open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հարավաֆրիկյան դրամահատարան

**Հարավաֆրիկյան դրամահատարան**, մասնավոր դրամահատարան Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում, որը Հարավաֆրիկյան պահուստային բանկի անունից պատասխանատու է Հարավային Աֆրիկայի ռենդ բոլոր մետաղադրամների արտադրության համար։ Գտնվելով Սենտուրիոնում, Գոտենգ նահանգ, Պրետորիայի մոտ, դրամահատարանն արտադրում է մետաղադրամներ և պլանչետներ (ֆլան) ինչպես ներքին, այնպես էլ միջազգային շուկաների համար։

## Պատմություն
Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում ոսկու հայտնաբերումից հետո, Վիտվատերսռենդյան ոսկու տենդի  պատճառով, Երկրի նախագահ Պաուլուս Կրյուգերը որոշում է կայացրել դրամահատարան ստեղծել, որը հիմնադրվեց 1890 թվականի հուլիսի 6-ին և բացվեց 1892 թվականին Պրետորիայում։ Մի քանի տարի անց երկիրը գրավեցին բրիտանացիները, որոնք ստեղծեցին Տրանսվաալ գաղութը, իսկ դրամահատարանը փակեցին, երբ ֆունտ ստեռլինգը համարվեց օրինական վճարամիջոց:։ 1919 թվականի Դրամահատման ակտի համաձայն, բրիտանացիները 1923 թվականի հունվարի 1-ին հիմնադրեցին Մեծ Բրիտանիայի արքայական դրամահատարանի մասնաճյուղը, որն արտադրել է 83,114,575 ֆունտ ստերլինգի սովերեն ոսկե մետաղադրամներ։ Երբ Հարավային Աֆրիկան սկսեց խզել կապերը Մեծ Բրիտանիայի հետ, դրամահատարանը 1941 թվականի հունիսի 30-ին փակվեց և հետագայում վերաբացվեց այժմյան Հարավային Աֆրիկայի դրամահատարան անունով։

## Արտադրանք
Արտադրանքի մեծ մասը շրջանառության մետաղադրամներ են և հուշադրամներ։ Դրանց թվում են.
*Հարավաֆրիկյան ռենդ
* Բրոնզապատ պողպատ
* Նիկելապատ բրոնզ
* Ստերլինգ արծաթ (925Ag), օրինակ EWT մեդալիոններ/Ստերլինգ արծաթե թագ
* 22 կարատ ոսկի
* 24 կարատ ոսկի (999.9Au)
* Զիմբաբվեի բոնդ մետաղադրամներ
* 10,20 և 50 Հարավային Սուդանի ֆունտ պիաստրներ, 1 ֆունտ և 2 ֆունտ մետաղադրամներ։

Հանրահայտ Կրյուգերանդ ոսկե մետաղադրամները հատվել են այստեղ 1967 թվականին։ 1996 թվականից սկսած Սենտուրիոնում, Գոտենգ, դրամահատարանն իրականացնում է մանրածախ առևտուր, և գործում է թանգարան

## Տես նաև
*Հարավային Աֆրիկայի տնտեսությունը

## Արտաքին հղումներ
*official website

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Դրամահատարաններ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կոլ Իսրայել

«**Կոլ Իսրայել**» («Իսրայելի ձայնը»), Ռեշուտ հա-շիդուր հեռարձակման վարչություն,  1947-1960 թվականներին իսրայելական կառավարական ռադիոկայան, 1947-1951 թվականներին՝ իսրայելական կառավարական ռադիոընկերություն։

## Պատմություն
thumb|300px
thumb|300px

Էրեց Իսրայելի ռադիոհեռարձակումը սկսվել է 1936 թվականի մարտի 30-ից «Պաղեստինյան ռադիոհեռարձակման ծառայության» կողմից («Palestine Broadcasting Service»  PBS, եբրայերենով, «Ռեշուտ հա- շիդուր հա-պալեստինի»), որը գործում էր, որպես Պաղեստինում բրիտանական մանդատի բաժին։ Առաջին հեռարձակումը իրականացվել է Երուսաղեմի «Պալազ» հյուրանոցում տեղակայված ստուդիայից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին իշուվի և մանդատային իշխանությունների միջև լարվածությունն ուժեղացավ, ինչն էլ ազդեց PBS-ի հաղորդումների նկատմամբ վերաբերմունքի վրա։ Մանդատի վերջին օրերին մի պարադոքսալ իրավիճակ էր առաջացել, երբ նորությունների հրեա խմբագիրները բաժանում էին իրենց ժամանակը «Պաղեստինյան ռադիոհեռարձակման ծառայության» և Հագանայի ընդհատակյա ռադիոկայանի միջև, իսկ PBS-ի հաղորդումների նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող գրաքննիչները հետևում էին, որ հրեական ընդհատակի գաղտնիքները պատահաբար չբացահայտվեն։ 1965 թվականին, անկախ կառուցվածքի մասին օրենքի ընդունումից հետո, «Ռեշուտ  հա-շիդուրը» գտնվում է հասարակական կառավարման ներքո։

## Ռադիոկայաններ
* Kol Yisrael (Իսրայելի միջազգային ռադիո)՝ հեռարձակում օտար լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերեն։   
* Reshet Aleph («Ռեշետ ալեփ»)՝ մշակութային քննարկումների ալիք։  
* Reshet Bet («Ռեշետ բետ»)՝ նորություններ, հրատապություն, սպորտ։ 
* Reshet Gimel («Ռեշետ հիմել»)՝  իսրայելական երաժշտություն, ինչպես նաև  «Ռեշետ ալեփը», ժամը մեկ ուղեկցվում է « Ռեշետ բետ»-ի նորությունների թողարկմամբ։ 
* Reshet Dalet («Ռեշետ դալետ»)՝ հեռարձակում արաբերենով։   
* REQA (ՌԷԿԱ)՝ հեռարձակում հայրենադարձների համար 14 լեզուներով։ 
* 88 FM (88FM)՝ բարձրորակ երաժշտություն, ջազ, բլյուզ, էլեկտրոնային երաժշտություն և տեղեկատվություն ճանապարհների վիճակի վերաբերյալ։   
* Կոլ հա-երաժշտություն () (Երաժշտության ձայնը)՝ եվրոպական երաժշտություն և դրամա։  
* Ռեշետ Մորեշետ  () (Ժառանգություն)՝ կրոնական հեռարձակում։
 
Միջազգային հեռարձակումներ, այդ թվում արբանյակային, Հյուսիսային Ամերիկա, Եվրոպա, Իրան։ Ալիքների մեծ մասը հասանելի է նաև  համացանցում, ինչպես ուղիղ եթերում, այնպես էլ ձայնագրված։  Եբրայերենից բացի այն հեռարձակվում է 14 լեզուներով՝ ներառյալ ռուսերենը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Պաշտոնական կայք 
* Kol Israel International
* Նորություններ 
* History of Israel’s Broadcasting Authority: a Politically Left-leaning (Relativistic, Revisionist) Ideological Entity, by Yisrael Medad & Prof. Eli Pollak, Israel’s Media Watch 

Կատեգորիա:Իսրայելի ռադիոկայաններ
Ֆրանկներ

**Ֆրանկներ** ( կամ ) Գերմանական ժողովուրդների խումբ, որոնց անվանումն առաջին անգամ նշվել է 3-րդ դարի հռոմեական աղբյուրներում։ Այսպես անվանել են Ստորին և Միջին Հռենոսի ժողովուրդներին։ Հետագայում տերմինը նաև օգտագործվել է հռոմանացված գերմանական տոհմերին անվանելու համար` Հռոմեական կայսրության անկումից հետո, որոնք բնակվել են Լուարից  Հռենոս ընկած տարածաշրջանում և հետո իշխել են Հռոմեական թագավորություններում, հետագայում ճանաչվել են Կաթոլիկ եկեղեցու կողմից, որպես Արևմտյան Հռոմեական կայսրության առաջնորդների ժառանգներ։

Չնայած ֆրանկներ անվանումը չի գործածվել մինչև 3-րդ դարը, սակայն նվազագույնը մի քանի ֆրանկական ցեղեր հայտնի են եղել հռոմեացիներին իրենց սեփական անվանումներով, որոնք եղել են և Հռոմի թշնամիներ, և դաշնակիցներ։ Նոր անվանումը առաջին անգամ գործածվել է, երբ հռոմեացիները կորցրեցին վերահսկողությունը Հռենոսի շրջանում։ Ֆրանկների մասին առաջին հիշատակման մեջ նշվել է, որ նրանք միավորվել են և ասպատակել հռոմեական տարածքները։

Ֆրանկները, որոնք բնակվում էին Հռոմի սահմաններից ներս, Հռենոսի մոտ, կոչվում էին Սալյան ֆրանկներ և Ռիպուարյան կամ Հռենոսյան ֆրանկները, որոնք բազմաթիվ փորձերից հետո նվաճեցին Հռոմի սահմանամերձ քաղաք Քյոլնը և վերահսկողության տակ առան Հռենոսի ձախ ափը։ 450-ական և 460 ական թվականներին ֆրանկ Խլիդերիկ I-ը մեկն էր հռոմեացիների մի շարք զորավարներից, որոնք մասնակցում էին Հռոմեական Գալիայում ռազմական գործողություններին։ Խլիդերիկը և նրա որդի Քլոդվիգ I-ը հիմնադրեցին ֆրանկների թագավորությունը։ Նոր տեսակի թագավորությունից սկիզբ առավ Մերովինգների հարստությունը, որը նվաճեց Գալիայի մեծ մասը 6-րդ դարում` դառնալով Հռենոսի հովտի ֆրանկական թագավորությունների առաջնորդը։ Այն հիմք դարձավ Մարովինգյան կայսրության ստեղծմանը, որոնց փոխարինեցին Կարոլինգները 8-րդ դարում։

Միջնադարում *Ֆրանկ* տերմինը օգտագործվում էր որպես *Արևմտյան եվրոպացի* տերմինի հոմանիշ, քանի որ Կարոլինյան ֆրանկները վերահսկում էին Արևմտյան Եվրոպայի մեծ մասը և հիմնադրեցին քաղաքական համակարգ, որի հիմքում ընկած էր եվրոպական *[[հին կարգ]]ը*, որը ավարտվեց միայն Ֆրանսիական հեղափոխության արդյունքում։ Ֆրանկները լավ հարաբերություններ հատատեցին Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հետ և դաշնակիցների հետ մասնակցեցին Խաչակրաց արշավանքներին Եվրոպայից դուրս Լևանտում, որտեղ հիմնեցին ֆրանկական իշխանություններ։

Ֆրանկական թագավորությունները հենց սկզբից իրավականորեն և քաղաքապես բաժանվեցին արևելյան ֆրանկական և գերմանական մասերից։ Արևմտյան մասում Մերովինգների հիմքում ընկած էր Հռոմեական իրավունքը։ Արևելյան ֆրանկական թագավորությունը վերակազմավորվեց որպես նոր «Սրբազան Հռոմեական կայսրություն»։ Արևմտյան Եվրոպայի ֆրանկները, որոնք խոսում էին Ռոմանական լեզուներով` շարունակեցին գոյատևել հետագայում որպես Ֆրանսիա, անվանում որը գալիս է ֆրանկների անվանումից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանկներ
Արմեն Տեր-Մեսրոպյան

**Արմեն Գրիգորի Տեր-Մեսրոպյան** (), հայ լուսանկարիչ, ֆոտոթղթակից, ֆոտոլրագրող։

## Կենսագրություն
Արմեն Տեր-Մեսրոպյանը ծնվել է 1959 թվականի մայիսի 20-ին, Երևանում, ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան Գրիգոր Տեր-Մեսրոպյանի ընտանիքում։ Հայրը սիրում էր լուսանկարել և երեխաներին (Թադևոս, Գայանե և Արմեն) է փոխանցել այդ սերը։ Պատանի տարիքում Արմենը երազել է դերասան դառնալ, սակայն հոր նվերները՝ հետպատերազմյան շրջանի ֆոտոխցիկը և Աշոտ Առաքելյանի «Ֆոտոնկարչություն» գիրքը, փոխեցին Արմենի կյանքը։ 1978 թվականին Արմենը ստացել է հագուստի մոդելավորողի որակավորում և աշխատանքի է անցել Արզնիի «Հայճենապակի» միավորման գործարանում։ 1979 թվականին լուսանկարիչ Գագիկ Հարությունյանի հրավերով որպես լուսանկարիչ աշխատանքի է անցել Արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերությունում։ Նույն տարում առաջին անգամ Etude Sovetik (Ֆրանսիա) ամսագրում հրատարակվում են աշխատանքներից։ 1981 թվականին «Կոմսոմոլեց» թերթում աշխատել է որպես ֆոտոլրագրող, երեք ամիս անց տեղափոխվել է «Կոմունիստ» թերթ։ 1983 թվականին Արմեն Տեր-Մեսրոպյանին հրավիրել են որպես ֆոտոլրագրող աշխատելու «Նորություններ» լրատվական գործակալության հայաստանյան մասնաճյուղում։ 1986 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա և շարունակել աշխատել «Նորություններ» լրատվական գործակալությունում։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո (1991 թ.) ընտրել է ազատ ֆոտոլրագրողի ուղին և սկսել աշխատել արտասահմանյան պարբերականների, հիմնականում` ամսագրերի հետ՝ «Famiglia Cristiana» и «Jesus» (Իտալիա), «Focus» և«Wirtschafts Woche» (Գերմանիա)։

1996 թվականին դարձել է «BURDA» հրատարակչատան առաջին լուսանկարիչներից մեկը և տպագրվել «Լիզա» ամսագրում։ Տեր-Մեսրոպյանի լուսանկարներից տպագրվել են «Добрые советы», «Woman», «Отдохни!», «Настя», «Автомир», «Вот так!», «COOL» և այլ ամսագրերում։
2001 թվականին ռուսական GEO-ի նախկին գլխավոր խմբագիր Ալեքսանդր Վելիչկինի հետ միասին Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի լիազոր ներկայացուցիչների համար ստեղծում են ամսագիր «Регион Центр» Կենտրոնական դաշնային շրջանում։ 2005 թվականին նշանակվել է «Регион Центр» ամսագրի գլխավոր խմբագրի առաջին տեղակալի պաշտոնում։ 2009 թվականին Մոսկվայի մարզի նահանգապետ Բորիս Գրոմովի հրավերով աշխատել է Մոսկվայի տարածաշրջանային մամուլում՝ «Ежедневные Новости ПОДМОСКОВЬЕ» թերթում որպես լուսաբանման բաժնի պետ։ 2011 թվականին Տեր-Մեսրոպյանին հրավիրել են որպես լուսանկարիչ աշխատելու Մոսկվայի մարզի Լենինսկի շրջանում։ 2014 թվականից կրկին զբաղվել է ազատ ֆոտոլրագրությամբ։

## Անդամակցություն
* ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ (1986)
* Ժուռնալիստների միջազգային ֆեդերացիայի () անդամ (1996)
* Ռուսաստանի նկարիչների ստեղծագործական միության անդամ (2002)
* Հայաստանի կիրառական արվեստի և դիզայնի միության անդամ (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, էջ 255։

## Արտաքին հղումներ
* Актуальный разговор
* Месропян Армен Григорьевич

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Սվետլանա Լյապինա

**Սվետլանա Լյապինա** (, ), խորհրդային գեղասահորդուհի, հանդես է եկել պարեր սառույցի վրա ձևում։ Միջազգային կարգի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, աշխարհի պատանեկան առաջնության կրկնակի մեդալակիր, 1989 թվականի Գեղասահքի ԽՍՀՄ գավաթի հաղթող (Գեորգի Սուրի հետ)։ Սպորտային կարիերայի ավարտից հետո աշխատում է որպես մարզիչ՝ պարեր սառույցի վրա մարզաձևում։

## Կենսագրություն
##### Սպորտային կարիերա

Սվետլանա Լյապինա/Գեորգի Սուր զույգը մարզվում էր Սվետլանա Ալեքսեևայի և Տատյանա Տարասովայի ղեկավարությամբ։ 1982 և 1983 թվականներին զույգը «Олимпийские надежды» համամիութենական տուրում զբաղեցրել է մրցանակային տեղեր, իսկ 1983 թվականին ԽՍՀՄ պատանեկան առաջնությանը չորրորդն էին։ Հաջորդ երկու տարիներին հաջողությամբ մասնակցել են աշխարհի պատանեկան առաջնությանը, 1983 թվականին Սապորոյում զբաղեցրել են երրորդ հորիզոնականը, իսկ 1984 թվականին Կոլորադո Սպրինգսում՝ չորրորդ հորիզոնականը։ 1986 և 1988 թվականներին ԽՍՀՄ առաջնություններում մրցանակային պատվանդանի հարթակին զույգին կանգնել չհաջողվեց. երկու անգամ բարձրացան միայն միչև հինգերորդ հորիզոնական։ Այդ ժամանակահատվածում զույգի լավագույն արդյունքները 1986 թվականին Nebelhorn Trophy-ում, 1987 թվականին՝ NHK Trophy-ում և 1988 թվականին Skate America-ում երկրորդ հորիզոնականներն էին։ Մրցանակային պատվանդանի ամենաբարձր հարթակին զույգին հաջողվեց բարձրանալ 1989 թվականի ԽՍՀՄ գավաթի առաջնությանը։

Ազգային հավաքականի բարձր մրցակցության պատճառով գավաթը նվաճելուց հետո զույգը անցավ պրոֆեսիոնալ գեղասահքի։ 1990 թվականին Ամերիկա կատարած իրենց ուղևորությունից հետո Սուրը մնաց ԱՄՆ-ում, իսկ Լյապինը վերադարձավ ԽՍՀՄ, և դրանից հետո զույգը բաժանվեց։

### Մարզչական կարիերա
1989 թվականին Լյապինան ավարտել է Ռուսաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի, երիտասարդության և զբոսաշրջության պետական համալսարանը։ Հյուրախաղերի ժամանակ նա ծանոթացել է Ֆրանցիսկո Գուրեյրոյի հետ, ում հետ էլ ամուսնացել է։ Ընտանիքը տեղափոխվել է Ավստրալիա։ Այստեղ Լյապինան աշխատել է որպես մարզիչՙ Նրա ղեկավարությամբ Պորշա Ռիգբի/Ֆրենսիս Ռիգբի (անգլ.՝ Francis Rigby) 2000 և 2001 թվականներին երկու անգամ դարձել են ազգային չեմպիոններ։ Իր իսկ օրինակով սպորտային պարեր սառույցի վրա մարզաձևով սկսել է զբաղվել որդին՝ Ջոնաթան Գուրեյրոն։ Նա աշխարհի պատանեկան առաջնության հաղթող է, իսկ հետո մարզչական աշխատանքում օգնել է մորը։ 2005 թվականին վերադարձել է Մոսկվա։ № 85 մանկապատանեկան մարզադպրոցի «Синяя птица» պարեր սառույցի վրա մարզաձևի Սվետլանա Ալեքսեևայի խմբում ստացել է մարզչի աշխատանք։ 2009 թվականից ստացել է ինքնուրույն աշխատանք՝ տեղափոխվելով «Մեդվեդկովո» թիվ 2 մարզադպրոց։

Սվետլանա Լյապինայի սաներից են Դարյա Մորոզովան և Միխայիլ Ժիրնովը, Յուլյա Դոլգիխը և Ալեքսանդր Պրաչանովը, Անաստասիա Վորոնկովան և Նիկիտա Տրուշկովը, Անաստասիա Օրտիկովան և Իգոր Սապոժնիկովը ու շատ ուրիշներ։

## Սպորտային ձեռքբերումներ
* Գեորգի Սուրի հետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ
Բաքվի մանկական թատրոն

**Բաքվի մանկական թատրոն** (), մանկական թատրոն Բաքվում։

## Պատմություն
Բաքվի մանկական թատրոնը հիմնադրվել է 2001 թվականին։ Սկսել է իր գործունեությունը 2002 թվականի մայիսի 1-ից։ Բաքվի մանկական թատրոնը հիմնադրվել է Բաքվի քաղաքապետի 2001 թվականի ապրիլի 9-ի N 260-Ն հրամանով և Բաքվի քաղաքային մշակույթի և զբոսաշրջության վարչության պետի 2002 թվականի ապրիլի 26-ի N 32-Ն հրամանագրով։ Թատրոնը հաջողությամբ հանդես է եկել մի շարք պետական միջոցառումներում և միջազգային թատերական փառատոններում։ Եվ արժանացել է բազմաթիվ դիպլոմների և պարգևների։

Թատրոնը մի շարք նախարարությունների հետ համատեղ ծրագրեր է իրականացնում։ Ներառյալ՝ Ադրբեջանի Հանրապետության մշակույթի նախարարություն, Ադրբեջանի Հանրապետության երիտասարդության և սպորտի նախարարություն, Ադրբեջանի Հանրապետության աշխատանքի և բնակչության սոցիալական պաշտպանության նախարարություն։

Թատրոնը համագործակցում է մի շարք միջազգային կազմակերպությունների հետ։ Դրանցից են՝ Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի միջազգային շարժում, Եվրոպայի Խորհուրդի Ադրբեջանի գրասենյակ, ՄԱԿ-ի Թմրամիջոցների և հանցագործության դեմ պայքարի գրասենյակի Ադրբեջանի մասնաճյուղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:2001 հիմնադրված թատրոններ
Կատեգորիա:Բաքվի թատրոններ
Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով
Wake Up (ալբոմ)

**Wake Up**, հարավկորեական BTS տղաների երաժշտական խմբի ճապոնական դեբյուտային ստուդիական ալբոմը։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 24-ին։ Բաղկացած է 13 երգից, ներառյալ՝ «No More Dream», «Boy in Luv» և «Danger», ինչպես նաև՝ «The Stars » և « Wake Up» ճապոնական նոր երգերը։ Ալբոմը «Oricon» չարթերում զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը։

## Հրապարակումներ
***Սահմանափակ հրապարակում А տեսակի** (PCCA-4137)՝ CD սկավառակ, որը ներառում է Ճապոնիայում BTS-ի առաջին ֆանմիտինգի տեսանյութերը, ինչպես նաև վիճակախաղի տոմս։
***Սահմանափակ հրապարակում В** **տեսակի** (PCCA-4138)՝ CD սկավառակ, որը ներառում է ճապոնական տեսահոլովակներ և վիճակախաղի տոմս։
***Ստանդարտ թողարկում** (PCCA-4139)՝ CD սկավառակ և պատահական լուսանկարային քարտ։

## Թողարկում և փրոմոուշեն
### Սինգլներ
Առաջին և դեբյուտային սինգլը՝ «No More Dream» թողարկվել է 2014 թվականի հունիսի 4-ին։ Այն Oricon չարթերում զբաղեցրել է ութերորդ հորիզոնականը։ Առաջին շաբաթում վաճառքը կազմել է 34 հազար օրինակ։

«Boy in Luv» թողարկվել է 2014 թվականի հուլիսի 16-ին որպես երկրորդ սինգլ և զբաղեցրել չորրորդ տեղը Ճապոնիայի սինգլային չարթերում։ Առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառվել է ավելի քան 44 հազար օրինակ։

Երրորդ և վերջին սինգլը՝ «Danger» թողարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 19-ին։ Առաջին շաբաթվա ընթացքում վաճառքը կազմել է 49.124 օրինակ, ինչի շնորհիվ այն Oricon-ում զբաղեցրել է հինգերորդ հորիզոնականը։

### Փրոմոուշեն
Ալբոմի փրոմոուշենի համար խումբը մեկնում է Ճապոնիա՝ իրականացնելու համերգային անդրանիկ շրջագայությունը՝ *弾少年団1st JAPAN TOUR 2015 「WAKE UP: OPEN YOUR EYES*: 2015 թվականի փետրվարի 10-ից 19-ը նրանք համերգներով հանդեն են եկել Տոկիոյում, Օսակայում, Նագոյայում և Ֆուկուոկայում. յուրաքանչյուր շոուում միջին հաշվով 25 հազար հանդիսատես է եղել։

## Երգացանկ
### Բնօրինակ

### А տեսակի սահմանափակ թողարկում

### В տեսակի սահմանափակ թողարկում

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2014 ալբոմներ
Կատեգորիա:BTS խմբի ալբոմներ
God (խումբ)

**god** (*Ջի-օ-դի*, ), հարավկորեական տղաների երաժշտական խումբ՝ կազմված հինգ երգչից։ Խմբի անվանումը *Groove Over Dose*-ի հապավումն է։

Սա այն հազվադեպ կորեական փոփ խմբերից է, որոնց ալբոմները վաճառվել են միլիոնավոր օրինակներով։ Խմբի գործունեության դադարեցումից հետո անդամներն իրենց ամբողջությամբ նվիրվեցին դերասանությանը և սոլո կարիերային։

2014 թվականի մայիսի սկզբին խումբը հանկարծակի հայտարարեց, որ ի պատիվ իրենց 15-ամյակի՝ վերադառնում են բեմ։ Արդեն մայիսի 8-ին թողարկվեց նրանց առաջին սինգլը, իսկ հետո ալբոմը և հուլիսի 12-13-ին՝ ի պատիվ իրենց 15-ամյակի համերգներ տվեցին Սեուլում։

## Կազմ
* Պակ Ջունհյոն (, *Park Joon-hyung*), ծնվել է 1969 թվականի հուլիսի 20-ին
* Յուն Գեսան (, *Yoon Kye-sang*), ծնվել է 1978 թվականի դեկտեմբերի 20-ին
* Դեննի Ան (), իրական անունը՝ Ան Սինվոն (, *Ahn Sin-won*), ծնվել է 1978 թվականի դեկտեմբերի 22-ին
* Սոն Հոյոն (, *Son Ho-young*), ծնվել է 1980 թվականի մարտի 26-ին
* Կիմ Տեու (, *Kim Tae-woo*), ծնվել է 1981 թվականի մայիսի 12-ին

## Սկավառակագրություն
* *[[Chapter 1 (ալբոմ, g.o.d)|Chapter 1]]* (1999)
* *[[Chapter 2 (ալբոմ, g.o.d)|Chapter 2]]* (1999)
* *[[Chapter 3 (ալբոմ, g.o.d)|Chapter 3]]* (2000)
* *[[Chapter 4 (ալբոմ, g.o.d)|Chapter 4]]* (2001)
* *[[Chapter 5: Letter]]* (2002)
* *[[An Ordinary Day (ալբոմ, g.o.d)|An Ordinary Day]]* (2004)
* *[[Into the Sky (ալբոմ, g.o.d)|Into the Sky]]* (2005)
* *[[Chapter 8 (ալբոմ, g.o.d)|Chapter 8]]* (2014)
* *[[Then and Now (ալբոմ, g.o.d)|Then and Now]]* (2019)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  (видеоклип, 2014)
* Профиль g.o.d  на сайте KBS World 

Կատեգորիա:1999 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտական խմբեր
Անիսոն (լեռ)

**Անիսոն**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու և Շիրակի մարզերի սահմանագլխին, Փամբակի լեռնահամակարգում, Ծաղկաբեր գյուղից 5 կմ հարավ։ Բարձրություն 2319  մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Ձագախոտ խոշորասպի

**Ձագախոտ խոշորասպի** (), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բարձիկանման ճմեր առաջացնող խոտաբույս է։ Բարակ գետնատարած-փռված կամ վեր բարձրացող ցողունները ծաղկման ժամանակ ունեն 5-15 սմ բարձրություն, պտուղների ժամանակ մինչև 35 սմ բարձրություն։ Նեղ հականշտարաձև տերևները համարյա գծային են, ամբողջաեզր կամ մանր-ատամնավոր, գագաթի մոտ սրացած, հաճախ հետ թեքված։ Ծաղիկները քառատիպ են, իսկ պսակաթերթերը՝ դեղին։ Ծաղկակոթերի երկարությունը պտղի ժամանակ  4-5 մմ է։ 2-3,5 սմ երկարությամբ և 3-4 մմ լայնությամբ պտուղը պատիճ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Մեղրու (լեռնագագաթ՝ Գողթան, Բուղաքար, Կարճևան) ֆլորիստիկական շրջանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին և բարձր լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1250-2000 մ բարձրությունների վրա, չոր լանջերին, ժայռոտ տեղերում և ժայռաճեղքերին։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որը հայտնի է միայն Հայաստանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված տնտեսական գործունեության հետ, սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Բուասիերա չռված

**Բուասիերա չռված** () հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է, որը ներկայումս ավելի շատ տարածված է Երևանի և Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանների կիսաանապատային գոտում։ Բույսի գոյությանը որևէ վտանգ չի սպառնում, նույնիսկ վերջին տարիներին նկատվում է արեալի ընդարձակման միտում։ Կախված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության և տարածքների ինտենսիվ յուրացման ու արածեցման հետ՝ տեսակին սպառնում է բնակության շրջանի կրճատում։ Տարածման շրջանը հիմնականում գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, որի հետևանքով կատեգորիան նվազել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Զանգակ ազգակից

**Զանգակ ազգակից** (), զանգակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
3-15 (30) սմ բարձրությամբ, եղանաձև ճյուղավորված միամյա գեղազարդային խոտաբույս է։ Թիանման ստորին ցողունային տերևները ձգված են ոչ պարզ երևացող կոթունի։ Կարճ կոթերով և զանգականման-ձագարաձև, կապտամանուշակագույն, հիմքում՝ դեղնավուն ծաղիկները գագաթնային են և գտնվում են ճյուղավորված ցողունների անկյուններում։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Դարբ գետի հովիտ, Արփա, Եղեգիս, Եղեգնաձոր)։ Հայաստանից բացի, աճում է նաև Նախիջևանում, Հարավային և Արևելյան Անատոլիայում, Սիրիական անապատում, Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1600 մ բարձրության վրա, խճաքարոտ և ավազային թափվածքների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիս ամիսներին։
 
## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը պակաս է 500 քառ․ կմ-ից։ Նկատի ունենալով, որ տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանից դուրս, սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Զանգակազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Աղվեսագի տուշեթական

**Աղվեսագի տուշեթական** (), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է և Կովկասի էնդեմիկ։ Հայաստանի տարածքում ավելի հաճախ հանդիպում է Արագածի և Գեղամա բարձրավանդակի ենթալպյան և ալպյան մարգագետիններում։ Ներակայումս տեսակի գոյության համար ուղղակի սպառնալիք չկա։ Կլիմայի փոփոխության և ինտենսիվ արածեցման հետ կապված՝ կարող է տեսակի բնակության շրջանը կրճատվել։ Քանի որ տեսակի տարածման հիմնական շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, սպառնալիքի կատեգորիան իջեցված է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Արդյո՞ք այս ֆիլմը քո մասին չէ

**Արդյո՞ք այս ֆիլմը քո մասին չէ** (), խորհրդային տարիների կարճամետրաժ մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է ըստ Միխայիլ Ռոմանովի «Արդյո՞ք այս գիրքը քո մասին չէ» բանաստեղծության։

«Ուրախ կարուսել» № 5 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի չորս սյուժեներից առաջինն է։

Այս մուլտֆիլմի գրաֆիկական հիմքով նկարահանվել է մեկ այլ` «Գաղտնիքներով զարդատուփը» մուլտֆիլմը։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը փնթի աղջկա մասին է, որը թափում, իսկ հետո ամբողջ բնակարանով փնտրում է իր իրերը, տնային աշխատանքները մինչև վերջ չի կատարում, իսկ կատարելու դեպքում էլ սխալ է կատարում։

## Հեղինակներ

## Մուլտֆիլմի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Энциклопедия отечественной мультипликации (авт. Сергей Капков, Алгоритм, 2006)
* Художники советского мультфильма (авт. Иван Петрович Иванов-Вано, Анатолий Волков, Сов. художник, 1978)
* Искусство кино (1976)
* Кино: энтсиклопедический словарь (авт. Сергей Юткевич, Юрий Сергеевич Афанасьев, Советская энциклопедия, 1986)
* Новейшая история отечественного кино (авт. Любовь Аркус, СЕАНС, 2001)

Կատեգորիա:Խորհրդային երգիծական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վալերի Ուգարովի մուլտֆիլմեր
Ավետիք Ճահկեցի

**Ավետիք Ճահկեցի** (), հայ հոգևոր և գրական գործիչ, վարդապետ։

## Կենսագրություն
Ավետիք Ճահկեցին ծնվել է Ճահուկ գավառի Ճահուկ ավանում։ Ապրել ու գործել է XVII դարի 2-րդ կեսին։

## Աշխատանքային գործունեություն
Եղել է հայտնի թարգմանիչ-մանկավարժ Փիլիպոս Ղայթմազյանի ուսուցիչը։ 1744 թվականին Երնջակ գավառի եպիսկոպոս է եղել, այնուհետև վիրահայոց թեմի առաջնորդ։ «Ներբողեյան առ թագավորն Հերակլ» չափածո աշխատանքի հեղինակ է, որի վրացերեն օրինակը պահվում է Թիֆլիսի Կ․ Կեկելիձեի անվան ձեռագրերի ինստիտուտում։ Թաղված է Աբրակունիսի ս․ Կտրապետ վանքի գերեզմանոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական վարդապետներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ
Վաճառական Ստախեևի ամառանոց

**Վաճառական Ստախեևի ամառանոց («Օտրադա» շքատուն)** (), ամառանոց Ղրիմի Ալուշտա քաղաքում։ 19-րդ դարի 80-ական թվականների ճարտարապետության հուշարձան է։

## Պատմություն
Առանձնատունը գտնվում է Ալուշտա քաղաքում, ծովափին գտնվող լանդշաֆտային զբոսայգում։

Սեփականատիրոջ հրավերով առանձնատանը հյուրընկալվել են նրա քեռին՝ նկարիչ Իվան Շիշկինը և զարմիկը՝ ռոմանտիկ գրող Դմիտրի Ստախեևը։

Ինքը՝ Նիկոլայ Ստախեևը, տունն անվանում էր «Օտրադա» («Ուրախություն, սփոփանք») շքատուն։

Խորհրդային տարիներին այստեղ տեղակայված էր մետաղագործ ճարտարագետների հանգստյան տունը։

Ներկայում տանը գործում է մանկական ստեղծագործության կենտրոնը (նախկին Պիոներների պալատ)։ *Ժամանակակից հասցեն՝ *ք. Ալուշտա, Պերեկոպսկայա փողոց, տուն 1։


Պատկեր:Дача купца Н.Д. Стахеева 03.JPG


## Նկարագրություն
Առանձնատունը կառուցել է յալթացի ճարտարապետ Նիկոլայ Կրասնովը՝ միլիոնատեր և բարերար Նիկոլայ Դմիտրիևիչ Ստախեևի պատվերով։ Առանձնատունը երկհարկանի է, կառուցելիս օգտագործվել են մոդեռն և եվրոպական կլասիցիզմ ոճերը։

Առանձնատան նախագիծը մշակվել է 1879 թվականին, 1882 թվականին այն ամբողջությամբ իրականացվել է, և տունը հանձնվել է շահագործման։ Մինչև 1885 թվականը շարունակվել են զբոսայգու տարածքի բարեկարգման աշխատանքները. տնկվել են դեկորատիվ ծառեր, ստեղծվել են ստվերոտ պուրակներ և կենդանի ցանկապատներ։

## Զբոսայգի
Զբոսայգում, որը հիմնադրվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, աճում է 99 տեսակի ծառ և թուփ։


File:Парк дачи Стахеева 001.JPG|
File:Парк дачи Стахеева 2.JPG|
File:Парк дачи Стахеева 3.JPG|
File:Парк дачи купца Стахеева 4.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Дача купца Н. Д. Стахеева

Կատեգորիա:Ալուշտայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1882 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Գայլաթաթ Սևանի

**Գայլաթաթ Սևանի** (), վարդազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող, մասնատված արեալով տեսակ է, որը համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Աճում է Լոռու, Ապարանի, Սևանի և Գեղամի ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տեսակի գոյությանը վտանգ չի սպառնում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Սիերա Լեոնեի բանկ

**Սիեռա Լեոնեի բանկ**, Սիեռա Լեոնեի կենտրոնական բանկ։ Այն թողարկում է երկրի արժույթը, հայտնի որպես լեոնե։ Բանկը ձևավորում և իրականացնում է դրամավարկային քաղաքականությունը, ներառյալ արտարժույթը։

## Կազմակերպություն և գործունեություն
Սիեռա Լեոնեի բանկի ներկայիս ղեկավարը դոկտոր Պատրիկ Սայիդու Կոնտեն է, ով նշանակվել է նախագահ Էռնեստ Բայ Կորոմայի կողմից և պաշտոնը ստանձնել 2017 թվականին Խորհրդարանի կողմից հաստատվելուց հետո։ Նա հաջորդեց դոկտոր Կելֆալա Մարային։

Բանկի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ֆրիթաուն քաղաքի  Կենտրոնական բիզնես թաղամասում, Սիակա Սթեվենս փողոցում։

Բանկը զբաղվում է ֆինանսական ներգրավման խթանման քաղաքականությամբ և հանդիսանում է Ֆինանսական ընդգրկման Դաշինքի անդամ։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 20-ին անդամակցության ինստիտուտը հայտարարեց հատուկ ուղերձի մասին հետագայում Սիեռա Լեոնեում ֆինանսական արտաքսման վերացման ուղղությամբ։

## Պատմություն
Նոր երկրի համար անկախ տնտեսություն ստեղծելու նպատակով կառավարությունը մշակեց օրենսդրություն՝ կենտրոնական բանկ և նոր արժույթ ստեղծելու համար։ Oրենսդրությունն ընդունվեց 1963 թվականի մարտի 27-ին, իսկ բանկը սկսեց գործել 1964 թվականի օգոստոսի 4-ին։ Այդ նույն ժամանակ, լեոնեն հայտարարվեց որպես նոր արժույթ, որն օգտագործեց արժույթի տասնորդական համակարգը։

## Տես նաև
* Սիեռա Լեոնեի բանկային գործունեությունը
* Սիեռա Լեոնեի տնտեսությունը

**Գլխավոր:**
* Աֆրիկայի կենտրոնական բանկերը և արժույթները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Bank of Sierra Leone on the Sierra Leone Encyclopedia 2006 

Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Սիերա Լեոնե
Թեզիում Սովիչի

**Թեզիում Սովիչի** (), սանտալազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է, որը հանդիպում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում և աճում՝ Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Տեսակի գոյությանը ուղղակի վտանգ չի սպառնում։ Կապված հատկապես տարածքների ինտենսիվ յուրացման հետ՝ աճման պայմանների փոփոխությունը  կարող է առաջացնել տեսակի բնակության շրջանի կրճատում։ Քանի որ տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Սանտալազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Աշոտ Մուրադյան (լուսանկարիչ)

**Աշոտ Միհրանի Մուրադյան** (), հայ լուսանկարիչ։

## Կենսագրություն
Աշոտ Մուրադյանը ծնվել է 1963 թվականին, Երևանում։

Լուսանկարչական գործունեությունը սկսել է 1980-ականների կեսերին։ Կարճ ժամանակահատված աշխատել է «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիայում։ 1990 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի կինո-ֆոտո բաժինը։ 1990-ական թվականներին լուսանկարչություն է դասավանդել Գեղագիտական դաստիարակության հանրապետական կենտրոնում։ Հետագայում հիմնել է «Կոլլաժ» հրատարակչությունը։ 1980-ականներից Մուրադյանը թղթակցել է Հայաստանյան տարբեր պարբերականներին և թերթերին։ Մուրադյանի աշխատանքներն առանձնանում են ծանրակշիռ սիմվոլիզմով, ձգտում են դեպի ցայտուն արտաքին էֆեկտներ։

Հայաստանի անկախացումից հետո զբաղվել է վավերագրական աշխատանքներով՝ ներկայացնելով Արցախյան պատերազմը ներկայացնող լուսանկարների շարքը, որը 2016 թվականին հրատարակվել է «Ճանապարհ դեպի հաղթանակ» խորագրով ֆոտոգրքում։

## Ֆոտոգրքեր
* «Արմենիա», Երևան։ Կոլլաժ ՍՊԸ, 2016։
* «Սյունիք» 
* «Տավուշը» 
* «Ճանապարհ դեպի հաղթանակ», Երևան։ Կոլլաժ, 2016։
* «Արցախ», Երևան։ Կոլլաժ, 2016

## Ցուցահանդեսներ
* «Շուշիից Շուշի»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մուրադյան, Աշոտ։ Ճանապարհ դեպի հաղթանակ, Կոլաժ, Երևան, 2016։
* Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, էջ 255։

## Արտաքին հղումներ
* Աշոտ Մուրադյանի աշխատանքների ցուցահանդեսն ու «Արցախ» խորագրով լուսանկարների ալբոմի շնորհանդեսը

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Գելի բոխի ծալքաթև

**Գելի բոխի ծալքաթև** (), **Գայլաբոխի ծալքաթև**, հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է։ Շիրակի, Երևանի, Դարեղեգիսի և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում hայտնի են 12 պոպուլյացիաներ։ Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։ Շատ պոպուլյացիաների համար, կապված դժվարացած սերմային բազմացման, աճելավայրերի կորստի, գյուղատնտեսական և բնակելի կառույցների ստեղծման և անասունների կողմից տրորման հետ, առկա է սպառնալիք։ Հայկական պոպուլյացիան սահմանակից է Թուրքիայում, Նախիջևանում և Իրանում աճող բազմաթիվ պոպուլյացիաների հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Հիստասպես (Դարեհ I-ի հայր)

**Հիստասպես** (Greek: Ὑστάσπης), **Vishtaspa** (Persian) կամ **Gustasp** (ժամանակակից Պարսկաստան) (), պարսից սատրապ Բակտրիայից Պարսկաստանում։ Նա եղել է Դարեհ I-ի` Աքեմենյան կայսրության թագավորի հայրը։ Նա նաև Արտաբանի հայրն էր, նրա, որը եղել էր և' Դարեհի՝ իր եղբոր, և' Քսերքսես I-ի՝ Դարեհի հաջորդի հավատարիմ խորհրդատուն։ 
Արսամեսի եղբայր Հիստասպեսը եղել է Աքեմենյանների պարսկական թագավորական տան անդամ։ Նա պարսկական սատրապ էր Կամբիզի օրոք (հավանաբար, նաև Կյուրոս Բ Մեծի) և ուղեկցում էր Կյուրոսին մասագետների դեմ արշավանքում։ Սակայն  նրան ետ են ուղարկում Պարսկաստան, որպեսզի ծառայի ավագ եղբորը՝ Դարեհին, որին Կյուրոս Մեծը երազից հետո կասկածում էր դավաճանության մեջ։
Դարեհից բացի, Հիստասպեսն երեք որդի ուներ Արտաբանես և Արտանես։

Ամմիանոս Մարկելինոսը պատմում է Հնդկաստանում` բրահմանների մոտ, նրա ուսուցման  մասին։

Հիստասպեսի անունը հանդիպում է  Պերսեպոլիսի արձանագրություններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աքեմենյաններ
Հարցազրույց Լեոպոլդ կատվի հետ

**Հարցազրույց Լեոպոլդ կատվի հետ** (), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, ութերորդ մասը Լեոպոլդ կատվի մասին պատմող շարքի, որը ներկայացնում է բազմաթիվ դեպքեր, թե ինչպես են երկու մկները փորձում համբերությունից հանել կատվին։

## Սյուժե
Լեոպոլդ կատուն հարցազրույց է տալիս անտեսանելի զրուցակցին։ Վերջում նա բոլոր հեռուստադիտողներին շնորհավորում է Ամանորի առթիվ, ուղղում փողկապը և արտասանում թևավոր արտահայտությունը. «Տղաներ, եկեք ապրենք համերաշխ»։

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր – Անատոլի Ռեզնիկով
* Սցենարիստ – Արկադի Խայտ 
* Բեմադրող նկարիչ – Վյաչեսլավ Նազարուկ
* Անիմատորներ – Վալերի Տոկմակով, Ս. Պետեցկի, Ն. Բազելցևա, Գ. Դրոբինինա, Վ. Մեդվեդովսկայա, Զ. Սարաևա 
* Օպերատոր – Օ. Աբդիբաիտով
* Հնչյունային ռեժիսոր – Նելլի Կուդրինա
* Լեոպոլդ կատվի դերը հնչյունավորել է – Անդրեյ Միրոնով

## Փաստեր
* Մուլտֆիլմը նկարահանվել է Կենտրոն հեռուստաընկերության երաժշտական հաղորդումների գլխավոր խմբագրության պատվերով՝ ամանորյա «Երկնագույն օգոնյոկ» հաղորդման ժամանակ որպես խրոմաքեյի տիպի հատված ցուցադրելու համար։
* Լեոպոլդ կատվի մասին պատմող դասական մուլտֆիլմերից ամենակարճն է։
* Այս սերիայում ընդհանրապես չկա երաժշտություն և չեն ցուցադրվում մկները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «Հարցազրույց Լեոպոլդ կատվի հետ» մուլտֆիլմը Յութուբում

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1984 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Փքաբույս արևելյան

**Փքաբույս արևելյան** (), մորմազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ է, որի սպառման պատճառը կլիմայի գլոբալ փոփոխությունն է և գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնումը։ 4 ֆլորիստիկական շրջաններում հայտնի է անհատներից կազմված 6 պոպուլացիա, որոնցից մեկի գոյությունը հաստատման կարիք ունի (1922 թ. հավաք)։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մորմազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Աննա Մարիա Ռավնոպոլսկա-Դին

**Աննա Մարիա Յորդանովա Ռավնոպոլսկա-Դին** (, ), բուլղարացի տավղահար և կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Աննա-Մարիա Ռավնոպոլսկա-Դինը ծնվել է Սոֆիայում։ Սովորել է իտալացի պրոֆեսոր և տավղահար Լիանա Պասկալիի մոտ, այնուհետև կրթությունը շարունակել է ԱՄՆ-ում,  անվանի տավղահար պրոֆեսոր Սյուզեն ՄաքԴոնալդի մոտ` Ինդիանայի համալսարանում (Բլումինգթոն)։ Նրա երկու ուսուցիչները՝ Մարսել Տուրնիե (Լիանա Պասկալի) և Հենրիետ Ռենի (Սյուզեն ՄակԴոնալդ) եղել են ֆրանսիական տավղահարների դպրոցի սաներ։ Ինդիանայի համալսարանի երաժշտական դպրոցից ստացել է Արտիստիկ դիպլոմ։ 1992 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել Նյու Յորքի Քարնեգի հոլում։ Ամերիկյան հանդիսատեսին ներկայացվել է Նյու Յորքի WQXR ռադիոյի «McGraw-Hill Young Artists Showcase» հաղորդման միջոցով, ավելի ուշ մասնակցել է մի շարք նշանավոր միջազգային մրցույթների, այդ թվում՝ Գարիլեսսի Բերիում, Մյունխենում և Երուսաղեմում։

1992 թվականին դարձել է Բուլղարիայի ամերիկյան համալսարանի հիմնադիրներից մեկը։ Համալսարանում դասավանդել է մի քանի տեսական և դաշնամուրի ու տավիղի կիրառական դասընթացներ։ 2008 թվականին Ռավնոպոլսկա-Դինի ուսանողները Բալկանյան թերակղզում առաջին անգամ կատարել են Պյոտր Չայկովսկու եղանակները։

Աննա Մարիա Ռավնոպոլսկա-Դինի ամենահայտնի ելույթներից մեկը եղել է 2002 թվականին, Ժնևի տավղահարների ութերորդ համաշխարհային կոնգրեսում։ Այնտեղ նա կատարել է առաջին տավիղ վեց տավղահարների համույթում և առանձին մենահամերգ է ունեցել, չնայած ձախ ձեռքի մասնակի կաթվածահարությանը։
[thumb|Աննա-Մարիա Ռավնոպոլսկա-Դինն իր [կանտելեով, իռլանդական և պարագվայական տավիղ]]

2003 թվականին Աննա Մարիա Ռավնոպոլսկա-Դինը բացահայտել է իր կոմպոզիտորական տաղանդը։ Նրա առաջին ստեղծագործությունը` «Իմպրովիզացիա», գրված է բուլղարական ժողովրդական ոճով։

## Հրապարակումներ
### Գրքեր, հոդվածներ և թարգմանություններ
* Տավիղը բալկանյան կոմպոզիտորների նվագախմբային ստեղծագործություններում (1900-1930)
"Երաժշտություն. երեկ-այսօր", 2002 
* Տավիղը որպես գունագեղ գործիք 20-րդ դարի սկզբում ("Арфата като колористичен инструмент в началото на ХХ век"), , 2001
* Տավիղը որպես գունագեղ գործիք Կլոդ Դեբյուսիի ստեղծագործություններում, 2001 
“Երաժշտական  հորիզոններ”, vol. 7 - 8, 2001, 21- 25, 27 - 33
* Կարգավորումներ մենակատար տավղահարի համար, Սոֆիայի լարային ինստիտուտ, 1995
* Կարգավորումներ մենակատար տավղահարի համար, 1988

## Սկավառակագրություն
* Bulgarian Harp Favorites, Arpa d’oro, CD 2003
* Legende:  French Music for Harp, Gega compact disc, 1999
* Harpist at the Opera (honoring the Donizetti bicentennial), Arpa d'oro CD, 1997
* Harps of the Americas (Paraguayan and pedal harps), Arpa d'oro CD, 1996
* Erich Schubert Pop Harp Festival, Gega CD, 1994
* A Harpist's Invitation to the Dance, Gega CD, 1992

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Curriculum Vitae: Anna-Maria Ravnopolska-Dean" American University in Bulgaria  in English

Կատեգորիա:Բուլղարացի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի տավղահարներ
Կատեգորիա:Կին դասական կոմպոզիտորներ
New Year's Day (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)

**«New Year's Day»**, ամերիկացի երգչուհի, երգահան  Թեյլոր Սվիֆթի երգը, որը ձայնագրվել է նրա վեցերորդ՝ «Reputation» (2017) ալբոմի համար։ 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ին երգը ներկայացվել է ամերիկյան «Country Airplay» շքերթում՝ որպես ալբոմի չորրորդ սինգլ։ Ջեկ Անտոնոֆի հետ միասին Սվիֆթը համահեղինակել և համատեղ ներկայացրել է երգը։

## Պատմություն և թողարկում
«New Year's Day» երգը գրվել է Թեյլոր Սվիֆթի և Ջեկ Անտոնոֆի կողմից։ Երգի ստեղծման պատմությունն Անտոնոֆը նկարագրել է հետևյալ կերպ․  
Որպես ներշնչանքի աղբյուր՝ հանդես է եկել Նոր տարվա նախօրյակին նվիրված երեկույթը Սվիֆթի լոնդոնյան բնակարանում։ Խոսքերի մասին Սվիֆթն ասել է․ 
«New Year's Day»-ը վերջին երգերից էր, որը հանդիսավոր կերպով ներկայացվել է նախքան «Reputation» ալբոմի թողարկումը։ Այն տեղի է ունեցել նոյեմբերի 9-ին։ 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ին երգը ներկայացվել է ամերիկյան «Country Airplay» շքերթում՝ որպես ալբոմի չորրորդ սինգլ։

## Քննադատական ընկալում
Երգը հիմնականում արժանացել է դրական արձագանքի։ Վուլտուրն ասել է․ «New Year's Day» երգը «Reputation» ալբոմի ամենալավ երգը չէ, բայց լավագույններից մեկն է, և  մնացած լավ երգերի նման այն աչքի է ընկնում հատուկ զգացողությամբ, որն առաջ է տանում ալբոմը։

## Առևտրային ներկայացում
Երգը զբաղեցրել է «Hot Country Songs» շքերթի 40-րդ հորիզոնականը, այնուհետև բարձրացել մինչև 33-րդը։ Այն նաև զբաղեցրել է «Country Airplay» շքերթի 41-րդ հորիզոնականը։ Դա Սվիֆթի առաջին հայտնվելն էր այս շքերթներում՝ սկսած 2014 թվականին «Shake It Off» սինգլի թողարկումից։ «Canadian Country chart» շքերթում երգը զբաղեցրել է 50-րդ հորիզոնականը։

## Կենդանի ներկայացում
«New Year's Day» երգի ներկայացումը կենդանի հնչողությամբ ձայնագրվել է 2017 թվականի հոկտեմբերին՝ «Reputation» ալբոմի գաղտնի սեսիաներից մեկի ժամանակ Սվիֆթի՝ Ռոդ Այլենդի տանը։ Նա նաև ներկայացրել է երգը «The Tonight Show Starring Jimmy Fallon»-ի մի դրվագում 2017 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Երգը նաև «Reputation Stadium Tour» շրջագայության կանոնավոր մասն էր կազմում և «Long Live» երգի հետ միասին ներկայացվել է դաշնամուրով։

## Անձնակազմ
«Reputation» ալբոմի վրա աշխատել են․
* Թեյլոր Սվիֆթ - մենակատար, երգի հեղինակ, բեք-վոկալ, պրոդյուսեր
* Ջեկ Անտոնոֆ - պրոդյուսեր, ծրագրավորող, գործիքավորող, սինթեզավորող
* Լաուրա Սիսկ - ինժեներ
* Սերբան Գենեա - միքսող
* Ջոն Հեյնս - միքսող ինժեներ
* Ռենդի Մերիլ - համակարգող

## Շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 սինգլներ
Կատեգորիա:Թեյլոր Սվիֆթի երգեր
Կատեգորիա:Սուրբծննդյան և ամանորյա երգեր
Կատեգորիա:2017 երգեր
Երևանի 2800-ամյակին նվիրված հուշարձան

**Երևանի 2800-ամյակին նվիրված հուշարձան**, հուշարձան-աղբյուր Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանում՝ Արթուր Կարապետյանի անվան պուրակում։ Տեղադրվել է 2018 թվականին՝ Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի առթիվ։

## Նկարագրություն
Կյանքի ու կենսատվության խորհրդանիշ հուշարձան-աղբյուրը ներկայացնում է հազարամյակների պատմություն ունեցող Երևանի հավերժությունը՝ հասկի ձևով։ Հուշարձանը զարդարում են ուրարտական ժամանակաշրջանին բնորոշ պաշտպանիչ խորհուրդ ունեցող վիշապատեսք զարդաքանդակները։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը կատարել են Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը և ճարտարապետ Տիգրան Բարսեղյանը։

## Հեղինակներ
* Ճարտարապետ՝ Տիգրան Բարսեղյան
* Քանդակագործ՝ Մհեր Սիմոնյան

## Պատկերասրահ

Monument dedicated to Yerevan’s 2800th anniversary (2).jpg
Monument dedicated to Yerevan’s 2800th anniversary (1).jpg
Monument dedicated to Yerevan’s 2800th anniversary (4).jpg
Monument dedicated to Yerevan’s 2800th anniversary (3).jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Տիգրան Բարսեղյանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Երևանում
Գանձաքար (լեռ)

**Գանձաքար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռնահամակարգում, Վարդենիս գետի ձախափնյակում, Վարդենիկ գյուղից 7 կմ հարավ։ Բարձրություն 2602  մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Տանձենի հերհեր

**Տանձենի հերհեր** (), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
7 սմ երկարությամբ, 2,5 սմ լայնությամբ, թեթևակի ասիմետրիկ, հիմքում նեղ սեպաձև, ամբողջաեզր կամ գագաթում՝ թեթևակի սղոցաեզր, վերևից՝ մերկ, մուգ կանաչ, փայլուն, տակից՝ անփայլ, երբեմն թույլ պատառոտված թավոտությամբ մեծ փշոտ ծառ է։ 2-3,5 սմ երկարությամբ կոթերը մերկ են։ մինչև 3,5 սմ երկարության պտուղը մեծ է, փնջերով, տանձաձև։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Դարեղեգիսի (Հերհեր, Ջերմուկ), Զանգեզուրի (Սրաշեն) և Մեղրու (Տաշտուն) ֆլորիստիկական շրջաններում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2200 մ բարձրությունների վրա, լայնատերև անտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Հերհերի նոսրուտային» արգելավայրի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խնձորենու ծաղիկներ (Ֆաբերժեի ձու)

**«Խնձորենու ծաղիկներ»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Կելխի 7 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում ռուս արդյունաբերող Ալեքսանդր Կելխի համար։ Այն ստեղծվել է 1901 թվականին։ Ոսկերչական ձուն Ալեքսանդր Կելխը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ Վարվառա Կելխին։

Այսօր «Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձուն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Լիխտենշտայնի ազգային թանգարանում (Վադուց, Լիխտենշտայն)։

## Դիզայն
«Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձուն պատրաստել է Ֆաբերժեի ընկերության ոսկերիչ Միխայիլ Պերխինը։ Այն պատրաստված է զարդատուփի տեսքով։ Ստեղծվել է մոդեռն և ճապոնական արվեստի ոճերով։ Ձուն ստեղծված է սիբիրական կանաչ նեֆրիտից։ Տեղադրված է չորս քանդակազարդ ոսկյա ոտքի վրա, որոնք ստեղծվել են խնձորենու ճյուղերի տեսքով։ Այդ ճյուղերը, որոնք ստեղծված են կարմիր և կանաչ ոսկուց, տարածվում են ձվի ողջ մակերևույթով։ Ճյուղերին կան տերևներ և ծաղիկներ։ Ծաղկաթերթիկները պատված են սպիտակ էմալով, իսկ յուրաքանչյուր ծաղկի կենտրոնում վարդագույն ֆոնին տեղադրված են ադամանդներ։

## Անակնկալ
Այս պահի դրությամբ «Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձվի անակնկալը կորսված է։

## Պատմություն
«Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձուն պատրաստվել է Ֆաբերժեի ընկերությունում՝ 1901 թվականին։ Ալեքսանդր Կելխը ձուն կնոջը՝ Վարվառա Կելխին է նվիրել նույն թվականի Զատկի տոնին։

1910-ական թվականներին Վարվառա Կելխը տեղափոխվում է Փարիզ՝ իր հետ տանելով բոլոր 7 ոսկերչական ձվերը։ 1920 թվականին այն գնում է Փարիզի   «*[[A La Vieille Russie|A La Vieile Russie]]*» պատկերասրահը։ 1928 թվականին մի անհայտ գնորդ ԱՄՆ-ից ձեռք է բերում այն։ Մինչև 1994 թվականը այն մնացել է ԱՄՆ-ում՝ մասնավոր հավաքածուում։ 1994 թվականին Ժնևի Քրիստիս աճուրդի տանը ձուն վաճառում են ՌԴ-ից անանուն գնորդի։ 1996 թվականի նոյեմբերին կրկին Ժնևում Քրիստիս աճուրդի տանը վաճառքի է հանվում «Խնձորենու ծաղիկները»։ Այն գնում է կոլեկցիոներ Ադուլֆ Պետեր Գոոպը Լիխտենշտայնից։

2010 թվականի հունիսին Ադուլֆ Պետեր Գոոպը իր ողջ հավաքածուն, այդ թվում և «Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձուն փոխանցում է Լիխտենշտայնի ազգային թանգարանին։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խնձորենու ծաղիկներ ձվի մասին
* «Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձու

Կատեգորիա:1901 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Մհեր Ենոքյան

**Մհեր Ենոքյան** (), հայ իրավագետ, գրող, հրապարակախոս, դատապարտված է ցմահ բանտարկության սպանության մեղադրանքով։

## Կրթություն
1993 թվականին ընդունվել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան, որտեղ սովորել է մինչև 3-րդ կուրսը՝ 1996 թվականը։ Դատապարտվելու պատճառով ուսումը չի ավարտել։ 2018 թվականին 22 տարի բանտում գտնվող Մհեր Ենոքյանը պաշտպանել է «Օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռների վերանայում. տեսական ու պրակտիկ խնդիրներ» թեմայով դիպլոմային աշխատանքն՝ ավարտելով Հայ-ռուսական Սլավոնական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի հեռակա բաժինը։ Սա առաջին դեպքն է ոչ միայն Հայաստանում, այլև հետխորհրդային երկրներում, երբ ցմահ դատապարտյալն իրավաբան է դառնում։

## Քրեական գործ
Մհեր Ենոքյանը 1996 թվականին սպանության մեղադրանքով դատապարտվել է մահապատժի, ապա 2003 թվականին, երբ Հայաստանում վերացավ մահապատիժը, այն փոխարինվել է ցմահ ազատազրկմամբ։ Ըստ դատական վճռի, նա նույն թվականին առանձնակի դաժանությամբ սպանել է իր կուրսեցի Իոսիֆ Աղաջանովին։

Նա երբեք չի ընդունել իր մեղքն՝ ասելով, որ ընդամենը ներկա է եղել սպանությանը։ Մհեր Ենոքյանն ընդդեմ գլխավոր դատախազությանը գործով հերթական դատական նիստի ժամանակ հայտնել է․

### Փախուստներ բանտից
2004 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Մհեր Ենոքյանը և ցմահ դատապարտված մեկ այլ կալանավոր Սողոմոն Քոչարյանը փախուստի են դիմել Գորիս քրեակատարողական հիմնարկից։

2009 թվականի նոյեմբերին հայտնի դարձավ, որ նույն կալանավորները փախուստ են իրականացրել այս անգամ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից։

## Ստեղծագործություններ
Հեղինակ է չորս գրքի և մի քանի հոդվածների։ Նրա հեղինակած գրքերն են՝ «Ես զրուցում եմ քեզ հետ, Մարդ», «Խարան», «Սա կինո չէ» և «Դեպի ցմահ ազատություն»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ իրավագետներ
Կատեգորիա:Հայ կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ մարդասպաններ
Կատեգորիա:Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկի կալանավորներ
Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ
Իլոնա Մարկարովա

**Իլոնա Մարկարովա** (), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Իլոնա Մարկարովան մեծացել է Թիֆլիսում։ Մայրը ռուսերենի և ռուս գրականության ուսուցչուհի է։ Հայրը խորհրդային բանակի գնդապետ և սպորտի վարպետ է։

Վոկալ է պարապել Թբիլիսիի կոնսերվատորիային կից գործող փորձարարական դպրոցում։ Վոկալի ուսուցչուհին է եղել Մարիինյան թատրոնի հայտնի երգիչ Վանո Սարաջիշվիլիի զարմուհի Օլգա Սարաջիշվիլին։ Ցանկացել է ընդունվել կոնսերվատորիա, սակայն մտափոխվել է։ Այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ ընդունվել է Թատերական արվեստի պետական ակադեմիա՝ ՌԴ ժողովրդական արտիստ Օլգա Անտոնովայի դասարան։

2008 թվականին նախկին ամուսնու՝ ռեժիսոր և դերասան Ջուլիանո դի Կապուայի հետ հիմնադրել է Տեատրո դի Կապուա թատրոնը։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում
;Կատակերգակի ապաստան

;Թատրոն Լիտեյնի փողոցի վրա

;АХЕ թատրոն

### Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Սերգեյ Կուրյոխինի անվան մրցանակի գրան պրի (2011)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ