Արսեն Աբոյան

**Արսեն Հովհաննեսի Աբոյան** (), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1994): Նյու Յորքի ԳԱ ակադեմիկոս (1994):

## Կենսագրություն
Արսեն Աբոյանը ծնվել է 1941 թվականի հունիսի 1-ին, Բարալեթ (Վրաստանի Ախալքալաքի շրջան) գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (ԵՊՀ)։ 1967 թվականից աշխատում է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում։ 2003-2004 թվականներին եղել է ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են կիսահաղորդչային բյուրեղների անկատարելությունների ռենտգենագրական և ռենտգենաինտերֆերաչափական հետազոտություններին։ Կիսահաղորդակցային սիլիցիումի բյուրեղի հիմքի վրա պատրաստել է բազմապատիկ ինտերֆերաչափ, որով հնարավոր է ստանալ բյուրեղում արատների տարաչափական ռենտգենյան դիֆրակցիոն պատկերները։ Արսեն Աբոյանի 100-ից ավելի գիտական հոդվածների մեծ մասը տպագրվել է արտասահմանյան գիտական պարբերականներում, ստացել է երեք հեղինակային վկայագիր։

Արսեն Աբոյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել են թեկնածուական և դոկտորական ատենախոսություններ։ Մեծ թվով գիտամեթոդական հրատարակված աշխատանքների, ինչպես նաև ուսումնական ձեռնարկների հեղինակ է։

## Անդամակցություն
* ՀՊՃՀ ուսումնամեթոդական խորհրդի անդամ։
* ՀՊՃՀ-ին կից 031 մասնագիտական խորհրդի անդամ։
* Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա ակադեմիկոս (1994)

## Պարգևներ
* ԱՄՆ կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա մարդ» կոչում (1999)։
* Երկրորդ հազարամյակի պատվո ոսկե մեդալ։
* ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության պատվոգիր (ՀՊՃՀ-ի 70-ամյակի առթիվ)։

## Երկեր
* Դասական մեխանիկայի հիմունքները։ Դասախոսական տեքստ։ Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հարությունյան Էդոնիս Աշոտի, ՀՀ բարձրագույն կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան, Երևան, ՀՊՃՀ հրատարակչություն, 1992։
* Մեխանիկա։ Ուսումնական ձեռնարկ։ Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Խաչատրյան Նելլի Արսենի, Երևան, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն, 1999։
* Բյուրեղների անկատարելությունների հետազոտման ռենտգենագրական և ռենտգենաինտերֆերաչափական նոր մեթոդներ։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Ավանեսյան Արպատ Սանջանի, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Արցախի պետական համալսարան, Երևան, Արցախի պետական համալսարանի  հրատարակչություն, 2001։
* Ճառագայթման քվանտային բնույթը և ատոմի բորի տեսությունը։ Դասախոսականեքստ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Խաչատրյան Նելլի Արսենի, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն, Երևան, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի հրատարակչություն, 2001։
* Ալիքային և քվանտային օպտիկա։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Փանոսյան Ժոզեֆ Ռեթևոսի, Կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանՖիզիկայի դեպատամենտ, Երևան, Ա. հ., 2001:
* Էլեկտրականություն և մագնիսականություն։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան. Ֆիզիկայի դեպարտամենտ, Երևան, ՀՊՃՀ հրատարակչություն, 2001։
* Մոլեկուլային ֆիզիկա։ Դասախոս. տեքստեր, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան, Երևան, ՀՊՃՀ հրատարակչություն, 2003։
* Էլեկտրականություն և մագնիսականություն։ Դասախոսական տեքստեր, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Միրզոյան Ազատ Թորգոմի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան. Ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, ՀՊՃՀ հրատարակչություն, 2004։
* Մեխանիկա և մոլեկուլային ֆիզիկա։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան. Ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, ՀՊՃՀ հրատարակչություն, 2006։
* Օպտիկա ճառագայթման քվանտային բնույթը և ատոմի Բորի տեսությունը։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Կրթության և գիտության նախարարություն ՀՀ, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ) Ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, ՀՊՃՀ հրատարակչություն, 2007։
* Տատանումներ և ալիքներ։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, «Ճարտարագետ», 2007։
* Էլեկտրամագնիսականության հիմնական օրենքները։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ), Ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, «Ճարտարագետ», 2008։
* Մետաղների ֆիզիկա և դրանց ֆիզիկական հատկությունները։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աղբալյան Սուրեն Գևորգի, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Պետրոսյան Աննա Արսենի, Կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարատարգիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ), Երևան, «Ճարտարագետ», 2008։
* Ընդհանուր ֆիզիկայի դասընթաց։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, «Ճարտարագետ», 2010։
* Մեխանիկա և մոլեկուլային ֆիզիկա։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, «Ճարտարագետ», 2012։
* Էլեկտրականություն և մագնիսականություն։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, «Ճարտարագետ», 2012։
* Ալիքային և քվանտային օպտիկա։ Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Սեդրակյան Արմեն Մխիթարի, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ). Ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, «Ճարտարագետ», 2012։
* Տեխնիկական բուհում ընդհանուր ֆիզիկայի որոշ թեմաների դասավանդման մեթոդական առանձնահատկությունները։ Ուսումնական ձեռնարկ, Աբոյան Արսեն Հովհաննեսի, Խաչատրյան Ա [գրախոս.,Դրմեյան Հ. [գրախոս.], Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան. Կիրառական մաթեմատիկայի և Ֆիզիկայի ֆակուլտետի ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, «Ճարտարագետ», 2019։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ