Գինոֆոբիա

**Գինոֆոբիա** կամ **գինեկոֆոբիա**  (, *«*կին*» և* φόβος *«*վախ*»*), կանանց նկատմամբ հիվանդագին և իռացիոնալ վախ, սոցիալական ֆոբիայի տեսակ։ Այն հանդիպում է ինչպես հին դիցաբանության մեջ, այնպես էլ  մեր օրերում։ 

Գինոֆոբիան չպետք է շփոթել կնատյացությունյան՝ կանանց նկատմամբ ատելության և արհամարհանքի  հետ, չնայած որոշ մարդիկ կարող են այս տերմինները փոխարինելիորեն օգտագործել՝ նկատի ունենալով կանանց նկատմամբ բացասական վերաբերմունքի սոցիալական, այլ ոչ թե պաթոլոգիկ կողմը։ Կնատյացության հականիշը ֆիլոգինիան է՝ կանանց նկատմամբ սերը, հարգանքը և հիացմունքը։

Գինոֆոբիան իր բնույթով նման է անդրոֆոբիային՝ տղամարդկանց նկատմամբ ծայրահեղ և իռացիոնալ վախին։ Գինոֆոբիայի ենթատեսակ է կալիգինեֆոբիան՝ վախը գեղեցիկի հանդեպ։

## Ստուգաբանություն
*Գինոֆոբիա* տերմինը ծագում է հունարեն γυνή – *gunē՝* «կին» և φόβος – *phobos* – «վախ» բառերից։ Օքսֆորդի անգլերեն բառարանը նշում է, որ տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է բժիշկ Օլիվեր Ուենդել Հոլմսը իր 1886 թվականի գրվածքում։

Գինոֆոբիայի փոխարեն հաճախ օգտագործվում է **ֆեմինեկոֆոբիա** տերմինը։ Հազվադեպ հանդիպում է նաև լատիներեն տարբերակը՝ կնոջից սարսափ (***horror feminae)***։

## Օրինակներ
մինի|Հնդկական աստվածուհի Մահադևին, «Մեծ աստվածուհին», մոտ 1725թ.
Ավստրիացի հոգեբան Վիլհելմ Շտեկելը *«Սադիզմ և մազոխիզմ. ատելության և դաժանության հոգեբանություն»* գրքում քննարկում է մազոխիստ տղամարդկանց գինոֆոբիան։

Կալիտշե Նզամվիտան՝ տարեց ռուանդացի տղամարդը, ով հայտնել էր կանանցից իր վախի մասին,  2023 թվականին հարցազրույց է տվել *Afrimax-* ին։ Նա շրջփակել էր իր տունը՝ կանանց հետ շփումներից խուսափելու համար, և մոտ 55 տարի տնից դուրս չէր եկել։ Մի քանի միջազգային լրատվամիջոցներ այս երևույթն անվանել են գինոֆոբիայի հնարավոր դեպք, չնայած տղամարդուն երբեք պաշտոնապես չեն ախտորոշել։

### Դիցաբանություն
Հին դիցաբանության մեջ տարածված է կնոջ՝ որպես «խորհրդավոր, կախարդական մարմին-անոթ» կամ «սարսափեցնող *Մեծ Աստվածուհի*» գաղափարը։ Այդ առասպելներում կինը (երբեմն պատկերվում է նաև որպես *Մեծ Աշխարհի Ծառ*, նուռ, կակաչի գլուխ կամ լեռ) կրում է բոլոր կենդանի էակներին և դրանք իր միջից դատարկում է կենդանի աշխարհը։ «Անոթի» անալոգիայում անհայտ է, թե ինչ կա անոթի ներսում։ Կնոջը որպես մարմին-անոթ պատմական պատկերումը երբեմն օգտագործվում էր վախ առաջացնելու համար։ Օրինակ՝ Ալբերտ Դյուբուն պատկերել է *Մեծ Աստվածուհուն* ցածրահասակ տղամարդկանց մոտ վախ առաջացնելու նպատակով՝ պարզապես ցուցադրելով նրա մեծ կուրծքը և նշելով, որ նրա կրծքերը ողջ են մնացել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։

Հնդկաստանում «Սարսափելի Կալի» աստվածուհին ամբողջ աշխարհի մայրն է և մարդկային կյանքի սարսափելի և արյունարբու կործանիչը։ Նա մասամբ իր կործանումը արտահայտում է կին ավատարների («գործակալների») լայն շրջանակի միջոցով։ Կալիի ավատարներն ու գործակալները հավատացյալների կողմից համարվում են լուրջ հիվանդությունների պատասխանատու, ինչպիսիք են որովայնային տիֆը, կապույտ հազը, էպիլեպսիան, զառանցանքը և ցնցումները։ Օրինակ՝ Կալիի գործակալ աստվածուհի *Վասուրիմալան* առասպելաբանորեն համարվում է ջրծաղիկի և խոլերայի առաջացման պատասխանատու։ Հնդկաստանի Կրանգանոր քաղաքի հավատացյալները դրամական զոհաբերություններ են անում Կալիին՝ դրանով կատարելով ջրծաղիկով կամ խոլերայով վարակվելու վախի արդյունքում տված խոստումները։

Կինը որպես «Մեծ Աստվածուհի» հաճախ պատկերվել է որպես մահվան աստվածուհի։ Օրինակ՝ հին հունական դիցաբանության մեջ, առնվազն 7 կին աստվածուհիներ պատկերված են որպես կերակրող մայրեր և մեռյալների թագուհիներ։

## Հոգեբանություն
[մինի|''Վագինա դենտատան'' որպես [Հեշտոց|հեշտոցի և մարդու բերանի խոռոչի միաձուլում]]

### Սեռական օրգաններ
Հոգեվերլուծության հիմնադիր Զիգմունդ Ֆրոյդը պնդում էր, որ տղամարդկանց հակակրանքը կանանց նկատմամբ բխում է իրենց մոր կաստրացիայի ենթարկված լինելու ենթագիտակցական սխալ պատկերացումից, որը հետագայում տղամարդուն փոխանցվում է որպես սեփական սեռական օրգանների նկատմամբ իռացիոնալ վախ։ Ջոզեֆ Քեմպբելը այս երևույթի ուսումնասիրել է *վագինա դենտատայի* («ատամնավոր հեշտոց») պատկերի համատեքստում, մինչդեռ հենց Ֆրոյդը Մեդուզայի մասին հունական առասպելում շեշտել է որպես կանացի սեռական օրգանների և սեռականության նկատմամբ վախի դրսևորում։ 

Ֆրոյդի կաստրացիայի անհանգստության տեսության հոգեվերլուծական քննադատ Կարեն Հորնին իր *«Կնոջ սարսափը»* (1932) աշխատության մեջ ենթադրություն է արել, որ գինոֆոբիան կարող է մասամբ պայմանավորված լինել տղամարդու այն վախով, որ իր սեռական օրգանները համապատասխան չեն իր մոր համար։ Նա նաև նշել է, որ զարմացած է գինոֆոբիայի բացահայտ ճանաչման բացակայությունից, երբ գտել է գինոֆոբիայի բազմաթիվ պատմական, կլինիկական, դիցաբանական և մարդաբանական ապացույցներ։

Մշակութային գինոֆոբիայի ծայրահեղ օրինակներ են հայտնաբերվել Նոր Գվինեայի բարձրավանդակներում, որտեղ մաստուրբացիայի դեմ լայն տարածում ունեցող քարոզչությունը համընկնում է «կանացի սեռականության վտանգի» պատկերացումների հետ։ Մարդաբան Քերոլ Էմբերը պնդում է, որ այդպիսի վախերը ամենայն հավանականությամբ պայմանավորված են եղել բնակչության թվաքանակի ավելացման համար անհրաժեշտ ռեսուրսների սահմանափակ լինելով։

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանություն
Կատեգորիա:Հոգեվերլուծություն
Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա
Կատեգորիա:Տագնապ
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ