Կարլ Ֆիլիպ Էմանուել Բախ

**Կարլ Ֆիլիպ Էմանուել Բախ** (, ), գերմանացի կոմպոզիտոր և երաժիշտ, Յոհան Սեբաստիան Բախի և նրա առաջին կնոջ՝ Մարի Բարբարի հինգ որդիներից երկրորդը։ Հայտնի է նաև որպես *Բեռլինյան կամ Համբուրգյան Բախ*։ Երաժշտության դասական ոճի հիմնադիրներից մեկը։ Ստեղծագործել է կլասիցիզմի դարաշրջանում։

## Կյանք և արվեստ
Կարլ Ֆիլիպ Էմանուել Բախը ծնվել է Վայմարում։ 10 տարեկան հասակում նրան ուղարկել են Լայպցիգի Սուրբ Թոմասի դպրոց (1723 թվականին նրա հայրը դարձել է դպրոցի և Սուրբ Թոմասի երգչախմբի խմբավարը)։ Դպրոցից հետո Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելը Լայպցիգի (1731) և Օդերի Ֆրանկֆուրտի (1735) համալսարաններում սովորել է իրավագիտություն։ 1738 թվականին՝ 24 տարեկան հասակում, նա ստացել է գիտական աստիճան, բայց անմիջապես հրաժարվել է իրավաբանի կարիերայից և իրեն նվիրել երաժշտությանը։

Մի քանի ամիս անց՝ Սիլվիուս Լեոպոլդ Վայսի առաջարկությամբ, նա մտել է ծառայության այն ժամանակ կրոնպրինց Ֆրիդրիխ II-ի մոտ, այնուհետև՝ Ֆրիդրիխի գահ բարձրանալուց հետո, դարձել է թագավորական արքունիքի անդամ։ Այդ ժամանակ Ֆիլիպ Էմմանուելը ստեղնաշարային գործիքների ամենահայտնի կատարողներից մեկն էր, և նրա կոմպոզիցիաների շարքը (սկսած 1731 թվականից) արդեն համալրել էին ավելի քան 30 ստեղնաշարային գործիքների սոնատներ և համերգային աշխատություններ։ Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելը գրել է երկու սոնատների ցիկլ՝ նվիրված Ֆրեդերիկին և Վյուրթեմբերգի երիտասարդ դքսին։ Այդ գործերը նրան օգնել են ձեռք բերել պալատական երաժշտի պաշտոնը։

մինի|աջից|Կարլ Բախը Յոհան Լիպսի փորագրության վրա
Բեռլինում ապրելու տարիներին նա գրել է մագնիֆիկանտ (1749), որում նկատելիորեն շատ են երևում նրա հոր՝ Յոհան Սեբաստիան Բախի քայլերի ազդեցությունը։ Այնտեղ նա ստեղծել է նաև Զատկի կանտատ (1756), 10 սիմֆոնիաներ, բազմաթիվ կոնցերտներ հոբոյի, ֆլեյտայի, նվագախմբով թավջութակի և հին երաժշտական գործիքների համար, առնվազն 3 հատորանոց երգերի ժողովածու, մի քանի աշխարհիկ կանտատներ և այլ աշխատություններ։ Նրա հիմնական ստեղծագործական ջանքերն, այնուամենայնիվ, կենտրոնացել էին ստեղնաշարային գործիքների վրա, որի համար կոմպոզիտորը մինչև այդ կազմել է մոտ 200 սոնատ և այլ աշխատություններ։ Միևնույն ժամանակ, ստեղնաշարային գործիքների նվագման վրա նրա աշխատության հրապարակման մեջ *«Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen»* («Ստեղնաշարային գործիքների նվագման ճիշտ ձևի փորձը»), որը մինչև 1780 թվականն արդեն իսկ ունեցել էր 3 հրատարակություն, Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելին բերել է մեծ համբավ՝ որպես ուսուցչի և գործիքի վրա նվագող տեսաբանի։ Այդ գործը մեծ ազդեցություն է ունեցել ժամանակակիցների վրա և Մուցիո Կլեմենտի ու Յոհաննա Բապտիստա Կրամերայի մեթոդների հիմքում է ընկած։

1768 թվականին Բախը Համբուրգում փոխարինել է Գեորգ Ֆիլիպ Տելեմանին՝ կապելմայստերի պաշտոնում։ Այդ պահից սկսած նա ավելի շատ է ուշադրություն դարձրել եկեղեցական երաժշտությանը։ Հաջորդ տարի նա գրել է «Իսրայելացիներն անապատում» օրատորիան, իսկ 1769–1788 թվականների ընթացքում նա ստեղծել է ավելի քան 20 ստեղծագործություններ՝ նվիրված Ավագ շաբաթվան և մոտ 70 կանտատներ, լիտաներ, մոտետներ և այլ հոգևոր թեմաներով աշխատություններ։ Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելը վախճանվել է 1788 թվականի դեկտեմբերի 14-ին,Համբուրգում։ Թաղված է Համբուրգի Սուրբ Միքայել եկեղեցու ժամատան տարածքում։

## Երաժշտական ոճ և ժառանգություն
[280 px|thumb|[Ադոլֆ ֆոն Մենցել: Ֆլեյտայի համերգ Սան-Սուսիում: 1852 թվական, Ազգային հին պատկերասրահ: Կառլ Ֆիլիպ Էմմանուել Բախը ուղեկցում է Ֆրիդրիխ II-ին։]]

18-րդ դարի երկրորդ կեսին Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելը շատ հայտնի է եղել։ Օրինակ՝ Մոցարտը այսպես է խոսել նրա մասին. «Նա հայր է, մենք երեխաներ ենք /« տղաներ »/: Մեզանից մեկը, ով իրենից ինչ-որ բան է ներկայացնում, կսովորի նրանից» («Er (Emanuel Bach) ist der Vater; wir sind die Bubn. Wer von uns was Rechts kann, hats von ihm gelernt»): Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելի երաժշտությունն իր ազդեցությունն է ունեցել Հայդնայի և Բեթհովենի վրա, ովքեր արտահայտել են իրենց «անկեղծ հիացմունքը և հարգանքը» նրա հանճարին։ Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելն այդ համբավը հիմնականում վաստակել է շնորհիվ իր ստեղնաշարային սոնատների, որոնք կարևոր դարաշրջան են բացել երաժշտական ձևերի զարգացման մեջ։ Այդ սոնատները հատկանշական են նաև նրանով, որ ազատ են և ունեն կառուցվածքի բազմազանություն։ Դրանք տարբերվում են ինչպես իտալական, այնպես էլ վիեննական դպրոցների աշխատանքներից՝ մոտենալով ավելի շուտ ցիկլային և իմպրովիզացիոն ձևերին, որոնք մի քանի սերունդ անց են ստանդարտ դարձել։

Նրա գործերը լի են հնարամտությամբ և անկանխատեսելիությամբ։ Դրանք հագեցած են հույզերի լայն տեսականիով։ Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելը մեծ ազդեցություն է ունեցել հյուսիսագերմանական դպրոցի կոմպոզիտորների վրա, մասնավորապես՝ Գևորգ Անտոն Բենդուի, Էռնստա Վիլհելմ Վոլֆի, Յոհան Գոթֆրիդ Մյուտելի և Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Ռուստայի վրա։ Նրա ազդեցությունը կարելի է տեսնել նաև իրենից ավելի ուշ ստեղծագործող կոմպոզիտորների աշխատանքում, ինչպիսիք են Ֆելիքս Մենդելսոնը, Հայդնը և Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերը։

19-րդ դարում նրա անունը աստիճանաբար մոռացության է մատնվել։ Օրինակ, Ռոբերտ Շումանն ասել է, որ «իր աշխատանքում նա շարունակում է շատ ետ մնալ հորից»։ Միևնույն ժամանակ, Յոհաննես Բրամսը բարձր է գնահատել նրա գործերը և նույնիսկ հրապարակել դրանցից մի քանիսը։ 1960-ական թվականներից Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելը ստեղծագործական նոր կյանքը է սկսել, երբ Հելմուտ Կոխը ուսումնասիրել և ձայնագրել է նրա սիմֆոնիաները, իսկ Գուգո Ռուֆը ձայնագրել է նրա ստեղնաշարային գործիքների համար գրված սոնատները։ Ներկայումս Միկլոշ Շպանին և շվեդական BIS ձայնագրող ընկերությունը փորձում են թողարկել նրա ստեղծագործությունների ձայնագրությունների ամբողջական հավաքածուն։

## Հետաքրքիր փաստեր
Յոհան Սեբաստիան Բախի «Ֆուգայի արվեստը» Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուելի երաժշտական ամենահայտնի անավարտ ստեղծագործություններից մեկն է։ Այն բաղկացած է 4 կանոնից և 14 ֆուգերից, որոնցից վերջինն ավարտվում է 239-րդ տակտում։ Ձեռագրի վերջին էջում կա Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուել Բախի գրառումը. «Այս ֆուգայի վրա աշխատելիս, որի ժամանակ B A C H թեման ներկայացվել է հակադրությունների թեմայով, կոմպոզիտորը մահացել է»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարլ Ֆիլիպ Էմանուել Բախի ստեղծագործությունների ամբողջական հավաքածուն  .
* Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուել Բախի ստեղծագործությունների նոտաները 

Կատեգորիա:Բախերի ընտանիք
Կատեգորիա:Գերմանացի դասական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ