Հունգարիայի օրհներգ

**Հունգարիայի ազգային օրհներգ**  (), որը հայտնի է իր առաջին տողով՝ «Isten, áldd meg a magyart!» («Աստված, օրհնի՛ր հունգարացիներին»):

## Պատմություն

Մինչև XIX դարը հունգարացիները ազգային օրհներգ չեն ունեցել։ Հունգար քրիստոնյաների մոտ եղել են կրոնական տեքստերի հիման վրա ստեղծված օրհներգեր՝ առանձին կաթոլիկների և բողոքականների համար։ Հանրաճանաչ է եղել նաև ավստրիական իշխանությունների կողմից արգելված «Ռակոցիի մարշը»։ Պաշտոնական դեպքերում կատարվել է ավստրիական կայսերական օրհներգը։

1823 թվականին բանաստեղծ Ֆերենց Կյոլչեին գրել է աղոթք-բանաստեղծություն, որը կոչեց «Hymnus»։ Տեքստի գրության ամսաթիվը համարվում է 1823 թվականի հունվարի 22-ը (այդ օրն է բանաստեղծը նշել ձեռագրի մաքուր օրինակում)։ Բանաստեղծությունը հրապարակվել է 1829 թվականին։ Օրհներգն ունի ենթավերնագիր՝ «Հունգար ժողովրդի փոթորկալից դարերից»։

1844 թվականին հայտարարվել է մրցույթ՝ օրհներգի համար երաժշտություն գրելու նպատակով, և հաղթող է ճանաչվել կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ֆերենց Էրկելի ստեղծագործությունը։ Օրհներգն առաջին անգամ հնչել է 1844 թվականի ամռանը։

## Փաստեր օրհներգի մասին
1949-ից մինչև 1989 թվականները օրհներգը կատարվել է առանց խոսքերի, քանի որ տեքստում կային կրոնական հիշատակումներ, որոնք անհամատեղելի են եղել կոմունիստական գաղափարախոսության հետ։

1989 թվականից հունվարի 22-ին՝ օրհներգի գրության օրը, երկրում նշվում է հունգարական մշակույթի օրը։

Հունգարական օրհներգը բաղկացած է ութ տներից (կուպլետներից), սակայն պաշտոնական իրավիճակներում կատարվում է միայն առաջին տունը։

Գործող Սահմանադրության նախաբանը սկսվում է օրհներգի առաջին տողով՝ «Isten, áldd meg a magyart!» (բառացի թարգմանությամբ՝ «Աստված, օրհնի՛ր հունգարացիներին»)։

## Բնօրինակ տարբերակ
Isten, áldd meg a magyart
Jó kedvvel, bőséggel,
Nyújts feléje védő kart,
Ha küzd ellenséggel;
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbűnhődte már e nép
A múltat s jövendőt!

Őseinket felhozád
Kárpát szent bércére,
Általad nyert szép hazát
Bendegúznak vére.
S merre zúgnak habjai
Tiszának, Dunának,
Árpád hős magzatjai
Felvirágozának.

Értünk Kunság mezein
Ért kalászt lengettél,
Tokaj szőlővesszein
Nektárt csepegtettél.
Zászlónk gyakran plántálád
Vad török sáncára,
S nyögte Mátyás bús hadát
Bécsnek büszke vára.

Hajh, de bűneink miatt
Gyúlt harag kebledben,
S elsújtád villámidat
Dörgő fellegedben,
Most rabló mongol nyilát
Zúgattad felettünk,
Majd töröktől rabigát
Vállainkra vettünk.

Hányszor zengett ajkain
Ozman vad népének
Vert hadunk csonthalmain
Győzedelmi ének!
Hányszor támadt tenfiad
Szép hazám, kebledre,
S lettél magzatod miatt
Magzatod hamvvedre!

Bújt az üldözött, s felé
Kard nyúlt barlangjában,
Szerte nézett s nem lelé
Honját e hazában,
Bércre hág és völgybe száll,
Bú s kétség mellette,
Vérözön lábainál,
S lángtenger fölette.

Vár állott, most kőhalom,
Kedv s öröm röpkedtek,
Halálhörgés, siralom
Zajlik már helyettek.
S ah, szabadság nem virul
A holtnak véréből,
Kínzó rabság könnye hull
Árvák hő szeméből!

Szánd meg Isten a magyart
Kit vészek hányának,
Nyújts feléje védő kart
Tengerén kínjának.
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbűnhődte már e nép
A múltat s jövendőt!

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Гимн Венгрии (видео с субтитрами на 33 языках)
* Музыка гимна (без слов) (mp3)
*  (ogg)
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի պոեզիա
Կատեգորիա:Ազգային օրհներգեր
Կատեգորիա:Հունգարիա
Կատեգորիա:Հունգարիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Հունգարիայի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Օրհներգեր