Հելեն Շարմեն

**Հելեն Պատրիսիա Շարմեն** (, ), առաջին տիեզերագնացը Մեծ Բրիտանիայից և մինչև 2015 թվականի դեկտեմբերի 15-ը այդ երկրի միակ տիեզերագնացն էր, ով թռավ տիեզերք որպես Մեծ Բրիտանիայի պաշտոնական ներկայացուցիչ (ՆԱՍԱ-ի 5 տիեզերագնացներ բացի ամերիկացիներից ունեին բրիտանական քաղաքացիություն՝ հարավաֆրիկացի Մարկ Շաթլվորթը՝ երկրորդ տիեզերական զբոսաշրջիկը, նույնպես ունի բրիտանական քաղաքացիություն, տես Կատեգորիա՝ Բրիտանական աստղագնացներ)։ Մեծ Բրիտանիայի երկրորդ պաշտոնական տիեզերագնացը Թիմոթի պիկն էր։ Թռիչքից առաջ Հելեն Շարմանը աշխատել է «Mars» ընկերության հրուշակեղենի գործարանում որպես քիմիկոս-տեխնոլոգ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1963 թվականի մայիսի 30-ին։ Ստացել է քիմիայի բակալավրի աստիճան Շեֆիլդի համալսարանից և դոկտորանտուրա Բրքբեք։

1989 թվականին արձագանքել է ռադիոյով փոխանցված կոչին՝ «Ջունո» նախագծի շրջանակներում տիեզերական թռիչքի մասնակցի ընտրության համար մրցույթին մասնակցելու համար ցանկացողների հավաքագրման մասին։ Այս նախագիծը ԽՍՀՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև կառավարական մակարդակով կնքված համաձայնագրի մի մասն էր։ Հաջողությամբ անցնելով 13,000 մասնակիցների ընտրության ընթացակարգը՝ նա սկսեց մարզվել Աստղային քաղաքում։

1991 թվականի մայիսի 18-ին Անատոլի Արծեբարսկու և Սերգեյ Կրիկալևի հետ «Սոյուզ ՏՄ-12» տիեզերանավով սկսեց տիեզերական թռիչքը դեպի «Միր» ուղեծրային կայան։ 1991 թվականի մայիսի 20-ին նավը միացվել է «Միր» ուղեծրային համալիրին։ Նա վերադարձավ «Սոյուզ ՏՄ-11» տիեզերանավով (ապամոնտաժում և վայրէջք 1991 թվականի մայիսի 26-ին) Վիկտոր Աֆանասևի և Մուսա Մանարովի հետ միասին։ Թռիչքից առաջ Կ. Վակատան ամենաերիտասարդն էր (ըստ ծննդյան ամսաթվի), ով թռավ տիեզերք։

2011 թվականին աշխատել է ազգային ֆիզիկայի լաբորատորիայում՝ որպես մակերեսային և նանոանալիզների խմբի ղեկավար։ 2015 թվականին Լոնդոնի Կայսերական քոլեջի քիմիայի ամբիոնում որպես գործառնական մենեջեր, այն ժամանակ էլ արժանացել է Բրիտանական գիտական ասոցիացիայի պատվավոր կրթաթոշակի։

2016 թվականի օգոստոսին հայտնվել է Սամոյլովա սեբայի դերում «Hollyoaks» սերիալում։ 2020 թվականի հունվարին հարցազրույցում հայտարարել է, որ «Այլմոլորակայիններ գոյություն ունեն, և դրանում երկու կարծիք չկա», բայց որ «հնարավոր է ... Մենք պարզապես չենք կարող տեսնել դրանք»՝ նկատի ունենալով ստվերային կենսոլորտի գաղափարը։

«Բռնել պահը» հիշողությունների հեղինակ (Seize the Moment, 1993): 1997 թվականին գրել է «The Space Place» մանկական գիրքը։ Վարել է հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդումներ։

## Պարգևներ
* 1991 թվականի մայիսի 26-ին ԽՍՀՄ նախագահի № ՈՒՊ-2010 հրամանագրով պարգևատրվել է ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով։
* 1993 թվականին տիեզերական թռիչքին մասնակցելու համար արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի սպայի աստիճանի։
* 2011 թվականի ապրիլի 12-ին Ռուսաստանի նախագահի № 437 հրամանագրով պարգևատրվել է «Տիեզերքի հետազոտման գործում ունեցած վաստակի համար» մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Страница Х. П. Шарман на сайте Космической энциклопедии ASTROnote
* 
* Интервью Хелен Шарман агентству ТАСС

Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:21-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:Անգլիացի կանայք
Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Մայիսի 31 ծնունդներ