Էնրիկե դե Ագիլերա ի Գամբոա

**Էնրիկե դե Ագիլերա ի Գամբոա** (, ), իսպանացի հնագետ, կառլիստ քաղաքական գործիչ։ Սեռալբոյի 17-րդ մարքիզը։

## Կենսագրություն
thumbnail|left|Սան Ֆերնանդոյի Escuelas Pías
Էնրիկե դե Ագիլերա ի Գամբոան ծնվել է Սալամանկա վարչական համայնքում դարեր ի վեր բնակվող արիստոկրատ ընտանիքում։ Նրա նախապապերի ժառանգական գիծը հասնում է 14-րդ դար, իսկ 1533 թվականին նրա ապուպապը Իսպանիայի Կառլոս I կողմից ստացել է մարկիզ տիտղոսը։

Հայրը՝ Ֆրանցիսկո դե Ասիս դե Ագիլերա ի Բեսեռիլը, եղել է Մադրիդի թագավորական գիմնազիայի հիմանդիր-տնօրենը, ով հայտնի է դարձել ֆիզիկական վարժությունների խրախուսմամբ և իր հնարած սարքավորումների թվով։ Ամուսնացել է Մարիա Լուիսա դե Գամբոա ի Լոպեսի դե Լեոնի հետ։ Զույգը ունեցել է 13 երեխա։

Սկզբում Էնրիկեն ուսանել է Սան Ֆերնանդոյի Escuelas Pías-ում, այնուհետև՝ Մադրիդի կենտրոնական համալսարանի փիլիսոփայության և իրավագիտության ֆակուլտետում.: 1867 թվականին հոր մահից հետո, որպես ավագ որդի ստացել է Վիլալոբոսի կոմս տիտղոսը, որն ապահովել է նրա դիրքը միջին դասի արիստոկրատիայի մեջ, ինչպես նաև ապահովել է կայուն ֆինանսական կարգավիճակ։ 1870 թվականին հայրական կողմից նրա հորեղբոր 2 զավակների և հայրական պապի մահից հետո, Էնրիկեն դարձել է ժառանգական գծի արական սեռի ավագ ներկայացուցիչը։

Բազմաթիվ արիստոկրատ տիտղոսների հետ մեկտեղ նա ստանում է նաև Սեռալբոյի մարքիզի տիտղոսը, տիտղոսների մի մասը զիջում է եղբայրներին։ Սեռալբոյի մարքիզ և Ալկուդիայի կոմս տիտղոսներով Իսպանիայում նա դառնում է կրկնակի ազնվազարմ։ Նա ժառանգում է իր պապիկի հարստության մեծ մասը, այդ թվում և բազմաթիվ կալվածքներ Լեոն պատմական շրջանի հարավում villa de villa de Cerralbo and the San Boal palace in Salamanca: Այս ժառանգության շնորհիվ նա դասվում է Իսպանիայի ազնվականության ամենաբարձր շարքերում՝ ունենալով ցմահ հարստություն։

Հետագայում նա կրկնապատկում է իր հարստությունն ամուսնության շնորհիվ, ֆոնդային բորսայում ճիշտ ներդրումներ կատարելով, երկաթուղային բիզնեսում, ինչպես նաև ժառանգելով Մոնրոյի մարքիզի հարստության մի մասը, ինչը նրան հնարավորություն է տալիս Մադրիդում, Սանտա Մարիա դե Ուերտայում, Մոնրոյում գնելու նոր կալվածքներ։

thumbnail|170px|Էնրիկեի հայրական պապը 
1871 թվականին Էնրիկեն ամուսնանում է իր համալսարանական կոլեգայի մոր՝ Մանուելա Սեռանո ի Սերվերի, ով մեծ էր նրանից 30 տարի և ռամական գործիչ, սենատոր Անտոնիո Մարիա դե Վայեի այրու հետ, ով իր հետ ընտանիք է բերում երեխաներին նախորդ ամուսնությունից։ Զույգը սկսում է լայնածավալ շրջագայություններ, որի արդյունքում ընտանեկան կալվածքներ են հիմնում Մադրիդում։

1893 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է Վենտուրա Ռոդրիգես փողոցի էկլեկտիկ ոճով կառուցված կալվածք։ Այս շենքին հաճախ անդրադառնում են որպես պալատի, որ հետագայում դառնում է հեղինակավոր սոցիալական հանդիպումների վայր։

## Վաղ կառլիստական տարիներ
thumbnail|160px|Կանդիդո Նոսեդալ
Թեև հոր կողմից նախնիները հավատարիմ են մնացել Իսպանիայի Իզաբել 2-րդ թագուհուն, մոր ազդեցությամբ նա հարել է կառլիզմին, որն ավելի է ամրապնդվում ուսանողական տարիներին։ Ըստ նրա շարժմանը միացել է 1869 թվականին և նույն տարում հիմնել է Juventud Catolica մասնաճյուղը։ Որպես Վիյալոբոսի կոմս՝ Սիուդադ Ռոդրիգոյից 1871 թվականին անհաջող կերպով մասնակցում է Իսպանիայի գլխավոր կորտեսին, սակայն մանդատ ստանում է 1872 թվականի հաջորդիվ ընտրություններում Լեդեսմայից։ Նրա ծառայությունը տևում է 2 ամիս, քանի որ մինչև պլանավորված ապստամբությունը, Մադրիդի դուքսը իր պատվիրակներին հրամայեց հրաժարական տալ։ Ոչ մի վկայություն չկա այն մասին, որ Էնրիկե Ագիլերան մասնակցել է Կառլիստների երրորդ պատերազմին և աքսորվել է։ 1876 թվականին Փարիզում, արդեն որպես մարքիզ, նրան ներկայացնում են Կառլոս 7-րդին, որից հետո նրանք ընկերանում են, որից հետո նա դառնում է ամենաականավոր գործիչներից մեկը։

Կրոնական հարցերով նա չի կարողանում մրցակցել Կանդիդո Նոսեդալի հետ և կոնֆլիկտն ավելի է սրվում, երբ Նոսեդալը նշանակվում է Կառլիստական քաղաքական ուժի գլխավոր պաշտոնյա։ Նոսեդալն ընտրում է իմմովիլիզմի քաղաքական ռազմավարությունը, Սեռալբոն՝ ապերտուրիզմոն։ Խնդիր է առաջանում նաև, երբ Նոսեդալ դինաստիական միջոցներով ընդգծում է կաթոլիկ շեշտադրումները։ Երբ Կառլոս VII-ի իշխանությունը թուլանում է, և Նոսեդալի ղեկավարումն առաջ է բերում շատ կառլիստների դժգոհությունը,, Սեռալբոն փորձում է խորամանկել, սակայն արդյունքի չհասնելով, նա մտածում է քաղաքականությունից հեռանալու մասին։
thumbnail|160px|Ռամոս Նոսեդալ
Երբ 1885 թվականին Կանդիդո Նոսեդալը մահանում է, լուրեր են պտտվում Սեռալբոյի՝ նրան հաջորդելու մասին, սակայն Կառլոս VII-ը որոշում է շարժումն անձամբ ղեկավարել։ Առողջական խնդիրների պատճառով Սեռալբոն որոշ ժամանակ հեռու է մնում կառլիստական քաղաքականությունից decided to lead the movement personally: Grandeza-ի շնորհիվ 1885 թվականին նա ընդգրկվում է սենատում, որտեղ լինում է միակ կառլիստը։ 1886 թվականին Սեռալբոն դառնում է *Junta* -ի փոխարինող, փորձում համակարգել կառլիստական ընտրական փորձերը, սակայն շարժումը կաթվածահար է լինում, մինչև որ նեսեդալիստները 1888 թվականին վտարվում են։

Նույն թվականին Կառլոս VII-ը Սեռալբոյին հանձնարում է ստեղծել կառլիստական պաշտոնական օրաթերթ El Correo Español|,, որն իր հարատև ընկերությունն է սկսում Խուան Վասկես դե Մեյայի հետ։ Դե Սեռալբոն ներգրավվում է կառլիստական տարբեր մշակութային նախաձեռնություններում։ Որպես թագավորական պատվիրակ՝ նա 1889-1890 թվականներին շրջագայում է Իսպանիայում,: Վերջապես կատարելով թագավորական հաճույքները, նա 1890 թվականին նշանակվում է Jefe Delegado՝ ստանալով քաղաքական քարտ-բլանշը։

## Գրականություն
* *Historia del Museo y su Fundador*, [in:] Museo Cerralbo website
* Juan Ramón de Andrés Martín, *El caso Feliú y el dominio de Mella en el partido carlista en el período 1909–1912*, [in:] *Historia contemporánea* 10 (1997), ISSN 11300124
* Juan Ramón de Andrés Martín, *El cisma mellista. Historia de una ambición política*, Madrid 2000, ISBN 9788487863820
* Jordi Canal i Morell, *Banderas blancas, boinas rojas: una historia política del carlismo, 1876-1939*, Madrid 2006, ISBN 8496467341, 9788496467347
* Jordi Canal i Morell, *La revitalización política del carlismo a fines del siglo XIX: los viajes de propaganda del Marqués de Cerralbo*, [in:] *Studia Zamorensia* 3 (1996), pp.&nbsp;233–272
* Agustín Fernández Escudero, *El marqués de Cerralbo (1845-1922): biografía politica* [PhD thesis], Madrid 2012
* Agustín Fernández Escudero, *El marqués de Cerralbo. Una vida entre el carlismo y la arqueología*, Madrid 2015, ISBN 9788416242108
* Agustín Fernández Escudero, *El XVII Marqués de Cerralbo (1845-1922). Iglesia y carlismo, distintas formas de ver el XIII Centenario de la Unidad Católica*, [in:] *Studium: Revista de humanidades*, 18 (2012) ISSN 11378417, pp.&nbsp;125–154
* Agustín Fernández Escudero, *El XVII marqués de Cerralbo (1845-1922). Primera parte de la historia de un noble carlista, desde 1869 hasta 1900*, [in:] *Ab Initio: Revista digital para estudiantes de Historia*, 2 (2011), ISSN 2172671X
* Agustín Fernández Escudero, *El XVII marqués de Cerralbo (1845-1922). Segunda parte de la historia de un noble carlista, desde 1900 hasta 1922*, [in:] *Ab Initio: Revista digital para estudiantes de Historia*, 4 (2011), ISSN 2172671X
* Carmen Jiménez Sanz, *Las investigaciones del Marqués de Cerralbo en el «Cerro Villar» de Monreal de Ariza: Arcobriga*, [in:] *Espacio, Tiempo y Forma*, Serie I, Prehistoria y Arqueología, t. 11, 1998, pp.&nbsp;211–221
* Maria Ángeles Granados Ortega, *Don Enrique de Aguilera y Gamboa (1845-1922), XVII marqués de Cerralbo*, [in:] Museo Cerrabo, Guida Breve
* Guadalupe Moreno López, *El archivo de Enrique Aguilera y Gamboa, XVII marqués de Cerralbo, en el Museo Cerralbo. Propuesta de clasificación*, [in:] *Boletín de la ANABAD*, 48 (1998), pp.&nbsp;207–230
* Pilar de Navascués Benlloch, Cristina Conde de Beroldingen Geyr, *El legado de un mecenas: pintura española del Museo Marqués de Cerralbo*, Madrid 1998, ISBN 8489162972, 9788489162976
* Pilar de Navascués Benlloch, *El XVII Marqués de Cerralbo y su aportación a la arqueología española*, [in:] Gloria Mora, Margarita Díaz-Andreu, Margarita Díaz-Andreu García (eds.), *La cristalización del pasado: Génesis y desarrollo del marco institucional de la Arqueología en España*, Málaga 1997, ISBN 8474966477, 9788474966473, pp.&nbsp;507–513
* Pilar de Navascués Benlloch, Carmen Jiménez Sanz, *El Marqués de Cerralbo*, Madrid 1998, ISBN 8481813435, 9788481813432
* Consuelo Sanz-Pastor y Fernández de Pierola, *El marqués de Cerralbo, político carlista*, [in:] *Revista de Archivos Bibliotecas y Museos* LXXVI, 1/1973, pp.&nbsp;231–270
* Carmen Jiménez Sanz, *Pioneros: Enrique de Aguilera y Gamboa, Marqués de Cerralbo*, [in:] *Revista de Arqueología*, 182, 1996, pp.&nbsp;52–57
* María Luisa Cerdeño Serrano, Magdalena Barril Vicente, *El Marqués de Cerralbo: un aficionado que se institucionaliza*, [in:] Gloria Mora, Margarita Díaz-Andreu, Margarita Díaz-Andreu García (eds.), *La cristalización del pasado: Génesis y desarrollo del marco institucional de la Arqueología en España*, Málaga 1997, ISBN 8474966477, 9788474966473, pp.&nbsp;515–527
* Eduardo Valero, *El marqués coleccionista*, [in:] Historia urbana de Madrid website

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
*
* Cerralbo at the website of Spanish Senate
* Agustín Fernández Escudero. El marqués de Cerralbo (1845-1922). Biografía política 
* Agustín Fernández Escudero, El XVII marqués de Cerralbo (1845-1922) Primera parte
* Agustín Fernández Escudero, El XVII marqués de Cerralbo (1845-1922) Segunda parte
* Agustín Fernández Escudero, Cerralbo, church and carlism 
* Carmen Jiménez Sanz, Las investigaciones del Marqués de Cerralbo en el «Cerro Villar» de Monreal de Ariza: Arcobriga
* El marques coleccionista at Historia Urbana de Madrid
* marquesado de Cerralbo 
* family tree at geneanet
* family tree at geneallnet
* Museo Cerralbo official site
* contemporary Carlist propaganda (video); Cerralbo at 2:41 (standing)

Կատեգորիա:Իսպանացի հնագետներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ