Դոնատոսականություն

մինի|դոնատոսականության տարածվածությունը IV-V դդ.
**Դոնատոսականություն** (, ), քրիստոնեական հերձվածական շարժում էր, որը ծագեց Հյուսիսային Աֆրիկայում 4-րդ դարի սկզբին՝ ի դեմս Կարթագենի եպիսկոպոս Դոնատոսի () և նրա հետևորդների։ Շարժումը, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես դոնատոսականություն, ձևավորվեց հիմնականում եկեղեցական սրբության և բարոյականության հիմնավոր չափանիշների շուրջ՝ ընդդեմ նրանց, ովքեր ընկրկել էին հալածանքների ժամանակ։

## Պատմական նախապատմություն
Դոնատոսական շարժման ակունքները կապված են Դիոկղետիանոսի կողմից սանձազերծված քրիստոնյաների հալածանքների հետ (303–311 թթ.)։ Բազում եպիսկոպոսներ ստիպված էին եղել հանձնել Սուրբ Գրքերը իշխանություններին՝ «traditores» (դավաճաններ) կոչվելով։ Հալածանքներից հետո ծագած վեճերը վերաբերեցին այն հարցին, թե արդյոք նախկին դավաճանները կարող են վերականգնվել եկեղեցական պաշտոնում։ Այս հարցի շուրջ բաժանվեցին Հյուսիսային Աֆրիկայի եկեղեցիները։ Դոնատոսի կողմնակիցները պնդում էին, որ խորհուրդները (մկրտություն, օծում և այլն) անվավեր են, եթե մատուցող հոգևորականը ապականված է մեղքով։ Այս տեսակետն ուղղակի հակադրվում էր կաթողիկէ դիրքորոշմանը։

## Դավանաբանական առանձնահատկություններ
Դոնատոսականությունն առանձնանում էր հետևյալ հիմնական հավատամքային սկզբունքներով․

*Հոգևորականի բարոյական վիճակը անմիջականորեն ազդում է եկեղեցական սուրբ խորհուրդների վավերության վրա։
*Եկեղեցին պետք է կազմված լինի միայն սրբերի համայնքից (ecclesia sanctorum), և մեղավորները չպետք է մնան նրա կազմում։
*Հալածանքների ժամանակ դավաճանած եպիսկոպոսներն ու քահանաները պետք է հեռացվեն, և նրանց գործողություններն ու ձեռնադրությունները անվավեր են։

Այս տեսակետները հանգեցրին խորին պառակտման Հյուսիսային Աֆրիկայի եկեղեցական համայնքներում։ Կաթողիկէ եկեղեցին, մասնավորապես՝ Հռոմի եպիսկոպոսը և Օգոստինոս Հիպպոնացին, վճռականորեն հանդես եկան դոնատոսականության դեմ։

## Դոնատոսականության դեմ պայքարը
Դոնատոսականության դեմ պայքարը գլխավորապես իրականացվեց Օգոստինոսի (354–430) կողմից, ով փիլիսոփայորեն և աստվածաբանականորեն կարողացավ մյուսներին ժողովներում ապացուցեց, որ խորհուրդների վավերությունն անկախ է հոգևորականի բարոյական վիճակից։ Նա զարգացրեց «ex opere operato» սկզբունքը, ըստ որի՝ խորհուրդ վավեր է իր իսկ կատարումից՝ անկախ կատարողի սրբությունից։ Օգոստինոսը նաև համառորեն պաշտպանեց եկեղեցու «խառն մարմին» լինելու գաղափարը՝ որտեղ գոյակցում են մեղավորներ և արդարներ։ Նրա ամենահայտնի երկերից են «Contra epistulam Parmeniani», «De baptismo contra Donatistas» և «Letter to Vincentius»։

Դոնատոսականները մի քանի տասնամյակ շարունակ պահպանեցին իրենց ազդեցությունը Հյուսիսային Աֆրիկայում՝ կազմելով առանձին եպիսկոպոսական ցանց, եկեղեցական կառուցվածք և նույնիսկ մկրտության կրկնություն կիրառելով։ Սակայն աստիճանաբար պետության աջակցությունը և Օգոստինոսի քննադատությունը հաջողությամբ նվազեցրին շարժման ուժը։

## Պետական ներգրավվածություն
Դոնատոսական վեճի պետական կողմը նույնպես կարևոր էր։ 313 թ․ Միլանի հրովարտակով քրիստոնեությունն ազատագրվեց, սակայն եկեղեցական բևեռացումը մնաց։ Կոստանտինոս Մեծը և հետագայում նրա ժառանգները՝ փորձեցին կարգավորել վիճակը։ 411 թ․ Կարթագենի եկեղեցաժողովում դոնատոսականներին պաշտոնապես հռչակեցին հերձված և նրանց իրավունքները սահմանափակվեցին։ Դրանից հետո դոնատիստական շարժումը սկսեց աստիճանաբար մարել։

## Տես նաև
*Խորհուրդ
*Հայրաբանություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դար
Կատեգորիա:Դավանաբանական շարժումներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական հերձվածներ