Ջրային ռեսուրսների համաշխարհային օր

[մինի|Երկրի ջրային ռեսուրսները տիեզերքից (նկարը [Ապոլոն 17-ից)]]
**Ջրային ռեսուրսների համաշխարհային օրը (**, , ) նշվում է մարտի 22-ին, կոչված է՝ հասարակության ուշադրությունը հրավիրելու ջրային օբյեկտների վիճակի ու խնդիրների վրա՝ կապված դրանց վերականգնման ու պահպանության հետ, անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկելու բնակչությանը խմելու ջրով ապահովելու հարցում։ Հրատապ է աղտոտված ջրի վերածումը մաքուր, անվտանգ և տնտեսապես գրավիչ պաշարի, որը 21-րդ դարում հանգուցային մարտահրավերներից մեկն է համաշխարհային մարդկության գոյատևման համար»։

## Ջրային ռեսուրսների բաշխումը
Ջրային ռեսուրսներն ընդհանուր առմամբ կազմում են 1454 միլիոն կմ3,
որի մոտավորապես 97%-ը պարունակում է Համաշխարհային օվկիանոսը։ Երկրորդ տեղում է սառույցը լեռներում ու բևեռային գոտիներում։ Սակայն այս ջրերն առայժմ գրեթե չեն օգտագործվում։ Երրորդ տեղում են ստորգետնյա ջրերը, մթնոլորտային տեղումները, գետերի ու լճերի ջրերը, որոնք ջրի ընդհանուր պաշարի սոսկ 0,4%-ն են կազմում։ Հենց այդ ջրերն էլ մարդն օգտագործում է իր կենցաղային և տեխնիկական պահանջների համար։

## Պատմություն
Ջրային ռեսուրսների համաշխարհային օր անցկացնելու գաղափարն առաջին անգամ հնչել է ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի պահպանության ու զարգացման համաժողովում, որը տեղի է ունեցել 1992 թ. հունիսի 3-14-ը՝ Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Սահմանվել է 1993 թ. փետրվարի 22-ին՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր վեհաժողովի կողմից (1993 թ. փետրվարի 22-ի 47/193 բանաձևով)։ Այդ բանաձևի համաձայն՝ պետություններին առաջարկվել է մարտի 22-ին անցկացնել միջոցառումներ՝ նվիրված ջրային պաշարների յուրացմանն ու պահպանությանը։
250px|մինի|Ջրի համաշխարհային օրը Քենիայում

## Վիճակագրություն
* Մոլորակի բնակչության 40%-ն ընդգրկող 80-90 երկիր արդեն սակավաջուր են դարձել ու տառապում են խմելու ջրի պակասից։ Ըստ որում՝ բազմաթիվ երկրներ որպես խմելու ջուր են օգտագործում իրենց տարածքներով անցնող գետերի ջրերը։
* Ներկայումս ընդհանուր առմամբ աշխարհում ջրի սակավությունից տառապում է ավելի քան 1 միլիարդ մարդ, իսկ 2,5 միլիարդն ապրում է առանց որակյալ խմելու ջրի։
* Ըստ գիտնականների, եթե արդյունավետ միջոցներ չձեռնարկվեն, ապա III հազարամյակում Երկրագնդի միլիարդավոր բնակիչներ աղբյուրի մաքուր ջրի համն այդպես էլ չեն տեսնի։ 
* Աշխարհի բնակչության 1/3-ը ունի ջրի անբավարարության խնդիր։
* 900 միլիոն մարդ օգտագործում է անմշակ, վատորակ ջուր։
* Միայն 40 տարում (1960-2000) ջրի համաշխարհային ծախսը կրկնապատկվել է։
* Ամեն տարի մինչև հինգ տարեկան առնվազն 1,8 միլիոն երեխա մահանում է անորակ ջրից առաջացած հիվանդություններից, այսինքն՝ մեկ երեխա յուրաքանչյուր 20 վայրկյանում։
* 2006 թվականին 1.1 մլդ մարդ զրկված էր անվտանգ խմելու ջուր ունենալու հնարավորությունից։
* 1991-ից 2000-ին երաշտից մահացել է 280000 մարդ։
* Աշխարհում գրեթե 2.6 մլդ մարդ, որոնք զրկված են անհրաժեշտ սանիտարահիգիենիկ պայմաններ ունենալու հնարավորությունից, ճնշող մեծամասնությամբ Հարավային Ասիայից է։
* 1991 թվականից 2000 թվականին 665000 մարդ մահացել է 2557 տարերային աղետներից, որոնց 90%-ը կապված է ջրի հետ, ընդ որում զոհերի 97%-ը զարգացող երկրներից են։
* Ջրի անբավարարությամբ տառապող երկրներում ապրող մարդկանց թիվը 2006-ին 700 միլիոն էր, ըստ կանխատեսումների 2025-ին կդառանա 3 մլրդ։

## Ջրային ռեսուրսների համաշխարհային օրվա ամենամյա թեմաները
Աշխարհի տարբեր շրջաններում ջրի հանդեպ վերաբերմունքը և նրա օգտագործման ձևերը տարբերվում են և կախված են մշակութային ավանդույթներից, տեղական սովորույթներից և հասարակական արժեքներից։ Ջուրը դարձել է սպառողական ապրանք, որը շատ հաճախ մարդիկ անտեսում են։ Ամեն տարի մարտի 22-ին ՄԱԿ-ի հաստատություններից մեկը նշանակվում է համակարգող ամբողջ աշխարհում Ջրի համաշխարհային օրվա շրջանակներում միջոցառումներ անցկացնելու համար։ Ջրային ռեսուրսների բազմակողմանիությունը ներկայացնելու նպատակով ամեն տարի ջրի օրվան նվիրված միջոցառումներն անցկացվում են նոր թեմաներով։
* 1994 — «Մեր ջրային ռեսուրսների նկատմամբ խնամքը յուրաքանչյուրիս գործն է»
* 1995 — «Ջուրը և կանայք»
* 1996 — «Ջուր պապակ քաղաքների համար»
* 1997 — «Բավարա՞ր է արդյոք ջրի քանակը երկրի վրա?»
* 1998 — «Գրունտային ջրերը ՝ որպես անտեսանելի ռեսուրս»
* 1999 — «Յուրաքանչյուրը ապրում է հոսանքին հակառակ»
* 2000 — «Ջրային ռեսուրսներ XXI դարի համար»
* 2001 — «Ջրային ռեսուրսներ առողջությոն համար»
* 2002 — «Ջրային ռեսուրսներ զարգացման համար»
* 2003 — «Ջրային ռեսուրսներ ապագայի համար»
* 2004 — «Ջրային ռեսուրսները և բնական աղետները»
* 2005 — «Ջրային ռեսուրսներ կյանքի համար»
* 2006 — «Ջրային ռեսուրսները և մշակույթը»
* 2007 — «Ջրի անբավարարության խնդրի լուծումը»
* 2008 — «Ջրային ռեսուրսները և սանիտարիան»
* 2009 — «Ընդհանուր ջրային ռեսուրսները ընդհանուր հնարավորություններ են»
* 2010 — «Մաքուր ջուրը աշխարհի առողջության համար»
* 2011 — «Ջուրը քաղաքների համար»
* 2012 — «Ջուրը և սննդային անվտանգությունը»
* 2013 — «Ջրային համագործակցություն»
* 2014 — «Ջուրը և էներգիան»
* 2015 — «Ջուրը և կայուն զարգացումը»
*2021  — «Արժևորելով ջուրը»

## Տես նաև
* Ջրային ռեսուրսներ
* Համաշխարհային օվկիանոս
* Էկոլոգիա
* Էկոլոգիական խնդիրներ
* Շրջակա միջավայրի համաշխարհային օր
* Շրջակա միջավայր
* Անդրսահմանային համատեքստում շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման մասին կոնվենցիա
* Բնության պահպանության միջազգային միություն
* Էկոլոգիական աղետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Մարտի 22 տոներ
Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Ջրային պաշարներ
Կատեգորիա:Օրեր