Թամուերթ

**Թամուերթ** (), Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելսի հյուսիսում գտնվող Նոր Անգլիա տարածաշրջանի քաղաք և մայրաքաղաք։ Պիլ գետի վրա է գտնվում Թամուերթի շրջանային խորհրդի տեղական ինքնակառավարման տարածքը, այն Նոր Անգլիայի տարածաշրջանի ամենամեծ և ամենաբազմամարդ քաղաքն էր՝ 42,872 բնակչությամբ 2018 թվականի հունիսին: Թամուերթը Քվինսլենդի սահմանից 318 կմ է (198 մղոն) և գտնվում է Բրիսբենի և Սիդնեյի միջև գրեթե կեսին:

Քաղաքը հայտնի է որպես «Լույսերի առաջին քաղաք», քանի որ Ավստրալիայում այն առաջին տեղն էր, որտեղ 1888 թվականին կիրառվել են էլեկտրական փողոցային լույսեր։ Ամեն տարի հունվարի վերջին նրա տարածքում անցկացվում է քանթրի երաժշտության փառատոն, որը մեծությամբ երկրորդն է աշխարհում՝ Նեշվիլի փառատոնից հետո։ Բացի այդ՝ քաղաքը ճանաչվել է որպես Ավստրալիայի ձիասպորտի ազգային մայրաքաղաք՝ քաղաքում անցկացվող ձիասպորտի մեծ թվով միջոցառումների և համաշխարհային կարգի ավստրալական ձիերի և անասնաբուծական կենտրոնի կառուցման շնորհիվ, որը ամենամեծն է Հարավային կիսագնդում։

## Պատմություն
Մինչև եվրոպացիների գալը, այս վայրը բնակեցված էր գամիլարաայ ժողովրդով։ 1818 թվականին Ջոն Օկսլին քայլեց Փիլ գետի հովտով և ասաց, որ այս աշխարհում ոչ մի տեղ չի կարող ավելի շատ առավելություններ տալ աշխատասեր վերաբնակչին, քան այս ընդարձակ հովիտը։

1831 թվականին ստեղծվեցին ոչխարների և խոշոր եղջերավոր անասունների առաջին կայանները, և նույն թվականին Ավստրալիայի գյուղատնտեսական ընկերությունը վարձակալեց 127,000 հեկտար (310,000 ակր) հող Գունու Գունուում, ներկայիս Թամուերթ վայրից հարավ։

1830-ական թվականներին քաղաքը սկսեց զարգանալ Փիլ գետի հարավ-արևմտյան ափին, ներկայիս Արևմտյան Թամուերթում: 1850 թվականին գոյություն ունեցող բնակավայրից գետի հակառակ կողմում հիմնվել է հասարակական քաղաք։ Քաղաքը բարգավաճեց և 1878 թվականին միացվեց երկաթգծին։ 1888 թվականի նոյեմբերի 9-ին Թամուերթը դարձավ Ավստրալիայում առաջին տեղը, որտեղ էլեկտրական փողոցային լուսավորություն ապահովվեց մունիցիպալ էլեկտրակայանով, ինչը քաղաքին տվեց «Լույսի առաջին քաղաք» անվանումը:

1935 թվականին սկսեց հեռարձակվել 2TM ռադիոկայանը, որն առաջինն էր Թամուերթում։ Թամուերթ քաղաքը կարգավիճակ է ստացել 1946 թվականին։

1973 թվականին 2TM ռադիոկայանի կողմից Թամուերթում անցկացվեց առաջին ավստրալական քանթրի երաժշտության փառատոնը։ Այն արտասովոր հաջողություն ունեցավ և սկսեց անցկացվել ամեն տարի հունվարի վերջին։ Այս տոնը տեղի է ունենում շարունակաբար 11 օր։

### Ժամանակակից պատմություն
2006 թվականի դեկտեմբերին Թամուերթի շրջանային խորհուրդը (6 դեմ՝ 3-ին) դեմ քվեարկեց դաշնային կառավարության առաջարկին՝ մասնակցելու փախստականներին վերաբնակեցնելու մեկամյա փորձնական ծրագրին, որոնց մեծ մասը պետք է լինեին սուդանցիները, որոնք փախչում էին իրենց հայրենիքում քաղաքացիական պատերազմից: Թամուերթի քաղաքապետ պարոն Ջեյմս Թրելոարը պնդում էր, որ վերաբնակեցվող փախստականները տուբերկուլյոզային և հանցավոր էին։

Այդ որոշումը գրավել է տեղի բնակիչների և միջազգային լրատվամիջոցների ուշադրությունը: Նրա մեկնաբանություններով առաջացած հանրային զայրույթը և փախստականներին մերժելու որոշումը հանգեցրին օրինագծի չեղարկմանը մեկ ամիս անց և Թամուերթի մասնակցությանը վերաբնակեցման ծրագրին:

## Կլիմա
Թամուերթն ունի տաք կլիմա՝ տաք ամառներով և մեղմ ձմեռներով։ Համաձայն Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ Թամուերթն ունի խոնավ մերձարևադարձային կլիմա (Cfa)։

Ջերմաստիճանը գերազանցել է 35&nbsp;°C-ը տարեկան մոտ 20-25 օրվա ընթացքում, սակայն վերջին մի քանի տարիների ընթացքում ավելի հաճախ է տեղի ունենում: Ամռանը ցերեկային միջին ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 31&nbsp;°C, իսկ գիշերը՝ մոտ 17&nbsp;°C, տեղումների միջին տարեկան քանակը 624,4 մմ է։ Ձմեռները մեղմ են, ցերեկները՝ երբեմն նույնիսկ տաք, իսկ գիշերը՝ զով: Ձմռան ցերեկային ջերմաստիճանը տատանվում է 16-17&nbsp;°C-ի սահմաններում և երբեմն հասնում է 20-ի, իսկ գիշերը` մոտ 3&nbsp;°C-ի։

Թամուերթում առավելագույն ջերմաստիճանը, որը կազմել է 45,9&nbsp;°C, գրանցվել է 2017 թվականի փետրվարի 12-ին։ Նվազագույն ջերմաստիճանը՝ -6,6&nbsp;°C, գրանցվել է 2011 թվականի հուլիսի 9-ին։

## Ժողովրդագրություն
2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով Թամուերթ քաղաքն ուներ 41006 բնակչություն։
* Աբորիգենները և/կամ Տոռեսի նեղուցի կղզու բնակիչները կազմում էին բնակչության 11,3%-ը։
* Բնակիչների մոտ 84,4%-ը ծնվել է Ավստրալիայում։ Ներգաղթյալների թվում ծննդաբերության ամենատարածված երկրներն են եղել Անգլիան՝ 1,1%, Ֆիլիպինները՝ 1,0%, Նոր Զելանդիան՝ 0,7%, Հնդկաստանը՝ 0,5%, Հարավային Կորեան՝ 0,4%։
*Մարդկանց մոտ 87,8%-ը տանը խոսել են միայն անգլերեն։ Տանը խոսվող այլ լեզուները ներառում են՝ մանդարին՝ 0,6%, տագալերեն՝ 0,5%, կորեերեն՝ 0,4% և ֆիլիպիներեն՝ 0,3%։
* Գերակշռող կրոններն են եղել՝ Անգլիկան եկեղեցին՝ 28,3%, կաթոլիկությունը՝ 25,1%, և առանց կրոն՝ 20,2%։

2018 թվականի հունիսի 30-ի դրությամբ Թամուերթի բնակչությունը կազմում էր 42,872 մարդ՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճելով 1 տոկոսից մի փոքր պակաս։ 2008 թվականին աշխատունակ բնակչությունը կազմում էր մոտավորապես 18000 մարդ։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ աշխատուժի գրեթե 6%-ը զբաղված էր դպրոցական կրթության ոլորտում։ Այս մարդահամարի տվյալներով բնակչության միջին տարիքը եղել է 37 տարեկան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով