Ռաֆայել հրեշտակապետ

**Ռաֆայել հրեշտակապետ** (, *Ռեփայել*՝ «Աստված բուժեց», «*ռաֆա*» רפא բառից՝ բուժել), հրեշտակապետներից մեկն էր։ Ենոքի ապոկրիֆային գրքի համաձայն՝ նա համարվել է հրեշտակապետների մեջ երկրորդը (Միքայել Հրեշտակապետից հետո)։  

Բոլոր յոթ հրեշտակներից, որոնք հանդիպել են նախաաքսորական հրեականությունում, միայն Միքայելն  ու Գաբրիելն են նշվել գրություններում, որոնց բոլոր քրիստոնյաները  ընդունել են իրենց անուններով։ Ռաֆայելն իր անունով հիշատակվել է Տոբիտի գրքում, որը մտնում է Հին կտակարանի մեջ՝ ուղղափառությունում և կաթոլիկությունում, ընդ որում կաթոլիկությունում ճանաչվել է վերջնական։ Մնացած չորսի անունները՝ Ուրիել, Ռագուիլ, Սարիել, Երահմիել, գրվել են Ենոքի գրքում (*գլուխ XX*), որը գրվել է մեր թվարկությունից առաջ երկրորդ դարում։  

Ռաֆայել (*Raphael*) անվան արմատը առկա է նաև ժամանակակից եբրայերեն *Rophe* բառում, որը թարգմանաբար նշանակում է «բժիշկ»՝ դրանով իսկ հիշեցնելով այս հրեշտակին ավանդաբար վերագրվող բուժելու ունակությունները:

## Ենոքի գրքում
Ռաֆայելը թաղել է կապված Ազազելին անապատում, քանի որ նա մարդկանց տարբեր արհեստներ էր սովորեցնում և դրանցով նրանց անառակացնում էր *(Են․ 2:35—37)*։

Եվ ասաց Աստված կրկին Ռաֆայելին․ «Կապիր Ազազելի ոտքերն ու ձեռքերը և նետիր խավարի մեջ։ Դուդայելի մեջ գտնվող անապատում անցք արա և իջեցրու նրան այնտեղ: Եվ նրա վրա դիր կոպիտ ու սուր մի քար և ծածկիր այն խավարով, որպեսզի այնտեղ հավիտյան մնա, և նրա երեսն էլ ծածկիր, որպեսզի լույս չտեսնի: Եվ դատաստանի մեծ օրը նա նետվելու է կրակի մեջ »։

Գրքում նա նկարագրվում է որպես «Սուրբ հրեշտակներից մեկը՝ մարդկանց ոգիների հրեշտակը» (ոչ բոլորինը, քանի որ Միքայելը դրված է «մարդկանց լավագույն մասի վրա՝ ընտրված ժողովրդի վրա») (*Են. 4:27*)։

Ռաֆայելը Ենոքին պատմել է մարդկային հոգիների չորս հանգստավայրերի մասին, որտեղ նրանք բնակվել են՝ սպասելով վերջին դատաստանին։ Երբ մարդը եկել է ճշմարտության պարտեզ, Ռաֆայելը իր տեսած ծառը անվանել է «իմաստության ծառ, որից ձեր նախնիները՝ ձեր հին հայրը և մայրը, ճաշակել են և ձեռք բերել իմաստության գիտելիքներ, և նրանց աչքերը բացվել են, և նրանք իմացել են, որ մերկ են և վտարվել են այգուց»:

Կանգնելով Տիրոջ գահի մոտ՝ Ռաֆայելը «օրհնել է ընտրյալներին, որոնք կշռադատված էին ոգիների Տիրոջ կողմից»։ Նա և ևս երեք հրեշտակներ կռվելու են Ազազելի և նրա զորքերի դեմ և նրանց գցելու դժոխքի կրակի մեջ։

Եվ ես հարցրի խաղաղության հրեշտակին․ «Այս շղթաները, որ զենքեր են, ու՞մ համար են պատրաստված»: Եվ նա ասաց․ «Նրանք պատրաստված են Ազազելի ջոկատների համար, որպեսզի վերցնեն նրանց և գցեն դժոխք: Եվ նրանց ծնոտները ծածկված կլինեն կոպիտ քարերով, ինչպես հրամայել է հոգիների Տերը: Միքայելն ու Գաբրիելը, Ռուֆայելը և Ֆանուելը կբռնեն նրանց դատաստանի այդ մեծ օրը և կթափեն վառվող կրակով հնոց, որպեսզի ոգիների Տերը վրեժ լուծի նրանց անիրավության համար, որովհետև նրանք հնազանդվեցին Սատանային և խաբեցին երկրի վրա ապրողներին»։

## Ուղղափառությունում և կաթոլիկությունում
thumb|Հրեշտակապետ Ռաֆայել. Բառտոլոմե Ռոմեն
մինի|Սուրբ Ռաֆայել հրեշտակապետի սրբապատկերակը
Ռաֆայել հրեշտակը հայտնվել է Տոբիթի ոչ կանոնական, երկրորդականոնական գրքում, որտեղ նա հայտնվել է մարդկային տեսքով և դարձել է Տոբիթի որդի Տոբիուսի ուղեկիցը՝ իրեն անվանելով «Ազարիա՝ Անանիա Մեծի տոհմից» (Տոբիթ, 5։18)։ Ճանապարհորդության ընթացքում նշվել են հրեշտակապետի պաշտպանիչ ուժերը, օրինակ՝ Վերին Եգիպտոսում դևի աքսորը և կապումը, որը սպանել է Սառայի՝ Ռագուելի դստեր և հետագայում Տոբիուսի կնոջ յոթ ամուսիններին (Տոբիթ, 8։2)։ Տուն վերադառնալուց և Տովիտա կուրությունը բուժելուց հետո Ռաֆայելը բացահայտել է իրեն (Տոբիթ, 12։15)․

Ես Ռաֆայելն եմ՝ յոթ սուրբ հրեշտակներից մեկը, որոնք բարձրացնում են սրբերի աղոթքները և բարձրանում Սրբի փառքի առաջ։

Հնարավոր է, որ այստեղ եղել է կապվածություն Սուրբ Հովհաննեսի հայտնության անանուն հրեշտակների հետ։

Ինչ վերաբերում է Ռաֆայելին վերագրվող բուժիչ ունակություններին, ապա դրանց մասին շատ ավելին հայտնի չէ, քան Տոբիթին ուղղված նրա հայտարարությունից, որ նա Աստծո կողմից կանչվել է տղամարդուն կուրությունից բուժելու և Սառային՝ Տոբիուսի ապագա կնոջը, Ասմոդեուսի չար ոգուց ազատելու համար։ Կաթոլիկների շրջանում Ռաֆայելը համարվել է բժիշկների և ճանապարհորդների սուրբ հովանավորը, ինչպես նաև օգնել է նրանց, որոնք իր ծառայությունների կարիքն են ունեցել:

1921 թվականին առաջին անգամ Ռաֆայելին նվիրված օրը ներառվել է հռոմեական պատարագային տարում և նշվել է հոկտեմբերի 24-ին: 1969 թվականի օրացույցի բարեփոխմամբ տոնը տեղափոխվել է սեպտեմբերի 29 և միավորվել Միքայել հրեշտակապետի և Գաբրիել հրեշտակապետի օրվա հետ։ Այնուամենայնիվ, կաթոլիկ եկեղեցին այժմ թույլ է տալիս տոնակատարության հնարավորությունը հին օրացույցով:

Ռաֆայելը հաճախ պատկերված է ձեռքին մեծ ձուկ: Սա հղում է Տոբիթի գրքին, որտեղ հրեշտակապետը հրամայել է Տոբիուսին ձուկ որսալ, իսկ հետո երիտասարդին սովորեցրել է, թե ինչպես կարելի է ձկան լեղապարկի օգնությամբ բուժել հոր կուրությունը, ինչպես նաև քշել դևին՝ վառելով կենդանու սիրտն ու լյարդը։

## Իսլամում
Ռաֆայելը Իսլամում հարգվել է որպես մեծ հրեշտակապետերից մեկը: Ըստ հադիսի՝ Ռաֆայելն է, որ պետք է հնչեցնի շեփորը՝ ի նշան Դատաստանի օրվա ժամանման։ Ենթադրվում է, որ շեփորը կհնչի երկու անգամ․ առաջին անգամ՝ ի նշան դատաստանի օրվա, երկրորդը՝ երբ բոլոր հոգիները կհավաքվեն վերջին դատաստանի ժամանակ։

Իսլամական ավանդույթում Ռաֆայելը հայտնի է Իսրաֆիլ (*Isrāfīl*) անունով։ Ըստ Ղուրանի՝ նա իր շունչը պահել է, սպասելով Ալլահի հրամանին, դատաստանի օրը սկսելու համար:

## Գրականություն
* Ռաֆայելն այցելում է Ադամին և Եվային Եդեմում՝ Ջոն Միլթոնի «Կորած դրախտում»։

## Տես նաև
* Հրեշտակ 
* Հրեշտակապետեր 
* Միքայել Հրեշտակապետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան կերպարներ
Կատեգորիա:Եբրայերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Կաղապարներում կրկնվող արգումենտներով էջեր
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի անձինք
Կատեգորիա:Հրեշտակապետեր
Կատեգորիա:Հրեշտակներ հուդայականությունում
Կատեգորիա:Հրեշտակներ քրիստոնեությունում
Կատեգորիա:Ղուրան
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի անձինք