Փայտե արտիկուլար եկեղեցի (Հրոնսեկ)

**Փայտաշեն արտիկուլար եկեղեցի Հրոնսեկում** (  ), լյութերական եկեղեցի կենտրոնական Սլովակիայի Հրոնսեկ քաղաքում։ Սլովակիայում մնացած հինգ փայտե արտիկուլար եկեղեցիներից մեկն է։ Այն գտնվում է քաղաքի կենտրոնից հարավ՝ Հրոն գետի ձախ ափին։

## Պատմություն
Փայտաշեն եկեղեցին կառուցվել է ըստ Օդենբուրգի նահանգի խորհրդարանի 1681 թվականի որոշումների կանոնակարգի։ Ըստ որի` եկեղեցի կարելի է կառուցել նշանակված վայրում,  առավելագույնը երկու եկեղեցի կարող էր լինել յուրաքանչյուր վարչաշրջանում և մեկական` յուրաքանչյուր թագավորական ազատ քաղաքի համար։ Այն ժամանակվա Սոլ կոմսությունում նման եկեղեցիներ կառուցվել են Հրոնսեկում և Օստրա Լուկայում (եկեղեցին այլևս գոյություն չունի)։

Հրոնսեկում արտիկուլյար եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1725 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, և ավարտվել է 1726 թվականի աշնանը։

## Կառուցվածք
մինի|Արտկուլար եկեղեցի Հրոնսեկում|ձախիցԲացառության կարգով այս արտիկուլար եկեղեցուն թույլատրվել է ամուր ֆունդամենտի վրա կառուցել։ Խաչաձև հատակագծով կիսափայտյա այս կառույցն ունի 8 մ բարձրություն։ Նավի երկարությունը 26 մ է, իսկ տրանսեպտի երկարությունը՝ 11 մ։ Փայտե կղմինդրե տանիքին տեղադրված է կաղնու փայտից պատրաստված երեք խաչ և աքաղաղ։ Եկեղեցին ունի հինգ մուտք և 30 վեցանկյուն փչված ապակիով պատուհաններ։

Եկեղեցու ներսի տարածքը բավարարում է միաժամանակ 1100 հավատացյալների ներկայություն, նստարանների շարքերը դասավորված են ամֆիթատրոնի նման, որպեսզի զոհասեղանը հստակ տեսանելի լինի բոլոր նստարաններից։ Խորանում կան վեց զոհասեղաններ՝ որոնց հեղինակը Սամուել Միալովիչն է, 1771 թվականին, դրանք կարող են ցուցադրվել հանովի-դնովի շրջանակում՝ ըստ պատարագին համապատասխան։ Լավ ակուստիկայի շնորհիվ եկեղեցում դասական երաժշտության համերգներ են անցկացվում։

### Պոզիտիվ երգեհոն
Բանսկա Բիստրիցացի երգեհոնի վարպետ Մարտին Պոդկոնիցկին կառուցել է երգեհոնի պոզիտիվը` շարժական երգեհոն, որը շահագործման է հանձնվել 1763 թվականին 220 գուլդեն վճարով և ավարտվել 1764 թվականին (համաձայն ավանդական ժամանակագրության *Celebrate IehoVaM CantV aD tiblas organI* (= MDCCLVVIII ) ):

Խորանի ետևում գտնվող երգեհոնային սրահի գտնվելու վայրը անսովոր է։ Վեց ռեգիստրներով և ձեռքի ստեղնաշարով (մանուալ) պոզիտիվը փոխարինել է Կրեմնիցայի վարպետ Մարտին Զորկովսկիի հին, ավելի փոքր պոզիտիվին, որն անհայտ պատճառներով վաճառվել է Լաձանիի քաղաքապետարանին։ Պոզիտիվ երգեհոնի խողովակները, ինչպես նաև մնացած մասերի մեծ մասը դեռ օրիգինալ են, միայն տոնային փականների ստեղնաշարն ու զսպանակներն են փոխարինվել 1958 թվականին։

Եկեղեցուց հեռու գտնվող տարածքում փայտե զանգակատուն կա, որը կառուցվել է 1726 թվականին։ Շինարարության ժամանակ բացառություն է եղել նոր բողոքական աղոթատան զանգակատունը։

## Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ
2008 թվականից եկեղեցին մտնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության «Սլովակյան Կարպատների փայտե եկեղեցիներ» ցանկում։

## Պատկերասրահ
Գլխավոր առանձնահատկությունն այն է, որ եկեղեցին ամբողջությամբ փայտից է կառուցված, և կառուցման ժամանակ ոչ մի մետաղական մեխ չի օգտագործվել։ Դրանք առանձնանում են ինքնատիպությամբ և եզակի տեխնիկական և գեղարվեստական ​​լուծումներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Miloš Dudáš: *Drevené artikulárne a tolerančné chrámy na Slovensku.* Tranoscius, Liptovský Mikuláš 2011, , էջ 142–161 (սլովակերեն).

Ernst Hochberger: *Das große Buch der Slowakei.* 5. ergänzte und erweiterte Auflage. Sinn, 2017, , էջ 156 (Lemma Hronsek).

## Արտաքին հղումներ
* Kurzbeschreibung auf der Gemeindeseite von Hronsek [Համառոտ նկարագրություն Հրոնսեկի քաղաքապետարանի կայքում] (Սլովակերեն)

Կատեգորիա:1720-ականների հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի կառույցներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով