open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վարդգես Ափոյան

**Վարդգես Պատվականի Ափոյան** (), Արմավիրի տարածաշրջանից հայ ազատամարտիկ։

## Կենսագրություն
Վարդգես Պատվականի Ափոյանը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 1-ին Արմավիրի(Հոկտեմբերյան) մարզի Մրգաշատ գյուղում ՝ կոլտնտեսականի ընտանիքում։ 1980 թվականին ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի ֆիզկուլտուրայի տեխնիկումը։ Նա արևելյան մարզաձևերի գիտակ է։ 1981-1983 թվականներին ծառայել է նախկին խորհրդային բանակում։ 1990 թվականին միացել է արցախյան ազատամարտիկներին։ 
## Մարտական  ուղին
1992 թվականին ակտիվորեն մասնակցել է մարտական գործողություններին ԼՂՀ Հադրութի շրջանում։ Ակտիվորեն մասնակցել է Շուշի քաղաքի ազատագրման համար մղվող մարտերին։ Թշնամու դեմ կռվում վախ հասկացությունը անծանոթ էր նրան։ 
Մասնակցել է Լաչինի միջանցքի բացման, ինչպես նաև Արցախի մի քանի բնակավայրերի պաշտպանությանն ու ազատագրությանը։ ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Հակոբ Կամարի գյուղի պաշտպանության ժամանակ Վարդգես Ափոյանը՝ ճիշտ գնահատելով իրադրությունը, դիրքավորվում է թշնամական երկու դիրքերի արանքում և թաքնվում։ Թշնամիները երկար ժամանակ գնդակոծում են միմյանց ՝ կարծելով թ իրենց դեմ հայերն են։ 
Վերը նշվածը Վարդգեսի բազմաթիվ սխրագործություններից մի քանիսն են միայն, իսկ դրանք շատերն են եղել։ 
Վարդգես Ափոյանը զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 11-ին, Հակոբ Կամարի գյուղի ազատագրման մարտերի ժամանակ։ Գյուղի բնակիչները երախտագիտությամբ են հիշում իրենց հերոսին ՝ իրենց հողում կանգնեցնելով անմահ հերոսի հուշարձանը։ 
Վարդգես Ափոյանի աճյունը տեղափոխվեց հայրենի գյուղ և հանգչում է Արցախի ազատամարտի  համար զոհված հերոսների պանթեոնում։ 
Վարդգես Ափոյանի անունը հավերժացնելու համար  Մրգաշատ գյուղի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը 1995 թվականի մայիսի 29-ին կոչվեց Վարդգես Ափոյանի անունով։

## Անձնական  կյանքը
Վարդգես Ափոյանը ամուսնացած էր, ուներ երկու զավակ ՝ Արամը և Ալինան։

## Աղբյուրներ
* Ռաֆայել Սահակյան«Գիրք վշտի և հպարտության»Երևան 1996

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
35-րդ հարավային զուգահեռական

**35-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 35° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 91 287 մ երկարություն։ 
* Հեռավորությունը՝ 
** հասարակածից` 3875 կմ
** հարավային բևեռից` 6127 կմ
* Զուգահեռականի երկարության 92%-ն անցնում է ջրային տարածքներով։

## Ցերեկվա տևողությունը
* Արեգակն այս լայնության վրա երևում է՝
** ձմեռվա արևադարձին` 14 ժամ 31 ր
** ամառվա արևադարձին` 9 ժամ 48 ր

## Սահմաններ
Արգենտինայում այս զուգահեռականով են բաժանվում Քորդովա և Լա Փամփա նահանգները։

## Քաղաքներ
* Լա Փլաթա (Արգենտինա)
* Անցնում է Մոնթեվիդեոյի հարավով (Ուրուգվայ)
* Ադելաիդա, Օլբանի, Քանբերա (Ավստրալիա)

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 36-րդ հարավային զուգահեռական
* 34-րդ հարավային զուգահեռական
* 35-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Վալդեպիելագոս

**Վալդեպիելագոս** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա դել Մեդիո Խարամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 503 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 17,59 կմ²։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 51 կմ։

## Պատկերասրահ

IglesiaValdepi%C3%A9lagos.jpg
RetabloValdepi%C3%A9lagos.jpg
AyuntamientoValdepi%C3%A9lagos.jpg
EcoaldeaValdepi%C3%A9lagos.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Ecoaldea de Valdepiélagos

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Գալինարո

**Գալինարո ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։

Բնակչությունը կազմում է 1230 մարդ, բնակչության խտությունըկազմում է 70 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:1203
  bar:1871 from:0 till:1172
  bar:1881 from:0 till:1312
  bar:1901 from:0 till:1479
  bar:1911 from:0 till:1904
  bar:1921 from:0 till:2058
  bar:1931 from:0 till:1789
  bar:1936 from:0 till:1736
  bar:1951 from:0 till:2002
  bar:1961 from:0 till:1479
  bar:1971 from:0 till:1047
  bar:1981 from:0 till:1067
  bar:1991 from:0 till:1159
  bar:2001 from:0 till:1221
PlotData=
  bar:1861 at: 1203 fontsize:S text:1.203 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1172 fontsize:S text:1.172 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1312 fontsize:S text:1.312 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1479 fontsize:S text:1.479 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1904 fontsize:S text:1.904 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2058 fontsize:S text:2.058 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1789 fontsize:S text:1.789 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1736 fontsize:S text:1.736 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2002 fontsize:S text:2.002 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1479 fontsize:S text:1.479 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1047 fontsize:S text:1.047 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1067 fontsize:S text:1.067 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1159 fontsize:S text:1.159 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1221 fontsize:S text:1.221 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
37-րդ հարավային զուգահեռական

**37-րդ հարավային զուգահեռական,** հասարակածից 37° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 89 120 մ երկարություն։ 
* Հեռավորությունը՝ 
** հասարակածից` 4097 կմ
** հարավային բևեռից` 5905 կմ
* Զուգահեռականի երկարության 92%-ն անցնում է ջրային տարածքներով։

## Ցերեկվա տևողությունը
* Արեգակն այս լայնության վրա երևում է՝
** ձմեռվա արևադարձին` 14 ժամ 42 ր
** ամառվա արևադարձին` 9 ժամ 37 ր

## Քաղաքներ
* Սանթա Րոսա (Արգենտինա)
* Օուքլենդ (Նոր Զելանդիա)

## Գրականություն
Ժյուլ Վերնի "Նավապետ Գրանտի որդիները" վեպում գործողություններն ընթանում են 37-րդ հարավային զուգահեռականի երկայնքով։

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 38-րդ հարավային զուգահեռական
* 36-րդ հարավային զուգահեռական
* 37-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Գրիգոր Ա (այլ կիրառումներ)

**Գրիգոր Ա** անունը կարող է վերաբերել.

* Գրիգոր Ա, (257-331), հայոց առաջին հայրապետ, կաթողիկոս
* Գրիգոր Ա, (իշխել է 1051-1072), Սյունիքի թագավոր
* Գրիգոր Ա, (իշխել է 13-րդ դարում), Վերին Խաչենի (Արցախ) իշխան
* Գրիգոր Ա, Աղվանքի կաթողիկոս 1131-1139
Երանուհի Ադամյան

**Երանուհի Համբարձումի Ադամյան** (), հայ դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Երանուհի Ադամյանը հայտնի *Ադելլա* բեմական ծածկանունով մինչև 1920-ական թվականները աշխատել է Ամո Խարազյանի գլխավորած Գեղաշխի դերասանական խմբում։ 1921թվականին նա հրավիրվեց Առաջին պետական թատրոն, ապագայում՝ Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոն։ Երանուհի Ադամյանը խորհրդային թատրոնում ունեցավ իր արժանի տեղը։

Դերասանուհին տիրապետել է բեմական բնատուր տաղանդով՝ գեղեցիկ խոսքով ու շարժման ձիրքով, կերպարի հիանալի զգացողությամբ, հուզական հարստությամբ։

Կյանքի և ստեղծագործության երկար ճանապարհ չունեցավ Երանուհի Ադամյանը։ Հայ բեմը կորցրեց բնահատուկ ժանրի սքանչելի դերասանուհու։

Իր կարճ դերասանական կենսագրության պատմության ժամանակաշրջանում դերերի այն շարքը, որ նա կատարել է Առաջին պետական թատրոնում և հայ կինոյի կազմավորման արշալույսին՝ «Նամուս» , «Խասփուշ» , «Ղուլը» և հատկապես «Շոր և Շորշոր» ինքնին վկայում են, թե ինչ տեղ է գրավել հայ թատրոնում Երանուհի Ադամյանը։  
1931 թվականին ներկայացվել է՝ Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ պատվավոր կոչմանը, դժբախտաբար վաղաժամ մահվան պատճառով, այդպես էլ չարժանացավ այդ կոչմանը։

## Դերերը թատրոնում
* Գ. Սունդուկյանի - «Պեպո» -*Շուշան*
* Հ. Թումանյանի - «Քաջ Նազար» -*Ուստիան*
* Գ. Սունդուկյանի - «Խաթաբալա» -*Քեթևան*
* Կ. Տրենյովի - «Լյուբով Յարովայա» -*Մարիա*
* Ն․ Գոգոլի - «Ռևիզոր» -*Կուպչիխա*
* Ու.Շեքսպիրի - «Անսանձ կնոջ սանձահարումը» -*Պանդոկի տիրուհին*
* Դ. Դեմիրճյանի - «Դատաստան» -*Հոռոմ*
* Հ. Պարոնյանի - «Մեծապատիվ մուրացկաններ» - *Շողակաթ*
* Ա. Շիրվանզադեի - «Չար ոգի» -*Զարնիշան*

## Դերերը ֆիլմերում
* 1925 - «Նամուս» – *Մարիամի ընկերուհի*
* 1926 - «Շոր և Շորշոր» – *Հերիքնազ*
* 1926 - «Զարե» – *Քրդուհի*
* 1927 - «Ղուլը»
* 1927 - «Խասփուշ»
* 1931 - «Մեքսիկական դիպլոմատներ» – *Մինիստրի կինը* 
* 1932 - «Երկու գիշեր» – *Բենոյանի մայրը*
 
## Արտաքին հղումներ
* Երանուհի Ադամյան
* Գեղունի հանդես 1927թ․
* Էկրան Ամսագիր №10 (216) Հոկտեմբեր 1986թ․
* Թատերական Երևան Ամսագիր №15 (828) Նոյեմբեր 1986թ․
* Ерануи Адамян (Елизавета Адамян)

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Վալդետոռես դե Խարամա

**Վալդետոռես դե Խարամա ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա-դել-Մեդիո-Խարամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 4042 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 33.52 կմ2։

## Արտաքին հղումներ
* Foro de Valdetorres de Jarama
*Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Ficha municipal 
*Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Series estadísticas del municipio 
*Instituto Nacional de Estadística INE &gt; Censo
*Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Nomenclátor Oficial y Callejero 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Դրակոնյան լեռներ

**Դրակոնյան լեռներ** կամ **Դրակենսբերգ** (, ), լեռնահամակարգ Աֆրիկայի հարավ–արևելքում։ Ջրբաժան են հանդիսանում Հնդկական օվկիանոսի և Օրանժ գետի ավազանների միջև։ Բարձրությունը մինչև 3482 մ (Տաբանա–Նալենյանա լեռ)։

## Անվանում
Ենթադրում են, որ այդպես են կոչվել եվրոպացի գաղութարարներից մեկի՝ բարոն Դրակենշտայնի անունով։ Աֆրիկանս լեզվով կոչվում են Drakensberg (berg՝ «լեռ»)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էսվատինիի լեռներ
Կատեգորիա:Լեսոթոյի լեռներ
Կատեգորիա:ՀԱՀ-ի լեռներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում
Բեքի Հեմոն

**Ռեբեկա Լին Հեմոն** (անգլ.` *Rebecca Lynn Hammon*, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստուհի։ Ներկա պահին հանդիսանում է Կանանց բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (WNBA) «Լաս Վեգաս Էյսիս» ակումբի գլխավոր մարզիչը։ Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել WNBA-ի «Սան Անտոնիո Սթարզ» և «Նյու Յորք Լիբերթի» ակումբներում, ինչպես նաև մի շարք այլ եվրոպական ակումբներում՝ որպես խաղարկող։

2008 թվականին ստացել է Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիություն և ներկայացրել երկիրը Պեկինի (2008) և Լոնդոնի (2012) Ամառային օլիմպիական խաղերում

2014 թվականի օգոստոսի 5-ին աշխատանքի է անցել որպես «Սան Անտոնիո Սփըրսի» գլխավոր մարզչի օգնական՝ այդ կերպ դառնալով երկրորդ կին օգնական մարզիչը լիգայի պատմության մեջ (ինչպես նաև առաջին լրիվ դրույքով աշխատող կին օգնական մարզիչը NBA-ում և ողջ հյուսիսամերիկյան բարձրագույն լիգաներում)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը WNBA.com կայքում

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս բասկետբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Դրավա

**Դրավա** (սլովեն․, խորվ․, իտ․՝ Drava, , ), գետ Եվրոպայում, Դանուբի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Կառնիական Ալպերից՝ Իտալիայում, հոսում Ավստրիայի, Սլովենիայի, Խորվեթիայի և Հունգարիայի տարածքներով, գլխավորապես Միջնինդանուբյան հարթավայրով։ Երկարությունը 749 կմ է, նավարկելի է 105 կմ։

Դրավայի վերին հոսանքում կառուցվել է հէկ֊երի կասկադ։ Դրավայի ափին Ֆիլլախ (Ավստրիա), Մարիբոր, Օսիեկ քաղաքները։

## Անվանում
Անտիկ դարաշրջանում հայտնի է եղել Dravus անունով։ Անվանումն ունի հնդեվրոպական ծագում։ Ոմանք ենթադրում են, որ այն առաջացել է սանսկրիտ Dravas «հոսել, ծորալ» բառից, ոմանք էլ գտնում են, որ կապված է իլլիրական Drawos «գետ, հոսանք» բառի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի գետեր
Կատեգորիա:Դանուբ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի գետեր
Կատեգորիա:Իտալիայի գետեր
Կատեգորիա:Խորվաթիայի գետեր
Կատեգորիա:Հունգարիայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կատեգորիա:Սլովենիայի գետեր
Դրին

**Դրին** ( կամ *Drini*; ; ), գետ Ալբանիայում։ Արտահոսում է Օհրիդ լճից, թափվում Ադրիատիկ ծովը․ հոսանքի մի մասը մտնում է Սկանդարյան լիճը։ Երկարությունը 281 կմ է։

## Անվանում
Անվանման առաջացումը կապվում է հնդեվրոպական dru «հոսել, ծորալ» հիմքի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Ալբանիայի գետեր
Կատեգորիա:Կոսովոյի գետեր
Դունտինհու

**Դունտինհու** (), խոշոր ոչ այնքան խորը լիճ չինական Հունան նահանգի հյուսիսարևելյան հատվածում։ Գտնվում է Յանցզի գետի ծոցի ավազանում, հետևաբար գետի մակերեսը կախված է տարվա եղանակից։

Դունտին լիճը չինական մշակույթում հայտնի է որպես վիշապների նավակների փառատոնի ծագման վայր։ Լճում բնակվում է անփետուր ծովախոզը, որի պոպուլյացիան Չինաստանում վտանգի տակ է գտնվում։

## Անվանում
Հուբեյ և Հունան նահանգների անվանումները կապված են այս լճի հետ․ «հուբեյ» չինարեն նշանակում է «լճի հյուսիս», իսկ «հունան»՝ «լճի հարավ»։

## Աշխարհագրություն
Ներկայումս Դունտինը Պոյանհուից հետո Չինաստանում մեծությամբ երկրորդ քաղցրահամ լիճն է։ Հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում Յանցզին լցվում է՝ շատ մեծացնելով լճի մակերեսը (սովորական 2820 կմ² չափսից այն կարող է հասնել մինչև 20 հազար կմ²)։ Լիճը սնվում է ևս չորս գետերի ջրից՝ Սյանցզյան, Ցզի, Յուան և Լիշուի։

## Մշակույթ և առասպելաբանություն
thumb|right|200px|''Ճգնավոր ձկնորսը Դունտին լճում'', Ու Չժեն (1287-1354)։

Դունտին լճի շրջանը հաճախ հիշատակվում է Չինաստանի պատմության և գրականության մեջ։ Ասվում է, որ վիշապ-նավակների մրցավազքը ծնվել է հենց լճի արևելյան ափին՝ որպես տոն՝ ի հիշատակ բանաստեղծ Ցյույ Յուանի (մ․թ․ա 340-278), որը ինքնասպան է եղել լճի վտակներից մեկում։

Լճի կենտրոնում տեղակայված Ցզյունշան () գետը նախկինում ծառայել է որպես մեկուսության դաոսականության վայր, ինչպես նաև այն հայտնի է դեղին թեյի իր տեսակով։

Սյաո և Սյան գետերի լեռնային լանդշաֆտը հաճախ հիշատակվում է չինական պոեզիայում։ Սուն կայսրության ժամանակ ընդունված էր շրջանի բնապատկերները ներկայացնել 8 տեսարաններով, որոնք հաճախ կոչվում էին Սյաո և Սյան գետերի ութ բնատեսարան ()։ Այս ավանդույթը տարածվել է նաև Ճապոնիայում, որտեղ այլ հայտնի վայրեր սկսեցին պատկերվել Սյաո և Սյան գետերի հետ։

## Էկոլոգիա
Լճի շրջակայքում կեղակայված արդյունաբերական ձեռնարկությունների կողմից ցեխի և թափոնների շարունակական անվերահսկելի լցման պատճառով (թղթի արտադրության 101 գործարան) լրջորեն խաթարվել է լճի էկոհամակարգը, լրջորեն վատթարացել է լճի որակը։ Նվազել է ջրլող թռչունների և լճի ձկների թվաքանակը։

2007 թվականին մտահոգություններ են ի հայտ եկել, որ լճում բնակվող անփետուր ծովախոզերը կարող են կիսել գետային դելֆինի վերացած տեսակի ճակատագիրը։ Չինաստանում ընդհանուր ապրում է ծովախոզերի տեսակի մոտավորապես 1400 առանձնյակ, որից 700-900-ը բնակվում է Յանցզի գետում, իսկ մնացած 500-ը՝ Պոյանհու և Դունտին լճերում։

Առանձնյակների թվաքականը 2007 թվականին 1997 թվականի համեմատած կրճատվել է 2 անգամ և շարունակում է կրճատվել տարեկան 7,3 % արագությամբ։

Ծովախոզերի համար անբարենպաստ գործոններ են լճում ինտենսիվ նավարկությունն ու ավազի արդյունահանումը։

2007 թվականին Յանցզի գետում ջրհեղեղից հետո շուրջ 2 մլրդ մուկ ստիպած լքել են կղզին։ Արդյունքում նրանք մեծ վնաս են հասցրել աճեցվող մշակաբույսերին։

2005 թվականին մեկնարկեց լճի կենսոլորտի վերականգման նորվեգաչինական ծրագիրը։ Չինաստանի կառավարությունը պնդում է, որ Դունտին լճի էկոլոգիան կվերականգնվի 5-10 տարվա ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի լճեր
Կատեգորիա:Չինաստանի լճեր
Քոսքսուկ

**Քոսքսուկ**, **քոսաբույս**, **այրեծաղիկ** (), ակքանազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։

## Կենսաբանական նկարագիր
մինի|ձախից
Ցողունը կանգուն է, վերին մասում՝ ճյուղավորվող, բարձր.՝ 30-70 (5-70) սմ։ Տերևները հակադիր են, ամբողջական կամ փետրաբաժան՝ պատված նուրբ մազիկներով։ Ծաղկաբույլը գլխիկանման է, ծաղիկները՝ բաց դեղին, կապույտ, վարդագույն կամ վառ ծիրանագույն։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոսին։ Պտուղը սերմիկ է։ Բոլոր տեսակները մեղրատու են։

## Տարածում
Տարածված է բոլոր մարզերի լեռնային գոտիներում։ Աճում է չոր, քարքարոտ, խճոտ լանջերին, կիսաանապատներում, չորասեր համակեցություններում, որոշ տեսակներ՝ ալպյան և ենթալպյան մարգագետիններում, անտառներում, բառեխառն գոտիներում և այլն։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 80 (այլ տվյալներով՝ 100), Հայաստանում՝ 10 տեսակ՝ 
*Քոսքսուկ աղավնու (Տ. columbaria), 
*Քոսքսուկ պարսկական (Տ. persica), 
*Քոսքսուկ վրացական (Տ. georgica),
* Քոսքսուկ կովկասյան (Տ. caucasica), 
*Քոսքսուկ կրկնափետրաձև (Տ. bipinnata) և այլն։

## Գրականություն
*Бобров Е. Г. Род 1416. Скабиоза — Scabiosa L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин и Е. Г. Бобров. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1957. — Т. XXIV. — С. 56—91. — 501 + XVII с. — 2500 экз.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակքանազգիներ
Սևիլյայի տաճար

**Սևիլյայի սուրբ Մարի տաճարը** (), որը ավելի ճանաչված է **Սևիլյայի տաճար** անվանմամբ, Հռոմեական կաթոլիկ տաճար է Սևիլյա քաղաքում (Անդալուզիա, Իսպանիա)։ Տաճարը գոթական ոճի ամենամեծ տաճարն է և երրորդ ամենամեծ եկեղեցին աշխարհում։ Տաճարը 1987 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի կողմից ճանաչվել է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իսպանիայում
Պարույրություն

**Պարույրություն**, տարրական մասնիկների վիճակի քվանտամեխանիկական բնութագիր՝ քվանտային թիվ։ Սահմանվում է որպես տարրական մասնիկի սպինի պրոյեկցիան մասնիկի շարժման ուղղության վրա։ Որոշվում է մասնիկի \vec S սպինի և \hat p իմպուլսի սկալյար արտադրյալի նորմավորումով՝

:h = \vec J\cdot\hat p = \vec L\cdot\hat p + \vec S\cdot \hat p = \vec S\cdot \hat p,\qquad \hat p = \frac{\vec p}{\left|\vec p\right|}։
Քանի որ ուղեծրային անկյունային մոմենտի պրոյեկցիան գծային մոմենտի վրա զրո է, \vec L∘\hat p = 0։

Պարույրությունը հարմար է լույսի արագությանը մոտ կամ դրան հավասար արագությամբ շարժվող մասնիկների նկարագրության համար։ Եթե սպինն ուղղված է մասնիկի շարժման ուղղությանը հակառակ, ապա պարույրությունը բացասական է (ձախ պտուտակային կամ ձախ պարույրություն), իսկ եթե համընկնում է շարժման ուղղությանը՝ դրական է (աջ պտուտակային կամ աջ պարույրություն)։ Որոշակի X-ով մասնիկի վիճակները կոչվում են պարուրային։

Քանի որ սպինի սեփական արժեքները դիսկրետ են, պարույրությունը նույնպես դիսկրետ արժեքներ ունի։ S սպինով մասնիկի համար պարույրության սեփական արժեքները S, S-1, ..., -S են, այսինքն՝ փոփոխվում են -S-ից +S միջակայքում։ 1/2 սպին ունեցող մասնիկների համար (ֆերմիոնների շատ կարևոր ենթադաս, որին պատկանում են էլեկտրոնը, նեյտրինոն և այլն), պարույրությունը հավասար է քիրալության և 1/2 · ħ արտադրյալին։

## Տես նաև
* Հմայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Կատեգորիա:Դաշտի քվանտային տեսություն
Կատեգորիա:Քվանտային թվեր
Կոլյադո Մեդիանո

**Կոլյադո Մեդիանո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա-դել-Գվադարամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 6527 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 22,6 կմ2։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 48 կմ։

## Պատկերասրահ

Iglesia_en_Collado_Mediano.jpg
Ayuntamiento_de_Collado_Mediano.jpg


## Արտաքին հղումներ
* '''Collado Mediano''': Historia, cultura, naturaleza en Sierra Guadarrama-Alto Manzanares 
* Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Ficha municipal 
* Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Series estadísticas del municipio
* Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Nomenclátor Oficial y Callejero 
* պաշտոնական կայք 
*   Sitio oficial del ayuntamiento 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Ստրուհալի թիվ

**Ստրուհալի թիվ**, հեղուկների և գազերի ոչ ստացիոնար շարժման նմանության հայտանիշ (St կամ Sh)։ Բնութագրում է ժամանակի ընթացքում պրոցեսների միանման ընթանալը, St=l/vf, որտեղ v-ն, l-ը, f-ը բնութագրական արագությունը, գծային չափը և ոչ ստացիոնար շարժման ժամանակամիջոցն են համապատասխանաբար։ Ստրուհալի թիվը կոչվել է չեխ գիտնական Վ․ Ստրուհալի (Վ․ Ստրոուհալ, V․ Strouhal, 1850-1923) անունով։

Կատեգորիա:Հիդրոդինամիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կոլյադո Վիլյալբա

**Կոլյադո Վիլյալբա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա-դել-Գվադառամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 60998 մարդ (ըստ 2011 թվականի)։ Տարածքը՝ 26,50 կմ2։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 40 կմ։

## Պատկերասրահ

Collado_Villalba_Piedra_del_Concejo.jpg
CASA_DE_LA_CULTURA_DE_COLLADO_VILLALBA_(PASADO-PRESENTE).jpg
Mapa_Barrios_Collado_Villalba.png
Biblioteca_municipal_de_Collado_Villalba.jpg


## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Ayuntamiento de Collado Villalba
* Collado Villalba en Google Maps
* http://greenfield.fortunecity.com/deercreek/592/images/escudo2.gif
* Collado Villalba 
* Sierra Oeste 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Եթովպական բարձրավանդակ

մինի|Եթովպական բարձրավանդակ
**Եթովպական բարձրավանդակ**, բարձրավանդակ Եթովպիայում, Աֆրիկայի հյուսիս–արևելքում։ Բաղկացած է տարբեր բարձրությունների վրա գտնվող և միմյանցից խոր կիրճերով անջատված մի շարք սարահարթերից և լեռնազանգվածներից։ Բարձրությունը 2000 մ–ից մինչև 3000 մ։ Առավելագույն բարձրությունը 4550 մ է (*Ռաս Դաշան* լեռնագագաթ)։ Զբաղեցրած մեծ տարածքն ու բարձրությունը նկատի առնելով՝ երբեմն անվանում են *Աֆրիկայի տանիք*։

Միջնադարում Եթովպական բարձրավանդակի հարավային մասում գոյություն է ունեցել *Կաֆա* անունով թագավորություն, որտեղից սուրճն արտահանվել է Արաբական թերակղզի։ «Կոֆե» եզրույթը ծագել է հենց այդ թագավորության արաբերեն անվանումից՝ *qahwah* ():

Եթովպական բարձրավանդակը սրճենու, ինչպես նաև ցորենի ու աշորայի մի շարք տեսակների հայրենիքն է։ Բնակլիմայական պայմաններն այստեղ նպաստավոր են տարեկան երեք բերք ստանալու համար։ Բարձրավանդակը հարուստ է ոսկու, պլատինի, ծծմբի,երկաթի, գորշ ածխի, գիպսի, կրաքարի պաշարներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ethiopian montane forests
* Ethiopian montane grasslands and woodlands|id=at1007
* Ethiopian montane moorlands|id=at1008
* Ethiopian Wolf Conservation Programme 

Կատեգորիա:Եթովպիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Էրիթրեայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Սոմալիի աշխարհագրություն
Օպորտունիստական սնկեր

**Օպորտունիստական սնկեր** (), տարբեր դասերի պատկանող, ախտածին սնկեր։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 300 տեսակ։ Առավել կարևորներն են՝
* մուկոր (), 
* վրձնասունկ (), 
* ասպերգիլ (),
* կլադոսպորիում (), 
* կանդիդա () ցեղերի ներկայացուցիչները։

## Տարածում և բնակության միջավայր
Բնակվում են շրջապատող միջավայրում՝ հողում, օդում, բույսերի և սննդամթերքի վրա և այլն։ Մարդու և կենդանիների օրգանիզմ են թափանցում մաշկի վնասվածքներով, սննդի միջոցով, շնչելիս, հիմնականում պատճառ դառնում իմունային անբավարարության տարբեր ձևերով տառապող հիվանդների երկրորդային վարակի։ Առավել հաճախ երկրորդային միկոզներն ի հայտ են գալիս վարակիչ, ուռուցքային հիվանդությունների, ՁԻԱՀ-ի ժամանակ, վիրահատական միջամտության, օրգանների փոխպատվաստում կրած հիվանդների մոտ։

## Տես նաև
* Միկրոկենսաբանություն
* Մանրէաբանություն 
* Սնկաբանություն

## Արտաքին հղումներ
* Official web site of the European Confederation of Medical Mycology 

Կատեգորիա:Սնկիկահարույց հիվանդություններ
Ենիսեյի բլրաշար

**Ենիսեյի բլրաշար**, Միջինսիբիրական սարահարթի հարավարևմտյան բարձրադիր եզրամասը՝ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասում։ Ձգվում է Կան գետից դեպի հյուսիս–արևմուտք՝ Ենիսեյի աջ ափի երկայնքով։ Երկարությունը շուրջ 700 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 1104 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Ենիսեյի ծոց

**Ենիսեյի ծոց** (), ծոց Կարայի ծովում, Գիդանի և Թայմիրի թերակղզիների միջև։ Երկարությունը 225 կմ է, լայնությունը մուտքի մոտ՝ շուրջ 150 կմ, խորությունը՝ 6–20 մ։ Ծոցն է թափվում Ենիսեյ գետը։ Արևելյան ափին է Դիքսոն նավահանգիստը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էստուարներ
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կարայի ծովի ծոցեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ծոցեր
Սուրամի լեռնաշղթա

thumb|240px|Տեսարան լեռնանցքից
**Սուրամի լեռնաշղթա** (), **Լիխիի լեռնաշղթա** (ლიხის ქედი), լեռնաշղթա Վրաստանում։ Միացնում է Մեծ և Փոքր Կովկասները, բաժանում Կոլխիդայի դաշտավայրը Կուրի իջվածքից։ Բարձրությունը՝ մինչև 1926 մետր։ Կազմված է գրանիտներից, բյուրեղային թերթաքարերից և տուֆային նստվածքներից։ Լանջերը ծածկված են լայնատերև անտառներով։ Առավել ցածր լեռնանցքը Սուրամի լեռնանցքն է (949 մետր)։

Կատեգորիա:Վրաստանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Հարավային Օսիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Վալդեմորո

**Վալդեմորո** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Կատալոնիայի ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կամառկա-Սուռ շրջանում։ Տարածքը կազմում է 64,2 կմ²։ Բնակչությունը՝ 65922 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։

## Պատկերասրահ

Vaso Campaniforme Ciempozuelos.jpg|Թանգարան
Valdemoro sigloXVII.jpg|Եկեղեցի
Economia_Valdemoro2002.jpg| 
Transp Valdemoro.jpg| 
Hospital Infanta Elena.JPG| 
Valdemoro-centro-actividades-educativas2.jpg| 
Valdemoro (Madrid) 02.jpg|Աշտարակ
Valdemoro-ermita-cristo-de-la-salud.jpg| 
Valdemoro_%28Madrid%29_03.jpg| 
Valdemoro-fuente-de-la-villa-y-lavadero.jpg| 
Juncarejo valdemoro.jpg| 
Valdemoro-plaza-de-la-constitucion.jpg|Աշտարակ
El astronauta (Francisco Leiro) 06.jpg| 
Valdemoro_parque_tierno_galvan.jpg|Այգի
Pajuelera.jpg| 
Canovas2.jpg|


## Արտաքին հղումներ
* էջ
* Ayuntamiento de Valdemoro
* Información turística 
* Instituto Nacional de Meteorología 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ

**Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ** (, ), շվեդ դրամատուրգ, արձակագիր, բանաստեղծ, էսսեիստ և նկարիչ։

Ճանաչվել է «Մեստեր Ուլուֆ» (1872 թվականին) պատմական դրամայով։ Ժան-Ժակ Ռուսոյի, Կլոդ Անրի Սեն-Սիմոնի, Շ․ Ֆուրիեի գաղափարներն են արտահայտված «Ուտոպիան իրականության մեջ» (1885) նովելների ժողովածուում։ 1880-ական թվականների վերջերի ստեղծագործություններում նկատելի է նատուրալիզմի և իմպրեսիոնիզմի ուժեղ ազդեցությունը, թեև Ստրանդբերգը նրանց գեղագիտությունն ամբողջապես չի ընդունել։

«Նատուրալիստական» պիեսներն են «Հայրը» (1887), «Ֆրյոկեն Յուլիա» (1888 թվականին), «Ընկերներ» (1888), «Վարկատուներ» (1889) և այլ սոցիալ-հոգեբանական դրամաներ։ 1888 թվականին Ստրինդբերգը դիմել է Ֆրիդրիխ Նիցշեի ուսմունքին («Խենթի խոստովանությունը», 1888 թվական, վեպ, «Չանդալա», 1889 թվական, վիպակ, «Խութակղզիների վրա», 1890 թվական, վեպ)։ «Դժոխք» (1897) և «Լեգենդներ» (1898) ինքնակենսագրական գրքերին հատուկ են միստիցիզմի տարրեր։ 19-րդ դարի վերջին 20-րդ դարի սկզբին ստեղծել է «քնարական» կամ «կամերային» դրամաներ՝ «Ճանապարհ դեպի Դամասկոս» (1898-1904 թվականներ, եռերգություն), «Մահվան պարը» (1901), «Տեսիլքների խաղը» (1902), «Ուրվականների սոնատը» (1907)։ Ստրինդբերգի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ են գրավում պատմական դրամաները՝ «Գուստավ Վազա» (1899), «Էրիկ XIV» (1899), «Էնգելբրեկտ» (1901), «Կարլ XII» (1901), «Քրիստինա» (1903)։

Ստրինդբերգի «1900-ական թվականին» արձակը համակված է հասարակական իդեալների որոնումներով («Միայնակը», 1903 թվական, «Գոթական սենյակներ», 1904 թվական, «Մեր դրոշներ», 1905 թվական)։ Նրա հրապարակախոսությունը («Բաց նամակներ Ինտիմ թատրոնին», 1909 թվական, եռահատոր «Կապույտ գիրք», 1907-1908 թվականներ, «Ճառեր՝ ուղղված շվեդական ազգին», 1910 թվական) վերաբերում է ժամանակի իրադարձություններին։

Ստրենդբերգի ստեղծագործությունները նկատելի ազդեցություն են գործել եվրոպական դրամատուրգիայի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ
Կատեգորիա:Շվեդ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Շվեդ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Էքսպրեսիոնիստ դրամատուրգներ
Գրինյոն

**Գրինյոն** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոմառկա-Սուռ շրջանում։ Բնակչությունը՝ 9546 մարդ (ըստ 2010 թվականի) ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Web municipio 
* Imágenes del pueblo

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Եվբեա

**Եվբեա** (կամ **Էվբեա**,  , **Էվիա**,  ), կղզի Եգեյան ծովում, Բալկանյան թերակղզու արևելյան ափի մոտ, որին միացած է կամուրջով։ Պատկանում է Հունաստանին։ Տարածությունը 3908 կմ2 է։ Բարձրությունը մինչև 1743 մ է, բնակչությունը՝ 198 130 (2011)։ Գլխավոր քաղաքը Քաղկիսն է։

## Անվանում
Անվանումը կազմված է հին հունարեն *Էուս* «լավ» և *բոուս* «եզ, ցուլ» բառերից․ հավանաբար ցանկացել են նշել այնտեղի անասունների արժեքավորությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգեյան ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ
Դարման (ամսագիր)

**«Դարման»**, բժշկա-առողջապահական և գիտական պատկերազարդ ամսագիր։ Լույս է տեսել 1920-1922 թվականներին (1921 թվականին՝ «Դարման-Տայբուժակ»), Կոստանդնուպոլսում։ Խմբագիր՝ Օ․ Փափազյան։ Հրատարակություն Կոստանդնուպոլսի հայ բժշկական միության։ Լայն տեղ է հատկացրել ընտանեկան, դպրոցական, պատանիների և երիտասարդների առողջապահության հարցերին, տպագրել հանրամատչելի նյութեր փոխանցիկ հիվանդությունների, համաճարակների և դրանց կանխարգելիչ միջոցների մասին։ Լուսաբանել է Կարմիր խաչի ընկերության Պոյսի և գավառի մասնաճյուղերի, ինչպես նաև բժիշկների, դեղագործների և ատամնաբույժների միությունների գործունեությունը։ Գրախոսել և ժողովրդականացրել է առողջապահական բնույթի գրքեր։ Զետեղել է համաշխարհային և հայ բժշկագիտության պատմության վերաբերյալ նյութեր։ Ունեցել է ֆրանսիական բաժին։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական բժշկական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Սուդանի խոտ

250px|մինի|աջից|Սուդանի խոտ
**Սուդանի խոտ** (Sorghum sudanense), սուդանակորեկ, դաշտավլուկազգիների ընտանիքի սորգո ցեղի միամյա խոտաբույս։

Արմատային համակարգը փնջաձև է, հզոր, թափանցում է մինչև 2,5 մ խորություն։ Ցողունը մերկ է, բազմաթիվ տերևներով, բարձրությունը՝ 0,5–3 մ։ Տերևները նշտարաձև են, մերկ։ Ծաղկաբույրը՝ հուրան։ Պտուղը հասկիկային թեփուկի մեջ պարփակված սերմնապտուղ է։ 1000 հատիկի զանգվածը 5–15գ է։ Ջերմասեր է, ուժեղ չորադիմացկուն, բազմահար։ Փոշոտումը՝ քամու միջոցով։ Լավ կերաբույս է։ 100 կգ կանաչ զանգվածը պարունակում է 17, խոտը՝ 52 կերային միավոր։ Կանաչ զանգվածի բերքատվությունը 400 ց/հա է, խոտինը՝ 50–80 ց/հա, սերմերինը՝ 8–13 ց/հա։ Ցանքի նորման 20–25 կգ/հա է։ Վայրի վիճակում հանդիպում է Աֆրիկայում (Նեղոսի հովտում)։ Մշակում են Ամերիկայում, Եվրոպայում, Հյուսիսային և Արևելյան Աֆրիկայում, Հնդկաստանում, Հսյուսիսային (ԱՄՆ) և Հարավային Ամերիկայում, Ավստրալիայում, Ղազախստանում, Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում, Հեռավոր Արևելքում։
Դավիթ Սալաձորցի

**Դավիթ Սալաձորցի** (Որբիկ, ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են, 17-րդ դար), հայ տաղասաց։ Ծնվել է Կարնո գավառի Սալաձոր գյուղում, որից և Սալաձորցի անունը։ Կոչվել է նաև Որբիկ։ Եղել է հոգևորական։ Հայտնի է նրա «Գովասանք ծաղկանց» տաղը, որը բնության զարթոնքի գովերգն է։

## Արտաքին հղումներ
*Դավիթ Սալաձորցին հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարանում

Կատեգորիա:Հայ տաղասացներ
39-րդ հարավային զուգահեռական

**39-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 39° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 86 626 մ երկարություն։ 
* Հեռավորությունը՝ 
** հասարակածից` 4319 կմ
** հարավային բևեռից` 5683 կմ

## Ցերեկվա տևողությունը
Ցերեկվա տևողությունն այս զուգահեռականի վրա մարտի 17-ից մինչև հուլիսի 29-ը 10 ժամից պակաս է։

## Քաղաքներ
* Թեմուքո (Չիլի)

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 40-րդ հարավային զուգահեռական
* 38-րդ հարավային զուգահեռական
* 39-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Սուրիկ (քիմիա)

250px|մինի|Ջրի քիմիական դիիագրամը
**Սուրիկ,** սուսր, կապարի ենթօքսիդօքսիդ, կապարի (2-4) օքսիդ, միներալ, Pb3O4։ Բյուրեղագիտական համակարգը տետրագոնային է։ Առաջացնում է հողանման, փոշեցման, միկրոթեփուկավոր, երբեմն խիտ կուտակներ։ Գույնը՝ վառ կարմիր, գորշ կարմիր։ Կարծրությունը՝ 2,5, խտությունը՝ 9200 կգ/մ3։ Դյուրահալ է, լուծվում է թթուներում։ Սուրիկը օգտագործվում է մետաղները կոռոզիայից պաշտպանող ներկեր ստանալու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապարի օքսիդներ
Կատեգորիա:Գունանյութեր
Կատեգորիա:Կիսահաղորդիչներ
Սուտ մատնություն

**Սուտ մատնություն**, ըստ քրեական իրավունքի, քրեական գործ հարուցելու իրավունք ունեցող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին հանցագործության կատարման մասին կամ որևէ կոնկրետ անձի հանցագործության կատարման մասին ակնհայտ կեղծ տվյալների հաղորդումը։ Հանցակազմն առկա է, եթե սուտ մատնողը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն գիտակցում է, որ բացահայտ կեղծ տվյալ է հաղորդում։

Հանցակազմ չի պարունակում անձի բարեխիղճ մոլորությամբ արված հաղորդումը, ինչպես նաև իրավունքների հանցավոր խախտման մասին իրավասու մարմնի կամ պաշտոնատար անձի անհիմն բողոքը։

Կատեգորիա:Քրեական իրավունք
Գևորգ Տեր-Գասպարյան

**Գևորգ Անդրեյի Տեր-Գասպարյան** (), խորհրդային բանակի գեներալ-լեյտենանտ (մայիսի 5, 1949)։ ԽՄԿԿ անդամ 1921 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Ալ․ Մյասնիկյանի անվան զինվորական դպրոցը, ԽՍՀՄ զինված ուժերի Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան (1938)։ 1920 թվականին կամավոր մտել է կարմիր բանակ, մինչև 1935 թվականը ծառայել Կ․ Վորոշիլովի անվան հայկական լեռնահրաձգային դիվիզիայում։ Հաջորդաբար եղել է դասակի, վաշտի հրամանատար, դիվիզիայի շտաբի պետի օգնական։ Հայրենական պատերազմի սկզբին, որպես Հարավ-Արևմուտք ռազմաճակատի 21-րդ բանակի 227-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, մասնակցել է Ուկրաինայի պաշտպանությանը։ 1942 թվականի օգոստոսին նշանակվել է 21-րդ բանակի հրամանատարի տեղակալ՝ շարային գծով, այնուհետև՝ 60-րդ բանակի շտաբի պետ։ Հրամանատար՝ գեներալ Ի․ Չեռնյախովսկու և Տեր-Գասպարյանի հմուտ մարտավարությամբ գործող 60-րդ բանակի զորքերը։ 1943 թվականի աշնանը գետանցել են Դեսնան, Դնեպրը, մասնակցել Կիևի ազատագրմանը։ Տեր-Գասպարյանը եղել է նաև Բելառուսիան և Մերձբալթիկան ազատագրողների շարքերում։ 1945 թվականի հուլիսին նշանակվել է Կիևի զինվորական շրջանի շտաբի պետ և զորքերի հրամանատարի առաջին տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտի կոչում ստանալուց հետո՝ սովորել ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի Կ․ Վորոշիլովի անվան ակադեմիայում։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2, Կարմիր աստղի 2, Սուվորովի I և II աստիճանի, Բոգդան Խմելնիցկու II աստիճանի շքանշաններով։ Թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչի գերեզմանատանը։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
40-րդ հարավային զուգահեռական

**40-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 40° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 85 394 մ երկարություն։ 
* Հեռավորությունը՝ 
** հասարակածից` 4430 կմ
** հարավային բևեռից` 5572 կմ

## Ցերեկվա տևողությունը
* Արեգակն այս լայնության վրա երևում է՝
** ձմեռվա արևադարձին` արևը բարձրանում է մինչև 26.17°
** ամառվա արևադարձին` արևը բարձրանում է մինչև 73.83°

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 41-րդ հարավային զուգահեռական
* 39-րդ հարավային զուգահեռական
* 40-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Սանտա Կրուս դե լա Սիեռա

**Սանտա Կրուս դե լա Սիեռա** ( Santa Cruz de la Sierra), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ գտնվում է *Կասերես* պրովինցիայի Էստրեմադուրա ինքնավար համայնքին կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Տրուխիլիո* շրջանում։ Բնակչությունը՝ 269 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

Կատեգորիա:Էստրեմադուրայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կասերես պրովինցիայի բնակավայրեր
Սուրխանդարյա

**Սուրխանդարյա**, գետ Ուզբեկստանում, Ամուդարյա գետի աջ վտակը։ Կազմավորվում է Տուպալանգդարյա և Կարատագ գետերի միախառնումից։ երկարությունը 175 կմ է, ավազանը՝ 13,5 հազար կմ²։ Հորդանում է հուլիս-օգոստոսին։ Տարեկան միջին ծախսը մոտ 66 մ³/վրկ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման համար։ Սուրխանդարյայի վրա է Հարավ-Սուրխանդարյան ջրամբարը։

Կատեգորիա:Ուզբեկստանի գետեր
Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Տորիլ

**Տորիլ** ( Toril (Cáceres)) քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է *Կասերես* պրովինցիայի Էստրեմադուրա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Կամպո Արանուելո* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 149.76 կմ2, բնակչությունը՝ 178 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Իներցիայի մոմենտ

**Իներցիայի մոմենտը** զանգվածի բաշխումը (մարմնի մեջ) բնութագրող մեծություն է։ Իներցիայի մոմենտը մարմնի իներտության չափն է անշարժ առանցքի շուրջը պտտվելիս։ Մեխանիկայում տարբերում են իներցիայի առանցքային և կենտրոնախույս մոմենտներ։ Մարմնի իներցիայի առանցքային մոմենտ z առանցքի նկատմամբ կոչվում է Iz=Σmih2i արտահայտությամբ որոշվող մեծությունը, որտեղ mi-երը մարմնի կետերի զանգվածներն են, իսկ hi-երը՝ դրանց հեռավորությունները առանցքից։ Իներցիայի առանցքային մոմենտը կարելի է ներկայացնել նաև k գծային մեծությամբ (իներցիայի շառավիղ)՝ Iz=Mk2 բանաձևով, որտեղ M-ը մարմնի զանգվածն է։ Իներցիայի մոմենտի չափայնությունը կգ.մ2 կամ գ.սմ2 է։ Օ կենտրոնով ուղղանկյուն կոորդինատական համակարգի x, y, z առանցքների նկատմամբ իներցիայի կենտրոնախույս մոմենտներ կոչվում են Ixy=Σmixiyi, Iyz=Σmiyizi, Izx=Σmizixi հավասարումներով որոշվող մեծությունները։ z և z' զուգահեռ առանցքների նկատմամբ իներցիայի մոմենտները կապված են Iz=Iz1+ Md2 առնչությամբ, որտեղ z'-ը մարմնի զանգվածների կենտրոնով անցնող առանցքն է, իսկ d-ն՝ առանցքների միջև եղած հեռավորությունը (Շտեյների թեորեմ)։ Կոորդինատների Օ սկզբնակետով անցնող և x, y, z առանցքների հետ համապատասխանաբար α, β, γ անկյուններ կազմող կամայական 0I առանցքի նկատմամբ իներցիայի մոմենտը որոշվում է Ioi= Ix(cosα)2+Iy(cosβ)2+Iz(cosγ)2 —2 Ixycosα*cosβ-2 Iyzcosβ*cosγ — 2 Iz'cosγ*cosα բանաձևով։ Իմանալով Ix, Iy, Iz, Ixy, Iyz, Izx մեծությունները՝ մարմնի իներցիայի մոմենտները կարելի է որոշել ցանկացած առանցքի նկատմամբ։ Այս վեց մեծությամբ որոշվում է իներցիայի թենզորը։ Մարմնի յուրաքանչյուր կետից տարված 3 այնպիսի փոխուղղահայաց առանցքները, որոնց նկատմամբ Ixy=Iyz=Izx=0, կոչվում են իներցիայի գլխավոր առանցքներ։
thumb|250px|Որոշ մարմինների առանցքային իներցիայի մոմենտները
Որոշ մարմինների համար հաշվված իներցիայի մոմենտներն են՝

Օղակ - m r^2

Գունդ - \frac{2 m r^2}{5}thumb|right|280pxՍֆերա - \frac{2 m r^2}{3}

Ձող (ծայրակետով անցնող առանցքի նկատմամբ) - \frac{m r^2}{3}

Սկավառակ - \frac{m r^2}{2}

## Արտաքին հղումներ
* The Feynman Lectures on Physics Vol. I Ch. 19: Center of Mass; Moment of Inertia

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Դասական մեխանիկա
44-րդ հարավային զուգահեռական

**44-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 44° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 80 206 մ երկարություն։ 
* Հեռավորությունը՝ 
** հասարակածից` 4874 կմ
** հարավային բևեռից` 5128 կմ

## Ցերեկվա տևողությունը
* Արեգակն այս լայնության վրա երևում է՝
** ձմեռվա արևադարձին` 15 ժամ 29 ր
** ամառվա արևադարձին` 8 ժամ 53 ր

## Քաղաքներ
* Քրայսթչերչ Նոր Զելանդիա

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 45-րդ հարավային զուգահեռական
* 43-րդ հարավային զուգահեռական
* 44-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Կոլմենար դել Առոյո

**Կոլմենար դել Առոյո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սերրա Օեստե դե Մադրիդ շրջանում։ Բնակչությունը՝ 1446 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 50,57 Կմ²։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Colmenar del Arroyo 
* Sierra Oeste 
* Un Paseo por Colmenar del Arroyo
* http://www.colmenardelarroyo.es 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Կոբենյա

**Կոբենյա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա դել Մեդիո Խարամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 6164 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 20,8 կմ²։

## Արտաքին հղումներ
* Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Ficha municipal 
* Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Series estadísticas del municipio
* Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid &gt; Nomenclátor Oficial y Callejero 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Կիխորնա

**Կիխորնա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա դել Գվադարամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 2850 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 25 կմ²։ Քաղաքը պրոբինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 39 կմ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Պյոտր Ստրաուտմանիս

**Պյոտր (Պետերիս) Յակուբի Ստրաուստմանիս** (, ), լատիշ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1944)։

Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Ավարտել է ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից բարձրագույն կուսակցական դպրոցը (1954 թվականին)։ 1940 թվականին մտել է Լատվիայի կոմունիստական երիտասարդական միության (ԼԿԵՄ) մեջ։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1944 թվականից կատարել է կուսակցական աշխատանք, 1950-1960 թվականներին եղել է կուսակցության Ապսի շրջկոմի առաջին քարտուղար, Լատվիայի կոմկուսի ԿԿ բաժնի վարիչի տեղակալ, Լատվիական ԽՍՀ սովխոզների նախարար։ 1960-1965 թվականներին՝ Լատվիայի կոմկուսի ԿԿ քարտուղար։ 1965-1974 թվականներին՝ Լատվիական ԽՍՀ նախարարների խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ, 1974-1985 թվականներին՝ Լատվիական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահ, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահի տեղակալ։

1976 թվականից ԽՄԿԿ ԿՎՀ-ի անդամ։ Լատվիայի կոմկուսի ԿԿ բյուրոյի անդամ։ ԽՍՀՄ 7-9-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

Պարգևատրվել է «Հոկտեմբերյան հեղափոխության» և այլ շքանշաններով։

Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:1919 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:2007 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 27 մահեր
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ
Իլյա Իլֆ և Եվգենի Պետրով

մինի|Իլյա Իլֆ և Եվգենի Պետրով (1932)

**Իլֆ և Պետրով**, խորհրդային գրող համահեղինակներ Իլյա Իլֆը (իսկական անունը՝ Իեհիել-Լեյբ Արևիչ Ֆայնզիլբերգ (Иехиел-Лейб Арьевич Файнзильберг, 1897 - 1937)) և Եվգենի Պետրովը (իսկական անունը՝ Եվգենի Պետրովիչ Կատաև (Евгений Петрович Катаев, 1903 - 1942))։ Համատեղ գրել են «Տասներկու աթոռ» (1928) և «Ոսկե հորթը» (1931) երգիծական վեպերը, որոնց գլխավոր գործող անձը հնարամիտ արկածախնդիր *Օստապ Բենդերն* է։ Վեպերը մեծ ճանաչում բերեցին երկու գրողներին։ Դրանք թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուների, այդ թվում նաև հայերեն։

## Կենսագրություն
Իլյա Իֆլն իր կարիերան սկսել էր որպես լրագրող։ Եվգենի Պետրովը նույնպես սկսել է աշխատել որպես թղթակից և նույնիսկ կարճ ժամանակ աշխատել է որպես հետախույզ։ 1923 թ. երկուսն էլ իրարից անկախ տեղափոխվում են Մոսկվա։ Իլֆն այնտեղ հոդվածներ էր գրում տարբեր լրագրերի և ամսագրերի համար։ 1925 թվականին նա սկսեց սատիրային գրառումներ անել «Գուդոկ» թերթի համար, որտեղ նա հանդիպեց ՊԵտրովին։ Պետրովը սկզբում լրագրող էր աշխատում «Կրասնի Պերեց» թերթի համար, իսկ 1923 թվականից՝ «Գուդոկի» համար։ Երկուկ գրողներն սկսեցին միասին աշխատել, ինչի արդյունքն եղավ 1928 թվականին «Տասներկու աթոռ» գիրքը։
[մինի|Օստապ Բենդերի թանգարանը Սանկտ [Պետերբուրգում]]
Այս գրքում Օստապ Բենդերը որոնում է Ռուսական հեղափոխությունից առաջ աթոռի մեջ թաքցված մի գանձ։ Նա օգտվում է ռուսական բյուրոկրատիայի թույլ կետերից, խաբում է ճամբին հանդիպած պարզամիտ պաշտոնյաներին։ 1931 թ. լույս տեսավ այս գրքի շարունակությունը՝ «Ոսկե հորթը»։

1929 թ. լույս էր տեսել նաև երգիծական պատմությունների հավաքածու «Հազար ու մի գիշեր, կամ Նոր Շահերեզադա» գիրքը, որը նրանք հրապարակել էին *Ֆ. Տոլստոյևսկի* կեղծանվան տակ։

### Արևմտյան ուղևորություններ
1933-1934 թթ. երկու գրողները միասին ճամփորդեցին Եվրոպայով, 1935-1936 թթ.՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներով։ Նրանց տպավորությունները ֆոտո-էսսեների տեսքով տպվում էին «Օգոնյոկ» ամսագրում։ Շուտով լույս տեսավ նաև նրանց չորրորդ գիրքը՝ «Միհարկանի Ամերիկան» (1936)։

### Գրողների մահը
Իլյա Իլֆը մահացավ 1937 թ.՝ տուբերկուլյոզից։ Պետրովը շարունակեց «Լիտերատուրնայա գազետա» և «Օգոնյոկ» ամսագրերի համար։ Նա նաև գրում էր ֆիլմերի սցենարներ։ Պետրովը 1942 թ. զոհվեց ավիավթարից՝ Կիևի մոտ, որտեղ նա ռազմական թղթակից էր։

## Մատենագրություն
* «Տասներկու աթոռ» (1928, *Двенадцать стульев*)
* «Ոսկե հորթը» (1931, *Золотой теленок*)
* «Հազար ու մի գիշեր, կամ Նոր Շահերեզադա» (1929, *Тысяча и один день, или Новая Шахерезада*)
* «Միհարկանի Ամերիկա» (1936, *Одноэтажная Америка*, թարգմանվել է հայերեն)
* Վերջին հանդիպում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հումորիստներ
Կասառուբուելոս

**Կասառուբուելոս** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոմարկա Սուր շրջանում։ Բնակչությունը՝ 3150 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 5,5 կմ²։ Քաղաքը պրովիցիայի վարչական շրջանից հեռու է 29 կմ։

## Արտաքին հղումներ
* Ոչ պաշտոնական էջ 
* Պաշտոնական էջ
*  Imágenes y comentarios 
* Descubre Casarrubuelos 
* Guíaweb 
* El tiempo en Casarrubuelos 
* Escoge Casarrubuelos abajo (meteorología) 
* Imágenes Google
* Detecsa Administración 300 Casarrubuelos División de Plata Fútbol Sala

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Կոլմենարեխո

**Կոլմենարեխո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա-դել-Գվադառամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 8525 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 31,7 կմ²։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 37 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք
* Colmenarejo.net página web de Colmenarejo
* Ayuntamiento de Colmenarejo
* Sitio de reunión online de los vecinos de Galapagar y Colmenarejo: GalaColme 
* Pueblos de España 
* Portales web de Colmenarejo 
* Parroquia de Colmenarejo
* Izquierda Unida de Colmenarejo
* Colmenarejo 
* Sierra Oeste 

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
50-րդ հարավային զուգահեռական

**50-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 50° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 71 695 մ երկարություն։ 
* Հեռավորությունը՝ 
** հասարակածից` 5541 կմ
** հարավային բևեռից` 4461 կմ

## Ցերեկվա տևողությունը
* Արեգակն այս լայնության վրա երևում է՝
** ձմեռվա արևադարձին` 16 ժամ 22 ր, բարձրանում է մինչև՝ 63.83°
** ամառվա արևադարձին` 8 ժամ 04 ր, բարձրանում է մինչև՝ 16.17°

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 51-րդ հարավային զուգահեռական
* 49-րդ հարավային զուգահեռական
* 50-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Սուրխանդարյայի մարզ

մինի

**Սուրխանդարյայի մարզ** (), մարզ Ուզբեկստանի կազմում։ Կազմավորվել է 1941 թվականի մարտի 6-ին։ Գտնվում է երկրի ծայր հարավային մասում։ Մարզի հարավում Ամուդարյա գետով անցնում է Աֆղանստանի հետ Ուզբեկստանի պետական սահմանը։ Տարածությունը 20,8 հզ կմ² է, բնակչությունը 2 358 300 մարդ (2015)։ Բաժանված է 11 վարչական շրջանի։

Ունի 8 քաղաք, 3 քտա։ Վարչական կենտրոնը՝ Թերմեզ։

1967 թվականին պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

Կատեգորիա:Ուզբեկստանի մարզեր
Սուրակարտա

**Սուրակարտա**, քաղաք Ինդոնեզիայում, Ճավա կղզում, Սոլո գետի հովտում։ Ունի 572 345 բնակչություն (2014)։

Տրանսպորտային հանգույց է։ Կան սննդի, տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Ավանդական գեղարվեստական արհեստագործության կենտրոն է։ Պահպանվել է Մանգկունեգարան մզկիթը (16-րդ դար)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի քաղաքներ
43-րդ հարավային զուգահեռական

**43-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 43° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 
* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 81 540 մ երկարություն։ 
* Հեռավորությունը՝ 
** հասարակածից` 4763 կմ
** հարավային բևեռից` 5239 կմ

## Ցերեկվա տևողությունը
* Արեգակն այս լայնության վրա երևում է՝
** ձմեռվա արևադարձին` 15 ժամ 22 ր
** ամառվա արևադարձին` 9 ժամ 00 ր

## Քաղաքներ
* Հոբարթ (Ավստրալիա)

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները
:

## Տես նաև`
* 44-րդ հարավային զուգահեռական
* 42-րդ հարավային զուգահեռական
* 43-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ