Վիլյամ Պրեսկոտ

**Վիլյամ Հիքլինգ Պրեսկոտ** (, ), ամերիկացի պատմաբան, Իսպանիայի պատմության XV-XVI դդ. աշխատությունների հեղինակ։

## Կյանք և գործունեություն
### Ընտանիք
Վիլյամ Պրեսկոտը ծնվել է Սեյլեմում, ծնողների՝ Վիլյամ Պրեսկոտ Կրտսերի (սենատոր) և Քեթրին Գրին Հիքլինգի առաջնեկն է։ Վիլյամից բացի՝ ծնողներն ունեցել են ևս վեց երեխա, որոնցից չորսը մահացել են մանուկ հասակում։ Վիլյամի պապը՝ Վիլյամ Պրեսկոտը (1726-1795), ԱՄՆ անկախության համար մղված պատերազմի հերոսներից է։ Ղեկավարել է Բանկեր-Հիլլի ապստամբությունը և այստեղ էլ կրթություն է ստացել եպիսկոպոսական Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու վանահայր դոկտոր Ջոն Գարդների մոտ։

### Կրթություն
1811 թվականի օգոստոսին Վիլյամն ընդունվել է Հարվարդի քոլեջի իրավաբանական ֆակուլտետի երկրորդ կուրս։ Դժբախտ պատահարի արդյունքում կորցրել է մեկ աչքի տեսողությունը, ինչն ամբողջ կյանքում հետապնդել է նրան։ Ծանրաբեռնված աշխատանքը հանգեցրել է տեսողության իսպառ կորստի։ Պրեսկոտն ստիպված է եղել օգտվել ընթերցողների ծառայությունից, իսկ իր գրքերը գրել է հատուկ շրջանակով տողացույցի միջոցով. միաժամանակ նա զարգացրել է գերմարդկային ընդունակություններ՝ կարողանալով տեքստից անգիր հիշել և վերարտադրել ավելի քան 60 էջ։ 1814 թվականին ավարտել է համալսարանը, ինչից հետո 1816-1817 թվականներին ճամփորդել է Եվրոպայում, եղել է Անգլիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում։

1820 թվականին Պրեսկոտն ամուսնացել է Սյուզեն Էյմորիի հետ, նրանք ունեցել են չորս երեխա։ Ամուսնությունից հետո որոշել է նվիրվել գրականությանը։

## Ստեղծագործություն
### Առաջին հոդվածներ
1821 թվականին Պրեսկոտը *North American Review*  պարբերականում հրապարակել է լորդ Բայրոնի նամակների համառոտ ակնարկը, որը հասցեագրված էր Հռոմի պապին։ Սկզբում Վիլյամը ցանկացել է նվիրվել իտալական գրականությանը, սակայն, Ջորջ Թիքնորի (*George Ticknor*) հետ ընկերության շնորհիվ սկսել է ուսումնասիրել Իսպանիայի և Լատինական Ամերիկայի պատմությունը։ Ավելի ուշ Թիքնորը դարձել է Պրեսկոտի կենսագիրը և գրել է Վիլյամ «Պրեսկոտի կյանքը» (*The life of William Hikcling Prescott* ) գիրքը, որը հրատարակվել է Բոստոնում, 1864 թվական և վերահրատարակվել է 1875 թվականին։
thumb|Պրեսկոտի պապի՝ Վիլյամ Պրեսկոտի բրոնզաձույլ արձանը Չարլսթաունում, Մասաչուսեթս|alt=A statue of a man wearing cape and hat, and holding a sword standing to the left

### Պատմական աշխատություններ։ Վախճան
1837 թվականին լույս է տեսել «Ֆերդինանդի և Իզաբելլայի պատմությունը» (*History of Ferdinand and Isabella*)՝ Պրեսկոտի տասնամյա աշխատանքի արդյունքը։ Դրանից հետո նա հայտնի է դարձել որպես պատմաբան և ճանաչման է արժանացել ընթերցողների կողմից։ 1843 թվականին լույս է տեսել «Մեքսիկայի նվաճման պատմությունը» (գրվել է իսպանացի պատմաբան Պասկալ դե Գայանգոսա Արսեի աջակցությամբ) և 1847 թվականին՝ «Պերուի նվաճման պատմությունը»։ Նրա վերջին աշխատությունը՝ «Ֆիլիպ II-ի պատմությունը», մնացել է անավարտ (հատոր I և II 1855 թվական, հատոր III 1858 թվական)։ 1858 թվականին Պրեսկոտը կաթվածահար է եղել, իսկ մեկ տարի անց պատահած երկրորդ կաթվածը դարձել է նրա մահվան պատճառը։

1859 թվականին լույս են տեսել նրա՝ դեռևս անտիպ կենսագրական նյութերը և նամակագրությունը։

1870-1874 թվականներին Ջ. Կիրկի (J. F. Kirk) խմբագրությամբ 16 հատորով լույս է տեսել Վիլյամ Պրեսկոտի երկերի լիակատար ժողովածուն։ Հետագայում ժողովածուն լրամշակել է Ու. Մունրոն (W. H. Munro) և 1904 թվականին լույս է տեսել 22 հատորով, վերահրատարակվել՝ 1968 թվականին։ Պրեսկոտի *Նամակաները* ժողովել է Ռոջեր Ուոլքոթը (Roger Wolcott) (1925 թվական), իսկ *Գեղարվեստական գրառումները*՝ Հարվի Գարդիները (C. Harvey Gardiner) (1961 թվական)։

Նրա գրքերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով և XIX դարում մեծ ճանաչում են վայելել։

## Գիտական ժառանգություն
Պրեսկոտը XIX դարի պոզիտիվ պատմագրության դասական  ներկայացուցիչ է։ Նա ձգտել է ստեղծել պատմաէպիկական աշխատություններ։ Պրեսկոտը գիտական շրջանառության մեջ է դրել իսպանական արխիվի մինչ այդ անհայտ փաստաթղթեր։ Նրա ճանաչման գործում մեծ դերակատարում է ունեցել կուրության փաստը։ Պրեսկոտի աշխատությունները ոգևորել են ամերիկացի երկաթուղային մագնատ Էդվարդ Այերին (1841-1927)։ Նա սկսել է հավաքել հնդկական մշակույթի և գրականության մեծ հավաքածու, որոնցում կային գաղութային շրջանին վերաբերող բացառիկ ձեռագրեր, որոնք համալրել են Չիկագոյի Նյուբերրիի գրադարանի և Չիկագոյի բնական պատմության թանգարանի հիմնական հավաքածուները։

## Հարգանքի տուրք
* Ի պատիվ պատմաբանի՝ Արիզոնա նահանգում Պրեսկոտի անունով քաղաք է անվանակոչվել։
*Բոստոնում է գտնվում Պրեսկոտի տուն-թանգարանը (նա ապրել է այդ տանը 1845-1859 թվականներին), որն ընդգրկվել է ԱՄՆ ազգային պատմական հուշարձանների ցանկում։
*Արեկիպայում (Պերու), ի պատիվ Պրեսկոտի, անվանակոչվել է անգլոիսպանական քոլեջ։

## Ուշագրավ փաստ
*Հարվարդի համալսարանում սովորելու տարիներին Պրեսկոտը վարձակալել էր այն բնակարանը, որը ժամանակին վարձակալել էր ավագ Պրեսկոտը։ Տարիներ անց Պրեսկոտի որդին վարձակալել է նույն սենյակը։

## Աշխատություններ
* The History of the Reign of Ferdinand and Isabella the Catholic
* *Spain’s Conquest of the Moors*, 1840
* History of the Conquest of Mexico, գուտենբերգի նախագիծ
* *Biographical and Critical Miscellanies* (1845).
* *History of the Conquest of Peru* (1847).
* *History of the Reign of Philip II* (1855-58) — անավարտ
* *The Correspondence of William Hickling Prescott (1833—1847)*. Ed. by Roger Wolcott. Massachusetts Historical Society, 1925.
* *The Literary Memoranda of William Hickling Prescott*. 2 vols. Ed. by C. Harvey Gardiner. Oklahoma, 1961.
* *The Papers of William Hickling Prescott*. Ed. by C. Harvey Gardiner. Illinois, 1964.

## Սկզբնաղբյուրներ
* Gardiner, Clinton Harvey (1969), *William Hickling Prescott, a Biography.* Introd. por Allan Nevis, Austin:Texas University Press. ISBN 0-292-70005-9
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրեսկոտի տուն-թանգարան
* 1844 թվականի գրախոսություն «Մեքսիկայի նվաճման պա''''տմության» վերաբերյալ Վիքիդարանում
* Վիլյամ Պրեսկոտ Դեկտեմբեր 20, 2008
* familysearch.org Դեկտեմբեր 20, 2008
* Johnson, Rossiter, and John Howard Brown. *The Twentieth Century Biographical Dictionary of Notable Americans.* Boston: Biographical Society, 1904. googlebooks Retrieved August 26, 2009
* Դևիդ Լևին Ռոմանտիկ արվեստի պատմություն։ Բանքրոֆթ, Պրեսկոտ, Մոթլի և Պարկման
* Կենսագրություն 1911 թվականի Հանրագիտարանում
* Կոլումբիայի հանրագիտարանի հոդված
* 
*Կենսագրությունը ''Անգլիական գրականության կենսագրական համառոտ հանրագիտարանում''
* ''History of the Conquest of Mexico, with a Preliminary View of Ancient Mexican Civilization, and the Life of the Conqueror, Hernando Cortes'', by William H. Prescott, full-text online reproduction by Electronic Text Center, University of Virginia Library

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի պատմագիրներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի պատմագիրներ
Կատեգորիա:Պերուի պատմագիրներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ