Յուհան Ֆալկբերգեթ

**Յուհան Ֆալկբերգեթ** (, իսկական անունն ու ազգանունը՝ *Յուհան Փեթթեր Լիլեբաքեն*, *Johan Petter Lillebakken*, ), նորվեգացի գրող, քաղաքական գործիչ և սցենարիստ։

## Կենսագրություն և կարիերա
Յուհան Ֆալկբերգեթը ծնվել է 1879 թվականի սեպտեմբերի 30-ին նորվեգական Ռյորուս կումունայի Ֆալքբերգեթի ֆերմայում, որը Ռուգելդալենի հովտում է։ Ապագա գրողի հայրը հանքափոր էր։ Անձամբ Յուհանն էլ ութ տարի շարունակ աշխատել է հանքավայրերում, որտեղից պղինձ էին արդյունահանում։

Գրականություն մուտք է գործել 1891 թվականին։ Յուհան Ֆալկբերգեթի դեբյուտը եղավ «Քրիսթիան VI» եռագրությունը, որը բավականին ուշ տպագրվեց։ 1893 թվականին գրողը փոխում է իր ազգանունը՝ *Լիլեբաքեն* և հետայդու ստորագրում է Ֆալկբերգեթ։ Այդ ազգանունը վերցրեց այն ֆերմայի անունից, որտեղ նա ապրել է (այդ ժամանակաշրջանի համար սա բնորոշ քայլ էր)։

Յուհան Ֆալկբերգեթի առաջին գիրքը տպագրվել է 1902 թվականին։

1906 թվականին գրողը հեռացավ հանքարդյունաբերության ոլորտից և դարձավ «Nybrott» թերթի գլխավոր խմբագիր Օլեսունում։ 1908 թվականին Ֆալկբերգեթը տեղափոխվում է Ֆրեդրիկստադ, որտեղ սկսում է աշխատել «Smaalenes Socialdemokrat» թերթի խմբագրությունում։ Ավելի ուշ Յուհան Ֆալկբերգեթը տեղափոխվում է Կիրկենես։ 1909 թվականից 1922 թվականների ժամանակահատվածում ապրում և ստեղծագործում է հիմնականում Քրիստիանիայում (այժմ Օսլո)։

1922 թվականին կրկին վերադառնում հայրենի քաղաք՝ Ռյորուս և հիմնավորվում «Ratvolden» ֆերմայում՝ 1 կմ հեռու Ֆալկբերգեթ ֆերմայից։ Այսօր այնտեղ գրողի թանգարանն է գտնվում։ 1931 թվականից 1933 թվականները Ստորտինգում ներկայացրել է Նորվեգական բանվորական կուսակցությունը Սյոր Թրյոննելագ ֆյուլքեից։

Յուհան Ֆալկբերգեթը 1940 թվականին տեղափոխվում է Շվեդիա՝ փրկվելով ֆաշիստական Գերմանիայից, որը օկուպացիայի ենթարկեց Նորվեգիան (Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Շվեդիան պահպանեց իր չեզոքությունը)։

Գրողն իր մահկանացուն կնքում է 1967 թվականի ապրիլի 5-ին Ռյորուսում՝ ութսունյոթ տարեկան հասակում։

## Ստեղծագործական կյանք
Յուհան Ֆալկբերգեթի աշխատանքները նվիրված են աշխատողների ու բանվորների կյանքին, գյուղական մշակույթին, լեռնահանքային արդյունաբերությանը։ Նա ռեալիստական ոճով նկարագրում է հանքափորերի տքնաջան աշխատանքը և նրանց կենցաղավարությունը։ Յուհանի առաջին հայտնի պատմական ստեղծագործությունը «Չորրորդ գիշերային պահապան» (*Den fjerde nattevakt*, 1923) գիրքն է, որը նվիրված է 19-րդ դարի առաջին մասի իրադարձություններին, որոնք տեղի են ունեցել Ռյորուսի հանքավայրի շրջակայքում։ Հաջորդ վեպն իրենից ներկայացնում է եռագրություն՝ «Քրիսթիան VI» (*Christianus Sextus*, 1927—1935), որը համանուն հանքավայրի մասին է ու պատմում է 1720-ական թվականների իրադարձությունները։ Վեպի մեջ նկարագրվող իրադարձությունները տեղի են ունենում Հյուսիասային պատերազմի ավարտին հաջորդող ժամանակահատվածում։

«Բյարնե» (*Bjarne*, 1903), «Հաուկ Ուգլեվաթն» (*Hauk Uglevatn*, 1906), «Սև լեռները» (*Svarte Fjelde*, 1907), «Կրակի զոհը» (*Brændoffer*, 1917) վիպակները նույնպես պատմում են հանքարդյունաբերության և հանքափորերի մասին։

## Ստեղծագործություններ
* 1902 Når livskvelden kjem - Forteljing
* 1903 Bjarne - Et billede fra en fjellbygd
* 1905 Vaarsus - Fortælling
* 1905 Moseflyer - Skitser og sagn fra Dovrefjeld
* 1906 Hauk Uglevatn - Fortælling fra Dovrefjeld
* 1907 Svarte Fjelde - Fortælling
* 1908 Mineskud
* 1908 Ved den evige sne - Fortælling I
* 1909 Fakkelbrand
* 1909 Urtidsnat
* 1910 Vargfjeldet - Smaa fortællinger
* 1910 Nord i haugene - Eventyr
* 1911 Fimbulvinter
* 1912 En finnejentes kjærlighetshistorie
* 1912 Jutul-historier - Fortalt av 'n Soplim-Tosten sjøl
* 1913 Eli Sjursdotter
* 1913 Eventyr. Nord i Haugene og Jutulhistorier
* 1914 Simen Mustrøen. Karikaturkomedie
* 1914 Av Jarleæt
* 1915 Lisbet paa Jarnfjeld
* 1916 Eventyrfjeld. Historier for barn
* 1916 Helleristninger. Historier fra fjeldet og jagten
* 1917 Brændoffer
* 1918 Rott jer sammen
* 1918 Sol. En historie fra 1600 tallet
* 1919 Barkebrødstider - Nye fortællinger
* 1919 Vidden - Fortællinger
* 1919 Bjørneskytteren
* 1920 Bør Børson - Olderdalens største sønn
* 1920 Byd lykken haanden eller da Johannes Mo løste rebusen
* 1920 Bør Børson jr.
* 1921 Naglerne. Eller jernet fra Norden og andre fortellinger
* 1923 Den fjerde nattevakt
* 1924 I Nordenvindens land
* 1925 Vers fra Rugelsjøen
* 1926 Anders Reitan. Liv og virke 1826-1926
* 1927 Den nye Bør Børson jr.
* 1927 Christianus Sextus. De første geseller (CHRISTIANUS SEXTUS)
* 1928 Det høie fjeld
* 1928 Solfrid i Bjørnstu og de syv svende
* 1929 I forbifarten
* 1931 Christianus Sextus. I hammerens tegn (CHRISTIANUS SEXTUS)
* 1933 Der stenene taler
* 1935 Christianus Sextus. Tårnvekteren(CHRISTIANUS SEXTUS)
* 1936 I vakttårnet
* 1940 Nattens Brød. An-Magritt
* 1944 Runer på fjellveggen. Sagn og fortellinger
* 1946 Nattens Brød. Plogjernet
* 1948 I lyset fra min bergmannslampe
* 1952 Nattens Brød. Johannes
* 1959 Nattens Brød. Kjærlighets veier
* 1963 Jeg så dem --
* 1964 Vers fra Rugelsjøen og andre dikt

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NRK: Johan Falkberget
* Family genealogy
* «Falkberget, Johan Petter». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite (2007).

Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ