Պրաստոյ Պետրուսը

**«Պրաստոյ Պետրուսը»**, Սերո Խանզադյանի գործերից։ Գրվել է 1946 թվականին։ Տեղ է գտել «Մերոնք և մեր հարևանները» շարքում։

## Գնահատական
Սերո Խանզադյանի տաղանդի հասարակական արժեքը մեծանում է նրանով, որ նրա հետ միացած են հանրայնորեն նշանակալի իդեալները, ժողովրդի փայփայած երազները, դրանց իրագործմանն ուղղված՝ արվեստագետի ու գործչի տևական անդադրում ջանքերը։ «Մերոնք և մեր հարևանները» շարքում տպագրված են իրարից տարբեր բազմաթիվ պատմվածքներ, որոնք գերազանցորեն պատմում են «Մարդը և հողը» խանզադյանական առանցքից։ Ս. Խանզադյանի համար «Մարդը և հողը» այնպիսի հանգույց է, որով իրար են գալիս ժողովրդի նախնիների պատմությունն ու արդիականությունը, բարոյական չափանիշների  կայունությունը և վերաբերմունքը առհասարակ  աշխարհին։

## Սյուժե
Փոքրիկ քաղաքի շրջանային բանկի կառավարիչ է նշանակվում Պետրուսը։ Կառավարչի գալու օրը, երեկոյան, նրան հյուր է գնացել բանկի գլխավոր հաշվապահ Բախկալ Կոստանը։ Բախկալ Կոստանն իրենց աշխատակիցներին ասել է, որ իրենց նոր կառավարիչը «պրոստոյ» ընկեր է։ Պրաստոյ Պետրուսը կարճահասակ է,  գեր, փորը դուրս ցցված։ Քայլում է դանդաղ, գլուխը բարձր պահած, հայացքը հեռու հորիզոններում։ Շատերին թվում է, թե Պետրուսը ուշադրություն չի դարձնում շրջապատի իրերին ու մարդկանց, բայց իրականում ոչինչ աչքաթող չի անում։ Մի մարդ, էշին փայտ բարձած քաղաք էր տանում ծախելու։ Պետրուսը մտքում հաշվում է էշի և փայտի գինը.«-էշը, անտարակույս, արժե վեց հարյուր ռուբլի, փայտը՝ քառասուն, փլանն ու ոռկապերը՝ հարյուրից ավելի»։ Հենց սկզբից Պետրուսը մտերմանում է Բախկալ Կոստանի հետ, ով նրան բնութագրում է որպես «ոսկի մարդ»։ Պրաստոյ Պետրուսը ոչ մի չեկ չէր մակագրում, մինչև գումար ստացողը մի քանի անգամ չգա-չգնա, չխնդրի։ Հաճախ մարդիկ դիմում էին Բախկալ Կոստանին։ Եթե կառավարչի մոտ մտնելիս Բախկալ Կոստանը մեկ անգամ էր հազում, նշանակում է՝  օգուտ կա, իսկ երկու հազը հուշում էր, թե շահ կա։ Պրաստոյ Պետրուսը սիրում էր, երբ մարդիկ իրեն խնդրում են, և դա առած էր դարձել քաղաքում։ Եթե մեկը իրեն թույլ է տալիս, որ ինչ-որ բանի համար շատ խնդրեն, խնդրողն ասում է.«Դու էլ գլխիս Պրաստոյ Պետրուսը հո չե՞ս։ Հերիք է խնդրեմ»։ Պրաստոյ Պետրուսն իր ընտանիքի հետ ապրում էր  բանկին պատկանող պետական տան մեջ։ Այնտեղ ապրում էին բանկի երեք ուրիշ աշխատակիցներ։ Դրանցից երկուսին հենց առաջին օրը ազատում է  աշխատանքից, իսկ մյուս մասնագետը անմատչելի է մնում։ Կռվի առաջին օրը այդ երիտասարդը մեկնում է ռազմաճակատ, թողնելով տանը ծեր մորը՝ նանիին։ Պետրուսը ձևացնում էր, թե  հոգատար է և ասում էր.«-Սիրտդ ուրախ պահիր, նանի, դու իմ աշխատակցի մայրն ես, ես միշտ քեզ կօգնեմ, չեմ թողնի նեղվես»։ Սակայն պատերազմի ավարտից հետո, երբ նանիի որդին դեռ չէր վերադարձել, Պետրուսը սկսում է ծրագրեր մշակել՝ տիրանալու նաև նանիի զբաղեցրած սենյակին։ Իր մտքինն իրականացնելու համար տուն է բերում մի փայտե ճռիկ.«...սովորական ճռիկ էր, որով խաղում են երեխաները»։ Մի երեկո էլ, երբ մոտեցավ պառավի քնելու ժամը, Պետրուսը վերցրեց ճռիկը ու դուրս եկավ ննջասենյակից։ Նանին մտավ անկողին, փաթաթվեց վերմակով և նոր էր քնել, երբ ձայն լսեց։«-Ղը՛րթ, ղը՜րթ»։ Նանին, ով հավատում էր չար ոգիների ու քաջքերի գոյությանը, սարսափահար վեր է թռչում՝ կարծելով, թե  տունը լցվել է սատանաներով։«Պառավը ճչաց, թռավ դեպի դուռը։ Նրան թվաց, թե մեկը ետևից ուժգին խփեց գլխին»։ Պետրուսը, լսելով նրա ճիչերը, դուրս է վազում նկուղից՝ իբր օգնույթյան, և գլուխը խփում է դռանը։ Առավոտյան, երբ նանին ուշքի է գալիս հարցնում է.«-Հեռացա՞ն…չար ոգիները, սատանաները»։  Կինն աղաչում է Պետրուսին ազատել իրեն այդ սենյակից և ասում է.«-Որդի ջան, վերևում աստված, ներքևում՝ դու, ինձ ազատի այս քաջքի բնից։ Գնա, գնա հենց այսօր ինձ համար մի տեղ գտիր՝ մի նկուղ, մարագ, թոնրատուն, ինչ ուզում ես գտիր և ինձ տեղափոխիր այնտեղ, թե չէ ես մի գիշեր էլ չեմ կարող մնալ չար ոգիների բնի մեջ»։ Պետրուսը, ձևացնելով, թե չի ուզում բաժանվել նրանից ասում է.«-Չեմ ուզում քեզ պես լավ հարևանից բաժանվել։ Ախր դու իմ մոր տեղն ես»։ Պրաստոյ Պետրուսը խոստացավ կատարել կնոջ կամքը։ Եվ Բախկալ Կոստանի հետ նանիի համար գտան մի նեղ ու խոնավ նկուղ և պառավին տեղափոխեց այնտեղ և վերջապես տիրացավ այդ սենյակին։

## Կերպարներ
* բանկի կառավարիչ Պրաստոյ Պետրուս
* գլխավոր հաշվապահ Բախկալ Կոստան            
* նանի

## Տես նաև
* Հորովելը
* Խղճի խայթ
* Պորտաքար (պատմվածք)
* Դագաղ Դանելը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերո Խանզադյան Ձայնային գրքեր
* Նա, ով հասկացավ քարերի լեզուն. Սերո Խանզադյան

Կատեգորիա:1983 գրքեր
Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ