Հաուլի թափառող դղյակը (անիմե)

**Հաուլի քայլող ամրոցը** (ճապ.՝ ハウルの動く城&nbsp;*Hauru no Ugoku Shiro*) ճապոնական անիմացիոն ֆանտաստիկ ֆիլմ է, որը գրվել և նկարահանվել է  Հայաո Միյազակիի կողմից։ Այն հիմնված է բրիտանացի գրող՝ Դիանա Ուեն Ջոնսի 1986  թվականին գրված համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմի ռեժիսորը Տոշիո Սուզուկին է, նկարահանվել է Studio Ghibli–ի կողմից և հեռարձակվել  Toho–ով։ Ճապոնական  ձայնային դերասանական կազմում ընդգրկված էին Չիեկո Բաիշոն և Տակույա Կիմուրան, մինչդեռ անգլերեն տարբերակում Ջին Սիմոնսը, Էմիլի Մորթիմերը, Լորան Բեքոլը, Կրիստիան Բեյլը, Ջոշ Հաչերսնը և Բիլլի Կրիստալը։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում հորինված թագավորությունում, որտեղ լայն տարածում ունեին և մոգությունը, և վաղ քսաներորդ դարի տեխնոլոգիաները մեկ այլ թագավորության դեմ պատերազմի ֆոնին։ Այն պատմում է Սոֆի անունով երիտասարդ գլխարկագործ աղջկա մասին, որին իր խանութ մտած վհուկը կախարդում է և վերածում պառավի։ Սոֆին հանդիպում է Հաուլ անունով կախարդի և ներքաշվում թագավորի համար նրա կռվելու դիմադրության մեջ։

2003 թվականի Միացյալ Նահանգների Իրաք ներխուժման Միյաձակիի հակազդեցության ազդեցության տակ ֆիլմը պարունակում է հակապատերազմական ուժեղ թեմաներ։ Միյաձակին ասել  է, որ «զայրույթը մեծ էր » իրաքյան պատերազմի վերաբերյալ, ինչը ստիպեց իրեն ֆիլմ նկարահանել, որը, իր կարծիքով, վատ կընդունվի Միացյալ Նահանգներում: Այն նաև վեր է հանում  ծերության թեման՝ դրականորեն պատկերելով տարիքը մի բան, որը գլխավորին հերոսին ազատություն է տալիս։ Ֆիլմը պարունակում է նաև ֆեմինիստական տարրեր և ասելիքներ կարեկցանքի արժեքի մասին։ 2013 թվականին Միյաձակին ասաց, որ Հաուլի քայլող ամրոցը իր սիրելի ստեղծագործությունն է՝ բացատրելով. «Ես ուզում էի փոխանցել այն ուղերձը, որ կյանքն արժե ապրել, և չեմ կարծում, որ ինչ–որ բան է փոխվել»։ Ֆիլմը թեմատիկորեն էականորեն տարբերվում է վեպից. մինչ վեպը կենտրոնանում է դասակարգային և գենդերային նորմերի վրա, ֆիլմը կենտրոնանում է սիրո, անձնական հավատարմության և պատերազմի կործանարար հետևանքների վրա:

Հուլի քայլող ամրոցի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2004 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Վենետիկի 61-րդ միջազգային կինոփառատոնում և բեմադրվել է Ճապոնիայում 2004 թվականի նոյեմբերի 20-ին։ Ճապոնիայում դրա շահույթը հասավ 190 միլիոն դոլարի և 236 միլիոն դոլար ամբողջ աշխարհում՝ դարձնելով այն կոմերցիոն առումով ամենաստացված ճապոնական ֆիլմերից մեկը պատմության մեջ. Ֆիլմը արժանացավ քննադատների գնահատականին, հատկապես գովասանքի արժանացավ իր վիզուալության և Միյաձակիի կողմից արծարծված թեմաների համար։ Այն առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Օսկար» 78-րդ մրցանակաբաշխության լավագույն անիմացիոն ֆիլմի համար, սակայն պարտվել է Ուոլիսը և Գրոմիտը. Ճագարի անեծքին։ Այն արժանացել է մի քանի այլ մրցանակների, այդ թվում՝ չորս Տոկիոյի անիմե մրցանակների և Nebula մրցանակի լավագույն սցենարի համար։

## Սյուժե
Սոֆին, որը տասնութ տարեկան գլխարկ պատրաստող աղջիկ է, իր կրտսեր քրոջը տեսակցության գնալու ճանապարհին հանդիպում է շատ մեծ ուժի տեր կախարդ Հաուլին։ Ամայադաշտերի Վհուկը, սիրահետելով Հաուլին, գալիս է Սոֆիի մոտ և իր կախարդանքի օգնությամբ նրան իննսունամյա ծեր տատիկ դարձնում։ Կախարդանքից ազատվելու միջոց գտնելու հույսով՝ Սոֆին ճանապարհ է ընկնում դեպի Ամայադաշտերը և հանդիպում է կախարդված կենդանի խրտվիլակի, որին նա Դդմագլուխ է անվանում, և որը նրան հասցնում է Հաուլի դղյակի մոտ։ Այստեղ նա հանդիպում է Հաուլի երիտասարդ օգնական Մարկլին, ինչպես նաև կրակի դև Կալցիֆերին, ով այդ դղյակի էներգիայի և կախարդական ուժի աղբյուրն է հանդիսանում։ Կալցիֆերը առաջարկում է Սոֆիին իր օգնությունը այն պայմանով, որ Սոֆին էլ իր հերթին կօգնի նրան ազատվել այն կախարդանքից, որը իրեն կապում է այդ դղյակին և ստիպում է տեղում մնալ։ Երբ հայտնվում է Հաուլը, Սոֆին նրան հայտնում է, որ նրան կանչել է Կալցիֆերը՝ դղյակի նոր հավաքարարուհին լինելու։

Մինչ այդ Սոֆիի երկիրը կանգնած է լինում հարևան երկրի հետ պատերազմի շեմին, ինչին նպաստում է մյուս երկրի թագաժառանգ արքայազնի անսպասելի անհետացումը։ Թագավորը հրաման է արձակում և պահանջում, որ Հաուլը ներկայանա պալատ և միանա իր զորքերին։ Սակայն Հաուլը որոշում է, որ իր փոխարեն կուղարկի Սոֆիին, ով պետք է ձևացնի, որ նա Հաուլի մայրիկն է և թագավորին պատմի, թե որքան վաղկոտ ու անպիտան է իր որդին։ Սոֆիի մեկնելուց առաջ Հաուլը նրան տալիս է կախարդական մատանի, որը կապում է նրան Կալցիֆերի հետ և ապահովում նրա անվտանգ վերադարձը։ Այնուհետև նա հայտնում է Սոֆիին, որ կհետևի նրան՝ այլ կերպարանք ստացած։ Պալատին հասնելով Սոֆին հանդիպում է աստմատիկ և հազացող Հին անունով շանը և կարծում է, որ նա կերպարանափոխված Հաուլն է։ Նա հանդիպում է նաև Ամայադաշտերի Վհուկին, ում Սալիմանը՝ թագավորի կախարդ խորհրդատուն, պատժում է և զրկում կախարդանքից՝ դարձնելով վհուկին անվնաս ծեր կին։ Սոֆին կտրականապես դեմ է արտահայտվում այդպիսի միջոցներին, վհուկի ստեղծած կախարդանքը մի պահ թուլանում է, ու Սոֆին ժամանակավորապես նորից դառնում է երիտասարդ աղջիկ՝ իր ոգեշնչված խոսքերի ուժի շնորհիվ։ Սալիմանը գլխի է ընկում Սոֆիի զգացմունքների մասին և հասկանում, թե նրա և Հաուլի միջև ինչ կապ կա։ Այնուհետև Հաուլը թագավորի կերպարանքով գալիս է Սոֆիին փրկելու։ Սալիմանը փորձում է նրան թակարդի մեջ գցել, բայց Սոֆիի օգնությամբ նրանք կարողանում են դուրս պրծնել նրա ձեռքերից՝ Հինին և Ամայադաշտերի նախկին վհուկին իրենց հետ վերցնելով։

Հիննը, Մարկլը և Դդմագլուխը Սոֆին պարզում է, որ Հաուլը պատերազմի ընթացքին խանգարելու համար անընդհատ դառնում է թռչունին նմանվող էակ, սակայն ամեն կերպարանափոխումից հետո նա ավելի մեծ դժվարությամբ է նորից մարդ դառնում։ Սոֆին վախենում է, որ Հաուլի՝ մարդու կերպարանքով մնալու ժամանակը կսպառվի և նա կլքի իրենց։ Անսպասելիորեն հայտնվում է Սոֆիի մայրիկը, ով Սալիմանի կամքով նրանց տուն է բերում մի փոքրիկ կապոց, որի մեջ դրված է լինում կախարդական "թռչկոտող որդ", որը ենթարկվում է Սալիմանի հրամաններին։ Ամայադաշտերի նախկին Վհուկը հայտնաբերում է դրան և արագ ազատվում որդից՝ նետելով Կալցիֆերի բերանը։ Սակայն Կալցիֆերը որդին կուլ տալուց ուժասպառ է լինում, և դղյակը պաշտպանող նրա կախարդանքը թուլանում է։

Մի քանի ժամ անց թշնամու օդանավերը ռմբակոծում են քաղաքը, իսկ Սալիմանի օգնականները ներխուժում են Հաուլի՝ Սոֆիի համար պատրաստած ծաղիկների խանութ։ Խանութը ռումբերից պաշտպանելուց հետո Հաուլը բուժում է Կալցիֆերին և քշում Սալիմանի օգնականներին։ Նա Սոֆիին հայտնում է, որ այլևս չի փախչելու, որովհետև այժմ ունի մի բան, որը նա պետք է պաշտպանի․ դա Սոֆին է։ Այնուհետև նա լքում է դղյակը։ Գլխի ընկնելով, որ Հաուլը փորձում է իրենց բոլորին պաշտպանել թշնամու հարձակումներից, Սոֆին բոլորին դուրս է հանում դղյակից և տանում Կալցիֆերին նրա բուխարու վրայից՝ ոչնչացնելով դղյակը։ Նա Կալցիֆերին իր մազերի մի մասն է առաջարկում, որպեսզի դևը նորից շարժման մեջ դնի քանդված դղյակի մի մասը։ Երբ նրանք շարժվում են դեպի Հաուլը, որպեսզի նրան ցույց տան, որ նրանք այլևս կապված չեն դղյակի հետ, Ամայադաշտերի նախկին Վհուկը հանկարծակի գլխի է ընկնում, որ Հաուլը Կալցիֆերին է տվել իր սիրտը նույն կերպ, ինչպես Սոֆին քիչ առաջ նրան տվեց իր մազերը։ Վհուկը վերցնում է Կալցիֆերին և հրաժարվում է նրան հետ վերադարձնել՝ չնայած նրան, որ կրակը վառում է իրեն։ Խուճապի մատնվելով՝ Սոֆին ջուր է թափում Կալցիֆերի վրա՝ զրկելով նրան իր կախարդական ուժից։ Դղյակի մնացորդը երկու մասի է կիսվում և Սոֆին ու Հինը ընկնում են անդունդը, իսկ Մարկլը, վհուկը և Կալցիֆերը շարունակում են ճանապարհը մյուս կեսի վրա։

Սոֆին, հույս դնելով Հաուլի կախարդական մատանու վրա, անցնում է դղյակի կոտրված դռան միջով և, անցնելով մթության մի շերտ, հայտնվում է Հաուլի հիշուղության մեջ ու իմանում, թե ինչպես էին հանդիպել Հաուլն ու Կալցիֆերը։ Մանուկ հասակում Հաուլը հանդիպեց ընկած և համարյա մեռնող աստղի՝ Կալցիֆերին, և, զղջալով դրան, իր սիրտը տվեց նրան։ Դա կապեց Հաուլին և Կալցիֆերին անժամկետ կապերով։ Սոֆին գտնում է Հաուլին, ով արդեն համարյա թե կորցրել է իր մարդկային գիտակցությունը՝ թռչունի կերպարանափոխվելով։ Նրանք հասնում են Կալցիֆերի, Մարկլի և վհուկի մոտ, ովքեր մնացած են լինում ժայռի ծայրով քայլող մեկ փայտյա տախտակի վրա, որը դղյակից մնացած միակ մասն է։ Սոֆին վհուկին խնդրում է հետ վերադարձնել Հաուլի սիրտը։ Վհուկը սիրտը հետ է տալիս և Սոֆին այն տեղադրում է Հաուլի մեջ՝ նրան կյանք վերադարձնելով և Կալցիֆերին ազատելով։ Սակայն, քանի որ Կալցիֆերը այլևս այնտեղ չէ, տախտակը քանդվում է և սկսում է ընկնել անդունդը։ Անսպասելիորեն հայտնվում է Դդմագլուխ խրտվիլակը և փրկում նրանց՝ իր փայտյա ոտքով կանգնեցնելով ընկնող տախտակի ընթացքը։ Սոֆին շնորհակալություն հայտնելով ջերմությամբ համբուրում է Դդմագլխի թուշիկը և դրանով քանդում է նրա վրա դրված կախարդանքը։ Դդմագլուխը դառնում է մի երիտասարդ և պարզվում է, որ նա հենց այն հարևան երկրի անհետացած արքայազնն է, ում խրտվիլակ էին դարձրել և ում կարող էր փրկել միայն իսկական սիրո համբույրը։ Չնայած նրան, որ Կալցիֆերը ազատվում է, նա նորից վերադառնում է իր ընկերների մոտ։ Հինը երջանիկ ավարտի և անհետացած արքայազնի հայտնվելու մասին ուրախությամբ հայտնում է Սալիմանին, և վերջինս որոշում է վերջ տալ պատերազմին։

Վերջում Հաուլը, Սոֆին և մնացածը նոր դղյակում թռչում են երկնքով, մինչ նրանց տակով անցնող ռազմանավերը տուն են վերադառնում պատերազմից։

## Կերպարներ
### Սոֆի Հաթթեր

, ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին, աշխատասեր և համեստ տասնութամյա աղջիկ, գլխարկների խանութի վաճառողուհի։ Նա իրեն միամիտ և տգեղ «մոխրագույն մկնիկ» էր համարում։ Նրա փոքր ճարպիկ քույրը՝ Լեթթին, աշխատում էր Ցեզարում՝ քաղաքի ամենալավ հացի փուռ-սրճարանում, որտեղ գրավում էր բազմաթիվ հաճախորդների իր գրավչությամբ։

Ամեն ինչ փոխվում է, երբ Սոֆյան հանդիպում է հանելուկային կախարդ Հաուլին, որից հետո Վայրենի ամայության կախարդը անիծում է նրան և վերածում զառամյալ պառավի։ Նրա ճշգրիտ տարիքը վերադառնում է քնի ժամանակ, այդպես լինում է նաև, երբ աղջկա սիրտը լցվում է սիրով։

Սյուժեի զարգացման ընթացքում կախարդությունը թուլանում է, և Սոֆին ժամանակ առ ժամանակ դառնում է երիտասարդ։ Պատմության վերջում նորից երիտասարդ Սոֆին է՝ մազերը սպիտակած։

Հաուլի շարժվող դղյակում մնալը նրա համար բացահայտում է նոր կյանք և նոր արկածներ։ Սոֆին՝ Միյաձակիի վաղ ֆիլմերին բնորոշ բնավորություն ունի․ ոչ փայլուն գեղեցկությամբ մի աղջկա, ով ուժեղ կամք և համառ բնավորություն ունի՝ արժանապատվությամբ հաղթահարելով դժբախտությունները և անհաջողությունները։

Սեյուն Չիյեկո Բայշոն է։

### Հաուլ
, ֆիլմի գլխավոր հերոսը, Թափառող դղյակի առեղծվածային և գրավիչ տերը։ Հզոր կախարդ, մադամ Սալիմանի վերջին աշակերտը։ Ըստ կարծիքների` Հաուլը գերում է բոլոր գեղեցիկ աղջիկների սրտերը, բայց իրականում նա միայնակ և ամենակարող կախարդ էր, որը դիվային կրակ Կալցիֆերի հետ հանելուկային պայման է կնքել։

Երբ «տատիկ» Սոֆին հայտնվում է նրա կյանքում, առաջինը մաքրություն է մտցնում նրա դղյակում, իսկ հետո փորձում է կռվել Հաուլի՝ դևի փոխակերպվելու դեմ։ Պարզվում է, որ փոքր ժամանակ Հաուլն իր սիրտը տվել է Կալցիֆերին, այդ ժամանակից Կալցիֆերը դարձել է նրա ծառան։ Ժամանակի ընթացքում նա կիսվում է Սոֆիի հետ իր ամենաթանկ գաղտնիքներով և մտքերով, որը չէր վստահել ոչ մեկին։ Վերջիվերջո նրանք հանում են կախարդանքը և զույգ են կազմում։

Սեյուն Քիմուրա Թակույան է։

## Հնչյունավորող կազմը

## Ստեղծման պատմությունը
Անիմեի վրա աշխատել են հետևյալ մարդիկ․

* Կոմպոզիտոր՝ Ջո Հիսաիշի,
* Ռեժիսոր, սցենարիստ, կատարողական պրոդյուսեր՝ Հայաո Միյաձակի,
* Պրոդյուսեր՝ ,
* Բեմադրող նկարիչներ՝
** ,
** ,
* Անիմատորներ՝
** ,
** ,
** ,
** ,
* Մոնտաժ՝ ,
* «Աշխարհի խոստումը» երգի տեքստը՝ 

### Տարբերություններ գրքի հետ
Դիանա Ուայնն Ջոնսը հանդիպում է ունեցել Գիբլի ստուդիայի ներկայացուցիչների հետ, բայց ֆիլմի սցենարի և նկարահանման գործընթացի մեջ ոչ մի փոփոխություն չի մտցրել։ 2004 թվականին Միյաձակին անձամբ այցելեց նրան Անգլիայում և ցույց տվեց ավարտած ֆիլմը։ Դիանան այն մեկնաբանեց այս խոսքերով․ 
Ֆիլմը շատ է տարբերվում օրիգինալ գրքից։ Սյուժեն մնացել է նույնը, սակայն համեմվել է Միյաձակին հատուկ ոճով և հերոսներով, և մի-քանի բացակայող կամ լիովին փոփոխված գրքի մասերով։ Ֆիլմում պահպանված է գրքի գլխավոր դիպաշարը, որտեղ Սոֆին աստիճանաբար դադարում է իր մասին մտածել, որ նա անհետաքրքիր, գորշ ու տգեղ աղջիկ է, և կամաց-կամաց սկսում է ինքն իրեն ընդունել այնպիսին, ինչպիսին նա կա և վերաբերվել իրեն որպես մի գեղեցիկ կնոջ։ Սակայն ֆիլմում դեպքերը տեղի են ունենում պատերազմի ժամանակ և պատմությունը կենտրոնանում է Հաուլի՝ պատերազմում մասնակցելուց խուսափելու փորձերի վրա։ Ֆիլմում Հաուլի և Սոֆիի հարաբերությունները նույնպես տարբերվում են գրքում նկարագրվածներից։ Գրքում նրանց հարաբերությունները զարգանում են աստիճանաբար՝ բազմաթիվ բախումների և վեճերի ուղեկցությամբ, իսկ ֆիլմում այդ ասպեկտը ընդգծված չէ։

Մյուս կողմից էլ, գիրքը կենտրոնանում է Հաուլի՝ կանանց հանդեպ մեծ հակվածության վրա և նկարագրում է նրա՝ իր վրա դրած կախարդանքից ազատվելու փորձերը (հետագայում բացահայտվում է, որ նրա հետ պատահած անախորժությունները կապված են կորած կախարդի և արքայազնի ճակատագրերի հետ), ինչպես նաև այն, թե նա իչպես է փախչում հզոոր և շատ գեղեցիկ Ամայադաշտերի Վհուկից, ով պատմության գլխավոր բացասական կերպարն է, այլ ոչ թե անկարող ծեր կին, ինչպիսին նա ցուցադրված է ֆիլմում։ Գրքի վերջում Հաուլը սպանում է Վհուկին, մինչ այդ ֆիլմում նա ողջ է մնում՝ թեև շատ ծերացած և ուժերից զրկված։

Մեկ այլ շատ կարևոր տարբերությունը, որը կա գրքի և ֆիլմի միջև, կայանում է նրանում, որ օրիգինալ պատմությունում Սոֆին ինքը, նույնիսկ չնկատելով դա, ունի կախարդական ուժ, որը կայանում է անշունչ առարկաներին կյանք պարգևելու մեջ։ Այսպես, նա խոսում է առարկաների հետ, ինչպիսիք են նրա գլխարկները կամ նրա ձեռնափայտը, և որքան ավելի շատ է նա ուշադրություն հատկացնում դրանց, այդքան շուտ են առարկաները աստիճանաբար սկսում իրենց կյանքով ապրել։

Գրքի գլուխներից մեկում իրադարձությունները տեղի են ունենում 20-րդ դարի Ուելս քաղաքում, որտեղ Հաուլը հայտնի է Հոուելլ Ջենկինս անունով։ Այնտեղ ապրում է նրա քույրը՝ իր երկու երեխաների հետ միասին։ Հաուլի խճճված անցյալի այս պատկերը ցուցադրված չէ ֆիլմում, բայց փոխարենը այստեղ նրա բազմաթիվ անուններից մեկը "Հզոր Կախարդ Ջենկինս" է։

Սոֆին գրքում մեկի փոխարեն ունի երկու քույր՝ Լեթթի և Մարթա, Մարկլի անունը Մայքլ է, նա 15 տարեկան է և սիրահարված է Սոֆիի կրտսեր քրոջը՝ Մարթային (գրքում Հաուլը որոշ ժամանակ սիրահետում է մյուս քրոջը՝ Լեթթիին)։ Սալիմանը իրականում ոչ թե կին է, այլ տղամարդ՝ Բեն Սալլիվան անունով, ով Ուելսի բնակիչ է։ Գիրքը պատկերում է Սալլիվանի՝ ինքնուրույն կյանք վարող և Ամայադաշտերի Վհուկի հետ պայքար մտած ու կորած հզոր կախարդի, և Հաուլի նախկին ուսուցչուհի՝ Միսսիս Փենսթեմմոնի հակամարտությունը։ Նրանցից ոչ մեկը Սոֆիի թշնամիները չեն։ Մարթայից բացի մի քանի այլ հերոսներ նույնպես ներկա չեն ֆիլմում։

## Թեմաներ
### Խաղաղասիրություն
Հաուլի քայլող ամրոցը պարունակում է ուժեղ հակապատերազմական թեմաներ՝ ազդված 2003 թվականի իրաքյան պատերազմի հանդեպ Միյաձակիի զզվանքից: Երբ նա «Օսկար» ստացավ «Ուրվականներից քշվածները» ֆիլմի համար, նա ասաց, որ «մեծ զայրույթ ունի պատերազմի վերաբերյալ»։ Այսպիսով, նա որոշ երկմտություններ ունեցավ  մրցանակի վերաբերյալ: Միյաձակիին ճանաչում են  որպես պացիֆիստ:[./Մասնակից:Vangogh03/Ավազարկղ2#cite_note-FOOTNOTEGordon2005Smith2011Kimmich2007134–135-8 [8]] Իրաքյան պատերազմի նախօրեին Միյաձակին որոշեց նկարահանել մի ֆիլմ, որը, իր կարծիքով, վատ կընդունվի ԱՄՆ-ում։ Չնայած այդ երկրում ֆիլմի հաջողությանը՝ գրականագետ Դանի Կավալլարոն հայտարարեց, որ Միյաձակին կարողացել է «ստեղծել մի ֆիլմ, որը, սկզբունքորեն, պետք է որոշակի անհանգստություն առաջացներ ամերիկյան հանդիսատեսի շրջանում»: Ֆիլմում տիկին Սուլիմանը կարծես միայն սադիստական դրդապատճառներ ունի կոնֆլիկտ ստեղծելու համար, և չնայած ամենագետ է,  չի կարողանում ճանաչել պատերազմի անհեթեթությունը մինչև պատմության վերջը։ Սա արտացոլում է Միյաձակիի՝ իրական աշխարհի կոնֆլիկտները ցույց տալու ցանկությունը, քանի որ այն նաև որոշակիորեն կամայական է և սնվում է քմահաճ մարդկանց ցանկություններով: Կավալլարոն ասել է, որ պատերազմի պատկերը կրում է «անվրեպ դառը համ»։ Նա նաև գրում է, որ ֆիլմում ընդգծվել է բանակը ու պատերազմը։

«Հաուլի քայլող ամրոցը»աշխարհը բաժանված չէ հստակ չարագործների և հերոսների միջև. փոխարենը, կերպարները բարդ են, և նույնիսկ նրանք, որոնք ի սկզբանե ներկայացված են բացասական լույսի ներքո, ինչպիսին է Հաուլը, կարող են փոխվել ժամանակի ընթացքում։ Մեթ Քիմմիխը, սակայն, հայտարարել է, որ ֆիլմի պարզունակ ուղերձն այն է, որ «պատերազմը վատն է»։   Այն տեսարանը, որտեղ Սոֆին կանգնած է գեղեցիկ ծաղիկների դաշտում, ընդհատվում է պատերազմական մեքենայով «մեղադրելով  կայսրությանը  խաղաղությունը կործանանելու համար»։ Այս կերպարը խիստ հակադրվում է Միյաձակիի մյուս ֆիլմերին, ինչպիսիք են Արքայադուստր Մոնոնոկեն, որը քննադատում է ռազմական հակամարտությունը ավելի նրբանկատորեն։ Էնդրյու Օսմոնդը հայտարարել է, որ «Հաուլի մաքուր սիրտ հակապատերազմական դիրքորոշումը ներկայացվում է որպես նիհիլիզմ առանց այլընտրանքի, քանի որ նա պայքարում է յուրաքանչյուր կողմի ուժերի դեմ և դառնում  բոլորի վատթարագույն սարսափը», հրեշավոր թռչնի տեսքով։ Թռչնի կերպարանափոխվելով՝ Հաուլը վտանգում է կորցնել իր մարդկությունը. Կալցիֆերը մի պահ մեկնաբանում է, որ շուտով նա չի կարողանա վերադառնալ իր մարդկային կերպարանքին։ Ի հակադրություն, Աշիտական «Արքայադուստր Մոնոնոկեում» պայքարում է դիվային հիվանդության դեմ, որով նա տառապում է, և փորձում է խաղաղություն հաստատել երկու կողմերի միջև։ Օսմոնդը նշում է, որ երկու ֆիլմերն էլ մատնանշում են առնականության սահմանները, ինչպես օրինակ են Հաուլը և Աշիտական։

### Թռիչք և արդիականության քննադատություն
Ինչպես Միյաձակիի մի քանի այլ ֆիլմեր, Հաուլի քայլող ամրոցը արտացոլում է ռեժիսորի սերը թռչելու հանդեպ։ Ֆիլմում հայտնվում են հնարամտորեն արված  ինքնաթիռների դիզայններ, իսկ Հաուլը հաճախ վերածվում է թռչունի։ Միյաձակին ուսումնասիրում է թռիչքը որպես ամենաուղղակի թեմա հետագա «Քամին բարձրանում է» ֆիլմում։ Միյաձակին ասել է, որ մանուկ հասակում իրեն գրավել են ռազմական ինքնաթիռները, բայց նա սկսել է ատել դրանց կործանարար նպատակի պատճառով, որի համար դրանք ստեղծվել են։ Այսպիսով, Հաուլի քայլող ամրոցը պարունակում է ինչպես ինքնաթիռների անվնաս և գեղեցիկ պատկերներ, այնպես էլ մեծ ռազմական նավերի  տգեղ և կործանարար պատկերներ։ Կավալլարոն գրում է, որ Միյաձակին ցանկանում է «պատկերել թռիչքը որպես հիացմունքի և ակնածանքի առարկա», սակայն նա կույր չէ անբարեխիղճ ռազմավարների և կառավարիչների կողմից դրա չարաշահման համար»։

Թռիչքի նրբերանգ պատկերը  Միյաձակիի ժամանակակից հասարակության և տեխնոլոգիայի վերաբերյալ ավելի լայն քննադատության մի մասն է։ Մարգարեթ Թալբոթը գրում է, որ անձամբ Միյաձակին ցուցադրում է «խորը դժգոհություն ժամանակակից կյանքից», մասնավորապես տեխնոլոգիայի ազդեցություններից և բնությունից կտրվածությունից։ Նրա ֆիլմերից շատերը դասում են տեխնոլոգիական ամբարտավանությունը  չարի արմատների շարքում։ Մարտանավերը, որոնք երևում են լանդշաֆտի վրայով շարժվելիս, պատկերված են որպես «արդիականության փայլ և արդարության երչթաքայլ», բայց հետո պատկերվում են որպես խիստ կործանարար։ Ի հակադրություն, կիսաօրգանական ամրոցը ցույց է տալիս «Միյաձակիի ինդուստրիալիզմի դաոսական ներկայացումը, որը պետք է համապատասխանեցվի բնությանը», ըստ Կարլ և Գարաթ Ուիլսոնների։ Էնթոնի Լիոյը գրում է, որ Միյաձակին հաճախ պատկերում է գեղեցիկ տեսարաններ՝ ի տարբերություն արդիականության խորհրդանիշներ պարունակող տեսարանների, օրինակ՝ այն տեսարանը, որտեղ Սոֆիի ոգևորությունը ընդհատվում է պատերազմական մեքենայով։ Այս հակադրությունը արդիականության էկոլոգիական քննադատության մի մասն է, սակայն Միյաձակին առաջարկում է նաև այլընտրանք՝ գեղեցիկ բնական տեսարանների տեսքով։

### Ծերություն և կարեկցանք
Միյաձակին ասել է, որ Հաուլի շարժվող ամրոցի պատմության գրավիչ կողմը համեմատաբար դրական լույսն էր, որը սփռեց ծերանալու վրա։ Երբ Սոֆին ծերանում է վհոի կախարդանքի հետևանքով, նա նաև ավելի ազատ է զգում իր կարծիքն արտահայտելու։ Ըստ Միյաձակիի, ծեր կանանց շատ հազվադեպ է թույլատրվում հայտնվել էկրանին, ինչպես Հաւոլի քայլող ամրոցում, ինչը այն դարձրեց ռիսկային գաղափար։ Էլիզաբեթ Փարսոնսը ասել է, որ ֆիլմը կոտրում  է «տարիքային անհրապույրության» կարծրատիպը, երբ արհեստականորեն ծերացած Սոֆիին հաջողվում է փրկել երկու գրավիչ տղամարդու (որոնք սկսում են սիրել իրեն) և ակամա դադարեցնել պատերազմն իր երկրում։ Սոֆիի արարքները սովորաբար կապված են տատիկների հետ, օրինակ՝ բարի լինելը և հոգ տանեըլ իր շրջապատի հանդեպ և  տնային գործերով զբաղվելը. սակայն այդ գործողությունները պատկերվում են որպես հզոր և հերոսական։ Սոֆին Միյաձակիի ֆիլմերի մի քանի ուժեղ կին հերոսներից մեկն է։ Սա, ըստ Փարսոնսի, ֆիլմին տալիս է նաև ֆեմինիստական ասպեկտ։ Բացի այդ, չնայած Սոֆիին հաջողվում է իր ներկայությունը ամրոցում օրինական դարձնել՝ պնդելով, որ հավաքարար է, ֆիլմը շարունակում է ցույց տալ, որ տնային գործերը հավասարապես բաշխված են՝ ամրապնդելով դրա ֆեմինիստական կողմը։

2013-ին Միյաձակին հայտարարեց, որ Հաուլի քայլող  ամրոցը իր սիրելի ստեղծագործությունն է, և իր ընտրությունը բացատրեց ասելով.«Ուզում էի ասել, որ կյանքը արժե ապրել և չեմ կարծում ,որ ինչ–որ բան փոխվել է»։ Ֆիլմում Սոֆիին ցուցադրվում է, որ հաղթահարում է ծայրահեղ մարտահրավերները՝ սովորելով վեր դասել նրանց բարեկեցությունը, ում մասին նա հոգ է տանում իր սեփական շահից, մի հատկություն, որը Միյաձակին անվանում է նվիրվածություն։ Միյաձակիի ֆիլմերի մի քանի հերոսներ, ինչպիսիք են Աշիտական և Սանը Արքայադուստր Մոնոնոկեում և Շիտան և Պազուն երկնքում գտնվող ամրոցում, սովորում են գոյատևել՝ սովորելով նույն դասը։ Կավալլարոն նշում է, որ Միյաձակին այս բարոյականությունը տարածում է ամբողջ ֆիլմի ընթացքում՝ փոխանցելու մարդկանց կարեկից լինելու ունակությունը, ինչպես օրինակ, երբ խրտվիլակը հովանոց է պահում Սոֆիի գլխին, երբ անձրև է գալիս։ Ֆիլմի ընթացքում Հաուլը՝ նրա ամենասին ու եսասեր կերպարը, նույնպես սովորում է ուրիշներին իրենից առաջ դասել։ Երբ տիկին Սուլիմանը հետ  է վերդարձնում  Ամայի անապատի  վհուկի իսկական կերպարանքը՝ որպես թուլացած պառավ, Սոֆին վերցնում է նրան և հոգ է տանում նրա մասին, չնայած որ վհուկն է պատասխանատու  Սոֆիի անեծքի համար՝ այդպիսով ուժեղ կերպով ցուցադրելով կարեկցանքի գաղափարը։ Այնուհետև վհուկը գրեթե ոչնչացնում է Հաուլին իր եսասիրական պահվածքով, բայց նաև օգնում է վերջում փրկել ամրոցը։ Պարսոնսը գրում է, որ «Միյաձակիի հավասարակշռող արարքում տարեց կանայք կարող են լինել հզոր և թույլ, դրական և բացասական, սնուցող և եսասեր, վիրավորված և սիրված; մի խոսքով, նրանց չի կարելի պարզապես դասակարգել կամ կարծրատիպային դարձնել, և նրանց չի կարելի անտեսել որպես ֆանտաստիկ չարագործներ՝ մարմնավորված չար կախարդների կողմից»։ Նրանց նաև մեծ տեղ է հատկացվում ֆիլմում որպես ակտիվ կերպարներ, մի բան, որը սովորաբար չի հանդիպում արևմտյան ֆիլմերում։

## Ֆիլմարտադրություն

2001 թվականի սեպտեմբերին ստուդիա Գիբլին հայտարարեց երկու ֆիլմերի արտադրության մասին։ Առաջինը՝ «Կատուն վերադառնում է», իսկ երկրորդը՝ Դիանա Ուին Ջոնսի «Հաուլի քայլող ամրոցը» վեպի ադապտացիան։ Տոշիո Սուզուկին, ով  «Հաուլի քայլող ամրոցի» պրոդյուսերն է, ասել է, որ Միյաձակին ոգեշնչվել է ֆիլմը նկարահանելու համար, երբ կարդացել է Ջոնսի վեպը, և ապշել է գյուղով մեկ շարժվող ամրոցի պատկերով։ Վեպը չի բացատրում, թե ինչպես է ամրոցը շարժում, և Միյաձակին հետաքրքրված էր պարզել, թե ինչպես կարող է շարժվել ամրոցը, ինչը հանգեցրեց հավի ոտքերի վրա ամրոցի պատկերին։ Ամբողջական շարժվող ամրոցը ֆիլմի ընթացքում մի քանի անգամ փոխվում և վերադասավորվում է՝ ի պատասխան տարբեր իրավիճակների։ Ամրոցի հիմնական կառուցվածքը բաղկացած է ավելի քան 80 տարրերից, ներառյալ պտուտահաստոցները, շարժվող լեզուն, ատամնանիվները և հավի ոտքերը, որոնք վերածվել են թվային օբյեկտների։

Մամորու Հոսոդան Toei Animation-ից ի սկզբանե ընտրվել էր ֆիլմի ռեժիսորի, բայց լքեց նախագիծը այն բանից հետո, երբ Studio Ghibli-ի ղեկավարները մերժեցին նրա հայեցակարգի բազմաթիվ գաղափարները։ Ֆիլմը մնացել էր դարակաշարում, քանի դեռ Միյաձակին չվերցրեց այն։ Նախագծի արտադրությունը վերսկսվեց 2003 թվականի փետրվարին։ Նախատեսվում էր, որ այն ավարտվելու է 2004 թվականի գարնանը և թողարկվելու նույն տարվա ամռանը։

Միյաձակին գնացել է Կոլմար և Ռիկվիհր (Ֆրանսիա) Էլզաս, որպեսզի ուսումնասիրի ճարտարապետությունը և շրջակայքը ֆիլմի նկարահանման համար։ Լրացուցիչ ոգեշնչում է ստացել Ալբերտ Ռոբիդայի ստեղծագործության ֆուտուրիստական տեխնոլոգիայի հասկացություններից։ Մեկնաբանները նշել են, որ Միյաձակիի կերպարների վրա ազդել է 19-րդ դարի Եվրոպայի «պատրանքային արվեստի» հանդեպ նրա տարվածությունը։ Սուզուկին ասել է, որ ի տարբերություն շատ արևմտյան ֆիլմերի, որոնցում պատկերները գնում էին «ընդհանուրից դեպի կոնկրետը», Միյաձակին կիրառում էր եզակի ճապոնական մոտեցում՝ հաճախ սկսելով շատ կոնկրետ պատկերով և շարժվելով այնտեղից։ Այնուամենայնիվ, Հաուլի քայլող ամրոցը և Միյաձակիի ֆիլմերն ընդհանրապես կենտրոնացած են ռեալիստական պատկերների վրա՝ ի տարբերություն մնացած այլ անիմե  ֆիլմերի։

Ֆիլմը ստեղծվել է թվային եղանակով, սակայն բնօրինակ պատկերները նկարվել են ձեռքով և ներկվել նախքան թվայնացումը, և կերպարները նույնպես ձեռքով նկարվել են նախքան դրանք համակարգչում սկանավորելը։ Ֆիլմի 1400 սյուժեի կրճատումները ավարտվեցին 2004թ. հունվարի 16-ին։ Հունիսի 25-ին անիմացիոն աշխատանքները ավարտվեցին, իսկ ստուգումն ավարտվեց հունիսի 26-ին։ Studio Ghibli-ն օգտագործել է թվային տեխնոլոգիա՝ տեսարանի անշարժ հատվածների բազմաթիվ պատճեններ գործարկելու համար, մի գործընթաց, որը խուսափում է տարբեր անշարժ կադրերի միջև անհամապատասխանություններից, բայց կարող է արհեստականության տպավորություն ստեղծել։ Հետևաբար, ստուդիան նախընտրեց ձեռքով վերամշակել թվային ձևափոխված պատկերները՝ վերստեղծելով ձեռքով նկարված պատկերի «զգացողությունը»։

Ինչպես Studio Ghibli-ի մյուս ֆիլմերը, ֆիլմը համատեղ արտադրվել է այլ ընկերությունների հետ, ինչպիսիք են Tokuma Shoten-ը, Nippon Television Network-ը, Dentsu-ն, Buena Vista Home Entertainment-ը, Mitsubishi-ն և Toho-ն։

## Ֆիլմի և վեպի համեմատություն
Ֆիլմը վեպից մի քանի տարբերություն ունի՝ մասամբ պայմանավորված երկու լրատվամիջոցների տարբեր պահանջներով։ Դիանա Ուայն Ջոնսի վեպն ունի հերոսների շատ մեծ կազմ և մի քանի սյուժետային գծեր, որոնք չափազանց բարդ էին ֆիլմում փոխանցվելու համար։ Արդյունքում, այնպիսի կերպարներ, ինչպիսիք են Սոֆիի երկրորդ քույրը՝ Մարթան, դուրս են մնում, ինչպես նաև Մարքլի (որը վեպում կոչվում է Մայքլ և պատկերված է որպես դեռահաս, այլ ոչ թե երիտասարդ տղա) սյուժետային թեման, որը սիրահարվում է նրան։ Ջոնսը ֆիլմը քննարկել է Studio Ghibli-ի ներկայացուցիչների հետ, սակայն այն որևէ ներդրում կամ ներգրավվածություն չի ունեցել ֆիլմի արտադրության մեջ։ Միյաձակին 2004 թվականի ամռանը մեկնեց Անգլիա՝ Ջոնսին պատրաստի ֆիլմը մասնավոր ցուցադրելու համար։ Ջոնսոնը մեջբերել է. «Սա ֆանտաստիկ է։ Ոչ, ես որևէ ներդրում չունեմ. ես գրքեր եմ գրում, ոչ ֆիլմեր։ Այո, այն կտարբերվի գրքից, իրականում, հավանաբար, շատ տարբեր կլինի, բայց այն այնպիսին է, ինչպիսին պետք է լինի։ Սա ֆանտաստիկ ֆիլմ է լինելու»։

Վեպը ներկայացնում է Հաուլի ամրոցը որպես բարձրահասակ, մութ և չարագործ կախարդի աշտարակ, որը խիստ տարբերվում է ֆիլմի բարդ կերպարից։ Ֆիլմի դղյակը կարող է դիտվել որպես ֆիլմերում տեսված մեքենաների նմանակում, որոնք շարժվում են ինչպես շոգեշարժիչներով, այնպես էլ մոգությամբ։ Ֆիլմում դա «ծխնելույզների, տանիքների, գոլորշու խողովակների և այլ տարօրինակ հավելվածների կոլաժ է, որը կանգնած է թռչնի մեխանիկացված ոտքերի վրա», որը նման է հանրաճանաչ հեքիաթում Բաբա Յագայի խրճիթին։ Այն գրեթե պատկերված է որպես կյանքի մի ձև։ Նմանապես, Կալցիֆերը գրքում դիվային կերպար է, համեմատած այն «սիրելի» անձնավորության և կերպարի հետ, որը նա ունի ֆիլմում։ Ե՛վ ֆիլմը, և՛ վեպը փորձում են ֆանտաստիկ տարրերը ներկայացնել որպես առօրյա և սովորական բաներ։ Թեև դրանք տեղի են ունենում ֆանտաստիկ աշխարհում, հերոսները հաճախ ցուցադրվում են սովորական առաջադրանքներ կատարելիս, ինչպիսիք են նախաճաշ պատրաստելը կամ լվացվելը, ի տարբերություն ֆանտաստիկ աշխարհին բնորոշ հերոսական գործողությունների։ Վեպում Ջոնսը խաթարում է ֆանտաստիկ աշխարհի միջավայրը՝ ներառելով տեսարաններ, որոնցում հերոսները ճամփորդում են դեպի իրական աշխարհ Ուելս։ Ֆիլմը, սակայն, խուսափում է այս շեղումից և պահպանում է մշտական միջավայրը:

Միյաձակիի ամենամեծ լրացումը գրքի սյուժեին պատերազմն էր, որպես սյուժեի մեծ մաս։ Գրքում պատերազմը միայն շոշափելիորեն է հիշատակված. թագավորը հրամայում է Հաուլին գտնել թագավորի կորած եղբորը՝ Ջասթինին, քանի որ Ջասթինի ռազմական հմտություններն անհրաժեշտ են գալիք պատերազմի համար։ Հաուլի հաճախակի անհետացումները կապված են նրա կանացի սովորությունների հետ, որոնք Սոֆիին ստիպում են նրան տեսնել որպես մակերեսային և վախկոտ մարդ։ Ֆիլմում, սակայն, Հաուլը անհետանում է, որպեսզի վերածվի հսկա թռչունի և խաթարի երկու բանակների մարտական պլանները։

Սյուժեի այս փոփոխության պատճառով մի քանի հերոսների դերերը նույնպես տարբերվում են վեպի և ֆիլմի միջև։ Ամայի անապատի վհուկը գրքի գլխավոր անտագոնիստն է, մինչդեռ ֆիլմում Մադամ Սուլիմանի կախարդանքով նա  վերջնականապես  վերածվում է անվնաս պառավի, որը համակրանք է առաջացնում հանդիսատեսի և Սոֆիի մոտ։ Ի հակադրություն, ֆիլմը միացնում է վեպի երկու կերպարները՝ տիկին Փենսթեմմոնին և վհուկ Սուլիմանին Մադամ Սուլիմանի կերպարի մեջ։ Թեև Սուլիմանը ֆիլմում ամենից շատ է ավանդական չարագործ լինելուն մոտ, նա ցուցադրվում է որպես կասկածելի դրդապատճառներ ունեցող մեկկը, իսկ  գրախոսները հայտարարել են, որ իրական չարագործը հենց պատերազմն է։ Հաուլը կորցնում է «ամբարտավան» կանացիական կողմը, որը նրա կերպարի զգալի մասն էր  կազմում վեպի մեջ։ Ի հակադրություն, Սոֆին ֆիլմում դառնում է ավելի պայմանական կերպար. նա ավելի քիչ կոպիտ է և անկեղծ, և ցույց է տալիս իր սերը Հաուլի հանդեպ ավելի վաղ և ավելի բացահայտ։ Սոֆին ինքն իրեն հզոր կախարդուհի լինելու մասին վեպի սյուժետային գիծը լավ չէ ներկայացված ֆիլմում, թեև ցույց է տրվում, որ նա կարողանում է այնուամենայիվ վերահսկել իր  վրայի անեծքը։

Պատմության թեմատիկ շեշտադրումը նույնպես տարբերվում է վեպի և ֆիլմի միջև։ Գրախոս Անտոնիա Լևին գրել է, որ ֆիլմը դիտելու փորձը նման է բարձրորակ ֆան-ֆիքշն կարդալուն. թեև կերպարներն ու միջավայրը նույնն էին, պատմությունը տարբեր էր։ Թեև երկու դեպքում էլ պատմությունը սկսվում է նրանով, որ Սոֆին իր հանգամանքների և սոցիալական նորմերի գերին է, նրա առջև ծառացած մարտահրավերները մի փոքր տարբեր են։ Լևին ասաց, որ «Ջոնսն օգտագործում է Սոֆիին, Հաուլին և Կալցիֆերին հեքիաթային ձևաչափով՝ պատմելու դժվար դասակարգային և գենդերային ակնկալիքների մասին, Միյաձակին օգտագործում է նույն կերպարները՝ պատմելու անձնական հավատարմության, սիրո և պատերազմի մասին»։

## Երաժշտություն

մինի|Ջո Հիսայշին, ով 2011 թվականին կազմել և ղեկավարել է նոտայագրումը
Երաժշտության հեղինակը և դիրիժորը Ջո Հիսայշին է և կատարվել է Նոր Ճապոնիայի ֆիլհարմոնիկի կողմից։ Սաունդթրեքի ձայնասկավառակն առաջին անգամ թողարկվել է 2004 թվականի նոյեմբերի 19-ին Tokuma Japan Communications-ի կողմից։ Հիսայշին նաև հորինել և ղեկավարել է «Howl's Moving Castle: Symphony Suite» ալբոմը, որը հրապարակվել է 2004 թվականի հունվարի 21-ին, այն ներառում է տասը վերակազմակերպված ստեղծագործություններ բնօրինակ սաունդթրեքից։ Նա և Յումի Կիմուրան նաև ստեղծել են  Howl's Moving Castle CD Maxi-Single-ը, ձայնասկավառակ, որը հրապարակվել է 2004 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, այն ներառում է ֆիլմի թեմատիկ երգը, որը երգել է Չիեկո Բայշոն (Սոֆիի ճապոնացի հնյունավորողը), դրա կարաոկե տարբերակը և ֆիլմի գլխավոր թեմայի՝ «The Merry-Go-Round of Life»–ի դաշնամուրային տարբերակը։

## Թողարկում և ընդունում
### Տոմսարկղ
Ֆիլմը ցուցադրվել է 2004 թվականին Վենետիկի 61-րդ կինոփառատոնում և էկրան է բարձրացել Ճապոնիայում 2004 թվականի նոյեմբերի 20-ին։ Միայն Ճապոնիայում թողարկվելու առաջին շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը հավաքել է 14,5 միլիոն դոլար։ Ֆիլմը տարածվել է Ճապոնիայում  Toho–ի կողմից և վաստակել է 190 միլիոն դոլար։ Այն միջազգայնորեն բաշխվել է տարբեր ընկերությունների կողմից՝ Ճապոնիայից դուրս կազմելով ընդհանուր համաշխարհային 235 մլն դոլարի մոտավորապես 45 միլիոնը։ Ֆիլմը հետագայում կրկնօրինակվել է անգլերեն՝ Pixar-ի կողմից Փիթ Դոքթերի հսկողության ներքո և թողարկվել Միացյալ Նահանգներում Walt Disney Pictures-ի կողմից 2005 թվականի հունիսի 10-ին։ Այն եղել է երբևէ նկարահանված ամենահաջողակ ճապոնական ֆիլմերից մեկը։ Թողարկումից անմիջապես հետո այն դարձավ երրորդ ամենահաջողված ֆիլմը Ճապոնիայում՝ զիջելով «Տիտանիկ»-ին և «Ուրվականներից քշվածներ»-ին։

### Տեղի լրատվամիջոցներ
home video–ում Հաուլի քայլող ամրոցը Ճապոնիայում մայիսի 2007-ի դրությամբ վաճառել է 2,7 միլիոն DVD։ Այն թողարկվել է Միացյլան Նահանգներում DVD տարբերակով 2006 թվականի մարտի 7-ին և Blu-ray-ով Walt Disney Studios Home Entertainment-ի կողմից 2013 թվականի մայիսի 21-ին։ GKIDS-ը վերաթողարկեց ֆիլմը Blu-ray-ով և DVD-ով 2017 թվականի հոկտեմբերի 17-ին։

Միացյալ Թագավորությունում ֆիլմի Studio Ghibli-ի կողմից  հոբելյանական թողարկումը եղել է 2015-ի ութերորդ ամենավաճառվող օտարալեզու ֆիլմը  home video–ում և հինգերորդ ամենավաճառված ճապոնական ֆիլմը (ստուդիայի Գիբլիի չորս այլ անիմե ֆիլմերը տեսեք ներքևում)։ Ավելի ուշ այն դարձավ 2018-ի չորրորդ ամենաշատ վաճառվող օտարալեզու ֆիլմը Մեծ Բրիտանիայում (ներքևում տեսեք  ճապոնական «Իմ հարևանը Տոտորոն», «Քո անունը» և «Անմահի սայրը» ֆիլմերը։

## Արձագանքը
Կարծիքների ագրեգատոր Rotten Tomatoes կայքը հայտնում է 87% հավանության վարկանիշ՝ հիմնված 182 գրախոսությունների վրա, միջին գնահատականը 7,5/10 է։ Կայքի քննադատական կոնսենսուսում ասվում է. «Վարպետ մուլտիպլիկատոր Միյաձակիի հիանալի նկարազարդմամբ՝ Հաուլի քայլող ամրոցը կուրախացնի երեխաներին իր ֆանտաստիկ պատմությամբ և կդիպչի նաև տարեց դիտողների սրտերին ու մտքերին»։ Ֆիլմը նաև Metacritic-ում ունի միջին 82/100-ը՝ հիմնված 40 գրախոսականների վրա, ինչը ցույց է տալիս ֆիլմի «համընդհանուր ճանաչումը»։

USA Today-ի քննադատ Կլաուդիա Պուիգը ֆիլմին դրական գնահատական տվեց՝ գովաբանելով այն «զարմանալի մանկական զգացողությունը բարդ զգացմունքների և մոտիվների հետ համատեղելու ունակության համար»։ Հելեն Մաքքարթին «500 Essential Anime Movies»-ում ասել է, որ բնական աշխարհը «գեղեցիկ կերպով ներկայացված է»՝ «մի քանի չտեսնված լեռներով և լճափնյա լանդշաֆտներով»։ Նա նաև բարձր է գնահատել ամրոցի դիզայնը և հավելել, որ Միյաձակին ֆիլմում ավելացրել է իր սեփական թեմաները՝ «մարդու հարաբերությունը բնության հետ, պատերազմի անիմաստությունը և թռիչքի ուրախությունը»։ The Wall Street Journal-ից Ջո Մորգենսթերնը ֆիլմն անվանել է «հաճույքների շարժական տոն»:*[[Time (magazine)|Time]]* –ի Ռիչարդ Քորլիսը գրել է. «Պալատներն ու շողշողացող լճերը, ռազմական ինքնաթիռներն ու հրե դևերը բոլորը կենդանանում են Միյաձակիի գրաֆիկական հանճարի շնչով»։ Գրելով The Boston Globe-ի համար՝ Թայ Բուրն ասել է. «Լավագույն դեպքում «Հաուլի քայլող ամրոցը»-ն առաջարկում է դեռահասներին փախուստի հարուստ ֆանտազիա, սիրավեպ հին և էպիկական իմաստով։ Վատագույն դեպքում դա ձեզ համար ամենահիասքանչ 12 ճաշատեսակներից պատրասված կերակուրն է, որը չեք կարողանում ավարտին հասցնել»։ The New York Times-ից  Ա․ Օ․ Սքոթը գրել է. «Հայաո Միյաձակիի ստեղծագործության երկրպագուները, որոնք վառ երևակայություն ունեն,  էմոցիոնալ ինտենսիվ են և չափազանց նուրբ, այս ֆիլմում գնահատելու շատ բան կգտնեն, քանի որ այն ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս նրա տեսողական հնարամտությունը և զգայունությունը։ Իր աշխարհ նոր մտնողների համար «Հաուլի քայլող ամրոցը»-ը  լավ ներածություն է ժամանակակից կինոյի մեծ կախարդներից մեկին ճանաչելու համար»։

Ընդհակառակը, Ռոջեր Էբերտը Chicago Sun-Times-ից ֆիլմին չորս աստղից տվեց  երկուսուկես և այն անվանեց «հիասթափություն»՝ համեմատած Միյաձակիի մյուս վերջերս դուրս եկած ֆիլմերի հետ։ Ջոնաթան Թրաութը BBC-ից ասում է. «Երիտասարդները և Միյաձակիի երկրպագուները կմտնեն աշխարհի խորքերը և կհիանան հարուստ սյուրռեալիզմով»։ Գրելով Salon-ի համար՝ Ստեֆանի Զաքարեկն ասել է, որ «Հաուլի քայլող ամրոցի սյուժեն այնքան անհոգ է պտտվում, որ դրա մանրամասներն ավելի ու ավելի քիչ հմայիչ են դառնում։ Միյաձակիի պատմվածքի ոճը նման է շունչ քաշած երիտասարդ տղայի, ով անվախորեն կիրառում է արտահայտվելու իր նորահայտ ուժը»։ The Washington Post-ից Սթիվեն Հանթերը քննադատել է ֆիլմի սյուժեն՝ ասելով. «Չկա պատմություն, ավելի ճիշտ՝ չկա որևէ ուժ պատմության մեջ, որը գրեթե պատահականորեն պտտվում է այս ու այն կողմ՝ առանց որևէ ակնհայտ պատճառի»։ Այնուամենայնիվ, նա ասաց, որ ֆիլմը նաև ուժ է տվել երիտասարդ կանանց և «անպատմելի գեղեցիկ է»։ Դեյվիդ Ռունին, գրելով Variety-ում, հայտարարեց, որ «պատմողական շարժիչը մռնչում է բացման ժամին և ավելի անկանոն է դառնում դրանից հետո», և առաջարկեց, որ ավելի լավ թարգմանությունը կօգնի։ Գրականագետ Մեթ Քիմմիխը հայտարարեց, որ ֆիլմը ընկալվել է որպես «անհանգիստ փոխզիջում երկու սյուժեի և երկու երևակայությունների միջև»՝ նկատի ունենալով Ջոնսի բնօրինակ պատմությունը և Միյաձակիի անիմացիայի և պատմվածքի ոճը։ Այնուամենայնիվ, նա հայտարարեց, որ այն տեսարանները, որոնք կախված չէին ոչ Ջոնսի սկզբնական սյուժեից, ոչ էլ Միյաձակիի ավելացված սյուժեներից, գտան «այն տեսողական հումորը, որը հիշեցնում է Ջոնսի վեպի սրամտությունն ու թեթևությունը», և որ «անիմացիան կարողանում է ազատվել երկու սյուժեների պահանջներից — եւ ճախրել»։

### Լավագույն տասնյակը
Ֆիլմը հայտնվել է բազմաթիվ քննադատների 2005 թվականի լավագույն ֆիլմերի լավագույն տասնյակում։

* 2–րդ&nbsp;– Էլլա Թեյլոր,  *[[LA Weekly]]* (tie)
* 4–ր&nbsp;– Կեննեթ Թուրան, *[[Los Angeles Times]]*
* 5–րդ&nbsp;– Տաշա Ռոբինսոն, *[[The A.V. Club]]*
* 6–րդ&nbsp;– Լորենս Թոթմեն, *[[The Charlotte Observer]]*
* 6–րդ&nbsp;– Ջոնաթան Ռոզենբաում, *[[The Chicago Reader]]* (tie)
* 8–րդ&nbsp;– Մայքլ Սրեգո, *[[The Baltimore Sun]]*
* 8–րդ&nbsp;– Մայլքլ Վիլմինգթոն, *[[The Chicago Tribune]]*
* NA&nbsp;– Փիթր Րեյնր, *[[The Christian Science Monitor]]* (listed alphabetically)

### Մրցանակներ

## Ժառանգություն
2019-ին Aubusson-ի Cité internationale de la tapisserie (fr)-ը համագործակցեց Studio Ghibli-ի հետ՝ 2019-ից 2024 թվականներին Հայաո Միյաձակիի ստեղծագործությունների հիման վրա հինգ գոբելեն պատրաստելու համար։ երկուսը պատկերում են տեսարաններ Հաուլի քայլող ամրոցից։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Հաուլի թափառող դղյակը» անիմեն ԿինոՊոիսկ կայքում 
*  «Հաուլի թափառող դղյակը» անիմեն Internet Movie Database կայքում 
* Դիանա Ջոնսի գրքի մասին  

*  at Disney
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2004 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Հայաո Միյաձակիի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ճապոներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում