Իվան Գրիշին

**Իվան Տիխոնի Գրիշին** (. ), խորհրդային զորավար, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է բանակի հրամանատար: Խորհրդային Միության հերոս (10.04.1945): Գեներալ-գնդապետ (1945):

## Կենսագրություն
Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Ավարտել է գյուղական դպրոցի չորս դասարան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ երբ հորը զորակոչել են, թողել է ուսումը, աշխատել գյուղացիական տնտեսությունում:

Կարմիր բանակում ծառայությունն սկսել է 1920 թվականի հուլիսից՝ որպես  Դորոգոբուժ քաղաքի 16-րդ պահեստային հետևակային գնդի շարքային զինվոր: Այնուհետև եղել է Կալուգայի 18-րդ հետևակային դասընթացների կուրսանտ, մասնակցել Ա. Ս. Անտոնովի ապստամբած ջոկատների դեմ մարտերին։

1922 թվականի ապրիլից որպես դասակի հրամանատար ծառայել է 163-րդ հրաձգային գնդում, ապա՝ 1-ին սահմանապահ գնդում, այնուհետև՝ 12-րդ առանձին սահմանապահ գումարտակում, պետանվտանգության զորքերի 18-րդ սահմանապահ գումարտակում։ 1924 թվականի ապրիլից ղեկավարել է Բելառուսի զինվորական օկրուգի 27-րդ Օմսկյան հրաձգային դիվիզիայի 81-րդ հրաձգային գնդի գնդացրային դասակը։

1925 թվականից սովորել է Կարմիր բանակի 3-րդ Արևմտյան հետևակային դպրոցում, 1926 թվականին դրա լուծարումից հետո տեղափոխվել է Օրյոլ քաղաքի Մ. Ֆրունզեի անվան Իվանովովոզնեսենսկյան հետևակային դպրոցը, որը հաջողությամբ ավարտել է 1928 թվականին։

1927 թվականին անդամագրվել է կոմկուսին։

1928 թվականի ապրիլին ուղարկվել է Ուկրաինական զինվորական օկրուգի 44-րդ  Կիևյան կարմրադրոշ հրաձգային դիվիզիայի 132-րդ Դոնեցկյան հրաձգային գունդ: Այդ դիվիզիայում սկսելով դասակի հրամանատարի պաշտոնից՝ հնգամյա իր ծառայության ընթացքում հասել է գումարտակի շտաբի պետի պաշտոնին,  1933-ի փետրվարին էլ նշանակվել է դիվիզիայի շտաբի բաժնի պետի օգնական:

1933 թվականի ապրիլից մինչև 1936 թվականը սովորել է Կարմիր բանակի Մ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում, որն ավարտել է գերազանցությամբ։

1936 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1937 թվականի սեպտեմբերն աշխատել է Մոսկվայում՝ որպես ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողովրդական կոմիսարիատի շտաբի պետերի պատրաստման կենտրոնական դպրոցի բաժնի վարիչ։

1937 թվականի սեպտեմբերից եղել է Մոսկվայի ռազմական օկրուգի 17-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի առաջին մասի պետը, իսկ 1938 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1940 թվականի հոկտեմբերը՝ Մոսկվայի զինվորական օկրուգի շտաբի 2-րդ վարչության պետը։

1940 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է Գորկի քաղաքի 137-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբից՝ 1941 թվականի հունիսից դիվիզիան մասնակցել է Արևմտյան, Բրյանսկի և Հարավարևմտյան ճակատների մարտերին։

1942 թվականի մարտ ամսից մինչև 1943 թվականի ապրիլը եղել է Արևմտյան ռազմաճակատի 50-րդ բանակի շտաբի պետը, 1943 թվականի ապրիլ-հունիս ամիսներին՝ 11-րդ գվարդիական բանակի շտաբի պետը։ 1943 թվականի հունիսին նշանակվել է 49-րդ բանակի հրամանատար։ Այդ զորամիավորումը գեներալ-գնդապետ Գրիշինի հրամանատարությամբ մարտական բարդ առաջադրանքներ է կատարել, մասնակցել 20-ից ավելի խորհրդային ու լեհական խոշոր քաղաքների ազատագրմանը, Բեռլինի ու գերմանական այլ բնակավայրերի գրավմանը: 49-րդ բանակի անձնակազմին հրամանատարությունն ավելի քան 30 անգամ շնորհակալություն է հայտնել տոկունության, հարձակողական անկոտրում թափի, զանգվածային հերոսության համար: Բանակի ավելի քան հարյուր զինվորականների շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում:

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1945 թվականի ապրիլի 10-ի հրամանագրով բանակի հրամանատար Իվան Գրիշինին նույնպես շնորհվել է այդ բարձրագույն կոչումը՝ «թշնամու խմբերի ջախջախման մարտական ​​գործողությունները հմտորեն կազմակերպելու և անձնապես ցուցաբերած արիության ու հերոսության համար»:

Հաղթանակի շքահանդեսից հետո՝ 1945 թվականի հունիսի 25-ին Կրեմլում ԽՄԿԿ Կենտկոմի քաղբյուրոյի անդամների ու ԽՍՀՄ զինված ուժերի բարձրագույն հրամանատարության համար կազմակերպված տոնախմբության ժամանակ գերագույն գլխավոր հրամանատար Ստալինը նշեց Հայրենական մեծ պատերազմի ականավոր հերոս զորավարներին: Այդ ոչ մեծ ցանկում Գ. Ժուկովի, Կ. Ռոկոսովսկու, Ի. Կոնևի, Ա. Բելոբորոդովի, Պ. Բատովի, Հ. Բաղրամյանի, Հ. Իսակովի, Ա. Գորբատովի և մի քանի այլ զորավարների անունների կողքին տեղ է գտել նաև 49-րդ բանակի հրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս, գեներալ-գնդապետ Իվան Գրիշինի անունը:

Պատերազմից հետո՝ 1945 թվականի հուլիսից մինչև 1946 թվականի հուլիս նա եղել է Բալթյան զինորական օկրուգի 6-րդ գվարդիական բանակի հրամանատարը,
1946 թվականի հուլիսից մինչև 1950 թվականի փետրվարը՝ ԽՍՀՄ ցամաքային զորքերի մարտական ​​պատրաստության վարչության պետը, 1950 թվականի փետրվարից մինչ 1951 թվականի հունիսի 20-ը՝ ԽՍՀՄ ցամաքային զորքերի մարտական ​​և ֆիզիկական պատրաստության գլխավոր վարչության պետը:

Ապրել է Մոսկվայում: Մահացել է վաղաժամ՝ 1951 թվականի հունիսի 20-ին: Թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը:

## Պարգևներ
* Խորհրդային Միության հերոսի «Ոսկե աստղ» մեդալ, № 5510 (10.04.1945)
* Երկու Լենինի շքանշան (10.04.1945, 6.11.1945)
* 5 Կարմիր դրոշի շքանշան (07.11.1941, 30.01.1943, 14.02.1943, 3.11.1944, 15.11.1950)
* Երկու Սուվորովի շքանշան՝ I աստիճանի (28.09.1943, 29.05.1945)
* Կուտուզովի շքանշան՝ I աստիճանի  (21.07.1944)
* Կարմիր աստղի շքանշան (22.02.1941)
* «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Բանվորագյուղացիական Կարմիր բանակի XX տարի» հոբելյանական մեդալ
* «Խորհրդային բանակի և նավատորմի 30 տարի» հոբելյանական մեդալ
* «Ի հիշատակ Մոսկվայի 800-ամյակի» մեդալ

**Արտասահմանյան պարգևներ**
* «Գրյունվալդի խաչ» II աստիճանի շքանշան (1945, ԼԺՀ)
* «Օդրայի,Նիսայի և Բալթիկայի համար» մեդալ (1945, ԼԺՀ)
* «Հաղթանակի և Ազատության» մեդալ (1945, ԼԺՀ)
* Սկանդերբեգի I աստիճանի շքանշան (1949, Ալբանիա)

## Հիշատակ
* Իվան Գրիշինի անունով փողոցներ են կոչվել Մոսկվայում, Ռոսլավլում, Մոգիլյովում, Սմոլենսկում:
* Նրա պատվին հուշատախտակ է փակցվել Մոգիլյովում:

## Ուշագրավ փաստ
Բանակի հրամանատար Գրիշինին լավ էր ճանաչում գրող Կոնստանտին Սիմոնովը: Նա խոստովանել է, որ Գրիշինի բնավորության առանձին գծեր օգտագործել է պատերազմական թեմայով իր գրած երկերի հերոս գեներալ Սերպիլինի կերպարն ստեղծելիս:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Коллектив авторов. Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2005. — 408 с. — ISBN 5-86090-113-5.
* Великая Отечественная. Комдивы: военный биографический словарь / [Д. А. Цапаев и др. ; под общ. ред. В. П. Горемыкина] ; М-во обороны Российской Федерации, Гл. упр. кадров, Гл. упр. по работе с личным составом, Ин-т военной истории Военной акад. Генерального штаба, Центральный архив. — М.: Кучково поле, 2014. — Т. III. Командиры стрелковых, горнострелковых дивизий, крымских, полярных, петрозаводских дивизий, дивизий ребольского направления, истребительных дивизий (Абакумов — Зюванов). — С. 728—730. — 1102 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0382-3.
* Воробьёв М. В. Смоляне — Герои Советского Союза / М. В. Воробьёв, В. Е. Титов, А. К. Храпченков. — 3-е изд., доп. — М.: Московский рабочий, 1982. — С. 139—141. — 622 с.
* *Зюбин М. В., Зюбин В.* Армия генерала Гришина. — : ГУ МНД, 2009.
* *Зюбин М. В.* От Прони до Эльбы: Слово о командарме И. Т. Гришине. // Военно-исторический журнал. — 2001. — № 3, 4.
* Герои огненных лет: очерки о москвичах — Героях Советского Союза / Институт истории СССР АН СССР, Институт военной истории Министерства обороны СССР; ред-кол.: А. М. Синицын (отв. ред.) и др. — Книга 3. — М.: Московский рабочий, 1978. — С. 508—513. — 686 с.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Статья о И. Т. Гришине в газете «Русский вестник».
* Выступление И. Т. Гришина на совещании высшего командного состава Красной Армии в декабре 1940 года.
* Статья на сайте, созданном прямыми потомками И. Т. Гришина.
* И. Т. Гришин на сайте Министерства обороны Российской Федерации.