Եվրոյի պատմություն

Եվրոն սկսել է օգտագործվել 1999 թվականի հունվարի 1-ին՝ չնայած այն Եվրոպական Միության և դրա նախորդների նպատակն էր 1960-ական թվականներից ի վեր։ Դժվար բանակցություններից հետո 1993 թվականին ուժի մեջ է մտել Մաաստրիխտի պայմանագիրը՝ նպատակ ունենալով մինչև 1999 թվականը ստեղծել Տնտեսական և արժութային միություն ԵՄ բոլոր պետությունների համար՝ բացառությամբ Մեծ Բրիտանիայի և Դանիայի (չնայած Դանիան ունի ֆիքսված փոխարժեքի քաղաքականություն եվրոյի հետ)։

Արժույթը գործնականում ձևավորվել է 1999 թվականին. թղթադրամներն ու մետաղադրամները սկսել են շրջանառվել 2002 թվականին։ Այն արագորեն փոխարինել է նախկին ազգային արժույթներին և դանդաղորեն ընդլայնվել է ԵՄ մնացած մասում։ 2009 թվականին Լիսաբոնի պայմանագիրը վերջնականապես հաստատել է դրա քաղաքական լիազորությունները՝ եվրախումբը՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկի հետ միասին։

## Զարգացում
### Վաղ գաղափարներ

Եվրոպայում տնտեսական և դրամավարկային միության առաջին գաղափարներն առաջացել են Եվրոպական համայնքների ստեղծումից շատ առաջ։ Օրինակ՝ դեռևս Ազգերի լիգայի ժամանակ Գուստավ Շտրեսեմանը 1929 թվականին դիմել էր եվրոպական արժույթի համար Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Եվրոպայում մի շարք նոր ազգային պետությունների առաջացման պատճառով տնտեսական բաժանման աճի ֆոնին։ Այս ժամանակ քաղաքականություն մշակողների մտքում առանձնանում էին Լատինական արժութային միության հիշողությունները, որը հիմնականում ներառում էր Ֆրանսիան, Իտալիան, Բելգիան և Շվեյցարիան, և որը գործնականում քայքայվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։

Եվրոպական տնտեսական համագործակցության անդամների միջև տնտեսական և դրամավարկային միություն ստեղծելու առաջին փորձը տեղի է ունեցել 1969 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովի նախաձեռնությամբ, որը սահմանել է «տնտեսական քաղաքականության և դրամավարկային համագործակցության ավելի մեծ համակարգման» անհրաժեշտությունը։ Դրան հաջորդել է Եվրոպական հանձնաժողովի 1969 թվականի դեկտեմբերին Հաագայում կայացած նիստը։ Եվրոպական խորհուրդը Լյուքսեմբուրգի վարչապետ Պիեռ Վերներին հանձնարարել է գտնել արժույթի փոխարժեքի անկայունությունը նվազեցնելու միջոց։ Նրա զեկույցը հրապարակվել է 1970 թվականի հոկտեմբերին և առաջարկել է ազգային մակրոտնտեսական քաղաքականության կենտրոնացում, որը ենթադրում էր «հավասարության տոկոսադրույքների լիակատար և անդառնալի ամրագրում և կապիտալի շարժերի լիակատար ազատագրում»: Սակայն նա չի առաջարկել միասնական արժույթ կամ կենտրոնական բանկ: Եվրոպական արժույթների տատանումները թունելում օձի միջոցով սահմանափակելու փորձը ձախողվել է։

1971 թվականին ԱՄՆ նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնը հեռացրել է ոսկու աջակցությունը ԱՄՆ դոլարից, ինչը հանգեցրել է Բրետոն-Վուդսյան համակարգի փլուզմանը, որն ազդել է աշխարհի բոլոր հիմնական արժույթների վրա: Տարածված արժույթների լողացող տատանումները և արժեզրկումները խոչընդոտել են Եվրոպական միության ձգտումները: Այնուամենայնիվ, 1979 թվականի մարտին ստեղծվել է Եվրոպական դրամական համակարգը, որը փոխարժեքներն ամրագրել է հաշվապահական արժույթի՝ Եվրոպական արժույթի միավորի վրա՝ փոխարժեքները կայունացնելու և գնաճը հակազդելու համար: Այն նաև ստեղծել է Եվրոպական դրամական համագործակցության հիմնադրամը:

1986 թվականի փետրվարին Միասնական եվրոպական ակտը պաշտոնականացրել է քաղաքական համագործակցությունը Եվրոպական տնտեսական համագործակցության շրջանակներում, ներառյալ դրամավարկային քաղաքականության իրավասությունը: 1988 թվականի հունիսի 14-ին Հաննովերում կայացած Եվրոպական խորհրդի գագաթնաժողովը սկսել է ուրվագծել դրամավարկային համագործակցությունը։ Ֆրանսիան, Իտալիան և Եվրոպական հանձնաժողովը աջակցել են կենտրոնական բանկի հետ լիարժեք դրամավարկային միության ստեղծմանը, որին դեմ էր Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Մարգարետ Թետչերը։

### Վերագործարկում

Հաննովերի Եվրոպական խորհուրդը խնդրել է եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժակ Դելորին նախագահել կենտրոնական բանկերի կառավարիչների հատուկ հանձնաժողովը, որը հայտնի է որպես Դելորի կոմիտե, որպեսզի առաջարկի նոր ժամանակացույց՝ տնտեսական և դրամավարկային միություն ստեղծելու հստակ, գործնական և իրատեսական քայլերով: Այս աշխատանքային եղանակը ծագել է Շպաակի մեթոդից:

Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան դեմ էին Գերմանիայի միավորմանը և փորձում էին ազդել Խորհրդային Միության վրա՝ այն կանխելու համար: Այնուամենայնիվ, 1989 թվականի վերջին Ֆրանսիան կորզել է Գերմանիայի պարտավորությունը Արժութային միության նկատմամբ՝ Գերմանիայի վերամիավորմանը աջակցելու դիմաց:

1989 թվականի Դելորի զեկույցը սահմանել է Եվրոպական միությունը երեք փուլով ներդնելու ծրագիր, որը ներառում էր այնպիսի ինստիտուտների ստեղծում, ինչպիսին է Կենտրոնական բանկերի եվրոպական համակարգը, որը պատասխանատու կլիներ դրամավարկային քաղաքականության մշակման և իրականացման համար: Այն ուրվագծել է դրամավարկային միության իրականացումը երեք քայլով: Այս քայլերից առաջինից սկսած՝ 1990 թվականի հուլիսի 1-ին, փոխարժեքի վերահսկողությունը վերացվել է, այդպիսով կապիտալի շարժը լիովին ազատականացվել է Եվրոպական տնտեսական համայնքում: Առաջնորդները համաձայնության եկան արժութային միության վերաբերյալ՝ Մաաստրիխտի պայմանագրով, որը ստորագրվել է 1992 թվականի փետրվարի 7-ին: Այն համաձայնվել է ստեղծել միասնական արժույթ մինչև 1999 թվականի հունվարը, չնայած առանց Միացյալ Թագավորության մասնակցության։

Պայմանագրի հաստատումը մարտահրավեր էր: Գերմանիան զգուշավոր էր իր կայուն արժույթից՝ գերմանական մարկից հրաժարվելու հարցում, Ֆրանսիան հաստատել է պայմանագիրը փոքր առավելությամբ, իսկ Դանիան հրաժարվել է վավերացնել այն, մինչև նրանք չստանային արժութային միությունից դուրս գալու այնպիսի հրաժարում, ինչպիսին Միացյալ Թագավորությունն էր, հրաժարում, որը նրանք պահպանում են մինչև 2024 թվականը։ 1992 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, որը Մեծ Բրիտանիայում հայտնի է որպես «Սև չորեքշաբթի», բրիտանական ֆունտ ստերլինգը ստիպված է եղել դուրս գալ ֆիքսված փոխարժեքի համակարգից՝ ֆունտի արժեքի արագ անկման պատճառով։

### Երկրորդ փուլ

Դելորի երկրորդ փուլը սկսվել է 1994 թվականին Մաաստրիխտի համաձայնագրով Եվրոպական դրամավարկային ինստիտուտի ստեղծմամբ, որը հաջորդել է Եվրոպական կենտրոնական բանկին: Այն ստեղծվել է որպես Եվրոպական կենտրոնական բանկի նախորդ: Այն առաջին անգամ հավաքվել է հունվարի 12-ին՝ իր առաջին նախագահ Ալեքսանդր Լամֆալուսիի գլխավորությամբ: Բազմաթիվ անհամաձայնություններից հետո, 1995 թվականի դեկտեմբերին, Գերմանիայի ֆինանսների նախարար Թեո Վայգելի առաջարկությամբ, նոր արժույթի համար ընդունվել է եվրո անվանումը (փոխարինելով նախկին հաշվապահական արժույթի համար օգտագործվող էկու անվանումը): Նրանք նաև համաձայնության եկան 1999 թվականի հունվարի 1-ի վերաբերյալ՝ դրա գործարկման ամսաթիվը։

1997 թվականի հունիսի 17-ին Եվրոպական խորհուրդը Ամստերդամում որոշել է ընդունել Կայունության և աճի պակտը, որը նախատեսված էր եվրոյի ստեղծումից հետո բյուջետային կարգապահությունն ապահովելու համար, և ստեղծվել է նոր փոխարժեքի մեխանիզմ՝ ERM II՝ եվրոյի և դեռևս եվրագոտու մեջ չմտած երկրների ազգային արժույթների նկատմամբ կայունություն ապահովելու համար: Այնուհետև, 1998 թվականի մայիսի 3-ին, Բրյուսելում կայացած Եվրոպական Խորհրդում ընտրվել են 11 երկրներ, որոնք պետք է մասնակցեին երրորդ փուլին 1999 թվականի հունվարի 1-ից: Նոր արժույթին մասնակցելու համար անդամ պետությունները պետք է համապատասխանեին խիստ չափանիշների, ինչպիսիք են՝ բյուջեի դեֆիցիտը ՀՆԱ-ի 3%-ից պակաս, պարտքի հարաբերակցությունը ՀՆԱ-ի 60%-ից պակաս, ցածր գնաճը և ԵՄ միջինին մոտ տոկոսադրույքները: Հունաստանը չի կարողացել բավարարել չափանիշները և 1999 թվականի հունվարի 1-ին զրկվել է մասնակցությունից։

1998 թվականի հունիսի 1-ին Եվրոպական Կենտրոնական Բանկը փոխարինել է Եվրոպական արժութային ինստիտուտին: Սակայն այն իր լիարժեք լիազորությունները չի ստացել մինչև 1999 թվականի հունվարի 1-ը եվրոյի ստեղծումը: Բանկի առաջին նախագահը Վիմ Դյուզենբերգն էր, որը Եվրոպական դրամական համակարգի և Նիդեռլանդների կենտրոնական բանկի նախկին ղեկավարն էր: Այնուհետև սահմանվել են 11 մասնակից ազգային արժույթների և եվրոյի փոխարկման փոխարժեքները: Փոխարժեքները որոշվել են Եվրոպական Միության Խորհրդի կողմից՝ հիմնվելով Եվրոպական հանձնաժողովի առաջարկության վրա, որը հիմնված էր 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ի շուկայական փոխարժեքների վրա, այնպես որ մեկ Եվրոպական արժույթի միավորը հավասար կլինի մեկ եվրոյի: Այս փոխարժեքները սահմանվել են Խորհրդի 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ի 2866/98 կանոնակարգով: Դրանք չէին կարող սահմանվել ավելի վաղ, քանի որ Եվրոպական արժույթի միավորը կախված էր այդ օրվա ոչ եվրո արժույթների (հիմնականում ֆունտ ստերլինգի) փակման փոխարժեքից: Կլորացման և նշանակալի թվանշանների վերաբերյալ ազգային կոնվենցիաների տարբերությունների պատճառով ազգային արժույթների միջև բոլոր փոխարկումները պետք է իրականացվեին եվրոյի միջոցով եռանկյունաձև արբիտրաժով:

## Ստեղծում
### Գործարկում

Արժույթը ներդրվել է ոչ ֆիզիկական տեսքով (ճանապարհորդական չեկեր, էլեկտրոնային փոխանցումներ, բանկային գործառնություններ և այլն) 1999 թվականի հունվարի 1-ի կեսգիշերին, երբ մասնակից երկրների (եվրագոտու) ազգային արժույթները դադարեցրել են գոյություն ունենալ։ Այսպիսով, եվրոն դարձել է Եվրոպական արժութային միավորի իրավահաջորդը: Հին արժույթների թղթադրամներն ու մետաղադրամները, սակայն, շարունակել են օգտագործվել որպես օրինական վճարամիջոց մինչև նոր թղթադրամների և մետաղադրամների ներդրումը 2002 թվականի հունվարի 1-ին (որոնք նախորդ դեկտեմբերին բաշխվել էին փոքր քանակությամբ): Սկսած 1999 թվականի հունվարի 1-ից, եվրագոտու երկրների բոլոր պարտատոմսերը և պետական ​​պարտքի այլ ձևերը արտահայտվում էին եվրոյով:

Եվրոյի արժեքը, որը 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ին սկսվում էր 1.1686 ԱՄՆ դոլարից, աճել էր առաջին օրվանից՝ 1999 թվականի հունվարի 4-ի երկուշաբթի օրվա ընթացքում՝ փակվելով մոտավորապես 1.18 ԱՄՆ դոլարի մակարդակով: Այն արագորեն տարածվել է, և դիլերները զարմացել են այն արագությամբ, որով այն փոխարինեց ազգային արժույթներին: Ակնկալվում էր, որ գերմանական մարկով առևտուրը կշարունակվի զուգահեռաբար, բայց շուկաների բացվելուն պես այն անհետացել է: Այնուամենայնիվ, 1999 թվականի վերջին եվրոն հավասարվել է դոլարին, ինչը հանգեցրել է Մեծ յոթնյակի կողմից 2001 թվականին եվրոյին աջակցելու համար արտակարգ գործողությունների:

Ավելի ուշ՝ 2000 թվականին, Դանիան հանրաքվե է անցկացրել եվրոյից գոտուց դուրս գալու վերաբերյալ: Հանրաքվեն հանգեցրել է կրոնը պահպանելու որոշմանը, ինչպես նաև հետաձգել է Մեծ Բրիտանիայում հանրաքվե անցկացնելու ծրագրերը: Հունական դրախմայի և եվրոյի միջև 340.750 անդառնալի փոխարկման փոխարժեքը սահմանելու համար օգտագործվող ընթացակարգը տարբեր էր, քանի որ այդ ժամանակ եվրոն արդեն երկու տարեկան էր: Մինչդեռ սկզբնական տասնմեկ արժույթների փոխարկման փոխարժեքները որոշվել էին եվրոյի՝ որպես վիրտուալ արժույթի ներդրումից ընդամենը մի քանի ժամ առաջ, հունական դրախմայի փոխարկման փոխարժեքը սահմանվել էր մի քանի ամիս առաջ՝ Խորհրդի 2000 թվականի հունիսի 19-ի 1478/2000 կանոնակարգով։

### Դրամահատում

Նոր մետաղադրամների և թղթադրամների դիզայնը հայտարարվել է 1996-1998 թվականների միջև, և արտադրությունը սկսվել է տարբեր դրամահատարաններում և տպարաններում 1998 թվականի մայիսի 11-ին։ Աշխատանքը մեծ էր և պահանջել է երեքուկես տարի։ Ընդհանուր առմամբ, 7.4 միլիարդ թղթադրամ և 38.2 միլիարդ մետաղադրամ հասանելի կլիներ սպառողների և բիզնեսների համար թողարկման համար 2002 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ։ Յոթ երկրներում 2002 թվականի հունվարի 1-ին ընդառաջ թողարկված նոր մետաղադրամների վրա գրված կլիներ 2002 թվականի ամսաթիվը։ Բելգիայում, Ֆինլանդիայում, Ֆրանսիայում, Նիդեռլանդներում և Իսպանիայում նոր մետաղադրամների վրա գրված կլիներ թողարկման ամսաթիվը, ուստի այդ հինգ երկրները միակն էին, որոնք կհատեին 1999, 2000 և 2001 թվականներով եվրո մետաղադրամներ։ Մոնակոյից, Վատիկանից և Սան Մարինոյից նույնպես թողարկվել են մետաղադրամների փոքր քանակություն։ Սրանք անմիջապես դարձել են հավաքորդների համար ցանկալի իրեր՝ գրավելով անվանական արժեքից զգալիորեն բարձր գներ։ Նոր թողարկումները շարունակվում են մինչ օրս։

Միևնույն ժամանակ, զուգահեռ խնդիր էր եվրոպական հանրությանը նոր մետաղադրամների մասին իրազեկելը: Թողարկվել են պաստառներ, որոնց վրա ցուցադրվում էին դիզայնները, որոնք օգտագործվում էին խաղաքարտերից մինչև մարզաշապիկներ: Որպես վերջնական քայլ, 2001 թվականի դեկտեմբերի 15-ին բանկերը սկսել են փոխանակել «եվրոյի մեկնարկային հավաքածուներ»՝ պլաստիկե տոպրակներ, որոնցում յուրաքանչյուր երկրում առկա էին նոր մետաղադրամների ընտրանի (սովորաբար՝ 10-ից 20 եվրո արժողությամբ, չնայած Ֆինլանդիայի մետաղադրամները պարունակում էին յուրաքանչյուր մետաղադրամից մեկական՝ ընդհանուր առմամբ 3.88 եվրո): Դրանք առևտրում օգտագործելի չէին լինի մինչև հունվարի 1-ը, երբ թղթադրամները նույնպես հասանելի կդառնային: Որոշ երկրներում հասանելի էին նաև ավելի մեծ մեկնարկային հավաքածուներ, որոնք պարունակում էին յուրաքանչյուր անվանական արժեքի մեկական գլանափաթեթ:

Մանրածախ առևտրականներն ու պետական ​​​​մարմինները նույնպես լուրջ խնդիր ունեին: Հանրությանը վաճառվող ապրանքների համար սովորաբար օգտագործվում էր կրկնակի գնագոյացում: Կառավարությունների համար նախատեսված փոստային նամականիշները (ինչպես նաև ՄԱԿ-ի փոստային վարչության կողմից Վիեննայի ՄԱԿ-ի գրասենյակների համար թողարկված նամականիշները) հաճախ կրում էին թե՛ նախկին արժույթով, թե՛ եվրոյով անվանական արժեքներ, ապահովելով դրանց շարունակական օգտագործումը 2001 թվականից հետո։ 1999 թվականից սկսած՝ բոլոր ավանդներն ու վարկերը տեխնիկապես եվրոյով էին, բայց ավանդներն ու դուրսբերումները շարունակվել են նախկին արժույթով։ Հաշվետվությունները մնացորդները կցուցադրվեին երկու արժույթներով՝ սկսած ոչ ուշ, քան 2001 թվականի հուլիսի 1-ից, և ավելի վաղ, եթե դա պահանջվեր հաճախորդի կարիքներից։

2001 թվականի դեկտեմբերի 1-ից սկսած՝ մետաղադրամներն ու թղթադրամները բաշխվել են անվտանգ պահեստներից՝ նախ խոշոր մանրածախ առևտրականներին, ապա՝ փոքրերին։ Լայնորեն սպասվում էր, որ հունվարի 1-ից և դրանից հետո կլինեն մեծ խնդիրներ։ Նման անցում տասներկու բնակչություն ունեցող երկրներում երբեք չէր փորձվել։
### Արժույթի անցում

Նոր մետաղադրամներն ու թղթադրամները առաջին անգամ ուժի մեջ մտան Հնդկական օվկիանոսում գտնվող ֆրանսիական Ռեյունյոն կղզում։ Եվրո մետաղադրամներով և թղթադրամներով առաջին պաշտոնական գնումը տեղի է ունեցել այնտեղ՝ մեկ կիլոգրամ լիչիի դիմաց։ 

Ֆինլանդիայում Կենտրոնական բանկը կեսգիշերին մեկ ժամով բացվել է՝ քաղաքացիներին թույլ տալով փոխանակել արժույթ, մինչդեռ Աթենքի Սինտագմա հրապարակը զարդարել է հսկայական եվրոբուրգը։ Այլ երկրներ նույնպես նշել են եվրոյի գալուստը. Փարիզի Պոն Նյոֆը զարդարված էր ԵՄ գույներով, մինչդեռ հյուսիսային Գերմանիայի Գիֆհորն քաղաքում տեղի է ունեցել գերմանական մարկի մռայլ, խորհրդանշական հուղարկավորությունը։

Բացի Գերմանիայից, նոր արժույթի ներդրման ծրագիրը հիմնականում նույնն էր։ Բանկերը կընդունեին հին արժույթների փոխանակումը, կսկսեին եվրո տրամադրել բանկոմատներից, և միայն եվրոն կլիներ հասանելի կանխիկացման դեպքում՝ սկսած հունվարի 1-ից։ Առևտրականները կընդունեին հին արժույթը, բայց մանրը կտային միայն եվրոյով։ Գերմանիայում գերմանական մարկը այլևս օրինական վճարամիջոց չէր լինի հունվարի 1-ից, այլ պետք է փոխանակվեր բանկերում։

Չնայած առկա հսկայական քանակությամբ եվրոյին, քաոսի վախ կար։ Ֆրանսիայում այս վախերը սրվել են փոստային աշխատողների գործադուլի սպառնալիքով։ Սակայն գործադուլը կարգավորվել է։ Նմանապես, ֆրանսիական BNP Paribas բանկի աշխատակիցները սպառնացել են խափանել եվրոյի ներդրումը գործադուլով։ Դա նույնպես կարգավորվել է։

Գործնականում ներդրումը հարթ էր՝ քիչ խնդիրներով։ Հունվարի 2-ին 7 երկրներում բոլոր բանկոմատները և ևս 4 երկրներում առնվազն 90 տոկոսը թողարկում էին եվրո՝ ավանդական արժույթի փոխարեն, ընդ որում՝ Իտալիայում, որտեղ բանկոմատների միայն 85%-ն էր տրամադրում եվրո։ Սպառողների անսպասելի միտումը՝ ծախսելու իրենց ավանդական արժույթը, այլ ոչ թե փոխանակելու այն բանկերում, հանգեցրել է եվրոյի մանրադրամի ժամանակավոր պակասի, որոշ սպառողների մանրը տրվել է ավանդական արժույթով։

Որոշ բիզնեսներ օգտվել են արժույթի փոխանակումից՝ գները բարձրացնելու համար։ Deutsche Bundesbank-ի ուսումնասիրության համաձայն՝ գների աճ է եղել, բայց սպառողները հրաժարվել են այդքան շատ գնել։ Իտալիայում գտնվող մի սրճարան, որն օգտվել է անցումային շրջանից՝ սուրճի գները մեկ երրորդով բարձրացնելու համար, պարտավորվել է փոխհատուցում վճարել հաճախորդներին։

### Հետևանքներ
Պետություններին թույլատրվում էր երկու ամիս՝ մինչև 2002 թվականի փետրվարի 28-ը, շրջանառության մեջ պահել ավանդական արժույթը որպես օրինական վճարամիջոց։ Ազգային արժույթների օրինական վճարամիջոց չլինելու պաշտոնական ամսաթիվը տարբերվում էր անդամ պետությունից անդամ պետություն։ Ամենավաղ ամսաթիվը Գերմանիայում էր. գերմանական մարկը պաշտոնապես դադարել է օրինական վճարամիջոց լինել 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ից հետո։ Այնուամենայնիվ, անդամ պետությունների մեծ մասը թույլ է տվել իրենց ավանդական արժույթը շրջանառության մեջ մնալ ամբողջ երկու ամիսը։ Ժամանակակից արժույթը փոխանակելի էր տվյալ արժույթի երկրի առևտրային բանկերում հետագա ժամանակահատվածով, սովորաբար մինչև 2002 թվականի հունիսի 30-ը։

Այնուամենայնիվ, նույնիսկ պաշտոնական ամսաթվերից հետո, դրանք շարունակել են ընդունվել փոխանակման համար ազգային կենտրոնական բանկերի կողմից տարբեր ժամանակահատվածներում՝ և անորոշ ժամանակով Ավստրիայում, Գերմանիայում, Իռլանդիայում և Իսպանիայում։ Այդ չորս երկրների և Ֆինլանդիայի մետաղադրամները շարունակում են փոխանակելի մնալ։ Առաջին ոչ փոխարկելի մետաղադրամները պորտուգալական էսկուդոն էին, որոնք 2002 թվականի դեկտեմբերի 31-ից հետո դադարել են դրամական արժեք ունենալ, չնայած թղթադրամները մնացին փոխանակելի մինչև 2022 թվականը: 2002 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ գործող բոլոր թղթադրամները կմնային ուժի մեջ առնվազն մինչև 2012 թվականը:

Գերմանիայում Deutsche Telekom-ը 2005 թվականին փոփոխել է 50,000 վճարովի հեռախոսներ՝ գերմանական մարկի մետաղադրամներ ընդունելու համար, առնվազն ժամանակավորապես: Զանգահարողներին թույլատրվել է օգտագործել գերմանական մարկի մետաղադրամներ, առնվազն սկզբում, որտեղ գերմանական մարկը հավասար էր մեկ եվրոյի, գրեթե կրկնակի գերազանցելով սովորական փոխարժեքը:

Ֆրանսիայում, 2007 թվականի դրությամբ, կտրոնները դեռևս նշում էին ապրանքների արժեքը հին արժույթով (ֆրանկ)՝ եվրոյի արժեքի հետ մեկտեղ: եվրագոտու այլ երկրներում սա երկար ժամանակ համարվում էր ավելորդ: 2008 թվականի դրությամբ Ֆրանսիայի որոշ փոքր քաղաքների առևտրականներ դեռևս ընդունում էին ֆրանկ թղթադրամներ:

### Վաղ աճ
2001 թվականի հոկտեմբերի 26-ին միջօրեական ամենացածր՝ 0.8296 ԱՄՆ դոլարի անկումից և 2002 թվականի հունվարի 15-ին կարճատև անկումից մինչև 0.8115 ԱՄՆ դոլար, եվրոն շուտով վերականգնվել է իր վաղ անկումից։ Վերջին անգամ դրա արժեքը 1.00 դոլարից ցածր էր 2022 թվականի սեպտեմբերի 28-ին (0.95361 ԱՄՆ դոլար), որից հետո այն աճել է։ Այն գագաթնակետին հասել է 1.35 ԱՄՆ դոլարի մակարդակով 2004 թվականին, իսկ ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ իր ամենաբարձր արժեքին՝ 1.5916 ԱՄՆ դոլարի մակարդակով հասել է 2008 թվականի հուլիսի 14-ին։ 2000-ականների վերջին ֆունտ ստերլինգի նկատմամբ դրա արժեքի աճի հետ մեկտեղ, որը գագաթնակետին հասավ 97.73 պենսի 2008 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, դրա միջազգային օգտագործումը արագ աճել է։ Եվրոյի կարևորությունը կայունորեն աճել է, որի բաժինը արտարժույթի պահուստներում 1999 թվականի գրեթե 18%-ից աճել է մինչև 25% 2003 թվականին, մինչդեռ դոլարի բաժինը նվազել է համարժեք չափով։ Ալան Գրինսպենը 2007 թվականին ասել է, որ եվրագոտին շահույթ է ստացել եվրոյի աճից և պնդել է, որ լիովին հնարավոր է, որ ապագայում այն ​​կարող է առևտուր անել հավասարապես կամ դառնալ ավելի կարևոր, քան ԱՄՆ դոլարը։

### Հանրային աջակցություն
Եվրոյի նկատմամբ հանրային աջակցությունը յուրաքանչյուր նահանգում 2001-2006 թվականներին։

## Տնտեսական անկման դարաշրջան

2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի և Մեծ անկման հետևանքով, եվրագոտին իր առաջին պաշտոնական անկման մեջ է մտել 2008 թվականի երրորդ եռամսյակում, պաշտոնական տվյալները հաստատվել են 2009 թվականի հունվարին։ ԵՄ-ն բացասական աճ գրանցել է 2008 թվականի երկրորդ, երրորդ և չորրորդ եռամսյակներում և 2009 թվականի առաջին եռամսյակում, նախքան դրական աճի վերադառնալը (եվրոպայի համար որպես ամբողջություն)։ Չնայած անկմանը, Էստոնիան միացավ եվրագոտու, իսկ Իսլանդիան ԵՄ-ին դիմում է ներկայացրել եվրագոտուն միանալու համար՝ այդ ժամանակ այն համարելով անվտանգ ապաստան։

### Լիսաբոնի պայմանագիր
2009 թվականին Լիսաբոնի պայմանագիրը օրինական ուժ է տվել եվրախմբը՝ եվրոյի ֆինանսների նախարարների հանդիպումը, պաշտոնական նախագահով։ Ժան-Կլոդ Յունկերը նախագահ էր պաշտոնավարել պաշտոնականացումից առաջ և հետո և եղել է խմբի ամրապնդման, տնտեսական համագործակցության և համատեղ ներկայացվածության կողմնակից։

Ժան-Կլոդ Տրիշեն, որը 2003 թվականին հաջորդել է Դյուզենբերգին որպես նախագահ, ռեցեսիայի սկզբում հետ է մղել Սարկոզիի բազմաթիվ հարձակումները։ եվրախմբի այդ պաշտոնականացումից առաջ եվրագոտու առաջնորդները 2008 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Փարիզում անցկացրել են արտակարգ գագաթնաժողով՝ ի պատասխան ֆինանսական ճգնաժամի։ եվրախմբի ֆինանսների նախարարների փոխարեն նրանք հանդիպլ են որպես պետությունների կամ կառավարությունների ղեկավարներ (նման Եվրոպական խորհրդին)՝ եվրագոտու և Եվրոպական կենտրոնական բանկի համար համատեղ գործողությունների ծրագիր մշակելու համար՝ եվրոպական տնտեսությունը կայունացնելու համար։ Այսպիսի հանդիպումների ժամանակ կհամաձայնեցվեն եվրոյի կառավարման բազմաթիվ բարեփոխումներ։

### Վաղ արձագանքներ
Առաջնորդները մշակել են 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքները մեղմելու ծրագիր, որը կներառի հարյուրավոր միլիարդավոր եվրոյի նոր նախաձեռնություններ՝ վախեցնող փլուզումը կանխելու համար: Նրանք համաձայնության եկան բանկերի փրկության ծրագրի շուրջ. կառավարությունները կգնեն բանկերի ներդրումներ՝ իրենց ֆինանսները բարելավելու և միջբանկային վարկավորումը երաշխավորելու համար: Ճգնաժամի դեմ համակարգումը համարվում է կենսական նշանակություն ունեցող՝ մեկ երկրի գործողությունները մյուսին վնասելու և բանկերի վճարունակության ու վարկային պակասի խնդիրները սրելու համար:

Չնայած 2009 թվականի սկզբին սպեկուլյանտների սկզբնական մտավախություններին, որ նման մեծ անկման սթրեսը կարող է հանգեցնել եվրագոտու փլուզմանը, եվրոյի դիրքերը իրականում ամրապնդվել են տարվա ընթացքում: Ավելի վատ ցուցանիշներ ունեցող տնտեսությունները չէին հեռանում և դառնում դեֆոլտի ռիսկ, Գերմանիայի և ամենաթույլ տնտեսությունների միջև պարտատոմսերի եկամտաբերության սփրեդները նվազեցրել են՝ մեղմելով այդ տնտեսությունների վրա ճնշումը: Եվրոն սկսել է դիտվել որպես անվտանգ արտարժույթ, քանի որ դրանից դուրս գտնվող երկրները, ինչպիսիք են Իսլանդիան, ավելի վատ վիճակում էին, քան եվրո ունեցողները: Հետագայում Իսլանդիան դիմել է ԵՄ-ին՝ ավելի կայուն արժույթ օգտագործելու առավելությունը ստանալու համար։

### «Փրկարարական» միջոցներ
Սակայն, 2009-2010 թվականների վերջին Հունաստանի և այլ անդամների կողմից դեֆոլտի ռիսկի պատճառով, եվրագոտու առաջնորդները համաձայնել են անդամ պետություններին փրկելու դրույթների շուրջ, որոնք չէին կարող միջոցներ հայթայթել (Հունաստանի համար ակտիվացվել է 2010 թվականի ապրիլին): Սա ԵՄ պայմանագրերի կտրուկ շրջադարձ էր, որոնք բացառում էին եվրագոտու անդամի ցանկացած փրկագին, որպեսզի խրախուսեին անդամներին ավելի լավ կառավարել իրենց ֆինանսները: Այնուամենայնիվ, քանի որ Հունաստանը պայքարում էր իր ֆինանսները վերականգնելու համար, մյուս անդամ պետությունները նույնպես ռիսկի տակ էին, և դա կարող էր հետևանքներ ունենալ եվրագոտու մնացած տնտեսության վրա, համաձայնեցվել է ժամանակավոր փրկագնման մեխանիզմի մասին, որը մշակվել է հատուկ նշանակության միջոցի տեսքով, որը կոչվում էր «Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամ» (լրացվում է Եվրոպական ֆինանսական կայունության մեխանիզմով և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի միջոցներով), որի նպատակն էր պահպանել ֆինանսական կայունությունը Եվրոպայում՝ ֆինանսական օգնություն տրամադրելով դժվարություններ ունեցող եվրագոտու պետություններին: Ճգնաժամը նաև խթանել է կոնսենսուս հետագա տնտեսական ինտեգրման և մի շարք առաջարկների շուրջ, ինչպիսիք են «Եվրոպական արժութային հիմնադրամը» կամ դաշնային գանձարանը:

Այնուամենայնիվ, 2010 թվականի հունիսին վերջապես լայն համաձայնության հասանք անդամ պետությունների կողմից միմյանց բյուջեները ազգային խորհրդարաններին ներկայացնելուց առաջ միմյանց կողմից վերանայելու վիճահարույց առաջարկի շուրջ: Չնայած ամբողջ բյուջեն միմյանց ներկայացնելուն դեմ էին Գերմանիան, Շվեդիան և Մեծ Բրիտանիան, յուրաքանչյուր կառավարություն իր գործընկերներին և Հանձնաժողովին կներկայացներ աճի, գնաճի, եկամուտների և ծախսերի մակարդակի վերաբերյալ իր գնահատականները ազգային խորհրդարաններին ներկայացվելուց վեց ամիս առաջ: Եթե որևէ երկիր դեֆիցիտ ունենար, նա պետք է դա հիմնավորեր ԵՄ մնացած անդամներին, մինչդեռ ՀՆԱ-ի 60%-ից ավելի պարտք ունեցող երկրները ավելի խիստ վերահսկողության կենթարկվեին: Ծրագրերը կկիրառվեին ԵՄ բոլոր անդամների, ոչ միայն եվրագոտու համար, և պետք է հաստատվեին ԵՄ առաջնորդների կողմից՝ պետությունների կողմից պատժամիջոցների ենթարկվելու առաջարկների հետ միասին, նախքան Կայունության և աճի պակտի 3% սահմանաչափին հասնելը: Լեհաստանը քննադատել է դեֆիցիտի սահմանաչափերը խախտողների համար տարածաշրջանային ֆինանսավորումը դադարեցնելու գաղափարը, քանի որ դա կազդեր միայն ավելի աղքատ պետությունների վրա: 2010 թվականի հունիսին Ֆրանսիան համաձայնվել է աջակցել Գերմանիայի՝ կանոնները խախտող անդամների քվեարկության իրավունքը կասեցնելու ծրագրին:

2010 թվականի վերջին/2011 թվականի սկզբին համաձայնություն է ձեռք բերվել Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամը և Եվրոպական ֆինանսական կայունության մեխանիզմը փոխարինել ավելի մեծ և մշտական ​​Եվրոպական կայունության մեխանիզմով: Եվրոպական կայունության մեխանիզմը պահանջում էր պայմանագրային փոփոխություն՝ այն թույլատրելու համար, և առանձին պայմանագիր՝ այն ստեղծելու համար, բայց եթե այն հաջողությամբ վավերացվեր, այն կստեղծվեր ժամանակին՝ 2013 թվականին հին միջոցների ժամկետը լրանալուց հետո ստանձնելու համար իր գործառույթները:

### Ֆինանսական համաձայնագրեր
2011 թվականի մարտին մեկնարկել է Կայունության և աճի պակտի նոր բարեփոխում, որի նպատակն էր կանոնների ճշգրտումը՝ ընդունելով դեֆիցիտի կամ պարտքի կանոնների խախտման դեպքում տուգանքների կիրառման ավտոմատ ընթացակարգ: Եվրո Պլյուս պակտը սահմանում է եվրագոտում իրականացվող բարեփոխումների լայն շրջանակ՝ ապահովելու համար, և Ֆրանսիայի և Գերմանիայի կառավարությունները համաձայնել են առաջ մղել «իսկական տնտեսական կառավարություն», որը կներառի տարեկան երկու անգամ անցկացվող եվրագոտու առաջնորդների գագաթնաժողովներ և ֆինանսական գործարքների հարկ:

Եվրոպական ֆինանսական միությունը ֆինանսական ինտեգրման մասին պայմանագրի առաջարկ է, որը նկարագրված է Եվրոպական խորհրդի կողմից 2011 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ընդունված որոշման մեջ: Մասնակիցներն են եվրագոտու անդամ պետությունները և ԵՄ մյուս բոլոր անդամները՝ բացառությամբ Միացյալ Թագավորության և Չեխիայի: Պայմանագիրը ուժի մեջ է մտել 2013 թվականի հունվարի 1-ին այն 16 պետությունների համար, որոնք վավերացրել են այն մինչ այս ամսաթիվը, իսկ 2014 թվականի ապրիլի 1-ին ուժի մեջ է մտել բոլոր 25 ստորագրողների համար:

### Տարածում
Չնայած այն ենթադրություններին, որ Հունաստանում ճգնաժամը կարող է տարածվել, և եվրոն կարող է փլուզվել, 2004 թվականի ընդլայնումից հետո ԵՄ որոշ նոր անդամներ են միացել եվրագոտուն ռեցեսիայի ընթացքում: Սլովենիան, Մալթան և Կիպրոսը բոլորը միացել են ռեցեսիայի առաջին երկու տարիների ընթացքում, որին անմիջապես հաջորդել է Սլովակիան 2009 թվականին: Բալթյան երեք պետությունները՝ Էստոնիան, Լատվիան և Լիտվան, միացել են համապատասխանաբար 2011, 2014 և 2015 թվականներին: 2023 թվականին, ութ տարի անց Խորվաթիան միացել է եվրագոտուն:

#### Սլովենիա
Սլովենիան առաջին երկիրն էր, որը միացավ եվրագոտու մետաղադրամների և թղթադրամների թողարկումից հետո: ERM II-ին մասնակցությունը սկսվեց 2004 թվականի հունիսի 28-ին, իսկ 2006 թվականի հուլիսի 11-ին ԵՄ խորհուրդը որոշում է ընդունել, որով Սլովենիային թույլատրվել է միանալ եվրագոտու 2007 թվականի հունվարի 1-ից՝ դառնալով Հարավսլավիայի նախկին Սոցիալիստական ​​Ֆեդերատիվ Հանրապետության առաջին երկիրը, որը դա արել է: Եվրոն փոխարինել է սլովենական տոլարին 2007 թվականի հունվարի 1-ին: Եվրոյի և տոլարի միջև փոխարժեքը սահմանվել էր 2006 թվականի հուլիսի 11-ին 239.640 SIT, սակայն նախորդ թողարկումներից ի տարբերություն, կանխիկ և անկանխիկ գործարքները ներդրվել են միաժամանակ:

#### Կիպրոս
Կիպրոսը կիպրական ֆունտը փոխարինվել է եվրոյով 2008 թվականի հունվարի 1-ին։

Եվրոտային միանալու պաշտոնական դիմումը ներկայացվել է 2007 թվականի փետրվարի 13-ին։ 2007 թվականի մայիսի 16-ին Եվրոպական հանձնաժողովը՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկի աջակցությամբ, համաձայնություն է տվել 2008 թվականի հունվարին եվրոյի ներդրմանը։

Կիպրոսի քաղաքացիներին եվրոյի մասին տեղեկացնելու արշավը պաշտոնապես սկսվել է կիպրական լրատվամիջոցներում 2007 թվականի մարտի 9-ին։ 2007 թվականի մարտի 15-ին Կիպրոսի Ներկայացուցիչների պալատն ընդունել է եվրոյի ներդրման համար անհրաժեշտ օրենքները 2008 թվականի հունվարի 1-ին։ Տնտեսական և ֆինանսական հարցերով եվրոպական հանձնակատար Խոակին Ալմունիան 2007 թվականի մայիսի 16-ին առաջարկել է, որ Կիպրոսը ընդունի եվրոն ըստ նախատեսված ժամանակացույցի, և Եվրոպական խորհրդարանը համաձայնվել է 2007 թվականի հունիսի 21-ին։ Ամսաթիվը հաստատվել է ԵՄ առաջնորդների կողմից։ Վերջնական որոշումը կայացվել է ԵՄ ֆինանսների նախարարների կողմից 2007 թվականի հուլիսի 10-ին, և փոխարժեքը սահմանվել է 0.585274 CYP: 2007 թվականի հոկտեմբերի 23-ին մետաղադրամների դիզայնը պաշտոնապես հրապարակվել է Եվրոպական Միության պաշտոնական տեղեկագրում:

2008 թվականի հունվարի 1-ին եվրոն փոխարինել է կիպրոսյան ֆունտին որպես պաշտոնական արժույթ: Եվրոն օգտագործվում է միայն Հանրապետության կառավարության կողմից վերահսկվող տարածքներում, Ակրոտիրիի և Դեքելիայի ինքնիշխան բազաների տարածքներում (Մեծ Բրիտանիայի իրավասության ներքո, ԵՄ-ից դուրս) և Կիպրոսի ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտում: Հյուսիսային Կիպրոսի փաստացի թուրքական հանրապետությունը շարունակում է օգտագործել նոր թուրքական լիրան որպես իր հիմնական արժույթ, իսկ եվրոն՝ որպես երկրորդական արժույթ:

#### Մալթա
Մալթան մալթական լիրան փոխարինվել է եվրոյով 2008 թվականի հունվարի 1-ին: Նպատակները պաշտոնապես հաստատվել են 2007 թվականի փետրվարի 26-ին: 2007 թվականի մայիսի 16-ին ԵՄ տնտեսական և ֆինանսական հարցերով հանձնակատար Խոակին Ալմունիան առաջարկել է, որ Մալթան ընդունի եվրոն ըստ նախատեսվածի։ Որոշումը հետագայում հաստատվել է Ֆինանսների նախարարների խորհրդի կողմից 2007 թվականի հուլիսի 10-ին: Առաջին մալթական եվրո մետաղադրամները հանրությանը հասանելի են դարձել 2007 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, քանի որ փոքր բիզնեսների համար սկսել ենհասանելի լինել 131 եվրո արժողությամբ բիզնեսի մեկնարկային փաթեթներ՝ իրենց դրամարկղերը լցնելու բավարար քանակությամբ եվրո մետաղադրամներով մինչև եվրոյի օրը: 11.65 եվրո արժողությամբ մինի-հավաքածուները լայն հանրությանը հասանելի են դարձել 2007 թվականի դեկտեմբերի 10-ին: Եվրոյի անցման պահին գործող մալթական մետաղադրամները կարող էին փոխանակվել մինչև 2010 թվականի փետրվարի 1-ը։

Մալթայի քաղաքացիները կարող էին եվրոյի մասին տեղեկատվություն ստանալ անմիջապես իրենց քաղաքից կամ գյուղից 2007 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2008 թվականի հունվարը։ Օրվա ընթացքում բացված Եվրո կենտրոններից: Եվրոյին անցնելու հետ կապված հարցերով մասնագիտացած մարդիկ հասանելի էին եվրո կենտրոններում խորհրդատվություն տրամադրելու և տեղեկատվական նյութեր տրամադրելու համար։

2007 թվականի դեկտեմբերին, եվրոյին անցնելու տոնակատարությունների շրջանակներում, Վալետայի փողոցները ծածկվել են եվրո մետաղադրամներով պատկերված գորգերով։ Տոնակատարությունները գագաթնակետին հասան Նոր տարվա գիշերը՝ Գրանդ Հարբորի տարածքի մոտ հրավառությամբ, մի շարք այլ միջոցառումներ ստիպված եղան տեղափոխվել փակ տարածքներ՝ այդ գիշեր կղզում տեղի ունեցած փոթորկալից եղանակի պատճառով։

#### Սլովակիա

Սլովակիան եվրոն ընդունել է 2009 թվականի հունվարի 1-ին։ Կրոնան ERM II-ի մաս էր կազմում 2005 թվականի նոյեմբերի 28-ից, որը պահանջում էր, որ այն առևտուր աներ համաձայնեցված կենտրոնական փոխարժեքի 15%-ի սահմաններում։ Այս փոխարժեքը փոխվել է 2007 թվականի մարտի 17-ին և կրկին 2008 թվականի մայիսի 28-ին։ 2008 թվականի մայիսից 30.1260 SKK փոխարժեքը վերջնականապես հաստատվել է 2008 թվականի հուլիսի 8-ին։

Եվրոյի անցման գործընթացին նպաստելու համար 2008 թվականի ապրիլի 1-ին Սլովակիայի Ազգային բանկը հայտարարել է սլովակյան կրոնա թղթադրամների և մետաղադրամների շրջանառությունից դուրսբերման իր ծրագրի մասին։ Մի քանի օր անց՝ 2008 թվականի ապրիլի 5-ին, Սլովակիան պաշտոնապես դիմելէ եվրագոտի մտնելու համար։ 2008 թվականի մայիսի 7-ին Եվրոպական հանձնաժողովը հաստատել է դիմումը և խնդրել անդամ պետություններին հաստատել դիմումը ԵՄ ֆինանսների նախարարների 2008 թվականի հուլիսին կայանալիք հանդիպման ժամանակ։

Սլովակիան բավարարել է եվրոյի կոնվերգենցիայի չափանիշները։ Սլովակիայի տասներկուամսյա գնաճը 2.2% մակարդակով զգալիորեն ցածր էր 3.2% շեմից: Այնուամենայնիվ, 2008 թվականի մարտին տարեկան գնաճը կազմել է 3.6%: Բյուջետային դեֆիցիտը կազմել է 2.2%՝ 3.0 հենակետային արժեքի դիմաց: Վերջապես, 2007 թվականին կառավարության պարտքի հարաբերակցությունը կազմել է ՀՆԱ-ի 29.4%-ը, ինչը զգալիորեն ցածր է 60.0% առավելագույն հարաբերակցությունից: Հասարակական կարծիքը կողմ է արտահայտվել անցմանը. 58%-ը կողմ է եղել, 35%-ը՝ դեմ, սակայն 65%-ը մտահոգված է եղել ընդունման գնաճային հետևանքներով: Արժույթի ընդունումից երեք ամիս անց սլովակների 83%-ը Սլովակիայի կողմից եվրոյին անցնելու որոշումը համարել է ճիշտ:

2009 թվականի հունվարի 1-ին կրոնայից եվրոյին անցնելու հրապարակայնությունը ներառում էր «եվրոմոբիլ», որի վրա մարզիկ դերասան էր շրջում գյուղական վայրերում և անցկացնում էր եվրոյի մասին իմպրովիզացված վիկտորինաներ: Հաղթողները ստացել են եվրոյի պատկերով մարզաշապիկներ, եվրոյի փոխարկման հաշվիչներ և շոկոլադե եվրո մետաղադրամներ: 2008 թվականին 500 կրոն արժողությամբ եվրոյի մեկնարկային հավաքածուները Սուրբ Ծննդյան հայտնի նվերներ էին։ Սակայն դրանց մեջ եղած մետաղադրամները եվրագոտում օրինական վճարամիջոց չէին մինչև 2009 թվականի հունվարի 1-ը, իսկ կրոնաները փոխանակվում էին մինչև 2009 թվականի հունվարի 17-ը, չնայած դրանք կարող էին փոխանակվել Բրատիսլավայի կենտրոնական բանկում մինչև որոշվելիք ամսաթիվը։ Սլովակիայի եվրոյի մետաղադրամները մինչև հունվարի 1-ը օգտագործող յուրաքանչյուր ոք կարող էր տուգանվել։ Անցումային շրջանը գները բարձրացնելու համար օգտագործող բիզնեսները նույնպես ենթարկվում էին տուգանքների։

### Բալթյան երկրներ
2010 թվականին Էստոնիան ստացել է Եվրոպական հանձնաժողովի, Եվրոպական կենտրոնական բանկի և Եվրախորհրդարանի աջակցությունը՝ 2011 թվականի հունվարի 1-ին անդամակցելու համար, և Էստոնիան այդ օրն ընդունել է արժույթը՝ դառնալով նախկին Խորհրդային Միության առաջին պետությունը, որը դա արել է։ 2013 թվականին Լատվիան ստացավ Եվրոպական հանձնաժողովի, Եվրոպական կենտրոնական բանկի և Եվրախորհրդարանի աջակցությունը՝ 2014 թվականի հունվարի 1-ին անդամակցելու համար, և Լատվիան այդ օրը ընդունել է արժույթը։ 2014 թվականի հուլիսի 23-ին Լիտվան դարձել է վերջին բալթյան պետությունը, որը ստացել է եվրոյին միանալու թույլտվություն, որն ընդունվել է 2015 թվականի հունվարի 1-ին։

### Խորվաթիա
Խորվաթիան ավարտել է եվրո արժույթին հնարավորինս շուտ անցնելու իր ծրագրերը՝ 2013 թվականի հուլիսի 1-ին ԵՄ անդամակցությունից հետո: Երկիրը սկսել է մասնակցել ERM II-ին 2020 թվականի հուլիսի 10-ին, իսկ 2022 թվականի հուլիսի 12-ին ԵՄ խորհուրդը ընդունել է արժութային որոշում, որը թույլ է տվել Խորվաթիային միանալ եվրագոտու 2023 թվականի հունվարի 1-ից: Եվրոն փոխարինել է խորվաթական կունային 2023 թվականի հունվարի 1-ին: Եվրոյի և կունի միջև փոխարժեքը 2022 թվականի հուլիսի 12-ին սահմանվել էր 7.5345 խորանավական կրոն, և նման Սլովենիայի նախորդ մեկնարկին, կանխիկ և անկանխիկ գործարքները ներդրվել են միաժամանակ՝ նույն օրը և նույն օրը, երբ երկիրը միացել է նաև Շենգենյան գոտի:

## Հանրային աջակցություն

*

## Ընթերցանության նյութեր
* James, Harold (2012). *Making the European monetary union: the role of the Committee of Central Bank Governors and the origins of the European Central Bank*. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 9780674066830.
* Pomfret, Richard (2021). **. Cambridge University Press.

## Ծանոթագրություններ

* 

## Արտաքին հղումներ
*EMU: A Historical Documentation (European Commission)
*The Euro's Rise from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives (archived 15 December 2012)
*The euro (European Commission Economic and Financial Affairs)
*What is the European Monetary Union? University of Iowa Center for International Finance and Development (archived 12 March 2010)
*Economic and Monetary Union of the European Union on CVCE website

Կատեգորիա:1999 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Եվրագոտի
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպական միության պատմություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով