Լուցիուս Կոռնելիուս Ցիննա

**Լուցիուս Կոռնելիուս Ցիննա** () եղել է հռոմեական հանրապետության քառակի կոնսուլ։ Հակառակվելով Սուլլայի երթին դեպի Հռոմ (մ․թ․ա․ 88թ․), ընտրվել է կոնսուլ մ․թ․ա․ 87թ․, որի ընթացքում նա զինված ընդհարման մեջ մտավ՝ Օկտավիուսի պատերազմում, իր համակոնսուլ Գնեուս Օկտավիուսի հետ: Հաղթանակած դուրս գալով՝ Ցիննան իր դաշնակից Գայոս Մարիոսի հետ նախաձեռնեց իրենց թշնամիների սպանությունները: Հետագայում նա հաջորդ երեք տարիների ընթացքում գերիշխեց հանրապետությունում՝ շարունակաբար ծառայելով որպես կոնսուլ։

Թեև նրա գերիշխանությունը ամբողջական չէր. նա հիմնականում բավարարվում էր իր և դաշնակիցների համար կոնսուլություն ապահովելով, նրա քաղաքական կառավարման ժամանակ ի հայտ եկան շատ Հռոմի հանրապետության հետագա ականավոր գործիչներ: Մ․թ․ա․ 85 և 84թթ․-ի ընթացքում նա պատրաստվում էր քաղաքացիական պատերազմի Սուլլայի հետ, որը շուտով պետք է վերադառնար Միհրդատյան առաջին պատերազմից: Երբ Ցիննան փորձում էր իր մարդկանց տեղափոխել Ադրիատիկ ծովով, Անկոնայում մ․թ․ա․ 84թ․-ի սկզբին Ցիննան սպանվեց իր մարդկանց կողմից:

## Վաղ կյանքը և ընտանիքը
Ցիննան ծնվել է մ․թ․ա․ 130թ․-ից որոշ ժամանակ առաջ պատրիկների ընտանիքում, որը վերջերս էր սկսել աչքի ընկել:  Թեոդոր Մոմզենը Cornelii Cinnae-ին համարում էր պլեբեյներ, սակայն ժամանակակից հեղինակների մեծամասնությունը նրանց դիտարկում է որպես պատրիկներ: Նրա հայրը հավանաբար կոնսուլ է եղել մ․թ․ա․ 127թ․-ին։

Նա ամուսնացել է Անիա անունով մի կնոջ հետ, որից ունեցել է երեք երեխա՝ երկու դուստր և մեկ համանուն որդի։  Նրա ավագ դուստրն ամուսնացել է Հուլիոս Կեսարի հեը (մ․թ․ա․ 59թ․-ին բռնապետ և կոնսուլ), հավանաբար Ցիննայի երկրորդ կոնսուլության ժամանակ՝ մ․թ․ա․ 86թ․ նրա կրտսեր դուստրն ամուսնացել է Գնեուս Դոմիտիուս Ահենոբարբուսի հետ: Ցիննայի համանուն որդին խուսափել է Սուլլայի պատժից ՝ Սուլլայի քաղաքացիական պատերազմից հետո փախչելով Քվինտոս Սերտորիոսի մոտ։ Այնուհետև մ․թ․ա․ 44 թվականին դարձել է պրետոր։ 

Մ․թ․ա․ 90թ․-ից առաջ Ցիննան եղել է պրետոր։  Հայտնի է, որ նա ծառայել է նաև դաշնակցային պատերազմի ժամանակ.  շատ պատմաբաններ կարծում են, որ Ցիննան այն լեգատներից մեկն էր, ով գլխավորեց հռոմեական հաջող հարձակումը Մարսիի դեմ պատերազմի ժամանակ մ․թ․ա․ 89 թվականին։  Ցիննայի կյանքի կամ կարիերայի մասին քիչ բան է հայտնի մինչև նրա կոնսուլ ընտրվելը: 

## Առաջին կոնսուլություն, մ․թ․ա․ 87թ․
### Ընտրական համատեքստ
Մ․թ․ա․ 88 թվականին հռոմեական քաղաքականության մեջ երկու հիմնական հարց կար. առաջինը իտալական հարցն էր։ Դաշնակցային պատերազմի ժամանակ հռոմեական հանրապետությունը հիմնականում բոլոր իտալացի դաշնակիցներին շնորհել էր հռոմեական քաղաքացիություն։ Պուբլիուս Սուլպիցիուս Ռուֆուսը ՝ պլեբեյական տրիբուն, ձգտում էր շահել նրանց բարեհաճությունը՝ նրանց հավասարապես ընդգրկելով երեսունհինգ ցեղերի մեջ (քվեարկության միավորներ). Դրանում նրան հակադրվեցին շատ քաղաքական գործիչներ, ովքեր ցանկանում էին բազմաթիվ իտալական ցեղերի ութ նորաստեղծ ցեղերի մեջ:  Մյուս հարցը հրամանատարության հարցն էր: Պոնտոսի թագավոր Միհրդատ VI Եփատորը վերջերս ներխուժել էր Ասիա պրովինցիա։ Հռոմեական պատասխանի հրամանատարը մեծ հնարավորություն կունենար հարստանալու և ազդեցիկ դառնալու պատերազմում տարած հաղթանակի ու փառքի շնորհիվ:

Սուլպիցիուսը փորձեց կապել երկու հարցերը՝ ապահովելով այն ժամանակվա կոնսուլ Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի հրամանատարության փոխանցումը տարեց զորավար Գայոս Մարիոսին Միհրդատի դեմ պատերազմում՝ նրա դիմաց, որ Մարիոսը աջակցի իտալացիների գրանցմանը:  Բայց այն բանից հետո, երբ նա ընդունեց օրենսդրությունը, որը փոխանցեց Սուլլայի հրամանատարությունը Մարիոսին, Սուլլան հավաքեց իր բանակը և երթ կազմակերպեց դեպի Հռոմ՝ տապալելու Սուլպիցիուսի գործողությունները: Դա անելուց հետո նա անվավեր ճանաչեց Սուլպիցիուսի օրենքները և աքսորեց տասներկու տղամարդկանց, այդ թվում՝ Սուլպիցիուսին և Մարիոսին։  Սուլլան արդարացրել է իր գործողությունները՝ պնդելով, որ որպես կոնսուլ նա պարտավոր է ազատել պետությունը վտանգավոր մարդկանցից։  Նա նաև օրենսդրություն ընդունեց մ․թ․ա․ 88թ․-ին. փոխելով հռոմեական սահմանադրությունը` նվազեցնելով ժողովրդական տրիբունների իրավասությունները և օրենսդրական նախաձեռնությունը: Սուլլայի ենթադրյալ բարեփոխումները, նրա երթը դեպի Հռոմ ընտրությունների ժամանակ խորը և լայն հակահարվածի առարկա դարձավ։ 

Իր կոնսուլության ընթացքում Ցիննայի նպատակներից մեկը Սուլլային օրինական պատասխանատվության ենթարկելն էր Հռոմ կատարած իր երթի համար:  Սուլլան չաջակցեց Ցիննային և փոխարենը առաջ քաշեց Պուբլիոս Սերվիլիոս Վատիա Իսավրիկոսին, մի դաշնակից, ով վերջերս տրիումֆ էր ստացել։ *Կոմիցիան*, դեռևս վրդովված Սուլլայի երթից և Սուլպիցիուսի և Մարիոսի հանդեպ վերաբերմունքից մերժեց Սուլլայի թեկնածուին և նրա փոխարեն ընտրեց Ցիննային՝ Գնեոս Օկտավիուսի հետ։   Նախքան հաղթողներին հայտարարելը, նա նախ Ցիննային և Օկտավիուսին դրդեց երդվել հրապարակայնորեն չչեղարկել Սուլլայի պայմանավորվածությունները: Նշանակված կոնսուլները դա արեցին, քանի որ Սուլլան որպես նախագահող կոնսուլ իրավասու էր հրաժարվել հաղթողների հայտարարումից և անվավեր ճանաչել արդյունքները:  Թեև Օկտավիուսը կարծես լրջորեն էր վերաբերվում երդմանը, Ցիննան՝ ոչ։

### Պատերազմ Օկտավիուսի դեմ
#### Վտարում
Որպես կոնսուլ Ցիննայի առաջին գործողությունն այն էր, որ ժողովրդական տրիբունը դատի Սուլլային, հավանաբար Սուլպիցիուսի սպանության համար, ով սպանվելիս եղել է շատ ականավոր ժողովրդական տրիբուն:  Սա նպատակ ուներ կանգնեցնել Սուլլային բանակի գլխավորությամբ լքել Իտալիան և զրկել նրան Միհրդատական հրամանատարությունից: Այնուամենայնիվ, դա անիրագործելի էր. Սուլլան անտեսեց տրիբունի կանչը և իր բանակով մեկնեց Հունաստան: 

Ըստ Ապպիանի՝ Ցիննան կաշառք է ընդունել՝ աջակցելու Իտալիայի նոր քաղաքացիներին հավասարապես երեսունհինգ ցեղերի մեջ ընդգրկելուն: Կաշառված լինելով, թե ոչ՝ Ցիննան հրապարակայնորեն հայտարարեց, որ սատարում է նման գրանցմանը, ինչը անմիջապես թշնամություն մտցրեց իր և իր համակոնսուլ Օկտավիուսի մեջ: Ե՛վ Ցիննայի, և՛ Օկտավիոսի կողմնակիցները արագ զինվեցին։ Ցիննայի փորձերը՝ օրենսդրություն հրապարակելու՝ նոր քաղաքացիներին ցեղերի մեջ բաշխելու համար, հանդիպեց շատ տրիբունական վետոների, որոնք պաշտպանում էր Օկտավիուսը, ինչը հանգեցրեց ամբիոնների դեմ խռովության: Այնուհետև, Օկտավիուսը իր զինված կողմնակիցներին տանելով Հռոմի միջով, սպանել տվեց խռովարարներին: 

Ցիննան անվնաս մնաց և լքեց քաղաքը իր մի քանի հիմնական կողմնակիցների հետ, ներառյալ Քվինտոս Սերտորիոսը, Գայոս Միլոնիուսը, Մարկուս Մարիուս Գրատիդիանուսը և ժողովրդական տասը տրիբուններից վեցը: Նա մեկնեց Իտալիայի քաղաքներ մարդկանց ու փող հավաքելու համար, նրա մեկնելուց հետո Սենատը ապօրինի և հակասահմանադրական կերպով զրկեց Ցիննային հյուպատոսությունից և նրան հռչակեց հանրային թշնամի՝ նրա փոխարեն ընտրելով Լյուսիուս Կոռնելիուս Մերուլային(որը Յուպետերի քրմերից էր):  Մերուլայի քահանայական պարտականությունների և տաբուների պատճառով Օկտավիուսը *փաստացի* ծառայում էր որպես միակ կոնսուլ: 

#### Երթ դեպի Հռոմ
Ցիննան հասավ Նոլա, իտալական քաղաք, որը դեռևս հռոմեական պաշարման դեմ էր, որտեղ նա հայտնվեց այնտեղ տեղակայված բանակի առջև կոսնուլների ռեգալիայում: Նա նրանց մոտ ներկայացավ որպես վատ վերաբերմունքի ենթարկված կոնսուլի, ով անարդարացիորեն զրկվել էր սենատի կողմից իր պաշտոնից և նա այդպիսով ծաղրեց ժողովրդական ինքնիշխանությունը: Բանակը նրան ոտքի կանգնեցրեց և հայտարարեց իր աջակցության մասին։ Այնուհետև Ցիննան հավատարմության երդում տվեց սպաների և տղամարդկանց մոտ: Դրանից հետո նա շրջեց իտալական քաղաքներով՝ ասելով, որ իրեն անհրաժեշտ է նրանց աջակցությունը, և որ իր վրա հարձակվել են իտալամետ քարոզչության համար։

Գայոս Մարիոսը ՝ Սուլլայի աքսորյալներից մեկը, վերադարձավ Իտալիա և իր հավատարմությունը խոստացավ Ցիննային։ Ցիննան Մարիոսին ճանաչեց որպես պրոկոնսուլ, բայց Մարիոսը հրաժարվեց տիտղոսից, նախքան իտալացիների աջակցությունը ստանալը և մոտ 6000 մարդկանց հետ վերադարձավ Ցիննայի ճամբար:  Սենատը և Օկտավիուսը հրամայել էին Պոմպեոս Ստրաբոնին(Գնեոս Պոմպեոսի հայրը) ՝ Սոցիալական պատերազմի հյուսիսային թատրոնի հրամանատարին, վերադառնալ Հռոմ և պաշտպանել քաղաքը իր բանակով: Քաղաքից դուրս շրջափակված՝ նա պատրաստ չէր պաշտպանել քաղաքը և չգիտեր, թե ում կողմից կռվեր:  Այնուհետև ժամանեցին Ցիննայի ուժերը և պաշարեցին քաղաքը։ Նա գլխավորում էր հիմնական ուժը Քոլայն դարպասի դիմաց, երկու ջոկատներով՝ Սերտորիոսի և Մարիոսի գլխավորությամբ քաղաքի հյուսիսում և հարավում, համապատասխանաբար:  Ստրաբոնը ի վերջո անցավ Օկտավիուսի կողմը; Սենատը, աջակցություն փնտրելով, նաև հրամայեց Քվինտոս Կեյկիլիոս Մետելլուս Պիուսին, ով կռվում էր սամնիտների դեմ, անհապաղ պատվավոր հաշտություն կնքել և վերադառնալ քաղաքը պաշտպանելու: 

Երբ Մետելլոսը բանակցում էր սամնիների հետ, նրանք պահանջում էին քաղաքացիություն, ազատ արձակել բոլոր ռազմագերիներին և հռոմեացիները վերադարձնեին իրենց ավարը: Մետելուսն ու Սենատը մերժեցին. Ցիննան և Մարիոսը օգտվեցին առիթից առաջարկեցին զիջումներ և սամնիտները դարձան նրանց դաշնակիցները:  Այն բանից հետո, երբ Հռոմի զինվորական տրիբունաներից մեկը հեռացավ և բացեց դարպասները դեպի Ջանիկուլում, Ցիննայի և Մարիոսի ուժերը շարժվեցին քաղաքը գրոհելու համար. նրանց կանգնեցրեց Ստրաբոնի բանակի վեց գունդ։ Ստրաբոնը, ձգտելով լծակ դնել իր ռազմական ուժերը երկրորդ կոսուլության մեջ, գաղտնի բանակցություններ սկսեց Ցիննայի հետ, բայց շուտով մահացավ ժանտախտից:  Ընդարձակելով պաշարումը, Ցիննայի ուժերը տարածվեցին ամբողջ գյուղով մեկ և դադարեցրին Հռոմի սննդի մատակարարումը: Այնուհետև, Սենատը բանագնացներ ուղարկեց Ցիննայի մոտ՝ զինադադարի շուրջ բանակցելու համար: Ի սկզբանե հետաձգված Ցիննայի պահանջով, որ նրանք իրեն հռչակեն կոնսուլ, Սենատը համաձայնեց այս կետին այն բանից հետո, երբ Մերուլան հրաժարվեց իր կոնսուլությունից: 

#### Օրինական սպանություններ
Ցիննային արգելվեց իր կամքով սպանություններ կատարել, Մարիոսը շրջանցեց այս օրենքը։ Այնուհետև Ցիննան և Մարիուսը շարժվեցին մաքրելու իրենց քաղաքական հակառակորդներից մի քանիսին, Գայոսը և Լյուսիուս Հուլիոս Կեսարը սպանվեցին առանց դատավարության, ինչպես նաև Պուբլիուս Լիկինիուս Կրասոսը(Մարկոս Կրասոսի հայրը) և Մարկուս Անտոնիուսը :  Մերուլան՝ վերջերս գահից հեռացված հյուպատոսը, և Մարիուսի վաղեմի մրցակիցը՝ Կվինտուս Լուտատիուս Կատուլուսը, դատավարության են ենթարկվել ժողովրդի առջև, հնարավոր է՝ համապատասխանաբար կոնսուլության և *պերդուելիոյի* յուրացման համար։  Նրանք ինքնասպան եղան դատավճռից առաջ։ Ցիննան և Մարիոսը սպանեցին նաև իրենց հակառակորդ Օկտավիուսին։

## Իշխանություն և մահ
Երբ նա վերադարձավ քաղաք, նա տիրում էր հասարակական գործերին և միջոցներ ձեռնարկեց Սուլլայի դեմ։ Սուլլան հայտարարվեց ազգային *թշնամի*: Նրա ունեցվածքը բռնագրավվեց, տունը քանդվեց և նրա օրենսդրությունը չեղյալ հայտարարվեց։ Նրա կինն ու երեխաները փախչեցին քաղաքից Հունաստանում Սուլլայի բանակին միանալու համար։ Մ․թ․ա․ 87թ․-ի վերջերին ընտրություններում, Ցիննան իրեն և Մարիոսին ընտրեց կոնսուլներ- ըստ որոշ հնագույն աղբյուրների, հավանաբար անցկացվել է ընտրական հանձնաժողով, պարզապես երկուսն էին միակ թեկնածուները – մ․թ․ա․ 86թ․-ի համար: Մարիոսը, սակայն, մահացավ իր յոթերորդ կոսուլությունը ստանձնելուց ընդամենը տասներեք օր հետո, հավանաբար թոքաբորբից:  Մարիուսի փոխարեն Ցիննան կոնսուլ նշանակեց Լյուսիուս Վալերիուս Ֆլակուսին :  Մ․թ․ա․ 86թ․-ի ընթացքում մարդահամարն անցկացվել է Լյուսիուս Մարկիուս Ֆիլիպոսի և Մարկուս Պերպերնայի կողմից։ Չնայած Ցիննան աջակցում էր իտալացիների գրանցմանը որպես քաղաքացիներ, այդ տարի հաշվարկված թիվը՝ ընդամենը 463,000 է ցույց տալիս, որ նոր իրավունք ստացած իտալացիների մեծ մասը դեռ գրանցված չէ: Ֆլակուսը` Ցիննայի համակոնսուլը, նույնպես բերեց և ընդունեց օրենսդրություն, որը նվազեցրեց բոլոր չմարված պարտքերը երեք քառորդով: 

Տարվա վերջում Ֆլակուսը մեկնեց Հունաստան՝ իբր ստանձնելու ղեկավարությունը առանց առաջնորդի բանակի վրա, քանի որ Սուլլան հրամանատարությունից պաշտոնապես ազատվել էր, որովհետև նա ճանաչվել էր օրինազանց, բայց շուտով Ֆլակուսը սպանվեց նրա լեգատներից մեկի՝ Գայուս Ֆլավիուս Ֆիմբրիայի կողմից, ով այնուհետև ստանձնեց հրամանատարությունը։  Սուլլան, ի վերջո, վտարեց Միհրդատին Ասիայից և ապահովեց խաղաղությունը՝ Դարդանոսի պայմանագրով, որը կնքվեց Պոնտոսի հետ մ․թ․ա․ 85թ.-ին։ Նա նաև հնազանդեցրեց Ֆիմբրիայի բանակը արևելքում, ադ իսկ պատճառով Ֆիմբրիան ինքնասպան եղավ։

Մ․թ․ա․ 85 թվականին Ցիննան որպես իր կոնսուլական գործընկեր ընտրեց Գնեուս Պապիրիուս Կարբոյին : Սուլլայի խաղաղությունը Պոնտոսի հետ ցույց էր տալիս, որ նա կվերադառնա զենքով և զորքով։ Ցիննան և Կարբոն արձագանքեցին՝ անմիջապես սկսելով ռազմական նախապատրաստություններ և քարոզչական արշավ։ Նրանք ամբողջ Իտալիայից գումար և պաշարներ կուտակեցին՝ մարդկանց գանձելով և նախազգուշացումներ տալով, որ Սուլլան, հաղթանակի դեպքում, կչեղարկի իտալական ցեղերի քաղաքացիության իրավունքը:  Նախազգուշացումները, հաշվի առնելով Սուլլայի բռնի գործողությունը Սուլպիցիուսի դեմ մ․թ․ա․ 88թ․-ին, թվում էին ճշգրիտ: 

Մ․թ․ա․ 85թ․-ի վերջին Սուլլան նամակ ուղարկեց Հռոմի Սենատին, որտեղ ասվում էր Միհրդատյան պատերազմում իր ձեռքբերումների մասին և բողոքում էր այժմյան հռոմեական ռեժիմի դեմ: Այնուհետև նա խոստացավ, որ վրեժխնդիր կլինի այդ թշնամիներից՝ հանուն իր սպանված ընկերների, իր աքսորված ընտանիքի և Հռոմի: Հակառակ Ցիննայի պահանջների, նա նաև պնդեց, որ մտադիր չէ չեղարկել իտալական ցեղերի քաղաքացիության իրավունքը: Սենատն արձագանքեց նամակին՝ դեսպան ուղարկելով Սուլլայի մոտ՝ փորձելով նրան հաշտեցնել իր քաղաքական հակառակորդների հետ:  Սենատը նաև հանձնարարեց Ցիննային և Կարբոյին դադարեցնել ռազմական նախապատրաստությունները. նրանք համաձայնեցին դա անել, բայց անտեսեցին Սենատը և շարունակեցին հավաքագրել: Թվում է, թե Ցիննայի ռազմավարությունն այն էր, որ ճանապարհը դեպի Հունաստան և այնտեղ կռվի Սուլլայի հետ: 

Ցիննան և Կարբոն շարունակեցին պաշտոնավարել որպես կոնսուլներ մ․թ․ա․ 84թ․-սկզբին։ Այդ տարվա սկզբին Ցիննան սկսեց իր մարդկանց ճանապարհել Ադրիատիկ ծովով: Ժամանակակից աղբյուրները, կարծես, տարբեր են նրա վերջնական նպատակակետի վերաբերյալ: Բրոութոնը ասում է Էպիրուս։  Ոմանք, ինչպիսին Էռնստ Բադյանն է, պնդում են, որ Ցիննան գնում էր Լիբուրնիա ՝ հյուսիսային Ադրիատիկում, ինչը նշանակում է, որ Ցիննան մտադիր չէր մարտահրավեր նետել Սուլլային Հունաստանում: Ադրիատիկով տարանցման ժամանակ նավերի առաջին խումբն ապահով անցավ: Բայց երկրորդ խումբը փոթորկի հանդիպեց: Նավերից մի քանիսը խորտակվեցին, իսկ շատ մարդիկ լքեցին՝ ասելով, որ չեն ցանկանում կռվել համաքաղաքացիների հետ: Մնացած մարդիկ, ովքեր սպասում էին մեկնել Անկոնա, հրաժարվեցին նավարկել: Ապիանը հայտնում է, որ երբ Ցիննան ժողով հրավիրեց, նա փորձեց կարգապահություն պարտադրել, որի պատճառով նրա մարդիկ նրա դեմ դուրս եկան և սպանեցին Ցիննային:  Պլուտարքոսը ներկայացնում է մի այլ պատմություն, ըստ որի Ցիննային սպանել են մի քանի զինվորներ, որոնք վախենում էին, որ Ցիննան սպանել է այն ժամանակ երիտասարդ Պոմպեոսին։ Այս պատմությունը, սակայն, արժանահավատ չէ:  Նրա մահից հետո նրա համակոնսուլ Կարբոն հետ է կանչվել Հռոմ՝ անցկացնելու ընտրություններ նրա փոխարինման համար, սակայն ընտրություններ անցկացնելու երկու փորձերից հետո, որոնք վատ նախանշաններ են ստացել, ընտրությունները անորոշ ժամանակով հետաձգվեցին, և Կարբոն առանց գործընկերոջ պաշտոնավարեց տարվա մնացած ժամանակահատվածում։ 

Սենատի բանագնացները Սուլլային բերեցին Ցիննայի մահվան լուրը։ Այնուհետև Սուլլան մերժեց Սենատի առաջարկները, հրաժարվեց ցրել իր բանակը և Սենատից պահանջեց վերականգնել իր օրինական կարգավիճակը, ունեցվածքը և պաշտոնները։  Սուլլայի կողմից պայմանների մերժումը վատ ընդունվեց:  Ի վերջո, Սուլլան մ․թ․ա․ 83թ․-ին քաղաքացիական պատերազմ սկսեց, որում նա ի վերջո հասավ հաղթանակի հաջորդ տարի: 

## Հղումներ
### Մեջբերումներ


### Աղբյուրներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Գրականություն

*  Negatively commented on by : Bennett's "more general conclusions do not seem to be consistent with the facts and he seems to misunderstand both Cinna's position in Rome and his importance in Roman politics".
* 

Կատեգորիա:Ծննդյան տարեթիվն անհայտ
Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հռոմեական հանրապետության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 84 մահեր