Դյունկերկ

**Դյունկերկ** ( ,  ,  ), համայնք Ֆրանսիայում, Օ-դե-Ֆրանս երկրամասում, Նոր դեպարտամենտում, Դյունկերկ օկրուգում, Գրանդ-Սենտ, Դյունկերկ-1, Դյունկերկ-2 կանտոններում։

Բնակչություն (2014)՝ 89 160 մարդ։

## Աշխարհագրություն
Դյունկերկ՝ քաղաք-նավահանգիստ Լա-Մանշի ափին, Լիլից 75 կմ հեռու դեպի հյուսիս-արևմուտք, Փարիզից 295 կմ հեռու դեպի հյուսիս և 10 կմ հեռու Բելգիայի հետ սահմանից։ Լաստանավով կապված է Դուվրի հետ։

## Անվանում
Դյունկերկը և իր շրջակայքը տեղակայված են նախկին Ֆլանդրիայի կոմսության տարածքում, այդ պատճառով այստեղ խոսում են յուրահատուկ բարբառով, որում կան արևմտյան ֆլամանդերենից փոխառված շատ բառեր։ Քաղաքի անվանումը համարվում է հին նիդեռլանդական Դյոինկերկե անվանման ֆրանսիականացված ձևը, որը նշանակում է «եկեղեցի դյուներում»։

## Պատմություն
Դյունկերկը հիմնադրվել է Բալդուին Ֆլանդրացու կողմից։ Միջին դարերում ավերվել է ոչ պակաս, քան վեց անգամ, 17-րդ դարում եղել է կռվախնձոր ֆրանսիացիների, անգլիացիների, իսպանացիների և հոլանդացիների միջև։
thumb|left|156px|Ժան Բարի արձան

Դյունկերկը նիդեռլանդական հեղափոխության սկզբին կարճ ժամանակով՝ 1577-1583 թվականներին, անցել է Հոլանդական հանրապետության ձեռքը, սակայն 1583 թվականին Պարմական դուքսը այն վերադարձրել է Իսպանիային և դարձրել Նիդեռլանդների դեմ ծովային օպերացիաների հենակետային բազա։ Սկզբից Դյունկերկում տեղակայվել է ոչ մեծ թագավորական նավատորմը, հետո դարձել է ծովահենների և դյունկերական կապերների խոշոր բազա, որոնց Նիդեռլանդների իսպանական իշխանությունը տվել է հատուկ թույլատրություն հարձակվելու Իսպանիայի թշնամի երկրների առևտրական նավերի վրա։

1600 թվականին Նիվպորտի պատերազմին հոլանդական զորքերը փորձեցին հարձակվել Դյունկերի վրա ցամաքից։ Չնայած առաջին հաջողություններին, արքայազն Մորից Օրանսցու բանակը չկարողացավ գրավել ամրոցը, և ծովային օպերացիաները շարունակվեցին։ 1646 թվականին կապերները կորցրեցին իրենց բազան, քանի որ քաղաքը զավթեցին ֆրանսիացիները, սակայն 1652 թվականին Գաբսբուրգները քաղաքը հետ վերադարձրին։

1658 թվականին Ֆրանսիայի և Իսպանիայի միջև պատերազմի ժամանակ Դյունկերկը գրավեցին ֆրանսիական զորքերը և հաջորդ տարում կնքված խաղաղության պայմանագրով Դյունկերկն անցավ Օլիվեր Կրոմվելի Անգլիական հանրապետությանը։ 1662 թվականին Կառլ 2-րդ արքան վաճառեց Դյունկերկը Ֆրանսիային 320 000 ֆունտով։

Լյուդովիկոս 14-րդի ժամանակներում գտնվելով Ֆրանսիայի թագավորի ծառայությունում, բազմիցս հարձակվել են հոլանդական նավերի վրա։ Քաղաքի կենտրոնում տեղադրվել է ամենահայտնի կապերի Ժան Բարի արձանը։ 1713 թվականի Ուտրեխտի հաշտությունով Ֆրանսիան պարտավորվել է դադարեցնել ծովահենությունը և քանդել ամրությունները։

### [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]

1940 թվականի մայիսի Ֆրանսիական ռազմագործողության ժամանակ Ֆրանսիայի կողմից պատերազմող բրիտանական դիտարշավային կորպուսը ֆրանսիական բանակի մնացորդների հետ հարձակվող գերմանական բանակի հարվածների տակ անցավ Դյունկերկի վրայով։

thumb|228px|<center> Խորտակվող ֆրանսիական էսմինեց «Բուրասկ» և դաշնակից զինվորներ տախտակամածի վրա</center>|alt=

Դաշնակիցները շրջափակվել էին Դյունկերկի նավահանգստի շրջանում և անխուսափելիորեն կոչնչացվեին գերմանացիների կողմից, եթե հարձակվող գերմանական զորքերը անհայտ պատճառներով չդադարեցնեին հարձակումը։ Բրիտանական հրամանատարությունը օգտվեց անսպասելի հնարավորությունից և կազմակերպեց բրիտանական զորքերի տարհանումը։ Ուինսթոն Չերչիլի հրամանով բոլոր նավերը անգլիական զինվորներին վերցնելու նպատակով ուղղվեցին դեպի Դյունկերկ։ «Դինամո» օպերացիայի մի քանի օրվա արդյունքում տարհանվեցին 338 հազար զինծառայողներ, այդ թվում 123 հազար ֆրանսացիներ։ Հիմնական ուժերի նահանջը քողարկող 40 հազար դաշնակից զինծառայողներ գերի ընկան կամ ստիպված եղան տարբեր ճանապարհներով հասնել Անգլիա։

1944 թվականի սեպտեմբերին կանադական զորքերը փորձեցին ազատագրել Դյունկերկը դաշնակիցների դեպի հյուսիս-արևելք հարձակման ժամանակ՝ Նորմանդիայում հաջող ափհանումից հետո։ Սակայն Դյունկերկի գերմանական կայազորը քաղաքը վերածեց անառիկ ամրոցի և հաջող պաշտպանվեց դաշնակիցների զորքերից ընդհուպ մինչև պատերազմի ավարտը։ Վերմախտը հանձնվեց չեխոսլովական զորքերին միայն 1945 թվականի մայիսի 9-ին՝ Գերմանիայի անձնատրության լուրը ստանալուց հետո։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շինությունների երեք քառորդը ոչնչացվեցին։ Արդյունքում նոր քաղաքաշինական որոշման համաձայն քաղաքը վերակառուցվեց, ինչպես նաև հիմնավոր արդիականացման ենթարկվեց առևտրական նավահանգիստը։ Դյունկերկի ափամերձ շրջանների ամբողջականությունը հազիվ գերազանցում է 13 կիլոմետրը։ Քաղաքի կենտրոնում է գտնվում Ժան Բարի հրապարակը 15-րդ դարի 40 կիլոմետրանոց բեֆֆրուայով՝ ռեստավրացված պատերազմից հետո։

## Տնտեսություն
Նավահանգիստ Պա դե Կալե նեղուցում։ Դյունկերկի նավահանգիստը՝ մեծությամբ երրորդն է Ֆրանսիայում, Մարսելից և Հավրից հետո։ Դյունկերկում է գտնվում Ֆրանսիայի նավթավերամշակման 12 գործարաններից մեկը։

Բնակչության զբաղվածության կառուցվածքը․

* գյուղատնտեսություն՝ 0,4 %
* արդյունաբերություն՝ 14,6 %
* շինարարություն՝ 7,3 %
* առևտուր, տրանսպորտ և սպասարկման ոլորտ՝ 39,0 %
* պետական և մունիցիպալ ծառայություններ՝ 38,7 %

Գործազրկության մակարդակ (2013)՝ 19,9 % (Ֆրանսիան ամբողջությամբ՝ 12,8 %, Նոր դեպարտամենտը՝ 17,2 %):1 մարդու միջին տարեկան եկամուտը, եվրո (2013)՝ 17 871 (Ֆրանսիան ամբողջությամբ՝ 25 140, Նոր դեպարտամենտը՝ 18 575):

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվի շարժընթացը, մարդ:**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize = width:455 height:300
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:100000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1831 text:1831
  bar:1851 text:1851
  bar:1876 text:1876
  bar:1901 text:1901
  bar:1926 text:1926
  bar:1954 text:1954
  bar:1975 text:1975
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2014 text:2014

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1793 from:0 till:26255
  bar:1831 from:0 till:24937
  bar:1851 from:0 till:29080
  bar:1876 from:0 till:35071
  bar:1901 from:0 till:38925
  bar:1926 from:0 till:32945
  bar:1954 from:0 till:21136
  bar:1975 from:0 till:73800
  bar:1990 from:0 till:70331
  bar:1999 from:0 till:70850
  bar:2006 from:0 till:69274
  bar:2014 from:0 till:89160


## Վարչակազմ
2014 թվականից համայնքապետի պաշտոնը զբաղեցնում է անկախ ձախ քաղաքական գործիչ Պատրիս Վերգրետը (Patrice Vergriete): Ֆրանսիայի ամենաազդեցիկ քաղաքական գործչի-սոցիալիստի` (1989 թվականից Դյունկերկի համայնքապետ) սենատոր Միշել Դելեբարի նախկին տեղակալը։ Վերգրետը 2013 թվականին համայնքապետի հետ կոֆլիկտի պատճառով թողեց իր պաշտոնը, իսկ 2014 թվականի ընտրություններին մարտահրավեր նետեց իր նախկին ղեկավարին և հաղթություն տարավ 2-րդ փուլում, հավաքելով ձայների 55.53 %-ը։

## Սպորտ
* Դյունկերկի չորս օրը — ամենամյա բազմօրյա մայրուղային հեծանվային մրցավազք։
* US Dunkerque HB — հանդբոլի (արական) թիմ, որը հանդես է գալիս ֆրանսիական ազգային հանդբոլի լիգայում։
* «Դյունկերկ» ֆա — ֆուտբոլային թիմ, որը հանդես է գալիս Ֆրանսիայի սիրողական չեմպիոնատում (4 լիգա)։

## Քույր քաղաքներ
   
*  Վիտորիա, Բրազիլիա
*  Կորումբա, Բրազիլիա
*  Միդլսբրո, Մեծ Բրիտանիա
*  Կրեֆելդ, Գերմանիա
*  Ռոստոկ, Գերմանիա
*  Ռամատ հա Շարոն, Իսրայել
*  Ռիգա, Լատվիա
*  Ղազա (ՊԱՎ)

## Ֆիլմեր
*1958 — «Դյունկերկ / Dunkirk». Մեծ Բրիտանիա, ռեժիսոր Լեսլի Նորման.
*1964 — «Ուիքենդն օվկիանոսի ափին». Ֆրանսիա, ռեժիսոր Անրի Վերնոյ.
*2004 — «ВВС: Դյունկերկ (ՀՏ) / Dunkirk». Մեծ Բրիտանիա, ռեժիսոր Ալեքս Հոլմս.
*2017 — «Դյունկերկ». Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, ԱՄՆ, ռեժիսոր Քրիստոֆեր Նոլան.

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Dunkerque hotel de ville vu port.jpg|Դյուկերկի քաղաքապետարան և նավահանգիստ
Պատկեր:Dunkerque Town Hall.jpg|Քաղաքապետարանի շենք
Պատկեր:Dunkerque Saint Eloi.jpg|Սուրբ Էլուի եկեղեցի
Պատկեր:Sinteligiuskerkduinkerke 11-03-2009 13-59-42.JPG|Սուրբ Էլուի եկեղեցի
Պատկեր:Dunkerque Belfort.JPG|Բեֆրուա
Պատկեր:Dunkerque Tour du Leughenaer.jpg|Leughenaer աշտարակ
Պատկեր:Dunkerque boats and belfry.JPG|Քաղաքային տեսարան զբոսանավերի կառամատույցից
Պատկեր:PalaisdejusticedeDk.JPG|Արդարադատության պալատ
Պատկեր:Plage de Dunkerque.jpg|Դյունկերկի ծովափ
Պատկեր:Carnaval dunkerque.jpg|Դիմակահանդես Դյունկերկում
Պատկեր:Jielbeaumadier Dunkerque 2007 25.jpeg|Մալո-դե-Բեն ծովափ
Պատկեր:Dunkerque (plage).jpg|Դյունկերկի ծովափ


## Տես նաև
*Օ-դե-Ֆրանս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Национальный институт статистики
* [2014 թվականի մունիցիպալ ընտրությունների արդյունքները](http://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__MN2014/(path)/MN2014//059/059183.html)

Կատեգորիա:Նոր դեպարտամենտի համայնքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ