Սրտային ասթմա

**Սրտային ասթմա,** ախտաբանական վիճակ, որը բնորոշվում է պարբերաբար կրկնվող սուլող շնչառությամբ, հազով և հևոցով, որոնք կապված են հիմնական հիվանդության՝ կանգային սրտային անբավարարության հետ: Սրտային ասթմայի ախտանիշները պայմանավորված են սրտի անկարողությամբ՝ արդյունավետ կերպով մղել արյուն հիվանդի օրգանիզմում: Սա կարող է հանգեցնել թոքերում և թոքամզային խոռոչում հեղուկի կուտակմանը (թոքի այտուց), որի ժամանակ խանգարվում է թոքերի կողմից արյան թթվածնով նորմալ հագեցվածությունը։

Սրտային ասթման ունի բրոնխային ասթմային նման ախտանիշներ, սակայն ի տարբերություն վերջինիս այս հիվանդությունը չունի բորբոքային ծագում: Ախտանիշների նմանության պատճառով սրտային և բրոնխային ասթմաների տարբերակիչ ախտորոշումը հիմնվում է սրտի ամբողջական հետազոտության և թոքերի ֆունկցիոնալ թեստերի վրա։

Բուժումը կենտրոնացած է սրտի գործառույթի բարելավման, արյան թթվածնով հագեցվածության մակարդակի պահպանման և օրգանիզմում հեղուկի ընդհանուր ծավալի ու բաշխման շտկման վրա:

## Նշաններ և ախտանիշեր
Սրտային ասթմայի ամենատարածված դրսևորումներն են սուլող շնչառությունը, հազը կամ հևոցը (որոնք գերազանցապես ի հայտ են գալիս գիշերը կամ պառկած դիրքում՝ օրթոպնոե) այն հիվանդների մոտ, որոնք ունեն կանգային սրտային անբավարարության նշաններ:

Լրացուցիչ ախտանիշները ներառում են փրփրոտ կամ ջրիկ խորխի արտադրությունը և թոքերում հեղուկի առկայությունը, որը կարելի է հայտնաբերել աուսկուլտատիվ՝ խզզոցներ թոքերում: Ծանր դեպքերում հիվանդը կարող է ունենալ գիշերային շնչահեղձության բազմաթիվ դրվագներ, մաշկի գույնի փոփոխություն՝ ցիանոզ և արյունային խորխի արտադրություն:

## Ախտաֆիզիոլոգիա
Սրտային ասթմայի հիմնական պատճառներն առաջանում են թոքերի անոթային համակարգում հեղուկի կուտակումից, որը հետևանք է սրտի, հատկապես ձախակողմյան հատվածների՝ արյունն արդյունավետ մղելու անկարողության։ Սրտում հեղուկի կուտակումը ստեղծում է նորմայից բարձր ճնշում, որը փոխանցվում է թոքային երակներին և խոչընդոտում արյան պատշաճ դատարկումը դեպի ձախ նախասիրտ։ Սա հանգեցնում է այսպես կոչված թոքային երակային հիպերտենզիայի, ինչն էլ առաջացնում է թոքային մազանոթների լայնացում և նոր մազանոթների ներգրավում՝ աճող ճնշմանը դիմակայելու համար։ Մազանոթներում գոյություն ունի միկրոանոթային պատնեշ, որն օգնում է կարգավորել հեղուկի հավասարակշռությունը մոլեկուլային ճնշման ուժերի միջոցով՝ անոթներից դուրս մղող և դեպի անոթներ ներս ձգող ճնշումների շնորհիվ։ 

Թոքային հիպերտենզիայի աճին զուգընթաց, դեպի դուրս մղող ճնշումը գերազանցում է ներքաշող ճնշմանը, և հեղուկը բաշխվում է թոքերի ինտերստիցիալ տարածություն՝  թթվածնի նորմալ տեղափոխումը մազանոթներում պահպանելու համար։ Այնուհետև հեղուկը տարածվում է թոքարմատներ և թոքամզային տարածություն, որտեղից հեռացվում է ավշային համակարգի միջոցով։ Սկզբում օրգանիզմն ունակ է հաղթահարել ավելցուկային հեղուկը։ Սակայն ավելի ուշ մազանոթները ծանրաբեռնվում են աճող ճնշմամբ, և հեղուկը լցվում է ալվեոլային պարկիկների մեջ, ինչը հանգեցնում է թոքի այտուցի և թթվածնի տեղափոխման ու արյան թթվածնով հագեցման նվազման։ Բացի այդ, մազանոթներում ճնշման աճը ժամանակի ընթացքում հանգեցնում են անոթային դիմադրության բարձրացման, որի հետևանը կարող է լինել նախամազանոթային անոթների վերակառուցումը՝ անոթի միջային (մկանային) շերտի հիպերտրոֆիկ փոփոխությունները։ Ժամանակի ընթացքում անոթների վերակառուցման գործընթացը կարող է վերածվել անոթապատի հիպերպլաստիկ փոփոխությունների, ինչը հանգեցնում է թոքային անոթային դիմադրության մեծացման։ 

Սրտային ասթմայի և բրոնխիոլների անատոմիական շեղումների միջև կապ հաստատելու ուղղությամբ շարունակական հետաքրքրություն կա։ Ներկայիս գնահատումները առաջարկում են շնչուղիներում դիմադրության բարձրացման մի քանի մեխանիզմներ, և ուշադրությունը կենտրոնացված է չորս հնարավոր բացատրությունների վրա․

* բրոնխոսպազմ՝ թոքերի այտուցի հետևանքով։
* կրծքավանդակի խոռոչում տարածության համար մրցակցություն՝ սրտի մեծացման և թոքերի այտուցի հետևանքով, որոնք սեղմում են շնչուղիները ներառյալ բրոնխիոլները:
* բրոնխների խցանում՝ երկրորդային՝ ներլուսանցքային այտուցի պատճառով:
* բրոնխների լորձաթաղանթի այտուց:

## Ախտորոշում
Սրտային ասթմայի ախտորոշումն իրականացվում է կանգային սրտային անբավարարության ամբողջական հետազոտման միջոցով, որը ներառում է՝

* Առկա ախտանիշների գնահատում՝ ժամանակի ընթացքում զարգացման կամ վատթարացման դիտարկմամբ:
* Անամնեզի ուսումնասիրում՝ հաշվի առնելով այն վիճակները, որոնք նախատրամադրում են սրտային անբավարարությանը, ինչպիսիք են նախկինում տարած սրտամկանի ինֆարկտը, բարձր զարկերակային ճնշումը կամ շաքարային դիաբետը:
* Ֆիզիկական զննում՝ շեշտը դնելով սրտի տոների շեղումների, թոքերի աուսկուլտատիվ լսման կամ պարանոցի ու վերջույթների շրջանում հեղուկի ավելցուկային կուտակման առկայության վրա:
* Լաբորատոր գնահատում՝ ուշադրություն դարձնելով B-տիպի նատրիուրետիկ պեպտիդի մակարդակին: 
* Էլեկտրասրտագրություն՝ սրտի ռիթմի անկանոնությունները գնահատելու համար:
* Կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն՝ թոքային կանգի կամ սրտի չափսերի մեծացման առկայությունը գնահատելու համար:
* Էխոսրտագրություն՝ սրտի ֆունկցիան գնահատելու համար: Էխոսրտագրությունը նախընտրելի ընտրություն է հիվանդների շրջանում սրտային անբավարարության ախտորոշման համար:

Ինչպես նաև թոքերի ֆունկցիայի գնահատում հետևյալի միջոցով.

* Թոքերի ֆունկցիոնալ հետազոտություն՝ համալրված բրոնխոպրովոկացիոն թեստավորմամբ: Թոքերի ֆունկցիոնալ հետազոտությունը համարվում են նախընտրելի մեթոդ բրոնխիային ասթմայի գնահատման համար։

## Բուժում
Կանգային սրտային անբավարարությամբ (ԿՍԱ) հիվանդների մոտ ասթմայի ախտանիշների բուժումն ուղղված է հիվանդի սիրտ-անոթային վիճակի կարգավորմանը և թթվածնային հնարավոր անբավարարության շտկմանը: Ասթմայի սուր ախտանիշների դեպքում ներկայիս բուժումը միզամուղների՝ ֆուրոսեմիդի, անոթալայնիչների՝ նիտրոգլիցերինի, ինչպես նաև մորֆինի կիրառումն է: Նախնական ռազմավարությամբ պետք է կենտրոնանալ միզամուղների միջոցով հիվանդի օրգանիզմում հեղուկի կուտակման նվազեցման վրա, դրանով իսկ նվազեցնելով սրտի նախածանրաբեռնվածությունը և հեղուկի ընդհանուր ծանրաբեռնվածությունը թոքային շրջանառությունում: Հաջորդիվ, եթե միզարտադրությունը համարժեքորեն չի շտկում ախտանիշները, կարող են օգտագործվել անոթալայնիչներ՝ արյունը և հեղուկը դեպի ծայրամասային երակային համակարգ վերաբաշխելու համար, դրանով իսկ նվազեցնելով սրտի նախածանրաբեռնվածությունը և սրտի ձախ կեսի ճնշումը, որոնք նպաստում են թոքային կանգին: Վերջապես, մորֆինը կարող է կիրառվել շնչառության թեթևացման համար՝ ենթադրվող անոթալայնացման մեխանիզմով, ինչպես նաև հիվանդի անհանգստությունը նվազեցնելու նպատակով։ Բացի այդ, անհրաժեշտության դեպքում կարող են կիրառվել լրացուցիչ թթվածնային թերապիա և հիվանդի դիրքի փոփոխություն՝ նստած կամ կանգնած դիրք՝ արյան թթվածնային հագեցվածության նվազման և շնչառության դժվարացման դեպքերում:

Չափազանց կարևոր է տարբերակել՝ արդյոք ասթման ունի բրոնխային, թե սրտային ծագում, քանի որ բրոնխային ասթմայի կառավարումը հիմնականում կենտրոնացած է ինհալատորների կիրառման վրա, ինչպիսիք են բրոնխալայնիչները և կորտիկոստերոիդները: Ներկայումս սահմանափակ ապացույցներ կան սրտային ասթմայի ախտանիշների բարելավման համար ինհալատորների օգտագործման վերաբերյալ**:**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Թոքերի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ