Վեներա-10

**Վեներա 10** (, կամ *4V-1 համար 661*), խորհրդային Վեներա ծրագրի շրջանակներում արձակված ԱՄԿ, որը նախատեսված էր Վեներա մոլորակի հետազոտություններ իրականացնելու համար։ Արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից Մոլնիա կրող հրթիռով։

## Ուղեծրակայան
Կայանը մտավ Վեներայի ուղեծիր 1975 թվականի հոկտեմբերի 23-ին։ Նրա հիմնական առաքելությունն էր ծառայել որպես հաղորդակցության փոխանցող կայան իջեցվող սարքի և Երկրի միջև, նպատակ էր դրված նաև ուղեծրից ուսումնասիրել ամպերի շերտերն ու մթնոլորտային պարամետրերը մի քանի գործիքների և փորձերի միջոցով։

Ուղեծրակայանը բաղկացած էր գլանաձև իրանից, որին երկու կողմերից ամրացված մարտկոցներ։ Կայանի կոր մակերեսին կցված էր նաև բարձր հզորացումով պարաբոլիկ ալեհավաք։ Շարժիչների համակարգը կրող շրջանաձև մոդուլը ամրացված էր կայանի ներքևի մասում, իսկ կայանի գլանի մյուս կողմին ամրացված էր իջեցվող սարքի 2,4 մետրանոց գունդը։ Ուղեծրակայանի վրա տեղադրված էին հետևյալ գիտական սարքերը՝ ինֆրակարմիր սպեկտրոմետր և ռադիոմետր, ուլտրամանուշակագույն լուսաչափ, Եռակողմ մագնիսաչափ, տեսախցիկներ, էլեկտրաստատիկ վերլուծիչ, իոնային թակարդ, ցածր էներգիայի պրոտոնններ / ալֆա մասնիկների դետեկտոր, ցածր էներգիայի էլեկտրոնների դետեկտոր, գազի արտանետման 2 հաշվիչ, չերենկովյան դետեկտոր։

Վեներա հասնելու համար տիեզերանավը ուղևորվել է Երկրից դեպի մոլորակ հելիոկենտրոն ուղեծրով՝ 0,72 ԱՄ պերիհելիով, 1,02 ԱՄ ապոհելիով, 0,17 էքսցենտրիսիտետով, 2,3 աստիճանի թեքումով և 294 օր ուղեծրի պարբերությամբ։

## Իջեցվող սարք
1975 թվականի հոկտեմբերի 23-ին կայանի իջեցվող սարքը անջատվեց ուղեծրակայանից և հոկտեմբերի 25-ին ժամը 05:17 կատարեց վայրէջք մակերևույթին։  Իջեցվող սարքը կշռում էր 1560 կգ վայրէջքի սկզբում, իսկ մակերևույթին հասած պահին՝ 660 կգ։ Կայանի ներսում հովացումը ապահովելու համար օգտագործվել է շրջանառվող հեղուկային համակարգ։ Այս համակարգը, գումարած նախնական սառեցումը նախքան մուտքը մթնոլորտ, թույլ տվեց ապահովել իջեցվող սարքի աշխատանքը և տվյալների փոխանցումը ուղեծրակայանին վայրէջքից հետո 65 րոպեի ընթացքում, դրանից հետո սարքի հետ ռադիոկապն ընդհատվեց, քանի որ ուղեծրակայանը դուրս եկավ ռադիոկապի տիրույթից։


Պատկեր:Magellan - Venera 10 landing site mgn c115n283 1.gif|Վեներա-10-ի վայրեջքի վայրը քարտեզագրված Մագելան ուղեծրակայանից
Պատկեր:Venera10surface.gif|Վեներայի մակերեսը, ինչպես լուսանկարվել է Վեներա-10 իջեցվող սարքից


Վեներա-10-ի իջեցվող սարքը վայրէջք կատարեց 15,42° հց․լայն․ 291,51° աե․ երկ․ կետից 150 կմ շառավղով տարածքում, Բետա և Հիլդա շրջանների սահմանագծի մոտ, Վեներա-9-ի իջեցվող սարքի վայրեջքից 3 օր անց, մոտ 2200 կմ հեռավորության վրա։ Կայանի կատարած չափումները ցուց տվեցին, որ մակերևույթին մոտ քամու արագությունը կազմում էր 3,5 մ/վ։ Այլ չափումները ներառում էին մթնոլորտային ճնշումը տարբեր բարձրություններում, ջերմաստիճանը և լուսավորության մակարդակը։ Վեներա-10-ն երկրորդ զոնդն էր, որը ուղարկեց հեռուստատեսային (սև և սպիտակ) նկարներ Վեներայի մակերևույթից, որոնց վրա երևում էին նրբաբլիթի ձևի լավայի ժայռեր, որոնց միջև առկա էր լավա կամ այլ քայքայված ժայռաբեկորներ։ Պլանավորված 360 աստիճան համայնապատկերային լուսանկարը հնարավոր չի եղել ստանալ, քանի որ տեսախցիկի ոսպնյակների երկու կափարիչներից մեկը չհաջողվեց բացել, ինչը սահմանափակեց նկարները մինչև 180 աստիճան։

## Տես նաև
* Վեներա ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Космические аппараты серии "Венера" НПО им. С.А.Лавочкина описание аппаратов на сайте НПО имени Лавочкина
* Венера или первые 60 kpx с другой планеты

Կատեգորիա:1975 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ
Կատեգորիա:Վեներա ծրագիր