open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ադոլֆ Էրիկ Նորդենշյոլդ

**Նիլս Ադոլֆ Էրիկ Նորդենշյոլդ** (, ), շվեդ երկրաբան, աշխարհագրագետ, ծովագնաց, Արկտիկայի հետազոտող։

## Կենսագրություն
Նորդենշյոլդը ծնվել է 1832 թվականի նոյեմբերի 18-ին Հելսինկիում։ 1849-1853 թվականներին սովորել է Հելսինկիի համալսարանում։ Այնտեղ ուսումնասիրել է մաթեմատիկա և երկրաբանություն, ինչպես նաև, ավելի շատ ինքնուրույն, քիմիա և հանքաբանություն։

1861 թվականին մասնակացել է Օտտո Տորելի կազմակերպած շվեդական արշավախմբին դեպի Շպիցբերգեն։

Եղել է Շվեդիայի ԳԱ անդամ, Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1879 թվականից), Ռուսական աշխարհագրական ընկերության պատվավոր անդամ։ Մասնակցել է արկտիկական մի քանի արշավախմբերի աշխատանքներին։ 1870 թվականի և 1883 թվականին ղեկավարել է Շվեդիայի Գրենլանդական արշավախմբերը։ 1875—1876 թվականներին Շվեդիայից նավարկել է Ենիսեյի գետաբերանը, ղեկավարել գիտական աշխատանքները։ 1878—1879 թվականներին Նորդենշյոլդը «Վեգա» շոգենավով առաջին անգամ մեկ ձմեռումով անցել է Հյուսիսային ծովային ուղին, շրջանցել Եվրասիան և Սուեզի ջրանցքով վերադարձել Շվեդիա։ Նորդենշյոլդի անունով են կոչվել կղզեխումբ Կարայի ծովում, հրվանդան և ծոց Նոր երկրում, հրվանդան և սառցադաշտ Գրենլանդիայում, գետ Կանադայում։

1863 թվականին Նորդենշյոլդն ամուսնացել է Աննա Մարիա Մաներհայմի հետ։ Նրա որդիները՝ Գուստավը և Էրլանդը, շատ են ճանապարհորդել և պատմության մեջ են մտել, որպես մինչկոլումբոսյան Ամերիկայի մեծ հետազոտողներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բուսաբաններ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Հանքաբաններ
Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեդ աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ բուսաբաններ
Կատեգորիա:Շվեդ գիտնականներ
Կատեգորիա:Շվեդ երկրաբաններ
Կատեգորիա:Շվեդ ծովագնացներ
Կատեգորիա:Շվեդ հանքաբաններ
Կատեգորիա:Շվեդ ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Շվեդ քարտեզագիրներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Զարուբինեցյան մշակույթ

**Զարուբինեցյան մշակույթ**, մ. թ. ա. 1-ին դարում հնագիտական մշակույթ միջին և մասամբ վերին մերձդնեպրյան շրջաններում։ Որոշ ուսումնասիրողներ այն համարում են սլավոնական։ Անվանումն ստացել է Կիևի մարզի Զարուբինցի գյուղի դամբարանադաշտից։ Զարուբինեցյան մշակույթին բնորոշ են դիակիզումով դամբարանադաշտերը։ Կմախքներ են գտել միայն երկու հնավայրերում։ Բնակավայրերը կառուցվել են բարձր և դժվարամատչելի տեղերում։ Բնակչությունն ապրել է տոհմական կարգերով։ Աշխատանքի գործիքները եղել են հիմնականում երկաթից, զարդերը՝ բրոնզից։ Զբաղվել են երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, որսորդությամբ ն ձկնորսությամբ։ Զարուբինեցյան մշակույթը կրել է Լատենյան մշակույթի ազդեցությունը։

Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատմություն
ՍՍՀ (հապավում) (այլ կիրառումներ)

**ՍՍՀ** եզրը՝ «սովետական սոցիալիստական հանրապետություն», փոխարինվել է ԽՍՀ-ով՝ «խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն»։ Այն կարող է վերաբերել.

* ՍՍՀՄ - Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն
# Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն - Ռուսաստանի ՍՖՍՀ
# Ուկրաինական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Ուկրաինական ՍՍՀ
# Մոլդովական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Մոլդովական ՍՍՀ
# Բելառուսական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Բելառուսական ՍՍՀ
# Էստոնական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Էստոնական ՍՍՀ
# Լատվիական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Լատվիական ՍՍՀ
# Լիտվական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Լիտվական ՍՍՀ
# Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Ղազախական ՍՍՀ
# Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Ուզբեկական ՍՍՀ
# Ղրղզական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Ղրղզական ՍՍՀ
# Տաջիկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Տաջիկական ՍՍՀ
# Թուրքմենական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Թուրքմենական ՍՍՀ
# Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Ադրբեջանական ՍՍՀ
# Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Վրացական ՍՍՀ
# Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - Հայկական ՍՍՀ

* ՍՍՀ - Հայկական սովետական հանրագիտարան

Կատեգորիա:Հապավումներ
Բնագիտական թանգարան (Լոնդոն)

**Բնագիտական թանգարան** (), Հարավային Կենսինգտոնի *Exhibition Road* փողոցում գտնվող 3 խոշորագույն թանգարաններից մեկը։ Հավաքածուն ներառում է ավելի քան 70 միլիոն բուսաբանության ցուցանմուշ (6 մլն բույս), կենդանաբանությունից (55 միլիոն կենդանաբանական նմուշ, որի կեսը միջատներ են միջատաբանության բաժնում), միներալոգիայից (500 հազ. քարեր և հանքանյութեր) և հնէաբանություն (9 մլն բրածո)։

## Պատմություն
Ցուցանմուշների հիմքը կազմում է դոկտոր Հանս Սլոանի (1660-1753 թթ.) հավաքածուն, որը ներառում է հերբարիում և կենդանիների ու մարդու կմախքներ՝ սկզբնապես ցուցադրված Մոնտեգյու-հաուսում (Բլումսբերի)՝ Բրիտանական թանգարանի հսկողության ներքո։

1850-ական թվականներին պրոֆեսոր Ռիչարդ Օուենը (Բրիտանական թանգարանի բնագիտական բաժնի տնօրեն) հավաքածուի ընդլայնման և առանձին տարածքի անհրաժեշտության խնդիր է առաջ քաշում։ 1864 թ. արդեն թանգարանի համար հողակտոր է գնվում Քենսինգթոնում։

Ճարտարապետական նախագծի վրա նախատեսվում էր Ֆրենսիս Ֆոուկի աշխատանքը, իսկ նրա մահից հետո այն հասավ Ալֆրեդ Ուոթերֆազին։ Շենքի ճակատամասը նախագծված է ռոմանոբյուզանդական ոճով։ Շինարարությունն սկսվել է 1873 թ. և ավարտվել 1880 թ.-ին։ Թանգարանը բացվել է 1881 թ., իսկ 1963 թ. այն վերջնականապես զատվել է Բրիտանական թանգարանից։

Մինչև 1992 թ. կոչվել է *'British Museum (Natural History)* (Բրիտանական թանգարան (Բնագիտություն), իսկ գիտական գրականության մեջ հայտնի էր B.M.(N.H.) կամ BMNH հապավումով։

## Ցուցանմուշներ
Թանգարանն առավել հայտնի է կենտրոնական սրահում դինոզավրների կմախքների հավաքածուով, որի մեջ է մտնում դիպլոդոկի 26 մետր երկարություն ունեցող հայտնի կմախքը, նաև հետաքրքիր է տիրանոզավրի մեխանիկական մոդելը։ Կենդանաբանական մասում գտնվում է 30 մետրանոց կետը։ Թանգարանում տեղակայված է երկնաքարերի հետաքրքիր հավաքածու։

Թանգարանի շենքի ներքին հարդարման և ինտերիերի աշխատանքները կատարվել են *Gibbs And Canning Limited* ֆիրմայի վարպետների կողմից թրծակավով։ Աղյուսները զարդարված են բույսերի, կենդանիների և հանածոների պատկերներով։ Թանգարանի մուտքն ազատ է։ Մետրոյի ամենամոտ կանգառը South Kensington է։


London Natural History Museum Panorama.jpg|Արտաքին տեսքը *Cromwell Road*-ի կողմի մուտքից
Natural History Museum hall 2.jpg|Կենտրոնական սրահ
Diplodocus (replica).001 - London.JPG|Դիպլոդոկներ
Natural History Museum whale.jpg|*Large Mammals Hall* սրահը
NHMTankRoomExhibits1.jpg|*Darwin Centre*-ում գտնվող *Tank Room* սենյակը
Natural_History_Museum_Of_London1.jpg|*The Central Hall* սրահի պատշգամբներից կախված կմախքները
Tyrannosaurus_model_at_NHM.jpg|Տիրանոզավրի շարժական մոդել
Central Hall.JPG|*The Central Hall* սրահը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Լոնդոնի թանգարաններ
Կատեգորիա:1881 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Հնէաբանական թանգարաններ
Կատեգորիա:1881 հիմնադրումներ Մեծ Բրիտանիայում
Սերոբ Ղազարյան

**Սերոբ Ղազարի Ղազարյան** (), հայ լեզվաբան, հայերենագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1953)։

## Կենսագրություն
Բարձրագույն կրթությունն ստացել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտում։ 1940 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում։ 1942 թվականին ստացել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի, 1953 թվականին՝ դոկտորի գիտական աստիճան։

1937-1948 թվականներին եղել է «Սովետական դպրոց» թերթի խմբագիր։ 1944-1959 թվականներին աշխատել է նաև ՀԽՍՀ ԳԱ լեզվի ինստիտուտում նախ որպես գիտական քարտուղար, ապա՝ որպես հայոց լեզվի պատմության բաժնի վարիչ։

Սերոբ Ղազարյանն զբաղվել է հիմնականում հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի ու միջին հայերենի, դրանց զարգացման, պատմականորեն կրած փոփոխությունների հարցերով. մասնավորապես քննել է ռուսերենի ունեցած ազդեցությունը հայերենի վրա։ Բեղմնավոր աշխատանք է կատարել տերմինաբանական կոմիտեում, կազմել է համապատասխան ուղեցույց (*Ուղեցույց տերմինաբանական կոմիտեի որոշումների, Ե., 1945*)։ Կազմել է նաև դպրոցական-ուսումնական ձեռնարկներ, գրել հայերենագիտության տարբեր հարցերի նվիրված բազմաթիվ հոդվածներ։

## Երկեր
* Հայ և ռուս ժողովուրդների լեզվական հնագույն հարակցությունները, Երևան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ, 1949։
* Գրաբարի դասագիրք, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1951։
* Ժամանակակից հայոց լեզուն և ռուսերենի դերը նրա հարստացման ու զարգացման մեջ, Երևան, ԳԱԱ հրատ., 1955։
* Հայ բարբառագիտության դասընթաց, Ահարոն Գրիգորյան, Սերոբ Ղազարյան, Երևան, ԵՊՀ, 1957։
* Հայոց գրական լեզվի պատմություն, Սերոբ Ղազարյան, Գևորգ Ջահուկյան, Երևան։ Հայպետհրատ, 1961։
* Հայոց լեզվի համառոտ պատմություն, Սերոբ Ղազարյան, Գուրգեն Սևակ, Երևան, ԵՊՀ, 1954։
* Հայոց լեզվի համառոտ պատմություն, Սերոբ Ղազարյան, Ռուբեն Ղազարյան, 2-րդ հրատ.,,Երևան, Երևանի համալս. հրատ., 1981։
* Միջին հայերեն, Երևան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1960։
* Հայոց գրական լեզվի պատմություն, հ. 1, Ե., 1961։
* Շատախի բարբառը, Մարլենա Մուրադյան, Սերոբ Ղազարյան, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1962։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Է. Աղայան, Հայ լեզվաբանության պատմություն, հ. 2., Ե., 1962։
* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Ե., 1987։

Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայերենագետներ
Վիսենս Պիերա

**Վիսենս Պիերա **(հայտնի է *Կախարդ* (իսպ.՝ *La Bruja*) մականունով, իսպաներեն՝ **Vicenç Piera i Pañella**, նաև՝ *Vicente Piera Peñella*, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ։

Ծնվել է Բարսելոնայի Սանտոս թաղամասում։ Իսպանական ֆուտբոլի պատմության մեջ աջ կիսադաշտի ամենալավ խաղացողն էր։
 
Որպես հատուկ ընդունակությունների տեր ֆուտբոլիստ՝ նա հայտնի էր իր տեխնիկայով, էլեգանտ կեցվածքով, արագությամբ, և ճշգրիտ հարվածներով, որոնք գոլերի երաշխիք էին։ 
Նա 20-ականների մեծն Բարսայի հենասյուներից մեկն էր։ Նա իր դեբյուտն արեց 1921 թվականի հունվարին՝ խաղալով երիտասարդ թիմի կազմում և Խուան Գամպերին համոզելով, որ ընդունակ է խաղալ։

Հենց այդ նույն օրը կեսօրին նա առաջին անգամ խաղաց Բարսայի հիմնական կազմում՝ փոխարինելով վնասված Ալկանտարային, Արենաս դե Գետիքսոյի դեմ և խփեց գոլերից երկուսը՝ Բարսելոնային բերելով 3-1 հաշվով հաղթանակ։ Այդ օրվանից Պիերան մասնակցեց Բարսայի 1921-1933 թվականների գրեթե բոլոր հանդիպումներին, մինչև ֆուտբոլից հեռանալը։ 395 խաղում խփել է 123 գոլ։

Վիսենս Պիերան Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է 1924 թվականին Փարիզում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերին։

## Մարզական նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1903 ծնունդներ
Կատեգորիա:1960 մահեր
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Կատալոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օլիմպիական մարզիկներ
Ժոան Գամպեր

**Ժոան Գամպեր** (, ) (), մարզիկ, «Բարսելոնա» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադիրը, դրա խաղացողներից մեկն ու նախագահը։

Խուան Գամպերը հաջողությունների էր հասել լողում, ռեգբիում, հեծանվային սպորտաձևում, թեթև աթլետիկայում և հատկապես՝ ֆուտբոլում։ Նա ժամանեց Բարսելոնա 1898 թվականին և սկսեց տարածել այս սպորտաձևը Սանտ Գերվասի փողոցներում։
Արդեն 1899 թվականին Բարսելոնայում ծնվեց ֆուտբոլը։ Նա հիմնադրեց Բարսելոնա ակումբը և դարձավ թիմի մարզիչը, այդուհանդերձ, նա 9 տարի չստանձնեց նախագահի պաշտոնը։ Այդ ժամանակ նա առաջատարի դիրքում էր և շատերը պարզապես հիանում էին նրա ընդունակություններով։ Նա հարձակվող էր և խփել է ներկայումս աներևակայելի համարվող թվով գոլեր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Rodes i Català, Agustí (2001) (in Catalan). Joan Gamper, una vida entregada al FC Barcelona. Barcelona։ Ediciones Joica. pp.&nbsp;270. ISBN 978-84-931884-5-0.
* Gamper Soriano, Emma (2008) (in Catalan). De Hans Gamper a Joan Gamper։ una biografía emocional. Editorial El Clavell. pp.&nbsp;252. ISBN 978-84-89841-48-2.

## Արտաքին հղումներ
* Գամպերի էջը 
* Մարդը Տիչինոյից. Խուան Գամպեր 

Կատեգորիա:1877 ծնունդներ
Կատեգորիա:1930 մահեր
Կատեգորիա:Բարսելոնա ՖԱ նախագահներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Dead and Gone

«**Dead and Gone**», ամերիկացի ռեփեր T.I.-ի երգն է, ամերիկացի երգիչ-երգահան Ջասթին Թիմբերլեյքի հետ համագործակցությամբ։ Այն թողարկվել է 2009 թվականին, որպես T.I.-ի «Paper Trail» կոչվող չորրորդ ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլ։ Երգի հեղինակներն են T.I.-ը, Ռոբին Թեդրոսը և Ջասթին Թիմբերլեյքը։ Վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է Ռոբ Նոքսի հետ միասին։ Սա երկրորդ համագործակցությունն է T.I.-ի և Ջասթինի միջև։ Առաջին անգամ նրանք ձայնագրել էին Ջասթինի «FutureSex/LoveSounds» ալբոմի «My Love» սինգլը։

Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Քրիս Ռոբինսոնը, նկարահանվել է 2009 թվականի փետրվար ամսի առաջին շաբաթվա ընթացքում Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա։ Մինչև տեսահոլովակի պաշտոնական պրեմիերան փետրվարի 17-ին, այն ժամեր առաջ արդեն հայտնվել էր համացանցում։ BET հեռուստաընկերության կազմած «2009-ի թոփ 100 տեսահոլովակների» ցանկում «Dead and Gone» երգի տեսահոլովակը զբաղեցրել է 34-րդ հորիզոնականը։

2009 թվականի փետրվարին T.I.-ը և Ջասթին Թիմբերլեյքը երգը կատարել են Գրեմմիի 51-րդ ամենամյա մրցանակաբաշխությունում, իսկ հաջորդ տարի երգը առաջադրվել է նույն մրցանակաբաշխության «Լավագույն ռեփ երգ» և «Լավագույն ռեփ/երգող համագործակցություն» անվանակարգերում, սակայն չի հաղթել։

## Երգացանկ
;Թվային ներբեռնում

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ
### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրումներ

| Ավստրալիա
| Պլատինե
| 70,000+
|-
|ԱՄՆ
|3× պլատինե
|3,120,000
|}

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում
* Երգի բառերը  MetroLyrics-ում

Կատեգորիա:2009 սինգլներ
Կատեգորիա:T.I. երգեր
Կատեգորիա:Ջասթին Թիմբերլեյքի երգեր
Մեզոմեր էֆեկտ

**Մեզոմեր էֆեկտ կամ զուգորդման էֆեկտ**, էլեկտրոնային խտության վերաբաշխումը զուգորդված համակարգում՝ համակարգին մասնակից տեղակալիչի ազդեցության
տակ։

Որպեսզի տեղակալիչը մասնակցի զուգորդմանը, նա պետք է ունենա կամ կրկնակի կապ (π, π զուգորդում), կամ չբաշխված էլեկտրոնային զույգ կրող հետերոատոմ (p, π-զուգորդում)։M- էֆեկտը հաղորդվում (տարածվում) է համակարգով հավասարաչափ, առանց մարելու։ Զուգորդված համակարգի էլեկտրոնային խտությունը նվազեցնող տեղակալիչները դրսևորում են բացասական մեզոմեր էֆեկտ (-M)։ Զուգորդված համակարգի էլեկտրոնային խտությունը հարստացնող (դեպի համակարգ մղող) տեղակալիչները ցուցաբերում են դրական մեզոմեր էֆեկտ (+M)։ Այդ խմբին են պատկանում հետերոատոմները կամ հետերոատոմ պարունակող ֆունկցիոնալ խմբերը (ամինախումբ, հիդրօքսիլ խումբ և այլն)։ Այն դեպքերում, երբ զուգորդված համակարգի (բաց կամ փակ) կազմի մեջ է մտնում կրկնակի կապ պարունակող տեղակալիչ, 
դրսևորվում են -M էֆեկտ։ Առավել հաճախ այդ դերում հանդես են գալիս կարբոնիլ և կարբօքսիլ խմբերը։ Նրանք համակարգ են ներդնում էլեկտրաբացասական թթվածնի ատոմ, որը և ձգում է իր կողմը ամբողջ համակարգի էլեկտրոնային խտությունը։

Նման ազդեցություն ունեն վինիլային բնույթի ռադիկալները։ Այդպիսի խմբերում ցուցաբերում են -M։ Եթե տեղակալիչը զուգորդված համակարգին մասնակցում է իր չբաշխված էլեկտրոնային զույգով, ապա ստեղծվում է π-ավելցուկային համակարգ՝ հետերոատոմի երկու էլեկտրոնը հարստացնում է համակարգի էլեկտրոնային խտությունը։ Այդպիսի տեղակալիչները ցուցաբերում են +M էֆեկտ՝

right|thumb|Վինիլքլորիդ +М-էֆեկտ

Օրգանական միացության մոլեկուլում ինդուկտիվ և մեզոմեր էֆեկտները գործում են միաժամանակ։ Արդյունքում տեղի է ունենում գումարային էֆեկտ։ Ընդհանուր դեպքում ընդունված է ղեկավարվել հետևյալ կանոնով՝ մեզոմեր էֆեկտը գերակշռում է ինդուկտիվին։

Օրգանական միացությունների ռեակցիոնունակությունը, թերմոդինամիկական կայունությունը, նրանց միջև ընթացող ռեակցիաների արագությունը, բիոլոգիական ակտիվությունը, ռեակցիաների ուղղությունը և այլ հատկությունները կախված են նրանց կառուցվածքից, կոնֆիգուրացիայից, կապի բնույթից, մոլեկուլում էլեկտրոնային խտության վերաբաշխումից, հարձակվող ռեագենտի բնույթից, ռեակցիայի պայմաններից։

## Տեղակալիչների էլեկտրոնային էֆեկտները

## Գրականություն
* *Бендер М., Бергерон Р., Комияма М.* Биоорганическая химия ферментативного катализа. Пер. с англ. — М.: Мир, 1987. — 352 с.
* *Дюга Г., Пенни К.* Биоорганическая химия. — М.։ Мир, 1983.
* *Тюкавкина Н. А., Бауков Ю. И.* Биоорганическая химия. — М.: Медицина, 1991.

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Օրգանական միացություններ
* Ինդուկտիվ էֆեկտ

Կատեգորիա:Օրգանական քիմիա
Ռոկա Կանտերանո

**Ռոկա Կանտերանո** (իտալ.` Rocca Canterano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը` 218 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 14 մարդ/կմ2, տարածքը՝ 16կմ2, փոստային ինդեքսը՝ 20, հեռախոսային կոդը՝ 0774։

Ռոկա Կանտերանոն սահմանակից է Ագոստա, Անտիկոլի Կոռադո, Կանտերանո, Սերետո Լազիալե, Ջերանո, Մարանո Էկուո, Սարաչինեսկո համայնքներին։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Միքայելը։ Տոնը նշվում է մայիսի 8-ին։

## Ժողովրդագրությունը
Բնակչության դինամիկան՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:1294
 bar:1881 from:0 till:1354
 bar:1901 from:0 till:1016
 bar:1911 from:0 till:1981
 bar:1921 from:0 till:1885
 bar:1931 from:0 till:813
 bar:1936 from:0 till:831
 bar:1951 from:0 till:747
 bar:1961 from:0 till:580
 bar:1971 from:0 till:388
 bar:1981 from:0 till:310
 bar:1991 from:0 till:279
 bar:2001 from:0 till:251
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1294 fontsize:S text:1.294 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1354 fontsize:S text:1.354 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1016 fontsize:S text:1.016 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1981 fontsize:S text:1.981 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1885 fontsize:S text:1.885 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 813 fontsize:S text:813 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 831 fontsize:S text:831 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 747 fontsize:S text:747 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 580 fontsize:S text:580 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 388 fontsize:S text:388 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 310 fontsize:S text:310 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 279 fontsize:S text:279 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 251 fontsize:S text:251 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչություն
* Հեռախոսահամար՝ 0774 803400

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Տաճատ Օգանեսով

**Տաճատ Հմայակի Օգանեսով** (), հայ գեղանկարիչ, պրոֆեսոր։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Ուզբեկստանի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1968)։

## Կենսագրություն
Տաճատ Օգանեսովը ծնվել է 1922 թվականին Նալբանդ գյուղում։ 1947 թվականին ավարտել է Տաշքենդի գեղարվեստական ուսումնարանը, 1953 թվականին՝ Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը։ 1952 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1954 թվականից դասավանդել է Տաշքենդի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտոտւմ։

## Ստեղծագործություններ
Օգանեսովը ժանրային գեղանկարչության վարպետ է, ռեալիստական դպրոցի ավանդույթների համախոհ, տաղանդավոր դիմանկարիչ և գունանկարիչ։

* «Որդիս»
* «Առավոտ»
* «Երեկոն լեռներում»
Դիմանկարներ՝
* Հ. Թադևոսյան
* Վ. Երեմյան (1962)
* Խամզա Խաջիմ Զադե
* Ս. Պ. Բորոդին
* Ալ-Բիրունի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Շիրակամուտ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ռուբեն Օգանեզով

**Ռուբեն Օգանեզով** (1889, Քութայիս), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Նկարչական կրթությունը ստացել է Թիֆլիսի նկարչական դպրոցում, որտեղ աշակերտել է Եղիշե Թադևոսյանին։ 1906 թվականին մեկնել է Բելգիա և մինչև 1914 թվականը սովորել Ինժեներական դասընթացներում։ 1915-1917 թթ. սովորել է Փարիզի Ժյուլիան ակադեմիայում Ժան Պոլ Լորանսի մոտ։ 1918-1920 թթ. Թիֆլիսում մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Վերադառնալով Ֆրանսիա` մասնակցել է  Սալոններին։

## Ստեղծագործություններ
*«Կառքեր»
*«Փողոց Քութայիսում»
*«Արևոտ օր»
*«Բնանկար Տղվիբուլիից»
*«Ծաղիկներ»
*«Փարիզյան ուրվանկարներ»

## Մատենագրություն
Onnig Avedissian, Peintres et sculteurs Armeniens. Le Caire, 1959

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1889 ծնունդներ
Կատեգորիա:Քութայիս քաղաքում ծնվածներ
Սալոմե Քոչարյան

**Սալոմե Մարտինի Քոչարյան** (), հայ թատերական նկարիչ։

## Կենսագրություն
1913-1917 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Ստրոգոնովի գեղարվեստի ուսումնարանում։ Կատարել է զգեստների ձևավորումներ Թբիլիսիի, Բաքվի, Քութայիսի թատրոններում և երգի-պարի անսամբլների համար։ Ապրել է Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կարս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Շախմատային օլիմպիադա 1986

thumb
**Շախմատային 27-րդ օլիմպիադան** տեղի է ունեցել 1986 թվականի նոյեմբերի 14-ից դեկտեմբերի 2-ը, Դուբայում։

Մրցաշարին մասնակցել է 108 թիմ, պատմության մեջ առաջին անգամ չեն ներկայացել Դանիան և Շվեդիան։ Մրցաշարին մասնակցել են 641 շախմատիստներ, որոնցից 59-ը գրոսմայստերներ էին, 90-ը՝ միջազգային վարպետներ։

Անցկացվել է 3024 պարտիա (4 պարտիա չեղյալ է հայտարարվել) շվեյցարական մրցակարգով, 14 տուրով։

## Արդյունքների աղյուսակ
* Մ - տեղը արդյունքների աղյուսակում
* Բ - Բուխգոլցի գործակից
* Միավոր - վաստակած բոլոր միավորները (1- շախմատիստի հաղթանակ, ½- ոչ ոքի, 0- շախմատիստի պարտություն)
* Կո - ոչ պաշտոնական թիմային միավոր (2- թիմային հաղթանակ, 1- ոչ-ոքի, 0- պարտություն)
* Կ - լրացուցիչ ցուցանիշներ։

## Անհատական արդյունքները

* Կատարման գնահատական։  **[[Գարրի Կասպարով]] 2746**
* Խաղատախտակ 1։  Գարրի Կասպարով 8½ / 11 = 77,3 %
* Խաղատախտակ 2։  Իմեդ Աբդելնաբի (Imed Abdelnabbi) 9½ / 12 = 79,2 %
* Խաղատախտակ 3։  Նայջլ Շորտ 10 / 13 = 76,9 %
* Խաղատախտակ 4։  Արթուր Յուսուպով 10 / 12 = 83,3 %

## Ծանոթագրություններ
* OlimpBase

Կատեգորիա:Շախմատ
Ռուբեն Քոչարյան

**Ռուբեն Օնիկի Քոչարյան** (), հայ գրաֆիկ։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Քոչարյանը ծնվել է 1940 թվականին, Երևանում։ 1946 թվականին նրա ընտանիքն աքսորվել է Սիբիր։ Նկարչություն սովորել է խորհրդային գեղանկարիչ Իվան Պավլովի օրոք։ 1953 թվականին նրա ընտանիքին թույլ են տվել վերադառնալ Երևան, որտեղ Քոչարյանն ընդունվել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան և սովորել հայ անվանի նկարիչների մոտ։ 1955 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստի դպրոց և հնարավորություն ստացել ուսումնասիրելու Պուշկինի թանգարանի հնագույն վարպետների աշխատանքները։ 1959 թվականին վերադարձել է Երևան, որտեղ համագործակցել է հայտնի նկարիչների հետ։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1967 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Նույն թվականին Երևանում կազմակերպվել է նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ 1962 թվականից զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1974 թվականին Քոչարյանը գաղթել է Միացյալ Նահանգներ և իր ստուդիան է հիմնել Նյու Յորքի Մեդիսոն Ավենյուում։ 1980-1982 թվականներին, հավաքորդի պատվերով, աշատանքների շարք է ստեղծել Հունաստանում։ 1986 թվականին տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա, հաստատվել Լոս Անջելեսում և ներկայացվել *Heritage Gallery* ցուցասրահում։ Քոչարյանի աշխատանքներից գտնվում են Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

Մահացել է ԱՄՆ-ում, 2019 թվականի նոյեմբերի 29-ին։

## Ստեղծագործություններ
* «Անանիա Շիրակացի»
* «Արգիշտիի մուտքը Թեյշեբանիի տաճարը»
* «Ուսանողուհու դիմանկար»
* «Էմման»
* Հայկ Ավատար»
* «Աստղիկ աստվածուհու ցայտաղբյուրները»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Նիքս

**Նիքս, Նիկտա** (, «գիշեր»), աստվածություն հին հունական դիցաբանությունում (հռոմեական դիցարանում` Նոքս), գիշերվա, մթության անձնավորումը։

Հոմերոսի մոտ՝ հզոր աստվածուհի, որին հաշվի է առնում անգամ աստվածների հայր Զևսը։ Ըստ Հեսիոդոսի՝ Նիքսը Քաոսի դուստրն է, համարվում է աշխարհստեղծման առաջնային ուժերից մեկը։ Հավերժական խավարի անձնավորում Էրեբոսի քույրն է, որից ծնել է պայծառ Եթերին և Հեմերային (Օր), ինչպես նաև Թանատոսին (Մահ), Հիպնոսին (Քուն), Վշտին, Գերասին (Ծերություն), Էրիսին (Տարաձայնություն), Կերոսին (Ճակատագիր, Մահ), Մորային, Քարոնին (ստորեկրյա աշխարհ տեղափոխողը)։ Երբեմն Նիքսի երեխաներ են համարում նաև Նեմեսիսին, Ապատեին, Օնիրին, Մոմոսին, սասպեյրներին, մոյրաներին։

Նիքսը բնակվում է Աիդում (Հադեսի թագավորությունում)՝ Տարտարոսի խորքում և ամեն օր դուրս է գալիս այնտեղից արևմտյան դարապասների միջով, ձեռքերին՝ Հիպնոսը և Թանատոսը, որոնց երբեք չի նայում Հելիոսը։ Այնտեղ են հանդիպում Նիքս-Գիշերն ու Հեմերա-Օրը՝ փոխարինելով միմյանց և դուրս գալով երկիր։

Օրփեոսականների մոտ Նիքսը և ոչ թե Քաոսն է աշխարհի սկզբնապատճառը և մերձենում է Մահվան աստվածությանը։ Հունական ողբերգություններում Նիքսը կառք նստած թռչում է թևերի վրա. նրա հագին սև զգեստ է՝ աստղերով զարդարված, դեմքը ծածկված է։ Պերգամյան զոհասեղանի ֆրիզի վրա Նիքսը պատկերված է որպես երիտասարդ կին, ձեռքին գունդ։ Խեցենկարչության մեջ Նիքսին հաճախ նկարել են ձեռքերին երկու մանուկներ՝ Թանատոսը և Հիպնոսը։ Նա հանգստությոն էր տարածում մարդկանց վրա։

Ըստ լեգենդի՝ Նիքսը Օլիմպոսի աստվածների կողմից մասնակցել է Տիտանների դեմ պատերազմին։ Որոշ պատմություններում Նիքսը նույնացվում է մահվան աստվածության հետ և ընդունում են նրան որպես կյանքում մրցակցության ստեղծման հիմնական պատճառ։

Որոշ պատմություններում ասվում է, որ Նիքսը (և ոչ թե Քաոսն) է կյանքի սկիզբը։

## Աստղագիտության մեջ
Դիցաբանական կերպարի անունով են կոչված Նիքս (3908) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1980 թվականին և Պլուտոնի Նիկտա արբանյակը՝ հայտնաբերված 2005 թվականին (անվանվել է 2006 թվականին հունիսի 21-ին Միջազգային աստղագիտական միության ասամբլեայի ժամանակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Բրախիտրախելոպան

մինի|ձախից|Բրախիտրախելոպանի կմախքը
**Բրախիտրախելոպան** (լատիներեն Brachytrachelopan, հունարենից - կարճավիզ Պան), դինոզավրերի ընտանիք, որը ապրել է մոտ 150-145 միլիոն տարի առաջ(վաղ յուրայի շրջանի տիտոնյան ժամանակաշրջանում) ներկայիս Արգենտինայի տարածքում։ Մարմնի չափերը՝ երկարությունը 10 մետր, բարձրությունը 3 մետր և 5-7 տոննա քաշ։ Առաջին անգամ նկարագրվել է Օլիվեր Ռաուխուտի, Ռեմեսի, Ֆեհների, Պուերտայի և Կլադերի կողմից 2005 թվականին։
Բրախիտրախելոպանի առանձնացնող հատկանիշ է համարվում համեմատաբար շատ կարճ վիզը, որը կազմված է ընդամենը 12 ողերից։ Այն ավելի շատ հիշեցնում է ստեգոզավրի քան դիպլոդոցիդի։ Բրախիտրախելոպանը ինչպես դինոզավրերի խմբի մյուս անդամները նույնպես ուներ բարձր փշեր, որոնք տեղավորված էին մեջքի և ազդրերի վրա (ենթադրվում է, որ դրանք կրել են առագաստի նմանվող գոյացություն)։ Առջևի մասի փշերը ծռվում են դեպի առաջ և հետևաբար այս կենդանին սնվել է գետնից (բուսական կերով)։ Միակ հայտնի կմախքից գանգը և պոչը բացակայում են։ B. mesai-ի մնացորդները հայտնաբերել է արգենտինացի հովիվ Դենիել Մեզան, որը փնտրում էր իր կորած ոչխարին։ Ցեղի անվանումը ընտրվել է հենց այս իրադարձության պատվին(Պան - հովիվների աստված), իսկ տեսակի անունը հովվի ազգանվամբ։
Ֆիլոգենետիկ անալիզի արդյունքում՝ հիմնվելով սինապոմորֆիայի վրա պաևզվեց, որ Brachytrachelopan-ը պատկանում է Dicraeosauridae ընտանիքի Diplodocoidea ենթաընտանիքին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

## Գրականություն
* Դինոզավրերի համաշխարհային հանրագիտարան - Դուգալ Դիքսոն - Մոսկվա, Эксмо, 2009 - ISBN 978-5-699-22144-8 - էջ 140։
* Դինոզավրերի պատկերազարդ տեղեկատու - Ա Շարանով - Մոսկվա, ОНИКС, 2008 - ISBN 978-5-9603-0089-6 - էջ 39։

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Հնագիտական թանգարան (Զագրեբ)

**Զագրեբի հնագիտական թանգարան** (), քաղաքային հնագիտական թանգարան Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Հավաքածուն ներառում է տարբեր ժամանակաշրջանի հնագիտական բազմաթիվ, այդ թվում և եզակի ցուցանմուշներ։

## Ընդհանուր տեղեկություն

Զագրեբի հնագիտական թանգարանը գտնվում է Վրանիչան-Գաֆների նախկին պալատում՝ մի մեծ պատմական ճարտարապետական հուշարձան-շինությունում ()։

Հնագիտական թանգարանի աշխատանքային ռեժիմ.
* երեքշաբթի, չորեքշաբթի և ուրբաթ՝ 10։00 - 17։00
* հինգշաբթի՝ 10։00 - 20։00
* շաբաթ և կիրակի՝ 10։00 - 13։00
* երկուշաբթի օրերը փակ են։

Թանգարանի տնօրենն է պրոֆեսոր Անտե Ռոնդիչ-Միոչևիչը ()։

## Պատմություն
300px|մինի|«Liber linteus Zagrabiensis» գրքի ձեռագիր
Զագրեբի հնագիտական թանգարանը, որպես անկախ թանգարանային կառույց, սկսել է գործել 1939 թվականից։ Մինչ այդ այն գործել է որպես Ազգային թանգարանի բաժին։

Թանգարանի հավաքածուն ներկայումս ներառում է մոտ 400 հազար տարբեր արտեֆակտներ։ Ցուցանմուշներն իրենց հերթին բաժանվում են ըստ ժամանակաշրջանների՝ նախապատմական, հին (հունական և հռոմեական հուշարձաններ) և միջնադարյան։

Թանգարանն ունի նաև հին եգիպտական հավաքածու, որը տարածաշրջանում միակն է իր տեսակի մեջ։ Ունի նաև դրամագիտական հավաքածու, որը Եվրոպայում և ամբողջ աշխարհում համարվում է խոշորագույններից մեկը։

Զագրեբի հնագիտական թանգարանում է պահպանվում էտրուսյան հուշարձանների յուրահատուկ հավաքածու։ Ամենահայտնի, և անշուշտ, ամենաարժեքավորը հանդիսանում է «Liber linteus Zagrabiensis» գիրքը՝ էտրուսյան լեզվով մինչև այժմ պահպանված ամենաերկար գրությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի վեբ-կայք  

Կատեգորիա:Զագրեբի թանգարաններ
Կատեգորիա:1939 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Նիկողայոս Քոթանջյան

**Նիկողայոս Գարեգինի Քոթանջյան** (), հայ գեղանկարիչ, արվեստաբան։ Արվեստագիտության թեկնածու։

## Կենսագրություն
Սովորել է Կիրովաբադի նկարչական դպրոցում։ 1946 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1952 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1957 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1954 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Նիկողայոս Քոթանջյանը եղել է Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի Արվեստի ինստիտուտի գիտաշխատող, միջնադարյան հայկական գեղանկարչությանը նվիրված մի շարք գիտական աշխատությունների հեղինակ է։

## Ստեղծագործություններ
* «Գարուն»
* «Մայրություն»
* «Գազամուղի շինարարությունում»
* «Աղջկա դիմանկար»
* «Վերադարձ Հաղթանակի զբոսայգուց»
* «Աղջիկը սև զգեստով»
* «Ուրախ օր»
* «Արագիլներ»
* «Ծուղրուտի ավետարան» գիրք (2009, հայերեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն)։ Գիրքը վաղ միջնադարյան հայկական գեղանկարչության առաջին գիտական ուսումնասիրությունն է և ձեռագիր Ավետարանի ամենահին նմուշներից մեկը։ Գիտական աշխատության չորս գլուխներում հեղինակն ընթերցողին է ներկայացրել գեղագրության ու մանրանկարչության յուրահատկությունները, ինչպես նաև մագաղաթից թղթին անցումային փուլը։
Նկարազարդել է Ղազարոս Աղայանի հեքիաթները։

## Մատենագրություն
Р. Дрампян, Николай Котанджян (Буклет). Ереван, 1971 г.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նիկոլայ Քոթանջյան

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1928 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:2013 մահեր
Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Ցետիոզավրեր

մինի|Ցետիոզավրի արտաքին տեսքի վերականգնում։
**Ցետիոզավրեր** (հին հունարեն, κῆτος- «կետ» և σαῦρος - «սողուն» բառացի՝ «կետասողուն»), զաուրոպոդների ինֆրակարգին պատկանող սողունակոնքային դինոզավրերի ցեղ, որը ապրել է միջին յուրայի ժամանակաշրջանում (181-169 միլիոն տարի առաջ)։ Մնացորդները հայտնաբերվել են Աֆրիկայում և Եվրոպայում գտնվող նստվածքային ապարաշերտերից։

## Նկարագրություն
Ցետիոզավրերը հասնում էին 18 մետր երկարության։ Վիզը ուներ համարյա նույն երկարությունը ինչ իրանը։ Պոչը ավելի երկար էր և ուներ մոտ 40 ող։ Մեջքային ողերը ավելի ծանր էին քան մյուս զաուրոպոդներինը՝ բրախիոզավրինը ։ Նախաբազուկը ավելի երկար էր ի տարբերություն մյուս զաուրոպոդների։ Ազդրի երկարությունը մոտ 1.8 մետր։

## Գտածոներ
Cetiosaurus-ը հանդիսանում է զաուրոպոդների մեջ առաջին և հայտնի զաուրոպոդ գտածոն Անգլիայում։ Բրածո մնացորդները հայտնաբերվել են Անգլիայում և Մարոկկոյում։ Անգլիայում հայտնաբերված գտածոները կազմված էին ողերից, կողից և նախաբազկի ոսկորից։ Հայտնաբերվել էին Ուայթ կղզում և անվանակոչվել է անգլիացի պալեոնտոլոգ Ռիչարդ Օուենի կողմից 1841 թվականին (դրանից մի տարի առաջ նա մտցրել էր դինոզավրեր տերմինը)

## Հղումներ
Դինոզավրերի մասին կայք։ www.dinos.ru

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Սերոբ Քյուրքչյան

**Սերոբ Լևոնի Քյուրքչյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1896 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլսի գեղարվեստական ուսումնարանը, որից հետո նկարչություն է դասավանդել Իզմիրում։ 1900 թվականին ընդունվել է Փարիզի Ժյուլիան ակադեմիան, որտեղ աշխատում էր Ժան Պոլ Լորանսին և Բենժամին Կոնստանին։ Արժանացել է առաջին կարգի մեդալի։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Փարիզում, Բրյուսելում, արժանացել մեդալների 1905 և 1912 թվականներին։ 1920 թվականին Կոստանդնուպոլսում բացել է անհատական ցուցահանդես՝ Փանոս Թերլեմեզյանի հետ միասին։

## Ստեղծագործություններ
* «Օրվա հոգսը»
* «Թղթախաղը»
* «Բրիտանյան նախաճաշ»
* «Պահակը»
* «Պոլսեցի ծեր կինը»
* «Փոքրիկ խոհարարուհին»
* Բնանկարներ Ֆրանսիայից, Կոստանդնուպոլսից

## Մատենագրություն
* Քրոնիկոն. «Գեղարվեստ», 1911, № 4, Ցուցակ նկարիչ Փանոս Թերլեմեզյան և Ս. Քյուրքչյանի նկարների։ 1920 թվական, Կ. Պոլիս։
* Ռաֆայել Շիշմանյան, Բնանկարն ու հայ նկարիչները։ Երևան, 1958։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Շախմատային օլիմպիադա 2006

thumb|'''Շախմատային օլիմպիադա 2006'''
**Շախմատի 37-րդ օլիմպիադան** անցկացվել է Թուրինում (Իտալիա)։ Մասնակցել են տղամարդկանց 148 թիմեր, որոնք ներկայացրել են ավելի քան 140 երկիր։

Մասնակիցել է 888 տղամարդ (թիմը ունեցել է 4 հիմնական և 2 պահեստային խաղացող)։ Օլիմպիադան անցկացվել է շվեյցարական մրցակարգով` 13 փուլով։

## Արդյունքների աղյուսակ

thumb|center|800px|Այն երկրները, որոնք մասնակցել են միայն տղամարդկանց մրցաշարին, ցույց են տրված մուգ կանաչ գույնով, իսկ մնացածները` բաց կանաչ։

### Մրցանակակիրներ

## Ծանոթագրություններ
* 37th Chess Olympiad: Turin 2006 
* 37th Chess Olympiad (women): Turin 2006 

Կատեգորիա:Շախմատ
Ռոկա դի Պապա

**Ռոկա դի Պապա** (իտալ.՝ Rocca di Papa), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը` 12714 մարդ, բնակչության խտությունը` 318 մարդ/կմ2, տարածքը՝ 40կմ2, փոստային ինդեքսը՝ 040, հեռախոսային կոդը՝ ***(+39) 06***։

## Հայտնի դեմքեր
* Միկելե Ստեֆանո Դե Ռոսի (1834-1898), աշխարհագրագետ, ֆիզիոլոգ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ջոն Հոուարդ Նորթրոփ

**Ջոն Հոուարդ Նորթրոփ** (, ), ամերիկյան կենսաքիմիկոս, փիլիսոփայության դոկտոր (1915)։

Ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը (1912)։ 1915-1962 թթ. աշխատել է բժշկական հետազոտությունների Ռոկֆելլերյան ինստիտուտում։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են ֆերմենտների կենսաքիմիային։ Առաջինն է (աշխատակիցների հետ համատեղ) բյուրեղային տեսքով անջատել պեպսին, տրիպսին և պրոտեոլիտիկ այլ ֆերմենտները, ինչպես նաև վիրուսներից մեկը և դիֆթերիային հակաթույնը։ 1946 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակ Ու․ Ստենլիի և Ջ․ Սամների հետ համատեղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Դավիթբեկյան Ուխտեր

**Դավիթբեկյան Ուխտեր**, Գարեգին Նժդեհի կողմից 1920 թվականի օգոստոսի 25-ին հիմնված միություն։

Դավիթբեկյան Ուխտերը ծնունդ առան 1920 թվականի օգոստոսի 25-ին, երբ Կապանի Կավարտ գյուղի եկեղեցում Նժդեհի զինվորները ուխտեցին Դավիթ Բեկի անունով՝ «հավատարիմ մնալ հայրենի երկրի ազատությանը, իրենց հրամանատար Նժդեհին և կռվել մինչև վերջին շունչը»։ Ուխտերի նշանաբանն էր՝ «Հանուն հայրենիքի՝ Դավիթբեկաբար»։

Դավիթբեկյան Ուխտերի օրինակով էր, որ Նժդեհը հետագայում հիմնադրեց Ցեղակրոն Ուխտերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցեղակրոնություն
Կատեգորիա:Հասարակական կազմակերպություններ
Միքայել Ինթիզարյան

**Միքայել Ավագի Ինթիզարյան** (), հայ քանդակագործ, ՌՍՖՍՀ վաստակավոր նկարիչ։

## Կենսագրություն
1937 թվականին ավարտել է Կրոպոտկին քաղաքի գեղարվեստի ստուդիան, ապա սովորել Մոսկվայի Վ. Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտում։ 1938 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։

## Ստեղծագործություններ
* Ավստրիայի ազատագրման համար զոհված մարտիկներին նվիրված հուշարձան Վիեննայում
* Էնգելսի արձան
* Լենինի կիսանդրի
* «Դմիտրի Դոնսկոյ-Կուզմա Մինի»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Նինա Թումամշյան

**Նինա Թումամշյան** (), հայ գրաֆիկ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Վրաստանի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Աշխատել է գրքի ձևավորման բնագավառում որպես մանրանկարներ ընդօրինակող։ Ցուցադրվել է 1922 թվականից։

## Ստեղծագործություններ
* «Նատյուրմորտ սայլով»
* «Պարսիկ»
* «Պարուհի»
* «Կոմերիտուհի»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Անահիտ Ժանժիկյան

**Անահիտ Ժանժիկյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Նյու-Յորքի գեղարվեստի ստուդիայում։ 1947 թվականին Նյու-Յորքում կազմակերպել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Հիմնականում բնանկարիչ է։

## Մատենագրություն
Onnig Avedissian, Peintres et sculpteirs Armeniens. Le Caire, 1959.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1923 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Բոստոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Ռաֆայել Հարությունյան (նկարիչ)

**Ռաֆայել Հովակիմի Հարությունյան** (), թատերական նկարիչ։

## Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1953 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Ապրել է Էլիստայում (Կալմիկական ԱԽՍՀ)։

## Ստեղծագործություններ
Թատերական ձևավորումներ է կատարել Թբիլիսիի Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի անվան թատրոնում, «Մեկ գիշեր» (Օրջոնիկիձեում), «Ինչ որ շատ մոտ տեղում» (Էլիստայում),«Փարավոններ», «Հրաշալի գանձ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1925 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Յուրաքանչյուրին իր սեփականը

200px|մինի|Սև արծիվ շքանշան
**Յուրաքանչյուրին իր սեփականը** (, *Սում կուկիվե*) դասական արդարության սկզբունքը։ Նոր պատմության մեջ արտահայտությունը հայտնի դարձավ, արտահայտությունը արված էր գերմանական նացիստերի կողմից, կոնցենտրացիոն Բուխենվալդ մահվան ճամբարի մուտքի վրա (լատ. Jedem das Seine) Ժամանակակից օգտագործումը, հատկապես Գերմանիայում և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի օկուպացված ժամանակ երկրներում արտահայտությունը ընկալվում էր բացասական ստվերում, քանի որ այն ունի կայուն կապ երրորդ ռեյխի հետ։

## Պատմություն
### Հնություն
Թվագրվում հիմք Հին Հունաստանում.Պլատոնը նշում էր «պետության» համար, ասում էր որ արդարություն գոյություն ունի։ «եթե ինչ որ ոք զբաղվում է իր գործով և չի խառնվում ուրիշների գործերին» (հուն.τὸ τὰ αὑτοῦ πράττειν καὶ μὴ πολυπραγμονεῖν δικαιοσύνη ἐστί, to ta autou prattein kai me polypragmonein dikaiosyne esti, IV 433a)։ Յուրաքանչյուր ոք պետք է զբաղվի իր գործով (հասարակության և պետության համար)։ Պլատոնը բացի նրանից որ կարծում էր որ յուրաքանչյուր ոք պետք է ստանա իրենը և նաև չեն կարող զրկվել (օրինակ, իրավունքներից, սեփականությունից)։

Հայտնի արտահայտություն բերել Հռոմեական հռետոր, փիլիսոփա և քաղաքական գործիչ Ցիցերիոնը (106 մ.թ.ա.-43 մ.թ.ա.)

Բացի այդ, արտահայտությունը օգտագործվում էր Ցիցերիոնի կողմից աշխատությունների մեջ «Օրենքների մասին», «պարտականությունների մասին», «բարու և չարի սահմանապակման»։

Հետագայում արտահայտությունը եկել է օգտագործել դուրս իրավական համատեքստում։

200px|մինի|աջից|Գերմանացի ֆելդեգերի գլխարկի նշան

### Պրուսիա
Որպես կարգախոս Սև արծիվ (հավանաբար այն իմաստով, «յուրաքանչյուրին իրենը իր վաստակածի չափով»), հիմնադրվել է Ֆրեդերիկ I-ի օրոք։

### [[Կաթոլիկություն|Կաթոլիկ Վարդապետություն]]
Իսկ կաթոլիկ վարդապետարանը որը ուներ ուժ է երրորդ ռեյխում, ուներ մեկնաբանության 7-րդ պատվիրանում, պատկերացրեք յուրաքանչյուրին իրենը (լատ. gonn jedem das Seine)

200px|մինի|Ճամբարի մուտքի դարպասներ

### Երրորդ ռայխ
1937 թվականին նացիստների կառուցված Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարի մոտ Վեյմարից ոչ շատ հեռու գլխավոր մուտքի դարպասի վրա ճամբարում տեղադրված արտահայտությունը «jedem das Seine». Այս արտահայտությունը տիպիկ քարոզչական կարգախոս էր այդ ժամանակաշրջանում, նման կարգախոս էր «Arbeit macht frei» («Աշխատանքը ազատում է»), տեղադրված է մուտքի որոշ նացիստական համակենտրոնացման ճամբարներում, այդ թվում ՝Օսվենցիմի, Դախաու, Գրոսս-Ռոզենե, Զակսենհաուզենի և Թերեզիենշտադեում։

Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Սոս Սոսյան

**Սոս Սոսյան** (), հայ դերասան, ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։ Հայ թատրոնի անվանի դերասան։

## Կենսագրություն
Սոս Սոսյանը ծնվել է 1928 թվականի հունվարի 27-ին Թբիլիսիում։
Իր դերասանական ուղին նա սկսել է Թբիլիսիի Պ. Ադամյանի անվան հայկական թատրոնում և այնտեղ աշխատել է մինչև իր մահկանացուն կնքելը։

## Դերերը թատրոնում
* Պեպո՝ «Պեպո»
* «Արա Գեղեցիկ»,
* «Արշակ II»,
* «Ծառերը կանգնած են մեռնում»,
* «Շուշանիկի չարչարանքները»

## Դերերը կինոյում
* Արտաշես Մալյան («Ուրվականները հեռանում են լեռներից» - 1955 թ.),
* Ռուբեն («Հասցեատիրոջ որոնումները» - 1955 թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Սոս Սոսյան 

Կատեգորիա:1928 մահեր
Կատեգորիա:Թատերական գործիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խոջիվանքի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունվարի 2 մահեր
Կատեգորիա:Հունվարի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Ռոնալդ Ջորջ Ռեյֆորդ Նորիշ

**Ռոնալդ Ջորջ Ռեյֆորդ Նորիշ** (, ), անգլիացի ֆիզիկոս-քիմիկոս։

Եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1936 թվականից), 1937—1965 թթ. գլխավորել է Քեմբրիջի համալսարանի ֆիզիկական քիմիայի ֆակուլտետը, 1965 թվականից՝ վաստակավոր պրոֆեսոր։ Արտասահմանյան մի շարք գիտական ընկերությունների անդամ է։ Զբաղվել է արագ ընթացող լուսաքիմիական ռեակցիաներով և մշակել (իր աշակերտ Ջ․ Պորտերի հետ) դրանց հետազոտման նոր եղանակներ՝ կինետիկական սպեկտրաչափություն և իմպուլսային ֆոտոլիզ։ Ցույց է տվել, որ հասարակ միացությունների իմպուլսային ֆոտոլիզն ուղեկցվում է պիրոլիզի միջանկյալ՝ գրգռված (տատանողական) նյութերի առաջացմամբ, հետազոտել է այդ մասնիկների ռելաքսացիայի կինետիկան։ Պարգևատրվել է Դևիի (1958), Լյուիսի (1964) և Ֆարադեյի (1965) մեդալներով։ 1967 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի Մ․ Էյգենի և Ջ․ Պորտերի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ
Սև բարբուս

**Սև բարբուս** կամ **սև պունտիուս** (Pethia nigrofasciatus), բարբուս ցեղի ձուկ։

## Ծագում
Ծննդավայրն է Շրի Լանկա կղզին։ Ձուկը ապրում է արագահոս գետերում, որոնք անցնում են կուսական անտառների շրջաններով։ Ձկան այս տեսակը բերվել է Ռուսաստան 1954 թվականին։

## Բնութագիր
Սա շատ գեղեցիկ ձուկ է, երկարությունը մոտ 6 սմ։ Սև բարբուսի մեջքը կանաչավուն է, կողերը մոխրագույն՝ 3-4 մութ լայնակի շերտերով։
Թեփուկների ծայրերը արծաթագույն, ոսկեգույն կամ կանաչավուն։ Դեմքը կարմրավուն է։ Իրենց ամբողջ գեղեցկությամբ արուները երևում են միայն ստվերում, որոնց մարմնի վրա ցրված են ածխասև, կարմինակարմիր և ոսկեգույն կետիկներ։ Արուները ավելի վառ գունավորում են ստանում ձվադրման շրջանում։ Սիրում են արևային լույսը։

## Պահման պայմաններ
Պահել 50 լ տարողությամբ ակվարիումի մեջ, 5-10 ձկան չափով։ Այն վայրերում, որտեղ հանդիպում է սև բարբուսը ջրի ջերմաստիճանը չպիտի իջնի 21°-ից, իսկ ամենաբարձրը չպիտի գերազանցի 28°-ը։ Օպտիմալ ջերմաստիճանը ակվարիումում պետք է տատանվի 24° - 27° աստիճանների սահմաններում։
Ակվարիումը պետք է լինի մասնակիորեն մութ (քանի որ այս կենդանիները ապրում են ստվերոտ վայրերում) և հատակը ցանկալի է պատել սև քարերով։

## Սնունդը
Այս ձկները ամենակեր են, այսինքն՝ նրանց կերակրելու համար կարելի է օգտագործել կենդանական, բուսական և կոմբինացված կերեր։ Չնայած այն հանգամանքին, որ սև բարբուսները ակվարիումում գտնվող բույսերին համարյա չեն վնասում, նրանց սննդացանկում պարբերաբար պետք է ավելացնել բուսական հավելումներ։

## Բազմացում
Հասունանում են 5-8 ամիսների ընթացքում։ Պտղաբերությունը - 200-500 ձկնկիթ։ Ձվադրումը տևում է 2 ժամ։ Ձվից ելնում են մեկ ու կես օրվա ընթացքում։ Հետո 3 օրվա ընթացքում զարգանում են սկսում են լողալ, սնվում ինֆուզորիաներով և «կենդանի փոշով»։ Ավելի ուշ սկսում են սնվել արտեմիաներով և մանր ցիկլոպներով։ Ճիշտ ջերմաստիճանային պայմանների ապահովվման դեպքում աճեցումը հեշտանում է։ Սկզբից մարմինը ունենում է ձգված ձև և պոչային լողակի վրա սպիտակ կետ, որը հետագայում կորչում է և մարմինը ընդունում է բնորոշ կլորացած ձև։ Սերնդում որպես կանոն արուները 6-10 անգամ ավելի շատ են էգերից, այդ պատճառով վտառները պետք է լինեն 10 և ավելի քանակով։

## Համատեղելիություն
Սև բարբուսները պակաս ագրեսիվ են քան սումատրայինները։ Նրանց կարելի է պահել նույն չափեր ունեցող ձկների հետ, բայց կարող են նաև սեղմելով վհաս հասցնել ավելի դանդաղ վուալային տեսակների լողակները։

## Լրացուցիչ տեղեկություններ
Գոյություն ունի սելեկցիոն ձև, որի միայն գլունխն է կարմիր, իսկ լողակները և մարմինը սև են։ Կա նաև վուալային ձև։ Ներկայումս սև բարբուսի պոպուլյացիայի քանակը բնության մեջ կտրուկ իջել է և այս տեսակը մտցված է Կարմիր գրքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ակվարիումային ձկներ - Սև բարբուս  - Պահում, խնամք, բուծում։

Կատեգորիա:Ծածանազգիներ
Կատեգորիա:Ձկներ
Սամոս (Լուգո)

**Սամոս** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Լուգոյի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Գալիսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Սարրիա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 136 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1646 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից ՝ 43 կմ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:"A Inmaculada" de Francisco de Moure - Mosteiro de Samos - Lugo.jpg
Պատկեր:Abadía de Samos (2).jpg
Պատկեր:Biblioteca do Mosteiro de Samos, "historia mollada".jpg
Պատկեր:Capela do Ciprés - Samos - Lugo "doce pedras".jpg
Պատկեր:CapillaCiprésSamos.jpg
Պատկեր:Fonte das Nereidas - Claustro do Mosteiro de Samos - Galiza.jpg
Պատկեր:Mosteiro de Samos (7905044330).jpg
Պատկեր:Mosteiro de San Xiao de Samos, acueduto.jpg
Պատկեր:Mosteiro de San Xulián de Samos 2.jpg
Պատկեր:Mosteiro de San Xulián de Samos.jpg
Պատկեր:Mosteiro Samos.jpg
Պատկեր:Patio de la «Abadía de Samos» (4).jpg
Պատկեր:Patio de la «Abadía de Samos».jpg
Պատկեր:Samos monasterio boveda.jpg
Պատկեր:Samos monasterio claustro 2.jpg
Պատկեր:Samos monasterio claustro superior.jpg
Պատկեր:Samos monasterio retablo.jpg
Պատկեր:StatueFruelaISamos3106711239 730d39d4b1.jpg


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Նեմի

**Նեմի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1922 մարդ 2005 թվականին, խտությունը կազմում է 275 մարդ/քկմ։ Զբաղեցնում է 7 քկմ տարածք։ Փոստային ինդեքսը - 040։ Հեռախոսային կոդը - 06։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comunedinemi.it/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ներոլա

**Ներոլա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1690 մարդ 2008 թվականին, խտությունը կազմում է 91 մարդ/քկմ։ Զբաղեցնում է 19 քկմ տարածք։ Փոստային ինդեքսը - 17։ Հեռախոսային կոդը - 0774։

## Ժողովրդագրությունը
Բնակչության դինամիկան՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:877
 bar:1881 from:0 till:1133
 bar:1901 from:0 till:1379
 bar:1911 from:0 till:1612
 bar:1921 from:0 till:1715
 bar:1931 from:0 till:1618
 bar:1936 from:0 till:1661
 bar:1951 from:0 till:1688
 bar:1961 from:0 till:1457
 bar:1971 from:0 till:1352
 bar:1981 from:0 till:1289
 bar:1991 from:0 till:1380
 bar:2001 from:0 till:1419
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 877 fontsize:S text:877 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1133 fontsize:S text:1.133 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1379 fontsize:S text:1.379 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1612 fontsize:S text:1.612 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1715 fontsize:S text:1.715 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1618 fontsize:S text:1.618 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1661 fontsize:S text:1.661 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1688 fontsize:S text:1.688 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1457 fontsize:S text:1.457 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1352 fontsize:S text:1.352 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1289 fontsize:S text:1.289 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1380 fontsize:S text:1.380 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1419 fontsize:S text:1.419 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ