Հրեշտակների հիերարխիա

thumb|300px|Ֆրանչեսկո Բոտիչինիի (1475–76) «Կույսի Վերափոխումը» (1475–76) Լոնդոնի Ազգային պատկերասրահում ցույց է տալիս երեք հիերարխիա և հրեշտակների ինը կարգեր, որոնցից յուրաքանչյուրը տարբեր բնութագրերով է։
300px|thumb|Հրեշտակների ինը կարգի ուղղափառ պատկերակ:
[300px|thumb|Ֆլորենցիայի մկրտարանի առաստաղի խճանկարը պատկերում է (պատկերների ամենաներքին ութանկյունում) հրեշտակային էակների յոթ կարգերը (բոլորը, բացառությամբ [Սերաֆիմների և Քերովբեների), որոնց տակ նշված են նրանց լատիներեն անվանումները:]]

Տարբեր կրոնների հրեշտակաբանության մեջ **հրեշտակների հիերարխիան** հրեշտակների դասակարգման համակարգ է։ Ավելի բարձր աստիճաններն ավելի մեծ ուժ կամ իշխանություն ունեն ավելի ցածր կոչումների նկատմամբ, իսկ տարբեր աստիճաններն ունեն արտաքին տեսքի տարբերություններ, օրինակ՝ տարբեր քանակի թևեր կամ դեմքեր։

## Աբրահամական կրոններ
### Հուդայականություն
Հրեական հրեշտակային հիերարխիան հաստատված է Թորայում, Թալմուդում, Ռաբինական գրականությունում և ավանդական հրեական աղոթքում։ Դրանք դասակարգվում են տարբեր աստվածաբանների կողմից առաջարկված տարբեր հիերարխիաներում։ Օրինակ, Մայմոնիդեսը իր «Միշնե Թորա» կամ «Յադ հա-Չազակահ. Եսոդեյ հա-Թորահ»-ում հաշվում է հրեշտակների տասը աստիճան։

### Քրիստոնեություն
Ամենաազդեցիկ կաթոլիկ հրեշտակային հիերարխիան այն էր, որն առաջ քաշեց կեղծ-Դիոնիսիոս Արեոպագացին 5-րդ կամ 6-րդ դարերում իր «De Coelesti Hierarchia» («Երկնային հիերարխիայի մասին») գրքում։ Դիոնիսիոսը նկարագրեց հոգևոր էակների ինը մակարդակ, որոնք նա խմբավորեց երեք կարգի.

*Ամենաբարձր կարգեր
*:Սերաֆիմ
*:Քերովբեներ
*:Գահեր
* Միջին կարգեր
*:Տիրություններ
*:Առաքինություններ
*:Զորություններ
* Ամենացածր կարգեր
*:Իշխանություններ
*:Հրեշտակապետներ
*:Հրեշտակներ

Միջնադարում առաջարկվել են տարբեր սխեմաներ, որոնցից ոմանք հիմնվել և ընդարձակվել են կեղծ Դիոնիսիոսի վրա, մյուսներն առաջարկում են բոլորովին այլ դասակարգումներ։

Կեղծ-Դիոնիսիոսը («Երկնային հիերարխիայի մասին») և սուրբ Թոմաս Աքվինացին («Summa Theologiae») հիմնված են Նոր Կտակարանի հատվածների վրա, մասնավորապես  և ՝ մշակելու երեք Հիերարխիայի, Գնդերի կամ հրեշտակների եռյակների սխեման, որտեղ յուրաքանչյուր Հիերարխիա պարունակում է երեք Կարգեր կամ Երգչախմբեր. Սուրբ Բոնավենտուրան ամփոփեց իրենց ինը խմբերը հետևյալ կերպ. հայտարարող, հռչակող և առաջնորդող; կարգավորող, պարտադրող և հրամայող; ընդունող, բացահայտող և օծող։ Թովմասը համաձայնեց Սուրբ Ջերոմիոսի մեկնաբանությանը  մասին, որ յուրաքանչյուր կենդանի մարդ ունի պահապան հրեշտակ։ Հրեշտակային կարգերից նա պնդում էր, որ միայն առաջին հինգն են ուղարկված Աստծո կողմից մարմնավոր աշխարհում լինելու համար, մինչդեռ չորս մնում են Դրախտում Իր ներկայության ներքո։

### Իսլամ
Իսլամում չկա ստանդարտ հիերարխիկ կազմակերպություն, որը զուգահեռում է քրիստոնեական բաժանմանը տարբեր «երգչախմբերի» կամ ոլորտների, և թեմային ուղղակիորեն չի անդրադառնում Ղուրանում։ Այնուամենայնիվ, պարզ է, որ կա որոշակի կարգ կամ հիերարխիա, որը գոյություն ունի հրեշտակների միջև, որը սահմանվում է հանձնարարված գործերով և տարբեր առաջադրանքներով, որոնց հրեշտակները պատվիրված են Աստծո կողմից։ Որոշ գիտնականներ ենթադրում են, որ իսլամական հրեշտակները կարելի է խմբավորել տասնչորս կատեգորիաների, ընդ որում որոշ բարձրագույն կարգեր համարվում են հրեշտակապետներ։ Զաքարյա ալ-Քազվինին նկարագրում է հրեշտակային հիերարխիա իր «Աջաիբ ալ-մախլուքաթ»ռում, բոլոր հրեշտակների գլխին՝ չորս հրեշտակապետական քերովբեներով շրջապատված։ Նրանցից ներքեւ յոթ երկնքի յոթ հրեշտակներն են։

Ֆախր ալ-Դին ալ-Ռազին հրեշտակներին բաժանեց ութ խմբի, ինչը ցույց է տալիս որոշ նմանություն քրիստոնեական հրեշտակաբանությանը.
* Համալաթ ալ-Արշ, ովքեր կրում են *Արշը* (Աստծո գահը), համեմատելի քրիստոնեական Սերաֆիմի հետ։
* Մուկարաբուն (Քերովբեներ), ովքեր շրջապատում են Աստծո գահը՝ անընդհատ փառաբանելով Աստծուն 
* Հրեշտակապետներ, ինչպիսիք են Ջիբրաիլը, Միխաիլը, Իսրաֆիլը և Ազրաիլը
* Երկնքի հրեշտակներ, ինչպիսին է Ռիհվանը
* Դժոխքի հրեշտակներ, Մալիկ և *Զաբանիա*
* Պահապան հրեշտակներ, որոնք նշանակված են անհատների՝ նրանց պաշտպանելու համար
* Հրեշտակները, ովքեր արձանագրում են մարդկանց գործողությունները
* Հրեշտակներ, որոնք վստահված են աշխարհի գործերը, ինչպես որոտի հրեշտակը։

## Դերախաղեր
Հրեշտակները երբեմն դերախաղերում ներկայացվում են դասավորված հիերարխիաներով, որոնց շրջանակներում ավելի բարձր մակարդակի հրեշտակներն ավելի մեծ ուժ ունեն և ավելի շատ կախարդանքներ անելու կամ այլ կախարդական ունակություններ գործադրելու կարողություն։ Օրինակ, Հրեշտակները «Զնդաններ և Դրակոններ»՝ երկնային կոչվող էակների ենթախմբում, գալիս են երեք տարբեր տեսակի՝ աստիճանաբար ավելի հզոր Ասստրալ Դևա, Մոլորակ և Արեգակ:Մեկ այլ խաղ, որն ունի հրեշտակներ, «Shin Megami Tensei»-ն է, որոնք հաճախ դասակարգվում է Աստվածների կամ Հերալդների ներքո։
*Bayonetta* խաղային շարքում հրեշտակները թշնամիներ են, և առկա են բոլոր 3 ոլորտները, որոնցից յուրաքանչյուրը բաժանված է նույն 3 կարգով, ինչպես որ ավանդական հիերարխիան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրեշտակներ
Կատեգորիա:Հրեշտակների դասեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեական աստվածաբանություն