Ալեքսանդր Մեժիրով

**Ալեքսանդր Պետրովիչ Մեժիրով** (, ), ռուս խորհրդային բանաստեղծ։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Հայտնի է որպես զինվորական թեմաներով գրող բանաստեղծ («Ճանապարհը հեռու է», 1947 թ., «Վերադարձ», 1955 թ., բանաստեղծությունների ժողովածուներ)։ «Հողմապակի» (1961 թ.), «Լադոգայի սառույցը» (1965 թ.), «Պայտ» (1967 թ.), «Ուշ բանաստեղծություններ» (1971 թ.) և այլ ժողովածուներում Մեժիրովի լիրիկան հիմնականում փիլիսոփայական բնույթ ունի։

## Կենսագրություն
1923 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, Մոսկվայում, հրեական ընտանիքում, որը նրա ծնվելուց կարճ ժամանակ առաջ էր տեղափոխվել Չեռնիգովից։ Հայրը՝ Պինխուս (Պյոտր) Իզրաիլևիչ Մեժիրովը (1888—1958), իրավաբան էր, տնտեսագետ, հեղինակել է «Цены и торговые накидки: Краткое пособие для инструкторов-ревизоров и ревизионных комиссий коопорганизаций при проверке цен» գիրքը (М.: Советская торговля, 1934), մայրը՝ Ելիզավետա Սեմյոնովնան (1888—1969), գերմաներենի ուսուցչուհի էր։ Ընտանիքն ապրել է վարձակալած բնակարանում։

Ալեքսանդրը մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, դարձել հրաձգային վաշտի քաղղեկ, 1943 թվականին Լենինգրադի համար մղվող մարտերում կոնտուզիա է ստացել, զինվորական հոսպիտալում բուժվելուց հետո՝ 1944 թվականին զորացրվել՝ կրտսեր լեյտենանտի կոչումով։

Սովորել է Մաքսիմ Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտում (1943—1947 թթ.), որոշ ժամանակ՝ նաև Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։ Բանաստեղծություններ գրել է 1941 թվականից։ Բանաստեղծական առաջին ժողովածուն («*Дорога далека*» խորագրով) լույս է տեսել 1947 թվականին։ 1946 թվականին անդամագրվել է ԽՍՀՄ գրողների միությանը։

1992 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում՝ Օրեգոն նահանգի Պորտլենդ քաղաքում, ուր ավելի վաղ տեղափոխվել էին դուստրն ու թոռնուհին։ Ռուսական պոեզիայի մասին դասախոսություններ է կարդացել Պորտլենդի համալսարանի ռուսական բաժնում։ Որոշ ժամանակ անց տեղափոխվել է Նյու Յորք։ Շարունակել է ստեղծագործե։ Նրա վերջին խոշոր երկը «*Позёмка*» պոեմն է (1993)։

Մահացել է 2009 թվականի մայիսի 22-ին Նյու Յորքի Ռուզվելտի անվան բժշկական կենտրոնում։ Դուստրը նրա մոխիրը պարունակող աճյունասափորը տեղափոխել է Մոսկվա, և 2009 թվականի սեպտեմբերի 25-ին այն ամփոփվել է Պերեդելկինոյի գերեզմանատանը՝ զոքանչի՝ Ֆ. Յաշչենկոյի շիրմի կողքին։

## Ընտանիքը
* Կինը՝ Ելենա (Լյոլյա) Աֆանասևնան (ծնվ. 1921).
** Դուստրը՝ Զոյան (գրական կեղծանունը՝ Զոյա Վելիխովա, ծնվ. 1949), բանաստեղծուհի, ակնարկագիր. ամուսնացել է բանաստեղծ Սերգեյ Ալիխանովի հետ, ունեցել մեկ դուստր՝ Աննա անունով.
* Քույրը՝ Լիդիա Պետրովնա Տոլստոուխովան (1926—2002), քիմիկոս-տեխնոլոգ էր, գյուտարար.
* Հիշատակվում է, որ բանաստեղծն ազգակցական կապեր է ունեցել քանդակագործ Էռնստ Նեիզվեստնու հետ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ալեքսանդր Մեժիրովը բիլյարդի և թղթախաղի վարպետի համբավ էր վայելում։
* 1988 թվականի հունվարի 25-ին Մոսկվայի Լենինգրադյան խճուղով ավտոմեքենան վարելիս անզգուշորեն վրաերթի է ենթարկել դերասան Յուրի Գրեբենշչիկովին, փախուստի դիմել պատահարի վայրից՝ առանց օգնություն ցույց տալու տուժածին (Մեժիրովի դուստրը վիճարկում է այս տեղեկությունը): Դրանից չորս ամիս անց Գրեբենշչիկովը վախճանվել է հիվանդանոցում։ Այդ ողբերգությունը առիթ է դարձել բանաստեղծի վրա բազմաթիվ հարձակումներ գործելու։ Մեժիրովի դստեր վկայությամբ՝ բանաստեղծը խորապես ցավել է պատահածի համար։

## Երկեր

* Дорога далека: Стихи. М.: Сов. писатель, 1947. 103 с.
* Новые встречи: Стихи. М.: Сов. писатель, 1949. 103 с.
* Коммунисты, вперёд! Кн. стихов. М.: Молодая гвардия, 1950. 152 с.
** *То же*. 1952.
* Возвращение: Стихи. М.: Сов. писатель, 1955. 104 с.
* Разные годы: Стихи / [Предисл. М. Луконина]. М.: Воениздат, 1956. 246 с.
* Стихи. М.: Сов. писатель, 1957. 248 с.
* Ветровое стекло: Кн. стихов. М.: Сов. писатель, 1961. 107 с.
* Стихи и переводы. Тбилиси: Заря Востока, 1962. 386 с.
* Стихотворения. М.: Гослитиздат, 1963. 190 с.
* Прощание со снегом: Кн. стихов. М.: Сов. писатель, 1964. 115 с.
* Ладожский лёд: Стихи. М.: Воениздат, 1965. 128 с.: 1 л. портр.
* Подкова: Кн. стихов. М.: Сов. писатель, 1967. 87 с.
* Избранная лирика. М: Молодая гвардия, 1967. 32 с.
* Лебяжий переулок: Стихи. М.: Сов. Россия, 1968. 158 с.
* Стихотворения. М.: Худ. лит., 1969. 255 с.
* Невская Дубровка: [Стихи и поэма / Вступ. ст. Д. Хренкова]. Л.: Лениздат, 1970. 123 с.
* Поздние стихи. М.: Сов. писатель, 1971. 262 с.
* Стихотворения / [Вступ. ст. Е. Евтушенко]. М.: Худ. лит., 1973. 349 с.
* Тишайший снегопад: Стихи. М.: Мол. гвардия, 1974. 222 с.
* Недолгая встреча: Стихи. М.: Правда, 1975. 32 с.
* Времена: Стихи. М.: Сов. писатель, 1976. 319 с.
* Под старым небом: Стихи. М.: Сов. писатель, 1976. 110 с.
* Под старым небом: Стихи. М.: Сов. писатель, 1977. 214 с.
* Очертанья вещей. М.: Современник, 1977. 158 с.
* Медальон: Стихи. М.: Воениздат, 1979. 271 с.: 1 л. портр.
* Избранные произведения: В 2 т. / [Вступ. ст. А. Урбана]. М.: Худ. лит., 1981. 335, 383 с.
* Проза в стихах: Новая кн. [Худож. Вл. Медведев] — : Советский писатель, 1982. — 96 с. — 50 000 экз.
** Проза в стихах: Новая кн. — : Советский писатель, 1989. — 96 с. — ISBN 5-265-01010-6 (Б-ка произведений, удостоенных Гос. премии СССР)
* Теснина: Из грузинской поэзии; Лирика разных лет. Тбилиси: Мерани, 1984. 511 с.
* Тысяча мелочей: Лирика. М.: Современник, 1984. 399 с.
* Закрытый поворот: Стихотворения. М.: Сов. писатель, 1985. 192 с.
* Бормотуха: Стихи. М.: Правда, 1989. 29, [2] с.
* Стихотворения / [Вступ. ст. А. Истогиной]. М.: Дет. лит., 1989. 174, [1] с.
* Избранное / [Вступ. ст. А. Истогиной]. М.: Худ. лит., 1989. 575 с.: 1 л. портр.
* Бормотуха: Стихи и поэмы. М.: Сов. писатель, 1991. 142, [1] с.
* Апология цирка: Кн. новых стихов. СПб.: Петрополь, 1997. 104 с.
* Позёмка: Стихотворения и поэмы. М.: Глагол, 1997.
* Артиллерия бьёт по своим: Избранные стихотворения последних лет. М.: Зебра Е, 2006. 624 с.
* Какая музыка была. М.: Эксмо, 2014. 256 с.

## Թարգմանությունների ժողովածուներ
* Стихи грузинских поэтов. / Пер. с грузинского. Тбилиси, 1952
* Книга друзей. / Пер. с грузинского. Тбилиси, 1956
* *Марцинкявичюс Ю.* Кровь и пепел. / Пер с литовского. Вильнюс, 1964
* *Марцинкявичюс Ю.* Кровь и пепел. / Пер с литовского. М., 1965
* *Марцинкявичюс Ю.* Кровь и пепел. / Пер с литовского. Вильнюс, 1965
* *Марцинкявичюс Ю.* Кровь и пепел. / Пер с литовского. М., 1966
* *Марцинкявичюс Ю.* Стена. / Пер с литовского. Вильнюс, 1968
* *Марцинкявичюс Ю*. Стена. / Пер с литовского. М., 1969
* *Марцинкявичюс Ю*. Миндаугас. / Пер с литовского. Вильнюс, 1973
* *Марцинкявичюс Ю.* Кровь и пепел. / Пер с литовского. Фрунзе, 1977
* *Карим М*. Не бросай огонь, Прометей! / Пер. с башкирского. Уфа, 1979
* *Марцинкявичюс Ю.* Кровь и пепел. / Пер с литовского. Вильнюс, 1979
* *Марцинкявичюс Ю.* Мажвидас. / Пер с литовского. Вильнюс, 1984
* Теснина. Из грузинской поэзии./ Пер. с грузинского. Тбилиси, 1984
* *Марцинкявичюс Ю.* Кровь и пепел. / Пер с литовского. М., 1987
* *Оразбаев И.* Наследник./ Пер. с казахского. Алма-Ата, 1988

## Պարգևներ
* «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ - 18.6.1943 թ. 
* Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան 
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ - (1986) («*Проза в стихах*» գրքի համար) 
* Վրացական ԽՍՀ պետական մրցանակ - (1987)
* Վաժա Փշավելայի անվան մրցանակ՝ Վրաստանի անկախ գրողների միության կողմից - (1999).
* 1994 թվականին Ալեքսանդր Մեժիրովն արժանացել է ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինտոնի պարգևին, որը նրան է հանձնվել Սպիտակ տանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Аннинский Л.* Неисчерпаемость поэзии // «Москва», 1963, № 12;
* *Вильям-Вильмонт Н.* Еще не найденная дорога // «Лит. газета», 1948, 11 февр.;
* *Винокурова И.* Со всеми вместе // Новый мир. — 1987. — № 9;
* *Глушкова Т.* Мастер // Литературное обозрение. 1976. № 1;
* *Евтушенко Е.* О двух поэтич. поколениях // «Лит. газета», 1955, 25 янв.;
* *Казак В.* Лексикон русской литературы XX века. — М., 1996;
* *Кожинов В.* Лирика военного поколения / Социалистический реализм и художественное развитие человечества. — М., 1966;
* *Кожинов В*. Всего опасней — полузнанья // «Моск. комсомолец», 1966, 15 июня;
* *Лавлинский Л.* Ритмы жизнеутверждения (Заметки о поэмах «среднего» поколения) // «Знамя», 1966, № 6.
* *Лазарев Л.* Продолжатели // «Лит. газета», 1950, 2 сент.;
* *Приходько В.* Человек, пришедший с войны // Приходько В. Постижение лирики. — М., 1988;
* *Пьяных М.* Поэзия Александра Межирова. — Л.: Советский писатель, 1985. — 208 с.;
* *Пьяных М.* // Русские писатели, XX век. — Ч. 2. — М., 1998;
* *Таганов Л.* Возраст поэта: Лирика А. Межирова // Таганов Л. На поэтических меридианах. — Ярославль, 1975;
* *Урбан А.* Динамика поэтического мира: Александр Межиров // Урбан А. В настоящем времени. — Л., 1984.
* *Урбан Л.* Ответственность за слово // «Нева», 1962, № 6;
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական կրկնակի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պերեդելկինոյի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ