Ջոս Ուիդոն

**Ջոզեֆ Հիլ «Ջոս» Ուիդոն** (  ) ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան և պրոդյուսեր, կոմիքսների հեղինակ։ Նա առավել հայտնի է դարձել որպես Buffy the Vampire Slayer հեռուստասերիալի ստեղծող։ Նրա մյուս հայտնի գործերից են «Անգել (հեռուստասերիալ)»,  «Տիկնիկների տուն», «S.H.I.E.L.D. գործակալները» շարքերը, «Mision Serenity» (2005), «Վրիժառուները» (2012) և «Վրիժառուները։ Ալտրոնի դարաշրջանը» (2015) ֆիլմերը։

Որպես կոմիքսների գրող՝ Ուիդոնը հայտնի է  *Fray*, *Astonishing X-Men*, *Buffy the Vampire Slayer*, *Serenity*, *Angel: After the Fall* и *Runaways* շարքով։

Ջոս Ուիդոնը բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր է կինոյի, հեռուստատեսության և կոմիքսների ոլորտում, այդ մրցանակների թվում են՝ Հյուգո, Նեբյուլա, Պրայմ թայմ «Էմմի», Սատուրն և Էննի մրցանակները։ 1996 թվականին նա Օսկարի  է առաջադրվել «Խաղալիքների պատմություն» անիմացիոն ֆիլմի սցենարի համար։

## Կենսագրություն
Ջոզեֆ Ուիդոնը ծնվել է 1964 թվականի հունիսի 23-ին Մանհեթենում ( Նյու Յորք, ԱՄՆ)։

Ուիդոնը երրորդ սերնդի սցենարիստ է։ Նրա հայրը՝ Թոմ Ուիդոնը հեռուստատեսային գրող էր, իսկ պապը՝ Ջոն Ուիդոնը, դրամատուրգ էր, ով հետագայում սիթքոմներ էր գրում 1950-ական և 60-ական թվականներին։ Ջոզեֆի մայրը՝ Լի Սթերնսը, ավագ դպրոցի ուսուցչուհի էր, ով ազատ ժամանակ վեպեր էր գրում։ Բացի Ջոզեֆից, ընտանիքն ունի երկու ավագ որդի՝ Սամուելն ու Մեթյուն, և երկու կրտսեր որդին՝ Ջեդն ու Զաքը։

Ուիդոնն իր մանկությունն անցկացրել է Նյու Յորքում, որտեղ նա հաճախել է Ռիվերդեյլի միջնակարգ դպրոցը, որտեղ դասավանդել է նրա մայրը՝ Լի Սթերնսը։ Ջոզեֆի ծնողները բաժանվել են, երբ նա 9 տարեկան էր։ Ջոզեֆը մնաց մոր հետ, որը նորից ամուսնացավ և շուտով որոշեց արձակուրդ գնալ։ 1980 թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց Անգլիա, որտեղ Ջոզեֆը սովորում էր Հեմփշիրի Վինչեստեր քոլեջի էլիտար տղաների դպրոցում։ Մեկ տարի անց ծնողները վերադարձան Միացյալ Նահանգներ, սակայն Ջոզեֆը մոտ երկու տարի շարունակեց ուսումը քոլեջում։

1982-ին վերադառնալով Միացյալ Նահանգներ՝ Ուիդոնը շարունակեց իր ուսումը Կոնեկտիկուտի Ուեսլեյան համալսարանում, որն ավարտեց 1987-ին և տեղափոխվեց Լոս Անջելես ՝ սկսելու իր կարիերան կառուցել կինոարտադրության ոլորտում:

### Կարիերա
Լոս Անջելես տեղափոխվելուց հետո մեկ տարի Ուիդոնը չէր կարողանում աշխատել կինոարտադրության մեջ։ Գտնվելով ֆինանսական ծանր վիճակում՝ նա աշխատել է խանութում։ Ուիդոնի՝ որպես սցենարիստի կարիերան սկսվեց Ռոզաննա սիթքոմի համար սցենարներ գրելով (1988 - 1997), որը հեռարձակվեց ABC հեռուստաալիքով։ Ուիդոնը մի քանի սցենար է գրել սերիալի երկրորդ սեզոնի համար։ Մեկ տարի անց Ուիդոնը միացավ NBC հեռուստաալիքի «Ծնողություն» (1990) սերիալի ստեղծողների թիմին: Սերիալը հիմնված էր 1989 թվականին նկարահանված համանուն ֆիլմի վրա, որտեղ գլխավոր դերը կատարում էր Սթիվ Մարտինը: Հեռուստատեսային տարբերակը վատ ընդունվեց քննադատների կողմից, և շոուն արագ չեղարկվեց:

#### Բաֆֆի ֆիլմ
Դեռևս աշխատելով Ռոզաննա սերիալի վրա, Ուիդոնը սկսեց մշակել վամպիր սպանողի մասին սցենարը։ Այնուամենայնիվ, կինոստուդիաները ոգևորված չէին կենտրոնական ուժեղ կին կերպարով ստեղծագործություն ստեղծելու ոչ սովորական գաղափարով, ընդ որում՝ քիչ հայտնի հեղինակից: Ուիդոնը շարունակեց սցենարը ներկայացնել տարբեր ընկերություններին, և վերջապես 1988 թվականին սցենարը վաճառվեց Sandollar Productions-ին։

Երկու տարի անց ստուդիան գործարք կնքեց մի ամուսնական զույգ կինոգործիչների՝ Կազ և Ֆրան Ռուբել Կուզույների հետ։ 20th Century Fox ստուդիան համաձայնեց ֆինանսավորել ֆիլմի արտադրությունը, ռեժիսորը դարձավ Ֆրեն Կուզույը, գլխավոր հերոսի դերի համար ընտրվեց Քրիստի Սուոնսոնը, իսկ մնացած դերերում նկարահանվեցին Դոնալդ Սաթերլենդը, Լյուք Փերին, Ռուտգեր Հաուերը և Փոլ Ռուբենսը։ 1992-ին թողարկվեց «Բաֆֆի վամպիր սպանողը» ֆիլմը, որը սառը ընդունվեց ինչպես կինոքննադատների, այնպես էլ հեռուստադիտողների կողմից։

#### Սցենարիստ
Ֆիլմի ձախողումից հետո Ուիդոնը վերադարձավ աշխատելու Հոլիվուդ՝ որպես սցենարիստ, ով վերանայում է ֆիլմերի սցենարները։ Աշխատել է «Արագություն» (1994թ.), «Փախուստ» (1994թ.), «Արագ և մեռած» (1995թ.), «Ջրաշխարհ» (1995թ.), «Իքս մարդիկ» (2000) ֆիլմերի սցենարների վրա։ Հաճախ նրա անունը նույնիսկ չէր նշվում տիտրերի մեջ։ 1995 թվականին նա գրեց «Խաղալիքների պատմությունը» մուլտիպլիկացիոն գեղարվեստական ֆիլմի սցենարը, որը համատեղ արտադրվել է Դիսնեյի և Պիքսարի կողմից։ Մուլտֆիլմի հաջողությունը նշանավորվեց մի քանի հեղինակավոր մրցանակների անվանակարգերով՝ «Օսկար», «Էննի», «Սատուրն» տարվա լավագույն սցենարի համար: 1997 թվականին Ուիդոնը գրեց չորրորդ ֆիլմի սցենարը ֆանտաստիկ «Օտարը» սագայում՝ «Օտարը  4 Հարություն»: Նրա խոսքով՝ իր երկխոսության մեծ մասը կտրված է ֆիլմի վերջնական տարբերակից։ Ուիդոնը դժգոհ էր ռեժիսոր Ժան-Պիեռ Ժոնեի աշխատանքից և ֆիլմի վրա իր աշխատանքը անվանեց իր կյանքի ամենավատ փորձը։

#### «Բաֆֆի» և «Հրեշտակ» հեռուստասերիալները
մինի|Ջոս Ուիդոնը շրջապատված է Բաֆֆիի դերասանական կազմով
1992 թվականի «Բաֆֆի...» ֆիլմը շատ ավելի հաջող հանդես եկավ ընտանեկան ֆիլմերի շուկայում, քան մեծ էկրանին: Ելնելով դրանից՝ օրիգինալ ֆիլմի ռեժիսորը և գործադիր պրոդյուսերը դիմեցին Ուիդոնին՝ «վամպիրներ սպանող» պատմության ձևաչափը փոխելու վերաբերյալ, և Ուիդոնը համաձայնվեց։ Նա Warner Bros.-ը առաջարկել է սերիալի գաղափարը՝ ստեղծագործական լիակատար ազատություն ապահովելու պայմանով։ Արդյունքում ստացված հեռուստասերիալը, որը կրում է նույն անվանումը, ինչ իր նախորդ ֆիլմը, եթեր է հեռարձակվել 1997 թվականի մարտի 10-ին, արժանանալով հեռուստադիտողների և քննադատների լայն արձագանքին։ 2000 թվականին չորրորդ սեզոնի «Hush» դրվագը առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի՝ դրամատիկական սերիալի լավագույն սցենար անվանակարգում։ 2002 թվականին «The Body» առաջադրվել է Նեբյուլա գրական մրցանակի ՝ լավագույն սցենարի համար, իսկ մեկ տարի անց «Once More, With Feeling» անսովոր երաժշտական շարքը ստացել է նույն անվանակարգը։ Ջոս Ուիդոնը երաժշտական շարքի բոլոր ստեղծագործությունների խոսքերի և երաժշտության հեղինակն է։

Բաֆֆիի առաջին հինգ սեզոնները հեռարձակվել են Warner Bros.-ով, իսկ վերջին երկու սեզոնները՝ UPN- ով: Երրորդ սեզոնի ավարտից հետո՝ 1999 թվականին, որոշում կայացվեց կերպարներից մի քանիսը բաժանել առանձին սփին-օֆֆ սերիալի՝ Angel։ Սերիալը ստեղծվել է Ջոս Ուիդոնի, սցենարիստ Դեյվիդ Գրինուոլթի և Թիմ Մայնիրի կողմից։ Սերիալը սկսվել է 1999 թվականի սեպտեմբերին նույն ալիքով, ինչ Բաֆֆին, և շոուն հեռարձակվել է Բաֆֆիից անմիջապես հետո (երեքշաբթի երեկոյան)։ Քննադատները սերիալն անվանել են «Բաֆֆիի ավելի հասուն և մութ տարբերակ»: Այն բանից հետո, երբ Բաֆին տեղափոխվեց այլ ալիք, Angel–ի եթերաժամանակն անընդհատ փոխվում էր։ Ջոս Ուիդոնը էպիզոդ է կատարել «Through the Looking Glass» դրվագում։

Բաֆֆիի նկարահանումներից յոթ տարի հետո դերասանական կազմը և գրողները որոշեցին ավարտել սերիալը: Warner Bros.-ը չեղյալ հայտարարեց Angel սերիալն 2004 թվականի փետրվարին: Ուիդոնը մտադրություն չուներ ավարտելու սերիալը, բայց Warner Bros.-ի ղեկավարները կարծում էին, որ ռեալիթի շոուն ավելի շատ հեռուստադիտողների կբերի ցանց և ստիպեցին Ուիդոնին փոխել պատմությունը և սեզոնի ավարտը: Սերիալի հարկադիր փակումը դժգոհության ալիք առաջացրեց սերիալի երկրպագուների շրջանում և բազմաթիվ արշավներ ի հայտ եկան՝ ի պաշտպանություն սերիալի։

#### «Firefly» и «Սերենիթի»
մինի|Լուսատտիկի դերասանական կազմի և Ջոս Ուիդոնի խմբակային լուսանկարը
2002 թվականին Fox հեռուստաալիքը թողարկեց «Firefly» սերիալը՝ նկարահանված տիեզերական վեստերն ժանրում, որի հեղինակը Ջոս Ուիդոնն էր։ Սերիալի գործողությունները տեղի են ունենում 2517 թվականին և կենտրոնանում են Serenity տիեզերանավի անձնակազմի ինը անդամների վրա: Սերիալը ջերմորեն ընդունվեց հեռուստադիտողների և քննադատների կողմից և ճանաչվեց տարվա ամենաօրիգինալ հեռուստաշոու։ Բայց Fox հեռուստաալիքը ցուցադրել է նկարահանված 14 դրվագներից միայն 11-ը, որից հետո շոուն չեղյալ է համարվել որպես չգնահատված։ Ցածր վարկանիշի պատճառներից էին հեռարձակման վատ ընտրված ժամանակը, վատ գովազդային արշավը և սխալ հերթականությունը, որով դրվագները ցուցադրվում էին Fox ալիքով, ինչի պատճառով հեռուստադիտողները չկարողացան ըմբռնել դրվագների և սյուժետային կապը,հասկանալ հերոսների շարժառիթները։ Օրինակ, երկու ժամ տևած փորձնական դրվագը վերջինն էր, որը եթեր էր հեռարձակվում։

Firefly-ի չեղարկումից հետո Ուիդոնը սկսեց գրել ֆիլմի լիամետրաժ տարբերակի սցենարը, որը կոչվում էր Serenity (սերիալի տիեզերանավի անունից)։ Միևնույն ժամանակ, սերիալի վաճառքը DVD-ով անսպասելիորեն մեծ էր, և Firefly-ն երկու անգամ զբաղեցրեց երկրորդ տեղը Amazon-ի ամենօրյա ամենավաճառվողների ցանկում։

Ուիդոնն առաջարկել է լիամերտաժ ֆիլմի սցենարը Universal Studios-ին։ Նկարահանումները սկսվել են 2004 թվականի հուլիսին, իսկ 2005 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ԱՄՆ-ում կայացել է Serenity ֆիլմի պրեմիերան։ Ռուսաստանում ֆիլմը թողարկվել է դիստրիբյուտորների կողմից «Mision Serenity» վերնագրով։ DVD–ին կից լրացուցիչ նյութերում Ուիդոնն ընդգծում է, որ ֆիլմը գոյություն ունի միայն սերիալի երկրպագուների աջակցության շնորհիվ։ Serenity-ն արժանացել է 2005 թվականին Ամերիկայի գիտաֆանտաստիկ գրողների ասոցիացիայի Նեբյուլա մրցանակին, իսկ հաջորդ տարի Հյուգո մրցանակի ՝ լավագույն ռեժիսուրայի համար:

### Ընթացիկ նախագծեր
մինի|242x242փքս|Ջոս Ուիդոնը և Dr. Horrible's Sing-Along Blog»–ի դերասանները
2008 թվականին Ջոս Ուիդոնը եղբայրների՝ Զաքի և Ջեդի և դերասանուհի Մորիս Տանշարոենի հետ թողարկեցին կարճ (43 րոպե) տևողությամբ երաժշտական ֆիլմը՝ Dr. Horrible's Sing-Along Blog»։ Փոքր, էժան մյուզիքլի գաղափարը հեղինակների մոտ ծագել է Ամերիկայի գրողների գիլդիայի գործադուլի ժամանակ։ Ֆիլմը պատմում է Բիլի (նույն ինքը՝ գերչարագործ դոկտոր Սարսափելի) և նրա թշնամի կապիտան Համերի առճակատման մասին։ Այն բաղկացած է երեք գործողությունից, յուրաքանչյուրը մոտ 14 րոպե տևողությամբ։ Ֆիլմում ընդհանուր առմամբ 14 երգ կա։ Ջոս Ուիդոնը գրել է դրանցից 9-ի խոսքերն ու երաժշտությունը։ Ֆիլմում նկարահանվել են Նիլ Պատրիկ Հարիսը, Նաթան Ֆիլիոնը և Ֆելիսիա Դեյը: Մյուզիքլը հասանելի է եղել ինտերնետում անվճար դիտման համար 2008 թվականի հուլիսի 15-ից 20-ը, յուրաքանչյուր դրվագ (ակտ) թողարկվել է առանձին՝ երկու օրվա ընդմիջումներով։

Ֆիլմը հասանելի է iTunes-ի միջոցով ներբեռնելու և պաշտոնական կայքից անվճար առցանց դիտման համար (միայն ԱՄՆ բնակիչները): Դեկտեմբերի 19-ին ԱՄՆ-ում թողարկվեց ֆիլմի DVD-ն, որը պարունակում է նաև լրացուցիչ նյութեր (հեղինակների երաժշտական մեկնաբանություն)։

Ուիդոնը ստեղծեց «Վրիժառուները» լիամետրաժ ֆիլմի շարունակությունը, որը Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի մի մասն է: Առաջին ֆիլմը համախմբել է Iron Man 1-2 -ի հերոսներին՝ Թորին, Կապիտան Ամերիկային և Անհավանական Հալքին: 2010 թվականին Ջոս Ուիդդոնը նկարահանեց Thor- ի վերջին տեսարանը, որը ցուցադրվեց տիտրերից հետո և ծառայում է որպես «Վրիժառուների» ֆիլմին մոտեցող կադրեր։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* 1996 - Օսկարի անվանակարգ - Լավագույն սցենար (Խաղալիքների պատմություն, կիսվել է այլ կինոռեժիսորների հետ)
* 1996 - առաջադրվել է «Սատուրն» մրցանակի համար՝ լավագույն սցենար (Խաղալիքների պատմություն, կիսվել է ֆիլմի այլ գործընկերների հետ)
* 1996 - Annie Award (Խաղալիքների պատմություն, կիսվել է այլ կինոաստղերի հետ)
* 2000 - «Էմմի» մրցանակի անվանակարգ - Լավագույն ստեղծագործություն դրամատիկական սերիալի համար (Buffy the Vampire Slayer, դրվագ «Hush»)
* 2000 -  Նեբյուլա մրցանակի անվանակարգ (Buffy the Vampire Slayer, դրվագ «The Body»
* 2000 - Առաջադրվել է Բրամ Սթոքեր մրցանակի լավագույն սցենարի համար (Buffy the Vampire Slayer, դրվագ «Hush»)
* 2002 - Հյուգո մրցանակի անվանակարգ - Լավագույն ռեժիսուրա (Buffy the Vampire Slayer, դրվագ «Once More, with Feeling»)
* 2003 -  Նեբյուլա մրցանակի անվանակարգ (Buffy the Vampire Slayer, դրվագ «Once More, with Feeling»)
* 2003 - Հյուգո մրցանակի անվանակարգ - Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ (Firefly, «Serenity» սերիայի համար)
* 2005 -  Նեբյուլա մրցանակ- Լավագույն դրամատիկական սցենար (Serenity)
* 2005 - Հյուգո մրցանակի անվանակարգ - Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ (Հրեշտակ, դրվագ «Not Fade Away»)
* 2006 - Հյուգո մրցանակ - Լավագույն ռեժիսուրա(Serenity)
* 2006 – Պրոմեթևսի մրցանակ (Serenity Mission)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Whedonesque — коллективный блог, посвященный работам Уидона

 
Կատեգորիա:Marvel Comics
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հյուգո մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սարսափ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ