Մոնղոլիայի բանկ

**Մոնղոլիայի բանկ** (մոնղոլերենով՝ *Монголбанк*), Մոնղոլիայի կենտրոնական բանկն է։ Մոնղոլիայի բանկի հիմնական նպատակը մոնղոլական տուգրիկի կայունության ապահովումն է։ Իր հիմնական նպատակի շրջանակներում Մոնղոլիայի բանկը խթանում է ազգային տնտեսության հավասարակշռված և կայուն զարգացումը՝ պահպանելով փողի, ֆինանսական շուկաների և բանկային համակարգի կայունությունը։

## Պատմություն
1924 թվականի հունիսի 2-ին բացվեց մոնղոլա-ռուսական համատեղ բանկ՝ «Մոնղոլիայի առևտրի և արդյունաբերության բանկ» (Մոնղոլիայի բանկ) անվամբ, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում էր Ուրգայում և մեկ մասնաճյուղ՝ Ալթանբուլագում։

Այդ ժամանակ բանկի կապիտալը կազմում էր 260000 յանչան (այդ ժամանակաշրջանի արժույթը): Այն գործում էր 22 աշխատակիցներով, որոնցից 18-ը ռուս մասնագետներ էին, իսկ 4-ը՝ մոնղոլ։ Սկզբում համատեղ բանկը կոչվում էր երկու անվամբ՝ «Մոնղոլիայի առևտրի և արդյունաբերության բանկ» և «Մոնղոլիայի բանկ», սակայն պաշտոնական փաստաթղթերում այն կոչվում էր «Մոնղոլիայի բանկ»։

Ազգային արժույթի բացակայության պատճառով բանկը առաջին 18 ամիսների ընթացքում դժվարությունների բախվեց ֆինանսական և դրամավարկային քաղաքականություն իրականացնելու հարցում, և շրջանառության մեջ օգտագործվում էին օտարերկրյա արժույթներ։

Հետևաբար, Իխ Խուրալի որոշման համաձայն, Մոնղոլիայի կառավարությունը 1925 թվականի փետրվարի 22-ին որոշում կայացրեց դրամավարկային բարեփոխումներ անցկացնելու մասին։ Այս որոշման համաձայն՝ Մոնղոլիայի բանկը թողարկեց նոր ազգային արժույթ՝ տուգրիկ (MNT), որը բաղկացած էր թանկարժեք մետաղների և օտարերկրյա կայուն արժույթի 25%-ից և շուկայական ապրանքների 75%-ից։

1954 թվականին բանկի աշխատակազմը աճել էր մինչև 98% (1924 թվականի 18%-ի համեմատ): Այս երկարաձգման հիման վրա նախկին Խորհրդային Միությունը Մոնղոլիայի բանկի իր սեփական կապիտալի և բաժնետոմսերի բաժինը փոխանցեց Մոնղոլիայի պետությանը։ Դրանից հետո Մոնղոլիայի բանկը վերանվանվեց Մոնղոլիայի պետական բանկ։

1991 թվականին Մոնղոլիայում ստեղծվեց բոլորովին նոր՝ երկաստիճան բանկային համակարգ։ Հիմնադրումից սկսած Մոնղոլիայի բանկը ազդեցություն է ունեցել երկրի տնտեսության վրա և նպաստել է դրա իրականացմանը՝ պահպանելով արժույթի արժեքի կայունացմանը և անկայուն անցումային շրջանում գնաճի մակարդակի նվազեցմանը ուղղված դրամավարկային քաղաքականությունը։

2010 թվականի մայիսին Մոնղոլիայի բանկը խստացրեց իր դրամավարկային քաղաքականության դիրքորոշումը՝ բարձրացնելով իր քաղաքականության տոկոսադրույքը 1.0 տոկոսային կետով՝ մինչև 11.00 տոկոս, որպեսզի նվազեցնի սպառողական գների ինդեքսի գնաճը, նվազեցնի վարկային և դրամական ագրեգատների աճը։

2012 թվականի ապրիլի դրությամբ Մոնղոլիայի բանկն ուներ 2.9 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի արժութային պահուստներ։ 2011 թվականի հունիսի 30-ի դրությամբ արտաքին պահուստները պարունակում էին 79 միլիոն ԱՄՆ դոլարի չափով ԱՄՆ պետական արժեթղթեր։

## Կառավարիչներ
* Վ. Ի. Կոմար, համատեղ, 1924–1931
* Դ. Ի. Միկիլման, համատեղ, 1924–1931
* Ն. Ի. Դոյխման, համատեղ, 1924–1931
* Ս. Դովչին, 1931–1939
* Յումջաագին Ցեդենբալ, 1939–1940
* Թ.Բալդան, 1940–1955
* Գ. Բալջիդ, 1955–1960
* Լույուգին Լխամսուրեն, 1960–1965
* Պ Թումուր, 1965–1975
* Դ.Դանզան, 1975–1981
* Գոչուգիյին Խուդերչուլուն, 1981–1991
* Նայդանսյուրենգիին Ջարգալսայխան, 1991–1992
* Դեմչիգյաբին Մոլոմջամց, 1992–1996
* Ջիջիդ Ունենբատ, 1996–2000
* Օչիրբատ Չուլունբատ, 2000–2006
* Ալագ Բացուխ, 2006–2009
* Լխանաասուրեն Պուրևդորջ, 2009–2012
* Նայդանսուրեն Զոլջարգալ, 2012–2016
* Նադմիդին Բայարցայխան, 2016–2019
* Բյադրան Լխագվասուրեն, սկսած 2019

## Ընթացիկ գործունեություն
Մոնղոլիայի բանկը պարբերաբար բարձրացրել է բանկերի համար նվազագույն կապիտալի պահանջը, և բանկային հատվածի կապիտալի բավարարության հարաբերակցությունը 2000 թվականից ի վեր կազմել է 14-24 տոկոս, ինչը 1.8-3 անգամ ավելի բարձր է, քան միջազգային նվազագույն չափանիշները։ Տնտեսական աճի հետ մեկտեղ, մասնավոր հատվածի վարկավորումը զգալիորեն աճել է։ 2000 թվականին բանկերի կողմից 1700 վարկառուի տրամադրված ընդհանուր վարկերի գումարը կազմել է 60 միլիարդ MNT, մինչդեռ 2007 թվականի սեպտեմբերին 483 հազար վարկառուի տրամադրված ընդհանուր վարկերի գումարը կազմել է 2000 միլիարդ MNT։ Չվճարվող վարկերի համամասնությունը 2007 թվականի սեպտեմբերին նվազել է մինչև 3.5 տոկոս, 2000 թվականի 24 տոկոսից և 1999 թվականի 50%-ից՝ 1990-ականների բանկային կրկնակի ճգնաժամերից հետո: 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից հետո այս ցուցանիշը կրկին բարձրացավ մինչև 20% 2009 թվականին, սակայն 2010 թվականի հունիսին այն նվազել էր մինչև 7.7%:

Ֆինանսական հատվածը լիովին մասնավորեցված է, և այժմ Մոնղոլիայում գործում են 16 բանկ, 141 ոչ բանկային ֆինանսական հաստատություն և 131 խնայողական-վարկային կոոպերատիվ։ Բանկերի շահութաբերությունը բարձր էր՝ համեմատած զարգացած երկրների մեծ մասի հետ, որոնց ակտիվների վրա եկամտաբերության հարաբերակցությունը 2007 թվականին կազմել է 2.7 տոկոս։ Եվ երեք առևտրային բանկեր, ինչպիսիք են  Khan Bank-ը, Xac bank-ը և Մոնղոլիայի Առևտրի և Զարգացման բանկը, նույնպես վարկանիշ են ստացել գործակալությունների կողմից՝ իրենց ապրանքների, ակտիվների և գործունեության համար։ Նրանք պատրաստվում են արժեթղթեր թողարկել արտաքին շուկաներ։

Բանկը ակտիվորեն զբաղվում է ֆինանսական ներառման քաղաքականության մշակմամբ և Ֆինանսական ներառման դաշինքի անդամ է։ 2009 թվականին Մոնղոլիայի բանկը փրկեց Zoos Bank-ը 100 միլիարդ մալթական նոտայի արժեքով, միավորելով այն Anod Bank-ի հետ՝ ստեղծելով կառավարությանը պատկանող պետական բանկը։ Ավելի ուշ՝ 2013 թվականին, Մոնղոլական բանկը ստիպված եղավ ձեռք բերել 5-րդ խոշորագույն վարկատու՝ Savings Bank-ը, և միավորվել Պետական բանկի հետ՝ իր մայր ընկերության՝ Just Group-ի ոսկու հանքին տրված վատ վարկի պատճառով, որի արժեքը կազմում էր 120 միլիոն դոլար։ Պետական բանկը Մոնղոլիայի բանկից առանձին պետական ընկերություն է։

## Տես նաև
* Կենտրոնական բանկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1924 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1924 հիմնադրումներ Մոնղոլիայում
Կատեգորիա:1991 հիմնադրված բանկեր
Կատեգորիա:1991 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Մոնղոլիա