Հաֆիզ Բաբալը

**Հաֆիզ Արքոյուն օղլու Բաբալը** (, ), ադրբեջանցի լրագրող և քաղբանտարկյալ, «Թուրան» լրատվական գործակալության տնտեսագիտության բաժնի խմբագիր և Լրագրողների ազատության և անվտանգության ինստիտուտի (IRFS) փոխնախագահ (2016 թվականից)։ 2019 թվականի Գերդ Բուցերիուսի անվան Արևելյան Եվրոպայի մամուլի ազատ մամուլի մրցանակի դափնեկիր է։

2023 թվականի դեկտեմբերի 13-ին քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել Բաքվի գլխավոր ոստիկանության քննչական բաժնի կողմից հարուցված «ԱբզասՄեդիա»-ի ղեկավարների և լրագրողների դեմ հարուցված գործով և ձերբակալվել է Խաթայիի շրջանային դատարանի 2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ի որոշմամբ։ 2024 թվականի օգոստոսի 16-ին Բաքվի գլխավոր ոստիկանության կողմից քննվող քրեական գործով մեղադրանքները խստացվել են։ Հաֆիզ Բաբալըիին և այս գործով ձերբակալված մյուս անձանց մեղադրանք է առաջադրվել Քրեական օրենսգրքի յոթ հոդվածներով։ Մեղադրյալներին նոր մեղադրանքներ են առաջադրվել Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 192.3.2, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 206.4, 320.1 և 320.2 հոդվածներով։ Դրանք ներառում են հետևյալ արարքները՝ խոշոր եկամուտներ ստանալու նպատակով ապօրինի ձեռնարկատիրություն, կազմակերպված խմբի կազմում հանցավոր ճանապարհով ստացված փողերի լվացում, կազմակերպված խմբի կողմից կատարված մաքսանենգություն, փաստաթղթերի կեղծում և կեղծ փաստաթղթերի օգտագործում՝ համաձայն Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի։

Մի շարք տեղական և միջազգային մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող կազմակերպություններ դատապարտել են Հաֆիզ Բաբալըիի ձերբակալությունը՝ այն որակելով քաղաքական դրդապատճառներով, և կոչ են արել Ադրբեջանի իշխանություններին անհապաղ ազատ արձակել նրան։

2025 թվականի հունիսի 20-ին Բաքվի ծանր հանցագործությունների դատարանը նրան դատապարտել է 9 տարվա ազատազրկման։

2023 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2025 թվականի հուլիսը պատիժը կրել է Բաքվի նախնական կալանքի կենտրոնում (Զաբրատ բնակավայր), 2025 թվականի հուլիսից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերը՝ Ումբակուի բանտարկյալների համալիրում (Չեյլդագի բնակավայր), իսկ 2025 թվականի սեպտեմբերից՝ թիվ 2 ուղղիչ հիմնարկում (Խազարի շրջան):

## Վաղ տարիներ
Հաֆիզ Բաբալըին ծնվել է 1971 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Իսմայիլիի շրջանի Մուջու գյուղում։

Ավարտել է Սումգայիթի միջնակարգ դպրոցը 1989 թվականին

1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին աշխատել է որպես փոստատար և բանվոր Սումգայիթում։

1996 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։

## Լրագրողական գործունեություն
Իր լրագրողական կարիերան սկսել է որպես թարգմանիչ *«Մետալուրք»* թերթում 1992-1994 թվականներին։

1994-ից 1997 թվականներին աշխատել է որպես «*Գյունայ*» թերթի թղթակից։

1997 թվականի օգոստոսի 1-ից աշխատում է որպես լրագրող «Թուրան» լրատվական գործակալությունում։ «Թուրան» լրատվական գործակալության տնտեսական բաժնի խմբագիրն է։

2016 թվականից Լրագրողների ազատության և անվտանգության ինստիտուտի (IRFS) փոխնախագահն է։

2019 թվականի մայիսին արժանացել է Արևելյան Եվրոպայում ազատ մամուլի համար Գերդ Բուցերիուսի անվան մրցանակին։

Նրա քաղաքական կոռուպցիայի և կորպորատիվ չարաշահումների վերաբերյալ հետաքննությունները հրապարակվել են «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայաններում 2015-ից 2017 թվականներին, «Մեյդան» հեռուստաընկերությունում 2017 թվականից և «ԱբզասՄեդիա»-ում՝ 2022 թվականից։

Բազմաթիվ սպառնալիքներ է ստացել իր լրագրողական գործունեության համար։

## Մասնակցություն ընտրություններին
Հաֆիզ Բաբալըը եղե; է 2015 թվականի նոյեմբերի 1-ին կայացած խորհրդարանական ընտրություններում Հանրապետական այլընտրանքային շարժման թեկնածու։ Սռաջադրվել է Սումգայիթի 42-րդ ընտրատարածքից։ Ադրբեջանում ընտրարշավի ընթացքում տեղի է ունեցել «ընտրական գործընթացի մասնակիցների հավասարության սկզբունքի խախտում», - հարցազրույցում ասել է Հաֆիզ Բաբալըին։ «Բոլոր թեկնածուներին, որոնք ստացել են ընտրողների ստորագրություններ հավաքելու համար ստորագրությունների թերթիկներ, պետք է տրվեն հավասար հնարավորություններ։ Սակայն իրականում շրջանային ընտրական հանձնաժողովները հստակորեն լոբբինգ են անում իշխող կուսակցության թեկնածուների համար», - նշել է Բաբալըին։ Նրա խոսքով՝ «օրենքով ստորագրությունների թերթիկները պետք է տրամադրվեն հինգ օրվա ընթացքում, բայց «Նոր Ադրբեջան» կուսակցության ներկայացուցիչներին դրանք տրամադրվում են նույն օրը»։

Չնայած ընտրություններին մասնակցել են վեց թեկնածուներ, հիմնական մրցակցությունը տեղի է ունենցել «Նոր Ադրբեջան» կուսակցության թեկնածու, էկոնոմիկայի և արդյունաբերության նախարարի խորհրդական Թահիր Միրկիշիլիի, և Հաֆիզ Բաբալըիի միջև։ Ընտրությունների արդյունքների համաձայն՝ Հաֆիզ Բաբալըին զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը՝ ստանալով 1608 ձայն (7.6 %)։

Հաֆիզ Բաբալըին հայտարարել է, որ ընտրությունները կեղծվել են, և արդյունքները չեն արտացոլում իրականությունը։ «Մենք ունենք տասնյակ տեսանյութեր, լուսանկարներ և ընտրությունների ընթացքում տեղի ունեցած խախտումների մասին հաղորդագրություններ։ Սա բավարար է ընտրությունների արդյունքները անվավեր ճանաչելու համար», - ասել է Հաֆիզ Բաբալըին։ Նրա խոսքով՝ այլ ընտրատարածքներից ընտրողներ են հայտնաբերվել։ Հաֆիզ Բաբալըին կարծում է, որ Սահմանադրական դատարանը չպետք է շտապի հայտարարել խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքները, և որ այս մարմինը պետք է սպասի մինչև խախտումների վերաբերյալ բողոքարկման գործընթացի ավարտը։

## Ձերբակալություն և դատավարություն (2023-2025 թվականներ)
2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին Հաֆիզ Բաբալըին հարցաքննվել է որպես վկա, Բաքվի քաղաքի գլխավոր ոստիկանության վարչության ծանր հանցագործությունների քննչական վարչության կողմից վարվող 230200080 քրեական գործով։ Ես կանչվել եմ որպես վկա «Աբզաս մեդիա»-ի ղեկավարների դեմ հարուցված քրեական գործով։ Ես ինքս «Աբզաս մեդիան» օգտագործել եմ որպես հարթակ իմ լրագրողական հետաքննությունները տարածելու համար։ Ինձ հարցեր չեն տրվել այդ հետաքննությունների վերաբերյալ։ Հարցերը վերաբերում էին «Աբզաս մեդիա»-ի գործունեությանը, նրանց հետ իմ համագործակցության կառուցվածքին և հիմնականում ֆինանսական հարցերին։ Միաժամանակ հարցեր են տրվել իմ լրագրողական գործունեության և, հետևաբար, իմ եկամտի աղբյուրների վերաբերյալ», - հարցաքննությունից հետո ասել է Հաֆիզ Բաբալին։

Երկու շաբաթ անց Հաֆիզ Բաբալըին ոստիկանությունը ձերբակալվել է։ Բաբալին ձերբակալվել է դեկտեմբերի 13-ի կեսօրին Բաքվի երկաթուղային կայարանում։ Այնտեղ է ժամանել Սումգայիթից, որտեղ ապրում է։ Այնուհետև նրա տունը խուզարկվել է։ Խուզարկության արդյունքում առգրավվել են նրա համակարգիչը, բջջային հեռախոսը և մի շարք փաստաթղթեր։ Բաբալիըին տուն են բերել ձեռնաշղթաներով, և խուզարկվել է նրա բնակարանը։ «Կային յոթ կամ ութ ոստիկան։ Նրանք խուզարկեցին ամբողջ բնակարանը, վերցրին հորս համակարգիչը, բջջային հեռախոսը և որոշ փաստաթղթեր։ Խուզարկությունը տևեց մոտ երկու ժամ։ Այնուհետև նրանք հեռացան՝ իրենց հետ տանելով հորս», - ասել է Խագան Բաբալիի որդին։ Դեկտեմբերի 14-ին Հաֆիզ Բաբալիին Բաքվի քաղաքի ոստիկանության շտաբում մեղադրանք է առաջադրվել մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված մաքսանենգության համար (Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 206.3.2 հոդված)։ Բաբալին մեղադրանք է առաջադրվել Աբզաս Մեդիա առցանց հրատարակության աշխատակիցների դեմ հարուցված քրեական գործով, հավելել է փաստաբան Ռասուլ Ջաֆարովը։

2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Բաքվի Խաթայի շրջանային դատարանի դատավոր Սուլխան Հաջիևան Հաֆիզ Բաբալըիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երեք ամսով՝ մինչև 2024 թվականի մարտի 13-ը։ Բաբալին հերքել է իր մեղքը և կապել է իր հետապնդումը իր մասնագիտական ​​գործունեության հետ։ Ոստիկանության բաժանմունքից Բաբալին տեղափոխվել է Խաթայի շրջանային դատարան՝ նախնական կալանքի վերաբերյալ լսումների համար։ «Քննչական մարմինը միջնորդություն ներկայացրեց Բաբալիի համար երեք ամսվա նախնական կալանք կիրառելու վերաբերյալ։ Դատարանը ամբողջությամբ բավարարեց այս միջնորդությունը։ Դատավարության ընթացքում Հաֆիզ Բաբալին հայտարարեց, որ ինքը մերժում է իր դեմ առաջադրված մեղադրանքները և քրեական գործը կապում է իր մասնագիտական ​​գործունեության, մասնավորապես՝ իր հետաքննչական լրագրության հետ», - ասաց փաստաբան Ջաֆարովը։ «Քննչական մարմինը չկարողացավ ներկայացնել համոզիչ ապացույցներ Բաբալայի «արտարժույթի մաքսանենգության» ենթադրյալ գործողությանը մասնակցության վերաբերյալ։ «Փաստորեն, նրան մեղադրանք է առաջադրվել միայն այն պատճառով, որ այս գործով նախկինում ձերբակալվել էին «Աբզաս Մեդիա»-ի այլ լրագրողներ։ Մյուս կողմից, հետաքննությունը չկարողացավ ներկայացնել համոզիչ ապացույցներ, որ Բաբալան, հետաքննության ընթացքում ազատության մեջ գտնվելով, կփախչի։ Նա նախկինում որպես վկա էր նշանակվել այս գործով և անմիջապես ներկայացել էր ոստիկանություն՝ ցուցմունք տալու համար», - հավելել է Ջաֆարովը։ 2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Բաքվի վերաքննիչ դատարանը, դատավոր Հասան Ախմադովի նախագահությամբ դատարանը լսել է Բաբալայի պաշտպանության վերաքննիչ բողոքը։ Դատավորը մերժել է վերաքննիչ բողոքը, և կալանքի որոշումը մնաց ուժի մեջ։

2024 թվականի հունվարի 10-ին Բաքվի Խաթայի շրջանային դատարանը քննարկել է Հաֆիզ Բաբալիըի կալանքը տնային կալանքով փոխարինելու միջնորդությունը: Դատավոր Սուլխան Հաջիևան մերժել է միջնորդությունը, և Բաբալին մնացել է կալանքի տակ։ Այս որոշման դեմ բողոքը լսվել է հունվարի 19-ին: Բողոքը մերժվել է Բաքվի վերաքննիչ դատարանի նիստում։

2024 թվականի մարտի 7-ին Բաքվի Խաթայի շրջանային դատարանը քննարկել է Հաֆիզ Բաբալիըի կալանքը երկարաձգելու միջնորդությունը: Դատավոր Սուլխան Հաջիևան որոշել է, որ նրա կալանքը երկարաձգվելու է ևս երեք ամսով: Պաշտպանական կողմը առարկել է լրագրողի կալանքը երկարաձգելու քննության միջնորդությանը: «Քննությունը կալանքի ժամկետը երկարաձգելու խնդրանքը հիմնավորել է որոշակի դատավարական միջոցառումներ իրականացնելու անհրաժեշտությամբ՝ առանց բացահայտելու, թե դրանք ինչից են բաղկացած լինելու։ Մենք մեր կողմից նշել ենք Բաբալային կալանքի տակ պահելու հիմքերի բացակայությունը։ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի և ՄԻԵԴ-ի նախադեպային որոշումների համաձայն՝ անձի նախնական կալանքի տակ պահելու համար պետք է ներկայացվեն մեղքի առաջնային ապացույցներ։ Բաբալըի դեպքում դա այդպես չէ։ Նա մեղադրվում է 2022-2023 թվականներին «արտարժույթի մաքսանենգության» մեջ, բայց նա չի լքել երկիրը 2019 թվականից ի վեր։ Մյուս կողմից, այն մեղադրանքները, որ ազատության մեջ մնալով՝ նա կարող էր խուսափել քննությունից կամ ազդել քննության ընթացքի վրա, սուբյեկտիվ են։ Ձերբակալությունից առաջ Բաբալան անմիջապես ներկայացել է քննության և պատասխանել բոլոր հարցերին», - ասել է փաստաբան Ռասուլ Ջաֆարովը։ Մարտի 15-ին Բաքվի վերաքննիչ դատարանը քննարկել է պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքը։ Դատարանի որոշմամբ՝ վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, և Հաֆիզ Բաբալին մնացել է կալանքի տակ։

Ապրիլի 2-ին Խաթայիի շրջանային դատարանը քննարկել է Հաֆիզ Բաբալիըին տնային կալանքի տակ պահելու պաշտպանության կողմի միջնորդությունը։ Դատարանը կրկին մերժելէ միջնորդությունը և Բաբալիըին թողել է կալանքի տակ: Ապրիլի 6-ին Բաքվի վերաքննիչ դատարանը մերժել է Հաֆիզ Բաբալիըին նախնական կալանքից տնային կալանքի տեղափոխելու մերժման դեմ ներկայացված բողոքը։

2023 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2025 թվականի հուլիսը պատիժը կրել է Բաքվի նախնական կալանքի կենտրոնում (Զաբրատ բնակավայր), 2025 թվականի հուլիսից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերը՝ Ումբակուի բանտարկյալների համալիրում (Չեյլդագի բնակավայր), իսկ 2025 թվականի սեպտեմբերից՝ թիվ 2 ուղղիչ հիմնարկում (Խազարի շրջան):

### Միջազգային ուշադրություն
2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ին «Լրագրողներ առանց սահմանների » (RSF) կազմակերպությունը դատապարտել է Հաֆիզ Բաբալըի կալանավորումը։ Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեն (CPJ) և Մարդու իրավունքների տան հիմնադրամը (HRHF) նույնպես կոչ է արել Ադրբեջանի իշխանություններին ազատ արձակել Բաբալըին։

Ադրբեջանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Ֆերգուս Օլդը իր ցավակցությունն է հայտնել Հաֆիզ Բաբալըի ձերբակալության, ինչպես նաև մի քանի այլ լրագրողների վերջերս կատարված ձերբակալությունների կապակցությամբ։ «Ադրբեջանում ձերբակալությունների մասին լուրերի շարքում ես ավելի եմ տխրել Հաֆիզ Բաբալըի ձերբակալության լուրից։ Մամուլի ազատությունը ժողովրդավարության կարևոր հենասյուն է, և Եվրոպայի խորհրդի երկրները պետք է ապահովեն լրագրողների՝ առանց սահմանափակումների կամ սպառնալիքների լուսաբանման իրավունքը», - գրել է դեսպանը իր Twitter-ի էջում։

2023 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Եվրամիությունը կոչ է արել ազատ արձակել Ադրբեջանում ձերբակալված լրագրողներին և ընդդիմադիր գործիչներին: Եվրոպական հանձնաժողովի արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության խոսնակ Պիտեր Ստանոն դեկտեմբերի 21-ին հայտարարություն է տարածել Ադրբեջանում քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների ձերբակալությունների ալիքի վերաբերյալ: Նա Բաքվին հիշեցրել է, որ մարդու իրավունքները, հիմնարար ազատությունները և օրենքի գերակայությունը կարևոր են Ադրբեջանի և Եվրամիության միջև հարաբերությունների համար: Դիվանագետը շեշտեց, որ վերջերս Եվրոպայում մտահոգություն են առաջացնում ադրբեջանցի լրագրողների, ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների և ակտիվիստների կամայական ձերբակալությունները: Նա մասնավորապես նշեց լրագրողներ Ուլվի Հասանլիին, Սևինջ Վագիֆգիզիին, Ազիզ Օրուջովին, Ռուֆատ Մուրադլիին, Նարգիզ Աբսալամովային և Հաֆիզ Բաբալիին՝ նշելով, որ անկախ լրագրության տարածքի նեղացումը և խոսքի ազատության սահմանափակումները Ադրբեջանում հակասում են նրա միջազգային պարտավորություններին։

## Պարգևներ
* Գերդ Բուցերիուսի անվան ազատ մամուլի մրցանակի *(Ազատ մեդիա մրցանակներ)* 2019 թվականի դափնեկիր։ Բաբալըին մրցանակը շնորհվել է Ադրբեջանում կոռուպցիայի և մարդու իրավունքների խախտումների վերաբերյալ իր վերլուծական և քննադատական հոդվածների համար։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ