Տարանտուլա

Բոլոր arthropod- ների նման, տարանտուլան անողնաշարավոր է, որը հենվում է էկզոկլետիկի վրա `մկանային աջակցության համար։  Ինչպես մյուս Arachnida- ն, tarantula- ի մարմինը բաղկացած է երկու հիմնական մասից ՝ prosoma (կամ cephalothorax) և opisthosoma (կամ որովայն)։ Պրոզոման և օպիստոզոզոմը կապված են պեդիկելի կամ նախածննդյան սոմիտի հետ։ Իրան նման կապող կտորը, ըստ էության, prosoza- ի մի մասն է և opisthosoma- ին տալիս է շարժման լայն տեսականի ՝ կապված պրեզոմայի հետ։

 Տարանտուլայի չափերը կարող են տատանվել նույնքան փոքր, որքան BB գնդիկի չափը  մինչև նույնքան մեծ, որքան ընթրիքի ափսեը, երբ ոտքերը ամբողջությամբ երկարացված են։  Կախված տեսակից ՝ տարանտուլաների մարմնի երկարությունը տատանվում է 0,180-ից մինչև 4,33071 (5-ից 110 մմ),  ոտքերի երկարությունը ՝ 8–30 սմ (3–12 սմ)։  Չափում է հետևի ոտքի ծայրից մինչև հակառակ կողմի առջևի ոտքի ծայրը չափելով։ Տարանտուլայի ամենամեծ տեսակների մի մասը կարող է կշռել ավելի քան 85 գ (3 ունց)։ Ամենամեծը ՝ Վենեսուելայից և Բրազիլայից ստացված գոլաթաղձի թռչնակերը (Theraphosa blondi), որը հասել է 170 գ (6.0 ունց)  և ոտքի երկարությամբ մինչև 30 սմ ։ Թերաֆոզայի ապոֆիզը (վարդագույն գորշ գոլաթը) նկարագրվել է գոլյատ թռչնակերից 187 տարի անց, ուստի դրա բնութագրերը այնքան էլ հաստատված չեն։ T. blondi- ին, ընդհանուր առմամբ, կարծես թե ամենածանր տարանտուլան է, իսկ T.- ի ապոֆիզը ոտքերի ամենամեծ երկարությունն ունի։ Երկու այլ տեսակներ ՝ Lasiodora parahybana (բրազիլական սաղմոնի թռչնակեր) և Lasiodora klugi, մրցակցում են երկու goliath սարդերի չափսերի հետ։

 Հյուսիսային Ամերիկայի տարանտուլաների տեսակների մեծ մասը շագանակագույն է։ Ուրիշ վայրերում հայտնաբերվել են տեսակներ, որոնք տարբեր կերպ են պատկերված կոբալտ կապույտ (Cyriopagopus lividus), սև սպիտակ շերտերով (Aphonopelma duketanni), դեղին ոտքերի գծանշաններ (Eupalaestrus campestratus), մետաղական կապույտ ոտքեր ՝ վառ նարնջագույն որովայնով և կանաչ prosoma- ով (Chromatopelma cyaneopubescens): Նրանց բնական բնակավայրերը ներառում են սավաննան, խոտհարքները, ինչպիսիք են պամպաները, անձրևային անտառները, անապատը, սկրաբլանդը, լեռները և ամպային անտառը։ Դրանք հիմնականում դասակարգվում են երկրային տեսակների շարքում։

## Մարսողական համակարգ
Տարանտուլայի բերանը գտնվում է իր chelicerae- ի տակ `իր prosoma- ի ստորին առջեւի մասում։ Բերանը կարճ, ծղոտե ձև ունեցող բաց է, որը կարող է միայն ծծել, ինչը նշանակում է, որ դրանում վերցված ցանկացած բան պետք է լինի հեղուկ վիճակում։ Մեծ քանակությամբ պինդ մասերով, օրինակ ՝ մկները, պետք է մանրացված լինեն։  

Տարանտուլայի մարսողական օրգանը (ստամոքսը) մի խողովակ է, որը ձգվում է իր մարմնի երկարությամբ։ Պրոզոմայի մեջ այս խողովակն ավելի լայն է և կազմում է ծծող ստամոքսը։ Երբ ծծող ստամոքսի հզոր մկանները պայմանավորվում են, ստամոքսը մեծանում է լայնակի հատվածով ՝ ստեղծելով ուժեղ ծծող գործողություն, որը թույլ է տալիս տարանտուլային ծծել իր հեղուկացված փորը բերանի և աղիքների միջոցով։ Հեղուկացված սնունդը մտնելով աղիքներ, այն բաժանվում է մանր մասնիկների ՝ աղիքային պատերի միջով անցնելով հեմոլիմի (արյան հոսքի) մեջ, որտեղ այն տարածվում է ամբողջ մարմնում։ Սնուցելուց հետո մնացորդները տարանտուլայի միջոցով փոքրիկ գնդակի են վերածվում և նետվում։ Տեռարիումում նրանք հաճախ դրանք դնում են նույն անկյունում

## Մարմնի կառուցվածք
Մորմի երկարությունը մինչև 3,5 սմ է։ Տարածված է կիսաանապատներում, անապատներում և անտառատափաստաններում, երբեմն՝ գետահովիտներում, Հայաստանում՝ գլխավորապես Արաքսի հովտում, Արարատյան դաշտում։

## Բնակության վայր
Ապրում է մինչև 60 սմ խորությամբ գետնափոր բներում, գիշերները միջատներ որսում։ էգը ձվադրում է սարդոստայնի բոժոժի մեջ։ Ձագերը որոշ ժամանակ ապրում են մոր մեջքին նստած։ Բոլոր մորմերը թունավոր են, նաև վտանգավոր մարդու համար։ Մեծ մասը ոչնչացնում է վնասատուներին։

## Տեսակներ ցանկ
* *[[Lycosa abnormis]]* Guy, 1966 — North Africa
* *[[Lycosa accurata]]* Becker, 1886 — Mexico
* *[[Lycosa adusta]]* Banks, 1898 — Mexico
* *[[Lycosa affinis]]* Lucas, 1846 — Algeria
* *[[Lycosa ambigua]]* Barrientos, 2004 — Spain
* *[[Lycosa anclata]]* Franganillo, 1946 — Cuba
* *[[Lycosa apacha]]* Chamberlin, 1925 — USA
* *[[Lycosa approximata]]* F. O. P.-Cambridge, 1885 — Yarkand
* *[[Lycosa arambagensis]]* Biswas & Biswas, 1992 — India
* *[[Lycosa arapensis]]* Strand, 1908 — Peru
* *[[Lycosa ariadnae]]* McKay, 1979 — Western Australia
* *[[Lycosa articulata]]* Costa, 1875 — Israel
* *[[Lycosa artigasi]]* Casanueva, 1980 — Chile
* *[[Lycosa asiatica]]* Sytshevskaja, 1980 — Tajikistan
* *[[Lycosa aurea]]* Hogg, 1896 — Central Australia
* *[[Lycosa auroguttata]]* Keyserling, 1891 — Brazil
* *[[Lycosa australicola]]* Strand, 1913 — Western Australia, Northern Territory
* *[[Lycosa australis]]* Simon, 1884 — Chile
* *[[Lycosa balaramai]]* Patel & Reddy, 1993 — India
* *[[Lycosa barnesi]]* Gravely, 1924 — India
* *[[Lycosa bedeli]]* Simon, 1876 — North Africa
* *[[Lycosa beihaiensis]]* Yin, Bao & Zhang, 1995 — China
* *[[Lycosa bezzii]]* Mello-Leitão, 1944 — Argentina
* *[[Lycosa bhatnagari]]* Sadana, 1969 — India
* *[[Lycosa bicolor]]* Hogg, 1905 — Western Australia, Northern Territory, South Australia
* *[[Lycosa biolleyi]]* Banks, 1909 — Costa Rica
* *[[Lycosa bistriata]]* Gravely, 1924 — India, Bhutan
* *[[Lycosa boninensis]]* Tanaka, 1989 — Taiwan, Japan
* *[[Lycosa bonneti]]* Guy & Carricaburu, 1967 — Algeria
* *[[Lycosa brunnea]]* F. O. P.-Cambridge, 1902 — Costa Rica, Guatemala, Mexico
* *[[Lycosa caenosa]]* Rainbow, 1899 — New Caledonia, New Hebrides
* *[[Lycosa canescens]]* Schenkel, 1963 — China
* *[[Lycosa capensis]]* Simon, 1898 — South Africa
* *[[Lycosa carbonelli]]* Costa & Capocasale, 1984 — Uruguay
* *[[Lycosa carmichaeli]]* Gravely, 1924 — India
* *[[Lycosa castanea]]* Hogg, 1905 — South Australia
* *[[Lycosa cerrofloresiana]]* Petrunkevitch, 1925 — El Salvador to Panama
* *[[Lycosa chaperi]]* Simon, 1885 — India, Pakistan
* *[[Lycosa choudhuryi]]* Tikader & Malhotra, 1980 — India, China
* *[[Lycosa cingara]]* C. L. Koch, 1847 — Egypt
* *[[Lycosa clarissa]]* Roewer, 1951 — Spain
* *[[Lycosa coelestis]]* L. Koch, 1878 — China, Korea, Japan
* *[[Lycosa connexa]]* Roewer, 1960 — South Africa
* *[[Lycosa contestata]]* Montgomery, 1903 — USA
* *[[Lycosa corallina]]* McKay, 1974 — Australia
* *[[Lycosa coreana]]* Paik, 1994 — Korea
* *[[Lycosa cowlei]]* Hogg, 1896 — Central Australia
* *[[Lycosa cretacea]]* Simon, 1898 — North Africa
* *[[Lycosa dacica]]* Pavesi, 1898 — Romania
* *[[Lycosa danjiangensis]]* Yin, Zhao & Bao, 1997 — China
* *[[Lycosa dilatata]]* F. O. P.-Cambridge, 1902 — Mexico to El Salvador
* *[[Lycosa dimota]]* Simon, 1909 — Western Australia
* *[[Lycosa discolor]]* Walckenaer, 1837 — USA
* *[[Lycosa duracki]]* McKay, 1975 — Western Australia
* *[[Lycosa elysae]]* Tongiorgi, 1977 — St. Helena
* *[[Lycosa emuncta]]* Banks, 1898 — Mexico
* *[[Lycosa erjianensis]]* Yin & Zhao, 1996 — China
* *[[Lycosa errans]]* Hogg, 1905 — South Australia
* *[[Lycosa erythrognatha]]* Lucas, 1836 — Brazil, Uruguay, Paraguay, Argentina
* *[[Lycosa eutypa]]* Chamberlin, 1925 — Panama
* *[[Lycosa exigua]]* Roewer, 1960 — Namibia
* *[[Lycosa falconensis]]* Schenkel, 1953 — Venezuela
* *[[Lycosa fernandezi]]* F. O. P.-Cambridge, 1899 — Juan Fernandez Islands
* *[[Lycosa ferriculosa]]* Chamberlin, 1919 — USA
* *[[Lycosa formosana]]* Saito, 1936 — Taiwan
* *[[Lycosa forresti]]* McKay, 1973 — Western Australia
* *[[Lycosa frigens]]* Kulczynski, 1916 — Russia
* *[[Lycosa fulviventris]]* Kroneberg, 1875 — Uzbekistan
* *[[Lycosa fuscana]]* Pocock, 1901 — India
* *[[Lycosa futilis]]* Banks, 1898 — Mexico
* *[[Lycosa geotubalis]]* Tikader & Malhotra, 1980 — India
* *[[Lycosa gibsoni]]* McKay, 1979 — Western Australia
* *[[Lycosa gigantea]]* Roewer, 1960 — South Africa
* *[[Lycosa gilberta]]* Hogg, 1905 — New South Wales, Victoria, South Australia
* *[[Lycosa gobiensis]]* Schenkel, 1936 — Mongolia, China
* *[[Lycosa godeffroyi]]* L. Koch, 1865 — Australia
* *[[Lycosa goliathus]]* Pocock, 1901 — India
* *[[Lycosa grahami]]* Fox, 1935 — China
* *[[Lycosa granatensis]]* Franganillo, 1925 — Spain
* *[[Lycosa guayaquiliana]]* Mello-Leitão, 1939 — Ecuador
* *[[Lycosa hickmani]]* Roewer, 1955 — New Guinea, Northern Australia
* *[[Lycosa hildegardae]]* Casanueva, 1980 — Chile
* *[[Lycosa horrida]]* Keyserling, 1877 — Colombia
* *[[Lycosa howarthi]]* Gertsch, 1973 — Hawaii
* *[[Lycosa illicita]]* Gertsch, 1934 — Mexico
* *[[Lycosa immanis]]* L. Koch, 1879 — Russia
* *[[Lycosa impavida]]* Walckenaer, 1837 — USA
* *[[Lycosa implacida]]* Nicolet, 1849 — Chile
* *[[Lycosa indagatrix]]* Walckenaer, 1837 — India, Sri Lanka
* *[[Lycosa indomita]]* Nicolet, 1849 — Chile
* *[[Lycosa infesta]]* Walckenaer, 1837 — USA
* *[[Lycosa injusta]]* Banks, 1898 — Mexico
* *[[Lycosa innocua]]* Doleschall, 1859 — Amboina
* *[[Lycosa inornata]]* Blackwall, 1862 — Brazil
* *[[Lycosa insulana]]* Bryant, 1923 — Barbados
* *[[Lycosa insularis]]* Lucas, 1857 — Cuba
* *[[Lycosa intermedialis]]* Roewer, 1955 — Libya
* *[[Lycosa interstitialis]]* Strand, 1906 — Algeria
* *[[Lycosa inviolata]]* Roewer, 1960 — South Africa
* *[[Lycosa iranii]]* Pocock, 1901 — India
* *[[Lycosa ishikariana]]* Saito, 1934 — Russia, Japan
* *[[Lycosa isolata]]* Bryant, 1940 — Cuba
* *[[Lycosa jagadalpurensis]]* Gajbe, 2004 — India
* *[[Lycosa kempi]]* Gravely, 1924 — India, Pakistan, Bhutan, China
* *[[Lycosa koyuga]]* McKay, 1979 — Western Australia
* *[[Lycosa labialis]]* Mao & Song, 1985 — China, Korea
* *[[Lycosa labialisoides]]* Peng et al., 1997 — China
* *[[Lycosa laeta]]* L. Koch, 1877 — Eastern Australia
* *[[Lycosa lambai]]* Tikader & Malhotra, 1980 — India
* *[[Lycosa langei]]* Mello-Leitão, 1947 — Brazil
* *[[Lycosa lativulva]]* F. O. P.-Cambridge, 1902 — Guatemala
* *[[Lycosa lebakensis]]* Doleschall, 1859 — Java
* *[[Lycosa leireana]]* Franganillo, 1918 — Spain
* *[[Lycosa leuckarti]]* Thorell, 1870 — Australia
* *[[Lycosa leucogastra]]* Mello-Leitão, 1944 — Argentina
* *[[Lycosa leucophaeoides]]* Roewer, 1951 — Queensland
* *[[Lycosa leucophthalma]]* Mello-Leitão, 1940 — Argentina
* *[[Lycosa leucotaeniata]]* Mello-Leitão, 1947 — Brazil
* *[[Lycosa liliputana]]* Nicolet, 1849 — Chile
* *[[Lycosa longivulva]]* F. O. P.-Cambridge, 1902 — Guatemala
* *[[Lycosa macedonica]]* Giltay, 1932 — Macedonia
* *[[Lycosa mackenziei]]* Gravely, 1924 — Pakistan, India, Bangladesh
* *[[Lycosa maculata]]* Butt, Anwar & Tahir, 2006 — Pakistan
* *[[Lycosa madagascariensis]]* Vinson, 1863 — Madagascar
* *[[Lycosa madani]]* Pocock, 1901 — India
* *[[Lycosa magallanica]]* Karsch, 1880 — Chile
* *[[Lycosa magnifica]]* Hu, 2001 — China
* *[[Lycosa mahabaleshwarensis]]* Tikader & Malhotra, 1980 — India
* *[[Lycosa malacensis]]* Franganillo, 1926 — Spain
* *[[Lycosa masteri]]* Pocock, 1901 — India
* *[[Lycosa matusitai]]* Nakatsudi, 1943 — Japan to Micronesia
* *[[Lycosa maya]]* Chamberlin, 1925 — Mexico
* *[[Lycosa mexicana]]* Banks, 1898 — Mexico
* *[[Lycosa minae]]* Dönitz & Strand, 1906 — Japan
* *[[Lycosa molyneuxi]]* Hogg, 1905 — New South Wales
* *[[Lycosa mordax]]* Walckenaer, 1837 — USA
* *[[Lycosa moulmeinensis]]* Gravely, 1924 — Myanmar
* *[[Lycosa mukana]]* Roewer, 1960 — Congo
* *[[Lycosa muntea]]* Roewer, 1960 — Congo
* *[[Lycosa musgravei]]* McKay, 1974 — New South Wales, Victoria
* *[[Lycosa narbonensis]]* Walckenaer, 1806 — Mediterranean
** *Lycosa narbonensis cisalpina* Simon, 1937 — France
* *[[Lycosa niceforoi]]* Mello-Leitão, 1941 — Colombia
* *[[Lycosa nigricans]]* Butt, Anwar & Tahir, 2006 — Pakistan
* *[[Lycosa nigromarmorata]]* Mello-Leitão, 1941 — Colombia
* *[[Lycosa nigropunctata]]* Rainbow, 1915 — South Australia
* *[[Lycosa nigrotaeniata]]* Mello-Leitão, 1941 — Colombia
* *[[Lycosa nigrotibialis]]* Simon, 1884 — India, Bhutan, Myanmar
* *[[Lycosa nilotica]]* Audouin, 1826 — Egypt
* *[[Lycosa nordenskjoldi]]* Tullgren, 1905 — Brazil, Bolivia
* *[[Lycosa ovalata]]* Franganillo, 1930 — Cuba
* *[[Lycosa pachana]]* Pocock, 1898 — Central, Southern Africa
* *[[Lycosa palliata]]* Roewer, 1960 — South Africa
* *[[Lycosa pampeana]]* Holmberg, 1876 — Paraguay, Argentina
* *[[Lycosa paranensis]]* Holmberg, 1876 — Brazil, Argentina
* *[[Lycosa parvipudens]]* Karsch, 1881 — Gilbert Islands
* *[[Lycosa patagonica]]* Simon, 1886 — Chile
* *[[Lycosa pavlovi]]* Schenkel, 1953 — China
* *[[Lycosa perinflata]]* Pulleine, 1922 — South Australia
* *[[Lycosa perkinsi]]* Simon, 1904 — Hawaii
* *[[Lycosa perspicua]]* Roewer, 1960 — South Africa
* *[[Lycosa philadelphiana]]* Walckenaer, 1837 — USA
* *[[Lycosa phipsoni]]* Pocock, 1899 — India to China, Taiwan
** *Lycosa phipsoni leucophora* Thorell, 1887 — Myanmar
* *[[Lycosa pia]]* Bösenberg & Strand, 1906 — Japan
* *[[Lycosa pictipes]]* Keyserling, 1891 — Brazil, Argentina
* *[[Lycosa pictula]]* Pocock, 1901 — India
* *[[Lycosa pintoi]]* Mello-Leitão, 1931 — Brazil
* *[[Lycosa piochardi]]* Simon, 1876 — Syria
** *Lycosa piochardi infraclara* Strand, 1915 — Israel
* *[[Lycosa poliostoma]]* C. L. Koch, 1847 — Brazil, Paraguay, Uruguay, Argentina
* *[[Lycosa poonaensis]]* Tikader & Malhotra, 1980 — India
* *[[Lycosa porteri]]* Simon, 1904 — Chile
* *[[Lycosa praegrandis]]* C. L. Koch, 1836 — Greece to Central Asia
** *Lycosa praegrandis discoloriventer* Caporiacco, 1949 — Albania
* *[[Lycosa praestans]]* Roewer, 1960 — Botswana
* *[[Lycosa proletarioides]]* Mello-Leitão, 1941 — Argentina
* *[[Lycosa prolifica]]* Pocock, 1901 — India
* *[[Lycosa properipes]]* Simon, 1909 — Western Australia
* *[[Lycosa pulchella]]* Thorell, 1881 — New Guinea, Bismarck Archipel
* *[[Lycosa punctiventralis]]* Roewer, 1951 — Mexico
* *[[Lycosa quadrimaculata]]* Lucas, 1858 — Gabon
* *[[Lycosa rimicola]]* Purcell, 1903 — South Africa
* *[[Lycosa ringens]]* Tongiorgi, 1977 — St. Helena
* *[[Lycosa rostrata]]* Franganillo, 1930 — Cuba
* *[[Lycosa rufimanoides]]* Strand, 1908 — Bolivia
* *[[Lycosa rufisterna]]* Schenkel, 1953 — China
* *[[Lycosa russea]]* Schenkel, 1953 — China
* *[[Lycosa sabulosa]]* F. O. P.-Cambridge, 1885 — Yarkand
* *[[Lycosa salifodina]]* McKay, 1976 — Western Australia
* *[[Lycosa salvadorensis]]* Kraus, 1955 — El Salvador
* *[[Lycosa separata]]* Roewer, 1960 — Mozambique
* *[[Lycosa septembris]]* Strand, 1906 — Ethiopia
* *[[Lycosa sericovittata]]* Mello-Leitão, 1939 — Brazil
* *[[Lycosa serranoa]]* Tullgren, 1901 — Chile
* *[[Lycosa shahapuraensis]]* Gajbe, 2004 — India
* *[[Lycosa shaktae]]* Bhandari & Gajbe, 2001 — India
* *[[Lycosa shansia]]* Hogg, 1912 — China, Mongolia
* *[[Lycosa shillongensis]]* Tikader & Malhotra, 1980 — India
* *[[Lycosa signata]]* Lenz, 1886 — Madagascar
* *[[Lycosa signiventris]]* Banks, 1909 — El Salvador, Costa Rica
* *[[Lycosa sigridae]]* Strand, 1917 — Mexico
* *[[Lycosa similis]]* Banks, 1892 — USA
* *[[Lycosa singoriensis]]* Laxmann, 1770 — Palearctic
* *[[Lycosa skeeti]]* Pulleine, 1922 — South Australia
* *[[Lycosa snelli]]* McKay, 1975 — Western Australia
* *[[Lycosa sochoi]]* Mello-Leitão, 1947 — Brazil
* *[[Lycosa spiniformis]]* Franganillo, 1926 — Spain
* *[[Lycosa storeniformis]]* Simon, 1910 — Guinea-Bissau
* *[[Lycosa storri]]* 
* *[[Lycosa subfusca]]* 
* *[[Lycosa subhirsuta]]* 
* *[[Lycosa suzukii]]* 
* *[[Lycosa sylvatica]]* 
* *[[Lycosa tarantula]]* 
** *Lycosa tarantula carsica* 
* *[[Lycosa tarantuloides]]* 
* *[[Lycosa tasmanicola]]* 
* *[[Lycosa teranganicola]]* 
* *[[Lycosa terrestris]]* 
* *[[Lycosa tetrophthalma]]* 
* *[[Lycosa thoracica]]* 
* *[[Lycosa thorelli]]* 
* *[[Lycosa tista]]* 
* *[[Lycosa transversa]]* 
* *[[Lycosa trichopus]]* 
* *[[Lycosa tula]]*
* *[[Lycosa u-album]]* 
* *[[Lycosa vachoni]]* 
* *[[Lycosa vellutina]]* 
* *[[Lycosa ventralis]]* 
* *[[Lycosa virgulata]]* 
* *[[Lycosa vittata]]* 
* *[[Lycosa wadaiensis]]* 
* *[[Lycosa wangi]]* 
* *[[Lycosa woonda]]* 
* *[[Lycosa wroughtoni]]* 
* *[[Lycosa wulsini]]* 
* *[[Lycosa yalkara]]* 
* *[[Lycosa yerburyi]]*

## Գրականություն
* Зоология беспозвоночных/под ред. В. Вестхайде и Р. Ригера. М.։ Т-во научных изданий КМК, 2008.
* Большой энциклопедический словарь «Биология»/под ред. М. С. Гилярова. М.։ Большая Российская энциклопедия, 1998.

## Արտաքին հղումներ
* Picture of ''L. carolinensis'' (free for noncommercial use)
* The world spider catalog, version 8.5. *American Museum of Natural
*[http://www.arachnos.eu/en/araneomorphae/lycosidae/lycosa Lycosa - arachnos.eu]
History*. Accessed 2008-07-12.

Կատեգորիա:Գայլասարդերի ընտանիք
Կատեգորիա:Թունավոր կենդանիներ