Կարիտա Մատտիլա

**Կարիտա Մատտիլա** (, ), ֆինն օպերային երգչուհի (սոպրանո)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Սիբելիուսի ակադեմիան (1983 թվական), որտեղ սովորել է Լիզա Լինկո-Մալմյոյի մոտ, այնուհետև Լոնդոնում Վերա Ռիժի մոտ։ Ստացել է առաջին մրցանակը Քարդիֆի Օպերային երգիչների միջազգային փառատոնում (1983 թվական)։ Իր դեբյուտը կատարել է 1986 թվականին Քովենթ Գարդենում՝ երգելով Ֆիորդիլիջիի դերերգը Մոցարտի «Այդպես են վարվում բոլորը» օպերայում։ Հետագայում հանդես է եկել Մետրոպոլիտեն օպերայում, Շատլե թատրոնում, Բաստիլի օպերայում, Վիեննայի պետական օպերայում, Բեռլինի գերմանական օպերայում, Մյունխենի օպերային փառատոնում, Զալցբուրգի փառատոնում և աշխարհի այլ խոշորագույն օպերային բեմերում։

Աշխատել է այնպիսի դիրիժորների հետ, ինչպիսիք են Գեորգ Շոլտին, Նևիլ Մարիները, Քոլին Դևիսը, Զուբին Մեթան, Կլաուդիո Աբադոն, Վալերի Գերգիևը և այլք։

Նրան է նվիրված Կայա Սաարիահոյի «Չորս ակնթարթ» վոկալ շարքը, որը նա կատարել է 2003 թվականին Փարիզի Շատլե թատրոնում և Լոնդոնի Բարբիկան կենտրոնում։  Նրա համար գրվել է Սաարիահոյի «Էմիլի» օպերայում գլխավոր մասը, որը երգչուհին կատարել է Լիոնի օպերայում 2010 թվականին։

1992 թվականին ամուսնացել է իր մենեջեր Տապիո Կունեյնենի հետ։ Նրանք ամուսնալուծվել են 2019 թվականին։

2014 թվականի ապրիլի կեսերին նա հրաժարվել է ելույթ ունենալ ռուս դիրիժոր Վալերի Գերգիևի ղեկավարությամբ Նյու Յորքի Քարնեգի Հոլի բեմում՝ հիմնավորելով իր մերժումը, որ նա բացահայտորեն աջակցում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի քաղաքականությանը։ Երգչուհու խոսքով՝ իր բողոքի պատճառը հենց Պուտինի հայացքներն էին արվեստի, նկարիչների և համասեռամոլների վերաբերյալ, ինչպես նաև նրա քաղաքականությունը, որը չի հարգում այլ երկրների սահմանները։ Համերգի կազմակերպիչները դիրիժորին փոխարինել են իտալացի Ֆաբիո Լուիզիով։

## Օպերային պարտիաներ
* Էմիլիա Մարտի՝ Յանաչեկի «Մակրոպուլոսի միջոցը»
* Էմիլի դյու Շատլե՝ Կայա Սաարիահոյի «Էմիլին»
* Տոսկա՝ «Տոսկա»
* Մանոն՝ «Մանոն Լեսկո»
* Սալոմե՝ «Սալոմե»
* Արաբելլա՝ Ռիխարդ Շտրաուսի «Արաբելլա»
* Լեոնորա՝ «Ֆիդելիո»
* Ամելիա՝ «Պարահանդես-դիմակահանդես»
* Էլիզաբեթ՝ «Դոն Կառլոս»
* Ամելիա (Մարիա)՝ «Սիմոն Բոկանեգրա»
* Դեզդեմոնա՝ «Օթելլո»
* Էլզա՝ «Լոենգրին»
* Եվա՝ «Նյուրնբերգի մայսթերզինգերները»
* Քրիզոֆեմիդ՝ «Էլեկտրա»
* Ենուֆա՝ Յանաչեկի «Ենուֆա»
* Կատյա Կաբանովա՝ Յանաչեկի «Կատյա Կաբանովա»
* Լիզա՝ «Պիկովայա դամա»
* Տատյանա՝ «Եվգենի Օնեգին»
* Դոննա Աննա՝ «Դոն Ժուան»
* Դոննա Էլվիրա՝ «Դոն Ժուան»
* Կոմսուհի՝ «Ֆիգարոյի ամուսնությունը»
* Ֆիորդիլիջի՝ «Այդպես են վարվում բոլորը»
* Պամինա՝ «Կախարդական սրինգ»
* Եղիա՝ «Իդոմենեոս, Կրետեի արքա»
* Ագաթա՝ «Ազատ հրաձիգը»
* Էմմա՝ «Ֆիերաբրաս»
* Գաննա Գլավարի՝ «Ուրախ այրին»
* Ռոզալինդա՝ «Չղջիկը»
* Մյուզետ՝ «Բոհեմ»

## Սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ
* Մոցարտ․ Ռեքվիեմ (DG)
* Բեթհովեն. Սիմֆոնիա․ 9 (DG)
* Շոստակովիչ՝ Սիմֆոնիա 14 (EMI Classics)
* Առնոլդ Շյոնբերգ. «Գուրրեի Երգերը» (EMI Classics)
* Լեոնարդ Բերնշտայն. Սիմֆոնիա № 3 (Erato)
* Սիբելիուս. սիմֆոնիա Կուլերվոյի նվագախմբի, ձայնի և երգչախմբի համար (BIS)
* Մենդելսոն՝ Սիմֆոնիա  (DG)
* Շուբերտ․ Պատարագ E flat major, Մոցարտ՝ հրեշտակի Արիա, *Laudate dominum* (DG)

## Ձայնագրություններ
* Arias & Scenes (Erato)
* German Romantic Arias (Erato)
* Strauss: Orchestral Songs; Four Last Songs (DG)
* Strauss: Orchestral Songs (Sony Music Entertainment)
* Strauss: Hölderlin Lieder (Sony Music Entertainment)
* Excellence — The Artistry of Karita Mattila (Ondine)
* Sibelius Songs (Ondine)
* Grieg and Sibelius Songs (Erato)
* Karita Live! (Ondine)
* From the Heart of Finland (Ondine)
* Wild Rose (Ondine)
* Modern Portrait (Warner/Finlandia)
* Marriner: Lollipops (Philips)

## Ճանաչում
Գրեմմի մրցանակ լավագույն օպերային ձայնագրության համար 1998 թվական (Վագների Նյուրնբերգյան մեյստերսինգերներ) և 2004 թվական (Ենուֆ Յանաչեկ)։ 2001 թվականի լավագույն երգչուհի՝ ըստ թե նոր Յորք Times-ի։ 2005 թվական երաժիշտ, որը գնահատվում է Musical America ամսագրի կողմից։ BBC Music Magazine (2007 թվական) ամսագիրը երգչուհուն ընդգրկել է ձայնագրության ողջ պատմության 20 լավագույն Սոպրանոների շարքում։

*Pro Finlandia մ*եդալ (2001 թվական)։ Արվեստի և գրականության շքանշանի ասպետուհի (2003 թվական)։

Մաթիլան ամերիկյան ամսագրի 2011 թվականի Opera Նյուզ Awards մրցանակի դափնեկիր է։  Մրցանակաբաշխությունը տեղի է ունեցել Նյու Յորքում 2012 թվականի ապրիլի 29-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Форум Кариты Маттила  
* Карьера, дискография 
* Интервью, 2003 
* F. Paul Driscoll. Karita Mattila  //  -2012

Կատեգորիա:Ֆինն օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Օպերային սոպրանոներ