open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անդրոգեոս

**Անդրոգեոս** (), հին հունական դիցաբանության կերպար, Կրետեի թագավոր Մինոսի որդին։ Ատտիկայում նրա մահվան պատճառով, որը հին հեղինակները տարբեր կերպ են նկարագրում, Աթենքը ստիպված էր հարգանքի տուրք մատուցել Կրետեին՝ ամեն տարի երիտասարդ տղամարդկանց և կանանց ուղարկելով Մինոտավրոսի մոտ։

## Առասպելաբանության մեջ
Անդրոգեոսը Կրետեի թագավոր Մինոսի որդին էր, և հին հեղինակները նրա մորն անվանում են կա՛մ Հելիոս Պասիֆայի դուստր, կա՛մ Աստերիուս Կրետուի դուստր։ Անդրոգեոսի եղբայրներն էին Կատրևսը, Գլաուկոսը և Դևկալիոնը, քույրերը՝ Արիադնան և Ֆեդրան։ Հեսիոդոսը նշում է իշխանի այլընտրանքային անուն՝ Եվրիգիոս։

Առասպելաբանական ավանդույթում Անդրոգեոսը հիշատակվում է հիմնականում նրա մահվան հետ կապված, ինչը ծանր հետևանքներ ունեցավ Կրետեի և Աթենքի համար։ Արքայազնը՝ «ամենախիզախ մարտիկը», գնաց մայրցամաքային Հունաստան՝ մասնակցելու Պանաթենայի մրցումներին և այնտեղ հաղթեց բոլորին. աղբյուրները տարբեր կերպ են պատմում դրան հաջորդած իրադարձությունների մասին։

Ըստ Դիոդորոս Սիկուլոսի՝ Աթենքում Անդրոգեոսը ընկերություն է անում տեղի Էգեոս թագավորի թշնամի Պալլասի որդիների հետ, և վերջիններս որոշել են ոչնչացնել նրան։ Երբ Անդրոգեոսը գնաց Թեբե՝ Ատտիկայի Օենոյում, նրան սպանեցին տեղի բնակիչները, որոնք կատարում էին թագավորի հրամանը։ Ըստ Կսևդո-Ապոլոդորոսի և Պաուսանիասի՝ Էգեոսը Անդրոգեոսին ուղարկեց մարաթոնյան ցուլին որսալու, և նա մահացավ այս որսի ժամանակ։ Պսևդո Ապոլոդորուսի այլընտրանքային աղբյուրը, Դիոդորոսին հետևելով, հայտնում է Կրետացի արքայազնի մահվան մասին Թեբեի ճանապարհին, Լայուս թագավորի պատվին տոնի ժամանակ, բայց այս անգամ մարդասպանները նախանձող մրցակիցներ են։ Ըստ Վատիկանի առաջին դիցաբանի, Անդրոգեոսը սպանվել է որոշ աթենացիների և մեգարացիների կողմից, ովքեր «դավադրություն են կազմակերպել», իսկ Պսևդո-Հիգինը գրում է  արքայազնի մահվան մասին Մինոսի և Աթենքի պատերազմի ժամանակ։

Ամեն դեպքում, ըստ Մինոսի, Անդրոգեոսի մահվան պատասխանատվությունը կրում էին աթենացիները։ Թագավորը պաշարեց Աթենքը, և քանի որ չկարողացավ վերցնել նրանց, խնդրեց աստվածներին պատժել մարդասպաններին։ Արդյունքում, Ատտիկան սկսեց տառապել երաշտից, սովից և ժանտախտից։Աթենացիները պետք է համաձայնվեին Կրետեին ծանր տուրք վճարելուն. այսուհետ ամեն տարի կամ ինը տարին մեկ յոթ տղա և յոթ աղջիկ գնում էին Կրետական լաբիրինթոս, որտեղ նրանք դառնում էին Մինոտավրոսի զոհը։ Դա շարունակվեց մինչև Էգևսի որդին՝ Թեսևսը, կատարեց իր սխրանքը։

Առասպելի վարկածներից մեկի համաձայն՝ Անդրոգեոսին հարություն է առել Ասկլեպիոսը։ Արքայազնի որդիներն էին Ալկեոսը և Ստենելոսը՝ Հերկուլեսի ուղեկիցները ամազոնուհիների դեմ արշավի ժամանակ։

## Հիշողություն
Պատմական դարաշրջանում Անդրոգեուսի զոհասեղանը կանգնեցվեց Ֆալերայում։ Այս հերոսի պատվին խաղեր են անցկացվել աթենական Կերամիկայում։ Վերգիլիոսը Էնեիդում պնդում էր, որ Դեդալոսը պատկերել է Անդրոգեոսի մահը Կումայում Ապոլոնի տաճարի դռների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հունական հերոսներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Թիրիմյուժգան Քադըն էֆենդի

**Թիրիմյուժգան Քադըն էֆենդի** (, ), օսմանյան սուլթան Աբդուլ Մեջիդի երկրորդ կինը, Աբդուլ Համիդ II-ի մայրը (վալիդե սուլթան)։

## Կենսագրություն
Հայտնի չէ, թե ծնունդով որտեղից է եղել Թիրիմյուժգանը։ Թոռնուհու՝ Այշե սուլթանի հուշերի համաձայն՝ պալատական ծեր չերքեզուհիներից մեկը ծնունդով եղել է այն վայրից, որտեղից որ Թիրիմյուժգանը։ Չերքեզուհին իրեն համարել է Չերքեզիայից շապսուգների ենթաէթնոսի ներկայացուցիչ։ Այշեն նաև նշել էր, որ իր հայրը՝ Աբդուլ Համիդ II-ը շապսուգցի աղջիկներին անվանել է «իր մոր ժողովուրդը»։ Բացի այդ, Այշեն նշում է, որ իր պապի իրեն հայտնի հարճերը եղել են չերքեզուհիներ և ոչ մի հայուհի կամ հույն, չնայած եղել են բազմաթիվ շշուկներ հարեմում նրանց ներկայության մասին։ Խոսակցություններն այն մասին, որ Թիրիմյուժգանը եղել է Տրապիզոնից Չանդըր անունով հայ առևտրականի դուստր, Այշեն համարում էր անհիմն և մարդկանց կողմից տարածվող բամբասանք, որոնք ոչինչ չգիտեն սուլթանական արքունիքի մասին կամ էլ կեղծիք, որն ստեղծվել է հոր թշնամիների կողմից։

Սուլթանական պալատում Թիրիմյուժգանը հայտնվել է մոտավորապես 1839 թվականին։ Ավելի ուշ, պալատական քալֆաները նշում էին, որ Թիրիմյուժգանը եղել է նրբիրան, բարյացակամ և գեղեցկուհի։ Նա ունեցել է կանաչ աչքեր, երկար մուգ մազեր, մաշկի բաց գույն, սլացիկ կազմվածք և գեղեցիկ ձեռքեր ու ոտքեր։ 1840 թվականի հոկտեմբերին նա ունեցել է դուստր՝ Նաիլային, որը 1843 թվականի մարտին, 2,5 տարեկան հասակում, մահացել է բնական ծաղիկից։ 1842 թվականի սեպտեմբերի 22-ին նա ունեցել է Օսմանյան կայսրության ապագա սուլթանին Աբդուլ Համիդ II-ին։ Թիրիմյուժգանի վերջին երեխան դարձել է շեհզադե Մեհմեդ Աբիդ էֆենդին, որը մահացել է 1848 թվականի մայիսին՝ մոտ մեկ ամսականում։ Հետագայում Աբդուլ Համիդը իր կրտսեր որդուն և դուստրերից մեկին անվանակոչեց իր մահացած եղբոր և քրոջ պատվին։

Թիրիմյուժգանն իրեն ամբողջությամբ նվիրել է որդու դաստիարակությանը, սակայն կրտսեր որդու ծնուդից ու մահից հետո, պարզ դարձավ, որ ծանր հիվանդ է։ Աբդուլ Համիդ II-ը, ավելի ուշ, հիշում էր. «Իմ խեղճ մայրը այս աշխարհը լքեց այնքան երիտասարդ տարիքում, բայց ես մինչ օրս հիշում եմ նրան։ Ես երբեք չեմ կարողանա մոռանալ նրան։ Նա ինձ շատ էր սիրում։ Երբ նա հիվանդացավ, հրամայեց ինձ նստեցնել իր դիմաց և հաճույք էր ստանում՝ նայելով իմ դեմքին, որովհետև չէր կարող շարժվել, որ համբուրեր ինձ։ Թող լույս իջնի նրա շիրիմին»։ Թիրիմյուժգանը մահացել է 1853 թվականի նոյեմբերի 3-ին Ֆերիե պալատում տուբերկուլոզից և թաղվել է Նոր մզկիթի տարածքում՝ Ջեդիթ Հավաթինի թյուրբեում։ Աբդուլ Համիդի դաստիարակությունը հանձնարարվեց Փիրիսթա Քադըն էֆենդիին, որն արդյունքում դարձավ Օսմանյան կայսրության պատմության վերջին վալիդեն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Աբդուլ Համիդ II
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում մահացածներ
Ամիթաոն

**Ամիթաոն** (), հին հունական դիցաբանության կերպար էոլիդյանների ընտանիքից, Կրեփեոսի և Տիրոյի որդին՝ Բիանտի և Մելամպոդի հայրը։ Էլիսի Ամիթաոնիա շրջանի համանունը, հնագույն օլիմպիական խաղերի լեգենդար հիմնադիրներից մեկը։ Հիշատակվում է Յասոնի լեգենդում, ով նրա եղբոր որդին էր։ Ամիթաոնի հետնորդներն աչքի էին ընկնում իրենց մարգարեական շնորհով և թագավորում էին Արգոսում։

## Առասպելաբանության մեջ
Հին հեղինակները Ամիթաոնին անվանում են Կրեփեոսի երեք որդիներից մեկը՝ Թեսալիայի Իոլք քաղաքի հիմնադիրն ու առաջին թագավորը, Էոլի որդին և Հելենի թոռը, ով իր ծագումնաբանությունը փոխանցել է Պրոմեթևսին։ Կրեփեոսի կինը նրա զարմուհի Տիրոն էր՝ Էլիս Սալմոնեուսի թագավորի դուստրը, ով իր ամուսնուց ծնեց Էսոնին, Ֆերետին և Ամիթաոնին, իսկ ծովի աստված Պոսեյդոնից՝ երկվորյակներին՝ Պելիասին և Նելևսին։ Երբ Նելևսը գնաց Մեսսենիա՝ այնտեղ իր թագավորությունը հաստատելու, Ամիթաոնը հետևեց նրան և հետագայում ապրեց Փիլոսում։ Նա ամուսնացավ Իդոմենեի (իր եղբոր՝ Ֆերետի կամ Արգոսի արքա Աբանտի դուստրը) կամ Ագլայայի հետ։ Նրա կինը ծնեց նրան որդիներ Բյանտ և Մելամպոդ,դուստրեր Էոլիա (էտոլիայի հերոս Կալիդոնի կինը) և Փերիմելու (Անտիոնի կինը)։ Առասպելի այլընտրանքային տարբերակներում Ամիթաոնը Իոլկոսի թագավորն է։

[մինի|[Элида|Էլիս]]
Իմանալով, որ Էսոնի որդի Ջեյսոնը եկել է Իոլք և Պելիասից պահանջել է իր հոր ժառանգությունը, Ամիթաոնը նույնպես եկել է հայրենի քաղաք՝ աջակցելու իր եղբորորդու պահանջին։ Ըստ Պինդարի՝ Ամիփաոնը, Ֆերեթը և Էոլիդի ընտանիքի այլ ներկայացուցիչներ ներկա են եղել հանդիպմանը, որին Յասոնը պահանջել է իր իրավունքները Իոլկի թագավորական գահի նկատմամբ, իսկ Պելիասը նրան առաջարկել է նախ նավարկել Կոլխիդա՝ Ոսկե գեղմը ստանալու համար։ Պաուսանիասը նշում է, որ Ամիթաոնը վերսկսել է մրցումները՝ ի պատիվ Օլիմպիական Զևսի Էլիսում, որը մոռացվել է այն բանից հետո, երբ «Պելոպսի որդիները ցրվել են Էլիսից ամբողջ Պելոպոնեսում»; այս մրցումները դարձան պատմական դարաշրջանի Օլիմպիական խաղերի նախատիպը։

Ամիթաոնի շատ ժառանգներ առանձնանում էին գուշակության ունակություններով։ Պրետոսի դուստրերի հետ ամուսնության միջոցով Ամիթաոնի որդիները դարձան Արգոսի թագավորներ։

## Հիշողություն
Ըստ Ստեփանոս Բյուզանդացու՝ Ամիթաոն անունից է առաջացել Էլիսի Ամիթաոնիա շրջանի անվանումը։ Ըստ երևույթին, խոսքը գնում է Տրիֆիլիայի Լեպրի քաղաքի (Էլիսի հարավային մաս) տարածքում գտնվող տարածքի մասին։

Միկենյան քաղաքակրթության տեքստերում հանդիպում է a-mu-ta-wo անունը, որը հետազոտողները կապում են հին հունական Ἀμυθάων (Ամիթաոն, «լուռ») հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հունական հերոսներ
Կատեգորիա:Թեսալիայի առասպելներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Գիտական շարժում (ամսագիր)

«**Գիտական շարժում**», հայկական առաջին բնագիտական ամսագիրը։

## Պատմություն
 
Լույս է տեսել 1885–1887 թվականներին Կոստանդնուպոլսում։ Տնօրեն-խմբագրապետ՝ Նազարեթ Տաղավարյան։

Ծանոթացրել է բժշկության, կենդանաբանության, բուսաբանության, տնտեսագիտության, ֆիզիկայի, աշխարհագրության և գիտության այլ բնագավառների նվաճում­ներին, տպագրել է հանրահայտ գիտնականների կենսագրություններ։

Հրատարակել է Նազարեթ Տաղավարյանի «Բնական պատմութիւն» երկի 1-ին հատորի նյութերը և Վրթանես Փափազյանի «Գեղարուեստից ժողովին առաքեալները» գիտական վեպը։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական ամսագրեր
Իրաքի հայկական տպագրություն

**Իրաքի հայկական տպագրություն**, առաջին հայկական տպարանը հիմնադրել են Թադևոսյան եղբայրները 1874 թվականին Բաղդադում։

## Պատմություն

Սկզբում տպագրել են դասագրքեր, իսկ 1890–1892 թվականներին Մ. Սվաճյանը հրատարակել է Իրաքում հայերեն առաջին պարբերականը՝ «Փունջ» խմորատիպ հանդեսը՝ Ազգային վարժարանի աշակերտների ուժերով։

1922–1923 թվականներ բժիշկ Գուրգեն Փափազյանի նախաձեռնությամբ Բաղդադում հրատարակվել է «Տիգրիս» եռօրյա թերթը (3 համար), 1948–1954 և 1957–1958 թվականներին՝ «Գոյամարտ» շաբաթաթերթը (արտոնատեր՝ Բաբկեն Փափազյան, խմբագիրներ՝ Լևոն Գարմեն և Արամ Տյուզյան, հիմնադիրներից էին նաև Մարգար Սոսոյանը և տպարանատեր Հակոբ Տեր-Ներսեսյանը)։

1966–1973 թվականներին հրատարակվել է «Մաշտոց» տարեգիրքը։ Ներկայում տպագրվում է միայն Հայոց առաջնորդարանի «Հաղորդագրութիւն» պարբերաթերթը։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Լուսարձակ (թերթ, Սպիտակ)

«**Լուսարձակ**», հասարակական-քաղաքական, տնտեսական, մշակութային, վերլուծական տասնօրյա թերթ։

## Պատմություն

Լույս է տեսնում 1939 թվականից Սպիտակում (1939–1992 թվականներին՝ «Ստախանովական կոլտնտեսական», «Սպիտակի կոլտնտեսական», «Փարոս», «Լուսարձակ», «Սպիտակ», մինչև 1990 թվականը՝ Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության Սպիտակի շրջկոմի աշխատավորների պատգամավորների շրջանային և քաղաքային խորհուրդների պաշտոնաթերթ)։ Խմբագիրներ՝ Սուրեն Սերոբյան, Լևոն Կանցյան, Վարշամ Դանիելյան, Արիստակես Պապոյան, Ջիվանշիր Մաթևոսյան, Սերժան Հովսեփյան, Աղվան Կարապետյան, Ալբերտ Կյուրեղյան, Ֆահրադ Ափուջանյան (1992 թվականից)։

Լուսաբանում է շրջանի տնտեսությունների, արդյունաբերական ձեռնարկությունների աշխատանքները, կրթամշակութային, մարզային առօրյան, տպագրում է շրջանային լուրեր, ընթերցողների գրական փորձեր, անդրադառնում է նաև ՀՀ-ում և աշխարհում տեղի ունեցող հասարակական-քաղաքական կարևոր իրադարձություններին։

Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ թերթեր
Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Grid girls

**Գրիդ գըրլ** (, նաև՝  — *մրցարշավի թագուհի*, *փիթ գըրլ*), ավտո- կամ մոտոմրցարշավների մասնակից մարզիկներին մեկնարկային դիրքի՝ **ճաղաշար**ի («») մոտ դուրս բերող, ուղեկցող աղջիկներ, ովքեր նաև հովանոցներ են պահում նրանց գլխավերևում, պարգևներ են հանձնում, ինչպես նաև իրենց տեսքով պարզապես զարդարում են զանազան ավտո- և մոտո-շոուները։

Գրիդ գըրլերն առաջին անգամ հայտնվել են Ճապոնիայում 1969 թվականին, երբ Cosmo Oil նավթային ընկերության դեմքը դարձել էր Ռոսա Օգավան։ Այդ ժամանակից ի վեր գրիդգըրլությունը Ճապոնիայում պաշտոնապես ընդունված, զբաղվածության մասին օրենքում ներառված մասնագիտություն է համարվում։

2015 թվականին Մոնակոյի Գրան-պրի մրցարշավի ժամանակ այդ երկրի ավտոմոբիլային ակումբի նախագահ Միշել Բյորիի նախաձեռնությամբ գրիդ գըրլերի փոխարեն մեկնարկային ճաղաշարի մոտ կանգնեցին կիպ, ձիգ մարզազգեստներ հագած պատանիներ, ովքեր նույն գործառույթներն էին իրականացնում, սակայն այդ նախաձեռնությունն աջակցություն չստացավ։

Դիմացկունությամբ մրցող ավտոարշավորդների 2015 թվականի աշխարհի առաջնության կազմակերպիչներն ու մասնակիցները հրաժարվեցին գրիդ գըրլերի ծառայություններից այն պատճառաբանությամբ, որ երբ երիտասարդ աղջիկներին հատկացվում է զուտ գեղեցիկ ֆոն ստեղծողների դերը, դրանով իսկ տպավորություն է ստեղծվում, որ ավտո- և մոտոմրցարշավները բացառապես տղամարդկային մարզաձևեր են, և դա նպաստում է համապատասխան կարծրատիպերի ավելի ամրապնդվելուն, և ոչ թե այդ կարծրատիպերի վերացմանը։

Ֆորմուլա-1-ի կազմակերպիչներն ու մասնակիցները, 2018 թվականի մրցաշրջանից սկսած, հրաժարվել են գրիդ գըրլերից, պատճառաբանելով, թե «մեկնարկային ճաղաշարի մոտ գրիդ գըրլերի ներկայությունը չի համապատասխանում սպորտի մասին մեր պատկերացումներին և հակընդդեմ է  հասարակական արդի նորմերին»։ Որոշվել էր, որ մեկնարկային ճաղաշարի մոտ մարզիկների համարները աղջիկների փոխարեն երեխաները պահեն։ Հետագայում բացահայտվեց, որ այդ նախաձեռնության իրական հեղինակը Liberty Media-ի նախագահի կինն է՝ Շերոն Մաֆեյը։ Եվ Մոնակոյի 2019 թվականի Գրան-պրի մրցարշավի ժամանակ գրիդ գըրլերը կրկին տեղ զբաղեցրին մեկնարկային ճաղաշարի մոտ։ Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ թույլատրված է նրանց հանդես գալը նաև Նիդերլանդների Գրան-պրի մրցարշավի ժամանակ, սակայն այդ մրցարշավը չեղարկվեց COVID-19-ի համավարակի պատճառով։

## Պատկերասրահ

LG Girls - 2009 Turkish Grand Prix.jpg
2014 DTM HockenheimringII Paul di Resta by 2eight DSC7859.jpg
Formula Renault 3.5 Series, 2010 Brno WSR (01).jpg
DTM Girls 2009 amk.JPG
Umbrella girl.JPG
유진 모델.jpg
2013 CJ 슈퍼레이스 개막전 이레인레이싱팀 드라이버 피터김, 레이싱모델 이효영.jpg
Meimodulo1.jpg
단체 2018.jpg
2013 CJ 슈퍼레이스 개막전 EXR Team106 레이싱팀 레이싱모델 임지혜.jpg
DodgeLady.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2018/1/formula-1-to-stop-using-grid-girls-.html|titolo=Formula 1 to stop using grid girls|data=2018-01-31

Կատեգորիա:Ավտոսպորտ
Կատեգորիա:Գովազդ
Կատեգորիա:Ժամանցային մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Մարքեթինգ
Կատեգորիա:Մոդելներ
Կատեգորիա:Սպորտային մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Տեխնիկական մարզաձևեր
Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ
Արման Ադամյան

**Արման Ազատի Ադամյան** (), ռուսաստանցի հայազգի ձյուդոիստ, 2023 թվականի աշխարհի չեմպիոն, 2019 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն և 2019 թվականի Եվրոպական խաղերի հաղթող։ Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։

## Կարիերա
Արման Ադամյանը ծնվել է 1997 թվականի փետրվարի 14-ին Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս գյուղում, ծագումով հայ է։

Վոլգոգրադի ձյուդոյի դպրոցի սան է, մարզվել է Վլադիմիր Լիզենկոյի ղեկավարությամբ, այժմ նրա մարզիչը Սերգեյ Սիդորովն է։ Ունի հաղթանակներ Ռուսաստանի պատանեկան առաջնություններում։

2017 թվականին Զագրեբում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությունում Ադամյանը նվաճել է արծաթե մեդալ։ Նա արծաթ է նվաճել նաև Անթալիայում 2018 թվականին կայացած Գրան պրի մրցաշարում։ Երիտասարդների Եվրոպայի 2018 թվականի առաջնության հաղթող է։

2019 թվականին Մինսկում կայացած Եվրոպայի միացյալ առաջնությունում և Եվրոպական խաղերում Արմանը հաղթել է մինչև 100 կգ քաշային կարգում՝ առաջին անգամ դառնալով Եվրոպայի չեմպիոն և Խաղերի հաղթող։ Այդ նվաճումից հետո նա հաղթել է Եկատերինբուրգում անցկացված «Մեծ սաղավարտի» Գրան պրի մրցաշարում։ Նույն թվականին նա լրացրել է «Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետի» նորմատիվը։

2020 թվականին Փարիզում անցկացված «Մեծ սաղավարտի» Գրան պրիում Ադամյանը զբաղեցրել է 2-րդ տեղը, ինչպես նաև դարձել է Բուդապեշտի «Մեծ սաղավարտի» Գրան պրիի փոխչեմպիոն։

2020 թվականի նոյեմբերին Պրահայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Արմանը արծաթե մեդալ է նվաճել մինչև 100 կգ քաշային կարգում։ Եզրափակիչ գոտեմարտում նա պարտվել է իսրայելցի մարզիկ Պետեր Պալչիկին։

Խորվաթիայի Գրան պրի մրցաշարի հաղթող (2021), «Աբու Դաբիի Մեծ սաղավարտի» Գրան պրիի համաշխարհային շարքի հաղթող (2021), «Փարիզի Մեծ սաղավարտի» Գրան պրի մրցաշարի հաղթող (2021)։

2021 թվականին Ադամյանը համաշխարհային դասակարգումն ավարտել է 1-ին տեղում և 100 կգ քաշային կարգում լավագույն ձյուդոիստն էր։

2022 թվականին Ադամյանը հեռացել է Վոլգոգրադից և սկսել ներկայացնել Սանկտ Պետերբուրգը։

2023 թվականին Դոհայում կայացած աշխարհի առաջնությունում ոսկե մեդալ է նվաճել մինչև 100 կգ քաշային կարգում՝ եզրափակիչ գոտեմարտում հաղթելով օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն չեխ Լուկաշ Կրպալեկին։

## Մարզական նվաճումներ
* Աշխարհի առաջնություն 2023 (մինչև 100 կգ)՝ 
* Եվրոպական խաղեր 2019 (մինչև 100 կգ)՝ 
* Եվրոպայի առաջնություն 2020 (մինչև 100 կգ)՝ 
* Եվրոպայի առաջնություն 2021 (+ 100 կգ/թիմ)՝ 
* Գրան պրի «Եկատերինբուրգի Մեծ սաղավարտ» 2019 (մինչև 100 կգ)՝ 
* Գրան պրի «Աբու Դաբիի Մեծ սաղավարտ» 2021 (մինչև 100 կգ)՝ 
* Գրան պրի «Փարիզի Մեծ սաղավարտ» 2021 (մինչև 100 կգ)՝ 
* Եվրոպայի գավաթ 2018 (Պոդչետրտեկ, 100 կգ)՝ 
* Եվրոպայի գավաթ 2018 (Օրենբուրգ, 100 կգ)՝ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Պուտինը շնորհավորել է ձյուդոիստ Արման Ադամյանին՝ աշխարհի չեմպիոն դառնալու կապակցությամբ
* Արման Ադամյանի․ էջը judoinside.com կայքում
* Ֆեյսբուք
* Ինստագրամ

Կատեգորիա:Հայ ձյուդոիստներ
Կատեգորիա:Ձյուդոյի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ձյուդոյի աշխարհի չեմպիոններ
Լուսաբաց (թերթ, Տորոնտո)

«**Լուսաբաց**», ազգային, հասարակական-քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

ՍԴՀԿ պաշտոնաթերթ, Տորոնտոյի Նոր սերունդ մշակութային միության հրատարակություն։

Լույս է տեսնում 1982 թվականից Մոնրեալում։ Խմբագիր՝ Պետրոս Մուշեյան։

Լուսաբանում է կուսակցության գործունեությունը, կանադահայ համայնքի կյանքը, անդրադառնում է ՀՀ-ում, Արցախում, սփյուռքահայ գաղթավայրերում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին, միջազգային անցուդարձին։

Կատեգորիա:Կանադայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Ալկիստիս Պրոտոփսալտի

**Ալկիստիս Պրոտոփսալտի** (), իսկական անունը **Ալկիստիս-Սևաստի Ատիկյուզելոգլու** (, ), հույն երգչուհի։

## Կենսագրություն
Ալկիստիս Պրոտոփսալտին ծնվել է 1954 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում։ 6 տարեկանում նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Աթենք՝ Եգիպտոսում այդ ընթացքում տեղի ունեցած քաղաքական իրադարձությունների պատճառով։ Պատանեկության տարիներին նա զբաղվել է սպորտով։ Նրա մարզական կարիերան ավարտվել է 1975 թվականին կոմպոզիտոր Դիմոս Մուցիսի հետ հանդիպումից անմիջապես հետո, ով ճանաչեց նրա երգելու տաղանդը։ Շուտով երիտասարդ երգչուհին թողարկել է իր առաջին ալբոմը։ Նույն թվականին Սալոնիկի Սպորտի պալատում տեղի է ունեցել առաջին համերգային ելույթը։

Ալկիստիս Պրոտոփսալտիի հետ համագործակցած երաժիշտներն են՝ Ստամատիս Սպանուդակիսը, Լինա Նիկոլակոպուլուն, Ստամատիս Կրաունակիսը, Յորղոս Դալարասը, Գորան Բրեգովիչը, Պրահայի սիմֆոնիկ նվագախումբը, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահական նվագախումբը։

2015 թվականի օգոստոսի 28-ին նա որպես զբոսաշրջության նախարար երդվել է Վասիլիկի Թանու-Խրիստոֆիլուի անցումային կառավարությունում (2015 թվականի սեպտեմբերի 21-ին կառավարությունը դադարեցրեց իր գոյությունը)։

## Սկավառակգրություն
* 1977: *Απλά τραγούδια*
* 1979: *Γράμματα στο Μακρυγιάννη κι άλλα λαϊκά*
* 1980: *Μανιάτικα*
* 1981: *Άλκηστις Πρωτοψάλτη*
* 1984: *Έξοδος κινδύνου*
* 1984: *Προσανατολισμοί*
* 1985: *Κυκλοφορώ κι οπλοφορώ*
* 1986: *Πάει η αγάπη μου*
* 1987: *Λεωφόρος*
* 1988: *Δικαίωμα*
* 1989: *Δύο βήματα από την άμμο*
* 1990: *Λεωφόρος Β' *
* 1991: *Παραδέχτηκα*
* 1992: *Μια μουσική παράσταση Zoom '91&nbsp;— '92*
* 1993: *Ανθρώπων έργα*
* 1993: *Επιτυχίες*
* 1994: *Τα πρώτα μου τραγούδια*
* 1995: *Το τρίτο στεφάνι*
* 1996: *Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη σε έργα του Ηλία Ανδριόπουλου*
* 1997: *Σαν ηφαίστειο που ξυπνά*
* 1999: *Σαν ηφαίστειο που ξυπνά* live
* 1999: *The very best of 1985*&nbsp;— 1997
* 2000:*Υδρόγειες σφαίρες*
* 2002: *Πες μου θάλασσα*
* 2003: *Τα παραμύθια μιας φωνής*&nbsp;— live
* 2004: *Να σε βλέπω να γελάς*
* 2005: *Live στο VOX&nbsp;— Δήμητρα Γαλάνη, Άλκηστις Πρωτοψάλτη*
* 2007: *Στο ωραιότερο σημείο*
* 2008: *30 χρόνια δισκογραφία*
* 2010: *Φανερά Μυστικά*
* 2012: *Για Που Τραβάς Ελπίδα*
* 2014: *Θέα Παραδείσου*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Ալեքսանդրիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հույն երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հույն երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունաստանի նախարարներ
Սմբատյան

**Սմբատյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անաիդա Ստեփանի Սմբատյան (1905-1985), դաշնակահարուհի, մանկավարժ։
* Աշոտ Գվիդոնի Սմբատյան (ծնվ. 1969), մաթեմատիկոս, դիվանագետ։
* **[[Արմեն Սմբատյան (այլ կիրառումներ)|Արմեն Սմբատյան]]**
** Արմեն Բագրատի Սմբատյան (ծնվ. 1954), կոմպոզիտոր, պետական գործիչ։
** Արմեն Վոլոդյայի Սմբատյան (ծնվ. 1977), տնտեսագետ, ՀՀ պետական գործիչ։
* Գագիկ Ցոլակի Սմբատյան (ծնվ. 1949), ջութակահար։
* Գառնիկ (Գարրի) Սերգեյի Սմբատյան (1929-2003), նկարիչ։
* Գրիշա Սերյոժայի Սմբատյան (ծնվ. 1953), պատմաբան, բանահավաք, մանկավարժ։
* Կարեն Վահանի Սմբատյան (1932-2008), նկարիչ։
* Հենրիկ Համազասպի Սմբատյան (1934- 2015), ջութակահար, մանկավարժ։
* Սահլ Սմբատյան (*Սահլ իբն Սումբատ*, ՞-855), Արցախի հյուսիսային գավառների իշխան։
* Սերգեյ Արմենի Սմբատյան (ծնվ. 1987), դիրիժոր, ջութակահար։
* Վարդան Սմբատյան (ծնվ․ 1988), բանաստեղծ։

## Գրական հերոսներ
* *Ընկեր Սմբատյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Այգեպաններ» վիպակի հերոսներից։
* *Սմբատյան (կալանավոր)*, Արամ Վարդանյանի «Մեղավոր հոգու շշունջը» վեպի հերոսներից։

## Տես նաև
* Սմբատյանց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Մարիա Նեֆյոդովա

**Մարիա Վլադիմիրովնա Նեֆյոդովա** (, ), ռուսական ռոք-երաժիշտ, ավելի հայտնի է որպես «Կորոլ ի Շուտ» փանկ-խմբի ջութակահարուհի։

## Կենսագրություն
1997-1999 թվականներին համագործակցել է Պետերբուրգի «Տանկի» խմբի հետ,մասնակցել է «*Музыка Т*» կարճ նախագիծում, համերգներում, իրենց առաջին «*Без дирижёра*» ալբոմի ձայնագրությունում։ Մասնակցել է «Բաշնյա *Rowan*» խմբի առաջին ալբոմի ձայնագրմանը՝ «*Марш уродов*» (1988-1999 թվականներ)։

1998 թվականի սկզբից մինչև 1999 թվականը հանդես է եկել «Պիլոտ» խմբի հետ։ 2001 թվականին մասնակցել է նրանց «*Сказка о Прыгуне и Скользящем*» ձայնագմանը՝ կարդալով Յուրի Շևչուկի հետ «հեղինակից» տեքստը։

1998-2004 թվականներին եղել է «Կորոլ ի Շուտի» կազմում։ Մասնակցել է «*Акустический альбом*», «*Ели мясо мужики*», «*Герои и Злодеи*», «*[[Ինչպես հին հեքիաթում|Как в старой сказке]]*», «*[[Ափսոս, հրացան չկա|Жаль, нет ружья]]*», «*Мёртвый анархист*», «*Концерт в Олимпийском*» ալբոմների ձայնագրմանը։ Որոշ երգերում բեք վոկալիստ էր («*Кузьма и Барин*», «*От женщин кругом голова*»)։ «Տարականի!» խումբը նվիրել է նրան «*Маша — скрипачка из „Король и Шут“*» երգը։

2004 թվականին ԱՄՆ է տեղափոխվել ամուսնու մոտ՝ որոշելով թողնել իր երաժիշտի կարիերան և ստանալ լրացուցիչ կրթություն։ Մարիայի տեղը «Կարոլ ի Շուտ» խմբում զբաղեցրել է Դմիտրի «Կասպեր» Ռիշկոն։ 2005-2008 թվականներին հանդես է եկել «Կարոլ ի Շուտ» խմբի և Ալեքսանդր Բալունովի հետ ԱՄՆ-ում, սակայն 2008 թվականի ձմռանը նա որդի ունեցավ՝ Միշային, և այլևս չկարողացավ ելույթ ունենալ խմբի հետ։ Երեք տարի անց նա ունեցավ ևս մեկ որդի՝ Նիկիտային։

2013 թվականին տեղափոխվել է Ռուսաստան, որպեսզի ելույթ ունենա «Կարոլ ի Շուտ» խմբի համերգներին, որոնք նվիրված էին «Կարոլ ի Շուտ» խմբի առաջնորդ Միխայիլ Գորշենյովին։ Հետագա տարիներին բազմիցս եկել է մասնկացելու Գորշենյովի հիշատակին նվիրված համերգներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտ խմբի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս ջութակահարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ
Վարդապետյան

**Վարդապետյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ամատունի Սիմոնի Վարդապետյան (1900-1938), պետական, կուսակցական աշխատող։
* Աննա Կարենի Վարդապետյան (ծնվ. 1986), հասարակական գործիչ, իրավաբան։
* **[[Արմեն Վարդապետյան (այլ կիրառումներ)|Արմեն Վարդապետյան]]**
** Արմեն Ղազարի Վարդապետյան (ծնվ. 1955), իրավաբան։
** Արմեն Ռուբենի Վարդապետյան (ծնվ. 1980), զարդագործ, նկարիչ, քանդակագործ։
* Արփիկ Ղուկասի Վարդապետյան (1912-1994), թարգմանչուհի։
* Բաբկեն Սիմոնի Վարդապետյան (1906-1992), երկրաբան։
* Բորիս Բագրատի Վարդապետյան (ծնվ. 1925), կենսաբան։
* Լևոն Վարդապետյան (1882-1937), դատախազ։
* Համլետ Հարությունի Վարդապետյան (1927-2013), ֆիզիկոս։
* Հովհաննես Վարդապետյան (1826-1908), աստվածաբան, մշակութային գործիչ։
* Հրաչիկ Ռաֆայելի Վարդապետյան (ծնվ. 1949), կենսաֆիզիկոս-կենսաքիմիկոս։
* Ղազար Բարսեղի Վարդապետյան (1906-1980), փիլիսոփա։ 
* Պերճ Արիստակեսի Վարդապետյան (1914-1988), ներզատաբան։

## Գրական հերոսներ
* *Վարդապետյան*, հանդիպում է Խաժակ Գյուլնազարյանի «Այգեպաններ» վիպակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Սաքանյան

**Սաքանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Սարգիս Շամիրի Սաքանյան (1908-1986), դեղաբան։
* Վեհարի Արտավազդի Սաքանյան (ծնվ. 1950), բժիշկ, մոլեկուլային կենսաբան։

## Գրական հերոսներ
* *Ամբակում, Սերոբ Սաքանյաններ*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Պրոֆեսոր Մեղվաջանյանի նոր արկածները» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Սողոմոնյան

**Սողոմոնյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անդրանիկ Սողոմոնյան (1873-1949), թատերական գործիչ։
* **[[Արթուր Սողոմոնյան (այլ կիրառումներ)|Արթուր Սողոմոնյան]]**
** Արթուր Արշամի Սողոմոնյան (ծնվ. 1967), գործարար։
** Արթուր Հակոբի Սողոմոնյան (1914-՞), մեխանիկոս։
* **[[Եղիշե Սողոմոնյան (այլ կիրառումներ)|Եղիշե Սողոմոնյան]]**
** Եղիշե Աբգարի Սողոմոնյան, (1897-1937), բանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ, հրատարակիչ։
** Եղիշե Հենրիկի Սողոմոնյան (ծնվ. 1983), պետական, քաղաքական գործիչ։
* Ելենա Միհրանի Սողոմոնյան (ծնվ. 1953), իրավաբան։
* Էդուարդ Սողոմոնյան (ծնվ. 1990), հունահռոմեական ոճի ըմբիշ։
* Լևոն Հովակիմի Սողոմոնյան (1930-2012), գրող։
* Լիլիթ Վանի Սողոմոնյան (ծնվ. 1969), նկարիչ։
* Խաչատուր Սողոմոնյան (1940-1999), թառահար, խմբավար։
* Կոլյա Համազասպի Սողոմոնյան (ծնվ. 1947), ճարտարագետ-մեխանիկոս։
* Կորյուն Սամվելի Սողոմոնյան (ծնվ. 1993), բռնցքամարտիկ։
* Հակոբ Սողոմոնյան (*[[Սողոմյան]]*, ?-1915), դեղագործ։
* Մարգարիտ Մամիկոնի Սողոմոնյան (1921-1981), խորհրդային ճարտարապետ։
* **[[Սողոմոն Սողոմոնյան (այլ կիրառումներ)|Սողոմոն Սողոմոնյան]]**
** Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյան, (1869-1935), երգահան, երգիչ, երաժշտական էթնոլոգ, երաժշտագետ, վարդապետ, բանահավաք, խմբավար, մանկավարժ։
** Սողոմոն Սողոմոնյան (1907-1978), գրականագետ։
** Սողոմոն Սողոմոնյան (ծնվ. 1960), ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։
* Ստեփան Սամսոնի Սողոմոնյան (1928-2021), թատերական նկարիչ։
* Վահան Մանուկի Սողոմոնյան (ծնվ. 1939), քանդակագործ։
* Վան Մարտինի Սողոմոնյան (ծնվ. 1937), նկարիչ, խեցեգործ։
* Վիկտոր Էռնեստի Սողոմոնյան (ծնվ. 1979), լրագրող, Հայաստանի պետական գործիչ։
* Ֆահրադ Հայրապետի Սողոմոնյան (1923-2014), գրող, հասարակական գործիչ, մանկավարժ, բանահավաք։

## Գրական հերոսներ
* *Բորիս Սողոմոնյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Պրոֆեսոր Մեղվաջանյանի նոր արկածները» վիպակի հերոսներից։

## Տես նաև
* Սողոմյան
* Սողոյան
* Սողոնյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Արթուր Սողոմոնյան (այլ կիրառումներ)

**Արթուր Սողոմոնյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել`

* Արթուր Արշամի Սողոմոնյան (ծնվ. 1967), գործարար։
* Արթուր Հակոբի Սողոմոնյան (1914-՞), մեխանիկոս։
Վասիլյան

**Վասիլյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արտաշես Արշակի Վասիլյան (1898-1943), ռազմական գործիչ։
* Լարիսա Վասիլյան (ծնվ. 1976), լրագրող։
* Մոնիկա Վասիլյան (ծնվ. 1995), լողորդ։
* Ռազմիկ Արսենի Վասիլյան (1960-2005), ազատամարտիկ։
* Սամվել Գեորգիի Վասիլյան (ծնվ. 1963), ՀՀ պետական գործիչ։
* Վասիլ Ալեքսանի Վասիլյան (1917-անհայտ), մանկավարժ։

## Գրական հերոսներ
* *Վասիլ Վասիլյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Պրոֆեսոր Մեղվաջանյանի նոր արկածները» վիպակի հերոսներից։

## Տես նաև
* Բարսեղյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Փարսադանյան

**Փարսադանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արամ Սուրենի Փարսադանյան (1957-2018), ֆուտբոլիստ։
* Բորիս Քրիստափորի Փարսադանյան (1925-1997), կոմպոզիտոր, ջութակահար։
* Ռաֆայել Փարսադանյան (1923-1973), բժշկագիտության պատմաբան։

## Գրական հերոսներ
* *Փարսադանյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Հետքեր գետնի վրա և գետնի տակ» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Ղալթախչյան

**Ղալթախչյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գրիգոր (Գրիշա) Նիկոլայի Ղալթախչյան (1918-անհայտ), մանկավարժ։
* Պավել Սերգեյի Ղալթախչյան (ծնվ. 1950), ՀՀ պետական գործիչ։

## Գրական հերոսներ
* *Հովհանննես (Վանո) Ղալթախչյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Հետքեր գետնի վրա և գետնի տակ» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Մեխակյան

**Մեխակյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսան Ավետիսի Մեխակյան (1940-2017), դրամատուրգ, վիպասան, արձակագիր, կինոսցենարիստ։
* Արգիշտի Մեխակյան (ծնվ. 1986), տնտեսագետ։

## Գրական հերոսներ
* *Խաչո Մեխակյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Հետքեր գետնի վրա և գետնի տակ» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Գյուրջյան

**Գյուրջյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արամ Սմբատի Գյուրջյան (ծնվ. 1980), ռեժիսոր, դերասան։
* Գաբրիել Միքայելի Գյուրջյան (1892-1987), նկարիչ։
* Գագիկ Գուրգենի Գյուրջյան (ծնվ. 1948), ճարտարապետ։
* Լիանա Գյուրջյան (ծնվ. 2002), ծանրորդուհի։
* Հակոբ Մարգարի Գյուրջյան (1881-1948), քանդակագործ։
* Մագդա Կարպի Գյուրջյան (*[[Խոշաֆյան]]*, 1924-2014), դերասանուհի։
* Միքայել Գաբրիելի Գյուրջյան (1928-2000), նկարիչ։
* Քաջազուն Հակոբի Գյուրջյան (1923-2022), դերասան։

## Գրական հերոսներ
* *Ռուբեն Գյուրջյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Պրոֆեսոր Մեղվաջանյանի նոր արկածները» վիպակի հերոսներից։

## Տես նաև
* Մելքոն Կյուրճյան, հայ գրող, հրապարակախոս (1859-1915)։
* Միքայել Կյուրճյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ (1878-1965)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Լիկաոն

**Լիկաոն** (), հին հունական դիցաբանության կերպար, Արկադիայի առաջին թագավորներից մեկը։ Ըստ հին տեքստերի՝ նա բազմաթիվ որդիների հայր էր։ Զևսը կայծակով հարվածեց Լիկաոնին կամ նրան գայլ դարձրեց մի ճաշի պատճառով, որի ժամանակ սեղանին մարդկային միս էր մատուցվում։

## Առասպելաբանության մեջ
Լիկաոնը Արկադիայի առաջին թագավոր Պելասգուսի որդին էր, կա՛մ Գայայի որդին, կա՛մ Զևսի և Նիոբեի որդին՝ Ֆորոնեոսի թոռը։ Լիկաոնի մայրը օվկիանոս Մելիբեան էր կամ (ըստ այլընտրանքային տարբերակի) Դեջանիրան՝ ավագ Լիկաոնի դուստրը։ Հոր մահից հետո Լիկաոնը դարձավ Արկադիայի թագավոր (այդ ժամանակ այս երկիրը կոչվում էր նաև Պելասգիա)։ Նա հիմնադրել է Լիկոսուրա քաղաքը Լիկեոս լեռան վրա (ըստ որոշ աղբյուրների՝ Հելլադայի ամենահին քաղաքը), հիմնել է Լիկայայի Զևսի պաշտամունքը և Լիկայայի տոնը; Կիլեն լեռան գագաթին կառուցել է Հերմեսի տաճարը, որտեղ ծնվել է այս աստվածը։ Ըստ Դիոնիսիոս Հալիկառնասացու՝ Լիկաոնն իր ողջ թագավորությունը բաժանել է ճակատագրերի (պարզ) քսաներկու որդիների միջև։ Սակայն, ըստ այլ աղբյուրների, նա ունեցել է հիսուն որդի։

Լիկաոնը զայրացրել է Զևսին և նրան հարվածել է կայծակը կամ վերածվել գայլի։ Ըստ Պաուսանիասի՝ դա տեղի է ունեցել այն պատճառով, որ թագավորը երեխային զոհաբերել է աստծուն։ Պսևդո-Ապոլլոդորը գրում է, որ Զևսը լսել է Լիկաոնի որդիների չարության մասին և որոշել է անձամբ պարզել, թե արդյոք այդ լուրերը համապատասխանում են իրականությանը, և դրա համար նա եկել է թագավորի մոտ՝ ձևանալով որպես հասարակ ճամփորդ։ Նա, իր հերթին, կասկածեց, որ իր հյուրը աստվածներից մեկն է, և փորձություն կազմակերպեց. նա Զևսին մատուցեց իր որդու կամ թոռան՝ Արկադի միսը (ըստ Օվիդիսի, դա պատանդ էր մոլոսական ցեղից): Զևսը, զայրացած, շրջեց սեղանը։ Դրանից հետո նա կայծակով հարվածեց Լիկաոնին և նրա բոլոր որդիներին, բացառությամբ ամենափոքրի՝ Նիկթիմի։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ կայծակից սպանվել են միայն արքայազնները, իսկ Լիկաոնը դարձել է գայլ; անսուրբ ճաշի տեղում էլ Արկադը կառուցել է Տրապիզոն քաղաքը։ Մեկ այլ պատիժ Լիկաոնի չարության համար, ըստ որոշ հին հեղինակների, Դևկալիոնի ջրհեղեղն էր։

Հնագույն հեղինակները Նոնակրիային,Կիլլենին և Նեյդա նիմֆային անվանում են Լիկաոնի կանայք։ Աղբյուրները պարունակում են Լիկաոնի որդիների մի քանի ցուցակներ, որոնք կազմվել են Պսևդո-Ապոլոդորոսի, Դիոնիսիոս Հալիկառնասացու, Պաուսանիասի, Պլուտարքոսի կողմից, և դրանք ամբողջությամբ չեն համընկնում. ընդհանուր առմամբ կա մոտ 70 անուն, որոնց մեծ մասը կապված է Արկադիայի հատուկ տեղանունների հետ։ Առասպելներում հայտնվում են նաև Լիկաոնի երկու դուստրերը՝ Դիան, որը ծնել է Ապոլոնից հերոս Դրիոպին, և Արկադոսի մոր՝ Զևսի սիրելին՝ Կալիստոն։

## Մշակույթում
Լիկաոնը դարձավ Քսենոկլ Ավագի և Աստիդամանտի ողբերգությունների տիտղոսային կերպարը։ Այն հայտնվում է Օվիդիսի Մետամորֆոզներում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ և գրականություն
### Աղբյուրներ
# 
# 
# 
# 
# 
# 

### Գրականություն
# 
# 
# 

Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Հունական հերոսներ
Դևրիկյան

**Դևրիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գևորգ Խաչատուրի Դևրիկյան (1937-1996), արձակագիր, հրապարակախոս։
* Վարդան Գևորգի Դևրիկյան (1964-2023), լրագրող, գրականագետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
Դիլոյան

**Դիլոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Բորիս Արշալույսի Դիլոյան (ծնվ․ 1938), քանդակագործ։
* Վալտեր Արտաշեսի Դիլոյան (1930-2005), պատմաբան։

## Տես նաև
* Դիլովյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Դիմաքսյան

**Դիմաքսյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աշխադար Դիմաքսյան (4-րդ դար), նախարար։
* Արտավազդ Դիմաքսյան (7-րդ դար-654), իշխան։
* Հմայակ Դիմաքսյան (*Բարսեղ [[Այազմալյան]]*, 1845-1919), խմբագիր։

## Տես նաև
* Դիմաքսյաններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Տենտոն Եննե

**Տենտոն Եննե** (), նիգերիացի ֆուտբոլիստ, որը խաղում է Արարատ-Արմենիայում՝ որպես աջ հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
### Սենիկա ֆուտբալիային ակումբ
Եննեն Սլովակիայի ֆոտբոլի առաջնությունում իր նորամուտը ունեցել է «Սենիկա» ֆուտբոլային ակումբի կազմում «AS Trenčín»-ի դեմ անցկացվող խաղում, որը եղել է 2019 թվականի հուլիսի 20-ին՝ մրցաշրջանի պրեմիեր փուլում։ Եննեն ուղղակիորեն հանդես էր գալիս մեկնարկային կազմում և խաղի մեծ մասն անցկացրել է խաղադաշտում։ Նա մեծ տպավորություն է գործել իր կատարած երկու գոլային փոխանցումներով՝ նպաստելով բավականին զարմանալի՝ 3:1 հաշվով հաղթանակին։ Եննեն գնդակը փոխանցել էր Էնեջի Մոզեսին, որը հավասարեցրել է խաղի հաշիվը՝ այն դարձնելով 1:1։ Երկրորդ խաղակեսի վերջին պահին Եննեն խախտում է թույլ տվել տուգանային հրապարակում, իսկ Ֆրանկ Կաստանեդան իրացրել է 11-մետրանոց հարվածը՝ կնքելով խաղի հաշիվը, չնայած որ «Տրենչին»-ը առաջին խաղակեսից հետո իր հաշվով ավելի առաջ էր՝ շնորհիվ Սլովակիայի նախկին ֆուտբոլիստ Դևիդ Դեպետրիսի։

Եննեն իր առաջին գոլը «Սենիկա»-ի կազմում խփել է 2019 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ ակումբի կազմում իր 13-րդ առաջնության ժամանակ։ «Զեմպլին Միխալովցե»-ի հետ անցկացվող տնային խաղի 54-րդ րոպեին նա բացել է հանդիպման հաշիվը՝ Էդմունդ Ադոյի գոլային փոխանցման շնորհիվ, որը թիմի համար լավ սկիզբ էր, քանի որ Ֆրանկ Կաստենդայի և Սամսոն Ակինյոլայի հետագա հարվածների շնորհիվ նրանք հաղթել են 4:0 հաշվով։

### Ժիլինա ՖԱ
2021 թվականի հունվարի 21-ին հայտարարվել է, որ Եննեն երեք տարի տևողությամբ պայմանագիր է կնքել Սլովակիայի բազմակի չեմպիոն «Ժիլինա» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Նրա տեղափոխումը այլ ֆուտբոլային ակումբ ֆուտբոլիստների փոխանակման մի մասն էր, երբ Սլովակիայի մինչև 21 տարեկանների նախկին ֆուտբոլիստ Մարտին Գամբոշը տեղափոխվել էր Սենիկա։

### Արարատ-Արմենիա
2022 թվականի հուլիսի 7-ին Արարատ-Արմենիան հայտարարել է, որ Եննեն պայմանագիր է կնքել։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* FK Senica official club profile  
* Futbalnet profile 
* 

Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ժիլինայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ
Դևեջյան

**Դևեջյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գարեգին Դևեջյան (1868-1964), կենդանաբան։
* Հովհաննես Հակոբի Դևեջյան (*[[Տևեճյան]]*, 1892-1976), հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրող, լրագրող, մանկավարժ։
* Հրանտ Հակոբի Դևեջյան (1903-1949), հասարակական գործիչ, խմբագիր, մանկավարժ։
* Պատրիկ Ռոլան Գարեգին Դևեջյան (1944-2020), քաղաքական գործիչ, նախարար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Դոլուխանյան

**Դոլուխանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աելիտա Գուրգենի Դոլուխանյան (ծնվ․ 1942), գրականագետ։
* Ալեքսանդր Պողոսի Դոլուխանյան (1910-1968), կոմպոզիտոր, դաշնակահար։
* Զարուհի Աղասու Դոլուխանյան (*[[Մակարյան]]*, 1918-2007), օպերային երգչուհի։
* Լոլա Կարենի Դոլուխանյան (ծնվ․ 1937), ճարտարապետ։
* Սեդա Կարենի Դոլուխանյան (ծնվ․ 1939), ֆիզքիմիկոս։

## Տես նաև
* Դոլունց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Դոքմեջյան

**Դոքմեջյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ջորջ Գուրգենի Դոքմեջյան (*[[Դյոկմեջյան]]*, 1928-2018), պետական, քաղաքական գործիչ։
* Ռիչարդ Հրայր Դոքմեջյան (*[[Դոքմեչյան]]*, ծնվ․ 1933), քաղաքագետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Դուրգարյան

**Դուրգարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անժելո Հակոբի Դուրգարյան (ծնվ․ 1928), քիմիկոս-օրգանիկ։
* Արշակ Հակոբի Դուրգարյան (1923-1989), ֆիզիկոս։
* Կարեն Պայքարի Դուրգարյան (ծնվ․ 1969), դիրիժոր։
* Հմայակ Խաչիկի Դուրգարյան (ծնվ․ 1942), ջութակահար, դիրիժոր, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Դուրյան

**Դուրյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Եղիշե արքեպիսկոպոս Դուրյան (1860-1930), հոգևորական գործիչ, բանաստեղծ, բանասեր։
* Լին Արմենի Դուրյան (*Նվարդ [[Տիրատուրյան]]*, 1933-2014), երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։
* Լյուդվիգ Ծերունի Դուրյան (*[[Քրիստոստուրյան]]*), 1933-2010), բանաստեղծ, լրագրող։
* Ղևոնդ Աբրահամի Դուրյան (*Զըմպայան*, 1879-1933), եկեղեցական գործիչ, արքեպիսկոպոս։
* Նարեկ Օհանի Դուրյան (ծնվ․ 1959), դերասան։
* Նելլի Կառլոսի Դուրյան, ոստիկան։
* Պետրոս Աբրահամի Դուրյան (*[[Զըմպայան]]*, 1851-1872), բանաստեղծ, դրամատուրգ։
* Օհան Խաչատուրի Դուրյան (*[[Խաչատուրյան]]*, 1922-2011), դիրիժոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Գագիկ Եգանյան (այլ կիրառումներ)

**Գագիկ Եգանյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Գագիկ Ազատի Եգանյան (ծնվ․ 1961), թերապևտ։
* Գագիկ Կիմի Եգանյան (ծնվ․ 1956), ՀՀ պետական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ
Եկմալյան

**Եկմալյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Հարություն Ռաֆայելի Եկմալյան (ծնվ․ 1965), քանդակագործ, գեղանկարիչ։
* Մակար Գրիգորի Եկմալյան (1856-1905), կոմպոզիտոր, խմբավար և մանկավարժ։
* Ռաֆայել Հարությունի Եկմալյան (1922-1986), քանդակագործ։

## Տես նաև
* Աշոտ Մամիկոնի Էկմալյան (ծնվ․ 1930), փիլիսոփա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
Եզեկյան

**Եզեկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալբերտ Սարգսի Եզեկյան (ծբվ․ 1937), ճարտարագետ-մեխանիկ։
* Ավետիք Եզեկյան (1870-1932), թարգմանիչ, մանկավարժ։
* Լևոն Կորյունի Եզեկյան (1941-2016), լեզվաբան։
* Ռևիկ Կորյունի Եզեկյան (1935-2015), պատմաբան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Եկավյան

**Եկավյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Զավեն Վարդանի Եկավյան (ծնվ․ 1943), արևելագետ, լեզվաբան, մշակութային գործիչ։
* Լևոն Եկավյան (?-1915/1916), ատամնաբույժ։
* Հրանտ Եկավյան (մոտ 1895-1915), բժիշկ։
* Րաֆֆի-Սարգիս Վարդանի Եկավյան (1935-2013), ռազմական օդաչու, հետախույզ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Հովասափ

**Հովասափ**, 13-րդ դարի 2-րդ կեսի մանրանկարիչ։ Կիլիկիայի մանրանկարչության դպրոցի ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
1273 թվականին Սկևռայում Հովասափի ծաղկած Ավետարանի (Ստամբուլի Թոփգաբու Սարայ թանգարան, ձեռ. № 122) խորանների, 4 ավետարանիչների դիմանկարների, անվանաթերթերի, տերունական պատկերների («Ծնունդ», «Մկրտություն») և լուսանցազարդերի մերձավորությունը «Սմբատ Սպարապետի Աւետարանի» որոշ ձևավորումների հետ ենթադրում է, որ Հովասափինն են նաև այդ ձեռագրի Մատթեոս և Մարկոս ավետարանիչների դիմանկարները։

Հավանորեն Հովասափն է հեղինակը նաև 1270 թվականին Գռներում ընդօրինակված Աստվածաշնչի (Մատենադարան, ձեռ. № 345) Մատթեոսի դիմանկարի։ 1273 թվականի Ավետարանի համանուն պատկերների հետ են նույնանում Կոպիտառում ընդօրինակված ստույգ թվական չունեցող Ավետարանի (Նոր Ջուղայի մատենադարան, ձեռ. № 57/161) «ԾՆունդ» և «Մկրտություն» մանրանկարները։

Հովասափի մանրանկարների զարդաձևերը կիրառել են 13-րդ դարի 2-րդ կեսի կիլիկյան մանրանկարիչները։

Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Հայ տպագրության տարեգիրք

«**Հայ տպագրության տարեգիրք**», ազգային մատենագիտության ցանկերի ժողովածու։ Հայաստանի ազգային գրապալատի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1925 թվականից (մինչև 1995-ը՝ «Տպագրության տարեգիր») Երևանում՝ պրակներով։ Ներկայացնում է տվյալ ժամանակահատվածում գրապալատի ստացած՝ Հայաստանում և Սփյուռքում լույս տեսած պարբերական և ոչ պարբերական հրատարակությունների, ինչպես նաև համաշխարհային մամուլում Հայաստանի և հայ ժողովրդի մասին հրապարակված հոդվածների մատենագիտությունը։

Ներառում է «Գրքի տարեգիրքը» (1925 թվականից), «Ամսագրային հոդվածների տարեգիրքը» (1939 թվականից), «Լրագրային հոդվածների տարեգիրքը» (1949 թվականից), «Գրախոսությունների տարեգիրքը», «Նոտագրական հրատարակությունների տարեգիրքը» (երկուսն էլ՝ 1951 թվականից), «Սփյուռքահայ մամուլի տարեգիրքը», «Ատենախոսությունների տարեգիրքը» (երկուսն էլ՝ 1995 թվականից)։

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Հայագիտության հարցեր

«**Հայագիտության հարցեր**», հայագիտական քառամսյա հանդես։ ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի (ՀՀԻ) հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2014 թվականից Երևանում։ Գլխավոր խմբագիր՝ Արամ Սիմոնյան, պատասպանատու քարտուղար՝ Վարուժան Պողոսյան։

Լուսաբանում է ԵՊՀ-ում և ՀՀԻ-ում կատարվող հայագիտական հետազոտությունները, տպագրում է նաև օտարազգի հայագետների ուսումնասիրությունները հայագիտության չուսումնասիրված խնդիրների վերաբերյալ։

Նյութերը տպագրվում են հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն (ամփոփումներով)։

Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Գարրի Հովհաննիսյան

**Գարրի Մկրտչի Հովհաննիսյան** (), հայ գրականագետ, խմբագիր, հրատարակիչ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1970)։

## Կենսագրություն
Գարրի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1927 թվականի փետրվարի 22-ին Երևանում։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։ 1954 թվականից եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների» (այժմ՝ «Լրաբեր հասարակական գիտությունների») հանդեսի պատասխանատու քարտուղար, ապա՝ խմբագրի տեղակալ, 1959 թվականից՝ ԳԱ խմբագրահրատարակչական խորհրդի գլխավոր խմբագիր, 1971 թվականից՝ նախագահի տեղակալ։

Մահացել է 1998 թվականի փետրվարի 17-ին Երևանում։

## Աշխատություններ
Լույս են տեսել Հավհաննիսյանի «Նար-Դոս» (1959), «Ավետիք Իսահակյանի արձակը» (1963), «Իսահակյանի ստեղծագործական աշխարհը» (1969), «Ավետիք Իսահակյան։ Կյանքն ու ստեղծագործական ուղին» (1975), «Ազատասիրական գաղափարները հայ հրապարակախոսության մեջ (1820–1920 թվականների)» (համահեղինակ, 1982) աշխատությունները։ Համահեղինակ է «Հայ նոր գրականության պատմություն» բազմահատորյակի (հատոր 4, 5, 1972, 1979)։

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Հովսեփ Հովհաննիսյան (խմբագիր)

**Հովսեփ Հովհաննիսյան** (), հայ խմբագիր։ ՀՅԴ կուսակցությյան անդամ։

## Կենսագրություն
Հովսեփ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1881 թվականին Թավրիզում։ 1897 թվականից աշխատակցել է Թիֆլիսի, Բաքվի, Կոստանդնուպոլսի պարբերականներին՝ «Մշակ», «Արեւ», «Ոստան», «Հորիզոն», «Նոր հոսանք», «Հայրենիք», «Վէմ», «Լուսաբեր» և այլն։ 1909 թվականին Թավրիզում հրատարակել է «Առաւօտ», 1912 թվականին Թեհրանում՝ «Արշալոյս» թերթերը (Վահան Զաքարյանի, Զորա Սագինյանի և Արսեն Միքայելյանի հետ)։ 1942-1948 և 1955-1958 թվականին՝ «Ալիք» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։

1995 թվականին Երևանում լույս է տեսել Հովհաննիսյանի «Հուշերը» (համահեղինակ 1, 2)։

Հանդես է եկել Ֆիլիպ, Ֆարրո, Մեն, Յել, Յ. Էլմար, Ք. Արմենյան և այլ ծածկանուններով։

Հովսեփ Հովհաննիսյանը մահացել է 1975 թվականին Թեհրանում։

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Հայ գիր

«**Հայ գիր**», գեղարվեստական, հասարակական-գիտական ամսագիր։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1938-1944 թվականներին Բեյրութում։ Տնօրեն-խմբագիրը եղել է Վազգեն Այգունին (Պաղճյան)։

Տպագրել է հիմնականում Սիրիայի և Լիբանանի երիտասարդ գրողների ստեղծագործություններ, դրանց վերաբերյալ գրախոսականներ։ Կարևոր տեղ է հատկացրել խորհրդահայ գրականությանը, լուսաբանել Հայաստանի մշակութային վերելքը։ Խրախուսել է հայ և արաբ ժողովուրդների բարեկամությունը, թարգմանաբար ներկայացրել ժամանակակից արաբական գրականության նմուշներ։ Անդրադարձել է նաև արևմտաեվրոպական գրականությանը և արվեստին, տպագրել հոդվածներ գրական շարժումների, գեղանկարչության և արվեստի մյուս բնագավառների վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական պարբերականներ
Հոգևոր հայրենիք

«**Հոգևոր հայրենիք**», մշակութային ամսաթերթ։ Հայաստանի ազգային գրադարանի պաշտոնաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 2004-2015 թվականներին Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Դավիթ Սարգսյան, խմբագիրներ՝ Մանուկ Մուրադյան, Վառլեն Ալեքսանյան։

Անդրադարձել է գրքին և գրադարանային ոլորտին առնչվող խնդիրներին, գրահրատարակչական գործին, Հայաստանի գիտակրթական և մշակութային նորություններին, հոբելյանական միջոցառումներին, անվանի մարդկանց։ Պարբերաբար ներկայացրել է Հայաստանում և Սփյուռքում լույս տեսած և գրադարան մուտք գործած գրքերի ցանկերը։ Անվճար բաժանվել է որոշակի կազմակերպությունների ու անձանց։

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Վիկի Վետտե

**Վիկի Վետտե (Vicky Vette**',  ), նորվեգա-կանադական և ամերիկյան պոռնոդերասանուհի, վեբ-տեսախցիկի մոդել և վեբ վարպետ։

## Կյանքի վաղ շրջան
Ծնվել է 1965 թվականի հունիսի 12-ին Նորվեգիայի Ստավանգեր քաղաքում, բայց մեծացել, հասակ է առել Կանադայում և ԱՄՆ- ում։ Չորսուկես տարեկանում նա ընտանիքի հետ Նորվեգիայից գաղթել է Կանադա, այնուհետև տեղափոխվել ԱՄՆ՝ Ատլանտա։

Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես քարտուղարուհի, հաշվապահ, իրավաբանի օգնական, շինարարական կապալառուի օգնական։ 21 տարեկան հասակում հաճախել է անանուն ալկոհոլամոլների ընկերություն և այդ ժամանակից ի վեր այլևս ալկոհոլ չի օգտագործել։

## Կարիերա
2002 թվականի հոկտեմբերին Վետտեն իր լուսանկարն ուղարկել է Hustler ամսագրին՝ Beaver Hunt մրցույթին մասնակցելու համար և հաղթել է։ Նրա մասնակցությամբ առաջին տեսարանը նկարահանվել է 2003 թվականի մայիսի 31-ին՝ նրա 38-րդ տարեդարձը լրանալուց երկու շաբաթ առաջ։ 2006 թվականի ամռանը Վետտեն դադարեցրել է այլ ստուդիաների համար նկարահանվելը և դրանից հետո նկարահանվել է բացառապես իր սեփական կայքի համար։

Վետտեն ունի մեծահասակների համար նախատեսված խաղալիքների շարք, որը կոչվում է «Vicky Quickie», թողարկվում է Դոկ Ջոնսոն ընկերության կողմից և վաճառքի հանվում ամբողջ աշխարհում։ Նա ղեկավարում է մեծահասակների համար նախատեսված կայքերի մի ցանց, որը կոչվում է VNA Network, և որտեղ ներկայացված են այնպիսի աստղեր, ինչպիսիք են Նիկի Բենցը, Պումա Սվիդը և Ջուլիա Էննը։

## Անձնական կյանք
2006 թվականի հունվարի 29-ին Վետտեն հայտարարեց, որ բաժանվում է ամուսնուց՝ Ֆրենկից՝ որպես պատճառ նշելով 18 տարվա ֆիզիկական և մտավոր բռնությունը։ Հաջորդ օրը հաղորդվեց, որ Ֆրենկին մահացած են գտել ընկերոջ տանը, որտեղ նա կանգ էր առել։ Ամուսնական զույգը ավելի քան 15 տարի հանդես էր եկել որպես սվինգերներ, միասին ելույթներ էին ունեցել Վետտեի կայքի համար՝ նրա տեսախցիկի առաջ ու նաև տեսահոլովակներ էին թողարկել։
մինի|459x459փքս| Վիկի Վետտեն 2005թ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

**Մրցանակներ**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Профиль на сайте AVN

Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հունիսի 12 ծնունդներ