Եֆիմ Ուչիտել

**Եֆիմ Յուլևիչ Ուչիտել** (,  (28) հոկտեմբերի, 1913, Տիրասպոլ, Խերսոնի նահանգ, Ռուսաստանի կայսրություն – 18 օգոստոսի, 1988, Լենինգրադ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), վավերագրական ֆիլմերի խորհրդային օպերատոր և ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1976)։

## Կենսագրություն
Եֆիմ Ուչիտելը ծնվել է 1913 թվականի հոկտեմբերի 15-ին (նոր տոմարով՝ հոկտեմբերի 28) Խերսոնի մարզի Տիրասպոլ քաղաքում (ներկայում՝ չճանաչված Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության կազմում), հրեական ընտանիքում, որտեղ նրանից բացի եղել են ևս չորս երեխաներ։ Հայրը՝ որպես գրաշար, աշխատել է «Днестровский край» թերթի տպարանում։ 1918 թվականին Եֆիմ Ուչիտելի հայրը մահացել է, և ընտանիքը պահել է նրա ավագ եղբայրը։ Ավագ քույրն աշխատել է կինոթատրոնի դրամարկղում, և Եֆիմ Ուչիտելը տարվել է կինեմատոգրաֆիայով, ապա լուսանկարչությամբ։ Տիրասպոլում յոթերորդ դասարանն ավարտելուց հետո նա ուղեգրով մեկնել է սովորեու Լենինգրադի ֆաբրիկագործարանային աշակերտության դպրոցում։

1930 թվականից մինչև 1935 թվականը Եֆիմ Ուչիտելը սովորել է Լենինգրադի կինոինժեներների ինստիտուտի օպերատորական ֆակուլտետում։

1935 թվականից Եֆիմ Ուչիտելն աշխատել է որպես «Լենկինոխրոնիկա» կինոստուդիայի (1968 թվականից՝ Լենինգրադի վավերագրական ֆիլմերի ստուդիա) օպերատորի օգնական, իսկ 1937-1988 թվականներին՝ որպես օպերատոր և ռեժիսոր։ 1964 թվականից եղել է «Լենկինոխրոնիկայի» առաջին ստեղծագործական միավորման գեղարվեստական ղեկավարը։

Եֆիմ Ուչիտելի նկարահանած առաջին ֆիլմը եղել է «Տոները տունդրայում» (, 1937) կինոնկարը։ 1940 թվականին այլ օպերատորների հետ նկարահանել է «Մաններգեյմի գիծ» () ֆիլմը։ Կոմունիստական կուսակցությանն անդամակցել է 1940 թվականից։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է ռազմաճակատային օպերատոր (նկարահանել է Լենինգրադի պաշտպանությունը)։ Նրա նկարահանած նյութերը ներառվել են «Բեռլին» և «Հաղթանակի շքերթ» (1945) և այլ ֆիլմերում։

1942 թվականին որպես բեմադրող ռեժիսոր նկարահանել է «Լենինգրադը պայքարում» (), ապա այդ թեմատիկան շարունակել «Լենինգրադ բլոկադայի ճեղքումը» (, 1944), «Լենինգրադ» (1947, Ռոման Կարմենի հետ), «Լենինգրադի սխրանքը» (1959), «Հանդիպում Լենինգրադի հետ» (, 1970), «Լենինգրադ։ Տարիներ և սխրագործություններ» (, 1974), «Լենինգրադ՝ հերոս-քաղաք» (1975) ֆիլմերում։

Եֆիմ Ուչիտելը մահացել է 1988 թվականի օգոստոսի 18-ին Լենինգրադում։ Թաղված է Սերաֆիմովյան գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
* Որդին՝ Ալեքսեյ Ուչիտել, կինոռեժիսոր, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ, «Ռոք» կինոստուդիայի գեղարվեստական ղեկավար

## Ֆիլմագրություն
### Օպերատորական աշխատանքներ
* 1937 – Տոն տունդրայում ()
* 1940 – Մաններգեյմի գիծը ()
* 1941 – Էստոնական հող ()
* 1943 – Լենինգրադը պայքարում ()
* 1944 – Մահվան ճամբար Կլոոգա ()
* 1944 – Լենինգրադի բլոկադայի ճեղքումը ()
* 1945 – Բեռլին ()
* 1945 – Հաղթանակի շքերթ ()
* 1947 – Լենինգրադ (, վավերագրական, Ռոման Կարմենի հետ միասին), ռեժիսոր և գլխավոր օպերատոր

### Ռեժիսորական աշխատանքներ
* 1949 – Խորհրդային Սիբիր ()
* 1952 – Ճանապարհ դեպի ծովը ()
* 1954 – Սուսամիրի հովտում ()
* 1957 – Ռուսական բնավորություն (),  *Համամիութենական II կինոփառատոնի մրցանակ*
* 1959 – Ռուսաստանի դուստրեր ()
* 1959 – Լենինգրադի սխրանքը (), *Վալերի Սոլովցևի հետ համատեղ*
* 1960 – Խաղաղություն քո տանը ()
* 1963 – Ռուսաստանի երգերը ()
* 1963 – Կա այդպիսի նվեր ()
* 1965 – Բանվորների պատմությունները ()
* 1966 – Էրվին Շուլեի գործը ()
* 1967 – Քո շռայլ սիրտը (), *Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ, 1968*
* 1970 – Հանդիպում Լենինգրադի հետ ()
* 1970 – Հանդիպում են վետերանները ()
* 1971 – Վիլեգոդայի տղամարդիկ ()
* 1972 – Սահման ()
* 1974 – Ռուսաստանի մեծ հացը ()
* 1974 – Լենինգրադ։ Տարիներ և սխրագործություններ ()
* 1975 – Լենինգրադ՝ հերոս-քաղաք ()
* 1975 – Հուշարձան ()
* 1976 – Լենինգրադ։ Տարիներ և սխրագործություններ ()
* 1977 – Ինչպե՞ս են գործերը, ընկեր նախագահ ()
* 1978 – Իրինա Կոլպակովա ()
* 1979 – Վալդայ. լիրիկական ռեպորտաժ ()
* 1979 – Мои комиссары?
* 1981 – Բարի առավոտ, մարդիկ ()

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1943) – «Լենինգրադը պայքարում» (, 1942) ֆիլմի համար
* ՌՍՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակ (1967) – Ռուսաստանին նվիրված «Ռուսական բնավորություն» (1957), «Ռուսաստանի դուստրերը» (1959), «Խաղաղություն քո տանը» (1960), «Ռուսաստանի երգերը» (1963) շարքի համար
* ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (12 հունիսի, 1964)
* ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (29 սեպտեմբերի, 1969)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1976)
* Լենինի շքանշան (1973)
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (1983)
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան (24 փետրվարի, 1945)
* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (6 ապրիլի, 1985)
* Կարմիր աստղի շքանշան (21 ապրիլի, 1943)
* «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
* Ա. Դովժենկոյի անվան արծաթե մեդալ (1973) – «Սահման» (1972) ֆիլմի համար

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ефим Учитель в энциклопедии «Санкт-Петербург»

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ