open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Երկկենցաղ մարդը

**Երկկենցաղ մարդը** (), խորհրդային գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1961 թվականին, Ալեքսանդր Բելյաևի համանուն գիտա-ֆանտաստիկ վեպի մոտիվներով։ Առաջին ցուցադրությունը կայացել է 1961 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ Համարվում է խորհրդային կինովարձույթի` 1962 թվականի առաջատարը, այն դիտել է 65 միլիոն հանդիսատես։

## Սյուժեն
Բուենոս Այրեսի ձկնորսներն ու մարգարտորսները վախեցած էին, քանի որ ծովում հայտնվել էր խորհրդավոր «ծովային հրեշ»։ Սակայն սառնասիրտ գործարար, մարգարտորսների ընկերության սեփականատեր Պեդրո Զուրիտան, որոշում է բռնել այդ հանելուկային արարածին և ներգրավել իր գործի մեջ։ Նա սկսում է հսկել ծովածոցը` հույսով, որ կգտնի «հրեշին»։

Երկշնչավոր մարդը, ով ուներ և թոքեր, և շնաձկան խռիկներ, Իխտիանդր անունով երիտասարդն էր։ Նա դոկտոր Սալվատորի` օրգանների փոխպատվաստման խիզախ գիտափորձերի արդյունքն էր։ Իխտիանդրը այնքան էլ ծանոթ չէր մարդկանց և քաղաքակրթությանը, նա մեծացել էր հոր տանը և ծովում, նրա ընկերները դելֆիններն էին։

Մի անգամ Իխտիանդրը տեսնում է ծովն ընկած, խեղդվող աղջկա և փրկում է նրան։ Այդ ակնթարթային հանդիպումը փոխում է պատանու կյանքը։ Նա առաջին անգամ դուրս է գալիս քաղաք և գտնում հիասքանչ Գուտիերեին, ով չգիտեր, թե ով էր իր իրական փրկարարը։ Չնայած նրանց միջև ծագած զգացմունքին, Գուտիերեի հայրը պնդում է, որ իր դուստրն ամուսնանա Պեդրո Զուրիտայի հետ, ում նա համարում էր իր փրկարարը։ Սկզբում Գուտիերեն ընդդիմանում է, սակայն հետո համաձայնվում է, կարծելով, որ ծովը նետված Իխտիանդրը հավանաբար խեղդվել է, իսկ իր փրկարարը Զուրիտան է։

Մի քանի փորձերից հետո Զուրիտան վերջապես կարողանում է բռնել «ծովային հրեշին»։ Սալվատորը փրկում է որդուն Զուրիտայից, սակայն վերջինս մեղադրում է բժշկին` իր նավի վրա հարձակվելու մեջ։ Բժշկին և Իխտիանդրին ձերբակալում են և բանտարկում։ Սակայն Սալվատորի ընկերը, Գուտիերեին սիրահարված լրագրող Օլսենը, օգնում է Իխտիանդրին փախչել։

Գուտիերեի հայրը, հոգեպես տանջվելով իր դստեր` Զուրիտայի հետ դժբախտ ամուսնության պատճառով, ցասման պահին խոցում է գործարարին։ Այժմ Գուտիերեն նույնպես ազատ է։ Սակայն նրանց վիճակված չէ երջանիկ լինել, քանի որ բանտում, Իխտիանդրը տակառով լի ջրում երկար մնալուց հետո քայքայել էր իր առողջությունը և հիմա նա այլևս չի կարող լքել ծովը։

## Դերասանական կազմ

## Նկարահանող խումբ

## Ձեռքբերումները
* «Советский экран» ամսագրի հարցումներով, ֆիլմը հանդիսատեսների կողմից համարվել է 1962 թվականի լավագույն հինգ ֆիլմերից մեկը։
* Իտալիայի Տրիեստ քաղաքում, 1962 թվականին կայացած ֆանտաստիկ ֆիլմերի փառատոնում, կինոնկարն արժանացել է «Արծաթե առագաստ» մրցանակին, իսկ 1963 թվականին, նույն Տրիեստ քաղաքում կայացած գիտա-ֆանտաստիկ ֆիլմերի 1-ին կինոփառատոնում, արժանացել է 2-րդ «Արծաթե տիեզերանավ» մրցանակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1961 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ ֆիլմեր գիտնականների մասին
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Օդրի Ազուլե

**Օդրի Ազուլե** (; ), ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ընտրվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն։ 2016- 2017 թվականներին եղել է Ֆրանսիայի մշակույթի և հաղորդակցության նախարար։

## Կենսագրություն
Օդրի Ազուլեն ծնվել է 1972 թվականի օգոստոսի 4-ին Փարիզում՝ մարոկկացի հրեաների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Անդրե Ազուլայը, եղել է Մարոկկոյի թագավոր Հասան II-ի խորհրդականը։ Դպրոցական տարիքում ամառային արձակուրդները անց է կացրել թագավորական պալատում։ Ստացել է գիտությունների մագիստրոսի կոչում Փարիզ Դոֆին համալսարանում, ինչպես նաև գործարար վարչարարության մագիստրոսի աստիճան՝ Լանքասթերի համալսարանում։ Ավարտել է նաև Փարիզի քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտը և Վարչարարության ազգային դպրոցը։

2000 թվականին ավարտելով Վարչարարության ազգային դպրոցը՝ աշխատանքի է անցել Իլ դը Ֆրանս երկրամասի հաշվեքննիչ պալատում, ինչպես նաև անդամակցել է պետական ծառայությունների գների և էֆֆեկտիվության վերահսկման կոմիտեում։ 2006 թվականին աշխատանքի է անցել Կինոյի և անիմացիայի ազգային կենտրոնում, որտեղ գլխավորել է տեսաձայնագրման միջոցների բաժինը։ 2014 թվականին նշանակվել է նախագահ Ֆրանսուա Օլանդի խորհրդական, որտեղ, հիմնականում, զբաղվել է կինոյի և տեսաձայնագրման միջոցների շուկայի խնդիրներով։ Նրա պարտականությունների ցանկում եղել է եվրոպական շուկայում ֆրանսիական ֆիլմերի պաշտպանությունը, քանի որ շուկայում հայտնվել էր Netflix ընկերությունը։

2016 թվականի փետրվարի 12-ին նշանակվել է Ֆրանսիայի մշակույթի նախարար՝ Մանուել Վալս երկրորդ կառավարությունում։

2016 թվականի դեկտեմբերի 6-ին հրավիրվել է Բեռնար Կազնյովի կառավարություն, որտե զբաղեցրել է մշակույթի և հաղորդակցության նախարարի պաշտոնը։

2017 թվականի մայիսի 17-ին Էդուար Ֆիլիպի կառավարությունում մշակույթի նախարարի պաշտոնը բաժին է ընկել Ֆրանսուա Նիսսենին, իսկ Ազուլայը չի ընդգրկվել կառավարության կազմում։

2017 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ընտրվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն։ Նա իր պաշտոնավարումը կսկսի 2017 թվականի նոյեմբեր ամսից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Audrey Azoulay’s website as Candidate for Director-General for UNESCO 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Ագաֆյան (պատմվածք)

**«Ագաֆյան»** (), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1886 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1886 թվականի մարտի 28-ին «Նոր ժամանակ» թերթում։ Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է սերբախորվաթերեն, սլովակերեն և չեխերեն։

## Պատմություն
«Ագաֆյան» պատմվածքը տպագրվել է «Նոր ժամանակ» թերթի 1886 թվականի մարտի 28-ի համարում («Սուբոտնիկի» № 3607 բաժնում)։ Կրճատված տարբերակով (բացառված է լիրիկական զեղումը) այն տպագրվել է «Աղջամուղջում» հավաքածուում։ Ավելի ուշ Չեխովը պատմվածն ընդգրկել է Ադոլֆ Մարքսի կողմից 1899-1901 թվականներին հրատարակած ժողովածուի երրորդ հատորում։

## Սյուժե
Սավկան՝ մեծ ֆիզիկական ուժի տեր ծույլ տղան, տարօրինակ սովորություններ ունի և գյուղում համարվում է տղամարդկանց հասարակության անմխիթար մեկուսացում։ Նրա տարօրինակությունը հետևյալն է. «Նա կարողանում է ժամերով մեկ տեղում կանգնել և առանց շարժվելու նայել մեկ կետի։ Շարժվում է ինչ որ ոգեշնչումից, միայն այն ժամանակ, երբ արագ ու խիզախ շարժում կատարելու հնարավորություն ունի. քաշել վազող շան պոչից, կանանցից քաշել թաշկինակը, անցնել լայն փոսի վրայով»։

Կանայք խղճում են Սավկային, նրանք կանոնավոր կերպով այցելում են նրան գիշերը՝ բերելով սնունդ ու ռոմանտիկ շփում ստանում։ Ագաֆյան՝ երկաթգծի ազդանշանիչ Յակովի երիտասարդ կինը, ռիսկի տակ դնելով ամուսնու զայրույթը, նույնպես սնում է Սավկային։

Պատմվածքը գրված է հեղինակի անունից։ Պատմությունը նկարագրում է գյուղական բնությունը, որը վկայում է Չեխովի գյուղին ծանոթ լինելու, գյուղացիների, գյուղի կենցաղի, նրանց քաղցր պատկերացումների և խոսքի մասին։

## Քննադատություն
Հրատարակիչ Նիկոլայ Միխայլովսկին իր դժգոհությունն է արտահայտել պատմվածքի ավարտի մասին՝ Չեխովին հանդիմանելով, որ անտարբեր է իր սեփական հերոսների հանդեպ։ Գրական քննադատ Վիկտոր Բուրենինը ուշադրություն է դարձնում հետևյալին. «Քննադատությունը պահանջում է, որ հեղինակն անհապաղ պարզի, ինչպես է ամուսինն ընդունում Ագաֆյային, «սպանեց նրան թե ծեծեց, հանդիմանեց, ներեց»/ Ակնհայտ է, որ քննադատն ուզում է, որ պատկերված լինի ամուսնական ծեծկռտուք կամ էլ ժամանակակից ռեալիզմի ոճով հաշտեցում…»:

Պատմվածքում նկարագրված բնապատկերի պոետիկության մասին, հատկապես մայրամուտի նկարագրությունը, ժամանակին գրել է «Սանկտ Պետերբուրգի թերթը»։

Պատմվածքի դրամատիկ տարրերը նշել են Վ. Լ. Կիգնը և Կ. Ֆ. Գոլովինը (Օռլովսկի)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Чехов А. П. Агафья // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. - М.: Наука, 1974-1982.
* «Наблюдатель», 1887, № 12, стр. 69.
* «Вестник Европы», 1887, № 12, стр. 773.

Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1886 պատմվածքներ
Մաքսենտիոսի բազիլիկ

**Մաքսենտիոսի բազիլիկ** (), անտիկ կառույց Հռոմի ֆորումում, Իտալիայում։ Համարվում է երբևէ ֆորումում կառուցված ամենամեծ շինությունը։

## Պատմություն
Շինարարությունը սկսել է ֆորումի հյուսիսային հատվածում 308 թվականին Մաքսենտիոս կայսրը, իսկ ավարտին հասցրել Կոստանդիանոս Մեծը 312 թվականին Միլվյան ճակատամարտում վերջինին պարտության մատնելուց հետո։ Այն կառուցվում էր Խաղաղության տաճարի կողքին, որն այդ ժամանակ հավանաբար անտարբերության էր մատնված, և Վեներայի ու Ռոմայի տաճարին կից։

Նույնիսկ հին հռոմեական չափանիշներով կառույցը համարվում էր հսկայական։ Այն բաղկացած էր կենտրոնական նավից, որի մակերեսը 4000 քառ․ մետր էր։ Նավը բաժանված է երեք կամարակապ մասերի, որոնց բարձրությունը 39 մետր է։ Ներսակողմում պատերը ձևավորված են եղել մարմարե սալիկներով, իսկ հատակը՝ գունավոր մարմարով։ Շինարարության համար օրինակ են հանդիսացել Կարակալլայի և Դիոկղետիանոսի բաղնիքները։ Բազիլիկայի արևմտյան աբսիդում տեղադրված է եղել Կոստանդիանոսի արձանը։ Կառույցը ոչ միայն պաշտամունքային վայր էր, այլև հավաքատեղի և քաղաքային խորհրդի նստավայր։ 1960 թվականին օլիմպիական խաղերի ժամանակ այստեղ են անցկացվել հունահռոմեական ըմբշամարտի մրցույթները։

Բազիլիկայի հարավային ր կենտրոնական հատվածները հավանաբար կործանվել են 847 թվականի երկրաշարժի ժամանակ։ 1349 թվականին մեկ այլ երկրաշարժի պատճառով փլուզվեց նավի կամարը։ Պահպանված միակ 20 մետրանոց հսկայական սյունը 1614 թվականին Պողոս V պապի կողմից տարվել է Սանտա Մարիա Մաջորե հրապարակ։ Այն, ինչ մնացել է Մաքսենտիոսի բազիլիկայից, հյուսիսային ենթակողմն է՝ իր երեք կամարներով։

Նախնական կառույցի պատերը եղել են սպիտակ։ Վիա դեյ Ֆորի Իմպերիալի փողոցի կողմից շինության արտաքին պատի վրա կան քարտեզներ, որոնցում պատկերված են Հռոմեական կայսրության տարբեր ժամանակաշրջանների զարգացումը։ Դրանք ավելացվել են Բենիտո Մուսոլինիի կառավարության ժամանակ։

## Պատկերասրահ

Basilica of Constantine in the Roman Forum.JPG
Campitelli - basilica di Massenzio 01051.JPG
Roma-MC2.jpg
010218 Massenzio 02.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*1960 Summer Olympics official report. Volume 1. pp.&nbsp;76, 79.
* *The Roman Empire: From the Etruscans to the Decline of the Roman Empire*, Henri Stierlin, TASCHEN, 2002, Edited by Silvia Kinkle, Cologne, 

Կատեգորիա:Հին Հռոմ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:4-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:312
Սեն Պիեռ Տարանտեն

**Սեն Պիեռ Տարանտեն** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 328 մարդ, բնակչության խտությունը` 26.82 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.23 կմ² տարածք։

2016 թվականի հունվարից Բոլիե, Լը Բենի Բոկաժ, Բյուր լե Մոն, Կամպո, Կարվիլ, Էտուվի, Լա Ֆերիեռ Արան, Լա Գրավրի, Մալուե, Մոնտամի, Մոն Բերտրան, Մոնշովե, Լը Ռեկյուլե, Սեն Դենի Մեզոնսել, Սենտ Մարի Լոմոն, Սեն Մարտեն դը Բեզաս, Սեն Մարտեն Դոն, Սենտ Ուան դե Բեզաս և Լը Տուրներ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Սուլևր ան Բոկաժ համայնքի մաս։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 230 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 40 կմ հարավ-արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 223 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 148-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 75։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,4 %։ 148 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 138 անձ (73 տղամարդ և 65 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (6 տղամարդ և 4 կին)։ 75 անաշխատունակներից 18-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 34-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թամարա Դանիելյան

**Թամարա Հմայակի Դանիելյան**, () հայ բժիշկ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Դոնի Ռոստովում, ծառայողի ընտանիքում։ Միջնակարգ և բարձրագույն կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1941 թվականին ավարտել է բժշկական ինստիտուտը և մեկ տարի աշխատել որպես մանկական կոնսուլտացիայի վարիչ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, սկսած 1942 թվականից, աշխատել է մի քանի էվակուհոսպիտալներում վիրաբուժության բաժանմունքի պետի պաշտոնով։ Պատերազմից հետո մասնագիտանում է թոքերի հիվանդությունների բուժման բնագավառում և որակավորվում Խարկովի տուբերկուլյոզի ինստիտուտում։

1947-1959 թվականներին որպես առողջարանի բժիշկ աշխատելուց հետո դառնում է թոքային բաժանմունքի վարիչ, իսկ մի փոքր ուշ՝ առողջարանի գլխավոր բժիշկ՝ բուժգծով տեղակալ։ Այս ժամանակ էլ պարգևատրվում է «Առողջապահության գերազանցիկի» կրծքանշանով։

1959 թվականին տեղափոխվում է Հայաստան։ Նշանակվել է Կիրովականի տուբերկուլյոզային հիվանդանոցի բաժանմունքի վարիչ, իսկ մեկ տարի անց՝ հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ
Դեմուրյան

**Դեմուրյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Թամար Ստեփանի Դեմուրյան (1912-2000), հայ դերասանուհի, ասմունքող։
* Լուսիկ Ստեփանի Դեմուրյան (1920-), հայ բժիշկ։
* Ստեփան Գուրգենի Դեմուրյան (1871-1934), հայ երաժշտագետ, ֆոլկլորագետ, մանկավարժ, կոմպոզիտոր, երգիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ղազախստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում Ղազախստանի օբյեկտները թվով 5-ն են (2017 թ), որը կազմում է ընդհանուր թվի 0,5 %-ը (1073՝ 2017 թվականի դրությամբ)։ 3 օբյեկտներ ընդգրկված են մշակութային չափանիշներով, այդ թվում՝ 1-ը համարվում է մարդկային ստեղծագործ հանճարի գլուխգործոց, մնացած 2-ը՝ բնական չափանիշներով։ Բացի դրանից 2017 թվականի դրությամբ ևս 13 օբյեկտներ ընդգրկված են թեկնածու ցանկում։

Ղազախստանը վավերացրել է Համաշխարհային ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիան 1994 թվականի ապրիլի 29-ին։ Ղազախստանի առաջին օբյեկտներն ընդգրկվել են ցանկում 2003 թվականին, Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 27-րդ նիստում։

## Ցանկ
Տվյալ աղյուսակում տեղանքներն ընդգրկված են Համաշխարհային ժառանգության կողմից դասակարգված ձևով։



### Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն



## Նախնական ցանկ
Աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են նախնական ցանկում դրանք ավելացնելու հերթականությամբ։ Ցանկում նշված են այն օբյեկտները, որոնք Ղազախստանի կառավարության կողմից առաջարկվել են որպես թեկնածուներ համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու համար։



### Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն



## Տես նաև
* Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպություն
* Համաշխարհային ժառանգություն
* Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Казахстан на официальном сайте всемирного наследию ЮНЕСКО
* Возможности Номинации Объектов всемирного Природного и Смешанного Наследия в Центральной Азии. 

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ասիայում
*
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Պեշտ (Բուդապեշտ)

[250px|մինի|[Բուդապեշտ: Ձախից` Պեշտ, աջից` Բուդա, իսկ կենտրոնում Մարգիտ կղզին է]]
**Պեշտ** (, ), Բուդապեշտի արևելյան հարթավայրային մասը։ Զբաղեցնում է քաղաքի տարածքի 2/3 մասը։ Քաղաքի մյուս մասից` Բուդայից, Պեշտը բաժանվում է Դանուբ գետով։ Պեշտում է գտնվում Բուդապեշտի տեսարժան վայրերի մեծ մասը, ներառյալ` Հունգարիայի խորհրդարանի շենքը, Հերոսների հրապարակը և Անդրաշի պողոտան։ Երբեմն հունգարերենի խոսակցական տարբերակում *Պեշտ* բառն օգտագործվում է որպես *Բուդապեշտ* անվանման կրճատ տարբերակ։

## Անվան ծագում
*Պեշտ* անվանումը սլավոնական ծագում ունի, կապ ունի ժամանակակից ռուսերենի «печь» (վառարան) բառի հետ։ Հնարավոր է` դա կապված է այն բանի հետ, որ Պեշտի շրջանում գտնվող քարանձավներում վառարան են վառել։

## Պատմություն
250px|մինի|Բուդան ու Պեշտը միացնող Սեչենյի կամուրջը
Պեշտը` որպես առանձին քաղաք, առաջին անգամ հիշատակվել է 1148 թվականին։ Հնում Պեշտի տեղում եղել են կելտական և հռոմեական բնակավայրեր։ Արաբ պատմաբան Իբն Ռուստայի տվյալներով քաղաքը հիմնադրել են Վոլգայի բուլղարները` իշխան Հեսենի գլխավորությամբ, ով 970 թվականին Վոլգայի մերձակայքից տեղափոխվել է Հունգարիա։

Պեշտը տնտեսական կարևոր կենտրոն է դարձել 11-13-րդ դարերում։ 1241 թվականին ավերվել է մոնղոլ նվաճողների կողմից, սակայն շուտով կրկին վերակառուցվել է։ 1849 թվականին Դանուբի վրա կառուցվել է առաջին կամուրջը, որ կապում էր Բուդան ու Պեշտը։ 1873 թվականին Պեշտ, Բուդա և Օբուդա քաղաքների միավորման արդյունքում քարտեզի վրա ի հայտ է գալիս նոր քաղաք` Բուդապեշտը։

## Տես նաև
* Բուդապեշտ
* Բուդա
* Պեշտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուդապեշտ
Յուրիկ Բուդաղյան

**Յուրիկ Բուդաղյան** (1943 թ., գ. Շնող, Թումանյանի շրջան), խորհրդային նշանավոր այլախոհ։ Սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Գերազանց ավարտելով՝ ընդունվել է ասպիանտուրա։ Աշխատել է Երևանի ջերմաէլեկտրակայանում՝ ավագ ինժեների պաշտոնում։ 1966 թ․-ից գաղտնի գործող *[[Ազգային Վերամիավորման Միություն|«Հայաստանի Վերամիավորման Միության»]]* անդամ։ Սկսել է ազգային-հայրենասիրական գործունեությամբ զբաղվել Վալտեր Միքայելյանի հետ։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել «Ազգային վերամիավորման միության» ԱՎՄ կազմակերպման աշխատանքներին։ Եղել է կամզմակերպության կանոնադրության հեղինակը։ ՀՎՄ-ն ստեղծվել և ձևավորվել է այն ժամանակ, երբ երկրում արդեն գոյություն ունեին կազմակերպություններ և մարդիկ, ովքեր բացի տարածքային պահանջներից և հայրենասիրությունից, բարձրացնում էին նաև անկախության խնդիրը՝ պայքարելով սովետական կարգերի դեմ։ Միության գլխավոր նպատակը Հայաստանի կորցրած տարածքների՝ Արցախի և Նախիջևանի խնդրի լուծումն էր։ Սրանից էլ ծնվել էր միության անվանումը։
Յուրիկ Բուդաղյանը 1971 թ. փետրվարին հակասովետական գործունեության համար կալանավորվել է և դատապարտվել 3 տարի 6 ամիս ժամկետով։ Պատիժը կրել է Մորդովիայի և Պերմի քաղաքական բանտարկյալների համար նախատեսված կալանավայրերում։ Պատիժը կրելուց հետո վերադարձել է Երևան և գտնվել ոստիկանության հսկողության ներքո։ Աշխատել է Էներգոհամակարգում։ Այժմ ապրում է Երևանում։

## Տես նաև
*:

## Ծանոթագրություններ
Ավաձի (կղզի)

**Ավաձի** (), կղզի Ճապոնիայում։

## Աշխարհագրություն
Ավաձի կղզին հանդիսանում է Ներքին Ճապոնական ծովի ամենախոշոր կղզին և գտնվում է Օսակա ծովածոցի արևելքում, Կիի նեղուցի հարավում։ Կղզու մակերեսը կազմում է 592,17 կմ²։

Ավաձին Հոնսյու կղզին կապում է Ակասի Կայկիո կամրջի հետ, իսկ Սիկոկու կղզու հարավը՝ Օնարուտո կամրջի հետ։ Երկաթուղային հաղորդակցությունը կղզում բացակայում է։ Շարժման միակ միջոցը ավտոմոբիլային տրանսպորտն է։

## Պատմություն
*Ավաձի* անվանումը թարգմանաբար նշանակում է *Ճանապարհ Ավա նահանգում*, քանի որ նախկինում Ավաձի կղզով անցել է Հոնսյուից Սիկոկու տանող ամենակարճ ճանապարհը։ Սկսած 1615 թվականից, Ավաձի կղզում իշխել են Տակուսիմների թագավորները։

1958 թվականի հունվարի 26-ին կղզում վթարի է ենթարկվել ճապոնական «Nankai Maru» լաստանավը։ Աղետի հետևանքով զոհվել է 170 մարդ։

## Վարչական բաժանում
Կղզին վարչականորեն մտնում է Խիոգո պրեֆեկտուրայի մեջ և բաժանվում է երեք վարչական շրջանի՝ Ավաձի, Սումոտո, Մինամիավադզի։ Շրջաններից ամենամեծը Սումոտոն է։

## Տնտեսություն
Կղզու բնակիչների հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է։

## Պատկերասրահ

File:Sumoto Castle 02.JPG
File:The whirling current in Naruto.JPG
File:Westin Awaji Island Hotel 02.jpg
File:AKNGP08s3200.jpg
File:Akashi Bridge.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Awaji website of Hyōgo prefecture
* Awaji Island Tourism Association
* Awaji Island Portal

Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ
Կատար-Սաուդյան Արաբիա պրոքսի հակամարտություն

**Կատար-Սաուդյան Արաբիա պրոքսի հակամարտություն** (), սառը հակամարտություն Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի անդամ երկու արաբական տերությունների՝ Կատարի և Սաուդյան Արաբիայի միջև։ Կատարի և Սաուդյան Արաբիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները լարվեցին արաբական գարնան սկզբներին, սակայն վերջիններս հանդիսանալով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ռազմաքաղաքական դաշնակիցը փորձեցին ամեն կերպ զերծ մնալ պատերազմական գործողությունների սպառնալիքից։ Խնդիրն առավել մեծ ծավալներ ընդունեց այն ժամանակ, երբ Կատարի Արաբական Էմիրությունը վատթարացրեց իր հարաբերությունները նաև արաբական մի շարք այլ պետությունների հետ, որոնք անմիջականորեն հանդիսանում էին Սաուդյան Արաբիայի դաշնակիցները։ Ըստ մի շարք փորձագետների՝ պրոքսի այս հակամարտության խորացման գլխավոր շարժառիթը Կատարի և Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքական մերձեցումն էր։ Կարևոր գործոն էր նաև այն, որ Կատարը նախկինում մեղադրվում էր Մուսուլման եղբայրներ ծայրահեղական միավորմանն աջակցելու մեջ։

1995 թվականին Կատարում իշխանության եկավ Համադ բին Խալիֆա ալ-Թանին, ով կարծում էր, որ Կատարը կարող է ապահովել իր անվտանգությունը միայն Սաուդյան Արաբիայի մրցակցի կարգավիճակով։ Կատարը արաբական աշխարհում Միացյալ Նահանգների գլխավոր քաղաքական դաշնակիցներից մեկն է։ Այստեղ է գտնվում Մերձավոր Արևելքում ամենամեծ ամերիկյան ռազմաբազան և ալ-Ուդեյդի ռազմական օդանավակայանը։ 2002-2008 թվականներին պաշտոնական Ռիադը անընդմեջ փորձել է ճնշում գործադրել Կատարի նկատմամբ՝ Դոհայի իր դեսպաններին ետ կանչելով։ Սակայն բոլոր այդ փորձերը պսակվել են անհաջողությամբ։

Երկկողմ լարվածությունը կարող է դիտվել, որպես Սաուդյան Արաբիա-Իրան պրոքսի հակամարտության մի հատված։ Այս հակամարտության վերաբերյալ Սաուդյան Արաբիայի համախոհների դիրքորոշումը հասկանալու համար կարելի է դիտարկել Արաբական Միացյալ Էմիրությունների պնդումները։

Ներկայումս, Սաուդյան Արաբիայի հետ պրոքսի հակամարտության շրջանակում Կատարի զինված ուժերը միջամտում են Եմենի և Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմներին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի հակաահաբեկչական գործողություններին։ 2017 թվականին Սաուդյան Արաբիան, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները, Բահրեյնը, Եգիպտոսը, Սուդանը, Մալդիվները, Մավրիտանիան, Մավրիկիոսը, Սենեգալը, Ջիբութին, Կոմորոսը, Հորդանանը, Լիբիան և Եմենը խզեցին դիվանագիտական հարաբերությունները Կատարի հետ,․ տասնյակ երկրներ էլ կրճատեցին այդ հարաբերությունները՝ Դոհայից ետ կանչելով իրենց արտակարգ և լիազոր դեսպաններին։ Կատարի պաշտպանության նախարար Խալիդ բին Մուհամմադ ալ-Աթեթիան շրջափակումն անվանեց արյունահեղ պատերազմի կոչ, իսկ Կատարի ֆինանսների նախարարը փոխադարձ հայտարարությամբ նշեց, որ Կատարը բավականին հարուստ է շրջափակմանը դիմակայելու համար։ 2017 թվականի օգոստոսի 24-ին պաշտոնական Դոհան հայտարարեց, որ կվերականգնի լիարժեք դիվանագիտական հարաբերությունները շիա Իրանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2022 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Կատարի արտաքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կատարի դիվանագիտական ճգնաժամ
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի արտաքին քաղաքականություն
Յուրի Դուդ

**Յուրի Ալեքսանդրովիչ Դուդ** (, ), ռուս սպորտային լրագրող, հաղորդավար և վիդեոբլոգեր։ Sports.ru-ի գլխավոր խմբագիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Պոտսդամում (Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետություն)։ Ռուսաստանում բնակվում է 1990 թվականից։ 2008 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։ Ապրում է Մոսկվայում։

11 տարեկանում գրել է փոքրիկ հոդվածներ «Յունոշեսկայա գազետա» թերթի համար։ 13 տարեկանում պրակտիկա է անցել «Սեգոդնյա» թերթում։ 14 տարեկանում որպես արտահաստիքային թղթակից աշխատել է «Իզվեստիա» թերթում։ 2003 թվականին, 16 տարեկանում դարձել է թերթի հաստիքային աշխատակից։ 2007 թվականին աշխատել է «PROспорт» ամսագրում։ 2011 թվականինց Sport.ru-ի գլխավոր խմբագիրն է։

Վարել է «Россия-2» հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Գլխով հարված» և «Матч ТВ»-ի եթերում հեռարձակվող «Խաղի պաշտամունքը» ծրագրերը։

2011 թվականին եղել է «ՆՏՎ Պլյուս» սպորտային խմբագրության հատուկ թղթակից և մեկնաբան, ինչպես նաև Սիտի ՖՄ ռադիոկայանի առավոտյան շոուի հաղորդավար։

Ունի «вДудь» անվամբ ՅուԹյուբյան ալիք, որտեղ հարցազրույցներ է վերցնում մշակույթի, հեռուստատեսության, բիզնեսի, ինտերնետի և քաղաքականության հայտնի գորիչների հետ։

GQ ամսագրի «2016 թվականի տարվա մարդ» մրցանակի «Հեռուստաստեսության դեմք» անվանակարգի հաղթող։ GQ ամսագրի «2017 տարվա մարդ» մրցանակի «Էկրանի դեմք» անվանակարգի խաղթող։

2017 թվականի մայիսին նկարահանվել է իր դերով Վասյա Օբլոմովի «Нести херню» երգի տեսահոլովակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ  
* Երեկոյան Ուրգանտ։ Իվանը հյուրը Յուրի Դուդն է (29.09.2017) 

Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանում «օտարերկրյա գործակալներ» ճանաչված անձինք
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս մարզական լրագրողներ
Տարածքով ամենամեծ լճերի ցանկ

Ցանկում ներառված են 4000 քառակուսի կիլոմետրից ավել մակերես ունեցող երկրային լճերը։ Այն չի ներառում ջրամբարները և ծովալճակները։

## Լճերի ցանկ

 աղի լիճ։

Այս ցանկը չի ներառում սեզոնային լճերը, ինչպիսիք են Էյր լիճը (առավելագույնը 9500 կմ ²) և Տորենս լիճը (առավելագույնը 5745 կմ ²)։

## Ամենամեծ տարածք զբաղեցնող լճերն ըստ մայրցամաքների
* **[[Աֆրիկա]]** — Վիկտորիա
* **[[Անտարկտիդա]]** — Վոստոկ
* **[[Ասիա]]** — աղի՝ Կասպից ծով, քաղցրահամ՝ Բայկալ
* **[[Ավստրալիա]]** — Էյր
* **[[Եվրոպա]]** — աղի՝ Կասպից ծով, քաղցրահամ՝ Լադոգա լիճ
* **[[Հյուսիսային Ամերիկա]]** — Միչիգան-Հուրոն
* **[[Հարավային Ամերիկա]]** — աղի՝ Մարակաիբո, քաղցրահամ՝ Տիտիկակա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Крупнейшие по площади озёра мира

## Գրականություն
* Largest lakes of the former USSR, *Water Quality Assessment of the Former Soviet Union* (1998) 
* North America: Physical features, *The New York Times Guide to Essential Knowledge* (2011) 
* *Frits van der Leeden, Fred L. Troise, David Keith Todd* (eds.) The Water Encyclopedia. Second Edition. Chelsea, MI: CRC Press|Lewis Publishers, 1990. pp.&nbsp;198–200.
* Малый атлас мира. — М.: Федеральное агентство геодезии и картографии, 1979.

Կատեգորիա:Թոփ ցանկեր
Կատեգորիա:Լճեր
Միշա Ռոմանովա

**Նատալիա Վլադիմիրովնա Մոգիլենեց** (, ), ավելի հայտնի է որպես **Միշա Ռոմանովա**, ուկրաինացի երգչուհի, «Ուզում եմ V ՎԻԱ Գրա» շոուի հաղթող, «ՎԻԱ Գրա» փոփ խմբի մենակատարուհի։

## Կենսագրություն
Նատալիա Մոգիլենեցը ծնվել է 1990 թվականի օգոստոսի 3-ին Խերսոն քաղաքում։ Ավարտել է թիվ 8 Խերսոնյան դպրոցի 9-րդ դասարանը։ Մանուկ հասակում տառապել է կակազությամբ։ Խոսքի խանգարումներից փրկելու համար  բժիշկները խորհուրդ տվեցին ծնողներին իրենց դստերը վոկալ դասերի տալ։

2001 թվականին ընդունվել է խերսոնական մանկական վոկալի ստուդիա՝  «Նեֆյանիկ»։ Նա երգում էր համույթում,  ապա դարձել է մեներգչուհի։ «Փոքրիկ աստղեր», «Մեղեդիների կարուսել» և «Խաղաղության տաղանդներ» համաուկրաինական մրցույթների ժամանակ զբաղեցրել է մրցանակային տեղեր։

2007 թվականին ընդունվել է Կիևի էստրադային ակադեմիա, որն ավարտել է 2012 թվականին։
մինի|246x246пкс|Միշա Ռոմանովան «ՎԻԱ Գրա» խմբի կազմում
2012 թվականին Ռոմանովան եղել է «ՎԻԱ Գրա» խմբի կազմում։ 2012 թվականին սկսել է Էստրադային երգչուհու կարիերան։ Նրա պրոդյուսերն էր Ալան Բադոևը։ Միշա Ռոմանովան որպես կեղծանուն վերցրել է Նատալիա անունը։ Առաջին երգը՝ «Թեթև» գրել է Մաքս Բարսկիխի համար, ովքեր մանկության ընկերներ էին։ Միշա Ռոմանովայի բեմական նորամուտը տեղի ունեցավ Գորլովկա քաղաքում, որտեղ նա երգել է  «Մի հավատա ինձ» երգը Մաքս Բարսկիխի հետ։

2013 թվականին նա ընդունել է «ՈՒզում եմ V ՎԻԱ Գրա» շոուին մասնակցելու հրավերը։ Այդ շոուին Միշա Ռոմանովան, Էրիկա Գերցեգը և Անաստասիա Կոժևնիկովան ստեղծեցին խումբ Նադեժդի Մեյխերի գլխավորությամբ։ Եզրափակիչ փուլում նրանք գրավեցին առաջին տեղը և ստեղծեցին նոր կազմով « ՎԻԱ Գրա» խումբը։

2013 թվականի տվյալներով նրա հասակը եղել է 175 սանտիմետր, քաշը՝ 52 կիլոգրամ, իսկ արտաքին չափսերը՝ 82-60-90։ 2016 թվականին Մաքս Բրսկիխի հետ միասին նկարահանվել է « XXL» ուկրաինական ամսագրի համար։

## Անձնական կյանքը
2015 թվականի հուլիսին հայտնի է դարձել MBAND խմբի Վլադիսլավ Ռամմի հետ իր սիրավեպի մասին, երբ Վլադը և Միշան երկուսով գնացին արձակուրդ։ 2015 թվականի նոյեմբերի 12-ին հայտնի դարձավ, որ Վլադիսլավ Ռամմը լքում է խումբը։ Կես տարի անց, երբ խմբից հեռացավ Վլադը, զույգը բաժանվեց։

## Երգեր
* «Ցույց տուր, թե ինչպես պետք է սիրել»,(«Покажи как надо любить»)
* «Թեթև», («Невесомая»)
* «Մի հավատա ինձ» (Մաքս Բարսկիխի հետ համատեղ),(«Не верь мне»)
* «Ես այլևս չեմ ուզում իմանալ» (Մաքս Բարսկիխի հետ համատեղ),(«Я не хочу більше знати»)
* «On, baby» (Մաքս Բարսկիխի հետ համատեղ)
* «Իմ Խերսոն», («Мой Херсон»)
* «Առանց քեզ»,( «Не тобой»)
* «Call Me» (Մաքս Բարսկիխի հետ համատեղ)

## [[ՎԻԱ Գրա]] խմբի կազմում
* 2013- Զինադադար
* 2014- Իմ կյանքում հայտնվել է ուրիշը
* 2014-Թթվածին (Մոտի հետ համատեղ)
* 2015-Դա գեղեցիկ էր
* 2015-Այնքան ուժեղ
* 2016-Ով ես դու ինձ համար

### ՎԻԱ Գրա խմբի կազմում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Миша Романова в ВК

Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգչուհիներ
Վո սյուր Սել

**Վո սյուր Սել** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 298 մարդ, բնակչության խտությունը` 45.43 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.56 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 230 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 21 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 196 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 133-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 63։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,9 %։ 133 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 124 անձ (67 տղամարդ և 57 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (4 տղամարդ և 5 կին)։ 63 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 35-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վանդ

**Վանդ** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 303 մարդ, բնակչության խտությունը` 87.32 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.47 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 17 կմ արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 211 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 164-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 47։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,7 %։ 164 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 154 անձ (78 տղամարդ և 76 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (3 տղամարդ և 7 կին)։ 47 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վենդևր

**Վենդևր** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 742 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.20 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 26.31 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 31 կմ հարավ-արևելք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 485 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 374-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 111։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,1 %։ 374 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 335 անձ (189 տղամարդ և 146 կին)։ Գործազուրկ են եղել 39 անձ (16 տղամարդ և 23 կին)։ 111 անաշխատունակներից 31-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 51-ը` թոշակառուներ, իսկ 29-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վերսենվիլ

**Վերսենվիլ** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 404 մարդ, բնակչության խտությունը` 52.47 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.70 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 33 կմ հարավ-արևելք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 274 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 204-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 70։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,5 %։ 204 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 186 անձ (98 տղամարդ և 88 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (5 տղամարդ և 13 կին)։ 70 անաշխատունակներից 26-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 32-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վերսոն

**Վերսոն** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 3621 մարդ, բնակչության խտությունը` 349.52 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.36 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 7 կմ հարավ-արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 2302 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1733-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 569։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,3 %։ 1733 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1591 անձ (790 տղամարդ և 801 կին)։ Գործազուրկ են եղել 142 անձ (62 տղամարդ և 80 կին)։ 569 անաշխատունակներից 229-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 254-ը` թոշակառուներ, իսկ 86-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վեր սյուր Մեր

**Վեր սյուր Մեր** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 1589 մարդ, բնակչության խտությունը` 176.36 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.01 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 21 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 945 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 646-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 299։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,4 %։ 646 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 588 անձ (321 տղամարդ և 267 կին)։ Գործազուրկ են եղել 58 անձ (21 տղամարդ և 37 կին)։ 299 անաշխատունակներից 67-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 140-ը` թոշակառուներ, իսկ 92-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վիկտո Պոնֆոլ

**Վիկտո Պոնֆոլ** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 119 մարդ, բնակչության խտությունը` 11.16 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.66 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 26 կմ արևելք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 70 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 51-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 19։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,9 %։ 51 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 48 անձ (30 տղամարդ և 18 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (2 տղամարդ և 1 կին)։ 19 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վիերվիլ սյուր Մեր

**Վիերվիլ սյուր Մեր** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 241 մարդ, բնակչության խտությունը` 37.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.41 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 250 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 131 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 97-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 34։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,0 %։ 97 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 81 անձ (42 տղամարդ և 39 կին)։ Գործազուրկ են եղել 16 անձ (7 տղամարդ և 9 կին)։ 34 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 23-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վիլեր Կանիվե

**Վիլեր Կանիվե** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 716 մարդ, բնակչության խտությունը` 58.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.24 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 195 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 29 կմ հարավ։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 455 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 356-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 99։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 356 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 341 անձ (190 տղամարդ և 151 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (8 տղամարդ և 7 կին)։ 99 անաշխատունակներից 31-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը` թոշակառուներ, իսկ 40-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վիլերվիլ

**Վիլերվիլ** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 771 մարդ, բնակչության խտությունը` 233.64 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.30 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևելք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 513 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 371-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 142։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,3 %։ 371 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 319 անձ (173 տղամարդ և 146 կին)։ Գործազուրկ են եղել 52 անձ (31 տղամարդ և 21 կին)։ 142 անաշխատունակներից 39-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 51-ը` թոշակառուներ, իսկ 52-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մահվան համբույր (քանդակ)

**Մահվան համբույր** (, ), մարմարե արձան, գտնվում է Բարսելոնայի Պոբլենոոուի պանթեոնում։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ քանդակը ստեղծել է Խաում Բարբան, չնայած կա վարկած, որ քանդակի ստեղծման գաղափարը պատկանում է Խոան Ֆոնտբերնատին։ Քանդակը պատկերում է մահվան տեսքով թևավոր կմախքի, որը համբուրում է երիտասարդի այտը։

Գերեզմանի տապանագրին գրված է մեծ բանաստեղծ և քահանա Ժասինգ Վերդագերի տողերը, որին առեղծվածային բանաստեղծությունների պատճառով մեղադրել են հերետիկոսության մեջ և զրկել ծնողական իրավունքից։ Տապանագրի բնագիր տեքստն ու թարգմանությունը․

Քանդակը ոգեշնչության աղբյուր է հանդիսացել Ինգմար Բերգմանի «Յոթերորդ կնիքը» ֆիլմի համար։

## Նկարագրություն
Փոխարենը նկարագրելու մահը իբրև թևավոր հրեշտակի, քանդակագործը ընտրել է կմախքը։ Համբույրի գայթակղությանը դժվար է ընդդիմանալ - քանդակագործը ցույց է տալիս երիտասարդությանը, որ մահին ընդունում են իբրև հովանավորի։ Քանդակը և՛ ռոմանտիկ է թվում, և՛ սահմռկեցուցիչ։ Այդ են փաստում զանազան տպավորությունները, որ ունենում են մարդիկ դա դիտելիս։ Այն միանգամից գրավում է և վանում, իսկ շոշափելու ցանկությունը միանում է խուսանավելու ցանկությանը։

## Պատկերասրահ

2017-08-19-CdP-1819-view from left side.jpg|Տեսարան աջից
2017-08-19-CdP-1822-view behind.jpg|Տեսարան ձախից
2017-08-19-CdP-1840-holding grip.jpg|Մարմինն ամուր բռնած կմախքի ձեռքեր
2017-08-19-CdP-1869-resting hands.jpg|Երիտասարդի ձեռքեր
2017-08-19-CdP-1852- hand and foot.jpg|Երիտասարդի ձեռքն ու կմախքի ոտքը
2017-08-19-CdP-1836-kiss frontal.jpg|Համբույր այտին
2017-08-19-CdP-1857-scull.jpg|Կմախք
2017-08-19-CdP-1830-rib cage.jpg|Կրծքավանդակ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1930 արձաններ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի մշակույթ
Վիլոն լե Բյուիսոն

**Վիլոն լե Բյուիսոն** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 693 մարդ, բնակչության խտությունը` 184.31 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.76 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 459 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 309-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 150։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,3 %։ 309 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 289 անձ (152 տղամարդ և 137 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (12 տղամարդ և 8 կին)։ 150 անաշխատունակներից 66-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 66-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վիլի Բոկաժ

**Վիլի Բոկաժ** (), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։

Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 752 մարդ, բնակչության խտությունը` 66.02 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.39 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 22 կմ հարավ-արևմուտք։

## Բնակչություն
**Բնակչության քանակը ըստ տարիների**

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ

## Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 507 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 375-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 132։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,0 %։ 375 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 357 անձ (187 տղամարդ և 170 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (4 տղամարդ և 14 կին)։ 132 անաշխատունակներից 47-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 55-ը` թոշակառուներ, իսկ 30-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։

## Տես նաև
* Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ

## Արտաքին հղումներ
*INSEE

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆուրվիեր բլրի անտիկ թատրոն

**Ֆուրվիերի անտիկ թատրոն** (), անտիկ թատրոն, որը գտնվում է Լիոնի Ֆուրվիեր բլրի վրա։ Գտնվում է Ֆուրվիերի օդեոնի հարևանությամբ և միասին կազմում են ճարտարապետական համալիր։

## Ժամանակագրություն
Թատրոնի կառուցումը ընթացել է երկու փուլերով՝

1. Օկտավիանոս Օգոստոս կայսեր կառավարման ժամանակ։ Բլրի ծայրամասում կառուցվել է 90 մետր լայնություն ունեցող խաղասպարեզ։ Համաձայն նախագծված պլանի, աստիճանները կիսաշրջան են կազմել և բաղկացած են եղել 25 հատվածներից։ Պարտերը կառուցված է եղել բազմագույն մարմարից։ Բեմը ներառել է իր մեջ երեք էքսեդրաներ և ունեցել է երկու մուտք։ Պարզվել է, որ կառուցման ժամանակ օգտագործվել են Գլանում քաղաքի քարերը (ներկայիս Սեն Ռեմի դը Պրովանս), ինչը վկայում է այդ ժամանակ առևտրական մեծ կապերի առկայության մասին։

2. 2-րդ դարի սկզբին՝ Ադրիանոսի կայսեր կառավարման ժամանակ։ Թատրոնին ավելացվել է աստիճանների երրորդ հարկը։ Այդպիսով, կառույցի տրամագիծը հասել է 108 մետրի։ Թատրոնը տեղավորել է շուրջ 10 000 մարդ։

Հիմնականում, թատրոնում բեմադրվել են կատակերգական ներկայացումներ, որոնք ուղեկցվել են երաժշտությամբ։ Թատրոնը ունեցել է լավ ակուստիկա։ Ներկայացումները բեմադրվել են ապրիլից մինչև հոկտեմբեր ամիսներին։

Թատրոնը հայտնաբերվել է 19-րդ դարում, իսկ վերականգնումը սկսվել է 1933 թվականին։

## Տուրիզմ
Թատրոնը Լիոնի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Ամեն տարի այստեղ անց է կացվում «Ֆուրվիերի գիշերներ» երաժշտական փառատոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիոնի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի տեսարժան վայրեր
BTS խմբի սկավառակագրություն

Ստորև բերված է հարավ-կորեական բոյ բենդի BTS-ի սկավառակագրությունը։ Նրանք թողարկել են 4 ստուդիական ալբոմ, 2 ժողովածու, 4 մինի-ալբոմ, 6 վիդեո-ալբոմ, 22 սինգլ, 26 տեսահոլովակ։

Խումբն իր ամբողջ կարիերայի ընթացքում վաճառեց սինգլների 6,8 միլլիոն և ալբոմների 2,7 միլլիոն պատճեն՝ ամբողջ աշհարհում։

## Ալբոմներ
### Ստուդիական ալբոմներ

### Ժողովածուներ

### Մինի-ալբոմներ

### Սինգլներ

### Այլ երգեր, որոնք մտել են չարթեր

### Համատեղ աշխատանքներ

### Սաունդտրեկներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:BTS
Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Սրբոց Առաքելոց եկեղեցի (Մարտունի)

**Սրբոց Առաքելոց հայոց եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե Ջավախք երկրամասի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի կազմում գտնվող Մարտունի գյուղում։ Գտնվում է գյուղի հյուսիսային եզրին։

## Պատմություն
Որոշ տվյալների համաձայն՝ կառուցվել է 12-13-րդ դարերում որպես հայ քաղկեդոնականների սրբատեղի։ Հետագայում, քաղկեդոնականության անկումից հետո դարձել է առաքելական։ Հայտնի է, որ 1830-ական թվականների սկզբներին օծվել է Սուրբ Առաքելոց անվամբ և գործել որպես ծխական եկեղեցի։

Համաձայն ժամանակի թերթերի հրապարակումների՝ 19-րդ դարի վերջերին եկեղեցին գտնվել է խարխլված վիճակում։

1980-ական թվականներին Վրացական ԽՍՀ-ի Վրաստանի հուշարձանների պահպանության վարչության կողմից կատարվել է եկեղեցու հիմնանորոգման աշխատանքներ։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին ունի միանավ, թաղածածկ հորինվածք և կառուցված է սրբատաշ քարերով։ Ունի 8,96 x 5,46 մ արտաքին չափեր։ Որմերին վիմագրեր չկան։ Միակտոր քարից պատրաստված մկրտարանի ավազանը եկեղեցու հիմնադրումից մինչ օրս պահպանվել է իր նախնական տեղում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ քաղկեդոնական վանքեր և եկեղեցիներ
Թոմաս Ուիլսոն

**Թոմաս Լեոպոլդ "Քարբայդ" Ուիլսոն** (, ), կանադացի գյուտարար։

## Կենսագրություն
Թոմաս Ուիլսոնը ծնվել է 1860 թվականին Օնտարիոյի Փրինսթոն համայնքին մոտ գտնվող ֆերմայում։ Դպրոց հաճախել է  Համիլթոնում, Օնտարիո։ 21 տարեկանում նա նախագծել և արտոնագրել է Համիլթոնում օգտագործվող առաջին էլեկտրական աղեղնավոր լամպը։ Տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ իր գաղափարները վաճառելու փնտրտուքներում։

1892 թվականին Ուիլսոնը հայտնաբերել է կալցիումի կարբիդ ստեղծելու համար տնտեսապես արդյունավետ մեթոդ, որն օգտագործվում է ացետիլենային գազի արտադրության մեջ։ 1895 թվականին նա իր արտոնագիրը վաճառել է Union Carbide- ին։

ձախից|մինի|Ուիլսոնի փորձարարական ֆոսֆատային գործարանը Գատինո այգում

Նույն թվականին Կալիֆոռնիայում ամուսնացել է Մերի Փարկսի հետ և վերադարձել Կանադա։ 1895 թվականին Օնտարիո նահանգի Վուդսթոք քաղաքում մոր համար տուն է կառուցել։ 1900-1901 թվականներին տեղափոխվել է Օտտավա և կարբիդի գործարաններ բացել Օնտարիոյում (Մերիտոն և Օտտավա) և Քվեբեկում (Շավինիգան)։ 1911 թվականին ստեղծել է Ծովային միջազգային ազդանշանային ընկերությունը` ծովային խարսխավոր լողանների և փարոսների ազդանշանների արտադրության համար։

Ուիլսոնն առաջին մարդն էր Օտտավայում, որն ավտոմեքենա ուներ։

1907 թվականին Միչ լճի շրջակայքում Ուիլսոնը կառուցեց ամառանոց, որն այժմ գտնվում է Գատինո այգում (տունն այժմ պատկանում է դաշնային կառավարությանը և հայտնի է որպես Միչ լճի պայմանագրի շուրջ բանակցությունների վայր )։ 1911 թվականին Ուիլսոնը Միչ լճի այգում գտնվող գործարանում սկսեց փորձարկել օրթոֆոսֆորական թթու խտացմամբ պարարտանյութերի արտադրություն։ Այս ռիսկային ձեռնարկման շնորհիվ նա կորցրեց իր կապիտալը և գրեթե ամբողջ ունեցվածքն անցավ նրա պարտատեր ամերիկյան ծխախոտային թագավոր Ջ. Բ. «Բաք» Դյուքին։

Ուիլսոնը մահացել է 1915 թվականին  Նյու Յորքում սրտի կաթվածից, երբ փորձում էր Լաբրադորի հիդրոէլեկտրակայանի նախագծի համար գումար հավաքել։ Նրա երազանքն իրականացվել է 1974 թվականին՝ որպես Չերչիլ ջրվեժի ծրագիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ