open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սկուբի-Դու և կիբեր հետապնդում

**Սկուբի-Դուն և կիբեր-հետապնդումը** (անգլ.` Scooby-Doo & The Cyber Chase) -նկարահանված լիամետռաժ անիմացիոն մուլտֆիլմ Սկուբի-դուի մասին։

Դա Հաննա-Բառբեռա-ի վերջին ծրագիրն է, պրոդյուսերի կատարմամբ  որը հանդես  եկավ ՈՒլյամ խաննա Դժոզեֆ բառբեռա  դուետով  Խաննայի  մահից  առաջ  2001 թվականին  մարտի 22-ին։
Դա վերջին ծրագիրն է։

Դա նույնպես առաջին ֆիլմն է, որում Գրեյ Դելայլը  բարձրաձայնեց Դաֆնու Բլեյկը Մերի Կեյ Բերկմանի մահից հետո 1999 թվականին:Դա նույնպես վերջին ֆիլմն էր, որում Սկոտտ Իննեսը բարձրաձայնեց Սկուբի-Դու և Շեգգի, և նույնպես վերջին ֆիլմն է, որում Բ. Դժ.Ուոռդը բարձրաձայնեց Վելմու։
Ֆիլմերում Սկուբի-Դուի մասին, այսուհետ չի լինելու իրական գերբնական էակ մինչև «Սկուբի-Դուն և գոբլինների արքան» մուլտֆիլմը։

## Սյուժետ
Սկուբի-Դուն և նրա ընկերները՝ Շեգգին, Վելման, Դափնեն և Ֆրեդը, եկել էին այցելելու Էրիկին՝ իրենց արկածների հիման վրա տեսախաղի ստեղծողին։ Ընկերներն իմացան, որ ինչ-որ մեկը վտանգավոր համակարգչային վիրուս է թողարկել կիբերաշխարհից։ Ընկերները փորձում են բռնել նրան, բայց Վիրուսի ստեղծողի կամքով նրանք իրենք են մտնում տեսախաղի մեջ։ Վիրուսը հետապնդելով տասը դժվար մակարդակներով՝ ընկերները սկզբում հայտնվում են Լուսնի վրա, այնուհետև ճանապարհորդում են նախապատմական անցյալից մինչև ներկա և առերեսվում է իրենց ամենահայտնի պատմություններից վիրտուալ հրեշների մի ոհմակի հետ, որոնց վիրտուալ գործընկերներն օգնում են նրանց հաղթել։

## Դերեր հնչեցված
Սկոտ Ինես- ՍկուբիԴու
Ջո Ալասկին որպես Ուեմբլիի սպա
Բոբ Բերգեն - Էրիկ Շտաուֆեր
Գրեյ Դելայլ - Դաֆնա
Թոմ Քեյն - պրոֆեսոր Կաուֆման
Միկի Քելլի - Բիլ Մաքլեմոր
Գարի Ստուրգիս - վիրուս
Բ.Ջ. Վարդ - Վելմա
Ֆրենկ Ուելքեր - Ֆրեդ

## Դերերը կրկնօրինակված են
Նիկիտա Պրոզորովսկի - Շեգգի
Օլեգ Կուցենկո - Ուեմբլիի սպա, պրոֆեսոր Կաուֆման, ուրվական վիրուս, երկրորդական արական կերպարներ
Անդրեյ Բարխուդարով՝ Ֆրեդի, Էրիկ Շտաուֆերի, Բիլ Մաքլեմորի դերերում
Մարիա Օվչիննիկովա - Դաֆնե
Լյուդմիլա Իլյինա - Վելմա

## Կարծիքներ
ԴՎԴ Թալքի կոմս Կրեսսին մուլտֆիլմի իր գրախոսության մեջ ամենաբարձր գնահատականը տվել է տեսահոլովակի որակին. [2]։ 2022 թվականին Մոլի ՄաքՆեբը Comic Book Resources-ից զբաղեցրել է վիրուսի 1-ին տեղը Սկուբի-Դուն**Թավատառ տեքստ** ֆրանշիզայի լավագույն չարագործների թոփ 10-ում։

## Փաստեր
Ֆիլմը նվիրված է մարտի 22-ին մահացած Ուիլյամ Հաննայի հիշատակին, ով 7 ամիս չապրեց ֆիլմի պրեմիերան։

## Ծանոթագրություններ
Սկուբի Դուն և գուշակիր ո՞վ

**«Սկուբի Դուն և գուշակիր ո՞վ»** (*Scooby-Doo and Guess Who?*), ամերիկյան *[[Warner Bros. Animation]]* հրատարակության անիմացիոն հեռուստասերիալ *[[Cartoon Network]]*-ի և Բումերանգի համար։ Սա «Սկուբի Դու» ֆրանշիզայի տասներեքերորդ մուլտսերիալն է։ Պրոդսյուսեր Քրիս Բեյլի։

Շոուի պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի հունիսի 27-ին Բումբերանգ հեռուստաալիքում։ 2019 թվականի հուլիսի 8-ին պրեմիերան կայացել է *[[Cartoon Network]]*-ում։ Առաջին անգամ ամբողջ ֆրանշիզայի մեջ շոուն ունեցավ *[[Տարիքային սահմանափակում|TV-PG]]* ռեյտինգ։

Մուլտսերիալը պատմում է «Գաղտնիք» կորպորացիա թիմի մասին, ովքեր բացահայտնում են գաղտնիքներ և միևնույն ժամանակ հանդիպում բազմաթիվ անմոռանալի հայտնիների հետ։ Հրավիրված հյուրերից են՝ Քրիս Փոլը, Սիան, Հոլզին, Ռիկի Ջերվեյսը, Քենան Թոմփսոնը, Վանդա Սայքսը, Բիլլ Նայը, Նիլ Դե գրաս Թայսոնը, Տարօրինակ Էլ Յանկովիչը, Ջիմ Գեֆիգանը, Մարկ Համիլը և այլն, ինչպես նաև հորինված հերոսներ, այնպիսիք ինչպիսիք են՝ Սթիվ Ուրկելը, Բեթմենը, Ջոկերը, Շերլոք Հոլմսը, Ֆլեշը, Հրաշք կինը և այլն։

## Դերերը հնչյունավորել են
### Գլխավոր հերոսներ

* Ֆրենք Ուելկեր՝ Սկուբի Դու, Ֆրեդ Ջոնս
* Մեթյու Լիլլարդ՝ Շեգգի Ռոջերս
* Գրեյ Դելայլ՝ Դաֆնա Բլեյք
* Քեյթ Միկուչչի՝ Վելմա Դինքլի

### Հրավիրված հայտնիներ
#### Առաջին եթերաշրջանում

* Սթիվ Բուշեմի՝ կամեո
* Քևին Քոնրոյ՝ Բրյուս Ուեյն / բեթմեն
* Իեն Ջեյմս Քորլեթ՝ Շերլոք Հոլմս
* Ջոն Դի Մարջո՝ Աբրահամ Լինքոլնի ուրվական
* Ջեֆֆ Դանհեմ՝ կամեո
* Դարսի Լինն Ֆերմեր՝ կամեո
* Ջեֆֆ Ֆոքսֆորթի՝ կամեո
* Ջիմ Գեֆֆիգան՝ կամեո
* Ռիկկի Ջերվեյս՝ կամեո
* Վուպի Գոլդբերգ՝ կամեո
* Ջենիֆֆեր Հեյլ՝ Թորն
* Հոլզի՝ կամեո
* Մարկ Հեմիլ՝ Ջոկեր, կամեո և Թրիքսթեր
* Ռեյչել Կիմսի՝ Հրաշք կին
* Մալքոլմ Մաքդաուել՝ կամեո
* Բիլլ Նայ՝ կամեո
* Քրիս Փոլ՝ կամեո
* Պենն և Թելլեր՝ կամեո
* Սիա՝ կամեո
* Քրիսթան Սլեյթեր՝ կամեո
* Վանդա Սայքս՝ կամեո
* Կինան Թոմփսոն՝ կամեո
* Նիլ Դե գրաս Թայսոն՝ կամեո
* Սթիվեն Ուեբեր՝ Ալֆրեդ Պեննիրոութ
* Ջելիլ Ուայթ՝ Սթիվ Ուրկել, Ուրկել բոտ
* Տարօրինակ Էլ Յանկովիչ՝ կամեո
* Մեդդի Զիգլեր՝ կամեո

#### Երկրորդ եթերաշրջանում
* Քեյսի Մասգրեյվս՝ կամեո
* Մորգան Ֆրիման՝ կամեո
* Քրիսթեն Շահալ՝ կամեո
* Ջոու Չեստնատ՝ կամեո
* Ջիջի Հադիդ՝ կամեո
* Էլթոն Բրաուն՝ կամեո
* Թիմ Գան՝ կամեո
* Տարա Լիփինսկի՝ կամեո
* Խլոյա Քիմ՝ կամեո
* Լեյլա Ալի՝ կամեո
* Լեյզա Կոշի՝ կամեո
* Սենդի Դունկան՝ կամեո
* Մաքլեմոր՝ կամեո
* Ալեքս Տրաբեկ՝ կամեո
* Ջես Հարնելլ՝ տարբեր դերեր (2 եթերաշրջաններում)

## Եթերաշրջաններ

### Առաջին եթերաշրջան (2019-2020 թվականներ)

### Երկրորդ եթերաշրջան (2020-2021 թվականներ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2010-ականների հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2019 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Կատակերգական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ուրվականներն արվեստում
Իտալական լիրա

**Իտալական լիրա** (), Իտալիայի, Սան Մարինոյի և Վատիկանի դրամական արժեքը մինչ եվրոյի շրջանառություն մտնելը (2002 թվական)։

## Պատմություն
### Իտալական լիրայի ծագումը
Իտալական լիրան ի հայտ է եկել կայսր Կառլոս Մեծի բարեոխումների արդյունքում մոտ 780-790 թվականներին, որի արդյունքում հռոմեական ոսկե սոլիդուսները փոխվել են արծաթե կարոլինգական դենարներով։ Կարոլինգական դենարը պարունակում էր 95 հարգի 1,76 գրամ արծաթ և իրենից դրոշմված մետաղադրամ էր ներկայացնում (ընդհանուրը և միակը ողջ կայսրությունում)։ Դրամական միավորի կարգավիճակով օգտագործվում էին «սոլիդ» (համարժեք է 12 դենարի) և «լիրա» (համարժեք է 240 դենարի կամ 20 սոլիդի) հասկացությունները, ընդ որում ո՛չ սոլիդը և ո՛չ էլ լիրան որպես մետաղադրամ չեին թողարկվում։ Լիրա անվանումը ծագում է  բառից ()։

### Լիրան Իտալիայի հանրապետություններում
Լիրա անվանական գնով առաջին մետաղադրամ է դարձել վենետիկական Տրոն լիրան որը լույս է տեսել 1472 թվականին։ 1474 թվականին լիրային փոխարինելու եկավ մոչենիգոն, որը քաշային չափանիշներով չէր տարբերվում լիրայից սակայն ուրիշ պատկեր ուներ։ Մոչենիգոն հատվել է ընդհուպ 1575 թվականը։

Ստորև ներկայացված են վերջին թողարկման իտալական թղթադրամների պատկերները։

## Մետաղադրամներ
Ստորև ներկայացված են վերջին թողարկման իտալական մետաղադրամների պատկերները։


500 lire, 1960, Italy.jpg|500 լիրա (1960 թվական)։ Դարձերեսում պատկերված են Կոլումբոսի առագաստանավերը։ 
200 lire 1978.jpg|200 լիրա


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իտալիայի մետաղադրամներ (կատալոգ և պատկերասրահ)
* Իտալիայի թղթադրամների պատկերասրահ

Կատեգորիա:1861 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Կատեգորիա:Իտալիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Շրջանառությունից հանված դրամներ
Կատեգորիա:Սան Մարինո
Կատեգորիա:Վատիկանի տնտեսություն
Չորս եղանակ պիցցա

**Չորս եղանակ պիցցա** ( ), իտալական պիցցա, որը բաժանված է չորս մասի չորս տարբեր միջուկներով, դրանցից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է տարվա մեկ եղանակ։ Արտիճուկները խորհրդանշում են գարունը, լոլիկները կամ ռեհանը խորհրդանշում են ամառը, սունկը՝ աշունը, իսկ խոզապուխտը, իտալական խոզապուխտը և ձիթապտուղը խորհրդանշում են ձմեռը։ Այս հայտնի պիցցան Իտալիայում ներկայացվում է որպես «դասական», «հանրաճանաչ» իտալական պիցցա։ Կապրիչոզա պիցցայի տարբերակն է։

## Պատրաստում
Պիցցայի համար նախատեսված խմորին քսվում է տոմատի մածուկ, աչքաչափով բաժանվում է չորս մասի։ Յուրաքանչյուր մասի վրա լցոնում են. սնկեր, արտիճուկ (թարմ պատրաստված կամ պահածոյացված սրտեր), լոլիկներ և մոցարելա, խոզապուխտ և այլն։ Թոփինգի որոշ բաղադրիչներ կարելի է ջեռոցում չորացնել՝ նվազեցնելով բաղադրիչների խոնավությունը, որպեսզի պիցցան կիսաթուխ չդառնա թխվելուց հետո։ Կարելի է պիցցային ավելացնել մնացած մոցարելան և ցողել ձիթապտղի յուղով։ Դրանից հետո պիցցան թխվում է։ Պատրաստի պիցցան կարելի է կտրել կտորների կամ բաժանել չորս մասի։ Չորս եղանակ պիցցան կարելի է պատրաստել որպես բուսական ուտեստ՝ խոզապուխտը փոխարինելով բուսական տարբերակով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Пицца /редактор А. Братушева М.: ЭКСМО, 2014. — С. 24 (Четыре сезона)
* Италия. Еда и дольче вита / Софи Бреймбридж, Джо Глинн. — М.: Евробукс, 2011. — 296 с. — С.165 (Пицца Четыре сезона)

Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Ալեքսանդր Ադբաշյան

**Ալեքսանդր Առաքելի** **Ադբաշյան** (ծնվել է 03 (16).10.1910, Արտանուջ (Բաթումի մարզ), մահացել է 16.07.1969, Բաթում), անասնաբույծ, ընտրասերումնաբան։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1967)։

## Գործունեություն
Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1935)։

1967–1969 թվականին ավարտել է Ուզբեկստանի Անասնաբուծության գիտահետազոտական ինստիտուտի տավարաբուծության բաժնի վարիչ։ Ղեկավարել է տավարի ցեղի ստացման աշխատանքները, զբաղվել Ուզբեկստանի տավարաբուծության որակավորման վերափոխման և բարելավման հարցերով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Бушуевский скот, Ташкент, 1956.

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Արտյոմ Ամիրջանով

**Արտյոմ Գարեգինի** **Ամիրջանով** (ծնվել 24.08.1930, Բաքու), ֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1980)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ղրիմի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1959)։

1983 թվականից՝ Յալթայի (Ղրիմ) «Մագարաչ» խաղողագործության և գինեգործության գիտահետազոտական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի և ագրոքիմիայի լաբորատորիայի վարիչ։

## Աշխատություններ
Արտյոմ Ամիրջանովի աշխատանքները վերաբերում են խաղողի վազի բերքատվության ձևավորման արդյունավետ շարժընթացների ֆիզիոլոգիային, բերքատվության վրա արևի ճառագայթների ազդեցության, բերքատվության հատկանիշով խաղողի սորտերի գնահատման խնդիրներին։

## Ծանոթագրություններ
Բոգդան Գալստյան

**Բոգդան Հակոբի** **Գալստյան** (), հողագետ,պրոֆեսոր (1925), անհատի պաշտամունքի զոհ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի բնագիտական ֆակուլտետը (1906)։ 1925–1930- ին՝ Երևանի պետական համալսարանի հողագիտության ամբիոնի վարիչ, 1930–3198-ին՝ դասախոս։ Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանի հողերի ուսումնասիրման, հողաաշխարհագրի շրջանացման հարցերին։ Հետազոտել է հողածածկույթը, կազմել առաջին քարտեզները, ըստ գոտիների առանձնացրել հողատեսքերը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Արաքսի ձախափնյա հողերի նախնական տվյալներն Արարատյան դաշտում, «Տեղեկագիր ՀՍՍՀ գիտության և արվեստի ինստիտուտի», 1928, N 3: Почвенногеог рафический очерк северной части Арм. ССР, Е., 1937.
Գուրգեն Եղիազարյան (հիդրոտեխնիկ)

**Գուրգեն Մարկոսի Եղիազարյան** (), հայ հիդրոտեխնիկ-ճարտարագետ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2001)։

## Կենսագրություն
Գուրգեն Եղիազարյանը ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 28-ին Արբաթ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արարատի մարզում)։ 1983 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1989-1999 թվականներին աշխատել է ՀԳԱ (այժմ՝ ՀԱԱՀ) հիդրոտեխնիկայի և հողբարելավման, 1999-2002 թվականներին՝ հողաշինությանյան և հողային կադաստրի ամբիոններում, 2002-2003 թվականներին եղել է նույնի գյուղացիական և կոլեկտիվ տնտեսություններում Ջրի օգտագործման կառավարման հետազոտական կենտրոնի տնօրեն, 2004-2009 թվականներին՝ «Ագրոգիտասփյուռ» դեպարտամենտիպետ, 2009 թվականից՝ հողաշինության և հողային կադաստրի ամբիոնի վարիչ, 2013 թվականից՝ միաժամանակ, հիդրոմելիորացիայի, հողաշինության և հողային կադաստրի ֆակուլտետ իդեկան։

Աշխատանքները վերաբերում են ոռոգելի հողատարածություններում աղաջրային ռեժիմի կանխատեսման ու կարգավորման, ոռոգման ջրի արդյունավետ օգտագործման հարցերին։

 
Կատեգորիա:Հայ հիդրոտեխնիկներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սուրեն Գրիգորյան (անասնաբույժ)

**Սուրեն Լևոնի** **Գրիգորյան** (ծնվել է 1937 թվականի մայիսի 13-ին՝ Հայաստանի Տավուշի մարզի Ծաղկավան գյուղում), անասնաբույժ, համաճարակաբան:

## Գործունեություն
Անասնաբուժական գիտության դոկտոր (1987), պրոֆեսոր (1989)։ Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը (1962)։ 1971 թվականից աշխատել է Հայաստանի Գյուղատնտեսական Ակադեմիայի (այժմ՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան) համաճարակաբանության ամբիոնում, 1990 թվականից՝ վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցների հիմնախնդիրներին։ Ախտորոշել է ոչխարների վիրուսային վիժումը, մշակել խոշոր եղջերավոր կենդանիների սիբիրախտի հանդեպ աերոզոլային իմունացման եղանակ (1984), ստացել հակասիբիրախտային վակցինա։

## Գրականություն

* Գյուղատնտեսական կենդանիների համաճարակաբանություն և ինֆեկցիոն հիվանդություններ, Երևան,2002։ 
* Գյուղատնտեսական կենդանիների ինֆեկցիոն հիվանդությունների կանխարգելումը, Երևան, 2008։
Հովհաննես (Գոշավանքի ճարտարապետ)

**Հովհաննես**, (ծն. և մահ. թթ. անհտ.), XII դարի վերջի–XIII դարի սկզբի հայ ճարտարապետ։

Եղել է Մխիթար Հյուսնի աշակերտն ու գործակիցը Գոշավանքի եկեղեցիներն ու գավիթը կառուցելիս։

## Պատկերասրահ
Գոշավանքի գավիթը

Gavit.jpg
2014 Prowincja Tawusz, Gosz, Klasztor Goszawank (05).jpg
2014 Prowincja Tawusz, Gosz, Klasztor Goszawank (08).jpg


## Գրականություն
* Բարխուդարյան Մ., Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ, Ե., 1963, էշ 43–46:

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Միտչ Լարկին

**Միտչել «Միտչ» Լարկին** (, ), ավստրալիացի լողորդ, մասնագիտացված է մեջքի վրա լողում։ Աշխարհի բազմակի չեմպիոն։ Օլիմպիական խաղերի կրկնակի մեդալակիր։

## Կարիերա
Միտչ Լարկինը Ավստրալիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է Լոնդոնի օլիմպիադային։ Այնտեղ նա մեկնարկել է միայն մեջքի վրա 200 մետր մրցատարածությունում։ Տասնիննամյա ավստրալիացի լողորդը անցել է եզրափակիչ մրցալող, բայց զբաղեցրել է վերջին տեղը։

Երկու տարի անց՝ 2014 թվականին, նա չորս մեդալ է նվաճել Շոտլանդիայի Համագործակցության խաղերում (ներառյալ ոսկին երկու հարյուր մետր հեռավորության վրա)։ Դոհայում կայացած կարճ ջրի աշխարհի առաջնությունում Լարկինը 100 մետր տարածությունում ոսկի է նվաճել, իսկ երկու անգամ ավելի երկար տարածությունում դարձել է բրոնզե մեդալակիր։

2015 թվականին Կազանում կայացած աշխարհի առաջնությունում Լարկինը դարձել է առաջնության հերոսներից մեկը։ Նա հաղթել է մեջքի 100 և 200 մետր տարածություններում՝ Ավստրալիայի հավաքականի հետ միասին դառնալով երկրորդը համակցված փոխանցումավազքում, իսկ 50 մետր հեռավորության վրա՝ չորրորդը՝ պարտվելով իր թիմակից Բեն Թրեֆերսին։

Երկար տարածություններում նրա անձնական ռեկորդը 52,11 է (100 մետր մեջքի վրա) և 1:53,17 (200 մետր մեջքի վրա), երկու ռեկորդներն էլ սահմանվել են 2015 թվականի նոյեմբերին Դուբայում կայացած աշխարհի առաջնությունում։

Լողի 2016 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում Լարկինը ներկայացրել Է Ավստրալիան 100 և 200 մետր մեջքի վրա և 4 x 100 մետր փոխանցումավազքում։

Լարկինը ռեկորդ է սահմանել որպես առաջին լողորդ, որը հաղթել է մեջքի վրա բոլոր մրցույթներում, ինչպես նաև ստացել է մեկ Համագործակցության մրցաշարում լողորդի համար ամենաշատ ոսկե մեդալները։ Հինգ ոսկե մեդալ տղամարդկանց մեջքի վրա 50, 100 և 200 մետր, տղամարդկանց անհատական 200 մետր մրցավազքում և տղամարդկանց 4 x 100 մետր մրցավազքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիացի լողորդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի օլիմպիական լողորդներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Լևոն Բաբայան (հողագետ)

**Լևոն Հակոբի Բաբայան** (), հողագետ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1991)։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Նովոսիբիրսկի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1961)։ 1964–1996 թվականին աշխատել է ՀՀ Հողագիտության, ագրոքիմիայյի և մելիորացիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ Հ. Պետրոսյանի անվան Հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտության կենտրոն)։ 1984–1993 թվականին՝ հողերի էրոզիայի բաժնի վարիչ, 1993 թվականից՝ Ռուսաստանի ագրոանտառաբարելավման գիտահետազոտական ինստիտուտի հողերի մշակության և ցանքաշրջանառությունների լաբորատորիայի առաջատար գիտաշխատող։

Լևոն Բաբայանի աշխատանքները վերաբերում են ռելիեֆի տարբեր պայմաններում բաց շագանակագույն հողերի բերրիության, հողապաշտպանության, երկրագործության առանձնահատկությունների հարցին։

Կատեգորիա:Հայ հողագետներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Վեներայի ծնունդը (նկար, Բուշե)

«**Վեներայի ծնունդը**» (), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ռոկոկոյի վառ ներկայացուցիչ Ֆրանսուա Բուշեի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1754 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 79,2 × 138,7 սմ։

Այսօր «Վեներայի ծնունդը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Ուոլեսի հավաքածուում (Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն)։

## Նկարագիր
Համաձայն հին հույն նշանավոր գրող Հեսիոդոսի՝ գեղեցկության և սիրո աստվածուհի Վեներան ծնվել է փրփուրներից, որն առաջացրել էր ամորձատված Ուրանոսը․ վերջինիս ծովն էր նետել Կռոնոսը։ Ծնված Վեներան ափ է գալիս երկփեղկանու խեցով՝ դելֆինների ուղեկցությամբ։

«Վեներայի ծնունդը» ստեղծագործությունում պատկերված են խաղացող երկու ամուր, որոնք պառկած են թավշյա ծալազարդարանքին՝ դելֆինների ուղեկցությամբ՝ ծովային ալիքների վրա։

## Պատմություն
Սկզբնականում կտավի վերին և ստորին հատվածները կորացված են եղել, որից ենթադրվում է, որ նկարը ստեղծվել է որպես դռան զարդարանք։ Ավելի ուշ նկարը դարձրել են քառակուսի։ Ավելի ուշ վերանկարման արդյունք համարելով «1754 թվական» ստորագրությունը մաքրվել է, երբ 1987 թվականին ռեստավրացիայի են ենթարկել ստեղծագործությունը։

1890 թվականին կտավը եղել է մարքիզ Հերթֆորդների առանձնատան հաշվեկշռում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Duffy, Stephen, and Hedley, Jo, The Wallace Collection’s Pictures. A Complete Catalogue, London: Unicorn Press 2011, p.&nbsp;55
* Hedley, Jo, François Boucher. Seductive Visions, London: The Wallace Collection, 2004, pp.&nbsp;135–137
* Ingamells, John, The Wallace Collection Catalogue of Pictures III: French before 1815, London: The Trustees of The Wallace Collection 1985, p.&nbsp;89

Կատեգորիա:1754 նկարներ
Կատեգորիա:Աֆրոդիտեն կամ Վեներան գեղանկարչության մեջ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Ուոլեսի հավաքածուի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Կատեգորիա:Ֆրանսուա Բուշեի նկարներ
Խռբեր

աջից|մինի|275x275փքս|Խռբերի ավերակները
աջից|մինի|275x275փքս|Օձաբերդի և Սևանա լճի ավերակները
**Խռբեր,** գտնվում է Թեյշեբայնի ամրոցի ավերակներից 8 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք գտնվող լեռներում, հայտնի է նաև Օձաբերդ կամ Իշխանաբերդ անուններով։ Աշխարհագրորեն գտնվում է Սևանա լճի հարավ-արևելյան անկյունում, որը կարելի է տեսնել ավերակների մեջ գտնվող բարձրադիր կետում։ Անվանումը ծագել է Սևանա լճի հարավ-արևելքում գտնվող գյուղերի տեղական բարբառից և թարգմանաբար նշանակում է «ավերակներ»։ Դեռևս երևում են մեծ ուղղանկյուն քարե կառույցների հիմքերը, ամրացված պարիսպների հատվածները և մեծ գերեզմանոցը՝ հնագույն դամբարաններով, տապանաքարերով և խաչքարերով։ Ամենահին գերեզմանների մեծ մասը գտնվում է Խռբերի ավերակներից դեպի հարավ գտնվող բլրի հիմքում։ Ավերակների ներսում կա յոթ խաչքարերից բաղկացած հուշահամալիր, որը կոչվում է «Յոթ Վերք Մատուռ», նշանակում է «Յոթ վերքերի մատուռ»։ Հուշահամալիրը կառուցվել է 14-րդ դարի վերջին՝ յոթ գյուղերի յոթ տերերի հիշատակին, ովքեր գյուղը պաշտպանելիս զոհվել են։ Մեկ այլ, ավելի հին գերեզմանատուն գտնվում է Խռբերից դեպի հարավ գտնվող լեռից այն կողմ։

## Խռբերի բանահյուսություն
Ըստ Ծովինար գյուղի բանահյուսության՝ Խռբերի և Իշխանաբերդի տիրակալները ամուսնացած էին, սակայն Իշխանաբերդի տերը ցանկանում էր, որ Խռբերի տիրոջ կինը դառնա իրենը։ Իշխանաբերդի տիրակալի և Խռբերի տիրոջ կնոջ միջև սկսվել էր սիրավեպ, որի մասին իմացել էր Խռբերի տերը։ Նա որոշել էր կործանել Իշխանաբերդը, հին ժամանակներում Իշխանաբերդը անառիկ քաղաքներից մեկն էր։ Շուտով նաև Իշխանաբերդի տիրոջ կինը իմացավ այդ սիրավեպի մասին։

Մինչ Իշխանաբերդի տերը քնած էր, իր կինը կապել է նրան և թույլ տվել Խռբերի տիրոջը մտնել քաղաք։ Խռբերի տիրոջ կինը իմացել է կատարվածի մասին և գնացել ազատելու մյուս տիրոջը։ Նրան հաջողվել է փրկել տիրոջը և այդ գիշեր Իշխանաբերդին մոտ գտնվող քարանձավով միասին փախել են։ Քարանձավը պահպանվել է, ունի լայն մուտք։ Քարանձավը տանում էր Իշխանաբերդին մոտ գտնվող մի գյուղի և թունելով կարող էր անցնել ձիու վրա նստած մարդը։

Խռբերի տերը ավերել է քաղաքը և անվանել Օձաբերդ, ինչը նշանակում է «Օձի ամրոց»։

## Ծանոթագրություններ

*
*

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Հայաստանում
Վիքիֆունկցիաներ

**Վիքիֆունկցիաներ** ()**,** համակարգչային գործառույթների համատեղ խմբագրված կատալոգ է, որը հնարավորություն է տալիս ստեղծել, փոփոխել և վերօգտագործել սկզբնական կոդը։ Այն սերտորեն կապված է Աբստրակտ Վիքիպեդիայի հետ՝ նպատակն է օգտագործելով իր կառուցվածքային տվյալները, Վիքիտվյալները ընդլայնելով Վիքիպեդիայի լեզվից անկախ տարբերակ ստեղծել։ Ժամանակավորապես անվանվել է *Wikilambda*, *Վիքիֆունկցիաների* վերջնական անվանումը հայտարարվել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անվանման մրցույթից հետո։ Վիքիֆունկցիաները Վիքիմեդիայի առաջին նախագիծն է, որը մեկնարկել է 2012 թվականի Վիքիտվյալներից հետո: Երեք տարվա զարգացումից հետո Վիքիֆունկցիաները պաշտոնապես գործարկվել են 2023 թվականի հուլիսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ելակոդ
Կատեգորիա:Վիքիմեդիայի նախագծեր
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա
Կատեգորիա:Տվյալների բազաներ
Արուսյակ Գյուլբուդաղյան

**Արուսյակ Գյուլբուդաղյան** (), հայ կին ջրացատկորդ։ 1996 թվականին մասնակցել է Ամառային օլիմպիական խաղերի կանանց 3 մետրանոց ցատկահարթակից ջրացատկի մրցույթին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sports-Reference.com

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ մարզուհիներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Երվանդ Փամբուքյան

**Երվանդ Փամբուքյան** (), հայ պատմաբան, խմբագիր և Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Փամբուքյան ծնվել է 1933 թվականի օգոստոսին, Սիրիայի Հալեպ քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունը շարունակել է Հալեպի Կարեն Եպպեի հայկական միջնակարգ դպրոցում մինչև 1953 թվականը, որից հետո 1954 թվականին շարունակել է Վենետիկի Սուրբ Ղազարի հայագիտական դպրոցում։ 1954-1958 թվականին Փամբուքյանը սովորել է Բելգիայի Լյուվենի կաթոլիկ համալսարանի Հասարակական գիտությունների և քաղաքագիտության ֆակուլտետում։ 1958 թվականից սկսած նա եղել է Լիբանանի Բեյրութ քաղաքի հայոց պատմության ուսուցիչ։

## Աշխատանքներ
Երվանդ Փամբուքյանը հայոց պատմություն է դասավանդել Բեյրութի այնպիսի հայկական դպրոցներում, ինչպիսիք են Համազգայինի Մելանքթոն և Հայկ Արսլանյան ճեմարանը (1958-2002), Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսություն հոգևոր սեմինարիան (1958-1970), Սուրեն Քանամիրյանի հայկական դպրոցը (1965-1970)։ Ուսուցչական գործունեությանը զուգընթաց նա նաև եղել է Ազդակ թերթի (1970-1978) և Համազգային հայագիտական բարձրագույն հաստատության տնօրենը (1979-2005)։

2005 թվականից սկսած Փամբուքյանը գրել և խմբագրել է հայոց պատմության դասագրքեր և այլ աշխատություններ, ինչպես նաև Նիկոլ Աղբալյանի «Ամբողջական երկեր»-ի երրորդ և չորրորդ հատորները։

Նրա հրատարակություններին են պատկանում նաև Հրաչ Տասնապետյանի «Հայ հեղափոխական շարժման և հայ հեղափոխական դաշնակցության պատմությունը», «Հայ հեղափոխական դաշնակցության կազմակերպչական կառույցը» և «Նյութեր ՀՅԴ-ի պատմության մասին» աշխատությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ղազար կղզու միաբանության շրջանավարտներ
Կանդինսկի-Կլերամբոյի համախտանիշ

**Կանդինսկի-Կլերամբոյի համախտանիշ**, **հոգեկան ավտոմատիզմի համախտանիշ**, հոգեախտաբանական հիվանդություն է, որը համարվում է պարանոիդ շիզոֆրենիայի բնորոշ հատկանիշ և բնութագրվում է կեղծ հալյուցինացիաներով, կառավարելի պատրանքներով, հեռատեսությամբ, թափանցիկ մտքերի համախտանիշով։ Համախտանիշը բնութագրվում է նաև արտաքին ուժերի կողմից անձի վերահսկողությամբ։ Կանդինսկի-Կլերամբոյի համախտանիշը հայտնի չէ և օգտագործվում է հիմնականում ռուս, ֆրանսիացի և գերմանացի հոգեբույժների կողմից։

## Պատմություն
Կանդինսկի-Կլերամբոյի համախտանիշն անվանվել է Վիկտոր Կանդինսկու և Գատյան դե Կլերամբոյի պատվին։ Ռուս հոգեբույժ Վիկտոր Կանդինսկին (1849–1889), առաջինն էր, ով նկարագրեց հոգեկան ավտոմատիզմի համախտանիշը իր անձնական փորձերի միջոցով։ Հոգեկան ավտոմատիզմի համախտանիշը նկարագրվել է Կանդինսկու «Փսևդոհալյուցինացիաների մասին» մենագրությունում (ռուս.՝ О псевдогаллюцинациях), որը հետմահու հրատարակվել է 1890 թվականին նրա կնոջ՝ Ելիզավետա Ֆրեյմուտի կողմից։ Համախտանիշը բացահայտվել է նաև Գատյան դե Կլերամբոյի (1872–1934) կողմից, ով ֆրանսիացի հոգեբույժ էր և նա էր առաջարկել «հոգեկան ավտոմատիզմ» տերմինի կիրառումը։

## Գրականություն
Իեն Մաքյուենի "Անտանելի սեր" վեպում գլխավոր հերոսներից մեը՝ Ջեդ Փերին, տառապում էր հոգեկան ավտոմատիզմի համախտանիշով։ Փերին թիրախավորում և գրեթե ոչնչացնում է գիտական լրագրողի ամուսնական կյանքը, ում նա սիրահարվել էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kandinsky-Clérambault Syndrome: Narration and Psychosis
* The Misidentification of Clérambault's and Kandinsky–Clérambault's Syndromes

Կատեգորիա:2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ
Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանական համախտանիշներ
Կատեգորիա:Շիզոֆրենիա
Թաթիկյան

**Թաթիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Շահեն Ստեփանի Թաթիկյան (1924-1992), արձակագիր, սցենարիստ։ 
* Վահրամ Շահենի Թաթիկյան (1949-2019), բանաստեղծ, արձակագիր, գորգագետ, երգահան։
* Վարդգես Թաթիկյան (1888-1973), բանաստեղծ, դրամատուրգ, լրագրող։

## Տես նաև
* Թադևոսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ապոլիպոպրոտեին Ա1

մինի|Քիլոմիկրոնի կառուցվածքը
**Ապոլիպոպրոտեին Ա1** (АպոA-I, ), արյան պլազմայի ապոլիպոպրոտեին։ «լավ խոլեստերին»-ը կրող՝ բարձր խտության լիպոպրոտեինների `( ԲԽԼ)-ների կազմի հիմնական սպիտակուցն է, ինչպես նաև մտնում է քիլոմիկրոնների կազմի մեջ։ Տիպիկ ամֆիֆիլ լիպոպրոտեինների փոխադրիչ սպիտակուց է։

## Կառուցվածքը և դերը
ԱպոA-1-ը պարունակում է 243 ամինաթթու, մոլեկուլյար զանգվածն է՝ 28,1 կԴա։ Կազմված է մի քանի կրկվող մասերից, որոնք պաժանվում են պրոլիններով։ Երկրոդային կառուցվածքը ներառում է ամֆիֆիլ α-պարույր, այսինքն, պարույր, որի մի կողմը կապված է լիպիդի հետ, իսկ մյուսուսը հիդրոֆիլ է և լուծվում է ջրում։ Ինչպես ԱպոC և ԱպոE սպիտալոիցները, ԱպոԱ սպիտակուցները հանդիսանում են փոխանակային ապոլիպոպրոտեիններ։ ԱպոA1-ը լեցիտինխոլեստերինացետիլտրանսֆերազի (ԼԽԱՏ)-ի ակտիվատորն է։ Այն սինթեզվում է լյարդում և աղիներում :Լյարդային սպիտակուցը հանդիսանում է ԲԽԼ-ների կազմության հիմք, որոնք, ենթարկվելով ԼԽԱՏ-ի ազդեցությանը, հասունանում են։ Աղիներում սինթեզված ԱպաA1-ը մասնակցում է քիլոմիկրոնների առաջացմանը, սակայն, արյան մեջ լիպոլիզի արդյունքում արագ տեղափոխվում է ԲԽԼ, այդ իսկ պատճառով քիլոմիկրոնների մնացորդները ԱպոA1-սպիտակուց չեն պարունակում։

## Գեն
APOA1-գենը, որը կոդավորում է АպոA-I սպիտակուցը, տեղակայված է 11-րդ քրոմոսոմում, և այն գտվնում է ապոC3 ապոA4 սպիտակուցները կոդավորորղ գենի հետ սերտ կոմպլեքսում։ Հայտնի է հազվադեպ գենետիկական հիվանդություն, որը կարող է բերել երկու սպիտակուցների խանգարմանը՝ ապոС3 և ապոА1 սինթեզի անբավարարությանը։ Այդ իսկ պատճառով այն հրահրում է վաղաժամ աթերոսկլերոզի առաջացումը։ 
մինի|ԲԽԼ-ի մանրադիտակային պատկերը

## Պոլիմորֆիզմ
Ներկայավծ է ապոA1 սպիտակուցի մի քանի իզոձևեր, որոնք առաջանում են կետային մուտացիաների ժամանակ։ Սակայն ընդամենը մեկ մուտացիան է՝ ապոА1Միլան բերում ԲԽԼ-ների քանակի չափավոր նվազեցմանը։

## Արժեքներ
ԱՊՈА1- հեմոպլազմայում նորմալ մակարդակները տղամարդկանց և կանանց մոտ տարբեր են։ Տղամարդկանց մոտ 1,1—2,05 գ/լ, իսկ կանանց մոտ՝ 1,25—2,15 գ/լ։

## Տես նաև
* Աթերոսկլերոզ 
* Դիսլիպիդեմիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱպոլիպոպրոտեինA-I
* Plasma lipoproteins: apolipoprotein structure and function.

Կատեգորիա:Արյունաբանություն
Կատեգորիա:2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ
Կատեգորիա:Մարդու սպիտակուցներ
Կատեգորիա:Սպիտակուցներ այբբենական կարգով
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Նյու Յորք)

**Հայ առաքելական Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, հայ առաքելական նշանակալից եկեղեցի ԱՄՆ-ում՝ Նյու Յորքի Մանհեթեն շրջանի Վաշինգտոն Հայթս թաղամասում՝՝ 580 West 187th Street հասցեում։ Եկեղեցու շենքը կառուցվել է 1925-1926 թվականներին լյութերականների պատվերով, ճարտարապետ Ստոյան Ն. Կարաստոյանովի նախագծով։ Լյութերական միաբանությունը Մեծ ճգնաժամից հետո տեղափոխվել է իրենց ծխական նոր սրբավայրը, և 1929 թվականին կառույցն զբաղեցրել է հայ առաքելական եկեղեցին։

1933 թվականի դեկտեմբերի 24-ին մի խումբ մարդասպաններ սուրբ պատարագի ժամանակ հարձակվել են հայ առաքելական եկեղեցու ԱՄՆ-ի արևելյան թեմի առաջնորդ Լևոն արքեպիսկոպոս Թուրյանի վրա, երբ նա անցնում էր Սուրբ Խաչ հայկական եկեղեցու միջանցքով, և սպանել են նրան մսագործի դանակով։ Հետագայում ինը դաշնակներ ձերբակալվեցին, դատվեցին ու դատապարտվեցին։ Միջադեպը պառակտեց հայ համայնքը, քանի որ դաշնակների համախոհները Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից անկախ միաբանություններ հիմնեցին՝ հավատարմություն հայտնելով Կիլիկիայի Սուրբ Աթոռին, որը գտնվում է Լիբանանում՝ Անթիլիասում
:

Այդ սպանությունից հետո՝ 1934 թվականին, եկեղեցին վերակառուցվել է ճարտարապետ Մանուկ Էքսերջյանի նախագծերով և վերաօծվել։ Ընդ որում՝ ավելացվել էր նոր դամբարանը։ 1952-1953 թվականներին, դարձյալ նրա նախագծերով, եկեղեցին մեկ անգամ ևս վերակառուցվել է ու վերանորոգվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Facebook

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Միհրան Մեսրոպյանի առանձնատուն

**Միհրան Մեսրոպյանի առանձնատուն** ), պատմական շինություն, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Մերիլենդ նահանգի Մոնտգոմերի շրջանի Չևի Չեյս քաղաքում։ Տան նախագիծը պատրաստել է Միացյալ Նահանգների մայրաքաղաք Վաշինգտոնում ու մերձակա տարածաշրջանում լայն ճանաչում ու համբավ ձեռք բերած ճարտարապետ Միհրան Մեսրոպյանը։ Դա միակ առանձնատունն է, որ նա նախագծել է իր և իր կնոջ՝ Զաբելի համար։ Մեսրոպյանն առավելապես համբավվել էր 1920-ականներին Beaux-Arts և 1930-ականներին՝ Art Deco ոճով արած նախագծերով, իսկ իր տան համար ընտրել է Art Moderne ոճը։ Նրա նախագծի հիման վրա շինարարությունն իրականացվել է 1941 թվականին։ Կառույցն առանձնանում է հարևանությամբ գտնվող շենքերից, որոնք կառուցված են ավանդական ոճով։ Տան համար Մեսրոպյանի ավելի վաղ արած նախագծերում արտացոլված է «շատ ավելի արմատական, մոդեռնիստական դիզայն», բայց վերջնական տարբերակում նա ընդառաջել էլ «Chevy Chase Land Company-ի առավել պահպանողական մոտեցումներին»։ մինի|ձախից|Միհրան Մեսրոպյան տունը Կոնեկտիկուտի պողոտայում,Չևի Չեյսում, Մերիլենդ Աղյուսով երեսպատված երկհարկանի կառույցն ունի ամուր հիմք և ընդարձակ նկուղ։ Այն աչքի է զարնում ասիմետրիկ զանգվածով, սպիտակեցված աղյուսով, որը բետոն է հիշեցնում, ապակե բլոկատիպ պանելներով, երկրորդ հարկում գտնվող արևային գավիթով և ցածր տանիքով։ Մեսրոպյանի նախագծերով են արվել նաև դասական ձուլածո դեկորատիվ տարրերով աղյուսե բլոկը և պարագծային պարիսպն ու դարպասը։

Մեսրոպյանն այս տանն է ապրել մինչև իր մահը, որը տեղի է ունեցել 1975 թվականին։ Շինությունը 2017 թվականին գրանցվել է Պատմական վայրերի ազգային ռեգիստրում/ գրանցամատյանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատմական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կորյուն Գրիգորյան

**Կորյուն Ռաֆիկի Գրիգորյան** (26 սեպտեմբերի 1955, Երևան), հայ կինոյի ու թատրոնի դերասան (1975):

## Կենսագրություն
Կորյուն Գրիգորյանը ծնվել է 1955թվականի սեպտեմբերի 26-ին Երևան քաղաքում։ 1972-1976 թթ սովորել է գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի Կինոյի և թատրոնի դերասան բաժնում։ 1973-1980 թթ նկարահանվել է ՍՍՀՄ կինոստուդիաներում։ 

Նկարահանվել է Հուսո Աստղ, Ծաղրածուի ժպիտը, Լիրիկական Երթ և էլի շատ ֆիլմերում։ 

1982-1987 թթ եղել է Երևանի երկաթուղայինների մշակույթի տան տնօրեն։

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Հրաչյա Գրիգորյան (գյուղատնտես)

**Հրաչյա Կարապետի Գրիգորյան** (), հայ գյուղատնտես, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1964), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։

## Կենսագրություն
Հրաչյա Գրիգորյանը ծնվել է 1909 թվականի մայիսի 14-ին Ախալցխայում։ 1931 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։

1946-1956 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Տեխնիկական մշակաբույսերի, 1956-1962 թվականներին՝ Երկրագործության գիտահետազոտական ինստիտուտների ագրոտեխնիկայի և ցանքաշրջանառությունների բաժինների վարիչ, 1962-1973 թվականներին, միաժամանակ՝ փոխտնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են բամբակենու և դաշտային բույսերի մշակության տեխնոլոգիաներին, ցանքաշրջանառությունների, հողի արդյունավետ օգտագործման, ագրոտեխնիկայի տարբեր հարցերին։

Հրաչյա Գրիգորյանը մահացել է 1979 թվականի հուլիսի 3-ին Երևանում։

## Երկեր
*Առվույտի բարձր բերքի ստացման ագրոտեխնիկան Արարատյան դաշտավայրում, Ե., 1958 (համահեղինակ)։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Վաղարշակ Քյուրքչյան

**Վաղարշակ Մկրտչի Քյուրքչյան** (), հայ կաթնագործ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1970), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։

## Կենսագրություն
Վաղարշակ Քյուրքչյանը ծնվել է 1905 թվականի հունվարի 13(26)-ին Օլթի քաղաքում (Կարսի մարզ)։ 1927 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, 1929 թվականին՝ Վոլոգդայի կաթնատնտեսության ինստիտուտը։ 1956-1978 թվականներին եղել է Հայկական անասնաբուծության և կերարտադրության գիտահետազոտական ինստիտուտի կաթնատնտեսության բաժնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են աղի պինդ պանիրների ստացման, կովի և ոչխարի կաթի բաղադրության, հատկությունների, տեխնոլոգիական ցուցանիշների բարելավման խնդիրներին։

Վաղարշակ Քյուրքչյանը մահացել է 1978 թվականի օգոստոսի 28-ին Երևանում։

Կատեգորիա:Հայ կաթնագործներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Աքբաս

**Աքբաս** (**Ակբաս**) կամ **Արբաս,** սասանյան ամրոց, որը կառուցվել է 570-ական թվականներին Հայաստանի Աղձնիք աշխարհում, անմիջապես հռոմեա-պարսկական սահմանին։ Այն կանգնեցվել է Նիմֆիոս գետի (ժամանակակից Բաթման գետ ) արևելյան ափին ընկած բլրի վրա, Մարտիրոպոլիսին գրեթե դեմ-դիմաց և ընդամենը մի քանի մղոն էր հեռու Աֆում և Քլոմարոն ամրոցներից։

583 թվականին հռոմեացի զորավար Ավլուսը կամ Հովհաննես Միստակոնը հարձակում է ձեռնարկել և պաշարել Աքբասը։ Ամրոցի կայազորը ազդանշանային կրակներ կիրառելով՝ օգնություն է խնդրել։ Պարսկական զորքը, որ Կարդարիգանի հրամանատարությամբ պաշարել էր մոտակա Աֆումոն ամրոցը, եկել է օգնության և ետ մղել հռոմեացիներին, ովքեր Նիմֆիուս գետն անցնելով նահանջել են հռոմեական տարածք։ Զայրացած Մավրիկիոս կայսրը հետ է կանչել զորավար Միստակոնին և նրա փոխարեն արևելքի զորքերի հրամանատար նշանակել Ֆիլիպիկոսին։ Ըստ Թեոփիլակտեսի՝ հաղթանակ են տոնել պարսիկները։ Սակայն, ըստ Հովհաննեսի, տարեվերջին Ակբասն ընկել է հռոմեացիների ձեռքը, որոնք գրավելուց հետո ավերել են այն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմեա-պարսկական պատերազմներ
Կատեգորիա:Բյուզանդական Հայաստան
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Նշան Գրիգորյան (անասնաբույժ)

**Նշան Խաչատուրի Գրիգորյան** (), հայ անասնաբույժ, անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (2003)։

## Կենսագրություն
Նշան Գրիգորյանը ծնվել է 1949 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Կարմրաշեն գյուղում (ՀՀ Արագածոտնի մարզ)։ 1977 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1985 թվականին սկսել է աշխատել ՀԳԱ-ի (այժմ՝ ՀԱԱՀ) մորֆոլոգիայի, ֆիզիոլոգիայի և ախտաբանության անատոմիայի ամբիոնում, 2014 թվականին դարձել է ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են հայկական կոպտաբուրդ և կիսակոպտաբուրդ ցեղերի ոչխարների վեգետատիվ նյարդային համակարգի մակրո- և միկրոձևաբանությանը։

Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Մերուժան Գալստյան

**Մերուժան Հայկարամի Գալստյան** (), հայ ագրոքիմիկոս-հողագետ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (2007), պրոֆեսոր (2013), գիտության վաստակավոր գործիչ (2011), ՀՀԳԳԱ թղթակից անդամ (1996), էկոլոգիայի միջազգային և կենսագործունեության ակադեմիայի ակադեմիկոս, ՌԴ սննդի անվտանգության միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Մերուժան Գալստյանը ծնվել է 1949 թվականի նոյեմբերի 5-ին Ձորագյուղում (այժմ՝ Գեղարքունիքի մարզ)։ 1971 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը, 1987 թվականին՝ Բարձրագույն կուսակցական դպրոցը։

1971-1973 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Մարտունու շրջանում որպես գյուղատնտես, 1973-1985 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ, ՀԿԿ Մարտունու շրջկոմի քարտուղար և երկրորդ քարտուղար,1985-1989 թվականներին՝ շրջգործկոմի նախագահ, 2000-2003 թվականներին՝ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության սպասարկումների բաժնի պետ, միաժամանակ՝ ՀԱԱՀ դասախոս, 2008 թվականին ընտրվել է ագրոէկոլոգիայի ամբիոնի վարիչ  և էկոլոգիայի ու օրգանական գյուղատնտեսության պրոբլեմային լաբորատորիայի վարիչ։

Հեղինակ և համահեղինակ է 211 գիտական աշխատանքների և ուսումնամեթոդական ցուցումների, որից հինգ մենագրություններ, 9 ուսումնական ձեռնարկներ և մեկ դասագիրք։

Համահեղինակ է «ՀՀ կենսաբազմազանությունը և բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ» (2009), «Բնապահպանության հիմունքներ» (2010), «ՀՀ բնական ռեսուրսները» (2013) ուսումնական ձեռնարկների և սիսեռի՝ «Արփի»,  ոսպի՝ «Համիդ» , գետնանուշի՝ «Լիա» և «Արինա» սորտերի։

Աշխատանքները վերաբերում են բույսերի սննդառության, շրջակա միջավայրի  և  բնօգտագործման պահպամությանը, ինչպես նաև օրգանական գյուղատնտեսության հիմնախնդիրներին, տեխնածին աղտոտված տարածքներից էկոլոգիական անվտանգ սննդամթերքի ստացմանը։

Ընտանեկան 

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Մ. Լոմոնոսովի անվան մեդալով (ՌՖ, 2010), «Գիտնականի աստղ» (ԷԿՄԱ, 2011) և Վ. Վերնադսկու անվան (ԷԿՄԱ, 2015) շքանշաններով, «Խաղաղ Կովկասի համար» (ՌԴ, 2013) և «Ֆրիտիոֆ Նանսենի անվան» (ՀՀ, 2015) ոսկե մեդալներով, փառքի աստղ շքանշանով և ՀՀ մշակույթի նախարարության «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալով (2016)։ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ է (1996), էկոլոգիայի և կենսագործունեության (2009) և Ազգային անվտանգության հիմնախնդիրների (2011) միջազգային ակադեմիաների իսկական անդամ։ ԷԿՄԱ հայկական բաժանմունքի փոխնախագահն է։ 2013, 2015 և 2017 թվականներին հաղթող է ճանաչվել ՀՀ ԿԳՄՍՆ ԲԿԳԿ-ի կողմից հայտարարված մրցույթներում և դարձել «Արդյունավետ գիտաշխատող» մրցանակի եռակի դափնեկիր։

## Երկեր
* Աշնանացան ցորենի և կարտոֆիլի պարարտացման արդյունավետությունը Սևանի ավազանի պայմաններում, Ե., 2007:
* Կենոլորդի էկոլոգիա, գործոնային էկոլոգիա և էկոլոգիայի հիմունթնոր ուսումնական ձեռնարկներ, բնապահպանության կենսատեխնոլոգիաներ «բուհական դասագիրք»։

Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Հայ ագրոքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ հողագետներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Գրիգոր Գրիգորյան (անասնաբույժ)

**Գրիգոր Ստեփանի Գրիգորյան** (), հայ անասնաբույժ, անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970), ՀԽՍՀ վաստակավոր անասնաբույժ (1963)։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Գրիգորյանը ծնվել է 1922 թվականի փետրվարի 22-ին Երևանում։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1955-1972 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտի գյուղատնտեսական կենդանիների ծննդագիտության, գինեկոլոգիայի և արհեստական սերմնավորման ամբիոնում, 1967-1973 թվականներին՝ հեռակա, 1973-1983 թվականներին՝ անասնաբուժական ֆակուլտետների դեկան, 1972-1994 թվականներին՝ ներքին ոչ վարակիչ հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ, 1994-2004 թվականներին՝ ՀԱԱՀ թերապիայի ամբիոնի պրոֆեսոր։

Մահացել է 2004 թվականի հունիսի 11-ին Երևանում։

## Աշխատություններ
Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների շնչառական օրգանների հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման նոր եղանակների մշակման ու կիրառման խնդիրներին։

Համահեղինակ է «Գյուղատնտեսական կենդանիների շնչառական օրգանների ոչ վարակիչ հիվանդությունները» (1987), «Գյուղատնտեսական կենդանիների կերային թունավորումները» (1989), «Գյուղատնտեսական կենդանիների ներքին ոչ վարակիչ հիվանդություններ» (2000) դասագրքերի։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ Հայրենական պատրազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան,
* Կարմիր դրոշի շքանշան, 
* ՀՀ Անանիա Շիրակացու մեդալ (2000)

## Երկեր
* Կենդանիների նյութափոխանակության խանգարումների ախտորոշման մեթոդները, Ե., 1984 (համահեղինակ)։
* Մատղաշների ոչ վարակիչ հիվանդությունները, Ե., 1992:

Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր անասնաբույժներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Աստվածածնի ծնունդը

«**Աստվածածնի ծնունդը**» (), բարոկկոյի դարաշրջանի իսպանացի նկարիչ Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոյի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1661 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 179 × 349 սմ։

Այսօր «Աստվածածնի ծնունդը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Լուվրի թանգարանում (Փարիզ, Ֆրանսիա)։

## Պատմություն
«Աստվածածնի ծնունդը» ստեղծագործությունը Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոն նկարել է Սևիլյայի մայր տաճարի համար։ Ֆրանսիական օկուպացիայի ժամանակ Նապոլեոնյան պատերազմների արդյունքում կտավը այլ ստեղծագործությունների հետ բռնագրավվել է ֆրանսիացի պետական և զինվորական գործիչ, Ֆրանսիայի մարշալ, Դալմատիայի դուքս Նիկոլա Ժան դը Դյո Սուլտի կողմից։ Ի սկզբանե ֆրանսիացիները ցանկացել են վերցնել Մուրիլյոյի «Սուրբ Անտոնիո Պադովացու տեսիլքը» կտավը, սակայն քաղաքային խորհուրդն առաջարկել է փոխել նկարը «Աստվածածնի ծնունդը» ստեղծագործության հետ, ինչի հետևանքով «Սուրբ Անտոնիո Պադովացու տեսիլքը» մնացել է սուրբ Անտուանի ժամատանը։

1813 թվականին «Աստվածածնի ծնունդը» կտավը հայտնվում է Փարիզում՝ Սուլտի հավաքածուում։ 1858 թվականից ցայսօր գտնվում է Լուվրում։

## Նկարագիր
Այս ստեղծագործությունը հեղինակի առավել հայտնի գործերից է։ Կտավում պատկերված են Անդալուզիայի ամենօրյա կյանքի առանձնահատկությունները։ Եթե կտավում պատկերված չլինեին Մարիամի լուսապսակն ու հրեշտակները, ապա ոչինչ չէր հուշի, որ կտավն ունի կրոնական ուղղվածություն։ Մարիամ Աստվածածնի ֆիգուրը գտնվում է կոմպոզիցիայի կենտրոնում, մի քանի կանանց ձեռքերում․ Աստվածածնից լույս է ճառագում։ Աղոտ լույսի ներքո հեռվում երևում են նորածնի ծնողները՝ սուրբ Աննան և Հովակիմը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Nina A. Mallory *El Greco to Murillo: Spanish Painting in the Golden Age, 1556-1700*, Harper & Row, 1990. 
* Albert Frederick Calvert, *Murillo* C. Scribner's sons, 1908. 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «El nacimiento de la Virgen»

Կատեգորիա:1661 նկարներ
Կատեգորիա:Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոյի նկարներ
Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ
Կատեգորիա:Կրոնական արվեստ
Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում
Կատեգորիա:Մարիամ Աստվածածինը գեղանկարչության մեջ
Հեղինե Ռափյան

**Հեղինե Ռափյան** (), հայ դաշնակահարուհի։

## Կենսագրություն
Դաշնամուր նվագել է երեք տարեկանից, իսկ դաշնամուրի դասեր ստացել է Գավառի երաժշտական դպրոցում՝ Ա. Զագարյանի մոտ, այնուհետև Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում (Արմեն Բաբախանյանի դասարան)։ 15 տարեկանում ընդունվել և 2007 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան։ 2008 թվականին Ռափյանին ասպիրանտուրայի տեղ է առաջարկվել Զալցբուրգի Մոցարտեում համալսարանում (Ավստրիա), որտեղ սովորել է պրոֆեսոր Փիթեր Լանգի, իսկ ավելի ուշ՝ պրոֆեսոր Ռոլֆ Պլագեի ղեկավարությամբ։ 2011 թվականին ուսումնասիրել է 19-րդ դարի վերջի / 20-րդ դարասկզբի անհայտ ավստրիացի կին կոմպոզիտորի կենսագրությունը։

Ռափյանը մասնակցել է Ալեքսանդր Բանդուրյանսկու, Ժերոմ Ռոուզի, Յուրա Մարգուլիսի, Ռոբերտ Լևինի, Կլաուս Հելվիգի, Լյուդմիլ Անգելովի և Առնուլֆ ֆոն Արնիմի վարպետության դասերին։

Հեղինե Ռափյանը 2001 թվականին ելույթ է ունեցել Նիդեռլանդներում, Գերմանիայում, Ավստրիայում, Իտալիայում, Հունաստանում, Ռուսաստանում, Հայաստանում և Սաուդյան Արաբիայում և որպես մենակատար հանդես է եկել Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և Հայաստանի ազգային կամերային նվագախմբի հետ։

Դաշնամուրի ազգային և միջազգային մրցույթների մրցանակակիր է Հայաստանում, Մոլդովայում, Հունաստանում և Իտալիայում։ Նա Kawai-ի «ամենահեռանկարային տաղանդի» հատուկ մրցանակի դափնեկիր է և ստացել է ուսումնական կրթաթոշակներ։

Հեղինեն մասնակցել է բազմաթիվ հանրապետական և միջազգային մրցույթների, այդ թվում՝
* Առնո Բաբաջանյան, Հայկական 4-րդ ազգային մրցույթ, 1995, Երևան (Ժյուրիի հատուկ մրցանակ)
* Հայաստանի նոր անուն երաժշտական մրցույթ, 1996, Երևան (կրթաթոշակ)
* Համահայկական երաժշտական մրցույթ և փառատոն, 1996, Երևան (1-ին մրցանակ)
* Հայկական ժառանգություն միջազգային դաշնամուրային մրցույթ, 2001 (հատուկ մրցանակ Kawai Europe, ամենախոստումնալից տաղանդը)
* Ստեֆան Էլմասի դաշնամուրի միջազգային մրցույթ, 2002, Երևան (1-ին մրցանակ)
* Կոնստանտին Օրբելյանի անվան կրթաթոշակային մրցույթ, 2003, Երևան (2-րդ մրցանակ, կրթաթոշակ)
* Դելֆիադա միջազգային դաշնամուրային մրցույթ, 2004, Մոլդովա (3-րդ մրցանակ)
* Ռոբերտ Անդրեսյանի անվան դաշնամուրի ազգային մրցույթ, 2005, Երևան (3-րդ մրցանակ)
* Սանտորինիի դաշնամուրի միջազգային մրցույթ, 2005, Սանտորինի (դիպլոմ)
* Cherogeorgiou-Sigara 3-րդ միջազգային մրցույթ, 2010, Աթենք (2-րդ մրցանակ)
* Լուչիանո Գանտեի անվան դաշնամուրի 14-րդ միջազգային մրցույթ, 2010, Պորդենոնե (դիպլոմ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Եղիկ Ճերեճյան

**Եղիկ** կամ **Եղիա Ճերեճյան** (), լիբանանահայ հեղինակ և քաղաքական գործիչ, Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ (սկսած 1995 թվականից)։ 1995-2009 թվականներին նա չորս անգամ Բեյրութից ընտրվել է Լիբանանի խորհրդարանում։

## Կենսագրություն
Ճերեճյանը ծնվել է Բեյրութում, Հաճնից եկող ընտանիքում։ Ավարտելով Հովակիմյան-Մանուկյան հայկական դպրոցը, սովորել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։ Նա Արարատ թերթի խմբագիր է, «Արարատի երիտասարդության» նախկին խմբագիր, 12 գրքերի և Հայաստանի և Միջին Արևելքի պատմության մասին մի շարք հոդվածների հեղինակ։

2014 թվականին Բեյրութում հրատարակել է իր վեցերորդ գիրքը՝ «Նրանք, ովքեր կառուցել են հավերժության ճանապարհը» (*“From the Ones Who Built the Road to Eternity.”)*: 1995 թվականին նա հրատարակել է Հայոց ցեղասպանության մասին իր մենագրությունը։

## Ընտանիք
Ճերեճյանը ամուսնացած է Հուրի Ճերճերյանի հետ։

## Գրքեր
* Martyrs on Bloody Path, by Dr Yeghia Jerejian, Beirut, 1989
* Panturanism, 1998
* Pandukht, 1999
* The Ottoman Parliamentary Elections of 1912 and the Western Armenians, 2007
* From the Ones Who Built the Road to Eternity, 2014
* Medzn Mourat, 2016, 248 pages,

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանահայ գրողներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Սերգեյ Ավագյանց (գիտնական)

**Սերգեյ Պետրոսի Ավագյանց** (), գինու կենսաքիմիայի և տեխնոլոգիայի բնագավառի գիտնական։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1978)։

## Գործունեություն
Սերգեյ Ավագյանցը ավարտել է Կրասնոդարի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1962)։ 1980 թվականից՝ Սննդի արդյունաբերության համամիութենական հեռակա ինստիտուտի գինու տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ Ուսումնասիրել է փրփրուն գինիների ստացման տեսական, գինիների հասունացման ժամանակ ընթացող շարժընթացները, խմորասնկերի ինքնալուծման (ավտոլիզ) մեխանիզմը։

Մշակել է սեղանի խաղողային գինիների արտադրության, խմորիչային մնացորդների օգտահանման, ինչպես նաև կատալիզորդների միջոցով գինիների հասունացումն արագացնող մեթոդներ։ Առաջարկել է փրփրուն գինիների որակի գնահատման, գինու տեսակի և բուրումնավետացնող նյութերի որոշման եղանակներ։

Իտալիայի խաղողագործության և գինեգործության ակադեմիայի թղթակից անդամ (1979)։

## Գրականություն
* Биохимические основы технологии шампанского, Москва, 1980.

Կատեգորիա:Հայ կենսաքիմիկոսներ
Սերգեյ Բաշինջաղյան

**Սերգեյ Զաքարի** **Բաշինջաղյան** (ծնվել է 01(13). 12.1869 թվականին, Սղնախ (Վրաստան), մահացել է 12.12.1944, Բաքու), այգեգործության, պտղաբուծության և գինեգործության բնագավառի գիտնական, պրոֆեսոր (1930)։

## Կենսագրություն

Սերգեյ Բաշինջաղյանն ավարտել է Ռիգայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1898)։ 1930–44 թվականին՝ Ադրբեջանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի (Կիրովաբադ, այժմ՝ Գյանջա) խաղողագործության և գինեգործության ամբիոնի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են պտղասորտագիտության, ֆիլոքսերայի դեմ պայքարի, սորտերի ամպելոգրաֆիայի կազմման և այլ հարցերի։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշ շքանշանով։

Կատեգորիա:Հայ այգեգործներ
Կատեգորիա:Հայ գինեգործներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Մերուժան Բաղդասարյան

**Մերուժան Թադևոսի** **Բաղդասարյան** (12.04.1948, քաղաք Արթիկ (այժմ՝ Շիրակի մարզում)–28.04.2010, Երևան), մեքենագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2005), պրոֆեսոր (2008)։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1970)։ 1981–1994 թվականներին աշխատել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում, 1994 թվականից՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում, գրաֆիկայի և մեքենաների նախագծման հիմունքների ամբիոնում։ Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական տարբեր մեքենաների հաշվարկի և նախագծման խնդիրներին։ Հեղինակ է «Մեքենաների մասեր» ուսումնական ձեռնարկի։

## Գրականություն

* Խոտի բրիկետավորման ﬔքենաների հաշվարկի և նախագծման հիմունքներ, Երևան, 2002։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ մեքենագետներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Stern (ամսագիր)

**Stern, «Շթերն»** (գերմաներենից թարգմանաբար «Աստղ») Համբուրգի հրատարակչության տեղեկատվական և քաղաքական շաբաթաթերթի պատկերազարդ գերմանական ամսագիր, որը պատկանում է *Bertelsmann* մեդիա կոնցեռնին։ Հիմնվել է 1948 թվականին։ Շտաբը գտնվում է Համբուրգում։ *Der Spiegel* և *Focus* ամսագրերի հետ միասին *Stern*-ը Գերմանիայում ամենաշատ վաճառվող տեղեկատվական-քաղաքական ամսագրերի եռյակի մեջ է մտնում։ 2019 թվականի կտրվածքով ամսագրի հրատարակած տպաքանակը կազմել է 466 019 օրինակ, որը 1998 թվականի հետ համեմատած 57,7 տոկոսով ավելի քիչ է։

## Պատմություն
մինի|300x300փքս|''Anzeiger-Hochhaus''-ը Հաննովերում
Ամսագրի առաջին տպագրությունը հայտնվել է 1948 թվականի օգօստոսի 1-ին՝ Հենրի Նաննենի կողմից նորաստեղծ Stern*-Verlag Henri Nannen* հրատարակչությունում, իսկ շտաբը գտնվել է Հաննովերի *Anzeiger-Hochhaus*-ի շենքում։ 1946 թվականին այդ նույն շենքում իր ուղին է սկսել *Der Spiegel* ամսագիրը, որը Stern-ի գլխավոր միրցակիցն էր։ 1949-1980 թվականներին Նաննեն եղել է ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, իսկ մինչև 1983 թվականը նաև համարվել է նրա հրատարակիչը և մեծ դեր է խաղացել ամսագրի հետագա զարգացման գործում։ 1983 թվականին Կոնարդ Կույաուի «Հիտլերի օրագրերի» հետ կապված սկանդալից հետո, որը հրատարակել էր Stern-ը, Նաննեն հրապարակայնորեն իր վրա է վերցրել ողջ պատասխանատվությունը և ինքնակամ հեռացել է ամսագրից։

Այժմ *Stern*-ը համարվում է Գերմանիայի երկրորդ ամենահայտնի տեղեկատվական-քաղաքական ամսագիրը, որի 2019 թվականին հրատարակած տպաքանակը կազմել է 466 019՝ *Der Spiegel*-ից հետո (719 326)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1948 Գերմանիայում
Կատեգորիա:1948 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1948 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:Ամսագրեր
Կատեգորիա:Գերմանիա
Կատեգորիա:Գերմանիայի թերթեր
Կատեգորիա:Համբուրգ