Վլադիմիր Կարապետով

**Վլադիմիր Մկրտչի Կարապետով** (երբեմն՝ *Նիկիտիչ,* , ), ծագումով հայ ռուս-ամերիկացի էլեկտրիկ ճարտարագետ, գյուտարար, պրոֆեսոր։ Սկսել է սովորել Սանկտ Պետերբուրգի հաղորդակցության ուղիների պետական համալսարանում, ուսման ընթացքում դասավանդել է էլեկտրատեխնիկա և հիդրոտեխնիկա Սանկտ Պետերբուրգի երեք դպրոցներում։ 1899 թվականին տեղափոխվել է Դարմշտադտի տեխնիկական համալսարան, որտեղ շարունակել է ուսումնասիրել էներգետիկ համակարգերը։ 1903 թվականին արտագաղթել է ԱՄՆ։ 1928 թվականին Ֆրանկլինի ինստիտուտը նրան պարգևատրել է Էլիոթ Կրեսոնի մեդալով։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Կարապետովը ծնվել է 1876 թվականի հունվարի 8-ին Սանկտ Պետերբուրգում Մկրտիչ (Նիկիտա) Հովհաննեսի Կարապետովի և Աննա Հովակիմի (Իվանովնա) Կարապետովայի ընտանիքում։ Վլադիմիրը նախ ընդունվել է և սկսել է սովորել Սանկտ Պետերբուրգի հաղորդակցության ուղիների պետական համալսարանում՝ 1897 թվականին հաջողությամբ հանձնելով առաջին պետական քննությունները, իսկ երկրորդը՝ 1902 թվականին։ Ուսումնառության տարիներին եղել է Ռուսական կայսրության կառավարության խորհրդատու և միաժամանակ դասավանդել էլեկտրատեխնիկա և հիդրավլիկա մայրաքաղաքային երեք գիմնազիաներում։

1899 թվականին Կարապետովը տեղափոխվել է Դարմշտադտի տեխնիկական համալսարան, որտեղ շարունակել է ուսումնասիրել էներգետիկ համակարգերը։ Մեկ տարի անց Շտուտգարտում լույս է տեսել նրա «Անհամաչափ բեռներով բազմաֆազ էներգահամակարգերի մասին» գիրքը ()։ 1903 թվականին նա արտագաղթել է ԱՄՆ, որտեղ սկսել է աշխատել և սովորել «Westinghouse Electric and Manufacturing Company»-ում։ Հաջորդ տարի նա սկսել է համագործակցել Կոռնելի համալսարանի հետ, որտեղ հրավիրվել է որպես էլեկտրատեխնիկայի պրոֆեսոր։

Կարապետովն իր «Բարձրագույն մաթեմատիկայի ինժեներական կիրառումը» () աշխատության առաջին մասը հրապարակել է 1911 թվականին։ Երկրորդից հինգերորդ մասերը հաջորդել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1916 թվականին։ Նույն թվականին հրատարակել է նաև «Էլեկտրական չափումներ և փորձարկում, հաստատուն և փոփոխական հոսանք» ()  գիրքը։ Միացյալ Նահանգների Էլեկտրիկ ինժեներների ինստիտուտի անդամ է դարձել 1912 թվականին։ Այնուհետև 1915 թվականին նա դարձել է Համալսարանական պրոֆեսորների ամերիկյան ասոցիացիայի (AAUP) անդամ։ Բացի այդ, Կարապետովը 1917-1926 թվականներին եղել է «Electrical World» ամսագրի գիտական խմբագիրը։ Որպես Ամերիկայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ 1910 թվականին նա առաջադրվել է Նյու Յորք նահանգի Սենատ։ 1914 թվականին նա առաջին անգամ փորձել է ընտրվել  Նյու  Յորք նահանգի ճարտարագետի և տեսուչի  պաշտոնում ()։ Նա կրկնել է այդ փորձերը 1920 և 1924 թվականներին։ Նա նաև մի քանի հոդվածներ է գրել հարաբերականության հատուկ տեսության վերաբերյալ «Optical Society» ընկերության ամսագրում։

1928 թվականին Ֆրանկլինի ինստիտուտը նրան պարգևատրել է Էլիոթ Կրեսոնի մեդալով։ Կարապետովը նաև պրոֆեսիոնալ թավջութակահար էր. 1934 թվականին Նյու Յորքի երաժշտական քոլեջը նրան շնորհել է երաժշտության պատվավոր դոկտորի կոչում։ Նյու Յորքի համալսարանի Բրուքլինի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը 1937 թվականին նրան շնորհել է գիտությունների դոկտորի կոչում։ Վլադիմիր Կարապետովը մահացել է 1948 թվականի հունվարին և թաղվել Իթակա քաղաքում։

## Աշխատություններ
* Историческая справка и некоторые разъяснения к работе о многофазных электрических системах при неравномерной нагрузке / В. Карапетов. — Санкт-Петербург։ Ин-т инж. пут. сообщ. …, 1902. — 11 с.
* О сопротивлении движению судов внутреннего плавания։ Ч. 1- / В. Карапетов, инж. пут. сообщ. — Санкт-Петербург։ Ин-т инж. пут. сообщ. …, 1902.
** О сопротивлении движению речных судов։ Докл. инж. Карапетова / VI Съезд рус. деятелей по водяным путям. — Санкт-Петербург։ тип. т-ва «Нар. польза», 1899. — 42 с.
* О многофазных электрических системах при неравномерной нагрузке։ [Дис.] / [Соч.] В. Карапетова, инж. пут. сообщ. — Санкт-Петербург։ Ин-т инж. пут. сообщ. …, 1901. — [4], 87 с.
* Über mehrphasige Stromsysteme bei ungleichmässiger Belastung. Stuttgart։ Enke, 1900.
* «Aberration of light in terms of the theory of relativity as illustrated on a cone and a pyramid», Journal of the Optical Society of America, 1924, 9(3)։223-33.
* «Straight-line relativity in oblique coordinates; also illustrated by a mechanical model», Journal of the Optical Society of America, 1926, 13։155.
* «Relativity transformation of an oscillation into a travelling wave, and DeBroglie’s postulate in terms of velocity angle», Journal of the Optical Society of America, 1929, 19։253.
* «Restricted relativity in terms of hyperbolic functions of rapidities», American Mathematical Monthly, 1936, 43։70-82.
* «A general outline of restricted relativity», Scripta Mathematica, 1941, 8։145-63.
* «The special theory of relativity in hyperbolic functions», Reviews of Modern Physics, 1944, 16։33-52.

## Ընտանիք
1936 թվականի նոյեմբերի 25-ին Վլադիմիր Կարապետովը Վեսթչեսթեր շրջանի Դոբս Ֆերի գյուղում ամուսնացել է Ռոզալի Մարգարեթ Քոբի հետ։

## Հիշատակ
1992 թվականից «Eta Kappa Nu» (IEEE-HKN) կազմակերպությունը, էլեկտրիկ ճարտարագետների շրջանում ակնառու տեխնիկական նվաճումների համար, շնորհում է Վլադիմիր Կարապետովի անվան մրցանակը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Электрический дирижер»։ Изобретение инж. В. Карапетова // Новое русское слово.— Нью-Йорк, 1933.— 19 сентября (№ 7541).— С. 3.
* *В. Н*. Биологический взгляд на людские поступки։ Лекция проф. В. Н. Карапетова в Об-ве Друзей Русской Культуры // Новое русское слово.— Нью-Йорк, 1934.— 8 апреля (№ 7742).— С. 7.
* Умер профессор В. Карапетов // Новое русское слово.— Нью-Йорк, 1948.— 13 января (№ 13046).— С. 2.
* «V. KARAPETOFF DIES», New York Times, January 12, 1948, p.&nbsp;19.
* James E. Brittain (1997) «Vladimir Karapetoff: A Pioneer Electrical Engineering Educator», Proceedings of the IEEE 85(10)։1662

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկահայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ