open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ս. Ի. Ռոստովցևի անվան բուսաբանական այգի

**Ս. Ի. Ռոստովցևի անվան բուսաբանական այգի** (), Կ. Ա. Տիմիրյազևի անվան Մոսկվայի գյուղատնտեսական ակադեմիային կից բուսաբանական այգի Մոսկվայում։ Հիմնադրվել է 1895 թվականին Սեմյոն Ռոստովցևի նախաձեռնությամբ։ Այգու տարածքը կազմում է մոտ 1,2 հեկտար։ Բուսաբանական այգին ընդգրկված է «Պետրովսկո-Ռազումովսկոե» արգելոց-համալիրի կազմում և ունի դաշնային նշանակության հատուկ պահպանվող բնական տարածքի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Բուսաբանական այգու հիմնադիր Ս. Ի. Ռոստովցևն այն բաժանել է 3 մասերի՝ սիստեմատիկ, կենսաբանական և փորձարարական։ Սիստեմատիկ բաժնում ուսանողներն ուսումնասիրում էին բույսերի համակարգումը։ Կենսաբանական բաժինը նախատեսված էր հատուկ պայմաններ պահանջող բույսեր աճեցնելու համար։ Փորձարարական բաժնում ուսանողները կարող էին դիտել բույսերի աճը։

Ս. Ի. Ռոստովցևի մահից հետո բուսաբանական այգին ղեկավարել է պրոֆեսոր Նիկոլայ Խուդյակովը, իսկ 1919 թվականից` պրոֆեսոր Վալերի Տալիևը։ 1934 թվականին այգու ղեկավարությունը ստանձնել է պրոֆեսոր Պյոտր Ժուկովսկին։  Նրա օրոք այգու տարածքը գրեթե 5 անգամ ավելացել է, իսկ տեսակների թիվը դարձել է մոտ 3000։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին այգին մեծ վնասներ է կրել, քանի որ դրա տարածքով է անցել Մոսկվայի պաշտպանական ամրություններից մեկը։ 1953 թվականից մինչև 1985 թվական Բուսաբանության ամբիոնը և բուսաբանական այգին  ղեկավարել է պրոֆեսոր Վլադիմիր Խրժանովսկին։

## Այժմեականություն
Ներկայումս բուսաբանական այգու հենքի վրա անցկացվում է ամառային գիտահետազոտական և արտադրական պրակտիկա։ Ուսանողները ուսումնասիրում են բույսերի վերարտադրության, մորֆոգենեզի, ինչպես նաև լանդշաֆտային նախագծման տեխնոլոգիաները։ Պարբերաբար կազմակերպվում են անվճար էքսկուրսիաներ բոլոր այցելուների համար։

Բուսաբանական այգում կան լանդշաֆտային, դեկորատիվ և փորձարարական բաժիններ, ինչպես նաև մոտ 400 մ² տարածք ունեցող ջերմոցային տնտեսություն։ 2012 թվականի տվյալների համաձայն, բուսաբանական այգում կան մոտ բաց բնահողի 600 տեսակներ և ձևեր և մոտ 500 տեսակ փակ բնահողի։ Կան 9 տեսակի բույսեր, որոնք գրացված են Ռուսաստանի Կարմիր գրքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1895 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի բուսաբանական այգիներ
Աբդլա

**Աբդլա**, արաբական ծագումով հայկական արական անձնանուն։ Ծագում է արաբերեն عبد الله (Abd-ullah) անունից, որը նշանակում է «ծառա Աստծո» և համապատասխանում է պարսկերեն خدابنده (Xudābanda), հունարեն Θεόδουλος և լատիներեն Theodulus անուններին։ Շատ սովորական անուն է արաբների մոտ։ Հայերի մեջ այս անունը գործածվել է 15-րդ դարից սկսած մինչև 17-րդ դարի վերջը։ 20-րդ դարում բոլորովին կասեցված անուն է, բայց Կոստանդնուպոլսում կար Ապտուլլահեան ազգանունը։ Սովորական ձևն է Աբդլա, արևմտյան տառադարձությամբ՝ Ապտլա, կրճատ ձևով՝ Աբդուլ (կամ Ապտուլ), Ապտօ, Ապտէ, փաղաքշական՝ Ապսլիկ, քրդական ձևով՝ Աւդլա։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Աբդուլլահ, Մուհամմեդ մարգարեի հայրը.
* Աբդլա, առաջին արաբ ոստիկանը Հայաստանում։ 694 թվականին բանակով գալով Հայաստան, բնակություն է հաստատում Դվինում։ Ավելի ուշ դառնում է ամիրապետ.
* Աբդլա (Աբդլայ), դեսպան, Գուրգեն Ա Արծրունին ուղարկել էր Բուղայի զորավարների մոտ (9-րդ դար).
* Աբդլա (Ապտլայ), Ղրիմխաթունի ամուսինը (1438).
* Ապտե (Ապտէ), Խասսայի հայրը (1441).
* Աբդուլ Ոստանցի, վարպետ, Ոստան քաղաքի տանուտեր խոջա Աբդլազիզի եղբայրը (1459).
* Աբդլա (Ապտլա), Ֆարհաճի որդին (1478).
* Ապտալա (երեք անձ), (1517).
* Ապտլիկ, Հովհաննես սարկավագի եղբայրը (1581).
* Ապտուլ (1609).
* Ապտըլայ (1615).
* Ապտուլ (1621).
* Ապտուլա (1627).
* Ապտուլ (1634).
* Ապտլա (1650).
* Ապտլայ (1688).
* Ապտըլայ քահանա (1688).
* Ապտօ (1696).
* Ապտուլայ տաղասաց (հավանաբար՝ 17-18-րդ դարեր).

## Ազգանուններ
* Ապտուլլահեան

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 11

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կլաուդիա Արավենա

**Կլաուդիա Արավենա Աբուղոշ** (, ), չիլիացի վիզուալ նկարիչ, համադրող, կարճամետրաժ ֆիլմերի հեղինակ, պրոֆեսոր, ով աշխատում է հիմնականում ժամանակակից արվեստի բնագավառում։

## Կենսագրություն
Կլաուդիա Արավենան ծնվել է 1968 թվականին Սանտյագոյում։ Գրաֆիկական դիզայն է ուսանել Չիլիի արվեստի և սոցիալական գիտությունների համալսարանում (Universidad ARCIS)՝ ստանալով աուդիովիզուալ հաղորդակցման որակավորում և մշակութաբանության մագիստրոսի կոչում։ Ինստալյացիայի, լուսանկարչության, աուդիովիզուալ ներկայացումների միջոցով աշխատանքներ է կատարել սթրիթ արտի և մեդիա արտի շրջանակներում։

## Ցուցահանդեսներ
Արավենան իր կարիերայի ընթացքում մասնակցել է մի շարք սոլո և խմբակային ցուցահանդեսների, այդ թվում`2009 թվականին Հավանայի բիենալեին, 6-7-րդ վիդեո և նոր մեդիա Սանտյագոյի բիենալեին (2007 թ.) և 1-ին չիլիական տրիենալեին (2009 թ.) Սանտյագոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, ի լրումն նույն հաստատությունում անցկացված *Խնամքով վերաբերվել* (2007) շոուին։ *La operación verdad, o la verdad de la operación* խմբակային ցուցահանդես Սալվադոր Ալենդեի համերաշխության թանգարանում (2010 թ.),, *Circa Berlin* Կոպենհագենի Նիկոլայ ժամանակակից արվեստի կենտրոնում (2005 թ.), *From the Other Site/Side* Սեուլի ժամանակակից արվեստի թանգարանում (2006 թ.), *Video-Forum, NBK* Մեխիկոյի Ռուֆինո Տամայոյի թանգարանում (2006 թ.), այլ ցուցահանդեսների Չիլիում, Լատինական Ամերիկայում, Եվրոպայում, Ասիայում։

Մասնակցել է նաև մի շարք միջազգային կինոփառատոների, այդ թվում Փարիզի միջազգային վավերագրական ֆիլմերի փառատոնին, Իտալիայում Պալերմոյի միջազգային կինոարվեստի փառատոնին, Գերմանիայում Լայպցիգի միջազգային վավերագրական ֆիլմերի փառատոնին և Լիսաբոնում անցկացվող 9-րդ միջազգային վավերագրական ֆիլմերի փառատոնին։

## Մրցանակներ
2002 թվականին, Գիլերմո Սիֆունտեսի համահեղինակությամբ,  ստացել է «Ալտասոր» մրցանակ Ինստալյացիայի և Վիզուալ արվեստի *Lugar común* կատեգորիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* 

Կատեգորիա:Չիլիացի կին արվեստագետներ
Հեքյարիի գավառ

**Հեքյարի**, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթում։ Գտնվում էր նահանգի հարավային մասում։

## Աշխարհագրություն
Հեքյարիի սահմանը հյուսիսից կազմում էին Չուխի, արևմուտքից Կորդվաց, իսկ արևելքից՝ Զագրոսի լեռները։ Տարածքը հիմնականում հարթավայրային էր։ Գավառով հոսում է Մեծ Զաբ գետը։

## Բնակչություն
XIX դարում բնակչության հիմնական մասը ասորիներն ու քրդերն էին։ Հայերը գլխավորապես կենտրոնացված էին Աղբակի գավառակում։ XIX դարի վերջին ուներ 42870 բնակիչ, որից 300-ը՝ հայերը, իսկ 1888 թվականին հայերի թիվը կազմում էր 10000։ Ըստ Վ. Քինեի տվյալների 1891 թվականին գավառն ուներ 300 000 բնակիչ, որից 15000-ը՝ հայեր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գավառի տարբեր վայրերում սփռված են հայկական հնություններ և հուշարձաններ, որոնց թվում է նաև Ս. Բարթուղեմեոս հայտնի վանքի ավերակները։

## Վարչական բաժանում
Գավառը բաժանված էր 11 գավառակների.
* Աղբակ
* Ամադիե
* Գավառ
* Համիդ
* Մահմուդիե
* Նորդուզ
* Շամդինան
* Շեբաբ
* Չալ
* Ջուլամերկ
* Օրամարի

1897 թվականից հետո գավառն ուներ 6 գավառակ.
* Աղբակ
* Բեթելշաբաբ
* Գավառ (Գյավար)
* Համիդիե
* Գավառ
* Շամդինան (Շեմդինան)
* Ջուլամերկ

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Սամվել Ավետիսյան (գործարար)

**Սամվել Ռաֆիկի Ավետիսյան** (), հայ մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1960 թ. մարտի 8-ին Երևանում։
1983 թ. ավարտել է ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։ 
1983-1984 թթ. Վարդենիսի ֆուտբոլի մասնագիտացված դպրոցում աշխատել է մարզիչ, 1984-1991 թթ. Երևանի թիվ 11 միջնակարգ դպրոցում՝ ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ։ 1991-1999 թթ. եղել է «Ռաֆայել» առևտրաարտադրական կոոպերատիվի նախագահ։

1999 թ. հուլիսի 6-ին ՀՀ Ազգային Ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 15 ընտրատարածքից։ Ազգային Ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի և երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ Խմբակցություններում եւ պատգամավորական խմբերում ընդգրկված չի եղել, 2001 թ. ապրիլից՝ «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ Անկուսակցական։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ձեռնարկատերեր
Բերնդ Շուստեր

**Բերնդ Շուստեր** (, ), գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչ, նախկինում՝ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում։ Առավել հայտնի է կատալոնական Բարսելոնայի խաղերից։

1980 թվականի Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնության չեմպիոն՝ հանդես գալով Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում, Իսպանիայի եռակի չեմպիոն, Իսպանիայի գավաթի վեցակի մրցանակակիր։

## Կարիերա
### Որպես ֆուտբոլիստ
Շուստերը սկսեց իր պրոֆեսիոնալ կարիերան Քյոլն ակումբում 1978 թվականին։ Շուստերը 1990 թվականից հետո լքեց Քյոլն ակումբը, և պայմանագիր կնքեց իսպանական Բարսելոնայի հետ, որտեղ նա մնաց բավականին երկար ժամանակ և հաղթեց մի շարք մրցաշարերում։ Իր կարիերայի ընթացքում նա խաղացել է Ռեալ Մադրիդ, Ատլետիկո Մադրիդ և Բայեր Լևերկուզե ակումբներում։ 1997 թվականի գարնանը իր վերջին՝ մեքսիկական ՈւՆԱՄ Պումաս ակումբի կազմում, Շուստերը մասնակցել է 10 մրցաշարերի։

### Որպես մարզիչ
2006/2007 թվականներին Խետաֆեյի հետ գերազանց մրցաշրջանից հետո, որը ավարտվեց 4:0 հաշվով, նա տեղափոխվեց Ռեալ Մադրիդ՝ փոխարինելու Ֆաբիո Կապելոյին։

## Ելույթների վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն

## Մրցանակներ և ձեռքբերումներ
**<big>Որպես ֆուտբոլիստ</big>**

**Թիմային անձնակազմ**
;  Բարսելոնա
* Լա Լիգա, 1984/1985
* Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթի մրցանակակիր **(2),** 1980/1981, 1982/1983
* ՈւԵՖԱ-ի մրցանակակիրների գավաթի մրցանակակիր 1981/1982
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի ֆինալիստ, 1985/1986

;  Ռեալ Մադրիդ 
* Լա Լիգայի **(2)**, 1988/1989, 1989/1990
* Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթի մրցանակակիր **(2),** 1987/1988, 1988/1989

; 
;  Ատլետիկո Մադրիդ

* Լա Լիգայի մրցանակակիր (2), 1990/1991, 1991/1992
;  Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
* Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնություն, 1980
**Անձնական**
* Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստի կոչման համար "France Football" հարցմանը 1980 թվականին զբաղեցրել է երկրորդ տեղը, 1981 և 1985 թվականներին՝ երրորդ տեղ։

**Թիմային անձնակազմ**
;  Շախտյոր Դոնեցկ 
* Ուկրաինայի ֆուտբոլի գավաթի ֆինալիստ, 2003/2004

; 
;  Ռեալ Մադրիդ

* Լա Լիգա, 2007/08
* Իսպանիայի ֆուտբոլի սուպերգավաթի մրցանակակիր, 2008
* Իսպանիայի ֆուտբոլի սուպերգավաթի ֆինալիստ, 2007

;  Խետաֆե

* Իսպանիայի ֆուտբոլի գավաթի ֆինալիստ, 2006/2007
**Անձնական**
* Միգել Մունոսի մրցանակ 2006

## Անձնական կյանք
1979 թվականից ամուսնացել է Գաբրիելա Շուստերի հետ, ունեցել են չորս երեխա. երկու տղա՝ Դևիդին ու Բենջամինին, և երկու աղջիկ՝ Սառային և Ռեբեկային։ 2008 թվականին նրա նոր ընկերուհին Էլենը ունենում է Վիկտորիային։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на transfermarkt
* Бернд Шустер: «Строптивый Ангел»
* Бернд Шустер: Исповедь Падшего Ангела «Барселоны» 

Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ
Նիբալ Թավաբթե

**Նիբալ Թավաբթե** (, ), պաղեստինցի կանանց իրավունքների ակտիվիստ, որն աշխատում է Բիրզեիտի համալսարանում։

## Կենսագրություն
Թավաբթեն առաջին կինն էր, ով ընտրվել էր որպես Բեյթ Ֆաջջարի գյուղական խորհրդի անդամ, որտեղ ծառայել է յոթ տարի ։ Նա մշակել է իր սեփական ուսումնական ձեռնարկը և կամավոր կերպով աջակցել է այլ կանանց Խորհրդում աշխատելու գործում։ 2005 թվականին նա հիմնադրել է *Ալ Հալ *(նշանակումը է՝ «Իրավիճակ») ամսագիրը, որը անդրադառնում է հակասական հարցերի, ինչպիսիք են ինցեստը, բազմակնությունը, պատվազրկությունը, ապօրինի ամուսնությունները, լեսբիականությունը և աղքատների կացությունը։

## Գործունեություն
2008 թվականին նա եղել է թերթի գլխավոր խմբագիրը և հոդվածագիրը։ Թերթի առաջին համարում տեղադրված է եղել Մահմուդ Աբասի կին Ամինա Աբբասի լուսանկարը, որը շատ հակասություններ պատճառ էր դարձել. ըստ Նիբալի, Ամինան իր լուսանկարը առաջին անգամ հրապարակեց հանրությանը ։ Նիբալը նաև մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական խնդիրներին՝ հեռուստատեսային սցենարների միջոցով պատկերելով անգրագետ կանանց վիճակը։ Նա գրել և նկարահանել է վավերագրական ֆիլմեր, որոնք պատմում են պաղեստինցի կանանց ինքնասպանության դեպքերի մասին։ Նա նաև դասավանդել է քննադատական հաշվետվություն և ստեղծագործական գրականություն։

Նիբալը 2008 թվականին արժանացել է Խիզախության համար տրվող կանանց Միջազգային մրցանակի։

2015 թվականին նա դարձել է Բիրզեյթ համալսարանի Մեդիա զարգացման կենտրոնի տնօրեն, որը կապված էր Պաղեստինի Ազգային մեդիա քաղաքականության հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Պաղեստինցի կանայք
Կատեգորիա:Պաղեստինցի հասարակական գործիչներ
Շիրո

**Շիրո**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Շիրոյի գավառակում։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 44 կմ հարավ-արևմուտք։

## Պատմություն
1895 թվականի կոտորածների ժամանակ գյուղի կենդանի մնացած հայ բնակչությունը թուրքերի կողմից բռնի մուսուլմանացվել է։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Յակով Սվերդլովի հուշարձան (Մուզեոն, Մոսկվա)

**Յակով Սվերդլովի հուշարձան** (), կոմունիստական կուսակցության և Խորհրդային Միության պետական գործիչ Յակով Միխայլովիչ Սվերդլովին նվիրված հուշարձան Մոսկվայում։ Բացվել է 1978  թվականի հոկտեմբերի 31-ին։ Հուշարձանի քանդակագործն է Ռ. Համբարձումյանը։ Գտնվում է Մոսկվայի Մուզեոն արվեստի զբոսայգում։

## Պատմություն
Յակով Սվերդլովի բրոնզե հուշարձանը տեղադրվել է 1978 թվականին Հեղափոխության հրապարակում, Թատերական հրապարակի հարևանությամբ։ 1919-1991 թվականներին հրապարակը կոչվել է Սվերդլովի անունով, Թատերական մետրոյի կայարանը՝ Սվերդլովի հրապարակ։

1991 թվականին Ֆ. Է. Ձերժինսկու, Մ. Ի. Կալինինի, Ս. Մ. Կիրովի հուշարձանների հետ միասին ապամոնտաժվել է։

Հուշարձանը գտնվում է Մուզեոն քանդակային զբոսայգում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Памятник д. Свердлова в парке Музеон искусства в Москве, Россия
* Здесь находился памятник Я. М. Свердлову
* Парк искусств «Музеон»

Կատեգորիա:1978 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Էրեբունի-Երևան հիմնադրման սեպագիր արձանագրություն

280x280px|Երևանի հիմնադրման մասին սեպագիր արձանագրությունը|մինի
**Էրեբունի-Երևան հիմնադրման սեպագիր արձանագրություն**, արձանագրություն Էրեբունի ամրոցի կառուցման մասին։ Կառուցվել է Արգիշտի Ա արքայի կողմից և անվանվել Էրեբունի (Էրբունի)։ Սեպագիր արձանագրության բնօրինակը գտնվում է Էրեբունի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանում։

## Արձանագրության պատմությունը
Երևանի հարավ-արևելյան ծայրամասում` Նոր-Արեշ և Վարդաշեն թաղամասերի միջև տեղակայված Արին-Բերդ բլրի վրա է գտնվում Էրեբունի քաղաք-ամրոցը։ Այն կառուցվել է Ք. Ա. 782 թ. ուրարտական տերության հզորագույն արքներից մեկի` Արգիշտի Ա-ի (Ք.Ա. մոտ. 786- 765/764 թթ.) կողմից, ով, համաձայն Խորխորյան արձանագրության, Հայկական լեռնաշխարհի արևմտյան մասում գտնվող Խաթե և Ծուփանի երկրներից այստեղ է վերաբնակեցրել 6600 զինվորների։ 19-րդ դարի վերջերին հնագետ Ալեքսեյ Իվանովսկին Երևանի բնակիչ Պ. Տեր-Ավետիքյանից ձեռք է բերում նրա Նորքի տան բակից գտնված մի բազալտե սեպագիր արձանագրություն, որն էլ վերծանվում և հրատարակվում է Միխայիլ Նիկոլսկու կողմից։

Ա. Իվանովսկին այսեղ կատարում է մասնակի պեղումներ, որից հետո երկար ժամանակ բլուրը մնում է չուսումնասիրված։ Էրեբունի ամրոցի կանոնավոր պեղումները սկսվեցին 1950թ.` Կ. Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ։ Հենց առաջին իսկ տարում հայտնաբերված սեպագիր արձանագրությունից պարզ դարձավ, որ այս ամրոցը կառուցվել է Արգիշտի Ա արքայի կողմից և անվանվել Էրեբունի (Էրբունի)։ Էրեբունի անվան ծագման մասին մասնագիտական գրականության մեջ կան տարբեր կարծիքներ։ Դրանց համաձայն՝ էրեբունի նշանակում է «հաղթանակ», «գրավում»։ Կան նաև կարծիքներ, թե Էրեբունի նշանակում է «ազատների» քաղաք։

## Արձանագրության բովանդակությունը
(1) Խալդիին՝ տիրոջը, այս տունը 
(2) Արգիշտին Մենուայի որդին
(3) կառուցեց (նաև) բերդ հոյակապ.
(4) դրեցի Էր(ե)բունի անունը,
(5) Բիայնի երկրների փառքի համար,
(6) թշնամիներին ի սարսափ։
(7) Խալդյան մեծությամբ
(8)Արգիշթին Մինուայի որդին
(9) թագավոր (է) հզոր, թագավորը՝ Բիայնիլի երկրների
(10)տերը՝ Տուշպա քաղաքի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրեբունի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի նմուշներ
Կատեգորիա:Վանի թագավորության արձանագրություններ
Ծառայողական պարտականությունները կատարելիս զոհված իրավապահների հուշարձան (Մոսկվա)

**Ծառայողական պարտականությունները կատարելիս զոհված իրավապահների հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Տեղադրվել է 1994 թվականին Տրուբնայա հրապարակում։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Անատոլի Բիչուկովը, ճարտարապետ Անատոլի Կլիմոչկինը։ Հուշարձանի ընդհանուր բարձրությունը 32,5 մետր է։ Հուշարձանը պատկանում է «քաղաքային քանդակ» կատեգորիային։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը նման է հայտնի Ալեքսանդրի սյանը, որը կանգնած է Սանկտ Պետերբուրգի Դվորցովայա հրապարակում։ Այն կարմիր ողորկ գրանիտից պատրաստված բարձր սյուն է։ Սյունը պսակվում է բրոնզե դորական խոյակով, որի վրա կանգնած է Սուրբ Գևորգի բրոնզե քանդակը, որը նիզակով խոցում է օձին։ Սյան հիմքում գրանիտե պատվանդան է, որի չորս նիստերից յուրաքանչյուրին բրոնզե խորաքանդակներ են։

«Պիետա» խորաքանդակի դիմերեսին պատկերված է սգավոր մայրը, որը ձեռքերին պահել է զոհված որդուն։ Շուրջը կանգնած են զինվորներ։ Ավելի վեր` սյան դիմերեսին, վրադիր բրոնզե տառերով արված է հետևյալ մակագրությունը. *«Շնորհակալ Ռուսաստանը` ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ զոհված իրավապահ զինվորներին»*։

Ըստ քանդակագործ Անատոլի Բիչուկովի` այս հուշարձանով ինքը ցանկացել է փոխանցել այն միտքը, որ *«Ռուսաստանը հզոր է  և մեծ, կա և կլինի*»։ Հուշարձանը ծառայել է Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակի նախատիպ։

Ամեն տարի նոյեմբերի 10-ին Ներքին գործերի մարմինների աշխատողի օրը հուշարձանի մոտ ծաղիկներ են տեղադրվում։

## Պատկերասրահ

Moscow, Trubnaya Square 2014 01.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. — М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. — 404 с.: с. 264. ISBN 978-5-9907078-1-8.

Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1994 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Սիմոնա Հալեպ

**Սիմոնա Հալեպ** (), ռումինացի պրոֆեսիոնալ թենիսսիտուհի։ Նա ներկայիս համաշխարհային վարկանիշում առաջինն է *WTA Tour*-ում, այս դիրքում նաև եղել է 2017 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2018 թվականի հունվարը։ Հալեպը առաջին անգամ ընգրկվեց համաշխարհային 50 թենիսիստուհիների մեջ 2012 թվականին, քսանյակի մեջ ընգրկվեց 2013 թվականի օգոստոսից և վերջապես տասնյակի մեջ ընդգրկվեց 2014 թվականի հուվարին։ Նա իր առաջին վեց WTA տիտղոսները նվաճեց 2013 թվականին։

Հալեպը դուս եկավ Halep reached the 2014 թվականի Ֆրանսիայի բանց առաջնության եզրափակիչ, ինչը նրա առաջին Մեծ Սաղավարտի եզրափակիչն էր, որտեղ նա պարտվեց Մարիա Շարապովային երեք սեթում։ 2017 թվականին նա դուրս եկավ իր երկրորդ Ֆրանսիայի բաց առաջնության եզրափակիչը` նորից պարտվելով երեք սեթերի արդյունքով, այս անգամ Ելենա Օստապենկոյին։

Հալեպին ամենաշատն են որոնել *WTATennis.com*-ում 2014-2015 թվականներին և ստացել է WTA տարվա ամենահանրահայտ թենիսիստի կոչումը։ 2017 թվականի Ուիմբիլդոնի առաջնությունից հետո Սիմոնա Հալեպը դարձավ գործող թենիսիստներից ամենաշատ շաբաթներ տասնյակում եղած թենիսիստուհին։

Հալեպը 2018 թվականին արժանացել է Բուխարեստի պատվավոր քաղաքացու կոչմանը։

## Կարիերա
### Վաղ կյանք
Սիմոնա Հալեպը ծնվել է Կոնստանցայում Ստերե և Տանիա Հալեպնռրի ընտանիքում, որն ունի առումինյան ծագում։ Նրա հայրը նախկին ֆուտվոլիստ էր և խաղում եր Սագատեա Ստեյարու ակումբում, որը հանդես էր գալիս ցածր լիգաներում, բացի այդ նա ուներ կաթնամթերքի գործարան։

Հալեպը սկսել է թենիս խաղալ չորս տարեկանում հիմնականում իր ավագ եղբոր հետ։ 6 տարեկանից նա մարզվում էր ամեն օր։ 16 տարեկանում նա տեղափոխվեց Բուխարեստ թենիսիստի կարիերան շարունակելու համար։ Նա երիտասարդ տարիներին իր կուռքն էր համարում Ժյուստին Էնենին և Անդրեյ Պավելին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանանց թենիսի առաջին ռակետներ
Կատեգորիա:Ռումինացի թենիսիստուհիներ
Վաճառական Կոսյակովի դաստակերտ

**Վաճառական Կոսյակովի դաստակերտ** (), Ռուսաստանի Դաշնության Սվերդլովսկի մարզի Կամենսկ-Ուրալսկի քաղաքի պատմական մասում։

Սվերդլովսկի մարզի կառավարության 2001 թվականի դեկտեմբերի 28-ի թիվ 859-PP որոշմամբ ունի տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետության հուշարձանի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Շինարարությունը վարել է կամենսկցի հացավաճառ Ի. Ս. Կոսյակովը։ Դաստակերտի կազմում փայտե բնակելի շենք էր, աղյուսե կրպակ և տնտեսական մի շարք շինություններ։ Հողամասի արևմտյան սահմանը ձևավորում էր վաճառական Վասիլևների խանութը, որը 19-րդ դարի վերջին վարձակալել էր վաճառական Մոլչանովը։

Ռուսական հեղափոխության ժամանակահատվածում Կոսյակովը լքել է բնակավայրը։ Դաստակերտն ազգայնացվել է, և այնտեղ աշխատել են տարբեր վարչական կազմակերպություններ։

Այսօրվա դրությամբ դաստակերտի շենքը զբաղեցնում են սպասարկման կենտրոնն ու ավտոարհեստանոցը։

## Ճարտարապետություն
Դաստակերտը գտնվում է Հին Կամենսկի պատմական թաղամասում, Լենինի (նախկին Բոլշայա Մոսկովսկայա) և Սվերդլովի փողոցների խաչմերուկում։ Թաղամասի կառուցվածքում դաստակերտը զբաղեցրել է անկյունային դիրք։ Բնակելի գերանաշեն մեկհարկանի շենքը կառուցված և ձգված է հյուսիս-հարավ առանցքով։ Հյուսիսային և արևելյան ճակատները դուրս են գալիս փողոց։ Ճակատները հավասարազոր են և միատեսակ լուծում ունեն։ Արևելյան ճակատն ունի լուսամուտային ութ առանցք։ Պատուհանները ճառագայթաձև են փայտե երեկալներով, զարդաքիվերը լրացված են փորագրազարդերով։ Քիվը ևս փայտե փորագրազարդերով է։ Հյուսիսային ճակատն ունի լուսամուտային հինգ առանցք։ Տան պատերը սվաղված են և ներկված։ Ցոկոլը երեսպատված է գրանիտե սալիկներով։ Բակի կողմից կցակառուցված է նախասենյակ։

Վերանորոգման աշխատանքները 20-րդ դարում շատ են ձևափոխել շենքի արտաքին տեսքը։

Կրպակը աղյուսե ոճով է, էկլեկտիկ երանգներով։ Գլխավոր ճակատը դուրս է գալիս Լենինի փողոց։ Դռնատեղերը երկրաչափական պատկերներով երեսկալներով է։ Շենքի անկյունները զարդարված են խորացումներով կրկնակի կիսասյուներ և եռանկյունաձև նախշեր ունեցող թիակներով։ Պրոֆիլային քիվը և ատտիկոսի գոտին ևս զարդարված են եռանկյունաձև նախշերով։ Ատտիկոսը բաժանված է երեք հատվածների, կենտրոնականն ավարտում է եռանկյունաձև ճակտոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Памятники архитектуры Каменска-Уральского / С. И. Гаврилова, Л. В. Зенкова, А. В. Кузнецова, А. Ю. Лесунова — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2008. — 92 с.

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կատեգորիա:Սվերդլովսկի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կոտոֆեև Կատուն (մուլտֆիլմ)

**«Կոտոֆեև կատուն»**, խորհրդային երաժշտական մուլտֆիլմ, նկարահանված 1981 թվականին՝ ըստ ռուսական ժողովրդական «Կատուն ու աղվեսը» հեքիաթի մոտիվների։

## Սյուժե
Կատվին տնից վռնդում են, քանի որ նա ծերացել էր և մուկ բռնել չէր կարողանում։ Անտառ ընկնելով` նա ծանոթանում է Լիզավետա Իվանովնա անունով աղվեսի հետ։ Նրան ներկայանում է որպես վագր։ Վագրի մասին իմանում են նապաստակը, արջն ու գայլը և որոշում են տեսնել այդ գիշատիչին։ Աղվեսն ասում է, որ իրենց հետ նվերներ բերեն և թողնեն մեծ կաղնու տակ, իսկ իրենք թաքնվեն։ Աղվեսը բերում է կատվին, և նա ուտում է բոլոր նվերները։ Հետո տեսնում է թաքնված գայլի քիթն ու մտածում, թե դա մուկ է։ Կատուն ճանկռում է քիթն ու երեքին էլ այնպես վախեցնում, որ նրանք շատ հեռու են փախչում։

## Հեղինակներ
* Երգերի տեքստ-Ալբերտ Իվանով
* Խմբագիր-Ելենա Միխայլովա
* Մոնտաժող-Ելենա  Բելյավսկայա
* Տնօրեն-Լյուբով Բուտիրինա

## Դերերի հնչյունավորում
* Գեորգի  Բուրկով-կատու
* Պյոտր Վիշնյակով-ծերուկ
* Զինաիդա Նարիշկինա-պառավ
* Վալենտինա Տալիզինա-աղվես
* Ռոգվոլդ  Սուխովերկո-արջ
* Նիկոլայ Կարաչենցով-գայլ
* Գարրի Բարդին-նապաստակ

## Գրականություն
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Галина Баринова — Энциклопедия отечественного кино 

Կատեգորիա:1981 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Ես նիհարում եմ (ֆիլմ)

**«Ես նիհարում եմ»**, ռուսական կատակերգական ֆիլմ, ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Նուժնիյ. գլխավոր դերերում՝ Ալեքսանդրա Բորտիչ, Իրինա Գորբաչյովա և Սերգեյ Շնուրով։ Ֆիլմի պիեմիերան Ռուսաստանում կայացել է 2018 թվականի մարտի 8-ին, վարձույթի առաջին օրվա հասույթը կազմել է 110 միլիոն ռուբլի, ինչը մարտի կեսի դրությամբ լավագույն ձեռքբերում էր 2018 թվականի ռուսական ֆիլմերի շարքում, առաջին չորս օրվա հասույթը հասել է մինչև 331 միլիոն ռուբլու (5,8 միլիոն դոլար). սա համաշխարհային ամենշաբաթյա ռեյտինգում ֆիլմը հասցրեց իններորդ հորիզոնականին։

## Սյուժե
Անյան, ուտելուց բացի, սիրում է նաև իր ընկերոջը՝ սպորտսմեն Ժենյային։ Բայց գիրացած Անյան այնքան էլ Ժենյայի սրտով չէր, և նա որոշում է լքել աղջկան։ Բայց Անյան չի հանձնվում և իր առջև խնդիր է դնում ազատվել ավելորդ քաշից։ Իսկ դրանում նրան օգնում է առողջ ապրելակերպով տարված Նիկոլայը։

## Դերերում
*Ալեքսանդրա Բորտիչ՝ Աննա
*Ռոման Կուրցին՝ ժենյա
* Իրինա Գորբաչյովա՝ Նատաշա
* Եվգենի Կուլիկ՝ Նիկոլայ
* Սերգեյ Շնուրով՝ Աննայի հայրը
* Ելենա Վալյուշկինա՝ Աննայի մայրը
* Ալեքսանդր Պտաշենչուկ՝ Դիմաս
* Վալերիա Դերգիլևա՝ Քրիստինա
* Անդրեյ Տրուշին՝ ֆիտնես-հրահանգիչ
* Օլեգ Կասսին՝ Գրիշա, կոմբայնավար
* Մարիա Բուկնիս՝ անվճռական աղջիկ
* Աննա Իչետովկինա՝ քրքջացող կին
* Ալյոնա Երմոլաևա՝ Ալյոնա

## Նկարահանող խումբ
* Պրոդյուսերներ՝ Սերգեյ Կորնիխին, Նիկոլայ Կուլիկով, Ալեքսեյ Նուժնիյ, Ալյոնա Կրեմեր,Եկատերինա Կոնոնենկո, Իլյա Նայշուլլեր
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Նուժնիյ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Նիկոլայ Կուլիկով, Ալեքսեյ Նուժնիյ՝ Կոնստանտին Մայերի մասնակցությամբ
* Բեմադրող օպերատոր՝ Կիրիլ Կլեպալով
* Բեմադրող նկարիչ՝ Մարգարիտա Աբլաևա
* Կոմպոզիտորներ՝ Դմիտրի Լանսկոյ, Դմիտրի Եմելյանով
* Մոնտաժի ռեժիսոր՝ Ավետ Հովհաննիսյան
* Գործադիր պրոդյուսեր՝ Ռուբեն Ադամյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Рецензии на сайте «Критиканство»

Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Վաճառական Ռուբեժանսկու դաստակերտ

**Վաճառական Ռուբեժանսկու դաստակերտ** (), շինություն Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդար քաղաքում։ Կառուցվել է 1908 թվականին մոդեռն ոճով։ Եղել է արդյունաբերող Վասիլի Ռուբեժանսկու առանձնատունը։ Գտնվում է Կրասնոդարի պատմական կենտրոնում` Կոմունարների փողոց, 8 հասցեով։

## Պատմություն
1908 թվականին երկրորդ գիլդիայի վաճառական Վասիլի Կոնդրատևիչ Ռուբեժանսկին, որը կահույքաատաղձագործական արվեստանոցի և կահույքի խանութի սեփականատեր էր, ձեռք է բերել հողատարածք Բորզիկովսկայա փողոցում (այժմ`Կոմունարների փողոց), որտեղ կառուցել է մոդեռն ոճի առանձնատուն։ Ստույգ հայտնի չէ, թե ով է նախագծի հեղինակը, բայց որոշ տվյալներով` դա եղել է Ռուբեժանսկու մտերիմ ընկերը` ճարտարապետ Գավրիիլ Նիկիտինը։

1920 թվականին, Եկատերինոդարում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո, Վասիլի Ռուբեժանսկին ձերբակալվել է և հետագայում գնդակահարվել։ Տունն ազգայնացվել է, իսկ վաճառականի այրին և երկու փոքր երեխաները վտարվել։

1988 թվականին կինոռեժիսոր Գալինա Դանելիան-Յուրկովան Եվգենի Դուբրովինի «Այծի սպասումով» գրքի մոտիվներով Ռուբեժանսկու առանձնատանը նկարահանել է «Ֆրանսիացին» ֆիլմը։

1996 թվականին կայացած շենքի վերականգնման ժամանակ դահլիճում և նախասրահում հայտնաբերել են ավելի ուշ սվաղի տակ թաքնված յուղով որմնանկարներ։

Ներկա պահին պետական պահպանության ենթակա ճարտարապետական հուշարձանների գրանցամատյանում ընդգրկված շենքում գտնվում է Կրասնոդարի երկրամասի առևտրաարդյունաբերական պալատի գրասենյակը, իսկ նախկին դաստակերտի տարածքում` Իգնատով եղբայրների անվան մանկական գրադարանը։

## Նկարագրություն
Շենքն ունի անկյունային քառալանջ նախշապատ աշտարակով երկհարկանի կցակառույց, որը պսակվում է բարձր մետաղական հողմացույցով։ Տան գլխավոր առմուտքի վերևում տեղադրված է պատշգամբ։ Ճակատի դեկորի տարրերի թվում են ծեփածո բուսական նախշը, որմնասյուների տեսքով լուսամուտային երեսկալները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1910 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի շենքեր և կառույցներ
Սուրբ Երրորդության եկեղեցի (Արամիլ)

**Սուրբ Երրորդության եկեղեցի** (), ուղղափառ եկեղեցի Արամիլում, գտնվում է Եկատերինբուրգի և Վերխոտուրսկի թեմի Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու իրավասության ներքո։

## Պատմություն
17-րդ դարի վերջում Արամիլում կառուցվեց առաջին փայտե եկեղեցին, սակայն դրա կառուցման ամսաթիվը կամ անվանումը անհայտ են։ Եկեղեցին երկար չի գոյատևել, քանի որ այն այրվել է 1709 թվականին  բաշկիրների ապստամբության  ժամանակ։ 1712-1717 թվականներին միտրոպոլիտ Իոհան Տոբոլսկու օրհնությամբ կառուցվեց փայտե եկեղեցի ի պատիվ Քրիստոսի Ծննդյան, որն այրվել է 1782 թվականին։ Հրդեհից չէր տուժել միայն զանգակատունը, որին կից էլ 1782 թվականին կառուցվեցին խորանը և զոհասեղանը։ Սակայն եկեղեցին փոքր էր և 1784 թվականին դրվեցին Սուրբ Երրորդության փայտե եկեղեցու հիմքերը, որի կառուցումն  ավարտվեց 1790 թվականին և օծվեց եպիսկոպոս Վառլամի կողմից։

Ներկայիս երեք կցաշենքերով քարե եկեղեցու հիմքերը դրվեցին 1830 թվականին և միայն 8 տարի հետո օծվեց  ձախ կցաշենքը Սուրբ Աստվածածնի պատվին։ 1842 թվականի  հունիսի 6-ին գլխավոր եկեղեցին օծվեց եպիսկոպոս Մելխիսեդեկի կողմից, իսկ վերջին աջ կցաշենքը օծվեց եպիսկոպոս Իոհանի կողմից ի պատիվ Եղիա մարգարեի։

Եկատերինբուրգի թեմի տեղեկատուի համաձայն 1915 թվականին  եկեղեցու հաստիքացուցակում եղել են երկու քահանա, մեկ սարկավագ և երկու տիրացու։

Ծխականների թիվը կազմել է ավելի քան չորս հազար մարդ։ 1937 թվականին եկեղեցին փակվեց, զանգակատունը և եկեղեցու ցանկապատը  ավերվեցին։  Արևելյան և հարավային կողմերում գտնվող գերեզմանոցը նույնպես անարգվեց։ Խորհրդային իշխանության տարիներին եկեղեցում սկզբում տեղակայված էր դպրոց, այնուհետև խանութ և առևտրի պալատ։

1990 թվականին   եկեղեցին վերադարձվեց հավատացյալներին։ 1991 թվականից եկեղեցում սկսեցին իրականացվել պաշտամունքային ծառայություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Храм во имя Святой Троицы 

Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պաշտամունքային կառույցներ
Ստրոգանովյան ուսումնարանի եկամտաբեր տուն

աջից|մինի|250x250փքս|Ստրոգանովյան ուսումնարանի եկամտաբեր տունը
**Ստրոգանովյան ուսումնարանի եկամտաբեր տուն** (), տեսարժանություն Մոսկվայում։ Ճարտարապետական հուշարձան է։

Տունը գտնվում է Կենտրոնական վարչական շրջան, Մյասնիցկայա փողոց, տուն 24/7, շինություն 1, Բասմաննի շրջան հասցեով։

## Պատմություն
1901 թվականին Ստրոգանովյան ուսումնարանին շնորհվել է Կայսերական կոչումը։ Ի պատիվ դրա այն ստացել է Մյասնիցկայա փողոց, տուն 24 հասցեում եկամտաբեր տուն կառուցելու իրավունք։ Տարածքից ստացվող շահույթը հատկացվում էր հիմնադրամին։ 1902 թվականին հայտարարվեց եկամտաբեր տունը կառուցելու նախագծի մրցույթ։ Արդյունքում հաղթեց Ֆեոդոր Շեխտելը։ 1904 թվականին սկսված շինարարությունն ավարտվեց 1906 թվականին։

1910 թվականին տան առաջին հարկում գտնվում էին իր ժամանակի նշանավոր ընկերությունները` «Պուտիլովյան գործարանների ընկերությունը», «Ֆերրեյն ընկերակցությունը», «Ռեմինգտոն» գրամեքենաների ընկերությունը։

1917 թվականի իրադարձություններից հետո տարածքը զբաղեցրեց Էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության գլխավոր վարչությունը։ Հետագայում այդ տանը ստեղծվել է «Ռուսաստանի էլեկտրիֆիկացման լենինյան պլանը»։

XXI դարում տանը չկա բնակելի հատված, և այն ամբողջովին տրված է գրասենյակներին։

## Ճարտարապետություն
Նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Ֆեոդոր Շեխտելը` Ալեքսանդր Կուզնեցովի մասնակցությամբ։ Սկզբում շենքում եղել է 5 հարկ։ Շենքը սեղանաձև է։ Բակում գտնվել է պուրակ։ Շենքի պատերը երեսպատված են հողի գույնի սալիկներով։ Առաջին երկու հարկերը տրվել էին խանութներին և գրասենյակներին։ Մնացած տարածքը բնակելի էր։

## Հայտնի մարդիկ
Տարբեր ժամանակներում շենքի բնակելի հատվածում ապրել են հետևյալ անվանի անձինք` Իվան Ռերբերգը, Նիկոլայ Կուրդյուկովը, Ագաթանգեղոս Կրիմսկին, Ռուբեն Սիմոնովը, Սերգեյ Օբրազցովի ընտանիքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Сайгина Л., Доходный дом Строгановского училища, журнал «Наука и жизнь», № 9, 2015, стр. 11 — 21

Կատեգորիա:1906 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Բալգա ամրոց

**Բալգա ամրոց** (, , , ),  գոթական աղյուսի ոճով կառուցված միջնադարյան ասպետական ճարտարապետության ամենահայտնի հուշարձաններից մեկը Կալինինգրադի մարզում։

## Պատմություն
մինի|Բալգա ամրոցի ավերակները
Լեգենդի համաձայն, V դարում այս վայրում ծովածոցի ափին էր գտնվում Հոնեդե ամրոցը, որը պրուսացիները կառուցել էին իրենց թագավոր Վիդևուտի համար։ Բարձրավայրում գտնվող փայտե ամրոցից ծովածոցը լավ տեսանելի էր։ Հենց այդ ռազմավարական առանձնահատկությունն է, որ գրավել է ասպետների ուշադրությունը, որոնք 13-րդ դարում եկել են Պրուսիա քրիստոնեություն տարածելու։ Ուստի, 1239 թվականին, ծանր ճակատամարտից հետո, այն անցել է Տևտոնական օրդենի ասպետների ձեռքը։

Ռազմագիտության բոլոր կանոնների համաձայն կառուցված ամրոցը գերազանց պաշտպանիչ կառույց է եղել, սակայն ամրոցի փայտե կառույցները շատ անգամ այրվել են տեղի բնակչության ճնշումներից հետո։ 1250 թվականին Տևտոնական օրդենի մեծ մագիստրի հրամանով խաչակիրներն ամրոցի տարածքում կառուցել են կոնվենտի հսկայական շենքը, որը դարձել է ապագա քարե ամրոցի նախնական հիմքը։ Շինարարության ընթացքում օգտագործել են դաշտային քար և այրված աղյուս։

1390-ական թթ. ամրոցում իշխել է  Կոնրադ ֆոն Կինբուրգը։ 1525 թվականին դուքս Ալբրեխտն այցելել է Բալգա՝ եպիսկոպոս Գեորգ ֆոն Պոլենցի մոտ, որն ամրոցի տիրակալն է եղել մինչև 1550 թվական։ Եպիսկոպոսի մահից հետո շատ շինություններ ավերվել են։ 1620 թվականին, Շվեդիայի պատերազմի ժամանակ, թագավոր Գուստավ Ադոլֆը Բալգան օգտագործել է որպես բազա։ Ավելի ուշ ամրոցի շենքերից մեկում բացվել է պանդոկ, իսկ աշտարակը ծառայել է որպես փարոս։

1701 թվականին Ֆրիդրիխ I-ը պատվիրել է Բալգայի քարն օգտագործելՊիլաուում ամրոց կառուցելու համար, որից հետո ամրոցը վերածվել է քարհանքի։

1927 թվականին զբոսաշրջիկների ներգրավման համար ամրոցի տարածքում կազմավորվել է տեղական պատմության թանգարանը, ֆորբուրգի պատերը ներկվել են Տևտոնական օրդենի մեծ մագիստրների անուններով։

## Ոչնչացման վտանգ
1945 թվականից հետո ամրոցը քանդվել է։ Չնայած դրան, հին ամրոցի ավերակները գրավում են բազմաթիվ զբոսաշրջիկների։
Պահպանվել են միայն ֆորբուրգի ավերակները և ամրոցի Նիկոլսկի եկեղեցին։

## Գրականություն
* Овсянов, А. В руинах старого замка. - Калининград: Янтарный сказ, 1998. - ISBN 5-7406-0021-9.

## Արտաքին հղումներ
* Путешествия по Калининградской области «Замок Бальга» 
* Виртуальный тур по «Замку Бальга», октябрь, 2014 года.
* 

Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ամրոցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Սերգեյ Եսենինի հուշարձան (Մոսկվա, Եսենինի բուլվար)

**Սերգեյ Եսենինի հուշարձան Եսենինի բուլվարում** (), քանդակագործական հորինվածք Մոսկվայի Եսենինի բուլվարում։ Քանդակագործն է ԽՍՀՄ գեղարվեստների ակադեմիայի ակադեմիկոս Վ. Ե. Ցիգալը։ Բացումը հարմարեցված էր բանաստեղծի ծննդյան օրվան` հոկտեմբերի 3-ին։

Հասցեն` ք. Մոսկվա, Եսենինի բուլվար, տուն 145/8-147։

## Պատմություն
Ռուս բանաստեղծ Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Եսենինի (1895-1925) բրոնզաձույլ հուշարձանը բացվել է Մոսկվայում 1972 թվականի հոկտեմբերի 3-ին և պատկերում է ամբողջ հասակով բանաստեղծին բրոնզե պատվանդանի վրա, որն ունի ճանապարհի իջնող հատվածի տեսք։ Բանաստեղծը պատկերված է շեղօձիք վերնաշապիկով, կապած գոտիով, լայն մազափնջով, ուսին գցած բաճկոնով։ Բանաստեղծն իջնում է ոչ մեծ պատվանդան-բլրակից։

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Վլադիմիր Եֆիմովիչ Ցիգալը, ճարտարապետներ Ս. Ե. Վախթանգովը և Յ. Վ. Յուրովը։

1995 թվականին պատվանդանին անբավարար ամրացվածության պատճառով քանդակն ընկել էր կողքի վրա, ինչը կարճ ժամկետում վերացվել է։

Հուշարձանի բացմանը ներկա է եղել բանաստեղծի դուստրը` Տատյանա Սերգեևնա Եսենինան։ 1984 թվականին Մոսխորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ Վ. Ֆ. Պրոմիսլովը իր «Մոսկվա» գրքում գրել է. *«Սերգեյ Եսենինի բրոնզե պատկերաքանդակը ոչ մեկին անտարբեր չի թողնում։ Պատանի բանաստեղծի պատկերաքանդակը դիպչում է իր քնարականությամբ և տխուր մտահոգվածությամբ, կեցվածքի բնականությամբ, որը զերծ է պաշտոնականությունից և հանդիսավորությունից։ Գրեթե գետնին կանգնած, Եսենինի բուլվարի սկզբնամասում, երիտասարդ [[կեչի]]ների և [[կաղամախի]]ների ֆոնին, հուշարձանը ներկայանում է մեզ որպես ինքնատիպ և վառ գեղարվեստական ստեղծագործություն»։*

## Տեխնիկական տվյալներ
Հուշարձանի քանդակն ու պատվանդանը պատրասված են բրոնզից։ Հարակից տարածքը շարված է անձև հարթ սալիկներով, շուրջն էլ տնկված են Ս. Եսենինի գովերգած կեչիները։

## Պատկերասրահ

RU P7236616.jpg|Համալիրի ընդհանուր տեսքը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. — М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. — 404 с.: с. 222. ISBN 978-5-9907078-1-8

## Արտաքին հղումներ
* Памятник Есенину на Есенинском бульваре в Москве 
* Памятник Есенину
* Памятник Есенину в Москве

Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Բորսայի շենք (Մոսկվա)

**Բորսայի շենք** (), բորսայի շենք Կիտայ-գորոդում, 19-րդ դարի ճարտարապետական հուշարձան։ 1873-1875 թվականներին կառուցել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Կամինսկին ուշ էկլեկտիկ ճարտարապետության ոճով 1830-ական թվականներին կառուցված շինության (ճարտարապետ՝ Միխայիլ Բիկովսկի) տեղում, Մոսկվայի բորսայի համար։ 1990-ական թվականներից շենքը զբաղեցնում է Ռուսաստանի առևտրաարդյունաբերական պալատը։ Շինության նշանակության հետ է կապված Իլյինկի հարակից հրապարակի անունը։ 
 
## Նախապատմություն
Մոսկվայի առևտրականների ավանդական, տարերային «բորսան» գտնվում էր Կիտայ-գորոդի ՀԻն հյուրատան բակում (Խրուստալնի նրբանցք)։ 1828 թվականին առևտրականները դիմել են գեներալ-գուբերնատոր, իշխան Դմիտրի Գոլիցինին Մոսկվայում բորսա ստեղծելու առաջարկով։ Բորսան բացվեց տասնմեկ տարի անց, 1839 թվականի նոյեմբերի 8-ին։

thumb|220px|left|Տեսքը նախքան 1870-ական թվականների բարեփոխումները
thumb|220px|left|Տեսարան Բորսայի հրապարակի կողմից, 1880-ական թթ. լուսանկար

Շինարարության համար Մոսկվայի առևտրականները գնեցին Իլյինկայի և Ռիբնի նրբանցքի անկյունում գտնվող տարածքը, որտեղ մի ժամանակ գտնվում էր Դմիտրի Սոլունսկու եկեղեցին, որը վերացել է 18-րդ դարում։ Կես միլիոն ռուբլի արժողությամբ (մասնակիորեն ֆինանսավորվել է Նիկոլայ I-ի կողմից) բորսայի առաջին շենքը 1836-1839 թվականներին կառուցել է Ճարտարապետ Միխայիլ Բիկովսկին «վերածննդի» էկլեկտիկ ոճով։ Շենքի երկու կողմերում գտնվող երկկողմանի մուտքերի միջև Բիկովսկին տեղադրել է բարակ մետաղական բեկորներով տերաս։ Երկար տարիներ այստեղ, օդային հատվածում են հավաքվել բորսային մակլերները և չեն ցանկացել մուտք գործել հիմնական բորսային սրահ ինչ-ինչ պատճառներով։

## Շինություն
1866 թվականին բորսայի շենքը վերակառուցելու համար ձեռք է բերվել Ռիբնի նրբանցքի հարակից տարածքը։ Նոր շենքը կառուցվել է 1873-1875 թվականներին Ալեքսանդր Կամինսկու նախագծի համաձայն։ Շինության համար ապամոնտաժվել է Վերափոխման եկեղեցին, որն այն ժամանակ կոչվում էր Պյատնիցկայա (քանի որ նախկինում այստեղ եղել է Պարասկևա Պյատնիցա անունով եկեղեցի)։

Նոր շենքը ձեռք է բերել դասական դիմանկար Իլինկիի կողմից և երկհարկանի նեո-վերածննդի ոճի կողային ճակատ Ռիբնի նրբանցքի կողմից։ Այն նախատեսված էր մինչև 1150 մարդու միաժամանակյա ընդունելության համար։ 1925 թվականին ճարտարապետ Իվան Կուզնեցովի նախագծով կառուցվել է ևս մեկ հարկ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* История Русского искусства. Т. 9. кн. 2. - М., 1965. - С. 326, 328
* Вострышев М. И., Шокарев С. Ю. Вся Москва от А до Я. - М.: Алгоритм : Книжная экспедиция Упр. делами Президента РФ, 2011. - 1062 с. - С. 65

Կատեգորիա:1875 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Նեֆերտարի

**Նեֆերտարի Մերի-են-մուտ** (*«Նեֆերտարի»* նշանակում է *հրաշալի ուղեկից*, *«Մերիտենմուտ»*՝ Մուտի (աստվածուհի) սիրելի, ), Ռամզես II - ի առաջին կինը, փարավոնի գահակալման առաջին տարուց սկսած համարվել է գլխավոր կայսրուհի։

## Ծագումնաբանություն
Կայսրուհու ծագման մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ, այնուամենայնիվ նա անվանվում է «ազնվական տիկին» կամ «ժառանգական ազնվական», այսինքն՝ շատ նշանավոր տիկին՝ ծննդով պատկանելով պալատական ընտանիքներից մեկին։ Ըստ որոշ տվյալներով նա պատկանել է XVIII դինաստիայի նախավերջին փարավոնի Այ ընտանիքին, այս փաստը, հավանաբար գաղտնի էր պահվում, քանի որ փարավոն–բարենորոգիչ Էխնաթոնի հետ ազգակցական կապը կարող էր վարկաբեկել կայսրուհուն։

## Կյանքի նկարագրություն
Եգիպտոսի և խեթական պետության միջև մ. թ. ա. 1269 թվականին խաղաղության համաձայնագիր կնքվելուց հետո, ըստ երևույթին, ակտիվորեն մասնակցելով երկրի քաղաքական կյանքին, հաստատել է նամակագրական կապ խեթական կայսրուհի Պուդուհեպայի հետ։

## Հուշարձաններ
[մինի|ձախից|Նեֆերտարիի նկարը նրան նվիրված [Աբու Սիմբելի տաճարներ|Աբու Սիմբել տաճարում]]
Պահպանվել են մեծ թվով հուշարձաններ նվիրված կայսրուհի Նեֆերտարիին՝
* Նա պատկերված է փարավոնի կողքին Լուքսորի սյան հակառակ կողմում՝ արձանագրությունների կողքին, որը թվագրում է Ռամզեսի կառավարման երրորդ տարին։ Կայսրուհին մշտապես պատկերվում էր ամուսնու հսկայական արձանների կողքին, քանի դեռ նրան չէին փոխարինել արքայադստրերը՝ նրա մահից հետո դառնալով կայսրուհի (Բինտանատ և Մերիտ-Ամոն)։
* Հրաշալի հարդարված, բայց շատ վնասված Նեֆերտարիի արձանը պահվում է Բրյուսելում։
* Նա ցուցադրված է Թուրինի թանգարանում կանգնած Ռամզեսի հայտնի պատկերաքանդակի կողքին։
* Ենթադրվում է, որ Նեֆերտարիին է պատկերում նաև Բեռլինի թանգարանի «անհայտ» թագուհու արձանը։

## Գրականություն
**Անգլալեզու**
* *Mc Donald J.* House of Eternity: the Tomb of Nefertari. - London, 1996.
* *Kitchen K.* Pharaoh Triumphant. The Life and Times of Ramesses II. - Warminster, 1982, p. 99.
* Michael E. Habicht, Raffaella Bianucci, Stephen A. Buckley, Joann Fletcher, Abigail S. Bouwman, Lena M. Öhrström, Roger Seiler, Francesco M. Galassi, Irka Hajdas, Eleni Vassilika, Thomas Böni, Maciej Henneberg, Frank J. Rühli: *Queen Nefertari, the Royal Spouse of Pharaoh Ramses II: A Multidisciplinary Investigation of the Mummified Remains Found in Her Tomb (QV 66).* In: *PLOS ONE.* vom 30. November 2016, .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Սոլկին Վ. Վ.'' Հին եգիպտական քաղաքակրթություն Ռամեսսիդների դարաշրջանում մ.թ.ա. 2000
* ''Հարին Ս. Ս.'' Նեֆերտարի - Ռամզես II - ի կինը

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ
Շպրոտների հուշարձան

**Շպրոտների հուշարձան** (), շպրոտներին նվիրված հուշարձան Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Մամոնովո քաղաքում, ձկան պահածոյացման կոմբինատի հարևանությամբ։ Տեղադրվել է 2008 թվականի հուլիսի 19-ին։ Հուշարձանը խորհրդանշում է խորհրդային ժամանակաշրջանում հայտնի ապխտած ձկան նրբախորտիկի «ռուսական գրանցումը»։

## Նկարագրություն
Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է երկու մետր բարձրությամբ մարմարե ծածկոցով ծածկված սեղան, որի վրա դրված է շպրոտներով բրոնզե պահածոյատուփը, որի բացված բերանից դուրս են հորդում շպրոտները, որոնցից մեկի գլխին ոսկե թագ կա։ Սեղանի վրա կա մակագրություն.

## Պատմություն
Մամոնովո քաղաքում պահածոյացման գործարանը գործում է 1949 թվականից։  Ռուսները սովորաբար Լատվիան են համարում «շպրոտի մայրաքաղաք»՝ մոռանալով իրենց բարիքների մասին։ Բալթիկ ծովի ափին գտնվող Մամոնովո քաղաքը երկար տարիներ զբաղվել է ձկնորսական արհեստով, ինչը հավերժացրել է շպրոտների հուշարձանը։ Հուշարձանի տեղադրման նախաձեռնությունը պատկանում է Մամոնովոյի քաղաքապետ Օլեգ Շլիկին։ Հուշարձանի արժեքը կազմել է 500 հազար ռուբլի։ Այն ստեղծել է տեղացի քանդակագործ Ֆեոդոր Մորոզը, որի աշխատանքները տեղադրված են նաև Կալինինգրադում և Սվետլոգորսկ առողջարանային քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Памятник шпротам в Мамоново 
* Памятник Шпротам в Мамоново, Достопримечательности Калининградской области
* Памятник шпротам (Мамоново)

Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Կալինինգրադի մարզի հուշարձաններ
Ալինախ Հեթումյան

**Ալինախ Հեթումյան** նաև **Ռուբեն Հեթումյան** (), արքայազն, արքայեղբայր, տեր Լամբրոնի, Տարսոնի և Մոլևոնի, Կիլիկիայի արքա Լևոն Գ-ի և Կիլիկիայի Կեռան թագուհու որդին, Կիլիկիայի արքաներ Հեթում Բ-ի, Թորոս Գ-ի, Սմբատ Ա-ի, Կոստանդին Բ-ի և Օշին Ա-ի երկվորյակ եղբայրը, արքայադուստրեր Ֆիմիի և Ռիթայի եղբայրը, Հեթումյանների թագավորական տոհմից։

## Կենսագրություն
Ալինախը ծնվել է 1272 թվականին, ըստ Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանյանի՝ 1283 թվականին։ 1307 թվականին գնացել է Խարբանդա խանի մոտ և սպանել տվել Լևոն Դ-ի և Հեթում Բ-ին սպանող Բիլարղուին։ 1317 թվականին ներկա է եղել Ադանայի եկեղեցական ժողովին։

1317 թվականին, Տարսոն գետում լողանալու ժամանակ՝ ձիուց քացի ստանալով մահացել է։ Օշին Ա թագավորը Ալինախին պատվով հուղարկավորել է Դրազարկի վանքում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 81
* «Կիլիկիո հայոց թագավորությունը և ինքնիշխան կազմավորումները 1320-1424 թթ.», Դավիթ Ֆ. Թինոյան, Երևան, 2011, էջ 22, 86

Կատեգորիա:Հեթումյաններ
Մոսկովյան հոգևոր կոնսիստորիայի շենք

**Մոսկովյան հոգևոր կոնսիստորիայի շենք** (), շենք կեղծռուսական ոճով, որը կառուցվել է 1890-ական թվականներին Մոսկվայում։ Նախագծի հեղինակն է ճարտարապետ Վասիլի Սրետենսկին։ Հասցեն՝ Մյասնիցկայա փողոց, տուն № 3։

## Պատմություն
XV դարում հոգևոր կոնսիստորիայի ապագա շենքի տեղում գտնվել է Գոդունովների ապարանքը։ Ապա այստեղ հիմնվել է Ռյազանի վանատունը, որտեղ ապրել են այդ թեմը կառավարող եպիսկոպոսները։ 1677 թվականից այստեղ տեղակայված է եղել վիրավոր զինվորների համար հոսպիտալ։ 1722 թվականին տարածքն ավելացել է ի հաշիվ հարևան տան, որն ավելի վաղ պատկանել է ցարական դրանիկ Պյոտր Պոտյոմկինին։

Եկատերինա II-ի օրոք այստեղ տեղակայվել է Գաղտնի գրասենյակը (քաղաքական հետախուզության և դատական մարմին XVIII դարի Ռուսաստանում) մենախցերով, որոնք հայտնաբերվել են XIX դարի վերջին շենքերը քանդելու ժամանակ։ Այդ մենախցերից մեկում նստել է Եմելյան Պուգաչովը։ 1801 թվականին շենքերը փոխանցվել են Հանրային խնամածության վարչությանը։

1833 թվականին երկհարկանի շենքում տեղակայվել է հոգևոր կոնսիստորիան իր արխիվով, որը պարունակում էր մոսկովյան բոլոր եկեղեցիների չափաբերական մատյանները։ 1890-ական թվականներին շինությունները քանդվել են, և 1895 թվականի հուլիսի 31-ին կայացել է նոր շենքի հիմնարկեքը։ Շենքի նախագիծը կեղծռուսական ոճով ստեղծել է ճարտարապետ Վասիլի Սրետենսկին։ Հարևանությամբ ճարտարապետ Պ. Պ. Վինոգրադովի նախագծով կցակառուցվել է եկամտաբեր տուն, որի կահավորված սենյակները հանձնվել են վարձակալությամբ, իսկ առաջին հարկում տեղակայված էին «Մազուրինյան բորսայական արտելի» գրասենյակը և Յուրի Նեչաև-Մալցովի խանութը։

1917 թվականի հեղափոխությունից հետո շենքում տեղակայվել է Ժողովրդական տնտեսության բարձրագույն խորհուրդը, որի գիտատեխնիկական բաժնին կից ստեղծվել է մեծ ընթերցասրահով գրադարան։ Այստեղ նաև գտնվել են «Տեխնիկատնտեսական բանբերի» խմբագրությունը և պետական տեխնիկական հրատարակչությունների գրախանութը։

Այժմ շենքում տեղակայված է ՌԴ ՆԳՆ ճանապարհային ոստիկանության գլխավոր վարչությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1895 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Վլադիմիր Կարապետյան (գնդապետ)

**Վլադիմիր Եղիշի Կարապետյան** ( (թաղված է Սևան քաղաքում), հայ ռազմական գործիչ, ԽՍՀՄ ԶՈՒ գնդապետ (1988 թվական)։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Կարապետյանը ծնվել է 1956 թվականին Սևան քաղաքում։ Աշխատել է Հոկտեմբերյանի ուղեկալում, այնուհետև Էջմիածնում եղել է ուղեկալի պետ։ 1978 թվականին ավարտել է ԽՄՀՄ ԶՈՒ Վորոշիլովի անվան ռազմաքաղաքական բարձրագույն ուսումնարանը, 1986 թվականին՝ Մոսկվայի Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ 1979-1991 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ սահմանապահ զորամասում։ 1992 թվականի հունվարից՝ սահմանապահ №1 գնդի հրամանատար։
մինի|ձախից|Վլադիմիր Կարապետյանի կիսանդրին Սևանի համանուն հրապարակում

## Գործունեություն
1992 թվականից մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ և ԼՂՀ Շահումյանի, Շուշիի, Մարտակերտի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

## Պարգևներ
* ՀՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշան
* ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Հիշատակ
Կարապետյանի անունով է կոչվել Սևանի 3-րդ հիմնական դպրոցը, որտեղ բացվել է Վլադիմիր Կարապետյանի անվան թանգարան։ Սևան քաղաքի Վլադիմիր Կարապետյանի անվան հրապարակում 2008 թվականին Սևան քաղաքի բնակիչների հավաքած գումարով և Հատուկ գնդի վետերանների միության օգնությամբ տեղադրվել է Կարապետյանի կիսանդրին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Մարվին Հից

**Մարվին Հից** (, ), շվեյցարացի ֆուտբոլիստ, «Բորուսիա Դորտմունդ» ակումբի դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա
Մարվից Հիցը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է շվեյցարական «Սանկտ Գալլեն» ակումբի երիտասարդական թիմում։ 2007 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Իվերդոն Սպորտ», որտեղից էլ՝ «Վինտերտուր»։ Այստեղ էլ Հիցը երկար չի մնում և նույն տարում տեղափոխվում է գերմանական «Վոլֆսբուրգ», որտեղ նա հիմնական թիմի երրորդ և երկրորդ թիմի հիմնական դարպասապահն է դառնում։ Ֆուտբոլիստը ակումբի հետ պայմանագիր էր կնքել մինչև 2011 թվականը։

2009-10 մրցաշրջանի Եվրապայի Լիգայի՝ իսպանական «Վիլյառեալի» դեմ 1/16 եզրափակչի խաղում Հիցը առաջին անգամ պաշտպանում էր հիմնական թիմի դարպասը։ Այսպիսի հնարավորություն նա ստացել էր իր թիմակից և հայրենակից Դիեգո Բենալիոյի ծանր վնասվածքի շնորհիվ։ Բունդեսլիգայի շրջանակներում անցկացրած առաջին հանդիպումը «Շալկե 04-ի» դեմ էր։ Այդ խաղում նա բաց թողեց մեկ գնդակ, ինչը չխանգարեց «Վոլֆսբուրգին» խաղը հաղթել 2:1 հաշվով։ Հիցը ակումբի դարպասը պաշտպանեց 1/16 եղրափակչի պատասխան և 1/8 եզրափակչի երկու խաղերում։

### Աուգսբուրգ
«Վոլֆսբուրգի» հետ կնքած պայմանագրի ավարտից հետո Հիցը ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվում է «Աուգսբուրգ»։ 2014-15 մրցաշրջանում Լևերկուզենի «Բայերի» դեմ հանդիպման ժամանակ Հիցը ավելացված 4-րդ րոպեին դառնում է գոլի հեղինակ՝ իր ակումբին փրկելով վերահաս պարտությունից։

### Բորուսիա Դորտմունդ
2018 թվականի մայիսին եռամյա պայմանագիր է կնքում Դորտմունդի «Բորուսիայի» հետ։ Նոր ակումբ է տեղափոոխվում կրկին ազատ գործակալի կարգավիճակով։

## Ձեռքբերումներ
* 2009 — Գերմանիայի չեմպիոն «Վոլֆսբուրգի հետ»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Վոլֆսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աուգսբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վինտերտուրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բազելի ֆուտբոլիստներ