Ֆերեյդուն Աբբասի

**Ֆերեյդուն Աբբասի-Դավանի** (, ) իրանցի միջուկային գիտնական և քաղաքական գործիչ, 2011 թվականից մինչև 2013 թվականը ղեկավարել է Իրանի ատոմային էներգիայի կազմակերպությունը։ Ծառայել է Իրանի խորհրդարանում, սպանվել է Իսրայելի կողմից 2025 թվականի հունիսի 13-ին իրականացված հարձակման ժամանակ։ Նախկինում վիրավորվել է 2010 թվականին մահափորձի ժամանակ։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Աբբասին ծնվել է 1958 թվականի հուլիսի 11-ին։ Ըստ իրանական «Մաշրեգ Նյուզ» լրատվական կայքի, ունեցել է միջուկային ֆիզիկայի դոկտորի կոչում։

## Կարիերա
Աբբասին եղել է Շահիդ Բեհեշթիի համալսարանի միջուկային ֆիզիկայի պրոֆեսոր և, ըստ որոշ տեղեկությունների, 1979 թվականի Իսլամական հեղափոխությունից ի վեր եղել է Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) անդամ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ միջուկային հետազոտություններ է կատարել Իրանի ատոմային էներգիայի կազմակերպությունում (AEOI): Մինչև AEOI-ի ղեկավար նշանակվելը ղեկավարել է Թեհրանի Իմամ Հոսեյնի համալսարանի ֆիզիկայի ամբիոնը։

Աբբասին նշանակվել է Իրանի ատոմային էներգիայի կազմակերպությունան ղեկավար այն ժամանակվա նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադի կողմից 2011 թվականի փետրվարի 13-ին՝ Ալի Աքբար Սալեհիին հաջորդելու համար։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը պատրաստ չի եղել համագործակցել Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության (ԱԷՄԳ) հետ։ Իրականում, 2011 թվականի մայիսին Ֆերեյդուն Աբբասին ստացել է ԱԷՄԳ-ի նամակը, որտեղ գլխավոր տնօրեն Յուկիա Ամանոն վերահաստատել է գործակալության մտահոգությունը Իրանի միջուկային ծրագրի «հնարավոր ռազմական բաղադրիչի գոյության» վերաբերյալ և շեշտել այդ հարցերի պարզաբանման կարևորությունը՝ պահանջելով անհապաղ մուտք գործել համապատասխան տարածքներ, սարքավորումներ, փաստաթղթեր և հարցաքննել համապատասխան անձանց։

Աբբասին պաշտոնից հեռացվել է 2013 թվականի օգոստոսի 16-ին և հետագայում նրան փոխարինել է Սալեհին։

Աբբասին պարբերաբար կապված է եղել Իրանի միջուկային զենքի ծրագրի հետ։ Գիտության և միջազգային անվտանգության ինստիտուտի զեկույցի համաձայն, որը հղում է կատարում Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությանը (ԱԷՄԳ) մոտ կանգնած փորձագետի, Աբբասին Իրանի ենթադրյալ միջուկային զենքի ծրագրի գլխավոր գիտնականներից մեկն էր, որը գլխավորում էր Մոհսեն Ֆախրիզադե-Մահաբադին, որը Իրանի ենթադրյալ միջուկային զենքի ծրագրի ուժեղ կողմնակից էր։ Նույն փորձագետի խոսքով՝ Աբբասին անձամբ է ղեկավարել միջուկային զենքի հզորության հաշվարկման աշխատանքները, ինչպես նաև բարձր էներգիայի նեյտրոնային աղբյուրների հետ կապված փորձերը։

Նույն հաղորդագրության համաձայն, ԱԷՄԳ-ն տեղեկություններ ուներ, որ Աբբասին եղել է Կիրառական ֆիզիկայի ինստիտուտի ղեկավարն, որը Ֆիզիկայի հետազոտական կենտրոնի հաջորդ կազմակերպությունն է։ Երկու կազմակերպություններն էլ գործել են որպես Իրանի հնարավոր միջուկային զենքի ծրագրի գիտական աշխատանքների ճակատային մաս։

## ՄԱԿ
Աբբասին «նշված է եղել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 2007 թվականի մարտի 24-ի 1747 բանաձևի հավելվածում՝ որպես Իրանի միջուկային կամ բալիստիկ հրթիռային գործունեությանը ներգրավված անձ»։ Այս բանաձևը սահմանում է ակտիվների սառեցում և ճանապարհորդության մասին ծանուցման պահանջներ։ Աբբասին նկարագրվել է որպես «Պաշտպանության և զինված ուժերի լոգիստիկայի նախարարության (MODAFL) ավագ գիտնական, որը կապեր ուներ Կիրառական ֆիզիկայի ինստիտուտի հետ և սերտորեն համագործակցել է Մահաբադիի հետ (նույնպես ՄԱԿ-ի կողմից նշանակված)։

## Մահափորձ
2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին Աբբասին վիրավորվել է Թեհրանի փողոցներից մեկում կատարված մահափորձից, երբ մոտոցիկլետով մի տղամարդ իր մեքենային ռումբ է ամրացրել աշխատանքի գնալու ճանապարհին։ Նույն օրը նմանատիպ մեկ այլ ռումբային հարձակման հետևանքով սպանվել է մեկ այլ գիտնական՝ Մաջիդ Շահրիարին, որը նույնպես դասավանդում էր Շահիդ Բեհեշթիի համալսարանում։

## Մահ
Աբբասին սպանվել է 2025 թվականի հունիսի 13-ին՝ Իրանի վրա Իսրայելի հարվածների ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

 

Կատեգորիա:Իսլամական խորհրդակցական ժողովի 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Իրանցի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայտնի սպանվածներ
Կատեգորիա:Սպանված հայտնի իրանցիներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ