Ֆուջիվարա նո Տեիկա

, ավելի հայտնի որպես **Ֆուջիվարա նո Տեիկա** (), եղել է ճապոնացի անթոլոգ, գեղագիր, գրականագետ, արձակագիր, բանաստեղծ և դպիր ուշ Հեյանի և վաղ Կամակուրայի ժամանակաշրջաններում։ Նրա ազդեցությունը հսկայական էր, և նա համարվում է ամենամեծերից մեկը ճապոնացի բանաստեղծների շարքում, և, հավանաբար, վակա ձևի ամենամեծ վարպետը՝ հնագույն բանաստեղծական ձև, որը բաղկացած է հինգ տողից՝ ընդհանուր 31 վանկ։

Պոեզիա ստեղծելու վերաբերյալ Տեիկայի քննադատական գաղափարները չափազանց ազդեցիկ էին և ուսումնասիրվում էին մինչև Մեյջիի դարաշրջանը։ Բանաստեղծական կլանի անդամ Տեիկան ծնվել է հայտնի բանաստեղծ Ֆուջիվարա նո Շունզեի ընտանիքում։ Պաշտոնաթող կայսր Գո-Տոբայի (1180–1239 թթ. 1183–1198 թթ.) ուշադրության կենտրոնում հայտնվելուց հետո Տեիկան սկսեց իր երկար ու աչքի ընկնող կարիերան՝ ընդգրկելով գեղագիտական գործունեության բազմաթիվ ոլորտներ։ Նրա հարաբերությունները Գո-Տոբայի հետ սկզբում եղել են ջերմ և հանգեցրել են անթոլոգիաներ կազմելու հանձնարարություններին, սակայն հետագայում հանգեցրել է նրան, որ նա հեռացվել է պաշտոնաթող կայսեր արքունիքից։ Նրա հետնորդներն ու գաղափարները դարեր անց գերիշխող կլինեն դասական ճապոնական պոեզիայում։

## Կենսագրություն

### Ծնունդ
Տեիկան ծնվել է արիստոկրատական ​​և պալատական Ֆուջիվարա ​​կլանի փոքր և հեռավոր ճյուղում 1162 թվականին, այն բանից հետո, երբ Ֆուջիվարայի ռեգենտները կորցրել էին իրենց քաղաքական առաջնահերթությունը Կայսերական արքունիքում Հոգենի ապստամբության ժամանակ։ Կլանի նրա ճյուղը ձգտում էր հեղինակության և իշխանության արքունիքում՝ միանալով Միքոհիդարի ընտանիքին և մասնագիտանալով գեղարվեստական ​​նախաձեռնություններում, հիմնականում՝ պոեզիայում։ Նման մասնագիտացումը արտասովոր չէր. ընդլայնված կլանների ճյուղերը ի վիճակի չէին ուղղակիորեն քաղաքականության մեջ մրցակցելու կլանի գլխավոր ճյուղի հետ (կամ իսկապես այլ կլանների՝ իրենց կրտսեր կարգավիճակի պատճառով), բայց կարող էին մրցակցել ավելի գեղագիտական ​​հետապնդումների սահմանափակման մեջ։ (Միկոհիդարին, որը նաև հայտնի է որպես Միկո, Ֆուջիվարաների կադետական ​​ճյուղն էր՝ Ֆուջիվարա նո Միչինագայի վեցերորդ որդու՝ Ֆուջիվարա նո Նագաիի (1005–1064) միջոցով ով դեմ էր Ռոկուջո ընտանիքին:)

Տեյկայի պապը հարգարժան բանաստեղծ Ֆուջիվարա նո Տոշիտադան էր։ Նրա հայրը՝ Ֆուջիվարա նո Շունզեյը (1114–1204), հայտնի և հարգված բանաստեղծ (և պոեզիայի մրցույթների դատավոր), ով մեծապես կազմել էր «Վակա» յոթերորդ կայսերական անթոլոգիան։ («Սենզայ Վակաշու»)։ Նրա զարմուհին նաև եղել է «վակա»-ի և րենգայի հարգված բանաստեղծ, որը հայտնի է որպես Կենգոզեն կամ Շունզեի դուստր։ Նրա ավագ եղբայրը Ֆուջիվարա նո Նարիեեն էր։ Տեիկայի խնամատար եղբայրը, քահանա Ջակուրենը կամ «Սադանագա»-ն մոտ 1139–1202 թվականներին «հաջողեց» լինել բանաստեղծ, չնայած նրա կարիերան ողբերգականորեն կարճվեց. նրան որդեգրել էր Շունզեյը, երբ Շունզեի կրտսեր եղբայրը «թոշակի անցավ կյանքից»։

### Կարիերա
Որպես իր ճյուղի ավագ տղամարդ՝ Տեիկայի նպատակն էր ժառանգել և ամրացնել հոր դիրքը պոեզիայում և առաջ մղել իր հեղինակությունը (այդպիսով նաև բարելավել սեփական կլանի քաղաքական բախտը արքունիքում)։ Մինչդեռ նրա կյանքը կնշանավորվեր կրկնվող հիվանդությամբ և կատաղի փոփոխվող բախտով, որը միայն մասամբ չափավորվում էր իր հոր երկարատև ազդեցությամբ դատարանում (Շունզեյը ապրեց մինչև 90), երիտասարդ և պոետիկորեն հակված արձակագիրը պաշտոնաթող կայսր Գո-Տոբայի հովանավորությամբ հասավ մի շարք մեծագույն հաջողությունների։

#### Գո-Տոբայի հովանավորությունը
Պաշտոնաթող կայսր Գո-Տոբան հայտարարեց գահից հրաժարվելու երկրորդ տարում (1200թ.՝ Շոջիի դարաշրջանի երկրորդ տարին), որ կանցկացնի պոեզիայի մրցույթ։ Պաշտոնաթող կայսրերը հաճախ ավելի ազդեցիկ էին դառնում կայսեր պաշտոնից թոշակի անցնելուց հետո, քանի որ նրանք զերծ էին արքունիքի խիստ սահմանափակող արարողակարգային պահանջներից և քաղաքականությունից։ Գո-Տոբան 20 տարեկան էր, երբ հրաժարվեց գահից. նա կատարյալ սիրողական էր, հմուտ լուտա նվագելու մեջ, համարվում էր ավանդական ուսուցման հեղինակություն և պալատական նախադեպ, գերազանց «Գո» խաղացող և սիրում էր ձիասպորտի զբաղմունքները, ինչպիսիք են ձիով նետաձգությունը, վազող շների վրա կրակելը և սուսերամարտը։

Գո-Տոբան այս բոլոր զբաղմունքները համարում էր հոբբի՝ մեկը վերցնելով և մյուսը թողնելով։ Դրանցից մեկը նրա աջակցությունն էր պոեզիային, հատկապես վակային։ Գահից հրաժարվելուց անմիջապես հետո նա հայտարարել էր, որ կանցկացնի երկու պոեզիայի մրցույթ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է մի շարք ականավոր բանաստեղծների ստեղծագործել մոտ 100 «վակա» որոշակի թեմատիկ առաջընթացով, որը հայտնի է որպես բանաստեղծությունների հաջորդականությունների «հյակուշու» ժանր։ Առաջին մրցույթը («Go-Toba In shodo hyakushu» ; «Նախկին կայսր Գո-Տոբայի առաջին հարյուր բանաստեղծությունների հաջորդականությունը») համարվում էր կարևոր քաղաքական կապ; եթե կլանի բանաստեղծը լավ գործեր և տպավորեր հզոր (և երիտասարդ) Գո-Տոբային, կլանը զգալիորեն կշահեր։

Տեիկայի օրագրում նշվում է, որ նա անհամբեր սպասում էր ինքն իրեն բարելավելու այս հնարավորությանը։ Նա 38 տարեկան էր և հասել էր միջին տարիքի։ Մինչ նա կճանաչվեր էր որպես տաղանդավոր բանաստեղծ, նրա կարիերան լճացած էր. նա եղել է Ձախի պալատական գվարդիայում քսան տարի և մոտ 10 տարի առաջխաղացում չի ստացել։

### Մրցակից հետնորդներ
Նրա 27 երեխաներից մեկը տարբեր կանանց կողմից (և երկու օրինական որդիներից մեկը), Ֆուջիվարա նո Տամեյը (1198–1275; նա հիշվում է որպես դժկամ ժառանգ, որը երիտասարդության տարիներին հակված էր ավելի շուտ ֆուտբոլով, քան պոեզիայով), շարունակեց Տեիկայի բանաստեղծական ժառանգությունը։ Տամեյի հետնորդները բաժանվել են երեք ճյուղերի՝ պահպանողական ավագ Նիջոյի ճյուղը (հիմնադրել է Տամեյի ավագ որդին՝ Նիջո Տամեուջիին (1222–1286 թթ.), Կյոգոկուի միջին ճյուղը, որը հիմնադրել է Ֆուջիվարա նո Տամենորին (1226–1279 թթ.), ոչնչացվել է 1332 թվականին Ֆուջիվարա նո Տամեկանեի մահով, միաձուլվել է Ռեյզեյի հետ Նուն Աբուցունիի թելադրանքով, և Ռեյզեի կրտսեր, ավելի ազատական ճյուղը, որը հիմնադրվել է Տամեյի կրտսեր որդու՝ Ֆուջիվարա նո Տամեսուկեի (ծն. 1263) կողմից։

Դա Տեիկայի կարևորության վկայությունն է, որ հաջորդ դարերի բանաստեղծական պատմությունը մեծ մասամբ հակառակորդ ճյուղերի միջև տեղի ունեցած մարտերի պատմությունն է. իսկապես, հենց այս մրցակցությունն է գլխավորապես պատասխանատու Տեիկային վերագրվող կեղծիքների մեծ քանակի համար։ Երբ Ռեյզեյը պարտվեց Հոսոկավայի կալվածքին, որը Տամեյին ժառանգություն էր թողել Տամեսուկեին, նրանց հրամայվեց Նիջոյին հանձնել Տեիկայից և Տամեյից ժառանգած արժեքավոր ձեռագրերն ու փաստաթղթերը. նրանք արտաքուստ ենթարկվում էին, բայց մի քանի իսկական փաստաթղթերի հետ մեկտեղ, որոնց գոյության մասին Նիջոն արդեն իմացել էր, նրանք հիմնականում ներառում էին կեղծիքներ, որոնք Նիջոն ընդունում էր։ Որպես վրեժխնդրություն՝ Նիջոն արտադրեց մի շարք կեղծիքներ իրենց կողմից, իրենց պնդումները պաշտպանելու համար:

Ռեյզեյ Տամեհիդեի (, Տեյկայի ծոռը) (ծն. 1302?, մ. 1372) օրոք Ռեյզեյի գերիշխանության ժամանակաշրջանից հետո նրանք անկում ապրեցին և, հետևաբար, Նիջոն հարստություն ձեռք բերեց, քանի որ Տամեհիդեի որդին՝ Յամետունին, դարձավ բուդդայական վանական։ Այնուամենայնիվ, Նիջոն շուտով սեփական անհաջողություններ կրեց անառակ Նիջո նո Տամեշիգեի (ծն. 1325, մ. 1385) օրոք, որի խոստումնալից որդին՝ Նիջո նո Տամետոն (ծն. 1341, մ. 1381), մահացել է համեմատաբար երիտասարդ, սպանվել է ավազակի կողմից։

Նիջոյի համար տեղի ունեցած հետագա աղետի ժամանակ, Տամետոյի որդին՝ Նիջո նո Տամեմիգին նույնպես սպանվեց ավազակի կողմից 1399 թվականին՝ փաստացիորեն ջնջելով Նիջոն որպես կազմակերպված ուժ։ Տամեհիդեի թոռան՝ Տանեմասայի (ծն. 1361, մահ. 1417) օրոք Ռեզեյը ժամանակավոր հաղթանակի հասավ Շոտեցուի ժամանակ։ Ճակատագրի հեգնանքով, երբեմնի լիբերալ Ռեյզեյը Մեյջիի դարաշրջանում և դրանից հետո կապվելու է «Պալասի դպրոցի» ծայրահեղ պահպանողականների հետ։

## Բանաստեղծական նվաճումներ

Տեիկան ընտրեց ստեղծագործությունները «Օգուրա Հյակունին Իշու»-ի համար, որը հարյուր բանաստեղծների հարյուր բանաստեղծությունների անթոլոգիա է։ Նրա «Ogura Hyakunin Isshu»-ն հետագայում համարվում էր «վակա» տեսության գիրք, որտեղ շարադրված էին իդեալական «վակա»-ի բոլոր տեսակները և բոլոր տեխնիկան և կոնկրետ ոճի և պահպանողական կամ ազատական լինելու վերաբերյալ վեճեր, որոնք նրա ժառանգներին բաժանեցին մի շարք հակասական դպրոցների/կլանների, ինչպիսիք են Ռեյզեյը, Կյոգոկուը և Նիջոն։

Տեիկան պատրաստել է ճապոնական դասականների բազմաթիվ ձեռագրեր, ներառյալ ճապոնական գրականության այնպիսի գործեր, ինչպիսիք են «Գենջիի հեքիաթը», «Իսեի հեքիաթները» և «Կոկինշու» անթոլոգիան։

Տեիկային նույնպես հիշում են, ինչպես իր հորը, որպես նորարար – Բրիտանական հանրագիտարանում ասվում է.

Այստեղ «հին բառարանը» արտահայտություններ և բառեր են «Երեք Ժողովածուներից»՝ «Կոկինշու», «Գոսեն Վակաշու» և «Շույ Վակաշու», բայց դրանից շատ ավելի հին չեն (օրինակ., «Ման'յօշու»-ի բառարանը համարվում էր չափազանց հին)։

Ստորև բերված է մի օրինակ, թե ինչպես Տեիկան օգտագործեց հին և դասական պատկերներ, ինչպիսիք են Տակասագոն և Օնոեն, ինչպես նաև սոճու և բալի ծառերը թարմ ձևերով.

Յոեն ոճը իր ժամանակներում ամենահայտնիներից մեկն էր՝ կապված Թեիկայի ոճի հետ (յոենն առաջին անգամ նկարագրվել էր Ֆուջիվարա նո Մոտոտոշիի կողմից 1150-ականներին); տարիներ անց սիմվոլիստները կհիանան և կկրկնօրինակեին (որոշ չափով) նրա լեզվի օգտագործումը։ Գերազանց օրինակ (և հետագայում ընտրվել է կայսերական անթոլոգիայի համար) ստորև բերված առաջին բանաստեղծությունն է.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճապոնացի գրողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գիտնականներ