Դարպաս

**Դարպաս**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Վանաձոր համայնքում։ Տեղակայված է Վանաձորից անմիջապես հյուսիս-արևմուտք՝ Փամբակ գետի աջ ափին՝ ծովի մակարդակից մոտ 1400 մ բարձրության վրա։

Բնակավայրը հին է, ինչի մասին վկայում են գյուղի գերեզմանատան տուֆից սալաքարերի վրայի գրությունները։ Բնակավայրը տեղակայված է հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում՝ Մայմեխ լեռան (3081մ) արևմտյան կողմում, մարզկենտրոն Վանաձորից 4 կմ դեպի արևմուտք։ Կլիման բարեխառն է, ամառը մեղմ է, ձմեռը տևում է 5 ամիս։

Անասնապահությամբ զբաղվողներին արտադրում են կաթ, պանիր, միս, բուրդ, մեղր։ Գյուղն ունի միջնակարգ  դպրոց։

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ և մեղվաբուծությամբ։


## Բնակչություն
Գյուղը 1897 թվականին ուներ  406, 1926 թվականին՝ 620, 1939 թվականին՝ 642, 1970 թվականին՝ 1307, 2001 թվականին՝ 2188 բնակիչ։ Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Դարպասի մշտական բնակչությունը կազմել է 1664, առկա բնակչությունը՝ 1471 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տես նաև
* Լոռու մարզ
* Դարպասի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Հիշարժան թվեր  և իրադարձություններ
1801թ  Գյուղը Արևելյան Վրաստանի Քարթլ-Լոռու Գավառի, Փամբակի վոլոստի կազմում միացվում է Ռուսաստանին:

1802 Կովկասյան հնագիտական հանձնաժողովը ավարտում է Ռուսաստանին անցած Արևելյան Վրաստանի և Հայաստանի հյուսիս-արևելյան բնակավայրերի ուսումնասիրությունն ու այդ մասին կազմում արձանագրություններ: Այդ ցուցակում կա նաև Դարբազի անունը, որպես հայկական պետական գյուղ:

1804թ. Ղարաքիլիսա զորակայանի մոտակայքում բախում է տեղի ունենում պարսկական և ռուսական զորքերի միջև: Դարբազը անմասն չի մնում այդ բախումից: Մեծ օգնություն են ցուցաբերում ռուսական զորքին:

1805թ. Ղարաքիլիսայում հավաքվում են Փամբակի գավառի տանուտերերն ու քյոխվաները ու իրենց համաձայնությունը տալիս իշխան Արամ Բեբութովին Փամբակի գավառի մովրով լինելու համար: Իր համաձայնությունը տվել է նաև Բալո յուզբազի քյոխվեն:

1825թ. Տեղի է ունենում ավերիչ երկրաշարժ և մեծ վնասներ պատճառում:

1826թ . Տեղի է ունենում ռուս-պարսկական 2-րդ պատերազմը: Պարսկական զորքերը Փամբակի վրա հարձակվում են Միրաքից՝ Փամբակի և Համզաչիմանի ռուսական սահմանային կետերի վրա: Տեղի է ունենում Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը: Ռուսական կայազորը արժանի հակահարված է հասցնում Հասան-Խանի զորքերին: Ռուսական զորքերին՝ մեծ օգնություն են ցուցաբերում Ղարաքիլիսայի և մոտակա գյուղերի բնակիչները այդ թվում Դարպասի բնակիչները:

1840թ. Դարպաս գյուղը Փամբակի դիստանցիայի հետ ընդգրկվում է նոր կազմավորված Ալեքսանդրապոլի գավառի կազմում, 4-րդ տեղամասում:

1840թ. Գյուղի տարածքով հոսող գետերի վրա կառուցվել և գործում էին ջրաղացներ Ղարաքեշիշոնց և այլն:

1850թ. Կառուցվել է գյուղի փայտաշեն եկեղեցին

1850-60 թ Դարպասը տարածաշրջանի այլ գյուղերի հետ գտնվում էր բավականին ակտիվ կապի մեջ 

1886թ Գյուղի մասնավոր տներում գործում էր դպրոց, սակայն բացման տարեթիվը հայտնի չէ:

1899 թ Առաջին երկաթուղային գնացքը գյուղի տարածքով Մեծ Ղարաքիլիսայից մեկնում է Ալեքսանդրապոլ:

1912 թ Կառուցվել է առաջին քարաշեն պետական դպրոցը: 

1918թ. Մայիսի 24-28-ին գյուղի տարածքում տեղի է ունեցել Մեծ Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը: Դարպասը իր քաջորդիներով Վասիլ վազ յանի գլխավորությամբ հերոսաբար մասնակցել է ճակատամարտին և փառահեղ էջեր գրել հայոց նորագույն պատմության մեջ: Գյուղի տարածքում իր հեծյալ ջոկատով մարտնչում էր նաև Գարեգին Նժդեհը:

1929-30 Սկսվել է կոլեկտիվացման գործընթացը: 

1929թ. Ղարաքիլիսայում կառուցվող քիմիական գործարանում` Քիմշենում աշխատում են մեծ թվով դարապասեցիներ։

1930թ   Կառուցվում են գյուղի երկհարկանի քարաշեն առանձնատներ 

1930 թ Գործում էր բուժկետ, մանկապարտեզ, փոստ 

1937թ Անց  է կացվել Բերքահավաքի տոն, որին ներկա են եղել գյուղի հասարակությունը, ուսուցիչները: Տոնն ուղեկցվել է երաժշտությամբ, երգ ու պարով:
1938 թ Շարժական էլեկտրակայաններով ֆիլմեր էին ցուցադրվում: 
1938 Մովսես Ավագյանի բնակարանի մի մասը դառնում է գյուղի գրասենյակ (տիրոջ նախաձեռնությամբ), իսկ մի մասը՝ խանութ
1938  Գյուղ մուտք գործեց առաջին ավտոմեքենան ԳԱՋ-ՄՄ
1941-45 Հայրենական Մեծ պատերազմ: Մեծ թվով Դարպասի քաջորդիներ մասնակցեցին հայրենիքի պաշտպանության սուրբ գործին: Շատերը հերոսացան և անմահացան:
1947-48 Կառուցվում է գյուղի էլեկտրոհամակարգը և էլեկտրոէներգիան մուտք է գործում գյուղ:
1952-53 Գյուղը ավտոբուսային կապով կապվում է Կիրովական քաղաքի հետ: 
1955թ. Անտառից «Կարոյի թալա»-ի ջուրը բերվում է գյուղ խմելու համար:
1956թ. Գործարկվեց հեռախոսակայանը և հեռախոսակապը:
1960թ. Կառուցվեց սովխոզի վարչական շենքը, ակումբը։
1960 թ  Բարեկարգվեցին ճանապարհները: Գյուղը Կիրովական քաղաքին կապող ճանապարհը, որը կոչվել է «Կապ», ընդարձակվել է, որի վրա աշխատել են Միսակ Դողոսյանը, Աղասի Մարգարյանը, Արամ Ավետյանը, Արտավազդ Ավետյանը, Կարապետ Ավագյանը, Վահան Ալոյանը և ուրիշներ: Կառուցվել է դպրոցի նոր շենքը:
1962թ. Նշվում է դպրոցի 50-ամյակը, ավելացվում է դասարանների թիվը:
1967թ. Անց է կացվում փողոցային լուսավորություն:
1968թ. Ասաֆալտապատվում է գյուղի գլխավոր փողոցը:
1970թ. Կառուցվում է գյուղխորհրդի շենքը։ Կառուցվում է կենցաղի տունը:
1984թ. Կառուցվում է երկհարկանի տիպային դպրոցի նոր շենքը:
1988թ. Դեկտեմբերի 7-ի երկրաշարժից մեծ կորուստներ կրեց գյուղը, տնտեսական վնաս և այլն:
1989-90թ Արագ թափով սկսվեց երկրաշարժի հետևանքների վերացում, տների վերանորոգում: Տնակները մտան դարպասեցու կենցաղ: 
Կառուցվում է անասնապահական համալիր ֆերմա: Կառուցվեց քիմգործարանի տնակային ավանը։ Գործում էր կարի ֆաբրիկան։
1991թ. Պետական հողերի, սովխոզի անասնագլխաքանակի և գույքի սեփականաշնորհում
2005թ Գյուղը գազիֆիկացվեց:
2009-10թ  Խմելու ջրի նոր ջրագիծ կառուցվեց:
2010թ Շահագործման հանձնվեց գյուղապետարանի և մանկապարտեզի շենքը:
2012թ  Նշվեց դպրոցի 100-ամյակը:
2013թ. Հունիս-հուլիս ամիսներին սկսվեց գյուղի եկեղեցու կառուցումը, նախաձեռնությունը գյուղապետ Սամվել Ավետյանինն է:

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Վանաձոր համայնքի բնակավայրեր