open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լիա Ռոդս

**Լիա Մարգարեթ Ռոդս** (, օրիորդական ազգանունը՝ **Մոնթգոմերի**, , ), զգեստների ամերիկացի ձևավորող։ Արժանացել է «Օսկար» մրցանակի «Լավագույն հանդերձանքի դիզայն» անվանակարգում «Դոն Ժուանի արկածները» ֆիլմի համար (1948):

## Կենսագրություն և գործունեություն
Ռոդսը՝ ծնունդով Լիա Մարգարեթ Մոնթգոմերի, ծնվել է Տեխաս նահանգի Պորտ-Արտուր քաղաքում։ Պատանեկության տարիներին Ռոդսը Պորտ-Արտուրում և Սան Անտոնիոյում աշխատել է որպես լուսամուտների և ցուցանակների ձևավորող։ 1921 թվականի մայիսի 4-ին նա ամուսնացել է ավտոմեխանիկ Ռասել Սպերջեն Ռոդսի հետ։ Հինգ տարի անց զույգը տեղափոխվել է Սան Ֆերնանդո, որտեղ Ռասելը զբաղվել է ավտոմեքենաների վաճառքով։ 1937 թվականին նրանք բաժանվել են, իսկ 1943 թվականի հունվարի 9-ին Ռոդսը ամուսնացել է Ջեյմս Գլեյշի հետ, որի հետ մնացել է ամուսնացած մինչև 1977 թվականի հունիսի 19-ին իր մահը։

Կալիֆոռնիա տեղափոխվելուց հետո Ռոդսը սկսել է աշխատել որպես *[[Warner Brothers]]*-ի գնորդ։ Ի վերջո նա դարձել է Օրրի-Քելլիի գլխավոր օգնականը։ Երբ Օրրի-Քելլին սկսել է ծառայել բանակում, Ռոդսը ստանձնել է Բեթ Դևիսի զգեստապահարանի ձևավորումը «Հին ծանոթներ» ֆիլմի համար։

Ռոդսը մեծ ուշադրության է արժանացել 1946 թվականին «Խորը քուն» ֆիլմի աշխատանքներից հետո։ Սա բերել է այնպիսի ֆիլմերի, ինչպիսիք են «Կի Լարգո» (1948), «Դոն Ժուանի արկածները» (1949 թվական, որի համար նա ստացել է «Օսկար» «Լավագույն հանդերձանքի դիզայն» անվանակարգում), «Սպիտակ շիկացում» և «Օտարները գնացքում» (1951): Նրա վերջին աշխատանքը 1970 թվականին Հովարդ Հոուքսի «Ռիո Լոբո» ֆիլմն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Անյա Թեյլոր-Ջոյ

**Անյա Ջոզեֆին Թեյլոր-Ջոյ** (, ), արգենտինաբրիտանացի դերասանուհի և մոդել։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ներգաղթյալների ընտանիքում։ Մայրը բնիկ անգլուհի է, իսկ հայրն ունի արգենտինական և շոտլանդական արմատներ։ Նրա ծննդավայրը համարվում է ԱՄՆ-ի Մայամի քաղաքը, սակայն նրա մանկությունն անցել է Արգենտինայում և Մեծ Բրիտանիայում։

Նրանից բացի՝ ընտանիքում կա ևս հինգ երեխա։ Մանուկ հասակում սիրել է պարեր, ծնողները նրան տարել են բալետի դպրոց, որտեղ նա կարող էր լուրջ հաջողությունների հասնել, եթե չլինեին երկրից՝ մեկ այլ երկիր ընտանիքի հաճախակի տեղափոխումները։ Նա չի կարողացել դառնալ պրոֆեսիոնալ բալերիանա, սակայն կարողացել է հաջողությունների հասնել որպես ֆոտոմոդել։ Ավագ դպրոցում սովորելու ժամանակ՝ մասնակցություն է ունեցել մի շարք ֆոտոսեսիաներում և հայտնվել է մի շարք հրատարակությունների, օրացույցերի և պաստառների շապիկներին՝ գովազդելով համաշխարհային հայտնի բրենդներ։

Հայտնություն է ստացել Ռոբերտ Էգերսի «Վհուկը» ֆիլմում կատարած դերի շնորհիվ։

2016 թվականին գլխավոր դեր է կատարել «Մորգան» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմում, նաև ռեժիսոր Նայթ Շյամալանի «Սպլիտ» թրիլլերում։

Անվանակարգվել է BAFTA 2017 մրցանակի՝ «Ծագող աստղ» անվանակարգում, նաև Կինոքննադատների Լոնդոնյան շրջանակի մրցանակի՝ «Տարվա բրիտանացի կամ իռլանդացի երիտասարդ կատարող» անվանակարգում։ 2017 թվականի Կաննի փառատոնի պրոֆեսիոնալ ժյուրիի «Տարվա բացահայտում» անվանակարգի դափնեկիր է։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի մոդելներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մոդելներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ
Արարատի մարզի եկեղեցիների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Արարատի մարզի եկեղեցիների ցանկը

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Արարատի մարզի պատմության եվ մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը հաստատելու մասին ՀՀ կառավարության 24 հունվարի 2002 թվականի N 65 որոշում

https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=9155

Կատեգորիա:Արարատի մարզի հուշարձանների ցանկեր
__INDEX__
__ՀՂՈՒՄ_ՆՈՐ_ԲԱԺՆԻ_ՎՐԱ__
Իսլամ Բիբի

**Իսլամ Բիբի** (), աֆղան ոստիկանության լեյտենանտ, Հելմանդ նահանգի կանանց ոստիկանության բաժանմունքի ղեկավար, որտեղ ընդգրկված էին 32 կին ոստիկաններ։

## Կենսագրություն
Իսլամ Բիբին ծնվել է 1974 թվականին, Աֆղանստանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Կունդուզ նահանգում։ 90-ականներին Իսլամ Բիբին ստիպված էր որոշ ժամանակ արտագաղթել Իրան։ Դրանից հետո Բիբին վերադարձավ և 2005 թվականին սկսեց աշխատել ոստիկանության բաժանմունքում։ Ժամանակի ընթացքում նա ստացավ ավագ լեյտենանտի կոչում` աշխատելով անմիջապես *CID*-ի ղեկավարության ներքո, որը Աֆղանստանում կնոջ համար արտասովոր նվաճում էր։

Որպես 32 կին սպաների ղեկավար, նա մասնակցել է բազմաթիվ վտանգավոր ռազմական գործողությունների և հաջողությամբ ձերբակալել Թալիբանի անդամներին։ Նրա համար ամենօրյա աշխատանքը պայքար էր ոչ միայն թալիբների և ցեղային իշխանների, այլև սեփական ընտանիքի դեմ։

Նրա ընտանիքը դեմ էր նման աշխատանքին։ Իսկ երկու տարի անց, երբ նա սկսեց աշխատել Իսլամի իրավապահ համակարգում, նա սկսեց սպառնալից հեռախոսազանգեր ստանալ։ Անհայտ բաժանորդները նրան անընդհատ սպառնում էին.

Իսլամ Բիբին ամուսնացել է և ունեցել վեց երեխա (չորս տղա և երկու աղջիկ)։

Իսլամ Բիբին գնդակահարվել է անհայտ զինյալների կողմից 2013 թվականի հուլիսի 3-ի առավոտյան։ Դրանից առաջ նա առավոտյան զանգահարել էր բաժանմունք, տրանսպորտ  պատվիրել, ապահով կերպով աշխատանքի հասնելու համար։ Երբ նրան տեղեկացրել էին, որ ինքը պետք է ինքնուրույն լուծի այդ հարցը, նրա սկեսրայրը, որը նույնպես աշխատում էր ոստիկանությունում, եկել էր տուն` նրան մոտոցիկլետով աշխատանքի տանելու համար։ Իսլամ Բիբիին գնդակահարել էին և սպանել սեփական տանից 50 մետր հեռավորության վրա։ Հարձակման արդյունքում վիրավորվել է նաև նրա հարազատը։ Վկաներից մեկն ասել էր, որ լսել է 3 կրակոց, իսկ մյուսները լսել էին 10-ը։ Կինը ստացած վերքերից մահացել էր հիվանդանոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Страница Ислам Биби на сайте организации AWID

Կատեգորիա:Ոստիկաններ
Կատեգորիա:Սպանվածներ
Կատեգորիա:Աֆղան ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Չբացահայտված սպանություններ
Ջոսեֆա Ֆրանցիսկո

**Ջոզեֆա «Ջիջի» Ֆրանցիսկո** (), Ֆիլիպիններում գենդերային հավասարության և կանանց իրավունքների պաշտպանության աջակից։ Մասնակցել է բազմաթիվ ծրագրերի՝ անհավասարությունը նվազեցնելու համար և հետազոտություններ է իրականացրել կանանց հավասարության և կանանց իրավունքների պաշտպանության բազմաթիվ ասպեկտների վերաբերյալ։ Նա տարբեր ծրագրերի շուրջ սերտորեն համագործակցել է ՄԱԿ-ի հետ։

## Կարիերա
Դասավանդման և գրելու միջոցով նա երիտասարդ սերնդին ծանոթացնում էր տեխնիկական փորձի, տեսողության և սոցիալական շարժումների հետ։ 1998 թվականից 2002 թվականներին եղել է *ISIS International*-ի անդամ։ Կազմակերպությունը միջազգային մակարդակով զբաղվում էր կանանց իրավունքների պաշտպանության հարցերով։ Հետագայում նա աշխատանքի անցավ Կանանց և սեռերի ինստիտուտում (*WAGI*) որպես կազմակերպության գործադիր տնօրեն։ Կազմակերպությունը 3 տարի իրականացրել է կանանց իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ առցանց տարբեր դասընթացներ։

Ջոսեֆան եղել է Նոր դարաշրջանի կանանց այլընտրանքային զարգացման կազմակերպության (*DAWN*) անդամ։ Կազմակերպությունը աշխատանքներ էր տանում աշխարհի հարավային տարածաշրջանում կանանց ձայների ու հեռանկարային ծրագրերի տարածման ուղղությամբ։ Աշխատել է որպես կազմակերպության գլոբալ համակարգող։ Ջոզեֆի ղեկավարությամբ ՄԱԿ-ը և Լուսաբացը միասին աշխատում էին Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի տարածաշրջանում։ Նրանց համատեղ աշխատանքը 2015 թվականին լուսաբանվում էր «Ապագա, որ ցանկանում են տեսնել Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի կանայք» ամսագրում։ Ջոսեֆան աշխատել է որպես Միրիամի քոլեջի միջազգային հարաբերությունների բաժնի վարիչ, ձգտելով հասնել կանանց առաջխաղացման։ Նա իրականացրել է կարևոր հետազոտություններ աղքատության, գենդերի զարգացման և ֆեմինիստական շարժման վերաբերյալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիլիպինցի հասարակական գործիչներ
Game Develօpers Conference

thumb|San Jose Convention Center, Սան Խոսե, GDC 2004
thumb|GDC 2005
**Game Develօpers Conference**, միջազգային հանրային միջոցառում (ամեն տարի անց է կացվում տարբեր երկրերում)։ Համակարգչային խաղերի ծրագարվորողների համաշխարհային ամենամյա հավաք, որը նպատակը ուսումն ու ոգեշնչումն է։ Միջոցառմումը իր մեջ կրում է ցուցահանդես, մրցանակբաշխության արաողություն, ինչպիսին են օրինակ՝  Independent Games Festival և Game Developers Choice Awards, ինչպես նաև տարատեակ վերապատրաստումներ, լեկցիաներ և կլոր սեղաններ խաղերի ծրագարվորման մասին։ Քննարկվում են հարցեր կապված ծրագրային ապահոման, դիզայնի, ձայնի, բիզնեսի և ղեկավարման, ինչպես նաև արհեստական բանականության հետ։

## Ընդհանուր տեղեկություն
GDC 2010-ի ավարտից հետո բացեց GDC Vault կայքը, որը իրենից ներկայացնում է նյութերի առցանց պահեստ՝ կարևոր դեպքերի մասին և GDC-ին մասնակցած թիվը տարբեր տարիներին։ Նյութերի մի մասը տեղադրված է ազատ հասանելիությամբ, իսկ մնացածը հասանելի են միայն GDC-ի մասնակիցների համար։

## Անցկացման թվականներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1987 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կոնֆերենցիաներ
Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով
Նատալյա Կրիմովա

**Նատալյա Կրիմովա** (, ), ռուս թատերական քննատադ և թատերագետ, Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1997), արվեստաբանության թեկածու (1971)։

## Կենսագրություն
Աշխատել է Տեատր ամսագրում։ Ստեղծել է հեռուստասեսային ծրագրերի շարք։ «Անուն։ Պատմություններ թատրոնի մարդկանց մասին» (Մոսկվա, «Արվեստ», 1971), «Սրիո՞ւմ եք դուք թատրոնը» և այլ գրքերի հեղինակ է։ Ընտրված գրքերը հետմահու հրատարակվել են 4 գրքերով՝ «Անուն» վերնագրով (Մոսկվա, «Տրիլիստնիկ», 2005, 2008)։ 
Ինչպես և 0-80-ական թվականների բոլոր քննադատները, Կրիմովան թատրոնն ընկալել է որպես հասարակական և մշակութային կառուցվածքի մաս, այլ ոչ թե որպես առանձին «մաքուր արվեստ»։

«Կրիմովան,- գրել է Ա. Միխայլովան,- կարող էր հետ շրջվել և հետադարձ հայացք նետել առանց վախի և նախատելու, նրա կյանքում չկար որևէ հոդված կամ գործ, որի համար դու պետք է նախատեիր քեզ, առավել ևս` ամաչեիր։ Նա թերևս այն սերնդի վերջին ներկայացուցիչն էր, որի համար արվեստում բարոյականությունն ու գեղագիտությունն անքակտելի էին, կողք կողքի և չէին կարող գոյություն ունենալ առանց իրար»։

Թաղված է Կոնցևոյի գերեզմանատանը։

### Ընտանիքը
* Ամուսինը ռեժիսոր Անատոլի Էֆրոսն է
* Որդին բեմանկարիչ և ռեժիսոր Դմիտրի Կրիմովն է

## Ստեղծագործություններ
«Անուններ». ընտրված գործեր երեք գրքում.

* Գիրք առաջին. 1958-1971
* Գիրք երկրորդ. 1972-1986
* Գիրք երրորդ. 1987-1999 - Մոսկվա, Տրիլիստնիկ, 2005

«Անուններ». գիրք չորրորդ։ Վիսոցկին։ Չգրված գիրք - Մոսկվա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Умерла Наталья Крымова.
* Архив Анатолия Эфроса и Натальи Крымовой.
* «…Критик, зачем ты?» Авторы: Екатерина Дмитриевская и Мария Хализева (Экран и сцена, № 2, 2003 год)
* Памяти Натальи Крымовой
* Могила на Кунцевском кладбище, уч.10

Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական քննադատներ
Հնագիտության և արվեստագիտության ինստիտուտ

**Հնագիտության և արվեստագիտության ինստիտուտ**, խորհրդային գիտահետազոտական հաստատություն, որը նախ գտնվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի հասարակագիտության ֆակուլտետի ենթակայության տակ, ապա՝ Ռուսաստանի հասարակական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտների ասոցիացիայի։

1921 թվականի օգոստոսի 5-ին Պետական գիտական խորհրդի գիտա-քաղաքական բաժանմունքի նիստում, ի թիվս այլ գիտահետազոտական ինստիտուտների, Մոսկվայի պետական համալսարանին առընթեր հիմնադրվել է Արվեստագիտության ինստիտուտը, և մինույն ժամանակ հաստատվել են նրա կառուցվածքն ու հաստիքացուցակը։ Հոկտեմբերի 18-ին ինստիտուտի կազմում ներառվել է հնագիտության բաժինը, և այն վերանվանվել է Հնագիտության և արվեստագիտության ինստիտուտ։

## Կառուցվածք
1921-1924 թվականներին ինստիտուտը բաժանվել է յոթ բաժինների․
* Հնագիտության
* Անտիկ արվեստի (Վլադիմիր Մալմբերգ, Ն. Շչերբակով, Դմիտրի Նեդովիչ, 1922 թվականից՝ Ալեքսանդր Անիսիմով)
* Ռուսական արվեստի ( Ալեքսեյ Սիդորով)
* Արևմտյան արվեստի (Վ. Գիացինտով)
* Արևելյան արվեստի (Բորիս Դենիկե)
* Արվեստի տեսության (Բորիս Վիպեր, Ալեքսանդր Գաբրիչևսկի) 
* Կիրառական արվեստի (փաստացի չի գործել)

Սկզբում տնօրենն նշանակվել է Իգոր Գրաբարը, սակայն արդեն 1921 թվականի նոյեմբերին նրան փոխարինել է Բորիս Վիպերը։

1924 թվականին Ռուսաստանի հասարակական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտների ասոցիացիայի հիմնադրումից հետո ինստիտուտը վերակազմավորվել է, և այն սկսել է գլխավորել կոլեգիան․
* Տնօրեն (լուսավորության ժողկոմ Անատոլի Լունաչարսկի, ապա Վլադիմիր Ֆրիչե) 
* Տնօրենի տեղակալ (Պյոտր Կոգան)
* Արվեստագիտության բաժանմունքի նախագահ (1927 թվականից՝ սեկցիայի) (Ա. Սիդորով, եղել է տնօրենի պաշտոնակատար)
* Աոցիոլոգիական բաժնի նախագահ (1928 թվականից՝ տեսության և մեթոդաբանության բաժին) (Վլադիմիր Ֆրիչե, 1928 թվականից՝ Ի. Մացա)
* Հնագիտության բաժնիի նախագահ (Վ. Գորոդցով) 
* քարտուղար (Գ. Ժիդկով)

1931 թվականի ապրիլի 10-ին ինստիտուտը լուծարվել է Ռուսաստանի հասարակական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտների ասոցիացիայի հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1921 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հնագիտությունը Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Սվուշ

thumb|«Սվուշ» խորհրդանշան՝ ստեղծված Քերոլին Դեվիդսոնի կողմից, կիրառում է Nike ընկերությունը|alt=Swoosh
**Սվուշ** () —  Nike արտադրության սպորտային կոշիկների և հագուստեղենի խորհրդանշան։ Այն աշխարհում ամենաշատ ճանաչված խորհրդանշանն է։

## Պատմություն
«Սվուշ» խորհրդանշանը ստեղծվել է 1971 թվականին Պորտլենդսկի համալսարանի ուսանող դիզայներ Քերոլին Դեվիդսոնի կողմից։ Նա ծանոթացել էր Ֆիլ Նայթի հետ, երբ այնտեղ դասավանդում էր հաշվապահություն և սկզբում զբաղվում էր իր Blue Ribbon Sports (BRS) ընկերությունում որպես ազատ աշխատակից։ «Սվուշն» ստեղծվեց այն պահին, երբ Քերոլինը բարկացած հերթական անհաջող փորձեր էր անում՝ ստեղծելու «նոր» ու «թարմ» խորհրդանշան և թղթի վրա խազի պես քաշեց այդ սուրանկյուն նշումը։ 1964 թվականից՝ իր հիմնադրման օրվանից ի վեր յոթ տարվա ընթացքում, BRS ընկերությունը ներմուծել է վազքակոշիկներ Onitsuka Tiger անվամբ։  1971 թվականին ընկերությունը որոշեց թողարկել իր սեփական բրենդը Nike անվանումով։ Դեվիդսոնն ընդունեց Նայթի առաջարկը զբաղվել նոր բրենդի ձևավորմամբ։ Ապագա խորհրդանշանի համար Նայթը կարևորեց  հարաճունությունը, ընդգծվածությունը կոշիկների վրա և տարբերությունը այլ հայտնի բրենդներից։

1971 թվականի գարնանը Դեվիդսոնը Նայթին և BRS-ի մյուս ղեկավարներին ներկայացրեց  խորհրդանշանների մի շարք, և վերջին հաշվով նրանք ընտրեցին այն խորհրդանշանը, որն այսօր մեզ հայտնի «սվուշ»-ն է։ Դեվիդսոնն իր աշխատանքից տրամադրեց երեսունհինգ դոլար։ 1983 թվականին  Նայթը Դեվիդսոնին նվիրեց ադամանդե մատանի՝ «սվուշ» խորհրդանշանի տեսքով, և Nike-ի հինգ հարյուր զեղչի ծրար՝ որպես շնորհակալություն։

«Սվուշ» անվանումը հիշեցնում է մեծ արագությամբ սլացող քամու սուլոց․ այն դարձավ արագ ու անընդհատ շարժման խորհրդանշան։ Ինչ վերաբերում է խորհրդանշանի անցած ճանապարհին, Քերոլին Դեվիդսոնը վկայում է, որ նշանի գիծը պատկերում է Նիկ աստվածուհու  աստվածուհու թևը՝ որպես նվեր այս բրենդին։ Անվան գաղափարը պատկանում է Նայթի գործընկեր Ջեֆ Ջոնսոնին ․ նրան երազում երևացել է Նիկ աստվածուհին։  Հին Հունաստանում Նիկ աստվածուհին խորհրդանշել է հաղթանակը և հովանավորել է մարզիկներին։

«Սվուշ» մակնիշով առաջին վազքակոշիկները ներկայացվեցին 1972 թվականին  Օրեգոն նահանգի Յուջին քաղաքում  կազմակերպվող օլիմպիական խաղերի թեթև ատլետիկայի ծամանակ, երբ անց էին կացվում ընտրող մրցություններ։  Nike ընկերությունը մինչև հիմա շարունակում է լայնորեն կիրառել այս խորհրդանշանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1971 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Պատկերանիշներ
Կատեգորիա:Սպորտային հագուստ
Դանթեի սերը

**Դանթեի սերը**, անգլիացի նկարիչ-պրեռաֆայելիտ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի 1860 թվականի նկարը, Դանթե Ալիգիերիի սիրելի Բեատրիչեին նվիրված եռածալիկ նկարի մի մասը։ Այժմ գտնվում է Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի հավաքածուում։ Եռածալիկ նկարի կենտրանական մասում պատկերված է սիրո անձնավորված պատկերը, որը գտնվում է Քրիստոսի և Բեատրիչեի դեմքերի միջև։

## Տեղեկություն նկարի մասին
«Դանթեի սերը» նկարը, որը ստեղծվել էր Ուիլյամ Մորիսի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Մորիսի կահույքի պարագաների զարդարման համար, պետք է դառնար եռածալիկ նկարի կենտրոնական մասը։ 1859 թվականին Ռոսսետտին որպես հարսանեկան նվեր նրանց է հանձնել եռածալիկ նկարի առաջին երկու մասերը, որոնք պատկերում են Բեատրիչեին գետնի վրա և երկնքում։ 1860 թվականի հոկտեմբերին սկսել է աշխատել «Դանթեի սերը» կտավի վրա, բայց չի ավարտել այն։ 1863 թվականին Ռոսսետտին կրկին սկսել է աշխատել նկարի վրա։

left|thumb|200px|1860 թվականի նկարը
Նկարի կենտրոնական կերպարը դարձել է անձնավորված սերը։ Կենտրոնական պատին պիտի պատկերվեր Բեատրիչեն մահվան պահին։ Նկարը անկյունագծով բաժանված է երկու մասի՝ վերևի ձախ անկյունում պատկերված է Հիսուսի, իսկ ներքևի աջ անկյունում՝ Բեատրիչեի դեմքը․ այդպես է այստեղ տեղի ունենում Դանթեյի սիրեցյալի տեղափոխումը երկրից դեպի երկինք (և միմյանց է կապում եռածալիկ նկարի կողային պատկերները)։ Չնայած մարմինների ռեալիստիկ պատկերմանը, հետնաշերտը պատկերված է բավականին սխեմատիկ և ոճավորված․ որոշ մասեր անկատար են մնացել։ Ենթադրվում է, որ նկարի վերջնական ստեղծման փուլում նրա վրա աշխատել է ոչ թե Ռոսսետտին, այլ նրա օգնականները։

1865 թվականին նկարիչը կրկին սկսել է աշխատել նկարի վրա։ Աշխատանքը վաճառվել է Էռնեստ Գեմբարտին։ 1920 թվականին նկարը նվիրել են Թեյթ բրիտանական պատկերասրահին, որտեղ այն գտնվում է հիմա։

Չնայած կտավը չի ավարտվել, գոյություն ունի միևնույն սյուժեով ամբողջությամբ ավարտին հասցված թանաքային նկար, որը ստեղծվել է մոտավորապես 1860-ական թվականներին։ Նրա վրա Սերը ձեռքերում պահում է արևային ժամացույց, որը ցույց է տալիս Բեատրիչեյի մահվան ժամն ու ամսաթիվը։ Նկարի վրա գրված են նաև մեջբերումներ Դանթեյի «Նոր կյանք» բանաստեղծությոնից և «Աստվածային կատակերգություն»ից։ Նկարը պահվում է Բիրմինգհեմի գեղարվեստի թանգարանում։ Այնտեղ է պահվում նաև այդ նկարի ևս մեկ մատիտային էսքիզ, որը գտնվում է «Հիշողության դարպասներ» ստեղծագործության հետևի մասում (ստեղծվել է մոտավորապես 1871 թվականին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1860 նկարներ
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ
Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ
Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիա

**Իլյա Գլազունովի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիա** (), գեղարվեստի բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։

## Պատմություն
Ակադեմիան 1987 թվականին հիմնադրել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Իլյա Սերգեևիչ Գլազունովը։ Ակտիվ կրթական գործունեություն Իլյա Գլազունովն սկսել էր Մոսկվայի Վասիլի Սուրիկովի անվան գեղարվեստի պետական ինստիտուտում, որտեղ նա ղեկավարում էր դիմանկարչության արվեստանոցը։ Ակադեմիան տեղակայված է Մոսկվայի կենտրոնում գտնվող մի քանի շինություններում, մասնավորապես XVIII դարում ճարտարապետ Վասիլի Բաժենովի կողմից կառուցված «Յուշկովի տան», ինչպես նաև Կամերգերսկի նրբանցքի հանրահայտ «Գրողների կոոպերատիվի տանը»։

Հետագայում Պերմում բացվել է Իլյա Գլազունովի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիաի մասնաճյուղ։

Ակադեմիայի գոյության տարիների ընթացքում նրա պատերի ներսում աշխատել են ռուսական ժամանակակից գեղարվեստական մշակույթի այնպիսի ականավոր գործիչներ, ինչպիսիք են դասախոսներ Պյոտր Լիտվինսկին և Ալեքսանդր Տրոֆիմովը։

Ակադեմիայում դասավանդել և դասավանդում են ժամանակակից հայտնի նկարիչներ՝ Իլյա Սերգեևիչ Գլազունով, Իվան Իլյիչ Գլազունով, Նիկոլայ Պավլովիչ Սիդորով, Ստանիսլավ Գենադևիչ Մոսկվիտին, Օլեգ Շտիխնո, Դմիտրի Սլեպուշկին, Անատոլի Բիչուկով, Վիկտոր Շիլով, Ալեքսանդր Շիլով, Սալավատ Շչերբակով, Միխայիլ Շանկով, Լեյլա Խասյանովա, Վլադիմիր Շտեյն և այլն։

Ակադեմիայի ֆակուլտետները (նկարչություն, ռեստավրացիա, քանդակագործություն, արվեստագիտություն, ճարտարապետություն) ունեն նախապատրաստական դասընթացներ։

Համաձայն Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության 2014 թվականի հունվարի 18-ի հրամանի՝ Իլյա Գլազունովի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ռուսական ակադեմիայի ռեկտորը նշանակվում է Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության կողմից։

## Տես նաև
* Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ուսումնական հաստատություններ
Ճոխտ պռվածառ վանք

**Ճոխտ Պռվածառի վանք**, վանական համալիր,  Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Թաղավարդ գյուղի 1.7 կմ հարավ, անտառապատ լեռնաբազուկին։

## Ճարտարապետություն
Վանական համալիրը բաժանված է երկու մասի։ Հուշարձանների մի խումբը տեղադրված է զառիթափի գլխին, իսկ մյուսը՝ բակի հյուսիսային կողմում։

### Առաջին հուշարձանախումբ
Հուշարձանախմբի մեջ մտնում են երեք պաշտամունքային շենքեր, հաձորդում՝ կրկնապարիսպով փակված միակ եկեղեցին։ Բարձունքի վրա գտնվող երկարավուն եկեղեցին լրիվ ավերված է, ունի գավիթ։ Փլատակներում հրաշքով պահպանվել են խաչքարերն ու հնաոճ քանդակներով միակ խոյակը։

1884 թվականին այդ հատվածում գտնվող խաչքարի մոտ, որը յուրահատուկ ուղեցույց էր, թաղավարդցիները որոշեցին մատուռ կանգնեցնեն, սակայն հիմքերը փորելուց հանդիպեցին հողով ծածկված եկեղեցուն։ Վանքի ավերակների մեջ պահպանվել է խոյակ, որն իր արվեստով՝ քանդակազարդերով, եզակի է և չի կրկնվում։ Ունի ավելի նախնական տեսք։

Ճոխտ Պռվածառի կամ **Բարևածառ**ի կառուցման ստույգ թվականը հայտնի չէ։

Փրկված խաչքարերից մեկի վիմագրերից.

Արձանագրությունից պարզ է դառնում, որ եկեղեցին կառուցվել է 10-11-րդ դարերում, քանի որ Գագիկ իշխանաց իշխանը ապրել է 10-րդ դարի վերջից մինչև 11-րդ դարի սկզբները։

Մեկ այլ խաչքարի վիմագիր.

Այս արձանագրությունից պարզ է դառնում, որ եկեղեցիներից մեկը կառուցվել է 13-րդ դարում։

### Երկորդ հուշարձանախումբ
Շրջափակված է կրկնպարիսպով։ Հիմնական կառուցվածքը ուղղանկյուն հատակագծով (6.5 մ x 3 մ) եկեղեցին է։ Ամբողջությամբ փլված է։ Տեղ-տեղ պահպանվել է կողապատերը, բեմի խորշերը, դռան գետնամերձ մասերը։ Եկեղեցին կառուցված է թմբի վրա, բազալտակուռ աստիճաններով կապված է պարսպի դարպասի հետ։ Անկանոն պարագծով, 9.5 մ x 13 մ մակերեսով, պարսպի պատերի հաստությունը 1.5 մ։ Հարավային պատի տակ կա մի փոքր խաչքար։

Պարսպապատ եկեղեցուց հարավ-արևելք, բավականին հարթ և ընդարձակ տարածության վրա նշմարվում են ավերված շինության հետքեր։ Հսկայական քարե որմերը կանոնավոր մշակված են և ունեն քիվ, զարդ, փորագրություններ։ Այն քառակուսի է, 9 մ երկարությամբ և գրեթե նույն լայնությամբ։

## Տես նաև
* ՀՀ վանական համալիրների ցանկ
* Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
* ՀՀ տաճարների ու եկեղեցական համալիրների ցանկ
* Արցախի վանական համալիրների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ (Արցախ)
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
CeBIT

thumb|CeBIT-ի լոգո|alt=Logo CeBIT.svg
**CeBIT** (*Centrum der Büro- und Informationstechnik* թարգմանաբար օֆիսային և իմֆորմացիոն տեխնոլոգոիաների կենտրոն), խոշոր միջազգային ցուցահանդես, որը նվիրված է տեղեկատական և հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաներին։ Տեղեկատվական տենոլոգիաների ասպարեզում կարևոր միջոցոռում։ Ցուցահանդեսային տարածքը կազմում է 450․000 մ² և կարող է ընդունել մինչև 850 հազար այցելուի։

Անց է կացվում ամեն գարնանը Հաննովերում Deutsche Messe AG ընկերության կողմից։ 2015 թվականին ցուցահանդեսը անց է կացվել մարտի 16-20-ին, 2016 թվականին անց է կացվել մարտի 14-18-ը։

2018 թվականին այն կրեց որոշակի կառուցվածքային և ոճային փոփոխություններ։ Կազմակերպիչները այն անվանում են New Cebit։ Փոխվել է նաև ցուցահանդեսի անցկացման ժամանակը՝ հունիսի 11-15։

## Պատմություն
Ցուցահանդեսի գաղափարը ծնվել է 1947 թվականին Հաննովերյան տոնավաճառի շրջանակում։ 1970 թվականից այն կրում է Centrum der Büro- und Informationstechnik։ Առաջին անգամ հենց 1970 թվականին էլ անց է կացվել Համմովերյան տոնավաճառի ընթացքում, ինչն է դարձրել է նրան աշխարհի ամենամեծ ցուցահանդեսային սրահը աշխարհում։ Սակայն 1980-ական թվականներին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները սկսեց մեծ ուշադրություն գրավել, ինչն էլ պատճառ հանդիսացավ, որ 1986 թվականից հետո այս ցուցահանդեսը անց է կացվում որպես առանձին միջոցառում, Համմովերային տոնավաճառից 4 շաբաթ առաջ։

Քանի որ CeBIT-ը արագ աճեց և տարածվեց, որոշում ընդունվեց կենտրոնացնել այն պրոֆեսիոնալ շուկայում, այն դեպքում երբ տնային շուկային կա նվիրված առանձին CeBIT Home շոուն, որը ծրագրավորած է անց կացնել երկու տարին մեկ անգամ։ Սակայն երկու անգամ անց կացվելուց հետո (1996 և 1998 թվականներին), CeBIT Home նախագծի մասին մոռացվեց։

Կազմակերպիչները որոշեցին սահմանել տարիքային սահմանափակում 18-ից բարձր անձանց համար։

## CeBIT-ը աշխարհում
1999 թվականից սկսած Deutsche Messe AG-ը CeBIT ցուցահանդեը կազմակերպում է Գերմանիայի տարածքից դուրս․ 
* CeBIT Ասիա - Շանհայ, Չինաստան
* CeBIT Ավստրալիա - Սինդեյ
* CeBIT Եվարսիա - Ստամբուլ, Թուրքիա

CeBIT Ամերիակ/ԱՄՆ -ն կայացել է 2003 և 2004 թվականներին, սակայն այն հետագայում կասեցվել է։

## Քննադատություն
Խոշորայգույն թայվանական ASUS և Gigabyte ընկերությունները հրաժարվեցին մասնակցել CeBIT 2013 ցուցահանդեսին։

## Պատկերասրահ

2014-03-14 CeBIT Global Conferences, Jimmy Wales, Founder Wikipedia, (26) On stage showing the world for Wikipedia Zero (500 millions), while Brent Goff is still listening.jpg|thumb|CeBIT 2014
CeBIT 2000 exhibition hall.jpg|thumb|CeBIT 2000
IBM CeBIT 2010.jpg|thumb|CeBIT 2010


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* CeBIT 2008 — Ֆոտոռեպորտաժ
* CeBIT 2005 — Տեսաակնարկ
* CeBIT 2006 — HDTV ֆորմատի տեսանյութ

Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:Գիտությունը Գերմանիայում
Կատեգորիա:Ժամանցի միջոցառումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ցուցահանդեսներ
Կատեգորիա:Միջազգային ցուցահանդեսներ
Դոննառեջինայի ժամանակակից արվեստի թանգարան

**Դոնարեջինի ժամանակակից արվեստի թանգարան** (, նաև **MADRE թանգարան**), ժամանակակից արվեստի թանգարան, որը գտնվում է Իտալիայի Նեապոլ քաղաքի Կավուր հրապարակում։

## Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 2005 թվականին Սեթեմբրինի պողոցի Դոնարեջին երեքհարկանի պալատում։ Շինությունը պահպանվել է 13-րդ դարի շվաբական դինաստիայից։ 19-րդ դարում Նեապոլի բանկը ձեռք է բերել պալատը, իսկ 2004 թվականին այն վերանորոգվել և վերասարքավորվել է պորտուգալացի ճարտարապետ Ալվարու Սիզա Վիեյրայի կողմից։ Թանգարանի հատակի տակ գտնվող դրամարկղում մնացել է մ.թ.ա. 4-5-րդ դարերի պատերի տեսանելի մասը։

2015 թվականին թանգարանը ստացել է Իտալիայում լավագույն ցուցահանդեսային «մոդեռն արտ» տարածություն տիտղոսը։ Մի քանի տարի շարունակ օգոստոսին թանգարանը ավանդաբար կազմակերպում է էքսպոզիցիայի անվճար այցելություններ։

## Հավաքածու
Թանգարանում ներկայացված են 1960-1970-ականների վերջի Arte Povera գեղարվեստական շարժման իտալացի հեղինակների՝ Յաննիս Կունելլիսի, Մարիո Մերցի, Ջուլիո Պաոլինիի, Ջովանի Անսելմոյի, Ջուզեպպե Պենոնեի, Ֆրանչեսկո Կլեմենտեի և շատ ուրիշների ստեղծագործություններ։

Իտալացի նկարիչներից բացի, թանգարանում հավաքված են օտարերկրյա հեղինակների գործեր. ամերիկացի Ռիչարդ Սերրայի «Յուդիֆ և Օլոֆերն»-ը, Ջեֆ Կունսի «Վայրի տղան և շնիկը» արձանիկը, գերմանացի նկարիչ Ռեբեկա Հորնի «Ոգիներ» աշխատանքը, բրիտանա-հնդկական քանդակագործ Անիշ Կապուրի «Թուխ եղբայր» կոնցեպտուալ ինստալացիան։ Մշտական էքսպոզիցիան ներառում է նաև Դեմեն Հյորսթի «Երբ մահանում է տրամաբանությունը» պրովոկացիոն կոմպոզիցիան, Յուզեֆ Բոյսի դիմանկարներից մեկը, Էնդի Ուորհոլի ստեղծագործությունները և ժամանակակից հեղինակների՝ Հիլբերդի և Ջորջի, Լուչո Ֆոնտանայի, Օլաֆուր Էլիասոնի մի շարք այլ ստեղծագործություններ։ Թանգարանի մի քանի պատ նկարազարդել են Սոլ Լևիթը և Ռիչարդ Լոնգը։

Բացի մշտական էքսպոզիցիաներից, թանգարանի երրորդ հարկում անցկացվում են ժամանակակից նկարիչների ժամանակավոր ցուցահանդեսները։ Թանգարանում անցկացվում են նաև կրթական դասընթացներ և մշակութային միջոցառումներ, բացվել է գրախանութ և հանդիսասրահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:2005 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի պատկերասրահներ
«Թող փչե քամին» երգի եղանակավ

«**«Թող փչե քամին» երգի եղանակավ**», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1885 թվականին։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1885 թվականի հոկտեմբերի 14-ին։ Այս բանաստեղծությունն նվիրված է եղել 1867-1889 թվականներին հայ ազատագրական շարժման առաջին գործիչներից մեկին՝ Վարդան (Ալեքսանդր) Գրիգորի Գոլոշյանին։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում (№ 12) պահվում է մեկ ինքնագիր, թվագրված՝ «*1885 10|14*», որի տակ Թումանյանը գրել է՝ «*Դեռևս սևագրություն*»։ Ինքնագրի  վրա ուրշի ձեռքով գրված «*Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունը՝ նվիրված Վարդանին*»։ Նույն ձեռագրով կան նաև երեք քառատող, որոնցից երկուսն օգտագործված են առաջին հրատարակության և 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության վեցերորդ հատորի մեջ։

Այդ հավելումներն են.

Այս հավելումների մասին 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության վեցերորդ հատորում (էջ 439) նշված է հետևյալը․ «*Վարդան Գոլոշյանի քրոջ՝ Դարիա Թադևոսյանի բանավոր վկայությամբ, հիշողությամբ, ավելացրել է իր հայրը՝ Գրիգոր Գոլորշյանը*»։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1924 թվականին «Նորք» հանդեսում (№ 4, էջ 359-361), այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության վեցերորդ հատորում (էջ 11-15)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1885 աշխատություններ
Կատեգորիա:1885 գրականությունում
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Շխմուրադի վանքի վիմական արձանագրություններ

մինի|Շխմուրադի վանք|alt=Շխմուրադի վանքը արձանագրություններով այնքան էլ հարուստ չէ։ Պահպանված արձանագրությունների թիվը 15 հատ է, որոնցից մի մասը հողմնահարված է։

## Արձանագրություններ

## Տես նաև
#Հավուց Թառի վանք
#Շխմուրադի վանք
#Հովհաննես Կարապետի վանք

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Վլադիմիր Բուգրով

**Վլադիմիր Բուգրով** (, ), թատրոնի խորհրդային և ռուս դերասան, ռեժիսոր, մանկավարժ, թատերական գործիչ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Բուգրովը ծնվել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 16-ին, Ստալինգրադում։ 1961 թվականին ավարտել է Ստալինգրադի թատերական ստուդիան։ 1968 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտը (Նիկոլայ Օխլոպկովի կուրսը)։

1962-1963 թվականներին խաղացել է Լիպեցկի դրամատիկական թատրոնում։

1968-1980 թվականներին աշխատել է որպես Վորոնեժի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։

1980-2003 թվականներին եղել է Վորոնեժի գեղարվեստի պետական ինստիտուտի ռեկտոր։ Նրա օրոք 1998 թվականին ինստիտուտն ստացել է Վորոնեժի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի կոչում։

Եղել է Համառուսական մշակութային ֆոնդի Վորոնեժի մասնաճյուղի նախագահ։

Մահացել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 9-ին, Վորոնեժում, 66 տարեկան հասակում։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (11.02.1977):
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (6.01.1986):
* Պատվո շքանշան (22.11.1999):

## Թատերական գործունեություն
### Վորոնեժյան ՊՀԹ
* «Աղջիկը և ապրիլը» (Տ. Յան)
* «Վերջինները» (Մ. Գորկի)
* «Բոռ» (Է. Վոյնիչ)
* «Ամպրոպ» (Ա. Օստրովսկի)
* «Ճանապարհին» (Վ. Ռոզով)
* «Թմբուկ և ֆլեյտա» Է. Փաշնեև)

### Վորոնեժի դրամատիկ թատրոն
* «Ճանապարհ դեպի Բորդուխինոյ» (Վ. Կոնդրատև)
* «Գավառական անեկդոտներ» (Ա. Վամպիլով)

### Վորոնեժի գեղարվեստի ինստիտուտ
* «Իմ սերը երրորդ կուրսում» (Մ. Շատրով)
* «Ուրախություն փնտրելիս» (Վ. Ռոզով)
* «Քաղքենիները» (Մ. Գորկի)
* «Ռևիզոր» (Ն. Գոգոլ)
* «Հեքիաթ Մոնիկայի մասին» (Է. Շալտյանիս)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Նեպտունի շատրվան (Բեռլին)

[մինի|264x264փքս|Շատրվանի կենտրոնում վեր խոյացող [Նեպտուն (դիցաբանություն)|Նեպտունի արձանը Ալեքսանդրպլացում՝ Բեռլինի մայր տաճարի ետնաֆոնին։]]
**Նեպտունի շատրվան** կամ **Նեպտունենբրունեն**, հայտնի է նաև որպես **Շլոսբրունեն**, Գերմանիայի մայրաքաղաք Բեռլինում գտնվող շատրվանային համալիր, որը կառուցվել է 1891 թվականին՝ գերմանացի ականավոր քանդակագործ Ռեյնհոլդ Բեգասի ճարտարապետական նախագծմամբ։ Շատրվանային համալիրի կենտրոնում վեր է խոյանում հռոմեական դիցարանի ծովերի և ջրերի աստված Նեպտուն արձանը՝ շրջապատված չորս հավերժահարսերով։ Նեպտունին շրջապատող հավերժահարսերը խորհրդանշում են Պրուսիայի (Արևելյան Գերմանիա) չորս հիմնական գետերը՝ Էլբան, Հռենոսը, Վիսլան և Օդերը։ Այնուամենայնիվ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմով պայմանավորված տարածքային կորուստների արդյունքում Վիսլան անվբողջությամբ դուրս է մնում Գերմանիայի տարածքից (անցնում է Լեհաստանին), իսկ Օդերը՝ ձևավորում է լեհ-գերմանական միջպետական սահմանը։

Բեռլինի քաղաքային պալատի (Շտադշլոս) դեմոնտաժումից հետո՝ 1951 թվականին, շատրվանը տեղափոխվել է Շլոսպլաց, իսկ 1969 թվականին՝ հանգրվանում ներկայիս տեղագրավայրում (Մարիենկիրխեի և Կարմիր ռատուշայի միջև)։

Համալիրի ամբողջական տրամագիծը կազմում է 18 մետր, բարձրությունը՝ 10 մետր։ Պատմականորեն Նեպտունի շատրվան եղել է նաև Բրեսլաուում (ներկայումս անվանափոխված է Վրոցլավ), սակայն Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին այն ոչնչացվել է, իսկ քաղաքը հետագայում անցել է Լեհաստանի վերահսկողության ներքո։

## Տես նաև
* Ալեքսանդրպլաց
* Բեռլինի մայր տաճար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեռլինի շատրվաններ
Կատեգորիա:Բեռլինի տեսարժան վայրեր
Հեյդար Ալիևի անձի պաշտամունք

մինի|268x268փքս|Ադրբեջանական Հանրապետության երրորդ նախագահ Հեյդար Ալիևը։
**Հեյդար Ալիևի անձի պաշտամունք**, հայտնի է նաև որպես **Հեյդարականություն** կամ **Հեյդարիզմ** (), շողոքորթությունների և մտացածին գովեստի միջոցով Հեյդար Ալիևի անձի իդեալականացման և հերոսացման գործընթացը Ադրբեջանական Հանրապետությունում։ Հեյդար Ալիևը հանդիսանում է անկախ Ադրբեջանի թվով երրորդ նախագահը, որը իշխանության է եկել 1993 թվականին և պաշտոնավարել մինչև իր մահը՝ 2003 թվականը։ Վերջինս նախկինում բարձրաստիճան պաշտոններ էր զբաղեցրել նաև Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում։ Հեդար Ալիևին հաջորդում է իր որդին՝ Իլհամ Ալիևը, որի արդյունքում էլ շարունակական քարոզչության միջոցով որպես գաղափարական կուրս Ադրբեջանում ձևավորվում է Հեյդար Ալիևի պաշտամունքը։

Ալիևների ընտանիքին հաջողվում է ստեղծել ամբողջատիրական, անձնիշխանական (ավտոկրատիկ) վարչակարգ՝ հենվելով կլանային ռեժիմի, նավթարդյունաբերության եկամուտների և պետական ապարատի չարաշահումների վրա։

Ներկայումս, Ադրբեջանում Հեյդար Ալիևը հորջորջվում է որպես *«ադրբեջանական ժողովրդի հայր»*, ինչպես օրինակ Թուրքիայում ազգայնական Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը։

## Հեյդար Ալիևի կերպարն Ադրբեջանում
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքականություն
Մարատ Աքբարով

**Մարատ Աքբարով** (, ). խորհրդային գեղասահորդ, հանդես է եկել *զուգասահք* մրցաձևում։ Վերոնիկա Պերշինայի հետ՝ ԽՍՀՄ պատմության մեջ առաջին չեմպիոնը Աշխարհի առաջնության պատանիների կարգում, Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մրցանակակիր և ԽՍՀՄ չեմպիոն։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։ Ներկայումս մարզիչ է։

### Սպորտային կարիերա
Գեղասահքով սկսել է զբաղվել 1968 թվականից «Լոկոմոտիվ» սպորտկոմպլեքսում՝ Ալեքսանդր Ռոժինի ղեկավարությամբ։ 1975 թվականին զույգ է կազմում Վերոնիկա Պերշինայի հետ, ում հետ էլ 1977 թվականին հաղթում է ԽՍՀՄ-ում պատանիների կարգում անցկացվող բոլոր մրցույթները։ 1978 թվականին զույգը տեղափոխվել է Մոսկվա՝ մարզվելու Ստանիսլավ Ժուկի ղեկավարությամբ, ով էլ 1979 թվականին պատրաստեց նրանց ԽՍՀՄ զուգասահքի պատմության մեջ առաջին անգամ պատանիների կարգում Աշխարհի առաջնության հաղթանակին։ 1982 թվականին Ակբարով/Պերշինա զույգը Ս. Ժուկի մոտից տեղափոխվեց մարզվելու Ի. Ռոդնինայի մոտ, ում ղեկավարությամբ 1985 թվականին նրանք դարձան Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մրցանակակիրներ։

1986 թվականին սպորտային կարիերան ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել Տատյանա Տարասովայի «Բոլոր աստղերը» սառցե թատրոնում։ 1997 թվականից՝ «Disney on Ice» շոուի մենակատար։

Ներկա պահին «Rockville Ice Arena»-ում աշխատում է որպես մարզիչ։

### Ընտանիք
Ամուսնացած է գեղասահորդուհի Մարինա Պեստովայի հետ։ 1986 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Անժելան։

### Սպորտային ձեռքբերումներ
* Վ. Պերշինայի հետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт М. Пестовой и М. Акбарова
* Профиль на сайте В. Соловьёва
* М. Акбаров на сайте о И. Ксенофонтове

Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը

**Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը**, իտալացի նկարիչ Կարավաջոյի նկարը՝ նկարված 1608 թվականին Մալթայում։ Նրա ստորագրությամբ միակ հայտնի նկարը։

## Կոմպոզիցիա
Նկարում պատկերված է Հովհաննես Մկրտչի մահապատիժը Սալոմեի ներկայությամբ, որը նրա գլխի համար պատրաստել է ոսկե սկուտեղ։ Կողքին կանգնած կինը նույնացվում է Հերոդիասի հետ կամ պարզապես պատահական վկա է և սարսափով նայում է, թե ինչպես վերակացուն հրամայում է դահճին մահապատժի ենթարկել Հովհաննեսին՝ գլուխը դաշույնով կտրելով։ Այս տեսարանը, որը հայտնի է իտալացի արվեստագետների և մասնավորապես Կարավաջոյի մոտ, Աստվածաշնչում հիշատակվում է միայն կողմնակիորեն և ավելի հավանական է վերցված է «Ոսկե առասպելից»։

Ինչպես Կարավաջոյի ուշ շրջանի աշխատանքները, նկարին բնորոշ է նվազագույն դետալներ և ռեկվիզիտ։ Կտավի չափերը թույլ են տվել պատկերել կերպարներին մոտավոր և բնական մեծությամբ, չնայած նկարի զգալի մասը իրենից դատարկ տարածություն է ներկայացնում։

Ջոն Վարիանոյի «Կարավաջո՝ ռեալիզմի արվեստ» (2006) գրքի համաձայն՝ նկարի համար ֆոն է ծառայել բանտի պատկերը։

## Ստեղծման պատմություն
ձախից|մինի|Հովհաննես Մկրտչի արյան վրա նկարչի ստորագրությունը
Կտավը որպես զոհասեղանային նկար նկարվել է 1608 թվականին մալթական Հիվանդախնամների միաբանության պատվերով, որի ասպետն է դարձել նույն թվականին Կարավաջոն, այն վարպետի զոհասեղանային նկարներից ամենամեծն է։ Նկարվելուց ի վեր այն գտնվում է Մալթայի Սուրբ Հովհաննեսի տաճարում, որի համար և ստեղծվել էր։ Միաբանությունում ծառայությունը Կարավաջոյի համար երկար չի տևել․ շուտով նա հանցագործության համար կրկին հայտնվում է բանտում, սակայն նրան հաջողվում է փախչել կղզուց։ Միաբանություն ընդունվելուց հետ կես տարի անց նա հեռակա կարգով զրկվել է Մալթայի ասպետի սանի կոչումից «փթած գարշահոտ օրգան» ձևակերպմամբ։ Հանդիսությունը կայացել է Օրատորիայի դահիլճում, որտեղ գտնվում էր Կարավաջոյի ստեղծագործությունը։

Հովհաննես Մկրտչի գլխատման թեման նկարիչը շարունակել է հաջորդ աշխատանքներում։ Դրանցից մեկը գտնվում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում, իսկ մյուսը՝ Մադրիդի թագավորական պալատում։ Հնարավոր է՝ Կարավաջոն մտադրություն ուներ նկարերից մեկը նվեր ուղարկել Միաբանության մեծ մագրստրոսին՝ Ալոֆ դե Վինյակուրին նրա ներմանը արժանանալու համար, բայց այդ մասին հստակ տեղեկություններ չկան։

«Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը» մեզ է հասել շատ վատ վիճակում, վերականգնվել է միայն 1950-ական թվականներին Հռոմի 1955-1956 թվականների ցուցահանդեսի համար՝ նկարի վրա նշանակալի ուշադրություն հրավիրելով։

Վերականգնման աշխատանքների ժամանակ նկարի վրա հայտնաբերվել է հեղինակի ստորագրությունը՝ խորհրդանշորեն տեղադրված վիրավոր Հովհաննեսի արյան լճակում․ այն անմիջապես դարձել է վիճաբանության առարկա։ Ոմանք կարծում են, որ Կարավաջոն ստորագրել է *f. Michelang.o* (որտեղ *f*-ն նշանակում էր նրա պատկանելությունը Միաբանաության եղբայրությանը), բայց ավելի տարածված է կարծիքը, որ ստորագրությունն ասում է «Ես՝ Կարավաջոն եմ դա արել»՝ նկատի ունենալով, հնարավոր է, հանցագործության խոստովանությունը՝ 1606 թվականին Ռանուչո Թոմասոնիի սպանությունը, որի պատճառով նկարիչը ստիպված է եղել փախչել Հռոմից.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1608 նկարներ
Կատեգորիա:Աստվածաշունչը մշակույթում
Կատեգորիա:Կարավաջոյի նկարներ
Կատեգորիա:Նկարներ մահվան մասին
Կատեգորիա:Քրիստոնեական արվեստը մահվան մասին
Մելոնի Դիաս

**Մելոնի Դիաս** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է «Ինչպես ճանաչել քո սրբերին» (2006), ««Ֆրուտվեյլ» կայարան» (2013) ֆիլմերում և «Հմայվածները» (2018) հեռուստասերիալում կատարած դերերի շնորհիվ։

## Կենսագրություն
Մեծացել է մեծ քրոջ հետ՝ ստորին Իսթ Սայդում։ Ծնողներն ունեն պուերտոռիկական ծագում։ Ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանի արվեստի բաժինը։

Դերասանական կարիերան սկսել է 2001 թվականին՝ նկարահանվելով «Անհաջողություն» ֆիլմում։ Դերակատարում է ունեցել ավելի քան 40 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Էլիզաբեթ Սյոդերստրյոմ

**Էլիզաբեթ Աննա Սյոդերստրյոմ** ( ), շվեդ երգչուհի (սոպրանո)։

## Կենսագրություն
Էլիզաբեթ Սյոդերստրյոմի հայրը երգիչ է եղել, ծնունդով՝ շվեդ։ Մայրը` ռուս երգիչ և դաշնակահար Աննա Պալասովան, արտագաղթել էր Հոկտեմբերյան հեղափոխության ժամանակ։ Նախնական երաժշտական կրթությունը Էլիզաբեթը ստացել է Ռուսաստանի կայսերական օպերայի նախկին երգչուհի Ադելաիդա Անդրեևա ֆոն Սկիլոնձից։ 1947 թվականից մինչև 1949 թվականը սովորել է Ստոկհոլմի երաժշտական թագավորական ակադեմիայում։ Առաջնելույթը տեղի է ունեցել 1947 թվականին Մոցարտի «Բաստիեն և Բաստիենա» օպերայով (1947) Դրոտինգհոլմի պալատական թատրոնի բեմում։ 1949-1980 թվականներին եղել է Շվեդիայի թագավորական օպերայի մենակատար։ Էլիզաբեթ Սյոդերստրյոմը ելույթներ է ունեցել աշխարհի ամենամեծ օպերային բեմերում`Քովենթ Գարդենում, Վիեննայի պետական օպերայում, Մետրոպոլիտենում և այլն։ 1993-1996 թվականներին ղեկավարել է Դրոտինգհոլմի պալատական թատրոնը։ Եղել է բազմաթիվ երաժշտական փառատոների ժյուրիի անդամ, այդ թվում՝ 1989 թվականի «Աշխարհի երգիչ» փառատոնի։ Սյոդերստրյոմի վերջին ելույթը տեղի է ունեցել 1999 թվականին՝ Մետրոպոլիտեն օպերայի բեմում (Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» օպերան)։ Մահացել է կաթվածից հետո առաջացած բարդություններից։

## Խաղացանկ
Երգել է Կլաուդիո Մոնտեվերդիի, Պերգոլեզիի, Գլյուկի,Մոցարտի, Բեթհովենի, Գունոյի, Օֆենբախի օպերաներում և օրատորիաներում։ Հայտնի է դարձել Շտրաուսի («Վարդերի ասպետը»), Դեբյուսիի («Պելլասը և Մելիսանդեն»), Բերգի («Վոցցեկ»), Էնգելբերտ Հումպերդինկի («Հենզելն ու Գրետելը»), Յանաչեկի («Ենուֆա», «Կատյա Կաբանովա», «Մակրոփուլոսի միջոցները»), Լիգետինի («Մեծ մեռած արխիվը») օպերաներում գլխավոր դերերի կատարմամբ։

Վլադիմիր Աշկենազիի հետ ձայնագրել է Սերգեյ Ռախմանինովի վոկալ ստեղծագործությունների ամբողջական հավաքածուն։

## Պարգևներ
Հովսունգերսկայի պատվավոր կոչում (1959): Շվեդական թագավորական ակադեմիայի անդամ (1965):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն և լուսանկարներ  
* Սկավառակագրություն  
* Տեսանյութ 

Կատեգորիա:Շվեդ օպերային սոպրանոներ
Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդ դասական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Մեդելին Մանթոք

**Մեդելին Մանթոք** (, ), անգլիացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Անգլիայի Նոթինգհեմ քաղաքում։ 2011 թվականին ավարտել է Լոնդոնի արվեստի դպրոցը։ Դեբյուտը կատարել է քոլեջում սովորելու տարիներին՝ դերակատարում ունենալով «Կատաստրոֆա» հեռուստասերիալում։ 2013-2014 թվականների ընթացքում նկարահանվել է «Ապագայի մարդիկ» հեռուստասերիալում։ 2014 թվականին նկարահանվել է «Ապագայի սահմանը» ֆիլմում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Թել Ավիվի համալսարան

**Թել Ավիվի համալսարան** (), Իսրայելի խոշորագույն համալսարաններից մեկը, գտնվում է Թել Ավիվ քաղաքի Ռամաթ Ավիվ շրջանում։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1956 թվականին և ունի 9 ֆակուլտետ։ Այնտեղ սովորում է ավելի քան 26 300 ուսանող։

## Պատմություն
Համալսարանի բացվելուն նախորդել են մի շարք ոչ մեծ բարձրագույն դպրոցներ և ինստիտուտներ, որոնք Թել Ավիվում գործում էին դեռևս նախքան Իսրայել պետության ձևավորումը։ Հատկապես հարկ է նշել 1935 թվականին հիմնադրված «Իրավագիտության և տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցը», որի ակունքներում են եղել Պալտիել Դիկշթեյնը, Շմուել Էյզենշտադտը, Մաքս Լազերսոնը և Բենյամին Զիվը։

## Ֆակուլտետներ
Համալսարանում կա 9 ֆակուլտետ, որոնցում գործում է ավելի քան 100 ինստիտուտ, դպրոց և հավելյալ ակադեմիական ստորաբաժանում։ Ֆակուլտետներն են․
* Կացի անվան արվեստի ֆակուլտետ,
* Ֆլեյշմանի անվան ինժեներական գիտության ֆակուլտետ,
* Սակլերի անվան ճշգրիտ գիտությունների ֆակուլտետ,
* Էնթինի անվան հասարակական գիտությունների ֆակուլտետ, 
* Բուխմանի անվան իրավաբանական ֆակուլտետ,
* Վայզի անվան կենսաբանական ֆակուլտետ, 
* Ռեկանատիի անվան մենեջմենտի ֆակուլտետ,
* Սակլերի անվան բժշկական ֆակուլտետ,
* Գերշոն Գորդոնի անվան սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետ։

## Պատկերասրահ

Life Sciences Building in Tel Aviv University.jpg|Հասարակական գիտությունների ֆակուլտետ
TAU Economics School 01.JPG|Տնտեսագիտության դպրոց
Smolarsh.jpg|Սմոլարշ լսարան 


## Տես նաև
* Վայզ աստղադիտարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսրայելի համալսարաններ
Կատեգորիա:Կրթությունն Իսրայելում
Կատեգորիա:Թել Ավիվի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1956 հիմնադրումներ
Չարլի Դ'Ամելիո

**Չարլի Դ'Ամելիո** (, ), ամերիկացի պարուհի, որը ստեղծում է կարճ պարային տեսանյութեր Tik Tok հավելվածում։ 2020 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ, նա ունեցել է ավելի քան 100 միլիոն հետևորդ և 7 միլիարդ լայք ՏիկՏոկ սոցիալական հարթակում։ Նյու Յորք Թայմսը նրան անվանել է «ՏիկՏոկ-ի իշխող թագուհի»։ Հարթակում նա առաջինն է ամենաշատ հետևորդներ ունեցողներից։ Ինստագրամում ունի 32 միլիոն հետևորդ, յություբում՝ 7 միլիոն, իսկ թվիթթերում՝ 4 միլիոն հետևորդ։

## Կարիերա
Իր կարիերան սկսել է 2019 թվականի ամռանը՝ ՏիկՏոկ-ում։

2020 թվականի հունվարին պայմանագիր է կնքել UTA գործակալության հետ։ Այնուհետև ստացել է առաջարկ Սաբրա Հումուսի կողմից Սուպերգավաթի գովազդում նկարահանվելու համար՝ այլ աստղերի հետ միասին։ Նա հրավիրվել է Super Bowl LIV-ին և հանդիպել է Ջենիֆեր Լոպեսին, որի հետ ստեղծել է *J Lo Super Bowl Challenge* մարտահրավերը։

Tik Tok-ի *Hype House* օգտատիրոջ հետ համատեղ վեբ խմբի մի մասն է 18 հանդիսանում, որում կան նաև այլ մասնակիցներ՝ Չեյզ Հադսոնը, Ավանի Գրեգը, Էդիսոն Ռեյ Ստերլինգը և նրա քույրը՝ Դիքսի Դ'Ամելիոն։

Հրավիրվել է ելույթ ունենալու NBA-ի բոլոր աստղերի խաղում, ելույթ ունենալով Hype House-ի մյուս անդամների՝ Էդիսոն Ռեյի, իր քրոջ՝ Դիքսիի և «ռենեգատ» պարի ստեղծող Ջալայա Հարմոնի հետ։

## Անձնական կյանք
Հայրը՝ Մարկ Դ'Ամելիոն քաղաքական գործիչ է, մայրը՝ Հեյդի Դ'Ամելիոն է, իսկ քույրը՝ Դիքսի Դ'Ամելիոն նույնպես նկարում է պարային հոլովակներ։ Չարլին հանդիպել է Քոլ Չեյզ Հադսոնի հետ, որն առավել հայտնի է որպես Լիլ Հադի։ Տղան նույնպես նկարում է պարային հոլովակներ։

Ծաղրի է ենթարկվել արտաքին տեսքի պատճառով։ Նա և Դիքսին համագործակցում են ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հետ, դեմ լինելով առցանց ահաբեկումներին և պլատֆորմի վրա փառքի ձեռքբերման վտանգներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ինտերնետային աստղեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի տիկտոկերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ
Տրիեստի համալսարան

**Տրիեստի համալսարան** (, կամ **UniTS**), Տրիեստում տեղակայված բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որում սովորում են մոտ 15000 ուսանող։

Տրիեստի համալսարանը հիմնադրվել է 1924 թվականին, բաղկացած է 10 ամբիոններից, ունի համալսարանական կուրսերի լայն սպեկտր, հաշվվում է մոտ 15000 ուսանող և 1000 պրոֆեսոր։ *Times Higher Education World University Rankings* վարկանիշով 2014 թվականին իտալական համալասարնների միջև զբաղեցրել է երկրորդ տեղը, իսկ աշխարհում՝ 201-րդ տեղը։

1999 թվականից համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը հրապարակում է «*Etica & Politica*» ամսագիրը։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 1924 թվականի օգոստոսի 8-ին թագավորի հրամանով՝ արդեն գոյություն ունեցող Բարձրագույն առևտրային դպրոցի ("Superior School in Commerce") հիման վրա։ Շենքը, որտեղ մինչ օրս գտնվում է դիրեկտիվ խորհուրդ և որոշ ֆակուլտետներ, նախագծվել ճարտարապետներ Ռաֆաելո Ֆագնոնիի և Ումբերտո Նորդիոյի կողմից։ Իր հիմնադրման առաջին քարը դրվել է հանդիսավոր արարողությամբ 1938 թվականի սեպտեմբերի 19-ին՝ Իտալիայի վարչապետի ներկայությամբ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը դանդաղեցրել է համալսարանի զարգացումը։ Քաղաքը երկար ժամանակ համարվել է Տրիեստ ազատ տարածք։ 1954 թվականին Տրիեստը վերդարձվել է Իտալիան, նրանում կազմավորվել էին նոր ֆակուլտետներ (դրանցից վերջինը համարվում է 1998 թվականին հիմնադրված ճարտարապետության ֆակուլտետը)։

## Հայտնի շրջանավարտներ
Համալսարանի շրջանավարտների թվում եղել են հայտնի անձինք, որոնց թվում են՝
* Ռոբերտո Ֆիկո,
* Ալդո Վիդուսոնի,
* Լուկա Վիսենտինի,
* Լամբերտո Զանյեր։

## Տես նաև
* Իտալիայի համալսարանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* University of Trieste Website 
* University of Trieste Foreign Students  
* University of Trieste International Relations  
* University of Trieste Socrates Programme 
* University of Trieste Language Centre   

Կատեգորիա:1924 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:1924 հիմնադրված ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:Տրիեստի համալսարան
Կատեգորիա:Տրիեստի շենքեր և կառույցներ