open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տիտո Վիլանովա

**Ֆրանսեսկ "Տիտո" Վիլանովա ի Բայո** (, 1968, սեպտեմբերի 17, Բելկայրե, Կատալոնիա, Իսպանիա&nbsp;-&nbsp;2014, ապրիլի 25, Բարսելոն), իսպանացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ 2012 թվականին նշանակվել էր «Բարսելոնա ՖԱ»-ի գլխավոր մարզիչ, որտեղ նախկինում Խոսեպ Գվարդիոլայի օգնականն էր։

## Ֆուտբոլիստի կարիերա
Ֆուտբոլային կարիերան սկսում է «Բարսելոնայի» երիտասարդական թիմում։ Նրան չի հաջողվում դառնալ թիմի առաջին կազմի խաղացող, որի հետևանքով էլ 1991 թվականին տեղափոխվում է «Ֆիգերես»։ Պրիմերայի ուղեգիր ձեռք բերելու համար Տիտոյի թիմը պետք է պայքարեր «Կադիսի» դեմ, սակայն «Կադիսը» հաղթեց և նվաճեց Պրիմերայի ուղեգիր։

Դրանից հետո Վիլանովան տեղափոխվում է «Սելտա», ապա 1995 թվականին՝ «Բադախոս», որից հետո խաղում է նաև «Մալյորկայում», «Լերիդայում», «Էլչեյում» և «Գրամանետում»։

## Մարզչական կարիերա
Երբ 2007 թվականին Խոսեպ Գվարդիոլան նշանակվեց «Բարսելոնայի» գլխավոր մարզիչ, Տիտոն դարձավ նրա օգնականը։ 2012 թ. հուլիսի 15-ին նա պաշտոնապես գլխավորեց «Բարսելոնան»։ 2012-2013 մրցաշրջանում թիմը նրա գլխավորությամբ դարձավ Լա Լիգայի հաղթող։

2013 թվականի հուլիսի 19-ին մամլո ասուլիսի ժամանակ թիմի տնօրեն Սանդրո Ռոսելը և մարզական տնօրեն Անդոնի Սուբիսարետան հայտարարեցին, որ առողջական խնդիրների պատճառով Տիտոն այլևս չի մարզելու թիմը, իսկ նույն թվականի հուլիսի 23-ին պաշտոնապես հայտարարվեց, որ թիմի գլխավոր մարզիչը Խերարդո Մարտինոն է։

Տիտո Վիլանովան մահացել է քաղցկեղից 2014 թվականի ապրիլի 25-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1968 ծնունդներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 25 մահեր
Կատեգորիա:Բարսելոնա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Միկո Լեպիլամպի

**Միկո Յոհանես Լեպիլամպին** (, առավել հայտնի է որպես **Միկո Լեպիլամպի** , ), ֆին դերասան և երաժիշտ է։ Ծնվել է Ֆինլանդիայի Պյալկանե քաղաքում։ Հայրը՝ Յուկա Լեպիլամպին եղել է եկեղեցական երգչախմբի մեներգիչ, իսկ եղբայրը «*SleepWalkers*» անդամներից մեկն է։ Յանա Պելկոնենի հետ միասին վարել է Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթը։

Կատեգորիա:Ֆինն դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆինն երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն երաժիշտներ
Յանա Պելկոնեն

**Յանա Մաարիտ Պելկոնենը** (ֆին. *Jaana Maarit Pelkonen*, ), ֆինն հաղորդավարուհի և մոդել է։ Ծնվել է Ֆինլանդիայի Լախտի քաղաքում։ Սկզբնական շրջանում եղել է ռադիոհաղորդավարուհի։ Միկո Լեպպիլամպիի հետ վարել է Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթը։ 2008 թ-ին նա է հայտարարել Ֆինլանդիայի միավորները Պարային Եվրատեսիլ պարի մրցույթում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆինն հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն մոդելներ
Հայկական լումա

**Հայկական լումա**, Հայաստանի դրամական միավոր, մանրադրամ։ Մետաղադրամ, պատրաստվում էին ալյումինից։ Շրջանառության մեջ է դրվել 1994 թվականի դրամի հետ միասին, Խորհրդային միության փլուզումից և Հայաստանի անկախացումից հետո, սովետական ռուբլու փոխարեն։ Ներկայումս լուման հանված է շրջանառությունից։ Կային 10, 20 և 50 լումա արժողությամբ մետաղադրամներ։ 100 լուման հավասար էր 1 դրամի։

## Տես նաև
* ՀՀ դրամաշրջանառություն
* Հայկական դրամ

Կատեգորիա:Հայաստանի դրամական միավորներ
Խավիեր Մասկերանո

**Խավիեր Ալեխանդրո Մասչերանո** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, իսպանական Բարսելոնա ՖԱ կիսապաշտպան։

## Լիվերպուլ
Մասչերանոն «Լիվերպուլ» տեղափոխվեց 2007 թվականին Վեստ Հեմ Յունայթեդից վարձակալական հիմունքներով։ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչից հետո երկրպագուների վարկածով Մասչերանոն ճանացվեց խաղի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2008 թվականին փետրվարի 29-ին Խավիերը մշտական պայմանագիր կնքեց «Լիվերպուլի» հետ։
Հաջորդ երկու մրցաշրջանների ընթացքում Մասչերանոն մնաց «Լիվերպուլի» լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը, հենց այդ պատճառով՝2009/2010 մրցաշրջանից հետո պարզ դարձավ, որ նրա հեռանալը Էնֆիլդից անխուսափելի է։ Արդյունքում Մասչերանոն տեղափոխվեց «Բարսելոնա» 2010 թվականի օգոստոսի 30-ին։
thumb|Մասչերանոն «Լիվերպուլում»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էստուդիանտեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Հայկական դեղին մեղու

**Հայկական դեղին մեղու**, մեղուների բնաշխարհիկ հնագույն ցեղախումբ։ Մեղուներն ունեն զարգացած հոտառություն, արագ աճում և բազմանում են։ Խաղաղասեր են և մաքրասեր։ Կուտակում են մեծ քանակությամբ ակնամոմ, դիմացկուն են վնասատուների նկատմամբ։ Աշխատավոր մեղվի զանգվածը՝ 107, մայր մեղվինը 200-220 մգ է։ Կնճիթի երկարությունը՝ 6-6, 9 մմ։ Մեկ փեթակի միջին բերքը 18-25 կգ է։ Տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի մարզերում, նաև դաշտավայրային և տաք շրջաններում։ Մաքրացեղ պահպանվել են հատկապես Մեղրիում։ Հայկական դեղին մեղուների պահպանման և տոհմային աշխատանքով զբաղվում են Երևանի «Նեկտար» մեղվաբուծական ԳՀ պետական ձեռնարկության Մեղրու հենակետում։

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Մեղուներ
Գիշերվա ժամը մեկին

thumb|thumbtime=8|upright=1.5|''Գիշերվա ժամը մեկին''
**Գիշերվա ժամը մեկին** (), Չարլի Չապլինի դասական կատակերգական համր ֆիլմ, նկարահանված 1916 թվականին։ Ֆիլմի առաջին պրեմիերան, տեղի է ունեցել 1916 թվականի օգոստոսի 7-ին, ԱՄՆ-ում։ Նկարահանված է՝ Mutual Film Corporation կինոըկերությունում։ Ֆիլմում բացի ինքնուրույն Չապլինից, համարյա չի հայտնվում է ոչ մի դերասան։ Ֆիլմը ցուցադրում է Չապլինի տեխնիկական և դերասանական բարձր վարպետությունը։

## Սյուժե
130px|մինի|ձախից|կադր ֆիլմից
Գլխավոր հերոսը՝ մի հարուստ ջենթելմեն է, որը հարբած վերադառնում է իր շքեղ տուն։ Նա երկար ժամանակ, տանջվելով ու չարչարվելով, փորձում է առաջին հարկի սենյակներից, տեղափոխվել երկրորդ հարկի, իր ննջասենյակը։ Իր ճանապարհին ամեն մի հանդիպած իրեր, առարկաներ, դառնում են նրա համար փորձություններ, որոնց պատճառով նա չի կարողանում առաջ շարժվել։ Դրանք են պտտվող սեղանը, գորգը, արջի և աղվեսի կմախքները, վագրի մորթին, ժամացույցի մեծ ճոճանակը և այլն...

Կահույքը ծուղակներ է առաջացնում հերոսի համար, որոնք նա հաղթահարում է մի քանի հնարքներով։ Ամեն մի բարդ իրավիճակի ժամանակ հերոսն աշխատում է չկորցնել ազնվական պահելաձևը։ Հետո նա ոչ մի կերպ չի կարողանում հարմարվել թռչկոտող մահճակալին, որի զսպանակները փչանում են։

Արդյունքում նա իր տեղն է գտնում լողասենյակում, որտեղ և պառկում է քնելու։

## Դերակատարներ
* Չարլի Չապլին - հարբած ջենթելմեն
* Ալբերտ Օսթին - տաքսիստ

## Հետաքրքիր փաստեր
* Միակ դերասանը, որը հայտնվում է ֆիլմում բացի Չապլինից, Ալբերթ Օսթինն է, որը հանդես է գալիս հերոսին տուն բերող տաքսիստի դերում։

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* ֆիլմը youtube կայքում
* ֆիլմը ինտերնետ արխիվում

Կատեգորիա:1916 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1910-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հարբեցողության մասին
Միացյալ Թագավորության դրոշ

**Միացյալ Թագավորության դրոշն** առաջացել է Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի դրոշների խառնուրդից։
Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի միացյալ թագավորության ներկայիս դրոշը գործածվում է 1801 թվականից՝ նրանց միավորման օրից։ Դրոշի վրա պատկերված են Անգլիայի հովանավոր Սուրբ Գևորգի կարմիր խաչը, որի վրա տեղադրված է Իռլանդիայի հովանավոր սուրբ Պատրիկի խաչը և այդ երկու միաձուլված խաչերի վրա տեղադրված է Շոտլանդիայի հովանավոր սուրբ Անդրեասի խաչը։ 
Միացյալ թագավորության տարածքներից դրոշում չի ներկայացված միայն Ուելսը։
Միացյալ Թագավորության դրոշը հայտնի է նաև **Union Jack** անունով։
Դրոշի չափսերի հարաբերակցությունն է 3:5 կամ 1։2։

## Պատմություն
Դրոշի պատմության սկիզբ է համարվում 1603 թվականը, երբ Շոտլանդիայի թագավոր Յակոբ VI-ը ժառանգեց անգլիական գահը։

}

## Դրոշի կառուցվածքի գծագիրը

Պատկեր:Flag of the United Kingdom (3-5) (construction sheet).svg|3:5
Պատկեր:Flag of the United Kingdom (construction sheet).svg|1:2


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:1801 դրոշներ
Կայսրություն

մինի|300px|Աշխարհի կայսրությունները 1900 թ-ին։

**Բալայանց տոհմի կործանումը**  ( - *իշխանություն*), կարող է նշանակել՝

*միապետական պետություն, որի գլուխ կանգնած է միապետը;
* գաղութային պետություն, որն ունի մի շարք գաղութներ և կախյալ տարածքներ։

Դասակարգման բարձր խմբավորումներ են համարվում ենթաթագավորությունը, թագավորությունը, վերնաթագավորությունը ԵՎ կայսրությունը։ Կայսրությունը դասակարգման բարձր խմբավորում է։

Սովորաբար կայսրություն ասելով՝ հասկանում են միապետի կողմից կառավարվող պետություն, որտեղ ապրում են մի քանի ազգեր։ Աշխարհի ամենամեծ կայսրություններից են եղել Հռոմեական կայսրությունը, Մոնղոլական կայսրությունը, Ռուսական կայսրությունն ու Բրիտանական կայսրությունը։

## Ամենամեծ կայսրությունները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կայսրություններ
Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն
Լիտա Գրեյ

**Լիտա Գրեյ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

Լիտան Չարլի Չապլինի երկրորդ կինն է։

Նրա հայրը ծագումով Իռլանդիայից էր, իսկ մայրը՝ մեքսիկուհի։ Ֆիլմում առաջին անգամ նկարահանվել է 1921 թվականին։ Նկարահանվել է Չարլի Չապլինի Փոքրիկը ֆիլմում։ Չարլիից ունեցել է երկու որդիներ՝ Չարլի Չապլին կրտսերը և Սիդնի Իրլա Գրեյը, որոնք իրենց հոր նման դարձան դերասաններ։ Մահացել է 1995 թվականին Լոս Անջելեսում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չապլին
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Փոլեթ Գոդար

**Փոլեթ Գոդար** (), ծնված **Մարիոն Փոլի Լեվի** (), Գոդար - Փոլեթի մոր ազգանունն է, 3.6.1910, Քվինս, ԱՄՆ - 23.4.1990, Տիչինո, Շվեյցարիա), ամերիկացի դերասանուհի։

Փոլեթը եղել է Չարլի Չապլինի երրորդ կինը։ Չարլիից բաժանվելուց հետո 1958 թ-ին տեղափոխվել է Շվեյցարիա և ամուսնացել է Էրիխ Մարիա Ռեմարկի հետ։ Նկարահանվել է Չարլիի «Նոր Ժամանակներ» և «Մեծ բռնապետը» ֆիլմերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չապլին
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Փսայ (երգիչ)

**Պակ Ջե-Սանգ** (, ), հարավկորեացի ռեփեր և K-pop իդոլ, ով ավելի հայտնի է իր **PSY** () մականունով։ Փսայը հայտնի է դարձել իր հումորիստական տեսագրությունների և կատարումների համար։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

* PSY from the PSYcho World! (2001)
* Sa 2/Adult only (2002)
* 3 PSY (2002)
* Sa Jib (Sa House) (2006)
* PSY Five (2010)
* PSY's Best 6th Part 1 (2012)
*Chiljip Psy-da (2015)
*4X2=8 (2017)

## Երաժշտական մրցանակներ
### Music Bank

### M! Countdown

## Պարգևներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Official Me2Day Page 
* Official KPOPSurf Index 

Կատեգորիա:Հարավկորեացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի ռեփերներ
Ալո (լիճ)

**Ալո լիճ** (), Եվրոպայի ամենամեծ լեռնային բարձրադիր լիճն է։ Գտնվում է Ֆրանսիայի Վերին Պրովանսի Ալպեր դեպարտամենտի Մերկանտուր ազգային պարկի Պելա լեռնազանգվածում, 2220 մ բարձրության վրա։ Հայելու մակերեսը 60000 մ² է, առավելագույն խորությունը 50 մ է։ 12-րդ դարում լիճը կոչվում էր Լյովյոդոն։

Լիճն առաջացել է սառցադաշտից։ Ձկնատեսակներից իշխանը և ալպյան սաղմոնը։ Ջրի մի մասը անցնում է ստորգետնյա ուղիներով և դուրս գալիս աղբյուրների տեսքով, որոնք հետո միանում են Վերդոն գետին։ Ժամանակին լճի ափին էր գտնվում Կույս Մարիամի ժամատունը։ Լճին մոտեցող ավտոմեքենայի ճանապարհ չկա։ Նրա ավարտից հետո հարկավոր է ոտքով անցնել Վեյար գյուղը և Կլյուիտ անտառը։

## Ծանոթագրություններ

մինի|ձախից|Պելա լեռնազանգվածն ու Ալո լիճը

Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լճեր
Քևին Քլայն

**Քևին Դելանի Քլայն** (, ) ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Ֆրանսիական համբույր», «Վայրի, վայրի Ուեսթը», «Այո, հնարավոր է», «Սոֆիի ընտրությունը» և «Կյանքը որպես տուն» ֆիլմերից։

## Կենսագրություն
Դերասանն ստացել է դերասանական ու ընդհանուր հումանիտար պատշաճ կրթություն. Ինդիանա նահանգի համալսարանում ուսումնասիրել է դրամատիկական արվեստ, երաժշտություն ու պանտոմիմա, ավարտել է Ջուլյարդյան դրամատիկական դպրոցը։

Երիտասարդ տարիքում խաղացել է թատրոնում, այդ թվում նաև Բրոդվեյում։

Առաջին հաջող դերերը կատարել է «Սոֆիի ընտրությունները» (1982, ներկայացվել է «Ոսկե գլոբուսի») և «Մեծ հիասթափություն» (1983) ֆիլմերում։ Մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել հատկապես «Վանդա անունով ձկնիկը» (1989, «Օսկար» երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դերակատարման համար) ֆիլմում նկարահանվելուց հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1947 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Դրամա Դեսկ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Վաշինգտոն Քեփիթոլս

**«Վաշինգտոն Քեփիթոլս»** (անգլերեն` *Washington Capitols*), Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի արևելյան կոնֆերենցիայում հանդես եկող տղամարդկանց նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ, որը տեղակայված էր Միացյալ Նահանգների մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։

## Սեզոններ
**''Նշում՝** Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, % = Հաղթանակի և պարտության հարաբերակցությունը*
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|- bgcolor="#efefef"
! Սեզոն !! Հ !! Պ !! % !! Փլեյ-օֆֆս !! Արդյունքներ
|-
!colspan="6"|*'Վաշինգտոն Քեփիթոլս** (ԱԲԱ) 
|-
|1946–47||49||11||0.817|| Պարտվեց ԱԲԱ կիսաեզրափակիչում|| [[Չիկագո Ստագս|Չիկագո]] 4, Վաշինգտոն 2
|-
|1947–48||28||20||0.583|| Պարտվեց դիվիզիոնում || [[Չիկագո Ստագս|Չիկագո]] 1, Վաշինգտոն 0
|-
|1948–49||38||22||0.633|| Հաղթեց 1-ին Փուլը<br />Հաղթեց ԱԲԱ կիսաեզրափակիչում<br />Պարտվեց ԱԲԱ եզրափակիչում || Վաշինգտոն 2, [[Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս|Ֆիլադելֆիա]] 0<br />Վաշինգտոն 2, [[Նյու Յորք Նիքս]] 1<br />Վաշինգտոն 2, [[Լոս Անջելես Լեյքերս|Մինեապոլիս]] 4
|-
!colspan="6"|**Վաշինգտոն Քեփիթոլս*' (ԲԱԱ)
|-
|1949–50 ||32||36||0.471|| Պարտվեց դիվիզիոնի կիսաեզրափակիչում || [[Նյու Յորք Նիքս]] 2, Վաշինգտոն 0
|-
|1950–51 ||10||25||0.286||*Չի անցել''||
|-

## Արտաքին հղումներ
*Ակումբի էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կինը (ֆիլմ, 1915)

thumb|thumbtime=4|upright=1.5|''A Woman''
**Կինը** (), Չարլի Չապլինի կարճամետրաժ համր ֆիլմ, նկարահանված 1915 թվականին։ Նկարահանված է՝ Essanay Studios կինոընկերությունում։ Ֆիլմի առաջին պրեմիերան, տեղի է ունեցել 1915 թվականի հուլիսի 12-ին, ԱՄՆ-ում։ Չապլինի հայտնի կինոկատակերգություններից է։ Ֆիլմում օգտագործվել է մի հայտնի հնարք կինեմատոգրաֆի մեջ, երբ տղամարդը որպես կին է կերպարանափոխվում, ինչը հետագայում շատ են օգտագործել ուրիշ ֆիլմերում։

## Սյուժե
մինի|ձախից|Դրվագ ֆիլմից
Թափառաշրջիկ Չարլին զբոսնում է մի այգով, որտեղ փորձում է սիրահետել մի երիտասարդ կնոջ, սակայն վերջինս «զբաղված» է ուրիշ տղամարդու կողմից։ Չարլին որոշում է խանգարել նրանց, և տղամարդուն լիճն է գցում։ Հետո սկսում է շփվել, այգում հանգստացող մի աղջկա, և իր մոր հետ։ Նրանք որպես հյուր, իրենց հետ են տանում նոր ծանոթին, իրենց տուն։ Աղջիկն ու մայրը ճաշում են երիտասարդի հետ, հետո հայտնվում է ընտանիքի հայրը, որը պարզվում է, հենց այն՝ լիճը գցված տղամարդն է։ Փախչելով Չարլին հայտնվում է աղջկա սենյակում, որտեղ մի գեղեցիկ կանացի զգեստ է նկատում։ Նա որոշում է հագնել զգեստը և կերպարանափոխվել որպես կին, որպեսզի հայրը չհարձակվի նրա վրա։ Աղջիկն ասում է Չարլիին, որ նա պետք է կտրի իր բեղերը։ Վերադառնալով հյուրասենյակ, թափառաշրջիկը ներկայանում է որպես աղջկա ընկերուհին։ Հայրն ու նրա ընկերը սկսում են սիրահետել Չարլիին։ Վերջ ի վերջո ամեն բան պարզ է դառնում, բայց Չարլին և հայրը պայմանավորվում են, որ առաջինը չի պատմի ոչ ոքին, որ երկրորդը այգում սիրահետում էր ուրիշ կնոջ, իսկ երկրորդը չի խանգարի, առաջինի և աղջկա հարաբերություններին։

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1915 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չառլի Չապլինի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1910-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1910-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Սուպերկոպա դե Իսպանիա 2012

## Առաջին հանդիպում

արդյունք։
{| width=92% |
|-

### Երկրորդ հանդիպում

Կատեգորիա:Սուպերկոպա դե Իսպանիա
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի հանդիպումներ
Նպատակային կառուցված մայրաքաղաքների ցանկ

Ստորև ներկայացված է մայրաքաղաքների ցանկ, որոնք հատուկ նախագծվել և կառուցվել են ազգային կամ ռեգիոնալ մայրաքաղաք լինելու համար։

## Կառուցված

## Ներկայումս նախագծվող կամ կառուցվող մայրաքաղաքներ

## Նախկին նախաձեռնություններ և փորձեր
* Նախատեսվում էր, որ նացիստական վարչակարգի օրոք Գերմանիա քաղաքը պետք է փոխարինի Բեռլինին ու դառնա «աշխարհի մայրաքաղաք»։ Չնայած այդ հանգամանքին, 1937-1943 թվականներին քաղաքի միայն մի փոքր մասն էր կառուցվել։ Քաղաքի հատակագծի մեծ մասը նախագծվել էր Ալբերտ Շպեերի կողմից։ Գործընթացը դադարեցվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բարբարոսա ռազմական գործողության ձախողումից հետո։
* Ալ Քարաման նախատեսվում էր, որ պետք է լիներ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների նոր մայրաքաղաքն ու պետք է տեղակայված լիներ Աբու Դաբիի ու Դուբայի միջև։ Սակայն քաղաքն այդպես էլ չկառուցվեց։
* 1986 թվականին Արգենտինայի նախագահ Ռաուլ Ալֆոնսինը նախատեսում էր Ռիո Նեգրո պրովինցիայի Վիեդմա քաղաքը հռչակել որպես երկրի նոր մայրաքաղաք, որը պետք է փոխարիներ Բուենոս Այրեսին։ Նպատակն էր փոխել Բուենոս Այրեսում կենտրոնացվածության փոփոխությունը, ինչպես նաև նպատակ ուներ նպաստել Պատագոնիայի զարգացմանը։ Ալֆոնսինի կառավարության տնտսական կոլափսը դադարեցրեց նախագիծը, որը մինչ այդ հաստատվել էր իշխանության բոլոր ճյուղերի կողմից։

## Տես նաև
* Աշխարհի մայրաքաղաքների ցանկ
* Երկրների ցանկ, որտեղ մայրաքաղաքը ամենամեծ քաղաքը չէ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Մայրաքաղաքների ցանկեր
Իբրահիմ Աֆելայ

**Իբրահիմ Աֆելայ** (հոլանդերեն՝ *Ibrahim Afellay*, ), հոլանդացի ֆուտբոլիստ մարոկկոյական ծագմամբ։ Բարսելոնայի և Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։

Աֆելայը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է Ուտրեխտ քաղաքի Էլինկվեյկ ակումբում։ Այս ակումբում նա միանգամից ցուցադրեց իր նպատակասլացությունը և վստահությունը խաղի ժամանակ։

## ՊՍՎ
1996 թվականին Իբբին եկավՊՍՎ-ի երիտասարդական ակադեմիա։ Նրա պաշտոնական դեբյուտը ՊՍՎ-ի կազմում եղավ 2004 թվականի փետրվարի 4-ին, երբ ՊՍՎ-ն Նիդերլանդների գավաթի շրջանակներում խաղում էր ՆԱԿ Բրեդայի հետ։

## Բարսելոնա
2010 թվականի նոյեմբերի 13-ին հայտնվեց ինֆորմացիա, ըստ որի Աֆելայը ձմռանը տեղափոխվելու է Իսպանական Բարսելոնա։ 2010 թվականի նոյեմբերի 15-ին Բարսելոնան պաշտոնապես հայտարարեց, որ Աֆելլայը տեղափոխվել է կատալոնական ակումբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*BDFutbol.com կայքում
*National-Football-Teams.com կայքում
*ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում 
*ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ
Աշխարհի մայրաքաղաքների ցանկ

Ստորև ներկայացված է աշխարհի մայրաքաղաքների ցանկը՝ ըստ աշխարհամասերի։

## [[Եվրոպա|Եվրասիա]]

* Ասիա

## [[Աֆրիկա]]

## [[Ամերիկա]]

## [[Ավստրալիա]] և [[Օվկիանիա]]

## Տես նաև
* Նոր մայրաքաղաքներ
* Երկրների ցանկ, որտեղ մայրաքաղաքն ամենամեծ քաղաքը չէ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Աշխարհագրություն
Անգլիայի դրոշ

**Անգլիայի դրոշը** սպիտակ գույնի է, կարմիր խաչով։ Այն հաճախ անվանում են նաև «Սբ. Գեորգիի դրոշ»։ Սուրբ Գեորգիի խաչը Անգլիայի ամենահայտնի խորհրդանիշերից մեկն է։ Այն միջնադարում է դարձել Անգլիայի խորհրդանիշերից։

Կատեգորիա:Անգլիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի դրոշներ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2012-2013

**Չեմպիոնների Լիգա 2012-2013** թթ. մրցաշրջան, որը եվրոպական ակումբային ֆուտբոլի գլխավոր մրցաշարի 58-րդ խաղարկությունն է և 21-րդը՝ Չեմպիոնների Լիգա անվամբ։ Եզրափակիչ հանդիպումը տեղի է ունենալու Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաք Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում 2013 թվականի մայիսի 25-ին։

## Մասնակիցներ
Ընդհանուր մրցաշրջանին մասնակցեցին ՈՒԵՖԱ անդամ երկրների 76 ակումբներ (Լիխտենշտայնը չի մասնակցել, քանի որ չուներ ազգային առաջնություն)։ Անդամ երկրները բաժանվեցին 4 հիմնական խմբերի, որոնք բաշխվեցին համաձայն ՈՒԵՖԱ կողմից հաշվարկվող 2011 կայֆիցենտների։
Անդամ երկրները կբաժանվեն 4 հիմնական խմբերի, որոնք կբաշխվեն համաձայն ՈՒԵՖԱ կողմից հաշվարկվող 2011 գործակիցների։
* Անդամ երկրներ, որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 1-3 տեղերում, կմասնակցեն չորսական ակումբներով.
* Անդամ երկրներ, որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 4-6 տեղերում, կմասնակցեն երեքական ակումբներով.
* Անդամ երկրներ, որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 7-15 տեղերում, կմասնակցեն երկուական ակումբներով.
* Անդամ երկրներ, որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 15-53 տեղերում, կմասնակցեն մեկական ակումբներով.

### Անդամ երկրների վարկանիշերը ըստ գործակիցների

### Մասնակիցների տեղաբաշխումը ըստ փուլերի

## Ժամանակացույց

## Թիմեր
Փակագծերում նշված են իրենց ազգային առաջնություններում զբաղեցրած տեղը նախորդ սեզոնում, բացառությամբ Չելսի ակումբի, որի դիմաց նշված է, որ այն հաղթել է նախորդ Լիգայում

;Notes
* **Շոտլանդիա (SCO)**։ Շոտլանդիայի առաջնությունում երկրորդ տեղը զբաղեցրած Ռենջերս ակումբի փոխարեն Չեմպիոնների Լիգային մասնակցել է երրորդ տեղը զբաղեցրած Մոդերվել ակումբը։

## Որակավորման փուլեր
In the qualifying rounds and the play-off round, teams were divided into seeded and unseeded teams based on their 2012 UEFA club coefficients, and then drawn into two-legged home-and-away ties. Teams from the same association could not be drawn against each other.

### Առաջին որակավորման փուլ

|-
| align=right|**[[Ֆ91 Դյուդելանժ]]** ||align=center|11։0|| Տրե-Պեննե||7։0||4։0
|-
| align=right|Վալետտա ||align=center|0։4|| **[[Լուսիտանոս]]**||0։2||0։2
|-
| align=right|**[[Լինֆելդ]]** ||align=center|0։0 (4–3)|| Բ36 Թորշավն||0։0||0։0
|}

## Փլեյ-օֆֆ հիմնական փուլ
Փլեյ օֆֆ փուլում յուրաքանչյուր ակումբ հանդիպում է հակառակորդի հետ երկու անգամ, սեփական խաղադաշտում և մրցակցի հարկի տակ։ Մրցակիցները որոշվում են վիճակահանության սկզբունքով։ 1/16 եզրափակչում վիճակահանության ժամանակ խմբերում առաջին տեղ գրաված ակումբները և երկրորդ տեղ գրաված ակումբները բաժանվում են տարբեր զամբյուղների, ընդ որում նույն զամբյուղի մասնակիցներ չեն կարող դուրս գալ միմյանց դեմ, ինչպես նաև նույն երկիրը ներկայացնող ակումբները նույնպես չեն կարող դուրս գալ միմյանց դեմ։ 1/8-րդ և ավելի բարձր փուլերում այս կանոնները չեն գործում։

## Լավագույն Ռմբարկուներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:2013 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:2012 ֆուտբոլում
Տիագո Ալկանտարա

**Տիագո Ալկանտարա** դու Նասիմենտու (, , ), բրազիլական ծագմամբ իսպանացի ֆուտբոլիստ։ Մյունխենի Բավարիայի-ի կիսապաշտպան։ Աշխարհահռչակ բրազիլացի ֆուտբոլիստ Մազինյոյի որդին է։

## Կարիերա
Տիագոյի դեբյուտը Բարսայի կազմում եղել է 2009 մայիսի 17-ին Իսպանիայի առաջնության 36-րդ տուրում, երբ Բարսան խաղում էր Մալյորկայի դեմ։

2010 թ փետրվարի 20-ին Լա Լիգայի 23-րդ տուրում Տիագոն 76-րդ րոպեին փոխարինեց Յայա Տուրեին և խփեց իր առաջին գոլը Բարսայի կազմում։

2010 թ դեկտեմբերի 7-ին Տիագոն առաջին անգամ Բարսայի կազմում խաղաց Չեմպիոնների Լիգայում և աչքի ընկավ գոլային փոխանցմամբ։

2011 թ օգոստոսի 10-ին Տիագոն իր առաջին խաղն անցկացրեց Իսպանիայի հավաքականի կազմում, երբ իսպանացիները մրցում էին Իտալիայի հավաքականի դեմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Միշել Եո

**Եո Չու-Կենգ** (, ), մալայզիացի և չինացի դերասանուհի և պրոդյուսեր։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մումիա. Վիշապների կայսրի դամբարանը», «Արկածներ որոնողները», «Դարանած վագր, թաքնված վիշապ», «Գեյշայի հուշերը» և «Ոստիկանական պատմություն 3. Առաջնակարգ ոստիկանը» ֆիլմերից։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Մալայզիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամներ
Կատեգորիա:Չինացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Չինացի մոդելներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Ֆրանկա Ռայմոնդի

**Ֆրանկա Ռայմոնդի** (իտալ.՝ Franca Raimondi, ), իտալացի երգչուհի, ծնվել էր Իտալիայի Մոնոպոլի քաղաքում։

Ներկայացրել է Իտալիան առաջին՝ Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթում «Aprite Le Finestre» երգով։ Այդ իրավունքը նվաճել է Սան Ռեմոյի երգի փառատոնում հաղթող ճանաչվելու շնորհիվ։ Եվրատեսիլի այդ մրցույթում, նրանից զատ, Իտալիան ներկայացրել է նաև երգչուհի Տոնինա Տորիելլին։

## Հիշատակ
2004 թվականին Ֆրանկա Ռայմոնդիի հայրենի քաղաքի՝ Մոնոպոլիի համայնքապետարանը կազմակերպել է քաղցկեղից մահացած երգչուհու հիշատակին նվիրված երգի մրցույթ կանանց և աղջիկների համար։

2014 թվականի մարտ ամին Ռայմոնդիի հեղինակած «Aprite le finestre» կոմպոզիցիան հնչել է որպես զարդեղեն գովազդող նյութերից մեկի մեղեդի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Իտալիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Մոնի Մարկ

**Մոնի Մարկ** (ֆրանս.՝ Mony Marc), բելգիացի երգչուհի։

Եվրատեսիլյան առաջին՝ Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթում ներկայացրել է Բելգիան «Le Plus Beau Jour De Ma Vie» («Իմ կյանքի ամենագեղեցիկ օրը») երգով։

## Կենսագրություն
Մոնին երգիչ Ֆուդ Լեկլերկի հետ 1956 թվականին հաղթող է ճանաչվել եվրատեսիլյան երգի առաջին մրցույթի մասնակիցներին որոշելու նպատակով անցկացված ազգային մրցույթում և իրավունք է նվաճել ներկայացնելու Բելգիան Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթում։ Այստեղ նա հանդես է եկել  «Le Plus Beau Jour De Ma Vie» («Իմ կյանքի ամենագեղեցիկ օրը») երգով։ Նկատի առնելով, որ եվրատեսիլյան առաջին մրցույթում որոշվել է միայն հաղթողը, համարվել է, որ մրցույթի մնացած մասնակիցները գրավել են երկրորդ տեղը։

Մոնին այդ ժամանակից սկսած ընդհուպ մինչև 1966 թվականը սինգլներ, ալբոմներ է թողարկել, որից հետո ավարտել է իր երաժշտական կարիերան։

## Սինգլներ
* La charmante chanteuse (1952)
* Je ne sais pas pourqoi (1954)
* Le plus beau jour de ma vie (1956)
* Bal de Vienne (1958)
* Nick Nack Paddy Whack (1959)
* L’auberge du 6e bonheur (1959)

## Ալբոմներ
* Mony Marc chante (1966)
* Les Crocodiles (1966)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Le plus beau jour de ma vie'' - tekst

Կատեգորիա:Բելգիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Բելգիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բելգիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Թալսա

**Թալսան** (), քաղաք է ԱՄՆ-ի կենտրոնական մասում, Օկլահոմա նահանգում։ Այն իր մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է Օկլահոմայում։ 2007 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 384&nbsp;037&nbsp;մարդ։ Հիմնադրվել է 1836 թ-ին։ Քաղաքը գտնվում է Արկանզաս գետի ափին։ Թալսայում է բնակվում Եվգենի Եվտուշենկոն։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1836 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Օկլահոմայի քաղաքներ
Լոնգ Բիչ

**Լոնգ Բիչ** (), քաղաք ԱՄՆ հարավարևմտյան մասում, Կալիֆորնիա նահանգում։ Գտնվում է Լոս Անջելեսի շրջանում՝ Խաղաղ օվկիանոսի ափին։ Հարավում սահմանակից է Օրինջ շրջանին։ 2009 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 492 682&nbsp;մարդ։ Լոնգ Բիչի նավահանգիստը աշխարհի ամենամեծ նավահանգիստներից մեկն է։ Այստեղ են ծնվել Սնուփ Դոգը և Նիկոլաս Քեյջը։ Լոս Անջելեսի կենտրոնից գտնվում է 20&nbsp;կմ հեռավորության վրա։

## Քույր քաղաքներ
*  Բակոլոդ (), Ֆիլիպիններ
*  Վալպարաիսո (), Չիլի
*  Գվադալախարա (), Մեքսիկա
*  Իզմիր (), Թուրքիա 
*  Յոկաիտի (), Ճապոնիա
*  Կալկաթա (, ), Հնդկաստան
*  Մանտա (), Էկվադոր
*  Մոմբասա (), Քենիա
*  Պնոմպեն , Կամբոջա
*  Սոչի, Ռուսաստան
*  Ցինդաո (), Չինաստան

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1888 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի քաղաքներ
Ուիչիտո

**Ուիչիտոն**( ), քաղաք է ԱՄՆ-ի կենտրոնական մասում, Կանզաս նահանգում։ Այն Կանզասի ամենամեծ քաղաքն է։ Քաղաքի միջով հոսում է Արկանզաս գետը։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 361420 մարդ։ Քաղաքում կան Airbus և Բոինգ ֆիրմաների մասնաճյուղեր։

## Քույր քաղաքներ

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1868 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Կանզասի քաղաքներ
Լուիսվիլ

**Լուիսվիլ** (երբեմն գրվում է *Լուիսվիլլ*, կարդացվում է  կամ ), քաղաք ԱՄՆ-ի արևելյան մասում, Կենտուկի նահանգում։ Կենտուկիի ամենամեծ քաղաքն է։ Բնակչության թվով համարվում է Միացյալ Նահանգների 17-րդ կամ 27-րդ քաղաքը՝ կախված հաշվարկի եղանակից։ Բնակավայրը, որը հետագայում դարձավ Լուիսվիլ քաղաք, հիմնվել է 1778 թվականին Ջորջ Ռոջերս Կլարկի կողմից և անվանվել է ի պատիվ ֆրանսիացի թագավոր Լյուդովիկոս XVI-ի։

Լուիսվիլը գտնվում է Կենտուկիի հյուսիսային մասի կենտրոնում, Ինդիանա նահանգի սահմանին, Օհայո գետի միակ բնական արգելքի՝ Օհայոի ջրվեժների մոտ։ 2003 թվականից Լուիսվիլը հանդիսանում է Ջեֆերսոն շրջանի կենտրոնը, որոնց միավորումից հետո քաղաքի և շրջանի սահմանները համընկնում էին։ Քանի որ այս տարածքն ներառում է հարավային Ինդիանայի որոշ շրջաններ, ուստի Լուիսվիլ մետրոպոլիայի տարածքը հաճախ անվանում են «Կենտուկիանա»։ Չնայած Լուիսվիլը գտնվում է երկրի միջին արևմուտքի և հարավի խաչմերուկում, այնուհանդերձ այն համարում են ԱՄՆ-ի «հարավային» քաղաքներից մեկը։ Շնորհիվ իր տարածքային տեղակայման, քաղաքը հաճախ անվանում են Միացյալ Նահանգների կամ «ամենահյուսիսային հարավային», կամ էլ «ամենահարավային հյուսիսային» քաղաք։

Լուիսվիլը հայտնի է «Սպորտի ամենահուզիչ երկու րոպեներով»՝ «Կենտուկի դերբիով»՝ ամերիկյան «Եռակի թագի» ամենաճանաչված ձիարշավներով։ Քաղաքում ծնված հայտնի մարդկանցից են գրող և լրագրող, գոնզո-լրագրության հիմնադիր Հանթեր Ս. Թոմփսոնը, բռնցքամարտի լեգենդ Մուհամեդ Ալին, դերասանուհի Ջենիֆեր Լոուրենսը, ռեժիսոր Գաս Վան Սենտը, երկար ժամանակ Լուիսվիլում է ապրել գյուտարար Թոմաս Էդիսոնը։ Այս քաղաքում է առաջին անգամ հանրությանը ներկայացվել Էդիսոնի լամպը, առաջին անգամ բացվել է գրադարան աֆրոամերիկացիների համար, առաջին անգամ է կատարվել մարդու կենդանի ձեռքի փոխպատվաստում, արհեստական սրտի առաջին փակ փոխպատվաստումը, և այժմ այստեղ իրականացվում են արգանդի վզիկի քաղցկեղի պատվաստուկի հետազոտություններ։

## Անվանում
Հիմնադրվել է 1779 թվականին, երբ այդ տարածքը պատկանում էր Ֆրանսիային։ 1780 թվականին Լյուդովիկոս XIV֊ի անունով կոչվել է Լուիսվիլ․ ֆրանսերեն ville «քաղաք»։

## Քույր քաղաքներ
Լուիսվիլը ունի 7 քույր քաղաքներ։

## Եղանակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1778 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Կենտուկիի քաղաքներ
Խորենիա

**Խորենիա** (), հայաբնակ գյուղ Ջավախքում, Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանում, Ախալքալաք քաղաքից 7 կմ հարավ-արևելք, Փարվանա լճի աջ կողմում։ Ծովի մակարդակից 1, 780 և 1, 800 մետր բարձրության վրա։

### Պատմական ակնարկ
1595 թվականին ունեցել է 28 ընտանիք հայ-բնիկներ։ Այն անվանվել է Մեծ Խորենիա։ Սկզբնական բնիկներն են եղել Ղայտմազի որդիներ՝ Գրիգորը և Մովսեսը։ Գրիգորի որդիներ՝ Սարգիսը և Սահակը, եղբայրներ՝ Գուրասպը և Խաչատուրը, և մի քանիսը։ Իսկ փոքր Խորենիան ունեցել է ընդամենը երեք տուն։ Մեծ Խորենիան եղել է մուսուլմանների իշխանության տակ, և այդ օրերին գյուղապետն է եղել Յուսուփը։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսերին գյուղը պատկանել է կալվածատեր Ղերխկյամովին Հայ-կաթոլիկե Ախալցխայից։ 1978 թ.-ին Խորենիայի հայերն իրենց գյուղում կառուցում են 2 հուշարձան, մեկը նվիրվում է տղամարդկանց, մյուսը կանանց, ովքեր զոհվել են թուրքական բարբարոսությունների ժամանակներում։ II համաշխարհային պատերազմին Խորենիան տվել է 119 զինվոր, որոնցից 46-ը չեն վերադարձել ընտանիքներ։

### Բնակչություն
Ներկայիս գյուղի բնակիչներն այն մարդկանց հետնորդներն են, ովքեր տեղափոխվել են այստեղ Կարսի շրջանի Կարինից և Արտահանից։ Խորենիա գյուղի ծխական դպրոցը հիմնադրվել է 1873 թվականին ունեցել է 1 ուսուցիչ Հարություն Տեր-Վարդանյանցն է դասավանդել և 25 աշակերտ, որոնց թիվը չի փոփոխվել մինչև 1875 թվականը։ Խորենիայի հայերը գաղթել են Էրզրումի վիլայեթից, 1830 թ.-ին։

### Եկեղեցին
Յերման Սուրբ-Խաչ եկեղեցին հայտնի է որպես նաև Սուրբ Հովհաննես Կարապետ անվամբ, այն կառուցված է 10-11- րդ դարերում Բյուզանդացիների իշխանության ժամանակաշրջանում։ Հայերը որոնք վերաբնակվեն են Կարինից 1830-ական թվականներին վերակառուցում և վերանվանում են Սուրբ Հովհաննես Կարապետ։ Դեռևս 1850-ական թվականների արխիվային փաստաթղթերի այն հիշատակվում է Յերևման Սուրբ-Խաչ։ Հարավից այն միանում է մի փոքրիկ եղեղեցու, որը թվանշվում է նույն ժամանակաշրջանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)

**Օքլենդ** ( ), քաղաք ԱՄՆ-ի արևմտյան մասում, Կալիֆորնիա նահանգում։ Գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի ափին։ 2010 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 390 724 մարդ։ Քաղաքում է տեղակայված Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս բասկետբոլային ակումբը։

## Քույր քաղաքներ
*  Ագադիր (, ), Մարոկկո
*  Դալյան (), Չինաստան
*  Դանանգ (), Վիետնամ
*  Նախոդկա, Ռուսաստան
*  Օչո Ռիոս (), Ճամայկա
*  Սանտյագո դե Կուբա (), Կուբա
*  Սեկոնդի Տակորանդի (), Գանա
*  Ֆուկուոկա (), Ճապոնիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օքլենդի պաշտոնական կայք էջը 

Կատեգորիա:1852 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի քաղաքներ
Հափուկ

**Հափուկ** (), հափուկազգիների ընտանիքի միամյա, հազվադեպ՝ բազմամյա խոտաբույսեր, երբեմն՝ կիսաթփեր։

## Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները հերթադիր են, ամբողջական կամ փետրաձև կտրտված, ծաղիկներն անկանոն են, երկսեռ՝ խմբված հասկանման կամ ողկուզանման ծաղկաբույլերում։ Պտուղը տուփիկ է։

## Հայաստանում
Հայաստանում հայտնի է 6 տեսակ (դեղին, հոտավետ, գնդապտուղ, մանրապտուղ և այլն)՝ տարածված ստորին և միջին լեռնային գոտիների քարքարոտ վայրերում, անտառների բացատներում և այլն։ Հոտավետ հափուկը () կիրառվում է ծաղկաբուծության մեջ, դեղնավուն հափուկից () ստացվում է ներկանյութ։

## Տեսակներ
մինի
* *[[Reseda alba]]* 
** subsp. ''myriosperma'' 
* *[[Reseda arabica]]* 
* *[[Reseda aucheri]]* 
* *[[Reseda barrelieri]]* 
* *[[Reseda bucharica]]* 
* *[[Reseda complicata]]* 
* *[[Reseda decursiva]]* 
* *[[Reseda ellenbeckii]]* 
* *[[Reseda glauca]]* 
* *[[Reseda globulosa]]* 
* *[[Reseda gredensis]]* 
* *[[Reseda inodora]]* 
* *[[Reseda jacquinii]]*
** subsp. ''litigiosa'' 
* *[[Reseda lanceolata]]* 
* *[[Reseda lutea]]* 
** subsp. ''neglecta'' 
* *[[Reseda luteola]]* 
** subsp. ''biaui'' 
* *[[Reseda media]]* 
* *[[Reseda minoica]]* 
* *[[Reseda muricata]]* 
* *[[Reseda odorata]]* 
* *[[Reseda orientalis]]* 
* *[[Reseda paui]]* 
** subsp. ''almijarensis'' 
* *[[Reseda phyteuma]]* 
** subsp. ''collina'' 
* *[[Reseda pruinosa]]* 
* *[[Reseda scoparia]]* 
* *[[Reseda stenostachya]]* 
* *[[Reseda stricta]]* 
* *[[Reseda suffruticosa]]* 
** subsp. ''barrelieri'' 
* *[[Reseda tymphaea]]* 
** subsp. ''anatolica'' 
* *[[Reseda undata]]* 
** subsp. ''gayana'' 
** subsp. ''leucantha'' 
* *[[Reseda urnigera]]* 
* *[[Reseda villosa]]* 
* *[[Reseda virgata]]* 
* *[[Reseda viridis]]*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Резеда в Энциклопедии декоративных садовых растений
* Резеда: описание таксона на сайте Плантариум 

Կատեգորիա:Հայաստանի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Հափուկազգիներ
Ռամիլ Սաֆարով

[մինի|300px|աջից|[Հայերը Մոսկվայում|Մոսկվաբնակ հայերը բողոքում են Սաֆարովի արտահանձման և ազատման դեմ, 2012 թ. սեպտեմբերի 14]]
**Ռամիլ Սաֆարով** (, ), ադրբեջանցի մարդասպան, որը հայտնի է դարձել Բուդապեշտում իր կատարած հանցագործության՝ հայկական բանակի լեյտենանտ Գուրգեն Մարգարյանի դաժան սպանության պատճառով։ Սաֆարովը Գուրգեն Մարգարյանի հետ մասնակցում էր ՆԱՏՕ-ի «գործընկերություն հանուն խաղաղության» ուսումնական ծրագրին։ Սաֆարովը վերջինիս քնած ժամանակ կացնահարել է և մտադիր է եղել սպանել ևս մեկ հայ սպայի՝ Հայկ Մուկուչյանին, սակայն դա չի հաջողվել։

2006 թվականին Բուդապեշտի քաղաքային դատարանը Սաֆարովին դատապարտել է ցմահ ազատազրկման, 30 տարով առանց ներման թույլտվության։

2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Հունգարիան Սաֆարովին արտահանձնել է Ադրբեջան, որտեղ երկրի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանագրով նրան նույն օրը ներում է շնորհվել, Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության կողմից կոչումը բարձրացվել լեյտենանտից մայորի, բնակարան է ստացել և ֆինանսապես վարձատրվել։

Արտահանձնումից 10 օր անց ռուսական Ռոսիա 1 հեռուստաալիքի հետ զրույցում Սաֆարովն անդրադարձել է հայ սպային սպանելու դրդապատճառներին։ Նա մասնավորապես նշել է, որ դասընթացներին մասնակցելու նպատակով Բուդապեշտում էին գտնվում երկու հայ զինծառայող, որոնց նա անգամ չէր էլ ողջունում, սակայն մի անգամ երկուսին միասին «քչփչալով» տեսնելիս որոշել է սպանել նրանց՝ գլուխները կտրելով։ Լրատվամիջոցների փոխանցմամբ՝ երկրորդ սպայի սպանությունը կանխվել է՝ նրա հետ նույն սենյակում բնակվող լիտվացի սպայի շնորհիվ։

2013 թվականի մարտին Մարգարյանի իրավահաջորդները դիմել են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան` ներկայացնելով անհատական հայց Ադրբեջանի և Հունգարիայի դեմ։ Նրանք պահանջում են ճանաչել, որ Հունգարիայի կողմից Ադրբեջանին մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովի փոխանցումը և Ադրբեջանի կողմից նրան ներում շնորհումը, ըստ էության` արդարացումը և հերոսացումը խախտում է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով (այն է՝ կյանքի իրավունք), 14-րդ հոդվածով (խտրականության արգելք) ամրագրված հիմնարար իրավունքները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բուդապեշտյան գործ , Սաֆարովի գործին նվիրված հայկական կայք
* Ռամիլ Սաֆարով. «Եկավ ժամանակն ու նախագահը լուծեց այս հարցը»

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի զինվորականներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ
Կատեգորիա:Մարդասպաններ
Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հակահայկականություն
Եռաբլուր պանթեոն

**Եռաբլուր պանթեոն**, Հայաստանի պաշտպանության նախարարության զինվորական հուշահամալիր-պանթեոն, ազգային գերեզմանատուն Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի արևմտյան մասում՝ Երևան-Էջմիածին ավտոմոբիլային ճանապարհից աջ՝ Եռաբլուր բարձունքում։ Այնտեղ ամփոփված են Արցախյան ազատամարտում և 1994 թվականի զինադադարից հետո զոհված ազատամարտիկների և զինծառայողների, 2020 թվականին տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական պատերազմի զոհված զինծառայողների, ինչպես նաև Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի մի շարք մարտիկների աճյունները։ Գերեզմանատան կարգավիճակը հաստատվել է 1992 թվականի մայիսի 26-ի Հայաստանի կառավարության կարգադրությամբ։ Բլրի բարձրությունը 951 մ է։

Եռաբլուր պանթեոնի հատակագծի և ճարտարապետական լուծումների հեղինակները Ա. Մխիթարյանի արվեստանոցի ճարտարապետներն են։ Շինարարական և կառուցապատման աշխատանքներն իրականացրել է «Հայավիաշին» ընկերությունը։ Շիրմաքարերը հիմնականում պատրաստված են բազալտից։

Եռաբլուրի մուտքի ձախ մասում մատուռն է, դիմացը՝ Զոհված ազատամարտիկների թանգարանը (որն այդպես էլ չկառուցվեց, և շինարարությունը անավարտ մնաց), հարևանությամբ՝ Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի 39 մարտիկների հիշատակը հավերժացնող հուշարձանը, ավելի խորքում՝ անհետ կորած ազատամարտիկների հուշաքար-կոթողը։ Եռաբլուրում են ամփոփված զորավար Անդրանիկի, Հայաստանի ազգային հերոսներ` Վազգեն Սարգսյանի, Ջիվան Աբրահամյանի, Մոնթե Մելքոնյանի, Վահագն Ասատրյանի, հազարավոր ազատամարտիկների և զինծառայողների աճյունները։ Համալիրը պահպանում և հսկում է գերեզմանատան զինվորական պահակային ծառայությունը։

2023 թվականի սկզբին զինվորական պանթեոնին հարող տարածքում սկսվել  է 10 հեկտար տարածքով այգու շինարարությունը։

## Պատկերասրահ

File:Yerablur 3.jpg|Եռաբլուր պանթեոնի մուտքը
File:Yerablur 2.jpg|Սուրբ Վարդանանց եկեղեցի, օծվել է 1999 թվականին


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եռաբլուր
Կատեգորիա:Երևանի գերեզմանատներ
Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջան
Անտարես

**Անտարես** (α Sco/ալֆա Կարիճի), աստղ (առաջին աստղային մեծության) Կարիճի համաստեղությունում։ Կարմիր գերհսկա։

Անտարեսի տրամագիծը շուրջ երեք անգամ գերազանցում է Երկրի ուղեծրի տրամագծին, իսկ լուսատվությունը մեծ է Արեգակի լուսատվությունից 1800 անգամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարիճի համաստեղություն
Կատեգորիա:Աստղեր
Աստղաչափություն

**Աստղաչափություն** (*Աստրոմետրիա*), աստղագիտության բաժին. հիմնականում զբաղվում է լուսատուների կոորդինատների որոշման մեթոդների մշակմամբ, նրանց գործնական կիրառման հարցերով։

Աստղաչափության հիմնական ենթաբաժիններից մեկն է ոլորտային աստղագիտությունը, որը մշակում է կոորդինատների որոշման մաթեմատիկական մեթոդները։ Միջօրեականում կատարվող դիտումներով լուսատուների կոորդինատների գործնական որոշումը ֆունդամենտալ աստղագիտության խնդիրն է։ Լուսատուի ուղղակի ծագումը որոշելու համար գրանցվում է միջօրեականով նրա անցնելու պահը։ Հակումը որոշվում է միջօրեականում լուսատուի զենիթային հեռավորության չափմամբ։ Չափումների արդյունքները շտկվում են՝ հաշվի առնելով լույսի բեկունակության, աբեռացիայի, պրեցեսիայի և նուտացիայի ազդեցությունները, ինչպես նաև գործիքային սխալները։ Աստղերի կոորդինատները հրատարակվում են որպես ֆունդամենտալ աստղացուցակներ։

Աստղաչափության խնդիրներից են նաև ժամանակի ծառայությունը, լայնության ծառայությունը (ուսումնասիրում է աշխարհագրական լայնության՝ բևեռների շարժումով պայմանանվորվող փոփոխությունները), գործնական աստղագիտությունը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Sword's Song

**Sword's Song** Ամբեհր խմբի ալբոմն է։

## Երգացանկ

## Արտաքին հղումներ
* Spirit-of-Metal.com

Կատեգորիա:Ամբեհրի ալբոմներ
Լինքոլնի անվան մերձերկրյա աստերոիդների որոնման լաբորատորիա

**Լինքոլնի անվան մերձերկրյա աստերոիդների որոնման լաբորատորիա** կամ **ԼԻՆԵԱՐ** (, LINEAR), ԱՄՆ Ռազմաօդային ուժերի, ՆԱՍԱ-ի և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Լինքոլնի լաբորատորիայի համատեղ ծրագիր, որը հիմնվել է Երկրին մոտեցող աստերոիդների համակարգված հայտնաբերման, ուսումնասիրման և հսկողության համար։

## Լաբորատորիայի պատմություն
Սկզբնական փորձարկումները սկսվեցին 1972 թվականին։ 1980-ական թվականների սկզբում Նյու Մեքսիկո նահանգի Սոկոռո քաղաքի մոտ տեղակայված փորձակայանում կառուցվեց փորձնական սարքը՝ ETS (Փորձնական ստուգման համակարգ)։ ԼԻՆԵԱՐ ծրագիրը սկսել է կատարել Երկրին մոտեցող աստերոիդների դիտարկումներ օգտագործելով «Հեռավոր տիեզերքի հսկողության էլեկտրո-օպտիկական համակարգը» (GEODSS) (), որը իրենից ներկայացնում էր մեկմետրանոց աստղադիտակ, կառուցված 1996 թվականին։ Այսպիսի լայնանկյուն աստղադիտակները նախագծվել են Երկրի մակերևույթից արհեստական արբանյակների դիտարկումների համար։

## Հայտնագոտծություններ
1998-2003 թվականներին այս լաբորատորիան հանդիսանում էր նոր աստերոիդների հայտնաբերման հիմնական վայրը։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով, ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի շրջանակներում
* հսկվում էին 5&nbsp;370&nbsp;805 մարմիններ,
* հայտնաբերվել է 226&nbsp;193 նոր աստերոիդներ,
** այդ թվում 2019 մերձերկրյա աստերոիդներ,
* հայտնաբերվել է 236 գիսաստղ։
ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի բոլոր հայտնագործությունները կատարվել են ավտոմատացված աստղադիտակների միջոցով։

## Տես նաև
* Աստղադիտարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փոքր մարմինների որոնման ծրագրեր
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
Սփեյսուոչ ծրագիր

thumb|right|300px|Մերձերկրյա աստերոիդների հայտնաբերման դինամիկան տարբեր ծրագրերով սկասած 1995 թվականից
**Սփեյսուոչ ծրագիր** (), Արիզոնայի համալսարանի նախաձեռնած ծրագիրը, որի նպատակն է Արեգակնային համակարգի փոքր մարմինների որոնումը և հայտնաբերումը։

Ծրագիրը հիմնվել է 1980 թվականին պրոֆեսոր Թոմ Գերելսի կողմից, Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարանում, այժմ այս ծրագիրը գլխավորում է դոկտոր Ռոբերտ ՄաքՄիլանը։

## Գործիքներ
;0,91-м f/3 ռեֆլեկտոր
* աստղադիտարանի կոդը՝ 691
* տեսադաշտը՝ 2,9 քառակուսի աստիճան
* ստանդարտ աշխատանքային երևակում՝ 120 с
* թափանցումը՝21,7 V

;1,8-м f/2,7 ռեֆլեկտոր
* աստղադիտարանի կոդը՝ 291
* տեսադաշտը՝ 0,78°, դրիֆտ-սքան
* թափանցումը՝ 22,2 V

## Հայտնագործություններ
Այս ծրագրի շրջանակներում կատարված հայտնագործությունները չափազանց բազմապիսի են։ Հայտնաբերվել են մի քանի, մինչ այդ անհայտ երկրին մոտեցող աստերոիդներ՝
* 1991 VG
* ,
Կենտավրոսների խմբի աստերոիդներ՝
* (5145) Ֆոլուս
* (7066) Նեսսուս
* (8405) Ասբոլուս
և Կոյպերի գոտու մի քանի մարմիններ՝
* (20000) Վարունա
* .

Կրկին հայտնաբերվել է (719) Ալբերտ աստերոիդը, որը մինչ այդ համարյա 90 տարի համարվում էր կորսված։ Բացի այդ հայտնաբերվել են 125P/Սփեյսուոչ պարբերական գիսաստղը և Յուպիտերի արբանյակ Կալլիորեն։ Այս ծրագրի պատվին է անվանվել աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներից մեկը՝ (4255) Սփեյսուոչ, որը նույնպես հայտնաբերվել էր այս ծրագրի շրջանակներում։

## Տես նաև
* Փոքր մոլորակների կենտրոն
* Pan-STARRS
* Լինքոլնի անվան մերձերկրյա աստերոիդների որոնման լաբորատորիա
* Երկնքի հետազոտության Կատալինա ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փոքր մարմինների որոնման ծրագրեր
Կապույտ լուսին

աջից|300px|մինի|Լիալուսին
**Կապույտ լուսին** (), աստղագիտական եզր է մեկ օրացուցային ամսվա մեջ երկրորդ անգամ լիալուսնի երևալը բնորոշելու համար։ Հազվագյուտ երևույթ է։ Դիտվում է միջինը 2,7154 տարին մեկ։ Տարբեր երկրներում, տարբեր ժամանակ կոչվել է յուրովի։

## Անվանումը
Անվանումը կապված չէ Լուսնի գունավորման հետ, այլ անգլերեն *«Once in a Blue Moon»* դարձվածքից է։ Այն թարգմանվում է «Մի անգամ կապույտ լուսնի ժամանակ» և հավասարազոր է հայկական «էշի զատկին» արտահայտությանը, նշանակում է անհնարին կամ խիստ հազվագյուտ երևույթ։

## Կապույտ լուսնի հայտնվելու աղյուսակ
Հավելյալ տասներեքերորդ լիալուսինը հիմնականում հայտնվում է 31 օր ունեցող ամիսներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսին
Աստղադինամիկա

**Աստղադինամիկա**, երկնային մեխանիկայի բաժին. զբաղվում է արհեստական երկնային մարմինների շարժման ուսումնասիրությամբ։

Ի տարբերություն դասական երկնային մեխանիկայի, աստղադինամիկան բացի նյուտոնյան ձգողական ուժերից, հաշվի է առնում նաև Երկրի մթնոլորտի դիմադրությունը, Արեգակի ճառագայթման ճնշումը, Երկրի մագնիսական դաշտում գործող ուժերը և արհեստական երկնային մարմինների կառավարման (նրանց վրա տեղադրված հրթիռային շարժիչների միջոցով) հետ կապված լրացուցիչ այլ ուժեր։ Վերջիններս հաշվի առնելու դեպքում բարդանում են շարժման հավասարումները և նրանց լուծումները պահանջում են նոր (հաճախ նաև թվային) մեթոդներ։ Աստղադինամիկայի յուրօրինակ խնդիրներից է ուղեծրի նախագծումը, որի նպատակն է արձակման ու կառավարման որոշակի պայմանների դեպքում ստանալ տվյալ առանձնահատկություններով շարժում։ Կարևոր է ուղեծրի փոփոխման խնդիրը՝ մարմնի մի ուղեծրից մյուսից անցնելու համար (էներգիայի նվազագույն ծախսմամբ, հնարավոր կարճ ժամանակամիջոցում և այլն)։ Այս խնդիրների հետ են կապված, օրինակ Երկիր-Մարս-Երկիր տիպի թռիչքները, արհեստական մարմնի վերադարձը Երկիր, վայրէջքը Լուսնի վրա։ Աստղադինամիկայի խնդիրներից են նաև արհեստական երկնային մարմինների շարժման տեսությունների մշակման, կոորդինատների տված համակարգի նկատմամբ արհեստական երկնային մարմնի կայունացումը, նրա պտտական շարժման նախագծումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղադինամիկա
Վիեննայի համալսարանի աստղադիտարան

**Վիեննայի համալսարանի աստղադիտարան** (, աստղադիտարանի կոդերը «045» և «545»), աստղադիտարան Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Ի սկզբանե կառուցվել է 1753 - 1754 թթ. Վիեննայի համալսարանի շենքերից մեկի վերևում։ Աստղադիտարանի համար նոր մասնաշենք է կառուցվել 1874- 1879 թթ. և հանդիսավոր բացվել է Ֆրանց Իոսիֆ I կայսեր կողմից 1883 թ.։

Հիմնական շենքում տեղակայված է 68-սանտիմետրանոց ռեֆրակտոր-աստղադիտակ 10,5 մետր կիզակետային հեռավորությունով։ Այն ժամանակ դա հանդիսանում էր աշխարհում ամենամեծը։

## Դիրեկտորները
* Մաքսիմելիան Հելլ, 1755 - 1792
* Ֆրանց ֆոն Տրիսնեկեր, 1792 - 1817
* Յոզեֆ Յոհան Լիտրոու, 1819 - 1840
* Կարլ Լյուդվիգ Լիտրոու, 1840-?
* Էդմունդ Վայս, 1878 - ?
* Կազիմիր Ռոմուալդ Գրաֆֆ, 1928 - 1938

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Պատմությունը 
* Ֆոտոդարան 

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Ավստրիայում
Ավգուստ Հաքստհաուզեն

**Ավգուստ Հաքստհաուզեն** (, փետրվարի 3, 1792, Բյոկենդորֆ - դեկտեմբերի 31, 1866, Հաննովեր), պրուսական ազգագրագետ։ 1843 թ.-ին ռուսական գյուղական համայնքներն ուսումնասիրելու նպատակով ճանապարհորդել է Կենտրոնական Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Պովոլժիեում և Կովկասում։ 1856 թ.-ին հրատարակել է «Անդրկովկաս» (հայ մասնակի հրատարակչություն «Ճանապարհորդութիւն յայսկոյս Կովկասու այն է ի Հայս և ի Վիրս», 1872 թ.) ուղեգրություն-ուսումնասիրությունը, որտեղ ամփոփել է նաև Հայաստանին վերաբերող ճանապարհորդական նոթերը (գլուխներ IX, X, XI)։ Հաքստհաուզենը տեղեկություններ է տվել Էջմիածնի, հայ եկեղեցու, կաթողիկոսների ընտրության կարգի, եկամտի աղբյուրների, հայ ժողովրդի հեռավոր անցյալի, հայոց գրերի ստեղծման հանգամանքների, հայ-ռուսական հարաբերությունների, բանահյուսության, ուսումնակրթական կենտրոնների, հայկական բանաստեղծության առանձնահատկությունների մասին։ Առաջինը Հաքստհաուզենն է հայկական բանահյուսության հին ու նոր մի քանի նմուշներ (հեքիաթներ, առասպելներ և այլն) թարգմանաբար ներկայացրել եվրոպական գիտական աշխարհին։ Հայաստանում Հաքստհաուզենին ուղեկցել է Խաչատուր Աբովյանը։ Հաքստհաուզենը բարձր է գնահատել Աբովյանին, նրան համարել ամենակրթված անձանցից մեկը և խորապես ցավել նրա անհետացման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ազգագրագետներ