open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պելեմ Գրենվիլ Վուդհաուս

**Սըր Պելեմ Գրենվիլ Վուդհաուս** (, ), հանրաճանաչ անգլիացի գրող, թատերագիր, կատակերգակ։ Բրիտանական կայսրության շքանշանի (KBE) ասպետ։ Վուդհաուսի ստեղծագործությունները, առաջին հերթին երգիծական ժանրում գրվածները, սկսած 1915 թ. հաջողություն են վայելում։ Նրա գրական գործերը բարձր են գնահատել բազմաթիվ հայտնի գրողներ, այդ թվում Ռադյարդ Քիփլինգը և Ջորջ Օրվելը։ Առավել հայտնի է Ջիվսի և Վուստերի մասին նրա վիպաշարը, որի մոտիվներով 1990-93 թթ. սերիալ է թողարկվել (այնտեղ գլխավոր դերերում հանդես են եկել Սթիվեն Ֆրայը և Հյու Լորին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Կատեգորիա:Թատերագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Մամոնտ

**Մամոնտ** (), սառցադարաշրջանում վերացած, չորքոտանի փղերի ընտանիքի անհետացած կաթնասուն կնճիթավոր կաթնասուն։ Ապրել է Եվրոպայում, Հյուսիսային Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում, պլեյստոցենի երկրորդ կեսում։ Մահացել է մոտ 10 հազար տարի առաջ։ Ունեցել է խիտ բրդով ծածկված և բրդի տակ աղվամազածածկույթով մաշկ։ Սնվել է խոտերով և թփուտներով, ձմռանը սնունդ է հայթայթել ձյան տակից՝ խիստ կորացված ժանիքների օգնությամբ։
Մամոնտը եղել է քարի դարում ապրող մարդու ժամանակակիցը։ Մամոնտները ապրում էին Պլիոցենի դարաշրջանից (մոտ 5 միլիոն տարի առաջ) մինչև Հոլոցեն (մոտ 4 500 տարի առաջ)։ Տարածված էին Աֆրիկայում, Եվրոպայում, Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Սիբիրի հյուսիսում և Ալյասկայում հայտնաբերված են մամոնտի ավելի քան 40 դիեր, որոնք պահպանվել են հավերժական սառած ապարներում։ Առավել լրիվ նմուշահատը պեղել է (1901-02) Պետերբուրգի ԳԱ արշավախումբը Բերյոզովկա գետի (Կոլիմայի վտակ) ափին։

Այն ենթարկվել է անատոմիական, հյուսվածաբանական, կենսաքիմիական հետազոտությունների։ Ցուցանմուշ կա նաև ՀՀ ԳԱ երկրաբանական թանգարանում։ Մամոնտի մնացորդները կարևոր ղեկավարող բրածոներ են անթրոպոգենի նստվածքների երկրաբանական հասակը որոշելու համար։ Մամոնտների սառած շերտերում գտնված ժանիքներն օգտագործվում են գեղարվեստական իրերի պատրաստման գործում։
Նրանք հասել են 5,5 մետր բարձրության և 14-15 տոննա մարմնի քաշի; Այսպիսով, մամոնտները երկու անգամ ավելի ծանր էին, քան ժամանակակից ամենամեծ ցամաքային կաթնասունները՝ աֆրիկյան փղերը։

## Ֆենոտիպ
thumb|250px|Մամոնտի տեսակների համեմատումը
Մամոնտների հիմնական մասը չափերով չէին գերազանցում ժամանակակից փղերին, բացառություն են կազմում Հյուսիսամերիկյան ենթատեսակը Mammuthus imperator- ը, նրա հասակը հասնում էր 5 մետրի իսկ քաշը՛ 12 տոննայի, նաև գաճաճ տեսակները Mammuthus exilis ու Mammuthus lamarmorae մոտ 2 մետր էին և կշռում էին 900 կգ։ Մամոնտները ժամանակակից փղերից տարբերվում էին ավելի խոշոր իրանով, կարճ վերջույթներով, երկար ու խիտ մազածածկով և երկար, կլորացած ժանիքներով։ Ժանիքները ծառայում էին ձմռանը ձյան տակից սնունդ հայթայթելու համար։ Մամոնտների բազմաթիվ դենտինո-էմալային թիթեղներով սեղանատամները լավ հարմարեցված էին կոշտ սնունդը մանրացնելու համար։
### Կմախք
thumb|200px|Կմախքը
կմախքի և բրդոտ մամոնտի կառուցվածքը նման էր կենդանի Հնդկական փիղ-ին, որը որոշ չափով ավելի բարձր էր՝ հասնելով 5,5 մ երկարության և 3,5 մ բարձրության։ Մամոնտի հսկայական ժանիքները՝ արուի մոտ մինչև 4 մ երկարությամբ, մինչև 100 կգ քաշով, տեղակայվել են վերին ծնոտներում, շարժվել են առաջ, թեքվել վերև և պահել բեռնախցիկի հենարանը։ Մամոնտի գլուխն ավելի մեծ էր, քան ժամանակակից փղերինը, իսկ մեջքը՝ ավելի թեք։

Շատ մեծ մոլարները, որոնց մամոնտներն ունեին մեկական ծնոտի մեջ, որոշ չափով ավելի լայն էին, քան փղիները, և ունեին ատամնաբուժական նյութով լցված շերտավոր էմալային տուփերի ավելի մեծ ձև և կարծրություն։ Քանի որ մամոնտի ատամները մաշվել են, ինչպես ժամանակակից փղերի ատամները, դրանք փոխարինվել են նորերով. նման փոփոխություն կարելի է իրականացնել մինչև 6 անգամ նրա կյանքի ընթացքում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Բրածո կենդանիներ
Շանդոր Պետեֆի

**Շանդոր Պետեֆի** (հունգ. Sándor Petőfi, ), հունգարացի բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ։

## Գործունեություն
1842 թվականին լույս է տեսել Պետեֆիի «Հարբեցողը» առաջին բանաստեղծությունը, 1844 թվականին՝ Վյորյոշմարտիի հանձնարարականով, «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն, որտեղ դրսևորվում է Պետեֆիի ժողովրդական աշխարհընկալումն ու ռեալիզմը։ Բանաստեղծություններից շատերը («Ես խոհանոց մտա մի օր...» 1843, «Առևտուր» 1845, և այլն) դարձել են ժողովրդական երգեր։ Պետեֆիի պոեզիայում խռովարարական բողոքը շուտով ստանում է դեմոկրատական երանգ («Ընդդեմ արքաների» 1844, «Վայրի ծաղիկ» 1844)։ «Գյուղական մուրճ» (1844) և «Դյուցազն Յանոշը» (1844) ստեղծագործություններով Պետեֆին հեռացավ ժամանակի իշխող պահպանողական, կեղծ ռոմանտիկական կանոններից և ընդունեց բուն ժողովրդական ձև ու բովանդակություն։ Սիրային հիասթափությունները, «կոպտության» և «անճաշակության» համար քննադատական հարձակումները, տագնապը իր երկրի նկատմամբ Պետեֆիին հասցրին հոգեկան ճգնաժամի։ «Ամպեր» (1845-1846) շարքը տոգորված է կենցաղի աններդաշնակության զգացումով։ «Պիշտա Սիլայ» (1846), «Շալգո» (1846) պոեմները բովանդակում են ողբերգական մոտիվներ։ Պետեֆիի պոեզիան հետզհետե դառնում է հասարակական պայքարի «օրացույց» («Ինձ մի բան է անհանգստացնում» 1846, «Պալատն ու խրճիթը», «XIX դարի պոետներին», «Ժողովրդի անունից», «Հերոսները քրջերի մեջ» 1847)։

1847 թվականին Պետեֆին գլխավորել է «Երիտասարդ Հունգարիա» կազմակերպությունը, մասնակցել բուրժուա-դեմոկրատական հեղափոխության ծրագրի մշակմանը («12 կետ»), Վաշվարի հետ ղեկավարել Պեշտի և Բուդի 1848 թվականի մարտի 15-ի հեղափոխական ապստամբությանը։ Պետեֆին հանդես է եկել ֆեոդալիզմը ամբողջովին վերացնելու օգտին, կոչ արել խորացնելու հեղափոխությունը, ստեղծելու Հունգարիայի անկախ դեմոկրատական հանրապետություն։ Բանաստեղծ-հռետորը պահանջում էր ժողովրդական իրավունքների լրիվ իրականացում («Ազգային երգ» 1848, «Թագավորներին դեպի կախաղան» 1848, և այլն)։ Ազնավականների կողմից ձախողվեով Ազգային ժողովի ընտրություններում՝ Պետեֆին 1848 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է հեզափոխական բանակ, գրել զինվորներին փառաբանող մարտական երգեր։ Նրա քնարերգությունը, ինչպես նախկինում, միաձուլված էր հեղափոխական գաղափարների հետ, բայց նրանում կային նաև ողբերգական նոտաներ («Սարսափելի ժամանակներ», «Կյանք կամ մահ», «Առաքյալ», 1848, լրիվ հրատարակված 1874)։ Պետեֆին զոհվել է ցարական կազակների հետ ընդհարման ժամանակ։

Պետեֆիի գործերը թարգմանվել են հայերեն Վահագն Դավթյանի, Գրիգոր Արեյանի կողմից։

## Տես նաև
Պետեֆիի խմբակ

## Աղբյուրներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1823 ծնունդներ
Կատեգորիա:1849 մահեր
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ
Ալեքսանդր Դյումա (որդի)

**Ալեքսանդր Դյումա** (որդի) (, ), ֆրանսիացի գրող, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1874 թվականից)։ Նշանավոր վիպասան Ալեքսանդր Դյումայի որդին։ Առավել հայտնի է որպես «Կամելիազարդ տիկինը» վեպի հեղինակ (1848, , թարգմանվել է հայերեն Ժիրայր Շիրակացու կողմից)։ Վեպի հաջողությունը ստիպեց հեղինակին այն վերածել նույն անվամբ պիեսի, որն իր հերթին հիմք է ծառայել Ջուզեպե Վերդիի «Տրավիատա» օպերայի համար։

Դյումա որդին սկսել է ստեղծագործել 18 տարեկանում։ 1847 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Երիտասարդության մեղքերը» (Péchés de jeunesse), որին հաջորդեցին մի շարք փոքրիկ վիպակներ և պատմվածքներ, որոնք մասամբ կրել են իր հռչակավոր հոր ազդեցությունը։

Դյումայի տաղանդն ամբողջությամբ դրսևորվել է հոգեբանական դրամաների ժանրում։ Դրանցում նա անդրադարձել է իր ժամանակի սոցիալական և ընտանեկան կյանքի խնդիրներին և լուծել դրանք յուրովի, ինչը նրա յուրաքանչյուր պիեսի բեմադրությունը կարևոր հասարակական իրադարձություն էր դարձնում։ 

Այդ փայլուն դրամաների շարքը բացվեց «Կամելիազարդ տիկինը» պիեսով, որը սկզբնապես գրվել է որպես վեպ, իսկ 1852 թվականին գրաքննության դեմ հեղինակի համառ պայքարից հետո, որը պիեսը չէր թույլատրում համարելով այն չափազանց անբարոյական:

Հաջողության և ճանաչման հասնելուց հետո, Դյումա որդին մեծ աշխատանք է կատարել միայնակ մայրերի, ամուսնալուծված կանանց և արտաամուսնական կապից ծնված երեխաների իրավունքները պաշտպանող օրենքներ մշակելու և առաջ մղելու համար:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թատերագիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Աբբա Պրևո

**Անտուան Ֆրանսուա Պրևո**, հայտնի է նաև որպես *աբբա Պրևո* (, ), 18-րդ դարի ֆրանսիացի խոշորագույն գրողներից, Մանոն Լեսկո վեպի հեղինակ (1731, թարգմանվել է հայերեն)։

## Կենսագրություն
1713 թվականին ավարտել է Ճիզվիտական քոլեջը, հետագայում դարձել է վանահայր։ «Աշխարհիկ կյանքից հեռացած տոհմիկ մարդու հիշատակարանը» (հատոր 1-7, 1728-1732), «Մեր օրերի հելլենուհու պատմությունը» (1740) վեպերում հանդես է եկել կրոնական խավարամոլության ու կեղծ բարեպաշտության դեմ, փնտրել է հասարակության «խելամիտ» կառուցման միջոց։ «Անգլիացի փիլիսոփան կամ Կրոմվելի ապօրինի զավակ Կլիվլենդի պատմությունը» (հատոր 1-8, (1731-1739) վեպում վճռվում են «բնական մարդու» խնդիրները՝ քաղաքակրթության հետ ընդհարվելիս, փառաբանվում է բանականությունը։

## «Մանոն Լեսկո»
Պրևոյի գլուխգործոցը «Ասպետ դե Գրիյոյի և Մանոն Լեսկոյի պատմությունը» վեպն է («Աշխարհիկ կյանքից հեռացած տոհմիկ մարդու հիշատակարանը» գրքի 7-րդ հատորը), որտեղ նկարագրված է սիրո ողբերգությունը սոցիալական անհավասարության վրա հիմնված հասարակարգում։ Այս գիրքը, որի թեթևաբարո տոնը իշխանությունների կողմից գնահատվել է որպես բարոյականությունը վիրավորող, արգելվել է և այրվել։

Արգելքը վերացվել է 20 տարի հետո՝ 1753 թվականին։ «Մանոն Լեսկոյի» սյուժեով գրվել են օպերաներ, բալետ, այն բազմիցս էկրանավորվել է։ Հայերեն է թարգմանվել 19-րդ դարում (թարգմանիչներ՝ Ստ․ Ոսկանյան, Գր․ Չիլինկիրյան)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մանոն Լեկոյի» հայերեն աուդիոտարբերակը 
* Աբբա Պրևոն գրապահարանում

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քահանաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Քրիստոնյա հոգևորականներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Եվրատեսիլ 1987 երգի մրցույթ

Մրցույթում հաղթել է Իռլանդիան ներկայացնող Ջոնի Լոգանը 172 միավորով, սա 32-րդ Եվրատեսիլ մրցույթն էր, որը կայացել է Բելգիայում, մասնակցում էին 22 երկիր։

Իռլանդիան Եվրատեսիլում հաղթել է 7 անգամ, որից 3-ը 1992, 1993, 1994 թվականներին։ Թուրքիան 0 միավորով զբաղեցրել է 22-րդ հորիզոնականը։ 1987 թվականին մրցույթ են վերադարձել Հունաստանն ու Իտալիան։ Իռլանդիան հաղթելով մրցույթում՝ ստացել է առավելագույն 12 միավորը 8 անգամ որը բավականին լավ ցուցանիշ է մրցույթի պատմության մեջ։

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1987 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:1987 Բելգիայում
Էսթետիկա

մինի|Ալեքսանդր Գոտլիբ Բաումգարթենի (1714–1762) «Էսթետիկա»-ի առաջին էջը (1750)
**Էսթետիկա** (), գիտություն զգացմունքների մասին։ Առաջին անգամ այն ձևակերպել է գերմանացի փիլիսոփա Ալեքսանդր Բաումգարտենը (*Alexander Gottlieb Baumgarten)*։ Այս հասկացությունը ձևակերպվել է 18-րդ դարում։ Մեզ արդեն հայտնի էսթետիկայի 2500 ամյա պատմությունը։ Էսթետիկային շատ են անդրադարձել հին հունական մի շարք փիլիսոփաներ։

## Տես նաև
* Մարդ
* Արվեստ
* Մշակույթ
* Հասարակություն
* Բնություն

Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Գեղագիտություն
Ժան դը Լաբրյուեր

**Ժան դը Լա Բրյուեր** (, ), ֆրանսիացի հայտնի փիլիսոփա, բարոյախոս, էսսեիստ, «Բնավորություններ» (1687, լրիվ վերնագիրը՝ «Les Caractères de Théophraste, traduits du grec, avec les Caractères ou les Moeurs de ce siècle») երկի հեղինակ։

Քեռու նյութական աջակցության շնորհիվ իր ժամանակի համար փայլուն կրթություն է ստացել։ Ուսումնասիրել է իրավունք, հետագայում աշխատել գանձապետարանում։ Եղել է մեծն  իշխան Կոնդեի թոռան՝ Լյուդովիկ Երրորդ Բուրբոնի դաստիարակը։ Իր գլխավոր երկը՝ «Բնավորությունները», հրատարակել է 1688 թվականին (հետագայում շարունակել է վերամշակել և վերջին տարբերակը լույս է ընծայել 1696 թվականին)։ Այն կազմված է ոչ ծավալուն էսսեներից, որոնցում կերտել է իր ժամանակակից անվանի անձանց երգիծական դիմանկարները, սուր քննադատության ենթարկել հասարակությանը և դրանով իսկ բազմաթիվ հակառակորդներ ու թշնամիներ ձեռք բերել։ Վերջիններիս մեջ քիչ չէին ազդեցիկ անձինք, ովքեր խանգարել, խոչընդոտել են նրան, 1691 թվականին տապալել են նրա ընտրվելը Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Այդուհանդերձ, երկու տարի անց նրան հաջողվել է դառնալ ակադեմիկոս։ Կյանքի վերջին տարիներն անց է կացրել Լիոնում, այնտեղ էլ հրատարակել է «Բնավորություններ»-ի վերջին գլուխը, որտեղ խոստովանել է, որ մարդկային բնույթի այն հատկանիշները, որոնք նախկինում արժանացել են իր սուր քննադատությանը, չպետք է մերժվեին այդքան հատու կերպով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *[[Чуйко, Владимир Викторович]]*.  Французский Теофраст  / журнал "Наблюдатель", №o 1, 1891.
* La Harpe, «Cours de Litté r.» (2-я ч.)
* D’Olivet, «Éloge de L.» (1729)
* Suard, «Notice sur L.» (1781)
* Vict. Fabre, «Éloge de L.»
* Chateaubriand, «Genie du Christ.» (3-е ч.)
* Sainte-Beuve, «Portraits Litt éraires», «Lundis», «Nouveaux Lundis». Caboche, «L.» (1844)
* Walckenaë r, «Études et Remarques sur L.» (в изд. 1845)
* Silvestre de Sacy, «Vari étés morales et littéraires»
* Taine, «Nouveaux Essais de Critique et d’Histoire» (1865)
* Vinet, «Moralistes des XVI et XVII s.»; Prevost-Paradol, «Moralistes français» (1865)
* Damien, «Études sur L. et Malebranche» (1866)
* Fournier, «La Comé die de L. etc.». На русский язык «Характеры» переведены Н. Ильиным (М., 1812).

## Արտաքին հղումներ

*Կենսագրությունը (ֆրանսերեն)
* 
* http://frenchphilosophes.weebly.com/la-bruyegravere.html

Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի պահպանման միջազգային խորհուրդ

**Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի պահպանման միջազգային խորհուրդ** (**ԻԿՕՄՈՍ**) (, ), միջազգային կազմակերպություն, որի գործունեությունը նվիրված է ամբողջ աշխարհով մշակութա-պատմական վայրերի պահպանմանը։ Կազմակերպությունը հիմնադրված է եղել 1965 թվականին Վենետիկյան խարտիայի ընդունումից հետո։ Խորհուրդը օբյեկտների գնահատում է կատարում, որոնք նախատեսված ՄԱԿ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկի մեջ մտնել։

ԻԿՕՄՕՍ-ի նախորդն էր մինչև 1931 թվականը Մշակույթի հուշարձանների վերանորոգման հարցերով Աթենքյան կոնֆերանսը, որը ստեղծել էր Թանգարանների միջազգային խորհուրդը։ Աթենքյան խարտիան առաջին անգամ օգտագործել էր «համաշխարհային ժառանգություն» տերմինը։ 1964 թվականի պատմական հուշարձանների պահպանման ճարտարապետների և մասնագետների Երկրորդ Կոնգրեսը, որը տեղի է ունեցել Վենետիկում, 13 բանաձև ընդունել էր։ Առաջին բանաձևի շրջանակներում, որը ավելի հայտնի է որպես Վենետիկյան խարտիա, վավերացվել էր Հուշարձանների և պատմական վայրերի պահպանման և վերանորոգման միջազգային խարտիան, իսկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմիս առաջադրած երկրորդ բանաձևի շրջանակներում ստեղծված է եղել հենց ԻԿՕՄՕՍ-ը, որի գլխավոր նպատակն է դարձել Վենետիկյան խարտիայի դոկտրինի իրականացումը։

Այժմ ԻԿՕՄՕՍ-ի ունի ավելի քան 7500 անդամ։ Խորհրդի համարյա ամեն անդամը որակավորում ունի մշակութային ժառանգության պահպանման որոլտում՝ ճարտարապետությունում, լանդշաֆտային դիզայնում, հնագիտությունում, քաղաքաշինությունում, ինժեներիայում, մշակութային ժառանգության վարչարարությունում, արվեստագիտությունում և այլն։ Խորհրդի շտաբակայանը գտնվում է Փարիզում։ Միջազգային կազմակերպության ներկայացուցչության շտաբակայանը գտնվում է Լոնդոնում։

## Ազգային կոմիտեներ
Ազգային կոմիտեները ԻԿՕՄՕՍԻ ներկայացուցչական կազմակերպույթյունների ցանց է, որոնք ստեղծված են եղել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անդամ-երկրներում։ Կոմիտեները ընդգրկում են իրենց մեջ կազմակերպությունների և առանձին անձանց ինֆորմացիայի հավաքման և գնահատման համար։ Այժմ կա ավելի քան 110 Ազգային կոմիտեներ։ Ամեն կոմիտեն իրավունք ունի մշակել սեփական ծրագիրը և նոր անդամի ընդունման կանոնակարգը, բայց ամենը կատարվում է համաձայն ԻԿՕՄՕՍ Միջազգային կազմակերպության կանոնադրության ոգուն։

Երկրներ, որտեղ կա կազմակերպության Ազգային Կոմիտեն՝

## Տես նաև
* Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ICOMOS
* ICOMOS Database, unesco.org 
* ICOMOS Aotearoa/New Zealand 
* Friends of World Heritage
* international.icomos.org — The Little Church of Saint Astvatsatsin (Virgin) of Artik
* international.icomos.org — Destruction of the Armenian Cemetery at Djulfa

### Ազգային կոմիտեների կայքեր
* Ավստրալիա
* Նորվեգիա 
* Մեծ Բրիտանիա
* ԱՄՆ
* Վրաստան

Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Արշալույս Փայտյան

**Արշալույս Զավենի Փայտյան** (), ՀՀ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1959 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Շամշադինի շրջանի (այժմ՝ Տավուշի մարզի) Նորաշեն գյուղում։

* 1978-1980 - ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։
* 1987 - ավարտել է Կիրովականի (Վանաձորի) պետական մանկավարժական ինստիտուտը։
* 1993 թվականից - ՀՀ զինված ուժերում
* 1997 - ավարտել է ՌԴ ԶՈւ ԳՇ ռազմական ակադեմիան։ Զբաղեցրել է զորամասի հրամանատարի տեղակալի, հրամանատարի պաշտոններ։
* 1998 - ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով նշանակվել է ՀՀ ՊՆ ռազմական ինստիտուտի պետ, իսկ 2000 թվականին՝ ՀՀ նախագահի հրամանագրով՝ ՀՀ ՊՆ 3-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար։
* 2001 - ՀՀ նախագահի հրամանագրով շնորհվել է «գեներալ-մայոր» զինվորական կոչում։

ՀՀ նախագահի հրամանագրով 2003 թվականին նշանակվել է ՀՀ ՊՆ 1-ին բանակային կորպուսի, իսկ 2005 թվականին՝ 4-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար։ Ծառայողական անհրաժեշտությունից ելնելով ՀՀ նախագահի հրամանագրով 2006 թվականին նշանակվել է ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ։
* 2009 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով շնորհվել է գեներալ-լեյտենանտի զինվորական կոչում։
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով գեներալ-լեյտենանտ Արշալույս Փայտյանն ազատվեց ՀՀ Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի տեղակալի պաշտոնից։ Ազատման վերաբերյալ պաշտոնական որևէ պատճառաբանություն չներկայացվեց։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է՝
* «Վարդան Մամիկոնյան» շքանշան (2011)
* «Մարտական խաչ» II աստիճանի շքանշան
* «Արիության», «Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալ
* «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ

Ամուսնացած է, ունի 2 որդի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ԱՐՇԱԼՈՒՅՍ ԶԱՎԵՆԻ ՓԱՅՏՅԱՆ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Մայա Պլիսեցկայա

**Մայա Միխայլովնա Պլիսեցկայա** (, ), բալետի ռուս պարուհի և խորեոգրաֆ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1959)։

## Ստեղծագործական կյանքը
1943 թ. ավարտել է Մոսկվայի պարարվեստի ուսումնարանը, ընդունվել է Մեծ թատրոն։ Առաջին գլխավոր դերապարը Մաշան էր (1944, Չայկովսկու «Շելկունչիկ»)։ Պլիսեցկայայի պարն առանձնանում է բարձրարվեստ պլաստիկայով («Մեռնող կարապը», երաժշտ.՝ Սեն-Սանսի և այլն)։ Նա նորովի է մեկնաբանել Չայկովսկու, Գլազունովի, Բիզեի երաժշտությունը։ Պլիսեցկայայի անհատականությանը մոտ են և՛ քնարական, և՛ հերոսական դերապարերը՝ Օդետա-Օդիլիա (Չայկովսկու «Կարապի լիճը»), Պղնձե լեռան տիրուհի (Պրոկոֆևի «Քարե ծաղիկ»), Ռայմոնդա (Գլազունովի «Ռայմոնդա»), Կիտրի (Մինկուսի «Դոն Կիխոտ»), Կարմեն («Կարմեն-սյուիտ», երաժշտությունը՝ Բիզե-Շչեդրինի)։ 1972 թ-ին Ն. Ի. Ռիժենկոյի և Վ. Վ. Սմիռնով-Գոլովանովի հետ բեմադրել է «Աննա Կարենինա» (ըստ Լև Տոլստոյի) բալետը։ Պլիսեցկայան հյուրախաղերով շրջել է ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Կանադայում և այլուր։ 1957-ին Երևանում հանդես է եկել Օդետա-Օդիլիայի (Չայկովսկու «Կարապի լիճը»), Զարեմայի (Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվանը»), Կիտրիի (Մինկուսի «Դոն Կիխոտ») դերապարերով։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ 1958 թ. ամուսնացել է ռուս կոմպոզիտոր Ռոդիոն Կոնստանտինովիչ Շչեդրինի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս պարուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ‎
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ռուս բալերինաներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կոբե

**Կոբե** (ճապոներեն՝ 神戸市), քաղաք և նավահանագիստ Ճապոնիայում, Հոնսյու կղզու հարավում, Ներքին Ճապոնական ծովի Օսակայի ծոցի ափին։ Հիոգո պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնն է, VIII դարից սկսած՝ Ճապոնիայի գլխավոր նավահանգիստներից մեկը:Միջազգային առևտրի կենտրոն է։ Ապրանքաշրջանառությունը կազմում է մոտավորապես 150 միլիոն տոննա (երկրի արտաքին առևտրային շրջանառության 1/3 մասը)։ Կոբեն նաև արդյունաբերական խոշոր կենտրոն է. այստեղ գործում են մետաղաձուլական, մեքենաշինական (հիմնականում նավաշինական), ռազմական, քիմիական, տեքստիլ արդյունաբերության նշանակալի կարողություններով ձեռնարկություններ։

Քաղաքը եղել և մնում է պաշտամունքային կարևոր կենտրոն, որը հռչակվել է սինտոիստական իր երեք սրբավայրերով (Իկուտա, Նագատա, Մինատոգավա)։ XIX դարի կեսերից դարձել է երկրի նորացման, արդյունաբերության զարգացման, արհեստական մարգարիտների արտադրության գլխավոր օջախներից մեկը։ Թեև 1955 թվականի երկրաշարժի հետևանքով մեծ ավերածությունների է ենթարկվել, կարողացել է կարճ ժամանակամիջոցում վերականգնել իր ներուժը։

2005 թվականի տվյալներով Կոբեի բնակչության թվաքանան անցել է մեկուկես միլիոնից, իսկ Օսակայի, Կիոտոյի և այլ բնակավայրերի հետ ստեղծած Կեյհանսին ագլոմերացիայում ապրողների թիվն անցել է 17,4 միլիոնից։

Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է «Նիհոն սյոկի»-ում («Ճապոնական տարեգրություն»), 201 թվականին Իկուտայի սրբավայրի հիմնվելու առնչությամբ։

## Բարեկամ և գործընկեր քաղաքներ
Կոբեն բարեկամական և գործընկերային սերտ հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.
*Ահմադաբադ, Հնդկաստան (2019 թ.)
*Բարսելոն, Իսպանիա (1993 թ.)
*Բրիսբեն, Ավստրալիա (1985 թ.)
*Ջենովա, Իտալիա (1963 թ.)
*Ինչոն, Հարավային Կորեա (2010)
*Մարսել, Ֆրանսիա (1961)
*Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա (1969)
*Ռիգա, Լատվիա (1974)
*Սիեթլ, ԱՄՆ (1957)
*Վանկուվեր, Կանադա (1990)
*Դեգու, Հարավ. Կորեա (2010)
*Ֆիլադելֆիա, ԱՄՆ (1986)
*Տյանցզին, Չինաստան (1973)

### Քույր նավահանգիստներ
*Ռոտերդամի նավահանգիստ, Նիդերլանդներ (1967)
*Սիեթլի նավահանգիստ, ԱՄՆ (1967)
*Վանկուվերի նավահանգիստ, Կանադա (1991)

## Կլիմա
Կոբեին բնորոշ է խոնավ մերձարևադարձային կլիման (*Köppen climate classification*-ի դասակարգմամբ՝ *Cfa*)՝ շոգ ամառներով և զով, երբեմն էլ՝ սառը ձմեռներով։ Տեղումների քանակը մեծ է հատկապես ամռանը։ Ձմռանը ձյան տեսքով տեղումները նշանակալից չեն։

## Պատկերասրահ

File:Kobe unterwegs in Kobe 3.jpg|
File:151003 Port of Kobe Japan01s3.jpg|
File:Twilight_view_of_Kobe,_from_a_point_near_Shin-Kobe_station.jpg|
File:121208 Nunobiki Herb Garden Kobe Hyogo pref Japan09s3.jpg|
File:Kobe Kobe Port Tower Panoaramablick 03.jpg|
File:Kobe Meriken Park area at night 2016-06-14.jpg|
File:Kobe Chuo and Suma at night.jpeg|Downtown at night
File:View of Kikuseidai from Mount Maya Kobe.jpg|
File:Anyoin03 1024.jpg|
File:140517 Kobe Municipal Arboretum Japan02bs.jpg|
File:Kobe port tower11s3200.jpg|
File:Mosaic04s3200.jpg|
File:Kobe Nankinmachi at night.jpg|
File:171125 Kobe Municipal Foreign Cemetery Kobe Japan01s.jpg|
File:Notre Dame Kobe Japan01-r.jpg|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Հոկայդո

**Հոկայդո** (ճապոներեն` 北海道. նշանակում է «ճանապարհ դեպի Հյուսիսային ծով». նկատի է առնվում Օխոտի ծովը։ Մինչև 1868-ը կոչվել է **Էձո** - «վայրի, վայրենի». հայտնի է եղել նաև **Էձոգասիմա** - «Հյուսիսային օտարականների կղզի», **Եսսո, Մացմայ** անուններով), Ճապոնական կղզեխմբի մեծությամբ երկրորդ կղզին Հոնսյու կղզուց հետո։ Գտնվում է Ճապոնիայի հյուսիսում։ Տարածքը՝ 77,7 հազար կմ քառակուսի։ Բարձրությունը մինչև 2290 մ (Ասահի լեռը)։

Կան գործող հրաբուխներ (Ուսու և այլն)։ Գլխավոր քաղաքներն են՝ Սապպորո, Հակոդատե։

## Տես նաև
* Հոկայդո (նահանգապետություն)

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ
Հիրագանա

**Հիրագանա** (ճապոներեն` 平仮名) — ճապոներենի վանկային այբուբեն։ Ճապոներենի գրության ձևերից մեկն է` կատականայի, կանձիի, արաբական թվերի և ռոմաձիի շարքում։ Հիրագանան և կատականան միասին կազմում են կանա համակարգը, որի մի նիշը համապատասխանում է մի վանկի։ Կանայի նիշերը կարող են հաղորդել ձայնավոր հնչյուն (օրինակ՝ ա, あ), զուգորդվել բաղաձայնի հետ, որը նախորդում է ձայնավորին (օրինակ՝ տա, た) կամ ռնգային ձայնորդ ն-ի հետ, որը կապված համատեքստից կարող է հնչել ինչպես ն, մ, անգլերեն ng կամ ինչպես ֆրանսերեն ռնգային բաղաձայները։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Այբուբեններ
Ուոլ Սթրիթ

[աջից|մինի|250px|[Նյու Յորքի ֆոնդային բորսան Ուոլ Սթրիթից]]
մինի|250px|Ուոլ Սթրիթի հատակագիծը
մինի|1660 թվականի այս փողոցի հատակագիծը
մինի|1789 թ Վաշինգտոնի կառավարման թվականին Ուոլ Սթրիթը

**Ուոլ Սթրիթ** (), ութ բլոկ-երկարություն ունեցող փողոց, որը մոտավորապես ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևելք։ Այն գտնվում է Մանհեթենի հարավային մասում։ Փողոցն իրար է միացնում Բրոդվեյը և Իսթ Ռիվերի ափը։ Նյու Յորքի գործարար և ֆինանսական կենտրոններից է։ Այստեղ է գտնվում Նյու Յորքի ֆոնդային բորսան։ Այս փողոցով կարելի է հասնել հարևան Կոնեկտիկուտ և Նյու Ջերսի։

Ուոլ Սթրիթի շնորհիվ Նյու Յորք քաղաքը համարվում է աշխարհի ամենավստահելի քաղաքը և առաջատար ֆինանսական կենտրոնը։ Քաղաքը հանդիսանում է տուն աշխարհի երկու`  ըստ ընդհանուր շուկայական կապիտալիզացիայի խոշորագույն ֆոնդային փոխանակումների` *the New York Stock Exchange-ի * և *NASDAQ-ի* համար։ Մի քանի ալյ խոշոր բորսաներ իրենց գլխավոր գրասենյակն ունեն Ուոլ Սթրիթի տարածքում, այդ թվում  նաև Նյու Յորքի *Mercantile Exchange-ը*, Նյու Յորքի առևտրի խորհուրդը և նախկին Ամերիկյան ֆոնդային բորսան։

Կատեգորիա:Նյու Յորք
Կատեգորիա:Նյու Յորքի փողոցներ
Կատեգորիա:Մանհեթեն
Վյայնյո Աալտոնեն

**Վյայնյո Վալդեմար Աալտոնեն** (, ), ֆինն քանդակագործ, Ֆինլանդիայի ակադեմիայի անդամ(1948), ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամ(1958–ից)։ Զբաղվել է նաև գեղանկարչությամբ, բեմանկարչությամբ, մեդալագործությամբ։ Աալտոնենը «Խաղաղություն» հուշարձանի համար արժանացել է խաղաղության ոսկե մեդալի(1953)։ Մահացել է մայիսի 30-ին Հելսինկիում։

## Քանդակներ
* Հելակոսկիի դիմաքանդակ (1919, 1946-1950)
* Վեստերհոլմի դիմաքանդակ (1925)
* Յան Սիբելիուսի դիմաքանդակ (1935) 
* Ա. Կիվիի հուշարձան (1932-34, Հելսինկի)
* Կոոպերացիայի պատվին հուշարձան
* Բարեկամություն հուշարձան
* վազորդ Պ. Նուրմին արձան
* Ֆիննուհի արձան
* Մարյատտա արձան
* Դժգույն աղջիկը արձան
* «Խաղաղություն» հուշարձան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վյայնյո Աալտոնենի կենսագրությունը

Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ֆինն արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆինն լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն քանդակագործներ
Աբազինկա

**Աբազինկա** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Խոստայի շրջանում, Մացեստա գետի ձախ ափին։ Գտնվում է Խոստա շրջկենտրոնից 13 կմ հյուսիս-արևմուտք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 16 կմ արևելք, ծովի մակարդակից 274 մ բարձրության վրա։

## Հայերն Աբազինկայում
Գյուղի հայերը եկել են 1947 թվականին՝ Ադլերի շրջանի գյուղերից և Աբխազիայից։

## Տնտեսությունը
Բնակիչներն զբաղվում են թեյի և ծխախոտի մշակությամբ, ինչպես նաև այգեգործությամբ։ Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, գրադարան, ակումբ և բուժկայան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սոչիի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Ճապոնական ծով

**Ճապոնական ծով** (ճապոներեն` 日本海, հանգըլ՝ 동해), Խաղաղ օվկիանոսի կիսափակ ծով Եվրասիա մայրցամաքի և Ճապոնական կղզիների ու Սախալին կղզու միջև։

## Աշխարհագրություն
Ողողում է Ռուսաստանի, Հյուսիսային Կորեայի, Հարավային Կորեայի և Ճապոնիայի ափերը։ Թաթարական, Նևելսկու և Լապերուզի նեղուցներով միանում է Օխոտի ծովին, Ցուգարու նեղուցով` Խաղաղ օվկիանոսին, Կորեական նեղուցով` Արևելաչինական և Դեղին ծովերին։ Մակերեսը 1062 հազար կմ քառակուսի։ Խորությունը մինչև 3720 մետր։

Խոշոր ծոցերը` Արևելակորեական և Պետրոս Մեծի։ Գլխավոր նավահանգիստները՝ Վլադիվոստոկ, Նախոդկա, Վոստոչնի (Ռուսաստան), Նիգատա, Ցուրուգա, Մայձուրու (Ճապոնիա), Վոնսան, Հիննամ, Չհոնջին (Հյուսիսային Կորեա), Բուսան (Հարավային Կորեա)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ճապոնական ծով
Կատեգորիա:Ճապոնիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Աբազներ

**Աբազներ** (աբազ.՝ *аба́за*), ազգություն, որի ընդհանուր թիվը մոտ 50-150 հազ. է։

Աբազներն ապրում են Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետությունում, Ստավրոպոլի երկրամասում, Ադըղեայի Հանրապետությունում և Ռուսաստանի Դաշնության այլ շրջաններում, նաև Թուրքիայում։ Աբազների նախնիները բնակվել են Սև ծովի կովկասյան ափերին։ Հյուսիսային Կովկասի լեռնային շրջաններում աբազները հայտնի էին դեռևս 14-րդ դարից։ Լեզուն՝ աբազերենը, որը պատկանում է աբխազա-ադըղեական լեզվախմբին։ Աբազները սուննի մուսուլմաններ են։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վ․ Վինոգրադով «Միջի Կուբան․ Համերկրացիներ և հարևաններ․ Աբազներ»
* Աբազինաաբխազական ազգային կայք 
* «Շարպնի» աբազ երիտասարդության միություն 
* Միխայիլ Տխայցուխովը «Աբազ» ինքնանվանման մասին
* Նադեժդա Եմելյանովա «Աբազների երկրում»

Կատեգորիա:Աբազներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր
Կատեգորիա:Կովկասի ազգեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր
Սիկոկու

**Սիկոկու** (ճապոներեն` 四国, բառացի՝ «չորս նահանգ». կազմած է *սի* «չորս» և *կոկու* «նահանգ» բառերից), կղզի և տարածաշրջան Ճապոնիայում, Ճապոնական կղզեխմբի հարավում։ Տարածքը՝ 17,8 հզ կմ²։ Բարձրությունը մինչև 1981 մ (Իսիձուտի լեռը)։ Խոշոր քաղաքները՝ Մացույամա, Տակամացու, Տոկուսիմա, Կոտի։

Սիկոկու տարածաշրջանի կազմի մեջ մտնում է 4 պրեֆեկտուրա՝ Կագավա, Կոտի, Տոկուսիմա և Էհիմե:

Հոնսյու կղզու հետ Սիկոկուն միավորում է մի խճուղի, որ ընդգրկում է Ակասի Կայկյո կամուրջը։ Shikoku EV Rallye էլէկտրոմոբիլների համար կղզում կանոնավորապես անցնում են ռալլիներ։

Կլիման մերձարևադարձային, մուսսոնային է։ Հաճախակի են թայֆունները։ Գետերը ջրառատ են, սահանքավոր։ Լեռնալանջերը անտառապատ են։ Զբաղվում են ցիտրուսայինների մշակությամբ, ձկնորսությամբ և մարգարտի արդյունագործությամբ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Կատեգորիա:Սիկոկու տարածաշրջան
Ռեյչել ՄաքԱդամս

**Ռեյչել Էն ՄաքԱդամս** (, ), կանադացի դերասանուհի։

Հանդիասատեսին առավել հայտնի է «Դաժան աղջիկները», «Հուշատետր», «Անկոչ հյուրերը», «Շերլոկ Հոլմս», «Շերլոկ Հոլմս. Ստվերների խաղ», «Ընկերը ապագայից» և մի շարք այլ ֆիլմերից

## Վաղ կյանք
Ծնվել է Կանադայի Լոնդոն քաղաքում, 1978 թվականի նոյեմբեր 17-ին։ Հայրը բեռնատարի վարորդ էր, իսկ իսկ մայրը աշխատել է որպես բուժքույր։ Ունի մեկ եղբայր և մեկ քույր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կին բլոգերներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անձինք Սենտ Թոմասից (Օնտարիո)
Կատեգորիա:21-րդ դարի կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կանադացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ Տորոնտոյից
Կատեգորիա:Կանադացի բլոգերներ
Իվատե (պրեֆեկտուրա)

, պրեֆեկտուրա Ճապոնիայում, որը գտնվում է Տոհոկու տարածաշրջանում։ Վարչական կենտրոնը Մորիոկա քաղաքն է։

Կատեգորիա:Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներ
Կատեգորիա:Տոհոկու տարածաշրջան
Ադամի կամուրջ

**Ադամի կամուրջ**, ծանծաղուտների և կորալային կղզիների շղթա Փոլկի նեղուցում՝ Հնդստան թերակղզու և Շրի Լանկա կղզու միջև։ Պատկանում է Հնդկաստանին և Շրի Լանկային։ Երկարությունը շուրջ 30 կմ է։

Անվանումը կապված է այն ավանդության հետ, որի համաձայն «արգելված պտուղը» ճաշակելու պատճառով դրախտից երկիր (Շրի Լանկա կղզի) վտարված մարդկության նախահայր Ադամը այս ծանծաղուտների ու կղզիների վրայով է անցել մայրցամաք, որից էլ առաջացել է Ադամի կամուրջ անվանումը։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի կղզիներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կղզիներ
Կինկի (տարածաշրջան)

, տարածաշրջան Ճապոնիայի արևմտյան մասում, Հոնսյու կղզի։ Տարածաշրջանի ուրիշ անվանումն է : Կինկիի վարչական կենտրոնը Կիոտո քաղաքն է։

Կինկի տարածաշրջանում գտնվում է 7 պրեֆեկտուրա՝ Վակայամա, Կիոտո, Միե, Նարա, Օսակա, Սիգա և Հյոգո։

Կատեգորիա:Կինկի տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Կյուսյու (տարածաշրջան)

՝ տարածաշրջան Ճապոնիայում, որը ներառում է Կյուսյու և Օկինավա կղզիները։ Կյուսյու տարածաշրջանի տարածքը կազմում է 44 466,91 կմ², բնակչությունը՝ 14 572 444 մարդ (2009 նոյեմբերի 1), իսկ բնակչության խտությունը՝ 327,7 մարդ/կմ²։

Տարածաշրջանի կազմի մեջ մտնում է 8 պրեֆեկտուրա՝ Կագոսիմա, Կումամոտո, Միյաձակի, Նագասակի, Օիտա, Օկիանավա, Սագա և Ֆուկուոկա։

Կատեգորիա:Կյուսյու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Տոհոկու (տարածաշրջան)

, տարածաշրջան Ճապոնիայի արևելյան մասում, Հոնսյու կղզի։ Տոհոկուի կենտրոնն է Միյագին։

Տոհոկու տարածաշրջանի կազմի մեջ մտնում է 6 պրեֆեկտուրա՝ Ակիտա, Աոմորի, Իվատե, Միյագի, Ֆուկուսիմա և Յամագատա։

## Տես նաև
* Ճապոնիայի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Տոհոկու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Մարզ

**Մարզ** (), վարչատարածքային կամ երբեմն ֆիզիկաաշխարհագրական միավոր։ Այն կարող է լինել առաջին աստիճանի միավոր, երբ պետությունը ուղղակիորեն բաղկացած է մարզերից, և երկրորդական, երբ մարզերը մտնում են նահանգների մեջ։

## Առաջին աստիճանի միավորներ
Մարզ կամ այս բառի թարգմանաբար օգտագործվող տարբերակներով են անվանվում հետևյալ երկրների վարչատարածքային միավորները։

## Երկրորդ աստիճանի միավորներ

Հետևյալ պետություններում մարզերը պետության կազմի մեջ չեն մտնում ուղղակիորեն, այլ հանդիսանում են ավելի մեծ միավորների՝ նահանգների մասերը։

## Մարզ անվանումով այլ միավորներ

Մի քանի պետությունների վարչական միավորներ կոչվում են մարզեր, բայց դրանք ունեն գավառի կարգավիճակ։ Դրանք են՝

## Տես նաև

* Երկրամաս
* Նահանգ
* Գավառ
* Շրջան
* Համայնք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Մարզեր
Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Միյագի (պրեֆեկտուրա)

- պրեֆեկտուրա Ճապոնիայում, որը գտնվում է Տոհոկու տարածաշրջանում, Հոնսյու կղզի։ Վարչական կենտրոնը Սենդայ քաղաքն է։

Կատեգորիա:Տոհոկու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներ
Կանտո (տարածաշրջան)

՝ Հոնսյու կղզու տարածշրջան, Ճապոնիայի ամենազարգացած և ուրբանիզացված մասը։ Կանտո տարածաշրջանում գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Տոկիոն, որը Ճապոնիայի կայսրի և կառավարության նստավայրն է։

Տարածաշրջանը 7 պրեֆեկտուրա է ընդգրկում՝ Գումմա, Իբարակի, Կանագավա, Սայտամա, Տիբա, Տոտիգի և Տովիո։ Ըստ 2010 թվականի ապրիլի 1 մարդահամարի տարածաշրջանի բնակչությունը կազմում է 42 335 080 մարդ, իսկ բնակջության միջին խտությունը՝ 1299, 17 մարդ կմ²։

## Գրականություն
* 

*
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Ադելաիդա

**Ադելաիդա** (անգլերեն՝ *Adelaide*), քաղաք Ավստրալիայում։ Հարավային Ավստրալիա նահանգի վարչական կենտրոնը։  Նավահանգիստ Սեյնթ Վինսենթ ծոցի ափին։ Հիմնադրվել է 1836 թվականին՝ Անգլիայի թագավոր Ուիլյամ IV-ի օրոք և կոչվել նրա կնոջ անունով։

Բնակչությունը՝ ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1836 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1836 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Ադեն

**Ադեն** (արաբերեն՝ عدن), քաղաք Եմենում։ Մինչև 1990 թվականի մայիսի 22-ը Եմենի Ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետության մայրաքաղաքը։

Տարանցիկ նավահանգիստ Արաբական ծովի Ադենի ծոցի ափին՝ Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցի մոտ, ունի նավահանգիստ, միջազգային օդանավակայան։ 225 000 բնակիչ (1964)։ Նավթի վերամշակման խոշոր կենտրոն (տարեկան 8 մլն. տ)։ Ունի նավանորոգման, պահածոների և տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Հայտնի է նավթի և նավթամթերքների, հացահատիկի, ծխախոտի, կաշվի առևտրով։

Հույն և հռոմեացի աշխարհագետներին հայտնի է եղել *Ադանա (Ասանա)* անունով 1838-1967-ի նոյեմբերը եղել է Մեծ Բրիտանիայի հենակետ ու ռազմական բազա Մերձավոր և Միջին Արևելքում։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Եմենի քաղաքներ
Ադենի ծոց

**Ադենի ծոց** (արաբերեն՝ خليج عدن), գտնվում է Արաբական ծովում՝ Արաբական և Սոմալի թերակղզիների միջև։ Երկարությունը շուրջ 900 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 300 կմ, խորությունը՝ 4525 մետր։ Գլխավոր նավահանգիստը՝ Ադեն։

Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցով հաղորդակցվում է Կարմիր ծովի հետ և Միջերկրական ու Արաբական ծովերը կապող նավագնացային ուղու կարևոր մասն է կազմում. այդ ծովածոցը տարեկան հատում է շուրջ 21 հազար նավ։ Այդ նավուղին սովորաբար օգտագործվում է Պարսից ծոցի նավթը տեղափոխելու նպատակով, դրանով իսկ Ադենի ծովածոցը ներգրավվում է համաշխարհային տնտեսության մեջ։ Այն հարուստ է արժեքավոր ձկնատեսակներով, կրիաներով, խեցգետնակերպերով, որոնց որսը, սակայն, սահմանափակված է։ Մի ժամանակ հաճախակի հանդիպել են նաև տարատեսակ կետեր, դելֆիններ, դյուգոններ։

21-րդ դարի սկզբին այստեղ հաճախացել են ծովահենության դեպքերը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
** Space Station photograph of the Gulf of Aden and the Horn of Africa

Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի ծոցեր
Տյուբու (տարածաշրջան)

՝ տարածաշրջան կենտրոնական Ճապոնիայում, Հոնսյու կղզի։

Տյուբուի կազմի մեջ մտնում է 9 պրեֆեկտուրա՝ Այչի, Ֆուկուի, Գիֆու, Իսիկավա, Նագանո, Նիիգաթա, Սիձուոկա, Տոյամա և Յամանասի։

## Տես նաև

* Ճապոնիայի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Տյուբու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Տյուգոկու (տարածաշրջան)

, տարածաշրջան Ճապոնիայում, որը գտնվում է Հոնսյու կղզու արևմտյան մասում։ Անվանումը ծագում է հին մայրաքաղաք Կիոտո և ճապոնական «պատուհան դեպի Եվրոպա» Կյուսյու կղզու միջև մեջտեղի դիրքիր պատճառով։ Տարածաշրջանի կենտրոնը Հիրոսիմա պրեֆեկտուրան է։ Բացի Հիրոսիմայի Տյուգոկուի կազմի մեջ մտնում են նաև Օկայամա , Սիմանե, Տոտտորի և Յամագուտի պրեֆեկտուրաները։

Տյուգոկու ի տարածքը կազմում է 31 917,37 կմ²։ Ըստ 2010 թվականի ապրիլի 1-ի տվյալների բնակչությունը՝ 7 553 164 մարդ, խտությունը՝ 236,64 մարդ/կմ²։

## Տես նաև

* Ճապոնիայի վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Տյուգոկու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տարածաշրջաններ
Ուտիներ

**Ուտիներ** կամ **Ուդիներ**, ազգություն Հարավային Կովկասում, որի պատմական հայրենիքը ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության հյուսիս-կենտրոնական հատվածն է։ Նրանց թիվը ողջ աշխարհում շուրջ 10 հազար է։ Խոսում են ուդիերեն լեզվով։ Ներկայում ուդիների մի հատվածը բնակվում է Հայաստանում, նախկինում ապրում էին նաև Ադրբեջանական ԽՍՀ Բաքու քաղաքում, Նիժ գյուղում ու Վարդաշեն քաղաքում, ինչպես և Վրաստանի Զինոբյանի գյուղում։ Այսօր ուտիների մի շատ փոքր հատված է մնացել Հարավային Կովկասում, ըստ էության երկու գյուղ՝ ներկայիս Ադրբեջանի Նիժ գյուղը և Զինոբյանի գյուղը Վրաստանում, որը հիմնվել է քսան թվականի ջարդերից փախած ուտիների կողմից։ Ադրբեջանի Վարդաշեն՝ ներկայիս Օղուզ գյուղաքաղաքում, որտեղ ապրել են 3.000 ուդիներ, ներկայումս ապրում է ընդամենը 74 «ուղղափառ» ուդի։ Հայաստանում 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով նշվում է 200  ուդի, մասնագետների գնահատականներով նրանց թիվը Հայաստանում հնարավոր է հասնում է շուրջ 500, բնակվում են հիմնականում Երևանում, Տավուշի մարզի, Նոյեմբերյան, Բերդ քաղաքներում և շրջակա տարածքների գյուղերում։

Ուդիները էթնիկ ծագումով հայ չեն, սակայն քանի որ նախկինում դավանանքով էր ազգությունը որոշվում, ուստի թե՛ հայերը (Հայաստանում և այլն) և թե՛ օտարներն (Ադրբեջանում և այլն) իրենց հաճախ սխալմամբ հայ են համարել։ Ուդիները խորապես կրել են հայ ժողովրդի մշակույթը։ Ուդիները քրիստոնյաներ են, հիմնականում Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդ (քիչ քանակությամբ տարածված է նաև ուղղափառությունը), ուստի և նրանց անտրոպոնիմիկան (ազգանունններ, անունններ, հայրանունններ) նույնական է հայերի հետ (հայկական են)։ Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդ ուդիների կրթության լեզուն և մշակութային կողմնորոշումը հայկական էր։ Նրանց էթնիկ ինքնության կարևորագույն դրսևորումը, հայ ժողովրդի հետ իր մշակութային ամբողջության ընկալումն էր։ Ազգությամբ ուդի  էին հայ գեներալ Մովսես Սիլիկյանը, հայ ֆիդայական պայքարի խոշոր դեմքերից Սարգիս Կուկունյանը և նրա շատ զինակիցներ, Գրիգոր Նիկողոսյանը (նույն ինքը՝ Մագդա Նեյմանը, ով հայտնի է իր «Հայերը» մեծարժեք աշխատությամբ) և այլն։ Ուդիների պատմության և ծագումնաբանության մասին գիտության մեջ գոյություն ունի համապատասխան գրականություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուդիներ
Կատեգորիա:Աղվաններ
Ադայխոխ

**Ադայխոխ**, լեռնագագաթ Մեծ Կովկասի Գլխավոր լեռնաշղթայում, Հյուսիսային Օսիայում, բարձրությունը 4408 մետր։

Անվանումը (ռուսերեն՝ Адай-Хох) առաջացել է օսերեն *ադայ* «պապ» և *խոխ* «լեռ» բառերից, այսինքն՝ «Պապլեռ»։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Կովկասի լեռնագագաթներ
Էրքեջ

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Էրքեջ**, գյուղ նախկին Գյուլիստանի մելիքության տարածքում, իսկ ապա գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում։ 1990-ական թվականների հայ-ադրբեջանական պատերազմից հետո գտնվում է հակառակորդի հսկողության տակ։ Էրքեջ գյուղը գտնվում է Մռավ և Քյափազ լեռնագագաթներից մոտ 30 կմ դեպի հյուսիս։ Գտնվում էր Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի արևմտյան մասում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում էր խորը ձորակի մեջ։

## Պատմություն
Առաջին հիշատակումները գյուղի մասին ներառում է XII-XIII դարերը։ «Չիքին Տակ» կոչվող տարածքում կա բուժիչ աղբյուր, նույն տարածքում անտառի մեջ կա անհիշելի ժամանակներից ավերված  բնակավայր, որտեղի ժողովուրդը հետագայում բնակություն են հաստատել Էրքեջում։

Բնակիչները մեկ անգամ գաղթել են Բոլնիս, ապա նորի վերադարձել։

Նույն անվանումով ներառված է եղել Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառի մեջ։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 80 տուն՝ 750 հայ բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում գործել է Սուրբ Սարգիս եկեղեցին, որի վրա կա արձանագրություններ։ Ամենահին արձանագրությունը վերաբերվում է 1450 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Նոր Էրքեջ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված տարածքներ
Կատեգորիա:Արցախ նահանգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի համայնքներ
Ադրիատիկ ծով

**Ադրիատիկ ծով** կամ **Ադրիական ծով** (, , , , , , ), Միջերկրական ծովի մի մասը կազմող կիսափակ ծով Ապենինյան և Բալկանյան թերակղզիների միջև։ Ողողում է Իտալիայի, Սլովենիայի, Խորվաթիայի, Բոսնիա և Հերցոգովինայի, Չերնոգորիայի և Ալբանիայի ափերը։ Հարավում Օտրանտո նեղուցով միանում է Հոնիական ծովին։

## Անվանում
Անվանումն ստացել է մ.թ.ա. այս ծովի ափին, Պո և Ադիջե գետերի գետաբերանների միջև գոյություն ունեցած *Ադրիա* հունական գաղութի անունից («Ադրիա» անվանումը, հավանաբար, առաջացել է իլլիրական լեզուների adur «ջուր, ծով» բառից)։ Ադրիան եղել է կարևոր նավահանգրվան, սակայն ժամանակի ընթացքում Պո և Ադիջե գետերի բերուկների կուտակման հետևանքով ափն աստիճանաբար հեռացել է, և այժմ Ադրիա քաղաքը ծովից 22 կմ հեռու է։

## Աշխարհագրություն
Ադրիատիկ ծովի մակերեսը 144 հազ.քառ. կմ, խորությունը 20 մ-ից հյուսիսում մինչև 1230 մ հարավ արևելքում։
Արևելյան ծովափի մոտակայքում գտնվում են Դալմատինյան կղզիները։ Մեծ ծոցեր են՝ Վենետիկի, Տրիեստի և Մանֆրեդոնիան։ Ծովն ափերի մոտ խորն է, որը նպաստում է նավարկության։ Առավել մեծ ծովափնյա կղզիներ են՝ Քրքը (405 քառ. կմ), Ցրեսը (405 քառ. կմ), Բրաչը (395 քառ. կմ), Խվարը (300 քառ. կմ), Պագը (285 քառ. կմ) և Կորչուլան (276 քառ. կմ)։

## Կլիմա
Կլիման ունի միջերկրածովային գծեր, բայց զգալիորեն տարբերվում է Միջերկրական ծովի կլիմայից։ Բնորոշ են տեղական քամիները (բորա, միստրալ, սիրոկկո), որոնք ազդում են օդի ջերմաստիճանի վրա։ Ջրի ջերմաստիճանը հյուսիսից հարավ հուլիսին փոխվում է 24-26&nbsp;°C, իսկ փետրվարին՝ 7-13&nbsp;°C: Ջրի աղիությունը տատանվում է 35-38 պրոմիլ։

## Ֆլորա և ֆաունա
Բուսական և կենդանական աշխարհն Ադրիատիկ ծովում բավականին հարուստ է։ Տարածված են ավելի քան 750 ջրիմուռների տեսակներ, վերաբերվող երեք բաժիններին (կարմիր, կանաչ, գորշ)։ Ծանծաղուտներում կան ծովային ոզնիներ, ոստրեներ, ծովային վարունգներ, ոչ մեծ խեցգետիններ և այլն։ Ավելի խոր տեղերում ապրում են խոշոր խեցգետնանման օմարներ, մեծ խեցգետիններ, ութոտնուկներ, ծովային աստղեր։ Հոսանքները բերում են բազմաթիվ նուրբ, թափանցիկ մեդուզաներ և գիշերը լուսատու հիդրոիդ պոլիպներ։ Շատ հազվադեպ հանդիպում է հսկայական շնաձուկը։ Կաթնասուններից Ադրիատիկ ծովում բնակվում են դելֆիններ, ծովաշուն-կուսակրոններ, որոնք վերացման վտանգի տակ են գտնվում։

## Հիմնական նավահանգիստներ
* Իտալիա - Տրիեստ, Վենետիկ, Բարի, Բրինդիզի, Անկոնա։
* Խորվաթիա - Ռիեկա, Սպլիտ, Դուբրովնիկ։
* Չեռնոգորիա - Բար, Կոտոր։
* Սլովենիա - Կոպեր։
* Ալբանիա - Դուրրաս,Վլորա։
* Բոսնիա և Հերցեգովինա - Նեում։

## Հանգստավայրեր
Խորվաթիայի ծովափը հայտնի է այնպիսի հանգստավայրերով, ինչպիսիք են Դուբրովնիկը, Սպլիտը, Շիբենիկ, Պուլա, Մակարսկա ռիվիերա, ինչպես նաև Դալմատինյան կղզիների հանգստավայրերով։ Չեռնոգորիայի գլխավոր հանգստավայրը՝ Բուդվայական ռիվիերան։ Սլովենիայի ոչ մեծ Ադրիատիկ ծովափում կա չորս կուրորտային քաղաք՝ Կոպեր, Իզոլա, Պիրան և Պորտորոժ։ Բոսնիան և Հերցեգովինան ունի ընդամենը մեկ ծովափնյա կուրորտ՝ Նեում։ Ալբանիայի կուրորտները տեղակայված են Դուրրաս շրջանում և «ծաղիկների ափում» (Վլորայից մինչև Սանդայի ծովափը)։ Ադրիատիկ ծովի Իտալական ծովափում հայտնի են Ռիմինի, Բելարիա Իջեա Մարինա, Կատոլիկա, Պեսկարա, Գալիպոլի, Վենետիկյան ռիվիերա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծով
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ծովեր
Կատեգորիա:Ծովեր այբբենական կարգով
Ճապոնիայի գյուղեր

՝ մունիցիպալ մակարդակի ցածրագույն վարչական միավորներ Ճապոնիայում։

Գյուղերը պրեֆեկտուրաների կազմածո մասերն են։ Նրանք չունեն առանձին խորհուրդներ, բայց կարող են ընտրել պրեֆեկտուրայի բոլոր ավանների և գյուղերի համապրեֆեկտուրայի խորհրդին։ Ճապոնական օրենսդրությունում գյուղի իրավական կարգավիճակը հստակ գրված չէ։

2007 թվականի ապրիլին Ճապոնիայում կար *195* գյուղ, սակայան բարձր քաղաքակենտրոնացման պատճառներով դրանց թվաքանակը աստիճանաբար իջնում է։

## Արտաքին հղումներ
* Ճապոնիայի գյուղերի ցանկ 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի վարչական բաժանում
Ճապոնիայի ավաններ

- մունիցիպալ մակարդակի վարչական միավորներ Ճապոնիայում։ Ավանի կարգավիճակը ցածր է քաղաքի կարգավիճակից, սակայն բարձր է գյուղի կարգավիճակից։

Ավանի իրավունքները (կարգավիճակը) կոնկրետացվում է Ճապոնիայի «Տեղական ինքնավարության» օրենքի 2-րդ պարագրաֆի 8-րդ հոդվածում։

Սովորաբար Ճապոնիայի ավանների բնակիչները ընտրում են բնակավայրի ղեկավարին։

Եթե ավանի բնակչության թվաքանակը հասնում է 50 000 հազարի, ապա նա կարող է քաղաքի կարգավիճակ ստանալ։ 2007 թվականի ապրիլ ամսի դրությամբ Ճապոնիայում կա 827 ավան։

## Արտաքին հղումներ
* Ճապոնիայի ավանների ցանկ 

Կատեգորիա:Ճապոնիայի վարչական բաժանում
Ճապոնիայի քաղաքներ

**Քաղաքներ** - մունիցիպալ մակարդակի վարչական միավորներ Ճապոնիայում։ Ի տարբերություն ավանների և գյուղերի քաղաքները չեն մտնում գավառների կազմի մեջ, այլ ենթարկվում են անմիջապես պրեֆեկտուրաներին։ Քաղաքների իրավոնքները (կարգավիճակը) կոնկրետացվում է Ճապոնիայի «Տեղական ինքնավարության» օրենքում։

Բնակավայրերը կարող են քաղաքի կարգավիճակ ստանալ, եթե տեղի բնակչությունը 50 000-ից ավելի է և նույն կերպով կարող են այն կորցնել, եթե բնակչությունը դառնա 50 000-ից ցածր։ Ճապոնիայի ամենաքիչ բնակչություն ունեցող Ուտասինայ քաղաքում ապրում է 6 հազար մարդ, այն ժամանակ երբ նույն պրեֆեկտուրայի Օտոֆուկե ավանում ապրում է համարյա 40 հազար բնակիչ։ Խոշոր քաղաքները կարող են հատուկ (ավելի քան 200 հազար բնակիչ), կենտրոնական (ավելի քան 300 հազար) կամ կառավարության հրամանագրերով հաստատված (ավելի քան 500 հազար) քաղաքի կարգավիճակ ստանալ։

2010 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ Ճապոնիայում կա 786 քաղաք։

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի վարչական բաժանում
*
Ալիզե

**Ալիզե** (, ), ֆրանսիացի երգչուհի։ 2000 թ. նոյեմբերի 21-ին լույս տեսավ նրա առաջին ալբոմը՝ "Gourmandises"/(*Քաղցրավենիքներ*)։ Ընդամենը երեք ամսվա ընթացքում այն ճանաչվեց պլատինե։ Ալբոմի վրա աշխատել էին Միլեն Ֆարմերը և Լորան Բուատոնը։ Մինչ այսօր ալբոմի վաճառքը ամբողջ աշխարհում 4 միլիոն է կազմում։ "Gourmandises"-ի առաջին սինգլը "Moi Lolita"-ն էր, որի տեսահոլովակում երգչուհին ներկայանում է սեքսուալ Լոլիտայի կերպարով։ Կորսիկացի շնորհալի աղջկա հետ Միլեն Ֆարմերն սկսել է աշխատել երիտասարդ տաղանդների հայտնաբերման նպատակով կազմակերպվող *[[Graines de Star]]* հեռուստաշոուում նրա հաղթական ելույթից հետո։

Համաձայն *International Federation of the Phonographic Industry* (IFPI) և *Syndicat National de l'Édition Phonographique* (SNEP) կազմակերպությունների ներկայացրած տվյալների՝ Ալիզեն հանդիսանում է 21-րդ դարի ֆրանսիացի առավել մեծածավալ վաճառք ապահովող արտիստուհիներից մեկը։ Ընդ որում՝ նրա ստեղծագործությունը, արվեստը առավել պահանջվածներից է Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս։

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Ժողովածու

### Կենդանի կատարումների ձայնագրությունների ալբոմներ

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պրոդյուսերներ
...Baby One More Time (ալբոմ)

«**...Baby One More Time**», ամերիկացի երգչուհի Բրիթնի Սփիրսի առաջին ալբոմն է, որը լույս տեսավ 1999 թ. հունվարի 12-ին։ Ալբոմի մեջ ընդգրկված էին 12 երգ, որոնցից 5-ը թողարկվեցին որպես սինգլ։ Ամբողջ աշխարհում վաճառվել է ձայնասկավառակի 30 միլիոն օրինակ, որից 14 միլիոնը ԱՄՆ-ում։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

### Բոլոր ժամանակների հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1999 ալբոմներ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Բրիթնի Սփիրսի ալբոմներ
Ճապոնիայի հատուկ քաղաքներ

- Ճապոնիայի քաղաքներ, որոնց բնակչություն 200 հազարից ավելի է։ Նրանք հաստատվում են կառավարական կոմիսիայի կողմից Ճապոնիայի «Տեղական ինքնավարության» օրենքի 1-ին պարագրաֆի, 23-րդ բաժնի, 252-րդ հոդվածի և թեկնածու-քաղաքի և պրեֆեկտուրայի խորհրդի համատեղ որոշման հիման վրա։

Հատուկ քաղաքները ստանում են առողջապահության, շրջապատող միջավայրի պահպանման, քաղաքի պլանավորման և զարգացման ոլորտներում պրեֆեկտուրաների լիազորությունները, սակայն այդ ծավալը ավելի քիչ է նրանից, որը ունեն Ճապոնիայի կենտրոնական քաղաքները։

## Հատուկ քաղաքների ցանկ
2009 թվականի ապրիլ ամսի դրությամբ Ճապոնիայում կա 41 քաղաք, որը ունի «հատուկի» կարգավիճակ։

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

*
Կատեգորիա:Ճապոնիայի վարչական բաժանում