open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աշխատասենյակ

thumb|Աշխատասենյակ տանը
**Աշխատասենյակ**, տան այն սենյակն է, որն օգտագործվում է թղթակցությունների, համակարգչային աշխատանքի կամ ընթերցանության համար։ Ավանդաբար, տան աշխատասենյակը եղել է տանտիրոջ և ընտանիքի հոր անձնական գրասենյակը կամ ընթերցասրահը, սակայն այսօր աշխատասենյակը գործածվում է ընտանեկան բիզնեսի կառավարման համար և բաց է ողջ ընտանիքի առաջ։

## Դիրք և կահավորանք
Աշխատասենյակը պարունակում է գրասեղան, աթոռ, համակարգիչ, լուսամփոփներ, գրքեր, գրապահարաններ և դարակներ։ Որպես աշխատասենյակ՝ սովորաբար ծառայում է լրացուցիչ ննջասենյակը, բայց շատ ժամանակակից տներ ունեն հատուկ սենյակ՝ նախատեսված աշխատասենյակի համար։ Երբեմն տան գրադարանն է գործածվում որպես աշխատասենյակ, իսկ «աշխատասենյակ» բառը նույնացնում են դպրոցներում կամ գրասենյակներում սովորելու կամ աշխատելու համար նախատեսված սենյակների հետ։

## Պատմություն
Տան մեկ սենյակը կաբինետի կամ աշխատասենյակի վերածելու գաղափարը սկիզբ է առել Վերածննդի դարաշրջանում։ Էլեկտրոնային հաղորդակցության զարգացմանը զուգընթաց, անհրաժեշտություն առաջացավ տանը ունենալ աշխատանքային տարածք, որտեղ կտեղադրվեին ֆաքսը և համակարգիչը։ Միացյալ Նահանգներում աշխատող չափահասների 30 %-ը հայտնել է, որ իրենց հիմնական գործերի որևէ մասը իրենք կատարում են տանը։ Ըստ 2014 թվականի Մեծ Բրիտանիայի կառավարական վիճակագրության տվյալների՝ բացառապես տնից աշխատողների թիվը երկրում կազմում է  4.2 միլիոն, որը 31 %-ով ավելի է 1998 թվականի ցուցանիշից։

## Ժամանակակից գործառույթ
Համացանցի ազդեցությամբ վերափոխվել են նաև տան աշխատասենյակի գործառույթներն ու կահավորանքը։ 1970-ական թվականների տեխնոլոգիական հեղափոխությունը թույլ է տալիս համացանցի միջոցով, համշխարհային հիմունքներով տնից աշխատել, հաղորդակցվել, արտադրել, գնել, վաճառել և մրցակցել։ Աշխատասենյակն այսօր պարունակում է էլեկտրոնային փոստ, տեսաձայնագրող, տեսածրող, պատճենահանող սարքեր և այլն։

## Տես նաև
* Օվալաձև աշխատասենյակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տուն (շինություն)
Թոնի Շվարց

**Թոնի Շվարց** (, ), ամերիկացի լրագրող և գրող, մի քանի բեսթսելլերների հեղինակ, *The Energy Project* կազմակերպության հիմնադիր և ղեկավար։

## Կարիերա
Շվարցը լրագրողի կարիերան սկսել է 1975 թվականին 25 տարեկանում աշխատել է ամերիկայան ԶԼՄ-ներում։ Աշխատել է *[[The New York Post]]*-ում, եղել է *[[Newsweek]]*-ի խմբագրի օգնական, *[[The New York Times]]* աշխատել է որպես լրագրող, եղել է նահանգային հեղինակ *[[New York Magazine]]* և *[[Esquire]]*-ում։ 1988 թվականին Դոնալդ Թրամփի հետ համատեղ ստեղծել է «Գործարքներ կատարելու արվեստը» գիրքը, որը դարձել է համաշխարհային բեսթսելլեր։

1995 թվականին լույս է տեսել Թոնի Շվարցի *What Really Matters: Searching for Wisdom in America* գիրքը։ 1998 թվականին The Walt Disney Company-ի ապագա ղեկավար Մայքլ Այսների հետ համատեղ ստեղծել են *Risking Failure, Surviving Success* գիրքը։

1993-2003 թվականներին Շվարցը զբաղեցրել է *LGE Performance Systems* ուսուցանող կազմակերպության գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ 1999  թվականին նույն կազմակերպության տնօրենների խորհրդի ներկայացուցիչ Ջիմ Լոերի հետ համատեղ () հրատարակել է «Կյանքն ամբողջ հզորությամբ! Ինչպես կառավարել աշխատանքային օրն ու հաջողել բիզնեսում» () գիրքը, որը դարձավ Wall Street Journal-ի համար առաջին բեսթսելլերը և յոթ շաբաթ շարունակ գլխավորել է New York Times-ի բեսթսելլերների աղյուսակը։ Գիրքը թարգմանված է 28 լեզուներով, այդ թվում ռուսերեն։

2003 թվականին Շվարցը հիմնադրել է *The Energy Project* կազմակերպությունը, 2005 թվականին Լոնդոնից ոչ հեռու բացվեց եվրոպական մասնաճյուղը։ Կազմակերպության հաճախորդների մեջ են Ernst & Young, Google, Nokia, Sony, Toyota, Gap, PricewaterhouseCoopers, Barclays Capital, Procter & Gamble, Ֆորդ։

Թոնի Շվարցի վերջին գիրքը հրատարակվել է 2010 թվականին։

## Անձնական կյանք
Թոնի Շվարցը Catalyst, Inc. ոչ առևտրային կազմակերպության հիմնադիր Ֆելիս Շվարցի որդին է (). կազմակերպությունն օգնում է կանանց առավելագույնս օգտագործել իրենց իրավունքներն ու հնարավորությունները գործարար միջավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մայիսի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:1952 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Ժմույձինավիչյուսի թանգարան

**Ժմույձինավիչյուսի թանգարան**, հայտնի է նաև **Հրեշների թանգարան** անունով (), թանգարան, որը գտնվում է Լիտվայի Կաունաս քաղաքում։ Այստեղ ցուցադրվում և ներկայացվում են ամբողջ աշխարհից բերված քանդակներ և արձաններ, որոնք նվիրված են հրեշներին։

## Պատմություն
Նմուշների հավաքագրումն սկսել է արվեստագետ Անտանաս Ժմույձինավիչյուսը (1876-1966), և թանգարանը հիմնադրվել է նրա տանը՝ մահվանից հետո։ 1966 թվականին թանգարանի նմուշները կազմում էին 260 օրինակ արձան։ Ապա այցելուներն սկսեցին թանգարանին նվիրել իրենց իսկ պատրաստած քանդակները։ Հավաքածուի մեծացման պատճառով 1982 թվականին երեքհարկանի կցակառույց է կառուցվել։ 2009 թվականին նմուշների ընդհանուր քանակը հասնում էր 3000-ի։

Հրեշներից շատերը պատրաստված են փայտից, կերամիկայից, քարից կամ թղթից։ Մնացածը դիմակներ կամ նկարներ են, որոնք նկարված են մետաքսի կամ կտավների վրա։ Քանի որ հավաքածուն բերվել է ամբողջ աշխարհից, դրանք բոլորը իրենց ոճով տարբերվում են իրարից։ Հրեշներից շատերը արվեստի առարկաներ են՝ միայն ցուցադրվելու համար, բայց կան հրեշներ, որոնք ներառվել են օգտագործվող նմուշների մեջ, որոնցից են, օրինակ, խողովակները կամ ընկույզի կոտրիչը։ Նմուշներից շատերը ներկայացնում են ժողովրդական միֆեր, իսկ որոշները արտահայտում են ժամանակակից քաղաքական գաղափարներ։ Օրինակ՝ Ադոլֆ Հիտլերի և Իոսիֆ Ստալինի մահվան պարը՝ մարդկային ոսկորների կույտի վրա։

## Ցուցադրություններ
[thumb|left|[Ադոլֆ Հիտլեր|Հիտլերն ու Ստալինը մահվան պարը պարելիս|271x271փքս]]
Թանգարանի առաջին հարկը ներառում է Ժմույձինավիչյուսի հավաքածուն, որը նա ձեռք է բերել այն ժամանակ, երբ կրոնական գտածոների համար խորհրդային օրենքն այն արգելում էր։ Ցուցադրվող հրեշներից մեկն այնքան փոքր է, որ դիտվում է խոշորացույցով։

Երկրորդ հարկում կա հսկայական փայտե հրեշ, որը թանգարանին է նվիրվել մեկի կողմից, ով հավատում էր հրեշների՝ դժբախտություն բերելուն։ Այստեղ կան նաև սկանդինավյան ծագման բազմաթիվ փայտյա քանդակներ, ինչպես նաև կոպիճներ, որոնք պարունակում են հրեշների պատկերներ։

Երրորդ հարկը պարունակում է բազմաթիվ հրեշներ՝ նախկին խորհրդային տարածքներից, սակայն մնացած նմուշները բերված են Ճապոնիայից, Կուբայից և Մեքսիկայից։

## Պատկերասրահ

Interior of the Žmuidzinavičius Museum (02).jpg
Interior_of_the_Žmuidzinavičius_Museum_(03).jpg
At devils museum.jpg
013 devil representation.JPG
010 devil representation.jpg
006 devil representation.jpg
021 devil representation.jpg
020 devil representation.jpg
005 devil representation.jpg
Sculpture of the Devil at Žmuidzinavičius Museum (10).jpg
Sculpture of the Devil at Žmuidzinavičius Museum (01).jpg
Sculpture of the Devil at Žmuidzinavičius Museum (03).jpg
Sculpture of the Devil at Žmuidzinavičius Museum (11).jpg
Sculpture of the Devil at Žmuidzinavičius Museum (06 - Two).jpg
Sculpture of the Devil at Žmuidzinavičius Museum (12).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Virtual panorama inside the museum

Կատեգորիա:1966 հիմնադրումներ Լիտվայում
Կատեգորիա:1966 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Լիտվայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Կաունասի թանգարաններ
Հատինոհե

, քաղաք Ճապոնիայում՝ Աոմորի պրեֆեկտուրայում։

2017 թվականի փետրվարի 28-ի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 229 527 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 756 մարդ/կմ2։ Համարվում է Աոմորի պրեֆեկտուրայի մեծությամբ երկրորդ քաղաքը։ Քաղաքը զբաղեցնում է 305,54 կմ2 տարածք։

## Աշխարհագրություն
Հատինոհեն տեղակայված է Աոմիրի պրեֆեկտուրայի հարավարևելյան հարթավայրային գոտում։ Սահմանակցում է Խաղաղ օվկիանոսի հետ։ Օիրասե և Մաբետի գետերը անցնում են քաղաքի միջով։

### Կլիմա
Հատինոհեում կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է՝ տաք ամառներով և ցուրտ ու ձնառատ ձմեռներով։ Ամառները համեմատաբար ավելի մեղմ են, քան Հոնսյու կղզու այլ հատվածներում, քանի որ քաղաքը մոտ է ծովին։ Քաղաքում միջին ջերմաստիճանը 9.9&nbsp;°C է։

### Հարևան քաղաքներ
*Աոմորի պրեֆեկտուրա
**Հասիկամի
**Գոնոհե
**Նանբու
**Օիրասե
*Իվատե պրեֆեկտուրա
*Կարումայի

## Բնակչություն
Բնակչության աճը ներկայացված է աղյուսակում։

## Քույր քաղաքներ
* Ֆեդերալ Վեյ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
* Լանչժոու, Չինաստան

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Hachinohe-centertarminal1-3.png|Հատինոհեի արվարձան
Պատկեր:TanesashiBeachFromAshigezakiObservatory.JPG|Տանեսասի լողափ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Աոմորի պրեֆեկտուրայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Ռագա (Բութան)

**Ռագա** (), քաղաք Բութանի արևմուտքում՝ Պարո գավառում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Satellite map at Maplandia.com

Կատեգորիա:Բութանի քաղաքներ
Յուլիան Սեմյոնովի հուշարձան (Յալթա)

**Յուլիան Սեմյոնովի հուշարձան** (), հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքում, որը նվիրված է ռուս գրող և հրապարակախոս Յուլիան Սեմյոնովին։ Տեղադրվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 29-ին քաղաքի առափնյա փողոցում՝ «Օրեանդա» հյուրանոցի գլխավոր մուտքի մոտ։ Հեղինակն է քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովը։

## Նկարագրություն
Գրող և հրապարակախոս Յուլիան Սեմյոնովի հուշարձանը 2012 թվականի սեպտեմբերի 29-ին բացվել է Լենինի անվան առափնյա փողոցի և Գոգոլի փողոցի խաչմերուկում՝ «Օրեանդա» հյուրանոցի կենտրոնական մուտքի մոտ, որտեղ անցկացվել են նրա հիմնադրած Դետեկտիվ և քաղաքական վեպի միջազգային ասոցիացիայի համագումարները։ 1,8 մ բարձրությամբ բրոնզե արձանի հեղինակը Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս, ՌԴ ժողովրդական նկարիչ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովն է։

Քանդակագործը Յուլիան Սեմյոնովին պատկերել է զրույցի կամ հարցազրույցի ժամանակ. գրողը նստած է աթոռին, նոթատետրը ձեռքին, փոքր-ինչ առաջ է թեքված և ուշադիր լսում է զրուցակցին։

Հուշարձանի գրանիտե պատին փորագրված է մեջբերում Յուլիան Սեմյոնովից. *«Ես գրել եմ իմ գրքերը, որպեսզի մարդիկ հասկանան. հուսալքություն չկա, միշտ ելք կա, միայն պետք է ապավինենք սեփական ուժին և ամեն ինչում ու միշտ տեսնենք գեղեցիկը»*։

## Պատմություն
Սեմյոնովի հիշատակը հավերժացնելու գաղափարի հեղինակները նրա դուստրերն են՝ Օլգան և Դարյան, որոնք ավելի վաղ Մուխալատկայում բացել էին գրողի հիշատակային տուն-թանգարանը, ինչպես նաև դիմել էին Յալթայի իշխանություններին՝ խնդրելով քաղաքում տեղ հատկացնել հուշարձանի համար։ «Գարնան տասնյոթ ակնթարթների» հեղինակը բազմիցս է եղել Յալթայում և այն շատ է սիրել։

Գրողը հաճախ է կանգ առել «Օրեանդայում», երազել է հարևանությամբ բացել Ստեղծագործ գրողների ակումբ և «Շտիռլիցի մոտ» փոքր ռեստորան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ
Ծովինար Վարդանյան

**Ծովինար Գևորգի Վարդանյան** (), հայ տնտեսագետ, քաղաքական գործիչ։ ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր (2019-2021)։ ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Երևանում։

2001 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ 2003 թվականին ավարտել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։ Ունի մագիստրոսի կոչում կառավարման ոլորտում։

2002-2003 թվականներին աշխատել է ՀՀ կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության և բանկային վերահսկողության վարչություններում։

2006-2007 թվականներին եղել է «Յունիբանկ» ՓԲԸ քարտային վարկավորման վարչության վարկային մասնագետ։ 2007-2008 թվականներին եղել նույն բանկի Թամանյան մասնաճյուղի կառավարչի տեղակալ (վարկավորման բաժնի ղեկավար)։ 2008-2012 թվականներին աշխատել է որպես սպառողական և քարտային վարկերի դեպարտամենտի տնօրեն։ 2012-2014 թվականներին եղել է նույն բանկի մասնաճյուղերի զարգացման դեպարտամենտի տնօրենը։

2014-2015 թվականներին եղել է «ԲԻ ԲԻ Գրուպ» ՓԲԸ-ի գլխավոր տնօրենը։ 2015-2017 թվականներին եղել է «Ֆոր Սեյլս» ՍՊԸ-ի հիմնադիր տնօրենը։ 2015-2016 թվականներին աշխատել է «Էյչ Էմ Թայլս» ՓԲԸ-ում՝ որպես վաճառքի տնօրեն։

## Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Երևան քաղաքի թիվ 9 ընտրատարածքում լինելով «Իմ քայլը» դաշինքի ռեյտինգային թեկնածուներից մեկը՝ ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։

2021 թվականի հունիսի 20-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր։

2024 թվականի մարտի 19-ին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Ծովինար Վարդանյանի էջը ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Աոմորի (այլ կիրառումներ)

**Աոմորի**, կարող է վերաբերել՝

* Աոմորի, քաղաք Ճապոնիայում, Աոմորի պրեֆեկտուրայի մայրաքաղաքը
* Աոմորի, պրեֆեկտուրա Ճապոնիայում
Սաֆուն Ուզեն

**Սաֆուն Ուզեն** (նաև՝ **Սոֆու Ուզեն, Սոֆուկ Ուզեն**, ), լեռնային գետակ Ղրիմ թերակղզու հարավային ափին, Ալուշտա քաղաքային խորհրդի տարածքում։ Ըստ «Ղրիմի մակերևութային ջրային օբյեկտներ» տեղեկատուի և Ավգուստ Օլիֆերովի ու Զինաիդա Տիմչենկոյի «Ղրիմի գետերն ու լճերը» աշխատության՝ Ուլու Ուզեն գետի ձախ վտակն է, ժամանակակից քարտեզներում՝ Ուլու Ուզեն գետի ձախ բաղադրիչն է (աջի՝ Ուզեն Բաշի հետ)։ Ջրահոսքի երկարությունը 5,0 կմ է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը՝ 12,0 կմ²։ Տեղանունների բառարանը «Սոֆու» բառը մեկնում է որպես Ղրիմի մուսուլմանական վանքերի (թեքիե) բնակիչների անվանում. այդպես է գետը կոչվել Պյոտր Կեպենի հավաքածուի Հարավային Ղրիմի 1836 թվականի քարտեզի վրա։

Գետակը սկիզբ է առնում Չաթիր-Դաղ համակարգի Էկլիզի-Բուրուն գագաթի հարավային լանջի բազմաթիվ աղբյուրներից։ Նիկոլայ Ռուխլովը «Ղրիմի լեռնային մասի գետահովիտների տեսություն» 1915 թվականի աշխատությունում տալիս է նրանցից երեքի՝ առավել հզորների անունները. ձախ («չաթիրդաղյան») լանջից սկսվում էր «Խաչի-չոկրակը»՝ օրական 59600 դույլ դեբիտով և «Ուլուխու-չոկրակը»՝ 22560 դույլ, աջ լանջին եղել է «Հայրամ-Տաշ» աղբյուրը, որը տվել է 23980 դույլ ջուր։ Գետի ավազանի երկայնքով աճում են հաճարենու, կաղնու և բոխու անտառներ։

Ըստ տեղեկատուի՝ Սաֆուն Ուզենն ունի 3 անանուն վտակ՝ 5 կիլոմետրից պակաս երկարությամբ, քարտեզի վրա նշված է Սաուրգան ջրահոսքը, որը բխում է նույնանուն աղբյուրից։ Ղրիմի ջրային հետազոտությունների շարքի 1915 թվականի նյութերում Սոուրգա աղբյուրը գետը թափվող անանուն հեղեղատներից մեկի սկիզբն է։ «Չաթիր-Դաղ» ուղեցույցում Սաուրգան աղբյուրը Սաֆուն Ուզենի ակունքն է։ Գետաբերանի մոտ չափված միջին բազմամյա հոսքը 0,095 մ³/վ է, գետի ջրապահպանական գոտին սահմանվել է 50 մետր։ Սաֆուն Ուզենը միանում է Ուզեն Բաշին ծովի մակարդակից 208 մ բարձրության վրա, իսկ ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1979 թվականից այն թափվում է Իզոբելնենսկոյե ջրամբարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալուշտայի գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Բավենիտ

**Բավենիտ** կամ **բովենիտ**, անտիգորիտի սերպենտինիտային դասի (Mg3(OH)O4Si2O5) կարծր, կոմպակտ տարատեսակ։ Դասակարգված է որպես կիսաթանկարժեք քար, օգտագործվել է Նոր Զելանդիայի մաորի ցեղի կողմից գործիքներ, զարդեր պատրաստելու համար, իսկ Կառլ Ֆաբերժեի կողմից՝ ոսկերչական իրեր պատրաստելու համար։ Հանքավայրեր հայտնաբերվել են աշխարհի տարբեր մասերում, օրինակ՝ Աֆղանստանում, Չինաստանում, Նոր Զելանդիայում, Հարավային Աֆրիկայում և ԱՄՆ-ում։ Գույնը սովորաբար տատանվում է մուգ կանաչից մինչև բաց կանաչ ձիթապտղի գույն, քիչ մոտենում է դեղինին։ Անվանակոչվել է Ջեյմս Դ. Դանայի կողմից 1850 թվականին քիմիկոս Ջորջ Թ. Բաուենի պատվին, որը 1822 թվականին անալիզի է ենթարկել բավենիտը։  
 

Ինչպես նեֆրիտը, այնպես էլ բավենիտը, մաորիները դասակարգում են որպես *pounamu*, որը թարգմանաբար նշանակում է *կանաչ քար* և ունի առանձնահատուկ նշանակություն Նգայ Տահուի համար, քանի որ Նոր Զելանդիայի Հարավային կղզու մաորի ցեղի ավանդական հողերի վրա է գտնվել բավենիտի հանքավայրերի մեծ մասը։ Պատմականորեն այն օգտագործվել է զանազան գործիքներ, զենքեր  և զարդեղեն պատրաստելու համար, ներկայումս օգտագործվում է միայն որպես զարդաքար։ Հարավային կղզու հանքավայրերը պահպանվում են օրենքով, և առանց Նգայ Տաուի թույլտվության՝ քար իրացնելը հանգեցնում է դատական հետապնդման։ 1992 թվականին Նգայ Տաուն հաստատեց *կանաչ քարի* ռեսուրսների կառավարման պլան, որպեսզի ճիշտ կառավարի առևտրի բնագավառում թանկարժեք ռեսուրսի հանքավայրերը։

Բավենիտի հանքավայրերը մեծ չեն, չնայած 1989 թվականին Հարավային Աֆրիկայում հայտնաբերվել է մեծ հանքավայր։ Չինաստանի հանքավայրերը գտնվում են Սուչժոու շրջանում։

Բավենիտը ԱՄՆ Ռոդ Այլենդ նահանգի պետական միներալն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.mindat.org/min-744.html

Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Կատեգորիա:Կալցիումի միներալներ
Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Սիլիկատներ
Կատեգորիա:Սիլիկատներ (միներալներ)
Մարտին Գիլավյան

**Մարտին Գարեգինի Գիլավյան** (), հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1995), պրոֆեսոր (2003)։

## Կենսագրություն
Մարտին Գիլավյանը ծնվել է 1947 թվականի փետրվարի 10-ին Գորիսում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ Վերապատրաստվել է Մոսկվայի մանկավարժական ինստիտուտում։ 1982 թվականին ստացել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի («Ռուսական սիմվոլիզմը և արևելահայ պոեզիան»), 1995 թվականին՝ բանասիրական գիտությունների դոկտորի («Նորագույն շրջանի հայ պոեզիան») գիտական աստիճան (2003 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1972 թվականից դասավանդում է ՀՊՄՀ ռուս և արտասահմանյան գրականության ամբիոնում, 1995-2011 թվականներին եղել է բանասիրական ֆակուլտետի դեկան, 2000 թվականից՝ հայ գրականության և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, 2013 թվականից՝ Վաչե Պարտիզունու անվան հայ նոր և նորագույն գրականության և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2005 թվականից եղել է ՀՊՄՀ «Հայագիտական հանդեսի» գլխավոր խմբագիր։

Աշխատությունները վերաբերում են նորագույն շրջանի հայ գրականությանը։ Հեղինակ է «Ժամանակը և պոեզիան» (1990), «Պոեզիան ու ժամանակի շարժումը» (2003) մենագրությունների։

## Ստեղծագործություններ
### Հրապարակումներ
* «Ժամանակը և պոեզիան» (Երևան, 1992):
* «Պոեզիան և ժամանակի շարժումը», (Երևան, 2002, մենագրություններ)։
* «Քեզ հետ և առանց քեզ» բանաստեղծությունների ժողովածուն (Երևան, 2003):
* «Ռազմիկ Դավոյանի բանաստեղծական դիմանկարը» («Հայագիտական հանդես» 2011, է, «Սևակյան զանգերի նորօրյա ղողանջները», «Գարուն», 2011, 5-6,
* «Տիպաբանական աղերսակցությունները հոգևոր մաքառումների բանաստեղծական արծարծումներում (Պ. Սևակ-Յու. Մարցինկավիչյուս)», «Հայագիտական հանդես», 2012:
* «Համո Սահյանը և 1960-ականների գրական շարժումը», («Գարուն», 2012, 11-12):
* «Հայագիտական հանդես», «Վ. Պետրոսյանը և 1960-70-ական թթ. գրական-գեղարվեստական զարգացումները (ժողովածու)», «Հայագիտական հանդես», թիվ 1, Երևան, 2014:
* «Գոնսալո Գուարչ. «Հայկական տոհմածառը», «Գարուն», N9-10, 2015, Սերունդների հետ, սերունդների կողքին, «Հայագիտական հանդես» (Հավելված), (Երևան, 2015): (60-ից ավելի գիտական հոդվածներ)։
* Համո Սահյանի չափածո մատյանի վերջին էջերը, Հայագիտական հանդես, համար 2-րդ, էջ 10, (Երևան, 2017):
* Սիմվոլիզմը հայ պոեզիայում, ԱՁ «Արման Ասմանգուլյան», էջ 130, (Երևան, 2017)։
* Վահան Տերյանից Պարույր Սևակ ու մինչև մեր օրերը, ԱՁ «Արման Ասմանգուլյան», էջ 284, (Երևան, 2017):

### Գիրք
* Պոեզիան ու ժամանակի շարժումը։ Հոդվ., գրակ. դիմանկարներ, Նաիրի, 2003, 168 էջ։
*Սիմվոլիզմը հայ պոեզիայում, Հեղինակային հրատարակչություն, Երևան, 2018, էջ 192։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀՀ ԿԳՆ մեդալ
* Ֆրիտյոֆ Նանսեն մեդալ
* Մանկավարժական համալսարան» մեդալ
* ԱԺ նախագահի պատվոգիր
* ՀՀ վարչապետի պատվոգիր
* Հայաստանի գրողների միության պատվոգիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Յաֆֆայի ժամացույցի աշտարակ

**Ժամացույցի աշտարակ** (, Միգդալ հա-Շաոն, ), Օսմանյան ժամանակաշրջանում Պաղեստինում կառուցված 7 ժամացույցի աշտարակներից մեկը։ Կառուցվել է յաֆֆացի ժամագործ և ոսկերիչ Մորից Շայնբերգի կողմից։ Պաղեստինում կառուցված այս աշտարակը նվիրված է Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի թագադրության 25-ամյակին։ Աշտարակը կառուցվել է Յաֆֆայի արաբ և հրեա բնակիչների հանգանակած միջոցներով։ Տարելիցի կապակցությամբ Օսմանյան կայսրության տարածքում ընդհանուր առմամբ կառուցվել է ավելի քան հարյուր աշտարակ։ Աշտարակը գտնվում է Յաֆֆայի հյուսիսային մուտքից Եֆեթ փողոցի մեջտեղում, կառուցվել է կրաքարից, աշտարակի ձևը հիշեցնում է եվրոպական եկեղեցի, իսկ գմբեթը պատված է պղնձով։ Աշտարակն ունի երկու ժամացույց, զանգ, որը հնչում է ժամը երկու անգամ, 1948-1949 թվականներին արաբա-իսրայելական պատերազմում սպանված իսրայելցիների հիշատակը հավերժացնող հուշատախտակ։ Աշտարակի ժամացույցը ցույց է տալիս տեղական և եվրոպական ժամանակը։ Աշտարակը գտնվում է «ժամացույցի հրապարակում»։

## Պատմություն
Առաջին քարը դրվել է 1900 թվականի սեպտեմբերին, իսկ շինարարությունն ավարտվել է 1903 թվականին։ Աշտարակի շինարարությունը քաղաքում նշանավորվեց մշակութային փոփոխությամբ. մինչ այդ քաղաքի բոլոր ժամացույցները տեղադրված էին մզկիթների և եկեղեցիների զանգակատների աշտարակներին, «քաղաքացիական» աշտարակի շինարարությունը նշանակում էր հասարակության անցում դեպի աշխարհիկ կողմը։

19-րդ դարում՝ քաղաքային պատերի ավերումից հետո, ժամացույցի հրապարակը դարձավ քաղաքի կենտրոնական վայրերից մեկը։ Այնտեղ գործում էին շուկաներ, պետական հաստատություններ և առևտրական կենտրոններ, ինչպես նաև հասարակական տրանսպորտի «կենտրոնական կայարանը», որտեղից սայլերը և կառքերը ուղևորվում էին Էրեց Իսրայելի բոլոր կողմերը։

Աշտարակի ժամացույցի մեխանիզմը սպասարկող առաջին ժամագործը եղել է Նեթանել Մարկովիչը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում թուրքերի կողմից Յաֆֆայից հրեաների արտաքսման ժամանակ Մարկովիչը թուրքական իշխանություններից քաղաքում մնալու հատուկ թույլտվություն ստացավ՝ ժամացույցը սպասարկելու և կարգավորելու համար։

1965 թվականին աշտարակը վերականգնվեց Թել Ավիվի քաղաքապետարանի կողմից։ Ժամացույցը փոխարինվեց, ժամացույցի աշտարակի պատուհանները և որմնախորշերը զարդարվեցին Յաֆֆայի պատմությունը պատկերող ձևավոր ցանցերով։ Երկար տարիներ չգործելուց հետո՝ աշտարակը նորից վերականգնվեց 2001 թվականին։

2004 թվականին ժամացույցի աշտարակը հայտնվեց իսրայելական փոստային նամականիշների վրա։

## Չափեր
* Բարձրություն (հիմքից մինչև ալեհավաքի վերջը) 27.8 մ 
** Առաջին հարկ` 3,8 մ
** երկրորդ հարկ` 4,36 մ
* Հիմք` 3,8x3,8 մետրի վրա
* Զանգ 
** Տրամագիծ` 60 սմ
** Բարձրություն` 110 սմ
** Քաշ` 130 կգ
* Թվահարթակ`
** Տրամագիծ` 1,3 մ
** Մեծ սլաք` 65 սմ
** Փոքր սլաք` 35 սմ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Petersen, Andrew (2001). A Gazetteer of Buildings in Muslim Palestine (British Academy Monographs in Archaeology). I. Oxford University Press. pp.&nbsp;174−175. ISBN 978-0-19-727011-0.

## Արտաքին հղումներ
* The iconic Jaffa clock broke. An olah watchmaker is getting it fixed
* Где проходят туристские маршруты Старого Яффо?

Կատեգորիա:1903 կառուցված աշտարակներ
Կատեգորիա:Թել Ավիվի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ժամացույցի աշտարակներ
Կատեգորիա:Պաղեստինյան ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Օսմանյան ճարտարապետություն Իսրայելում
Էլմիրա Սուլեյմանովա

**Էլմիրա Թեյմուր կըզը Սուլեյմանովա** (, ), Ադրբեջանի Հանրապետության պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան (2002-2019), քիմիական գիտությունների դոկտոր (1980), պրոֆեսոր (1981);

## Կենսագրություն
Էլմիրա Սուլեյմանովան ծնվել է 1937 թվականի հուլիսի 17-ին Բաքվում։ 1944-1954 թվականներին սովորել է Բաքվի թիվ 134 միջնակարգ դպրոցում։ 1955-1959 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի պետական համալսարանի (ներկայիս Բաքվի պետական համալսարան) քիմիայի ֆակուլտետում։ Այդ ժամանակից աշխատել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիաի նավթաքիմիական գործընթացների ինստիտուտում։ Աշխատել է որպես լաբորանտ, գիտաշխատող, լաբորատորիայի տնօրեն։ Ներկայումս ավագ գիտաշխատողն է։

Մահացել է 2024 թվականի ապրիլի 25-ին երկարատև հիվանդությունից հետո։ Թաղված է Երկրորդ պատվո ծառուղում։

## Գիտական գործունեություն
* 1967- քիիական գիտությունների թեկնածու,
* 1980- գիտությունների դոկտոր,
* 1982- պրոֆեսոր։
* 1997 թվականից-Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ է։
* Ավելի քան 200 գիտական աշխատությունների և 40 գյուտերի հեղինակ է։

## Աշխատանքային գործունեություն
Էլմիրա Սուլեյմանովան Ադրբեջանի Կանանց և զարգացման կենտրոնի հիմնադիրն ու նախագահն է։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդի հրամանով պարգևատրվել է «Պատվո» շքանշանով և «Աշխատանքի վետերան»ի մեդալով։ 2002 թվականի հուլիսի 2-ին ընտրվել է Ադրբեջանի մարդու իրավունքների պաշտպան (օմբուդսմեն)։ 2007 թվականի հուլիսի 16-ին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է «Փառքի շքանշան»ով։ 2010 թվականի մարտի 5-ին վերընտրվեց Ադրբեջանի մարդու իրավունքների պաշտպան նոր ժամկետով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների պաշտպաններ
Սոլոմոն Աշ

**Սոլոմոն Էլիոտ Աշ** (, ), լեհական ծագմամբ ամերիկացի հոգեբան, կոնֆորմիզմին նվիրված հայտնի գիտափորձերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
thumb|270px|Աշի գիտափորձում օգտագործվող երկու քարտերի օրինակներ
Սոլոմոն Աշը ծնվել է Վարշավայում և 1920 թվականին արտագաղթել ԱՄՆ, որտեղ 1928 թվականին Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջում ստացել է բակալավրի աստիճան։ Ստացել է Կոլումբիայի համալսարանի մագիստրոսի և դոկտորի աստիճան` Գեշտալտ հոգեբանության հիմնադիր Մաքս Վերտհայմերի ղեկավարությամբ։ Դասախոսական գործունեության մեծ մասն (19 տարի) անցկացրել է Սուորթմոր քոլեջում, Վոլֆգանգ Կյոլերի հետ նույն թիմում։

1943 թվականին Աշը փոխարինել է Մաքս Վերտհայմերին՝ Սոցիալական հետազոտությունների նոր դպրոցի հոգեբանության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։

Հերման Վիթքինի հետ համագործակցել է կոգնիտիվ ոճերի տեսության մշակման հարցում։

1951 թվականի մայիսի 14-ին Հարոլդ Գյուցքովի «Խմբեր, առաջնորդություն և մարդիկ» () հավաքածուի մեջ ընդգրկվել է Սոլոմոն Աշի կողմից գրված «Խմբակային ճնշումների ազդեցությունը դատողությունների այլակերպման և աղավաղման վրա» () գլուխը։ Այդ գիտափորձի համար սենյակ են հրավիրվում փորձին մասնակցող ութ հոգի։ Բոլոր մասնակիցները, բացի մեկից, դերասաններ էին և գիտափորձի դիտակետում մնացած մասնակցի արձագանքն էր առ դերասանների վարքը։ Դերասանները տեղյակ էին, թե որն է գիտափորձի նպատակը, բայց գիտափորձի արդյունքում դա որևէ կերպ չէր արտահայտվում։ Գիտափորձի ընթացքում ուսումնասիրվող ուսանողներին ցուցադրվում էր քարտ, որի վրա պատկերված էր ուղղահայաց գիծ։ Դրանից հետո ուսումնասիրվողին ցուցադրվում էր մեկ այլ քարտ, որի վրա պատկերված էին երեք ուղղահայաց գծեր, որոնցից մեկը հավասար էր առաջին քարտի գծին, մյուս երկուսը` դրանից արտահայտված կարճ և երկար էին։ Աշի գիտափորձի բոլոր մասնակիցները առաջին երկու հարցերին տալիս էին միանման և ճիշտ պատասխաններ։ Սակայն երրորդ փուլում դերասանները տալիս էին միանման և սխալ պատասխաններ, ինչից ուսումնասիրվողը շփոթվում էր։ Գիտափորձի արդյունքները ցույց են տվել, որ ուսումնասիրվողների 75 %-ը համաձայնվել է մեծամասնության արտահայտած սխալ կարծիքի հետ։

1966 թվականին Աշը հիմնել է Ռաթգերսի համալսարանի Կոգնիտիվ ուսումնասիրությունների ինստիտուտը։

Աշի աշակերտներից առավել հայտնի է Սթենլի Միլգրեմը, որը նրա ղեկավարությամբ Հարվարդի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ Նա նաև հայտնի է իր վարքաբանական գիտափորձով։

## Մրցանակներ
* 1941, 1943 - Գուգենհայմի կրթաթոշակ
* 1967 - Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի մրցանակ` հոգեբանության մեջ գիտական նշանակալի ներդրման համար
* 1989 - Ուիլյամ Ջեյմսի կրթաթոշակ

## Տես նաև
* Աշի գիտափորձ
* Միլգրեմի գիտափորձ
* Սթենլի Միլգրեմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Solomon Asch: Forming Impressions of Personality Full text of the classic journal article that introduced the concept of central versus peripheral traits and the "halo effect".

Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Ուլու Ուզեն Արևելյան

**Ուլու Ուզեն Արևելյան,** նաև՝ *Մեգապոտամո* (, , ), գետ Ղրիմի հարավային ափին։ Գետի երկարությունը 12 կմ է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը՝ 33,5 քառակուսի կիլոմետր, միջին տարեկան հոսքը Յալթա ջրակայանում 0,382 մ³/վ է։ Գետն ունի 7 վտակ։  Անունը հունարենից (*Μεγάλος ποταμ*) և Ղրիմի թաթարերենից թարգմանվում է որպես «մեծ գետ (հոսք)»։  Կոչվում է Ուլու Ուզեն Արևելյան դեպի հարավ-արևմուտք տեղակայված Ուլո Ուզեն Ալուշտայի գետից տարբերելու համար։

Գետը սկսվում է Դեմերջի-յայլայի լանջերին, այնուհետև հոսում է Խապխալ կիրճով՝ ծովի մակարդակից 468 մ բարձրության վրա, որտեղ, Գեներալսկոյե (Ուլու Ուզեն, Մեգա Պոտամ) գյուղի մոտակայքում ձևավորում է մի շարք սահանքավոր կասկադներ և 15 մետր բարձրությամբ Ջուր-Ջուր ջրվեժը։ Ջրվեժը չի չորանում նույնիսկ սակավաջուր տարիներին։ Խապխալ կիրճը 1974 թվականին հայտարարվել է հանրապետական նշանակության պետական ջրաբանական արգելավայր, որի ընդհանուր մակերեսը 250 հեկտար է։

Ուլու Ուզեն Արևելյան գետը Սոլնեչնոգորսկ գյուղի սահմաններում թափվում է Սև ծովը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
*  
* 

Կատեգորիա:Ալուշտայի գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Կիմ Ջի Յոն

**Կիմ Ջի Յոն** (, ), կորեացի սուսերամարտիկ, օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի առաջնության գավաթակիր։

## Կենսագրություն
Կիմ Ջի Յոնը սուսերամարտով սկսել է զբաղվել տասներեք տարեկանից, ընդ որում՝ իր կարիերայի սկզբում նա սկսել է սուսերամարտել վարժասուսերների օգնությամբ։ 16 տարեկանում Կիմը փոխեց իր զենքը սրով և դարձավ սուսերամարտիկ։

Թիմի կազմում Կիմը առաջին անգամ հայտնվել է 2006 թվականին, սակայն երկար ժամանակ չէր համարվում թիմի առաջնորդը՝ հայտնվելով ավելի հաջողակ սուսերամարտիկների ստվերում։

## Կարիերա
Կորեուհու առաջին լուրջ հաղթանակը եղել է Չինաստանում 2011 թվականին անցկացվող Ունիվերսիադայում, որտեղ նա ինչպես անհատական, այնպես էլ թիմային մրցույթներում ձեռք է բերել բրոնզե մեդալը։

Օլիմպիական խաղերից առաջ Կիմը լավ արդյունքներ է ցուցաբերում և Լոնդոնում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերում հայտնվում է համաշխարհային 5-րդ վարկանիշով։ Օլիմպիական մրցաշարում Կիմը հեշտությամբ հասավ կիսաեզրափակիչ, որտեղ նրա հակառակորդն էր Օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն, ամերիկուհի Մարիել Զագունիսը։ Դաժան պայքարում կորեուհին ավելի ուժեղ դուրս եկավ՝ 15-13 հաշվով հաղթելով գործող չեմպիոնին։ Եզրափակչում Կիմը 15-7 հաշվով հաղթեց ռուս սուսերամարտիկ Սոֆյա Վելիկայային՝ դառնալով Հարավային Կորեայի պատմության մեջ առաջին կին օլիմպիական չեմպիոնը սուսերամարտից։

2013 թվականին Բուդապեշտում կայացած Սուսերամարտի աշխարհի առաջնությունում Կիմը նվաճեց առաջին հորիզոնականը։ Նույն թվականին Կազանում կայացած Ունիվերսիադայում կորեուհին անհատական մրցաշարում գրավեց երկրորդ տեղը, իսկ թիմային առաջնությունում կորեուհիները դարձան հաղթողներ։

2017 թվականի աշխարհի առաջնությունում կորեուհին դարձավ փոխչեմպիոն՝ զիջելով իտալուհուն։

2018 թվականին սուսերամարտի Գրան պրիի *«Московская сабля»* անհատական առաջնությունում գրավել է երրորդ հորիզոնականը։ Նույն թվականին կորեուհին դարձավ Սուսերամարտի աշխարհի առաջնության թիմային մրցախաղի բրոնզե մեդալակիր, իսկ մեկ ամիս անց նա նվաճեց Ասիական խաղերում երրորդ մրցանակը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на сайте FIE
* Kim Ji-yeon at BBC Sport
* Kim Ji-yeon at FIE

Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կորեացի մարզիկներ
Յուխարի Ջամի

**Յուխարի Ջամի մզկիթ** (Ղրիմի թաթարերենից թարգմանաբար՝ «Վերին մզկիթ», , , ), մզկիթ Ղրիմի թերակղզում, որը գտնվում է Կրեպոստնայա բլրի գագաթին, Ալուշտա քաղաքի պատմական կենտրոնում, Ծովափնյա զբոսայգու մոտ և պատկանում է Ղրիմի մուսուլմանների հոգևոր կառավարման համայնքին։

## Նկարագրություն
Յուխարի Ջամի մզկիթը կառուցվել է մուսուլմանական կրոնական կառույցների ոճով, գտնվում է Ալուշտայի Վերին փողոցում, որը սկիզբ է առնում Վ. Խրոմիխի փողոցից։

Մինչև 1930-ական թվականները համալիրը բաղկացած էր կցակառուցված միջնադարյան Օրտա Կուլե աշտարակով երկհարկանի շենքից, հարևանությամբ կառուցված էր շատրվան։  Ներքին դեկորը ավանդական ոճով էր՝ բնորոշ շքեղությամբ և վայելչությամբ, պատուհաններում ապակենախշեր էին, պատերը պատված էին վարպետորեն արված որմնանկարներով, իսկ ներսույթի բազմաթիվ տարրեր արված էին փորագրովի փայտից։

Գոյության ընթացքում Յուխարի Ջամի մզկիթը մի քանի անգամ փակվել է, շենքը գտնվել է տարբեր ծառայությունների իրավասության ներքո։ 1962 թվականից շենքը տրվել է մանկապատանեկան մարզադպրոցին։

1986 թվականի գարնանը մզկիթի շենքը վերցվել է պետական վերահսկողության ներքո որպես ճարտարապետության տեղական նշանակության հուշարձան։

1994 թվականի մայիսին Յուխարի Ջամին («Վերին ուրբաթյա մզկիթ») վերադարձվել է «Ալուշտա» մուսուլմանական համայնքին ներսում բացարձակ դատարկ ճարտարապետական արկղի տեսքով. նախկին ներքին շքեղությունից ոչինչ չէր մնացել։

1996 թվականից յուրաքանչյուր ուրբաթ այստեղ տեղի է ունենում նամազ։

Արխիվային լուսանկարներով և հուշերով մուսուլմանական համայնքը վերականգնել է մզկիթի ներքին ձևավորումը. աղոթասրահի պատերը պատվել են որմնանկարներով, փայտե պատշգամբները զարդարվել են փորագրվածքով։ Շենքին կցակառուցվել է նոր, դեպի երկինքը ձգտող, մինարե։ Կրկին կառուցվել են լվացման և մահացածներին հրաժեշտ տալու համար նախատեսված սենյակներ։

Շրջանում այլ մզկիթների բացակայության պատճառով Յուխարի Ջամին մեծ նշանակություն ունի Մեծ Ալուշտայի տարածաշրջանի ղրիմաթաթարական ողջ բնակչության համար։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Гиргенс Г. Г. Алушта: Путеводитель. — Симферополь: Таврия, 1979.
* Криштоф Е. Алушта: Путеводитель.- Симферополь: Таврия, 1976.
* Сергеева, Г. Алушта — Судак: Путеводитель.- Симферополь: Крым, 1970.
* Талышев, В. Н. Алушта: Путеводитель.- Симферополь: Таврия, 1984.

Կատեգորիա:19-րդ դարի հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ալուշտայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Ուլու Ուզեն

**Ուլու Ուզեն,** նաև՝ **Ուլու Ուզեն Ալուշտայի**, *Ալուշտա Սու* (, , ), գետակ Ղրիմ թերակղզու հարավային ափին։ Գետի երկարությունը 7,8 կմ է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը՝ 20,8 քառակուսի կիլոմետր, միջին տարեկան հոսքը Ալուշտա ջրակայանում 0,394 մ³/վրկ է։ Գետն ունի 7 վտակ։ Անվանումը Ղրիմի թաթարերենից թարգմանվում է որպես «մեծ գետ»։ Հաճախ անվանվում է Ուլու Ուզեն Ալուշտայի՝ փոքր-ինչ արևելք հոսող Ուլու Ուզեն Արևելյան գետից տարբերելու համար։

Ձևավորվում է Բաբուգան-յայլա լեռնազանգվածի հյուսիսային և Չաթիր-Դաղ լեռնազանգվածի հարավային լանջերին՝ երկու գետերի՝ Սաֆուն Ուզենի և Ուզեն Բաշի միախառնումով։ Վերին հատվածում գետը հոսում է Ղրիմի բնական արգելոցի տարածքով։ Ուզեն Բաշ գետի հովտում գտնվում է Գոլովկինսկու ջրվեժը, որը նկարագրել է ռուս երկարաբան և ջրաբան Ն. Ա. Գոլովկինսկին։ Գոլովկինսկու ջրվեժն իրականում ջրվեժների կասկադ է, որոնք փոխակերպվում են մեկմեկու, ունեն 4-5 մ բարձրություն և 12 մ բարձրությամբ ստորին ջրվեժ։ Ալուշտայի քաղաքային խորհրդի Իզոբիլնոյե (Կորբեկուլ) գյուղի մոտ Ուլու Ուզեն գետի վրա կառուցվել է Իզոբիլնոյեի ջրամբարը (ծավալը՝ 13,25 միլիոն մ³), որն Ալուշտայի համար քաղցրահամ ջուր է ապահում։ Այդ ջուրն օգտագործվում է նաև ոռոգման համար։ Ուլու Ուզեն գետը Ալուշտա քաղաքի սահմաններում թափվում է Սև ծովը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ղրիմի հարավային ափի գետերը 
* Ղրիմի գետերը
* Ղրիմի տեղանունների բառարան 

Կատեգորիա:Ալուշտայի գետեր
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Արթուր Դավթյան (քաղաքական գործիչ)

**Արթուր Ռազմիկի Դավթյան** (), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, տնտեսագետ-կառավարիչ, իրավաբան։

## Կենսագրություն
Արթուր Դավթյանը ծնվել է 1975 թվականի հունիսի 8-ին Երևանում։

1998-1999 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում, ստացել է կրտսեր լեյտենանտի կոչում։

Մինչև 1997 թվականը սովորել է Երևանի «Վարդանանց» համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, ապա 1998 թվականին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի անասնաբուժական ֆակուլտետը։ 2005 թվականին ավարտել է Երևանի «Գլաձոր» համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, իսկ 2017 թվականին՝ Երևանի «Գալիք» համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։

1998 թվականից անդամակցել է Հայաստանի փաստաբանների միությանը, 2005 թվականից Հայաստանի փաստաբանների պալատի անդամ է դարձել։ 2016-2018 թվականներին նշանակվել է Հայաստանի փաստաբանների պալատի նախագահի տեղակալ։

2003-2004 թվականներին ղեկավարել է «Իրավունքի պաշտպան միավորում» հասարակական կազամակերպության ծրագրը։ 2004-2012 թվականներին եղել է «Իրավունքի պաշտպան» ՍՊԸ, իսկ 2012-2018 թվականներին՝ «Դավթյան» և գործընկերներ փաստաբանական գրասենյակ ՍՊԸ փաստաբան։ 2005-2006 թվականներին դասախոսել է Երևանի պետական մանկավարժական հալասարանում, 2019 թվականի հունվարից՝ Հայաստանի փաստաբանական դպրոցում։ 2005-2018 թվականներին նախագահել է «Իրավունքի պաշտպան միավորում» հասարակական կազամակերպությունը։

## Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի սեպտեմբերից միչև 2019 թվականի հունվար եղել է Երևանի ավագանու անդամ («Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինք)։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի 3 զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Հռիփսիմե Հովհաննիսյան

**Հռիփսիմե (Հռիփսիմե Հովհաննեսի Հովհաննիսյան)** ()՝ հայ բանաստեղծուհի, հրապարակախոս։ ՀԳՄ անդամ 1991:

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է գրական մամուլում։ 2002 թ.-ին հիմնադրել և ղեկավարում է ՀԳՄ “Ցոլքեր” գրական կենտրոնը։ Միաժամանակ (2005 թ.-ից) հրատարակում է ՀԳՄ “Ցոլքեր” գրական հանդեսը։ Գրում է նաև մանուկների համար։ Նրա բանաստեղծությունները պարբերաբար տպագրվում են գրական հանդեսներում, թարգմանվել են ֆրանսերեն, ռուսերեն, անգլերեն, պարսկերեն։

## Երկեր
* Զարդատուփ, Եր., 2004։
* Խորդենի, Եր., 2009։
* Դիմակներ, դիմակներ, Եր., 2009։
* Մյաո՜ւ-մյաո՜ւ (մանկ.), Եր., 2011։
* Ագաթներ, Եր., 2012։

## Պարգևներ
* 2014 թ. արժանացել է ՀՀ Մշակույթի նախարարության Մովսես Խորենացի մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Պիեռ Դելադոնշամ

**Պիեռ Դելադոնշամ** (, ), ֆրանսիացի դերասան։ 2014 թվականին «Սեզար» մրցանակի դափնեկիր՝ որպես տարվա լավագույն երիտասարդ դերասան։

## Կենսագրություն
Պիեռ Դելադոնշամը ծնվել է 1978 թվականի հունիսի 1-ին Ֆրանսիայի Նանսի քաղաքում։ Նրա մայրը միջնակարգ դպրոցի ուսուցչուհի էր։

Դելադոնշամն ավարտել է Մեցի *Lycée Georges-de-La-Tou*r դպրոցը, ինչպես նաև Նանսի բիզնես-դպրոցը։ 2011 թվականին Փարիզում ավարտել է *Cours Florent* դերասանական կուրսերը։

Դերասանական կարիերան Դելադոնշամը սկսել է՝ նկարահանվելով հեռուստատեսային սերիալներում, բայց 2010 թվականին դստեր՝ Լեոնիի ծնվելուց հետո, որոշել է վերադառնալ Լոթարինգիա։

2013 թվականին Դելադոնշամն իր առաջին մեծ դերը խաղաց Ալեն Գիրոդիի «Անծանոթը լճափին» ֆիլմում, որի համար «Տարվա լավագույն երիտասարդ դերասան» անվանակարգում նա արժանացել է Սեզար մրցանակի։

2016 թվականին գլխավոր դերով հանդես եկավ «Ժանի որդին» ֆիլմում։ 2017 թվականին կրկին գլխավոր դերով հանդես եկավ «Մեր խելագար տարիները» ֆիլմում։

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Մկան ու կատվի ընկերությունը (հեքիաթ)

**Մկան ու կատվի ընկերությունը** (), Գրիմ եղբայրների հեքիաթը, որը պատմում է մկան հանդեպ կատվի դաժանության մասին։ Ըստ Աարնե-Թոմփսոնի հեքիաթային սյուժեների դասակարգման՝ կրում է 15 համարը` «Կարագի գողություն ընկերոջից» վերնագրով։

## Սյուժե
Մուկն ու կատուն ծանոթանում են։ Միևնույն ժամանակ կատուն խոստովանում է իր բարեկամությունն ու մեծ սերը, որի արդյունքում մկնիկը համաձայնում է նրա հետ նույն տանն ապրել և ընդհանուր տնտեսություն վարել։ Նրանք որոշում են միասին ձմեռվա համար պաշար հավաքել, որպեսզի քաղցած չմնան, ինչի համար գնում են մի կճուճ յուղ և թաքցնում այն եկեղեցու խորանի տակ, որը, նրանց կարծիքով, ամենաապահով տեղն էր։ Որոշ ժամանակ անց կատուն ցանկանում է փորձել յուղը։ Նա խաբում է մկանը, թե իբր ինքը՝ որպես կնքահայր, հրավիրված է իր զարմիկի երեխայի կնունքին, սակայն իրականում վազում է եկեղեցի ու բացում է յուղի ամանը։ Այս պատմությունը կրկնվում է ևս երկու անգամ՝ մինչև յուղի կճուճն ամբողջովին չի դատարկվում։ Ի պատասխան սանիկի անվան մասին հարցերին` կատուն տարբեր անուններ է հորինում։ Երբ գալիս է ձմեռը, մուկը և կատուն գնում են իրենց պաշարի հետևից։ Մուկը, տեսնելով դատարկ կճուճը, միանգամից կասկածում է կատվին։ Կատուն ի պատասխան կուլ է տալիս մկանը։

## Ծագում և սյուժեի տարբերակներ
Հեքիաթը հայտնվել է Գրիմ եղբայրների հեքիաթների ժողովածուում սկսած 1812 թվականի առաջին հրատարակությունից, ինչպես նաև ընդգրկված է 1810 թվականի ձեռագրերի մեջ։ Հավանաբար գրառվել է Գրետխեն Վիլդի կողմից։ Ծանոթագրությունների մեջ նշված է նաև հեսսենյան տարբերակը աքաղաղի և հավի մասին, որոնք թանկարժեք քար են գտնում գոմաղբի մեջ և յուղի փոքր կճուճ են գնում դրանով, որից հավը քիչ-քիչ կտցահարում է։ Աքաղաղը սպանում է հավին և թաղում է նրան։

Նմանատիպ սյուժեով նորվեգական հեքիաթում, որը գրառել է Պետեր Ասբյորսոնը № 17 համարի տակ, գլխավոր դերերում էին արջը և աղվեսը, իսկ աֆրիկյան հեքիաթում` հավը և կատուն։

Հանսյորգ Ուտերը մատնանշում է, որ մանրամասները հանդիպում են «Վեպ աղվեսի մասին» պոեմի ավելի ուշ լրացումներում։ Առակների ժանրում հումորային տեսանկյունից և ավելի մեղմ ավարտով նույնատիպ պատմությունը գայլի և աղվեսի մասին է, որը տարածվել է 19-20-րդ դարերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեքիաթներ
Կատեգորիա:Գրիմ եղբայրների հեքիաթներ
Կատեգորիա:Գերմաներեն գրականություն
Սեդրակ Ասրյան (ազատամարտիկ)

**Սեդրակ Սերգեյի Ասրյան** (հուլիսի 31, 1972, Դարբաս, Սիսան-ապրիլի 4, 2016, Մարտակերտ), ազատամարտիկ, արցախյան և քառօրյա պատերազմների մասնակից։

## Կենսագրություն
Սովորել է տեղի միջնակարգ դպրոցում, ավարտելուց հետո սովորել է  Սիսիանի պրոֆտեխուսումնարանում և Սիսիանի ավտոդպրոցում։ Մասնակցել է  Արցախյան ազատամարտին, 1994 թվականին Հորադիզի մարտական գործողությունների ժամանակ վիրավորվել է և դարձել երկրորդ կարգի հաշմանդամ։ Պարգևատրվել է «Մարտական գործողությունների մասնակից» կրծքանշանով, «Մարտական ծառայություն» մեդալով։

2016 թվականին՝ քառօրյա պատերազմի ժամանակ Սիսիանի կամավորական ջոկատի  հետ մեկնել է  առաջնագիծ։ Ապրիլի 4-ին Մարտակերտի շրջանում Սեդրակը Սիսիանի կամավորականների խմբի մեջ էր և մահացել է անօդաչու սարքի պայթյունից։

Հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հերոս Սեդրակ Ասրյան
*Սեդրակ Ասրյան 

Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:2016 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 4 մահեր
Կատեգորիա:Դարբաս գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 31 ծնունդներ
Կերբելուկ մոմատերև

**Կերբելուկ մոմատերև** (), նեխուրազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Հիմքից ճյուղավոր ցողունով և առանցքային բարակ արմատով միամյա ոստայնածածկ խոտաբույս է։ Կրկնակի կամ եռակի փետրաձև բաժանված նուրբ տերևները աճում են 20-60 սմ բարձրությամբ ցողունի վրա։ 3-5 ճառագայթաձև հովանոցներում հավաքված են սպիտակ, հակաձվաձև պսակաթերթիկներով մանր ծաղիկները։ Երկարավուն սերմնապտուղը վերին մասում ունի երկար կտուց։ Սերմնիկը մերկ է կամ ծածկված է խիտ և կարճ խոզանանման մազիկներով։

## Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների ստվերաշատ վայրերում, թփուտներում, աղբավայրերում, ճանապարհների եզրերին, այգիներում։ Մեղրատու բույս է, որը տարածված է Տավուշի, Արմավիրի, Սյունիքի մարզերում և Արցախում։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի կանաչ զանգվածը, հյութը, ծաղիկներն ու պտուղները։ Երիտասարդ ընձյուղները և տերևներն օգտագործում են որպես համեմունք ապուրներ և աղցաններ պատրաստելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Արմատապտուղներ
Պիտա

**Պիտա** (, ), կլոր, հարթ, առանց թթխմորի հաց։ Այս հացը թխվում է ինչպես թեփահան ալյուրից, այնպես էլ բարձր տեսակի ցորենի ալյուրից։ Բավականին մեծ տարածում ունի միջերկրածովյան շրջանում և Մերձավոր Արևելքի երկրներում։

Այսպիսի հացի մասին առաջին հիշատակությունները գտնվում են Հին Կտակարանում՝ եբրայերենում օրիգինալ տարբերակը հիշատակվում է որպես *«պատ լեհեմ»* (), ինչը կարելի է թարգմանել որպես «մեծ հացային պիտա», «բոքոն»։ Ռուսերենում այս բառը ուղղակի թարգմանված է «հաց»։ «Պիտա»-ն «պատ»-ի () փոքրացուցիչն է։ Ժամանակակից իմաստով՝ «պիտա» () բառը եբրայերենում կիրառվում է 1950-ական թվականներից ի վեր։

Ավանդական արաբական բիտայի տարբերակիչ առանձնահատկությունը ջրային գոլորշին է, որը պիտան թխելիս ձևավորվում է խմորի մեջ, կուտակվում բլիթի մեջտեղում՝ առանփնացնելով խմորի շերտերը։ Այդ կերպ բլիթի ներսում «գրպանիկ» է առաջանում, որը կարելի է բացել՝ սուր դանակով կտրելով պիտայի ծայրը և «գրպանիկ»-ի մեջ աղցան կամ միս լցոնելով։ Ավանդական արաբական բիտայի միջին տրամագիծը սովորաբար 15-20 սմ է։

Բացի արաբական պիտայից, գոյություն ունեն պիտայի մի քանի այլ տեսակներ, օրինակ՝ վրացական լավաշ, իրաքյան լաֆեր, դրուզյան պիտաներ (չափազանց բարակ, բայց շատ մեծ բլիթներ), հնդկական չապատիներ։

## Պատկերասրահ

Pita felafel.jpg|Ֆալաֆելներով և բանջարեղենով պիտա 
Druze pita.jpg|Դրուզյան պիտան՝ պատրաստման ընթացքում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունական խոհանոց
Կատեգորիա:Թուրքական խոհանոց
Կատեգորիա:Արևելյան խոհանոց
Կատեգորիա:Բալկանյան խոհանոց
Կատեգորիա:Արաբական խոհանոց
Կատեգորիա:Միջերկրածովյան խոհանոց
Կատեգորիա:Լևանտական խոհանոց
Կատեգորիա:Հացամթերք
Իրմոս

մինի|Առաջին գլասի կիրակնորյա իրմոս, առաջին երգ։ XVI դարի սկիզբ
**Իրմոս** (), Բյուզանդիայի և Ռուսաց ՈՒղղափառ եկեղեցու պատարագներում կանոնի իննը տողերից առաջինն է, որտեղ փառավորվում են սրբազան իրադարձությունները կամ դեմքերը:Իրմոսը ծառայում է որպես մեղեդի-մետրային օրինակ այս երգի հաջորդ գծերի համար։ Իրմոսը հիմոգրաֆիկ տեքստ է։ Երաժշտական իրմոսը ենթարկվում է գլասի համակարգին։

Կիրակնորյա կանոնում իրմոսի գովասանքներին հաջորդում են յուրաքանչյուր գլասում։ Գովասանական  իրմոսները լուսաբանում են քրիստոնեական վարդապետության ամբողջ համակարգը և  խոսում աշխարհի ստեղծման մասին,Աստծո որդու,եկեղեցու մասին։ Յոհան և Իսաի մարգարեների երգերի ուրվագծի միջոցով արտահայտում են հոգու ձգտումը դեպի Քրիստոս,6-րդ  իրմոսում կան մեղքից և տառապանքներից փրկվելու աղոթքներ:Իրմոսի 1-ին,7-րդ և 8-րդ երգերը նվիրված են Հին կտակարանի դաստիրակչական իրադարձություններին:Իրմոսի 9-րդ  բոլոր կանոններում 
փառաբանում են տիրամորը:Իրմոսի գրական հավաքածուները հայտնի են հին ժամանակներից, դրանք կոչվում են իրմոլոգիա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Velimirovič M. The Byzantine Heirmos and Heirmologion // Gattungen der Musik in Einzeldarstellungen. Bern, München, 1973.
*Обиход регентской Школы при Московской Духовной Академии, для смешанного хора. Сергиев Посад, 2009.

Կատեգորիա:Բյուզանդական երաժշտություն
Կատեգորիա:Երաժշտության պատմություն
*
Իմ սրտի սուլթանը (հեռուստասերիալ)

**«Իմ սրտի սուլթանը»,** (, ), ռուս-թուրքական համատեղ կոստյումային հեռուստատեսային խաղարկային ֆիլմ (24 մաս, 50-60 րոպե տևողությամբ)՝ պատմական մելոդրամա ժանրում։ Արտադրվել է 2018 թվականին «Գազպրոմ-մեդիա» հոլդինգի կազմում գտնվող «ГПМ КИТ» ընկերությունների խմբի կողմից։ Ռեժիսորը Քերեմ Չաքըրօղլուն է, սցենարի հեղինակները՝ Աթիլա Ունսալան, Նիլ Գյուլեչ Ունսալան և Ինջի Հեքիմօղլուն։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2018 թվականի հունիսի 13-ին, ռուսերեն տարբերակի հեռուստատեսային պրեմիերան՝ 2019 թվականի հունվարի 8-ին Առաջին ալիքի երեկոյան եթերում։

## Դերերում
* Ալեքսանդրա Նիկիֆորովա - ուսուցչուհի Աննա
*Ալի Էրսան Դուրու - սուլթան Մահմուդ II
* Էմել Չյոլըգեչեն - Էսմա սուլթան
* Թանսել Օնգել - Նամիկ փաշա
* Դմիտրի Շչերբինա - Դմիտրի, Ռուսական կայսրության դեսպան
* Անդրեյ Ռուդենսկի - Աննայի հայրը, Ռուսական կայսրության դեսպանատան քարտուղար
* Ալեքսանդր Սոկոլովսկի - Նիկոլայ
* Օլեսյա Ֆատախովա - Նադյա, Աննայի ընկերուհին
* Իլյա Շակունով - ինժեներ Սերգեյ Իվանովիչ
*Բեսթե Քյոքդեմիր - Հոշյար սուլթան
* Թունջեր Սալման - Հալեթ էֆենդի
* Թաներ Ռումելի - Մուսա աղա
* Բյուլենթ Սեյրան - Ամբեր աղա

## Արտադրություն
Քանի որ նկարահանման գործընթացն ընթանում էր թուրքերենով, լեզվի իմացությունը գլխավոր պահանջն էր գլխավոր կանացի դերի հավակնորդների համար։
Ալեքսանդրա Նիկիֆորովան նկարահանումներից 2 ամիս առաջ ժամանեց Ստամբուլ, որպեսզի սովորի թուրքերենը։

## Վարկանիշ
Տարիքային շեմը 16+ է հասուն հեռուստադիտողի համար։ Ըստ IMDb վարկանիշի՝ ունի 10-ից 7.7 բալ, իսկ Կինոպոիսկի վարկանշում՝ 10-ից 8.0:

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* На ТВ состоялась первая крупная премьера наступившего года. Своего козыря, причем из крупных, выложил Первый канал, начав показ русско-турецкого сериала «Султан моего сердца».  — в газете Центрального административного округа «Москва Центр».
* Новая сказка о любви: «Султан моего сердца». Экспресс газета առ 29 հունիսի 2018 թվական.
* Сериал «Султан моего сердца» на ООО Вокруг ТВ.
* Русско-турецкая любовь на новый лад. Комсомольская правда առ 29 հունիսի 2018 թվական
* Kalbimin Sultanı (The Sultan of My Heart) Synopsis And Cast 
* Kalbimin Sultanı
* Густерин П. В. О гнусности фильма «Султан моего сердца» // Россия в красках
*«Султан моего сердца» Кинотурция.ру կայքում

Կատեգորիա:2018 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Պատմական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ռուսական հեռուստասերիալներ
Վալենտինա Խմարա

**Վալենտինա Նիկոնովնա** (Նիկոլաևնա) **Խմարա** ), խորհրդային կինոդերասանուհի։

## Կենսագրություն
Վալենտինա Խմարան ծնվել է 1933 թվականի հունվարի 4-ին, Մոսկվայում։ Երրորդ փորձից ընդունվել է ինստիտուտ, 1958 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը Սերգեյ Գերասիմովի և Տամարա Մակարովայի դասարան։ 1958 թվականին աշխատանքի է անցել «Մոսֆիլմ» ստուդիայում և «Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիա»-ում։ Դերասանուհու դեբյուտը կինոյում եղել է դեռևս ինստիտուտի առաջին կուրսում, երբ հանդես է եկել Սերգեյ Գերասիմովի «Հույս» կարճամետրաժ ֆիլմում։ Հետագայում Գերասիմովը Խմարային հրավիրել է «Խաղաղ Դոն»-ում մարմնավորելու Մաշուտկա Կոշևայայի դերը, որը դարձավ դերասանուհու կինոկենսագրության լավագույն ֆիլմերից մեկը։ Հատկանշական դերերից են՝ Վալյա («Սովետների իշխանության համար»), Մաշա («Ծարավ»), Նաստյա («Սիրում եմ քեզ, կյա՛նք»), Էլզա («Պայքար հաղթանակից հետո»)։

## Մահ
1984 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Վալենտինա Խմարան Բաթումիում արձակուրդի ընթացքում հանգստանալիս ողբերգական մահ է ունեցել։ Առավոտյան՝ նախաճաշից առաջ, գնացել է լողալու ծովում։ Մտել է երկաթուղային գծի մոտ տեղակայված հանդերձարաններից մեկը։ Դուրս գալիս չի նկատել ընթացող գնացքին և ընկել է անիվների տակ։ Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը (19 տեղամաս)։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Валентина Хмара в Авторском проекте Алексея Тремасова

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ