Նոքսվիլ

**Նոքսվիլ** (), քաղաք ամերիկյան Թենեսի նահանգում. Նոքս շրջանի վարչական կենտրոնը։ Արևելյան Թենեսիում խոշորագույն և ամբողջ նահանգում մեծությամբ երրորդ բնակավայրն է (հաջորդում է Նեշվիլին ու Մեմֆիսին). 2019 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 187.603: Նույնանուն մետրոպոլիսային տարածքի գլխավոր բնակավայրն է, տարածք, որի բնակիչների թիվը 2015 թվականին կազմում էր  868.546:

Նոքսվիլը հիմնադրվել է 1786 թվականին, անվանակոչվել Ջորջ Վաշինգտոնի կառավարության կազմում որպես ռազմական նախարար պաշտոնավարած Հենրի Նոքսի պատվին, եղել է Թենեսի նահանգի առաջին մայրաքաղաքը և այդ կարգավիճակը պահպանել մինչև 1815 թվականը (1797 թվականից)։ 1855 թվականին երկաթուղին հասել է Նոքսվիլ՝ նպաստելով բնակավայրի բուռն թափով զարգացմանը։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին թեժ մարտերի վայր է դարձել, ձեռքից ձեռք անցել։ Պատերազմից հետո վերազարթոնք է ապրել, վերածվել արդյունաբերական ու առևտրային կենտրոնի։  1982 թվականին այստեղ անցկացված համաշխարհային տոնավաճառը նոր զարկ է տվել քաղաքի տնտեսական զարգացմանն ու կառուցապատման աճին։ Նոքսվիլում են գտնվում *Pilot Flying J* խոշոր ընկերության գլխավոր գրասենյակն ու արտադրական ձեռնարկությունը։ Բացի այդ, այս քաղաքում են Թենեսիի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքն ու ուսանողական ավանը, Թենեսիի հովտի վարչական մարմինները, նահանգային գլխավոր դատարանը, համազգային ու տարածաշրջանային նշանակության մի ամբողջ շարք հիմնարկ-ձեռնարկություններ։ Նոքսվիլը համարվում է նաև ապալաչյան մշակույթի պահպանության ու զարգացման կենտրոններից մեկը, ինչպես նաև՝ *Great Smoky Mountains* ազգային պարկի դարպասներից մեկը։

## Կլիմա


## Ժողովրդագրություն

ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
 id:linegrey2 value:gray(0.9)
 id:linegrey value:gray(0.7)
 id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
 id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:190000
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
 color:cobar width:19 align:left
 bar:1870 from:0 till:8682
 bar:1880 from:0 till:9693
 bar:1900 from:0 till:32637
 bar:1910 from:0 till:36346
 bar:1930 from:0 till:105802
 bar:1950 from:0 till:124769
 bar:1960 color:red from:0 till:111827
 bar:1970 from:0 till:174587
 bar:1980 from:0 till:175045
 bar:1990 color:red from:0 till:165121
 bar:2000 from:0 till:173890
 bar:2010 color:cobar2 from:0 till:178874
PlotData=
 textcolor:black fontsize:S
 bar:1870 at: 8682 text: 8.682 shift:(-14,5)
 bar:1880 at: 9693 text: 9.693 shift:(-14,5)
 bar:1900 at: 32637 text: 32.637 shift:(-14,5)
 bar:1910 at: 36346 text: 36.346 shift:(-14,5)
 bar:1930 at: 105802 text: 105.802 shift:(-14,5)
 bar:1950 at: 124769 text: 124.769 shift:(-14,5)
 bar:1960 at: 111827 text: 111.827 shift:(-14,5)
 bar:1970 at: 174587 text: 174.587 shift:(-14,5)
 bar:1980 at: 175045 text: 175.045 shift:(-14,5)
 bar:1990 at: 165121 text: 165.121 shift:(-14,5)
 bar:2000 at: 173890 text: 173.890 shift:(-14,5)
 bar:2010 at: 178874 text: 178.874 shift:(-14,5)

21-րդ դարի առաջին տասնամյակի ընթացքում Նոքսվիլի բնակչության թիվն աճել է շուրջ 3 տոկոսով։ Բնակիչների միջին տարիքը կազմել է 32.7:
 
2017 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 187&nbsp;347 մարդ, որոնց 18,9%-ը՝ 18-ից ցածր, 13,2%-ը՝ 65-ից բարձր տարիքի։ Կանայք կազմել են բնակչության 52,1%-ը։ Սպիտակամորթ էին բնակիչների 75,2%-ը, սևամորթ՝ 17,5%-ը, հնդկացիներ՝  0,5%-ը։

Քաղաքում բավական բարձր է աղքատության մակարդակը՝ 25%, այն դեպքում, երբ նահանգում այդ ցուցանիշը 16.1% է, ամբողջ ԱՄՆ-ում՝ 15.1%:

2006 թվականին Տնտեսական հետազոտությունների ինստիտուտի անցկացրած ուսումնասիրությունների արդյունքներով Նոքսվիլը համարվել է բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների նորավարտների ապրելու համար առավել բարենպաստ բնակավայրերից մեկը։ 2014 թվականին *Forbes* ամսագիրը Նոքսվիլը ներառել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների՝ ապրուստի տեսակետից առավել բարենպաստ բնակավայրերի առաջին հնգյակում։

## Միջոցառումներ
Նոքսվիլում սուրբծննդյան բազմազան միջոցառումները ձգվում են մինչև ութ շաբաթ։ Դրանցից առավել հիշարժան են Singing Christmas Tree-ն, չմուշկներով սահքն ու սառցադաշտային զանազան խաղերն ու մրցույթները։

## Քույր քաղաքներ
Նոքսվիլը բարեկամական և գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.
*  Եսան, Հարավային Կորեա
*  Խելմ, Լյուբլինի վոևոդություն, Լեհաստան
*  Չենդու, Սիչուան, Չինաստան
*  Գաոսյուն, Թայվան
*  Լարիսա, Հունաստան
*  Մուրորան, Հոկայդո, Ճապոնիա
*  Նեուկեն, Արգենտինա

## Զանգվածային մշակույթում
Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն Նոքսվիլում են նկարահանվել հետևյալ ֆիլմերը. 
* «Հոկտեմբերյան երկինք» /*October Sky* 
* *Road Trip*
* «Լուսնալույսի տուփը»/*Box of Moonlight*
* *[[Սիմփսոնները]]* սերիալի  *Bart on the Road* դրվագաշարը
* *The Heart Is Deceitful Above All Things*-ի մի շարք տեսարաններ

## Գրականություն

* Barber, John W., and Howe, Henry. *All the Western States and Territories, . . .*  (Cincinnati, Ohio: Howe's Subscription Book Concern, 1867). pp.&nbsp;631–632.
* Carey, Ruth. "Change Comes to Knoxville." in *These Are Our Voices: The Story of Oak Ridge 1942–1970*, edited by James Overholt, Oak Ridge, Tennessee, 1987.
* Deaderick, Lucile, ed. *Heart of the Valley—A History of Knoxville, Tennessee* Knoxville: East Tennessee Historical Society, 1976.
* Jennifer Long; "Government Job Creation Programs-Lessons from the 1930s and 1940s" *Journal of Economic Issues* . Volume: 33. Issue: 4. 1999. pp 903+, a case study of Knoxville.
* Isenhour, Judith Clayton. *Knoxville, A Pictorial History.* (Donning Company, 1978, 1980).
* 
* McDonald, Michael, and Bruce Wheeler. *Knoxville, Tennessee: Continuity and Change in an Appalachian City* University of Tennessee Press, 1983. the standard academic history
* McKenzie, Robert Tracy. *Lincolnites and Rebels: A Divided Town in the American Civil War* (2009) on Knoxville excerpt and text search
* *The Future of Knoxville's Past: Historic and Architectural Resources in Knoxville, Tennessee.*  (Knoxville Historic Zoning Commission, October 2006).
* Rothrock, Mary U., editor.  *The French Broad-Holston Country: A History of Knox County, Tennessee.* (Knox County Historical Committee; East Tennessee Historical Society, 1946).
* Temple, Oliver P. *East Tennessee and the Civil War* (1899) 588pp  online edition
* Wheeler, Bruce. "Knoxville, Tennessee: A Mountain City in the New South" (University of Tennessee Press, 2005).

## Պատկերասրահ

Knoxville-from-sharps-ridge-tn2.jpg|Քաղաքի համայնապատկերը
Knoxville-hall-of-fame-drive-tn1.jpg|Գործարար թաղամասը գիշերով
Knox-county-courthouse-tn3.jpg|Շրջանային դատարանի շենքը
Holstontreaty.JPG|«Հոլստոնի դաշնագրի ստորագրումը» քանդակը
Sterchi.jpg|
Knoxville-south-waterfront-night-tn1.jpg|Առափնյան գիշերով
UT-McClungPlaza.jpg|Թենեսիի համալսարանի մասնաշենքերից
Knoxville-R.jpg|Կամուրջներ Թենեսի գետի վրա


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Official website 
* Knoxville Tourism and Sports Corporation
* City charter 
* Convention and Visitors Bureau

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Թենեսիի քաղաքներ