրից, իսկ Banco Nacional-ը բախվում էր ֆինանսական դժվարությունների։ 1890 թվականի Baring ֆինանսական ճգնաժամը ծանր հետևանքներ ունեցավ Ուրուգվայի (և Արգենտինայի) համար։ Banco Nacional-ի թղթադրամները որոշ այլ բանկեր հրաժարվեցին ընդունել։ Հուլիսի 5-ին այն դադարեցվեց արժույթով վճարումները, ինչը առաջ բերեց խուճապ, բիզնեսների փլուզում և զանգվածային պահանջներ բոլոր բանկերի նկատմամբ։ Ինչպես 1875 թվականին, բիզնես համայնքը և կայուն բանկերը կատարել էին իրենց պարտավորությունները ոսկով, մերժելով արժեզրկված թղթադրամները։ Հուլիսի 7-ին խուճապը նվազեց, բայց Banco Nacional-ի գործերը խոր անկումի մեջ էին, և կառավարությունը չէր կարողանում վճարել իր պարտքերի տոկոսները։ 1890-1893 թվականների ֆինանսական ճգնաժամը հանգեցրեց բազմաթիվ առևտրային բանկերի ոչնչացման։

Banco Nacional-ի փլուզումից հետո, Londres y Río de la Plata բանկի թողարկած թղթադրամները կազմեցին Ուրուգվայի կայուն թղթային արժույթի կեսից ավելին։ Անընդունելի էր, որ անկախ երկրի թղթային արժույթը գտնվեր օտարերկրյա բանկի վերահսկողության տակ, ուստի 1896 թվականին կառավարությունը հիմնադրեց Banco de la República-ն՝ թղթային արժույթի թողարկման մենաշնորհով։

### Թղթադրամ
#### 1875–1896 թթ. մասնավոր թղթադրամներ
El Banco Comercial-ը և Banco de Londres y Río de la Plata-ն շարունակեցին թղթադրամների թողարկումը։ 1883-1889 թվականներին նոր թողարկող բանկեր ի հայտ եկան, այդ թվում՝ Banco Villaamil & Ca.,Banco Inglés del Rio de la Plata,El Banco de Crédito Auxiliar,Banco Italiano del Uruguay,Banco de España y Rio de la Plata,Banco Popular,Banco Italo-Oriental,La Sociedád Auxiliar de Crédito y Alquileres։Banco de Londres y Rio de la Plata և Banco Italiano del Uruguay կարողացան հաղթահարել 1890-ականների ֆինանսական ճգնաժամը, սակայն նրանց թղթադրամ թողարկելու իրավունքը ուժը կորցրեց, երբ նրանց լիցենզիաները 1904 և 1907 թվականներին հասան վերանայման փուլ: Վերջապես, 1909 թվականին մասնավոր բանկային թղթադրամները իրավաբանական կերպով վերացվեցին, ինչն ամրապնդեց պետության ֆինանսական վերահսկողությունը։

#### 1875 թ. արժույթի մարման թղթադրամներ
1875 թվականին կառավարությունը հանձնարարեց *Comisión de Extinción de Billetes*-ին (թղթադրամների դուրսբերման հանձնաժողով) մարել հին և անարժեք թղթադրամները։ Հունիսին սկսվեց հին թղթադրամների դուրսբերումը։ Դրանք փոխարինվեցին 1875 թվականի մարտի 27-ով թվագրված պետական չթողարկված թղթադրամներով, որոնք ուղղանկյուն օվերպրինտով կրում էին «Comisión de Extinción de Billetes» գրվածքը: Նոր թղթադրամները ներառում էին 20 և 50 սենտիսիոմո, 1, 2, 5, 10, 20, 50 և 100 *pesos moneda corriente* (շրջանառվող արժույթով պեսո)։ Դրանք տպագրվել էին American Bank Note Company-ի կողմից։
#### 1886 թ. գանձապետական պարտատոմսեր
1886 թվականի օգոստոսի 11-ին Ուրուգվայի կառավարությունը թույլատրեց $1,900,000 արժողությամբ 1 և 10 պեսոյի գանձապետական պարտատոմսերի (*vales del Tesoro*) սահմանափակ թողարկում (*Emisión Limitada*):

#### 1887 թ. Ազգային բանկի թղթադրամներ
Banco Nacional de la República Oriental del Uruguay ստեղծվեց 1887 թվականին՝ որպես Ուրուգվայի ազգային բանկ։ Այն թողարկեց 1887 թվականի օգոստոսի 25-ի թվագրված թղթադրամների շարք, որոնք տպագրվել էին Waterlow and Sons-ի կողմից՝ 10, 20 և 50 սենտիսիմո,1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200 և 500 *pesos moneda nacional oro sellado* (ազգային ոսկյա արժույթ)։ Սակայն Banco Nacional-ը 1893 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքով փլուզվեց։ Նրա շրջանառվող թղթադրամները 1896 թվականին մարվեցին կառավարության կողմից։

### Մետաղադրամներ
Արծաթե պեսոն (25․00 գ)՝ թվագրված 1877 թվականով (300,000 հատ), ուներ 0․917 մաքրություն, սակայն դրան հաջորդած բոլոր թողարկումները եղել են 0․900 մաքրությամբ (100,000 հատ՝ 1878 թ., 1․1 միլիոն՝ 1893 թ., 1 միլիոն՝ 1895 թ.)։ Մնացած բոլոր արծաթե մետաղադրամները նույնպես 0․900 մաքրությամբ էին։ Դրանք էին՝

* 10 սենտեսիմո՝ 2․50 գ (3 միլիոն հատ՝ 1877 թ., 1 միլիոն՝ 1893 թ.),
* 20 սենտեսիմո՝ 5․00 գ (1․5 միլիոն հատ՝ 1877 թ., 0․75 միլիոն՝ 1893 թ.),
* 50 սենտեսիմո՝ 12․50 գ (4 միլիոն հատ՝ 1877 թ., 0․5 միլիոն՝ 1893 թ., 0․8 միլիոն՝ 1894 թ.)։

## 1896–1935 Պեսո՝ օրինական վճարամիջոց (ոսկու ստանդարտով)
Պեսո = 100 սենտիսիմո

### Պատմություն
1896 թվականին Ուրուգվայը ընդունեց ոսկու ստանդարտը, որը հիմնված էր «պեսո օրո»-ի վրա՝ 1.697 գրամ 0.917 մաքրությամբ կամ 1556.149 միլիգրամ մաքուր ոսկի (համարժեք՝ 1.03 ամերիկյան դոլար, 4 շիլլինգ 3 փենս ստեռլինգ, 5.361 ֆրանկ): Դրամանիշներ թողարկելու մենաշնորհը տրվեց Ուրուգվայի Արևելյան Հանրապետության Բանկին (El Banco de la República Oriental del Uruguay), և երկիրը վայելում էր կայուն արժույթ և դրամավարկային կայունություն մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Բանկային թղթադրամները անվանական արժեքով թողարկվում էին որպես օրինական վճարամիջոց (*en moneda legal*):

Ոսկու ստանդարտը կասեցվեց 1914 թվականի օգոստոսին, և օտարերկրյա ոսկե մետաղադրամները ընդունվում էին ֆիքսված փոխարժեքներով՝ 4.70 պեսո մեկ անգլիական սուվերեն մետաղադրամի համար, 9.66 պեսո՝ մեկ ամերիկյան US eagle-ի (պատմական ամերիկյան ոսկե մետաղադրամ, «eagle» բառը վերաբերվել է 10 ամերիկյան դոլարին համարժեք ոսկե մետաղադրամին), և 3.73 պեսո՝ մեկ 20 ֆրանկանոց մետաղադրամի համար։ Պեսոն բարձր փոխարժեք ուներ ամերիկյան դոլարի նկատմամբ 1915 թվականիից մինչև 1920 թվականը։ 1918 թվականին, մի պահ, անհրաժեշտ էր ընդամենը 78.30 պեսո՝ 100 ամերիկյան դոլար գնելու համար։ Դրանից հետո պեսոն կտրուկ արժեզրկվեց, և 1921 թվականին դրա նվազագույն կետում անհրաժեշտ էր 170.50 պեսո՝ 100 դոլար գնելու համար։ Դրան հաջորդեց կայուն բարելավում, և 1925 թվականին Ուրուգվայը կարողացավ անցնել ոսկու փոխանակման ստանդարտի՝ պահպանելով նախորդ ոսկու համարժեքությունը՝ 1 պեսո = 1.0342 ամերիկյան դոլար մինչև 1929 թվականի դեկտեմբերը։ Փոխանակման վերահսկողություն սահմանվեց 1931 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ Պեսոն արժեզրկվեց, և սև շուկան դարձավ շատ ակտիվ։ 1933 թվականի հունվարից հետո արժույթը կապվեց ֆրանսիական ֆրանկի հետ՝ 1 պեսո = 12.06 ֆրանկ փոխարժեքով։

### Թղթադրամ
Ուրուգվայի Արևելյան Հանրապետության Բանկը (El Banco de la República Oriental del Uruguay) ստեղծվեց 1896 թվականի օգոստոսի 4-ի օրենքով՝ որպես միակողմանի թողարկման իրավունք ունեցող (մենաշնորհով) բանկ, և բացվեց գործարար գործունեության համար հոկտեմբերի 22-ին։ Այն իրավասու էր շրջանառության մեջ դնել մինչև 20 միլիոն դոլարի ոսկով ապահովված թղթադրամներ՝ 10 դոլար և ավելի անվանական արժեքով, ինչպես նաև մինչև 5 միլիոն դոլարի թղթադրամներ՝ 10 դոլարից ցածր, որոնք վճարելի էին օրինական վճարամիջոցով *(en moneda legal)*, այսինքն՝ ըստ բանկի ընտրության՝ ոսկով կամ արծաթով։

#### 1896–1914 թթ. հերթական թողարկում
Banco de la República-ն թողարկել է թղթադրամներ 50 սենտեսիմոյի, ինչպես նաև 1, 5, 10, 50, 100 և 500 պեսո անվանական արժեքներով՝ «en moneda nacional» (ազգային արժույթով): Այս թղթադրամները տպագրվել են Գերմանիայի Լայպցիգ քաղաքում՝ Giesecke & Devrient ընկերության կողմից։ Պատերազմի բռնկումը 1914 թվականի օգոստոսից հետո դարձրել է անհնարին նոր առաքումների ստացումը։

#### 1915–1935 թթ. հերթական թողարկում
Երբ պատերազմը խափանեց թղթադրամների առաքումը Գերմանիայից, Banco de la República-ն պայմանագիր կնքեց բրիտանական Waterlow & Sons ընկերության հետ։ Վերջինս տպագրեց 1, 5, 10, 100 և 500 պեսո արժողությամբ թղթադրամներ, որոնց վրա պատկերված էր Ուրուգվայի ազգային հերոս Խոսե Խերվասիո Արտիգասի (J.G. Artigas) դիմանկարը։

#### 1918–1927 թթ. հատուկ թողարկում
1918 թվականին թղթադրամների աճող պահանջարկը հանգեցրեց դրանց դեֆիցիտին: 20 ցենտ անվանական արժեքով թղթադրամների արտակարգ թողարկումն սկսեց իրականացվել մեկ պեսո անվանական արժեքով չհրապարակված թղթադրամներին հավելավճարով և անկյունները կտրելով: 100 և 500 պեսո անվանական արժեքով թղթադրամների պաշարն ավելացվեց Արգենտինայից Casa de Moneda ընկերության հատուկ պատվերով:

Արծաթի արժեքի տատանման պատճառով, 1919 թվականին Waterlow & Sons ընկերության տպագրած սովորական 5 պեսո թղթադրամները վերաթողարկվեցին հատուկ նշումներով՝ «convertible en emisión mayor / 20 Feb 1919» («փոխարկելի է ավելի բարձր թողարկմամբ»), կամ «convertible en plata» («փոխարկելի է արծաթով»)։ Այս նշումները դրանք դարձնում էին արծաթով փոխանակման ենթակա թղթադրամներ, այսինքն՝ պահապանում էին իրենց մետաղային ապահովումը։

Կրկին՝ 1927 թվականին, Waterlow ընկերության սովորական 5 պեսո թղթադրամները վերատպվեցին «Certificado Metálico - Plata / Ley de 14 de enero de 1916» գրությամբ, ինչը նշանակում էր, որ դրանք կարելի է փոխանակել արծաթով՝ ըստ 1916 թվականի հունվարի 14-ի օրենքի։

#### 1930 թ. Ուրուգվայի Հարյուրամյակ
Որպես Ուրուգվայի անկախության հարյուրամյակի հարգանքի տուրք տպագրվեցին 1, 5 և 10 պեսո արժեք ունեցող թղթադրամների շարք՝ ֆրանսիական G. Houmiez ընկերության կողմից։.

#### 1931–1935 թթ. հերթական թողարկում
Banco de la República-ն կրկին կարողացավ պայմանագիր կնքել գերմանական Giesecke & Devrient ընկերության հետ, որը տպագրեց 50 սենտեսիմո և 1, 5, 10, և 500 պեսո թղթադրամներ՝ որոնք դիզայնով նման էին 1896 թվականի թողարկմանը։

### Մետաղադրամներ
#### 1901–1941 թթ. թողարկում
Ուրուգվայը թողարկում էր 1, 2 և 5 սենտեսիմո արժեքով պղինձ-նիկելե մետաղադրամների շարք, որոնց քաշը համապատասխանաբար կազմում էր 2.00 գ, 3.50 գ և 5.00 գ։ Թողարկման տարիներն ու քանակներն են՝

* 1901 թվական՝ 6 միլիոն հատ 1 սենտեսիմո, 7.5 միլիոն հատ 2 սենտեսիմո, 6 միլիոն հատ 5 սենտեսիմո,
* 1909 թվական՝ 5 միլիոն հատ 1 սենտեսիմո, 10 միլիոն հատ 2 սենտեսիմո, 5 միլիոն հատ 5 սենտեսիմո,
* 1924 թվական՝ 3 միլիոն հատ 1 սենտեսիմո, 11 միլիոն հատ 2 սենտեսիմո, 5 միլիոն հատ 5 սենտեսիմո,
* 1936 թվական՝ 2 միլիոն հատ 1 սենտեսիմո, 6.5 միլիոն հատ 2 սենտեսիմո, 3 միլիոն հատ 5 սենտեսիմո,
* 1941 թվական՝ 10 միլիոն հատ 2 սենտեսիմո, 2.4 միլիոն հատ 5 սենտեսիմո։
Այս ընթացքում թողարկվում էին նաև արծաթյա մետաղադրամներ՝

* 20 սենտեսիմո, քաշը՝ 5.00 գրամ, մաքրությունը՝ 0.800 (2.5 միլիոն հատ, 1920 թվական),
* 50 սենտեսիմո, քաշը՝ 12.50 գրամ, մաքրությունը՝ 0.900 (0.4 միլիոն հատ 1916 թվականին, 5 միլիոն հատ 1917 թվականին),
* 1 պեսո, քաշը՝ 25.00 գրամ, մաքրությունը՝ 0.900 (2 միլիոն հատ, 1917 թվական):

#### 1930 թ. Ուրուգվայի Հարյուրամյակ
1930 թվականին թողարկվեցին Ուրուգվայի անկախության հարյուրամյակը հիշատակող մետաղադրամներ, որոնք էին ՝

* 10 սենտեսիմո, ալյումինիում-բրոնզ, քաշը՝ 8.00 գրամ, տրամագիծը՝ 27 մմ (5 միլիոն հատ),
* 20 սենտեսիմո, արծաթ, քաշը՝ 5.00 գրամ, մաքրություն՝ 0.800, տրամագիծը՝ 25 մմ (2.5 միլիոն հատ),
* 5 պեսո, ոսկի, քաշը՝ 8.4850 գրամ, մաքրություն՝ 0.917, տրամագիծը՝ 22 մմ (14,415 հատ թողարկված):

## 1935–1975 Պեսո
Պեսո = 100 սենտիսիմո

### Պատմություն
Banco de la República-ն միայն կառավարության բանկը չէր, որը որպես կենտրոնական բանկ գործում էր մենաշնորհով թողարկման իրավունքով, այլև Ուրուգվայի ամենամեծ կոմերցիոն բանկն էր։ 1935 թվականի օգոստոսի 14-ի օրենքը նրա թողարկման բաժինը (*El Departamento de Emisión*) դարձրեց ինքնավար և հաստատեց բանկի մետաղային պահուստների վերարժևորման պայմանները՝ պաշտոնական փոխարժեքը հաստատելով 1935 թվականի օգոստոսի 16-ին՝ 1 պեսոյի դիմաց 12.06 ֆրանսիական ֆրանկ։ Հին ոսկե պեսոն (peso oro)՝ 1.697 գրամ՝ 0.917 մաքրությամբ, հանվեց գործածությունից, և թղթադրամները սկսեցին անվանակոչվել որպես ազգային արժույթ (*moneda nacional*)։ Բանկի ոսկե պահուստները վերարժևորվեցին 2.2 գործակցով՝ այսինքն՝ 1 պեսոյի դիմաց այժմ հաշվվում էր 709.53 միլիգրամ մաքուր ոսկի։ 1936 թվականին Նյու Յորքում շուկայական իրական փոխարժեքը տատանվել է 1 պեսո = 0.46-ից 0.57 ամերիկյան դոլար միջակայքում։

1941 թվականին պեսոյի պաշտոնական փոխարժեքը կազմել է 1.90 ԱՄՆ դոլար։ 1946 թվականին ընդունվեց բարդ բազմակի փոխարժեքների համակարգ, որը հաճախ փոխվում էր։ Ազատ շուկայում տարվա վերջի փոխարժեքները ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ եղել են հետևյալը՝ 1953 թ.՝ 3.04 պեսո, 1957 թ.՝ 4.66 պեսո, 1958 թ.՝ 10.20 պեսո, 1959 թ.՝ 11.18 պեսո։ 1960 թվականի հոկտեմբերի 7-ին փոխարժեքը համապատասխանեցվեց Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (IMF) փոխարժեքի հետ՝ հաստատվելով 7.40 պեսո մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց, սակայն իրական շուկայական փոխարժեքը մինչև 1963 թվականը մնաց մոտավորապես 11 պեսո, ապա սկսվեց կտրուկ արժեզրկում։ Ազատ շուկայում տարվա վերջի փոխարժեքները ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ 1963-1967 թվականներին եղել են՝ 1963 թ.՝ 17.35 պեսո, 1964 թ.՝ 24.35 պեսո, 1965 թ.՝ 69.20 պեսո, 1966 թ.՝ 76.50 պեսո, 1967 թ.՝ 199.00 պեսո։ Այս արժեզրկումը արտացոլում էր Ուրուգվայի հիմնական արտահանման ապրանքների՝ բրդի, մսի և մսամթերքների, ինչպես նաև կաշիների համաշխարհային շուկայի նվազումը։

Banco de la República-ն վերածվեց իրական Կենտրոնական բանկի՝ Banco Central del Uruguay, որը ստանձնեց թղթադրամների թողարկման պատասխանատվությունը և իր գործունեությունը սկսեց 1967 թվականի մարտի 1-ից։ 1969–1971 թվականներին փոխարժեքը պահպանվում էր 250–260 պեսո մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց։ Կանխատեսվում էր արժութային բարեփոխում, սակայն այն հետաձգվեց, քանի որ պեսոն սկսեց նորից արագ արժեզրկվել։ 1973 թվականի ապրիլին ԱՄՆ դոլարը ազատ շուկայում արժենում էր 1,300 պեսո։

### Թղթադրամ
#### 1937–1950 թթ. Հանրապետության Բանկ
1935 թվականի օրենքի համաձայն թողարկված թղթադրամները տպագրվել են Անգլիայում՝ de la Rue ընկերության կողմից և շրջանառության մեջ դրվել 1937 թվականին։ Թողարկված արժեքներն էին՝ 50 սենտեսիմո և 1, 5, 100, 500 և 1000 պեսո։ 1943 թվականին շարքին ավելացվեց նաև 10 պեսո թղթադրամ։ Այս շարքի թղթադրամները առանց տարեթվի են։ Առաջին թողարկումներում կային երկու փորագրված ստորագրություն-պաշտոններ։ 1945 թվականից դրանց թիվը հասավ երեքի, իսկ 1947 թվականից սկսած այդ երեք ստորագրությունները վիմագրվում էին։

#### 1948–1967 թթ. Հանրապետության Բանկ

1948 թվականին շրջանառության մեջ դրվեցին de la Rue ընկերության կողմից 1939 թվականի հունվարի 2-ի օրենքին համապատասխան տպագրված նոր դիզայնով և փոքր չափսերով, առանց տարեթվի թղթադրամներ՝ 1, 5, 10 և 100 պեսո արժեքներով։ 1952 թվականին նրանց շարքին ավելացան 50, 500 և 1000 պեսո թղթադրամները։ 1957 թվականին անվտանգության համար թղթադրամներին ավելացվեց մետաղական թել։ 1966 թվականին շրջանառության մեջ դրվեց 0.50 պեսո թղթադրամը, որը տպագրվում էր Չիլիի դրամահատարանի (Casa de Moneda de Chile) կողմից։

#### 1967–1975 թթ. Կենտրոնական Բանկ
Banco Central-ի կողմից թողարկված առաջին թղթադրամները եղել են Banco de la República-ի 10, 50, 100, 500 և 1000 պեսո արժեքով թղթադրամները, որոնց վրա ստորագրության տիտղոսներում նշվում էր կամ «Banco Central de la República» կամ «Banco Central del Uruguay»։ Բացի այդ, Banco Central-ն սկսեց թողարկել նոր շարքի թղթադրամներ՝ միատեսակ չափսերով (155 × 69 մմ), որոնց վրա պատկերված էր Խոսե Խերվասիո Արտիգասի (J.G. Artigas) դիմանկարը։ Այս շարքի արժեքներն էին՝ 50, 100, 500, 1000, 5000 և 10,000 պեսոները։ 1000 և 10,000 պեսո թղթադրամների երկու տարբեր դիզայն կա։

### Մետաղադրամներ
#### 1936–1951 թթ. թողարկում
Պղնձե մետաղադրամներ՝ 5 սենտեսիմո, քաշը՝ 5.00 գ։ Թողարկման քանակներն ու տարիները՝ 1944թ.՝ 4 միլիոն հատ, 1946թ.՝ 2 միլիոն հատ, 1947թ.՝ 2 միլիոն հատ, 1948թ.՝ 3 միլիոն հատ, 1949թ.՝ 2.8 միլիոն հատ, 1951թ.՝ 15 միլիոն հատ։

Ալյումինիում-բրոնզե մետաղադրամ՝ 10 սենտեսիմո, քաշը՝ 6.00 գ, տրամագիծը՝ 25 մմ (2 միլիոն հատ, 1936 թվական):

Արծաթյա մետաղադրամներ՝ 20 սենտեսիմո, քաշը՝ 3.00 գ, մաքրությունը՝ 0.720 (18 միլիոն հատ, 1942 թ.), 50 սենտեսիմո, քաշը՝ 7.00 գ, մաքրությունը՝ 0.700 (10.8 միլիոն հատ, 1943 թ.), 1 պեսո, քաշը՝ 9.00 գ, մաքրությունը՝ 0.720 (9 միլիոն հատ, 1942 թ.):

#### 1953–1959 թթ. թողարկում
Պղինձ-նիկելե մետաղադրամներ՝ 1 սենտեսիմո, քաշը՝ 1.50 գ (5 միլիոն հատ, 1953), 5 սենտեսիմո, քաշը՝ 3.50 գ (17.5 միլիոն հատ, 1953), 10 սենտեսիմո, քաշը՝ 4.50 գ (28.25 միլիոն հատ, 1953; 10 միլիոն հատ, 1959):

Արծաթյա մետաղադրամ՝ 20 սենտեսիմո, քաշը՝ 3.00 գ, մաքրությունը՝ 0.720, տրամագիծը՝ 19 մմ (10 միլիոն հատ, 1954):

#### 1960–1965 թթ. թողարկում
Նիկել-բրոնզե մետաղադրամներ՝ 5 սենտեսիմո, քաշը՝ 3.50 գ (88 միլիոն հատ, 1960), 10 սենտեսիմո, քաշը՝ 4.50 գ (72.5 միլիոն հատ, 1960):

Պղինձ-նիկելե մետաղադրամներ՝ 25 սենտեսիմո (48 միլիոն հատ, 1960), 50 սենտեսիմո (18 միլիոն հատ, 1960), 1 պեսո (8 միլիոն հատ, 1960):

Ալյումինե մետաղադրամներ՝ 20 սենտեսիմո (40 միլիոն հատ, 1965), 50 սենտեսիմո (50 միլիոն հատ, 1965):

Ալյումին-բրոնզե մետաղադրամներ՝ 5 պեսո (18 միլիոն հատ, 1965), 10 պեսո (18 միլիոն հատ, 1965):

Արծաթե մետաղադրամ՝ նվիրված Իսպանիայի դեմ ապստամբության 150-ամյակին՝ 10 պեսո, քաշը՝ 12.50 գ, մաքրությունը՝ 0.900 (3 միլիոն հատ, 1961):

#### 1968 թթ. թողարկում
Նիկել-բրոնզե մետաղադրամներ, 1968 թվական՝ 1 պեսո, տրամագիծ՝ 17.3 մմ (103.2 միլիոն հատ), 5 պեսո (42.68 միլիոն հատ), 10 պեսո, տրամագիծ՝ 23 մմ (90 միլիոն հատ):

#### 1969–1973 թթ. թողարկում
Ալյումին-դեղինպղնձե մետաղադրամներ, 1969 թվական՝ 1 պեսո (51.8 միլիոն հատ), 5 պեսո (42.32 միլիոն հատ), 10 պեսո (10 միլիոն հատ):

Պղինձ-նիկելե մետաղադրամներ՝ 20 պեսո (50 միլիոն հատ, 1970), 50 պեսո (20 միլիոն հատ, 1970), 100 պեսո (20 միլիոն հատ, 1973):

Նիկել-դեղինպղնձե հիշատակի մետաղադրամ՝ նվիրված Խոսե Էնրիկե Ռոդոյի ծննդյան 100-ամյակին՝ 50 պեսո (15 միլիոն հատ, 1971):

## 1975–1993 Նոր պեսո
Նոր պեսո (N$) = 100 սենտիսիմո

Փոխարկում՝ 1 նոր պեսո = 1,000 հին պեսո

### Պատմություն
Նոր պեսոն (համառոտ՝ N$, ISO 4217 կոդ՝ UYP) փոխարինեց հին պեսոյին 1975 թվականի հուլիսի 1-ին՝ 1 նոր պեսո = 1,000 հին պեսո փոխանակման հարաբերակցությամբ: Սկզբնական փոխարժեքը կազմում էր 1.50 նոր պեսո՝ nuevo peso, մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց, սակայն արժեզրկումը սկսվեց արդեն երկու ամսվա ընթացքում: Միջին տարեկան փոխարժեքը nuevo pesos-ի և ԱՄՆ դոլարի միջև եղել է հետևյալը՝ 1974՝ 2.30, 1975՝ 2.75, 1976՝ 3.40, 1977՝ 4.75, 1978՝ 6.13, 1979՝ 7.92, 1980՝ 9.16: Կառավարվող տատանումները սկսվեցին 1982 թվականի նոյեմբերի 26-ից, և 1988 թվականին միջին փոխարժեքը կազմեց մոտ 451 nuevo peso մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց։

### Թղթադրամ
#### 1975–1990 թթ. թողարկում
Հին 500, 1000, 5000 և 10000 պեսո արժողությամբ թղթադրամները վերագնահատվեցին՝ ծառայելու որպես նոր պեսո։ Դրանց վրա ավելացվեց նոր անվանական արժեք (½, 1, 5 և 10 նոր պեսո, համապատասխանաբար) և «*Ley № 14.316*» նշումը 24 մմ-անոց շրջանակի մեջ։ Այս թղթադրամները շրջանառության մեջ մտան 1973 թվականի հուլիսին։

Վերջնական թղթադրամները նույնպես հայտնվեցին 1975 թվականին, դրանք էին՝ N$50 (դեկտեմբերի 16-ին) և N$100 (նոյեմբերի 25-ին): Այս թղթադրամների վրա նշված էր «pagará al portador y a la vista» գրությունը (կվճարվի ներկայացնողին ըստ պահանջի), որը 1896 թվականից ի վեր առկա էր բոլոր ազգային թղթադրամների վրա։ Այս գրությունը հանվեց 1978 թվականին, երբ շրջանառության մեջ դրվեցին 50, 100, 500 և 1000 նոր պեսոյի թղթադրամներ։ Թղթադրամները *ենթակա էին վճարման նոր ազգային արժույթով*՝ *nuevos pesos moneda nacional*։

1983-ից մինչև 1990 թվականների միջև շրջանառության մեջ դրվեցին նոր արժեքներ՝ կենտրոնական դիզայնով, որն այլ էր, քան Խ.Խ. Արտիգասի դիմանկարը կրողը (որն իշխում էր թղթադրամների դիզայնում սկսած 1915 թվականից): 1983 թվականին հայտնվեց N$5000 արժողությամբ թղթադրամը՝ նվիրված բրիգադային գեներալ Խ.Ա. Լավալեխային, իսկ 1987 թվականին թողարկվեցին N$200 (Հ.Ե. Ռոդո) և N$10,000 (Ազգային դրոշի հուշարձան) արժողությամբ թղթադրամները։

#### 1990–1993 թթ. թողարկում
Նոր սերիայի թղթադրամները, որոնք պատկերում էին Ուրուգվայի անվանի գործիչների դիմանկարներ, սկսեցին շրջանառվել 1990 թվականին՝ N$2,000, N$20,000 և N$50,000 արժեքներով։ Տնտեսությունում գնաճի խորացման պայմաններում Ուրուգվայի Կենտրոնական բանկը թողարկեց նաև N$100,000 (1991 թ. նոյեմբերի 30-ին), N$200,000 (1992 թ. հոկտեմբերի 30-ին) և N$500,000 (1993 թ. մարտի 1-ին) թղթադրամներ։ Վերջին երեք՝ 1989 թվականին նախագծված թղթադրամները թողարկվել էին չշրջանառված N$1,000 http://www.nvmvs.com/Uruguay-1000-Pesos-1989/en, N$5,000 http://www.nvmvs.com/Uruguay-5000-Pesos-1989 և N$10,000 http://www.nvmvs.com/epages/ec1443.sf/pt_PT/?ObjectPath=/Shops/ec1443/Products/3395 թղթադրամների ձևավորմամբ:

### Մետաղադրամներ
#### 1977–1981 թթ. թողարկում
Ալյումինե՝ 1 սենտ՝ 19 մմ (1977), 2 սենտ՝ 21 մմ (1977, 1978), 5 սենտ՝ 23 մմ (1977, 1978)

Ալյումին-բրոնզե՝ 10 սենտ՝ 3.10 գ, 19 մմ (1976, 1977, 1978, 1981), 20 սենտ՝ 5.10 գ, 22 մմ (1976, 1977, 1978), 50 սենտ՝ 7.00 գ, 25.5 մմ (1976, 1977, 1981), N$1՝ 30 մմ (1976, 1977, 1978)

Ալյումին-նիկելե՝ N$1՝ 5.90 գ, 24 մմ (1980)

Պղինձ-նիկել-ցինկե՝ N$2՝ 7.10 գ, 25 մմ (1981)

Պղինձ-նիկելե՝ N$5՝ 7.90 գ, 26.15 մմ (1980), N$10՝ 9.80 գ, 28 մմ (1981)

#### 1989 թթ. թողարկում
Չժանգոտվող պողպատից (stainless steel) մետաղադրամներ՝ նոր պեսո անվանական արժեքով, թողարկվել են 1989 թվականին հետևյալ արժեքներով՝ 1, 5, 10, 50, 100, 200 և 500։

## Ուրուգվայական պեսո 1993 թվականից

Ուրուգվայական պեսո ($) = 100 սենտիսիմո

Փոխարժեքը՝ 1 ուրուգվայական պեսո = 1000 նոր պեսո

Ուրուգվայական պեսոն ($; ISO 4217 կոդը՝ UYU) ներմուծվեց 1993 թվականի մարտի 1-ին՝ փոխարինելու համար նոր պեսոյին՝ 1 ուրուգվայական պեսո = 1000 նոր պեսո փոխարժեքով։ N$500 և ավելի ցածր արժեքով հին թղթադրամների դուրսբերումը սկսվեց անմիջապես, մինչդեռ 1000-ից մինչև 500000 նոր պեսո արժեքով թղթադրամները մնացին օրինական վճարամիջոց (համապատասխանաբար՝ 1-ից 500 ուրուգվայական պեսո) մինչև 2003 թվականի փետրվարի 28-ը։

Առաջին թղթադրամը, որը շրջանառության մեջ էր դրվել ուրուգվայական *moneda nacional* անվանմամբ, եղել է $20 թղթադրամը (թվագրված՝ 1994), սակայն այն շրջանառության մեջ մտավ միայն 1995 թվականի փետրվարի 22-ին։ 1995 թվականի վերջում շրջանառվում էին արդեն $10, $50, $100, $200 և $500 թղթադրամները։ $1000 թղթադրամը ավելացվեց 1996 թվականին, իսկ $2000-ը՝ 2003 թվականին։ Նոր սերիայի թղթադրամները սկսեցին հայտնվել 2006 թվականի նոյեմբերից։

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ

## Հղումներ
* .
* .
* .
*.
* .
* .
* .
*  Full texts of much monetary legislation since 1830.

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ուրուգվայի տնտեսություն