Թվերի անվանման համակարգեր

**Թվերի անվանման համակարգեր**, պատմականորեն (եվրոպական ավանդույթով) ձևավորված թվերի անվանման կառուցման երկու համակարգ։
thumb|300px|Տարբեր սանդղակների օգտագործումը աշխարհում։

## Կարճ պատմություն
«Միլիոն» տերմինը իտալական ծագումնաբանություն ունի, հանդիպում է առաջին տպագրված (անանուն) թվաբանության մեջ, 1478 թվականին իտալական Տրևիզո քաղաքում։ Ավելի վաղ Մարկո Պոլոյի ոչ մաթեմատիկական «Ճանապարհորդ» գրքում (մահացել է1324 թվականին)։ «Միլլիո» տեսքով թիվը հանդիպել է 1250 թվականի ձեռագրերում։
15-րդ դարի ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Նիկոլա Շուկեի ձեռագրերում առաջին անգամ հանդիպում են «բիլիոն» — 1012
«տրիլիոն» — 1018 և այլն։ Տպգիր գրականության մեջ այն հանդիպում է միայն 1602 թվականին։

17-րդ դարում ֆրանսիայում սկսեցին օգտագործել կարճ սանդղակը՝ «բիլիոն» — 109, «տրիլիոն» — 1012 և այլն։

«Միլիարդ» բառը, որ ուներ 1012 արժեքը, Տրանշանի «Թվաբանություն»-ում (1558)  ստացավ 109 արժեքը(հազար միլիոն) և օգտագործվում էր ֆրանսիայում 19-րդ դարում «բիլիոն»-ի իմաստով։

1200 թվականի անանուն ձեռագիրը խորհուրդ է տալիս բազմանիշ թվերը բաժանել երեքական խմբերի, թվից վեր կետեր դնել կամ աղեղներ։ Նույնը խորհուրդ տվեց Լեոնարդո Պիզացին 1228 թվականին։

## Կարճ սանդղակ
Կարճ սանդղկի դեպքում բոլոր մեծ թվերի անվանումները կառուցվում են հետևյալ կերպ՝ սկզբում գրվում է լատինական թվականը, որը ցույց է տալիս հազարի աստիճանը, որից հետո գրվում է «իլիոն» վերջածանցը։ Այդպես ստացվում են միլիոն, բիլիոն, տրիլիոն, կվադրիլիոն, կվինտիլիոն, սեքստիլիոն, և այլն։ Թվերի նշանակման կարճ սանդղակն օգտագործվում է Հայաստանում, Ռուսաստանում, Բելառուսիայում, Ուկրայինայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Մեծ Բրիտանիայում, Իռլանդիայում, Ավստրալիայում, Բրազիլիայում, Հունաստանում, Ռումինիայում և Թուրքիայում։ Զրոների քանակն այս սանդղակում որոշվում է հետևյալ բանաձևով՝  3·*x*+3 (որտեղ *x* — լատինական թվականն է)։

## Երկար սանդղակ
Այս համակարգում թվերի անվանումը կառուցվում է՝ լատինական թվականից հետո, որը ցույց է տալիս միլիոնի աստիճանը, «արդ» ածանցը ավելացնելով։ Այս համակարգում տրիլիոնից հետո գալիս է տրիլիարդը, որից հետո կվադրիլիոնը, դրանից հետո կվադրիլիարդ։ 6·*x* (որտեղ *x* —լատինական թվականն է) բանաձևով հաշվում են « իլիոն» վերջնածանցով թվերի զրոների քանակը, իսկ «իլիարդ»-ով վերջացողներինը՝ 6·*x*+3 բանաձևով։

Այժմ այս համակրգը ընդունված է հիմնականում ֆրանսերեն, սկանդինավերեն, իսպաներեն և պորտուգալերեն խոսող երկրներում, բացի Բրազիլիան։

## Համակարգերի համեմատում
### Արժեքի և անվան աղյուսակ

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* *Виленкин Н. Я.* От нуля до декаллиона // Квант, 1989, № 3. С. 20.
* *Депман И. Я.* История арифметики // 2-е изд., испр. : Просвещение, 1965. 416 с.
* *Мендаль З.* О названиях и начертании больших чисел. // Техника молодежи 1938 г., № 1, стр. 58.
* *Перельман Я. И.* Занимательная арифметика // 1926 год. Ленинград, «Время», 192 c.
* *Киселев А. П.* Систематический курс арифметики // 1912 год.
* *Безу Э.* Курс математики. Арифметика // , 1806. 191 с. 2-е изд.
* *Курганов Н. Г.* Арифметика или числовник. Часть 1 // , 1791
* *Магницкий Л. Ф.* Арифметика // 1703 год
* *Керн С.* A Zillion Troubles
* *Козловский С.* Самое большое число в мире

## Արտաքին հղումներ
* NumWord.ru — сервис для перевода любых чисел в прописную форму на русском, английском, немецком, французском и украинском языках

Կատեգորիա:Թվեր
Կատեգորիա:Ցանկեր։Մաթեմատիկա