open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թփուտների շուն

**Թփուտների շուն** () գայլազգիներին պատկանող կենդանի, որը հանդիպում է միայն Հարավային Ամերիկայում։ Այսօրվա դրությամբ հազվագյուտ և շատ քիչ հանդիպող կենդանի է։ Տարբեր լեզուներով այս կենդանուն տալիս են տարբեր տիպի անվանումներ՝ ջրային շուն, փոքր աղվես և այլն։

## Բնութագիր
### Չափսեր
thumb|left|200px|Թփուտների շուն

Թփուտների շները ունեն 55-75 սմ մարմնի երկարություն և 13 սմ երկարության պոչ։ Մարմնի բարձրությունը 20-30 սմ է իսկ քաշը՝ 5-8 կգ։ Իրենց մարմնի մեծությանը համեմատ նրանք ունեն փոքր ոտքեր և փոքր ականջներ։

Թփուտների շները ունեն 38 ատամ և ատամնաշարի կառուցվածքը իդեալական է իրենց սննդի համար։

Այս կենդանիների թաթերի կառուցվածքը հարմարեցված է լավ լողալու համար։

### Մորթի
Չափահաս թփուտների շների մորթին ունի երկար և փափուկ մազեր և մուգ շագանակագույն-կարմրավուն գունավորում։ Փորին հարող մասի մազերը ավելի մուգ են։ Նորածին թփուների շների մազածածկը ավելի մուգ է և բացանում է տարիքի հետ միասին։

## Սնունդ
Թփուտների շները մսակեր կենդանիներ են և սնվում են տարբեր չափսի կրծողներով։ Նրանք հիմնականում որսում են ցերեկը։ Այս կենդանիները որսում են փոքր խմբերով, սակայն հանդիպում են նաև միայնակ որսացողներ։ Գրանցվել են դեպքեր, երբ թփուտների շները խմբով որսացել են իրենցից մի քանի անգամ ավելի մեծ կենդանիների, օրինակ՝ վարազ։

## Ապրելակերպ
thumb|left|200px|Թփուտների շունը ձագերի հետ

Թփուտների շները ապրում են փոքր խմբերով։ Խմբի մեջ գործում են նույն կանոնները, ինչ գայլերի ոհմակներում։ Խումբը գլխավորում է հիմնական ալֆա զույգը, իսկ մյուսները նրանց ենթարկվում են։ Զագեր ունենալու իրավունքը նույնպես տրված է ալֆա զույգին։ Խմբի մյուս անդամները օգնում են պահել և պահպանել զագերին։ Ուտելու ժամանակ ծնողները ուտում են որսի ոտքերի մասը, ուտելու համար ավելի հեշտ մասերը թողնելով ձագերին։

Թփուտների շների հղիությունը տևում է մոտ 65-83 օր և ծնվում են երեքից վեց ձագեր։ Ձագերը սկզբնական շրջանում բոլորովին անպաշտման են։ Նրանք ծնվում են կույր և խուլ։ Աչքերը բացվում են 14-19 օրական հասակում։ 
Այս կենդանիները ապրում են 10 տարուց ավել։

## Տարածվածություն
Թփուտների շները հանդիպում են միայն Հարավային Ամերիկայում, որտեղ նրանք տարածված են համարյա բոլոր երկրներում։ Նրանց կարելի է հանդիպել մայրցամաքի կենտրոնական մասում, Անդերի հյուսիսային մասում, Բրազիլիայում, Վենեսուելայում և Բոլիվիայի ու Պարագվայի հարավային հատվածում։

Ապրում են հիմնականում անտառներում՝ ծովի մակարդակից 1900 մետր բարձրության վրա, կարող են ապրել նաև գետերին հարող հատվածներում և նույնիսկ բաց տարածություններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Animal Diversity Web
*ITIS database 
*ARKive - images and movies of the bush dog ''(Speothos venaticus)'' 

Կատեգորիա:Շնազգիներ
Մանվել Առուշանյան

**Մանվել Առուշանյան** (9 փետրվարի, 1973, Ղազանչի, Մարտակերտի շրջան&nbsp;-&nbsp;14 մարտի, 1992, Ղազանչի), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Մանվել Առուշանյանը ծնվել է 1973 թ. փետրվարի 9-ին Մարտակերտի շրջանի Ղազանչի գյուղում։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ընդունվել է Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումը, միաժամանակ՝ անդամագրվել Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերում։ Որպես ավտովարորդ մասնակցել է մի շարք գյուղերի համար մղված պաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. մարտի 14-ին՝ հայրենի գյուղի պաշտպանության ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է գյուղի գերեզմանատանը։ 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 14 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Հաղորդակից անոթներ

thumb|Հաղորդակից անոթներ
thumb|Հաաղորդակից անոթների լցավորումը ցուցադրող անիմացիա

**Հաղորդակից անոթներ**, ստորին մասում միմյանց միացված անոթներ։ Միևնույն հեղուկով լցված հաղորդակից անոթում հեղուկի մակարդակները հավասար են լինում՝ անկախ անոթների ձևից, եթե մազական երևույթներն արհամարհելի են։ Այս հանգամանքի վրա է հիմնված հեղուկային մանոմետրի կառուցվածքը։ Տարբեր հեղուկների դեպքում հաղորդակից անոթներում այդ հեղուկների բարձրությունները հակադարձ համեմատական են։ Հաղորդակից անոթներում համասեռ հեղուկի ազատ մակերևույթները գտնվում են նույն մակարդակի վրա։ Հաղորդակից անոթներում համասեռ հեղուկի ազատ մակերևույթները գտնվում են նույն մակարդակի վրա։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ջրաբանություն
Հելիոտեխնիկա

**Հելիոտեխնիկա** (հելիո և տեխնիկա), տեխնիկայի ճյուղ, որն ուսումնասիրում Է արեգակնային ռադիացիայի Էներգիայի փոխակերպումը գործնական օգտագործման համար Էներգիայի այլ տեսակների։ Արեգակը Երկիր Է ուղարկում ճառագայթային Էներգիայի անսպառ հոսք, որի խտությունը մթնոլորտի սահմանում հասնում Է 1,4 կվտ/մ², սակայն դրա զգալի մասը կլանում Է Երկրի մթնոլորտը։ Ծովի մակերևույթի վրա արեգակնային ուղիղ ճառագայթման խտությունը հազվադեպ Է գերազանցում 1,0 - 1,02 կվտ/մ²։ Հելիոտեխնիկական հաշվարկներում այդ մեծության միջին արժեքը ընդունվում Է 0, 815 կվտ/մ²։ Արեգակնային ճառագայթման Էներգիան օգտագործելու փորձեր արվել են դեռևս վաղ ժամանակներից, որոնք լուրջ գործնական կիրառում չեն գտել։ Միայն 1770-թվականին Շվեյցարիայում կառուցվեց «տաք արկղ» տիպի առաջին արևային տեղակայանքը։ XX դարի 1930-ական թվականների մշակվեցին նոր արևային տեղակայանքներ, որոնք ավելի հաճախ սկսեցին կիրառվել որպես էլեկտրաէներգիայի աղբյուր, ինչպես նաև չորացման, ջրի աղազրկման համար ևն։ Հատկապես մեծ նշանակություն ստացան Արեգակի ճառագայթային էներգիան ուղղակի էլեկտրականի փոխակերպելու աշխատանքները՝ կապված տիեզերական տարածության յուրացման հետ։ Գործնական օգտագործման արևային տեղակայանքների սերիական արտադրություն կա ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Ֆրանսիայում և այլ երկրներում։

Հեռանկարային է համարվում հելիոտեխնիկայի կիրառումը գյուղատնտեսության մեջ (բազմաթիվ փոքր էներգաունակություն ունեցող և տարակենտրոնացված սպառողների համար, երբ էլեկտրահաղորդման գծերի կառուցումը և վառելիքի փոխադրումը տնտեսապես ձեռնտու չեն)։

## Տես նաև
* Հելոֆիկացիա
* Արևային մարտկոց

Կատեգորիա:Տեխնիկա
Կատեգորիա:Արեգակնային էներգիա
Հասարակածային գոտի

մինի|Կլիմայական գոտիներ
**Հասարակածային գոտի**, հասարակածային գոտու բնական գոտի՝ ցամաքի 5—8°, երբեմն մինչև 11° հյուսիսային և հարավային լայնությունների միջև։ Բնորոշվում է մշտական շոգ և խոնավ կլիմայով, ջրագրական խիտ ցանցով, փարթամ բուսականությամբ ու հարուստ կենդանական աշխարհով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 25—28&nbsp;°C է, տեղումները՝ 1400—3000 մմ, ունեն տեղատարափ բնույթ և հաճախ ուղեկցվում են ամպրոպներով ու արևադարձային փոթորիկներով։ Հարաբերական խոնավությունը 70—90% է։ Օդի հոսանքները մեծ մասամբ վերընթաց են, հողերը՝ հիմնականում լատերիտային։ Հողմահարման և հողառաջացման պրոցեսներն ինտենսիվ են և թափանցում են մեծ խորություններ։ Բուսական աշխարհը բազմազան է, մշտականաչ։ Անտառները խիտ են, բազմահարկ (մինչև 11 «հարկ»), որոշ բուսատեսակներ ունեն մինչև 60 մ բարձրություն։ Վեգետացիան տեղի է ունենում ամբողջ տարվա ընթացքում։ Տարածված են «հացի ծառը», կարմրածառը, արմավենիների բազմաթիվ տեսակներ, կաուչուկատուներ, լիաններ, մերձօվկիանոսյան շրջաններում մանգրովային անտառներ և այլն։ Առավել խիտ է ճահճային շրջանների բուսածածկույթը։ Հարուստ է կենդանական աշխարհը։ Տարածված են փիղը, ռնգեղջյուրը, գետաձին, գետակինճը, ջրավազաններում՝ կոկորդիլոսը և այլն։ Շատ են թռչունները, միջատները։ Հասարակածային գոտու մեծ մասում բուսածածկույթն ու կենդանական աշխարհը պահպանվում են իրենց սկզբնական վիճակով։ Խիտ բնակեցված երկրներում մեծ տարածություններ օգտագործվում են գյուղատնտեսության նպատակներով։

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Հաղորդիչ ուղիներ

**Հաղորդիչ ուղիներ**, կենտրոնական նյարդային համակարգում խիտ դասավորված նյարդաթելիկներ, որոնք համախմբված են մորֆոլոգիական կառուցվածքի և ֆունկցիայի ընդհանրությամբ։ Ըստ ֆունկցիայի տարբերում են՝  
ա․ ասոցիացիnն (կապակցական) հաղորդիչ ուղիներ, որոնք գլխուղեղի միևնույն կիսագնդի կեղևի տարբեր բաժինները կապում են միմյանց հետ,  
բ․ կոմիսուրային (կպուկային) հաղորդիչ ուղիները միացնում են գլխուղեղի երկու կիսագնդերը և ապահովում նրանց համատեղ գործունեությունը,  
գ. պրոյեկցիոն (ուրվագծային) հաղորդիչ ուղիները լինում են կենտրոնախույս (շարժիչ կամ վարընթաց), որոնք նյարդային ազդակները կենտրոնից հաղորդում են ծայրամաս, և կենտրոնաձիգ (զգացող կամ վերընթաց), որոնք արտաքին և ներքին միջավայրից ընկալած գրգիռները հաղորդում են կենտրոնական նյարդային համակարգին։

Հիմնական կենտրոնախույս հաղորդիչ ուղիներն են՝ բրգային ուղիները, որոնք գլխուղեղի կեղևի բրգային բջիջները (շարժիչ գոտի) միացնում են գլխուղեղային (դիմային, ակնաշարժ) և ողնուղեղային նյարդերի բջիջների հետ։ Վեստիբուլա-ողնուղեղային հաղորդիչ ուղիները հավասարակշռության օրգաններից ազդակները հաղորդում են շարժիչ բջիջներին։ Կենտրոնաձիգ հաղորդիչ ուղիներից են ցավային և ջերմային զգացողության, խոր զգացողության, ուղեղիկային, տեսողական, լսողական և այլ ուղիները։

Կատեգորիա:Անատոմիա
Հեգնանք

250px|մինի|Մոնտաժված պատկեր, շիրմաքարի վրա գրված է «Ախր ասում էի, որ հիվանդ եմ»
**Հեգնանք**, **իրոնիա** ( ՝ շինծուություն, ծաղր), կյանքի նկատմամբ երգիծական վերաբերմունքի արտահայտման ձևերից մեկը (տես նաև Երգիծանք)։ Հեգնանքը, ամենից առաջ, պատկերավորության ոճական-արտահայտչական միջոց է։ Սակայն հեգնանքը տարբերվում է սովորական երգիծանքից նրանով, որ բացասական վերաբերմունքն արտահայտում է անուղղակի ճանապարհով, առերես դրական հատկանիշներ վերագրելով։ Ըստ ձևի հաստատելով անձի կամ երևույթի արժանիքները, դրանով իսկ ցույց է տալիս դրանց լիակատար բացակայությունը (օրինակ, «Քաջ Նազար» արտահայտությունը կամ «Որքան հերոսական միջոցներ մի չնչին՝ մանր, եսամոլ նպատակի համար» խոսքերը՝ Ռաֆայել Պատկանյանի «Փառասերը» վիպակի հերոս Ալթմազովի մասին)։ Ավելի լայն առումով՝ հեգնանքը իրականության գեղագիտական գնահատման եղանակ է, որը մեծ տեղ է գրավել XIX դ. ռոմանտիկական արվեստում։ Ռոմանտիկական հեգնանքը օգնում էր սուբյեկտիվորեն վեր կանգնելու իրականության ողբերգական հակադրություններից, հաստատելու անհատի իրավունքները, նրա գերազանցությունը հակառակորդի նկատմամբ։ Հեգնանքը կարող է ընդգրկել գեղարվեստական երկն ամբողջությամբ, դառնալով նրա բովանդակության և կառուցվածքի էական հատկանիշներից մեկը (օրինակ, է. Ռոտերդամցի, «Գովք հիմարության», Երվանդ Օտյան, «Վաճառականի մը նամակները կամ կատարյալ մարդ ըլլալու արվեստը»)։

## Արտաքին հղումներ
*The final irony
*Article on the etymology of Irony 
*"Irony", by Norman D. Knox,
 

Կատեգորիա:Վերաբերմունք
Կատեգորիա:Հումոր
Կատեգորիա:Կատակերգություն
Կատեգորիա:Հորինվածք
Կատեգորիա:Գրական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Սատիրա
Կատեգորիա:Էսթետիկայի հասկացություններ
Հակահրդեհային արգելքներ

**Հակահրդեհային արգելքներ**, շենքի կամ կառույցի մի մասից դեպի մյուս մասերը կրակի տարածումը կանխող հարմարանքներ։ Հակահրդեհային արգելքներից են հակահրդեհային պատերը (հրդեհապատեր), չայրվող ծածկերը և վարագույրները։ Հակահրդեհային պատերի կառուցման անհնարինության դեպքում ստեղծվում են հակահրդեհային գոտիներ՝ շենքի հատվածներ, որոնք պատրաստվում են հրահեստներից և շենքը բաժանում են սեկցիաների։

Կատեգորիա:Պաշտպանական կառույցներ
Հակահորմոններ

**Հակահորմոններ**, բնական և սինթետիկ նյութեր, որոնք ունակ են արգելակելու համապատասխան հորմոնների ազդեցությունը։ Ըստ կանադացի գիտնական Զ. Կոլիպի տեսության, օրգանիզմում յուրաքանչյուր հորմոնին համապատասխան արտադրվում են հակահորմոններ (1934)։ Հետագայում ապացուցվեց, որ հակահորմոնների առաջացումը իմունոլոգիական ռեակցիա է, որն ի հայտ է գալիս սպիտակուցային օտար պատրաստուկների ներարկումից։

Կատեգորիա:Հորմոններ
Հակասության օրենք

**Հակասության օրենք**, *հակասության սկզբունք, անհակասականության սկզբունք, հակասության բացառման սկզբունք, տրամաբանական հիմնական սկզբունք*, ըստ որի մտածողությունը (դատողություն, կշռադատություն, տեսություն և այլն) չպետք է պարունակի հակասություն ձևական-տրամաբանական առումով։ Այդ օրենքի արիստոտելյան ըմբռնմամբ արգելվում է միևնույն հատկանիշը միևնույն իմաստով և վերագրել, և՛ չվերագրել միևնույն օբյեկտին։ Գ. Լայբնիցը տվել է հակասության օրենքի արդիական ձևակերպումը. միևնույն ասույթը չի կարող միաժամանակ լինել և՛ ճշմարիտ, և՛ կեղծ, այսինքն՝ ասույթը և նրա ժխտումը միաժամանակ ճշմարիտ լինել չեն կարոդ։ Ասույթների հաշվում հակասության օրենքը ներկայանում է \neg (A \And \neg A)  ճիշտ չէ, որ A և ոչ -A նույնաբար ճշմարիտ (արտածելի) բանաձևի տեսքով, իսկ պրեդիկատների հաշվում՝ A_x \neg [A(x)\And \neg A(x)], \forall _x \forall_y \neg [A(xy) \And \neg A(xy)]  և այլ բանաձևերով։ Հակասության օրենքն ունի կարևոր ճանաչողական նշանակություն։ Եթե որևէ հաշվում (տեսության մեջ) խախտվում է այդ օրենքը, այսինքն՝ նրանում ապացուցվում են և՛ ասույթը, և՛ նրա ժխտումը, ապա այդպիսի հաշվի շրջանակներում ամեն մի բանաձև կարող է ապացուցվել (և հերքվել), ուստի այն զրկվում է ճանաչողական արժեքից։ Այսպիսով, հակասության օրենքն ներկայանում է տեսության ճշմարտության անհրաժեշտ (իհարկե, ոչ բավարար) պայման։

Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Հակադարձ կապ

**Հակադարձ կապ**, որևէ համակարգի աշխատանքի արդյունքների ազդեցությունը նույն այդ համակարգի հետագա աշխատանքի բնույթի վրա։ Համակարգի գործադիր օրգանի գործողության արդյունքների մասին ինֆորմացիան hակադարձ կապի շղթայով մտնում է կառավարող օրգան։ Այդ ինֆորմացիայի հիման վրա կառավարող օրգանը արտադրում է ճշգրտող, շտկող ազդանշաններ։ Հակադարձ կապը հնարավորություն է տալիս կառավարման պրոցեսում օգտագործել տվյալ պարագաներում օբյեկտի փաստացի վարքի մասին ինֆորմացիան։ Տարբերում են բացասական հակադարձ կապ, որը օբյեկտը հավասարակշռությունից շեղվելու դեպքում չեզոքացնում է այդ շեղումը, և դրական հակադարձ կապ, որը նպաստում է այլ հավասարակշռված վիճակի անցնելուն կամ առաջացնում հեղեղային պրոցես։ Հակադարձ կապը կիբեռնետիկայի առավել կարևոր հասկացություններից է։

Կատեգորիա:Կիբեռնետիկա
Վուրգավան

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Վուրգավան**, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Գտնվում է հանրապետության հարավ-արևմտյան հատվածում, Բերձոր շրջկենտրոնից 38 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 89 կմ հեռավորության վրա, Հագարի գետի ստորին հոսանքի ձախ ափին։

Խանդակ անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Աշխարհագրություն
Համայնքը հարթավայրային է, ունի 1275.0 հա տարածք, որից 399.6 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 817.1 հա անտառային հողեր։

Բնակավայրի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 29 գործող անհատական ջրհորներ։

## Պատմություն
Գյուղի ազատագրման համար կատաղի մարտեր են մղվել, որի ժամանակ էլ զոհվել է հրամանատար Վուրգ Ոսկանյանը։ Վերջինիս պատվին այն վերանվանվել է Վուրգավան։ Բնակավայրն ամբողջովին ազատագրվել է 1993 թվականի հոկտեմբերին։ 1994 թվականից աստիճանաբար բնակեցվել է Գարդմանքից բռնագաղթված հայերով։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Վուրգավան համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 135 մարդ, կա 38 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում են այգեգործությամբ, բանջարաբոստանային բույսերի մշակմամբ, անասնապահությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կիսով չափ կանգուն է մնացել հինավուրց եկեղեցի, որը խորհրդային տարիներին թուրքերի համար բնակարան էր ծառայում։

## Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 19 աշակերտներ, «Բերձորի երաժշտական դպրոց» ՊՈԱԿ-ի Վուրգավանի մասնաճյուղը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի համայնքներ
Էլզասերեն

ձախից|300px|Էլզասի լեզվաբանական քարտեզ․ էլզասերենը ներկայացված է կարմիրի երկու երանգներով։
**Էլզասերեն** կամ **էլզասյան բարբառ** (Elsässerditsch)՝ գերմաներենի ստորին–ալեմանյան բարբառներից մեկը, որը տարածված է Էլզասի ամբողջ տարածքով մեկ։ Խոսողների թիվը 700 000–ից ավել է (Գերմանիայում և Ֆրանսիայում)։ Առավել մոտ է շվաբերենին և Շվեյցարիայի գերմաներենին։
Ժամանակի ընթացքում բարբառ են ներթափանցել շատ ու շատ բառեր հարևան ֆրանսերենից, ինչը, պարզ է, իր հետքն է թողել։ Էլզասերենի նշանակությունը որպես մի ժողովրդի գանձ չգնահատվեց և ավելին՝ կորցրեց իր նախկին հասարակական դերը (ԵՀՊ–ից հետո)։ Այս ամենը թույլ չի տալիս վերջինին զարգանալ պետքական մակարդակով։ Այսօր էլզասերենով խոսում են հիմնականում աշխատողները, գյուղացիները, ինչպես նաև էլզասական մշակույթի ջատագովները։ Էլզասի բնակչության միայն 40%–ն է կարողանում հասկանալ և բացատրվել այս բարբառով։
## Կարգավիճակը Ֆրանսիայում
Համաձայն Ֆրանսիայի սահմանադրությանը, հանրապետության տարածքում միակ պաշտոնական լեզուն համարվում է ֆրանսերենը։ Դրա հետ մեկտեղ ֆրանսիական կառավարությունը ճանաչում է էլզասերենի և տարածաշրջանային մի շարք այլ բարբառների որոշ իրավունքներ։ 1999 թվականին Ազգային վիճակագրական ինստիտուտի անցկացված հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ երկրում էլզասերենով խոսողների քանաքը հասնում է 548 000 (հաշվի են առնվել միայն չափահասները)։ Այս ցուցանիշը դարձնում է բարբառը թվով երկրորդ ոչ պետական լեզուն տարածաշրջանում՝ օկսիտաներենից հետո։

## Տես նաև
* Էլզաս
* Գերմանական լեզուներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի լեզուներ
Կատեգորիա:Գերմանական լեզուներ
Բերեգովոյի շրջան

**Բերեգովոյի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզում։

Ստեղծվել է 1945 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բերեգովո։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 635&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 54062&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 85,14&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Անդրկարպատյան մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կրիվոյռոգի շրջան

**Կրիվոյռոգի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզում։

Ստեղծվել է 1925 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կրիվոյ Ռոգ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1350&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 43759&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,41&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Դնեպրոպետրովսկի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Ալեքսանդրովկայի շրջան (Դոնեցկի մարզ)

**Ալեքսանդրովկայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ալեքսանդրովկա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1010&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 22883&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 22,66&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Դոնեցկի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Ակիմովկայի շրջան

**Ակիմովկայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզում։

Ստեղծվել է 1939 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ակիմովկա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1850&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2008 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 35700&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 19,3&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Զապորոժիեի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Բերդիչևի շրջան

**Բերդիչևի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բերդիչև։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 866&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2007 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 31600&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 36,49&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ժիտոմիրի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Բոհորոդչանիի շրջան

**Բոհորոդչանիի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզում։

Ստեղծվել է 1939 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բոհորոդչանի։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 798,95&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 70120&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 87,77&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Անտրացիտի շրջան

**Անտրացիտի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզում։

Ստեղծվել է 1936 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Անտրացիտ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1700&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 36971&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21,75&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Լուգանսկի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Բուսկի շրջան

**Բուսկի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Լվովի մարզում։

Ստեղծվել է 1966 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բուսկ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 856&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 46343&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 54,14&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Լվովի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ