Պոսեյդոնի եռաժանի

**Պոսեյդոնի եռաժանի** կամ **Նեպտունի եռաժանի**, հունական աստված Պոսեյդոնի և հռոմեական աստված Նեպտունի ավանդական աստվածային անբաժան ատրիբուտ շատ հին պատկերներում։ Պոսեյդոնը եռաժանին ստացել է կիկլոպներից`  տիտաններին հաղթելու համար։

## Առասպելներ
[մինի|[Պեստում|Պոսեյդոնիայի պատկերով հին հունական մետաղադրամմ.թ.ա.  530 - մ.թ.ա. 500Պոսեյդոնը երևում է եռաժանին բռնած՝ քլամիսը թևերին փաթաթված|252x252փքս]]

Հունական դիցաբանության մեջ Պոսեյդոնի եռյաժանին կռել են կիկլոպները՝ ըստ Կեղծ Ապոլոդորուսի *Bibliotheke-* ի:

Պոսեյդոնը բազմաթիվ անգամ կիրառել է իր եռաժանին։ Նա իր եռաժանու միջոցով հարվածում է Ակրոպոլիսի բլրի քարին, որից առաջանում է ծովի աղի ջրով աղբյուր, ինչի արդյունքում իր և Աթենասի միջև մրցակցություն է առաջանում Ատտիկեի հովանավորը լինելու համար։ Երբ Պոսեյդոնը պարտվում է, նա իր հզորությունն ապացուցելու համար կրին օգտագործում է եռաժանին հողը չորացնելու համար, որպեսզի նրանք ջուր չունենան։ Ավելի ուշ աղբյուրը կոչվելու էր Էրեքթեիս։

Կա ևս մի առասպել, որ Պոսեյդոնը (Նեպտունը) եռաժանիով գետնին հարվածելով ձի է առաջացրել, որպեսզի ամրապնդի իր պնդումը, սակայն հույն գրողների մոտ դա չկա։  Էրեքթեոնում ամֆիպրոստիլ ժայռաքարի վրա ենթադրյալ եռաժանու փորագրության և ծովային աղի աղբյուրի ականատեսը աշխարհագրագետ Պաուսանիասն է եղել՝ Աթենք այցելելիս

Ըստ մեկ այլ առասպելի` Պոսեյդոնն իր եռաժանու հարվածով ստեղծում է աղբյուր կամ աղբյուրներ՝ Ամիմոնեին պարգևատրելու համար նրա հետ հանդիպման համար։ Մեկ այլ առասպելի տարբերակում Պոսեյդոնը օգտագործում է իր եռաժանին՝ վախեցնելու սատիրին, ով փորձում էր բռնաբարել դանայուհի Ամիմոնին այն բանից հետո, երբ վերջինս սխալմամբ խփել էր նրան որսորդական նիզակով։

[մինի|[Պոսեյդոնը եռաժանիով խոցում է Պոլիբոտ գիգանտին Գեայի ներկայությամբ կարմրապատկերով կիլիքս սկահակ, մ.թ.ա. հինգերորդ դարի վերջ|252x252փքս]]

Գոյություն ունի նաև մի առասպել, որտեղ Պոսեյդոնն իր եռաժանիով դիպչում է Դելոս կղզուն՝ ամուր ամրացնելով այն ծովի հատակին։ Մեկ այլ առասպել պատմում է, թե ինչպես Պոսեյդոնը, կատաղած լինելով *Փոքր Այաքսի* սրբապիղծ պահվածքից, օգտագործում է եռաժանին՝ ճեղքելու այն ժայռը, որից կառչել էր Այաքսը։

Ք.ա. 6-րդ դարի Պոսեյդոնիայի ամենահին մետաղադրամների վրա պատկերված է եռաժանի, որը Պոսեյդոնը բռնել է աջ ձեռքում, ինչպես Զևսի կայծակ։ Մոտ մ..թ.ա. 475 թվականի ատտիկյան կարմրապատկեր կիլիքս տեսակի հին հունական խեցեղենի վրա պատկերած է Պոսեյդոնը, որը սպանում է հսկա Պոլիբոտին իր եռաժանիով։

## Սիմվոլիզմ
Ըստ անհայտ առասպելաբանի Վատիկանի երկրորդ և երրորդ ձեռագրերում, Նեպտունի եռաժանին խորհրդանշում է ջրի երեք հատկությունները` հեղուկություն, պտղաբերություն և խմելու ունակություն։

Հռոմեացի գիտնական Մաուրուս Սերվիուս Հոնորատուսը համարում է, որ Նեպտունի եռաժանին եռատամ է, քանի որ «ծովը համարվում է աշխարհի երրորդ կողմը, կամ քանի որ կան երեք տեսակի ջուր՝ ծովեր, առուներ և գետեր»։

## Ժամանակակից մեկնաբանություններ
Ֆրիդրիխ Վիզելերի, Ի. Մ. Վ. Թիլյարդի և մի քանի այլ հետազոտողների կարծիքն այն է, որ Պոսեյդոնի եռաժանին ձկան նիզակ է, որը բնորոշ է ափամերձ հույներին։

Ըստ Ռոբերտ Գրեյվսի, այնուամենայնիվ, և՛ Պոսեյդոնի եռաժանին, և՛ Զևսի կայծակն ի սկզբանե սուրբ լաբրիսներ կամ պելեկիսներ ( - frameless|24x24փքս)` երկկողմ կացիններ են եղել, սակայն հետագայում տարբերվել են միմյանցից, երբ Պոսեյդոնը դարձավ ծովի աստված, մինչդեռ Զևսը հավակնում էր ամպրոպի աստված լինելու իրավունքին։

Ըստ Հ. Բ. Վոլտերսնի Պոսեյդոնի եռաժանին սկիզբ է առել Զևսի լոտոսի գլխով արքայական գավազանից, ընդ որում Պոսեյդոնն իր ծովային առումով Զևս էր։

## Այլ կիրառություններ
[մինի|393x393փքս|''Եվրոպայի պայմանագրի քարտեզ'' [Փարիզի հաշտության պայմանագիր (1856)|1856 թվականի Փարիզի հաշտության պայմանագրի ծաղրանկար քարտեզ, որտեղ Անգլիան ի դեմս Բրիտանիկայի` մի ձեռքում **եռաժանին**, մյուսում` խաղաղության պայմանագիրը. նա  վիրավոր ու նվաստացած է պայմանագրով:]]
Մեր օրերում Պոսեյդոնի եռաժանին տարբեր խորհրդանիշների մեջ է կիրառվում։

Եռաժանի կա Լիվերպուլի քաղաքային խորհրդի զինանշանի վրա, Հունաստանի ռազմածովային նավատորմի կնիքի վրա և «Դելտա Դելտա Դելտա» կանանց հաստատության տանիքի վրա։

Այն ԱՄՆ բանակում հաճախ հանդիպող մոտիվ է։ Օրինակ, առկա է Միացյալ Նահանգների ռազմածովային ուժերի տարբերանշանի վրա և ԱՄՆ *Ջոն Ս. Մաքքեյն* DDG-56 էսկադրային նավի կրծքանշանի վրա։ Ամերիկյան նավատորմի *Trident* բալիստիկ հրթիռների շարքն անվանվել է Նեպտունի եռաժանիի, ինչպես նաև «Նեպտունի եռաժանի» օպերացիայի պատվին։

Մեծ Բրիտանիայի անձնավորված խորհրդանիշը` Բրիտանիան, պատկերված է Պոսեյդոնի եռաժանին ձեռքին կնոջ կերպարով՝ որպես ծովային հզորության խորհրդանիշ։

 - Բարբադոսի դրոշի վրա պատկերված է եռաժանի կոտրված ծայրով։ Այս դեպքում այն օգտագործված է որպես Բրիտանիայի եռաժանի, որը կոտրվել է` խորհրդանշելով Բրիտանիայի գաղութային կառավարման ավարտը։

frameless|100x100px - «Մազերատի» իտալական ավտոարտադրողի տարբերանշանը եռաժանի է, որը հիմնված է Բոլոնիա քաղաքի Նեպտուն շատրվան-արձանի եռաժանու վրա։

Եռաժանին նաև բազմիցս է հայտնվում մշակույթի գեղարվեստական ժանրերում։ Պոսեյդոնի եռաժանու սեփականատերը Թրիտոն թագավորն է (Պոսեյդոնի որդին) Դիսնեյի 1989 թվականին նկարահանված ''«Փոքրիկ ջրահարսը»'' անիմացիոն ֆիլմում և դրա շարունակություններում և սփինն-օֆֆերում։

*Պոսեյդոնի եռաժանին* կախարդական արտեֆակտ է կործանարար ուժերով Մայքլ Լիվինգսթոնի 2015 թվականի *«Երկնքի բեկորները»* պատմական ֆանտաստիկ վեպում։

Disney-ի *«Կարիբյան ծովի ծովահենները»* ֆրանշիզը նաև անդրադարձել է Ջեք Ճնճղուկի արկածներին Պոսեյդոնի եռաժանու հետ *Ջեք Ճնճղուկի* արկածները մանկական գրքերի շարքի միջոցով, իսկ ավելի ուշ` *[[Կարիբյան ծովի ծովահենները։ Մեռյալները հեքիաթներ չեն պատմում|Կարիբյան ծովի ծովահենները]]* հինգ ֆիլմերում։

## Պատկերասրահ

## Տես նաև
* Ուկրաինայի զինանշան - տրիզուբ
* Բարբադոսի դրոշ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ; ., թարգմանիչ` Ջեյմս Ջորջ Ֆրեզեր

Կատեգորիա:Դիցաբանական զենքեր
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Հերալդիկ տարրեր
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության առարկաներ
Կատեգորիա:Հռոմեական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Նիզակներ