Քաղաքացիական խիզախություն

**Քաղաքացիական խիզախություն**, հերոսության հետ սերտորեն փոխկապակցված քաջության առանձնահատուկ դրսևորում, երբ մարդը միջամտում կամ որոշակի դիրքորոշում է զբաղեցնում սոցիալական իրավիճակում։ Այս խիզախությունը դրսևորվում է, օրինակ, իշխանությունների, վերադասների, անծանոթների կամ հանցագործների նկատմամբ (անկախ անձնական-սոցիալական և ֆիզիկական հնարավոր հետևանքներից), երբ անհատը հրապարակայնորեն պաշտպանում է համամարդկային արժեքները (ինչպիսիք են արժանապատվությունը, արդարությունը և կարիքավորներին օգնելը)։

## Ժամանակակից համատեքստում
Հոգեբան Տոբիաս Գրայտեմեյերը քաղաքացիական խիզախությունն անվանել է քաջության դրսևորում, որն ուղղված է հասարակական կամ էթիկական նորմերի պահպանմանը և կիրարկմանը՝ առանց մտահոգվելու, թե ինչ հնարավոր հետևանք կարող է դա ունենալ սեփական սոցիալական դիրքի կամ հեղինակության վրա։ Քաղաքացիական խիզախություն դրսևորելը հաճախ պատժվում է, և խիզախ մարդը կարող է ենթարկվել սոցիալական մեկուսացման կամ օտարման։ Այսպիսով, այն տարբերվում է ալտրուիստական վարքից և խիզախության այլ ձևերից, որոնք, ընդհանուր առմամբ, ընդունված են հասարակության շրջանում։

Երբ անհատն անշահախնդիր օգնում է ուրիշներին, հաճախ ակնկալում է գովասանքի արժանանալ, նույնիսկ եթե օգնելիս ֆինանսական կամ նյութական վնասներ կրելու հնարավոր ռիսկ կա։ Երբ անհատն իր գործողություններով դրսևորում է քաղաքացիական խիզախություն, նա կարող է բախվել սոցիալական բացասական հետևանքների, ինչպիսիք են մարգինալացումը, վիրավորանքները կամ բռնությունը։  Քաղաքացիական խիզախությունը դրսևորվում է, երբ անհատը, լիովին գիտակցելով հնարավոր ռիսկերն ու հետևանքները, ընտրում է սոցիալական գործընթացին միջամտելու տարբերակը։ Սա երևում է ազդարարների օրինակով, որոնք պարտադիր չէ, որ վտանգեն իրենց կյանքը, բայց իրենց գործողությունների պատճառով կարող են ազատազրկվել։

Որոշ անհատներ քաղաքացիական խիզախությունը կապում են Մահաթմա Գանդիի և Մարտին Լյութեր Քինգ կրտսերի ոչ բռնության փիլիսոփայության հետ և համարում են, որ այդ կապի պատճառով քաղաքացիական խիզախությունը՝ որպես վարքագծային մոդել, կորցրել է իր արդիականությունը, քանի որ ոչ բռնի մեթոդներն անհետաքրքիր են և ձանձրալի՝ ի տարբերություն, օրինակ, բռնի հեղափոխությունների, որոնք համարվում են ավելի ազդեցիկ կամ արդյունավետ՝ սոցիալական փոփոխություններ իրականացնելու համար։

Ալեքսանդր Սոլժենիցինը քաղաքացիական խիզախության մասին ասել է.  

Մենք սովոր ենք խիզախություն համարել միայն պատերազմում դրսևորված քաջությունը (կամ տիեզերքթռչելու համար անհրաժեշտ քաջությունը), այն քաջությունը, որը մեդալներով է պարգևատրվում։ Մենք մոռացել ենք քաջության ևս մեկ հասկացության մասին՝ քաղաքացիական խիզախությունը։ Եվ դա այն է, ինչ պետք է մեր հասարակությանը, միա՛յն դա, միա՛յն դա, միա՛յն դա։ 

## Քաղաքացիական խիզախության սերմանում
2021 թվականին Յուրգեն Վիլլեմսն իր «Սերմանելով քաղաքացիական խիզախություն. քաղաքացիների տեսակետը» ուսումնասիրության մեջ նշել է, որ Գերմանիայի քաղաքացիները համարում են, որ քաղաքացիական խիզախություն հնարավոր է սերմանել հետևյալ միջավայրերում՝ տանը և/կամ ընտանիքում, կամավորություն անելիս, մարզական կազմակերպություններում, արտադասարանական ծրագրերի մասնակցելիս, դպրոցում, մասնագիտական կազմակերպություններում, ընկերական շրջապատում և երիտասարդական շարժումներում։ Իսկ հեռուստատեսությունը, սոցիալական ցանցերը կամ համացանցը չեն համարվում քաղաքացիական խիզախություն սերմանելու համար բարենպաստ միջավայրեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաքինություն
Կատեգորիա:Սիրո փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական հասարակություն
Կատեգորիա:Քաջություն