Աբհա

**Աբհա** (, **), քաղաք Սաուդյան Արաբիայում, Ասիր շրջանի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Սաուդյան Արաբիայի հարավ-արևմուտքի Ասիր լեռներում, Ասիր ազգային պարկի մոտ՝ ծովի մակարդակից 2270 մետր բարձրության վրա։ Մեղմ կլիման քաղաքը դարձնում է զբոսաշրջության հայտնի ուղություն սաուդցիների համար: Սաուդցիները քաղաքն անվանում են նաև «Լեռան հարսնացու»՝ ծովի մակարդակից վերև գտնվելու պատճառով: 

## Պատմություն

Աբհան Օսմանյան կայսրության իշխանության ներքո եղել է Ասիր Իբն Այդեի արքայազնի մայրաքաղաքը մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ 1918 թվականին Ասիրի արքայազն Յահյա բեն Հասուն Ալ Այդեն՝ Իբն Այեդի թոռը, վերադարձել է իր գահակալությանը՝ ձեռք բերելով լիակատար անկախություն։ 1920 թվականին Նեջդի Իխվան ցեղերը, որոնք Սաուդյան Արաբիայի միավորման ժամանակ հավատարիմ էին Իբն Սաուդին, նվաճել են Ասիրը։

Շնորհիվ տարածաշրջանի մշակութային ժառանգության՝ Աբհան ունի բազմաթիվ պատմական տեսարժան վայրեր, ինչպիսիք են, օրինակ, ամրոցները: Բանի Շեհրը, Բանի Ամրը, Բալ Ահմարը, Բալ Ասմարը, Բալ Քարնը, Շումրանը և մի քանի այլ տեսարժան վայրեր պատկանում են «Ալ-Ազդին» և որոշ ունևոր ընտանիքների։ Մեր թվարկության երրորդ դարում՝ «Մարիբ ամբարտակի» երրորդ անգամ փլուզվելուց հետո, Ազդի ցեղերը գաղթել են։ Ալ-Նամասը, Բիլլասմարի շրջանը, Հավրա Բիլլասմար կենտրոնը, Խալեդը, Էյաա հովիտը, Աթնին Բիլլասմարը (որը մայրաքաղաքն է), Սուբուհ Բիլլահմարը, Ալ-Նիմասը, Թանոման, Ալ-Մաջարեդան, Բալ-Քարն կենտրոնը, Սաբթ Ալալյաան (Բիշահ, Վադի Բին Հաշբաալ) և մի քանի այլ հայտնի վայրեր պատկանում են Ասիրի շրջանին։

2015 թվականին մի խումբ ահաբեկիչներ հարձակվել են Աբհայում գտնվող մեծ մզկիթի վրա։ Սպանվածների մի մասը ոստիկաններ են եղել։ Հետագայում եմենցի ահաբեկիչները հարձակվել են Աբհայի որոշ վայրերի՝ ներառյալ միջազգային օդանավակայանի վրա։

## Տրանսպորտ
1979 թվականին ավարտվել է Ջիդդան Աբհային կապող ափամերձ ճանապարհի կառուցումը։ Սաուդյան Արաբիայի հասարակական տրանսպորտի ընկերության (SAPTCO) ավտոկայանի տրանսպորտները շահագործվում են Աբհան Սաուդյան Արաբիայի այլ քաղաքներին կապող ուղղություններով:

Աբհայի միջազգային օդանավակայանը (, IATA: AHB, ICAO: OEAB) համարվում է Աբհայի գլխավոր օդանավակայանը։ Միջազգային օդանավակայանը թռիչքներ է ապահովում դեպի Եմեն (Սանաա), Եգիպտոս (Կահիրե), Կատար (Դոհա) և ԱՄԷ (Դուբայ, Շարժա), ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի տարածքում: Հոլանդական նախագծով կառուցված Աբհայի օդանավակայանի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1975 թվականի կեսերին, իսկ 1977 թվականին իրականացվել են առաջին թռիչքները: Մինչ օդանավակայանի կառուցումը ներքին թռիչքները սպասարկում էր Խամիս Մուշեյթի մոտ գտնվող ռազմական օդանավակայանը՝ Ալի Միսֆեր Իբն Միսֆերի ղեկավարությամբ, որը Աբհայում 1945 թվականի ավիացիայի հիմնադիրն էր:

## Տեսարժան վայրեր

Աբհա քաղաքը բաղկացած է չորս թաղամասերից։ Ամենամեծ թաղամասն ամրոց ունի։ Բլրի գագաթին գտնվող բերդերը քաղաքի բնորոշ հատկանիշն են համարվում։ 1927 թվականին կառուցված Շադդա պալատն այժմ թանգարան է, որտեղ ցուցադրվում են տեղի բնակիչների ձեռագործ աշխատանքներ և կենցաղային իրեր: Աբհայի մյուս նշանավոր շենքերից են Աբհայի Մեծ մզկիթը, Ալ-Տահի ռեստորանը, Աբհա պալատ հյուրանոցը և Սադդ լճի կողքին գտնվող զվարճանքների այգին։ Վերջերս լճի վրա՝ քաղաքից 1,5 կմ (0,93 մղ) հարավ-արևմուտք կառուցվել է Նոր Աբհա հինգաստղանի հյուրանոցը։ Սաուդյան Արաբիայի խոշոր օրաթերթի՝ «*Ալ Վաթանի*» գլխավոր գրասենյակը, ինչպես նաև հիմնական տպարանները նույնպես գտնվում են Աբհայում:

## Մշակույթ
Սաուդյան Արաբիայի կառավարությունն Աբհան ներկայացրել է որպես զբոսաշրջային վայր: Քաղաքում միջոցառումներ են կազմակերպվում՝ այցելուներին քաղաքը և դրա շրջակայքը ներկայացնելու համար։ Քաղաքը հյուրընկալում է ամառային Աբհա փառատոնը, սպորտային միջոցառումներ, շոու ծրագրեր, ցուցահանդեսներ և երաժշտական համերգներ, բազմաթիվ գրողների և երգիչների։ Աբհայում նման ելույթներից մեկի ժամանակ արվեստագետ Թալալ Մադդան մահացել է հենց բեմի վրա։

## Սպորտ
Քաղաքի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբն «Աբհա ակումբն» է, որը ներկայումս խաղում է «Սաուդյան Արաբիայի պրոֆեսիոնալ լիգայում»։ Այն Սաուդյան ֆուտբոլի ամենաբարձր մակարդակն է համարվում։ Նրանց տնային մարզադաշտը 25 000 հոգու համար է նախատեսված և սեփականատերը արքայազն Սուլթան բին Աբդուլ Ազիզն է։

## Ուսումնական հաստատություններ
Աբհայում է գտնվում թագավոր Խալիդի համալսարանը: Այն հիմնադրվել է 1998 թվականին և միավորում է Իմամ Մուհամմեդ բեն Սաուդի Իսլամական ուսումնասիրությունների և Հարավի Սաուդ թագավորի համալսարանները: Համալսարան է ընդունվել մոտավորապես 85000 ուսանող:

## Աշխարհագրություն և կլիմա

Աբհան Ասիրի հարավային շրջանում է գտնվում՝ ծովի մակարդակից մոտ 2270 մետր (7450 ​​ֆուտ) բարձրության վրա: Աբհան տեղակայված է Ալ-Հիջազ լեռան գագաթի արևմտյան կողմում, Սաուդյան Արաբիայի ամենաբարձր գագաթի՝ Ջաբալ Սաուդայի մոտ։ Եթե Ասիր լեռնային շղթան դիտարկենք որպես Սարավատի մաս՝ բնապատկերը միայն կզիջի Սարավաթ լեռնային շղթային։

Աբհայի կլիման տաք անապատային է (Կյոպպեն)։ Կլիմայի վրա ազդում է քաղաքի բարձր դիրքը: Քաղաքում եղանակը հիմնականում մեղմ է ողջ տարվա ընթացքում և ցածր արևային եղանակի ժամանակ նկատելիորեն ավելի է զովանում։ Տարվա ընթացքում Աբհայում հազվադեպ է պատահում, որ ջերմաստիճանը բարձրանա 35 °C-ից: Քաղաքում անձրևների տարեկան քանակը կազմում է միջինը 278 միլիմետր (11 դյույմ), ընդ որում տեղումների մեծ մասը տեղի է ունենում փետրվար-ապրիլ ամիսներին։ Երկրորդ կարճատև խոնավ ժամանակահատվածը համապատասխանում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, որը կապված է Անդորրության գոտու դեպի հյուսիս շարժման հետ: Աբհայի ոռոգման ջրի մոտ 11 տոկոսը ապահովում են անձրևաջրերը։

Գրանցված ամենաբարձր ջերմաստիճանը եղել է 40 °C 1983 թվականի օգոստոսի 25-ին, իսկ ամենացածր ջերմաստիճանը եղել է 1983 թվականի դեկտեմբերի 29-ին՝ −2 °C։

## Պատկերասրահ

File:Abha 12.jpg|Շենքեր` Ասիր լեռների ֆոնին
File:Abha 29.jpg|Ճոպանուղի
File:ABHA (6348527614).jpg
File:مدينة ابها ليلاً 2013-06-08 17-17.jpg|Գիշերային երթ
File:سد أبها1W8796.jpg|Աբհայի ամբարտակ


## Էկոլոգիա
Գարֆ Ռայդա պահպանվող տարածքը հարուստ է կակտուսներով, ձիթենիներով և գիհիներով։

## Տես նաև
* Ջիդդա
* Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում 
* Անդորրության գոտի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* - PhD Thesis

Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաքներ