Պարագրիպ

**Պարագրիպ** (), անթրոպոնոզ սուր շնչառական վիրուսային հիվանդություն։ Բնութագրվում է չափավոր արտահայտված ընդհանուր թունավորման երևույթներով և վերին շնչուղիների ախտահարմամբ, հիմնականում՝ կոկորդի։ Հարուցչի փոխանցման մեխանիզմը՝ աէրոգեն։ Փոխանցման ուղին՝ օդակաթիլային։

## Էթիոլոգիա
Հիվանդությունը հարուցվում է ՌՆԹ-պարունակող պարագրիպի վիրուսներով, որոնք պատկանում են *Respirovirus* ցեղին՝ 1-ին և 3-րդ տեսակների համար, և *Rubulavirus*՝ 2-րդ և 4-րդ տեսակների համար (*Paramyxoviridae* ընտանիքի *Mononegavirales* կարգ)։ Հայտնի են պարագրիպի վիրուսի 5 տարատեսակներ․ առաջին 3-ը առաջացնում են մարդկանց հիվանդացություն, 4-ը և 5-ը մարդու համար վտանգավոր չեն։ Գլխավոր հարուցիչը պարագրիպի վիրուսի 3-րդ տեսակն է։

## Ախտորոշում
Պարագրիպի ախտորոշման համար իրականցվում է ՊՇՌ (Նախնական հակադարձ տրանսկրիպցիայով) և ԻՖԱ։

## Համաճարակաբանություն
Գաղտնի շրջանը կազմում է 1-6 օր (երբեմն՝ 1 օրից պակաս)։ Հիվանդանում են ցանկացած տարիքում, բայց ավելի հաճախ մինչև 5 տարեկան (պարագրիպը կազմում է մեծահասակների բոլոր ՍՇՎԻ-երի 20 %-ը, իսկ երեխաների մոտ 30 %-ը)։ Վարակի աղբյուրը վարակված մարդն է (ակնհայտ ախտանշաններով կամ ասիմպտոմ վիճակով)։ Հիվանդը վարակիչ է արդեն վարակումից 24 ժամ անց։ Վարակի մուտքի դուռ են հանդիսանում կոկորդի և ըմպանի լորձաթաղանթները։ Վիրուսի մի մասը անցնում է արյուն՝ առաջացնելով ընդհանուր ինտոքսիկացիայի երևույթներ։

## Կլինիկա և բուժում
Հայտնի են պարագրիպի վիրուսի 4 հիմնական տեսակներ․

* HPIV-1 մարդու պարագրիպի 1-ին տիպի վիրուս - կրուպի ամենահաճախ հանդիպող պատճառը։ Կրուպը երեխաների մոտ հաճախ հանդիպող դժվարացած շնչառություն է, որը պայմանավորված է կոկորդի նեղացմամբ՝ նրա կամ վերին շնչուղիների այլ բաժինների ախտահարման պատճառով։ Այս տեսակի վիրուսը պատասխանատու է աշնան-ձմռան շրջանում կրուպի բազմաթիվ դեպքերի առաջացման համար։  
* HPIV-2 մարդու պարագրիպի 2-րդ տիպի վիրուս - հարուցովմ է կրուպ և վերին ու ստորին շնչուղիների այլ հիվանդություններ։
* HPIV-3 մարդու պարագրիպի 3-րդ տիպի վիրուս - հարուցում է բրոնխիոլիտ և թոքաբորբ։
* HPIV-4 մարդու պարագրիպի 4-րդ տիպի վիրուս (ներառում է 4a և 4b) - հանդիպում է հազվադեպ, բայց կարող է հարուցել թեթև կամ ծանր շնչառական հիվանդություններ։

Ցանկացած տարիքի մարդ կարող է հիվանդանալ պարագրիպի ցանկացատ տեսակով։ Պարագրիպի ախտանշանները նման են այլ սուր շնչառական վիրուսային վարակների ախտանշաններին։ Պարագրիպով վարակված շատ մարդիկ ապաքինովում են առանց որևէ բուժման, քանզի վիրուսը հաճախ դրսևորվում է թեթև ձևով։ Սակայն ընկճված իմունային համակարգով անձանց մոտ կա ռիսկ կյանքի համար վտանգավոր վարակային բարդությունների զարգացման։

Պարագրիպի դեպքում առաջին հերթին ախտահարվում է կոկորդը (առաջանում է լարինգիտ և/կամ լարինգոտրախեիտ), իսկ հետո բրոնխները (բրոնխիտ և/կամ բրոնխիոլիտ) և ավելի հազվադեպ քթի լորձաթաղանթը (ռինիտ)։ Պարագրիպով հիվանդացության աճ սովորաբար հանդիպում է գարնանը և աշնանը, սակայն դեպքեր արձանագրվում է ամբողջ տարվա ընթացքում։ Պարագրիպի նկատմամբ ընկալունակությունը համատարած է (հիվանդանում են և մեծերը, և փոքրերը)։ Երեխաների մոտ, որպես կանոն, հիվանդությունը ընթանում է ավելի ծանր, քան մեծահասակների մոտ, որը կապված է ծանր կրուպի առաջացման հավանականության հետ։

Հիվանդությունը սկսվում է վերին շնչուղիների լորձաթաղանթի ախտահարմամբ։ Բոլոր հիվանդները գանգատվում են ձայնի խռպոտությունից (որոշ դեպքերում՝ մինչև ամբողջական աֆոնիա), կոկորդի ցավի կամ քերծվածության զգացողությունից, հազից (սկզբում չէր, հետո թաց՝ շճային խորխի արտազատումով, եթե միանում է բակտերիալ վարակ, արտազատվում է թարախային խորխ)։ Երբեմն հանդիպում է տրախեիտի ախտանշաններ՝ կապված հիվանդության հետագա տարածման հետ։

Պարագրիպի դեպքում մարմնի ջերմաստիճանը, որպես կանոն, շատ բարձր չէ (մեծահասակների դեպքում 38&nbsp;°C-ից ոչ ավելի, երեխաների մոտ կարող է բարձր) կամ նորմալ է։ Հիվանդության ժամանակ առաջանում է վարակային, իսկ հիվանդությունից հիվանդությունից հետո հետվարակային ասթենիկ համախտանիշ, որն արտահայտվում է թուլությամբ, հոգնածությամբ, գլխացավերով և մկանացավերով։

Հիվանդության տևողությունը, եթե չեն առաջանում բարդություններ, կազմում է միջինը 5-7 օր։ Հազը կարող է պահպանվել 2 շաբաթ և ավել։

Պարագրիպի բուժումը մեծամասամբ ախտանշանային է։ Հիվանդներին ցուցված է վիտամինային կոմպլեքսներ, անկողնային ռեժիմ, տաք հեղուկներ և ինհալացիաներ։ Անհրաժեշտության դեպքում (38—38,5&nbsp;°C և բարձր ջերմություն)՝ ջերմիջեցնողներ։ Արտահայտված չոր հազի դեպքում ցուցված է հակահազային միջոցների ընդունում, իսկ երբ հազը դառնում է թաց, հակահազային դեղամիջոցները փոխարինվում են խորխաբերներով։ Բակտերիալ բրոնխիտի միացման կամ այլ բարդությունների դեպքում բուժումը շարունակվում է հակաբիոտիկներով։

Պարագրիպի բարդությունները հիմնականում կապված են բակտերիալ բրոնխիտի և թոքաբորբի առաջացման ռիսկի հետ։ Երեխաների դեպքում պարագրիպը վտանգավոր է ծանր կրուպի առաջացման տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել լարինգիտով երեխաներին․ եթե առաջանում է դժվարացած ստրիդորողղ շնչառություն, որը հանդիսանում է ծանր կրուպի ախտանշաններից մեկը, անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի, մինչև բժշկի հասնելը ղուցված են տաք լոգանքներ, դեսենսիբիլիզացնող միջոցներ և ինհալացիաներ։

Հիվանդության կանխատեսումը, մեծամասամբ, դրական է։

Պարագրիպի կանխարգելումը ներառում է անձնական հիգիենայի կաննոների պապհպանում․

* մշտապե լվանալ ձեռքերը օճառով,
* օգտագործել ձեռքի հակաբակտերիալ միջոցներ,
* խուսափել աչքերին, քթին և բերանին դիպչելուց,
* իրականացնել մակերեսների խոնավ մաքրում,
* խուսափել վարակակիրների հետ սերտ շփումից,
* օգտագործել բժշկական դիմակներ մարդկանց կուտակման վայրերում և վարակվածների հետ շփման դեպքում:

## Իմունիտետ
Հիվանդության անցումից հետո առաջանում է կարճատև իմունիտետ, սակայն հիվանդության կրկնությունները ավելի թեթև են ընթանում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Parainfluenza Clinical Microbiology Review
* Clinical Features of Human Parainfluenza Viruses (hPIVs)

Կատեգորիա:Ատիպիկ թոքաբորբ
Կատեգորիա:Շնչառական օրգանների հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վիրուսային ինֆեկցիաներ
Կատեգորիա:Վիրուսներ