Աբդ ալ-Ռահման ալ-Սուֆի

**Աբու ալ-Հուսեյն Աբդ ալ-Ռահման իբն Ումար ալ-Սուֆի** (.  ), միջնադարյան պարսիկ աստղագետ և մաթեմատիկոս։ Ապրել է Սպահանում՝ իր ընկեր Էմիր Ադուդ ալ-Դաուլայի արքունիքում և զբաղվել է հունարենից աստղագիտական աշխատությունների՝ հիմնականում Պտղոմեոսի Ալմագեստի թարգմանությամբ: Մոտավորապես 960 թվականից աշխատել է Շիրազում։

Նա առավել հայտնի է իր աստղագիտական աշխատությամբ, որը կրում է «Անշարժ աստղերի գիրք» () վերնագիրը և պարունակում է 1017 աստղերի կատալոգ` 48 համաստեղությունների մանրամասն նկարագրությամբ: Շարադրանքում ներդրված է յուրաքանչյուր համաստեղության գունագեղ պատկերը, ինչպես նաև աստղերի աղյուսակ՝ իրենց խավարածրային կոորդինատներով և աստղային չափումներով: Հիմնվելով իր սեփական դիտարկումների վրա՝ ալ-Սուֆին քննադատաբար վերանայել ու ճշգրտել է իր նախորդների՝ հիմնականում Կլավդիոս Պտղոմեոսի տվյալները: Մասնավորապես՝ նա Անդրոմեդա գալակտիկան նկարագրել է որպես փոքր ամպ, իսկ 964 թվականին Մեծ Մագելանյան ամպը ներառել է իր «Անշարժ աստղերի գիրք» աշխատության մեջ։  ։ Ալ-Սուֆիի կատալոգը մեծ ազդեցություն է ունեցել աստղագիտության հետագա զարգացման վրա, այն օգտագործել և հաճախ հիշատակել են ալ-Բիրունին, Աբու-լ-Հասան իբն Յունիսը, Նասր ադ-Դին աթ-Տուսին, իսպանացի այն գիտնականները որոնք ստեղծել են «Ալֆոնսյան աղյուսակներ», և Սամարղանդում՝ Ուլուգբեկի աստղադիտարանում աշխատած աստղագետները՝ Գուրգան Զիջի աշխատությունը պատրաստելու ժամանակ:
[մինի| [Պերսևս (համաստեղություն)|Պերսևսի համաստեղություն . Մանրանկար ալ-Սուֆիի տրակտատից. 17-րդ դար Կահիրե, Ազգային գրադարան։]]
Ալ-Սուֆին գրել է գիտական մեծաթիվ այլ աշխատություններ, որոնցից շատերը 12-14-րդ դարերում քանիցս թարգմանվել են լատիներեն .

* «Աստրոլաբի հետ գործողությունների գիրքը» ծավալուն աշխատություն է՝ բաղկացած 1760 գլուխներից (մեզ են հասել ձեռագրի մի քանի կրճատ տարբերակներ, որոնք ներառում են մոտ 400 գլուխներ)
* «Երկնային գլոբուսով գործողությունների գիրքը» բաղկացած է 3 մասից՝ համապատասխանաբար 50, 52 և 65 գլուխներով:
* «Հավասարակողմ բազմանկյունների կառուցման տրակտատ»
* «Աստղերիմասին գիտության ներածության գիրքը» - աստղագիտական շարադրանք

## Հիշատակ
1935 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը ալ-Սուֆի անունը շնորհեց Լուսնի տեսանելի կողմում գտնվող խառնարանին:

Google Doodleը 2016 թվականի դեկտեմբերի 7-ին յուրովի նշել է ալ-Սուֆիի ծննդյան 1113-րդ տարելիցը:

## Համաստեղություններ

Պատկեր:Constellation_Taureau_-_al-Sufi.jpg|link=Файл:Constellation_Taureau_-_al-Sufi.jpg|alt=Созвездие Тельца| Ցուլի համաստեղություն
Պատկեր:Constellation_Crabe_-_al-Sufi.jpg|link=Файл:Constellation_Crabe_-_al-Sufi.jpg|alt=Созвездие Рака| Խեցգետնի համաստեղություն
Պատկեր:Constellation_lièvre_-_al-Sufi.jpg|link=Файл:Constellation_lièvre_-_al-Sufi.jpg|alt=Созвездие Зайца| Նապաստակի համաստեղություն
Պատկեր:Constellation_Gemeaux_-_al-Sufi.jpg|link=Файл:Constellation_Gemeaux_-_al-Sufi.jpg|alt=Созвездие Близнецов| Երկվորյակների համաստեղություն
Պատկեր:Folio_165_from_manuscript_of_as-Sufi_treatese_on_the_fixed_stars._1009-10._Bodleian_Library,_Oxford..jpg|link=Файл:Folio_165_from_manuscript_of_as-Sufi_treatese_on_the_fixed_stars._1009-10._Bodleian_Library,_Oxford..jpg|alt=Созвездие Андромеды| Անդրոմեդա համաստեղություն
Պատկեր:Azophi_Ophiuchus.jpg|link=Файл:Azophi_Ophiuchus.jpg|alt=Созвездие Змееносца| Օձակրի համաստեղություն
Պատկեր:Book_Al_Sufi.jpg|link=Файл:Book_Al_Sufi.jpg|alt=Созвездие Стрельца| Աղեղնավորի համաստեղություն


## Գրականություն
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Матвиевская Г. П.* Абд ар-Рахман ас-Суфи и его роль в истории астрономии. Историко-астрономические исследования, 16, 1983, стр. 93-136.
* *Матвиевская Г. П.* Абд ар-Рахман ас-Суфи. М.: Наука, 1999.
* Розенфельд Б. А. Астрономия стран ислама // Историко-астрономические исследования. — 1984. — Т. XVII.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Abd ar-Rahman as-Sufi (903-986): Liber locis stellarum fixarum, 964 - illustrations from copies of *The Book of Fixed Stars*, and information and links relating to the work (self-published, in Italian)
*   Liber locis stellarum fixarum, 964, manoscritto del 1417 riprodotto il 1730  da www.atlascoelestis.com
* Ulug Beg in www.atlascoelestis.com
* Al-Sufi's constellations
* Al-Sūfī’s Book of the Constellations of the Fixed Stars and its Influence on Islamic and Western Celestial Cartography – with comprehensive bibliography and list of known manuscripts.

Կատեգորիա:10-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Աստղագետներ
Կատեգորիա:Իրանցի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսիկ մաթեմատիկոսներ