Թունավոր առնականություն

**Թունավոր առնականություն** հասկացությունն օգտագործվում է ակադեմիական և մեդիա քննարկումներում՝ անդրադառնալու առնականության այն ասպեկտներին, որոնք սոցիալապես կործանարար են, ինչպիսիք են միսոգինիան, հոմոֆոբիան և բռնի տիրապետությունը։ Այս հատկանիշները համարվում են «թունավոր»՝ մասամբ բռնության, ներառյալ սեռական ոտնձգությունների և ընտանեկան բռնության խթանման պատճառով: Տղաների սոցիալականացումը երբեմն նաև նորմալացնում է բռնությունը, ինչպես օրինակ՝ «տղաները տղաներ կլինեն» ասացվածքում ահաբեկչության և ագրեսիայի մասին:

Ինքնապահովումը և հուզական ճնշումը փոխկապակցված են տղամարդկանց մոտ հոգեբանական խնդիրների աճի հետ, ինչպիսիք են դեպրեսիան, սթրեսի ավելացումը և թմրամիջոցների օգտագործման խանգարումները: Արական թունավոր գծերը բնորոշ են բանտարկված տղամարդկանց վարքագծի չասված կանոններին, որտեղ դրանք մասամբ գոյություն ունեն որպես բանտային կյանքի ծանր պայմանների արձագանք:

Ավանդաբար արական այլ գծեր, ինչպիսիք են նվիրվածությունը աշխատանքին, սպորտում գերազանցությամբ զբաղվելու հպարտությունը և ընտանիքի կարիքները հոգալու համար, չեն համարվում «թունավոր»: Հայեցակարգն ի սկզբանե օգտագործվել է տղամարդկանց առասպելական շարժման հետ կապված հեղինակների կողմից, ինչպիսիք են Շեփերդ Բլիսը: Այս հեղինակները առնականության մասին կարծրատիպային պատկերացումները հակադրեցին «իրական» կամ «խորը» առնականության հետ, որի հետ տղամարդիկ կորցրել են կապը ժամանակակից հասարակության մեջ: «Թունավոր առնականություն» տերմինի քննադատները պնդում են, որ այն սխալ է ենթադրում, որ տղամարդու բնածին գծերը առաջացնում են սեռի հետ կապված խնդիրներ:

Պահպանողական գրողներն ու հեղինակները քննադատել են թունավոր առնականության հայեցակարգը՝ որպես ավանդական առնականության անտեղի դատապարտում: 2019 թվականի հունվարին պահպանողական քաղաքական մեկնաբանները քննադատեցին Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի նոր ուղեցույցները՝ «ավանդական տղամարդկության գաղափարախոսության» հետ կապված վնասների մասին նախազգուշացնելու համար՝ պնդելով, որ դա հարձակում է առնականության վրա: Որոշ ֆեմինիստներ պնդում են, որ դա էականիստական ​​հասկացություն է, որն անտեսում է ընտրության և համատեքստի դերը տղամարդկության հետ կապված վնասակար վարքագծեր և վերաբերմունք առաջացնելու գործում:

## Տերմինաբանություն

«Թունավոր առնականություն» տերմինը առաջացել է 1980-ականների և 1990-ականներում:  Հետագայում այն ​​լայն կիրառություն գտավ ինչպես ակադեմիական, այնպես էլ հանրամատչելի գրականության մեջ։ 2010-ականներից սկսած մեդիա քննարկումներում այս տերմինն օգտագործվում է առնականության և տղամարդկության ավանդական և կարծրատիպային նորմերին անդրադառնալու համար: Ըստ սոցիոլոգ Մայքլ Ֆլոդի՝ դրանք ներառում են «ակնկալիքներ, որ տղաներն ու տղամարդիկ պետք է լինեն ակտիվ, ագրեսիվ, կոշտ, համարձակ և գերիշխող»։

### Առասպելական շարժում
Տղամարդկանց առասպելական շարժման հետ առնչվող որոշ հեղինակներ վկայակոչել են այն սոցիալական ճնշումները, որոնք դրվում են տղամարդկանց վրա՝ լինել բռնի, մրցակցային, անկախ և անզգամ՝ որպես տղամարդկության «թունավոր» ձև՝ ի տարբերություն «իրական» կամ «խորը» առնականության, որ նրանք ունեն։ ասում են, որ տղամարդիկ կորցրել են կապը ժամանակակից հասարակության մեջ: Ակադեմիկոս Շեփերդ Բլիսն առաջարկեց վերադարձ դեպի ագրարիզմ՝ որպես ռազմիկի էթիկայի «պոտենցիալ թունավոր առնականության» այլընտրանք: Սոցիոլոգ Մայքլ Քիմելը գրում է, որ Բլիսի թունավոր առնականության գաղափարը կարող է դիտվել որպես առասպելական շարժման պատասխանի մի մաս՝ տղամարդու անզորության զգացումներին այն ժամանակ, երբ ֆեմինիստական ​​շարժումը մարտահրավեր էր նետում ավանդական տղամարդկային հեղինակությանը.

### Ակադեմիական օգտագործումը
Հասարակական գիտություններում թունավոր առնականությունը վերաբերում է ավանդական մշակութային տղամարդկային նորմերին, որոնք կարող են վնասակար լինել տղամարդկանց, կանանց և ընդհանուր առմամբ հասարակության համար: Թունավոր առնականության այս հայեցակարգը չի դատապարտում տղամարդկանց կամ արական հատկանիշները, այլ ավելի շուտ ընդգծում է որոշակի ավանդական տղամարդկային իդեալական վարքագծի համապատասխանության վնասակար հետևանքները, ինչպիսիք են գերիշխանությունը, ինքնավստահությունը և մրցակցությունը: Թունավոր առնականությունը սահմանվում է որպես ավանդական տղամարդկային դերերին հետևելը, ինչը սահմանափակում է տղաների և տղամարդկանց՝ հարմարավետ արտահայտելու իրենց զգացմունքները, բացառությամբ այնպիսի զգացմունքների, ինչպիսիք են զայրույթը։

Այն բնորոշվում է տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական այն սպասումներով, որ տղամարդիկ պետք է ձգտեն և հասնեն գերակայության։

Ռաեուին Քոնելլը պնդում է, որ նման գործելաոճը, ինչպիսին է ֆիզիկական բռնությունը, կարող է նպաստել արևմտյան հասարակություններում տղամարդկանց գերակայությունը կանանց նկատմամբ ուժեղացնելուն: Նա շեշտում է, որ նման գործելաոճը հեգեմոն առնականության ակնառու հատկանիշն է, թեև ոչ միշտ է որոշիչ հատկանիշները:

Ռայթ ինստիտուտից Թերի Կուպերսը նկարագրում է թունավոր առնականությունը որպես «սոցիալական ռեգրեսիվ տղամարդկային գծերի համաստեղություն, որը ծառայում է գերիշխանության, կանանց արժեզրկման, հոմոֆոբիայի և անբարեխիղճ բռնության խթանմանը»: ներառում է «ագրեսիվ մրցակցելու և ուրիշներին գերակայելու անհրաժեշտությունը»:Ըստ Կուպերսի՝ թունավոր առնականությունը ներառում է հեգեմոնական առնականության այնպիսի ասպեկտներ, որոնք սոցիալապես կործանարար են, «ինչպիսիք են միսոգինիան, հոմոֆոբիան, ագահությունը և բռնի տիրապետությունը»։ դրանք հակադրվում են ավելի դրական հատկանիշների, ինչպիսիք են «հպարտությունը սպորտում հաղթելու, ընկերոջ հետ համերաշխություն պահպանելու, աշխատանքում հաջողության հասնելու կամ իրենց ընտանիքը ապահովելու ունակությամբ»: Ֆեմինիստ գրող Ջոն Ստոլտենբերգը պնդում է, որ առնականության մասին բոլոր ավանդական պատկերացումները թունավոր են և ուժեղացնում են կանանց ճնշումը: 

## Գենդերային նորմեր

Ըստ Կուպերսի՝ տղամարդկային թունավոր նորմերը ԱՄՆ-ի բանտերում տղամարդկանց կյանքի հատկանիշն են, որտեղ դրանք արտացոլվում են ինչպես անձնակազմի, այնպես էլ բանտարկյալների վարքագծում: Ծայրահեղ ինքնապահովման, բռնության միջոցով այլ տղամարդկանց նկատմամբ գերիշխանության և կանացիության կամ թուլության երևալուց խուսափելու հատկությունները բանտարկյալների միջև չասված օրենսգիրք են կազմում: Խոցելի զգացմունքները ճնշելը հաճախ ընդունվում է հաջողությամբ հաղթահարել բանտային կյանքի ծանր պայմանները, որոնք սահմանվում են պատժով, սոցիալական մեկուսացմամբ և ագրեսիվությամբ: Այս գործոնները, հավանաբար, դեր են խաղում տղամարդ բանտարկյալների ինքնասպանության մեջ:

Թունավոր առնականությունը կարող է նաև դրսևորվել հասակակիցների կողմից տղաների նկատմամբ բռնության և տանը տղաների նկատմամբ ընտանեկան բռնության տեսքով: Տղաների հաճախ բռնի սոցիալականացումը առաջացնում է հոգեբանական տրավմա ագրեսիայի խթանման և միջանձնային կապի բացակայության միջոցով: Նման տրավման հաճախ անտեսվում է, ինչպես օրինակ «տղաները տղաներ կլինեն» ասացվածքում ահաբեկչության մասին: Իդեալականացված տղամարդկային դերերի խթանումը, որն ընդգծում է կոշտությունը, գերակայությունը, ինքնապահովումը և զգացմունքների սահմանափակումը, կարող է սկսվել դեռ մանկուց: Նման նորմերը փոխանցվում են ծնողների, արական սեռի այլ ազգականների և համայնքի անդամների կողմից: Տղամարդկանցության մեդիա ներկայացումները այնպիսի կայքերում, ինչպիսին է YouTube-ը, հաճախ խթանում են նմանատիպ կարծրատիպային գենդերային դերերը։

Ըստ Ռոնալդ Ֆ. Լևանտի և այլոց, ավանդաբար սահմանված արական վարքագիծը կարող է հանգեցնել վնասակար հետևանքների, ներառյալ բռնությունը (ներառյալ սեռական ոտնձգությունը և ընտանեկան բռնությունը), անառակությունը, ռիսկային և/կամ սոցիալապես անպատասխանատու վարքագիծը, ներառյալ թմրամիջոցների օգտագործման խանգարումները և հարաբերությունների դիսֆունկցիան:

## Առողջության հետևանքները
Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիան (APA) պնդում է, որ «ավանդական առնականության գաղափարախոսությունը» կապված է մտավոր և ֆիզիկական առողջության վրա բացասական ազդեցության հետ: Տղամարդիկ, ովքեր հավատարիմ են ավանդական առնական մշակութային նորմերին, ինչպիսիք են ռիսկի դիմելը, բռնությունը, գերակայությունը, աշխատանքի առաջնահերթությունը, էմոցիոնալ վերահսկողության կարիքը, հաղթելու ցանկությունը և սոցիալական կարգավիճակի ձգտումը, ավելի հավանական է, որ ունենան հոգեբանական խնդիրներ, ինչպիսիք են. դեպրեսիա, սթրես, մարմնի պատկերի հետ կապված խնդիրներ, թմրամիջոցների օգտագործում և սոցիալական վատ գործունեությունը:Էֆեկտն ավելի ուժեղ է տղամարդկանց մոտ, ովքեր նաև շեշտում են «թունավոր» տղամարդկային նորմերը, ինչպիսիք են ինքնապահովումը, կանանց նկատմամբ իշխանություն փնտրելը և սեռական անառակությունը:  ԱՊԱ-ի ուղեցույցները քննադատվել են Բրիտանական հոգեբանական ընկերության կողմից 2022-ին տղամարդկանց հոգեբանական միջամտության վերաբերյալ ճեպազրույցում, որը պնդում էր, որ թունավոր առնականության գաղափարը կարող է վնասել թերապևտիկ դաշինքին, չխրախուսել տղամարդկանց թերապիա փնտրելուց և նպաստել տրավմայի սխալ ախտորոշմանը:

Թունավոր առնականությունը նաև ներգրավված է սոցիալական կողմից ստեղծված հանրային առողջության խնդիրների մեջ, ինչպիսիք են տղամարդկանց շրջանում ալկոհոլիզմի և քաղցկեղի որոշ տեսակների բարձր մակարդակը։

## Քննադատություն
Որոշ պահպանողականներ, ինչպես նաև աջակողմյան խմբավորումներից շատերը թունավոր առնականությունը համարում են անհամապատասխան հասկացություն կամ կարծում են, որ թունավոր առնականություն հասկացություն գոյություն չունի: 2019 թվականի հունվարին պահպանողական քաղաքական մեկնաբանները քննադատեցին Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի նոր ուղեցույցները՝ «ավանդական տղամարդկության գաղափարախոսության» հետ կապված վնասների մասին նախազգուշացնելու համար՝ պնդելով, որ դա հարձակում է առնականության վրա: ԱՊԱ-ի մասնագիտական ​​պրակտիկայի ղեկավար Ջարեդ Սքիլինգսը պատասխանել է պահպանողական քննադատությանը, նշելով, որ ավանդական առնականության մասին զեկույցի քննարկումը վերաբերում է «բացասական գծերի, ինչպիսիք են բռնությունը կամ գերմրցունակությունը կամ թույլ չտալու ցանկությունը» և նշելով, որ զեկույցը նաև քննարկում է ավանդաբար կապված դրական հատկություններ: առնականությամբ, ինչպիսիք են «քաջությունը, առաջնորդությունը, պաշտպանողականությունը»:

## Տեսնել նաև

## Հղումներ

## Հետագա ընթերցում

### Ակադեմիական աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Հանրաճանաչ մամուլ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ