open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կինիկներ

[մինի|400x400փքս|[Դիոգենես Սինոպացի|Դիոգենես Սինոպացին՝ կինիզմի ամենանշանավոր ներկայացուցիչը՝ ապրել է պիֆոսի մեջ]]
**Կինիկներ** (՝ Կինոսարգես՝ բլուր Աթենքում), ցինիկներ (), Հին Հունաստանում գործած սոկրատեսյան փիլիսոփայական ամենանշանակալից դպրոցներց մեկը, որի հիմնադիրը համարվում է Սոկրատեսի աշակերտ Անտիսթենեսը, իսկ ամենավառ ներկայացուցիչը՝ Դիոգենես Սինոպացին։

## Գաղափարախոսություն
Անտիկ պոլիսների ճգնաժամի պայմաններում կինիկները (Անտիսթենես, Դիոգենես Սինոպացի, Կրատես) արտահայտել են ազատ հույների աղքատ դասերի գաղափարախոսությունը։ Առավել հայտնի են նրանց բարոյական ըմբռնումները։ Կինիկները ձգտել են ծայրահեղ պարզեցված ապրելակերպի մշակման, որի սկզբունքները գործնականում կիրառել են իրենց կյանքում։ Մարդու էությունն ու երջանկությունը գտել են սոցիալական շրջապատից դուրս, անհատի բարոյական ինքնուրույնության մեջ, այս պատճառով կոչ են արել ասկետիզմ և կոսմոպոլիտիզմ, վերադարձ դեպի բնություն, ժխտել են կրոնը, բարոյականությունը, իրավունքը և ընդհանրապես քաղաքակրթությունն ու նրա նշանակությունը մարդու կյանքում, լավագույն են համարել մարդու ծայրահեղ թշվառ, նույնիսկ նվաստացուցիչ վիճակը։ Սոցիալ-բարոյական ըմբռնումների և հասարակական նորմերի նկատմամբ նրանց անտարբերության արտահայտություն են տակառում Դիոգենեսի բնակվելու և Կրատեսի՝ ուղղակի հրապարակում ամուսնանալու ավանդությունները։ Իմացաբանության մեջ կինիկները հարել են սոփեստների սենսուալիզմին։

## Կինիկների ուսմունք
Կինիկների ուսմունքը ստոիցիզմի անմիջական հիմքերից է, իսկ նրանց ընդունած ապրելակերպի սկզբունքները ազդել են քրիստոնեական ասկետականության գաղափարախոսության ձևավորման վրա։

## Հայտնի կինիկներ
* Անտիսթենես 
* Դիոգենես Սինոպացի 
* Հիպարքիյա
* Կերկիդ
* Կրատետ Թեբեացի

## Գրականություն
* Нахов И. М., Киническая литература, М., «Наука», 1981.
* Нахов И. М. Кинизм и цинизм. Отжившее и живое (к истории понятия и слов)  // Живое наследие античности. Вопросы классической филологии, Вып. IX. М., 1987, с. 231—245
* Нахов И.М. Философия киников. - М. - 1982.
* «Антология кинизма», М., «Наука», 1984.
* Диоген Лаэртский, «О жизни, учениях и изречениях знаменитых философов», М., «Мысль», 1986.

## Արտաքին հղումներ
* А. Ф. Лосев, «Сократики»  
* Диоген Лаэртский. «О жизни, учениях и изречениях знаменитых философов»
* И. М. Нахов, Очерк истории кинической философии. 1984
* Сократические школы 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի փիլիսոփայական դպրոցներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
け (քէ)

thumb|right|Հիրագանա «け» կանայի գրելաձևը
thumb|right|Կատականա «ケ» կանայի գրելաձևը

Հիրագանայում՝ **け**, կատականայում՝ **ケ**, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «քէ», երբեմն նաև «կէ» տառակապակցությանը և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /ke/ ձայնին։

Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է հիրագանայի く(քու) և こ(քօ) կանաների միջև։ Իսկ կատականայում՝ ク(քու) և コ(քօ) տառերի միջև։

### [[Յունիկոդ]]
* **け** — U+3051,
* **ケ** — U+30B1․

Կատեգորիա:Կանա
Կելռաշ

**Կելռաշ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասուն գավառի Ծովասար գավառակում։
 
## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 87 հայ բնակիչ, որոնք բռնությամբ տեղահանվել և գրեթե լրիվ կոտորվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կոնրադ Մյագի

**Կոնրադ Մյագի** (, ), էստոնացի նկարիչ, բնանկարիչ։

## Կենսագրություն
Կոնրադ Մյագին ծնվել է 1878 թ. նոյեմբերի 1-ին Տարտուի մոտակայքում՝ Հեյենուրմեում։ Մասնագիտական նախնական կրթությունն ստացել է 1899-1902 թթ.՝ մասնակցելով Տարտուի՝ Գերմանացի աշխատավորների միության նկարչական դասընթացներին։ 1903 թ. ընդունվում է Սանկտ-Պետերբուրգի Տեխնիկական նկարչության՝ Շտիգլիցի անվան կենտրոնական ուսումնարանում, սակայն 1905 թ. հեղափոխական դեպքերի պատճառով ստիպված է լինում թողնել ուսումը։ 1906 թ. ամառը նկարիչն անցկացնում է Ալանդյան կղզիներում. տեղի հիասքանչ բնությունից ներշնչվելով էլ ստեղծել է բնանկարներ։

1907 թ. Կոնրադ Մյագին տեղափոխվել է Փարիզ, 1908-10 թթ. բնակվել է Նորվեգիայում, որտեղից էլ հետագայում նորից մեկնել է Փարիզ։ 1910 թ. առաջին անգամ Էստոնիա է ուղարկել իր մի քանի նկարներ («Նորվեգական տեսարան կեչով», «Նորվեգական բնապատկեր» և այլն)։

1912 թ. վերադառնում է հայրենիք՝ Էստոնիա։ 1913 և 1914 թվականների ամառներն անցկացրել է Սաարեմաա կղզում («Ծովակաղամբ» և այլն)։

Կոնրադ Մյագին եղել է Տարտուի նկարիչների Pallas միության հիմնադիրներից մեկը, իսկ հետագայում՝ նաև կերպարվեստի նույնանուն դպրոցի հիմնադիրներից մեկը։

## Հետաքրքիր փաստեր
* 2004 թ. տեղի է ունեցել դրամատուրգ Մարտ Կիվաստիկի «Սառչող նկարչի դիմանկարը» ներկայացման պրեմիերան։ Ներկայացումը նվիրված է Կոնրադ Մյագիի կյանքին ու արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների ու պարգևների։ 
* Էստոնիայում ամեն տարի լավագույն բնանկարչին հանձնվում է *Կոնրադ Մյագիի մեդալ*։ 
* Քաղաքապետարանի հրապարակի այն նույն շենքում, որտեղ 20-րդ դարում ստեղծագործել է Կոնրադ Մյագին, այժմ գործում է Կոնրադ Մյագիի ստուդիան։ 
* 2008 թ. դեկտեմբերի 1-ին՝ աճուրդի ժամանակ, Կոնրադ Մյագիի «Կնոջ դիմանկարը» վաճառվել է 1 010 000 էստոնական կրոնով, «Կապրիի բնապատկերը»՝ 2 միլիոն էստոնական կրոնով։

## Պատկերասրահ

Konrad Mägi maastik.jpg|Բնապատկեր, 1920-1921
Konrad Mägi Norra maastik.jpg|Նորվեգիայի բնապատկեր, 1908-1910
Konrad Mägi TKM 0077M.jpg|Օբերսդորֆի բնապատկեր
Konrad Mägi Itaalia maastik.jpg|Իտալական բնապատկեր
Konrad Mägi Varemed Capril 1922-23 õli.JPG|Կապրիի ավերակներ, 1922-1923
Magi konrad tulpide valjak.jpg|Վարդակակաչներ, 1910
Konrad Mägi - Laevad Veneetsias - 1922-1923 õli.JPG|Նավեր Վենետիկում, 1922-1923
Konrad Mägi - Vilsandi motiiv - 1913-1914 õli.JPG|Վիլսանդի մոտիվ, 1913-1914


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոնրադ Մյագիի աշխատանքները

Կատեգորիա:Էստոնացի նկարիչներ
Կինոդրամատուրգիա

**Կինոդրամատուրգիա**, ստեղծագործության գրական-կինեմատոգրաֆիական տեսակ։ Կինոդրամատուրգիայի ստեղծագործությունը սցենարն է՝ կինոնկարի գրական և գաղափարագեղարվեսաական հիմքը։ Ձևավորվելով կինոարվեստի արտահայտչական հնարավորությունների զարգացմանը համեմատ՝ կինոդրամատուրգիան միաժամանակ ունի գրական պատկերավորության միջոցներ։ 
## Կինոդրամատուրգիայի բնույթ
Կինոդրամատուրգիայի բնույթի երկակիությունը՝ գրական ու կինեմատոգրաֆիական, առաջացնում է սցենարի 2 տեսակ՝ 
*կինոնկարի հիմքը ներկայացնող, ինքնուրույն գեղարվեստական արժեք ունեցող գրական ստեղծագործություն 
* գրական նյութ, որտեղ տրված է ապագա կինոնկարի բովանդակությունն ու կառուցվածքը հաղորդող մտահղացման շարադրանքը։ 
## Կինոդրամատուրգներ
Կինոդրամատուրգներն անմիջականորեն դիմում են կյանքի իրադարձությունների պատկերմանը, օգտագործելով կինոյի, ինչպես նաև գրականության տարբեր տեսակների արտահայտչական միջոցները, որպես հիմք վերցնում են գրական ստեղծագործությունը՝ այն հարմարեցնելով էկրանին։ Սցենարի նյութի բնույթն ու շարադրման ձևերը կինոյի պատմության տարբեր փուլերում տարբեր են և արտացոլում են դրամատուրգների ստեղծագործության անհատական առանձնահատկությունները։ Եթե 20-րդ դարի 2-րդ տասնամյակի «համր» կինոյում գրական սյուժեներն ու գործող անձինք մեծ մասամբ վերցվում էին գրական ստեղծագործություններից, ապա 20-ական թվականներին վերջերին կինոդրամատուրգիայի մշակում է իր ձևերը, որոնք այս կամ այն չափով զուգակցում են արձակի և դրամայի առանձնահատկություններն ու հնարավորությունները։ 30-ականթվականներին նախապատվությունը տրվել է դրամատուրգիային, որտեղ գործողությունները չափազանց կենտրոնացած են, դրամատիկական կոնֆլիկտը՝ լարված։ Սցենարական նյութի կազմակերպման նման եղանակը համարվեց կինոդրամատուրգիայի հիմնական օրենքը։ Հնչյունը կինո մտնելով մեծ նշանակություն է ստացել հնչյունային խոսքը։
## Կինոդրամատուրգիայի նկարագրություն
Կինոարվեստի հնարավորությունների հետագա ընդլայնումը կինոդրամատուրգիային թույլ տվեց ավելի խորը ուսումնասիրել կյանքը, այն վերարտադրել առավել բազմաձևությամբ ու բարդությամբ, դա հանգեցրեց կինոդրամատուրգիայի գեղագիտական նորմաների փոփոխման։ Սցենարի ձևը դարձավ ավելի ազատ, բազմազան։ կինոդրամատուրգիայի ժանրերը, որ համեմատաբար հստակորեն էին սահմանազատվում կինոյի զարգացման վաղ շրջանում (արկածային, կատակերգություն, մելոդրամա), դառնում են սակավ որոշակի, հաճախ փոխներթափանցում են ժամանակակից Կինոդրամատուրգիայի ստեղծագործության մեջ։
## Հայկական կինոդրամատուրգիա
Հայկական Կինոդրամատուրգիայի ուշագրավ գործերից են՝ 
*«Պեպո»-ն (սցենարը՝ Հ. Բեկնազարյանի), 
*«Բարև, ես եմ»-ը (սցենարը՝ Ա. Աղաբաբովի),
*«Եռանկյունի»-ն (սցենարը՝ Ա. Այվազյանի)։

Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիա
Ծաղկի բանաձև

thumb|upright=1.5|Բույսերի տարբեր ընտանիքների 12 ծաղիկների համեմատական պատկերներ։
thumb|right|250 px|Ծաղկի կառուցվածքը 1 — ծաղկաբույլի առանցք, 2 — ծաղկակոթի տերև, 3 — բաժակաթերթ, 4 — պսակաթերթ, 5 — առէջ, 6 — վարսանդ
**Ծաղկի բանաձևը** լատինական տառերով, սիմվոլներով և թվերով ծաղիկների կառուցվածքի պատկերման պայմանական ձև է։

Սկսած 19-րդ դարից բուսաբանության գիտական և կրթական աշխատանքներում ծաղիկների կառուցվածքի և ձևի արտահայտման համար սկսեցին օգտագործել ծաղկի բանաձևը։

## Ծաղկիների սեռը
Բանաձևի սկզբում նշվում է ծաղկի սեռը։
* 12px — արական ծաղիկ (պարունակում է միայն առէջներ);
* 18px — իգական ծաղիկ (պարունակում է միայն պտղաթերթիկներ);
* 12px — երկսեռ ծաղիկ։

## Ծաղկի սիմետրիան
Ապա նշվում է ծաղկի սիմետրիայի ձևը։
* \ast — ծաղիկը ունի սիմետրիայի մի քանի առանցքներ(կանոնավոր կամ ակտինոմորֆ);
* \uparrow — ծաղիկն ունի սիմետրիայի միայն մեկ առանցք (անկանոն կամ զիգոմորֆ);
* 15px — ծաղիկը կազմված է երկու մասերից, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի սիմետրիայի հորիզոնական առանցք (դիսիմետրիկ);
* 12px — պարուրաձև ծաղիկ;
* 8px — ցիկլիկ ասիմետրիկ ծաղիկ։

Ծաղկի սիմետրիայի տարբեր ձևերի միջև անցումներ \ast/12px — ճառագայթային սիմետրիկից մինչև պարուրաձև։

## Ծաղկի մասեր
Հետևալ տառերը ծաղկի բանաձևում արտահայտում են վարսանդը, առէջը և ծաղկապատը։

* **Ca** կամ **K** — բաժակաթերթիկներ (calyx);
* **Co** կամ **C** — ծաղկեպսակ կամ պսակ (corolla);
* **P** — պարզ ծաղկապատ (perigonium);
* **A** — առէջներ (անդրոցեում) (androceum);
* **G** կամ **g** — վարսանդ, պտղաթերթիկներ (գինեցեում) (gynoeceum).

## Մասերի քանակը և այլ նշումներ
Ծաղկի մասի տառի կողքին նշվում է տվյալ մասի քանակը (հնգաթերթ պսակ - Co_5\;, վեց առէջ A_6\;) իսկ եթե քանակը որոշակի չէ, կամ մեծ 12-ից՝ նշվում է \infty։

Եթե ծաղկի ինչ-որ մասեր միաձուլված են, ապա նրանց թիվը գրվում է փակագծերի մեջ՝ միաձուլված հնգամաս պսակCo_{(5)}\;։

Եթե ծաղկի մասերը դասավորված են շրջանաձև, ապա թվերի միջև գրվում է «+» A_{5+5}\;։

Ծաղկում հանգույցի դասավորությունը նշվում է գծիկով։ Հանգույցի կեղծ պատերի դեպքում՝ G_{\underline{(|2)}}\;։

Առանձին մասերի կառուցվածքի խախտումներ։
* A_{5^{st}}\; — ստամինոդիում;
* A_{3}\;° — թափվող մասի առկայություն
* A_{5^{\infty}}\; — մասերի քանակի երկրորդային ավելացում

Պարզ ծաղկապատի դեպքում բաժակի և պսակի նշանները չեն օգտագործվում, գրվում է միայն **P** (պերիգոնիում) — P_{3+3}\;։

## Օրինակներ
Շուշանի և կակաչի ծաղկի բանաձևերը։ 

* \ast — կանոնավոր ծաղիկ;
* P_{3+3}\; — պարզ ծաղկապատ, բաժանված պսակաթերթեր, 2 շարքով շրջանաձև դասավորված;
* A_{3+3}\; — առէջներն ազատ են, 2 շարքով շրջանաձև դասավոռված;
* G_{(\underline3)}— վարսանդը մեկն է, կազմված երեք միաձուլված պտղաթերթիկներով (ցենոկարպային վարսանդ), հանգույցը վերին է։

;Այլ օրինակներ
* Խնձորենի — 
* Մասրենի — 
* Ոլոռ — 
* Կարտոֆիլ — 
* Խուլեղինջ — }}

## Հիմնական ընտանիքների ծաղկի բանաձերը

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Ծաղիկ
Կինոշրջիկ

thumb|Կինոպրոյեկտոր ԺԿ-16-4 «Ուկրաինա»

**Կինոշրջիկ**, դյուրակիր կինոտեղակայանք՝ կինոպրոյեկցիոն ստացիոնար սարքավորում չունեցող փոքր հանդիսասրահներում հիմնականում նեղ ժապավենով (16 մմ) կինոնկարներ ցուցադրելու համար։
Կիրառվում է հեռավոր գյուղական շրջաններում, դաշտակացարաններում, ձմեռանոցներում, հետախուզական արշավախմբերում, անտառահատման և նման օբյեկտներում, ինչպես նաե ուսումնական աշխատանքում։ Կինոշրջիկի մեջ մտնում են կինոպրոյեկցիոն ապարատը, ձայնային հաճախականությունների էլեկտրական ազդանշանների ուժեղացուցիչը, 127 վ և 220 վ լարման ավտոտրանսֆորմատորը, կինոպրոյեկցիոն հավաքովի էկրանը։ Կազմի մեջ մտնում են՝

*Կինոպրոյեկտորը,
*Ուժեղացուցիչ աուդիո հաճախականությունը
*Բարձրախոս սարք
*127 վ և 220 վ լարման ավտոտրանսֆորմատոր
*Կինոպրոյեկցիոն հավաքովի էկրան
*Ծալովի էկրանին ֆիլմեր

Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիա
さ

thumb|right|Հիրագանա «さ» կանայի գրելաձևը
thumb|right|Կատականա «サ» կանայի գրելաձևը

Հիրագանայում՝ **さ**, կատականայում՝ **サ**, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «սա» տառակապակցությանը և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /sa/ ձայնին։

Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է հիրագանայի し(շի) կանայից առաջ։ Իսկ կատականայում՝ シ(շի) կանայից առաջ։

### [[Յունիկոդ]]
* **さ** — U+3055,
* **サ** — U+30B5.

Կատեգորիա:Կանա
Կինոտեխնիկա

[thumb|250px|[Կինոտեխնիկայի միավորը Օպերատրական վերամբարձում]]

**Կինոտեխնիկա**, տեխնիկայի բնագավառ, կազմավորվել է կինոնկարների արտադրության, բազմացման և ցուցադրման զարգացման շնորհիվ։ Կինոտեխնիկան օգտագործում է լուսանկարչությունը, օպտիկան, մեխանիկան, լուսատեխնիկան, էլեկտրոնիկան և այլն։

## Կիրառում
Լայնորեն կիրառվում է գեղարվեստական խաղարկային և վավերագրական կինեմատոգրաֆիայում, գիտական հետազոտությունների, ինֆորմացիայի պահպանման, ուսուցման, հրահանգման և սիրողական նպատակների համար։ Հիմնական գործընթացը կինոժապավենի վրա նկարահանման օբյեկտի շարժման կամ վիճակի հաջորդական փուլերի պատկերումն է և, կինոպրոյեկցիոն էկրանի վրա, որոշակի արագությամբ այդ փուլերի վերարտադրումը։ Կինոտեխնիկան կինոարվեստի տեխնիկական բազան է։

## Հայտնագործում
Կինեմատոգրաֆի հայտնագործումից հետո (1895) կինոտեխնիկայի հիմնական տեխնիկական միջոցներն են՝ 
* կինոնկարահանման ապարատը, 
* կինոպրոյեկցիոն ապարատը և 
* կինոժապավենը։ 
Կինեմատոգրաֆիայի զարգացման գործընթացում ստեղծվեցին հայտածման մեքենաները, կինոպատճենահան ապարատները, լուսավորման սարքավորումը և այլն։

## Կինոտեխնիկայի զարգացման փուլեր
Կինոտեխնիկայի զարգացման փուլերն են՝ համր, հնչուն, ցերեկային, գունավոր, լայնէկրան, պանորամային, լայնֆորմատ կինոն և ստերեոկինոն։ Համր կինոն կինեմատոգրաֆի գոյության առաջին 30 տարիների անվանումն է, երբ կինոտեխնիկայի մակարդակը դեռևս հնարավորություն չէր տալիս թողարկել հնչուն կինոնկարներ։ Գունավոր կինոն գունավոր կինոնկարների արտադրությունն ու ցուցադրումն է, առաջացել է կինեմատոգրաֆի ստեղծման հետ միաժամանակ։ 
##### Լայնֆորմատ կինո
Լայնֆորմատ կինոն կինեմատոգրաֆիայի տեսակ է, որը կինոնկարների նկարահանման և ցուցադրման համար օգտագործում է լայն (50, 55, 65, 70 մմ) ժապավեններ։ Կինոտեխնիկան անընդհատ կատարելագործվում է, լավանում է պատկերի և ձայնի որակը, ընդլայնվում են կինոցուցադրման արտահայտիչ հնարավորությունները, ստեղծվում ավելի լուսազգայուն կինոժապավեններ։

## Տես նաև
* Կինեմատոգրաֆիա 
* Կինոդրամատուրգիա
* Կինոժապավեն
* Կինոշրջիկ

## Գրականություն
* 

* 

* 

* 
*The Kendrick Academy

Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիա
Կատեգորիա:Կինոտեխնիկա
Կելասուրի

**Կելասուրի** կամ **Կյալաշիր** (վրացերեն՝ კელასური), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Սուխումից 5 կմ արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 22 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Գյուղում բնակվում են հայեր և վրացիներ։ Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, եգիպտացորենի, թեյի և ցիտրուսային կուլտուրաների մշակությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական տարրական դպրոց։

Կելասուրին հիմնադրվել է 1818 թվականին, իսկ հայերը եկել են Տրապիզոնից և նրա շրջակայքի գյուղերից` 1898 թվականին։

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
き

thumb|right|Հիրագանա «き» կանայի գրելաձևը
thumb|right|Կատականա «キ» կանայի գրելաձևը

Հիրագանայում՝ **き**, կատականայում՝ **キ**, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «կի», երբեմն նաև «քի» տառակապակցությանը և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /ki/ ձայնին։

Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է հիրագանայի か(քա) և く(քու) կանաների միջև։ Իսկ կատականայում՝ カ(քա) և ク(քու) տառերի միջև։

### [[Յունիկոդ]]
* **き** — U+304D,
* **キ** — U+30AD.

Կատեգորիա:Կանա
こ

thumb|right|Հիրագանա «こ» կանայի գրելաձևը
thumb|right|Կատականա «コ» կանայի գրելաձևը

Հիրագանայում՝ **こ**, կատականայում՝ *コ*', ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «քո», երբեմն նաև «կո» տառակապակցությանը և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /ko/ ձայնին։

Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է հիրագանայի く(քու) կանայից հետո։ Իսկ կատականայում՝ ク(քու) կանայից հետո։

### [[Յունիկոդ]]
* **こ** — U+3053,
* **コ** — U+30B3.

Կատեգորիա:Կանա
Բաբերդի գոգավորություն

**Բաբերդի գոգավորություն**, Հայկական լեռնաշխարհի Սպեր գավառում, Ճորոխ գետի վերին հոսանքում (հովտի լայնացած մասը), մոտ 1500 մ բարձրության վրա։ Երկարությունը մոտ 18 կմ է, լայնությունը՝ 10 կմ։ Կան ջերմուկներ։ Ձմեռը կարճատև է, խստաշունչ, ամառը՝ չոր և տոթակեզ։ Բաբերդի գոգավորությունում է գտնվում Բաբերդ քաղաքը։

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Գոգավորություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բայբուրթի մարզ
Կինոժապավեն

մինի|աջից|Կինոժապավեն

**Կինոժապավեն**, լուսազգայուն շերտով ծածկված ճկուն ժապավեն, որի եզրերը ծակռտված են։ Տարածված են 70, 35, 16 (2×8) և 8 մմ լայնությամբ կինոժապավեններ։ Նրան լուսազգայությունը ըստ ՀՊՄՏ-ի 11-350 միավոր է։ Կիրառվում է սև-սպիաակ և գունավոր կինոնկարների արտադրության համար։

Լինում է նեգատիվ (կինոնկարահանման համար), պոզիտիվ (կինոնկարների տպման համար), շրջելի (պոզիտիվ պատկերների անմիջական ստացման համար)։

## Բազային նյութ
Տակդիրը կամ կինոյի հիմքը օգտագործվել է բազմաթիվ ցելյուլոիդ տեսակներով։

## Գրականություն
* 

* 

* *К. Б. Данилов.* Кинопроекция. М. 1979 (для киноплёнки 8 мм; данные для других форматов в этой книге несколько отличаются)
* 

* 

## Արտաքին հղումներ
* 

* Продление срока службы киноплёнки, учебны
*The Kendrick Academy

Կատեգորիա:Կինոարտադրություն
Օսկար Կալլիս

**Օսկար Կալլիս** (, ), էստոնացի նկարիչ, էստոնական ազգային ռոմանտիզմի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ազնվականի ընտանիքում։ 1898 թ. մահացել է հայրը։ Օսկար Կալլիսը մորն օգնել է ընտանիքը պահելու գործում։ 1907 և 1913-1916 թթ. սովորել է նկարիչ Անտս Լայկմաայի արվեստանոցում։ 1910 թ. ավարտել է Տալլինի քաղաքային ուսումնարանի չորրորդ դասարանը, որից հետո որպես գծագրիչ աշխատանքի է անցել ինժեներ Է. Բաուստեդի մետ։ 1912-1913 թթ. սովորել է Էստոնիայի նկարիչների միությունում (Eesti Kunstiselts)։ 1914 թ. որպես գծագրիչ աշխատանքի է ընդունվում Պետրոս Մեծի ծովային ամրոցում։ Այնտեղ աշխատել է մինչև 1907 թ. նոյեմբերը։

Օսկար Կալլիսը հայտնի է հատկապես Կալևիպոեգ էպոսի նկարզարդումներով. այդ թեմայով նա ստեղծել է շուրջ 40 նկար։ Նա նաև զբաղվել է ազգային մոտիվներով կահույքի ու կտորեղենի ձևավորմամբ։ Հետաքրքրվել է գրականությամբ, բանահյուսությամբ, հնէաբանությամբ։ Ստեղծել է նաև ծաղրանկարներ։

Օսկար Կալլիսը մահացել է 1918 թ. թոքախտից։

## Հայտնի ստեղծագործություններ
* «Lennuk» (1914)
* «Sulevipoja kalm» (1914)
* «Kalevipoeg kasvatab tamme» (1914—1915)
* «Kalevipoeg kellukest helistamas» (1914—1915), 
* «Kalevipoeg allmaailmas» (1915)
* «Manala uks» (1915)

## Պատկերասրահ

OKallis-Kalevipoeg.jpg|Կալևիպոեգ 
Oskar Kallis, Kalevipoeg allilmas.jpeg|Կալևի երազն Անդրաշխարհում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օսկար Կալլիսի աշխատանքները
* Օսկար Կալլիս 

Կատեգորիա:Էստոնացի նկարիչներ
Աստվածատուր Բաբիկյան

**Աստվածատուր Բաբիկյան** (]), հայ գրող, թարգմանիչ, Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության հիմնադիրներից ու առաջին աբբահայրը։

## Կենսագրություն
1772 թվականին Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունից իր տասնմեկ համախոհներով հեռացել է Տրիեստ, հետագայում՝ Վիեննա (1810), ուր և հաջորդ տարին հիմնել է միաբանություն, որը Ավստրիայի կայսր Ֆրանց Յոզեֆ I պաշտոնապես ճանաչել է 1811 թվականին։ 1812 թվականին հիմնադրել է նույն միաբանության տպարանը։ Գրել է «Համառօտ յայտյանդիմանութիւն երկուց ճշմարտութեանց ընդդէմ երկուց մոլար դրութեանց» (1817) աշխատությունը, թարգմանել Կարոլոս Բիլլուարտի «Բովանդակութիւն բովանդակութեան Ա․ Թովմայի․․․» փիլիսոփայական աստվածաբանական երկասիրությունը (հատոր 1-3, 1810-1813)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հուշարձան (գրական ժողովածու), Վնն․, 1911

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Էմիլ Կիո

**Էմիլ Կիո** (, իսկական ազգանունը՝ Ռենարդ) էմիլ Թեոդորովիչ (), կրկեսի խորհրդային դերասան, աճպարար։

## Կենսագրություն
[thumb|ձախից|260px|[փոստային նամականիշ ԽՍՀՄ, 1989.]]

Էմիլ Կիո Թեոդորովիչը 3 երեխաների մեծն էր (Էմիլ, Ֆելիքս, Գարի) գերմանաբնակ հրեա ընտանիքում։
Սովորել կոմերտական դպրոցում։ 1917 թվականից եղել է ռուսական թատրոնի դերասան, ապա աշխատել է ադմինիստրատոր Ալեքսանդր Չինիզելլի կրկեսում՝ Վարշավա։ 1921 թվականին հանդես է եկել որպես աճպարար խորհրդային թատրոնում։ 1928 թվականին շրջել է քաղաքներում։ 1922 թվականին հայտնվել է գովազդային պաստառներին, Էմիլ Կիո որպես բեմական անուն ընտրել էր եբրայերեն բառ՝ **תְּקִיעָה** (կիո), այդ բառը նրան ցանոթ էր վարշավական աղոթքներից։ Ըստ մեկ այլ վարկածի` նա տեսել էր մի լուսավոր ֆիլմ, որտեղ այրվել էր Ն տառը, և որոշել էր, որ դա «հոյակապ կրկեսային ազգանուն է»։
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1958)։ 1917 թվականին աշխատել է մանրապատումների թատրոնում, ապա տեղափոխվել Ա. Չինիզելլիի կրկեսը (Լեհաստան)։ 1920-ական թվականին վերադարձել է Ռուսաստան։ Կրկեսի ասպարեզում առաջիններից է, որ հանդես է եկել աճպարարական սարքերով (1932)։ Ստեղծել և մոդեռնացրել է աճպարարական հնարքները։
1940 թվականին Կիոն փոխել է արևելյան մոտիվները և ընդլայնել է սենյակային զավեշտական համարները։ Աշխատել է ռեժիսորներ Ա. Գ. Աարնոլդի, Բ. Ա. Շախետոնի և Մ. Ս. Մեստեչկին հետ։
Մահացել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 19 Կիևում շրջագայությունների ժամանակ։ Թաղել են Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։

## Պարգևներ և կոչումներ
*Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
*ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչում (1958),
*Հյուսիսային Օսիայի վաստակավոր արտիստի կոչում

## Տես նաև
* Աճպարարների միջազգային ընկերություն

## Գրականություն
* Кио. Фокусы и фокусники. Москва։ Искусство, 1958.
*  (в пер.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1894 ծնունդներ
Կատեգորիա:1965 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 19 մահեր
Կատեգորիա:Խորհրդային աճպարարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Կիև քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Մարտի 30 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կիմերյան ծալքավորություն

thumb|350px|Ծալքավոր գոտիները աշխարհի քարտեզի վրա
**Կիմերյան ծալքավորություն**, մեզոզոյան դարաշրջանի ծալքավորման, լեռնակազմության և գրանիտոի-դայինինտրուզիվ մագմատիզմի երևույթների դրսևորման հիմնական տեկտոնական ժամանակաշրջանը.։

## Ընդհանուր նկարագրություն
thumb|200px|ձախից
Տարբերում են կիմերյան ծալքավորության երկու փուլ․
* վաղ կիմերյան (հին կիմերյան) - տեղի է ունեցել տրիասի վերջում յուրայի սկգբում
* ուշ կիմերյան (նոր կիմերյան) - կատարվել է յուրայի վերջում- կավճի ժամանակաշրջանի սկզբում։
Առաջինն արտահայտվել է Ղրիմում, Թայմիրում, Հյուսիսային Աֆղանստանում, Հարավ-Արևելյան Ասիայում, երկրորդը՝ Վերխոյանո-Չուկոտյան մարզում (կոլիմյան ծալքավորություն), Հյուսիսային Ամերիկայի Արևմտյան Կորդիլիերաներում (նեվադյան ծալքավորություն), Անդերում (անդյան ծալքավորություն), ինչպես նաև Պամիրում, Կենտրոնական Իրանում, Կովկասում և այլ շրջաններում։

## Ռուսաստանում
Կիմերյան ծալքավորությունը Ռուսաստանում Հյուսիս-արևելք լեռնաշղթան է, ինչպես նաև Պիրմորեն (Սիխոտե Ալին)։

## Արտաքին հղումներ
* Cimmeria im Oberjura. Die (Neo-)Tethys wird immer weiter, Palaeotethys wird immer schmaler. Cimmeria liegt südöstlich von Baltica.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Կատեգորիա:Տեկտոնիկա
Կենաֆ

**Կենաֆ** (), մոլոշազգիների ընտանիքի թելատու միամյա բույսերի տեսակ։ Արմատը՝ առանցքային, ցողունը՝ կանգուն, 1-5 մ բարձրությամբ։
## Կառուցվածք
Տերևները հերթադիր են, խոշոր, ստորին մասում՝ սրտաձև, միջինում՝ բլթակավոր, վերինում՝ նշտարաձև։ Ծաղիկները խոշոր են, բաց դեղին գույնի։ Պտուղը հինգ բնանի տուփիկ է։ Սերմը՝ տուփիկաձև կամ եռանկյունաձև։ 1000 սերմի կշիռը 20-28 գ է։ Ջերմասեր և խոնավասեր բույս է։ 
## Կիրառում
մինի|Չորացրած Կենաֆ
Թելից պատրաստում են պաստառ, պարկ, պարան և այլն, իսկ ցողունի մնացորդներից՝ թուղթ և շինարարական սալիկներ։ 
Սերմերը պարունակում են 18-20% տեխնիկական յուղ, որն օգտագործվում Է կաշվի, օճառի, լաքերի ու ներկերի արդյունաբերության մեջ, իսկ քուսպը՝ որպես կեր և պարարտանյութ։ ԽՍՀՄ-ում կենաֆը մշակվում էր Միջին Ասիայի ոռոգվող երկրագործության շրջաններում։

## Տես նաև
*Տեքստիլ արդյունաբերություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փիփերթազգիներ
Կանադայի կոմունիստական կուսակցություն

**Կանադայի Կոմունիստական կուսակցությունը** (, , ԿԿԿ), կոմունիստական կուսակցություն Կանադայում։

Ստեղծվել է 1921 թվականին, Գուելֆի հիմնադիր համագումարում։ 1922-1924 թվականներին անվանվել է *Կանադայի բանվորական կուսակցություն* (ԿԲԿ)։ 1924 թվականին մտել է Կոմինտերնի մեջ։ 1931-1935 թթ. և 1940-1943 թթ. գործել է ընդհատակում։ 1941 թ-ին (Խորհրդային Միության վրա Նացիստական Գերմանիայի հարձակումից հետո) կանադացի կոմունիստները հանդես եկան երկրում հակաֆաշիստական ուժերի ազգային ճակատ ստեղծելու նախաձեռնությամբ։ 1943 թվականին ստեղծվեց լեգալ մարքս-լենինյան կուսակցություն, որն անվանվեց *բանվորական առաջադիմական կուսակցություն* (ԲԱԿ)։ 16-րդ համագումարում (1959) ԲԱԿ-ը վերանվանվեց *Կանադայի կոմունիստական կուսակցություն* (ԿԿԿ)։ 21-րդ համագումարն ընդունեց նոր ծրագիր, որն առաջ քաշեց ձախ ուժերի միասնական ճակատ ստեղծելու խնդիր։

ԿԿԿ-ի կենտրոնական օրգանն է «Փիփլս վոյս» (*People's Voice*) թերթը։

## Գլխավոր քարտուղարներ
* 1921, Թոմ Բարպո
* 1921-1923, Վիլյամ Մորիարտի
* 1923-1929, Ջեկ Մակդոնալդ
* 1929-1962, Թիմոտի Բակ
* 1962-1964, Լեսլի Մորրիս
* 1965-1988, Վիլյամ Կաշտան
* 1988-1992, Ջորջ Հյուիստոն
* 1992, Միգել Ֆիգերոն

## Ընտրությունների արդյունքներ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Коммунистическая партия Канады: "Уроки нашей истории"

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Тим Бак. Тридцать лет коммунистического движения в Канаде (1922—1952)։ пер. с англ. / Тим Бак. — М.: Издательство иностранной литературы, 1953. — 197 с.
* История Коммунистической партии Канады, 1921—1976: Пер. с англ. / Предисл. У. Каштана, послесл. Н. Мостовца. — М.: Политиздат, 1984. — 279 с.

Կատեգորիա:1921 հիմնադրումներ Կանադայում
Կատեգորիա:Կանադայի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Բաբիտ

մինի|Բաբիտ
**Բաբիտ**, անագի կամ կապարի հակաշփական համաձուլվածք։ Հիմնականում օգտագործվում է առանցքակալների պատրաստման համար։ Բաբիտի որոշ տեսակներ պարունակում են ծարիր, պղինձ, նիկել, կալցիում, նատրիում և այլն։ Ստացել է Իսաակ Բաբիտը (ԱՄՆ) 1839 թվականին։ Բաբիտի բարձր հակաշփական հատկությունները պայմանավորված են նրա հատուկ անհամասեռ կառուցվածքով, իսկ վերջինս էլ՝ համաձուլվածքի փափուկ հիմքում կարծր մասնիկների առկայությամբ։ Աչքի է ընկնում հալման ցածր ջերմաստիճանով (300—440&nbsp;°C), լավ մշակելիությամբ։ Անագային բաբիտը կապարայինի համեմատությամբ ունի ավելի բարձր կոռոզիակայունություն, ջերմահաղորդականություն, ինչպես նաև գծային ընդարձակման ավելի փոքր գործակից։

## Տես նաև
* Հակաշփական նյութեր

Կատեգորիա:Կապարի համաձուլվածքներ
Կատեգորիա:Անագի համաձուլվածքներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կոճղարմատ

thumb|right|Polygonatum multiflorum-ի կոճղարմատները
**Կոճղարմատ** (), բազմամյա խոտաբույսերի ստորգետնյա ընձյուղ։ Արմատից տարբերվում է ծայրապատյանի բացակայությամբ, պարենքիմի և թեփուկանման, մանր տերևների առկայությամբ։

Վերջիններիս ծոցերում կամ հանգույցներում առաջանում են բողբոջներ, որոնք ամեն տարի ստորգետնյա նոր ընձյուղներ և հավելյալ արմատներ են առաջացնում։ Որոշ բույսերի (հիրիկի) կոճղարմատները կարճ են, հաստ, մյուսներինը (օրինակ՝ սիզախոտինը)՝ շատ բարակ, երկար, արագ ճյուղավորվող։ Կոճղարմատի ծերացած մասերի մահացման դեպքում վերգետնյա հատվածները միմյանցից առանձնանում են, տեղի է ունենում բնական վեգետատիվ բազմացում։ Կոճղարմատները հողում տարածվում են հորիզոնական ուղղությամբ, երբեմն՝ թեքությամբ։ Տարածման խորությունը սովորաբար ընդգրկում է վարելաշերտը, բայց որոշ բույսեր (մոլասորգո) թափանցում են մինչև մեկ և ավելի մետր։

Կոճղարմատավոր բույսերից մի քանիսը (արվանտակ, սեզ, մոլասորգո, ձիաձետ) վարելաշերտում առաջացնում են արմատների խիտ ցանց՝ դժվարացնելով հողի մշակման, բույսերի ցանքի ու խնամքի աշխատանքները։ Որոշ բույսերի կոճղարմատները պարունակում են դեղանյութեր (կատվախոտ), ներկանյութեր (կզմուխ), դաբաղանյութեր (մատրասդ) և այլն։ Երկար կոճղարմատներ ունեցող բույսերն օգտագործվում են ավազուտների ամրացման համար։

Կատեգորիա:Բույսերի վեգետատիվ օրգաններ
Կատեգորիա:Վեգետատիվ օրգանների ձևափոխություններ
Կատեգորիա:Բույսի բազմացում
Սյուզաննա Գուլակյան

**Սյուզաննա Արմենի Գուլակյան** (), հայ գրականագետ, թարգմանչուհի, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ՀՀ Գրողների միության անդամ 1966 թվականից։

## Կենսագրություն
Սյուզաննա Գուլակյանը միջնակարգ կրթությունն ստացել է Երևանում։ 1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1952-1958 թվականներին աշխատել է ռուսերեն «Կոմունիստ» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գրական աշխատող, ապա պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ։ 1958-1969 թվականներին «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրի քննադատական բաժնի վարիչն էր, ապա պատասխանատու քարտուղարը։ Որպես դոցենտ աշխատել է նաև Երևանի Վ․ Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտում։ 1966 թ. «Դ․ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազարը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ ԽՄԿԿ անդամ 1956 թվականից։

## Ստեղծագործական կյանք
Հայերենից թարգմանում է ռուսերեն։ Սյուզաննա Գուլակյանի թարգմանությամբ ռուսերեն առանձին գրքերով լույս են տեսել Բաղիշ Հովսեփյանի «Սերմնացանները չվերադարձան» (Մոսկվա, 1965), Էդվարդ Ջրբաշյանի «Թումանյանի պոեզիան» (Մոսկվա, 1969)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Սոխուկ

thumb|right|250px|Սոխի սոխուկները
**Սոխուկ** կամ **կոճղեզ** (), ստորգետնյա ձևափոխված ընձյուղ՝ խիստ կարճացած ցողունով և թեփուկանման, մսալի տերևներով։ Կոճղեզը ծառայում է ջրի, սննդանյութերի (հատկապես շաքարների) պահեստման, ինչպես նաև վեգետատիվ բազմացման ու նորոգման համար։ Սոխուկը, որպես պահեստող օրգան, կարող է գործել մեկ (վարդակակաչ, սոխ) կամ մի քանի (ձնծաղիկ, հակինթ) տարի։ Սոխուկային ներքին թեփուկները հյութալի են, հաստ, պարունակում են սննդարար նյութեր։

Արտաքին թեփուկները բարակ են, չոր և պաշտպանում են ներքին թեփուկները չորացումից, վնասակար գործոնների ազդեցությունից։ Որոշ բույսերի (օրինակ, շուշանի) թեփուկները նեղ են, կղմինդրի ձևով դասավորված, մյուսներինը (սոխ, հակինթ) լայն են, իրար ընդգրկող։ Սխտորի կոճղեզային թեփուկների ծոցում ձևավորվում են առանձին մանր կոճղիկներ, որոնք տեղադրված են կողք-կողքի, շարքով և կոչվում են բարդ կոճղեզը։ Կոճղեզը հատկանշական է շքանարգիզազգիներին, շուշանազգիներին, որոնց մեծ մասը աճում է շոգ, չորային պայմաններում։

Կատեգորիա:Բույսերի վեգետատիվ օրգաններ
Կատեգորիա:Բույսի բազմացում
Քաջիկ Գրիգորյան

**Քաջիկ Գրիգորյան** (Խաչատուր Գուրգենի Գրիգորյան, ), հայ բանաստեղծ, Գրողների միության անդամ (1951)։

## Կենսագրություն
Քաջիկ Գրիգորյանը 1951 թվականին ավարտել է Գյումրիի Միքայել Նալբանդյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1950 թվականից աշխատել է Գյումրու «Բանվոր» թերթի խմբագրությունում որպես բաժնի վարիչ։

## Ստեղծագործական կյանք
Նրա առաջին բանաստեղծությունը՝ «Գարնան երգը», լույս է տեսել 1941 թվականին, Գյումրու «Բանվոր» թերթում։ Կոմպոզիտոր Ալեքսեյ Հեքիմյանը երգ է հորինել Քաջիկ Գրիգորյանի «Նաիրուհի» բանաստեղծության տեսքով։

## Երկեր
* Հայրենի աղբյուր (բանաստեղծություններ), 1951
* Գարնան ծաղիկներ (բանաստեղծություններ, պոեմներ), 1956
* Նախանձ Գալոն, 1959
* Սովետահայ գրականության ընտիր էջեր։ Պոեզիա, 1960
* Երջանկության ճանապարհին (բանաստեղծություններ, պոեմ), 1961
* Նորից քեզ հետ (բանաստեղծություններ), 1965
* Ճռիկ աղբյուր, 1969
* Մայիս (բալլադներ), 1973
* Կանաչ հնձան (բանաստեղծություններ, բալլադներ, պոեմներ), 1973
* Վարդավառ (բանաստեղծություններ), 1979
* Նախանձ Գալոն, Թեհրան, 1981
* Հայրական օջախ (բանաստեղծություններ), 1983

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Շուշանազգիներ

**Շուշանազգիները** () երկշաքիլավորների դասին պատկանող բույսերի ընտանիք է։ Շուշանազգիների ընտանիքում հաշվվում են բույսերի մոտ 4 հազար տեսակ, որոնք աճում են ամբողջ երկրագնդում։ Շուշանազգիների մեծ բազմազանություն կա հատկապես տափաստաններում և կիսատափաստաններում։ Դրանց մեծ մասը բազմամյա խոտաբույսեր են սոխուկներ կամ կոճղարմատներ հիշեցնող ձևափոխված ստորգետնյա ընձյուղներով։
## Ձևաբանություն
Տերևները խոշոր են, ամբողջական, զուգահեռաջիղ կամ աղեղնաջիղ։ Շուշանազգիների ծաղիկները սովորաբար խոշոր են, վառ գունավորված, դասավորված են առանձին կամ ողկույզ հովանոց, հուրան և այլ ծաղկաբույլերով։ Ծաղկի մեջ կան ազատ կամ սերտաճած 6 պսակաթերթեր, 6 առէջ (երկու շրջանով 3 - ական), 1 վարսանդ։ Շուշանազգիների պտուղը բազմաթիվ սերմերով հատապտուղ է կամ տուփիկ։
## Տարածված ցեղերը
Այս ընտանիքի մեջ է մտնում, օրինակ ։ Դա ամենատարբեր գույնի առանձին խոշոր ծաղիկներով դեկորատիվ սոխուկավոր բույս է։ Վարդակակաչի ծաղկաբույլը բաղկացած է 6 միատեսակ պսակաթերթերից՝ երկու շրջանով 3 - ական դասավորված։ Կոկոնում ծաղկապատի 3 արտաքին կանաչ տերևիկները ծածկում են 3 ներքին տերևիկներին։ Ծաղիկների բացվելուց հետո դրանք բոլորը վառ գունավորում են ստանում չբաժանվելով բաժակի և պսակի։ Ծաղկի մեջ կան 6 առէջներ` երկու շրջանով երեքական դասավորված, և մեկ վարսանդ` եռաթի սպիով։ Վարսանդի սերմնարանը բաժանված է 3 բնի, որոնցում գտնվում են բազմաթիվ սերմնաբողբոջներ։ Վարսանդի սերմնարանից զարգանում է տուփիկ պտուղը, որը հասունանալիս ճեղքվում է 3 փեղկի։ Մշակովի վարդակակաչներն ունեն հիբրիդային ծագում։ Վայրի վարդակակաչների շատ տեսակներ աճում են Միջին Ասիայում, Պովոլժիեի, Ղրիմի և Ուկրաինայի տափաստաններում։

Շուշանազգիների մյուս ներկայացուցիչը ։ Հողի տակ գտնվում է հովտաշուշանի երկարավուն կոճղարմատը. հողի մակերեսին դասավորվում են նրա լայն, աղեղնաջիղ տերևները։ Հովտաշուշանի սպիտակ հոտավետ ծաղիկները հավաքված են ողկույզ ծաղկաբույլում։ Աշնանը հասունանում են պտուղները՝ կարմիր հատապտուղները։ Դրանք, ինչպես և ամբողջ բույսը, թունավոր են։ Հովտաշուշանի ծաղիկներն ու տերևները օգտագործվում են որպես դեղամիջոց սրտային հիվանդությունների համար, ծաղիկներից ստացված եթերայուղն օգտագործվում է պարֆյումերիայում։

Շուշանազգիներից են բանջարաբույսեր -ն ու -ը, դեկորատիվ բույսերից՝ , , , , , , ։ Ծնեբեկի որոշ սորտեր մշակում են որպես նրբահամ բանջարաբույսեր՝ սննդի մեջ օգտագործելով երիտասարդ ընձյուղներ։

Վայրի բույսերից կարելի են նաև ,  տեսակները (վերջին երկուսը թունավոր են) և այլն։


File:Lys royal Inflorescence FR 2013.jpg|Շուշան թագավորական (*[[Lilium regale]]*)
Image:Lilium_candidum_1.jpg|Սովորական սպիտակ շուշան (*[[Lilium candidum]]*)
Image:Lilium_pyrenaicum.jpg|*[[Lilium pyrenaicum]]*
Image:LiliumAuratumVVirginaleBluete2Rework.jpg|Շուշան ոսկեգույն (*[[Lilium auratum]]*)


## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Վորքշոփ

մինի|300px|Վիքիպեդիան խմբագրելու վորքշոփ
**Վորքշոփ** ( - «արհեստանոց» բառից․ թարգմանվում է նաև «աշխատարան»), սովորաբար մեկ կամ մի քանի օր տևողությամբ սեմինար կամ հանդիպումների շարք, որոնց մասնակիցները գործնական գիտելիքներ և հմտություններ են ստանում՝ միասին որևէ աշխատանք կատարելով կամ խնդիր լուծելով։ Ի տարբերություն ավանդական ուսուցման ձևերի, վորքշոփի բոլոր մասնակիցները ներգրավված են գործնական աշխատանքի մեջ՝ կա՛մ վորքշոփի ղեկավարի ուղղորդմամբ, կա՛մ ինքնուրույնաբար։

## Սահմանում և ձևաչափ
Սովորաբար «վորքշոփ» տերմինով հասկացվում է խմբային֊համագործակցային աշխատանք կամ ուսուցում։ Որպես այդպիսին վորքշոփի ձևաչափի հստակ սահմանում գոյություն չունի։ 1954 թ․ հրապարակված մի հետազատության մեջ այն սահմանում է որպես ոչ ֆորմալ հանդիպում ինքնաուղղորդվող օրակարգով, որի նպատակն է համագործակցային եղանակով խնդիրների լուծումը և մասնագիտական աճը։

մինի|300px|Լուսանկարչական վորքշոփ

## Օրինակներ
* Թարգմանիչների կամ գրողների վորքշոփ
* Լուսանկարիչների վորքշոփ
* Համակարգչային սպեցիֆիկ հմտությունների փոխանցման վորքշոփ (օրինակ՝ Վիքիպեդիայի խմբագրման)
* Դերասանների կամ արտիստների վորքշոփ

## Տես նաև
* Սեմինար
* Վարպետաց դաս
* Կոլոքվիում

## Աղբյուր
* Ռանի Շարմա․ «Դպրոցի կառավարման ձեռնարկ», էջ 429-436 (B. Rani Sharma, *[https://books.google.am/books?id=MtItiUD1pJwC&pg=PA429&dq=educational+workshop&hl=hy&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false A Handbook Of School Administration]*. Sarup & Sons, 2007)։ ISBN 8176258024

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրթություն
Զահիրեդդին Մուհամմադ Բաբուր

**Զահիրեդդին Մուհամմադ Բաբուր** (), Հնդկաստանում Մեծ մողոլների կայսրության հիմնադիր, զորավար, գրող։

Հայրական կողմից եղել է Լենկթեմուրի, իսկ մայրական կողմից՝ Չինգիզ խանի հետնորդներից մեկը։ 12 տարեկան հասակում հորից ժառանգել է Ֆերգանայի գահը։ 1504 թվականին նվաճել է Քաբուլը։ 1519 թվականին արշավանք է կատարել դեպի Հնդկաստան, 1525 թվականին՝ Դելի։ 1526 թվականին հիմնադրել է Հնդկաստանում Մեծ մողոլների պետությունը։ Իր արշավանքի պատմությունն է տվել «Բաբուր-նամե» ինքնակենսագրական երկում, ուր պատկերել է նաև ավատական ավագանու բարքերը, դարաշրջանի սովորույթները։ Թողել է նաև քնարական բանաստեղծությունների մի ժողովածու («Դիվան»)։ Գրել է չաղաթայերեն․ հետագայում նրա երկերը թարգմանվել են պարսկերեն և այլ լեզուներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուզբեկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թյուրք կառավարիչներ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Վլադիմիր Դանիելյան

**Վլադիմիր Գալուստի Դանիելյան** (), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀՀ Գրողների միության անդամ 1978 թվականից։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Դանիելյանը 1951 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հոգեբանության և տրամաբանության բաժինը։ 1952 թվականից աշխատել է «Սովետական գրող» հրատարակչությունում որպես ավագ խմբագիր։ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնը 1968 թվականին բեմադրել է նրա «Ռոմեոն, Ջուլիետան և խավարը» դրաման (ըստ Յան Օտչենաշեկի համանուն վիպակի)։

## Երկեր
*Կանաչ լույսը վառվում է բոլոր խաչմերուկներում (նովելների ժողովածու), 1964 թ
*Ջրաղացպանն ու թագավորը, 1971 թ
*Մենք հրաշք ծնունդներ ենք (նովելների և պատմվածքների ժողովածու), 1976 թ

## Թարգմանություններ (ռուսերենից)

* Անիկստ Ալեքսանդր։ Շեքսպիր.- Երևան։ Հայաստան, 1988.- 398 էջ։
* Գրին Ալեքսանդր։ Շողշողուն աշխարհ։ Ալիքների վրայով վազողը։ Վեպեր.- Երևան։ Սովետական գրող, 1985.- 447 էջ.- (Արկածային գրադարան)։
* Դոդե Ալֆոնս։ Ջեկ.- Երևան։ Սովետական գրող, 1981.- 400 էջ։
* Կնորե Ֆեոդոր։ Նավապետ Կրոկուս։ Հեքիաթ-վիպակ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1974.- 301 էջ։
* Մամե Ալիխանե։ Կենաց ծով.- Երևան։ Սովետական գրող, 1983.- 31 էջ։ 
* Նեմանի ափին.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1956.- 136 էջ.- Բովանդ-ից՝ Որոշ ստեղծագործություններ։
* Պավլովա Տատյանա։ Կրոմվել.- Երևան։ Հայաստան, 1983.- 360 էջ։
* Պոլոնսկի Գեորգի, Վորոնցովա Ելենա, Տենդրյակով Վլադիմիր։ Դպրոցական տարիներ։ Վիպակներ (Ժողովածու).- Երևան։ Սովետական գրող, 1978.- 272 էջ։ Վերատպությունը տե՛սԴպրոցական տարիներ։ Վիպակներ (Ժողովածու).- Երևան։ Լույս, 1986.- 220 էջ։
* Չապլին Չարլզ։ Իմ կենսագրությունը.- Երևան։ Հայաստան, 1971.- 610 էջ։  Վերատպությունը տե՛ս Իմ կենսագրությունը.- Երևան։ Հայաստան, 1990.- 588 էջ։
* Սյուսակու Էնդո։ Ծով և թույն.- Երևան։ Հայաստան, 1967.- 135 էջ։
* Սքոթ Վալտեր։ Քվենտին Դորվարդ.- Երևան։ Հայաստան, 1972.- 538 էջ։
* Օտչենաշեկ Յան։ Ռոմեոն, Ջուլիետան և խավարը.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1964.- 132 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիա

**Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիան (European Association for Psychotherapy - EAP)** 41 երկրներից ավելի քան 120,000 հոգեթերապևտներ (այդ թվում նաև 28 ազգային ասոցիացիա և 17 եվրոպական ասոցիացիա) միավորող միջազգային մասնագիտական կազմակերպություն է, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Վիեննայում։ Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիան Հոգեթերապևտի եվրոպական վկայականի ստացման չափորոշիչները սահմանող և այն շնորհող միակ իրավասու կազմակերպությունն է։

__TOC__

## Ներածություն
Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիան իր հիմնադրման պահից իրագործում է հոգեթերապիայի ոլորտում ստանդարտացման և մասնագիտական կրթության և պրակտիկայի վերահսկման գործառույթներ՝ միաժամանակ համապատասխանեցնելով այդ ամենը Եվրամիության անդամ երկրների օրենսդրության և Եվրահանձնաժողովի աշխատանքների հետ։

## Սթրասբուրգյան հռչակագիրը
Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիան 1990 թ.-ին, առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության նպատակների և Եվրամիության օրենսդրության շրջանակներում, հռչակում է հոգեթերապիային վերաբերվող փաստաթուղթ, որն այժմ հայտնի է "Սթրասբուրգյան հռչակագիր" անվանմամբ։ Նշված փաստաթուղթը հակիրճ և հստակ ներկայացնում է հոգեթերապիայի հասկացումը. 
;Սթրասբուրգյան հռչակագիրը։
# Հոգեթերապիան հատուկ դիսցիպլին է, որով զբաղվելն ազատ և անկախ մասնագիտություն է;
# Հոգեթերապևտիկ կրթությունը պահանջում է բարձր մակարդակի տեսական և կլինիկական պատրաստվածություն;
# Թերապևտիկ մեթոդների բազմազանությունը երաշխավորված է;
# Կրթությունը հոգեթերապևտիկ մեթոդներից որևէ մեկի ոլորտում իրականացվում է ինտեգրալ ձևով. այն ներառում է՝ տեսությունը, անձնային թերապևտիկ փորձը և անհատական պրակտիկան՝ սուպերվիզորի գլխավորությամբ, միաժամանակ ձեռք են բերվում գիտելիքներ այլ մեթոդների մասին; 
# Այդպիսի կրթություն ստանալու համար անհրաժեշտ է ունենալ նախնական կրթություն, մասնավորապես հումանիտար և հասարակական գիտությունների ոլորտում։

## Էթիկական սկզբունքները
Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիան 2002 թ-ին մշակում և ընդունում է մի փաստաթուղթ, որը սահմանում է հոգեթերապևտների աշխատանքի, մասնագիտական գործունեության էթիկական սկզբունքները։

## Հոգեթերապևտի եվրոպական վկայական
Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիան մասնագիտական ոլորտի վերահսկողության և մասնագիտական ծառայությունների որակի բարձրացանն ուղղված աշխատանքների շրջանակներում ներմուծել է հոգեթերապևտի եվրոպական վկայականը (European Certificate of Psychotherapy - ECP), որը ստանալու համար նախատեսված են բավականին բարձր չափանիշներ, և որի առկայությունը մասնագետի մոտ վկայում է վերջինիս մասնագիտական պատրաստվածության բարձր մակարդակի և այդ պատրաստվածության եվրոպական չափանիշներին համապատասխանելու մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Բժշկական և առողջապահական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հոգեթերապիա
Հոգեթերապիայի լեհական ասոցիացիա

**Հոգեթերապիայի լեհական ասոցիացիան (Polska Federacja Psychoterapii - PFP)**, Լեհաստանում և վերջինիս սահմաններից դուրս գործող հոգեթերապևտ-մասնագետներին միավորող մասնագիտական կազմակերպություն, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Կրակովում։

__TOC__

## Ներածություն
Հոգեթերապիայի լեհական ասոցիացիան հիմնադրվել է 2005 թ-ին և ներկայացնում է Լեհաստանը Հոգեթերապիայի եվրոպական ասոցիացիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոգեթերապիա
Համբիկ Սասունյան

**Համբիկ Սասունյան** (), «Հայկական ցեղասպանության արդարության մարտիկներ» գաղտնի կազմակերպության անդամ։

1982 թվականի հունվարի 28-ին առավոտյան 9։40-ին 19-ամյա Համբիկը Լոս Անջելեսում, Ուիլշիր Բուլվարի և Կոմստոկ փողոցի խաչմերուկում համագործակցի հետ գնդակահարել է Թուրքիայի հյուպատոս Քեմալ Արըքանին, երբ նրա ավտոմեքենան կանգնած էր կարմիր լույսի տակ։ ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը դատապարտեց այս արարքը՝ որակավորելով այն ահաբեկչություն։ Ձերբակալությունից հետո ԱՄՆ դատարանը նրան դատապարտել է ցմահ ազատազրկման, առանց բողոքարկման իրավունքի։ 2013 թվականի դրությամբ Համբիկ Սասունյանը կրում էր իր պատիժը ԱՄՆ Սեն Լուիս Օբիսպո բանտում։ Երկու անգամ՝ 2006 և 2010 թվականներին ԱՄՆ դատարանը մերժել է Սասունյանի ներում ստանալու խնդրանքը։ Համբիկ Սասունյանն ազատ է արձակվել բանտից։ 37 տարի ազատազրկումից հետո 29.12.2019 ԱՄՆ դատարանը բավարարել է նրա հայցը վաղաժամ ազատ արձակման մասին. նրան բաց են թողել պայմանական վաղաժամկետ ազատմամբ։ Այս անգամ հայցի բավարարումը հարուցել է թուրքական կողմի դժգոհությունը։ Թուրքիայի ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ իրենք բողոքարկելու են այդ որոշումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համբիկ Սասունյանը 50 տարեկան է
* PEOPLE v. SASSOUNIAN (1986) 182 CA3d 361
* Ronald Reagan. Statement on the Assassination of Turkish Consul General Kemal Arikan, January 28th, 1982
*  Assassin Gets Life Term
* ATAA-ի կայքը 

Կատեգորիա:Լիբանանահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մարդասպաններ
Էդուարդ Բորնհյոյե

**Էդուարդ Բորնհյոյե** ([b’ornhööe]), ծնված՝ **Էդուարդ Բրունբերգ** (), էստոնացի գրող, արձակագիր։

Էդուարդ Բորնհյոյեն համարվում է էստոնական գրականության մեջ պատմավեպի ժանրի հիմնադիրը, քանի որ նրա գործերի մեծամասնությունը ռոմանտիզմի ազդեցությունն ունեցող պատմա-արկածային պատմություններ են։

## Կենսագրություն
1872-1874 թթ. սովորել է Ռեվելում (Տալլին) Վ. Կենտմանի անվան տարրական դպրոցում, իսկ 1874-1877 թթ.՝ շրջանային դպրոցում։

Բորնհյոյեի կենսագրությունը հարուստ է աշխատանքի վայրերի և այն քաղաքների ցանկով, որտեղ ապրել, աշխատել և եղել է ճանապարհորդությունների ժամանակ։ Հողաչափների գծագրող Սանկտ Պետերբուրգում և նույն վայրում ապրանքային ֆիրմայի աշակերտ, Կովնոյում (Կաունաս) ուսուցչի օգնական և գերմանական թերթի տալլինյան գործակից, Ստավրապոլում ուսուցիչ և տնային ուսուցիչ Մատսալու կալվածքում. ոչ մի տեղ նա երկար չէր մնում, կարծես թե հետաքրքրասիրությունը և ճանապարհորդության տենչը ձգում էին նրան առաջ։ Նա եղել է Թիֆլիսում (Թբիլիսի) և Փոքր Ասիայում, Գերմանիայում և Լեհաստանում, կատարել է ճանապահորդություն դեպի Պաղեստին, Եգիպտոս, Հունաստան, Իտալիա։ Արդեն բավականին հասուն տարիքում (1888 թ.) Բորնհյոյեն հանձնում է էքստեռն քննություններ և ընդունվում Տարտուի համալսարան ()՝ ուսումնասիրելու բանասիրություն, սակայն ստիպված էր թողնել ուսումը նյութական դժվարությունների պատճառով։ Եվ կրկին մասնագիտությունների շարանը՝ լրագրող և ծաղրանկարիչ Բեռլինում, թարգմանիչ Տալլինի շրջանային դատարանում, դիվանապահ։ Դատարանի հետ էր կապված նրա մնացած ողջ կյանքը. մահացել է Տալլինի հաշտարար դատավորի պաշտոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էստոնացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Էստոնացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Էստոնացի գրողներ
Գրիգոր Եղիկյան

**Գրիգոր Կարապետի Եղիկյան** (), հայ բանաստեղծ, մանկագիր, ՀՀ Գրողների միության անդամ 1973 թվականից։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Եղիկյանը 1951 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական տեխնիկումը։ 1937-1942 թվականներին աշխատել է Երևանի №2 տպարանում։ 1942-1945 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողություններին։ 1945-1967 թվականներին տեխնիկական խմբագիր էր «Առողջապահություն» ամսագրում։ 1967 թվականից աշխատել է որպես պոլիգրաֆիստ Երևանի թղթի-ստվարաթղթի ֆաբրիկայում։ Պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» առաջին աստիճանի շքանշանով։
Գրել է միայն մանուկների համար։ Առաջին ժողովածուն՝ «Իմ գառնուկը», լույս է տեսել 1960 թվականին։ Առանձին բանաստեղծություններ թարգմանվել են ռուսերեն։
Մահացել է 1998 թվականի մարտի 1-ին, Երևանում։

## Երկեր
* Իմ գառնուկը, 1960 թ
* Գաթա թխեմ, 1961 թ
* Կիկլիկո, 1964 թ
* Քաջ Շլդիկը, 1967 թ
* Արդարադատ մահակը, 1971 թ
* Զանգակներ, 1974 թ
* Կռվարար Շլդիկը, 1975 թ
* Ուրախ բակեր, տխուր սագեր (բանաստեղծություններ), 1980 թ
* Ծիածան (բանաստեղծությունների ժողովածու)
* Պատժված փղիկը (բանաստեղծություններ, հեքիաթներ)

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Լյուդվիգ Միքայելյան

**Լյուդվիգ Արսենի Միքայելյան** (), հայ դրամատուրգ, արձակագիր, Հայաստանի գրողների միության անդամ 1937 թ.-ից։

## Կենսագրություն
Լյուդվիգ Միքայելյանը ծնվել է Կարսի մարզի Բայրախտար գյուղում։ 1918 թ.-ին թուրքերը սպանել են նրա մորը, որից հետո մեծացել է մանկատներում։ 1929 թ.-ին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ուսումնարարանը, 1933 թ.-ին՝ Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է տարբեր դպրոցներում որպես ուսուցիչ։

## Ստեղծագործական կյանք
Բեմադրվել են նրա «Օսաննա» (1924, Ստեփանավան), «Գոշ» (1936, Լենինական), «Արտավազդ Երկրորդ» (1965, Լենինական), «Վարազդատ» (1941, Լենինական) դրամաները։

## Երկեր
* Պիեսների ժողովածու (գիրք չորրորդ), 1955
* Զարինե (վեպ), 1958
* Պատմական ողբերգություններ, 1963
* Սիրո ճանապարհ (վիպակ, պատմվածքներ), 1968
* Վարդենիկ (վեպ), 1974
* Պատմական ողբերգություններ, 1981

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
Հայկ Խաչատրյան «Գրական տեղեկատու», 1986, էջ 386

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Միխայիլ Օվչիննիկով

**Միխայիլ Ֆեոդորովիչ Օվչիննիկով** (), ռուս արձակագիր, լրագրող, դրամատուրգ, կինոսցենարիստ, ՀՀ Գրողների միության անդամ 1942 թվականից։

## Կենսագրություն
Միխայիլ Օվչիննիկովը ծնվել է Մերձուրալյան Սուխտելի կազակական ստանիցայում։ Փոքր հասակում զրկվել է ծնողներից։ Մեծացել է Կոնգուրսկի աշխատանքային կոմունայում։ Աշխատել է որպես փականագործ, կինոմեխանիկ։ 1937 թվականից մշտական բնակություն է հաստատել Հայաստանում։

## Ստեղծագործական կյանք
մինի
1937 թվականին Երևանի Կոնստանտին Ստանիսլավսկու անվան ռուսական թատրոնում բեմադրվել են նրա «Վաղը», «Շրջադարձ» (1956), «Փարիզի աղջամուղջում» (1965), 1950 թվականին Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնում՝ «Խիզախում» դրամաները։

Հայֆիլմը նրա սցենարներով նկարահանել է «Ակն ընդ ական» (1941), «Ինչու է աղմկում գետը» (1958), «Տասներկու արբանյակներ» (1960), «Դժվար անցում» (1962), «Կրակոց սահմանի վրա» (1972) կինոնկարները։

Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Հանդիպում հերոսի հետ» (1940), «Իմ բարեկամներն ու ծանոթները» (1948), «Պատահական հանդիպումներ» (1959), «Դժվար անցում» (1962), «Հատուկ առաքելություն» (1979) գրքերը։

## Երկեր
* Պիեսների ժողովածու (գիրք երկրորդ), 1951 թ
* Պիեսների ժողովածու, 1952 թ
* Պիեսների ժողովածու, 1955 թ
* Խիղճը (պիես մեկ գործողությամբ), Ե., Հայպետուսմանկհրատ, 1956, 32 էջ։
* Նվիրական երգ (պիես մեկ գործողությամբ, երկու պատկերով), Ե., Հայպետհրատ, 1958, 27 էջ։ Թարգմ.՝ Արտաշես Բաբայան։
* Աղմկում է Արաքսը (ակնարկներ սահմանապահների մասին), Ե., Հայաստան, 1968, 95 էջ։

### Մամուլ
* Խոտանի դեմ։ «Գրական թերթ», 1948, № 1:

## Գրականություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ