Սանշա

**Սանշա** (), պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաք ՝ հիմնադրված ՉԺՀ Հայնան նահանգի կողմից Հարավչինական ծովի կղզիներում՝ Սիշայի և Նանշայի վարչական շրջաններով։ Անվանականորեն քաղաքի իրավասության տակ են գտնվում Սիշա (Պարասելյան) կղզիները և խութերը, Ճոնշա և Նանշա (Սփրաթլի) կղզիները և դրանց ջրային տարածքները։ Այնուամենայնիվ Պարասելյան կղզիների որոշ կղզիներ և ջրային տարածքներ փաստացի քաղաքի իրավասության տակ չեն գտնվում։ Վիետնամը, Ֆիլիպինները, Չինաստանի Հանրապետությունը և Մալայզիան պահանջում են ինքնիշխանություն որոշ կղզիների և ջրային տարածքների նկատմամբ և իրականում վերահսկում են Պարասելյան կղզիների և խութերի մի մասը։ Սանշայի կառավարական նստավայրը գտնվում է Սիշայի Յոնսին կղզում։ Քաղաքի իրավասության տակ գտնվող կղզիների տարածքը կազմում է մոտ 27 կմ2 ՝ Նանշա կղզիների արհեստական կղզիները ներառյալ, որից ներկայումս փաստացի իրավասության տակ է 24 կմ2։ Ջրային տարածքը կազմում է 17000 կմ2 ՝ Պարասելյան կղզիների տարածքային ջրերի սահմանը ներառյալ, իսկ քաղաքի վերահսկողության տակ գտնվող ջրային տարածքը կազմում է մոտ 2 միլիոն կմ2։ Այն Չինաստանի ամենահարավային պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաքն է՝ օրինականորեն կառավարվող ամենամեծ տարածքով, ամենափոքր ցամաքային տարածքով և ամենաքիչ բնակչությամբ, և Չինստանի՝ պրեֆեկտուրայի մակարդակի 2-րդ վարչական շրջանն է, որը հիմնադրվել է կղզեխմբում՝ Չժուշան քաղաքից հետո։ Ժողովրդական կառավարության նստավայրը գտնվում է Յոնսին կղզում՝ Սիշայի վարչական շրջանում։

## Պատմություն
1912 թվականին՝ Չինաստանի Հանրապետության հիմնադրումից հետո, Գուանդուն նահանգի կառավարությունը հայտարարեց, որ հարավ-արևմտյան Ճոնշա կղզիները կանցնեն Հայնան նահանգի Յա համայնքի իրավասության տակ։ 1937 թվականին՝ Չինաստանում չին-ճապոնական պատերազմի բռնկումից հետո, Ճապոնիան, իր՝ հարավում առաջանալու ռազմավարությանը հետևելով, 1939 թվականին զինված ուժերով գրավեց Պարասելյան և Սփրաթլի կղզիները և Սփրաթլի կղզիների մի մասն անվանեց Նոր Հարավային կղզիներ և ներառեց դրանք Թայվանի Կաոսիոն պրեֆեկտուրայում։ 1945 թվականին՝ Ճապոնիայի հանձնվելուց հետո, Չինաստանի Հանրապետությունը վերահսկողության տակ վերցրեց Հարավչինական ծովի կղզիները, որոնք ի սկզբանե կառավարվում էին Թայվան նահանգի գլխավոր գործադիր գրասենյակի կողմից։ 1946 թվականին Չինաստանի Հանրապետության կառավարությունը հաջորդաբար հիմնեց կառավարման գրասենյակներ Գուանդուն նահանգի կառավարության իրավասության ներքո և կառուցեց ռադիոկայաններ ու օդերևութաբանական աստղադիտարաններ։ 1946 թվականի սեպտեմբերին ստեղծվեց «Տոնշայի կառավարման գրասենյակը»։ Նոյեմբերի 24-ին ազգային կառավարությունն ուղարկեց «Յոնսին» և «Ճոնծիեն» նավերը՝ գրավելու Պարասելյան կղզիները, հիմնեց «Պարասելյան կղզիների վերագրավման հուշարձան»-ը և ստեղծեց «Պարասելյան կղզիների կառավարման գրասենյակ»-ը։ Դեկտեմբերի 12-ին «Թայփին» և «Ճոնյե» նավերն ուղարկվեցին՝ գրավելու Սփրաթլի կղզիները։ Թայփին կղզում ստեղծվեց «Սփրաթլի կղզիների կառավարման գրասենյակ»-ը, որտեղ տեղակայվեցին զորքերը։ 1947 թվականին Չինաստանի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարությունը վերանվանեց Հարավչինական ծովի կղզիների բոլոր կղզիները, խութերը և լողափերը (ընդհանուր թվով 159 անվանում)։ 1947 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Ներքին գործերի նախարարությունը Հարավչինական ծովի կղզիներում հաստատեց 172 նոր տեղանուն՝ 12 գաղութների անվանումները ներառյալ, և փոփոխեց որոշ հայտնի տեղանունների իմաստը, այդ թվում՝ «Հարավչինական ծովի կղզիներ ու կղզյակներ»-ը վերանվանեց «Հարավչինական ծովի կղզիներ», իսկ «Տոնշա կղզի»-ն վերանվանեց «Տոնշա կղզիներ»։ 1949 թվականին Հայնան կղզին պատրաստվեց նահանգ դառնալու և Գուանդուն նահանգից տեղափոխվեց Հայնանի հատուկ վարչական շրջան։
մինի|250x250փքս|1996 թվականին հայտարարված Պարասելյան կղզիների տարածքային ջրերի սահմանագիծը
1950 թվականի մայիսին Չինաստանի ժողովրդական ազատագրական բանակը գրավեց Հայնան կղզին։ Այդ ժամանակ Հարավչինական ծովի կղզիները դեռ պատկանում էին Գուանդուն նահանգին, և նրանց վարչական հարաբերությունները գտնվում էին Գուանդուն նահանգի Հայնան վարչական շրջանի իրավասության ներքո։ 1958 թվականի հունվարին Յոնսին կղզում ստեղծվեց Հայնանի վարչական շրջանի Սիշայի ձկնաբուծական արտադրության շտաբը։ 1959 թվականին ստեղծվեցին Գուանդուն նահանգի Պարասելյան, Սփրաթլի և Ճոնշա կղզիների գրասենյակները՝ Հայնան վարչական շրջանի իրավասության ներքո։ 1974 թվականի հունվարի 19-ին Պարասելյան կղզիների արևմուտքում գտնվող Յոնլը կղզիների ջրերում Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության և Վիետնամի Հանրապետության (Հարավային Վիետնամ) միջև բռնկվեց հակամարտություն, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ռազմածովային ուժերը հետ մղեցին հարավային նավատորմը և գրավեցին Կորալային,Կանցյուեն և Ծինյին կղզիները՝ ամրապնդելով իրենց վերահսկողությունը ողջ Պարասելյան կղզիների և շրջակա ջրային տարածքների վրա։  Վիետնամը գրավեց Կուեյհան, Ցիոն խութերը և այլ կղզիներ ու խութեր։ 1988 թվականի մարտի 14-ին Սփրաթլի կղզիներում բռնկվեց Չըկուա խութի ծովային ճակատամարտը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության և Վիետնամի միջև։ Պատերազմից հետո Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը վերահսկում էր վեց կարևոր կղզիներ և խութեր, այդ թվում՝ Յոնշու և Չըկուա խութերը՝ լրացնելով Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության դե ֆակտո վերահսկողության բացը Սփրաթլի կղզիների նկատմամբ։ 1988 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Պարասելյան, Սփրաթլի և Ճոնշա կղզիների գրասենյակը պաշտոնապես վերանվանվեց «Հայնան նահանգի Պարասելյան, Սփրաթլի և Ճոնշա կղզիների գրասենյակ» և անցավ նորաստեղծ Հայնան նահանգի իրավասության տակ։ Այնուամենայնիվ, քանի որ Հարավարևմտյան Ճոնշա կղզիների գրասենյակը միայն Հայնան նահանգի ժողովրդական կառավարության կողմից ուղարկված գործակալություն էր, դրա վարչական իրավասությունը սահմանափակ էր։ Թեև գրասենյակը անվանական իրավասություն ուներ Հարավարևմտյան Ճոնշա կղզիների վրա, նրա գործունեության շրջանակը հիմնականում սահմանափակվում էր Յոնսին կղզով և Պարասելյան կղզիներով։ Գործակալությունը չուներ ծովային իրավապահ ուժեր, բացառությամբ «Ցիոնշա համար 3» նավի, որն օգտագործվում էր Յոնսին կղզու մատակարարման համար։ 1996 թվականին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Պետական ​​խորհուրդը հայտարարեց ազգային տարածքային ջրերի սահմանագծի մասին՝ Պարասելյան կղզիները ներառյալ։

Քաղաք Սանշայի ստեղծման գաղափարը ծագել է 1990-ական թվականներին։ Սկզբում առաջարկվում էր այն անվանել «Յոնսին», սակայն քաղաքն անվանեցին «Սանշա», քանի որ հակառակ դեպքում այն կունենար նույն անվանումը, ինչ Հունան նահանգի Յոնսին համայնքը։ 1992-1996 թվականներին Սյու Թիենրընը՝ Պարասելյան, Ճոնշա և Սփրաթլի կղզիների գրասենյակի ութերորդ քարտուղարը, մի քանի անգամ այցելեց Պետխորհուրդ և Արտաքին գործերի նախարարություն՝ զեկուցելու Սանշա քաղաքի կառուցման գաղափարի մասին՝ հայտարարելով Չինաստանի ժողովրդական հանրապետության ինքնիշխանության մասին՝ Հարավչինական ծովի տարածում, և նպաստելով Հարավչինական ծովի տնտեսության զարգացմանը։ Սյու Թիենրընը կարծում էր, միջազգային օրենքներին համապատասխան, որևէ տարածքում արդյունավետ կառավարելու և ինքնիշխանության հռչակման համար անհրաժեշտ է համապատասխան վարչական իրավասություն ունենալ։ Միևնույն ժամանակ, նա կարծում էր, որ նոր քաղաք հիմնելու դեպքում, եթե այլ երկրներ ներխուժում են իրավասության ներքո գտնվող տարածք, ապա դրա հետ կարելի է պայքարել օրենքի համաձայն։ 2007 թվականի նոյեմբերի 19-ին Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության Հայնան նահանգի քաղաք Վընչանի հանձնաժողովի քարոզչական բաժնի աշխատակից պարոն Ճանը Հոնկոնգի «Մին Պաո» թերթին տված հեռախոսազրույցում ասաց, որ ՉԺՀ Պետական ​​խորհուրդը հավանություն էր տվել Հայնան նահանգի ժողովրդական կառավարության առաջարկին՝ արդիականացնելու Սիշայի գրասենյակը և ստեղծելու պրեֆեկտուրայի մակարդակի լիարժեք «Սանշա» քաղաքը, որը կփոխարիներ Հայնան նահանգի  Պարասելյան, Սփրաթլի և Ճոնշա կղզիների կառավարման գրասենյակին։ Նաև ասվել էր, որ Վընչան քաղաքը, որն ամենամոտն էր Պարասելյան կղզիներին, պատասխանատու կլիներ քաղաք Սանշայի մատակարարման աշխատանքների համար։ Քաղաք Սանշայի լոգիստիկ մատակարարման բազան և առևտրային ու տրանսպորտային մատակարարման բազան կկառուցվեին քաղաք Վընչանի Ցինլան նավահանգստում։ Քաղաք Սանշան կդառնար քաղաք Վընչանի «ինը հիմնական զարգացման ոլորտներից մեկը»՝ արբանյակների արձակման կենտրոնը ներառյալ։ «Մին Պաո» թերթում նշվել էր նաև, որ Չինաստանի Կոմունիստական ​​կուսակցության քաղաք Վընչանի մունիցիպալ կոմիտեի քարտուղար Սիե Մինճոնն արդեն հրապարակել էր լուրը, որ Պետական ​​խորհուրդը հավանություն էր տվել  պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաքի ստեղծմանը հոկտեմբերի 26-ին տեղի ունեցած կուսակցական հանձնաժողովի լիագումար նիստում։ Թերթում նշվել էր նաև, որ ապագայում Յոնսին կղզում զբոսաշրջության ոլորտը կզարգանար։ Երբ լուրը հայտնի դարձավ, Վիետնամի կառավարությունը բողոք ներկայացրեց և կասեցրեց Սանշա քաղաքի կառուցումը։

2010 թվականին Հարավային Կենտրոնական Ազգությունների Համալսարանի Պետական ​​կառավարման ինստիտուտի պրոֆեսոր Սու Ծուցինը մատնանշեց, որ վարչական բաժանման տեսության համաձայն, ընդհանուր վարչական համակարգի հիմնական տարրերը պետք է լինեն բնակչությունն ու տարածքը, հատկապես պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաքի ստեղծման համար խիտ բնակչություն ունենալն առաջնային պայման է։ Այնուամենայնիվ, Սանշայի տարածքը նոսր մշտական ​​բնակչություն ուներ և գրեթե անմարդաբնակ գոտի էր, «խիտ բնակչության» առաջնային տարրը թերի էր, ինչը հեռու էր պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաք ստեղծելու պահանջներից։ Բացի այդ, Սանշայի շրջանը չէր համապատասխանում 1993 թվականի Պետական ​​խորհրդի կողմից հաստատված Քաղաքացիական գործերի նախարարության «Քաղաքի ստեղծման չափանիշների ճշգրտման մասին զեկույց»-ում սահմանված քանակական չափանիշներին, որոնց համաձայն՝ գրանցված բնակչությունը պետք է գերազանցեր 200,000-ը, ոչ գյուղատնտեսական տնային տնտեսությունների բնակչությունը քաղաքային տարածքում պետք է գերազանցեր 250,000-ը, իսկ արդյունաբերական և գյուղատնտեսական արտադրանքի ընդհանուր արժեքը քաղաքային տարածքում պետք է գերազանցեր 2,5 միլիարդը։

2012 թվականի հունիսի 21-ին Քաղաքացիական գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ Պետական ​​խորհուրդը հավանություն էր տվել Պարասելյան, Սփրաթլի և Ճոնշա կղզիների գրասենյակների վերացմանը, ինչպես նաև պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաք Սանշայի ստեղծմանը, որտեղ կառավարությունը կգտնվեր Պարասելյան կղզիները Յոնսին կղզում։ 2012 թվականի հուլիսի 17-ի առավոտյան Հայնանի նահանգի ժողովրդական կոնգրեսի չորրորդ նստաշրջանի մշտական ​​հանձնաժողովի 32-րդ նիստում որոշում էր կայացվել ՝ ստեղծել «Սանշայի» նախապատրաստական ​​խումբ և պաշտոնապես մեկնարկել քաղաք Սանշայի կառուցման աշխատանքները։ 2012 թվականի հուլիսի 19-ին Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովը հաստատեց Գուանչժոուի ռազմական շրջանի կառուցման ծրագիրը և համաձայնեց ստեղծել Հայնան նահանգում Չինաստանի Ժողովրդա-ազատագրական բանակի Սանշայի կայազորային շրջանը, որը հիմնականում պատասխանատու էր լինելու քաղաք Սանշայում ազգային պաշտպանության, մոբիլիզացիայի և ժողովրդական միլիցիայի աշխատանքների համար՝ համակարգելով զինվորականների և տեղական իշխանությունների միջև հարաբերությունները, աջակցություն ցուցաբերելով տեղական փրկարարական և աղետների դեմ ուղղված աշխատանքներին, իրականացնելով մարտական ​​օպերատիվ գործողություններ և այլն։ Նույն օրը ստեղծվեց քաղաք Սանշայի Առաջին ժողովրդական համագումարի նախապատրաստական ​​խումբը, որը կներկայացներ Ժողովրդական կոնգրեսի 60 ընտրված պատգամավորներին։ Սանշայի կայազորային շրջանը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ամենահարավային բանակային կազմավորումն է, որի առաքելությունն է պաշտպանել տարածաշրջանի տարածքային ջրերը։ 2012 թվականի հուլիսի 23-ին բացվեց քաղաք Սանշայի առաջին ժողովրդական կոնգրեսը։ Հանդիպմանը մասնակցել էր ընդհանուր առմամբ 45 ներկայացուցիչ Պարասելյան, Ճոնշա և Սփրաթլի կղզիներից։ 2012 թվականի հուլիսի 24-ի առավոտյան Յոնսին կղզում տեղի ունեցավ քաղաք Սանշայի լիագումար նիստը և բացման արարողությունը։ Նաև Յոնսին կղզում տեղի ունեցավ 68 տոննա զանգվածով Սանշա քաղաքի հուշարձանի պաշտոնական բացումը։ Միաժամանակ ներդրվեցին նոր փոստային ինդեքսներ և նամականիշեր, փոխվեցին տարբեր հաստատությունների՝ բանկերի և հիվանդանոցների ցուցանակները։ Սանշայի հասարակական անվտանգության բյուրոն նաև Յոնսին կղզում տրանսպորտային միջոցների համար ժամանակավոր համարանիշեր տրամադրելու պատասխանատվություն վերցրեց։ Այդ ժամանակվանից պաշտոնապես հիմնադրվեց Սանշա քաղաքը։

2013 թվականի ապրիլին Յոնսին կղզում տեղի ունեցավ 4G բազային կայանի կառուցումը և բացումը։ 2014 թվականի ապրիլին մեկնարկեց Պարասելյան կղզիները ընդգրկող տարածքի 4G ցանցի կառուցման նախագիծը։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Սանշա քաղաքի 7 կղզիներ և խութեր ձեռք բերեցին 4G ցանցի ամբողջական ծածկույթ։ 2016 թվականի հուլիսի 13-ին հաջողությամբ իրականացվեցին նոր օդանավակայանների փորձնական թռիչքները Նանշայի Մեյծի և Ճուպի խութերում։

2020 թվականի ապրիլի 18-ին Նահանգային ​​խորհուրդը հավանություն տվեց երկու քաղաքային շրջանների՝ Սիշայի և Նանշայի ստեղծմանը Հայնան նահանգի Սանշա քաղաքում։

## Բնակչություն
2013 թվականի դեկտեմբերին հարավ-արևմտյան Ճոնշա կղզիներում գրանցված էր 216 տնտեսություն, իսկ բնակչությունը կազմում էր 276 մարդ։ 2015 թվականի դեկտեմբերին Սանշա քաղաքի մշտական բնակչությունը կազմում էր 2500 մարդ՝ առանց քաղաքում տեղակայված զորքերի, սպաների և զնվորների։ 2020 թվականին քաղաքի մշտական բնակչությունը կազմում էր մոտ 1800 մարդ՝ առանց քաղաքում տեղակայված զորքերի, իսկ գրանցված բնակչությունը կազմում էր 621 մարդ։

2015 թվականի դեկտեմբեր ամսի դրությամբ քաղաքի մշտական բնակչությունը կազմում էր ավելի քան 2500 մարդ՝ կրկին առանց քաղաքում տեղակայված զորքերի, գրանցված տնային տնտեսությունների ընդհանուր թիվը կազմում էր 348, իսկ գրանցված բնակչության ընդհանուր թիվը՝ 448, որոնցից 269-ը տղամարդ էր, իսկ 179-ը՝ կին։ Քաղաքի բնակչության մեծամասնությանը կազմում են հաները։ Ազգային փոքրամասնությունները կազմում են բնակչության 1,12%-ը։

Համաձայն յոթերորդ մարդահամարի տվյալների՝ 2020 թվականի նոյեմբերի ժամը 00։00-ի դրությամբ քաղաքի մշտական բնակչությունը կազմում էր 2333 մարդ։

## Աշխարհագրություն
մինի|366x366փքս|Հարավչինական ծովի կղզիների քարտեզը
Քաղաք Սանշան գտնվում է Հարավչինական ծովում, հյուսիսից սահմանակից է քաղաք Սանյային, արևելքում՝ Ֆիլիպիններին, հարավում՝ Ինդոնեզիային, Բրունեյին և այլ երկրներին, իսկ արևմուտքում՝ Վիետնամին։ Այն գտնվում է խոշոր տրանսպորտային հանգույցում և ծովային խաչմերուկում։ Ներկայումս այստեղով է անցնում աշխարհի ծովային տրանսպորտի մոտ 25%-ը, աշխարհի գերբեռնատարների ավելի քան 50%-ը, արևմտյան երկրներից ներկրվող նավթի մոտ 50%-ը, ռազմավարական նյութերի 80%-ը։ Չինաստանի միջազգային առևտրի ավելի քան 80%-ը կախված է Հարավչինական ծովի երկայնքով ձգվող երթուղուց, որը հայտնի է որպես «աշխարհի երրորդ ոսկե ջրուղի»։

Քաղաք Սանշան կազմված է ավելի քան 280 կղզիներից, ավազային ծանծաղուտներից, խութերից, կորալային կղզիներից, թաքնված ծանծաղուտներից և դրանց ջրային տարածքներից, որոնք սփռված են Հարավչինական ծովում՝ 900 կմ արևելքից արևմուտք և 1800 կիլոմետր հյուսիսից հարավ, ցամաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 13 կմ2։ Նրա իրավասության տակ գտնվող ընդհանուր ծովային տարածքը կազմում է ավելի քան 2 միլիոն կմ2։ Հյուսիսից հարավ բաժանված է Սիշա, Ճոնշա և Նանշա կղզիների։ Հարավարևմտյան Ճոնշա կղզիները օվկիանոսային և կորալային կղզիներ են, բացառությամբ Սիշա կղզիներում գտնվող Կաո Ծիենշը կղզուց, որը հրաբխային կղզի է և ձևավորվել է ստորջրյա հրաբխի ժայթքման հետևանքով՝ ծովի մակերևույթ դուրս եկող լավայի արդյունքում։

* Պարասելյան (Սիշա) կղզիները քաղաքի ամենահյուսիսային կղզեխումբն են։ Ընդհանուր առմամբ բաղկացած է 40 կղզիներից և խութերից, որոնց ցամաքային տարածքը կազմում է մոտ 8 կմ2 և ծովային տարածքը ավելի քան 500,000 կմ2։ Այն բաժանված է արևմուտքում Յոնլը և արևելքում Սյուենտը կղզիների։ Դրանցից Սյուենտը կղզիները բաղկացած են 8 կղզյակներից, 6 թաքնված ծանծաղուտներից և 7 ավազային ծանծաղուտներից։ Յոնսին կղզին, որը պատկանում է Սյուենտը կղզիներին, ունի մոտ 1950 մետր երկարություն արևելքից արևմուտք և 1350 մետր լայնություն հյուսիսից հարավ ընկած հատվածներում։ Նրա ցամաքային տարածքը շարունակաբար ընդլայնվել է մելիորացիայի արդյունքում՝ հասնելով ավելի քան 2,6 կմ2։ Այն ամենամեծ կղզին է Հարավչինական ծովի կղզիներից և հանդիսանում է Սանշայի քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնը։ Ամենաբարձր կղզին համարվում է Պարասելյան կղզիների տարածքում գտնվող Շը (Ժայռե) կղզին՝ 15,9 մ բարձրությամբ։ Արևելյան օղակղզու Կաո Ծիենշը կղզին Հարավչինական ծովի միակ կղզին է կազմված հրաբխային բրեկչիայից։
* Ճոնշա կղզիները գտնվում են Պարասելյան կղզիներից մոտ 100 կմ հարավ-արևելք և կարևոր անցուղի են Հարավչինական ծովի ջրային ճանապարհի համար։ Բաղկացած են ավելի քան 20 կորալային կղզիներից, թաքնված ծանծաղուտներից, 1 խութից և Հուանյեն կղզուց՝ ավելի քան 600000 կմ2 ծովային տարածքով։ Հուանյեն կղզին, որը գտնվում է Ֆիլիպինների Սուբիկ ծովածոցից մոտ 100 ծովային մղոն հեռավորության վրա, միակ կղզին է, որը մակընթացության ժամանակ ծով է դուրս գալիս, մինչդեռ Ճոնշան Հարավչինական ծովի կղզիներից ամենամեծ օղակղզին է՝ մոտ 140 կմ երկարությամբ և մոտ 55 կմ լայնությամբ։ Ջրի խորությունն ընդհանուր առմամբ 9-26 մետր է։ Հարավչինական ծովում Ճոնշա օղակղզու հարավային մասն ամենախորը հատվածն է՝ 5559 մ խորությամբ։
* Սփրաթլի (Նանշա) կղզիները կղզեխումբ է, որն ունի ամենահարավային դիրքը, ամենամեծ թվով կղզիներն ու խութերը և ամենալայն տարածվածությունը Սանշա քաղաքում։ Արևելքից արևմուտք ընկած հատվածում ունի մոտ 905 կմ երկարություն, իսկ հյուսիսից հարավ ընկած հատվածում մոտ 887 կմ լայնություն։ Այն ունի 886,000 կմ2 ծովային տարածք, որը հիմնականում բաժանված է հինգ կղզեխմբային խութերի հյուսիսում, հյուսիս-արևելքում, կենտրոնում, հարավ-արևմուտքում և հարավում, և բաղկացած է ավելի քան 230 կղզիներից, կորալային կղզիներից, խութերից, ավազային ծանծաղուտներից և թաքնված ծանծաղուտներից, ընդ որում՝ ջրի մակերեսը կազմում է դրանց ընդհանուրի մոտ 1/5-ը և ցամաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 11 կմ2։ Սփրաթլի կղզեխումբը վիճելի տարածք է համարվում, որի համար հակամարտում են 7 երկրներ։ Չինաստանի Հանրապետության կողմից կառավարվող Թայփին կղզին Սփրաթլի կղզեխմբի ամենամեծ կղզին է՝ մոտավորապես 0,43 կմ2 տարածքով։ Նանշայի ջրային տարածքում կան երկու սուզանավային կիրճեր, որոնցից մեկը գտնվում է Նանհուա խութի հյուսիսային կողմում՝ ձգվելով արևելք-արևմուտք ուղղությամբ, իսկ մյուսը գտնվում է Սիյուե կղզու արևելյան կողմում՝ ձգվելով հյուսիս-հարավ ուղղությամբ։ Հինգ խոշոր կղզեխմբերի տեղաբաշխումը հետևյալն է․

# Հյուսիսային հատվածում կա 53 կղզի և խութ, այդ թվում՝ 8 կղզի, 5 ավազային ծանծաղուտ, 33 խութ, 6 կորալային կղզի և 1 թաքնված ծանծաղուտ։ Դրանք կարելի է բաժանել երեք խմբի՝ հյուսիսային կղզիներ և խութեր՝ Պեյծը կղզու գլխավորությամբ, կենտրոնական կղզիներ և խութեր՝ Թայփին կղզու գլխավորությամբ, և հարավային կղզիներ ու խութեր՝ Ծինհոն կղզու գլխավորությամբ։
# Հյուսիսարևելյան հատվածը սկսվում է հյուսիսում Սիոննան խութից և հարավում ավարտվում է Պանյուե խութով, արևելքում սկսվում է Հայմա լողափից և արևմուտքում ավարտվում է Հըն խութով։ Այնտեղ ընդհանուր առմամբ կան 47 կղզիներ և խութեր, այդ թվում՝ 2 կղզի, 34 խութ, 5 կորալային կղզի և 6 թաքնված ծանծաղուտ։
# Կենտրոնական հատվածն ունի մոտ 260 ծովային մղոն երկարություն արևելքից արևմուտք և ավելի քան 140 ծովային մղոն լայնություն հյուսիսից հարավ ընկած հատվածում։ Այնտեղ ընդհանուր առմամբ կան 41 կղզիներ և խութեր, այդ թվում՝ 1 կղզի, 26 խութ, 12 կորալային կղզի և 2 թաքնված ծանծաղուտ։
# Հարավարևմտյան հատվածը գտնվում է հյուսիսային լայնության վրա և ներառում է հինգ թաքնված ծանծաղուտ՝ Կուանյա, Րընծյուն, Լիճուն, Սիվեյ և Վանան, և դրանք բաշխված են հյուսիս-արևելքից հարավ-արևմուտք ընկած հատվածում։
# Հարավային հատվածը ներառում է 3 կորալային կղզի՝ Պեյքան, Նանքան և  Ցընմու կզղիները։ Ընդհանուր առմամբ բաղկացած է 16 ավազային խութից՝ 7 կորալային կղզիներն ու 9 թաքնված ծանծաղուտները ներառյալ։

### Կլիմայական պայմաններ
Սանշայի կլիմայական պայմանները կարելի է համառոտ նկարագրել որպես «բարձր քառյակ»՝ բարձր ջերմաստիճան, բարձր խոնավություն, աղի բարձր մակարդակ և արևի լույսի բարձր մակարդակ։ Քաղաք Սանշայի Նանշա կղզիները գտնվում են հասարակածային գոտում, իսկ Սիշա և Ճոնշա կղզիները՝ ենթահասարակածային գոտում։ Այստեղ կլիման արևադարձային ծովային մուսոնային է՝ երկար ամառներով և առանց ձմեռների, որն ուղեկցվում է մուսոնային քամիներով։ Ամեն տարի հոկտեմբեր-մարտ ամիսներին փչում են հյուսիսարևելյան քամիները, իսկ մայիս-սեպտեմբեր ամիսներին հարավարևմտյան քամիները։ Տարեկան միջինում 6-7 թայֆուն է տեղի ունենում, իսկ թայֆունների պիկ սեզոն է համարվում  հուլիս-հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածը։ Տարվա ամենաշոգ ամիսը մայիսն է։ Նանշա կղզիներում միջին ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 28,8&nbsp;°C՝ մոտ նույնքան տարեկան միջին ջերմաստիճանով։ Տարեկան միջին տեղումների քանակը շատ տարածքներում ավելի քան 1800 մմ է, իսկ Նանշա կղզիներում՝ ավելի քան 2800 մմ, սակայն դրանք հստակորեն բաժանվում են չոր և խոնավ սեզոնների՝ ցածր տեղումներով՝ դեկտեմբերից մայիս և բարձր տեղումներով՝ հունիսից նոյեմբեր ամիսներին։

Սանշայի ջրային տարածքը շատ քիչ է ազդում մայրցամաքային կլիմայի և ցամաքային հոսանքների վրա, իսկ խոր ծովի ավազանը բնութագրվում է մեծ խորությամբ, բարձր աղիությամբ, բարձր թափանցիկությամբ և ջրի ջերմաստիճանի քիչ սեզոնային փոփոխություններով։ Ծովի մակերևույթի միջին ջերմաստիճանը 24-30℃ է։ Ծովի ջրի տարեկան ջերմաստիճանի տարբերությունը փոքր է (մոտ 2-5&nbsp;°C), սակայն մակերեսային և ստորին շերտերի (500 մետրից ցածր խորություններ) ջերմաստիճանի տարբերությունը մեծ է և կարող է հասնել 20&nbsp;°C։ Ծովի մակերևույթի միջին ջերմաստիճանը 24&nbsp;°C է, ծովի ջրի աղիությունը՝ 32‰-35‰, իսկ թափանցիկությունը՝ 20-30 մետր։

### Բնական ռեսուրսներ
Սիշա կղզիներն ունեն հարուստ բուսական աշխարհ։ Ընդհանուր առմամբ, կղզիներում աճում են 80 ընտանիքի, 211 սեռի և 296 տեսակի բույսեր, այդ թվում՝ բուժիչ բույսեր։ Սանշայի ծովային տարածքում կան ստորջրյա բույսերի և ջրիմուռների հազարավոր տեսակներ։ Ծովային կենդանական աշխարհին են պատկանում էխինոդերմները, ձկները, ծովախեցգետինները, սողունները, կաթնասունները և այլն։ Դրանց թվում են կորալյան պոլիպների 110 տեսակ և 5 ենթատեսակ, մոտ 2000 տեսակի ձկներ, ինչպես նաև արժեքավոր ծովամթերքներ՝ ծովային խխունջներ, ծովախեցգետիններ, ծովային կրիաներ, և այլն։ Կղզու ցամաքային կենդանիները հիմնականում ծովային թռչուններն են, որոնց շարքին են պատկանում ավելի քան 100000 թռչուններ՝ ավելի քան 60 տեսակի։ 1981 թվականին Չինաստանի կառավարությունն Արևելյան կղզին նշանակեց որպես սպիտակ խոլահավերի բնական արգելոց։ Քաղաք Սանշայի իրավասության տակ գտնվող ջրերում հայտնաբերված ձկները պատկանում են հնդխաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի արևադարձային կենդանական աշխարհին, որոնք բաժանված են 4 հիմնական կատեգորիայի՝ ստորջրյա ձկներ, միջմակընթացային ձկներ, խութերի մակերեսում լողացող ձկներ և օվկիանոսային ձկներ։ Արևադարձային օվկիանոսի ձկները կազմում են ճնշող մեծամասնությունը կամ տեսակների ընդհանուր թվի մոտ 90%-ը։ Դրանց թվում են 364 կոսմոպոլիտ տեսակներ, որոնք տարածված են Խաղաղ և Հնդկական օվկիանոսներում, որոնցի 140-ը տարածված են Խաղաղ օվկիանոսում։  Քաղաք Սանշայի իրավասության տակ գտնվող ջրային տարածքը ոչ միայն հարուստ է ձկնաբուծական պաշարներով, այլև հանքային պաշարներով։ Սանշայի ջրերը բնութագրվում են բարձր աղիությամբ՝ աղի ընդհանուր պարունակությունը կազմում է ավելի քան 70 տրիլիոն տոննա։ Տարածքում կան մանգանի և կոբալտի հարուստ պաշարներ, ավելի քան 70 միլիարդ տոննա նավթի և գազի պաշարներ։ Մոտ 19,4 միլիարդ մ3 տարածք է զբաղեցնում «այրվող սառույց»-ը։

## Վարչական բաժանում
Քաղաք Սանշան իրավազորություն ունի Սիշայի և Նանշայի վարչական շրջանների նկատմամբ։ Սիշայի վարչական շրջանն իրավասություն ունի Պարասելյան կղզիների նկատմամբ և կառավարում է Ճոնշա կղզիները։ Սիշայի վարչական շրջանի ժողովրդական կառավարությունը տեղակայված է Յոնսին կղզում։ Նանշայի վարչական շրջանն իրավասություն ունի Սփրաթլի կղզիների նկատմամբ և նրա ժողովրդական կառավարությունը տեղակայված է Յոնշու խութում։

Մինչև 2009 թվականը Սանշայի տարածքում գյուղական մակարդակի պաշտոնական ինքնավար միավորներ չկային։ 2009 թվականի սեպտեմբերին ստեղծվեցին Յոնսին և  Ցիլիենյու գյուղերը և ունեին գյուղական ինքնավարություն։ 2010 թվականի հոկտեմբերին հիմնադրվեցին Ծինցինի, Յակոնի և Լինյանի համայնքները։ Քաղաք Սանշան ստեղծվեց 2012 թվականի հունիսին։ 2013 թվականի հուլիսին ստեղծվեց քաղաք Սանշայի Յոնլը կղզիների կառավարման կոմիտեն։ 2014 թվականին քաղաք Սանշայում ստեղծվեց երեք կառավարման կոմիտե՝ Յոնսինի (քաղաք), Ցիլիեն կղզյակի և Նանշա կղզիների։ 2015 թվականի սեպտեմբերին ստեղծվեց Սանշայի ճամբարային համայնքային հարևանության կոմիտեն. այժմ այնտեղ կա 10 համայնք։

Սիշա կղզիները գտնվում են Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության լիակատար վերահսկողության տակ։ Տարածաշրջանում է գտնվում Յոնսինի սահմանային ոստիկանական բաժանմունքը, ինչպես նաև ամբողջ բանակում Սիշայի միակ անձրևաջրային ջոկատը։ Սիշա կղզիները վարչականորեն բաժանված են երեք կառավարման կոմիտեների՝ Յոնսինի (Քաղաք) կառավարման կոմիտե, Յոնլը կղզիների կառավարման կոմիտե և Ցիլիեն կղզյակի կառավարման կոմիտե։ Դրանցից Յոնսինի (քաղաք) կառավարման կոմիտեն հիմնված է Յոնսին կղզում և իրավասություն ունի Յոնսին կղզու, Ժայռե կղզու և նրա ծովային տարածքների վրա Սյուենտը կղզեխմբում։ Իրավասության շրջանակներում են գտնվում գյուղի մակարդակի երկու ինքնավար տարածքներ՝ Յոնսինի և Յինցյուի համայնքները։ Յոնլը կղզիների կառավարման կոմիտեն հիմնված է Ծինցին կղզում և իրավասություն ունի Յոնլը կղզիների և նրանց ջրային տարածքների բոլոր կղզիների և խութերի նկատմամբ։ Նրա իրավասության շրջանակներում են գտնվում գյուղի մակարդակի ինքնավար տարածքները, ինչպիսիք են Ծինցինի, Լինյանի, Կանցյուենի, Յակոնի և Յինյուի համայնքները։ Ցիլիեն կղզյակի կառավարման կոմիտեն հիմնված է Ճաոշու կղզում և իրավասություն ունի Ցիլիեն կղզյակի և նրա ջրային տարածքների բոլոր կղզիների և խութերի նկատմամբ։ Նրա իրավասության տակ են գտնվում գյուղի մակարդակի ինքնավար տարածքները, ինչպիսիք են Ճաոշուի և Պեյտաոյի համայնքները։ Նանշա կղզիներում է գտնվում Նանշա կղզիների կառավարման կոմիտեն, որը կառավարում է Մեյծի համայնքի գյուղի մակարդակի ինքնավար տարածքը։ Մեյծի համայնքի բնակիչների կոմիտեն գտնվում է Նանշա կղզիների Մեյծի խութի տարածքում։

## Քաղաքական համակարգ
մինի|Քաղաք Սանշայի ժողովրդական կառավարության շենքը
Քաղաք Սանշայի ժողովրդական կառավարության քաղաքապետն ընտրվում է Սանշայի մունիցիպալ ժողովրդական կոնգրեսի կողմից։ Մունիցիպալ կուսակցության կոմիտեի քարտուղարն է Յուեն Կուանփինը, քաղաքապետը՝ Տըն Ճոնը, քաղաքապետի տեղակալներն են Չեն Րումաոն, Սյու Ճըֆեյը և Ֆըն Վընհայը։ Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի Մշտական Կոմիտեի նախագահն է Սյու Սյուեծիենը։ Դատական մարմնի միջանկյալ ժողովրդական դատարանի նախագահն է Տայ Յիպինը, իսկ Ժողովրդական դատախազության գլխավոր դատախազը՝ Վան Յենցինը։

Կոմունիստական կուսակցության քաղաք Սանշայի Յոնլը կղզիների համայնքի Միացյալ կուսակցության մասնաճյուղը գտնվում էր Յոնլը կղզիների Ծինցին կղզում՝ Սիշայի վարչական շրջանում։

### Ներկայիս կառավարություն

### Ղեկավարների հաջորդականություն

; Կուսակցության քարտուղար
* Սիաո Ծիե（հուլիս, 2012 - մայիս, 2017）
* Թիեն Սիանլի（հունիս, 2017－հունվար, 2018）
* Ճան Ծյուն（փետրվար 2018－դեկտեմբեր, 2021）
* Յուեն Կուանփին（դեկտեմբեր, 2021 - ）

; Քաղաքապետ
* Սիաո Ծիե（հուլիս, 2012－մայիս, 2017）
* Ա Թոն（մայիս, 2017－փետրվար, 2018）
* Տըն Ճոն（դեկտեմբեր, 2019－）

## Տնտեսություն
Քաղաք Սանշան հարուստ է բնական ռեսուրսներով։ Այն հարուստ է ձկնաբուծական պաշարներով և ունի նավթի ու բնական գազի հսկայական պաշարներ։ Հարավչինական ծովի տարածքում կան ավելի քան 200 նավթատար և գազատար կառույցներ և 180 նավթի ու գազի հանքավայրեր, որոնց նավթի երկրաբանական պաշարները կազմում են մոտավորապես 23-30 միլիարդ տոննա։ Այնուամենայնիվ, իր հատուկ աշխարհագրական դիրքի, երկարաժամկետ ռազմականացված կառավարման և Հարավչինական ծովում ինքնիշխանության շուրջ հաճախակի վեճերի պատճառով քաղաք Սանշան ունի համեմատաբար թույլ զարգացած տնտեսություն։ Ներկայումս քաղաքի տնտեսության գերակշռող մասն է կազմում ձկնորսությունը։ Հարավչինական ծովի ընդհանուր պոտենցիալ որսը գնահատվում է 6,5-ից 7 միլիոն տոննա։

2012 թվականին քաղաքի հիմնադրումից հետո, պայմանավորված այնպիսի գործոններով, ինչպիսիք են հեռավոր դիրքը և անհարմար տրանսպորտային միջոցները, քաղաքն ուներ սակավ ֆինանսական հաստատություններ, փոքր ֆինանսական արդյունաբերություն, միապաղաղ բիզնես և անկայուն ֆինանսական գործառույթներ։ Ներդրումների ավելացմանն ու ձեռնարկությունների առաջացմանը զուգընթաց Սանշայում գնալով բարելավվել է ֆինանսական ծառայությունների մակարդակը։ Ներկայումս քաղաքում գործող ֆինանսական հաստատությունները ներառում են Չինաստանի արդյունաբերական և առևտրային բանկի հարավարևմտյան Ճոնշա կղզու մասնաճյուղը, Հայնանի գյուղական վարկային միությունը, Չինաստանի փոստային խնայողական բանկը և Չինաստանի Բանկի ենթաճյուղը Սանշայում։

Սանշա քաղաքի քաղաքային շինարարությունը համալրվել է ենթակառուցվածքներով, ինչպիսիք են հիվանդանոցները, գրադարանները, բանկերը և փոստային բաժանմունքները, ինչպես նաև հինգ փողոցները՝ Պեկինի, Հայնանի, Սյուենտըի, Յոնսինի և Յոնլըի։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 15-ին քաղաքում յոթ կղզիներ և խութեր ձեռք բերեցին 4G ցանցի ամբողջական ծածկույթ։ 2016 թվականի հունվարի 1-ին պաշտոնապես բացվեց «Ծովային մետաքսի ճանապարհ» անվանմամբ Սանշանի փոստային բաժանմունքը։

## Տրանսպորտ
### Օդային
Քաղաք Սանշան ունի չորս օդանավակայան՝ Յոնսին կղզում, Յոնշու, Մեյծի և Ճուպի խութերում, որոնցից յուրաքանչյուրի թռիչքուղու երկարությունը 3000 մ է։ 2016 թվականի հուլիսի 13-ին՝ ժամը 08:30-ին և 08:40-ին, Չինաստանի հարավային ավիաընկերությունը և Հայնանի ավիաընկերությունը երկու քաղաքացիական մարդատար ինքնաթիռներ, կառավարության պահանջով, հաջորդաբար օդ բարձրացրին քաղաք Հայկոուի Մեյլան միջազգային օդանավակայանից, որոնք մոտ երկու ժամ թռիչքից հետո սահուն վայրէջք կատարեցին Մեյծի և Ճուպի խութերի նորակառույց օդանավակայաններում և նույն օրը կեսօրին վերադարձան Հայկոու. փորձնական թռիչքը հաջող անցավ։

* Սիշա կղզիների Յոնսին կղզու օդանավակայանը տարածաշրջանային օդանավակայան է ինչպես ռազմական, այնպես էլ քաղաքացիական օգտագործման համար։ Սա առաջին օդանավակայանն է, որը կառուցվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարության կողմից Հարավչինական ծովի տարածքում։ Օդանավակայանի շինարարությունը սկսվել է 1990 թվականին, իսկ հաջորդ տարի ստեղծվել է 1000 մ երկարությամբ թռիչքուղին, որը 2014 թվականի դրությամբ 3000 մ երկարություն ուներ։
* Նանշա կղզիներում գտնվող Յոնշու խութի օդանավակայանը կառուցվել է 2016 թվականին։ 2016 թվականի հունվարի 6-ին երկու քաղաքացիական մարդատար ինքնաթիռներ, կառավարության պահանջով, հաջորդաբար օդ բարձրացան քաղաք Հայկոուի Մեյլան միջազգային օդանավակայանից, որոնք մոտ երկու ժամ թռիչքից հետո սահուն վայրէջք կատարեցին Յոնշու խութի նորակառույց օդանավակայանում և նույն օրը կեսօրին վերադարձան Հայկոու։ Յոնշու խութի 3000 մետր երկարությամբ թռիչքուղին համապատասխանում է 3-րդ դասի օդանավակայանի պահանջներին, որը կարող է օդ բարձրացնել Չինաստանի մայրցամաքային ռազմական ինքնաթիռների մեծ մասը։
* Նանշա կղզիներում գտնվող Ճուպի խութի օդանավակայանի կառուզումն ավարտվել է 2016 թվականին, որի թռիչքուղու երկարությունը 3250 մ է։
* Նանշա կղզիներում գտնվող Մեյծի խութի օդանավակայանը կառուցվել է 2016 թվականին, որի թռիչքուղու երկարությունը 3000 մ է։

### Ջրային
Սիշա կղզիների Յոնսին կղզին ունի 2 նավահանգիստ և ձկնաբուծության կառավարման բազա, որտեղ կարող են տեղակայվել 5000 տոննա զանգված ունեցող բեռնատար նավերը։ Այն գտնվում է պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաք Սանյայի Յուլին նավահանգստից մոտ 337 կմ հեռավորության վրա, իսկ Վընչան քաղաքի Ցինլան նավահանգստից մոտ 344 կմ հեռավորության վրա։ Սիշայի կղզիների Չենհան կղզին գտնվում է ատոլի վրա, որը բացում է ներքին ծովածոցը արտաքին ծովին միացնող ալիք ստեղծելու համար, և ունի նավահանգիստ՝ նավարկության լավ պայմաններով։ Չենհան կղզու անվանումը եկել է Ցին դինաստիայի օրոք գոյություն ունեցող «Չենհան» անունով ռազմանավից։

Քաղաք Սանշան ավելի վաղ օգտագործում էր «Ցիոնշա համար 1», «Ցիոնշա համար 2» և «Ցիոնշա համար 3» նավերը Վենչանի Ցինլան նավահանգստից դեպի Յոնսին կղզի ուղևորվելու և մատակարարումների համար։ 2015 թվականի հունվարի 5-ին և 2019 թվականի օգոստոսի 20-ին կառուցվեցին մատակարարման նոր խոշոր նավեր, որոնք կոչվեցին «Սանշա համար 1» և «Սանշա համար 2»։

2015 թվականի օգոստոսի 4-ին Տրանսպորտի և կապի նախարարության Հարավ-չինական ծովային նավագնացության երաշխիքային կենտրոնի աշխատակիցները Յոնսին կղզում տեղադրեցին երկու վթարային նավիգացիոն նշան՝ կարմիր և կանաչ, երթուղին հեշտացնելու և խութին բախվելու վտանգից խուսափելու համար։

## Տուրիզմ
մինի|«Տոնկինի ծոցի աստղ» զբոսանավը
1997 թվականին Պարասելյան կղզիները բացվեցին զբոսաշրջության համար։ Արդեն 2016 թվականին տուրիստական նավարկությամբ 10,000 մարդ էր այցելել Սիշա։ Յոնսին կղզու հիմնական տեսարժան վայրերն են նավատորմի կողմից Պարասելյան կղզիների վերականգնման հուշարձանը, Հարավչինական ծովի կղզիների հուշահամալիրը, Սիշայի գլխավոր անտառը, Պաշտպանության ուժերի ռազմական պատմության թանգարանը և այլն։

2013 թվականի ապրիլի 28-ին պաշտոնապես գործարկվեց «Կոկոսային արքայադուստր» զբոսանավը։ 2014 թվականի սեպտեմբերից զբոսաշրջային նավերը նավարկեցին անմիջապես Սանյայից դեպի Պարասելյան կղզիներ։ 2016 թվականի մարտին «Կոկոսային արքայադուստր»-ը փոխարինվեց «Տոնկինի ծոցի աստղ» զբոսանավով։ Սկսեց գործարկվել զբոսաշրջային երթուղին Սանյայից դեպի Պարասելյան կղզիների Ցյուենֆու կղզի՝ ամսական 4-ից 5 նավարկությամբ։ Սիշայի շրջակա միջավայրի և էկոլոգիայի պաշտպանության անհրաժեշտության պատճառով երթուղին ներկայումս կարող է անցնել միայն Յոնլը կղեխմբի Յակոն, Ցյուենֆու և Յինյու կղզիներով։

Սանշա այցելելու համար նավարկություններ կատարելուց բացի, կան նաև զբոսաշրջիկներ, ովքեր կազմակերպում են խմբեր՝ համացանցի միջոցով և այլ եղանակներով ձկնորսական նավակներ վարձելու համար, որպեսզի այցելեն Սանշայի կղզիները։ Սակայն, քանի որ այս մեթոդը մեծ անվտանգության ռիսկեր ունի և վնաս է հասցնում կղզիների էկոլոգիական միջավայրին, Սանշա քաղաքի կառավարությունը դեմ է տվյաք մեթոդին և ցանկանում է կասեցնել այն։

## Մշակույթ
* 1970-ական թվականներին Սիշայում հնագիտական աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերվեցին մեծ թվով պատմական մասունքներ, այդ թվում՝ ավելի քան 6000 կտոր կերամիկական բեկորներ և 130000 մետաղադրամներ։ Կանցյուեն կղզում հայտնաբերվեց Թան և Սոն դինաստիաների ձկնորսական բնակավայր և դարձավ վեցերորդ մասունքը, որը համարվեց որպես ազգային մշակութային մասունքների պահպանության միավոր։ Չժենգ Հեի ճամփորդական նավատորմի խորտակված նավը հայտնաբերվեց Հյուսիսային խութի մոտակայքում։
* 2009 թվականին բացվեց Հայնանի նահանգային գրադարանի Սիշայի մասնաճյուղը՝ քաղաք Սանշայի գրադարանի նախորդը։
* 2014 թվականի ապրիլին Սիշայի Յոնսին կղզում  սկսեց կառուցվել քաղաք Սանշայի առաջին դպրոցը։ 2015 թվականի դեկտեմբերին շինարարական աշխատանքներն ավարտվեցին և դպրոցը հանձնվեց շահագործման։ Դպրոցը կոչվում էր «Սանշա Յոնսին դպրոց» և բաղկացած էր 2 հատվածից՝ տարրական դպրոցից և մանկապարտեզից։
* 2013 թվականի սեպտեմբերի 3-ին գործարկվեց «Սանշա արբանյակային հեռուստատեսություն»-ը, որի ստեղծման ծրագիրը հաստատվել էր 2013 թվականի փետրվարին։ Այն շահագործվում է Հայնանի ռադիո և հեռուստատեսության կողմից, որն էլ վստահված է Սանշայի ժողովրդական կառավարման կողմից։
* Լյու Յուենը և Սու Ցիսիոնը ստեղծել են այնպիսի երաժշտական ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են՝ «Սիշա՝ իմ սիրելիի հայրենի քաղաք», «Ես սիրում եմ Սանշան» և այլն։

## Տարածքային վեճ
2007 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Վիետնամի արտաքին գործերի նախարարությունն իր դժգոհությունն արտահայտեց քաղաք Սանշայի կառուցման մասին լուրերի վերաբերյալ՝ հայտարարելով, որ Վիետնամը «ինքնիշխանություն ունի Պարասելյան և Սփրաթլի կղզիների նկատմամբ»։ Դեկտեմբերի 9-ին Վիետնամի ուսանողական կազմակերպությունները ցույց են անցկացրել Վիետնամում Չինաստանի դեսպանատան դիմաց։ Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հաստատեց Չինաստանի «անվիճելի ինքնիշխանությունը» այս կղզիների նկատմամբ՝ հույս ունենալով, որ Վիետնամի կառավարությունը կդադարեցնի իրավճակի հետագա զարգացումը։ Դեկտեմբերի 15-ին ավելի քան 200 ծագումով վիետնամցի ամերիկացիներ Վաշինգտոնում ցույցեր են անցկացրել՝ ուղղված Չինաստանի կառավարության դեմ։ Դեկտեմբերի 19-ին մոտ 300 ծագումով վիետնամցի ամերիկացիներ կրկին ցույց են անցկացրել Լոս Անջելեսի Փոքր Սայգոն վիետնամական համայնքում։ Դեկտեմբերի 22-ին Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի վիետնամցիները ցույցեր են անցկացրել Փարիզում և Լոնդոնում։

2012 թվականի հունիսի 21-ին Վիետնամի Կոնգրեսն ընդունեց «Վիետնամի ծովային օրենքը», ըստ որի՝ Պարասելյան և Սփրաթլի կղզիները գտնվում էին Վիետնամի «ինքնիշխանության և իրավասության շրջանակներում»։ Չինաստանի կառավարությունը դժգոհություն արտահայտեց և նույն օրը հայտարարեց, որ հիմնելու է Սանշա քաղաքը։ Նույն օրը Վիետնամի Արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ մերժում է Չինաստանի մեղադրանքները և կտրականապես դեմ է Չինաստանի կողմից Սանշա քաղաքի կառուցմանը։ 2012 թվականի հուլիսի 24-ին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը հայտնեց իր մտահոգությունը տվյալ հարցի շուրջ։

2020 թվականի ապրիլին՝ Չինաստանի կողմից քաղաք Սանշայում Նոր Սիշայի և Նանշայի վարչական շրջանների ստեղծումից հետո, Վիետնամի Արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ Չինաստանի որոշումը՝ հիմնելու քաղաք Սանշայի վարչական շրջանը, խախտում է Վիետնամի ինքնիշխանությունը, և խնդրեց Չինատանի կառավարությանը հետ կանչել այդ որոշումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 三沙市 人民政府网
* 中国南海诸岛网
* 三沙市实际控制的区域

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ասիայի վիճելի տարածքներ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Կատեգորիա:Հարավչինական ծով