Գրեյթ Սմոքի Մաունթիս (ազգային պարկ)

## Գրեյթ Սմոքի Մաունթինս
**Գրեյթ Սմոքի Մաունթինս** (), Յունեսկոյի ժառանգության կենտրոն, գտնվում է Ապալաչյան լեռների կենտրոնական մասում։ Պարկը գտնվում է ԱՄՆ-ի Հյուսիսային Կարոլինա և Թեննեսի նահանգների սահմանին։ ԱՄՆ-ի ազգային պարկերի ծառայության տվյալներով Գրեյթ-Սմոքի-Մաունթինսը գտնվում է ամենաշատ այցելվող պարկերի ցանկում։ 2007 թվականին այստեղ այցելել են 9.4 մլն մարդ, ինչը երկու անգամ ավելի է Գրանդ Կանյոն պարկի հաճախումներից։ Արգելավայրի գոտուց անցնում է այսպես կոչված Ապալաչյան ուղին (անգ. Appalachian Trail)՝ աշխարհի ամենաերկար և ԱՄՆ-ում ճանաչված երթուղին Մէն նահանգից մինչև Ջորջիա նահանգը։

Պարկն ստեղծվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից 1934 թվականին։ ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտը 1940 թվականին պաշտոնապես հայտարարեց նրա բացման մասին։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2108 կմ², ինչը դարձնում է պարկն ԱՄՆ-ի արևելքում ամենաշատ հսկվող բնական գոտիներից։ Պարկի հիմնական մայրուղին անցնում է Գետլինբուրգ (անգ. Gatlinburg, Tennessee) և Չերոկի (անգ. Cherokee, North Carolina) քաղաքներով։ Հենց այդ ճանապարհի գոյության շնորհիվ 20-րդ դարի առաջին կեսերից մուտքը Գրեյթ-Սմոքի-Մաունթիս պարկ մնում է անվճար՝ ի տարբերություն ԱՄՆ-ի մյուս ազգային պարկերի։

### Աշխարհագրական դիրք
Գրեյթ Սմոքի Մաունթինս ազգային պարկը գտնվում է համանուն  լեռնաշղթայի լանջերին, որն իր հերթին մաս է կազմում երկնագույն լեռնաշղթայի Blue Ridge Mountains։ Վերջինս Ապալաչյան լեռնաշղթայի համակարգի մաս են կազմում և գտնվում են Հյուսիսային Ամերիկայի արևելքում։

250px|մինի|աջից|Ազգային պարկի քարտեզը

Պարկի տարածքը միաժամանակ մի քանի նահանգների մաս է կազմում՝ Հյուսիսային Կարոլինա  և Թեննեսի՝ Սուէյն, Հեյվուդ, Սևի, Բլանտ և Կոկ։ Այն հավասար բաժանված է նահանգների միջև՝ Հյուսիսային Կարոլինային պատկանում է 1118,2 կմ², իսկ Թեննեսիին 990,44 կմ² տարածք։ Պարկի կառավարմամբ զբաղվում է ԱՄՆ-ի ազգային պարկերի ծառայությունը։ Արևելքից և հարավից զբոսայգուն սահմանակցում են մի քանի բնապահպանական գոտիներ, որոնք ունեն պետական արգելագոտու կարգավիճակ ()՝ Չերոկի (), Պիսգա () և Նանտախալա ()։ Պարկը սահմանակից է նաև հնդկական ռեզերվացիայի հետ, որի կենտրոնն է Չերոքի քաղաքը։ Մյուս աչքի ընկնող մարդաշատ տարածքներից է Գետլինբուրգը, Պիդջոն Ֆորջը (англ. Pigeon Forge, Tennessee), Սևերվիլլը (англ. Sevierville, Tennessee), Թաունսենդը (), Բրայսոն Սիթին () և Սիլվան ()։

Բարձրությունների տարբերությունը տատանվում է 256 մետր մինչև Աբրամս Քրիկ () գետակի շրջանում և 2025 մետր Կլիգմենտս Դոմի գագաթին (: Ազգային պարկի մյուս հայտնի գագաթներն են՝ Գյույո (Mount Guyot, 2018 մ), Լեկոնտ (), Կեֆարտ (), Կոլլինզ ().
Պարկից հիմք են ստանում բազմաթիվ գետեր և գետակներ, որոնք հանդիսանում են Թեննեսի գետի մասերից։ Ճանաչվածներից են Օկոնալֆուտի (Oconaluftee) գետը, Խեյլ Քրիկ (Hazel Creek), Իգլ Քրիկ ({{lang-en|Eagle Creek), Ֆորնի Քրիկ () գետակները հարավում, Լիթլ Փինջն Ռիվեր () և Լիթլ Ռիվեր () գետերը հյուսիսում։

250px|մինի|կենտրոն|Գետլինբուրգի համայնապատկերը և Լեկոնտ լեռան ամենաբարձր գագաթը

#### Երկրագիտություն
Գրեյթ Սմոքի Մաունթինս պարկը տեղավորված է Ապալաչ լեռան հարավային լանջերին։ Սակայն պարկի ռելիեֆային պատմությունը սկիզբ է առնում մոտ մեկ միլիարդ տարի առաջ, երբ մայրցամաքի բաժանումը դեռ չէր կատարվել։ Մի շարք գիտնականների կարծիքով գոյություն ուներ մեկ կարծր հողամաս Ռոդինիա անվան տակ։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգային այգիներ
Կատեգորիա:1934 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎