Մագդալենա Բավարացի

**Մագդալենա Բավարացի** (, ), արքայադուստր Վիտելսբախների տոհմից, Բավարիայի դուքս Վիլհելմ V Մեծահոգու դուստր։ Պֆալցկոմս և դուքս Վոլֆգանգ Վիլհելմի կին, ամուսնությունից հետո՝ Նոյբուրգի պֆալցկոմսուհի և դքսուհի, Յուլիխի և Բերգի դքսուհի։

Արքայադստեր ամուսնությունը հանգեցրել է հակառեֆորմացիայի Նոյբուրգում և Վիտելսբախների տոհմի Նոյբուրգի ճյուղի կողմից կաթոլիկություն վերադառնալուն, որոնց ներկայացուցիչները հետագայում եղել են Պֆալցի կուրֆյուրստներ և Բավարիայի թագավորներ։

## Ընտանիք և վաղ տարիներ
Ծնվել է Մյունխենում 1587 թվականի հուլիսի 4-ին։ Նա Բավարիայի դուքս Վիլհելմ V-ի և Լոթարինգիայի Ռենատայի՝ Լոթարինգյան տան արքայադստեր տասներորդ՝ վերջին երեխան էր և երկրորդ ողջ մնացած դուստրը։ Հոր կողմից Բավարիայի Վիտելսբախների տան դուքս Ալբրեխտ V Մեծահոգու և Ավստրիայի Աննայի՝ Հաբսբուրգների տան կայսերական ճյուղի էրցհերցոգուհու թոռնուհին էր։ Մոր կողմից Լոթարինգիայի և Բարի դուքս Ֆրանսուա I-ի և Քրիստինա Դանիացի՝ Օլդենբուրգների տան արքայադստեր թոռնուհին էր։

Մագդալենան ստացել է տնային լավ կրթություն։ Բացի գերմաներենից, նա տիրապետում էր՝ ֆրանսերենին, իսպաներենին և իտալերենին, գիտեր լատիներեն։ Լավ գիտեր հին և ժամանակակից պատմությունը։ Դստեր դաստիարակության ժամանակ ծնողները հատուկ ուշադրություն էին դարձնում եկեղեցական բարեպաշտությանը։ Արքայադուստրը միշտ իր հետ ուներ մագաղաթ՝ հավատո հանգանակ, որը նա գրել էր լատիներեն, ամեն օր աղոթում էր, կրում էր մազազգեստ և զբաղվում ֆլագելանտությամբ, պահում էր պաս, հաղորդվում էր յուրաքանչյուր ութերորդ օրը։ Մեծ հարգանքով էր վերաբերվում Աստվածածնին և Իգնատիոս դե Լոյոլային։ Հետագայում նա իր միակ երեխայի կրթությունը վստահել է Հիսուսականներին։ 1612 թվականին Մագդալենան ոտքով ուխտագնացություն է կատարել Ալտյոտինգ։

1607 թվականին, կարդինալ Մելքիոր Կլեզլի խորհրդով,  Ավստրիայի էրցհերցոգ Մաթիասը խնդրել է արքայադստեր ձեռքը։ Այս ամուսնությամբ նա հույս ուներ Բավարիայի օգնությունը ստանալ եղբոր՝ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Ռուդոլֆ II-ի դեմ պայքարում։ Մագդալենայի հայրը կողմ էր դստեր և էրցհերցոգի ամուսնական միությանը, բայց դեմ էր արտահայտվել արքայադստեր եղբայրը՝ Բավարիայի դուքս Մաքսիմիլիան I-ը, որը չէր ցանկանում խառնվել Ավստրիայի ներքին գործերին։ 1608 թվականին էրցհերցոգ Մաթիասը հետ է կանչել ամուսնության իր առաջարկը, երբ իմացել է կայսեր եղբոր՝ էրցհերցոգ Լեոպոլդ Ֆերդինանդի՝ Մագդալենային հանդեպ հետաքրքրության մասին։ 1609 թվականի մայիսին Լեոպոլդ V Ֆերդինանդը, որին Ռուդոլֆ II-ը ցանկանում էր տեսնել որպես իր իրավահաջորդ Չեխիայի և Հունգարիայի գահերին, ժամանեց Մյունխենի արքունիք, որտեղ նա մտադրություն հայտնեց հրաժարվել հոգևոր կոչումից և ամուսնանալու Մագդալենայի հետ։ Արքայադստերը դուր եկավ ամուսնության թեկնածուն, որին նա խոստովանել է, որ նախընտրում է դառնալ միանձնուհի, քան նրա մրցակցի կինը։ Այնուամենայնիվ, այս ամուսնական նախագիծը ևս չիրականացավ։

## Ամուսնություն և սերունդ
1612 թվականի հունվարին Մյունխենի արքունիք այցելեց Պֆալցգրաֆ Վոլֆգանգ Վիլհելմը՝ դուքս Մաքսիմիլիանի ընկերը։ Կողմերի քննարկած մի շարք հարցերի թվում էր նաև պֆալցգրաֆի՝ դքսի քրոջ՝ արքայադուստր Մագդալենայի հետ ամուսնության հեռանկարը։ Դուքսը դեմ չէր, բայց նշեց, որ ամուսնական միության կնքման միակ խոչընդոտը այն էր, որ պֆալցկայսրը լյութերական էր։ Ըստ ավանդույթի՝ Վիտելսբախների տան արքայադուստրերին ամուսնացնում էին միայն կաթոլիկների հետ։ Չնայած Դանուբի Նոյբուրգի արքունիքի երաշխիքներին, որը պատրաստ էր Մագդալենային լիակատար դավանանքի ազատություն տալ, Մյունխենի արքունիքը չէր ցանկանում համաձայնվել տարբեր կրոնական ամուսնությանը։ Վոլֆգանգ Վիլհելմը չէր ցանկանում հրաժարվել կաթոլիկ տան ներկայացուցչի հետ ամուսնական միությունից։ Եղբոր և հոր պահանջով, ճիզվիտների ղեկավարությամբ Պֆալցրկոմսը սկսեց ուսումնասիրել կաթոլիկ կատեխիզիսը։ 1613 թվականի հունիսի 30-ին կողմերը տվեցին ամուսնական խոստումներ, իսկ նույն թվականի հուլիսի 19-ին Վոլֆգանգ Վիլհելմը գաղտնի փոխվեց լյութերականությունից՝ կաթոլիկություն։ 1613 թվականի աշնանը կողմերը մանրամասն քննարկեցին ամուսնական պայմանագիրը։ Հոր և եղբոր ճնշման տակ արքայադուստրը համաձայնեց ամուսնանալ ոչ թե սիրուց, այլ դինաստիայի շահերից ելնելով։

Մյունխենում 1613 թվականի նոյեմբերի 11-ին Մագդալենա Բավարացին ամուսնացավ Պֆալցկոմս Նոյբուրգի հետ։ Բավարիայի դուքս Վոլֆգանգ Վիլհեմը (28 հոկտեմբերի 1578 — 20 մարտի 1653) 1614 թվականին հորից ժառանգեց պֆալցկայսր և Նոյբուրգի դուքս տիտղոսները, և նույն թվականին Քսանտենի պայմանագրով ստացավ Յուլիխի և Բերգի դքսությունները։ Նաև 1614 թվականին Դյուսելդորֆում նա պաշտոնապես հայտարարեց կաթոլիկություն ընդունելու մասին։ Ամուսնության արարողությունը, որը գլխավորում էր Էյխշտադտի իշխան-եպիսկոպոս Յոհան Քրիստոֆ ֆոն Վեստերշտետենը, տեղի ունեցավ Ֆրաուենկիրխեում։ Մի քանի օր անց երիտասարդ զույգին գաղտնի ամուսնացրեց կաթոլիկ եպիսկոպոսը: Հարսանիքից մեկ օր անց Մագդալենան առավոտյան նվեր ստացավ թանկարժեք վզնոց և հարսանեկան նվեր՝ հիսուն հազար ֆլորինի չափով: Եղբորից՝ դուքսից, որպես օժիտ, նա ստացավ երեսուն հազար ֆլորին։ Վիլհելմ Վոլֆգանգի և Մագդալենայի ամուսնությունից ծնվել է միայն մեկ երեխա:

* **[[Филипп Вильгельм (курфюрст Пфальца)|Ֆիլիպ Վիլհելմ]]** (24 նոյեմբերի 1615 — 2 սեպտեմբերի 1690), 1653 թվականից Նոյբուրգի կոմս և դուքս, Յուլիխի և Բերգի դուքս, 1685 թվականից Պֆալցի կուրֆյուրստ։ Վարշավայում 1642 թվականի հունիսի 9-ին առաջին անգամ ամուսնացել է լեհական և շվեդական արքայադուստր Լեհաստանի և Շվեդիայի թագավոր Սիգիզմունդ III-ի դստեր՝ Աննա Եկատերինա Լեհացու և Շվեդացու (օգոստոսի 7, 1619 – հոկտեմբերի 9, 1651) հետ։ Լանգենշվալբախում 1653 թվականի օգոստոսի 24-ին / սեպտեմբերի 3-ին երկրորդ անգամ ամուսնացել է Հեսսեն-Դարմշտադտի լանդգրաֆ Գեորգ II-ի դստեր՝ լանդգրաֆուհի Ելիզավետա Ամալիա Հեսսե-Դարմշտադտսկայայի (մարտի 20, 1635թ – օգոստոսի 4, 1709թ) հետ։
* 1653 թվականից Նոյբուրգի պֆալցգրաֆ և դուքս, Յուլիխի և Բերգի դուքս, 1685 թվականից Պֆալցի կուրֆյուրստ, Վարշավայում 1642 թվականի հունիսի 9-ին առաջին ամուսնությամբ ամուսնացել է լեհ և շվեդ արքայադուստր Աննա Եկատերինա Լեհաստանի և Շվեդիայի հետ (օգոստոսի 7, 1619 - հոկտեմբերի 9, 1651), Լեհաստանի և Շվեդիայի թագավոր Սիգիզմունդ III-ի դուստրը, Լանգենշվալբախում 1653 թվականի օգոստոսի 24-ին / սեպտեմբերի 3-ին երկրորդ ամուսնությամբ ամուսնացել է լանդգրաֆուհի Ելիզավետա Ամալիա Հեսսեն-Դարմշտադտսկայայի հետ (մարտի 20, 1635 - օգոստոսի 4, 1709),

## Պֆալցկայսրուհի և դքսուհի
Մագդալենայի հետ Նոյբուրգ ժամանեցին երկու ճիզվիտ ։  Նրա համար ամրոցի վերին հարկում կառուցվել էր կաթոլիկ մատուռ։ Շուտով ամուսնությունից հետո Ֆիլիպ Լյուդվիգը որդուն և հարսին ուղարկեց տոհմի տիրույթներ՝ Ստորին Հռենոս, նշանակելով Վոլֆգանգ Վիլհելմին՝ որպես համառեգենտ Յուլիխ-Կլևե-Բերգ դքսությունում, որի հողերը վիճելի էին Բրանդենբուրգի հետ։ Դքսության մյուս համառեգենտը Գեորգ Վիլհելմն էր՝ ապագա Բրանդենբուրգի կուրֆյուրստը։ 1614 թվականի հունվարին պֆալցգրաֆական զույգը ժամանեց Դյուսելդորֆ՝ Յուլիխ-Կլևե-Բերգի մայրաքաղաք և զբաղեցրեց դքսական պալատի իր կեսը։ Դքսությունում, որտեղ հիմնականում կաթոլիկ բնակչություն կար, կալվինիստական փոքրամասնություն կար։ 1614 թվականի մարտին, երբ Վոլֆգանգ Վիլհելմը Լիեժում էր՝ Քյոլնի արքեպիսկոպոսի և կուրֆյուրստ Ֆերդինանդի մոտ, նրա կնոջ դեմ Դյուսելդորֆում մահափորձ կատարվեց. անհայտ անձը կրակեց եկեղեցու պատուհանից, որտեղ նա այդ ժամանակ աղոթում էր։ Դրանից հետո քաղաքը լքեց Բրանդենբուրգի համառեգենտը՝ իր զորքով անցնելով Կլևե։ Պֆալցկայսրական զույգը, դատարանի հետ միասին, նույնպես լքեց Դյուսելդորֆը և թաքնվեց Լինն ամրոցում, բայց երեք օր անց նրանք վերադարձան քաղաք։ Բրանդենբուրգի և Պֆալց-Նեյբուրգի միջև Կլևեի ժառանգության համար վեճը ավարտվեց 1614 թվականի նոյեմբերի 12-ին Քսանտենում կնքված խաղաղության պայմանագրով, որով Յուլիխ և Բերգ դքսությունները անցան պֆալցկայսրերին և Նեյբուրգի դուքսերին։

Դյուսելդորֆում 1614 թվականի մայիսի 25-ին Վոլֆգանգ Վիլհելմը հրապարակայնորեն հայտարարեց իրեն կաթոլիկ: Մասամբ պֆալցկայսրի կրոնափոխության որոշումը կայացվել է կնոջ ազդեցությամբ[19]: Վոլֆգանգ Վիլհելմի կաթոլիկություն անցնելը ծանր է ընդունվել նրա հոր կողմից, ով պահանջել է որդուց անմիջապես վերադառնալ լյութերականությանը: Սակայն Վոլֆգանգ Վիլհելմը չլսեց հորը: Այդ ժամանակ ծերունի պֆալցկայսրը և հերցոգը, որպեսզի քննարկի որդու արարքը և որոշում ընդունի, հայտարարեց լանդտագի հավաքի մասին Նոյբուրգում, որի բացումը նշանակեց օգոստոսի վերջին, բայց մահացավ ամսվա կեսին: Նրա հաջորդ Վոլֆգանգ Վիլհելմի ժամանակ Պֆալց-Նեյբուրգում տեղի ունեցավ հակաբարեփոխումը։

1621 թվականի հոկտեմբերին, ամուսնու հետ միասին, Մագդալենան ներկա է գտնվել Աստվածածնի եկեղեցու օծմանը։ Հետագայում նա շատ է նվիրատվություններ արել այդ տաճարի բարեկարգման համար։ Ամուսնացած լինելով՝ նա շարունակել է ուխտագնացությունները դեպի Այլթոտինգի Աստվածածնի հրաշագործ պատկերը, ուր իր հետ տանում էր որդուն, երբ նա դեռ մանուկ էր։ Վերջին անգամ Մագդալենան Ալտյոտինգ այցելեց 1628 թվականի օգոստոսին։ Մահից մեկ տարի առաջ Պֆալցկայսրուհին և դքսուհին չորս ամիս անցկացրել է անկողնում՝ առողջական խնդիրների պատճառով։ 1627 թվականի օգոստոսին նրա մոտ տենդ է սկսվել, որը տևել է մի քանի ամիս։ Մահացել է Նոյբուրգում 1628 թվականի սեպտեմբերի 25-ին։ Մահամերձ պալցկայսրուհու և դքսուհու մահճի մոտ կանգնած էին որդին, հոգևորականը և արքունիքի անդամները։ Նույն օրը նրա մահվան մասին հայտնեցին ամուսնուն, որը գտնվում էր Դյուսելդորֆում, իսկ ավելի ուշ՝ բոլոր ազգականներին։ Մագդալենա Բավարացու մահվան կապակցությամբ Պֆալց-Նոյբուրգում սգո օր է հայտարարվել։ Պֆալցկայսրուհու և դքսուհու շիրիմները թաղվել են պալատական եկեղեցու դամբարանում, որը գտնվում էր Հիսուսի միաբանության ենթակայության ներքո։

## Գրականություն
* * * * 

## Ծագումնաբանություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Ինքնակալների կանայք
Կատեգորիա:Կին