Տոմաշովկայի գետտո

**Տոմաշովկայի գետտո** (1942 թվականի հուլիս), հրեական գետտո, հրեաների հարկադիր վերաբնակեցման վայր Բրեստի շրջանի Բրեստի շրջանի Տոմաշովկա գյուղում և հարակից բնակավայրերում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Բելառուսի տարածքի գրավման ժամանակ հրեաների հետապնդման և ոչնչացման գործընթացում:

## Պատերազմ և Տոմաշովկայի օկուպացիա
Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը Տոմաշովկա գյուղը գտնվել է Լեհաստանի կազմում, Լեհաստանի բաժանումից հետո այն ընդգրկված էր ԽՍՀՄ-ի կազմում։ 1941 թվականի հունիսին գրավվել է Վերմախտի կողմից և մինչև 1944 թվականի հուլիսի 22-ը գտնվել է գերմանական օկուպացիայի տակ։

## Գետտոյի ստեղծում
1942 թվականի հուլիսին գերմանացիները, հետևողականորեն իրականացնելով հրեաների ոչնչացման նացիստական ծրագիրը, Տոմաշովկայում ստեղծել են գետտո՝ «Ռայնեկե ֆիրմա» անունով։  Այնտեղ են քշվել մոտ 2200 հրեաներ՝ ոչ միայն տեղացի, այլև մոտակա վայրերից։

Գետտոն զբաղեցրել է 1,5 քառակուսի կիլոմետր տարածք։  Սովից և ցրտից մահացող կիսամերկ բանտարկյալներին անընդհատ ծեծել են։

## Գետտոյի ոչնչացում
thumb|240px|Տոմաշովկայի գետտոյի հրեա բանտարկյալների հուշարձանի գրություն (1954)
Համակարգված զանգվածային սպանությունները սկսել են իրականացվել գետտոյի կազմակերպումից անմիջապես հետո: Գնդակահարություններն իրականացրել են Դոմաչևոյում տեղակայված ժանդարմերիայի հեծելազորային էսկադրոնը, ոստիկանությունը և ՍԴ զոնդերկոմանդան։  Ավելի քան Տոմաշովկայի գետտոյի ավելի քան 500 հրեաներ սպանվել են գազվագեններում։ 

Ըստ որոշ տվյալների՝ հուլիսի վերջին, այլ տվյալներով՝ 1942 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Տոմաշովկայում բոլոր հրեաները սպանվել են։  Վերջին բանտարկյալներին չորս օրվա ընթացքում սպանել են Կոմարովսկի դաշտում՝ գյուղից 1,5 կմ հարավ-արևելք գտնվող հակատանկային խրամատի մոտ, Վլոդավա-Բրեստ ճանապարհի աջ կողմում՝ 500 մետր հեռավորության վրա։

## Հիշատակ
1954 թվականին հրեաների ցեղասպանության զոհերի գերեզմանին տեղադրվել է կոթող։  Բրեստի շրջանի «Հիշողության գրքում» հրապարակվել են Տոմաշովկայում սպանված հրեաների ոչ ամբողջական ցուցակները։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
**Գրքեր և հոդվածներ**
* 
* Адамушко В. И., Бирюкова О. В., Крюк В. П., Кудрякова Г. А. Справочник о местах принудительного содержания гражданского населения на оккупированной территории Беларуси 1941—1944. — Минск: Национальный архив Республики Беларусь, Государственный комитет по архивам и делопроизводству Республики Беларусь, 2001. — 158 с. — 2000 экз. — ISBN 985-6372-19-4.
* Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.
* Свидетельствуют палачи. Уничтожение евреев на оккупированной территории Беларуси в 1941—1944 гг. / Составители В. И. Адамушко, И. П. Герасимова, В. Д. Селеменев. — 2-е издание. — Минск: НАРБ, 2010. — 199 с. — ISBN 978-985-6372-67-7.

**Լրացուցիչ գրականություն**
* Черноглазова Р. А., Хеер Х. Трагедия евреев Беларуси в 1941—1944 гг.: сборник материалов и документов. — Изд. 2-е, испр. и доп.. — Минск: Э. С. Гальперин, 1997. — 398 с. — 1000 экз. — ISBN 978-985-6279-02-0.
* Смиловицкий Л. Л. Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944. — Тель-Авив: Библиотека Матвея Черного, 2000. — 432 с. — ISBN 9789657094242.

Կատեգորիա:Հոլոքոստը Բելառուսում
Կատեգորիա:Բելառուսի գետտոներ