Բետա գործակից

**Բետա-գործակից** ցուցանիշ է, որը հաշվարկվում է արժեթղթի կամ արժեթղթերի պորտֆելի համար։ Այն շուկայական ռիսկի չափանիշ է և արտահայտում է, թե որքանով է տվյալ արժեթղթի (կամ պորտֆելի) շահութաբերությունը տատանվում՝ համեմատած մեկ այլ պորտֆելի եկամտաբերության հետ, որը հաճախ ներկայացվում է որպես շուկայի միջին պորտֆել, և որի բետա-գործակիցը ընդունվում է որպես մեկ միավոր։

Եթե բետա-գործակիցը մեծ է մեկից, նշանակում է, որ արժեթուղթը շուկայի համեմատ աճում կամ նվազում է ավելի արագ։ Եթե գործակիցը 0-ից մինչև 1 է, ապա դա նշանակում է, որ արժեթղթի արժեքը հետևում է շուկայի միտումներին, բայց ավելի կայուն է փոփոխությունների նկատմամբ։ Բացասական գործակիցը ցույց է տալիս, որ արժեթուղթը կամ պորտֆելն արժեզրկվում են շուկայի աճի ժամանակ և աճում են շուկայի անկման ժամանակ։ Եթե բետա-գործակիցը զրո է, դա նշանակում է, որ տվյալ արժեթղթի (կամ պորտֆելի) եկամտաբերությունն ընդհանրապես կապ չունի շուկայի եկամտաբերության հետ։

## Գործակցի հաշվարկ
Արժեթղթերի պորտֆելի կազմի մեջ մտնող ակտիվի (կամ առանձին ակտիվի / պորտֆելի) բետա-գործակիցը շուկայի (կամ էտալոնային պորտֆելի՝ օրինակ՝ ֆոնդային ինդեքսի կամ նմանատիպ ցուցանիշի) նկատմամբ հանդիսանում է βₐ գործակիցը, որը ստացվում է գծային ռեգրեսիայի միջոցով՝ ակտիվի եկամտաբերությունը ժամանակահատվածում համեմատելով շուկայական պորտֆելի եկամտաբերության հետ։ Այս ռեգրեսիան ունի հետևյալ տեսքը․եր ունեցող որևէ այլ ցուցանիշի, կամ իրական այլ պորտֆելի) համեմատ, ներկայացվում է որպես **βₐ** գործակից՝ հետևյալ գծային ռեգրեսիայի ձևով․

r_{p,t}

: r_{a,t} = \alpha + \beta_a r_{p,t} + \varepsilon_t
Ըստ գծային ռեգրեսիայի հաշվարկման բանաձևերի՝ բետա-գործակիցը հաշվարկվում է որպես դիտարկվող եկամտաբերությունների կովարիացիայի և շուկայի (կամ էտալոնային պորտֆելի) եկամտաբերության դիսպերսիայի հարաբերություն
: \beta_a = \frac {\mathrm{Cov}(r_a,r_p)}{\mathrm{Var}(r_p)},

Որտեղ՝
r_a֊ գնահատվող արժեքն է, այսինքն՝ այն ակտիվի կամ պորտֆելի եկամտաբերությունը, որի համար հաշվարկվում է բետա-գործակիցը,

r_p֊համեմատության էտալոնային արժեքն է՝ շուկայի կամ արժեթղթերի պորտֆելի եկամտաբերությունը,

\mathrm{Cov}֊ գնահատվող և էտալոնային եկամտաբերությունների կովարիացիան է,

\mathrm{Var}֊էտալոնային եկամտաբերության դիսպերսիան է։

Բացի այդ, այն դեպքերում, երբ ընկերությունը չունի շուկայում շրջանառվող բաժնետոմսեր (այսինքն՝ այն փակ է կամ ոչ հրապարակային), բետա-գործակիցը հաշվարկվում է համեմատելով նմանատիպ ընկերությունների հետ։ Այդպիսի համադրության համար օգտագործվում են նույն ոլորտին պատկանող ընկերություններ, որոնց բիզնես մոդելը հնարավորինս մոտ է ոչ հրապարակային ընկերության բիզնեսին։

Այս մեթոդով հաշվարկելիս կատարվում են մի շարք ճշգրտումներ, մասնավորապես՝ պետք է հաշվի առնել համեմատվող ընկերությունների կապիտալի կառուցվածքի տարբերությունները՝ այսինքն՝ պարտքի և սեփական կապիտալի հարաբերակցությունը, որը կարող է զգալիորեն ազդել ռիսկայնության գնահատման վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ETFs & Diversification: A Study of Correlations 
*Leverage and diversification effects of public companies
*Calculate Beta in a Spreadsheet
*Free Beta Calculator for any Asset-Index pair 
*Calculate Sharpe Ratio in Excel
*Calculate Beta in Excel
*Online Portfolio Beta Calculator

Կատեգորիա:Ակտիվների կառավարում
Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական մաթեմատիկա
Կատեգորիա:Ֆինանսներ