Ֆլյուֆենազին

**Ֆլյուֆենազին**, դեղատներում վաճառվում է *«Պրոլիքսին»* ապրանքանիշի անվան ներքո, նեյրոլեպտիկ, հոգեմետ տեսակի դեղամիջոց, որն օգտագործվում է հոգեկան խանգարումների կամ տրամադրության կտրուկ անկումների դեպքում: Շատ դեպքերում կիրառվում է արտահայտված քրոնիկ փսիխոզների բուժման ժամանակ, ինչպիսին է` շիզոֆրենիա, որը ըստ երևույթին, արդյունավետությամբ գրեթե հավասար է ցածր հզորության հոգեկան խանգարումների դեղամիջոցներին, օրինակ` քլորպրոմազին: Այս դեղամիջոցի ընդունման տարբերակներից են`օրալ, միջմկանային ներարկման լուծույթ կամ ուղղակի ներարկում մաշկի տակ: Գոյություն ունի նաև երկարատև ներերակային ներարկման բուժում, որը կարող է տևել մինչև չորս շաբաթ:

Ֆլյուֆեզանի կողմնակի ազդեցություններից են` մկանների անկանոն կծկում, քնկոտություն, դեպրեսիա և քաշի ավելացում: Այս դեղամիջոցի թիրախային կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել` չարորակ նեյրոլեպտիկ համախտանիշը, տրամադրության կտրուկ փոփոխություններ, ինչպիսիք են դեպրեսիան և փսիխոզ, արյան սպիտակ բջիջների (լեյկոցիտ) ցածր մակարդակ` լեյկոպենիա և մկանների կծկման մշտական ​​խանգարում`ուշացած դիսկինեզիա: Այն կարող է նաև բարձրացնել պրոլակտինի մակարդակը, ինչը կարող է բերել կաթի քանակի ավելացման, դաշտանի բացակայության, իսկ տղամարդկանց մոտ կրծքագեղձերի չափերի մեծացում (գինեկոմաստիա) կամ իմպոտենցիա: Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել հղիության ընթացքում:

Ֆլյուֆենազինը ֆենոթիազինների դասի դասական հոգեմետ դեղամիջոց է: Նրա ազդեցության մեխանիզմը լիովին պարզաբանված չէ, բայց կա վարկած, ըստ որի այն կապված է դոֆամինի ընկալիչները արգելափակման գործոնի հետ: Երկարատև ֆենոթիազիններ ընդունող հիվանդների 40%-ի մոտ նկարագրվում է լյարդի ֆունկցիայի խանգարում:

Ֆլյուֆենազինը արտադրության մեջ է մտել 1959 թվականին: Այս դեղամիջոցի լուծույթի ձևով ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում: Ավստրալիայում այս դեղորայքի արտադրությունը ​​դադարեցվել է սկսած 2017 թվականից:

## Կիրառումը բժշկության մեջ
2018 թվականին Քոքրեյնի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ֆլյուֆենազինը համարվում է ոչ լիարժեք բուժման մեթոդ, և  գոյություն ունեն ավելի մատչելի դեղամիջոցներ, որոնք ավելի հազվադեպ են առաջացնում կողմնակի ազդեցություններ, և կարող են նույնքան արդյունավետ լինել՝ շիզոֆրենիա ունեցող մարդկանց բուժման համար: 2018 թվականին Քոքրեյնի մեկ այլ ուսումնասիրության ընթացքում պարզվել է, որ գոյություն ունեն ավելի նոր ատիպիկ հոգեմետ դեղամիջոցներն, որոնք ավելի ավելի քիչ են հակված առաջացնելու կողմնաի ազդեցություններ, քան ֆլուֆենազինը: Դեպո կամ միջմկանային ներարկման դեղամիջոցը հասանելի է ինչպես կապրինաթթվի, այնպես էլ կարբոնաթթվի լուծույթի տեսքով:

## Կողմնակի ազդեցություններ
### [[Հանման համախտանիշ]]
Բրիտանական միջազգային առողջապահության կազմակերպությունը խորհուրդ է տալիս աստիճանաբար հրաժարվել հոգեմետ դեղամիջոցներից` խուսափելու հանման համախտանիշից կամ արագ ռեդիդիվից (կրկնություն): Հանման համախտանիշը սովորաբար ներառում է` սրտխառնոց, փսխում և ախորժակի կորուստ: Այլ ախտանիշները կարող են ներառել անհանգստություն, գերքրտնարտադրություն և քնի խանգարում:  Ավելի հազվադեպ, կարող է զարգանալ գլխապտույտ, ուշաթափություն, շշմածություն, կամ մկանացավ: Նման ախտանիշները սովորաբար անցնում են կարճ ժամանակահատվածում:

Կան նախնական ապացույցներ, որ հոգեմետ դեղամիջոցների երկարաժամկետ դադարեցումը կարող է առաջացնել փսիխոզ : Այն կարող է նաև բերել հոգեկան խնդիրների կրկնությանը: Երբեմն, դեղորայքի դադարեցման դեպքում կարող է զարգանալ ուշացած դիսկինեզիա:

## Դեղագիտություն
### [[Ֆարմակոդինամիկա]]
Ֆլյուֆենազինի հիմնական ֆունկցիան՝ արգելափակել հետսինապտիկ դոպամիներգիկ D2 ընկալիչները բազալ գանգլիաներում, կեղևում, ինչպես նաև լիմբիական համակարգում: Այն նաև արգելափակում է α1-ադրեներգիկ ընկալիչները, մուսկարինային M1 ընկալիչները և հիստամիներգիկ H1 ընկալիչները:

## Պատմություն
Ֆլյուֆենազինը առաջին անգամ կիրառվել է 1959 թվականին:

## Հասանելիություն
Այս դեղամիջոցի լուծույթը ներառվել է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» հիմնական դեղերի ցանկում: Այն հասանելի է որպես պրոֆիլակտիկ բուժման դեղամիջոց: Ավստրալիայում այս դեղորայքի արտադրությունը ​​դադարեցվել է սկսած 2017 թվականից:

## Անասնաբուժություն
Երբեմն այն ներարկվում է ձիերին կամ խոշոր եղջերավոր կենդանիներին՝ որպես անհանգստությունը թեթևացնող միջոց, թեև այն ունի բազմաթիվ կողմնակի ազդեցություններ և արգելված է ձիասպորտի բազմաթիվ կազմակերպությունների կողմից:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Դեղագետներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լաբորատորիաներ
Կատեգորիա:Լուծույթներ
Կատեգորիա:Հիվանդանոցներ ըստ հիմնադրման դարի
Կատեգորիա:Հիվանդություններ ըստ օրգան համակարգերի
Կատեգորիա:Հիվանդությունների բռնկումներ
Կատեգորիա:Սպիրտներ
Կատեգորիա:Քիմիական կինետիկա
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ