Նյուֆաունդլենդ (շան ցեղատեսակ)

**Նյուֆաունդլենդ** (), շան ցեղատեսակ, որոնց սկզբնական շրջանում Կանադայում օգտագործել են որպես աշխատանքային շներ։ Սրանք մեծ շներ են՝ երկար և խիտ, սև կամ շագանակագույն մորթիով և խիտ աղվամազով։ Երբեմն թաթերին և կրծքին կան սպիտակ պուտիկներ։ Նյուֆաունդլենդի մատերի արանքում կա ձևավորված մաշկ։

## Ցեղատեսակի առաջացում
Շների հայրենիքը համարվում է Հյուսիսային Ամերիկայի Նյուֆաունդլենդ կղզին։

Մասնագետների շրջանում դեռևս հստակ կարծիք չկա ցեղատեսակի ձևավորման մասին։ Կանադական շների տեղեկատուն այս շնատեսակի ծագման վերաբերյալ նշում է երեք փաստ.
* այժմ անհետացած սև գայլի և ասիական մաստիֆի խաչասերում
* վիկինգների շների և տեղական գայլերի խաչասերում
* մաստիֆի, հովվաշան և ջրային շների խաչասերում, որոնք ներմուծվել են եվրոպացիների կողմից 15-17-րդ դարերում։

Ամերիկյան շնաբույծների ակումբը նյուֆաունլենդի առաջացման տարբերակներից մեկն է համարում պիրենեյական մեծ շների և գայլերի խաչասերումը։ Ի դեպ պիրենեյան մեծ շները Կանադա են հասել բասկ ձկնորսների շնորհիվ։

Խորհրդային գիտնական կենսաբան Իգոր Իվանովիչ Ակիմուշկինը նույնպես մի շարք վարկածներ է առաջ քաշել.
* նյուֆաունդլենդը վիկինգների շների և տեղական այլ շների խառնուրդ չէ, այլ ուղղակի վայրենացած տարատեսակ
* նյուֆաունդլենդի նախնիները համարվում են տեղական լայկաները։

Նյուֆաունդլենդը չափազանց բարի և հավատարիմ շուն է, ով մշտապես պատրաստ է հասնել օգնության։

## Ցեղատեսակի ստանդարտներ
### Ստանդարտ FCI № 50

**Ծագում՝** չկա ստույգ տեղեկություն։

**Պատրոնատ՝** FCI:

**Օգտագործում՝** լծկան շուն ծանր ապրանքների տեղափոխման համար։ Ջրային շուն։

**Դասակարգում FCI՝** 2-րդ խումբ (պինչեր, , շնաուցեր և շվեյցարական զենենհունդեր։ Սեկցիա՝ 2.2 մոլոսներ, լեռնային շներ)։ Չստուգված աշխատանքային որակներ։

**Արտաքին տեսք՝** նյուֆաունդլենդը մեծածավալ, ծանրաքաշ շուն է, մկանուտ է, վարժ շարժուձևով։

**Համաչափություն՝** իրանի երկարությունը վզակոթից մինչև պոչի հիմքը հավասար է վզկաոթից մինչև գետին հեռավորությանը։ Իրանը կոմպակտ է։ Էգի իրանը առավել երկարաձիգ է և սակավ քաշով, քան որձինը։ Վզակոթից մինչև կրծքի ներքևի մասը ավելի մեծ է, քան կրքի ներքևի մասից մինչև գետին։

**Վարք և խառնվածք՝** նյոֆաունդլենդը բարի է և մեղմ բնավորություն ունի։ Ուրախ է, հետաքրքրասեր։ Հայտնի է իր հեզությամբ և հանգստությամբ։

**Գլուխ՝** մեծածավալ է։ Էգի գլուխը համեմատաբար արուի, մի փոքր զիջում է չափերով։
[մինի|[Մարդկային հասարակության արժանի անդամը (նկար)|Մարդկային հասարակության արժանի անդամը, 1838, Էդվին Հենրի Լանդսիր|250x250փքս]]
**Երես՝** քթածայր՝ մեծ, լավ արտահայտված պիգմենտացիայով։ Գույնը սև՝ սև-սպիտակ շների մոտ և շագանակագույն՝ շագանակագույն շների մոտ։ Մռութը՝ արտահայտիչ քառակուսի, խորը և կարճ։ Մազածակույթը մռութի վրա փափուկ է և կարճ։ Այտերը փափուկ են։ Ատամնանստվածքը մկրատաձև է կամ ուղիղ։ Աչքերը՝ համեմատաբար փոքր, խորը ներս ընկած, իրարից հեռու տեղադիրք ունեցող։ Կոպերը կախ ընկած չեն։ Աչքերի երանգավորումը՝ թունդ շագանակագույն սև ու սև-սպիտակ շների մոտ, բաց շագանակագույն՝ շագանակագույն շների մոտ։ Ականջները՝ համեմատաբար փոքր, եռանկյունաձւ տեսքով, կլորաձև վերջավորությունով։

**Վիզ՝** ուժեղ է, մկանուտ։ Լավ հենված է ուսերին։ Բավականաչափ երկար է։

**Մեջք՝** լայն։

**Գոտկատեղ՝** ուժեղ և չափազանց մկանուտ։

**Պոչ՝** գործում է որպես ղեկ, երբ նյուֆաունդլենդը լողում է։ Ուժեղ է, մկանուտ, հիմքում՝ լայն։

**Հասակ և քաշ՝** միջին բոյը արուների մոտ հասնում է 71 սմ (28 դյույմ), մեծ էգերի մոտ՝ 66 սմ (26 դյույմ)։ Միջին քաշը 68 կգ է որձերի մոտ, 54 կգ՝ էգերի մոտ։

## Նյուֆաունդլենդը տարբեր ոլորտներում
thumb|250x250փքս
Առաջին նամականիշը, որտեղ պատկերված է նյուֆաունդլենդը մարվել է 1887 թվականին։ Դրանք էին՝ վարդագույն՝ (1887 թիվ), սև՝ (1894 թիվ), և նարնջագույն՝ (1896 թիվ) ½ ցենտ արժողությամբ։ Նյուֆաունդլենդի նկարով նամականիշներ թողարկել են Կանադան, Մոնակոն, Անգոլան, Պարագվայը, Անտիգուա և Բարբուդան, Ավստրալիան, Սեն Պիեռ և Միքելոնը, Սոմալիլենդը։

2006 թվականին Նոր Զելանդիայի դրամահատարանը թողարկեց մետաղադրամների շարք՝ շների նկարներով։ Դրանց շարքում կար արծաթե մետաղադրամ՝ նյուֆաունդլենդի նկարով։ Մետաղադրամի քաշը 31,1 դրամ է։ Նկարը պատկերված է գունավոր ջնարակի վրա։ Գումարը 3000 ռիել է, նախատեսված էր Կամբոջայի Թագավորության համար։ Հատվել է 5000 օրինակով։

## Հետաքրքիր փաստեր
thumb|250x250px|Էդվին Հենրի Լանդսիրի կողմից վրձնած կտավը՝ «Փրկվածը»
Ի պատիվ անգլիացի նկարիչ Էդվին Հենրի Լանդսիրի նյուֆաունդլենդի տարատեսակներից սև-սպիտակ, պուտիկավոր տեսակը կոչվեց Լանդսիր։ Նկարիչը բազմաթիվ կտավներ է վրձնել նյուֆաունդլենդի պատկերով։

Բացի սև, շագանակագույն, սև-սպիտակ տարատեսակներից, ամերիկյան շների ակումբում թույլատրված է նաև մոխրագույն տեսակը, որը, սակայն, ընդունված չէ համաշխարհային կինոլոգների ասոցիացիայի կողմից (АКС, 28.06.1990):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ