Սյուզան Լենգլեն

**Սյուզան Ռաշել Ֆլորա Լենգլեն** (, ), ֆրանսիացի թենիսիստուհի, 1920 թվականի կրկնակի օլիմպիական չեմպիոն, Ուիմբլդոնի մրցաշարի, Ֆրանսիայի առաջնության և աշխարհի գավաթի խաղարկության ավելի քան 30 տիտղոս միայնակ, կանանց զուգախաղերում և խառը զուգախաղերում։ Թենիսի պատմության մեջ առաջին պրոֆեսիոնալ տուրի մասնակից, կյանքի վերջին տարիներին թենիսի մարզիչ, թենիսի խաղի մի շարք դասագրքերի հեղինակ։

Սիրողական կարիերայի ընթացքում մենախաղում տարել է ավելի քան 340 հաղթանակ՝ 7 պարտությամբ, բոլոր կարգերում նվաճել է ավելի քան 240 տիտղոս, պրոֆեսիոնալ փուլում չի պարտվել ոչ մի խաղում։ Սպորտի սիրահարների շրջանում մեծ ժողովրդականություն վայելելով՝ նա հեղաշրջում կատարեց կին թենիսիստուհիներին վայել հագուստի մասին պատկերացումներում։ Հետմահու պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով, 1978 թվականին ընդգրկվել է թենիսի միջազգային Փառքի սրահի ցուցակներում։ Սյուզան Լենգլենի պատվին են անվանակոչվել թենիսի «Ռոլան Գարոս» մարզադաշտի տարողությամբ երկրորդ կորտը և Ֆրանսիայի բաց առաջնության հաղթողների մրցանակը։

## Կենսագրություն
### Մանկություն և առաջին խաղային հաջողություններ
Սյուզան Լենգլենը ծնվել է 1899 թվականի մայիսի 24-ին Կոմպյենյեում, ավելի ուշ նրա հայրը՝ Չարլզը, միջին եկամուտ ունեցող ռանտյեն, ընտանիքը տեղափոխեց Նիս։ Հենց հայրն է դարձել Սյուզանի առաջին մարզիչը, երբ նա առաջին անգամ վերցրել է ռակետը 11 կամ 12 տարեկանում։ Ավելի ուշ Սյուզանը հիշեց, որ հայրը Կոմպիենից բերել է իր առաջին մանկական ռակետը՝ 3,5 ֆրանկ գնով և մի քանի «մղձավանջային տեսք ունեցող» գնդակներ։ Նա թենիսի պարապմունքները դիտարկել է որպես ասթմայի դեմ պայքարի միջոց, որով տառապում էր աղջիկը։ Շառլը, ով Նիսի թենիսի ակումբի նախկին քարտուղարն էր, շաբաթական երկու անգամ անվճար մարզումներ և ջերմացնող խաղեր էր ապահովում դստեր համար ակումբի հաճախորդների հետ, որոնց թվում ձմռան ամիսներին ընդգրկված էին աշխարհի ուժեղագույն թենիսիստներից շատերը։ Շառլը ուշադիր ուսումնասիրել է առաջատար թենիսիստների խաղաոճը և հետագայում դստեր համար սպարինգներ կազմակերպել տղամարդ խաղացողների հետ՝ նրա մեջ սերմանելով հմտություններ, որոնք հետագայում նրան անհասանելի են դարձրել կին մրցակիցների համար։ Նա նաև ժամեր էր ծախսում Սյուզանի հետ հարվածի ճշգրտության վրա՝ պատճառ դառնալով, որ գնդակը մեկ-մեկ դիպչի թաշկինակին, որը նա շրջում էր կորտում։

left|thumb|170px|Լենգլենը 1914 թվականի աշխարհի առաջնությունում
Մարզումներն սկսելուց ընդամենը մի քանի ամիս անց Սյուզանը Շանթիյում հասել է մեծահասակների ամենահեղինակավոր մրցաշարերից մեկի եզրափակիչ։ 1913-ին աղջիկը նվաճեց առաջին տիտղոսը մեծահասակների մրցաշարում, իսկ առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին նա արդեն աշխարհի առաջատար թենիսիստուհիների շարքում էր։ 1914 թվականին նա հասել Է Ֆրանսիայի ազգային առաջնության եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է Ստոկհոլմի օլիմպիական չեմպիոն Մարգարիտ Բրոքդիին 7:5, 4:6, 3:6 (Բրոքդիից կրած այս պարտությունը Լենգլենի կարիերայում մենախաղում ավարտված վերջին հանդիպումն էր, որը նա պարտվել էր)։ Չկարողանալով նվաճել մենախաղի տիտղոսը՝ Լենգլենը հաղթել է միքսում Մաքս Դեկյուժիի հետ, իսկ Փարիզում կայացած աշխարհի առաջնությունում պինդ (գրունտային) կորտերում հաղթել է մենախաղերում և զուգախաղերում՝ եզրափակչում պարտվելով միքսում։ Սպասվում էր, որ 14-ամյա Սյուզանն ամռանը կմասնակցի Ուիմբլդոնի իր առաջին մրցաշարին, բայց Շառլ Լենգլենը որոշեց հետաձգել լոնդոնյան դեբյուտը, և արդյունքում սկսված պատերազմը հինգ տարով հետաձգեց դստեր Ուիմբլդոնում հայտնվելը։

### Սիրողական թենիսի գագաթին
Պատերազմի տարիներին, լուրջ մրցաշարերի բացակայության պայմաններում, Լենգլենը շարունակում էր մարզվել Ֆրանսիայի հարավում։ 1918 թվականին մարզումների շրջանակներում ընկերական հանդիպում է անցկացրել 1911 թվականի Ֆրանսիայի առաջնության հաղթող Անդրե Գոբերի հետ։ Լենգլենը հաղթեց 6:1, 6:1 հաշվով՝ անսպասելիորեն միակողմանի հաշիվ, նույնիսկ հաշվի առնելով, որ նրա մրցակիցը հեռու էր լավագույն մարզավիճակից՝ մարտական գործողությունների ընթացքում իր ինքնաթիռի կործանումից հետո վերականգնման գործընթացում։ 1919 թվականին, մարզական մրցումների վերսկսումից հետո, նա ցույց տվեց իր մարզական պատրաստվածության մակարդակը՝ դառնալով բարձրացատկի Ֆրանսիայի չեմպիոն։

Պատերազմից հետո ապաքինված Ֆրանսիայում 1919 թվականին երկրի առաջնություն չի անցկացվել։ Փոխարենը Լենգլենը կարիերայում առաջին անգամ մեկնել է Ուիմբլդոնի մրցաշարի։ Չեմպիոնական տիտղոսի համար խաղից առաջ ֆրանսիուհին պետք է անցներ հավակնորդների մրցաշարի մաղը, որում նա ջախջախեց բոլոր մրցակիցներին՝ մարտահրավերի փուլի ճանապարհին տալով ընդամենը 17 գեյմեր և ոչ մի սեթ։ Մարտահրավերի փուլում Լենգլենը հանդիպել է 40-ամյա Անգլիուհի Դորոթեա Լամբերտ-Չեմբերսի հետ, որը մինչ այդ յոթ անգամ անընդմեջ հաղթել էր այդ մրցաշարում։ Եզրափակիչի մասնակիցների արտաքինի հակադրությունը ցնցող էր. գործող չեմպիոնը հանդիպմանը ներկայացել էր խիստ Էդվարդյան կոստյումով՝ մինչև կոճերը հասնող կիսաշրջազգեստով, մինչդեռ հավակնորդը, որն ավելի շատ նման էր երեխայի, քան մեծահասակ կնոջ, կրում էր անթև զգեստ և համեմատաբար կարճ կիսաշրջազգեստով։ Առաջին սեթում Լամբերտ-Չեմբերսը չկարողացավ իրացնել սեթբոլը, և Լենգլենին հաջողվեց առավելության հասնել 10:8 հաշվով։ Դրանից հետո, սակայն, նա սկսել է իր համար ոչ բնորոշ կրկնակի սխալներ թույլ տալ մատուցման ժամանակ և չափազանց ռիսկային դուրս է եկել ցանց, ինչից օգտվել է գործող չեմպիոնը՝ հաղթելով 6:4 հաշվով և հավասարեցնելով սեթերի հաշիվը։ Երրորդ սեթում, ծնողների կողմից փոխանցված կարճատև հանգստից և կոնյակի շշից հետո, Լենգլենը հիմնականում ուշքի եկավ, թեև նրա հարվածները մնացին ոչ այնքան ճշգրիտ՝ հաճախ մի քանի սանտիմետր հեռանալով եզրագծից։ Երկու թենիսիստուհիներն էլ վճռորոշ սեթում փորձում էին օգտագործել մրցակցի խաղի թույլ կողմերը՝ Լամբերտ-Չեմբերսը գնդակը պարբերաբար ուղարկում էր ֆրանսուհուն բաց ռակետի տակ, իսկ վերջինս, ընդհակառակը, հաջորդաբար գնդակն ուղարկում էր նրան բեքհենդի տակ և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում շարունակում էր քայլել դեպի ցանց։ Լենգլենը խաղաց երկու հանդիպում և վերջապես ավարտեց սեթն ու հանդիպումը 16-րդ գեյմում՝ 9:7։ Հետագայում նա այդ հանդիպումն անվանել է ամենադժվարը, իսկ հաղթանակը՝ ամենաքաղցրն իր կարիերայում։ Բացի այդ, Լենգլենը հաղթեց զուգախաղում ամերիկացի Էլիզաբեթ Ռայանի հետ՝ եզրափակչում հաղթելով Լամբերտ-Չեմբերսին և Էթել Լարկոմբին։

Հաջորդ տարի Լենգլենն արդեն դարձել էր Ուիմբլդոնի բացարձակ չեմպիոն՝ հաղթելով մենախաղերում, կանանց զուգախաղերում և խառը զուգախաղերում։ Մենախաղի մարտահրավերի փուլում նա կրկին հանդիպեց Լամբերտ-Չեմբերսին, բայց այս անգամ հաղթեց անվերապահորեն՝ 6:3, 6:0։ 1920 թվականին նա նաև առաջին անգամ հաղթեց Ֆրանսիայի առաջնությունում, ընդ որում՝ միանգամից բոլոր երեք կարգերում։ Լոնդոնի և Փարիզի հաղթանակների լրացումը Անտվերպենի օլիմպիական մրցաշարում նվաճած երեք մեդալներն էին՝ «ոսկի» մենախաղում և խառը մենամարտերում (Մաքս Դեկուգիի հետ) և «բրոնզ» կանանց զույգերում (Էլիզաբեթ Դ'Էենի հետ)։ Օլիմպիադայի ընթացքում Լենգլենը առաջին երեք շրջաններն անցավ մենախաղում՝ մրցակիցներին ոչ մի գեյմ չտալով, կիսաեզրափակչում 6:0, 6:1 հաշվով հաղթեց շվեդ Սիգրիդ Ֆիկին, իսկ եզրափակչում բրիտանուհի Դորոթի Հոլմանին տվեց ընդամենը երեք գեյմ՝ հաղթելով մրցաշարի վերջին սեթը նույնպես չոր։

1921 թվականին Լենգլենը, ով հերթական անգամ հաղթեց Ուիմբլդոնի մրցաշարում մենախաղում և զուգախաղում և հաստատեց իր տիտղոսը աշխարհի առաջնությունում կոշտ կորտերում ԱՄՆ չեմպիոն Մոլլա Մալորիի հետ եզրափակիչ խաղում, առաջին անգամ մեկնեց Ամերիկա։ Ըստ նախնական ծրագրերի՝ նա այնտեղ պետք է անցկացներ մի քանի բարեգործական հանդիպումներ՝ հօգուտ պատերազմի վետերանների, բայց, ի վերջո, համաձայնեց մասնակցել նաև ԱՄՆ առաջնությանը։ Նրա հայրը դեմ էր այդ քայլին՝ այն անվանելով մեծ սխալ, և պարզվեց, որ ճիշտ է։

thumb|right|220px|Մոլլա Մալորի և Սյուզան Լենգլեն (աջից), Սեն Կլու, 1921
Մրսածության պատճառով Սյուզանը երկու անգամ հետաձգել է նավարկությունը, ԱՄՆ Է ժամանել մրցաշարի նախօրեին՝ առանց նավի վրա պարապելու, և իմացել է, որ առաջին շրջանում իր մրցակիցը՝ Էլինոր Գոսը, հրաժարվել է խաղից։ Միևնույն ժամանակ, արդեն երկրորդ շրջանում նա մրցելու էր Մալորիի հետ՝ վիճակահանության համակարգը, որը ֆավորիտներին «բուծում» էր մրցաշարային ցանցի տարբեր ծայրերում, դեռ չէր ներդրվել, և կազմակերպիչները որոշեցին այս հանդիպումը անցկացնել առաջին շրջանի խաղի փոխարեն, որպեսզի չհիասթափեցնեն հանդիսատեսին, ովքեր հավաքվել էին Նյու Յորքի մարզադաշտում՝ Լենգլենին նայելու համար։ Այսպիսով, ֆրանսուհին խաղի է դուրս եկել հնարավոր ամենաուժեղ մրցակիցներից՝ հանգստի մեկ օրից և երկար դադարից հետո մեկ մարզումից հետո։ Ի թիվս այլ բաների, նա դեռ մրսում էր, և արդյունքում նրա հարվածները ոչ ուժ ունեին, ոչ էլ ճշգրտություն, մինչդեռ Մալորին իր գագաթնակետին էր։ Ամերիկուհին առաջին սեթը հաղթել է 6:2 հաշվով, իսկ երկրորդի սկզբում Լենգլենն իր մատուցմամբ կրկնակի սխալ է թույլ տվել, որից հետո հանձնել է հանդիպումը՝ հայտարարելով, որ իրեն շատ վատ է զգում շարունակելու համար։ Այս պարտությունը առաջինն ու վերջինն էր սիրողական մրցաշարերում Լենգլենի բոլոր ելույթների ընթացքում մինչև 1926 թվականը, նա նաև երբեք այլևս չի հայտավորվել ԱՄՆ առաջնությանը՝ իր բոլոր հաղթանակները տանելով Եվրոպայում։ Արդեն հաջորդ տարի Նյու Յորքում կրած պարտությունից հետո նա Ուիմբլդոնի մրցաշարի եզրափակչում ջախջախեց Մալորիին՝ ամբողջ խաղի ընթացքում նրան տալով ընդամենը երկու գեյմ։ Այս հանդիպումը տևել է ընդամենը 26 րոպե, և եզրափակիչ ձեռքսեղմումից հետո Լենգլենը հայտարարել է մրցակցին. «Այսօր, տիկին Մալորի, ես ձեզ ցույց տվեցի, թե ինչ կարող էի անել ձեզ հետ Նյու Յորքում անցյալ տարի»։

thumb|left|180px|Քեթլին Մաքքեյն և Սյուզան Լենգլեն (աջից), 1925 թվականի Ֆրանսիայի առաջնություն
Դրանից հետո Լենգլենը շարունակեց գերիշխել եվրոպական դատարաններում ևս մի քանի տարի։ Նրա ժողովրդականությունը Հին Աշխարհում այնքան մեծ էր, որ 1922 թվականին Ուիմբլդոնի մրցաշարի տեղափոխումը նոր համալիր՝ ավելի ընդարձակ տրիբունաներով, կապված է այն բանի հետ, որ հին ակումբը չէր կարող տեղավորել բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում էին մասնակցել նրա խաղերին։ Ֆրանսիայի ազգային առաջնություն 1914-1923 թվականներին նա ընդհանուր առմամբ չորս անգամ հաղթել է մենախաղում և կանանց զույգերում և հինգ անգամ միքսում։ Ուիմբլդոնի մենախաղերի շարքը, որը սկսվել էր 1919 թվականին, ընդհատվեց միայն հինգ տարի անց. 1924 թվականի մրցաշարում Լենգլենը ստիպված եղավ քառորդ եզրափակչում դիմակայել իր կարիերայի այս փուլում հազվադեպ հանդիպող երեք սեթանոց մենամարտին Էլիզաբեթ Ռայանի հետ, որից հետո նա դուրս չեկավ կիսաեզրափակիչ՝ պատճառաբանելով դեղնախտի նոպան։ Հիվանդությունը Սյուզանին ստիպել է բաց թողնել Ուիմբլդոնից անմիջապես հետո Փարիզում անցկացվող օլիմպիադան, որտեղ նա համարվում էր միանշանակ ֆավորիտ։ Արդյունքում Ուիմբլդոնի չեմպիոն դարձավ բրիտանուհի Քիթի Մաքքեյնը, իսկ օլիմպիական չեմպիոն՝ 18-ամյա ամերիկուհի Հելեն Ուիլզը։ Սակայն արդեն հաջորդ տարի հիերարխիան վերականգնվեց, և Լենգլենը հերթական անգամ դարձավ բացարձակ հաղթող ինչպես Ուիմբլդոնում, այնպես էլ Ֆրանսիայի առաջնությունում, որտեղ, մասնավորապես, երկու անգամ (մենախաղում և կանանց զուգախաղում) եզրափակչում հաղթեց Մակքեյնին։ Այս տարի Ուիմբլդոնի մենախաղում նա ընդհանուր առմամբ հինգ գեյմ է տվել յոթ մրցակիցների, իսկ Ֆրանսիայի առաջնությունում սահմանափակվել է չորսով։ Չնայած 1925 թվականից ի վեր Ֆրանսիայի առաջնությունը բացվել է աշխարհի տարբեր երկրների մասնակիցների համար, Լենգլենը հաղթել է այն բոլոր երեք կարգերում ոչ միայն 1925-ին, այլև 1926-ին։

1925 թվականի Եվրոպական մրցաշարերն անցկացվել են առանց օլիմպիական չեմպիոն Հելեն Ուիլսի մասնակցության, ով այս մրցաշրջանն անցկացրել է Ամերիկայում, որտեղ նա հաղթել է ԱՄՆ երրորդ անընդմեջ առաջնությունը։ 1926 թվականի սկզբին նրան, առնվազն ԱՄՆ-ում, համարում էին Լենգլենի իրական մրցակից։ Ի վերջո, 1926-ի հունվարի կեսերին ամերիկուհին եկավ ֆրանսիական Ռիվիերա, բայց մեկ ամսվա ընթացքում նա և Լենգլենը մասնակցեցին տեղական մրցաշարերին միայն հերթով՝ առանց միմյանց հանդիպելու. երբ նրանցից մեկը գրանցվում էր մրցաշարին մասնակցելու համար, մյուսը անմիջապես հրաժարվում էր դրանից։ Սյուզանի ընկերները հիշում էին, որ մարտահրավերն անկեղծորեն վախեցնում էր նրան. վտանգված էր աշխարհի լավագույն թենիսիստուհու գրեթե անբիծ համբավը, յոթ տարվա հաղթանակները, որոնք կարող էին հատել միակ պարտությունը։ Միևնույն ժամանակ, Ուիլսի համար պայմանները ոչ օպտիմալ էին. Ֆրանսիայում նա ստիպված էր խաղալ սովորական ժամային գոտուց հեռու և դանդաղ հողային կորտերի վրա, որոնք կտրուկ տարբերվում էին Ամերիկայում սովորածներից։

thumb|220px|Սյուզան Լենգլենը (ձախից) և Հելեն Ուիլզը, Կանն, 1926
Վերջապես մրցակիցները, այնուամենայնիվ, հանդիպեցին փետրվարի 16-ի Կաննի մրցաշարի եզրափակչում։ Մինչ այս հանդիպումը նրանք գրեթե դիմադրության չէին հանդիպել ամբողջ մրցաշարի ընթացքում. Լենգլենը չորս շրջանի ընթացքում երկու գեյմ է տվել մրցակիցներին, Ուիլսը՝ հինգ։ Եզրափակիչի շուրջ իրարանցումը, որը *New Yorker* թերթի թղթակիցը անվանել է «ֆրանսիական հեղափոխության և Գետիսբուրգի ճակատամարտի հիբրիդ», սպեկուլյանտներին թույլ է տվել տոմսերի գները բարձրացնել 12,5 դոլարից մինչև 50 դոլար (համարժեք 700 դոլար մեկ դասըանցի փոխարժեքով)։ Չնայած դրան, երեք հազար տոմս վաճառվել է մեկ ժամում, իսկ երկրպագուները, որոնք տրիբունաներում բավարար տեղ չեն ունեցել, բարձրացել են հարեւան տների տանիքները՝ խաղը դիտելու համար։ Հանդիպումը դատելու համար Լոնդոնից հատուկ եկել էր կոմանդեր Հիլյարդը՝ համաանգլիական ակումբի քարտուղարը եւ Ուիմբլդոնի մրցաշարի կանանց եզրափակիչների մրցավարը։ Գծի դատավորներն էին լորդ Չարլզ Հոուփը և Բրիտանական գոլֆի չեմպիոն Սիրիլ Տոլլին։

Խաղի օրը Շառլ Լենգլենը հիվանդ էր, և խաղին ներկա էր միայն Սյուզանի մայրը՝ Անաիսը, որից դուստրը չէր ստանում սպասված աջակցությունը։ Առաջին սեթում, Չնայած դրան, Լենգլենը վստահորեն խաղում էր հետևի գծից և, պարտվելով երկրորդ խաղում իր մատուցմամբ, անմիջապես խաղաց և հաղթեց 6:3 հաշվով։ Սակայն համառ պայքարը սկսեց նկատելիորեն հոգնեցնել նրան։ Երկրորդ սեթում հավասար պայքար էր ընթանում, Ուիլզը նույնիսկ 3:1 հաշվով հաղթանակ տարավ, սակայն հետագայում խաղը զարգացավ Լենգլենի օգտին։ Խաղի 6:5 հաշվով և Սյուզանի ծառայության 40-15 հաշվով, նրա մրցակիցը հզոր գնդակ ուղարկեց նրա աջ ձեռքի տակ, և ինչ-որ մեկը բղավեց. «Լենգլենն արդեն ուղղվել է դեպի ցանց, որպեսզի սեղմի պարտվող ամերիկուհու ձեռքը, իսկ հանդիսատեսը շտապել է կորտ՝ շնորհավորելու հաղթողին, բայց հետո պարզվել է, որ գնդակը ճիշտ է, իսկ բղավոցը լսվել է ինչ-որ տեղից տրիբունաներից։ Հաշիվը փոխվեց 40:30-ի, Սյուզանը կորցրեց հաջորդ երեք ծառայությունները և թույլ տվեց Ուիլսին հավասարեցնել հաշիվը։ 13-րդ գեյմում Ուիլզն իր խաղադաշտից 40-30 հաշվով առաջ է անցել, սակայն նրա մրցակիցն իր հերթին կարողացել է բեկել գեյմը և 7:6 հաշվով առավելության է հասել։ Երրորդ խաղում նա իր մատուցման ժամանակ կրկնակի սխալ է թույլ տվել, սակայն հաղթել է հաջորդ երկու գնդակները, իսկ նրանց հետ՝ ամբողջ հանդիպումը։

Խաղից հետո Լենգլենը լիովին ուժասպառ էր և հիստերիայի եզրին։ Չնայած դրանից հետո նա դեռ հաղթել Է Ֆրանսիայի հերթական առաջնությունում (որտեղ նրանց հերթական հանդիպումը Ուիլսի հետ չի կայացել ամերիկուհու մոտ ապենդիցիտի նոպայի պատճառով), մասնագետներին երևում էր, որ կորտում նրա գերիշխանության օրերն ավարտվում են։ Նույն թվականին Ուիմբլդոնի մրցաշարում տեղի ունեցավ մի դրվագ, որը կարող էր ազդել նաև ֆրանսուհու հետագա կարիերայի վրա։ Նրա մասնակցությամբ խաղին եկել էր թագուհի Մարիան, բայց չնայած թագավորական օթյակում նրա ներկայությանը, խաղը դեռ մեկ ժամ չէր սկսվել։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ չեմպիոնուհին, նեղացած, որ խաղի սկիզբը հետաձգել են՝ սպասելով թագուհու ժամանմանը, հրաժարվել է կորտ դուրս գալ։ Նա ստիպված է եղել համոզել զույգերով հանդես գալու իր գործընկեր Ժան Բորոտրային, որը դրա համար մտել է կանանց հանդերձարան՝ աչքի կապով։ Մեկ այլ վարկածում ասվում է, որ Լենգլենը տեխնիկական երեսպատման պատճառով պարզապես սխալ է հասկացել, թե որ ժամին պետք է սկսվի խաղը։ Ըստ այդ վարկածի, իմանալով, թե ինչն է ստիպել թագուհուն սպասել, նա կորցրել է գիտակցությունը հուզմունքից, առանց խաղի հանձնել խաղը՝ ազդելով հիվանդի վրա և այլևս չի հայտնվել Ուիմբլդոնում։

right|thumb|220px|Սյուզան Լենգլեն և Չարլզ Փայլ, 1926
1921 թվականից Լենգլենը մենախաղում անցկացրել է 181 հանդիպում առանց պարտության, իսկ ըստ սպորտի պատմաբան Ալան Լիտլի՝ նրա հանդիպումների գումարային հաշվեկշիռը կազմել է 341 հաղթանակ՝ 7 պարտությամբ։ 12-ամյա սիրողական կարիերայի ընթացքում նա նվաճել է 241 տիտղոս։ 1926 թվականի երկրորդ կեսին, սակայն, Լենգլենը անսպասելի քայլ կատարեց. նա պայմանագիր կնքեց պրոֆեսիոնալ իմպրեսարիո Չարլզ Փայլի հետ՝ ցուցադրական շրջագայության տարբեր մայրցամաքներում։ Նրա խաղընկեր պետք է դառնար Մերի Բրաունը՝ Ուայթմանի Գավաթում ԱՄՆ-ի հավաքականի ավագը և Ֆրանսիայի առաջնության եզրափակչում Սյուզանի վերջին մրցակիցը, իսկ հոնորարի գումարը, ըստ որոշ տեղեկությունների, կազմում էր 100 հազար, իսկ մյուսների համար՝ 50 հազար դոլար (Բրաունը պետք է ստանար 30 հազար)։ Շրջագայության մյուս մասնակիցներն են դարձել Փարիզի Օլիմպիադայի չեմպիոններ Վինսենթ Ռիչարդսը և Հովարդ Քինսին, Ֆրանսիայի տղամարդկանց 4-րդ ռակետ Պոլ Ֆերեն և թենիսի պրոֆեսիոնալ մարզիչ Հարվի Սնոգրասը։

Տեղափոխվելով պրոֆեսիոնալների կատեգորիա՝ Լենգլենը հանդես է եկել սիրողական մրցաշարերի կազմակերպիչների հասցեին կտրուկ հայտարարություններով։ Նա նշել է, որ վարձատրության բացակայության դեպքում թենիսը դատապարտված է խաղ մնալ հարուստների համար, և բողոքել է, որ մրցույթի կազմակերպիչների համար միլիոնավոր ֆրանկներ վաստակելով՝ ինքը միայն վճարել է մասնակցության վճարները, այնպես որ, ի վերջո, ստիպված է եղել ընտրություն կատարել աղքատության և մասնագիտության փոփոխության միջև։ Սիրողական ֆեդերացիաների ղեկավարությունը կոշտ է արձագանքել Լենգլենի և Ռիչարդսի տեղափոխությանը պրոֆեսիոնալներ. ազգային վարկանիշներում նրանց առաջին տեղերը չեղյալ են հայտարարվել, Ուիմբլդոնի վեցակի չեմպիոնուհուն նույնպես հեռացրել են համաանգլիական ակումբի անդամներից։

Լենգլենի պրոֆեսիոնալ շրջագայության առաջին հանդիպումը տեղի է ունեցել 1926 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Նյու Յորքում՝ «Մեդիսոն սքուեր գարդենում», 13 հազար հանդիսատեսի ներկայությամբ (այդ թվում՝ Նյու Յորքի նահանգապետ, Նյու Յորքի քաղաքապետ և ուժեղագույն ամերիկացի թենիսիստ Բիլ Թիլդեն), որոնց աչքի առաջ նա հաղթեց Բրաունին նույնքան անողոք, որքան Փարիզում՝ վերջնական հաշիվը 6:1, 6:1։ Շրջագայությունը հետևեց ԱՄՆ-ի և Կանադայի ամենամեծ քաղաքներին, և Լենգլենի անունը գրեթե ամենուր հավաքեց լիարժեք սրահներ։ Փետրվարին ամերիկյան շրջագայության ավարտին նա Բրաունի դեմ անցկացրել է 38 հանդիպում՝ բոլորում հաղթանակ տանելով։ Փետրվարի 15-ին հայտարարվեց Եվրոպայում նախատեսված շրջագայության չեղարկման մասին. Փայլը լենգլենին մեղադրեց այլ ձեռնարկատերերի հետ համաձայնության գալու փորձերի մեջ և հայտարարեց, որ այլևս չի կազմակերպի թենիսի շրջագայություններ։ Վինսենթ Ռիչարդսը շարունակեց պրոֆեսիոնալ թենիսի զարգացման գործը, բայց Լենգլենը շրջագայության ավարտից հետո անմիջապես վերադարձավ Եվրոպա։

### Կյանքի վերջին տարիներ
Ֆրանսիայում Սյուզանը, որը հեռացվել էր Ֆրանսիայի թենիսի սիրողական ֆեդերացիայի բոլոր ցուցակներից և չէր թույլատրվում մասնակցել մրցումներին, ստիպված է եղել մարզահագուստ վաճառել փարիզյան բուտիկում։ Նրա հայրը մահացել է 1929 թվականին, Նիցցայում գտնվող վիլլան վաճառվել է պարտքերը մարելու համար։ Երբ 1933 թվականին ֆեդերացիան համաձայնեց ֆերեին վերականգնել սիրողականի կարգավիճակում, սպասվում էր, որ նմանատիպ քայլ կձեռնարկվի նաև Լենգլենի նկատմամբ, բայց դա այդպես էլ տեղի չունեցավ։ Նույն թվականին նա ստանձնեց Փարիզի թենիսի պետական դպրոցի տնօրենի պաշտոնը՝ վերջնականապես ամրագրելով թենիսի մասնագետի իր կարգավիճակը։ Նախկին չեմպիոնը զբաղվել է նաև թենիսի խաղի դասագրքերի կազմմամբ, հրատարակել է «Լաուն թենիս աղջիկների համար», «Լաուն թենիս, ազգերի խաղ» և «Թենիս պարզ վարժությունների միջոցով» (համահեղինակ է Մարգարեթ Մորիսի հետ)։

Լենգլենը շարունակեց ղեկավարել թենիսի դպրոցը մինչև 1938 թվականը։ 1934 թվականին նա գրեթե մահացավ կույր աղիքի բորբոքումից, հետագայում նրա մոտ ախտորոշվեց նաև լեյկոզ, նա տառապում էր սինուսիտից և չբուժված կարմրուկից հետո բարդություններից։ 1935-ին նա մահացավ քաղցկեղից, իսկ 1936-ին նա մահացավ քաղցկեղից։ 1938 թվականի հունիսին նախկին չեմպիոնը կրկին իրեն վատ է զգացել, և բժիշկները նրա համար տնային պայմաններում արյան փոխներարկում են կազմակերպել։ Չնայած նրանց ջանքերին, Լենգլենը մահացավ նույն թվականի հուլիսի 4-ին, 39 տարեկան հասակում։ 1930-ականների վերջին այս հիվանդությունն արդեն հաջողությամբ բուժվում էր Արևմուտքում, բայց բժիշկները չկարողացան օգնել Լենգլենին։ 1930-ականների վերջին Լենգլենը մահացավ թոքաբորբից։ Այս հանգամանքը, ինչպես նաև հիվանդության անցողիկությունը (մինչդեռ սովորաբար վնասակար սակավարյունությունը դանդաղ է զարգանում) ժամանակակից մասնագետներին հիմք են տալիս ենթադրելու, որ մահվան իրական պատճառը ալկոհոլիզմի հետևանքներն են, որոնք ախտանիշներով (ներառյալ արյան մեջ էրիթրոցիտների անբավարարությունը) նման են սակավարյունությանը։

Փարիզի Աստվածածնի վերափոխման եկեղեցում Լենգլենի հոգեհանգստին ներկա են եղել Ֆրանսիայի վարչապետ Դալադիեի և Շվեդիայի թագավոր Գուստավ V-ի ներկայացուցիչները, ինչպես նաեւ ֆրանսիական տղամարդկանց թենիսի «չորս հրացանակիրներից» երկուսը՝ Ժան Բորոտրան և Ժակ Բրյունյոնը։ Դրանից հետո թաղման թափորն անցել է Սենտ Ուան արվարձան, որտեղ Սյուզանը հողին է հանձնվել հոր կողքին։

## Խաղաոճ
thumb|right|Լենգլենը խաղում է ցանցի մոտ
Սյուզան Լենգլենի խաղային ոճը երկար տարիների մարզումների արդյունք էր, այդ թվում՝ տղամարդ գործընկերների հետ, նա, մասնավորապես, առաջիններից մեկն էր կանանց թենիսում, ով սկսեց գնդակը վերևից մատուցել՝ մինչև 1919 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարում նրա հայտնվելը, կանանց նման մատուցումը այնտեղ դեռ չէր տեսել։ Սպորտային լրագրող Ալ Լեյնին, ով դիտում էր Լենգլենի հանդիպումը զույգերով, որտեղ մյուս երեք մասնակիցները տղամարդիկ էին, գրել է, որ միակ բաղադրիչը, որով նա զիջում էր նրանց, հարվածների ուժն էր, և միևնույն ժամանակ նա գերազանցում էր նրանց շարժունակության և ճշգրտության մեջ։ Պրոֆեսիոնալ շրջագայության նրա մրցակիցը՝ Մերի Բրաունը, խոստովանելով, որ ֆրանսիացի կնոջ հարվածներն իրենց ուժով զիջում էին Հելեն Ուիլսի հարվածներին, միևնույն ժամանակ ասում էր, որ խաղի ցանկացած այլ բաղադրիչում ոչ ոք չէր կարող համեմատվել Լենգլենի հետ, չնայած որ թենիսիստուհիներից ոմանք նրան մոտենում էին բնական ունակություններով։ Բրաունը նշում էր Լենգլենի պտտվող հարվածներն ու պատռված ռիթմը՝ բացատրելով, որ իր գնդակները, չնայած թվացյալ «փափկությանը», միշտ դժվար էր հետ մղել։

Բացի այդ, Բրաունը առանձնացրեց Լենգլենի ունակությունը կանխատեսելու մրցակիցների գործողությունները և նրանց սպառելու սովորությունը՝ գնդակները հերթով ուղարկելով դատարանի տարբեր անկյուններ, ապա հետևի գծում, ապա հանկարծ ստիպելով կարճ հարվածով գնալ ցանց։ Բրաունը հիշել է, որ շրջագայության ընթացքում բազմիցս առավելություն է ստացել 4:0 սեթում, բայց նրան ոչ մի կերպ չի հաջողվել հաղթանակով ավարտել սեթը. Լենգլենը ստիպել է նրան ամբողջությամբ տալ այդ առավելությունը ստանալու համար, այնուհետև կոտրել է խաղի ընթացքը՝ հոգնած մրցակցին սպանիչ ճշգրիտ հարվածներով քշելով։ Հելեն Ուիլսը նույնպես հիշեց, որ Կաննի իրենց միակ խաղում զարմացած էր, որ Սյուզանի հարվածները, հակառակ սպասումների, առանձնապես ուժեղ չէին կամ առանձնապես դժվար չէին ընդունել, բայց նրա առավելությունը համառությունն էր և հարվածը թիրախավորելու ունակությունը կորտի ամենաանսպասելի կետերը։ Մոլլա Մալկորին, ով Լենգլենին անվանում էր «պատմության մեջ ամենակայուն խաղացողը», ավելի բարձր կարծիք ուներ իր հարվածների ուժի մասին և ասում էր, որ երբեմն ֆրանսուհին գնդակը վերադարձնում էր իր կես խաղադաշտ ավելի մեծ ուժով, քան մատուցումը։ Լենգլենի մեկ այլ մրցակից, իսկ համատեղության կարգով՝ կին զույգերում նրա մշտական ընկեր Էլիզաբեթ Ռայանը ասում էր, որ Լենգլենի քայլը կորտում գրեթե կես մետր ավելի երկար էր, քան մյուս թենիսիստուհիները, չնայած նա նշում էր, որ ֆրանսիացի կնոջ ակրոբատիկ ցատկերը, որպես կանոն, խաղ էին հանդիսատեսի համար, և ոչ թե անհրաժեշտություն։

left|thumb|190px|Լուսանկար՝ «Լաուն թենիս աղջիկների համար» գրքից
*[[Sports Illustrated]]*-ի լրագրող Սառա Պիլեգին գրում է, որ կորտում Լենգլենը պերֆեկցիոնիստ էր։ Որոշակի իմաստով դա վերաբերում է նաև նրա ապրելակերպին։ Ժամանակակիցները նշում են, որ Լենգլենը և իր պատանեկության տարիներին, և հետագայում հեռու էր գեղեցկությունից։ Ալ Լեյնին գրել է, որ իր դեմքը լավագույն դեպքում կարելի է անվանել սովորական՝ երկար, կեռիկ քթով, ատամնավոր ատամներով, դեղնավուն մաշկով և անգույն աչքերով։ Բայց ի հեճուկս համեստ բնական տվյալների, նա միշտ փայլել է սրահներում։ Լենգլենը նորաձևություն էր սահմանում թենիսում և նրա սահմաններից դուրս՝ ցանկացած շոգին հանդիպելով մորթյա բաճկոններով կամ մորթյա բաճկոններով՝ զանգվածային մանյակներով։ Մորթյա վերարկուի տակ թաքնված էին ծալքավոր սպիտակ մետաքսե կիսաշրջազգեստներ մինչև ծնկները և սպիտակ մետաքսե գուլպաներ, որոնք նույնպես գլորվել էին մինչև ծնկները, իսկ վերևում՝ վառ գույների սվիտերներ, որոնք անընդհատ ներդաշնակ էին նրա գլխի շուրջ իր ստորագրության ժապավենի հետ, որը փոխարինում էր նրա ավանդական թենիսի գլխարկներին։ Այս ժապավենները, որոնք այդպես էլ կոչվում էին «Lenglen bandeau», ֆրանսիացի մարզուհուց հետո սկսեցին կրել միլիոնավոր կանայք, այդ թվում նաև նրանք, ովքեր երբեք թենիս չեն խաղացել։ Լենգլենի զգեստները ստեղծել է հայտնի փարիզյան կուտյուրյե Ժան Պատուն։ Կորտում նա նախընտրում էր ազատ, հարմարավետ հագուստ, որը համապատասխանում էր իր խաղաոճին՝ լի ցատկերով և գրեթե բալետային պաներով, և այդ նախասիրությունները ազդեցին թենիսի նորաձևության վրա, որտեղ այս ոճը փոխարինեց երկար կիսաշրջազգեստներին և շարժումները սահմանափակող կորսետներին։ Էլիզաբեթ Ռայանը ասել է․ «Բոլոր թենիսիստուհիները պետք է ծնկաչոք շնորհակալություն հայտնեն Սյուզանին կորսետների բռնակալությունից ազատվելու համար»։ Նոր ոճի զգեստները բնորոշել են ծնկից ոչ երկար կիսաշրջազգեստ և կարճաթև տոպով։

Լենգլենը ֆրանսիական մամուլի սիրելին էր, որի ներկայացուցիչները գրեթե երբեք իրենց թույլ չէին տալիս քննադատել «Աստվածուհուն», ինչպես նրան անվանում էին թերթերում։ Լենգլենի ամերիկացի կենսագիր Լարի Էնգելմանը գրել է, որ ֆրանսիացի լրագրողը, ով իրեն թույլ է տվել բացասաբար արտահայտվել կորտից դուրս իր խաղի կամ վարքի մասին, ռիսկի է դիմել ոչ միայն հիմար, այլև անձամբ թենիսիստուհու, ընդհանրապես սպորտի և Ֆրանսիայի թշնամի հռչակվելու համար։ Թեդ Թինլինգի խոսքով՝ Լենգլենին այս օրերին վերաբերվում էին ինչպես Կլեոպատրային։ Ատլանտյան օվկիանոսի մյուս կողմում Լենգլենը նման պիետետ չի զգացել, 1921 թվականին Մոլլա Մալորիի դեմ խաղը շարունակելու նրա մերժումը ծաղրել են ամերիկյան մամուլում, որտեղ նա որոշ ժամանակ ստացել է «Cough and Quit» մականունը։

Որպես նորաձև կին, սրամիտ զրուցակից և աշխարհի ամենահայտնի մարզիկ՝ Լենգլենը գրավեց շատ տղամարդկանց ուշադրությունը։ Այնուամենայնիվ, նա երբեք չի ամուսնացել, չնայած 1926-1928 թվականներին լուրեր էին պտտվում նրա սիրավեպի մասին Կալիֆոռնիայի փլեյբոյ Մ․ Բոլդուինի հետ, որը կոչվում էր «Շեյխ», միլիարդատեր Լաքի Բոլդուինի թոռը։ Սյուզանը նույնիսկ մորը Կալիֆոռնիա էր տանում ընկերոջ մոր հետ ծանոթանալու համար, բայց նա արդեն ամուսնացած էր, և գործը երբեք չհասավ ամուսնալուծությանը, չնայած Լենգլենի և Բոլդուինի սիրավեպը տևեց մինչև 1930-ականների սկիզբը։

## Կոչումներ
* Աշխարհի առաջին ռակետը 1921, 1925 և 1926 թվականներին։
* 1920 օլիմպիական չեմպիոն մենախաղում և միքսում։
* 1920 թվականի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր կանանց զուգախաղում։
* Ֆրանսիայի առաջնության հաղթող մենախաղում՝ 6 անգամ (1920-1923, 1925, 1926)։
* Ֆրանսիայի առաջնության կանանց զուգախաղում հաղթող է ճանաչվել 6 անգամ (1920—1923, 1925, 1926)։
* Ֆրանսիայի առաջնության հաղթող խառը մենամարտերում՝ 7 անգամ (1914, 1920—1923, 1925, 1926)։
* Ուիմբլդոնի մրցաշարի մենախաղի հաղթող՝ 6 անգամ (1919—1923, 1925)։
* Ուիմբլդոնի մրցաշարի հաղթող կանանց զուգախաղում՝ 6 անգամ (1919—1923, 1925)։
* Ուիմբլդոնի խառը մրցաշարի հաղթող՝ 3 անգամ (1920, 1922, 1925)։
* Պինդ կորտերում աշխարհի առաջնության հաղթող մենախաղում՝ 4 անգամ (1914, 1921—1923)։
* Կանանց զուգախաղում կոշտ կորտերում աշխարհի առաջնության հաղթող՝ 3 անգամ (1914, 1921, 1922)։
* Աշխարհի առաջնության հաղթող պինդ կորտերում խառը մենամարտերում՝ 3 անգամ (1921—1923)։
* Ընդհանուր առմամբ սիրողական կարիերայի համար՝ 81 տիտղոս մենախաղում, 73 տիտղոս կին զույգերում և 241 տիտղոս բոլոր կատեգորիաներում։

## Մասնակցություն Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի և աշխարհի առաջնության եզրափակիչներին կոշտ կորտերում
### Մենախաղ (12-0)

#### Հաղթանակներ (12)

### Կանանց զուգախաղեր (11-1)
#### Հաղթանակներ (11)

#### Պարտություններ (1)

### Խառը զուգախաղ (8-1)
#### Հաղթանակներ (8)

#### Պարտություններ (1)

## Հիշողություն
right|thumb|260px|Կորտ Սյուզան Լենգլեն («Ռոլան Գարոս»)
Մահվան հաջորդ օրը Սյուզան Լենգլենը արժանացել է Ֆրանսիայի բարձրագույն պարգևին՝ Պատվո լեգեոնի շքանշանին, իսկ 1978 թվականին նրա անունը ներառվել է թենիսի Փառքի միջազգային սրահի ցուցակներում։ Նրա անունը 1997 թվականին շնորհվել է գավաթ, որը հանձնվում Է Ֆրանսիայի բաց առաջնության կանանց մենախաղի հաղթողին, ինչպես նաև Փարիզի «Ռոլան Գարոս» մարզադաշտում տարողությամբ երկրորդ կորտին, որտեղ անցկացվում են այդ մրցաշարի հանդիպումները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* 
* 
*