open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էդեսայի ջրվեժներ

**Էդեսայի ջրվեժները** կամ **Էդեսիսի ջրվեժներ**, գտնվում են Հունաստանի Էդեսա քաղաքում։ Բնական երևույթ է, որն առաջացել է ուժեղ երկրաշարժից հետո, որը հարվածել է հարակից տարածքին 14-րդ դարում։ Այդ ժամանակից ի վեր նրանց ձևաբանության մեջ շատ փոփոխություններ են տեղի ունեցել ավելի փոքր մասշտաբի երկրաշարժերի պատճառով։

Այս ջրվեժների հիմնական աղբյուրը Ագրա-Նիսիուն է, որից հոսում է հիմնական գետը՝ Էդեսայոսը։ Էդեսայոսի ճյուղերը ջրվեժներն են։ Ավելին, ջրվեժների գեոպարկը տարածվում է ավելի քան 100,000 քառակուսի մետր տարածքի վրա և ժայռի վրա գտնվող արահետի վրա 1,1 կմ հեռավորության վրա։

Ջրվեժները Էդեսա այցելողների հիմնական գրավչությունն են։ Տարածքում կա տասներկու ջրվեժ, որոնցից չորսը տեսանելի է։

Ջրվեժի զբոսայգու արահետները ներառում են քարե սալիկապատ արահետը դեպի Հին էդեսա քաղաքի հարթավայրով։ Այս հատվածը մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Հին Էդեսան, Էդեսայի ակրոպոլիսը (Վարոսի շրջան) և Սալոնիկն իրար կապող հին Էգնատիա ճանապարհի մի մասն էր։

## Պատմություն
### Ձևավորում
alt=Waterfalls of Edessa in Greece|thumb|Հունաստանում Էդեսայի ջրվեժները
Էդեսայի ջրվեժները ձևավորվել են 14-րդ դարում երկրաբանական կամ եղանակային երևույթից հետո։ Սկզբնապես ջրի մեծ մասը պահվում էր քաղաքից արևմուտք ընկած ավազանում։ Հետագայում ջրերը սկսեցին անցնել քաղաքի միջով և սկսեցին տպավորիչ կերպով հոսել բարձր ժայռերից` ստեղծելով բազմաթիվ փոքր գետեր և ջրվեժներ։

### Արդյունաբերական շահագործում
19-րդ դարի վերջին մի շարք գործարաններ կառուցվեցին քաղաքի ժայռի վրա, քանի որ ջրվեժները կարող էին օգտագործվել առանց ծախսերի էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, ստեղծվեցին տեքստիլ գործարանի հինգ խոշոր գործարաններ և մի քանի լաբորատորիաներ և կաշեգործարաններ։ Յուրաքանչյուր գործարան օգտագործում էր ջրվեժը` արտադրություն իրականացնելու և ինքնավար էլեկտրական համակարգ ստեղծելու համար։

### Զբոսաշրջություն
alt=Edessa Waterfalls  Municipal Restaurant|thumb|Զբոսաշրջիկները կարող են խմել իրենց սուրճը ջրվեժների ներսում
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից և Էդեսայի քաղաքապետարանի վերահաստատումից հետո ջրվեժի տարածքն անցավ պետության ձեռքը։ Քաղաքապետարանը հավաքագրել է համագործակիցներ և այգեպաններ` տարածքը վերակառուցելու և առանձնացնելու համար, և կառուցվել են մեծ այգիներ և արահետներ։ Աշխատանքներն ավարտվել են 1953 թվականին։ Երկու մեծ ջրվեժների արանքում գտնվող կղզու վրա տեղադրվել է քաղաքային ռեստորան, որը կոչվում էր «Կետեր»։ 1960-ականներին արահետներ և նշաններ կառուցվեցին, որպեսզի այցելուները կարողանան անվտանգ մոտենալ։

2003 թվականից ի վեր գիշերները ջրվեժները լուսավորվում են ծիածանի գույներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ջուրը Եվրոպայում
Կատեգորիա:Ջրվեժներ այբբենական կարգով
Իոլանդա Վալուա

**Իոլանդա Վալուա** (, ), Սավոյայի դքսուհի, դուքս Ամադեուս IX-ի կինը և Սավոյայի ռեգենտն իր որդու՝ Ֆիլիբերտ I-ի անչափահասության տարիներին 1472 - 1478 թվականների ընթացքում։ Անվանակոչվել է իր տատիկի՝ Իոլանդա Արագոնցու պատվին։ Հայտնի է նաև որպես *Իոլանդա Ֆրանսիացի*։

## Կյանք
Իոլանդան Ֆրանսիայի թագավոր Շառլ Հաղթանակողի և Մարի Անժուացու դուստրն էր։ 1452 թվականին ամուսնացել է Ամադեուս IX-ի հետ։

1465 թվականին նրա ամուսինը դարձել է Սավոյայի դուքսը, որով Իոլանդան դարձել է դքսուհի։ Ամուսնու էպիլեպսիայի պատճառով վերահսկել է պետությունը և պայքարել սավոյարդյան բարոնների հետ։

### Ռեգենտություն
1472 թվականի մարտին ամուսնու մահից հետո Իոլանդան ցմահ դարձել է իր որդու՝ Ֆիլիբերտի ռեգենտը։ Իր եղբայր Կառլ Վալուայի նման եղել է Բուրգունդիայի վերջին դուքս Կառլոս Խիզախի դաշնակիցն ընդդեմ իր հարազատ եղբոր՝ Լյուդովիկոս XI-ի։ 1476 թվականին տեղի ունեցած Գրանսոնի ճակատամարտում Բուրգունդիայի պարտությունից հետո դուքսը նրան մեղադրել է Լյուդովիկոսի հետ միության մեջ գտնվելու մեջ և բանտարկել։ Ազատվելուց հետո նա հաշտվել է եղբոր հետ և մինչև իր մահը լավ հարաբերություններ պահպանել նրա հետ։

Իոլանդան եղել է Եվրոպայում առաջին անձը, որը միջին դարերում վագր է պահել։ Հայտնի է, որ նա Թուրինում 1478 թվականին վագր է պահել։

## Զավակներ
Ամադեուսի հետ ունեցել են տասը երեխա․

# Լյուդովիկոս Սավոյացի (1453)։
# Աննա Սավոյացի (1455&ndash;1480), ամուսնացել է Ալտամուրայի արքայազն Ֆրեդերիկ Նեապոլցու հետ (1452&ndash;1504)։
# Կառլոս Սավոյացի (1456&ndash;1471), Պիդմոնի արքայազն։
# Մարիա Սավոյացի (1460&ndash;1511), ամուսնացել է Հահբերգ-Զաուզենբերգի արքայազն Ֆիլիպի հետ (1454–1503)։
# Լուիզա Սավոյացի (1462&ndash;1503), 1479 թվականին ամուսնացել է Հաֆ դե Շալոնի հետ։
# Ֆիլիբերտ I Սավոյացի (1465&ndash;1482)։
# Բեռնարդ Սավոյացի (1467)։
# Չառլզ I Սավոյացի (1468&ndash;1490)։
# Ջեյմս Լուի Սավոյացի (1470&ndash;1485), Ջենևուա մարզի կոմս։
# Ջոն Կլոդ Գալեացո Սավոյացի (1472)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
Կատեգորիա:Թագուհիներ
Կատեգորիա:Ռեգենտներ
Կատեգորիա:Վալուաներ
Ահմադ ալ-Խամիսի

**Ահմադ Աբդ ալ-Ռահման ալ-Խամիսի** (ամբողջական անունը՝ , ), եգիպտացի լրագրող և գրող։

## Կենսագրություն
Ահմադ ալ-Խամիսին ծնվել է 1948-ի հունվարի 28-ին Կահիրեում՝ կիրթ ընտանիքում։ Մայրը ուսուցչուհի էր, իսկ հայրը՝ Աբդ ար-Ռահման ալ-Խամիսին՝ եգիպտացի հայտնի բանաստեղծ և լրագրող։

Ահմադ ալ-Խամիսին լրագրողի գործունեությունը սկսել է 1964 թվականին։ Արդեն 1965 թվականին «Sabah Al-Kheer» («Բարի լույս») և «Al-Qessa» ամսագրերում տպագրվել են ալ Խամիսիի առաջին ստեղծագործությունները։ Այդ ժամանակ հայտնի գրականագետ Յուսուֆ Իդրիսը ալ-Խամիսիին ներառել է «Al-Kateb» ամսագրում։

Ահմադ ալ-Խամիսիի «Երազանքներ, Թռչուն, Կառնավալ» պատմվածքների առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1967 թվականին։ Նա իրեն փորձել է նաև կինոարվեստում՝ գրելով «Պատկառելի ընտանիքներ» ֆիլմի (1968) սցենարը։

1968 թվականի փետրվարին Ահմադ ալ-Խամիսին ձերբակալվել է ուսանողական ցույցին մասնակցելու համար, նրան դատապարտել են և երկուսուկես տարի բանտ նստեցրել։ 1971 թվականին Ահմադ ալ-Խամիսին ազատ է արձակվել։

1972 թվականին տեղի է ունեցել ալ Խամիսիի գործունեության կտրուկ շրջադարձը, որը մեծամասամբ որոշել է նրա հետագա ճակատագիրը՝ նա լքել է Եգիպտոսը և ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել ԽՍՀՄ։ Այնտեղ՝ Մոսկվայի պետական համալսարանում, վարժ տիրապետել է ռուսերենին և ռուս գրականության ոլորտում ստացել թեկնածուական աստիճան (1992)։

Միևնույն ժամանակ ալ Խամիսին եղել է Աբու Դաբի (Abu Dhabi broadcasting service, 1989-1998) ռադիոծառայության, էմիրաթյան «Al Itihad» թերթի (1991-1998) և եգիպտական «Al-Ahaly» և «Al-Yasar» ամսագրերի թղթակիցը։

Ահմադ ալ-Խամիսին Եգիպտոսի լրագրողների միության և Եգիպտոսի գրողների միության անդամ է, տպագրվում է եգիպտական և արաբական մի շարք ամսագրերում՝ առավելապես քաղաքական թեմաներով, ինչպես նաև մշակութային հարցերով։

## Ստեղծագործություն
Ահմադ ալ-Խամիսիի ստեղծագործությունները հիմնականում նովելներ և հասարակական-քաղաքական հրապարակախոսություններ են․

* «Մոսկվան արցունքներին հավատում է» (հոդվածներ, 1991)
* «Պատերազմ Չեչնիայում» (հոդվածներ, 1996)
* «Մի կտոր գիշեր» (կարճ պատմվածքների ժողովածու, 2004)
* «Փակ դռներ Եգիպտոսում ղպտիների և մուսուլմանների միջև» (հոդվածներ, 2008)

Ահմադ ալ-Խամիսին հայտնի է նաև որպես ռուսական դասական ստեղծագործությունների և հրապարակախոսությունների թարգմանիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտացի գրողներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ
Բուալեմ Սանսալ

**Բուալեմ Սանսալ** (, , ), ալժիրցի գրող, ստեղծագործել է ֆրանսերեն։ Բազմաթիվ գրական մրցանակների դափնեկիր է։ Արվեստի և գրականության շքանշանի կավալեր է (2012)։

## Կենսագրություն
Բուալեմ Սանսալը ծնվել է 1949 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Տենիետ Էլ Հադում։ Հայրը՝ Աբդելկադեր Սանսալը, Մարոկկոյի հարուստ ընտանիքից էր, որտեղից փախել է Ալժիր։ Մայրը՝ Հաջիջա Բենալուշը, ուներ եվրոպական կրթություն։ Բուալեմն ավարտել է Ալժիրի Ազգային պոլիտեխնիկական դպրոցը՝ ինժեների դիպլոմով։ Այնուհետև ստացել է տնտեսագիտության դոկտորի աստիճան։ Ալժիրի արդյունաբերության նախարարությունում աշխատել է որպես ուսուցիչ, խորհրդատու, գործարար և ավագ պետական ծառայող։ Սկսել է գրել հիսուն տարեկանում, այն բանից հետո, երբ ազատվել է հանրային ծառայությունից, քանի որ դեմ է արտահայտվել կրթության բռնի արաբացմանը և իսլամի աճին։ Գրողի ստեղծագործական ուղու սկիզբը տեղի է ունեցել Ալժիրում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Չնայած գրաքննությանը և իր հասցեին արված սպառնալիքներին՝ Բուալեմը կնոջ և երկու դուստրերի հետ ապրում է Բումերդեսում։ Գրողը հետևողականորեն դեմ է Ալժիրում իսլամական ծայրահեղականության աճին և Ալժիրի հասարակության մտավոր և բարոյական հիմքերի պահպանմանը։

## Ստեղծագործություններ
* «Բարբարոսների երդումը» (, 1999)
* «Սնամեջ ծառի խելագար երեխան» (, 2000)
* «Ասա դրախտ» (, 2003)
* «Հարագա» (, 2005)
* «Գերմանական Գյուղ, կամ Շիլլեր եղբայրների Օրագիրը» (, 2008)
* «Դարվինի փողոց» (, 2011)
* «2084: աշխարհի վերջը» (, 2015)
* «Գնացք դեպի էրլինգեն» (, 2018)

## Մրցանակներ
* Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի մրցանակ (2015)
* Ֆրանսիական վերածննդի ոսկե մեդալ (2014)
* Ֆրանկոֆոն մրցանակ (2013)
* Գերմանական գրահրատարակիչների համաշխարհային մրցանակ (2011)
* Էդուար Գլիսանի մրցանակ
* Լուի Գիյու մրցանակ (2008)
* Նեսիմ Հաբիֆի մրցանակ
* RTL - Lire մրցանակ (2008)
* Միշել Դարդի մրցանակ
* Արևադարձային մրցանակ (1999)
* Մրցանակ առաջին վեպի համար (1999)

2012 թվականին «Դարվինի փողոց» վեպի համար Բուալեմն արժանացել է արաբական սիրավեպ մրցանակի, սակայն չի ստացել մրցանակը Երուսաղեմի միջազգային գրական փառատոնին մասնակցության պատճառով։ Գրողը մրցակիցների կողմից քննադատությանը պատասխանել է․ «Ես զբաղվում եմ գրականությամբ, ոչ թե պատերազմով... գրականությունը հրեական, արաբական կամ ամերիկյան չէ։ Այն պատմում է բոլորին ուղղված պատմություններ»։

## Ծանոթագրություններ
Ջեմիլյա Բենաբիբ

**Ջեմիլյա Բենաբիբ** (, ), ֆրանս-կանադացի քաղաքական և գրական գործիչ, մուսուլմանական ֆունդամենտալիզմի հակառակորդ։ Լինելով Քվեբեկյան կուսակցության ակտիվ անդամ` Ջեմիլյա Բենաբիբը պաշտպանում է Քվեբեկի անկախությունը Կանադայից։ Քվենեկի նահանգում անցկացվող խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ 2012 թվականին նա եղել է Պոլին Մարուայի գլխավոր կողմնակիցներից մեկը։ Ապրում է Քվենեկ նահանգի Գատինո քաղաքում։ 2019 թվականի հունիսի 16-ին, այն օրը, երբ Քվեբեկում ընդունվել է կրոնական խորհրդանիշների արգելքի մասին օրենքը, Բենաբիբը հայտարարել է իր` Բելգիա մեկնելու մասին, որպեսզի միանա աշխարհականացման գործողությունների կենտրոնին, որտեղ նա պետք է աշխատեր Եվրոպայի և ամբողջ երկրների աշխարհիկ մուսուլմանների միավորմամբ։

## Կենսագրություն
Ջեմիլյան ծնվել է 1972 թվականին, Ուկրաինայի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության տարածքում։ Նրա հայրը ալժիրցի էր, մայրը` հույն և կիպրոսցուհի։

## Գրական գործունեություն
2009 թվականին Ջեմիլյան դառնում է Կանադայի գեներալ-նահանգապետի գրական մրցանակի հաղթող` իր «Իմ կյանքք Ղուրանի դեմ. կնոջ խոստովանանք իսլամի մասին» (Ma vie à contre-Coran: une femme témoigne sur les islamistes) գրքի համար։ Ավելի ուշ հրատարակվել է նրա երկրորդ` «Ալլահի զինվորները գրոհում են Արևմուտքը» (Les soldats d’Allah à l’assaut de l’Occident) գիրքը։ Գրողի երրորդ և չորրորդ` Des femmes au printemps (2012 թվական) և L'automne des femmes arabes (2013 թվական) գրքերը կնոջ հայացքից պատմում են Թունիսում և Եգիպտոսում արաբական հեղափոխության մասին։ Բենաբիբի հինգերորդ` Après Charlie, Laïques de tous les pays, mobilisez-vous! գիրքը հրատարակվել է 2016 թվականին։

## 2012 թվականի ընտրություններ
Քվեբեկում 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրության ժամանակ Ջեմիլյան որպես Քվեբեկի կուսակցության թեկնածու առաջադրվում է Տրու-Ռիվեր շրջանում անց կացվող ընտրություններին, բայց նա չի կարողանում գրավել տեղի Լիբերալ կազմակերպության անդամ Դանիել Սեն-Ամանի տեղը, չնայած նա ընդհուպ մոտեցել էր նրա ցուցաբերած արդյունքին։ Այնուամենայնիվ, Քվեբեկում մեծամասնությամբ հաղթում է Քվեբեկյան կուսակցությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական էջ

Կատեգորիա:Ալժիրցի կին գրողներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանադացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կանադացի վավերագիրներ
Քաթիբ Յասին

**Քաթիբ Յասին** (), իրական անունը` **Մուհամմադ Խալլութի** (, ), ալժիրցի գրող, բանաստեղծ և դրամատուրգ։ Շատ հայտնի է նրա «Նեջմա» վեպը, որի շնորհիվ Քաթիբ Յասինը համարվում է ալժիրյան գրականության հիմնադիր։

## Կենսագրություն և աշխատանքներ
Քաթիբ Յանսինը ծնվել է 1929 թվականին, Կոնստանտինայում։ Նա ծագում է կրթված ֆրանսախոսող ընտանիքից, սկզբում հաճախել է ավանդական մուսուլմանական դպրոց, իսկ հետո` ֆրանսիական լիցեյ։ 1945 թվականի մայիսի 8-ին, 15-տարեկան հասակում, մասնակցել է ժողովրդի ըմպոստացմանը Սետիֆում։ Ըմբոստությունը դաժանորեն ճնշվում է, տասնյակ հազարավոր ալժիրցիներ սպանվում են, իսկ Քաթիբ Յասինի մայրը խելագարվում է։ Նա բանտարկվել է և չորս ամիս անցկացրել բանտում, իսկ ազատումից հետո նա դուրս է մնացել լիցեյից։ Հետագայում այդ փորձը դառնում է որոշիչ նրա հետագա գործունեության համար։

Քաթիբ Յասինը ուսումը շարունակում է Աննաբայում, հետո` Ֆրանսիայում։ 1946 թվականին հրատարակվում է նրա բանաստեղծական առաջին` «Soliloque» ժողովածուն։ 1948-ից 1950 թվականներին լրահաղորդ է եղել Alger républicain-ում։ 1950 թվականին, հոր մահից հետո որոշ ժամանակ աշխատել է նավահանգստի բեռնափոխադրող։ 1951 թվականին հեռանում է Ալժիրից և մեկնում է Ֆրանսիա։ Այնտեղ 1956 թվականին հրապարակվել է նրա «Նեջմա» վեպը։ Հաջորդող տարիներին Քաթիբ Յասինը շատ էր ճանապարորդում դեպի Իտալիա, Բելգիա, Գերմանիա, Թունիս, Շվեյցարիա, Ռուսաստան, Հունաստան և այլ ուրիշ երկրներ, Ալժիր է վերադառնում միայն 1970 թվականին։ Այնտեղ նա ստեղծում է սեփական` ACT, «Action culturelle des travailleurs» թատերախումբը, որի հետ ներկայացումներ էր տալիս, զուգակցելով դերասանական խաղը, երաժշտությունը և պարը։

1989 թվականին գրողը մահանում է Գրենոբլում, լեյկեմիայից։ Նրա աճյունը թաղվել է Էլ Ալիա գերեզմանատանը, Ալժիրում։

Քաթիբ Յասինի գրական աշխատանքը, որը գրվել է հիմնականում ֆրանսերեն, խիստ կապված է Ալժիրի պատմության և մշակույթի հետ և ունի վառ արտահայտված հակագաղութային բնավորություն։ Եվրոպայից վերադառնալով Ալժիր` նա սկսում է գրել օրախնդրական, բանավիճական պիեսներ` խոսակցական արաբերեն լեզվով, որպեսզի մոտ լինի հասարակ ժողովրդին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ալժիրցի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի գրողներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ
Սեֆի Ատտա

**Սեֆի Ատտա** (, ), նիգերացի-ամերիկացի մրցանակակիր գրող, դրամատուրգ և սցենարիստ։ Նրա գրքերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, ռադիոհաղորդումները հեռարձակվել են BBC-ի կողմից, իսկ նրա թատերական բեմադրությունները կատարվել են միջազգային բեմերում։ Մրցանակները, որոնք նա ստացել է, ներառում են 2006 թվականին ստացած Wole Soyinka գրական մրցանակը և 2009 թվականի Noma Award մրցանակը` Աֆրիկայում հրատարակչական գործունեության համար։

## Կենսագրություն
Հայրը դաշնային կառավարության պաշտոնյա էր, մահացել է 1972 թվականին, մայրը միայնակ է մեծացրել հինգ երխաներին։ Սեֆին ավարտել է Լագոսի Քուին քոլեջը և Միլֆիլդ դպրոցը Մեծ Բրիտանիայում։ Այնուհետև նա ավարտել է Բիրմինգհեմի համալսարանը (1985): 1994 թվականին մասնագիտությամբ բժիշկ ամուսնու հետ նա տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ։ Ապրում է Միսսիսիպի նահանգի Մերիդիան քաղաքում։

### Ստեղծագործություններ
**Վեպեր**

* 2005` *Everything Good Will Come*, Interlink Books (ֆր., գերմ., իսպ., պարս., 2008)
* 2010` *Swallow*, Interlink Books (ֆր., պարս. 2011)
* 2012` *A Bit of Difference*, Interlink Books (վերաթողարկումը` 2013)

**Պատմվածքների հավաքածու**

* 2008` *Lawless and other stories*
* 2010` *News from Home*, Interlink Books (ֆր., պարս. 2012)

**Պիեսներ**

* 2005` *The Engagement*, MUSON Centre, Lagos
* 2011` *The Cost of Living*, Lagos Heritage Festival, Terra Kulture, Lagos
* 2011` *Hagel auf Zamfara*, Theatre Krefeld, Germany
* 2012` *An Ordinary Legacy*, The MUSON Festival, MUSON Centre, Lagos
* 2012` *The Naming Ceremony*, New World Nigeria, Theatre Royal Stratford East, London

### Ռադիոպիեսներ
* 2002` *The Engagement*, BBC Radio
* 2004` *Makinwa’s Miracle*, BBC Radio
* 2007` *A Free Day*, BBC Radio
* 2013` *The Wake*, Smooth FM, Lagos

**Կինոսցենարներ**

* 2009` *Leaving on Your Mind*

## Ճանաչում
Վոլե Շոյինկայի մրցանակ (2006): Աֆրիկյան գրականության Նոմա մրցանակ (2009):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hanif S. Vision of the post colonial world in new Nigerian fiction: a literary analysis of Chimamanda Ngozi Adichie, Sefi Atta, Helon Habila and Chris Abani’s selected works. Saarbrüken: LAP Lambert Academic Pub., 2012

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* [[2005]]
* [ Հարցազրույց, [2008]]

Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի գրողներ
Դինկո Դերմենջիև

**Դինկո Ցվետկով «Չիկո» Դերմենջիև** (, ), բուլղարացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ Բուլղարիայի սպորտի վաստակավոր վարպետ (1967 կամ 1968), Բուլղարիայի տարվա մարզիկ (1974), «Բոտև» ակումբի 20-րդ դարի լավագույն ֆուտբոլիստ։ Պլովդիվի պատվավոր քաղաքացի։

## Կարիերա
Դինկո Դերմենջիևը գրեթե ողջ կարիերան անցկացրել է Պլովդիվի «Բոտև» ակումբում, ինչպես նաև 1958/1959 մրցաշրջանում խաղացել է «Մարիցայի» կազմում։ Դինկոն Բուլղարիայի ազգային հավաքականում անցկացրել է 58 հանդիպում։ Ազգային թիմում աշխարհի երեք առաջնությունների (1962, 1966 և 1970) մասնակից է։ Վերջինում գոլ է խփել Պերուի ազգային ընտրանուն։

Ճանաչվել է «Բոտևի» 20-րդ դարի լավագույն ֆուտբոլիստ։

Դերմենջիևը դարձել է Նիկոլայ Բարեկովի «Բուլղարիան առանց գրաքննության» () կենտրոնամետ կուսակցության հիմնադիրներից։

Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտելուց հետո Դերմենջիևը ստացել է ՈՒԵՖԱ-ի արտոնագիր և մարզիչ է աշխատել տարբեր թիմերում՝ «Չեպինեցում» (Վելինգրադ) (1978-1979), «Շումենում» (1984-1985), Բուլղարիայի երիտասարդական հավաքականում (1985-1987, 1994-1995), «Սպարտակում» (Պլևեն) (1987-1988), «Օմոնիայում» (Արադիպու) (Կիպրոս) (1988-1989), «Մարիցայում» (Պլովդիվ) (1997), «Լևսկիում» (Սոֆիա) (1991), «Խեբիրում» (1992), «Չեռնոմորեցում» (Բուրգաս) (1995), «Լոկոմոտիվում» (Սոֆիա) (1996), «Լոկոմոտիվում» (Պլովդիվ) (1996, 1998-1999) և «Բոտևում» (Պլովդիվ) (1979-1984, 1989-1991, 1992-1993, 1995-1996, 1997-1998, 1999-2001)։

Դինկո Դերմենջիևը մահացել է 2019 թվականի մայիսի 1-ին Պլովդիվում։

2020 թվականին Պլովդիվում մեկնարկել է քաղաքի «Խրիստո Բոտև» մարզադաշտի մոտ Դինկո Դերմենջիևի հուշարձանը տեղադրելու նախաձեռնությունը։

## Նվաճումներ
* Բուլղարիայի չեմպիոն՝ 1967
* Բուլղարիայի գավաթակիր՝ 1962, Բուլղարիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 1963, 1964
* Ազգային առաջնությունում անցկացրած խաղերի քանակով երկրում երկրորդ արդյունք՝ 447
* Ազգային առաջնությունում խփած գոլերի քանակով երկրում չորրորդ արդյունք՝ 194

## Անձնական կյանք
Դերմենջիևի կնոջ անունն է Մարիա։ Նրանք ունեն երկու որդի՝ Ցվետոզար և Դիմիտր։ Ցվետոզարը ևս եղել է ֆուտբոլիստ և տարբեր տարիների պաշտպանել է «Բոտևի» և «Սլավիայի» գույները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը «Հեբիր» ակումբի ոչ պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Նեմաթաբադ

**Նեմեթաբադ** (նաև՝ **Նեմաթաբադ**, **Նամեթաբադ** և **Նեյմեթաբադ**), գյուղական բնակավայր և համայնք Ադրբեջանի հանրապետության Եվլախի շրջանում։ Ունի 2062 բնակչություն։ Համայնքը բաղկացած է Նեմաթաբադ և Դյուզդագ գյուղերից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Եվլախի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չվավերացված պնդումներով հոդվածներ
Անկախության հուշարձան (Վիբորգ)

**Ֆինլանդիայի անկախության հուշարձան** (, ), առյուծի գրանիտե քանդակ բարձր պատվանդանի վրա, որը աջ թաթով հենված է Վիբորգի նահանգի զինանշանին։ Այն 1927-1940 թվականներին տեղակայված է եղել Վիբորգ քաղաքի Պետրովսկի պուրակում գտնվող Պետրոս առաջինի հուշարձանի տեղում։

## Պատմություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 1927 թվականին՝ Ֆինլանդիայի անկախության տասնամյակի կապակցությամբ։ Ծնունդով Վիբորգից, գեներալ-մայոր Վիլհելմ Տեսլևը (Տեսլեֆֆ) առաջարկել է հուշարձանը կանգնեցնել ժայռի գագաթին՝ Ռուսաստանի կայսեր քանդված արձանի տեղում և գումար է նվիրաբերել քանդակի ստեղծման համար (մոտ հարյուր հազար Ֆիննական մարկ)։ Որպես Ֆինլանդիայի անկախության խորհրդանիշ` քանդակագործ Յոհան Գուննար Ֆիննեն ընտրել է առյուծին, որը աջ թաթով հենված էր Վիբորգ նահանգի զինանշանի վրա (ֆիննական Կարելիայի զինանշան` ներքևից բարձրացող երկու ձեռքեր, աջից զրահով, ուղիղ սուրը բռնած, ձախով՝ օղազրահով կեռ սուրը բռնած, թագը թևերից վեր)։ 
մինի|ձախից|Հուշարձանի բեկորը Մոնրեպո զբոսայգում
Չորս մետրանոց գրանիտի պատվանդանի վրա փորագրված էր` *SUOMEN ITSENÄISYYSJULISTUKSEN MUISTOKSI 6 • XII • 1917* («Ֆինլանդիայի անկախության հիշատակին 06.12.1917»): Խորհրդա-ֆիննական պատերազմից հետո (1939-1940) խորհրդային զինվորականները Պետրոս Մեծի հուշարձանը վերադարձրին  իր պատմական տեղը, իսկ Անկախության հուշարձանը ցած նետեցին ժայռից։

Ընկնելիս գրանիտե քանդակը կոտրվել է, թաթերը պոկվել են։ Սակայն 1941 թվականին ֆինն զինծառայողները, որոնք Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Վիբորգի գրավումից հետո երկրորդ անգամ գցել են Պետրոս I-ի հուշարձանը, քանդակի բեկորները կրկին տեղադրել են այգում։ Վիբորգի գրավումից և խորհրդային զորքերի քաղաք վերադառնալուց հետո հուշարձանի ամենամեծ բեկորը թաղվել է Մոնրեպոյի զբոսայգում, որը 1989 թվականին հայտնաբերվել է այգու աշխատակիցների կողմից։ Ներկայումս այն գտնվում է Մոնրեպոյի վարչակազմի շենքի դիմաց։ Իսկ պատվանդանի բեկորները մակագրությամբ գտնվում են Վիբորգի ամրոցի թանգարանի ցուցանմուշների շարքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Неувонен П., Пёюхья Т., Мустонен Т. Выборг. Архитектурный путеводитель / Пер. Л. Кудрявцевой. — 2-е изд. — Выборг: «СН», 2008. — 160 с. — ISBN 5-900096-06-8.
* Кепп Е.Е. Выборг. Художественные достопримечательности / Ред. О.В. Казаков. — Выборг: «Фантакт», 1992. — 200 с.

Կատեգորիա:Անկախության հուշարձաններ
Կատեգորիա:Առյուծների արձաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Վիբորգի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Քանդված հուշարձաններ
Եվլախի շրջան

**Եվլախի շրջան** (), Ադրբեջանի 66 շրջաններից մեկը։ Այն գտնվում է երկրի կենտրոնում և պատկանում է Արանի տնտեսական շրջանին։ Շրջանը սահմանակցում է Կախի, Շաքիի, Աղդաշի, Բարդայի, Թարթառի, Գորանբոյի և Սամուխի շրջաններին։ Շրջկենտրոնը և ամենամեծ քաղաքը Եվլախն է։ 2020 թվականի դրությամբ շրջանում բնակվում էր 129,700 մարդ։

## Տնտեսություն
Եվլախը երկրի կարևոր գյուղատնտեսական շրջաններից մեկն է։ Հացահատիկի և բամբակի աճեցումը, ինչպես նաև անասնապահության ոլորտները կարևոր դեր են խաղացել քաղաքային տնտեսության մեջ։ Ֆերմերները աճեցնում են կարտոֆիլ, բանջարեղեն, ջրասեխ և մրգեր։

Եվլախ քաղաքը հարուստ է նաև բնական պաշարներով, ինչպիսիք են կավե խառնուրդի ավազի հանքավայրերը, ինչպես նաև կավի, ավազի և մանրախիճի հանքավայրերը, որոնք անհրաժեշտ են աղյուսի պատրաստման համար։

Շրջանի տարածքով են անցնում Բաքու-Ղազախ մայրուղին, Եվլախ-Բալական, Բաքու-Թբիլիսի երկաթուղին, Բաքու-Սուփսա գազատարը և Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղը: Եվլախ քաղաքն ունի նաև ներքին օդանավակայան։

## Ռելիեֆ
Եվլախը գտնվում է Բաքվից 293&nbsp;կմ հեռավորության վրա, Կուր գետի աջ ափին։ Այն եղել է հին Մետաքսի ճանապարհի վրա։ Ձմռանը կլիման հիմնականում մեղմ տաք կիսաանապատային և չոր դաշտային է։ Եվլախի դաշտով է անցնում Կուր գետը, Ինճաչայ, Կորչայ և Ալիկան վտակները։ Մինգեչաուրի ջրամբարի հարավ-արևելյան մասում է գտնվում Վարվառայի ջրամբարը, որը Եվլախ քաղաքի հյուսիսային մասում է։ Շրջանի սահմաններում են Վերին Ղարաբաղ և Վերին Շիրվան ջրանցքները։

## Բնակչություն
Շրջանի բնակչության աղյուսակ։

## Կրթություն
Շրջանում կա 57 հանրակրթական դպրոց։ Այս դպրոցներից տասը գտնվում են քաղաքում, իսկ 47-ը` շրջանի այլ բնակավայրերում։ Եվլախ շրջանում գործում է 26 մանկապարտեզ։ Դրանցից 7-ը գտնվում են քաղաքում, իսկ 19-ը` գյուղերում։ Բացի այդ, գործում են 5 ուսումնական հաստատություններ, ինչպիսիք են երկու մանկապատանեկան մարզական դպրոցները, շախմատի դպրոցը, մանկական ստեղծագործական կենտրոնը և տեխնիկական ստեղծագործական կենտրոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի շրջաններ
Կատեգորիա:Եվլախի շրջան
Սրբասուրբ Աստվածամոր խնամակալության եկեղեցի

**Սրբասուրբ Աստվածամոր խնամակալության եկեղեցի** (լեհերեն՝ **Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach**), գոթական ճարտարապետության ոճով 17-րդ դարում  կառուցված փայտաշեն եկեղեցի Լեհաստանի Կարպատյան տարածաշրջանում՝ Մալոպոլսկե վոևոդության Գոռլիցե շրջանի (պովյատի) Սենկովա գմինայի Օվչառի գյուղում։ Ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Լեհաստանի և Ուկրաինայի Կարպատյան տարածաշրջանների փայտաշեն եկեղեցիներ» հուշարձանախմբի մեջ (together with different *tserkvas* is designated as part of the UNESCO Wooden tserkvas of the Carpathian region in Poland and Ukraine):

## Պատմություն
Օվչառիի *tserkva*-ն հիմնադրվել է 1653 թվականին և եղել է իր տեսակի մեջ երկրորդը այդ տարածաշրջանում. առաջինն ավերվել էր ավազների սահքի հետևանքով։ 1701 թվականին կառւյցը ենթակվել է ընդարձակածավալ վերակառուցման ու նորացման, 1783-ին էլ կառուցվել է աշտարակը (վարպետներ՝ Դիմիտր Դեկովեկին և Թեոդոր Ռուսինկա)։ 1870 թվականին շինությունը դրձյալ ընդարձակվել է։ 1938-ին tserkva-ի ներսը զարդարվել է պոլիքրոմ (բազմագույն, գունագեղ) եղանակով։ 1947 թվականին ուկրաինացի ազգայնականների դեմ լեհական բանակային ստորաբաժանումների գործադրմամբ իրականացված «Վիսլա» գործողությունից հետո tserkva-ն փոխանցվել է հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու թեմին։ 1956 թվականին, այն բանից հետո, երբ ուկրաինացի նախկին բնակիչների մի մասը վերադարձել է Օվչառի գյուղ, եկեղեցում վերսկսվել են նաև ուկրաինական հունակերպ կաթոլիկ եկեղեցու ծիսական արարողությունները։ 1998 թվականին ի պաշտոնե ընդունվել է, որ եկեղեցին կգործի՝ ունենալով միաժամանակ հռոմեական կաթոլիկ և ուկրաինական հունակերպ կաթոլիկ եկեղեցու կարգավիճակ։

Օվչառիի *tserkva*-ն նախատիպ է հանդիսացել հետագայում Լվովում Սրբասուրբ Աստվածամոր խնամակալության տաճարի կառուցման համար։

## Պատկերասրահ

Owczary, cerkiew Opieki Matki Bożej, widok od strony połudnowej.jpg|
Owczary, cerkiew Opieki Matki Bożej (HB2).jpg|
Owczary, cerkiew Opieki Matki Bożej (HB5).jpg|
Owczary, cerkiew Opieki Matki Bożej (HB3).jpg|


Owczary, cerkiew Opieki Matki Bożej (HB4).jpg|
Cerkiew w Owczarach wnętrze.jpg|
Owczary cerkiew 07.jpg|
Owczary cerkiew 08.jpg| 


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, *Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń*, Carta Blanca, Warszawa 2009, 
* Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, *Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja*, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, ss.138,139 
* Praca zbiorowa, *Szlak Architektury Drewnianej Małopolska*, Kraków 2010, ss. 199-203, 
* *Тарас&nbsp;Я.&nbsp;М.* Українська сакральна дерев'яна архітектура. — Львів, 2006. — С. 235-238.

## Արտաքին հղումներ
150px|մինի

* Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach - panorama  (dostęp: 07.08.2014)
* Kościoły drewniane, ''Owczary''

Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Պատմական հուշարձաններ
Բյուրեղապակե գունդ (նկար)

**«Բյուրեղապակե գունդ»** (), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարը՝ ստեղծված 1902 թվականին։ Նույն 1902 թվականին կտավը ցուցադրվել է Թագավորական ակադեմիայում։ Նկարում հորիզոնական և ուղղահայաց գծերով, ինչպես նաև շրջաններով զգացվում է Իտալական Վերածննդի ազդեցությունը նկարչի վրա, «ոչ թե գոթիկայի սրածայր կամարները»։ Գտնվում է մասնավոր հավաքածուում։

## Նկարագրություն
Նկարում պատկերված է կին, որը նայում է մոգական բյուրեղապակուն՝ թույլ տալով դիտողին պատկերացնել, թե ինչ կարող էր նա տեսնել և մտածել այդ պահին։ Նրա արտաքին տեսքը ցույց է տալիս մտադրությունների մաքրությունը, սակայն հետևի պլանում գտնվող գանգը խորհրդանշում է առավել չարամիտ երանգ։

Սենյակի ետին պլանի ճարտարապետական տարրերն ստեղծել են Վերածննդի դարաշրջանի ոճի տպավորություն, որը տարբերվում է գոթական ոճից, ինչը բնութագրական էր այդ շրջանի շատ նկարների համար։ Այս աշխատանքի ընդհանուր տարրերը, որոնք պահպանվել են նկարչի գործունեության ողջ ընթացքում, ներառում են նաև բարեկազմ թխահերի նրբագեղ շրջազգեստը։ Հավանաբար Ուոթերհաուսը մի քանի անգամ փոխել է կնոջ մարմնի դիրքը, մինչև որ կհասներ նախընտրած կեցվածքին։

## Պատմություն
Նկարի նախկին տերերից մեկը ներկել է գանգի պատկերը, սակայն ավելի ուշ վերականգնումը վերադարձրել է նկարի նախնական տեսքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1902 նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ
Ջեմիլա Աբդուլայ

**Ջեմիլա Ումբինի Աբդուլայ** (), գանացի բլոգեր, գրող և թվային առևտրային մասնագետ։ 2007 թվականին նա հիմնեց *Circumspecte.com* կայքը` աֆրիկացիների առօրյային նվիրված  բլոգ։ Նրա բլոգը 2016 թվականի աֆրիկյան բլոգերների մրցանակների դափնեկիր էր։

2015 թվականին Ջեմիլայի պատմվածքը՝ «Ենենգան», ընդգրկվել է Caine Prize Anthology 2015 գրքում ՝ «Լուսակա պանկը և այլ պատմություններ» ցանկում։ Գրքում տեղ են գտել նաև աֆրիկացի հեղինակների 16 այլ պատմվածքներ։

## Անձնական կյանք
Ջամիլան  Մադինայի Գիտության և Տեխնոլոգիաների համալսարանի փոխնախագահ Մուհամեդ-Սանի Աբդուլայի, Մադինայի Աքրայի դուստրն է ։

## Կրթություն
Ջեմիլան միջնակարգ կրթություն է ունեցել Գանայի Քեյփ-Քոսթ քաղաքում գտնվող Ուեզլիի աղջիկների ավագ դպրոցում և ավարտել ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի Մաունթ Հոլյոք քոլեջը, որտեղ կրկնակի մասնագիտացել է տնտեսագիտության և ֆրանսերեն լեզվի մեջ։

Հետագայում նա ստացել է միջազգային տնտեսագիտության և միջազգային հարաբերությունների մագիստրոսի կոչում ԱՄՆ-ում, Վաշինգթոնում, Ջոն Հոփքինսի համալսարանի SAIS-ում։

## Փաստաբանություն
Նա փաստաբան է և պաշտպանում է Գանայի կանանց իրավունքները, ինչպես նաև բարձրաձայնում է սոցանցերում, տեխնոլոգիայի, կանանց հզորացման և ազգային զարգացման հարցերի վերաբերյալ։ Ջեմիլան նաև Գանայում անցկացվող #SisterhoodMatters ամենամյա միջոցառման կազմակերպիչն է, որը նշում է աֆրիկացի կանանց տոները և ստեղծում զրույցներ կանանց առողջության ու բարեկեցության մասին։

2016 թվականին Ջեմիլա Աբդուլայը, Գանայի բլոգերների մի խմբի` BloggingGhana-ի սոցիալական մեդիայի ղեկավարը, նպաստեց սոցիալական լրատվամիջոցների միջոցով Գանայի 2016 թվականի ընդհանուր ընտրությունների անկուսակցական նորությունների հավաքագրմանը և տարածմանը։ Սա իրականացվում էր «Գանան որոշում է» նախաձեռնության ներքո. Ջեմիլա Աբդուլայը հայտարարեց, որ իրենց նպատակն է անկողմնակալ տեսակետ ներկայացնել ընտրությունների վերաբերյալ։

Ջեմիլա Աբդուլայը TEDxAccraWomen կոնֆերանսի բանախոսներից մեկն էր, որը տեղի ունեցավ 2016 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Գանայի Աքրա քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանացի կին գրողներ
Գերման (Գոզիս)

**Միտրոպոլիտ Գերման** (, աշխարհում՝ **Գեորգիոս Կոձաս**,  կամ **Կոձիաս** (Κοντζιάς) կամ **Կոզիաս** (Κόζιας) կամ **Գոզիաս** (Γκόζιας)),  (Պելոպոնես)։ Եպիսկոպոս է եղել Կոստանդնուպոլսի տիեզերական պատրիարքությունում, Հին Պատրասի մետրոպոլիտ։

Հունաստանի պաշտոնական պատմագրության համաձայն, Ավետման տոնի օրը՝ 1821 թվականի մարտի 25-ին (հուլյան օրացույցով), նա օրհնեց Պելոպոննեսի Սուրբ Լավրա քաղաքում (Կալավրիտայից ոչ հեռու) օսմանյան լծի դեմ Հունաստանի ազգային ապստամբության դրոշը։

Ներկայիս Հունաստանում Գերմանը համարվում է ազգային հերոս, իսկ մարտի 25-ի Ավետման տոնը նշվում է նաև, որպես անկախության տոն։

## Կենսագրություն
Գերման Գոզիսը ծնվել է Արկադիից հյուսիս-արևմուտք գտնվող Դիմիցանայում, ոսկերիչ Իոհան Գոզիսի ընտանիքում, ով իրեն համարում էր հին լակոնցիների հետնորդը։ Գերմանը կրթությունը սկսել է Դիմիցանայի ուսումնարանում, այնուհետև տեղափոխվել է Արգոս։

Նաֆպլիոնացի միտրոպոլիտ Արգոսացի Հակոբը, նկատելով երիտասարդի արտասովոր ունակությունները, ընդունեց նրան միտրոպոլիտի քարտուղար և սկսեց նրան հովանավորել։
[մինի|ձախից|[Սուրբ Լավրայի վանքում Մետրոպոլիտ Գերմանը օրհնում է լավրերին|294x294px]]
Շուտով Գեորգին վանական դարձավ ստանալով Գերման անունը և ձեռնադրվեց սարկավագ։ Նա հոգևորական էր Իզմիրում։

1815 թվականին կանչվեց Կոնստանդնուպոլիս Սինոդում ներկա լինելու համար։

1819 թվականին Գերմանը դարձավ, ապստամբ՝ Ֆիլիկ Էթերիայի (Φιλική Εταιρεία) գաղտնի կազմակերպության ակտիվ անդամ։ Այս կազմակերպության նպատակն էր հակաթուրքական ապստամբության պատրաստվելը։

Կոստանդնուպոլսեցի պատրիարք Գրիգորի 5-րդի կողմից ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ Գրիգորի 5-րդը, սուլթանի հրամանով, ապստամբության սկսելուն պես Կոստանդնուպոլսի եկեղեցու բոլոր սինոդների հետ միասին մահապատժի ենթարկվեց

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Петрунина О. Е. Герман // Православная энциклопедия. — М. : Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2006. — Т. XI. — С. 245—246. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-017-X.

## Արտաքին հղումներ
* Ο Ιεράρχης της ελευθερίας

Կատեգորիա:1771 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունաստանում մահացածներ
Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն
Անանդա Դեվի

**Անանդա Դեվի** (ֆրանս. Ananda Devi, ), արևելաաֆրիկյան գրող, ով ստեղծագործում է ֆրանսերենով։

## Կենսագրություն
Ծնողնորը ծագումով Հնդկաստանից են, նրա իրական անունը *Ananda Nirsimloo-Anenden* է։ Մեծացել է բազմալեզու շրջապատում (ֆրանսերեն, անգլերեն, կրեոլերեն, տելուգու)։ Վաղ հասակից սկսել է գրել։ 15 տարեկանում նրա հեքիաթը ստացավ Ֆրանսիական Ռադիոյի մրցանակ։ 1977 թվականին առաջին աշխատանքը հեքիաթների գիրքն էր։ Ավարտել է Լոնդոնի համալսարանը սոցիալական մարդաբանության մասնագիտությամբ։ Մի քանի տարի անցկացրեց Բրազավիլում, Կոնգոյի հանրապետությունում։ 1989 թվականից ի վեր ապրում է Ժնևի մոտակայքում գտնվող Ֆերնե Վոլտեր քաղաքում։

## Գրքեր
* Արևադարձ/ *Solstices* (P. Mackay 1977, հեքիաթների գիրք, La Cathédrale պատմվածքը 2006 թվականին էկրանավորվել է)
* *Le Poids des êtres* (Éditions de l’Océan Indien 1987, հեքիաթների գիրք)
* Փոշոտ տարաների փողոց/ *Rue la Poudrière* (Les Nouvelles Éditions africaines 1988, վերաթողարկում. Vacoas: Le Printemps, 1997)
* *The Primordial Link: Telugu Ethnic Identity in Mauritius* (Moka: Mahatma Gandhi Institute, 1990, ակնարկ մարդաբանության վերաբերյալ)
* Покрывало Драупади/ *Le Voile de Draupadi* (L’Harmattan 1993,վերաթողարկում. Vacoas: Le Printemps, 1999)
* *La fin des pierres et des âges* (Éditions de l’Océan Indien 1993, հեքիաթների գիրք)
* *L’Arbre-fouet* (L’Harmattan 1997)
* *Moi, l’interdite* (Dapper 2000)
* *Les chemins du long désir* (Grand Océan 2001)
* *Pagli* (Gallimard 2001)
* Հառաչանք/ *Soupir* (Gallimard 2002)
* Երկար ցանկություն/ *Le Long Désir* (Gallimard 2003, բանաստեղծություններ)
* *La Vie de Joséphin le Fou* (Gallimard 2003)
* *Eve de ses décombres* (Gallimard 2006), Ֆրանկոֆոն հինգ մայրցամաքների մրցանակ, Ռադիո Ֆրանսիա գրքի մրցանակ, էկրանավորում 2012 թվական
* *Indian Tango* (Gallimard 2007), ժյուրիի հատուկ հիշատակումը Ֆեմինա մրցանկաբաշխության ժամանակ, Ռոմանական Շվեյցարիայի հեռուստատեսություն մրցանակի մասին.
* Կանաչ սարի/ *Le sari vert* (Gallimard 2009), Լուի Գիյուի անվան մրցանակ
* *Quand la nuit consent à me parler* (B. Doucey 2011, բանաստեղծություններ)
* *Les hommes qui me parlent* (Gallimard 2011,ինքնակենսագրական պատմություն)
* *Les Jours vivants* (Gallimard 2013)
* *Le rire des déesses*, (Grasset, 2021)
* *Deux malles et une marmite* (Grasset, 2022)

## Խոստովանություն
Նա արժանացել է մի քանի խոշոր մրցանակների։ Արվեստի և գրականության շքանշան (2010): Գրողի ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, հինդի լեզուներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Tyagi R. Ananda Devi: feminism, narration and polyphony. Amsterdam; New York: Editions Rodopi B V, 2013

## Արտաքին հղումներ
* Персональная страница
* На сайте IMDB

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Գամալ ալ-Բաննա

**Գամալ ալ-Բաննա** (արաբ. جمال البنا‎, ), «Մուսուլման եղբայրներ» շարժման հիմնադիր Հասան ալ-Բաննայի փոքր եղբայրը (1906-1949)։ Ի տարբերություն իր եղբոր, Քամալը լիբերալ հայացքներ ուներ և հայտնի էր իսլամական ավանդական հադիսների հավաքածուների քննադատությամբ, մերժեց Սահիհ ալ-Բուհարիից և Մուսլիմից 635 հադիս, որոնք, նրա կարծիքով, հակասում են Ղուրանում հաստատված ազատություններին և հանդուրժողականությանը։ Քամալ ալ-Բաննան նաև շվեյցարացի հայտնի իսլամի քարոզիչ Տարիկ Ռամադանի քեռին էր։

## Կենսագրություն
Գամալ ալ-Բաննան ծնվել է 1920 թվականին Մահմուդիում։ Նա «Մուսուլման եղբայրներ» շարժման հիմնադիր Հասան ալ-Բաննայի փոքր եղբայրն է։ Նրա հայրը շատ ժամանակ էր ծախսում հավաքելով և դասակարգելով հադիսները։ Մանկության տարիներին նա թույլ էր ու հիվանդ, ուստի հաճախ էր ժամանակ անցկացնում հոր հետ։ Միջին դպրոցն ավարտելուց հետո նա հրաժարվեց ուսումը շարունակել համալսարանում և որոշեց զբաղվել գրողի կարիերայով։

## Հայացքներ
Գամալ ալ-Բաննան ուներ իրատեսական, հումանիստական, ֆեմինիստական, հակաավտորիտար և ազատական հայացքներ։ Որպես քաղաքական մտածող և սոցիալական բարեփոխիչ`  նա ընդունում է հակակապիտալիստական դիրքեր և կարող է ընկալվել որպես ժողովրդավարական սոցիալիստ.:

##### Իսլամական վերածնունդ
Գամալ ալ-Բաննան փորձեց բացատրել «իսկական» իսլամը ռացիոնալիստական տեսանկյունից։  «Dawa al-Ihya` al-Islami» (Իսլամի վերածննդի կոչ) գրքում նա հորդորեց մուսուլմաններին չհենվել իսլամական աստվածաբանների ավանդական կարծիքների վրա, այլ Ղուրանի և բանականության օգնությամբ ձևավորել իրենց սեփական կարծիքը։ Համարելով, որ Ղուրանը Աստծո ճշմարիտ խոսքն է, նա քննադատեց շատ վավերական հադիսներ և հավատաց, որ մուսուլմանները պետք է վստահեն միայն Սուննայի այն հատվածին, որը չի հակասում Ղուրանին կամ պատճառաբանությանը։

## Մատենագրություն
* *al-Banna, G.* Al-Islam din wa umma wa laisa din wa doula. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2003.
* *al-Banna, G.* Da´wa al-ihya` al-islami. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2005.
* *al-Banna, G.* Ikhwani al-aqbat. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2006.
* *al-Banna, G.* Al-mar`a al-muslima baina tahrir al-qur`an wa taqjid al-fuqaha`. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2002.
* *al-Banna, G.* Tathwir al-qur`an. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2000.
* *al-Banna, G.* Matlabuna al-awwal huwa: al-hurriyya. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2000.
* *al-Banna, G.* Tafnid da´wa hadd ar-ridda. dar ash-shuruq. Cairo, 2008.
* *al-Banna, G.* Al-hejab. Dar al-fikr al-islami. Cairo, 2002.

## Ծանոթագրություններ
Մոնգո Բեթի

**Մոնգո Բեթի ** (, ), կամերունցի գրող, գաղութատիրության դեմ ակտիվիստ, գրել է ֆրանսերեն։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կամերունի մայրաքաղաք Յաունդեից 45 կմ հեռավորության վրա գտնվող Ակոմեթան գյուղում։ 7 տարեկանում կորցրել է հորը, նրա նրան դաստիարակել է մայրը։ 1951 թվականին ավարտել է Յաունդեի ճեմարան, որից հետո տեղափոխվել է Ֆրանսիա, սովորել Էքս ան Պրովանս քաղաքում, այնուհետև Սորբոնում։ Առաջին ստեղծագործությունը եղել է «Առանց ատելության և սիրո» պատմվածքը, որը տպագրվել է «Présence africaine» ամսագրում։ Այս ամսագրի հրատարակչությունը նրա կեղծանվամբ տպագրել է նաև նրա առաջին «Դաժան քաղաքը» (1954) վեպը։ Երկար տարիներ դասավանդել է Փարիզ, Լամբալ, Ռուան քաղաքների ճեմարաններում։ 1978-1991 թվականներին հրատարակել է «Peuples Noirs Peuples africains» ամսագիրը։ Մոտ երեսուն տարվա աքսորից հետո՝ 1991 թվականին վերադարձել է Կամերուն ։ 1994 թվականին Բեթին անցել է թոշակի՝ որպես ուսուցիչ։ Զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ, շարունակել է գրական գործունեությունը։ Հետագայում բացել է գրախանութ, նաև զբաղվել գյուղատնտեսությամբ։

Լյարդի և երիկամների սուր անբավարարությամբ Մոնգո Բեթին տեղափոխվել է Յաունդեի հոսպիտալ, որտեղ էլ մահացել է։

## Ստեղծագործություններ
* *Sans haine et sans amour*, новелла (1953)
* *Main basse sur le Cameroun: autopsie d’une décolonisation* (1972, запрещена цензурой)
* *Les Procès du Cameroun: autopsie d’une décolonisation* (1972)
* *Perpétue et l’habitude du malheur*, роман (1974)
* *Remember Ruben*, роман (1974)
* *Peuples noirs, peuples africains* (1978)
* *Les Langues africaines et le Néo-colonialisme en Afrique francophone* (1982)
* *Les Deux Mères de Guillaume Ismaël Dzewatama, futur camionneur* (1983)
* *La Revanche de Guillaume Ismael Dzewatama* (1984)
* *Lettre ouverte aux Camerounais, ou, La deuxième mort de Ruben Um Nyobé* (1986)
* *La France contre l’Afrique: retour au Cameroun* (1993)
* *L’Histoire du fou* (1994)
* *Branle-bas en noir et blanc* (2000)
* *Africains si vous parliez* (2005)
* *Mongo Beti parle: Testament d’un esprit rebelle* (2006)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Drame K. The novel as transformation myth: a study of the novels of Mongo Beti and Ngugi wa Thiong’o. — Syracuse: Maxwell School of Citizenship and Public Affairs, Syracuse University, 1990
* Critical perspectives on Mongo Beti/ Stephen H. Arnold, ed. — Boulder: Lynne Rienner Publishers, 1998
* Mouralis B. Comprendre l'œuvre de Mongo Beti. — Issy-les-Moulineaux: Saint-Paul, 2000
* Djiffack A. Mongo Beti: la quête de la liberté. — Paris: L’Harmattan, 2000

## Արտաքին հղումներ
*Peuples Noirs. Peuples Africains Journal on black francophone radicals published by Mongo Beti and his wife Odile Tobner from 1978 to 1991.
*Critical bibliography on Mongo Beti's works (Auteurs.contemporain.info)
*Biography and guide to collected works: Afrika-Studiecentrum, Leiden,

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կամերունցի գրողներ
Կատեգորիա:Կամերունցի լրագրողներ
Շարիֆ Արբուզ

**Շարիֆ Արբուզ** (, ), ալժիրցի գրող։

## Կենսագրություն
Արբուզն իր մանկության մեծ մասն անցկացրել է Տաոուրգայում, որտեղ նրա հայրը ուսուցիչ էր։ Նա սովորել է Ալժիերսի 1-ին համալսարանում, և 1966 թվականին նա ավարտել է École normale supérieure de Saint-Cloud-ը Ֆրանսիայում։ Նա իր հոր պես ուսուցիչ է դարձել և երկար տարիներ աշխատել է Ալժիրի ազգային կրթական ծրագրում։ 1992 թվականից մինչև 2008 թվականը նա մուլտիմեդիայի և հեռավար կրթության խորհրդատու էր Université de la formation continue-ում։ Երբ անցել է թոշակի, սկսել է գրել գեղարվեստական վեպեր Կաբիլայի պատմության մասին։ Համադրելով իր հետարքրքությունը կրոնի պատմության և սոցիալական գիտությունների ու մարդագիտության հետ` նա գրել է La Fantastique Odyssée և La Grande Enigme աշխատանքները, որոնք հրատարակվել են 2011 և 2012 թվականներին։

Նա նաև հավաքում էր բանահյուսություններ, գիրք է գրել Բերբերյան քերականության մասին` ստեղծելով բերբեր լեզուների տառադարձման համակարգ։

Շարիֆ Արբուզը մահացել է 2021 թվականի մարտի 17-ին, 91 տարեկանում։

## Աշխատանքներ
**La Fantastique Odyssée* (Ֆանտաստիկ Ոդիսևսը, 2011)
**C'était en Algérie au temps des colonies* (Դա պատահել է Ալժիրում, գաղութային ժամանակներում, 2011)
**La Grande Énigme* (Մեծ Էնիգման, 2012)
**Le Seigneur aux panthères* (Հովազների տիրակալը, 2012)։ Միջին դարերն Ալժիրում քաղաքական ու սոցիալական ծաղկման շրջան էր, որին պատմաբաններն ու վիպասանները հազվադեպ են անդրադարձել։ Այս երկու նովելները պատմում են 16 և 16-րդ դարերի Կաբիլիայի մասին։ *Le seigneur aux panthères du Djurdjura*-ն ներկայացնում է գեղարվեստական կերպարի` Լյազիդին, ով ազնվական ծագման էր և ծնվելուց հետո առևանգվել էր։ Պատմական *L’étranger de Tigrine* (Տիգրինի օտարականը), գրվել է անհայտ հեղինակի էպիկական պոեմից ոգեշնչմամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրցի գրողներ
Ջամիլ Մուֆիդզադե

**Ջամիլ Միրյուսիֆ օկլի Մուֆիդզադե** (, ), ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ (2002):

## Կենսագրություն
Ջամիլ Մուֆիդզադեն ծնվել է 1934 թվականի փետրվարի 24-ին Օրդուբադում։ Իր առաջին մասնագիտական կրթությունը նա ստացել է 1948-1955 թվականներին ՝ Ազիմ Ազիմզադեի անվան Բաքվի գեղարվեստի դպրոցում։ Ավելի ուշ նկարիչը 1955-1956 թվականներին ավարտել է Ուկրաինայի Կիևի արվեստի միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1959-1962 թվականներին ՝ Խարկովի արվեստի պետական ինստիտուտի «Գրաֆիկա» ֆակուլտետը։

Ջամիլ Մուֆիդզադեն մի քանի տարի ղեկավարել է Ադրբեջանի արվեստի պետական ակադեմիան։ Նա միևնույն ժամանակ հեղինակ է «Օֆորտ» դասագրքի։ Նկարչի «Մայրենի դաշտեր» փորագրությունների շարքը ցուցադրվել է 1959 թվականին Մոսկվայում կազմակերպված ադրբեջանական գրականության և արվեստի ցուցահանդեսում։ 1961 թվականին մասնակցել է III համամիութենական ցուցահանդեսին (Մոսկվա)։ Նրա չորս աշխատանքները ցուցադրվել են 1967 թվականին Բաքվի հանրապետական ցուցահանդեսում `«Ադրբեջանի հնագույն ճարտարապետական հուշարձաններ» անունով։

Ջամիլ Մուֆիդզադեի անհատական ցուցահանդեսները կազմակերպվել են Լեհաստանում (1972), Ադրբեջանում (1977, 1985, 1986, 1994, 2006, 2009), Ռուսաստանում (1977), Իրանում (1992, 2003), Ֆրանսիայում (1991) և Թուրքիայում (1998)։

Ջամիլ Մուֆիդզադեի աշխատանքները ցուցադրվում են Ադրբեջանի արվեստի պետական թանգարանում, Ադրբեջանի արվեստի պետական պատկերասրահում, Արևելյան արվեստի պետական թանգարանում (Մոսկվա), Մաքսիմ Գորկու տուն-թանգարանում (Մոսկվա), Փ. Լյուդվիգի թանգարանում (Գերմանիա), Ուլանբատարի արվեստի թանգարանում (Մոնղոլիա), Ֆրանսիա և այլ երկրների մասնավոր հավաքածուներում։

Նկարիչը մահացել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Բաքվում։

## Մրցանակներ
* Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ - 1982,
* Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ - 2002։

## Աղբյուրներ
* Əliyev, Z. Cizgilərə hopan ömür: [Xalq rəssamı, görkəmli qrafika ustası, professor Cəmil Müfidzadə haqqında] //Respublika.- 2014.- 12 mart.- S.7.
* Abdullayeva, S. Cəmil Müfidzadənin "Cizgilərə hopan ömür" sərgisi açılıb: [Vəcihə Səmədov adına sərgi salonunda Azərbaycanın Xalq rəssamı, görkəmli qrafika ustasının, eyniadlı sərgisinin açılışı haqqında] //525-ci qəzet.- 2014.- 13 mart.- S.7.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ադրբեջանցիներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Ալիսան և Բուկինիստը

**«Ալիսան ու Բուկինիստը»** (), 1992 թվականի ռուսական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Ռուդակովը Անդրեյ Դմիտրիևի գրած սցենարով։

## Սյուժե
Ֆիլմի գլխավոր հերոսը «Բուկինիստ» մականունով երիտասարդն է (Դմիտրի Պևցով), որն իր մականունն ստացել է հին գրքերի հանդեպ իր կրքի համար։ Երիտասարդն իր ապրուստի միջոցները վաստակում է բնակարանների վերանորոգմամբ։ Նա արդեն երկու տարի կոնյակ է խմում, բայց չի կորցնում ֆիզիկական մարզավիճակը։

Հորից նրան բաժին են հասել մեծ թվով հազվագյուտ և արժեքավոր գրքեր (հայրը, լինելով սպա հետպատերազմյան Գերմանիայում, ապօրինաբար դուրս է բերել  այդ գրքերն իր հետ)։ Հազվագյուտ հրատարակությունները գնահատվել են միլիոնավոր դոլարներ։ Այս գրքերը ցանկանում են ստանալ շատ մարդիկ, որոնց թվում է հարուստ և անմահ չարագործ Կրոխինը (Սերգեյ Գազարով)՝ արդիականության յուրօրինակ Մեֆիստոֆելը։ Բուկինիստի գանձի չափերն իմանալու նպատակով նա երիտասարդի տուն է ուղարկում է գայթակղիչ գեղեցկուհի Ալիսային՝ առանց ամոթի ու խղճի  մի աղջկա (Օլգա Դրոզդովա), որն իենից կախում ունի։ Բայց տեղի է ունենում անսպասելին․ Ալիսան ու Բուկինիստը սիրահարվում են միմյանց։ Հանցագործների ծրագրերը տապալման վտանգի տակ են, բայց նրանք չեն պատրաստվում նահանջել։ Բարու և չարի միջև բախումը վերաճում է մեծ պայքարի։

## Դերերում
* Դմիտրի Պևցով – *Բուկինիստ
* [[Օլգա Դրոզդովա]] – *Ալիսա
* Սերգեյ Գազարով – *Կրոխին
* Ալեքսանդր Բերդա – *Կոլուպեև
* Լև Բորիսով – *Ակիմ Գեորգիևիչ
* Յուրի Շերստնև – *Դրագոմիսլենսկի
* Լեոնիդ Ֆիլատով

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Անդրեյ Դմիտրիև
* Ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Ռուդակով
* Օպերատոր՝ Մաքսիմ Օսադչի-Կորիտկովսկի
* Նկարիչ՝ Ալեքսանդր Գիլարևսկի
* Կոմպոզիտոր՝ Սվետլանա Գալիբինա
* Պրոդյուսեր՝ Միխայիլ Լիտվակ

## Ֆիլմի մասին
Ըստ Մ. Իվանովի («Time Out Москва»)՝ չնայած սյուժեի պարզությանը, ֆիլմն առանձնանում է դիտարժան վիզուալ շարքով։ Ալիսայի՝ ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու խառնվածքը՝ սիրող և անկախ կին, բնորոշ չէր 90-ականների ռուսական կինոյի համար, սակայն բնորոշ է Օլգա Դրոզդովայի այլ աշխատանքների համար։

«Ալիսան և Բուկինիստը» դարձել են այն ֆիլմերից մեկը, որտեղ ամուսիններ Դմիտրի Պևցովը և Օլգա Դրոզդովան սիրային դուետ են խաղացել։ Ֆիլմը համարվում է հաջող աշխատանք երկու ամուսինների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* «Ալիսան և Բուկինիստը»  *ВидеоГид* կայքում

Կատեգորիա:1990-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1992 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր
Ահմադ Տալիբ ալ-Իբրահիմի

**Ահմադ Տալիբ ալ-Իբրահիմի** (, ), Ալժիրի արտաքին գործերի նախարարը 1982-1988 թվականներին, 1999 և 2004 թվականներին նախագահի թեկնածու, չափավոր իսլամիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է համեստ ունեցվածքի տեր ընտանիքում, հայրը չափավոր հայացքների տեր հայտնի իսլամական աստվածաբան և գիտնական Շեյխ Բաշիր ալ-Իբրահիմին է։ Հոր ազդեցության տակ, որը չէր թաքցնում իր հայացքները, մեծացել է որպես ֆրանսիական գաղութատիրության հակառակորդ և երկրի անկախության կողմնակից։ Ավարտել է Փարիզի բժշկական ակադեմիան, ունի արյունաբանության բնագավառում բժշկության դոկտորի կոչում։

1957 թվականի փետրվարին՝ Ֆրանսիայում սովորելու ժամանակ, ձերբակալվել է ալժիրցի մուսուլման ուսանողների (UGEMA) ընդհատակյա գործունեության և համընդհանուր միություն ստեղծելու մեղադրանքով։ 5-ամյա բանտարկության ժամանակ մտել է անկախ Ալժիրի ապագա ղեկավարների շրջան։ Ազատ է արձակվել 1961 թվականի սեպտեմբերին հիվանդության պատճառով։ 1962 թվականից աշխատել է Ալժիրի գլխավոր հիվանդանոցում անկախությունից առաջ և հետո։ Բազմիցս մերժել է տարբեր նախարարություններում պետական ծառայության անցնելու առաջարկները։

Երկրի նախագահ Ա. Բեն Բելլի կարգադրությամբ 1964 թվականի հուլիսին ձերբակալվել է ռեժիմի հետ անհամաձայնության համար։ 8-ամսյա բանտարկության ընթացքում ենթարկվել է տանջանքների։ Ազատ է արձակվել 1965 թվականի փետրվարին՝ երկրի պաշտպանության  նախարար և ապագա նախագահ Խուարի Բումեդյենի միջնորդությամբ։ Շվեյցարիայում բուժվելուց հետո վերադարձել է հայրենիք և շարունակել աշխատել որպես բժիշկ։

1965 թվականի հունիսի 19-ի հեղաշրջումից և Հ. Բումեդյենի իշխանության գալուց հետո ընդունել է ազգային կրթության նախարարի պաշտոնը զբաղեցնելու նրա առաջարկը։ Բարեփոխել է երկրի դպրոցն ու կրթական համակարգը։

1970-1977 թվականներին եղել է  ինֆորմացիայի և մշակույթի նախարար, 1977-1982 թվականներին՝ երկրի նախագահին առընթեր խորհրդական-նախարար, զբաղվել է արտաքին կապերով։

1982 թվականի մայիսի 8-ից մինչև 1988 թվականը եղել է Ալժիրի արտաքին գործերի նախարար։

1999 թվականին և 2004 թվականին փորձել է առաջադրվել նախագահի պաշտոնում, 1999 թվականին հանել է իր թեկնածությունը այլ ընդդիմադիրների հետ միասին, մեղադրելով իշխանություններին և բանակին ընտրությունների ելքի վրա ազդեցության համար, 2004 թվականին նրա թեկնածությունը հանվել է որպես արգելված Իսլամական փրկության ճակատի հետ կապ ունեցողի։

«Նամակներ բանտից» գրքի  (1965) և «Ալժիրցու հուշեր» (2006, 2008 թվական) երկհատորյակի հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «The New Times», 1982, № 25

Կատեգորիա:Ալժիրցի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի գրողներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ