Երկրաշարժ Կամչատկայում (2025)

**Երկրաշարժ Կամչատկայում,** տեղի է ունեցել 8.8 մագնիտուդով 2025 թվականի հուլիսի 30-ին, տեղական ժամանակով ժամը 11:30-ի սահմաններում Ռուսաստանի Կամչատկայի երկրամասում և Սախալինի մարզում**։**  Սա Կամչատկայի երկրամասում և Սախալինի մարզում 1952 թվականից ի վեր տեղի ունեցած ամենաուժեղ երկրաշարժն է (9.0 մագնիտուդ)։ Սա տարածաշրջանում տեղի ունեցած ամենաուժեղ երկրաշարժն է 2011 թվականի Ճապոնիայի երկրաշարժից ի վեր և համարվում է 1906 թվականի Էկվադոր-Կոլումբիայի երկրաշարժերի և 2010 թվականի Չիլիի երկրաշարժի հետ՝ որպես գրանցված վեցերորդ ամենաուժեղ երկրաշարժ։  Խաղաղ օվկիանոսում երկրաշարժը և դրան հաջորդած ցունամին Կամչատկայի երկրամասում և Սախալինի մարզում պատճառել են միջին չափի վնասներ և բազմաթիվ վնասվածքներ։

## Տեկտոնական միջավայր
Երկրաշարժը տեղի է ունեցել Կուրիլ-Կամչատկայի սուբդուկցիայի գոտում, որը մեծ հրման խզվածք է և Հյուսիսային Ամերիկայի և Խաղաղօվկիանոսյան սալերի միջև կոնվերգենտ սալերի սահման, որը տարածվում է Կուրիլյան կղզիների արևելյան ափից մինչև Կամչատկայի թերակղզի: Հյուսիսամերիկյան սալերի տակ գտնվող Խաղաղօվկիանոսյան սալերի ակտիվ սուբդուկցիան շարունակական է եղել կավճի ժամանակաշրջանից ի վեր: Այս երկու սալերի միջև կոնվերգենցիայի արագության  նահատականները տատանվում են 76 և 90 մմ  սահմաններում: տարեկան։

Սուբդուկցիայի գոտում խոշոր երկրաշարժեր են գրանցվել նախկինում։ Նախորդ ամենամեծ երկրաշարժը 1952 թվականի Սևերո-Կուրիլսկի երկրաշարժն է եղել, որի մագնիտուդը կազմել է M 8.8–9.0 մագնիտուդ և 45 կմ էպիկենտրոնով։ 2025 թվականի երկրաշարժից հարավ-արևելք։ Այս իրադարձությունը Կամչատկայի ափին առաջացրեց մեծ և ավերիչ ցունամի։ Ենթադրվում է, որ այն ճեղքել է 700 կմ ցունամին։ 150-200 կմ ով սուբդուկցիոն գոտու հատվածը՝ հյուսիսում Շիպունսկի հրվանդանից մինչև հարավում Օնեկոտան։ Ի տարբերություն մեծ սուբդուկցիոն երկրաշարժերի մեծ մասի, 1952 թվականի իրադարձության ժամանակ բեկվածքի ամենամեծ շարժը տեղի է ունեցել ավելի մեծ խորության վրա, այլ ոչ թե ավելի մոտ է եղել խրամատին։ Ենթադրվում է, որ բեկվածքի վրա շարժը եղել է մինչև 45 կմ խորության վրա։ և հնարավոր է 60-80 կմ: Խրամատում փոքր սահք է տեղի ունեցել, որի արդյունքում այն փակվել է և կուտակվել է չարտանետված առաձգական էներգիա: Ավելի մեծ երկրաշարժ տեղի է ունեցել 1737 թվականին և ունեցել է 9.3 մագնիտուդ ուժգնություն: Այս երկրաշարժը առաջացրել է 63 մ ցունամի: բարձր՝ ըստ ճանապարհորդների գրավոր գրառումների և ցունամիի նստվածքների դիտարկումների։

## Երկրաշարժ
Հուլիսի 29-ին, ըստ ԱՄՆ երկրաբանական ծառայության  տեղական ժամանակով 11:24:50-ին, տեղի է ունեցել խոշոր ստորջրյա երկրաշարժ 8.8 մագնիտուդով։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվել է Կամչատկայի թերակղզու Խաղաղ օվկիանոսի ափին, մոտ 136 կմ Պետրոպավլովսկ-Կամչատկից արևելք-հարավ-արևելք, մինչդեռ հիպոկենտրոնը գտնվել է 20,7 կմ մ խորության վրա։ Երկրաֆիզիկայի և հրաբխագիտության ազգային ինստիտուտը հաղորդել է M 8,6  մագնիտուդ և  2 կմ խորություն, Geoscience Australia-ն մեծությունը սահմանել է M 8.6։

M 7.0 մագնիտուդով նախացնցումը տեղի է ունեցել 2024 թվականի օգոստոսի 17-ին՝ գրեթե 45 կմ խորության վրա գլխավոր ցնցման կետից հյուսիս-արևելք։ Մեկ այլ նախացնցում, որի ուժգնությունը կազմել է M 7.4, հարվածել է 2025 թվականի հուլիսի 20-ին, մոտ 60 կմ խորության վրա հուլիսի 29-ի գլխավոր ցնցումից հարավ-արևմուտք։  Հետևել են ավելի քան 50 հետցնցումներ, այդ թվում՝ M 6.9 մագնիտուդով հետցնցումը  տեղի է ունեցել հուլիսի 30-ին, ժամը 00:09 UTC-ին։

ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը (USGS) հայտնել է, որ երկրաշարժը տեղի է ունեցել սուբդուկցիոն գոտու միջերեսի մակերեսային հակադարձ բեկվածքի հետևանքով։ Նրանք գնահատել են, որ միջերեսի վրա տեղաշարժի տարածքը կազմել է 390 կմ 140 կմ-ով : Ենթադրվում էր, որ պատռվածքը տեղի է ունեցել 1923 թվականի Կամչատկայի և 1952 թվականի Սևերո-Կուրիլսկի երկրաշարժերի պատռվածքների միջև ընկած սեյսմիկ ճեղքում: ԱՄՆ երկրաբանական ծառայության կողմից հրապարակված վերջավոր բեկվածքի մոդելը ցույց է տվել սահք մոտավորապես 600 կմ բարձրության վրա: 200 կմ -ով սուբդուկցիայի գոտու հատված։ Պատռվածքի մեծ մասը տարածվում էր 500 կմ հեռավորության վրա։ հարավ-արևմուտք՝ սուբդուկցիոն գոտու երկայնքով՝ էպիկենտրոնից մինչև Կուրիլյան կղզիներ։ Սահքի մեծ մասը տեղի է ունեցել խրամատին մոտ և էպիկենտրոնից հարավ-արևմուտք՝ էլիպսաձև հատվածում՝ 7-10 մ սահքով։ և գագաթնակետին հասնելով 10533 մ-ին :  GEOSCOPE աստղադիտարանը գնահատել է, որ երկրաշարժը խզել է սուբդուկցիոն գոտին ավելի քան 180 վայրկյան տևողությամբ: ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը գնահատել է երկրաշարժի տևողությունը մոտ 230 վայրկյան:

Ճապոնիայում Հոկայդո կղզում գրանցվել է Շինդո սանդղակի 2 բալ ուժգնության երկրաշարժ։

## Ցունամի
Խաղաղօվկիանոսյան ցունամիի նախազգուշացման կենտրոնը զգուշացրել է Ռուսաստանի և Ճապոնիայի ափերի երկայնքով «վտանգավոր ցունամիի ալիքների» մասին:  Ցունամիի նախազգուշացումներ են տրվել Ալյասկայի և Հավայան կղզիների որոշ հատվածների համար, իսկ Գուամը և Ավստրալիան ենթարկվել են նախազգուշացման։ Ռուսաստանի իշխանությունները նույնպես ցունամիի նախազգուշացումներ են տվել Կամչատկայի թերակղզու և Կուրիլյան կղզիների համար, որոնք, ի վերջո, չեղարկվել են հուլիսի 30-ի երեկոյան:

## Հետևանքներ
Կամչատկայի թերակղզում գտնվող Կլյուչևսկայա Սոպկա հրաբուխը սկսել է ժայթքել հուլիսի 30-ին երկրաշարժից կարճ ժամանակ անց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 Ճապոնիայում
Կատեգորիա:2025 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի երկրաշարժեր
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի պատմություն
Կատեգորիա:Կամչատկայի երկրամաս
Կատեգորիա:Հեռավոր Արևելքի պատմություն