Յարոմիր (Գեբհարդ)

**Յարոմիր (Գեբհարդ)** (; ), Պրահայի եպիսկոպոսը 1067-1090 թվականներին Պրշեմիսլովիչների տոհմից, Չեխիայի արքայազն Բրժետիսլավ I և Յիտկայի չորրորդ որդին Շվայնֆուրտից։ Հաջորդաբար պայքարել է Պրահայի թեմի իրավասությունը Մորավիայի տարածք տարածելու և Պրահայի եպիսկոպոսի անկախությունը թագավորական իշխանությունից։ Շատ առումներով, եպիսկոպոս Յարոմիրի հետ հակամարտության շնորհիվ, Չեխիայի թագավոր Վրատիսլավ II-ը իր նստավայրը Պրահայի ամրոցից տեղափոխել է Վիշեգրադ, որտեղ նա ստեղծել է նոր եկեղեցական կառույց՝ Վիշեգրադի կապիտուլ, որն ուղղակիորեն ենթարկվում էր Սուրբ աթոռին:

## Կենսագրություն
Յարոմիրը ծնվել է չեխ արքայազն Բրժետիսլավ I-ի և նրա կնոջ՝ Յիտկայի հինգ որդիներից չորրորդը Շվայնֆուրտից

### Պայքար Պրահայի եպիսկոպոսի կոչման համար
Իր երիտասարդության տարիներին Յարոմիրը ուղարկվել է Չեխիայի սահմաններից դուրս հոգևոր ուսմունքի, Հետևաբար, երբ Բրժետիսլավ I-ը Մորավիան բաժանել է որդիների միջև, ապա Յարոմիրը, ով այդ ժամանակ բացակայում էր, մնացել է առանց ճակատագրի։ 1061 թվականի հունվարին իր ավագ եղբոր՝ արքայազն Սպիտիգնև II-ի մահից հետո Յարոմիրը թողել է ուսմունքը և շտապ վերադարձել է Չեխիա՝ հույս ունենալով ստանալ իր հայրական ժառանգության մի մասը։ Այնուամենայնիվ, Յարոմիրի վերադարձը աշխարհիկ կյանք չէր մտնում նրա եղբոր՝ Վրատիսլավի շահերի մեջ, որը դարձել է նոր իշխան։ Հետևելով Հոր կամքին՝ Վրատիսլավը հույս ուներ, որ ապագայում յարոմիրին առաջ կտանի Պրահայի եպիսկոպոսի պաշտոնում և նույն տարվա մարտի առաջին շաբաթ օրը, չնայած Յարոմիրի ընդդիմությանը, նա նրան քահանա ձեռնադրեց։ Վրատիսլավ Յարոմիրի ներկայությամբ կարգվել է սարկավագ, Այնուհետև Յարոմիրը բարձրաձայն կարդալ է ավետարանը, որից հետո նա ծառայել է եպիսկոպոսին ընթրիքի ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, այս արարողությունից անմիջապես հետո Յարոմիրը կապել է ասպետական գոտին և իր ամբողջ ջոկատով փախել է Լեհաստան՝ արքայազն Բոլեսլավ II-ի դատարան։

Պրահայի վեցերորդ եպիսկոպոս Սևերի մահից հետո՝ 1067 թվականի դեկտեմբերի 9-ին, եղբայրներ Կոնրադը և Օտտան Յարոմիրին Լեհաստանից կանչեցին, հանեցին նրա ասպետական ​​գոտին և կրկին հագցրին քահանայական զգեստներ։ Յարոմիրը կրկին ընդունել է սանրվածքը: Եղբայրների՝ Կոնրադի և Օտտանի հետ միասին, Յարոմիրը ժամանել է Պրահա, որտեղ արքայազն Վրատիսլավը, վախենալով իր իշխանության դեմ եղբայրների դավադրությունից, գտավ Պրահայի եպիսկոպոսի պաշտոնի մեկ այլ թեկնածու։ Դոբենին տրակտում Պրահայի պահակախմբի դարպասի մոտ կայացած ազնվականների, ջոկատների և մարդկանց ընդհանուր ժողովում արքայազն Վրատիսլավը ներկայացրել է որպես Պրահայի նոր եպիսկոպոս Սաքսոն Լանց, որն այն ժամանակ պրոբստ Լիտոմերժիցկի կապիտալն էր։ Այնուամենայնիվ, ազնվականների և ջոկատների մեծ մասը դժգոհ էին Լանցի թեկնածությունից և հանդես եկան Յարոմիրի և նրա եղբայրների կողքին: Կոյատի պալատի կառավարիչը՝ Վշեբորի որդին, և Ժատեց Սմիլի կառավարիչը՝ խորհրդատուի որդին, առավել ակտիվորեն դեմ էին իշխանական դրածոին։ Ջոկատը հեռացել է Վրատիսլավ II-ից և ճամբար կանգնեց Օպոչոյի մոտ՝ Հրադեց Կռալովե քաղաքի մոտ։ Զորքերի կողմից լքված արքայազն Վրատիսլավը փախել է Պրահա՝ ճանապարհին խոստանալով, որ Յարոմիրին կնշանակի Պրահայի եպիսկոպոս։ Մոտենալով Պրահային՝ եղբայրները ճամբար կանգնեցին Գոստիվարժ գյուղի մոտ դեսպան ուղարկեցին իշխանի մոտ։ Վրատիսլավը յարոմիրին բարձրացրել է Պրահայի եպիսկոպոսներ և, երդումներ փոխանակելով եղբայրների հետ, նրանց ազատ արձակեց Մորավիա։ Կոյատան և Սմիլը, վախենալով իշխանի վրեժխնդրությունից, առաջին իսկ գիշերը փախել են Պրահայից։

1068 թվականի հունիսի 30-ին Մայնցում Գերմանիայի թագավոր Հենրիխ IV-ը Յարոմիրին նվիրել է եպիսկոպոսի մատանի և հովվական գավազան: Հուլիսի 6-ին Մայնցի արքեպիսկոպոս Զիգֆրիդը Յարոմիրին օծել է եպիսկոպոս՝ նրան տալով նոր անունը՝ Գեբհարդ: Վերադառնալով Պրահա՝ Յարոմիրը անմիջապես ստանձնել է եպիսկոպոսական աթոռը: Պրահայի նոր եպիսկոպոսը հաստատել է իր նստավայրը Հերչինյավեժի կալվածքում, որտեղ 1070 թվականի հունիսի 8-ին օծել է նոր եկեղեցի։

### Պայքար թեմերի միավորման համար
Եպիսկոպոսի պարտականությունները ստանձնելով՝ Յարոմիրը որոշել է Օլոմոուցի եպիսկոպոսությունը, որը 1063 թվականին անջատվել էր դրանից, վերադարձնել Պրահայի թեմին, ինչը նրան հանգեցրել է Օլոմոուցի եպիսկոպոս Յան I-ի հետ երկարատև հակամարտության, որը տևել է գրեթե 20 տարի և դարձել է Հռոմեական կուրիայի քննարկման առարկա։ Յարոմիրի բազմաթիվ խնդրանքները իր եղբորը՝ արքայազն Վրատիսլավին, ուղղված երկու թեմերը Պրահայի եպիսկոպոսի ներքո միավորելու վերաբերյալ ապարդյուն էին։ Սակայն թեմերը միավորելու գաղափարն այնքան է գրավել Պրահայի եպիսկոպոսին, որ 1073 թվականին, ինչպես գրում է Կոզմա Պրահացը իր տարեգրության մեջ, Յարոմիրը հայտարարել է։ Դրանից հետո նա իր շքախմբի ուղեկցությամբ մեկնել է Օլոմոուց։ Հասնելով եպիսկոպոս Յանի արքունիք և բարեհամբույր ընդունելության արժանանալով՝ Յարոմիրը վեճ է սկսել և, ինչպես վկայում է Պրահայի Կոսմասը, «երկու ձեռքերով բռնել է իր եղբոր՝ եպիսկոպոսի մազերից, բարձրացրել է նրան և նետել է գետնին՝ ինչպես ծղոտի խուրձ»։ Այնուհետև Յարոմիրի ծառաները հարձակվեցին Յանի վրա և սկսեցին ծեծել նրան՝ գոռալով` «Սովորիր տառապել, հարյուրամյա երեխա, ուրիշի հոտի գող»։ Դրանից հետո եպիսկոպոս Յարոմիրը, կարծես ոչինչ չէր պատահել, շարունակել է իր ճանապարհը դեպի Մորավիա՝ իր արքունիք։

Եպիսկոպոս Յանը երկար բողոք է ուղարկել արքայազն Վրատիսլավին՝ պահանջելով, որ հարցը քննարկվի Հռոմեական կուրիայում։ Արքայազնը անմիջապես զինված պահակախումբ է ուղարկել եպիսկոպոս Յանի մոտ, որպեսզի նա կարողանա անվտանգ հասնել Պրահա։ Հռոմ ուղարկվել է իշխանական դեսպան, սակայն նրան կանգնեցրին Յարոմիրի զինվորները։ Զայրացած Վրատիսլավը հավաքել է հզոր դեսպանատուն՝ Պոդիվի որդու՝ քահանա Պետրոսի գլխավորությամբ, և կայսերական կոմս Պալատինի զորքերի պաշտպանության ներքո այն ուղարկել է Հռոմի պապ Գրիգոր VII-ին։

Դեսպանության արդյունքում 1073 կամ 1074 թվականներին Բոհեմիա ժամանել է հատուկ դեսպան և Հռոմի պապի խորհրդական Ռուդոլֆը՝ հակամարտության հանգամանքները հետաքննելու և պատասխանատուներին պատժելու համար։ Ռուդոլֆը պահանջել է, որ արքայազնը սուրբ սինոդի կանչի երկրի բոլոր ազնվականներին և բոլոր եկեղեցական հոգևորականներին, այդ թվում՝ Պրահայի եպիսկոպոսներ Յարոմիրին և Օլոմոուցկի Յանին։ Երկու անգամ սինոդի կանչվելով՝ Յարոմիրը պատասխանել է հետևյալ կերպ։

Ռուդոլֆը արձագանքել է Յարոմիրին կարգալույծ անելով և նրան Պրահայի եպիսկոպոսի պաշտոնից հեռացնելով։ Սակայն չեխ հոգևորականությունը ոտքի է կանգնել եպիսկոպոս Յարոմիրի պաշտպանությանը, ըստ ժամանակագրի՝ բոլոր Կանոնիկոսները և հոգևորականները հրաժարվեցին իրենց կոչումներից և պաշտոններից և բացեցին խորանները, մինչդեռ եկեղեցիներում և վանքերում ծառայությունները դադարեցին։ Հռոմի պապական դեսպանորդը, շփոթված հոգևորականության արձագանքից, ստիպված է եղել վերականգնել Յարոմիրի քահանայությունը։ Ռուդոլֆը նաև խոստացել եր, որ եթե երկու եպիսկոպոսներն էլ հաջորդ տարվա ընթացքում չտեղեկացնեն իրենց գործողությունների մասին Հռոմի պապին, երկուսն էլ կհեռացվեն եկեղեցուց։ Յարոմիրը և Յան Օլոմոուցցին անմիջապես մեկնեցին Հռոմ և իրենց գրավոր բացատրությունները ներկայացրին Հռոմի պապին։ Դրանից հետո նրանց հրամայվել է վերադառնալ տուն և սպասել գլխավոր սինոդի կանչին։

Անհայտ է, թե ինչպես կավարտվեր այս հակամարտությունը Գլխավոր Սինոդի նիստում, եթե չմիջամտեր Տոսկանայի մարգրավինե Մատիլդան, որը հսկայական ազդեցություն ուներ Հռոմեական կուրիայի վրա: Իր հեռավոր ազգական Յարոմիրից խրախուսվելով՝ Մատիլդան միջնորդի դեր է խաղացել նրա, Օլոմոուցի եպիսկոպոսի և Հռոմի պապի միջև: Արդյունքում համաձայնություն ձեռք է բերվել, որի համաձայն երկու եպիսկոպոսներն էլ կապրեին խաղաղության մեջ՝ յուրաքանչյուրը իր թեմում: Եթե նրանք խախտեին այս համաձայնագիրը, ապա 10 տարի անց երկու եպիսկոպոսներն էլ պետք է ներկայանային Հռոմի դատարան և ստանային Հռոմի պապի որոշումը իրենց գործի վերաբերյալ: Յարոմիրը վերականգնվել է Հռոմի պապի կողմից իր քահանայական կոչումով և եպիսկոպոսական արժանապատվությամբ: Հռոմի պապը նաև նամակներ է փոխանցել չեխ դեսպաններին արքայազն Վրատիսլավի համար՝ հրահանգելով նրան պատվով ընդունել իր եղբորը և խաղաղ ապրել նրա հետ։

### Մայնցի դիետա
1085 թվականին կամ 1086 թվականի սկզբին Մայնցի դիետում կայսրը արքայազն Վրատիսլավին շնորհել է Բոհեմիայի թագավորի և Լեհաստանի թագավորի տիտղոսները: Պրահայի եպիսկոպոս Յարոմիր Գեբհարդը, որը մասնակցել էր այս դիետին, օգտվել է առիթից՝ շարունակելու թեմերի միավորման իր արշավը և գրավոր բողոք ներկայացրել է կայսրին: Քանի որ Օլոմոուցկի եպիսկոպոս Հովհաննես I-ը (մահացել է 1085 թվականին) այդ ժամանակ արդեն մահացել էր, Յարոմիրը խնդրել է կայսրին արգելել Օլոմոուցկի նոր եպիսկոպոսի ընտրությունը: Իր պահանջները հիմնավորելու համար Յարոմիրը ներկայացրել է Պրահայի եպիսկոպոս Սուրբ Ադալբերտի (982–996) կեղծ կանոնադրությունը, որը ենթադրաբար ստացվել էր կայսր Օտտոն I-ից և հաստատվել Հռոմի պապի կողմից, ըստ որի՝ Օլոմոուցկի թեմի (Մորավիա) տարածքը Պրահայի եպիսկոպոսության մաս էր կազմում: Յարոմիրին այս խնդրանքում աջակցում էին նրա եղբայրը՝ Վրատիսլավ թագավորը, ինչպես նաև Մայնցի արքեպիսկոպոս Վեզիլոն: Արդյունքում, 1086 թվականի ապրիլի 29-ին Պրահայի եպիսկոպոսը, Դիետայի հաստատմամբ, ստացել է կայսերական արտոնություն, որի համաձայն Պրահայի և Օլոմոուցի թեմերը կրկին միավորվեցին Պրահայի եպիսկոպոսի ներքո: Ավելին, արտոնությունը հստակորեն սահմանել է Պրահայի եպիսկոպոսության նոր սահմանները, որոնք ներառում էին Բոհեմիայի թագավորության ամբողջ տարածքը, ներառյալ Մորավիան։ Նոր կանոնադրության մեջ ասվում էր։

Նույն թվականին, եպիսկոպոս Յարոմիրի ջանքերի շնորհիվ, հակապապ Կղեմես III-ը հաստատել է կայսեր կանոնադրությունը Մորավիան Պրահայի թեմի եկեղեցական իրավասության տակ փոխանցելու վերաբերյալ։

### Թագավորի և եպիսկոպոսի միջև բախում
Յարոմիրի և նրա եղբայր Վրատիսլավի միջև հարաբերությունները երբեք անամպ չեն եղել։ Քաղաքական ազդեցության համար պայքարի հետևանքով առաջացած ակնհայտ անձնական թշնամանքից բացի, եղբայրները հակադիր տեսակետներ ունեին Չեխական եկեղեցու կազմակերպման և գործունեության վերաբերյալ մի շարք հիմնարար հարցերի շուրջ։ Մասնավորապես, Վրատիսլավը դեմ էր Պրահայի և Օլոմոուցի թեմերի միավորմանը, ինչին Յարոմիրը համառորեն ձգտում էր։ Նա նաև պաշտպանում էր սլավոնական լեզվով պատարագի վերադարձը, որն արգելվել էր Բոհեմիայում Հռոմի պապ Գրիգոր VII-ի կողմից 1080 թվականին, և աջակցում էր Սազավա վանքի վանականների ջանքերին՝ այն տարածելու համար, ինչին եպիսկոպոս Յարոմիրը կտրականապես դեմ էր։

Վրատիսլավի կողմից թագավորական տիտղոսի ձեռքբերումը և չեխական թեմի միավորումը Յարոմիր Գեբհարդի գլխավորությամբ միայն սրեցին նրանց անհաշտ մրցակցությունը գերագույն իշխանության համար։ Ահա թե ինչ է վկայում ժամանակագիրը։ 
Դեռևս 1070 թվականին, իշխան Վրատիսլավը, ցանկանալով հեռանալ իշխանատենչ եպիսկոպոս Յարոմիրից, իր նստավայրը տեղափոխել է Վիշեհրադ, որտեղ նա հիմնադրել է անկախ Վիշեհրադի մասնաճյուղը՝ ի հակադրություն Պրահայի եպիսկոպոսի և անմիջականորեն հաշվետու լինելով Հռոմի պապին։ Այնուհետև հակամարտությունը սրվել է այնքանով, որ թագավորը, ցանկանալով թուլացնել Յարոմիրի իշխանությունը, 1088 թվականին Պրահայի եպիսկոպոսությունից կրկին առանձնացրել է անկախ Օլոմոուցկի թեմը՝ իր հոգևորական Վեզելին նշանակելով դրա ղեկավար։ Եպիսկոպոս Գեբհարդը որոշեց մեկնել Հռոմ՝ բողոքելու իր իրավունքների և արտոնությունների խախտման դեմ։ Հռոմ գնալու ճանապարհին նա կանգ առավ իր ընկերոջ՝ Հունգարիայի թագավոր Լասլո I-ի մոտ, որտեղ նա հանկարծակի հիվանդացել է և մահացել է յոթերորդ օրը՝ 1090 թվականի հունիսի 26-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Biskup Jaromír — Gebhard // www.e-stredovek.cz

Կատեգորիա:11-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Կրոնական առաջնորդներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունվարի 26 մահեր
Կատեգորիա:Չեխ կրոնական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն