Բադի Ռիչ

**Բեռնարդ «Բադի» Ռիչ** (, ),  ամերիկացի ջազային թմբկահար, երգահան, դիրիժոր և նվագախմբի ղեկավար։ Նա համարվում է բոլոր ժամանակների ամենաազդեցիկ թմբկահարներից մեկը։

Ռիչը ծնվել և մեծացել է ԱՄՆ Նյու Յորք քաղաքի Բրուքլին շրջանում։ Նա շատ փոքր տարիքից հայտնաբերել է իր ձգտումը ջազի հանդեպ և սկսել է նվագել երկու տարեկանում։ 1937 թվականից նա սկսել է հանդես գալ ջազում՝ համագործակցելով Բանի Բերիգանի, Արթի Շոուի, Թոմի Դորսիի, Քաունտ Բեյսիի և Հարրի Ջեյմսի հետ։ 1942 թվականից մինչև 1944 թվական ծառայել է ԱՄՆ ծովային հետևակում։ 1945 թվականից 1948 թվական ղեկավարել է «Բադի Ռիչի նվագախումբը»։ 1966 թվականին նա ձայնագրել է «*West Side Story*» մյուզիքլի երգերի խմբային մեծ մշակում։ Այդ նույն տարի նա հասել է տևական հաջողության՝ ձևավորելով «*Buddy Rich Big Band*» համույթը, որը նաև հանդես էր գալիս «*The Buddy Rich Band*» և «*The Big Band Machine*» անվանումներով։

Ռիչը հայտնի էր իր վիրտուոզ տեխնիկայով, ուժով և արագությամբ։ Նա պահպանում էր ավանդական տեխնիկան, թեև երբեմն թմբուկները նվագելիս օգտագործում էր համաչափ տոներ։ Չնայած իր առևտրային հաջողություններին և երաժշտական տաղանդին՝ Ռիչը երբեք չի սովորել նոտաներ կարդալ։ Նա նախընտրում էր փորձերի ժամանակ լսել իր թմբկահար օգնականի կատարումը և ապավինել իր գերազանց հիշողությանը։

## Վաղ կյանք
Ռիչը ծնվել է Նյու Յորք քաղաքի Բրուքլին շրջանի Շիփսհեդ Բեյ թաղամասում, հրեա ծնողներ Բես Սկոլնիկի և Ռոբերտ Ռիչի ընտանիքում, ովքեր երկուսն էլ ամերիկացի արտիստներ էին։ 18 ամսականում նա դարձել է ծնողների ներկայացման մասնակից՝ հագած նավաստու համազգեստ և նվագելով «*The Stars and Stripes Forever*»-ի մշակում իր թմբուկներով՝ ետնաբեմում։ Ներկայացումը ավարտվում էր նրանով, որ նա դուրս էր գալիս թմբուկների հետևից և սկսում էր կրունկերը հատակին հարվածելով պարել՝ արժանանալով փոթորկալից ծափահարությունների։ Չորս տարեկանում նա արդեն գլխավորում էր Բրոդվեյի բեմադրությունները՝ հանդես գալով «*Baby Traps the Drum Wonder*» մականվամբ։ Դեռահաս տարիներին նա ղեկավարում էր նվագախումբ և հյուրախաղային շրջագայություններով հանդես գալիս ԱՄՆ-ում և Ավստրալիայում։ 15 տարեկանում նա ստանում էր շաբաթական 1,000 դոլար աշխատավարձ և 1930-ականներին համարվում էր երկրորդ ամենաբարձր վարձատրվող երեխա-արտիստը՝ դերասան Ջեքի Կուգանից հետո։ Այդ տարիներին Ռիչը գաղտնի մտնում էր ջազային ակումբներ, երբ արդեն բավական մեծ էր երևում, որպեսզի նստեր թմբկահարների տեղը, և հենց այդպես էլ սիրահարվում է ջազին։

## Գործունեություն
### Ջազային գործունեություն

Նրա ջազային կարիերան սկսվել է 1937 թվականին՝ կլառնետ նվագող Ջո Մարսալայի հետ։ Նա անդամագրվել է Բանի Բերիգանի և Արթի Շոուի ղեկավարած խմբերին։ Ռիչը իրեն համարում էր բեմի հիմնական կատարող և չէր սիրում նվագախմբի ղեկավարներին։ Նա պնդում էր, որ երաժիշտները «գրեթե չեն էլ նայում նվագախմբի ղեկավարին» և որ իրական «պաշտպանը» նվագախմբում հենց թմբկահարան է։ Շոուի կարծիքով՝ Ռիչը չէր հետևում հրահանգներին և վերջապես հարցրել է նրան. «Ու՞մ համար ես նվագում՝ ինձ, քեզ, թե ում» Ռիչը խոստովանել էր, որ նվագում է իր և հանդիսատեսի համար, ինչի վրա Շոուն խորհուրդ էր տվել ընդունել Թոմի Դորսիից ստացած առաջարկը՝ ասելով. «Կարծում եմ՝ այնտեղ ավելի երջանիկ կլինես»։ Ռիչը Շոուի խորհուրդը ընկալել էր որպես աշխատանքից ազատում։

Երբ Ռիչը Շոուի հետ շրջագայություններից վերադառնում էր տուն, նա վեց ամիս թմբկահարության դասեր էր տալիս 14-ամյա Մել Բրուքսին։ 21 տարեկանում նա մասնակցեց իր առաջին նշանակալի ձայնագրությանը՝ Վիկ Շոենի նվագախմբի հետ, որը ուղեկցում էր «*The Andrews Sisters*» եռյակին։

1939 թվականին Ռիչը միացավ Դորսիի նվագախմբին, սակայն 1942 թվականին լքեց այն՝ միանալու ԱՄՆ ծովային հետևակին, որտեղ ծառայում էր որպես հրահանգիչ և երբեք չէր մասնակցել մարտական գործողությունների։ Նա 1944 թվականին բժշկական պատճառներով զորացրվեց։ Ծովային հետևակից հեռանալուց հետո նա վերադարձավ Դորսիի նվագախումբ։ 1946 թվականին, Ֆրենկ Սինատրայի ֆինանսական աջակցությամբ, Ռիչը ստեղծեց սեփական նվագախումբը և պարբերաբար ղեկավարեց խմբեր մինչև 1950-ականների սկիզբը։

Պատերազմից հետո Ռիչը ստեղծեց իր սեփական մեծ խումբը, որը հաճախ հանդես էր գալիս «*Apollo Theater*»-ում և որի ելույթներին հաճախ ուղեկցում էր Ֆրենկ Սինատրայի վոկալ կատարումը։

Բացի Թոմի Դորսիի (1939–1942, 1945, 1954–1955) հետ նվագելուց, Ռիչը համագործակցել է Բեննի Քարթերի (1942), Հարրի Ջեյմսի (1953–1962, 1964, 1965), Լես Բրաունի, Չարլի Վենտուրայի, «*Jazz at the Philharmonic***»** նախագծի և Չարլի Փարքերի («*Bird and Diz*», 1950) հետ։

1956 թվականին Ջին Քրուպան և Բադի Ռիչը ձայնագրեցին համագործակցային ալբոմ՝ «*Krupa and Rich***»** վերնագրով, որտեղ ընդգրկված էր «*Bernie’s Tune*» երգը։ Այդ ստեղծագործությունում նրանք փոխանակվում էին թմբուկային սոլոներով՝ ընդհանուր վեց րոպե։

1959 թվականին Բադի Ռիչն ու Մաքս Ռոուչը ձայնագրեցին «*Rich versus Roach***»** ալբոմը՝ այդ ժամանակվա իրենց նվագախմբերի մասնակցությամբ։

1966 թվականից մինչև կյանքի վերջ նա ղեկավարեց հաջողակ մեծ խմբեր մի ժամանակաշրջանում, երբ դրանց արդիականությունը նվազել էր։ Թեև շարունակում էր հանդես գալ ակումբներում, հարցազրույցներում նշել էր, որ իր նվագախմբի ելույթների մեծ մասը անցկացվում էր ավագ դպրոցներում, քոլեջներում և համալսարաններում՝ ոչ թե ակումբներում։ Նա նաև ստուդիական թմբկահար էր բազմաթիվ ձայնագրությունների համար, որտեղ իր նվագը հաճախ ավելի համեստ էր, քան մեծ խմբերում ելույթներում։ Առանձնապես նշանակալի էին նրա հատվածները Էլլա Ֆիցջերալդի և Լուի Արմսթրոնգի, ինչպես նաև Օսկար Փիթերսոնի տրիոյի հետ՝ Ռեյ Բրաունի բասով և Հերբ Էլիսի կիթառով։ 1968 թվականին Ռիչը համագործակցեց տաբլա նվագող հնդիկ Ուստադ Ալլա Ռախայի հետ՝ ձայնագրելով «*Rich à la* *Rakha»* ալբոմը։

Նա կատարել է խմբային մշակում «*West Side Story***»** մյուզիքլից, որը ներառվել է 1966 թվականի «*Swingin’ New Big Band»* ալբոմում։ «*West Side Story Medley*»-ն, որը մշակել էր Բիլ Ռեդին, ընդգծում էր Ռիչի կարողությունը՝ իր թմբկահարական կատարումը ներդաշնակեցնելու նվագախմբին։ Ռիչը Լեոնարդ Բերնսթայնի մյուզիքլի մեղեդիների այս մշակումն ստացել էր 1960-ականների կեսերին և գտել էր, որ երաժշտությունը բավական բարդ է․ այն կատարյալ նվագելու համար նրանից պահանջվեց գրեթե մեկ ամիս անընդմեջ փորձեր։ Ավելի ուշ այս գործիքը դարձավ նրա համերգների անբաժան մասը։ «*Prologue/Jet Song*»-ի վեց րոպեանոց կատարումը, որը ներկայացվել է Ֆրենկ Սինատրայի «*Concert for the Americas»* համերգին 1982 թվականի օգոստոսի 20-ին, ներառված է «*Frank Sinatra: Concert for the Americas*» DVD-ում։ 2002 թվականին թողարկվեց «*The Lost West Side Story Tapes***»** DVD-ն, որտեղ պահպանված էր 1985 թվականի այս կատարումը և այլ համարներ։

«*Channel One Suite»* ստեղծագործության կենդանի կատարումը ներառված է 1968 թվականին «*Caesars Palace*»-ում ձայնագրված «*Mercy, Mercy***»** ալբոմում։ Այս ալբոմը գնահատվեց որպես Բադի Ռիչի խմբի «ամենալավ ամբողջական ձայնագրություն»։

### Հեռուստատեսային ելույթներ
1950-ականներին Ռիչը հաճախակի հյուրընկալվում էր «*The Steve Allen Show***»**-ում և այլ երաժշտական-ժանրային հեռուստաշոուներում, հատկապես՝ «*The Tonight Show Starring Johnny Carson***»**-ում։ Ռիչն ու Կարսոնը ողջ կյանքում ընկերներ էին, և Կարսոնն ինքը մեծ սիրահար էր թմբկահարության։

1973 թվականին PBS հեռուստաընկերությունը հեռարձակեց և ներկայացրեց Ռիչի 1973 թվականի փետրվարի 6-ի ելույթը, որը տեղի էր ունեցել Նյու Յորքի Ռոչեստեր քաղաքում՝ «*Top of the Plaza***»** բեմում։ Սա առաջին անգամն էր, երբ հազարավոր թմբկահարներ հնարավորություն ստացան տեսնելու Բադի Ռիչին՝ լիամետրաժ համերգային ձևաչափով, և մինչ այսօր շատ թմբկահարներ նշում են այս ծրագիրը՝ որպես իրենց նվագելու վրա մեծ ազդեցություն ունեցած իրադարձություն։ Նրա ամենահայտնի հեռուստաելույթներից մեկը եղել է 1981 թվականի «*The Muppet Show***»**-ի մի դրվագում, որտեղ նա թմբկահարական «մենամարտի» էր ներգրավվում  թմբկահար Անիմալին։ Ռիչի հայտնի հեռուստատեսային թմբկահարական մենամարտերը ներառում էին նաև Ջին Քրուպային, Էդ Շոունեսիին և Լուի Բելսոնին։ Հնարավոր է՝ նրա ամենադիտված հեռուստաելույթը եղել է «*Here’s Lucy***»** սիթքոմի 1970 թվականի «*Lucy And The Drum Contest*» դրվագում։

### Ազդեցություններ, տեխնիկա և կատարումներ
Ռիչը նշել է,որ իր վրա մեծ ազդեցությու են ունեցել Ջին Քրուպան, Ջո Ջոնսը, Չիկ Վեբբին, Ռեյ ՄաքՔինլիին, Ռեյ Բոդուկին և Սիդ Քաթլեթին։

Նա սովորաբար թմբկահարման փայտիկները պահում էր ավանդական բռնելով։ «*Matched grip***»** տեխնիկան օգտագործում էր, երբ նվագում էր floor toms թմբուկների վրա և կատարում էր «*cross-sticking*» հնարքը (ձեռքը ձեռքի վրայով անցկացնելով), որը հանդիսատեսի մոտ միշտ բուռն ծափահարություններ էր առաջացնում։ Մեկ այլ տպավորիչ հնարք էր «*stick-trick*»-ը՝ արագ շարժում, որը կատարվում էր երկու փայտիկները շրջանաձև շարժումով իրար հարվածելով՝ օգտագործելով «*taps*» կամ միակ հարվածի տեխնիկա։ Նա հաճախ համադրում էր տարբեր տեխնիկաներ, որպեսզի երկար թմբկահարական սոլոները չդառնան միապաղաղ։ Բացի էներգետիկ և պայթունային կատարումներից, նա նաև անցնում էր ավելի հանգիստ հատվածների։

Նրա սոլոներում հաճախ հանդիպող մի հնարք սկսվում էր պարզ միակ հարվածի ձայնով  *snare* թմբուկի վրա՝ աստիճանաբար մեծացնելով արագությունն ու հզորությունը, ապա դանդաղ տեղափոխելով փայտիկները դեպի եզր և նվագելով եզրի վրա՝ պահպանելով արագությունը։ Այնուհետև նա հակառակ ուղղությամբ շարժվում էր դեպի կենտրոն՝ նորից ուժեղացնելով հարվածները։ Չնայած հայտնի էր որպես հզոր թմբկահար, նա օգտագործում էր նաև վրձիններ (brushes)։ 1955 թվականի «*The Lionel Hampton Art Tatum Buddy Rich Trio»* ալբոմում նա գրեթե բացառապես վրձիններով է նվագել։

1942 թվականին Ռիչն ու Հենրի Ադլերը գրել են «*Buddy Rich's Modern Interpretation of Snare Drum Rudiments»* գիրքը, որը համարվում է *snare* թմբուկի ամենահայտնի ձևերից մեկը։ Ադլերը Ռիչին հանդիպել էր նախկին մի ուսանողի միջոցով։ Ադլերի խոսքերով․ «Այդ տղան ինձ ասաց, որ նա նվագում է ավելի լավ, քան Քրուպան։ Այդ ժամանակ Բադին դեռ պատանի էր, իսկ նրա ընկերը՝ իմ առաջին աշակերտը։ Բադին սկսեց նվագել, և ես հետևում էի նրա ձեռքերին։ Նա անմիջապես զարմացրեց ինձ։ Ամեն ինչ անում էր այնպիսի հեշտությամբ, որի մասին ես էի երազում։ Երբ հանդիպեցի նրա ծնողներին, հարցրի՝ ով է նրա ուսուցիչը։ Նրանք ասացին՝ «Նա երբեք չի սովորել»։ Դա ինձ շատ ուրախացրեց․ հասկացա, որ այստեղ ոչ միայն ֆիզիկական, այլև մտավոր հատուկ ունակություններ են պետք»։

Ադլերը հերքել է լուրերը, թե իբր ինքը սովորեցրել է Ռիչին նվագել․ «Այո, նա ինձ մոտ սովորել է, բայց նա չէր եկել իմանալու, թե ինչպես բռնել փայտիկները։ Ես ուզում էի նրան նոտաներ կարդալ սովորեցնել։ Վեց դաս էր անցնում, հետո վեց շաբաթ գնում ճանապարհորդության և վերադառնում։ Նա չէր պարապում, որովհետև որտեղ էլ որ լիներ, նրան մշտապես շրջապատում էին հիացած թմբկահարներ։ Պարզապես ժամանակ չէր ունենում պարապելու։ ...Թոմի Դորսին ուզում էր, որ Բադին գիրք գրի, և ասաց, որ կապ հաստատի ինձ հետ։ Ես գրեցի գիրքը, իսկ Թոմին գրեց առաջաբանը։ Տեխնիկապես ես Բադիի ուսուցիչն էի, բայց ես հայտնվեցի այն ժամանակ, երբ նա արդեն ուներ իր տեխնիկան»։

Երբ Ռիչից հարցրել են՝ արդյոք նա կարող է նոտաներ կարդալ, նրա 1960-ականների խմբր առաջատար թմբկահար Բոբի Շյուն պատասխանել է․ «Ոչ։ Նա միշտ փորձերի ժամանակ մեկ այլ թմբկահար էր բերում, որ նոր գործերի նոտաները կարդա և նվագի առաջին անգամ։ Բադին պարզապես նստում էր դատարկ հանդիսատեսի հատվածում և լսում նվագախմբին։ Նրան բավական էր մեկ անգամ լսել գործը, և նա անմիջապես հիշում էր այն։ Մենք փորձ էինք անում, և նա արդեն հստակ գիտեր՝ ինչպես պետք է հնչի, քանի չափ ունի և ինչ պետք է անի, որպեսզի տանի ամբողջ նվագախումբը»։

«*Modern Drummer*»-ի հետ ունեցած հարցազրույցում Բադի Ռիչը բավականին ոչ ավանդական տեսակետ է արտահայտել վարժանքի մասին՝ իր հմտության մակարդակ ունեցող երաժշտի համար։ Նա ասել է, որ առանձնապես կարևորություն չի տալիս միայնակ վարժվելուն՝ անվանելով դա «սխալ պատկերացում» է, թե ավելի շատ ժամեր նվագելը ինքնաբերաբար քեզ կդարձնի ավելի լավը։ Նրա կարծիքով, իրական առաջխաղացումը գալիս է այլ երաժիշտների հետ նվագելուց՝ սովորելով ոճ, տեխնիկա, ճաշակ և ինչպես համագործակցել նվագախմբի հետ։ Ռիչը դա համեմատել է ցանկացած աշխատանքի հետ․ իրական զարգացումը տեղի է ունենում հենց աշխատանքի ընթացքում, ոչ թե մեկուսացված։ Նա նույնիսկ խոստովանել է, որ վարժվելը իրեն ձանձրալի է թվում, և քննադատել է այն ուսուցիչներին, ովքեր իրենց աշակերտներին ասում են օրական մի քանի ժամ վարժվել։ Նրա կարծիքն էր, որ եթե մեկ ժամում չես հասնում ցանկալի արդյունքի, ապա ևս չորս օր նույն բանը անելը, հավանաբար, չի օգնի։

Նույն հոդվածում նա նաև խորհուրդ է տվել չնվագել թմբուկները ձեռքով։ Երբ նրանից հարցրել են՝ արդյոք ինքը կարող է դա անել, նա պատասխանել է՝ այո, բայց ինչո՞ւ «կործանել» ձեռքերը այդպես անելով՝ ավելացնելով, որ «հարյուր այլ ձև կարող է մտածել ձեռքերը օգտագործելու, քան դրանք կոտրել թմբուկի եզրի վրա»։

## Անձնական կյանք
Բադի Ռիչը 1953 թվականի ապրիլի 24-ին ամուսնացավ պարուհի և շոու-աղջիկ Մարի Էլիսոնի հետ և նրա հետ մնաց մինչև մահը՝ 1987 թվական։ Նրանց դուստրը՝ Քեթին, ծնվել է 1954 թվականին, դարձել է վոկալիստ և շարունակել է հոր նվագախմբի գործը։ Ռիչը նաև դերասան Ջոնաթան Հեյզի զարմիկն էր։

Ռիչը բնակվում էր Բրուքլինի Վիլյամսբուրգ թաղամասում։

1968 թվականի մարտին դատապարտվեց հինգ տարվա պայմանական ազատազրկման, $2,500 տուգանքի և հարկային ծառայությանը $40,000 վճարման՝ 1961 թվականի $50,000 եկամուտը չհայտնելու համար։ 1969 թվականի հուլիսին հարկային մարմինները նրա նկատմամբ $141,606 հարկային գրավ դրեցին, իսկ հաջորդ ամիս նա հայտարարեց սնանկություն, և հարկայինները բռնագրավեցին նրա Լաս Վեգասի տունը։

### Անհատականություն
Ռիչը հայտնի էր իրն դյուրագրգիռ բնավորությամբ։ Երգչուհի Դասթի Սփրինգֆիլդը նրան ապտակել էր մի քանի օր շարունակ կրկնվող վիրավորանքներին դիմանալուց հետո։ Նա հակասություններ ուներ Ֆրենկ Սինատրայի հետ, երբ երկուսն էլ Թոմի Դորսիի նվագախմբում էին, և երբեմն դա բախումներով էր ավարտվում, սակայն նրանք մնացին ընկերներ ողջ կյանքի ընթացքում։ Սինատրան նույնիսկ ելույթ ունեցավ Ռիչի հուղարկավորության ժամանակ։ 1983 թվականին Ռիչը ենթարկվեց քառակի վիրահատության, և Սինատրան հաճախ այցելում էր նրան հիվանդանոցում։ Թմբկահար Բիլի Քոբհեմը պատմել է, որ երիտասարդ տարիներին հանդիպել էր Ռիչին և խնդրել ստորագրել իր snare թմբուկը, բայց Ռիչը այն «գցել էր աստիճաններից ներքև»։

Ռիչը կարատեի սև գոտի ուներ, ինչը, ըստ խոսքերի, օգնում էր թե՛ նրա առողջությանը, թե՛ բնավորության հսկողությանը։

Բասիստ Բիլ Քրոուն պատմել է, որ Ռիչը սուր արձագանքեց Մաքս Ռոուչի աճող հանրահայտությանը, հատկապես երբ մի քննադատ հայտարարեց, թե Ռոուչը գերազանցել է Ռիչին՝ որպես աշխարհի լավագույն թմբկահար։ Թմբկահար Ջոն Ջե Ար Ռոբինսոնը հիշում է, որ Ռոուչի հետ էր, երբ Ռիչը մեքենայով անցավ, կողքին գեղեցիկ կին, և գոռաց․ «Հե՜յ, Մաքս, սրան գերազանցի՛ր»։ Այնուամենայնիվ, նրանք միասին աշխատեցին 1959 թվականի «*Rich Versus Roach»* ալբոմի վրա, և Ռոուչը մասնակցեց 1994 թվականի «*Burning for Buddy»* հարգանքի ալբոմին։

Ռիչի բռնկուն բնավորությունը հայտնի դարձավ 1980-ականների սկզբին, երբ դաշնակահար Լի Մյուսիկերը գաղտնի ձայնագրեց նրա խոսքերը տուր ավտոբուսներում և կուլիսներում։ Մի ձայնագրությունում Ռիչը սպառնում էր գործից հանել տրոմբոնահար Դեյվ Պանիչիին՝ մորուքի համար։ Չնայած հաճախ սպառնում էր խմբի անդամներին հեռացնել, իրականում հազվադեպ էր դա անում և մեծամասամբ հրապարակայնորեն գովում էր իր երաժիշտներին։ Մահվան նախօրեին՝ 1987 թվականի ապրիլի 1-ին, նրան այցելեց Մել Տորմեն, որը պատրաստում էր Ռիչի կենսագրությունը և ներառեց այդ ձայնագրությունների հատվածներ գրքում։

Տորմեն նաև նշել է, որ թեև Ռիչը խիստ էր իր նվագախմբի հանդեպ, երբեմն անդամները հակադարձում էին նրան։ Մեկը, լքելով խումբը, ասել էր․ «Ես այս խումբ եկա երաժշտություն նվագելու, ոչ թե ծովային հետևակին միանալու»։ Մի ուրիշ անգամ ավստրալացի երաժիշտը բարձրաձայն վիճել է նրա հետ ավտոբուսում։

Թեև Ռիչը չէր սիրում ռոք երաժշտություն, Տորմեն նշել է, որ շոուներից հետո երբ ռոք թմբկահարներ մոտենում էին ողջունելու, նա միշտ քաղաքավարի էր։ Նա նաև վատ կարծիք ուներ քանթրիի մասին՝ այն անվանելով «հսկայական քայլ հետ» և ասելով, որ երիտասարդները պետք է հասկանան, որ երաժշտությունը միայն մեկ կամ երկու ակորդ նվագելը չէ։ Ուղեղի ուռուցքի վիրահատությունից հետո բուժման ընթացքում, երբ բուժքույրը հարցրել էր դեղային ալերգիաների մասին, Ռիչը պատասխանել էր․ «Այո, քանթրի և վեսթերն երաժշտություն»։

### Մահ
Ռիչը համերգներով շրջագայել և ելույթ է ունեցել մինչև իր կյանքի վերջը։ 1987 թվականի մարտի սկզբին նա շրջագայության մեջ էր Նյու Յորքում, երբ ձախ կողմի կաթվածի պատճառով տեղափոխվեց հիվանդանոց․ բժիշկները կարծում էին, որ դա սրտային կաթվածի հետևանք էր։ Նրան տեղափոխեցին Կալիֆոռնիա՝ Լոս Անջելեսի UCLA բժշկական կենտրոն՝ հետազոտությունների համար, որտեղ բժիշկները մարտի 16-ին հայտնաբերեցին և հեռացրին ուղեղի ուռուցք։ Մեկ շաբաթ անց նա դուրս գրվեց, սակայն շարունակում էր օրական քիմիաթերապիա ստանալ հիվանդանոցում։ 1987 թվականի ապրիլի 2-ին նա մահացավ՝ անսպասելի շնչառական և սրտային անբավարարությունից՝ չարորակ ուղեղային ուռուցքի հետ կապված բուժման ընթացքում։ Նրա կինը՝ Մարին, և դուստրը՝ Քեթին, նրան հուղարկավորեցին Լոս Անջելեսի Վեստվուդ հուշային պարկ գերեզմանատանը։ Նա 69 տարեկան էր։

Ռիչի մահից հետո կազմակերպվել են մի շարք հուշային համերգներ։ 1994 թվականին թողարկվեց «*Burning for Buddy: A Tribute to the Music of Buddy Rich»* հարգանքի ալբոմը։ Այն պրոդյուսեր էր հանդիսացել «*Rush»* խմբի թմբկահար/խոսքերի հեղինակ Նիլ Փիրտը և ներառում էր Ռիչի դասական կատարումները՝ ներկայացված մի շարք ջազ և ռոք թմբկահարների կողմից, ինչպիսիք են Ջո Մորելոն, Սթիվ Գեդը, Մաքս Ռոուչը, Բիլի Քոբհեմը, Դեյվ Վեքլը, Սայմոն Ֆիլիպսը, Սթիվ Սմիթը և ինքը՝ Փիրտը, «*Buddy Rich Big Band»*-ի նվագակցությամբ։ Երկրորդ հատորը թողարկվեց 1997 թվականին։ Փիլ Քոլինզը մասնակցել է Ռիչի դստեր կողմից կազմակերպված հարգանքի «*A Salute to Buddy Rich»* նախագծին, որում ընդգրկված էին նաև Սթիվ Սմիթն ու Դենիս Չեյմբերսը։

## Ժառանգություն
Բադի Ռիչի տեխնիկան՝ ներառյալ արագությունը, կատարման սահուն որակը և ճշգրտությունը, համարվում է թմբկահարման ամենաընդունված չափանիշներից մեկը և դարձել է շատ թմբկահարների սովորական մակարդակ։ Ջին Քրուպան նրան բնութագրել է որպես «ամենագերազանց թմբկահար, որ երբևէ շնչել է»։ «*[[Քուին|Queen]]*»- ի թմբկահար Ռոջեր Թեյլորը ընդունել է Ռիչին որպես լավագույն թմբկահար, ում երբևէ տեսել է՝ բացառապես տեխնիկայի առումով։ «*[[Blink-182]]*»  խմբի թմբկահար Թրեյվիս Բարքերը ճանաչել է Ռիչին որպես բոլոր ժամանակների «ամենաթաքնված» թմբկահար։

Ռիչի ազդեցությունը տարածվում է ջազից մինչև ռոք երաժշտություն՝ ազդելով բազմաթիվ թմբկահարների վրա, այդ թվում՝ Դեյվ Վեքլի, Վինի Կոլայուտայի, Ադամ Նուսբաումի, Սայմոն Ֆիլիպսի, Հալ Բլեյնի, Ջոն Բոնհեմի, Քարլ Փալմերի, Յան Փեյսի, Գրեգ Բիսոնետի, Ջոջո Մայերի, Թրե Կուլի, Բիլ Ուորդի և Մաքս Վայնբերգի վրա։ Փիլ Քոլինզը, կարդալով Ռիչի կարծիքը հի-հեթի կարևորության մասին, դադարեցրեց երկու բաս թմբուկ օգտագործելն ու սկսեց նվագել հի-հեթ։

## Պարգևներ և հարգանքի տուրքեր
1980 թվականին Ռիչը ստացել է պատվավոր դոկտորատ կոչումը երաժշտության ոլորտում՝ Բերքլի երաժշտական քոլեջից։

1986 թվականին՝ մեկ տարի առաջ մահից, Ռիչը ընտրվել է «*Percussive Arts Society*»-ի «Hall of Fame»-ում)՝ որպես խմբի գլխավոր և թմբուկ նվագող։

2017 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Ռիչը արժանացել է աստղի՝ «*Palm Springs Walk of Stars*»-ում։

2016 թվականին «*Rolling Stone*» ամսագրի ընթերցողները Ռիչին դասեցին 100 ամենալավ թմբկահարների ցուցակում՝ 15-րդ տեղում։ 2011 թվականի ընթերցողների քվեարկությունում նա զբաղեցրել է 6-րդ տեղը։

## Գործիքներ
Ռիչը հայտնի էր որպես «*Ludwig*», «*Slingerland*» և «*Rogers*» թմբուկների կատարող և մոդելավորման դեմք։ 1960-ականներին և 1970-ականներին՝ «*Slingerland*» ապրանքանիշի աջակից լինելով, նա երբեմն օգտագործում էր «Fibes» թմբուկ։ 1970-ականների վերջին և 1980-ականների սկզբին նա ամբողջովին անցավ «*Ludwig*» ապրանքանիշին։ 1983 թվականի սրտի վիրահատությունից հետո նրան հանձնեցին 1940-ականների «*Slingerland Radio King*» հավաքածու, որը վերանորոգել էր «Joe MacSweeney»-ը, և այդ հավաքածուով նվագեց մինչև մահը՝ 1987 թվականը։ Ռիչի սովորական հավաքածուն ներառում էր՝ 14"x24" բաս թմբուկ, 9"x13" mounted tom, երկու 16"x16" floor toms (երկրորդը սովորաբար օգտագործվում էր որպես օծանելիքի համար պահոց), և 5.5"x14" snare թմբուկ։ Նա նաև օգտագործում էր «*Slingerland*»  թմբուկային փայտիկներ։ Բացի այդ, նա ուներ նաև իր հատուկ ստորագրությամբ փայտիկներ։ Նվագային կարիերայի տարբեր ժամանակներում նա օգտագործել է «*Ludwig Speed King*» կամ «*Rogers*» բաս թմբուկի պեդալներ։

## Դիսկոգրաֆիա
### Որպես ղեկավար/ համաղեկավար
* *The Flip Phillips Buddy Rich Trio* (Clef, 1953)
* *The Swinging Buddy Rich* (Norgran, 1954)
* *Buddy and Sweets* (Norgran, 1955)
* *Sing and Swing with Buddy Rich* (Norgran, 1955)
* *The Lester Young Buddy Rich Trio* և Lester Young (Norgran, 1955)
* *Krupa and Rich* (Clef, 1956)
* *Buddy Rich Sings Johnny Mercer* (Verve, 1956)
* *The Lionel Hampton Art Tatum Buddy Rich Trio* (Clef, 1956)
* *The Wailing Buddy Rich* (Norgran, 1956)
* *This One's for Basie* (Verve, 1957)
* *Buddy Rich Just Sings* (Verve, 1957)
* *Buddy Rich in Miami* (Verve, 1958)
* *Rich Versus Roach* (Mercury, 1959)
* *The Voice is Rich* (Mercury, 1959)
* *Richcraft* (Mercury, 1959)
* *Playtime* (Argo, 1961)
* *Burnin' Beat* և Gene Krupa (Verve, 1962)
* *Blues Caravan* (Verve, 1962)
* *The Sounds of '66* with Sammy Davis Jr. (Reprise, 1966)
* *Swingin' New Big Band* (Pacific Jazz, 1966)
* *Big Swing Face* (Pacific Jazz, 1967)
* *The Driver* (EmArcy, 1967)
* *The New One!* (Pacific Jazz, 1968)
* *Mercy, Mercy* (Pacific Jazz, 1968)
* *Rich à la Rakha* (Liberty, 1968)
* *Buddy & Soul* (Pacific Jazz, 1969)
* *Keep the Customer Satisfied* (Liberty, 1970)
* *A Different Drummer* (RCA Victor, 1971)
* *Are You Ready for This?* (Roost, 1971)
* *Stick It* (RCA Victor, 1972)
* *Rich in London* (RCA Victor, 1972)
* *Conversations* (EMI-Parlophone, 1972)
* *The Roar of '74* (Groove Merchant, 1974)
* *The Last Blues Album Volume 1* (Groove Merchant, 1974)
* *Transition* with Lionel Hampton (Groove Merchant, 1974)
* *Very Live at Buddy's Place* (Groove Merchant, 1974)
* *One Night Stand with Buddy Rich 1946* (Joyce, 1974)
* *One Night Stand with Buddy Rich 1946 Vol. 2* (Joyce, 1975)
* *Big Band Machine* (Groove Merchant, 1975)
* *Film Tracks of Buddy Rich and Gene Krupa* (Joyce, 1976)
* *Speak No Evil* (RCA, 1976)
* *Buddy Rich Plays and Plays and Plays* (RCA, 1977)
* *Lionel Hampton Presents Buddy Rich* (Who's Who in Jazz, 1977)
* *Class of '78* (Century, 1978)
* *Together Again: For the First Time* with Mel Tormé (Gryphon/Century, 1978)
* *The Bull* (Chiaroscuro, 1980)
* *Live at Ronnie Scott's* (DRG, 1980)
* *Buddy Rich Band* (MCA, 1981)
* *I'm Always Chasing Rainbows* (BL Enterprise, 1981)
* *Live at the 1982 Montreal Jazz Festival* (Hudson Music, 1982) [DVD-Video +CD]
* *Rich and Famous* (Amway, 1983)
* *Tuff Dude* (Denon, 1986)
* *Mr. Drums: ... Live on King Street, San Francisco* (Cafe, 1986)

### Հետմահու թողարկումներ
* *Europe '77* (Magic, 1993)
* *Buddy Rich & His Big Band At Stadthalle Leonberg, Germany 10 July 1986* (Jazz Band, 1996) 
* *Wham! The Buddy Rich Big Band Live* (Label M, 2000) 
* *No Funny Hats* (Lightyear, 2004)
* *Time Out* (Lightyear, 2007) 
* *The Solos* (Lightyear Entertainment, 2014)
* *Birdland* (Lightyear Entertainment, 2015) 
* *Just In Time: The Final Recording* (Gearbox, 2019)

### Խմբի անդամ
#### Քաունթ Բեյսի հետ
* 1952: *Basie Jazz* (Clef, 1954)
* 1952: *The Swinging Count!* (Clef, 1956)
* compilation: *Blues by Basie* (Columbia, 1956)

#### Բեննի Քարթերի հետ
* 1952: *Alone Together* (Norgran, 1955)
* 1954: *Benny Carter Plays Pretty* (Norgran, 1955)
* 1954: *New Jazz Sounds* (Norgran, 1955)

#### Հարրի Ջեյմսի հետ
* 1953: *Radio Discs of Harry James* (Joyce LP 2002 [1975])
* 1953: *One Night Stand With Harry James* (Joyce LP 1014 [1977])
* 1953: *One Night Stand* (Sandy Hook SH 2004 [1978])
* 1953: *One Night Stand With Buddy Rich & Harry James* (Joyce LP 1078 [1980])
* 1953/1958: *One Night Stand With Harry James at The Blue Note* (Joyce LP 1124 [1983])
* 1953/1962: *Live!* (Sunbeam SB 230 [1979])
* 1953–54: *Saturday Night Swing* (Giants of Jazz Productions GOJ LP-1016 [1979])
* 1954: *1954 Broadcasts* (Sunbeam SB 217 [1976])
* 1954?: *Trumpet After Midnight* (Columbia CL 553 and B-410 [1954])
* 1954?: *Dancing In Person With Harry James At The Hollywood Palladium* (Columbia CL 562 and B-428 [1954])
* 1953–54: *Juke Box Jamboree* (Columbia CL 615 [1955])
* 1956: *Harry James and His New Jazz Band, Vol. 1 / Vol. 2* (Mr. Music MMCD 7010/7012 [2002])
* 1957: *Wild About Harry!* (Capitol T 874 / ST 874 [1967])
* 1963: *Double Dixie* (MGM E-4137 / SE-4137 [1963]).
* 1964: *1964 Live! In The Holiday Ballroom Chicago* (Jazz Hour Compact Classics JH-1001 [1989]) – live
* 1964: *One Night Stand With Harry James on Tour in '64* (Joyce LP 1074 [1979])
* 1964: *In a Relaxed Mood* (MGM SE-4274 [1964])
* 1964: *New Versions of Down Beat Favorites* (MGM SE-4265 [1964])
* 1965?: *Harry James Plays Green Onions & Other Great Hits* (Dot DLP 3634 / DLP 25634 [1965])
* 1965: *Harry James, Buddy Rich, Woody Herman * (Europa Jazz EJ 1041 [1981])
* 1966: *The Ballads and the Beat!* (Dot DLP 3669 / DLP 25669 [1966])
#### Չարլի Պարկերի հետ
* 1950–52: *Big Band* (Clef, 1954)

#### Այլոք
* 1946: Lester Young, Nat King Cole, *Lester Young Trio* (Mercury, 1951)
* 1950: Bud Powell, *The Genius of Bud Powell* (Mercury/Clef, 1956)
* 1952: Gene Krupa, *The Drum Battle* (Verve, 1960)
* 1953?: Harry "Sweets" Edison, *Sweets at the Haig* (Pacific Jazz, 1953)
* 1954: Lionel Hampton, *Lionel Hampton Plays Love Songs* (Verve, 1956)
* 1954: Roy Eldridge, *Little Jazz*, (Clef, 1954) 
* 1955: Lester Young and Harry Edison, *Pres and Sweets* (Norgran, 1955)
* 1955: Oscar Peterson, *Oscar Peterson Plays Count Basie* (Clef, 1956)
* 1956: Ella Fitzgerald և Louis Armstrong, *Ella and Louis* (Verve, 1956)
* 1958?: Tommy Dorsey, *Having Wonderful Time* (RCA Victor, 1958) 
* 1969: Stan Getz, *The Song Is You* (Laserlight, 1996)
* 1982: Frank Sinatra, *Sinatra: World On a String* (Universal, 2016)

## Նշումներ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Buddy Rich on Drummerworld.com
* Doug Meriwether collection on Buddy Rich, Institute of Jazz Studies, Rutgers University
* Buddy Rich in 1942 with the Tommy Dorsey Orchestra Earliest appearance on film
* 
* Buddy Rich, Find a Grave

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արտիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թմբկահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ