Գաբրիելե Դ'Աննունցիո

**Գաբրիելե Դ'Աննունցիո, կոմս** (, ի ծնե՝ *Գաեթանո Ռապանիետո-Դ'Աննունցիո* (), ), իտալացի գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, ռազմական և քաղաքական գործիչ։

Եղել է Բելգիայում գտնվող Ֆրանսիական լեզվի և գրականության թագավորական ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Գաետանո Ռապանիետո-դ'Աննունցիոն ծնվել է 1863 թվականի մարտի 12-ին Իտալիայի Աբրուցո նահանգի Պեսկարա քաղաքում։ 11 տարեկանում ընդունվել է Չիկոնինիի արտոնյալ քոլեջ։ Վաղ հասակում իր մոտ հայտնաբերել է բանաստեղծական տաղանդ։ Դպրոցական տարիներին հրատարակել է բանաստեղծությունների ժողովածու, որի տպաքանակը բաժանել է դասընկերներին և մանկավարժներին։

Բայց ավելի ուշ իր վեպերում, բանաստեղծություններում և դրամայում Դ'Աննունցիոն արտացոլել է ոչ միայն ռոմանտիզմի, հերոսության և հայրենասիրության, այլև, հավասարապես, էպիկուրականության և էրոտիզմի ոգին։ Ուժեղ ազդեցություն է ունեցել ռուս ակմեիստների վրա։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբն առավել հայտնի և սիրված իտալացի գրող էր։

Նա մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել Լուիզա Կազատիի (որը հայտնի է Իզաբելլա Ինգիրամիի կերպարով) և Էլեոնորա Դուզեի (որը նախատիպ է հանդիսացել Դ'Աննունցիոյի «Բոց» վեպում) հետ։ Գաբրիելե Դ'Աննունցիոյի «Երգեր անդրծովյան սխրանքների մասին» բանաստեղծությունների շարքը (1911 թվական) նվիրված է իտալա-թուրքական պատերազմին։ 1915-1918 թվականներին Դ'Աննունցիոն մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մարտերին՝ սկզբում ավիացիոն կազմում, ապա վիրավորումից հետո հետևակում։ Ծառայության ընթացքում հասել է մինչև մայորի (ըստ այլ տվյալների՝ փոխգնդապետի) կոչման։ Պատերազմից հետո դարձել է ֆաշիստական կազմակերպությունների հետ կապված ազգայնական շարժման առաջնորդներից մեկը։ 1919 թվականից աջակցել է Մուսոլինիին։ 1919 թվականի սեպտեմբերի 12-ին գլխավորել է Խորվաթիայի Ռիեկա նավահանգստային քաղաքը գրաված ազգայնական արշավը։ Իտալացիները, ինչպես նաև հունգարացիները, այս նավահանգիստն անվանում են Fiume (Ֆիումե)։ Իրեն «*commandante*» տիտղոսը շնորհելով՝ Գաբրիելե Դ'Աննունցիոն դարձել է Ֆիումի հանրապետության փաստացի դիկտատոր՝ մնալով այդ պաշտոնում ընդհուպ մինչև 1920 թվականի դեկտեմբեր։ Կոմանդանտե Դ'Աննունցիոն նպատակ է ունեցել բազմազգ Ռիեկան դարձնել իտալական հող։ Ռիեկայի օկուպացիայի ընթացքում փորձարկվել են ֆաշիստական Իտալիայի քաղաքական ոճի բազմաթիվ տարրեր՝ զանգվածային երթեր սև վերնաշապիկներով, ռազմատենչ երգեր և այլն։ 1920 թվականի դեկտեմբերին Անտանտի վճռական պահանջով Իտալիայի կառավարությունը ստիպել է Դ'Աննունցիոյին և նրա ջոկատին լքել Ռիեկան։

Դ'Աննունցիոն ողջունել է իտալական ֆաշիզմի ռազմական գործողությունները, գովաբանել նրա գաղութային զավթումները (*«Պահում եմ քեզ, Աֆրիկա»* հոդվածների ժողովածուներ, 1936 թվական) և փորձել է ստեղծել ֆաշիստների հետ մրցակցող քաղաքական ուժի սեփական կենտրոն։ Ֆաշիզմի ժամանակ՝ 1924 թվականին, նա ստացել է իշխանի կոչում, իսկ 1937 թվականին գլխավորել Գիտությունների թագավորական ակադեմիան։

Գրողը մահացել է 1938 թվականի մարտի 1-ին Լոմբարդիայի Գարդա լճի Վիտտորիալ կալվածքում ապոպլեքսիկ հարվածից։ Մուսոլինիի ռեժիմը նրա համար հանդիսավոր հուղարկավորություն է կազմակերպել։

## Երկեր
thumb|right|200px|Դ'Աննունցիոյի տունը Պեսկարայում

### Վեպեր
* «Ռոզայի վեպեր» եռերգություն։
** *Il piacere* («Հաճույք»), 1889, էկրանավորւմը Պ. Չարդինինի՝ 1915 թվականին),
** *Giovanni Episcopo* («Ջովաննի Էպիսկոպո», 1891, էկրանավորւմ 1947),
** *L’innocente* («Անմեղը», 1892, էկրանավորւմը Լուկինո Վիկոնտիի՝ 1976 թվականին),
* *Il trionfo della morte* («Մահվան հաղթանակ», 1894)։
* *Le vergini delle rocce* («Ժայռերի կույսեր», 1895)։
* *Il fuoco* («Բոց», 1900)։
* *Forse che sì forse che no* («Գուցե այո, գուցե ոչ», 1910)։
* *La Leda senza cigno* («Լեդան առանց կարապի», 1912)։

### Ողբերգություններ
* *La città morta* («Մեռյալ քաղաք», 1899),
* *La Gioconda* («Ջոկոնդա», 1899),
* *Francesca da Rimini* («Ֆրանչեսկա դա Ռիմինի», 1902),
* *L’Etiopia in fiamme* (1904),
* *La figlia di Jorio* («Յորիոյի դուստր», 1904),
* *La fiaccola sotto il moggio* («Ջահ», 1905),
* *La nave* («Նավ», 1908),
* *Fedra* («Ֆեդրա», 1909).

### Բանաստեղծությունների ժողովածուներ
* Primo vere («Գարուն», 1879),
* Canto novo («Նոր երգ», 1882),
* Poema paradisiaco (1893),
* Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi (1903-1912)՝
** Maia (Canto Amebeo della Guerra),
** Elettra,
** Alcyone,
** Merope,
** Asterope (La Canzone del Quarnaro):
* Ode alla nazione serba (1914):

### Ինքնակենսագրական աշխատանքներ
* Notturno,
* Le faville del maglio,
* Le cento e cento e cento e cento pagine del Libro Segreto di Gabriele d’Annunzio tentato di morire o Libro Segreto:

Դ'Աննունցիոյի նամակագրությունը հրապարակվել է հետմահու։

## Մատենագիտություն
* Gabriele D’Annunzio: Defiant Archangel by J.R. Woodhouse (2001, ISBN 0-19-818763-7)
* Dannunzio: The Poet As Superman by Anthony Rhodes (ISBN 0-8392-1022-1)
* *Кормильцев Илья.* Три жизни Габриеле Д’Аннунцио. // Иностранная литература. 1999, № 11.
* *[[Ելենա Շվարց|Шварц Е.]]* Габриэле Д’Аннунцио. Крылатый циклоп. — СПб.: Вита Нова, 2010. — С. 528. — ISBN 978-5-93898-291-8 — (Серия: Жизнеописания)

## Մրցանակներ
* Իտալիայի ռազմական շքանշանի սպա (Արժանացել է թագավորական դեկտերի կողմից № 87, 1918 թվականի նոյեմբերի 10:)
* Իտալիայի ռազմական շքանշանի ասպետ (Արժանացել է թագավորական դեկտերի կողմից № 72, 1918 թվականի հունիսի 3:)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Gabriele d'Annunzio: The Collection of Poems in English* by LiteraryJoint Press (2019, )
* *Gabriele d'Annunzio: Poet, Seducer, and Preacher of War* by Lucy Hughes-Hallett (2013, )
* *Gabriele D'Annunzio: Defiant Archangel* by J.R. Woodhouse (2001, )
* *D'Annunzio: The First Duce* by Michael A. Ledeen ()
* *D'Annunzio: The Poet as Superman* by Anthony Rhodes ()
* *Gabriele D'Annunzio: The Dark Flame* by Paolo Valesio (trans. by Marilyn Migiel, )
* *D'Annunzio and the Great War* by Alfredo Bonadeo (Fairleigh Dickinson University Press, 1995, )
* *Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890* edited by Philip Rees (1991, )
* *The Appeal of Fascism: A Study of Intellectuals and Fascism 1919–1945* by Alastair Hamilton (London, 1971, )
* *D'Annunzio* by Tom Antongini (William Heinemann, 1938) - the author was his private secretary
* David Gilmour, "He Dared the Undarable" *The New York Review of Books* 6 March 2014, pp.&nbsp;21–22.
* Matteo Veronesi, *Il critico come artista dall'estetismo agli ermetici. D'Annunzio, Croce, Serra, Luzi e altri*, Bologna, Azeta Fastpress, 2006, 
* Nicoletta Pireddu, *Antropologi alla corte della bellezza. Decadenza ed economia simbolica nell'Europa fin de siècle*, Verona, Fiorini, 2002, 
* Nicoletta Pireddu, "Gabriele D'Annunzio: the art of squandering and the economy of sacrifice,” in _The Question of the Gift. Essays Across Disciplines_, ed. by Mark Osteen (London and New York: Routledge, 2002): 172–190.
* Nicoletta Pireddu, “’Il divino pregio del dono’: Andrea Sperelli's economy of pleasures,” _Annali d’italianistica_, 15, 1997: 175–201.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Գաբրիելե դ'Աննունցիո. Տոտո
* Д’Аннунцио на сайте IMDB
* gabrieledannunzio.net 
* Gabriele D’annunzio
* La vita a fumetti
* Casa D’Annunzio
* D’Annunzio’s museum «Il Vittoriale»
* IL VITTORIALE «La Cittadella del d’Annunzio»
* Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale
* Eleganze_notturne_al_Vittoriale
* Chronology of his short-lived rule of Fiume
* Decennale di Fiume
* Stamp Fiume
* Le Martyre de Saint Sebastien «Epistolario D’Annunzio Debussy»
* Le Martyre de Saint Sebastien «Ida Rubinstein»

Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի օդաչուներ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Իտալիայի դքսեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Հռոմի Սապիենզա համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Իտալացի վիպասաններ