Բերթա Բորոնդա

**Բերթա Բորոնդա** (օրիորդական ազգանուն՝ **Զեթլ**, ) ամերիկուհի, որ 1907 թվականին վտանգավոր ածելիով կտրել է իր ամուսնու առնանդամը, և  դատապարտվել է նրան խեղանդամ դարձնելու համար։ Բերթան փախել է հանցագործության վայրից, բայց հաջորդ օրը բռնվել է, դատվել, դատապարտվել և բանտարկվել Սան Քվենտին քրեակատարողական հիմնարկում։

## Հանցագործություն
Զոհը եղել է Բերտա Բորոնդայի ամուսինը՝ Ֆրենկ Բորոնդան. Սան Խոսեի հրշեջ ծառայության թիվ 1 քիմիական շարժիչի կապիտան։  Ուրբաթ օրը՝ 1907 թվականի մայիսի 30-ին, Բերտան պնդել է, որ ամուսինը՝ Ֆրենկը մարմնավաճառների է այցելել։ Կեսգիշերից անմիջապես հետո նա անկողնում ածելիով կտրել է ամուսնու առնանդամը։ Ֆրենկը կարողացել է գնալ հրշեջ կայան, որը գտնվում էր իր տան հարևանությամբ, այնուհետև հիվանդանոց և բժշկական օգնություն ստացել։

## Ձերբակալություն
Բերտա Բորոնդային ձերբակալել են ենթարկել ծպտված վիճակում՝ տղամարդու հագուստով, հեծանիվով փախչելու ժամանակ։  Ոստիկանությունը նրան հայտնաբերել է հանցագործությունից 24 ժամ անց։ Բերման ենթարկվելուց հետո Բորոնդան ընդունել է իր հանցանքը, բայց չի զղջացել։

Թերթերիի հաղորդումները նրբանկատորեն են արտահայտվել և ոչ մանրամասն՝ «Նա ածելիով հարվածել է ամուսնուն, այնուհետև գնացել է եղբորորդու սենյակ և պարզապես ասել. Ֆրանկը վնասել է իրեն»։

Հունիսի 1-ին Ֆրենկ Բորոնդան՝  Կարմիր Խաչի  հիվանդանոցային մահճակալին գամված, բողոք է ներկայացրել դատավոր Բրաունին։ Բերթա Բորոնդային մեղադրել են ֆիզիկական վնաս հասցնելու մեջ՝ հանցագործություն, որը պատժվում է մինչև 14 տարի ազատազրկմամբ։ Համաձայն ԱՄՆ Քրեական օրենսգրքի 204-րդ հոդվածի. «Յուրաքանչյուր անձ, ով ապօրինի և չարամտորեն մարդուն զրկում է իր մարմնի որևէ անդամից կամ դարձնում այն անպիտան, կտրում կամ հաշմանդամացնում է. լեզուն, քիթը, ականջը կամ շրթունքը մեղավոր է խեղանդամության մեջ»։

Բերտա Բորոնդայի համար 10,000 ԱՄՆ դոլար գրավ են վճարել` 291,819,15 ԱՄՆ դոլար 2021 թվականի հաշվարկով։

## Դատավարություն
### Մեղադրանք
Պարոն Բորոնդան դատավարության ժամանակ ցուցմունք է տվել, որ ինքը և իր կինը այցելել են Սան Խոսե թատրոն, և որ հարձակումն անհիմն է եղել։ Նա պնդել է, որ նա սիրահարված է և նախքան հարձակումը կնոջը հրավիրել է իր անկողին։ Մեղադրող կողմի տեսությունն այն էր, որ սա կանխամտածված ծրագրված հարձակում էր՝  օգտագործելով խանդի տեսարանը։

### Պաշտպանություն
Բորոնդան մի քանի պաշտպանություն ուներ, որոնցում գլխավորն այն էր, որ նա իսպառ չէր խոսում հիշյալ գիշերվա մասին։  Նա պնդել է, որ կատաղել է ամուսնու վրա, և երկուսն էլ վիճել են, քանի որ նա կարծում էր, որ նա պատրաստվում է լքել իրեն։ Նա խոստովանել է, որ խեղել է ամուսնուն, բայց չի ափսոսում։ Ինչպես ասվում է *Santa Cruz Sentinel-* ում, «Նրա միակ արդարացումն այն է, որ նա ցանկանում էր վրեժ լուծել Բորոնդայից, որը, ըստ նրա, մտադիր էր լքել իրեն և մեկնել Մեքսիկա»։  Մեկ այլ պաշտպանություն այն էր, որ պարոն Բորոնդան «ստոր խնդրանք» էր ներկայացրել։

Դատավարության ժամանակ նա կանգ է առել պաշտպանության ծայրահեղ խանդից «էմոցիոնալ խելագարության» վարկածի վրա։ Նա հանդես է եկել ի պաշտպանություն իրեն և բացատրել, թե ինչու է դեպքից հետո տղամարդու պես հագնվել, երբ փախել է։ Նա ասել է, որ ամուսինը երկու շաբաթով գնացել է տնից. և այդ ժամանակ նա հաճախ հագել է իր եղբոր հագուստը և լրտեսել էր իր ամուսնուն։

## Դատավճիռ
Երդվյալ ատենակալները երկու ժամ խորհրդակցել են նրան դատապարտելուց առաջ։  Բորոնդան դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման, բայց ընդամենը երկու տարի է անցկացրել բանտում և ազատվել է 1909 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։

## Անձնական կյանք
Բերթա Զեթլը ծնվել է 1877 թվականին Մինեսոտայում գերմանացի ներգաղթյալների ընտանիքում։ Նա 1901 թվականին ամուսնացել է մեքսիկական ծագմամբ ամերիկացի Ֆրենկ Բորոնդայի հետ (ծնված Մարիո Նարցիսո Բորոնդա 1863 թվականին)։ Նա Սան Խոսեի հրշեջ վարչության կապիտան էր։  Դեպքից հետո Բերթան և Ֆրենկ Բորոնդաները ամուսնալուծվեցին։ Եվ Ֆրենկը, և Բերթան հետագայում նորից են ամուսնացել։ Բերտան ամուսնացել է Ալեքսանդր Պատերսոնի հետ 1921 թվականին։ Այնուամենայնիվ, երկուսն էլ ի վերջո ամուսնալուծվել են։

Բերթա Բորոնդայի աճյունը ամփոփված է Կալիֆորնիայի Սան Խոսե քաղաքի Գալվարի կաթոլիկական  գերեզմանատանը։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Bertha Boronda at Find a Grave

Կատեգորիա:Անդամահատումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հանցագործներ