Ալ-Շանֆառա

**Ալ-Շանֆառա** (, ) կիսա-լեգենդար նախաիսլամական բանաստեղծ, որը ենթադրաբար կապված էր Թայիֆի հետ և ենթադրաբար հայտնի «Լամիյյաթ ալ-Արաբ» պոեմի հեղինակն էր։ Նա ունի նախատիպային աքսորյալ հակահերոսի (սու'լուկ) կարգավիճակ՝ քննադատելով իր հասարակության երեսպաշտությունը՝ որպես օտարական։

## Կյանք
Ալ-Շանֆառա անունը նշանակում է «նա, ով մեծ շուրթեր ունի»։ Նրա լրիվ անունը կարող է լինել կամ Սաբիթ իբն Մալիք, կամ Թաբիթ իբն Աուս։ Ալ-Շանֆառայի մասին հայտնի է այն բանաստեղծություններից, որոնք, վստահաբար, նա է գրել։ Նա, կարծես, պատկանել է եմենական ալ-Ազդ ցեղին, հավանաբար՝ Ալ-Խազրաջ տոհմին։ Նա երբեմն դասվում է աղրիբաթ ալ-Արաբի («արաբական ագռավների») շարքին, որը վերաբերում է աֆրիկացի մայրերով արաբներին։ Մյուսները վիճում են նրա այս խմբում ընդգրկման հարցում, ինչը, ըստ Բեռնարդ Լյուիսի, պայմանավորված է որոշ վաղ աղբյուրներում սաալիքի և աղրիբաթ ալ-արաբի միջև եղած շփոթությամբ։

Ալ-Շանֆառան մի շարք կեղծ-պատմական խաբարներ (հաղորդագրություններ) է ներգրավել այնպիսի տեքստերում, ինչպիսիք են Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանիի «Քիթաբ ալ-Աղանի» կամ Մուհամմադ բին ալ-Քասիմ ալ-Անբարիի «Մուֆադալիյաթ» ստեղծագործությունները։ Այս ախբարները հիմնականում կենտրոնանում են նրա ցեղից աքսորվելու պատճառների բացատրության վրա։ Նման պատմություններից մեկը պատմում է, որ երբ նա երիտասարդ էր, նրան գերի է վերցրել Ֆահմ ցեղը։ Իր ցեղի մեկ այլ տոհմ՝ Ազդը, հետագայում գերի է վերցրել Ֆահմներից մեկին և փրկագին է վճարել ալ-Շանֆառայի համար։ Նա ապրել է նրանց մեջ որպես նրանցից մեկը, մինչև վիճաբանել է ցեղի մի երիտասարդ կնոջ հետ, որը մերժել է նրան՝ որպես այլ տոհմից չլինելու պատճառ։ Այս պահին նա վերադարձել է Ֆահմ և երդվել է վրեժ լուծել Ազդից։ Պատմության մեկ այլ տարբերակում նա դեմ է դուրս գալիս իր ցեղին, քանի որ մեկ այլ ցեղի անդամ սպանել է իր հորը, և ցեղը հրաժարվել է կիրառել արյան վրեժխնդրության օրենքը: Գիտնականները այս պատմությունները համարում են ավելի ուշ շրջանի առասպելներ, որոնք մշակվել են բանաստեղծի իր ցեղի նկատմամբ ատելությունը բացատրելու համար: Ալ-Շանֆառան և նրա ընկերը՝ Թաաբաթա Շարրանը, համարվում էին նախաիսլամական Արաբիայի այն քիչ մարդկանցից, ովքեր կարող էին այծքաղին վազանցել:

Ալ-Շանֆառան մահացել է մոտ 525 թվականին։ Նրա մահվան մասին ավանդական տարբերակի համաձայն՝ նա սպանվել է Հարամ իբն Ջաբիրի սպանության համար վրեժխնդրության համար: Գիշերը նրան դարանակալել են Հարամի եղբայրը և երկու որդիները, կապել նրան և տարել ցեղ: Երբ ցեղը հարցրել է նրան, թե որտեղ է ուզում թաղվել, նա, ըստ հաղորդումների, պատասխանել է հետևյալ տողերով.

Մի՛ թաղիր ինձ, որովհետև իմ թաղումը քեզ արգելված է, բայց ուրախացիր, ո՛վ բորենի:
Երբ նրանք գլուխս տանեն, և իմ գլխում իմ մեծ մասն է, իսկ մնացածս՝ լքված լինի մարտադաշտում,
Այդ ժամանակ ես չեմ ցանկանա կյանք, որը կուրախացնի ինձ լճացած գիշերների ընթացքում՝ անիծված իմ հանցագործություններով:

Ավանդական պատմությունների վերջին կողմն այն է, որ Շանֆառան երդվել էր սպանել Ազդից 100 մարդու, բայց իր մահվան ժամանակ նա սպանել էր միայն 99-ին։ Հետագայում Ալ-Ազդից մեկը անցավ նրա ոսկորների կողքով և հարվածեց նրա գանգին, բայց ստացավ մի բեկոր, որը, ի վերջո, ամաչեցրեց և սպանեց նրան, այդպիսով լրացնելով Շանֆառայի երդումը:

## Ստեղծագործություն
Ալ-Շանֆառան անվանվում է առանձին տողերի, ինչպես նաև «Ալ-Շանֆառայի թաիյա» անունով հայտնի երկար հատվածի հեղինակ, որը պահպանվել է նախաիսլամական տողերի հիմնարար հավաքածուում՝ «Մուֆադալիյաթ»-ում։ Նրա աշխատանքները քննարկվում են միջնադարյան և վաղ միջնադարյան առնվազն քսան գիտական ​​​​մեկնաբանություններում։

Ալ-Շանֆառան առավել հայտնի է, ենթադրաբար, «Լամիյաթ ալ-Արաբ» կամ «Արաբների Լ» բանաստեղծության գրությամբ։ Չնայած դրա վերագրումը վիճարկվել է դեռևս միջնադարից, բանաստեղծության մեջ պատկերված մարդատյաց ավազակի հիշարժան առաջին դեմքի կերպարը, որը գովաբանում է իր դիրքը հասարակության եզրին, ուժեղ ազդեցություն է ունեցել ալ-Շանֆառայի մասին տեսակետների վրա։ Հավանաբար «Լամիյաթը» ավելի ուշ շրջանի ստեղծագործություն է, այն ալ-Շանֆառային ներկայացնում է որպես նախաիսլամական հերոսական դարաշրջանի նախատիպային ոճրագործ, որը դիտվում է ավելի ուշ շրջանի կարոտախտով։

Ալ-Շանֆառայի Թաիյան (Մուֆադալիյա թիվ 20) բանաստեղծի ամենահայտնի բանաստեղծությունն է «Լամիյա»-ից հետո, և դրա հեղինակությունը հազվադեպ է վիճարկվել։ Բանաստեղծության նասիբը (սիրողական նախերգանքը) հիացմունքի է արժանանում գիտնականների կողմից իր «ապշեցուցիչ գեղեցկության» համար։

Մեկ այլ բանաստեղծություն՝ «Ֆաիյա»-ն, բանաստեղծին տեսնում է գիշերը բլրի գագաթին՝ ասպատակության նախապատրաստվելիս: Շանֆառան մանրամասն նկարագրում է նրա զենքերը, մասնավորապես՝ աղեղն ու նետերը, ինչպես նաև բացահայտում է նրա սերը իր ուղեկիցների նկատմամբ։

## Ժառանգություն
Ալ-Շանֆառան հայտնվել է որպես կերպար «Ռիսալաթ ալ-Ղուֆրան»-ում, որը գրվել է ալ-Մաարրիի կողմից մոտ 1033 թվականին: Դժոխքում երևակայական շրջագայության ժամանակ շեյխը, որը քննադատում էր ալ-Մաարրիին, հանդիպում է ալ-Շանֆառային՝ Թաաբբաթա Շարրանի հետ միասին։

## Գրականություն
* ‘Abd al-‘Azīz al-Maymanī, *Al-T.arā’if al-Adabiyyah* (Cairo: Mat.ba‘at Lajnat al-Ta’līf wa al-Tarjamah wa al-Nashr, 1937), 31-42 (most of al-Shanfarā's poetry, excluding the *Lāmiyyat al-‘Arab* and the *Mufaḍḍaliyyah no. 20*).

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:6-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ