ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ

[մինի|[Սուրբ Լեոն տաճար|սուրբ Լեոն տաճար, Բըրբանք]]

**Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների արևմտյան հայոց թեմ** Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու՝ Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքում գտնվող, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին պատկանող երեք թեմերից (ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան և Կանադայի հայոց թեմերի հետ միասին) մեկը, որը ներկայացնում է ԱՄՆ-ի արևմտյան նահանգներում բնակվող առաքելական հայության մի մասի հոգևոր կյանքը։ Մյուս մասը ներկայացնում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը պատկանող Հյուսիսային Ամերիկայի արևմտյան թեմը։

Առաջնորդանիստը՝ Բըրբանքի սուրբ Լեոն տաճար։ Թեմի առաջնորդն է Հովնան արքեպիսկոպոս Տերտերյանը (2003 թվականից)։

## Պատմություն
[մինի|[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Ֆրեզնո)|սուրբ Երրորդություն եկեղեցի, Ֆրեզնո]]
Կազմավորվել է 1927 թվականին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գևորգ Ե Սուրենյանցի հայրապետական կոնդակով։ ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմի գործունեությունը տարածվում է երկրի արևմտյան նահանգների վրա (Վաշինգտոն, Մոնտանա, Օրեգոն, Այդահո, Վայոմինգ, Կալիֆոռնիա, Նևադա, Յուտա, Կոլորադո, Արիզոնա, Նյու Մեքսիկո, Հավայան կղզիներ, Ալյասկա և նոր միացված Մեքսիկայի հայ համայնք)՝ իր մեջ ընդգրկելով 25 ծուխ։ Առաջնորդարանը սկզբում Ֆրեզնոյում էր, 1957 թվականից՝ Լոս Անջելեսում՝ սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, ապա տեղափոխվում է նորակառույց սուրբ Լեոն տաճար։

Թեմի առաջին առաջնորդն էր Գարեգին եպիսկոպոս Խաչատուրյանը (1951-1961 թվականներին՝ Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարք)։ Տարբեր տարիներ ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմը գլխավորել են Շնորհք եպիսկոպոս Գալուստյանը (1953-1956, հետագայում՝ 1961-1990 թվականներին, Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարք), Թորգոմ եպիսկոպոս Մանուկյանը (1962-1966), Վաչե արքեպիսկոպոս Հովսեփյանը (1971-2003)։

## Եկեղեցիներ

Թեմի տարածքում գործող հին հայկական եկեղեցիներից են Սուրբ Պողոսը (1900, Ֆրեզնո), Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը (1910, Ֆաուլեր), Սուրբ Աստվածածինը (1911, Կոստա Մետս), սուրբ Սահակ-Մեսրոպը (1923, Ֆրեզնո), Սուրբ Հովհաննեսը (1924, Սան Ֆրանցիսկո), Սուրբ Վարդանը (1924, Օքլենդ), Սուրբ Հակոբը (1953,Վենայս) Սուրբ Պետրոս (Սակրամենտո), Սուրբ Պետրոսը (1958 թվականից, Վենայս), Սուրբ Անդրեասը (1964 թվականից, Քուփերթինո) և 20 այլ եկեղեցիներ տարբեր քաղաքներում։

## Կազմակերպություններ
[մինի|[Սուրբ Պողոս եկեղեցի (Ֆրեզնո)|սուրբ Պողոս եկեղեցի, Ֆրեզնո]]
ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմի առաջնորդարանին կից գործում են Հայաստանյայց եկեղեցու երիտասարդական կազմակերպության, տիկնանց միության, կիրակնօրյա վարժարանների կենտրոնական իարհուրդներ՝ իրենց մասնաճյուղերով, և այլ կազմակերպություններ։ 1987 թվականին թեմը Ֆրեզնոյի շրջանում (Կալիֆոռնիա) գնել է մի մեծ ճամբար, որն ամռանը ծառայում է թեմի զանազան ծխերից ավելի քան 500 աշակերտների հայեցի դաստիարակության, իսկ ձմռանը՝ չափահասների կրոնական և կրթական դաստիարակության համար։ Ճամբարին օգնություն են ցույց տալիս ծխական և համայնքային տարբեր կազմակերպություններ։ Առաջնորդարանին կից գործում է հանձնախումբ, որը մշակում է ճամբարի գործունեության ծրագրերը։

21-րդ դարի սկզբին առաջնորդարանը թեմում ծառայելու է հրավիրել հոգևոր հովիվների՝ հատկապես Երուսաղեմից և Հայաստանից։ 1999 թվականին թեմի հոգևորականների ընդհանուր թիվը շուրջ 30 էր։ Առաջնորդարանի հովանավորությամբ գործում է Փասադենայի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուն կից Ալֆրեդ և Մարգարիտ Հովսեփյան ամենօրյա հայկական վարժարանը։ Թեմը յուրաքանչյուր եկեղեցուն կից ունի հայոց լեզվի կիրակնօրյա և շաբաթօրյա դասընթացներ։ 1979 թվականից լույս է տեսնում ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմի «Մայր եկեղեցի» պաշտոնաթերթը՝ հայերեն և անգլերեն բաժիններով։ ԱՄՆ-ի Արևմտյան թեմը զգալի նյութական օգնություն է ցույց տվել 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից տուժած Հայաստանին և ազատագրական պայքար մղող Արցախին։ Ստեփանավան քաղաքում թեմի օժանդակությամբ կառուցվել է վարժարան (750 աշակերտի համար)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* ԱՄՆ Արևմտյան հայոց թեմ 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ