open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ադրբեջանցիները Ղազախստանում

**Ադրբեջանցիները Ղազախստանում**, ադրբեջանական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ղազախստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն, մյուս թյուրքախոս ժողովուրդների՝ ղրղզների, ուզբեկների, դունգանների, թուրքերի, ույղուրների, թաթարների և այլոց հետ։ 2021 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ հանրապետությունում բնակվում էր 145,615 ադրբեջանցի, որը կազմում է բնակչության 0.76%-ը:

Ադրբեջանցիները հիմնականում բնակվում են երկրի հարավային շրջաններում, մասնավորապես՝ գյուղական վայրերում, սակայն նրանց թիվն աճում է Աստանայում և Ակտաուի ափամերձ քաղաքում: Նրանք Ղազախստանի ամենաարագ աճող սփյուռքներից մեկն են. եթե 1999 թվականին նրանց թիվը 80,000-ից պակաս էր, ապա 2021 թվականին այն աճել է՝ հասնելով ավելի քան 100,000-ի:

## Պատմություն
Ադրբեջանական սփյուռքի պատմությունը Ղազախստանում ամենաբազմազաններից մեկն է. Ղազախստանի ադրբեջանցիների թվում են 20-րդ դարի սկզբի կամավոր գաղթականների ժառանգները, ինչպես նաև Վրաստանից և Հայաստանից 1937 թվականին, ապա 1944-1949 թվականներին բռնադատված ադրբեջանցիների մի քանի ալիքներ: Վերջապես, 1950-1980-ական թվականներին, Ադրբեջանից որոշ ադրբեջանցիներ ժամանեցին հանրապետություն՝ կամ բաշխման միջոցով, կամ իրենց կամքով, նավթահորերում աշխատելու համար (առնվազն 15,000): Տեղահանված ադրբեջանցիների ժառանգները կոմպակտ ապրում են հարավային Ղազախստանի գյուղերում, նրանք լավ են հաստատվել հանրապետությունում և ավանդաբար զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ:

1990-ական թվականներին, Ադրբեջանում նավթային բումի սկսվելու կապակցությամբ, սփյուռքի մի մասը լքեց Ղազախստանի տարածքը: Սակայն, մինչև 2009 թվականը, բարձր բնական աճը նպաստեց արտագաղթի կորուստների փոխհատուցմանը և նույնիսկ գերազանցեց դրանք: Վերջին ալիքների սերունդները, ինչպես նաև ավելի շարժուն երիտասարդությունը, ավելի ու ավելի հակված են տեղափոխվել խոշոր քաղաքներ, մասնավորապես՝ Ալմաթի, որտեղ նրանց բաժինը հասել է ընդհանուր բնակչության 0.96%-ի: Սակայն մինչ օրս Ղազախստանում յուրաքանչյուր երրորդ ադրբեջանցին (մոտ 23 հազար մարդ) ապրում է Թուրքեստանի մարզում։

## Տես նաև
* Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում

## Ծանոթագրություններ

ղ
Կատեգորիա:Ղազախստանի ազգեր
Քեթ Բանյարդ

**Քեթ Բանյարդ,** (, ), բրիտանացի հեղինակ և սեռական անհավասարության դեմ պայքարող ակտիվիստ: Նա UK Feminista-ի համահիմնադիրն ու տնօրենն է, ֆեմինիստական ​​ճնշման խումբ, որի արշավների թվում է «Կորցրեք տղաներին» ամսագիրը, և ֆեմինիստական ​​թեմաներով երկու գրքերի հեղինակ։ Նա նաև ելույթներ է ունեցել Մեծ Բրիտանիայի հեռուստաալիքներով՝ քննարկելով ֆեմինիստական ​​թեմաներ։ Բանյարդի աշխատանքը քննադատաբար է մոտենում ընտրության ֆեմինիզմին, գեղեցկության ոլորտին  և սեքս ինդուստրիային, որը նա նկարագրում է որպես «առևտրային սեռական շահագործում»: 2010 թվականին Կիրա Քոքրեյնը, գրելով The Guardian-ի համար, Բանյարդին անվանեց «Մեծ Բրիտանիայի ամենաազդեցիկ երիտասարդ ֆեմինիստը»։

## Կարիերա
Շեֆիլդի համալսարանում սովորելու տարիներին 2004 թվականին Բանյարդը հիմնադրեց FEM կոնֆերանսները, որը նախատեսված էր գենդերային հավասարության հարցերով զբաղվող մի շարք քարոզարշավային խմբերի և ակտիվիստների միավորելու համար՝ հաղորդակցություն կառուցելու, ինչպես նաև մարդկանց գենդերային խտրականության մասին կրթելու համար։The Observer-ին տված հարցազրույցում Բանյարդն ասել է, որ ինքը կազմակերպել է համաժողովը, քանի որ «ցանկանում էր գնալ ինչ-որ տեղ՝ ոգեշնչվելու համար, և նման բան չկար»։Բանյարդը աշխատել է Ֆոսեթի ընկերությունում մինչև 2010 թվականը որպես քարոզարշավի պատասխանատու։ 2010 թվականին Բանյարդը հիմնադրեց UK Feminista-ն։

Բանյարդի առաջին գիրքը՝ «Հավասարության պատրանքը. ճշմարտությունը կանանց և տղամարդկանց մասին այսօր», հրատարակվել է 2010 թվականին: Observer-ը հրապարակել է քննադատական ​​​​գրախոսություն՝ պնդելով, որ չնայած թեման կարևոր է, գիրքը վատ է գրված և կանանց մանկական է դարձնում։

Նրա երկրորդ գիրքը՝ «Կավատների պետություն. սեքս, փող և հավասարության ապագան», հրատարակվել է 2016 թվականին:Pimp State-ը պնդում է, որ մարմնավաճառությունը վտանգի տակ է նորմալ դառնալու համար և քննադատում է այն գաղափարը, որ սեռական հավասարությունը և սեքս ինդուստրիան կարող են համակեցություն ունենալ:Գիրքը դրական արձագանք է ստացել Հելեն Լյուիսի կողմից «New Statesman»-ում և Սառա Դիտումի կողմից «Guardian»-ում։Financial Times-ը գիրքը նկարագրել է որպես «հուզիչ և արագ գրված»։Շառլոտ Շեյնը քննադատական ​​​​գրախոսություն է գրել The Spectator-ում՝ պնդելով, որ գիրքը սխալ է ներկայացնում սեքս ինդուստրիան ապաքրեականացման կողմնակիցների տեսակետները և բացառում է մարմնավաճառ կանանց տեսակետները։

## Գրականության ցանկ
* *Հավասարության պատրանքը. ճշմարտությունը կանանց և տղամարդկանց մասին այսօր։ Լոնդոն. Ֆաբեր և Ֆաբեր, 2010*. .
* «Կավատների պետություն. սեքս, փող և հավասարության ապագան»։ Լոնդոն. Ֆաբեր և Ֆաբեր, 2016. .

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ
Արաբները Տաջիկստանում

**Արաբները Տաջիկստանում**, արաբանական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Տաջիկստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն, մյուս սեմալեզու ժողովրդի՝ հրեաների հետ։

## Բնակչություն
2000 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ արաբ բնակչությունը կազմել է 14,450 մարդ: Տաջիկստանի արաբների ընկերության ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ արաբ բնակչությունը կազմել է 40,200 մարդ: Արաբների 35.7%-ը խոսում է արաբերեն (ավելի ճշգրիտ՝ Բուխարայի բարբառով) և գրեթե բոլորը խոսում են երեք լեզվով՝ ռուսերեն, ուզբեկերեն և տաջիկերեն:

Արաբները հիմնականում ապրում են հարավային Տաջիկստանի կոմպակտ համայնքներում՝ Այվաջ, Շաարտուզ, Սայոդ, Կուբոդիյոն, Արաբխոնա, Արաբխոնա 2, Խուշոդի, Փանջ և Ֆարխոր գյուղերում: Արաբների փոքր թիվ է ապրում Դուշանբեում և Տաջիկստանի Գիսարի և Տուրսունզոդայի շրջաններում:

## Պատմություն
Արաբները Կենտրոնական Ասիա են ժամանել երեք ալիքով՝ տարբեր ժամանակներում՝ 7-17-րդ դարերում: 7-16-րդ դարերում Կենտրոնական Ասիայի արաբական նվաճումից հետո արաբական կայազորներ են մնացել Տրանսոխիանայի հիմնական քաղաքներում՝ Բուխարայում և Սամարղանդում: Մոտ 50,000 արաբ ընտանիքներ Բասրայից և Քուֆայից վերաբնակեցվել են Խորասան։

Արաբները տարբերվում են տաջիկներից մաշկի գույնով և դեմքի գծերով, բայց նրանց ծեսերն ու ավանդույթները նույնն են, ինչ տաջիկներինը։

Նախկինում արաբ կանանց թույլատրված չէր ամուսնանալ ոչ արաբների հետ, բայց արաբ տղամարդիկ կարող էին ամուսնանալ տաջիկ կամ ուզբեկ կանանց հետ։ Խորհրդային տարիներին շատ արաբներ իրենց նույնականացնում էին որպես տաջիկներ, բայց 1992 թվականից հետո շատերը կրկին նույնականանում էին որպես արաբներ։

1992 թվականի աշնանը Տաջիկստանում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ արաբներն ակտիվորեն միացան Տաջիկստանի ժողովրդական ճակատին։ Ըստ հաղորդագրությունների, արաբական ծագում ունեցող երիտասարդ տղամարդիկ, ֆիզիկական բռնության սպառնալիքի տակ, ստիպել են իրենց կարաիտեգին հարևաններին լքել իրենց տներն ու ունեցվածքը և հեռանալ։ Եղել են նաև արաբների կողմից կարաիտեգինների սպանության դեպքեր։ Սակայն Տաջիկստանի արաբական համայնքի առաջնորդներից մեկը՝ տնտեսագիտության թեկնածու Շ. Ակրամովը, պնդել է, որ ինքը անձամբ և Դուշանբեում բնակվող արաբական համայնքի այլ առաջնորդներ փորձեր են արել հաշտեցնել պատերազմող կողմերին։

## Տես նաև
* Արաբներն Ուզբեկստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Арабы Таджикистана
* Г. Усманова. АРАБЫ ТАДЖИКИСТАНА

տ
Կատեգորիա:Տաջիկստանի ազգեր
Տիագո Պիտարչ

**Տիագո Պիտարչ Պինար** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ռեալ Մադրիդ» ակումբի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Ֆուենլաբրադայում ծնված Պիտարչը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է «Ատլետիկո Մադրիդի» ակադեմիայում, որտեղ խաղացել է 2013-ից 2018 թվականներին։ 2018 թվականին նա միացել է «Խետաֆեի» ակադեմիային, որտեղ անցկացրել է ևս չորս տարի։ 2022/23 մրցաշրջանում նա խաղացել է «Լեգանեսի» երիտասարդական թիմերում, իսկ 2023 թվականին՝ «Ռեալ Մադրիդի» ակադեմիայում։ 2025 թվականի օգոստոսին Պիտարչը ակումբի հետ նոր պայմանագիր կնքեց մինչև 2030 թվականը։2026 թվականի փետրվարի 17-ին նա իր նորամուտը նշեց մադրիդյան ակումբի հիմնական կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի «Բենֆիկայի» դեմ խաղում։

## Կարիերան ազգային հավաքականում
2025 թվականի սեպտեմբերին նա իր նորամուտը նշեց Իսպանիայի մինչև 20 տարեկանների հավաքականի կազմում։ Մասնակցել է Չիլիում կայացած աշխարհի առաջնությանը (մինչև 20 տարեկան)։

## Անձնական կյանք
Պիտարչն ունի կրկնակի քաղաքացիություն՝ իսպանական և մարոկկական։ Նրա պապը ծնվել է Մարոկկոյի Ալ Հոսեյմա քաղաքում՝ Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմից փախած իսպանացի փախստականների ընտանիքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը «Ռեալ Մադրիդ» ՖԱ-ի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Իսպանացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Լեհերը Տաջիկստանում

**Լեհերը Տաջիկստանում**, լեհական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Տաջիկստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն, մյուս սլավոնալեզու ժողովուրդների՝ ռուսների և ուկրաինացիների հետ։ Տաջիկստանում լեհերի պատմությունը վերաբերում է երկու տարբեր համայնքների՝ Ռուսական կայսրության տարիներին այստեղ ծառայող լեհ զինվորական համայնքի և լեհական ընտանիքների, որոնց մեծ մասը գաղթել է խորհրդային տարիներին։ Նրանց երկու տարբեր ճակատագրերը կրկնվում են Ղազախստանի, Ուզբեկստանի և Ղրղզստանի լեհերի պարագայում ևս։

Տաջիկստանում լեհ բնակչությունը երբևէ չի գերազանցել 1000 թվաքանակը, իսկ 21-րդ դարի սկզբին լեհերի թվաքանակը շուրջ երկու տասնյակ էր։

## Պատմություն
1939 թվականին Լեհաստանի վրա Գերմանիայի և խորհրդային համատեղ ներխուժումից հետո, որը սկիզբ դրեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, Տաջիկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը դարձավ լեհերի արտաքսման վայրերից մեկը Խորհրդային Միության կողմից օկուպացված արևելյան Լեհաստանից։

1939-1941 թվականներին մոտավորապես 5000-12000 լեհ է արտաքսվել Տաջիկստան, որոնց մեկ երրորդը մահացել է համաճարակներից: Շատերը 1942 թվականին տարհանվել են լեհական Անդերսի բանակի հետ միասին Իրան։ Խորհրդային տվյալներով, 1943 թվականի դրությամբ Տաջիկստանում կար 2121 լեհ քաղաքացի: Պատերազմից հետո, 1946-1948 թվականներին, Տաջիկստանի ԽՍՀ-ից Լեհաստան է հայրենադարձվել ավելի քան 4500 լեհ: Պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով, հաջորդ տասնամյակներում մի քանի հարյուր լեհեր դեռ ապրում էին Տաջիկստանում։

Խորհրդային Միության կողմից կրոնի հետապնդման պատճառով կաթոլիկ ծառայությունները կատարվում էին գաղտնի: 1954-1972 թվականներին կաթոլիկների համար գաղտնի ծառայություններ էին մատուցվում Ղազախստանից ժամանած լեհ քահանաների կողմից: 1976 թվականին լեհ քահանա Յոզեֆ Շվիդնիցկին ժամանակավոր թույլտվություն ստացավ աշխատելու Դուշանբեում, և հաջորդ տարի, նրա ջանքերի շնորհիվ, Տաջիկստանում գրանցվեց առաջին կաթոլիկ ծխական համայնքը, սակայն 1982 թվականին նա վտարվեց Տաջիկստանից:

Մնացած լեհերի մեծ մասը փախավ Տաջիկստանից 1990-ականներին Տաջիկստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ: Շատ քչերը մնացին, սակայն լեհերի «Մազուրեկ» կազմակերպությունը ակտիվ էր 2010-ական թվականներին:

## Տես նաև
* Լեհերն Ուզբեկստանում

## Ծանոթագրություններ

տ
Կատեգորիա:Տաջիկստանի ազգեր
Ուկրաինացիները Տաջիկստանում

**Ուկրաինացիները Տաջիկստանում**, ուկրաինական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Տաջիկստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն, մյուս սլավոնալեզու ժողովուրդների՝ ռուսների և լեհերի հետ։ Տաջիկստանում Ուկրաինացիների պատմությունը վերաբերում է երկու տարբեր համայնքների՝ Ռուսական կայսրության տարիներին այստեղ ծառայող ուկրաինացի զինվորական համայնքի և ուկրաինական ընտանիքների, որոնց մեծ մասը գաղթել է խորհրդային տարիներին։ Նրանց երկու տարբեր ճակատագրերը կրկնվում են Ղազախստանի, Ուզբեկստանի և Ղրղզստանի ուկրաինացիների պարագայում ևս։

## Պատմություն
Նախկինում հանրապետությունում ուկրաինացիների թիվն ու համամասնությունը շատ ավելի զգալի էին, սակայն ԽՍՀՄ փլուզումից, Տաջիկստանի քաղաքացիական պատերազմից և կտրուկ տնտեսական անկումից հետո ուկրաինացիների սոցիալ-տնտեսական վիճակը զգալիորեն վատթարացավ, և նրանց մեծ մասը արտագաղթեց անկախության առաջին տարիներին:

Տաջիկստանում ուկրաինական սփյուռքը ձևավորվել է հիմնականում խորհրդային ժամանակաշրջանում, ինչի մասին վկայում են 1926, 1959 և 1989 թվականների մարդահամարի տվյալները։

Խորհրդային ժամանակաշրջանում Ուկրաինայից հանրապետություն են ուղարկվել մասնագետներ, որակավորված աշխատողներ և երիտասարդ մասնագետներ, որոնք նպաստել են հանրապետության տնտեսության արդյունաբերականացմանը։

Կենտրոնական Ասիայում, և մասնավորապես Տաջիկստանում, պատահել է, որ զորակոչված զինծառայողների մեծ մասը Ուկրաինայից էր, ինչպես նաև սպայական կազմի շատ անդամներ։ Սա հիմնականում վերաբերում էր սահմանապահ զորքերին։

## Բնակչություն

20-րդ դարի մարդահամարների համաձայն՝ Տաջիկստանում ուկրաինացիների ամենամեծ թիվը եղել է 1989 թվականին՝ 41,375, իսկ 2000 թվականին այս թիվը նվազել էր մինչև 3,787։ Ուկրաինական բնակչության մասնաբաժինը ամենաբարձրն էր 1959 թվականի մարդահամարի տվյալներով։

Հանրապետություն ժամանելուց ի վեր ուկրաինացիները նշանակալի դեր են խաղացել կյանքի բոլոր ոլորտներում, հատկապես խորհրդային շրջանում, և հիմնականում՝ մայրաքաղաք Դուշանբեում։ Հանրապետությունում բարդ միջազգային հարաբերությունները, տնտեսական անկումը և քաղաքական անկայունությունը հանգեցրին ուկրաինացիների և այլ եվրոպացի քաղաքացիների զանգվածային արտագաղթի 1990-ականների սկզբին։

## Մշակութային և սոցիալական միջոցառումներ
Ներկայումս ուկրաինական սփյուռքի մշակութային և սոցիալական միջոցառումները աջակցվում են Տաջիկստանում Ուկրաինայի դեսպանատան կողմից։ Ուկրաինական սփյուռքի կողմից վերջերս անցկացված միջոցառումների շարքում կարելի է նշել հետևյալը.

* 2016 թվականի նոյեմբերի 26 - Ուկրաինայում 1932-1933 թվականների սովի զոհերի հիշատակի օր 
* 2017 թվականի հունվարի 22 - Ուկրաինայի միասնության օրվա տոնակատարություն
* 2017 թվականի մարտի 9 - Ավանդական Շևչենկոյի ընթերցումներ՝ նվիրված Տարաս Շևչենկոյի ծննդյան 203-ամյակին

## Տես նաև
* Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում

## Ծանոթագրություններ

տ
Կատեգորիա:Տաջիկստանի ազգեր
Սերժ Սարգսյանի առաջին կառավարություն

[մինի|աջից|Հայաստանի 11-րդ վարչապետ [Սերժ Սարգսյանը։]]
**Սերժ Սարգսյանի առաջին կառավարություն**, Հայաստանի 11-րդ կառավարման մարմինը, որը ձևավորվել է 2007 թվականի ապրիլի 4-ին՝ Սերժ Սարգսյանի վարչապետ նշանակվելուց հետո։ Կառավարությունը գործել է մինչև 2007 թվականի հունիսի 7-ը։

## Ձևավորում
2007 թվականի ապրիլի 4-ին Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը հրամանագիր է ստորագրել Սերժ Սարգսյանին Հայաստանի վարչապետ նշանակելու մասին՝ միաժամանակ նրան ազատելով Հայաստանի պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատարի պարտականություններից։ Նույն օրը մեկ այլ հրամանագրով Սերժ Սարգսյանը ազատվել է նաև Հայաստանի նախագահին առընթեր ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոնից։ Վարչապետի պաշտոնը թափուր էր մնացել է այն բանից հետո, երբ 2007 թվականի մարտի 25-ին վախճանվել էր Հայաստանի վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը։ Ապրիլի 5-ին տեղի է ունեցել Հայաստանի կառավարության նիստ, որը վարել է Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը։ Մինչ օրակարգի հարցերին անցնելը, նախագահը կառավարության անդամներին ներկայացրել է նորանշանակ վարչապետ Սերժ Սարգսյանին։ Ապրիլի 12-ին Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը հրամանագիր է ստորագրել կառավարության անդամների նշանակման մասին, բացառությամբ պաշտպանության նախարարի։ Ապրիլի 24-ին Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հրամանագրով գեներալ-գնդապետ Միքայել Հարությունյանը նշանակվել է Հայաստանի պաշտպանության նախարար։ Նախորդ օրը վերջինս ազատվել էր Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի-պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալի պաշտոնից։

Կառավարությունը դադարեց գործել 2008 թվականի ապրիլի 9-ին, երբ Սերժ Սարգսյանը ստանձնեց Հայաստանի նախագահի պաշտոնը։

## Կառուցվածք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի կառավարություն
Կատեգորիա:Սերժ Սարգսյան
Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2008 կազմալուծումներ Հայաստանում
Հրեաներն Ուզբեկստանում

**Հրեաներն Ուզբեկստանում**, հրեական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ուզբեկստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն, մյուս սեմալեզու ժողովրդի՝ արաբների հետ։ Ուզբեկստանում հրեաների պատմությունը վերաբերում է երկու տարբեր համայնքների՝ ավելի կրոնական և ավանդական Բուխարայի հրեական համայնքի և աշկենազի համայնքի, որոնց մեծ մասը գաղթել է խորհրդային տարիներին։

1989 թվականին Ուզբեկստանում կար 94,900 հրեա, սակայն 2021 թվականին մնացել է 10,000-ից պակաս (որոնց մոտ 38%-ը ապրում էր Տաշքենդում)։ Մնացած հրեաների մեծ մասը աշկենազիներ են։

Ուզբեկստանում կա 12 սինագոգ:

## Ֆերգանայի հրեական համայնք

Սեմյոն Աբդուրախմանովը Ֆերգանայի հրեական համայնքի ղեկավարն է։ Հովտում կա վեց սինագոգ։ Ֆերգանայում, Նամանգանում և Կոկանդում կան մի քանի հարյուր հրեա, որոնց ընդհանուր թիվը տարածքում կազմում է մոտ 1300։ Աբդուրախմանովը նշել է, որ հրեական ուզբեկական համայնքի առջև ծառացած ամենամեծ խնդիրը տնտեսությունն է։

2005 թվականի մայիսին Անդիջանի կոտորածի ժամանակ Տաշքենդում Իսրայելի դեսպանատունը խնդրեց Աբդուրախմանովին կազմել հրեաների ցուցակ, «եթե անհրաժեշտ լինի մարդկանց Իսրայել ուղղաթիռով տեղափոխել»։

Հրեական բնակչության տվյալները ներառում են լեռնական հրեաներին, վրացական հրեաներին, բուխարացի հրեաներին (կամ Կենտրոնական Ասիայի հրեաներին), կրիմչակներին (բոլորը՝ ըստ 1959 թվականի խորհրդային մարդահամարի) և թաթերին։

Ուզբեկստանի (այն ժամանակ՝ Ուզբեկական ԽՍՀ) հրեական բնակչությունը գրեթե եռապատկվել է 1926-1970 թվականների միջև՝ կապված Ժողովուրդների տեղահանության և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետ, ապա դանդաղորեն նվազել է 1970-1989 թվականների միջև, որին հաջորդել է շատ ավելի արագ անկում 1989 թվականից ի վեր, երբ սկսվել է կոմունիզմի փլուզումը: Խորհրդային մարդահամարի տվյալներով՝ 1970 թվականին Ուզբեկստանում կար 103,000 հրեա:

1989-2021 թվականների միջև Ուզբեկստանի հրեական բնակչության մոտ իննսուն տոկոսը լքել է Ուզբեկստանը և տեղափոխվել այլ երկրներ, հիմնականում՝ Իսրայել։

2021 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Ուզբեկստանում կար գրեթե 10,000 հրեա, որոնք ցրված էին ամբողջ երկրով մեկ: Ավելի քան 1,000-ը Բուխարայում էին, իսկ գրեթե 1,500-ը՝ Սամարղանդում, մոտ 1,300-ը՝ Ֆերգանայում, իսկ ավելի քան 3,700-ը՝ Տաշքենդում: Մնացած 2,300-ը ցրված էին ամբողջ երկրով մեկ՝ ավելի փոքր թվով: Մնացած հրեաների մեծ մասը աշկենազիներ են։

2020 թվականի հուլիսին Absolute Business Trade-ը փորձեց քանդել Տաշքենդի Աշկենազի սինագոգը՝ ամենահին գործող աշկենազի սինագոգը, շքեղ բնակարանային համալիրի համար։ Ընկերությունը դատական ​​հայց ներկայացրեց Տաշքենդի հրեական աշկենազի համայնքի դեմ՝ պնդելով, որ այն «անօրինականորեն զբաղեցրել է» տարածքը, որը գնել էր Golden House-ը։ Absolute Business Trade-ի և Golden House-ի մայր ընկերությունը՝ Orient Group-ը, առաջարկեց համայնքի համար նոր սինագոգ կառուցել, որը մերժեց առաջարկը։ Տաշքենդի այն ժամանակվա քաղաքապետ Ռախմոնբեկ Ուսմանովը վստահեցրեց, որ սինագոգը չի վտարվի, բայց լքել է այն։ Օգոստոսին կայացած լսումների ժամանակ Absolute Business Trade-ը հետ վերցրեց իր հայցը՝ ի պատասխան միջազգային բողոքի։

## Տես նաև
* Հրեաները Տաջիկստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

ու
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի ազգեր
Դավիդ Խիմենես

**Դավիդ Խիմենես Կոռեդոր** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ռեալ Մադրիդ» ակումբի աջ պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Խիմենեսը իր կարիերան սկսել է «Մոստոլես ՈւՐԺՍ»-ում և միացել է «Ռեալ Մադրիդի» ակադեմիային 2013 թվականին։ Նա 2023/24 մրցաշրջանում տեղափոխվել է «Ռեալ Մադրիդ C» և նույն մրցաշրջանում իր նորամուտը նշել է «Կաստիլիայի» կազմում։ 2025 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նա հրավիրվել է «Ռեալ Մադրիդի» հիմնական թիմ՝ Լա Լիգայի շրջանակներում «Ալավեսի» դեմ խաղի համար։

Նա իր նորամուտը «Ռեալ Մադրիդի» կազմում նշել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ Իսպանիայի գավաթի 1/16 եզրափակչում՝ «Տալավերա դե լա Ռեյնայի» դեմ խաղում (3:2), խաղալով ամբողջ խաղը։ Նա իր նորամուտը Պրիմերայում նշեց 2025 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ «Սևիլյայի» դեմ խաղում (2:0), փոխարինման դուրս գալով երկրորդ խաղակեսի ավելացված ժամանակում՝ փոխարինելով Ռաուլ Ասենսիոյին։

## Միջազգային կարիերա
2023 թվականին Խիմենեսը իր նորամուտը նշել է Իսպանիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում 2023 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում՝ մասնակցելով երկու խաղի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Այդա Ֆիլդ

**Այդա Ֆիլդ** (), իրական անունը՝ **Այդա Սաբահաթ Էվեջան** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Որպես պանելիստ հանդես է եկել *[[Loose Women]]* բրիտանական հեռուստատեսային շոուում, ինչպես նաև ժյուրիի անդամ է եղել Իքս Ֆակտորի բրիտանական տարբերակում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա։ Հայրը թուրք է՝ գովազդի աշխատակից Հալդուն Էվեջանը։ Մայրը ֆիլմերի պրոդյուսեր է՝ Գվեն Ֆիլդը։ Հայրը թուրք մուսուլման էր, իսկ մայրը՝ հրեա։ Այդան ավարտել է Հարվարդ-Ուեսթլեյքի դպրոցը (ավարտել է 1997 թվականին) և Դյուկի համալսարանը։ 

Այդան կինոյում սկսել է նկարահանվել 1998 թվականից, ներկայումս խաղացել է ավելի քան 26 ֆիլմերում և սերիալներում։ 

2010 թվականի օգոստոսի 7-ին ամուսնացել է երաժիշտ Ռոբբի Վիլյամսի հետ, որի հետ մինչ ամուսնությունը հանդիպել է 4 տարի։ Ամուսիններն ունեցել են չորս երեխա՝ ավագ դուստրը՝ Թեոդորա «Թեդդի» Ռոուզ Ուիլյամսը (սեպտեմբերի 17, 2012), որդին՝ Չառլտոն «Չառլի» Վալենտին Ուիլյամսը (հոկտեմբերի 27, 2014), դուստրը՝ Քոլեթ «Կոկո» Ջոզեֆին Ուիլյամսը (սեպտեմբեր, 2018), որդին՝ Բո Բենեդիկտ Էնթհովեն Ուիլյամսը (փետրվար, 2020)։ Կոկոն և Բոն ծնվել են նույն փոխնակ մոր միջոցով, սակայն հանդիսանում են Ֆիլդի և Ուիլյամսի կենսաբանական զավակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Սամվել Դանիելյան (դերասան)

**Սամվել Դանիելյան**, հայ դերասան, բեմադրիչ։

Դերասանուհի Սիրանուշ Լազյանի ամուսինն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, Երևանում։ Ավարտել է Երևանի թիվ 52 միջնակարգ դպրոցը (1999), ապա՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտը` Հակոբ Ղազանչյանի արվեստանոցը։ Հաճախել է նաև Երևանի «Մետրո» թատրոնի մանկապատանեկան ստուդիան, այնտեղ խաղացել տարբեր դերեր: 1999-2023 թվականներին աշխատել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում: 2023 թվականից աշխատել է Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում: Նկարահանվել է մի շարք հեռուստասերիալներում, մանրապատումներում և գովազդային հոլովակներում: Կատարել է նաև աուդիոձայնագրություններ։ 
### Մրցանակներ
2014 թվականին «Արտավազդ» թատերական մրցանակաբաշխության ժամանակ «Մեղրի համը» ներկայացման համար ստացել է «Լավագույն երիտասարդ դերասան» մրցանակը։

### Անձնական կյանք
Ամուսնացած է դերասանուհի Սիրանուշ Լազյանի հետ, իրար հետ խաղացել է տարբեր ներկայացումներում։ Զույգն ունեցել է երկու դուստր։
### Բեմադրություններ
* Մեղրի համը
* Սիրային իրարանցում
* Ծնողը
* Պատերազմի ցեցը
* Կարմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Հելենա Սիրկուս

**Հելենա Սիրկուս** (, ), լեհ ճարտարապետ, քաղաքաշինական և մանկավարժ:

## Կենսագրություն
Հելենա Էլիասբերգ ծնվել է Վարշավայում և 1918-1923 թվականներին ճարտարապետություն է սովորել Վարշավայի տեխնիկական ակադեմիայում։ 1922 թվականին նա փոխել է իր ազգանունը Նիեմիրովսկայի։ Սիրկուսը նաև նկարչություն է սովորել Ռոման Կրամշտիկի մոտ և փիլիսոփայություն Վարշավայի համալսարանում ։ Նա եղել է ավանգարդ Praesens խմբի համահիմնադիրը։ Նա նաև *Congrès International d'Architecture Moderne* (CIAM) անդամ էր և 1945-1954 թվականներին եղել է փոխնախագահ։ 1950 թվականին նա սկսել է դասախոսություններ կարդալ ճարտարապետության մասին Լեհաստանի տեխնիկական ակադեմիայում։ 

Հելենան «Աթենքի խարտիայի» խմբագիրն է եղել։ 

Ամուսնացել է Ժիմոն Սիրկուսի հետ 1925 թվականին:

1930-ական թվականներին Սիրկուսը և նրա ամուսինը մշակել են աշխատողների համար նախատեսված «Նա Ռակովցու» բնակարանային նախագիծը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նա աշխատել է Վարշավա քաղաքի վերակառուցման ծրագրերի վրա: 1948-1952 թվականներին ամուսնու հետ նա աշխատել է Վարշավայի «Նա Կոլե» կալվածքում, որտեղ բնակվել են 10,000 բնակիչ: 

Հելենան 1944 թվականին դարձել է Լեհական աշխատավորական կուսակցության անդամ, իսկ 1948 թվականին՝ Լեհական միացյալ աշխատավորական կուսակցության անդամ։

Սիրկուսը գրել է «Դեպի սոցիալական գույքի գաղափարը» (1976) (*)* և «Քաղաքաշինության պլանավորման սոցիալական նպատակները» () (1984) գրքերը։

Սիրկուսը մահացել է Վարշավայում՝ 82 տարեկան հասակում։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1982 մահեր
Կատեգորիա:1900 ծնունդներ
Գալիա Կայբիցկայա

**Գալիա Մուտիգուլովնա Կայբիցկայա** ( , ), խորհրդային թաթար դերասանուհի և օպերային երգչուհի (կոլորատուրային սոպրանո): Թաթարական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության առաջին ժողովրդական արտիստը։

## Կենսագրություն
Հայտնի թաթար կրոնական գործիչ մոլլա Մուտիգուլլա Տուխվատուլին-խազրատի դուստրն էր։ Մանկուց նա ելույթ էր ունեցել իրենց տանը հավաքված հյուրերի համար՝ արտասանելով թաթար բանաստեղծների բանաստեղծություններ և երգելով երգեր։ Գալիան կրթություն էր ստացել ծնողների մեդրեսեում։ Նրա ավագ եղբայրը՝ Կամիլը, նշանակալի դեր է խաղացել նրա կյանքում։ Նա, որ հետագայում վերցրել էր հոր՝ Մուտիգուլլա (Քամիլ Մուտիգի) ազգանունը, ինչպես իր հայրը, լավ տիրապետել է արաբերեն և ռուսական մշակույթին և ձգտել է տիրապետել լեզուներին։ Գեղեցիկ բարիտոն ձայնով Կամիլը լայն ճանաչում է ձեռք բերել որպես երգիչ՝ հայտնի դառնալով որպես «թաթար Շալյապին»։ 1920 թվականին Կամիլը Ուրալսկում հիմնադրել է Աշխատավորների արվեստի միությունը (Ռաբիս)։ Գալիան և նրա եղբայր Ադգամը միացել են այս կազմակերպությանը և սկսել են ակտիվորեն պայքարել թաթար երիտասարդությանը ներգրավելու համար։ Ադգամը դարձել է Ռաբիսի համերգների և ներկայացումների տնօրենը։ Նա ընդունել է Կայբիցկի կեղծանունը։

Իմանալով, որ Կազանում բացվում է թատերական տեխնիկում, Գալիան առանց տատանվելու եղբայրների հետ մեկնել է Կազան և ընդունվել։ 1932 թվականին նա ավարտել է Թաթարական արվեստի ուսումնարանը՝ Է. Կովելկովայի մոտ վոկալ մասնագիտությամբ: 1934-1938 թվականներին նա սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի թաթարական օպերային ստուդիայում՝ Դ. Բելյավսկայայի մոտ: 1934 թվականից նա իր ստեղծագործական կյանքը նվիրել է օպերային: Գրեթե 20 տարի՝ 1939-1958 թվականներին, Գալիա Կայբիցկայան եղել է Մուսա Ջալիլի անվան թաթարական օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատարուհի: 

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Գ. Կայբիցկայան բազմաթիվ համերգներ է տվել՝ ելույթ ունենալով հիվանդանոցներում և զորամասերում, աջակցելով զինվորներին մարտադաշտում: Միայն 1943 թվականի օգոստոսին ակորդեոնահար Տուիշևի հետ միասին նա գրեթե հարյուր համերգ է տվել առաջնագծում: Ռազմաճակատ կատարած իր ուղևորություններից մեկի ժամանակ նա վիրավորվել է և առաջադրվել պետական ​​մրցանակի՝ ցուցաբերած քաջության համար: 1968 թվականին նա թոշակի է անցել: Նա թաթարական թատերական և երաժշտական ​​մշակույթի ականավոր դեմքերի մասին հուշագրությունների հեղինակ է: 

Նա թաղվել է Կազանի Նովո-թաթարական բնակավայրի թաթարական գերեզմանատանը:

1998 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Թաթարստանի Հանրապետության Կայբիցկիի շրջանում ՝ երգչի հոր հայրենիքում, բացվել է Հանրապետության առաջին ժողովրդական արտիստ Գ. Կայբիցկայայի թանգարան :

## Ծանոթագրություններ
Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ

**Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ**, երկկողմանի դիվանագիտական ​​հարաբերություններ Ղազախստանի և Լատվիայի միջև։ Դրանք սկզբնավորվել են 1992 թվականի դեկտեմբերի 10-ին: Աստանայում Լատվիայի դեսպանատունը սկսել է գործել 2004 թվականի դեկտեմբերի 13-ին: 2019 թվականի հուլիսից Ղազախստանը ներկայացված է Ռիգայում դեսպանատնով։

Այսօր երկրները համագործակցում են Միավորված Ազգերի Կազմակերպության, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության և այլ միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում:

## Պատմություն
Երկու երկրներն էլ Խորհրդային Միության նախկին հանրապետություններ էին՝ որպես Ղազախական ԽՍՀ և Լատվիական ԽՍՀ։ Ղազախստանը ճանաչել է Լատվիայի անկախությունը 1991 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, իսկ Լատվիան՝ Ղազախստանի անկախությունը 1992 թվականի հունվարի 8-ին։

Ղազախստանի առաջին նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը պետական ​​այցով եղել է Լատվիայում մեկ անգամ՝ 2006 թվականին։ Նազարբաևի նախագահության ընթացքում Լատվիայի նախագահները Ղազախստան են այցելել վեց անգամ (չորս անգամ պետական ​​և պաշտոնական այցերով՝ 1994՝ Գունտիս Ուլմանիս, 2004՝ Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգա, 2008՝ Վալդիս Զատլերս, 2013՝ Անդրիս Բերզինշ, երկու անգամ աշխատանքային այցերով՝ 2010 թվականի դեկտեմբերի 1-2-ը՝ Վալդիս Զատլերսի մասնակցությամբ ԵԱՀԿ գագաթնաժողովին, 2017 թվականի հուլիսի 9-10-ը՝ Ռայմոնդս Վեյոնիսի մասնակցությամբ EXPO 2017-ին)։

2004 թվականի հոկտեմբերի 7-9-ը Լատվիայի նախագահ Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգան պետական ​​այցով եղավ Ղազախստանում: Այցի ընթացքում նա հանդիպեց Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի հետ: Ստորագրվեցին մի շարք երկկողմ փաստաթղթեր:

2006 թվականի հուլիսի 17-18-ը Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը պետական ​​այցով եղավ Լատվիայում: Նա հանդիպեց Լատվիայի նախագահ Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգայի և Լատվիայի վարչապետ Այգարս Կալվիտիսի հետ: Բանակցությունների ընթացքում համաձայնություն ձեռք բերվեց ուսումնասիրել Վենտսպիլսի ազատ նավահանգստի խողովակաշարի փոխշահավետ օգտագործումը ղազախական ածխաջրածինները եվրոպական շուկաներ արտահանելու համար: Նախագահները ստորագրեցին համատեղ հայտարարություն, որում Լատվիան աջակցություն հայտնեց Ղազախստանի՝ ԵԱՀԿ նախագահության թեկնածությանը:

## Տես նաև
* Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լատվիայի երկկողմ հարաբերություններ
լ
Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ

**Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ**, երկկողմանի դիվանագիտական ​​հարաբերություններ Ղազախստանի և Լիտվայի միջև։ Դիվանագիտական ​​հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի հունիսի 15-ին։ 1993 թվականի նոյեմբերին Ալմաթիում բացվել է Լիտվայի դեսպանատունը, իսկ 1993 թվականի նոյեմբերի 7-ին Ալմաթիում ստորագրվել է Ղազախստանի Հանրապետության և Լիտվայի Հանրապետության միջև փոխըմբռնման և համագործակցության մասին պայմանագիրը։ 1995 թվականի հուլիսին Վիլնյուսում բացվել է Ղազախստանի դեսպանատունը։

Այսօր երկրները համագործակցում են Միավորված Ազգերի Կազմակերպության, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության և այլ միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում:

## Պատմություն
Ղազախստանի առաջին նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը երկու պաշտոնական այց է կատարել Լիտվա՝ 1994 թվականի օգոստոսի 9-ին և 2001 թվականի ապրիլի 4-6-ը։ 2001 թվականի իր այցի ընթացքում Նազարբաևը հանդիպել է Լիտվայի նախագահ Վալդաս Ադամկուսի, Լիտվայի վարչապետ Ռոլանդաս Պակսասի և Սեյմի խոսնակ Արթուրաս Պաուլաուսկասի հետ։ Նա նաև մասնակցել է Լիտվայի անկախության համար զոհվածների հուշարձանի մոտ ծաղկեպսակ դնելու արարողությանը, ելույթ է ունեցել Սեյմի լիագումար նիստում, բացել է Ղազախստանի անկախության 10-ամյակին նվիրված լուսանկարչական ցուցահանդես, հարցազրույց է տվել լիտվական հեռուստատեսությանը և այցելել Բուտինգեի նոր ծովային նավթային տերմինալ, Պալանգա քաղաք և Նիդա գյուղ։

Նազարբաևի նախագահության օրոք Լիտվայի նախագահները հինգ անգամ այցելել են Ղազախստան՝ Ալգիրդաս Բրազաուսկասի պաշտոնական այցերը 1993 թվականի նոյեմբերին և 1997 թվականի մարտի 7-ին, Վալդաս Ադամկուսի պետական ​​այցը 2000 թվականի մայիսի 11-ին, Դալյա Գրիբաուսկայտեի մասնակցությունը ԵԱՀԿ Աստանայի գագաթնաժողովին 2010 թվականի դեկտեմբերի 1-ին և Դալյա Գրիբաուսկայտեի պաշտոնական այցը 2011 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։

2000 թվականի մայիսին, Լիտվայի նախագահ Ադամկուսի Ղազախստան կատարած պաշտոնական այցի ժամանակ, նա խնդրեց նախագահ Նազարբաևին հետաքրքրվել 1940-ական և 1950-ական թվականներին Ղազախստան բռնադատված և աքսորված 300 լիտվացիների ճակատագրով։ 2001 թվականին Նազարբաևի Լիտվա կատարած պաշտոնական այցի ժամանակ նա Ադամկուսին ներկայացրեց փաստաթղթեր և արխիվային նյութեր։ Ղազախստանի արխիվներում հայտնաբերվել են լիտվական կողմի կողմից տրամադրված ցուցակից 80 անձանց վերաբերյալ նյութեր, ինչպես նաև ևս 114 լիտվացիների վերաբերյալ փաստաթղթեր, որոնք չեն ներառվել հարցման մեջ։

2022 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը և Լիտվայի նախագահ Գիտանաս Նաուսեդան հանդիպեցին Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի 77-րդ Գլխավոր ասամբլեայի ժամանակ։

## Տնտեսական հարաբերություններ
2017 թվականից ի վեր Լիտվան Ղազախստանի տասը խոշորագույն առևտրային գործընկերներից մեկն է Եվրամիությունում և երեսուն խոշորագույններից մեկը՝ աշխարհում։ Ղազախստանի և Լիտվայի միջև առևտրաշրջանառությունը 2022 թվականին կազմել է 585.9 միլիոն դոլար, իսկ 2023 թվականին՝ 223.6 միլիոն դոլար։ Ղազախստանից Լիտվա արտահանումը 2022 թվականին կազմել է 446.3 միլիոն դոլար, իսկ 2023 թվականին՝ 92.9 միլիոն դոլար։ Լիտվայից Ղազախստան ներմուծումը 2023 թվականին կազմել է 130.7 միլիոն դոլար:

## Տես նաև
* Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվայի երկկողմ հարաբերություններ
լ
Հարություն Վեհապետյան

**Հարություն Վեհապետյան** (), Հայ Առաքելական Եկեղեցու եպիսկոպոս, Երուսաղեմի հայոց պատրիարք։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1819 թվականին, Եգիպտոսում։ 7 տարեկանում նա որբ է մնում։

Ուսման մեծ ցանկություն ցուցաբերելով՝ նրան ուղարկում են Երուսաղեմ՝ Սուրբ Հակոբի վանքի աստվածաբանական դպրոցում նախնական կրթություն ստանալու: Իր հմտությունները կատարելագործելու համար նա մեկնում է Կոստանդնուպոլիս, ապա՝ Եվրոպա և Ամերիկա, որտեղ մտադիր էր ուսումնասիրել տարբեր առարկաներ, մասնավորապես՝ բժշկություն, սակայն անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների բացակայության պատճառով նա թողնում է ուսումը։ Այդ ժամանակ, հայերենից բացի, նա լավ գիտեր թուրքերեն, արաբերեն և անգլերեն: 1840-ական թվականներին նա շարունակել է ուսումը Կոստանդնուպոլսի Սկյուտարի ճեմարանում՝ ուսումնասիրելով հայագիտություն, թվաբանություն, աշխարհագրություն և այլն:

## Գործունեություն
1850 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Արմաշի վանքում նա վարդապետ է ձեռնադրվել Ստեփանոս եպիսկոպոսի (Աղավնի) կողմից: 1853 թվականին Կոստանդնուպոլսի պատրիարք Հակոբոսը նրան նշանակել է իր տեղակալ: 1857-1859 թվականներին նա ղեկավարել է Խարբերդի հայկական թեմը: 1859 թվականին ղեկավարել է Կարինի (Էրզրում) թեմը: 1860 թվականին նա մեկնել է Էջմիածին, որտեղ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Մատթեոս | Չուխաջյանի կողմից ձեռնադրվել է եպիսկոպոս:

Վերադառնալով Կարին, նա սկսել է բազմաթիվ կրթական հաստատությունների և եկեղեցիների շինարարությունն ու վերականգնումը, զբաղվել բարեգործական աշխատանքներով: 1862 թվականին նա բարերար Հակոբ Մակարյանի միջոցներով (13 հազար ռուբլի) վերականգնել է Կարինի թեմի առաջնորդի նստավայրը, երկրաշարժից ավերված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին և խարխուլ Կարինի դպրոցը: 1865 թվականին նա համոզեց Ռուսաստան փախած հազարավոր հայերի վերադառնալ իրենց հայրենիք:

Էրզրումի գլխավոր հյուպատոս Ա. Դաննեթը 1883 թվականին նրան հետևյալ բնութագրումն է տվել. «Էրզրումի նախկին արքեպիսկոպոս Արեթյունը աչքի է ընկնում առողջ բանականությամբ և օտար է նրանց կրքերին, ովքեր երազում են վերականգնել Հայաստանի անկախությունը: Նա չի վայելում Կոստանդնուպոլսի հայերի և Ներսես պատրիարքի բարեհաճությունը: Մեզ հետ իր հարաբերություններում նա միշտ աչքի է ընկնում բարի կամքի ոգով: Առանց որևէ ավելի մեծ գիտելիք ունենալու՝ Արեթյունը միշտ եղել է գործնական կյանքում հմուտ գործիչ՝ մնալով իրականության հիմքին և առաջնորդվելով ոչ թե վերացական տեսություններով, այլ առողջ բանականությամբ. բոլոր թեկնածուներից նա, թերևս, մեզ համար ամենաբարձր երաշխիքն է կաթողիկոս ընտրվելու դեպքում»:

1885 թվականի հունվարի 25-ին կայացած Ազգային ժողովում 87 պատգամավորներից 65 ձայնով նա ընտրվել է Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարք և սկսել կատարել իր պարտականությունները ապրիլի 17-ին։ 1885 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Ազգային ժողովի 57 պատգամավորներից 53-ի ձայներով նա ընտրվել է Երուսաղեմի հայոց պատրիարք՝ այն պայմանով, որ այս երկու տիտղոսները չեն կարող համատեղվել : Նա մնացել է Կոստանդնուպոլսի պատրիարքի պաշտոնում մինչև 1888 թվականի հունիսը, որից հետո գլխավորել է Երուսաղեմի պատրիարքարանը մինչև իր կյանքի վերջը:

Հարություն Վեհապետյան մահացել է 1910 թվականի հոկտեմբերի 5-ին (18-ին):

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Երուսաղեմի հայոց պատրիարքներ
I’m the Problem (երգ)

**«I’m the Problem»**, ամերիկացի քանթրի երգիչ Մորգան Ուոլենի երգը։ Այն թողարկվել Է 2025 թվականի հունվարի 31-ին Big Loud, Republic Records և Mercury Records լեյբլների կողմից որպես Ուոլենի «I'm the Problem» չորրորդ ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլ և հետևում է «Lies Lies Lies», «Love Somebody» և «Smile» սինգլներին։

## Պատմություն
Իր երրորդ «*[[One Thing at a Time]]*» ստուդիական ալբոմի թողարկումից գրեթե մեկ տարի անց Ուոլենը սկսել է նոր երաժշտության մասին հայտարարել 2024 թվականի հունվարին։  2024 թվականի հունվարի 12-ին նա կիսվել է «I Guess» վերնագրով բալլադի ձայնագրությամբ, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես «I’m the Problem»։  Հատվածը ցուցադրում էր «մութ, խճճված պատմություն» այն մասին, որ Ուոլենը հարաբերություններում ապակառուցողական զուգընկեր է, զուգորդված «արտադրության չմակված դեմո ոճի» հետ։  Հրապարակումից անմիջապես հետո ձայնագրությունը վիրուսային Է դարձել Տիկտոկ-ում, և երկրպագուներն այն անվանել են Ուոլենի «նարցիսիստական» երգ՝ իր լիրիկական բովանդակության պատճառով։ 

2024 թվականի մնացած ժամանակահատվածում Ուոլենը թողարկել է երգերի ակուստիկ հավաքածու, որը կոչվում էր Live from Abbey Road Studios, ինչպես նաև երեք սինգլ, որոնք պետք է ընդգրկվեին նրա առաջիկա ալբոմում՝ «Lies Lies Lies», «Love Somebody» և «Smile»։  2025 թվականի հունվարի 24-ին երգիչը հայտարարել է իր առաջիկա չորրորդ ստուդիական ալբոմի և դրան ուղեկցող շրջագայության անվանումը։  Նա նաև հայտարարել է գլխավոր թրեքը, որը պետք է թողարկվեր 2025 թվականի հունվարի 31-ին։  Այն գրվել է վաղեմի համախոհներ Էռնեստ, Ռայան Վոյտեսակի, Գրեդի Բլոկի և Ջեյմի ՄաքԼաֆլինի կողմից, իսկ պրոդյուսերությամբ զբաղվել են պրոդյուսերներ Ջոյ Մոյը և Չարլի Հենդսը, որոնք կապված են Big Loud-ի հետ։

## Հիթ-շքերթներ
«I’m the Problem» երգը վստահորեն է մեկնարկել սթրիմինգում՝ ուրբաթ օրվա թողարկումից հետո (հունվարի 31-ին) գլխավորելով ինչպես Spotify Daily Top Songs USA-ի ամենօրյա վարկանիշը, այնպես էլ Apple Music-ի իրական ժամանակի աղյուսակը: Նախնական կանխատեսումները ցույց են տվել, որ սինգլը բարձր տեղ կզբաղեցնի Billboard Hot 100-ի թոփ-10-ում կամ նույնիսկ առաջին կամ երկրորդ տեղում կհայտնվի փետրվարի 15-ի պաշտոնական չարթում։  Վերջին երկու տարիների ընթացքում Ուոլենը երեք անգամ ունեցել է Hot 100-ի թիվ մեկ երգ՝ իր «Last Night» և «Love Somebody» երգերով, ինչպես նաև «I Had Some Help»-ը Post Malone-ի հետ) և ևս հինգ անգամ հայտնվել է թոփ 10-ում։  Նրա նոր սինգլը՝ «I’m the Problem», դառը երգ թունավոր հարաբերությունների մասին, դարձել է նրա չորրորդ ալբոմի առաջատար սինգլը և գլխավոր թրեքը։ 

Փետրվարի 15-ին «I’m the Problem» սինգլը զբաղեցրել  է առաջին հորիզոնականը՝ դառնալով Ուոլենի 10-րդ չարթոփերը։  Այն նաև զբաղեցրել է Streaming Songs հոսքային երգերի հիթ-շքերթի չորրորդ տեղը, Digital Song Sales երգերի թվային վաճառքի հիթ-շքերթի իններորդ տեղը և Hot 100 հիթ-շքերթում զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը (դառնալով Ուոլենի 13-րդ հիթը Թոփ-10-ում)։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Սսի Դ ժողով

**Սսի Դ ժողով,** տեղի է ունեցել 1289 թվականին, Հեթում Բ-ի գլխավորությամբ Սիս քաղաքում։
1286 թվականին Կոստանդին Բ Կատուկեցին Ստեփանոս Օրբելյանին ձեռնադրեց եպիսկոպոս, նշանակեց «Սյունյաց մեծ աթոռի մետրոպոլիտ» և հատուկ շրջաբերականով հաստատեց Սյունյաց մետրոպոլիտական աթոռը և վերջինիս առաջատար դիրքը արևելահայ եպիսկոպոսների նկատմամբ։ Բացի այդ, Ստեփանոս Օրբելյանն Ամենայն հայոց կաթողիկոսի փոխանորդն էր Հայաստանում և լիազորություն ուներ նրա անունից կատարելու եպիսկոպոսական ձեռնադրություններ։

## Ընթացք
1289 թվականին Հեթում Բ-ն լատինամետ հոգևորականների հետ ժողով է գումարում մայրաքաղաք Սսում։ Ժողովին չի հրավիրվում հայոց կաթողիկոս Կոստանդին Բ Կատուկեցին, քանզի վերջինս դեմ էր հայ և կաթոլիկ եկեղեցիների միավորմանը։ Ժողովականները կաթողիկոսի վրա բարդում են մտացածին մեղադրանքներ, կանոնազանցումներ, աշխարհիկ գայթակղություններ, ուստի Կոստանդին Բ Կատուկեցին կամովին հրաժարվում է կաթողիկոսական աստիճանից։ Նա չի դիմադրում կամ պաշտպանվում, այլ հոժարակամ նախ օրհնություն է մաղթում հայոց աշխարհին, իսկ հետո կամավոր հանձնում է հայրապետական բոլոր տարբերանշանները։ Դրանից հետո լատինամոլ կղերականները նրան նետում են Լամբրոն բերդաքաղաքի բանտը։ Ինչպես հավաստում է պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը, Կիլիկիայի լատինամետ հոգևորականները վախենում էին, որ Կոստանդին Բ Կատուկեցին կարող է հաստատվել Հայաստանում և օժանդակություն գտնել։ Նույն հեղինակի վկայությամբ՝ բանտարկվելուց առաջ կաթողիկոսը վերցրել է Լուսավորչի աջը և օրհնել հայոց թագավորությունն ու հայ ժողովրդին։ Այս դեպքերից հետո հոգևորականության շրջանում ուժեղացավ Գրիգոր Անավարզեցու դերը, նրան կաթողիկոս դարձնելու փորձեր էին արել դեռ 1286 թ., սակայն դա տեղի չունեցավ Լևոն Բ թագավորի միջամտության հետևանքով։ Չորս տարի բանտում անցկացնելուց հետո Կոստանդին Բ Կատուկեցին Հեթում Բ արքայի կամքով 1293 թ. ազատ է արձակվում և նշանակվում Սկևռա վանքի առաջնորդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայոց եկեղեցական ժողովներ
Կատեգորիա:Սիս
Շիրակավանի ժողով

**Շիրակավանի ժողով**, եկեղեցական ժողով, որը գումարվել է 862 թվականին պատմական Շիրակավան քաղաքում՝ միջնադարյան Հայաստանի տարածքում։ Ժողովի նպատակն էր քննարկել եկեղեցական միության և կրոնական դոկտրինայի հարցերը՝ միավորելու համար Հայ առաքելական, Արևելյան ուղղափառ և սիրիական ժակոբիտական եկեղեցիները:

## Պատմական համատեքստ
IX դարը կարևոր ժամանակաշրջան էր քրիստոնեական եկեղեցիների համար. տեղի էին ունենում բազմաթիվ ժողովներ և բանակցություններ՝ doctrinal տարաձայնությունները քննարկելու և եկեղեցական միություն հաստատելու նպատակով։ Շիրակավանի ժողովը կազմակերպվել էր այս գործընթացի մասով՝ խորհրդակցություններում ընդգծելով doctrinal միասնության կարևորությունը:

Ժողովը համընկավ նաև ժամանակի քաղաքական իրադրության հետ՝ Աշոտ Մեծի (Աշոտ Բագրատունի) դիրքերի ամրապնդմամբ Հայաստանում, որը հնարավորություն տվեց ժողովին հավաքվել և ապահովել անվտանգ անցկացման պայմանները:

## Ժողովի նպատակ
Շիրակավանի ժողովի հիմնական նպատակներն էին՝

* քննարկել քրիստոսաբանական հարցերը՝ միավորված դիրք ընդունելու նպատակով,
* պարզել Հայ առաքելական եկեղեցու doctrinal արժեքների դերը միասնական քրիստոնեական միության ձևավորման գործում,
* հաստատել doctrinal երկխոսություն՝ հնարավորության սահմաններում։

Ժողովի ընթացքում ընդգծվել է տարբեր եկեղեցիների doctrinal մոտեցումների միջև տարաձայնությունները, ինչը ցույց է տվել, թե որքան դժվար է իրական միություն ստեղծել տարբեր ուղղությունների միջև:

## Բագրատունիների դերը
Ժողովի կազմակերպումն ուժեղացվել է Աշոտ Մեծի (Աշոտ Բագրատունի) աջակցությամբ, ով ժամանակավորապես հանդիսանում էր պետական իշխանություն ունեցող և եկեղեցական գործընթացներին աջակցող:

Աշոտի քաղաքական և դիվանագիտական աջակցությունը կարևոր դեր խաղաց, որպեսզի ժողովը անցկացվի և ազդի եկեղեցական հարաբերությունների զարգացման վրա:

## Արդյունքներ
Շիրակավանի ժողովը չհասավ համընդհանուր եկեղեցական միության: Այնուամենայնիվ, այն համարվում է պատմական փաստ, որն ընդգծում է doctrinal երկխոսության կարևորությունը և ցույց է տալիս եկեղեցիների միջև միասնության հաստատման դժվարությունները:

Ժողովը հետագայում ազդել է եկեղեցական պատմության զարգացման վրա և հանդիսացել օրինակ՝ doctrinal քննարկումների և եկեղեցական միջնորդությունների համար:

## Ակադեմիական ուսումնասիրություններ

* Մովսես Կաղանկատվացի, *Պատմություն Աղվանից աշխարհի*, Հրազդան, 1969, էջ 210–215
* Minorsky, V., *Studies in Caucasian History*, Cambridge University Press, 1957, էջ 123–126
* Toumanoff, Cyril, *Studies in Christian Caucasian History*, Georgetown University Press, 1963, էջ 98–102
* Գրիգորյան, Մարիամ. «Շիրակավանի 862 թ. եկեղեցական ժողովը», «Հայոց պատմության հարցեր», 2011, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, էջ 47–63

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Հայոց եկեղեցական ժողովներ
Պարտավի ամիրայություն

**Պարտավի ամիրություն**՝ միջնադարյան վարչաքաղաքական միավոր Հարավային Կովկասում, որը գոյություն է ունեցել VIII–X դարերում և կենտրոնացած է եղել Պարտավ քաղաքում (ներկայիս Բարդա, Ադրբեջան): Այն ձևավորվել է արաբական տիրապետության ընթացքում և ունեցել է քաղաքական, ռազմական և տնտեսական կարևոր նշանակություն:

## Պատմական նախադրյալներ
Պարտավը վաղ միջնադարից եղել է Կովկասյան Ալբանիաի կարևորագույն քաղաքներից մեկը և որոշ ժամանակ մայրաքաղաք: Քաղաքը գտնվում էր Կուր գետի ավազանում՝ կարևոր առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում, որոնք կապում էին Մերձավոր Արևելքը, Հայաստանը և Իրանը:

V–VII դարերում Պարտավը զարգացել էր որպես քաղաքական, տնտեսական և կրոնական կենտրոն։ Այստեղ էր գտնվում ալբանական կաթողիկոսությունը, իսկ քաղաքում գործել են արհեստանոցներ և առևտրական շուկաներ:

## Արաբական նվաճումը և ամիրության ձևավորումը
VII դարի երկրորդ կեսին Հարավային Կովկասը նվաճվեց արաբական զորքերի կողմից: Արաբները տարածաշրջանում ստեղծեցին վարչական միավորներ՝ ամիրություններ, որոնց ղեկավարները կոչվում էին ամիրա (արաբ. أمير):

Պարտավը դարձել է մեկ այդպիսի ամիրություններից և ընդգրկվել Արան կոչվող վարչատարածքային միավորում: Այստեղ ամիրաները վերահսկում էին հարկերի հավաքագրումը, ռազմական պաշտպանությունը և տեղական կառավարման համակարգը:

Հայտնի ամիրաներ

* Աբու Դաուդ ալ-Արանյան (IX դար)
* Հավսիֆ ալ-Պարթավի (IX–X դդ.)
* Մուհամմադ ալ-Ամիրի (X դար)

## Տնտեսություն և մշակույթ
Ամիրության շրջանում Պարտավը դարձել է Հարավային Կովկասի խոշոր տնտեսական կենտրոններից մեկը։ Քաղաքում զարգացած էին արհեստագործությունը, մետաղամշակումը և խեցեգործությունը:

Պարտավը գտնվում էր միջազգային առևտրական ուղիների վրա, որոնք կապում էին Բաղդադ, Թբիլիսի, Դվին և Գանձակ: Բնակչությունը բազմազգ էր՝ ալբաններ, հայեր, պարսիկներ և արաբներ, ինչը նպաստում էր տնտեսական և մշակութային ակտիվ կյանքին:

## Ռուսական արշավանք և անկում
943 թվականին Պարտավը ենթարկվեց ռուսական (վարանգյան) զորքերի արշավանքին, որոնք Կասպից ծովով հասան Հարավային Կովկաս և ժամանակավորապես գրավեցին քաղաքը: Այս իրադարձության մասին տեղեկություններ են հաղորդում արաբ պատմիչները, մասնավորապես Իբն Միսքավայհ:

Չնայած ռուսական զորքերը որոշ ժամանակ վերահսկեցին քաղաքը, հիվանդությունների և տեղական դիմադրության պատճառով ստիպված էին հեռանալ: Քաղաքը մեծ վնասներ կրեց, ինչը հետագայում ազդեց նրա տնտեսական և քաղաքական կարևորության վրա:

X դարում Պարտավի ազդեցությունը սկսեց նվազել՝ արտաքին արշավանքների, ներքին անկայունության և առևտրական ուղիների փոփոխության պատճառով: Շարժման արդյունքում տարածաշրջանի քաղաքական կենտրոնները տեղափոխվեցին Գանձակ և Թբիլիսի:

## Աղբյուրներ

* Մովսես Կաղանկատվացի, *Պատմություն Աղվանից աշխարհի*, Հրազդան, 1969
* Minorsky, V. *Studies in Caucasian History*. Cambridge University Press, 1957
* Encyclopaedia Iranica, "Arran" և "Barda"
* Ibn Miskawayh, *Tajarib al-Umam*
* The Cambridge History of Iran, Vol. 4

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Պատմական վարչատարածքային միավորներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն
Սիմեոն Ա Զեյթունցի

**Սիմեոն Ա Զեյթունցի** (XVI դար), հայ եկեղեցական գործիչ, Կիլիկիայի Հայոց կաթողիկոսության կաթողիկոսներից մեկը։ Նա գլխավորել է կաթողիկոսությունը 1539–1545 թվականներին։ Սիմեոն Ա-ի գործունեությունը վերաբերում է այն ժամանակաշրջանին, երբ Կիլիկիայի հայկական եկեղեցական կենտրոնը շարունակում էր իր գործունեությունը Օսմանյան կայսրության քաղաքական իշխանության պայմաններում։

## Կենսագրություն
Սիմեոն Ա Զեյթունցու կյանքի վաղ շրջանի մասին տեղեկությունները սահմանափակ են։ Նրա մականունը՝ «Զեյթունցի», կապված է Զեյթուն քաղաքի հետ, որտեղից ենթադրվում է, որ նա ծագումով էր կամ երկար ժամանակ ծառայել է այնտեղի հայ համայնքում։

XVI դարի առաջին կեսին նա արդեն հայտնի էր որպես հայ եկեղեցու հոգևորական և եկեղեցական վարչական գործիչ։ Հայկական եկեղեցու բարձրագույն հոգևորականության շրջանում ունեցած հեղինակության շնորհիվ 1539 թվականին ընտրվել է Կիլիկիայի Հայոց կաթողիկոս։

## Կաթողիկոսական գահակալություն
Սիմեոն Ա Զեյթունցու գահակալության շրջանը համընկնում էր այն ժամանակաշրջանի հետ, երբ Կիլիկիայի հայկական պետականությունը արդեն դադարել էր գոյություն ունենալուց, սակայն հայկական եկեղեցին շարունակում էր մնալ ազգային կյանքի գլխավոր կազմակերպիչ ուժերից մեկը։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ համայնքները գտնվում էին Օսմանյան իշխանության ներքո, և եկեղեցին կարևոր դեր էր կատարում նրանց հոգևոր և մշակութային կյանքի պահպանման գործում։

Կաթողիկոսի պաշտոնում Սիմեոն Ա-ն զբաղվել է եկեղեցական կառավարման խնդիրներով, հոգևորականության կազմակերպմամբ և հայ համայնքների հոգևոր առաջնորդությամբ։ Նրա գործունեությունը նպաստել է Կիլիկիայի հայկական եկեղեցական կենտրոնի շարունակականությանը այն պայմաններում, երբ տարածաշրջանի քաղաքական իրավիճակը հաճախ անկայուն էր։

## Պատմական նշանակություն
Չնայած Սիմեոն Ա Զեյթունցու գործունեության մասին պահպանված տեղեկությունները սահմանափակ են, պատմագիտական աշխատություններում նշվում է, որ XVI դարում Կիլիկիայի կաթողիկոսությունը շարունակում էր կարևոր դեր խաղալ հայ ժողովրդի եկեղեցական և ազգային կյանքում։ Նրա գահակալությունը դիտվում է որպես Կիլիկիայի կաթողիկոսության գործունեության այն փուլերից մեկը, երբ հայկական եկեղեցական կառույցները պահպանել են իրենց կազմակերպական դերակատարությունը և հոգևոր ազդեցությունը հայության շրջանում։

## Ծանոթագրություններ
Թրամփի պար

մինի|334x334փքս|Դոնալդ Թրամփն Արիզոնայում՝ նախընտարական քարոզարշավի ժամանակ․ 2024 թվական
**Թրամփի պար** (անգլ.՝ Trump dance) — ԱՄՆ 45-րդ և 47-րդ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կատարած պարային շարժումների յուրահատուկ ոճի և ձևի անվանումն է, որոնք իրականացվում են Village People խմբի «Y.M.C.A.» երգի ներքո։ Թրամփի շարժումները բնութագրվում են ռիթմի պակասով, անկյունաձևությամբ (օդում դանդաղ բռունցքով հարվածների նման շարժումներ) և հաճախ ուղեկցվում են լուրջ կամ լարված դեմքի արտահայտությամբ։

Պարը ձևավորվել է 2020 թվականին՝ նրա նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում։ Իր ճանաչելիության շնորհիվ այն արագորեն վերածվել է մեմի և դարձել վիրուսային ինտերնետային երևույթ։

## Մշակութային նշանակություն
ձախից|մինի|235x235փքս|Թրամփը ելույթի ժամանակ
«Make America Great Again (MAGA)» կարգախոսի հետ մեկտեղ այս պարը դարձել է նրա քաղաքական կարիերայի «այցեքարտը» և յուրատեսակ խորհրդանիշը։ 2024 թվականի նախագահական ընտրություններից մեկ շաբաթ առաջ «Y.M.C.A.» երգը, որի ներքո կատարվում է պարը, 47 տարվա ընթացքում առաջին անգամ հայտնվել է Billboard Hot Dance / Electronic հիթ-շքերթում՝ ընտրություններից հետո հասնելով չորրորդ հորիզոնականին։ Երգի հեղինակ Վիկտոր Ուիլիսի խոսքով՝ այն բերել է «մի քանի միլիոն դոլարի» եկամուտ այն պահից, երբ Թրամփը սկսել է օգտագործել այդ երգը։

Պարը կատարել են նաև Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղացողներ Բրոկ Բաուերսը, Քելվին Ռիդլին, Նիկ Բոսան և Զա’Դարիուս Սմիթը, ԱՄՆ հավաքականի ֆուտբոլիստ Քրիստիան Պուլիշիչը, UFC-ի չեմպիոն Ջոն Ջոնսը, պրոֆեսիոնալ գոլֆիստ Չարլի Հալը և ուրիշները։ 2024 թվականի նոյեմբերին, Թրամփի ընտրական հաղթանակից հետո, Մար-ա-Լագոյում կայացած գալա-երեկոյի ընթացքում պարը կատարել է նաև Արգենտինայի նախագահ Խավիեր Միլեյը։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:2024 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Դոնալդ Թրամփ
Կատեգորիա:Ժեստեր
Կատեգորիա:Քաղաքականությունը հանրամատչելի մշակույթում