open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մեղվաթուփ

մինի|Մեղվաթուփ
**Մեղվաթուփ** (), ոսկեանձրև, թիթեռնածաղկավորների ընտանիքի տերևաթափ ծառերի կամ թփերի (մինչև 5 մ բարձրությամբ) ցեղ։ Տերևները եռմասնյա են, հերթադիր, երկար տերևակոթունով։ Ծաղիկները երկսեռ են, վառ դեղին, կախվող ողկույզներով (այստեղից՝ «ոսկե անձրև» անվանումը)։ Պտուղը բազմասերմունդ է։ Հայտնի 3 տեսակները վայրի վիճակում աճում են Հարավային Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում։ Առավել տարածված է անագիրատերև մեղվաթուփը (Լ․ anagyroides), որն ունի բարձր դեկորատիվ նշանակություն և լայնորեն օգտագործվում է կանաչապատման մեջ։

Հայաստանում մշակվում է Երևանում, Դիլիջանում, Վանաձորում, Ստեփանավանում։ Մեղրատու է, պարունակում է ցիտիգին՝ թունավոր ալկալոիդ։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կռիլով (այլ կիրառումներ)

**Կռիլով**, կարող է վերաբերել,

* Ալեքսեյ Կռիլով, խորհրդային նավաշինարար, մեխանիկ և մաթեմատիկոս (1863-1945)։
* Իվան Կռիլով, ռուս բանաստեղծ, առակագիր, թարգմանիչ (1769-1884)։
* Կռիլով, գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանում։ Մտնում է Սուխովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
* (5247) Կռիլով, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Լյուդմիլա Կրաչկինայի կողմից Նաուչնիում։
Պալեստրա

**Պալեստրա** մարմնամարզական մասնավոր դպրոց Հին Հունաստանում։ Պարապում էին 12-16 տարեկան տղաները (մեծահասակ տղամարդկանց համար Պալեստրա գործել է Սամոս կղզում)։ Պալեստրաի ուսուցման ծրագրի մեջ մտել են վազքը, ըմբշամարտը, թռիչքները, նիզակի և սկավառակի նետումները (այսպես կոչված, հնգամարտի համակարգը), մարմնամարզական վարժությունները, լողը։ Պալեստրաներն ունեին բաց հրապարակներ, վազքուղիներ, մարմնամարզական դահլիճներ, լողավազաններ։ Հաճախ եղել են գիմնազիոններին կից։

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Սպորտը Հին Հունաստանում
Լոս Անջելես Գալաքսի

**Լոս Անջելես Գալաքսի** (), ամերիկական ֆուտբոլային ակումբ Լոս Անջելեսում, նահանգ՝ Կալիֆորնիա, հանդես է գալիս Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայում (MLS)։ Այն 10 ակումբներից մեկն է, որոնք 1996 թվականին հիմնեցին MLS-ը։ MLS-ի գավաթի քառակի հաղթող է (2002, 2005, 2011, 2012 թթ.). 2000 թ. հաղթել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների լիգան, MLS-ի երկու ակումբներից մեկն է, որը հասել է այդ հաջողությանը։

## Անվանում, լոգո և գույներ
MLS-ի հիմնադրման ժամանակ Nike ընկերությունը հանդիսանում էր լիգայի հինգ ակումբերի համազգեստների մատակարարը («Լոս Անջելես Գելաքսի», «Սան Խոսե Կլեշ]]», «Տամպա Բեյ Մյուտինի», «Դալլաս», «Նյու-Յորք Ռեդ Բուլզ»). Она же разработала концепты и названия этих команд, в частности «Гэлакси» (, «галактика»). «Гэлакси» — единственный ныне клуб, который оставил оригинальное название с тех пор.
Ակումբի պաշտոնական գույներն են - ճերմակ, մուգ կապույտև ոսկեգույն.
Ակումբի Լոգոյում գտնվում է կվազարի ոճային պատկերը, իսկ «LA»-ն Լոս Անջելես քաղաքի կրճատ անվանումն է։

## Ներկա կազմ
մինի|աջից|թիմի ավագ Լենդոն Դոնովանը, 2010 թ.
մինի|աջից|Ստաբհաբ Սենթեր-Լոս Անջելես Գալաքսիի մարզադաշտը

2014 թվականի հունվարի 17-ի դրությամբ

## Հայտնի ֆուտբոլիստներ
[մինի|աջից|[Դևիդ Բեքհեմը Գելաքսիում 2007 թ.]]

## Մարզիչների ցանկ
*  Լոթար Օզիանդեր (1996)
*  Օկտավիո Սամբրանո (1997–99)
*  Զիգի Շմիտ (1999–04)
*  Սթիվ Սիմսոն (2004–06)
*  Ֆրենկ Յելլոպ (2006–07)
*  Ռուդ Գուլիտ (2007–2008)
*  Քոբի Ջոնս (2008)
*  Բրյուս Արենա (2008–

## Տիտղոսներ
* MLS-ի հաղթող (**4**)։ 2002, 2005, 2011, 2012
* MLS Supporters' Shield մրցանակակիր(**4**)։ 1998, 2002, 2010, 2011
* ԱՄՆ բաց առաջնության հաղթող (**2**)։ 2001, 2005
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի հաղթող (**1**)։ 2000

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Մերինոսներ

**Մերինոսներ**, միատարր, նուրբ բրդածածկով ոչխարների ցեղեր։ Հայրենիքը համարում են Փոքր Ասիան, որտեղ դրանք բուծվել են սկսած մ․ թ․ ա․ III—II դդ․։ Հետագայում տարածվել են միջերկրածովյան երկրներ, իսկ XVIII դ․ կեսերին՝ Արևմտյան Եվրոպա, Հյուսիսային Ամերիկա, Ավստրալիա։ Ռուսաստանում XIX դ․ վերջին և XX դ․ սկզբին ստեղծվսլ են ռուսական ինֆանտադո, մազաևյան և նորկովկասյան ցեղեր։ Խորհրդային ոչխարաբույծները ստացել էին բարձր մթերատու մերինոսային ոչխարների ցեղեր՝ ասկանիական, կովկասյան, ալթայան, ստավրոպոլյան, գրոզնենյան և այլն։ Մերինոսի բուրդը նուրբ է, սպիտակ, բրդաթելերի հաստությունը 15—25 մկմ է, երկարությունը՝ 6—8 սմ։ Խուզում են տարեկան մեկ անգամ։ Խոյերի բրդատվությունը 8—12 կգ է, մաքիներինը՝ 4—6 կգ։ Բրդի մաքուր ելունքը՝ 35—45%։ Մերինոսները տրամախաչում են կոպտաբուրդ և կիսանրբագեղմ ոչխարների հետ՝ վերջիններիս բրդատվության բարելավման նպատակով։

Խորհրդային շրջանի Հայաստանում տեղական ոչխարները նրբագեղմ և կիսանրբագեղմ ուղղությամբ վերափոխելու նպատակով օգտագործվել են կովկասյան նրբագեղմ և խորհրդային մերինոս ցեղերը։

Կատեգորիա:Ոչխարներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Լայնականջ ոզնի

**Լայնականջ կամ ականջեղ ոզնի** (), ոզնիների ընտանիքին պատկանող կաթնասուն կենդանի։ Գրանցված է ՀՀ և ԱՀ կենդանիների կարմիր գրքերում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Հարավարևելյան Եվրոպայում,Առաջավոր և Կենտրոնական Ասիայում, Հնդկաստանում, Ղազախստանում։ Հայաստանում հանդիպում է Սյունիքի և Արագածոտնի մարզերում։ Արցախի հարավում հանդիպում է Հադրութի շրջանի Թաղուտ գյուղի տարածքում, հյուսիսում՝ Վարնկաթաղ (Լյուլասազ) գյուղի տարածքում։

## Կենսակերպ
Գերադասում է բնակվել չոր տափաստաններում, կիսաանապատներում։ Խույս է տալիս խիտ և բարձր բուսականությունից։ Հանդիպում է պտղատու այգիներում, բանջարանոցներում։ Կարող է բարձրանալ ծովի մակարդակից 1000-1300 մ։ Վարում է մթնշաղագիշերային կյանք։ Ցերեկները թաքնվում է իր պատրաստած բնում (խորությունը՝ 1-1,5 մ) կամ այլ կենդանիների լքված բներում։ Ունի լավ զարգացած հոտառություն։ Նոյեմբերից ապրիլ ամիսներին ձմեռային քուն է մտնում։ Զույգ է կազմում ձմեռային քնից արթնանալուց հետո։ Ամենակեր է, սակայն գերադասում է կենդանական ծագման կերերը։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 14-28 սմ է, պոչը՝ 1-2,5 սմ, ականջները՝ 3-5 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 200-550 գ։ Փորի և կրծքի մորթին սպիտակավուն կամ բաց մոխրագույն է, հաճախ՝ միագույն, մռութը՝ գորշ սևից մինչև բաց շագանակագույն։ Փշերը կարճ են և տեղադրված մեջքի կողքերի հատվածում։ Ճակատն ունի մազաբաժիններ։

## Սննդառություն
Սնվում է միջատներով, որդերով, խխունջներով, օձերով, պտուղներով, հատապտուղներով և այլն։ Սննդային մրցակիցներից են սովորական ոզնիները, միջատակեր և գիշատիչ թռչունները։

## Բազմացում և զարգացում
Բազմանում է ապրիլից մինչև ամռան կեսը։ Հղիությունը տևում է 7 շաբաթ։ Ունենում է մինչև 8 ձագ։ Թվաքանակը սահմանափակող գործոններից են բնակատեղերի յուրացումը, խամ ու խոպան հողերի հերկումը, կերահանդակներում անասունների ոչ ռացիոնալ արածեցումը, թունաքիմիկատների և պեստիցիդների օգտագործումը։

## Թշնամիները
Թշնամիներից են գիշատիչ թռչունները, աղվեսները, թափառող շները, շնագայլերը, կզաքիսները։

## Հիվանդությունները
Վարակվում է էկտո և էնդոմակաբույծներով։

## Նշանակություն
Կարևոր նշանակություն ունի կենսոցենոզներում՝ որպես սննդային շղթայի օղակ և կարելի է օգտագործել որպես մկնանման կրծողների դեմ պայքարի կենսաբանական միջոց. ոչնչացնում է նաև վնասատու միջատներին։

## Պահպանություն
Հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» արգելոցում, «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրում և «Արևիկ» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ոզնիներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Կատեգորիա:Միջատակերներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի կաթնասուններ
Պալեոցեն

**Պալեոցեն**, **պալեոցենյան բաժին**, պալեոգենի ստորին մասը։ Բաժանվում է ստորին և վերին ենթաբաժինների։ Արևմտյան Եվրոպայում պալեոցենում առանձնացվում են մոնսի և տանետի հարկերը։ Պալեոցեն անունը առաջարկել է գերմանացի հնէաբուսաբան Անդրեաս Շիմպերը, 1874 թվականին։

Հայաստանի տարածքում պալեոցենը մեծ մասամբ հանդիպում է դանիական հարկի հետ և կոչվում է դատ-պալեոցեն, որը ֆլիշային նստվածքների ձևով զարգացած է Մմերձերևանյան շրջանում (Գառնի), Վեդի գետի ավազանում (Կոտուց), Վայոց ձորում, Շիրակում, Զանգեզուրում, ինչպես նաև որոշ հորատանցքերում (Դվին, Վեդի և այլն)։

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Կատեգորիա:Երկրաբանական ժամանակաշրջաններ
Մեղու (հանդես)

**«Մեղու»**, բանասիրական, գրական, գիտական, տնտեսական և երգիծական կիսամսյա հանդես։ Լույս է տեսել 1856-1865, 1870-1874 թվականներին, Կոստանդնուպոլսում։ Խմբագիրներ՝ Հարություն Սվաճյան (1856-1862, 1870-1872), Հ․ Հովվյանց, Ա․ Մուրադյան, Արմենակ Հայկունի (1863-1865), Հակոբ Պարոնյան (1872-1874)։ Համարվել է իր ժամանակի առաջադիմական պարբերականներից։ Պայքարել է հայ հոսանքների, կղերապահպանողական գաղափարախոսության, հոգևոր դասի, հայ մեծահարուստների և սուլթանական կառավարության դեմ։ Սվաճյանի խմբագրության տարիներին լայն տեղ է հատկացրել Միքայել Նալբանդյանի սոցիալ-քաղաքական հայեցակետին, տպագրել նրա բանաստեղծությունները, ճառերը, հատվածներ «Կոմս Էմմանուելի հիշատակարանից»։ Ներկայացրել է նմուշներ արևմտահայ արձակից, Սայաթ-Նովայի, Ազբար Ադամի և այլ աշուղների երգերը, Հարություն Սվաճյանի, Գ․ Օտյանի երգիծական գործերն ու թատերախոսականները, կատարել արտատպումներ Գամառ-Քաթիպայից։ Բազմաթիվ հոդվածներ նվիրված են հայոց լեզվին, գրականությանը։ Պարոնյանի խմբագրության տարիների թերթը համարվել է երգիծաբանի գրական ժառանգության անքակտելի մասը։ Այստեղ են լույս տեսել նրա աֆորիզմները («Թե որ», «Ապտակք», «Ասկե անկե» և այլ խորագրերով), քաղաքական քրոնիկների շարքը, պատմվածքներ, ակնարկներ, որոնցում քննադատվել են եվրոպական դիվանագիտության խաղերը Հայկական հարցի շուրջ, սուլթանական կառավարության հակաժողովրդական քաղաքականությունը, հայ կղերի և լիբերալ խավի հաշտվողական գործելակերպը, հայ կենցաղին խորթ եվրոպական նորամուծությունները։ «Մեղու»-ում են տպագրվել նաև Հակոբ Պարոնյանի հայատառ թուրքական գործերից շատերը («Ալաֆրանկա», «Պարահանդես», «Պարի դաս» և այլն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական հանդեսներ
Պելենգատոր

**Պելենգատոր**, սարք, որն օդային և ծովային նավագնացության մեջ կիրառվում է արտաքին կողմնորոշիչների (ափում գտնվող կամ լողացող օբյեկտներ, երկնային լուսատուներ և այլն) անկյունային ուղղությունները որոշելու համար։ Պելենգատորի օգնությամբ կատարում են պելենգի հաշվարկ։ Տարբերում են տեսողական, օպտիկական, ձայնային և ռադիո Պելենգատորներ։

Կատեգորիա:Սարքեր
Մխոց

մինի
**Մխոց**, մեքենայի կամ սարքի շարժական դետալ, որը կիպ փակում է գլանի լայնական հատվածքը և շարժվում նրա առանցքին զուգահեռ։ Մխոցավոր մեքենաներում և մեխանիզմներում այն ծառայում է մեխանիկական էներգիան հեղուկի (գազի) ճնշման Էներգիայի կամ հակառակը փոխակերպելու համար։ Երկտակտ ներքին այրման շարժիչներում կատարում է նաև գազաբաշխման ֆունկցիաներ։ Կառուցվածքից, երկարության և տրամագծի հարաբերությունից կախված դրանք լինում են՝ փողավոր, սկավառակավոր, սուզված։

Կատեգորիա:Ներքին այրման շարժիչ
Կատեգորիա:Օդաբանություն
Պելիտներ

**Պելիտներ**, նրբահատիկ բեկորային նստվածքային ապարներ։ Պելիտների բաղադրիչ մասնիկների տրամագիծը 0, 01—0, 005 մմ է, կառուցվածքը՝ հողակավային, պելիտային։ Քվարցի պարունակության կամ նրա բացակայության դեպքում առանձնացնում են կավային, կավաքվարցային և քվարցային պելիտներ։ Պելիտների խմբի ապարներին, անկախ ծագումից և միներալային կազմից, վերագրում են կավերը, մերգելները, արգիլիտները, հրաբխային մոխիրները, լյոսերը և այլն։

Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ
Պելոպոնես

**Պելոպոնես**, թերակղզի և պատմաաշխարհագրական մարզ Հունաստանում։ Մայրցամաքին միանում է Կորնթոսի պարանոցով։ Տարածությունը 21,5 հզ․ կմ ² է։ Ափերը կտրտված են։ Ռելիեֆը լեռնային է, բարձրությունը՝ մինչև 2404 մ (Այոս Իլիաս լեռ)։ Բուսածածկույթը մացառուտային է։ Տիրապետում են ֆրիգանան, մակվիսը, մնացորդային անտառները։ Բնակչությունը զբաղվում է ձիթենու, հացահատիկի մշակությամբ։ Պելոպոնեսում են Սպարտա, Կորնթոս, Պատրա քաղաքները և Միկենե ու Օլիմպիա քաղաքների ավերակները։

Կատեգորիա:Թերակղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունաստանի թերակղզիներ
Միջսառցադաշտային ժամանակամիջոցներ

**Միջսառցադաշտային ժամանակամիջոցներ**, Ժամանակահատվածներ, որոնք բաժանում են միմյանցից անթրոպոգենի ցուրտ սառցադաշտային ժամանակաշրջանները։ Բնութագրվել են համեմատաբար տաք կլիմայով և բարեխառն լայնություններում սառցածածկի լրիվ անհետացմամբ։

Կատեգորիա:Երկրաբանական ժամանակաշրջաններ
Անահիտ Միրզաբեկյան

**Անահիտ Հովակիմի Միրզաբեկյան ** (), հայ խորհրդային մանրէաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1967), ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ։

1929 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1930 թվականից աշխատել է սանիտարա-հիգիենայի ԴՀԻ-ում, 1936 թվականից՝ նույն ինստիտուտի բակտերիոլոգիական պատրաստուկների (ծաղիկի, կատաղության, որովայնային տիֆի վակցինաներ) բաժնի, 1938-1969 թվականներին՝ մանրէաբանության լաբորատորիայի վարիչ։ 1936 թվականից միաժամանակ աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի մանրէաբանության ամբիոնում։ Միրզաբեկյանի աշխատանքները վերաբերում են ՀԽՍՀ-ում վարակիչ հիվանդությունների տարածվածության, պատճառագիտության, համաճարակային առանձնահատկությունների, ընթացքի, տարածման ուղիների, հարուցիչների կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ժանտախտի և խոլերայի ախտորոշմանն ու բուժմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Լայնակտուց բադ

**Լայնակտուց բադ, լայնաքիթ բադ, շնորոր** (), բադերի ընտանիքի ջրլող թռչուն։ Հայաստանում կլոր տարին չվահյուր է։ Քիչ է տարածված։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 42-44 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 70-84 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 0,47-0,69 կգ։ Կտուցը լայն է, տափակ, բավական երկար։ Արուի գլուխը կանաչ է, վիզը, կուրծքը՝ սպիտակ, փորը՝ շիկակարմիր-դարչնագույն, ներքևապոչը՝ սև։ Էգը դարչնագույն խայտավոր է, կտուցը՝ մուգ՝ նարնջագույն երիզով։ Թռչելիս արուի և էգի դաստակաթևի վրա նկատելի է բաց կապույտ հատված։ Լողում է փոքր խմբերով։ Բնակվում է լճերում (եղեգնուտներ և ճահճաեղեգնուտներ), գետերում, ձկնաբուծական լճակներում։

## Սննդառություն
Սնվում է ջրային բույսերով, անողնաշարավորներով։

## Տարածվածությունը Հայաստանում
Լայնակտուց բադը արժեքավոր է որպես որսորդական տեսակ։ 1940-99-ին Հայաստանի տարածքի 27 կետերում գրանցվել է 1-30 (երամ կազմած՝ 60-300) թռչուն։

## Պահպանություն
Կլոր տարի չվահյուր է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Գարնանային և աշնանային չուի շրջաններում առավելապես հանդիպում են Արաքսի հովտի բնական և արհեստական ջրամբարներում, իսկ Սևանա լճի ավազանում՝ առավել քիչ 10-15 անհատներ։

Վտանգման հիմնական գործոններն են Սևանա լճի ավազանում բնադրավայրերի բացակայությունը, Արաքսի հովտում՝ անհանգստացման գործոնը, ձկնորսությունը և որսագողությունը։

Պահպանվում է «Սևան» և «Արփի լիճ» ազգային պարկերում։

## Պատկերասրահ

File:Northern Shoveler (Anas clypeata) RWD1.jpg
File:Northern Shoveler (Anas clypeata) RWD2.jpg
File:Northern Shoveler (Anas clypeata) RWD3.jpg
File:Northern Shoveler female RWD2.jpg
File:Northern Shoveller Anas clypeata.jpg
Spatula clypeata MHNT.ZOO.2010.11.18.2.jpg |Museum specimen - 


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բադեր
Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:Սագանմաններ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Մխոցային մեքենա

մինի
**Մխոցային մեքենա**, մեքենա, որում աշխատող մարմնի (գազ, գոլորշի, ջուր) Էներգիայի փոխակերպումը կատարվում է գլանում տեղափոխվող մխոցի օգնությամբ։ Նրա գլանում մխոցի ետադարձ-համընթաց շարժման դեպքում աշխատող մարմնի ծավալը, մյուս պարամետրերի (ճնշում, ջերմաստիճան և այլն) հետ, պարբերաբար փոփոխվում Է, որի հետևանքով աշխատող մարմնի Էներգիան կամ նվազում է, կամ աճում (Մխոցային մեքենա- կոմպրեսոր, պոմպ)։ Դրանցից են՝ ներքին այրման շարժիչների մեծ մասը, շոգեմեքենաները, մխոցային կոմպրեսորները և պոմպերը։

Կատեգորիա:Մեքենաներ
Մխում

մինի
**Մխում**, նյութերի ջերմամշակման տեսակ (տաքացում, ապա արագ հովացում), որի նպատակը նյութի բարձր ջերմաստիճանային վիճակի հաստատումն է կամ նրա դանդաղ հովացման ժամանակ ընթացող անցանկալի պրոցեսների կանխումըː Մխման կարելի է ենթարկել միայն այնպիսի նյութեր, որոնց հավասարակշիռ վիճակը բարձր ջերմաստիճանում տարբերվում է հավասարակշիռ վիճակից ցածր ջերմաստիճանում (օրինակ, բյուրեղային կառուցվածքով)։ Մխոցից հետո նյութը գտնվում Է, այսպես կոչված, անհավասարակշիռ կառուցվածքային վիճակում, որը հատուկ չէ տվյալ նյութին նորմալ ջերմաստիճանում (20&nbsp;°C)։ Մխման հետևանքով առաջացող կառուցվածքները լոկ հարաբերականորեն են կայուն (տաքացնելիս անցնում են ավելի կայուն վիճակի)։ Մխման ենթարկվող նյութերի առավել խոշոր խումբ են կազմում պողպատները։ Կատարվում է նաև հնացող, կարգավորվող ու միաֆազ համաձուլվածքների և մաքուր մետաղների մխումներ։ Հեղուկի մխման միջոցով կարելի է կասեցնել նրա բյուրեղացումը։ Այս դեպքում նրա արդյունքը հեղուկի անցումն է ապակենման վիճակի։ Որոշ համակարգերի համար այն հնարավոր է հեղուկ վիճակից։ Այդպիսի մխման շնորհիվ կարելի է վերացնել լիքվացիան։

Կատեգորիա:Ջերմամշակում
Ելիզավետա Թորոսյան

**Ելիզավետա Խաչատուրի Թորոսյան** (), հայ մանկաբույժ, գենետիկ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1996), պրոֆեսոր (1996)։

## Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1973-1996 թվականներին աշխատել է ԵՊԲՀ-ում, 
1997 թվականից՝ ԱՄՆ-ում։

Պարզել է չարորակ ուռուցքի առաջացման մեջ ֆիբրոզական վաղ բորբոքման և անեքսին 7-ի դերը, բացահայտել վահանագեղձի միելոիդ հյուսվածքի պաշտպանական նշանակությունը։

1997 թվականին արժանացել է Ֆոգարտի միջազգային ընկերության շքանշանի։

## Երկեր
Периодическая болезнь у детей. Е., 1989 (համահեղինակ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Հայ մանկաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ
Լեռնային դրախտապան

**Լեռնային դրախտապան** (), դրախտապանների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 16 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 21, 5-27 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 22-25 գ։ Հասուն արուի մարմինը դարչնագույն-նարնջագույն է, վերևից՝ սև խայտերով։ Գլուխը և վիզը բաց մոխրագույն են, դիմային մասի և գագաթի շերտերը՝ սև, հոնքը՝ սպիտակ։ Էգն ավելի խամրած է, գլուխը և կուրծքը՝ մանր սև խայտերով։ Երիտասարդը խամրած դարչնագույն է՝ մանր խիտ խայտերով, դիմային մասը՝ նեղ սևավուն շերտով։ Հաճախ կերակրվում է ճամփեզրերին, նստում է քարերին կամ թփուտներին։ Բնակվում է չոր լեռնալանջերին, գիհու նոսրանտառներում, կիսաանապատներում։

## Սննդառություն
Սնվում է սերմերով, անողնաշարավորներով։

## Բնադրում
Հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են մարտի սկիզբ-հունիսի վերջին (կրկնակի բնադրման դեպքում)։ Ձվադրմանը պատրաստ բները հայտնվում են ապրիլից հունիս, նաև հուլիսի 1-ին կեսին։ Բույնը գավաթաձև է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է գետնին, հազվադեպ՝ թփուտներում։ Առաջին ձվերը հայտնվում են ապրիլի վերջից հուլիսի առաջին կեսը։

## Բազմացում և զարգացում
Դնում է 21 մմ տրամագծով, մոխրավուն-սպիտակ՝ դարչնագույն սև գծերով 5-6 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 13-14 օր։ Նորելուկ ձագերը Խոսրովի անտառ արգելոցում գրանցվել են մայիսի 1-ին կեսի վերջից, բնից հեռանում են 8-11 օրականում, ևս 10-15&nbsp;օր ձեռք են բերում ինքնուրույն թռչելու ունակություն և ընտանեկան խմբեր են կազմում օգոստոս-սեպտեմբերին։ Դաշտային պայմաններում հեշտ ճանաչելի է և առանձնապես աչքի չի ընկնում զգուշությամբ։

Կատեգորիա:Դրախտապաններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Կրետե (այլ կիրառումներ)

**Կրետե**, կարող է վերաբերել,

* Կրետե, Հունաստանի ամենախոշոր և Միջերկրական ծովի մեծությամբ հինգերորդ կղզին։
* Կրետե, հնագույն պետություն Միջերկրական ծովի արևելյան մասում։
Մկրատ

մինի|աջից
**Մկրատ** (), տարբեր նյութեր կտրելու ձեռքի գործիք, սարք կամ մեքենա։ Ձեռքի մկրատով կտրում են գործվածք, թուղթ և այլն։ Տարբերում են կենցաղային, ատաղձագործական, թիթեղ կտրելու, դերձակի, բժշկական և այլ մկրատներ։ Տարբեր նյութեր կտրելու համար (վերանորոգման արհեստանոցներում) կիրառում են սկավառակավոր և ուղղագիծ դանակներով ստացիոնար և շարժական սարքավորումներ։ Թերթավոր և շերտավոր նյութերի, խողովակների, ձևավոր գլոցման պրոֆիլները կտրում են առավել հզոր մեքենաներով։ Այդպիսի մկրատները ըստ աշխատանքային օրգանի կառուցվածքի լինում են հատիչ, գիլյոտինային, ալիգատորային (լծակավոր), սկավառակավոր և այլն։ Դրանցով կարելի է կտրել պողպատե թերթեր՝ մինչև 60 մմ և կլոր գլոցուկ՝ մինչև 165 մմ հաստությամբ։

Մկրատը հորինել է Լեոնարդո դա Վինչին։

Կատեգորիա:Կտրող գործիքներ
Լիպարիտ Մխչյան

[մինի|Լիպարիտ Մխչյանի գերեզմանը [Անգլիական այգի|Երևանի Անգլիական այգում]]
**Լիպարիտ Հովհաննեսի Մխչյան** (), Հայաստանում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

Ավարտել է Վլադիմիրյան զինվորական ուսումնարանը և Օմսկի գնդացրային դպրոցը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է Արևմտյան, 1917 թվականից՝ Կովկասյան ռազմաճակատում։ Ծառայել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի) և Սարիղամիշում։ Բոլշևիկյան քարոզչական գործունեություն է ծավալել զինվորների շրջանում։ 1920 թվականի Մայիսյան խռովության օրերին ընտրվել է Սարիղամիշի ռազմահեղափոխական կոմիտեի կազմում, եղել կարմիր զորքերի կայազորի պետ։ Ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանը գրավելուց և երկրում խորհրդային վարչակարգի հաստատումից հետո նշանակվել է հայկական կարմիր բանակի առաջին առանձին հրաձգային բրիգադի կոմիսար։ 1921 թվականի փետրվարյան ապստամբության ժամանակ եղել է Ղամարլուի (այժմ՝ Արտաշատ) ռազմաճակատի հրամանատարը և սպանվել մարտական գործողությունների ժամանակ։

Թաղվել է Երևանի 26 կոմիսարների անվան զբոսայգում (այժմ՝ Անգլիական այգի)։

Արարատի մարզի Իմանշալու գյուղը 1935 թվականից կոչվում է Մխչյանի անունով։ Նրան է նվիրված Եղիշե Չարենցի «Իմ ընկեր Լիպոն» բանաստեղծությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Լայնապոչ եղեգնաթռչնակ

thumb|''Cettia cetti cetti''
**Լայնապոչ եղեգնաթռչնակ** (), շահրիկների ընտանիքի թռչուն։ Հայաստանում բնադրող-չվող է, տարածված։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 13,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 15-19 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 15-17 գ։ Պոչը լայն է, կլորավուն։ Մարմինը վերևից միատարր մուգ շիկակարմիր-դարչնագույն է, ներքևից՝ միատարր մոխրագույն–սպիտակ, հոնքը՝ խամրած սպիտակ։

## Կենսակերպ
Չափազանց թաքնված թռչուն է, թաքնվում է խիտ սաղարթի ստորին մասում։ Բնակվում է ճահճուտներում, մինչև ենթալպյան գոտի տարածվող խիտ թփուտներում։

## Սննդառություն
Սնվում է անողնաշարավորներով, հատապտուղներով։

## Բնադրում
Գարնանային վերադարձը՝ ապրիլի առաջին օրերին։ Հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են ապրիլի վերջին, որն ուղեկցվում է արուի զրնգուն, հեռուն տարածվող երգով, այն ընդհատ նոտաներով կանչ է հիշեցնում։ Բույնը գավաթաձև է (տրամագիծը՝ 12 սմ)՝ տերևներով լավ քողարկված։ Բնադրում է գետնին մոտ։

## Բազմացում և զարգացում
Դնում է 18 մմ տրամագծով, կարմրավուն 4-5 ձու։ Հունիսից օգոստոս հայտնվում են երիտասարդ թռչունների ընտանեկան խմբեր, որոնք կերակրվում են հասունների հսկողությամբ։ Կրկնակի բազմացման դեպքում բներում նորելուկ ձագեր են նկատվում օգոստոսի առաջին օրերին։

## Չու
Չնայած թաքնված լինելուն՝ աշնանային չուի ընթացքում (մինչև սեպտեմբերի վերջին օրերը) հայտնվում են բաց տարածություններում՝ ջրերից ոչ հեռու։ Տարիների ընթացքում թվաքանակի կտրուկ անկումներ ու վերելքներ են նկատվում։

Կատեգորիա:Շահրիկներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Մկնափուշ

մինի|աջից
**Մկնափուշ** (), Ասեղնուկ, ծնեբեկագգիների ընտանիքի երկտուն, մշտադալար կիսաթփերի ցեղ։ Սողացող կոճղարմատներով, խիտ ճյուղավորված բույսեր են։ Տերևները վեր են ածվել մանր, ժապավենաձև թեփուկների, տերևանութներից դուրս են գալիս տերևի ֆունկցիա կատարող փշոտ ճյուղիկներ՝ ֆիլոկլադիումներ։ Ծաղիկները մեկական են կամ 2-6 հատ, ծաղկապատյանը կանաչավուն է, պարզ, վեցփեղկանի։ Առէջները երեքն են, պտուղը հատապտուղ է։ Հայտնի է մկնափշի 5-6 տեսակ՝ տարածված Կանարյան, Ազորյան կղզիներում, Արևմտյան Եվրոպայում, Ղրիմում, Կովկասում (Հայաստանում 2 տեսակ)։ Մկնափշի բոլոր տեսակները մշակվում են որպես դեկորատիվ բույսեր, որոշ տեսակներ կեր են անասունների համար։ Երևանի բուսաբանական այգում աճեցվում են մկնափշի հիրկանյան (R․ hyrcanus) և պոնտական (R․ ponticus) տեսակները։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Արա Զարյան

**Արա Արմենի Զարյան** (), հայ ճարտարապետ։

Հայաստանի վաստակավոր ճարտարապետ (1976) Արմեն Զարյանի որդին է։

## Կենսագրություն
* 1980 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը
* 1980-1992 թվականներին՝ ՀՀ պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության վարչության նախագծի գլխավոր ճարտարապետ
* 1982-1991 թվականներին կազմել է ՀՀ տարածքում գտնվող բազմաթիվ եկեղեցիների վերականգնման նախագծեր։ Համահեղինակ է հայկական ճարտարապետության պատմությանը նվիրված աշխատությունների («Վաղարշապատ», 1998 թվական, իտալերեն, անգլերեն)։
* 1992 թվականից բնակվում է Իտալիայում
* 1992-1996 թվականներին՝ Վենետիկի Հայ մշակույթի ուսումնասիրման և վավերագրման կենտրոնի խմբագրապետ
* 1996-1998 թվականներին՝ Վենետիկի համալսարանի դասախոս
* 1997 թվականին կազմել է Տորչելլո կղզու մկրտարանի չափագրությունն ու կոնսերվացման նախագիծը
* 1996 և 2000 թվականներին ձևավորել է Վենետիկի բիենալեի Հայաստանի տաղավարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 20 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հռոմ քաղաքում ծնվածներ
Օնորե Միրաբո

**Օնորե Գաբրիել Ռիքետի դը Միրաբո** () Օնորե Գաբրիել Ռիքետի (), Ֆրանսիական հեղափոխության առաջին ղեկավարներից, կոմս։

## Գործունեություն
250px|մինի|ձախից|Օնորե Միրաբո
1789 թվականին ընտրվել է Գլխավոր շտատների դեպուտատ (Մարսելի և էքսի երրորդ դասից)։ Օժտված էր հռետորական մեծ ձիրքով, իր ճառերում դեմ է արտահայտվել ֆեոդական միապետությունը, որով ձեռք է բերել լայն ժողովրդականություն։ Հեղափոխության մեջ ժողովրդական զանգվածների դերի մեծացումով Միրաբոն աստիճանաբար անցել է պահպանողականների կողմը և դարձել է խոշոր բուրժուազիայի (որը ձգտում էր կասեցնել հեղափոխության զարգացումը) պարագլուխ։ Հանդես գալով արքունիքը մերկացնող ճառերով՝ Միրաբոն միաժամանակ գաղտնի համաձայնագիր է կնքել արքունիքի հետ (ստանալով մեծ հատուցում) և դարձել նրա գաղտնի գործակալը։ Ժ. Մարատը, Մ. Ռոբեսպիերը և ուրիշ հեղափոխականներ, կռահելով Միրաբոյի դավաճանությունը, խիստ ելույթներ են ունեցել նրա դեմ։ Միայն միապետության կործանումից (1792 թվականի օգոստոսի 10) հետո են գտնվել Միրաբոյի դավաճանությունը հաստատող փաստաթղթեր։ Միրաբոյի աճյունը, որ սկզբում ամփոփված էր Պանթեոնում, տեղափոխվել է հանցագործների գերեզմանատուն (Սեն-Մարսո)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Մկնդեղի հանքանյութեր

**Մկնդեղի հանքանյութեր**, արսենի հանքանյութեր, բնական միներալային առաջացումներ, որոնց մեջ մկնդեղի (As) պարունակությունը բավարար է նրա և միացությունների տնտեսապես շահավետ կորզման համար։ Հայտնի են As պարունակող ավելի քան 120 միներալ։ Առավել տարածված արսենապիրիտը (մկնդեղային հրաքարը), լյոլինգիտը՝ FeAsS (72, 8% As), ռեալգարը, ուրիպիգմենտը։ Ըստ արդյունաբերական դասակարգման մկնդեղի հանքանյութերի հանքավայրերը ստորաբաժանվում են մի շարք տիպերի՝ մկնդեղային (արսենապիրիտային և ռեալգարաուրիպիգմենտային), ոսկի-մկնդեղային, բագմամետաղ-մկնդեղային, մկնդեղ-կապարային։ As-ի առավելագույն պարունակությունը արդյունաբերության հանքանյութերում կազմում է 2%, սակայն սովորաբար մշակվում են ավելի հարուստ (5-10%) հանքանյութերը։ Ավելի աղքատ հանքանյութերը հարստացվում են գրավիտացիոն մեթոդներով և ֆլոտացիայով։

Մկնդեղի հանքանյութերի հանքավայրերը հայտնի են ԱՄՆ-ում, Բոլիվիայում, Ճապոնիայում, Մեքսիկայում, Շվեդիայում, Ռուսաստանում։ 

Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Կատեգորիա:Արսեն
Մադաթյան

**Մադաթյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աշոտ Մադաթյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, թարգմանիչ (1884-1965)։
* Եղիշե Մադաթյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ (1865-1918)։
* Էդուարդ Մադաթյան, հայ տնտեսագետ, պետական գործիչ։ ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարար (2000-2001)։
* Միհրդատ Մադաթյան, հայ հոգեբան։
* Վասակ Մադաթյան, հայ դրամատուրգ (1845-1914)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Մկանաբորբ

**Մկանաբորբ**, միոզիտ, կմախքային մկանների բորբոքային հիվանդություն։ Սովորաբար ընդգրկում է ամբողջ մկանային համակարգը և ընթանում որպես բազմամկանաբորբ։ Այն կարող է նկատվել տարբեր հիվանդությունների ժամանակ, սակայն առավել հաճախ շարակցական հյուսվածքի սիստեմային հիվանդությունների դրսևորման ձև է։ Երբեմն զուգակցվում է մաշկային ախտահարումների հետ, և զարգանում է դերմատոմիոզիտ (մաշկամկանաբորբ)։ Հիվանդության յուրահատուկ ձև է մակաբուծական մկանաբորբ, որը լինում է տրիխինելոզի, էխինոկոկոզի և ցիստիցերկոզի դեպքում։ Գոյություն ունի նաև ոսկրացնող մկանաբորբ, որի դեպքում մկանային հյուսվածքը փոխարկվում է ոսկրայինի։ Ախտանշանները, մկանացավեր, մկանաթուլություն, շարժողության խանգարումներ, հետագայում՝ մկանների կարծրացում, մկանների կծկանք (կոնտրակտուրա)։

Բուժում. Հորմոնային պատրաստուկներ, վիտամիններ, ցավը հանգստացնող միջոցներ, հակամակաբուծական բուժում։

Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կուլեշով (այլ կիրառումներ)

**Կուլեշով**, կարող է վերաբերել,

* Արկադի Կուլեշով, բելառուս խորհրդային բանաստեղծ (1914-1978)։
* Լև Կուլեշով, խորհրդային կինոռեժիսոր, կինոտեսաբան, մանկավարժ, պրոֆեսոր (1899-1970)։
Մադեյրա (այլ կիրառումներ)

**Մադեյրա**, կարող է վերաբերել,

* Մադեյրա, Պորտուգալիայի Հանրապետության կազմում գտնվող ինքնավար կղզեխումբ։
* Մադեյրա, գետ Բոլիվիայում և Բրազիլիայում, Ամազոնի աջ, ամենախոշոր վտակը։
Միրգորոդյան խոզ

245px|մինի|Միրգորոդյան ցեղի խոզի խրտվիլակ
**Միրգորոդյան խոզ** (), մսաճարպատու խոզերի ցեղ։ Ստացվել է Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզում՝ տեղական խոզերի և բերկշիրյան միջին ու խոշոր սպիտակ և մասամբ խոշոր սև ու տեմվորս ցեղերի վարազների տրամախաչումից։

Մարմնակազմվածքն ամուր է։ Թույրը՝ սև-խայտաճամուկ։ Սեռահասուն վարազների կենդանի զանգվածը՝ 230-320, մերուններինը 200-230 կգ է։ Պտղատվությունը 10-11 (լավագույնները՝ 22) խոճկոր է։ Խոզերը պահանջկոտ չեն կերի նկատմամբ, լավ են օգտագործում արոտը և արագ բտվում։ Վաղահաս են։ 6-7 ամսական մատղաշների կենդանի զանգվածը մինչև 100 կգ է, 1 կգ քաշաճին ծախսվում է 4, 2-4, 5 կերային միավոր։ Բտված խոզերի մսեղիքի զանգվածում միսը կազմում է միջին հաշվով 49-54, իսկ ճարպը՝ 37-41%։

Բուծվում է Ուկրաինայում, Ռուսաստանի հարավային մարզերում։

Կատեգորիա:Խոզերի ցեղեր
Մադոյան

**Մադոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աշոտ Արմենի Մադոյան (1932-2010), ջերմաէներգետիկ։
* Արթին Մադոյան (1904), քաղաքական գործիչ։ 
* Արշակ Գևորգի Մադոյան (1938-2021), հայագետ, թարգմանիչ, խմբագիր, բանասեր։
* **[[Գևորգ Մադոյան (այլ կիրառումներ)|Գևորգ Մադոյան]]**
** Գևորգ Արշակի Մադոյան (1911-1990), մանկավարժ ու հրապարակախոս։ 
** Գևորգ Արշակի Մադոյան (1969), հայագետ։
* Իգոր Արտյուշայի Մադոյան (ծնվ․ 1954), կենսաքիմիկոս։
* Լևոն Մանուկի Մադոյան (1909-1964), երաժիշտ-դուդուկահար։
* **[[Հովհաննես Մադոյան (այլ կիրառումներ)|Հովհաննես Մադոյան]]**
** Հովհաննես Արշալույսի Մադոյան (1911-1983), անասնաբույծ։
** Հովհաննես Հովսեփի Մադոյան (1918-1996), անասնաբույծ։
* Ղուկաս Կարապետի Մադոյան (1906-1975), Խորհրդային Միության հերոս, փոխգնդապետ։
* Նիկոլայ Մադոյան (ծնվ․ 1973), ջութակահար։
* Ռազմիկ Մելիքսեթի Մադոյան (1927-2005), թատերագետ։
* Սվետլանա Խաչատուրի Մադոյան (ծնվ․ 1939), սրտաբան։
* Սուսաննա Ղուկասի Մադոյան (1925-2023), էլեկտրաինժեներ։
* Վաղարշակ Վարուժանի Մադոյան (ծնվ․ 1954), լեզվաբան։

## Տեղանուններ
* Մադոյան փողոց, փողոց ՌԴ Դոնի Ռոստով քաղաքում։

## Տես նաև
* Մադաթյան
* Մադանյան
* Մաթևոսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Վլադիմիր Միտկևիչ

**Միտկևիչ Վլադիմիր Ֆյոդորովիչ** (), խորհրդային էլեկտրատեխնիկ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1929, թղթակից անդամ 1927), ՌՍՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1938)։

Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը (1895)։ Մասնակցել է ԳՈԷԼՌՈ-ի պլանի մշակմանը։ Աշխատանքները վերաբերում են էլեկտրամագնիսական երևույթների, լարային և ոչ լարային կապի պրոբլեմների, էլեկտրաէներգիայի հաղորդման ուսումնասիրմանը։ Առաջարկել է էլեկտրահաղորման բարձրավոլտ գծերի ֆազերի բաժանումը։ Հեղինակ է էլեկտրատեխնիկայի տեսական հիմունքների մի քանի դասընթացների։ Լենինյան (1928) և ԽՍՀՄ պետական (1943) մրցանակների դափնեկիր։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

Կատեգորիա:Խորհրդային էլետրատեխնիկներ
Կատեգորիա:1872 ծնունդներ
Կատեգորիա:1951 մահեր
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Մազմանյան

**Մազմանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արմեն Աղասու Մազմանյան (1960-2014), ռեժիսոր, դերասան։
* Բենիկ Վարդանի Մազմանյան (1918-), նկարիչ։
* Գայանե Հայկազի Մազմանյան (ծնվ. 1968), իրավաբան։
* Համբարձում Գալուստի Մազմանյան (1892-1967), թարգմանիչ։
* Հովհաննես Մազմանյան (1890/92-1920), ռազմական գործիչ։
* Մարո (Մարիետա) Մկրտչի Մազմանյան (ծնվ. 1937), թարգմանչուհի։
* Մարտին (Մարտիրոս) Սարգսի Մազմանյան (1899-1987), կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ։
* Միքայել Դավթի Մազմանյան (1899-1971), ճարտարապետ։
* **[[Մկրտիչ Մազմանյան (այլ կիրառումներ)|Մկրտիչ Մազմանյան]]**
** Մկրտիչ Արամի Մազամյան (1910-1977), հոգեբան։ 
** Մկրտիչ Մկրտչի Մազմանյան (ծնվ. 1944), քանդակագործ։
* Պավել Արտյոմի Մազմանյան (ծնվ. 1965), բժիշկ։

## Գրական հերոսներ
* *Արշակ Մազմանյան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Պրոֆեսոր Մեղվաջանյանի նոր արկածները» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Խաղողագործությունը Հայաստանում

մինի|300px|Հայկական խաղողի տեսականի
**Խաղողագործությունը** Հայկական լեռնաշխարհում զարգացել է դեռևս վաղ անցյալում։ Հայաստանում խաղողի որթի բազմաթիվ վայրի տեսակներ են փոխանցվել հնուց, որի մասին են վկայում ասորական և ուրարտական աղբյուրները, Կարմիր բլուրի պեղումներից հայտնաբերված մառանները, բազմաթիվ կարասներ և գինեգործական պարագաներ։ Պեղածո ածխացած սերմերը վկայում են խաղողի այժմյան որոշ տեսակների (Ոսկեհատ, Գառան դմակ, Մսխալի, Արարատի և այլն) տեղական ծագումը։ Հայկական մանրանկարչությունը, հուշարձանների վրա խաղողի քանդակները, միջնադարյան քաղաքներից հայտնաբերված նյութական մշակույթի մնացորդները, գրավոր հիշատակարաններն արժեքավոր տեղեկություններ են պարունակում միջնադարյան Հայաստանի զարգացած խաղողագործության մասին։

## Տարածվածություն
Խաղողագործությունը տարածված էր Արարատում, Վասպուրականում, Աղձնիքում, Փոքր Հայքում, Արցախում, Սյունիքում և Հայաստանի այլ վայրերում։ 19-20-րդ դարերում որոշ գավառներում (Արցախ, Գողթն և այլն) խաղողի որթերը բարձրացվում էին մարդու հասակից վեր՝ փայտի բարակ հենասյուներով հարմարանքների վրա, որը հատուկ է բազմամյա այգիներին։

Հայաստանում խաղողագործությյամբ զբաղվում են Արարատյան դաշտում, հյուսիս-արևելքում, Վայքի և Զանգեզուրի նախալեռնային գոտիներում։ Արարատյան և Վայքի գոտիներում այգիները թաղովի են, հյուսիսարևելյան և Զանգեզուրի գոտիներում՝ չթաղվող։ Բացառությամբ հյուսիսարևելյան գոտու որոշ այգիների՝ Հայաստանում խաղողի այգիները ջրովի են։

## Խաղողի սորտեր
250px|մինի|Արենու գինու գործարան
Ըստ տնտեսական նշանակության՝ տարբերում են խաղողի՝ գինու, սեղանի և քիշմիշի, ըստ հասունացման ժամկետների՝ գերվաղահաս, վաղահաս, միջահաս, ուշահաս և առավել ուշահաս սորտեր։

Հայաստանում, ըստ բնական գոտիների, շրջանացված են խաղողի 30 տեղական և 9 բերովի սորտեր, որոնցից 18-ը՝ սեղանի (Սպիտակ արաքսենի, Սպիտակ և Սև սաթենի, Դեղին և Վարդագույն Երևանի, Սև քիշմիշ, Նազելի և այլն), 21-ը՝ գինու (Ոսկեհատ, Գառան դմակ, Սև Արենի, Մսխալի և այլն)։

2005 թվականին Հայաստանում խաղողի տնկարկների տարածքը կազմել է 13,1 հազար հեկտար, բերքատվությունը 1 հա֊ից՝ 71, 4 ց, խաղողի բերքը՝ 81, 6 հզ. տ։

Հայաստանում խաղողագործության գիտական հարցերով զբաղվում են Խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնում և Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում։ Ուսումնասիրվում են ընդհանուր խաղողագործության (խաղողի որթի ծագման, կենսաբանական, էկոլոգիայի և ագրոտեխնիկայի), մասնավոր խաղողագործության (խաղողի որթի առանձնահատկությունները տարբեր էկոլոգիական պայմաններում՝ ըստ արտադրության ուղղության), խաղողագրության (ամպելոգրաֆիա) և խաղողի ընտրասերման հիմնախնդիրներ։

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի խաղողագործների միություն

Կատեգորիա:Խաղողագործություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Հայաստանի գյուղատնտեսություն
Միջուկային էլեկտրոնիկա

**Միջուկային էլեկտրոնիկա**, էլեկտրոնիկայի արդի ճյուղ, որն ընդգրկում է փորձարարական ֆիզիկայի և ատոմային տեխնիկայի տարբեր բնագավառներում միջուկային պրոցեսների չափման, հսկման և ավտոմատ կառավարման համար էլեկտրոնային մեթոդների ու միջոցների մշակման և կիրառման հետ կապված հարցերի ամբողջությունը։

Ստեղծվել է 1940-ական թթ․ վերջին, միջուկային ֆիզիկայի ու ռադիոէլեկտրոնիկայի սահմանագծում։ Միջուկային էլեկտրոնիկայի առաջնահերթ խնդիրը օգտակար ինֆորմացիայի ստացումն է միջուկային ճառագայթումը գրանցող սարքավորումներից։ Որպես կանոն, այդ խնդիրը լուծվում է գրանցվող պատահույթները տարրական մասնիկների դետեկտորների օգնությամբ էլեկտրական իմպուլսային կարճ ազդանշանների փոխակերպելու ճանապարհով։ Այնուհետև համապատասխան էլեկտրոնային սարքերով կատարվում է այդ ազդանշանների ուժեղացում և օպտիմալ ձևավորում, ինչպես նաև հետաքրքրող պատահույթների առանձնացում ըստ ազդանշանների ամպլիտուդի կամ ձևի և կամ՝ ըստ ազդանշանների հայտնվելու պահի։ Հաջորդող էլեկտրոնային չափիչ շղթան սովորաբար իրագործում է ընտրված ազդանշանների ամպլիտուդների կամ դրանց հայտնվելու պահերի միջև ընկած ժամանակահատվածների փոխակերպումը թվանշանային կոդի, ստացվող տվյալների թվանշանային կուտակումը և դրանց արտապատկերումը ինֆորմացիայի տարբեր կրողների վրա։ Փոխկապակցված բոլոր չափիչ շղթաներից ստացվող առաջնային ինֆորմացիան փորձի ընթացքում մշակվում է նախնական արագ վերլուծության բազմանցուղի էլեկտրոնային համակարգերով, և որոշվում են հետազոտվող միջուկային պրոցեսը բնութագրող ելակետային պարամետրերը։ Ընդ որում միջուկային էլեկտրոնիկայի՝ նման չափիչ համալիրներին ներկայացվող հատկանշական պահանջը բարձր ճշգրտության և առավելագույն արագագործության միաժամանակյա ապահովումն է, որը հնարավորություն է տալիս, օրինակ, գրանցել միջուկների գրգռված վիճակների կյանքի տևողությունը կամ չափել ուսումնասիրվող մասնիկների՝ մի դետեկտորից մյուսը թռչելու ժամանակամիջոցը, 10 վրկ ճշտությամբ։ Ժամանակակից միջուկային էլեկտրոնիկայի համար բնորոշ է համակարգային մոտեցումը, այսինքն՝ անցումը մասնավոր խնդիրների լուծումից դեպի համատեղելի ընդհատ ինֆորմացիոն-չափիչ համակարգերի ստեղծումը, որոնք ունեն ապարատային միջոցների ճկուն ծրագրային-կառավարվող մոդուլային կառուցվածք և կարող են կիրառվել ամենատարբեր բնագավառների փորձերում։ Միջուկային էլեկտրոնիկայի զարգացումը կապված է ինտեգրալ միկրոէլեկտրոնիկայի նվաճումների և էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների (ԷՀՄ) ու հեռուստամեխանիկական համակարգերի լայն կիրառման հետ։ Ընդ որում ԷՀՄ-ները և նույնիսկ կապակցված մեքենաների ցանցերն օգտագործվում են ինչպես փորձնական տվյալների կուտակման և վերջնական մշակման, այնպես էլ փորձի վերահսկման ու կառավարման համար՝ ժամանակի իրական մասշտաբում ստացվող ինֆորմացիայի ավտոմատ մշակման հիման վրա։ Այսպիսի մոտեցումն իր արտացոլումն է գտել միջուկային էլեկտրոնիկայում մշակված С AM AC (Computer Application for Measurement and Control — հաշվողական մեքենաների կիրառումը չափումների և վերահսկման համար) համակարգում։ Միջուկային էլեկտրոնիկայի մեթոդները լայն տարածում են գտել արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում, ատոմային էներգետիկայում, բժշկության, երկրաբանության, ռադիոաստղագիտության մեջ, քիմիայում, կենսաբանական հետազոտություններում։

Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա
Hunter of Stars

**«Hunter of Stars»** (հայերեն՝ *Աստղերի որսորդը*), շվեյցարացի երգիչ Սեբալթերի երգն է որով ներկայացրել է Շվեյցարիան Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթին Կոպենհագենում, Դանիա։ Երգի խոսքերը և երաժշտությունը գրվել են Սեբալթերի կողմից և թողարկվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։ Եվրատեսիլում երգը անցնելով մրցույթի եզրափակիչ զբաղեցրել է 13-րդ հորիզոնականը 64 միավորով։

## Երգացանկ
# «Hunter of Stars» - 2։59

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական տեսահոլովակը Յութուբում

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթի երգեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Չևայի թեորեմ

thumb|right|Չևայի թեորեմ, դեպք 1: Երեք ուղիղները հատվում են ABC եռանկյան ներսում։
**ԹԵՈՐԵՄ**։ Եթե ABC եռանկյան գագաթներից ելնող АD,BE,CF ուղիղները հատվում են մի կետում կամ իրար զուգահեռ են և նրա AB,BC,CA կողմերը կամ նրանց շարունակությունները հատվում են համապատասխանաբար F,D,E կետերում, ապա
:\frac{AF}{FB}  \cdot \frac{BD}{DC} \cdot \frac{CE}{EA} = 1.

## ԱՊԱՑՈՒՅՑ

Դիցուք ABC եռանկյան մեջ AD,BE,CF հատվածները հատվում են O կետում։ Նշանակենք \angle AOE=\angle BOD=α,\angle COE=\angle BOF=β և \angle COD=\angle AOF=γ։ Հաշվի առնելով, որ հավասար բարձրություններ ունեցող եռանկյունների հիմքերը հարաբերում են ինչպես նրանց մակերեսները, կունենանք՝

\frac{EA}{CE}=\frac{0.5 \cdot AO\cdot OE\cdot \sin\angle AOE }{0.5 \cdot OE\cdot OC\cdot \sin\angle COE}.

\frac{DC}{BD}=\frac{0.5 \cdot CO\cdot OD\cdot \sin\angle COD }{0.5 \cdot OD\cdot OB\cdot \sin\angle AOE}.

\frac{FB}{AF}=\frac{0.5 \cdot BO\cdot OF\cdot \sin\angle COE }{0.5 \cdot OF\cdot OA\cdot \sin\angle COD}.

Բազմապատկելով այս հավասարությունների համապատասխան մասերը, կստանանք՝

thumb|250 px|right|Չևայի թեորեմ, դեպք 2: Երեք ուղիղները հատվում են եռանկյուն ABC-ից դուրս։

\frac{AF}{FB}  \cdot \frac{BD}{DC} \cdot \frac{CE}{EA} = 1.

Եթե D,E,F կետերից որևէ երկուսը գտնվեն եռանկյան կողմերի շարունակությունների վրա, ապա թեորեմն ապացուցվում է նույն եղանակով։

Կատեգորիա:Էվկլիդեսյան երկրաչափության թեորեմներ
Անապատացում

thumb|300px|Համաշխարհային անապատացման քարտեզ
**Անապատացում**, չորային շրջաններում մարդու գործունեության հետևանքով հողի բերրիության աստիճանական անկման, բուսական ծածկույթի նոսրացման (երբեմն անհետացման) շարժընթացների ամբողջություն։ Անապատացման հիմնական պատճառներն են անտառապատ տարածքների կրճատումը, գերարածեցման հետևանքով արոտավայրերի դեգրադացումը, լճերի, գետերի, ջրային պաշարների անխնա օգտագործումից տեղանքի չորացումը, ստորերկրյա ջրերի բարձրացման պատճառով վարելահողերի աղակալումը, կանաչ գոտիների ոչնչացմամբ պայմանավորված բնակավայրերի չորայնությունը և այլն։ Անապատացումը սպառնում է հատկապես սոցիալ-տնտեսական ցածր մակարդակ ունեցող և քաղաքականապես անկայուն երկրներին։ Համամոլորակային էկոլոգիական հիմնախնդիր է և ներառում է շրջակա միջավայրում ընթացող անցանկալի և աղետաբեր շարժընթացների ու դրանց հետևանքների ամբողջությունը։ Անապատեցման դեմ պայքարի արդյունավետությունը պայմանավորված է տվյալ երկրի սոցիալ-տնտեսական պայմաններով և բնական պաշարների բացահայտված ներուժով։

## Նպաստող գործոններ
thumb|400px|Չիլիի Ատակամա անապատը
Անապատացումը բացասական ազդեցություն ունի քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և բնապահպանական ոլորտների վրա։
Անապատացման հիմնական չափանիշներն են՝ խոնավության գործակցի նվազման միտումը, օդի և հողի ջերմաստիճանային օրական տատանումների մեծացումը, գոլորշունակության մեծացումը, տեղումների քանակի նվազումը, հողագոյացման բնույթի փոփոխությունը, կենսաբազմազանության նվազումը, գետերի հոսքի նվազումը, սելավների և էրոզիայի աճը, ցանքատարածությունների արդյունավետության նվազումը, մարդահարույց ներգործության ակտիվացումը և այլն։ Մարդահարույց գործոններից անապատացմանը սպառնացող առավել վտանգավոր երևույթներից է ջերմոցային էֆեկտը, երբ մթնոլորտում ածխաթթվական գազի քանակի ավելացման հետևանքով ուժեղանում է մոլորակի ջերմապահպանիչ հատկությունը, այսինքն՝ մթնոլորտն ավելի մեծ չափով է խոչընդոտում դեպի տիեզերք երկրագնդի ջերմության ճառագայթումը։ Որպես հետևանք նկատվում է երկրագնդի միջին ջերմաստիճանի բարձրացում (0, 6-2&nbsp;°C), որը խախտում է միլիոնավոր տարիների ընթացքում հաստատված մոլորակի ջերմային հաշվեկշիռը և պատճառ դառնում անապատացման։

Անապատացման պատճառ են դառնում նաև քաղաքաշինությունը, ագրոտեխնիկայի կանոնների խախտումը, չկարգավորված ոռոգումը, արոտավայրերում կենդանիների գերարածեցումը, անտառհատումները, բաց եղանակով օգտակար հանածոների արդյունահանումը, հողերի աղտոտումը, կենսաբազմազանության խախտումը, չկանոնակարգված ռեկրեացիան։

1992 թվականին Ռիոյի Երկիր գագաթնաժողովը հանձնարարել է մշակել անապատացման դեմ պայքարի ՄԱԿ-ի համաձայնագիր, որն ընդունվել է 1994 թվականին Փարիզում, ուժի մեջ մտել 1996 թվականից։ Հայաստանը այդ համաձայնագրին անդամակցել է 1997 թվականին։

Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կատեգորիա:Անապատներ
Դիան

**Դիան**, եզդիաբնակ գյուղ Թալինի տարածաշրջանում, Թալին քաղաքից 18 կմ հեռավորության վրա։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 37 կմ հեռավորության վրա։ Նախկինում ունեցել է Րիան, անվանումը և մտել է Երևանի նահանգի Էջմիածնի գավառի մեջ։ Տեղադրված է քարքարոտ սարավանդի վրա։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1700 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը` -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սև ահողային տափաստաններ են։ Հարուստ է աղբյուրներով։

## Բնակչություն
Դիանի ազգաբնակչության փոփոխությունը

Բնակչության մեջ մինչաշխատունակները կազմում են 41%, աշխատունակները՝ 43%, հետաշխատունակները՝ 16%։

## Շինություններ
Ունի դպրոց, կապի հանգույց։

## Տնտեսություն
Գյուղն ունի 32 տնտեսություն։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը գյուղատնտեսությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակների հիմնական մասն օգտագործվում է որպես վարելահողեր, խոտհարքեր։ Զբաղվում են դաշտավարությամբ, մշակում են բանջարաբոստանային, հացահատիկային, կերային կուլտուրաներ։ Տնամերձ հողակտորներում կան բազմամյա տնկարկներ։ Պահուստային հողերը զբաղեցնում են համայնքի մակերեսի 90%, որոնց մեջ մոտ 860 հա կազմում են արոտավայրերը, 3 հա՝ վարելահողերը։ Գյուղատնտեսական համախառն բերքի մեծ մասը բաժին է ընկնում անասնաբուծությանը, զբաղվում են մանր և խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Դիանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Լուցիո Սուլլա (օպերա)

**Լուցիո Սուլլա** (), ավստրիացի երգահան Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի օպերան (երաժշտական դրամա, ) 3 գործողությամբ։ Լիբրետտոյի հեղինակը Ջովաննի դա Գամերրն է, տեքստի խմբագիր՝ Պ. Մետաստազիո։ Առաջնախաղը տեղի է ունեցել Միլանի «Ռեջո դուկալ» թատրոնում, 1772 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։

Սուլլան հռոմեական դիկտատոր է, ապրել է Ք.ա. 138-78 թվականներին, Յ. Ք. Բախի (1776) և Պ. Անֆոսսիի (1774) համանուն օպերաների, նաև Գ. Ֆ. Հենդելի «Սուլլա» օպերայի հերոսը։

## Գործող անձինք

## Ներկայացումներ
20-21-րդ դարերում օպերան ներկայացվել է Պրահայում (1929), Զալցբուրգում (1964, 2006), Բեռլինում և Լոնդոնում (1967), Բալթիմորում (1968), Վիեննայում և Հաննովերում (2006)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օպերայի պարտիտուրան
* Լիբրետտո (անգլերեն թարգմանություն)
* Լիբրետտո (իտալերեն) - opera.stanford.edu

Կատեգորիա:1772 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Եվստիգնեյ Միրովիչ

**Եվստիգնեյ Աֆինոգենովիչ Միրովիչ** (, , իսկական ազգանունը՝ **Դունաև**, (), բելառուս խորհրդային դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ և մանկավարժ, ԲԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1940)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի Ֆ. Վոլկովի անվան թատերական դասընթացները։ 1900 թվականից հանդես է եկել իբրև դերասան, 1906 թվականից՝ դրամատուրգ։ 1921-1931 թվականներին, 1941-1945 թվականներին գլխավորել է Մինսկի բելառուսական առաջին պետական դրամատիկական թատրոնը (Կուպալայի անվան թատրոն)։

Բեմադրություններից են՝ «Խռովություն» (ըստ Ֆուրմանովի, 1927), Ռոմանովիչի «Կամուրջ» (1929), իր պիեսներից՝ «Մաշենկա», «Կաստուս Կալինովսկի» (երկուսն էլ՝ 1923 թվականին), «Ընկեր Բրիզգալինի կարիերան» (1925)։ 1935-ական թվականներին Գոմելում կազմակերպել է հանրապետությունում առաջին կոլտնտեսային թատրոնը, եղել մի շարք կոլեկտիվների գեղ. ղեկավարն ու ռեժիսորը։ 1945 թվականից Բելառուս, թատերական ինստուտի դերասանի վարպետության ամբիոնի վարիչն էր (նույն թվականից՝ պրոֆեսոր)։

Կատեգորիա:Բելառուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բելառուս դերասաններ
Կատեգորիա:Բելառուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության թատերական ռեժիսորներ