Քանակական մեղմացում

**Քանակական մեղմացումը** (**ՔՄ**) դրամավարկային քաղաքականության գործողություն է, որի դեպքում կենտրոնական բանկը գնում է նախապես որոշված գումարներով պետական պարտատոմսեր կամ այլ ֆինանսական ակտիվներ ՝ տնտեսական գործունեությունը խթանելու համար։ Քանակական մեղմացումը դրամավարկային քաղաքականության նոր ձև է, որը լայն կիրառություն է գտել 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից հետո։Այն օգտագործվում է տնտեսական անկումը մեղմելու համար, երբ գնաճը շատ ցածր է կամ բացասական, ինչը ստանդարտ դրամավարկային քաղաքականությունը դարձնում է անարդյունավետ։ Քանակական խստացումը (ՔԽ) հակառակն է անում, երբ դրամավարկային քաղաքականության նկատառումներից ելնելով՝ կենտրոնական բանկը վաճառում է իր պետական պարտատոմսերի կամ այլ ֆինանսական ակտիվների որոշակի մասը։

Նման դրամավարկային քաղաքականություն իրականացնելու համար օգտագործվող ավանդական բաց շուկայի գործառնություններին, կենտրոնական բանկը քանակական մեղմացում է իրականացնում՝ գնելով ֆինանսական ակտիվներ առևտրային բանկերից և այլ ֆինանսական հաստատություններից, այդպիսով բարձրացնելով այդ ֆինանսական ակտիվների գները և նվազեցնելով դրանց եկամտաբերությունը, միաժամանակ ավելացնելով փողի զանգվածը։ Սակայն, սովորական քաղաքականությանը հակառակ, քանակական մեղմացումը սովորաբար ենթադրում է նախապես որոշված գումարներով ավելի ռիսկային կամ երկարաժամկետ ակտիվների (կարճաժամկետ պետական պարտատոմսերի փոխարեն) գնում մեծ մասշտաբով, նախապես պայմանավորված ժամանակահատվածում։

Կենտրոնական բանկերը սովորաբար դիմում են քանակական մեղմացման, երբ տոկոսադրույքները մոտենում են զրոյի։ Շատ ցածր տոկոսադրույքները առաջացնում են իրացվելիության թակարդ, մի իրավիճակ, երբ մարդիկ նախընտրում են պահել կանխիկ կամ շատ իրացվելի ակտիվներ՝ հաշվի առնելով այլ ֆինանսական ակտիվների ցածր եկամտաբերությունը։ Սա դժվարացնում է տոկոսադրույքների զրոյից ցածր իջնելը, այդ դեպքում դրամավարկային մարմինները կարող են օգտագործել քանակական մեղմացում՝ տնտեսությունը խթանելու համար, այլ ոչ թե փորձել իջեցնել տոկոսադրույքը։

Քանակական մեղմացումը կարող է օգնել տնտեսությունը դուրս բերել անկումից և օգնել ապահովել, որ գնաճը չիջնի կենտրոնական բանկի գնաճի նպատակային ցուցանիշից ցածր։ Այնուամենայնիվ, քանակական մեղմացման ծրագրերը քննադատության են ենթարկվում նաև իրենց կողմնակի ազդեցությունների և ռիսկերի համար, որոնց թվում են այն, որ քաղաքականությունը դեֆլյացիայի դեմ պայքարում նախատեսվածից ավելի արդյունավետ է (որը երկարաժամկետ հեռանկարում կհանգեցնի ավելի բարձր գնաճի), կամ բավականաչափ արդյունավետ չէ, եթե բանկերը շարունակում են դժկամությամբ վարկ տրամադրել, իսկ պոտենցիալ վարկառուները՝ ոչ։ Քանակական մեղմացումը քննադատության է ենթարկվել նաև ֆինանսական ակտիվների գների բարձրացման, անհավասարությանը նպաստելու համար։ Քանակական մեղմացումն իրականացվել է աշխարհի որոշ խոշոր կենտրոնական բանկերի կողմից 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից հետո, և կրկին ՝ COVID-19 համավարակի ի պատասխան։

## Գործընթացը և առավելությունները
Կենտրոնական բանկերի ստանդարտ դրամավարկային քաղաքականությունը սովորաբար իրականացվում է բաց շուկայում պետական պարտատոմսեր գնելով կամ վաճառելով՝ միջբանկային տոկոսադրույքի ցանկալի նպատակին հասնելու համար։ Սակայն, եթե ռեցեսիան կամ դեպրեսիան շարունակվում է նույնիսկ այն դեպքում, երբ կենտրոնական բանկը տոկոսադրույքների նպատակային ցուցանիշները գրեթե զրոյի է իջեցրել, կենտրոնական բանկն այլևս չի կարող իջեցնել տոկոսադրույքները ՝ մի իրավիճակ, որը հայտնի է որպես իրացվելիության ծուղակ։ Այնուհետև կենտրոնական բանկը կարող է փորձել խթանել տնտեսությունը՝ իրականացնելով քանակական մեղմացում, այսինքն՝ գնելով ֆինանսական ակտիվներ՝ առանց տոկոսադրույքներին հղում անելու։ Այս քաղաքականությունը երբեմն նկարագրվում է որպես տնտեսությունը խթանելու վերջին միջոց։

Կենտրոնական բանկը քանակական մեղմացում է իրականացնում՝ անկախ տոկոսադրույքներից, մասնավոր ֆինանսական հաստատություններից ֆինանսական շուկաներում նախապես որոշված *քանակությամբ* պարտատոմսեր կամ այլ ֆինանսական ակտիվներ գնելով։ Այս գործողությունը մեծացնում է բանկերի կողմից պահվող ավելորդ պահուստները։ Այս քաղաքականության նպատակն է մեղմացնել ֆինանսական պայմանները, բարձրացնել շուկայի իրացվելիությունը և խրախուսել մասնավոր բանկերի վարկավորումը։

Քանակական մեղմացումը տնտեսության վրա ազդում է մի քանի ուղիներով՝

* **Վարկային ալիք.** Բանկային ոլորտում իրացվելիություն ապահովելով՝ Քանակական մեղմացումը բանկերի համար ավելի հեշտ և էժան է դարձնում ընկերություններին և տնային տնտեսություններին վարկեր տրամադրելը, այդպիսով խթանելով վարկային աճը։ Բացի այդ, եթե կենտրոնական բանկը նաև գնում է ֆինանսական գործիքներ, որոնք ավելի ռիսկային են, քան պետական պարտատոմսերը (օրինակ՝ կորպորատիվ պարտատոմսերը), այն կարող է նաև բարձրացնել այդ ավելի ռիսկային ակտիվների գինը և իջեցնել տոկոսադրույքը։
* **Պորտֆելի վերաբալանսավորում.** Քանակական մեղմացումն իրականացնելով՝ կենտրոնական բանկը շուկայից անվտանգ ակտիվների կարևոր մասը դուրս է բերում իր սեփական հաշվեկշռում, ինչը կարող է հանգեցնել նրան, որ մասնավոր ներդրողները դիմեն այլ ֆինանսական արժեթղթերի։ Պետական պարտատոմսերի համեմատաբար պակասի պատճառով ներդրողները ստիպված են «վերահաշվեկշռել իրենց պորտֆելները»՝ դրանք վերածելով այլ ակտիվների։ Բացի այդ, եթե կենտրոնական բանկը նաև գնում է ֆինանսական գործիքներ, որոնք ավելի ռիսկային են, քան պետական պարտատոմսերը, այն կարող է նաև իջեցնել այդ ակտիվների տոկոսադրույքը (քանի որ այդ ակտիվները շուկայում ավելի քիչ են, և, հետևաբար, դրանց գները համապատասխանաբար բարձրանում են)։
* **Փոխարժեք.** Քանի որ այն մեծացնում է փողի զանգվածը և իջեցնում ֆինանսական ակտիվների եկամտաբերությունը, քանակական մեղմացումը հակված է արժեզրկել երկրի փոխարժեքները այլ արժույթների նկատմամբ՝ տոկոսադրույքի մեխանիզմի միջոցով։ Ավելի ցածր տոկոսադրույքները հանգեցնում են երկրից կապիտալի արտահոսքի, որի արդյունքում նվազում է երկրի փողի նկատմամբ արտաքին պահանջարկը, ինչը հանգեցնում է արժույթի թուլացմանը։ Սա մեծացնում է արտահանման պահանջարկը և անմիջականորեն օգուտ է բերում երկրի արտահանողներին և արտահանման ոլորտներին։
* **Հարկաբյուջետային ազդեցություն.** Պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը նվազեցնելով՝ քանակական մեղմացումը կառավարությունների համար ավելի էժան է դարձնում ֆինանսական շուկաներում փոխառություններ վերցնելը, ինչը կարող է կառավարությանը լիազորել տնտեսությանը հարկաբյուջետային խթան տրամադրելու համար։ Քանակական մեղմացումը կարելի է դիտարկել որպես «կոնսոլիդացված կառավարության» (կառավարությունը՝ ներառյալ կենտրոնական բանկը) պարտքի վերաֆինանսավորման գործողություն, որի միջոցով կոնսոլիդացված կառավարությունը, կենտրոնական բանկի միջոցով, հետ է վերցնում կառավարության պարտքային արժեթղթերը և վերաֆինանսավորում դրանք կենտրոնական բանկի պահուստների մեջ։
* **Ակտիվների գների բարձրացում.** Երբ կենտրոնական բանկը կենսաթոշակային ֆոնդից գնում է պետական պարտատոմսեր, կենսաթոշակային ֆոնդը, այդ գումարը պահելու փոխարեն, կարող է այն ներդնել ֆինանսական ակտիվների, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը, մեջ, ինչը նրան ավելի բարձր եկամտաբերություն կտա։ Եվ երբ ֆինանսական ակտիվների պահանջարկը բարձր է, այդ ակտիվների արժեքը մեծանում է։ Սա բաժնետոմսեր ունեցող բիզնեսներին և տնային տնտեսություններին ավելի հարստացնում է՝ նրանց ավելի հավանական դարձնելով ավելի շատ ծախսեր, խթանելով տնտեսական ակտիվությունը։
* **Ազդանշանային ազդեցություն.** Որոշ տնտեսագետներ պնդում են, որ քանակական մեղմացման հիմնական ազդեցությունը պայմանավորված է շուկաների հոգեբանության վրա դրա ազդեցությամբ՝ ազդարարելով, որ կենտրոնական բանկը կձեռնարկի արտակարգ միջոցներ տնտեսական վերականգնումը խթանելու համար։ Օրինակ, նկատվել է, որ Եվրագոտում քանակական մեղմացման (ՔՄ) պարտատոմսերի եկամտաբերության վրա ազդեցության մեծ մասը տեղի է ունեցել ՔՄ-ի հայտարարման օրվա և ԵԿԲ-ի կողմից գնումների իրական մեկնարկի միջև ընկած ժամանակահատվածում։

## Պատմություն
Ճապոնիայի բանկը մեղմացված քաղաքականությունը ներդրեց 2001 թվականի մարտի 19-ից մինչև 2006 թվականի մարտը, 1999 թվականին բացասական տոկոսադրույքներ մտցնելուց հետո։ 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից հետո արևմտյան կենտրոնական բանկերի մեծ մասը նմանատիպ քաղաքականություն ընդունեց։

### Նախադեպեր
ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգը ուշացումով իրականացրեց 1930-ականների Մեծ ճգնաժամի ժամանակ վերջերս իրականացված քանակական մեղմացման նման քաղաքականություն։ Մասնավորապես, բանկերի ավելցուկային պահուստները 1940 թվականին գերազանցել են 6 տոկոսը, մինչդեռ հետպատերազմյան ողջ ժամանակահատվածում մինչև 2008 թվականը դրանք անհետացել են։ Այս փաստին չնայած, շատ մեկնաբաններ 2008 թվականի ճգնաժամից հետո Դաշնային պահուստային համակարգի քանակական մեղմացման ծրագրի շրջանակը անվանեցին «աննախադեպ»։

### Ճապոնիա (2001–2006)
«Քանակական մեղմացում» (量的緩和, *ryōteki kanwa*, 量的 «քանակական» + 緩和 «թեթևացում»)առաջին անգամ կիրառվել է Ճապոնիայի բանկի (BoJ) կողմից՝ ներքին գնանկման դեմ պայքարելու համար 200-ականների սկզբին։ Ճապոնիայի Բանկը կարճաժամկետ տոկոսադրույքները պահպանել էր զրոյի մոտ 1999 թվականից ի վեր։ Ճապոնիայի բանկը տարիներ շարունակ, և նույնիսկ 2001 թվականի փետրվարին, հայտարարել էր, որ «քանակական մեղմացումը ... արդյունավետ չէ» և մերժել էր դրա կիրառումը դրամավարկային քաղաքականության համար։

Ճապոնիայի բանկը քանակական մեղմացման քաղաքականություն ընդունեց 2001 թվականի մարտի 19-ին։ Քանակական մեղմացման շրջանակներում Հունգարիայի Բանկը առևտրային բանկերին ողողեց ավելորդ իրացվելիությամբ ՝ մասնավոր վարկավորումը խթանելու համար, ինչը նրանց թողեց ավելորդ պահուստների մեծ պաշարներով և, հետևաբար, իրացվելիության պակասի փոքր ռիսկով։ Ճապոնիայի Բանկը դա իրականացրեց՝ գնելով ավելի շատ պետական պարտատոմսեր, քան անհրաժեշտ կլիներ տոկոսադրույքը զրոյի սահմանելու համար։ Ավելի ուշ այն նաև գնեց ակտիվներով ապահովված արժեթղթեր և բաժնետոմսեր և երկարաձգեց իր առևտրային թղթերի գնման գործողության ժամկետը։ Ճապոնիայի բանկը (ԲOՅ) 2001 թվականի մարտից սկսած՝ չորս տարվա ընթացքում, մեծացրեց առևտրային բանկերի ընթացիկ հաշիվների մնացորդը 5¥(իեն) տրիլիոնից մինչև 35 ¥տրիլիոն (մոտավորապես 300 միլիարդ ԱՄՆ դոլար): Բացի այդ, ԲOՅ-ը եռապատկեց այն քանակը, որքանով կարող էր ամսական գնել Ճապոնիայի կառավարության երկարաժամկետ պարտատոմսերը։ Սակայն, չնայած յոթ անգամ ավելացմանը, ընթացիկ հաշիվների մնացորդները (ֆինանսական իմաստով՝ Կենտրոնական բանկի պահուստները), որոնք սովորաբար Կենտրոնական բանկի հաշվեկշռի պարտավորությունների կողմի փոքր բաղադրիչն են (հիմնական բաղադրիչը բանկնոտներն են), ԲOՅ-ի հաշվեկշռի գագաթնակետային աճը համեստ էր՝ համեմատած ավելի ուշ այլ կենտրոնական բանկերի քայլերի հետ։ Ճապոնիայի բանկը փուլ առ փուլ դադարեցրեց քանակական թեթևացման քաղաքականությունը 2006 թվականի մարտին։

### 2007 թվականից հետո
2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից հետո Ճապոնիայի կողմից ձեռնարկվածին նման քաղաքականություն կիրառեցին Միացյալ Նահանգները, Միացյալ Թագավորությունը և Եվրագոտին։ Այս երկրները կիրառեցին քանակական մեղմացումը, քանի որ նրանց ռիսկերից զերծ կարճաժամկետ անվանական տոկոսադրույքները (որոնք կոչվում են ԱՄՆ-ում դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույք կամ Մեծ Բրիտանիայում պաշտոնական բանկային տոկոսադրույք) կամ զրոյի մակարդակին էին, կամ մոտ էին դրան։ Թոմաս Օթլիի խոսքերով՝ «Քանակական մեղմացումը եղել է ճգնաժամից հետո տնտեսական քաղաքականության կենտրոնական հենասյունը»։

2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի գագաթնակետին ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգը կտրուկ ընդլայնեց իր հաշվեկշիռը՝ ավելացնելով նոր ակտիվներ և նոր պարտավորություններ՝ առանց դրանք «ստերիլիզացնելու» համապատասխան հանումների միջոցով։ Նույն ժամանակահատվածում Միացյալ Թագավորությունը նույնպես քանակական մեղմացումն օգտագործեց որպես իր դրամավարկային քաղաքականության լրացուցիչ ճյուղ՝ ֆինանսական ճգնաժամը մեղմելու համար։

#### Միացյալ Նահանգներ
մինի|350x350փքս|Դաշնային պահուստային համակարգի պահուստները գանձապետական պարտատոմսերով (կապույտ) և հիփոթեքային ապահովագրությամբ ապահովված արժեթղթերով (կարմիր)
աջից|մինի|260x260փքս
աջից|մինի|260x260փքս|(Տոկոսային փոփոխություն նախորդ տարվա համեմատ)
ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգը մինչև անկումը իր հաշվեկշռում պահում էր 700-ից 800 միլիարդ դոլարի գանձապետական պարտատոմսեր։

**2008թ. նոյեմբեր՝ Քանակական չափորոշիչ 1։** 2008 թվականի նոյեմբերի վերջին Դաշնային պահուստային համակարգը սկսեց գնել 600 միլիարդ դոլարի հիփոթեքային արժեթղթեր: 2009 թվականի մարտի դրությամբ այն ուներ 1.75 տրիլիոն դոլարի բանկային պարտք, գրավադրված արժեթղթեր և գանձապետական պարտատոմսեր։ Այս գումարը գագաթնակետին հասավ 2.1 տրիլիոն դոլարի 2010 թվականի հունիսին։ Հետագա գնումները դադարեցվեցին, երբ տնտեսությունը սկսեց բարելավվել, բայց վերսկսվեցին 2010 թվականի օգոստոսին, երբ Դաշնային պահուստային համակարգը որոշեց, որ տնտեսությունը կայուն աճ չի գրանցում։ Հունիսին դադարեցումից հետո պարտքի մարմանը զուգընթաց ակտիվների ծավալը սկսեց բնականաբար նվազել, և կանխատեսվում էր, որ մինչև 2012 թվականը այն կնվազի մինչև 1.7 տրիլիոն դոլար։ Դաշնային պահուստային համակարգի վերանայված նպատակը դարձավ պահուստները պահպանելը 2.054 տրիլիոն դոլարի մակարդակի վրա։ Այդ մակարդակը պահպանելու համար Դաշնային պահուստային համակարգը ամեն ամիս գնում էր 30 միլիարդ դոլարի երկուսից տասը տարվա պետական պարտատոմսեր:

**2010թ. նոյեմբեր՝ Քանակական ապահովման երկրորդական գնահատում։** 2010 թվականի նոյեմբերին Դաշնային պահուստային համակարգը հայտարարեց քանակական մեղմացման երկրորդ փուլի մասին՝ 2011 թվականի երկրորդ եռամսյակի վերջում գնելով 600 միլիարդ դոլարի գանձապետական արժեթղթեր: «Քանակական մեղմացման 2» արտահայտությունը 2010 թվականին դարձավ ամենուրեք տարածված մականուն՝ ԱՄՆ կենտրոնական բանկերի կողմից քանակական մեղմացման այս երկրորդ փուլի վերաբերյալ:Հետադարձ հայացքով, քանակական մեղմացման փուլը, որը նախորդում էր Քանակական մեղմացման երկրորդ փուլին, կոչվում էր «Քանակական մեղմացման առաջին փուլ»:

**2012թ. սեպտեմբեր՝ Քանակական 3-րդ հարց։** Քանակական մեղմացման երրորդ փուլը՝ «Քանակական մեղմացման 3-րդ փուլը», հայտարարվեց 2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։ 11-1 քվեարկությամբ Դաշնային պահուստային համակարգը որոշեց մեկնարկել ամսական 40 միլիարդ դոլարի նոր, բաց ժամկետով պարտատոմսերի գնման ծրագիր, որը ներառում է գործակալությունների հիփոթեքային արժեթղթեր։ Բացի այդ, Դաշնային բաց շուկայի կոմիտեն (FOMC) հայտարարեց, որ, հավանաբար, դաշնային ֆոնդերի տոկոսադրույքը կպահպանի զրոյի մոտ «առնվազն մինչև 2015 թվականը»։ NASDAQ.com-ի տվյալներով՝ սա, ըստ էության, խթանման ծրագիր է, որը թույլ է տալիս Դաշնային պահուստային համակարգին ամսական 40 միլիարդ դոլարով թեթևացնել առևտրային բնակարանային շուկայի պարտքի ռիսկը։Իր բաց բնույթի պատճառով QE3-ը ստացել է «QE-Infinity» հայտնի մականունը։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 12-ին FOMC-ը հայտարարեց անժամկետ գնումների ծավալի ավելացման մասին՝ ամսական 40 միլիարդ դոլարից մինչև 85 միլիարդ դոլար։

2013 թվականի հունիսի 19-ին Բեն Բերնանկեն հայտարարեց Դաշնային պահուստային համակարգի որոշ քանակական մեղմացման քաղաքականության «նվազման» մասին՝ կախված տնտեսական դրական տվյալների շարունակական ստացումից։ Մասնավորապես, նա ասաց, որ Դաշնային պահուստային համակարգը կարող է կրճատել իր պարտատոմսերի գնումները ամսական 85 միլիարդ դոլարից մինչև 65 միլիարդ դոլար 2013 թվականի սեպտեմբերին կայանալիք քաղաքականության նիստի ժամանակ։ Նա նաև ենթադրեց, որ պարտատոմսերի գնման ծրագիրը կարող է ավարտվել մինչև 2014 թվականի կեսերը։ Չնայած Բերնանկեն չհայտարարեց տոկոսադրույքի բարձրացման մասին, նա ենթադրեց, որ եթե գնաճը հետևի 2% նպատակային մակարդակին, իսկ գործազրկությունը նվազի մինչև 6.5%, Դաշնային պահուստային համակարգը, հավանաբար, կսկսի բարձրացնել տոկոսադրույքները։ Բերնանկեի հայտարարությունից հետո երեք առևտրային օրերի ընթացքում ֆոնդային շուկաները անկում ապրեցին մոտավորապես 4.3%-ով, ընդ որում՝ հունիսի 19-ից 24-ը ընկած ժամանակահատվածում Դաու Ջոնսի ինդեքսը 659 միավորով անկում ապրեց՝ հունիսի 24-ի օրվա վերջում փակվելով 14,660-ի վրա։2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Դաշնային պահուստային համակարգը որոշեց հետաձգել պարտատոմսերի գնման ծրագրի կրճատումը և 2013 թվականի դեկտեմբերին հայտարարեց, որ 2014 թվականի հունվարին կսկսի կրճատել գնումները։ Գնումները դադարեցվեցին 2014 թվականի հոկտեմբերի 29-ին 4.5 տրիլիոն դոլարի ակտիվներ կուտակելուց հետո։

**2020 թվականի մարտ՝ Քանակական մեղմացում 4։**
աջից|մինի|260x260փքս|'''(Տոկոսային փոփոխությունը նախորդ տարվա համեմատ)'''        '''M2 փողի զանգված'''
Դաշնային պահուստային համակարգը սկսեց իր չորրորդ քանակական մեղմացման գործողությունը 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից ի վեր։ 2020 թվականի մարտի 15-ին այն հայտարարեց մոտ 700 միլիարդ դոլարի նոր քանակական մեղմացման մասին՝ ակտիվների գնման միջոցով ՝ COVID-19 համավարակին ի պատասխան ԱՄՆ-ի իրացվելիությունը աջակցելու համար։ 2022 թվականի ամռան կեսերի դրությամբ սա հանգեցրեց Դաշնային պահուստային համակարգի հաշվապահական գրքերում լրացուցիչ 2 տրիլիոն դոլարի ակտիվների։

#### Միացյալ Թագավորություն
մինի|Քանակական մեղմացման անմիջական և ուշացած հետևանքները
մինի|ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի ակտիվների աճ՝ COVID-19 համավարակի դեմ պայքարի շրջանակներում
Անգլիայի բանկի քանակական մեղմացման ծրագիրը մեկնարկել է 2009 թվականի մարտին, երբ այն 2009 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ ձեռք է բերել մոտ 165 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի ակտիվներ և մոտ 175 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի ակտիվներ 2009 թվականի հոկտեմբերի վերջին։ 2009 թվականից մինչև 2020 թվականի նոյեմբերը պարտատոմսերի գնման հինգ լրացուցիչ տրանշերը քանակական մեղմացման գագաթնակետային ընդհանուր գումարը հասցրին 895 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի։

Բանկը մի շարք սահմանափակումներ դրեց քանակական մեղմացման քաղաքականության վրա, մասնավորապես՝ որ այն չէր գնի պետական պարտքի որևէ թողարկման 70%-ից ավելին, և որ այն կգնի միայն ավանդական (ոչ ինդեքսային) պարտք, որի մարման ժամկետը երեք տարուց ավելի է։  Սկզբում գնման համար թույլատրելի պարտատոմսերը սահմանափակվում էին Մեծ Բրիտանիայի կառավարության պարտքով, սակայն հետագայում այս սահմանափակումը մեղմացվեց՝ ներառելով նաև բարձրորակ առևտրային պարտատոմսերը։

Քանակական մեղմացումը հիմնականում մշակվել է որպես դրամավարկային քաղաքականության գործիք։ Մեխանիզմը պահանջում էր, որ Անգլիայի բանկը երկրորդային շուկայում գնի պետական պարտատոմսեր, որոնք ֆինանսավորվում էին կենտրոնական բանկի նոր փողի ստեղծմամբ։ Սա կբարձրացներ գնված պարտատոմսերի ակտիվների գները, այդպիսով նվազեցնելով եկամտաբերությունը և մեղմելով երկարաժամկետ տոկոսադրույքները, ինչպես նաև ավելի էժան դարձնելով կապիտալի ներգրավումը բիզնեսների համար։ Սկզբում քաղաքականության նպատակն էր մեղմել ֆունտ ստերլինգի պահուստների համակարգում իրացվելիության սահմանափակումները, սակայն այն վերածվեց ավելի լայն քաղաքականության՝ տնտեսական խթան ապահովելու համար։ Մեկ այլ կողմնակի ազդեցությունն այն է, որ ներդրողները կանցնեն այլ ներդրումների, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը, բարձրացնելով դրանց գինը և այդպիսով խրախուսելով սպառումը։ 2012 թվականին Բանկը գնահատեց, որ քանակական մեղմացումը տարբեր կերպ է օգուտ բերել տնային տնտեսություններին՝ կախված նրանց ունեցած ակտիվներից. ավելի հարուստ տնային տնտեսություններն ավելի շատ ակտիվներ ունեն։

2022 թվականի փետրվարին Անգլիայի Բանկը հայտարարեց Քանակական մեղմացման պորտֆելի կրճատման իր մտադրության մասին։ Սկզբում սա կհասներ մարման ժամկետ ունեցող պարտատոմսերի տրանշերը չփոխարինելու միջոցով, իսկ ավելի ուշ կարագացվեր պարտատոմսերի ակտիվ վաճառքի միջոցով։

2022 թվականի օգոստոսին Անգլիայի Բանկը վերահաստատեց իր մտադրությունը՝ արագացնել քանակական մեղմացումը՝ ակտիվ պարտատոմսերի վաճառքի միջոցով։ Այս քաղաքականությունը հաստատվել է Անգլիայի բանկի և Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսների կանցլերի միջև 2022 թվականի սեպտեմբերին նամակների փոխանակման ժամանակ։ 2022 թվականի փետրվարից մինչև սեպտեմբեր մարվել են ընդհանուր առմամբ 37.1 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի պետական պարտատոմսեր, որոնց շնորհիվ շրջանառության մեջ գտնվող բաժնետոմսերը 2021 թվականի վերջի 875.0 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգից նվազել են մինչև 837.9 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ։ Բացի այդ, մարվել է ընդհանուր առմամբ 1.1 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի կորպորատիվ պարտատոմսերի մարման ժամկետը, որի արդյունքում բաժնետոմսերի արժեքը 20.0 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգից նվազել է մինչև 18.9 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ, իսկ մնացած բաժնետոմսերի վաճառքը նախատեսվում է սկսել սեպտեմբերի 27-ին։

2022 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Անգլիայի բանկը հրապարակեց շուկայական ծանուցում, որով հայտարարեց «երկարաժամկետ ոսկեզօծ պարտատոմսերի գնումներ կատարելու իր մտադրության մասին ժամանակավոր և նպատակային եղանակով»։ Սա ի պատասխան շուկայական պայմանների, որոնց դեպքում ֆունտ ստերլինգի փոխարժեքը և պարտատոմսերի ակտիվների գնագոյացումը զգալիորեն խաթարվեցին Մեծ Բրիտանիայի կառավարության կողմից հրապարակված ֆինանսական հաշվետվության արդյունքում։ Բանկը հայտարարել է, որ իր հայտարարությունը կվերաբերի երկրորդային շուկայում 20 տարուց ավելի մնացորդային մարման ժամկետով ավանդական ոսկե պարտատոմսերին։ Քանակական մեղմացման քաղաքականության պարտատոմսերի գնման վերաբերյալ գործող սահմանափակումները կշարունակեն կիրառվել։ Գնումների ֆինանսավորումը կկատարվի կենտրոնական բանկի պահուստներից, բայց կառանձնացվի առկա ակտիվների գնումներից տարբեր պորտֆելում։ Բանկը նաև հայտարարեց, որ իր տարեկան 80 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգի նպատակը՝ կրճատելու առկա քանակական մեղմացման պորտֆելը, մնացել է անփոփոխ, սակայն, հաշվի առնելով ներկայիս շուկայական պայմանները, ոսկեզօծ բաժնետոմսերի վաճառքի գործողությունների սկիզբը կհետաձգվի մինչև 2022 թվականի հոկտեմբերի 31-ը։

#### Եվրագոտու
Եվրոպական կենտրոնական բանկը 2009 թվականի մայիսին իրականացրեց ծածկված պարտատոմսերի լայնածավալ գնում, և 2010 և 2011 թվականներին թիրախային անդամ պետություններից գնեց մոտ 250 միլիարդ եվրոյի պետական պարտատոմսեր (SMP ծրագիր): Սակայն, մինչև 2015 թվականը ԵԿԲ-ն հրաժարվում էր բացահայտորեն խոստովանել, որ իրականացնում է քանակական մեղմացում։

Ջեքսոն Հոլի նոր կոնսենսուսին հաջորդող քաղաքականության կտրուկ փոփոխության շրջանակներում, 2015 թվականի հունվարի 22-ին Եվրոպական կենտրոնական բանկի նախագահ Մարիո Դրագին հայտարարեց «ընդլայնված ակտիվների գնման ծրագրի» մասին, որի շրջանակներում ամսական 60 միլիարդ եվրոյի չափով եվրոգոտու պարտատոմսեր կգնվեն կենտրոնական կառավարություններից, գործակալություններից և եվրոպական հաստատություններից։

Սկսած 2015 թվականի մարտից, խթանման ծրագիրը նախատեսված էր տևել ամենավաղը մինչև 2016 թվականի սեպտեմբերը՝ ընդհանուր քանակական մեղմացման ծավալով կազմելով առնվազն 1.1 տրիլիոն եվրո։ Մարիո Դրագին հայտարարեց, որ ծրագիրը կշարունակվի. «մինչև մենք տեսնենք գնաճի շարունակական ճշգրտում», նկատի ունենալով ԵԿԲ-ի կողմից 2015 թվականի սկզբին եվրոգոտու տարածքում դեֆլյացիայի աճող սպառնալիքի դեմ պայքարելու անհրաժեշտությունը։

2016 թվականի մարտին ԵԿԲ-ն իր ամսական պարտատոմսերի գնումները 60 միլիարդ եվրոյից մեծացրեց մինչև 80 միլիարդ եվրո և սկսեց ակտիվների գնման ծրագրի շրջանակներում ներառել կորպորատիվ պարտատոմսերը, ինչպես նաև հայտարարեց բանկերին չորս տարվա նոր գերէժան վարկերի տրամադրման մասին։ 2019 թվականի նոյեմբերից ԵԿԲ-ն վերսկսեց եվրոգոտու պետական պարտատոմսերի գնումը 20 միլիարդ եվրոյի չափով՝ կառավարություններին խրախուսելու համար ավելի շատ վարկեր վերցնել և ծախսեր կատարել ներքին ներդրումային նախագծերում։ 2020 թվականի մարտին, COVID-19 ճգնաժամի ցնցումները հաղթահարելու համար տնտեսությանը օգնելու համար, ԵԿԲ-ն հայտարարեց 750 միլիարդ եվրոյի համավարակի պատճառով արտակարգ գնումների ծրագրի (PEPP) մասին։ Խթանիչ փաթեթի (PEPP) նպատակն էր իջեցնել վարկավորման ծախսերը և ավելացնել վարկավորումը եվրոգոտում։

#### Շվեյցարիա
2013 թվականի սկզբին Շվեյցարիայի ազգային բանկն ուներ ամենամեծ հաշվեկշիռը՝ համեմատած իր տնտեսության չափի հետ։ Այն պատասխանատու էր Շվեյցարիայի ազգային արտադրանքի գրեթե 100%-ի համար։ Նրա պահուստների ընդհանուր 12%-ը գտնվում էր արտասահմանյան բաժնետոմսերում։ Ի հակադրություն, ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի ակտիվները կազմում էին ԱՄՆ ՀՆԱ-ի մոտ 20%-ը, մինչդեռ Եվրոպական կենտրոնական բանկի ակտիվները կազմում էին ՀՆԱ-ի 30%-ը։

Շոտլանդիայի ազգային բանկի (SNB) հաշվեկշիռը զգալիորեն աճել է իր քանակական մեղմացման ծրագրի շնորհիվ, այնքանով, որ 2020 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ գանձապետարանը Շվեյցարիային մեղադրեց «արժույթի մանիպուլյատոր» լինելու մեջ։ ԱՄՆ վարչակազմը Շվեյցարիային խորհուրդ տվեց բարձրացնել շվեյցարացի աշխատողների կենսաթոշակային տարիքը ՝ Շվեյցարիայի սոցիալական ապահովագրության վարչության կողմից խնայողությունների քանակը կրճատելու համար, ներքին պահանջարկը խթանելու և դոլարի ու շվեյցարական ֆրանկի միջև համարժեքությունը կայունացնելու համար քանակական մեղմացման քաղաքականությունը պահպանելու անհրաժեշտությունը նվազեցնելու համար։

#### Շվեդիա
Շվեդիայի կենտրոնական բանկը քանակական մեղմացման քաղաքականություն սկսեց 2015 թվականի փետրվարին՝ հայտարարելով գրեթե 1.2 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի պետական պարտատոմսերի գնման մասին։ 2015 թվականի հունվարին տարեկան գնաճի մակարդակը կազմել է -0.3%, և բանկը ենթադրել է, որ Շվեդիայի տնտեսությունը կարող է ընկղմվել դեֆլյացիայի մեջ։

#### Ճապոնիան 2007 թվականից հետո և Աբենոմիկան
2010 թվականի հոկտեմբերի սկզբին Ճապոնիայի բանկը (ԲOJ) հայտարարեց, որ կքննի ¥5 տրիլիոն (60 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) արժողությամբ ակտիվների ձեռքբերման հարցը։ Սա փորձ էր՝ իջեցնել իենի արժեքը ԱՄՆ դոլարի համեմատ՝ նպատակ ունենալով խթանել ներքին տնտեսությունը՝ դարձնելով ճապոնական արտահանումները ավելի մատչելի։ Սակայն այդ քայլը արդյունավետ չէր։

2011 թվականի օգոստոսի 4-ին Ճապոնիայի Բանկը հայտարարեց առևտրային բանկերի ընթացիկ հաշվի մնացորդը 40 տրիլիոն իենից (504 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) մինչև ընդհանուր 50 տրիլիոն իեն (630 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) մեծացնելու միակողմանի քայլի մասին։ 2011 թվականի հոկտեմբերին Ճապոնիայի բանկը ընդլայնեց իր ակտիվների գնումների ծրագիրը՝ ավելացնելով ¥5 տրիլիոնով (66 միլիարդ դոլարով), ինչի արդյունքում ընդհանուր գումարը կազմեց ¥55 տրիլիոն։

2013 թվականի ապրիլի 4-ին Ճապոնիայի բանկը հայտարարեց, որ կընդլայնի իր ակտիվների գնումների ծրագիրը՝ հասնելով տարեկան ¥60 տրիլիոնից մինչև ¥70 տրիլիոն։ Բանկը հույս ուներ վերացնել դեֆլյացիան և երկու տարվա ընթացքում հասնել 2% գնաճի։ Սա կհասներ 1.4 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ քանակական մեղմացման ծրագրի միջոցով, որը այնքան մեծ գումար է, որ, ինչպես կանխատեսվում է, կկրկնապատկի դրամական զանգվածը։ Այս քաղաքականությունը կոչվել է Աբենոմիկա, որը Ճապոնիայի նախկին վարչապետ Շինզո Աբեի տնտեսական քաղաքականության համադրություն է։

2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ճապոնիայի Բանկը հայտարարեց պարտատոմսերի գնման ծրագրի ընդլայնման մասին՝ տարեկան 80 տրիլիոն իենի չափով պարտատոմսեր գնելու համար։

Պարտատոմսերի գնումներից բացի, նահանգապետ Մասաակի Շիրակավան նաև հանձնարարեց Ճապոնիայի բանկին 2010 թվականի հոկտեմբերին սկսել կորպորատիվ բաժնետոմսերի, ինչպես նաև պարտքային արժեթղթերի գնումը։ Ճապոնիայի Բանկը մշակեց ինդեքսային ETF-ներ գնելու քաղաքականություն՝ որպես 2010 թվականի համապարփակ դրամավարկային մեղմացման ծրագրի մաս, որը սկզբնապես սահմանեց 450 միլիարդ իեն բաժնետոմսերի առաստաղ՝ դադարեցվելով 2011 թվականի դեկտեմբերին։ Սակայն ավելի ուշ նահանգապետ Հարուհիկո Կուրոդան ծրագիրը փոխարինեց քանակական և որակական դրամավարկային մեղմացման քաղաքականությամբ, որը լիազորեց Ճապոնիայի Բանկին գնել ETF-ներ առանց սահմանափակումների կամ դադարեցման ամսաթվի՝ տարեկան 1 տրիլիոն իենի բարձրացված նպատակային ցուցանիշով։ Սահմանաչափը մի քանի անգամ բարձրացվել է՝ մինչև 2018 թվականի մարտը գերազանցելով 19 տրիլիոն իենը։ Եվ 2020 թվականի մարտի 16-ին՝ Covid համավարակից հետո, Ճապոնիայի Բանկը կրկնապատկեց իր տարեկան ETF գնման նպատակը՝ հասցնելով այն 12 տրիլիոն իենի։

## Քանակական մեղմացման արդյունավետությունը
Քանակական մեղմացման արդյունավետությունը հետազոտողների շրջանում բուռն վեճի առարկա է, քանի որ դժվար է առանձնացնել քանակական մեղմացման ազդեցությունը այլ ժամանակակից տնտեսական և քաղաքական միջոցառումներից, ինչպիսիք են բացասական տոկոսադրույքները։

Դաշնային պահուստային համակարգի նախկին նախագահ Ալան Գրինսպանը հաշվարկել է, որ 2012 թվականի հուլիսի դրությամբ «շատ քիչ ազդեցություն է եղել տնտեսության վրա»։ Դաշնային պահուստային համակարգում բանկային ավանդները Քանակական առաջին-երրորդ փուլի ընթացքում աճել են գրեթե 4 տրիլիոն դոլարով՝ սերտորեն հետևելով Դաշնային պահուստային համակարգի պարտատոմսերի գնումներին։ Այլ գնահատական է տվել Դաշնային պահուստային համակարգի կառավարիչ Ջերեմի Սթայնը, ով ասել է, որ քանակական մեղմացման միջոցառումները, ինչպիսիք են խոշորածավալ ակտիվների գնումները, «նշանակալի դեր են խաղացել տնտեսական ակտիվության աջակցման գործում»։

Թեև թեմայի վերաբերյալ գրականությունը ժամանակի ընթացքում աճել է, ցույց է տրվել նաև, որ քանակական մեղմացման արդյունավետության վերաբերյալ կենտրոնական բանկերի սեփական հետազոտությունները հակված են լավատեսական լինել անկախ հետազոտողների հետազոտությունների համեմատ, ինչը կարող է վկայել շահերի բախման կամ ճանաչողական կողմնակալության մասին կենտրոնական բանկերի հետազոտություններում։

Ճգնաժամից հետո հրապարակված մի շարք ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ ԱՄՆ-ում քանակական մեղմացումը արդյունավետորեն նպաստել է տարբեր արժեթղթերի երկարաժամկետ տոկոսադրույքների իջեցմանը, ինչպես նաև վարկային ռիսկի նվազեցմանը։ Սա խթանեց ՀՆԱ-ի աճը և չափավոր բարձրացրեց գնաճը։ Ցածր տոկոսադրույքների կանխատեսելի, բայց չնախատեսված հետևանքը ներդրումային կապիտալի ներհոսքն էր բաժնետոմսերի մեջ, որի արդյունքում բաժնետոմսերի արժեքը բարձրացավ ապրանքների և ծառայությունների արժեքի համեմատ և մեծացավ հարուստների և աշխատավոր դասի միջև հարստության անհավասարությունը։

Եվրոգոտում ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ քանակական մեղմացումը հաջողությամբ կանխել է դեֆլյացիոն պարույրները 2013-2014 թվականներին և կանխել անդամ պետությունների միջև պարտատոմսերի եկամտաբերության սփրեդների ընդլայնումը։ Քանակական մեղմացումը նաև նպաստեց բանկային վարկավորման ծախսերի կրճատմանը։ Այնուամենայնիվ, քանակական մեղմացման իրական ազդեցությունը ՀՆԱ-ի և գնաճի վրա մնաց չնչին և շատ տարասեռ՝ կախված հետազոտություններում օգտագործված մեթոդաբանություններից, որոնք ցույց են տալիս, որ ՀՆԱ-ի վրա ազդեցությունը կազմում է 0.2%-ից մինչև 1.5%, իսկ գնաճի վրա՝ 0.1%-ից մինչև 1.4%: Մոդելային ուսումնասիրությունները հակված են ավելի մեծ ազդեցություն ունենալ, քան էմպիրիկ ուսումնասիրությունները։

Ճապոնիայում, կենտրոնանալով բաժնետոմսերի գնումների վրա, ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ քանակական մեղմացումը հաջողությամբ բարձրացրել է բաժնետոմսերի գները, բայց, կարծես թե, հաջողությամբ չի խթանել կորպորատիվ ներդրումները։

## Ռիսկերը և կողմնակի ազդեցությունները
Քանակական մեղմացումը կարող է հանգեցնել ցանկալիից ավելի բարձր գնաճի, եթե անհրաժեշտ մեղմացման չափը գերագնահատվի և իրացվելի ակտիվների գնման միջոցով չափազանց շատ գումար ստեղծվի։ Մյուս կողմից, քանակական մեղմացումը կարող է չկարողանալ խթանել պահանջարկը, եթե բանկերը շարունակեն դժկամությամբ վարկեր տրամադրել բիզնեսին և տնային տնտեսություններին։ Նույնիսկ այդ դեպքում, քանակական մեղմացումը կարող է թեթևացնել դելեվերաժի նվազեցման գործընթացը, քանի որ այն նվազեցնում է եկամտաբերությունը։ Այնուամենայնիվ, դրամավարկային աճի և գնաճի միջև կա ժամանակային ընդմիջում, քանակական մեղմացման քաղաքականության հետևանքով դրամավարկային աճի հետ կապված գնաճային ճնշումները կարող են կուտակվել նախքան կենտրոնական բանկը կձեռնարկի միջոցներ դրանց հակազդելու համար։ Ինֆլյացիոն ռիսկերը մեղմանում են, եթե համակարգի տնտեսությունը գերազանցում է դրամական զանգվածի աճի տեմպը մեղմացումից հետո։ Եթե տնտեսությունում արտադրությունը մեծանում է դրամական զանգվածի աճի պատճառով, արժույթի միավորի արժեքը նույնպես կարող է աճել, նույնիսկ եթե առկա է ավելի շատ արժույթ։ Օրինակ, եթե երկրի տնտեսությունը խթանի արտադրության զգալի աճ՝ առնվազն դրամայնացված պարտքի չափի չափով, ապա գնաճային ճնշումները կհավասարակշռվեն։ Սա կարող է տեղի ունենալ միայն այն դեպքում, եթե անդամ բանկերը իրականում տրամադրեն ավելցուկային գումարը վարկով՝ լրացուցիչ կանխիկը կուտակելու փոխարեն։Բարձր տնտեսական արդյունքի ժամանակաշրջաններում կենտրոնական բանկը միշտ ունի պահուստները վերականգնելու ավելի բարձր մակարդակի՝ տոկոսադրույքները բարձրացնելու կամ այլ միջոցներով, արդյունավետորեն չեղարկելով ձեռնարկված մեղմացնող քայլերը։

Տնտեսագետներ, ինչպիսին է Ջոն Թեյլորը կարծում են, որ քանակական մեղմացումը ստեղծում է անկանխատեսելիություն։ Քանի որ բանկային պահուստների աճը կարող է անմիջապես չմեծացնել փողի զանգվածը, եթե այն պահվի որպես ավելորդ պահուստներ, պահուստների աճը ստեղծում է վտանգ, որ պահուստները վարկով տրամադրելու դեպքում ի վերջո կարող է գնաճ առաջանալ։

Քանակական մեղմացումը օգուտ է բերում պարտապաններին, քանի որ տոկոսադրույքը նվազել է, մարման ենթակա գումարն ավելի քիչ է մնում։ Սակայն դա ուղղակիորեն վնասում է վարկատուներին, քանի որ նրանք ավելի քիչ գումար են վաստակում ցածր տոկոսադրույքներից։ Արժույթի արժեզրկումը նաև անմիջականորեն վնասում է ներմուծողներին և սպառողներին, քանի որ ներմուծվող ապրանքների արժեքը մեծանում է արժույթի արժեզրկման պատճառով։

### Ազդեցությունը խնայողությունների և կենսաթոշակների վրա
Եվրոպական Միությունում Համաշխարհային կենսաթոշակային խորհրդի (WPC) ֆինանսական տնտեսագետները նույնպես պնդել են, որ քանակական մեղմացման հետևանքով առաջացած արհեստականորեն ցածր պետական պարտատոմսերի տոկոսադրույքները բացասաբար կանդրադառնան կենսաթոշակային ֆոնդերի թերֆինանսավորման վիճակի վրա, քանի որ «առանց գնաճը գերազանցող եկամտաբերության, կենսաթոշակային ներդրողները բախվում են իրենց խնայողությունների իրական արժեքի նվազմանը՝ հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում աճի փոխարեն»։Բացի այդ, ցածր կամ բացասական տոկոսադրույքները խոչընդոտում են խնայողությունների հնարավորությունը։ Որոշ իմաստով սա նախատեսված ազդեցություն է, քանի որ քանակական մեղմացումը նախատեսված է սպառողական ծախսերը խթանելու համար։

### Կլիմայի փոփոխության վրա ազդեցությունը
Եվրոպայում կորպորատիվ քանակական մեղմացման (այսինքն՝ կորպորատիվ պարտատոմսեր ներառող քանակական մեղմացման ծրագրեր) իրականացվող կենտրոնական բանկերը, ինչպիսիք են Եվրոպական կենտրոնական բանկը կամ Շվեյցարիայի ազգային բանկը, ՀԿ-ների կողմից ավելի ու ավելի հաճախ են քննադատության ենթարկվում ՝ պարտատոմսեր թողարկող ընկերությունների կլիմայական ազդեցությունը հաշվի չառնելու համար։ Փաստորեն, կորպորատիվ քանակական մեղմացման ծրագրերը ընկալվում են որպես աղտոտող ընկերություններին տրամադրվող անուղղակի սուբսիդիաներ։ Եվրոպական խորհրդարանը նույնպես միացել է քննադատությանը՝ ընդունելով մի քանի բանաձևեր այս հարցի վերաբերյալ, և բազմիցս կոչ է արել ԵԿԲ-ին իր քաղաքականություններում արտացոլել կլիմայի փոփոխության նկատառումները։

Կենտրոնական բանկերը սովորաբար արձագանքել են՝ պնդելով, որ իրենք պետք է հետևեն «շուկայական չեզոքության» սկզբունքին և, հետևաբար, պետք է զերծ մնան շուկայում պարտատոմսեր ընտրելիս հայեցողական ընտրություն կատարելուց։ Այն գաղափարը, որ կենտրոնական բանկերը կարող են շուկայական չեզոք լինել, վիճարկվում է, քանի որ դրամավարկային քաղաքականություն իրականացնելիս կենտրոնական բանկերը միշտ կատարում են ընտրություններ, որոնք չեզոք չեն ֆինանսական շուկաների համար։ Ավելին, հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ԵԿԲ-ի կորպորատիվ պարտատոմսերի գնման ծրագրի դեպքում շուկայական չեզոքության սկզբունքը գործնական իրականություն չէ, քանի որ ԵԿԲ-ի գնումները կենտրոնացած են տնտեսական այն ոլորտների վրա, որոնք չեն ներկայացնում ավելի լայն տնտեսությունը և հակված են ածխածնային ինտենսիվ արտանետումներով զբաղվող ընկերությունների կողմը։

Այս քննադատությունից հետո, 2020 թվականին, ԵԿԲ-ի մի շարք բարձրաստիճան քաղաքական գործիչներ, ինչպիսիք են Քրիստին Լագարդը, Իզաբել Շնաբելը, Ֆրենկ Էլդերսոնը և ուրիշներ, նշել են շուկայի չեզոքության տրամաբանության հակասությունը։ Մասնավորապես, Շնաբելը պնդում էր, որ «Շուկայական ձախողումների առկայության դեպքում շուկայի չեզոքությունը կարող է չհամարվել կենտրոնական բանկի համար համապատասխան չափանիշ, երբ շուկան ինքնին չի հասնում արդյունավետ արդյունքների»։

2020 թվականից ի վեր մի շարք կենտրոնական բանկեր (ներառյալ ԵԿԲ-ն, Անգլիայի բանկը և Շվեդիայի կենտրոնական բանկերը) հայտարարել են իրենց քանակական մեղմացման ծրագրերում կլիմայական չափանիշներ ներառելու մտադրության մասին։ Ֆինանսական համակարգի կանաչացման ցանցը բացահայտել է տարբեր հնարավոր միջոցառումներ՝ կենտրոնական բանկերի գրավի շրջանակները և քանակական մեղմացումը կլիմայական նպատակներին համապատասխանեցնելու համար։

### Եկամուտների և հարստության անհավասարության աճ
Քննադատները հաճախ մատնանշում են քանակական մեղմացման վերաբաշխիչ հետևանքները։ Օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյը 2016 թվականի հուլիսին բացահայտ քննադատեց քանակական մեղմացումը՝ դրա ռեգրեսիվ ազդեցության համար. «Դրամավարկային քաղաքականությունը՝ գերցածր տոկոսադրույքների և քանակական մեղմացման տեսքով, օգնել է անշարժ գույքի սանդուղքի վրա գտնվողներին՝ նրանց հաշվին, ովքեր չեն կարողանում իրենց թույլ տալ սեփական տուն ունենալ»։ BCA Research- ի Դհավան Ջոշին գրել է, որ «ՔՄ-ի կանխիկ գումարը մեծապես շահույթ է ստանում, դրանով իսկ սրելով արդեն իսկ ծայրահեղ եկամուտների անհավասարությունը և դրանից բխող սոցիալական լարվածությունը»։ «Reason Foundation» -ի ներկայացուցիչ Էնթոնի Ռանդացոն գրել է, որ քանակական մեղմացումը «հիմնականում ռեգրեսիվ վերաբաշխման ծրագիր է, որը մեծացնում է ֆինանսական ոլորտում արդեն ներգրավվածների կամ արդեն իսկ տներ ունեցողների հարստությունը, բայց քիչ բան է փոխանցում տնտեսության մնացած մասին։ Այն եկամուտների անհավասարության հիմնական շարժիչ ուժն է»։

Այդ քննադատությունները մասամբ հիմնված են կենտրոնական բանկերի կողմից տրամադրված որոշ ապացույցների վրա։ 2012 թվականին Անգլիայի բանկի զեկույցը ցույց տվեց, որ քանակական մեղմացման քաղաքականությունը հիմնականում օգուտ է բերել հարուստներին, և որ այդ շահույթի 40%-ը բաժին է հասել բրիտանական տնային տնտեսությունների ամենահարուստ 5%-ին։

2013 թվականի մայիսին Դալլասի Դաշնային պահուստային բանկի նախագահ Ռիչարդ Ֆիշերն ասել է, որ էժան փողը հարուստ մարդկանց ավելի հարուստ է դարձրել, բայց այնքան էլ շատ բան չի արել աշխատող ամերիկացիների համար։

Եվրախորհրդարանի անդամ Մոլի Սքոթ Կատոյի կողմից արտահայտված նմանատիպ քննադատություններին պատասխանելով՝ ԵԿԲ նախագահ Մարիո Դրագին մի անգամ հայտարարել է․Այս քաղաքականություններից մի քանիսը, մի կողմից, կարող են մեծացնել անհավասարությունը, բայց մյուս կողմից, եթե ինքներս մեզ հարցնենք, թե որն է անհավասարության հիմնական աղբյուրը, պատասխանը կլինի գործազրկությունը։ Այսպիսով, այնքանով, որքանով այս քաղաքականությունը օգնում է, և դրանք օգնում են այդ առումով, ապա ներկա իրավիճակում ադոմատորական դրամավարկային քաղաքականությունն անկասկած ավելի լավ է, քան սահմանափակող դրամավարկային քաղաքականությունը։2018 թվականի հուլիսին ԵԿԲ-ն հրապարակեց մի ուսումնասիրություն որը ցույց էր տալիս, որ իր Քանակական մեղմացման ծրագիրը բնակչության ամենաաղքատ հինգերորդի զուտ հարստությունը մեծացրել է 2.5 տոկոսով՝ համեմատած ամենահարուստ հինգերորդի ընդամենը 1.0 տոկոսի հետ։ Սակայն ուսումնասիրության հավաստիությունը վիճարկվեց։

### Միջազգային հետևանքները BRICS-ի և զարգացող տնտեսությունների համար
Քանակական մեղմացման (ՔՄ) քաղաքականությունը կարող է խոր ազդեցություն ունենալ ֆորեքսի փոխարժեքների վրա, քանի որ այն փոխում է մեկ արժույթի առաջարկը մյուսի համեմատ։ Օրինակ, եթե և՛ ԱՄՆ-ն, և՛ Եվրոպան նույն չափով օգտագործում են քանակական մեղմացումը, ապա ԱՄՆ/Եվրո արժութային զույգը կարող է չտատանվել։ Սակայն, եթե ԱՄՆ գանձապետարանը ավելի բարձր չափով կիրառի քանակական մեղմացումը, ինչպես վկայում է տնտեսական ճգնաժամի ընթացքում արժեթղթերի գնման աճը, բայց Հնդկաստանը չի կիրառի, ապա ԱՄՆ դոլարի արժեքը կնվազի հնդկական ռուփիի նկատմամբ։ Արդյունքում, քանակական մեղմացումը նույն ազդեցությունն ունի, ինչ օտարերկրյա արժույթների գնումը՝ արդյունավետորեն մանիպուլյացնելով մեկ արժույթի արժեքը մյուսի համեմատ։

2012 թվականի համատեղ հայտարարության մեջ Ռուսաստանի, Բրազիլիայի, Հնդկաստանի, Չինաստանի և Հարավային Աֆրիկայի առաջնորդները, որոնք միասին կազմում են BRICS-ը, դատապարտեցին արևմտյան տնտեսությունների քաղաքականությունը՝ ասելով. «Զարգացած տնտեսությունների համար կարևոր է ընդունել պատասխանատու մակրոտնտեսական և ֆինանսական քաղաքականություն, խուսափել չափազանց մեծ իրացվելիություն ստեղծելուց և իրականացնել կառուցվածքային բարեփոխումներ՝ աճը խթանելու համար», ինչպես գրել է Telegraph-ը։Բացի այդ, BRICS երկրները քննադատել են զարգացած երկրների կենտրոնական բանկերի կողմից իրականացվող քանակական մեղմացումը։ Նրանք կիսում են այն փաստարկը, որ նման գործողությունները հավասարազոր են պրոտեկցիոնիզմի և մրցակցային արժեզրկման ։ Որպես զուտ արտահանողներ, որոնց արժույթները մասամբ կապված են դոլարի հետ, նրանք բողոքում են, որ քանակական մեղմացումը (ՔՄ) առաջացնում է գնաճի աճ իրենց երկրներում և տուժում իրենց արդյունաբերություններից։

Bloomberg-ի լրագրող Դեյվիդ Լինչի խոսքով՝ քանակական մեղմացումից ստացված նոր գումարը բանկերը կարող են օգտագործել զարգացող շուկաներում, ապրանքային տնտեսություններում, ապրանքային շուկաներում և ոչ տեղական հնարավորություններում ներդրումներ կատարելու համար, այլ ոչ թե վարկեր տրամադրելու տեղական բիզնեսներին, որոնք դժվարանում են վարկեր ստանալ։

### Բարոյական վտանգ
Եվրոպայում տարածված մեկ այլ քննադատություն,այն է, որ քանակական մեղմացումը բարոյական վտանգ է ստեղծում կառավարությունների համար։ Կենտրոնական բանկերի կողմից պետական արժեթղթերի գնումները արհեստականորեն նվազեցնում են վարկերի արժեքը։ Սովորաբար, լրացուցիչ պարտք թողարկող կառավարությունները տեսնում են, որ իրենց փոխառության ծախսերը բարձրանում են, ինչը նրանց խրախուսում է չափազանցնել դրանք։ Մասնավորապես, շուկայական կարգապահությունը՝ բարձր տոկոսադրույքների տեսքով, Իտալիայի նման կառավարությանը կստիպի երկու անգամ մտածել, որը գայթակղվում է ավելացնել դեֆիցիտային ծախսերը։ Սակայն այդպես չէ, երբ կենտրոնական բանկը հանդես է գալիս որպես վերջին միջոցի պարտատոմսերի գնորդ և պատրաստ է անսահմանափակ գնել պետական արժեթղթեր։ Նման պայմաններում շուկայական կարգապահությունը կխախտվի։

### Հեղինակային ռիսկեր
Դալասի Դաշնային պահուստային բանկի նախագահ Ռիչարդ Վ. Ֆիշերը 2010 թվականին զգուշացրել էր, որ քանակական մեղմացումը կրում է «պարտքի դրամայնացման սայթաքուն լանջին դիպչելու ընկալման ռիսկը։ Մենք գիտենք, որ երբ կենտրոնական բանկը ընկալվում է որպես պետական պարտքի եկամտաբերության թիրախ բյուջեի կայուն դեֆիցիտի ժամանակաշրջանում, պարտքի դրամայնացման վերաբերյալ մտահոգություն է առաջանում»։ Նույն ելույթում ավելի ուշ նա նշել է, որ Դաշնային պահուստային համակարգը դրամայնացնում է պետական պարտքը. «Այս նոր վարժության մաթեմատիկան հեշտությամբ թափանցիկ է. Դաշնային պահուստային համակարգը ամսական կգնի 110 միլիարդ դոլարի պետական պարտատոմսեր, գումար, որը տարեկան հաշվարկով ներկայացնում է դաշնային կառավարության կանխատեսվող դեֆիցիտը հաջորդ տարվա համար։ Հաջորդ ութ ամիսների ընթացքում երկրի կենտրոնական բանկը կմարնանայնացնի դաշնային պարտքը»։

Բեն Բերնանկեն 2002 թվականին նշել է, որ ԱՄՆ կառավարությունն ունի տպագրական մեքենա կոչվող տեխնոլոգիա (կամ այսօր՝ դրա էլեկտրոնային համարժեքը), այնպես որ, եթե տոկոսադրույքները հասնեն զրոյի և դեֆլյացիայի սպառնալիք լինի, կառավարությունը միշտ կարող է գործել՝ դեֆլյացիան կանխելու համար։ Սակայն նա ասաց, որ կառավարությունը փող չի տպի և չի բաշխի այն «կամա-ակամա», այլ իր ջանքերը կկենտրոնացնի որոշակի ոլորտներում (օրինակ՝ դաշնային գործակալությունների պարտքային արժեթղթերի և հիփոթեքային արժեթղթերի գնում)։

Դալասի Դաշնային պահուստային բանկի նախկին նախագահ, տնտեսագետ Ռոբերտ ՄաքԹիրի խոսքով՝ ռեցեսիայի ժամանակ փող տպելու մեջ ոչ մի վատ բան չկա, և քանակական մեղմացումը տարբերվում է ավանդական դրամավարկային քաղաքականությունից «միայն իր մասշտաբով և գումարի ու ժամկետների նախնական հայտարարությամբ»։

### Ազդեցությունները ֆոնդային շուկայի գների վրա
Քանակական մեղմացման ազդեցությունը ֆոնդային շուկայի վրա միշտ առկա է։ Ֆոնդային շուկան արձագանքում է Դաշնային պահուստային համակարգի գործողությունների վերաբերյալ գրեթե բոլոր թարմացումներին։ Այն հակված է աճի՝ ընդլայնողական քաղաքականության հայտարարություններից հետո, և անկման՝ կրճատողական քաղաքականության հայտարարություններից հետո։ Չնայած որոշակի արդյունք չկա, առկա ապացույցները վկայում են քանակական մեղմացման քաղաքականության և ֆոնդային շուկայում աճի միտումների միջև դրական կապի մասին։ ԱՄՆ ֆոնդային շուկայի ինդեքսների ամենանշանակալի աճերից մի քանիսը համընկել են քանակական մեղմացման միջոցառումների իրականացման հետ։ Ամենաթարմ օրինակը կլինի Դաշնային պահուստային համակարգի քաղաքականությունը COVID-19 համավարակի ընթացքում։ Տնտեսությունը խթանելու անհապաղ անհրաժեշտությունը պահանջում էր նոր իրացվելիության մեծ հոսք, որն էլ ձեռք է բերվել քանակական մեղմացման միջոցով։ Այս իրացվելիությունը բանկերը տրամադրեցին ձեռնարկություններին՝ խթանելով դրանց ընդլայնումը և ուռճացնելով վաճառքը, ինչը ներդրողներին դրդեց ակնկալել ընկերությունների եկամուտների աճ, ինչը հանգեցրեց բաժնետոմսերի գնումների աճի։

Եվ հակառակը, COVID-19-ից հետո տնտեսությունը, որը բախվեց գնաճի աճի՝ չափազանց քանակական մեղմացման պատճառով, լուծվել է քանակական խստացման միջոցառումների միջոցով։ Այս ժամանակահատվածում բաժնետոմսերը անկում ապրեցին։ Այսպիսով, ներդրողները կողմ են ակտիվների արժեքի բարձրացման գաղափարին սկզբնական գնաճային ժամանակահատվածներում։ Այնուամենայնիվ, ավելի հավանական է, որ վստահությունը աճում է ընդլայնողական միջոցառումներից հետո ավելի առողջ տնտեսության սպասման շնորհիվ և նվազում է, երբ ձեռնարկվում են հակառակ միջոցառումներ։

## Այլընտրանքային քաղաքականություններ
### Քանակական մեղմացում ժողովրդի համար
Ի պատասխան այն մտահոգությունների, որ մեղմացնող քաղաքականությունը չի կարողանում բավարար պահանջարկ ստեղծել, մասնավորապես՝ Եվրագոտում, ոմանք կոչ են արել կիրառել «Քանակական մեղմացում ժողովրդի համար» կամ «ուղղաթիռային փող»։ Բանկային պահուստներ ստեղծելով՝ պետական պարտատոմսեր կամ այլ արժեթղթեր գնելու փոխարեն, ինչպես դա արել են Դաշնային պահուստային համակարգը և Անգլիայի բանկը, ոմանք առաջարկում են, որ կենտրոնական բանկերը կարողանան վճարումներ կատարել անմիջապես տնային տնտեսություններին(նման ձևով, ինչպես Միլթոն Ֆրիդմանի «ուղեկցորդի փողը»)։

Տնտեսագետներ Մարկ Բլիթը և Էրիկ Լոներգանը *«Foreign Affairs»* -ում պնդում են, որ սա Եվրագոտու համար ամենաարդյունավետ լուծումն է, մասնավորապես՝ հաշվի առնելով հարկաբյուջետային քաղաքականության սահմանափակումները։ Նրանք պնդում են, որ Միացյալ Նահանգներում հարկային զեղչերի ապացույցների հիման վրա՝ ԵԿԲ-ի կողմից Եվրագոտում տնային տնտեսությունների հատվածին փոխանցված ՀՆԱ-ի 5%-ից պակասը բավարար կլինի վերականգնում ապահովելու համար, ինչը ստանդարտ քանակական մեղմացման շրջանակներում նախատեսվածի մի փոքր մասն է։ Օքսֆորդի տնտեսագետ Ջոն Մյուլբաուերը ենթադրել է, որ սա կարող է օրինականորեն իրականացվել ընտրողների ցուցակի միջոցով։

2015 թվականի մարտի 27-ին 19 տնտեսագետներ, այդ թվում՝ Սթիվ Քինը, Անն Պետիֆորը, Ռոբերտ Սկիդելսկին և Գայ Սթենդինգը, նամակ են ստորագրել *[[Financial Times|Financial Times-]]* ին, որով կոչ են անում Եվրոպական կենտրոնական բանկին ավելի անմիջական մոտեցում ցուցաբերել փետրվարին հայտարարված քանակական մեղմացման ծրագրի նկատմամբ։ 2019 թվականի օգոստոսին ականավոր կենտրոնական բանկիրներ Սթենլի Ֆիշերը և Ֆիլիպ Հիլդեբրանդը համահեղինակեցին BlackRock-ի կողմից հրապարակված մի հոդված, որում նրանք առաջարկում են «ուղեկցորդային փողի» մի ձև։

### Ածխածնի քանակական մեղմացում
Ածխածնի քանակական մեղմացումը (CQE) QE-ի չփորձարկված ձև է, որը ներառված է նոր առաջարկվող միջազգային կլիմայական քաղաքականության մեջ, որը կոչվում է գլոբալ ածխածնային պարգևատրում։ CQE-ի հիմնական նպատակներից մեկը գլոբալ ածխածնային պարգևատրման ֆինանսավորումն է՝ կառավարելով նոր ներկայացուցչական արժույթի, որը կոչվում է ածխածնային արժույթ, փոխարժեքը։ Ածխածնային արժույթը կգործի որպես միջազգային հաշվի միավոր և արժեքի պահեստ, քանի որ այն կներկայացնի ածխածնի այն զանգվածը, որը մեղմացվում և պարգևատրվում է համաշխարհային ածխածնային պարգևատրման քաղաքականության շրջանակներում։

### Հարկաբյուջետային քաղաքականություն
Քեյնսյան տնտեսագիտությունը մեծ ժողովրդականություն ձեռք բերեց Մեծ ճգնաժամից հետո։ Գաղափարն այն է, որ ցածր գնաճով և բարձր գործազրկությամբ (հատկապես տեխնոլոգիական գործազրկությամբ) տնտեսությունում պահանջարկի կողմի տնտեսագիտությունը կխթանի սպառողական ծախսերը, ինչը կմեծացնի բիզնեսի շահույթը, ինչը կմեծացնի ներդրումները։ Քեյնսյանները խթանում են այնպիսի մեթոդներ, ինչպիսիք են հանրային աշխատանքները, ենթակառուցվածքների վերակառուցումը և սոցիալական ապահովության ցանցի ավելացումը՝ պահանջարկը և գնաճը մեծացնելու համար։

### Դրամական ֆինանսավորում
Քանակական մեղմացումը որոշ լրատվամիջոցների, կենտրոնական բանկիրների,և ֆինանսական վերլուծաբանների կողմից անվանվել է «փողի տպագրություն»։

Սակայն, քանակական մեղմացումը փող ստեղծելու բոլորովին այլ ձև է, քան այն սովորաբար ընկալվում է «փող տպելու» մասին խոսելիս (այլ կերպ կոչվում է դրամական ֆինանսավորում կամ պարտքի մոնետիզացիա): Իրոք, Քանակական մեղմացման դեպքում նոր ստեղծված փողը սովորաբար օգտագործվում է պետական պարտատոմսերից բացի ֆինանսական ակտիվներ գնելու համար (կորպորատիվ պարտատոմսեր և այլն), իսկ ՔՄ-ն սովորաբար իրականացվում է երկրորդային շուկայում։ Զարգացած երկրների մեծ մասում (օրինակ՝ Միացյալ Թագավորություն, ԱՄՆ, Ճապոնիա և Եվրոգոտու երկրներ) կենտրոնական բանկերին արգելվում է պետական պարտք գնել անմիջապես կառավարությունից և փոխարենը պետք է այն գնեն երկրորդային շուկայից։ Այս երկփուլ գործընթացը, որտեղ կառավարությունը պարտատոմսեր է վաճառում մասնավոր կազմակերպություններին, որոնք էլ իրենց հերթին դրանք վաճառում են կենտրոնական բանկին, շատ վերլուծաբանների կողմից անվանվել է «պարտքի դրամայնացում»։

Քանակական մեղմացման և պարտքի դրամայնացման միջև տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ առաջինի դեպքում կենտրոնական բանկը գումար է ստեղծում տնտեսությունը խթանելու, այլ ոչ թե պետական ծախսերը ֆինանսավորելու համար (չնայած ՔՄ-ի անուղղակի ազդեցությունը պետական պարտատոմսերի տոկոսադրույքների իջեցումն է): Բացի այդ, կենտրոնական բանկը հայտարարել է, որ մտադիր է չեղարկել քանակական մեղմացումը, երբ տնտեսությունը վերականգնվի (պետական պարտատոմսերը և այլ ֆինանսական ակտիվները շուկա վերադարձնելու միջոցով)։ Կենտրոնական բանկի դրամայնացված պարտքի առկայության որոշման միակ արդյունավետ միջոցը դրա կատարողականը իր հայտարարված նպատակների հետ համեմատելն է։ Շատ կենտրոնական բանկեր ընդունել են գնաճի նպատակային ցուցանիշ։ Հավանական է, որ կենտրոնական բանկը դրամայնացնում է պարտքը, եթե այն շարունակում է գնել պետական պարտք, երբ գնաճը գերազանցում է նպատակային մակարդակը, և եթե կառավարությունը խնդիրներ ունի պարտքի ֆինանսավորման հետ։

Որոշ տնտեսագետներ, ինչպիսին է Ադեյր Թըրները, պնդում են, որ ուղղակի դրամավարկային ֆինանսավորումը ավելի արդյունավետ կլինի, քան քանակական մեղմացումը։

### Նեոֆշերիզմ
Նեոֆիշերիզմը, որը հիմնված է Իրվինգ Ֆիշերի տեսությունների վրա, պնդում է, որ ցածր գնաճի լուծումը քանակական մեղմացումը չէ, այլ պարադոքսալ կերպով տոկոսադրույքների բարձրացումը։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ եթե տոկոսադրույքները շարունակեն նվազել, բանկերը կկորցնեն հաճախորդներին, և տնտեսությունում ավելի քիչ գումար կներդրվի։

Ցածր գնաճի և բարձր պարտքի պայմաններում հաճախորդներն իրենց ավելի ապահով կզգան կանխիկ գումար պահելիս կամ կանխիկը ապրանքների փոխակերպելիս, ինչը չի խթանի տնտեսական աճը։ Եթե քանակական մեղմացման արդյունքում փողի զանգվածը մեծանա, հաճախորդները հետագայում կձախողվեն բարձր գների պայմաններում, այդպիսով վերականգնելով ցածր գնաճը և վատթարացնելով ցածր գնաճի խնդիրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Վարկային մեղմացման քաղաքականության գործիքներ՝ Դաշնային պահուստային համակարգի հաշվեկշռի ակտիվների ինտերակտիվ գրաֆիկ։
* Դեֆլյացիա. Ինչպես համոզվել, որ «դա» այստեղ տեղի չի ունենա, Բեն Բերնանկեի 2002 թվականի ելույթը դեֆլյացիայի և քանակական մեղմացման օգտակարության մասին
* Անգլիայի Բանկ – Քանակական մեղմացում
* Անգլիայի Բանկ – Քանակական մեղմացման քաղաքականության բացատրված բրոշյուր
* Փողի ստեղծումը ժամանակակից տնտեսությունում - Անգլիայի բանկի փաստաթուղթ, որը բացատրում է, թե ինչպես է ստեղծվում և ոչնչացվում փողը
* Քանակական մեղմացման բացատրությունը (Financial Times Europe)
* Դաշնային պահուստային համակարգի կառավարիչը քննարկում է քանակական մեղմացումը՝ այլ թեմաների շարքում

Կատեգորիա:Գնաճ
Կատեգորիա:Դրամական բարեփոխումներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Դրամավարկային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Պետական տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսական ճգնաժամեր
Կատեգորիա:Տնտեսական քաղաքականություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Փող
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ