Բանկային գործունեությունը որպես ծառայություն

**Բանկային գործունեությունը որպես ծառայություն** (BaaS) բանկային արտադրանքի (օրինակ՝ ընթացիկ հաշիվների և վարկային քարտերի) տրամադրումն է ոչ բանկ երրորդ անձանց API-ների միջոցով։

## Նկարագրություն
Որպես արժեքային ցանց՝ «BaaS»-ը նպատակ ունի անխափան կերպով ինտեգրել այնքան ծառայություններ մատուցողներին, որքան անհրաժեշտ է մեկ համապարփակ գործընթացում՝ ֆինանսական ծառայությունն արդյունավետ և ժամանակին ավարտելու համար։ Ենթադրվում է, որ BaaS-ը, բացի ֆինանսական ծառայություն մատուցելուց, կներառի որոշակի առանձնահատկություններ։ Պետք է լինեն ծառայությունների միջավայրի կառավարման, տեղակայման և մատուցման միջոցներ։ Ծառայությունները, անշուշտ, պետք է իրավական համապատասխան լինեն բանկային օրենսդրությանը այն մարզերում, որտեղ դրանք հասանելի են, և (առնվազն) մեկ սուբյեկտ, որը գործընթացում ունի բանկային լիցենզիա։ Չափազանց կարևոր է երաշխիքը, որ անվտանգության ապահովման համար կան համապատասխան մեխանիզմներ, ինչպիսիք են ուժեղ իսկությունը և լրացուցիչ միջոցները՝ պաշտպանելու զգայուն տեղեկատվությունը չարտոնված մուտքից ողջ գործընթացի ընթացքում։ Անվտանգության այս մեխանիզմները պետք է համապատասխանեն ներգրավված իրավասությունների տվյալների պաշտպանության օրենքներին։ BaaS-ի տարածման և ընդունման դեպքում կարելի է սպասել «FinTech»-ի առաջացում և արագ աճ։ «FinTech»-ը «բիզնես է, որի նպատակն է ֆինանսական ծառայություններ մատուցել՝ օգտագործելով ծրագրային ապահովում և ժամանակակից տեխնոլոգիաներ»։

## API-ի վրա հիմնված կույտ

«Skinner»-ն առաջարկել է BaaS կույտի 3-շերտ ներկայացում։ Այս փաթեթում հիմքում ընկած ենթակառուցվածքը որպես ծառայություն տրամադրվում է ավանդական, լիցենզավորված և կարգավորվող բանկի կողմից։ Այս բանկի վերևում կլինի կենտրոնացված «Middleware» շերտը, որը «Skinner»-ը անվանում է «բանկը որպես ծառայություն»։ Բանկին որպես ծառայություն ավելացվել է քայքայված բանկային ծառայությունների խումբ, որը բաղկացած է «FinTech» ստարտափների և ծառայություններ մատուցողների էկոհամակարգից։

Այս տեխնոլոգիայի միջոցով, որը հիմնված է BaaS հարթակի վրա, հնարավոր է ստեղծել «FinTech» բանկեր, որոնք կարող են բարելավել բանկային գործընթացները և ապահովել բանկային հաճախորդների հարմարավետության բարձրացում։ Նման համաստեղությունում «FinTech» բանկերին հնարավորություն է տրվում ուղղակիորեն մրցակցել բանկերի հետ՝ առաջարկելով հիմնական բանկային ծառայություններ՝ առանց անհրաժեշտության բոլոր ապրանքները ստեղծելու։ API-ի վրա հիմնված բանկը, որպես սպասարկման հարթակ, ծառայում է որպես հետնախագիծ, որը հյուրընկալում է անկախ անկախ «FinTech» ստարտափներին և անխափան կերպով ինտեգրվում է ավանդական բանկերի ցանկացած գոյություն ունեցող «back-office»-ի հետ։ Սա թույլ է տալիս ոչ բանկերին հեշտությամբ և ծախսարդյունավետ կերպով գործրկել լրացուցիչ ֆինանսական պրոդուկտներ և ընդլայնվել դեպի լրացուցիչ շուկաներ։

## Ամպի (Cloud) վրա հիմնված կույտ
FinTech-ի աշխարհում դինամիկ զարգացումն ու աճը դարձրել են API-ի վրա հիմնված «Bank-as-a-Service» փաթեթը հնացած այն համատեքստում, երբ տեխնոլոգիական ընկերություններն այժմ ունեն լիցենզիաներ՝ աշխատելու որպես կարգավորվող բանկեր՝ այդպիսով վերացնելով կախվածությունը դասական բանկերից։ Ընդգրկելով ֆինանսական տեխնոլոգիաների և ծառայությունների նոր զարգացումները՝ «Banking-as-a-service» փաթեթը կարող է վերասահմանվել «Cloud stack»-ին անալոգիայով։
### Ենթակառուցվածքը որպես ծառայություն (IaaS)
Ենթակառուցվածքը որպես ծառայություն (IaaS) շերտը տրամադրում է հիմնական ենթակառուցվածքային ծառայություններ IaaS մատակարարի միջոցով։ Այս ծառայությունների մեծ մասը հասանելի կլինի ըստ պահանջի և պարտադիր չէ, որ դրանք լինեն FinTech ծառայություններ (օրինակ՝ «Amazon Web Services» կամ «OVH»): Այս շերտը կներառի սերվերը և հաղորդակցման սարքավորումը (ֆիզիկական շերտ)։
### Բանկային գործունեությունը որպես հարթակ (BaaP)
IaaS մոդելի վերևում կլինի բանկային գործունեությունը որպես հարթակի մատակարար (BaaP): BaaP-ը կլինի բանկ, որն ամբողջությամբ լիցենզավորված է կամ օգտվում է արտաքին կարգավորվող բանկի լիցենզավորված բանկային ծառայություններից։ Քայքայված բանկային ծառայությունները («FinTech SaaS») ըստ էության միացված են այս շերտին։ Տվյալների անվտանգությունը վճռորոշ դեր է խաղում «BaaP»-ում։ Մոնիտորինգի գործառույթների կարիք կա, որոնք թույլ կտան անխափան և անվտանգ գործողություններ կատարել հավելվածների և տիրույթների միջև՝ անվտանգ նույնականացման միջոցով։
### FinTech SaaS
FinTech SaaS (ծրագրակազմը որպես ծառայություն) վերաբերում է բոլոր ատոմային կամ կոմպոզիտային ծրագրային ապահովման վրա հիմնված ֆինանսական ծառայություններին, որոնք հասանելի են ըստ պահանջի։ Երբ այս ծառայությունները մատուցվում են «BaaP»-ի միջոցով, դրանք պետք է համապատասխանեն «BaaP-»ի API-ի բնութագրերին։ Ծառայությունները կարող են կամ ֆիզիկապես տեղակայվել BaaP-ի տիրույթում կամ աշխատել արտաքինից։ Սա հնարավորություն է տալիս այլ բանկերի ֆինանսական ծառայությունները միացնելու BaaP-ին՝ ստեղծելու նոր կոմպոզիտային կիրառական ծառայություններ։ Արդյունքն այն է, որ ավանդական բանկային ծառայություններն այժմ կարող են վիրտուալացվել և տարածվել կոմպոզիտային հավելվածների ծառայությունների միջոցով։ Այնուամենայնիվ, սա մարտահրավեր է ստուգելու, որ միացված ծառայություններից ոչ մեկը չի խախտի բանկային իշխանությունների կողմից սահմանված կանոնակարգերը։
### HuaaS
Մարդիկ որպես ծառայություն ներկայացնում է BaaS փաթեթի առաջարկվող վերանայման վերին շերտը։ Թեև ի սկզբանե այս շերտը կարող է առանձնապես կարևոր չթվալ, քանի որ «FinTech» ծառայությունները շարունակում են աճել որպես ֆինանսական ծառայությունների շուկայի հատված, «Cloudworkers»-ի կողմից իրականացվող ծառայություններն ավելի մեծ նշանակություն կունենան։ Սա կուլիսային բաղադրիչ է, որը վերջնական օգտագործողները չեն կարողանա տարբերակել ամբողջական ավտոմատացված ծառայության և «HuaaS»-ի մեջ ներառող ծառայության միջև։

## Հնարավոր հետևանք
Քայքայված կույտ ունենալու հետևանքն այն է, որ հաճախորդին՝ ճակատային մասը կարող է ներկայացվել բազմաթիվ եղանակներով։ Ճանապարհներից մեկը թույլ կտա BaaP մատակարարին ուղղակիորեն երևալ որպես բանկ իր հաճախորդներին։ Սա պահանջում է վերջնական հաճախորդներին տրամադրել առջևի ինտերֆեյս, ներառյալ օգտագործողի նույնականացումը և այլ հնարավորություններ։ Բանկը կհայտնվի որպես ցանկացած այլ առցանց բանկ, որտեղ բոլոր բանկային ծառայությունները ներկայացված են և անխափան կերպով ինտեգրված են մեկ օգտագործողի միջերեսում։ Մյուս տարբերակն այն է, որ բանկը կգործի որպես սպիտակ պիտակի բանկ, որն այնուհետև կունենա ծրագրային ապահովում՝ որպես ծառայություններ մատուցող BaaP-ի վերևում, որը կգործի որպես վերջնական հաճախորդի առաջնամաս։

«White label» բանկինգը կարող է պատասխան լինել այն մարտահրավերներին, որոնց բախվում են պլատֆորմի մատակարարները հաճախորդներին հասնելու համար։ Այն կարող է օգտագործվել բանկային ծառայություններ առաջարկելու համար այնպիսի միջավայրերում, որտեղ արդեն գոյություն ունի օգտվողների մեծ խումբ, ներառյալ մթերային խանութների ցանցերը, հիպերմարկետները կամ գոյություն ունեցող առցանց պորտալները։

## Ինտեգրված BaaS կառուցվածք
Ծառայությունների մեկ մատակարարը ձախողման ավելի մեծ վտանգի տակ է, քան այն մատակարարը, որն առաջարկում է ծառայությունների ավելի մեծ պորտֆել։ Ինտեգրված BaaS կառուցվածքի օգտագործումը արդյունավետորեն ապահովում է ծայրից ծայր արժեքի առաջարկ, որն ազատում է ծառայություն մատուցողին բոլոր անհրաժեշտ ծայրամասային ծառայությունները, ներառյալ նույնականացումը և այլ անվտանգության ծառայությունները զարգացնելուց։ Նրանք, ովքեր ընդունում են BaaS կառուցվածքը, կարող են վստահության ավելի բարձր մակարդակ ապահովել, քան կարող է անել ավելի փոքր մատակարարը։

## Անվտանգություն
Կիբերհանցագործությունը շարունակում է մնալ մշտական ​​և լուրջ սպառնալիք բանկային ոլորտի համար։ Լրացուցիչ մուտքի դարպասների ներդրումը` առաջարկելով ավելի մեծ քանակությամբ կոմպոզիտային առցանց ծառայություններ, մեծացնում է կիբերհանցագործության ռիսկը։ Կարևոր է, որ յուրաքանչյուր ծառայություն պատշաճ կերպով պաշտպանված լինի չարամիտ ներխուժումները կանխելու համար։ Որպես այդպիսին, սա մարտահրավեր է գոհացուցիչ օգտատերերի փորձին, եթե օգտատերը պետք է մշտապես վավերացվի մի քանի տիրույթներում կամ հավելվածներում առցանց գործարքներ կատարելիս։ Փոխարենը, շատ տիրույթներ և հավելվածներ, որոնք օգտագործվում են, պետք է միահյուսվեն այնպես, որ երբ օգտատերը վավերացվի, այս իսկությունը կատարվի, երբ նա իրականացնում է իր գործարքը։ Սա կարող է իրականացվել թվային բանկային գործունեության 3 աստիճանի ազատության միջոցով, որը ներառում է.

* Ինքնության ֆեդերացիա տիրույթներում
* Ինքնության տարածում հավելվածներում
* Նույնականացման մակարդակ։

## Կանոնակարգեր
Բանկային գործունեությունը խիստ կարգավորվող ոլորտ է ամբողջ աշխարհում, և BaaS-ն օգտագործող առցանց բանկերը բացառություն չեն։
### Եվրոպա
Եվրոպայում «FinTechs»-ի համար BaaS-ը վերահսկվում է Վճարային ծառայությունների հրահանգով (PSD, 2007/64/EC) և դրա 2-րդ փոփոխությամբ (PSD2), որն ընդունվել է 2015 թվականի նոյեմբերին։ Բանկային գործունեության լիցենզիաները վերահսկվում են իրավասու ազգային մարմինների կողմից՝ համաձայն 2013/36/ԵՄ հրահանգի և թիվ 1024/2013 կանոնակարգի (ԵՄ) 14-րդ հոդվածի: eIDAS-ի կանոնակարգը նախատեսում է նույնականացման և էլեկտրոնային նույնականացման և վստահության ծառայությունների պահանջներ էլեկտրոնային գործարքների համար ամբողջ ավարտից մինչև վերջ գործընթացի ընթացքում։ Ֆինանսական և ապահովագրական գործարքների համար լրացուցիչ վերահսկողությունը տրամադրվում է 2004/39/ԵՀ  և 2016/97/ԵՄ հրահանգով:

### Միացյալ Նահանգներ
Միացյալ Նահանգներում բանկերը խիստ կարգավորվում են ինչպես նահանգային, այնպես էլ դաշնային մակարդակներում։ Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը (SEC) պատասխանատու է այս կանոնակարգի մեծ մասի համար։
### Ասիա
Ասիան խիստ թերություն ունի իր իրավասության տարածքների մեծ մասնատվածության պատճառով՝ համեմատած Եվրոպայի հետ։ FinTech-ները կարող են միանալ «Banking-as-a-service» ազգային կենտրոնին՝ իրենց հաճախորդներին տրամադրելու իրենց հատուկ կարգավորվող և լիցենզավորված դեմքը։
### Աֆրիկա
Աֆրիկայում FinTechs-ը տրամադրել է օրիգինալ ֆինանսավորման լուծում նախկինում չսպասարկված և չօգտագործված բանկային շուկայում։ Քանի որ այն հիմնականում հիմնված է բջջայինի վրա, Աֆրիկա FinTechs ենթակա է ազգային իրավասության՝ կապված ֆինանսական շուկաների և բջջային հեռահաղորդակցության կարգավորման հետ։
### Ավստրալիա
Ավստրալիայի կառավարությունը հետ է մնում FinTech-ի կարգավորումից՝ համեմատած Եվրոպական վճարային ծառայությունների դիրեկտիվի հետ։
### Բրազիլիա
Բրազիլիայում BaaS-ը կարգավորվում է Բրազիլիայի Կենտրոնական բանկի կողմից՝ վճարային հաստատության կանոնների շրջանակներում։ Բրազիլիայում BaaS-ի ֆինտեխների ամենահայտնի մատակարարներն են «Matera», «Zoop», «Dock» և «S3 Bank»:

### Ռուսաստան
Ռուսական բանկերը ակտիվորեն ներդնում են BaaS, օրինակ՝ խոշորագույն մասնավոր բանկ «Alfa Bank»-ը։

## Ծանոթագրություններ