Կառավարական ճգնաժամ Գերմանիայում

**Գերմանիայում կառավարական ճգնաժամը** կապված էր Գերմանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունից, Ազատ դեմոկրատական կուսակցությունից և «Միություն 90/Կանաչներ» կուսակցությունից կազմված իշխող կոալիցիայի ներսում տնտեսական քաղաքականություն վարելու շուրջ տարաձայնությունների հետ: 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին Գերմանիայի գործող կանցլեր Օլաֆ Շոլցը հայտարարեց ֆինանսների նախարար Քրիստիան Լինդների՝ Ազատ դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդի պաշտոնանկության մասին։ Դա հանգեցրեց իշխող կոալիցիայի փլուզմանը և Ազատ դեմոկրատական կուսակցության ընդդիմության անցմանը, որի արդյունքում Օլաֆ Շոլցի կաբինետը վերածվեց փոքրամասնության կառավարության, որին աջակցում էին Գերմանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը և «Միություն 90/Կանաչներ» կուսակցությունը, որոնք մեծամասնություն չունեն Բունդեսթագում:

Ենթադրվում է, որ 2024 թվականի վերջին պետք է տեղի ունենա Օլաֆ Շոլցի կառավարությանը վստահության քվեարկություն, իսկ անվստահության քվե ստանալու դեպքում պետք է անցկացվեն Բունդեսթագի արտահերթ ընտրություններ։

## Նախապատմություն
2021 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում հաղթանակ է տարել Գերմանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը՝ ստանալով խորհրդարանի 736 տեղերից 206-ը։ ՍԴՀԿ-ն կոալիցիա կազմելու պայմանավորվածություն է ձեռք բերել «Միություն 90/Կանաչներ» կուսակցության և լիբերալ Ազատ դեմոկրատական կուսակցության հետ: ՍԴՀԿ առաջնորդ Օլաֆ Շոլցը դարձել Է Գերմանիայի կանցլեր։ Շոլցի կառավարությունը հաստատվել է Բունդեսթագի կողմից 2021 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։ Գերմանիայում առաջին անգամ իշխանության է եկել այսպես կոչված «Լուսացույց» կոալիցիան, որն անվանվել է մասնակից կուսակցությունների հետ ասոցացվող գույներով՝ կարմիր SPD-ում, դեղին՝ FDP-ում և կանաչ՝ «Կանաչների» մոտ։

Քանի որ ՍԴՀԿ-ն ու «Կանաչները» համարվում են ձախ կենտրոնամետ, իսկ ՀԺԿ-ն՝ տնտեսական լիբերալիզմի կողմնակիցներ, նոր կառավարության աշխատանքը բարդացել է գաղափարական տարբերություններով։ Դա դրսևորվում էր բյուջեի պլանավորման, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և սոցիալական քաղաքականության հարցերի շուրջ տարաձայնությունների մեջ, ինչը հաճախ հանգեցնում էր օրենքների մշակման և ընդունման գործընթացների ձգձգմանը։ Բացի այդ, 2022 թվականին Գերմանիայում տնտեսական անկում է սկսվել, որն ազդել է իշխող կոալիցիայի գործունեության հավանության վարկանիշի վրա։

2023 թվականի նոյեմբերին Գերմանիայի Սահմանադրական դատարանը անօրինական է ճանաչել կառավարության գործողությունները բյուջեի ռեսուրսների վերաբաշխման ոլորտում։ Կառավարությունը վերաբաշխել է պարտքային պարտավորություններից չծախսված միջոցները, որոնք ի սկզբանե նախատեսված էին COVID-19 համաճարակի դեմ պայքարելու համար՝ կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարելու համար: Դատարանի որոշումը հանգեցրել է 60 միլիարդ եվրոյի բյուջեի դեֆիցիտի և այլ հոդվածներից միջոցների վերաբաշխման անհրաժեշտության։ Սա առաջացրել է ֆերմերների բողոքները 2023-2024 թվականներին և կառավարության վարկանիշի հետագա անկում։

2024 թվականի սեպտեմբերին Գերմանիայի մի քանի հողերում տեղի ունեցած տարածաշրջանային ընտրություններում իշխող կուսակցությունները պարտություն կրեցին, մինչդեռ Գերմանիայի Քրիստոնեա-դեմոկրատական միություն (ՔԴՄ) ընդդիմադիր կուսակցությունները, ծայրահեղ աջ «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» և Սառա Վագենկնեխտի ձախ պոպուլիստական միությունը՝ հանուն բանականության և արդարության, զգալիորեն ամրապնդեցին դիրքերը։

2024 թվականի հոկտեմբերին Ռոբերտ Հաբեքը՝ տնտեսական զարգացման և կլիմայի պաշտպանության նախարար և «Կանաչների» խոսնակ, առաջարկեց ստեղծել փոխառություններով ֆինանսավորվող հիմնադրամ՝ կորպորատիվ ներդրումներին աջակցելու համար։ Այնուամենայնիվ, այս ծրագրի իրականացումը կհանգեցնի բյուջեի կանոնից շեղման, որը սահմանափակում է բյուջեի կառուցվածքային դեֆիցիտը ՀՆԱ-ի 0,35%-ը չգերազանցող մակարդակում, և որի խիստ պահպանումը FDP-ի կողմնակիցն է: Նոյեմբերի 1-ին FDP-ի առաջնորդ Քրիստիան Լինդները հրապարակեց տասնութ էջանոց հայտարարություն՝ կոալիցիայի համար նոր տնտեսական քաղաքականություն մշակելու կոչով։ Տնտեսական ճգնաժամի դեմ պայքարելու համար Լինդներն առաջարկել է մորատորիում հայտարարել նոր նորմատիվների ներդրման համար, նվազեցնել հարկերը և կրճատել պետական ծախսերը, այդ թվում՝ կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարը։

ՀԺԿ-ի կոալիցիոն գործընկերները՝ ՍԴՀԿ-ն և «Կանաչները» կտրականապես չեն համաձայնել Քրիստիան Լինդների առաջարկներին՝ դրանք անհամատեղելի համարելով կոալիցիոն համաձայնագրի հետ։ Հետագայում կոալիցիայի մասնակիցները ինտենսիվ խորհրդակցություններ են անցկացրել դրա պահպանման հնարավորության հարցի շուրջ, այդ թվում՝ երեք կուսակցությունների առաջնորդների՝ Օլաֆ Շոլցի, Քրիստիան Լինդների և Ռոբերտ Հաբեքի հանդիպման ժամանակ՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին։

## Քրիստիան Լինդների հրաժարականը
Նոյեմբերի 6-ի երեկոյան կոալիցիոն երեք կուսակցությունների ղեկավարների հանդիպումից հետո Օլաֆ Շոլցը հայտարարել է, որ ինքը խնդրագիր կներկայացնի Գերմանիայի նախագահ Ֆրանկ-Վալտեր Շթայնմայերին՝ Քրիստիան Լինդներին ֆինանսների նախարարի պաշտոնից ազատելու մասին: Գերմանիայի Սահմանադրության համաձայն՝ միայն նախագահը կարող է դաշնային նախարարին ազատել զբաղեցրած պաշտոնից, ինչը նախկինում, որպես կանոն, արվել Է կանցլերի ներկայացմամբ: Հայտարարության մեջ Շոլցը նշել է, որ ինքը ստիպված է եղել դիմել այդ միջոցին, որպեսզի թույլ չտա երկրին վնաս հասցնել և պահպանի կառավարության աշխատունակությունը: Բացի այդ, նա հայտարարել է, որ ավելի վաղ Լինդներին առաջարկություն է արել, թե ինչպես կարելի է լրացնել բյուջեի դեֆիցիտը, սակայն Լինդները չի ընդունել այդ առաջարկը։

Օլաֆ Շոլցը նաև հայտարարել է Բունդեսթագում կառավարությանը վստահության քվե անցկացնելու մտադրության մասին 2025 թվականի հունվարի 15-ին: Ըստ Սահմանադրության եթե կառավարությունը չի ստանում Բունդեսթագի վստահության քվեն, ապա կանցլերը դիմում է նախագահին՝ խորհրդարանը ցրելու խնդրանքով։ Նախագահը 21 օր ժամանակ կունենա՝ արտահերթ նիստ հրավիրելու համար եթե նախագահը համաձայնում է Բունդեսթագի լուծարմանը, ապա արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ պետք է կազմակերպվեն խորհրդարանի լուծարման օրվանից 60 օրվա ընթացքում:

Նոյեմբերի 7-ին Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերը պաշտոնապես պաշտոնանկ արեց Քրիստիան Լինդներին և երդվեց նրա իրավահաջորդի՝ Օլաֆ Շոլցի կողմից ընտրված Յորգ Կուկիսին SPD-ից: Քանի որ Կուկիսը ներդրումային բանկ էր Goldman Sachs բանկում, նրա հրամանագրի որոշումը բացահայտվեց որոշ ձախակողմյան քաղաքական գործիչների կողմից՝ ինչպես ներկայացնել samoyd LNG-ն, այնպես էլ Սառա Վագենկնեխտի օպոզիցիոն միությունը՝ բանականության և կառավարելիության համար։

Ի պատասխան Քրիստիան Լինդների պաշտոնանկությանը՝ հրաժարական են տվել ԱԳԳԾ նախարարներ Մարկո Բուշմանը և Բետինա Շտարկ-Վատցինգերը։ Տրանսպորտի և թվային ենթակառուցվածքների նախարար Ֆոլկեր Վիսինգը հայտարարել է, որ դուրս կգա FDP-ից՝ նախարարի պաշտոնը պահպանելու համար: Հետագայում նրան են փոխանցվել արդարադատության նախարարի լիազորությունները՝ պաշտոնաթող Մարկո Բուշմանի փոխարեն։ Նմանապես, կրթության և գիտական հետազոտությունների նախարարի լիազորությունները Բետինա Շտարկ-Ուոթցինգերի հրաժարականից հետո փոխանցվել են Պարենի և գյուղատնտեսության նախարար Ջեմ Օզդեմիրին։ Արդյունքում ՀԺԿ-ն դարձավ ընդդիմություն՝ գոյություն ունեցող եռակուսակցական կոալիցիան վերածելով երկկուսակցական փոքրամասնության կառավարության՝ ՍԴՀԿ-ի և «Կանաչների» միջև։

## Հետագա իրադարձություններ
2025 թվականի հունվարի 15-ին կառավարությանը վստահության քվեարկություն անցկացնելու Օլաֆ Շոլցի առաջարկը կնշանակեր արտահերթ ընտրությունների հնարավորություն մինչև ապրիլի սկիզբ: Որոշ ընդդիմադիր կուսակցություններ կոչ են արել կառավարությանը վստահության քվեարկություն անցկացնել ավելի վաղ՝ 2024 թվականի նոյեմբերին։ Կառավարությանը վստահության շուտափույթ քվեարկության օգտին հանդես են եկել ՔԴՄ-ն, Քրիստոնեա-սոցիալական միությունը (ՔՍՄ), Գերմանիայի համար այլընտրանքը և Սառա Վագենկնեխտի միությունը՝ հանուն բանականության և արդարության։ Գերմանիայում ընտրությունների անցկացման դաշնային հանձնակատարը հայտարարել է հունվարին ընտրությունները նախապատրաստելու վարչական դժվարությունների մասին՝ Սուրբծննդյան տոների պատճառով։

Նոյեմբերի 12-ին ՍԴՀԿ-ի և ՔԴՄ-ՔՍՄ ընդդիմադիր դաշինքի ներկայացուցիչները պայմանավորվել են 2025 թվականի փետրվարի 23-ին ընտրություններ անցկացնելու, իսկ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին կառավարությանը վստահության քվեարկություն անցկացնելու մասին։ Բացի այդ, Օլաֆ Շոլցը հայտարարել է, որ կփորձի պայմանավորվել ՔԴՄ-ՔՍՄ-ի հետ հաջորդ տարվա բյուջեի աջակցության և ռազմական ծախսերի ավելացման շուրջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2024 Գերմանիայում
Կատեգորիա:2024 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական պատմություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքական ճգնաժամեր