Հոգեկան խանգարումների ցանկ

**Հոգեկան խանգարումների ցանկ**, որոնք որևէ ժամանակ ներառվել են հոգեկան խանգարումների դասակարգման երկու համակարգերից մեկում՝ *[[Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկ|Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկում]]* (DSM) կամ Հիվանդությունների միջազգային դասակարգում (ICD)։

Հոգեկան խանգարումը, որը նաև հայտնի է որպես հոգեկան հիվանդություն, հոգեկան առողջության խանգարում կամ հոգեբուժական խանգարում, բնորոշվում է վարքի կամ մտավոր գործառույթի այնպիսի ձևով, որը զգալիորեն խանգարում է անձի գործունեությանը կամ առաջացնում է էական տագնապ:

DSM-ը, որը հրապարակվում է Ամերիկյան հոգեբուժական ասոցիացիայի կողմից որպես դասակարգման և ախտորոշման ուղեցույց, ներառում է հոգեկան խանգարման ավելի քան 450 տարբեր սահմանումներ, իսկ ICD-ն, որը հրապարակում է ԱՀԿ-ը, համարվում է միջազգային ստանդարտ բոլոր բժշկական վիճակների դասակարգման համար, ներառյալ հոգեկան և վարքային խանգարումների բաժինները:

DSM-ի և ICD-ի ախտորոշիչ չափանիշները և նկարագրությունները պարբերաբար վերանայվում և թարմացվում են՝ արտացոլելու հոգեկան առողջության ոլորտում առկա գիտական ըմբռնումն ու մասնագիտական համաձայնությունը։ Ցանկում ներառված են այն խանգարումները, որոնք ներկայում ճանաչված են որպես հոգեկան խանգարումներ այս համակարգերի համաձայն։ Հոգեկան առողջության մասնագետների, այդ թվում՝ հոգեբույժների շրջանում շարունակական բանավեճ է ընթանում հոգեկան խանգարումների սահմանումների և չափանիշների վերաբերյալ։ Հատկապես քննարկվում է այն հարցը, թե արդյոք որոշ վիճակներ պետք է դասվեն որպես «հոգեկան հիվանդություն» կամ ավելի ճիշտ կլինի դրանք նկարագրել որպես նյարդաբանական խանգարումներ կամ այլ տերմիններով:

## Տագնապային խանգարումներ
* Ագորաֆոբիա
* Ընդհանրացված տագնապային խանգարում
* Խուճապային խանգարում
* Սելեկտիվ մուտիզմ
* Բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարում
* Ֆոբիաներ
* Սոցիոֆոբիա

## Դիսոցիատիվ խանգարումներ
* Անհատականության դիսոցիատիվ խանգարում
* Դիսոցիատիվ ամնեզիա (նախկինում՝ հոգոգեն ամնեզիա)
* Դեպերսոնալիզացիոն խանգարում
* Դեռեալիզացիա
* Դիսոցիատիվ ամնեզիա դիսոցիատիվ փախուստով
* Հոգեծին ոչ էպիլեպտիկ նոպաներ
* Գանզերի համախտանիշ

## Տրամադրության խանգարումներ
#### Դեպրեսիվ խանգարումներ

* Տրամադրության կարգավորման խանգարում
* Մեծ դեպրեսիվ խանգարում (ներառյալ բոլոր տեսակները)
* Դիստիմիա
* Դաշտանամերձ դիսֆորիկ խանգարում
* Փսիխոտիկ դեպրեսիա
* Համատարած մերժման համախտանիշ

* Չսահմանված դեպրեսիվ խանգարում

#### Բևեռային խանգարումներ
* Երկբևեռ I  տեսակի խանգարում
*  Երկբևեռ II տեսակի խանգարում
* Այլ կերպ չսահմանված բևեռային խանգարում
* Ցիկլոթիմիա
* Հիպոմանիա

## Տրավմաների և սթրեսի հետ կապված խանգարումներ
* Ռեակտիվ կապվածության խանգարում
* Անարգված սոցիալական ներգրավվածության խանգարում
* Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում
* Հետտրավմատիկ դառնության խանգարում (PTED)
* Սուր սթրեսային ռեակցիա
* Հարմարվողականության խանգարում
* Բարդ հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում (C-PTSD)

* Երկարատև վշտի խանգարում

## Նյարդային զարգացման խանգարումներ
* Մտավոր հետամնացություն
* Լեզվի խանգարում
* Զգայական տեղեկատվության մշակման խանգարում
* Խոսքի հնչյունական խանգարում
* Կակազություն
* Աֆազիա
* Սոցիալական հաղորդակցման խանգարում
* Լսողական տեղեկատվության մշակման խանգարում
* Հաղորդակցման խանգարում
* Աուտիզմի սպեկտրի խանգարում
*  Ասպերգերի համախտանիշ
* Ռետտի համախտանիշ
* Ուշադրության պակասի և գերակտիվության խանգարում (ADHD)
* Զարգացման համակոորդինացիոն խանգարում
* Տուրետի համախտանիշ
* Դաունի համախտանիշ
* Տիկ խանգարում
* Դիսլեքսիա
* Դիսկալկուլիա
* Դիսգրաֆիա
* Ոչ վերբալ ուսուցման խանգարում (NVLD, NLD)

## Քուն-արթնության խանգարումներ
* Անքնություն (ներառյալ քրոնիկական անքնություն և կարճաժամկետ անքնություն)
* Հիպերսոմնիա
* Իդիոպաթիկ հիպերսոմնիա
* Քլեյն-Լևինի համախտանիշ
* Անբավարար քնի համախտանիշ
* Նարկոլեպսիա
* Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշ
* Քնի ապնոէ
* Գիշերային սարսափ (քնի սարսափներ)

* Պայթող գլխի համախտանիշ

#### Պարասոմնիաներ
* Սարսափ երազների խանգարում
* Արագ աչքի շարժման քնի վարքագծային խանգարում
* Կոնֆուզիոն արթնացումներ (ծանր քնի իներցիա)
* Լուսնոտություն
* Հիպնագոգիկ հալյուցինացիաներ
* Հիպնոպոմպիկ հալյուցինացիաներ

#### Ցիրկադային ռիթմի քնի խանգարումներ
* Ցիրկադային ռիթմի քնի խանգարում
* Ուշացած քնի փուլի խանգարում
* Քնի առաջադեմ փուլի խանգարում
* Անկանոն քնի–արթնության ռիթմ
* Ոչ-24-ժամյա քնի–արթնության խանգարում
* Ցիրկադային ռիթմի քնի–արթնության խանգարում՝ պայմանավորված անկանոն աշխատանքային հերթափոխով
* Ջեթլագ (ժամային գոտիների փոփոխության համախտանիշ)

## Նեյրոկոգնիտիվ խանգարումներ
* Դելիրիում
* Դեմենցիա
* Գանգուղեղային վնասվածք
* ՄԻԱՎ-ի հետ կապված նյարդաճանաչողական խանգարում
* Ամնեզիա
* Քրոնիկ տրավմատիկ էնցեֆալոպաթիա

* Ագնոզիա

## Հոգեմետ նյութերից առաջացող կախվածության խանգարումներ
* Տրամադրության խանգարում
* Հանման համախտանիշ
* Թմրամոլություն

#### Ալկոհոլային խմիչքներից առաջացող խանգարումներ
* Հարբեցողություն
* Ալկոհոլային հալյուցինոզ
* Ալկոհոլային զրկանքի համախտանիշ

#### Ծխախոտից առաջացող խանգարումներ
* Ծխամոլություն
* Կանեփի թունավորում
* Կանեփի վնասակար օգտագործման ձևեր
* Ծխելու արգելք
* Կանեփից առաջացած դելիրիում
* Ծխելուց առաջացած հոգեկան խանգարում
* Ծխելուց առաջացած տրամադրության խանգարում
* Ծխելուց առաջացած տագնապ

**Կոֆեինից առաջացած խանգարումներ**

* Կոֆեինի վնասակար օգտագործման ձևեր
* Կոֆեինի թունավորում
* Կոֆեինի հրաժարման համախտանիշ
* Կոֆեինից առաջացած անհանգստության խանգարում
* Կոֆեինից առաջացած քնի խանգարում

**Հալյուցինոգեններից առաջացած խանգարումներ**

* Հալյուցինոգենների վնասակար օգտագործման ձևեր
* Հալյուցինոգենների կախվածություն
* Հալյուցինոգեններից առաջացած դելիրիում
* Հալյուցինոգեններից առաջացած հոգեկան խանգարում
* Հալյուցինոգեններից առաջացած տագնապ
* Հալյուցինոգեններից առաջացած տրամադրության խանգարում
* Հալյուցինոգեններից առաջացող շարունակվող ընկալման խանգարում

#### Ոչ հոգեմետ նյութերից առաջացած խանգարումներ
* Կախվածություն առաջացնող անհատականություն
* Խաղամոլության խնդիր
* Տեսախաղերից կախվածություն
* Համացանցից կախվածություն
* Սեռական կախվածություն
* Սննդային կախվածություն
* Ֆիզիկական վարժությունների կախվածություն
* Սոցիալական մեդիայից կախվածություն
* Պոռնոգրաֆոմանիա
* Գնումներից կախվածություն

## Պարաֆիլիա
* Պարաֆիլիա
* Սեռական խանգարումների ցանկ
* Վոյերիզմ

* Էքսիբիցիոնիզմ
* Պեդոֆիլիա
* Կոմպուլսիվ սեռական վարքային խանգարում
* Սեռական մազոխիզմ
* Սադիզմ
* Ֆետիշիզմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համախտանիշներ
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբուժություն
Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ