Էստրոգենային դեղամիջոցներ

**Էստրոգենային դեղամիջոցներ**, դեղամիջոցի տեսակ, որն առավել հաճախ օգտագործվում է հորմոնալ ծնելիության վերահսկման և դաշտանադադարի հորմոնալ թերապիայի մեջ, ինչպես նաև տրանսգենդեր կանանց համար կանացիացնող հորմոնալ թերապիայի նպատակով։ Դրանք կարող են օգտագործվել նաև հորմոնալ զգայուն քաղցկեղների բուժման համար, ինչպիսիք են կրծքագեղձի քաղցկեղը և շագանակագեղձի քաղցկեղը, ինչպես նաև տարբեր այլ ցուցումների համար։ Էստրոգենները օգտագործվում են միայնակ կամ պրոգեստոգենների հետ համատեղ:Դրանք մատչելի են ձևակերպումների լայն տեսականիով և օգտագործման համար տարբեր կառավարման ուղիներով։ էստրոգենների օրինակներից են բիոիդենտալ էստրադիոլը, բնական կոնյուգացված էստրոգենները, սինթետիկ ստերոիդային էստրոգենները, ինչպիսիք են էթինիլստրադիոլը և սինթետիկ ոչ ստերոիդային էստրոգենները, ինչպիսիք են դիէթիլստիլբեստրոլը։ էստրոգենները սեռական հորմոնների ագոնիստների երեք տեսակներից մեկն են, մյուսները՝ անդրոգեններ / անաբոլիկ ստերոիդներ, ինչպիսիք են տեստոստերոնը և պրոգեստոգենները։

Էստրոգենների կողմնակի ազդեցությունները ներառում են կրծքագեղձի քնքշություն, կրծքագեղձի ընդլայնում, գլխացավ, սրտխառնոց, հեղուկի կուտակում և այտուցվածություն։ էստրոգենների այլ կողմնակի ազդեցությունները ներառում են արյան հյուսվածքի, սրտանոթային հիվանդությունների և պրոգեստոգենների մեծ մասի հետ համատեղ կրծքագեղձի քաղցկեղի ռիսկի մեծացում։ Տղամարդկանց մոտ էստրոգենները, կարող են առաջացնել կրծքագեղձի զարգացում, ֆեմինիզացում, անպտղություն, տեստոստերոնի ցածր մակարդակ և սեռական խանգարումներ։

Էստրոգենները էստրոգեն ընկալիչների ագոնիստներ են։ Դրանք կարևոր ազդեցություն են ունենում մարմնի բազմաթիվ հյուսվածքների վրա, ներառյալ կանանց վերարտադրողական համակարգը (արգանդ, հեշտոց և ձվարաններ), կաթնագեղձերը, ոսկրերը, ճարպը, լյարդը, ուղեղը և այլն։ Ի տարբերություն այլ դեղամիջոցների, ինչպիսիք են պրոգեստինները և անաբոլիկ ստերոիդները, էստրոգենները այլ հորմոնալ ակտիվություն չունեն։ էստրոգենները նույնպես ունեն հակագոնադոտրոպ ազդեցություն և բավականին բարձր դեղաչափերով կարող են մեծապես արգելակել սեռական հորմոնների արտադրությունը։ էստրոգենները միջնորդում են իրենց հակաբեղմնավորիչ ազդեցությունները պրոգեստինների հետ համատեղ՝ արգելակելով օվուլյացիան։

Էստրոգենները առաջին անգամ բժշկությունում օգտագործվել է 1930-ականների սկզբին։ Դրանք սկսեցին օգտագործվել 1950-ականներին պրոգեստինների հետ համատեղ ծնելիության վերահսկման համար։ Բազմաթիվ տարբեր էստրոգեններ վաճառվել են մարդկանց մոտ կլինիկական օգտագործման կամ անասնաբուժական օգտագործման համար, չնայած քչերն են լայնորեն օգտագործվում։ Այս դեղամիջոցները կարող են խմբավորվել տարբեր տեսակների՝ կախված ծագումից և քիմիական կառուցվածքից։ էստրոգենները լայնորեն հասանելի են ամբողջ աշխարհում և օգտագործվում են հորմոնալ ծնելիության վերահսկման շատ ձևերում և դաշտանադադարի ընթացքում հորմոնալ թերապիայի բոլոր ռեժիմներում։

## Բժշկական կիրառում
### Ծնելիության վերահսկում
Էստրոգենները ունեն հակաբեղմնավորիչ ազդեցություն և օգտագործվում են հակաբեղմնավորիչներում պրոգեստինների (սինթետիկ պրոգեստոգեններ) հետ համատեղ՝ կանանց հղիությունը կանխելու համար։ Սա կոչվում է համակցված հորմոնալ հակաբեղմնավորիչ միջոց։ Էստրոգենների հակաբեղմնավորիչ ազդեցությունները միջնորդվում են դրանց հակագոնադոտրոպային ազդեցությամբ և, հետևաբար, օվուլյացիայի արգելակմամբ։ Համակցված օրալ հակաբեղմնավորիչների մեծ մասը պարունակում է էթինիլեստրադիոլ կամ դրա պրոլեկրանոլ՝ որպես էստրոգենի բաղադրիչ, բայց որոշները պարունակում են էստրադիոլ կամ էստրադիոլի վալերատ։ Էթինիլեստրադիոլը սովորաբար օգտագործվում է օրալ հակաբեղմնավորիչների մեջ՝ էստրադիոլի փոխարեն, քանի որ այն ունի գերազանց ֆարմակոկինետիկա, երբ ընդունվում է (ավելի բարձր բիոանվտանգություն և ավելի քիչ անհատական փոփոխականություն) և ավելի արդյունավետ է հեշտոցային արյունահոսությունը վերահսկելու համար։ Դա պայմանավորված է դրա սինթետիկ բնույթով և որոշակի հյուսվածքներում, ինչպիսիք են աղիքները, լյարդը և արգանդը, նյութափոխանակության նկատմամբ դիմադրողականությամբ, համեմատած էստրադիոլի հետ։ Բացի օրալ հակաբեղմնավորիչներից, համակցված հորմոնալ հակաբեղմնավորման այլ ձևերը ներառում են հակաբեղմնավորիչ|հակաբեղմնավորիչ սպեղանի]], հակաբեղմնավորիչ հեշտոցային օղակներ և համակցված ներարկային հակաբեղմնավորիչներ։ Հակաբեղմնավորիչ սպեղանիները ու հեշտոցային օղակները պարունակում են էթինիլեստրադիոլ՝ որպես էստրոգենի բաղադրիչ, մինչդեռ համակցված ներարկային հակաբեղմնավորիչները պարունակում են էստրադիոլ կամ, ավելի հաչախ, էստրադիոլի եթեր։

### Հորմոնալ թերապիա
#### Դաշտանադադար
alt=Hot flashes with placebo and different doses of oral estradiol in menopausal women|մինի|473x473փքս|Շաբաթական միջինից ուժեղ տաք բռնկումների միջին քանակը պլացեբոյով և օրալ էստրադիոլի տարբեր չափաբաժիններով ՝ պատահականացված, վերահսկվող փորձարկումում, որում ներգրավված էին դաշտանադադարի 333 կանայք

Էստրոգենը և այլ հորմոնները նշանակվում են հետդաշտանադադարային կանանց՝ օստեոպորոզը կանխելու, ինչպես նաև դաշտանադադարի ախտանիշները բուժելու համար, ինչպիսիք են բուռն բռնկումները, հեշտոցի չորությունը, սթրեսի անմիզապահությունը, ցրտի զգացումը, գլխապտույտը, հոգնածությունը, դյուրագրգռությունը և քրտնարտադրությունը։ Ողնաշարի, դաստակի և ազդրերի կոտրվածքները նվազում են 50-70%-ով, իսկ ողնաշարի ոսկրային խտությունը մեծանում է մոտ 5%-ով այն կանանց մոտ, ովքեր էստրոգեն են ստացել դաշտանադադարից հետո 3 տարվա ընթացքում և դրանից հետո 5-10 տարվա ընթացքում։

Նախքան կոնյուգացված էստրոգենների հատուկ վտանգները լավ ուսումնասիրելը, ստանդարտ թերապիան կազմում էր 0,625 մգ/օր կոնյուգացված էստրոգեններ (օրինակ՝ պրեմարին)։ Այնուամենայնիվ, կան ռիսկեր, որոնք կապված են կոնյուգացված էստրոգենային թերապիայի հետ։ Հետդաշտանադադարային տարեց կանանց շրջանում, որոնք հետազոտվել են կանանց առողջության նախաձեռնության (Women's Health Initiative-WHI) շրջանակներում, պարզվել է, որ օրալ կոնյուգացված էստրոգեն հավելումներ ընդունելը կապված է վտանգավոր մակարդման ռիսկի հետ։ *WHI*-ի ուսումնասիրություններում օգտագործվել է էստրոգենիկ հավելումների մեկ տեսակ՝ կոնյուգացված էստրոգենների բարձր օրալ դոզան (միայն պրեմարին և մեդրոքսիպրոգեստերոն ացետատով)։

*NCI, NIH* - կլինիկական փորձարկումները գիտական ուսումնասիրություններ են, որոնք ներառում են մարդկանց և փորձարկում են հիվանդությունների կանխարգելման, հայտնաբերման, ախտորոշման կամ բուժման նոր եղանակներ։ Այսօր օգտագործվող բազմաթիվ բժշկական ընթացակարգեր և բուժումներ անցյալի կլինիկական փորձարկումների արդյունք են։ Կլինիկական փորձարկմանը մասնակցելը պոտենցիալ օգուտներ և ռիսկեր ունի։
*NIH*-ի ուսումնասիրության ընթացքում չի ապացուցվել, որ էսթերացված էստրոգենները առողջության համար նույն վտանգներն են ներկայացնում, ինչ կոնյուգացված էստրոգենները։ Դաշտանադադարում հորմոնալ թերապիան բարենպաստ ազդեցություն է ունենում շիճուկի խոլեստերինի մակարդակի վրա և, երբ սկսվում է դաշտանադադարից անմիջապես հետո, կարող է նվազեցնել սրտանոթային հիվանդությունների դեպքերը, չնայած որ այս վարկածը դեռ չի փորձարկվել պատահականացված ուսումնասիրություններում։ Էստրոգենը, կարծես, պաշտպանիչ ազդեցություն ունի աթերոսկլերոզի ժամանակ։ Այն նվազեցնում է ցածր խտությամբ լիպոպրոտեինները() և տրիգլիցերիդները, բարձրացնում բարձր խտության լիպոպրոտեինի (high-density lipoproteinHDL) մակարդակը և ունի էնդոթելային վազոդիլացման հատկություններ, գումարած հակաբորբոքային բաղադրիչ։

Ներկայումս ուսումնասիրություններ են իրականացվում՝ պարզելու համար, թե արդյոք էստրոգենի հավելումների օգտագործման ռիսկերը նույնն են ծննդաբերության բոլոր մեթոդների համար։ Մասնավորապես, տեղական կիրառվող էստրոգենները կարող են ունենալ կողմնակի ազդեցությունների այլ սպեկտր, քան օրալ ընդունվելիս, և տրանսդերմալ էստրոգենները չեն ազդում արյան մակարդման վրա, քանի որ դրանք ուղղակիորեն ներծծվում են համակարգային արյան մեջ՝ խուսափելով լյարդի առաջին անցման նյութափոխանակությունից։ Այսպիսով, կառավարման այս մեթոդը նախընտրելի է թրոմբոէմբոլիկ հիվանդությունների պատմություն ունեցող կանանց մոտ։

Էստրոգենը օգտագործվում է նաև հեշտոցային ատրոֆիայի, հիպոէստրոգենիայի (հիպոգոնադիզմի, օոֆորեկտոմիայի կամ ձվարանների առաջնային անբավարարության արդյունքում), ամենորեայի, դիսմենորեայի և օլիգոմենորեայի բուժման ժամանակ։ Էստրոգենները կարող են օգտագործվել նաև ծննդաբերությունից հետո լակտացիան ճնշելու համար։

Սինթետիկ էստրոգենները, ինչպիսիք են 17α-փոխարինված էստրոգենները, ինչպիսիք են էթինիլեստրադիոլը և դրա C3 եթերները և մեստրանոլի, քինեստրոլի և էթինիլեստրադիոլ սուլֆոնատի եթերները, և ոչ ստերոիդային էստրոգենները, ինչպիսիք են ստիլբեստրոլ դիեթիլստիլբեստրոլ, հեքսեստրոլ և դիենեստերոլ, այլևս չեն օգտագործվում դաշտանադադարի հորմոնալ թերապիայի մեջ՝ լյարդի և դրա հետ կապված սպիտակուցների սինթեզի վրա անհամաչափ ազդեցության պատճառով առողջության ռիսկերը։

#### Հիպոգոնադիզմ
Էստրոգենները օգտագործվում են պրոգեստոգենների հետ միասին` կանանց մոտ հիպոգոնադիզմը և հետաձգված սեռական հասունացումը բուժելու համար։

#### Տրանսգենդեր կանայք
Էստրոգենները օգտագործվում են հակաանդրոգենների և պրոգեստոգենների հետ միասին՝ որպես տրանսգենդեր կանանց և այլ տրանսֆեմինինային անհատների ֆեմինիզացնող հորմոնալ թերապիայի բաղադրիչ։ Անբավարար ապացույցներ կան անցումային շրջանում տրանսգենդեր կանանց հորմոնալ բուժման մոտեցումների արդյունավետությունը կամ անվտանգությունը որոշելու համար։

### Հորմոնալ քաղցկեղ
#### Շագանակագեղձի քաղցկեղ
Տղամարդկանց մոտ շագանակագեղձի քաղցկեղի բուժման համար օգտագործվել են էստրոգենի բարձր չափաբաժիններով թերապիա՝ օգտագործելով տարբեր էստրոգեններ, ինչպիսիք են դիէթիլստիլբեստրոլը, էթինիլեստրադիոլը, պոլիէստրադիոլֆոսֆատը, էստրադիոլի անդեցիլատը, էստրադիոլի վալերատը և էստրադիոլը։ Սա արդյունավետ է, քանի որ էստրոգենները ֆունկցիոնալ հակաանդրոգեններ են, որոնք ունակ են ճնշել տեստոստերոնի մակարդակը մինչև կաստրատի կոնցենտրացիաներ և նվազեցնել ազատ տեստոստերոնի մակարդակը՝ ավելացնելով սեռական հորմոնների կապող գլոբուլինի արտադրությունը։ Էստրոգենի բարձր չափաբաժիններով թերապիան կապված է վատ հանդուրժողականության և անվտանգության հետ, մասնավորապես գինեկոմաստիայի և սրտանոթային բարդությունների, ինչպիսիք են թրոմբոզը։ Այդ պատճառով այն հիմնականում փոխարինվել է նոր հակաանդրոգեններով, ինչպիսիք են գոնադոտրոպին ազատող հորմոնի անալոգները և ոչ ստերոիդային հակաանդրոգենները։ Այնուամենայնիվ, այն հիմա երբեմն օգտագործվում է շագանակագեղձի քաղցկեղի բուժման համար, և նոր էստրոգեններ՝ ատիպիկ պրոֆիլներով, որոնք ունեն բարելավված հանդուրժողականության պրոֆիլներ, ուսումնասիրվում են շագանակագեղձի քաղցկեղի հնարավոր օգտագործման համար։

#### Կրծքագեղձի քաղցկեղը
Նախկինում կրծքագեղձի քաղցկեղի պալիատիվ բուժման համար օգտագործվել են բարձր դոզայով էստրոգեն թերապիա ուժեղ սինթետիկ էստրոգենների հետ, ինչպիսիք են դիէթիլստիլբեստրոլը և էթինիլստրադիոլը։ Դրա արդյունավետությունը մոտավորապես համարժեք է հակաէստրոգեն թերապիայի արդյունավետությանը ընտրովի էստրոգեն ընկալիչների մոդուլյատորներով, ինչպիսիք են Տամոքսիֆենը և առոմատիկ ինհիբիտրները, ինչպիսիք են անաստրոզոլը։ Կրծքագեղձի քաղցկեղի մեջ բարձր դոզաներով էստրոգեն թերապիայի կիրառումը հիմնականում փոխարինվել է հակաէստրոգեն թերապիայով՝ վերջինիս անվտանգության բարելավված պրոֆիլի պատճառով։ Բարձր դոզայով էստրոգեն թերապիան բուժման ստանդարտ էր պալիատիվ բուժում կրծքի քաղցկեղի կանանց մինչև 1970-ականների վերջին կամ 1980-ականների սկզբին։

Կրծքագեղձի քաղցկեղի դեպքերի մոտ 80%-ը, որոնք հայտնաբերվել են, կախված են աճի համար էստրոգեն հորմոնի մատակարարումից, դրանք հայտնի են որպես հորմոնների նկատմամբ զգայուն կամ հորմոնալ ընկալիչների դրական քաղցկեղներ։

Հորմոնալ ընկալիչների դրական կրծքագեղձի քաղցկեղը բուժվում է դեղամիջոցներով, որոնք արգելակում են արտադրությունը կամ կանխում են էստրոգենի ազդեցությունը մարմնում։ Այս մեթոդը կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման համատեքստում տարբեր կերպ հայտնի է որպես հորմոնալ թերապիա կամ հակաէստրոգեն թերապիա (չպետք է շփոթել հորմոնալ փոխարինող թերապիայի հետ)։ Որոշ մթերքներ, ինչպիսիք են սոյան, կարող են նաև արգելակել էստրոգենի բազմացման ազդեցությունը և օգտագործվում են որպես հորմոնալ թերապիայի այլընտրանք։

## Հակացուցումները
Էստրոգենները տարբեր հակացուցումներ ունեն։ Օրինակ կարող է լինել թրոմբոԷմբոլիայի պատմությունը (արյան հյուսվածքի առաջացում)։

## Կողմնակի ազդեցություն
Էստրոգենի ամենատարածված կողմնակի ազդեցությունները, ընդհանուր առմամբ, ներառում են կրծքագեղձի քնքշություն, կրծքագեղձի ընդլայնում, գլխացավ, սրտխառնոց, հեղուկի կուտակում և այն։ Կանանց մոտ էստրոգենները կարող են լրացուցիչ առաջացնել հեշտոցային արյունահոսություն, հեշտոցային արտանետում և անօվուլյացիա, մինչդեռ տղամարդկանց մոտ էստրոգենները կարող են լրացուցիչ առաջացնել գինեկոմաստիա (տղամարդու կրծքի զարգացում), ֆեմինիզացում, դեմասկուլինացում, սեռական դիսֆունկցիա (լիբիդոյի նվազում և էրեկտիլ դիսֆունկցիա), հիպոգոնադիզմ, ամորձիների ատրոֆիա և անպտղություն։

Էստրոգենները կարող են առաջացնել կամ կարող են մեծացնել անսովոր կամ հազվագյուտ, բայց պոտենցիալ լուրջ խնդիրների ռիսկը, ներառյալ էնդոմետրիումի հիպերպլազիան, էնդոմետրիումի քաղցկեղը, սրտանոթային բարդությունները (օրինակ՝ արյան հյուսվածքներ, ինսուլտ, սրտի կաթված), խոլեստատիկ հեպատոտոքսիկություն, լեղապարկի հիվանդություններ (օրինակ՝ լեղաքարեր), հիպերպրոլակտինեմիա, պրոլակտինոմա և տկարամտություն։ էստրոգենները կարող են առաջացնել կամ կարող են մեծացնել անսովոր կամ հազվագյուտ, բայց պոտենցիալ լուրջ խնդիրների ռիսկը, ներառյալ էնդոմետրիումի հիպերպլազիան, էնդոմետրիումի այս կողմնակի ազդեցությունները մեղմվում են պրոգեստոգենի միաժամանակյա օգտագործման, օգտագործվող պրոգեստոգենի տեսակի և էստրոգենի կառավարման դեղաչափի և մեթոդի միջոցով։

Էպիլեպսիայով տառապող կանանց կեսի մոտ դաշտանի՝ օվուլյացիայի ընթացքում ունենում են ցնցումների շեմի նվազում, ամենայն հավանականությամբ, այդ ընթացքում էստրոգենի մակարդակի բարձրացման պատճառով։ Սա հանգեցնում է այս կանանց մոտ նոպաների ռիսկի բարձրացմանը։

### Երկարաժամկետ հետևանքներ
#### Էնդոմետրիումի հիպերպլազիա և քաղցկեղ
Անվերահսկելի էստրոգեն թերապիան խթանում է էնդոմետրիումի աճը և կապված է հետդաշտանադադարային կանանց մոտ էնդոմետրիումի հիպերպլազիայի և էնդոմետրիումի քաղցկեղի կտրուկ աճի ռիսկի հետ։ էնդոմետրիումի հիպերպլազիայի ռիսկը զգալիորեն մեծանում է 6 ամսվա բուժման ընթացքում (OR = 5.4) և հետագայում մեծանում է 36 ամսվա բուժումից հետո (OR = 16.0): Էնդոմետրիումի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը նույնպես մեծանում է, քանի որ բուժման տևողությունը մեծանում է (մեկ տարուց պակաս` RR = 1.4): Շատ տարիներ (օրինակ՝ ավելի քան 10 տարի), RR = 15.0): էնդոմետրիումի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը նույնպես շարունակում է զգալիորեն աճել տարիներ շարունակ՝ անվերահսկելի էստրոգեն թերապիան դադարեցնելուց հետո, նույնիսկ 15 տարի կամ ավելի անց (RR = 5.8):

Պրոգեստոգենները կանխում են էստրոգենի ազդեցությունը էնդոմետրիումի վրա։ Արդյունքում, նրանք ի վիճակի են ամբողջությամբ արգելափակել էնդոմետրիումի հիպերպլազիայի ռիսկի բարձրացումը, որն առաջացել է դաշտանադադարով կանանց էստրոգեն թերապիայի արդյունքում, և նույնիսկ ի վիճակի են այն իջեցնել ելակետից ցածր (OR = 0.3 շարունակական էստրոգեն–պրոգեստոգեն թերապիայի դեպքում) : Շարունակական էստրոգեն–պրոգեստոգեն թերապիան ավելի ապահով է քան հաջորդական թերապիան, և շարունակական թերապիայի ընթացքում բուժման ավելի երկար տևողությունը նույնպես ավելի ապահով է։ էնդոմետրիումի քաղցկեղի զարգացման ռիսկի բարձրացումը նույնպես նվազում է էստրոգեն–պրոգեստոգեն շարունակական թերապիայի միջոցով (RR = 0,2–0,7): 

#### Խոլեստատիկ հեպատոտոքսիկություն
Էստրոգենները, պրոգեստերոնի հետ միասին, հազվադեպ կարող են առաջացնել խոլեստատիկ հեպատոտոքսիկություն, հատկապես շատ բարձր կոնցենտրացիաներում։ Սա նկատվում է հղիության ընթացքում ներհեպատիկ խոլեստազի դեպքում, որը տեղի է ունենում հղիությունների 0,4-15%-իի մոտ (մեծապես տատանվում է ըստ երկրի)։

#### Լեղապարկի հիվանդություն
Էստրոգեն թերապիան կապված է լեղապարկի հիվանդությունների հետ, ներառյալ լեղապարկի քարերի առաջացման վտանգը։ 2017-ի համակարգված վերանայումն ու մետա-վերլուծությունը ցույց են տվել, որ դաշտանադադարի ընթացքում հորմոնալ թերապիան զգալիորեն մեծացնում է լեղաքարերի առաջացման ռիսկը (RR = 1.79), մինչդեռ օրալ հակաբեղմնավորիչները էապես չեն մեծացնում ռիսկը (RR = 1.19): Լեղուղիների նստվածքը հայտնվում է հղիության ընթացքում կանանց 5-ից 30% - ի մոտ, իսկ ծննդաբերությունից հետո պահպանված վերջնական լեղաքարերը առաջանում են մոտ 5% -ի մոտ Biliary sludge appears in 5 to 30% of women during pregnancy, and definitive gallstones persisting postpartum become established in approximately 5%.:

## Գերդոզավորում
Էստրոգենները համեմատաբար անվտանգ են գերդոզավորման դեպքում, և ախտանշանները հիմնականում արտահայտվում են որպես շրջելի կանացիացում։

## Փոխազդեցություններ
Ցիտոքրոմ P450 ֆերմենտի ինդուկտորները, ինչպիսիք են կարբամազեպինը և ֆենիտոինը, կարող են արագացնել էստրոգենի նյութափոխանակությունը և դրանով իսկ նվազեցնել դրանց կենսաբազմազանությունը և շրջանառության մակարդակը։ Նման ֆերմենտների ինհիբիտորները կարող են հակառակ ազդեցություն ունենալ և կարող են բարձրացնել էստրոգենի մակարդակը և դրա կենսամատչելիությունը։

## Դեղաբանություն
### Ֆարմակոդինամիկա
Էստրոգենները գործում են որպես էստրոգեն ընկալիչների (ERs), ERa և ERβ ընտրովի ագոնիստներ:Նրանք կարող են նաև կապվել թաղանթային էստրոգենի ընկալիչների (MERS) հետ, ինչպիսին է GPER-ը և ակտիվացնել դրանք։ Էստրոգենները չունեն ոչ նպատակային ակտիվություն այլ ստերոիդ հորմոնների ընկալիչների վրա, ինչպիսիք են անդրոգեն, պրոգեստերոն, գլյուկոկորտիկոիդ կամ միներալոկորտիկոիդ ընկալիչները, ինչպես նաև չունեն նեյրոստերոիդային ակտիվություն, երբ փոխազդում են նեյրոհաղորդիչ ընկալիչների հետ, ի տարբերություն տարբեր պրոգեստոգենների և որոշ այլ ստերոիդների։ Մկներին ենթամաշկային ներարկումով տրված էստրադիոլը մոտ 10 անգամ ավելի արդյունավետ է, քան էստրոգենը և մոտ 100 անգամ ավելի արդյունավետ, քան էստրիոլը։

Էստրոգենները բավականին բարձր կոնցենտրացիաներում ունեն հակագոնադոտրոպ ազդեցություն ER-ի ակտիվացման միջոցով և, հետևաբար, կարող են ճնշել հիպոթալամո–հիպոֆիզ–գոնադային առանցքը։ Դա պայմանավորված է բացասական արձագանքներով, ինչը հանգեցնում է սեկրեցիայի ճնշմանը և ֆոլիկուլը խթանող հորմոնի (FSH) և լուտեինացնող հորմոնի (LH) շրջանառվող մակարդակների նվազմանը։ Էստրոգենների հակագոնադոտրոպ ազդեցությունները ազդում են պտղաբերության և սեռական հորմոնների արտադրության վրա սեռական գեղձերի կողմից։ Նրանք պատասխանատու են էստրոգենների հորմոնալ հակաբեղմնավորիչ ազդեցությունների համար։ Բացի այդ, դրանք թույլ են տալիս էստրոգենները գործել որպես ֆունկցիոնալ հակաանդրոգեններ՝ ճնշելով սեռական գեղձերի կողմից տեստոստերոնի արտադրությունը։ Բավականաչափ բարձր չափաբաժիններով էստրոգենները կարող են ճնշել տեստոստերոնի մակարդակը տղամարդկանց մոտ մինչև կաստրատի մակարդակ։

Էստրոգենները զգալիորեն տարբերվում են իրենց դեղաբանական հատկություններով։ Օրինակ՝ կառուցվածքային տարբերությունների և նյութափոխանակության ուղեկցող տարբերությունների պատճառով էստրոգենները տարբերվում են միմյանցից իրենց հյուսվածքների ընտրողականությամբ՝ սինթետիկ էստրոգենները, ինչպիսիք են էթինիլստրադիոլը և դիէթիլստիլբեստրոլը, չեն ապաակտիվացվում այնքան արդյունավետ, որքան էստրադիոլը հյուսվածքներում, ինչպիսիք են լյարդը և արգանդը, և արդյունքում անհամաչափ ազդեցություն են ունենում այդ հյուսվածքների վրա։ Սա կարող է հանգեցնել այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են թրոմբոէմբոլիզմի համեմատաբար ավելի մեծ ռիսկը This can result in issues such as a relatively higher risk of thromboembolism.:

### Ֆարմակոկինետիկա
Էստրոգենները կարող են իրականացվել տարբեր ուղիներով, ներառյալ բանավոր, ենթալեզվային, տրանսդերմալ/տեղական (գել), հեշտոցային (գել, դեղահատ, օղակ), հետանցքային, միջմկանային, ենթամաշկային, ներերակային և ենթամաշկային իմպլանտներ։ Բնական էստրոգենները սովորաբար ունեն ցածր կենսամատչելիություն, երբ ընդունվում են, մինչդեռ սինթետիկ էստրոգենները ավելի բարձր կենսամատչելիություն ունեն։ Կառավարման պարանտերալ ուղիներն ունեն ավելի բարձր կենսամատչելիություն։ Էստրոգենները սովորաբար կապվում են արյան մեջ ալբումինի և (կամ) սեռական հորմոնների կապող գլոբուլինի հետ։ Դրանք նյութափոխանակվում են լյարդում հիդրօքսիլացման միջոցով (ցիտոքրոմ P450 ֆերմենտների միջոցով), ջրազրկման միջոցով (17β-հիդրօքսիստերոիդ դեհիդրոգենազի միջոցով) և կոնյուգացիայի միջոցով (սուլֆացիայի և գլյուկուրոնիդացման միջոցով):Էստրոգենի կես կյանքը տատանվում է՝ կախված էստրոգենից և կառավարման եղանակից։ Էստրոգենները արտազատվում են հիմնականում երիկամների միջոցով մեզի մեջ՝ կոնյուգատների տեսքով։

551x551px|մինի|կենտրոն

## Քիմիա
Էստրոգենները կարող են խմբավորվել որպես ստերոիդ կամ ոչ ստերոիդ։ Ստերոիդ էստրոգենները օտարված են և ներառում են էստրադիոլ և դրա անալոգներ, ինչպիսիք են էթինիլստրադիոլը և կոնյուգացված էստրոգենները, ինչպիսիք են էկվիլին սուլֆատը։ Ոչ ստերոիդային էստրոգենները հիմնականում պատկանում են ստիլբեստրոլի միացությունների խմբին և ներառում են դիէթիլստիլբեստրոլ և հեքսեստրոլ։
alt=Հիմնական էնդոգեն էստրոգենների կառուցվածքները|մինի|351x351փքս|Հիմնական էնդոգեն էստրոգենների կառուցվածքները

Էստրոգեն էսթերները համապատասխան սկզբնական էստրոգենների էսթերներն ու նախադրյալներն են։ Օրինակները ներառում են էստրադիոլի վալերատը և դիէթիլստիլբեստրոլի դիպրոպիոնատը, որոնք համապատասխանաբար էստրադիոլի և դիէթիլստիլբեստրոլի պրեկուրսորներն են։ Էստրոգեն եթերները ճարպաթթուների եթերներով ունեն լիպոֆիլիկության բարձրացում և գործողության տևողության ավելացում, երբ կիրառվում են ներմկանային կամ ենթամաշկային ներարկման միջոցով։ Որոշ էստրոգեն եթերներ, ինչպիսիք են պոլիէստրադիոլֆոսֆատը, պոլիէստրոլֆոսֆատը և պոլիդիէթիլստիլբեստրոլֆոսֆատը, պոլիմերների տեսքով են։

## Պատմություն
Ձվարանների քաղվածքները հասանելի էին 1800-ականների վերջին և 1900-ականների սկզբին, բայց իներտ էին կամ չափազանց ցածր էստրոգենիկ ակտիվություն ունեին և համարվում էին անարդյունավետ։ 1927 թվականին Սելմարը և Աշհայմը հայտնաբերեցին, որ հղի կանանց մեզի մեջ առկա են մեծ քանակությամբ էստրոգեններ։ Պլասենցայի կողմից արտադրված էստրոգենների այս հարուստ աղբյուրը հնարավորություն տվեց զարգացնել հզոր էստրոգեն դեղամիջոցներ գիտական և կլինիկական օգտագործման համար։ Առաջին դեղագործական էստրոգեն արտադրանքը կոնյուգացված էստրիոլն էր, որը կոչվում էր *պրոգինոն*, և արտադրվել է բժշկական օգտագործման գերմանական դեղագործական ընկերության *Schering*-ի կողմից՝ 1928 թվականին In 1929, Adolf Butenandt and Edward Adelbert Doisy independently isolated and purified estrone, the first estrogen to be discovered.։ 1929 թվականին Ադոլֆ Բուտենանդտը և Էդվարդ Ադելբերտ Դոյզին ինքնուրույն և մաքրեցին էստրոգենը՝ հայտնաբերված առաջին էստրոգենը։ 1929 թվականին շուկայում հայտնվեցին էստրոգեն ամնիոտին (Squibb), պրոգինոն (Schering) և Թեելին (Parke-Davis) դեղամիջոցները, ինչպես նաև տարբեր լրացուցիչ դեղեր, ինչպիսիք են *Emmenin*, *Folliculin*, *Menformon*, *Oestroform*, *Progynon B*, որոնք պարունակում են զտված էստրոգեններ կամ էստրոգենի խառնուրդներ։ Եղել են շուկայում 1934թվականին։ Ի սկզբանե էստրոգենները հայտնի էին բազմաթիվ տարբեր անուններով, այդ թվում՝*estrogens*, *estrins*, *follicular hormones*, *folliculins*, *gynecogens*, *folliculoids*, և *female sex hormones*:
1938 թվականին բրիտանացի գիտնականները արտոնագիր ստացան նոր մշակված ոչ ստերոիդային էստրոգենի դիէթիլստիլբեստրոլի (Diethylstilbestrol-DES) համար, որն ավելի էժան և հզոր էր, քան նախկինում արտադրված էստրոգենները։ Դրանից անմիջապես հետո գիտական ամսագրերը մտահոգություններ հայտնեցին DES-ի կողմնակի ազդեցությունների վերաբերյալ։ Միայն 1941 թվականին սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը վերջնականապես հաստատեց էստրոգենիկ թերապիան՝ մենապաուզային ախտանիշները բուժելու համար։ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունի կողմից հաստատված էստրոգենիկ դեղամիջոցները ներառում են՝ կոնյուգացված էստրոգենները։ Ներդրվել են 1941 թվականին և փոխարինվել է *Emmenin*-ով, որի վաճառքը սկսեց նվազել 1940թվականից հետո։ Էթինիլստրադիոլը սինթեզվել է 1938 թվականին Հանս Հերլոֆ Ինհոֆենի և Վալտեր Հոլվեգի կողմից Բեռլինում, հաստատվել է ԱՄՆ-ում 1943 թվականի հունիսի 25-ին և վաճառվել է *Schering*-ի կողմից որպես *Estrinil*:

## Ծանոթագրություններ