Կանաչ կոլոբուս

**Կանաչ կոլոբուս**, կամ **կանաչ գուերեզա**, կամ **կանաչ հաստամարմին**,(), աֆրիկյան հին աշխարհի կապիկների պրիմատների կարգին պատկանող կապիկ։ Կանաչ կոլոբուսը բոլոր կոլոբուս կապիկներից ամենափոքրն է և իր քողարկված գունային երանգի և գաղտնի կենսակերպի պատճառով դժվար է նշմարվում վայրի բնության մեջ։ Կանաչ կոլոբուսները ապրում են Արևմտյան Աֆրիկայի արևադարձային անտառներում՝ հարավային Սիերա Լեոնեից մինչև Նիգերիա։ Պոպուլյացիան խոցելի է դարձել բնակավայրերի ոչնչացման և որսորդության պատճառով։ Չնայած այս կենդանիների բնակության արեալի մեծ մասը կախված է մարդկային գործունեությունից, նրանք կարողանում են գոյատևել անտառի փոքր, մասնատված հատվածներում։

## Նկարագրություն
Կանաչ կոլոբուսները փոքր պրիմատներ են։ Արու առանձնյակների միջին քաշը 4,6 կգ է և էգերինը՝ 4,1 կգ։ Մորթին դարչնագույն-կանաչ է, արմատների մոտ մազերը դեղնականաչ են և ծայրերի մոտ ավելի մուգ են դառնում։ Փորը ավելի բաց գույնի է, դնչի մորթին՝ կոշտ է և մուգ գույն ունի։ Կանաչ կոլոբուսների գունավորումը թույլ է տալիս նրանց աննկատ մնալ տերևների մեջ։ Առջևի վերջույթների բութ մատերը գրեթե ամբողջությամբ սերտաճած են, բայց հետևի վերջույթներն ունեն ընդգծված բթամատեր։ Կանաչ կոլոբուսի մատները երկար են, թաթերը նույնպես անբնականորեն մեծ են՝ համեմատած այլ աֆրիկյան կոլոբուս տեսակների հետ։
### Սնունդ
Կանաչ կոլոբուսները հանդիպում են թփուտներում, արմավենու անտառներում և ջրերի մոտ։ Սննդակարգը հիմնականում բաղկացած է տերևներից, թեև ուտում են նաև մրգեր և սերմեր։ Նախընտրում են մատղաշ տերևներ և բույսերի շիվեր։

## Վարքագիծ
Կանաչ կոլոբուսները շատ երկչոտ կենդանիներ են։ Կազմում են բարդ սոցիալական կառուցվածքով խմբեր։ Խումբը բաղկացած է մի քանի չափահաս արուներից և էգերից և նրանց սերունդներից։ Չնայած խմբերը փոքր են, նրանք հաճախ հանդիպում են այլ կապիկների, մասնավորապես՝ Դիանա կապիկի հետ միասին: Ենթադրվում է, որ կանաչ կոլոբուս կապիկները օգտագործում են այս հարաբերությունները գիշատիչներից պաշտպանվելու համար։ Բացի գիշատիչներից խուսափելու միջոց ծառայելուց, Դիանա կապիկների հետ սերտ կապը մեխանիզմ է, որն օգտագործվում է արու կոլոբուսների կողմից նոր էգ զուգընկերներ ձեռք բերելու համար: Կոլոբուսների զուգավորման համակարգը եզակի է նրանով, որ փոքր խմբերով ապրող շատ տեսակների համեմատ, արուների մենաշնորհի որևէ ապացույց չկա էգերի նկատմամբ: Առաջարկվել է, որ էգերը խմբում արուների մենաշնորհը սահմանափակելու համար օգտագործում են իրենց վերարտադրողական որոշ հատկություններ (բեղմնավորման երկար, ընկալունակ շրջաններ, անկանոն զուգավորում): Արուների մենաշնորհից զուրկ լինելու առավելություններից են էգի ուղղակի կամ անուղղակի զուգընկերոջ ընտրությունը, ձագասպանության ռիսկի նվազեցումը և սերնդի նկատմամբ հայրական խնամքի ավելացումը։

## Պոպուլյացիայի կարգավիճակ
Կանաչ կոլոբուսները շատ զգայուն են բնակավայրի ոչնչացման նկատմամբ։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր գիրքը կանաչ կոլոբուսը դասակարգում է որպես խոցելի տեսակ (նախկինում՝ գրեթե վտանգված) և կենդանու անկման պատճառը բացատրում է բնակավայրերի կորստով և որսորդությամբ։ Աֆրիկյան շատ երկրներում միջոցներ են ձեռնարկվում այս պրիմատներին պաշտպանելու համար։ Սակայն, չնայած այս միջոցառումներին, կանաչ կոլոբուսները դեռևս անօրինական որսի զոհ են դառնում։

## Տես նաև
*Կարմիր կոլոբուս
*Սև ու սպիտակ կոլոբուս
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թայ ազգային պարկ - ՅՈՒՆԵՍԿՕ
* CITES

Կատեգորիա:Կզակապիկներ
Կատեգորիա:Պրիմատներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Հին աշխարհի կապիկներ