Հերենիոս Էտրուսկոս

**Քվինտոս Հերենիոս Էտրուսկոս Մեսիոս Դեցիոս** (լատ. *Quintus Herennius Etruscus Messius Decius*; պատմագրության մեջ՝ Հերենիուս Էտրուսկուս, լատ.՝ *Herennius Etruscus,* ), հռոմեական կայսր, եղել է հոր՝ Դեցիուս Տրայանոսի գահակիցը 251 թվականին։

## Կենսագրություն
Ինչպես Երրորդ դարի ճգնաժամի շատ կայսրերի դեպքում, Դեցիոս Տրայանոսի և նրա որդիների մասին պահպանված տեղեկությունների մեծ մասը ուշ շրջանի է և միշտ չէ, որ հուսալի է։ Եթե «Ավգուստայի պատմությունը» երբևէ ներառել է Դեցիոսների կենսագրությունները, դրանք այժմ անհայտ են:

Քվինտոս Հերենիոս Էտրուսկոս Մեսիոս Դեցիոսը ծնվել է Պաննոնիայում 220-230 թվականների միջև: Նրա հայրը զորավար Դեկիոս Տրայանոսն էր, որը սերում էր նահանգային արիստոկրատիայից, իսկ մայրը՝ հին էտրուսկյան սենատորական Հերենիա Էտրուսցիլլա ընտանիքի ներկայացուցիչ էր: Նա ուներ նաև կրտսեր եղբայր՝ Հոստիլիան անունով: 249 թվականին Էտրուսկոսի հայրը հռչակվեց կայսր, որից հետո նա հաղթանակ տարավ այն ժամանակվա իշխող Փիլիպոս I Արաբի նկատմամբ, որը մահացավ մարտադաշտում:

Հերենիոս Էտրուսկոսը բավականաչափ մեծ էր հոր գահակալության տարիներին զինվորական ծառայության անցնելու համար: 250 թվականին նա ստացավ կայսր և «Princeps iuventutis» (լատիներեն՝  *princeps iuventutis*) տիտղոսները: Հերենիոս Էտրուսկոսը, ըստ երևույթին, ստվերում թողեց իր կրտսեր եղբորը: Իր գահակալության ավարտին Դեցիոս Տրայանոսը իր ավագ որդուն բարձրացրեց Օգոստոսի կոչման, որը Հոստիլիանը չէր կարողացել ստանալ, երբ նրա հայրն ու եղբայրը ողջ էին: Հերենիոս Էտրուսկոսը նաև ծառայել է որպես սովորական կոնսուլ 251 թվականին՝ հոր հետ միասին:

Դեկիոսի օրոք քրիստոնյաների հալածանքներին Հերենիոս Էտրուսկոսի մասնակցության վերաբերյալ որևէ կոնկրետ բան չի կարելի ասել:

Դանուբի սահմանին անկայունության մասին մտահոգությունը մեծ մտահոգություն էր Դեկիոսի և նրա որդիների համատեղ գահակալության ընթացքում, մինչև այն աստիճան, որ Դեկիոսը, Հռոմեական պետության վերահսկողությունը ստանձնելուց կարճ ժամանակ անց, Հերենիոս Էտրուսկոսին ուղարկեց Իլլիրիա: Կարպների և գոթերի կողմից Դակիա և Մոզիա լուրջ ներխուժումներից հետո Դեկիոս Տրայանոսը և Հերենիոս Էտրուսկոսը գլխավորեցին արշավախումբ գոթերի թագավոր Կնիվայի դեմ: Բարբարոսները, իրենց հաջող արշավանքներից ավարով բեռնված, արդեն տուն էին վերադառնում, երբ 251 թվականի հուլիսի 1-ին (ժամանակակից բուլղարական Ռազգրադ քաղաքի մոտակայքում) հանդիպեցին հռոմեացիներին Աբրիտուս ամրոցի պարիսպներից հարավ գտնվող տարածքում:

Կնիվային հաջողվեց իր հակառակորդներին գրավել ճահճոտ տարածք, որից հետո առավելությունը անցավ գոթերին։ Թագավորը իր զորքերը բաժանեց մի քանի մարտավարական խմբերի, որոնք շրջապատեցին հռոմեական բանակը և գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացրին այն։ Հերենիոս Էտրուսկոսը գտնվում էր առաջնագծում և ճակատամարտի հենց սկզբում թշնամու նետից դեմքին հարված ստացավ: Երբ լեգեոնականները փորձեցին մխիթարել Դեկիոսին, նա «քաջաբար ասաց նրանց, որ մեկ զինվորի (այսինքն՝ իր որդու) կորուստը նրան փոքր կորուստ է թվացել»:

Այսպիսով, Դեցիուսը և Հերենիոս Էտրուսկոսը դարձան առաջին հռոմեական կայսրերը, որոնք զոհ գնացին արտաքին թշնամու ձեռքով մարտի դաշտում։ Փրկված զինվորները կայսր հռչակեցին զորավար Տրեբոնիանուս Գալուսին։ Պատմաբան Ռոնալդ Սայմը Էտրուսկոսի և նրա հոր մահը համեմատել է Հանրապետության դարաշրջանի երկու Դեցիուսների հետ, «որոնք մեկ սերնդի ընթացքում երկուսն էլ զոհաբերեցին իրենց՝ Հանրապետության համար հաղթանակ ապահովելու համար»: Եվտրոպիոսի խոսքով՝ Էտրուսկոսը աստվածացվել է, սակայն դեռևս որևէ ապացույց չկա այս պնդումը հաստատելու համար:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
### Աղբյուրներ
# 
# 
# 

### Գրականություն
# 
# 
# 
#*Вус О. В.* Гибель Дециев. Разгром римской армии у Абритуса как кульминация Скифской войны 250—251 гг. // МАИАСК. 2018. Вып. 10 // https://cyberleninka.ru/article/n/gibel-detsiev-razgrom-rimskoy-armii-u-abritusa-kak-kulminatsiya-skifskoy-voyny-250-251-gg/viewer

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:220-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:3-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացիներ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Հռոմի կայսրեր