Վիլհելմ Լեմբրուկ

[right|thumb| Վիլհելմ Լեմբրուկ: Ծնկի եկած: 1911թ.: [Դույսբուրգ]]
**Վիլհելմ Լեմբրուկ** (, ), գերմանացի քանդակագործ, նկարիչ և գրաֆիկ։

## Կյանք և ստեղծագործական գործունեություն
Վիլհելմ Լեմբրուկը ծնվել է հանքագործի ընտանիքում։ Ավարտել է Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1910 թվականին Փարիզյան սալոնում ներկայացված «Կանգուն կնոջ կերպար» քանդակը հեղինակին միջազգային ճանաչում է բերել։ Նրա այս աշխատանքում զգացվում է քանդակագործության հնագույն վարպետների ավանդույթների ազդեցությունը։ Մարմինի ազատ, կենսունակ կառուցվածքն ավարտուն ուրվագծերով և ծավալով, կատարյալ և համամասնական պլաստիկայով, իր քանդակները բարձրացնում են մշտնջենության աստիճանի, այն դասելով քանդակագործության ժամանակից դուրս գտնվող գլուխգործոցների շարքին։

Վիլհելմ Լեմբրուկի վրա գեղարվեստական զգալի ազդեցություն է ունեցել Արիստիդ Մայոլի և Ժորժ Միննեի ստեղծագործությունները, սակայն, արդեն 1911 թվականին վարպետը զարգացրել է իր անձնական ոճը։ Բրոնզե քանդակներում և բարձրաքանդակներում, Լեմբրուկը կերտել է հանքագործների՝ աշխատանքի և հանգստի ժամանակ։ Քանդակագործը, գեղարվեստական ներդաշնակության իր պատկերացումների մասին գրել է. *«Արվեստում ամեն ինչ ենթակա է չափման։ Չափը՝ չափով նշանակում է ամեն ինչ։ Չափելը կամ կազմվածքների համար համամասնությունները՝ որոշում են տպավորությունը, որոշում են գործողությունները, որոշում են քանդակի ուրվագիծը և մնացած ամեն ինչ։ Հետևաբար, լավ քանդակը պետք է ստեղծվի՝ ինչպես լավ կոմպոզիցիան, ինչպես նախագծված շենքը, որտեղ նույնպես յուրաքանչյուր մեծություն որոշվում է ողջամիտ չափով»*։

Այս կարծիքի հիման վրա ստեղծելով իր քանդակները, Վիլհելմ Լեմբրուկը հիմնականում կենտրոնացել է համամասնությունների դասական համակարգի վրա։ Էրնստ Բարլախի հետ միասին նա մշակել է 19-րդ դարի քանդակագործության լճացումից հետո Ադոլֆ Հիլդենբրանդի արտահայտած նոր քանդակագործական գաղափարները, որոնք նախևառաջ նախանշել են ոչ թե սյուժեի և արտաքին շքեղության խնդիրները, այլ պլաստիկ ձևը և նրա օրինաչափությունները։

Լեմբրուկն ապրել է Փարիզում մինչև 1914 թվականը, որտեղ ծանոթացել է գեղանկարչության նոր ուղղությունների հետ, ուսումնասիրել է Արիստիդ Մայոլի քանդակները։ Ինչպես և Մայոլը, պատկերել է մարդու կառուցվածքը, որի միջոցով տվել է իր զգացմունքների և մտքերի խորհրդանշական արտահայտությունը։ Բնորոշ են կանանց կազմվածքների երկարացրած համաչափությունները, պլաստիկ ձևերը գծագրվում են, ընդգծվում է արտահայտչականությունը, ուրվագծերի գծերի ռիթմը, ձգված ցամաքած մարմինը, որը հոգևոր ուժի կրողն է։ Պլաստիկ ձևերի սրված արտահայտվածությունը, անկյունայնությունը, սրածայրությունը կապվում է այդ ժամանակ Գերմանիայում մեծ տարածվածություն գտած էքսպրեսսիոնիզմի հետ։ Հատկանշական են նաև նկարչի ժառանգություն թողած նկարները և փորագրությունները։

1919 թվականին Լեմբրուկն ինքնասպանություն է գործել դերասանուհի Էլիզաբեթ Բերգների հանդեպ ունեցած զգացմունքների պատճառով։

Վիլհելմ Լեմբրուկի ստեղծագործությունները ցուցադրվում են Դույսբուրգի արվեստի թանգարանում, որը կրում է իր անունը և գտնվում է մի շենքում, որը կառուցել է իր որդին՝ Մանֆրեդ Լեմբրուկը, որն էլ ճանաչվել է թանգարանային ճարտարապետության վարպետ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Wilhelm Lehmbruck Schlaf 1907.jpg|Քուն (1907)
Պատկեր:Lml2.jpg|Կանգուն կնոջ կերպար (1910)
Պատկեր:Lml6.jpg|Ծնկածը (1911)
Պատկեր:Kniende Lehmbruck.jpg|Ծնկածը (բրոնզ)
Պատկեր:Lml8.jpg|Ֆրից ֆոն Ունրուի դիմաքանդակը (1918)
Պատկեր:Tugendhat zevnitr.jpg|Տուգենհատ վիլայի ինտերիերը Վիլհելմ Լեմբրուկի քանդակներով (առաջին պլան, ձախից)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Enzyklopädie des Wissens», Bd.6, Köln 1990
* «Ausgaben von der Heydt Museum Wuppertal.Skulpturen I» o.J.
* August Hoff. *Wilhelm Lehmbruck*, Berlin: Klinkhardt & Biermann, 1933 (German).
* Werner Hofmann, *Wilhelm Lehmbruck.* London: Zwemmer 1958
* August Hoff, *Wilhelm Lehmbruck: life and work.* New York: Praeger 1969 
* Reinhold Heller (ed.), *The art of Wilhelm Lehmbruck,* Washington, National Gallery of Art, 1972
* Marion Bornscheuer; Raimund Stecker (eds.); *Kneeling woman 100 years. Wilhelm Lehmbruck with Matisse, Brancusi, Debussy, Archipenko, Rodin, Nijinsky in Paris 1911.* Lehmbruck  Museum Duisburg. Cologne: DuMont Buchverlag, 2011, 
* Hans-Peter Wipplinger (ed.); *Wilhelm Lehmbruck. Retrospektive/Retrospective.*  Leopold Museum Vienna, Cologne: Walther König 2016, 

## Արտաքին հղումներ
* Դույսբուրգի արվեստի թանգարան

Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան նկարիչներ
Կատեգորիա:Կոլարոսի ակադեմիայի շրջանավարտներ