Տոնթոու

**Տոնթոու** (), Չինաստանի Ճըծյան նահանգի Վընճոու քաղաքի վարչական շրջան**,** Արևելաչինական ծովում։ Վընճոու քաղաքի իրավասության ներքո գտնվող շրջան է, ենթակա է քաղաքի վարչական կառավարմանը։ Տոնթոուն ի սկզբանե եղել է Չինաստանի 12 կղզային գավառներից և շրջաններից մեկը, որը կոչվել է «Հարյուր կղզիների գավառ»։ Միաժամանակ, Տոնթոուն նաև Վընճոուի գավառական մակարդակի միակ տեսարժան վայրն է, որը անվանակոչվել է հենց շրջանի անունով։

## Պատմություն
Արևելյան Ծին դինաստիայի Նինկանի կառավարման երկրորդ տարում (374) առաջին անգամ ստեղծվեց Լըչըն գավառը, և դրանից հետո Տոնթոու կղզեխումբը երկար ժամանակ վարչականորեն ենթարկվում էր Լըչըն գավառին (այն հետագայում վերանվանվեց Յուեցին գավառ)։ Չնայած մարդկային գործունեությանը, մարդիկ այնտեղ բնակություն չեն հաստատել մինչև Սուն և Մին դինաստիաների ժամանակաշրջանը։ Մին դինաստիայի օրոք կղզիները թալանվել են ծովահենների կողմից։ Ճապոնացի ծովահենների սպառնալիքի պատճառով կղզու բնակիչներին հրամայվել է տեղափոխվել ցամաք, և կղզիները լքվել են։ Քանի որ, Ցին դինաստիայի Կանսի, Յոնճըն, Ցիենլոն, Ծյացին կայսրերի օրոք քաղցր կարտոֆիլի (բատատի) մշակումը կարող էր լուծել ձկնորսների ապրուստի խնդիրը այն ժամանակահատվածում, երբ որս չկար, Միննան շրջանի և Վընճոուի մեծաթիվ բնակիչներ տեղափոխվեցին Տոնթոու կղզեխումբ և հաստատվեցին այնտեղ։ Յոնճընի գահակալության վեցերորդ տարում (1728) հիմնվեց Յուխուան վարչական միավորը, որը ենթարկվում էր Վընճոուի ֆուին (նահանգային վարչական միավորին)։ Տոնթոու կղզեխումբը պատկանում էր Յուխուան վարչական շրջանին (հետագայում վերանվանվեց Յուխուան գավառ)։

1935 թվականին Տոնթոուի կղզեխումբը առանձնացվեց Յուխուան գավառից, ստեղծվեց Տոնթոու գավառը, որը ենթարկվում էր Վընճոուի հատուկ շրջանին։ 1958 թվականին Տոնթոու գավառը լուծարվեց և կրկին միացվեց Յուխուան գավառին։ 1959 թվականին Յուխուան գավառը լուծարվեց, իսկ Տոնթոուն անցավ Վընճոու քաղաքին։ 1962 թվականին Յուխուան գավառը վերակազմավորվեց (առանց Տոնթոուի) և վերաենթարկվեց Թայճոուի հատուկ շրջանին։ 1964 թվականին Տոնթոու գավառը կրկին վերակազմավորվեց՝ ենթարկվելով Վընճոուի հատուկ շրջանին։ 2006 թվականին պաշտոնապես շահագործման հանձնվեց Լիննի մեծածովյան ամբարտակը, որը միացնում է Լինքուն և Նիյու կղզիները։ Արդյունքում Տոնթոու, Ճուանյուեն, Խուական, Նիյու, Տասափան, Յուծը, Շընլիաո, Պանփին կղզիները ցամաքային կապով միացան մայրցամաքին։

2015 թվականին Տոնթոուն լուծարվեց որպես շրջան և վերակազմավորվեց որպես վարչական շրջան։ Լինքուն կղզին Լունվան շրջանից վերաենթարկվեց  Տոնթոու շրջանին։ 2016 թվականին շահագործման հանձնվեց Տամըն կամուրջը, որը միացնում է Յուեցին քաղաքն ու Սյաոմըն կղզին, ինչի արդյունքում Տամըն կղզին և Սյաոմըն կղզին ցամաքային կապով միացան մայրցամաքին։

## Աշխարհագրություն
Տոնթոու շրջանը գտնվում է Ճըծյան նահանգի Վընճոու քաղաքի արևելյան հատվածում՝ Օուծյան գետի գետաբերանին մոտ, Յուեցին ծոցի հարավում՝ Ճըծյանի հարավային ափամերձ գոտում։ Ցամաքային տարածքը կազմում է մոտ 100.3 կմ2, ծովային տարածքը՝ 792 կմ2։ Մոտ 7000 տարի առաջ տեղի ունեցած ծովային ներխուժման հետևանքով ձևավորված Տոնթոուի կղզեխումբը բաղկացած է 168 կղզուց (որոնցից 14-ը բնակեցված են) և 176 կղզակներից և խութերից։ Կղզիները ձգվում են արևելքից արևմուտք ուղղությամբ, ունեն կղզիային բլրաշատ ռելիեֆ, իսկ առավելագույն բարձրությունը՝ 391․80 մ։

* Տոնթուու կղզի։ Տոնթոուի գլխավոր կղզին,զբոսաշրջային և հանգստյան գոտի։

* Տոնթոու ծովային տարածք, գտնվում է կղզեխմբի արևելքում, հայտնի է նաև որպես «Տոնթոու ձկնորսական շրջան»։ Հարավից միանում է Պեյծի և Նանծի ձկնորսական շրջաններին, և համարվում է Ճըծյան նահանգի ծովային ձկնորսության երկրորդ խոշորագույն շրջանը։ Ձկնորսական տարածքը մոտ 4810 կմ2 է։

## Ռեսուրս
Տոնթոուի ձկնորսական տարածքները զբաղեցնում են ավելի քան 4800 կմ2 տարածք, ինչը այն դարձնում է Ճըծյան նահանգի երկրորդ ամենամեծ ձկնորսական տարածքը և հայտնի է որպես «Չինաստանի ջրիմուռի հայրենիք»։ Ձկների, ծովախեցգետինների և խեցգետինների ավելի քան 300 տեսակ տարվա ընթացքում միգրացիա է կատարում։ Տարածքը ներառում է 266,000 մյու (մոտավորապես 17,400 հեկտար) մակերեսային ծով 10 մետրանոց իզոբաթի սահմաններում և 101,600 մյու (մոտավորապես 6,400 հեկտար) միջմակընթացային ցեխոտ հարթավայրեր։ Տարածքը հարուստ է ծովային էներգիայի ռեսուրսներով, դասվելով Չինաստանի քամու էներգիայի առաջատար տարածքների շարքում՝ գերազանցելով 100,000 կիլովատտը։ Նկատվում են զգալի մակընթացային շարժումներ՝ միջին մակընթացային տատանումները կազմում են 4.01 մետր, ինչը այն դասում է Չինաստանի ամենաուժեղ մակընթացային գոտիների շարքում։

## Վարչական բաժանումներ
Այն կառավարում է 6 ենթաշրջանային գրասենյակ, 1 վարչական քաղաք և 1 ավան (Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն)։

## Բնակչություն
Շրջանային կառավարությունը գտնվում է Պեյաո ենթաշրջանում՝ Տոնթոու կղզում, որն ունի 15 բնակեցված կղզի (Տոնթոու կղզի, Տամըն կղզի, Սյաոմըն կղզի, Լյուսի կղզի, Ցինշան կղզի, Ճուանյուենաո կղզի, Խուական կղզի, Նիյու կղզի, Տասանփան կղզի, Յուզը կղզի, Շընլյաո կղզի, Նանցը կղզի, Տաքու կղզի, Պանփին կղզի և Լինքուն կղզի): Ազգային բնակչության յոթերորդ մարդահամարի տվյալներով՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 1-ի, ժամը 00:00-ի դրությամբ, Դոնգտոու շրջանի մշտական ​​բնակչությունը կազմել է 107,027 մարդ։

2022 թվականի սկզբին մշտական ​​բնակչությունը կազմել է 150,300 մարդ, որից 81,600-ը՝ քաղաքային բնակիչներ: Գրանցված բնակչության ընդհանուր թիվը կազմել է 154,000 մարդ։

## Զբոսաշրջություն
Տոնթոուի բնապատկերը բնութագրվում է իր յուրահատուկ ժայռերով, գեղեցիկ լողափերով, ապշեցուցիչ խութերով, մեկուսացված քարանձավներով, առատ ձկներով և առատ թռչուններով: Հիմնական տեսարժան վայրերն են.

* Մաաո ջրավազան
* Սյենտիե ժայռ
* Պանփին լեռ
* Տաշաաո
* Տոնշա
* Տացյու կղզի
* Տամըն կղզի
* Խայճոն լիճ
* Ճոնփութոու տաճար
* Վանհայ աշտարակ
* Ճույու
* Խայսյա ռազմական թեմատիկ այգի

## Լեզու
Մանդարինից բացի, Տոնթոու շրջանի բնակիչների մեծ մասը խոսում է երկու բարբառով՝ միննան բարբառ (հայտնի է նաև որպես Հարավային Ճըծյան միննան բարբառ կամ Ու բարբառ) և Վընճոուի բարբառ։ Բնակեցված կղզիներից կախված՝ յոթ կղզիների՝ Տոնթոու կղզու, Պանփին կղզու, Նանսը կղզու, Տաքու կղզու, Շընլյաո կղզու, Խուական կղզու և Ցինշան կղզու բնակիչները հիմնականում խոսում են Հարավային Ճըծյան միննան բարբառով, հիմնականում շրջանի հարավային մասում. վեց կղզիների՝ Լինքուն կղզու, Դամըն կղզու, Լյուսի կղզու, Սյաոմըն կղզու, Տասանփան կղզու և Յուծը կղզու բնակիչները հիմնականում խոսում են Վընճոուի բարբառով, հիմնականում շրջանի արևմտյան և հյուսիսային մասերում. Նիյու կղզու և Ճուանյուենաո  կղզու բնակիչները խոսում են երկու բարբառների խառնուրդով։

## Հղումներ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ