Յիտիոն

**Յիտիոն**, Գիտիոն ( ), փոքր քաղաք Հունաստանում։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 17 մետր բարձրության վրա։  Տեղակայված է Պելոպոնես թերակղզու հարավային մասում, Աթենքից 171 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, 51 կիլոմետր հարավ-արևելք Կալամատայից և «Կապիտան-Վասիլիս-Կոստանդնուպոլիս» օդանավակայանից 58 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք։ Անատոլիկի-Մանի համայնքի վարչական կենտրոնը, Լակոնիա ծայրամասային միավորումում, Պելեպոնես պերիֆերիայում։ Բնակչությունը 4279 բնակիչ է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի։

250px|right|Յիտիոնի նավահանգիստը
Հնում համարվում էր Սպարտայի ծովային նավահանգիստ, որը տեղակայված էր Յիտիոնից 40 կիլոմետր հյուսիս։ Այն համարվել է կարևոր նավահանգիստ ընդհուպ մինչև մ․ թ․ IV դարը, երբ, ենթադրաբար, քաղաքը ավերվել է ուժգին երկրաշարժից։ Ներկա ժամանակում այն ամենախոշոր և կարևորագույն քաղաքն է Մանի թերակղզում։

## Աշխարհագրություն
Յիտիոնը տեղակայված է Մանի թերակղզու հյուսիս-արևելայան մասում և Լակոնիկոս ծոցի հյուսիս-արևմտյան ափին։ Քաղաքը կառուցվել է  տեղի բնակիչների կողմից Ակումանոս կամ Կումանոս () կոչվող Լարիսիոնի արևելյան ստորոտում, թերակղզու ամենապտղաբեր մարզերից մեկը՝ տեղակայված Գիֆե գետի գետաբերանի մոտ, որը, սովորաբար, միշտ ցամաքում է, որտեղից էլ ստացել է «Կսերիկաս»՝ «չոր» մականունը։ Ներկա ժամանակում գետի հունի մեծ մասում տեղակայված է Էրմու պողոտան։ Ավելի հեռու՝ հյուսիս-արևելքում, տեղակայված է Էվրոտաս գետի դելտան։ Յիտիոնի ափին տեղակայված են մի քանի ոչ մեծ կղզիներ, որոնցից խոշորագույնը համարվում է Կրանայան, մայրցամաքի հետ կապված է պատնեշով։ Յիտիոնը տեղակայված է 40 կիլոմետր հարավ Սպարտայից, որի հետ կապվում է եվրոպական Е961 երթուղու մասով՝ 39 ազգային ճանապարհով։

## Պատմություն
Ըստ **Գիտիյը** ավանդության (, ) հիմնադրվել է Ապոլլոնի և Հերակլեսի կողմից Դելփյան պատգամախոսի եռաոտանու պատճառով վեճի արդյունքում։

Հիմնադրվել է փյունիկցիների կողմից։ Մ․ թ․ ա․ VI դարում դարձավ Լակոնիայի գլխավոր նավահանգիստը։ Պատկանել է Սպարտային։ Առաջին անգամ հիշատակվում է Թուկիդիդեսի կողմից, աթենական Տոլմիդա ծովի նկարագրությունում, որը ամայացրել է Գիտիյը մ․ թ․ ա․ 455 թվականին Էպամինոնդը Լակոնիայի արշավանքի ժամանակ՝ մ․ թ․ ա․ 370 թվականին՝ չկարողանալով այն վերցնել։ Գրավվել է հռոմեացի Ֆլամինին եղբայրներ՝ Լուցիայի և Տիտայի առաջնորդությամբ մ․ թ․ ա․ 195 թվականին։ Հռոմեական ժամանակաշրջանում պատկանել է Էլեվտերոլոկանին, որի կայսր Օկտավիանոս Օգոստոսը ազատել է Սպարտայի տիրապետությունից, և կրկին ծաղկման դարաշրջան ապրեց։

Ըստ Պավսանիասի՝ ագորայում գտնվում էին Ապոլլոնի, Հերակլի և Դիոնիսի արձանները։ Ագորայի մյուս կողմում գտնվում էին Ապոլլոն Կարնեյսկու, Ասկլեպիոսի և Պոսեյդոն Գեաոխի արձանները, ինչպես նաև Ամմոնայի և Դեմետրայի տաճարները։ Քաղաքում կային Կաստորի (Կաստորիդի) դարպասները, իսկ միջնաբերդում՝ Աթենքի տաճարը։

Յիտիոնի մոտ Օրեսթեսը բուժվել է խելագարությունից։ Կրանայի դիմաց գտնվում էր Աֆրոդֆիտե Մեգոնիտիդի տաճարը, ըստ տեղեկությունների կառուցված Պարիսի կողմից։ Մենելայոսը այստեղ է տեղադրել Թեմիսի և Պրակսիդիկի արձանները։ Լարիսիսոնում գարնանը հաղթեցին Դիոնիսիին։

Հռոմեական ժամանակաշրջանում դարձավ աճող առևտրական կենտրոն։ 375 թվականին ավերվեց երկրաշարժից։ 1209-1262 թվականներին այստեղ էր Պասավաս բարոնությունը համանուն ամրոցի կենտրոնով, հին Լասայի վայրում։ XIX դարում հայտնի էր որպես Պալեոպոլ ()։

## Հնագիտակսան պեղումներ
Անտիկ թատրոնը, ինչպես նաև հին ագորայի մեծ մասը հայտնաբերվել են XX դարի վերջին Հնագիտական համայնքի պեղումներով։ Ագորայի պեղումները շարունակվում են ներկա ժամանակում։ Վերջերս հայտնաբերվեցին հռոմեական ժամանակաշրջանի գերեզմանատների փլատակները և նախաքրիստոնեական բազիլիկներ։

## Տեսարժան վայրեր
Հին կանանց դպրոցը Էռնեստ Ցիլերի նախագծով  1896 թվականի մեկհարկանի շինություն է, որում  մինչև 1990-ական թվականները տեղակայվել էր 2-րդ նախադպրոցը։

250px|right|Էռնեստ Ցիլինդրի նախագծած քաղաքային ռատուշա

Երկհարկանի շինությունը Էռնեստ Ցիլերի նախագծով քաղաքապետարանն է, գտնվում է քաղաքային ծովափում։

## Յիտիոն միություն
Յիտիոն համայնքային միությունում ներառված են ինը բնակավայրեր։ Բնակչությունը 4717 է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի, տարածքը՝ 35,141 քառակուսի կիլոմետր։

## Բնակչություն

## Հայտնի մարդիկ
* Ալեքսանդրիոս Օթոնեո (1879—1970 թվականներ) — սպա, 1933 թվականին անցման շրջանի կառավարության գլուխ 
* Ձաննիս Ձաննետակիս (1927—2010 թվականներ) —  1989 թվականին Հունաստանի վարչապետ

## Եղբայր-քաղաքներ
*   Վիլնյով-լեզ-Ավինյոն

File:Gythios, island 04.JPG|Ցանետակիս աշտարակը Կրանայա կղզում
File:Gythio pharos.jpg|Կրանա կղզում փարոս


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ