Բո (քաղաք)

**Բո** (), Սիերա Լեոնեի մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է՝ երկրի մայրաքաղաք Ֆրիթաունից հետո։ Սիերա Լեոնեի Հարավային նահանգի մայրաքաղաքն ու ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքը Բո շրջանի վարչական կենտրոնն է։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ մենդե ցեղի գյուղը գոյություն է ունեցել այս վայրում երկար ժամանակ, բայց ժամանակակից Բոն հիմնադրվել է 1889 թվականին որպես երկաթուղային կայարան, որը երկրի արևելյան ու հարավային շրջանները կապել է Սիերա-Լեոնեի հիմնական նավահանգստի՝ Ֆրիթաունի հետ։ Իր բարենպաստ դիրքի շնորհիվ քաղաքն արագ զարգացել է, 1906 թվականին բացվել է միջնակարգ դպրոց, իսկ 1930 թվականին Բոն դարձել է Սիերա Լեոնեի բրիտանական պրոտեկտորատի մայրաքաղաք՝ մնալով այս կարգավիճակում մինչև երկրի անկախանալը՝ 1961 թվականը։

Բոյի բնակիչները հայտնի են իրենց վճռականությամբ, դիմացկունությամբ և հյուրընկալությամբ։ Քաղաքը կոչվել է ի պատիվ իր բնակիչների առատաձեռնության («բո-լոր» մենդե լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «սա քեզ համար է»)։

## Բնակչություն
Բոյի բնակչությունն արագորեն աճում է. եթե 2004 թվականին քաղաքում կար 167.144 հազար մարդ, ապա 2013 թվականին՝ արդեն 243.266 հազար մարդ։ Քաղաքաբնակների մոտ 60%-ը պատկանում է Մենդե ցեղին։ Քաղաքում լայն տարածում ունեն Սիերա Լեոնեի բոլոր հիմնական էթնիկ խմբերը, կա լիբերիական մեծ համայնք։ Բացի այդ, Բոյում բնակվում է Լիբանանից ներգաղթյալների փոքր (մոտ 500 մարդ), բայց շատ ազդեցիկ համայնք (այսպես, օրինակ՝ Լիբանանի խորհրդարանի խոսնակ Նաբիհ Բերին ծնվել է Բո քաղաքում)։

Հաղորդակցության հիմնական լեզուն կրիոն է, և մենդեն նույնպես լայն տարածում ունի։  Քաղաքաբնակների մի փոքր մասը խոսում է անգլերեն։

Հավատացյալների շուրջ 60%-ը սուննի մուսուլման են, 40%-ը՝ տարբեր եկեղեցիների քրիստոնյաներ։ Երկուսի մեջ էլ ոգեպաշտական հավատքը ուժեղ է։

Հանցագործությունների մակարդակը քաղաքում բարձր է, բռնի հանցագործությունները տարածված են, իսկ օտարերկրացիները հաճախ կողոպուտի թիրախ են դառնում։

## Աշխարհագրություն և կլիմա
Բոն գտնվում է Հարավային նահանգի կենտրոնում՝ ծովի մակարդակից 93 մետր բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Ֆրիթաունից 250 կմ է, մինչև Քենեմա՝ 60 կմ։ Քաղաքի շրջակայքում չկան մեծ գետեր և ջրամբարներ։

Քաղաքը գտնվում է մերձհասարակածային կլիմայական գոտում` որոշակիորեն չոր (նոյեմբեր - ապրիլ) և անձրևոտ (մայիս - հոկտեմբեր) եղանակներով։ Չնայած, որ Բոն գտնվում է հյուսիսային կիսագնդում, ամենատաք ամիսներն են փետրվարը, մարտը և ապրիլը, մինչդեռ ամենազով ամիսներն են հուլիսը, օգոստոսը և սեպտեմբերը։ Դա պայմանավորված է գերակշռող քամիներով. ամռանը և աշնանը Ատլանտյան օվկիանոսից մուսսոնները բերում են անձրևներ և զովություն, իսկ ձմռանը և գարնանը Սահարայից փչում է տաք և փոշոտ հարմատան։


## Տնտեսություն և տրանսպորտ
Բոն ադամանդի և ոսկու առևտրի խոշոր կենտրոն է, որը ծառայում է որպես Հարավային նահանգի տնտեսական և ֆինանսական կենտրոն, թեթև հասանելի հանքավայրերի սպառումից հետո ադամանդի առևտրի ուշադրության կենտրոնը տեղափոխվել է Քենեման, իսկ ոսկունը՝ Մակենի։

Քաղաքային խոշոր և միջին բիզնեսի մեծ մասը գտնվում է լիբանանյան համայնքի ներկայացուցիչների ձեռքում։

Քաղաքացիական պատերազմից հետո կառուցված ասֆալտապատ ճանապարհով Բոն միանում է Ֆրիթաունին և Քենեմային։ Քաղաքի շրջակայքում մնացած ճանապարհները չունեն կոշտ ծածկույթ և անձրևային եղանակի ընթացքում գործնականում դժվարանցանելի են։ Քաղաքից ոչ հեռու է գտնվում քաղաքային օդանավակայանը (IATA: KBP, ICAO: GFB), որից թռիչքներ է իրականացնում դեպի Ֆրիթաուն, Քենեմա և Կոնո։

## Քաղաքի խնդիրներ
Քաղաքացիական պատերազմը զգալի վնաս է հասցրել Բոյին՝ ոչնչացնելով ենթակառուցվածքները, որոնք արդեն անկում էին ապրել անգլիացիների հեռանալուց հետո։ Պատերազմից հետո բնակչության արագ աճը սրել է խնդիրները։ Ջրամատակարարման, կոյուղու և էլեկտրամատակարարման համակարգերը գործնականում չեն գործում, հարուստ քաղաքացիները օգտագործում են դիզելային գեներատորներ և բերված ջուր։ Աղբի հավաքումն ու հեռացումը վատ են կազմակերպված, ինչը, տեղական բնակչության ամենօրյա ցածր մշակույթի հետ մեկտեղ, բերել է կենցաղային և սննդի թափոնների կույտերի ձևավորմանը քաղաքի փողոցներում`մարդկային աճից վեր։ Հաշվի առնելով շոգ և խոնավ կլիման՝ դա նպաստել է խոլերայի, որովայնային տիֆի և աղեստամոքսային հիվանդությունների լայն տարածմանը։ Մալարիան և Լասսայի տենդը հաճախակի են նաև քաղաքում և նրա շրջակայքում։ Խորհուրդ է տրվում դեղին տենդի պատվաստանյութեր ստանալ նախքան քաղաք այցելելը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սիերա Լեոնեի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սիերա Լեոնեի քաղաքներ