Տրանսպորտը Վրաստանում

Վրաստանում բեռնափոխադրումների ամենամեծ ծավալը բաժին է ընկնում ավտոմոբիլային տրանսպորտին (մոտ 60%), բեռնաշրջանառության ծավալը՝ երկաթուղային տրանսպորտին (մոտ 90%)։ Տնտեսության ճյուղային կառուցվածքի ձևավորման գործում մեծ դեր է խաղացել Վրաստանի ներգրավվածությունը տարածաշրջանային նախագծերում, որոնք կապված էին էներգակիրների տարանցման հետ։

## Պատմություն
### ԽՍՀՄ կազմում
Վրաստանի ԽՍՀ-ում տրանսպորտի հիմնական տեսակը երկաթուղայինն էր։ Շահագործման երկարությունը (1986 թվականի դրությամբ)՝
* Երկաթուղային գծեր՝ 1,54 հազար կմ,
* Ավտոճանապարհներ՝ 21,5 հազար կմ (այդ թվում նաև ասֆալտապատ՝ 19,9 հազար կմ)։

Հիմնական ծովային նավահանգիստներն են՝ Բաթումը և Փոթին։ Վրացական ԽՍՀ-ի տարածքով էին անցնում Բաքու-Բաթում նավթամուղը, Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից և Հյուսիսային Կովկասից եկող գազամուղը։

## Երկաթուղային տրանսպորտ
Երկաթուղային ճանապարհները 1612 կմ են (բոլորը էլեկտրաֆիկացված են), լայն երկաթուղագծով՝ 1 575 կմ (երկաթուղագիծը՝ 1, 520 մ), նեղ երկաթուղագծով՝ 37 կմ (երկաթուղագիծը՝ 914 մմ) (2003)։ Երկաթուղային փոխադրումներում գերակշռում են նավթամթերքների փոխադրումները։
 
Հիմնական երկաթուղային մայրուղիներն են՝ Թբիլիսի-Սամտրեդիա-Փոթի, Բաթում-Թբիլիսի-Բաքու (Ադրբեջան), Թբիլիսի-Երևան (Հայաստան), Թբիլիսի-Թելավ։

## Ավտոմոբիլային տրանսպորտ
300px|thumb|Վրաստանի ճանապարհային ցանցը
Ավտոճանապարհներ՝ 20 424 կմ (ամբողջական ծածկույթով՝ 7854 կմ, մանրախճային և քարային ծածկույթով՝ 11 269 կմ, հողային ծածկույթով՝ 1206 կմ) (2006)։ Գրանցված ավտոմեքենաների ընդհանուր քանակը կազմում է 661 048 (2009)։

## Խողովակաշարային տրանսպորտ
frame|Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան և Բաքու-Սուպսա նավթամուղերի երթուղիները
Խողովակաշարեր՝ նավթի համար - 1 027 կմ, նավթամթերքների համար - 232 կմ, գազի համար - 1 697 կմ (2004)։

Խողովակաշարի մայրուղիներն են՝ 
* Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղի հատված (վրացական հատվածի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2005 թվականի հոկտեմբերի 12-ին),
* Բաքու-Սուպսա նավթամուղի հատված (շահագործման է հանձնվել 1999 թվականին),
* Բաքու-Թբիլիսի-Էրզրում գազամուղի հատված,
* Վլադիկավկազ-Կազբեգի-Կարմիր կամուրջ գազամուղի հատված։

## Ծովային տրանսպորտ
thumb|Բաթումի նավահանգիստը
2005 թվականին Վրաստանի ծովային նավահանգիստները մշակել են 24 միլիոն տոննա բեռ, որոնցից 74%-ը բաժին է ընկել նավթին և նավթամթերքներին։

Նավահանգիստներ՝
* Բաթում (հիմնականում նավթատար և բեռնափոխադրող նավահանգիստներ)
* Փոթի (հիմնականում մանգանի հանքերի, պղնձի խտանյութի, շինանյութերի, հացահատիկի բեռնափոխադրում)
* Քուլեբի
* Սուպսա (1999 թվականից գործում է նավթային տերմինալը)
* Սուխում

Առևտրային նավահանգիստ՝ 144 նավ (մեկ և ավելի ռեգիստրային տոննա ջրատարողությամբ) 855 908/ 1 288 812 դեդվեյտ-տոննա ընդհանուր ջրատարողությամբ։

## Օդային տրանսպորտ
Օդանավակայանների ընդհանուր թիվը 30 է (2004 թվականի դրությամբ)։
Պինդ ծածկույթով թռիչքային ուղիներով օդանավակայանները 17 են (1՝ ավելի քան 3047 մ, 7՝ 2438 - 3047 մ, 5՝ 1524 - 2437 մ, 2՝ 914 - 1523 մ, 2՝ 914 մ-ից քիչ)։
Առանց պինդ ծածկույթի թռիչքուղով օդանավակայանները 13 են (3՝ 914 - 1523 մ, 10՝ 914 մ-ից քիչ) (2004 թվականի դրությամբ)։

Խոշորագույն օդանավակայաններն են՝
* Թբիլիսի (միջազգային օդանավակայան)
* Բաթում (միջազգային օդանավակայան)
* Քութայիս (միջազգային օդանավակայան)
* Թելավ

Ավիափոխադրողներ՝
* «Airzena — Georgian Airways»
* «Georgian Airlines»
* «National Airlines»

Ուղղաթիռային օդանավակայաններն երկուսն են (2003 թվականի դրությամբ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի տրանսպորտ