Թելքաօպտիկական փոխանցման համակարգ

**[[Թելքային օպտիկա|Թելքաօպտիկական]]** **փոխանցման համակարգ** (**ԹՕՓՀ** — պաշտոնապես օգտագործվող անվանում), նաև **թելքաօպտիկական կապի գիծ (ԹՕԿԳ)**, թելքաօպտիկական համակարգ, որը բաղկացած է ակտիվ և պասիվ տարրերից և նախատեսված է օպտիկական տիրույթում ինֆորմացիան հաղորդելու համար, գլխավորապես ինֆրակարմիր տիրույթում։

## ԹՕԿԳ-ի տարրերը
### Ակտիվ բաղադրիչները
* Վերականգնիչ — սա մի սարք է, որը վերականգնում է օպտիկական իմպուլսների տեսքը, որոնք տարածվելով թելքում ենթարկվում են աղավաղման։ Վերականգնիչները կարող են լինել ինչպես օպտիկական այնպես էլ էլեկտրական, որոնք փոխակերպում են օպտիկական ազդանշանը էլեկտրականի, վերականգնում են այն և հետո կրկին ձևափոխում են օպտիկականի։
* Ուժեղարար — սարք, որը ուժեղացնում է ազդանշանի հզորությունը։ Ուժեղարարները նույնպես կարող են լինել օպտիկական և էլեկտրական։
* Լազեր — մոնոխրոմ կոհերենտ օպտիկական ճառագայթման աղբյուր։ Ուղղակի մոդուլմամբ համակարգերում, որոնք ամենատարածվածն են, լազերը նաև մոդուլարար է, որն էլեկտրական ազդանշանն ուղղակիորեն վերածում է օպտիկականի։
* Մոդուլարար — սարք է որը, մոդուլացնում է օպտիկական ալիքը մեկ ուրիշ կրող ազդանշանի վրա։ Մեծամասնությամբ համակարգերում այդ դերը կատարում է լազերը, սակայն ոչ ուղիղ մոդուլյացիայի ժամանակ դրա համար օգտագործում են առանձին սարք։
* Լուսընդունիչ (Լուսադիոդ) — սարք է, որը կատարում է օպտոէլեկտրոնային ազդանշանի փոխակերպումը։

### Պասիվ բաղադրիչներ
* Թելքաօպտիկական մալուխ, որի լուսահաղորդիչ տարրերն օպտիկական թելքերն են։ Մալուխի արտաքին պատյանը կարող է պատրաստված լինել տարբեր նյութերից՝ պոլիվինիլքլորիդային, պոլիէթիլենային, պոլիպրոպիլենային, տեֆլոնից և այլն։ Օպտիկական մալուխը կարող է ունենալ տարբեր տիպի զրահապատում և հատուկ պաշտպանական շերտեր (օրինակ՝ մանր ապակյա ասեղիկներ՝ կրծողներից պաշտպանելու համար)։
* Օպտիկական կցորդիչ — երկու և ավելի օպտիկական մալուխների միացման համար կիրառվող սարք։
* Օպտիկական կրոս — Օպտիկական մալուխի ծայրը որոշարկելու և նրան ակտիվ սարքավորումը միացնելու համար նախատեսված սարք։
* Մուլտիպլեքսոր և դեմուլտիպլեքսոր — բարձր դասի պատկանող սխեմաներ են, որոնք նախատեսված են տեղետվական ուղիների միավորման կամ բաժանման համար։ Մուլտիպլեքսորը և դեմուլտիպլեքսորը կարող են աշխատել ինչպես ժամանակային այնպես էլ հաճախական սահմաններում, կարող են լինել և էլեկտրական և օպտիկական։

## Առավելություններ
Թելքաօպտիկական գծերն ունեն մի շարք առավելություններ մալուխային եվ ռադիոռելեային կապի համակարգերի նկատմամբ։
* Ազդանշանի փոքր մարման գործակցից ելնելով (0,15դբ/կմ թափանցելիության երրորդ պատուհանում) թույլ է տալիս ինֆորմացիան հաղորդել մեծ տարածություների վրա առանց ուժեղարարներ օգտագործելու։ Ուժեղարարներ ԹՕՀԳ-ում կարող են տեղադրվել 40, 80, կամ 120 կմ մեկ, կախված վերջնակետում տեղադրված սարքավորման դասից։
* Օպտիկական թելքի բարձր թողունակությունը թույլ է տալիս ինֆորմացիան հաղորդել այնպիսի բարձր արագությամբ, որը անհնարին է կապի մյուս համակարգերի համար։
* Օպտիկական միջավայրը ունի բարձր հուսալիություն։ Օպտիկական թելքերը ենթակա չէ օքսիդացման, թրջման և ենթակա չեն թույլ էլեկտրամագնիսական ազդեցություններին։
* Օպտիկական թելքերով ինֆորմացիան հաղորդվում է կետից կետ և փոփոխել այն կամ գաղտնալսել կարելի է միայն գծի մեջ ֆիզիկական միջամտության միջոցով։
* Ունի մեծ պաշտպանվածություն միջնաթելքային ազդեցություններից։ Էկրանային ճառագայթման մակարդակը մեծ է 100 դբ-ից։ Մեկ թելքի աշխատանքը չի ազդում հարևան թելքերի աշխատանքի վրա։
* Հրդեհա- և պայթունավտանգ չէ ֆիզիկական և քիմիական պարամետրերի փոփոխության դեպքում։
* Ունի փոքր ծավալ և կշիռ։

## Թերություններ
Թելքաօպտիկական հաղորդման գծերի թերություններն են՝
* Օպտիկական թելքի համեմատական փխրուն լինելը։ Մալուխի ուժեղ ճկման դեպքում հնարավոր է թելքի կոտրվածք կամ մթագնում միկրոճաքերի պատճառով։ Այդ պատճառով հարկավոր է հետևել արտադրող ընկերության ցուցումներին (թույլատրելի ճկվածքի անկյունը պահպանելու համար)։
* Խզման դեպքում բարդ է վերականգնումը։
* Ինչպես մալուխի այնպես էլ ԹՕՀԳ սարքավորումների պատրաստման բարդ տեխնոլոգիա։
* Ազդանշանի բարդ վերափոխումը միջերեսային սարքավորումներում։
* Վերջնական օպտիկական սարքավորման համեմատական թանկությունը։ Սակայն այդ թանկությունը բացարձակ թվերով է արտահայտվում՝ գնի և թողունակության համեմատությունը ավելի լավ է, քան մյուս համակարգերում։
* Մանրաթելերի մթագնում ռադիոակտիվ ճառագայթման դեպքում (չնայած գոյություն ունեն լեգիրացված թելքեր բարձր ռադիոակտիվ կայունությամբ)։

## Կիրառություններ
Թելքաօպտիկական հաղորդման գծերի առավելությունները թույլ են տալիս այն օգտագործելու տարբեր հեռահաղորդակցման տարբեր ոլորտներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն