Դոմենի գաղտնիություն (Whois գաղտնիություն)

**Դոմենի գաղտնիությունը** (հաճախ անվանում են **Whois գաղտնիություն**) ծառայություն է, որը մատուցվում է մի շարք դոմենային անունների գրանցողների կողմից: Օգտատերը գաղտնիություն է գնում ընկերությունից, որն իր հերթին WHOIS-ում և գրանցման տվյալների մուտքի արձանագրությունում (RDAP) օգտատիրոջ տեղեկատվությունը փոխարինում է վերահասցեավորման ծառայության տեղեկատվությամբ (էլեկտրոնային փոստի և երբեմն փոստային փոստի համար դա արվում է պրոքսի սերվերի կողմից):

## Օրինակ
Ահա հնչյունավորող դերասանուհի Մորգան Գարեթի պաշտոնական կայքի դոմենի գաղտնիության օգտագործման օրինակ, որտեղ Namecheap-ը գրանցողն է, իսկ Withheld for Privacy ehf-ը՝ դոմենի գաղտնիության ծառայությունը՝


## Անանունության մակարդակը
Գրանցողները սովորաբար հավաքում են անձնական տեղեկություններ՝ ծառայությունը մատուցելու համար: Որոշ գրանցողների համար քիչ համոզիչ միջոցներ են պահանջվում այսպես կոչված «անձնական» տեղեկությունները աշխարհին տրամադրելու համար, և նրանց անհրաժեշտ է միայն հեռախոսային հարցում կամ դադարեցման նամակ։ Սակայն մյուսները գաղտնիության հարցերը վարում են ավելի զգուշորեն՝ կիրառելով այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են դոմենային անունների արտասահմանյան հոսթինգը և կրիպտոարժույթների ընդունումը վճարման համար, որպեսզի գրանցողը տեղյակ չլինի դոմենային անվան սեփականատիրոջ անձնական տեղեկատվության մասին (որը այլապես կփոխանցվեր վարկային քարտով գործարքների հետ միասին): Վիճելի է, թե արդյոք այս պրակտիկան հակասում է *«Նշանակված անունների և համարների ինտերնետային կորպորացիայի»* (ICANN) դոմենային գրանցման պահանջին:

### Սահմանված գաղտնիությունը
Որոշ վերին մակարդակի դոմեններ ունեն գաղտնիության վերաբերյալ նախազգուշացումներ․

.al` աեփականատիրոջ մասին որևէ տեղեկություն չի բացահայտվում։

* .at, .co.at, .or.at` 2010 թվականի մայիսի 21-ից ի վեր կոնտակտային տվյալները (որոնք սահմանվում են որպես հեռախոսահամար, ֆաքսի համար, էլեկտրոնային փոստի հասցե) թաքցվում են գրանցողի կողմից և պետք է բացահայտորեն հրապարակվեն։
* .ca` 2008 թվականի հունիսի 10-ից Կանադայի ինտերնետային գրանցման մարմինը այլևս չի հրապարակում .ca դոմենների հետ կապված անձանց գրանցման մանրամասները։
* .ch և .li` 2021 թվականի հունվարի 1-ից Whois տեղեկատվությունը լռելյայնորեն գաղտնի է և կարող է ստացվել միայն սահմանափակ դեպքերում։
* .de` 2018 թվականի մայիսի 25-ից Գերմանիայի ինտերնետային գրանցման մարմինը (DENIC) ուժի մեջ է մտցրել Whois Lookup ծառայության լայնածավալ փոփոխություններ: Մի քանի բացառություններով, երրորդ կողմերը այլևս չեն կարող մուտք գործել դոմենի սեփականատիրոջ տվյալներին։
* .eu` եթե գրանցողը ֆիզիկական անձ է, հանրային Whois գրառումներում ցուցադրվում է միայն էլեկտրոնային փոստի հասցեն, եթե այլ բան նշված չէ:
* .fi` անհատների տվյալները չեն հրապարակվում (փոփոխվել է 2019 թվականին), սակայն ընկերությունների, ասոցիացիաների և այլնի տվյալները հրապարակվում են։
* .fr` անհատ դոմենային անվան տերերը օգտվում են AFNIC հանրային Whois-ում իրենց անձնական տվյալների սահմանափակ հրապարակումից
* .it՝ անհատների կոնտակտային տվյալները չեն հրապարակվում, եթե նրանց մոտ հստակ համաձայնություն չի տրվել: Ընկերությունների դեպքում տվյալները միշտ հրապարակվում են: Պրոքսի ծառայությունները թույլատրված չեն։
* .gr՝ սեփականատիրոջ մասին որևէ տեղեկություն չի բացահայտվում։
* .is՝ կարող է թաքցնել հասցեն և հեռախոսահամարը։
* .nl՝ 2010 թվականի հունվարի 12-ից ի վեր գրանցողների փոստային հասցեները այլևս հրապարակային հասանելի չեն։
* .ovh՝ Կոնտակտային տվյալները թաքցվում են գրանցողի կողմից և պետք է բացահայտորեն հրապարակվեն։
* .uk՝ Nominet-ը, որը Մեծ Բրիտանիայի դոմենային անվանատարածքի պահապանն է, իր ընդլայնումների համար (.co.uk, .me.uk և այլն) տրամադրում է դոմենի գաղտնիության գործիքներ՝ պայմանով, որ գրանցողը առևտուր չի անում դոմենի անունից։ Մինչդեռ գրանցողի տան հասցեն կարող է թաքցվել, լրիվ անունը՝ ոչ։
* .ro՝ սեփականատիրոջ մասին որևէ տեղեկություն չի հրապարակվում։

### Գաղտնիությունն արգելված է
* .br՝ 2022 թվականի ապրիլից սկսած՝ դոմենի գրանցման պայմանագիրը պահանջում է բոլոր դոմենների համար հրապարակել անունը, էլեկտրոնային փոստը, երկիրը և CPF համարը: Բացի այդ, եթե դոմենը պատկանում է ընկերությանը, ապա ընկերության հեռախոսահամարը, հասցեն և CNPJ համարը նույնպես պետք է հրապարակային լինեն: Այս տվյալներից որոշներին մուտք գործելու համար անհրաժեշտ է CAPTCHA անցնել whois.registro.br կայքում:
* .us՝ 2005 թվականի մարտին Ազգային հեռահաղորդակցության և տեղեկատվության վարչությունը (NTIA) հայտարարել է, որ .us դոմենների սեփականատերերը չեն ունենա իրենց տեղեկատվությունը գաղտնի պահելու հնարավորություն, և որ այն պետք է հրապարակային լինի։
* .in՝ հնդկական դոմենային անունների գրանցողները չեն կարող օգտվել գրանցողների կողմից տրամադրվող որևէ պրոքսի կամ գաղտնիության ծառայություններից։
* .au՝ ավստրալիայում .au-ով վերջացող ցանկացած դոմենային անուն օրենքով արգելված է գաղտնիության քաղաքականության մեջ: Չնայած տեղեկատվության մեծ մասը հանրային է, որոշ տեղեկություններ, ինչպիսիք են գրանցողի փողոցի հասցեն, հեռախոսահամարը և ֆաքսի համարները, թաքցված են։

## Հետևանքներ
Ինտերնետային անունների և համարների շնորհման կորպորացիան (ICANN) լայնորեն պահանջում է, որ դոմենային անվան տիրապետողների կամ կառավարողների փոստային հասցեն, հեռախոսահամարը և էլեկտրոնային փոստի հասցեն հրապարակայնորեն հասանելի լինեն WHOIS-ի և RDAP-ի գրանցման տվյալների տեղեկատու ծառայությունների (RDDS) միջոցով: Այնուամենայնիվ, այդ քաղաքականությունը թույլ է տալիս սպամերներին, ուղղակի մարքեթինգով զբաղվողներին, անձնական տվյալների գողերին կամ այլ հարձակվողներին օգտագործել տեղեկատուն՝ այդ մարդկանց մասին անձնական տեղեկություններ ստանալու համար: Չնայած ICANN-ը աշխատում է WHOIS-ը փոփոխելու ուղղությամբ՝ ավելի մեծ գաղտնիություն ապահովելու համար, հիմնական շահագրգիռ կողմերի միջև կոնսենսուս չկա այն մասին, թե ինչ տեսակի փոփոխություն պետք է կատարվի։ Այնուամենայնիվ, շատ գրանցողների կողմից մասնավոր գրանցման առաջարկի շնորհիվ, ռիսկի մի մասը մեղմվել է: Բացի այդ, հաջորդ RDAP-ը դոմենային անվանման կոնտակտային տեղեկատվության մեծ մասը տեղափոխել է RDDS:

Ոլորտի հետազոտողները աշխատել են դոմենային անվանման համակարգի դիզայնի բարելավման վրա՝ հարձակվողների կողմից ենթակառուցվածքը վտանգելու հավանականությունը նվազեցնելու համար: Նրանք դա արել են՝ թույլ տալով տարբեր տարբերակներ և ճշգրտելով իրենց գործունեության ուղեցույցները։

## Դատավարություն
«Մասնավոր գրանցման» օգնությամբ ծառայությունը կարող է լինել դոմենի օրինական սեփականատերը։ Սա երբեմն իրավական խնդիրների է հանգեցրել։ դոմենի անվան սեփականությունը տրվում է դոմենի WHOIS գրանցամատյանում սեփականատիրոջ կոնտակտային անձի կազմակերպության անվանմամբ։ դոմենի WHOIS գրանցամատյանում սովորաբար կան չորս կոնտակտային դիրքեր՝ սեփականատեր, ադմինիստրատոր, հաշիվ-ապրանքագիր և տեխնիկական։ Որոշ գրանցողներ չեն պաշտպանում սեփականատիրոջ կազմակերպության անունը՝ դոմենի անվան սեփականությունը պաշտպանելու համար։

Namecheap, Inc.-ի դեմ եղել է առնվազն մեկ դատական ​​​​հայց՝ որպես սեփականատեր/գրանցող, Namecheap-ը կորցրել է իր հայցը գործը կարճելու վերաբերյալ։ Silverstein v. Alivemax, et al. Լոս Անջելեսի Գերագույն դատարանի BC480994 համարի գործը կարճվել է 2014 թվականի մայիսին։ Սիլվերսթայնը հայտնի է իր հակասպամային և էլեկտրոնային փոստի գաղտնիության դեմ պայքարի արշավներով, մասնավորապես՝ William Silverstein v Keynetics, Inc. գործով, թիվ 17-15176 (9th Cir. 2018), սակայն Keynetics-ի համար այս որոշումը կայացվել է 2018 թվականի մարտին։

Գաղտնիության ծառայության կողմից պահվող դոմենների սեփականության հարցը նույնպես խնդիր էր RegisterFly գործում, որի դեպքում գրանցողը փաստացի դադարեցրել է գործունեությունը, ապա սնանկացել: Հաճախորդները լուրջ դժվարությունների հանդիպեցին ներգրավված դոմենների նկատմամբ վերահսկողությունը վերականգնելու հարցում: Այդ ժամանակվանից ի վեր ICANN-ը շտկել է այդ իրավիճակը՝ պահանջելով, որ բոլոր հավատարմագրված գրանցողներն իրենց հաճախորդների կոնտակտային տվյալները պահպանեն էսքրոուում: Եթե գրանցողը կորցնի իր հավատարմագրումը, gTLD դոմենները, էսքրոուացված կոնտակտային տվյալների հետ միասին, կփոխանցվեն մեկ այլ հավատարմագրված գրանցողի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*