Սպառման հարկ

**Սպառման հարկ**, ապրանքների և ծառայությունների սպառողական ծախսերի վրա գանձվող հարկ։ Նման հարկի հարկման բազան սպառման վրա ծախսված գումարն է։ Սպառման հարկերը սովորաբար անուղղակի են, ինչպիսիք են վաճառքի հարկը կամ ավելացված արժեքի հարկը։ Այնուամենայնիվ, սպառման հարկը կարող է նաև կառուցվել որպես ֆիզիկական անձանց ուղղակի հարկման ձև, ինչպիսին է «Hall Slabushka»-ի մեկ հարկը։

## Տեսակներ
### Ավելացված արժեքի հարկ
Ավելացված արժեքի հարկը կիրառվում է արտադրանքի կամ նյութի վրա՝ ավելացված շուկայական արժեքի նկատմամբ՝ դրա արտադրության կամ շուկայավարման յուրաքանչյուր փուլում։ Օրինակ, եթե մանրածախ վաճառողը գնում է քսան դոլար արժողությամբ վերնաշապիկ և վաճառում այն երեսուն դոլարով, ապա այդ հարկը կգանձվի այդ երկու գումարների միջև տասը դոլարի տարբերությունից։

Պարզ ԱԱՀ-ն համաչափ է սպառմանը, բայց հետընթաց է եկամտի ավելի բարձր մակարդակներում եկամտի նկատմամբ, քանի որ սպառումը հակված է նվազել որպես եկամտի տոկոս, քանի որ եկամուտներն աճում են։ Խնայողություններն ու ներդրումները հարկվում են հետաձգմամբ, մինչև դրանք դառնան սպառում։ Որոշակի ապրանքներ կարող են բացառվել ավելացված արժեքի հարկից՝ եկամտի վրա դրա ազդեցությունը նվազեցնելու համար։ Այն տարածված է ԵՄ երկրներում։

Ավելացված արժեքի հարկը սպառման հարկ է, որը գանձվում է ամեն անգամ, երբ ապրանքի արժեքն ավելանում է արտադրության գործընթացում մինչև վաճառքի պահը։

Ավստրալիայում, Կանադայում, Հնդկաստանում, Նոր Զելանդիայում և Սինգապուրում այն փոխարենը կոչվում է «ապրանքների և ծառայությունների հարկ»։ Կանադայում այն կոչվում է նաև «Համապատասխան վաճառքի հարկ», երբ այն զուգորդվում է գավառական վաճառքի հարկի հետ։

### Վաճառքի հարկ
Վաճառքի հարկը սպառման հարկ է, որը կիրառվում է ապրանքների և ծառայությունների վաճառքի նկատմամբ։ Վաճառքի հարկը սովորաբար վերաբերում է ապրանքների վաճառքին և երբեմն ներառում է ծառայությունների վաճառք։ Հարկը կիրառվում է վաճառքի վայրում։ Հարկի գումարը սովորաբար ըստ արժեքի է, այսինքն՝ այն հաշվարկվում է վաճառքի գնի նկատմամբ տոկոսադրույքը կիրառելով։ Երբ ապրանքների կամ ծառայությունների հարկը կառավարման մարմնին վճարվում է անմիջապես սպառողի կողմից, այն սովորաբար կոչվում է օգտագործման հարկ։ Հաճախ օրենքները նախատեսում են որոշակի ապրանքների կամ ծառայությունների ազատում նման հարկերից։

Օրենքները կարող են վաճառողներին թույլ տալ հարկը նշել ապրանքների կամ ծառայությունների գնից առանձին կամ պահանջել, որ այն ներառվի գնի մեջ։

### Ակցիզային հարկ
Ակցիզային հարկը վաճառքի հարկ է, որը տարածվում է ապրանքների որոշակի դասի վրա, սովորաբար ալկոհոլի, ծխախոտի, բենզինի կամ զբոսաշրջության վրա։ Հարկի դրույքաչափը տատանվում է՝ կախված գնված ապրանքի տեսակից և դրա քանակից և, ընդհանուր առմամբ, կախված չէ այն ձեռք բերող անձից։

Լրացուցիչ շքեղության հարկերը ակցիզային հարկի տեսակ են, որը գանձվում է հասարակության համար վնասակար համարվող ապրանքների վրա՝ փորձելով նվազեցնել դրանց սպառումը՝ բարձրացնելով գները։

### Ուղղակի սպառման հարկ
Ուղղակի անձնական սպառման հարկը կարող է լինել ծախսերի հարկի ձև, այսինքն՝ եկամտային հարկ, որից հանվում են խնայողություններն ու ներդրումները, ինչպիսիք են «Hall-Rabushka»-ի մեկ հարկը։ Ուղղակի անձնական սպառման հարկը կարող է լինել նաև անձնական սպառման հարկի ձև։ Ուղղակի սպառման հարկը կարող է անվանվել որպես ծախսերի հարկ, դրամական միջոցների հոսքի հարկ կամ սպառման եկամտի հարկ և կարող է լինել ֆիքսված կամ առաջադեմ։ Այն կարող է սահմանվել որպես ծախսերի հարկ, դրամական միջոցների հոսքի հարկ կամ սպառման եկամտի հարկ։ Նախկինում ծախսերի հարկերը կարճ ժամանակով ներդրվել են Հնդկաստանում և Շրի Լանկայում։

Հարկի այս ձևը վերաբերում է անհատի եկամտի և խնայողությունների ցանկացած աճի կամ նվազման միջև եղած տարբերությանը։ Անձնական սպառման պարզ հարկերը հետընթաց են եկամտի նկատմամբ։ Այնուամենայնիվ, քանի որ այս հարկը կիրառվում է անհատական հիմունքներով, կարող է առաջադեմ լինել։ Միշտ այնպես, ինչպես եկամտահարկի դրույքաչափերն աճում են ֆիզիկական անձանց եկամուտների աճի հետ մեկտեղ, առաջադեմ սպառման հարկի դրույքաչափերն աճում են անձնական սպառման աճի հետ մեկտեղ։ Միլթոն Ֆրիդմանից մինչև Էդվարդ Գրամլիխ և Ռոբերտ Ֆրանկ տնտեսագետները պահպանել են առաջադեմ սպառման հարկը։

## Պատմություն
Սպառման հարկերը, մասնավորապես ակցիզային հարկերը, դեր են խաղացել մի քանի նշանավոր պատմական իրադարձություններում։ Միացյալ Նահանգներում դրոշմանիշային վճարը, թեյի հարկը և վիսկիի հարկերը ապստամբություններ են առաջացրել, որոնցից առաջին երկուսը ուղղված էին բրիտանական կառավարության դեմ, իսկ երկրորդը՝ դաշնային կառավարության դեմ։ Հնդկաստանում աղի ակցիզային հարկը հանգեցրել է Մահաթմա Գանդիի հայտնի աղի երթին՝ Հնդկաստանի ազգային-ազատագրական շարժմանը։

### Միացյալ Նահանգներ
Միացյալ Նահանգների գոյության սկզբում հարկերը հիմնականում գանձվել են սպառման վրա։ Ալեքսանդր Համիլթոնը՝ «The Federalist Papers» անանուն հրատարակության երկու գլխավոր հեղինակներից մեկը, կողմ է արտահայտվել սպառման հարկերին մասամբ այն պատճառով, որ դրանք ավելի դժվար է բարձրացնել բռնագանձման մակարդակի, քան եկամտահարկը։ Ֆեդերալիստական թերթերում (թիվ 21) Համիլթոնը գրել է․

Չնայած ֆիզիկական անձանց և կորպորացիաների եկամուտների հարկերը ապահովում են դաշնային կառավարության եկամտի հիմնական մասը, սպառման հարկերը շարունակում են մնալ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կառավարությունների եկամտի հիմնական աղբյուրը։ 1974 թվականին Ուիլյամ Էնդրյուսը մշակել է անձնական սպառման հարկի առաջին մանրամասն առաջարկներից մեկը։

### Ճապոնիա
1979 թվականին Մասայոշի Օհիրայի Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության կառավարությունը փորձել է սահմանել սպառման հարկ։ Օհիրան բախվել է ընդդիմության իր իսկ կուսակցությունում և հրաժարվել իր փորձերից այն բանից հետո, երբ 1979 թվականի ընտրություններում իր կուսակցությունը ձախողվել է։ Տասը տարի անց Նոբորու Տակեսիտան հաջողությամբ բանակցություններ է վարել քաղաքական գործիչների, բյուրոկրատների, բիզնեսի և արհմիությունների հետ սպառման հարկի ներդրման վերաբերյալ, որը ներդրվել է 1989 թվականին 3%-ով։

1997 թվականի ապրիլին՝ Ռյուտարո Հաշիմոտոյի կառավարության օրոք, տոկոսադրույքը բարձրացվել է մինչև 5%։ Այս 5%-ը բաշխվում է ազգային կառավարության և տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջև, որոնք համապատասխանաբար ստանում են 4% և 1%։ Հարկի ներդրումից անմիջապես հետո Ճապոնիան սկսել է անկում ապրել, որի համար ոմանք մեղադրել են սպառման հարկի բարձրացումը, իսկ մյուսները՝ 1997 թվականի ասիական ֆինանսական ճգնաժամը։

Վարչապետ Ձյունիտիրո Կոիձումին հայտարարել է, որ մտադիր չէ բարձրացնել հարկը իր կառավարման տարիներին, սակայն 2005 թվականի ընտրություններում՝ իր խոշոր հաղթանակից հետո, հանել է այդ հարցի քննարկման արգելքը։ Հետագա տարիներին «LDP»-ի քաղաքական գործիչները քննարկել են այս ցուցանիշի հետագա բարձրացումը՝ ներառյալ վարչապետներ Շինզո Աբեն, Յասուո Ֆուքուդան և Թարո Ասոն։

2009 թվականի օգոստոսի ընտրություններում դեմոկրատական կուսակցությունը եկել է իշխանության՝ խոստանալով չորս տարի չբարձրացնել սպառման հարկը։ Ճապոնիայի դեմոկրատական կուսակցության առաջին վարչապետ Յուկիո Հաթոյաման դեմ էր, բայց Նաոտո Կանը փոխարինել է նրան և կոչ արել բարձրացնել սպառման հարկը։ Հաջորդ վարչապետ Յոշիհիքո Նոդա «իր քաղաքական կյանքը վտանգի տակ է դրել»՝ բարձրացնելով հարկը։ Չնայած ներքին պայքարին, որի ընթացքում ՃԴԿ-ի նախկին առաջնորդ և համահիմնադիր Իտիրո Օձավան և խորհրդարանի շատ այլ անդամներ դեմ են քվեարկել օրինագծին և այնուհետև լքել են կուսակցությունը։ 2012 թվականի հունիսի 26-ին Ճապոնիայի խորհրդարանի ստորին պալատը օրինագիծ է ընդունել հարկը մինչև 10% կրկնապատկելու մասին։

Չնայած փոքր ընդդիմադիր կուսակցությունների կողմից զգալի հակազդեցությանը և անվստահություն հայտնելու փորձին, 2012 թվականի օգոստոսի 10-ին օրինագիծը հաջողությամբ ընդունվել է վերին պալատի կողմից, որի արդյունքում 2014 թվականի ապրիլին հարկը ավելացել է մինչև 8%, իսկ 2019 թվականի հոկտեմբերին՝ մինչև 10% (երկու անգամ հետաձգվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի սկզբնական ամսաթվից)։

## Խնայողական ազդեցություն
Սպառման հարկերը չեն հարկում խնայողությունները, ինչը թույլ է տալիս ներդրված ակտիվները կուտակվել առանց հարկերի։ Եթե հարկերի բացակայության դեպքում խնայողությունների մեկ դոլարը հատկացվում է կենսաթոշակի համար ինը տոկոս բարդ տոկոսադրույքով, ապա քսանչորս տարի անց մնացորդը բարձրանում է մինչև 7,91 դոլար։ Որպես այլընտրանք, եթե դուք ընդունում եք երեսուն տոկոս հարկի դրույքաչափ, ապա հարկումից հետո նույն դոլարը նվազում է մինչև վաթսունյոթ ցենտ։

Դրանից հետո արդյունավետ տոկոսադրույքը իջնում է մինչև վեց տոկոս, քանի որ եկամտի մնացած մասը վճարվում է հարկերի տեսքով։ Քսանչորս տարի անց մնացորդը բարձրանում է միայն մինչև 2,73 դոլար։ Համախառն հարկերը վերջին դեպքում կազմում են 1,02 դոլար։ Մնացած 4,16 դոլարը տնտեսությունը ոչ մի կերպ չի կորցնում, քանի որ 4,16 դոլարն այն է, ինչ կառավարությունը կվաստակեր տոկոսներով, եթե իր հարկային եկամուտները ներդներ նույն ներդրումների մեջ։ Եթե սկզբնական ներդրված գումարը չի հարկվում ստացման պահին, բայց շահույթը հարկվում է դրանից հետո, վճարված ընդհանուր հարկերը մնում են նույնը, բայց ավելի հավասարաչափ բաշխվում են ամբողջ ժամանակահատվածում։ Այս արդյունքները հիմնականում կախված են վերադարձի տոկոսադրույքից՝ օրինակ, երեք տոկոս եկամտաբերության դեպքում հարկային եկամուտների մեծ մասը գալիս է դոլարով կանխավճարի հարկից։

Այն չափով, որ ինչ-որ բանի հարկումը հանգեցնում է դրա նվազմանը (լինի դա եկամուտ, թե սպառում), եկամտի փոխարեն սպառման հարկումը պետք է խթանի ինչպես աշխատանքը, այնպես էլ կապիտալի կուտակումը, ինչը մեծացնում է տնտեսական աճը՝ միաժամանակ խոչընդոտելով սպառմանը։ Այսպիսով, սպառման հարկումը կարող է հանգեցնել այն բանի, որ սպառումն ավելի քիչ է, քան սպառումը։ Երկրորդ՝ հարկային բազան ավելի մեծ է, քանի որ ամբողջ սպառումը հարկվում է։

Հաստատագրված սպառման հարկերը հետընթաց են (հարկային բեռը տեղափոխում են ավելի քիչ ապահովվածների վրա)։ Հարկային պարտավորության և եկամտի հարաբերակցությունը հակված է նվազել, քանի որ եկամուտը մեծանում է, քանի որ բարձր եկամուտ ունեցող մարդիկ հակված են սպառում իրենց եկամտի համամասնորեն ավելի փոքր մասը։ Անհատը, որը ի վիճակի չէ խնայողություններ կատարել, հարկեր կվճարի իր ամբողջ եկամտի վրա, բայց այն անհատը, որը խնայում կամ ներդնում է իր եկամտի մի մասը, հարկվում է միայն մնացած եկամտի վրա։

## Գործնական նկատառումներ
Առաջարկվող սպառման հարկերից շատերը որոշ ընդհանրություններ ունեն եկամտային հարկի համակարգերի հետ։ Այս առաջարկների համաձայն՝ հարկ վճարողներին սովորաբար տրվում են արտոնություններ և (կամ) ստանդարտ նվազեցումներ՝ ապահովելու համար, որ աղքատները ոչ մի հարկ չեն վճարում։ Սպառման միասնական հարկի դեպքում այս այլ նվազեցումներն արգելվում են։

Հարկային պարտավորությունների միջին չափը մոտեցնելու և վճարումները հարթելու համար կարող է ներդրվել հարկերի պահման համակարգ։ Շատ հարկատուներ դժվարանում են ամբողջ տարվա ընթացքում հարկեր չվճարել, ինչի արդյունքում տարեվերջին առաջանում է մեծ հարկային հաշիվ։

Էնդրյուսը նշում է բնակարանին բնորոշ խնդիրը։ Վարձակալներն անպայման «սպառում» են բնակարանները, ուստի նրանց վարձակալության ծախսերը հարկվելու են։ Այնուամենայնիվ, տան սեփականատերերը նույնպես նույն կերպ են սպառում բնակարանները, բայց երբ նրանք մարում են հիփոթեքը, վճարումները դասակարգվում են որպես խնայողություններ, այլ ոչ թե սպառում (քանի որ կապիտալը ձևավորվում է ակտիվում)։

Տան սեփականատերը կարող է տունը վարձով տալ ուրիշներին՝ փողի դիմաց, բայց փոխարենը նախընտրում է ապրել այդ տանը։ Այսպիսով, տանտերը նաև սպառում է կացարանը՝ թույլ չտալով վարձակալներին վճարել բնակարանի համար և վերցնել այն։ Այն գումարի չափը, որը տանտերը կարող է ստանալ որպես վարձավճար, տան պայմանական վարձակալության արժեքն է՝ այն գումարը, որը տանտերը կարող է ստանալ որպես վարձավճար, տան պայմանական վարձակալության արժեքն է։

Իրական սպառման հարկը հարկելու է տան պայմանական վարձակալության արժեքը (որը կարող է որոշվել նույն կերպ, ինչպես գույքի հարկային նպատակներով գնահատումը), բայց ոչ ակտիվի (տան) արժեքի բարձրացումը։ Այս դեպքում ակտիվի (տան) արժեքը պետք է լինի ավելի բարձր, քան ակտիվի (տան) արժեքը։ Էնդրյուսն առաջարկում է չօգտագործել պայմանական վարձավճարը հարկելու այս մեթոդը՝ դրա բարդության պատճառով։ Միացյալ Նահանգներում դաշնային կառավարությունը սուբսիդավորում է բնակարանների սեփականությունը՝ թույլ տալով սահմանափակ նվազեցումներ հիփոթեքային վարկերի տոկոսների և կապիտալի շահույթի համար։ Հետևաբար, նման սպառման հարկի շրջանակներում վարձակալների և տանտերերի նկատմամբ նույն վերաբերմունքը կարող է այնտեղ անիրագործելի լինել։

Այս խնդիրը չէր առաջանա ծախսերը հարկելիս, քանի որ նախահարկային ներդրումային հաշվից բոլոր դուրսբերումները դիտվում են որպես հարկվող սպառում, անկախ նրանից, թե այդ միջոցներն օգտագործվում են վարձավճարը վճարելու, տուն գնելու կամ հիփոթեքի մայր գումարը մարելու համար։ Այնուամենայնիվ, հարկվող սպառումը կարող է առաջանալ նաև այն պատճառով, որ հարկվող սպառումը կարող է առաջանալ միայն այն դեպքում, եթե այդ միջոցները չեն օգտագործվում։ Մարդը կարող է տուն գնել նախահարկ հաշվեհամարով, բայց նրան թույլ չեն տա ապրել այնտեղ։

Բացի այդ, սպառման հարկի «արդարությունը» պահպանելու համար կարող են կիրառվել առաջադեմ դրույքաչափեր։ Սպառման ավելացումը նշանակում է անհամաչափ մեծ հարկային պարտավորություններ։

## Տնտեսական ազդեցություն
Սպառման հարկի ժամանակավոր չեզոքությունը, սակայն, այն է, որ սպառումն ինքնին հարկվում է, ուստի ռեսուրսների բաշխման առումով նշանակություն չունի, թե որ ապրանքն է կամ ծառայությունը սպառվում։ Սպառման հարկի ժամանակավոր չեզոքությունը, սակայն, այն է, որ սպառումն ինքնին հարկվում է, ուստի ռեսուրսների բաշխման առումով նշանակություն չունի, թե որ ապրանքն է կամ ծառայությունը սպառվում։ Չեզոքության վրա միակ հնարավոր ազդեցությունը սպառման և խնայողությունների հարաբերակցությունն է։ Տեսականորեն միայն սպառման հարկումը պետք է հանգեցնի խնայողությունների ավելացման։

Շատ տնտեսագետներ և հարկային փորձագետներ նախընտրում են սպառման հարկերը, քան շահույթը, ինչը նպաստում է տնտեսական աճին։

Կախված կիրառությունից (օրինակ՝ մաշվածության հաշվառումից) և հանգամանքներից, եկամտային հարկերը կամ նպաստում են, կամ չեն նպաստում ներդրմանը։ Չխոչընդոտելով ներդրումներին՝ սպառման հարկը կարող էր ավելացնել հիմնական կապիտալը, արտադրողականությունը և, հետևաբար, կավելացներ տնտեսության չափը։ Սպառումը նաև ավելի ճշգրիտ արտացոլում է երկարաժամկետ միջին եկամուտը։ Անհատի կամ ընտանիքի եկամուտը հաճախ տարեցտարի կարող է շատ տարբեր լինել։ Տան վաճառքը, միանվագ աշխատանքի բոնուսը և տարբեր այլ իրադարձություններ կարող են հանգեցնել ժամանակավոր բարձր եկամտի, որը ցածր կամ միջին եկամուտ ունեցող անձին մղում է ավելի բարձր հարկի դրույքաչափի։ Մյուս կողմից, ավելի հարուստ մարդը կարող է ժամանակավորապես գործազուրկ լինել և ոչ մի եկամուտ չստանալ։

## Ազդեցությունը աշխատանքի ընտրության վրա
Սպառման հարկերը, ինչպես մյուս հարկերը, մերժում են անհատական որոշումները օպտիմալ ընտրությունից։ Կարևոր խնդիր է անհատական աշխատանքային որոշումների վրա հնարավոր ազդեցությունը։ Երկու հնարավոր ազդեցությունները հայտնի են որպես եկամտի էֆեկտ (հարկերը նվազեցնում են աշխատանքի իրական արժեքը) և փոխարինման էֆեկտ (աշխատանքի հարաբերական արժեքի փոփոխություն այլ գործունեության նկատմամբ)։

### Ազդեցությունը եկամտի վրա
Սպառման հարկ սահմանելիս անձի գնողունակությունը նվազում է կամ գների բարձրացման պատճառով (արտադրողները հարկը փոխանցում են սպառողին), կամ աշխատավարձի իջեցման պատճառով (հարկային մարմինները ուղղակիորեն հարկում են սպառողին՝ հիմնվելով նրա սպառման չափման վրա)։ Ենթադրելով գների բարձրացման հետ կապված առաջին դեպքը, եթե անձը ունենար ամսական $1000 ծախս և ժամային աշխատավարձը լիներ՝ $10/ժամ, ապա ստիպված կլիներ ամսական 100 ժամ աշխատել՝ ծախսերը հոգալու համար։ Եթե անձը ամսական 1000 դոլար աշխատավարձ ունենար, ապա նա ստիպված կլիներ ամսական 100 ժամ աշխատել՝ ծախսերը հոգալու համար։ Այնուամենայնիվ, 10% սպառման հարկի դեպքում և ենթադրելով, որ հարկն ամբողջությամբ ընկնում է սպառողների ուսերին, ամսական ծախսերը կկազմեն $ 1,100, ինչը նշանակում է, որ անձը ստիպված կլինի աշխատել 110 ժամ՝ այն ծածկելու համար։ Ակնկալվում է, որ անհատները կավելացնեն իրենց աշխատանքի ծավալը՝ փոխհատուցելու սպառողական կարողությունների կորուստը՝ ի պատասխան հարկման բարձրացման։

### Փոխարինման էֆեկտ
Գնողունակության նվազման հետ մեկտեղ հարկերը նաև նվազեցնում են աշխատանքի հարաբերական արժեքը հանգստի հետ կապված։ Եթե սպառման հարկ է սահմանվում, աշխատավայրում անցկացրած մեկ ժամվա արժեքը նվազում է՝ կախված տարբեր գործողություններից, քանի որ հարկը նվազեցնում է ապրանքների և ծառայությունների իրական քանակը, որոնք անձը կարող է ձեռք բերել աշխատանքի տվյալ մակարդակում։ Սա հետագայում մեծացնում է ազատ ժամանակի հարաբերական արժեքը և նվազեցնում աշխատաժամանակի քանակը, ինչը, ըստ էության, հանգեցնում է եկամտի հակադարձ ազդեցության։

Եթե սպառման հարկը չպետք է ազդի եկամտի վրա, ապա հարկի դրույքաչափը, ամենայն հավանականությամբ, ավելի բարձր կլինի եկամտահարկի համեմատ՝ ավելի փոքր հարկային բազայի պատճառով։ Չնայած եկամտահարկի հարկային բազան ներառում է ֆիզիկական անձանց բոլոր եկամուտները, սպառման հարկի հարկային բազան ներառում է միայն եկամուտները հանած խնայողությունները, ուստի այն անխուսափելիորեն ավելի քիչ կլինի։ Հարկի ավելի բարձր դրույքաչափը կարող է հանգեցնել փոխարինման ավելի մեծ ազդեցության։ Այնուամենայնիվ, սպառման հարկը գանձվում է նաև անցյալ խնայողությունների վրա, որոնք անձը ծախսել է ավելի ուշ կյանքում, օրինակ՝ թոշակի անցնելիս։ Ակնկալվում է, որ այս կապիտալի հարկը չի ազդի անհատի վարքի վրա, քանի որ այս հարկային բեռից խուսափելու օրինական միջոց չկա։ Անցյալ խնայողությունների սպառման հարկը, Հհետևաբար, միանվագ հարկի օրինակ է։ Որպես հետևանք, սպառման հարկի դրույքաչափը պարտադիր չէ, որ շատ ավելի բարձր լինի, քան եկամտահարկի դրույքաչափը՝ եկամուտը չեզոք պահելու համար։ Հնարավոր թերություններից մեկը տարեցների ավելի մեծ ծանրաբեռնվածությունն է, ովքեր հիմնականում ծախսում են իրենց անցյալի խնայողությունները։

### Էմպիրիկ տվյալներ
Ըստ տեսության, հարկերը երկու հակադիր ազդեցություն ունեն անձի աշխատանքի որոշումների վրա, ուստի ընդհանուր ազդեցությունը կարող է անհասկանալի լինել։ Էմպիրիկ ապացույցները ցույց են տալիս, որ հարկերի բարձրացումը հանգեցնում է աշխատուժի ավելի ցածր ծախսերի, ինչը նշանակում է, որ փոխարինման ազդեցությունն ավելի մեծ է, քան եկամտի ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ սպառման հարկը, ամենայն հավանականությամբ, կնվազեցնի աշխատուժի ծախսերը ավելի շատ, քան եկամտահարկը, չնայած ակնկալվում է, որ տարբերությունը աննշան կլինի։

## Սպառման հարկի հարկային բեռ
### Հարկային բեռը կախված եկամտի մակարդակից
Սպառման հարկերը հաճախ քննադատվում են իրենց ռեգրեսիվ բնույթի համար, ինչը նշանակում է, որ եկամտի ավելացման հետ մեկտեղ հարկի միջին դրույքաչափը նվազում է։ Այնուամենայնիվ, դա կախված է եկամտի չափումից։ Եթե տարեկան կամ ամսական եկամուտը չափվում է, սպառման հարկերն իսկապես հետադիմական են, քանի որ ավելի բարձր եկամուտ ունեցող մարդիկ կարող են իրենց թույլ տալ ավելի շատ տնտեսել, ինչը հանգեցնում է սպառման հարկի հարկային բազայի ավելի մեծ կրճատմանը, քան ցածր եկամուտ ունեցող մարդիկ։ Սա նշանակում է, որ սպառման հարկերն ավելի բարձր են, քան ցածր եկամուտ ունեցող մարդիկ։ Բայց եթե կյանքի եկամուտը օգտագործվում է վճարունակությունը չափելու համար, ապա բեռը, ընդհանուր առմամբ, ավելի արդար է, քանի որ կյանքի սպառումը լավ մոտարկում է կյանքի եկամուտին։

### Հարկային բեռը տարբեր տարիքային խմբերում
Քանի որ սպառման հարկի հարկային բազան հիմնականում կախված է գումար խնայելու ունակությունից, կարելի է ակնկալել, որ միջին տարիքի մարդիկ կունենան նվազագույն հարկային բեռ՝ որպես իրենց տարեկան եկամտի տոկոս։ Սա նշանակում է, որ միջին տարիքի մարդիկ պետք է ունենան նվազագույն հարկային բեռ՝ որպես իրենց տարեկան եկամտի տոկոս։ Մյուս կողմից, տարեցներն ու երիտասարդները կկանգնեն ավելի բարձր հարկային բեռի՝ որպես իրենց եկամտի մի մաս, ավելի շատ դժվարություններ ունենալով ավելի մեծ քանակությամբ եկամուտ կուտակելու հարցում։

## Տես նաև
* Ակցիզ
* Հողի հարկ
* Վաճառքի հարկ
* Ավելացված արժեքի հարկ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ganderson, Joseph; Limberg, Julian (2022), "The Rise of General Consumption Taxes" in *Global Taxation.* Oxford University Press.

## Արտաքին հղումներ
* Why do consumption taxes encourage saving?
* Salary After Tax Estimator
* Income Tax Calculator
* UK Income Tax Calculator
* UK Income Tax Calculator

Կատեգորիա:Հարկում
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն