open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ղվարել)

**Ղվարելի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**  հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Ղվարել քաղաքում։

## Պատմություն
Եկեղեցու կառուցման ստույգ ժամանակը պարզ չի։ Որպես փայտաշեն եկեղեցին կառուցված Ղազար քահանա Հարությունյանի և վելիսցիխեցի Շաքարո Մկրտումյանի միջոցներով վավերագրերում առաջին անգամ հիշատակվում է 1818 թվականին։

1840 թվականի հոկտեմբերի 20-ին եկեղեցին կողոպտվել է, որի արդյունքում «...եկեղեցին մնացեալ է զուրկ ի սպասուց...»։ 1844 թվականի տվյալներով եկեղեցին եղել է  փայտաշեն, իսկ 1849 թվականին՝ աղյուսապատ՝ «նոր եկեղեցի աղիւսակերտ»։ 1844-1849 թվականների ընթացքում փայտաշեն եկեղեցու փոխարեն կառուցվել է նոր, աղյուսաշեն եկեղեցի և կրկին օծվել Սուրբ Աստվածածնի անվամբ։

1909 թվականին եկեղեցու նորընտիր երեցփոխ է հիշվում Գևորգ Միքայելյան Սոմխյանցը։ Նա փոխարինել է Նիկողայոս Հովհաննիսյան Սիմոնյանցին։

Տեղական իշխանությունների որոշմամբ 1970-ական թվականներին եկեղեցին քանդվել է հիմքից։

## Եկեղեցական իրեր
Եկեղեցում գտնվող իրերից մի քանիսն ունեն կարճ հիշատակագրություններ՝՝ 
*Շուրջառ՝ Յիշատակ Դէդէբօ կնօջ եւ Տ(է)ր Ղազար ք(ա)հ(ա)ն(ա)յի
*Շուրջառ՝ Յիշատակ Տէր Ղազար ք(ա)հ(ա)ն(ա)յի
*Վակաս, խաչի պատվանդանին՝ Ընծայեցի ի սեր Ա(ստուա)ծածնայ եկ(ե)ղ(ե)ցւ(ո)յն Երալի որդի Մովսէս
*Սկիհ՝ Յիշատակ Տ(է)ր Դաւթի, որ է կլէկ
*Սկիհ՝ Յիշատակ Գաբրիէլի
*Ձեռաց խաչ՝ Յիշատակ ջուլհակ Գէորգի
*Ձեռաց խաչ (պատվանդանին գրված)՝ Յարութիւն եւ է իւր կնոջ Մարիամէն
*Աստվածածնի պատկեր՝ Յիշատակ երեցփոխ Գիօեն

## Քահանաներ
Ղվարելը  երբեմն չի ունեցել քահանա և այդ պատճառով 1911 թվականին՝ ամբողջ տարվա ընթացքում եկեղեցին մնացել է փակ։

1804-1818 թվականներին գյուղին հովվել է Տեր Ղազար Հարությունյանը (ծնվ․1872 ), որը ձեռնադրվել 1804-ին Սարգիս արքեպիսկոպոսի կողմից։ Ունեցել է 3 որդի։ Որդիներից Հարությունը (ծնվ․1811) եղել է գյուղի տիրացուն։

Տեր Պետրոսը հիշվում է 1840 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի ; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի ; Չոբանյան, Պավել Աշոտի; Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ.Էջ 135-136
Մայքլ Չիմինո (դերասան)

**Մայքլ Չիմինո** (, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Անաբելը վերադառնում է տուն» ֆիլմում կատարած Բոբ Փալմերիի և Hulu հեռուստաալիքի «*[[Սիրով, Վիկտոր]]*» հեռուստասերիալում կատարած Վիկտոր Սալազարի դերով, հեռուստասերիալը հանդիսանում է 2018 թվականին թողարկված «Սիրով, Սայմոն» հեռուստասերիալի սփին օֆը։

## Կյանք և կարիերա
Ծնվել և մեծացել է Նևադայի Լաս Վեգաս քաղաքում։ Հայրն ունի իտալագերմանկան ծագում, իսկ մայրը՝ պուերտոռիկյան։ Տարրական դասարաններում բախվել է ռասիզմի` ասելով, որ երեխաները նրան գցում էին գետնին և հարվածում, ասում էին, որ նա խավարասերներ է ուտում, սակայն նա ասում է, որ այդ փորձությունները նրան ավելի կարեկցող են դարձրել այլոց նկատմամբ։ Իր դերասանական կարիերան սկսել է ութ տարեկանում, երբ միացել է եկեղեցու մեկ այլ անդամի դասավանդած դերասանական արվեստի ուսուցման խմբակին։ Ավագ դպրոցը շուտ է ավարտել՝ ցանկանալով խորանալ դերասանական արվեստում և որոշել է չընդունվել քոլեջ։

Նկարահանվել է GEICO ընկերության գովազդային հոլովակում և 2016 թվականին Nickelodeon հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Հուսադրողները» սերիալում։ 18 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ Դերակատարում է ունեցել 2019 թվականին թողարկված «Անաբելը վերադառնում է տուն» սարսափ ֆիլմում, որտեղ կատարել է Բոբ Փալմերիի դերը։ Նա զվարճանում է կիթառ նվագելով և ունի իր «Everything I Own» երգը, որը ֆիլմի սաունդթրեքն է։

2019 թվականի օգոստոսին հրապարակվել է, որ կատարելու է Վիկտոր Սալազարի գլխավոր դերը Disney+-ի «Սիրով, Վիկտոր» հեռուստասերիալում։ Հեռուստասերիալը հետո հեռարձակվել է Hulu-ով, որտեղ պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հունիսին։ Նա խորհրդակցել է իր գեյ զարմիկի հետ, որպեսզի կարողանա դարձնել Վիկտորի կերպարը ավելի հասկանալի և իրական։

Չիմինոն հետերոսեքսուալ է, այնուամենայնիվ իր կողմնորոշման մասին ասել է.
Ես չեմ ուզում ինձ դնել տուփի մեջ և այնպիսի իրավիճակում, որ եթե 10 տարի անց ես հանդես գամ որպես բիսեքսուալ կամ գեյ, ես պաշտպանեմ իմ ինքնությունը, որը հավատարիմ կմնա ինձ։

2020 թվականին միացել է «Սև արկղի» հնչյունավորման թիմին, որը գիտաֆանտաստիկ սցենարով մուլտսերիալ է։

2021 թվականի հունիսի 15-ին թողարկել է իր առաջին սինգլը՝ «Love Addict»: Առաջին անգամ երգը կատարել է 2021 թվականի հունիսի 3-ին *[[Good Morning America]]* շոուի էպիզոդի ժամանակ։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Ջոնաթան Բեյլի

**Ջոնաթան Բեյլի** (, ), անգլիացի դերասան, որն առավել հայտնի է «Բրիդջերթոն» հեռուստասերիալում կատարած Էնթոնի Բրիդջերթոնի դերով, որի համար ստացել է ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդա մրցանակ՝ «դրամատիկ սերիալի լավագույն դերասանական անսամբլ» անվանակարգում։ 2019 թվականին «Ընկերություն» մյուզիքլում կատարած դերի համար ստացել է Լոուրենս Օլիվիեի անվան անգլիական թատերական մրցանակ՝ «Մյուզիքլում երկրորդ պլանի լավագույն տղամարդու դեր» անվանակարգում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թվականին անգլիական Ուոլինգֆորդ քաղաքում, ունի երեք ավագ քույր։ Ուսումնասիրել է իրավագիտություն Օքսֆորդի համալսարանում, սովորել է «Բաց համալսարանում»։

5 տարեկան հասակում՝ տեսնելով «Օլիվեր» ներկայացումը, որոշել է դառնալ դերասան։ Յոթ տարեկան հասակում թատրոնում ստացել է առաջին դերը, 1997 թվականից սկսած նկարահանվել է հեռուստասերիալներում, 2004 թվականից սկսած՝ կինոյում։ 2012 թվականին անվանակարգվել է *[[:en:Evening Standard Theatre Awards|Evening Standard Theatre Award]]* մրցանակի, իսկ 2019 թվականին «Ընկերություն» մյուզիքլում կատարած դերով դարձել է Լոուրենս Օլիվիեի անվան անգլիական թատերական մրցանակի դափնեկիր «Մյուզիքլում երկրորդ պլանի լավագույն տղամարդու դեր» անվանակարգում։ Մեծ հայտնություն է ստացել «Բրիդջերթոն» հեռուստասերիալում կատարած Էնթոնի Բրիդջերթոնի դերի համար, որի համար ստացել է ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդա մրցանակ՝ «դրամատիկ սերիալի լավագույն դերասանական անսամբլ» անվանակարգում։

## Անձնական կյանք
Բեյլին գեյ է։ Իր կողմնորոշման մասին հայտնել է *[[The Times]]* և *Attitude* ամսագրերին տրված հարցազրույցի ժամանակ։

## Ֆիլմագրություն

### Հնչյունավորում

### Տեսախաղեր

## Մրցանակներ
### Թատրոն

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ռոբերտ Ավոյան

**Ռոբերտ Սմբատի Ավոյան** (), հայ ճարտարագետ, պետական գործիչ։ ՀԽՍՀ կապի նախարար (1988-1991)։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Ավոյանը ծնվել է 1939 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Գորելովկայում։ 1954 թվականին ավարտել է Գորելովկայի ռուսական միջնակարգ դպրոցը, 1965 թվականին՝ Օդեսայի կապի ինստիտուտը։ Նախ աշխատել է որպես ինժեներ, ապա եղել է Կամո քաղաքի ռադիոկայանի պետը։ 1974-1979 թվականներին եղել է Հայաստանի ռադիոկապի և հեռուստատեսության պետի տեղակալ, այնուհետև նշանակվել է Հայաստանի կապի նախարարի տեղակալ և պաշտոնավարել մինչև 1988 թվականը։ Նույն թվականի նոյեմբերից մինչև 1991 թվականի դեկտեմբեր եղել է Հայաստանի կապի նախարար (21.11.1988 - 05.12.1991): Որպես խորհրդատու աշխատել է Անկախ պետությունների համագործակցության ասոցիացիայում։

Մեծ է Ավոյանի ավանդը Հայաստանում կապի ոլորտի զարգացման գործում։ Հայաստանը ԽՍՀՄ տարածքում առաջին պետությունն է, որ Ավոյանի շնորհիվ ու ջանքերով ստացավ ԱՏ և Տ (AT & T) միջազգային կապի մուտքի հնարավորություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ նախարարներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Արտակ Վարդանյան (քաղաքական գործիչ)

**Արտակ Ալբերտի Վարդանյան** (), հայ տնտեսագետ, պետական և քաղաքական գործիչ։ ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարար (1998-1999)։

## Կենսագրություն
Արտակ Վարդանյանը ծնվել է 1966 թվականի նոյեմբերի 24-ին, Երևանում։  1983-1988 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանում՝ ստանալով տնտեսագետի որակավորում։ 1988-1989 թվականներին Երևանի պետական համալսարանում եղել է լաբորանտ, հետագայում դասավանդել է նույն համալսարանում։    1989-1990 թվականներին եղել է Հայաստանի առևտրաարդյունաբերական պալատի գլխավոր մասնագետ, 1990-1993 թվականներին՝ «Հայարդշին» արտադրական միավորման բաժնի վարիչ։ 1993-1998 թվականներին աշխատել է բելառուսա-շվեյցարական «Բջջային հաղորդակցություններ» ձեռնարկության ղեկավար մարմնում, իսկ ավելի ուշ՝ որպես տնօրեն (Մինսկ)։ 1998-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի փոստի և հեռահաղորդակցության նախարար, 1999 թվականից եղել է ԱՊՀ տնտեսական խորհրդին առընթեր տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի Հայաստանի լիազոր ներկայացուցիչը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նախարարներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Փառանձեմ Ավետիքյան

**Փառանձեմ Վազգենի Ավետիքյան** (), հայ բժիշկ, ռազմական գործիչ, Հայրենական Մեծ պատերազմի վետերան։

## Կենսագրություն
Փառանձեմ Ավետիքյանը ծնվել է 1913 թվականին, Դաշկեսանի շրջանի Բանանց գյուղում։ Երկու տարեկան հասակում զրկվել է հորից։ Սովորել է գյուղի ապա՝ Կիրովաբադի մանկավարժական տեխնիկումում, որն  ավարտել է 1930 թվականին և  չորս տարի զբաղվել է  ուսուցչությամբ Փիփ և Կուշչի գյուղերում։

Ընդունվել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը և 1940 թվականին ավարտել այն։ Որպես վարիչ աշխատանքի է նշանակվել Շամշադինի շրջանի Ղրղի գյուղի բժշկական տեղամասում։ Եղել է նաև ենթաշրջանի հինգ գյուղերին սպասարկող բժիշկը։

1941 թվականին զորակորվել է բանակ, ծառայության է անցել Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատում, 20-րդ լեռնահրաձիգային, Սուվորովի շքանշանակիր դիվիզիայի 61-րդ հրետանային գնդում։

1942 թվականին տեղափոխվել հրաձիգային գունդ և նշանակվել գնդի սանծառայության պետ։ 1943 թվականին ռաձզմաճակատում ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Հյուսիսային Կովկասի, 1-ին և 3-րդ Բելոռուսական և 1-ին Ուկրաինական ռազմաճակատներում մասնակցել  է գնդի մղած մարտերին՝ Հյուսիսային Կովկասի լեռնանցքից հասել մինչև Կուբան, Բելոռուսիա, Արևելյան Պրուսիա, Լեհաստան, Բեռլին, Չեխոսլովակիա։ Հաղթանակի օրը դիմավորել  է Պրահայում։

Բանակից զորացրվել է 1946 թվականին և  վերադարձել Երևան։ Որպես օրդինատոր աշխատանքի է անցել քաղաքի 1-ին մանկական հիվանդանոցում, իսկ 1954-1982 թվականներին եղել է բաժնի վարիչ։ 1982 թվականից հետո շարունակել է աշխատել նույն հիվանդանոցում։

Մահացել է 1990 թվականին։

## Պարգևներ
*Կարմիր աստղի և Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանները
*Կովկասի պաշտպանության մեդալ
*Բեռլինի գրավման մեդալ 
*Մարտական ծառայությունների մեդալ
*Ֆաշիստական Գերմանիայի դեմ տարած հղթանակի համար մեդալ
*Աշխատանքային արիության համար երեք և Աշխատանքի վետերանի մեդալներ
*Սոցիալիստական մրցության հաղթողի, առողջապահության գերազանցիկի և այլ կրծքանշանները
*Ազատագրման 20-րդ ու 25-րդ և խորհրդային ժողովրդի ու նրա զինված ուժերի հաղթանակի 30-րդ ու 50-րդ տարեդարձներին նվիրված հուշամեդալները
*Գլխավոր հրամանատարության կողմից Բեռլինի, Ֆրինդլյանդ, Գումբինինի և այլ քաղաքների գրավման համար տրված շնորհավորագրեր
*ՀՍՍՀ վաստակավոր բժշկի պատվավոր կոչում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ
Love Hard

**Love Hard**, սպասվող ամերիկյան ռոմանտիկ դրամա ֆիլմ, որի ռեժիսորը Հերնան Խիմենեսն է, սցենարիստը Դաննի Մաքքին և Ռեբեկա Էվինգը։ Ֆիլմում գլխավոր դերասաններն են Նինա Դոբրևը, Ջիմմի Օ'Յանգը և Դարեն Բարնեթը։ Ֆիլմը երիտասարդ կնոջ մասին է, որն ուղևորվում է իր օնլայն սիրեցյալի տուն Սուրբ ծնունդը նշելու, բայց հանկարծ բացահայտում է, որ նա կեղծ մարդ է։

Պրոդյուսերավորումը կատարել է Wonderland Sound and Vision-ը, իսկ նկարահանումներն անցկացվել են Վանկուվերում 2020 թվականի օգոստոսից սկսած։ Ֆիլմը հեռարձակվելու է Նեթֆլիքս հարթակով 2021 թվականի նոյեմբերի 5-ին։

## Սյուժե
Լոս Անջելեսից մի երիտասարդ կին սիրահարվում է մի տղամարդու ծանոթության հավելվածով և ուղևորվում է Իսթ Քոսթի նրա տուն՝ Սուրբ ծննդյան կապակցությամբ անակնկալ մատուցելու, բայց բացահայտում է, որ այդ մարդը կեղծ տվյալներով է ներկայացել։ Նրա սիրեցյալն իրականում ապրում է նույն քաղաքում և նրան խաբած տղամարդը առաջարկում է միավորել նրանց, եթե խնջույքի ժամանակ աղջիկը համաձայնվի ներկայանալ որպես նրա ընկերուհի։

## Դերասանական կազմ
* Նինա Դոբրև - Նատալի Բաուեր
* Ջիմմի Օ'Յանգ - Ջոշ Լին
* Դարեն Բարնեթ - Թեգ
* Հարրի Շամ Կրտսեր - Օուեն Լին
* Ջեյմս Սաիտո - Բոբ Լին
* Միքաելլա Հուվեր - Չելսի
* Հեզեր Մաքմահան - Քերրի
* Լախլին Մունրո - Ռեքս
* Ռեբեկա Սթաբ - Բարբ Լին
* Տակայո Ֆիշեր - Ջուն Լին

## Արտադրություն
2019 թվականի օգոտոսին հայտարարվել է, որ Նեթֆլիքսը ստացել է Դենի Մաքքիի և Ռեբեկա Յուինգի ռոմանտիկ կատակերգության սցենարը, որը գրված է եղել որպես «Երբ Հարրին հանդիպեց Սալիին և Ռոքսանային»։ Մաքքին և Մերի Վիոլան պրոդյուսերավորել են ֆիլմը իրենց Wonderland Sound and Vision ընկերությամբ։

2020 թվականի օգոստոսին հայտարարվել է, որ Հերնան Խիմենեսը լինելու է ֆիլմի ռեժիսոր, իսկ գլխավոր դերակատրներն են Նինա Դոբրևը, Ջիմմի Օ'Յանգը և Չարլզ Մելթոնը։ 2020 թվականի հոկտեմբերին, հայտարարվել է, որ Մելթոնի «Ռիվերդեյլ» հեռուստասերիալի նկարահանումների օրակարգի հետ առաջացած խնդրի պատճառով՝ նրան փոխարինել է Դարեն Բարնեթը։ Հարրի Շամ Կրտսերը, Ջեյմս Սայտոն, Միքաելա Հուվերը և Հեզեր ՄաքՄահանը նույնպես միացել են դերասանական կազմին։

Նկարահանումներն անցկացվել են Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում, 2020 թվականի հոկտեմբերի 5-ին նոյեմբերի 24-ն ընկած ժամանակհատվածում։

## Թողարկում
Ֆիլմը թողարկվելու է Նեթֆլիքս հարթակով 2021 թվականի նոյեմբերի 5-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2021 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորք նահանգում
Աբադ

**Աբադ**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում, իսկ ապա գյուղ Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Աղդաշի շրջանում։

## Անվանումներ
Գյուղը սկզբնականում ունեցել է Ավադ անվանումը։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 1014 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գեորգի Էրիստով

**Էրիստով, Գեորգի Եվսեյի** (Էրիստով-Քսանսկի) (1769-1863) –, Իշխան, ինֆաներիայի գեներալ, սենատոր, Կովկասյան արշավների մասնակից։

Ծնվել է 1769թվականին։ Քաղաքացիական ծառայությանն է անցել 1802- ին, բարձրագույն խորհրդականի կարգավիճակով, սակայն արդեն տարեվերջին տեղափոխվել է բանակ՝ վերանվանվելով Փոխգնդապետի։

Ծառայել է Կաբարդինի հետևակային գնդում, մասնակցել է լեռնցիների դեմ( Կովկասյան պատերազմ (1817-1864)) արշավներին։

1803 թվականին Էրիստովը պարգևատրվել է Սուրբ. Գեորգի 4-րդ աստիճանի շքանշանով (№ 641 ՝ Սուդրավսկու ասպետական ցուցակով և № 1543 ՝ Գրիգորովիչ-Ստեփանովի ցուցակով)։

Շարունակելով  ծառայությունը Կովկասում՝ Էրիստովը 1807 թվականին ստացել է գնդապետի կոչում, իսկ 1812 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ gեներալ-մայորի կոչում, եղել է գրենադերական պահեստային բրիգադայի հրամանատար և զբաղեցրել Կախեթիայի մարզային պետի պաշտոնը։

1826 թվականին ստացել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում և նշանակվել 21-րդ հետևակային դիվիզիայի հրամանատար։ Մասնակցել է 1826-1828 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմին։

Ալեքսանդր Գրիբոյեդովը Աղվերդովայի նամակում։ «1827 թվականի հոկտեմբերին Էրիստովը առանց կռվի  գրավվեց Թավրիզի բերդը, և նա պարգևատրվեց Սբ. Ալեքսանդր Նեվսկու շքանշանով։https://ru.wikipedia.org/wiki/Орден_Святого_Александра_Невского

1828-1829 թվականներին Էրիստովը կռվում էր Կովկասում թուրքերի դեմ։ (Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829)):

1830 թվականին Էրիստովը տեղափոխվեց Մոսկվա, որտեղ հուլիսի 1-ին նշանակվեց սենատոր։ 1846 թվականի ապրիլի 7-ին նա ստացավ ինֆանտերիայի գեներալի կոչում։ 1847 թվականից Թիֆլիսում Էրիստովը նախագահում էր սենատի հանձնաժողովում՝ Վրաստանի իշխանական և ազնվական արժանապատվության նկատմամբ անձանց իրավունքները քննարկելու համար։

Ի թիվս այլ պարգևների Էրիստովը ունեցել է Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1808 թ.), Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1813 թ.), Սուրբ Աննայի 1-ին աստիճանի (1822 թ., այս շքանշանին  պատկանող ադամանդյա պատվանշանները ստացել է 1827 թ.-ին), Սուրբ Վլադիմիրի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1830 թ.), Սուրբ Անդրեյ Պերվոզվաննու շքանշան (1859 թ., ի պատիվ 90-ամյակի)։

Մահացել է 1863թվականի նոյեմբերի 3-ին Գորի քաղաքում, այնտեղ էլ թաղված է։

## Ծանոթագրություններ

* Իշխան Էրիսով 1 Գեորգի Եսեյեվիչ https://vivaldi.nlr.ru/bx000010283/view/#page=64 // Գեներալների ցուցակ ՝ ըստ ստաժի։ Ուղղված հունվարի 1-ով։  —Սանկտ Պերերբուրգ․  ռազմական տպագրություն, 1863. — էջ. 38.
* 
* *Գիզետտի Ա․Լ․Սուրբ Գեորգի ասպետների և կովկասյան զորքերի զինանշանների մասին տեղեկատվության հավաքածու [https://runivers.ru/lib/book4708/57849/] -  [[Թբիլիսի]], 1901 թ**․Ռունիվերս կայքից [https://ru.wikipedia.org/wiki/Руниверс]*
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուս-պարսկական պատերազմի (1826-1828) մասնակիցներ
Հայկական շուկա (գյուղ)

**Հայկական շուկա**, երկու գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում, մեկը՝ հայաբնակ, մյուսը՝ թաթարաբնակ։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղերից հայկականն ունեցել է 309, իսկ թաթարականը՝ 108 բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ավետիք Կարապետյան (բալետի արտիստ)

**Ավետիք Կարապետյան** (), բալետի արտիստ։

## Կենսագրություն
Ավետիք Կարապետյաը ծնվել է 1985 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ Երևանում։ 1996 թվականից սովորել է Երևանի պարարվեստի պետական քոլեջում։ Որպես բալետի արտիստ  2005-2006 թվականներին աշխատել է Վիեննայի պետական օպերայում, իսկ 2006-2012 թվականներին` Շվեդիայի թագավորական բալետում։ Որպես մենապարող 2012 թվականից հանդես է եկել ԱՄՆ-ի Բոստոն քաղաքի բալետում։

## Բալետներ
*Պյոտր Չայկովսկի «Շչելկունչիկ»
*Պյոտր Չայկովսկի «Կարապի լիճը»
*Պյոտր Չայկովսկի «Քնած դշխուհին»
*Լյուդվիգ Մինկուս «Բայադերկա»
*Սերգեյ Պրոկոֆև «Ռոմեո և Ջուլիետ»
*Սերգեյ Պրոկոֆև «Մոխրոտիկը»

## Մրցանակներ
Ավետիք Կարապետյաը աշխարհի տարբեր երկրներում մասնակցել է մի շարք մրցույթների, արժանացել է պարգևների, պատվոգրերի և մեդալների։ 2009 (Հռոմ) և 2010 (Ստամբուլ) թվականների բալետի միջազգային մրցույթներում արժանացել է առաջին մրցանակներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Nasdaq-100

**Nasdaq-100**- ը ամերիկյան ֆոնդային ինդեքս է։ Ինդեքսը ներառում է կապիտալիզացիայի առումով 100 խոշորագույն ընկերություններ, որոնց բաժնետոմսերը վաճառվում են NASDAQ բիրժայում։ Ցուցանիշը չի ներառում ֆինանսական սեկտորի ընկերությունները։
 
Ընկերությունները, որոնք այլևս չեն համապատասխանում Nasdaq 100 միացման կանոններին, դեկտեմբերի երրորդ շաբաթվա ընթացքում տարին մեկ անգամ փոխարինվում են նոր ընկերություններով։

## Պատմություն
Ցուցանիշի պատմությունը սկսվում է 1985 թ., երբ միաժամանակ ներդրվեցին երկու նոր ինդեքսներ` NASDAQ-100 և NASDAQ Financial-100: Առաջին ցուցանիշը ներառում էր արդյունաբերական բարձր տեխնոլոգիական ընկերություններ, երկրորդը` ֆինանսական։ Ինդեքսային բազան սկզբնական շրջանում կազմում էր 250 միավոր։
 
1998 -ին արտասահմանյան ընկերություններն ընդունվեցին ինդեքսի մեջ։ Սկզբնական շրջանում նրանց նկատմամբ պահանջները խիստ էին, բայց 2002 -ին մեղմացվեցին։
 
Պատմական առավելագույնը՝ ավելի քան 4700 միավոր, ինդեքսով հասել է 2000 թվականին ՝ դոտկոմերի ալիքի վրա։
 
2021 թվականի դրությամբ NASDAQ 100-ի 57%-ը տեխնոլոգիական ընկերություններ են։ Արդյունաբերության հաջորդ խոշորագույն ոլորտը սպառողական ծառայություններն են`21,99%։ NASDAQ 100-ի 7.08% -ը կազմում է առողջապահությունը, NASDAQ 100-ի 6.14% -ը ՝ սպառողական ապրանքներ, իսկ արդյունաբերական ընկերությունները՝ 5.92% -ը։

## NASDAQ-100-ի հիման վրա վաճառվող գործիքներ
NASDAQ բիրժայում QQQ տիկերի ներքո ֆոնդ է իրականացվում, որի կառուցվածքը նման է NASDAQ-100 ինդեքսին և բարձր ճշգրտությամբ կրկնում է իր դինամիկան։

## NASDAQ Composite ինդեքսի տարբերությունները
Nasdaq Composite ինդեքսը ներառում է NASDAQ ֆոնդային բիրժայում գրանցված բոլոր ընկերությունների բաժնետոմսերը (ընդհանուր առմամբ ավելի քան 3000)։

## Փոփոխություններ 2021 թ․
Հուլիսի 21 -ին Honeywell- ը փոխարինեց Alexion Pharmaceuticals- ին ՝ AstraZeneca- ի ձեռքբերումից հետո։ Օգոստոսի 26 -ին Crowdstrike- ը կփոխարինի Maxim Integrated Products- ին, որը ձեռք է բերվում Analog Devices- ի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Ալլա Բագիյանց

**Ալլա Նիկոլայի Բաղիյանց** (*օրիորդական ազգանունը Սերիկովա*, ), խորհրդային սպորտսմենուհի, տրեկային հեծանվավազքում ԽՍՀՄ չեմպիոն (1969) և աշխարհի չեմպիոն (1968)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1968)։

## Կենսագրություն
Ալլա Բաղիյանցը ծնվել է 1938 թվականի նոյեմբերի 30-ին, Խարկովում։ Հեծանիվ վարել սկսել է 14 տարեկանում՝ Ալեքսանդր Չյորնիի ղեկավարությամբ։ 1960 թվականին ամուսնացել է Ալբերտ Բաղիյանցի հետ և դրանից հետո շարունակել է մարզվել նրա ղեկավարությամբ։ Հեծանվասպորտով զբաղվելու սկզբնական տարիներին մրցումների մասնակցել է մայրուղում, սակայն հետագայում տրեկային հեծանվավազքը դարձել է նրա մասնագիտությունը։

Ալլա Բաղիյանցն իր սպորտային կարիերայի ամենաբարձր նվաճումներին հասել է 1960-ականների վերջին։ 1968 թվականին, «Քաղաքների մրցախաղ» ընտրական մրցաշարում հաղթելուց հետո, ընդգրկվել է ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում Հռոմում կայացած աշխարհի առաջնությունում։ Այս մրցումներում խորհրդային մեկ այլ հեծանվորդի՝ Իրինա Կիրիչենկոյի հետ մենամարտում, Ալլա Բաղիյանցը կարողացել է սպրինտում նվաճել աշխարհի չեմպիոնի կոչումը։ 1969 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն 3 կմ թիմային մրցավազքում։

1971 թվականին՝ դստեր ծնվելուց հետո, Ալլա Բաղիյանցն այլևս չի կարողացել հասնել նման բարձր մակարդակի արդյունքների, բայց շուրջ 10 տարի շարունակել է ելույթները և ավարտել է իր մարզական կարիերան 1980-ականների սկզբին։ 1980 թվականին մասնակցել է օլիմպիական ջահի փոխանցումավազքին, որը նախորդել է Մոսկվայի օլիմպիական խաղերին։

1990 թվականից աշխատում է Խարկովի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ակադեմիայում։ 2008 թվականից Ուկրաինայի նախարարների կաբինետի թոշակառու է։

## Ընտանիք
* Ամուսին՝ Ալբերտ Բագիյանց (1934-1994), հեծանվասպորտի մարզիչ, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ։ Ալլա Բաղիյանցից բացի, նրա սաների մեջ կային մի քանի այլ խորհրդային հեծանվորդներ, այդ թվում՝ թիմային հետապնդման մրցավազքում օլիմպիական չեմպիոն (1980) Վալերի Մովչանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Балерина велоспорта 

Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Փրխուս)

**Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին (Փրխուս)**, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խլաթի գավառակում։ Գտնվում էր Խլաթ քաղաքից 12 կմ հյուսիս-արևմուտք, Նազիկ լճակի հարավային կողմում՝ բարձրադիր լեռների ստորոտներում գտնվող Փրխուս գյուղում։

Փրխուսի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին կառուցվել է 1672 թվականին։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ կառույց է կառուցված տուֆ տեսակ քարից, նրա չափսերն են (16.6 x 14.9): 
Կամարների տակ կան քանդակված խորշեր։ 
Կառուցման թվականը հիմնավորվում է եկեղեցու պատի վրայի արձանագրությունով։ 
1970-ականներին եկեղեցին թուրեքերի կողմից զավթվեց և վերածվեց մզկիթի, սակայն եկեղեցու վրա գոյություն ունեցեղ ցուցանակի վրա նշված է՝ «Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի»։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր
* Արևմտյան Հայաստանի քաղաքներ
* Արևելյան Հայաստան
* Մեծ Հայք
* Հայկական լեռնաշխարհ
* Վարչարարությունը Արևմտյան Հայաստանում
* Երզնկա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մուշի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Մարկ Միլիգան

**Մարկ Դենիել Միլիգան** (, ), ավստրալիացի ֆուտբոլիստ, որը խաղացել է աջ պաշտպանի դիրքում, նաև պաշտպանության կենտրոնում կամ հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում։ Հանդես է եկել Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։

## Ակումբային կարիերա
Միլիգանը պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է ավստրալիական ցածր լիգաներում՝ «Նորտերն Սպիրիտ»-ում և «Բլեկթաուն Սիթիի»-ում։ 2005 թվականին նա տեղափոխվել է Էյ Լիգայի «Սիդնեյ ՖԱ», որի կազմում խաղացել է 3 մրցաշրջան, ապա ևս մեկ մրցաշրջան անցկացրել է ավստրալիական բարձր դիվիզիոնում՝ «Նյուքասլ Յունայթեդ Ջետս»-ում։ 2009 թվականին Միլիգանը որոշել է իրեն փորձել օտարերկրյա առաջնությունում, սակայն ի տարբերություն ֆուտբոլիստների մեծամասնությանը տեղափոխվել է ոչ թե Եվրոպա, այլ Ասիա՝ մի խաղաշրջան անցկացնելով «Շանխայ Շենխուա» ակումբում, իսկ 2010 թվականից՝ խաղալով ճապոնական «ՋԵՖ Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

2012 թվականի հունվարին Միլիգանը վարձով է վերցվել «Մելբուրն Վիկտորի» ֆուտբոլային ակումբի կողմից, իսկ 2012 թվականին «Մելբուրն Վիկտորի»-ի հետ կնքել է եռամյա պայմանագիր։

2015 թվականի ամռանը Միլիգանը տեղափոխվել է Միացյալ Էմիրությունների առաջնության «Բանի Յաս» ակումբ՝ կնքելով երկու տարվա պայմանագիր։

2017 թվականի հուլիսին «Մելբուրն Վիկտորի»-ն հայտարարել է Միլիգանի 2017/18 թվականի խաղաշրջան վերադառնալու մասին՝ որպես արտոնյալ խաղացող։

2018 թվականի սկզբին Միլիգանը 1 մլն դոլարով վաճառվել է Ջիդիի Սաուդյան Արաբիայի առաջնության «Ալ Ահլի» ֆուտբոլային ակումբին։

2018 թվականի օգոստոսի 18-ին Միլիգանը երկամյա պայմանագիր է կնքել Շոտլանդիայի առաջնության «Խիբերնիան» ակումբի հետ։ 2018/19 մրցաշրջանում նա կանոնավոր խաղացել է ակումբի կազմում, բայց խաղաշրջանի վերջում լքել է այն։

2019 թվականի հուլիսի 1-ին Միլիգանը պայմանագիր է կնքել «Սաութենդ Յունայթեդ»-ի հետ։

2020 թվականի հուլիսի 30-ին Միլիգանը վերադարձել է հայրենիք՝ երկամյա պայմանագիր կնքելով Էյ լիգայի «Մակարթուրի» հետ։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ին ակումբի պատմության մեջ առաջին անգամ նշանակվել է թիմի ավագ։ 2020 թվականի դեկտեմբերի 30-ին «Մակարթուրի» նորամուտային մրցախաղում ակումբի պատմության մեջ առաջին գոլն է խփել և հաղթանակ է բերել նվազագույն հաշվով։

## Միջազգային կարիերա
Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում մարկ Միլիգանը նորամուտ է ունեցել 2006 թվականի հունիսի 7-ին Լիխտենշտեյնի հավաքականի դեմ մրցախաղում։ Միլիգանը Ավստրալիայի հավաքականի կազմում էր 2006-ի աշխարհի առաջնությունում և 2010-ի աշխարհի առաջնությունում, սակայն չի մասնակցել ոչ մի հանդիպման՝ նստելով պահեստայինների նստարանին։

## Ձեռքբերումներ
; «Սիդնեյ»

* Ավստրալիայի չեմպիոն 2005/06
* Օվկիանայի չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2005

; «Մելբուրն Վիկտորի»

* Ավստրալիայի չեմպիոն՝ 2014/15, 2017/18
* Ավստրալիայի կանոնավոր առաջնության հաղթող՝ 2014/15

; Ավստրալիայի հավաքական

* Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթ՝ 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте ''ESPN.com''
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հիբերնիանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սաութենդ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ Ավստրալիայից
Վահագն Մարգարյան

**Վահագն Մարգարյան** (), հայ բալետի արտիստ։

## Կենսագրություն
Վահագն Մարգարյանը ծնվել է 1995 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Էջմիածնում։  8 տարի սովորել է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Ապագա գյուղի միջնակարգ դպրոցոմ, որից հետո ուսումը շարունակել  է Երևանի պարարվեստի պետական քոլեջում՝  հայկական ժողովորդական պար, ապա՝ դասական պար բաժիններում։ Վերջին կուրսում երկայացրել է Հայաստանը Լեհաստանի Գդանսկ քաղաքում կայացած «Պատանի պարողների Եվրատեսիլ» միջազգային պարի մրցույթում։

2013 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի պետական քոլեջը և որպես բալետի արտիստ ընդունվել աշխատանքի Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոն։

Վահագն Մարգարյանը 2015 թվականին Չեչնիայում մասնակցել է Մախմուդ Էսեմբաևի պարի միջազգային 7-րդ փառատոնին և ստացել  2-րդ տեղի մրցանակը։

Մահացել է 2018 թվականի նոյեմբերի 20-ին Երևանում՝ ավտովթարից։

## Ներկայացումներ
*Ա.Խաչատրյանի «Գայանե»-(Կարեն), «Սպարտակ»-(Հովիվներ)։
*Ժ.Բիզեի, Ռ.Շչեդրինի «Կարմեն»-(Սպա)։
*Պ.Չայկովսկու «Շչելկունչիկ»-(Պադեդե)։
*Լ.Մինկուսի «Դոն Կիխոտ»-(Պադեդե)։
*Կ.Խաչատրյանի «Չիպոլինո»-(Չիպոլինո)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Մոմավառություն՝ ի հիշատակ բալետի արտիստ Վահագն Մարգարյանի (տեսանյութ)
*23-ամյա Վահագնի շնորհիվ մարդկանց կյանքեր կփրկվեն. արյան տարբեր խումբ ունեցողներ շարունակում են արյուն հանձնել

Կատեգորիա:Հայ բալետի արտիստներ
Վլադիմիր Լալայան

**Վլադիմիր Աշոտի Լալայան** (), հայ բժիշկ, նյարդաբան, ԽՍՀՄ վաստակավոր բժիշկ, Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Լալայանը ծնվել է 1940 թվականի մայիսի 27-ին, Վրաստանի Դեդոփլիսծղարոյի շրջանի Սաբաթլո գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղի  դպրոցում, հետագայում՝ Ախալքալաքի միջնակարգ դպրոցում։

1958 թվականին ընդունվել է Երևանի բժշկական ուսումնարանը, որն ավարտել է 1960 թվականին։ Զորակոչվել է Կարմիր բանակ, 1963 թվականին Կուբայում մասնակցել է ռազմական գործողություններին, նույն թվականին զորացրվել է և ընդունվել Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ Ուսանողական փորձաշրջանն անցկացրել է Չեխոսլովակիայում։

Ինստիտուտն ավարտելուց հետո որպես նյարդաբան 1969 թվականին աշխատանքի է նշանակվել Հրազդանի բուժմիավորումում։ 1978 թվականին եղել է միկրոշրջանի պոլիկլինիկայի վարիչ։

Հետագայում եղել է Արարատ քաղաքի Ոսկու կորզման գործարանի բժշկական կենտրոնի գլխավոր բժիշկ։

1990 թվականին տեղափոխվել է Երևան, որպես նյարդաբան աշխատել է 3-րդ հիվանդանոցում։ 1990-ական թվականների կեսերին տեղափոխվել է Վոլգոգրադ (Ռուսաստան), աշխատել  որպես նյարդաբան։ 2000 թվականի Հայաստանի դեսպանի միջնորդությամբ տեղափոխվել է Արցախի Քաշաթաղի հիվանդանոց և աշխատել նույն մասնագիտությամբ։

2001 թվականից աշխատել է Քաշաթաղի շրջանի Կովսականի տեղամասային հիվանդանոցում։

Արժանացել է բազմաթիվ պատվոգրերի, ԼՂՀ վարչապետի հուշամեդալի։

Որպես բժիշկ աշխատել է ԽՍՀՄ-ի տարբեր քաղաքներում։ Հանդիսանում է «Սաբաթլո» բանաստեղծությունների ժողովածուի հեղինակը։

Հայ-ադրբեջանական պատերազմից առաջ Վլադիմիր Լալայանը փորձի փոխանակման նպատակով եղել է Արցախում։

## Միջադեպ
2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Վլադիմիր Լալայանը բուժօգնություն է ցույց տվել վիրավորներին, եղել է Կովսականում։ Կնոջը՝ Մայրանուշ Մովսիսյանին նա ուղարկել է Երևան, իսկ ինքը մնացել Կովսականում, որտեղից էլ հոկտեմբերի 20-ին անհետացել է։
Բժշկի հետագա ճակատագրի մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Վլադիմիր Լալայանի որոնողական հարցերով զբաղվում է դուստրը՝ բժիշկ Էսթեր Լալայանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Վլադիմիր Լալայան, «Սաբաթլո» բանաստեղծությունների ժողովածու

## Արտաքին հղումներ
* Վլադիմիր Լալայանի լուսանկարները v102.ru կայքում

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ֆիլիպ Ասթլեյ

**Ֆիլիպ Ասթլեյ** (հունվարի 8, 1742 թ., Նյուքասլ-անդեր-Լայմ, Մեծ Բրիտանիա - հոկտեմբերի 20 1814 թ., Փարիզ, Ֆրանսիա), անգլիացի ձիավար, կրկեսի սեփականատեր և գյուտարար, հայտնի է որպես «ժամանակակից կրկեսի հայր»։ Ժամանակակից կրկեսը, որպես երաժշտություն, վարժեցված կենդանիներ, ակրոբատներ և ծաղրածուներ ներառող զվարճանքի վայր առաջին անգամ հանդիպում է Ասթլեյի Ամֆիթատրոնում` ձիավարության դպրոց, որը հիմնել է Ֆիլիպ Ասթլեյը 1768 թվականին Լոնդոնում ունեցած իր հաջողություններից հետո։

Ասթլեյը և նրա կինը` Փեթի Զոնսը իրենց առաջին կրկեսային ներկայացումը ցուցադրել են 1768 թվականի ապրիլի 4-ին։ Ձիավարությունից բացի ցուցադրվել է սուսերամարտ և թրերով հնարքներ։ Առաջին ներկայացումները եղել են բացօթյա և անցկացվել Ha'penny Hatch դաշտում, որը գտնվում է Լոնդոնի Լամբեթ շրջանում` ներկայիս Վաթեռլո կայարանի մոտ։ Ասթլեյները հանդես են եկել նաև Լոնդոնի այլ վայրերում։ Ասթլեյն ցուցադրում էր իր հնարքները շրջանաձև ասպարեզում, թեպետ Ասթլեյը իր ներկայացումներում երբեք չի կիրառել «Կրկես» բառը։ Այս շրջանաձև ասպարեզը Ասթլեյը անվանում էր Astley's 'Ride' կամ 'the Circle', որը նախապես ունեցել է 19 մետր տրամագիծ։ Ավելի ուշ, շրջանի տրամագիծը իջեցվել է 13 մետր, որը կիրառվում է կրկեսների կողմից մինչ օրս։

Երկու տարի շրջագայելուց և ոչ մեծ կարողություն կուտակելուց հետո նա վարձակալեց մշտական տարածք Վեսթմինսթերյան Կամրջի մոտ և  հանդիսատեսի համար առավել հարմարավետ պայմաններ ստեղծեց։ 1770 թ. նա իր ելույթների միջև եղած դադարները լցրեց ակրոբատներով, ձեռնածուներով, ծաղրածուներով և լարախաղացներով, ինչը հանդիսացավ այնօրինակ ներկայացման նախատիպը, որն այսօր հայնտի է «կրկես» անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ
Վերգինե Հայրապետյան

**Վերգինե Հովհաննեսի Հայրապետյան**  (), հայ նկարչուհի, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ։

## Կենսագրություն
Վերգինե Հայրապետյանը ծնվել է 1910 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Ախալքալաքում։ 1926 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Երևան։ Նախնական մասնագիտական կրթությունը ստացել է Երևանի գեղարվեստական տեխնիկումում։ 1932 թվականից ուսումը շարունակել է Լենինգրադի գեղարվեստական ակադեմիայում, որն էլ ավարտել է 1940 թվականին։ Որպես մասնագիտական առարկաների ուսուցչուհի 1940 թվականից աշխատանքի է անցել Երևանի գեղարվեստական ուսոումնարանում։

Ունեցել է անհատական ցուցահանդեսն։

Մահացել է 1987 թվականին։

## Աշխատություններ
*«Հայաստանի լեռներում»
*«Սևան»
*«Բյուրական»
*«Աշուն»
*«Սպիտակ վարդեր»
*«Երաժշտության դաս»
*«Պիոներուհին»
*«Արագած»
*«Լեռնային բնանկար»
*Նատյուրմորդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Դավիթ Նալչաջյան

**Դավիթ Նալչաջյան** (), հայ սաքսոֆոնահար, ջազային երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Դավիթ Նալչաջյանը ծնվել է 1979 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ Երևանում։ Երաժշտական կրթությունը ստացել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական մասնագիտական դպրոցում՝ սաքսաֆոնահար Ալեքսանդր Մանուկյանին դասարանում։ 1996-2001 թվականներին ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։

Արմեն Հյուսնունցի և Վահագն Հայրապետյանի մոտ սովորել է ջազի վարպետություն։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական մասնագիտական դպրոցում, իսկ որպես երաժիշտ՝ «Արարատ» փողային և Մանկական ֆիլհարմոնիկ սիմֆոնիկ ջազային նվագախմբերում։

Դավիթ Նալչաջյանը եղել է «Նոր անուններ» միջտարածաշրջանային բարեգործական հասարակական հիմնադրամի անդամ, որի հետ զուգահեռ ջազ է նվագել ակումբներում։ նվագել է նաև երաժիշտ Արսեն Ներսիսյանի ղեկավարած «Ֆանքի բրաս» խմբում, ինչպես նաև Հայաստանի հեռուստառադիոընկերության պետական ջազային նվագախմբում։

1998 թվականից հանդիսացել է «Armenian Navy Band» խմբի անդամ։ Խմբի հետ լԴավիթ Նալչաջյանը մասնակցե է աշխարհի մի շարք հեղինակավոր երաժշտական փառատոների, նվագել է ի երաժիշտներ Ջո Զավինուլի, Քարիմ Զիադի, Իգոր Բութմանի, Բորիս Գրեբենշիկովի հետ։

Որպես սաքսաֆոնահար 2001 թվականից աշխատել է Հայաստանի պետական ջազ նվագախմբում։ Ընդգրկվել է երաժիշտ, սաքսոֆոնահար, գործիքավորող, կոմպոզիտոր,Արմեն Հյուսնունցի հիմնած «Արտասաքս» կվարտետի խմբում։

2004-2009 թվականներին Դավիթ Նալչաջյանը նվագել է «Կատուներ» խմբում, ձայնագրվել է ձայնասկավառակներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ սաքսոֆոնահարներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Վահան Հապեշյան

**Վահան Հապեշյան** (), հայ թատերական գործիչ։

## Կենսագրություն
Վահան Հապեշյանը ծնվել է 1876 թվականին, Պոլսում։ Կրթություն է ստացել է Էսայան վարժարանում։ Գրականությամբ սկսել է զբաղվել օսմանյան երկրորդ  սահմանադրության ընդունման տարիներին (1908-1914)։

Թղթակցել է  թերթերի։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ապրել է Եգիպտոսում։

1926 թվականին Հայ գեղարվեստասիրաց միության առաջարկով հիմնել է թատերախումբ,  ունեցել է ներկայացումներ։ Մոլիերի «Ժորժ Դանտենը» տեղայնացնելով պատրաստել է «Մերկերիոս Ապտալյան»  կատագերգությունը, որը հետագայում բեմադրվել է։

Պիեսի է վերածել Վիկտոր Հյուգոյի «Թշվառները» վեպը։  Ֆրանսերենից թարգմանել է Գարեգին Մելոյանի  «Արմանույշ» ստեղծագործությունը։

Թղթակցել է սփյուռքահայ մի շարք թերթերի։

Վահան Հապեշյանն իր ստեղծած օտարալեզու թատերական գրականությա հավաքածուն նվիրել է Հայաստանին, որն այժմ պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում։

Մահացել է 1953 թվականին։

## Աշխատություններ
*«Դաստիարակություն և ժառանգականություն» (Բեյրութ, 1947)
*«Կյանքը կենսաբանական հայացքով» Վան (Նիկոզիա, 1947) 
*«Ճանապարհը» (Բեյրութ, 1948)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Աշակերտը ի՞նչպէս հասկնալով սորվելու առաջնորդել

Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Ծաղրող թռչուններ

**Ծաղրող թռչուններ**, չվող թռչունների խումբ *Միմիդե* ընտանիքից։ Նրանք առավել հայտնի են այն տեսակների սովորությամբ, որոնք ընդօրինակում են այլ թռչունների երգերը, ինչպես նաև միջատների և երկկենցաղների ձայները հաճախ բարձրաձայն և արագ հաջորդականությամբ։ Գոյություն ունի երկու սեռի մոտ 17 տեսակ, չնայած որ Գալապագոսյան կղզիներից ծաղրող թռչունների երեք տեսակներ նախկինում առանձնացվել էին որպես երրորդ սեռ՝ Նեսոմիմուս։ Ծաղրող թռչունները, ըստ երևույթին, չեն ստեղծում մոնոֆիլետական տոհմ, քանի որ Միմուսն ու Մելանոտիսը միմյանց ամենամոտ հարազատները չեն. փոխարենը, ըստ երևույթին, Մելանոտիսն ավելի սերտ առնչություն թռչունների հետ, մինչդեռ Միմուսի ամենամոտ հարազատ ազգականները թրաշիստներ են։

մինի|Հյուսիսային ծաղրող թռչուն

Միակ ծաղրող թռչունը, որը սովորաբար հանդիպում է Հյուսիսային Ամերիկայում, հյուսիսային ծաղրող թռչունն է (Mimus polyglottos): Հունարեն polyglottos բառը նշանակում է «բազմաթիվ լեզուներ»։ Ծաղրող թռչունները հայտնի են ուշ գիշերով, նույնիսկ կեսգիշերն անց երգելու սովորությամբ։

## Տեսակների դասակարգման կարգ
*Միմուս*՝
* Շագանակագույն թիկունքով ծաղրող թռչուն, *Mimus dorsalis*
* Բահամա ծաղրող թռչուն, *Mimus gundlachii*
* Երկարապոչ ծաղրող թռչուն, *Mimus longicaudatus*
* Պատագոնյան ծաղրող թռչուն, *Mimus patagonicus*
* Չիլիի ծաղրող թռչուն, *Mimus thenca*
* Սպիտակ շերտերով ծաղրող թռչուն, *Mimus triurus*
* Հյուսիսային ծաղրող թռչուն, *Mimus polyglottos*
* Սոկորո ծաղրող թռչուն, *Mimus graysoni*
* Արևադարձային ծաղրող թռչուն, *Mimus gilvus*
* Կավիճ-հոնքերով ծաղրող թռչուն, *Mimus saturninus*
Նախկինում Նեսոմիմուսը (Գալապագոսի էնդեմիկ)
* Գլխարկը ծաղրող թռչուն, *Mimus macdonaldi*
* Գալապագոս ծաղրող թռչուն, *Mimus parvulus*
* Ֆլորենա ծաղրող թռչուն կամ Չարլզ ծաղրող թռչուն, *Mimus trifasciatus*
* սան Քրիստոբալ ծաղրող թռչուն, *Mimus melanotis*
*Մելանոտիս*՝
* Կապույտ ծաղրող թռչուն, *Melanotis caerulescens*
* Կապույտ-սպիտակ ծաղրող թռչուն, *Melanotis hypoleucus*

## Չարլզ Դարվին
[մինի|right|[Չիլիի ծաղրող թռչուն, *Mimus thenca*]]
Երբ 1835 թվականի սեպտեմբերից հոկտեմբեր ամիսներին HMS Beagle-ի հետազոտական նավարկությունը այցելեց Գալապագոսյան կղզիներ, բնագետ Չարլզ Դարվինը նկատեց, որ ծաղրող Միմուս Թենկա թռչունները տարբերվում են կղզուց կղզի և արտաքին տեսքով սերտորեն կապված են Հարավային Ամերիկայի մայրցամաքում գտնվող ծաղրող թռչունների հետ։ Մոտ մեկ տարի անց, երբ նա գրեց վերադարձի մասին իր գրառումները, նա ենթադրեց, որ սա, ինչպես  նաև Գալապագոսի կրիաների մասին իրեն ասվածը, կարող է խաթարել տեսակների կայունության ուսմունքը։ Նա տեսակների անփոփոխ լինելու վերաբերյալ իր կասկածների մասին առաջին արտահայտված արտահայտությունն էր, ինչը հանգեցրեց նրան, որ նա համոզվեց տեսակների փոխակերպման և, հետևաբար, էվոլյուցիայի մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mockingbird videos, photographs and sound recordings  on the Internet Bird Collection

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Թռչունների ցանկեր
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Պատրիկ Արտեմի

**Պատրիկ Արտեմի** (իրական անուն, ազգանուն՝ *Պատվական Արտեմի Շաքարյան*, ), հայ արձակագիր, Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1939 թվականի նոյեմբերի 20-ին Լոռու մարզի Մարց գյուղում։ Ավարտել է Ալավերդու Միքայել Նալբանդյանի անվան թիվ 6 միջնակարգ դպրոցը։ Ուսումը շարունակել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության ֆակուլտետի հեռակա բաժնում։ Զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո՝ 1960-1961 թվականներին, աշխատել է Հագվի գյուղի դպրոցում՝ որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Այնուհետև եղել է Ալավերդու շրջանային պիոներ տան վարիչ (1961-1962), շրջանային «Լոռի» թերթի նամակների բաժնի վարիչ, որից հետո՝ թերթի պատասխանատու քարտուղար։ 1965-1975 թվականներին «Սովետական Հայաստան» թերթի հյուսիսային շրջանների հատուկ թղթակիցն էր։

1975 թվականին տեղափոխվել է Երևան, դարձել կենտրոնական խմբագրության հատուկ թղթակից։ 1978-1990 թվականներին եղել է «Սովետական Հայաստան» թերթի նամակների և ֆելիետոնի բաժնի վարիչ, ապա ստեղծել և մինչև 1992 թվականը խմբագրել է «Ժողովրդական թերթը»։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մինիստրություն, դարձել վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների վարչության պետ։

1998 թվականից սկսել է զբաղվել գրողական գործունեությամբ։

2009 թվականից ապրում է Ամերիկայում։ Ամուսնացած է, ունի 2 դուստր։

## Երկեր
* «Ինչպես մանկության հեքիաթ» (1971)
* «Լեռան երեկոն» (2004)
* «Հարդագողի ճամփորդներ» (2009)
* «Սորան» (2017)
* «Խաղը» (2017)
* «Ժամադրություն» (2019)
* «Отрина» (2020)
* «Подсолнуховое поле» (2020)
* «Մեզոզոյան խենթեր» (2021)

Պատրաստում է տպագրության «Գոյարարի հարսնացուն» պատմվածքների, նյութերի և հուշերի ժողովածուն։

## Թարգմանություններ

* Ուկրաինական պատմվածքներ.- Երևան։ Սովետական գրող, 1977.- 623 էջ.- Բովանդ-ից՝ Որոշ ստեղծագործություններ։

## Թատրոնում
2021 թվականի ամռանը Ալավերդու քաղաքային թատրոնում բեմադրվել է «Ծապան» ներկայացումը՝ հիմնված Պատրիկ Արտեմիի համանուն պատմվածքի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատրիկ Արտեմի
* Մանկության հանդերի աղվեսը / Պատրիկ Արտեմի
* Պատրիկ Արտեմի. «Սուլթանը»․ պատմվածք 
* Պատրիկ Արտեմի. «Թռիչք ժամանակի միջով». պատմվածք 
* Պատրիկ Արտեմի «Սորան»

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Ազատ Հակոբյան

**Ազատ Հակոբյան** (), հայ ինքնուս կոմպոզիտոր։
## Կենսագրություն
Ազատ Հակոբյանը ծնվել է 1910 թվականին Թիֆլիս քաղաքում։ Սովորել է Երևանի պետական համալսարանի տեխնիկական ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1932 թվականին։ Աշխատել է որպես կառուցող, ինժեներ։

1954 թվականին  1954 թվականից հեռակայել է Մոսկվայի Կրուպսկայայի անվան համամիութենական ժողովրդական տանը կից գործող երաժշտական ուսումնարանի դասընթացներին, որն ավարտել 1958 թվականին։ Հորինել է մի քանի տասնյակ տարբեր ժանրի երգեր՝ քնարական, կատակային, աշխատանքային, մանկական, քայլերգեր։ Գրել է «Կովածաղիկ» չորս գործողությամբ երաժշտական կատակերգությունը՝ թատերագետ Արարատ Բարսեղյանի տեքստով։ Գրել է աշխատություններ դաշնամուրի, թավչութակի, սիմֆոնիկ նվագախմբի համար։ Առավել հայտնի են Ազատ Հակոբյանի «Հանուն առատության», «Անուշ յար», «Գարնան ջրեր», «Ինչու թողիր ինձ մենակ», «Սպասում եմ քեզ», «Ծիծեռնակեր» և այլ երգեր ու պարեղանակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Մկրտիչ Հակոբյան

**Մկրտիչ Հակոբյան** (), հայ մշակութային գործիչ։

## Կենսագրություն
Մկրտիչ Հակոբյանը ծնվել է 1885 թվականին Նոր Ջուղայում։ Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում։ Հետագայում կրթությունը շարունակել է Կալկաթայի Մարդասիրական ճեմարանում։ Եղել է Կալկաթայի եկեղեցական երգչախմբի ղեկավարը, հիմնել է Հայկական ճեմարանի թատերախումբը, բեմադրել է պիեսներ՝ «Ներսես մեծ», «Արշակ Բ»։

Ավելի ուշ ստեղծել է իր թատերախումբ, բեմադրել է անգլերեն պիեսներ, որոնցում գլխավոր դերակատարը եղել է ինքը։ 1923 թվականին Սուրաբայայում հիմնել է հայկական մարզական ակումբ, ստեղծել է թատերախումբ, բեմադրել պիեսներ։

1930 թվականին տեղափոխվել է Սինգապուր, ընտրվել է Արքայական ասիական ընկերության անդամ։ Ընկերության առաջարկով Մկրտիչ Հակոբյանը հին հոլանդերենից անգլերեն է թարգմանել «Մալակայի բռնագրավումը 1561 թ․» աշխատությունը։

Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմից հետո ապրել է Սիդնեյում, եղել է հայերեն «Լույս» պարբերականի խմբագիրը։

Մահացել է 1971 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Արթուն Հատիտյան

**Արթուն Հատիտյան** (), հայ լրագրող, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Արթուն Հատիտյանը ծնվել է Այնթապում (Կիլիկիա)։ Նախնական կրթությունը ստացել է Հալեպի Կրթասիրաց վարժարանում։ 1929-1935 թվականներին ուսում է ստացել Երուսաղեմի հայոց վանքի ժառանգավորաց վարժարանում։ Ուսումն ավարտելուց հետո՝ 1935-1946 թվականների աշխատել է որպես ուսուցիչ և տեսուչ է աշխատել է Երուսաղեմի և Յաֆայի  (Պաղեստին) հայկական դպրոցներում։ Միաժամանակ՝ 1938-1941 թվականներին Արթուն Հատիտյանը եղել է Երուսաղեմի Դուրյան մատենադարանի տեսուչ և «Սիոն» ամսագրի խմբագրության անդամ։

1946-1947 թվականներին Իսրայելի Հայֆա քաղաքում խմբագրել է «Միություն» շաբաթաթերթը։

1947 թվականին ներգաղթել է Հայաստան և աշխատանքի անցել Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական հանրապետական գրադարանում։

1950-1954 թվականներին հեռակա  սովորել է Երևանի Հայկական մանկավարժական ինստիտուտում։ Որպես խմբագրի տեղակալ 1950-1956 թվականներին աշխատել է «Էջմիածին» ամսագրի խմբագրությունում։ 1956 թվականին նշնակվել է նույն ամսագրի գլխավոր խմբագիր, որտեղ տպագրել է պատմա-բանասիրական հոդվածներ (1956-1982)։

Կազմել ու խմբագրել է Էջմիածինի Մայր աթոռի հրատարակությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*[Մայր պաշտոնաթերթ  «Էջմիածին» հրատարակության երեսնամյակը, էջ 3](http://tert.nla.am/archive/HGG%20AMSAGIR/echmiadzin-vagharshapat/1975/1975%20(2).pdf)

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Բեյուկ-Գապուտլի

**Բեյուկ-Գապուտլի**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 68 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ռուզաննա Մելյան

**Ռուզաննա Մելյան** (), հայ լրագրող, հաղորդավարուհի։

## Կենսագրություն
Ռուզաննա Մելյանը ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ Երևանում քաղաքում։ Ավարտել է Թաթուլ Կրպեյանի անվան թիվ 62 դպրոցը, իսկ 1984 թվականին՝ Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի հեռուստառադիոտեխնիկայի ֆակուլտետը։ Ուսանողական տարիներին հաղթել է հեռուստատեսության հաղորդավարների մրցույթում և սկսել լրագրողական իր աշխատանքը։

Որպես լրագրող և հաղորդավար մինչ 1997 թվականն աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում,  վարել է մի շարք երիտասարդական, երաժշտական և տեղեկատվական հաղորդումներ, այդ թվում նաև «Լրաբեր» և «Մայրաքաղաք» լրատվական հաղորդումները։ Որպես հաղորդավար աշխատաքի  հրավեր  է ստացել Մոսկվայի «Օստանկինո» հեռուստաընկերությունից։

Մագիստրոսի աստիճանով 1996 թվականին ավարտել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի քաղաքագիտություն և միջազգային հարաբերություններ բաժինը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կյանքը ափի մեջ. Ռուզան Մելյան
* Ավարտվեց Մեդիամաքս-ի «Երևան. XX դար» հեռուստատեսային նախագիծը
* Ծրագրի արդյունքներն իրականում ավելին են, քան ակնկալում էինք. Ռուզաննա Մելյան

Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Գերասիմ Բալասանով

**Գերասիմ Մարտինի Բալասանով** (), խորհրդային հայազգի հետախույզ, պետական անվտանգության գնդապետ, Ճապոնիայի (1944-1945), Հյուսիսային Կորեայի (1945-1949), Հնդկաստանի (1951-1954) ռեզիդենտ։

## Կենսագրություն
Գերասիմ Բալասանովը ծնվել է 1903 թվականին, Դաղստանում, գյուղացու ընտանիքում։ 1921 թվականից, Պյատիգորսկի դպրոցն ավարտելուց հետո, ծառայել է Կարմիր բանակում՝ Հյուսիսային Կովկասի ռազմական օկրուգի որոշ հատվածներում։ 1924 թվականից աշխատել է Եսենտուկի քաղաքի Տերսկ շրջանում։ 1932-1935 թվականներին սովորել է Մոսկվայի արևելագիտության ինստիտուտի դիվանագիտության ֆակուլտետի ճապոներենի բաժնում։ 1935-1937 թվականներին եղել է Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտի արևելյան բաժնի ունկնդիր։ Տիրապետել է անգլերենին, ճապոներենին, թուրքերենին։

1937 թվականից եղել է ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ աշխատակից, 1943 թվականից՝ Չիտայի շրջանում ՆԳԺԿ վարչության պետի տեղակալ։ 1944-1945 թվականներին Տոկիոյում եղել է արտաքին հետախուզության ռեզիդենտ, 1945-1949 թվականներին՝ Հյուսիսային Կորեայի ռեզիդենտ, 1951-1954 թվականներին՝ Հնդկաստանի ռեզիդենտ։ 1954-1959 թվականներին աշխատել է ԱԳՎ ապարատում։ 1962 թվականից դասավանդել է ՊԱԿ-ի Ֆ. Է. Ձերժինսկու անվան Բարձրագույն դպրոցում։

Մահացել է 1976 թվականին։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Պատվո նշան շքանշան

### Մեդալներ
* «Աշխատանքի տարբերության համար» մեդալ
* Գերազանցության նշաններ
* Պետական անվտանգության պատվավոր սպա

## Գրականություն
* Энциклопедия секретных служб России / Автор-составитель А. И. Колпакиди. — М.: АСТ, Астрель, Транзиткнига, 2004. — С. 440. — 800 с. — ISBN 5-17018975-3.
* Дегтярёв К., Колпакиди А. И. Внешняя разведка СССР. — М.: Эксмо, 2009. — 736 с. — ISBN 978-5-699-34180-1.
* Колпакиди А. И., Прохоров Д. П. Внешняя разведка России. — СПб.; М.: Нева: Олма-Пресс, 2001. — ISBN 5-7654-1408-7; 5-224-02406-4.
* Саркисян А. Е. Разведка и контрразведка: армянский след (Биографические очерки о разведчиках и контрразведчиках). — Е., "Амарас", 2005 г. — С.123—124

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հետախույզներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի արևելագիտության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Ալբերտ Բագիյանց

**Ալբերտ Ալեքսանդրի Բագիյանց** (, ), խորհրդային հայազգի ուկրաինացի մարզիչ։ Ուկրաինական ԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1976), ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1980)։

## Կենսագրություն
Ալբերտ Բագիյանցը ծնվել է 1934 թվականի նոյեմբերի 3-ին Թուրքմենական ԽՍՀ Չարջոու քաղաքում։ 1973 թվականին ավարտել է Խարկովի մանկավարժական ինստիտուտը (այժմ՝ Խարկովի Գ. Սկովորոդայի անվան ազգային մանկավարժական համալսարան)։ 1984-1988 թվականներին աշխատել է որպես Ուկրաինայի կանանց հեծանվասպորտի (մայրուղային)  ազգային հավաքականի ավագ մարզիչ, 1988-1995 թվականներին՝ որպես Խարկովի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտի (այժմ՝ Խարկովի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ակադեմիա) հեծանվասպորտի ամբիոնի վարիչ։

Մարզչական կարիերայի ընթացքում նա դաստիարակել է մի շարք ականավոր մարզիկների, այդ թվում՝ իր կնոջը՝ Ալլա Բագիյանցին և Վալերի Մովչանին՝ 1980 թվականին Մոսկվայում կայացած Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր։

Մահացել է 1995 թվականի հուլիսի 4-ին, Խարկովում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Խարկովի ազգային մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մարզիկներ