Ալոյսիուս Գոնզագա

**Ալոյսիուս դե Գոնզագա**, (, ) իտալացի արիստոկրատ, որը դարձել է Հիսուսի միաբանության անդամ։ Մահացել է Հռոմեական քոլեջում սովորելու տարիներին լուրջ համաճարակով վարակվածներին խնամելու հետևանքով։ Նա երանացվել է 1605 թվականին և սրբադասվել 1726 թվականին։

## Վաղ կյանք

Գոնզագան ութ երեխաներից ավագն էր, ծնվել է հյուսիսային Իտալիայի Բրեշիայի և Մանտուայի միջև գտնվող Կաստիլիոնե դելե Ստիվիերե քաղաքում, որը այն ժամանակ Մանտուայի դքսության մաս էր կազմում։ «Aloysius»-ը նրա իտալերեն «Luigi» անվան լատիներեն ձևն։ Գոնզագան Կաստիլիոնեի մարկիզուհի Ֆերանտե Գոնզագայի և Դոնա Մարտա Տանա դի Սանտենայի որդին էր։ Նրա մայրը՝ Իսպանիայի Ֆիլիպ II- ի կնոջ Իզաբելի սպասուհին էր։

Որպես առաջնեկ որդի, նա ժառանգել էր իր հոր տիտղոսը և Մարքիզի կարգավիճակը։ Նրա հայրը ենթադրում էր, որ Գոնզագան զինվոր էր դառնալու, քանի որ դա արիստոկրատական ընտանիքների որդիների կարգն էր։ Նրա ընտանիքը հաճախ ներգրավված էր այդ ժամանակաշրջանի փոքր պատերազմներում: Արդեն չորս տարեկանում Գոնզագային տալիս էին մի շարք ատրճանակներ և ուղեկցում հոր հետ ուսումնական արշավների, որպեսզի տղան սովորի «զենքի արվեստը»։ Հինգ տարեկանում Գոնզագային ուղարկեցին ռազմական ճամբար՝ սկսելու իր մարզումները: Նրա հայրը ուրախացավ տեսնելով, որ իր որդին զինվորների դասակի գլխավորությամբ շրջում է ճամբարով: Նրա մայրը և նրա դաստիարակը այնքան էլ գոհ չէին այնտեղ ձեռք բերած բառապաշարից։

Նա մեծացել է Իտալիայի Վերածննդի  բռնությունների և ինտրիգների մեջ։ 1576 թվականին, 8 տարեկանում, նա իր կրտսեր եղբոր՝ Ռոդոլֆոյի հետ ուղարկվեց Ֆլորենցիա ՝ ծառայելու Մեծ դուքս Ֆրանչեսկո I դե Մեդիչիի արքունիքում և հետագա կրթություն ստանալու համար։ Այնտեղ գտնվելիս նա հիվանդացավ երիկամների հիվանդությամբ, որը նրան անհանգստացրեց ողջ կյանքի ընթացքում։ Երբ նա հիվանդ էր, նա օգտվեց առիթից՝ կարդալու սրբերի մասին և իր ժամանակի մեծ մասը ծախսել աղոթքի վրա: 1579 թվականի նոյեմբերին եղբայրներին ուղարկեցին Մանթուայի դուքսի մոտ։ Գոնզագան ցնցված էր բռնի և անլուրջ ապրելակերպից, որին նա հանդիպեց այնտեղ:

Գոնզագան վերադարձավ Կաստիլիոնե, որտեղ հանդիպեց կարդինալ Չարլզ Բորոմեոյին և նրանից ստացավ Առաջին հաղորդությունը 1580 թվականի հուլիսի 22-ին։ Հնդկաստանում ճիզվիտ միսիոներների մասին գիրք կարդալուց հետո Գոնզագան խիստ զգաց, որ ցանկանում է միսիոներ դառնալ: Նա սկսեց ամառները Կաստիլիոնեում երիտասարդ տղաներին դասավանդելով կատեխիզմի դասեր: Նա նաև բազմիցս այցելել է կապուչինների և բարնաբիտների տները, որոնք գտնվում են Կասալե Մոնֆերատոյում: Նա նաև որդեգրել էր ասկետիկ ապրելակերպ։ Ընտանիքին 1581 թվականին կանչել էին Իսպանիա՝ օգնելու Ավստրիայի Մարիա Սրբազան Հռոմեական կայսրուհուն: Նրանք ժամանեցին Մադրիդ 1582 թվականի մարտին, որտեղ Գոնզագան և Ռոդոլֆոն դարձան երիտասարդ Ինֆանտե Դիոգոյի արքունական սպասավորներ։ Գոնզագան սկսեց լրջորեն մտածել կրոնական կարգերին միանալու մասին: Նա մտածում էր կապուչիններին միանալու մասին, բայց Մադրիդում ուներ ճիզվիտ խոստովանահայր և փոխարենը որոշեց միանալ այդ կարգին: Մայրը համաձայնել էր նրա խնդրանքին, սակայն հայրը զայրացել էր և խանգարել էր նրան դա անել։

1584 թվականի հուլիսին՝ Ինֆանտեի մահից մեկուկես տարի անց, ընտանիքը վերադարձավ Իտալիա։ Գոնզագան դեռ ցանկանում էր քահանա դառնալ, բայց նրա ընտանիքի մի քանի անդամներ քրտնաջան աշխատեցին, որպեսզի համոզեն նրան փոխել իր միտքը: Երբ նրանք հասկացան, որ ոչ մի միջոց չկար նրան ստիպելու հրաժարվել իր ծրագրից, նրանք փորձեցին համոզել նրան դառնալ աշխարհիկ քահանա և առաջարկեցին նրա համար եպիսկոպոսություն կազմակերպել: Եթե նա դառնար ճիզվիտ, նա կհրաժարվեր իր ժառանգության կամ հասարակության մեջ կարգավիճակի ցանկացած իրավունքից։ Նրան տարհամոզելու ընտանիքի փորձերը ձախողվեցին։ Գոնզագան չէր հետաքրքրվում բարձրագույն պաշտոնով և դեռ ցանկանում էր միսիոներ դառնալ:

## Կրոնական կյանք

1585 թվականի նոյեմբերին Գոնզագան հրաժարվեց ժառանգության բոլոր իրավունքներից, ինչը հաստատեց կայսրը: Նա գնաց Հռոմ և իր ազնվական ծնունդի համար լսարան ձեռք բերեց Սիքստոս V պապի մոտ։ Կարճ ժամանակ իր զարմիկի՝ Սկիպիոնե Գոնզագայի հռոմեական տանը մնալուց հետո, 1585 թվականի նոյեմբերի 25-ին նա ընդունվեց Հռոմի Հիսուսի Ընկերություն։ Այս ընթացքում նրան խնդրեցին որոշ չափով չափավորել իր ասկետիզմը և ավելի շատ շփվել մյուս նորեկների հետ։

Գոնզագայի առողջական վիճակը շարունակում էր վատթարանալ։ Նրան ուղարկեցին Միլան ուսման, բայց որոշ ժամանակ անց հետ ուղարկեցին Հռոմ՝ առողջական վիճակի պատճառով։ 1587 թվականի նոյեմբերի 25-ին նա երեք կրոնական երդումներ տվեց՝ մաքրաբարոյություն, աղքատություն և հնազանդություն: 1588 թվականի փետրվարին և մարտին նա ստացավ փոքր պատվերներ և սկսեց աստվածաբանություն ուսումնասիրել՝ ձեռնադրությանը պատրաստվելու համար: 1589 թվականին նրան կանչեցին Մանտովա՝ միջնորդելու իր եղբոր՝ Ռոդոլֆոյի և Մանտուայի դուքսի միջև կապը։ Նա վերադարձավ Հռոմ 1590 թվականի մայիսին։ Ասում են, որ նույն տարում նա տեսիլք է ունեցել, որտեղ Գաբրիել հրեշտակապետն ասել է նրան, որ նա կմահանա մեկ տարվա ընթացքում:

1591 թվականին Հռոմում ժանտախտ տարածվեց։ Ճիզվիտները տուժածների համար հիվանդանոց բացեցին, և Գոնզագան կամավոր սկսեց աշխատել այնտեղ։ Զոհերի համար ողորմություն խնդրելուց հետո Գոնզագան սկսեց աշխատել հիվանդների հետ՝ մահացողներին փողոցներից տանելով հիվանդանոց։ Այնտեղ նա լվանում ու կերակրում էր ժանտախտից տուժածներին՝ լավագույնս պատրաստելով նրանց հաղորդություններ ընդունելու համար։ Չնայած նրան, որ նա ամբողջությամբ նվիրվում էր իր պարտականություններին, նա խոստովանեց իր հոգևոր ղեկավար Ռոբերտ Բելարմինին, որ իր մարմինը ըմբոստանում էր այդ աշխատանքի տեսարաններից և հոտերից։ Նա պետք է շատ ջանքեր գործադրեր՝ հաղթահարելու իր ֆիզիկական գարշանքը։

Այդ ժամանակ երիտասարդ ճիզվիտներից շատերը վարակվել էին ժանտախտով։ Այդ պատճառով Գոնզագայի վերադասները արգելեցին նրան վերադառնալ հիվանդանոց: Բայց Գոնզագան, որը վաղուց սովոր էր իր հոր մերժումներին, համառեց և խնդրեց վերադառնալու թույլտվություն, ինչը տրվեց: Ի վերջո, նրան թույլ տվեցին խնամել հիվանդներին, բայց միայն մեկ այլ հիվանդանոցում, որը կոչվում էր «Մխիթարության Տիրամայր», որտեղ վարակիչ հիվանդություններ ունեցողներին չէին ընդունում։  Բայց, Գոնզագան արդեն վարակվել էր։ Նա հիվանդացավ և 1591 թվականի մարտի 3-ին՝ իր 23-ամյակից մի քանի օր առաջ, և գամվեց անկողնուն:

Գոնզագան շատ շաբաթներ տանջվել է ժանտախտից: Թվում էր, թե նա շուտով կմահանա, և նրան տվեցին Վերջին օծում (Կարգ հիվանդաց):  Նա մի քանի անգամ խոսեց իր խոստովանահոր, կարդինալ և հետագայում սուրբ Ռոբերտ Բելարմինի հետ: Գոնզագան մի քանի մարդկանց ասաց, որ ինքը կմահանա Կորպուս Քրիստիի տոնի օկտավայում։ Այդ օրը՝ 1591 թվականի հունիսի 21-ին, երբ նա սկսեց թուլանալ, Բելարմինը նրան տվեց Վերջին օծումը: Նա մահացել է կեսգիշերից անմիջապես առաջ։

## Մեծարում

Գոնզագան թաղվել է Ամենասուրբ Ավետման եկեղեցում, որը հետագայում դարձել է Հռոմի Սուրբ Իգնատիուս Լոյոլայի (Սանտ Իգնացիո) եկեղեցին։ Նրա անունը մահից առաջ փոխվել է «Ռոբերտ»՝ ի պատիվ խոստովանահոր։ Շատերը նրան սուրբ համարեցին իր մահից անմիջապես հետո, և նրա աճյունը տեղափոխվեց Սանտ Իգնացիո եկեղեցի, որտեղ նրանք այժմ հանգչում են Լանչելոտտի մատուռում գտնվող լապիս լազուլիի սափորում: Նրա գլուխը հետագայում տեղափոխվել է իր անունը կրող սրբավայր-բազիլիկա (1964 թվականին Պողոս VI Պապը բարձրացրել է Փոքր բազիլիկան) Կաստիլիոնե դելե Ստիվիերեում։ 1605 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Պողոս V պապի կողմից նա օրհնվեց, սուրբի մահից ընդամենը տասնչորս տարի անց, այնուհետև 1726 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Հռոմի պապ Բենեդիկտոս XIII- ի կողմից սուրբ կոչվեց մեկ այլ ճիզվիտ նորեկ Ստանիսլավ Կոստկայի հետ միասին։ Մաքրաբարոյությունը նրա նշանավոր առաքինությունն էր։ Կարմելացի միստիկ Մարիամ Մագդաղենա դե Պացին պնդում էր, որ տեսել էր տեսիլք նրա մասին 1600 թվականի ապրիլի 4-ին: Նա նկարագրեց նրան որպես փառքով շողացող իր «ներքին գործերի» շնորհւվ՝ թաքնված նահատակ Աստծո հանդեպ իր մեծ սիրո համար։

Սուրբ Ալոյսիուսի տոնը նշվում է հունիսի 21-ին՝ նրա մահվան օրը։

### Հովանավորչություն

1729 թվականին Հռոմի Պապ Բենեդիկտոս XIII-ը Ալոյսիուս դե Գոնզագային հռչակեց երիտասարդության և ուսանողների հովանավոր սուրբ՝ բոլոր դպրոցները դնելով Սուրբի հովանավորության ներքո։ 1926 թվականին Պիոս XI պապի կողմից նա կոչվել է ողջ քրիստոնյա երիտասարդության հովանավոր։ Ժանտախտից մահանալու պատճառով նա համարվում է ժանտախտից տուժածների հովանավոր սուրբ։ Անբուժելի հիվանդության դիմաց իր կարեկցանքի և քաջության համար սուրբ Ալոյսիուս Գոնզագան դարձել է ՁԻԱՀ- ով հիվանդների և նրանց խնամողների հովանավորը։ Գոնզագան նաև Լացիոյի Վալմոնտոնե քաղաքի հովանավորն է:

Ալոյսիուս Գոնզագայի տոնը հունիսի 21-ին նշվում է հարավային Իտալիայի փոքր քաղաքում, որը կոչվում է Ալեցիո, որպես քաղաքի հովանավոր։

Լինելով երիտասարդների և ուսանողների հովանավոր սուրբը և երիտասարդության տարիներին ուրիշներին մատուցած ծառայության շնորհիվ՝ մի քանի դպրոցներ և քոլեջներ անվանակոչվել են Ալոյսիուս Գոնզագայի անունով: Մաունթ Ալոյսիուս քոլեջը Քրեսոնում, Գոնզագա համալսարանը Սպոքանում, և մի քանի այլ դպրոցներ ու քոլեջներ։

### Պատկերագրություն
Արվեստում Գոնզագան ցուցադրվում է որպես երիտասարդ տղամարդ, որը կրում է սև գավազան և շապիկ։ Նրա խորհրդանիշներն են՝ շուշան՝ վերաբերում է անմեղությանը, խաչ՝ վերաբերում է բարեպաշտությանը և զոհաբերությանը, գանգ՝ նկատի ունենալով նրա վաղ մահը, տերողորմյա՝ նկատի ունենալով իր նվիրվածությունը Սուրբ Կույս Մարիամին։ Գերմանական «Շալկե 04» ֆուտբոլային ակումբը ունի սրբի ապակե ֆուտբոլի գնդակ։ Գոնզագան ներկայացված է Իտալիայի Կոլեջիո Ռոտոնդի քաղաքում գտնվող Անարատ մատուռի առաստաղին, երբ երկրպագում է Աստվածամորը՝ իր երեխայի՝ Հիսուսի հետ:

## Ժողովրդական մշակույթում
Իռլանդացի գրող Ջեյմս Ջոյսը, կրթություն ստանալով Jesuit Clongowes Wood College- ում, ընտրեց Ալոյսիուս Գոնզագային որպես իր հաստատման սուրբ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ազնվականություն
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցի
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Ճիզվիտներ
Կատեգորիա:Սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն