open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մայիսի 12

**Մայիսի 12**, տարվա 132-րդ (նահանջ տարիներին՝ 133-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 233 օր։

## Դեպքեր
* 1986՝ ամերիկյան NBC-ն սկսում է հանդես գալիս ներկայումս հայտնի սիրամարգի նշանով
* 1994` Արցախյան ազատամարտի ավարտը
* 2006՝ իրանական թերթում ադրբեջաներենը ծաղրող նկարի տպագրության պատճառով տեղի են ունենում ազերիների զանգվածային ցույցեր
* 2008՝ Չինաստանի Սիչուան նահանգում տեղի ունեցած 8.0 մագնիտուդով երկրաշարժից զոհվում է 69 000 մարդ

## Ծնունդներ
* 1823 - Ջոն Ռասել Հայնդ John Russel Hind անգլիացի աստղագետ
* 1842 - Ժյուլ Մասանէ Jules Massenet ֆրանսիացի կոմպոզիտոր
* 1886 - Նշան Գրիգորյան Neshan Krekorian Տիտանիկ նավի 711 փրկվածներից մեկը
* 1907 - Քեթրին Հեփբորն Katherine Hepburn ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի
* 1913 - Թադևոս Աղեկյան ռուսաստանցի հայազգի աստղագետ
* 1921 - Էդուարդ Միրզոյան, կոմպոզիտոր
* 1933 - Անդրեյ Վոզնեսենսկի ռուս պոետ
* 1938 - Այազ Մութալիբով Ayaz Niyazi oğlu Mütəllibov 1990-92 թթ. Ադրբեջանի առաջին նախագահը
* 1941՝
** Ռուդոլֆ Վաթինյան, կինոօպերատոր
** Սերգեյ Գրիգորյանց սովետական այլախոհ
* 1959 - Վինգ Ռեյմս Ving Rhames ամերիկացի գրող
* 1962 - Նունե Մանուչարյան, հայ երգչուհի, երգահան և դաշնակահար
* 1968 - Իվան Ավանեսյան, ԱՊ մասնակից
* 1977 - Մարիամ Միրզախանի,Իրանցի մաթեմատիկոս
* 1980 - Արման Հովհաննիսյան, հայ երգիչ
* 1988 - Մարսելո Վիեյրա Marcelo Vieira բրազիլացի ֆուտբոլիստ
* 1997 - Ֆրենկի դե Յոնգ Frenkie de Jong հոլանդացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1700 - Ջոն Դրայդեն John Dryden անգլիացի բանաստեղծ
* 1753 - Մինաս Ա Ակնեցի Ամենայն հայոց կաթողիկոս
* 1845 - Ավգուստ Վիլհելմ Շլեգել August Wilhelm Schlegel գերմանացի պատմաբան, գրաքննադատ, բանաստեղծ և թարգմանիչ
* 1884 - Բեդրժիխ Սմետանա Bedřich Smetana չեխ կոմպոզիտոր
* 1889 - Զարմայր Մսերյան, հրապարակախոս, խմբագիր
* 1894 - Էգնատե Նինոշվիլի ეგნატე ნინოშვილი վրացի արձակագիր
* 1990 - Անդրեյ Կիրիլենկո (քաղաքական գործիչ), խորհրդային պետական, կուսակցական գործիչ
* 1994 - Էրիկ Էրիկսոն Erik Homburger Erikson ամերիկացի հոգեբան
* 2008 - Իրենա Սենդլեր Irena Sendlerowa լեհական դիմադրության շարժման մասնակից
* 2014 - Սվետլանա Գրիգորյան հայ դերասանուհի

## Տոներ
* Բուժքույրերի միջազգային օր
Մայիսի 13

**Մայիսի 13**, տարվա 133-րդ (նահանջ տարիներին՝ 134-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 232 օր։
ծիծաղելու աշխարհի ռեկորդ 13,05,2021
* 1830 - Էկվադորը դուրս եկավ Մեծ Կոլումբիայի կազմից և հռչակեց իրեն հանրապետություն։
* 1836՝ սկսվեցին Ռուսաստանի առաջին երկաթգծի կառուցման աշխատանքները
* 1907 - Երևանում գործարկվեց առաջին հիդրոէլեկտրակայանը
* 1913` Ֆաթիմայում՝  Պորտուգալիայում,  երևացել է Մարիամ Աստվածամոր տեսիլքը
* 1930՝ սպանվեց վերջին վայրի պարկավոր գայլը
* 1950՝ տեղի ունեցավ առաջին «Ֆորմուլա 1» ավտոմրցաշարը

## Ծնունդներ
* 1840 - Ալֆոնս Դոդե Alphonse Daudet ֆրանսիացի գրող, թատերագիր
* 1908 - Էուգեն Կապպ Eugen Kapp էստոնացի կոմպոզիտոր
* 1930 - Լիդա Թադևոսյան, երկրաբան
* 1936 - Հովիկ Հախվերդյան, ռեժիսոր, Լևոն Հախվերդյանի եղբայրը
* 1961 - Դենիս Ռոդման Dennis Keith Rodman ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1960 - Ներսես Աղաջանյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1964 - Ռոնի Քոլմեն Ronnie Coleman ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բոդիբիլդեր
** Ալեքսանդր Ռիբակ Aleqsander Rybak նորվեգացի երգիչ, երգահան, ջութակահար և դերասան
** Ռոբերտ Փեթինսոն Robert Pattinson անգլիացի դերասան, մոդել և երգիչ
* 1987 - Անտոնիո Ադան, իսպանացի ֆուտբոլիստ
* 1990 - Անի Ահարոնյան, հայ բալետ, պարուսույց և հաղորդավար

## Մահեր
մինի|աջից|120px|Նանսեն
* 1832 - Ժորժ Կյուվիե Georges Cuvier ֆրանսիացի բնագետ
* 1930 - Ֆրիտյոֆ Նանսեն Fridtjof Wedel-Jarlsberg Nansen նորվեգացի բևեռախույզ
* 1956 - Ալեքսանդր Ֆադեև ռուս գրող
* 1961 - Գերի Կուպեր Gary Cooper ամերիկացի դերասան
* 1982 - Կարա Կարաև Qara Əbülfəz oğlu Qarayev ադրբեջանցի կոմպոզիտոր
* 2010 - Փոլ Գարաբեդյան Paul Garabedian կիրառական մաթեմատիկոս

## Տոներ
* Բրազիլիա՝ Ստրկության վերացման օր
Ապրիլի 29

**Ապրիլի 29**, տարվա 119-րդ (նահանջ տարիներին՝ 120-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 246 օր։

## Դեպքեր
* 2011 - Արքայազն Ուիլյամի և Քեյթ Միդլթոնի պսակադրության արարողությունը

## Ծնունդներ
* 257 - Գրիգոր Լուսավորիչ, հայ եկեղեցական-քաղաքական գործիչ (մ. 326)
* 1818 - Ալեքսանդր II, ռուս կայսր (մ. 1881)
* 1907 - Ֆրեդ Ցինեման Fred Zinnemann, ամեր. ռեժիսոր (մ. 1997)
* 1957 - Դանիել Դեյ-Լուիս, անգլիացի դերասան, Օսկարի եռակի դափնեկիր
* 1970՝
** Անդրե Աղասի Andre Agassi, հայ, ասորի և ֆրանս. ծագումով ամերիկացի թենիսիստ
** Ումա Թուրման Uma Thurman, ամեր. դերասանուհի
* 1974 - Անգգուն Anggun ինդոնեզ. ծագումով ֆրանս. երգչուհի-երգահան
* 1980 - Մագդալենա Տուլ Magdalena Tul, լեհ երգչուհի-երգահան

## Մահեր
* 1771 - Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլի,ռուս ճարտարապետ
* 1980 - Ալֆրեդ Հիչքոք Alfred Hitchcock, անգլաամերիկացի ռեժիսոր (* 1899)
* 2000 - Ֆամ Վան Դոնգ Phạm Văn Đồng. Վյետնամի 2-րդ վարչապետը (* 1906)

## Տոներ
* Պարի համաշխարհային օր
* ՝ Թագուհու ծննդյան օր
* ՝ Շյովայի օր

## Ծանոթագրություններ
Մայիսի 3

**Մայիսի 3**, տարվա 123-րդ (նահանջ տարիներին՝ 124-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 242 օր։

## Դեպքեր
* 1491 - պորտուգալացի միսիոներները մկրտում են Կոնգոյի միապետ Նքուվու Նզինգային, նրան շնորհելով Ժուան I անունը
* 1802 - բացվում է Տարտուի համալսարանը
* 1837 - Հունաստանում հիմնադրվում է Աթենքի համալսարանը
* 1957 - Կարաչայները վերադառնում են իրենց պատմական հայրենիք
* 2003 - Մոնղոլիայում նշում են Չինգիզ խանի ծննդյան օրը

### Աղետներ և վթարներ
* 1999 – փոթորիկն ավերում է Օկլահոմա Սիթի քաղաքը, զոհերի թիվը կազմում 36 մարդ, հասցված տնտեսական վնասը՝ մեկ միլիարդ դոլլարից ավելի
* 2002 – Հնդկաստանում ռազմական ՄիԳ-21-ը մխրճվում է բանկի շենքի մեջ, զոհվում է ութ մարդ
* 2006 – Երևանից Սոչի թռչող «Արմավիա» ընկերության Airbus A320 օդանավն ընկնում է Սև ծովը։ Զոհվում են օդանավում գտնվող բոլոր 105 ուղևորներն ու անձնակազմի 8 անդամները։

## Ծնունդներ
մինի|աջից|120px|Մաքիավելի
մինի|աջից|180px|Գոլդա Մեյիրի դիմանկարը իսրայելական թղթադրամի վրա

* 612 - Կոստանդին Գ, Բյուզանդիայի կայսր 
* 1469 - Նիկոլո Մաքիավելի, իտալացի պատմաբան և փիլիսոփա 
* 1859 - Նիկոդեմոս Ամատունի, իշխան, հասարակական գործիչ
* 1888 - Բելա Բոնդի, ամերիկացի դերասանուհի 
* 1893 - Արամ Մանուչարյան, կուսակցական և պետական աշխատող
* 1898 - Գոլդա Մայեր גּוֹלְדָּה מֵאִיר Իսրայելի 4-րդ վարչապետը 
* 1902 - Ալֆրեդ Կաստլեր ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր 
* 1933 - Ջեյմս Բրաուն ամերիկացի երգիչ-երգահան, դերասան 
* 1962 - Սլավա Ստեփանյան, դերասան, բեմադրիչ, դրամատուրգ
* 1965 - Մանուել Սանչիս, իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* 2005 - Խաչիկ Բոբոխյան մարդկության առաջին կույրը

## Մահեր
* 1481 - Մեհմեդ II օսմանյան սուլթան 
* 1856 - Ադոլֆ Ադան Adolphe Adan ֆրանսիացի կոմպոզիտոր 
* 1957 - Գրիգոր Ղափանցյան, հայագետ

## Տոներ
* Համաշխարհային՝ 
** Արեգակ օր
** Լռության օր
** Մամուլի ազատության օր
* Ազատության օր՝ 
* 
* Անկախության օր՝ 
** 
* Սահմանադրության օր՝ 
**  
** ՝ Նշվում է 1947 թվականից և տոնվում է «Ոսկի շաբաթ» պետական տոնակատարությունների ընթացքում։
Մայիսի 14

**Մայիսի 14**, տարվա 134-րդ (նահանջ տարիներին՝ 135-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 231 օր։

## Դեպքեր
* 1509 - Անյադելոյի ճակատամարտում ֆրանսիական զորքերը հաղթում են վենետիկցիներին։
* 1643 - Լյուդովիկոս XIV-ը դարձավ Ֆրանսիայի և Նավարայի թագավոր։
* 1900 - Փարիզում 2-րդ ամառային օլիմպիական խաղերի բացումը։
* 1938 - Չիլին դուրս է գալիս Ազգերի լիգայից։
* 1939 - 5 տարեկան պերուացի Լինա Մեդինան երեխա ունեցավ, դառնալով բժշկության պատմության ամենաերիտասարդ մայրը։
* 1948 - Դավիդ Բեն-Գուրիոնը հայտարարեց Իսրայելի անկախությունը։
* 1962 - Աթենքում տեղի ունեցավ Խուան Կառլոս I-ի և Սոֆիա Հունացու ամուսնության արարողությունը։
* 1963 - Քուվեյթը դարձավ ՄԱԿ անդամ։
* 2009 - հայտնի բրիտանական Ջեթրո Թալ ռոք խումբը համերգ տվեց Երևանում։
* 2011 - Ադրբեջանը Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում 221 միավորով հաղթանակ տոնեց։

## Ծնունդներ
* 1316 - Կառլոս IV, Սրբազան Հռոմի կայսր։
* 1727 - Թոմաս Գեյնսբորո Thomas Gainsborough անգլիացի նկարիչ։
* 1885 - Օտտո Կլեմպերեր, գերմանացի դիրիժոր։
* 1904 - Անդրանիկ Ղազարյան, ռազմական գործիչ։
* 1907 - Միքայել Թավրիզյան, հայ նշանավոր դիրիժոր։
* 1923 - Սուրեն Շահբազյան, կինոօպերատոր և ռեժիսոր։
* 1940 - Ռոբերտ Մավիսակալյան, լրագրող, հաղորդավար և հրապարակախոս։
* 1941 - Տարիել Հակոբյան, քանդակագործ։
* 1946 - Երվանդ Զախարյան, քաղաքական և տնտեսական գործիչ։
* 1952 - Ռոբերտ Զեմեկիս, ամերիկացի նշանավոր օսկարակիր ռեժիսոր։
* 1956 - Կամո Արզումանյան, հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2003)։
* 1959 - Պատրիկ Բրուել Patrick Bruel ֆրանսիացի դերասան և երգիչ։
* 1964 - Արմեն Այվազյան, պատմաբան և քաղաքագետ։
* 1969՝ 
** Քեյթ Բլանշետ, ավստրալիացի դերասանուհի։
** Ֆրենսիս Քուրքջյան, ֆրանսահայ օծանելիքագործ;
* 1979 - Օլգա Այվազյան, հայ երգչուհի և երգահան։
* 1986՝ 
** Ալյոշա (Альоша) ուկրաինացի երգչուհի։
** Սարբել (Sarbel) հույն անգլիացի երգիչ։
* 1997 - Մանվել Գևորգյան, հայ զինվոր, Ապրիլյան պատերազմի մասնակից։

## Մահեր
* 1610 - Հենրի IV, Ֆրանսիայի թագավոր։
* 1761 - Թոմաս Սիմպսոն Thomas Simpson անգլիացի մաթեմատիկոս։
* 1884 - Աստղիկ (Ամպեր Գանթարճյան) դերասանուհի (ծ. 1852):
* 1925 - Հենրի Ռայդեր Հագարդ Henry Rider Haggard անգլիացի արձակագիր, իրավաբան։
* 1953 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (ծ. 1905):
* 1961 - Նադեժդա Օբուխովա, ռուս խորհրդային երգչուհի (մեցցոսոպրանո)
* 1970 - Ֆրիդրիխ Փերլզ Friedrich Salomon Perls (նաև՝ Ֆրից Փերլզ), հրեական ծագումով գերմանացի հոգեբույժ։
* 1971 - Ալեքսանդր Հակոբյան, մեխանիկ։
* 1972 - Ալեքսանդր Կորնեյչուկ ուկրաինացի սովետական գրող։
* 1980 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան (ծնվ․ 1912):
* 1998 - Ֆրենկ Սինատրա, ամերիկացի հանրահայտ երգիչ և դերասան (ծնվ. 1915):
* 2013 - Արսեն Չիլինգարյան, ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլի մարզիչ։

## Տոներ
* Վրաստան՝ Թամարոբա, Թամար թագուհու օր։
* Ֆիլիպիններ՝ Սահմանադրության օր։
Մայիսի 15

**Մայիսի 15**, տարվա 135-րդ (նահանջ տարիներին՝ 136-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 230 օր։

## Դեպքեր
* 1811 - Պարագվայը հռչակեց իր անկախությունը Իսպանիայից
* 1904 - ռուսական «Ամուր» ականակիր նավը խորտակեց ճապոնական «Խացուսե» և «Յասիմա» հածանավերը
* 1905 - հիմնվեց ամերիկյան Լաս Վեգաս քաղաքը
* 1919 - Հույն-թուրքական պատերազմների ժամանակ հունական զորքերը ազատագրեցին Զմյուռնիա քաղաքը
* 1928 - «Խենթ ինքնաթիռ» մուլտֆիլմում առաջին անգամ հանդես եկավ սիրված մուլտհերոս Միկի Մաուսի կերպարը
* 1935 - շահագործման հանձնվեց Մոսկվայի մետրոպոլիտենը, որն ունի մոտ 300 կմ երկարություն
* 1940 - ստեղծվեց ՄաքԴոնալդս ընկերությունը
* 2005 - հայտնաբերվեց Պլուտոնի արբանյակ Նիկտան

## Ծնունդներ
* 1567 - Կլաուդիո Մոնտեվերդի, իտալացի նշանավոր երգահան, վիոլահար և երգիչ
* 1848 - Վիկտոր Վասնեցով, ռուս նկարիչ
* 1859 - Պյեռ Կյուրի, ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Ֆրանսիայի ԳԱ անդամ (1905)
* 1904 - Արման Մանուկյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ, որը հայտնի է իր Հավայան կղզիների բնանկարներով
* 1911 - Մաքս Ֆրիշ, շվեյցարացի գրող
* 1918 - Երջանիկ Առաքելյան, հայ բանաստեղծ (վ. 1981)
* 1925 - Վարդգես Բաբայան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող
* 1935 - Գալուստ Գալստյան, հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ
* 1949 - Աշոտ Ղազարյան, հայ սիրված կատակերգու դերասան
* 1953 - Փիրս Բրոսնան, իռլանդացի դերասան և պրոդյուսեր
* 1960 - Ռիմաս Կուրտինայտիս, լիտվացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլի մարզիչ, նախկին բասկետբոլիստ
* 1963 - Ներսիկ Իսպիրյան, հայ երգիչ, երգահան
* 1981 - Պատրիս Էվրա, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան

## Մահեր
* 1446 - Թովմա Մեծոփեցի, հայ պատմիչ, եկեղեցական ու մշակութային գործիչ (ծն. 1378)
* 1886 - Էմիլի Դիքինսոն, ամերիկացի բանասեղծ
* 1916 - Քեռի, ֆիդայի
* 1920 - Օվի Սևումյան, հայ դերասան
* 1926 - Մուհամմեդ VI, Օսմանյան կայսրության վերջին սուլթանը, Աբդուլ Մեջիդի որդին
* 1935 - Կազիմիր Մալևիչ, ռուս նկարիչ, ռուսական ավանգարդի դրոշակակիր, կոնստրուկտիվիտ, սուպրեմատիզմի հիմնադիր
* 1946 - Գրիգոր Ավետյան, հայ դերասան, ՀՍՍՀ ժողովրդական արտիստ
* 1998 - Գևորգ Աբգարյան, հայ բանասեր, պատմաբան, գրականագետ, ձեռագրագետ, աղբյուրագետ, թարգմանիչ
* 2000 - Գրիգորի Գորին, ռուս դրամատուրգ, արձակագիր, գրող-երգիծաբան, սցենարիստ
* 2002 - Վազգեն Գևորգյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ (ծ. 1923):

## Տոներ
* Պարսկերենի օր
* Ընտանիքի միջազգային օր
Մայիսի 18

**Մայիսի 18**, տարվա 138-րդ (նահանջ տարիներին՝ 139-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 227 օր։

## Դեպքեր
* 1972 - Ուկրաինայի Խարկով քաղաքից Մոսկվա թռչող ԱՆ-10 ինքնաթիռը վթարի ենթարկվեց և մահացան ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 122 մարդիկ։
* 1980 - Վաշինգտոն նահանգում Սենտ Հելենս (Սուրբ Հեղինե) հրաբուխի ժայթքման հետևանքով մահացան 57 մարդ։ Այս դեպքի հետ կապված ամերիկահայ երգահան Ալան Հովհաննեսը գրել է «Սուրբ Հեղինեի լեռը» սիմֆոնիան։
* 1992 - Արցախի պաշտպանության բանակը ազատագրեց Քաշաթաղի շրջանի Բերձոր քաղաքը և Բերձորի միջանցքը։
*1944 - Ուկրաինայում բնակվող Ղրիմի թաթարները խորհրդային բանակի ճնշմամբ քշվեցին Կենտրոնական Ասիա

## Ծնունդներ
* 1897 - Գուրգեն Ջանիբեկյան, դերասան (վ. 1978)
* 1897 - Ֆրենկ Կապրա, ամերիկացի ռեժիսոր (վ. 1991)
* 1920 - Հովհաննես Պողոս II, Հռոմի Պապ (վ. 2005)
* 1920 - Ռիկարդո Կառվալյու, Պորտուգալացի ֆուտբոլիստ
* 1975 - Ջոն Հիգգինս,շոտլանդացի հայտնի պրոֆեսիոնալ սնուկերիստ, աշխարհի քառակի չեմպիոն՝ 1998, 2007, 2009, և 2011 թվականներին
* 1992 - Ֆեռնանդո Պաչեկո, իսպանացի ֆուտբոլիստ, դարպասպահ

## Մահեր
* 1799 - Պիեռ Բոմարշե, ֆրանսիացի նշանավոր թատերգակ և հրապարակախոս (ծն. 1732 թ.)։ 
* 1981 - Վիլյամ Սարոյան, ամերիկահայ մեծանուն գրող (ծն. 1908 թ.)։

## Տոներ
* Թանգարանների միջազգային օր
Մայիսի 21

**Մայիսի 21**, տարվա 141-րդ (նահանջ տարիներին՝ 142-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 224 օր։

## Դեպքեր
* 1863՝ պաշտոնապես հիմնադրվեց Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցին և եկեղեցու Գլխավոր վեհաժողովը ԱՄՆ-ի Բաթլ Քրիկ քաղաքում
* 1864՝ ռուս-չերքեզական պատերազմի ավարտը
* 1904 - Փարիզում հիմնվում է ՖԻՖԱ-ն՝ Ֆուտբոլի միջազգային դաշնությունը
* 1916 - Մեծ Բրիտանիայում մտցվում է «ամառային» ժամանակ
* 1944 - Իսլանդիան հանրաքվեով անջատվում է Դանիայից
* 1990՝ Եմենի դեմոկրատական հանրապետության և Հյուսիսային Եմենի միավորումով ստեղծվում է Եմենի հանրապետությունը
* 1991 - Մադրասում ինքնասպան ահաբեկչուհու ռումբի պայթյունից զոհվում է Հնդկաստանի նախկին վարչապետ Ռաջիվ Գանդին
* 2006 - Չեռնոգորիայում անցկացվում է անկախության հանրաքվե

## Ծնունդներ
 
* 1471 - Ալբրեխտ Դյուրեր, գերմանացի նկարիչ, Վերածննդի ժամանակաշրջանի ամենանշանավոր նկարիչներից մեկը (մ. 1528)
* 1688 - Ալեքսանդր Փոփ Alexander Pope անգլիացի բանաստեղծ
* 1759 - Ժոզեֆ Ֆուշե ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ
* 1792 - Գյուստավ Կորիոլիս Gaspard-Gustave Coriolis ֆրանսիացի մաթեմատիկոս և ճարտարագետ
* 1898 - Արմանդ Համմեր Armand Hammer ամերիկացի ֆիզիկոս և գործարար
* 1921 - Անդրեյ Սախարով Андрей Сахаров ֆիզիկոս, այլախոհ
* 1922 - Արմեն Աթայան, նկարիչ
* 1928 - Աբրահամ Ալիքյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
* 1937 - Սոֆիկո Ճիաուրելի სოფიკო ჭიაურელი վրաց դերասանուհի
* 1940 - Թոնի Շերիդան Tony Sheridan անգլիացի երգիչ և կիթառահար
* 1947 - Սեդա Ազնավուր Seda Aznavour երգչուհի
* 1948 - Վարդան Հակոբյան, բանաստեղծ
* 1967 - Քրիս Բենուա Chris Benoit կանադաամերիկացի ըմբիշ
* 1994 - Թոմ Դեյլի Tomas Daley բրիտանացի ջրացատկորդ

## Մահեր
* 1632 - Մովսես Գ Տաթևացի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս։
* 1639 - Թոմազո Կամպանելա Tommaso Campanella իտալացի փիլիսոփա և գրող
* 1917 - Մկրտիչ Աճեմյան, բանաստեղծ
* 1937 - Նիկողայոս Մամիկոնյան, արձակագիր
* 1959 - Իրակլի Ծերեթելի ირაკლი წერეთელი Ռուսաստանի և Վրաստանի քաղաքական գործիչ
* 1962 - Հմայակ Հարությունյան, բժիշկ, քիթկոկորդականջաբան
* 1967 - Բարսեղ Կանաչյան կոմպոզիտոր
* 1969 - Սիմոն Վրացյան, Հայաստանի առաջին հանրապետություն չորրորդ վարչապետ (ծ. 1882)
* 1972 - Ժամսարանգիյն Սամբու, մոնղոլական քաղաքական և պետական գործիչ
* 1973 - Իվան Կոնև, խորհրդային զորավար
* 1978 - Նշան Գրիգորյան Neshan Krekorian Տիտանիկ նավի փրկված 711 ուղևորներից մեկն է
* 1980 - Իդա Կամինսկա Ida Kamińska լեհ-հրեական դերասանուհի
## Տոներ
* Տիեզերքի համաշխարհային օր
* 40px Չերնոգորիա՝ Անկախության օր
Մայիսի 22

**Մայիսի 22**, տարվա 142-րդ (նահանջ տարիներին՝ 143-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 223 օր։

## Դեպքեր
աջից|120px
* 1992 - Բոսնիա և Հերցեգովինան, Խորվաթիան և Սլովենիան միանում են ՄԱԿ-ին

## Ծնունդներ
աջից|120px
* 1812 - Գաբրիել Այվազյան, հասարակական և կրոնական գործիչ
* 1813 - Ռիխարդ Վագներ, գերմանացի կոմպոզիտոր
* 1833 - Ֆելիքս Բրաքմոն, ֆրանսիացի նկարիչ և օֆորտի վարպետ
* 1844 - Մերի Կեսսետ, ամերիկացի նկարչուհի
* 1846 - Գլիկերիա Ֆեդոտովա, ռուս դերասանուհի
* 1859 - Արթուր Կոնան Դոյլ շոտլանդացի ֆիզիկոս և գրող
* 1907՝
**Գուրգեն Ալեմշահ, կոմպոզիտոր (վ. 1947)
** Լոուրենս Օլիվիե, անգլիացի դերասան և ռեժիսոր
* 1922 - Շանթ Հերթևցյան, նկարիչ
* 1923 - Էդուարդ Աբրահամյան, կոմպոզիտոր
* 1924 - Շառլ Ազնավուր, ֆրանսահայ շանսոնյե և դերասան
* 1929 - Արմեն Խոստիկյան, դերասան
* 1939 - Արկադի Տեր-Թադևոսյան, ռազմական գործիչ
* 1950 - Լավրենտի Միրզոյան, լեզվաբան
* 1959 - Անդրես Լուրե, էստոնացի փիլիսոփա, թարգմանիչ, հետազոտող
* 1960 - Հասմիկ Պողոսյան, պետական գործիչ
* 1960 - Գագիկ Ղազանչյան,հայ նկարիչ
* 1981 - Բրայան Դենիելսոն  ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբիշ
* 1985 - Քրիս Սալվատոր, ամերիկացի դերասան, երգիչ-երգահան և մոդել
* 1987 - Նովակ Ջոկովիչ,  սերբ թենիսիստ
* 1987 - Արթուրո Վիդալ, չիլիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան

## Մահեր
* 1802 - Մարթա Վաշինգտոն ,  ԱՄՆ առաջին տիկին
* 1885 - Վիկտոր Հյուգո ֆրանսիացի գրող

## Տոներ
* Կենսաբազմազանության միջազգային օր
* Միացյալ Եմենի հանրապետության կազմավորման օր
* Շրի Լանկա՝ Հանրապետության օր
Մայիսի 23

**Մայիսի 23**, տարվա 143-րդ (նահանջ տարիներին՝ 144-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 222 օր։

## Դեպքեր
* 1953 - Լիտվայում մեկ օրում երկրից արտաքսվում է կոլտնտեսություն մտնել չցանկացող 37 հազար գյուղացի
* 2004 - Փարիզի Շարլ դը Գոլ օդանավակայանի տերմինալի տանիքի փլուզումից զոհվում է չորս մարդ

## Ծնունդներ
մինի|աջից|100px|Կարպով<br />
* 1707 - Կարլ Լինեյ Carl Linné շվեդ բուսաբան, կենդանաբան, ֆիզիկոս
* 1799 - Թոմաս Հուդ Thomas Hood անգլիացի բանաստեղծ
*1844 1844- Աբդուլ-Բահա, Բահայի հավատի մեկնաբան, Հավատի հիմնադրի՝ Բահաուլլայի որդին
* 1883 - Դուգլաս Ֆերբենքս Douglas Fairbanks ամերիկացի դերասան
* 1908 - Արամ Ղարիբյան, հայ նկարիչ, քանդակագործ
* 1925 - Զախարի Նարիմանով, հայ բժիշկ, առողջապահության գործի կազմակերպիչ
* 1932 - Գևորգ Աճեմյան, գրող, հրապարակախոս, ASALA-ի հիմնադիր 
* 1937 - Ռոբերտ Հարությունյան, մեխանիկայի մասնագետ
* 1938 - Վահրիճ Բախչանյան, նկարիչ, գրականագետ 
* 1947 - Արամ Սաթյան, կոմպոզիտոր
* 1951 - Անատոլի Կարպով Анатолий Карпов ռուս շախմատիստ
* 1987 - Բրեյ Ուայաթ Bray Wyatt ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբիշ
* 1991 - Լենա Մայեր-Լանդրութ Lena Meyer-Landrut գերմանացի երգիչ-երգահան

## Մահեր
[մինի|աջից|100px|Իբսեն<br />[Պատկեր:Ibsen monogram.svg|60px]]
* 1857 - Օգյուստեն Լուի Կոշի Augustin Louis Cauchy ֆրանսիացի մաթեմատիկոս
* 1878 - Կղեմես Սիպիլյան, հայ դրամագետ
* 1893 - Ֆելիքս Նև, բելգիացի արևելագետ, հայագետ
* 1906 - Հենրիկ Իբսեն Henrik Ibsen նորվեգացի թատերագիր
* 1945 - Հայնրիխ Հիմլեր Heinrich Himmler Երրորդ Ռայխի քաղաքական և ռազմական գործիչ
* 1960 - Սողոմոն Թեհլիրյան, վրիժառու հերոս
* 1993 - Լուիջի Բրունելլա Luigi Brunella իտալացի ֆուտբոլիստ
* 1999 - Օուեն Հարթ Owen James Hart կանադացի ըմբիշ

## Տոներ
* Կրիաների պաշտպանության համաշխարհային օր

## Ծանոթագրություններ
Մայիսի 24

**Մայիսի 24**, տարվա 144-րդ (նահանջ տարիներին՝ 145-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնացել է 221 օր։

## Դեպքեր
* 1956 - շվեյցարական Լուգանոյում անցկացվում է Եվրատեսիլի երգի առաջին մրցույթը
* 1982 - Իրանա-իրաքյան պատերազմ. իրանական բանակն ազատագրում է իրաքցիների օկուպացրած Խորամշահր քաղաքը
* 2003՝ Երևանում բացվեց Հովհաննես Բաղրամյանի հուշարձանը
* 2007 - Ռուսաստանի Նովոկուզնեցկի ածխահանքում տեղի ունեցած պայթյունից զոհվում է 38 մարդ

## Ծնունդներ
* 1494 - Պոնտորմո,իտալացի գեղանկարիչ
* 1819 - Վիկտորիա, Մեծ Բրիտանիայի թագուհի
* 1883 - Վիկտոր Հեսս Victor Hess, ավստրիացի ֆիզիկոս
* 1897 - Ջոն Կոկրոֆտ Sir John Cockcroft, անգլիացի ֆիզիկոս
* 1905 - Միխայիլ Շոլոխով Михаил Шолохов, ռուս արձակագիր
* 1923 - Հակոբ Հակոբյան, հայ նշանավոր նկարիչ (մ. 2013)
* 1925 - Ալգիմանտաս Ստոշկուս, լիտվացի նկարիչ
* 1936՝ 
** Արամայիս Սահակյան, գրող, երգիծաբան և հրապարակախոս
** Սեմի Մոլխո סמי מולכו, հրեա գրող և ռեժիսոր
* 1940 - Իոսիֆ Բրոդսկի Иосиф Бродский, հրեա ծագումով ռուս գրող
* 1941 - Բոբ Դիլան Bob Dilan, ամերիկացի երաժիշտ, երգիչ-երգահան
* 1947 - Ռուբեն Ահարոնյան (լատիշերեն՝ Rubens Agaronjans), ջութակահար
* 1964 - Վաչագան Աղասյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1972՝ 
** Մհեր Աբրահամյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
** Ժիրայր Ազիզյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1973 - Ռուսլանա Руслана Лижичко, ուկրաինացի երգչուհի, պարուհի և դերասանուհի
* 1979 - Թրեյսի Մակգրեյդի Tracy McGrady, ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1984 - Դմիտրի Կրուգլով Dmitri Kruglov, էստոնացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 641 - Հերակլիոս-Կոստանդին Գ, Բյուզանդիայի կայսր
* 1377 - Օլգերդ Algirdas, Լիտվայի մեծ իշխան
* 1543 - Նիկոլայ Կոպեռնիկոս, հանճարեղ լեհ աստղագետ և մաթեմատիկոս
* 1889 - Վարդան Գոլոշյան, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
* 1948 - Ժակ Ֆեյդեր Jacques Feyder, ֆրանսիացի ռեժիսոր
* 1972 - Պարույր Հովհաննիսյան, անասնաբույժ
* 2000 - Օլեգ Եֆրեմով, ռուս խորհրդային դերասան և ռեժիսոր

### Արցախի պատերազմում զոհվածներ
** 1993 - Ստեփանակերտում Սամվել Աղայան (* 1960 թ.)
** 1994 - Մարտակերտում Կամո Ալավերդյան

## Տոներ
* Ռուսաստան՝ Սլավոնական գրերի և մշակույթի օր
* Էրիթրեա՝ Անկախության օր
* 40px Կանադա - Վիկտորիա թագուհու ծննդյան օր
Մայիսի 25

**Մայիսի 25**, տարվա 145-րդ (նահանջ տարիներին՝ 146-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 220 օր։

## Դեպքեր
* 1935 - Ջեսսի Օուենսը սահմանում է թեթև աթլետիկայի չորս համաշխարհային ռեկորդ 
* 1953 - Ատոմային հրետանու փորձարկում ԱՄՆ-ի Նևադա նահանգում
* 1968 - Սարդարապատի ճակատամարտին նվիրված հուշարձանի բացումը
* 1985 - Բանգլադեշում արևադարձային ցիկլոնի գրոհի զոհ է դառնում ավելի քան 10 000 մարդ
* 2011 - Օփրա Ուինֆրին հեռարձակում է քսանհինգ տարվա The Oprah Winfrey Show շոուի վերջին հաղորդումը

## Ծնունդներ
* 1803 - Ռալֆ Ուոլդո Էմերսոն Ralph Waldo Emerson ամերիկացի էսեիստ, փիլիսոփա և բանաստեղծ
* 1857 - Սիրանույշ, դերասանուհի
* 1910 - Խաչիկ Դաշտենց, հայ գրող, արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ, բանասեր
* 1935 - Արծվին Գրիգորյան, ճարտարապետ
* 1939 - Յան Մաքկելեն Ian McKellen անգլիացի գրող
* 1941 - Օլեգ Դալ Олег Даль ռուս դերասան
* 1951 - Վաչագան Սարգսյան, գրող և թարգմանիչ
* 1953 - Եվա Էնսլեր Eve Ensler ամերիկացի թատերագիր
* 1959 - Վլադիմիր Ֆրանց Vladimír Franz չեխ նկարիչ, երգահան
* 1966 - Վարուժան Աբրահամյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1968 - Ռուբեն Վարդանյան ռուսաստանցի հայազգի գործարար
* 1971 - Քրիստինա Օրբակայտե Кристина Орбакайте ռուսաստանցի երգչուհի
* 1977 - Ալբերտո Դել Ռիո Alberto Del Rio մեքսիկաամերիկացի ըմբիշ
* 1984 - Էմմա Մարոնե Emma Marone իտալացի փոփ ռոք երգչուհի
* 1989 - Ալյոնա Մուն Aliona Munteanu մոլդովացի երգչուհի
* 1990 - Բո Դալաս Bo Dallas ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ

## Մահեր
* 1681 - Պեդրո Կալդերոն դե լա Բարկա իսպանացի թատերագիր և բանաստեղծ
* 1911 - Վասիլի Կլյուչևսկի Василий Ключевский ռուս պատմաբան
* 1912 - Ալեքսանդր Խախանաշվիլի ალექსანდრე ხახანაშვილი վրացի բանասեր, պատմաբան և հնագետ

## Տոներ
* Աֆրիկայի օր
Մայիսի 17

**Մայիսի 7**, տարվա 137-րդ (նահանջ տարիներին՝ 138-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 228 օր։

## Դեպքեր
* 352 - Լիբերիոսը դառնում է Հռոմի պապ (մինչև՝ 366 թ․)։
* 1395 - ձիավարության վթարի հետևանքով մահանում է Հունգարիայի իշխող թագուհի Մարիան` թողնելով գահը իր ամուսնուն` Սիգիզմունդ Լյուքսեմբուրգցուն։
* 1639 - Իրաքի սահմանագլխին գտնվող Զեհաբ կամ Զոհաբ գյուղի մոտ Թուրքիայի և Պարսկաստանի միջև կնքվում է հաշտության պայմանագիր, որով ավարտվում են թուրք-պարսկական երկարատև պատերազմները։
* 1642 - հիմնվեց կանադական Մոնրեալ քաղաքը։
* 1718 - անգլիացի իրավաբան Ջեյմս Պակլը արտոնագրեց աշխարհում առաջին գնդացիրը։
* 1814 - կարճ ժամանակով անկախացած Նորվեգիայում ընդունվում է ներկայումս գործող սահմանադրությունը։
* 1858 - Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցին ընտրվեց Ամենայն հայոց կաթողիկոս։
* 1890 - Հռոմում տեղի ունեցավ Պիետրո Մասկանիի Գեղջկական ասպետություն օպերայի պրեմիերան։
* 1916 - Մեծ Բրիտանիան առաջին պետությունը դարձավ, որն անցավ ամառային ժամանակի։
* 1978 - Շվեյցարիայում Չառլի Չապլինի մարմինը երկրորդ անգամ հուղարկավորեցին մոտ 2 մ հաստությամբ բետոնի տակ

## Ծնունդներ
* 1895 - Սմբատ Դանիելյան, հայ զինվորական գործիչ, գվարդիայի գնդապետ (1940), դիվիզիայի հրամանատար։
* 1899 - Անիտա Կոնտի (Կարագոշյան), ազգությամբ հայ, ֆրանսիացի բնախույզ, առաջին կին օվկիանոսագետը։
* 1904 - Ժան Գաբեն, ֆրանսիացի թատրոնի և կինոյի հայտնի դերասան, Պատվավոր լեգեոնի շքանշանակիր։
* 1917 - Անդրանիկ Մանուկյան, Խորհրդային Միության հերոս (փետրվարի 27, 1945), գվարդիայի կապիտան։
* 1946 - Գալինա Ստարավոյտովա, ռուս քաղաքական և պետական գործիչ, իրավապաշտպան։
* 1979 - Արմեն Օհանյան (արձակագիր), հայ արձակագիր, հրապարակախոս։
* 1991 - Քրիստինե Մանգասարյան, հայ ֆուտբոլիստ։

## Մահեր
* 1910 - Դիմիտրի Պուտնիկովիչ, սերբ մանկավարժ, գրող։
* 1966 - Վահրամ Ալազան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, գրական-հասարակական գործիչ։
* 1978 - Արմին Վեգներ, գերմանացի գրող, մարդասեր։
* 2010 - Մուխրան Մաճավարիանի, վրացի բանաստեղծ։

## Տոներ
Մայիսի 16

**Մայիսի 16**, տարվա 136-րդ (նահանջ տարիներին՝ 137-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 229 օր։

## Դեպքեր
* 1152 - Հենրի II Պլանտագենետը ամուսնացավ Էլեանորա Ակվիտանուհու հետ։
* 1888 - Բեռլինում ցուցադրվեց առաջին ձայնապնակը։
* 1919 - հիմնադրվել է Երևանի պետական համալսարանը
* 1920 - Ժաննա դ'Արկը կաթոլիկ եկեղեցու կողմից դասվեց սրբերի շարքին։
* 1929 - տեղի ունեցավ Օսկարի 1-ին մրցանակաբաշխությունը։
* 1944 - ֆաշիստական գերմանական զորքերը գրավեց Վարշավան, ավարտելով այնտեղ բարձրացված ապստամբությունը, արդյունքում մահացավ մոտ 15 000 լեհ։
* 1960 - ԱՄՆ-ում տեղի ունեցավ առաջին լազերի ցուցադրումը։
* 2007 - Նիկոլա Սարկոզին դարձավ Ֆրանսիայի նախագահ։
* 2011 - Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում 221 միավորով հաղթեց Ադրբեջանը։

## Ծնունդներ
* 1905 - Հենրի Ֆոնդա, ամերիկացի դերասան, Օսկարի և Ոսկե Գլոբուսի դափնեկիր (մահ. 1982 թ.)։
* 1923 - Մերտոն Միլլեր, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ֆինանսական էկոնոմիկայի տեսության վերաբերյալ աշխատությունների համար (1990)։
* 1931 - Վույադին Բոշկով, հարավսլավացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և գլխավոր մարզիչ
* 1945 - Մասիմո Մորատտի, իտալական ամենախոշոր գործարարներից մեկը, Իտալական Ինտեր Միլան ակումբի սեփականատերը
* 1948 - Ռուզան Ասատրյան, հայ բանաստեղծուհի, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ
* 1972 - Մխիթար Չիլինգարյան Արցախի պատերազմի մասնակից
* 1983 - Նենսի Աջրամ, լիբանանցի երգչուհի
* 1986 - Մեգան Ֆոքս, ամերիկյան դերասանուհի և մոդել
* 1990 - Թոմաս Սանգստեր, բրիտանացի դերասան, բաս կիթառահար
* 1885 - Գառնիկ Քալաշյան, հայ բանաստեղծ

## Մահեր
* 1703 - Շարլ Պերրո, ֆրանսիացի գրող, բազմաթիվ հանրաճանաչ հեքիաթների հեղինակ
* 1964 - Վահրամ Թերզիբաշյան, հայ թատերագետ, գրականագետ (ծ. 1899)։
* 1971 - Գրիգոր-Պետրոս Աղաջանյան, Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հայազգի գործիչ, կուրիալ կարդինալ
* 1977 - Հատիկ Ազիզյան, հայ լրագրող, պատմաբան
* 1982 - Էդմունդ Ուիլյամ Գոսսե, անգլիացի բանաստեղծ և գրականագետ
* 1987 - Ալեքսանդր Հակոբյան (քիմիկոս), հայ քիմիկոս, օրգանիկ
* 2007 - Գոհար Գասպարյան, հայ օպերային հռչակավոր երգչուհի, նրան անվանել են «հայկական սոխակ» (ծն. 1924 թ.)։

## Տոներ
* Հայաստանում՝ Ուսանողների և երիտասարդների օր (Հայաստանի կառավարության 2014-ի հունվարի 16-ի որոշման համաձայն)
Մայիսի 28

**Մայիսի 28**, տարվա 148-րդ (նահանջ տարիներին՝ 149-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 217 օր։

## Դեպքեր
* 1864՝ բացվել է Լա Պերլա թատրոնը։
* 1877՝ Ռուսական զորքերը մտնում են Ալաշկերտ
* 1905՝ Ցուշիմայի ճակատամարտում ռուսական նավատորմը կործանիչ պարտություն է կրում ճապոնացիներից
* 1918՝ Հայաստանի անկախության հռչակումը
* 1993՝
** Մոնակոն դառնում է ՄԱԿ 182-րդ անդամ
** Էրիթրեան դառնում է ՄԱԿ անդամ
## Ծնունդներ
* 1878 - Նիկոլայ Մադաթով, ճարտարապետ
* 1903 - Էզրաս Հասրաթյան, ֆիզիոլոգ, ՀԳԱ թղթակից անդամ, ակադեմիկոս
* 1908 - Յան Ֆլեմինգ, անգլիացի գրող և լրագրող
* 1913 - Տիխոն Խրեննիկով, ռուս խորհրդային կոմպոզիտոր
* 1915 - Սարգիս Հակոբյան, կենսաբան
* 1926 - Տատյանա Հովսեփյան, ակնաբան
* 1943 - Ելենա Սուլիոտիս Έλενα Σουλιώτη օպերային սոպրանո երգչուհի
* 1947 - Արմո Գալստյան, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
* 1956 - Ալբերտ Բազեյան, քաղաքական և պետական գործիչ
* 1959 - Շարլ Բերբերյան ֆրանսահայ անիմատոր
* 1961 - Գեղամ Գաբրիելյան, օդաչու
* 1968 - Քայլի Մինոուգ, ավստրալիացի երգչուհի և դերասանուհ

## Մահեր
* 1805 - Լուիջի Բոկերինի Luigi Boccherini իտալացի թավջութակահար
* 1849 - Էնն Բրոնտե, անգլիացի գրող և պոետ
* 1916 - Իվան Ֆրանկո Iван Франко ուկրաինացի գրող և բանաստեղծ
* 1937 - Ալֆրեդ Ադլեր Alfred Adler ավստրիացի բժիշկ
* 1989 - Խաչիկ Հրաչյան, բանաստեղծ
* 2012 - Միքայել Ապրեսյան Արցախյան պատերազմի հերոս

## Տոներ
* **Հայաստանի առաջին հանրապետության հռչակման օր** (1918 թ.)
* Ֆիլիպիններ՝ Դրոշի օր
* Հանրապետության օր՝ 
** Ադրբեջան
** Նեպալ
1927

## Իրադարձություններ
* Հունվարի 31 - Զարե գեղարվեստական կինոնկարի մոսկովյան պրեմիերա։ 
* Հուլիսի 22 - Իտալական «Ռոմա» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադրում։ 
* Նոյեմբերի 25 - Չար ոգի գեղարվեստական կինոնկարի երևանյան պրեմիերա։
* Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանվում են Խասփուշ և Ղուլը կինոնկարները։

## Ծնունդներ

* Հունվարի 1 - Ռաֆայել Մանգասարյան,  հայ խորհրդային դիրիժոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
* Հունվարի 1 - Վեռնոն Սմիթ,  ամերիկացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։
* Փետրվարի 1 - Լուսին Ամարա (Ամարղանյան), ամերիկահայ անվանի օպերային երգիչ, միջազգային մրցույթների դափնեկիր։
* Մարտի 6 - Գաբրիել Գարսիա Մարկես, կոլումբիացի վիպագիր, կարճ պատմվածքների հեղինակ, սցենարիստ և լրագրող
* Մարտի 7 - Էդգար Էլբակյան, Թատրոնի և կինոյի հայ դերասան
* Մարտի 8 - Գեդիմինաս Յակուբոնիս, լիտվացի խորհրդային քանդակագործ
* Մարտի 8 - Հրանտ Օգանեսով, հայ խորհրդային պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1982)։
* Ապրիլի 28 - Մարիա Սարկիսովա, հայ խորհրդային ֆիտոֆիզիոլոգ
* Մայիսի 19 - Յուսուֆ Իդրիս, եգիպտացի արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս, կինոսցենարիստ։
* Մայիս 27 - Ֆրունզե Դովլաթյան, հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան (վ. 1997)։
* Հուլիսի 27 - Մարգարիտա Սաենկո, խորհրդային թատերական քննադատ, լրագրող և դրամատուրգ
* Օգոստոսի 19 - Էդուարդ Ավագյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ
* Օգոստոսի 24 - Գարի Մարկովից, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ Սան Դիեգոյի Կալիֆորնյան համալսարանում, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ֆինանսական էկոնոմիկայի տեսության վերաբերյալ աշխատությունների համար
* Հոկտեմբերի 1 - Օլեգ Եֆրեմով, ռուս խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։
* Հոկտեմբերի 7 - Էդուարդ Աբալյան, հայ դերասան, կինոռեժիսոր (վ. 1987)։
* Նոյեմբերի 18 - Էլդար Ռյազանով, խորհրդային, ռուսաստանցի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, բանաստեղծ, դրամատուրգ, մանկավարժ
* Նոյեմբերի 28 - Սուրեն Առաքելյան, հայ ռեժիսոր
* Հոկտեմբեր 7- Սարգիս Վահագն, հայ արձակագիր, վիպագիր, թատերագիր, գրադատ
* Նոյեմբերի 17 - Առաքել Առաքելյան, գեղանկարիչ
* Դեկտեմբերի 25 - Ռամ Նարայան, հնդիկ երաժիշտ
* Վարդիթեր Կարապետյան, հայ նկարիչ։
## Մահեր

*Ապրիլ 15 - Գաստոն Լեռու, ֆրանսիացի դետեկտիվ ժանրի ճանաչված գրող, (ծ. 1868)
* Կառլ Յանսեն, գերմանացի քանդակագործ
* Մարտի 8 - Մանուել Գոնդրա, Պարագվայի նախագահ 1910 թ. նոյեմբերի 25-ից 1911 թ. հունվարի 11-ը և 1920 թ. օգոստոսի 15-ից 1921 թ. հոկտեմբերի 31-ը
* Պետրոս Հայկազունի, հայ հասարակական գործիչ, մանկավարժ
* Մարտի 23 - Պյոտր Մելիքիշվիլի, խորհրդային քիմիկոս
* Մայիս 30 - Սարգիս Մուբայաջյան, գրող
* Օգոստոս 30 - Անդրանիկ Օզանյան, հայ ազգային -ազատագրական շարժման գործիչ և զորավար (ծ. 1865)
* Նոյեմբեր 24 - Շուշանիկ Կուրղինյան, հայ բանաստեղծուհի (ծ. 1876)

Կատեգորիա:1927
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1877

## Իրադարձություններ

* Մայիս 28 - Ռուսական զորքերը մտնում են Ալաշկերտ

## Ծնունդներ

* Մարգար Ժամհարյան, հայ ֆիդայի, վրիժառու, ռազմական գործիչ։
* Աղասի Մարտիրոսյան, Հյուսիսային Կովկասում և Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման համար պայքարի մասնակից
* Փետրվար 8 - Ստեփան Քափանակյան, հայ ռեժիսոր, թարգմանիչ (վ. 1944)
* Փետրվար 18 - Դերենիկ Դեմիրճյան, հայ գրող, հրապարակախոս (վ. 1956)
* Փետրվարի 26 - Միքայել Մանվելյան, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից
* Հունիսի 20 - Արշակ Աթայան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ (վ. 1938)
* Սեպտեմբեր 8 - Առանձար ( Գոյումճյան Միսաք ), հայ երգիծաբան-նովելիստ (վ. 1913)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1877
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1960

## Իրադարձություններ
* Փետրվարի 18 - 28 - Ամերիկյան Սքվո-Վելլի քաղաքում անցկացվեցին VIII Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ 
* Հունիս 30 - Կոնգոն անկախացավ Բելգիայից
* Հուլիս 1 - Սոմալին անկախացավ Միավորված Թագավորությունից
* Օգոստոս 3 - Նիգերն անկախացավ Ֆրանսիայից

## Ծնունդներ

* Հունվարի 19 - Մաուրո Տասսոտտի, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան և գլխավոր մարզիչ
* Հունվարի 21 - Դմիտրի Խառատյան, խորհրդային և ռուս դերասան, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (2000), Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (2008)
* Հունվարի 29 - Տիգրան Սարգսյան, հայ քաղաքական և պետական գործիչ, ԱՄՆ-ում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան
* Մարտի 16 - Ժորա Դավթյան, բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
* Ապրիլի 1 - Էդուարդ Գրիգորյան (գրող), հայ ժամանակակից գրող, արվեստագետ, դերասան
* Ապրիլի 9 - Մանվել Եղիազարյան, հայ ազատամարտիկ, քաղաքական գործիչ։
* Ապրիլի 19 - Արա Գևորգյան, հայ երգահան, երաժիշտ
* Մայիսի 8 - Ֆրանկո Բարեզի, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Մայիսի 22 - Գագիկ Ղազանչյան, հայ նկարիչ
* Հունիսի 15 - Ռինատ Դասաև, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* Հունիսի 16 - Նվեր Մխիթարյան, հայ ճարտարագետ, շինարար, տեխնոլոգ, ձեռնարկատեր, քաղաքական գործիչ
* Հուլիսի 16 - Սերգեյ Թովմասյան, Հայ դերասան
* Հուլիս 19 - Ատոմ Էգոյան, կանադահայ կինոռեժիսոր
* Օգոստոսի 30 - Հասան Նասրալլահ, Հեզբոլլահ կուսակցության գլխավոր քարտուղար
* Սեպտեմբերի 9 - Հյու Գրանտ, դերասան
* Հոկտեմբերի 30 - Դիեգո Մարադոնա, Արգենտինացի հայտնի ֆուտբոլիստ
* Դեկտեմբերի 8 - Արմեն Աթանյան, քանդակագործ, նկարիչ
* Դեկտեմբերի 11 - Բենխամին Գալինդո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Դեկտեմբերի 12 - Բենխամին Գալինդո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և գլխավոր մարզիչ

## Մահեր

*Հունվարի 4 - Ալբեր Կամյու, ֆրանսիացի նշանավոր արձակագիր, թատերագիր, թատերգակ, էսսեիստ, փիլիսոփա, էկզիստենցիալիզմի ներկայացուցիչ, 1957 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակակիր։ (ծնվ․ 1913)
* Հունվարի 25 - Ստեֆան Մոկուլսկի, խորհրդային թատերագետ և գրականագետ
* Հունիսի 9 - Վիվան, (Անուշավան Մարգարի Ջիդեջյան), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից (ծնվ. 1899)
* Նոյեմբերի 23 - Աղասի Մարտիրոսյան, Հյուսիսային Կովկասում և Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման համար պայքարի մասնակից
* Հրանտ Մանվելյան, հայ խորհրդային ռեժիսոր և դերասան
* Արտաշես Մկրտչի Մամիջանյան, հայ խորհրդային ճարտարապետ
* Մայիս 23 - Սողոմոն Թեհլիրյան, հերոս (ծնվ.1896)
* Ապրիլի 24 - Մաքս Լաուե, գերմանացի ֆիզիկոս (ծնվ. 1879)
* Սեպտեմբեր 22 - Արմեն Գուլակյան, հայ ռեժիսոր, թատերական գործիչ, դրամատուրգ, դերասան (ծնվ. 1899)

Կատեգորիա:1960
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1896

## Իրադարձություններ

### Հունվար
* 4 - Յուտան դարձավ ԱՄՆ-ի 45-րդ նահանգը։

### Փետրվար

### Մարտ

### Ապրիլ
* 6 - 15 - Հունաստանի մայրաքաղաքում անցկացվեցին Առաջին ժամանակակից Օլիմպիական խաղերը։

### Մայիս

### Հունիս

### Հուլիս

### Օգոստոս
օգոստոսի 14 - Հայկական հարցի վրա ուշադրություն հրավիրելու նպատակով 31 զինված հայեր Բաբկեն Սյունիի և Արմեն Գարոյի գլխավորությամբ գրավում են Կոստանդնուպոլիսի օսմայան բանկը

### Սեպտեմբեր

### Հոկտեմբեր

### Նոյեմբեր

### Դեկտեմբեր

### Առանց հստակ ամսաթվի
* Լոնդոնի պատգամավորական ժողովում արևմտահայ թևը ստացավ «վերակազմյալ հնչակյաններ» անունը։

## Ծնունդներ

* Ապրիլ 2 - Սողոմոն Թեհլերյան, հերոս (վ. 1960)
* Բաղդասար Այվազյան, հայ նկարիչ, ճարտարապետ։
* Հունիսի 3 - Ռաֆայել Մանվելյան, հայ խորհրդային բժիշկ, ինֆեկցիոնիստ
* Հուլիսի 26 - Ստեֆան Մոկուլսկի, խորհրդային թատերագետ և գրականագետ
* Օգոստոսի 15 - Ֆաինա Ռանևսկայա, ԽՍՀՄ դերասանուհի
* Օգոստոսի 27 - Ֆաինա Ռանևսկայա, ԽՍՀՄ դերասանուհի
* Սեպտեմբերի 5 - Սիրարփի Տեր-Ներսիսյան, հայ բյուզանդագետ, արվեստաբան, հայագետ
* Հոկտեմբերի 7 - Պաուլինիո Ալկանտարա, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Նոյեմբերի 25 - Թոմսոն Վիրջիլ, ամերիկյան կոմպոզիտոր և երաժշտական քննադատ
* Դեկտեմբերի 3 - Ավիս Նուրիջանյան, հեղափոխական, կուսակցական ու պետական գործիչ
* Մայսուրյան Նիկոլայ Ալեքսանդրի, հայ խորհրդային բուսաբույծ
* Արման Կոթիկյան - ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (վ. 1968)

## Մահեր

* Հունվար 8 - Պոլ Վեռլեն, ֆրանսիացի բանաստեղծ (ծ. 1844)
* Օգոստոսի 30 - Ալեքսեյ Լոբանով-Ռոստովսկի, ռուս դիվանագետ, իշխան
* Դեկտեմբերի 26 - Էմիլ Դյուբուա Ռեյմոն, գերմանացի Ֆիզիոլոգ և փիլիսոփա, Բեռլինի ԳԱ անդամ (1851) և համալսարանի պրոֆեսոր (1855 թվականից)

Կատեգորիա:1896
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1632

Հանդիսանում է 17-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1630-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1631 և 1633 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Օգոստոսի 29 - Ջոն Լոկ, բրիտանացի մանկավարժ և փիլիսոփա, էմպիրիզմի և ազատականության ներկայացուցիչ։
* Հոկտեմբերի 31 - Յան Վերմեեր,  բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի հռչակավոր գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ։
* Նոյեմբերի 24 - Բենեդիկտ Սպինոզա, հոլանդացի փիլիսոփա, աթեիստ։

## Մահեր
* Մայիս 14 - Մովսես Գ Տաթևացի, կաթողիկոս (ծ.1583)

## Ծանոթագրություններ
Մայիսի 30

**Մայիսի 30**, տարվա 150-րդ (նահանջ տարիներին՝ 151-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 215 օր։

## Դեպքեր
* 1631՝ լույս է տեսնում ֆրանսիական La Gazette առաջին թերթը
* 1814 - Նապոլեոն Բոնապարտն աքսորվում է Էլբա կղզի
* 1953 - ԽՍՀՄ-ը հրաժարվում է Թուրքիայի, մասնավորապես՝ Կարս քաղաքի նկատմամբ ունեցած տարածքային պահանջներից

## Ծնունդներ
* 1220 - Ալեքսանդր Նևսկի Александр Невский ռուս ուղղափառ եկեղեցու սուրբ
* 1896 - Հովարդ Հոուքս Howard Hawks ամերիկացի ռեժիսոր և թատերագիր
* 1908 - Աբգար Հովհաննիսյան, խորհրդային պատմաբան
* 1912 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան ( մահ․ 1980)
* 1913 - Արա Բեքարյան, նկարիչ
* 1934 - Ալեքսեյ Լեոնով Алексей Леонов ռուս գեներալ և տիեզերագնաց
* 1937 - Ալեքսանդր Դեմյանենկո Александр Демьяненко խորհրդային դերասան
* 1948 - Խոսրով Հարությունյան պետական գործիչ
* 1956 - Սլավիկ Ալթունյան, ԱՊ մասնակից
* 1964 - Մարկ Շեպարդ,անգլիացի դերասան և երաժիշտ
* 1974 - Սի Լո Գրին CeeLo Green ամերիկացի երգիչ, րեփեր և դերասան
* 1980 - Սթիվեն Ջերարդ Steven Gerrard անգլիացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1431 - Ժաննա դ'Արկ Jeanne d'Arc Ֆրանսիայի ազգային հերոս
* 1593 - Քրիստոֆեր Մարլո Christopher Marlowe անգլիացի բանաստեղծ
* 1640 - Պիտեր Պաուլ Ռուբենս Pieter Paul Rubens ֆլամանդցի նկարիչ
* 1744 - Ալեքսանդր Փոփ Alexander Pope անգլիացի բանաստեղծ
* 1770 - Ֆրանսուա Բուշե ֆրանսիացի նկարիչ
* 1778 - Վոլտեր Voltaire ֆրանսիացի բանաստեղծ, արձակագիր, երգիծաբան, պատմաբան և իրավաբան
* 1960 - Բորիս Պաստեռնակ Борис Пасернак ռուս պոետ և գրող
* 1966 - Վյայնյո Աալտոնեն, ֆինն քանդակագործ (ծնվ. 1894)
* 1994 - Արմեն Զարյան, հայ ճարտարապետ, գրող Կոստան Զարյանի որդին (ծ. 1914)
* 1994 - Ագոստինո Դի Բարտոլոմեյ Agostino Di Bartolomei, իտալացի ֆուտբոլիստ

## Տոներ
* Խորվաթիա՝ Անկախության օր
* Իսպանիա - Կանարյան կղզիների օր
* Կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ Ժաննա դ'Արկի օր
Մայիսի 31

**Մայիսի 31**, տարվա 151-րդ (նահանջ տարիներին՝ 152-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 214 օր։

## Դեպքեր
* 1859 - Լոնդոնում գործարկվում է Բիգ Բեն աշտարակի ժամացույցը
* 1961 - Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունն անկախություն է ստանում Միացյալ Թագավորությունից
* 2002 - Ճապոնիայում և Հրվ. Կորեայում մեկնարկում է Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը
### Երկրաշարժներ
* 526 - Անտիոքում տեղի ունեցած երկրաշարժից զոհվում է 250 000 մարդ
## Ծնունդներ
* 1754 - Անդրեա Ապիանի Andrea Appiani իտալացի նորդասական նկարիչ (մ. 1817)
* 1819 - Ուոլթ Ուիթմեն Walt Whitman ամերիկացի բանաստեղծ և գրող
* 1869 - Վարդան Մախոխյան, ծովանկարիչ
* 1883 - Դրաստամատ Կանայան, (Դրո) քաղաքական և ռազմական գործիչ
* 1892 - Կոնստանտին Պաուստովսկի Константин Паустовский ռուս բանաստեղծ և գրող
*1903 - Էզրաս Հասրաթյան, ֆիզիոլոգ, ՀԳԱ թղթակից անդամ, ակադեմիկոս
* 1910 - Նորա Ադամյան, ռուսալեզու հայ արձակագիր և թարգմանչուհի
* 1911 - Մորիս Ալլե,ֆրանսիացի տնտեսագետ
* 1929 - Մենահեմ Գոլան מנחם גולן հրեա պրոդյուսեր և ռեժիսոր
* 1930 - Քլինթ Իսթվուդ Clint Eastwood դերասան և ռեժիսոր
*1946 - Լուսիկ Ագուլեցի,  նկարչուհի, ազգագրագետ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014 թ.)
* 1954 - Միքայել Պողոսյան, դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր, երգիչ և պրոդյուսեր
* 1955 - Թոմի Էմանուէլ Tommy Emmanuel ավստրալիացի վիրտուոզ կիթառահար
* 1976 - Քոլին Ֆարել Colin Farrel իրլանդացի դերասան
* 1977 - Հրանտ Անդրյան ԱՊ մասնակից
* 1981 - Դանիելե Բոներա Daniele Bonera իտալացի ֆուտբոլիստ
* 1983 - Արթուր Հովակիմյան, երաժիշտ 
* 1989 - Մարկո Ռոյս Marco Reus գերմանացի ֆուտբոլիստ
* 1991 - Ազիլիա Բենքս Azealia Banks ամերիկացի րեփեր և երգչուհի

## Մահեր
* 1594 - Տինտորետտո , իտալացի նկարիչ
* 1740 - Պրուսիայի թագավոր Ֆրիդրիխ Վիլհելմ I 
* 1809 - Յոզեֆ Հայդն, ավստրիացի կոմպոզիտոր 
* 1832 - Գալուա Էվարիստ, ֆրանսիացի տաղանդավոր մաթեմատիկոս (ծ. 1811) 
* 2001 - Առլեն Ֆրենսիս, ամերիկահայ դերասանուհի (ծ. 1908) 
* 2005 - Արչիլ Գոմիաշվիլի, վրացի խորհրդային և ռուսական դերասան (1966)։

## Տոներ
* Ծխախոտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր
* Թուրքմենստան՝ Թուրքմենական խալիի օր
* 40px Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն՝ Հանրապետության օր
1898

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հունվարի 3 - Լուիս Կարլոս Պրեստես, բրազիլական և միջազգային բանվորական շարժման գործիչ։
* Հունվարի 31 - Արամ Աբրահամյան, հայ ուրոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1950), գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1959), ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1959), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969)
* Փետրվարի 3 - Ալվար Աալտո, ֆինն ճարտարապետ, դիզայներ (վ. 1976):
* Փետրվարի 13 - Շավարշ Նարդունի, գրականագետ և քննադատ (վ. 1968)։ 
* Մարտի 21 - Սեդրակ Բարխուդարյան, հայ հնագետ, պատմաբան, վիմագրագետ։
* Հունիսի 22 - Էրիխ Մարիա Ռեմարկ, գերմանացի արձակագիր (վ. 1970, սեպտեմբեր 25)։ 
* Հուլիսի 15 - Վարսենիկ Աղասյան, հայ բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, մանկագիր, թարգմանիչ (վ. 1974)։
* Սեպտեմբերի 26 - Ջորջ Գերշվին, ամերիկյան կոմպոզիտոր (վ. 1937)։ 
* Դեկտեմբերի 29 - Սիկեյրոս, մեքսիկացի նկարիչ, մեքսիկական մոնումենտալ գեղանկարչության դպրոցի հիմնադիրներից։
* Իշտվան Դոբի, հունգարացի քաղաքական և պետական գործիչ։
* Ալեքսանդր Սարուխան, գրաֆիկ, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։

## Մահեր
* Մարտի 8 - Իվան Շիշկին, ռուս նկարիչ, ռեալիստական բնանկարի վարպետ։
* Ապրիլի 18 - Գյուստավ Մորո, ֆրանսիացի նկարիչ, սիմվոլիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ
* Էվելինգ Մարքս, անգլիական և միջազգային բանվորական շարժման գործիչ
* Հունվարի 14 - Լուիս Քերոլ, անգլիացի գրող (ծնվ. 1832)
* Մարտ 23 - Տիգրան Չուխաջյան, հայ երգահան, խմբավար և մանկավարժ (ծ. 1836)
* Մայիս 13 - Ֆրիդրիխ Մուլլեր, գերմանացի հայագետ (ծ. 1834)
* Հուլիս 30 - Օտտօ ֆոն Բիսմարկ, Գերմանիայի կանցլերը (ծ. 1815)
* Հուլիսի 30 - Օտտո ֆոն Բիսմարկ, Գերմանական կայսրության առաջին կանցլերը 1871-ից մինչև 1890 թ.
* Սեպտեմբեր 10 - Անդրեաս Արծրունի, նշանավոր գիտնական (ծ. 1847)

Կատեգորիա:1898
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1834

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Փետրվար 21 - Ֆրիդրիխ Մուլլեր, գերմանացի հայագետ (վ.1898)

## Մահեր
* Սահակ Մելիք-Աղամալյան, հասարակական գործիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1834
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հունիսի 1

**Հունիսի 1**, տարվա 152-րդ (նահանջ տարիներին՝ 153-րդ) օրն է։
* Ամռան առաջին օրացուցային օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 213 օր։

## Դեպքեր
* 1533 - Աննա Բոլեյնը դառնում է Անգլիայի թագուհի
* 1796 - Թենեսին դառնում է ԱՄՆ 16-րդ նահանգը
* 1974 - Անգլիայի Ֆլիքսբորո քաղաքի քիմիական գործարանում տեղի ունեցած պայթյունի զոհ է դառնում 28 հոգի
* 1980 - CNN (Cable News Network) շուրջօրյա նորությունների հեռուստականալն իր հեռարձակումներն է սկսում
* 1991 - Սամվել Բաբայանը մատնությամբ ձերբակալվում էլ ադրբեջանական ոստիկանության կողմից 
* 2001 - ինքնասպան ահաբեկիչը Թել Ավիվի դելֆինարիումում սպանում է 21 հոգու
* 2009 - Ռիո դե Ժանեյրոյից Փարիզ թռչող օդանավն ընկնում է Ատլանտյան օվկիանոս, զոհվում են բոլոր 228 ուղևորներն ու անձնակազմի անդամները

## Ծնունդներ
* 1789 - Խաչատուր Լազարյան, ազգային-ազատագրական և մշակույթի գործիչ
* 1804 - Միխայիլ Գլինկա, ռուս կոմպոզիտոր
* 1851 - Պետրոս Դուրյան, հայ բանաստեղծ
* 1907 - Ֆրենկ Ուիթլ, անգլիացի գյուտարար
* 1908 - Արշավիր Հակոբյան, հայ պատմաբան
* 1926 - Մերիլին Մոնրո Marilyn Monroe ամերիկացի մոդել
* 1935 - Նորման Ֆոսթեր Norman Foster բրիտանացի ճարտարապետ
* 1937
** Լուսինե Զաքարյան, հայ երգչուհի
** Մորգան Ֆրիման Morgan Freeman ամերիկացի դերասան
* 1947 - Ռոն Վուդ, անգլիացի երաժիշտ, երգահան (Ռոլինգ Սթոունզ)
* 1948՝
** Աշոտ Գրիգորյան, ճարտարապետ
** Նորայր Կարգանյան, քանդակագործ
* 1953 - Դեյվիդ Բերկովից, ամերիկացի սերիական մարդասպան
* 1958 - Հիրոշի Մորի ճապոնացի աստղագետ
* 1963 - Լուիս Ալմագրո, իրավաբան, դիվանագետ
* 1962 - Արտակ Օհանյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս
* 1965 - Վարդան Բախշյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս
* 1966 - Աբել Բալբո, արգենտինացի ֆուտբոլիստ
* 1974՝
** Ալանիս Մորիսեթ, կանադա-ամերիկացի երգիչ-երգահան, դերասանուհի
** Վրեժ Աղաբեկյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1975 - Նիկոլ Փաշինյան, լրագրող, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի 16-րդ վարչապետ
* 1988 - Միխալ Դյուրիշ, սլովակ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 193 - Դիդիուս Հուլիանուս, հռոմի կայսր։ (ծնվ․ 133)
* 1736 - Ահմեդ III, Օսմանյան կայսրության սուլթան 1703 - 1730 թթ.
* 1942՝ հայ բեմանկարիչ Գրիգոր Շարբաբչյան
* 1968՝ ամերիկացի կույր և խուլ գրող և ուսուցչուհի Հելեն Քելլեր
* 1987՝ հնդիկ ռեժիսոր, սցենարիստ և գրող Խոջա Ահմադ Աբբաս
* 1998 - Արցախյան պատերազմի մասնակից Համլետ Հայրապետյան
* 2010՝ ռուս սովետական բանաստեղծ, ճարտարապետ և նկարիչ Անդրեյ Վոզնեսենսկի

## Տոներ
* Երեխաների համաշխարհային օր (1949 թվականից),
* Չինաստան՝ Երեխայի օր,
* Մոնղոլիա՝ Մոր ու երեխայի օր,
* Պալաու՝ Նախագահի օր,
* Ռուսաստան՝ Հյուսիսային նավատորմի օր
* Սամոա՝ Անկախության օր,
* Թունիս՝ Հաղթանակի օր (Սահմանադրության օր)։

## Ծանոթագրություններ
Հունիսի 3

**Հունիսի 3**, տարվա 154-րդ (նահանջ տարիներն՝ 155-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 211 օր։

## Դեպքեր
* 1539 - Ֆլորիդան հայտարարվում է Իսպանիայի տարածք
* 1892 - Ջոն Հոլդինգը հիմնադրում է "Լիվերպուլ" ֆուտբոլային ակումբը
* 1980՝ համակարգիչների խափանման պատճառով ԱՄՆ-ում սխալմամբ ազդարարվում է Խորհրդային Միության միջուկային հարձակման մասին
* 1985 - Վատիկանի և Իտալիայի միջև կնքված համաձայնագրով կաթոլիկությունը դադարում է պետական կրոն լինելուց
* 1991 - Ճապոնիայում Ունզեն հրաբխի ժայթքումից զոհվում է 43 մարդ, հիմնականում՝ լրագրողներ

## Ծնունդներ
* 1896 - Ռաֆայել Մանվելյան, հայ խորհրդային բժիշկ, ինֆեկցիոնիստ
* 1726 - Ջեյմս Հաթոն, շոտլանդացի երկրաբան և բնագետ
* 1804 - Ռիչարդ Կոբդեն, անգլիացի քաղաքական գործիչ
* 1837 - Պերճ Պռոշյան, հայ վիպասան
* 1854 - Լեոշ Յանաչեկ, չեխ երգահան
* 1910 - Փոլեթ Գոդար, ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի
* 1911 - Ալեքսանդր Արաքսմանյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ
* 1925 - Թոնի Քերթիս, ամերիկացի դերասան
* 1931 - Ռաուլ Կաստրո Ռուս, Կուբայի 17-րդ վարչապետը
* 1933 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, սովետական բժիշկ, ակադեմիկոս
* 1936 - Հենրիկ Հովհաննիսյան, արվեստաբան
* 1949 - Թոմաս ԴիԲենեդետտո, ամերիկացի ձեռնարկատեր
* 1986՝
** Ալ Հորֆորդ, դոմինիկցի բասկետբոլիստ
** Ռաֆայել Նադալ, իսպանացի թենիսիստ

## Մահեր
* 1826 - ռուս պատմաբան Նիկոլայ Կարամզին
* 1875 - ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ժորժ Բիզե
* 1891 - դերասան, բանաստեղծ և նկարիչ Պետրոս Ադամյան
* 1899 - ավստրիացի կոմպոզիտոր Յոհան Շտրաուս (որդի)
* 1919 - բանասեր, բժիշկ և հասարակական գործիչ Սմբատ Գաբրիելյան
* 1924 - չեխ փիլիսոփա Ֆրանց Կաֆկա
* 1946 - սովետական պետական գործիչ Միխայիլ Կալինին
* 1977 - կապիտան Կոնստանտին Խաջիև
* 1987 - իսպանացի կիթառահար Անդրես Սեգովիա
* 1989 - Իրանի հոգևոր առաջնորդ Ռուհոլլա Խոմեինի
* 1992 - Արցախյան պատերազմի մասնակից Արարատ Առուստամյան
* 1994 - Աբել Սիմոնյան,հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր
* 2000 - Մերտոն Միլլեր, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ
* 2001 - ամերիկացի դերասան Էնթոնի Քուին
* 2011 - ամերիկահայ բժիշկ Ջեք Գևորգյան

## Տոներ
* Ավստրալիա՝ Մաբոյի օր
* Նամիբիա՝ Նամիբիայի զինված ուժերի օր,
* Ուգանդա՝ Նահատակների օր,
* Չեռնոգորիա՝ Անկախության օր
Հունիսի 5

**Հունիսի 5**, տարվա 156-րդ (նահանջ տարիներին՝ 157-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 209 օր։

## Դեպքեր
* 1873՝ Անգլիայի ճնշման տակ փակվում է աշխարհի ամենամեծ՝ Զանզիբարի ստրուկների շուկան
## Ծնունդներ
* 1723 - Ադամ Սմիթ Adam Smith շոտլանդացի բարոյագետ և տնտեսագետ
* 1818 - Գևորգ Ախվերդյան,հայ բանասեր, բժիշկ, տնտեսագետ, հասարակական գործիչ
* 1858 - Ալեքսանդր Աբելյան,հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ
* 1898 - Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկա Federico García Lorca իսպանացի բանաստեղծ
* 1907 - Արաքսյա Գյուլզադյան, երգչուհի
* 1926 - Գուրգեն Դալիբալթայան, գեներալ-գնդապետ
* 1937 - Գուժ Մանուկյան, դերասան
* 1941 - Մարթա Արգերիխ Martha Argerich արգենտինացի դաշնակահարուհի
* 1949 - Քեն Ֆոլլեթ Ken Follett ուելսցի գրող
* 1961 - Կարեն Կավալերյան ռուսաստանցի հայազգի բանաստեղծ
* 1962 - Սամվել Դավթյան, Արցախի պատերազմի մասնակից
* 1971 - Մարկ Ուոլբերգ Mark Wahlberg ամերիկացի դերասան
* 1975՝ 
** Գուրգեն Առաքելյան, Արցախի պատերազմի մասնակից
** Ժիդրունաս Իլգաուսկաս Žydrūnas Ilgauskas լիթվանաամերիկացի բասկետբոլիստ
** Տիգրան Նալբանդյան, շախմատիստ
* 1978 - Արտյոմ Կարապետյան, հայ դերասան
* 1998 - Յուլիա Լիպնիցկայա Юлия Липницкая ռուս գեղասահորդուհի

## Մահեր
* 1816 - Ջովանի Պաիզիելլո, իտալացի կոմպոզիտոր 
* 1826 - Կարլ Մարիա ֆոն Վեբեր, գերմանացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր
* 1906 - Էդուարդ ֆոն Հարտման, գերմանացի փիլիսոփա
* 1910 - Օ. Հենրի ամերիկացի գրող 
* 1919 - Մանուել Ֆրանկո, իրավաբան, 1916-19 թթ. եղել է Պարագվայի նախագահը
* 1965 - Էլինոր Ֆարջոն, անգլիացի մանկագիր
* 1968 - Վահրամ Փափազյան, մեծանուն դերասան
* 1977 - Թորգոմ Չորեքչյան, քանդակագործ
* 1985 - Ռոմանոս Սարգսյան, նկարիչ, պրոֆեսոր
* 1990 - Վասիլի Կուզնեցով, սովետական պետական գործիչ
* 2004 - Ռոնալդ Ռեյգան, ԱՄՆ 40-րդ նախագահ
* 2012 - Ռեյ Բրեդբերի, ամերիկացի ֆանտաստ գրող

## Տոներ
* Շրջակա միջավայրի համաշխարհային օր,
* Իռլանդիա՝ Հունիսյան տոն,
* Սեյշելյան կղզիներ՝ Ազատագրման օր,
* Ճամայկա՝ Ճամայկայի օր,
* Նոր Զելանդիա՝ Ծառատունկի օր,
* Սուրինամ՝ Ազատության օր,