open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քիշնև

**Քիշնև** կամ **Կիշինըու** (ռումիներեն՝ *Chişinău*), Մոլդովայի մայրաքաղաքն է և ամենախոշոր քաղաքը։

Քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1818 թ. Ռուսական կայսրության կազմի մեջ մտնելուց հետո։ Հանդիսանում է Մոլդովայի տնտեսական և մշակութային կենտրոնը։ Բացի բուն Քիշնև քաղաքից, համանուն մունիցապալետի կազմի մեջ են մտնում 6 շրջանային քաղաքներ և 25 բնակավայրեր, միավորված 13 կոմունայի մեջ։

## Աղբյուրներ

## Գրականություն
* Şlapac M., Boldureanu A., Nicolae E., Iurcenco N., Râbalco E. Chişinău. — Velmas-Terra Ruxanda, 1996.
* История Кишинёва. — Киш., 1966.
* Константинов А. С. Кишинёв. — Киш., 1966.
* Одуд А. Л. Кишинёв (Экономико-географический очерк). — Киш., 1964.
* Ульянов В., Пилат И. Исторические и памятные места г. Кишинёва. — Киш., 1957.
* Юбилейный сборник г. Кишинёва, 1812-1912. — Киш., 1914.
* Кишинёв // Электронная еврейская энциклопедия.
* Кишинёв. Энциклопедия = Chişinău, Enciclopedie. — Кишинёв։ Museum, 1997. — ISBN 9975-906-16-8

Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1436 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բրատիսլավա

**Բրատիսլավա** (), մինչև 1919 թվականը կոչվել է **Պրեշպորոկ** կամ **Պրեշպորեկ** (Prešporok, Prešporek), **Պրեսբուրգ** (), **Պոժոն** (), դարի կեսերին՝ **Իստրոպոլիս** (, ), քաղաք Կենտրոնական Եվրոպայում, Սլովակիայի մայրաքաղաք, 1541-1684 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում եղել է Հունգարիայի մայրաքաղաքը։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է մոտ 460 հազար մարդ, ագլոմերացիայի բնակչությունը՝ մոտ 700 հազար մարդ։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 368 կմ²։

Բրատիսլավան և Վիեննան համարվում են Եվրոպային ամենամոտ գտնվող մայրաքաղաքները։ Բրատիսլավան աշխարհի միակ մայրաքաղաքն է, որն անմիջապես սահմանակցում է երկու այլ պետությունների՝ Ավստրիայի և Հունգարիայի հետ։ Մինչև 1936 թվականը Բրատիսլավայից Վիեննա կարելի էր հասնել քաղաքային տրամվայով։

## Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով սլովակները կազմում էին բնակչության 91,4 %-ը, հունգարացիները՝ 3,8 %, չեխերը՝ 1,9 %, գերմանացիները՝ 0,3 %, այլ ազգեր՝ 2,6 %:

Բնակչության 56,7 %-ը կաթոլիկներ են, 29,3 %-ը՝ աթեիստ, 6 %-ը՝ լյութերականներ, 4,7 %-ը՝ այլ կրոնների հետևորդներ։

## Վարչական բաժանում
Քաղաքի վարչական բաժանումն իրենից ներկայացնում է 5 մարզ (okres), 17 քաղաքային թաղամաս (Mestská časť)։

## Աշխարհագրություն և կլիմա
Բրատիսլավան գտնվում է Փոքր Կարպատների նախալեռներում, Դանուբ գետի երկու ափերի և Մորավա գետի ձախ ափի մոտ։ Քաղաքը սահմանակցում է Ավստրիայի և Հունգարիայի հետ։

Կլիման ցամաքային է, տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +10,5&nbsp;°C, տեղումների միջին տարեկան քանակը՝ 565 մմ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ մոտ - 0,4&nbsp;°C, Իսկ հուլիսի միջին ջերմաստիճանը՝ 21,3&nbsp;°C: Ձմեռը ցուրտ է և խոնավ։ Հաճախ տեղում են տեղումներ ձյան տեսքով։ Ամառը տաք է, հաճախ լինում են ուժեղ քամիներ։

## Քույր-քաղաքներ
*  Ալեքսանդրիա (), Եգիպտոս
*  Բրեմեն (), Գերմանիա
*  Վիենա (), Ավստրիա
*  Երևան (), Հայաստան
*  Կիև (), Ուկրաինա
*  Քլիվլենդ (), Օհայո, ԱՄՆ
*  Կրակով (), Լեհաստան
*  Լյուբլյանա (), Սլովենիա
*  Մոսկվա, Ռուսաստան
*  Պերուջա (), Իտալիա
*  Պրահա (), Չեխիա
*  Ռոտերդամ (), Նիդեռլանդներ
*  Ուլմ (), Գերմանիա
*  Տուրկու (, ), Ֆինլանդիա
*  Սարատով, Ռուսաստան

## Պատկերասրահ
center|thumb|750px|Բրատիսլավա քաղաքի համայնապատկերը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրատիսլավայի արբանյակային լուսանկարը (մարտ 2002, Google Maps)
* Բրատիսլավայի տեսարժան վայրերը
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը 
* Բրատիսլավա-Պետրժալկա պաշտոնական կայքը
* Բրատիսլավայի լուսանկարները և տեսարժան վայրերը 
* Բրատիսլավա

Կատեգորիա:Եվրոպական քաղաքներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Դանուբի ափին գտնվող քաղաքներ
Կատեգորիա:Բրատիսլավա
Կատեգորիա:907 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կիև

**Կիև** (), Ուկրաինայի մայրաքաղաքը, նավահանգիստ Դնեպր գետի ափին։

## Անվանում
Անվանումը կապում են քաղաքի առասպելական հիմնադիր *Կիյի* անվան հետ։ Ըստ հնագիտական տվյալների՝ Կիևն առաջացել է 5-րդ դարի վերջին 6-րդ դարի սկզբին որպես պոլյաններ արևելասլավոնական ցեղի կենտրոն։

Միջնադարյան աղբյուրներում հիշատակվում է հաճախ որպես *Մանքերման* (Մանկերման)։

## Պատմություն
Կիև անունը կապվում է քաղաքի առասպելական հիմնադիր Կիյի հետ։ Հիմնադրվել է VI-VII դար։ Մինչև 1132 թվականը եղել է Կիևյան Ռուսիայի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնը։ 1240 թվականին ավերել են մոնղոլ-թաթարները։ 1471 թվականին եղել է Լիտվական մեծ իշխանության Կիևյան վոյեվոդության կենտրոն։ 1569 թվականին Լյուբլինյան ունիայով անցել է Լեհաստանին։ 1654 թվականին Ուկրաինայի վերամիավորումը Ռուսաստանին պատմական մեծ նշանակություն է ունեցել նաև Կիևի համար։ 19-րդ դարում զարգացել է արդյունաբերությունը, բացվել են բուհեր (1834 թվականին՝ համալսարանը, 1898 թվականին՝ պոլիտեխնիկական ինստիտուտը և այլն)։

## Ճարտարապետություն
10-րդ դարում Կիևը կազմված էր Վերին (որտեղ Դեսյատիննայա եկեղեցին էր, 989-996) և Ստորին (Պոդոլ) քաղաքներից։ Վերին քաղաքի կոմպոզիցիոն կենտրոնը Սոֆիայի տաճարն է (1037, վերակառուցվել է 17-րդ դարում, որմնանկարները և խճանկարները՝ 11-րդ դար)։ 11-րդ դարում են կառուցվել Կիև-Պեչորյան մայրավանքի և Վիդուբեցկի մենաստանի առաջին կառույցները։

## Արտաքին հղում
* Կիևի հայկական համայնք  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:482 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Եվրոպական քաղաքներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սրբազան քաղաքներ
Տիրանա

**Տիրանան** (), Ալբանիայի մայրաքաղաքն է և Տիրանա ռետի ադմինիստրատիվ կենտրոնը, երկրի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային գլխավոր կենտրոնը։ Տարածքը՝ 30 կմ²։ Հիմնադրվել է 1614 թվականին, 1920 թվականին հռչակվել է երկրի մայրաքաղաք։

## Պատմություն
Աղբյուրներում առաջին անգամ հիշատակվում է 15-րդ դարում՝ որպես փոքր բնակավայր։

Քաղաքը հիմնադրվել է 17-րդ դարին։ 1920 թվականի հունվարին Տիրանան հռչակվել է Ալբանիայի մայրաքաղաք և կառավարության նստավայր։ 1920-ական թվականներին այնտեղ առաջացել են առաջին արհմիությունները։ 1939 թվականի ապրիլից 1943 թվականի սեպտեմբերը Տիրանան օկուպացրել է Ֆաշիստական Իտալիան, 1943 թվականի սեպտեմբերից՝ Ֆաշիստական Գերմանիան։ Տիրանան ալբան ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի կենտրոններից էր։

1944 թվականի նոյեմբերի 17-ին ազգային-ազատագրական բանակը քաղաքն ազատագրել է գերմանաֆաշիստական զավթիչներից։

1944 թվականի նոյեմբերի 28-ին Տիրանա է տեղափոխվել ժողովրդա֊դեմոկրատական կառավարությունը, և 1946 թվականի հունվարի 11-ին հռչակվել է Ալբանիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը։

## Ճարտարապետություն
Տիրանայի հատակագծային կառուցվածքը ճառագայթաձև-օղակային է։ Հին թաղամասերը ծուռ ու մուռ փողոցներով են, բակի խորքում տեղադրված տներով։ Վարչական և մշակութային կենտրոնը կառուցապատվել է 1920-1930-ական թվականներին (Սկանդերբեգի հրապարակի անսամբլը, բանկի, համալսարանի, օպերայի և բալետի թատրոնի շենքերը)։

1953-1958 թվականներին ընդունվել է Տիրանայի վերակառուցման նախագիծը (ճարտարապետներ՝ Դ․ Ատրազիմիրի, Մ․ Մելե)։ Ստեղծվել են ընդարձակ բնակելի համալիրներ, կառուցվել է «Նոր Ալբանիա» կինոստուդիան (1952 թվական, խորհրդային ճարտարապետ՝ Դ․ Լ․ Լավրով)։

Տիրանայում են Տիրանայի համալսարանը (1957 թվականից), գյուղատնտեսական, գեղարվեստի, ֆիզկուլտուրայի համալսարանները, Ալբանիայի գիտությունների ակադեմիան, Ազգային գրադարանը, հնագիտության և ազգագրության, ազգային-ազատագրական պայքարի թանգարանները, օպերայի ու բալետի թատրոնը են։

## Արդյունաբերություն
Տիրանայում կենտրոնացած է երկրի արդյունաբերական արտադրանքի նշանակալի մասը։ Կա սննդհամի (այդ թվում՝ ծխախոտի), տեքստիլ արդյունաբերություն, մետաղամշակում ու մեքենաշինություն, կահույքի, ցեմենտի, շինանյութերի արտադրություն, քարածխի արդյունահանում, ջէկ։ Երկաթուղով միանում է Դուրես նավահանգստի և Միլոտի քաղաքի հետ։ Տիրանայի մոտ է Ռինաս օդանավակայանը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1614 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
1903

## Իրադարձություններ
Նոյեմբերին տեղի է ունեցել Հաղպատի գյուղացիների ապստամբությունն ընդդեմ Ռուսական կայսրության կալվաատիրական քաղաքականության և վրացի իշխան Բարաթովի գործունեության։

## Ծնունդներ

* Հունվար 23 - Իվան Գալամյան, հայ ջութակահար-մեթոդիստ (վ. 1981)
* Մարտ 3 - Շահան Շահնուր, հայ գրող (վ. 1974)
* Մարտի 24 - Սերգեյ Կազբինցև, ազգությամբ հայ գեներալ-մայոր
* Մարտ 31 - Աշոտ Աբրահամյան, աղբյուրագետ
* Ապրիլ 28 - Թադևոս Սարյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ
* Մայիսի 19 - Վահրամ Ալազան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, գրական-հասարակական գործիչ (վ. 1966)
* Հունիս 6 - Արամ Խաչատրյան, կոմպոզիտոր (վ. 1978)
* Օգոստոս 1 - Գուրգեն Մահարի, գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, գրականագետ (վ. 1969)
* Օգոստոս 3 - Շահան Շահնուր, գրող (վ. 1974)
* Սեպտեմբերի 3 - Ասատուր Ասատրյան, հայ գրականագետ (վ. 1964)
* Հոկտեմբերի 10 - Աշիկ Մանուկյան, խորհրդային տնտեսագետ։ Տնտեսագիտական գիտություների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1966)։
* Հոկտեմբերի 17 - Անդրեյ Գրեչկո, խորհրֆային ռազմական գործիչ, Խորհրդային Միության մարշալ (1955), Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1958, 1973)
* Նոյեմբերի 7 - Կորյուն Ազրոյան, հայ արձակագիր, գրաքննադատ, լրագրող (վ. 1969)
* Դեկտեմբերի 25 - Արաքս (Արաքս Մուրադի Ավետիսյան), հայ արձակագիր, մանկագիր (վ. 1978)

## Մահեր
* Եգոր Վագներ, ռուս քիմիկոս-օրգանիկ
* Մայիսի 8 - Պոլ Գոգեն, ֆրանսիացի գեղանկարիչ (ծ. 1848)

Կատեգորիա:1903
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1817

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Փետրվարի 8 - Ռիչարդ Յուել, ԱՄՆ բանակի կադրային սպա և քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Կոնֆեդերացիա բանակի գեներալ
* Հակոբ Մելիք, ռումինահայ հասարակական գործիչ, ճարտարապետ, Վալաքիայի 1848 թվականի հեղափոխության մասնակից
*Հուլիս 29 - Հովհաննես Այվազովսկի, նկարիչ (վ. 1900)
*Նոյեմբերի 12 - Բահաուլլա՝ Բահայի հավատի հիմնադիր, մարդկության մեծագույն ուսուցիչներից մեկը

## Մահեր
* Մանուկ Բեյ, ռումինահայ դիվանագետ, առևտրական գործիչ
* Հոկտեմբերի 31 - Դավիթ Ե Էնեգեթցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1801-1807 թվականներին
* Նոյեմբերի 8 - Անդրեա Ապիանի, իտալացի նորդասական նկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1817
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1900

## Իրադարձություններ

### Հունվար

### Փետրվար

### Մարտ

### Ապրիլ

### Մայիս
* 14 - Երկրորդ Օլիմպիական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողություն, Փարիզ, Ֆրանսիա (փակումը՝ հոկտեմբերի 28-ին)

### Հունիս

### Հուլիս

### Օգոստոս

### Սեպտեմբեր

### Հոկտեմբեր
* 28 - Երկրորդ Օլիմպիական խաղերի փակման հանդիսավոր արարողություն, Փարիզ, Ֆրանսիա (բացումը՝ մայիսի 14-ին)

### Նոյեմբեր

### Դեկտեմբեր

## Ծնունդներ

* Հունվարի 5 - Մարտին Մազմանյան, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ։
* Փետրվարի 13 - Ռոյ Հարրոդ, անգլիացի տնտեսագետ։
* Մարտի 6 - Էվալդ Աավ, էստոնացի կոմպոզիտոր, խմբավար (վ. 1939):
* Մարտի 8 - Հովարդ Այկեն, ամերիկացի ինժեներ
* Մարտ 12 - Վաղարշակ Արզումանյան, ծաղրածու
* Մարտի 13 - Յորգոս Սեֆերիս, հույն նշանավոր բանաստեղծ
* Ապրիլի 1 - Գրիգոր Շլդյան, հայ նկարիչ (վ. 1985)
* Ապրիլի 25 - Վոլֆգանգ Պաուլի, ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից
* Սեպտեմբերի 28 - Ջովաննի Դեյնի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և գլխավոր մարզիչ
* Հոկտեմբերի 6 - Մարտին Վարդանյան, հայ խորհրդային քիմիկոս
* Հոկտեմբերի 20 - Ջեկ Լինդսեյ, անգլիացի գրող, գրականագետ, հասարակական գործիչ
* Հոկտեմբերի 24 - Ամատունի Ամատունի, հայ խորհրդային պետական և կուսակցական աշխատող
* Նոյեմբերի 23 - Հայկազ Մարջանյան, կուսակցական և պետական աշխատող։
* Դեկտեմբերի 28 - Վասիլի Աբաև, օս լեզվաբան, օսագետ, իրանագետ (վ. 2001):
* Դեկտեմբեր 31 - Նաիրի Զարյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, հրապարակագիր և թարգմանիչ (վ. 1969):
* Անտուան դը Սենտ Էքզյուպերի, ֆրանսիացի գրող (վ. 1944):

## Մահեր

* Փետրվարի 15 - Կարլ Թեոդոր Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ
* Փետրվարի 15 - Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ
* Մայիս 5 - Հովհաննես Այվազովսկի, նկարիչ (ծ. 1817)
* Օգոստոսի 25 - Ֆրիդրիխ Նիցշե, գերմանացի փիլիսոփա, բանաստեղծ, կոմպոզիտոր, դասական բանասեր։

Կատեգորիա:1900
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մայիսի 5

**Մայիսի 5**, տարվա 125-րդ (նահանջ տարիներին՝ 126-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 240 օր։

## Դեպքեր
* 1260 - Խուբիլայը դառնում է Մոնղոլական կայսրության մեծ խան
* 1494 - Քրիստափոր Կոլումբոսը հասնում է Ջամայկայի ափերին
* 1816 - լույս է տեսնում Ջոն Քիթսի առաջին սոնետը
* 1994 - Հայաստանի, Ադրբեջանի և Արցախի Հանրապետության միջև ստորագրվել է Բիշքեկյան արձանագրությունը։

## Ծնունդներ
* 1818 - Կառլ Մարքս, գերմանացի նշանավոր փիլիսոփա, տնտեսագետ, մարքսիզմի հիմնադիրը (մ. 1883)
* 1828 - Ալբերտ Մարթ Albert Marth, գերմանացի աստղագետ
* 1846 - Հենրիկ Սենկևիչ Henryk Sienkiewicz, լեհ գրող
* 1866 - Անտս Լայկմաա Ants Likmaa, էստոնացի նկարիչ
* 1869 - Հանս Պֆիցներ Hans Pfitzner, գերմանացի կոմպոզիտոր
* 1897 - Քեննեթ Բըրք Kenneth Burke, ամերիկացի գրող, լրագրող
* 1899 - Տիգրան Շամիրխանյան, դերասան
* 1902 - Անատոլ Լիտվակ Anatol Litvak (ուկրաիներեն՝ Анатоль Лiтвак), հրեական ծագումով կինոռեժիսոր
* 1906 - Մկրտիչ Ասլանյան, հայ արձակագիր, լրագրող
* 1911 - Մաթևոս Մուրադյան, հայ երաժշտագետ, բանաստեղծ։ 
* 1925 - Միքայել Ջոթյան, մանկաբույժ
* 1936 - Էդվարդ Չուբարյան, գիտնական
* 1939 - Ռուբեն Հովսեփյան, գրող
* 1941 - Արմեն Հախնազարյան, ճարտարապետ
* 1958 - Գարիկ Մանուկյան, հայ նկարիչ
* 1966 - Ռուդիկ Առուստամյան, Արցախի պատերազմի մասնակից
* 1980 - Յոսի Բենայուն יוסי בניון, իսրայելցի ֆուտբոլիստ
* 1983 - Հենրի Քավիլ Henry Cavill, անգլիացի դերասան
* 1988 - Ադել Adele, անգլիացի երգչուհի, դերասանուհի
* 1989 - Քրիս Բրաուն, ամերիկացի երգիչ-երգահան, ռեփեր, պարող և դերասան
* 1920 - Արամ Ավետիսի Վարդանյան, հայ խորհրդային զինվոր ով մասնակցել է 1939-45թթ աշխարհամարտին և 1941-45թթ Մեծ հայրենական պատերազմին։

## Մահեր
աջից|120px

աջից|220px
* 1629 - Շիմոն Շիմոնովիչ Szymon Szymonowic, հայկական ծագումով լեհ բանաստեղծ
* 1821 - Նապոլեոն Բոնապարտ, 1804-15 թթ. ֆրանսիացիների կայսր
* 1918 - Նիկո Փիրոսմանի ნიკო ფიროსმანი վրացի նկարիչ
* 1949 - Մորիս Մետերլինկ Maurice Maeterlinck, բելգիացի գրող
* 1972 - Մարտիրոս Սարյան, նկարիչ
* 1982 - Վազգեն Հակոբյան, պատմաբան
* 1993՝
** Արշալույս Գաբրիելյան, երկրաբան
** Շահիս Ալեքսանյան ԱՊ մասնակից
* 1994 - Վաղարշակ Էլիբեկյան, նկարիչ
* 1995 - Միխայիլ Բոտվիննիկ հրեա ծագումով ռուսաստանցի շախմատիստ
* 2002 - Վալենտին Չեռնիկով, սուսերամարտիկ
* 2020 - Սերգեյ Ադյան,հայ մաթեմատիկոս

## Տոներ
* Մանկաբարձի համաշխարհային օր
* Ազատագրության օր՝
** 
**  
* Երեխաների օր՝
**  
**  
*  Սահմանադրության օր
* 40px Եվրոպայի օր 

## Ծանոթագրություններ
Հուլիսի 29

**Հուլիսի 29**, տարվա 210-րդ (նահանջ տարիներին՝ 211-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 155 օր։

## Դեպքեր
* 1851 - Անիբալե դե Գասպարիսը հայտնաբերում է (15) Էվնոմիա աստերոիդը
* 1858 - Ճապոնիան արտասահմանցիների համար բացում է Տոկիոն և Օսական, վերջ տալով մեկուսացման քաղաքականությանը
* 1921 - Ադոլֆ Հիտլերը դառնում է Գերմանական ազգային-սոցիալիստական աշխատավորական կուսակցության առաջնորդ
* 1957՝ հիմնադրվում է Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը
* 1973 - Հունաստանում անցկացված հանրաքվեի արդյունքներով վերացվում է միապետական կարգը
* 1979 - Արգենտինան և Մեծ Բրիտանիան վերականգնեցին դիվանագիտական հարաբերությունները
* 1981 - Լոնդոնում կայացավ Արքայազն Չարլզի և Դիանա Սփենսերի հարսանիքը
* 2005՝ Աստղագետները հայտնում են Էրիս գաճաճ մոլորակը հայտնաբերելու մասին

## Ծնունդներ
* 1817 - Հովհաննես Այվազովսկի, նկարիչ (մ. 1900)
* 1883 - Բենիտո Մուսոլինի Benito Mussolini Իտալիայի 27-րդ վարչապետը (մ. 1945)
* 1905 - Դագ Համմարշոլդ շվեդ տնտեսագետ և դիվանագետ(մ. 1961) 
* 1916 - Ալիս Սափրիչ, հայկական ծագումով ֆրանսիացի դերասանուհի (մ. 1990) 
*1927 - Հարի Մուլիշ, հոլանդացի ականավոր գրող, դրամատուրգ, բանաստեղծ (մ. 2010)
* 1928 - Կոնստանտին Օրբելյան, դաշնակահար, դիրիժոր
* 1929 - Ավետ Տերտերյան, հայ կոմպոզիտոր
* 1974 - Սարգիս Մանուկյան, հայ ռոք-երաժիշտ, Empyray ռոք-խմբի հիմնադիր և մեներգիչ
* 1981 - Ֆեռնանդո Ալոնսո Fernando Alonso Diaz իսպանացի ավտոարշավորդ
* 1982 - Լիաննա Տեր-Մինասյան, հայ հաղորդավար և մոդել

## Մահեր
* 1644 - Ուրբանոս VIII,Հռոմի Պապ 1623 թվականի օգոստոսի 6-ից մինչև 1644 թվականի հուլիսի 29-ը
* 1856 - Ռոբերտ Շուման Robert Schumann գերմանացի կոմպոզիտոր (* 1810) 
* 1890 - Վինսենթ վան Գոգ Vincent Willem van Gogh հոլանդացի նկարիչ (* 1853) 
* 1979 - Հերբերտ Մարկուզե Herbert Marcuse գերմանացի փիլիսոփա (* 1898) 
* 1983 - Լուիս Բունյուել Luis Buñuel Portolés իսպանացի ռեժիսոր (* 1900)
* 1994 - Գրիգոլ Աբաշիձե,վրացի բանաստեղծ

## Տոներ
* Վագրի համաշխարհային օր
* Թայլանդ՝ Թայերենի օր
* Ռումինիա՝ Ազգային օրհներգի օր
Մայիսի 1

**[[Անդրանիկ սարկավագ Մանուկյան|Մայիսի]] 1**, տարվա 121-րդ (նահանջ տարիներին՝ 122-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 244 օր։

## Դեպքեր
* 1707 - Շոտլանդիան և Անգլիան միավորվելով ստեղծում են Մեծ Բրիտանիան
* 1753 - հրապարակվում է Կարլ Լինեյի «Բույսերի տեսակները» աշխատությունը
* 1786 - Վիեննայում կայանում է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» օպերայի առաջին ներկայացումը
* 1840 - Անգլիայում առաջին անգամ վաճառքի են հանվում փոստային նամականիշներ
* 1884 - ԱՄՆ-ում և Կանադայում կազմակերպվեցին ցույցեր ի պաշտպանություն ութժամյա աշխատանքային օրվա
* 1890 - Ավստրո-Հունգարիայի, Բելգիայի, Գերմանիայի, Դանիայի, Իսպանիայի աշխատավորները առաջին անգամ կազմակերպեցին մայիսմեկյան տոնակատարություններ
* 1891 - Պետերբուրգում կայացավ առաջին մայիսմեկյան ցույցը
* 1945 - Բեռլինում Ռայխստագի վրա բարձրացվում է սովետական դրոշը
* 1946 - Եկատերինբուրգում բացվել է Դմիտրի Նարկիսովիչ Մամին-Սիբիրյակին նվիրված թանգարան
* 1948 - ստեղծվում է Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետությունը
* 1951 - Մյունխենից իր հեռարձակումներն է սկսում «Ազատություն» ռադիոկայանը
* 2004 - Էստոնիան, Լատվիան, Լեհաստանը, Լիտվան, Կիպրոսը, Հունգարիան, Մալթան, Չեխիան, Սլովակիան և Սլովենիան մտնում են Եվրամիության կազմի մեջ
* 2011 - Բարաք Օբաման հայտարարում է Ուսամա բեն Լադենի սպանության մասին

## Ծնունդներ
* 1672 - Ջոզեֆ Ադիսոն, անգլիացի բանաստեղծ (մ. 1719)
* 1862 - Մարսել Պրևո, ֆրանսիացի արձակագիր, դրամատուրգ (վ. 1941)
* 1881 - Պիեռ Տեյար դը Շարդեն, ֆրանսիացի փիլիսոփա, աստվածաբան (մ. 1955)
* 1885 - Լիդիա Դուռնովո, ռուս արվեստաբան, վերականգնող նկարիչ
* 1894 - Լուիջի Բարբեսինո, իտալացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
* 1912 - Մարիամ Պետրոսյան,հայ նկարչուհի
* 1923 - Ջոզեֆ Հելեր, ամերիկացի գրող (մ. 1999)
* 1930 - Վլադիմիր Աբրահամյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող
* 1939 - Ռոզի Արմեն, ֆրանսահայ երգչուհի
* 1946 - Ջոն Վու, հոնգքոնգցի ռեժիսոր, դրամատուրգ
*1967 - Անդրանիկ սարկավագ Մանուկյան,երգիչ,երգահան,բանահավաք երաժիշտ
* 1969 - Ուես Անդերսոն, ռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր
* 1978 - Մայիս Ազիզյան, հայ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* 1982 - Դարիո Սռնա, խորվաթ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 408 - Արկադիոս, Բյուզանդիայի կայսր (* 337)
* 1733 - Նիկոլա Կուստու, ֆրանսիացի բարոկկո ոճի քանդակագործ
* 1873 - Դավիթ Լիվինգստոն, David Livingstone շոտլանդացի միսիոներ (* 1813)
* 1904 - Անտոնին Դվորժակ, չեխ կոմպոզիտոր (* 1841)
* 1978 - Արամ Խաչատրյան, կոմպոզիտոր (* 1903)
* 1982 - Վիլլիամ Փրիմրոուզ, շոտլանդացի թավջութակահար (* 1903)
* 2010 - Ալեքսեյ Սիսակյան, հայ սովետական ֆիզիկոս-տեսաբան

## Տոներ
* Աշխատավորների միջազգային տոն
* Լատվիա՝ Սահմանադրության օր
Հունիսի 6

**Հունիսի 6**, տարվա 157-րդ (նահանջ տարիներին՝ 158-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 208 օր։

## Դեպքեր
* 1664՝ Նոր Ամստերդամի անունը դառնում է Նյու Յորք
* 1752՝ հրդեհը ոչնչացնում է Մոսկվայի մեկ երրորդը
* 1982՝
** Բոմբեյում Արաբական ծովից ցիկլոնի բերած հսկայական ալիքների զոհ է դառնում 100 000 մարդ
** Իսրայելի բանակը ներխուժում է Լիբանան
** Հենրի Սիլին Henry W. Sealy արտոնագրում է էլեկտրական արդուկը
* 1993՝ Մոնղոլիայում առաջին անգամ անց են կացվում ուղղակի նախագահական ընտրություններ

## Ծնունդներ
* 1599 - Դիեգո Վելասկես, իսպանացի նկարիչ
* 1606 - Պիեռ Կոռնեյլ, ֆրանսիացի թատերագիր
* 1799 - Ալեքսանդր Պուշկին, ռուս բանաստեղծ և գրող
* 1844 - Կոնստանտին Սավիցկի, ռուս կենցաղանկարիչ
* 1868 - Գևորգ Ասատուր, հայ բանասեր, մանկավարժ, թարգմանիչ
* 1875 - Թոմաս Ման, գերմանացի վիպասան
* 1888 - Վալերիան Կույբիշև, խորհրդային պետական գործիչ
* 1903 - Արամ Խաչատրյան, սովետահայ մեծանուն կոմպոզիտոր
* 1917 - Քըրք Քըրքորյան, ամերիկահայ գործարար, բարերար
* 1919 - Մակար Ալավերդյան, հայ վաստակավոր գինեգործ
* 1928 - Ջորջ Դոքմեջյան, ամերիկահայ քաղաքական գործիչ
* 1951 - Նազար Պետրոսյան, ֆուտբոլիստ
* 1955 - Սեմ Սայմոն, ամերիկյան հեռուստատեսաին պրոդյուսեր
* 1960 - Լոլա Ֆորներ, իսպանացի դերասանուհի
* 1968 - Արթուր Խաչատրյան, Արցախի պատերազմի մասնակից
* 1978 - Ֆուդեյլ, ալժիրցի ծագումով ֆրանսիացի երգիչ
* 1980 - Պաու Գասոլ, իսպանացի բասկետբոլիստ
* 1984՝
** ԲայԱլեքս, հունգարացի երգիչ
** Տիգրան Ղարաբաղցյան, ֆուտբոլիստ
* 1985 - Հեյկի Նաբի, էստոնացի ըմբիշ
* 1988 - Էրիկ Կարապետյան, փոփ երգիչ

## Մահեր
* 1832 - Ջերեմի Բենթամ, անգլիացի սոցիոլոգ և իրավաբան
* 1843 - Ֆրիդրիխ Հյոլդեռլին, գերմանացի բանաստեղծ
* 1861 - Կամիլլո Բենսո Կավուր, կոմս
* 1946 - Գերհարդ Հաուպտման, գերմանացի դրամատուրգ
* 1948 - Լուի Ժան Լյումիեր, կինեմատոգրաֆիայի հիմնադիր
* 1961՝
** Անուշավան Տեր-Ղևոնդյան, կոմպոզիտոր և երաժշտագետ
** Կարլ Գուստավ Յունգ, շվեյցարացի հոգեբան և փիլիսոփա
* 1966 - Ռուբեն Քաթանյան, խորհրդային պետական գործիչ
* 1984 - Կոստանդին Հովհաննիսյան, ճարտարապետ
* 1991 - Սամվել Հովհաննիսյան, օդաչու
* 1997 - Էդուարդաս Մեժելայտիս, լիտվացի խորհրդային գրող և թարգմանիչ
* 1998 - Կարեն Մարգարյան, օդաչու, Արցախի պատերազմի մասնակից

## Տոներ
### Հունիսի 6
* Ռուսաստան - Ռուսերենի օր և Պուշկինի օր
* ՄԱԿ - Ռուսերենի օր
* Կորեա - Կորեական պատերազմի զոհերի հիշատակի օր
* Ուկրաինա՝ Լրագրողի օր
* ՝ Շվեդիայի ազգային տոն
* Շվեյցարիա՝ Սիրո տոն։
1897

## Իրադարձություններ
* Գործարկվում է Թիֆլիս-Ալեքսանդրապոլ երկաթգիծը

## Ծնունդներ
* Փետրվարի 1 - Հովսեփ Կարալյան, նկարիչ
* Հունիսի 22 - Պյատրաս Կուբերտավիչյուս, լիտվացի խորհրդային դերասան և ռեժիսոր
* Հուլիսի 26 - Կարո Հալաբյան, հայ խորհրդային ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1940)
* Հուլիսի 27 - Ադոլֆո Բալոնչերի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Օգոստոսի 29 - Լևոն Գենչ, խորհրդային շրջանի հայ նկարիչ
* Նոյեմբերի 22 - Աստղիկ Երամյան, հայ խորհրդային դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
* Դովլաթ Գարանֆիլյան, նկարիչ, գորգագործ
* Մկրտիչ Մաշուրյան, Հայաստանում Մայիսյան ապստամբության և քաղաքացիական կռիվների մասնակից։ 
* Մարտ 13 - Եղիշե Չարենց, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ և քննադատ (վ. 1937)
* Ապրիլի 13 - Հարո Ստեփանյան, հայ կոմպոզիտոր
* Մայիս 18 - Գուրգեն Ջանիբեկյան, դերասան (վ.1978)
* Հուլիս 21 - Կարո Հալաբյան, խորհրդային ճարտարապետության գործիչ, ակադեմիկոս, արվեստի վաստակավոր գործիչ (վ.1959)
* Հոկտեմբեր 3 - Լուի Արագոն, ֆրանսիացի գրող, քաղաքական գործիչ (վ.1982)
* Նոյեմբերի 12 - Ավետ Ավետիսյան, հայ խորհրդային դերասան, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ ժողովրդական դերասան (վ. 1971)
* Նոյեմբերի 27 - Գևորգ Աբով, բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, գրականագետ (վ. 1965)
* Դեկտեմբեր 4 - Ռուբեն Մամուլյան, սփյուռքահայ թատերական և կինո ռեժիսոր (վ. 1987)
* Դեկտեմբերի 2 - Հովհաննես Բաղրամյան, զորահրամանատար (վ.1982)
* Դեկտեմբերի 16 - Իվան Կոնև, խորհրդային զորավար, Խորհրդային Միության մարշալ

## Մահեր

* Ապրիլ 13 - Յոհաննես Բրամս, գերմանացի կոմպոզիտոր (ծ.1833)
* Սեպտեմբերի 30 - Թերեզ Լիզյոացի, միանձնուհի, Կաթոլիկ Սուրբ, չորս կանանցից մեկը պատմության մեջ, ով արժանացել է Եկեղեցու դոկտորի կոչմանը
* Դեկտեմբեր 16 - Ալֆոնս Դոդե, ֆրանսիացի վիպասան, թատերագիր (ծ. 1840)

Կատեգորիա:1897
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Դեկտեմբերի 2

**Դեկտեմբերի 2**, տարվա 336-րդ (նահանջ տարիներին՝ 337-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 29 օր։

## Դեպքեր
* 1409- Բացվել է Լայպցիգի համալսարանը։
*1816 - Վենետիկ է գալիս Ջորջ Բայրոնը՝ հայոց լեզու սովորելու և ծանոթանալու հայ գրականությանը։
* 1920 - ՌՍՖՍՀ լիազոր ներկայացուցչության և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության միջև կնքվեց համաձայնագիր, ըստ որի Հայաստանը հայտարարվեց անկախ Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն։
* 1920՝ Լենինը ողջույնի հեռագիր է հղում Հայաստանի Ռազմա-հեղափոխական կոմիտեի նախագահ Սարգիս Կասյանին Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելու առթիվ։
* 1958 - Երևանում հիմնվում է սովետա-բուլղարական բարեկամության ընկերության հայկական բաժանմունք։

## Ծնունդներ
* 1868 - Գևորգ Զ Չորեքչյան, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս (1945-1954), ազգային-եկեղեցական գործիչ (վ. 1954)։
* 1891 - Խորեն Սարգսյան, հայ գրականագետ (վ. 1970)։
* 1896 - Գեորգի Ժուկով,խորհրդային զորավար, Խորհրդային Միության մարշալ (մ. 1974):
* 1897 - Հովհաննես Բաղրամյան, զորահրամանատար (վ. 1982)։
* 1910 - Արտաշես Մկրտչի Մամիջանյան, հայ խորհրդային ճարտարապետ
* 1976 - Վլադիմիր Յանոչկո, սլովակ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
*1981 - Բրիթնի Սփիրս, ամերիկացի ճանաչված երգչուհի
* 1989 - Մատտեո Դարմյան, հայազգի իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1547 - Էռնան Կորտես,իսպանացի կոնկիստադոր, ով նվաճել է Մեքսիկան և ոչնչացրել ացտեկների պետությունը
* 1594 - Գերհարդ Մերկատոր, քարտեզագիր
* 1915 - Կարապետ Տեր-Մկրտչյան, հայ պատմաբան, բանասեր, եկեղեցական գործի
* 1918 - Էդմոն Ռոստան, նեոռոմանտիկական ուղղության ֆրանսիացի պոետ և դրամատուրգ
* 1956 - Պերճուհի Պարսամյան, բանաստեղծուհի
* 1987 - Յակով Զելդովիչ,խորհրդային ֆիզիկոս-տեսաբան
1869

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Ապրիլի 5 - Արշակ Հարությունյան, հայ դերասան, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ
* Հարություն Թումանյան, հայ գրող
* Նևիլ Չեմբեռլեն, Մեծ Բրիտանիայի պետական գործիչ, պահպանողական կուսակցության ղեկավարներից
* Վիեննայի պետական օպերա, ավստրիական խոշորագույն օպերային թատրոն, Ավստրիայի երաժշտական մշակույթի կենտրոն
* Անդրեյ Մանդելշտամ, ռուս դիվանագետ
* Փետրվար 19 - Հովհաննես Թումանյան, գրող ու բանաստեղծ (վ.1923)
* Մարտ 23 - Գալուստ Գյուլբենկյան, հայ գործարար և բարեգործ (վ.1955)
* Ապրիլ 6 - Լևոն Շանթ, հայ գրող, մանկավարժ, հասարակական գործիչ (վ. 1951)
* Մայիս 31 - Վարդան Մախոխյան, ծովանկարիչ (վ.1937)
* Սեպտեմբեր 19 - Երվանդ Օտյան, հայ գրող-երգիծաբան, լրագրող, հրապարակագիր (վ.1926)
* Սեպտեմբեր 26 - Կոմիտաս, հայ երգահան, երգիչ, երաժշտական էթնոլոգ, երաժշտագետ, վարդապետ և դասատու (վ. 1935)
* Նոյեմբեր 22 - Անդրե Ժիդ, ֆրանսիացի գրող, դրամատուրգ, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (վ. 1951)

## Մահեր

* Մարտի 8 - Հեկտոր Բեռլիոզ, ֆրանսիացի երգահան, դիրիժոր, երաժշտագետ, երաժշտական քննադատ
* Հոկտեմբեր 13 - Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյով, ֆրանսիացի քննադատ, բանաստեղծ (ծ. 1804)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1869
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Փետրվարի 7

**Փետրվարի 7**, տարվա 38-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 327 (նահանջ տարիներին՝ 328) օր։

## Դեպքեր
* 1899 - Առաջին շոգեքարշը մտնում է Ալեքսանդրապոլ 
## Ծնունդներ
* 1478 - Թոմաս Մոր, անգլիացի նշանավոր մտածող, գրող, քաղաքական գործիչ, կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ, Վերածննդի դարաշրջանի հումանիստ, հայտնի է իր «Ուտոպիա» երկով (մ. 1535)
* 1812 - Չարլզ Դիքենս, անգլիացի գրող (վ. 1870)
* 1841 - Օգյուստ Շուազի, ֆրանսիացի ինժեներ, ճարտարապետության պատմաբան և տեսաբան
* 1876 - Իսահակ Ալիխանյան, թատրոնի հայ դերասան, ՀԽՍՀ և ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (մ. 1946)
* 1885 - Սինքլեր Լյուիս,ամերիկացի գրող 
* 1910 - Մամիկոն Առուստամյան, փիլիսոփա, մանկավարժ
* 1922 - Մկրտիչ Սեդրակյան, նկարիչ
* 1929 - Ալեխանդրո Խոդորովսկի, չիլիացի սյուրռեալիստ ռեժիսոր, թատերագիր, կինոարտադրող, երգահան, դերասան, դիմախաղացող, կոմիքս գրքերի հեղինակ, պատմիչ և հոգեբույժ
* 1954 - Դիթեր Բոլեն, գերմանացի երաժիշտ, երգիչ, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր և հեռուստատեսային դեմք
* 1965 - Ռոջեր Գոմես, կոստառիկացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* 1990 - Դենի Ռոուզ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* 1995 - Գաել Անդոնյան, հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան

## Մահեր
* 2013 - Յուրի Մանուկյան, հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցության նախկին առաջին քարտուղար
* 2013 - Հովհաննես Գրիգորյան, հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1975 թվականից

## Տոներ
1885

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Փետրվարի 19 - Արշավիր Շահխաթունի, դերասան, կինոդերասան, սպա, Երևանի զինվորական պարետ
* Մայիսի 14 - Օտտո Կլեմպերեր, գերմանացի դիրիժոր
* Սեպտեմբերի 16 - Կարեն Հորնի, hայտնի հոգեբան, հոգեթերապեևտ և հոգեվերլուծաբան
* Հոկտեմբերի 11 - Ֆրանսուա Մորիակ, ֆրանսիացի արձակագիր, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1933), գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1952)
* Մակար Ա Թեղուտցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1885-ից։ Հաջորդել է Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցուն
* Նիկոլայ Ստրելեցկի, շինարարական կոնստրուկցիաների և կամրջաշինության բնագավառի խորհրդային գիտնական
* Փետրվարի 17 - Նինա Մանուչարյան, հայ դերասանուհի
* Մայիսի 1 - Լիդիա Դուռնովո, ռուս արվեստաբան, վերականգնող նկարիչ
* Միքայել Մանուչարյան, բանվոր-հեղափոխական
* Արշակ Սաֆրաստյան, Պատմաբան, հայագետ,  դիվանագետ, լրագրող և ազգային հասարակական գործիչ (վ. 1885)
* Հունվար 28 - Վահան Տերյան, բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ (վ.1920)
* Փետրվար 2 - Կոստան Զարյան, հայ գրող, հրատարակիչ, փիլիսոփա (վ. 1969)
* Փետրվար 15 - Ռուբեն Սևակ, հայ բանաստեղծ, արձակագիր և բժիշկ (վ. 1915)
* Դեկտեմբերի 27 - Օլգա Գուլազյան, հայ դերասանուհի (վ. 1970)
* Բարսեղ Կանաչյան, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար, ՀՀ ազգային հիմնի երաժշտության հեղինակ (վ. 1967)

## Մահեր

* Ադիբ Իսհակ, սիրիացի հայ լրագրող, հրապարակախոս, գրող
* Մայիս 22 - Վիկտոր Հյուգո, ֆրանսիացի հռչակավոր գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, քաղաքական գործիչ (ծ.1802)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1885
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հունվարի 28

**Հունվարի 28**, տարվա 28-րդ օրն է։ 
* Տարվա ավարտին մնում է 337 (նահանջ տարիներին՝ 338) օր

## Դեպքեր
## Ծնունդներ
* 1717 - Մուսթաֆա III, Օսմանյան սուլթան 
* 1853՝
**Խոսե Մարտի, կուբացի բանաստեղծ, լրագրող
** Վլադիմիր Սոլովյով, ռուս փիլիսոփա, բանաստեղծ
** Ուիլյամ Բաթլեր Եյթս, իռլանդացի բանաստեղծ և դրամատուրգ
* 1874 - Վսևոլոդ Մեյերխոլդ, ռուսաստանցի ռեժիսոր 
* 1885 - Վահան Տերյան, բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ 
* 1887 - Արթուր Ռուբինշտեյն, լեհ-ամերիկյան դաշնակահար 
* 1892 - Արմեն Տորյան, հայ բանաստեղծ, ուսուցիչ, խմբագիր
* 1897 - Վալենտին Կատաև, ռուս գրող 
* 1905 - Լյութեր Ջորջ Սիմջյան, ամերիկահայ գյուտարար 
* 1911 - Մստիսլավ Կելդիշ, խորհրդային մաթեմատիկոս, մեխանիկ
* 1928 - Արարատ Հովսեփյան,քանդակագործ
* 1940 - Կառլոս Սլիմ, մեքսիկացի գործարար 
* 1957 - Նիկոլա Սարկոզի, 2007-2012 թթ. Ֆրանսիայի 23-րդ նախագահը
* 1978 - Ջանլուիջի Բուֆֆոն, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* 1982 - Կամիլա Ալվես, բրազիլացի մոդել, դերասանուհի

## Մահեր
* 814 - Կառլոս Մեծ, 768-814 թվականներին ֆրանկների թագավոր
* 1547 - Հենրի VIII, Մեծ Բրիտանիայի թագավոր, Անգլիկան եկեղեցու հիմնադիր
* 1596 - Ֆրենսիս Դրեյք, անգլիացի ծովակալ, ծովահեն 
* 1939 - Ուիլյամ Բաթլեր Եյթս, իրլանդացի բանաստեղծ 
* 1996 - Իոսիֆ Բրոդսկի, ազգությամբ հրեա, ռուս բանաստեղծ 
* 2002 - Աստրիդ Լինդգրեն, շվեդ նշանավոր գրող, մանկագիր
* 2008 - Բորիս Կաբուր, էստոնացի խորհրդային գրող, թարգմանիչ 

## Տոներ
* Հայաստանի զինված ուժերի օր
1923

## Իրադարձություններ
Կործանվեց Օսմանյան կայսրությունը

## Ծնունդներ
### Հունվար
* Հունվարի 1
**Գրիգոր Ազիզյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1985)
**Քաջազուն Գյուրջյան,  հայ դերասան
**Վալենտինա Կորտեզե, իտալացի դերասանուհի  (վ. 2019)
* Հունվարի 5 - Սեմ Ֆիլիպս, ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսեր (վ. 2003)
* Փետրվարի 15 - Ելենա Բոներ, խորհրդային հայտնի իրավապաշտպան և հրապարակախոս
* Մարտի 31 - Վազգեն Գևորգյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ (վ. 2002):
* Մայիսի 16 - Մերտոն Միլլեր, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ֆինանսական էկոնոմիկայի տեսության վերաբերյալ աշխատությունների համար (1990)։
* Հունիսի 23 - Մանուել Սարգսյանց, սոցիոլոգ, քաղաքագետ, պատմաբան
* Հուլիսի 27 - Մասուտացու Օյամա, քյոքուշինքայ կարատեի հիմնադիր վարպետն է
* Սեպտեմբերի 24 - Էդվարդ Ջրբաշյան, պրոֆեսոր (1967), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1982), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1970), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1956)
* Դեկտեմբերի 15 - Ինգե Կելլեր,  թատրոնի, կիոնոյի և հեռուստատեսության գերմանացի դերասանուհի
* Սիլվա Մնացականյան, քանդակագործ, նկարիչ
* Վահան Տիրունի, հայ նկարիչ՝ կիրառական արվեստի գծով
* Նորա Փափազյան (Ալեքսանդրիա), հայ գեղանկարիչ
* Հունվար 13 - Խաչատուր Իսկանդարյան, քանդակագործ
* Հունվար 23 - Կարպ Խաչվանքյան, հայ դերասան, կատակերգու (վ. 1998)
* Փետրվարի 6 - Լևոն Մարգարյան, հայ խորհրդային բժիշկ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ
* Մարտի 10 - Գեորգի Տեր-Ղազարյանց, խորհրդային պետական և կուսակցական աշխատող
* Մայիսի 4 - Բորիս Ստուկալին, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ
* Հունիսի 16 - Ղուկաս Չուբարյան, հայ քանդակագործ
* Հունիսի 20 - Էդուարդ Տեր-Ղազարյան, մանրադիտակային քանդակների ու փորագրությունների վարպետ, երաժիշտ, Հայաստանի վաստակավոր գործիչ (2004)
* Հունիսի 20 - Էդվարդ Տեր-Ղազարյան, Մանրադիտակային քանդակների ու փորագրությունների վարպետ, երաժիշտ
* Հուլիս 30 - Հրանտ Շահինյան, հայ մարմնամարզիկ, Օլիմպիական խաղերի (Հելսինկի 1952) կրկնակի մեդալակիր և կրկնակի արծաթե մեդալակիր (վ. 1996)
* Օգոստոսի 14 - Զեյթունա Նասրետդինովա, ԽՍՀՄ ժողովրդակա;4ն արտիստուհի
* Օգոստոսի 15 - Արթուր Այդինյան, հայ օպերային երգիչ, տենոր, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
* Սեպտեմբեր 5 - Սարգիս Բաղդասարյան, արձանագործ, նկարիչ և մանկավարժ (վ. 2001)
* Սեպտեմբերի 8 - Ռասուլ Համզաթով, խորհրդային պոետ և հասարակական գործիչ, Դաղստանի ԻԽՍՀ ազգային պոետ
* Սեպտեմբերի 11 - Լևոն Մատինյան, հայ խորհրդային նյարդաֆիզիոլոգ
* Հոկտեմբերի 25 - Վեռներ Վինտեր, գերմանացի լեզվաբան, հայագետ
* Նոյեմբերի 28 - Գլորիա Գրեհեմ, ամերիկացի դերասանուհի
* Դեկտեմբերի 5 - Վլադիմիր Տենդրյակով, ռուս խորհրդային գրող
* Հրաչյա Ղափլանյան - ռեժիսոր-բեմադրիչ, դերասան (վ. 1988)

## Մահեր

* Հունվար 3 - Յարոսլավ Հաշեկ, չեխ գրող-երգիծաբան, դրամատուրգ (ծ. 1883)
* Փետրվարի 10 - Վիլհելմ Ռենտգեն, գերմանացի ականավոր ֆիզիկոս
* Փետրվար 28 - Ստեփան Մամիկոնյան, արևելահայ հասարակական գործիչ
* Մարտի 8 - Յոհանես Դիդերիկ վան դեր Վալս, հոլանդացի ֆիզիկոս
* Մարտ 23 - Հովհաննես Թումանյան, գրող ու բանաստեղծ (ծ. 1869)
* Մարտի 26 - Սառա Բեռնար, ֆրանսիացի նշանավոր դերասանուհի
* Նոյեմբերի 27 - Արթուր Բեմբրիջ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Դեկտեմբերի 14 - Թեոֆիլ Ալեքսանդր Ստեյնլեն, ֆրանսիացի նկարիչ

Կատեգորիա:1923
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հունվարի 7

**Հունվարի 7**, տարվա 7-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 358 (նահանջ տարիներին՝ 359) օր։

## Դեպքեր

## Ծնունդներ
* 1768 - Իվան Աբամելիք, ռուսական բանակի հրետանու գեներալ-մայոր
* 1881 - Պոլոզ Մուկուչ, ժողովրդական զվարճաբան, առակախոս (վ. 1931)
*1923 - Նորայր Մնացականյան, հայ երգիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ
* 1937 - Լավրենտի Բարսեղյան, հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր
* 1969 - Լուիս Գարսիա Պոստիգո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ
* 1976 - Վախթանգ Դարչինյան, հայ աշխարհահռչակ բռնցքամարտիկ։
* 1982 - Լոուրե Քոհեն, ամերիկացի դերասանուհի և ֆոտոմոդել
* 1987 - Սիրուշո, հայ պոպ երգչուհի
* 1991 - Էդեն Ազար, բելգիացի ֆուտբոլիստ
* 1993 - Յան Օբլակ, սլովենացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1920 - Վահան Տերյան, բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ (ծ. 1885)
*1943 - Նիկոլա Տեսլա, ազգությամբ սերբ ճարտարագետ, ֆիզիկոս, գյուտարար
* 1963 - Լիդիա Դուռնովո, ռուս արվեստաբան
* 1971 - Արմենակ Սալմասլյան, հայ մատենագետ
* 1994 - Կարեն Կարախանյան, ուսանող–հրետանավոր, նշանառու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
* 2011 - Անահիտ Բայանդուր, հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (ծ. 1940)

## Տոներ

## Պետական տոներ
*  - Նապոլեոն Բոնապարտի զորքերին հաղթանակելու օր
*  - Սեխմեթ աստծու օր
Հունվարի 23

**Հունվարի 23**, տարվա 23-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 342 (նահանջ տարիներին՝ 343) օր։

## Դեպքեր
* 1831 - Բելգիան ընդունեց իր պետական դրոշը
* 1950 - Երուսաղեմը հայտարարվում է Իսրայելի մայրաքաղաք
* 1996 - Սկսեց հեռարձակվել ԱՐ հեռուստաալիքը
* 2001 - Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկինում 5 հոգի ինքնահրկիզում կատարեցին
* 2005 - Վիկտոր Յուշչենկոն ընդունում է Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնը

## Ծնունդներ
* 1783 - Ստենդալ (Անրի Բեյլ), ֆրանսիացի գրող (ծ. 1842)
* 1832 - Էդուարդ Մանե ֆրանսիացի նկարիչ, իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը (մ. 1883)
* 1862 - Դավիթ Հիլբերտ, գերմանացի մաթեմատիկոս (մ. 1943)
* 1897 - Արաբ Շամիլով, հայաստանցի քուրդ արձակագիր (մահ. 1978 թ.)։
* 1903 - Իվան Գալամյան, հայ նշանավոր ջութակահար (մահ. 1981 թ.)։
* 1923 - Կարպ Խաչվանքյան, հայ դերասան (վ. 1998)
* 1943 - Ֆերդինանտ Առաքելյան, քանդակագործ
* 1946 - Բորիս Բերեզովսկի, ռուսաստանցի մաթեմատիկոս, օլիգարխ (մ. 2013)
* 1963 - Ժոզե Մոուրինյո, պորտուգալացի նախկին ֆուտբոլիստ, մարզիչ
* 1984 - Արիեն Ռոբեն, հոլանդացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1956 - Ալեքսանդր Կորդա (ծն. 1893), կինոռեժիսոր, արտադրող
* 1989 - Սալվադոր Դալի, իսպանացի նկարիչ և գրող (ծ. 1904)

## Տոներ
Մայիսի 11

**Մայիսի 11**, տարվա 131-րդ (նահանջ տարիներին՝ 132-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 234 օր։

## Դեպքեր
* 1941՝ գերմանացիների ռմբակոծումից ամբողջովին ավերվում է Լոնդոնի Քուինսհոլ համերգասրահը
* 1944 - Սովետական Միությունում ընդունվում է Ղրիմից թաթարների տեղահանման որոշում
* 1949՝
** Իսրայելը դառնում է ՄԱԿ անդամ
** Սիամի թագավորության անունը դառնում է Թայլանդ
** ստեղծվում է առաջին Polaroid լուսանկարչական սարքը
* 1991՝ շվեդական Roxette դուետի Joyride երգն ամերիկյան հիթ-շքերթում գրավում է առաջին տեղը
* 1996 - Էվերեստ բարձրանալիս զոհվում է ութ լեռնագնաց
* 2013 - Թուրքիայի Ռեյհանլը քաղաքում երկու մեքենաներում տեղադրված ռումբերի պայթյունների զոհ է դառնում 43 մարդ

## Ծնունդներ
* 1848 - Վիլհելմ Վինդելբանդ Wilhelm Windelband գերմանացի փիլիսոփա
* 1859 - Աուրել Ստոդոլա, սլովակ ինժեներ և ջերմատեխնիկ
* 1864 - Էթել Լիլիան Վոյնիչ Ethel Lilian Voynich իրլանդացի և անգլիացի գրող
* 1904 - Սալվադոր Դալի Salvador Dalí իսպանացի նկարիչ և գրող
* 1910 - Լևոն Աբրահամյան, հայ դերասան, ռեժիսոր
* 1914 - Հարուն Թազիեֆ Haroun Tazieff ֆրանսիացի երկրաբան, հրաբխագետ
* 1915 - Ֆուադ Աբդուռահմանով ադրբեջանցի քանդակագործ
* 1918 - Ռիչարդ Ֆեյնման ամերիկացի ֆիզիկոս
* 1932 - Վաչագան Խալաթյան, մանկավարժ
* 1937 - Գեորգի Շենգելայա, վրացի դերասան և կինոռեժիսոր
* 1952 - Շոհրե Աղդաշլու Shohreh Agdashlou իրանական ծագումով ամերիկացի դերասանուհի
* 1953 - Աուրելիո Անդրեացցոլի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ
* 1961՝
** Հենրիխ Ամիրջանյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
** Հարմիկ Հովսեփյան, Արցախյան պատերազմի իրանահայ մասնակից
* 1971 - Այդի Վալիկ Aidi Vallik էստոնացի մանկագիր
* 1978 - Լետիցիա Կաստա Laetitia Marie Laure Casta ֆրանսիացի դերասանուհի և մոդել
* 1980 - Կամո Թովմասյան, հայ բլոգեր, լուսանկարիչ, հաղորդավար, ակումբային դեմք, միջոցառումների կազմակերպիչ և ֆոտոնախագծերի պրոդյուսեր
* 1984 - Անդրես Ինիեստա իսպանացի ֆուտբոլիստ
* 1986՝
** Լիլի Էլբակյան, թատերական ռեժիսոր
** Միգել Վելոզու Miguel Veoso պորտուգալացի ֆուտբոլիստ
* 1986 - Աբու Դիաբի, Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* 1992 - Տիբո Կուրտուա, բելգիացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ

## Մահեր
* 1857 - Ֆրանսուա Էժեն Վիդոկ ֆրանսիացի հանցագործ
* 1898 - Գրիգոր Գաբրիելյան, նկարիչ
* 1981 - Բոբ Մառլի, ճամայկացի հանրաճանաչ երգիչ, երաժիշտ, ռեգգի ոճի նշանավոր կատարող (ծ. 1945)
* 1932 - Ֆելիքս Բոա, իսպանացի ճանապարհային ինժեներ
* 1943 - Սահակ Հայրապետյան, մանկավարժ
* 1967 - Կարո Զաքարյան,հայ կոմպոզիտոր և խմբավար
* 1970 - Լևոն Հովհաննիսյան,հայ սրտաբան,թերապևտ,ծնվել է 1885 թվին
* 1976 - Ալվար Աալտո, ֆինն ճարտարապետ, դիզայներ (ծ. 1898):
* 1986 - Հովհաննես Շարամբեյան, նկարիչ
* 1990 - Վենեդիկտ Երոֆեև Венедикт Васильевич Ерофеев ռուս գրող
* 1991 - Ֆրեդերիկ Ֆեյդի Frédéric-Armand Feydit ֆրանսիացի հայագետ
* 1996 - Բենիկ Պետրոսյան, քանդակագործ
* 2001 - Դուգլաս Ադամս Douglas Adams անգլիացի գրող
* 2009 - Հենրիկ Իգիթյան, արվեստաբան

## Տոներ
* Սահմանադրության օր (Լաոս)
1904

## Իրադարձություններ
* ապրիլ 1 - հուլիսի կեսեր - Սասունի գոյամարտ 
* հուլիսի 1 - նոյեմբերի 23 - ԱՄՆ Սենտ Լուիս քաղաքում (Միսսուրի նահանգ) անցկացվեցին Երրորդ Օլիմպիական պաղերը։

## Ծնունդներ

* Դեկտեմբերի 18 - Ջորջ Սթիվենս, ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր և պրոդյուսեր
* Հակոբ Գույումճյան, հայ գրող, հասարակական գործիչ
* Մայիսի 15 - Արման Մանուկյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ, որը հայտնի է իր Հավայան կղզիների բնանկարներով
* Օգոստոսի 4 - Էդմոնտ Յաղճյան, նկարիչ
* Նոյեմբերի 22 - Լուի Էժեն Ֆելիքս Նեել, ֆրանսիացի ֆիզիկոս, Փարիզի Գիտությունների Ակադեմիայի անդամ (1953),
* Սիրանուշ Գևորգյան, հայ գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967
* Փետրվարի 25 - Վալերիան Սուրաբեկով, խորհրդային ռազմածովային նավատորմի փոխծովակալ
* Մարտի 9 - Արտաշես Մաթևոսյան, հայ խորհրդային բուսաբույծ
* Հուլիսի 10 - Բորիս Սուպյան, տանկային զորքերի գեներալ-մայոր
* Լևոն Թյությունջյան, հայ գծանկարիչ
* Ապրիլի 17 - Հրանտ Փաստրմաջյան, գրող (վ. 1954)
* Մայիսի 4 - Եղիշե Մարտիկյան, հայ խորհրդային արվեստաբան–նկարիչ
* Մայիսի 11 - Սալվադոր Դալի, Իսպանացի նկարիչ և գրող (վ. 1989)
* Հունիսի 9 - Դավիթ Մալյան, հայ նշանավոր դերասան (վ. 1976)
* Հուլիսի 8 - Ալեքսանդր Մարջանյան, հայ խորհրդային ինժեներ-մեխանիկ
* Հուլիսի 14 - Արշիլ Գորկի, նշանավոր նկարիչ (վ. 1948)
* Օգոստոսի 5 - Սուրեն Ավչյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, դրամատուրգ, գրական-մշակութային գործիչ (վ. 1985)
* Օգոստոսի 23 - Սուրեն Քոչարյան, հայ խորհրդային էստրադայի արտիստ, ասմունքող (վ. 1979)
* Նոյեմբերի 16 - Միհրան Մխիթարյան, հայ սովետական ճարտարապետ։
* Նոյեմբերի 4 - Ալեքսանդր Հակոբյան (քիմիկոս), հայ քիմիկոս, օրգանիկ

## Մահեր

Կատեգորիա:1904
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1954

## Իրադարձություններ

* Հուլիսի 21-ից 27-ը տեղի է ունեցել ՀԳՄ 3-րդ համագումարը։
* Սուրինամը Հոլանդիայից ստացել է ինքնավարություն։

## Ծնունդներ

* Հունվարի 1 - Անուշավան Զաքարյան,   հայ գրականագետ, խմբագիր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։
* Հունվարի 5 - Լևոն Բեյբության, հայ քանդակագործ
* Մայիսի 9 - Վազգեն Բադալյան, բռնցքամարտի մարզիչ, ոստիկանության գնդապետ, նկարիչ
* Մայիսի 31 - Միքայել Պողոսյան (դերասան), դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր, երգիչ, պրոդյուսեր, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ
* Հունիսի 15 - Ջեյմս Բելուշի, Դերասան, Սցենարիստ, Պրոդյուսեր, Ռեժիսոր, Կոմպոզիտոր
* Հուլիսի 17 - Անգելա Մերկել, գերմանացի քաղաքական գործիչ
* Հուլիս 28 - Ուգո Չավես, Վենեսուելայի նախագահ
* Օգոստոս 31 - Ռոբերտ Քոչարյան, Հայաստանի երկրորդ նախագահ
* Սեպտեմբեր 15 - Հրանտ Դինք, պոլսահայ լրագրող, «Ակոս» ամսաթերթի գլխավոր խմբագիր (վ. 2007)
* Սեպտեմբերի 20 - Զավեն Բեկյան, հայ բանաստեղծ
* Հոկտեմբերի 9 - Թամար Հովհաննիսյան, հայ դերասանուհի, ռեժիսոր, սցենարիստ
* Հոկտեմբերի 12 - Սամվել Բալասանյան, հայ քաղաքական գործիչ, 2012 թվականի նոյեմբերի 12-ից Գյումրու քաղաքապետն է

## Մահեր
* Հունիսի 7 - Ալան Թյուրինգ, անգլիացի մաթեմատիկոս, տրամաբան, գաղտնավերլուծող և ինֆորմատիկայի մասնագետ
* Յուրի Շումսկի, ուկրաինացի խորհրդային դերասան
* Հունվարի 16 - Միխայիլ Պրիշվին, խոսքի խիստ ինքնատիպ, տաղանդավոր ու անկրկնելի վարպետ
* Փետրվարի 10 - Վիլհելմ Շմիդտ, ավստրիացի ազգագրագետ ու լեզվաբան
* Փետրվարի 12 - Ձիգա Վերտով, խորհրդային կինոռեժիսոր
* Սեպտեմբերի 26 - Գևորգ Զ Նորնախիջևանցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1945 թվականից։ Հաջորդել է Խորեն Ա Մուրադբեկյանին։
* Ալեքսանդր Մանասյան, հայ խորհրդային անասնաբույժ
* Հունիս 8 - Արշակ Չոբանյան, բանաստեղծ և գրական քննադատ (ծ. 1872)
* Հուլիսի 13 - Ֆրիդա Կալո, մեքսիկացի նկարչուհի (ծ. 1907)

Կատեգորիա:1954
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Օգոստոսի 31

**Օգոստոսի 31**, տարվա 243-րդ (նահանջ տարիներին՝ 244-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 122 օր։

## Դեպքեր
## Ծնունդներ
* 1853 - Ալեկսեյ Բրուսիլով, ռուս և խորհրդային զորահրամանատար և ռազմական գործիչ, ընդհանուր հեծելազորի գեներալ
* 1908 - Վիլյամ Սարոյան, հայազգի ամերիկացի գրող
* 1941 - Բոյիկ Ասկյարե, հայաստանցի քուրդ բանաստեղծ, տնտեսագետ
* 1940 - Հենրիկ Էդոյան, հայ բանաստեղծ, գրականագետ
* 1954 - Ռոբերտ Քոչարյան, Հայաստանի երկրորդ նախագահ
* 1971 - Քրիս Թաքեր, ամերիկացի կատակերգակ դերասան և պրոդյուսեր

## Մահեր
* 1867 - Շառլ Բոդլեր, ֆրանսիացի բանաստեղծ, արվեստաբան (ծ. 1821)։
* 1927 - Անդրանիկ Օզանյան, Զորավար Անդրանիկ հայ ֆիդայապետ, զորահրամանատար
* 1988 - Էդգար Էլբակյան, թատրոնի և կինոյի հայ դերասան
* 1997 - Արքայադուստր Դիանա, Ուելսի արքայադուստր
*2014 - Ռոմիկ Սարդարյան, հայ բանաստեղծ

## Տոներ
### Ազգային տոներ
* ՝ Անկախության օր։
* ՝ Անկախության օր։
* ՝ Լեզվի օր։
* ՝ Համերաշխության և ազատության օր։
* ՝ Անկախության օր։
* ՝ Ուզբեկստանում ռեպրեսիաների զոհերի հիշատակի օր։

### Մասնագիտական տոներ
* ՝ Անասնաբույժների օր։
451

Հանդիսանում է 5-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 450-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 450 և 452 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Մայիսի 26 - Ավարայրի ճակատամարտ
* Հունիսի 20 - Կատալաունյան դաշտերի ճակատամարտը

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Մայիսի 26 - Վարդան Մամիկոնյան, հերոս, հայոց սպարապետ
* Մայիսի 26 - Խորեն Խորխոռունի,  Հայոց Մաղխազ Մարզպանական Հայաստանում, Խորխոռունիների նախարարական տոհմից

## Ծանոթագրություններ
Մայիսի 26

**Մայիսի 26**, տարվա 146-րդ (նահանջ տարիներին՝ 147-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 219 օր։
* Սարդարապատի ճակատամարտի հաղթանակի օր։

## Դեպքեր
* 451 - ապստամբ հայկական ուժերի և պարսկական բանակի միջև տեղի ունեցավ Ավարայրի ճակատամարտը
* 1805՝
** Ղարաբաղի կուսակալ Իբրահիմ Խալիլ-խանը հավատարմության երդում է տալիս Ռուսական կայսրությանը
** Նապոլեոն Բոնապարտը հռչակվում է Իտալիայի թագավոր և թագադրվում է Միլանի տաճարում
* 1822՝ Նորվեգիայում Գրուեի եկեղեցու հրդեհի զոհ է դառնում 116 մարդ
* 1896 - Նիկոլայ II-ը դառնում է Ռուսաստանի ցար
* 1897՝ լույս է տեսնում Բրեմ Սթոքերի Դրակուլա վեպը
* 1918՝
** Սարդարապատի ճակատամարտը
** ստեղծվում է Վրաստանի Դեմոկրատական հանրապետությունը
* 1928 - ՖԻՖԱ-ն որոշում է ընդունում չորս տարին մեկ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն անցկացնելու մասին
* 1946 - Գետառ գետի վարարումից մեծ վնաս է հասցվում Երևանին
* 1986 - Եվրոպական տնտեսական համագործակցությունը ընդունեց Եվրոպայի դրոշը

## Ծնունդներ
* 1842 - Գեորգի Ծերեթելի, վրացի գրող և բանաստեղծ
* 1858 - Ֆելիքս Բոա, ազգությամբ իսպանացի ճանապարհային ինժեներ 
* 1874 - Անրի Ֆարման, ֆրանսիացի ավիակոնստրուկտոր, օդաչու և արդյունաբերող
* 1907 - Ջոն Ուեյն, ամերիկացի դերասան, երգիչ և ռեժիսոր
* 1912 - Յանոշ Կադար, 1956-88 թթ. Հունգարիայի ղեկավար
* 1926 - Վահագն Տատրյան, ամերիկահայ պատմաբան
* 1928 - Ջեք Գևորգյան, ամերիկահայ բժիշկ, գրող և հասարակական գործիչ
* 1929 - Ռուբեն Վարդանյան, ըմբիշ
* 1954 - Դավիթ Շահնազարյան, պետական գործիչ
* 1957 - Ալաա ալ-Ասուանի, եգիպտացի գրող
* 1966 - Հելենա Բոնեմ Քարթեր, բրիտանացի դերասանուհի
* 1969 - Անժելիկա Վարում, ռուս և խորհրդային էստրադային երգչուհի
* 1971 - Գրիգորի Դավիդով, ԱՊ մասնակից
* 1977 - Լուկա Տոնի, իտալացի ֆուտբոլիստ
* 1959 - Մեհմեթ Օկուր, թուրք բասկետբոլիստ
* 1998 - Վլադիմիր Արզումանյան, պատանի երգիչ
* 1927 - Ֆրունզե Վաղինակի Դովլաթյան, հայ կինոռեժիսոր
## Մահեր
* 451 - Վարդան Մամիկոնյան, սպարապետ, Ավարայրի հերոս
* 451 - Խորեն Խորխոռունի
* 451 - Ներսեհ Քաջբերունի
* 604 - Ավգուստին Կենտեբերիացի, Քենթերբերիի առաջին արքեպիկոպոսը
* 1883 - Աբդ էլ-Կադիր, արաբ էմիր
* 1927 - Բորիս Կուստոդիև, ռուս նկարիչ
* 1976 - Մարտին Հայդեգեր, գերմանացի փիլիսոփա
* 1993 - Ավետիս Օհանյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 2004 - Օտտ Արդեր, էստոնացի բանաստեղծ, թարգմանիչ

## Տոներ
* Անկախության օր՝ 
** 
**
362

Հանդիսանում է 4-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 360-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 361 և 363 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Փետրվար 17 - Մեսրոպ Մաշտոց (վ.440)

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Փետրվարի 17

**Փետրվարի 17**, տարվա 48-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 317 (նահանջ տարիներին՝ 318) օր։

## Դեպքեր
## Ծնունդներ
* 1792 - Կարլ Էռնստ ֆոն Բեր, Սաղմնաբանության հիմնադիր, Ռուսաստանի եվրոպական հատվածը և Սկանդինավիան ուսումնասիրող
* 1824 - Կղեմես Սիպիլյան, հայ դրամագետ
* 1877 - Գրիգոր Ղափանցյան, Հայաստանի ԳԱ ակադեմիկոս, լեզվաբան (վ. 1957)
* 1885 - Նինա Մանուչարյան, հայ դերասանուհի
* 1907 - Եվգենի Աբալակով, քանդակագործ, լեռնագնաց
* 1924 - Գևորգ Վարդանյան, Խորհրդային Միության հայտնի հայ հետախույզ, պետանվտանգության կոմիտեի գնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս (մահ. 2012)
* 1935 - Միշել Աուն, լիբանանցի զորահրամանատար և քաղաքագետ
* 1945 - Դավիթ Հովհաննես, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
* 1947 - Լևոն Շարաֆյան, հայ դերասան, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ
* 1981 - Ջոզեֆ Գորդոն-Լևիթ, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր, սցենարիստ և ռեժիսոր
* 1987 - Իսիս Վալվերդե, բրազիլացի դերասանուհի
* 1991 - Մարկո Դ̦Ալեսսանդրո, իտալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* 1996 - Սաշա Պիտերս, ամերիկացի երգչուհի, դերասանուհի, երգահան, մոդել։

## Մահեր
* 440 - Մեսրոպ Մաշտոց, Հայոց գրերի ստեղծող և հայ ինքնուրույն ու թարգմանական գրականության սկզբնավորող, հայագիր դպրոցի հիմնադիր և հայերի առաջին ուսուցիչ, լուսավորիչ, քրիստոնեության քարոզիչ (ծն. 362)
* 1673 - Մոլիեր, ֆրանսիացի նշանավոր դրամատուրգ, դերասան (ծն. 1622)
* 1919 - Աղասի Շահինյան, Հարավային Կովկասում և Հյուսիսային Կովկասում հեղափոխական շարժումների մասնակից
* 1950 - Տիգրան Փոլատ, հայ գեղանկարիչ, գրաֆիկ
* 1994 - Արև Բաղդասարյան, հայ պարուհի, երգչուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
* 2003 - Իզրայիլ Գոլդշտեյն, խորհրդային կինոռեժիսոր, օպերատոր և սցենարիստ

## Տոներ
440

Հանդիսանում է 5-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 430-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 439 և 441 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր
* Փետրվար 10 - Մեսրոպ Մաշտոց (ծ.362)

## Ծանոթագրություններ
Փետրվարի 10

**Փետրվարի 10**, տարվա 41-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 324 (նահանջ տարիներին՝ 325) օր։

## Դեպքեր
* 2006 - Թուրինում բացվում են XX ձմեռային օլիմպիական խաղերը։
* 2011 - Հայկական Գամփռ շնատեսակին շնորհվեց Հայաստանի ազգային ցեղատեսակի կարգավիճակ

## Ծնունդներ
* 1807 - Լայոշ Բատթյանյի, հունգարացի պետական գործիչ (մ. 1849)
* 1890 - Բորիս Պաստեռնակ, ռուս հռչակավոր գրող (մ. 1960)
* 1917 - Սարիբեկ Մանուկյան, հայ խորհրդային գրականագետ
* 1935 - Զորի Բալայան, հայ ճանաչված գրող
* 1961 - Արթուր Էլբակյան, հայ թատերական գործիչ
* 1986 - Ռադամել Ֆալկաո - Կոլումբիացի ֆուտբոլիստ
* 1988 - Ֆրանչեսկո Աչերբի Իտալացի պաշտպան
* 2009 - Արմեն Սիմոնյան Ռեալ Մադրիդի մանկապատանեկան հավաքականի ֆութբոլիստ

## Մահեր
* 1837 - Ալեքսանդր Պուշկին, ռուս գրող և բանաստեղծ (ծն.1799)
* 1891 - Սոֆյա Կովալևսկայա, ռուս մաթեմատիկոս (ծն.1850)
* 1923 - Վիլհելմ Ռենտգեն, գերմանացի ֆիզիկոս (ծն.1850)
* 1950 - Արմեն Տիգրանյան, հայ երգահան (ծն. 1879)
*1953 - Սոսե Մայրիկ, ֆիդայի Աղբյուր Սերոբի կինը (ծն. 1868)
* 1954 - Վիլհելմ Շմիդտ, ավստրիացի ազգագրագետ ու լեզվաբան
* 1986 - Մկրտիչ Ասլանյան, հայ արձակագիր, լրագրող (ծն. 1906)
* 2005 - Արթուր Միլլեր, ամերիկացի գրող, դրամատուրգ (ծն. 1915 թ.)

## Տոներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
1453

Հանդիսանում է 15-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ 1450-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1452 և 1454 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Մայիս 29 - Թուրքերը գրավում են Կոստանդնուպոլիս քաղաքը և կործանում Բյուզանդական կայսրությունը։
* Տեղի է ունենում Կաստիլյոնի ճակատամարտը։
* Բորդո քաղաքում վերջանում է հարյուրամյա պատերազմը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ