Նունե Սարուխանյան

**Նունե Գառնիկի Սարուխանյան** (դեկտեմբերի 10, 1962, Բերդ, Հայաստան), հայ գիտնական, գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու, գիտական հետազոտությունների արդյունքներն արտադրության մեջ ներդնող փորձառու մասնագետ։ Նա հանդիսանում է 19 գրքի, 13 խորհրդատվական գրքույկի և մի քանի տասնյակ գիտական և ուսուցողական/խորհրդատվական հոդվածների, ինչպես նաև սիսեռի 4, բանջարային լոբու 2 նոր սորտերի հեղինակ։ Ընդ որում, գիտական փորձերի հիման վրա նրա ղեկավարությամբ ստեղծված սիսեռի և բանջարային լոբու այդ նոր սորտերն իր նախաձեռնությամբ և անմիջական մասնակցությամբ ներդրվել/շրջանացվել են ՀՀ գրեթե բոլոր մարզերում։

## Կենսագրություն
1986 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի այգեպտղաբանջարաբուծական ֆակուլտետը, իսկ 1987 թվականին` նույն ինստիտուտի միամյա տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ 

1988-1998 թվականներին աշխատել է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Այգեստան (նախկինում՝ Բալլուջա) գյուղի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես քիմիա-կենսաբանության ուսուցչուհի, ինչպես նաև Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումում դասավանդել է ագրոնոմիական առարկաներ։

1998-2004 թվականներին աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի Ագրոգիտասփյուռ դեպարտամենտում՝ որպես առաջատար մասնագետ։

2003 թվականին ավարտել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոնի ասպիրանտուրան, և նույն տարում պաշտպանելով գիտական թեզը՝ ստացել գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

2004 թվականից «Կանաչ արահետ» գյուղատնտեսության աջակցության ՀԿ-ի հիմնադիր անդամն ու ընտրված նախագահն է։

Իր աշխատանքային գործունեության ընթացքում Նունե Սարուխանյանն ուսուցանել և խորհրդատվություն է տրամադրել (նաև առցանց) հազարավոր ֆերմերների և ոլորտի մասնագետների, այդ թվում՝ հայկական և միջազգային կազմակերպությունների (ACBA Federation, UNDP, WFP, WB ARSPIU, WB EPIU, EU, OSCE, USDA MAP, ADA, ACF, CENN, BMZ, Sign of hope,  UMCOR, World Vision, People in Need, DVV International և այլն) ծրագրերի շրջանակներում՝ օրգանական և կայուն գյուղատնտեսության, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և կլիմայի փոփոխության թեմաներով։

Նա վերջին 25 տարիների ընթացքում՝ սկսած 2000 թվականից, հանդիսացել է Միացյալ Նահանգների *գյուղատնտեսության դեարտամենտի մարքեթինգի աջակցության ծրագրի* (ԱՄՆ ԳԴ ՄԱԾ) և վերը նշված միջազգային կազմակերպությունների կողմից ֆինանսավորված ավելի քան 60 խորհրդատվական-ներդրումային ծրագրերի ղեկավար/համակարգող և/կամ խորհրդատու։

Փորձի փոխանակման, ուսուցման և վերապատրաստման նպատակով եղել է երեք տասնյակից ավելի երկրներում։

Նունե Սարուխանյանը հանդիսանում է *«Աղետի Կրճատման Գլոբալ/Համաշխարհային Ցանցի»* ազգային համակարգող (GNDR NFP):

## Համաժողովներ
* Անդրկովկասում գյուղատնտեսական ու բնապահպանական խնդիրները, միջազգային գիտական համաժողով (Երևան, 2001)
* Օրգանական գյուղատնտեսությունը Եվրոպական ընդլայնված միությունում՝ որպես գյուղական շրջանների զարգացման հնարավորություն (Վարշավա, Լեհաստան, 2002)
* IPGRI կազմակերպած Անդրկովկասի խորհրդի համաժողով (բուժական ու արոմատիկ բույսեր), (Տաշքենդ, Ուզբեկստան, 2002)
* Օրգանական գյուղատնտեսությամբ զբաղվող ֆերմերների ասոցիացիայի 2-րդ համաժողով, (Կլուժ Նապոկա, Ռումինիա, 2002)
* Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի ագրոարդյունաբերական համակարգի կայուն զարգացման խնդիրները (Երևան, 2002)
* Ագրարային գիտության, կրթության և արտադրության որակի ու էֆեկտիվության ապահովման խնդիրները (Երևան, 2003)
* Ագրոգիտասփյուռի տարեկան համաժողովներ, 1-4, (Երևան, 2000-2003)
* Օրգանական սերմերի առաջին համաշխարհային կոնֆերանս (Հռոմ, Իտալիա, 2004)
* «Էկոլոգիական գյուղատնտեսություն 2004», Օրգանական տնտեսություն վարողների միության 4-րդ կոնֆերանս «Բիոտերա» (Կլուժ Նապոկա, Ռումինիա, 2004)
* Օրգանական գյուղատնտեսության կոնֆերանս, բիզնես գործուղում OFARM, MOSES կազմակերպությունների հետ հանդիպում (Լա Քրոս, Վիսկոնսին նահանգ, ԱՄՆ, 2006)
* Ավալոն ցանցի շրջանակում հանդիպում, թեմա՝ Օրգանական սննդի ազգային գործողությունների պլան (Պրահա, Չեխիայի Հանրապետություն, 2006)
* Եվրոպական կոնֆերանս հատիկաընդեղենների վերաբերյալ (Պորտուգալիա, 2007)
* Ֆորում գոբալ ագրոարդյունաբերություն թեմայով (Նյու-Դելի, 2008) 
* Սև ծով ՀԿ ֆորում (Բուխարեստ, Ռումինիա, 2008)
* Ցանցային 4-րդ հանդիպում (2009)
* Օրգանական գյուղատնտեսության ու կլիմայի փոփոխության կոնֆերանս (2009)
* Օրգանական գյուղատնտեսություն, կենսաբազամազանություն և բիզնես (2009)
* Ռոդոպի լեռների ուսումնասիրության տուր (2009)
* Էքսկուրսիա - Օրգանական սնունդ (Սոֆիա, Բուլղարիա, 2009)
* Սև ծով ՀԿ ֆորում (Բուխարեստ, Ռումինիա, 2009)
* Օրգանական գյուղատնտեսության կոնֆերանս, Լա Քրոս, Վիսկոնսին, ԱՄՆ և Մարկետինգային հարաբերությունների օրգանական ֆերմերների միություն (ՄՀՕՖՄ), տարեկան հանդիպում (ԱՄՆ, 2010)
* ԵՄ գյուղատնտեսական քաղաքականության բարելավում ԵՄ անդամակցելու ցանկություն ունեցող երկրների ու նոր անդամ նահանգների տեսակետների հիման, վրա (Բլեդ, Սլովենիա, 2010)
* Բերքի միջազգային փառատոն և փորձի փոխանակման այցելություն (Բեռնբուրգ, Գերմանիա, 2012)
* Եվրոպական սերմերի պահպանման ՀԿ-երի հանդիպում, Սերմերի ԵՄ օրենսդրության ու բույսերի բազմացման ուղղությամբ (Վիեննա, Ավստրիա, 2013)
* Փորձի փոխանակման այցելություն (Լեհաստան, 2012)
* Փորձի փոխանակման այցելություն (Լեհաստան, 2013)
* «Եկեք ազատագրենք բազմազանությունը» (Բազել, Շվեյցարիա, 2013)
* Փորձի փոխանակման այցելություն, Բերնբուրգի ագրարային համալսարան (Գերմանիա, 2014)
* Գլոբալ էկոլոգիական հիմնադրամի (ԳԷՀ) խորհրդի 48-րդ հանդիպում և ԳԷՀ խորհրդակցություն քաղհասարակության հետ (Վաշինգտոն, 2015)

## Պարգևներ և մրցանակներ
* *Գյուղական կյանքում կանանց ստեղծագործ աշխատանքի համար մրցանակ* (Կանանց համաշխարհային գագաթնաժողովի հիմնադրամ (WWSF), Շվեյցարիա, 2012)
* *Ոսկե մեդալ* (ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարություն, ՀՀ, 2017)
*  *Կին-հերոս գյուղատնտեսության ոլորտում* (ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարություն, ՀՀ, 2019)
* *«Կլիմայի փոփոխությունը և կանայք Հայաստանում» անվանակարգ, «Կլիմայի փոփոխության համատեղելիության չափումներ» մրցույթի հաղթող* (ՀՀ, 2022)
*  *«Երկրի տնտեսական առաջընթացի ներդրման համար» շնորհակալագիր* (ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարություն, ՀՀ, 2022)

## Գրքագրություն
#### Կայուն գյուղատնտեսություն
Քառաբանություն ՝ «Կայուն գյուղատնտեսություն» ընդհանուր անվանումով։
* Օրգանական գյուղատնտեսություն (2022), *Մաս 1.*
* Բանջարաբուծություն (2023), *Մաս 2.*
* Բակլազգիներ (2024), *Մաս 3.*
* Հատապտուղներ (2024), *Մաս 4.*

#### Այլ
* Գյուղատնտեսական աշխատանքների ուղեցույց (2012)
* Օրգանական գյուղատնտեսություն (2012)
* Կիտրոնի մշակություն (Արա Հովհաննիսյանի հետ համատեղ) (2015)
* Հատիկաընդեղեն մշակաբույսեր։ Ուղեցույց (2016)
* Ամեն ինչ գյուղատնտեսության մասին և ոչ միայն․ *Կարդա, գունավորիր և սովորիր* (2021)

## Հեղինակային սորտեր
* *Սիսեռ "*'Լիլիթ**" սորտ''
* ''Սիսեռ "**Սիսիան**" սորտ''
* ''Սիսեռ "**Ալինա**" սորտ''
* ''Սիսեռ "**Հացավան**" սորտ''
* ''Լոբի բանջարային "**Ստելլա**" սորտ''
* ''Լոբի բանջարային "**Տավուշի ոսկեգույն*'" սորտ*


Պատկեր:License2NuneSarukhanyan.jpg|Սիսեռ "Լիլիթ" սորտի արտոնագիր
Պատկեր:License3NuneSarukhanyan.jpg|Սիսեռ "Սիսիան" սորտի արտոնագիր
Պատկեր:License4NuneSarukhanyan.jpg|Սիսեռ "Ալինա" սորտի արտոնագիր
Պատկեր:License5NuneSarukhanyan.jpg|Սիսեռ "Հացավան" սորտի արտոնագիր
Պատկեր:License6NuneSarukhanyan.jpg|Լոբի բանջարային "Ստելլա" սորտի արտոնագիր
Պատկեր:License7NuneSarukhanyan.jpg|Լոբի բանջարային "Տավուշի ոսկեգույն" սորտի արտոնագիր


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նուռ TV, Հողի Լեզուն հաղորդաշար
* Factor TV, կայուն գյուղատնտեսության խորհրդատու Նունե Սարուխանյան
* Հարցազրույց Նունե Սարուխանյանի հետ - Հանրային Առաջին հեռուստաալիք
* Կենտրոնի առավոտը. Նունե Սարուխանյան, Ռամելա Սիմոնյան, Նարեկ Գրիգորյան
* Առավոտ լուսո․ Նունե Սարուխանյան (2022)
* Առավոտ լուսո․ Նունե Սարուխանյան, Անահիտ Թարխանյան (2022)
* Առավոտ լուսո հարցազրույց. Էմմա Պետրոսյան, Նունե Սարուխանյան (2021)
* Առավոտ լուսո հարցազրույց. Նունե Սարուխանյան, Պասկալ Բոկկերս, Կարինե Սարգսյան (2020)
* Առավոտ լուսո հարցազրույց. Նունե Սարուխանյան, Լուսինե Մկրտչյան (2019)
* «Մենք պետք է համագործակցենք բնության հետ, ոչ թե փորձենք վերափոխել այն». Նունե Սարուխանյան - A1plus TV
* Նունե Սարուխանյան. օրգանական գյուղատնտեսությունը նաեւ հողերի դեգրադացման դեմ է - Aravot Daily
* Մրգի տոն, Երևանի քաղաքապետարանի կայքէջ
* ՀՀ գյուղատնտեսության փոխնախարար Գառնիկ Պետրոսյանի և «Կանաչ արահետ» ՀԿ-ի նախագահ Նունե Սարուխանյանի ասուլիսը
* Շամշադինի մեղրի և հատապտուղների փառատոնին նվիրված ասուլիս
* Ամենամյա «Բերքի տոնը» կանցկացվի սեպտեմբերի 14-15-ը (2019)
* Գառնիկ Պետրոսյանի և Նունե Սարուխանյանի մամուլի ասուլիսը
* «Գյուղմթերքի կին հերոս» մրցանակին արժանացել է Հայաստանի տարբեր մարզերից 11 կին. ՖՈՏՈՌԵՊՈՐՏԱԺ
* «Գյուղմթերքի կին հերոս» մրցանակին արժանացան Հայաստանի տարբեր մարզերից 11 կին
 
Կատեգորիա:Բերդ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ