Չադի տնտեսություն

**Չադի տնտեսությունը** տուժում է դեպի ծով ելք չունեցող երկրի աշխարհագրական հեռավորությունից, երաշտից, ենթակառուցվածքների բացակայությունից և քաղաքական ցնցումներից։ Բնակչության մոտ 85%-ը կախված է գյուղատնտեսությունից, ներառյալ անասնապահությունը։ Աֆրիկայի ֆրանկոֆոն երկրներից Չադը ամենաքիչն է շահել 1994 թվականի հունվարին իրենց արժույթների 50% արժեզրկումից։ Համաշխարհային բանկի, Աֆրիկյան զարգացման բանկի և այլ աղբյուրների ֆինանսական օգնությունը հիմնականում ուղղված է գյուղատնտեսության, հատկապես անասնաբուծության բարելավմանը։ Ֆինանսավորման բացակայության պատճառով Դոբայի մերձակայքում գտնվող նավթահանքերի շահագործումը, որն ի սկզբանե պետք է ավարտվեր 2000 թվականին, հետաձգվեց մինչև 2003 թվականը։ Վերջապես այն մշակվել է և այժմ շահագործվում է *[[ExxonMobil]]*-ի կողմից։ Համախառն ներքին արդյունքի առումով Չադը 147-րդն է աշխարհում՝ 2018 թվականի դրությամբ՝ 11,051 միլիարդ դոլար։

## Գյուղատնտեսություն
Չադում արտադրվել է 2018 թվականին

● 969 հազար տոննա սորգո

● 893 հազար տոննա գետնանուշի կարագ

● 756 հազար տոննա կորեկ

● 484 հազար տոննա յամ (աշխարհում 8-րդ ամենամեծ արտադրողը)

●475 հազար տոննա շաքարեղեգ

● 437 հազար տոննա եգիպտացորեն

● 284 հազար տոննա կասավա

● 259 հազար տոննա բրինձ

● 255 հազար տոննա բաթաթ

● 172 հազար տոննա քնջութի

● 151 հազար տոննա լոբի

● 120 հազար տոննա բամբակ

Բացի գյուղատնտեսական այլ ապրանքների ավելի փոքր արտադրություններից։

## Մակրոտնտեսական միտում
Ստորև բերված աղյուսակում ներկայացված են 1980–2017 թվականների տնտեսական առաջատար ցուցանիշները։

## Այլ վիճակագրություն
**[[Համախառն ներքին արդյունք|ՀՆԱ]]** գնողունակության համարժեքություն — 28,62 միլիարդ դոլար (2017 թվական)

**[[Համախառն ներքին արդյունք|ՀՆԱ]]** – իրական աճի տեմպ՝ 3.1% (2017 թվական)

**[[Համախառն ներքին արդյունք|ՀՆԱ]]** – մեկ շնչի հաշվով՝ $2,300 (2017 թվական)

**Համախառն ազգային խնայողություն՝ ՀՆԱ-ի** 15,5%-ը (2017 թվական)

**ՀՆԱ** – կազմը՝ ըստ ոլորտների.

**[[Գյուղատնտեսություն]]** — 52.3% (2017 թվական)

**[[Արդյունաբերություն]]** — 14.7% (2017 թվական)

**Ծառայություններ** — 33.1% (2017 թվական)

**Աղքատության շեմից ցածր բնակչություն** — 46,7% (2011 թվական)

**Ընտանեկան եկամուտների բաշխում** — Ջինի ինդեքս՝ 43.3 (2011 թվական)

**Գնաճի մակարդակը (սպառողական գներ)** — 0.9% (2017 թվական)

**[[Աշխատուժ]]** — 5,654 միլիոն (2017 թվական)

**Աշխատուժ ըստ մասնագիտության —** գյուղատնտեսություն 80%, արդյունաբերություն և ծառայություններ 20% (2006 թվական)

**[[Բյուջե]]**։

եկամուտներ՝ 1,337 միլիարդ (2017 թվական)

ծախսեր՝ 1,481 մլրդ (2017 թվական)

**Բյուջեի հավելուրդ** (+) կամ դեֆիցիտ (-).

**Պետական պարտքը** — ՀՆԱ-ի 52,5%-ը (2017թվական)

**Արդյունաբերություն** — ձեթ, բամբակյա տեքստիլ, գարեջրագործություն, նատրոն (նատրիումի կարբոնատ), օճառ, ծխախոտ, շինանյութ

**Արդյունաբերական արտադրության աճի տեմպը** — 4% (2017 թվական)

**էլեկտրաֆիկացում. ընդհանուր բնակչությունը** — 4% (2013թվական)

**էլեկտրիֆիկացիա՝ քաղաքային բնակավայրեր** — 14% (2013 թվական)

**էլեկտրիֆիկացիա՝ գյուղական բնակավայրեր** — 1% (2013 թվական)

**[[Էլեկտրաէներգիա]]** — արտադրություն՝ 224,3 մլն կՎտժ (2016 թվական)

**[[Էլեկտրաէներգիա]]** — արտադրություն ըստ աղբյուրի.

**[[Հանածո վառելիքի սուբսիդիաներ|Հանածո վառելիք]] —** ~ 98%

**Հիդրո** — 0%

**Միջուկային** — 0%

**այլ վերականգնվող աղբյուրներ**՝ ~3% (2017)

**Էլեկտրաէներգիա – սպառում**` 208,6 մլն կՎտժ (2016 թվական)

**[[Էլեկտրաէներգիա]] – արտահանում`** 0 կՎտժ (2016 թվական)

**Էլեկտրաէներգիա – ներմուծում`** 0 կՎտժ (2016 թվական)

**Գյուղատնտեսություն** – ապրանքներ՝ բամբակ, սորգո, կորեկ, գետնանուշ, քունջութ, եգիպտացորեն, բրինձ, կարտոֆիլ, սոխ, կասավա (մանիոկ, տապիոկա), խոշոր եղջերավոր անասուններ, ոչխարներ, այծեր, ուղտեր

**Արտահանում** — 2,464 միլիարդ դոլար (2017 թվական)

**Արտահանում** — ապրանքներ՝ ձեթ, անասուն, բամբակ, քունջութ, արաբական մաստակ, շի յուղ

**[[Արտահանում]]** — գործընկերներ՝ ԱՄՆ 38.7%, Չինաստան 16.6%, Նիդերլանդներ 15.7%, ԱՄԷ 12.2%, Հնդկաստան 6.3% (2017 թվական)

**Ներմուծում** — 2,16 միլիարդ դոլար (2017 թվական)

**Ներմուծում** — ապրանքներ՝ մեքենաներ և տրանսպորտային սարքավորումներ, արդյունաբերական ապրանքներ, սննդամթերք, տեքստիլ

**Ներմուծում** — գործընկերներ՝ Չինաստան 19.9%, Կամերուն 17.2%, Ֆրանսիա 17%, ԱՄՆ 5.4%, Հնդկաստան 4.9%, Սենեգալ 4.5% (2017 թվական)

**Պարտք** — արտաքին՝ 1,724 միլիարդ դոլար (31 դեկտեմբերի 2017 թվական)

**Արտարժույթի և [[Ոսկի|ոսկու]] պահուստները՝ —**  22,9 մլն դոլար (31 դեկտեմբերի 2017 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Chad latest trade data on ITC Trade Map
* World Bank – Chad-Cameroon Pipeline Project

Կատեգորիա:Աֆրիկայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Չադ