Վադիմ Վերխովսկի

**Վադիմ Նիկանդրովիչ Վերխովսկի** (, ), խորհրդային քիմիկոս։ Հեղինակ է 1907-1975 թվականներին հրատարակված քիմիայի դասագրքերի, այդ թվում՝ անօրգանական քիմիայի առաջին խորհրդային ​​դասագրքի (1933), պրոֆեսոր (1922), մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (1933), ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1940), ՌԽՖՍՀ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1944)։ Յուրի և Լիդիա Վերխովսկիների եղբայրը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սմոլենսկի նահանգի Բելի քաղաքում 1873 թվականի նոյեմբերի 12-ին ազնվական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Նիկանդր Իվանովիչը, երդվյալ փաստաբան էր Սմոլենսկում, նրան է պատկանել Շչելկանովոյի կալվածքը։

Ավարտել է Սմոլենսկի գիմնազիան (1893) և Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը (1899, 1-ին աստիճանի դիպլոմով)։

1906 թվականից եղել է Տենիշևի ուսումնարանի քիմիայի ուսուցիչ։ Գիմնազիայի համար հրատարակել է «Քիմիայի վերաբերյալ առաջին աշխատանքները» ուսումնական գիրքը (1907), որն անցել է 10 հրատարակություն և «Քիմիայի դասագիրք»-ը (1915), վերահրատարակվել է 11 անգամ։ Իր առաջին՝ «Քիմիական փորձերի անցկացման տեխնիկա» (1911) մենագրական աշխատության նախաբանում Վերխովսկին գրել է․ 

Նա համահեղինակ էր (Լեոնիդ Սմորգոնսկու և Յակով Գոլդֆարբի հետ) 10-րդ դասարանի օրգանական քիմիայի դասագրքի, որը 1932-1948 թվականներին անցել է 13 հրատարակություն և թարգմանվել 24 լեզուներով։

Դասավանդել է նաև Կանանց կայսերական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1918 թվականից եղել է Պետրոգրադի մանկավարժական ինստիտուտի քիմիայի ամբիոնի վարիչ։ 1922 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1933 թվականին նրան շնորհվել է մանկավարժական գիտությունների դոկտորի գիտական ​​աստիճան։ Ղեկավարել է քիմիայի համակարգված դասընթացի առաջին խորհրդային ծրագրի մշակումը (1932), ստեղծել է անօրգանական քիմիայի առաջին խորհրդային ​​դասագիրքը (1933) և մշակել քիմիայի դասավանդման մեթոդիկան (1934)։

Մահացել է 1947 թվականի հունվարի 6-ին Լենինգրադում։ Թաղված է Վոլկովսկոե գերեզմանատան Գրական կամրջակի տարածքում՝ Դմիտրի Մենդելեևի գերեզմանից ոչ հեռու։

## Մատենագիտություն
* Химия обыденной жизни: В 2 ч. / Д-р Феликс Аренс, проф. ун-та в Бреславле; Под ред. [и с предисл.] П. П. Рубцова; Пер. с нем. В. Н. Верховского. — СПб.: тип. Акц. общ. Брокгауз-Ефрон, 1904. — [2], 232, IV с., 46 ил. — (Брокгауз-Ефрон. Библиотека самообразования).
* Первые работы по химии (руководство для практических работ, параллельных элементарному курсу). — , 1908, 175 с.; 
* Техника постановки химических опытов. — СПб., 1911. — 496 с.; 
* *Верховский В. Н., Сергей Иванович Созонов* Элементарный курс химии. — СПб., 1911. — 433 с.
* Экскурсия на С.-Петербургскую фильтро-озонную станцию / В. Н. Верховский, преп. Имп. жен. пед. ин-та. — СПб.: тип. М. Волковича, 1914. — 12 с. : черт.
* *Верховский В. Н., Созонов С. И.* Учебник химии. Курс средней школы. — Петроград, 1915. — 218 с.
* Химическая лаборатория трудовой школы. Устройство помещений для преподавания химии и их обстановка. — М.: Гос. изд-во, [1922]. — 60 с.
* Техника и методика химического эксперимента в школе. Ч. 1. — Л., 1924. — 255 с.; Ч. 2. — М., Л., 1926. — 410 с.; 7-е изд., перераб. и доп. — М.: Просвещение, 1973. — 2 т.
* Химическая хрестоматия: Сборник статей / Под ред. В. Н. Верховского. — М., Л.: Гос. изд-во, 1928-1929 (Л.: тип. им. Н. Бухарина). — 2 т.; 
* Рабочая книга по химии. — М., Л.: Гос. изд-во, 1930. — 240 с. 
* Рабочая тетрадь по химии к рабочей книге. — М., Л.: Гос. изд-во, 1930. — 64 с. 
* Учебник по химии для 6 года ФЗС и 2 года ШКМ. — М., Л., 1932. — 144 с. 
* *Верховский В. Н., Гольдфарб Я. Л., Сморгонский Л. М.* Методика преподавания химии в средней школе. Пособие к стабильному учебнику (для преподавателей). — М., Л., 1934. — 376 с. 
* Химия. Учебник для 7 класса. — М., Л., 1935. — 120 с. 
* Неорганическая химия. Учебник для средней школы. — М., Л., Учпедгиз, 1935; 9-е изд., перераб. — М.: Гос. учеб.-пед. изд-во, 1943—1944. — 2 т. 
* *Верховский В. Н., Сморгонский Л. М., Тернавский В. В.* Химический анализ (учебник для 10 класса). — М., Л.: Гос. учеб.-пед. изд-во, 1935. — 88 с.; 
* *Верховский В. Н., Гольдфарб Я. Л., Сморгонский Л. М.* Органическая химия. — Л., 1937. — 152 с.; 13-е изд. — М., Л.: Учпедгиз, 1948. — 144 с.
* Учебник для 8–10 классов средней школы. М., Л., 1947, 260 с.; 
* Техника химического эксперимента. Пособие для учителей / *Верховский В. Н., Смирнов А. Д.* — 7-е изд., перераб. — Т. 1. — М.: Просвещение, 1973. — 368 с.; Т. 2. — М.: Просвещение, 1975. — 384 с.
** Tehnica şi metodica experienţelor de chimie in şcoli. Vol. 1 / V. N. Verhovschi. — [Bucureşti]: Ed. tehnică, 1950. — 580 с. 
** Техника химического эксперимента [Пер. с рус.] / В. Н. Верховский, А. Д. Смирнов. — Тбилиси: Ганатлеба, 1987.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Российская педагогическая энциклопедия. Т.1. — М., 1993.
* Биографический словарь деятелей естествознания и техники. Т. 1. — М.: БСЭ, 1958. — С. 159.
* Методическое наследие Верховского: «Химическая азбука»
* *Грученко Г. И.* Верховский Вадим Никандрович. К 130-летию со дня рождения (1873) // Знай и люби свой край: Библиографический указатель. — Смоленск, 2003. — С. 78–79.
* *Коковин А. Н.* Памяти профессора В. Н. Верховского // Естествознание в школе. — 1947. — № 4. 
* *Коковин А. Н.* Биографический очерк о В. Н. Верховском. T. 1. — M.: Учпедгиз, 1953. 
* *Пак М. С.* Методическое наследие В.Н.Верховского и его современное значение (К 120-летию со дня рождения) // Химия в школе. — 1993. — № 5. 
* *Пак М. С.* Дидактика химии: Учебное пособие для студентов высших учебных заведений. — М.: Владос, 2004. — С. 37—42. 
* *Парменов К. Я.* Химия как учебный предмет в дореволюционной и советской школе. — М.: Изд-во АПН РСФСР, 1963. — 359 с. 
* *Телешов С. В.* От истоков до устья… Ч. 2. — СПб., 2002. — С. 9–10; 
* *Фадеев Г. Н., Злотников Э. Г.* О судьбе химии в школах России. Очерк второй: Рыцарь науки преподавать — В. Н. Верховский // Химия (ИД «Первое сентября»). — 1999. — № 47. — С. 1—3.

Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ