open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վահրավար

**Վահրավար**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Վահրավար է։ Ռուսական կայսրության  ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել նաև Վագրիվար անունով։

## Աշխարհագրություն
Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 70 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 8 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1260-1320 մ։

## Պատմություն
Վահրավարը Հայաստանի հին բնակավայրերից է։ Այդ են վկայում գյուղում և շրջակայքում գտնվող միջնադարյան գյուղատեղիները (Կարմիր վանք, Ծավի դիք), եկեղեցիները, խաչքարերով գերեզմանոցները։ Հատկապես նշանավոր է Կարմրավանքի եկեղեցին (XVII դար), որը թաղածածկ ուղղանկյան դահլիճ է՝ թեք ծածկով։ Բեմի հատակի տակ թաքստոց է, որի օդափոխության անցքը դուրս է գալիս խորանի պատին կից և աննկատ է։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Վահրավարի մշտական բնակչությունը կազմել է 48, առկա բնակչությունը՝ 66 մարդ։ XIX դարում գյուղը բնակեցված է եղել հայերով, 1920-ական թվականներից ապրել են նաև ադրբեջանցիներ, որոնք հեռացել են 1988-1989 թվականներին։ Ստորև ներկայացված է Վահրավար գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Պատկերասրահ


- Церковь Св. Геворга в Ваграваре 2025 21.jpg|Սբ. Գևորգ
- Церковь Св. Геворга в Ваграваре 2025 5.jpg
Церковь Кармир Ванк в Ваграваре 11.jpg|Կարմիր Վանք
Церковь Кармир Ванк в Ваграваре 2.jpg
Памятник ВОВ в Ваграваре, Армения 14.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ в Ваграваре, Армения 31.jpg



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Տաշտուն

**Տաշտուն**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Տաշտուն է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում հայտնի է եղել Տեշտին անունով։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Տաշտուն գետի հովտում՝ ծովի մակարդակից 1900-2000 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 55 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 19-20 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմութուն
Ստեփանոս Օրբելյանի վկայությամբ Տաշտունը հիշատակվում է Տաթևի վանքին պատկանող (X դար) գյուղերի ցուցակում։ Ուշ միջնադարում Տաշտունը եղել է գրչության կենտրոն։ Տաշտուն է անվանվել (Դաշտոն ձևով) նաև Սյունիք նահանգի Արևիք գավառի մի մասը։ Գյուղում պահպանվել է քառամույթ գնբեթավոր բազիլիկ Սբ. Ստեփանոս եկեղեցին (XVII դար)։ Շրջակայքում կան գյուղատեղիներ (Ռոմելանց, Քյիլդիզանց, XIV—XVII դդ.), խաչքարերով գերեզմանոցներ։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Տաշտունի մշտական բնակչությունը կազմել է 104 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով։ Ստորև ներկայացված է Տաշտուն գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Պատկերասրահ


Национальный Парк Аревик в районе села Таштун 2025 1.jpg|Արևիք ազգային պարկ
Церковь Св. Степаноса в Таштуне 2025 17.jpg|Սուրբ Ստեփանոս Եկեղեցի (XVII)
Церковь Св. Степаноса в Таштуне 2025 72.jpg
Церковь Св. Степаноса в Таштуне 2025 7.jpg
Церковь Св. Степаноса в Таштуне 2025 8.jpg
ԵԱԶ հուշարձան Տաշտունում 02.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ в селе Таштун, Армения.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Ղուզ-ղուզ գետակի միաթռիչք կամուրջ.JPG|Հին քարե կամուրջ
ՋՐԱՂԱՑ.JPG|Հին ջրաղաց
Мельница близ села Таштун 4.jpg



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Վարդանիձոր

**Վարդանիձոր**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Վարդանիձոր է։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում հայտնի է եղել Վարդանազուր Առաջին անունով։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մեղրի գետի ձախ ափին՝ ծովի մակարդակից 1040-1140 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ճանապարհով կազմում է մոտ 62 կմ, իսկ Մեղրի քաղաքից հեռու է մոտ 6 կմ դեպի  հյուսիս։

## Պատմություն
Գյուղի տարածքում են գտնվում մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակից մինչև միջնադար գործող ամրոցի ավերակներ, 16-18-րդ դարի գերեզմանոց, որտեղ կան նաև խաչքարեր, մասնավորապես 1651 թվականի կանգնեցված Խաթունի, և 1551 թ.՝ Միքայելի խաչքարերը, ինչպես նաև մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակից մինչև միջնադար գործող հանքախորշերը, կա 17-րդ դարի անանուն եկեղեցի, մի շարք գյուղատեղիներ՝ Փուշկագ, Խումարան, Լսավանք, Տերտերասար։ Գյուղի պատմական հուշարձաններից է համարվում նաև Թխկուտի եկեղեցին։

Ըստ ավանդության  այստեղով անցել է Վարդան Մամիկոնյանը, երբ գնում էր Պարսկաստան։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Վարդանիձորի մշտական բնակչությունը կազմել է 228, առկա բնակչությունը՝ 194 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում մինչև 1988-1989 թվականները գյուղում բնակվել են ադրբեջանցիներ, որոնց հեռանալուց հետո այնտեղ հաստատվել են Բաքվից և Գանձակից բռնագաղթած մոտ 100 հայ ընտանիքներ։ Ստորև ներկայացված է Վարդանիձոր գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական գործունեության հիմնական ուղղություններն են՝ անասնապահությունը, դաշտավարությունը։ Գյուղատնտեսությամբ զբաղվում է 103 գյուղացիական տնտեսություն։
Անասնագլխաքանակը 2012 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել է խոշոր եղջերավոր անասուններ՝ 112 գլուխ, մանր եղջերավոր անասուններ՝ 344 գլուխ, խոզեր՝ 30 գլուխ, մեղվաընտանիքներ՝ 234։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 

Կատեգորիա:Մեղրի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Թանահատ (գյուղ)

**Թանահատ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիան համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Սիսիան քաղաքից մոտ 12 կմ հարավ-արևմուտք, Սիսիան գետի ձախ օժանդակ Կամրջակ գետակի ձախ ափին, ծովի մակերևույթից 1920-1960 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից ճանապարհով կազմում է մոտ 118 կմ։

## Պատմություն
Գտնվում է Մեծ Հայքի Ծղուկ գավառում։ Բնակավայրը գոյություն է ունեցել հնագույն ժամանակներում, ինչի մասին վկայում է 1975 թ-ին Թանահատի ավերակներում հայտնաբերված ուրարտերեն սեպագիր արձանագրությունը։ Գյուղում գտնվում է նշանավոր Թանահատի վանքը, որի հիմնադրումը վերագրվում է 5-6-րդ դարերով։
Ղևոնդ Ալիշանի կարծիքով վանքի տեղում հեթանոսական շրջանում գոյություն է ունեցել Անահիտ աստվածուհու մեհյանը։ Վանքի շրջակայքում կան բնակավայրի, գերեզմանաքարերի, խաչքարերի մնացորդներ։

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Թանահատի մշտական բնակչությունը կազմել է 7, առկա բնակչությունը՝ 2 մարդ։ Ռուսական կայսրության և Խորհրդային Միության ժամանակաշրջաններում՝ մինչև Արցախյան շարժումն ու ազգամիջյան բախումները, գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնց հեռանալուց հետո գյուղում բնակություն են հաստատել Խորհրդային Ադրբեջանից բռնագաղթված հայեր։ Ստորև ներկայացված է Թանահատ գյուղի բնակչության թվային տվյալներն ըստ տարիների.
 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուրվական գյուղը քարտեզի վրա. Թանահատ

Կատեգորիա:Սիսիան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Արդոնի շրջան

**Արդոնի շրջան**, վարչական շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետություն - Ալանիայի կազմում։

Շրջանը գտնվում է հանրապետության կենտրոնական մասում, Օսական հարթավայրում։ Հանրապետության միակ ներքին շրջանն է, որը սահմանակից չէ Ռուսաստանի այլ վարչական միավորների հետ։ Շրջանի տարածքով հոսում է Արդոն և Ֆիագդոն գետերը։ Շրջանի տարածքը՝ 376,5 կմ²., բնակչությունը՝ 31 099 մարդ (2013 թ.)։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 376,5&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 27728&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 73,65&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Արդոնի շրջան
Ծղուկ (գյուղ)

**Ծղուկ**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիան համայնքում։

## Անուն
Գյուղի պաշտոնական անունը Ծղուկ է։ Տարբեր ժամանակներում այն ունեցել է Հայկավան, Բորիսովկա անուններ։ Ծղուկ անունը գյուղը ստացել է 1960-ական թվականներին Ծղուկ գավառի անունից։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Որոտան գետի ձախ կողմում՝ ծովի մակերևույթից 2120-2160 մ բարձրության վրա։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է 120 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Ծղուկի մշտական բնակչությունը կազմել է 422, առկա բնակչությունը՝ 329 մարդ։ Գյուղի սկզբնական բնակիչները եղել են մոլոկաններ, որոնք հետագայում տեղափոխվել են Հյուսիսային Կովկաս։ 1920-ական թվականների սկզբից բնակվում են հայեր։ Ստորև ներկայացված է Բռնակոթ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում

Կատեգորիա:Սիսիան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Խոշորապանելային կոնստրուկցիաներ

**Խոշորապանելային կոնստրուկցիաներ**, շինարարական կոնստրուկցիաներ, որոնցում կիրառվում են գործարանային պայմաններում պատրաստվող և մեծ չափեր ունեցող երկաթբետոնե հարթ տարրեր։ Խոշորապանելային կոնստրուկցիաների կիրառությունը սկսվել է 1940-ական թթ. և հիմնականում կապված է բնակարանային, հասարակական ու արդյունաբեռական շենքերի ինդուստրիալ շինարարության զարգացման հետ։

Տարբերում են խոշորապանելային անկարկաս և կարկասապանելային շենքեր։ Խոշորապանելային շենքերում բոլոր արտաքին բեռնվածքները կրում են հենց խոշորապանելային կոնստրուկցիաները, իսկ կարկասապանելային շենքերում դրանք հաղորդվում են կրող կարկասին, որը բաղկացած է հանգույցներում իրար միացված երկաթե կամ երկաթբետոնե սյուներից ու հեծաններից։

Կատեգորիա:Շինարարություն
Խոշորացույց

մինի|աջից|250px|Հասարակ խոշորացույց
**Խոշորացույց**, աչքով վատ տեսանելի օբյեկտների դիտման օպտիկական սարք։ Օբյեկտը տեղավորում են խոշորացույցի կիզակետային հեռավորությունից աննշան փոքր հեռավորության վրա։ Խոշորացույցով անցնող և աչքի մեջ բեկվող ճառագայթները ցանցաթաղանթի վրա հավաքվում են ավելի մեծ անկյան տակ, քան խոշորացույցի բացակայության դեպքում։ Դրանով է բացատրվում սարքի խոշորացնող հատկությունը։

Խոշորացում է կոչվում  \frac{\tan \alpha'}{\tan \alpha} =\frac{D}{F}  հարաբերությունը, որտեղ 
* α'-ը այն անկյունն է, որով երևում է պատկերն աչքի բիբի կենտրոնից, 
* α-ն՝ այն անկյունը, որով երևում է լավագույն տեսողության հեռավորության (D=0, 25 մ) վրա գտնվող առարկան, 
* իսկ F-ը կիզակետային հեռավորությունն է։

Պարզագույն խոշորացույցը փոքր խոշորացումով (~2-3) հավաքող ոսպնյակ է։ Միջին խոշորացում (4 - 10) ստանալու համար կիրառվում են 2 կամ 3 ոսպնյակներից կազմված համակարգեր։ Լինում է նաև չափիչ խոշորացույց՝ օբյեկտի գծային չափերի որոշման համար։

Կատեգորիա:Օպտիկական սարքեր
Այգի (Վանի Շատախի գավառ)

**Այգի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում, Վանա լճից հարավ, անտառապատ ու ջրառատ վայրում։

XX դարի սկզբին ուներ շուրշ 90 հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։ Գյուղի շրջակայքում կան հանքային տաք աղբյուրներ։ Այգին ուներ եկեղեցի (Ամենափրկիչ) և նախակրթական վաքր վարժարան։ Գյուղից ոչ հեռու գտնվում էր Ծաղկավանքը։ Այգին ավերվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Առեղ (Վանի Շատախի գավառ)

**Առեղ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 40 կմ հարավ-արևմուտք, Շատախ գյուղաքաղաքից 18 կմ հյուսիս։

## Բնակչություն
1850-ական թվականներին ուներ 3 տուն՝ 23 բնակչով, իսկ XX դարի սկզբին՝ 26 տուն՝ 160 հայ բնակչով։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կաղպի

**Կաղպի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի Շատախի գավառում։ 1909 թվականին ուներ 75 տուն (460 անձ) հայ բնակիչ։ Հիմնականում զբաղվում էին ոչխարաբուծությամբ, մասամբ՝ երկրագործությամբ, այգեգործությամբ։ Գյուղում կար եկեղեցի և վարժարան։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
աջից|մինի|Կաղպի գյուղի հայկական տարազներ

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 5-րդ հատոր, էջ 196, 1979 թ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ավտոբուս

[մինի|աջից|Միջքաղաքային ավտոբուս Autosan A1012T, [Լեհաստան]]
մինի|աջից|Աշխարհի առաջին ներքին այրման շարժիչով ավտոբուսը, 1895 թ.
**Ավտոբուս**, ավտո... և  - բոլորի համարի հասարակական օգտագործման ավտոմոբիլ՝ 9 և ավելի ուղևորներ փոխադրելու համար։ Ըստ նշանակման, ավտոբուսները լինում են քաղաքային, մերձքաղաքային, միջքաղաքային (տուրիստական), տեղական հաղորդակցության և ընդհանուր նշանակման։ ավտոբուսների տարողությունը կախված է նրանց արտաքին չավւերից (հիմնականում երկարությունից)։

Տարածված են նաև մեկուկես և երկհարկանի ավտոբուսները։ Քաղաքային ավտոբուսների համար սահմանված շարժման առավելագույն արագությունը 70 կմ/ժ է, մերձքաղաքային ու տեղական հաղորդակցության ավտոբուսերինը՝ 80 կմ/ժ, միջքաղաքայիններինը՝ 100 կմ/ժ։

Հայաստանում միջքաղաքային ավտոբուսային երթևեկությունը հիմնվել է 1927 թվականին, իսկ քաղաքայինը՝ 1928 թվականին։ 1971 թվականին Հայաստանում գործում էին 140 քաղաքային, 180 միջքաղաքային, 820 մերձքաղաքային երթուղիներ՝ 32000 Կմ ընդհանուր երկարությամբ։ Երևանի «ԵրԱԶ» ավտոգործարանը պատրաստել է փոքր ավտոբուս, որի պետական փորձարկումը 1971 թվականին արժանացել է բարձր գնահատականի։

Կատեգորիա:Տրանսպորտի տեսակներ
Էնվեր Խոջա

**էնվեր Հալիլ Խոջա** (, ), ալբանացի կոմունիստ հեղափոխական և քաղաքական գործիչ, Ալբանիայի աշխատանքի կուսակցության (ԱԿԿ) կենտկոմի գլխավոր քարտուղարը 1941 թվականից մինչև մահը՝ 1985 թվականը։

1942-1945 թվականներին եղել է Ալբանիայի Ազգային-ազատագրական ճակատի նախագահ, 1944-1954 թվականներին՝ Ազգային-ազատագրական բանակի առաջին հրամանատար, 1944-1946 թվականներին՝ ժամանակավոր դեմոկրատական կառավարության ղեկավար, 1944-1953 թվականներին՝ ազգային պաշտպանության նախարար, 1946-1954 թվականներին՝ Նախարարների խորհրդի նախագահ, 1948-1954 թվականներին՝ ԱԱԿ գլխավոր քարտուղար։

Շուրջ 40 տարի տևած կառավարման ընթացքում Խոջային հաջողվել է լայնամասշտաբ բարեփոխումներ իրականացնել Ալբանիայում, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո գտնվում էր խիստ ճգնաժամային վիճակում։ Խոջայի կառավարման տարիներին կառուցվել է երկրի առաջին երկաթգիծը, չափահասների շրջանում գրագիտության մակարդակը 5-ից հասցվել է 90%-ի, վերացվել համաճարակը, կատարվել համատարած էլեկտրաֆիկացում, խոշոր բարեփոխումներ իրականացվել գյուղատնտեսության ոլորտում։ Միևնույն ժամանակ քաղաքացիների համար անօրինական է դարձել կրոնի դավանումը, երկրից դուրս գալը և մասնավոր սեփականությունը։ Խոջայի ռեժիմը պատասխանատու է հազարավոր այլախոհների գնդակահարության, ինչպես նաև տասնյակ հազարավորների աքսորի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի աթեիստներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ
Կատեգորիա:Տղամարդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Ալբանիայի պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:Կոմունիստ ղեկավարներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ալբանացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի քաղաքական առաջնորդներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Խոջա Նահապետ Գուլնազար

**Խոջա Նահապետ Գուլնազար** (1629, Վ. Ագուլիս - դեկտեմբերի 31, 1694), հայ վաճառական, տպարանապետ, մեկենաս։

## Կենսագրություն
Խոջա Նահապետ Գուլնազարը 1676 թվականին Կ. Պոլսում մեծ գումարով ընդօրինակել է տվել մի Հայսմավուրք։ 1680-ական թվականներին նրա միջոցներով հրատարակվել է վենետիկյան տպարանատեր Միքելանջելո Բարբոնիի տպարանում լույս տեսած գրքերից մեկը։ Անտոն Բարթոլիի տպարանում (Վենետիկ) ջուղայեցի վաճառական Խարտաշենց Անտոնի ընկերակցությամբ տպագրել է տվել «Դաշանց թուղթ»-ի 2-րդ հրատարակությունը (լույս է տեսել 1695 թվականին)։ 1686 - 1687 թվականներին Վենետիկում հիմնել է սեփական տպարան և լույս ընծայել նախ Ներսես Շնորհալու «Յիսուս Որդի»-ն (1686), ապա՝ «Պարզաբանութիւն հոգենուագ Սաղմոսացն» (1687), որի սկզբում Խոջայիի դիմանկարն է՝ հայ վաճառականի տարազով։ Գրքի յուրաքանչյուր էջի ձախ կողմում տպված է գրաբար բնագիրը, աջում՝ Հովհաննես Կոստանդնուպոլսեցու (Հովհաննես Հոլով) աշխարհաբար մեկնությունը։ «Պարզաբանութիւն»-ը համարվում է աշխարհաբարով տպագրված երկրորդ գիրքը (1675 թվականին Մարսելում լույս տեսած «Արհեստ համարողութեան» գրքից հետո)։

Խոջան թաղված է Ագուլիսի կաթոլիկական Ս. Հուլիանոս եկեղեցում։

## Հրատարակություններ
* Ներսէս Շնորհալի, Յիսուս Որդի, Վենետիկ, 1686։
* Պարզաբանութիւն հոգենուագ Սաղմոսացն Դաւթի, Վենետիկ, 1687։ 

## Գրականություն
* Ղևոնդ Ալիշան, Սիսական. Տեղագրութիւն Սիւնեաց աշխարհի։ Վենետիկ, 1893։
* Լեո, Հայկական տպագրություն, հ. 1, [2 հրտ.], Թ., 1904, էջ 395-99
* Լևոնյան Գ., Հայ գիրքը և տպագրության արվեստը, Ե., 1958։
* Կարապետ եպս. Ամատունի, Ոսկան վրդ. Երևանցի և իր ժամանակը. Լուսաւոր էջ մը ԺԷ. դարու հայ եկեղեցական պատմութենէն, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1975 (Հայագիտական մատենաշար «Բազմավէպ» թիւ 9)։
* Հ. Սահակ Ճեմճեմեան, Հայ տպագրութիւնը և Հռոմ (ԺԷ դար), Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1989 (Հայագիտական մատենաշար «Բազմավէպ» թիւ 29)։
* Ն. Ա. Ոսկանյան, Ք. Ա. Կորկոտյան, Ա. Մ. Սավալյան, Հայ գիրքը 1512-1800 թվականներին. Հայ հնատիպ գրքի մատենագիտություն, Երևան, 1988։
* Ռաֆայել Իշխանյան, Հայ գրքի պատմություն, հատոր 1, Հայ տպագիր գիրքը 16-17-րդ դարերում, Երևան, 2012։
* Raymond H. Kévorkian, Catalogue des «incunables» arméniens, 1511-1695 ou Chronique de l'imprimerie arménienne, avec Jean-Pierre Mahé, Genève: P. Cramer. 1986.
* Raymond H. Kévorkian, Le livre arménien à travers les âges, avec Jean-Pierre Mahé, Catalogue de l'Exposition Marseille 1985.
* Vrej Nersessian, Catalogue of Early Armenian Books, 1512-1850, The British Library, 1980. ISBN 0904654354

Կատեգորիա:Հայ վաճառականներ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:1629 ծնունդներ
Կատեգորիա:1694 մահեր
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 31 մահեր
Հովհաննես Հեքելեկյան

**Հովհաննես Նազարի Հեքելեկյան** (), հայ մանրէաբան, կենսաքիմիկոս։ Մանրէաբանական գիտությունների դոկտոր (1925)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ռաթջերսի (Նյու Ջերսի նահանգ, ԱՄՆ) համալսարանը։ 1957-1967 թվականներին եղել է նույն համալսարանի դասախոս, ամբիոնի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են հոսող կեղտաջրերի ախտազերծման և մաքրման կենսաբանական մեթոդների մշակման հարցերին։ Ամերիկյան բակտերիաբանների և քիմիական ընկերությունների անդամ։ Արժանացել է գիտական մի շարք մրցանակների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Հայ կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Բաբսկ

**Բաբսկ** (լեհերեն՝ *Babsk*), գյուղ կենտրոնական Լեհաստանում, մոտ 700 մարդ։

Տեղակայված է երկրի կենտրոնական մասում, մայրաքաղաք Վարշավայից մոտ 70 կմ հեռավորության վրա, առաջին անգամ հիշատակվել է 15-րդ դարում։

Գյուղում է գտնվում Ֆրեդերիկ Շոպենի առաջին սիրո՝ Կոնստանտին Գլադկովսկու գերեզմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Լեհաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:1411 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արմեն Հայրյան

**Արմեն Թևանի Հայրյան** (), խորհրդային բանակի ավիացիայի հայ մայոր, Խորհրդային Միության Հերոս (ապրիլի 13, 1944)։

Սովորել է Էնգելս քաղաքի օդաչուական դպրոցում։ 1941-1945 թթ. խորհրդա-գերմանական պատերազմի ժամանակ մարտնչել է Հարավ-արևմտյան, Բրյանսկի, Ստալինգրադյան, Հարավային, 1-ին, 2-րդ, 3-րդ մերձբալթյան, Լենինգրադյան ռազմաճակատներում։ Եղել է էսկադրիլիայի հրամանատար, 1944-1945 թվականներին՝ ավիագնդի հրամանատարի օգնական։ Հերոսի կոչման արժանացել է Սևաստոպոլի ազատագրման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հայազգի հերոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ռազմաօդային ուժերի հայ մայորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Էլմիրա Հեքեքյան

**Էլմիրա Աբրահամի Հեքեքյան (Աբրահամյան)** (), հայ ռեժիսոր, բեմադրիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1986), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Էլմիրա Աբրահամյանը ծնվել է Գանձակում, Աբրահամ և Ռոզալիա Աբրահամյանների ընտանիքում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1949 թվականից աշխատել է Հայաստանի հանրային ռադիոյի խմբագրությունում։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը, 1975 թվականին Մոսկվայում կատարելագործվել հեռուստատեսության համամիութենական ինստիտուտի գլխավոր ռեժիսորների դասընթացներում։ 1946-1948 թվականներին աշխատել է Բաքվի Լևոն Երամյանի անվան, 1953-1957 թվականներին՝ Երևանի ռուսական թատրոններում, 1958 թվականից՝ Հայաստանի հեռուստաստուդիայի ռեժիսոր։ 1953 թվականից (ընդհատումներով) դասավանդել է Երևանի պարարվեստի, երաժշտական ուսումնարաններում, ԵԹԱԻ-ում։ Հեղինակ է բազմաթիվ հեռուստահաղորդաշարերի՝ «Զրույցներ գեղագիտության մասին», «Գեղեցիկի աշխարհում», «Շախմատային այբուբեն», «Թատերական հուշեր», «Վարք ու բարք», «Հասմիկ» և այլն։ Նկարահանել է «Մինչև 16 տարեկաններին թույլատրվում է․․․» ֆիլմը (1964, Համամիութենական կինոփառատոնի առաջին մրցանակ, Պրահայի միջազգային կինոփառատոնի դիպլոմ, 1965)։ Լուիզա Սամվելյանի համագործակցությամբ ներկայացրել է համաշխարհային դրամատուրգիայի եզակի նմուշներ՝ բեմադրելով Արիստոֆանի «Ամպերը», Եվրիպիդեսի «Իֆիգենիան Ավլիսում» (երկուսն էլ՝ 1971), Ջ. Բրունոյի «Մոմակալը» (1973) և այլն։

## Անդամակցություն
* Հայաստանի թատերական գործիչների միության անդամ, 1948
* Բնական գիտությունների եվրոպական ակադեմիայի անդամ, 2006
* Բնության և հասարակական գիտության միջազգային ակադեմիայի անդամ, 2009
* Հայաստանի Հեռուստատեսության և ռադիոյի ակադեմիաների իսկական անդամ, 2011՝
* «Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ» միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ, 1992

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ Պետռադիոյի պատվոգիր
*Համամիութենական կինոփառատոնի առաջին մրցանակ, 1964
* Պրահայի միջազգային կինոփառատոնի դիպլոմ, 1965
*ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր, 1975
* ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 1986
*ՀՀ թատերական գործիչների միության ոսկե մեդալ, 2007
*ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2007
*ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության ոսկե մեդալ, 2007
* «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալ, 2008
* «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ, 2009
* Մովսես Խորենացու մեդալ 2018

## Ընտանիք
* Հայր՝ Աբրահամ Աբրահամյան, զինվորական։ 
* Մայրը՝ Ռոզալիա Աբրամովնա Աբրահամյան, «Հայրենական մեծ պատերազմի» կամավոր, պատվավոր մանկավարժ, ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ 
* Դուստր՝ Աննա Հեքեքյան, հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ
* Որդի՝ Տիգրան Հեքեքյան, Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի տնօրեն, «Փոքրիկ երգիչներ» երգչախմբի հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Խոջաբեկ

**Խոջաբեկ**, հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Բոգդանովկայի շրջանում։ Արևմուտքից սահմանակից է Բոգդանովկա ավանին, որից բաժանվում է Ագրիչայ գետով (սկիզբ է առնում Խանչալի լճից)։

Խոջաբեկ գյուղը գտնվում է Ախալքալաքից ուղիղ գծով 16 կմ հարավ-արևելք Խանչալի լճի արևելյան ափից 2 կմ հեռու։  Գյուղը հյուսիս արևմուտքից կից է Նինոծմինդա շրջկենտրոնին։ Գյուղի միջով ձգվում է Նինոծմինդա-Ախալքալաք մայրուղին։ Վերջինս գյուղը բաժանում է 2 թաղամասերի, որոնցից աջակողմյանը Ս. Սարգիս եկեղեցու շուրջը տարածված հին թաղն է։ Ներկիայիս բնակչության նախնիները գաղթել են Արևմտյան Հայաստանից 1830 թվականին՝ Կարին նահանգի Ձիթող, Քոշկ և Էրզրումից։ 1840-ական  թվականներին Խոջաբեկ գյուղում կառուցվել է Սբ. Սարգիս եկեղեցին։ Սրբատաշ քարով, արևմտյան ճակատից  բացված միակ մուտքով։ Եկեղեցին մի քանի անգամ ենթարկվել է վերանորոգման։ Այժմ եկեղեցու հոգևոր հովիվն է Տ. Արմաշ քահանա Պողոսյանը։ Գյուղում մինչ օրս պահպանվել է ջրաղացը։ Վերջինս սկսել է գործել գյուղի ձևավորման օրվանից ՝1960 թվականից։ Բնակիչներն առաջին հերթին կառուցել են ջրաղացը, որը հացահատիկային մշակաբույսերի հիմնական վերամշակման միջոցն է հանդիսացել։ Հին ջրաղացը գտնվում էր Խոջաբեկ գյուղի վերջնամասում՝ Ղաուրմա գյուղի հարևանությամբ։  Ջրաղացի քանդվելուց հետո գյուղի բնակիչները հին ջրաղացի քարերով կառուցել են նոր ջրաղաց՝ Խոջաբեկ գյուղի Ագրիչայ գետի վրա։ Ջրաղացի կառուցման գործում իրենց մասնակցությունն են ցուցաբերել Մեսրոպ Սահակյանը, Շմավոն, Լևոն և Սոս Ղարսլյանները։ 1963-1993 թվականներին գյուղի աշխատանքը կանգնեցվել է ՝ հանգեցնելով նրան, որ ջրաղացը քանդվել է։ 1993 թվականին Նինոծմինդայի բնակիչ Արամ Մոսոյանը սեփական ջանքերով վերանորոգել է ջրաղացը։ 
Խոջաբեկում առ այսօր պահպանված են կիկլոպյան շարվածքով հնագույն բերդի ավերակները։ Պահպանված ավերակները գտնվում են գյուղից 2,5 կմ արևմուտք հեռավորությամբ՝ Խանչալնի լճի հյուսիս-արևելյան ափամերձ մի բլրակի վրա։ Բլրակից ցած առ այսօր կանգուն է ՂԱԼԱՉԱ անվամբ հայտնի միջնադարյան գյուղատեղի ավերակները։ Պահպանված է նաև եկեղեցու և գերեզմանատան մնացորդներ։ 1985 թվականին տեղի հայերը եկեղեցու հիմքերի վրա մատուռ են կառուցել։ Մատուռի ներսում ագոցված է Ժ-ԺԱ դարերին բնորոշող խաչքար, որը ունի պարզ ոճավորում։ Մատուռի առջևի մասում կանգնեցված են 2 խոյաձև տապանաքարեր։

Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջավախք
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Ալիմ Խոջաև

**Խոջաև Ալիմ** (), ուզբեկ խորհրդային դերասան։

ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959)։ 1929 թ.-ին ընդունվել է Համզայի անվան թատրոն (Տաշքենդ)։ 1951 թ.-ին ավարտել է Մոսկվայի ռեժիսորական դասընթացները։ Լավագույն դերերից են՝ Ալիշեր Նավոի (Ույգունի և Աուլթանովի «Ալիշեր Նավոի», ՍՍՀՄ պետ. մրցանակ, 1949), Համլետ, Յագո (Շեքսպիրի «Համլետ» և «Օթելլո»), Յուլդաշ Կամիլով (Սուլթանովի «Հավատով մարդիկ»)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուզբեկ դերասաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Խոջալի (դամբարանադաշտ)

**Խոջալի**, ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարերի դամբարանադաշտ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի համանուն գյուղի մոտ, Կարա-չայ և դրա վտակ Խոջալի-չայ գետերի միջև։

Պարունակում է մ. թ. ա. XIII-XI և VIII-VII դդ. մոտ 100 փոքր, միայնակ թաղումներով և մեծ (ստորոտում՝ մինչև 88, վերևում՝ 8, 5 մ տրամագծով) դիակիզված թաղումներով հողաբլուրներ և քարե լիցքով քարարկղային դամբարաններ։ Դամբարանադաշտից 0, 5 կմ արևմուտք գտնվում է միայնակ, ամենաբարձր (15, 5 մ) Խաչա-թեփե դամբարանաբլուրը, ավելի արևմուտք՝ քարե շինություններով շրջապատված երկու մենհիր, դեպի հարավարևելյան՝ դոլմենատիպ քարարկղային դամբարաններ։

Խոջալիից հայտնաբերված կենցաղային, սպառազինության, պերճանքի և այլ առարկաների մեջ հատկապես արժեքավոր են մարդկանց, առասպելական կենդանիների ու թռչունների պատկերներով բրոնզե գոտու երկու բեկորները, ջնարակապատ, ինչպես և ոչխարի գլխի քանդակներով խեցեղենի նմուշներն ու ասորական սեպագրերով ուլունքը (ենթադրվում է, որ այն պատկանել է ասորական Ադադնիրարի I կամ Ադադնիրարի II թագավորներից մեկին)։

Կատեգորիա:Ասկերանի շրջանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Դամբարանադաշտեր
Երվանդ Խոջամիրյան

**Երվանդ Խաչատուրի Խոջամիրյան** (), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, խորհրդային պետական աշխատող։

Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում ուսանելիս մասնակցել է ուսանողության շրջանում տարվող հեղափոխական աշխատանքներին, որի համար 1911 թ.-ին ձերբակալվել է և աքսորվել Կովկաս։ Նույն տարում անլեգալ մեկնել է Շվեյցարիա, եղբոր՝ քաղաքական վտարանդի Միհրան Խոջամիրյանի մոտ, որը նրան ընդգրկել է Լենինի գլխավորած ՌՍԴԲԿ արտասահմանյան բաժանմունքի աշխատանքներում. 1915 թ.-ին ավարտելով Ժնևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը՝ մեկնել է Կովկասյան ռազմաճակատ և կամավորական դրուժինայի շարքերում կռվել թուրքական բանակի դեմ։ 1917 թ.-ին եղել է Մոսկվայում և մասնակցել հեղափոխական խռովությունների։

1918-1922 թվականներին ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կազմում մասնակցել է Ադրբեջանում, Հայաստանում և Վրաստանում ինքնիշխանության տապալմանը և խորհրդային իշխանության հաստատմանը։ 1924 - 1938 թթ.-ին Խոջամիրյանը ՀԽՍՀ-ի և Անդրֆեդերացիայի կուսակցական և խորհրդային մարմիններում վարել է մի շարք պաշտոններ (ՀՊՍՀ մասնագիտական կրթության գլխավոր վարչության պետ, Անդրերկրկոմում բաժնի վարիչի տեղակալ, ՀԽՍՀ արհմիությունների խորհրդի քարտուղար, ՀԽՍՀ Բանգյուղտեսչության և լուսավորության ժողկոմատներում՝ ժողկոմի տեղակալ)։ Եղել է ՀԽՍՀ, Անդրֆեդերացիայի Կենտգործկոմների և ՀԱՄԿԽ-ի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Միհրան Խոջամիրյան

**Միհրան Խաչատուրի Խոջամիրյան** (նոյեմբերի 1 (նոյեմբերի 14), 1882, Երևանի նահանգի Նախիջևանի գավառ, գ. Վերին Ագուլիս (այժմ՝ Նախիջևանում) - փետրվարի 8, 1938, Թիֆլիս), հայ բոլշևիկ հեղափոխական։

ՌՍԴԲԿ մեջ է մտել 1902 թվականին, Բաքվում, կուսակցության II համագումարից հետո հարել է բոլշևիկներին։ Բարձրագույն տնտեսագիտական կրթություն է ստացել Ժնևում։

1903 - 1905 թվականներին կուսակցական աշխատանք է տարել Կիևում և Թիֆլիսում։ 1905 թվականին, Կիևի մարտական կազմակերպություններից մեկի բացահայտման կապակցությամբ, թաքնվելով ոստիկանությունից, մեկնել է Ժնև, ուր կատարել է Լենինի գլխավորած ՌՍԴԲԿ արտասահմանյան բաժանմունքի հանձնարարությունները։ 1907 - 1908 թվականներին Ցխակայայի, Սեմաշկոյի, Լունաչարսկու, Կնունյանցի և այլ ընկերների հետ կազմակերպել է «Радуга» բոլշևիկյան ուղղության ամսագրի հրատարակությունը, այն լույս էր տեսնում ժնևում։

1908 թվականին Խոջամիրյանը կուսակցության հանձնարարությամբ մեկնել է Գերմանիա, որտեղ և ձերբակալվել է՝ մեղադրվելով Կամոյի (Սիմոն Տեր-Պետրոսյան) հետ համագործակցելու մեջ։ Շնորհիվ Լենինի եռանդուն ջանքերի և բոլշևիկների ծավալած ագիտացիայի հաջողվել է ձախողել Խոջամիրյանի հանձնումը ցարական իշխանություններին։ Մեկ ու կես տարվա բանտարկությունից հետո ազատ է արձակվել։ Մինչև 1914 թվականը ապրել և գործել է ժնևում՝ շարունակելով կատարել կուսակցության հանձնարարությունները, իսկ հետո հեռացել կուսակցական աշխատանքից։ 1914 թվականի վերջին վերադարձել է հայրենիք և կամավոր մեկնել Կովկասյան ռազմաճակատ։ Զորացրվել է 1918 թվականին։ 1920 - 1923 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ արտգործժողկոմատում։ Եղել է Խորհրդային Հայաստանի խամաճիկային պատվիրակության քարտուղարը Կարսի կոնֆերնասում։ 1923 - 1937 թվականներին աշխատել է Հայաստանի և Ադրբեջանի բանկային-ֆինանսական մարմիններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Վիսլա

**Վիսլա** (, vʲiswa, ), ամենաերկար գետը Լեհաստանում։ Երկարությունը 1047 կմ է (այդ ցուցանիշով առաջին տեղն է գրավում Բալթիկ ծովի ավազանում և իններորդ տեղը՝ ամբողջ Եվրոպայում), ջրահավաք ավազանի մակերեսը՝ 193, 960 հազար կմ², որից 168,868 քառակուսի կիլոմետրը գտնվում է Լեհաստանում։ Սկիզբ է առնում Լեհաստանի հարավում գտնվող, Արևմտյան Կարպատների մաս կազմող Սիլեզյան Բեսկիդներ լեռնազանգվածի Բառանյա Գոռա սարից՝ ծովի մակերևույթից 1220 մետր բարձրությունից, Բյալա Վիսելկա (*Biała Wisełka*) և Չառնա Վիսելկա (*Czarna Wisełka*) ճյուղավորումներով։ Թափվում է Բալթիկ ծովի Գդանսկի ծոցը։

Խոշոր վտակներից են Դունաեցը, Վիսլոկան, Սանը, Վեպշը, Բուգը, Պիլիցան, Բրդան։ Ամռանը և ձմռանը հաճախակի են վարարումները, լինում են աղետալի հեղեղումներ։ Սառցակալումը անկայուն է։

Ջրի միջին ծախսը Կրակովի մոտ 84 մ³/վրկ է, Տչևի մոտ՝ 1030 մ³/վրկ։ Նավարկելի է մինչև Պշեմշիի գետաբերանը (940 կմ)։ Վիսլայի և նրա վտակների հոսքը կարգավորելու համար կառուցվել են ջրամբարներ, հէկեր։ Ջրանցքներով միացած է Դնեպրի, Օդրայի, Նեմանի հետ։

Վիսլայի ափերին են Սանդոմեժը, Վլոցլավեկը, Կրակովը, Վարշավան, Պլոցկը, Տորունը, Բիդգոշչը, Տչևը, դելտայում՝ Գդանսկը։

Գետը հաճախ է հիշատակվում լեհական մշակույթի, պատմության, ինքնության առնչությամբ։ Երկրի առավել կարևոր ջրուղին է, նրա բնական խորհրդանիշը, իսկ «Վիսլայի երկիր» () արտահայտությունը «Լեհաստան» տեղանվան հոմանիշն է։

## Պատկերասրահ

Image:Wodospad Wiselka Biala.jpg|Սպիտակ Վիսելկան
Wisla 010.jpg|Չառնա Վիսելկան ակունքում
Image:CzarnyStawZakopane.jpg|Ծովակն լիճը՝  Սպիտակ Դունաեցի ակունքը 
Image:Wisla powodz 2004.jpg|Վիսլան Վարշավայի մերձակայքում, 2004
Image:Weichsel in Graudenz.jpg|Վիսլան Գրուձոնձի մերձակայքում
Image:Wisla wisla.JPG|Վիսլա քաղաքի մերձակայքում
Image:Tyniecwisła.jpg|Կրակովի մերձակայքում
Image:Kraków Wisła 11.jpg|Կրակովում
Image:Ustroń Wisła p1.jpg|Ուստրոնում
Image:Wisła niedaleko Koszyc.JPG| Կոշիցեի մերձակայքում
Torun-most-drogowy.jpg|Տորունում



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* History of floods on the River Vistula *History of floods on the River Vistula* (Hydrological Sciences Journal)

Կատեգորիա:Լեհաստանի գետեր
Լուկինո Վիսկոնտի

**Լուկինո Վիսկոնտի** (, ), կինոյի և թատրոնի իտալացի ռեժիսոր և սցենարիստ։ Իտալական ազնվական Վիսկոնտի ընտանիքի ճյուղավորումներից մեկի ներկայացուցիչ։ Կինոյում աշխատել է 1936 թվականից։ Եղել է հակաֆաշիստորեն տրամադրված երիտասարդ կինոքննադատների խմբում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը։ Նեոռեազիզմի հիմնադիրներից։

Վիսկոնտիի առաջին ֆիլմը եղել է «Մոլեգնությունը» (1942, ըստ Ջեյմս Քեյնի «Փոստատարը միշտ զանգում է կրկնակի»)։ Առավել նշանակալից կինոնկարներից են՝ «Հողը ցնցվում է» (1948), «Ամենագեղեցիկը» (1951), «Զգացմունք» (1954), «Ռոկկոն և նրա եղբայրները» (1960), «Ընձառյուծը» (1962, ըստ Ջուզեպպե Տոմազի դի Լամպեդուզայի վեպի), «Անիծվածները» («Աստվածների կործանումը», 1970), «Մահ Վենետիկում» (1971) «Լյուդվիգ» (1972), «Ընտանեկան դիմանկար ինտերիերում» (1974)։

1945 թ-ից հանդես է եկել նաե իբրև թատրոնի ռեժիսոր։ Բեմադրություններից են՝ Միլլերի «Կոմիվոյաժորի մահը» (1950) և «Տեսարան կամրջից» (1958), Անտոն Չեխովի «Երեք քույր» (1952) և «Քեռի Վանյա» (1956), Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա» և «Տրուբադուր» օպերաները և այլն։

Վիսկոնտիի մի շարք ֆիլմեր միջազգային փառատոներում արժանացել են մրցանակների, այդ թվում՝ 1963 թ. Կաննի կինոփառատոնի «Արմավենու ոսկե ճյուղի» «Ընձառյուծը» և 1965 թ. Վենետիկի կինոփառատոնի «Ոսկե առյուծի»՝ «Մեծ Արջ համաստեղության մշուշոտ աստղերը» ֆիլմերի համար։

Վիսկոնտիի արվեստին բնորոշ է սոցիալական-պատմական մոտեցումը պատկերվող նյութին, ներքին խոր կապը իտալական և համաշխարհային գրականության ավանդույթներին, թեմաների մասշտաբայնությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Նեոռեալիզմի ներկայացուցիչներ
Կատեգորիա:Դիմադրության շարժման մասնակիցներ
Կատեգորիա:Օպերային ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Dev

**Dev** (իրական անունը՝ **Դևին Սթար Թեյլս**, ), ամերիկացի երգչուհի, երգահան և ռեփեր։ Դևինը իր առաջին սինգլը թողարկել է 2010 թվականին, իսկ հաջորդ տարի սեպտեմբերին թողարկել է իր դեբյուտային ստուդիական ալբոմը։

Dev-ը ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել այն բանից հետո, երբ *The Cataracs* և *Far East Movement* երաժշտախմբերը, օգտագործելով նրա *Booty Bounce* երգը իրենց *Like a G6* երգի ձայնագրությունում, առաջին տեղն են գրավել սինգլների չարթում։

## Կենսագրություն
Dev-ը ծնունդով կալիֆոռնիական Թրեյսի քաղաքից է։ Մանկությունն ու պատանեկությունն անց է կացրել Մոնտեկիում։ Ծնողներն ԱՄՆ էին եկել Կոստա Ռիկայից։ Նրա երակներում մեքսիկացու և պորտուգալացու արյուն է հոսում։ Նախքան երաժշտական կարիերայի անցնելը եղել է պրոֆեսիոնալ լողորդուհի (դեռևս քառամյա աղջնակ՝ հաճախել է լողի պարապմունքների, ընդգրկվել ամերիկյան խոստումնալից մանուկ լողորդուհիների հույսի գոտում՝ օլիմպիական հերթափոխում)։  2008 թվականին իր երգային կատարումների ձայնագրությունները ներբեռնել է *MySpace*-ի իր էջում, և The Cataracs երաժշտախումբը բացահայտել, հայտնաբերել է նրան։ Միասին երգեր են ձայնագրել, համերգային շրջագայություններ կատարել։ Dev-ը The Cataracs-ի հետ է իրականացրել նաև իր առաջին ալբոմի ձայնագրումն ու թողարկումը։

## Անձնական կյանք
2011 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Dev-ը լույս աշխարհ է բերել իր առաջնեկին՝ Էմիլիա Լավ Գորեկիին, որի հայրը Dev-ի վաղեմի սիրած տղան՝ Ջիմի Գորեկին է։

## Սկավառակագրություն
**Ալբոմներ**
* 2011: *The Night the Sun Came Up*
* 2017: *I Only See you When I’m Dreamin*

**Սինգլներ**
* 2010: *Booty Bounce*
* 2010: *[[Bass Down Low]]* (feat. The Cataracs)
* 2011: *Fireball*
* 2011: *[[In the Dark (Lied)|In the Dark]]*
* 2011: *Take Her from You*
* 2011: *Naked* (feat. Enrique Iglesias)
* 2012: *Dancing Shoes*
* 2012: *Kiss My Lips* (feat. Fabolous)
* 2012: *Don’t Hurt It* (feat. Timbaland)
* 2013: *Kiss It* (feat. Sage the Gemini)
* 2014: *Honey Dip*
* 2015:  *Parade*
* 2016: *Lowkey*

**Որպես հրավիրված երգչուհի**
* 2010: *[[Like a G6]]* (Far East Movement featuring The Cataracs & Dev)
* 2010: *Mobbin’* (Bobby Brackins featuring Dev)
* 2010: *Sunrise* (The Cataracs featuring Dev)
* 2010: *Top of the World* (The Cataracs featuring Dev)
* 2011: *Backseat* (New Boyz featuring The Cataracs & Dev)
* 2011:  *Knockin’* (Travis Barker featuring Snoop Dogg, Ludacris, E-40 & Dev)
* 2011: *We Came to Smash* (Martin Solveig featuring Dev)
* 2011: *She Makes Me Wanna* (JLS featuring Dev)
* 2011: *I Just Wanna F* (Afrojack & David Guetta featuring Timbaland & Dev)
* 2011: *Who’s That Boy?* (Demi Lovato featuring Dev)
* 2011: *Hotter Than Fire* (Eric Saade featuring Dev)
* 2011: *[[Hey Hey Hey (Pop Another Bottle)]]* (Laurent Wéry feat. Swift K.I.D. & Dev)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Offizielle Website 
* Երգչուհու պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Ֆլամանդական բեգինաժներ

**Բեգինաժ** () կամ **բեխայնհոֆ** (), համայնքային բնակավայր Ֆլանդրիայում և Նիդերլանդներում՝ միայնակ բեգինների համար։

Բեգինաժները լայն տարածում ստացան 13-րդ դարում Ցածր երկրներում։

## Ճարտարապետություն
Շատ հաճախ բեգինաժը տեղակայված է լինում քաղաքի տարածքից դուրս և իրենից ներկայացնում է ներքին բակի շուրջ ճարտարապետական անսամբլ։ Անսամբլը ներառում է բնակելի շենքեր, մատուռ և հիմնադրի ավելի աչքի ընկնող տունը՝ ժողովի դահլիճով։

մինի|կենտրոն|600px|Բեգինաժ Բրյուգեում

## Տես նաև
* Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Belgium's beguinages offered refuge for women 

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բելգիայում
Գրան Պլաս

**Գրան Պլաս** (, ), պատմական հրապարակ Բրյուսելի կենտրոնում, քաղաքի զբոսաշրջային կարևորագույն վայրերից մեկը։ Այստեղ են տեղավորված երկու հիմնական տեսարժան վայրերը՝ Ռատուշան և Հացի կամ Արքայի տունը (, )։ Բրյուսելի շուկայական անսամբլը ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Պատմություն
Առևտրական հրապարակը առաջացել է 12-րդ դարում չորացած ճահճուտների տեղում։ 13-րդ դարում կառուցվել է Հացի տունը, որը, ինչպես հետևում է անվանումից, օգտագործվել է հացի պահպանման համար։ Հետագայում այս շինությունը սկսել է կոչվել Արքայի տուն։ Հետաքրքիր է, որ նիդերլանդերեն լեզվում մինչև այժմ էլ օգտագործվում է անվան ավելի հին տարբերակը (Հացի տուն), միևնույն ժամանակ ֆրանսերենով այդ շինությունը կոչվում է «Արքայի տուն»։ 1402-1455 թվականներին կառուցվել է մինչև այժմ պահպանված գոթական ռատուշան։

1695 թվականի օգոստոսի 13-ին սկսվել է ֆրանսիական բանակի կողմից մի քանի օր շարունակված Բրյուսելի գնդակոծումը։ Արդյունքում քաղաքի ամբողջ կենտրոնը ավերվել է։ Շուկայի հրապարակում կանգուն մնաց միայն ռատուշան, և, մասամբ Հացի/Արքայի տունը։

Սակայն պատերազմի ավարտից հետո հրապարակը շատ արագ (ընդամենը 4 տարվա ընթացքում) վերակառուցվել է հարուստ գիլդիաների կողմից։ Գիլդիական տները կառուցվել են Լյուդովիկոս XIV-ի և բարոկկո ոճերով։

## Ծաղկային գորգ
Յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ, սկսած 1986 թվականից, Գրան Պլասում, օգոստոսի 15-ին, մի քանի օրվա ընթացքում ստեղծվում է հսկայական գորգ ծաղիկներից։ Միլիոնավոր բազմագույն բեգոնիաներ ստեղծում են 24x77 մ պատկեր, ընդհանուր 1800 մ2 մակերեսով։

## Պատկերասրահ


Luc Viatour Hotel de ville Bruxelles 1.JPG|Ռատուշա
Broodhuis Bruxelles.jpg|Հացի տուն/Արքայի տուն
Brouwershuis.jpg|Գիլդիական տներ
Brussels - Grand Place, Floral Carpet - 20040813 modified.jpg|Ծաղկային գորգ (2004)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 360°-համայնապատկեր
* Հրապարակի մասին
* Ինֆորմացիա, վեբ-տեսախցիկ և լուսանկարներ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բելգիայում
Քյոշկ Վերին

**Քյոշկ Վերին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բելգիայի վերելակային ջրանցքներ

**Բելգիայի վերելակային ջրանցքներ** (ֆր.՝ Ascenseurs à bateaux du Canal du Centre), չորս ջրանցքներ, որոնք կառուցվել են 1882 - 1917 թթ.՝ Բելգիայի կենտրոնական ջրանքցի տարիներին։ 1998 թվականին ընդգրկվել են ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակի մեջ (№ 856)։

Չորս ջրանցքները մինչև այսօր էլ գտնվում են նույն վիճակում, ինչպես կառուցվել են 19-20-րդ դարերում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Houdeng-Goegnies JPG02.jpg|Ջրանցք №1
Պատկեր:Houdeng-Aimeries - Ascenseur no 2 - 1.jpg|Ջրանցք №2
Պատկեր:Houding1.jpg|Ջրանցք №3
Պատկեր:Houding9.jpg|Ջրանցք №4


## Տես նաև
* Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Նավամբարձիչ

## Արտաքին հղումներ
* Description from UNESCO
* Maps and photographs of canal lifts

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բելգիայում
Լևոն VI Իմաստասեր

[մինի|Լևոն Զ ոսկեդրամը, որտեղ նա պատկերված է որդու՝ [Կոստանդին Ծիրանածին|Կոստանդիանոս Է Ծիրանածնի հետ]]
**Լևոն VI Իմաստասեր** կամ **Փիլիսոփա** (հայկական պատմական ուսումնասիրություններում անունը գրվում է նաև որպես՝ **Լևոն Զ Իմաստասեր**, , ), բյուզանդական կայսր 886 թվականից առ 912 թվականը։ Լևոն VI Իմաստասերը Բյուզանդիան 867-1056 թվականներին կառավարած Հայկական հարստության ներկայացուցիչ է։
«Իմաստասեր» անունը ստացել է պետական կառավարման տարբեր բնագավառներին և ռազմարվեստին վերաբերող երկեր գրելու, բանաստեղծություններ և ճառեր հորինելու, ինչպես նաև իր հոր՝ Բարսեղ Ա կողմից նախաձեռնած «Բազիլիկաներ» անունը կրող օրենքների ժողովածուն ավարտելու համար։
## Արտաքին հղումներ
 Բյուզանդիա 

Կատեգորիա:Հայազգի բյուզանդական կայսրեր
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից
Կատեգորիա:Մակեդոնական դինաստիա
Կատեգորիա:Հայասերներ
Վիկտոր Դալլաքյան

**Վիկտոր Երվանդի Դալլաքյան** (), հայ պատմաբան, ՀՀ քաղաքական և պետական գործիչ։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։

## Կրթություն
* 1980 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, 
* 1996 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

## Աշխատանքային գործունեություն
* 1981 թ. Հայաստանի ԳԱ պատմության ինստիտուտում աշխատել է ավագ լաբորանտ, 
* 1987-1995 թթ. Հայաստանի ԳԱ պատմության ինստիտուտում աշխատել է կրտսեր գիտաշխատող, գիտաշխատող, ավագ գիտաշխատող։

## Քաղաքական գործունեություն
* 1995-1999 թթ., ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 61 ընտրատարածք)։ ՀՀ Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, նախագահի տեղակալ։ «Բարեփոխումներ», ապա «Երկրապահ» պատգամավորական խմբի անդամ։ 
* 1999-2003 թթ., ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 47 ընտրատարածք)։ ՀՀ Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, նախագահի տեղակալ, նախագահ։ «Միասնություն» խմբակցության անդամ։ 
* 2001-2003 թթ. - Սևծովյան տնտեսական համագործակցության խորհրդարանական վեհաժողովի հայաստանյան պատվիրակության ղեկավար, վեհաժողովի փոխնախագահ։ 
* 2003-2007 թթ. - Ազգային ժողովի պատգամավոր (թիվ 36 ընտրատարածք)։ ՀՀ Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Մինչև 2006 թ. օգոստոսի 28-ը եղել է «Արդարություն» խմբակցության քարտուղար, այնուհետև խմբակցություններում և պատգամավորական խմբում չի ընդգրկվել։ 
* 2007 թ. մայիսի 12-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 30 ընտրատարածքից։ 
* 2012 թ. սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մշտական ներկայացուցիչ։
* 2012 թ. սեպտեմբերի 20-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ՝ վերապահելով Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մշտական ներկայացուցչի լիազորությունները։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Բրյուգգե

**Բրյուգգե**, այլ թարգմանություններով նաև **Բռյուգե** ( , ), Բելգիական Արևմտյան Ֆլանդրիա նահանգի գլխավոր քաղաքը։ Եվրոպայի ամենագեղատեսիլ քաղաքներից մեկը։ Բնակչությունը՝ ։ Միջնադարում, երբ քաղաքը գտնվում էր իր ծաղկման գագաթնակետին, քաղաքն ուներ ավելի քան 200.000 բնակիչ։

Բրյուգգեն կարևոր տնտեսական քաղաք է։

20-րդ դարի վերջում քաղաքից փոքր-ինչ հեռու կառուցվել է ժամանակակից նավահանգիստ Զեբռյուգեն, և դրա շնորհիվ Բրյուգգեն վերադարձրել է նախկինում կորցրած ծովային առևտրի քաղաքի տիտղոսը։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է ծովից 17 կմ հեռավորության վրա՝ պտղաբեր հարթավայրում, Գենտ-Օստենդե պետական ճանապարհային գծի վրա։ Քաղաքում միավորվում են երեք ջրանցք՝ Գենտի, Սլյոյսի և Օստենդեի։ Այս ջրանցքներն այնքան խորն են, որ դրանցով կարող են ընթանալ ծովային մեծ նավեր։

Երբեմն Բրյուգգեն անվանում են *«Հյուսիսային Վենետիկ»*։ Նախկինում այստեղ՝ կամրջի մոտ մարդիկ հավաքվում էին տոնավաճառի․ «Կամուրջ» տեղանքի անվանումը դարձավ հասարակ անուն և շուտով սկսվեց ասոցացվել քաղաքի հետ ( → ՝ կամուրջ)։ Ժամանակակից քաղաքում կա 54 կամուրջ, որից 12-ը՝ փայտից։

## Բրյուգգեն արվեստում
Բրյուգգեում են տեղի ունենում Շարլ դե Կոստերի «Ուլենշպիգելի մասին լեգենդը» վեպից էպիզոդների մի շարք։

Բրյուգգե քաղաքին են նվիրված բելգիացի գրող Ժ. Ռոդենբախի «Մեռած Բրյուգգե» (, 1892) և Ժամկոչ (, 1897, իսկ մեկ այլ թարգմանությամբ՝ «Կյանքից Վեր»)։

«Ժամադրություն Բրյուգգեում» վեպը (1958) եռագրության երկրորդ գիրքն է (առաջին գիրքը՝ «Մայոր Վատրեն» (1956), իսկ երրորդ գիրքը՝ «Երբ նահանջում է ծովը» (1963))։ Եռագրության հեղինակը հայտնի ֆրանսիացի հեղինակ Արման Լանուն է (1913 - 1983)։ «Ժամադրություն Բրյուգգեում» վեպի թեման Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ վերապրած, տարբեր ճակատագրեր ունեցող մարդկանց, փնտրտուքների մասին է։

Բրյուգգեում են տեղի ունենում «Բրյուգգեում» ( (2008), այլ թարգմանությամբ նաև՝ Մի անգամ Բրյուգգեում ֆիլմի իրադարձությունները։

Բրյուգգեն այն քաղաքներից մեկն է, որտեղ զարգանում են Ֆեդերիկո Անդախազիի «Ֆլամանդական գաղտնիք» գրքի գործողությունները։

## Պատկերասրահ

Bruges,Burgplatz,Town hall.jpg|Բուրգ հրապարակ
Bruges,Bellfry.jpg|Զանգակատուն (Bellfry)
Bruges, view from Bellfry.jpg|Քաղաքի տեսքը Զանգակատնից
Bruges, vief from Bellfry 2.jpg|Ջրանցքի տեսքը Զանգակատնից
Bruges,channel01.jpg|Ջրանցք
Bruges Belgium Town-hall-of-Brugge-01.jpg|Բրյուգգեի ռատուշա
Bruges,channel03.jpg|Ջրանցք
Bruges,confectioner's.jpg|Հրուշակեղենի վաճառակետ Բրյուգգում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բելգիայում
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Էստադիո Նուևո Լոս Կարմենես

**Էստադիո Նուևո Լոս Կարմենես** (), ֆուտբոլային մարզադաշտ է Իսպանիայի Գրանադա քաղաքում։ Գրանադա ՖԱ-ի «տնային» խաղադաշտն է, որը հիմնականում օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի համար, սակայն այստեղ տեղի են ունենում նաև այլ սպորտային և մշակութային միջոցառումներ։ Նախատեսված է 19.336 հանդիսականի համար։ 2019 թվականին մարզադաշտը բարեփոխվել, նորացվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Virtual Tour
*Estadios de Espana 
*World Stadiums Article

Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Իսպանիայում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Գագիկ Հովակիմյան

**Գագիկ Մանուելի Հովակիմյան** (), հայ կենսաքիմիկոս։ Պրոֆեսոր (1950), Փարիզի բժշկական և Բորդոյի պատմական գիտությունների ակադեմիաների թղթակից անդամ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Բրյուսելի համալսարանը (1936)։ 1938 թվականից աշխատել է Թեհրանի համալսարանում, 1979-1984 թվականներին՝ Փարիզում։ Աշխատանքները վերաբերում են բժշկական կենսաքիմիայի, հատկապես ստերինների, փոխանակության ուսումնասիրությանը։ Զբաղվել է նաև հնագիտության հարցերով։ Հրավիրվել է Երևան և դասախոսություններ կարդացել ԵՊՀ-ում։ Կենսաքիմիկոսների միջազգային ընկերության անդամ, Իրանի կենսաքիմիական միության, ինչպես նաև “Acta Biochimica Jranica” գիտական պարբերականի հիմնադիրը, ֆրանսիական և անգլիական կենսաքիմիկոսների միության անդամ։ Հովակիմյանի նախաձեռնությամբ Թեհրանում հրատարակվել է «Հուր» ամսագիրը (հայերեն և պարսկերեն)։ Թեհրանի և Իրանի հյուսիսային շրջանների հայերի կողմից երկու անգամ ընտրվել է Իրանի Մեջլիսի պատգամավոր։ Պարգևատրվել է ֆրանսիական «Պալմ ակադեմիկ» գիտական շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ կենսաբաններ
Կատեգորիա:Իրանահայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Իրանահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Իրանահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ քաղաքական գործիչներ
Բութ (Խոշաբի գավառ)

**Բութ**, գյուղ Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Բոգունիք գավառում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրը հյուսիսից, արևմուտքից և արևելքից շրջապատված է լեռներով։ Գյուղից հյուսիս-արևելք Շինական լեռներն են, հյուսիսում՝ Կատվի ձորը։

## Պատմություն
XX դարի սկզբներին փոքրիկ գյուղակ էր։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 10 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ Բութա Ս. Աստվածածին անունով հինավուրց վանք։ Վանքին կից կար գերեզմանոց, որն ուներ խաչքար տապանաքարեր։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր