Էմիլ Գոդլևսկի (ավագ)

**Էմիլ Գոդլևսկի Ավագ** (), լեհ, բույսերի ֆիզիոլոգ և ագրոքիմիկոս։ Նա Էմիլ Գոդլևսկու (կրտսեր)՝ բժիշկ, սաղմնաբանության և կենսաբանության պրոֆեսորի, և ֆիզիկոս և ռադիոքիմիկոս Թադեուշ Գոդլևսկու հայրն է։

### Կենսագրություն
Ծնվել է 1847 թվականի հունիսի 30-ին Կրասոչին գյուղում։ Հասունության վկայականը ստացել է Վարշավայում և ընդունվել գլխավոր դպրոցի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Այստեղ նա պատանեկան խանդավառությամբ նվիրվել է ագրարային քիմիայի ուսումնասիրությանը։ 

21 տարեկան հասակում նա ինքնուրույն մագիստրոսական աշխատանք է սկսել հողի կողմից հանքային աղերի կլանման հարցերի վերաբերյալ։ Այն ժամանակվանից, երբ Լիբիգը հայտնաբերեց հողի բերրիության անկման գաղտնիքը և դրանով գյուղատնտեսության զարգացման գործում նոր դարաշրջանի սկիզբ դրեց, այդ պրոբլեմը չափազանց հետաքրքրեց գիտնականներին։ 

1869 թվականին Գոդլևսկին մագիստրոսական դիսերտացիա է պաշտպանել և մեկնել Իենա՝ պրոֆեսոր Էդվարդ Ստրասբուրգերի ղեկավարությամբ կրթությունը շարունակելու։ 

Հայրենիք վերադառնալով Գոգլևսկին չորս տարի աշխատել է Կրակովի համալսարանում որպես բուսաբանության պրոֆեսոր  Չերվյակովի ասիստենտ։ Որպես սիրած գիտություն նա ընտրել է բույսերի ֆիզիոլոգիան ու իր ամբողջ կյանքը նվիրել դրանց ուսումնասիրությանը։ 

1878 թվականին գիտնականը Դուբլյանայի բարձրագույն գյուղատնտեսական ուսումնարանում նշանակվում է բուսաբանության պրոֆեսոր։ Այստեղ նա եռանդուն գիտա-ստեղծագործաական փորձարարական և հետազոտական գործունեություն է ծավալում ֆիզիոլոգիայի հիմնական պրոբլեմի՝ բույսերի շնչառության վերաբերյալ, որտեղ կապ է փնտրում բույսերի կենսական ուժերի աղբյուրի՝ շնչառության և նյութափոխանակության միջև։ 

1878-1919 թվականներին զբաղեցրել է Կրակովի համալսարանի պրոֆեսորի պաշտոնը, 1919-1928 թվականներին՝ Պուլավիի գյուղատնտեսության ինստիտուտի բաժնի վարիչի աշխատանքը։

1891 թվականին մեծ գիտնականը կրկին աշխատանքի է անցնում Կրակովի համալսարանում, որտեղ նորաստեղծ գյուղատնտեսական ֆակուլտետում նշանակվում է ագրարային քիմիայի պրոֆեսոր։ Նրան վերջապես հաջողվում է ստանալ համապատասխան լաբորատորիա՝ բույսերի ֆիզիոլոգիական հետազոտությունների իրականացման համար։ 

1928 թվականից անցել է թոշակի։

Մահացել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Կրակովում։

### Գիտական գործունեություն
Իենայում աշխատելով պրոֆեսոր Էդվարդ Ստրասբուրգերի ղեկավարությամբ, Գոդլևսկին 1872 թվականի հուլիսի 29-ին ստացել է դոկտորական աստիճան։ Մեկ տարի անց հրապարակել  է «Բույսերի կանաչ մասերում օսլայի առաջացման և անհետացման մասին» իր դասական աշխատությունը։ Աշխատության մեջ մանրամասն ցույց է տվել, որ լույսից կամ ածխաթթու գազից զրկված բույսը ի վիճակի չէ ասիմիլցնելու հանքային նյութերը՝(շաքար, օսլա, ճարպեր, սպիտակուց)։

Միաժամանակ Գոդլևսկին առաջարկել է մի աշխատություն, որը ճանապարհ է բացել նրա դոցենտության կոչմանը  և այն արժեքավոր ձեռնարկ է հանդիսացել բույսերի կողմից ասիմիլյացիայի ուսումնասիրության համար։ 

Նրա հիմնական գիտական աշխատանքները նվիրված էին ֆոտոսինթեզի ուսումնասիրությանը։ Զբաղվել է բույսերի շնչառության, ջրի կլանման, ջրի և հանքային նյութերի տեղափոխման գործընթացների հետազոտությամբ։ Գիտականորեն ապացուցել է, որ նիտրիֆիկացիայի ընթացքում ածխածինը բույսերի կողմից յուրացվում է մթնոլորտային ածխաթթու գազից։ Բացի այդ, նա մշակել է հողի բերրիության գնահատման մեթոդ՝ հիմնված այդ հողերում աճեցված բույսերի քիմիական բաղադրության վրա։

Ունենալով բույսերի ֆիզիոլոգիայի ուսումնասիրության հետ կապված լաբորատորիա, Գոդլևսկին հետազոտական աշխատանքների արդյունքում գրել է մի շարք աշխատություններ, որոնցից է  բույսերի ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ ուսումնական ձեռնարկը։ 

1923 թվականին լույս է տեսնում նրա «Բույսերի ֆիզիոլոգիայի հիմունքներ» գրքի առաջին մասը, իսկ գրքի երկրորդ հատորը՝ հեղինակի մահից տասը տարի հետո։

Նրա որդին՝ Էմիլ Գոդլևսկի կրտսերը, եղել է բժիշկ, սաղմնաբանության և կենսաբանության պրոֆեսոր, իսկ մյուս որդին՝ Թադեուշ Գոդլևսկին՝ ֆիզիկոս և ռադիոքիմիկոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհ գիտնականներ
Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Ագրոքիմիկոսներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Բուսաբաններ ըստ ազգության