Ստոկհոլմի համալսարան

**Ստոկհոլմի համալսարան** (), պետական համալսարան Ստոկհոլմում, որը 1878 թվականին հիմնադրվել է որպես քոլեջ, իսկ 1960 թվականից ունի համալսարանի կարգավիճակ։ Ստոկհոլմի համալսարանն ունի երկու գիտական ոլորտ՝ բնական գիտություններ և հումանիտար / հասարակական գիտություններ։ Համալսարանի չորս տարբեր ֆակուլտետներում՝ իրավագիտություն, հումանիտար գիտություններ, հասարակական գիտություններ և բնական գիտություններ, սովորում են ավելի քան 34000 ուսանող։ Համալսարանը Սկանդինավիայի խոշորագույն համալսարաններից մեկն է։ Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական դասակարգման ցանկում (ARWU) այն համարվում է աշխարհի լավագույն 100 համալսարաններից մեկը։

1960 թվականին Ստոկհոլմի համալսարանին շնորհվել է համալսարանի կարգավիճակ՝ այն դարձնելով Շվեդիայի չորրորդ ամենահին համալսարանը։ Ինչպես Շվեդիայի մյուս պետական համալսարանները, Ստոկհոլմի համալսարանի առաքելությունը հասարակության դասավանդումն ու հետազոտությունն է։

## Պատմություն
Ստոկհոլմի համալսարանի ձևավորման նախաձեռնությունը ստանձնել է Ստոկհոլմի քաղաքային խորհուրդը։ Գործընթացն ավարտվել է 1865 թվականի դեկտեմբերին  «մայրաքաղաքում բարձրագույն ուսումնական հաստատություն հիմնելու» հիմնադրամի և կոմիտեի որոշմամբ։ Կոմիտեի կազմում ընդգրկված էին ինը հարգարժան անդամներ և նշանավոր քաղաքացիներ, որոնք իրենց ներդրումն ունեին գիտության և հասարակության զարգացման գործում։

Հաջորդ կարևոր քայլը կատարվեց 1869 թվականի հոկտեմբերին, երբ ստեղծվեց Ստոկհոլմի համալսարանական քոլեջի ասոցիացիան։ Կոմիտեի մի քանի անդամներ դարձան ասոցիացիայի անդամներ` ներառյալ պրոֆեսոր Փեհր Հենրիկ Մալմսթենը։ Ասոցիացիայի առաքելությունն էր Ստոկհոլմում համալսարան հիմնելը։ Ստոկհոլմի համալսարանական քոլեջի հուշագիրն ընդունվել է 1877 թվականի մայիսին, իսկ հաջորդ տարվա աշնանային կիսամյակում սկսեցին փաստացի գործողությունները։

1878 թվականին *Stockholms högskola* համալսարանական քոլեջը սկսեց իր գործունեությունը մի շարք դասախոսություններով, որոնք նվիրված էին բնական գիտություններին, բաց էին հետաքրքրվող քաղաքացիների համար (ավանդույթ, որը մինչ այժմ պահպանում է տարեկան հրապարակայնորեն բաց դասախոսությունները)։ Համալսարանի վաղ պատմության մեջ ուշագրավ է 1889 թվականին Սոֆյա Կովալևսկայայի նշանակումը մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ամբիոնի վարիչի պաշտոնում, որից հետո նա դարձավ Եվրոպայում երրորդ կին պրոֆեսոր։ 1904 թվականին քոլեջը պաշտոնական դարձավ աստիճան շնորհող հաստատություն։

[thumb|right|[Ֆրեդրիկ Բլոմի տունը Experimentalfältet-ում։ Այժմ օգտագործվում է Ստոկհոլմի համալսարանի կենտրոնական կառավարման համար]]

1960 թվականին քոլեջին շնորհվեց համալսարանի կարգավիճակ, և այն դարձավ Շվեդիայի չորրորդ պետական համալսարանը։ Համալսարանի տարածքները գտնվում էին Ստոկհոլմի կենտրոնում՝ *Observatorielunden*-ում, սակայն ընդունելությունների պատճառով տարածքի պակաս առաջացավ և համալսարանը տեղափոխվեց ավելի մեծ հաստատություն։ 1970 թվականից համալսարանական գործողությունների մեծ մասը կատարվում էր քաղաքի կենտրոնից հյուսիս գտնվող Ֆրեսկատի հիմնական կամպուսում, որը նախկինում օգտագործվում էր Շվեդիայի թագավորական գյուղատնտեսության և անտառաբուծության ակադեմիայի կողմից։

## Հայտնի անձինք
### Ակադեմիկոսներ
* Սվանտե Արենիուս, 1903 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
* Հանս ֆոն Էյլեր-Խելփին, 1929 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
* Դյորդ Հևեշի, 1943 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
* Պաուլ Կրուտցեն, 1995 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
* Թոմաս Թրանսթրյոմեր, 2011 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակակիր
* Գուննար Մյուրդալ, տնտեսագետ, սոցիոլոգ և քաղաքական գործիչ։ 1974 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի տնտեսագիտության բնագավառում
* Հանս Բիելենշտեյն, սինոլոգ
* Բերտ Բոլին, օդերևութաբան, Կլիմայի փոփոխության միջկառավարական հանձնաժողովի առաջին նախագահ (IPCC)
* Միման Չժան, հնէաբան
* Սառա Դանիուս, Շվեդական ակադեմիայի անդամ, գրականության պրոֆեսոր 
* Հորաս Էնգդահլ, Շվեդական ակադեմիայի նախկին մշտական քարտուղար
* Հարի Ֆլամ, տնտեսագետ, Բիզնես դպրոցի դեկան
* Քրիստեր Ֆուգլեսանգ, տիեզերագնաց։ Առաջին շվեդն ու սկանդինավցին տիեզերքում
* Գունար ֆոն Հեյն, Կենսաքիմիայի և կենսաֆիզիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր 
* Օսկար Քլեյն, ֆիզիկայի պրոֆեսոր
* Յոհան Ռոքստրոմ, Շրջակա միջավայրի պրոֆեսոր
* Կառլ-Գուստավ Ռոսբի, օդերևութաբան
* Վելտա Ռուկե-Դրավինա (1917–2003), Լատվիայում ծնված շվեդ լեզվաբան, բանահավաք, պրոֆեսոր
* Էբբա Վիթ-Բրաթսրյոմ, գրականության պրոֆեսոր
* Կառլ-Հերման Թիլհագեն, բանահավաք
* Լուկաս Գոթցեն, Մանկապատանեկան ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր

## Դասակարգում
Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական դասակարգման 2017 թվականի Շանհայի վարկանիշային խորհրդատվության /Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական դասակարգման կողմից հաստատված ամենամյա հրապարակմամբ Ստոկհոլմի համալսարանը դիտարկվել է որպես աշխարհի 74-րդ լավագույն համալսարան։

The Times Higher Education (THE) Համալսարանական վարկանիշային աղյուսակում 2018 թվականին Ստոկհոլմի համալսարանը դասվել է աշխարհի բարձրագույն համալսարանների ցուցակի 134-րդ տեղում։

QS համաշխարհային համալսարանական վարկանիշային աղյուսակում Ստոկհոլմի համալսարանը 2018 թվականին աշխարհում ընդհանուր առմամբ զբաղեցրել է 200-րդ տեղը։ Առարկայական դասակարգումները հետևյալն էին՝ 107-րդը Արվեստի և հումանիտար գիտությունների, 235-րդը՝ Կենսական գիտությունների և բժշկության, 261-րդը՝ ճարտարագիտության և տեխնոլոգիայի, 150-րդը՝ բնական գիտությունների բնագավառում, 65-րդը՝ սոցիալական գիտությունների և կառավարման ոլորտում։

Ըստ CWTS Leiden վարկանիշի՝ 2014 թվականին Ստոկհոլմի համալսարանը աշխարհի համալսարանների շարքում դասվել է 140-րդ տեղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official website of Stockholm University 
* Stockholm University

Կատեգորիա:1878 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Կատեգորիա:1878 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:1960-ական հիմնադրված համալսարաններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի կառույցներ