open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դարիուս Միյո

**Դարիուս Միյո** (, ), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր, երաժշտական քննադատ, Ֆրանսիական Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայի անդամ (1956), «Վեցյակ» ստեղծագործական խմբի անդամ։

1920-ական թթ․ հանդես է եկել որպես դիրիժոր (1926 թվականին՝ Մոսկվայում և Լենինգրադում)։ 1936 թվականից մասնակցել է «Ժողովրդական երաժշտական ֆեդերացիա»-ի աշխատանքներին։ Ֆաշիստական օկուպացիայի տարիներին (1940-1944) ապրել է ԱՄՆ-ում։ 1945 թվականից Փարիզի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր էր՝ շարունակելով մանկավարժական գործունեությունը ԱՄՆ-ի երաժշտական ուսումնական հաստատություններում։ Հեղինակ է «Ցուլը տանիքի վրա» (1919), «Երկնագույն ճեպընթաց» (1924), «Քրիստափոր Կոլումբոս» (1928), «Բոլիվար» (1943) և այլ օպերաների, «Կրակե դղյակ» կանտատի (1954), 12 սիմֆոնիաների, 18 լարային կվարտետների, կինոֆիլմերի երաժշտության, ֆրանսիական, բրազիլական, նեգրական, հրեական երգերի մշակումների, ինչպես և գրքերի («Հուշագրություններ») ու հոդվածների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մանկավարժներ
Ազիմո

մինի
**Ազիմո** մարդանման ռոբոտը ստեղծվել է Ճապոնիայում՝ 2000 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, «Հոնդա» ընկերության կողմից։ Վերջին մոդելը, որը ներկայացվել է 2011 թվին, ունի 48 կգ զանգված, նրա բարձրություն 130 սմ է, կարողանում է շարժվել մինչև 9 կմ/ժ արագությամբ։ Անվանումը վերցված է ամերիկացի գրող Այզեկ Ազիմովից։

Արդեն, 2009-ին ամբողջ աշխարհում կային Ազիմո ռոբոտի 100 օրինակ, որոնցից յուրաքանչյուրի արժեքը կազմում էր 1 միլիոն դոլար, իսկ տարեկան վարձակալությունը արժեր 165 հզր դոլար, այսինքն ամսական 14 հզր։

Ազիմոն կարողանում է տարբերել մարդկանց՝ իր կրծքավանադակում տեղադրված քարտերով, նաև կարողանում է բարձրանալ աստիճաններով։
Դեռևս 2000 թվականին, երբ տեխնիկական առաջընթացը այնքան չէր, որքան հիմա՝ հոնդան Ազիմո ներսում տեղադրել էր տարբեր տեսակի ֆունկցիաներ, որոնց միջոցով այն կարողանում էր լավագույնս շփվել մարդկանց հետ։ Այդ ֆունկցիանները հետևյալն են.
Շարժվող օբյեկտների ճանաչում
Նրա գլխում կա տեսախցիկ, որի միջոցով Ազիմոն կարողանում է հետևել շարժումները, որոշել հեռավորությունը և, երբ հասնում է մարդկանց ողջունում է։
Նշանների (ժեստեր) ճանաչում
Ազիմոն նաև կարողանում է ճանաչել նշանները։ օրինակ, նա ճանաչում է երբ անձ պատրաստվում թափահարել ձոռքը, և երբ ալիքաձև թափահարում է, ռոբոտը ասում է «ցտեսություն»։
Միջավայրի ճանաչում՝
Նա կարողանում է տարբերել նյութը և մակերևույթը, դրա շնորհիվ է, որ կարողանում է աստիճան բարձրանալ կամ իջնել, եթե նրան չհրեն։
Ձայների առանձնացնում
Այս հնարավորությունը նրան տրվում է իր գլխոիմ և մարմնի տարբեր մասերում տեղադրված 8 միկրոֆոնների շնորհիվ, որոնք թույլ են տալսիս Ազիմոին, որ տարբերակի, թե որ կողմից է գալիս ձայնը, ինչպես նաև շրջապատի աղմուկը ճանաչի։ Այս հրաշալի սիստեմի օգնությամբ նա կարողանում է լսել մի անգամից երեք մարդու ձայն, այսպիսի կարողություն շատ քիչ մարդիկ ունեն։ Երբ նա լսում է իր անունը, շրջվում է այդ կողմ։
Դեմքի ճանաչում
Ազիմոն հնարավորություն ունի ճանաչել ծանոթ դեմքը, եթե անգամ այդ մարդը գտնվում է շարժման մեջ կամ միայն գլուխն է շարժում, կամ Ազիմոն է շարժվում։
Ազիմեն կարողանում է օգտագործել ինտերնետ։
Համացանցին միանալուց հետո, այն կարողանում է խոսել այցելուների հետ, և տիրոջը տեղեկացնելուց հետո թույլ է տալիս ներս մտնեն։ Ու նաև Ազմիոն կարոեղանում է դուռը բացել, և հյուրերին ուղեկցել նրանց համար հատկացված սենյակը։

## Արտաքին հղումներ
* ASIMO — պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Ռոբոտներ
Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ
Մասնիկներ

**Մասնիկներ** (քերականական), բառակազմական և ձևակազմական (բառափոխական) ձևույթներ։ Առաջինները հիմնական ձևույթներից կամ արմատներից կազմում են բառեր, կամ լեզվում արդեն եղած բառերից կազմվում են նոր իմաստ արտահայտող նոր բառեր (արհամարհանք, ընկերուհի), իսկ երկրորդները կազմում են բառի ձեերը՝ ցույց տալով նրա հարաբերությունները այլ բառերի հետ(վագք -վազքի-վազքից-վազքով)։ Մասնիկների մեջ են մտնում նաև քերականական իմաստներ արտահայտող, այսպես կոչված, ձևական բառերը (պիտի գրեմ, գրել տամ)։ Հայ քերականագիտության մեջ կա մասնիկների մի այլ ըմբռնում։ Ըստ Մ. Աբեղյանի քերականական համակարգի՝ նյութական նշանակություն ունեցող խոսքի մասերին՝ բային, գոյականին, ածականին և մակբային հակադրվում են ձևական նշանակություն ունեցող բառերը, որոնք կոչվում են խոսքի մասնիկներ։ Վերջիններս իրենց նշանակությամբ լինում են կապակցական բառեր (կապեր և համադասական ու ստորադասական շաղկապներ), եղանակական բառեր կամ մասնիկներ (թերևս, գուցե, անշուշտ), բացասական մասնիկներ (ոչ, չ), պատասխանական բառեր (այո, ոչ)։

Կատեգորիա:Խոսքի մասեր
Գիտական միությունների միջազգային խորհուրդ

**Գիտական միությունների միջազգային խորհուրդ (ԳՄՄԽ)**, (International Council of Scientific Unions-ICSU), միջազգային գիտական ոչ կառավարական կազմակերպություն, որը միավորում է ճշգրիտ և բնական գիտությունների միջազգային գիտական միություններ և տարբեր երկիր|երկրների ազգային գիտական հաստատություններ (գիտությունների ակադեմիաներ, գիտահետազոտական կենտրոններ և այլն)։ ՅՈԻՆԵՍԿՕ-ում ունի խորհրդակցական ստատուս։

Հիմնադրվել է 1899 թվականին, որպես ակադեմիաների միջազգային ասոցիացիա՝ խիստ սահմանափակ թվով անդամներով։ Ներկա անվանումը կրում է 1931 թվականից։ ԳՄՄԽ կազմում կան շուրջ 31 միջազգային գիտական միություններ և 141 երկրների գիտությունների ակադեմիաներ, գիտահետազոտական խորհուրդներ ու կենտրոններ։

Հիմնական խնդիրներն են․ գիտական հետազոտությունների խրախուսում, միջազգային գիտական միությունների գործունեության կոորդինացում և համաշխարհային բնույթի գիտական բազմաճյուղ ծրագրերով հետազոտությունների կազմակերպում։ Վերջին բնագավառում կարևոր արդյունքներ են ստացվել ԳՄՄԽ-ի կազմակերպած «Միջազգային երկրաֆիզիկական տարի», «Հանգիստ Արեգակի միջազգային տարի», «Ակտիվ Արեգակի միջազգային տարի» ծրագրերի իրականացման շնորհիվ։ Զգալի հաջողություններ ունեն նաև տիեզերական հետազոտությունների, շրջակա միջավայրի ուսումնասիրման, միջազգային կենսաբանական, համաշխարհային օվկիանոսի ու Անտարկտիկայի հետազոտության ծրագրերը։ ԳՄՄԽ բարձրագույն օրգանը գլխավոր ասամբլեան է (հրավիրվում է 2 տարին մեկ), գործադիր օրգաններն են գլխավոր կոմիտեն և գործադիր բյուրոն։ ԳՄՄԽ քարտուղարությունը, որը վարում է ընթացիկ գործերը, գտնվում է Փարիզում։

ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիան ԳՄՄԽ անդամ է եղել 1955 թվականից։ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիան Գիտական միությունների միջազգային խորհրդի անդամ է 1992 թվականից։
Վիկտոր Համբարձումյանն ընտրվել է ԳՄՄԽ գլխավոր կոմիտեի անդամ (1966, Բոմբեյ), նախագահ (1968, Փարիզ և 1978 Մադրիդ)։ Այդ կապակցությամբ ԳՄՄԽ տարեկան նստաշրջանը տեղի է ունեցել Երևանում (1969)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Հրապուրվածություն

**Հրապուրվածություն**, բավականաչափ կայուն և ուժեղ, դրական հուզականությամբ հագեցված հետաքրքրություն որևէ երևույթի կամ գործունեության նկատմամբ, շահագրգռվածություն՝ հագեցված դրական հույզերով։

Հրապուրվածությունը, որպես մոտիվացվածության բարձր աստիճանի արտահայտություն, գործունեության արդյունավետության անհրաժեշտ պայմաններից մեկն է։

Հրապուրվածությունը որևէ գիտությամբ կամ արվեստով կարելի է դիտել նաև որպես այդ բնագավառներում հաջող գործունեություն իրականացնելու համար անհրաժեշտ ընդունակությունների առկայության ցուցանիշ։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հուզական գործընթացներ
Ձգտում

**Ձգտում**, անձի գործունեության դրդապատճառ, որի կառուցվածքի մեջ մտնում են հստակորեն գիտակցվող նպատակը և նրա ձեռք բերմանը ուղղված կամային ջանքերը։

Ձգտումը կարող է առաջ գալ որպես կարճատև գործընթաց (մարդկանց շատ ձգտումներ զարգացման այդ աստիճանից առաջ չեն գնում և արագորեն մոռացվում են), բայց կարող է դառնալ նաև կայուն դրդապատճառ և անձի կառուցվածքի մշտական բաղադրիչ, նրա բնավորության գիծ։

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Զգացմունքներ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1907/1908

**1907/1908 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** բրիտանական ազգային հավաքականների միջև անցկացված քսանհինգերորդ մրցաշարն էր։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում անգլիացիները հաղթեցին 3-1 հաշվով։ Սեփական հարկի տակ 2-1 հաշվով հաղթելով ուելսցիներին, անգլիացիներին հավասարվեցին շոտլանդացիները։ Ապա շոտլանդացիները խոշոր հաշվով հաղթեցին իռլանդացիներին, իսկ անգլիացիները՝ ուելսցիներին։ Նախավերջին խաղում իռլանդացիները հաղթեցին ուելսցիներին և գրավեցին երրորդ տեղը։

Ավանդույթի համաձայն, մրցաշարի ելքը պիտի վճռվեր - խաղում։ Խաղն ավարտվեց ոչ-ոքի, ինչը երկու թիմերին էլ պարգևեց չեմպիոնի տիտղոս։

Մրցաշարից հետո Անգլիայի հավաքականը շրջագայեց կենտրոնական Եվրոպայում՝ խաղալով Ավստրիայի, Հունգարիայի և Բոհեմիայի հավաքականների դեմ։ Սա բրիտանական հավաքականի առաջին խաղերն էին ոչ բրիտանական թիմերի դեմ, ինչին հաջորդեց հաղթանակը 1908 թ. Լոնդոնում կայացած օլիմպիական խաղերում։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 11 || 3 || +8 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 8 || 2 || +6 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 8 || -6 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 10 || -8 || **0**

;
Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ


### 4 գոլ
*  Ջորջ Հիլսդոն
*  Վիվիան Վուդվարդ
*  Ջիմի Քուին
### 2 գոլ
*  Ջեյմս Ուինդրիջ 
### 1 գոլ
*  Ջեյմս Գալտ 
*  Ուիլյամ Ուեդլոք
*  Դեննիս Հեննոն
*  Հարոլդ Սլոան
*  Ալեքսանդեր Բենետ 
*  Ուիլլի Լեննի
*  Էնդրյու Ուիլսոն
*  Ուիլյամ Դևիս 
*  Լոտ Ջոնս 


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Մազութ

**Մազութ**, մածուցիկ հեղուկ՝ բենզինը, լիգրոինը, կերոսինը, և դիզելային վառելանյութը նավթից ուղղակի թորելով կամ կրեկինգով բաժանելուց հետո ստացվող մնացորդը։ Մազութի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները կախված են ելանյութ-նավթի բաղադրությունից և թեթև ֆրակցիաների մնացորդային պարունակությունից։ Մուգ, հաստ շերտում սև հեղուկ է։ Խտությունը՝ 890-1000 կգ/մ3 (20&nbsp;°C), այրման ջերմությունը՝ 38-42 Մչ/կգ (9100-10000 կկալ/կգ)։ Պարունակում է խեժեր (մինչև 60%), ծծումբ (0,8-3,5%), մոխիր (0,1-Ο,5%) և այլն։ Օգտագործվում է որպես հեղուկ վառելանյութ (գազագեներատորների, արտադրական վառարանների, շոգեկաթսաների համար), նաև որպես հումք՝ քսայուղեր, կուպր, կոքս, բենզին, դիզելային վառելանյութ ստանալու համար և այլ նպատակներով։ Մազութից բենզին և դիզելային վառելանյութ ստանալու համար այն ենթարկում են կրեկինգի կամ հիդրման։

Կատեգորիա:Վառելանյութեր
Կատեգորիա:Նավթամթերքներ
Ֆրանս Մազերել

**Ֆրանս Մազերել** (, ), բելգիացի նկարիչ։

1907-1908 թվականներին սովորել է Գենտի գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1909 թվականից հիմնականում ապրել է Ֆրանսիայում։ Օգտագործելով էքսպրեսիոնիզմին և 20-րդ դարի գեղարվեստական այլ հոսանքներին բնորոշ ստեղծագործական սկզբունքներ, նաև գրական ֆաբուլան, ավանդական սիմվոլների և այլաբանության լեզուն՝ Մազերելը ստեղծել է Փայտագրությունների շարքեր («վեպերը նկարներում»)։ Մազերելի հերոսը ժամանակակից աշխարհի մարդն է, յուրահատուկ հասարակական, քաղաքային նկարագրով։ Իր արվեստով փորձել է արտահայտել գիտակցված քաղաքական բողոքը բռնության և շահագործման դեմ («Գաղափարը, նրա ծնունդը, նրա կյանքը, նրա մահը», 1920, «Քաղաք», 1925, «Մահվան պարը», 1941)։

Հայտնի են Շառլ դը Կոստերի, Ռոմեն Ռոլանի և այլոց ստեղծագործությունների նրա պատկերազարդումները։ Ստեղծել է գծանկարների և ջրաներկ աշխատանքների ալբոմ, բնանկարներ, դիմանկարներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ, աշխատել կինոյում, թատրոնում։

Մազերելի արվեստը նպաստել է քննադատական ռեալիզմի կերպարային-արտահայտչական նոր միջոցների ձևավորմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բելգիացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բելգիացի փորագրիչներ
Պատնոց

**Պատնոց**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բայազետի սանջակի Դութաղ գավառում, Մանազկերտ քաղաքից մոտ 20 կմ հս-արլ․, Արածանիի Մանազկերտ վտակի վերին հոսանքի շրջանում, աջ ափին։ Փռված էր Պատնոց սարի ստորոտին և բաժանված էր երեք թաղի։ 19-րդ դարում ուներ ավելի քան 500 տուն հայ բնակչություն, որոնց թիվն աստիճանաբար նվազել է թուրք կառավարության բռնությունների հետևանքով՝ 1909-ին հասնելով 50 տան (տես Բադնոց)։ Պատնոցում հայտնաբերվել է երեք սեպաձև արձանագրություն՝ Ուրարտուի Իշպուինի թագավորի անունով։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մալ

**Մալ** (արաբ, «ունեցվածք», «եկամուտ»), հարկատեսակ, որով Զաքարյան Հայաստանում (XII դ. վերջ-XIII դ. 1-ին կես) հարկվել է հողը, իսկ մոնղոլական (XIII-XIV դդ.) և իրանական (XVI-XVIII դդ.) տիրապետության շրջաններում՝ ամբողջ ունեցվածքը։ Գրիգոր Ակներցի և Կիրակոս Գանձակեցի պատմիչները մոնղոլական տիրապետության շրջանում գանձվող պետական հարկերի մեջ առաջինը հիշատակել են Մալը, ժամանակակից պատմագիր Ռաշիդադդին այն համադրել է հողահարկին (խարաճին)։ Ուսումնասիրողների մի մասը Մալը համարում է դրամավճար, հողահարկ, մյուսը՝ ընդհանրապես հարկ (լայն առումով) և հողահարկ (նեղ առումով)։

Կատեգորիա:Հողային իրավունք
Մազուրկա (պար)

մինի|Մազուրկա, 1845 թ.
**Մազուրկա** (), լեհական ժողովրդական պար։ 18-րդ դարում արդեն եվրոպական ավանդական պար։	

## Նկարագրություն
Եղանակն ունի արագ տեմպ, եռամաս չափ, կտրուկ շեշտավորված յուրահատուկ կետագծային ռիթմ։ Մազուրկան սրընթաց, դինամիկ պար է։ Պարում են զույգ-զույգ՝ շարժվելով շրջանաձև։ 19-րդ դարում եվրոպական երկրներում տարածվել է որպես պարահանդեսային պար, բեմական մշակմամբ տեղ գտել օպերաներում և բալետներում։ Մազուրկայի երաժշտական ձևը լայնորեն մշակվել է կոմպոզիտորների կողմից։ Ֆ. Շոպենի դաշնամուրային մազուրկաները (52) լեհական ազգային երաժշտական ոճի բարձրագույն արտահայտություններից են։ Հայտնի են Ս. Մոնյուշկոյի, Հ. Վենյավսկու, Պյոտր Չայկովսկու, Անատոլի Լյադովի, Ալեքսանդր Սկրյաբինի, Տիգրան Չուխաջյանի, Արամ Խաչատրյանի և ուրիշների մազուրկաները։

## Պատմություն
Սկզբնավորվել է Լեհաստանի հյուսիսարևելյան շրջաններում բնակվող մազուրների մոտ։ Պարը սկզբնավորվել է 16-րդ դարում Լեհաստանի հյուսիսում։ Դրա ծագման մասին կան բազմաթիվ վարկածներ։ Ովանք կարծում են, որ այն ծագել է Վարշավայում գտնվող *Մազուրկա* գյուղից, ոմանք էլ կարծում են, որ դրա հիմքում ընկած է «մազուր» բառը, որը թարգմաբար նշանակում է «լեհական գյուղերի բնակիչներ»։ Եվ վերջապես, ոմանք հավատում են, որ «մազուրկա» բառը ծագել է այն շրջանի անվանումից, որտեղ այն առաջին անգամ «հայտնվել» է՝ Մեզովիայից։

## Տարածվածություն
«Մազուրկա» պարը 18-րդ դարում սկսել է տարածվել նաև Եվրոպայում։ Լեհաստանից այն տեղափոխվել է Ռուսաստան և Բուլղարիա, ապա Գերմանիա։ Հաջորդ դարում այն տարածվում է նաև Ֆրանսիայում և Անգլիայում, որտեղ և հասնում է մեծ հաջողությունների։ 19-րդ դարում այն ադեն հավասարվել էր վալսին և պոլկային (պոլկան լեհական ազգային պար է)՝ դառնալով եվրոպական ամենահայտնի պարերից մեկը։ Դրան մեծապես նպաստել է լեհական էմիգրացիան և որոշ կոմպոզիտորների համընդհանուր հեղինակությունը։

## Աղբյուրներ
* http://dancefam.com.ua/article/mazurka__traditsionnyy_evropeyskiy_tanets/ 

Կատեգորիա:Լեհական մշակույթ
Կատեգորիա:Լեհական պարեր
Մազյադյաններ

**Մազյադյաններ**, **Մազիադիներ**, արաբական տոհմ Արմինիայում (799-XI դ. կես)։ Ծագում են արաբական Շամբանյանների ցեղից։ Մազյադյաններից Հայսամը տիրելով Շիրվանին (Շարվան) և օգտվելով Աբբասյանների թուլացումից՝ 861-ին հիմնել է անկախ իշխանություն, յուրացրել «շիրվանշահ» տիտղոսը։ Լինելով իրանալեգու բնակչություն ունեցող Շիրվանի տիրակալներ՝ Մայզադյանները պարսկացել են։ XI դ. կեսին սելջուկները ոչնչացրել են Մայզադյանների իշխանությունը։

Կատեգորիա:Արաբներ
Մկրտիչ Մազմանյան (հոգեբան)

**Մկրտիչ Արամի Մազամյան** (), հայ հոգեբան։ ԽՍՀՄ ՄԳԱ իսկական անդամ (1967), հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1966)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։

## Կենսագրություն
1930 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետը։ 1940 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական, 1965 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն։ 1966 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, 1967 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ։ 1933-1969 թթ. ընդհատումներով դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում, միաժամանակ աշխատել Վալերի Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների ինստիտուտում, որպես դեկան, ապա պրոռեկտոր։ 1951 թվականից Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հոգեբանության ամբիոնի վարիչն էր։ 1957 թվականից ղեկավարել է ինստիտուտի հոգեբանության պրոբլեմային լաբորատորիան։ Մազամյանը զբաղվել է ստեղծագործության հոգեբանությամբ, մասնավորապես ստեղծագործական պրոցեսում անգիտակցականի ունեցած նշանակության, հոգեբանության պատմության և տեսության հարցերով։ 1948-1952 թթ. եղել է «Խորհրդային մանկավարժ» ամսագրի խմբագիր։

## Երկեր
* Կամքի դաստիարակությունը և ընտանիքը, 1939։
* Հոգեբանության ձեռնարկ, 1940։
* Քուն և երազ, 1948։
* Ուրվագծեր հոգեբանությունից, Ե., 1951։
* Դասախոսություններ հոգեբանությունից, 1957։ 
* Սեր, ամուսնություն և ընտանիք, Ե., 1959։ 
* Բնավորություն, Ե., 1969։ 
* Մանկավարժական հոգեբանության մի քանի հարցեր, Ե., 1975։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հոգեբաններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ
Մարտին Մազմանյան

**Մարտին (Մարտիրոս) Սարգսի Մազմանյան** (), հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։

## Կենսագրություն
1921 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ 1922-1924 թթ. սովորել է Մոսկվայի (հոբոյ և խմբավարություն), 1926-1930 թթ.՝ Թիֆլիսի (ստեղծագործություն, դասատու՝ Սարգիս Բարխուդարյան) կոնսերվատորիաներում։ 1930 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան։ 1950-1954 թթ. եղել է Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954-1962 թթ.` Ռոմանոս Մելիքյանի անվան ուսումնարանի տնօրեն։ 1961-1977 թթ. Երևանի պետական կոնսերվատորիայում  դասավանդել է խմբավարություն։ Եղել է Հայաստանի երաժշտական ընկերության հիմնադիրներից և ընկերության նախագահի տեղակալը։ ՀՀ քաղաքներում, Թբիլիսիում, Մոսկվայում հիմնել և ղեկավարել է երգչախմբեր։ Գրել է «Ճուտիկ» մանկական օպերան, սիմֆոնիկ («Մամե և Աշե», «Հաղթանակի պոեմ»), կամերային գործիքային երկեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, երգեր, ստեղծագործություններ մանուկների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Նուբարաշենի գերեզմանատանը թաղվածներ
Մոհամմադ Մոսադեղ

**Մոսադեղ**, Մոհամմադ (, ), իրանցի քաղաքական գործիչ, իրավաբան, Իրանի վարչապետը 1951-1953 թվականներին։

1921-1924 թվականներին եղել է նախարար (ֆինանսների, արդարադատության, արտաքին գործերի)։ Եղել է Ազգային ճակատի հիմնադիրներից (1949), որը գլխավորեց իրանական շարժումը նավթի արդյունաբերության ազգայնացման համար։ Վարչապետության տարիներին ընդունել է Իրանի նավթի արդյունաբերությունը ազգայնացնելու օրենքը։ Ձգտել է սահմանափակել շահի իշխանությունը։ 1953 թվականի ռազմական հեղաշրջմամբ Մոսադեղի կառավարությունը տապալվեց, Մոսադեղը բանտարկվեց և այնուհետև աքսորվեց իր կալվածքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1879 ծնունդներ
Կատեգորիա:1969 մահեր
Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի գրողներ
Կատեգորիա:Իրանցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Պատկերակալ

**Պատկերակալ**, սրբապատկեր պատկերակալ, ուղղափառ եկեղեցում ինտերիերի հիմնական մասը բեմից առանձնացնող սրբապատկերներով միջնորմ։ Պատկերակալը փոխարինել է բեմի ցածր, սրբապատկերներով անջրպետին։

Իր զարգացած ձևով (բարձր պատկերակալ) հայտնի է 15-րդ դարի սկզբից (Մոսկովյան Կրեմլի Ավետման տաճարի պատկերակալ, 1405, Ֆեոֆան Գրեկի, Անդրեյ Ռուբլյովի, Պրոխոր Գորոդեցկու սրբապատկերներով)։ Պատկերակալի կոմպոզիցիան ստեղծվել է սյուժեների խիստ կրոնական ստորակարգմամբ (ցածի «տեղական» սրբանկարներից դեպի վեր, շարքերով, մինչև «մարգարեները»), որը ընդգծվել է շարքերի բարձրությամբ և առանձին սրբանկարների համաչափություններով, նրանց ռիթմաշարով ու գունաշարով, ինչպես և սիմետրիկ դասավորությամբ։ Այդօրինակ կոմպոզիցիայում գեղանկարչությունը և փայտե ոսկեզօծ, քանդակազարդ ճարտարապետության շրջանակը զուգակցված են ստեղծելով գեղարվեստական միասնություն։ 18-րդ դար - 19-րդ դարի սկզբի հաղթակամարի տեսքով, փայտե արձաններով որոշ պատկերակալներ ընկալվում են որպես բեմի հանդիսավոր մուտքեր։
Մազոխիզմ

**Մազոխիզմ** (), նվաստացումից, բռնությունից կամ խոշտանգումներից հաճույք ստանալու միտում է։ Դա կարող է լինել բնավորության գիծ կամ վարքագծի շեղում։ Տերմինը ներմուծվել է հոգեբույժ և նյարդաբան Ռիչարդ ֆոն Կրաֆտ-Էբինգի կողմից 1886 թվականին իր («Psychopathia sexualis») մենագրության մեջ և անվանվել է գրող Լեոպոլդ ֆոն Զախեր-Մազոխի պատվին, որի վեպերն ու պատմվածքները նկարագրում են նմանատիպ միտումներ։

## Սեռական մազոխիզմ
Սեռական մազոխիզմը սեռական վարքի ձև է, որի դեպքում զուգընկերոջ պատճառած տառապանքը գրգռվածություն և հաճույք ստանալու միջոց է։ Այս դեպքում մարդը, սեռական սենսացիաների և դրդապատճառների հիման վրա, ցանկանում է ստրկանալ մեկ այլ անձի կամքով, ցանկանում է, որ այդ անձը իրեն վերաբերվի որպես ստրուկի ՝ ամեն կերպ նվաստացնելով և տրտմելով նրան։

Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկի (DSM-5) վերջին հրատարակության մեջ կա «մազոխիստական ​​սեռական խանգարում»  () և ծածկագրված է 302.83 (F65.51): Այս ախտորոշումը կատարելու համար պետք է լինի առնվազն 6 ամիս կրկնվող և ինտենսիվ սեռական գրգռում նվաստացման կամ ծեծի գործողությունից, որը դրսևորվում է հորդորներով, վարքով և երևակայություններով։ Այս դեպքում սեռական մղումները, վարքագիծը կամ ֆանտազիաները պետք է առաջացնեն կլինիկական նշանակալի խանգարումներ սոցիալական, աշխատանքային կամ գործունեության այլ կարևոր ոլորտներում։

## Մազոխիզմ և անհատականության խանգարում
Մազոխիստական ​​անհատականության խանգարումը հոգեբույժների կողմից առաջարկվել է բժշկական դասակարգմանը ավելացնելու համար, սակայն ներկայումս այն բացակայում է ինչպես >, այնպես էլ Հիվանդությունների միջազգային դասակարգում - ում։

Հիվանդությունների միջազգային դասակարգում հոգեբուժության մեջ 'անհատի բնավորության կառուցվածքի և վարքագծային հակումների խիստ խախտումն է:DSM-III-R-ն ներկայացրել է այնպիսի չափանիշներ մազոխիստական ​​(ինքնավնասող) անհատականության խանգարման համար, ինչպիսիք են՝ մերժել այլ մարդկանց օգնությունը, սեփական հաջողությունները բացասաբար վերաբերվել, ինքնազոհաբերության ցանկությունը, մերժել այն մարդկանց, ովքեր հետևողականորեն լավ են վերաբերվում այս մարդուն և այլն։

Ամերիկացի հոգեբույժները որոշել են այս ախտորոշումը չներառել հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկում։

## Տես նաև
* Սադոմազոխիզմ

## Աղբյուրներ

* Збигнев Лев-Старович «Нетипичный секс».
* Крафт-Эбинг Р. Psychopathia Sexualis (Половая психопатия), 1886

Կատեգորիա:Սեքսուալ դևիացիաներ
Կատեգորիա:ԲԴՍՄ
Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա
Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Կատեգորիա:Անձնային խանգարումներ
(21702) Պռիսմենդոզա

**(21702) Պռիսմենդոզա**, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (21702) Պռիսմենդոզա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Մալաթիայի դաշտ

**Մալաթիայի դաշտ**, միջլեռնային հարթավայր Փոքրասիական բարձրավանդակի արևելյան մասում, Նուրհակ, Ենգիզեկ, Մալաթիա լեռների միջև՝ Եփրատ գետի աջ ափին։ Այստեղ է գտնվում Մալաթիա քաղաքը։

## Բնութագիր
Երկարությունը մոտ 68 կմ է, լայնությունը՝ մոտ 34 կմ։ Ձգվում է հյուսիսից հարավարևմտյան ուղղությամբ։ Ունի հարավարևելյան թույլ թեքություն, 600-1000 մ բարձրություն։

## Օգտակար հանածոներ
Մալաթիայի դաշտը ծածկված է ջրաբերուկներով։ Օգտակար հանածոներից կան երկաթ, պղինձ, քարածուխ, շինանյութեր, կերակրի աղ։

## Կլիմա
ձախից|մինի|Թոխմա գետի կիրճ
Ունի բարեխառն կլիմա՝ տաք ամառ, ցուրտ ձմեռ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը մոտ -4 °C է, հուլիսինը՝ 20-22 °C, տարեկան տեղումները՝ 400-600 մմ։

## Բնություն
Գլխավոր գետը Թոխման (Մելաս) է։ Տարածված են շագանակագույն և լեռնամարգագետնային հողերը՝ իրենց բնորոշ բուսածածկույթով։ Լեռնաշղթաների ստորոտներում տեղ-տեղ կան անտառային պուրակներ։ Ոռոգվող հողերում մշակում են հացահատիկ, բանջարեղեն, բամբակ, ծխախոտ, զբաղվում՝ խաղողագործությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Խարբերդի դաշտ

Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մալաթիայի մարզի հարթավայրեր
Պիվաքենի

**Պիվաքենի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Թոխաթի գավառում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ ուներ 420 հայ բնակիչ (50 տուն)։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, արհեստներով, անասնապահությամբ։ Գյուղում կար եկեղեցի՝ կից դպրոցով։ Բնակիչները տեղահանվել և բնաջնջվել են 1915 թ.-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։ 

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միջազգային երկրաֆիզիկական տարի

մինի|ՄԵՏ պաշտոնական տարբերանշանը
**Միջազգային երկրաֆիզիկական տարի, ՄԵՏ** (, ), 1957 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 1958 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ընկած ժամանակահատվածը (18 ամիս), որի ընթացքում 67 պետություններ ամբողջ երկրագնդի տարածքում միասնական ծրագրով և մեթոդով կատարեցին երկրաֆիզիկական դիտարկումներ և հետազոտություններ։

ՄԵՏ-ը հաջորդեց երկու Միջազգային բևեռային տարիներին։ Նրա անցկացումը ղեկավարեց հատուկ կոմիտե։ 1959 թ.-ին ՄԵՏ-ը շարունակվեց որպես Միջազգային երկրաֆիզիկական համագործակցություն (ՄԵՀ)։ ՄԵՏ-ի ծրագրի մեջ, որը հարմարեցված էր արեգակի մաքսիմում ակտիվության ժամանակին, մտնում էին օդաբանական, օդերևութաբանական, օվկիանոսագիտական, սառցադաշտաբանական, մագնիսային, գրավիմետրական և սեյսմիկ դիտարկումներ։

Ուսումնասիրվեցին մթնոլորտի վերին շերտերը՝ բևեռափայլը, իոնոսֆերան, երկնաքարերը, ինչպես նաև տիեզերական ճառագայթները։ Դա մեծ ներդրում էր Արեգակ-Երկիր կապերի հետազոտման գործում։ Հատուկ նշանակություն ունեցավ Անտարկտիկայի ուսումնասիրությունը, որտեղ տարբեր երկրներ ստեղծել էին բազաներ դիտարկումների համար (օրինակ, սովետական «Միրնի» դիտակայանը)։ Բոլոր օվկիանոսներում կատարվեցին բազմաթիվ հիդրոգրաֆիական կտրվածքներ, մասնավորապես սովետական «Վիտյազ» և «Օբ» նավերով։ ԽՍՀՄ-ը և ԱՄՆ-ը Արկտիկայում մեծ սառցաբեկորների վրա տեղակայեցին մի քանի լողացող դիտակայաններ։ ՄԵՏ-ի անցկացման ժամանակ օգտագործվեցին նորագույն սարքեր և ուսումնասիրության միջոցներ (օրինակ, արձակվեցին մեծ քանակությամբ երկրաֆիզիկական հրթիռներ, Երկրի արհեստական արբանյակներ), և դրանց օգնությամբ տրվեցին մթնոլորտի խորության և ջերմաստիճանի առաջին գնահատականները 200 կմ-ից վեր շերտերում։ Բացահայտվեցին Երկրի ռադիացիոն գոտիները։ Հաջողվեց որոշել երկնաքարային նյութի խտությունը միջմոլորակային տարածությունում (որը կարևոր է տիեզերական թռիչքների անվտանգության ապահովման համար)։ ՄԵՏ-ի դիտարկումների նյութերով Անտարկտիդայում հայտնաբերվեց ցրտության Հարավային բևեռը մինչև -57°С միջին տարեկան ջերմաստիճաններով, որոշվեց Անտարկտիդայի ափերի մոտ ցիկլոնների առավել կրկնողության 6 մարզերի միջին դիրքը։

Երկնաքարերի լույս արձակող (լուսատու) հետքերի տեսողական ռադիոլոկացիոն դիտարկումները հնարավորություն ընձեռեցին որոշել քամու արագությունը և ուղղությունը մինչև 110 կմ բարձրության վրա։ Օվկիանոսի առավել խոր մասերում հայտնաբերվեցին բավական արագ հոսանքներ։ Սեյսմիկ դիտարկումները ցույց տվեցին, որ մայր ցամաքների եզրերով ձգվող հրաբխային զոնաները կապված են նուրբ օվկիանոսային երկրակեղևից հզոր ցամաքայինի անցման հետ։ Նոր սառցադաշտային շրջաններ գտնվեցին Արևելյան Սիբիրում։ Բևեռափայլի սպեկտրի օգնությամբ ապացուցվեց հելիումի առկայությունը Երկրի վերին մթնոլորտում։ ՄԵՏ-ի առաջին գիտական արդյունքները ամփոփեցին 1958 թ.-ին, Մոսկվայում կայացած ՄԵՏ-ի ասամբլեայում։ ՄԵՏ-ի դիտարկումների բոլոր նյութերի կրկնօրինակները պահպանվում են տվյալների համաշխարհային կենտրոններում (ՏՀԿ)՝ Վաշինգտոնում, Մոսկվայում և մի քանի այլ կենտրոններում, օրինակ՝ Ժնևում, Լոնդոնում։

Կատեգորիա:Երկրաֆիզիկա
Կատեգորիա:Միջազգային տարիներ
Մաթեմատիկական աշխարհագրություն

**Մաթեմատիկական աշխարհագրություն**, ֆիզիկական աշխարհագրության բաժին, որտեղ տրվում են տեղեկություններ Երկրի (որպես մոլորակ) ձևի, մեծության և շարժման մասին։ Քննարկում է աշխարհագրական կոորդինատների նկատմամբ Երկրի յուրաքանչյուր կետի դիրքի որոշման և դրա հետ կապված ժամանակի հաշվարկումների եղանակները։ Լայն կիրառություն ունի քարտեզագրության և գեոդեզիայի մեջ։ Մաթեմատիկական աշխարհագրության համապատասխան բաժինները շարադրվում են աստղագիտության, գեոդեզիայի և ընդհանուր երկրագիտության դասընթացներում։

Կատեգորիա:Հասարակական աշխարհագրություն
Մաթեմատիկական և նավարկային գիտությունների դպրոց

**Մաթեմատիկական և նավարկային գիտությունների դպրոց**, ռազմածովային նավատորմի մասնագետներ, նավաշինարարներ, գեոդեզիստներ, ինժեներներ պատրաստող ուսումնական հաստատություն։ Հիմնել է Պետրոս I, 1701 թվականին, Մոսկվայում։ Ավարտողները նշանակվում էին նաև ուսուցիչներ հաշվային, հրետանային, ինժեներական և այլ դպրոցներում, քաղաքացիական հիմնարկներում աշխատում որպես աստիճանավորներ։ Ընդունվում էին բոլոր դասերի (բացի ճորտ գյուղացիներից) 12-20 տարեկան դեռահասներն ու պատանիները։ Ուսուցման դասընթացը բաղկացած էր երեք աստիճանից՝ դասարաններից կամ դպրոցներից։ Տարրական (ռուսերենի) դպրոցում սովորում էին ընթերցանություն, գրարվեստ, քերականության և թվաբանության հիմունքները, հաշվային (թվաբանական) դպրոցում՝ թվաբանություն, երկրաչափություն, եռանկյունաչափություն, բարձրագույն (նավագնացության) դասարաններում՝ մաթեմատիկական աշխարհագրություն, աստղագիտություն, գծագրություն, գեոդեզիա, նավագնացություն և այլն։ 1703 թվականին ուներ 300, 1711 թվականին՝ 500 սովորող։ 1715 թվականին նավագնացության դասարանները տեղափոխվել են Պետերբուրգ, և նրանց հիման վրա ստեղծվել է ծովային ակադեմիան։ Տարրական և հաշվային դասարանները շարունակել են գործել Մոսկվայում, որպես նոր ակադեմիայի նախապատրաստական դասարաններ։ Փակվել է 1752 թվականին։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի դպրոցներ
Մալայացիներ

մինի|Մալայացի տղամարդիկ
**Մալայացիներ**

# Հարավ-Արևելյան Ասիայի մալայա-պոլինեզյան լեզվաընտանիքի ինդոնեզական խմբի լեզվով խոսող ժողովուրդների՝ նախկինում գրականության մեջ տարածված անվանումը,
# ընդհանուր ծագմամբ, լեզվով, մշակութային ու կենցաղային շատ առանձնահատկություններով միմյանց մոտ ժողովուրդների խումբ Հարավ-Արևելյան Ասիայում

Տարբերակվում են բուն (Մալայզիայում և Սինգապուրում բնակվող) մալայացիներ (ավելի քան 5 մլն, 1970) և մալայալեզու զանազան ժողովուրդները (7,5 մլն), որ առավելապես բնակվում են Ինդոնեզիայում։ Լեզուն մալայերենն է, բաժանվում է մի շարք բարբառների։ Մալայզիայի պաշտոնական լեզուն է Ռիաու և Լինգա կղզեխմբերում ձևավորված լեզուն։ Սկսած XV դ. վերջից մալայացիների մեծամասնության պաշտոնական կրոնը մահմեդականությունն է, որը միահյուսված է հին ոգեպաշտական հավատալիքների, ինչպես և բուդդայականության ու հնդուիզմի տարրերի հետ։ Մալայացիների մեծ մասն զբաղվում է հողագործությամբ (բրինձ)։ Շատ մալայացիներ աշխատում են օտարերկրյա (հիմնականում՝ անգլերեն) և տեղական կապիտալիստների պլանտացիաներում (կաուչուկատու բույսեր, կոկոսյան արմավենի, շաքարեղեգ, սուրճ և այլն), որոշ մասը՝ անագի հանքերում, տեքստիլ և սննդի արդյունաբերության մեջ։ Մալայացիների տնտեսական կյանքում մեծ դեր ունեն գետային և ծովային ձկնորսությունն ու ծովագնացությունը։

Կատեգորիա:Մալայզիայի ազգեր
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի ազգեր
Կատեգորիա:Սինգապուրի ազգեր
Կատեգորիա:Թաիլանդի ազգեր
Միջազգային ներդրումային բանկ

**Միջազգային ներդրումային բանկ, ՄՆԲ** (), բազմակողմանի զարգացման հաստատություն, երկարաժամկետ և միջին ժամկետի վարկավորման բանկ։ Ստեղծվել է 1970 թվականին Բուդապեշտում (Հունգարիա)։

Մասնագիտացված է իր անդամ երկրների տնտեսություններին աջակցելուն ուղղված նախագծերի միջնաժամկետ և երկարաժամկետ ֆինանսավորման մեջ, որոնք նշանակալի դրական սոցիալական, տնտեսական և էկոլոգիական ազդեցություն կունենան։ Բանկն առաջարկում է ուղղակի ֆինանսավորում և վարկեր է տրամադրում` համագործակցելով  ֆինանսական այլ հաստատությունների, ինչպես նաև գործընկեր բանկերի հետ։

Վարչությունը գործադիր մարմին է և իրականացնում է բանկի գործունեության անմիջական ղեկավարումը։

Կատեգորիա:Բանկեր
Մալակկա (քաղաք)

**Մալակկա** (, джави ملاك; ; ), քաղաք և նավահանգիստ Մալայզիայում, Մալակկա թերակղզու հարավում, նույնանուն նեղուցի ափին։ Մալակկա նահանգի վարչական կենտրոնն է։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 484,885։ Կան յուղի արտադրության, կաուչուկի նախնական մշակման ձեռնարկություններ։ Արտահանում է կոպրա, կաուչուկ։ Եկամտի կարևոր աղբյուրներից է զբոսաշրջությունը: Հիմնադրվել է 1402-ին։ Գլխավոր տեսարժան վայրերն են պորտուգալացիների հիմնադրած միջնադարյան բերդը՝ Ա Ֆամոզան կամ Porta de Santiago-ն, չինական թաղամասը՝ Jonker Walk-ը, հնդկական թաղամասը՝ Little India-ն, պորտուգալական թաղամասը, հին քաղաքապետարանը՝ Stadthuys-ը, ծովային թանգարանը, քրիստոնեական եկեղեցին, Մալակայի սուլթանության պալատ-թանգարանը, Թամինգ Սարի աշտարակը... 2008 թվականին քաղաքը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Մալակային բնորոշ է արևադարձային անձրևային անտառների կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ *Af* ): Կլոր տարին շոգ է ու խոնավ: Տեղումների միջին տարեկան քանակը հասնում է 2 հազար միլիմետրի, իսկ թերակղզու տարածքի մեծ մասում անցնում է 2500 միլիմետրից:

## Պատկերասրահ

File:Malacca Straits Mosque during sunset.jpg|Նորակառույց մզկիթը նեղուցի ափին
File:The Cheng Hoon Teng temple.jpg|Չինական Չեն Հուն Թեն տաճարը
File:Sri-Poyyatha-Vinayagar-Moorthi-Temple-2204.jpg|Քաղաքի ամենահին հինդուիստական տաճարը՝ Շրի Պոյատա Մուրտը
File:Christ Church Front View.jpg|18-րդ դարում դանիացիների կառուցած քրիստոնեական եկեղեցին
File:2016_Malakka,_Kościół_św._Franciszka_Ksawerego_(01).jpg|1856 թվականին կառուցված Սուրբ Ֆրանսիս Քսավիե կաթոլիկ եկեղեցին
展望台から見たマラッカ海峡の風景.JPG|Տեսարան քաղաքի առափնյա թաղամասից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1396 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Մալայզիայում
Կատեգորիա:Մալայզիայի քաղաքներ
Մալակկայի նեղուց

մինի|Մայրամուտը սինգապուրյան հատվածում
**Մալակայի նեղուց** (, ), Մալակկա թերակղզու և Սումատրա կղզու միջև։ Միացնում է Անդամանյան և Հարավ-չինական ծովերը։ Երկարությունը մոտ 1000 կմ է, նվազագույն լայնությունը՝ 40 կմ է, խորությունը նավարկուղում՝ 25 մ։ Հարավային մուտքի մոտ է Սինգապուր նավահանգիստը (Սինգապուր պետության մայրաքաղաքը)։

Ռազմավարական և տնտեսական առումներով, Մալլակայի նեղուցը, Սուեզի և Պանամայի ջրանցքների հետ միասին, ամենակարևոր ծովային ուղիներից մեկն է։ Այն Հնդկական օվկիանոսը Խաղաղ օվկիանոսի հետ կապող հիմնական ուղին է, որի երկայնքով իրականացվում է աշխարհի առավել խիտ բնակեցված պետությունների` Հնդկաստանի (2-րդ տեղ), Ինդոնեզիայի (4-րդ) և Չինաստանի (1-ին) կապը։  Նեղուցով տարեկան անցնում է շուրջ 50 հազար նավ՝ ծառայելով, ըստ տարբեր գնահատականների, ծովային ամբողջ առևտրի մեկ հինգերորդից մինչև մեկ չորրորդը։ 2003 թվականին այս եղանակով իրականացվել է ծովային նավթի փոխադրման մեկ չորրորդ մասը, որը կազմում է օրական մոտավորապես 11 միլիոն բարել։ Չինաստանից, Հարավային Կորեայից և Ճապոնիայից նավթի անընդհատ աճող պահանջարկի հետ, այդ ցուցանիշը անընդհատ աճում է։

Կատեգորիա:Նեղուցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Մալայզիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Սինգապուր
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի նեղուցներ
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի նեղուցներ
Արյունահոսական նախատրամադրվածություն

**Արյունահոսական նախատրամադրվածություն**, (հեմոռագիկ դիաթեզ), հիվանդությունների խումբ, որը բնորոշվում է բարձր արյունահոսելիությամբ՝ մաշկի վրա, հոդերի խոռոչներում արյունազեղումների առաջացմամբ, արյունահոսությամբ (քթից, լնդերից, արգանդից, երիկամներից) և երկարատև արյունահոսությամբ՝ չնչին կտրած վերքից, ատամի հեռացումից և այլն։ Արյունազեղումներն ու արյունահոսությունն առաջանում են արյան մակարդելիության խանգարման և արյան անոթների պատերի թափանցելիության բարձրացման հետևանքով։

## Տեսակներ
Արյունահոսային նախատրամադրվածությունը կարող է լինել *ժառանգական* և ի հայտ գալ արդեն մանկական տարիքում կամ *ձեռքբերովի*՝ դրսևորվում է ցանկացած տարիքում, հաճախ՝ որպես այլ հիվանդությունների բարդություն։ Բարձր արյունահոսելիությունը նկատվում է նաև արյան մակարդելիությունն իջեցնող առանձին դեղանյութերի ընդունման ժամանակ։ Բացի հակամակարդիչ դեղանյութերից, որոնք նշանակվում են արյան մակարդելիության բարձրացման ժամանակ արյան նախատրամադրվածությանը նպաստում են ջերմիջեցնող ցավազրկող դեղանյութերը (օրինակ՝ ացետիլսալիցիլաթթուն՝ ասպիրինը), ինչպես նաև օրգանիզմում վիտամինների (ասկորբինաթթու և ռուտին) անբավարարությունը՝ կապված ոչ ճիշտ սնման հետ (սննդում թարմ մրգերի, բանջարեղենի անբավարարության կամ սննդի խոհարարական մշակման կանոնները չպահպանելու դեպքում)։ Արյունահոսային նախատրամադրվածության պատճառը կարող է հաստատել միայն բժիշկը՝ հիվանդի մանրամասն հարցուփորձի և հետազոտության միջոցով։

Այդ հիվանդությունները բաժանվում են հինգ ենթախմբի՝
# արյան մակարդելիության խանգարումներ, երբ բացակայում է արյան մակարդմանը մասնակցող որևէ գործոն,
# թրոմբոցիտների գործունեության անբավարարություն՝ Վերլհոֆի հիվանդություն կամ թրոմբոցիտային պուրպուրա,
# անոթային համակարգության խանգարումներ (հեմոռագիական վասկուլիտ կամ Շենլեյն-Հենոխի հիվանդություն),
# հորմոնային խանգարման հետևանքով առաջացած արյունահոսային արգանդախտ և դաշտանադադարային հիվանդություններ,
# արյան մակարդմանը մասնակցող մի քանի գործոնների բացակայություն։

## Բուժում
Առանձին դեպքերում պահանջվում է վիրահատական միջամտություն՝ փայծաղի հեռացում։ Հանկարծակի առաջացող արյունահոսությունների ժամանակ հարկավոր է անհապաղ դիմել բժշկի կամ շտապ օգնություն կանչել։ Մինչև բժշկի գալը (առավել հաճախ քթային արյունահոսության ժամանակ) հիվանդի համար ստեղծել հանգիստ պայմաններ. հորիզոնական դիրք տալ՝ թեթևակի բարձրացնելով գլուխը, քթարմատին սառը դնել, կարելի է քթանցքերի մեջ ջրածնի գերօքսիդի 3%-անոց լուծույթով թրջած բամբակե կամ թանզիֆե խծուծ դնել։ Եթե հիվանդին նշանակված Են հակամակարդիչներ, ապա դրանց ընդունումն անմիջապես պետք է ընդհատել։

## Կանխարգելում
Վիտամինային անբավարարության հետ կապված արյունահոսելիության կանխարգելումը, ասկորբինաթթվով (խնձոր, սև հաղարջ, մասուր, կանաչ սոխ, թրթնջուկ, աղցան) և ռատինով (հնդկացորեն, ցիտրուսներ) հարուստ սնունդ, սննդի ճիշտ պատրաստում։ Սննդում նշված վիտամինների անբավարարության ժամանակ խորհուրդ է տրվում օգտագործել ասկորբինաթթվի և ռատինի պատրաստուկներ։ Կանխարգելիչ միջոցառումները պետք է համաձայնեցնել բժշկի հետ։

Կատեգորիա:Արյան հիվանդություններ
Կատեգորիա:Արյունահոսություն
Մալանգ

**Մալանգ** (Malang), քաղաք Ինդոնեզիայում, Արևելյան Ճավա պրովինցիայում, Բրանթաս գետի ափին, Սեմերու լեռան ստորոտում։

Ունի 422,4 հազար բնակչություն (1971)։ Տրանսպորտային հանգույց է, գյուղատնտեսական արտադրանքի նախնական վերամշակման կենտրոն։ Կան տեքստիլ, փայտամշակման, ծխախոտի ձեռնարկություններ, երկաթուղային արհեստանոցներ, համալսարան։ Մալանգի շրջակայքում են հոգեհանգստի աշտարակաձև տաճարներ Կիդալն (XIII դարի կես) ու Սինգասարին (մոտ 1300 թ.) և բրգաձև տաճար Չագոն (XIII դ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:760 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մալայական գրականություն

**Մալակայական գրականություն**, մալայացիների և նրանց ազգակից այն ժոդովուրդների գրականությունը, որոնք ապրում են ժամանակակից Ինդոնեզիայի, Մալայզիայի և Հարավային Թաիլանդի տերիտորիայում։

Հին մալայերենով ամենավաղ գրական հուշարձանները վերաբերում են VII դ.։ Բացառված չէ, որ այդ լեզուն սանսկրիտի հետ եղել է Շրիվիջայա (VII-XII դդ.) հնդկացած ամբողջ կայսրության գրական լեզուն։ XIV դ. միջնադարյան Մալակայական գրականության զարգացման կենտրոնը եղել է Պասեյ իշխանությունը (Սումատրայում), XV դ.՝ Մալակկա սուլթանությունը։ XVI դ. սկզբներին այն տեղափոխվել է Ջոխոր և Աչե, իսկ XIX դ.  Պենյենգատ սուլթանությունները։ Գրավոր գրականության արձակի հիմնական ժանրերը ներկայացված են տոհմաբանություն-ժամանակագրություններով և հեքիաթներով։ XVI դ. վերջին - XVII դ. 1-ին կեսին են վերաբերում դասական мալայական գրականության առավել նշանակալի ստեղծագործությունների՝ «Մալայական տոհմագրությունների» և միջնադարյան «Հանգա Թուահի պատմությունները» էպոսի վերջնական խմբագրությունները, ինչպես նաև ոչ ուղղափառ սուֆի բանաստեղծ Համզահ Ֆանսուրիի և նրա հետևորդ փիլիսոփա, բնապաշտ Շամսուդդին Պասեյսկու (մահացել է 1630 թվականին) ստեղծագործությունը։ Իրականության արտացոլման նկատմամբ բանական մոտեցումն է բնորոշ վաղ շրջանի լուսավորիչ Աբդուլլահ բին Աբդուլքադիր Մունշիի (1796-1854) և մալայացի վերջին պատմագիր Ռաջի Ալի Հաջիի (1909-1970) համար։

Կատեգորիա:Մալայական գրականություն
Ջորջ Էդուարդ Մուր

**Ջորջ Էդուարդ Մուր** (, ), անգլիացի իդեալիստ փիլիսոփա, նեոռեալիզմի հիմնադիր։

Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր (1925-1939)։ «Մայնդ» («Mind») ամսագրի գլխավոր խմբագիր (1921-1947)։ «Իդեալիզմի հերքումը» (1903) հոդվածում քննադատել է սուբյեկտիվ իդեալիզմը։

Ըստ Մուրի, զգայությունները կազմված են դրանք միավորող «գիտակցությունից» և դրանք զանազանող «օբյեկտից»։ Ելնելով շոտլանդական դպրոցի «ողջամտության» դրույթից՝ Մուրը ընդունում է օբյեկտի (ֆիզիկական օբյեկտի) անկախությունը գիտակցությունից։

Սակայն ֆիզիկական օբյեկտը չի համընկնում զգացություններում անմիջականորեն տրվածին․ «զգայորեն տրվածը» օբյեկտի դրսևորման մի մասն է և ճանաչողության անմիջական առարկան։ Այսպիսով, Մուրը իմացության օբյեկտը նենգափոխում է զգայությամբ և հակվում դեպի ագնոստիցիզմ։ Առօրյա լեզվի վերլուծությանը վերաբերող Մուրի գաղափարները ազդել են նեոպոզիտիվիզմի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
Մալաքլու

**Մալաքլու**, վաղ բրոնզեդարյան և ուրարտական մշակույթների հուշարձան Մասիս լեռան հյուսիսարևմտյան ստորոտին, Իգդիրից Մարգարա տանող ճանապարհի մոտ, Մալաքլու գյուղից ոչ հեռու։

Մալաքլուում, դեռևս մ.թ.ա. I հազարամյակում, եղել է բնակավայր, որը հետագայում ծածկվել է տուֆե լավայի շերտով։ Հնավայրում 1913 թվականին պեղումներ է կատարել Պ. Ֆ. Պետրովը։ Հայտնաբերվել են մ.թ.ա. III հազարամյակի աշխատանքային բազմաթիվ գործիքներ, զարդարուն խեցեղեն, կավե զոհարաններ, աղյուսներ, ինչպես նաև մ.թ.ա. VIII-VII դդ. բրոնզե և երկաթե իրերով, քարե և կավե կնիքներով աճյունասափորներ։ Մալաքլուից գտնված նյութերը տարել են Թիֆլիս և այժմ պահվում են Վրաստանի պատմության պետական թանգարանում։

Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Մալայա-պոլինեզյան լեզուներ

**Մալայա-պոլինեզյան լեզուներ**, ավստրոնեզիական լեզուներ, ցեղակից լեզուների ընտանիք։

Ներկայանում է չորս խմբով՝ ինդոնեզյան, մելանեզյան, պոլինեզյան և միկրոնեզյան։ Համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված լեզվաընտանիքներից է, ընդ որում՝ որոշ լեզուների ցեղակցությունը դեռևս որոշակիորեն պարզված չէ։ Մալայա-պոլինեզյան լեզուներին բնորոշ են բազմավանկ (առավելապես՝ երկվանկ) արմատները, կցական կառուցատիպը, վերլուծական հարուստ ձևերը շարահյուսության մեջ։ Առկա է ստացականության ուրույն կարգ, բայական համակարգում սուբյեկտը կամ օբյեկտը արտահայտվում է հատուկ մասնիկներով։ Միկրոնեզյան լեզուներում թվականը սովորաբար ստանում է քերականական տարբեր ձևավորում՝ պայմանավորված տվյալ քանակով առնված առարկաների բնույթով։ Մելանեզյան լեզուներում քերականորեն տարբերակված է ստացականությունը, ստացական առումը, և ըստ ստացողի ու ստացյալի փոխհարաբերության՝ զանազանում են օտարված և չօտարված ստացականներ։ Պոլինեզյան լեզուներին բնորոշ է հնչյունական կազմի սակավությունը (աղքատությունը)՝ 5 ձայնավոր և 9-10 բաղաձայն։ Ինդոնեզյան և պոլինեզյան լեզուներում գերակշռում են բաց վանկերը։ Ինդոնեզյան լեզուներից համեմատաբար խոշոր են մալայերենը, ինդոնեզերենը, տագալերենը, մալգաշերենը, ճավայերենը։ Մալայերենը պետական լեզու է Մալայզիայում (խոսողների թիվը՝ 12,5 մլն, 1970 թ.)։ Սրան շատ մոտ լեզու է ինդոնեզերենը, որի անունով էլ կոչվում է լեզուների այս խումբը (պետական լեզու է Ինդոնեզիայում)։ Ինդոնեզերենը սերում է մալայերենից, ճավայերենը հայտնի է գրավոր հին աղբյուրներով։ Նրա հին գրական տարբերակը հայտնի է «կավի» անունով։ Տագալերենը պետական լեզու է Ֆիլիպիններում, մալգաշերենը՝ Մադագասկարի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։

Կատեգորիա:Ավստրոնեզյան լեզուներ
Թոմաս Մուր

**Թոմաս Մուր** (, ), անգլիացի բանաստեղծ։ Ծագումով իռլանդացի։

Մուրի «Լալլա Ռուք (1817) «արևելյան» ռոմանտիկական պոեմը «Իռլանդական մեղեդիները» (1807-1834 թթ.) պատկերում են Իռլանդիայի ժողովրդի պայքարն ու տառապանքները։ 1818-1827 թթ-ին հրատարակել է «Ժողովուրդների երգեր» (որոնց մեջ՝ «Երեկոյան ղողանջ» հայտնի երգը) շարքը։ Մուրի երգիծանքը (հատկապես՝ «Առակներ սրբազան դաշինքի համար», 1823) ուղղված է անգլիական և եվրոպական այլ կառավարողների հետադիմական քաղաքականության դեմ։ Մուրը լույս է ընծայել նաև «Իռլանդիայի պատմությունը» (1835-1846) և անգլիացի դրամատուրգ Ռ․ Շերիդանի կենսագրությունը (1825 թ.)։ Ավարտել է Դուբլինի համալսարանը։

1816 թ.-ի հոկտեմբերի 10-ին Մուրը եղել է Վենետիկում, այցելել Սուրբ Ղազար կղզին, երբ այնտեղ էր գտնվում բանաստեղծ Բայրոնը։ Հետագայում Մուրը հրատարակել է «Լորդ Բայրոնի նամակներն ու օրագրերը՝ նրա կյանքին վերաբերող դիտողություններով» (1830)։ Այս ուսումնասիրության մեջ, ի թիվս այլ նյութերի, զետեղված են Բայրոնի և հայերի կապերին վերաբերող մի շարք նամակներ, ինչպես նաե Բայրոնի հայտնի (մինչ այդ անտիպ) առաջաբանը (գրված Հ․ Ավգերյանի կազմած հայ-անգլիական քերականության դասագրքի համար)՝ հայերի ու Հայաստանի մասին։
մահացել է 1852 թ.-ի փետրվարի 25-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Միջազգային իրավարարություն

**Միջազգային իրավարարություն**, միջպետական վեճերը կարգավորելու միջոց, որի դեպքում կողմերը դիմում են երրորդ անձանց՝ իրավարարների կամ միջնորդ դատավորների։ Տարբերում են կամավոր (երբ կողմերը վեճը իրավարարությանը հանձնում են կամավոր, համաձայնում վեճի առարկայի, իրավարար ընտրելու կամ նշանակելու կարգի, կիրառվող իրավունքի աղբյուրների շուրջը և այլն) և պարտադիր (երբ պետությունները որոշակի կատեգորիայի վեճեր իրավարարությանն են հանձնում նախօրոք կնքված համաձայնագրի համաձայն)։ Իրավարարությունը, որպես միջազգային վեճերը խաղաղ կարգավորելու միջոց, նախատեսված է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ (հոդված 33) և երկկողմ ու բազմակողմ պայմանագրերով։

Միջազգային իրավարարության ինստիտուտի զարգացմանը, սկսած դրա սկզբնավորման շրջանից, նպաստել է նաև Հայաստանը։ Դեռևս Տիգրան Բ Մեծի օրոք հայերը Միջազգային իրավարարության միջոցով վեճեր են լուծել։ Տիգրան Բ-ի և նրա որդու միջև եղած վեճը, որպես միջնորդ, լուծել է Պոմպեոսը՝ որդուն հանձնելով Կորդուքն ու Ծոփքը, հորը՝ Հայաստանի մնացյալ տարածքը։ Միջազգային իրավարարության օգնությամբ է լուծվել նաև հայ-պարթևական վեճը Կորդուքի և Հյուսիսային Միջագետքի վերաբերյալ։ Պոմպեոսի առաջարկով վեճի քննարկումը հանձնվել է Միջազգային իրավարարության, որը վիճելի տարածությունը հանձնել է հայերին։ Գագիկ Ա թագավորի որդիների՝ Աշոտի և Հովհաննես-Սմբատի միջև ծագած վեճը լուծել է Աբխազական և վրացական Գեորգ թագավորը։

Պետությունների հետ կոնֆլիկտը խաղաղ կարգավորելու, Միջազգային իրավարարությունն օգտագործելու հնարավորություններ է փնտրել նաև Կիլիկիայի հայկական պետությունը։ Պահպանվել են իրավարարական ակտիվ գործունեություն վարելու մասին բազմաթիվ փաստաթղթեր (այդ թվում նամակներ՝ ուղղված Հռոմի պապին)։ Իրավարարական պրակտիկան Հայաստանում, ավանդույթ դառնալու շնորհիվ, շարունակել է նաև պետականության կորստից հետո։ Մասնավորապես, պետականությունը վերականգնելու վերաբերյալ տարբեր նախագծերում Միջազգային իրավարարությունը դիտվել է որպես վեճերը խաղաղ կարգավորելու միջոց։

1919-1920-ի Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսում դաշնակից երկրների Գերագույն խորհրդի, ապա Սևրի հաշտությունը կնքող պետությունների որոշմամբ ԱՄՆ 28-րդ նախագահ Վուդրո Վիլսոնին էր հանձնվել հայթուրքական սահմանի որոշումը (Վիլսոնի իրավարար վճիռ)։ 

Կատեգորիա:Իրավարություն
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Մալուլ

**Մալուլ** (Սարգսյան Գալուստ, 1823 թ․, Կարս-1887 թ․, Ալեքսանդրապոլ), հայ աշուղ։ Նվագել է ջութակ։ Ապրել է պարտիզպանությամբ։ Հեղինակ է հարյուրավոր երգերի։ Գրել է աշուղական արվեստի բոլոր ժանրերով։ Երգերի թեման իրական աշխարհն է, աշխատավոր մարդու անապահով վիճակը, տիրող անարդարությունն ու բռնությունը։ Մեծ մասամբ հորինել է թախծոտ երգեր։ Մալուլ մեծ չարիք է համարում ծուլությունը, երկչոտությունն ու անտարբերությունը, գովերգում է աշխատանքը։ Նրա երգերի զգալի մասը կորել է. 1884 թվականին հրատարակել է «Սիոնի երգեր» ժողովածուն։ Մալուլի լեզուն գրական է։ Նրա ժառանգությունը կարևոր է աշուղական դասական արվեստի կանոնների, տաղաչափության ուսումնասիրության առումով։

## Երկեր
* Շիրակի հայ աշուղները (ժողովածու), Երևան, 1986։

Կատեգորիա:Հայ աշուղներ
Վահրամ Մուհենտիսյան

**Վահրամ Գրիգորի Մուհենտիսյան** (), հայ ջութակահար, դիրիժոր, մանկավարժ, պրոֆեսոր։

## Գործունեություն
Ջութակի դասեր է առել Հովսեփ Սինանյանից։ 1919 թվականից սկսել է երաժշտական-մանկավարժական գործունեությունը։ 1923 թվականին, ներգրավելով իր աշակերտներին, Կ. Պոլսում ստեղծել է սիմֆոնիկ նվագախումբ և մոտ 20 տարի ղեկավարել այն։ 1930-1934 թվականներին նրա ջանքերով կազմակերպվել է 150 հոգանոց նվագախումբ և երգչախումբ, որը 1933 թվականին Կ. Պոլսում առաջին անգամ հնչել է Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիան։ 1936 թվականին համերգներով հանդես է եկել իր հիմնադրած լարային նվագախմբով։ Մուհենտիսյանը կազմել է նաև ջութակի ուսուցման ձեռնարկ։

Կատեգորիա:Թուրքահայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ պրոֆեսորներ
Մալգաշներ

մինի|Մադագասկարյան գյուղերից մեկում
**Մալգաշներ** (), խառը ցեղի էթնոս, Մադագասկարի հիմնական բնակչությունը։

Թիվը՝ մոտ 26,8 միլիոն։ Խոսում են մալգաշերեն։ Մալգաշների մի մասը բողոքականներ են, մյուս մասը՝ կաթոլիկներ։ Պահպանվել է նաև հին հավատալիքների (հատկապես՝ նախնիների) պաշտամունքը։

Ընդունված է մալգաշներին բաժանել մի քանի էթնիկական խմբերի, որոնցից առավել հայտնիներն են իմերինան, բեցիլեուն, բեցիմիսարական, սակալական, անտանդրուին, անտանուսին։

Կատեգորիա:Մադագասկարի ազգեր
Հովսեփ Մալեզյան

**Հովսեփ Ստեփանի Մալեզյան** (), մանկավարժ, բանաստեղծ։

Մոտ կես դար դասավանդել է Պոլսի Մայր վարժարանում, Սկյուտարի ճեմարանում, Ռոբերա քոլեջում և այլ դպրոցներում։ Հրատարակել է «Հրահանգ սիրո» (1870), «Առակ տասն կուսանաց» (1874) ժողովածուները, «Անիվ ջրհորդ» (1876) գրքույկը, «Բառատետր ռամկորենե ի հայերեն» (1874) աշխատությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ