Ալեքսանդր Կոց

**Ալեքսանդր Իգորևիչ Կոց** (, ), ռուս լրագրող և քարոզիչ։ 1999 թվականից աշխատում է որպես «Կոմսոմոլսկայա պրավդա»-ի թղթակից, քաղաքականության բաժնի հատուկ թղթակից,    պատասխանատու է ռազմական հակամարտությունների լուսաբանման համար, բնական տարրեր և այլ աղետներ։ Ռազմական թղթակցի իր գրառումներում՝ վնասվածքներ և գերեվարումներ, աշխատանք Կոսովոյում, Աֆղանստանում, Հյուսիսային Կովկասում, Լիբիայում, Սիրիայում, Եգիպտոսում, Իրաքում, Ուկրաինայում և Լեռնային Ղարաբաղում։ Նա նաև հաղորդումներ է վարում «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» ռադիոյով։

Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժմանն աջակցելու, ինչպես նաև քարոզչություն և ապատեղեկատվություն տարածելու համար նա գտնվում է Եվրամիության բոլոր երկրների և մի շարք այլ երկրների պատժամիջոցների տակ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Յուժնոսախալինսկում։ Հայրը՝ լրագրող Իգոր Կոցը, 2003-2013 թվականներին «Սովետսկի սպորտ» հրատարակության գլխավոր խմբագիրը և գլխավոր տնօրենն էր։ Ծնվելուց մեկ ամիս անց Ալեքսանդրի ընտանիքը տեղափոխվել է մայրական կողմի հայրենիք՝ Խաբարովսկ։ Ընդունվել է դպրոց, ապա ուսումը շարունակել Վլադիվոստոկում։

1993 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ նա ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել քոլեջ։ Սակայն ուսումը ստիպված էին ընդհատել։ 1996-98 թվականներին ժամկետային ծառայություն է անցել Ռուսաստանի օդադեսանտային զորքերի կապի 38 րդ առանձին գնդում, Մոսկվայի մարզում, զորամաս 64164։ Բանակից հետո շարունակել է ուսումը։

1999 թվականից աշխատում է «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» ում, դառնալով քաղաքականության բաժնի հատուկ թղթակից։ Պատասխանատու է Ռուսաստանում և այլ երկրներում ռազմական հակամարտությունների, բնական աղետների և այլ աղետների լուսաբանման համար, հարցազրույց է վերցնում ականավոր քաղաքական գործիչներից, հաղորդումներ Է վարում «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» ռադիոյով։

Որպես ռազմական թղթակից լուսաբանել է Կոսովոյի իրադարձություններն ու ռազմական գործողությունները (2000, 2008 և 2011 թվականներն), Աֆղանստանում (2006, 2013), Հյուսիսային Կովկասի հանրապետություններ (ավելի քան 30 գործուղումներ 2000-ից 2016 թվականներին), Եգիպտոս (հունվար-փետրվար 2011, 2012, 2013), Լիբիա (2011 թվականի ընթացքում մի քանի գործուղումներ), Սիրիա (մի քանի մանդատ 2012-2013 և 2015-2017 թվականներին), Իրաքում (2016) և Ուկրաինայում։

2004 թվականի մայիսի 9 ին, երբ Չեչնիայի Հանրապետության ախագահ Ահմատ Կադիրովը սպանվեց Գրոզնիի մարզադաշտում տեղի ունեցած ահաբեկչության արդյունքում, Ալեքսանդր Կոտցը կոնտուզիայի ենթարկվեց։

2004 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, Բեսլան գործուղման ժամանակ, Ռուսաստանի հատուկ ծառայությունների աշխատակիցների հետ միասին մասնակցել է ահաբեկիչների կողմից գրավված դպրոցից պատանդ երեխաների տարհանմանը։ Լրագրողը ներկայացվել է «Բեսլանի դպրոցից երեխաների փրկությանը մասնակցելու համար» պետական պարգևին, ողբերգության հետաքննությանը օգնելու համար, բայց հրաժարվեց մրցանակից։

Իր գործընկեր Դմիտրի Ստեշինի հետ միասին նա նյութ է պատրաստել Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարի 20 ամյակի կապակցությամբ՝ մի քանի օր ապրելով լքված Պրիպյատ քաղաքում։

2006-ի հունիսին, այլ լրագրողների հետ միասին, նա լուսաբանեց տեղի բնակչության գործողությունները Թեոդոսիայում (Ղրիմ) ՆԱՏՕ-ի և ամերիկա-ուկրաինական զորավարժությունների դեմ։ Միևնույն ժամանակ, նա ակտիվորեն բողոք է հայտնել Ղրիմում ՆԱՏՕ-ի զորքերի ներկայության դեմ, մասնակցելով Եվպատորիայում Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության ռազմական առողջարանի շենքի տանիքին Ռուսաստանի Դաշնության դրոշի բարձրացմանը։

2008 թվականի օգոստոսի 9 ին Ալեքսանդր Կոցն ուղարկվեց Ցխինվալ (Հարավային Օսիա) ՝ վրաց-հարավօսական հակամարտության իրադարձությունները լուսաբանելու համար։ Նա գտնվում էր հրամանատար Խրուլևի զրահամեքենայում՝ 58-րդ բանակի մոտոհրաձգային գումարտակի գումարտակային-մարտավարական խմբի առաջին սյունակում, Ցխինվալ ուղարկված ռուս խաղաղապահներին օգնելու համար։

Մարտի ընթացքում Ալեքսանդր Կոցը շարունակել է կատարել իր լրագրողական պարտքը, տեղի ունեցածը նկարահանել է տեսախցիկով և ռեպորտաժ պատրաստել։ Նա աջ ձեռքին ծանր վնասվածք է ստացել, ինչպես նաև բեկորային վնասվածքոտքին, բայց արդեն հաջորդ օրը Վլադիկավկազի մերձակայքում գտնվող Աին դաշտային հոսպիտալից նա ներկայացրել է իր ռեպորտաժը։ Ալեքսանդրի և այլ լրագրողների մահից փրկվեցին մայոր Դ. Վետչինովի (հետմահու Ռուսաստանի Դաշնության հերոս) վճռական գործողությունները։ Հարավային Օսիա գործուղման համար Ալեքսանդր Կոտցը պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով (2009 թվականի հունվարի 16)։

2010 թվականին ռեպորտաժներ է փոխանցել Հայիթիի Պորտ-օ-Պրենսի տաճարից, որը ավերվել էր երկրաշարժից։

«Արաբական գարնան» ընթացքում, 2011 թվականի ապրիլին, լուսաբանելով Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմը, իր գործընկեր Դմիտրի Ստեշինի և ռուսական ՆՏՎ հեռուստաալիքի երեք լրագրողների հետ միասին գերեվարվել են ապստամբների կողմից։ Լրագրողներին մեղադրել են Մուամմար ալ-Կադդաֆիի ռեժիմի համար որպես հետախույզ աշխատելու մեջ։ Սակայն ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի և ՆԱՏՕ-ում ՌԴ հատուկ ներկայացուցիչ Դմիտրի Ռոգոզինի օպերատիվ միջամտության շնորհիվ, բոլոր լրագրողներն ազատ են արձակվել Բենգազիի օդանավակայանում տեղակայված իտալացի զինվորականների օգնությամբ։

2013-ի դեկտեմբերից մինչ օրս Ալեքսանդր Կոցն աշխատում է Ուկրաինայում՝ Դոնբասի ռազմական գործողությունների տարածքում։ Դմիտրի Ստեշինի հետ միասին Կոցը մեկուկես ամիս անցկացրեց պաշարված Սլավյանսկում 2014 թվականին։

Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ «Ղրիմում իրադարձությունների լուսաբանման օբյեկտիվության համար» պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանով (2014 թվականի ապրիլի 21)։ Իսկ Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը նրա համար հինգ տարով փակել է Ուկրաինայի տարածք մուտքն ու հետախուզում հայտարարել՝ որպես ահաբեկիչների հանցակից։

Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժման սկզբից ի վեր։ 2022 թվականի փետրվարի 24-ին աշխատում է ռազմական հակամարտության գոտում։ 2022 թվականի ապրիլի 3-ին Բուչի զանգվածային կոտորածի մասին տեղեկանալու առաջին օրը նրան «ֆեյք» անվանեց։ Հաջորդ օրը նա մեղադրեց «Boatsman » նացիստներին խաղաղ բնակիչների սպանության մեջ՝ հրապարակելով իր ստորաբաժանման մարտիկների խոսակցությունների տեսանյութը՝ ռուսական ստորաբաժանումների հեռանալուց հետո երրորդ օրը քաղաքը մաքրելու ժամանակ։

2022 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի հրամանագրով ներառվել է Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին առընթեր քաղաքացիական հասարակության զարգացման և մարդու իրավունքների խորհրդի կազմում։

## Գնահատականներ և կարծիքներ
Իր աշխատանքի տարիների ընթացքում Ալեքսանդր Կոցը զարգացրեց իր սեփական լրագրողական ոճը։ Ալեքսանդրի թեթև հեգնանքը, անցել է բազմաթիվ «թեժ կետերի» միջով, սովորաբար պատերազմի մասին նրա ռեպորտաժներն այնպիսի լույսի ներքո է ներկայացնում, որ ընթերցողն այլևս չի վախենում։ «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթի կոլեկտիվում  նրան գնահատում են որպես խիզախ, սկզբունքային, օբյեկտիվ, գործադիր և պրոֆեսիոնալ լրագրողի։

Միևնույն ժամանակ, այլ կարծիքներ կան Ալեքսանդր վերջի և նրա գործընկեր Դմիտրի Ստեշինի մասին։ Կովկասին նվիրված իրենց նյութերում Սերկեր Յակուբխանովը ազգայնական և այլատյաց դրդապատճառներ է հայտնաբերել։

Ըստ անկախ հետազոտողների, մի քանի երկրների փաստեր և տվյալներ Ալեքսանդր Կոտցը հայտնի է որպես կրեմլամետ ապատեղեկատվության տարածող։

## Պատժամիջոցներ
2022 թվականի մայիսին Ալեքսանդր Կոտցն ընդգրկվել էր Մեծ Բրիտանիայի և Ավստրալիայի պատժամիջոցային անձանց ցուցակում՝ ռուսական ապատեղեկատվության և քարոզչության կասեցման շրջանակներում։

2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ընդգրկվել է Ուկրաինայի պատժամիջոցների ցուցակներում։

2022 թվականի հոկտեմբերին ընդգրկվել է Կանադայի պատժամիջոցների ցուցակներում՝ «ռուսական ապատեղեկատվության և քարոզչության տարածմանը մասնակցության համար»։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, դաստիարակում է երկու դուստրերին։

## Մրցանակներ
thumb|2012 թվականի Յուլիան Սեմենովի անվան միջազգային մրցանակի դափնեկիրներ: Ալեքսանդր Կոցը կենտրոնում:
Լրագրության ոլորտում մի շարք մրցանակների դափնեկիր, այդ թվում՝
* Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մրցանակ ԶԼՄ-ների ոլորտում (2020 թվականի դեկտեմբերի 23)՝ «թեժ կետերից» (Սիրիա, Լիբիա, Դոնբաս) ռեպորտաժների և Բելառուսում իրադարձությունների լուսաբանման համար;
* Յուլիան Սեմենովի անվան մրցանակ ծայրահեղ աշխարհաքաղաքական լրագրության ոլորտում (2012);
* Արտեմ Բորովիկի անվան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (Կուրսկի միջուկային սուզանավի կործանման հետ կապված հանգամանքների հետաքննության և Հարավային Օսիայի ռեպորտաժների համար);
* «Կայծ» մրցանակի հավակնորդ (Հյուսիսային Կովկասից մի շարք ռեպորտաժների համար)։

Ռուսաստանի պետական և գերատեսչական մրցանակներ։
* «Արիության համար» մեդալ (հունվարի 16, 2009 թվական) ՝ *«արիության համար» մեդալ (2009 թվականի հունվարի 16) դրսևորվել է վրաց-հարավօսական հակամարտության լուսաբանման ժամանակ:*
* «Մարտական ընկերակցության ամրապնդման համար» մեդալ
* Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ իրավիճակների նախարարության մեդալ «արտակարգ հումանիտար գործողությունների մասնակից»
* «Սիրիայում ռազմական գործողության մասնակից» մեդալ (շնորհվել է 2016 թվականի ապրիլի 17-ին)՝ Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում ռազմական գործողության լուսաբանման գործում բարձր պրոֆեսիոնալիզմի և օբյեկտիվության համար

## Հրապարակումներ
* *Коц А. И.* Успеть в номер : сборник репортажей специального корреспондента «Комсомолки» / Александр Коц. — Владивосток : Изд-во Дальневосточного университета, 2009. — 217 с. 
* ''Александр Коц.'' «Уроки арабского» | Радио «Комсомольская правда», 19 августа 2017.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
*  // PolitWera. 14 ноября 2020.

Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ