Զեֆիրանտես

**Զեֆիրանտես** (), շքանարգիզազգիների (Amaryllidaceae) ընտանիքի ծաղկավոր բույսերի ցեղ, նախկինում դասվել է շուշանների (Liliaceae) ընտանիքում:

Որոշ տեսակներ օգտագործվում են որպես սենյակային բույսեր։

Զեֆիրանտես ցեղի բույսերի հայրենիքը Հյուսիսային, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի արևադարձային և մերձարևադարձային շրջաններն են Արգենտինայի և Չիլիի կենտրոնական բարեխառն տաք շրջաններում՝ Պատագոնիայի հյուսիսային մասում, ինչպես նաև Վեստ Ինդիայում:

Ցեղի անունը նշանակում է «Զեֆիրի ծաղիկ» և ծագում է հունարեն *Zephyr* (արևմտյան տաք քամու աստծո անունը) և anthes (ծաղիկ) բառերից: Զեֆիրանտեսներին անվանում են նաև անձրևաշուշան (), քանի որ դրանք սկսում են ծաղկել անձրևային սեզոնի սկզբին:

## Նկարագրություն
[thumb|right|''[Zephyranthes candida* - սպիտակ զեֆիրանտես]]
[[Պատկեր:Zephyranthes rosea.jpg|thumb|right|*Zephyranthes rosea*]]
[[Պատկեր:Starr 021019-0011 Zephyranthes citrina.jpg|thumb|right|*Zephyranthes citrina*]]
Զեֆիրանտեսի տերևները մերձարմատային են, նեղ, ունեն մինչև 30-40 սմ երկարություն, ծաղկացողունն ունի 25-30 սմ բարձրություն, դրա վրա լինում է 8-10 սմ տրամագծով մեկ  ծաղիկ՝ վարդագույն, սպիտակ, կարմիր, դեղին (կախված տեսակից)։  Սոխուկն ունի  1-5 սմ տրամագիծ, կլոր է և շագանակագույն թեփուկներով: Սոխուկից աճում են մի քանի ծաղկացողուններ: Չոր սեզոնը բնական տեսակների մեծ մասն անցկացնում է տերևազուրկ վիճակում՝ հողում ծածկված սոխուկի տեսքով, որոնք դիմացկուն են երաշտին, հրդեհներին և վնասատուներին (դրանցում պարունակվող թունավոր նյութերի պատճառով):

Իրենց հայրենիքում այս ծաղիկները շատ սիրված են այգեպանների կողմից, դրանք աճեցվում են գարնանային [[քրքում]]ների նման: Խոսակցական լեզվում դրանք կոչվում են *Аzucenita de campo* (փոքր [[Շքանարգիզ|հիպեաստրում]]), կամ քրքումների անալոգիայով՝ *Аzafran*:

Մշակելիս բույսերը ծաղկում են ավելի առատորեն, երբ ամռանը պահվում են բաց հողում։

== Տեսակներ ==
Ցեղը ներառում է մոտ 90 տեսակ, որոնցից մոտ տասը մշակվում են։  Մշակվող ամենատարածված տեսակներն են սպիտակ զեֆիրանտեսը և վարդագույն զեֆիրանտեսը։

* *Zephyranthes albiella
* *Zephyranthes albolilacinus
* *Zephyranthes americana
* *Zephyranthes amoena
* *Zephyranthes andina
* *Zephyranthes atamasca
* *Zephyranthes bella
* *Zephyranthes bifolia
* *Zephyranthes brevipes
* *Zephyranthes breviscapa
* *Zephyranthes briquetii
* *Zephyranthes candida - զեֆիրանտես սպիտակ
* *Zephyranthes capivarina
* *Zephyranthes cardinalis
* *Zephyranthes carinata
* *Zephyranthes cearensis
* *Zephyranthes challensis*
* *Zephyranthes chlorosolen
* *Zephyranthes chrysantha
* *Zephyranthes ciceroana
* *Zephyranthes citrina
* *Zephyranthes clintiae
* *Zephyranthes concolor
* *Zephyranthes crociflora
* *Zephyranthes cubensis
* *Zephyranthes depauperata
* *Zephyranthes dichromantha
* *Zephyranthes diluta
* *Zephyranthes drummondii
* *Zephyranthes elegans
* *Zephyranthes erubescens
* *Zephyranthes filifolia
* *Zephyranthes flavissima
* *Zephyranthes fluvialis
* *Zephyranthes fosteri
* *Zephyranthes fragrans
* *Zephyranthes gracilis
* *Zephyranthes gratissima
* *Zephyranthes guatemalensis
* *Zephyranthes hondurensis
* *Zephyranthes howardii
* *Zephyranthes insularum
* *Zephyranthes jonesii
* *Zephyranthes katheriniae
* *Zephyranthes lagesiana
* *Zephyranthes latissimifolia
* *Zephyranthes leucantha
* *Zephyranthes lindleyana
* *Zephyranthes longistyla
* *Zephyranthes longituba
* *Zephyranthes macrosiphon
* *Zephyranthes mesochloa
* *Zephyranthes microstigma
* *Zephyranthes minima
* *Zephyranthes minuta
* *Zephyranthes miradorensis
* *Zephyranthes moctezumae
* *Zephyranthes modesta
* *Zephyranthes morrisclintii
* *Zephyranthes nelsonii
* *Zephyranthes nymphaea
* *Zephyranthes orellanae
* *Zephyranthes paranaensis
* *Zephyranthes parvula*
* *Zephyranthes proctorii
* *Zephyranthes pseudocolchicum
* *Zephyranthes puertoricensis
* *Zephyranthes pulchella
* *Zephyranthes purpurella
* *Zephyranthes pusilla*
* *Zephyranthes refugiensis
* *Zephyranthes reginae
* *Zephyranthes rosalensis
* *Zephyranthes rosea
* *Zephyranthes sessilis
* *Zephyranthes simpsonii
* *Zephyranthes smallii
* *Zephyranthes stellaris
* *Zephyranthes subflava
* *Zephyranthes susatana
* *Zephyranthes traubii
* *Zephyranthes treatiae
* *Zephyranthes tucumanensis
* *Zephyranthes uruguaianica
* *Zephyranthes verecunda*
* *Zephyranthes versicolor
* *Zephyranthes wrightii
* ''Zephyranthes yaviensis

## Մշակում
Զեֆիրանտեսն աճեցվում է բաց հողում և ամանների մեջ: Զեֆիրանտեսի վերատնկումը ամենամյա ընթացակարգ է, որն իրականացվում է հանգստի անցման շրջանի սկզբում, երբ տարան լցվում է սոխուկներով: Այնուամենայնիվ, բույսը տնկելու համար չափազանց ընդարձակ աման չպետք է վերցվի. այն ավելի լավ է զարգանում որոշակի նեղության մեջ։

## Բուժական հատկություններ
Ժողովրդական բժշկության մեջ վարդագույն զեֆիրանտեսի սոխուկն օգտագործվում է թարախակույտերի (տաք կոմպրեսների մեջ), լյարդի հիվանդությունների բուժման համար: Սպիտակ զեֆիրանտեսի ամբողջական բույսը Չինաստանում օգտագործվում է ջղակծկումների և հեպատիտի բուժման համար: Տարբեր երկրներում զեֆիրանտեսի պատրաստուկներն օգտագործվում են քաղցկեղի, շաքարախտի, տուբերկուլյոզի, մրսածության բուժման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Энциклопедия декоративных садовых растений: Зефирантес
* Все о комнатных растениях: Зефирантес (Выскочка)

Կատեգորիա:ԲՊՄՄ կարմիր ցանկի քիչ մտահոգող տեսակներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Շքանարգիզազգիներ
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր