open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պիացցա Կոլոննա

[մինի|[Պալացցո Կիջին]]
Պիացցա Կոլոննան () հրապարակ է Հռոմի կենտրոնում Կոլոննա շրջանում։ Այն իր անունը ստացել է Մարկոս Ավրելիոսի սյան համար, որն այստեղ կանգնեցված է Ք.ա. 193 թվականից սկսած։ Սյան գագաթի Սուրբ Պողոսի բրոնզե արձանը տեղադրվել է 1589 թվականին Սիքստուս V Պապի հրամանով։ Հրապարակի արևելյան մասով անցնում է Վիա դել Կորսո՝ նախկին Վիա Լատա փողոցը։ Հրապարակ կարելի է հասնել Հռոմի մետրոպոլիտենի А գծի «Բարբերինի-Ֆոնտանա դի Տրևի» և «Սպանյա» կայարաններից։

## Ճարտարապետությունը
մինի|Վեդեկինդ Պալատը
մինի|Ալբերտո Սորդի սրահը
[մինի|Սուրբ [Բարդուղիմեոս առաքյալի և Ալեքսանդր Բերգամացու եկեղեցին]]Հրապարակը ուղղանկյունաձև է։ Հյուսիսային կողմից Պալացցո Կիջին է՝ նախկին ավստրո-հունգարական դեսպանատունը, ներկայումս Իտալական կառավարության նստավայրն է։ Արևելյան կողմից զբաղեցնում է 19-րդ դարում կառուցված Կոլոննա Սրահը ()՝ հասարակական առևտրի կամարաշարքը, հարավային կողմից Պալացցո Ֆերրաիոլին՝ նախկին պապական փոստատունը և փոքրիկ Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալի և Ալեքսանդր Բերգամացու եկեղեցին ()(1731-35թթ.)։ Արևմտյան կողմում է գտնվում Վեդեկինդ պալատը ()(1838թ.)՝ Վեիից բերված հռոմեական սյունաշարով։ Այն հիշարժան է որպես «Il Tempo» օրաթերթի պատմական գրասենյակ։ Հրապարակը եղել է մոնումենտալ բաց տարածություն, քանի որ Մարկոս Ավրելիոսի անտիկ տաճարը կանգնեցված է եղել Վեդեկինդ պալատի տեղում։

## Պիացցա Կոլոննայի շատրվանը
մինի|Կոլոննայի շատրվանը
մինի
Մարկոս Ավրելիոսի Սյան և Ալբերտա Սորդի սրահի միջև տեղակայված է Պիացցա Կալոննայի շատրվանը (), որը Գրիգոր XIII Պապի պատվերով կառուցել է Ջակոմո դելլա Պորտան, որին էլ աջակցել է քանդակագործ Ռոկկո դե Ռոսսին, (1575-1577թթ.): Ինչպես Հռոմի մյուս շատրվաները, այն ևս կառուցվել է, որպեսզի մատակարարվի խմելու ջուր քաղաքի բնակիչներին, ովքեր մինչ այդ խմում էին Տիբեր գետի աղտոտված ջուրը։ Նախնական տարբերակով Պորտան պետք է շատրվանում տեղադրեր Մարֆորիո անունով ծովի Աստծո հնագույն հռոմեական արձանը, որի ետևում պետք է երևար Մարկոս Ավրելիոսի սյունը։ Վերջնական տարբերակը ստացվեց ավելի պարզունակ։ Շատրվանի հիմքը, որն իրենից ներկայացնում է շրջանաձև քարե ավազան, պատրաստվեց Հունաստանի Խիոս կղզուց բերված վարդագույն մարմարից։ Վերջինը նաև Ջակոմո դելլա Պորտան օգտագործել է Սուրբ Պետրոսի տաճարի դռան շրջանակի համար։ Ավազանը արտաքին կողմից ձևավորված է կարարայան մարմարից պատրաստված 16 ուղղահայաց ժապավեններով՝ առյուծների գլուխներով։ 1830 թվականին Ալեսսանդրո Ստոկկին վերականգնեց շատրվանը՝ տեղադրելով նրա երկու ծայրերում դելֆինների արձաններ։

## Աղբյուրներ
* Պիացցա Կոլոննայի շատրվանը 
* PIAZZA COLONNA
* Bergamo local site (իտալերենով) 
* Piazza Colonna

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Marrco Bussagli (Herausgeber)։ *Rom — Kunst & Architektur*. Köln: Könemann 1999. ISBN 3-8290-2258-1
* Reinhard Raffalt: *Concerto Romano*. München: Prestel 1955; 14. Ausg. 1999. ISBN 3-7913-2236-2
* Eckart Peterich: *Rom*. 2. Aufl. München: Prestel 1998. ISBN 3-7913-2043-2
* Marilyn Symmes, *Fountains- Splash and Spectacle. Water and Design from the Renaissance to the Present*. Thames and Hudson and the Cooper-Hewitt National Design Museum, Smithsonian Institution. 1998.

Կատեգորիա:Հռոմի հրապարակներ
Մևլյութ Չավուշօղլու

**Մևլյութ Չավուշօղու** (; ծնվ. փետրվարի 5, 1968 թվական, Ալանիա, Թուրքիա), թուրք քաղաքական գործիչ։ 2010- 2012 թվականներին եղել է ԵԱՀԿ նախագահ, իսկ 2014 թվականից զբաղեցնում է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը` փոխարինելով Ահմեդ Դավութօղլուին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1968 թվականի փետրվարի 5-ին Թուրքիայի Ալանիա քաղաքում։ 1988 թվականին ավարտել է Անկարայի համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետը` ստանալով միջազգայնագետի որակավորում։ 1991 թվականին ստացել է տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում Լոնգ Այլենդի համալսարանում` ԱՄՆ-ում։ Զբաղվել է գիտական գործունեությամբ Բիլքենթի համալսարանում։ Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցում։

Տիրապետում է անգլերեն, գերմաներեն և ճապոներեն լեզուներին, սովորում է ռուսերեն։ Թուրքիայի խորհրդարանի ֆուտբոլի հավաքականի անդամ է։ Ամուսնացած է, ունի մեկ երեխա։

## Քաղաքական կարիերա
1995 թվականին աշխատել է Թուրքիայի բնապահպանության նախարարության միջազգային համագործակցության վարչությունում։ Այնուհետև զբաղվել է բիզնեսով ։

2001 թվականին եղել է Արդարություն և զարգացում կուսակցության համահիմնադիրներից մեկը, և մինչ 2009 թվականը եղել է մեջլիսի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահի տեղակալը։

2002 և 2007 թվականներին ընտրվել է թուրքական մեջլիսի պատգամավոր Անթալիայի մարզից։ Երկար ժամանակ ղեկավարել է Ճապոնիայի և ԱՄՆ-ի հետ խորհրդարանական բարեկամական խմբերը։

2003 թվականից ղեկավարում է ԵԱՀԿ-ում թուրքական պատվիրակությունը։ Եղել է եվրոպական դեմոկրատական խմբի անդամ (ԵԴԽ)։ Համարվում է ԵԽԽՎ գլխավոր քարտուղարի տեղակալը։ 2007 թվականից եղել է ԵԱՀԿ-ում թուրքական պատվիրակության ղեկավար և դրան զուգընթաց ԵԱՀԿ նախագահի տեղակալ։ 2009 թվականին եղել է ԵԴԽ-ի երկրորդ տեղակալը ։ Աշխատել է ԵԽ-ի նկատմամբ անդամ պետությունների պարտավորությունների կոմիտեում և իրավական կոմիտեում։ Եղել է 1930-ական թվականներին Ուկրաինայում տեղի ունեցած սովի հիմնական զեկուցողը ԵԱՀԿ-ում։

2009 թվականի սեպտեմբերին ԵԴԽ-ից ընտրվել է ԵԱՀԿ նախագահի թեկնածու, որի ընտրությունները պետք է տեղի ունենային 2010 թվականին։ 2010 թվականին ընտրվել է այդ պաշտոնում։

Եղել է ԵՄ հարցերով Թուրքիայի նախարարը։ 2014 թվականի օգոստոսից զբաղեցնում է Թուրքիայի արտագին գործերի նախարարի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 22-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 23-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 24-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 65-րդ կառավարության անդամներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի Արդարություն և զարգացում կուսակցության քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ
Սուրբ Նշան եկեղեցի (Եղեգիս)

**Սուրբ Նշան**, հայ առաքելական եկեղեցի Վայոց ձորի մարզի Եղեգիս գյուղում։ Ընդգրկված է Եղեգիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Սուրբ Նշան գմբեթավոր եկեղեցին գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Եղեգիս գյուղում` Զարաց եկեղեցուց հարավ - արևմուտք։ Եկեղեցին կառուցվել է 13-րդ դարում։ Ունի քառանկյուն հատակագիծ, պատերը արևմտյան ծայրից ունեն ելուստներ, որոնց կից ձգվում են գլանաձև բներ ունեցող կիսասյուներ,իրենց խարիսխներով ու խոյակներով:Նման կիսասյուներ կան արևելյան կիսակլոր ապսիդի եզրին։ Նշված կիսասյուները միանալով կամարներով,իրենց վրա են պահում գմբեթը։ Մուտքը արևմտյան կողմից է։ Հուշարձանի վրա չկա որևէ արձանագրություն,բացի դրսի կողմից, հարավային պատի վրա եղած արևի ժամացույցի ժամերը ցույց տվող տառերից։ Այս եկեղեցին կոչվում է նաև սուրբ Կարապետ, վերականգնվել է 1964 թվականին։ Եկեղեցուց 30 մետր հեռավորության վրա է գտնվել Տարսայիճ իշխանի ապարանքի ճակատաքարը, որի կենտրոնում քանդակվել են Տարսայիճի և կնոջ` Մինա խաթունի պատկերները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Համբարձում Կարապետյան «Վայոց ձորն ու նրա հուշարձանները», 2012 թ.էջ 93

ն
ն
Վերանշեհիր

**Վերանշեհիր**, քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սևերեկի գավառակում, հնում Հայոց Միջագետքում։ Գտնվում էր Եդեսիայի ճանապարհին։

## Պատմություն
Քաղաքը կառուցվել է Տիգրան Մեծի քրոջ նախաձեռնությամբ։

Հայերը կոտորվել կամ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 4000 թուրք, քուրդ, հայ և ասորի բնակիչ։ Հայերի թվաքանակը կազմում էր 500։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը արհեստներն ու առևտուրն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Վերանշեհիրն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Կրթություն
Քաղաքում գործում էր հայկական վարժարան։

## Տես նաև
* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Հայդելբերգյան մարդ

**Հայդելբերգյան մարդ** (), պեղածո մարդու տեսակ։

Ներկայացված է ստորին ծնոտով, որը 1907-ին գերմանացի հնէագետ Օտո Շյոտենզակը էտրուսկյան ռնգեղջյուրի, հնագույն փղի, ձիու, առյուծի և պեղածո այլ կենդանիների ոսկորների հետ հայտնաբերել է Հայդելբերգ քաղաքի մոտ, Էլսենց գետի հովտում, 24 մետր խորության վրա։

Վերագրվում է վաղ պլեյստոցենին (մեր թվարկությունից մոտ 400 հազար տարի առաջ)։ Ծնոտն աչքի է ընկնում պարզունակ գծերով (զանգվածայնություն, կզակի լրիվ բացակայություն և այլն) և ատամների համարյա ժամանակակից կազմությամբ։ Գտնվել են նաև մեծ քանակությամբ կայծքարի կտորներ, որոնք հավանաբար մշակված են և դիտվում են իբրև հայդելբերգյան մարդու գործիքներ։

Ուսումնասիրողների մեծ մասի կարծիքով հայդելբերգյան մարդը կառուցվածքով մոտ է պիթեկանթրոպոսին և սինանթրոպոսին։

## Գրականություն
* Карлов H. H., Открытие орудий труда гейделбергского человека «Природа», 1958, № 8.

Կատեգորիա:Մարդկային էվոլյուցիա
Կատեգորիա:Հոմինիդներ
Քույր քաղաքներ

մինի|350px|Աշխարհի քաղաքներ, որոնք ունեն քույր-քաղաք Հայաստանում
**Քույր քաղաքներ**, քաղաքներ, որոնց միջև հաստատված են մշտական բարեկամական կապերը պատմության և մշակույթի փոխադարձ ծանոթության համար։ Քաղաքների համագործակցությունը արտահայտված է փոխանակման պատվիրակությունների, գեղարվեստական և սպորտային թիմերի, ցուցահանդեսների, գրականության, ֆիլմերի, լուսանկարներ քաղաքային կյանքի և քաղաքային կառավարման փորձի տեղեկատվության վերաբերվող փոխանակման։

Ամենավաղ հայտնի քույր քաղաքների կապերի հանդիպումը Եվրոպայում Պադերբորնը (Գերմանիա) և Լե Մանը (Ֆրանսիա) են 836 թ.։

Փորձը տարածվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, որպես միջոց նպաստել փոխըմբռնմանն ու միջսահմանային փոխշահավետության ծրագրերին։ Օրինակ, Կովենտրին կապվել է Ստալինգրադի և ավելի ուշ Դրեզդենի հետ որպես խաղաղության և հաշտեցման նշան, բոլոր երեք քաղաքներեր ծանր ռմբակոծվել են պատերազմի ժամանակ։

1957 թ. քույր քաղաքների ներկայացուցիչները ստեղծեցին «Քույր քաղաքների համաշխարհային ֆեդերացիա» (ՔՔՀՖ)։

1964 թ. ԽՍՀՄ քույր քաղաքներ միավորվել են «Խորհրդային և արտասահմանյան քաղաքների կապերի ասոցիացիա»։ Այն «Խորհրդային բարեկամության ընկերությունների միության» մասն էր և ՔՔՀՖ անդամ։

ՔՔՀՖ Փարիզում 1963 թ. ընդունված որոշումը ապրիլի վերջին կիրակին հայտարարել է Համաշխարհային քույր քաղաքների օր։

Հայաստանի 9 քաղաքներ քույր-քաղաքի պայմանագրեր ունեն տարբեր երկրների 27 քաղաքների հետ։
[մինի|«[Բարեկամության ձեռքեր (քանդակ, Երևան)|Բարեկամության ձեռքեր» քանդակ, Երևանի և Կարրարայի բարեկամության խորհրդանիշ է, տեղադրվել է 1965-ին։]]
Երևանն ունի 24 քույր քաղաք։ Երևանի առաջին քույր քաղաքն է Կարրարա (Իտալիա)։ Գյումրին ունի 14 քույր քաղաքներ։ Ջերմուկի քույր քաղաքներ են Սան Ռաֆաել (Ֆրանսիա), Կարլովի Վարի (Չեխիա), Շուչինսկ (Ղազախստան)։ Ագարակի քույր քաղաքն է Սոլիգորսկ (Բելառուս)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Международная ассоциация «Породнённые города» 
* United Cities and Local Governments 
* Sisters-Cities international 
* Rat der Gemeinden und Regionen Europas 
* Datenbank der Städtepartnerschaften  – (RGRE) 

Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Քաղաքներ ըստ տեսակի
Ռուդոլֆ Հայդենհայն

**Ռուդոլֆ Պետեր Հայնրիխ Հայդենհայն** (, ), գերմանացի ֆիզիոլոգ, հյուսվածաբան։ Վրոցլավի համալսարանի պրոֆեսոր (1859-ից)։

Ֆիզիոլոգիական և հյուսվածաբանական մեթոդների համատեղ կիրառմամբ Հայդենհայնը բացահայտել է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերում գտնվող որոշակի կետերի արգելակող ազդեցությունը կմախքային մկանների վրա։ Հայտնաբերել է մկաններում ջերմագոյացման կախումը նրանց արյան շրջանառությունից, ծանրաբեռնվածությունից, գրգռման ինտենսիվությունից։

Հայդենհայնը ցույց է տվել, որ ստամոքսում պեպսինը և աղաթթուն արտազատվում են տարբեր գեղձային բջիջներից և առաջարկել է ստամոքսի մեկուսացման մեթոդը, որը հետագայում կատարելագործել է Ի. Պավլովը։

## Աշխատությունները
* *Historisches und Experimentelles über Muskeltonus*, 1856 - Մկանային տոնուսի մասին տրակտատ։
* *Beitrag zur Anatomie der Peyer’schen Drüsen*, 1859 - Պեյերի գեղձերի անատոմիայի մեջ ներդրում։
* *Physiologische Studien*, 1856 - Ֆիզիոլոգիական հոտազոտություններ։
* *Studien des Physiologischen Instituts zu Breslau*, 1861–1868 - Բրեսլաուի ֆիզիոլոգիական ինստիտուտի ետազոտությունները։
* *Mechanische Leistung, Wärmeentwickelung und Stoffumsatz bei der Muskelthätigkeit*, 1864 - Մկանային ակտիվության ներգրավմամբ առաջացող մեխանիկական էներգիան, ջերմության անջատումը և նյութափոխանակությունը։
* *Die Vivisektion im Dienste der Heilkunde*, 1879 - Վիվիսեկցիան բժշկության մեջ։
* *Der sogenannte thierische Magnetismus. Physiologische Beobachtungen*, 1880 - Այսպես կոչված կենդանական մագնիսականությունը։ Ֆիզիոլոգիական դիտարկումներ։
* *Die Vivisektion im Dienste der Gesundheit*, 1884 - Վիվիսեկցիան առողջապահության համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաբաններ
Բրերա ակադեմիա

**Գեղարվեստի Բրերա ակադեմիա** () կամ **Բրերա ակադեմիա** (), պետական երրորդային հանրային գեղարվեստի ակադեմիա Իտալիայի Միլան քաղաքում։

## Պատմություն
Ակադեմիան հիմնադրել է Ավստրիայի Մարիա Թերեզա թագուհին 1776 թվականին։ Տեղակայված է Լուսավորության դարաշրջանին բնորոշ 1615 թվականին կառուցված Բրերա պալատում, տարածքը կիսում է մշակութային և գիտական այլ կառույցների հետ՝ Բրերա աստղադիտարան, Օրտո բուսաբանական այգի, փիլիսոփայության և իրավագիտության Պալատինե (Palatine) դպրոց, վարժարան, քիմիայի և ֆիզիկայի լաբորատորիաներ, Բրերա գրադարան, գյուղատնտեսական ընկերություն, Պինակոտեկա Բրերա (Բրերա պատկերասրահ)։

[thumb|right|[Անտոնիո Կանովայի կերտած «Napoleon as Mars the Peacemaker» («Նապոլեոնն իբրև խաղարարար Մարս») արձանի բրոնզե կրկնօրինակը Բրերա պալատի բակում]]

## Ակադեմիա
Ինչպես Իտալիայի մյուս պետական ակադեմիաները, Բրերա ակադեմիան գտնվում է Իտալիայի կրթության և հետազոտության նախարարության ենթակայության ներքո։ Համաձայն 2005 թվականի հուլիսի 8-ի թիվ 212 նախագահական հրամանագրի՝ ակադեմիան շնորհում է առաջին և երկրորդ աստիճաններ, մասնագիտացված աստիճան, մագիստրոսի աստիճան և դոկտորանտուրա։

Ակադեմիան ունի երեք բաժիններ`
* Վիզուալ արվեստի բաժին
** Դեկորատիվ արվեստի դասընթացներ
** Գրաֆիկական արվեստի դասընթացներ
** Նկարչության և քանդակի դասընթացներ
* Դիզայնի և կիրառական արվեստի բաժին
** Արվեստի վերականգնման դասընթացներ
** Բիզնես դիզայնի դասընթացներ
** Արվեստի նոր տեխնոլոգիաներ և բեմական դիզայնի դասընթացներ
* Արվեստի հաղորդակցության և կրթության բաժին
** Մշակութային ժառանգության և արվեստի կրթության դասընթացներ

Ակադեմիան ունի շուրջ 3800 ուսանող, այդ թվում շուրջ 1000 օտարերկրյա ուսանողներ (հիմնականում ասպիրանտներ)։ Ակտիվորեն իրականացնում է ուսանողների և ուսուցիչների փոխանակում այլ եվրոպական երկրների հետ Էրազմուս ծրագրի շրջանակներում, 2006 թվականից՝ նաև ԵՄ տարածքից դուրս գտնվող երկրների հետ, ինչպիսիք են Ճապոնիան, Չինաստանը, Հոնկոնգը, Մեքսիկան, Թայվանը, Ավստրալիան։

2010 թվականին ստորագրվել է հրաման Ակադեմիան Mascheroni փողոցի վրա գտնվող նախկին զինվորական Caserma Magenta զորամաս տեղափոխելու մասին։

## Ակադեմիկոսներ, շրջանավարտներ
մինի|կենտրոն|500px
Ակադեմիայի շրջանավարտներից է դրամատուրգ, 1997 թվականին գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Դարիո Ֆոն և ֆուտուրիստ նկարիչ Կառլո Կառան, ով 1939-1952 թվականներին նաև դասավանդել է ակադեմիայում։

Բրերայի ակադեմիայում են դասավանդել իտալացի գեղանկարիչ Ֆրանչեսկո Հայեցը (նկարչության պրոֆեսոր 1822-1880 թվականներ), ճարտարապետ, գրող Կամիլո Բոիտոն (ճարտարապետության պրոֆեսոր 1860-1909 թվականներ), ով միաժամանակ եղել է նաև ակադեմիայի նախագահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:Միլանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Միլանի տեսարժան վայրեր
Հայելի

frame|right|Ծաղկամանի պատկերը հայելու մեջ
**Հայելի**, ողորկ մակերևույթով մարմին, որը, անդրադարձնելով լուսային ճառագայթները, ստեղծում է առարկաների (այդ թվում նաև լույսի աղբյուրի) օպտիկական պատկերը։

## Պատմություն
Մետաղե հայելիների (բրոնզից կամ արծաթից) կիրառության մասին առաջին տեղեկությունները վերաբերում են մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակին։ Բրոնզի դարում հայելիները առավելապես հայտնի է եղել Հին Արևելքի երկրներում, իսկ երկաթի դարում ստացել է ավելի լայն տարածում։ Անագի կամ կապարի տակդիրով ապակե հայելիները երևան են եկել հռոմեացիների մոտ մ. թ. 1-ին դարում։

Հիշեցնենք, որ Հռոմը բաժանվել է 395 վականին

Միջին դարերի սկզբում դրանք անհետացել են, ապա նորից հայտնվել միայն 13-րդ դարում։ 16-րդ դարում ստեղծվել է անագի ամալգամով երեսպատված ապակե հայելի։

17-րդ դարից սկսած պատրաստել են նրբագեղ շրջանակներով երիզված տարբեր տեսակի ու չափի հայելիներ, որոնք հիմնականում օգտագործվել են իբրև զարդարանքի առարկա։

## Կիրառում
Գիտության և տեխնիկայի տարբեր բնագավառներում օգտագործվող ժամանակակից հայելիները լինում են *հարթ*, *գոգավոր* և *ուռուցիկ*։ Հարթ հայելին օպտիկական միակ համակարգն է, որ տալիս է աբեռացիայից զուրկ կեղծ պատկեր։ Գոգավոր և ուռուցիկ հայելիները, որոնց անդրադարձնող մակերևույթը կարող է լինել գնդային, պարաբոլային, գլանային և այլն, օժտված են աբեռացիայի բոլոր տեսակներով, բացի գունայինից։ Հայելու մակերևույթի հղկման ճշտությունը կախված է օգտագործման նպատակից, օրինակ, աստղագիտական և սպեկտրային որոշ սարքերում անհարթությունների չափերը չպետք է գերազանցեն լուսային ալիքի երկարության 1/10-ը։

Օպտիկայում հատուկ նպատակներով օգտագործում են այնպիսի հայելիներ, որոնց անդրադարձման գործակիցն ունի ընտրական հատկություն, այսինքն՝ կախված է ալիքի երկարությունից։ Այդ հայելիներն ստացվում են հիմնականում ապակու լավ ողորկած մակերևույթի վրա բազմաշերտ դիէլեկտրիկ ծածկույթ նստեցնելու եղանակով։ Շերտերի հաստությունների և բեկման ցուցիչների համապատասխան ընտրության դեպքում տարբեր երկարության ալիքների համար ստացվում են անդրադարձման տարբեր գործակիցներ։

Հայելիների և ոսպնյակների զուգակցումից ստացվում է հայելա–ոսպնյակային համակարգերի լայն խումբ։ Այդպիսի համակարգերը կիրառվում են աստղագիտական, լուսանկարչական սարքերում։

## Արտաքին հղումներ

* ''Mirror Manufacturing and Composition'', Mirrorlink 
* 
* The Mirror: A History by Sabine Melchior-Bonnet at Google Books
* How Mirrors Are Made (video) , Glass Association of North America (GANA)

Կատեգորիա:Հայելիներ
Կատեգորիա:Երկրաչափական օպտիկա
Թոնջ

**Թոնջ** (), քաղաք Հարավային Սուդանի Վարաբ մարզում։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է մարզի հարավային մասում՝ նույնանուն գետի ձախ կողմում։ Տեղակայված է Կվաջոք քաղաքից մոտ 136 կիլոմետր հարավ-արևելք, համարվում է նահանգի վարչական կենտրոնը և երկրի մայրաքաղաք Ջուբայից գտնվում է 414 կմ հեռավորության վրա։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը՝ 427 մետր։

## Բնակչություն
Ըստ 2008 թվականի մարդահամարի պաշտոնական տվյալների, Թոնջի բնակչությունը կազմում է 30 180 մարդ։

Բնակչության ժողովրդագրությունը ըստ տարիների.

Բնակչության էթնիկ կազմում գերակշռում են դինկաները և բոնգոները։

## Տրանսպորտ
Քաղաքի արևմտյան ծայրամասում տեղակայված է նույնանուն օդանավակայանը (ICAO: HSTO):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Սուդանի քաղաքներ
Օտտո Շյոտենզակ

**Օտտո Շյոտենզակ** (, ), գերմանացի արդյունաբերող և հետագայում մարդաբանության պրոֆեսոր։ Իր մարդաբանական հետազոտությունների ընթացքում հանդիպել է Դանիել Հարթմանին, ով փոխանցել է նրան իր կողմից հայտնաբերված հոմինիդի ծնոտ, որը այն ժամանակներում ամենահին մարդկային պեղածոն էր։ Շյոտենզակը հետագայում այս պեղածո մարդուն դասակարգել է որպես *[[Հայդելբերգյան մարդ]]*։

## Աշխատություններ
thumb|Շյոտենզակի գերեզմանը Հայդելբերգում
*"Der Unterkiefer des Homo heidelbergensis aus den Sanden von Mauer bei Heidelberg" (*The lower jaw of the Homo heidelbergensis out of the sands of Mauer near Heidelberg*). 1908. Leipzig: Wilhelm Engelmann.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կենսագրությունը  
* 

Կատեգորիա:Գերմանացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի հնագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գործարարներ
1980-ականներ

**1980-ականներ** (արտասանվում է «Ինը հարյուր ութսունականներ» կամ «հազար ինը հարյուր ութսունականներ», ավելի հաճախ անվանում են «**Ութսունականներ**») տասնամյակ Գրիգորյան օրացույցով, որը սկսվել է 1980 թվականի հունվարի 1-ից 1989 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։

Տասնամյակի ընթացքում տեղի ունեցան մեծ սոցիալ-տնտեսական փոփոխություններ պայմանավորված տեխնոլոգիայի զարգացման հետ և սկիզբ առավ գլոբալիզացիան։ Տնտեսական մեծ աճ գրանցեցին Թայլանդը, Մեքսիկան, Հարավային Կորեան, Թայվանը, Չինաստանը, Ճապոնիան և Արևմտյան Գերմանիան։ Գլոբալ տաքացումը հայտնի դարձավ գիտական և քաղաքական ոլորտներում սկսած 1980-ականներից։

Զարգացող երկրները ունեցան տնտեսական դժվարություններ պայմանավորված պարտքային ճգնաժամի հետո, որից հետո նրանք ընկան մի շարք միջազգային կազմակերպություններից կախվածության մեջ, այդ թվում Միջազգային արժույթային հիմնադրամ (IMF) և Համաշխարհային բանկի։

Շատ նոր հակամարտություններ բռնկվեցին, այդ թվում Իրան-իրաքյան պատերազմը, Աֆղանական պատերազմը, Լիբանանյան պատերազմ 1982-ը, Ղարաբաղյան պատերազմը և այլն։ Իսլամիզմը դարձավ հզոր քաղաքական ուժ և ստեղծվեցին շատ ահաբեկչական կազմակերպություններ, ներառյալ Ալ Քաիդան։

1986 թվականին Խորհրդային միության ղեկավար Միխայիլ Գորբաչովը սկսեց նոր տնտեսական բարեփոխումներ, որը կոչեց վերակառուցում, ինչը թուլացրեց կումունիստական կուսակցության դիրքերը։ 1989 թվականին քանդվում է Բեռլինի պատը։

## Ահաբեկչություններ
[thumb|right|[1983 թվականի Բեյրութի պայթյունները]]

Տասնամյակի ամենաարյունալի ահաբեկչական գործողություններն են`
* 1980 թվականի օգոստոսի 2-ին նեոֆաշիստական Նուկլեյ զինված հեղափոխություն խմբավորումը հեղինակեց Բոլոնիայի զանգվածային սպանությունները` Բոլոնիայի կենտրոնական կայարանում տեղադրելով ռումբ, ինչի արդյունքում զոհվեցին 85 մարդ։
* Էլ Մոցոտեի զանգվածային սպանությունները Էլ Սալվադորում 1981 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, ընդդեմ քաղաքացիների կառավարության կողմից կազմակերպված և ԱՄՆ օգնությամբ, հակակառավարական շարժումների ժամանակ, որոնք կազմակերպել էին Մարքիսիստ-Լենինիստ ապստամբները։
* Հարձակում Հռոմի և Վիեննայի օդանավակայանների վրա 1985 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, ընդդեմ Իսրայելական El Al ավիաընկերության։ Հարձակումը կազմակերպել էին Աբու Նիդալի համախոհները, որոնք հովանավորվում էր Լիբիայի կառավարության կողմից։
* 1983 թվականի Բեյրութի պայթյուններ, Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, երբ երկու պայթուցիկով բեռնված մեքենա պայթեցրեցին ԱՄՆ և Ֆրանսիական ռազմական շինություններ` սպանելով 299 ամերիկացի և ֆրանսիացի ծառայողների։ Պատասխանատվությունը իր վրա վերցրեց Իսլամական ջիհադ կազմակերպությունը։

## Աղետներ

### Բնական աղետներ
[thumb|upright||[Սրբ. Ելենա լեռի ժայթկումը 1980 թվականին ]]
* Սրբ Ելենա լեռը ժայթքեց ԱՄՆ Վաշինգտոն նահանգում 1980 թվականի մայիսի 18-ին խլելով 57 մարդու կյանք։
* 1989 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցավ Լոմա Պրիետայի երկրաշարժը Սան Ֆրանցիսկոյի առափնյա գոտում խլելով 65 մարդու կյանք և հազարավոր վիրավորներ։
* 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցավ երկրաշարժ, որից մահացան հազարավոր մարդիկ, այդ ժամանակ Հայաստանը ԽՍՀՄ մասն էր։

Կատեգորիա:1980-ականներ
Իմրե Ամոշ

**Իմրե Ամոշ** (, ), հրեական ծագմամբ հունգար նկարիչ։

## Կենսագրություն
Իմրե Ամոշը ծնվել է 1907 թվականին Հունգարիայի Նադկալլո քաղաքում։ 1930-ական թվականների սկզբին սովորել է կերպարվեստի դպրոցում։ Նրա ուսուցիչն էր Դյուլա Ռուդնային։ Ամուսնացել է նկարչուհի Մարգիտ Աննեի հետ։ 1936 թվականին դարձել է «Նկարիչների նոր հասարակությության» անդամ։ Ամռանը ապրել և աշխատել է Սենտենդրում։ 1937 թվականին այցելել է Փարիզ, որտեղ հանդիպել է ֆրանսիացի նկարիչ Մարկ Շագալի հետ։

1940 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, ուղարկվել է Վոյեվոդինայի աշխաատանքնային ճամբար, իսկ 1944 թվականին արտաքսվել է Թյուրինգիայի Օրդրուֆ համակենտրոնացման ճամբարը, որտեղ և մահացել է 37 տարեկան հասակում։

1930-ական թվականների կեսերին իր ստեղծագործությունները գտնվում էին Մարկ Շագալի ազդեցության տակ։ 1940-ականներին նկարել է պատերազմների սարսափների մասին։ Այդ նկարներից են՝ «Մութ ժամանակներ», «Խուսափելով», «Պատերազմ»։

Սենտենդրում բացվել է Իմրե Ամոշի և Մարգիտ Աննեի թանգարանը, որտեղ ցուցադրվում է նրանց կողմից նկարված որոշ նկարներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Картина Имре Амоша «Мечтающий раввин» на сайте «Studiolum»
* Картина Имре Амоша «Hajnalvárás» на сайте «Studiolum»
* 

Կատեգորիա:Հոլոքոստի զոհեր
Կատեգորիա:Հունգարացի նկարիչներ
Հայաստանի տարվա ֆուտբոլիստ

[250px|thumb|[Հենրիխ Մխիթարյանը ընտրվել է Հայաստանի տարվա ֆուտբոլիստ վեց անգամ, ավելի շան քան  որևէ այլ ֆուտբոլիստ:]]

**Հայաստանի տարվա ֆուտբոլիստ** տարեկան մրցանակ, որը տրվում է ազգությամբ հայ ֆուտբոլի։ Հաղթողը ընտրվում է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի անդամների, մարզիչների, մրցավարների, ավագների, Հայաստանի բարձրագույն խմբի ակումբների նախագահների և լրագրողների կողմից։ Նույն ձևով նաև որոշվում է տարվա մարզիչ կոչումը։

## Պատմություն
Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի հիմնադրման նույն տարում նաև հիմնվեց տարվա լավագույն ֆուտվոլիստ մրցանակը։ Առաջին մրցանակը շնորհվել է Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագ Սարգիս Հովսեփյանին 1992 թվականին։ Հովսեփյանը և Հենրիխ Մխիթարյանից հետո ամենաշատ մրցանակ ստացած ֆուտբոլիստն է։ Արթուր Պետրոսյանը և Արմեն Շահգելդյանը դարձել են մրցանակակիր երկուական անգամ։ Էդգար Մանուչարյանը դարձավ ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը, ով արժանացել է մրցանակին 2004 թվականին երբ նա 16 տարեկան էր։ Հովսեփյանը դարձավ ամենատարեց ֆուտբոլիստը երբ 2008 թվականին ստացավ մրցանակը, այդ ժամանակ նա 36 տարեկան էր։

2013 թվականի ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ և ՈՒԵՖԱ-ի նախագահ Միշել Պլատինին հայերեն լեզվով հայտարարեց, որ տարվա ֆուտբոլիստը Հենրիխ Մխիթարյանն է։

## Մրցանակակիրների ցանկ

## Մրցանակների քանակ ըստ խաղացողի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Ամենամյա իրադարձություններ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի մրցանակներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Հայաստանում
Զյուբեյդե հանըմ

**Զյուբեյդե հանըմ** (, ), Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի մայրը։

Ծնվել է 1857 թվականին Սալոնիկում (Օսմանյան կայսրություն, ներկայումս Հունաստան)։ Նա ստացել է միայն տարրական կրթություն` սովորելով կարդալ և գրել, սակայն համեմատելով այդ ժամանակներում այլ կանանց հետ, դա ուսման մակարդակի բավականին բարձր շեմ էր համարվում։ Բանն այն է,որ Օսմանյան կայսրությունում կարծում էին, որ կանայք կարիք չկար, որ կարդալ իմանային։ Նրա գրաճանաչության համար 
ատերը նրան անվանում էին «Զյուբեյդե մուլլա»։

1878 թվականին նա ամուսնանում է սահմանապահ Ալի Ռըզայի հետ, ով իրենից մեծ էր 20 տարի։ Ամուսնությունը տեղի էր ունեցել Զյուբեյդեյի քրոջ միջնորդությամբ։

Սկզբում ծնվեց նրանց դուստրը Ֆաթիման, այնուհետև որդին` Ումարը, հետո մյուս որդին` Ահմեդը, բայց նրանք բոլորը մահացան մանուկ հասակում։ Ենթադրաբար 1881 թվականին ծնվեց նրանց որդին Մուստաֆան, իսկ 1885 թվականին նրանց դուստրը ` Մակբուլեն, որոնք ողջ մնացին։ 1889 թվականին Զյուբեյդեն ունեցավ ևս մեկ դուստր Նակլիյեն, բայց նա մահացավ դեռ մանուկ հասակում` տուբերկուլյոզից։

thumb|left|Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը մոր մահվան օրը։

1887 թվականին մահացավ Ալի Ռըզան։ 30-ամյա այրին մնաց մենակ երկու մանկահասակ երեխաների հետ։ Նա տեղափոխվեց իր եղբայր Հուսեյնի մոտ, ով զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ։

Զյուբեյդեն ամուսնացավ երկրորդ անգամ արդեն Ռահիմ բեյի հետ, ով ուներ չորս երեխա առաջին ամուսնությունից։ Այս հանգամանքը էլ ավելի հեռացրեց Մուստաֆային մորից։

Բալկանյան պատերազմից հետո, որի արդյունքում Սալոնիկը անցավ Հունաստանին, Մուստաֆա Քեմալ տուն գնեց իր մոր և Մակբուլեյի համար Ստամբուլում։ 1922 թվականին Զյուբեյդեն տեղափոխվեց Անկարա, բայց տեղի կլիման վատ ազդեցության ունեցավ կնոջ առողջության վրա, և նա տեղափոխվեց Իզմիր, որտեղ էլ ապրեց մինչև իր կյանքի վերջը։ 1940 թվականին Իզմիրում կնոջ պատվին տեղադրվեց հուշարձան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Մակեդոնացի թուրքեր
Կատեգորիա:Անձինք Սալոնիկից
Ատիշ Վերին

**Ատիշ Վերին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում։ Գտնվում է Ատիշ գյուղի մոտ։

Հիմնադրվել է XI դարում Անիի կողմից եկած գաղթականները։

## Տես նաև
* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անըթքաբիր

thumb|right|250px|Աթաթուրքի դամբարանը

**Անըթքաբիր** (` «հուշարձան գերեզման»), Թուրքական Հանրապետության հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի դամբարանը։

Դամբարանը գտնվում է Թուրքիայի մայրաքաղաք Անկարայում։

Մինչ կառուցումը մրցույթ էր հայտարարվել նախագծերի համար։ Մրցույթին մասնակցել են 27 արտասահմանցի և 20 թուրք ճարտարապետներ։ Մրցույթի հաղթող դարձավ թուրք ճարտարապետներ Էմին Խալիդ Օնաթի և Ահմեդ Օրհան Արդայի մշակած նախագիծը։ 1944 թվականի հոկտեմբերին սկսվեց դամբարանի կառուցումը, իսկ արդեն 1953 թվականին ավարտվեց այն։ Կառուցման ընթացքում նախագիծը որոշ փոփոխությունների է ենթարկվել, որոնք պայմանավորված էին ֆինանսական դժվարություններով։ Նախատեսված էր, որ պետք է կառուցվեր երկու հարկ, սակայն կառուցվեց մեկը։ Այդուհանդերձ, այս հանգամանքը չազդեց դամբարանի գրավչության հանգամանքի վրա։ Համալիրի ընդհանուր մակերեսը, ներառյալ նաև բուն դամբարանը, այգին, թանգարանը և այլ կառույցներ, կազմում է 750 000 քառ. մ տարածք։ Կառուցման ժամանակ օգտագործվել են սելջուկյան և օսմանյան ճարտարապետական մոտիվներ։

## Հետաքրքիր փաստեր
Տարեկան համալիր են այցելում մեծ թվաքանակով զբոսաշրջիկներ։ Այսպես, 2004 թվականին այցելուների ընդհանուր թիվը կազմել է 2,5 միլիոն մարդ, իսկ 2005 թվականին այցելուների թվաքանակը եղել է մոտ 3,8 միլիոն մարդ։

Համալիրում ներկայացված են ավտոմեքենաների յուրահատուկ հավաքածու, որոնցով երթևեկել է Աթաթուրքը։

## Լուսանկարներ

Ankara asv2021-10 img08 Anıtkabir.jpg
Ankara asv2021-10 img09 Anıtkabir.jpg
Ankara asv2021-10 img07 Anıtkabir.jpg
Turkish service members carry a wreath.JPG
Protect Your Republic Protest - 6 (2007-04-14) edit.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անըթքաբիր 
* В прошлом году Аныткабир (Anitkabir) посетили 3 млн. 800 тыс. человек
* Milyonlar Ata’ya koştu
* Фотографии комплекса 

Կատեգորիա:Թուրքիայի դամբարաններ
Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք
Նեսլիհան Աթագյուլ

**Նեսլիահան Աթագյուլ** (, ), թուրք դերասանուհի և մոդել։ Ներկայումս Աթագյուլը նկարահանվում է Սև սեր հեռուստասերիալում, որտեղ նրա խաղընկերն է Բուրակ Օզչիվիտը։

## Կենսագրություն և կարիերա
Նեսլիհան Աթագյուլը ծնվել է 1992 թվականի օգոստոսի 20-ին Ստամբուլում` վարորդի ընտանիքում։ Նեսլիհանը ունի չերքեզական ծագում։ Նեսլիհանը նշել է, որ ինքը ունի նաև ավագ եղբայր։ Իր կարիերան սկսել է` նկարահանվելով գովազդային հոլովակներում։ 2005- 2006 թվականներին մասնակցել է Tofita, Valenza Kids, Sütaş ընկերությունների գովազդներում։ 2006 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է «Առաջին սեր» ֆիլմում։ 2008- 2009 թվականներին Նեսլիհանը նկարահանվել է «Տերևաթափ» սերիալի 34 սերիաներում։

2013 թվականին Նեսլիհան Աթագյուլը միացավ «Ստամբուլի երկու դեմքը» սերիալի նկարահանմանը` մարմնավորելով գլխավոր հերոսուհու Ներիմանի դերը։

Դերասանուհուն մեծ ճանաչում բերեց Էլիֆի դերը, որը նա խաղացել է «Այն ամենը, ինչ որ մնացել է ինձ քեզանից» (2015) ֆիլմում։

Չնայած երիտասարդ տարիքին, դերասանուհին արդեն ստացել է միջազգային ճանաչում և մի շարք մրցանակներ, որոնցից մի քանիսը նա ստացել է «Քավարան» ֆիլմի համար։

## Անձնական կյանք
2013 թվականի կեսերից Նեսլիհանը հանդիպում է թուրք հայտնի դերասան Կադիր Դողուլուի հետ։ 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին զույգը նշվեց։ Հարսանիքը տեղի է ունենեցել 2016 թվականի հուլիսի 8-ին։

Դերասանուհին սիրում է կարդալ գրքեր։ Նրա սիրելի հեղինակներից է Ֆրանց Կաֆկան, Կարլոս Կաստանեդան, Ուրսուլա Կրյոբեր Լե Գուինն, ինչպես նաև հետաքրքրվում է Թիմ Բարթոնի և Դեյվիդ Լինչի ֆիլմերով։

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նեսլիհան Աթագյուլի պաշտոնական կայք էջը
* Նեսլիհանը Ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք մոդելներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ
Կատեգորիա:Չերքեզական ծագմամբ թուրքեր
Կատեգորիա:Թուրք կին մոդելներ
Կատեգորիա:Թատրոնի թուրք դերասանուհիներ
Սոֆի Օկսանեն

**Սոֆի Օկսանեն** (, ), ֆինն գրող, ակտիվ հրապարակախոս, ֆեմինիստ, ԼԳԲՏ-շարժումների մասնակից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1977 թվականի հունվարի 7-ին Յուվյասկյուլյայում։ Հայրը ֆինն է (մասնագիտությամբ` էլեկտրիկ), մայրը էստոնացի ինժեներ է, ով 1970-ական թվականներին գաղթել է Ֆինլանդիա։

Սովորել է Յուվյասկյուլյայի և Հելսինկիի համալսարաններում, ուսումնասիրել դրամա Ֆինլանդիայի թատրոնի ակադեմիայում։

Հրապարակայնորեն հայտնում է իր բիսեքսուալության մասին, տառապում փսիխոգենիկ սննդային խանգարումից։

2009 թվականին էստոնացի գրող Իմբի Պայուի հետ Սոֆի Օկսանենը Ֆինլադիայում հանդես է եկել «Ամեն ինչի հետևում կանգնած էր վախը» դոկումենտալ հավաքածուի մեջ, որը բաղկացած էր Էստոնիայի պատմության խորհրդային ժամանակաշրջանի մասին տարբեր հեղինակների հոդվածներից։ 2010 թվականին հավաքածուն թարգմանվել է էստոներեն։

2012 թվականի դեկտեմբերի 3-ին պարգևատրվել է «Pro Finlandia» (Ֆինլանդիայի համար) մեդալով, Ֆինլանդիայի արծիվ շքանշանով։

2013 թվականին Bazar հրատարակչությունը դատական կարգով պահանջեց գրողից մոտ 1 միլիոն եվրո 2005 թվականին կնքված համաձայնության հիման վրա «Ֆրանսիական տանձը» անունով գրքի վերաբերյալ, որն այդպես էլ չգրվեց։ 2015 թվականի հուլիսի 17-ին Հելսինկիի գավառական դատարանը դատապարտեց գրողին 35 հազար եվրոյի չափով կոմպենսացիայի վճարմամբ։

## Վեպեր
* *«Ստալինյան կովեր»* (*Stalinin lehmät*) (2003), Ռունեբերգի մրցանակի թեկնածու
* *Baby Jane* (2005).
* *Մաքրում* (*Puhdistus*) (2008), Ֆինլանդիա մրցանակ 2008, Ռունեմերգիի մրցանակ 2009, Ֆեմինա մրցանակ 2010, Հյուսիսային խորհրդի գրական մրցանակ։ 2012 թվականին վեպը էկրանավորվել է (համանուն ֆիլմի ռեժիսոր` Անտի Յոկինեն)։ Ֆիլմն առաջադրվել է Օսկարի Ֆինլանդիայից։

## Պիեսներ
* *Puhdistus* (2007, նույն տարում բեմադրվել է Ֆինլանդիայի ազգային թատրոնում, ցուցադրվել Էստոնիայում և Շվեդիայում, 2011 թվականի փետրվարին բեմադրվել է ԷԼեն Ստյուարտի թատրոնում)
* *High Heels Society* (2008)

## Ճանաչում
Ֆրանսիական Fnac մրցանակ, Ֆեմինա մրցանակ հայտնի հեղինակի համար (2010), եվրոպական գրական մրցանակ (Բրյուսել) «Մաքրում» վեպի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* IMDB կայքում
* Թե ինչ չպետք է տեսնեին արևմուտքի բնակիչները Սոֆիի արվեստի մասին հոդված

Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆինն գրողներ
Կատեգորիա:Ֆինն ֆեմինիստներ
Օբինյի ան Արտուա

**Օբինյի ան Արտուա** (), կոմունա Ֆրանսիայի Հանրապետությունում` Նոր Պա դը Կալե երկրամասի Պա դը Կալե դեպարտամենտում։

Գտնվում է վարչական կենտրոնից՝ Արրասից, 13 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների կոմունայի բնակչությունը կազմում է 1 380 մարդ, հիմնականում՝ ֆրանսիացիներ։

## Տես նաև
* Հարյուրամյա պատերազմ
* Պա դը Կալե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային կազմակերպություն
* [Շրջանային ընտրությունների արդյունքներ, 2014](http://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__MN2014/(path)/MN2014/062/062045.html)

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Գլեյշեր Բեյ (ազգային պարկ)

**Գլեյշեր Բեյ**, (), ազգային պարկ, որը գտնվում է Ալյասկայի հարավարևելյան ափին՝ Ջունո քաղաքից դեպի արևմուտք։ Այգու տարածքը 13 287 կմ² է, որի մեծ մասը կազմում են արգելավայրերը։

Ազգային այգին գտնվում է Յունեսկոյի հսկողության տակ։ Գլեյշեր Բեյի բնությունը դրանք սառցադաշտերը, ձյունապատ գագաթներով լեռնաշղթաները, գետերն ու լճերն են։ Այգին ունի շատ քիչ ճանապարհներ, այդ իսկ պատճառով էլ կրուիզների համար ինքնաթիռով և ուղղաթիռով էքսկուրսիաները ամենալավ միջոցներն են այն ուսումնասիրելու համար։ 100 տարի առաջ ամենահայտնի սառցադաշտը Մուիրն էր, որն ունի 3 կմ լայնություն և 80 մ բարձրություն։ Բայց կլիման անընդհատ փոխվում էր, իսկ 1990 թվականին սառցադաշտը ևս։ Այսօր զբոսաշրջիկները հնարավորություն ունեն տեսնելու Մարգերի () և Լամփլուգ () սառցադաշտերը։ Ձյունապատ սարերից իջնող սառցադաշտերը ձևավորում են այսբերգներ։ Այգու տարածքում կան 9-ը սառցադաշտեր և 4 այսբերգներ։ Անտառներում կան արջեր, եղնիկներ, իսկ ափերին կարելի է տեսնել նաև կետերի։ Այստեղ հանգստի համար առաջարկվում են ձկնորսություն, ժայռամագլցում, նավակներով զբոսանք ծովում։

## Այգու աշխատանքային գրաֆիկ
Այգին գործում է ամբողջ տարին՝ օրը 24 ժամ, բայց ձմռանը այգու հնարավորությունները մինիմալ են։ Տեղեկատվական կենտրոնը աշխատում է մայիսից մինչև սեպտեմբերի սկիզբը՝ առավոտյան ժամը 11:00-ից մինչև երեկոյան ժամը 9-ը։

## Կլիմա
Գլեյշեր Բեյի կլիման ծովային է, նրա վրա ներգործում են օվկիանոսի հոսանքները։ Եզրերում ձմեռը բավականին մեղմ է (-2 +5&nbsp;°C), իսկ ամառը զով է (+10-15&nbsp;°C)։ Տարվա ամենաչոր ամիսները ապրիլը, մայիսն ու հունիսն են։ Համեմատաբար քիչ տեղումներ լինում են սեպտեմբեր և հոկտեմբեր ամիսներին։ Սարերում ջերմաստիճանը զգալիորեն ցածր է, ձմեռը շատ ձյուն է տեղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Glacier Bay National Park and Preserve National Park Service site
* Glacier Bay National Park and Preserve at the National Park Service Alaska Regional Office
* World Heritage Site
* Glacier Bay National Monument  in *Glimpses of Our National Monuments* (1930)

Կատեգորիա:1980 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգային այգիներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն ԱՄՆ-ում
Նիլ Թեյլոր

**Նիլ Թեյլոր** (, ), ուելսցի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս «Սուոնսի Սիթի» ֆուտբոլային ակումբի և Ուելսի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Նիլ Թեյլորը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է անգլիական «Մանչեսթեր Սիթիի» կազմում։ Նա թիմում հանդես է եկել մինչև 15 տարեկան հասակը։

2005 թվականին նա տեղափոխվել է «Ռեկսեմ»։ Անգլիական ակումբի հետ Թեյլորը պրոֆեսիոնալ պայմանագիր է կնքել 2007 թվականի հուլիսին։ 2007/08 մրցաշրջանում նա իր նորամուտն է նշել անգլիական թիմի կազմում, իսկ իր առաջին մրցաշրջանում թիմի կազմում մասնակցել է 27 հանդիպման։ 2008 թվականի մարտին Նիլ Թեյլորը երկարաձգել է իր պայմանագիրը մինչև 2010 թվականը։

2009/10 մրցաշրջանից հետո Թեյլորը դարձավ ազատ գործակալ։ Նա ազատ գործակալի կարգավիճակում պայմանագիր է կնքել «Սուոնսի Սիթիի» հետ։ Նոր թիմի կազմում Նիլ Թեյլորը իր նորամուտը նշել է «Նորվիչ Սիթիի» դեմ խաղում։

2011 թվականի ամռանը «Նյուքասլ Յունայթեդը» Թեյլորի համար առաջարկել է 1 միլիոն եվրո, սակայն անգլիական ակումբը մերժել է այդ առաջարկը։ Դրանից հետո Նիլ Թեյլորը երկարաձգել է իր գործող պայմանագիրը։ Իր առաջին մրցաշրջանում Նիլը մասնակցել է 36 հանդիպման, իսկ նրա թիմը առաջնությունում գրավել է 11-րդ տեղը։

## Միջազգային կարիերա
### Մեծ Բրիտանիա
Մեծ Բրիտանիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում Նիլ Թեյլորը մասնակցել է 2012 թվականի օլիմպիական խաղերին։ Հավաքականի կազմում նա առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել հուլիսի 20-ին՝ Բրազիլիայի հավաքականի դեմ խաղում։

### Ուելս
Ուելսի ազգային հավաքականի կազմում Թեյլորը իր բդեյւոտը նշել է 2010 թվականի մայիսի 23-ին՝ Խորվաթիայի հավաքականի դեմ խաղում։ 2011 թվականի մայիսին Նիլ Թեյլորը Ուելսի հավաքականի կազմում մասնակցել է Ազգերի գավաթի խաղարկության երկու հանդիպման։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային

### Միջազգային

### Միջազգային գոլեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Էջը «Սուոնսի Սիթիի» պաշտոնական կայքում 
* 

Կատեգորիա:1989 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուելսցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուելսի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ
Հավայան հրաբուխներ ազգային այգի ԱՄՆ-ում

**Հավայան հրաբուխներ** (), ազգային այգի ԱՄՆ-ում, որը գտնվում է Հավայան կղզու՝ Հավայի նահանգում։ Այն հիմնվել է 1916 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Այգու հրապարակը 1348 կմ² է։

### Պատմություն

Պարկի տարածքում կան գործող հրաբուխներ՝ Կիլաուեա և Մաունա-Լոա։ 1983 թվականից Կիլաուէայում տեղի են ունենում անդադար ժայթքումներ։ Սա աշխարհի ամենաակտիվ գործող հրաբուխներից մեկն է։ Պարկում կարելի է տեսնել հազարամյակի հրաբխային արդյունքը, էլեմենտի միգրացիայի և էվոլուցիայի գործընթացը, որոնք ձևավորել են ցամաքի օվկիանոսի շուրջը եզակի էկոհամակարգով։
Պարկն ընդգրկում է ամբողջ բարձունքը, սկսած ծովի մակարդակից մինչև կղզու բարձունքը՝ Մաունա-Լոա հրաբուխը (4169)։ Իսկ Կիլաուեա հրաբուխը մեկն է այն հրաբուխներից, որը տալիս է գիտնականներին ինֆորմացիա Հավայան կղզիների ծննդի և միտք է ծնում առաջին հրաբխային լանդշաֆտների մասին։ Պարկի կեսից ավելին տեղակայված է անապատում և այն լի է անսովոր հետիոտնային արահետներով և տեղ է զբոսաշրջային ճամբարների դրամատիկական պեյզաժների համար։ Հրաբուխները ստեղծել են նաև Կալապաներ և սև ավազներով ուրիշ լողափներ։ Պարկի գլխավոր տեսարժան վայրը դա Կիլաուեա հրաբուխն է, որն իրենից շատ մեծ վտանգ է ներկայացնում, քանի որ հանդիսանում է ամենաակտիվ հրաբուխներից մեկը մոլորակի վրա։ Կիլաուեան ամենաակտիվ հրաբուխն է Հավայան կղզիներում։ Մի խոսքով այն ամենաերիտասարդն է հավայան հրաբուխներում։ Կիլաուեային ոչ այնքան մոտ տարածված է Մաունա-Լոա հրաբուխը, որը ծովի մակարդակից դասավորված է 4170 մ բարձրության վրա։ Նրա ուժեղ ժայթքումը տեղի է ունեցել 1983 թվականին և շարունակվում է մինչ օրս։ Կիլաուեա հրաբուխն ունի 4.5 կմ տրամագծով խառնարան, որի առավելագույն խորությունը կազմում է 230 մ։ Այսօր այդ խառնարանի եզրերը վերածվել են իսկական թանգարանի, որի հիմնադիրն էր Թոմաս Ջագերը-առաջին ղեկավարը հրաբխային աստղադիտարանի, որտեղ ցուցադրվում են գիտական սարքավորումներ, հագուստներ և ուրիշ իրեր կապված հրաբուխների հետ։ Ըստ տեղի լեգենդի Կիլաուեա հրաբխի աստվածուհին Պելեն է։ Հնում հավայացիները բերել են նվերներ այդ աստվածուհուն և գցել անմիջապես խառնարանի մեջ։ Զարմանալի չէ, որ այդ աստվածային անունը կրում են մի շարք հավայան հրաբուխներ։

## Գրականություն
* Hawai’i Volcanoes National Park
* Описание парка
* Национальный парк «Гавайские вулканы» 

Կատեգորիա:Հավայի
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ
Կատեգորիա:Հավայան կղզիներ
Գերբնական արձակագրություն

**Գերբնական գրականությունը** ( կամ supernaturalist fiction) գրական և լրատվական ժանր է, որը ստեղծագործություններում օգտագործվում և ծառայում է որպես բնական աշխարհի ձանձրալի որոշ հակադրությունները մատերիալիզմի տարրերի հետ համատեղ։

Իր ընդհանուր բացատրության մեջ, գերբնական գրականությունը ներառում է տարօրինակ արձակագրության, սարսափ, վամպիրիստական գրականությունների, ուրվականների պատմությունների և ֆենտեզիի նման այլ ժանրերի օրինակներ։ Գերբնական վիպագրության տարրեր կարելիա գտնել այնպիսի ժանրերում, ինչպիսին գիտաֆանտաստիկ գրականությունն է։ Ակադեմիկոսների, ընթերցողների և կոլեկցիոներներից որոշները, գերբնական գրականությունը դասում են որպես «սարսափ», «ֆենտեզի» և մյուզ ժանրերի կարևոր տարրերի միախառնում։ Գերբնական վիպագրությունը հայտնվել է ընգրկվելու իր ավանդական ուրվականների պատմությունում։

Քսաներորդ դարում, գերբնական արձակագրությունը ասոցացվում էր հոգեբանական վիպագրության հետ։ Արդյունքում, գերբնականն ունի այն բանի միակ հնարավոր բացատրությունը, որը նկարագրվել է։ Ինչպես թվում է, անորոշությունը էֆեկտ է հաղորդում։ Համապատասխան օրինակ է Շարլոթ Փերքինս Գիլմանի «Դեղին պաստառ» պատմությունը։

Գերբնական գրականությոնը շարունակում է հայտն մնալ, սակայն ոչ նրա համար, որ հեշտ է սահմանել կամ հասկանալ, այն տպագրողների, գրքավաճառների, գրադարանների և այլնի կողմից չի օգտագործվում որպես մարկետինգային կատեգորիա։ Այն վաճառվում է տենդենցային գրականության անվան տակ կամ մտցված այլ ենթաժանրերի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցանություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* "Գերբնական արձակագրություն ", entry in John Clute and John Grant, eds., *Encyclopedia of Fantasy* (1997)

Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Քրիստեն Գուտոսկի

**Քրիստեն Գուտոսկի** (, ), կանադացի դերասան, երգիչ, պարուհի և պրոդյուսեր։ Մեծ ճանաչում է ստացել «Մեկուսացում» դրամայում կատարած *Քեթի Ֆրանկ*-ի և «Վամպիրի օրագրերը» սերիալում կատարած *[[Սելին]]ի* դերերի շնորհիվ։

## Ֆիլմագրություն
### Որպես պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կրիստեն Գուդոսկին Internet Movie Database կայքում
* Կրիստեն Գուդոսկին Twitter կայքում

Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգիչներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Պարուհիներ
Իլյա Կևորկով

**Իլյա Հայկի Կևորկով** (), խորհրդային կուսակցական և հասարակական գործիչ, Հայաստանում արտասահմանյան տուրիզմի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Իլյա Կևորկովը ծնվել է հին Նախիջևանում։ Թուրքական կոտորածներից փրկվելով՝ Կևորկովների ընտանիքը 1915 թվականին հաստատվել է Ռուսաստանում, մեծացել է Պյատիգորսկում։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է շատ վաղ՝ համատեղելով աշխատանքը քիմիա-տեխնոլոգիական ինստիտուտում ուսանելու հետ։ 24 տարեկանում ղեկավարել է քիմիական մեծ կոմբինատ։

1939–1945 թվականներին Կևորկովը մասնակցել է Ռուս-ֆիննական պատերազմին, Խորհրդա-գերմանական պատերազմի («հայրենական մեծ») առաջին իսկ օրերից զորակոչվել ճակատ, գործուղվել Թեհրան։ Պատերազմի ավարտից հետո Կևորկովն ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, այնուհետև աշխատանքի անցել ՀԽՍՀ պետական անվտանգության նախարարության կենտրոնական համակարգում։ 1948 թվականին նշանակվել է ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի հատուկ բաժնի պետ, 1951 թվականին ընտրվել է Վանաձորի քաղաքային կոմիտեի առաջին քարտուղար։

1955-1977 թվականներին գլխավորել է Հայաստանի արտասահմանյան տուրիզմի համակարգը, աշխատանքային ժամանակաշրջանում ստեղծել է հզոր նյութա-տեխնիկական բազա։ Նրա ղեկավարության ներքո և անմիջական մասնակցությամբ կառուցվել են «Արմենիա», «Անի», «Դվին» հյուրանոցները, Սևանի լճափնյա մոթելը, անցակետ հայ–թուրքական սահմանին` Մարգարա գյուղում ավտոտուրիստների համար, Սարդարապատի Վարդավառ ռեստորանային համալիրը։ Ըստ 1955 թվականի տվյալների՝ զբոսաշրջային ուղեգիր ունեցող արտասահմանյան զբոսաշրջիկների թիվը 3 մարդուց 1970-ական թվականներին հասել է ավելի քան հարյուր հազարի։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ զինվորական պարգևներ 
* «Աշխատանքային կարմիր դրոշի» երկու շքանշան
* Ֆրանս–բրիտանական «Պատվո խաչ» շքանշան 
* «Կոմանդորի շքանշան» 
* ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության առաջին ոսկե մեդալ, 2009 (զբոսաշրջության բնագավառում նշանակալի ավանդի համար)
մինի|Իլյա Կևորկովի հուշատախտակը Երևանում

## Հիշատակ
* Կևորկովի հիշատակին է նվիրված Ալեքսանդր Աճեմյանի «Իմ հին ընկեր» երգը։ 
* Երևանում տեղադրվել է Կևորկովին նվիրված հուշատախտակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իլյա Կևորկով

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Եղիշե Ասծատրյան

**Եղիշե Թևոսի Ասծատրյան** (), պետական–կուսակցական աշխատող։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1968)։

## Կենսագրություն
Եղիշե Ասծատրյանը ծնվել է Ճարտար գյուղում։ Ավարտել է Ճարտարի յոթնամյա դպրոցը, այնուհետև սովորել է Բաքվի հայկական դպրոցում։ 1932-1938 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի Անդրկովկասյան ինդուստրիալ ինստիտուտում, ստացել լեռնային ինժեների որակավորում։ 1938-1939 թվականներին ինստիտուտը նրան ուղարկել է Դոնբասի հանքավայրերից մեկը, աշխատել է որպես տեղամասի պետի օգնական, ապա՝ ավագ ինժեներ, նաև թիվ 19 հանքի գլխավոր ինժեներ։ 1939-1946 թվականներին աշխատել է Մոնղոլիայում, եղել է տրեստի գլխավոր ինժեներ, այնուհետև՝ արդյունաբերության և շինարարության նախարարությունում՝ որպես խորհրդական։ 1947-1950 թվականներին եղել է Երևանի ալյումինի «Կանազ» գործարանի շինարարության շինմոնտաժային վարչության պետի տեղակալ, պետ։ 1952 թվականից աշխատել է որպես ՀԿԿ Երևանի շրջկոմի քարտուղար, այնուհետև՝ ՀԿԿ Երևանի Լենինյան շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1960–1962 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ժողտնտխորհի նախագահ, ապա ՀԿԿ Կենտկոմի քարտուղար և ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահի տեղակալ։ Լայն գործունեություն է ծավալել արդյունաբերական ձեռնարկությունների արմատական վերակառուցման, նոր տեխնոլոգիաների արմատավորման, երկրի բոլոր շրջաններում արդյունաբերական ձեռնարկությունների մասնաճյուղերի կառուցման, մի շարք ՋԷԿ-երի ու գործարանների հիմնադրման բնագավառում։ 1966 թվականից ՀԽՍՀ ժողովրդական վերահսկողության կոմիտեի նախագահն է։ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ է 1954 թվականից, բյուրոյի անդամ՝ 1960 թվականից, բյուրոյի անդամության թեկնածու 1966 թվականից։ 
մինի|Եղիշե Ասծատրյանի հուշատախտակը Երևանում
Ընտրվել է ԽՄԿԿ XXII և ՀԿԿ XVII–XXV համագումարների պատգամավոր, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի VI և ՀԽՍՀ IV, V, VII և VIII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944)։

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկու շքանշան
* Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2004

## Հիշատակ
* Երևանում տեղադրվել է Եղիշե Ասծատրյանին նվիրված հուշատախտակ։
* Եղիշե Ասծատրյանի անունն ընդգրկված է Մեծ Բրիտանիայում հրատարակվող «Ով ով է» համաշխարհային կենսագրական տեղեկատուում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Բեկտաշ (Շապին Գարահիսարի գավառ)

**Բեկտաշ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։ Գտնվում էր Շապին Գարահիսար-Կերասուն ճանապարհի ձախ կողմում, Շապին Գարահիսարից 30 կմ հյուսիս։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հակոբ Փափազյան (այլ կիրառումներ)

**Հակոբ Փափազյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Հակոբ Փափազյան (1878-1957), հայ քանդակագործ։
* Հակոբ Փափազյան (հայագետ) (1919-1997) խորհրդային հայագետ, արևելագետ, պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1972)։
Դիմասոր (Գենջի գավառ)

**Դիմասոր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում է Արածանիի աջ ափից 2-3 կմ հեռու, Բալու քաղաքից 35-36 կմ արևելք։

## Աշխարհագրություն
Տարածքը լեռնային էր, անտառապատ և գեղատեսիլ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն էր։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Գենջի շրջանի համայնքներ