Ադրբեջանի գերագույն խորհուրդ

**Ադրբեջանի գերագույն խորհուրդ** (, ավելի ուշ կոչվել է նաև **Ադրբեջանի Հանրապետության գերագույն խորհուրդ**), Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության, իսկ ավելի ուշ՝ Ադրբեջանի Հանրապետության գերագույն խորհուրդը (երկրի գլխավոր օրենսդիր մարմինը)։ 1994 թվականին Գերագույն խորհուրդն անվանափոխվել է  Միլի Մեջլիսի ու պաշտոնապես կազմալուծվել 1995 թվականի նոյեմբերի 12-ին, երբ Ադրբեջանում հաստատվեց կիսանախագահական կառավարման ձևը։

## Պատմություն
1920 թվականի ապրիլի 27-ին Ադրբեջանի խորհրդարանի վերջին նիստի ժամանակ, բոլշևիկյան 11-րդ կարմիր բանակի, որը իր վերահսկողության տակ էր վերցրել Ադրբեջանի տարածքը, և Ռուսաստանի կոմունիստական բոլշևիկյան կուսակցության Կովկասյան կոմիտեի ճնշման ներքո, պատգամավորները, արյունահեղությունից խուսափելու համար, ի շահ բոլշևիկների որոշեցին ցրել կառավարությունը։ Բաքվում իշխանության գալուց հետո, բոլշևիկները վերացրեցին Ադրբեջանի կառավարության բոլոր կառույցները և ստեղծեցին Ադրբեջանի ժամանակավոր հեղափոխական կոմիտեն, որը ղեկավարում էին ադրբեջանցի կոմունիստներ Նարիման Նարիմանովը, Ալիհեյդար Գարաևը, Գազանֆար Մուսաբեկովը, Համիդ Սուլթանովը և Դադաշ Բունյադզադեն։ Բոլշևիկները լուծարեցին նաև ադրբեջանական բանակը, մահապատժի ենթարկեցին դրա գեներալներին և սպաներին ու ազգայնացրեցին մասնավոր ձեռնարկությունները։

1921 թվականի մայիսին գումարվեց Համաադրբեջանական խորհրդի առաջին նստաշրջանը։ Արդեն Խորհրդային Ադրբեջանի տարբեր շրջաններից ընտրված պատգամավորները հավաքվեցին Բաքվում։ Պատգամավորները սերում էին աղքատ ընտանիքներից, հիմնականում կրթություն չունեին ու գրեթե բոլորը գործարանների բանվորներ էին կամ էլ գյուղացիներ։ Սա հնարավորություն էր տալիս Մոսկվային արագորեն տարածել իր ազդեցությունն այս տարածաշրջանում։ Խորհրդարանի առաջին նիստը ձևավորեց Ադրբեջանի կենտրոնական գործադիր կոմիտեն, որը բաղկացած էր 75, իսկ վարչությունը՝ 13 անդամից։ 1921-1937 թվականներին, ընդհանուր առմամբ, գումարվել է Համաադրբեջանական խորհրդի 9 նստաշրջան։ Նստաշրջանների միջանկյալ հատվածում բարձր իշխանությունը վերապահված էր Ադրբեջանի կենտրոնական գործադիր կոմիտեին։

1937 թվականին, Համաադրբեջանական խորհրդի 9 նստաշրջանի ժամանակ, վավերացվեց Ադրբեջանական ԽՍՀ սահմանադրությունը, ինչի արդյունքում ձևավորվեց խորհրդային այս հանրապետության օրենսդիր նոր մարմինը՝ Ադրբեջանական ԽՍՀ գերագույն խորհուրդը։

Գերագույն խորհրդի առաջին ընտրությունները, որոնք անցկացվում էին ուղիղ ընտրության միջոցով, կայացան 1938 թվականի հունիսի 24-ին։ Պատգամավոր ընտրվեց 310 մարդ, որից 107-ը բանվոր, 88-ը՝ կոլտնտեսության աշխատակից ու 115-ը՝ կրթություն ունեցող քաղծառայող։ Պատգամավորներից 72-ը կանայք էին։ Խորհրդային իշխանության բռնապետական բնույթի պատճառով, որտեղ նոր նախաձեռնությունների մեծ մասը դիմավորվում էին թշնամանքով, խորհրդարանի գործունեությունը հիմնականում անարդյունավետ էր։ 1970-1980-ական թվականներին Ադրբեջանական ԽՍՀ կառավարության կազմում բազմաթիվ բարեփոխումների ու վերադասավորումների արդյունքում Գերագույն խորհրդի դերն էականորեն աճեց, ինչի արդյունքում ընդունվեցին օրենսդիր մի շարք բարեփոխումներ, այդ թվում՝ 1977 թվականին վավերացվեց Ադրբեջանական ԽՍՀ նոր սահմանադրությունը։ Խորհրդային միության փլուզման շրջանում, երբ սկսվել էր Արցախյան շարժումը, Գերագույն խորհրդի դերը հիմնականում պասիվ էր ու անտարբեր։ 1991 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ադրբեջանի գերագույն խորհուրդը ընդունեց որոշում, որը հայտարարում էր Ադրբեջանի անկախության վերականգնման մասին։

## Աշխատանք
Գերագույն խորհրդի ընտրությունները կայանում էին 4 տարին մեկ անգամ։ Յուրաքանչյուր 12 500 բնակչից ընտրվում էր մեկ պատգամավոր։

Յուրաքանչյուր տարի կայանում էր 2-ական նստաշրջան։ Առաջին նստաշրջանի ժամանակ ընտրվում էին Գերագույն խորհրդի նախագահը, 4 տեղակալները, նախագահությունը և Գերագույն խորհրդի հանձնաժողովների անդամները։

## Գերագույն խորհրդի գումարումներ

## Գերագույն խորհրդի նախագահներ

## Տես նաև
* ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդ
* Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական իշխանության բարձրագույն մարմիններ
* Ադրբեջանական ԽՍՀ գերագույն խորհուրդ (1920—1991 թվականներ)
* Депутаты Верховного Совета Азербайджанской ССР. Восьмой созыв. — Баку: Азернешр, 1973. — 406 с.
* Депутаты Верховного Совета Азербайджанской ССР. Девятый созыв. — Баку: Азернешр, 1976. — 421 с.

Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական կառուցվածք