Կրոնական գործերի ինստիտուտ

**Կրոնական գործերի ինստիտուտ** **(IOR)**, հռոմեական կուրիայի դիկաստերիա, որն իրականացնում է Վատիկանի բանկի գործառույթները։

IOR-ը խոշոր վերպետական անդրազգային և աշխարհում միակ բացարձակապես անկախ ֆինանսական հաստատությունն է։ Բանկը հնարավորություն է տալիս կրոնական, բարեգործական, գիտական նպատակներով ստեղծված խոշոր կորպորացիաներին ներդրումներ կատարել իրենց հաշիվներում ներգրավված միջոցներից՝ գաղտնի և առանց հարկեր վճարելու։ IOR-ը փակ է հասարակության համար, և իրավաբանական անձը չի կարող հիմնավորված հաշիվ բացել։ 2012 թվականին Forbes-ը IOR-ն անվանել է «աշխարհի ամենագաղտնի և եզակի բանկը»։ Վատիկանի բանկի ոսկին պահվում է ԱՄՆ-ի Դաշնային պահուստների համակարգում, իսկ թանկարժեք մետաղադրամներն ու մեդալները պահվում են IOR-ի պահոցներում։

2021 թվականին IOR-ի հաճախորդների ակտիվների ընդհանուր ծավալը կազմել է 6,5 միլիարդ եվրո, և այն սպասարկում է 14 960 հաճախորդների, որոնցից մոտ 4 300-ը կորպորացիաներ են, իսկ 10 700-ը՝ մասնավոր անձինք։ Աշխատակիցների թիվը 102 է։ Ներկայիս նախագահը IOR-ի ֆրանսիացի տնտեսագետ Ժան-Բատիստ դե Ֆրանսուան է։

Չնայած այն հանգամանքին, որ բանկը հավատարիմ է կաթոլիկ վարդապետության էթիկական և սոցիալական սկզբունքներին՝ կիրառելով դրանք սեփական հաշվի և հաճախորդների կառավարման և ներդրումային քաղաքականության նկատմամբ, նրա անանունությունը գրավում է կոռումպացված պաշտոնյաներին և մաֆիային՝ փողերի լվացման համար։ Փողերի լվացման դեմ պայքարելու համար Վատիկանը ստեղծել է հատուկ ֆինանսական վերահսկողության մարմին՝ ASIF (Autorità di Informazione Finanziaria), որը զբաղվում է կասկածելի հաշիվների լուծարմամբ և կասկածելի ֆինանսական գործարքների կասեցմամբ։ Ռենե Բրյուլհարթի խոսքերով՝ «IOR-ը ֆինանսական հաստատության եզակի տեսակ է։ Դա առևտրային բանկ չէ, ինչպես Deutsche Bank-ը, և ոչ էլ ներդրումային բանկ, ինչպես Goldman Sachs-ը։ Նպատակը որքան հնարավոր է շատ շահույթ ստանալը չէ։ IOR-ի առաքելությունն է խթանել քրիստոնեական աշխատանքները։ Դա առաջին հերթին կաթոլիկ եկեղեցու սպասարկման ձեռնարկություն է»։

## Պատմություն
Ինստիտուտը հիմնադրվել է 1942 թվականի հունիսի 27-ին, երբ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու ղեկավարը Հռոմի պապ Պիոս XII-ն էր։

Կանոնադրության համաձայն՝ ինստիտուտը ստեղծվել է կրոնական գործակալություններին պատկանող վճարներ գանձելու և ռեսուրսները կառավարելու համար։ Կրոնական գործերի ինստիտուտը հնարավորություն է տալիս կրոնական նպատակներով ստեղծված կորպորացիաներին ներդնել իրենց ավանդների դիմաց հավաքագրված միջոցները գաղտնի և առանց հարկեր վճարելու։

Ինստիտուտի գործունեության և ֆինանսական վիճակի մասին տվյալները գրեթե չեն հրապարակվում։ Այն պատկանում է այն ֆինանսական կազմակերպությունների թվին, որոնք խոշոր ներդրումներ են կատարում բանկային ոլորտում և առևտրային գործարքներում Իտալիայում և ամբողջ աշխարհում։

1982 թվականին ինստիտուտի ղեկավար Պավել Կազիմիր Մարցինուսին կասկածում էին Banco Ambrosiano-ի սնանկացմանը մասնակցելու մեջ (Վատիկանի բանկը Banco Ambrosiano-ի խոշորագույն բաժնետերն էր), որը լվանում էր իտալական մաֆիայի փողերը։ Նույն 1982 թվականին Banco Ambrosiano-ի ղեկավար Ռոբերտո Կալվին, որը փախել էր Իտալիայից, գտնվել է Լոնդոնի Բլեքֆրայերս կամրջի տակ կախված։

Հովհաննես Պողոս II պապի կառավարման ժամանակ իրականացվել են խոշոր բարեփոխումներ։ 1992 թվականին Ջովաննի Բոջոն նշանակվել է ինստիտուտի տնօրեն։

Վերջին տարիներին ինստիտուտը ներգրավվել է մի շարք սկանդալների մեջ, մասնավորապես, 2010 թվականի սեպտեմբերին Իտալիայի ֆինանսական ոստիկանությունը Credito Artigiano բանկի հաշվից առգրավել է ինստիտուտին պատկանող 23 միլիոն եվրո, ինչպես նաև ձերբակալել է ինստիտուտի տնօրեն Էտտորե Գոտտի Տեդեսկիին, ինչպես նաև գլխավոր տնօրեն Պաոլո Չիպրիանիին՝ փողերի լվացման մեղադրանքով։

2012 թվականի մայիսի 24-ին կայացել է Կրոնական գործերի ինստիտուտի տնօրենների խորհրդի նիստը, որտեղ անվստահության քվե է հայտնվել տնօրեն, պրոֆեսոր Գոտտի Տեդեսկիի հանդեպ (2014 թվականի փետրվարի 19-ին հետաքննությունը հանեց Տեդեսկիի նկատմամբ կասկածները և ընդունեց նրա ներդրումը Ինստիտուտը աշխատանքի ապօրինի մեթոդներից մաքրելու գործում)։

Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի կողմից խոստացված կառավարման բարեփոխումների և կոռուպցիայի դեմ պայքարի շրջանակներում 2013 թվականի հոկտեմբերի սկզբին հրապարակվեց Կրոնական գործերի ինստիտուտի առաջին տարեկան հաշվետվությունը իր պատմության մեջ։ 2014 թվականին, կոռուպցիայի դեմ պայքարի շրջանակներում, պոնտիֆիկոսի հրամանով փոխվեց ինստիտուտի ղեկավարությունը։ 2015 թվականի դեկտեմբերին Հռոմի պապն առաջին անգամ նշանակեց Կրոնական գործերի ինստիտուտի համախմբված ֆինանսական հաշվետվությունների արտաքին աուդիտ (այս աշխատանքն իրականացնելու համար ընտրվել է PricewaterhouseCoopers աուդիտորական ընկերությունը)։

## Եկամուտներ
2012 թվականին, համաձայն 2013 թվականին ինստիտուտի կողմից հրապարակված զեկույցի, Վատիկանի բանկի շահույթը կազմել է 86,6 միլիոն եվրո։

## Արտաքին հղումներ

* www.ior.va
* Банк Ватикана соблюдает все нормы прозрачности
* Секреты Ватикана: деньги

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանկեր
Կատեգորիա:Իտալիայի բանկեր
Կատեգորիա:Վատիկանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վատիկանի տնտեսություն