Գովք հիմարության

**Գովք հիմարության** (՝Stultitiae Laus կամ Moriae Encomium), 1509 թվականին լատիներենով գրված էսսե է։ Այն գրվել է Դեսիդերիուս Էրազմ Ռոտերդամցու կողմից և առաջին անգամ տպագրվել 1511 թվականի հունիսին։ Ոգեշնչված իտալացի հումանիստ Ֆաուստինո Պերիսաուլիի *De Triumpho Stultitiae*-ի նախորդ աշխատություններից՝ այն երգիծական հարձակում է սնահավատությունների, եվրոպական հասարակության տարբեր ավանդույթների և լատինական եկեղեցու վրա։

Էրազմը վերանայեց և ընդլայնեց իր աշխատանքը, որն ի սկզբանե գրվել էր մեկ շաբաթվա ընթացքում,երբ մնացել էր սըր Թոմաս Մորի հետ Մորի տանը՝ Բաքլերսբերիում, Լոնդոնյան Սիթիում.: «Moriae Encomium» ուներ բառախաղային երկրորդ իմաստ՝ «Գովք հիմարության» (հունարենում moría-ն թարգմանվում է որպես «հիմարություն») : «Գովք հիմարության» աշխատությունը համարվում է Վերածննդի դարաշրջանի ամենահայտնի գործերից մեկը և կարևոր դեր է խաղացել բողոքական ռեֆորմացիայի սկզբում։

## Բովանդակություն
«Գովք հիմարությունը» սկսվում է երգիծական գիտական բովանդակությամբ, որտեղ Ֆոլլին գովաբանում է իրեն, ինչպես հույն երգիծաբան Լուկիանոսը (մ.թ. 2-րդ դար), որի աշխատանքը Էրազմը և սըր Թոմաս Մորը վերջերս թարգմանել էին լատիներեն։ Այնուհետև այն ավելի մուգ երանգ է ստանում մի շարք ելույթներում, քանի որ Ֆոլլին գովաբանում է ինքնախաբեությունն ու խելագարությունը և անցնում է երգիծական քննության կաթոլիկ վարդապետության բարեպաշտ, բայց սնոտիապաշտ չարաշահումների և կոռումպացված գործելակերպերի՝ Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու որոշ մասերում, ինչին Էրազմը միշտ հավատարիմ է եղել — և պեդանտների հիմարությունը։ Էրազմը վերջերս էր հիասթափված վերադարձել Հռոմից, որտեղ նա մերժել էր կուրիայում առաջխաղացման առաջարկները, և Ֆոլլին ավելի ու ավելի է ընդունում Էրազմի խրատող ձայնըcuria,: Էսսեն ավարտվում է քրիստոնեական իդեալի ուղղակի հայտարարությամբ. «Ոչ մի մարդ միշտ իմաստուն չէ, ոչ էլ առանց իր կույր կողմի»։
մինի|ձախից

Էրազմը Մորի լավ ընկերն էր, որի հետ նա կիսում էր չոր հումորի և այլ ինտելեկտուալ զբաղմունքների համը։ «Գովք հիմարության» անվանումը կարելի է կարդալ նաև որպես «Մորի գովասանք»։ Կրկնակի կամ եռակի իմաստները շարունակվում են ամբողջ տեքստում։

Էսսեն հագեցած է դասական ակնարկներով, որոնք արտահայտվում են Վերածննդի հումանիստ գիտնականներին բնորոշ ոճով։ Հիմարությունը հայտնվում է աստվածուհու տեսքով՝ հարստության աստված Պլուտոսի և Երիտասարդության նիմփայի։ Նրան կերակրել են երկու այլ նիմփաներ՝ Ալկոհոլային հարբեցումը և Տգիտություն։ Նրա հավատարիմ ուղեկիցներն են Ֆիլաուտիան (ինքնասիրություն), Կոլակիան (շողոքորթություն), Լեթեն (մոռացություն), Միսոպոնիան (ծուլություն), Հեդոնան (հաճույք), Անոյան (տկարամտություն), Տրիֆան (անառակություն), ինչպես նաև երկու աստվածներ՝ Կոմոսը (անզսպություն) և և Նեգրիտոս Հիպնոս (ծանր քուն)։ Ֆոլլին անվերջ գովում է իրեն՝ պնդելով, որ առանց իրեն կյանքը ձանձրալի ու անհետաքրքիր կլիներ։ Երկրային գոյության մասին Ֆոլլին շքեղորեն հայտարարում է.«Դուք չեք գտնի որևէ ցայտուն կամ հաջողակ բան, որի համար ինձ պարտական չեք»։

## Կարծիքներ
«Գովք հիմարությանը» մեծ ժողովրդականություն էր վայելում՝ ի զարմանս Էրազմի, իսկ երբեմն էլ՝ հիասթափության։ Նույնիսկ Էրազմի մտերիմ ընկերներն ի սկզբանե թերահավատ էին և զգուշացնում էին նրան իր համար հնարավոր վտանգների մասին՝ այդպիսով հարձակվելով հաստատված կրոնի վրա։ Ասում են, որ նույնիսկ Հռոմի պապ Լեո X-ը և կարդինալ Սիսներոսը դա զվարճալի են համարել։ Մինչ Էրազմի մահը այն արդեն անցել էր բազմաթիվ հրատարակությունների և թարգմանվել չեխերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն։ Շուտով հաջորդեց անգլերեն հրատարակությունը։ Այն ազդեց ճարտասանության ուսուցման վրա տասնվեցերորդ դարի վերջին, և ադոքսոգրաֆիայի արվեստը կամ անարժեք առարկաների գովասանքը դարձավ հայտնի վարժություն Էլիզաբեթյան գիմնազիայի դպրոցներում։ 1515/16 թվականների Բազելյան հրատարակության պատճենը նկարազարդվել է գրիչով և թանաքով գծագրերով Հանս Հոլբայն Կրտսերի կողմից։ Սրանք «Գովք հիմարության» ամենահայտնի նկարազարդումներն են։

Նրա դերը բողոքական ռեֆորմացիայի սկզբում բխում է Եկեղեցու և նրա քաղաքական դաշնակիցների գործելակերպի վերաբերյալ նրա քննադատությունից։

Ավելի ուշ Էրազմը գրեց, որ գրեթե ափսոսում էր այն գրելու համար, այնքան, որ դա իրեն անհանգստություն պատճառեց։ Բայց այս դժբախտությունը ծագել է ոչ թե ծաղրի ենթարկված իշխաններից, պապերից, եպիսկոպոսներից, վանահայրերից, կարդինալներից, ականավոր գիտնականներից, պալատականներից, մագիստրատներից կամ կանանցից, այլ որոշ աստվածաբաններից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Praise of Folly, and Letter to Maarten Van Dorp, 1515. Translated by Betty Radice. Introduction and notes by A.H.T. Levi. Penguin, 1994.
* *The Praise of Folly*. Translated from the Latin, with an Essay & Commentary, by Hoyt Hopewell Hudson.With a new foreword by Anthony Grafton. Princeton Classics, 1969.
*''The Praise of Folly'', translated by John Wilson in 1668, at Project Gutenberg
*''Praise of Folly'' at Internet Archive (multiple translations)
*''In Praise of Folly'', with portrait, life of Erasmus, and his Epistle to Sir Thomas More. Translator not stated. 1922.
*''The Praise of Folly'', English audiobook recording at LibriVox. The Wilson translation.
*''In Praise of Folly'' from Christian Classics Ethereal Library. The Wilson translation.