Դանա Ռեյզնիեցե-Օզոլա

**Դանա Ռեյզնիեցե-Օզոլա** (, ), լատվիացի շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր (2001) և քաղաքական գործիչ, Լատվիայի Սեյմի 10-րդ, 11-րդ, 12-րդ և 13-րդ գումարումների պատգամավոր։ 2014-2016 թվականներին Լատվիայի էկոնոմիկայի նախարար։ 2016-2019 թվականի Լատվիայի ֆինանսների նախարար։ 2021 թվականի սկզբին նա վայր է դրել Լատվիայի խորհրդարանի պատգամավորի լիազորությունները՝ ընդունելով FIDE-ի նախագահ Արկադի Դվորկովիչի առաջարկը՝ զբաղեցնել իր թիմի գործադիր տնօրենի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Դանա Ռեյզնիեցեն ծնվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 6-ին Կուլդիգում։ Երկրորդ դասարանում սովորելու ընթացքում նա և մյուս երեխաները գրանցվեցին շախմատի ակումբում, որտեղ նրանց սագիտացնում էին մարզիչներ Վիկտոր Շտեյնբերգը և Ագնիս Բոգդանովը՝ «իրենց գործի երկրպագուները», ինչպես նրանց անվանում էր Դանան։ Արդեն 1992 թվականին Կուլդիգայից մի խումբ երեխաներ մեկնել էին Գերմանիա և Լեհաստան առաջին միջազգային մրցումներին, հին ԵՐԱԶ ավտոբուսով, որտեղ պետք էր ծածկոցով Փակել Դռների անցքերը, որպեսզի չսառչեն։ Երեխաներին կերակրելու համար մարզիչները տեղական շուկաներում շպռոտներ էին վաճառում։ Պարզվել է, որ Դանան ընդունակ շախմատիստուհի է, հանդես է եկել Վենտսպիլսում, այնուհետև՝ աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում (այն ժամանակ թիմը հովանավորում էր Kālija parks տերմինալը)։ Ավարտել է մարզադպրոցը՝ ստանալով շախմատի մարզչի դիպլոմ։

Կուլդիգի քաղաքային գիմնազիան ավարտելուց հետո նա ընդունվեց Վենտսպիլսի բարձրագույն դպրոց՝ ընտրելով թարգմանչի մասնագիտությունը։ Բացի մայրենի լատվիերենից, նա տիրապետում է, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուներին խոսակցական մակարդակով։

Ավարտելուց հետո Ռեյզնիեցեն սկսեց աշխատել Վենտսպիլսի բարձր տեխնոլոգիաների պարկում՝ առաջարկելով զարգացնել տիեզերական ուղղությունը, քանի որ քաղաքի մոտակայքում պահպանվել է հեռավոր տիեզերական կապի խորհրդային կայանը, որը պահպանվել է Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահ Յուրիս Էկմանիսի ջանքերի շնորհիվ և վերածվել ռադիոաստղագիտության կենտրոնի։ Նրա տնօրեն, պրոֆեսոր Յուրիս Ժագարսի հետ միասին Դանան գործընկերներ գտավ Գերմանիայում՝ *OHB Technologies*-ում, որտեղ 1990-ականների սկզբից աշխատում էր լատվիացի գիտնական Ինդուլիս Կալնինշը՝ Ռիգայի տեխնիկական համալսարանի նախկին աշխատակիցը, ով արտագաղթել էր Գերմանիա։ Այս համագործակցության մեջ ստեղծվեց «Վենտա-1» արբանյակը, որը միավորում էր ուսանողների ուսուցման խնդիրները և առևտրային ներուժ ունեցող նախագիծը։ Երբ Դանա Ռեյզնիեցե-Օզոլան մտավ քաղաքականություն, պրոֆեսոր Ժագարսը արտագաղթեց Ֆրանսիա, և թիմը դադարեց գոյություն ունենալ։ Սակայն տիեզերական նախագծում աշխատանքը Դանային դրդել է մագիստրատուրա ընդունվել Ֆրանսիայի Միջազգային տիեզերական համալսարանում (*International Space University*)։ Ուսուցման ընթացքում Լատվիայի ներկայացուցիչը ծանոթացել է տիեզերական կենտրոնների աշխատանքին Ստրասբուրգում, ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում։

2010 թվականին Դ. Ռեյզնիեցեն ընտրվել է Լատվիայի տասներորդ Սեյմում  «Կանաչների և գյուղացիների միություն» քաղաքական միավորումից, իսկ 2011 թվականին կրկին անցել է Լատվիայի տասնմեկերորդ սեյմում։

2014 թվականին հաստատվել է Լատվիայի էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնում՝ այդ պաշտոնում իրականացնելով գազի շուկայի ազատականացում, որի արդյունքում մենաշնորհ ունեցող «Լատվիյաս գազեն» բաժանվեց երեք ընկերության, Գազպրոմը ստիպված եղավ վաճառել իր բաժնետոմսերը մեծածախ և բաշխիչ ոլորտներում՝ պահպանելով մասնաբաժինը միայն մայր «Լատվիյաս Գազայում»։ 2016 թվականին նախարարը հանդիպել է Ռուսաստանի փոխվարչապետ Արկադի Դվորկովիչի հետ  փորձելով վերացնել լատվիական շպրոտների դեմ պատժամիջոցները, որոնք սահմանվել էին ի պատասխան հակառուսական պատժամիջոցների՝ Ղրիմի ՌԴ-ին բռնակցվելուց հետո։

2016-2019 թվականներում Դանա Ռեյզնիեցե-Օզոլա աշխատում էր ֆինանսների նախարարի պաշտոնում աշխատել է իր կուսակից Մարիս Կուչինսկիսի աշխատասենյակում։ Իր ձեռքբերում է համարում հարկային բարեփոխումների իրականացումը (ձեռնարկությունների շահութահարկի հաշվարկի վերացում, եթե այն չի բաշխվում շահաբաժինների վրա), որը քննարկվել է երկար տարիներ և վերջապես ընդունվել։ Նա նախաձեռնել է «բանկային մաքրում»՝ տեղեկացնելով, որ երկրում կարող է լուծարվել 10 բանկ։ Նախարարը նկատի ուներ, որ բանկերն աշխատում են ռիսկային հաճախորդների հետ և պետք է վերանայեն իրենց բիզնեսի մոդելները։ Այնուամենայնիվ, ֆինանսների և կապիտալի շուկայի հանձնաժողովը վատ է կատարել իր աշխատանքը, ինչը հանգեցրել է բանկային ոլորտի մեծ կորուստների՝ կարգավորիչի առաջարկած կանոնների անորոշության պատճառով։

Տասներեքերորդ Սեյմի ընտրություններից հետո «Կանաչների և գյուղացիների միությունը» հայտնվեց ընդդիմության մեջ, ինչը Դանա Ռեյզնիեց-Օզոլի սրտով չէր, և նա չէր ցանկանում առաջադրվել կուսակցության ղեկավարի պաշտոնում։ Հետևաբար, ստանալով FIDE-ի նախագահ Արկադի Դվորկովիչի առաջարկը՝ մտնել իր թիմ, 2021 թվականի հունվարին նա ընդունեց այն և վայր դրեց պատգամավորական մանդատը։ Նոր պաշտոնում նա պատասխանատու է սոցիալական բլոկի համար՝ շախմատ դպրոցում, շախմատ հաշմանդամների համար, մարզչական հանձնաժողով, կանանց շախմատ։ Նա մտադիր է շախմատի զարգացման համար ներդնել Բելառուսի փորձը, որտեղ ինստիտուտում դպրոցական ուսուցիչներին սովորեցնում են շախմատային արվեստի հիմունքները, որպեսզի նրանք կարողանան սկզբնական մակարդակի խմբակներ վարել։

Դանա Ռեյզնիեցե-Օզոլան խոստովանել է, որ FIDE-ում հովանավորչական փողերի հիմնական մասը գրավում Է Դվորկովիչը, քանի որ Ռուսաստանում շախմատը սիրում և գնահատում են։ Բայց «դրանից օգուտ են ստանում ամբողջ աշխարհի գրոսմայստերները», նշել է նա։

## Շախմատիստուհու կարիերան
1998 և 1999 թվականներին հաղթել է շախմատի Եվրոպայի աղջիկների առաջնությունում (U-18)։ 1995 թվականին (U-14) և 1998 թվականին (U-18) նա երկու արծաթե մեդալ է նվաճել աղջիկների աշխարհի առաջնությունում։

Չորս անգամ հաղթել է Լատվիայի շախմատի կանանց առաջնությունում՝ 1998 թվականին (լրացուցիչ խաղից հետո), 1999 թվականին (հաղթել է մրցաշարի բոլոր պարտիաներում՝ ցույց տալով լավագույն արդյունքը առաջնությունների ողջ պատմության ընթացքում), 2000 և 2001 թվականներին։

Ութ անգամ ներկայացրել է Լատվիան կանանց շախմատի օլիմպիադաներում (1998, 2000, 2004, 2006, 2010, 2012, 2014, 2016), ընդ որում՝ անփոփոխ խաղացել է առաջին խաղատախտակի վրա։ Լատվիայի թիմում մասնակցել է նաև շախմատի Եվրոպայի թիմային հինգ առաջնությունների(1999, 2001, 2011, 2015, 2019), որտեղ նույնպես միշտ խաղացել է առաջին խաղատախտակի վրա։

Գարրի Կասպարովի հետ խաղացել է շվեդական շախմատ, ընկերական հարաբերություններ է պահպանում Յուդիտ Պոլգարի հետ, ով խորհուրդ է տալիս դպրոցներում երեխաների շախմատի և շախմատի զարգացման վերաբերյալ:

2021 թվականի հունվարին նշանակվել է ՖԻԴԵ-ի գործադիր տնօրեն։

## Անձնական կյանք
Ունի երեք դուստր՝ Հելենային և Ալեքսային առաջին ամուսնությունից, իսկ Սոֆիային՝ երկրորդից, Լատվիայի ներդրումների և զարգացման գործակալության տնօրեն Անդրիս Օզոլսի հետ, ում հետ Դանան ամուսնացել է 2011 թվականին։ 2013 թվականի հունվարի 29-ին Ռեյզնիեցե-Օզոլան լույս աշխարհ բերեց իր չորրորդ երեխային՝ որդուն՝ Հերբերտին։

Դանա Ռեյզնիեցե-Օզոլան հետևում է սպորտային ապրելակերպին և ամբողջ տարին ամեն առավոտ լողանում է։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Լատվիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լատվիացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Ֆինանսների նախարարներ