open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հերա Բարբերինի

**«Հերա Բարբերինի»** (), 2-րդ դարի անտիկ մարմարյա արձան։ Հունական բնօրինակի հռոմեական կրկնօրինակն է։ Արձանը հայտնաբերվել է 16-րդ դարում Վիմինալ բլուրում և անվանակոչվել ի պատիվ առաջին սեփականատիրոջ՝ կարդինալ Բարբերինիի։ Այսօր «Հերա Բարբերինի» արձանը պահպանվում և ցուցադրվում է Վատիկանի Պիո-Կլեմենտինո թանգարանում։

## Նկարագրություն
Մարմարե կնոջ արձանը գտնվել է Վիմինալ բլուրի մոտակայքում գտնվող Օլիմպիական բաղնիքների տարածքում՝ պեղումների ժամանակ։ Գտնվելուց հետո այն երկար ժամանակ եղել է իշխան Բարբերինիների հավաքածուում, և ներկայումս էլ հայտնի է հենց սեփականատերերի անունով՝ «Հերա  (կամ Յունոնա) Բարբերինի»։ Ավելի ուշ արձանը գտնվել է Պապական հավաքածուում, իսկ այսօր այն ցուցադրվում է Վատիկանի Պիո-Կլեմենտինո թանգարանի  Շրջանաձև դահլիճում։

Արձանի բարձրությունը 2,97 մետր է։ Այն գտնվել է լավ պահպանված վիճակում. միայն անհրաժեշտություն է առաջացել վերականգնել աջ ձեռքն ու քիթը։ Արձանը սկզբում քանդակված է եղել մի քանի կտոր մարմարից, մասնավորապես ոտնաթաթը և կրծքի մի հատվածը։ Այս անտիկ մեթոդը հնարավորություն էր տալիս առավել քիչ քանակությամբ մարմար օգտագործել։

Քանդակում պատկերված է կին՝ բարակ թիկնոցով, ինչը թույլ է տալիս ընդգծել մարմնի ուրվագծերով։ Բացի թիկնոցից, կնոջ հագին կա նաև բարդ ծալքերով խիտ հիմատիա, որն ամրացված է աջ ուսին և ձախ ազդրին։ Աջ ձեռքում բռնել է գավազան։ Կինը բավական հակված է դեպի առաջ, ինչը ենթադրում է, որ ի սկզբանե, արձանը տեղադրված է եղել բարձր վայրում։

Քանդակված կինն ունի փարթամ կառուցվածք և թագավորական վեհակեցություն, սակայն գլուխը հպարտորեն բարձրացված չէ, այլ խոնարհված է, ինչը, ըստ էության, բարյացակամության և հավատացյալության նշան է։ Կնոջ գլուխը պսակված է ականախույրով, որի տակից երևում են մեջտեղից բացված և հետ տարված մազերը։ Դեմքի արտահայտությունը խիստ է, լուրջ, բայց գթասիրտ։ Ի տարբերություն Ֆիդիասի ժամանակաշրջանի արձանների, որոնք տարբերվում էին սանդալներով և հաստ ներբաններով, Հերա Բարբերինիի ոտքերին ոտնամաններ չկան։

## Նույնականացում
Քանդակը երկար ժամանակ թվագրվում էր 2-րդ դարի և համարվում էր Հերայի արձանը (կամ Յունոնայի), որն արտացոլված է անվանման մեջ։ Այն  համարվում էր Հին հունական հայտնի վարպետներից մեկի՝ Պրաքսիտելեսի աշխատանքի հռոմեական կրկնօրինակը,  կամ Ֆիդիասի աշակերտ  Ագորակրիտոսի քանդակը, որը ստեղծագործել է մ.թ.ա. 5-րդ դարի 2-րդ կեսին։ Հույն քանդակագործ Ալկամենեսի կողմից քանդակած Ափրոդիտեի արձանի նմանությունը նույնպես ենթադրում է, որ հնարավոր է, որ հունական բնօրինակը ստեղծվել է մ.թ.ա. 5-րդ դարի 2-րդ կեսին։ Ըստ Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանի պաշտոնական կայքի, այդտեղ պահպանվող Հերա Բարբերինիի ծեփապատճենը ցույց է տալիս, որ տեխնիկան այլ է ու, հնարավոր է, որ այն ստեղծվել է ավելի ուշ՝ Կալիմախոսի ժամանակաշրջանում՝ մ.թ.ա. 4-րդ դարում։

Հետագայում հատուկ գրականության մեջ, որը նվիրված անտիկ քանդակագործական ժառանգությանը, այն տեսակետն է հնչեցվում, որ Պիո-Կլիմենտինո  թանգարանում պահվող արձանը թե Հերայինն է, այլ Դեմետրայինը (Ցերերա)։ Որպես փաստարկ նշվում է նրա նմանությունը Ցերերային, որը գտնվում է Վատիկանի առաքելական պալատում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Արձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վատիկանի թանգարաններ
Հունաստանի վարչապետ

**Հունաստանի վարչապետ** (), պաշտոնապես՝ **Հունաստանի Հանրապետության վարչապետ** (), Հունաստանի Հանրապետության կառավարության ղեկավարը և Հունաստանի կաբինետի առաջնորդը։

Վարչապետի պաշտոնական նստավայրը Աթենքի կենտրոնում գտնվող Մաքսիմու ապարանքն է։

2015 թվականի սեպտեմբերի 21-ից պաշտոնն զբաղեցնում է «Ձախերի արմատական կոալիցիա» («Սիրիզա») կուսակցության առաջնորդ Ալեքսիս Ցիպրասը։

## Ընտրություն և նշանակում
Հունաստանի վարչապետը պաշտոնապես նշանակվում է Հունաստանի նախագահի կողմից։ Սահմանադրության համաձայն՝ Հունաստանի նախագահը վարչապետի պաշտոնում նշանակում է Հունաստանի խորհրդարանում մեծամասնություն ունեցող քաղաքական կուսակցության առաջնորդին։ Այն դեպքում, երբ չկա խորհրդարանական մեծամասնություն, նախագահը ամենաշատ քվեներ ունեցող կուսակցության առաջնորդին խնդրում է կառավարություն կազմել։

Այսպիսով՝ խորհրդարանում այս կամ այն կուսակցության անդամների ընտրությունները նույնական են այն քվեարկության հետ, որ տվյալ կուսակցության առաջնորդը դառնա Հունաստանի կառավարության ղեկավար։

## Պատմություն
Անկախության պատերազմի ժամանակ Հունաստանի տարբեր շրջաններ, ազատվելով օսմանյան տիրապետությունից, սկսեցին հիմնել ինքնավարության ժողովրդավարական համակարգեր, ինչպես օրինակ՝ Պելոպոնեսի Սենատը, մի շարք ազգային ժողովներ էլ ժամանակ առ ժամանակ հավաքվում էին ՝ ընդհանուր գործողությունները կոորդինացնելու նպատակով։ Առաջին ժողովն Էպիդավրում հավաքեց հինգ անդամից կազմված գործադիր խորհուրդը, որի ղեկավար դարձավ Ալեքսանդրոս Մավրոկորդատոսը։ Գործադիր խորհուրդը շարունակեց ղեկավարել Հունաստանը մինչև 1828 թվականը, երբ ձևավորվեց առաջին իրական կառավարությունը՝ Իոանիս Կապոդիստրիայի ղեկավարությամբ։ Վերջինս, որպես «Հունաստանի ղեկավար», պետության և կառավարության գլուխն էր։ Կապոդիստրիան սպանվեց 1831 թվականին, իսկ նրա կառավարությունը, որը գտնվում էր եղբոր՝ Ավգուստինոս Կապոդիստրիայի ղեկավարության ներքո, փլուզվեց 1832 թվականին։

Հետո՝ մինչ 1832 թվականը, երբ Հունաստանը միապետություն դարձավ, իրար հաջորդեցին մի քանի կոլեգիալ կառավարություններ։

Բավարիացի արքայազն Օտտոն I-ի գահակալության օրոք՝ 1832 թվականին, գործադիր իշխանությունն անցավ ռեգենտական խորհրդին, որը ղեկավարում էր Յոզեֆ Արմանսպերգը։ Վերջինիս աշխատանքից ազատելուց հետո՝ 1837 թվականին, Օտտոն արքան ինքը դարձավ կառավարության ղեկավար։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հունաստանի վարչապետների ցանկ
* Ալեքսիս Ցիպրաս

## Արտաքին հղումներ
*[[Հունաստան]ի վարչապետի պաշտոնական կայքը]

Կատեգորիա:Հունաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքականություն
Ռամեշբաբու Պրագնանանդհա

**Ռամեշբաբու Պրագնանանդհա** (), ), հնդիկ շախմատիստ, գրոսմայստեր,  շախմատային հրաշամանուկ։ Համարվում է աշխարհում չորրորդ շախմատիստը, որը ամենաերիտասարդ տարիքում արժանացել է գրոսմայստերի կոչմանը։

## Շախմատային կարիերա
Պրագնանանդհան ծնվել է 2005 թվականին՝ Հնդկաստանի Թամիլ Նադու նահանգի կենտրոն Չեննայում։ 7 տարեկանում նրան շնորհվել է ՖԻԴԵ-ի վարպետի կոչում։ Նա 2013 թվականին՝ 8 տարեկան հասակում դարձել է  շախմատի պատանիների աշխարհի չեմպիոն։ 2015 թվականին նվաճել է մինչև 10 տարեկանների առաջնության չեմպիոնի տիտղոսը։

2016 թվականին Պրագնանանդհան 10 տարեկան, 10 ամսական և 19 օրական հասակում դարձավ պատմության մեջ ամենաերիտասարդ միջազգային վարպետը։ Նա գրոսմայստերի իր առաջին նորմը լրացրել է 2017 թվականի նոյեմբերին, շախմատի պատանիների աշխարհի առաջնությունում, որտեղ գրավեց 4-րդ հորիզոնականը՝ վաստակելով 8 միավոր։ Նա լրացրեց գրոսմայստերի երկրորդ նորմը 2018 թվականի ապրիլի 17-ին՝ «Ֆիշերի հուշամրցաշարում»։ 2018 թվականի հունիսի 23-ին նա նվաճեց իր երրորդ և վերջին գրոսմայստերի նորմը։ Օրտիզեիի «Gredine Open» մրցաշարի 8-րդ տուրում՝ նա պարտության մատնեց Լուկա Մորոնիին և 12 տարեկան, 10 ամսական և 13 օրական հասակում դարձավ երկրորդ ամենաերիտասարդ գրոսմայստերի նորմը լրացրած շախմատիստը՝ Սերգեյ Կարյակինից հետո։ Սերգեյ Կարյակինը այդ տիտղոսը նվաճել է 12 տարեկան 7 ամսական հասակում։
2018 թվականին նա հրավիրվել է արագ շախմատի 4 պարտիա խաղալու Ուեսլի Սոի հետ։ Շատերն այն կարծիքին էին, որ դա հեշտ հաղթանակ է լինելու Ուեսլի Սոի համար, բայց 12-ամյա շախմատիստը  2.5-1.5 հաշվով հաղթող ճանաչվեց։

## Անձնական կյանք
Պրագնանանդհաան ապրում է Չեննայի արվարձաններից մեկում։ Հայրը աշխատում է բանկում, իսկ մայրը՝ տնային տնտեսուհի է։ Նրա ավագ քույրը՝ Վեյշալի Ռամեշբաբուն երիտասարդ շախմատիստ է։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 12-летний Прагнанандха побеждает семисотника Дейвида Хауэлла. Chess.com 
* Индийский шахматист - новая сенсация в спорте . India Daily 

Կատեգորիա:Հնդիկ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Հասանսու

**Հասանսու** (), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Աղստևի շրջանում։

Մինչև 1992 թվականի դեկտեմբերի 29-ը գյուղը կոչվում էր **Կիրովկա**։

## Բնակչություն
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն գյուղում բնակվում է 2841 մարդ։

## Տես նաև
* Աղստևի շրջան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղստևի շրջանի բնակավայրեր
«Ֆլորիդա» նախագիծը

**«Ֆլորիդա» նախագիծը** (), ռեժիսոր Շոն Բեյքերի ամերիկյան տրագիկոմեդիա։ Գլխավոր դերերը կատարում են Ուիլեմ Դեֆոն, Բրուկլին Պրինսը, Բրիա Վինայթը, Քրիստոֆեր Ռիվերան և Կալեբ Լենդրի Ջոնսը։ Անվանումն առաջացել է Դիսնեյ Ուորլդի, որի մոտ նկարահանվել է ֆիլմը, նախկին նախագծի անունից։

Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2017 թվականի Կաննի կինոփառատոնի «Ռեժիսորների երկշաբաթ» ծրագրի շրջանակներում։ Շուտով A24 ընկերությունը ձեռք է բերել ֆիլմն ԱՄՆ-ի տարածքում տարածելու իրավունքը, որտեղ այն թողարկվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։

## Սյուժե
Ամառ։ Մունին՝ ինքնամփոփ, պատվախնդիր 6-ամյա աղջիկը, մոր՝ Հեյլիի հետ ապրում է Ֆլորիդայի Կիսիմա քաղաքում՝ երկարատև բնակության մոթելի հյուրերի շրջապատում, որտեղ ապրում են նաև թմրամոլության, անօթևանության, հոգեկան հիվանդությունների և կյանքում ունեցած անհաջողությունների դեմ պայքարող մարդիկ։ Իր տարիքին ոչ համապատասխան կրթված Մունին դաժան ու դժվարին կյանքից հեռանում է արկածներին ընդառաջ, երբեմն զբոսաշրջիկներից ուտելիքի համար փող մուրում։

## Դերերում
* Ուիլեմ Դեֆո – Բոբի Հիքս՝ «The Magic Castle» մոթելի մենեջերը
* Բրուկլին Պրինս – Մունի՝ Հեյլիի դուստրը
* Բրիա Վինայթ – Հեյլի՝ Մունիի մայրը
* Վալերիա Քոթո – Ջանսի, Սթեյսիի թոռը և Մունիի նոր ընկերուհին
* Մելա Մյորդեր – Էշլի՝ Սքութիի մայրը և Հեյլիի ընկերուհին
* Քրիստոֆեր Кристофер Ривера – Սքութի՝ Էշլիի որդին և Մունիի ընկերը
* Կալեբ Լենդրի Ջոնս – Ջեք Հիքս՝ Բոբիի որդին
* Մեյքոն Բլեր – Ջոն՝ զբոսաշրջիկ

## Քննադատություն
Ֆիլմը կինոքննադատների կողմից ճանաչում է ստացել։ Rotten Tomatoes կայքում այն ունի 96 % վարկանիշ՝ հիմնված 10 հնարավորից 8,7 միջին միավորի և 254 գրախոսականների վրա։ Metacritic կայքում ֆիլմը քննադատների 44 գրախոսականների հիման վրա 100 հնարավորից ստացել է 92 միավոր, որը համապատասխանում է «համընդհանուր ճանաչում» կարգավիճակին։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար
Կատեգորիա:Ֆիլմեր երեխաների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընկերության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր մայր-դուստր հարաբերությունների մասին
Կատեգորիա:Ֆլորիդայում նկարահանված ֆիլմեր
Տարոկո

**Տարոկո** (), Թայվանի ութ ազգային պարկերից մեկը։ Գտնվում է Հուալիյան, Տայչժուն և Նանտոու շրջանների տարածքում։ Ունի 920 կիլոմետր քառ․ տարածք։ Պարկը ստեղծվել է Թայվանի նահանգապետի կողմից՝ 1937 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, երբ Թայվանը դեռևս Ճապոնիայի կազմում էր։ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմում Ճապոնիայի պարտությունից հետո, մայրցամաքային Չինաստանից անկախ՝ Չինաստանի հանրապետությունը իր կառավարման տակ վերցրեց Թայվան կղզին։ Չինաստանի Հանրապետության կառավարությունը պարկը լուծարեց 1945 թվականի օգոստոսի 15–ին, և միայն 1986 թվականի նոյեմբերի 28–ին այն վերականգնվել է։

Տարոկո ազգային պարկը ներառում է՝

* Ինը ոլորանների թունելը,
* Հավերժական գարնան տաճարը (Չանչուն տաճար),
* Վենշանի տաք աղբյուրը,
* Ջրային վարագույրների թունելը,
* Ծիծեռնակի քարանձավը,
* Մարմարե կամուրջը։

Պարկի գլխավոր տեսարժան վայրը Տարոկո է կամ «Մարմարե կիրճ»-ը, որն ունի շուրջ 19 կիլոմետր երկարություն և ձգվում է մերձափնյա լեռների գծով՝ Տարոկո պարկի կենտրոնով։ Տյանսյան գյուղը գտնվում է կիրճի եզրին, որը մեծապես հայտնի է իր կախովի կամրջով և գերժամանակակից «հինգ աստղանի» հյուրանոցով։ Տարոկո կիրճի շուրջը կան շատ արահետներ, որոնք նախատեսված են զբոսաշրջիկների համար։ Բացի այդ, կան բազմաթիվ տաք աղբյուրներ, տաճարներ և Ամի ցեղերին պատկանող հնագույն գյուղեր։ Մոտակա Հուալյան քաղաքը հայտնի է որպես մարմարե իրերի արտադրության լավագույն կենտրոն։ Այստեղ արտադրվում է գրեթե ամեն ինչ, ինչ կարելի է ստանալ քարից, սկսած ավանդական մահարձաններից մինչև շախմատ, սպասք և կահույք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Տարոկո ազգային պարկի լուսանկարներ 

Կատեգորիա:1986 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Թայվանի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Դիֆրոս

[252x252px|մինի|[Ապոլլոնը՝ դիֆրոսին նստած (մ. թ. ա. մոտավորապես 460 թվական)]]
[296x296px|մինի|[Հռոդոսի մերձակայքից պեղված դամբանասյան քանդակ (մահացած աղջկա ոգին նստած է դիֆրոսի վրա, նրա առջև կանգնած է սիրած երիտասարդը, որը հենց դամբանի պատվիրատուն է )]]
**Դիֆրոս** (), հին հույների և հռոմեացիների կողմից գործածված թեթև աթոռակ՝ առանց թիկնակի, չորս ձևավոր ոտքերով։ Հռոմեացիներն այն անվանել են *sella*: Հեշտությամբ այն կարելի էր տեղից տեղ տանել և առօրյայում լայնորեն գործածվող առարկա էր։ Պարթենոն տաճարի ֆրիզի քանդակներում աստվածները նստած են հենց դիֆրոսների վրա։ Այդպիսի աթոռակներ էին օգտագործում նաև կանայք իրենց տներում։
 
Աթոռակների ոտքերը տեղադրվում էին ուղղահայաց կամ խաչաձև։ Վերջինիս դեպքում աթոռակը կարող էր լինել ծալովի։ Ծալովի աթոռակը կոչվում էր *δίφρος ὀκλαδίας*՝ *դիֆրոս օկլադիս*։ Նստատեղը պատրաստվում էր խաչաձևվող գոտիներից։
 
Ծալովի աթոռակի կառուցվածքը հույները փոխ էին առել հին եգիպտացիներից։ Տարբերությունն այն էր, որ վերջիններս ծալովի աթոռակի ոտքերը սովորաբար փայտե ուղղահայաց ձողերից էին պատրաստում, իսկ հին հույները դրանց գազանների թաթերի ձև էին տալիս։

Դիֆրոս էին կոչվում նաև մարտակառքերի թամբաձև զույգ կանգնակները, որոնցից մեկի վրա կանգնում էր մարտակառքը վարողը՝ *ἡνίοχος*-ը (հենիոկոսը), իսկ մյուսին՝  ռազմիկը *παραιβάτης*-ը (պարաիբատեսը)։
 
Դիֆրոս կոչվող այս առարկաները ընդամենը մի փոքրիկ մասն էին կազմում հնագույն այն կահ-կարասու, որ վկայված է այդ ժամանակաշրջանի տեքստերում ու պատկերներում։

## Գրականություն
* Мебель для сидения // Ф. Ф. Велишский. Быт греков и римлян. Милиткий и Новак, Прага, 1878. С. 167.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*A Handbook of Greek Art https://books.google.am/books?id=qtxPAAAAMAAJ&q=Diphros&dq=Diphros&pgis=1 by Gisela M. A. Richter
*Hesperia https://books.google.am/books?id=Y_UrAAAAMAAJ&q=Diphros&dq=Diphros&pgis=1 by American School of Classical Studies at Athens
*Diphros (furniture)http://www.britannica.com/eb/topic-164519/diphros Encyclopædia Britannica
*Furniture of Ancient Greece http://www.richeast.org/htwm/Greek/Furniture.html by A. Whitham
*Daidalos and the Origins of Greek Art https://books.google.am/books?id=Z-ogyZATkXMC&pg=PA257&dq=Pausanias+diphros&sig=dCc_tvyXwWqwC-P9ce6-NxhUDos#PPA258,M1 by Sarah P. Morris
*Diphros in Google Images

Կատեգորիա:Աթոռներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Հին հռոմեական մշակույթ
Հունաստանի կառավարություն

**Հունաստանի կառավարություն** (), Հունաստանի պետական իշխանության բարձրագույն գործադիր մարմինը։ Ներկայացված է նախարարների միջոցով, ովքեր Հունաստանի Հանրապետության վարչապետի ներկայացմամբ նշանակվում են Հունաստանի նախագահի կողմից։ Կառավարությունը ղեկավարում է վարչապետը։ Կարող է հրավիրվել նաև նախկին վարչապետների և Հունաստանի խորհրդարանում ներկայացված քաղաքական կուսակցությունների առաջնորդների խորհրդատվական խորհուրդ։

## Ալեքսիս Ցիպրասի կառավարություն
Կառավարության գործող կազմը ձևավորվել է 2016 թվականի նոյեմբերի 5-ին՝ Ալեքսիս Ցիպրասի՝ վարչապետական վերադասավորումից հետո։ Կառավարությունը ձևավորվել է «Ձախերի արմատական կոալիցիա» և «Անկախ հույներ» կուսակցությունների կազմած կոալիցիայով։

Ալեքսիս Ցիպրասի կառավարության նախորդ կազմը ձևավորվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 23-ին։

Կառավարության գործող կազմը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հունաստանի վարչապետ
* Ալեքսիս Ցիպրաս
* Հունաստանի վարչապետների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հունաստանի կառավարություն
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքականություն
Էրին ՄաքՔեննի

**Էրին ՄաքՔեննի** (, ), ամերիկացի իրավապաշտպան, ակտիվիստ։

## Կենսագրություն և կրթություն
Մեծանալով Նյու Հեմփշիրում՝ Էրին ՄաքՔեննին վաղ տարիքում իր ձեռքբերումների և տարբեր ոլորտներում իր ակտիվ գործունեության շնորհիվ ճանաչում է ձեռք բերել` Մանչեսթերի կաթոլիկ թեմից ակտիվիզմի համար մրցանակ ստանալով։ Միջնակարգ դպրոցում «Girls Rock the Capitol» նախագծի շրջանակներում նա նաև հետաքրքրված էր Նյու Հեմփշիրի պետական կապիտոլիումով (ԱՄՆ-ի կոնգրեսի շենքը)։ Նա նաև Նյու Հեմփշիրի Օրենսդրական երիտասարդական խորհրդատվական խորհուրդի անդամ էր։

Որպես Լադայետթ քոլեջի ուսանող՝ Էրինը մարկիզ գիտնական է։ Նա այժմ հոգեբանության, մարդաբանության և սոցիոլոգիայի ոլորտներում աստիճան ստանալու թեկնածու է։

## Ջատագովության աշխատանքներ
ՄաքՔեննին ներգրավված է եղել ջատագովության աշխատանքներում՝ երիտասարդ կանանց համար «Սիրողական գիտություն» ծրագիրը ստեղծելու համար արժանանալով «Աղջիկ սկաուտի» ոսկե մրցանակին։ Այս ծրագիրը ներառում է մի շարք ինտերակտիվ լաբորատորային փորձեր, որոնցից յուրաքանչյուրով զբաղվում է համապատասխան ոլորտի կին գիտնականը։

BBC-ին տրված հարցազրույցում ՄաքՔեննին պարզաբանել է, որ «աղջկան սովորեցնելը, որ իր ձայնը արժանի է լսված լինելու համար՝ կարևորագույն դասերից է, որը նա երբևէ կսովորի», և որ «մարդիկ պետք է իմանան, որ իրենց տեղն աշխարհում այնտեղ է, որտեղ նրանք ուզում են լինել։ Չկա ոչ մի աշխատանք, որ միայն տղամարդկային է, կամ միայն կանացի։ Միակ բանը, որն իսկապես կարևոր է, այն է, որ իրենք հավատում են այն բանին, ինչով զբաղվում են»։ Այս ծրագիրը արժանացավ բրիտանական BBC-ի ճանաչմանը և Էրինին ներառեց 2016 թվականի 100 կանանց ցանկում։ Նա ցանկի ամենաերիտասարդ կանանցից մեկն էր։ ՄաքՔեննին Լոնդոնում ԲիԲիՍիի հետ աշխատել է 100 Կին Վիքիպեդիայի արշավին, որի նպատակն էր Վիքիպեդիա ազատ հանրագիտարանում ավելացնել հոդվածներ կանանց մասին

ՄաքՔեննին նաև ակտիվ գործունեություն է ծավալում հատուկ կրթության, նեյրոնագիտության ընդունման արշավների և այս համայնքների ձայնը լսելի դարձնելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:BBC 100 կին
Ալեքսանդրիա (Հունաստան)

**Ալեքսանդրիա** (), քաղաք Հունաստանում։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 10 մետր բարձրության վրա, Վարիայից 24 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք, Սալոնիկից 42 կիլոմետր դեպի արևմուտք և Աթենքից 315 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Վարչական կենտրոնը համանուն համայնքն է, որը գտնվում է ծայրամասային միավոր Կենտրոնական Մակեդոնիայում։ 2011 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ բնակչության թիվը կազմում է 14821 մարդ։ Ալեքսանդրիան արագ զարգացող քաղաք է, որը կենտրոնացած է գյուղատնտեսության, առևտրի, այլընտրանքային զբոսաշրջության եւ այլընտրանքային գործողությունների վրա։

Մինչ 1953 թվականի հունվարի 6-ը կոչվել է **Յիդաս** (),  «այծ» բառից։ Դանիել մարգարեի գրքում այծը ներկայացվում է որպես Մակեդոնիայի կայսեր խորհրդանիշ։ Նոր անվանումը քաղաքն ստացել է ի պատիվ Ալեքսանդր Մակեդոնացու, ով ծնվել է Պեպլա քաղաքում։

## Տրանսպորտ
Քաղաքի միջով է անցնում Աթենքի ազգային թիվ 1 ճանապարհը՝ Աթենք-Սալոնիկ։ Ազգային թիվ 4 ճանապարհն Ալեքսանդրիան կապում է Կոզանի քաղաքի հետ։ Քաղաքի հարավային մասով անցնում է «Էգնատիա» թիվ 2 ավտոպողոտան՝ Եվրոպական E90 երթուղու մի հատվածը։

Քաղաքում են գտնվում Սալոնիկ-Բիտոլա երկաթուղու «Ալեքսանդրիա» կայարանը և Սալոնիկի արվարձանային երկաթուղու 2-րդ գիծը։

## Ալեքսանդրիա միություն
Յիդաս միությունն ստեղծվել է 1918 թվականին (): Ալեքսանդրիա ընդհանրական միության մեջ են մտնում երեք բնակավայրեր։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ բնակչությունը կազմում է 15864 մարդ։ Մակերեսը 61,693 քառակուսի կիլոմետր է։

## Բնակչություն

## Տես նաև
* Հին Հունաստան
* Հունաստան
* Ալեքսանդրիայի փարոս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական վեբ-կայք
* խաչմերուկը

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Բենջամին Ֆելիքս

**Բենջամին Արելյանո Ֆելիքս** ( հայտնի է նաև *«Աստված»* անունով, ), մեքսիկացի խոշոր թմրավաճառ։ Տիխուանայի թմրակարտելի նախկին առաջնորդը։ Լինելով կարտելի առաջնորդ, Ֆելիքսը վերահսկում էր թմրանյութերի վաճառքը Ստորին Կալիֆոռնիա նահանգի հյուսիս-արևմտյան հատվածում։ Ապրանքի ծավալը կազմում էր ԱՄՆ ներմուծված կոկաինի ընդամենը մեկ երրորդը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մեքսիկայի Կուլյական քաղաքում։ Ունի ևս 6 եղբայր ու 3 քույր։ 1980-ականներին նա արդեն երևելի էր  մեքսիկական թմրավաճառության ասպարեզում։ Առաջին անգամ ձերբակալվել է մեքսիկական ոստիկանության կողմից 1982 թվականի մարտի 18-ին։ Սակայն այդ ժամանակ Ալերյանոն խուսափեց պատժից։ Մեքսիկական կառավարությունը Բենջամին Ֆելիքսի գտնվելու վայրի մասին տեղեկատվության համար սահմանել էր 2.000.000 ԱՄՆ դոլար պարգև։ Սակայն ազդեցիկ հովանավորների և մեքսիկական իրավապահ համակարգի կոռումպացվածության շնորհիվ, նարկոբարոնին հաջողվել է խուսափել ձերբակալությունից ևս 20 տարի։ Վերջապես մեքսիկական ոստիկաններին հաջողվել է դուրս գալ հայտնի նարկոբարոնի հետքին՝ դստեր միջոցով։ 2002 թվականի մարտի 9-ին Բենջամին Ֆելիքսը ձերբակալվեց Պուեբլայում։

Երկար դատավարությունից հետո Մեքսիկայում նա դատապարտվել է 20 տարվա ազատազրկման։ Որից հետո 2011 թվականի ապրիլի 29-ին հանձնվել է ԱՄՆ-ին, որտեղ նույնպես կանգնել է դատարանի առաջ, և 2012 թվականի ապրիլի 2-ին դատարանը Բենջամին Ալերյանո Ֆելիքսին մեղավոր ճանաչեց թմրանյութերի վաճառքի և փողերի լվացման մեջ ու դատապարտեց 25 տարվա ազատազրկման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեքսիկայի թմրաբարոններ
Caracal (ալբոմ)

**Caracal**, բրիտանական Disclosure խմբի երկրորդ ստուդիական ալբոմը, որ թողարկվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 25-ին PMR և Island լեյբլներում։ Սկավառակի ձայնագրմանը մասնակցել են Սեմ Սմիթը, Լորդը, The Weeknd-ը, Միգելն ու այլ հրավիրված երաժիշտներ։

2015 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ալբոմը ներկայացվել է Գրեմմի-2016 մրցանակի *Լավագույն պարային/էլեկտրոնային ալբոմ*։

## Սինգլներ
«Holding On» երգը, որ ձայնագրվել է ամերիկացի ջազ երաժիշտ Գրեգորի Փորթերի մասնակցությամբ, թողարկվել է մայիսի 26-ին որպես ալբոմի գլխավոր սինգլ։ Երգը հասել է բրիտանական UK Singles Chart հիթ-շքերթի 46-րդ հորիզոնականին։ Հուլիսի 27-ին դուետը թողարկել է «Omen» սինգլը, որ ձայնագրվել է բրիտանացի երաժիշտ Սեմ Սմիթի մասնակցությամբ, և որը հասել է 13-րդ հորիզոնականին Մեծ Բրիտանիայում։ Սմիթը հրավիրվել է մասնակցելու նաև «Latch» սինգլի ձայնագրմանը, որը հասել է 11-րդ հորիզոնականին Միացյալ Թագավորություում և յոթերորդ հորիզոնականին ամերիկյան *[[Billboard (magazine)|Billboard]]* Hot 100 հիթ-շքերթում։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Յակով Տրախտենբերգ

**Յակով Տրախտենբերգ** (, ), մաթեմատիկոս, որը մշակել է արագ հաշվելու տեխնիկա, որը կոչվում է Տրախտենբերգի համակարգ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Օդեսայում, Ռուսական Կայսրություն (Ուկրաինա)։ Գերազանցությամբ ավարտել է Պետրոգրադի Լեռնային ինստիտուտը, իսկ հետագայում աշխատել է Օբուխովյան գործարանում, որտեղ դարձել է գլխավոր ինժեներ և ղեկավարել ավելի քան 11 հազար աշխատողի։

1917 թվականի Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխությունից հետո Տրախտենբերգը տեղափոխվեց Գերմանիա։ Հիտլերի՝ իշխանության գալուց հետո հանդես է եկել ընդդեմ նացիզմի։ Հետագայում փախուստի է դիմել Հարավսլավիա հետապնդումների պատճառով, որտեղ ձերբակալվել է, երբ գերմանացիները օկուպացրել են երկիրը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Տրախտենբերգը դարձել է նացիստական համակենտրոնացման ճամբարի բռնավոր։ Կալանավորման ընթացքում մշակել է հանրահաշվական համակարգ, որը կրում է Տրախտենբերգի մեթոդ անունը։ Կնոջ օգնությամբ փախել է Շվեյցարիա, որտեղ շարունակել է այդ մեթոդի մշակումը։ 1950 թվականին Տրախտենբերգը Ցյուրիխում հիմնել է Մաթեմատիկական ինստիտուտ, որտեղ դասավանդել է իր համակարգը։

## Հրապարակումներ
* Two-finger method Trachtenberg system, 1951
* The Trachtenberg speed system of basic mathematics

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ
Համալսարանական փաղանգ

մինի|Ազգային գվարդիայի և համալսարանական փաղանգի սպաները։ Հեղինակ՝ Պանոսա Արավանտինոս
**Համալսարանական փաղանգ** () կամ **ուսանողական փաղանգ** (), 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Հունաստանի համալսարաններում սովորող ուսանողների կազմած ռազմական կորպուսը։

## Պատմություն
Համալսարանական փաղանգը ստեղծվել է Աթենքի համալսարանի ռեկտորի անմիջական նախաձեռնությամբ՝ գերմանական ծագմամբ Օտտոն I արքայի գահընկեց արվելուց անմիջապես հետո։ Փաղանգի ստեղծումը պաշտոնապես հաստատվել է 1862 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ կառավարական որոշմամբ։ Ըստ Հունաստանի թագավորության օրենսդիրի որոշման՝ համալսարանական կամ ուսանողական փաղանգն ստեղծվում էր որպես ազգային գվարդիայի մի մաս, որի հրամանատարին ընտրում էին սպաներն ու ուսանողները՝ քվեարկության միջոցով։

Ի սկզբանե փաղանգի կազմում ընդգրկված են եղել Աթենքի համալսարանի բոլոր թվով 612  արական սեռի ուսանողները՝ հետևազորի սպա Իոնաննիս Զումբուլիսի հրամանատարությամբ։ Շուտով նրան փոխարինում է լեյտենանտ Ալեքսանդրոս Պրայդիսը։ Այդ տարում փաղանգի անդամների քանակը հասնում է 840-ի։ Համալսարանական փաղանգը ֆինանսավորվել է ոչ կառավարական մի շարք բարեգործական կազմակերպությունների կողմից։ Մասնավորապես զինամթերքն ապահովել է հույն բարերար Դիմիտրիոս Վերնարդակիսը։ Զորամիավորման գործունեությանը վերաբերվող գրեթե բոլոր մյուս ծախսերը հոգացել է Աթենքի համալսարանի ֆոնդը։ Սկզբնական շրջանում փաղանգի ուսանողները հանդարտեցնում էին գահընկեց եղած արքայի համախոհների բարձրացրած անկարգություններն ու քաղաքացիական անհնազանդությունները, իսկ հետո սկսեցին հսկել մայրաքաղաք Աթենքի պետական շինությունները՝ նախարարությունները, գերատեսչությունները և խորհրդարանը։

Նմանատիպ միավորում 1897 թվականին ստեղծվել է Հունաստանին պատկանող Կրետե կղզում՝ ապստամբության ժամանակ, երբ տեղի ուսանողությունը միախմբվելով փորձել է տապալել «սև գնդապետների» վարչակարգը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն
Աթենքի ազգային պարտեզ

**Աթենքի ազգային պարտեզ** (), նախկին անվանումը՝ **Արքայական պարտեզ**, անկախ Հունաստանի առաջին թագուհի, Օտտոն արքայի կնոջ՝ Ամալյա Օլդենբուրգցու կողմից հիմնված այգի՝ Աթենքի հենց սրտում, 15,5 հա մակերեսով։ Գտնվում է Հունաստանի խորհրդարանի մոտակայքում և տարածվում են դեպի հարավ՝ մինչև Զապպեյոն։

Արքայական պարտեզի ստեղծումը շարունակվեց 1838 թվականից 1840 թվականը ներառյալ՝ գերմանացի այգեպան Շմիդտի ղեկավարությամբ։ Բոլոր մտահղացումների իրագործման համար ներկրվեցին ավելի քան 500 տեսակ բույս և տարատեսակ կենդանիներ ու թռչուններ։ Սակայն բազմաթիվ բույսերի համար միջերկրածովյան կլիման չափազանց անբարենպաստ էր։

Այգին կառուցված է որպես որոշակի թեմայով կոմպոզիցիայի հաջորդականություն, այդ իսկ պատճառով, բացի էկզոտիկ բույսերից, զարմացնում է հնամենի ավերակներով և խճանկարներով։ Հունաստանի առաջին նախագահ Իոանիս Կապոդիստրիայի և Հունաստանի օրհներգի հեղինակ Սոլոմոս Դիոնիսոսի մասին հիշողությունն այստեղ հավերժացվել է հուշարձանների միջոցով։

2010 թվականին առաջարկվեց ազգային պարտեզները ներառել մայրաքաղաքի պատմական հուշարձանների ցանկում։


National park of Athens4.JPG
Attica 06-13 Athens 13 National Garden.jpg|Պարտեզի լճերից մեկը
Phytolacca.JPG|Լակոնոս
National park of Athens3.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Athens ifo guide 
* Athens Guide
* Presidential Mansion gardens now open to public on Sundays
* [[Հունաստանի նախագահ]ի պաշտոնական էջ] 

Կատեգորիա:Աթենքի տեսարժան վայրեր
Հունաստանի աշխարհագրական երկրամասեր

::
::Տե՛ս՝ Հունաստանի վարչական բաժանում։*
*'Հունաստանի աշխարհագրական երկրամասեր''' (), Հունաստանի ավանդական պատմաշխարհագրական շրջանները, որոնք 1987 թվականի պետական ապարատի բարեփոխումներից հետո ընկած են երկրի վարչատարածքային բաժանման հիմքում։ Ի սկզբանե՝ Հունաստանը բաժանված է եղել 9 աշխարհագրական երկրամասերի, որոնք էլ իրենց հերթին հանդիսացել են Հունաստանի թագավորության առաջին մակարդակի վարչատարածքային միավորները՝ պերիֆերիա անվան տակ։ Դրանցից վեցը տեղակայված են եղել մայրցամաքային տարածքներում, իսկ երեքը՝ կղզիներում։

2011 թվականի ադմինիստրատիվ բարեփոխումներից հետո Հունաստանի վարչատարածքային բաժանումը վերաձևվել է, որի արդյունքում աշխարհագրական երկրամասերում առաջացել են ենթաշրջաններ։ Վարչական շրջանների թիվը հասել է 13-ի՝ 9-ը՝ ցամաքում, 4-ը՝ ծովում։ Պերիֆերիաներն իրենց հերթին բաժանվել են երկրորդ մակարդակի 74 վարչատարածքային միավորների՝ նոմոսների։

Ստորև նշված են Հունաստանի 9 աշխարհագրական երկրամասերը․

#Արևմտյան Թրակիա
#Մակեդոնիա
#Թեսալիա
#Էպիրոս
#Կենտրոնական Հունաստան
#Պելոպոնես
#Եգեյան կղզիներ
#Հոնիական կղզիներ
#Կրետե

Map showing Regions of Greece|right|400px

## Տես նաև

* Հունաստանի վարչական բաժանում
* Հունաստանի քաղաքներ
## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի աշխարհագրություն
Հարություն Քյուրդյան

**Հարություն Գառնիկի Քյուրդյան** (), հայ պատմաբան, բանասեր, արվեստաբան։

## Կենսագրություն
Հարություն Քյուրդյանը ծնվել է Բուլղարիայի Սիլիստրա քաղաքում։ Սովորել է Կոստանդնուպոլսի Սուրբ Խաչ և Պերպերյան վարժարաններում, այնուհետև զբաղվել ինքնակրթությամբ։ Ֆիլիպեում (Բուլղարիա) հրատարակել է «Ապագա» և «Շանթ» պարբերականները։ 1923 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում։ Գիտական ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ ազատագրական շարժման («Իսրայել Օրի։ Պատմաքննական ուսումնասիրություն», 1960 թվական), վաճառականության («Նյութեր հայ վաճառականության պատմության համար։ Հայաստանում մետաքսի վաճառականությունը և հայերը», ա․ թ․) պատմությունը և առանձին առևտրական տների տոհմաբանությանը, հայկական արվեստին («Փայտափորագրչական մանրանկարչությունը և մանրանկարիչներ հայ տպագրության մեջ», 1938 թվական)։ Արժեքավոր է Քյուրդյանի «Գորգը հայոց մոտ» (1947) աշխատությունը, որը հայկական գորգին նվիրված առաջին մենագրությունն է։ Պատմական, ազգագրական և բանահյուսական հարուստ նյութ է պարունակում նրա «Երիզա և Եկեղյաց գավառ» (հ․ 1, 1953) երկը։ Քյուրդյանը ուսումնասիրել է նաև Հովհաննես Երզնկացու, Նահապետ Քուչակի, Թորոս Տարոնացու («Թորոս Տարոնեցի։ Կյանքն ու իր տաղերը», 1943 թվական) և այլ բանաստեղծ-տաղասացների ստեղծագործությունները։ Թղթակցել է «Բազմավեպին», «Հանդես ամսօրյային», «Շողակաթին», «էջմիածնին», հայկական այլ, ինչպես նաև եվրոպական և ամերիկյան մի շարք գիտական պարբերականների։ Վենետիկի Մխիթարյաններին է կտակել իր գրական ֆոնդը, հայկական միջնադարյան ձեռագրերի (300) և ազգագրական իրերի հավաքածուն, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանին նվիրել հարուստ նամականին։ Բազմիցս այցելել է Խորհրդային Հայաստան։ Մասնակցել է Արևելագետների 25-րդ միջազգային գիտաժողովին (Մոսկվա, 1960 թվական)։ 1975 թվականին ընտրվել է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության Սուրբ Ղազարի կաճառի պատվավոր անդամ։

## Մահ
Մահացել է ԱՄՆ-ի Կանզաս նահանգի Ուիչիտա քաղաքում։ Թաղվել է Սուրբ Ղազար կղզու գերեզմանատանը։

## Երկեր
* Թորոս Տարօնեցի։ Կեանքն ու տաղերը, Հյու Յորք, 1943։

## Գրականություն
* Տեր-Ներսէսյան Ն․, Բանասեր և հնագետ Հ․ Քյուրդյան, «Բազմավեպ», 1975, № 3-4, 1979, № 3-4։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Արիբալլոս

[200px|մինի|Ստրիգիլով և արիբալլոսով աթլետներ, մ.թ.ա. V դար, [Լուվր]]
**Արիբալլոս** (), հին հունական անոթ՝ ոչ մեծ չափսով, շրջանաձև, բարակ, վեր ձգված վզիկով՝ հարթ պսակիկի մոտից լայնացող։

Արիբալլոսն ունի ժապավենի տեսքով լայն բռնակ։ Արիբալլոսը կիրառվել է հոտավետ հեղուկների պահպանման համար, հատկապես՝ հոտավետ յուղերի։ «Արիբալլոս» բառը ծագում է  «վերցնել, շերեփահանել» և ՝ ծագումով կապված  «դրամապանակ» բառերի հետ։ Աթենեոսում անոթն այդ անվանումն ստացավ փողի քսակին ունեցած նմանության համար։ ֆունկցիոնալ առումով արիբալլոսը նման է ալաբաստրոնին։

Եթե ալաբաստրոնից օգտվում էին կանայք, ապա արիբալլոսները նախատեսված էին տղամարդկանց համար և առավելապես օգտագործվում էին աթլետների կողմից՝ մարմնի խնամքի համար։ Արիբալլոսները տանում էին դաստակին ամրացված փոքրիկ գոտիով։

Պահպանված արիբալլոսների մեծ մասը պատրաստված է կավից, սակայն հանդիպում են նաև բրոնզից և հախճապակուց պատրաստված արիբալլոսներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/64953/%D0%90%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%BB
* http://knowledge.su/a/ariball

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի արվեստ
In Colour

**In Colour**, բրիտանացի դիջեյ Jamie xx-ի (իրական անունը՝ Ջեյմի Սմիթ) առաջին ստուդիական ալբոմը, որ թողարկվել է 2015 թվականի մայիսի 29-ին Young Turks լեյբլում։ Ալբոմը ներկայացվել է 2015 թվականի Mercury Prize մրցանակի, իսկ 2015 թվականի դեկտեմբերի 7-ին «Գրեմմի-2016» մրցանակի *Լավագույն պարային/էլեկտրոնային ալբոմ* անվանակարգում։

## Պատմություն
Ալբոմի վրա կատարվող աշխատանքները տևել են հինգ տարի։ Ջեյմին ցանկացել է ստեղծել ալբոմ, որը կհնչի կատարյալ, և որը դժվար կլինի վերագրել որևէ որոշակի երաժշտական ժամանակաշրջանի։ Ալբոմի վրա կատարվող աշխատանքներում նրան օգնել են The xx խմբի անդամները։

Ալբոմի առաջին սինգլը՝ «Sleep Sound», թողարկվել է 2014 թվականի մարտի 27-ին։  «Sleep Sound» երգի տեսահոլովակը, որը նկարահանել է ռեժիսոր Սոֆյա Մատիոլին Manchester Deaf Centre-ի 13 անդամների մասնակցությամբ, թողարկվել է 2014 թվականի ապրիլի 10-ին։ Երկրորդ սինգլը՝ «Girl», թողարկվել է 2014 թվականի ապրիլի 18-ին։ «Girl» և «Sleep Sound» երգերը վերահրատարակվել են որպես երկակի սինգլ (double A-side) 2014 թվականի մայիսի 5-ին։

2015 թվականի մայիսի 26-ին *In Colour* ալբոմը հասանելի է դարձել iTunes-ում սթրիմինգի համար։ Ալբոմը պաշտոնապես թողարկվել է 2015 թվականի մայիսի 29-ին թվային ձևաչափով, ինչպես նաև CD, LP և սահմանափակ դելյուքս եռալբոմ տարբերակով (triple-LP edition) գունավոր վինիլով երկու բացառիկ գործիքային կատարումներով։

## Քննադատություն
Ալբոմն արժանացել է երաժշտական քննադատների դրական արձագանքին՝ ստանալով 87/100 ընդհանուր գնահատական *[[Metacritic]]* կայքում 39 պրոֆեսիոնալ գրախոսականների հիման վրա։ Դրանից բացի, բազմաթիվ հրատարակություններ ալբոմն ընդգրկել են լավագույնների ցանկում։

Ձայնասկավառակը ներկայացվել է 2015 թվականի Mercury Music Prize և 2016 թվականի «Գրեմմի» (*Լավագույն պարային/էլեկտրոնային ալբոմ* անվանակարգում) մրցանակների։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Բարկուշատ (բերդ)

**Բարկուշատ** (կոչվել է նաև՝ **Ֆաթ Ալի**), բերդ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում, պատմական Քաշունիք (Բարգուշատ) գավառում,  Մամարք գյուղի հարավային մասում, Բարգուշատ և Հագարի գետերի միախառնման տեղից ոչ հեռու, Բարգուշատ գետի աջ ափին։ Բերդից քիչ բան է պահպանվել։ Բերդը պատկանել է Բարգուշատ գավառի տեր Ֆաթ-Ալի խանին։ Խանը հիշվում է 18-րդ դարի Սյունիքի ազգային ազատագրական պատերազմների ժամանակ տեղի ունեցած իրադարձությունների կապակցությամբ և հայ մատնենագրության մեջ հայտնի է Բաթալի սուլթան անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* [Սյունյաց աշխարհի Բղեն գավառը](http://hpj.asj-oa.am/3001/1/1978-1(272).pdf)

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Սյունիքի ամրոցներ
Լեբես գամիկոս

300px|մինի|Լեբես գամիկոս՝ հարսնացուի բաղնելվայի տեսարանով (մ.թ.ա. մոտավորապես 340 թվական)
[300px|մինի|Մ.թ.ա. [VI դարի լեբես գամիկոս, որի վրա աթենական նկարչական դպրոցի ներկայացուցիչը պատկերել է Աթենասին ու Հերակլեսին]]
**Լեբես գամիկոս** (, բառացիորեն նշանակում է ամուսնական սկիհ, սկահակ, վազ), հին հունական կավե անոթի տեսակ, որին բնորոշ էին մեծ չափերը, կլորավուն ձևը, գլանաձև, երկարուկ բուկը և երկու կանթերը։ Այդպիսի անոթներ օգտագործվել են հարսանեկան արարողությունների ժամանակ. ամենայն հավանականությամբ, դրանց մեջ պահված հեղուկով հարսանիքից առաջ ցայել են հարսնացուներին, իսկ հարսանյաց հանդեսի վերջում անոթները ընծայել են նրանց։
 
Լեբես գամիկոսներ ընծայաբերվել են նաև պտղաբերության աստվածություններին։
 
Անոթները կամ դրանց կանգնակները (ի դեպ՝ վերջիններս կարող էին լինել ինչպես երկարուկ, այնպես էլ՝ կարճ) պատկերազարդված են։ Ամենահին լեբես գամիկոսներից մեկը, որ հայտնաբերվել է պեղումների արդյունքում, նկարազարդված է Սոֆիլոսի հետևորդ մի նկարչի կողմից, մ.թ.ա. մոտավորապես 580-570 թվականներին։ Նկարազարդումներում, որպես կանոն, պատկերված են հարսանեկան տեսարաններ, այդ թվում՝ առասպելական մոտիվներով, ինչպես, օրինակ, Պելևսի ու Թետիսի հարսանիքը կամ Հոմերոսի «Իլիական»-ից քաջածանոթ Հեղինեի ու Մենելայոսի հարսանեկան արարողությունը՝ մարտակառքերի, հարսնեղբայրների ուղեկցությամբ։
 
Լեբես գամիկոսներ հայտնաբերվել են նաև դամբարանադաշտերի պեղումների ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
Fatás Cabeza, Guillermo; Borrás, Gonzalo (1993). Diccionario de Términos de Arte. Madrid: Anaya. p.&nbsp;197. ISBN 84-7838-388-3.

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի արվեստ
Պոսինտհան

thumb|right|230px|Ճաշատեսակն իր սպասքով

**Պոսինտհան** (**Ապուր շան մսից** (보신탕; 補身湯), կամ **Կեջանհուկ** (개장국)), Կորեական խոհանոցի ավանդական ճաշատեսակներից, որի հիմնական բաղադրիչը համարվում է շան միսը։ Պնդում են, որ այդ ապուրը ամրապնդում է առնականությունը։

## Պատմություն
«Պոսինտհան» անվանումը բառացի նշանակում է «ապուր, որն ամրապնդում է օրգանիզմը»։ Այն, ըստ էության,  հայտնվել է 20-րդ դարի կեսերին, մինչդեռ «Կեջանհուկ» եզրույթն առավել հին ծագում ունի և թարգմանաբար նշանակում է «շան մսից ապուր սոյայի սոուսով»։

## Պատրաստման եղանակ
Ճաշատեսակի պատրաստման համար շան միսը եփում են կանաչ սոխով, պերուլլայի և խատուտիկի տերևներով և զանազան համեմունքներով՝ սոյայի մածուկ, կոչհուջան, պերուլլայի սերմերի փոշի։

## Քննադատություն
Ճաշատեսակը համարվում է կորեական խոհանոցի ամենատարածված ուտեստներից մեկը, ունի հին պատմություն Կորեայի մշակութում։ 20-րդ դարում ապուրի մասին մարդկանց վերաբերմունքը դառնում է խիստ հակասական ինչպես Կորեայում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս՝ կապված կենդանիների իրավունքների հետ։ Աշխարհահռչակ դերասանուհի Բրիժիտ Բարդոն այս կերպ է արտահայտվել. «*Այն ազգը, որն ուտում է շան միս՝ վայրենիների ազգ է*»։ Այս արտահայտությունից հետո մի շարք երկրների կառավարություններ արգելեցին շան մսի կիրառումը։

Հատկանշական է, որ Կորեայում պատմականորեն շունը չի համարվում որպես «մարդու ընկեր», սակայն նրա կարգավիճակը բավականին բարձր է, որպես  Չինական հորոսկոպի 12 կենդանիներից մեկը։ Բացի դրանից, շան միսը չի համարվում ամենօրյա սնունդ, այլ սեզոնային կամ բուժիչ ճաշատեսակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կորեական ապուրներ
Կատեգորիա:Շներ
Ես պայքարում եմ հսկաների դեմ (ֆիլմ)

**«Ես պայքարում եմ հսկաների դեմ»** (), Անդերս Վալտեր Հանսենի ֆիլմ-դրաման ֆենտեզիի տարրերով։ «Ես սպանում եմ հսկաներին» կոմիքսի էկրանավորումն է։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս՝ Մեդիսոն Վուլֆը, Զոյի Սալդանան, Իմոջեն Փութսը և Ջենիֆեր Էլը։ Ֆիլմի պրեմիերան ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել 2018 թվականի մարտի 23-ին, իսկ Ռուսաստանում՝ մարտի 29-ին.

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է մի երիտասարդ աղջկա՝ Բարբարա Թորսոնի մասին։ Վերջինս ապրում է անձնական ողբերգություն. նա հայտնվում է հսկաների մտացածին աշխարհում, որը սպառնում է ողջ մարդկությանը։ Բարբարան միակ մարդն է, ով կարող է կանխել այդ ամենը։

## Դերերում
* Զոյի Սալդանա - տիկին Մոլլի
* Իմոջեն Փութս - Քարեն
* Ջենիֆեր Էլ  - տիկին Թորսոն
* Նոել Քլարկ - պարոն Մոլլի
* Մեդիսոն Վուլֆ - Բարբարա
* Սիարա Օ’Կալագհան - Թերեզա Տուզզո
* Ռորի Ջեքսոն - Թեյլոր
* Սիդնի Վեիդ - Սոֆիա
* Ամանդա Սթյուարտ
* Էյդին Ուայլդ - տիկին Փոթս

## Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումները սկսվել են 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1492 Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բելգիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բելգիական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բելգիական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չինական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Չինական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հրեշների մասին
Արմեն Գասպարյան (ազատամարտիկ)

**Արմեն Կառլենի Գասպարյան** (մականունը՝ Մակիչ, փետրվարի 3,1974, Շինուհայր, Գորիս - 2016, ապրիլի 6, Թալիշ, Մարտակերտ), ազատամարտիկ, արցախյան ազատամարտի մասնակից, ավագ լեյտենանտ։

## Կենսագրություն
Արմեն Գասպարյանը ծնվել է 1974 թվականին Գորիսի Շինուհայր գյուղում։ 1981- 1989 թվականներին սովորել է Շինուհայրի միջնակարգ  դպրոցում, ավարտել 8-րդ դասարանը,  մեկնել Կապան և ընդունվել Կապանի շինարարական տեխնիկումը։ 15 տարեկանից որպես կամավոր անդամագրվել է Համլետ Քոչարյանի ջոկատին, կռվել է Մարտակերտում։ 1992 թվականին վիրավորվել է բեկորից։  1993-1994 թվականներին պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Կապանի թիվ 83117 զորամասում։ 1999 թվականին ծառայության է անցել նույն զորամասում և զբաղեցրել տարբեր պաշտոններ։ 2002 թվականին Արմենին շնորհվել է ենթասպայի, 2005 թվականին՝ լեյտենանտի, 2007 թվականին՝ ավագ լեյտենանտի կոչումներ։ 2008 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով զորացրվում է պահեստազոր։
2010 թվականին  աշխատանքի է անցել Զանգեզուր կենսոլորտային համալիրում։

2016 թվականի ապրիլի 2-ին Քառօրյա պատերազմի վերսկսելու պատճառով Երկրապահ կամավորականների ջոկատի կազմում Արմեն Գասպարյանը մեկնեց ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղ, որտեղ նույն թվականի ապրիլի 6-ին զոհվեց  հատուկ մարտական առաջադրանք կատարելու ժամանակ։ Լեռնային Ղարաբաղի նախագահի հրամանագրով հետմահու արժանացել է «Արիության մեդալի»։

Արմենն ամուսնացած էր, ուներ երկու զավակ։

## Պարգևներ
* Կրծքանշան՝ 1992-1994 թվականների մարտական գործողություններին մասնակցելու համար
* «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալ (2005)
* «Մարտական ծառայության» մեդալ  (2006)
* «97-րդ առանձին մոտոհրաձգային բրիգադ»ի 15 ամյակի կրծքանշան
* ՀՀ զինված ուժեր 20 տարի հոբելյանական մեդալ (2012)
* «Վազգեն Սարգսյան»  մեդալ
* «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալ
* «Արիության մեդալ» (2006)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արմեն Գասպարյանի «Մարտական ուղի»

## Արտաքին հղումներ
* Եվս մեկ զոհ, չորս վիրավոր

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Քառօրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Ֆալիկայա

**Ֆալիկայա**, լեռ Թուրքիայի արևելքում, Աղրըի մարզում, Հայկական Պար լեռնաշղթայում, Ալաշկերտ քաղաքից 17 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արաքս գետի աջկողմյան շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Աղրըի մարզի լեռներ
Ֆարխանս

**Ֆարխանս**, ավերակ բերդ, Թուրքիայում, Վանի նահանգի Վանի գավառւմ Շատախի գավառակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Աթենական թվային համակարգ

**Աթենական թվային համակարգ**, մինչև մ.թ.ա. III դարը Հին Հունաստանում կիրառված ոչ դիրքային հաշվարկման համակարգ։ Այն թվերի փոխարեն կիրառում է հունական տառերը, ի դեպ՝ որպես թվանշան էին ծառայում այն բառերի առաջին տառերը, որոնք նշանակում էին համապատասխան թիվը։ Մ.թ.ա. III դարից հետո աթենական թվային համակարգը դուրս մղվեց հունական թվային համակարգի կողմից։

Նաև կիրառվում էին լրացուցիչ թվանշաններ՝ 50, 500, 5 000 և 50 000 թվերի նշանակման համար, որոնք իրենցից ներկայացնում էին 5 թվանշանի զուգակցումը 10, 100, 1 000, 10 000 թվանշանների հետ։


 
 Π
 Δ
 50
 
 
 Π
 Η
 500
 
 
 Π
 Χ
 5 000
 
 
 Π
 Μ
 50 000
 


Թվերը գրելիս նախ գրում էին մեծ թվերը, հետո՝ փոքր։ Օրինակ՝


ΗΔΔΠΙΙΙ 128

MM

 
 Π
 Χ
 
 
 ΔΔΔΔ
 
  25 040


Աթենական թվային համակարգում թվերը գրելու սկզբունքն զգալի նմանություն ունի հռոմեական թվերին։ Դա կարող է կապված լինել արևելյան միջերկրածովյան մշակույթի՝ էտրուսկների վրա ունեցած ազդեցությամբ, որոնցից հռոմեացիները փոխ էին առել հաշվարկման համակարգը։

Հատուկ թվային սիմվոլներ էին գործում մեկ դրախման նշանակելու, մեկ տաղանդը և ստատորը, մինաները, մեկ երկրորդը և մեկ քառորդը ներկայացնելու համար։

## Ծրագրեր
* Титло — հունական, աթենական և հին հունական թվերի թարգմանության ծրագիր

## Տես նաև
* Հունական թվային համակարգ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Титло — հունական և հին հունական թվերի թարգմանության ծրագիր

Կատեգորիա:Հաշվարկման համակարգեր
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մշակույթ
Love Yourself: Tear

մինի|BTS-ը մամուլի ասուլիս Love Yourself: Tear-ի համար։
**Love Yourself 轉 'Tear' **, hարավկորեական BTS բոյ բենդի երրորդ ստուդիական ալբոմը։ Այն թողարկվել է 2018 թվականի մայիսի 18-ին՝ Big Hit Entertainment լեյբլով, Iriver-ի աջակցությամբ։ Սա խմբի երրորդ կորեական ստուդիական ալբոմն է՝ 2016 թվականին թողարկած «Wings» ալբոմից հետո։

## Նախապատրաստում
*Love Yourself 轉 'Tear*' -ն  առաջին անգամ ազդարարվել է 2018 թվականի ապրիլի 14-ին՝ «Euphoria: Theme of Love Yourself 起 Wonder» մինի-ֆիլմի թողարկումով՝ ապրիլի 5-ին։ Թրեյլերն իր մեջ պարունակում էր «Euphoria» սինգլը, որը ձայնագրվել էր Չոն Չոնգուկի կողմից։ Երգի պրոդյուսերն էին՝ DJ Swivel, Քենդիս Նիկոլ Սոսա, Մելանի Մոնտանա, Բան Շիհյոկ, Supreme Boi, Adora և RM․ այն ձայնագրվել է սինթի փոփի և դիփ հաուսի տարրերի կիրառմամբ։

*Love Yourself 轉 'Tear*' -ը Love Yourself 承 `Her`-ի շարունակությունն է, իսկ «Euphoria» սինգլը արտացոլելու է այդ երկու ռելիզների միջև կապը։ Թրեյլերում ներառված էին կադրեր *The Most Beautiful Moment in Life* դարաշրջանի վերջերգից՝ (*The Most Beautiful Moment in Life, The Most Beautiful Moment in Life, Part 2, The Most Beautiful Moment in Life: Young Forever*), որն ավարտվել է 2016 թվականի գարնանը։ Ալբոմը բաժանումից առաջացած ցավի և թախծի թեմայի բացահայտում է։

**'

== Աջակցություն ==
**'
2018 թվականի մայիսի 17-ին  (այդ ժամանակ Կորեայում արդեն մայիսի 18-ին), պաշտոնական ռելիզից երկու ժամ առաջ, BTS- ը Լոս Անջելեսից  հատուկ եթերով հանդես եկավ, որը կոչվեց՝ «Comeback Preview Show»: Եթերը դիտել է 3,3 միլիոն մարդ։ Առաջին անգամ խումբը ներկայացրեց «Fake Love» սինգլը՝ 2018 թվականի մայիսի 20-ին *[[Billboard Music Awards]]-ի* մրցանակաբաշխության ժամանակ․ այստեղ խումբն առաջադրվեց նաև «Սոցիալական ցանցերի լավագույն արտիստ» անվանակարգում։

## Կարծիքներ
Ալբոմը դրական կարծիքներ է ստացել մի շարք երաժշտական քննադատների և համացանցի կողմից՝ Metacritic, AllMusic, *[[Spin (magazine)|Spin]]*, *[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]*, The 405, *[[Rolling Stone]]*, *[[South China Morning Post]]*, Fuse TV, The Korea Herald, *[[The Guardian]]*:

## Երգացանկ
Տվյալները վերցված են KBS կայքից. 

## Չարթեր

## Ռելիզի պատմություն
}
| rowspan="2" |
|-
! scope="row" |Ամբողջ աշխարհում
|Թվային
|}

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2018 ալբոմներ
Կատեգորիա:BTS խմբի ալբոմներ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Կատեգորիա:Կորեերեն ալբոմներ
Ֆարսանգի լեռնանցք

**Ֆարսանգի լեռնանցք**, *Ֆարսանգ գեդիկ* - լեռնանցք Թուրքիայում, Հայկական Պար լեռնահամակարգի արևմտյան հատվածում, Մամախաթուն քաղաքից 7-8 կմ հարավ-արևելք, Ֆարսանգ գյուղ֊ից 2 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է 1677 մ բարձրության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Ալեքսանդր Բորտնիկ

**Ալեքսանդր Նիկոլայևիչ Բորտնիկ** (, ), ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2015)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է  1996 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Նիկոլաևի մարզի Ալեքսանդրովկա քաղաքատիպ ավանում։
Շախմատ սկսել է խաղալ 3 տարեկանից։ 2001 թվականից սկսել է մասնակցել մրցումների։ 2002 թվականին մարզվել է  Ռոման Խայեցկիի մոտ։
Ալեքսանդրովյան  հանրակրթական  դպրոցն ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Ծովակալ Մակարովի անվան նավաշինության ազգային համալսարան։
2014 թվականին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Դուրբան քաղաքում տեղի ունեցած մրցաշարում դարձել է մինչև 18 տարեկանների աշխարհի չեմպիոն։
Chess.com  կայքում եղել է աշխարհի լավագույն խաղացողներից մեկը «Կայծակնային» շախմատում։ 2017 թվականի օգոստոսին Հունաստանի Կավալա քաղաքում տեղի ունեցած «Կավալա Օփեն» միջազգային մրցաշարում դարձել է հաղթող։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*[Ալեքսանդր Բորտնիկի անձնական քարտը [Շախմատի միջազգային ֆեդերացիա|ՖԻԴԵԻ]կայքում]
*Ալեքսանդր Բորտնիկի անձնական քարտը chess-db.com կայքում 

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի շախմատիստներ
Կազունգուլա (Զամբիա)

**Կազունգուլա** (Կասունգուլա, ) ՝ ոչ մեծ քաղաք Զամբիայի Հարավային նահանգում։ Գտնվում է Զամբեզի գետի աջ ափին, Լիվինգսթոն քաղաքից մոտավորապես 70 կմ հեռավորության վրա։ Գտնվում է չորս երկրների՝ Զամբիայի, Բոթսվանայի, Զիմբաբվեի և Նամիբիայի սահմանին։

## Դիրք
Գետերի մշտապես փոխվող հուները և 2000 թվականից սահմանների հարցին անդրադարձող որևէ հայտնի համաձայնությունների բացակայությունը անցյալում հանգեցրել են սահմանների որոշակի անորոշության։

Նամիբիան և Բոթսվանան բաժանող Չոբե գետը անցնում է Կազունգուլայով։ Քաղաքը Զամբիայի նույնանուն նահանգի վարչական կենտրոնն է։

## Տրանսպորտ
Կազունգուլան գտնվում է Բոթսվանա քաղաքի հարևանությամբ, ուր կարելի է հասնել 70 տոննա տարողությամբ լաստանավով, որը այս տարածաշրջանի ամենամեծ լաստանավերից է։ Զամբեզիի երկու ափերին գտնվող մաքսային կետերի միջև նավարկում են երկու մոտորային պոնտոններ։ 2003 թվականի լաստանավը շրջվել է, ինչի առիթով 2007 թվականին երկու կառավարությունները հայտարարել են սահմանյին կամրջի կառուցելու մասին։

African_quadripoint.svg|Քարտեզ, որը ցուցադրում է Կազունգուլայի դիրքը չորս երկրների սահմանին
KazungulaFerry.jpg|Լաստանավը նավահանգստում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զամբիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Տիկա Սամփթեր

**Տիկա Սամփթեր** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

## Կյանք և կարիերա
Սամփթերը ծնվել և մեծացել է Նյու Յորքում։ Դերասանական կարիերան սկսել է 17 տարեկան հասակում՝ մի քանի տարի ֆոտոմոդել աշխատելուց հետո։

2005 թվականին Սամփթերը «Ապրելու մեկ կյանք» ցերեկային օճառային օպերայում ստացել է Լեյլի Ուիլյամսոնի դերը։ Նա որպես դերասան կանոնավոր կերպով աշխատել է մինչև 2010 թվականի հուլիսը, իսկ 2011 թվականի հունվարին կարճ ժամանակով վերադարձել է շոու որպես հրավիրված աստղ։ Նա շոուից հեռացել է փրայմ թայմում և կինոյում դերերի մի քանի առաջարկներ ստանալուց հետո։ Շուտով նա խաղացել է «Ո՞րն է քո թիվը» և «Մտածիր ինչպես տղամարդ» ֆիլմերում, ինչպես նաև Ուիթնի Հյուսթոնի հետ նկարահանվել է «Սփարկլ» մյուզիքլում։

2011 թվականին հեռուստատեսությունում Սամփթերը երկրորդական դեր է ստացել Բամբասկոտը, իսկ այնուհետև՝ «Խաղ» սերիալում։ 2013 թվականին սկսել է Oprah Winfrey Network հեռուստաալիքի «Ունևորները և չունևորները» օճառային օպերայի փրայմ-թայմում խաղալ գլխավոր հերոսի՝ Քենդիս Յանգի դերը։ Չնայած սերիալը բացասական արձագանքներ է ստացել, բայց նշանակալի վարկանշային հաջողություն է գտել՝ լինելով ալիքի ամենահաջողված ծրագիրը, իսկ կաբելային հեռուստատեսության երեքշաբթի օրերի ամենահաջողված թոփ շոուն։

Տիկան ունի դուստր՝ Էլլա-Լորենը (ծնված՝ 2016 թվականի հոկտեմբերի 8-ին)։

2014 թվականին Սամփթերը Այս Քյուբի հետ «Համատեղ ուղևորություն» ֆիլմում խաղացել է գլխավոր դերը։ 2014 թվականին «Ջեյմս Բրաուն։ Ճանապարհ դեպի վեր» կենսագրական ֆիլմում խաղացել է երգչուհի Այվոն Ֆեյրի դերը։ Հաջորդ տարի Քուին Լաթիֆայի, Մո’Նիկի և Խանդի Ալեքսանդերի հետ նկարահանվել է HBO հեռուստաալիքի «Բեսսի» ֆիլմում։ Ավելի ուշ «Սաութսայդ քեզ հետ» ֆիլմում խաղացել է Միշել Օբամայի դերը։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ