open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կորդոպուլով տուն

**Կորդոպուլով կամ Կորդոպուլովի տուն** (), բուլղարական ազգային վերածննդի ժամանակաշրջանի ընդարձակ տուն Բուլղարիայի հարավարևմտյան մասում գտնվող Մելնիկ քաղաքում։

## Պատմություն
Կառուցվել է 1754 թվականին՝ մասնավորապես գինու արտադրության համար և գնվել է հարուստ ու հայտնի հույն վաճառական Մանոլիս Կորդոպուլոսի կողմից։ Տունը, որ հավանաբար իր ժամանակին իր տեսակի մեջ ամենամեծն էր, գտնվում է քաղաքի արևելյան մասում և բաղկացած է ներքնահարկից, որտեղ գինու մառան է, կիսահարկից, որը ծառայում է տնտեսական կարիքների համար և միջնահարկից, որը նախատեսված է բնակեցնելու համար։

Առաջին հարկի նախագիծը 12 լուսամուտներով բնորոշ բուլղարական է, իսկ վերին հարկը վենետիկյան ու օսմանյան ճարտարապետության խառնուրդ է և կառուցված է վենետիկյան ապակուց, ինչը տունը բացառիկ է դարձնում Բուլղարիայում։ Գինու մառանը փորվել է ժայռի մեջ` թունել ստեղծելով։ Պահեստը կարող է պարունակել մինչև 300 տոննա գինի. ամենամեծ տակառն այստեղ կարող է պահել մինչև 12.5 տոննա գինի։ Շինության միջանցքները նեղ են ու ցածր, մառանն ունի օդափոխման համակարգ ու հատուկ անցուղիներ։

Շենքի չորս հարկերից երկուսը քարապատ են։ Ներքին յոթ աստիճաններ կապում են հարկերն ու ձեղնահարկերը. փայտե երկու հարկերը ծածկված են խայտաբղետ գորգերով։

Բուլղարացի հեղափոխական Յան Սանդանսկին շենքը որպես ապաստարան է օգտագործել Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ։ Կորդոպուլով ընտանիքի վերջին անդամն սպանվել է 1916 թվականին, և տունն անցել է Ագնեսային` Կորդոպուլովի սպասուհուն կամ քրոջը։ Նա ամուսնացել է Գեորգի Ծինստարայի հետ, և նրանք երեխա չունենալով` որդեգրել են իրենց զարմիկ Գավրաիլին։ Վերջինս շենքի այժման սեփականատիրոջ` Նիկոլա Պասպալևի, հայրն է։ Կորդոպուլով տունը վերանորոգվել է 1974-1980-ական թվականներին. այն այժմ թանգարան է, որն ունենում է տարեկան 30.000 այցելու։

## Պատկերասրահ

Image:House of Kordopoulos Melnik 1.JPG
Image:House of Kordopoulos Melnik 2.JPG
Image:House of Kordopoulos Melnik 3.JPG
Image:House of Kordopoulos Melnik 4.JPG
Image:House of Kordopoulos Melnik 5.JPG
Image:House of Kordopoulos Melnik 6.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:1754
Կատեգորիա:Բուլղարիայի ճարտարապետություն
Իսլանդիայի կլիմա

thumb|right|300px|Իսլանդիական ձմեռային բնության գեղատեսիլ տեսարան։
**Իսլանդիայի կլիմա**, ցուրտ ծովային (դասակարգում *Cfc*), ըստ Ալիսովի նաև ծովային մերձարկտիկական։

Սակայն կլիմայական պայմանները մեղմանում են Հյուսիսատլանտյան հոսանքով, որը անցնում է կղզու հարավային և արևմտյան ափերով։

Իսլանդիայի տարածքը պայմանականորեն կարելի է բաժանել երեք կլիմայական գոտիների։

* Հյուսիսային հատված՝ այս երկրամասում կլիման մեծապես ձևավորվում է հյուսիսային բևեռից ներթափանցող սառը ծովային հոսանքների ազդեցությամբ։ Ձմռան ամիսներին գրանցվում են չափազանց ցուրտ օրեր։ Տեղումները քիչ են, սակայն ձյունը տեղում է շարունակաբար։ Այս շրջաններում սովորաբար ձմռան ամիսներին ձևավորվում է կայուն ձյունածածկ, իսկ ափամերձ շրջաններում և հյուսիսային կղզիներում մերձակա հատվածները ծածկվում են «հավերժական սառույց»-ի շերտերով։ Տարվա ամենատաք ամիսներին օդի ջերմաստիճանը տատանվում է 0&nbsp;°C-ի շուրջ։
* Կենտրոնական հատված՝ Իսլանդիայի տարածքի ամենացուրտ շրջանը, որտեղ տարածվում է տունդրային գոտին։ Չնայած տեղումները քիչ են, սակայն ցածր ջերմաստիճանի դեպքում դրանք գերազանցում են գոլորշացումը, այդ պատճառով դիտվում է ավելցուկային խոնավություն և, հավերժական սառցույթի պայմաններում՝ ճահճացում։ Այս գոտիականությունում քիչ թե շատ արտահայտված է մթնոլորտի շրջանառության մուսոնային բնույթը՝ ամառը գերակշռում են դեպի մայրցամաք ուղղված, իսկ ձմռանը՝ մայրցամաքից եկող քամիները։ Այս պայմաններում միջին հունվարյան ժամանակահատվածում իսլանդական տունդրայում օդի ջերմաստիճանը կարող է գերազանցել -40&nbsp;°C-ը։
* Հարավային հատված՝ Իսլանդիայի տարածքի ամենամեղմ կլիմայական պայմաններ ունեցող շրջանը, որի կլիման մեծապես ձևավորվում է Ատլանտյան օվկիանոսի գոլֆստրիմների ազդեցությամբ։ Իսլանդիայի հարավային ափերը ողողում են Նորվեգական ծովի ջրերը, որոնք այստեղ են հասցնում Սկանդինավյան թերակղզու կլիմայական ազդեցությունը։ Ամռան ամենատաք ամսին՝ հուլիսին, այստեղ կարող է գրանցվել ավելի քան +15&nbsp;°C։

Բևեռային շրջանին մոտիկ գտնվելու պատճառով, այստեղ ձմեռվա գիշերները և ամառվա ցերեկները շատ կարճ են տևում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլանդիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կլիմա ըստ երկրի
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թեհրան)

**Սուրբ Գևորգ**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Թեհրանի թեմին։ Գտնվում է Հանիֆնեժադ պողոտայի Վահդաթ Էսլամի (նախկին Դառվազէ Ղազվին) հրապարակին կից Ղավամ օլ-Դոլէ շուկայի Քելիսա փողոցում։

## Պատմություն
Հայերը Թեհրանում սկսել են հաստատվել այն ժամանակ, երբ այն դարձել է Իրանի մայրաքաղաքը՝ փոխարինելով Սպահանին։ Աղա-Մահմեդ խան Ղաջարի 1795 թվականին Կովկաս կատարած արշավանքների ժամանակ Արցախից հայեր են գերեվարվել և բնակեցվել Թեհրանում։ Ավանդության համաձայն, սկզբում հայ բնակչության հոգևոր կարիքները հոգալու համար կառուցվել է փոքր մատուռ, թաղում բնակվող հայերի միջոցներով։ Այն դարձել է Թեհրանում կառուցված հայկական առաջին կրոնական կառույցը։ Նոր Ջուղայից և Թավրիզից մի խումբ հայ արհեստավորներ գաղթում են Թեհրան և բնակություն հաստատում Դարվազէ Ղազվին թաղամասում։

1871 թվականին մատուռի հարևանությամբ բացվել է դպրոց։ Փոքր մատուռի տեղում 1884 թվականին կառուցվում է ներկայիս եկեղեցին:Թեհրանում ընդունված է սուրբ Գևորգի տոնին ուխտի գալիս այստեղ։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցու բակում կառուցվել է ծերանոց, որը կառավարում է Թեհրանի թեմական խորհրդին ենթակա «Հայ կանանց բարեգործական ընկերությունը»։

## Ճարտարապետություն
Շինությունն ամբողջությամբ կառուցվել է աղյուսից, պատերը ներսից գաջված են։ Եկեղեցու հատակագիծն ուղղանկիւն է, որի երկար կողմը ձգւում է արևելքից արեւմուտք։ Խորանը գտնվում է եկեղեցու արևելյան կողմում, մուտքերը երկուսն են՝ հյուսիսում և հարավում։ Գմբեթներն ունեն բազմաթիվ լուսանցքներ, հիմնված են երկշարք չորս սյուների վրա։ Եկեղեցու արտաքին պատերին և զանգակատան աշտարակի վրա կան մի քանի տապանաքարեր։

## Տես նաև
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Նոր Ջուղա
* Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Հաֆթվան

## Ծանոթագրություններ

Գևորգ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Գևորգ
Գևորգ
Վլադիմիր Դորոխին

**Վլադիմիր Դորոխին** (, ), ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1971)։ Ամուսնացել է 1971 թվականին։ Տիրապետում է հունգարերեն, անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին։

*1977—1991 թվականներին՝ աշխատանքի է անցել ԽՍՀՄ ԱԳՆ կենտրոնական ապարատում, ՌԴ ԱԳՆ-ում և արտերկրի դիվանագիտական ներկայացուցչություններում։
*1991—1997 թվականներին՝ Հունգարիայի Հանրապետությունում ԽՍՀՄ, Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանության դեսպանորդ-խորհրդական։
*1998 թվականի ապրիլից-1999 թվականը՝ ՌԴ ԱԳՆ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշակութային կապերի և գործերի դեպարտամենտի տնօրենի պաշտոնակատար, տնօրենի տեղակալ։
*1999—2001 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշակութային կապերի և գործերի դեպարտամենտի տնօրեն։
*2001 թվականի օգոստոսի 28-ից-2005 թվականի հոկտեմբերի 10-ը՝ Զամբիայի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
*2009 թվականի փետրվարի 24-ից-2017 թվականի նոյեմբերի 27-ը՝ Ադրբեջանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։ 2009 թվականի ապրիլի 2-ին հավատարմագրեր է հանձնել Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահին։

## Պարգևներ
* Բարեկամության շքանշան (2014 թվականի մայիսի 22)՝աշխատանքային հաջողությունների, Ռուսաստանի Դաշնության սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի, Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման, հումանիտար ոլորտում մատուցած ծառայությունների, երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի, հասարակական ակտիվ գործունեության համար։

## Դիվանագիտական աստիճան
*2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1994 թվականի հուլիսի 20)
*1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2004 թվականի դեկտեմբերի 2)
*Արտակարգ և լիազոր դեսպան (22 ноября 2010)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարցազրույց Վլադիմիր Դորոխին 

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Թեհրան)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Թեհրանի թեմին։ Գտնվում է Մաջիդիե քաղաքամասի Շահիդ Հոմայի (2-րդ 16 մետրանոց) պողոտայի Ջամշիդ Ռոյան փողոցում։

## Պատմություն
1974 թվականին Մաջիդիե թաղամասի հայ բնակչությունը դրամ է հանգանակել՝ այդ թաղամասում եկեղեցի կառուցելու նպատակով հողատարածք ձեռք բերելու կապակցությամբ։ Եկեղեցու կառուցման նպատակով ներկայացւած 18 նախագծերից ընտրվեց երիտասարդ ճարտարապետ Ժիրայր Սիմոնյանի նախագիծը, որն ի կատար ածվեց Գրիգոր Մելիքյանի հովանավորությամբ՝ իսլամական հեղափոխությունից հետո։ 1983 թվականի հունվարի 14-ին եկեղեցին օծվեց Արտակ արքեպիսկոպոս Մանուկյանի ձեռամբ։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցու հատակագիծը և գմբեթի մասշտաբները նման են Էջմիածնի սուրբ Հռիփսիմե տաճարին։ Շինությունը երեսպատված է ցեմենտով, հենասյուները երկաթ-բետոնից ու աղյուսից են։ Սանդուխքը քարից է։ Մուտքի հատվածում վեր է խոյանում բարձր խաչ, որից ցած գտնվում են եկեղեցու զանգերը։ Կառույցի ներսում լույսը թափանցում է ոչ միայն հորիզոնի ուղղությամբ պատերի, այլև անկյունագծերի ներսում դրված լուսամուտներից։ Գմբեթը լուսավոր է և ունի 12 պատուհան։ Ներսում կան աստվածաշնչյան թեմայով նկարներ։ Բակում կա հայոց ցեղասանության հիշատակը հավերժացնող հուշարձան-կոթող։

Եկեղեցու կառուցվել է շատ ամուր. այն կարող է կայուն մնալ մինչև անգամ 10 բալանոց երկրաշարժի դեպքում։

## Տես նաև
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Նոր Ջուղա)
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ կաթողիկե եկեղեցի (Թեհրան)

## Ծանոթագրություններ

գ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
գ
գ
Միլան Հավել

**Միլան Հավել** (, ), չեխ ֆուտբոլիստ, Պլզենի «Վիկտորիա» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Հավելն իր կարիերան սկսել է «Բոհեմիանս 1905» ակումբի կազմում։ 2013 թվականի հունիսի 5-ին Սոկոլովի «Բանիկ» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը Չեխիայի երկրորդ լիգայում։ Իր նորամուտային մրցաշրջանում Միլանն օգնել է ակումբին դուրս գալ էլիտա։ 2015 թվականի մարտի 7-ին «Պրշիբրամ» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը Գամբրինուս լիգայում։ 2016 թվականին «Զբրոյովկա» ակումբի դեմ հանդիպման ժամանակ Հավելը խփել է իր առաջին գոլը «Բոհեմիանս 1905»-ի կազմում։

2017 թվականի ամռանը Միլանը տեղափոխվել է Պլզենի «Վիկտորիա» ակումբ։ Հուլիսի 25-ին՝ ՈՒԵՖԱ չեմպիոնների լիգայի ընտրական փուլի՝ ռումինիական «Ստյաուա» ակումբի դեմ խաղում Հավելը կատարել է իր նորամուտը նոր թիմում։ 
Հոկտեմբերի 1-ին իր նախորդ՝ «Բոհեմիանս 1905» ակումբի դեմ հանդիպման ժամանակ Հավելը խփել է իր առաջին գոլը «Վիկտորիա» ակումբում։ Իր նորամուտային մրցաշրջանում նա դարձել է երկրի չեմպիոն։

## Միջազգային կարիերա
2017 թվականին Չեխիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Հավելը մասնակցել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը, որի ընթացքում խաղացել է Գերմանիայի, Իտալիայի և Դանիայի երիտասարդական հավաքականների դեմ։։

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**
 **«Վիկտորիա»**
*  Չեխիայի առաջնություն — 2017/18

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте «Виктории» 
* Статистика на soccerway
* Профиль на sports.ru
* Профиль на сайте Футбольной ассоциации Чехии 
* Профиль на сайте Первой лиги 

Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Բոհեմիանս 1905-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վիկտորիա Պլզենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեխիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Խարալամբոս Լիկոյաննիս

**Խարալամբոս Լիկոյաննիս** (, ), հույն ֆուտբոլիստ, «Կալյարի» ակումբի և Հունաստանի հավաքականի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Լիկոյաննիսն իր հարազատ քաղաքի «Օլիմպիակոս» ակումբի սան է։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Չեմպիոնների լիգայի՝ ֆրանսիական «Մոնպելիե» ակումբի դեմ հանդիպման ժամանակ Խարալամբոսը կատարել է իր նորամուտը թիմի հիմնական կազմում։ Հոկտեմբերի 29-ին Սոլոնիկիի «Արիս» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը հունական Սուպերլիգայում։ Նորամուտային մրցաշրջանի արդյունքում Լիկոյաննիսը դարձել է Հունաստանի չեմպիոն և գավաթակիր։

2013 թվականի ամռանը խաղային պրակտիկա ստանալու համար Խարալամբոսը վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է «Լևադիակոս» ակումբ։ Օգոստոսի 26-ին «Էրգոտելիս» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը նոր թիմում։

2014 թվականի ամռանը Լիկոյաննիսը նորից վարձավճարով տեղափոխվել է նոր ակումբ, որը եղել է «Էրգոտելիսը»։ Օգոստոսնի 25-ին «Պանիոնիոս» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը նոր թիմում։ Օգոստոսի 28-ին «Պանետոլիկոս» ակումբի դեմ խաղում Խարալամբոսը խփել է առաջին գոլն «Էրգոտելիսի» կազմում։ 2015 թվականին Լիկոյաննիսի պայմանագրի ժամկետը լրացել է, և խաղացողն ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է ավստրիական «Շտուրմ» ակումբ։ Նոյեմբերի 7-ին՝ «Ռիդ» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը ավստրիական բունդեսլիգայում։ 2016 թվականի նոյեմբերի 27-ին Վիեննայի «Ռապիդ» ակումբի դեմ հանդիպման ժամանակ Խարալամբոսը խփել էիր առաջին գոլը «Շտուրմի» կազմում։

2018 թվականի սկզբին Լիկոյաննիսը տեղափոխվել է իտալիական «Կալյարի» ակումբ՝ կնքելով պայմանագիր 4 տարի ժամկետով։ Հունվարի 28-ին «Կրոտոնե» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտն Իտալիայի առաջնությունում։

## Միջազգային կարիերա
2012 թվականին Լիկոյաննիսը դարձել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնության արծաթե մրցանակակիր Էստոնիայում։ Մրցաշարի ընթացքուն նա խաղացել է Անգլիայի, Էստոնիայի և երկու անգամ Իսպանիայի պատանելան հավաքականների դեմ։ Անգլիացիների դեմ հանդիպման ժամանակ Խարալամբոսը գոլ է խփել։
2013 թվականին Հունաստանի երիտասարդական հավաքականի կազմում Լիկոյաննիսը մասնակցել է աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը Թուրքիայում։ Մրցաշարի ընթացքում նա խաղացել է Մեքսիկայի և Պարագվայի երիտասարդական հավաքականների դեմ։

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**

 **«Օլիմպիակոս»**
*  Հունաստանի առաջնության հաղթող – 2012/2013
* Հունաստանի գավաթի դափնեկիր – 2012/2013

**Միջազգային**
 **Հունաստան (մինչև 19)**
*  Եվրոպայի պատանեկան առաջնության արծաթե մրցանակակիր – 2012

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profile at Olympiacos official page

Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կալյարիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հույն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ
Կոստանտինոս Գալանոպուլոս

**Կոստանտինոս Գալանոպուլոս** (, ), հույն ֆուտբոլիստ, որ խաղում է հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում։ Ներկայում հանդես է գալիս հունական ԱԵԿ ակումբում։

## Ակումբային կարիերա
Կոստանտինոսն ԱԵԿ ակումբի սան է, որի ակադեմիա տեղափոխվել է 2011 թվականին։ Այն ավարտել է 2015 թվականին։ Օգոստոսի 21-ին ստորագրել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը երեք տարի ժամկետով։ 2016 թվականի մայիսի 31-ին կատարել է իր նորամուտը հունական առաջնությունում՝ Պանիոնիոս ակումբի դեմ հանդիպման ընդմիջումից հետո փոխարինելով Բրունո Զուկուլինիին։

2016 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է իր նորամուտը միջազգային մակարդակում՝ Եվրոպայի լիգայի որակավորման երրորդ փուլի՝ «Սենտ Էտիեն» ակումբի դեմ խաղի 67-րդ րոպեին փոխարինելով Ռոնալդ Վարգասին։

## Կարիերան հավաքականում
Հանդես է եկել Հունաստանի պատանեկան հավաքականի տարբեր տարիքային խմբերում։ Մինչև 19 տարեկանների հավաքականի հետ մասնակցել է 2016 թվականի Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների պատանեկան առաջնության ընտրական խաղերին։

## Ձեռքբերումներ
* Հունաստանի առաջնության արծաթե մրցանակակիր – 2015/2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հույն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Թեհրան)

**Սուրբ Մինաս **, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսութհան Թեհրանի թեմին։ Գտնվում է Թեհրանի Վանաք քաղաքամասում (որտեղ և Արարատ մարզադաշտը), Ղալէյէ Արամանէ փողոցի Քելիսա փակուղում։

## Պատմություն
19-րդ դարում Չհարմահալի հայերի  մի մասը տեղափոխվում է Թեհրան և բնակեցվում Վանք գյուղում։ Առաջին մատուռն այստեղ կառուցվել է 1856 թվականին։ Սուրբ Մինաս եկեղեցին կառուցվել է 1875 թվականին, երբ Վանքն առանձին հայաբնակ գյուղ էր և Թեհրանի կազմի մեջ չէր մտնում։ Մինչ այդ տեղի հայ բնակիչները՝ թվով 1200 հոգի, հարկադրված էին կրոնական արարողություններին մասնակցելու համար հասնել մայրաքաղաք Թեհրան։

Եկեղեցու բակում կան 19-րդ դարին թվագրվող գերեզմանաքարեր, որոնք պատկանում են գյուղի բնակիչներին։ Բացի հայերից, նրանց մեջ կան ռուսներ և անգլիացիներ։ Ժամանակաին գերեզմանատան մի մասը գտնվում էր մոտակա բլրի վրա, որի տեղում 1987 թվականին կառուցվել է Արարատ մարզավանի սուրբ Խաչ մատուռը։ Դրա ճարտարապետն էր Արարատ մարզադաշտի հեղինակ Ռոստոմ Ոսկանյանը (1932-2013), որը մատուռը կառուցել է տվել ի հիշատակ Իրան-իրաքյան պատերազմում (1980-88) զոհված հայ զինվորների։

## Ճարտարապետություն
Շինությունը կառուցված է աղյուսով ու կավով։ Պատերը ներսից գաջված են, դրսից՝ պատված գեղեցիկ աղյուսե շրջանակներով։ Կառույցն ուղղանկյուն է՝ արևելքից արևմուտք ձգվող 17 մետր երկարությամբ եւ 6,5 մետր լայնությամբ։ Առաստաղը հենված է վեց սյուների վրա։

Եկեղեցին ունի լուսամուտներ երեք կողմերում, նաև երկու մուտք արևմտյան ու հարավային կողմերում։ Այդտեղ վեր է խոյանում մի փոքր զանգակատուն։

## Տես նաև
* Սուրբ Մինաս եկեղեցի, Նոր Ջուղա

## Ծանոթագրութհուններ

մ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
մ
մ
Ինչո՞ւ մեռնել հանուն Դանցիգի

**Ինչո՞ւ մեռնել հանուն Դանցիգի** (, ), ֆրանսիական հակա-պատերազմական քաղաքական կարգախոս՝ ուղղված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին Ֆրանսիայի միջամտելու և Լեհաստանին ռազմական օգնություն ցույց տալու դեմ։ Սկսել է շրջանառվել Մարսել Դեայի համանուն հոդվածի հրապարակումից հետո։

## Հոդված
1939 թվականի մայիսի 4-ին Փարիզի L'Œuvre թերթում տպագրվել է նեոսոցիալիստ Մարսել Դեայի «Մեռնե՞լ հանուն Դանցիգի» () հոդվածը։ Դրանում ներկայացվել է Գերմանիայի կողմից Լեհաստանին ներկայացված վերջնագրի տեքստը, որով նա պահանջել է Դանցիգ ազատ քաղաքը փոխանցել Գերմանիայի տիրապետության տակ։ Դեան դեմ է հանդես եկել այդ տարածքային վեճին Ֆրանսիայի միջամտելուն և Լեհաստանի օգտին հանդես գալուն՝ պատճառաբանելով, որ դա հակասում է Ֆրանսիայի շահերին, իսկ Հիտլերն իբր թե Դանցիգն ստանալուց հետո կչափավորի իր «ախորժակը»։ Դեան լեհերին մեղադրել է հիստերիկ վարքի և Եվրոպան ոչ անհրաժեշտ պատերազմի մեջ ներքաշելու մեջ, ֆրանսիացիներին կոչ է արել արյուն չթափել լեհ անպատասխանատու քաղաքական գործիչների համար և կասկած է հայտնել Լեհաստանի՝ տևական պատերազմ մղելու ունակության վերաբերյալ։

## Քննադատություն
### Կողմ
Ըստ պատմաբան Կարոլ Գուրսկու՝ Մարսել Դեայի հոդվածն արժանացել է որոշակի ժողովրդականության Ֆրանսիայում և նրա սահմաններից դուրս. Ֆրանսիայում նրան սատարել են մտավորականության ներկայացուցիչները, ծայրահեղ աջամետները և իզոլյացիոնիստները, բայց Ֆրանսիայի բնակչության մեծամասնությունը (76 %) կողմ չի եղել Դեայի՝ պատերազմին չմիջամտելու կողմնորոշմանը։ Հենրի Կիսինջերը պնդել է, թե արտահայտությունը նպաստել է ֆրանսիացիների բարոյալքմանը 1940 թվականին, սակայն դա վիճարկվում է պատմաբան Դևիդ Գորդոնի կողմից, որը կարծում է, որ այդ ժամանակ այն եղել է հասարակական կարծիքի շրջագծում։ Մեծ Բրիտանիայում կարգախոսն ընդունվել է աջամետ կուսակցությունների կողմից, որոնց գլխավորում էր Բրիտանական ժողովրդական կուսակցությունը։ Նմանատիպ արտահայտությունից չեն խուսափել նաև գերմանական պրոպագանդիստները Տարօրինակ պատերազմի ժամանակ։

### Դեմ
Ֆրանսիայի բնակիչների մեծ մասը դեմ է եղել Դեայի այդ առաջարկին. կառավարությունում, վարչապետ Թդուարդ Դալաիեից մինչև արտաքին գործերի նախարար Ժորժ Բոննեն, պնդել են, որ այդ կարգախոսը հակասում է այն ֆրանսիացիների շահերին, որ սատարում էին Լեհաստանի ու Ֆրանսիայի միությանը։ Լեհաստանում հոդվածը դիմավորել են վրդովմունքով՝ այն թարգմանելով «Մեռնել հանուն Գդանսկի» () և վերածելով տրամաբանական կոպիտ սխալի և միաժամանակ անվիճելի փաստարկի հօգուտ ռազմական միջամտության։ Լեհական աղբյուրներն ներկայում էլ մեծ մասամբ պնդում են, որ Դեայի կարգախոսին սատարողների վերաբերյալ հարցման արդյունքները կեղծվել են, իսկ ֆրանսիացիներն ու բրիտանացիները լիովին կողմ են եղել լեհական արշավանքին չմիջամտելուն, թեև Լեհաստանում մինչ օրս դրա վերաբերյալ միասնական եզրահանգման չեն եկել։ Լեհերենում այդ արտահայտությունն օգտագործվում է նաև ներկայում՝ քաղաքական քննարկումների ժամանակ, ինչպես և անգլերենում և ֆրանսերենում։

Վիշիի վարչակարգի իշխանության տարիներին Դեան սկսել է համագործակցել նացիստների հետ՝ հույս ունենալով, որ նրանք կսատարեն իր քաղաքական կուսակցությանը, որն ավելի ծայրահեղական էր, քան Վիշիի ռեժիմը։ 1945 թվականին նա փախել է Իտալիա, թաքնվել վանքում և այլևս չի վերադարձել՝ խուսափելով պատժից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Լարային գործիքներ

**Լարային երաժշտական գործիք**, երաժշտական գործիք, որտեղ ձայնի (վիբրատորի)  աղբյուրն է համարվում լարի տատանումը։  Հորնբոստել-Աաքսի համակարգում դրանք անվանում են քորդոֆոններ։  Լարային երաժշտական տիպային գործիքներից են համարվում՝ ջութակը, թավջութակը, ալտը, կոնտրաբասը, տավիղը և կիթառը, ինչպես նաև բազմաթիվ տարբեր ազգային  գործիքներ՝ կոմուզը, խոմուսը, կիլկիյակը, կոբիզը, դոմբիրը, գուսլին, բալալայկան, դոմբրան և այլն։

## Լարային գործիքների տեսակներ
Բոլոր լարային գործիքները տատանում են տալիս մեկ կամ մի քանի լարով՝ իր կորպուսով (կամ էլեկտրական գործիքի ձայնահանիչի միջոցով)։ Սովորաբար  նրանք առանձնացվում են ըստ լարի տանատանման «արձակման»։

### Կսմիթավոր
Կսմիթ  (),  օգտագոծվում է այնպիսի գործիքների կատարմամբ, որոնք են կիթառը, բալալայկան, դոմբրան, ուդան, սիտարը, բանջոն, ժետիգենը, արֆան, և օգտագործում են մատի միջոցով։ Այս կատեգորիային է պատկանում ստեղնաշարային գործիք՝ կլավեսինը, որի լարը ձգվում է փետուրի ծայրով։

### Աղեղնավոր
Աղեղնավոր  (-աղեղ) ձայնի դուրս հանման մեթոդը իրականանում է ջութակով, կիլկիյակով, ալտեով, կոնտրաբասով նվագելու ժամանակ։ Աղեղը կազմված է ձողից իր մեջ ձգված բազմաթիվ մազիկներից։

### Հարվածային
Լարային գործիքներով ձայնի ստացման երրորդ տարածված միջոցն է համարվում՝ մուրճի հարվածումը լարին։ Այդ տիպի ամենատարածված գործիքն է դաշնամուրը (նախկինում համարվում էր հարվածային գործիք), որտեղ մուրճերը ունեն հատուկ դեր։ Մյուս օրինակն է՝ կիմբալը (ցիմբալը), որի ժամանակ նվագողն է բռնում մուրճերը։

Հարվածային ևս մի միջոց է օգտագործվում կլավիկորդ (դաշմանուրի տեսակ) նվագելիս, պղնձե սայրերը պահում են լարերը կոշտ, որի միջոցով էլ նրանք հարվածից վիբրացիա են տալիս։

Նույնը կարելի է անել նաև կսմիթավոր կամ  աղեղնավոր գործիքով, կիթառիստներն այս հնարքն անվանում են  աճող սահման (անգլ. hammer-խփել)։ Վերջին էլեկտրական ձայնահանիչների հայտնագործությունից հետո կիթառով նվագելը դարձավ հնարավորինս հեշտ, ստանում էին գրեթե բոլոր ձայները այդ մեթոդի միջոցով։ Այնպես, ինչպես կարելի է անել դա սեփական ձեռքերով, դա հաճախ անվանում են «կրկնակի արտահայտում»։ Գոյություն ունեն հատուկ այս կիթառի նման ստեղծված գործիքներ, օրինակ Բունկեր Տուչ Կիտառ, Կիթառ Ուօարա և Մեգատարը (անգլ. Megatar):

Աղեղնավոր գործիքներով նվագողները երբեմն օգտագործում են նաև լարին հարվածելու կոլ լեգնո (իտալ. col legno ձևը)։ Սա առաջացնում է ձայնի արձակման ցանկալի բարձրություն։ Կոլ լեգնո եղանակով հայտնի նվագախմբային կատարումը Գուստավ Խոլստայի Մոլորակներ (The Planets) շարքերգից «Մարսն» («Mars») է։

## Լարի երկարություն կամ մենզուրա
Կսմիթահար կամ աղեղնավոր երաժշտական գործիքների վերին և ներքին ծայրերի հեռավորությունը։ Սահմանում են որոշակի ֆիզիկական հեռավորություն գործիքի նոտաների միջև։ Օրինակ՝ կոնտրաբասի լարի երկարությունը մոտավորապես 42 դյույմ է, իսկ ջութակինը՝ համարյա 13։ Ջութակի ավելի կարճ լարերին ձախ ձեռքով հեշտ կարելի է նվագել երկու օկտավա առանց դիրքը փոխելու, իսկ կոնտրաբասով մեկ օկտավա կամ նոնա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* Должанский А. Краткий музыкальный словарь. – Рипол Классик, 1964.
* Михеева Л. Музыкальный словарь в рассказах //М.:«Советский композитор. – 198

Կատեգորիա:Աղեղնավոր երաժշտական գործիքներ
Պապաքար

**Պապաքար** (), լեռ Ադրբեջանական Հանրապետության Ղազախի շրջանի տարածքում։ Հանդիսանում է Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի սահմանագլխին ձգվող Պապաքարի լեռների ամենաբարձր գագաթը (959 մ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռներ
Կատեգորիա:Ղազախի շրջան
Կատեգորիա:Պապաքարի լեռնաշղթա
Հազալ Քայա

**Լեյլա Հազալ Քայա** (, ), թուրք դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Հազալ Քայան ծնվել է Ստամբուլում։ Սովորել է Գազիօսմանփաշայի տարրական դպրոցը, իսկ 2009 թվականին ավարտել Ստամբուլի իտալական վարժարանը։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Ստամբուլի Բիլգի համալսարանում։ Ներկայումս նա շարունակում է իր բարձրագույն կրթությունը Ստամբուլում։ Նրա ծնողները, որոնք երկուսն էլ մասնագիտությամբ իրավաբաններ են, բաժանվել են, երբ աղջիկը 7 տարեկան էր։ Դեռ երիտասարդ տարիքից զբաղվել է դերասանական կարիերայով, իսկ 7 տարեկանից ստացել բալետի և ջութակի դասեր։ Քայան վարժ տիրապետում է թուրքերենին, անգլերենին և իտալերենին։ Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ նշել է, որ սովորում է նաև գերմաներեն։

## Կարիերա
Քայան իր դերասանական կարիերան սկսել է 2007 թվականին՝ նկարահանվելով «Գենջո» հեռուստասերիալում։ Այդ հեռուստասերիալում նա մարմնավորել է Օզգեի (Գյուլայ Էրքայա) դերը։ 2008 թվականին Քայան խաղաել է Նիհալ Զիյագիլի դերը «Սեր և պատիժ» հեռուստասերիալում, որը նկարահանվել էր Հալիթ Զիյա Ուշաքլգիլի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմերում իր առաջնախաղն ունեցել է 2011 թվականին՝ նկարահանվելով Սելչուք Այդեմիրի «Երաժշտական գործիք» ֆիլմում։ Միևնույն ժամանակ դերասանական կուրսեր է անցել Այլա Ալգանի մոտ։ Մասնակցել է նաև Ումիթ Չըրաքի ժամանակակից դերասանական արվեստի դասերին։

Քայան նկարահանվել է «Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա» հեռուստասերիալի երկու եթերաշրջաններում՝ մարմնավորելով Ֆերիհա Յըլմազ Սարաֆօղլուի դերը (2011)։ Նա մարմնավորել է բեռնակրի աղջկա դերը, որն սիրահարվում է համալսարանի ամենահարուստ և գեղեցիկ տղային՝ Էմիր Սարաֆօղլուին (Չաղաթայ Ուլուսոյ)։ Հեռուստասերիալը եղել է Թուրքիայի ամենավարկանիշային հեռուստասերիալներից մեկը։ Ավելի ուշ, մոր՝ Այշեգյուլ Քայայի հետ միասին նկարահանվել է Բինգոյի գովազդում։ 2012 թվականի վերջին, նա հեռացել է «Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա» հեռուստասերիալի կազմից և նկարահանվել «Վերջին ամառը Բալկաններում 2012» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով Էմինեի դերը։ Այդուհանդերձ, հեռուստասերիալը ցածր վարկանիշի պատճառով, շատ շուտ փակվեց։ 2013 թվականից նկարահանվել է «Սեր» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով թենիսի մարզիչ Ազրա Օզաքի դերը։ Հեռուստասերիալը փակվել է 13-րդ սերիայից հետո։ 2015 թվականին նկարահանվել է «Մարալ․ մի գեղեցիկ պատմություն» հեռուստասերիալում, որտեղ նրա խաղընկերը եղել է Արաս Բուլութ Իյնեմլին։ Ներկայումս նկարահանվում է «Մեր պատմությունը» հեռուստասերիալում, որը ամերիկյան «Անամոթները» հեռուստասերիալի թուրքական տարբերակն է։ Հեռուստասերիալում նա մարմնավորում է Ֆիլիզի դերը։ Հեռուստասերիալում նրա խաղընկերն է Բուրաք Դենիզը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք Գազիանթեփից
Կատեգորիա:Ստամբուլի Բիլգի համալսարանի շրջանավարտներ
Ոզնիներ (հուշարձան)

**Ոզնին**(կամ **Հակատանկային ոզնիներ**, ), հուշարձան, որ տեղադրվել է 1966 թվականին Մոսկվայի մարզի Խիմկի շրջանում՝ Լենինգրադյան խճուղու 23-րդ կիլոմետրի վրա (Մոսկվայի մուտքի մոտ)։

## Պատմություն
«Ոզնիներ» հուշարձանը հանդիսավոր կերպով բացվել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Մոսկվայի մարզի Խիմկի շրջանում՝ Լենինգրադյան խճուղու 23-րդ կիլոմետրի վրա։ Որպես բացման ամսաթիվ ընտրվել է այն օրը, երբ քսանհինգ տարի առաջ գերմանացիները ջախջախվել են Խիմկիի մոտ։ Կոմպոզիցիան տեղակայված է այն վայրում, որտեղ 1941 թվականին հակահարված է տրվել գերմանական հարձակմանը։ Նախքան հուշարձանի տեղադրումը կոմերիտականներն ավելի քան երեք ամիս անցկացրել են նախապատրաստական աշխատանքներ. ցամաքեցրել են ճահճոտ տեղանքը, տեղադրել ցցագերաններ։ Ճարտարապետներ Ալեքսանդր Ագաֆոնովի, Ի. Երմիշինի, Ա. Միխեի և ինժեներ Կ. Միխայլովի աշխատանքը, որ կառուցվել է երեք տարբեր նյութերից՝ երկաթից, քարից և երկաթբետոնից, տեղադրվել է երախտապարտ հետնորդների կողմից ի հիշատակ ժողովրդական դիմադրության չորս մոսկովյան և Իվանովո-Վոզնեսենսկի մեկ դիվիզիաների, որոնք 1941 թվականի աշնանը պաշտպանել են Արևմտյան ռազմաճակատի սահմանները, եթե հանկարծ պաշտպանությունը ճեղքվեր։

2011 թվականին ավարտվել է հուշարձանի համալիր վերանորոգումը։ Դրանից առաջ վերականգնողական և պրոֆիլակտիկ աշխատանքներ էին անցկացվել 2003 և 2005 թվականներին։

Ի նշանավորումն Հայրենական մեծ պատերազմում տարված հաղթանակի 70-ամյակի՝ 2015 թվականի մայիսին ռուս մասնագետները հուշարձանի վրա տեղադրել են 3D-լուսավորում։ Վառ կարմիր և սպիտակ լույսի ճառագայթների շնորհիվ, որ գալիս են «Շերեմետևո» օդանավակայանից, մայրաքաղաքից կարելի է հեռվից տեսնել հուշարձանն ու նրա մոտ գտնվող կոթողը։

Խիմկիի վարչության ղեկավար Վլադիմիր Սլեպցովը հուշարձանի վերանորոգման վերաբերյալ ասել է.

## Նկարագրություն
Հուշարձանային կոմպոզիցիան կազմված է երեք մասից։ Կենտրոնում տեղադրված են վեց մետրանոց (ըստ որոշ տվյալների՝ տասը մետրանոց) երեք հակատանկային ոզնիներ, որոնք պատերազմի տարիներին ծառայել են որպես ապահով պաշտպանություն գերմանական զրահատանկային զորամասերի՝ Մոսկվայի տարածք ներխուժելու դեմ։ «Ոզնիների» դիմաց տեղադրվել է քարե սալ՝ գունավոր ապակուց ու կերամիկայից պատրաստված մայրաքաղաքի պաշտպանության քարտեզով և գրությամբ.
«Վերջին ժամին։ Գերմանական զորքերի պարտությունը Մոսկվայի մոտ։ ...1941 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մեր արևմտյան ռազմաճակատի զորքերը, ուժասպառ անելով թշնամուն նախորդող մարտերում, անցել են հակահարձակման նրա թևային խմբավորումների դեմ։ Սկսված հարձակման արդյունքում այդ երկու խմբավորումները ջախջախվել են, և շուտափույթ հեռացել՝ թողնելով տեխնիկան, զենքը և կրելով հսկայական կորուստներ... Սովինֆորմբյուրո, 1941 թվականի դեկտեմբեր։

Կոմպոզիցիայի անբաժանելի մասն է գրանիտե բարձր կոթողը, որ պատկերում է երկիրը ֆաշիստական նվաճողներից պաշտպանած զինվորներին ու բանվորներին։ Հուշապատի վրա նշված են հուշարձանի հեղինակների անունները և կա գրություն. «Եվ թշնամին երբեք չի հասնի նրան, որ խոնարհվի քո գլուխը» ()։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Մարսել Իլհան

**Մարսել Իլհան** (, ի ծնե **Մարսել Քահորի Համդամով**, ), ուզբեկական ծագմամբ թուրք պրոֆեսիոնալ թենիսիստ։
## Կենսագրություն
Մարսելը Կահոր և Մադիա Համդամովների միակ որդին է։ Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում ծնված Մարսելը պրոֆեսիոնալ թենիսով զբաղվում է 6 տարեկանից։ Առաջին տարիներին Մարսելը պարապել է Սամարղանդի սպորտային համալիրում։ 2004 թվականին արտագաղթել է Թուրքիա՝ պայմանագիր կնքելով տեղի ազգային ֆեդերացիայի հետ։ Իլհանը սկսել է մարզվել Թաչսպոր թենիսի մարզման կենտրոնում։ Նրա հովանավորներից մեկը դարձել է Kia Motors ընկերության թուրքական մասնաճյողը։ 2006 թվականի աշնանը նա իր Համդամով ազգանունը փոխել է Իլհանի և միջազգային մրցույթներում հանդես եկել Թուրքիայի ազգային դրոշի ներքո։

Իլհանը կատարելապես տիրապետում է թուրքերենի, ուզբեկերենի, ռուսերենի և անգլերենի։

## Անհատական ցուցանիշային ռեյտինգը խաղարկային յուրաքանչյուր տարվա վերջին
* Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2014 - 104
* Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2013 - 185
* Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2012  - 215
* Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2011 - 111
* **Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2010 - 90** (լավագույն ցուցանիշ)
* Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2009 - 155
* Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2008 - 215
* Թենիսի պրոֆեսիոնալ ասոցիացիայի համաշխարհային շրջագայություն 2007 - 321

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք էջ

Կատեգորիա:Թուրք թենիսիստներ
Լյուքսեմբուրգի ամերիկյան գերեզմանատուն

**Լյուքսեմբուրգի ամերիկյան գերեզմանատունը** գտնվում է Ֆինդելի օդանավակայանից 2,5 կմ հարավ-արևմուտքում՝ Համմում, քաղաք Լյուքսեմբուրգ (Լյուքսեմբուրգ)։ Կառավարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կողմից։ 1951 թ. կնքված պայմանագրի հիման վրա Միացյալ Նահանգներին կառավարությունը առանց հարկման հանձնել է գերեզմանոցի հողամասի ազատ և անսահմանափակ օգտագործման իրավունքը։

50 հա մակերեսով գերեզմանոցը պարունակում է 5076 ամերիկյան զինվորական անձնակազմի աճյուններ։ Գոյություն ունեն 22 «եղբայրական» գերեզմաններ։ Թաղվածների մեծ մասը մահացել է 1944-1945 թթ. ձմռանը Արդենների ռազմագործողության ժամանակ։ Այստեղ տեղակայված են 5076 գերեզմանաքարեր 9 հողամասերի վրա։ ԱՄՆ-ի երկու դրոշաձողերի միջև տեղակայված է Ջորջ Ս․ Փաթոնի գերեզմանը։

Գերեզմանոցի մուտքից ոչ հեռու կա սպիտակ քարե եկեղեցի, որը գտնվում է անտառով շրջապատված լայն հարթակի վրա։ Այն զարդարված է բրոնզե և քարե քանդակով, հինգ խոշոր զորագնդերը, որոնք մասկացել էին օպերացիային, խորհրդանշող ապակենկարով։

Գերմանացի զինվորները, ովքեր մասնակցել էին Արդենների ռազմագործողությանը, թաղված են Գերմանիայի ռազմական գերեզմանոցում, մոտ 1.5 կմ հեռավորության վրա ամերիկյանից։ Գերմանական գերեզմանոցում կան մուգ քարերից խաչքարեր, որոնք հակասում են ամերիկյան սպիտակ գերեզմանաքարերին։

## Լուսանկարներ

Պատկեր:US-War Memorial Jan11 007.jpg
Պատկեր:US-War Memorial Jan11 011.jpg
Պատկեր:Secretary Kerry Visits Luxembourg American Cemetery and Memorial (28088159030).jpg|Ջոն Քերրին գերեզմանոցում 2016թ։
Պատկեր:Luxembourg American Cemetery Hamm 090309-F-VY794-015.jpg|ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի 1-ին դասի զինծառայող Ջիլիան Թրուհիլոն կարդում է գերեզմանաքարը, Լյուքսեմբուրգ, մարտի 9: (ԱՄՆ-ի օդային ուժերի կողմից նկարահանված 1-ին դասի ավիացիայի կողմից Staci Miller / Released):


## Գրականություն
* *Sledge, Michael.* Soldier Dead: How We Recover, Identify, Bury, and Honor Our Military Fallen. — New York : Columbia University Press, 2005. — P. 206–7, 210. — .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* մինի|504x504փքս|Համմ, Լյուքսեմբուրգ (16 դեկտեմբերի 2004 թ.): 25 հոգուց բաղկացած պահակախումբը կիսաշրջանագծով կանգնած է Հուշահամալիրի մոտ և նայում է գեներալ Ջորջ Ք. Փաթոնի գերեզմանին: Սա տեղի է ունենում Բելգիայի արևելյան շրջանի Արդենի տարածաշրջանում՝ Լյուքսեմբուրգի հյուսիսում Գերմանիայի հարձակողական գործողությունների 60-ամյակի կապակցությամբ, որտեղ ամերիկյան ուժերը կրել են ամենամեծ կորուստներից մեկը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում:Американская комиссия памятников сражения Люксембургское американское кладбище и Мемориал
* Сайт с фотографиями Люксембург американское кладбище и информация о некоторых из похороненных там солдатах

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Հումորի ու երգիծանքի տուն

**Հումորի ու երգիծանքի տուն** (), հումորի տեղի ավանդական արվեստի թանգարան Բուլղարիայի Գաբրովո քաղաքում։ Թանգարանում ցուցադրված են տարբեր պաստառներ, լուսանկարներ, նկարներ, քանդակներ, բանահյուսական ժանրի ձայնագրություններ։ Տունն իր մեջ համադրում է թանգարանի ու գեղարվեստական պատկերասրահի հատկանիշներ։ Գաբրովո քաղաքը հայտնի է որպես հումորի ու երգիծանքի միջազգային մայրաքաղաք։ Նրա նշանաբանն է. «Աշխարհը գոյություն ունի, որովհետև այն ծիծաղում է»։

## Ցուցադրություն ու անցկացվող միջոցառումներ
Հումորի ու երգիծանքի տունը Գաբրովոյի մշակութային կենտրոնն է։ Այնտեղ անցկացվում են Բուլղարիայի ու ամբողջ աշխարհի` հումորային ու երգիծական արվեստի մշտական ու ժամանակավոր ցուցադրություններ։ Հումորի տան ղեկավարությունը զբաղվում է նաև հրատարակչական գործունեությամբ և կազմակերպում է մրցույթներ ու հումորի փառատոներ։

Հումորի ու երգիծանքի տունը կազմակերպում է հետևյալ միջոցառումները.
* «Հումորն ու երգիծանքն արվեստում» միջազգային համաժողով (IBHSA)
* Բլագոլաժ - հումորիստների ու պատմողների ազգային համաժողով
* Հումորի ու երգիծանքի փառատոն
* Կիրառական արվեստի ու նկարիչների միջազգային ցուցահանդես։

250px|մինի|ձախից
«Ժողովուրդների հումոր» անունը կրող ցուցահանդեսը ներառում է 173 երկրների ավելի քան 9.000 հեղինակների արվեստի մոտ 51.620 ստեղծագործություն։ Դրանց թվում են 22.000 ծաղրանկար, մոտ 3.000 սատիրական գրաֆիկական աշխատանք, մոտ 1.000 նկար, 1.000 քանդակ, ավելի քան 9.500 լուսանկար, 200 ցուցապաստառ, մոտ 300 պարահանդեսային դիմակ ու հագուստ։ Թանգարանային հավաքածուի մյուս մասը ներկայացնում է մասնագիտացված գրադարան, որում առկա են 25.000 անուն միավոր և 1.000 հատոր` 35 լեզուներով։ Արվեստի այս գործերի մեծ մասը հավաքվել է նվիրատվությունների շնորհիվ։

Հավաքածուի այսպիսի հարստությունը թույլ է տալիս անընդհատ նորացնել ցուցանմուշները և կազմակերպել տարբեր հեղինակների ցուցահանդեսներ։ Գոյության ավելի քան 40 տարիներին Հումորի ու երգիծանքի տունը կազմակերպել է մոտ 500 թեմատիկ, խմբային, անհատական և շարժական ցուցահանդեսներ Եվրոպայում, Աֆրիկայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Մերձավոր Արևելքում։

Հումորի ու երգիծանքի տունը երգիծական արվեստի մշակութային ինքնատիպ ինստիտուտ է, որն ունի միջազգային հռչակ։ Այս հիմնադրվել է 1972 թվականի ապրիլի 1-ին կաշվի նախկին գործարանի տեղում։ Կառույցի գլխավոր ճարտարապետն է Կարլ Կանդուլկովը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հումորի ու երգիծանքի տան պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Բուլղարիայում
Կատեգորիա:1972 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Գաբրովոյի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հումոր
Կատեգորիա:Սատիրա
Սանգո

, Ճապոնիայի Նառա պրեֆեկտուրայի Իկոմա գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 8,80 կմ², բնակչությունը՝ 23 476 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 2667,73 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Ավանը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նառա պրեֆեկտուրայում։ Այս ավանի հետ սահմանակցում են Յաո, Կաշիվարա քաղաքները և Հեգուրի, Իկարուգա, Օձի ավանները։

## Բնակչություն
Սանգո ավանի բնակչությունը կազմում է 23 476 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 2667,73 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում թխկին, ծաղիկ՝ միամյա արևածաղիկը։

## Քույր քաղաքներ
*  Միսատո (Սաիտամա, Ճապոնիա)
*  Ազումինո (Նագանո, Ճապոնիա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Ճապոնական Սանգո ավանի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի ավաններ
Մերի Մովսիսյան

**Մերի Մովսիսյան**, հայ օպերային երգչուհի։ Ծնվել է Երևանում։ 2010 թվականին գերազանց ավարտել է  Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի վոկալի բաժինը, պրոֆեսոր Աննա Սարաջյանի վոկալ դասարանը։  2011 թվականին գերազանց  ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի մագիստրատուրան և ստացել ոսկե մեդալ և հատուկ մրցանակ Ռումինիայում անցկացվող երիտասարդ երգիչների «Դարքլեի» մրցույթի ժամանակ։ Նա եղել է «Տաթևիկ Սազանդարյան» դասական վոկալ մրցույթի  դափնեկիր և ստացել առաջին մրցանակը։

## Գործունեություն
2014 թվականին Մերի Մովսիսյանը մասնակցել է Բելգիայի թագուհի Էլիզաբեթին նվիրված միջազգային մրցույթին։ Նա հաճախել է ԱՊՀ-ի երիտասարդ երգիչների համար վոկալ դասերին, որը կազմակերպել էր Յուրի Բաշմետը Բելառուսի ակադեմիայում, և  պրոֆեսոր Սվետլանա Նեստերենկոյի և Դմիտրի Վդովինի վոկալ դասընթացները։

2011 թվականին, Մոսկվայի կոնսերվատորիայի ամառային միջազգային դպրոցը ավարտելուց հետո (պրոֆեսոր Պյոտր Գլուբոկիի դասընթաց), նա մասնակցեց Մոսկվայի «Բարձրացող աստղերը Կրեմլում» փառատոնին  «Մոսկվայի վիրտուոզներ» կամերային նվագախումբի նվագակցությամբ, որը գլխավորում էր դիրիժոր Վլադիմիր Սպիվակովը, և ստացավ Ռուսաստանի Դաշնության առաջին տիկին Սվետլանա Մեդվեդևայից «Երախտագիտության վկայագիր»։

2011 թվականին նա մասնակցություն ունեցավ «Մոսկվան դիմավորում է ընկերներին» փառատոնում։ Նույն թվականին Մերի Մովսիսյանը մասնակցեց Լոնդոնի Սբ. Ջոն Սմիթ համերգասրահում կազմակերպված Հայաստանի երիտասարդ երգիչների համերգին։
2013 թվականից Մերին Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մենակատար է, որտեղ նա կատարում է Միքաելայի դերը «Կարմեն» օպերայում, Անուշի դերը «Անուշ»-ում , Պամինայի դերը «Կախարդական սրինգ»ում («Die Zauberflöte»), Մանոնի դերերգը «Մանոնում», Վիոլետայի դերը «Տրավիատա»-ում և շատ ուրիշ դերերգեր։

Մերի Մովսիսյանը հաճախել է Միրելլա Ֆրենիի վարպետության դասերը Իտալիայում, Աքսել Էվերաերթի՝ Նիդերլանդներում, Բարբարա Ֆրիտոլիի և Դեյլի Ֆանդինգի դասընթացները Երևանում և այլն։ 2018 թվականին նա մասնակցել է «Կերկրադե» փառատոնին Նիդերլանդներում։ Նա մի քանի ելույթ է ունեցել նաև Դուբայի Օպերայի թատրոնում, Քուվեյթի Օպերայի և բալետի թատրոնում և այլ օպերային բեմահարթակներում։

## Դերակատարումներ

## Օրատորիաներ և սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ

## Պատկերասրահ


|thumb|Մերի Մովսիսյանը Միքաէլայի դերում ՞Կարմեն՞ օպերայում
|thumb|Մերի Մովսիսյանը Պամինայի դերում Քուվեյթի Օպերային թատրոնում
|thumb|Մերի Մովսիսյանը Անուշի դերում ՞Անուշ՞ օպերայում
|thumb|"Անուշ" օպերա, Անուշի դերում՝ Մերի Մովսիսյան
|thumb|Մերի Մովսիսյան՝ օպերային երգչուհի


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մերի Մովսիսյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ‎
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցի (Թեհրան)

**Սրբոց Թարգմանչաց**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսութհան Թեհրանի թեմին։ Գտնվում է Վահիդիէ պողոտայի վրա, Մադրասէ Արամանէ փողոցում։

## Պատմություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Թեհրանում ստվարանում է հայ բնակչությունը։ Հայերը հաստատվում են նաև նոր թաղամասերում, այդ թվում՝ Վահիդիեում։ 1962 թվականին Ղազվինի մոտ գտնւող Բոինզահրա շրջանի հայաբնակ Ղարաղան գյուղում տեղի է ունենում ավերիչ երկրաշարժ։ Տուժածներին վերաբնակեցնելու նպատակով, Եկեղեցիների Միջազգային Խորհուրդը թեհրանահայ նորաստեղծ թեմական խորհրդի համագործակցությամբ կառուցապատեց 6000 քմ. մի հողատարածք։ 1966 թվականի հոկտեմբեր 6-ին սկսում են եկեղեցու շինարարական աշխատանքներ, որոնք ավարտվեցին երկու տարի անց։ Դեկտեմբերին Արտակ արքեպիսկոպոս Մանուկյանը օծեց եկեղեցին։ Ավելի ուշ կառուցվեց նաև եկեղեցու զանգակատունը։

Եկեղեցին կոչվում է ի պատիվ Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտների («թարգմանիչներ»), ովքեր հայերենի այբուբենի ստեղծումից հետո հայերեն թարգմանեցին Աստվածաշունչը։ 2018 թվականի նոյեմբերին նշվել է եկեղեցու հիմնադրման 50-ամյակը։

## Ճարտարապետություն
Սրբոց Թարգմանչացը արևելքից արևմուտք ձգվող բազիլիկ կառույց է, իսկ հյուսիսային ու հարավային թևերը եկեղեցին դարձրել են խաչաձև գմբեթավոր։ Եկեղեցին կառուցված է աղյուսով, իսկ պատերը ներսից գաջված են, զարդարված են աստվածաշնչյան թեմայի նկարներով։

Բակում դրված է Մեսրոպ Մաշտոցի կիսանդրին, որի հեղինակն է իրանահայ քանդակագործ Լիլիթ Տերյանը։

## Տես նաև
* Թարգմանչաց տոն
* Թարգմանչաց շարժում

## Ծանոթագրութհուններ

թ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
թ
թ
Գյոլջյուք

thumb|right|250px|Յարհիսար նավ-թանգարանը
**Գյոլջյուք** (), շրջան և քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան հատվածում, Քոջայելիի մարզի հարավային հատվածում։ Քաղաքը գտնվում է Թուրքիայի Մարմարածովյան տարածաշրջանում։ Քաղաքը գտնվում է Արմութլու թերակղզու հյուսիսային հատվածում՝ Մարմարա ծովի ափին։ 2016 թվականի տվյալներով, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 156 901 մարդ։

1999 թվականի Իզմիթի երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվել է հենց այս շրջանում։ Գյոլջյուքում է տեղակայված Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի ծովային գլխավոր ռազմաբազաներից մեկը։ Գյոլջյուքում է գտնվում նաև «Ford Otosan» ավտոգործարանը։ Ներկայումս քաղաքի քաղաքապետն է Մեհմետ Էլիբեշը, որը ներկայացնում է Արդարություն և զարգացում կուսակցությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանի ղեկավարի պաշտոնական կայք էջ 
* Համայնքապետարանի պաշտոնական կայք էջ 

Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Միսատո

, Ճապոնիայի Սայտամա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 30,16 կմ², բնակչությունը՝ 134 905 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 4472,98 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու վրա՝ Կինկի տարածաշրջանի Սայտամա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Յոշիկավա, Սոկա, Յասիո, Նագարեյամա քաղաքները։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 134 905 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 4472,98 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Միսատո քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում *[[Castanopsis]]*-ը, ծաղիկ՝ *[[Rhododendron indicum]]*-ը, թռչուն՝ փոքր սուզակը։

## Եղբայր քաղաքներ
*  Աձումինո, Ճապոնիա (1984 թվականից)
*  Սանգո, Ճապոնիա (1986 թվականից)
*  Հիրոնո, Ճապոնիա (2008 թվականից)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Միսատո քաղաքի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Լաուրա Մանուկյան

**Լաուրա Արմենակի Մանուկյան** (), հայ անատոմ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1978)։

## Կենսագրություն
Լաուրա Մանուկյանը ծնվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Երևանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1967-2001 թվականներին աշխատել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի նորմալ անատոմիայի ամբիոնում (1978-1988 թվականներին՝ վարիչ)։ 2002 թվականից՝ «Հայբուսակ» համալսարանի անատոմիայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են ձուսպաթաղանթների միկրոշրջանառությանը։ Մշակել և ներդրել է անոթների հայտնաբերման հյուսվածաքիմիական եղանակ։ Համահեղինակ է «Անկանոնությունների (անոմալիաների) լատիներեն-ռուսերեն-հայերեն բժշկական տերմինաբանական բառարանի» (2003): Հեղինակ է 132 գիտական աշխատանքների, այդ թվում՝ 1 մենագրության։

## Պարգևներ
* Մխիթար Հերացու մեդալ (2000)

## Երկեր
* «Васкуляризация синовиальных мембран» (1988)
* Основы микроциркуляции в синовиальных мембранах, Е., 1988 (համահեղինակ).
* Латинские крылатые выражения и мудрые изречения, Е., 1996 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. Ер., 1998. 276 с.

Կատեգորիա:Հայ անատոմներ
Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Չամլըջա (մզկիթ)

**Չամլըջա մզկիթ**, մզկիթ, որը գտնվում է Ստամբուլ քաղաքում և հանդիսանում է Թուրքիայի ամենամեծ  մզկիթը։ Մզկիթը կարող է տեղավորել 63,000 մարդ և ներառում է թանգարան, պատկերասրահ և ստորգետնյա ավտոկայանատեղի 3,500 մեքենայի համար։

Չամլըջա մզկիթը ձևավորվել է երկու կին ճարտարապետների՝ Բահար Միզրակի և Հայրիե Գյուլ Տոտուի կողմից՝ մոտավորապես արժենալով 150 մլն լիրա ($66.5 միլիոն)։

Մզկիթը Թուրքիայի կառավարության այն մեգանախագծերի մեկն է, որով կառավարությունը ցանկանում է ցուցադրել իր տնտեսական ուժը և Արդարություն և զարգացում կուսակցության ժառանգությունը։

Չամլըջա մզկիթը բացվել է 2019 թվականի մայիսի 3-ին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից։ Աշխարհի մի քան երկների ղեկավարներ ներկա են գտնվել բացման արարողությանը, այդ թվում Սենեգալի նախագահ Մակի Սալլը, Գվինեայի նախագահ Ալֆա Կոնդը, Ալբանիայի նախագահ Իլիր Մեթան, Պաղեստինի վարչապետը և այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ։

## Կառուցվածք
Մզկիթը ունի 6 մինարեթ, որոնցից չորսը ունեն 107,1 մետր բարձրություն, իսկ մնացած երկուսը 90 մետր բարձրություն։ Գմբեթների քանակը 63 է։ Այն ունի 57,500 կիլոնետր քառակուսի տարածք։ Մզկիթ-համալիրը ներառում է նաև թանգարան, պատկերասրահ, գրադարան, 1000 հոգու համար նախատեսված կոնֆերանսների սրահ և ստորգետնյա ավտոկայանատեղի 3,500 մեքենայի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գմբեթավոր կրոնական շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի մզկիթներ
Հրաչյա Մուրադյան

**Հրաչյա Տիգրանի Մուրադյան** (), հայ նյարդախտաբան, գյուտարար։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970): Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2000)։

## Կենսագրություն
Հրաչյա Մուրադյանը ծնվել է 1917 թվականի նոյեմբերի 25-ին, Պառավաքար (այժմ՝ Հայաստանի Տավուշի մարզում) գյուղում։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1945-1960 թվականներին աշխատել է Երևանի հանրապետական կյինիկական հիվանդանոցում, 1960-1988 թվականներին Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտում։
1987-2000 թվականներին եղել է Երևանի VI քաղաքային հիվանդանոցի նյարդային հիվանդությունների բաժանմունքի պրոֆեսոր-խորհրդատու։

Աշխատանքները վերաբերում են էպիլեպսիայի ախտածնության, պատճառագիտության և բուժման հարցերին։ Առաջինն է տվել քլորոպրենով նյարդային համակարգի ախտահարման կլինիկական ձևերի դասակարգումը։ Հեղինակ է 220 գիտական հրատարակությունների, այդ թվում` 6 մենագրության։

## Անդամակցություն
* Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1995) 
* Նյարդաբանների եվրոպական ասոցիացիայի անդամ (1994)

## Պարգևներ
* «Առողջապահության գերազանցիկ» շքանշան

## Երկեր
* Էպիլեպսիան և նրա բուժման հարցերը, Մուրադյան Հրաչյա Տիգրանի, Թունյան Յուրի Սմբատի, Դանիելյան Կոնստանդին Գրիգորի, Երևան, ՀԲՀ, 1995։ 
* Ալկոհոլը և առողջությունը, Մուրադյան Հրաչյա Տիգրանի, ՀԽՍՀ «Գիտելիք» ընկերություն, Երևան, «Գիտելիք», 1979։
* Эпилепсия у детей и подростков, Е., 1976.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер., 1998 - 276 с. ISBN 99930-1-001-7

Կատեգորիա:Հայ նյարդախտաբաններ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռամզես VIII

**Ռամզես VIII**, Հին Եգիպտոսի XX արքայատոհմի փարավոն (Ռամեսիդա)։ Նա կառավարել է մ.թ.ա. 1127 թվականից։

## Կենսագրություն
Ռամզես VIII-ը, հավանաբար, գահը զավթել է, ոչ թե նրան փոխանցվել է կառավարող ընտանիքից։ Նա կառավարեց մոտ երկու տարի։ Նրա հիշատակը հալածված էր և նրա թագավորության նշանավոր հուշարձանները գրեթե չեն պահպանվել։

Մեկ այլ տեսություն պնդում է, որ այս փարավոնը հզոր Ռամսես III-ի որդին էր և գահի նկատմամբ նրա պահանջները օրինական էին և արդարացված։

Մատենադ-Աբու տաճարի արձանագրություններում թագավորի հիշատակումները կան, նրա շիրմաքարը չի հայտնաբերվել, ճակատագիրը և նրա մումիաները անհայտ են։ Ռամսեսի VIII-ի անունը պահպանվել է անհայտ ծագման կահույքի և մի քանի սալիկների վրա։

Եգիպտացի տարբեր գիտնականների համաձայն տրվում է նրա թագավորության որոշ ժամանակներ (ամսաթվերը տրված են մ.թ.ա.).

* 1125-1123 թվականներ (2 տարի) - Յու Վոն Բեքերատի կողմից
* 1129-1127 թվականներ (2 տարի) - Է. Հորնունգի կողմից
* 1137-1130 թվականներ(7 տարի) - Ռ. Պարկերի կողմից
* 1127-1126 թվականներ (1 տարի) - Է. Ֆ. Վեստեի կողմից
* 1128-1126 թվականներ (2 տարի) - Ռ. Կրաուսուսի կողմից

## Գերեզման
Ռամզես VIII-ի գերեզմանը Թագավորական հովտում չի հայտնաբերվել։ Կա ենթադրություն, որ Թագավորական հովտի 19 (KV19) Մենտուհերփեշեֆայի համար, Ռամզես IX-ի որդին է նախապես կառուցել Ռամզես VIII-ի համար, մինչև նրա գահ բարձրանալը։ 2007 թվականին եգիպտական արշավախումբը, որը ղեկավարում էր Աֆիֆ Ռոեմենը և Եգիպտոսի Հնագույն Եկեղեցու Գերագույն խորհրդի ղեկավար Զահի Հավասը, փորձել են գտնել փարավոնի գերեզմանը։

Ռամզես VIII-ի համար պատրաստվել է գերեզման Թագավորական հովտի 43-ում (QV43), նախքան նրա փարավոն դառնալը։ Սակայն գերեզմանը երբեք չի օգտագործվել։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
** История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 2. Передняя Азия. Египет / Под редакцией Г. М. Бонгард-Левина. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1988. — 623 с. — 25 000 экз.
** Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1.