Ռուսական աշխարհ

thumb|310px|«Ռուսական աշխարհ». Ի. Օ. Կուզմինա (CGI, 2015)
**Ռուսական աշխարհ**, հասկացություն, որը կրում է միջդիսցիպլինար բնույթ և գործում է բազմաթիվ իմաստներով։ Գիտական գրականության մեջ ձևավորվել է երեք հիմնական տեսական մոտեցում՝ մշակութային-քաղաքակրթական, աշխարհաքաղաքական և կրոնական։ «Ռուսական աշխարհ» տերմինը իրավաբանական սահմանում չունի, ինչը թույլ է տալիս տարբեր հեղինակներին նկատի ունենալ՝ ինտեգրացիոն նախագիծ, կամ սփյուռքյան ռազմավարություն, կամ քաղաքակրթական կենտրոն, կամ «ռուսական գաղափար», կամ քաղաքական տեխնոլոգիա, կամ գաղափարախոսություն և այլն։ 2000-ականների սկզբին հետազոտողների մի մասը կարծում էր, որ այդ հայեցակարգն արտացոլում է աշխարհաքաղաքական և սոցիալ-մշակութային իրականությունը (նրանցից ոմանք կարծում էին, որ «ռուսական աշխարհը» պառակտված է և մասնատված), գոյություն ուներ նաև մեկ այլ, բավականին տարածված տեսակետ, ըստ որի՝ իրականում «ռուսական աշխարհը» ցնորք է, այն կառուցելն անհնար է։

1990-ականների սկզբից ռուսական աշխարհը հաճախ մեկնաբանվում է որպես միջազգային, միջպետական և միջմայրցամաքային հանրության պատմամշակութային գաղափար, որն ուղղված է ռուսախոս հայրենակիցների միավորմանը։ 2000‑ական թվականների սկզբից «ռուսական աշխարհի» կոնցեպտը գործարկվել է Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության կողմից՝ որպես արտաքին քաղաքական ուսմունք։ Ռուսաստանի սահմաններից դուրս տերմինը հաճախ է ասոցացվում երկրի արտաքին քաղաքական գործողությունների հետ։

Հետազոտողների մեծամասնության կարծիքով, գիտական շրջանառության մեջ «Ռուսական աշխարհ» հասկացությունը առաջ է քաշվել 1993-1997 թվականներին Պ. Գ. Շչեդրովիցկու կողմից։ Նրա կարծիքով՝ ռուսական աշխարհը ստեղծվել է *20-րդ դարում տեկտոնական Պատմական տեղաշարժերի, համաշխարհային պատերազմների և մոլորակի հեղափոխությունների ազդեցության ներքո* և այժմ հանդիսանում է խոշոր և փոքր համայնքների ցանցային կառույց, որոնք մտածում և խոսում են ռուսերեն։

Ռուսական աշխարհի հիմնական բաղադրիչներն են Ռուսաստանը և ռուսական սփյուռքը։

## «Ռուսական աշխարհ» հայեցակարգի ծագում
«Ռուսական աշխարհի» հայեցակարգն ունի վաղեմի պատմական արմատներ: Միջնադարյան աղբյուրներում այն սահմանում էր Հին Ռուսաստանի քաղաքակրթությունը։ Ռուսական աշխարհի՝ որպես քաղաքակրթության ձևավորման պատմական դոմինանտը Ռուս ուղղափառ եկեղեցու հոգևոր-բարոյական հիմքերն էին։

«Ռուսական աշխարհ» տերմինի ամենավաղ օգտագործումը պահպանվել է հին ռուսական գրականության Խոսք Տասանորդ եկեղեցու նորացման մասին հուշարձանի մեջ (XI դար), երբ Մեծն իշխան Կիևի Իզյասլավ Յարոսլավիչի կողմից գովաբանվում է Սուրբ Կլիմենտ Հռոմի սխրագործությունը, - *«…ոչ միայն Հռոմում, այլև ամենուր՝ Խերսոնում և ռուսական աշխարհում»*։ Ընդ որում, խոսքն այնտեղ Արևելյան սլավոնականության պատմության մեջ դոգետական ժամանակաշրջանի մասին է եղել։

Մոնղոլական ներխուժումից հետո 1237-1240 թվականներին երկու հարյուրամյակների ընթացքում Ռուսաստանը բաժանվել է։ Նրա արևմտյան մասը (ներկայիս Ուկրաինայի և Բելառուսի տարածքները) ընդգրկվել է Լեհաստանի և Լիտվայի (ավելի ուշ միավորված է Ռեցեսպոլիտույայի) կազմում, իսկ հյուսիս-արեւելյան (ներկայիս Ռուսաստանի) մնացել է մոնղոլ-թաթարական լծի տակ՝ նրանից ազատվելով միայն 1480 թվականին։ Արդյունքում ռուսական աշխարհը որպես քաղաքակրթություն ենթարկվել է էթնիկ և լեզվական տարբերակման․

*ռուսներ/ռուսերեն
*ուկրաինացիներ/ուկրաիներեն
*բելառուսներ/բելառուսերեն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* *Арефьев А. Л.* Русский язык на рубеже XX—XXI веков. — М.: Центр социального прогнозирования и маркетинга, 2012. — 450 с. ISBN 978-5-906001-12-2 PDF
* 
* 
* 
** 
* *Батанова О. Н.* Концепция русского мира: зарождение и развитие / Вестник Национального института бизнеса: Выпуск 6. — М.: Национальный институт бизнеса, 2008.
* 
* 
** 
* *Батанова О. Н.* Русский мир и проблемы его формирования в современных условиях // Вопросы национальных и федеративных отношений. — 2009.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Джалагония В.* Каков он, русский мир? // Эхо планеты. — 2009.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *[[Немцев, Михаил Юрьевич|Немцев М. Ю.]]* Пять тезисов о «русском» и о «Русском мире» // Интернет-журнал «ГЕФТЕР.РУ» (2017)
* http://www.russianedu.ru/a4e858c15255e55d5e1e221bd151154f/63da03e2aaf47893325c33d51c23f2a9/magazineclause.pdf
* 
* *Полоскова Т., Скринник В.* Русский мир: мифы и реалии. — : 2003.
* *Столяров А. М.* Русский мир // Нева. — 2004. — № 3.
* Сычёва Л.Русский язык, русская культура, русский мир. // РФ сегодня. — 2007. — № 14.
* 
* 
* 
* 
* *Шалимова Н. А.* Русский мир А. Н. Островского. Ярославль: 2000. — С. 15.
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հասկացություններ
Կատեգորիա:Ռուսներ