Վալտեր Շել

**Վալտեր Շել** (, ), 1974-1979 թվականներին՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության չորրորդ դաշնային նախագահ։

Մինչ այդ՝ 1961-1966 թվականներին, Շելը եղել է Կոալիցիոն կառավարություններում CDU (Քրիստոնեա-սոցիալական միություն)-ի հետ Կոնրադ Ադենաուերի վերջին երկու կաբինետներում (Ադենաուեր IV և V կաբինետ) և կանցլեր Լյուդվիգ Էրհարդի օրոք՝ տնտեսական համագործակցության դաշնային նախարար։ 1968-1974 թվականներին Շելը եղել է FDP (Ազատ դեմոկրատական կուսակցություն)-ի դաշնային նախագահ և կուսակցությունը գլխավորել է սոցիալ-լիբերալ կոալիցիայի մեջ: 1969-1974 թվականներին եղել է դաշնային արտաքին գործերի նախարար և փոխկանցլեր՝ Վիլի Բրանդտի օրոք։ Պաշտոնաթողությունից հետո՝ 1974 թվականի մայիսի 7-ից 16-ը, Շելը եղել է դաշնային կանցլերի ժամանակավոր պաշտոնակատար։

## Կրթություն և մասնագիտություն
Վալտեր Շելը անիվագործ Ալբրեխտ Շելի (1883–1953) և Հելեն Շելի (1891–1971) (ծնվել է Հյոհշայդում) որդին է։ Ընտանիքում նրա դաստիարակության հիմքը եղել է բողոքական դավանանքը։ Սոլինգենի «Schwertstrasse» միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1938-1939 թվականներին Շելը սովորել է բանկային տեսություն «Volksbank Solingen»-ում։

1939 թվականի սեպտեմբերի 3-ից նա ծառայում էր Լյուֆթվաֆեի գիշերային կործանիչ 1-ին ջոկատում (III խումբ) որպես Մարտին Դրյուսի ադյուտանտ (համհարզ)։ Պատերազմի ավարտին եղել է առաջին լեյտենանտ։ Ստացել է 1-ին և 2-րդ աստիճանի երկաթե խաչ:

1945 թվականից մինչև 1953 թվականը Շելն աշխատել է արդյունաբերության ոլորտում և տարբեր ասոցիացիաներում որպես գործադիր տնօրեն։ Ապա Դյուսելդորֆում աշխատել է որպես անկախ բիզնես խորհրդատու։ 1958 թվականին դարձել է «Intermarket» շուկայի հետազոտական ​​ինստիտուտի գործադիր տնօրեն։

## Անձնական կյանք
մինի|Ուոլտեր Շիլը դաշնային նախագահ լինելու ժամանակ կնոջ Միլդրեդի և երեխաների՝ Սայմոն Մարտինի, Կոռնելիայի և Անդրեայի հետ (ձախից) իրենց հանգստյան հանգստավայրում՝ Հինթերթալում (Ավստրիա, օգոստոս 1974)
Շելը 1942 թվականից ամուսնացած է եղել Եվա Շառլոտ Շելի (1921–1966, ծնվել է Կրոնենբերգում) հետ, որը 1966 թվականին մահացել է քաղցկեղից։ Այս ամուսնությունից ծնվել է Շելի առաջին որդին՝ Ուլրիխը: 1969 թվականից մինչև 1985 թվականը, Վալտեր Շելն ամուսնացած է եղել բժշկուհի Միլդրեդ Շելի հետ։ Նրանց ամուսնությունից ծնվել է դուստրը՝ Կոռնելիա Շելը, 1970 թվականին ծնվել է Անդրեա-Գվենդոլին, իսկ 1971 թվականին Բոլիվիայից որդեգրվել է մյուս որդին՝ Սայմոն Մարտինը։ 1988 թվականին Շելն ամուսնացել է ֆիզիոթերապևտ Բարբարա Ուիզեի հետ (1938-2023):

Զույգը 2001-2008 թվականներին ապրել է Բեռլինում, իսկ 2009 թվականի սկզբին տեղափոխվել է Բադ Կրոզինգեն։ Դեմենցիայի պատճառով Վալտեր Շելը 2012 թվականից ապրել է ծերանոցում։ Շելը 97 տարեկանում մահացել է 2016 թվականի օգոստոսի 24-ին և թաղվել Բեռլինի Զելենդորֆ անտառային գերեզմանատանը։

2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Շելը Բեռլինում պետական արարողությամբ պատվվել է բեռլինյան ֆիլհարմոնիկ դահլիճում։ Որպես բանախոս՝ դաշնային նախագահ Յոահիմ Գաուկը, արտաքին գործերի նախարար Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերը և FDP քաղաքական գործիչ Վոլֆգանգ Գերհարդը հարգանքի տուրք են մատուցել հանգուցյալին՝ ժողովրդավարությանը մատուցած ծառայությունների համար: Հիշատակի արարողությանը մասնակցել են նաև դաշնային կանցլեր Անգելա Մերկելը և նախկին դաշնային նախագահներ Հորսթ Քյոլերն ու Քրիստիան Վուլֆը ինչպես նաև հանգուցյալ քաղաքական գործիչ Հանս-Դիտրիխ Գենշերի այրին՝ Կլաուս Կինկելը և Բարբարա Գենշերը։

## Կուսակցական անդամակցություններ
### Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​Գերմանիայի բանվորական կուսակցություն
Շելը դիմել է NSDAP-ին (Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​Գերմանիայի բանվորական կուսակցություն) անդամակցելու 1941 թվականի մայիսի 1-ին և ընդունվել 1941 թվականի հուլիսի 1-ին (անդամության համարը՝ 8,757,104): 1978 թվականի նոյեմբերի 13-ին «Spiegel»-ը հաղորդել է՝ Վալտեր Շելը հայտարարել է, որ 1942 թվականի դեկտեմբերին ճակատում ստացել է կուսակցություն ընդունվելու մասին ծանուցումը, թեև անդամության համար որևէ դիմում չի ներկայացրել։ Համաձայն «Die Zeit»-ի 1978 թվականի նոյեմբերի 17-ի հոդվածի՝ Շելն այնուհետև հայտարարել է, որ այլևս չգիտի, թե արդյոք ինքը դիմում ներկայացրել է, բայց իր անդամակցությունը կասեցվել է։ Շելն այնուհետև հերքել է NSDAP անդամակցությունը՝ պատճառաբանելով, որ Վերմախտի զինվորին թույլ չեն տվել լինել NSDAP անդամ, վերջին անգամ՝ 2010 թվականին տված հարցազրույցում։

1970 թվականին այն ժամանակվա արտաքին գործերի նախարարը հայտարարել է Ֆորին Օֆիսի պատմության մասին համապարփակ զեկույցի մասին, որը նույնպես նպատակ ուներ անդրադառնալու գրասենյակի գործողություններին՝ նացիոնալ-սոցիալիզմի ժամանակ, բայց այդպես էլ չի գրվել Նման, թեև վիճելի, պատկերում է հայտնվել միայն 2010 թվականին, այն բանից հետո, երբ 1998-2005 թվականներին ԱԳ նախարար Յոշկա Ֆիշերը տարիներ առաջ ստեղծել էր պատմաբանների անկախ հանձնաժողով: 2010 թվականի հոկտեմբերին հրապարակված իր հետազոտական ​​զեկույցում այս հանձնաժողովը քննադատել է այն փաստը, որ Շելն ընդունել է իր NSDAP անդամակցությունը միայն արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը ստանձնելուց տարիներ անց։

### 1946 թվականից՝ ԱԴ կուսակցությունում
Վալտեր Շելը FDP-ի անդամ է եղել 1946 թվականից։ 1954-1974 թվականներին նա եղել է Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիայում գտնվող FDP-ի նահանգային գործադիր խորհրդի անդամ, ներառյալ մի քանի տարի՝ որպես պետական ​​գանձապահ: 1956 թվականին նա առաջին անգամ ընտրվել է FDP դաշնային գործադիր խորհրդի անդամ, որտեղ մնացել է մինչև 1974 թվականը՝ մասամբ դաշնային նախարարի պաշտոնի շնորհիվ։ Նույն թվականին Շելն, այսպես կոչված, երիտթուրքերից մեկն էր (Վիլի Վեյերի, Հանս Վոլֆգանգ Ռուբինի և Վոլֆգանգ Դորինգի և ի թիվս այլոց հետ), որոնք նախաձեռնել են Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիայում FDP-ի կոալիցիայի փոփոխությունը CDU (Գերմանիայի Քրիստոնեա-դեմոկրատական ​​միություն)-ից SPD (Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական ​​կուսակցություն)-ը, և, հետևաբար, Էյլերի խմբի բաժանումը և դրդել կարճատև գոյություն ունեցած Ազատ ժողովրդական կուսակցության (FVP) հիմնադրմանը:

1968 թվականին Շելն ընտրվել է FDP-ի դաշնային նախագահ՝ որպես Էրիխ Մենդեի իրավահաջորդ։ 1970-1971 թվականներին Վերներ Մայհոֆերի և Կառլ-Հերման Ֆլաչի հետ եղել է Ֆրայբուրգյան թեզիսների՝ FDP-ի նոր հիմնարար ծրագրի հեղինակներից։ Ըստ Հելգե Մաթիսենի՝ Շելը FDP-ին դուրս է բերել ազգային-պահպանողական նեղությունից, բացել այն նոր կոալիցիաների առաջ և դրանով իսկ SPD-ին դարձրել կառավարելու ընդունակ կուսակցություն։ Երբ 1974 թվականին նա ընտրվել է Դաշնային նախագահ, հրաժարական է տվել բոլոր կուսակցական պաշտոններից։ Դաշնային նախագահի պաշտոնավարման ավարտից հետո նա 1980 թվականին նշանակվել է FDP-ի պատվավոր նախագահ։ 1968-1974 թվականներին եղել է «Լիբերալ աշխարհի միության» փոխնախագահ (Լիբերալ ինտերնացիոնալի նախորդը)։

## Պատգամավոր
մինի|Վալտեր Շիլ, դիմանկար Գյունտեր Ռիտների կողմից 1996 թվական
Վալտեր Շելն իր կարիերայի ընթացքում ակտիվ է եղել որպես պատգամավոր բոլոր չորս մակարդակներում՝ տեղական մակարդակում, որպես Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի նահանգային խորհրդարանի և Գերմանիայի Բունդեսթագի անդամ, ինչպես նաև Եվրոպական խորհրդարանի անդամ։

1948-1950 թվականներին Շելը եղել է իր հայրենի Սոլինգեն քաղաքի քաղաքային խորհրդական։ 1950-1954 թվականներին եղել է Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիայի նահանգային խորհրդարանի անդամ՝ որպես Ռեմշայդի ընտրատարածքի ուղղակիորեն ընտրված պատգամավոր։ 1953 թվականին Շելը դարձել է Գերմանիայի Բունդեսթագի անդամ, որի անդամ է եղել մինչև 1974 թվականի հունիսի 27-ը, քանի որ Շելը հրաժարական է տվել Բունդեսթագի իր մանդատից մայիսին՝ դաշնային նախագահ ընտրվելուց չորս օր առաջ։ 1967-1969 թվականներին Շելը եղել է Գերմանիայի Բունդեսթագի փոխնախագահ։

1956 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 1961 թվականի նոյեմբերի 20-ը եղել է նաև Եվրախորհրդարանի անդամ։ Այստեղ Շելը 1959-1962 թվականներին աշխատել է որպես Անդրծովյան երկրների և տարածքների ասոցիացիայի հանձնաժողովի նախագահ, իսկ 1958 թվականից՝ լիբերալ պատգամավորական խմբի փոխնախագահ։

## Հանրային գրասենյակներ
1961 թվականի դաշնային ընտրություններից հետո՝ 1961 թվականի նոյեմբերի 14-ին, Շելը նշանակվել է տնտեսական համագործակցության առաջին դաշնային նախարար Ադենաուերի IV կաբինետում։ 1962 թվականի նոյեմբերի 19-ին Շելը հրաժարական է տվել՝ ի նշան «Spiegel»-ի գործով FDP-ի մյուս դաշնային նախարարների բողոքի։

Այնուամենայնիվ, Շելը կրկին եղել է կաբինետի անդամ, որը ձևավորվել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 13-ին՝ առանց պաշտպանության հակասական նախարար Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուսի նույն պաշտոնում։ Շելն այս պաշտոնը պահպանել է նաև կանցլեր Լյուդվիգ Էրհարդի գլխավորած դաշնային կառավարությունում։ Դաշնային բյուջեի շուրջ վեճի պատճառով Շելը հրաժարական է տվել իր պաշտոնից 1966 թվականի հոկտեմբերի 28-ին FDP-ի մյուս դաշնային նախարարների հետ միասին։
մինի|Վալտեր Շելը որպես դաշնային նախագահ այցելել է Էրինի հանք Կաստրոպ-Ռաուկսելում (1975 թ.)

### Արտաքին գործերի դաշնային նախարար
1969 թվականի դաշնային ընտրություններից հետո Շելն առանցքային դեր է խաղացել սոցիալ-լիբերալ դաշնային կառավարության ձևավորման գործում և նշանակվել է փոխկանցլեր և 1969 թվականի հոկտեմբերի 22-ին արտաքին գործերի դաշնային նախարար՝ Վիլի Բրանդտի կաբինետում։ 1970 թվականին Վալտեր Շելը Գերմանիայի արտաքին գործերի առաջին նախարարն էր, որն այցելել է Իսրայել, որը դիվանագիտորեն ճանաչվել էր 1965 թվականին։ Շելը Վիլի Բրանդտի հետ համարվում է «Հանգստացման քաղաքականության հայրը» և գերմանական նոր քաղաքականության, որն ի սկզբանե կատաղի հակազդեցության է արժանացել միության կուսակցությունների կողմից և հանգեցրել նրան, որ SPD և FDP կառավարական կուսակցությունները լքել են իրենց խորհրդարանական խմբերը՝ ժամանակավորապես կորցնելով իրենց մեծամասնությունը Գերմանիայի Բունդեսթագում։

1972-ի նոր ընտրությունները ամրապնդել են ինչպես SPD-ի, այնպես էլ Վալտեր Շելի դիրքերը FDP-ում՝ ցույց տալով սոցիալ-լիբերալ քաղաքականության ընդունման բարձր մակարդակը:Վալտեր Շելը 1973 թվականին մեծ համբավ է ձեռք բերել՝ երգելով գերմանական ժողովրդական «Hoch auf dem Gelben Wagen» երգը ձայնագրված՝ աջակցություն հաշմանդամների օգնության «Aktion Sorgenkind» կազմակերպության: Միայն 1974 թվականի գարնանը ձայնագրությունը վաճառվել է ավելի քան 300,000 օրինակով: Նույնիսկ դաշնային նախագահի պաշտոնում իր հետագա պաշտոնավարման ընթացքում նա մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել այս տեսակի անսովոր և բարեգործական դրամահավաքների միջոցով:

1974 թվականի մայիսի 7-ին՝ կանցլեր Բրանդտի հրաժարականից հետո, դաշնային նախագահի խնդրանքով, համաձայն Հիմնական օրենքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ կետի, Շելը ժամանակավորապես ստանձնել է դաշնային կանցլերի պաշտոնը, մինչև 1974 թվականի մայիսի 16-ը, երբ Հելմուտ Շմիդտն է ընտրվել նոր դաշնային կանցլեր։

### Դաշնային նախագահ
1974 թվականի մայիսի 15-ի Գերմանիայի դաշնային նախագահի ընտրություններում Շելն ընտրվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության չորրորդ դաշնային նախագահ՝ SPD-ի և FDP-ի 530 ձայնով Բոննի Բեթհովենհալեի Դաշնային ժողովում՝ ընդդեմ Ռիչարդ ֆոն Վեյցզեկերի (CDU 498 ձայն) և նոր պաշտոնը ստանձնել 1974 թվականի հուլիսի 1-ին։ 1976 թվականին, որպես դաշնային նախագահ, նա հրաժարվել է ստորագրել օրենքը, որը վերացնում էր խղճի փորձաքննությունը՝ համոզմունքի հիմնավորմամբ զինծառայությունից հրաժարվողների համար, քանի որ անհրաժեշտ էր համարում Դաշնային խորհրդի հավանությունը։ Հաշվի առնելով Դաշնային ժողովում մեծամասնությունը՝ 1979 թվականին Շելը կրկին չի մասնակցել Գերմանիայի դաշնային նախագահի ընտրությանը և պաշտոնը թողել 1979 թվականի հունիսի 30-ին։

Շելն իր նախագահությունը վերնագրել է «Միասին, ոչ թե միմյանց դեմ» առաջնորդող սկզբունքով։ 1977 թվականի հոկտեմբերին, «RAF» ահաբեկչական խմբավորման համատեքստում Շելը կոչ է արել քաղաքացիներին «քննադատական համակրանք ունենալ ժողովրդավարական պետության նկատմամբ»՝ ասելով.

«Ժողովրդավարությունը միշտ ինքն իրեն տանող ճանապարհին է: Այն երբեք չի ավարտել: Միայն այն պետությունները, որտեղ ազատությունը չի գնահատվում, պնդում են, որ հասել են դասակարգային նպատակին։Միայն այն մարդիկ, որոնք ոչինչ չգիտեն ազատության մասին, պնդում են, որ ունեն «իդեալական պետության» իրականացման բաղադրատոմս: Ազատությունն ու անկատար պետությունը միասին են, ճիշտ այնպես, ինչպես «իդեալական» պետությունը համատեղվում է ազատության պակասի և անմարդկայնության հետ: Ժողովրդավարությունը կառավարման լավագույն ձևն է, հատկապես այն պատճառով, որ ընդունում է իր սեփական թերությունները»։ Հանս Մարտին հուղարկավորության արարողության ժամանակ դաշնային նախագահի պաշտոնում գտնվող Շելը, հարազատներից ներողություն խնդրելով, խոսել է պետության պատասխանատվության և մեղքի դիալեկտիկայի մասին։

Շելը նկարագրված է «Walter Scheel: Unerhörte Speeches» գրքում որպես նշանավոր հռետորաբան, ում ելույթները, թեև դեռ արդիական են, սակայն հիմնականում մոռացության են մատնվել։ 1975 թվականին Շելն առաջին դաշնային նախագահն էր, ով 1945 թվականի մայիսի 8-ը նկարագրել է որպես ազատագրում: Պատերազմի ավարտի 40-րդ տարեդարձի կապակցությամբ Վեյցզեկերի հայտնի ելույթից շատ առաջ Շելն ասել է.

«Մենք ազատվել ենք սարսափելի լծից, պատերազմից, սպանությունից, ստրկությունից և բարբարոսությունից։ Բայց մենք չենք մոռանում, որ այս ազատագրումը դրսից եկավ»։
մինի|1978 թվական Վալտեր Շելն ընդունել է ԱՄՆ նախագահ Ջիմի Քարթերին (ձախից)
2016 թվականին հանգուցյալ Վալտեր Շելի պետական ​​արարողության ժամանակ դաշնային նախագահ Յոահիմ Գաուկն Շելի քաղաքական կենսագրությունը ամփոփել է հետևյալ կերպ.

«Նրա կյանքը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո հաջողված նոր սկզբի և միևնույն ժամանակ 1960-ականների վերջին Դաշնային Հանրապետության վերակողմնորոշման օրինակ է։ Նա կարևոր ներդրում ունեցավ երկուսի համար, իր սերնդի մի քանի գերմանացիների համար»։

Հետադարձ հայացք գցելով՝ Շելի դաշնային նախագահի ժամկետը երկիմաստ է դիտարկվում: Շելին մեղադրում էին, որ մեծ ծրագիր չունի, ինչպես է մտադիր զբաղեցնել այդ պաշտոնը։ Շելի ավելի նուրբ ապրելակերպը և պաշտոնական նստավայրի և արարողությունների ավելի շքեղ կահավորանքը էապես տարբերվում էին նախորդներից և, հետևաբար, մասամբ քննադատության են ենթարկվել, հատկապես պաշտոնավարման սկզբում: Շելը գովասանքի է արժանացել իր բաց և լավատես բնավորության համար։ Այլ ներկայացուցչություններ մատնանշում են, որ Վալտեր Շելին սխալ կերպով տրվել է քաղաքական «թեթև քաշայինի» կերպար և «Die Zeit»-ում անվանել են «Թյուրըմբռնված»։

Նախկին դաշնային նախագահը իր աշխատասենյակը պահել է իր հայրենի Բադ Կրոզինգեն քաղաքի քաղաքապետարանում մինչև 2014 թվականը: Գրասենյակը փակվել է 2014 թվականի օգոստոսի 1-ին, իսկ ծառայողական մեքենայի վարձակալության պայմանագիրը դաշնային նախագահի գրասենյակը չի երկարացրել։ Այդ ժամանակից ի վեր Շելի գրասենյակի մենեջերը բիզնեսը ղեկավարում է Բեռլինի Դաշնային նախագահի գրասենյակից։

## Պատվավոր պաշտոններ
1967-1974 թվականներին Շելը եղել է FDP-ին կից Ֆրիդրիխ Նաումանի հիմնադրամի փոխնախագահ, իսկ 1979 թվականին դարձել է հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ։ 1991 թվականից եղել է Ֆրիդրիխ Նաումանի հիմնադրամի պատվավոր նախագահ։ 1978 թվականին Շելը դարձել է Նոր Կտակարանի տեքստային հետազոտությունների խթանմանը միտված Հերման արվեստի հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահը, որն աջակցում է Մյունստերի Նոր Կտակարանի տեքստային հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատանքին։ 1979 թվականին դարձել է Գերմանական լեզվի և պոեզիայի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։
մինի|Հուշատախտակ Բադ Կրոզինգենում գտնվող Շելի տան վրա
1980-1985 թվականներին եղել է Բիլդերբերգի կոնֆերանսի նախագահ, 1980-1989 թվականներին՝ Եվրոպական միության նախագահ։ 1980-1985 թվականներին Վալտեր Շելը եղել է Եվրոպական շարժման գերմանական խորհրդի նախագահը, որի պատվավոր նախագահն է եղել մինչև իր մահը։ Շելը Գերմանիայի նկարիչների ասոցիացիայի պատվավոր նախագահն էր 1980 թվականից՝ հաջորդելով Թեոդոր Հոյսին և Կառլո Շմիդին։ 1995 թվականից մինչև 2000 թվականը եղել է Դաշնային կանցլեր Վիլի Բրանդտի հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի առաջին նախագահը։ Այն հանրային իրավունքի դաշնային հիմնադրամ է՝ հիմնված Բեռլինում: 2011 թվականից մինչև մահ Վալտեր Շելը եղել է «ProBeethovenhalle e. V.» շահույթ չհետապնդող ասոցիացիայի հովանավորը:

Շելը եղել է «Plan International»-ի հոգաբարձուների խորհրդի պատվավոր նախագահ և Գերմանա-բրիտանական ընկերության պատվավոր նախագահ:

Շելը եղել է Դարուլ-Աման հիմնադրամի հովանավորը, որը նպաստում է Դարուլ-Աման պալատի վերակառուցմանը որպես Աֆղանստանի ապագա խորհրդարանի շենք: Շելը նաև աջակցել է Սոլինգենի բուսաբանական այգու հիմնադրամին իր հայրենի Սոլինգեն քաղաքում: Շելն աջակցել է Սոլինգենի բուսաբանական այգու աջակցության ասոցիացիային մոտ 13 տարի մինչև իր մահը՝ 2016թ.-ին։

## Մրցանականեր և պարգևներ
1971 թվականին Շելն արժանացել է «Թեոդոր Հոյսի» մրցանակի և Իտալիայի Հանրապետության «Արժանիքի շքանշանի Մեծ Խաչի»։ 1977 թվականին նա արժանացել է «Կարլոս Մեծի0187  մրցանակի և «Իզաբել լա Կատոլիկայի շքանշանի» օձիքին՝ 1970 թվականին արդեն արժանանալով «Մեծ Խաչի»։ Վալտեր Շելը 1976 թվականից իր հայրենի քաղաքի Սոլինգենի, 1978 թվականից՝ Բեռլինի և Բոննի, 1979 թվականից՝ Դյուսելդորֆի, 2006 թվականից՝ Կրանիչֆելդի պատվավոր քաղաքացի է։ 2000 թվականին ստացել է «Ռայնհոլդ Մայերի» մեդալ։ 1973 թվականին ստացել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության «Պատվո շքանշանի Մեծ Խաչ», իսկ դաշնային նախագահ ընտրվելով՝ ստացել է «Մեծ Խաչի» հատուկ մակարդակը՝ որպես պաշտոնի նշան: Շելը պատվավոր դոկտորի կոչումներ է ստացել Ջորջթաունի և Մերիլենդի (երկուսն էլ՝ ԱՄՆ), Օքլենդի (Նոր Զելանդիա), Բրիստոլի (Մեծ Բրիտանիա) և Հայդելբերգի համալսարաններից։ Վալտեր Շելը պարգևատրվել է ավելի քան վաթսուն միջազգային մեդալներով։
մինի|Բեռլինի պատվավոր գերեզմանը՝ Վալտեր Շելի համար Զելենդորֆի անտառային գերեզմանատանը
Շելի գերեզմանը, Զելենդորֆ անտառային գերեզմանատանը, նվիրված է Բեռլին քաղաքին՝ որպես պատվավոր գերեզման։

Վալտեր Շելի ունեցվածքը, ի թիվս այլ բաների, գտնվում է Գումերսբախի Ֆրիդրիխ Նաումանի ազատության հիմնադրամի լիբերալիզմի արխիվում։

Շելի վերջին ուսումնասիրությունը՝ Բադ Կրոզինգենի քաղաքապետարանում, ապագայում հասանելի կլինի հանրությանը որպես թանգարանային հուշահամալիր։

2018 թվականի հուլիսի 8-ից Սոլինգենի քաղաքապետարանի հրապարակը կոչվում է «Walter-Scheel-Platz»:

## Այլ տեղեկություններ
1969 թվականին Շելը ճանաչվել է տարվա փողկապ։

Շատ հայտնի է դարձել Վալտեր Շելի երաժշտական ​​կատարումը «High on the Yellow Car» ժողովրդական երգով, որը նա ձայնագրել է Դյուսելդորֆի տղամարդկանց երգչախմբերի հետ։ Այն կատարվել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 6-ին «Three by Nine» հեռուստատեսային շոուի ընթացքում։ 1974 թվականի հունվարին երգը գերմանական սինգլների հիթ շքերթում գրավել է հինգերորդ հորիզոնականը։ 1970-ականներին Շելի՝ Մալի կատարած այցի ժամանակ երգը պատահաբար միացվել է գերմանական օրհներգի փոխարեն։

1987 թվականին նա ուղիղ եթերում վարել է «ZDF» թոք շոուի փորձնական դրվագը։ 2006 թվականին Շելը հեռուստահաղորդման ժամանակ երգել է երգչախմբի հետ նշված երգը, որը վարում էր հաղորդավար Գյունթեր Էմերլիխը։ Շելն այնտեղ հյուր էր, քանի որ Հանս-Դիտրիխ Գենշերը նրան մրցանակ էր հանձնել։

2011 թվականի մայիսի 26-ին Տնտեսական համագործակցության և զարգացման դաշնային նախարարությունը առաջին անգամ շնորհել է «Walter Scheel» մրցանակը զարգացման համագործակցությանը նվիրվածության համար: Մրցանակը շնորհվում է 2015 թվականից համատեղ Ֆրիդրիխ Նաումանի Ազատության հիմնադրամի, Վալտեր Շելի հիմնադրամի, Վալտեր Շելի ընկերների կողմից պարգևատրվել է Վ.։

Շելը վերջին դաշնային նախարարն էր Կոնրադ Ադենաուերի և Լյուդվիգ Էրհարդի կաբինետներում։

97 տարեկան, 1 ամիս և 16 օրական. Շելը բոլոր կառավարող դաշնային նախագահներից և կանցլերներից ամենատարեցն է եղել: Մինչև 2024 թվականի հուլիսը Շելը նաև երկար տարիներ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության ամենատարեց դաշնային նախարարն էր, մինչև որ նրան շրջանցեց Օսկար Շնայդերը։

**Մենագրություններ**

* «Նոր աշխարհի ուրվագծեր. Դժվարություններ, հիասթափություն և հնարավորություններ արդյունաբերական երկրներում. Էկոն», Դյուսելդորֆ/Վիեննա 1965թ,
* «Ձեր ապագան՝ մեր ապագան», Բոնն 1965թ.
* «Հանս Ռութենբերգի, Վոլֆրամ Ռուենստրոթ-Բաուերի հետ. Գյուղատնտեսության զարգացման քաղաքականության առաջադրանքներն ու շարժառիթները». Հանովեր, 1966 թ․
* «Գերմանական քաղաքականության բանաձևերը», Մյունխեն, 1968 թ.
* «Ինչու՞ համատեղ որոշում և ինչպես - քննարկում», Դյուսելդորֆ 1970 թ.
* «Կարլ-Հերման Ֆլաչի հետ, Վերներ Մայհոֆեր. Լիբերալների Ֆրայբուրգյան թեզերը», Ռայնբեկ 1972 թ, ISBN 3-499-11545-X.
* «Հիշողություններ և պատկերացումներ. Յուրգեն Էնգերտի հետ զրույցում», Շտուտգարտ/Լայպցիգ 2004 թ, ISBN 3-89850-115-9.

## Գրականություն
* Կնուտ Բերգման (խմբ.): «Վալտեր Շել-Չլսված ելույթներ», Բեռլին-Բրանդենբուրգ, 2021 թ.
* Վերներ Բիլինգ՝ Շել Վալտեր: Ուդո Քեմփֆ, Հանս-Գեորգ Մերց (խմբ.): «Կանցլեր և նախարար 1949-1998 թթ. Գերմանական դաշնային կառավարությունների կենսագրական լեքսիկոն», 2001, էջ 578–582:
* Մայքլ Բոհնեթ՝ Վալտեր Շել. «ԳԴՀ զարգացման առաջին նախարարը (1961–1966)։ Գերմանական զարգացման քաղաքականության սկիզբը», խմբ. Տնտեսական համագործակցության և զարգացման դաշնային նախարարություն. Բոնն/Բեռլին 2009թ., ISBN 978-3-00-028207-2.
* Հերման Օտտո Բոլեշ: Շել. «Պատմություններ, անեկդոտներ, բռունցքներ», Մյունխեն / Gütersloh / Վիեննա 1973 թ, ISBN 3-570-02147-5.
* Յուրգեն Ֆրոլիչ՝ Վալտեր Շել: «Portal Rhenish History», 2017:
* Հանս-Դիտրիխ Գենշեր (խմբ.). «Կենսուրախություն և դժվարություն. Վալտերր Շելն իր ելույթներում և իր ժամանակակիցների դատողություններում»։ Գերմանական հրատարակչական ընկերություն, Շտուտգարտ 1984 թ. ISBN 3-421-06218-8.
* Վալտեր Հենկելս, վերանայված և լրացված հրատարակություն, Fischer-Bücherei, Ֆրանկֆուրտ 1965, էջ 212 ff
* Վալտեր Հենկելս․․․ «բայց մեքենան գլորվում է: Վալտեր Շել կատակ», Դյուսելդորֆ / Վիեննա 1974 թ. ISBN 3-430-14300-4.
* Հանս-Ռոդերիխ Շնայդեր՝ փոխհատուցման նախագահ. «Դաշնային նախագահ Վալտեր Շել. Լիբերալ քաղաքական գործիչ». Բոննի հոսանքը, Շտուտգարտ 1975, ISBN 3-87959-045-1 (Առաջին հրատարակություն 1974. Վալտեր Շել. Լիբերալ քաղաքական գործչի գործողությունները և աշխատանքը).
* Գյունթեր Շոլց՝ Վալտեր Շել. In: «Günther Scholz, Martin E. Süskind: The Federal Presidents», Մյունխեն 2004, էջ 251–289։
* Մաթիաս Սիկմայեր՝ Վալտեր Շել «Torsten Oppelland» (խմբ.): German Politicians 1949–1969, Volume 2, Դարմշթաթ 1999, էջ 155–164:

## Վեբ հղումներ

* Webseite des Bundespräsidenten
* Brigitte Baetz: ''Zum Tod von Walter Scheel – Der Herr mit Biss und politischem Weitblick,'' Deutschlandfunk – *„Hintergrund“* vom 24. August 2016
* Archivaufnahmen mit Walter Scheel im Onlinearchiv der Österreichischen Mediathek
* Jürgen Frölich: ''Vor 50 Jahren wurde Walter Scheel FDP-Vorsitzender'' Liberaler Stichtag des Archivs des Liberalismus der Friedrich-Naumann-Stiftung für die Freiheit
* Walter Scheel im Portal Rheinische Geschichte
* Jürgen Frölich: ''Walter Scheel – Mit Mut und Konsequenz für Wandel in Freiheit,'' Publikation der Friedrich-Naumann-Stiftung für die Freiheit, 2019
* Nachlass Bundesarchiv N 1417
* Horst Möller: Walter Scheel, in: NDB-online.

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1919 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:2016 մահեր
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Բեռլինի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կանցլերներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Պետության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ