Սոնյա Բոմպաստոր

**Սոնյա Բոմպաստոր** (, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և մարզիչ։ Ներկայումս «Չելսի» կանանց ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր մարզիչն է։ Նա առաջին ֆուտբոլիստն է, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան որպես խաղացող և մարզիչ, և համարվում է կանանց ֆուտբոլի պատմության մեջ լավագույն ֆրանսիացի խաղացողներից մեկը։

Բոմպաստորը կիսապաշտպան էր, նախընտրելի էր ձախ թևում, բայց նաև խաղում էր ձախ կողմում։ Նա երկու անգամ արժանացել է Ազգային պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստների միության (UNFP) «Տարվա խաղացող» մրցանակին, իսկ ԱՄՆ-ի կանանց պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլ տեղափոխվելուց հետո արժանացել է ամսվա լավագույն խաղացողի մրցանակին և ընդգրկվել է բոլոր աստղերի հավաքականում։

Բոմպաստորը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 1988 թվականին միանալով «Մեր»-ին։ 1992 թվականին նա միացել է «Տուրի»-ին։ Նույն թվականին նա որակավորվել է ազգային ճանաչում ունեցող «Կլերֆոնտեն» ակադեմիայում՝ միանալով կին խաղացողների ընտրյալ խմբին։ Բոմպաստորը ավելի ուշ միացել է «Տուրին», որն այժմ «Տուր» պրոֆեսիոնալ ակումբի կանանց թիմն է։ 2000 թվականին նա միացավ «Լա Ռոշ-սյուր-Յոն» ՖԱ-ին և բավականաչափ լավ է հանդես եկել՝ «Մոնպելյե» տեղափոխվելու համար։ Հարավային ակումբի համար նրա արդյունքները նրան բերել էին  չեմպիոն «Օլիմպիկ Լիոն» հրավիրվելու հնարավորություն։ 2008 թվականին նա մեկնել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ ընտրվել է Women’s Professional Soccer-ի «Վաշինգտոն Ֆրիդոմ» թիմի դրաֆթում։ Ֆրիդոմին փլեյ-օֆֆ հասցնելուց հետո Բոմպաստորը վերադարձել է Ֆրանսիա, որտեղ վարձավճարով միացել է Պարի Սեն-Ժերմենին։ 2010 թվականին նա վերադարձել է «Օլիմպիկ Լիոն» և օգնել է նրանց հաղթել Չեմպիոնների լիգան 2010–11 մրցաշրջանում։

Բոմպաստորը նաև Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի խաղացող էր։ Մինչև ազգային հավաքականին միանալը նա խաղացել է մինչև 18 տարեկանների հավաքականի կազմում 1998 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում։ Նա իր դեբյուտը նշել է ավագների ազգային հավաքականում 2000 թվականի փետրվարին՝ Շոտլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա ազգային հավաքականի ավագն էր 2004-ից 2006 թվականներին։ Բոմպաստորը խաղացել է բազմաթիվ միջազգային մրցաշարերում իր երկրի համար, սկսած 2001 թվականի Եվրոպայի առաջնությունից, որը տեղի է ունեցել Գերմանիայում։

2013 թվականի հունիսին Բոմպաստորը որոշել է ավարտել կարիերան Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչից հետո։ Խաղացողի կարիերան ավարտելուց հետո նա դարձել է «Օլիմպիկ Լիոնի» կանանց ֆուտբոլի ակադեմիայի տնօրենը։ 2021 թվականի ապրիլին նա ստանձնել է «Լիոնի» առաջին թիմի գլխավոր մարզչի պաշտոնը, որտեղ անցկացրել է չորս մրցաշրջան։ 2024 թվականին Բոմպաստորը նշանակվել է անգլիական «Չելսի» ակումբի մարզիչ, որի հետ նա իր առաջին մրցաշրջանում նվաճել է ազգային թրեբլ։

## Ակումբային կարիերա
### Վաղ կարիերա
Ծնված լինելով Բլուայում, Լուար և Շեր դեպարտամենտում, Բոմպաստորը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ վաղ տարիքից: Նրա ծնողները, որոնք պորտուգալական ծագում ունեն, ծնունդով Պովոա դե Վարզիմից են, և նրա ընտանիքի մեծ մասը դեռևս ապրում է այդ տարածքում: Բոմպաստորը *Ma Chaîne Sport* թերթին ասել է, որ միշտ հնարավորության դեպքում մեկնում է Պովոա։ Նրա հայրը, որը մրցավար էր, նրան մեջ ֆուտբոլի հանդեպ հետաքրքրություն է առաջացրել։ Նա նրան տանում էր իր մրցավարած բազմաթիվ խաղերի շաբաթավերջերին, և Բոմպաստորը արագորեն տարվել է խաղով։

Բոմպաստորը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 1988 թվականին իր տեղական «Մեր» ակումբում, որը գտնվում էր հարևան համայնքում՝ խաղալով խառը թիմում։ 1992 թվականին նա միացել է «Տուրի»-ին։ Նույն թվականին նա իրավունք է ստացել խաղալու կանանց բացառիկ թիմում, որը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից թույլտվություն էր ստացել մարզվելու Կլերֆոնտենի ակադեմիայում։ Ակադեմիան արագորեն դարձել է տղամարդ ֆուտբոլիստների բարձր մակարդակի մարզական կենտրոն, և կանանց ֆուտբոլի երկրպագուները ցանկանում էին, որ երիտասարդ կանայք նույն օգուտները ստանան ակադեմիայում մարզվելուց։ Կլերֆոնտենում մասնագիտական ​​​​ուսուցում ստանալուց հետո Բոմպաստորը միացել է «Տուր» սիրողական թիմին։ Նա չորս տարի անցկացրել է ակումբում, նախքան 2000 թվականին միանալը Առաջին դիվիզիոնի «Լա Ռոշ-սյուր-Յոն» թիմին։

### Մասնագիտական ​​կարիերա
Բոմպաստորի պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսվել է «Լա Ռոշ-սյուր-Յոն»-ում 2000 թվականին։ Նա ակումբում անցկացրած երկու տարվա ընթացքում խփել է 7 գոլ, նախքան 2002 թվականին տեղափոխվելը «Մոնպելյե»։

«Մոնպելյեում» Բոմպաստորը չորս մրցաշրջանում խփել է 38 գոլ՝ օգնելով ակումբին հաղթել ազգային առաջնությունը 2004 և 2005 թվականներին, ինչպես նաև «Շալենջ դը Ֆրանս»-ը (կանանց Ֆրանսիայի գավաթի համարժեքը) 2006 թվականին։ 2005–06 մրցաշրջանում Մոնպելյեն հասել է ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի կիսաեզրափակիչ։

thumb|ձախից|Բոմբաստորը «Վաշինգտոն Ֆրիդոմ»-ի հետ 2009 թվականին

Բոմպաստորի հաջորդ ակումբը «Օլիմպիկ Լիոնն» էր, որին նա միացել է 2006 թվականի ամռանը։ Նա դարձել է թիմի կարևոր անդամ, որը 2006/2007 և 2007/2008 մրցաշրջաններում անընդմեջ նվաճել է ազգային առաջնությունը, ինչպես նաև 2008 թվականին հաղթել է «Շալենջ դը Ֆրանս»-ը՝ կատարելով ոսկե դուբլ։ Դա նրան բերել է վեց տիտղոս չորս տարվա ընթացքում՝ հավասարվելով Կամիլ Աբիլիի և Էլոդի Թոմիսի ցուցանիշին, որոնք նույնպես խաղացել են նույն «Մոնպելյեի» թիմում, որտեղ նախկինում խաղացել է Բոմպաստորը։

2008 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Բոմպաստորը ընտրվել է խաղալու ԱՄՆ նոր ֆուտբոլային լիգայում՝ Կանանց պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում (WPS), այն բանից հետո, երբ նա ԱՄՆ-ում խաղալու իրավունքը ձեռք է բերել «Վաշինգտոն Ֆրիդոմի» 2008 թվականի WPS միջազգային դրաֆթում։ Նրա Լիոնի թիմակից Լուիզա Նեսիբին նույնպես ընտրել է «Վաշինգտոնի» դրաֆթը։ 2009 թվականի մրցաշրջանում Բոմպաստորը մասնակցել է 19 խաղի (բոլորը մեկնարկային կազմում, 1709 րոպե) և խփել է չորս գոլ և վեց գոլային փոխանցում։ Նա ընդգրկվել է լիգայի բոլոր աստղերի թիմում «Վաշինգտոն Ֆրիդոմի» կազմում անցկացրած երկու մրցաշրջաններից յուրաքանչյուրում։

Մրցաշրջանի ավարտից հետո նա վերադարձել է Ֆրանսիա՝ վարձավճարով միանալով «Պարի Սեն-Ժերմենին», որի կազմում նա խփել է 10 գոլ 13 լիգայի խաղերում։ 2010 թվականին Բոմպաստորը հաստատել է, որ 2010/2011 մրցաշրջանից առաջ կվերադառնա Լիոն, որտեղ նա վերամիավորվել է «Մոնպելյեի» նախկին մարզիչ Պատրիս Լերի հետ։

Իր առաջին մրցաշրջանում Բոմպաստորը Լիոնին տարել է ազգային առաջնությանը, ինչպես նաև նվաճել է իր առաջին ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան՝ «Կրեյվեն քոթեջում» կայացած եզրափակչում 2-0 հաշվով հաղթելով գերմանական «Տուրբինին»։ Բոմպաստորը Լիոնի թիմի կարևորագույն դեմքերից էր, որը հաջորդ մրցաշրջանում կրկնել է իր հաջողությունը լիգայում և Չեմպիոնների լիգայում, ինչպես նաև նվաճել է Ֆրանսիայի գավաթը՝ ձևակերպելով ակումբի պատմության մեջ առաջին թրեբլը։ 2012 թվականի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Լիոնը» Մյունխենի «Օլիմպիական մարզադաշտում» ավելի քան 50,000 երկրպագուների ներկայությամբ 2-0 հաշվով հաղթել է «Ֆրանկֆուրտին»։

2012–13 մրցաշրջանում Բոմպաստորը կրկին «Լիոնին» տարել է ազգային առաջնության, սակայն նրա թիմը 2013 թվականի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում 0։1 հաշվով պարտվել է «Վոլֆսբուրգին»։ 2013 թվականի հունիսին նա հայտարարել է ֆուտբոլից հեռանալու մասին՝ այդ ամիս «Սենտ-Էտյենի» դեմ Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչից հետո։ «Ես որոշեցի, որ հիմա (կարիերաս ավարտելու) ճիշտ ժամանակն է», - ասաց նա։ «Ինչ վերաբերում է իմ կարիերային և իմ հաջողություններին, ես արդեն հաղթել եմ ամեն ինչ, ինչ կարող էի։ Որպես կին, ես այլ նպատակներ եմ հետապնդում, օրինակ՝ ընտանիք կազմելը»։

Իր վերջին խաղում նա խաղացել է 81 րոպե և գոլային փոխանցում է կատարել  Էժենի Լե Սոմմերի համար, երբ Լիոնը 2013 թվականի Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչում 3-1 հաշվով հաղթել է «Սենտ-Էտիենին», ինչը Բոմպաստորի կարիերայի երրորդ «ոսկե դուբլն» էր։ Լիոնում իր երկրորդ խաղաշրջանի երեք մրցաշրջանների ընթացքում նա անցկացրել է 94 խաղ և խփել է ինը գոլ, նվաճելով յոթ գավաթ և ամրապնդելով իր ժառանգությունը որպես իր սերնդի աշխարհի լավագույն կին խաղացողներից մեկը։

## Կարիերան հավաքականում
Բոմպաստորը Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 2000 թվականի փետրվարի 26-ին՝ Շոտլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա այն թիմերի կազմում էր, որոնք մասնակցել էին 2001, 2005 և 2009 թվականների Եվրոպայի առաջնություններին։ Նա նաև ներկայացրել է Ֆրանսիան 2003 և 2011 թվականների աշխարհի առաջնություններում։ Բոմպաստորի ակնառու ելույթը 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որտեղ Ֆրանսիան զբաղեցրել է չորրորդ տեղը, նրան ապահովել է տեղ մրցաշարի բոլոր աստղերի հավաքականում։

2008 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, 2009 թվականի Եվրոպայի առաջնության ընտրական մրցաշարի հաղթական խաղը Իսլանդիայի դեմ (2:1) դարձել է 100-րդը Բոմպաստորի համար «կապույտների» համազգեստով։ Ընդհանուր առմամբ, նա իր միջազգային կարիերայի ընթացքում անցկացրել է 156 խաղ և խփել 19 գոլ, ինչը նրան դարձրել է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի պատմության մեջ ութերորդ ամենաշատ խաղեր անցկացրած խաղացողը (2025 թվականի փետրվարի դրությամբ)։

## Մարզչի կարիերա
### «Օլիմպիկ Լիոն»
2013 թվականին ֆուտբոլից հեռանալուց հետո Բոմպաստորը մարզչի պաշտոն է ստանձնել «Լիոնի» ակադեմիայում։ Նա ութ տարի ղեկավարել է ակումբի ակադեմիան։

2021 թվականի ապրիլին Բոմպաստորը նշանակվել է «Լիոնի» առաջին թիմի գլխավոր մարզիչ՝ դառնալով ակումբի պատմության մեջ առաջին կին մարզիչը։ 2021/2022 մրցաշրջանում, որը նրա առաջին լիարժեք մրցաշրջանն էր մարզչի պաշտոնում, նա «Լիոնին» տարել է դուբլի՝ հաղթելով Առաջին դիվիզիոնը և Չեմպիոնների լիգան։ 2022 թվականի մայիսին Չեմպիոնների լիգայում տարած հաղթանակը, որտեղ նրա թիմը եզրափակչում 3-1 հաշվով հաղթել «Բարսելոնային», թույլ է տվել Բոմպաստորին դառնալ առաջին մարդը, ով հաղթել է Եվրոպայի լավագույն մրցաշարը և՛ որպես խաղացող, և՛ որպես գլխավոր մարզիչ։

Բոմպաստորը երեք անգամ անընդմեջ նվաճել է Առաջին դիվիզիոնի տիտղոսը՝ համապատասխանաբար 2021/22, 2022/23 և 2023/24 մրցաշրջաններում։ 2022/23 Չեմպիոնների լիգայում Բոմպաստորի Լիոնը հասել է քառորդ եզրափակիչ, որտեղ ընդհանուր 3-2 հաշվով պարտվել է «Չելսիին»։ Չեմպիոնների լիգայի հաջորդ՝ 2023/24 մրցաշրջանում, նա թիմը երկրորդ անգամ տարել է մրցաշարի եզրափակիչ, սակայն եզրափակչում նրանք 0:2 հաշվով պարտվել են «Բարսելոնային»։ Ընդհանուր առմամբ, նա «Լիոնում» անցկացրած տարիներին նվաճել է յոթ գավաթ։

### «Չելսի»
2024 թվականի մայիսի 29-ին Բոմպաստորը նշանակվել է անգլիական «Չելսի» ակումբի գլխավոր մարզիչ՝ նրա հետ կնքելով չորս տարվա պայմանագիր։ Նա փոխարինում է Էմմա Հեյսին, ով ակումբը գլխավորել է 12 տարի։

Նա իր առաջին խաղը «Չելսիի» կազմում անցկացրել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 20-ին՝ «Ասթոն Վիլլայի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1-0 հաշվով հաղթանակով։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 12-ին նա «Չելսիին» տարել է իր առաջին հաղթանակը «Էմիրեյթս» մարզադաշտում և 2020 թվականից ի վեր առաջին արտագնա հաղթանակը «Արսենալի» դեմ՝ հաղթելով 2-1 հաշվով։

2024 թվականի նոյեմբերի 16-ին «Չելսին» 2-0 հաշվով հաղթել է «Մանչեսթեր Սիթիին» և գլխավորել է Անգլիայի Սուպերլիգան՝ հաղթելով Բոմպաստորի ղեկավարությամբ անցկացված յոթ լիգայի խաղերից յուրաքանչյուրում (բոլոր մրցաշարերում տասը խաղերից տասը հաղթանակ)։ Դա մրցաշարի տասնչորս տարվա պատմության մեջ ցանկացած մարզչի համար լավագույն մեկնարկն էր։

2025 թվականի մարտի 15-ին Բոմպաստորը նվաճել է իր առաջին գավաթը «Չելսիի» կազմում՝ Անգլիայի լիգայի գավաթի եզրափակչում «Փրայդ Պարկում» 2-1 հաշվով հաղթելով «Մանչեսթեր Սիթիին»։ Սա ակումբի առաջին հաջողությունն էր մրցաշարում 2021 թվականից ի վեր, քանի որ նախորդ երեք եզրափակիչներում անընդմեջ պարտվել էր։

2025 թվականի ապրիլի 30-ին Բոմպաստորի «Չելսին» 1-0 հաշվով հաղթել է «Մանչեսթեր Յունայթեդին»՝ նվաճելով Անգլիայի Սուպեր լիգայի վեցերորդ անընդմեջ տիտղոսը և ակումբի ընդհանուր առմամբ իններորդ լիգայի տիտղոսը։ Այսպիսով, Բոմպաստորը դարձել է առաջին մարզիչը Լորա Հարվիից հետո, որը գլխավոր մարզչի պաշտոնում իր առաջին մրցաշրջանում նվաճել է ազգային առաջնությունը։ Սուպերլիգայի մրցաշրջանը «Սթեմֆորդ Բրիջում» ավարտելով «Լիվերպուլի» նկատմամբ 1-0 հաշվով հաղթանակով՝ «Բոմպաստորը» «Չելսիին» տարել է մրցաշարի առաջին թիմը, որը 22 խաղից բաղկացած մրցաշրջանն ավարտել է անպարտելի, ինչպես նաև սահմանել է 60 միավորի նոր ռեկորդ, որը մրցաշարի պատմության մեջ մեկ թիմի հավաքած լավագույն ցուցանիշն էր։

2025 թվականի մայիսի 18-ին «Չելսին» Անգլիայի գավաթի եզրափակչում 3-0 հաշվով հաղթել է «Մանչեսթեր Յունայթեդին» «Ուեմբլի» մարզադաշտում 74,412 հանդիսատեսի առջև՝ ձևակերպելով պատմական անպարտելի ներքին թրեբլ։ Այսպիսով, «Չելսին» դարձել է առաջին անգլիական կանանց թիմը 2000/01 մրցաշրջանից ի վեր, որը նվաճել է ներքին թրեբլ, իսկ «Բոմպաստորը» ընդամենը երրորդ մարզիչն է, որը նվաճել է ներքին թրեբլ Անգլիայի Սուպերլիգայի դարաշրջանում։ Այդպես էին Լորա Հարվին «Արսենալի» հետ 2011 թվականին և Էմմա Հեյսը «Չելսիի» հետ 2021 թվականին։

## Անձնական կյանք
2025 թվականի փետրվարին Բոմպաստորը և նրա օգնական Կամիլ Աբիլին հայտարարել են, որ իրենք 13 տարի հարաբերությունների մեջ են և ունեն չորս երեխա։ Աբիլին մարզչի օգնական էր Լիոնում, նախքան Բոմպաստորի գլխավորությամբ թիմը ստանձնելը, իսկ հետո Բոմպաստորի օգնականն էր և՛ «Օլիմպիկում», և՛ «Չելսիում»։

## Խաղացողի վիճակագրություն
### Ակումբային

### Միջազգային

### Գոլեր հավաքականի համար

## Մարզչի վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
### Որպես խաղացող

#### «Մոնպելյե»
* Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2003/04, 2004/05
* Ֆրանսիայի գավաթակիր՝ 2005/06

#### «Օլիպիկ Լիոն»
* Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2011/12, 2012/13
* Ֆրանսիայի գավաթի հաղթող՝ 2007/08, 2011/12, 2012/13
* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2010/11, 2011/12

#### Ֆրանսիա
* Կիպրոսի գավաթակիր՝ 2012
* Women’s Professional Soccer ամսվա լավագույն խաղացող` 2009 թվականի մայիս
* Women’s Professional Soccer-ի բոլոր աստղերի խաղարկության մասնակից՝ 2009, 2010
* Աշխարհի առաջնության թիմը` 2011

#### Անհատական
* Տարվա ֆրանսիացի ֆուտբոլիստը՝ ըստ ԱՀՊՖ-ի` 2003/04, 2007/08

### Որպես մարզիչ
#### «Օլիմպիկ Լիոն»
* Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2021/22, 2022/23, 2023/24
* Ֆրանսիայի գավաթակիր՝ 2022/23
* Ֆրանսիայի Սուպերգավաթի հաղթող՝ 2022, 2023
* Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2021/22

#### «Չելսի»
* Անգլիայի չեմպիոն՝ 2024/25
* Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25
* Անգլիայի լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25

#### Անհատական
* Անգլիայի Սուպեր լիգայի ամսվա մարզիչ՝  2024 թվականի սեպտեմբեր, 2024 թվականի նոյեմբեր, 2025 թվականի հունվար

### Այլ
* Արժանիքի շքանշան՝ 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ