Լյուդովիկ Մեծ

**Լյուդովիկ Մեծ** ((), համաձայն հունգարական ավանդության՝ **Լայոշ Մեծ**, համաձայն լեհական ավանդության՝ **Լյուդվիկ Մեծ** (, ), 1342 թվականի հուլիսի 26-ից` Հունգարիայի թագավոր, 1370 թվականի նոյեմբերի 17-ից` Լեհաստանի թագավոր։ Սերում է Անժուական դինաստայից։

Լյուդովիկ Մեծը եղել է ուշ միջնադարյան ժամանակաշրջանի Եվրոպայի ամենաականավոր կառավարիչներից մեկը, որի օրոք իր երկրի սահմանները ձգվել են Ադրիատիկ ծովից մինչև Սև ծով։ Իր վասալների շարքում են եղել Բոսնիական թագավորության, Սերբիայի, Վալախիայի, Մոլդովայի և Բուլղարիայի կառավարիչները։ Բավականին երկար տարիներ Վենետիկի հանրապետության հետ պատերազմներ է մղել։ Եղել է Նեապոլի թագավորության գահի հավակնորդներից մեկը։ Նա եղել է Եվրոպայի այն կառավարիչներից մեկը, որը առճակատման մեջ է մտել թուրք-օսմանների հետ։ Նրա կառավարման օրոք միջնադարյան Հունգարիան հասել է իր քաղաքական ազդեցության գագաթնակետին։

## Կենսագրություն
thumb|left|250px|<small>Լյուդվիկ Մեծ։ Փայտագրություն աուգսբուրգյան «հունգարների ժամանակագրություն» հրատարակության կողմից (1488 թվական)</small>
Լյուդովիկը եղել է Հունգարիայի թագավոր Կառլ Ռոբերտի որդին։ Հունգարական գահին տիրացել է հոր մահից հետո՝ 1342 թվականին։ 

1347-1348 թվականներին արշավել է Նեապոլի ուղղությամբ՝ զոհված եղբոր վրեժը լուծելու նպատակով, սակայն Սև մահվան համաճարակի բռնկման պատճառով արշավանքը հաջողությամբ չի պսակվել։ 

thumb|left|200px|Լեհաստանի թագավոր Լյուդովիկ I հունգարացի (1893 թվական)

1350 թվականին կրկին արշավել է Նեապոլի ուղղությամբ՝ այս անգամ գրավելով այն, քաղաքի կառավարությունը հանձնել է մորը՝ Ելիազավետա Պոլսկային, իսկ անձամբ ինքը ուշադրությունը կենտրոնացրել է Դալմաթիայի վրա՝ համարելով, որ այն Հունգարիայի համար ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան Իտալիան։

Դալմաթիան իր տիրապետության տակ վերցնելու համար Լյուդովիկը վենետիկցիների հետ համառ պայքար է մղել։ Արդյունքում՝ կոտրելով նրանց դիմադրությունը, ստիպել է նրանց, որպեսզի Դալմաթիան ճանաչեն Հունգարիայի մաս։

1365 թվականին պայքար է սկսել Բուլղարիայի թագավոր Իվան Շիշմանի դեմ և արդյունքում գրավել է Վիդինը, սակայն Շիշմանի՝ թուրք-օսմանների հետ միավորվելու պատճառով Լյուդովիկին չի հաջողվել երկար մնալ գրաված տարածքներում։

1370 թվականին՝ Կազիմիր III Մեծի մահվանից հետո, Լյուդովիկը տիրացել է լեհական գահին։ Այդ կերպ Լյուդովիկի տերության սահմանները Բալկաններից ձգվել են մինչև Բալթիկ ծով և Սև ծովի ափամերձ հատվածներից մինչև Ադրիատիկ ծով։

1376 թվականին Լիտվայի իշխաններ Կեյստուտ և Լյուբարտ Հեդիմովիչները Յուրի Նարիմունտովիչի հետ միասին արշավել են Փոքր Լեհաստանի ուղղությամբ՝ հասնելով մինչև Սանդոմեժ և Տարնուվ։

1377 թվականին Լյուդովիկ Մեծի պատասխան արշավանքի արդյունքում Յուրի Նարիմունտովիչը զրկվել է իր տիրապետության տակ գտնվող տարածքներից։ Գրաբովեցի ամրոցը, Խելմը, Բելզը, Հորոդլոն և Վսեվոլոժը անցել են Լյուդովիկ Մեծի տիրապետության տակ։

Նրա նախաձեռնությամբ լույս են տեսել գահի իրավունքների վերաբերյալ մի շարք օրենքներ։

Լյուդովիկ Մեծը Վիշեգրադի փոխարեն իր տերության մայրաքաղաք է հռչակել Բուդան։ 

## Ընտանիք
Լյուդովիկ Մեծը ամուսնացած է եղել երկու անգամ (իր առաջին կնոջ՝ Մարգարիտա Լյուքսեմբուրգացու վաղաժամ մահվանից հետո ամուսնացել է Ելիզավետա Բոսնիացու հետ), սակայն որդիներ չի ունեցել։ Ելիզավետայից ունեցել է երեք դուստր։

Փորձելով պահպանել պետության ամբողջականությունը՝ Լյուդովիկը ժառանգորդ է հռչակել իր ավագ դստերը՝ Մարիային։ 1382 թվականին՝ Լյուդովիկ ՄԵծի մահվանից հետո, իշխանությանը տիրանալու համար պայքար է սկսվել և որպես հետևանք Անժուական հսկայական միապետությունը փլուզվել է։

## Տոհմածառ

## Պատկերասրահ


Պատկեր:Jan Matejko, Uczta u Wierzynka.png|Տոն Վերժինեկում (հեղինակ՝ Յան Մատեյկո)
Պատկեր:Dolabella Transfer of relics of Saint Paul (detail).jpg|Պողոս առաքյալի մասունքների տեղափոխումը



## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*