Հայաստանի պետական հետաքրքրությունների ֆոնդ

**Հայաստանի պետական հետաքրքրությունների ֆոնդ** (առավել հայտնի է որպես ԱՆԻՖ, , ANIF), պետական ներդրումային ընկերություն էր, որը հիմնադրվել էր Հայաստանի կառավարության որոշմամբ 2019 թվականին՝ նպատակ ունենալով խթանել արտաքին ներդրումները, համաֆինանսավորել ռազմավարական նշանակության նախագծեր և նպաստել Հայաստանի տնտեսության համաչափ զարգացմանը։

2024 թվականի մայիսի 23-ին, Հայաստանի կառավարությունը չզեկուցվող կարգով որոշել է ԱՆԻՖ-ի 100% բաժնեմասի կառավարումը հանձնել Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը ենթակա Պետական գույքի կառավարման կոմիտեին։

## Հիմնադրում
ԱՆԻՖ-ի ստեղծվման մասին Հայաստանի կառավարությունը որոշում է կայացրել 2019 թվականի ապրիլին, իսկ որպես փակ բաժնետիրական ընկերություն գրանցում էր ստացել նույն տարվա մայիսին, որի 100% բաժնետոմսերի փաթեթը պատկանում էր Հայաստանի Հանրապետությանը՝ Պետական գույքի կառավարման կոմիտեի միջոցով։ Սկզբնական կանոնադրական կապիտալը ձևավորվել է պետական միջոցներով։

## Կառավարում
2019-2021 թվականներին ԱՆԻՖ-ի բաժնետոմսերի կառավարումը հանձնված էր Էկոնոմիկայի նախարարությանը, 2021 թվականին լիազորոթյունը հանձնվեց վարչապետի աշխատակազմին, իսկ 2023 թվականի մայիսից կրկին անցավ Էկոնոմիկայի նախարարության վերահսկողության տակ։

## Նպատակներ
ԱՆԻՖ-ի հիմնադրման հիմնական նպատակներն էին՝
* Հայաստանի շահերին համահունչ ներդրումային ծրագրերի նախաձեռնում և համաֆինանսավորում,
* Պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության զարգացում,
* Տնտեսության կարևոր ճյուղերում արտասահմանյան և տեղական կապիտալի ներգրավում,
* Արտահանման ուղղվածության խթանում և աշխատատեղերի ստեղծում։

## Գործունեություն
ԱՆԻՖ-ը ներդրումային մասնակցություն է ունեցել մի շարք խոշոր նախագծերում, որոնց թվում են՝
# «Ֆլայ Արնա» () - 2021 թվականին Հայաստանի ազգային ավիաընկերության հիմնումը՝ «Air Arabia»-ի հետ համատեղ, որի նպատակն էր՝ ապահովել մատչելի ավիափոխադրումներ և խթանել զբոսաշրջությունը Հայաստանում։ ԱՆԻՖ-ը համաֆինանսավորել է ընկերությունը՝ մոտ 4․7 միլիարդ դրամի չափով։
# «Մասդար Հայաստան 1» - ներդրումային համագործակցություն Masdar ընկերության հետ՝ արևային էներգիայի ոլորտում։ Նախագիծը նախատեսում էր վերականգնվող էներգիայի արտադրություն՝ Հայաստանում։
# «ԱՌՖԻ»  - համաֆինանսավորման ներդրումային հարթակ՝ ուղղված նորարարական ձեռնարկություններին աջակցելուն։
# «Հարավային տերմինալ» - 2023 թվականին ստեղծված նոր պահեստային համալիր՝ Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաքում։ Ընկերության 49%-ը պատկանում էր ԱՆԻՖ-ին, 51%-ը՝ մասնավոր գործընկերոջը։ Ժամանակավոր պահպանման պահեստը գործարկվել էր հայ-իրանական սահմանային անցման ժամանակ՝ առևտրի, լոգիստիկայի և մատակարաման շղթաների խթանումը։
# «Ձեռնարկատեր+Պետություն» - հակաճգնաժամային հիմնադրամ։ Ստեղծվել է՝ կորոնավիրուսային համավարակի և 44-օրյա պատերազմից հետո տնտեսական վերականգնման նպատակով, որը ուղղված էր փոքր և միջին բիզնեսի աջակցությանը։ 

## Կառուցվածք
ԱՆԻՖ-ի գործառույթներն իրականացվում էին տնօրենների խորհրդի և գործադիր տնօրենի միջոցով։
* Տնօրենների թվում եղել են պետական պաշտոնյաներ և մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչներ։
* Գործադիր տնօրեն է եղել Դավիթ Փափազյանը, որի պաշտոնավարման վաղաժամկետ դադարեցումից հետո, ժամանկավոր պաշտոնակատար է նշանակվել Տիգրան Ղազարյանը։

## Քննադատություններ
ԱՆԻՖ-ի գործունեության ընթացքում բարձրաձայնվել են մի շարք քննադատություններ՝
* Թափանցիկության և ֆինանսական հաշվետվությունների բացակայություն
* Արտասահմանյան մասնաճյուղերի (Մոսկվա) անարդյունավետություն՝ չհիմնավորված ծախսերով
* «Ֆլայ Արնա»-ից սպասված արդյունքների բացակայություն
* Ծախսերի մեծ ծավալ՝ համեմատաբար սահմանափակ ազդեցության դիմաց։

Հատկապես քննադատության առիթ է դարձել Մոսկվայի գրասենյակի համար հատկացված 2․7 միլիարդ դրամը, որի գործունեության արդյունավետությունը հարցականի տակ է դրվել։

## Լուծարում
2024 թվականի մայիսի 23-ին Հայաստանի կառավարությունը որոշեց լուծարել ԱՆԻՖ-ը, միաժամանակ նրա բաժնետոմսերը փոխանցելով Պետական գույքի կառավարման կոմիտեին։ Պաշտոնական բացատրությունը՝ ֆոնդի կողմից ստանձնած գործառույթների արդյունավետության վերանայում և պետական ռեսուրսների վերաուղղում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2024 կազմալուծումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Ներդրումային ընկերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կառավարություն