open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մայիսի 29

**Մայիսի 29**, տարվա 149-րդ (նահանջ տարիներին՝ 150-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 216 օր։

## Դեպքեր
* 1453 - Մեհմեդ II-ի գլխավորությամբ օսմանյան զորքերը գրավում են Կոստանդնուպոլիսը
* 1727 - Պետրոս II-ը դառնում է Ռուսիայի ցար
* 1935 - Հաագայի քաղաքային թանգարանը բացվել է հանրության համար
* 1953 - Էդմունդ Հիլարին շերփա ազգության Թենսինգ Նորգեյի հետ դառնում է Էվերեստի գագաթ բարձրացած առաջին մարդը
## Ծնունդներ
* 1630 - Չարլզ II, Անգլիայի թագավոր
* 1835 - Կառլ Յանսեն, գերմանացի քանդակագործ
* 1860 - Իսաակ Ալբենիս, իսպանացի դաշնակահար և կոմպոզիտոր
* 1866 - Հակոբ Հակոբյան, գրող
* 1874 - Գիլբերտ Կիտ Չեսթերտոն Gilbert Keith Chesterton անգլիացի գրող
* 1880 - Օսվալդ Շպենգլեր Oswald Spengler գերմանացի պատմաբան և փիլիսոփա
* 1891 - Կոնստանտին Արցեուլով Константин Арцеулов օդաչու
* 1913՝
** Աշոտ Արզումանյան, հայ արձակագիր, լրագրող։ 
** Լևոն Կարագյոզյան դրամատուրգ և սցենարիստ
* 1914 - Գաբրիել Արևյան, հայ արձակագիր, լրագրող
* 1931 - Վաչե Ավագյան, կենսաբան
* 1981 - Անդրեյ Արշավին Андрей Аршавин ռուս ֆուտբոլիստ
* 1984 - Կարմելո Էնթոնի Carmelo Anthony ամերիկացի բասկետբոլիստ
* 1989 - Էյտոուր Ինգի Գյունլյոյգսոն Eyþór Ingi Gunnlaugsson իսլանդացի երգիչ
* 1990 - Դավիթ Ղարիբյան, հայ մոդել, դերասան, ռեժիսոր, հաղորդավար

## Մահեր
* 1453 - Կոստանդին XI Պալեոլոգոս Κωνσταντῖνος ΙΑ' Δραγάσης Παλαιολόγος Բյուզանդիայի վերջին կայսրը
* 1814 - Ժոզեֆին դը Բոհարնե Joséphine de Beauharnais Նապոլեոն Բոնապարտի առաջին կինը
* 1829 - Հեմֆրի Դևի,անգլիացի քիմիկոս և ֆիզիկոս
* 1922 - Եվգենի Վախթանգով Евгений Вахтангов հայկական ծագումով ռուսաստանցի ռեժիսոր,
* 1935 - Յոսեփ Սուկ,չեխ ջութակահար և կոմպոզիտոր
* 1942 - Ջոն Բերիմոր John Barrymore ամերիկացի դերասան
* 1956 - Հերման Աբենդրոթ Hermann Abendroth գերմանացի դիրիժոր
* 1979 - Մերի Փիքֆորդ Mary Pickford դերասանուհի
* 1982՝
** Արտաշես Կարինյան, գրականագետ
** Ռոմի Շնայդեր Romy Schneider գերմանա-ֆրանսիացի դերասանուհի
* 1996՝
** Թամարա Թումանովա Тамара Туманова պրիմա-բալերինա և դերասանուհի
** Հրանտ Շահինյան, խորհրդային մարմնամարզիկ, օլիմպիական չեմպիոն

## Տոներ
* ՄԱԿ-ի խաղաղապահների
* Առողջ մարսողության համաշխարհային օր
1875

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Արամ Անտոնյան, հայ պատմաբան, հրապարակագիր։
* Սեպտեմբեր 11 - Տիրան Չրաքյան, բանաստեղծ (վ.1923)
* Հոկտեմբեր 11 - Ավետիք Իսահակյան, գրող (վ.1957)

## Մահեր

* Հունիս 3 - Ժորժ Բիզե, կոմպոզիտոր (ծ.1838)
* Հունիսի 25 - Անտուան Բարի, քանդակագործ, գեղանկարիչ
* Հուլիսի 25 - Նիկողայոս Հովհաննիսյան Ալադաթյան,  հայ հասարակական, քաղաքական, պետական գործիչ, Թիֆլիսի քաղաքագլուխ
* Օգոստոսի 4 - Հանս Քրիստիան Անդերսեն, դանիացի գրող և բանաստեղծ, աշխարհահռչակ հեքիաթագիր (ծ.1805)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1875
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սեպտեմբերի 11

**Սեպտեմբերի 11**, տարվա 254-րդ (նահանջ տարիներին - 255-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 111 օր։
* Հին եգիպտական օրացույցով տարվա առաջին՝ Թոթ ամսվա 1ին օրն է

## Դեպքեր
* 1922 - Երևանում հաստատվում է Կարսի պայմանագիրը
* 1988 - էստոներենը հայտարարվում է Էստոնիայի պետական լեզու
* 1993 - Կիևում բացվում է Հոլոդոմորի զոհերին նվիրված հուշանշան
* 2001 - Նյու Յորքում գտնվող առևտրի համաշխարհային կենտրոնի շենքերը ենթարկվում են ահաբեկչական հարձակումների
* 2005 - Իսրայելը ամբողջովին ու վերջնականորեն ետ քաշվում է Գազայից
* 2007 - Ռուսաստանը փորձարկում է «Բոլոր ռումբերի հայր» անունն ստացած ամենամեծ պայմանական զենքը

## Ծնունդներ
* 1865 - Յան Ռայնիս, լատիշ բանաստեղծ, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ
* 1875 - Տիրան Չրաքյան, (Ինտրա), արևմտահայ բանաստեղծ, գրող, նկարիչ և ուսուցիչ, Հայոց Ցեղասպանության զոհ (մ. 1921)
* 1862 - Դավիթ Կլդիաշվիլի, վրացի արձակագիր, դրամատուրգ
* 1891 - Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան,վրացահայ նկարիչ 
* 1907 - Գեդեոն Մարջանյան, հայ խորհրդային միջատաբան
* 1911 - Տիյտ Կուուզիկ, էստոնացի խորհրդային օպերային երգիչ
* 1917 - Ֆերդինանդ Մարկոս, Ֆիլիպինների նախագահը 1965-86 թթ.
* 1918 - Մխիթար Ջրբաշյան, հայ խորհրդային մաթեմատիկոս
* 1923 - Լևոն Մատինյան, հայ խորհրդային նյարդաֆիզիոլոգ
* 1926 - Քաջիկ (Խաչատուր) Գրիգորյան, խորհրդահայ բանաստեղծ
* 1930 - Հրայր Հովնանյան, ճարտարագետ-ձեռնարկատեր և բարերար
* 1935՝
**Արվո Պյարտ էստոնացի կոմպոզիտոր
** Գերման Տիտով, խորհրդային տիեզերագնաց
* 1937 - Իոսիֆ Կոբզոն, ռուս երգիչ
* 1945 - Ֆրանց Բեկենբաուեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ, մարզիչ, աշխարհի (1974) և Եվրոպայի (1972) չեմպիոն
* 1954 - Մկրտիչ Սուջյան, ջազային երաժիշտ, կիթառահար
** Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
*** 1962 - Արմեն Հայրապետյան
* 1965՝
**Բաշար ալ-Ասադ, 2000 թվականից Սիրիայի նախագահ
** Մոբի, ամերիկացի երգիչ-երգահան, երաժիշտ, դիջեյ և լուսանկարիչ
* 1978 - Դեյան Ստանկովիչ, սերբ ֆուտբոլիստ
* 1987 - Թայլեր Հեքլին, ամերիկացի դերասան

## Մահեր
* 1661`  Յան Ֆեյտ, ֆլամանդացի նկարիչ
* 1733` Ֆրանսուա Կուպերեն, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և երգեհոնահար
* 1910` Լուի Բուսենար, ֆրանսիացի գրող
* 1916 - Սուրեն Սպանդարյան, հայ լրագրող և հասարակական գործիչ
* 1971 - Նիկիտա Խրուշչով, Խորհրդային Միության ղեկավար 1953-64 թթ. 
* 1986 - Քամեր Սադըք, թուրքահայ կինոդերասան
* 2007` Իան Պորտերֆիլդ, շոտլանդացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ
* 2009` Սուրեն Այվազյան, հայ երկրաբան

## Տոներ
* Եթովպիա` Էնքութաթաշ
* Ղպտի ուղղափառ եկեղեցի` Նայրուզ
* Ռուսաստան` Ռազմական փառքի օր
* Պակիստան` Ազգային օր
* Կատալոնիա` Ազգային օր

### Հիշատակի օրեր
* Հայրենասերի օր՝
** Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության զոհերի հիշատակին
Հունվարի 18

**Հունվարի 18**, տարվա 18-րդ օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 347 (նահանջ տարիներին՝ 348) օր։

## Դեպքեր
[մինի|աջից|160px|[2012 թ. հունվարի 18-ի Վիքիպեդիայի դատարկ էկրանը։]]
* 1778 - անգլիացի ծովագնաց Ջեյմս Կուկը հայտնաբերեց Հավայան կղզիները
* 1992՝ հիմնվեց Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան
* 2001 - Ֆրանսիայի սենատը ճանաչում է Հայոց Ցեղասպանությունը։
## Ծնունդներ
* 1882 - Ալան Միլն, անգլիացի գրող 
* 1899 - Վահրամ Թերզիբաշյան, հայ թատերագետ, գրականագետ 
* 1904 - Քերի Գրանտ, ամերիկացի դերասան 
* 1906 - Աշոտ Սաթյան, երաժշտագետ 
* 1911 - Գևորգ Աշուղյան,հայ դերասան
* 1925 - Ժիլ Դելյոզ, ֆրանսիացի փիլիսոփա 
* 1935 - Փարավոն Ադամյան, վիրաբույժ-ուռուցքաբան
* 1954 - Թովմաս Պողոսյան, բանահավաք, մանկավարժ
* 1955 - Ֆեռնանդո Տրուեբա, իսպանացի կինոռեժիսոր
* 1955 - Քևին Քոսթներ, ամերիկացի դերասան և պրոդյուսեր
* 1971 - Խոսեպ Գվարդիոլա, իսպանացի ֆուտբոլային մարզիչ
* 1978 - Բոգդան Լոբոնց, ռումինացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* 1990 - Նաչո Ֆերնանդես, իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան

## Մահեր
* 1884 - Գրեգոր Մենդել, ժառանգության մասին գիտության հիմնադիր
* 1936 - Ռեդյարդ Կիպլինգ, անգլիացի  գրող, բանաստեղծ և արձակագիր 
* 1956 - Կոնստանտին Պյատս, Էստոնիայի առաջին նախագահը
* 1982 - Հոան Խիանֆան, չինացի պատմաբան
* 2022 - Ստեփան Շալաև,խորհրդային քաղաքական գործիչ

## Տոներ
Հունիսի 19

**Հունիսի 19**, տարվա 170-րդ (նահանջ տարիներին՝ 171-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 195 օր։

## Դեպքեր
* 979 - Տեղի ունեցավ Պանկալիայի ճակատամարտը, որից հետո ճնշվեց բյուզանդական զորավար Վարդաս Սկլերոսի ապստամբությունը։
* 1097 - Առաջին խաչակրաց արշավանքի ժամանակ խաչակիրները գրավեցին Նիկիա քաղաքը։
* 1807 - 1806-1812 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ Աթենքի մոտ ծովային ճակատամարտում ռուսները ջախջախեցին թուրքական բանակին։
* 1846 - ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգում տեղի ունեցավ բեյսբոլի առաջին խաղը։
* 1920 - Նեմեսիս գործողության շրջանակներում Արամ Երկանյանը գնդակահարեց Ադրբեջանի նախկին վարչապետ Ֆաթալի Խան Խոյսկիին և վիրավորեց Խան Մահմադովին՝ Բաքվի «Մուսավաթ» կուսակցության հիմնադրին։

## Ծնունդներ
* 1623 - Բլեզ Պասկալ, ֆրանսիացի գիտնական - մաթեմատիկոս և ֆիզիկոս (վ.1662)
* 1917 - Ջոշուա Նքոմո, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
* 1936 - Ռուդոլֆ Մուրադյան, ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1970), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս
* 1945 - Ռադովան Կարաջիչ, սերբ քաղաքական գործիչ, առաջին նախագահ Սերբական հանրապետության, բանաստեղծ և հոգեբույժ
* 1948 - Խաչատուր Ազիզյան, հայ նկարիչ
* 1983 - Մարկ Սելբի, անգլիացի սնուկերիստ
* 1986 - Սիրանուշ Լազյան, հայ դերասանուհի

## Մահեր
* 1747 - Ալեսանդրո Մարչելո, վենետիկյան ազնվական, մաթեմատիկոս, բանաստեղծ
* 1996 - Մայքլ Տեր-Պողոսյան, հայազգի ֆիզիկոս, գյուտարար (ծ. 1925)
* 2001 - Սարգիս Բաղդասարյան, արձանագործ, նկարիչ և մանկավարժ (ծ.1923)
* 2015 - Վառլեն Ալեքսանյան,հայ բանաստեղծ

## Տոներ
Դեկտեմբերի 9

**Դեկտեմբերի 9**, տարվա 343-րդ (նահանջ տարիներին՝ 344-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 22 օր։

## Դեպքեր
* 1918 - Հայ-վրացական զինված ընդհարում, որը տևեց մինչև դեկտեմբերի 31-ը։
* 1948 - ՄԱԿ-ի գլխավոր ժողովը վավերացրեց ցեղասպանության պայմանագիրը (կոնվենցիա)։
* 2018 - Հայաստանում տեղի ունեցան Ազգային Ժողովի արտահերթ ընտրություններ։

## Ծնունդներ
* 1608 - Ջոն Միլթոն, անգլիացի բանաստեղծ։
*1717 - Իոհան Իոհաիմ Վինկելման, գերմանացի հնագետ։
* 1842 - Պյոտր Կրոպոտկին, ռուս հեղափոխական, անարխիզմի տեսաբան, աշխարհագրագետ-երկրաբան
*1883 - Հակոբ Օշական, արևմտահայ հայտնի գրող, ուսուցիչ և մանկավարժ 
*1904 - Արուս Ասրյան, թատրոնի և կինոյի հայ դերասանուհի։
*1905 - Իննոկենտի Գերասիմով, ռուս աշխարհագրագետ։
*1916 - Քըրք Դուգլաս, ամերիկացի հանրահայտ դերասան։
*1985 - Էռնեստո Ինարկիև, ռուսաստանցի շախմատիստ։
*1987 - Հիկարու Նակամուրա, ճապոնական արմատներով ամերիկացի շախմատիստ։

## Մահեր
*1957 - Ռուզաննա Վարդանյան, թատրոնի հայ դերասանուհի։
*1958 - Լևոն Օրբելի, ֆիզիոլոգ, ակադեմիկոս։
* 1964 - Ասատուր Ասատրյան, հայ գրականագետ։
* 1970 - Արտեմ Միկոյան, ավիակոնստրուկտոր։
*2010 - Հերման Գոլց, գերմանացի աստվածաբան։

## Տոներ
* Կաշառակերության դեմ պայքարի միջազգային օր
1905

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ
* Հունվարի 15 - Աղասի Սարգսյան (պետական գործիչ), խորհրդային պետական և կուսակցական աշխատող, ՀԽՍՀ վաստակավոր իռիգատոր (1960):
* Մարտի 5 - Սերոբե Եղիկյան, հայ քիմիկոս, դոկտոր։
* Մարտի 8 - Խորխե Սալամեա, կոլումբիացի գրող, պետական և հասարակական գործիչ։
* Ապրիլի 11 - Աթիլա Յոժեֆ, հունգարացի բանաստեղծ
* Մայիս 7 - Վահան Դաքեսյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, (վ. 1982)
* Մայիսի 8 - Դորի Ամիրբեկյան, դերասան։
* Մայիս 24 - Միխայիլ Շոլոխով, ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (վ. 1984):
* Հունիս 21 - Ժան Պոլ Սարտր, ֆրանսիացի փիլիսոփա, վիպագիր, դրամատուրգ, քննադատ, Նոբելյան մրցանակակիր (վ. 1980):
* Հունիսի 27 - Լև Կասիլ, ռուս խորհրդային գրող։ ԽՍՀՄ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1965)
* Օգոստոս 5 - Արտեմ Միկոյան, ավիակոնստրուկտոր, ՄԻԳ ռազմական օդանավերի ստեղծող (վ. 1970)
* Օգոստոս 8 - Վախթանգ Անանյան, հայ արձակագիր (վ. 1980):
* Օգոստոսի 28 - Վախթանգ Վռոնսկի, խորհրդային բալետմեյստեր։
* Սեպտեմբերի 1 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (վ. 1953):
* Սեպտեմբերի 15 - Վարդան Աճեմյան, ռեժիսոր (վ. 1977):
* Հոկտեմբեր 10 - Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան, դիրիժոր (վ. 1964):
* Դեկտեմբերի 26 - Մարիո Վարլիեն, ավստրո-հունգարացի ֆուտբոլիստ, Հենակետային Կիսապաշտպան։ Զբաղվել է նաև մարզչական կարիերայով։
* Պետրոս Կոնտուրաջյան, հայ նկարիչ։
* Աշոտ Շայբոն - գրող, արձակագիր, դրամատուրգ (վ. 1982):
* Լևոն Զավեն Սյուրմելյան - ամերիկահայ անգլագիր գրող, բանասեր (վ. 1995):

## Մահեր
* Փետրվարի 13 - Կոնստանտին Սավիցկի, ռուս կենցաղանկարիչ, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի իսկական անդամ, ակադեմիկոս, Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության անդամ, մանկավարժ, Պենզայի կերպարվեստի ուսումնարանի առաջին տնօրենը
* Մարտի 12 - Ռոմանոս Սետեֆճյան, հայ դերասան, դրամատուրգ
* Մարտ 19 - Մակար Եկմալյան, հայ կոմպոզիտոր (ծ. 1856)
* Մարտ 24 - Ժյուլ Վեռն, ֆրանսիացի գրող (ծ. 1828)
* Հոկտեմբերի 1 - Արշակ Ագապյան, հայ գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս։
* Մարգար Ժամհարյան, հայ ֆիդայի, վրիժառու, ռազմական գործիչ։
* Դոկտոր Լալայան, հայ վրիժառու, ֆիդայի։

Կատեգորիա:1905
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Օգոստոսի 5

**Օգոստոսի 5**, տարվա 217-րդ (նահանջ տարիներին՝ 218-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 148 օր։

## Դեպքեր
* 1964 - Վիետնամի պատերազմում Միացյալ Նահանգների ավիաուժը ռմբակոծում է Հյուսիսային Վիետնամը
* 1980 - Բելգիան լեզվական հատկանիշով բաժանվում է երեք գավառների
* 1884 - Նյու Յորքի Բեդլոուի կղզում դրվում է Ազատության արձանի հիմնաքարը
* 2010 - Չիլիի ածխահանքում 700 մ խորության վրա փակվում և այնտեղ 69 օր է անցկացնում 33 ածխահատ

## Ծնունդներ
* 1540 - Ժոզեֆ Սկալիգեր Joseph Justus Scaliger հոլանդացի կրոնաբան և բանասեր
* 1738 - Աստվածատուր Բաբիկյան գրող
* 1802 - Նիլս Հենրիկ Աբել Niels Henrik Abel նորվեգացի մաթեմատիկոս
* 1811 - Ամբրուազ Թոմա Ambroise Thomas ֆրանսիացի կոմպոզիտոր
* 1844 - Իլյա Ռեպին Илья Репин ռուս նկարիչ
* 1850 - Գի դը Մոպասան Guy de Maupassant ֆրանսիացի գրող
* 1891 - Բորիս Ստեչկին, խորհրդային գիտնական
* 1904՝
** Սուրեն Ավչյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր
** Նորայր Դաբաղյան, հայ գրականագետ
* 1905 - Արտեմ Միկոյան, հայազգի հանրահայտ ավիակոնստրուկտոր, ՄԻԳ ռազմական օդանավերի ստեղծողը (մ. 1970)
* 1906 - Վասիլի Լեոնտև Василий Леонтьев ռուս-ամերիկացի տնտեսագետ
* 1908 - Կորյուն Հակոբյան, ճարտարապետ
* 1912 - Դյորդ Շարոշի György Sárosi հունգարացի նախկին ֆուտբոլիստ
* 1930 - Նիլ Արմսթրոնգ Neil Armstrong ամերիկացի տիեզերագնաց
* 1932 - Գրիգոր Գևորգյան, քանդակագործ
* 1950 - Բեռնի Ուլյոա Մորերա Berny Ulloa Morera կոստառիկացի նախկին ֆուտբոլային մրցավար
* 1968 - Մարին Լը Պեն Marine Le Pen ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, իրավաբան
* 1969 - Նունե Եսայան, հայ երգչուհի
* 1974՝
** Նաիրա Համբարձումյան, բանաստեղծ
** Ռոման Բերեզովսկի, հայաստանցի ռուս ֆուտբոլիստ
* 1985 - Լորան Սիման Laurent Ciman բելգիացի ֆուտբոլիստ
* 1988 - Կայմար Սաագ Kaimar Saag էստոնացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1895 - Ֆրիդրիխ Էնգելս, գերմանացի փիլիսոփա
* 1897 - Ալբերտ Մարթ, գերմանացի աստղագետ 
* 1942 - Յանուշ Կորչակ, լեհ մանկական գրող և մանկավարժ 
* 1952 - Նիկոլայ Բաև, ռուս ճարտարապետ 
* 1955 - Հովհաննես Քարամյան, քանդակազարդող վարպետ
* 1962 - Մերիլին Մոնրո, ամերիկացի կինոդերասանուհի
* 1987 - Էդուարդ Աբալյան,հայ դերասան
* 2000 - Ալեք Գինես, անգլիացի դերասան և ռեժիսոր
* 2014 - Սեպուհ Աբգարյան, դիրիժոր, կոմպոզիտոր, ռադիոհաղորդավար

### [[Արցախի պատերազմ]]ի մասնակիցներ
* 1992՝
** Հարությունագոմերի պաշտպանության ժամանակ
*** Էդուարդ Աղամալյան
** Ստեփանակերտի ավիառմբակոծության ժամանակ
*** Արկադի Ալեքսանյան
*** Վոլոդյա Աղաբեկյան

## Տոներ
* Բուրկինա Ֆասո՝ Անկախության օր
Սեպտեմբերի 5

**Սեպտեմբերի 5**, տարվա 248-րդ (նահանջ տարիներին՝ 249-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 117 օր։

## Դեպքեր
* 1941՝ նացիստական Գերմանիան ամբողջովին օկուպացնում է Էստոնիան
* 1972 - Պաղեստինյան ահաբեկչական «Սև սեպտեմբեր» կազմակերպությունը պատանդ է վերցնում Մյունխենի օլիմպիական խաղերին մասնակցող Իսրայելցիներին
## Ծնունդներ
* 699՝ (Հիջրայի 80) Աբու Հանիֆա, արաբ իրավագետ և աստվածաբան, հանաֆիականության հիմնադիր
* 1568 - Թոմազո Կամպանելա Tommaso Campanella իտալացի փիլիսոփա, աստվածաբան և բանաստեղծ
* 1735 - Յոհան Քրիստիան Բախ Johann Christian Bach գերմանացի և անգլիացի կոմպոզիտոր, Յոհան Սեբասթյան Բախի տասնմեկերորդ երեխան և ամենակրտսեր որդին
* 1791 - Ջակոմո Մեյերբեր Giacomo Meyerbeer հրեա ազգության գերմանացի կոմպոզիտոր, հիմնականում՝ օպերաների
* 1896 - Սիրարփի Տեր-Ներսիսյան,հայ բյուզանդագետ, արվեստաբան, հայագետ
* 1899 - Սարգիս Մելիքսեթյան, հայ թատերագետ, գրականագետ, արվեստաբան (մ. 1980)
* 1904 - Սուրեն Քոչարյան, գեղարվեստական խոսքի վարպետ
* 1931 - Լեոնարդ Սարգսյան, հայ դերասան, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ
* 1954 - Վարազդատ Դալիբալթայան, ազգային անվտանգության ծառայության գնդապետ
* 1913 - Ղազար Այվազյան, հայ գրականագետ (մ. 1998)
* 1920 - Ռուբեն Պարսամյան, արվեստաբան
* 1923 - Սարգիս Բաղդասարյան, հայ արձանագործ, նկարիչ և մանկավարժ (մ. 2001) («Ավետիք Իսահակյան»)
* 1931 - Լեոնարդ Սարգսյան (Սարկիսով), դերասան («Թթենի», «Պատահար հուլիսին») (մ. 1998 թ.)
* 1943 - Հարություն Չալիկյան, ճարտարապետ, ծաղրանկարիչ
* 1946 - Ֆրեդի Մերկուրի (իրական անունը՝ Ֆարուխ Բուլսարա) բրիտանացի երգիչ, երգահան, Queen խմբի առաջատար երգիչ, պրոդյուսեր (մ. 1991)
* 1948 - Վահան Եղիազարյան, պետական գործիչ
* 1948 - Սոս Պետրոսյան, հայ կրկեսային ճանաչված գործիչ
* 1963 - Աննա Էլբակյան, դերասանուհի
* 1981 - Գալուստ Պետրոսյան, ֆուտբոլիստ
* 1988 - Նուրի Շահին Nuri Şahin թուրք ֆուտբոլիստ
* 1989 - Խոսե Անխել Վալդես իսպանացի ֆուտբոլիստ
* Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
** 1961 - Արթուր Խաչիյան
** 1971 - Մուրադ Զաքարյան (Բուժականի Մուրադ)
* 1986 - Աստղիկ Ալավերդյան, հայ դերասանուհի և հաղորդավար

## Մահեր
* 1569՝ Պիտեր Բրեյգել Ավագ , հոլանդացի նկարիչ
* 1803՝ Շոդերլո դը Լակլո, ֆրանսիացի գրող 
* 1857՝ Օգյուստ Կոնտ, ֆրանսիացի փիլիսոփա և սոցիոլոգ 
* 1906՝ Լյուդվիգ Բոլցման, ավստրիացի ֆիզիկոս 
* 1911՝ Պյոտր Ստոլիպին, Ռուսական կայսրության պետական գործիչ 
* 1917՝ Մարիան Սմոլուխովսկի, լեհ տեսական ֆիզիկոս 
* 1948՝ Գրիգոր Կեկչեև, հայազգի սովետական ֆիզիոլոգ, հոգեբան և բժիշկ
* 1975՝ Գեորգ Օթս,  էստոնացի սովետական օպերային բարիտոն երգիչ
* 1979՝ Էդուարդ Մուրադյան, դերասան և թատերական ռեժիսոր 
* 1981՝  Ալեքսեյ Սուքիասյան, հայ խորհրդային իրավաբան
* 1989՝ Պարույր Մասիկյան, արձակագիր, դրամատուրգ և երաժիշտ
* 1992՝ Արցախի պատերազմում զոհված մարտիկներ՝
** Գրիշա Այվազյան
** Տոլիկ Առուշանյան
* 1997 ՝ Մայր Թերեզա, ալբանական ծագումով կաթոլիկ միսիոներ

## Տոներ
Կատմանդու

**Կատմանդուն** (Նեպալերեն՝ काठमाडौं) Նեպալի մայրաքաղաքն է։ Երկրի տնտեսական և մշակութային կենտրոնն է։ Գտնվում է Հիմալայների միջլեռնային գոգհովտում, 1360մ բարձրության վրա։ 180 հզ. բնակչություն (1977)։ Կատմանդուի հիմնադրումը (մինչև 16-րդ դարում՝ Կանտիպուր) վերագրվում է Նեպալի կառավարիչ Գունակամադեային (VIII դ.), որը մայրաքաղաքը Լալիտպուրից տեղափոխել է այստեղ։ 1482-1769 թվականներին Կատմանդուն համանուն իշխանության կենտրոնն էր, 1769 թվականից՝ Նեպալի կենտրոնացված պետության ստեղծումից հետո, նրա մայրաքաղաքը։ Խոշոր տրանսպորտային հանգույց է, օդանավակայան։ Ունի համալսարան,քոլեջներ։ Կատմանդույում են գտնվում Նեպալի թագավորական ակադեմիան, ազգային, կենտրոնական և այլ գրադարաններ, Նեպալի ազգային թանգարանը։

## Լուսանկարներ

Պատկեր:Stone carving in Kathmandu.jpg
Պատկեր:Small stupa in Kathmandu.jpg
Պատկեր:Rue de Kathmandou.jpg
Պատկեր:Kathmandu Market 1920.jpg
Պատկեր:Hashish-shop-Kathmandu-1973.jpg
Պատկեր:Patan durbar square1.jpg
Պատկեր:Durbar Square, Kathmandu.jpg
Պատկեր:Durbar Square, Kathmandu-01.jpg
 Պատկեր:Деталь дворца в Катманду.jpg
Swayambhu, Kathmandu, Nepal.jpg
Kathmandu, Nepal, Life on the streets.jpg
Patan Durbar Square 2007-12-0287 (2589771795).jpg
Kathmandu, Basantapur, Square, Nepal.jpg
Kathmandu, Nepal, Kaathe Swyambhu, Buddhist monks.jpg


Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նեպալի քաղաքներ
Կատեգորիա:723 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստանա

**Աստանա** (, ինչը նշանակում է «մայրաքաղաք»), Ղազախստանի Հանրապետության մայրաքաղաքն է 1997 թվականի դեկտեմբերի 10-ից։ Վերանվանվել է Նուր-Սուլթան 2019 թվականի մարտի 20-ին։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 16-ին կրկին վերանվանվել է Աստանա։ Բնակչությունը՝ ։ Բնակչության քանակով Աստանան Ղազախստանի երկրորդ քաղաքն է Ալմաթայից հետո։ Նախկին անվանումներն են՝ Ակմոլինսկ, Ցելինոգրադ, Ակմոլա, Աստանա, Նուր-Սուլթան։

## Քույր-քաղաքներ
*  Ստամբուլ, Թուրքիա
*  Իզմիր, Թուրքիա
*  Անկարա, Թուրքիա
*  Մոսկվա, Ռուսաստան
*  Կազան, Ռուսաստան
*  Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան
*  Բիշքեկ, Ղրղզստան
*  Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ
*  Կիև, Ուկրաինա
*  Ամման, Հորդանան
*  Ռիգա, Լատվիա
*  Գդանսկ, Լեհաստան
*  Վարշավա, Լեհաստան
*  Թբիլիսի, Վրաստան
*  Սեուլ, Հարավային Կորեա
*  Տաշքենդ, Ուզբեկստան
*  Դուբայ, ՄԱԷ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG
Պատկեր:Astana-Ishim-7802.jpg
Պատկեր:Astana-kazakhstan.JPG
Պատկեր:Astana1.jpeg
Պատկեր:New Astana Skyline (9587635437)2.jpg
Պատկեր:ASTANA AIRPORT,KAZAKHSTAN - panoramio.jpg
Պատկեր:Central Downtown Astana 1.jpg
Պատկեր:Palace of Arts Shabyt.jpg
Պատկեր:Архив - panoramio.jpg
Պատկեր:Успенский православный кафедральный собор.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1830 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աստանա
Կատեգորիա:Վերանվանված քաղաքներ
Նայրոբի

**Նայրոբի** (), քաղաք հասարակածի մոտակայքում, Քենիայի մայրաքաղաք, Արևելյան Աֆրիկայի խոշորագույն քաղաքը։

Բնակչությունը՝ , սակայն իրականում բնակչությունն ավելին է, քան ներկայացված թիվը քաղաքի ետնավայրերի պատճառով, որտեղ բնակչության գնահատումը ծայրաստիճան բարդ է։

## Պատմություն
Նախկինում ժամանակակից քաղաքի վայրում գտնվում էին անմարդաբնակ ճահիճներ։ 1899 թվականին այստեղ կառուցվել է Ուգանդայի երկաթուղային գիծը մատակարարող կայարան, որն էլ շուտով դարձել է երկաթուղային գծի շտաբ կայանը։ Քաղաքն իր անվանումը ստացել է *Ewaso Nyirobi* (Էվասո Նայրոբի) ջրամբարի անունից, որը մասայերեն լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «զով ջուր»։ 1990 թվականին քաղաքում այտուցային ժանտախտի համաճարակ է սկսվել, ինչի հետևանքով քաղաքը ամբողջությամբ վերակառուցվել է, քանի որ հին քաղաքը ստիպված էին ամբողջությամբ այրել։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքի աշխարհագրական դիրքն է՝  և զբաղեցնում է 696 կմ² տարածք։

Նայրոբին գտնվում է Կամպալա և Մոմբասա քաղաքների միջև։ Քանի որ քաղաքը գտնվում է Արևելա-Աֆրիկյան ռիֆտային հովտից ոչ հեռու, այստեղ շատ հաճախ տեղի են ունենում երկրաշարժեր և ստորգետնյա ցնցումներ։ Նայրոբիի մոտակայքում գտնվող ամենաբարձր կետը քաղաքից արևմուտք գտնվող Նգոնգ բլուրներն են։ Քաղաքից հյուսիս գտնվում է Քենիա լեռը, իսկ հարավ-արևելքում՝ Կիլիմանջարո լեռը։ Երկու լեռներն էլ պարզ եղանակին հնարավոր է տեսնել Նայրոբի քաղաքից։

Նայրոբի գետը և դրա վտակները անցնում են Նայրոբիի տարածքով։ Քաղաքի հյուսիսում գտնվում է Կարուրա անտառը, որի համար պայքարում էր Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Վանգարի Մաատային (Wangari Maathai), երբ պլանավորվում էր շենքերով և այլ ենթակառուցվածքներով կառուցապատել անտառի տարածքը։

## Կլիմա
thumb|left|Նայրոբիի տեսարանը արբանյակից
Ծովի մակարդակից ավելի քան 1600 մետր բարձրության շնորհիվ Նայրոբին ունի բարեխառն կլիմա՝ ջերմաստիճանն երբեմն է բարձրանում 25&nbsp;°C-ից և բավականին հավասարաչափ է տարվա ընթացքում։ Ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է, ամենատաքը՝ մարտը։ Գոյություն ունի 2 խոնավ սեզոն՝ ապրիլից մայիս և նոյեմբերից դեկտեմբեր, և մեկ չոր՝ հուլիսից օգոստոս։ Հունիսին և հուլիսին ջերմաստիճանը գիշերը կարող է լինել 10&nbsp;°C-ից ցածր։ Պատմության ընթացքում գրանցված ամենացածր ջերմաստիճանը կազմել է +5&nbsp;°C: Ամենաարևոտ և տաք տարվա եղանակը հունվարից մարտ ընկած ժամանահատվածն է։ Այդ ժամանակ օդի ջերմաստիճանը առավելագույնն է և կազմում է +24&nbsp;°C:

## Քույր-քաղաքներ
*  Դենվեր, ԱՄՆ —  1975 թվականից.
*  Ռոլի, ԱՄՆ.
*  Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա
*  Կունմին, Չինաստան
*  Պինսյան, Չինաստան — 2013 թվականից
*  Կոլոնիա Տովար, Վենեսուելա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1899 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Քենիայի քաղաքներ
C++-ի հիմունքները

**«C++-ի հիմունքներ»**, հայերեն C++ ծրագրավորման լեզու ուսուցանող էլեկտրոնային գիրք։ Նախատեսված է այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են սովորել ծրագրավորել C++ միջավայրում ու անպայման չէ, որ իմանան ծրագրավորման որևէ այլ լեզու։

Գրքում ներկայացված են լեզվի հիմնական գաղափարները, տերմինների անգլերեն ներկայացումները, ինչպես նաև օրինակների փորձարկման համար անհրաժեշտ ծրագրերի օգտագործման եղանակները։

Գրքի հեղինակներն են Ռուբեն Վարդանյանը, Սուրեն Կարապետյանը և Գևորգ Հարությունյանը։

Կատեգորիա:C++
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Հունվարի 2

**Հունվարի 2**, տարվա 2-րդ օրն է։ 
* Տարվա ավարտին մնում է 363 (նահանջ տարիներին՝ 364) օր։

## Դեպքեր
* 1757 - Միավորված Թագավորությունը գրավում է Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքը։
* 1777 - Անկախության պատերազմ Հյուսիսային Ամերիկայում։ Ամերիկյան զորքերը Ջորջ Վաշինգտոնի գլխավորությամբ Թրենթոնի մոտ հետ վանեցին բրիտանացիների հարձակումը։
* 1788 – Ջորջիան դարձավ ԱՄՆ-ի 4-րդ նահանգը։ 
* 1843 – առաջին անգամ բեմադրվեց գերմանացի երգահան Ռիխարդ Վագների «Թռչող հոլանդացին» օպերան։ 
* 1942 - Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմ։ Ճապոնական զորքերը գրավեցին Մանիլան։
* 1945 - Հակահիտլերյան խմբավորումը ռմբակոծեց Նյուրնբերգ քաղաքը (Գերմանիա)։
* 1959 – ԽՍՀՄ-ը տիեզերք ուղարկեց լուսնի հետազոտման առաջին միջտիեզերական ավտոմատ կայանքը՝ «Լունա-1»։ 
* 1967 - Նախկին կինոդերասան և ապագա ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգան երդվեց որպես Կալիֆոռնիայի նահանգապետ։
* 1998 - Նոր Ռուբլի դրամական արժույթը ընդունվեց Ռուսաստանում։

## Ծնունդներ
* 1873 - Թերեզ Լիզյոացի, միանձնուհի, Կաթոլիկ Սուրբ, չորս կանանցից մեկը պատմության մեջ, ով արժանացել է Եկեղեցու դոկտորի կոչմանը։
* 1920 - Այզեկ Ազիմով, ամերիկացի գրող (վ. 1992):
*1952 - Շահեն Մեղրյան, Արցախի ազատամարտի մասնակից
* 1967 - Տիա Կառերե, ամերիկացի դերասանուհի։
* 1968 - Քյուբա Գուդինգ Կրտսեր, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր։
* 1976 - Պաս Վեգա, իսպանացի դերասանուհի։
* 1988 - Ջոնի Էվանս, իռլանդացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
* 1993 - Բրայսոն Թիլեր, ամերիկացի երգիչ, երգերի հեղինակ, ռեփեր։

## Մահեր
* 1557 - Պոնտորմո, իտալացի նկարիչ (ծ. 1494):
* 1826 – Հովակիմ Լազարյան, հայ գրող, հայ ազգային- ազատագրական շարժման գործիչ (ծ. 1743 թ.)։
* 1901 - Մատթեոս Մամուրյան, հայ մանկավարժ, գրող և հրապարակախոս (ծ. 1830):
* 2008 - Սոս Սոսյան, հայ դերասան, ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։

## Պետական տոներ
*  - Սուրբ Բերտոլդի օր։
1901

**1901 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի։ Սա մեր թվարկության 1901 թվականն է, 1-ին տարին XX դարի։ 

## Իրադարձություններ

* Գործարկվում է Ալեքսանդրապոլ - Երևան երկաթուղին

## Ծնունդներ
* Հունվարի 1 - Մանվել Մարության, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ
* Հունվարի 13 - Հովհաննես Մարգարյան, ճարտարապետ
* Հունվարի 19 - Լևոն Եվանգուլյանց, հայ խորհրդային ինժեներ, մեխանիկ
* Հունվար 30 - Աղասի Խանջյան, Հկ (բ) կ Կենտկոմի առաջին քարտուղար (վ. 1936)
* Փետրվարի 2 - Անդրեյ Մոսկվին, խորհրդային կինոօպերատոր, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935), խորհրդային օպերատորական դպրոցի խոշորագույն վարպետներից
* Ապրիլի 15 - Ջո Դևիս, նշանավոր Անգլիացի պրոֆեսիոնալ սնուկերիստ և անգլիական բիլիարդիստ
* Ապրիլի 30 - Սայմոն Կուզնեց, ամերիկյան տնտեսագետ, տնտեսագիտության գծով Նոբելյան մրցանակակիր (վ. 1985)
* Հունիսի 6 - Հայկ Թումանյան, խորհրդային բանակի քաղաշխատող, գեներալ-լեյտենանտ
* Հունիսի 28 - Ալեք Մանուկյան, հայ հասարակական գործիչ, մեծահարուստ բարերար, ճարտարագետ, արդյունաբերող, Հայաստանի ազգային հերոս (վ. 1996)
* Հոկտեմբեր 2 - Թաթուլ Ալթունյան, հայ կոմպոզիտոր, դասատու (վ. 1973)
* Հոկտեմբերի 7 - Սուվաննա Ֆումա, Լաոսի քաղաքական գործիչ, արքայազն
* Հոկտեմբերի 11 - Դմիտրի Շիկանյան, բալետի հայ խորհրդային արտիստ, դիրիժոր
* Նոյեմբերի 9 - Արտաշես Մեժլումյան, ՀՍՍՀ վաստակավոր անասնաբույծ, կոլտնտեսային շարժման գործիչ
* Նոյեմբերի 27 - Կարանդաշ (ծաղրածու), կրկեսի արտիստ, ծաղրածու
* Դեկտեմբերի 5 - Ուոլթ Դիսնեյ, ամերիկացի ֆիլմարտադրող, ռեժիսոր, կինոսցենարիստ, հնչյունավորող, մուլտիպլիկատոր, ձեռնարկատեր, մշակութային բրենդ և բարերար
* Արմենակ Միսիրյան, հայ նկարիչ

## Մահեր
* Գասպար Մալլարյան, գրականագետ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, մանկավարժ
* Փետրվարի 13 - Գարեգին Զաբհանալյան, գրականության պատմաբան, մատենագետ, թարգմանիչ
* Ստեփան Ասլանյան, հայ բանասեր, հասարակական-կրթական գործիչ։ 
* Հունվար 2 - Մաթեոս Մամուրյան, մանկավարժ, գրող և հրապարակախոս (ծ.1830)
* Հունվար 27 - Ջուզեպպե Վերդի, իտալիացի կոմպոզիտոր (ծ.1813)
* Փետրվար 23 - Ստեփան Ոսկանյան, արևմտահայ հրապարակախոս (ծ. 1825)
* Նոյեմբեր 9 - Ղևոնդ Ալիշան, հայ բանաստեղծ, հայագետ, բանասեր, պատմաբան, աշխարհագրագետ, թարգմանիչ (ծ. 1820)

Կատեգորիա:1901
Կատեգորիա:Տարեթվեր
1830

## Իրադարձություններ

* Սերբիան դարձավ ինքնավար իշխանուրյուն Օսմանյան կայսրության կազմում։ 
*Ֆրանսիայում հաստատվեց սահմանադրական միապետություն։

## Ծնունդներ
* Փետրվարի 16 - Լարս Հերտերվիգ, նորվեգացի նկարիչ, բնապատկերների վարպետ
* Մարտի 21 - Ֆրիդրիխ ֆոն Բեկ Ռժիկովսկի, ավստրո-հունգարական պետական գործիչ և զորահրամանատար, Ավստրո-Հունգարիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ (1881-1906 թթ.), կոմս
* Հուլիսի 27 - Ադել Հյուգո, Վիկտոր Հյուգոյի և Ադելի դուստրը
* Սեպտեմբերի 8 - Ֆրեդերիկ Միստրալ, պրովանսացի բանաստեղծ, գրականության գծով Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1904)
* Աղամալ Մելիք-Աղամալյան, հայ թառահար
* Հոկտեմբեր 17 - Մաթեոս Մամուրյան, մանկավարժ, գրող և հրապարակախոս (վ.1901)
* Նոյեմբեր 8 - Ռափայել Պատկանյան, հայ գրող, մտավորական (վ.1892)

## Մահեր
* Եփրեմ Ա Ձորագեղցի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1809-ից։ Հաջորդել է Դանիել Ա Սուրմառեցուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1830
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հոկտեմբերի 13

**Հոկտեմբերի 13**, տարվա 286-րդ (287-րդ նահանջ տարիներում) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 79 օր։

## Դեպքեր
* 1668 - Ամստերդամում, Ոսկան Երևանցին ավարտել է Աստվածաշնչի առաջին հայերեն տպագրությունը։ 
* 1921 - Կնքվել է Կարսի պայմանագիրը մի կողմից Թուրքիայի, մյուս կողմից՝ Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության, Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության և Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության՝ բոլշևիկյան Ռուսաստանի մասնակցությամբ։ 
* 1972 - Տեղի է ունեցել FH-227 ինքնաթիռի վթարը Անդերում, որը հայտնի է նաև ինչպես «Հրաշք Անդերում»։

## Ծնունդներ
* 1863 - Առաքել Սարուխան, հայ պատմաբան, բանասեր, գրող, հասարակական գործիչ
* 1908 - Բորիս Սմիռնով, ռուս խորհրդային դերասան
* 1920 - Լորեյն Դեյ, ամերիկացի դերասանուհի (վ․ 2007)
* 1925 - Մարգարետ Թետչեր - Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ (վ. 2013)։
* 1937 - Լորիս Ճգնավորյան՝ իրանահայ դիրիժոր և կոմպոզիտոր։
*1946 - Լևոն Անանյան, հայ լրագրող, հրապարակախոս, թարգմանիչ Հայաստանի Գրողների Միության նախագահ (մ. 2013)
* 1950 - Աշոտ Եդիգարյան, հայ դերասան
*1959 - Մարի Օսմոնդ, ամերիկացի երգչուհի, դերասանուհի
* 1976 - Գայանե Ասլամազյան, հայ դերասանուհի և հաղորդավար
* 1995 - Պակ Չիմին, կորեացի երգիչ

## Մահեր
*54 - Կլավդիոս,Հռոմի կայսր
*1852 - Ջոն Ստեֆենս, ամերիկացի իրավաբան, ճանապարհորդ, հնագետ (ծն․ 1805)։
*1862 - Գաբրիել Երանյան, հայ երաժշտագետ, կոմպոզիտոր (ծն. 1827)
*1869 - Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյով, ֆրանսիացի քննադատ և բանաստեղծ (ծն․ 1804)։
* 1948 - Սեմուել Հինդս, ամերիկացի դերասան (ծն. 1875)։ 
* 1966 - Էդուարդ Բոյաջյան, գրող (ծն. 1915)
* 1972 - Գրիգոր Սիսվան (*Գրիգոր Հովհաննեսի Բեքմեզյան*), հայ արձակագիր (ծն․ 1918)։
*1998 - Ալգիմանտաս Ստոշկուս, լիտվացի նկարիչ, մոնումենտալ արվեստի, վիտրաժի վարպետ, մանկավարժ

## Տոներ
* Հայաստան` Գյուղատնտեսության աշխատողի օր
Հոկտեմբերի 17

**Հոկտեմբերի 17**, տարվա 290-րդ (նահանջ տարիներին՝ 291-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 75 օր։

## Դեպքեր
* 1855 - անգլիացի Հենրի Բեսեմերն արտոնագրում է պողպատի արտադրության իր եղանակը։
* 1902 - Դեթրոյթում թողարկվեց Cadillac մակնիշի առաջին ավտոմեքենան
* 1933 - Նացիստական Գերմանիայից հեռացած Ալբերտ Այնշտայնը ժամանում է Միացյալ Նահանգներ
* 1941 - Գերմանական զորքերը կոտորում են Հունաստանի Կերդիլի գյուղի տղամարդ բնակիչներին։
## Ծնունդներ
* 1760 - Կլոդ Անրի Սեն-Սիմոն Henri de Saint-Simon ֆրանսիացի տնտեսագետ և փիլիսոփա (մ. 1825)
* 1820 - Իվան Լազարև, ռուսական բանակի հայազգի զինվորական (մ. 1879)
* 1830 - Մատթեոս Մամուրյան, մանկավարժ, գրող և հրապարակախոս (մ. 1901)
* 1900 - Ջին Արթուր Jean Arthur ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի (մ. 1991)
* 1903 - Անդրեյ Գրեչկո, խորհրդային ռազմական գործիչ
* 1915 - Արթուր Միլլեր Arthur Miller ամերիկացի թատերագիր (մ. 2005)
* 1920 - Մոնտգոմերի Կլիֆտ Montgomery Clift ամերիկացի կինոյի և թատրոնի դերասան և թատերագիր (մ. 1966)
* 1937 - Կառլոս Աբովյան, հայ նկարիչ
* 1972՝
**Էմինեմ 80px (Մարշալ Բրյուս Մեսերս III), երաժշտական պրոդյուսեր, կոմպոզիտոր և դերասան
** Տարկան Tarkan (Թարքան Թովեթօղլու Tarkan Tevetoğlu) Գերմանիայում ծնված թուրք երգիչ
* 1975 - Դեսպինա Օլիմպիու Δέσποινα Ολυμπίου կիպրացի երգչուհի
* 1977 - Անդրե Վիլլաշ-Բոաշ André Villas-Boas (AVB) պորտուգալացի ֆուտբոլային մարզիչ
* 1980 - Եկատերինա Գամովա Екатерина Александровна Гамова ռուս վոլեյբոլիստ
* 1983 - Վահե Թադևոսյան, հայ ֆուտբոլիստ

## Մահեր
* 1506 - Հովհաննես Է Աջակիր, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1474-ից
* 1836՝ ռուս նկարիչ Օրեստ Կիպրենսկի (ծն. 1782)
* 1849՝ լեհ կոմպոզիտոր Ֆրիդերիկ Շոպեն (ծն. 1810)
* 1887՝ գերմանացի ֆիզիկոս Գուստավ Ռոբերտ Կիրխհոֆ (ծն. 1824)
* 1938՝ գերմանացի տնտեսագետ Կարլ Կաուցկի (ծն. 1854)
* 1957՝
** հայ բանաստեղծ Ավետիք Իսահակյան (ծն. 1875)
** հայ խորհրդային դիրիժոր Միքայել Թավրիզյան (ծն. 1907) 
* 1958 - Գևորգ Պարիս (Գևորգյան), բառարանագիր (ծն. 1901) 
* 1974 - Վարսենիկ Աղասյան, հայ բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, մանկագիր և թարգմանիչ (ծն. 1898)
* 1998 - Միքայել Հայրապետյան, հայ վիրաբույժ-ուռուցքաբան (ծն. 1926)
*2020֊ Վանիկ Մկրտչյան, հայ դերասան

## Տոներ
* Աղքատության վերացման պայքարի համաշխարհային օր
Ապրիլի 24

**Ապրիլի 24**, տարվա 114-րդ (նահանջ տարիներին՝ 115-րդ) օրն է։ 
* Տարվա ավարտին մնում է 251 օր։
* Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր։

## Դեպքեր
մինի|աջից|200px|Ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր-թանգարանը Ծիծեռնակաբերդում
*775 - Արձնիի ճակատամարտ
*1915 - **[[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսում]] ձերբակալվեցին հարյուրավոր մտավորականներ, քաղաքական գործիչներ և **գործարարներ, ինչով խորհրդանշվեց 1915-1923** թվականների [[Հայոց Ցեղասպանություն]]ը**
* 1953 - Ուինսթոն Չերչիլն ասպետի կոչում է ստանում Եղիսաբեթ II թագուհուց
* 1965 - Երևանում առաջին անգամ նշվում է Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը
* 1966 - Երևանում հիմնադրվում է Ազգային միացյալ կուսակցությունը
* 1967 - տիեզերագնաց Վլադիմիր Կոմարովը զոհվում է անկարգելի չբացվելու պատճառով
* 1968 - Մավրիկիոսը դառնում է ՄԱԿ անդամ
* 1970 - Չինաստանն արձակում է իր առաջին արհեստական արբանյակը
* 2003 - Փարիզում տեղադրվեց Դավիթ Երևանցու պատրաստած Կոմիտասի 4 մետրանոց բրոնզե արձանը

## Ծնունդներ
մինի|աջից|120px|Վիլեմ Օրանացի
* 702 - Ջաֆար ալ-Սադիկ շիաների 5-րդ իմամ (մ. 765)
* 1533 - Վիլեմ Լռակյաց Օրանի թագաժառանգ, Նասաուի կոմս (մ. 1584);
* 1951 - Էնդա Քեննի, Իռլանդիայի վարչապետ
* 1953 - Էրիկ Պողոսյան Eric Bogosian ամեր. դերասան, գրող
* 1977 - Սուրեն Շահվերդյան, հայ բեմադրիչ, ռեժիսոր
* 1980 - Կարեն Ասրյան, շախմատի գրոսմայստեր (մ. 2008)

## Մահեր
* 1731 - Դանիել Դեֆո անգլիացի գրող (ծնված 1660)
* 1931 - Անդրեաս Արզումանյան,հայ բժիշկ
* 1931 - Դավիթ Կլդիաշվիլի վրաց գրող, դրամատուրգ (ծնված 1862)
* 1948 - Յազեպ Վիտոլ, լատվիացի կոմպոզիտոր, ուսուցիչ, երաժշտական քննադատ (ծնված 1863)
* 1959 - Հակոբ Կոջոյան, հայ նշանավոր նկարիչ (ծնված 1883)
* 1960 - Մաքս Լաուե գերմանացի ֆիզիկոս
* 1967 - Վլադիմիր Կոմարով (տիեզերագնաց) ռուս տիեզերագնաց (ծնված 1927)
* 1994 - Ավետիս Առուշանյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից (ծնվ. 1975)
* 2014 - Կոնստանտին Օրբելյան, հայ կոմպոզիտոր (ծնված 1928)

## Տոներ
* Նեպալ՝ Ժողովրդավարության օր
1915

## Իրադարձություններ

* Ապրիլ 24 - Օսմանյան Կայսրությունում ձերբակալվեցին 600 հայ մտավորականներ։ Այս օրը նշվում է, որպես Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր։ 
* ապրիլ-մայիս - Վանի ինքնապաշտպանությունը (վ. 1916 թ.)

## Ծնունդներ

* Հունիսի 18 - Լևոն Գրիգորյան (թավջութակահար), թավջութակահար, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961)
* Դեկտեմբերի 3 - Սերո Խանզադյան, հայ գրող, արձակագիր
* Հրանտ Հակոբյան, հայ նկարիչ։
* Հունվարի 9 - Սուրեն Այվազյան - հայ արձակագիր (մահ. 1981)։ 
* Մարտի 24 - Վազգեն Ամիրբեկյան, հայ արձակագիր, լրագրող (մահ. 1984)։ 
* Ապրիլի 14 - Նինա Հովսեփյան, հայ դերասանուհի
* Ապրիլի 17 - Ռեգինա Ղազարյան, հայ նկարիչ
* Ապրիլի 27 - Հովհաննես Շիրազ, գրող (մահ. 1984)։ 
* Հունիսի 20 - Գուրգեն Բորյան, հայ գրող (մահ. 1971)։ 
* Դեկտեմբերի 16 - Գեորգի Սվիրիդով, խորհրդային կոմպոզիտոր և երաժշտական-հասարակական գործիչ
* Դեկտեմբերի 22 - Մարո Մարգարյան, հայ բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի
* Դեկտեմբերի 28 - Սարգիս Աբրահամյան, հայ արձակագիր, մանկավարժ, մշակութային գործիչ (մահ. 1969)։

## Մահեր
* Դեկտեմբերի 2 - Կարապետ Տեր-Մկրտչյան, հայ պատմաբան, բանասեր, եկեղեցական գործի
* Արմեն Տորյան, հայ բանաստեղծ, ուսուցիչ, խմբագիր, գրել է ֆրանսերեն և հայերեն, Մեծ Եղեռնի զոհ։
* Ապրիլի 21 - Ադել Հյուգո, Վիկտոր Հյուգոյի և Ադելի դուստրը
* Նոյեմբերի 28 - Սեդրակ Մանդինյան, հայ մանկավարժ, դերասան, հասարակական, զրական-թատերական գործիչ
* Երուխան - (ծ. 1870)
* Ենովք Շահեն - հայ դերասան (ծ. 1881)
* Ռուբեն Զարդարյան - (ծ. 1874)
* Գրիգոր Զոհրապ - (ծ. 1861)
* Հովհաննես Սերինգուլյան - (ծ. 1871)
* Սիամանթո - (ծ. 1878)
* Ռուբեն Սևակ - (ծ. 1885)
* Դանիել Վարուժան- (ծ. 1884)

Կատեգորիա:1915
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ապրիլի 27

**Ապրիլի 27**, տարվա 117-րդ (նահանջ տարիներին՝ 118-րդ) օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 248 օր։

## Դեպքեր
* 1909՝ Գահընկեց է արվում Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ Համիդը
* 1921 - Տաթևի վանքում կայացավ համազանգեզուրյան երկրորդ համագումարը, որը երկրամասը կոչեց Լեռնահայաստան, ապա վերանվանվեց Հայաստանի Հանրապետություն։
* 1992 - Հայաստանը դառնում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի անդամ-երկիր
* 1993 - Զամբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի բոլոր անդամները զոհվում են Սենեգալ թռչող օդանավի վթարից
* 2005 - Ֆրանսիայի Թուլուզ քաղաքից իր առաջին թռիչքն է իրականացնում երկու հարկանի Airbus A380 օդանավը

## Ծնունդներ
* 1737 - Էդվարդ Գիբբոն Edward Gibbon, անգլիացի պատմագետ, քաղ. գործիչ (մ. 1794)
* 1791 - Սեմյուել Մորզե Samuel Morse, ամեր. նկարիչ և գյուտարար (մ. 1872)
* 1820 - Հերբերտ Սփենսեր Herbert Spencer անգլ. կենսաբան, սոցիոլոգ, փիլիսոփա (մ. 1903)
* 1912 - Էդգար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս-տեխնոլոգ
* 1915 - Հովհաննես Շիրազ, հայ մեծանուն բանաստեղծ (մ. 1984)
* 1953 - Արիել Դոմբալ Arielle Dombasle, ֆրանս.-ամեր. երգչուհի, դերասանուհի
* 1965 - Տիգրան Սարգսյան (ազատամարտիկ), Արցախյան պատերազմի հերոս
* 1967 - Վիլեմ Ալեքսանդր Willem-Alexander, Նիդերլանդների թագավոր
* 1969 - Վլադիմիր Կոզլով, Vladimir Kozlov ուկր. ծագումով ամեր. ըմբիշ, դերասան
* 1984 - Եվա Սիմոնս, հոլանդացի երգչուհի, երգահան և պարուհի
* 1988 - Մաուրո Գոյկոեչեա, ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* 1989՝
** Լարս Բենդեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ
** Սվեն Բենդեր, (Sven Bender) գերմանացի ֆուտբոլիստ
* 1996 - Քյարամ Սլոյան, Հայաստանի զինված ուժերի զինծառայող (զոհվել է 2016 թվականի Քառօրյա պատերազմի ժամանակ)

## Մահեր
* 1521 - Ֆեռնան Մագելան պորտուգալացի բնախույզ (* 1480)
* 1749 - Մխիթար Սեբաստացի, հայ կաթոլիկ եկեղեցական գործիչ, հայագետ
* 1882 - Ռալֆ Ուոլդո Էմերսոն Ralph Waldo Emerson ամերիկացի բանաստեղծ (* 1803)
* 1915 - Ալեքսանդր Սկրյաբին ռուս դաշնակահար և կոմպոզիտոր (* 1872)
* 1938 - Էդմունդ Հուսերլ Edmund Husserl չեխ մաթեմատիկոս և փիլիսոփա (* 1900)
* 1965 - Համո Բեկնազարյան, հայ նշանավոր կինոռեժիսոր (ծն. 1892)
* 1998 - Կարլոս Կաստանեդա, պերուացի գրող (* 1925)
* 2007 - Մստիսլավ Ռոստրոպովիչ ռուս թավջութակահար և կոմպոզիտոր (* 1927)
* 2014 - Վույադին Բոշկով, հարավսլավացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և գլխավոր մարզիչ

## Տոներ
*  Իսրայել՝ Յոմ Հա-Զիքարոն (Հիշողության օր)
*  Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն՝ Ազատության օր
* Անկախության օր՝
*  Նիդերլանդներ - Թագավորի օր Koningsdag (2014 թվականից, մինչ այդ՝ Թագուհու օր, նշվում է 1885 թվականից)
*  Սլովենիա՝ Ազգային դիմադրության օր
1956

## Իրադարձություններ

* Հունվարի 1 - Սուդանը անկախացավ։ 
* Հունվարի 26 - Փետրվարի 5 - Իտալիայի Կորտինա դ'Ամպեցցո քաղաքում անցկացվեցին VII Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը։ 
* Փետրվարի 29 - Պակիստանը հանրապետություն հռչակվեց։ 
* Մայիսի 24 - Առաջին անգամ կայացավ Եվրատեսիլ երգի մրցույթը։ 
* Հունիսի 23 - Գամալ աբդ ալ-Նասերը դարձավ Եգիպտոսի երկրորդ նախագահը։ 
* Հուլիսի 22 - Շահագործման է հանձնվում Երևանի կայարանի նոր շենքը։ 
* Հոկտեմբերի 15 - Ֆիդել Կաստրոն և Չե Գեվարան մեկնում են Մեքսիկայի Տուսպան քաղաքից դեպի Սանտիագո դե Կուբա՝ «Գրանմա» նավով, 82 ուղևորների հետ։ Դեկտեմբեր 2-ին նավը, փոթորկից փրկվելով, հասնում է Բելիսի (Կուբա)։ 
* Հոկտեմբերի 23 - Հունգարական Հեղափոխություն Խորհրդային Միության կողմնակից կառավարության դեմ։ ԽՍՀՄ-ը միջամտում է։ 
* Հոկտեմբերի 26 - Կարմիր բանակը ներխուժում է Հունգարիա
* Նոյեմբերի 29 - հայկական հեռուստատեսության առաջին եթերը

## Ծնունդներ

* Հունվար 3 - Մել Գիբսոն, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր
* Հունվարի 5 - Ֆրանկ-Վալտեր Շթայնմայեր, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության նախագահ
* Փետրվարի 5 - Սյուզան Խարդալյան, շվեդահայ լրագրող, հրապարակախոս և փաստավավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր
* Ապրիլի 11 - Էցիո Սելլա, իտալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող և գլխավոր մարզիչ
* Ապրիլի 14 - Տիգրան Թորոսյան, հայ քաղաքական գործիչ
* Օգոստոսի 1 - Անուշավան Դանիելյան, Արցախի Հանրապետության վարչապետ
* Օգոստոսի 16 - Վահան Հովհաննիսյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային Ժողովի նախկին նախագահի տեղակալ և ՀՅԴ անդամ (մ. 2014 թ.)
* Օգոստոսի 24 - Քևին Դան, ամերիկացի կինոդերասան
* Սեպտեմբերի 27 - Վահան Անդրեասյան, հայ բանաստեղծ, երգահան, Հայաստանի գրողների միության անդամ (2003 թ.-ից)
* Հոկտեմբերի 1 - Գառնիկ Ալեքսանյան (բժիշկ), վիրաբույժ
* Հոկտեմբերի 20 - Արարատ Սարգսյան, հայ նկարիչ
* Հոկտեմբերի 28 - Մահմուդ Ահմադինեջադ, Իրանի նախագահ
* Նոյեմբերի 23 - Հովիկ Հովեյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ

## Մահեր

* Մարտի 8 - Ելիզավետա Բիկովա, սպորտի վաստակավոր
* Հունիսի 23 - Ռեյնգոլդ Գլիեր, խորհրդային կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ, երաժշտա-հասարակական գործի
* Սեպտեմբերի 28 - Օստապ Վիշնյա, ուկրաինացի խորհրդային գրող-երգիծաբան
* Սերգեյ Կարապետյան, հայազգի գեներալ-մայոր
* Մարտ 8 - Դրաստամատ Կանայան (Դրո) ֆիդայի, քաղաքական գործիչ (ծ. 1884)
* Մայիս 3 - Գրիգոր Ղափանցյան, հայ լեզվաբան-հայագետ (ծ. 1887)
* Օգոստոսի 23 - Պետրոս Կոնտուրաջյան, հայ նկարիչ
* Սեպտեմբերի 29 - Անաստասիո Սոմոսա, Նիկարագուայի նախագահ (ծ. 1896)
* Դեկտեմբեր 2 - Պերճուհի Բարսամյան, բանաստեղծուհի։ 
* Հունիս 23 - Մայքլ Արլեն, (Տիգրան Գույումճյան), սփյուռքահայ անգլիագիր գրող (ծ. 1895)
* Դեկտեմբերի 6 - Դերենիկ Դեմիրճյան, հայ գրող, հրապարակախոս (ծ. 1877)

Կատեգորիա:1956
Կատեգորիա:Տարեթվեր
Լուանդա

**Լուանդա** (), Անգոլայի մայրաքաղաք, պետության խոշորագույն քաղաքական, մշակութային, ֆինանսական և արդյունաբերական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնական պայմաններ
Լուանդան բարենպաստ դիրք է զբաղեցնում Ատլանտյան օվկիանոսի ափին, նրա մեջ Կվանզա գետի թափվելու շրջանում։ Կլիման տվյալ գոտում արևադարձային է, տեղումների տարեկան միջին նորմը՝ 250-500 մմ, ընդ որում դրանց մեծ մասը թափվում է Փետրվար-Մարտ ամիսներին։ Տարվա ամենատաք ամիսը մարտն է՝ +30&nbsp;°C, հուլիսին ջերմաստիճանը նվազում է մինչև +16&nbsp;°C, ինչը պայմանավորված է Բենգելական հոսանքի սառեցնող ազդեցությամբ։ Նույն հոսանքի ազդեցությամբ է պայմանավորված նաև քաղաքի անկանոն չոր կլիման (մերձհասարակածային լայնությունների համար)։

Լուանդայի մոտակայքում պահպանվել են խոտային ծածկույթով և թփուտային բուսականությամբ սավաննաները, այստեղ են աճում նաև բազմաթիվ Արմավենիներ, որոնց պուրակները մայրաքաղաքից դեպի հարավ նոսրանում են։ Քաղաքի սահմաններից դուրս կարելի է հանդիպել այնպիսի կենդանիներ, ինչպիսիք են փղերը, առյուծները, ընձառյուծները, վագերաձիերը, այծքաղները, կապիկները, սակայն վերջին տարիների ընթացքում դրանց թվաքանակը կտրուկ կրճատվել է որսագողության պատճառով։ Մեձափնյա ջրերում տարածված են այնպիսի ֆաունայիներկայացուցիչներ, ինչպիսիք են կետերը, կրիաները, փափկամարմինները, ձկների մի քանի տեսակներ։ Քաղաքի կենտրոնը տեղակայված է ծովի մակարդակից 6 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն, լեզու, կրոնադավանություն
Լուանդան Անգոլայի խոշորագույն քաղաքն է, դրա բնակչության թիվը (արվարձաններով) կազմում է մոտ 4,5 միլիոն մարդ։ Մայրաքաղաքի էթնիկ կազմը բավականին բազմազան է։ Այստեղ բնակվում են աֆրիկյան ժողովրդների ներկայացուցիչներ՝ օրիմբունդու, մբանդա, բակոնգո, լունդա, չոկիե, նգանտուէլա, կուանյամա և այլք, ինչպես նաև եվրոպացիներ և խառը աֆրո-եվրոպական բնակչություն։ Աֆրիկական ծագման մայրաքաղաքի բնակիչները պաշտոնական հաղորդակցության ժամանակ օգտագործում են պորտուգալերենը, իսկ իրար հետ, որպես կանոն, շփվում են բանտու լեզուներով (կիմբունդու, ումբունդու, կիկոնգո), որոնք աստիճանաբար դուրս են մղվում պորտուգալերենի կողմից։ Երիտասարդության 90-98 %-ը խոսում են միայն պորտուգալերենով։ 1983 թվականի տվյալներով հարցման ընթացքում Լուանդայի 2,5 միլիոնանոց բնակչության 75 %-ը պորտուգալերենն անվանել են մայրենի լեզու։ Անգոլացիները, որոնք ունեն եվրոպական և խառը ծագում, խոսում են պետական լեզու համարվող պորտուգալերենով։ Լուանդայի բազմաթիվ բնակիչներ դավանում են տեղական ավանդական կրոններ, հանդիպում են նաև քրիստոնյաներ՝ կաթոլիկներ և բողոքականներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Portal da Cidade de Luanda 
* www.cidadeluanda.com&nbsp;-&nbsp;Luanda, city map, History, Photos 

Կատեգորիա:1575 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Անգոլայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:1576 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անդրանիկ Մարգարյան (քաղաքական գործիչ)

**Անդրանիկ Նահապետի Մարգարյան** (), հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, Հայաստանի վարչապետ (2000-2007), ՀՀԿ նախագահ։

## Կրթություն

1967-1972 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետում, ստացել հաշվիչ մեքենաների ինժեների որակավորում։

## Աշխատանքային գործունեությունը
1972-1974 թվականներին աշխատել է Գազի արդյունաբերության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղում որպես գիտաշխատող, ավագ ինժեներ, 1977-1978 թվականներին՝ Հայաստանի էներգետիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես գլխավոր ճարտարագետ, 1978-1979 թվականներին՝ Էլեկտրատեխնիկական գործարանի էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների բաժնի պետ, 1979-1990 թվականներին՝ Առևտրի նախարարության հանրապետական ինֆորմացիոն հաշվողական կենտրոնի էլեկտրոնիկայի բաժնի վարիչ, 1990-1994 թվականներին՝ Հատուկ ծրագրերի պետական վարչության ինֆորմացիոն բաժնի ղեկավար, 1994-1995 թվականներին՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի կրտսեր գիտաշխատող, 1995-1999 թվականներին՝ ՀՀ ԱԺ առաջին գումարման պատգամավոր, 1999 թվականին դարձյալ ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր, եղել է մեծամասնություն կազմած «Միասնություն» խմբակցության ղեկավարը, 2000-2007 թվականներին՝ Հայաստանի վարչապետ։

2003 թվականին ԱԺ ընտրություններից հետո վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը շարունակել է պաշտոնավարել՝ ղեկավարելով ընտրությունների արդյունքում ձևավորած կոալիցիոն կառավարությունը։

## Կուսակցական գործունեություն
Հայկական քաղաքական կյանքի մեջ է ընդգրկվել դեռ 1965 թվականից։ 1968 թվականից եղել է խորհրդային տարիներին ընդհատակյա գործող Ազգային միացյալ կուսակցության անդամ, 1973 թվականից՝ ԱՄԿ խորհրդի անդամ։ 1974 թվականին ձերբակալվել է և դատապարտվել երկամյա բանտարկության՝ խորհրդային վարչակարգի դեմ պայքարելու մեղադրանքով։ 1992 թ. անկախ Հայաստանում դառնում է երկրի առաջին գրանցված կուսակցության անդամ, որի խորհրդի նախագահն է 1993 թվականից մինչև իր մահը։ 1993-1997 և 1998-2005 թթ.՝ ՀՀԿ խորհրդի նախագահ։ 1997-1998 թվականներին եղել է ՀՀԿ նախագահ, 2005 թվականին դարձյալ ընտրվել է ՀՀԿ նախագահ, 1998 թվականից Երկրապահ կամավորական միության անդամ էր, այնուհետև՝ ԵԿՄ վարչության անդամ։

## Ընտանիք
Ամուսնացած էր, ուներ երկու դուստր, մեկ որդի և հինգ թոռ։
[մինի|Անդրանիկ Մարգարյանի գերեզմանը [Կոմիտասի անվան պանթեոնում]]

## Մահ և հուղարկավորություն
Անդրանիկ Մարգարյանը մահացել է 2007 թվականի մարտի 25-ին Երևանում սրտի կաթվածից։ Հուղարկավորված է Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Հայաստանի անկախության հռչակման 15-րդ տարեդարձի կապակցությամբ, պետականության կայացման և տնտեսական զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի համար Հայաստանի նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց շքանշանով։
* Հայաստանի ՊՆ «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ
* Հայաստանի ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ
* ԵԿՄ «Վազգեն Սարգսյան» շքանշան
* Հայաստանի Ոստիկանության «Արամ Մանուկյան» մեդալ
* Ֆ. Նանսեն հիմնադրամի «Ֆ. Նանսեն» մեդալով

## Տես նաև
* Անդրանիկ Մարգարյանի անվան դպրոց
* Անդրանիկ Մարգարյանի անվան քաղաքական դպրոց
* Անդրանիկ Մարգարյանի կիսանդրի (Երևան)

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Մեր հայրենիք

**«Մեր հայրենիք»**, Հայաստանի ազգային օրհներգը։ Ընդունվել է 1991 թվականի հուլիսի 1-ին և հիմնված է Առաջին Հանրապետության օրհներգի վրա՝ տեքստի չնչին փոփոխություններով։ Օրհներգի տեքստը վերցված է Միքայել Նալբանդյանի «Իտալացի աղջկա երգը» բանաստեղծությունից։ Այն առաջին անգամ հնչել է 1885 թվականի մարտի 15-ին, որպես Թիֆլիսի «Արծրունի» թատրոնում կայացած հայ առաջին քառաձայն համերգի առաջին երգը։ Հետագայում այն մշակել է նաև Բարսեղ Կանաչյանը։ «Հայաստանի Հանրապետության օրհներգի մասին» օրենքն Ազգային ժողովի կողմից ընդունվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։

## Օրհներգի բառերը
Օրհներգի խոսքերը գրվել են «Իտալացի աղջկա երգը» բանաստեղծության 1, 3, 4 և 7 տների հիման վրա։
մինի|Մեր հայրենիք

## Պատմություն
Գոյություն ունեն պետական, հեղափոխական, զինվորական, կրոնական, որևէ նշանավոր անձի կամ դեպքի պատվին գրված օրհներգեր։ Հին և միջնադարյան Հայաստանում կրոնական բնույթի օրհներգեր են եղել շարականները։

«Մեր հայրենիքի» խոսքերը հիմնված են Միքայել Նալբանդյանի 1861 թվականին գրած բանաստեղծության՝ «Իտալացի աղջկա երգը» վրա, որը ավելի հայտնի է իր առաջին բառերով՝ «Մեր հայրենիք»։ Երաժշտությունը մշակել է Բարսեղ Կանաչյանը 20-րդ դարի սկզբին, որից հետո 1918-1920 թվականներին այն հռչակվել է որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության օրհներգ։

Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո բոլշևիկները փոխել են օրհներգը։ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության օրհներգը ստեղծվել է 1944 թվականին՝ կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի երաժշտության և բանաստեղծ Սարմենի խոսքերի հիման վրա։ Այն որպես օրհներգ հնչեց մինչև 1991 թվականը, որից հետո՝  1991 թվականի հուլիսի մեկին, Հայաստանի երրորդ հանրապետության Գերագույն խորհուրդը Հայաստանի պետական օրհներգ հաստատեց «Մեր հայրենիքը»՝ հիմք ընդունելով Հայաստանի առաջին հանրապետության (1918-1920 թթ.) օրհներգը։ Այս տեքստը նույնական չէ 1918 թվականի տարբերակի հետ, բանաստեղծական տեքստում կատարվել են որոշ փոփոխություններ։

2006-ին և 2019-ին Հայաստանի խորհրդարանում պետական ​​օրհներգի քննարկումը հարց էր: Նոր կառավարությունը կոչ էր արել վերականգնել խորհրդային ժամանակաշրջանի օրհներգը՝ դրա փոխարեն ավելի նոր բառերով:

Իտալացի ջութակահարը Մարկո Միշանիա ալտի համար ստեղծել է «Ներածություն և վարիացիաներ Մեր Հայրենիքի մասին» ստեղծագործությունը, իսկ 2018 թվականին այն նվագել է Կոմիտասի անվան Կամերային երաժշտության տուն համերգի ժամանակ։

2025-ին օրհներգի մասին օրենքում կատարվեցին փոփոխություններ․ օրհներգի տների դասավորությունը փոխվեց՝ երկրորդ տունը դարձավ երրորդ, երրորդը՝ չորրորդ, իսկ չորրորդը՝ երկրորդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի պետական խորհրդանիշները նախագահի կայքում

Մեր հայրենիք
Օրհներգ