open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ջիմմի Դորսի

**Ջիմմի Դորսի** (, ), ամերիկացի ջազային սաքսոֆոնահար և կլարնետահար, սվինգի դարաշրջանի ամենահայտնի բենդ լիդեր։ Նվագախմբի հետ ձայնագրել է բազմաթիվ հիթեր՝ լատինամերիկյան երանգներով, հաստատելով 1940-ական թվականների սկզբներին ամենահաջողակ երաժշտական խումբ լինելը։ Եղել է  հայտնի տրոմբոնահար, բրենդ լիդեր Թոմի Դորսիի եղբայրը, որի հետ մի ժամանակ՝ իր կարերիայի վաղ և ուշ շրջանում, ղեկավարել է ջազային նվագախումբը։

Սինգլ Ջիմմի Դորսիին իր նվագախմբի (1942 թվական) հետ 2009 թվականին ընդգրկել են «Գրեմմի» մրցանակի փառքի սրահում՝ արժևորելով ավելի քան 25 տարվա վաղեմություն ունեցող լավագույն և կարևորագույն ձայնագրությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ գրականություն
* Stockdale, Robert L. *Jimmy Dorsey: A Study in Contrasts*. (Studies in Jazz Series). Lanham, MD: The Scarecrow Press, Inc., 1999. (ISBN 0810835363)
* Arnold, Jay, ed. *Jimmy Dorsey Saxophone Method: A School of Rhythmic Saxophone Playing*. Warner Bros Pubns, 1999.
* Sanford, Herb. *Tommy and Jimmy: The Dorsey Years*. (Introduction by Bing Crosby). DaCapo Press, 1980.
* Bockemuehl, Eugene. *On the Road with the Jimmy Dorsey Aggravation, 1947—1949*. Gray Castle Press, 1996.
* *Metronome Magazine*, March, 1942: Jimmy Dorsey cover. Metronome Editors. Vol. LVIII, No. 3.
* *Down Beat Magazine*, October 21, 1946: Jimmy Dorsey and Paul Whiteman cover.

## Արտաքին հղումներ
* Джимми Дорси на сайте AllMusic
* Джимми Дорси в Британской энциклопедии
*  Big Band Serenade

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կլառնետահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սաքսաֆոնահարներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Ցոդիլո շրջանի ժայռապատկերներ

**Ցոդիլո շրջանի ժայռապատկերներ**, գտնվում է Բոտսվանայի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Աշխարհի կարևորագույն նախապատմական ժայռապատկերների հավաքածուներից է։ 2001 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ, որպես տեղացիների համար բացառիկ կրոնական և հոգևոր նշանակության կենտրոն, ինչպես նաև վկայություն այստեղ՝ մի քանի հազարամյակ առաջ, բնակավայրի գոյության մասին։ Պարունակում է ավելի քան 4500 ժայռապատկեր Կալահարի անապատում։ Զբաղեցնում է մոտ 10 կմ² տարածք։ Տարածքի հնագիտական գտածոներն արտացոլում են մարդու կյանքի առնվազն 100 հազար տարվա ժամանակագրությունը

## Աշխարհագրություն
Ցոդիլո բլուրները տեղակայված են Շակավ քաղաքից մոտ 40 կմ հեռավորության վրա։

Գոյություն ունեն չորս հիմնական բլուրներ, որոնցից ամենամեծը 1400 մ բարձրություն ունի, և հաճախ այդ չորս բլուրներից երեքը կոչվում են «տղամարդ» (ամենաբարձր), «կին» և «երեխա»։ Երկու խոշոր բլուրների միջև կա ճամբար, որը գտնվում է Բուշմենի նկարների ամենահայտնի մասի մոտ` Լորան վան դեր Պոստի վահանակը։

## Մշակութային նշանակություն
Ցոդիլո բլուրները և հոգևոր դեր են կատարում Քալահարի անապատի բուշմենների համար։ Հավատք կա, որ «կին» բլուրը մի տեղ է, որտեղ հանգստանում են հանգուցյալների և աշխարհը ղեկավարող աստվածների հոգիները։ Ամենասուրբ տեղը համարվում է տեղակայված գրեթե «արական» բլրի գագաթին, որտեղ, ըստ լեգենդի, Առաջին Հոգին աշխարհի ստեղծումից հետո ծնկաչոք աղոթում էր։ Բուշմենները հավատում են, որ Առաջին Հոգու ծնկների տեղերը դեռ կարելի է տեսնել ժայռի վրա։

Ժայռապատկերների մեծ մասը գտնվում են «կին» բլրի վրա, չնայած որ ամենահայտնի նկարները` «կետ», «երկու ռնգեղջյուր», «առյուծ» - գտնվում են «արական» բլրի արևելյան կողմում։ Այլ բլուրների վրա քիչ քանակությամբ նկարներ ևս կան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:Բոտսվանայի պատմություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բոտսվանայում
Ալեքս Ռոսս

**Ալեքս Ռոսս** (Alex Ross,), ամերիկացի երաժշտական քննադատ։ 1996 թվականից *[[The New Yorker]]* շաբաթաթերթի մշտական սյունակագիրը։

## Կենսագրություն
1986 թվականին Ռոսը ավարտել է Վաշինգտոնի Սուրբ Ալբանի դպրոցը և 1990 թվականին դարձել Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտ, որտեղ նա եղել է կոմպոզիտոր Պիտեր Լիբերսոնի աշակերտը և աշխատել է WHRB քոլեջի ռադիոկայանում որպես հաղորդավար՝ պատասխանելով դասական երաժշտության և անդեգրաունդային ռոքի համար։ Նա ստացել է բակալավրի աստիճան արվեստի բարձրագույն գերազանցության Ջեյմս Ջոյսի ատենախոսության համար

1992-1996 թվականներին Ռոսը երաժշտական քննադատ է աշխատել *[[The New York Times]]*-ում։ Նա նաև հրատարակվել է *The New Republic*, *Slate*, *London Review of Books*, *Lingua Franca*, *Fanfare* և *Feed*-ում։ 1993 թվականին առաջին անգամ գրել Է *The New Yorker*-ի համար և 1996 թվականին դարձել է մշտական հեղինակ։

2007 թվականին Farrar, Straus and Giroux հրատարակչությունը թողարկեց նրա առաջին գիրքը՝ The Rest is Noise: Listening to the Twentieth Century («Հաջորդը ՝ աղմուկը։ Լսելով 20-րդ դարը»), որը նվիրված է երաժշտական մշակույթի պատմությանը 1900 թվականից սկսած։ ԱՄՆ-ում նա գովեստի խոսքեր է հավաքել՝ մտնելով 2007 թվականի լավագույն գրքերի տասնյակում, *New York Times*-ի վարկածով, ստացել է գրքային քննադատների ազգային շրջանակի մրցանակը և Պուլիտցերյան մրցանակի և Սեմյուել Ջոնսոնի անվան մրցանակի անվանակարգերը։ Երեք տարի անց նույն հրատարակչությունում լույս է տեսել Ռոսսի Listen to This («Լսեք») երկրորդ գիրքը ։

Ռոսն արժանացել է ՄԱԿ-Արթուրի կրթաթոշակին, երեք անգամ արժանացել Է ամերիկացի կոմպոզիտորների, հեղինակների և հրատարակիչների միության կողմից՝ երաժշտությանը նվիրված հրապարակումների համար Դիմս Թեյլորի անվան մրցանակին, ինչպես նաև Բեռլինի ամերիկյան ակադեմիայի կողմից ստացել է Հոլցբրինկայի մրցանակ։

2005 թվականին Ալեքս Ռոսը և ռեժիսոր Ջոնաթան Լիսեկին (Jonathan Lisecki) ամուսնացան Կանադայում։

## Մատենագրություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալեքս Ռոսի բլոգը

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Տինյոսիլյոս

**Տինյոսիլյոս** (), համայնք Իսպանիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի Ավիլա պրովինցիայի կազմում։ Զբաղեցնում է 27,25&nbsp;քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 841։ Ընկած է երկրի մայրաքաղաք Մադրիդից մոտավորապես 100, պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Ավիլայից 30 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ծովի մակերևույթից միջին բարձրությունը 867&nbsp;մետր է։

## Անվանումը
Տինյոսիլյոսը և նման տեղանուններ հանդիպում են նաև Իսպանիայի այլ մարզերում (*Las Tiñosillas*՝ Սյուդադ Ռեալում, *Tiñosa Alta, Tiñosa Baja*՝ Մուրսիայում և այլն), Իտալիայում (Monte Tignoso՝ Պորտոֆեռայոյում, Tignoso՝ Կոնալետոյում, Tognazza՝ Պրիմիերոյում և այլն)։ Անվանման հիմքում ընկած է լատիներեն *tineŏsu* և նրանից առաջացած ≪tiñoso≫ բառը, որը նշանակում է «աղքատ»
:

## Պատմություն
13-րդ դարում Տինյոսիլյոսը մի չափազանց փոքրիկ գյուղակ էր։ 1587 թվականին ունեցել է ընդամենը 28 բնակիչ։

Դարեր շարունակ գյուղը համբավվել է խեցեգործական արտադրանքով։ 1930-ական թվականների վերջերին այստեղ գործել է շուրջ երեք տասնյակ բրուտանոց, որոնք ջուր կրելու, հեղուկներ պահելու, ճաշ եփելու համար կժեր, կարասներ, պնակներ և այլ խեցեղեն են պատրաստել։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները**

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:875
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:125 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:25 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1897 text:1897
 bar:1910 text:1910
 bar:1930 text:1930
 bar:1950 text:1950
 bar:1970 text:1970
 bar:1991 text:1991
 bar:2011 text:2011
 bar:2015 text:2015

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 243
 bar:1877 from:0 till: 234
 bar:1897 from:0 till: 315
 bar:1910 from:0 till: 309
 bar:1930 from:0 till: 422
 bar:1950 from:0 till: 588
 bar:1970 from:0 till: 733
 bar:1991 from:0 till: 753
 bar:2011 from:0 till: 812
 bar:2015 from:0 till: 790

PlotData=

 bar:1857 at: 243 fontsize:s text: 243 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 234 fontsize:s text: 234 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 315 fontsize:s text: 315 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 309 fontsize:s text: 309 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 422 fontsize:s text: 422 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 588 fontsize:s text: 588 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 733 fontsize:s text: 733 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 753 fontsize:s text: 753 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 812 fontsize:s text: 812 shift:(-10,5)
 bar:2015 at: 790 fontsize:s text: 790 shift:(-10,5)



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համայնքապետարանի կայքէջը
♣* Asociación Vecinos de Burgohondo
* Cronista Oficial de Burgohondo

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սըր Ռիչարդ Ջոն Էվանս

Սըր **Ռիչարդ Ջոն Էվանս** (, , Էսսեքս (այժմ Մեծ Լոնդոն), ԱՆգլիա), բրիտանացի պատմաբան, Գերմանիայի նորագույն պատմության (XIX—XX դարերում) ուսումնասիրող, մասնավորապես Երրորդ ռայխստագի, բակալավրիատի ասպետ (2012), Քեմբրիջի արտագնա պրոֆեսոր, 2008 թվականից  մինչև 2014 թվականը նրա Regius Professor of History (Cambridge), իսկ 2010 թվականից Վոլֆսոն-քոլեջի նախագահը։ Լոնդոնի համալսարանի պրոֆեսոր (1989—1998), Բրիտանական ակադեմիայի անդամ (1993)։

## Կենսագրություն
Օքսֆորդյան Հիսուսի քոլեջում ուսումնասիրել է ժամանակակից պատմություն (1966—1969), որն ավարտել է գերազանցությամբ և որի պատվավոր անդամ է  1998 թվականից։ Լսել է Խ. Տրեվոր-Ռոպերի, Կ.Հիլլի և այն ժամանակի համար հայտնի պատմաբանների դասախությունները։ 1969—1972 թվականներին օքսֆորդյան Սուրբ-Էնտոնի քոլեջում աշխատել է դոկտորականի վրա, 1970 թվականից ուսումնասիրություններով է զբաղվել Գերմանիայում, Համբուրգում և Բեռլինում։ 1973 թվականին ստացել է մագիստրական և դոկտորական աստիճաններ։ 1990 թվականին արժանացել է բանահյուսության դոկտորի աստիճանի (Litt D) Արևելյան Անգլիայի համալսարանում, իսկ  2001 թվականին՝ Քեմբրիջում փիլիսոփայության դոկտորի, իսկ 2015 թվականին նաև բանահյուսության դոկտորի աստիճաններ։

Դասավանդել է Ստիրլինի (1972—1976) և Արևելյան Անգլիայի (1976 թվականից) համալսարաններում, վերջինում 1983—1989 թվականներին որպես եվրոպական պատմության պրոֆեսոր։ 1989—1998 թվականներին Լոնդոնյան համալսարանի Բիրկբեքի-քոլեջում եղել է պատմության պրոֆեսոր և միաժամանակ 1993—1997 թվականների քոլեջի փոխդեկան, իսկ 1999 թվականից քոլեջի պատվավոր անդամ։ 1998 թվականից Քեմբրիջի ժամանակակից պատմության պրոֆեսորն էր, միաժամանակ մինչև 2010 թվականը նրա քոլեջներից մեկի անդամ, իսկ 2011թվականից պատվավոր անդամ, 2008—2014 թվականներին Քեմբրիջի  թագավորական պատմության պրոֆեսոր, հետո արտագնա պրոֆեսոր, 2010 թվականից քեմբրիջյան Վոլֆսոն-քոլեջի նախագահ։ Ինչպես նաև եղել է Լոնդոնում Գրեշեմ քոլեջում որպես խորհրդատու։

2012 թվականին նրան շնորհվել է ասպետի կոչում ՝ գիտության մեջ ունեցած ավանդի համար։

Թագավորական պատմական միության անդամ (1978), Գրականության թագավորական միության անդամ(2000),Ուելսի գինականների միության անդամ(2010)

Շատ աշխատանքների հեղինակ։

Նշվել է  Leverhulme Medal (British Academy) (2015), Լոնդոնի համալսարանի պատվավոր անդամ (2012), Օքսֆորդի պատվավոր անդամ(2015)

## Մատենագրություն
* *Эванс Р.* Третий рейх: Зарождение империи. 1920—1933 = The Coming Of The Third Reich. — Екатеринбург: У-Фактория; М: Астрель, 2010. — 640 с.
* *Эванс Р.* Третий рейх. Дни триумфа. 1933—1939 = The Third Reich In Power, 1933—1939. — Екатеринбург: У-Фактория; М: Астрель, 2010.
* *Эванс Р.* Третий рейх. Дни войны. 1939—1945 = The Third Reich at War: How the Nazis Led Germany from Conquest to Disaster. — Екатеринбург: У-Фактория; М: Астрель, 2011.

## Կինոմարմնացում
* Сешнс, Джон|Джон Сешнс в фильме «Отрицание (фильм)|Отрицание», Великобритания — США, 2016 год.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт

Կատեգորիա:Բրիտանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Դիք Վան Դայք

**Ռիչարդ Ուեյն «Դիք» Վան Դայք** ( ), ամերիկացի դերասան, հումորիստ, սցենարիստ և պրոդյուսեր։

Վան Դայքը ծնվել է Ուեստ Պլեյնսում (Միսսուրի նահանգ) Լորեն Ուեյն Վան Դայքի և Հեյզլ Վորիչ Մակորդիի ընտանիքում։ Նրա ընտանիքն ունի հոլանդական ծագում։ Նրա կրտսեր եղբայրը՝ Ջերի Վան Դայքը, նույնպես դերասան է դարձել։ Դեռ մանկուց երազում էր դերասան դառնալ, իսկ ոգեշնչվել էր տեղի կինոթատրոնում՝ Լորելի և Խարդիի ֆիլմերից։ Նրա առաջին դերասանական փորձը տեղի է ունեցել  միջնակարգ դպրոցի սիրողական թատրոնում։

Նա իր առաջին հաջողությանը հասել է 1960 թվականին Բրոդվեյում, երբ նրան շնորհվել են Թոնի մրցանակ`«Ցտեսություն թռչնակ» մյուզիքլում ունեցած դերակատարման համար։ Երեք տարի անց մյուզիքլր էկրանավորվել է, որտեղ նա խաղացել է իր դերը։ 1964 թվականին  նկարահանվել է Մերի Փոփինս  խաղային-անիմացիոն կինոնկարում, որտեղ նա խաղացել է երկու բոլորովին տարբեր դերեր. դրական՝  ուրախ երիտասարդ  ծխնելույզ մաքրող Բերտին, ով գլխավոր հերոսուհու  ընկերն է և բացասականը` ծեր բանկիր պարոն Դոուս ավագին։ Դրա համար դերասանն առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի։

1961-ից մինչև 1966 թվականը Վան Դայքը CBS հեռուստաալիքում սեփական հաղորդում է վարել, որը նրան բերել է երեք «Էմմի» մրցանակ։ 1979 թվականին Կեթրին Կուինլան դերասանուհու հետ գլխավոր դերեր են խաղացել Սթենլի Կրամերի վերջին կինոնկարի՝ «Եվ սայթաքում է վազողը» դրամայում։

1990 թվականին խաղացել է բժիշկ Մաիկ Սլոանի դերը «Ախտորոշում․ սպանություն»  դետեկտիվ հեռուստասերիալում։
Հոլիվուդյան 7021 բուլվարում՝  Հոլիվուդյան փառքի ծառուղիում, նա  աստղ ունի, ճանաչվել է նաև «Դիսնեյի Լեգենդ»։

## Ֆիլմագրություն


Պատկեր:Dick_Van_Dyke's_star_on_the_Hollywood_Walk_of_Fame.jpg
Պատկեր:Dick_Van_Dyke_in_1964.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*https://www.imdb.com/name/nm0001813/
*https://web.archive.org/web/20061117074611/http://www.danville.k12.il.us/schools/DHS_Site/aboutus/mwextrapdf/june_2004.pdf
*https://d23.com/disney-legends/?key=Dick+Van+Dyke
*https://interviews.televisionacademy.com/interviews/dick-van-dyke
*https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-19331193

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Ռոբերտ Պարկեր

**Ռոբերտ Պարկեր** (, ), ամերիկյան և համաշխարհային առաջատար գինու քննադատներից։

Ծնվել է Մերիլենդ նահանգի Բալթիմորում։ 1973 թվականին ավարտել է Մերիլենդի համալսարանը՝ իրավունքի դոկտորի աստիճանով Քոլեջ-Զբոսայգում։ Այնուհետև մոտ 10 տարի աշխատել է որպես իրավաբան բանկում, սակայն 1984 թվականին թողել է այդ աշխատանքը, որպեսզի իր կյանքը լիովին նվիրի գինու տարբեր տեսակների գնահատմանը։

Նրա գինիների վարկանիշը 100-բալանոց սանդղակով է և 1978 թվականից նրա կողմից թողարկվող *The Wine Advocate* տեղեկագիրը մեծ ազդեցություն ունի գինիների գնման վրա և համարվում է Բորդոյի նոր թողարկած գինիների գների որոշման հիմնական գործոնը, քանի որ հենց այդ գինիներին է Պարկերը սովորաբար նախապատվությունը տալիս։ Նրա կողմից հրատարակվող տեղեկագիրն ունի ավելի քան 40.000 բաժանորդ ԱՄՆ-ում և 37 այլ երկրներում։ 1982 թվականին գրավել է Միջազգային ուշադրությունը, երբ  ի տարբերություն շատ այլ գինեգործական քննադատների, Բորդոյում պատրաստված գինիներն անվանել է գերազանց գինիներ։

Պարկերը մնում է աշխարհի ամենահայտնի գինու քննադատը մի շարք թերթերի և այլ հրատարակությունների կարծիքով, չնայած նրա արձագանքների և գնահատականների վերաբերյալ բազմաթիվ վեճերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գինեգործներ
Կատեգորիա:Մերիլենդի համալսարանի շրջանավարտներ
Էլլա Քեմփբել Սքարլետ

**Պատվելի Էլլա Քեմփբել Սքարլետ-Սայնջ** (, ), անգլիացի բժիշկ, որը դարձել է Հարավային Աֆրիկայի Բլումֆոնտեյն քաղաքում բժշկությամբ զբաղվող առաջին կինը, նաև Կանադայի Արքայական կոլումբիական հիվանդանոցի առաջին կին բժիշկը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է Անգլիայի Սարի կոմսությունում գտնվող Աբինջեր Հոլ կալվածքում 1864 թվականի նոյեմբերի 22-ին։ Հայրը Աբինջերի 3-րդ բարոն Ուիլյամ Սքարլետն էր, մայրը՝ Ջոն Բ․ Մագրուդերի զարմուհի Հելեն Մագրուդեր Սքարլետը։

1897 թվականից հինգ տարվա ընթացքում բժշկություն է ուսանել Լոնդոնի՝ կանանց բժշկության դպրոցում, և որոշ ժամանակ անցկացրել Կորեայում, արքունական պալատում։

## Գործունեություն
1902 թվականին կառավարության նշանակմամբ մեկնել է Հարավային Աֆրիկայի Նորվալսպոնտ քաղաքը՝ Անգլո-բուրական պատերազմի ընթացքում համակենտրոնացման ճամբարում ծառայելու համար։ Այնտեղից տեղափոխվել է Բլումֆոնտեյն, որտեղ վեց անդամից բաղկացած հանձնաժողովի անդամ էր, որը պետք է ուսումնասիրեր համակենտրոնացման ճամբարների պայմանները (հանձնաժողովի մյուս անդամներից էին Միլիսենտ Ֆոսեթը և Ջեյն Էլիզաբեթ Ուոթերստոնը)։ 1903 թվականին նշանակվել է Բլումֆոնտեյնի Յունիս ավագ դպրոցի բժշկի պաշտոնում։

1907 թվականին հինգ տարով տեղափոխվել է Կանադայի Էդմոնտոն քաղաքը, որից հետո մեկնել Նյու Ուեստմինստեր քաղաք։ 1915 թվականին աշխատել է կանադական Կարմիր խաչում, դասավանդել առաջին բուժօգնություն ու տնային խնամք, ինչպես նաև կազմակերպել Կանադայի «Կանանց կամավորների առաջին պահեստային կորպուսը» և դարձել Արքայական կոլումբիական հիվանդանոցի առաջին կին բժիշկը։ 1915 թվականի օգոստոսին բժշկական պարագաներ բաժանելու նպատակով ճանապարհորդել է դեպի Սերբիա և այցելել բրիտանական ռազմագերիների ճամբարները Գերմանիայում։ Վախճանվել է 1937 թվականին Լոնդոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բնագետներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի բժշկուհիներ
Անա Մարիա Սենո

**Անա Մարիա Սենո դը Լուկե** (, ) արգենտինացի բժիշկ, գինեկոլոգ, սեքսոլոգ, հոգեբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր պրոֆեսոր։

Սոցիալական բժշկության մեջ հանդիսանում է սեռական դաստիարակության բնագավառի մասնագետ։

## Կենսագրություն
Հայտնի արգենտինացի վիրաբույժի աղջիկ է։ 1948 թվականին Արգենտինայի Սանտա-Ֆե քաղաքի Դել Լիտորալ ազգային ինստիտուտում ստացել է բժշկական աստիճան,  1968 թվականին դարձել է բժշկական գիտությունների դոկտոր։

1970-ական թվականներին Լատինական Ամերիկայում և Արգենտինայում առաջիններից մեկն էր, որը զբաղվել է բեղմնականխմամբ։
Կանանց վերարտադրողական համակարգի հարցերով առաջիններից մեկն է։ Երբ Արգենտինայում սեռական դաստիարակության հարցերով ոչ ոք չէր զբաղվում Ա․ Մ․ Սենոն ձեռնամուխ է եղել այս բնագավառի մասնագետների և խորհրդականների վերապատրաստմամբ։ Որպես ապագա գինեկոլոգ նա  նպաստել է հիվանդանոցներում սեռական խնդիրներ ունեցող անչափահասների համար տեղեր բացելուն, և կարծիք է հայտնել, որ այսպիսի խնդիրների քննարկումը շատ կարևոր է սեռական և վերականգնողական առողջության ճիշտ քաղաքականության մշակման գործում։

1978 թվականին Ա․ Մ․ Սենոն «Ռոսարիոյի սեռական կրթության ասոցիացիայի» (ARES) հիմնադիրներից է, 1983 թվականին՝ Ա․ Կինսիի անվան *սեքսոլոգիայի ինստիտուտի* հիմնադիրն է։

Չնայած նրա դուստրը Արգենտինայի զինվորական բռնապետության ժամանակ անհետացել է, Սենոն շարունակել է պայքարը կանանց իրավունքների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ana María Zeno sexóloga argentina, especializada en medicina social preocupada por la educación sexual

Կատեգորիա:Արգենտինացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ալինա Սանչես

**Ալինա Սանչես** (), հայտնի է նաև որպես **Lêgerîn Çîya**, արգենտինացի բժիշկ, միջազգայնագետ, ֆեմինիստ և հեղափոխական։ Սովորել է  Կուբայում՝ Լատինական Ամերիկայի բժշկական դպրոցում (): Սանչեսը  2011 թվականին միացել է Կանանց ինքնապաշտպանական ջոկատներին ( և աշխատել Սիրիական Քուրդիստանի առողջապահական համակարգում։ Մահացել է ավտովթարից՝ Ալ-Հասաքա քաղաքի ճանապարհին՝ 2018 թվականի մարտի 17-ին։ Նրա պատվին Ջազիրայի շրջանի Թել Թամեր հիվանդանոցը կոչվում է նրա անունով։

## Կենսագրություն
Ալինա Սանչեսը ծնվել է Սան Մարտին դե լոս Անդես քաղաքում, Նեուկեն, Արգենտինա և մեծացել է Կորդովայում։

Սովորել է Կորդովայի ազգային համալսարանում (կարճ ժամանակահատվածով), երիտասարդ տարիներից եղել է քաղաքական անկախության և ուսանողական կազմակերպության ուժեղ պաշտպանը։ 2005 թվականին նա Կուբայի Հանրապետությունից կրթաթոշակ է ստացել  և ուսանել Լատինական Ամերիկայի բժշկական դպրոցում՝ ստանալով բժշկի որակավորում։ Սանչեսը 2011 թվականին միացել է Կանանց ինքնապաշտպանական ջոկատներին։

Սիրիական Քուրդիստանի հանրային առողջապահական քաղաքականության իրականացման իր փորձի մասին Սանչեսն ասել է. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Letter to the colleague Legerîn Çiya (Alina Sánchez) from her friends at the Jineolojî Academy
* Rojava Hospital is named after the doctor Alina Sánchez

Կատեգորիա:Արգենտինացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Օտարերկրյա միջամտություն Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմին
Լոգանքի գել

230px|մինի|աջից|Լոգանքի գելեր
**Լոգանքի գել** կամ  **մարմնի գել**, մարմնի լվացման հեղուկ միջոցներին տրվող ընդհանուր անվանում։ Առևտրային անվանումով շատ գելեր չեն պարունակում տեխնիկական իմաստով օճառ, չնայած առօրյայում դրանց հաճախ  օճառ են անվանում։ Լոգանքի գելը իրենից ներկայացնում  է ջրի էմուլսիա և նավթից ստացված լվացող միջոց՝ բուրավետիչի հավելմամբ, որն օգտագործվում է որպես մաշկի մաքրող միջոց։ Լոգանքի գելը առավելություններ ունի օճառի համեմատ, քանի որ ավելի քիչ է գրգռում մաշկը, կոշտ ջրի դեպքում ավելի լավ է լվանում և օգտագործումից հետո հետքեր չի թողնում մաշկի վրա կամ լոգարանում։

## Պատմություն
Լոգանքի գելերը հայտնվել են 1970-ական թվականներին, սրա նախնին է համարվում հեղուկ օճառը:.

## Հատկություն
thumb|слева|129px|<center><small>Լոգանքի գել THANN</small></center> 
Առկա են տարբեր գույների և բույրերի լոգանքի գելեր։ Շուկայում առկա բոլոր գելերը գործնականում համապատասխանում են մաշկի pHին։ Որոշ գելերի բաղադրության մեջ առկա են դեղաբույսերի թուրմեր, իսկ որոշ արտադրողներ հավաստիացնում են, որ իրենց լոգանքի գելերը կարող են օգտագործվել արոմաթերապիայի մեջ։ Տղամարդկանց լոգանքի գելերը իրենց բաղադրության մեջ կարող են ունենալ մենթոլ, որը մաշկին տալիս է խթանող և սառեցնող հատկություն։ Տղամարդկանց համար նախատեսված շատ գելեր հատուկ ստեղծված են նաև որպես շամպուններ՝  այդ կերպ դառնալով  առավել կիրառելի։ 
Լոգանքի գելերի բաղադրության մեջ ավելի շատ են առկա փափկեցնող բաղադրատարրեր, քան շամպունի մեջ՝ այս կերպ առավել հարմարեցված լինելով մարմնի рН-ին, ինչպես նաև՝ սրանց մեծամասնության մեջ առկա են նուրբ կոնդիցիոներային բանաձևեր։ Սա նշանակում է, որ գելը կարելի է օգտագործել նաև իբրև շամպունի փոխարինիչ, անգամ եթե արտադրողը այդ մասին չի նշել։ Գելով մազերի լվացումը մոտավորապես կարող է տալ նույն արդյունքը, ինչ փափկեցնող շամպունը։ Գելի բաղադրության մեջ մտնում են նաև կոնսերվանտներ, որոնք անհրաժեշտ են որակային հատկանիշների երկարատև պահպանման  համար։ Որպես կոնսերվանտներ կիրառվում են պարաբենները, բենզոատները և  բնական յուղերը, որոնք ունեն հականեխիչ հատկություն։

## Մարկետինգ
Գելերի բազմաթիվ տեսակներ վաճառվում են հենց երեխաների համար՝ որպես լոգանքի փրփուր։ Նրանք հաճախ ունենում են «մանկական բույրեր», ինչպես մրգային բույրերը, թխվածքաբլիթի և քաղցր բամբակի բույրերը։ Բազմաթիվ արտադրողների սրվակների վրա պատկերված են հայտնի մանկական ֆիլմերի կամ հեռուստահաղորդումների կերպարներ։ Ինչպես և տղամարդկանց համար նախատեսված գելերի դեպքում, սրանք հաճախ մշակված են նաև որպես շամպուն և կոնդիցիոներ։ Ինչպես նաև՝ նրանք հաճախ պարունակում են նուրբ բաղադրատարրեր՝ նախատեսված նուրբ մաշկի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Օճառային օպերա․ շամպունների և գելերի պատմություն։

Կատեգորիա:Առողջություն
Կատեգորիա:Կոսմետիկ նյութեր
Կատեգորիա:Կոսմետիկա
Կատեգորիա:Հիգիենա
Մարգարիտ Շամպենդալ

**Մարգարիտ Շամպենդալ** (, ), Ժնևի համալսարանից բժշկագիտության դոկտորի կոչում ստացած առաջին կինը (1900 թվական)։ Հիմնադրել է պաստերացված կաթի բաշխման կենտրոն նորածինների համար, ինչպես նաև մանկաբարձության դպրոց։

## Կենսագրություն
Շամպենդալը ծնվել է 1870 թվականի հունիսի 2-ին Շվեյցարիայի մայրաքաղաք Ժնևի *Petit-Saconnex* թաղամասում, քահանա Ժակ Հենրի Սամուելի և նրա կնոջ` Քրիստիան Էլիզաբետ Ռոքի ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի երրորդ երեխան։

Մարգարիտը դասավանդել է Փարիզում և Բեռլինում, ապա ծնողների կամքին հակառակ սկսել է բժշկական ուսումնասիրություններ կատարել Ժնևում։ 1900 թվականին նա դարձել է առաջին կինը, ով ավարտելով Ժնևի համալսարանը, ստացել է դոկտորի աստիճան (Մինչ այդ 34 այլ կանայք ևս ստացել էին դոկտորի աստիճան, սակայն նրանք Ժնևի բնակիչներ չէին)։ Նրա դոկտորական թեզի թեման է եղել «*Des varices congénitales*» (Բնածին վարիկոզային երակներ*)։

Շամպենդալը Ժնևում եղել է բժիշկ Հենրիետ Սալոզ Ջուդրայի ժամանակակիցներից (1855–1928), ով 1883 թվականին ստացել է դոկտորի աստիճան, և եղել է առաջին կինը, ով հիմնել է իր սեփական բժշկական կենտրոնը։

=== Բժշկական պրակտիկա ===
Ուսման ավարտից հետո Շամպենդալը պրակտիկա է անցել քաղաքի ամենահայտնի թաղամասերում։ Հիմնվելով Փարիզ կատարած այցի ժամանակ ունեցած փորձառության վրա` մասնավորապես բժիշկ Գաստոն Վարիոտի մշակած նախագծի վրա, որը կոչվում էր «Կաթի մի կումը» (*La Goutte de Lait''), 1901 թվականին Շամպենդալը ստեղծել է իր սեփական բժշկական կենտրոնը նույն անվամբ։ Այնտեղ նա կատարել է պաստերացված կաթի բաշխում և երիտասարդ մայրերին մատուցել խորհրդատվական ծառայություններ։ 1916 թվականին մայրերին օգնություն ցուցաբերելու նպատակով նա հրապարակել է «Փոքրիկ ուղեցույց մայրերի համար» աշխատությունը` առաջնահերթությունը տալով երեխաների շահերին և բարեկեցությանը։

1905 թվականին, մեկուկես տարի անցկացնելով ծննդաբերող կանանց մոտ, Շամպենդալը որոշել է հիմնել ծննդաբերության ողջ ընթացքին վերաբերող դպրոց` «Le Bon Secours»: Նա ղեկավարել է դպրոցը մինչև իր վաղաժամ մահը` 1928 թվականը։ Շամպենդալը իր իսկ կենտրոնում մինչ օրս հիշվում է որպես «տեսիլք և ժամանակակից կին»։

1913-1919 թվականներին Շամպենդալը Բժշկական դպրոցում եղել է մասնավոր բժիշկ։

1918 թվականին Շամպենդալը Ժնևի համալսարանում ստացել է բժշկի լիարժեք մասնագիտական կոչում նման գործունեություն վարելու կապակցությամբ։

### Մահ
Բժիշկ Շամպենդալը մահացել է 1928 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, Ժնևում` 58 տարեկան հասակում, սրտի կանգից։

## Պարգևներ
Շվեյցարիայի մայրաքաղաք Ժնևի փողոցներից մեկը կրում է բժիշկ Շամպենդալի անունը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Fruits of Grace

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ
Արամ Ապարանցի

**Արամ Սեդրակի Սարգսյան** (**Արամ Ապարանցի**) (), հայ գեղանկարիչ, քանդակագործ, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

## Կյանքն ու գործունեությունը
Արամ Ապարանցին ծնվել է 1956 թվականի հուլիսի 28-ին։ 
1980-86 թվականներին սովորել և ավարատել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչա-գծագրական բաժինը։ Ուսանել է Հովհաննես Զարդարյանի, Սուրեն Սաֆարյանի, Տիգրան Թոքմաջյանի, Զախար Խաչատրյանի մոտ։ 2015 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ Մասնակցել է մի շարք հանրապետական և միջազգային սիմպոզիումների և գեղանկարչական ցուցահանդեսների՝ այդ թվում 2018 թվականի «Մեր պապերի սխրանքը» խորագրով քանդակի միջազգային սիմպոզիումին՝ Հայաստանում՝ «Կենաց ծառ» քանդակով։
Ճանաչվել է «Լավագույն ուսուցիչ», արժանացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգրի Բաշ-Ապարանի հերոսամարտի 100-ամյակի կապակցությամբ Ապարան քաղաքում անցկացված քանդակագործության միջազգային սիմպոզիումին մասնակցության համար։
Նրա նկարները գտնվում են մասնավոր հավաքածուներում՝ Ռուսաստան, Ուկրաինա, ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Գերմանիա։

## Ցուցահանդեսներ
2003 թվականին «Լույսի և արարման 10 օր» սիմպոզիում-ցուցահանդես Կողբում
2010 թվականին «Արցախի աշնանային գույները» սիմպոզիում-ցուցահանդես Արցախում և Երևանում 
2010 թվականին «Լոռվա ձորում» սիմպոզիում-ցուցահանդես։ 
2011 թվականին «Լոռվա ձոր Դեբեդի հովտի գույները» սիմպոզիում-ցուցահանդես Երևանում 
2012 թվականին «Ապարանի բնաշխարհը» սիմպոզիում-ցուցահանդես Երևանում 2013 թվականինն «Սաղմոսավանքի ձմեռը» հանրապետական բնանկարի ցուցահանդես 
2015 թվականին «Բարի հիշողություն, «Մշեցիներ» հանրապետական ցուցահանդես 2018 թվականին «Մեր պապերի սխրանքը» քանդակի միջազգային սիմպոզիում Ապարանում
2019 թվականին «Դաշտային ծաղիկներ» հանրապետական գարնանային ցուցահանդես, 2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ին մասնակցել է Հայաստանի նկարիչների միությունում՝ միության 85-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդեսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Լեռնապատ)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի ** , բազիլիկ եկեղեցի, որ գտնվում է Լոռու մարզի  Լեռնապատ գյուղում։

## Պատմություն
Եկեղեցին  կառուցվել է  միջին դարերում և վերակառուցվել՝ 1868 թվականին։ 1869 թվականին Եկեղեցում ծառայություն են մատուցել քահանաներ Գարեգին Տեր-Գրիգորյանը և Տեր Հովսեփը։ Կառուցվել է եկեղեցուն կից ակումբ, գրադարան, գործել է  ծխական դպրոց։ Այն ունեցել է մեծ գմբեթ, սակայն ԽՍՀՄ-ի տարիներին գմբեթը իջեցվել է։ Ըստ գյուղացիների պատմածի՝  գմբեթը քանդող 4 գյուղացիները կուրացել են և դժբախտ վախճան են ունեցել։ Հետագայում եկեղեցին վերածվել է պահեստի։  Եկեղեցու տարածքում եղել է հնամենի գերեզմանոց, որտեղ իրենց վերջին հանգրվանն են գտել եկեղեցու անվանի սպասավորները։  1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժի հետևանքով հնամյա եկեղեցու պատերը խարխլվել են, այն այժմ գտնվում է վթարային վիճակում։ Եկեղեցու բակում տեղադրված է խաչքար՝ նվիրված 1918 թվականի մայիսին թուրք հրոսակների դեմ քաջաբար կռված հաջիղարացիների (լեռնապատցիների) հիշատակին։

## Կառուցվածք
Եկեղեցին կառուցված է մոխրագույն քարից և պատերի վրա կան փոքր  կորաձև պատուհաններ։ Այն բազիլիկ ոճի է, կառուցվածքը ուղղանկյուն խաչաձև,  որի դուռը գտնվում է  արևելյան կողմում։ Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևելյան և հյուսիսային։ Գլխավոր խորանի երկու կողմերում տեղադրված են ավանդատներ, պահպանվում է մկրտության ավազանը։

## Պատկերասրահ

Lernapat church (23).jpg 
Lernapat church (14).jpg
Lernapat church (4).jpg
Lernapatchurch3.jpg
Lernapat church (3).jpg


## Տես նաև
* Լեռնապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկը։ Տես՝ « 41 Լեռնապատ գյուղ, 4․1»

ն
ն
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Մարիամ Ֆարդուս

**Մարիամ Համեդ Ֆարդուս** նաև հայտնի է որպես **Մարիամ Ֆարդուս** ( , ),  արաբ բժշկուհի, հումանիստ, ջրասուզակ։  2015 թվականի մայիսիին դարձել է առաջին Սաուդյան և արաբ կինը, որը խորը սուզվել է Հյուսիսային Արկտիկական օվկիանոս (Հյուսիսային բևեռային շրջան)։ 2016 թվականի ապրիլի 16-ին Մարիամը դարձել է առաջին արաբ կինը և աշխարհում երրորդ կինը, որը սուզվել է Հյուսիսային բևեռում։ Ստացել է բժշկության բակալավրի աստիճան՝ 2009 թվականին՝ «Քինգ Աբդուլ Ազիզ» համալսարանն ավարտելուց հետո։ Մարիամ նաև դարձել Է Սաուդյան Արաբիայի առաջին կինը, որը 2015 թվականին փորձել է սուզանավ վարել, այն դեպքում, երբ երկրում կանանց նույնիսկ թույլ չեն տվել տրանսպորտային միջոցներ վարել։ 2018 թվականին ապրիլին հայտարարել է, որ 2019 թվականի սկզբին պատրաստվում է սուզվել Հարավային բևեռում։

## Կարիերա
մինի|Մարիամ Ֆարդուսը սուզվում է Արկտիկական օվկիանոսի ստորջրյա ջրերում

### Բժշկական կարիերա
Մարիամ Ֆարդուսը 2009 թվականին ստացել է բժշկի բակալավրի աստիճան ինչպես նաև 2017 թվականին ստացել է համաճարակաբանության մագիստրոսի կոչում հանրային առողջության և առողջապահության ինֆորմատիկայի քոլեջից։

### Որպես ջրասուզակ
Մարիամը աշխատել է որպես բժիշկ այն բանից հետո, երբ 2009 թվականին ավարտել է ՔԱՈՒ բժշկական քոլեջը։ 2008 թվականին Ֆարդուսը սուզվել է Կարմիր ծովում, քանի որ ոգեշնչված է եղել Կարմիր ծովում սուզվելու մասին պատմություններով, որոնք հայրը պատմել է նրան երեխա ժամանակ։ Մարիամը որոշել լինել առաջին արաբ կինը, որը սուզվելով խորը Արկտիկայի օվկիանոսում կհասնի Հյուսիսային բևեռ։ Իր ուսումնամարզական հավաքը անց է կացրել նմանատիպ կլիմայական պայմաններում։ Ֆարդուսը կատարել է այդ քայլը, չնայած որպես բժիշկ ստանձնած պարտավորությունները։ Նրա փորձը հետաքրքրել է Սաուդյան կանանց համայնքին, քանի որ նրանց, որպես կանոն, արգելվում էր մեքենա վարել, մասնակցել սպորտային մրցումներին՝ կանանց սահմանափակ իրավունքներին և շարիաթի օրենքներին համապատասխան։ Դրանցից շատերը մեղմացվել են 2017 թվականին։ 2015 թվականի մայիսի 1-ին դարձել է առաջին արաբ կինը, որը հատել է Հյուսիսային բևեռային շրջանը, իսկ ավելի ուշ՝ 2016 թվականի ապրիլի 16-ին (33 տարեկան հասակում), դարձել է առաջին արաբ կինը և աշխարհում երրորդ կինը, որը սուզվել է Հյուսիսային բևեռում։ Մարիամը Սաուդյան Արաբիայի առաջին բժիշկն է, որը սուզվել է Հյուսիսային բևեռում։

### Մարդասիրական աշխատանք
Ֆարդուսը այցելել է Հարավային Աֆրիկա, Լիբանան և Հունաստան, որպեսզի բժշկական ծառայություններ մատուցի կարիքավոր մարդկանց, Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի ընկերությունների միջազգային ֆեդերացիայի ասոցիացիայի շրջանակներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ
Սյուզան Հայհուրստ

**Սյուզան Հայհուրստ** (, ), ամերիկացի բժիշկ, դեղագործ և մանկավարժ, առաջին կինն Միացյալ Նահանգներում որը ստացել է դեղագործի աստիճան։

## Կենսագրություն
Սյուզան Հայհուրստը ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Միդլթաուն քաղաքում, քվակերներ Թոմասի և Մարտա Հայհուրստ ընտանիքում։ Հաճախել է դպրոց Ուիլմինգթոն քաղաքում և մաթեմատիկայից եղել է գերազանց։ Երիտասարդ տարիքից, աշխատել է որպես ուսուցիչ Բաքս շրջանի դպրոցներում։ Հետաքրքրվելով քիմիայի և ֆիզիոլոգիայի բնագավառում՝ ընդունվել է Փենսիլվանիայի Կանանց բժշկական քոլեջ և 1857 թվականին ավարտել։

Եղել է Ֆիլադելֆիայի Ընկերների կենտրոնական դպրոցի տնօրեն՝ 1857-1867 թվականներին, և որոշ ժամանակ ղեկավարել է իր սեփական դպրոցը։ ԱՄՆ-ում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եղել է Փենսիլվանիայի օգնության ասոցիացիայի մատակարարման կոմիտեի նախագահրը։

1876 թվականին Հայհուրստը դարձել է Ֆիլադելֆիայի Կանանց հիվանդանոցի դեղագործական բաժանմունքի վարիչը։ Իր գիտելիքները ընդլայնելու համար սկսել է հաճախել դասախոսությունների Ֆիլադելֆիայի դեղագործական քոլեջում։ Թեև նախկինում բժիշկ Կլարա Մարշալը մասնակցել էր այդ դասերին, սակայն քոլեջում հազվադեպ են ընդունել կանանց, Սյուզանը եղել է 150 հոգուց բաղկացած դասի միակ կինը։ Քոլեջի վարչակազմը, որևէ դիմադրություն ցույց չի տվել և նրան 1883 թվականին, 63 տարեկան հասակում շնորհել են դեղագործի դիպլոմ։

Հեյհուրստը 33 տարի աշխատել է կանանց հիվանդանոցի դեղագործական բաժանմունքում։ Ղեկավարել  դեղերի գնումն ու արտադրությունը, օգնել է միսիոներներին արտասահմանյան երկրներում և եղել է 65 կին դեղագործների ուսուցիչը։

Սյուզան Հայհուրստը մահացել է Ֆիլադելֆիայում 1909 թվականի օգոստոսի 7-ին։ Ֆիլադելֆիայի դեղագործական քոլեջը 1910 թվականի նոյեմբերի 15-ին իր պատվին հիշատակի արարողություն է անց կացրել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դեղագործներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ուսուցչուհիներ
Շոկոլադով կաթ

**Շոկոլադով կաթ** (), շոկոլադով ու կաթով պատրաստվող ըմպելիքի տեսակ, որն ունի կակաոյի անուշաբույր համ։ Այն ստանում են կովի, այծի կամ այլ կաթի հետ շոկոլադի օշարակ կամ կակաոի փոշի խառնելով։ Պատրաստվել է Հանս Սլոանի կողմից 1680-ական թվականին։

Շոկոլադով կաթը կարելի է պատրաստել ինչպես գործարանային, այնպես էլ տնային պայմաններում։ Պատրաստման համար կարող են օգտագործել կակաոյի փոշի, շոկոլադի օշարակ, կամ հալված շոկոլադ ու շաքար։ Հաճախ էլ ավելացնում են այլ բաղադրիչներ՝ օսլա, վանիլին, կամ (ինչպես ժամանակակից արտադրության մեջ) տարբեր արհեստական համեմունքներ։ Շոկոլադով կաթը սովորաբար խմում են սառը վիճակում, երբ այն սկսում է տաքանալ, բուրում է սուրճի նման։.

Չնայած կակաոյով այս ըմպելիքի հայտնի լինելուն և այն փաստին, որ ըստ որոշ հետազոտողների, այն դրական ազդեցություն է ունենում օրգանիզմի վերականգման համար ֆիզիկական ծանրաբեռվածությունից հետո, այլ հետազոտողներ այն վնասակար են համարում՝ շաքարի բարձր պարունակության պատճառով։ Դրա հաճախակի օգտագործումը կապում են ճարպակալման հավանականության հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զովացուցիչ ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Կաթ
Կատեգորիա:Շոկոլադ
Կատեգորիա:Ոչ ալկոհոլային խմիչքներ
Սամիա ալ-Ամուդի

**«Սամիա ալ-Ամուդի»** (, ), Սաուդյան Արաբիայի խորհրդատու, մանկաբարձ և գինեկոլոգ։ Շեյխ Մուհամմեդ Հուսեյն ալ-Ամուդիի կրծքագեղձի քաղցկեղի կենտրոնի ղեկավարն է։ Առավել հայտնի է կրծքագեղձի քաղցկեղի իրազեկման բարձրացման գործում իր աշխատանքով ՝ այն բանից հետո, երբ իրեն ախտորոշեցին հիվանդությունը։ Նա նաև Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդից առաջին կինն էր, որը տեղ զբաղեցրեց քաղցկեղի դեմ պայքարի միջազգային միության կազմում։

## Կենսագրություն
1974 թվականին Սամիա ալ-Ամուդին միջնակարգ կրթական մակարդակում ընտրվել է որպես լավագույն ուսանող, այնուհետև 1978 թվականին՝ Բժշկական ֆակուլտետի լավագույն ուսանող։ 1981 թվականին առաջին կին բժիշկներից մեկն էր, որն ավարտեց թագավոր Աբդուլ Ազիզի համալսարանի բժշկական քոլեջը։

Նա Շեյխ Մուհամմեդ Հուսեյն ալ-Ամուդիի կրծքագեղձի քաղցկեղի խնամքի կենտրոնի գործադիր տնօրենն է։ ԱՄՆ-ում կրծքագեղձի առողջության պահպանման գլոբալ նախաձեռնության գործադիր կոմիտեի անդամ է և Ջիդդայի Աբդուլ Ազիզ թագավորի համալսարանում կրծքագեղձի քաղցկեղի հետազոտության գիտական ամբիոնի ղեկավար։ Կրծքի քաղցկեղի դեմ պայքարի համաշխարհային ակտիվիստ է։

Նախկինում եղել է թագավոր Աբդուլ Ազիզ համալսարանի բժշկական գիտությունների ֆակուլտետի փոխդեկան։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունում կես դրույքով որպես խորհրդական է աշխատել։ Հանդիսանում է Միջին Արևելքի գործընկերության ծրագրի ներկայացուցիչ, ԱՄՆ-ի և Սաուդյան Արաբիայի միջև Մերձավոր Արևելքի գործընկերության ծրագրի գործադիր կոմիտեի անդամ՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի հետազոտության և իրազեկման ոլորտում։ Սաուդյան քաղցկեղի միության, Ալ-Իման քաղցկեղի կազմակերպության, «Զահրա» ընկերության և «Ալ-Քասիմ» կանանց ասոցիացիայի անդամ է։
Առողջապահության խթանման հանձնաժողովում կրծքագեղձի քաղցկեղի դեմ պայքարի ծրագրի համակարգողն է։

2006 թվականի ապրիլին նրա մոտ ախտորոշվել է կրծքագեղձի քաղցկեղ, որի համար անցնում էր քիմիաթերապիա։ Նրա պատմությունը հրապարակվեց կրծքագեղձի քաղցկեղի իր շաբաթական սյունակում 31 հոդվածներով, որոնք հնչեցնում էին տագնապ և բարձրացնում համայնքում տեղեկացվածությունը։ Նա Սաուդյան Արաբիայի առաջին կինն էր, որը հրապարակավ գրում էր հիվանդության իր փորձի մասին։

Հրապարակել է տասներկու գիրք և թռուցիկ արաբերենով և երկուսը մանկաբարձության, գինեկոլոգիայի և կրծքագեղձի քաղցկեղի մասին՝ անգլերենով։ Հրատարակել է Սաուդյան Արաբիայում կրծքագեղձի քաղցկեղ վերապրածներին նվիրված նոր գիրքը։ Նա նաև բազմաթիվ հարցազրույցներ է տվել տարբեր լրատվամիջոցներում` ներառյալ հրապարակումները և ABC News-ի «Բարի առավոտ Ամերիկա»-ում հատուկ հարցազրույցը՝ իր պատմության և ջանքերի մասին։

2007 թվականի մարտին պարգևատրվել է միջազգային առաջին Քաջության կանանց մրցանակով, որը ստացել է ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտի կողմից։

2010 թվականին զբաղեցրել է 5-րդ տեղը «Power 100» ցուցակում, որը աշխարհի ամենաազդեցիկ արաբների՝ Արաբական բիզնեսի ամենամյա ցուցակագրումն է։

2012 թվականի դրությամբ՝ քաղցկեղի իր բուժումն ավարտելու տարում նա հանդիսանում է Շեյխ Մուհամմեդ Հուսեյն ալ-Ամուդիի կենտրոնի ղեկավարը և կրծքագեղձի քաղցկեղի գիտական ամբիոնի ղեկավարը KAU-ում՝ Սաուդյան Արաբիայի Ջիդդա քաղաքում, ինչպես նաև GE Healthcare-ի դեսպան։

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում
*

## Արտաքին հղումներ
* Samia Al-Amoudi's blog
* Samia Al-Amoudi's Twitter

Կատեգորիա:Արաբ բժիշկներ
Կատեգորիա:Արաբ մանկաբարձներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Ազիզ Ալիև

**Ազիզ Մամեդքարիմ օկլի Ալիև** (, ), Ադրբեջանի պետական գործիչ և գիտնական, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ազիզ Ալիևը ծնվել է 1897 թվականի հունվարի 1-ին, Երևանի նահանգի Համամլի գյուղում։ 8 տարեկան հասակում Ազիզ Ալիևը մտել է ռուս-թաթարական (Ադրբեջան) դպրոց և այնտեղ ստացել Է նախնական կրթությունը։ 1908 թվականին ընդունվել է Երևանի գիմնազիա։ Ավարտել է գիմնազիան 1917 թվականին։ Նույն թվականին նա ընդունվել է Ռուսաստանի ամենահեղինակավոր բժշկական դպրոցներից մեկը Ռազմաբժշկական ակադեմիա։

Ազիզ Ալիևը 1918 թվականի հունիսին եկել է Երևան։ Որոշ ժամանակ այստեղ ապրելուց հետո, նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Նախիջևանի Շարուր շրջան։ Մինչև 1923 թվականի մայիսը, Ազիզ Ալիևն աշխատել է որպես բժիշկ օգնական։ 1923 թվականի մայիսին Ազիզ Ալիևը տեղափոխվել է Բաքու։ Այս պահից սկսել է նրա կյանքի նոր փուլը։ Բաքվում նա նախ աշխատել է որպես Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների գլխավոր վարչության պետի տեղակալ, խորհրդի քարտուղարի տեղակալ, իսկ վերջապես ՝ որպես հանրապետության ժողովրդական կոմիսարիատների խորհրդի քարտուղար։ Ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը 1927 թվականին։ Ազիզ Ալիևը նախ աշխատել է որպես շրջանավարտ, այնուհետև ՝ որպես ասիստենտ և դոցենտ։ 1929–1932 թվականին նշանակվել է Ադրբեջանի Կլինիկական Ինստիտուտի ռեկտոր։

1930 թվականի հունիսի 19-ին ստեղծվել է Ադրբեջանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ Այդ տարիներին Ազիզ Ալիևը մեծ դեր է խաղացել ԱՊԲԻ - ի կայացման գործում։ 1932 թվականին նշանակվել է ինստիտուտի ռեկտոր։

Ազիզ Ալիևը մահացել է 1962 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Tahir Talıblı. Əziz Əliyev:dövrü, həyatı, şəxsiyyəti // Bakı, Göytürk nəşr.,1997, səh.285
Էքսպրեսիոնիզմ (ճարտարապետություն)

**Էքսպրեսիոնիզմ,** ճարտարապետական ոճ Առաջին համաշխարհային պատերազմի և  1920-ական թվականների ընթացքում Գերմանիայում («աղյուսե էսպրեսիոնիզմ»), Նիդերլանդներում (ամստերդամյան դպրոց) և սահմանակից երկրներում, որին հատուկ է ավանդական ճարտարապետական ոճերից շեղումը՝ հանդիսատեսի վրա զգայական առավելագույն տպավորություն թողնելու նպատակով։ Հաճախ առավելությունը տրվում է այնպիսի ճարտարապետական ձևերին, որոնք հիշողության մեջ արթնացնում են բնական լանդշաֆտներ (լեռներ, ժայռեր, քարանձավներ, շթաքարեր և այլն)։

Նկատի ունենալով Վայմարյան հանրապետության ֆինանսական ծանր դրությունը՝ էքսպրեսիոնիզմի ոգով ստեղծվող շինությունների առավել համարձակ նախագծերը մնացին թղթի վրա։ Իրական շինությունների կառուցման փոխարեն շատ ճարտարապետներ ստիպված էին  բավարարվել ցուցահանդեսների համար ժամանակավոր տաղավարներ, ինչպես նաև թատրոնների և կինեմատոգրաֆիայի բեմադրությունների համար դեկորացիաներ մշակելով։


Պատկեր:Einsteinturm 7443a.jpg|Էյնշտեյնի աշտարակը Պոտսդամում
Պատկեր:Dornach - Goetheanum - Westtreppenhaus6.jpg|Ռուդոլֆ Շտայների գյոթեանումը
Պատկեր:Taut Glass Pavilion exterior 1914.jpg|Ապակեպատ տաղավար
Պատկեր:Berlin Grosses Schauspielhaus Poelzig Foyer.jpg|Մեծ դրամատիկական թատրոն (Բեռլին)
Պատկեր:Pv jensen-klint 05 grundtvig memorial church 1913-1940.jpg|Գրունդտվիգի եկեղեցին (Կոպենհագեն)
Պատկեր:Amsterdam Het Schip 007.JPG|Նավ (տուն Ամստերդամում)
Պատկեր:Chilehaus.jpg|Չիլիհաուս (Համբուրգ)
Պատկեր:Monument to the March dead.jpg|Մարտյան ապստամբության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան (Վ․ Գրոպիուս)


Էքսպրեսիոնիզմի դարաշրջանը Գերմանիայում և սահմանակից երկրներում կարճ տևեց։ 1925 թվականից հետո առաջատար ճարտարապետները,  ներառյալ Վ․ Գրոպիուսին և Է․ Մենդելսոնին, սկսում են հրաժարվել ցանկացած դեկորատիվ տարրից և ռացիոնալ կերպով օգտագործել տարածությունը՝ գնալով «նոր նյութականության» հունով (տես՝ Բաուհաուզ)։

Ժամանակակից ճարտարապետության զգայական բաղադրիչը (ի հակակշիռ ռացիոնալ բաղադրիչի) սկիզբ է առել հետպատերազմյան շրջանում՝ «կառուցվածքային էքսպրեսիոնիզմ» անվանմամբ։ Նեոէքսպրեսիոնիստական ճարտարապետության վիթխարի օբկեկտները սփռված են ամբողջ աշխարհում՝ Նյու Յորքից (TWA Flight Center–ը Քենեդու անվան օդանավակայանում, ճարտարապետ՝ Էրո Սարինեն) մինչև Ավստրալիա (Սիդնեյի օպերային թատրոն, ճարտարապետ՝ Յորն Ուդզոն)։

## Գրականություն

* Sharp, Dennis. *Modern Architecture and Expressionism*. George Braziller: New York, 1966.
* Pehnt, Wolfgang. *Expressionist Architecture*. Thames and Hudson, 1973. ISBN 0-500-34058-7

Կատեգորիա:Ճարտարապետական ոճեր
Կատեգորիա:Ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ
Երկատոմ մոլեկուլ

thumb|150px|Ազոտի մոլեկուլի համակարգչային մոդելը N<sub>2</sub>

**Երկատոմ մոլեկուլ**, մոլեկուլ, որը կազմված է միևնույն կամ տարբեր տարրերի երկու ատոմներից։ Եթե երկատոմ մոլեկուլը կազմված է միևնույն տարրի երկու ատոմներից, օրինակ ջրածնի (H2) կամ ազոտի (N2) մոլեկուլները, ապա այն կոչվում է հոմոմիջուկային։ Մյուս դեպքում, եթե երկատոմ մոլեկուլը կազմված է երկու տարբեր տարրերի ատոմներից, օրինակ ածխածնի մոնօքսիդը (CO) կամ ազոտի (II) օքսիդը (NO), ապա այն կոչվում է հետերոմիջուկային:Երկատոմ մոլեկուլների ատոմները  միմյանց միացած են կովալենտային կապի միջոցով։

Նորմալ պայմաններում կայուն հոմոմիջուկային երկատոմ մոլեկուլները գտնվում են միայն գազային ագրեգատային վիճակում (բացառություն են կազմում ազնիվ գազերը, ինչպիսիք են հելիումը, նեոնը, (He) կամ նեոնը (Ne), որոնք միատոմային գազեր են։
* ջրածին H2
* ազոտ N2
* թթվածին O2
* ֆտոր F2
* քլոր Cl2

Մի փոքր բարձր ջերմաստիճանում հոմոմիջուկային են`

* յոդ I2
* աստատ At2 (հնարավոր է լինի անկայուն)

Նույնը վերաբերվում է մյուս շատ տարրերի զույգերին բավականին բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում։

## Մոդելներ
Երկատոմ  մոլեկուլների քվանտամեխանիկական դիտարկումների համար օգտագործվում է միջատոմային փոխազդեցությունների պոտենցիալ էներգիաների տարբեր արժեքներ։ Դրանցից ամենատարածվածները Մորզեի և Պյոշել- Տելլերի պոտենցիալներն են։ Երկատոմ մոլեկուլների էլեկտրոնային կառուցվածքի և մոլեկուլի կառուցվածքի բացահայտման գործում մեծ ներդրում ունի Գերհարդ Հերբերգը, որը քիմիայի բնագավառում  Նոբելյան մրցանակի է արժանացել 1971 թվականին։

## Տես նաև
* Դիպոլ
* Գլիկոլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընդհանուր քիմիա
Կատեգորիա:Մոլեկուլներ
Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարան

**Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարան,**  հիմնադրվել է 1911 թվականին, գտնվում է Պերթում։ Համարվում Արևմտյան Ավստրալիայի ամենահին համալսարանը։

Համալսարանում գործում են հետևյալ ֆակուլտետները.

# Ճարտարապետության, լանդշաֆտի և վիզուալ արվեստի ֆակուլտետ
# Արվեստի  և սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետ
# Տնտեսագիտության և առևտրի ֆակուլտետ (բիզնես դպրոց);
# Կրթության ֆակուլտետ
# Ճարտարագիտության  և մաթեմատիկայի ֆակուլտետ
# Իրավագիտության ֆակուլտետ
# Բժշկության, ստոմատոլոգիայի ֆակուլտետ
# Բնական և գյուղատնտեսական գիտությունների ֆակուլտետ

## Պատմություն
Համալսարանը հիմնադրվել է 1911 թվականին՝ 1910 թվականի  սեպտեմբերին թագավորական հանձնաժողովի կողմից առաջարկությունների ներկայացմամբ։ Համալսարանը բաղկացած էր մի քանի շենքերից և այդ շենքերը ծառայում էին որպես համալսարանական համալիր մինչև 1932 թվականը։

## Ուսանողներ
Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարանի ուսանողների շրջանում համեմատաբար քիչ են միջին տարիքի ուսանողները։ Վերջին տարիներին աճել է արտասահմանցի ուսանողների  քանակը, հիմնականում Արևելյան Ասիայի երկրներից։ 2013 թվականին համալսարանն ունեցել է 4,952 արտասահմանցի ուսանող, ընդհանուր թվով՝ մոտ 25000 ուսանող։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:UWA IrwinSt.jpg
Պատկեր:Albany UWA Centre.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1911 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Դոլորես Ալեու Ռիերա

**Դոլորես Ալեու ի Ռիերա**, (), իսպանացի հայտնի բժիշկ։ Դոլորեսը Իսպանիայում առաջին կինն է, որը բժշկության արտոնագիր է ստացել և երկրորդ կինը, որը դոկտորական աստիճանի է արժանացել։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ալեուն սկսել է կարդալ 5 տարեկանից։ Նա սովորել է Բարսելոնայի համալսարանում, այնինչ 1874-1875 թվականների ընթացքում դասերի է հաճախել նաև Վալենսիայի համալսարանում։ Դոլորսը բակալավրի աստիճանը ստացել է 1874 թվականի հուլիսին։ Հաջորդ սեպտեմբերին նա ընդունվել է համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ։ Ալեուն ուսումն ավարտել է 1879 թվականին, սակայն որակավորման քննություն հանձնելու թույլտվությունը ստացել է միայն երեք տարի անց՝ 1882 թվականի գարնանը։  Այդ տարվա հունիսի 19-ին նա քննությունը հանձնել է գերազանց գնահատականներով և այդպիսով դարձել է առաջին իսպանացի կինը, որը բժշկական պրակտիկայի արտոնագիր է ստացել։ 1882 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, Ալեուն դարձել է երկրորդ իսպանացի կինը, որը բժշկության դոկտորական աստիճանի է արժանացել (նա այն ստացել է Մարտինա Քաստելս Բալեսպիից չորս օր հետո)։ Հոկտեմբերի 6-ին ներկայացված նրա ատենախոսությունը վերնագրվել է *«կանանց հիգիենիկ և բարոյական դաստիարակությունը»*։ Դրանում նա քննադատել է կանանց նկատմամբ խտրականությունը։

## Կարիերա
Ալեուն մասնագիատացել է գինեկոլոգիայի և մանկաբուժության ոլորտներում։ Չնայած այն բանին, որ Ալեուն Իսպանիայում բժշկություն ուսումնասիրող 3 կանանցից մեկն էր (մյուս 2 կանայք էին Քաստելսը և Մարիա Էլենա Մասերասը), այնուամենայիվ հետագայում Ալեուն միայնակ է շարունակել բժշկությամբ զբաղվել։ Նա բժշկական խորհրդատվական ընկերություն է բացել Բարսելոնայում, որը ղեկավարել է 25 տարի։ Քաստելսը մահացել է նախքան պրակտիկ բժշկությամբ զբաղվելը, իսկ Էլենա Մասերասը զբաղբել է ուսուցչությամբ։

Ալեուն շատ ակտիվ է եղել իր 25 տարվա ծավալած գործունեության ընթացքում։ Նա եղել է Արվեստի, գիտության և կանանց հարցերով ակադեմիայի () պրոֆեսոր, խորհրդատու կանանց համար։

Ալեուն նաև հեղինակ էր մի շարք տեղեկատվական տեքստերի, որոնք ուղղված էին կանանց, հատկապես, մայրերի կյանքի որակի բարելավմանը։ Դրանք իրենց մեջ ներառում էին խորհուրդներ մայրերին, որոնք վերաբերում էին տնտեսությանը, մաքրությանը, հագուստին, քնին, ֆիզիկական վարժություններին և երեխաների զվարճություններին։

## Անձնական կյանք
1883 թվականին Ալեուն ամուսնացել է Կամիլո Կույաս Մարտիի հետ։ Նրանք ունեցել են 2 որդի՝ Ջոնը և Կամիլը։ Ջոնը՝ ավագը, սովորել է շինարարություն, շինմոնտաժ։ Ի տարբերություն Ջոնի, Կամիլը սովորել է բժշկություն։ Վերջինս մահացել է շատ հանկարծակի՝ 23 տարեկանում թոքախտից։ Ենթադրվում է, որ այս իրադարձությունն արագացրել է Ալեուի մահը, որն էլ մահացել է 56 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Gallery of Catalan Doctors: Dolors Aleu i Riera (in Catalan)
* Corbella, Jacinto, and Domenech, Edelmira.  "A question of priority: Helena Maseras, Dolors Aleu, Martina Castells," in Proceedings of the First International Congress of the History of Catalan Medicine (Montpellier), 1970, vol.  I, pp.&nbsp;139–142. 
* Ibero Costanso, Alba.  "Aleu i Riera, Dolors", in *Women in the History of Spain* (Madrid: Planeta, 2000), pp.&nbsp;388–390.

Կատեգորիա:Բարսելոնայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բժիշկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բժշկուհիներ