Բալթյան ասամբլեա

**Բալթյան ասամբլեա** (, , ) տարածաշրջանային կազմակերպություն, որը խթանում է Էստոնիայի, Լատվիայի և Լիտվայի միջև միջկառավարական համագործակցությունը: Այն փորձում է ընդհանուր դիրքորոշում գտնել այդ թվում՝ տնտեսական, քաղաքական և մշակութային բազմաթիվ միջազգային հարցերի վերաբերյալ: Ասամբլեայի որոշումները խորհրդատվական են։

Բյուջեն ֆինանսավորվում է երեք անդամների կառավարությունների կողմից: Բալթյան ասամբլեայի պաշտոնական լեզուներն են էստոներենը, լատիշերենը և լիտվերենը: Կազմակերպության գլխավոր գրասենյակը և քարտուղարությունը գտնվում են Լատվիայի մայրաքաղաք Ռիգայում։

## Պատմություն

### Կազմավորում
Կազմակերպությունը ձևավորվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Վիլնյուսում այն ​​ստեղծելու որոշում կայացնելուց հետո: Այն գործում է 1991 թվականի նոյեմբերի 8-ին Տալլինում հաստատված կանոնակարգի համաձայն: 1994 թվականի հունիսի 13-ին երեք երկրները համաձայնության եկան կազմակերպության կառուցվածքի և կանոնների վերաբերյալ:

### Նվաճումներ
Ասամբլեան իր 1991-2003 թվականների ընթացքում իր ձեռքբերումների շարքում նշում է հետևյալը.

* Ռուսական զորքերի դուրսբերումը անդամ պետություններից,
* Բալթյան երկրների նախարարների խորհրդի ձևավորումը որպես կառավարական համագործակցության ինստիտուտ,
* Բալթյան երկրների տնտեսական, կրթական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ընդհանուր քաղաքականության մշակումը,
* Օրենսդրության ներդաշնակեցումը Եվրոպական Միության պահանջներին համապատասխան,
* Սահմանային անցման ընթացակարգերի բարելավումը,
* Բալթյան ասամբլեայի գրականության, արվեստի և գիտության մրցանակների ստեղծումը։

### Համագործակցություն
2017 թվականին Բալթյան ասամբլեան, Բենիլյուքսը և Սկանդինավյան խորհրդի երեք անդամները (Շվեդիա, Դանիա և Ֆինլանդիա, որոնք բոլորն էլ ԵՄ անդամ պետություններ են) ձգտում էին խորացնել համագործակցությունը թվային միասնական շուկայում և քննարկել սոցիալական հարցեր, Եվրամիության տնտեսական և դրամավարկային միությունը, եվրոպական միգրացիոն ճգնաժամը և պաշտպանական համագործակցությունը: Օրակարգում էին նաև Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Միացյալ Թագավորության հետ հարաբերությունները:

## Կառուցվածք
Ասամբլեան բաղկացած է վաթսուն անդամից: Երեք պետությունների խորհրդարաններից յուրաքանչյուրը իր քսան անդամ է նշանակում ժողովում: Ազգային խորհրդարաններից յուրաքանչյուրը նշանակում է անդամներից երկուսին՝ որպես ազգային պատվիրակության ղեկավար և տեղակալ։ Վեց գլխավոր պատվիրակները և տեղակալ պատվիրակները կազմում են Բալթյան ասամբլեայի նախագահությունը։ Նախագահության նախագահը Բալթյան ասամբլեայի հաջորդ նստաշրջանը հյուրընկալող երկրի ազգային պատվիրակության ղեկավարն է։ Մյուս երկու ազգային պատվիրակությունների ղեկավարները Նախագահության փոխնախագահներն են։ Նախագահությունը վերահսկում է Բալթյան ասամբլեան նստաշրջանների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Նախագահը համակարգում է Բալթյան ասամբլեայի աշխատանքները, նրա ներկայացուցիչն է այլ մարմինների հետ և կապ է պահպանում երեք անդամների կառավարությունների հետ։

## Նստաշրջաններ

Կան սովորական և արտակարգ նստաշրջաններ։ Սովորական նստաշրջանը գումարվում է տարին մեկ անգամ՝ որպես երկրի նախագահության եզրափակիչ ֆորում, որը Էստոնիայում, Լատվիայում և Լիտվայում ընթանում է տարեկան ռոտացիայի սկզբունքով։ Մինչև 2003 թվականը տարեկան երկու նստաշրջան էր՝ գարնանը և աշնանը, և մասնակից երկրները կես տարվա նախագահություն ունեին։

Ցանկացած ազգային պատվիրակություն կարող է առաջարկել անցկացնել արտահերթ նստաշրջան: 1998 թվականի փետրվարի 8-9-ը Հելսինկիում, Սկանդինավյան խորհրդի և Բալթյան ասամբլեայի 2-րդ համատեղ նիստից հետո տեղի ունեցավ Բալթյան ասամբլեայի առաջին արտահերթ նստաշրջանը: Բալթյան ասամբլեայի երկրորդ արտահերթ նստաշրջանը տեղի ունեցավ 2005 թվականի ապրիլի 27-29-ը Պյառնումաայում, Բալթյան ասամբլեայի և Սկանդինավյան խորհրդի 5-րդ համատեղ նիստից հետո:

## Հանձնաժողովներ
Հետևյալ մշտական ​​հանձնաժողովներն են՝
* Բյուջե և աուդիտ
* Տնտեսագիտություն, էներգետիկա և նորարարություն
* Կրթություն, գիտություն և մշակույթ
* Բնական պաշարներ և շրջակա միջավայր
* Անվտանգություն և պաշտպանություն

Բալթյան ասամբլեայի յուրաքանչյուր անդամ մասնակցում է առնվազն մեկ հանձնաժողովի:

## Քաղաքական խմբավորումներ
Յուրաքանչյուր երկրից Բալթյան ասամբլեայի 20 անդամներն ընտրվում են այնպես, որ նրանց քաղաքական կազմը արտացոլի իրենց հայրենի խորհրդարանի համամասնությունները: Այնուհետև անդամները կարող են ստեղծել միջազգային կուսակցական խմբավորումներ՝ առնվազն երկու երկրներից առնվազն հինգ անդամից:

## Գրականության, արվեստի և գիտության մրցանակ
Բալթյան ասամբլեայի մրցանակի հիմնադրման գաղափարը ծագել է 1992 թվականին: Բալթյան մրցանակի հիմնադրումը ոգեշնչված էր Սկանդինավյան խորհրդի մրցանակների ավանդույթներով:

1993 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Տալլինում ընդունվեց Բալթյան ասամբլեայի մշակույթի, արվեստի և գիտության մրցանակների հիմնադրման մասին բանաձևը: Մրցանակների հիմնադրման հիմնական նպատակն էր «խթանել երեք ազգերի միջև հետագա համագործակցությունը, ապահովել մշակութային արժեքների փոխանակման նոր հնարավորություններ և խթանել երկրների պատմության և մշակութային ժառանգության ավելի լավ ըմբռնումը»:

Մրցանակի նպատակն է աջակցել գրականության, արվեստի և գիտության նվաճումներին, ցույց տալ այս տարածաշրջանի երկրների ընդհանուր շահերը՝ պահպանելով իրենց ազգային ինքնությունն ու ինքնագնահատականը, ստեղծել հնարավորություն՝ ծանոթանալու հարևան երկրների նվաճումներին, պահպանել Էստոնիայի, Լատվիայի և Լիտվայի ժողովուրդների մոտ Բալթյան երկրներում զարգացումների նկատմամբ շարունակական հետաքրքրությունը, ամրապնդել Բալթյան երկրների միջև համագործակցությունը գրականության, արվեստի և գիտության ոլորտներում, խրախուսել ավելի ու ավելի շատ մարդկանց հետաքրքրվել Բալթյան երկրների մտավոր արժեքներով և լեզուներով, և բարձրացնել Բալթյան երկրներում գրականության, արվեստի և գիտության մակարդակը։

## Պարգևներ և մրցանակներ

Բալթյան ասամբլեայի մեդալը կազմակերպության կողմից շնորհվող պարգև է այն անհատներին, ովքեր ներդրում են ունեցել Բալթյան երկրների միասնության և համագործակցության պահպանման, համատեղ համագործակցության նախագծերի իրականացման գործում ակնառու ներդրման և համագործակցության, ընդլայնված Եվրոպայում տարածաշրջանային համագործակցության խթանման գործում։

Բալթյան նորարարության մրցանակը ամենամյա մրցանակ է, որը շնորհվում է Էստոնիայի, Լատվիայի և Լիտվայի ամենանորարարական ընկերությանը։ Մրցանակը շնորհվում է Բալթյան երկրների փոխադարձ հետաքրքրությունը նորարարության և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ոլորտում նվաճումների իրականացմանը աջակցելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Seimas of the Republic of Lithuania

Կատեգորիա:Էստոնիայի արտաքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:Լատվիայի արտաքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:Լիտվայի արտաքին քաղաքականություն