Լցնովի պաղպաղակ

**Լցնովի պաղպաղակ**, որը հայտնի է նաև որպես **փափուկ [[սառույց]]**, սառեցված աղանդեր և պաղպաղակի տեսակ է, որը նման է սովորական պաղպաղակին, սակայն ավելի փափուկ է և պակաս խիտ՝ սառեցման ընթացքում ավելի շատ օդի ներթափանցման շնորհիվ։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում լցնովի պաղպաղակն առևտրային նպատակներով վաճառվում է 1930-ական թվականների վերջից։

Միացյալ Նահանգներում լցնովի պաղպաղակը սովորաբար չի վաճառվում սուպերմարկետներում նախապես փաթեթավորված վիճակում, սակայն տարածված է տոնավաճառներում, կառնավալներում, զվարճանքի այգիներում, ռեստորաններում (հատկապես արագ սննդի և բուֆետների) և մասնագիտացված խանութներում։ Բոլոր տեսակի պաղպաղակները պետք է արագ սառեցվեն՝ բյուրեղների առաջացումից խուսափելու համար։ Լցնովի պաղպաղակի դեպքում դա իրականացվում է հատուկ սարքի միջոցով, որը վաճառքի կետում նախապես խառնված արտադրանքը պահում է շատ ցածր, սակայն չսառեցված ջերմաստիճանում։

## Պատմություն
Բրենդոն Լյուիսը՝ Վինձորից (Կանադա), 1926 թվականին արտոնագրեց պաղպաղակի ավտոմատ պատրաստման սարքը, որը համարվում է առաջին լցնովի պաղպաղակի մեքենան։ Նրա Taylor ընկերությունը շարունակում է արտադրել McDonald's-ի պաղպաղակի մեքենաները։

1934 թվականի Հիշատակի օրվա վերջին Թոմ Կարվելը՝ Carvel բրենդի և ֆրանչայզի հիմնադիրը, իր պաղպաղակի բեռնատարի անվադողի պատռվածքի պատճառով կանգ առավ Նյու Յորքի Հարցդեյլ քաղաքում։ Նա մտավ ավտոկայանատեղի և սկսեց վաճառել իր լցնովի պաղպաղակը անցնող հանգստացողներին։ Երկու օրվա ընթացքում նա վաճառեց պաղպաղակի ողջ պաշարը և եզրակացրեց, որ թե՛ հաստատուն վայրը, թե՛ լցնովի (ի տարբերություն սովորականի) սառեցված աղանդերները կարող են լինել լավ բիզնես գաղափարներ։ 1936 թվականին Կարվելը բացեց իր առաջին խանութը փչացած բեռնատարի նախնական վայրում և մշակեց լցնովի պաղպաղակի գաղտնի բաղադրատոմս, ինչպես նաև արտոնագրեց գերցածր ջերմաստիճանային պաղպաղակի մեքենաները։

Dairy Queen-ը նույնպես պնդում է, որ հենց իրենք են հնարել լցնովի պաղպաղակը։ 1938 թվականին Իլինոյսի Մոլին քաղաքի մոտ Ջ. Ֆ. Մաքքալոուն և նրա որդին՝ Ալեքսը, մշակեցին իրենց լցնովի պաղպաղակի բաղադրատոմսը։ Նրանց առաջին վաճառքի փորձը տեղի ունեցավ 1938 թվականի օգոստոսի 4-ին Իլինոյսի Կանկակի քաղաքում՝ իրենց ընկեր Շերբ Նոբլի խանութում։ «Կեր որքան կարող ես» փորձնական վաճառքի ընթացքում երկու ժամվա ընթացքում նրանք բաժանեցին ավելի քան 1,600 բաժին՝ յուրաքանչյուր 4.5 վայրկյանը մեկից ավելի։

Տարածված առասպել է, որ 1940-ական թվականների վերջին Միացյալ Թագավորության ապագա վարչապետ Մարգարետ Թետչերը կարճ ժամանակով աշխատել է որպես քիմիկոս J. Lyons and Co. սննդի արտադրող ընկերությունում, երբ ընկերությունը համագործակցում էր ամերիկյան Mister Softee դիստրիբյուտորի հետ և մշակում էր լցնովի պաղպաղակի բաղադրատոմս, որը համատեղելի էր ամերիկյան մեքենաների հետ։ Թետչերի ճշգրիտ դերը Lyons-ում պարզ չէ, սակայն հաղորդվում է, որ նա աշխատել է տորթերի և կարկանդակների միջուկների, ինչպես նաև պաղպաղակի որակի վրա և հետազոտել է օճառացումը։

1960-ական թվականներին պաղպաղակի մեքենաների արտադրողները վաճառքի ավտոմատներում ներդրեցին մեխանիկական օդային պոմպեր՝ ապահովելով ավելի լավ օդավորում։

1990-ական թվականներին Wadden Systems ընկերությունը ներկայացրեց 24 համային համակարգը, որը օպերատորին հնարավորություն է տալիս լցնովի պաղպաղակը վերածել 24 կամ ավելի համերի լցնովի պաղպաղակի՝ կոնից կոն հիմունքով։

## Բնութագրեր

Փափուկ պաղպաղակը սովորաբար պարունակում է ավելի քիչ կաթնայուղ (3-ից 6 տոկոս), քան սովորական պաղպաղակը (10-ից 18 տոկոս) և արտադրվում է մոտ -4&nbsp;°C (25&nbsp;°F) ջերմաստիճանում՝ ի տարբերություն սովորական պաղպաղակի, որը պահվում է -15&nbsp;°C-ում (5&nbsp;°F): Փափուկ պաղպաղակը պարունակում է օդ, որը ներմուծվում է սառեցման ժամանակ։ Օդի պարունակությունը, որը կոչվում է օվեռա, կարող է տատանվել վերջնական արտադրանքի ընդհանուր ծավալի 0-ից 60 տոկոսի սահմաններում։ Օդի քանակությունը փոխում է վերջնական արտադրանքի համը։ Քիչ քանակությամբ օդ պարունակող արտադրանքն ունի ծանր, սառցե համ և ավելի դեղին տեսք։  Ավելի շատ օդ պարունակող պաղպաղակն ունի ավելի կաթնային, նուրբ ու թեթև համ և ավելի սպիտակ տեսք։ Օդի օպտիմալ քանակությունը որոշվում է այլ բաղադրիչներով, եթե այդպիսիք կան, և անհատական ճաշակով։ Սովորաբար օդի իդեալական պարունակությունը պետք է լինի ծավալի 33-ից 45 տոկոսի միջև։ Եթե ավելի շատ է, ապա արտադրանքը կորցնում է համը, օդը կորցնելու պատճառով ձգտում է կծկվել, և ավելի արագ է հալվում, քան ավելի քիչ օդ պարունակողը։ 33-45 տոկոսից պակաս օդի դեպքում արտադրանքն այդքան արագ չի հալվի, սակայն համեղ չի լինի։

Փափուկ պաղպաղակի որոշ տեսակներ, ինչպես շատ այլ վերամշակված սննդամթերք, պարունակում են արմավենու յուղ։

Պաղպաղակը և նմանատիպ արտադրանքները պետք է արագ սառեցվեն՝ բյուրեղների առաջացումից խուսափելու համար։ Ավելին, երբ փափուկ պաղպաղակը մատուցելուց հետո երկար ժամանակ պահվում է սառեցման ջերմաստիճանից ցածր այն շուտով կպնդանա։ Հետևաբար, փափուկ պաղպաղակն իր առավել համեղ վիճակում վաճառելու և սպառելու համար այն պետք է պատրաստվի վաճառքի կետում՝ հատուկ մեքենայով։ Նախապես խառնված արտադրանքը (տես սահմանումները ստորև) տեղադրվում է մեքենայի պահպանման խցիկում, որտեղ այն պահվում է 3&nbsp;°C-ում (37&nbsp;°F): Երբ արտադրանքը դուրս է բերվում ելքի փականից, թարմ խառնուրդը՝ օդի նպատակային քանակության հետ միասին, ծանրության ուժի կամ պոմպի միջոցով մտնում է սառեցման խցիկ։ Այնուհետև այն հարվում է, արագ սառեցվում և պահվում մինչև անհրաժեշտության պահը։

Մինչդեռ ամենապարզ մեքենաները միաժամանակ մատուցում են միայն մեկ համի խառնուրդ, փափուկ պաղպաղակի մեքենաների որոշ մոդելներ ունեն լրացուցիչ ծորակ, որը միաժամանակ մատուցում է երկու տարբեր համերի խառնուրդ։ Այս խառնուրդը դուրս է գալիս յուրահատուկ պարուրաձև նախշով։ Ճաշացանկերում դրա առանձնահատուկ համը դասակարգվում է որպես պարուրաձև կամ թվիսթ։

Նախնական խառնուրդը կարելի է ստանալ մի քանի ձևով՝
* Թարմ հեղուկ, որը մինչև օգտագործումը պահանջում է մշտական սառեցում։ Այն կարող է պահպանվել 5-7 օր՝ նախքան բակտերիաների կողմից փչանալը։ Բակտերիալ աղտոտումը կարող է լրջորեն վտանգել որակը, և օգտագործողները պետք է զգուշություն ցուցաբերեն որակը պահպանելու համար։
* Փոշու տեսքով խառնուրդ, սա հեղուկ խառնուրդի չորացված տարբերակն է։ Դրա առավելությունն այն է, որ հեշտ է բաշխել և կարող է երկար ժամանակ պահպանվել առանց փչանալու։ Հարելուց և սառեցնելուց առաջ պետք է ավելացնել ջուր։ Թերությունն այն է, որ ջրի որակը չի կարող երաշխավորվել, և որոշ օպերատորներ կարող են չափից շատ ջուր ավելացնել՝ այն ավելի երկար բավարարելու համար։ Այն նաև նախքան օգտագործումը պետք է սառեցվի մինչև 3&nbsp;°C (37&nbsp;°F), քանի որ օդով և ջրով փոխանցվող բակտերիաները կարող են անմիջապես վարակել այն և բազմանալ, եթե արտադրանքը տաք է։ Սառնարանային պահպանման խցիկում մնացորդային բակտերիաները նույնպես կարող են ակտիվանալ տաք արտադրանքի ներմուծման հետևանքով։
* Ուլտրա ջերմային մշակված խառնուրդ՝ հեղուկ, որը մանրէազերծվել և փաթեթավորվել է կնքված, մանրէազերծ տոպրակներում։ Այն կարող է երկար ժամանակ պահպանվել առանց սառեցման և կարող է անմիջապես լցվել փափուկ պաղպաղակի սառնարանի մեջ բացելուց հետո։ Այնուամենայնիվ, այն նախքան օգտագործումը պետք է սառեցվի մինչև 3&nbsp;°C (37&nbsp;°F), վերը նշված նույն պատճառներով։ Բացելիս որակը կարող է երաշխավորվել, և բակտերիաների քանակը զրո է։ Որտեղ այն հասանելի է, առողջապահական մարմինները այն համարում են շուկայում փափուկ պաղպաղակի խառնուրդի ամենաանվտանգ ձևը։ Այն առաջին անգամ մշակվել է առևտրային օգտագործման համար Նոր Զելանդիայում 1988 թվականին՝ Tatua Foods կաթնամթերքի ընկերության և Blue Boy շարժական ֆրանչայզային ցանցի սեփականատեր Բերնի Քուքի համատեղ ձեռնարկության շրջանակներում։

## Մեթոդաբանություն
Փափուկ պաղպաղակին անվանելու համար օգտագործվում են տարբեր տերմիններ՝

* 99 կամ 99 Flake՝ կոնի մեջ մատուցվող փափուկ պաղպաղակ Cadbury-ի Flake-ով։
* **Ամերիկյան պաղպաղակ** (*גלידה אמריקאית*, ISO 259: Glīḏåh ʾÅmȩrīqåʾīṯ, ISO 259-3: Glida ʔameriqáˀit) Իսրայելում օգտագործվող տերմին։
* **Ամերիկյան պաղպաղակ** (*ماري كريم արաբերենով*) Լիբանանում օգտագործվող տերմին։
* **Կրեմային պաղպաղակ** (*krémfagylalt*) Հունգարիայում երբեմն օգտագործվող տերմին։
* **Creemee՝** Վերմոնտում և  Հյուսիսային Նոր Անգլիայի այլ մասերում տարածված տերմին։ Տերմինը ծագել է թխկիով պատրաստված, այլ արտադրողների համեմատ ավելի բարձր յուղայնությամբ փափուկ պաղպաղակից և մնում է հայտնի վերմոնտցիների շրջանում։ Սովորաբար պատրաստվում է թխկու օշարակով։
* **Crème glacée molle**՝  Քվեբեկում և ավելի լայն առումով՝ ֆրանսիական Կանադայում օգտագործվող տերմին։
* **Կոշտ պաղպաղակ՝**  Նոր Անգլիայում և ԱՄՆ-ի այլ վայրերում օգտագործվող տերմին՝ սովորական «կոշտ» պաղպաղակը փափուկից տարբերելու համար։
* **Իտալական պաղպաղակ**՝ (*glace à l'italienne* (Ֆրանսիա), *sorvete italiano* (Բրազիլիա), *lody włoskie* (Լեհաստան)) Ֆրանսիայում, Բրազիլիայում և Լեհաստանում օգտագործվող տերմիններ։
* **Հաջողակ պաղպաղակ՝** Սիրիայում օգտագործվող տերմին։
* **Մեքենայական պաղպաղակ** (*helado de maquina* (Դոմինիկյան հանրապետություն), *inghetata la dozator* (Ռումինիա), *сладолед от машина* (Բուլղարիա), *παγωτό μηχανής* (pagōtó mīchanís; Հունաստան), *[[gépifagyi]]* (Հունգարիա)՝ Դոմինիկյան Հանրապետությունում, Ռումինիայում, Բուլղարիայում, Հունաստանում և Հունգարիայում օգտագործվող տերմին։
* **Merry Cream՝** Լիբանանում օգտագործվող տերմին։
* **Մր․ Ուիփի՝** Միացյալ Թագավորությունում և Ավստրալիայում օգտագործվող տերմին, կամ 99՝ եթե ավելացված է շոկոլադե փաթիլ (99 Flake), հիմնականում պաղպաղակի ֆուրգոնից վաճառելիս։
* ՝ օգտագործվում է Ճապոնիայում նմանատիպ արտադրանք նկարագրելու համար, որը կարող է լինել և՛ աղի, և՛ քաղցր՝ յուրահատուկ ասիական համերով, ինչպիսիք են թեյի փոշին, վասաբին, քունջութը, ումեն կամ սալորը, վարդը, կաբոչան կամ ճապոնական դդումը, դեղձը և խաղողը և այլն։
* **Pehmis**, short for *pehmytjäätelö* (փափուկ պաղպաղակ)՝  կրճատ տարբերակը, Nestlé-ի ընդհանրացված ապրանքանիշ, որը օգտագործվում է Ֆինլանդիայում։
* **Կիսասառեցված** (*semi-frio*)՝ Պորտուգալիայում օգտագործվող տերմին։
* **Փափուկ պաղպաղակ** *Softeis* (Գերմանիա), *softijs* (Նիդերլանդներ և Ֆլանդրիա), *softis* (Նորվեգիա & Իսլանդիա) տերմին, որը օգտագործվում է Նորվեգիայում, Իսլանդիայում, Գերմանիայում, Դանիայում, Բելգիայում և Եվրոպայի այլ վայրերում։
* **Փափուկ պաղպաղակ** (*mjukglass*)՝ տերմին, որն օգտագործվում է Շվեդիայում։ Փափուկ պաղպաղակը  Կանադայում ընդհանուր առմամբ օգտագործվում է վերջնական արտադրանքի համար, թեև երբեմն օգտագործվում է նաև Soft serve. Նմանապես, *Gelat tou* օգտագործվում է Անդորրայում և Կատալոնիայում (Իսպանիա)։ Նաև Մեծ Չինաստանում, ), Cantonese: 軟雪糕;  և  տերմիններն են օգտագործվում համապատասխանաբար մայրցամաքային Չինաստանում, Հոնկոնգում և Թայվանում։
* **Soft whip՝ **Իռլանդիայում օգտագործվող տերմին։ Երբ մատուցվում է կոնի մեջ շոկոլադե փաթիլով, սովորաբար կոչվում է 99։
* **Սոֆթի** կամ **softie՝** Հնդկաստանում, Պակիստանում օգտագործվող տերմին։ Ավստրալիայում softee-ները հանրաճանաչ դարձան Frosty Boy աղանդերային ընկերության շնորհիվ։
* **Լցնովի պաղպաղակ** կամ ավելի տարածված **Այ-Թիմ** (*ไอศครีม ซอฟเสริฟ* or *ไอติม*) Թայվանում օգտագործվող տերմիններ։

## Պատկերասրահ
### Լցնովի պաղպաղակը բաժակի մեջ

File:2019-05-03 22 07 55 Two large servings of chocolate soft-serve ice cream from Carvel in Arlington County, Virginia.jpg
File:提拉米蘇霜淇淋, 提拉米蘇, 霜淇淋, 全家霜淇淋, 全家便利商店, 台北 (22608688087).jpg
File:2020-03-16 16 48 45 Small serving of chocolate-vanilla soft-serve ice cream at the Carvel off of Denow Road in Hopewell Township, Mercer County, New Jersey.jpg


### Պաղպաղակե կոնի տեսքով լցվնովի պաղպաղակ

File:Food 爆米香荔枝紅茶, 海鹽鹹花生脆脆巧克力, 蜷尾家甘味处, 蜷尾家, 台北 (21661449604).jpg
File:Bremen Airport Flugtag 2009 20090510 042.JPG
File:Little Bit Grainy.jpeg


### Լցնովի պաղպաղակի մեքենաներ

File:Spaceman 6210 soft serve machine.png
File:Softeis-Maschine Rainbow.JPG
File:池袋西武ショコラティエ (31690991274).jpg
File:Dispensing soft serve from a commercial soft serve machine.png
File:Commercial soft serve ice cream machine.png


## Տես նաև
* Պաղպաղակավաճառի ֆուրգոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Պաղպաղակ