Լիվինգսթոն կղզի

**Լիվինգսթոն** կամ **Սմոլենսկ** (),  Հարավային Շեթլանդյան կղզիների արշիպելագի երկրորդ ամենամեծ կղզին։
մինի|Ֆրիսլանդի գագաթը կղզու ամենաբարձր կետն է։

## Աշխարհագրություն
ձախից|մինի|Հարավային Շեթլանդյան կղզիների արևմտյան մասի տեղագրական քարտեզ (կենտրոնում գտնվում է Լիվինգսթոն կղզի)
Լիվինգսթոն կղզին գտնվում է Գրինվիչ կղզուց արևմուտք, Սնոու կղզուց արևելք և Դիսեփշեն կղզուց հյուսիս։ Կղզու երկարությունը արևմուտքից արևելք մոտավորապես 73 կմ է, իսկ լայնությունը հյուսիսից հարավ` 5-36 կմ: Տարածք 798 կմ² է։

Կղզու մոտ կան բազմաթիվ փոքր կղզիներ և ժայռեր։ Դրանցից ամենախոշորներն են Ռուգգիդը (Բայերս թերակղզու մոտ), Կիսալուսնի կղզին, Անապատ և Զեդ կղզիները։ Կղզու գրեթե ողջ տարածքը ծածկված է սառցե շերտով։ Բացառություն է կազմում Բայերս թերակղզին (61 կմ²), որը կազմում է կղզու արևմտյան հատվածը, ինչպես նաև որոշ ափամերձ տարածքներ և լեռների լանջեր։ Տեղական սառցադաշտաբանությունը բնութագրվում է հրաբխային մոխրի նկատելի շերտերով, որոնք այստեղ կուտակվել են հարևան Խաբեության կղզու հրաբխային ակտիվության պատճառով: Կղզու ամենաբարձր կետը Ֆրիսլենդ լեռն է՝ Տանգրա լեռների մի մասը։ Նրա բարձրությունը ծովի մակարդակից 1700 մ է։
մինի|Ուիլյամս ճամբար, հայտնաբերված Ուիլյամ Սմիթի կողմից 1819 թվականի փետրվարի 19-ին
Եղանակը կղզում բնութագրվում է որպես արագ փոփոխվող, քամոտ, խոնավ և ամպամած: Ջերմաստիճանը բավականին հաստատուն է, ամռանը  հազվադեպ է գերազանցում +3°C-ը, իսկ ձմռանը իջնում է −11°C-ից ցածր: Այնուամենայնիվ, ուժեղ քամիների պատճառով ջերմաստիճանը գրեթե միշտ տատանվում է -5°C-ից -10°C-ի միջակայքում: Ամենատաք ամսվա` փետրվարի միջին ջերմաստիճանը +2,6°C-ն է, ամենացուրտը օգոստոսին է` −4,6°C։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 377 մմ է։

## Պատմություն
աջից|մինի|Սուրբ Կլիմենտ Օհրիդսկի բևեռային կայան
Կղզին հայտնաբերվել է 1819 թվականի փետրվարի 19-ին անգլիացի ծովագնաց Ուիլյամ Սմիթի կողմից՝ դառնալով առաջին ցամաքը հարավային լայնության 60-րդ զուգահեռականից հարավ, որը տեսել է մարդը։ Երկու տարի անց` 1821 թվականի փետրվարի 6-ին կղզու հարավային ափը քարտեզագրվել է Ֆ. Բելինգսհաուզենի առաջին ռուսական անտարկտիկական արշավախմբի կողմից, որը նրան տվել է Սմոլենսկ անվանումը՝ ի պատիվ Նապոլեոնյան պատերազմների դարաշրջանի Սմոլենսկի ճակատամարտի։ Ներկայիս անունը ենթադրաբար տրվել է ի պատիվ կապիտան Էնդրյու Լիվինգսթոնի ( ), չնայած կղզում արդեն ձկնորսությամբ զբաղվող բրիտանացի և ամերիկացի կետորսներն այն անվանում էին *Ֆրիզլենդ*։

Քանի որ գոյություն ունեցող անվանումը հաստատվել է կղզու համար, տարածքի պատմական հիշողությունը պահպանելու նպատակով Խաբեության կղզին մոտակա հրվանդանից բաժանող նեղուցը կոչվել է Սմոլենսկի անունով։

1957-1958 թվականներին Հաննայի հրվանդանում` Լիվինգսթոնի հարավային ափում, գործում էր բրիտանական բազային *կայանը*։ 1988 թվականին կղզում հիմնվել են երկու մշտական բևեռային կայաններ՝ բուլղարական *Սուրբ Կլիմենտ Օհրիդացին* և իսպանական *Խուան Կառլոս I-ը։* 1991 թվականին սկսել է գործել ամերիկա-չիլիական «Շիրրեֆ» սեզոնային բազան։

## Քարտեզներ
* L.L. Ivanov et al.  (from English Strait to Morton Strait, with illustrations and ice-cover distribution). 1:100000 scale topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* Л. Иванов. Антарктика: Остров Ливингстън и острови Гринуич, Робърт, Сноу и Смит . Топографска карта в мащаб 1:120000. Троян: Фондация Манфред Вьорнер, 2009. ISBN 978-954-92032-4-0
* Л. Иванов. . В: Л. Иванов и Н. Иванова. *Антарктика: Природа, история, усвояване, географски имена и българско участие*. София: Фондация Манфред Вьорнер, 2014. с. 18-19. ISBN 978-619-90008-1-6
* L.L. Ivanov. . Scale 1:100000 topographic map. Manfred Wörner Foundation, 2017. ISBN 978-619-90008-3-0

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Իվանովը, Լ. Լիվինգսթոն կղզու ընդհանուր աշխարհագրություն և պատմություն. *Բուլղարական անտարկտիկական հետազոտություն. սինթեզ* : Eds. Գ. Պիմպիրեվի և Ն. Չիպեւը։ Սոֆիա: Սբ. Կլիմենտ Օհրիդսկու համալսարանի հրատարակչություն, 2015 թ. pp. 17-28։ ISBN 978-954-07-3939-7
* Իվանով, Լ.Լ Լիվինգսթոն կղզի . Տանգրա լեռներ, Կոմինի գագաթ, արևմտյան լանջի նոր քարուղի; Լյասկովեց գագաթ, առաջին վերելք; Զոգրաֆ գագաթ, առաջին վերելք; Վիդինի բարձունք, Մելնիկի գագաթ, Մելնիկի լեռնաշղթա, առաջին վերելք. *The American Alpine Journal*, 2005 թ. pp. 312-315 թթ.
* Գիլդեա, Դ. ''Լեռնագնացություն Անտարկտիդայում. ամբողջական ուղեցույց. Ճամփորդական ուղեցույց:'' Primento and Editions Nevicata, 2015 թ. ISBN 978-2-51103-136-0

Կատեգորիա:Անտարկտիդայի աշխարհագրական օբյեկտներ
Կատեգորիա:Անտարկտիդայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով