open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սեմյոն Սմիրենսկի

**Սեմյոն Միխայլովիչ Սմիրենսկի** (, ), ռուս անասնաբույժ-անատոմ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1946), պրոֆեսոր (1926)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1948)։

## Կենսագրություն
[մինի|Սեմյոն Սմիրենսկու հուշատախտակը [Նալբանդյան փողոց (Երևան)|Երևանի Նալբանդյան 47 հասցեում]]
Ավարտել է Կազանի անասնաբուժական ինստիտուտը (1908 թ.)։ Մասնակցել է 1905-1907 թվականների հեղափոխական շարժումներին։ 1908 թվականից աշխատել է Վարշավայի, Մոսկվայի (1920-1925 թթ.), Լենինգրադի (1925-1926 թթ.), Վիտեբսկի (1926-1928 թթ.), 1928-1963 թվականները՝ Անդրկովկասի (այժմ՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական) ինստիտուտներում։ Սեյմոնի գիտական աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների անատոմիայի հարցերին։ Ուսումնասիրել է Անդրկովկասում տարածված գոմեշի համեմատական անատոմիան, Հայաստանի բնաշխարհիկ միասմբակավորների, մսակերների, խոշոր ու մանր եղջերավորների ոսկրակազմը, մազեխ և բալբաս ցեղի ոչխարների պոչի մակաճարպի (դմակ) անատոմիան, խոշոր եղջերավորների և ընտանի թռչունների վեգետատիվ նյարդային համակարգը, խնամքի ու կերակրման տարբեր պայմաններում բուծվող տեղական, խառնածին և մաքրող կենդանիների մարմնամասերի մորֆոլոգիան ևն։ Նրա նախաձեռնությամբ ՀԽՍՀ-ում ստեղծվել են առաջին անասնաբուժաանատոմիական և ուսումնական թանգարաններ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2 շքանշանով։

Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Անասնաբույժներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Սնկերտ

**Սնկերտ**, հայաբնակ գյուղ Իրանում, Փերիա գավառի Չադիգան գավառակում։ Հիմնադրվել է 1887 թվականին։ 1971 թվականին ուներ 455 հայ բնակիչ (73 տուն)։ Զբաղվում են *այգեգործությամբ, հացահատիկի մշակությամբ, անասնապահությամբ։* Երեք անջատ թաղերից բաղկացած գյուղի կենտրոնում գտնվում է Սուրբ Ստեփաննոս եկեղեցին։ Գործում է դպրոց։

Կատեգորիա:Իրանի հայաբնակ գյուղեր
Սերգեյ Սմիռնով (գրող)

**Սերգեյ Սերգեևիչ Սմիռնով** (, ), ռուս խորհրդային արձակագիր, դրամատուրգ։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։

Ավարտել է Մոսկվայի էներգետիկայի (1937) և Մաքսիմ Գորկու անվան գրականություն (1941) ինստիտուտները։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ 1959-1960 թվականներին՝ Լիտերատուրնայա գազետա թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1975—1976 թվականներին՝ ԽՍՀՄ գրողների միության քարտուղար։

Տպագրվել են նրա «Ստալինգրադը Դնեպրի վրա» (1954), «Իտալիայում» (1961), «Ուղևորություն Կուբա» (1962) և ակնարկների այլ գրքեր։ «Բրեստի ամրոցը» (1957), «Բրեստի ամրոցի հերոսները» (1959), «Պատմություններ անհայտ հերոսների մասին» (1963), «Ընտանիք» (1967) գրքերում, «Ամրոց Բուրգի վրա» (1955) պիեսում և այլ գործերում Սմիռնովը նկարագրել է 1941 թվականին Բրեստի ամրոցի պաշտպանության հերոսական էպոպեան և խորհրդային մարտիկների այլ սխրագործություններ։ Սմիռնովի ստեղծագործությունները թարգմանվել են օտար լեզուներով։ Պարգևատրվել է Լենինի և 3 այլ շքանշաններով։

## Սերգեյ Սմիռնովը հայերեն
* Բրեստի ամրոցը (վեպ), Ե., «Հայաստան», 1966, 359 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Վ. Սահակյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Դրվար

**Դրվար** ( и , ), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի արևմուտքում։ Տեղակայված է Խորվաթիայի հետ սահմանի մոտ, Ունաց գետի ափին։

1991 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում էր 8 053 մարդ, իսկ 2007 թվականի դրությամբ՝ 6 806 մարդ։

## Պատմություն
thumb|200px|ձախից|Սերբիայի ուղղափառ եկեղեցի
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Դրվարը 1944 թվականի մայիսին դարձել է գերմանական զորքերի կողմից «Քայլ ձիով» ռազմագործողության անցկացման վայր։ Այն իրենից ներկայացնում էր պարաշյուտիստ-դիվերսանտների զանգվածային իջեցում՝ Հարավսլավիայի Ժողովրդաազատագրական բանակի գերագույն ղեկավարության՝ այդ թվում նաև Իոսիպ Տիտոյի գերեվարման կամ ոչնչացման նպատակով։

Դրվարի արվարձաններում, Կուպրեշկովո Պոլե անտառապատ ձորում, որի միջով անցնում էր ջրանցույց կամուրջը՝ պատերազմելով Հարավսլավիայի Ժողովրդաազատագրական բանակի շարքերում, 1944 թվականին հերոսաբար զոհվել է Վալենտին Պիկուլի «Պատիվ ունեմ» վեպի հերոսը։

Հարավսլավիայի կազմալուծումից հետո Դրվարը հայտնվեց Բոսնիա և Հերցեգովինայից իրեն անկախ հռչակած Սերբիայի Հանրապետության վերահոսկողության տակ։ 1995 թվականին, 1990-ական թվականների Հարավսլավական պատերազմների ժամանակ, քաղաքը գրավվել է խորվաթական բանակի կողմից։ Սերբական բնակչությունը՝ չուզենալով մնալ հակառակորդի իշխանության տակ, լքել է այն։

## Բնակչություն
1991 թվականին քաղաքում բնակվում էր 8 053 մարդ, որոնցից 7 693-ը սերբեր էին, 259-ը՝ հարավսլավներ։
ՄԱԿ-ի գնահատմամբ Դրվարի բնակչությունը 2007 թվականին կազմել է 6806 մարդ, որոնցից 6 759 (99,31 %) սերբեր էին։ 
2013 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 7 506 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 13 մարդ/կմ²։

## Տես նաև
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում

## Արտաքին հղումներ
* Official website
* Website MojDrvar
* Website Federation of Bosnia and Herzegovina 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Սոյութլի

**Սոյութլի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 15 կմ արևմուտք, սարահարթի վրա։

## Պատմություն
Հայերը տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 36 տուն հայ և 95 տուն թուրք բնակիչ։

## Տնտեսություն
Մշակում էին հացահատիկի տարբեր տեսակներ, զբաղվում այգեգործությամբ, անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սոյութլին ուներ հայկական եկեղեցի։

## Կրթություն
Եկեղեցուն կից գործում էր դպրոց։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սյուիտ

**Սյուիտ** ( , բառացի՝ *շարք, հաջորդականություն*), շարանվագ, գործիք, երաժշտական հիմնական ցիկլային ձևերից։

Բաղկացած է ընդհանուր գեղարվեստական մտահաղացմամբ միավորված մի քանի ինքնուրույն, սովորաբար՝ հակադիր մասերից։

Ի տարբերություն սոնատի և սիմֆոնիայի, սյուիտին բնորոշ է մասերի առավել ինքնուրույնություն, դրանց փոխհարաբերության ոչ այնքան խիստ օրինաչափություն, ինչպես նաև անմիջական կապ երգի, պարի հետ։ Սյուիտի նախատիպը արդեն 16-րդ դարին բնորոշ դանդաղ (պավանա) և արագ (գաույարդա) պարերի համադրումն է։ Հնագույն պարային սյուիտի դասական տեսակը ձևավորվել է 17-րդ դարի կեսին Յո․ Յա․ Ֆրոբերգերի ստեղծագործության մեջ։ Այն բաղկացած է 4 պարից՝ չափավոր արագ ալեմանդայից, արագ կուրանտայից, դանդաղ սարաբանդայից և սրընթաց ժիգայից։ Դրանցից բացի 17-18-րդ դարերում սյուիտում ընդգրկվել են՝ մենուետ, գավոտ, բուռե, պասպիե, պոլոնեզ, ոչ պարային պիեսներ՝ պրելյուդ, նախերգանք, արիա, ռոնդո և այլն։ Բոլոր մասերը, որպես կանոն, գրվել են միևնույն տոնայնությամբ, կատարվել են լյուտնյայով, կլավեսինով, նվագախմբով։ Դասական սյուիտի բարձրագույն նմուշներ են ստեղծել Յո․ Ս. Բախը, և Գ․ Ֆ․ Տենդելը։ 19-20-րդ դարերում ստեղծվել են, գլխավորապես, ոչ պարային բնույթի նվագախմբային սյուտներ, որոնք երբեմն ներառել են նաև պարային առանձին ձևեր (Պ․ Ի. Չայկովսկի), հաճախ այդպիսի սյուիտները եղել են ծրագրային (Ն․ Ա․ Ռիմսկի-Կորսակովի «Շահարազադե»), կենտրոնական տեղ են գրավել թատերական ներկայացումների, օպերաների, բալետների երաժշտությունից (Գրիգի «Պեր Գյունտ», Չայկովսկու, Պրոկոֆևի, Խաչատրյանի բալետային սյուիտները), նաև կինոերաժշտությունից կազմված սյուիտները։ Գրվում են նաև ժողովրդական պարային ավանդույթների հետ կապված սյուիտներ (Պեյկոյի «Մոլդավական սյուիտ»)։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ձևեր
Կատեգորիա:Դասական երաժշտության ժանրեր
Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Եգիպտոսի մասնաճյուղ

**Համազգային հայ կրթական և մշակութային միություն**, հիմնվել է 1928 թվականի մայիսի 28-ին, Կահիրեում՝ Հայ կրթական և հրատարակչական համազգային ընկերություն անունով։ Հիմնադիր անդամներն էին Հ. Օհանջանյանը, Լևոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալյանը, Գասպար Իփեկյանը, Ստեփան Եսայանը և ուրիշներ։ Ձգտելով սփյուռքահայության մշակութային կյանքի աշխուժացմանը՝ ընկերությունը տարբեր գաղթավայրերում հիմնել է հայ մշակույթի և կրթության բազմաթիվ կենտրոններ։ Մինչև 1947 թվականը միության կենտրոնական վարչությունը գտնվել է Կահիրեում։ Ներկայումս եգիպտահայ համայնքում հայապահպան գործունեություն է իրականացնում Համազգայինի Կահիրեի մասնաճյուղը։

Կատեգորիա:Եգիպտահայ մշակութային կազմակերպություններ
Սնուցման մեքենաներ

**Սնուցման մեքենաներ**, բուսասնիչներ վեգետացիայի ընթացքում բույսերը հանքային և օրգանական, հեղուկ և չոր պարարտանյութերով սնուցող մեքենաներ։

Լինում են շարքացան և բնացան։ Կան համակցված տիպի կուլտիվատորբուսասնիչ, երբ սնուցումը կատարվում է բույսերի միջշարքային տարածությունների մշակության հետ միաժամանակ։ Սնուցման մեքենաներ բաղկացած են պարարտանյութացան ապարատից (ափսեաձև-սկավառակավոր, ափսեաձև-քերիչավոր, սկավառակավոր), պարարտանյութատար խողովակներից և հատուկ դանակներից կամ խոփիկներից։ Որոշ դեպքերում սնուցման մեքենաներ համալրվում են սրսկիչների հետ՝ հեղուկ պարարտանյութով սնուցման համար։

Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Հայ մշակութային հիմնարկ

**Հայ մշակութային հիմնարկ**, հիմնվել է Առլինգտոնում (Բոստոն) Վ. Թովաղյանի նախաձեռնությամբ։ Հայ մշակութային հիմնարկի նպատակը հիմնարկը արժեքավոր հրատարակություններով հարստացնելն է։ Պարունակում է շուրջ 25 հազար տարբեր հրատարակություններ (հայերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն), հայ մամուլի ամբողջական հավաքածու, հին հայկական գորգեր, սափորներ։ Հիմնարկն ունի պետական ճանաչում․ հոգածությունը ստանձնել է «Միրաք» հաստատությունը։

Կատեգորիա:Ամերիկահայ մշակութային կազմակերպություններ
Գիլյերմո Օչոա

**Ֆրանցիսկո Գիլյերմո Օչոա Մագանյա** (, ), մեքսիկացի ֆուտբոլիստ՝ դարպասապահ Մեքսիկայի ազգային հավաքականում։ Այս պահին համարվում է ազատ ֆուտբոլիստ, վերջին ակումբը եղել է ֆրանսիական Այաչչոն։
Օչոան առաջին անգամ խաղացել է մեքսիկական Ամերիկա ակումբում 2004 թվականին Մեքսիկայի առաջնությունում Մոնտեռռեյա ակումբի դեմ։ Նա իր առաջին տիտղոսը նվաճել է 2005 թվականին Ամերիկա ակումբում և եղել է հիմնական դարպասապահ մինչև 2011 թվականը։ Մեքսիկական ակումբում բոլոր մրցաշարերում անցկացրել է մոտ 300 հանդիպում։ 2011 թվականի ամռանը տեղափոխվել է ֆրանսիական Այաչչո։ Ֆրանսիական ակումբի կազմում Օչոան անցկացրել է 3 մրցաշրջան, որից հետո Այաչչոն լքել է Ֆրանսիական I լիգան 2014 թվականին և ակումբի հետ պայմանագիրը սպառվեց։ 
2005 թվականից Մեքսիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստ, առաջին հանդիպումը հավաքականի կազմում անցկացրել է Հունգարիայի դեմ ընկերական խաղում, որում Մեքսիկան հաղթեց 2-0 հաշվով։ Հավաքականի կազմում մասնակցել է 2006, 2010, 2014 թվականների ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններին։

## Արտաքին հղումներ
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում

Կատեգորիա:Հուլիսի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Սննդային թունավորումներ

**Սննդային թունավորումներ**, հիվանդություններ, որոնք առաջանում են բակտերիային թույներ պարունակող կամ թունավոր խառնուրդներով աղտոտված սննդամթերքների օգտագործումից։

## Սննդային թունավորումների տեսակները
250 px|մինի|Թունավոր սնկեր
Բակտերիային ծագման սննդային թունավորումներն անվանում են սննդային տոքսիկո-ինֆեկցիաներ, երբ թունավորման երևույթների զարգացմանը մասնակցում են օրգանիզմ ներթափանցած կենդանի մանրէները, և տոքսիկոզներ՝ երբ թունավորումը պայմանավորված է սննդամթերքի մեջ միկրոբի արտադրած թույներով (օրինակ՝ բոտուլիզմ, ստաֆիլակոկային թունավորումները)։

## Թունավորումների պատճառներ
մինի|ձախից|Թունավոր հատապտուղ
Ոչ բակտերիային սննդային թունավորումի պատճառ կարող են դառնալ թունավոր սնկերը, որոշ թունավոր բույսեր, առանձին պտուղների (նուշ, ծիրան, դեղձ և այլն) դառը կորիզները, ձկների որոշ թունավոր տեսակներ (մարինկա և այլն) և խավիարը։ Թունավորումներ լինում են հացից և հացամթերքներից, եթե պարունակում են մոլախոտերի թունավոր սերմեր (օրինակ, սննդաթունային ալեյկիան), թունաքիմիկատներից, երբ դրանց մնացորդային քանակները գերազանցում են թույլատրվող նորմաները, ծանր մետաղներից (կապար, պղինձ, ցինկ), որոնք որոշակի պայմաններում անցնում են ամանեղենից, սննդարտադրության մեջ կիրառվող որոշ նյութերից (նիտրատներ, նիտրիտներ և այլն)։ Սննդային թունավորումների կլինիկական պատկերը պայմանավորված է ներմուծված թույնի բնույթով, քանակով, ինչպես նաև օրգանիզմի դիմադրողականությամբ։

## Թունավորումների ախտանիշներ
մինի|Թունավոր հատապտուղ
Մեծ մասամբ սննդային թունավորումներն ունեն սուր սկիզբ, կարճ գաղտնի շրջան և ուղեկցվում են ստամոքսաաղիքային համակարգի գործունեության խանգարումներով (մետաղական համ բերանում, սրտխառնոց, փսխում, լուծ կամ փորկապություն, ցավեր որովայնում)։ Որոշ թունավորումների ժամանակ գերակշռում են կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարման երևույթները՝ գլխացավ, գլխապտույտ, երբեմն զառանցանք, գիտակցության կորուստ, ցնցումներ, արյան ճնշման անկում և այլն։ Դժգույն սնկից և որոշ մոլախոտերից թունավորումների ժամանակ նկատվում է լյարդի ախտահարում և դեղնուկ։ Ոչ բակտերիային ծագում ունեցող թունավորումների և տոքսիկոզների ժամանակ, ի տարբերություն տոքսիկո-ինֆեկցիաների, ջերմաստիճանի բարձրացում չի նկատվում։

## Թունավորումների ախտորոշում
մինի|ձախից|Բոտուլիզմի ցուպիկ
Սննդային թունավորումների մի մասը խիստ վտանգավոր է և կարող է ունենալ մահացու ելք, ուստի հիվանդները պարտադիր պետք է գտնվեն բժշկի հսկողության տակ։

## Առաջին օգնությունը թունավորումների ժամանակ
Առաջին օգնությունը ստամոքսաաղիքային համակարգից թունավոր սննդի մնացորդների հեռացումն է (ստամոքսի լվացում, մաքրող հոգնաներ, լուծողական միջոցներ)։ Բուժումը կախված է թունավորում առաջացնող պատճառից։

## Թունավորումների կանխարգելումը
Հասարակական սննդի ձեռնարկություններում սանիտարական խիստ հսկողություն և բնակչության մեջ այդ ուղղությամբ անհրաժեշտ գիտելիքների պրոպագանդում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջական աղետներ
Կատեգորիա:Սննդային թունավորումներ
Սննդագիտություն

մինի|Գաստրոնոմիայի ուսումնասիրության առարկան՝ սնունդը
**Սննդագիտություն**, **գաստրոնոմիա**, գիտություն մարդու կենսագործունեության համար անհրաժեշտ սննդամթերքի մասին։ Ժամանակակից սննդագիտությունը ուսումնասիրում և մշակում է հաշվեկշռված սննդի հիմնական սկզբունքները՝ կախված տարիքից, աշխատանքի բնույթից, նյարդային և մկանային ծանրաբեռնվածության աստիճանից, օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակից, բնակլիմայական պայմաններից, ազգային սովորույթներից և այլն։

Սննդագիտությունը ընդգրկում է նաև օրգանիզմի համար սննդի առանձին բաղադրամասերի նշանակության, սննդային հիվանդությունների, բուժական և կանխարգելիչ սննդի հարցերը։

Կատեգորիա:Սննդագիտություն
Սիրետ (քաղաք)

**Սիրետ** (), քաղաք Ռումինիայի Սուչավա գավառում, Սիրետ գետի ափին։

Սիրետ գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է 1340 թվականից։ Մոլդավիայի իշխանության ստեղծումից (14-րդ դար) հետո Սիրետ դարձել է կարևոր կենտրոն։ 14-րդ դարում Սիրետում հաստատված հայերը ստացել են առանձնաշնորհումներ, ունեցել սեփական քաղաքային վարչություն, քաղաքապետ, 12 ծերերի խորհուրդ և դատարան(առաջնորդվել է Մխիթար Գոշի «Դատաստանագրքով»)։ 15-րդ դարին Սիրետում եղել է մոտ 700 ընտանիք հայ բնակիչ։ Տաղասաց Մինաս Թոխաթցու (1510-1622) վկայությամբ՝ Սիրետում եղել է հայկական եկեղեցի։ 1551-1552 թվականներին իշխան Շտեֆան Ռարեշի հալածիչ քաղաքականության պատճառով մեծ թվով հայեր Սիրետից գաղթել են Տրանսիլվանիա։ Սիրետից հայերի նոր խոշոր գաղթ է տեղի ունեցել 1670-ական թվականներին Գեորգե Դուկա իշխանի հարկային ծանր քաղաքականության հետևանքով։ 18-րդ դարի 70-ական թվականներին Սիրետում բնակվել է 58, 18-րդ դարի սկզբին՝ 10 ընտանիք հայ։ Սիրետի հայկական համայնքը գոյատևել է մինչև 19-րդ դարի 2-րդ կեսը։ Ներկայումս Սիրետում պահպանվել են 17-րդ դարի հայատառ արձանագրություններով 13 տապանաքար, որոնք հայկական եկեղեցու և գերեզմանոցի ավերակների հետ պեղվել են 1885 թվականին։

Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքներ
Թեքեյան մշակութային միություն (Բուենոս Այրես)

**Թեքեյան մշակութային միություն** (ԹՄՄ), հիմնվել է 1960 թվականին Բուենոս Այրեսում՝ Ռամկավար ազատական կուսակցությանհովանավորությամբ։ Մինչև 1974 թվականը գործել է «Արշակ Չոպանյան» մշակութային միություն անունով, այնուհետև՝ ներկա անվանումով։ Զբաղվում է հասարակական-քաղաքական, մշակութային գործունեությամբ։ 1975 թվականից հրատարակում է «Սարտարապատ» շաբաթաթերթը։ Սերտորեն գործակցում է ՀԲԸՄ-ի հետ։ 1998 թվականին Բուենոս Այրեսում բացվել է ԹՄՄ «Սուրեն և Վերճինիա Ֆեսճյան» կենտրոնը՝ կառուցված տեր և տիկին Ֆեսճյանների բարերարությամբ։

Կատեգորիա:Արգենտինահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայերը Բուենոս Այրեսում
Սյույ Բեյ Խուն

**Սյույ Բեյ Խուն** (, ), հայնտի նաև **Ժյու Պեոն** անվամբ, չին նկարիչ։

Սովորել է Շանհայում, հոր՝ Սյույ Դա Չժանի մոտ և Փարիզում (1919 թ.) 1949- 1953 թվականներին եղել է Պեկինի կենտրոնական Գեղարվեստի ակադեմիայի և Գրականության ու արվեստի գործիչների համաչինական ասոցիացիայի նախագահը։ Ստեղծել է «ծաղիկներ-թռչուններ», «մարդիկ» ժանրերի աշխատանքներ (թուղթ, տուշ, ջրաներկ)։ Չինաստանում առաջիններից է, որ նկարել է յուղաներկով։

Սյույ Բեն Խունը ազգային գեղարվեստական ավանդույթները միահյուսելով եվրոպական ռեալիստական արվեստի նվաճումների հետ, դարձել է 20-րդ դարի չինական արվեստի նոր ուղղության ստեղծողներից։ Նրա գործերին հատուկ է մեղմ ձևերի և հստակ, ուժեղ գծերի զուգորդումը։ Եթե բնությանը նվիրված նկարչի աշխատանքները («Հանգստացող ձին», 1930 թ., թուղթ, տուշ) տոգորված են ջինջ բանաստեղծական ոգով, ապա ժանրային և պատմական կոմպոզիցիաները («Խոհ ռազմի դաշտի մասին», 1935 թ., երկուսն էլ՝ Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարան, Մոսկվա) ոչ սակավ հագեցված են հերոսական պաթոսով։ Նկարչի դիմանկարներին հատուկ են հոգեբանական և սոցիալական սուր բնութագրումները (Ազգային-ազատագրական բանակի հերոսների և աշխատանքի գերազանցիկների դիմանկարների շարք, 1950 թ., թուղթ, տուշ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Հայ քնարական բանահյուսություն

**Հայկական քնարական բանահյուսություն**ը բաժանվում է 2 հիմնատիպի՝ հայրենների և խաղիկների։ Հայրենները քնարական հնագույն երգերն են՝ վկայված X դարում՝ իբրև ժողովրդական սգերգ (Գրիգոր Նարեկացի, «Մատյան ողբերգության», Բան ԻՋ)։ «Հայերեն», «հայրեն», «հարեն» են կոչվել ազգային առանձնահատուկ տաղաչափության (հայրենի կարգաւ) համար։ Հայրենի չափով հորինվել են հիմնականում սիրո և ուրախության երգեր, որոնք միջնադարյան Հայաստանում խնջույքների ժամանակ թմբուկի, սրնգի, քնարի, փողի նվագակցությամբ երգել են գուսանները, վարձակները (կին գուսաններ)։ Խաղիկները, որոնց գրավոր անդրանիկ նմուշները հանդիպում են XVIII դարի ձեռագրերում, հայ ժողովրդական նոր քնարերգության ժողովրդական երգարվեստի հիմնատիպն են, նոր ժամանակների վիպակներ, զինվորի, աշխատանքային, ծիսական երգերի, պարերգերի հիմքը։ Դրանք՝ իբրև առանձին երգատեսակներ, հիմնականում սիրերգեր են և արտահայտում են սիրային պարզ զգացումներ։ Քնար, բանահյուսությունը բնույթով, կիրառությամբ ու թեմատիկայով բաժանվում է մի քանի տեսակի։
**Գեղջկական աշխատանքային երգեր*ը վիպաքնարական բնույթի ստեղծագործություններ են, ուղեկցել են դաշտային ու առտնին աշխատանքներին և հատկանշվում են գործիքների, բանող անասունների գովքով, գյուղացու երազանքների ձգտումով։ 
**Պանդխտության կամ ղարիբի երգեր*ն առնչվում են միջնադարից սկսված պանդխտության հետ։ Դրանց բնորոշ են օտարություն մեկնողի և նրա հարազատների հրաժեշտի, պանդուխտի կարոտի, տառապանքի, հիվանդության, մահվան, հայրենիքում մնացած հարազատների սպասումների, ինչպես նաև վերադարձի ու դրա հետ կապված ուրախ ապրումների մոտիվները։ 
**Զինվորի երգեր*ը հայ քնարական բանահյուսության համեմատաբար նոր տեսակներից են՝ հորինված XIX դարի վերջերին և XX դարի սկզբներին՝ հայերին ցարական և թուրքական բանակ պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչելու իրողության հետ։ Դրանք ստեղծվել են ավանդական երգերի (պանդխտության, հարսանեկան, հրաժեշտի, ողբի) ոճական ազդեցությամբ, ունեն երգային կայուն բանաձևեր ու կրկնակներ («Սալդաթ եմ, կերթամ», «Ասքյար եմ, կերթամ», «Վագոն, մի ժաժա»), համախմբված են որոշակի մոտիվների՝ վիճակահանության («Կանցիլա- րի դուռը», «Մտա եկեղեցին»), հրաժեշտի («Գնալով գնացի, գյուղից հեռացա», «Մայրիկ ջան, քույրիկ ջան»), զինվորի ապրումների, վիրավորվելու, գերվելու («Հասանղալա», «Կերչի հողը», «Սև ծովի ափին, մայ¬ րիկ ջան», վերջին երկուսը՝ Հայրեն, պատերազմի մասին երգաշարից) շուրջը։ 
**Օրորոցային և մանկական երգեր*ը, ըստ կիրառության ու բնույթի, բաժանվում են մի քանի ենթատեսակի՝ օրորոցային կամ օրորի (հորինել և երգել են կանայք), մանկախաղաց՝ մանուկներին խաղացնող երգեր (դանդանա, երգել են մեծ մասամբ կանայք), զուտ մանկական երգեր՝ մանուկների համար (երգել են հիմնականում երեխաները)։

Կատեգորիա:Բանահյուսություն
Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր
Կատեգորիա:Հայրեններ
Սննդամթերքի խտանյութեր

**Սննդամթերքի խտանյութեր**, չորացրած բուսական (բանջարեղեն, միրգ, հացահատիկ) և կենդանական (միս, կաթնամթերք, ձուկ) մթերքի խառնուրդներ, որոնց ավելացվում են ճարպեր, շաքար, համեմունքներ։ Օգտագործվում են պատրաստի կերակրատեսակների արագ պատրաստման համար։
## Նպատակ
Սննդամթերքի խտանյութեր պատրաստում են առաջին (բանջարեղենի, ընդեղենի, կաթնամթերքի ապուրներ), երկրորդ (շիլաներ, բանջարեղենի — մսի ռագու, ձվածեղներ), երրորդ (կիսել, ժելե, կրեմներ), ինչպես նաև մանկական սննդի համար հատուկ (ձավարների եփուկներ) կերակրատեսակներ ստանալու նպատակով։
## Պատրաստման ձև
Սննդամթերքի խտանյութեր պատրաստելիս ձավարները, ընդեղենը, բանջարեղենը ենթարկում են ջերմամշակման (գերեփում, սպիտակեցում, շոգեհարում), ավելի արագ եփվելու համար մասամբ ճզմում են։
[250px|մինի|[Տոմատի պյուրե|Լոլիկի խտանյութ]]
ժամանակակից տեխնոլոգիական մեթոդները հնարավորություն են տալիս ձավարներից ստանալ սննդամթերքի խտանյութեր, որոնք եփել չեն պահանջում, այլ եռացրած ջուր լցնելուց և մի քանի րոպե պահելուց հետո ձեռք են բերում բնականոն թանձրություն (օրինակ՝ շիլա)։ Սննդամթերքի խտանյութեր թողարկվում են բրիկետավորված (սովորաբար 50—200 գ զանգվածով բրիկետներն ամուր փաթաթվում են խոնավանթափանց նյութերով և թղթով) և սորուն (կշռաբաշխում են պոլիէթիլենով կամ այլ թաղանթանյութով պատված թղթե ծրարներում)։ Սննդամթերքի խտանյութեր են նաև չոր նախաճաշերը, վարսակի և եգիպտացորենի փաթիլները, եգիպտացորենի ձողիկները, տապակած կարտոֆիլը, չոր սոուսները, կեքսերի ալրային խառնուրդները են։

## Պահպանում
Սննդամթերքի խտանյութեր կարելի է պահել մինչե 20&nbsp;°C ջերմաստիճանի և օդի 75% հարաբերական խոնավության պայմաններում։ Տարբեր տեսակների սննդամթերքի խտանյութերի պահպանման ժամկետը 3—12 ամիս է։
## Առավելություններ
Սննդամթերքի խտանյութի առավելություններն են․
# նվազագույն զանգվածը բարձր կալորիականության դեպքում
# պահելու և փոխադրելու հարմարավետությունը
# տնային և հասարակական սննդի մեջ, ինչպես նաև արշավների ժամանակ օգտագործելու հնարավորությունը։

Կատեգորիա:Սնունդ
Արարատ (ամսագիր, Բուենոս Այրես)

**«Արարատ»**, հայկական ամսագիր։ Լույս է տեսել 1943-1947 թվականներին, Բուենոս Այրեսում՝ հայերեն, իսպաներեն։ Հրատարակիչ-խմբագիր՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Խաչատուրյան։ Տպագրել է ուսումնասիրություններ, էսսեներ, գրական նյութեր, մշակութային լուրեր, իսպաներեն հավելվածում՝ մասնավորապես հայագիտական կարևոր երկրների թարգմանություններ, հայ բանաստեղծության նմուշներ, հրատարակել է առանձին մատենաշար։

Կատեգորիա:Արգենտինայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Սարեզյան լիճ

**Սարեզյան լիճ**, գտնվում է Պամիրում, Տաջիկստանում, Հյուսիս Ալիչուրյան և Մուզկոլ լեռնաշղթաների միջև, 3239 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 86,5 կմ է, երկարությունը՝ մոտ 75 կմ, լայնությունը՝ մինչև 3,4 կմ։ Միջին խորությունը 190 մ է, առավելագույնը՝ 505 մ։

Առաջացել է 1911 թվականին փետրվարի 18-ին (մարտի 3), Տաշքենդի ժամանակով մոտ 23:15-ին ուժեղ երկրաշարժից հետո (9 բալ), երբ Մուրղաբ գետը ուժեղ սողանքի հետևանքով արգելափակվել է։ Միաժամանակ ժայռերը ձևավորել են բնական պատնեշ՝ 567 մ բարձրությամբ։ Այս խցանումը փակեց նաև Շադաու-Դարյա փոքր գետը, որը հոսում էր դեպի Մուրղաբ, ինչը հանգեցրեց մեկ այլ՝ ավելի փոքր Շադաու լիճի ձևավորմանը։

Սնումը սառցադաշտային է։ Սառցակալում է դեկտեմբերից մարտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տաջիկստանի լճեր
Կատեգորիա:Լեռնային լճեր
Կատեգորիա:1911 հայտնություններ
Սուքիաս Սոմալյան

**Սուքիաս Սոմալյան** (), հայ բանասեր, բառարանագիր, թարգմանիչ։ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ, քահանա (1804 թ.), աբբահայր (1824 թ.), արքեպիսկոպոս (1826 թ.)։

## Կենսագրություն
Մեծ ջանքեր է գործադրել միաբանության հեղինակության ամրապնդման համար, եղել Հնդկաստանում։ Այդ տարիներին Հնդկահայ բարերարներ Ռաֆայել Ղարամյանի և Սամվել Մուրադյան նվիրատվությամբ բացվել են Մուրադյան վարժարանը Իտալիայի Պադուա քաղաքում 1834 թվականին և Ռաֆայելյանը՝ Վենետիկում 1836 թվականին (1853 թ., Պադուա, հետագայում տեղափոխվել է Փարիզ)։ 1827 թվականին ընտրվել է Վենետիկի Աթենական ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

Ձեռնամուխ է եղել հայ հին մատենագրության տպագրությանը․ «Մատենագրութիւնք նախնեաց» մատենաշարով լույս է տեսել Սոմալյանի կազմած «Սրբոյ հօրն մերոյ Եղիշէ վարդապետի մատենագրութիւնք» (1838 թ.) ժողովածուն (համահեղինակ Ն․ Սարգիսյան)՝ առաջաբանով, ծանոթագրություններով և տեքստաբանական ուսումնասիրությամբ։ Սոմալյանը գրել է հայ հին գրականության պատմությունը («Պատկեր հայկական դպրութեան», 1829 թ., իտալերեն) և հայ հին թարգմանությունների մատենագիտությունը («Ցուցակ թարգմանութեանց նախնեաց», 1825 թ., իտալերեն)։ Կազմել է գործնական նշանակության հինգ բառարան՝ հայերեն, անգլերեն և տաճկերեն բառանյութի ընդգրկումով:Հայերեն է թարգմանել Սոավեի «Կենդանագիր զգաստ եւ զգօն անձին» և Ֆենելոնի «Իմաստք ողջախոհ մտաց» (տպակից՝ 1836 թ.) փոքրածավալ գործերը։

## Երկեր
* Համաոօտ բառարան յանգդիականէ ի հայ, հ․ 1, Վենետիկ, 1835 թ.:
* Համառօտ բառարան ի հայէ յանգդիականն, հ․ 2, Վենետիկ, 1835 թ.:
* Համառօտ բառարան յանգդիականէ ի հայ և ի տաճիկ, հ․ 1, Վենետիկ, 1843 թ.:
* Համառօտ բառարան ի հայէ յանգդիական և ի տաճիկ, հ․ 2, Վենետիկ, 1843 թ.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե արքեպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Կոմիտաս երգչախումբ (Բուենոս Այրես)

**«Կոմիտաս» երգչախումբ**, ստեղծվել է 1929 թվականին (նախապես՝ «Սպենդիարյան» անունով)։ Խմբավարներ՝ Լևոն Վարդապետյան, Մանուկ Հալպերյան, Մաքրուհի էոլմեսեկյան։ Հովանավորում է Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու հոգաբարձությունը, հիմնականում ապահովում է պատարագի երգեցողությունը Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր տաճարում։ Պարբերաբար հանդես է գալիս հոգևոր և աշխարհիկ երգացանկով։

Կատեգորիա:Արգենտինահայ երաժշտություն
Կատեգորիա:Արգենտինահայ մշակութային կազմակերպություններ
Թեքեյան մշակութային միություն (Սիդնեյ)

**Թեքեյան մշակութային միության Սիդնեյի մասնաճյուղ**, հիմնվել է 1984 թվականին Նուբար Պերպերյանի նախաձեռնությամբ, 1990 թվականից կոչվում է Վահան Թեքեյան հայկական մշակութային միություն։ Նպատակն է երիտասարդության հայեցի դաստիարակությունը, սփյուռք-հայրենիք մշակութային կապերի զարգացումը։ Միության ջանքերով ստեղծվել է Ավստրալիայի հայրենի արվեստագետների խումբը, որը գեղարվեստական գործունեություն է ծավալում գաղութում։ Գործում է միության «Էրեբունի» շաբաթօրյա ռադիոժամը, լույս է տեսնում «Միություն» ամսաթերթը։

Կատեգորիա:Ավստրալահայ մշակութային կազմակերպություններ
Սոմալներ

240px|frameless|աջից
**Սոմալներ**, **սոմալցիներ**, **սոմալեցիներ** (, ), ժողովուրդ։ Բնակվում են Աֆրիկայի Սոմալի թերակղզում՝ Սոմալիի Հանրապետությունում, Եթովպիայի սահմանամերձ շրջաններում, նաև Քենիայում, Ջիբութիում և մի քանի այլ երկրներում։ Թիվը՝ ավելի քան 20 միլիոն (2014)։ Լեզուն պատկանում է քուշական լեզուներին։ Կրոնով սուննի մուսուլմաններ են։ Հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է (ուղտեր, խոշոր եղջերավոր անասուններ), գետահովիտներում՝ երկրագործությունը։ Ազգային ազատագրական պայքարի հետևանքով նախկին Բրիտանական Սոմալի լենդից և Իտալական Սոմալիից կազմվեց (1960)
ինքնուրույն Սոմալիի Հանրապետությունը։ Սոմալի պատմության, տնտեսական և մշակույթի մասին տես Սոմալի հոդվածը։

Կատեգորիա:Սոմալիի ազգեր
Կատեգորիա:Քենիայի ազգեր
Կատեգորիա:Եթովպիայի ազգեր
Կատեգորիա:Ջիբութիի ազգեր
Չարլզ Պերսի Սնոու

**Չարլզ Պերսի Սնոու** (), անգլիացի ֆիզիկոս, գրող, հասարակական գործիչ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է ռազմաճակատին գիտական օգնություն ցույց տվող կոմիտեի կազմակերպիչներից ու ղեկավարներից մեկը։ 1947 - 1964 թվականներին գլխավորել է Անգլիական Էլեկտրաընկերությունը (), 1964 - 1966 թվականներին եղել է տեխնոլոգիայի նախարարության պառլամենտական քարտուղարը, մտել է անգլիական կառավարության կազմի մեջ։

Սնոուն գիտական ու պետական շրջանակներում ձեռք բերած փորձը դրել է «Օտարներ և եղբայրներ» (1947 - 1970) վիպաշարի հիմքում, որի հիմնական գաղափարն է այս կամ այն կերպ քաղաքացիական պարտքի գիտակցությամբ կապված «եղբայրների» և երկրի ու ժողովրդի հանդեպ պատասխանատվության զգացումից զուրկ «օտարների» գոյությունը անգլիական հասարակության մեջ։ Վիպաշարի կարևորագույն համարվող գրքերն են՝ «Հույսերի պահը» (1949), «Վերադարձ» (1956), «Գործ» (1960), «Իշխանության միջանցքները» (1964)։ Բարոյաէթիկական հրատապ խնդիրներ է քննարկում «Նրանց ամբողջ իմաստության մեջ» (1974) վեպը։

## Ծանոթագրություններ

 
 

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Սոլոնիկի

**Սոլոնիկի** (), նախկինում հայաբնակ գյուղ, այժմ միկրոշրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Լազարևսկի շրջանում։ Գտնվում է շրջկենտրոն հանդիսացող Լազարևսկոյե միկրոշրջանից 8 կմ հարավ-արևելք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 64 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ցուսկվաջ գետի ափին, ծովի մակարդակից 45 մ բարձրության վրա։

## Պատմական ակնարկ
Մինչ Կովկասյան պատերազմի ավարտը (1864 թ.), գյուղի տարածքում ապրել է ադըղեների Ցուս տոհմը, իսկ գյուղը կոչվել է Ցուսկվաջ (ադըղեերեն` Цускъуадж), որը նշանակում է «Ցուս տոհմի գյուղ»։ 1864 թվականին, տեղի ողջ բնակչությունը աքսորվել է Օսմանյան կայսրություն, քանի որ չէին ցանկանում հպատակվել Ռուսական կայսրությանը։ Աստիճանաբար, լքված գյուղի տարածքում սկսել են բնակություն հաստատել ռուսներ և Օսմանյան կայսրությունից գաղթած հույներ և հայեր։

Ըստ ռուսական աղբյուրների, գյուղի տարածքում ապրել է ռուսական բանակի ավագ, կալվածատեր Սելյանիկ-Կրասը, որի անունից էլ գյուղն ստացել է իր անվանումը, սակայն հետագայում, այստեղ տեղափոխված հույների կողմից, այն դարձել է Սոլոնիկի, որը նրանց հիշեցնում էր իրենց հարազատ հունական Սալոնիկ քաղաքի մասին։ Սև ծովի ափին գտնվող «Սոլենիկ-Կրասի կալվածքի» մասին, 1896-1897 թվականներին նշել է ռուս աշխարհագրագետ Ալեքսանդր Վոեյկովը։

1961 թվականին գյուղն ընդգրկվել է Սոչի քաղաքի կազմի մեջ և ստացել ներքաղաքային միկրոշրջանի կարգավիճակ։ Բնակիչներն զբաղվում են բանջարաբուծությամբ և այգեգործությամբ։ Սոլոնիկիում կա միջնակարգ դպրոց, ակումբ, բուժկայան և բազմաթիվ մասնավոր հյուրանոցներ ու հոսթելներ։

Հայերի հիմնական զանգվածը եկել է 1936 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
* Տուապսեի և Սոչիի գյուղերի պատմությունը

Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սոչի
Կոմիտաս ինստիտուտ

**Կոմիտաս ինստիտուտ**, հիմնվել է 1992 թվականին, Փրինսթոնում։ Տնօրեն՝ Վ. Լիմա։ Մասնաճյուղ ունի Լոնդոնում (տնօրեն՝ Ա. Սարաֆյան)։ Հրատարակում և տարածում է հայոց նոր պատմության վերաբերյալ աշխատություններ, Հայաստանի և հայերի մասին փաստաթղթերի ժողովածուներ, քարտեզներ են։ Կազմակերպում է ցուցահանդեսներ, դասախոսություններ, գիտաժողովներ։ 1998 թվականից հրատարակում է «Armenian Forum» հանդեսը։

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գիտական կազմակերպություններ
Արմենիա (թերթ, Բուենոս Այրես)

**«Արմենիա»**, լույս է տեսնում 1931 թվականից Բուենոս Այրեսում։ 1954-1989 թվականներին՝ օրաթերթ, 1989 թվականից՝ շաբաթաթերթ՝ հայերեն, իսպաներեն։ ՀՀԴ պաշտոնաթերթ։ Խմբագիրներ՝ Սարգիս Թոփչյան, Ռեն (Ռուբեն Վարդանյան), Արսեն Միքայելյան, Աշոտ Արծրունի, Վարդան Գևորգյան, Հովհաննես Դևեջյան, Պետրոս Հաջյան, Խաչիկ Տեր-Ղուկասյան (1987 թվականից)։ Լուսաբանում է արգենտինահայ գաղութի հասարակականվ ֊քաղաքական կյանքը, տպագրում միջազգային լուրեր, գրական նյութեր, տեղեկություններ Հայաստանից։ 1931-1982 թվականներին ունեցել է սեփական տպարան։

Կատեգորիա:Արգենտինայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Արմենիա մշակութային ընկերակցություն

«Արմենիա» մշակութային ընկերակցություն, ստեղծվել է 1951 թվականին, Բուենոս Այրեսում՝ ՀՀԴ հովանավորությամբ։ Դաշնակցության և Համազգային մշակութային միության առաքելություններն իրականացնող մարմին է (ՀՀԴ առաջին կառույցը Արգենտինայում ստեղծվել է 1911 թվականին)։ Ունի մասնաճյուղ Կորդովայում։ Ընկերակցության շրջանակներում գործում են Հայ դատի հանձնախումբը, «Արմենիա» երիտասարդական միությունը։ Սերտորեն համագործակցում է ՀՄԸՄ-ի հեա, որն ունի սեփական մարզադաշտ։ 1931 թվականից հրատարակում է «Արմենիա» շաբաթաթերթը, 1954-1989 թվականներին Կորդովայում ունեցել է ռադիոժամ։

Կատեգորիա:Արգենտինահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայերը Բուենոս Այրեսում
Սոմիտներ

**Սոմիտներ** ( - մարմին), առաջնային հատվածներ, զույգ մետամեր գոյացություններ որոշ անողնաշարավորների (օղակավոր որդեր, միջատներ), բոլոր քորդավոր կենդանիների և մարդու սաղմում։ Սաղմնային զարգացման ընթացքում Սոմետների է բաժանվում (հատվածավորվում) միջին սաղմնային թերթիկը՝ մեզոդերմը։ Սոմիտները տեղադրված են մարմնիեր կայնական առանցքով և սահմանակից են նյարդային խողովակին ու քորդային։ Հատվածավորվում է անողնաշարավոր կենդանիների ամբողջ մեզոդերմը, իսկ քորդավորների և մարդու մեզոդերմի միայն ետին՝ մեջքային (դորզալ) բաժինը (մնացած մասն առաջացնում է կողմնային թիթեղիկներ)։ Հատվածավորումն սկսվում է մարմնի առջևի մասից և աստիճանաբար տարածվում ետին մասը։ Զարգացման ընթացքում Սոմիտները տարբերակվում են միոտոմի, կերոտոմսի և դերմատոմի, որոնցից ձևավորվում են համապատասխանաբար իրանային մկանունքը, առանցքային կմախքը և մաշկի շարակցական հյուսվածքն իր ածանցյալներով։

Կատեգորիա:Սաղմնաբանություն
Կատեգորիա:Ոսկրային համակարգ
Յոկոզունա (ռեստլեր)

**Ռոդնի Ագապտու Անոա'յ** (, ), առավել հայտնի **Յոկոզունա** (Yokozuna, 横綱), սամոա-ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Առավել նշանակալի կարիերա է ունեցել «World Wrestling Federation» (WWF, այժմ՝ WWE), որտեղ ելույթներ ունենալու տարիներին երկու անգամ նվաճել է WWF չեմպիոնական տիտղոսը, ինչպես նաև երկու անգամ հեռչակվել WWF թիմային վարկածով չեմպիոն (Օուեն Հարթի հետ)։ Հաղթանակ է տարել նաև 1998 թվականի «Թագավորական մարտում»։

Մահացել է թոքային այտուցից՝ 2000 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ 34 տարեկանում։ 2012 թվականին հետմահու առաջադրվել է WWE փառքի սրահ։

1999 թվականին համարվել է աշխարհի ամենածանր ռեստլերը։

## Տիտղոսներ և մրցանակներ
* Pro Wrestling Illustrated
** 1993 թվականի կատարելագործված ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)
** 148-րդ տեղը PWI 500 լավագույն ռեստլերների ցանկում (1991)
** 110-րդ տեղը PWI 500 լավագույն ռեստլերների ցանկում (1992)
** 5-րդ տեղը PWI 500 լավագույն ռեստլերների ցանկում (1993)
** 11-րդ տեղը PWI 500 լավագույն ռեստլերների ցանկում (1994)
** 32-րդ տեղը PWI 500 լավագույն ռեստլերների ցանկում (1995)
** 50-րդ տեղը PWI 500 լավագույն ռեստլերների ցանկում (1992)
** 145-րդ տեղը PWI 500 լավագույն ռեստլերների ցանկում (1992)
* World Wrestling Federation
** 2x WWF չեմպիոն
** 2x WWF թիմային չեմպիոն (Օուեն Հարթի հետ)
** 1993 թվականի «Արքայական մարտի» չեմպիոն
* UWA
** 3x UWA աշխարհի չեմպիոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը WWE.com կայքում
* Շիրիմը «Find a Grave» կայքում 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:WWE փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Սամոական ծագման ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Արարատ (քաղաք, Ավստրալիա)

**Արարատ**, քաղաք Ավստրալիական Միության Վիկտորիա նահանգում, Մելբուռն քաղաքից 200 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Հոպիկինս գետի ափին։ Ավստրալիայի Արարատ քաղաքը հաղորդակցության կարևոր հանգույց է, հացահատիկի և բրդի առևտրի կենտրոն։ Ունի տեքստիլ և սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրել են անգլիացիները 1840 թվականին, իսկ անունը ստացել է իրենից 8 կմ դեպի հարավ-արևելք գտնվող Արարատ լեռից։ Ավստրալիայում է գտնվում նաև Արարատ լեռը, որը հանգած հրաբուխ է, ունի 660 մ բարձրություն, ծածկված է լավաներով և տուֆերով, ունի ոսկու հանքեր։

Լեռան Արարատ անունը տվել է անգլիացի ֆերմեր Ուիլզը՝ իր այստեղ բնակություն հաստատելը նմանեցնելով առասպելական Նոյի տապանի Արարատի կանգ առնելուն։

## Գրականություն
* Ռ․ Փարսադանյան, Գիտելիքների շտեմարան, Երևան

Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1857 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1857 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Սինդհի գրականություն

մինի|աջից|Ինդոս գետը
մինի|աջից|Շահ Աբդուլ Բհիթաինը շրջագայել է Սինդհ, Պունջաբ եւ Բալուչիստան
**Սինդհի գրականություն**, Ինդոս գետի ստորին ավազանի Սինդհ մարզում ապրող սինդհի ժողովրդի գրականությունը։ Սինդհի գրականության հնագույն հուշարձանը սինդհյան «Մահաբհարաթան» է (9-10-րդ դդ․)։ Սինդհի գրականության հիմքում ընկած է հարուստ բանահյուսություն։ Պահպանվել են առաջին բանաստեղծների չափածո գործերի հատվածներ, որոնք վերաբերում են 14-րդ դարին, բայց բանաստեղծական անընդմեջ ավանդույթն սկսվել է Կազի Կազանի (մահ․ 1551 թ.) և Շահ Աբդուլա Քարիմ Բուլարիի (1528-1623 թթ.) սուֆիական բանաստեղծությունների

Դասական շրջանի խոշորագույն բանաստեղծը Շահ Աբդուլ Լաթիֆ Բհիթաին է (1689 կամ 1690-1752 թթ.), որի հետևորդներն են հանրաճանաչ երգերի հեղինակ, քնարերգու Սաչալ Սարմաստը (1739-1826 թթ.) և Սամին (1743-1850 թթ.), որն իր ստեղծագործության մեջ համադրել է սանսկրիտ ու պարսկերեն պոետիկան։ Նրանք սինդհական պոեզիայի մեջ մտցրել են դոհա, վաի, շլոկա, սուր, կաֆի ժանրերը։ Պարսկերեն պոեզիայի ազդեցությունն ուժեղացել է 19-րդ դարում։ Սաբիթ Ալի շահը (1740-1810 թթ.) առաջին անգամ քասիդ է ստեղծել սինդհերեն, իսկ Խալիֆա Դուլ Մուհամմադը (1809-1856 թթ.) հրատարակել է գազելների առաջին դիվանը։ Բանաստեղծներ Բեդիլը (1814-1873 թթ.), Դալապատը (մահ․ 1841 թ.), Բեքասը (1858-1881 թթ.) և ուրիշներ օգտագործել են ազգային ավանդույթներից հեռու պատկերներ, որոնք բնորոշ են մերձավորարևելյան սուֆիական պոեզիային (վարդ ու սոխակ, մոմ ու թիթեռ, գինի ու մատռվակ)։ 19-րդ դարի վերջերին Սինդհի գրականության մեջ առաջացել է լուսավորական ուղղություն, որը գլխավորել է Միրզա Կալիչ Բեգը (1853-1929 թթ.)։

Երևան են եկել արձակն ու դրաման, որոնց թեման եղել է ազգային-ագատագրական պայքարը և ժողովրդի սոցիալական ազատագրումը։ Մինդհի արձակը սկզբնավորել են Միրզա Կալիչ Բեգը, Կաուդոմալ Չանդանմալը, Դայարամ Դիդումալը (1857-1927 թթ.), Դ․ Պարասարամը (մահ․ 1948 թ.), Բհերումալ Մեհերչանդը (մահ․ 1950 թ.) և Լ․ Ամարդինոմալը (մահ․ 1954 թ.)։ Հնդկաստանը 1947 թ.-ին երկու մասի բաժանվելուց հետո Սինդհի գրականությունը զարգանում է Հնդկաստանում և Պակիստանում։ Հրատարակվում են «Նայուն Կահանիուն» (Հնդկաստան), «Մեհրան» (Պակիստան) և այլ գրական հանդեսներ։ Մինդհերեն են թարգմանվում համաշխարհային գրականության ստեղծագործություններ։ Ամրապնդվում են ռեալիստական ավանդույթները։ Կան առաջադեմ գրողների կազմակերպություններ։ Առավել հայտնի ժամանակակից բանաստեղծներն են Նարայան Շյամը, Անչալը, Ռահին, Դարադհան Մահբուբին (Հնդկաստան), Շեյհ Այազը (ծն․ 1923 թ.), Մուհամմադ Բախշ Վասիֆը, Աբդուր Ռազզակ Ռազը և ուրիշներ (Պակիստան), արձակագիրները՝ Ռամ Փանջանին, Դոբինդ Մալհին, Ութամը (Հընդկաստան), Ամար Զալիլը, Թանվիր Աբբասին, Զամալ Աբրոն, Անջամ Հալաին (Պակիստան)։

Կատեգորիա:Հնդկաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Հնդկական գրականություն
Երջանիկ հույս

**«Երջանիկ հույս»**, ամսագիր։ Լույս է տեսել 1961-1983 թվականներին, Բուենոս Այրեսում, 1983 թվականից՝ Փասադենայում (ԱՄՆ)։ Հայ ավետարանական եղբայրակցության եկեղեցիների միության պաշտոնաթերթ։ Ունեցել է կրոնական բովանդակություն, տպագրել է նաև լուրեր Եղբայրակցության վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Արգենտինայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Սերգեյ Սոբոլև

**Սերգեյ Լվովիչ Սոբոլև** (, ), խորհրդային մաթեմատիկոս և մեխանիկ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1939), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1968),

Ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը (1929)։ Եղել է Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր (1935 - 1957), 1957 թվականից՝ Նովոսիբիրսկի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտում (1932 - 1943), Ատոմային էներգիայի ինստիտուտում (1943 - 1937), 1957 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրյան բաժանմունքի մաթեմատիկայի ինստիտուտի տնօրենն է։

Առաջարկել է հիպերբոլական տիպի հավասարումների լուծման նոր մեթոդ, մշակել ընդհանրացրած ֆունկցիաների տեսության հիմունքները և լայնորեն կիրառել մասնական ածանցյալներով հավասարումների տեսության մեջ։ Մուծել է ֆունկցիոնալ տարածություններ (Սոբոլևի տարածություններ) և ապացուցել սկզբունքորեն նոր ներդրման թեորեմներ (Սոբոլևի ներդրման թեորեմներ), մշակել է էլիպսական տիպի հավասարումների համար ընդհանուր եզրային խնդիրների լուծման մեթոդ, ստացել է հիմնարար արդյունքներ հիդրոմեխանիկայի համար կարևոր ոչ դասական համակարգերի լուծումների որակական վարքի վերաբերյալ։ Առաջինն է մշակել ինդեֆինիտ մետրիկայով տարածություններում գործող օպերատորների սպեկտրային տեսության հիմունքները։ Սոբոլևը հիմնարար աշխատություններ ունի հաշվողական մաթեմատիկայի ասպարեզում։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1941, 1951, 1953)։ Պարգևատրվել է Լենինի 8 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Հայկական ասմունք

Մովսես Խորենացին իր «Պատմություն Հայոց» երկում հայերի նախնիների քաջագործությունների և ազգային ավանդույթների մասին հիշատակություններում օգտագործել է «առասպելաբանել» բառը, որն ասմունքի հնագույն ձևն է։ Ասմունքը ծաղկման է հասել Տիգրանակերտի և Արտաշատի թատրոններին (մ. թ. ա. 1-ին դարի 60-50-ական թվականներ) զուգահեռ զարգացող ժողովրդական թատրոնում։ Իր չափածո դրամայում Տերտեր Գրիչ Երևանցու (14-րդ դար) օգտագործած «կարդէք ի մարդամիջի» և «պատմել ի մեջ հրապարակի» արտահայտությունները վկայում են հրապարակներում հանդիսատեսին կարդալ-պատմելու սովորույթը Հին Հայաստանում։ Ասմունքի զարգացումն արևելահայ և արևմտահայ թատրոններում կապված էր պրոֆեսիոնալ թատրոնի կազմավորման հետ։ Ասմունքով հանդես են եկել Պետրոս Ադամյանը, Աստղիկը, Սիրանույշը, Ազնիվ Հրաչյան, Արմեն Արմենյանը և ուրիշներ։

20-րդ դարի սկզբին ծնունդ է առել նաև ասմունքի տեսությունը։ Ռեժիսոր Ստեփան Քափանակյանը, լինելով նաև ասմունքող, դասավանդել է գեղարվեստական ընթերցանություն, բեմական խոսք, գրել հոդվածներ ասմունքի մասին։ Բեմական խոսքը թատերական հաստատություններում դասավանդվող հիմնական առարկաներից է (Արուս Ոսկանյան, Ռուզաննա Վարդանյան, ապա՝ Հրաչուհի Ջինանյան, Մետաքսյա Սիմոնյան, Հեղինե Հովհաննիսյան, Շահում Ղազարյան, Գրետա Մեջլումյան, Աննա Հեքեքյան և ուրիշներ)։ Ասմունքի ամենանշանավոր վարպետներից էր Սուրեն Քոչարյանը, որը կարդացել է գեղարվեստական երկերի սեփական մշակումները («Շեհերազադե», «Սասունցի Դավիթ», Հոմերոսի «Ոդիսական» և այլն )։ Նա իր արվեստով հայ իրականության մեջ ստեղծել է «Մեկ դերասանի թատրոնը»։ Նոր և նորագույն ժամանակներում ասմունքը դարձել է արվեստի առանձին ճյուղ։

Ասմունքի ոլորտում ճանաչված են Թ. Դեմուրյանը, Վերա Հակոբյանը, Հրաչուհի Ջինանյանը, Հայկուհի և Լ. Գարագաշները, Սուսաննա Գաբրիելյանը, Սվետլանա Խանումյանը, Վլադիմիր Աբաջյանը, Սիրվարդ Մեսրոպյանը, Շահում Ղազարյանը, ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Գրետա Մեջլումյանը, Սիլվա Յուզբաշյանը,  Արթուր և Հրաչուհի Ութմազյանները, Ազատ Գասպարյանը, Էլֆիք Զոհրաբյանը, Արմեն Քուշկյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Բանահյուսություն
Հոգեգալստականներ

[240px|մինի|Խմբակային «բուժիչ աղոթք» ([Հարլան շրջան (Կենտուկի)|Հարլան շրջան, Կենտուկի, ԱՄՆ, 1946)]]
**Հոգեգալստականներ** կամ **հիսունականներ**, ավետարանական քրիստոնյաներ են, Համաշխարհային հիսունական ընկերակցության հետևորդներ, բողոքականության բոլոր եկեղեցիներից անհամեմատ ամենաբազմաթիվը, որն առաջացել է ԱՄՆ-ում 19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին։ Անվանումը կապված է Գործք Առաքելոցում հիշվող Հոգեգալստյան (Պենտեկոստեյի) տոնի հետ, երբ Սուրբ Հոգին առաքյալների վրա է իջել Հիսուս Քրիստոսի Հարության հիսուներորդ օրը, որի շնորհիվ նրանք մկրտվել են Սուրբ Հոգով և խոսել տարբեր լեզուներով (տես՝ Գործք Առաքելոց 2:1-8)։

## Պատմական աղբյուրներ
Նրանք հատուկ նշանակություն են տալիս վկայություններին։ Նրանց բնորոշ են ռացիոնալիզմը և վարդապետական խորհրդանիշները։ Առանձնահատուկ կարևորություն է տրվում հավատացյալների անձնական բարեպաշտությանը և կրոնական զգացմունքներին։ Այս, ինչպես նաև մյուս շարժումները սկզբնավորվել են Անգլիայում և Ամերիկայում՝ հանգեցնելով նոր կրոնափիլիսոփայական ուղղությունների առաջացմանը։ 1738 թ. Ջորջ Ուայթֆիլդը սկսեց կատարել կանոնավոր ուղևորություններ Ամերիկա՝ արդեն իսկ առկա ռիվայվելիստական գաղութներ։ Բիլլի Գրեմը 1950-ական թվականներին մեծապես կարևորեց ռիվայվելիստական ավանդույթի մեթոդն ու աստվածաբանությունը։ Նա տվել է ամենախիստ զգացմունքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները պահպանելով սակայն, ուղղակի և արդյունավետ քարոզչական, սուրբգրային ուղղվածության հռչակումը, նաև անհատական պատասխանը ամբողջ համայնքին, երաժշտության օգտագործումը, երգերով հանրահավաքները։ Շոտլանդացի Ֆոքսը պնդում էր, որ անմիջապես «լուսավորվելով» Սուրբ Հոգուց, ամեն մարդ իմանում է ամեն անհրաժեշտ բան, և կարիք չունի ո՛չ եկեղեցու, ո՛չ էլ Սուրբ Գրքի։ Անգլիացի քուեյքերները (անգլերեն՝ quake- դող, դողացնել, ցնցվել) հավաքվելով միասին, սպասում էին, որ իրենցից մեկը կհուզավառվի, պայծառություն կստանա ու կսկսի մարգարեանալ։ Համաձայն Ջ.Վեսլի հավատացյալը, արդարացմանը զուգահեռ, պետք է նաև սրբանա իր կյանքի ընթացքում։ Սրա ճյուղավորումներից է հոգեգալստական (պենտեկոստեական) շարժումը որը իրվինգիստներից որդեգրեց պաշտամունքի էքստատիկ արարողակարգը, ինչը հոգեբանական զանազան երևույթներ է առաջ բերում։ Սուրբ Հոգու պարգևներից առանձնացնելով լեզվախոսությունը՝ հոգեգալստականներն այն պարտադիր համարեցին յուրաքանչյուր հավատացյալի համար, որպես Սուրբ Հոգով մկրտված լինելու նշան։ Հիսնականներին հատուկ են երկու հակադիր միտումներ. առավել մեծ միավորումների մեջ միասնանալը և անկախ համայնքներն ու ուղղությունները պահպանելը։ Արդյունքում առկա են համաշխարհային մասշտաբով գործող այնպիսի խոշոր միավորումներ, ինչպիսիք են «Աստծո եկեղեցին» (հիմն. 1903թ.), «Աստծո ասամբլեան» (1914թ.), «Ճշմարիտ Ավետարանի միջազգային եկեղեցին» և այլն, և բազմաթիվ մանր համայնքներ։

## Տես նաև
*Ռիվայվելիզմ
*Պիետիզմ

Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Աղանդներ
Կատեգորիա:Հիսունականներ
Հայկական գեղջկական երաժշտություն

**Հայկական գեղջկական երաժշտություն**, սկզբնավորվել է հազարամյակներ առաջ և իր պատմության ընթացքում անդրադարձել է ազգային մշակույթի զարգացման բոլոր նշանակալի փուլերին։ Գեղջկակական երգի տեսակը պայմանավորված է բանաստեղծական տեքստով, յուրաքանչյուրն ունի իրեն բնորոշ առանձնահատկությունները և
երաժշտական արտահայտչամիջոցները։ Հայկական գեղջկական երաժշտությունը բազմաժանր է՝ աշխատանքային, ծիսական, լալիք, քնարական, պատմական, պանդխտության (անտունիներ) երգեր, վիպերգեր, պարերգեր, կատակերգեր, օրորներ և այլն։ Գեղջկական երաժշտության մեջ ժանրային հատկանիշները երևան են գալիս ինչպես բանաստեղծական, այնպես էլ երաժշտական բնագրերում՝ լադաելևէջային ու ռիթմային միջոցներով, համապատասխան երգային ձևերում։ Առանձնանում են հոգևոր բնույթի բանաստեղծություններով ժողովրդի ստեղծած երգերը, տարբեր բովանդակության աշխարհիկ տաղերը և այլն։ Այս ժանրերից հայտնի են բազմաթիվ նմուշներ, որտեղ կան բացառիկ արժեքավոր ստեղծագործություններ՝ երաժշտական բանահյուսության համաշխարհային չափանիշներով՝ Կոմիտասի գրառած Լոռու, Ղարաբաղի և Ապարանի հորովելները, Սանահինի և Լոռու կալերգերը, Իգդիրի, Վայոց ձորի և Ղազախի սայլերգերը, սոցիալական թեմայով՝ «Ծիրանի ծառ, բար մի տա», «Կանչե, կռունկ», «Սիրտս նման է էն փլած տներ», բնությանը նվիրված՝ «Լուսնակն անուշ», «Բինգյոլ», սիրո քնարական՝ «Գարուն ա», «Չինար ես՝ կեռանալ մի», «Քելեր, ցոլեր իմ յարը», «Կուժն առա ելա սարը» և «Գնա, գնա, հետիդ եմ», հարսանեկան երգերի ամբողջությունը, Ակնա բազմաժանր երգերի շարքերը։

Դարերի ընթացքում աստիճանաբար մշակվել է ու կատարելագործվել ժողովրդական երգը (անհետացել են որոշ ժանրեր, ի հայտ են եկել նորերը)։

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն