open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մայրահավ

**Մայրահավ կամ ընկուզահավ** () ագռավների ընտանիքին պատկանող թռչուն(*Corvidae*):

## Արտաքին տեսք
Ոչ մեծ թռչուն, արջնագռավից ավելի փոքր և ավելի բարակ ու երկար կտուցով։ Մայրահավի մարմնի երկարությունը 30 սանտիմետր է, պոչը `11 սանտիմետր։ Քաշը՝ 125-190 գրամ։ Նրա գունավորումը մուգ շագանակագույն է՝ սպիտակ կետերով, որոնք միայն գլխի վերին մասում են։ Պոչի վերջում կա պայծառ երիզ։ Էգը արուից փոքր-ինչ տարբերվում է, նա փոքր-ինչ թեթև է, իսկ սպիտակ բծերն այնքան էլ կտրուկ չեն սահմանափակվում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայի և Ասիայի տայգայի անտառներում, Սկանդինավիայից և Ալպերից մինչև Կամչատկայում, Կուրիլյան կղզիներում, Պրիմորյեում, Ճապոնիայում և Չինաստանում։ Մայրահավը Սիբիրում եղևնու (սիբիրյան սոճին) միակ զանգվածային բնակիչն է։ Մայրահավը կապված է ցամաքի և նույնիսկ անբեռ լինելու հետ, առանց ընկույզի բեռի, հազվադեպ է ձգտում հաղթահարել ջրային պատնեշները ավելի քան 3 կմ լայնությունից։ Այն մտնում է կղզիներ և լինում է թայֆունների, փոթորիկների շրջակայքում։ Սիմուշիրի մայրահավը իրեն ձագերին կերակրում է սոսենու սերմերով։

## Սնուցում
Դրանք հիմնականում սնվում են հասած սոճին, ընկույզը, բացի այդ սնվում են նաև կաղնիների, հաճարենիների, եղևնիների և սոճիների սերմերով, հատապտուղներով, փոքր ողնաշարավորներով և միջատներով։ Թռչունն իր անունը ստացել է այն փաստի պատճառով, որ սնվում է հիմնականում ընկույզով։

## Բուծում
Այս թռչունները բնադրում են առավել խիտ և անհասանելի անտառներում, ապրիլ կամ մարտ ամիսներին էգը իր տակ դնում է կանաչ գույնի 3-4 երկարավուն ձու։ Միայն էգն է թուխս նստում, մինչդեռ արուն հայտհաթում է սնունդը։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Poster Nucifraga caryocatactes.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes Cassenoix moucheté Les arcs 2019 2.jpg
Պատկեր:Southern Nutcracker Nucifraga hemispila macella, Bhutan, by Dr. Raju Kasambe 1.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes.jpg
Պատկեր:Manetti magpie.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes Cassenoix moucheté Les arcs 2019 1.jpg
Պատկեր:Southern Nutcracker Nucifraga hemispila macella, Bhutan, by Dr. Raju Kasambe 2.jpg
Պատկեր:Orzechowka-morskie-oko-tatry-wysokie-lipiec-2018.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes 1873.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes (front).JPG
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes Estonia.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes japonica.JPG
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes perching.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes (crying).jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes Davos 1.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes Barraband.jpg
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes (back).JPG
Պատկեր:Nucifraga caryocatactes MWNH 1381.JPG


## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Позвоночные животные России: Кедровка 
* Памятник кедровке в Томске

Կատեգորիա:Ագռավներ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի թռչուններ
Դագի հատուկ առաքելությունը

**«Դագ. Հատուկ առաքելություն»** ( Dug's Special Mission), Pixar ընկերության կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Ռոնի դել Կարմենը։ Մուլտֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2009 թվականին։ Այն դարձել է Pixar ընկերության «Վեր» լիամետրաժ մուլտֆիլմի սկավառակի հավելում և պատմել է մուլտֆիլմի հերոսներից մեկի՝ Դագի կյանքի դրվագներից մեկի մասին։

Pixar ստուդիայի «Վեր» ֆիլմի պրոդյուսեր Ջոնաս Ռիվերայի խոսքերով, Դագի հատուկ առաքելությունը «մի փոքր նախապատմություն է, թե ինչ էր իրականում անում Դագը այս խորհրդավոր առաքելության մեջ, երբ մենք հանդիպում ենք նրան»։ Մի խոսքով, երբ Ալֆան, Բետան և Գամման հանձնարարում են Դագին բռնել թռչունին, նրանց հրահանգները իրականում նախատեսված էին Դագին իրենցից հեռու պահելու համար։

## Սյուժե
Դագի ծննդյան օրն էր։ Նա երազում էր, որ դա իր կյանքի ամենաերջանիկ օրը լինի։ Դագը ուսումնասիրում է ծաղիկները և այդ պահին մյուս երեք շները (Ալֆան, Բետան, Գամման) անցնում են կողքով՝ փորձելով բռնել թռչունին։ Դագը ցանկանում է ինչ-որ բանով օգնել նրանց և Ալֆան նրան «հատուկ առաքելություն» է հանձնարարում։ Առաքելությունն էր հսկել հսկայական քարը, որպեսզի նա տեղից չշարժվի։ Պարզ էր, որ դա ընդամենը պատրվակ էր իրենց խանգարող Դագին զբաղեցնելու համար, բայց Դագը մոտենում է առաքելությանը շատ լուրջ. նա հետևում է քարին, սակայն պատահական դիպչում է մի փոքրիկ քարի, որի պատճառով հսկայական քարերը սկսում են թափվել և գրեթե սպանում են Ալֆային, Բետային և Գամմային։

Այնուհետև երեք շները նրան նոր հանձնարարություն են տալիս։ Այս անգամ Դագին հանձնարարված էր հետևել թռչնի սիրելի անցքին, բայց դա նույնպես նրա մոտ չի ստացվում։ Դագը սորուն ավազների պատճառով ընկնում է շների գլխին։

Ամեն ինչ շարունակվում է նույն ձևով։ Որքան էլ Ալֆան պարզ կամ անիմաստ առաջադրանք է տալիս Դագին, պատահականության կամքով ամեն ինչ փչացնում է։ Ի վերջո, Ալֆայի համբերությունը սպառվում է և նա Դագին ասում է այն ամենը, ինչ մտածում է նրա մասին, մասնավորապես, որ նա վատ շուն է։ Նեղացած Դագը հեռանում է՝ կրկնելով, որ դա իր կյանքի ամենավատ ծննդյան օրն է։

Սակայն մուլտֆիլմը լավ է ավարտվում։ Դագը հանդիպում է իր նոր տերերին՝ Կառլին ու Ռասսելին, ովքեր էլ հանդիսանում են «Վեր» մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսները։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Բոբ Փիթերսոն՝ Դագ, Ալֆա
* Դելրոյ Լինդո՝ Բետա
* Ջերամի Ռենֆթ՝ Գամմա
* Էդվարդ Անսեռ՝ Կառլ Ֆրեդրիքսեն
* Ջորդան Նագաի՝ Ռասսել

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
*  DVD սկավառակի նկարագրություն 

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2009 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Mr. Bad Guy

**Mr. Bad Guy**, բրիտանական Queen ռոք խմբի ֆրոնտմեն Ֆրեդի Մերկուրիի դեբյուտային սոլո ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 1985 թվականի ապրիլի 29-ին, երբ խմբի մնացած անդամները արձակուրդի մեջ էին։

## Նախապատմություն
Մերկուրին գրել է ալբոմը դիսկո և պարային երաժշտության ժանրերում․ դա տարբերվում էր Queen-ի մնացած աշխատանքներից, որոնք հիմնականում ռոք ժանրով էին գրված։ Ալբոմի ձայնագրումը տևում էր գրեթե երկու տարի, քանի որ Մերկուրին ստիպված էր բավարար նյութեր հավաքել մինչև խմբի գործունեությանը միանալը։ Սկզբնապես ալբոմը պետք է նեռարեր Մերկուրիի և Մայքլ Ջեքսոնի դուետները։ Նրանք ձայնագրել են «There Must Be More to Life Than This» երգը, սակայն, Մերկուրին հրաժարվել է հետագա համագործակցությունից Ջեքսոնի հետ։ Նա դա բացատրել է նրանով, որ Ջեքսոնի լամայի հետ աշխատանքի պատճառով նա իրեն անհարմար էր զգում։ Ջեքսոնն էլ դժգոհ էր այն պատճառով, որ Ֆրեդին թմրանյութեր էր օգտագործում։

## Ստեղծագործությունների ցանկ
Բոլոր երգերի հեղինակ Ֆրեդի Մերկուրին է։

## Տեսահոլովակներ
* «Living on My Own»
* «Made in Heaven»
* «I Was Born to Love You»

## Ձայնագրման մասնակիցներ
*Ֆրեդի Մերկուրի՝ վոկալ, դաշնամուր, սինթեզատոր
* Ֆրեդ Մանդել՝ դաշնամուր, կիթառ, սինթեզատոր
* Պոլ Վինսենթ՝ կիթառ
* Կուրտ Քրիս՝ հարվածային գործիքներ
* Ստեֆան Վիսնեթ՝ բաս կիթառ

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1985 ալբոմներ
Կատեգորիա:Քուին
Կատեգորիա:Քուին խմբի երգեր
Ջրային ճագար

**Ջրային ճագար** (), նապաստակների ընտանիքին պատկանող խոշոր կաթնասուն։

## Բնութագիր
Ջրային ճագարն իր տեսակի մեջ ամենամեծ ներկայացուցիչն է։ Մարմնի երկարությունը 45-55 սմ է, քաշը `1,6-2,7 կգ, պոչի երկարությունը` 50-74 մմ։ Ականջները համեմատաբար փոքր են։ Գլխի, մարմնի և պոչի վերին կողմի գույնը կարմիր-դարչնագույնից մինչև սև գույնի է, պոչը, փորը և պոչի տակ գտնվող մասը սպիտակ է։ Թաթերը պայծառ են, հաճախ նաև կարմրավուն։ Աչքերի շուրջ կա շագանակագույն օղակ:.

## Տարածվածություն
Ջրային ճագարը տարածված է ԱՄՆ-ի հարավային ճահիճների և խոնավ տարածքների մոտակայքում՝ Արևելյան Տեխասից և Կանզասից մինչև Հարավային Կարոլինա։

## Ապրելակերպ
Ջրային ճագարը սնվում է իր կենսամիջավայրում աճող տարատեսակ բույսերով, սա առաջին հերթին սնվում է տարատեսակ խոտաբույսերով և եղեգներով։ Ի տարբերություն այլ ճագարների՝ դրանք տարածքային կենդանիներ են։ Արուները պաշտպանում են իրենց էգերին` գոռալով և պիտակելով այն գարշահոտ գեղձից, որը արտազատվում է։ Այս ճագարները գետնին մի փոքր բույն են կառուցում չոր բույսերից, այն ներսից ծածկելով փխրուն բրդի կտորներով։

Այս կենդանիները շատ լավ են լողում՝ անցնելով ջրի հոսքերը, լճակները և գետերը։ Նրանք հաճախ իրենց թշնամիներից ապաստան են գտնում ստորջրյա ջրի տակ՝ միայն քիթը հանելով շնչառության համար։

## Բուծում
Բուծումը տեղի է ունենում գրեթե ամբողջ տարվա ընթացքում, էգը տարեկան բերում է երկու-երեք ծին ձագեր։ Հղիության ժամանակահատվածը քառասուն օր է։ Էգը ծնում է մեկից վեց ձագ, միջինը՝ երեք, որոնք երեսուն շաբաթվա ընթացքում դառնում են սեռական հասունության պիտանի՝ անկախ իրենց սեռից։

## Ջիմի Քարթերի միջադեպը
1979 թվականին ԶԼՄ-ների ուշադրությունը գրավեց ջրային նապաստակը` փորձելով ձեռք բերել ԱՄՆ-ի այն ժամանակվա նախագահ Ջիմի Քարթերի ձկնորսական նավը։ Քարթերը նավով ձկնորսություն էր անում, երբ հուզված կենդանին լողում էր դեպի իրեն։

Նա արցունքի օգնությամբ ջուր ցողեց նապաստակի վրա՝ փորձելով նրան հեռացնել։ Այս դեպքը նկարահանվել է Սպիտակ տան լուսանկարչի կողմից։ Մամուլը կենդանուն անվանում էր «մարդասպան նապաստակ»՝ վկայակոչելով արյունառուշտ նապաստակին ՝ «Մոնտի Փիթոն և Սուրբ գռեհիկ» ֆիլմի կերպարը։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Swamp Rabbit (Sylvilagus aquaticus) cropped.jpg
Պատկեր:Swamp Rabbit (Sylvilagus aquaticus).jpg
Պատկեր:Publication (Plate XL) (6969289554).jpg
Պատկեր:Lepus aquaticus Bachmann 1837.jpg
Պատկեր:Jimmy Carter in boat chasing away swimming rabbit, Plains, Georgia - 19790420.jpg
Պատկեր:Jimmy Carter in boat chasing away swimming rabbit, Plains, Georgia - 19790420 (rabbit).jpg
Պատկեր:Jimmy Carter in boat chasing away swimming rabbit, Plains, Georgia - 19790420 (cropped).jpg
Պատկեր:Swamp Rabbit area.png
Պատկեր:The quadrupeds of North America (Plate XXXVII) (6260425611).jpg
Պատկեր:Southern swamp rabbit baby.jpg
Պատկեր:Cottontail Rabbit.jpg


## Գրականություն
* Ronald W. Kays & Don E. Wilson: Mammals of North America. Princeton University Press, ISBN 978 0691 14092 6
**Wilson D. E. & Reeder D. M. (eds).* Mammal Species of the World. — 3rd ed. — Johns Hopkins University Press[en], 2005. — Vol. 1. — P. 743. — . OCLC 62265494.

Կատեգորիա:Ամերիկական ճագար
Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի կաթնասունները
Թոմաս Վենցլովա

**Թոմաս Վենցլովա** (, ), լիտվացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրականագետ, էսսեիստ, այլախոհ և իրավապաշտպան։

## Կենսագրություն
Լիտվացի բանաստեղծ Անտանաս Վենցլովայի որդին։ Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ, երբ հայրը տարհանվել էր, նա ապրում էր հարազատների հետ Վիլնյուսում և Կաունասում։ 1946 թվականից բնակվում էր Վիլնյուսում։

Ավարտել է Վիլնյուսի համալսարանը (լիտվերեն լեզու և գրականություն մասնագիտությամբ, 1960):

Լիտվական Հելսինկյան խմբի հիմնադիրներից է (1976)։

1977 թ. ընդունեց Բերկլիի համալսարանի հրավերը և լքեց Սովետական Միությունը։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1977 թվականի հունիսի 14-ի հրամանագրով նա զրկվեց սովետական քաղաքացիությունից։ Սերտ հարաբերություններ է պահպանել Իոսիֆ Բրոդսկու և Չեսլավ Միլոշի հետ։ Եյլի համալսարանի (ԱՄՆ) սլավոնական լեզուների և գրականության պրոֆեսոր։

Մի քանի անգամ եղել է Հայաստանում։ Ներկայումս ապրում է Լիտվայում։

2021 թ․ միացել է Լիտվայի ականավոր մտավորականների հայտարարությունը, որով կոչ էր արվում Ադրբեջանին արագացնել զոհերի մարմինների և ռազմագերիների ու գերիների վերադարձը Հայաստան։

## Գրական գործունեություն
«Խոսքի նշան» բանաստեղծությունների առաջին գիրքը («Kalbos ženklas») տպագրվել է 1972 թվականին։

Լիտվերեն է թարգմանել Աննա Ախմատովայի, Բորիս Պաստեռնակի, Իոսիֆ Բրոդսկու, Վելիմիր Խլեբնիկովի, Թոմաս Սթեռնս Էլիոթի բանաստեղծություններից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Donata Mitaitė. Tomas Venclova: biografijos ir kūrybos ženklai. — Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2002. — 223 p.
* Митайте Д. Томас Венцлова. — М.: Baltrus; Новое издательство, 2005.

## Արտաքին հղումներ
* Բրոդսկու ընկեր Թոմաս Վենցլովան՝ արտագաղթը պոետին չի սպանում, Մեդիամաքս
* Կորչող ձայներ որսացող բանաստեղծը, Աշոտ Գրիգորյան, Ազգ, 02.09.2022
* Томас Венцлова. Избранная библиография, «Старое литературное обозрение» 2001, № 1 (277) 
* Стихотворения в переводе В. Гандельсмана
* The Famous Lithuanian poet Tomas Venclova's visit to Armenia, 2017

Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լիտվայի ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լիտվացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ
Կատեգորիա:Լիտվացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ
Twenty One Pilots խմբի մրցանակների և անվանակարգերի ցանկ

Twenty One Pilots, ամերիկյան երաժշտական խումբ Կոլումբոս նահանգի Օհայո քաղաքից, կազմված ֆրոնտմեն Թայլեր Ջոզեֆից և թմբկահար Ջոշ Դանից։ Խումբը ստացել է 30 մրցանակ 69 անվանակարգերից։

## Alternative Press Music Awards

## Ընդլայնված նվագարկում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Twenty One Pilots
Կատեգորիա:Երաժշտական մրցանակների ցուցակներ ըստ կատարողների
Կատեգորիա:Մրցանակաբաշխություններ ըստ տարեթվի
Մումբայի օրագրեր

**«Մումբայի օրագրեր»** կամ **«Բոմբեյի քրոնիկոնները»**( կամ ), ռեժիսոր Քիրան Ռաոյի գեղարվեստական ֆիլմ, Aamir Khan Production-ի կինոընկերության արտադրություն։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2010 թվականի սեպտեմբերին Տորոնտոյի կինոփառատոնում, ֆիլմը վարձույթով թողարկվել է 2011 թվականի հունվարի 21-ին։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Մումբայում՝ Հնդկաստանի ամենամեծ մեգապոլիսում։ Պատմությունը չորս մարդու մասին է, որոնց կյանքերը տարբեր կերպ խաչվում են Մումբայի կյանքի ֆոնի վրա։ Լվացարարուհի Մուննան աշխատում է Դհոբի-գհաթում։ Նա սիրահարվում է հնդկական ծագում ունեցող Շաի ամերիկուհուն, որը վերջերս էր ժամանել Հնդկաստան։ Շաիին էլ եկել էր տաղանդավոր նկարիչ Արունի մոտ։ Սակայն վերջինս փոխել էր բնակության վայրը, և Շաին չգիտի նրա նոր հասցեն։ Նոր բնակարանում Արունը նախկին բնակիչներից մնացած երեք վիդեոսկավառակ է գտնում։ Այդ տեսանյութերի մեջ նկարահանված Յասմինը հուզում է Արունին, և նա կրկին ու կրկին նայում է այդ տեսանյութերը...

## Դերերում
Պրատիկ Բաբբար — Մուննա, սպիտակեղեն լվացող (դհոբի)
Մոնիկա Դոգրա — լուսանկարչուհի Շան
Կրիթի Մալխոթրա —Յասմին, վիդեոսկավառակի աղջիկ
Աամիր Խան — նկարիչ Արուն

## Քննադատություն
*«[[New York Times|New York Post]]»*-ից կինոքննադատ Լու Լումենիկը ֆիլմն անվանել է «գոհացուցիչ, լավ մտացված դրամա»։ *[[Լոս Անջելես Թայմս]]*-ից Կևին Թոմասը գրել է, որ այն «պատկերանկար գորգ է, որտեղ ձուլվում են երեք մարդու խաչվող կյանքերը»՝ ավելացնելով, որ ռեժիսորը իրեն ցույց է տվել որպես «կինեմատոգրաֆիական ձեռքերի ճարպկության վարպետ՝ դնելով անկանխատեսելի խորություն և իմաստ գրավիչ խառնաշփոթության մեջ», ինչպիսին ֆիլմն է։ *«[[New York Times|New York Post]]»*-ից Ռեյչել Սալթզը նշել է Պրատիկ Բաբարի դերակատարի «նրբերանգների շարք», որի կերպարը, ըստ նրա, ֆիլմում ամենաիրատեսականն էր։ *San Francisco Chronicle*-ից Ուոլթեր Ադդիեգոն ավելացրեց, որ չնայած «Ռաոն խուսափում է բարձր դրամայից, և ֆիլմում առկա է հումոր, այնուամենայնիվ նրա ձայներանգը մնում է մելանխոլիկ»: 'The Hollywood Reporter''-ից Կիրկա Հանիկաթի կարծիքով ֆիլմը «դյութական է, աշխարհի ամենահզոր քաղաքներից մեկի բազմաշետ դիմանկար»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների հինդի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների հնդկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հինդի լեզվով ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հնդկական ֆիլմեր
Ճապոնական նապաստակ

**Ճապոնական նապաստակ** (), նապաստակների ընտանիքին պատկանող կաթնասուն։ Ճապոնիայի կղզիների էնդեմիկ կաթնասուն։

## Բնութագիր
Ճապոնական նապաստակը համեմատաբար փոքր նապաստակ է, որի քաշը առավելագույնը 2,5 կգ է։ Մարմնի կազմվածքը նախևառաջ նման է սպիտակամորթ նապաստակին։ Մարմնի գույնը տատանվում է թեթև կարմիր-դարչնագույնից մինչև մուգ շագանակագույն-մոխրագույնի մեջ, գլխի և ոտքերի գույնը սպիտակ է։ Հյուսիսային ենթատեսակներում արտահայտվում է սեզոնային դիմորֆիզմ, ձմռանը նրանց մարմնի գույնը փոխվում է սպիտակի ՝ անցնելով մի քանի գունային տատանումների։

## Տարածվածություն
Ճապոնական նապաստակների բաշխման տարածքը սահմանափակվում է ճապոնական կղզիների Հոնսյուի, Շիկոկուի, Կյուշուի, Սադոյի, Օկիի, Ավաջիի տարածքներում։ Հոկայդոում բնակեցվող տեսակ գոյություն չունի:.

Ճապոնական նապաստակը բնակվում է մարգագետիններում և անտառային տարածքներում, բնակվում են նաև հարթավայրային և ենթալպյան շրջաններից մինչև ծովի մակարդակից 2700 մ բարձրության վրա։

## Ապրելակերպ
Ճապոնական նապաստակն ակտիվ է գիշերը, իսկ օրվա ընթացքում հանգստանում է։ Ամռանը նա ուտում է հիմնականում խոտաբույսեր, որոնք կազմում են սննդակարգի 48% -ը, ինչպես նաև դաշտային արտադրանքներ։ Բացի այդ, ձմռանը սնվում է երիտասարդ ծառերի տերևներով և կեղևներով, հիմնականում ծպտյալ ծաղիկներով (*Cryptomeria japonica*), ճապոնական թխկով(*Acer japonicum*), պոլաունիայով և տարբեր բույսերով.

## Բուծում
Բուծման ժամանակը տևում է փետրվարից հուլիս ամիսներին։ Իգական սեռի ներկայացուցիչները ծնում են ապրիլից օգոստոս ամիսը 3-ից 5 անգամ։ Բնում, որը պատրաստված է իրենց բրդից ծնում է մեկից չորս ձագ, քաշով մոտավորապես 130 գ։ Էգերի սեռական հասունությունը սկսվում է 10 ամսականից։

## Ենթատեսակներ
Առանձնանում է 4 ենթատեսակ;
* *Lepus brachyurus brachyurus* — բնակվում է Հոնսյու կղզու հարավ-արևելքում, Կյուշուում, Շիկոկուում և այլ կղզիներում։
* *Lepus brachyurus angustidens* — հյուսիս-արևմտյան Հոնսյուում։
* *Lepus brachyurus lyoni* — բնակվում է Սադո կղզում։
* *Lepus brachyurus okiensis* — բնակվում է Օսի կղզում։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Lepus brachyurus (hind legs).jpg
Պատկեր:Lepus brachyurus (head).JPG
Պատկեր:Lepus brachyurus.JPG
Պատկեր:Japanese hare brown.jpg
Պատկեր:Lepus brachyurus eating grass.JPG
Պատկեր:Lepus brachyurus in Mount Ibuki.JPG
Պատկեր:Lepus brachyurus (front paws).jpg
Պատկեր:Lepus brachyurus (head s2).jpg
Պատկեր:Lepus brachyurus, March, Tsukuba, Japan.jpg
Պատկեր:Lepus brachyurus, March, Tsukuba, Japan.jpg
Պատկեր:Lepus brachyurus in Mount Ibuki 2011-06-26.jpg
Պատկեր:Lepus brachyurus - National Museum of Nature and Science, Tokyo - DSC07050.JPG
Պատկեր:Japanese hare brown.jpg
Պատկեր:Japanese Hare area.png


## Գրականություն
* Joseph A. Chapman, John E. C. Flux (Hrsg.): *[http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/1990-010.pdf Rabbits, Hares and Pikas. Status Survey and Conservation Action Plan.] * International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), Gland 1990; S. 69-70. ISBN 2-8317-0019-1.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1845 թվականին նկարագրված կենդանիներ
Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ճագարներ
Ռեիկում

thumb|Ռեիկում օվկիանոսը օրդովիկի, սիլուրի և դևոնի ժամանակաշրջաններում
**Ռեիկում**, հին օվկիանոս, որը գտնվել է Գոնդվանայի (Աֆրիկա, Ավստրալիա, Անտարկտիկա և Հարավային Ամերիկա) և Լավրասիայի (Լավրենտիա, Ֆենոսարմատիա և Ավալոնիա) միջև։ Սահմանակից է եղել Թետիս օվկիանոսին, ինչի պատճառով երբեմն դիտվում է որպես նրա արևմտյան մաս։ Այսօրվա դրությամբ նրա սուտուրները ձգվում են 10 հազար կիլոմետր Մեքսիկայից մինչև Թուրքիա։ Օվկիանոսի փակումը տեղի է ունեցել Պանգեայի ձևավորման ժամանակ, որ ուղեկցվել է հերցինյան, ալլեգանյան և ուաշիտո ծալքավորությունների ձևավորմամբ։

## Ստուգաբանություն
Օվկիանոսը, որը գտնվում էր Գոնդվանայի և Լավրենտիայի միջև վաղ քեմբրիի ժամանակաշրջանում, ստացել է Յապետուս անվանումը՝ ի պատիվ հին հունական Հապետոս աստծո՝ Ատլասի հոր, քանի որ իրականում եղել է Ատլանտյան օվկիանոսի նախորդը։ Իր հերթին, օվկիանոսը, որը գտնվել է Գոնդվանայի և Լավրուսիայի միջև ուշ քեմբրիի ժամանակաշրջանում և վաղ օրդովիկում, կոչվել է Ռեիկում՝ ի պատիվ Հռեայի՝ Հապետոսի քրոջ։

## Պատմություն
Պալեոզոյան դարաշրջանի սկզբում (540 մլն տարի առաջ) Երկրի Հարավային բևեռի շուրջ տեղակայված է եղել խոշորագույն մայրցամաքը՝ Գոնդվանա։ Երկու ավելի փոքր մայրցամաքներ՝ Լավրենտիան և Ֆենոսարմատիան, Գոնդվանայից առանձնացել են Յապետուս օվկիանոսով։ Էդիակարյան ժամանակաշրջանի (635-541 մլն տարի առաջ) ընթացքում Գոնդվանայի հյուսիսային շրջանում ձևավորվել է կադոմյան ծալքավորությունը՝ հանգեցնելով կորդիլերյան տիպի հրաբխային աղեղի ձևավորմանն այն վայրում, որտեղ օվկիանոսային կեղևն անցել է Գոնդվաննայի տակ։ Երբ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթան սուբդուցավորվել է թեք անկյան տակ, Գոնդվանայի հյուսիսային եզրի երկայնքով ձևավորվել են էքստենսիոնալ ավազաններ։ Ուշ քեմբրիի և վաղ օրդովիկի ընթացքում նրանք հանգեցրել են Գոնդվանայի հյուսիսային եզրի երկայնքով ռիֆտերի առաջացմանը։ Ռիֆթը, իր հերթին, վերածվել է Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթա, որը փոքր մայրցամաքային բեկորներով, ինչպիսիք են Ավալոնիան և Կարոլինան, առանձնացել է Գոնդվանայից

Հենց որ Միացյալ Ավալոնիա-Կարոլինան սկսել է իր շարժումը Գոնդվանայից դեպի հյուսիս, ձևավորվել է Ռեիկում օվկիանոս։ Սիլուրի ժամանակաշրջանում նա հասել է իր առավելագույն լայնությանը՝ 4 հազար կմ։ Յապետուս օվկիանոսն այդ ժամանակ փակվել է Ավալոնիա-Կարոլինայի և Լավրենտիայի կոլիզիայի ժամանակ, որը հանգեցրել է ալլեգանյան ծալքավորության ձևավորմանը։

Վաղ դեվոնից մինչև վաղ քարածխային ժամանակաշրջանը տեղի է ունեցել Ռեիկում օվկիանոսի փակումը, որն ավարտվել է Գոնդվանայի և Լավրենտիայի՝ Պանգեայի վերածվելով և հանգեցրել է խալեոզոյի խոշոր ծալքավորությունների՝ հերցինյան և ալլեգանյան ծալքավորությունների առաջացմանը Գոնդվանայի Արևմտաաֆրիկայի մասի, Ֆենոսարմատիայի հարավային մասի և Լավրենտիայի արևելյան մասի միջև, ինչպես նաև ուաշիտո ծալքավորության առաջացմանը Գոնդվանայի Ամազոնյան մասի և Լավրենտիայի հարավային մասի միջև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պալեոզոյ
Կատեգորիա:Պատմական երկրաբանություն
Կատեգորիա:Օվկիանոսներ
Սպիտակակող նապաստակ

**Սպիտակակող նապաստակ** () նապաստակների կարգին պատկանող կաթնասուն։

## Տարածվածություն
Տարածված է Մեքսիկայում (նահանգներ ՝Ագուասկալիենտես, Չիուաուա,Դուրանգո, Գուանախուատո,Գեուրրերո, Հիդալգո, Ջալիսկո, Մեքսիկայի քաղաքային շրջանինը գուցե անհետացել է, Մեքսիկո Սիթի, Միչոական, Մորելոս, Օաքսակա, Պուեբլա, Քուերետարո, Սան Լուիս Պոտոսլա, Սոնա) Վերակրուզ, Զակատեկա) և ԱՄՆ-ում (նահանգ՝ Նյու Մեքսիկո)։ Այն ապրում է Մորլոսում ՝ 750 մ բարձրությունների վրա, Պուեբլայում ՝ 2550 մ։ Ապրում է բաց մարգագետիններում։

## Վարք
Նրանց հիմնական սնունդը գրեթե բացառապես խոտաբույսեր են, բայց այս տեսակը չոր եղանակին և երաշտի ընթացքում կարող է սնվել արմատներով։

Բուծման սեզոնը ապրիլի կեսերից մինչև օգոստոսն է, իսկ միջին չափը `2.2 (1-ից 4 երիտասարդ)։ Բուծման սեզոնի ընթացքում էգը ի վիճակի է տարեկան առնվազն 3 սերունդ արտադրել։

## Կազմաբանական հատկանիշներ
Մարմնի ընդհանուր երկարությունը 55.0 սմ է։ Պոչը `մինչև 10 սմ, ականջները` մինչև 15 սմ։ Առջևի ոտքերը ունեն հինգ մատ, իսկ հետևի ոտքերը ՝ չորս մատ։ Բոլոր մատները ունեն սուր և ուժեղ չանչեր։ Որոշ սեռական դիորֆիզմ բնորոշ է այս տեսակին, որ կանայք ավելի մեծ են, քան տղամարդիկ։ Հետևի մորթին կարճ և կոպիտ դեղնավուն-շագանակագույն-սև գույնի է, փորը և կողմերը սպիտակ են, որոշ բծերով։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Lepus callotis side.jpg
Պատկեր:White-sided Jackrabbit area.png
Պատկեր:Annual report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution (1892) (18247638040).jpg
Պատկեր:Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Suppl., Plate CCXXXIII.E) (8610041306).jpg


## Արտաքին հղումներ
* Mexican Association for Conservation and Study of Lagomorphs (AMCELA), Romero Malpica, F.J. & Rangel Cordero, H. 2008. Lepus callotis
* Troy L. Best, Travis Hill Henry: Lepus callotis. In: Mammalian Species. 442, 1993, S. 1-6 PDF

## Գրականություն
* Troy L. Best, Travis Hill Henry: . In: . Band 442, 1993, S. 1–6 (Volltext (PDF; 880 kB)).

Կատեգորիա:1845 թվականին նկարագրված կենդանիներ
Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Էնդեմիկ կենդանիներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ճագարներ
Ծիածանի վերջին մոտ

**«Ծիածանի վերջին մոտ»**, 1930 թվականին Tiffany Productions-ում նկարահանված ամերիկյան վեստեռն, որի ռեժիսորն էր Ջ․Պ․ ՄքԳովենը։ Ֆիլմում երգող կովբոյի դերում նկարահանվել է Բոբ Սթիլը, ինչպես նաև Լեյֆ ՄքԿին և Ալ Ֆերգյուսոնը, թողարկվել է Միացյալ Նահանգներում 1930 թվականի հունիսի 10-ին։

## Սյուժե
Ագարակատեր Թագ ՈՒիլիսոնը (Ալֆրեդ Հյուսթոն) բացահայտում է իր տիրոջ դիվային ծրագիրը, որի պատճառով անմիջապես սպանվում է։ Հանցագործ ագարակատեր Բուք Ռենկինը (Ալ Ֆերգյուսոն), մեղադրվում է Բլդեսոյի անասունները սպանելու մեջ։ Բուքը Թագի վրա է բարդում Ջիմի մահը (Բոբ Սթիլ)։ Վրեժխնդիր լինելու համար Թագի դուստր Ռութը (Լուիզ Լորեյն) միանում է Բուքի գլխավորած շարժմանը՝ Ջիմին սպանելու համար։ Ջիմը խուսափում է առաջին մահափորձից, բայց գիտի, որ դա երկար չի տևի։ Բարեբախտաբար մի հովիվ ականատես էր եղել Բուքի և անասունների սպանությանը։ Ճշմարտությունը բացահայտվելուց հետո շերիֆ Հանկ Բոսլին (Հենք Բել), որը սկզբում Բուքի կողմնակիցն էր, անհապաղ ձերբակալում է մեղավորին։

## Դերերում
* Բոբ Սթիլը ՝ որպես Ջիմ Բլեդոյին։
* Լաֆե Մակկին ՝ որպես Թոմ Բլեդոյին։
*Ալ Ֆերգյուսոնը որպես Բուք Ռենկին։
* Ալֆրեդ Հեյսթոնը որպես Թուգ Ուիլսոն։
*Լուիզ Լորեյն որպես Ռութ Ուիլսոն։
* Հենք Բելը՝ որպես Շերիֆ Հենք Բոսլին։

## Մատենագրություն
* Fagen, Herb (2003). *The Encyclopedia of Westerns*. New York: Facts On File. .

## Տես նաև
* Բոբ Սթիլի ֆիլմադարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1930 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեստերն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Ակչագիլյան ծով

**Ակչագիլյան ծով,** ըստ բնասահմանի Կռասնովոդյան թերակղզու պատկանող հին ծով։ Եղել է 3,4-1,8 միլիոն տարի առաջ (պլիոցեն) ժամանակակի Կասպից ծովի տեղում։ Այս ծովի առանձնացումը ուսումնասիրվել է Ն. Ա. Անդրուսովի կողմից։ Սկզբում ստեղծվել է չորացած Պոնտիչեսյան ծովի տեղում, որից էլ հարավում՝ այժմյան Կասպից ծովից, մնացել էր Բալախանյան լիճը։ Ակչագիլյան ծովը, ընդհակառակը, ողողում է Կասպյան ափերը և մխրճվում է խորը դեպի հյուսիս (մինչև նոր Կազանի սահմանները) և հաղորդակցվում է Սև ծովի հետ Կումա-Մանիչսկյան գոգահովիտով։ Հարավ-արևելյան ծովի վրա գնում էր հեռու Կարակումներ և մոտենում էր Կոպեդաղների մոտ։ Ակչագիլյան ծովը վերափոխվել է Ապշերոնյան ծովի։
մինի|Ակչագիլյան ծովի դիրքը

## Տես նաև

*Կարակումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ակչագիլյան ծով
*Ակչագիլյան ծով
*Ակչագիլյան տրանսգրեսիա

Կատեգորիա:Կասպից ծով
Կատեգորիա:Կայնոզոյ
Կատեգորիա:Պատմական երկրաբանություն
Կատեգորիա:Երկրի երկրաբանական պատմություն
Տղան, որը բարձրացավ լուսին

**Տղան, որը բարձրացավ լուսին** (), Դևիդ Ալմոնդի 2010 թվականի մանկական վեպը։ Սա մի տղայի` Պոլի մասին է, որը ցանկանում է դիպչել երկնքին։ Նա սանդուղքով բարձրանում է դեպի լուսին և մտնում է դրա մեջ։

## Արձագանքներ
Գրքի վերաբերյալ Booktrust-ի արձագանքը հետևյալն է. «Գեղեցիկ գունավոր նկարազարդումները լրացնում են սյուրռեալիստական ժամանակակից հեքիաթը, որը գրքերից հեռացած երիտասարդ ընթերցողները կարող են վայելել միայնակ, բայց որը նույն հաջողությամբ կարելի է բարձրաձայն կարդալ» 
Kirkus Reviews ակնարկն ասում է. «Ռոալդ Դալը հանդիպում է Անտուան դե Սենտ Էքզյուպերին այս հիանալի անհավանական պատմության մեջ։ Խելագարներն այս գրավիչ ստեղծագործության մեջ, որը կոչ է անում ընթերցեղներին պատկերացնել անհնարինը, հերոսներ են և տաղանդներ»։ Դանբարի առատ գունավոր նկարազարդումները հիանալի կերպով փոխանցում են այդ ամենի կատարյալ պարզությունը։

Ըստ Guardian-ի` գիրքը «հմայիչ է, սակայն ոչ թոթովախոս, յուրահատուկ է, սակայն ոչ քմահաճ. այն մտածելու տեղիք է տալիս` առանց չափազանց խելացի թվալու»։ *Booklist*-ն այն անվանել է «հմայիչ պատմվածք» մինչդեռ *School Library Journa*-ն անդրադարձել է «թեմատիկորեն չափազանց նյութական, տարանջատված և քմահաճ  սյուժեին։ *The Horn Book-ը* համարում է, որ «այն ինչ-որ չափով Փոքրիկ իշխանն և ինչ-որ չափով` Ֆանտոմային մաքսատունը»։

«Տղան, որը բարձրացավ լուսին» վեպին անդրադարձել են նաև Publishers Weekly-ն, Common Sense Media-ն, և Մանկական գրքերի կենտրոնի տեղեկագիրը ():

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի վեպեր
Կատեգորիա:Գրքեր
Կատեգորիա:Մանկական վեպեր
Կատեգորիա:Մանկական ֆենտեզի վեպեր
Երևան (կինոթատրոն, Մոսկվա)

**Երևան կինոթատրոն** (), մոսկովյան կինոթատրոն, որը գտնվում է Մոսկվայի Բեսկուդնիկովյան շրջանի Հովհաննես Թումանյանի անվան հրապարակում։ Թատրոնի գեղարվեստական տեսքը կապված է այն մայրաքաղաքի հետ, որի անունը շինությունը կրում է։ Կինոթատրոնին կից գործել է հայկական մշակութային կենտրոն։ Խորհրդային տարիներին կինոթատոնը մեծ կապեր է ունեցել ՀԽՍՀ Մշակույթի նախարարության հետ։ Այս համագործակցության շնորհիվ կինոթատրոնում կազմակերպվում էին խորհրդային էկրանին հայտնվող հայկական բոլոր ֆիլմերի պրեմիերաները, ինչպես նաև` նշվում էին հանրապետության մշակութային կյանքի հիմնական իրադարձությունները։ Կինոթատրոնի կանաչ տարածքը հանգստի սիրելի վայր էր այս շրջանի բնակիչների համար։

## Ճարտարապետություն
Կինոթատրոնի գտնվելու վայրը մոտ է Դմիտրովսկու խճուղուն։ Կառուցման հիմնական սկզբունքը շինության ծավալային-ընդարձակ կոմպոզիցիան է, որն իր մեջ ներառում է դահլիճի ծավալը և դրա տակ գտվող ընդարձակ ապակե նախասրահը։ Կինոթատրոնի կառուցման համար օգտագործված այս մեթոդը ֆունկցիոնալ է և էսթետիկ առումով` արտահայտիչ։ Դահլիճի նախասրահում էր գտնվում «Հայաստանի բարիքներ» պաննոն, որը նկարվել է յուղաներկով և տեմպերայով։ Պաննոյի հեղինակը ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Մկրտիչ Քամալյանն է։

## Մեր օրեր
1990-ական թվականների կեսերից Երևան կինոթատրոնը չի գործում։ Մոսկվայի քաղաքային գույքի դեպարտամենտի 2013 թվականի հուլիսի 26-ի N 6407 հրամանով Դմիտրովսկի խճուղի, տուն 82 հասցեում տեղակայված ոչ բնակելի շենքը հանձնվել է Մոսկվայի մետրոպոլիտենին։ 2017 թվականի փետրվարի նախկին կինոթատրոնի շենքում բացվել է Մոսկվայի միտրոպոլիտենի տրանսպորտային անվտանգության ապահովման վարչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կինոթատրոններ
Բերկներ (կղզի)

**Բերկներ կղզի** կամ **Բերկներ բարձունք**, բարձր սառուցային կղզի Անտարկտիդայում, մոտավորապես 320 կմ երկարությամբ և 135 կմ լայնությամբ։ Հենված է պինդ հիմքերի վրա, որը գտնվում է Ուեդելի ծովի ստորջրյա բարձրության վրա։

## Աշխարհագրություն
Մակերեսը 43 873,1 կմ² է։ Այն տարածքով երկրորդն է Անտարկտիդայում Ալեքսանդր առաջինի հողից հետո։ Տեղակայված է Արգենտինայի տարածքային պահանջների ոլորտում։ Բերկներ կղզին համարվում է ամենահարավային կղզին աշխարհում, թեև այդ անվանումը երբեմն սխալմամբ վերագրում են Ռոսսա կղզուն։ Սակայն ի տարբերություն Ռոսսա կղզու, Բերկներին չի կարելի հասնել ծով, քանի որ այն ամբողջովին շրջապատված է խութային սառցաբեկորներով։ Կղզու ամենահյուսիսսային կետը գտնվում է բաց ծովից 17 կմ հեռավորության վրա։

Կղզու ամենաբարձր կետը 869 մ (այլ աղբյուրներում՝ 975 մ ) է։ Արևելքում Բերկներ կղզու վրայով է անցնում Ֆիլհների խութային սառցաբեկորների միջև, իսկ արևմուտքում՝ Ռոնի խութային սառցաբեկորների միջև սահմանը։ Կղզում կա երկու գմբեթաձև բարձունք։ Հյուսիսում՝ Ռեյնվարտը (698 մ),  իսկ հարավում՝ Թիշսենհեն (869 մ) : Ինչպես նաև արևելյան կողմում կա երեք ծովախորշ, թվարկված է հյուսիսից հարավ. Մաքքարտնիի ծովախորշը, Ռոբերտսի և Սպիլհաուսի ծովախորշերը։ Կա ևս մեկ ծովախորշ՝ Գուլդը, որը գտնվում է հյուսիսային կողմում։ Բերկներ կղզին գտնվում է մայրացամաքից 150 կմ հեռավորության վրա։

## Պատմություն
Բերկներ կղզին հայտնաբերել են ամերիկական փորձաքննության մասնակիցները՝ Երկրաֆիզիկական միջազգային տարվա (USA-IGY), որը ղեկավարում էր կապիտան Ֆ. Ռոննը, ով 1957 թ.-ի հոկտեմբերին կատարել է հետախուզական թռիչք Էլսուորտի բազայից հարավ-արևմուտք և հայտնաբերել է զգալի մի գմբեթային բարձունք, որը ամբողջովին պատված է եղել սառույցով։

1990 թ.-ին Բերկներ կղզին դարձել է շարունակական բևեռային գիտարշավների շարքի սկզբնակետ։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Անտարկտիդայի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ցավ և փառք

**«Ցավ և փառք»** (), ռեժիսոր և սցենարիստ Պեդրո Ալմոդովարի իսպանական դրաման՝ թողարկված 2019 թվականին։ Կինոնկարում գլխավոր դերակատարներն են Անտոնիո Բանդերասը, Ասյեր Էչեանդիան, Պենելոպե Կրուսը, Ջուլիետա Սերանոն և Լեոնարդո Սբարալյան։

Ֆիլմը մասնակցել է Կաննի 72-րդ կինոփառատոնի գլխավոր մրցույթին և քննադատների կողմից ստացել հիացական արձագանքներ։ Այն կինոստուգատեսի լավագույն ֆիլմերից մեկն է։ Ստեղծագործական ճգնաժամի պայմաններում ռեժիսորի կերպարում հանդես գալու համար Անտոնիո Բանդերասին շնորհվել է «Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակը՝ տղամարդու լավագույն դերի համար։

Իսպանիայում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի մարտի 22-ին։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ռեժիսոր Սալվադոր Մայոյի (Անտոնիո Բանդերաս) մասին, որը ստեղծագործական ճգնաժամ է վերապրում։ Հուսահատ վիճակում նրան սպասվում են իր համար մի քանի կարևոր մարդկանց հետ հանդիպումներ։ Նրանցից ոմանց հանդիպում է ֆիզիկապես, ոմանց՝ հիշողություններում։ Ընկնելով հիշողությունների մեջ՝ Սալվադորը հիշում է իր մանկությունը 1960-ական թվականներին, երբ ընտանիքի հետ ավելի լավ կյանքի որոնման համար արտագաղթել էր Պատերնա, պատանեկան առաջին սերը, 1980-ական թվականներին Մադրիդում իր առաջին միասեռական սերը, այս հարաբերությունների խզման ցավը, թերապիան, ֆիլմի վաղաժամ թողարկումը, իր կյանքի ամենակարևոր ֆիլմերից մեկի գլխավոր դերակատարի հետ վիճաբանությունը, նկարահանումները շարունակելու անհնարինությունը և այլն, բայց ամենակարևորը` ինքն իր հետ հաշտվելը․․․

## Դերասանական կազմ
* Անտոնիո Բանդերաս՝ Սալվադոր Մայո, ռեժիսոր 
* Պենելոպե Կրուս՝ Հասինթա, Սալվադորի մայր
* Լեոնարդո Սբարալյա՝ Ֆեդերիկո, Սալվադորի նախկին սիրեցյալ 
* Ասյեր Էչեանդիա՝ Ալբերտո Կրեսպո, դերասան, Սալվադորի հին ընկեր և զինակից 
* Սեսիլիա Ռոթ՝ Զուլեմա
* Նորա Նավաս՝ Մերսեդես, Սալվադորի կին, տիրուհի
* Ռաուլ Արեվալո՝ հայր
* Ջուլիետա Սերանո՝ մայրը ծեր տարիքում
* Ռոսալիա Վիլա

## Քննադատություն
Ֆիլմը կինոքննադատների կողմից ստացել է դրական կարծիքներ։ «FilmAffinity» կայքում ֆիլմի միջին գնահատականը 10-ից կազմել է 7․4։ «Rotten Tomatoes» կայքում ֆիլմը գնահատվում է 92%՝ հիմնվելով 48 գրախոսությունների վրա, 10-ից միջին գնահատականը կազմել է 7,79։ «El Periódico» լրագրում ֆիլմին 5 աստղից տրվել է 5։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մադրիդում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պեդրո Ալմոդովարի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դերասանների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Ցասման խաչեր

**Ցասման խաչեր**, վիշապաքարերի, ապա՝ խաչքարերի ենթատեսակ։ Հավանաբար, որպես վիշապաքար տեղադրվում էին աստծո «ցասման դեմն առնելու» համար, որպես խաչքար՝ «բնության տարերքը սանձելու»։

Համաձայն հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի ցասման խաչերը պահպանվել են գրեթե միայն Խլաթ գավառում։

## Պատմություն
Ցասման խաչերի սկզբնական նշանակության վերաբերյալ գոյություն ունի գիտական բանավեճ։ Համաձայն ամենատարածված կարծիքի, ցասման խաչերը Հայաստանում հնուց տեղադրվում էին աստծո «ցասման դեմն առնելու» համար։ Այդպես էին կարծում, օրինակ, Գարեգին Սրվանձտյանը և Մանուկ Աբեղյանը, համաձայն որոնց ցասման խաչերը տեղադրվում էին տարերային զանազան արհավիրքներից ու աղետների պաշտպանվելու, ինչպես նաև աստծո «ցասման դեմն առնելու» համար։ Ղափանցյանը գտնում էր, որ այժմ ցասման խաչեր կոչվող կոթողները՝ Արա ասատծո քարակոթողները, ստեղծվել են երկաթե գործիքներով, հետևաբար վերաբերվում են մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակին։ Համաձայն Սամվել Կարապետյանի, ցասման խաչերը կերտվում և կանգնեցվում էին հատկապես հացահատիկի բերքը մանավանդ կարկտից, ինչպես նաև բնության այլ արհավիրքներից ազատելու նպատակով՝ աստծո ցասումն իրենց վրա վերցնելով։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո ցասման խաչերի տեղադրումը շարունակվել է որպես խաչքարերի մի ենթատեսակ, դրանց հաղորդելով «բնության տարերքը սանձողի» նշանակություն։

## Տես նաև
* Վիշապաքար
* Խաչքար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաչքարեր
Կատեգորիա:Վիշապաքարեր
Էմբեր Մոնտանա

**Էմբեր Դոն Ֆրանկ** (, , ավելի հայտնի Էմբեր Մոնտանա անվամբ ()), ամերիկացի դերասանուհի։ Ավելի հայտնի է «Հեթուեյների տան ուրվականը» հեռուստասերիալում Թեյլոր Հեթուեյի դերով։

## Կենսագրություն
Էմբեր Ֆրանկը ծնվել է 1998 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Միացյալ Նահանգների Ֆլորիդա Նահանգի Տամպա քաղաքում։ Դերասանական գործունեությունն սկսել է 7 տարեկանում` Կալիֆոռնիա տեղափոխվելուց հետո։  Տեղափոխությունից հետո` 10 տարեկանում, ստացել է իր առաջին դերը «*She could be you*» ֆիլմում։ Ավելի ուշ նա հայտնվել է տարբեր հեռուստանախագծերում։ 2013 թվականից մինչև 2015 թվականը Ռոբերտ Պիկոկի «Հեթուեյների տան ուրվականը» հեռուստասերիալում խաղացել է Թեյլորի դերը։ Ներկայումս ապրում է Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Կլարիտա քաղաքում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հնչյունավորողներ
Կիլլարնիի Շուշանը

**Կիլլարնիի Շուշանը,** Հուլիոս Բենետիկտի հեղինակած երեք գործողությամբ օպերա։ Ջոն Օքսենֆորդի և Դայեն Բուսիկոյի կողմից գրված լիբրետոն հիմնված է Բուսիկոյի The Colleen Bawn պիեսի վրա։ Պրեմիերան կայացել է 1862 թվականի փետրվարի 10-ին՝ Լոնդոնի Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում*:*

## Նախապատմություն
«*Կիլլարնիի Շուշանը»* դարձել է Բենետիկտի օպերաներից ամենաշատ բեմադրվածը։ Կապված է Բալֆի «Բոհեմական աղջիկը» և Ուոլասի «Մարիտանայի» հետ։ Իռլանդական բառակապակցության համոզիչ գործածումը հետաքրքիր է՝ հաշվի առնելով Բենետիկտի գերմանահրեական ծագումը։ Օպերայի երգերի մի մասը պահպանվել է երգացանկում։ Օպերան հիշատակվում է Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիսես» վեպում և Ջունա Բարնսի «Նայթվուդ» վեպում։

## Դերեր

## Համառոտ տեղեկություն
Նկարագրվում է 18-րդ դարի Կիլլարնին։ Քրեգանը գաղտնի ամուսնացել է Էյլիի հետ։ Քորիգանը սպառնում է վտարել Քրեգանին և նրա մորը, որոնք իրենց հողերը գրավադրել են իր մոտ, եթե վերջինս չամուսնանա ժառանգորդուհի Էնն Շութի հետ։ Քրեգանի ընկերը՝ Դանին, առաջարկում է հարցը լուծել՝ Էյլիին սպանելով։ Քրեգանը մերժում է, սակայն Դանիին համոզում է բանից անտեղյակ տիկին Քրեգանին ազդանշան տալ Էյլիի մահվան համար։ Բայց նախքան Էյլին սպանելը՝ որսի դուրս եկած Մայլզը կրակում է իր՝ Դանիի վրա։ Քրեգանը պատրաստվում է ամուսնանալ Էննիի հետ, բայց Քորիգանը ժամանում և ձերբակալում է նրան՝ Էյլիի մահը պլանավորելու համար։ Մայլսը հրապարակում է Դանիի խոստովանությունը, Քրեգանը ճանաչում է Էյլիին, իսկ Էննը (ամենանահավանական ձևով) ձեռնամուխ է լինում Քրեգանի պարտքերը մարելուն։

## Աղբյուրներ
* Նայջել Բարտոն,«*Կիլլարնիի Շուշանը»* Գրոուվի երաժշտական բառարանում
* Վիկինգ օպերայի ուղեցույցը Հոլդեն խմբում (Վիկինգ, 1993)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1862 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Անգլերեն օպերաներ
Կատեգորիա:Հուլիոս Բենետիկտի օպերաներ
Միջազգային իրավունքի սկզբունքներ

**Միջազգային իրավունքի սկզբունքներ**, միջազգային և միջպետական պայմանագրերում, միջազգային կազմակերպությունների կանոնադրություններում, միջազգային դատարանների որոշումներում, ինչպես նաև միջազգային սովորույթներում պարունակվող իրավունքի հիմնարար սկզբունքներն ու նորմերը, որոնց վերաբերյալ առկա են միջազգային հանրության կողմից համընդհանուր պրակտիկայի առկայության և դրանց կիրառման պարտադիր լինելու ապացույցներ։ Միջազգային կյանքի կարևորագույն հարցերի վերաբերյալ միջազգային հարաբերությունների սուբյեկտների վարքագծի առավել կարևոր և համընդհանուր ընդունված նորմերը նույնպես հանդիսանում են միջազգային հարաբերությունների ոլորտում պետությունների կողմից մշակված այլ նորմերի օրինականության, ինչպես նաև պետությունների փաստացի վարքագծի օրինականության չափանիշ։

Միջազգային իրավունքի սկզբունքները, որպես հրամայական դրույթներ, չեն կարող վերացվել հատուկ բնույթի որևէ այլ սահմանումներով կամ բարեփոխվել՝ հաշվի առնելով հատուկ հանգամանքները։

Միջազգային իրավունքի սկզբունքների հիմնական աղբյուրներն են ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը, 1970 թվականի միջազգային իրավունքի սկզբունքների մասին հռչակագիրը և 1975 թվականի Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության խորհրդի Հելսինկյան եզրափակիչ ակտը։

## Միջազգային իրավունքի սկզբունքների բովանդակություն
Միջազգային իրավունքի դոկտրինում առանձնացվում են տասը ունիվերսալ սկզբունքներ․

* Ուժի և ուժի սպառնալիքի չկիրառման սկզբունքը;
* Միջազգային վեճերի լուծման սկզբունքը խաղաղ միջոցներով;
* Պետությունների ներքին իրավասության մեջ մտնող գործերին չմիջամտելու սկզբունքը;
* Պետությունների պարտականությունները միմյանց հետ համագործակցելու սկզբունքը;
* Ժողովուրդների իրավահավասարության և ինքնորոշման սկզբունքը;
* Պետությունների ինքնիշխան հավասարության սկզբունքը;
* Միջազգային իրավունքի գծով պարտավորությունների բարեխիղճ կատարման սկզբունքը;
* Պետական սահմանների անխախտելիության սկզբունքը;
* Պետությունների տարածքային ամբողջականության սկզբունքը;
* Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների հարգման սկզբունք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Իրավական դոկտրիններ և սկզբունքներ
Սուզաբադ

**Սուզաբադ** () բադերի ընտանիքին պատկանող ջրային թռչուն։

## Արաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը 48-56 սմ է, քաշը՝ 0.9-1.7 կգ։ Մարմնի կազմվածքը ամուր է, պարանոցը՝ կարճ, գլուխը՝ մեծ։ Հետևի ոտքի վրա կաշվե շեղբեր կան։ Արուները ավելի մեծ են, քան էգերը։ Արուների գունավորումը սև է, երբեմն թևի վրա կա սպիտակ կետեր («հայելին»), կտուցը դեղին, սև կամ կարմիր է, գունավորված հիմքով։ Էգերի գունավորումը արուներից մուգ է։

## Տարածվածութություն և բնակավայրեր
Առանձնացվում են սուզաբադի հինգ տեսակներ։ Նրանք ապրում են Եվրոպայի հյուսիսում, Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Նախկին ԽՍՀՄ տարածքում հայտնաբերվել են չորս տեսակներ՝ արծվաքիթ սուզաբադ (*Melanitta deglandi*), սուզաբադ (*Melanitta fusca*), կապտավուն (*Melanitta nigra*) և խաղաղօվկիանոսյան կապտավուն (*Melanitta americana*), Ջոբլինգ Ջեյմս Ա-ն (2010) տեսնում է բազմազան սուզաբադեր (*Melanitta perspicillata*) Ռուսաստանի հյուսիս-արևելքում։ Հարավում՝ ծովափերի երկայնքով, սուզաբադերը ներթափանցում են Էստոնիա։

## Վարք
Սուզաբադերը չվող թռչուններ են, ձմեռում են ափամերձ ջրերում և ծովերում։ Նրանք լավ սուզվում են, դժկամորեն դուրս գալիս՝ վարվելով շատ ուշադիր։

## Բուծում
Հիմնականում նրանք բնադրում են լճերի, հանգիստ գետերի և ծովային ափերին գտնվող տունդրա և անտառ-տունդրաներում։ Առատորեն կնճռոտ բները կարող են պատրաստված լինել տարբեր ճյուղերից։ 6-10 ձու է լինում բնում։ Բնադրումը տևում է մոտ 3 շաբաթ, սա, ինչպես նաև ճուտիկների խնամքը, կատարվում է միայն էգերի կողմից։

## Սնուցում
Հիմնականում սնվում են մոլլուսներով, ջրային միջատների թրթուրներով։ Երբեմն դրանք սննդակարգում պարունակում են փոքր ձկներ և բույսեր։

## Սուզաբադը և մարդը
Որոշ տեղերում սուզաբադերը որսորդության օբյեկտ են։

## Ծանոթագրություններ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Melanitta nigra MHNT.ZOO.2010.11.19.5.jpg
Պատկեր:Melanitta fusca MHNT.ZOO.2010.11.28.3.jpg
Պատկեր:MelanittaFuscaIUCNver2018 2.png
Պատկեր:MelanittaNigraIUCNver2019-2.png
Պատկեր:Common Scoter Melanitta nigra, Hrafnsönd, Iceland (crop).jpg
Պատկեր:Melanitta nigra Thorburn.jpg
Պատկեր:Melanitta perspicillata.jpg
Պատկեր:Melanitta deglandi.jpg
Պատկեր:Melanitta americana (31957543788).jpg
Պատկեր:Melanitta fusca 1.jpg
Պատկեր:Melanitta fusca.jpg
Պատկեր:Melanitta fusca (cropped).jpg
Պատկեր:Melanitta fusca 2.jpg
Պատկեր:Melanitta fusca (38672074440).jpg
Պատկեր:Melanitta nigra (39772066244).jpg
Պատկեր:Melanitta perspicillata walking.jpg
Պատկեր:Svartand (Melanitta nigra).jpg
Պատկեր:Melanitta deglandi map.svg
Պատկեր:Melanitta fusca 3zz.jpg
Պատկեր:Melanitta nigra male head.jpg
Պատկեր:Melanitta perspicillata range map.png
Պատկեր:Melanitta fusca Thorburn.jpg
Պատկեր:Svartand. (Melanitta nigra).jpg


## Գրականություն
* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Энциклопедия природы России. — М.: ABF. Р. Л. Беме, В. Л. Динец, В. Е. Флинт, А. Е. Черенков. 1998

Կատեգորիա:Բադեր
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Ծովաբադեր
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի թռչուններ
Մարս 2020

**Մարս 2020** (), մարսյան մոլորակագնացի առաքելություն, որը մշակվում Է ՆԱՍԱ-ի կողմից և նախատեսված է 2020 թվականի ամռանը գործարկելու և 2021 թվականի փետրվարին ժամանելու։ Մարսագնացը նախատեսված է Մարսի հին միջավայրի աստղակենսաբանական հետազոտությունների, ինչպես նաև մոլորակի մակերևույթի և երկրաբանական գործընթացների հետազոտությունների համար, այդ թվում՝ մոլորակի անցյալի բնակելիության գնահատման և կյանքի ապացույցների որոնման համար՝ մատչելի երկրաբանական նյութերի սահմաններում։

Մարս 2020-ի մասին ՆԱՍԱ-ն հայտնել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Սան Ֆրանցիսկոյում՝ ամերիկյան երկրաֆիզիկական միության աշնանային նիստում։  Մարսագնացի կառուցվածքը հիմնված է նախորդ Curiosity մարսագնացի կառուցվածքի վրա։ 2014 թվականի հունվարին ՆԱՍԱ-ն ստացել է ավելի քան 58 առաջարկ ամբողջ աշխարհի հետազոտողների և ինժեներների կողմից, մարսագնացում սարքերի տեղադրման համար։ Առաջարկների քանակը կրկնակի էր, քան նախորդ տարիներին նմանատիպ մրցույթներում։ Առաջարկությունները քննարկվել են և 2014 թվականի հուլիսի 31-ին ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է մարսագնացի համար օգտակար ծանրաբեռնվածությունը։ Առաքելության համար ընտրվել է յոթ սարք։

## Առաքելության արժեք
ՆԱՍԱ-ի նախնական գնահատականներով՝ ռովերի արժեքը պետք է կազմեր մոտ 1,5 մլրդ դոլար։ 2017 թվականի նոյեմբերի սկզբին NASA-ն նոր գնահատականներ է հնչեցրել, որոնցում «Մարս 2020»-ը մոտենում են MSL-ի արժեքին։ Այժմ դրա կառուցումը գնահատվում է առնվազն 2,1 մլրդ դոլար։ Եվս առնվազն 300 մլն դոլար պետք է հատկացվի մարսագնացի գործարկելուց հետո աշխատանքը պահպանելու համար։


Պատկեր:Mars2020Rover-PIXL-Head-20140731.jpg|«Մարս 2020» — *Planetary Instrument for X-Ray Lithochemistry (PIXL)*
Պատկեր:Mars2020Rover-SHERLOC-20140731.jpg|«Մարս 2020» — ''Scanning Habitable Environments with Raman and Luminescence for Organics and Chemicals 


## Արձակված մարսագնացներ
* ПрОП-М ` Սովետական մարսագնաց, հաջողությամբ հասցվել է Մարսի վրա Մարս-3 ԱՄԿ-ով 1971 թվականին, սակայն ազդանշանը կորավ արդեն վայրէջքից 20 վայրկյան անց, Մարս-2 ԱՄԿ-ի իջեցվող սարքը, նույնպես ПрОП-М-ով անցավ Մարսի կողքով (առաքելությունը չհաջողված է)։
* Sojourner` Աշխատել է Մարսի վրա Mars Pathfinder ծրագիր շրջանակներում 1997 թվականի հուլիսի 4-ից մինչև սեպտեմբերի 27-ը։
* Spirit` Աշխատել է Մարսի վրա 2004 թվականի հունվարից մինչև 2010 թվականի մարտի 22-ը։
* Opportunity` Աշխատում է Մարսի վրա սկսած 2004 թվականի հունվարից
* Curiosity` ՆԱՍԱ-ի նոր սերնդի մարսագնաց, արձակվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 26-ին և Մարսի վրա վայրէջք է կատարել 2012 թ․ օգոստոսի 6-ին։

## Տես նաև
* Մարս
* Մարսագնաց
* ՆԱՍԱ
* Օդագնացության ազգային խորհրդատվական կոմիտե

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աերոտիեզերական ճարտարագիտություն
Կատեգորիա:Մարս մոլորակ
Կատեգորիա:ՆԱՍԱ
Տատյանա Վելիկանովա

**Տատյանա Միխայլովնա Վելիկանովա** (, ), խորհրդային այլախոհ, ԽՍՀՄ-ում մարդու իրավունքների պաշտպանության շարժման մասնակից, «ԽՍՀՄ-ում մարդու իրավունքների պաշտպանության նախաձեռնող խումբ» առաջին իրավապաշտպան կազմակերպության հիմնադիր անդամներից։

## Կենսագրություն
Տատյանա Վելիկանովան ջրաբան և հիդրոդինամիկայի մասնագետ Միխայիլ Անդրեևիչ Վելիկանովի դուստրն է։ 1954 թվականին Վելիկանովան ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը և որպես ուսուցիչ աշխատել է Ուրալում գտնվող գյուղական դպրոցում։ 1957 թվականից Մոսկվայում եղել է համակարգչային կենտրոնի աշխատակից, ծրագրավորող։

Վելիխանովայի ամուսինը՝ լեզվաբան Կոնստանտին Բաբիցկին, այն յոթ ցուցարարների շարքում էր, որոնք բողոքում էին 1968 թվականի օգոստոսի 25-ին Վարշավայի պայմանագրի զորքերի Չեխոսլովակիա ներխուժման դեմ։ Բողոքի ցույցին մասնակցելու համար նա 3 տարի աքսորվել է Կոմի ԻԽՍՀ։

1969 թվականին Վելիկանովան դարձավ «ԽՍՀՄ-ում մարդու իրավունքների պաշտպանության նախաձեռնող խումբ» առաջին իրավապաշտպան կազմակերպության հիմնադիր անդամներից մեկը։ 1970 թվականին Վելիկանովան ստանձնեց 1968 թվականից լույս տեսնող խորհրդային իրավապաշտպանների գլխավոր պարբերականի «Ընթացիկ իրադարձությունների քրոնիկոն» մեքենագիր տեղեկատվական տեղեկագրի նախապատրաստման հիմնական կազմակերպչական գործառույթները։ Ինը տարի շարունակ նրա ղեկավարությամբ լույս տեսավ տեղեկագրի շուրջ երեսուն թողարկում։ 1974 թվականի մայիսին Տատյանա Վելիկանովան, Սերգեյ Կովալովը և Տատյանա Խոդորովիչը բացահայտորեն ստանձնեցին այս պարբերականի տարածման պատասխանատվությունը։ 1979 թվականի նոյեմբերի 1-ին Տատյանա Վելիկանովան ձերբակալվեց «հակախորհրդային  քարոզչության» մեղադրանքով։ 1980 թվականի օգոստոսին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը նրան դատապարտեց 4 տարվա ազատազրկման և 5 տարվա աքսորի։ Նա իր պատիժը կրել է Մորդովիայում, իսկ աքսորը՝ Արևմտյան Ղազախստանում (Մանգիշլակի մարզ)։ Վելիկանովայի կալանքի տարիները նկարագրված են Իրինա Ռատուշինսկայայի «Մոխրագույնը հույսի գույնն է» վիպակում։

Տատյանա Վելիկանովան ազատվել է աքսորից 1987 թվականին՝ վերակառուցման ժամանակաշրջանում։ Նա բնակվել է Մոսկվայում, աշխատել թիվ 57 դպրոցում` որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ Նկարագրել է մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդաբանությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ