Լահտի

**Լահտի** ( — «*դափնիներ*», ), քաղաք և կոմունա Ֆինլանդիայում, Հարավային Ֆինլանդիա գավառի Պեյատ Հայմե մարզի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Վեսիյարվի լճի հարավային մասում, որը Պյայանե լճի համակարգի մի մասն է։ Բնակչությունը՝ ։

## Պատմություն
thumb|300px|Լահտի տեսք ձմեռային գիշերինԼահտին առաջին անգամ հիշատակվել է 1445 թվականի փաստաթղթերում՝ որպես Հոլոլա շրջանի գյուղ։ Այն գտնվում էր այդ ժամանակի առևտրային երթուղում՝ Վերին Վիբորգսկի ճանապարհին(), որը կապում էր Հեմենլինին և Վիբորգը։ 1558 թվականին Հեյմեի հողային գրքում նշվում է, որ այդ ժամանակ Լահտիում կար 24 տուն։

Լահտին քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1905 թվականին, երբ քաղաքի բնակչությունը երեք հազար բնակչից քիչ էր։

Քաղաքի պատմական մասում, որը կոչվում է Մետսյա-Հենալալ (), կա մի ռուսական մատուռ, որը պահպանվել է քաղաքի հիմնադրման ժամանակից և կառուցվել է 1910-1912 թվականներին՝ Հենալի ռազմական կայազորի շինարարության ժամանակ։ Պահպանվել են գերեզմանատունը և ռուս գիտնական Ն.Գ.Պուշկարևի գերեզմանը (1914 թվական)։ Այդ մատուռների տվյալները կորել են 1917 թվականի (փետրվարի և հոկտեմբերի) ռուսական հեղափոխությունների և 1918 թվականի Ֆինլանդիայի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքներով, որոնք մեծապես ազդել են Հարավային Ֆինլանդիայի՝ ներառյալ Լահտի քաղաքի վրա։

## Կլիմա
Լահտիի կլիման չափավոր ցամաքային է։ Ձմեռները երկար ու ցուրտ են , միջին ջերմաստիճանը` -5&nbsp;°C-ից մինչև -8&nbsp;°C է։ Ամառը կարճ է, բայց շատ տաք` 16-19&nbsp;°C: Ձմռանը գրանցված ռեկորդային արժեքը -38&nbsp;°C է, ամռանը` 35&nbsp;°C:

## Բնակչություն
thumb|left|Լահտին 1913 թվականին, տեսարան Վեսիյարբի լճից: Ձախ կողմում գտնվում է քաղաքի պատմական թանգարանը, դեպի աջ բարձրանում է քաղաքապետարանը:Բնակչության թվով քաղաքը Ֆինլանդիայում ութերորդն է։

## Արդյունաբերություն և տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է փայտամշակման, տեքստիլ, կոշկեղենի, ապակու, սննդամթերքի արդյունաբերությամբ։ Բացի այդ Լահտի քաղաքում կա համաշխարհային ճանաչված Kemppi ապրանքանիշի արտադրված եռակցման սարքավորումների գործարան։ Գործում է Pilkington կոնցեռնի գործարանը։

## Մշակույթ
Ամեն տարի Լահտիում անցակցվում է երգեհոնային և ջազային երաժշտության միջազգային փառատոններ, պաստառների ցուցահանդեսներ, բանաստեղծների և գրողների սեմինարներ։ Արդեն մի քանի տարի է, ինչ հուլիսին տեղի է ունենում «Lahden Yöt » («Լահտիի գիշերները») քաղաքային փառատոնը։

2003 թվականից քաղաքը հյուրընկալում է հիփ հոփի և ռեգգիի Summer Up երաժշտական ամառային փառատոնը, որը հավաքում է մի քանի տասնյակ հազարավոր այցելուներ։ Լայնորեն հայտնի է, այդ թվում` արտասահմանում, քաղաքի «Լահտիի սիմֆոնիան» նվագախումբը՝ Օսմո Վյանսկյա դիրիժորի ղեկավարությամբ։

#### Sibeliustalo
Լահտիում է գտնվում Հյուսիսային Եվրոպայում ամենամեծ համերգասրահը և փայտի կոնգրեսական դահլիճը` **Սիբելիուս սրահը**()։ Լահտի քաղաքի սիմֆոնիկ նվագախումբը () պարբերաբար ելույթ է ունենում այդտեղ։ 2006 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցավ Ռուսաստանի և ԵՄ-ի ոչ պաշտոնական գագաթնաժողովը։

#### Թանգարաններ
thumb|Դահուկային թանգարան
* Քաղաքի պատմության թանգարան()։
* Լահտիի արվեստի թանգարան ()։ Նրա հետ համատեղ աշխատում է Պաստառի թանգարան (), որտեղ երկու տարին մեկ անգամ անցկացվում է պաստառի միջազգային բիենալե։
* Դահուկային թանգարան ()։
* Ռադիոյի և հեռուստատեսության թանգարան ()։
* Ռազմական երաժշտության և ռազմական բժշկության թանգարաններ։

## Սպորտ
ձախ|150px
thumb|200px
Լահտին միջազգային ճանաչում ունի «Սալբաուսելյան Կիսաթ» (, ) դահուկային սպորտի շնորհիվ, որը անցկացվում է սկսած 1923 թվականից, իսկ 1926 թվականին դարձել է միջազգային սպորտ։ Մրցույթներն անցկացվում են մարտի սկզբին։ 2010 թվականին անցկացվել է խաղի 85-րդ փուլը, 2011-ին` 86-րդ, իսկ 2012-ի մարտին` 87-րդ։

Քաղաքը երեք անգամ հայտ է ներկայացրել ձմեռային օլիմպիական խաղերի կազմակերպման համար՝ 1964, 1968 և 1972 թվականներին, սակայն զիջեց համապատասխանաբար Ինսբրուքին, Գրենոբլին, Սապորոյին։

Սպորտային կենտրոնը գտնվում է քաղաքի կենտրոնի մոտ։ Կան մարզադահլիճներ, լողավազաններ, երեք լեռնադահուկային ցատկահարթակ, որոնք բազմաթիվ միջազգային մրցույթներից հետո դարձան քաղաքի խորհրդանիշները։ Լահտիում մի քանի անգամ անցկացվեցին բիաթլոնի և դահուկների միջազգային առաջնությունները։

Քաղաքի հարևանությամբ կան նաև գոլֆի չորս հրապարակ։

Քաղաքում 2001 թվականին անցկացվեց Հոկեյի աշխարհի առաջնությունը, որը տեղի ունեցավ դեռահասների շրջանում։

## Տրանսպորտ
thumb
Քաղաքի կենտրոնում կա երկաթուղային կայարան։ Գնացքները գործում են երեք ուղղություններով՝ Կերավայի, Ռիհիմյակիի, Կոուվոլայի միջոցով դեպի Հելսինկի։

2006 թվականի սեպտեմբերի 1-ին բացվեց Լահտ-Քերավա 75 կմ երկարությամբ երկաթուղային ուղին () (շարժումը սկսվել է սեպտեմբերի 3-ից)։ Սա երեք կայարաններով երկու ժամանակակից երկաթուղային գիծ է։

## Կապ
#### Հեռարձակում
Քաղաքում կա Voima ռադիոկայան, որը հեռարձակվում է ամբողջ Պեյատ Հայմե մարզում:(Պեյատ Հայմե — 98,6 ՄՀց, Կյումենլակսո — 91,0 ՄՀցц, Արևմտյան Հայմե — 94,9 ՄՀց)

## Հայտնի բնակիչներ
* Յանե Ահոնեն, աշխարհի հնգակի չեմպիոն, երկու անգամ աշխարհի գավաթակիր, օլիմպիական խաղերի երկքաղաքացի չեմպիոն։
* Յեսե Վյանյանեն, դահուկորդ, Վանկուվերում օլիմպիական խաղերի մասնակից։
* Իոնաս Կոլկա, ֆուտբոլիստ
* Մարկուս Կոնտինեն, նկարիչ
* Միկո Կոուսա, հոկեյիստ
* Վիլե Լարինտո, ցատկորդ
* Յարի Լիթմանեն, ֆուտբոլիստ, Ֆինլանդիայի պատմության լավագույն ֆուտբոլիստը։
* Թոնի Լյուդման, հոկեյիստ
* Մարկուս Մալան, սնոուբորդիստ
* Թուոմո Օյալա, սնոուբորդիստ
* Պետրի Պասանեն, ֆուտբոլիստ
* Անտի Պոհյա, ֆուտբոլիստ
* Յարի Պույկոնեն, ցատկորդ
* Յուկա Պեկա Սարաստե, դիրիժոր և ջութակահար
* Թեմու Սիպո, 2008 թվականից Հելսինկիի կաթոլիկ եպիսկոպոս
* Ջիմի Տենոր, երաժիշտ, տենոր սաքսոֆոնիստ
* Մարկուլիո, շվեդ երգիչ, դերասան և հեռուստահաղորդավար
* Յուսի Թուոմոլա, արվեստագետ

## Քույր քաղաքներ
* ՝ Աքուրեյրի (), (1947)
* ՝ Դեյան (), (2000)
* ՝ Կալուգա (1994)
* ՝ Նառվա (), (1994)
* ՝ Պեչ (), (1956)
* ՝ Ռաներս (), (1947)
* ՝ Զուլ (), (1988)
* ՝ Վեստերոս (), (1940)
* ՝ Զապորոժիե (), (1953)
* ՝ Օլեսուն (), (1947)
* ՝ Վուստերշիր վարչաշրջան (), (2000)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lahti.fi , , , ,  — официальный сайт
* Kuka, Mitä, Lahti  — история Лахти
* Лахти. Фоторепортаж. 
* Обзор города Лахти  — Электронная Финляндия
* ru.lahti.fi 

Կատեգորիա:1905 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքներ