open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պուեբլա (նահանգ)

**Պուեբլա** (, (), պաշտոնական անվանումը՝ **Պուեբլայի ազատ և ինքնիշխան նահանգ** (), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Ունի 217 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Պուեբլա։

## Տվյալներ
Նահանգը գտնվում է արևելակենտրոնական Մեքսիկայում։ Հյուսիսում և արևելքում սահմանակից է Վերակրուս նահանգին, արևմուտքում՝ Իդալգո, Մեխիկո, Տլասկալա և Մորելոս նահանգներին, հարավում՝ Գերերո և Օախակա նահանգներին։

Նահանգը սկզբնավորվել է այն վայրում, որտեղ այժմ Պուեբլա քաղաքն է։ Այս դաշտավայրը հիմնադրվել է իսպանացիների կողմից 1531 թվականին՝ ապահովելու համար Մեխիկոյից Վերակրուս ճանապարհահատվածի առևտրի անվտանգությունը։

18-րդ դարի վերջում այս տարածքը գաղութային շրջան էր իր ղեկավարով։ Մեքսիկայի անկախության պատերազմից հետո, 19-րդ դարի սկզբում, այն դարձավ նահանգ։ Այդ ժամանակաշրջանից ի վեր մայրաքաղաքի տնտեսությունը զարգացում ապրեց, մասնավորապես արդյունաբերությունը, անկախ այն հանգամանքից, որ շրջանը գտնվում էր տարբեր ճակատամարտերի կիզակետում, որոնցից ամենաակնառուն Պուեբլայի ճակատամարտն էր։ Ներկայումս Պուեբլան Մեքսիկայի հզոր արդյունաբերական կենտրոնն է, սակայն արդյունաբերությունը կենտրոնացած է մայրաքաղաքում և այլ քաղաքներում, ինչի պատճառով գյուղական համայնքներն ավելի աղքատ են և այնտեղ առկա է միգրացիայի խնդիր։ Բնակչությունը գաղթում է Մեխիկո քաղաք և ԱՄՆ։

Նահանգը հայտնի է China Poblana (կանացի մեքսիկական ավանդական զգեստի ոճ), mole poblano, գեղարվեստական, գրական փառատոններով, Մայիսի 5-ի տոնակատարությամբ, Quetzalcoatl արարողակարգով, Մեռյալների օրվա տոնակատարությամբ, Huaquechula կառնավալով։ Այս նահանգում են ապրում 5 բնիկների խմբեր՝
*Nahuas
*Totonac
*Mixtec
*Popoloca
*Otomi (ապրում են նահանգի ամենահյուսիսային և ամենահարավային մասերում)

## Վարչական բաժանում
250px|right|thumb|Մեքսիկայի վարչական քարտեզը
right|250px|thumb|Պուեբլա նահանգի վարչական քարտեզը
Նահանգն ունի 217 համայնք։

## Պուեբլայի կենդանական և բուսական աշխարհը




## Պատկերասրահ

Mexico.Pue.Cholula.Pyramid.01.jpg|Չոլուլի մեծ բուրգը
Exconvento franciscano (siglo XVI).jpg|Tecali de Herrera
Río Petlapa.jpg|Պետլապա գետը
Paco en el Pico de Orizaba 2.jpg|Տեսարան Սիտլալտեպետլ գագաթից


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Gobierno del Estado de Puebla — sitio web oficial
* H. Ayuntamiento de Puebla
* Distritos Judiciales del Estado de Puebla 
* Transporte público de Puebla 
* INEGI: Información sociodemográfica de Puebla
* INEGI: Información geográfica de Puebla
* Festival Internacional 5 de Mayo
Փիփերթածաղկավորներ

**Փիփերթածաղկավորներ** (), երկշաքիլավոր բույսերի կարգ։ Այս կարգի ներկայացուցիչների մեծամասնությունը կոսմոպոլիտներ են՝ արևադարձային գոտիներում և մերձարևադարձային կլիմայական գոտիներում, բարեխառն կլիմայական գոտիներում հանդիպում են ավելի քիչ։ Այս կարգի հետաքրքիր տարծվածություն կա Մադագասկար, որտեղ հանդիպում են էնդեմիկ 3 ընտանիքներ՝ *Sphaerosepalaceae*, *Sarcolaenaceae* և *Diegodendraceae*։

Փիփերթածաղկավորների մորֆոլոգիան առանձնապես տարբերվում է այլ բույսերինից և համընկնում է միայն մի քանի հատկանիշներով։ Կարգն ներառում է 11 ընտանիք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկշաքիլավորներ
Զահլե

250px|մինի|աջից|Խաղողի այգիներ Զահլեի շրջակայքում
**Զահլե** (), քաղաք Լիբանանում, Բեկաայի մարզի վարչկենտրոնը։ Բնակչությունն ըստ 2013 թվականի տվյալների կազմում է 56 000 մարդ (2006 թվականին այն կազմել է շուրջ 100 000 մարդ)։ Մեծությամբ Լիբանանի երրորդ քաղաքն է, Բեյրութից և Տրիպոլիից հետո։ Բնակչության մեծամասնությունը քրիստոնյաներ են։ Լիբանանի մելկիթյան (հույն կաթոլիկ) եկեղեցու կենտրոնն է։ Զահլեն համարվում է Բեկաայի հովտի զարդը։ Քաղաքը հայտնի է իր մաքուր օդով, առողջարաններով և յուրօրինակ խոհանոցով։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Զահլեն ընկած է մայրաքաղաք Բեյրութից 55 կմ արևելք։ Այն միակ կաթոլիկադավան քաղաքն է Մերձավոր Արևելքում։ Հայտնի է իր հին եկեղեցիներով, բացօթյա ռեստորաններով, եզակի խոհանոցով և Վադի էլ Արեյիշում գտնվող պաղպաղակի գործարանով։ Բեյրութ ավտոմեքենայով կարելի հասնել 30-50 րոպեի ընթացքում, կախված շարժումից։ Քաղաքի կենտրոնը գտնվում է ծովից 900 մետր բարձրության վրա։

## Պատմություն
Զահլեն հիմնվել է շուրջ 300 տարի առաջ։ 18-րդ դարի սկզբին երիտասարդ քաղաքը բաժանված էր երեք առանձին թաղամասերի, որոնցից յուրաքանչյուրը ուներ իր կառավարիչը։ 19-րդ դարում քաղաքը կարճ ժամանակում կարողացավ դառնալ շրջանի առաջին անկախ քաղաք-պետությունը, ունենալով սեփական դրոշն ու հիմնը։ 1777 և 1797 թվականներին Զահլեն հրդեհվեց, իսկ 1860 թվականին ոչ միայն հրկիզվեց, այլ նաև կողոպտվեց։ Մուտասարիֆիի կառավարման շրջանում (1861—1914) Զահլեն նորից բարգավաճեց։ Երկաթուղային ճյուղը, որը քաղաքում կառուցվել էր 1885 թվականին, զարգացրեց նրա տնտեսությունը և Զահլեն Բեկաայի ու Սիրիայի հովիտների համար դարձավ ներքին «նավահանգիստ»։ Այն նաև եղել է գյուղատնտեսական կենտրոն։ Քաղաքը համարվում էր առևտրական կենտրոն Բեյրութի ու Դամասկոսի, ինչպես նաև Մոսուլի ու Բաղդադի միջև։ Համարվում է, որ Զահլեն լիբանանյան բանակի օրրանն է։ Երկրի քաղաքական կյանքում քաղաքը հիմա ևս խաղում է կարևոր դեր։

## Հայերը Զահլեում
Զահլե քաղաքում հայերը հիմնականում հաստատվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ 1918 թվականի զինադադարից հետո նրանց մեծ մասը վերադարձել է Կիլիկիա։ Կիլիկիայի հայաթափումից հետո, սակայն, Զահլեում հայերի թիվը կրկին աճել է։ 1927 թվականին այստեղ բնակվել է շուրջ երկու հազար հայ։ Զահլեում իրենց մասնաճյուղերն ունեն ՀԲԸՄ-ն (1927 թվականից), ՀՄՄ-ն (1927 թվականից), ԼՕԽ-ը (1934 թվականից) և ՀՄԸՄ-ն (1927 թվականից)։

## Տնտեսություն
Զահլեի տնտեսության հիմնական մասը կազմում են մանածագործությունը, սննդի արդյունաբերությունը և գյուղատնտեսությունը։

## Քույր քաղաքներ
Բելու Հորիզոնտի, Բրազիլիա, (1974)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* mideast.com/Զահլե
* Զբոսաշրջություն

Կատեգորիա:Բեկաայի մարզ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Լիբանանում
Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքներ
Գարեթ Նեֆ

**Գարեթ Նեֆ** (), ամերիկացի մոդել է։ Հայտնի դարձավ Քելվին Քլայն ապրանքանիշի համար աշխատելու՝ հատկապես «Man» օծանելիքի դեմքը դառնալու համար։

Նա 2010 թվականի օգոստոսին գլխավորել է models.com կայքի «Թոփ 50 տղամարդ մոդելները» ցանկը։ 2009 թվականին ըստ Forbes ասմագրի նա գնահատվեց 5–րդ ամենահաջողակ տղամարդ մոդելը։

## Վաղ տարիներ
Նեֆը ծնվել է Դելավերում (ԱՄՆ)։ Ծնողների անուններն են Դեբորա և Վիլեր։ Հաճախել է «*Վիլմինգտոնի Ընկերների դպրոց*», որտեղ շուրջ չորս տարի զբաղվել է թենիսով և ֆուտբոլով։ Եղել է «*Kirkwood Talons*» ֆուտբոլային խմբի անդամ մինչև ավագ դպրոցը, երբ նա սկսեց խորանալ թենիսի մեջ։ Սովորել է Բաքնելի համալսարանում, որտեղ նույնպես զբաղվել է թենիսով։

## Գործունեություն
Նեֆը հայտնաբերվել է 2005 թվականին Click Model Management մոդելային գործակալության գործակալներից մեկի կողմից՝ Մայամիի Միջազգային օդանավակայանում, երբ Նեֆը վերադառնում էր Բարբադոսյան շրջագայությունից։ 2006 թվականին նա աշխատեց Abercrombie & Fitch–ի, Benetton Group–ի և Կարլ Լագերֆելդի համար։ Հայտնվեց GQ, V Man, ֆրանսիական Vogue և L'Officiel Hommes ամսագրերում։ Գովազդել է DKNY, H&M, Express, Massimo Dutti, Trussardi, Nordstrom և Americana Manhasset ապրանքանիշները։ Նրան լուսանկարել են այնպիսի լուսանկարիչներ, ինչպիսիք են՝ Բրյուս Վեբեր, Սթիվեն Քլայն, Սթիվեն Մեիսել, Մերթ և Մարկուս, Պիտեր Լինդերբերգ, Գրեգ Կադել, Կամիլա Ակրանս, Միկայել Ջանսեն, Միլան Վուկմիրովիկ։ 2010 թվականի նոյեմբերին նա փոխարինեց իր երկու նախկին մոդելային գործակալությունները՝ Click Model Management–ը և d'Men–ը, երկու նոր գործակալությունների՝ Wilhelmina Models և Why Not Model Agency–ի հետ։ Նա նաև Բարսելոնայում ստորագրել է պայմանագիր Sight Model Management–ի, իսկ Փարիզում՝ Success Models գործակալությունների հետ
։ 2015 թվականի հուլիսին նա Կատամայում գովազդեց տղամարդկանց լողազգեստներ

։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* models.com Profile
* Katama Swimwear
* 
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Դիրմեզիհ

**Դիրմեզիհ**, գետ Եփրատի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակը։ Հոսում է պատմական Փոքր Հայքի հարավային շրջաններով և մայր գետին միանում է Մալաթիա քաղաքի մոտ
:
## Ծանոթագրություններ
Ստեփան Ադամյան (նկարիչ)

**Ստեփան Հովսեփի Ադամյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
1982 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, 1992 թվականին՝ Երևանի գեղանկարչական ստուդիան։ 1984-1993 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտում։
Ադամյանի ստեղծագործություններին բնորոշ են ռեալիստական և կուբիստական ոճերի համատեղումը։ 1992 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

Բնանկարներ`
* «Հայկական տեսարաններ», շարք, 1989
Դիմանկարներ`
* «Տատիկիս դիմանկարը», 1998
* «Օրվա ավարտը», 2007
Նատյուրմորտներ`
* «Հայկական նատյուրմորտներ»
* «Կենցաղային նատյուրմորտներ»
* «Կենցաղային նատյուրմորտներ» շարքեր՝ 1989 թվականից
* «Կոմպոզիցիա», 2007
Գրաֆիկա
* «Ընկույզով նատյուրմորտ», 1996
* «Սխտորով նատյուրմորտ», 1996
* «Ծաղիկներով պար», 2001
* «Դաշտային ծաղիկներ», 2002

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* Երևան (1999)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ստեփան Ադամյանի ստեղծագործություններից

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Հովհաննես Թումանյանի կիսանդրի (Դսեղ)

**Հովհաննես Թումանյանի կիսանդրի**, գտնվում է Լոռու մարզի Դսեղ գյուղում՝ Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարանի բակում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1953 թվականին։ Ընդգրկված է Դսեղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ Այծեմնիկ Ուրարտու

## Տես նաև
*Հովհաննես Թումանյանի հուշարձան (Երևան)
*Հովհաննես Թումանյանի հուշարձան (Դսեղ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1969 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Դսեղ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձաններ
U-343

**U-343**, գերմանական սուզանավ։ Պատկանում է VIIC տիպին։ Հիմնականում օգտագործվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

## Պատմություն
Կառուցման առաջին պատվերը գրանցվել է 1941 թվականի հունվարի 20-ին։ Սուզանավը պատրաստ էր 1942 թվականի ապրիլի 1-ին, ներկայացվելով 215 համարի ներքո։ Ջուրն է արձակվել 1942 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Бишоп К. Подводные лодки кригсмарине. 1939-1945. Справочник-определитель флотилий = Kriegsmarine U-boats 1939-1945. - М.։ Эксмо, 2007. - 192 с. - (Военная техника III Рейха). - ISBN 978-5-699-22106-6.
* Ровер Ю. Субмарины, несущие смерть. Победы подводных лодок стран гитлеровской Оси = Jürgen Rohwer. Axis submarine successes 1939-1945. - М.։ ЗАО Изд-во Центрполиграф, 2004. - 416 с. - 2000 экз. - ISBN 5-9524-1237-8.

Կատեգորիա:Սուզանավեր
Ռոբերտ Վարդանյան (ֆիզիկոս)

**Ռոբերտ Աղասիի Վարդանյան** (1949, հուլիսի 5, Երևան), հայ ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1991)։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1990 թվականից ՀՀ ԳԱԱ ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտի պինդ մարմնի ֆիզիկայի բաժնի վարիչ։ 1994 թվականից ամերիկյան, 1999 թվականից՝ եվրոպական ֆիզիկայի ընկերությունների անդամ է։

Կանխագուշակել է ձայնապլաստիկ երևույթը մետաղներում, առաջադրել կիսահաղորդիչներում լուսապլաստիկ երևույթի, մետաղների ջերմաստիճանային ապաջերմային անկանոնության, ինչպես նաև մետաղ-գերհաղորդիչ անցման ժամանակ թուլացման երևույթների ֆիզիկական մեխանիզմներ։ Մշակել է պինդ մարմինների էլեկտրական, լուսային և մեխանիկական հատկությունների վրա բյուրեղային ցանցի արատների ազդեցության տեսություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ռոբերտ Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Ռոբերտ Վարդանյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Ռոբերտ Աղասու Վարդանյան (1949), ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ 
* Ռոբերտ Սերոբի Վարդանյան (1950, մայիսի 5), ֆիզիկոս, Քվանտ վարժարանի տնօրեն։

## Ծանոթագրություններ
Վահե Մարգարյան

**Վահե Մարգարյան** (), հայ երգիչ, «Իքս-Ֆակտոր 3» նախագծի հաղթող։

## Կենսագրություն
Վահե Մարգարյանը ծնվել է 1997 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում։ Ծնողները Հայաստանից են. հայրը՝ Գյումրիից, մայրը՝ Վանաձորից։

Ավարտել է Գյումրիի թիվ 3 ավագ դպրոցը, ինչպես նաև Գյումրիի թիվ 3 երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը։ 2013 թվականին մասնակցել է "Զվարթնոց" մրցույթ-փառատոնին և արժանացել առաջին կարգի մրցանակի։

«Իքս-Ֆակտոր 3» նախագծի հաղթող է ճանաչվել 2014 թվականի նոյեմբերի 2-ին։ Քիչ անց՝ նոյեմբերի 28-ին Եվրատեսիլ 2006 երգի մրցույթի հայաստանյան առաջին մասնակից Անդրեի հետ երգիչը մեկնել է Լոնդոն։ Ճանապարհորդությունը «Շանթ» հեռուստաընկերության սահմանած մրցանակն էր՝ «X Factor»-ում տարած հաղթանակի համար։ Այնտեղ նրանք հանդիպում են Իքս-Ֆակտոր նախագծի հեղինակ և պրոդյուսեր Սայմոն Քոուելի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Youtube.com: X Factor 3 Vahe Margaryan 02/08/2014, Պատրանքի թևով- Gala 02
* Youtube.com: X Factor 3 Vahe Margaryan 14/09/2014, Կիլիկիա- Gala 03
* Youtube.com: X Factor 3-Vahe Margaryan 21/09/2014 Երազ իմ երկիր հայրենի-Gala 04
* Youtube.com: X Factor 3-Vahe Margaryan 28/09/2014 Fairytale- Gala 05
* Youtube.com: X Factor 3-Vahe Margaryan 05/10/2014, Blue suedes shoes- Gala 06
* Youtube.com: X Factor 3-Vahe Margaryan 19/10/2014, Les Montagne d'Armenie- Gala 07

Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Գագիկ Հովումյան

**Գագիկ Գեղամի Հովումյան** (), հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1985)։

## Կենսագրություն
1952 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1952-1955 թվականներին աշխատել է Նովոկրամատորսկի (Ուկրաինա) մեքենաշինական գործարանում, 1955 թվականից՝ Մոսկվայի Ծանր մեքենաշինության կենտրոնական ԳՀԻ-ում, 1964 թվականից եղել է լաբորատորիայի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են հանքարդյունահանող արդյունաբերության մեջ օգտագործվող խոշոր ատամնավոր փոխանցիչների և ռեդուկտորների տեխնոլոգիաների մշակմանն ու արտադրության յուրացմանը, գլոցման սարքավորումներին, նավերի և մայրուղային լոկոմոտիվների արագությունների փոխանցիչներին։

Մշակել է խոշորամոդուլ փոխանցիչների (այդ թվում՝ կոփածո ատամնաանիվներով) սայրային մշակման արտադրողականության և ճշգրտության բարձրացման տեսության հիմունքները։

Համահեղինակ է ատամնաֆրեզման տեղեկատուների։

## Երկեր
* Производство крупных зубчатых передач. Киев, 1961 (համահեղինակ).
* Повышение производительности качества чистового зубонарезания, М., 1979.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Патенты автора ОВУМЯН ГАГИК ГЕГАМОВИЧ

Կատեգորիա:1929 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Սիմոն Այվազյան

**Սիմոն Հարությունի Այվազյան** (), հայ ճարտարապետ, նկարիչ, երաժիշտ։ Ճարտարապետության դոկտոր (1990)։

## Կենսագրություն
Սիմոն Այվազյանը ծնվել է Իրանի Բանդար Անզալի քաղաքում։ 1972 թվականին ավարտել է Թեհրանի համալսարանի ճարտարապետության բաժինը, 1990 թվականին ՝ Սորբոնի համալսարանը։ 1976 թվականից դասավանդել է Թեհրանի պետական համալսարանում (ընդհատումով), 1967-1972 թվականներին, միաժամանակ՝ նույն համալսարանի մշակութային կենտրոնում դասավանդել է դասական կիթառ, 1993-1995 թվականներին՝ Ալզահրա (լուսանկարչություն), 1994 թվականից՝ Իրանի իսլամական ազատ (դասական երաժշտություն) համալսարաններում։

Այվազյանը լուսանկարել է Իրանի ճարտարապետության լավագույն նմուշները, որոնց մի մասը պահվում է Թեհրանի Ռզա Աբասի թանգարանում։

Ջրաներկ աշխատանքներով մասնակցել է տեղական և արտասահմանյան ցուցահանդեսների, հանդես է եկել համերգներով։
1966-1969 թվականներին երաժշտական մրցույթներում 4 անգամ գրավել է առաջին տեղը, արժանացել Հատուկ մրցանակի (1975 թվական, Մադրիդ)։
1998 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Թեհրանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էթնիկ հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Թեհրանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Իշխանության ձգտումը (գիրք)

**Իշխանության ձգտումը** (), Ֆրիդրիխ Նիցշեի գրառումներից կազմված գիրք, որոնք հավաքել և ի մի են բերել նրա քույր Էլիզաթե Ֆյորսթեր-Նիցշեն և Պիթեր Գաստը (իսկական անունը՝ Յոհան Հայնրիխ Կյոզելից)։ Ժողովածուն քննադատվել է գրառումների միտաումնավոր ընտրված լինելու և կեղծիքների համար։ Նիցշեն նախատեսում էր «Իշխանության ձգտումը» վերնագրով գիրք գրել, որի մասին նշված է «Բարոյականության ծննդաբանության շուրջ» գրքում, սակայն հետագայում թողնում է այդ գաղափարը հօգուտ «Բոլոր արժեքների վերագնահատման փորձ» գրքի օգտին, որն էլ չի հասցնում ավարտել։ Գրքի սևագրությունները «Կուռքերի մթնաշաը» և Հակաքրիստոսը գրքերի (երկուսն էլ գրված են 1888 թվականին) նյութ են դարձել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրիդրիխ Նիցշեի ստեղծագործություններ
Դերջանի գավառակ

**Դերջան**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհում, իսկ ավելի ուշ գավառակ Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Կենտրոնը հնում Դերջան ավանն էր, իսկ ավելի ուշ այդ ավանի տեղում առաջացած Մամախաթուն գյուղաքաղաքը։

## Աշխարհագրություն
Գավառակը տարածվում էր Արևմտյան Եփրատի վերին հոսանքում։ Տարածքը հիմնականում հարթավայրային էր և ընդգրկում էր Աշկալայի և Դերջանի արգավանդ դաշտերը։ Ունի ջրի առատ պաշարներ։ Գավառի միջով հոսում է Արևմտյան Եփրատը։

## Կլիմա
Ունի ցամաքային կլիմա։

## Պատմություն
Դերջանն անընդհատ ձեռքից ձեռք է անցել և հայերը ստիպված են եղել պարբերաբար դիմել բռնագաղթի։

1915 թ.-ի Մեծ Եղեռնի ժամանակ հայերին տեղահանեցին և մեծ մասին կոտորեցին աքսորի ճանապարհին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին Դերջանն ուներ 10 000 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Ոռոգումը հիմնականում իրականացնում էին արհեստական ճանապարհով։ Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։ Հիմնականում մշակում էին ցորեն։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Դերջանի հայտնի վանքերից էր **Ս. Թորոս** վանքը։

## Վարչական բաժանում
XX դարի սկզբին Դերջանն ուներ 230 գյուղ և գյուղակ։

Դերջանի հայտնի գյուղերից էին.
# Ագարակ
# Ապրանք
# Աղաթեր
# Աստոյի գոմ
# Բագառիճ
# Բուլք
# Գառնի-բերդակ
# Գարագուլաք
# Էսպեվերք
# Խազախ Ներքին
# Խազախ Վերին
# Խազգյուղ
# Խաչիկ-օղլու գոմ
# Խարխին
# Խնզրի
# Խումլար
# Ծաղկարի
# Հերունի
# Հիրանի
# Հողեք
# Ղուրզոլ
# Մանց
# Չամուրդերե
# Չանագչի
# Չըքնըս
# Սարիղայա
# Վարդակ
# Վիժան
# Փրկիչ
# Քյոփուռ

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ախատ

**Ախատ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Քարամանի մարզի Էրմենեկի գավառակում։ Գտնվում է Զեյվե գետակի ափին։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աբրանիա (այլ կիրառումներ)

**Աբրանիա**, կարող է վերաբերել՝

* Աբրանիա, երկրամաս Հնագույն Հայաստանում՝ Ուրարտուում։
* Աբրանիա, քաղաք Հնագույն Հայաստանում՝ Ուրարտուում։
Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի (Վաղարշապատ)

**Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի**, գտնվում է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Էջմիածնի մայր տաճարի հարևանությամբ գտնվող քաղաքային զբոսայգում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1961 թվականին։ Ընդգրկված է Վաղարշապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Տես նաև
* Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Երևան, Շահումյանի հրապարակ)
* Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Գյումրի)
* Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Ստեփանավան)
* Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի (Երևան, Կենտրոն)
* Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի (Երևան, Մալաթիա-Սեբաստիա)
* Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի (Սիսիան)
մինի|ձախից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Աբուզեթ (այլ կիրառումներ)

**Աբուզեթ**, կարող է վերաբերել՝

* Աբուզեթ, բերդ Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Բագրևանդ գավառում։
* Աբուզեթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։
Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան**, վերաբերում է հետևյալին.

* Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (Վաղարշապատ) 
* Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (Սևան)
* Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի կիսանդրի (Վանաձոր)
Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (Վաղարշապատ)

**Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան**, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Առաջինին նվիրված հուշարձան Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Էջմիածնի մայր տաճարի հարևանությամբ գտնվող քաղաքային զբոսայգում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2010 թվականին։

## Պատմություն
Հուշարձանը ստեղծվել է միջխորհրդարանական համագործակցության հայ-ռուսական հանձնաժողովի համանախագահ Նիկոլայ Ռիժկովի նախաձեռնությամբ։

Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Մայր Աթոռի միաբանները, հայ-ռուսական միջխորհրդարանական հանձնաժողովի անդամները, Արմավիրի մարզպետ Աշոտ Ղահրամանյանը, Էջմիածնի քաղաքապետ Կարեն Գրիգորյանը, պետական, մշակույթի գործիչներ, Էջմիածին քաղաքի բնակիչներ։

Վազգեն Առաջինին նվիրված հուշարձաններ կան նաև Վազգենյան հոգևոր դպրանոցի բակում (2008), Վանաձորի համանուն դպրոցի բակում (քանդակագործ՝ Համլետ Մատինյան, 2009)։

## Հեղինակ
*Քանդակագործ՝ Ֆրիդ Սողոյան

## Պատկերասրահ

Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (1).JPG
Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (3).JPG
Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (4).JPG
Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (5).JPG
Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի հուշարձան (Վաղարշապատ).JPG


## Տես նաև
*Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի կիսանդրի (Վանաձոր)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Ախար (Տևրիկի գավառ)

**Ախար**, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Տևրիկի գավառակում։ Գտնվում էր Մրվանա գյուղից 2 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 10 տուն բնակիչ։

## Օգտակար հանածոներ
Ախարն ուներ Ջերմուկ անունը կրող հանքային ջուր։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լուիս Ադամիչ

**Լուիս Ադամիչ** (, , ), սլովենական արմատներով ամերիկացի գրող և թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Լուիսը ծնվել է Սլովենիայի Գրոսուպլե տարածքում։ Ծնվել է քրիստոնյաների ընտանիքում։ Ընտանիքի մեծ զավակն էր։ Նախնական ուսումը ստացել է տեղի քաղաքային դպրոցում։ 1909 թվականին ընդունվում է Լյուբլյանայի քաղաքային դպրոց։ Ուսման 3-րդ տարում գաղտնի կերպով մտնում է մի հասարակական շարժման շարքերը։ Այդ հասարակական շարժումը զբաղվում էր Հարավսլավիայի ներքին շարժումներով։ 1913 թվականի նոյեմբերին Լուիսը իր մասնակցությունն է ցուցաբերում մի ելույթի մեջ, որի պատճառով էլ ձերբակալվում է և բանտ է նստեցվում։ Նաև հեռացվում է դպրոցից։ Բանտից դուրս գալուց հետո, նա զրկված էր յուրաքանչյուր ուսման ընդունվելուց։ Եվ դրանից դրդված նա գրում է այս տողերը. «Ես հոգնել եմ սովորելուց, ժամանակն է գնամ Ամերիկա»։

Մահացել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 4-ին։ Մահվան պատճառը հայտնի չէ։

## Գրքագրություն
* Dynamite։ The Story of Class Violence in America (1931)
* Laughing in the Jungle։ The Autobiography of an Immigrant in America (1932)
* The Native’s Return։ An American Immigrant Visits Yugoslavia and Discovers His Old Country (1934)
* Grandsons։ A Story of American Lives (1935, վեպ)
* Cradle of Life։ The Story of One Man’s Beginnings (1936, վեպ)
* The House in Antigua (1937, վեպ)
* My America (1938)
* Two-Way Passage (1941)
* My Native Land (1943)
* Dinner at the White House (1946)
* The Eagle and the Root (1950)

## Գրականություն
* Carey McWilliams. Louis Adamic & shadow-America. — Los Angeles։ Arthur Whipple, 1935.
* Dan Shiffman. Rooting Multiculturalism։ The Work of Louis Adamic. — Fairleigh Dickinson University Press, 2003. — էջ 191

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Անիսֆիլդ Վուլֆ գրքային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի թարգմանիչներ
Աբուլբուհար (այլ կիրառումներ)

**Աբուլբուհար**, կարող է վերաբերել՝

* Աբուլբուհար, Արածանիի վտակ Մեղրագետի աջակողմյան օժանդակը։
* Աբուլբուհար, լեռնանցք Մուշի և Բուլանըխի միջև ձգվող Կորորի լեռնաշղթայում։
Աբուլբուհարա

**Աբուլբուհարա**, գետակ Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջանում, Ախալքալաքի սարահարթում, պատկանում է Ախալքալաք գետի ավազանին։ Աբուլբուհարան նշված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջան
Զուգահեռ աշխարհներ (ֆիլմ)

## Սյուժե
Շատ տարիներ առաջ երկու մոլորակ ձգվեցին իրար, հիմա երկու մոլորակներում էլ ապրում են մարդիկ, ամեն մոլորակը ունի իր ձգողականությունը։ Վերևի մոլորակում հարստություն է և բարեկեցություն։ Նրա վրա ստեղծված է կազմակերպություն, որը օգտագործում է երկրորդ մոլորակի ընդերքը և դրա փոխարեն տալիս էլեկտրաէներգիա, այն գնով, որը հարմար է երկրորդ մոլորակի աղքատ բնակիչներին։ Մարդկանց տեղափոխությունը մոլորակների միջև խիստ հսկվում է։

Իրադարձությունների կենտրոնում կան երկու մարդիկ՝ հարուստ ընտանիքի աղջիկ վերևի մոլորակից և մի հասարակ մարդ ներքևի մոլորակից։ Նրանց միջև կա սեր և ուրիշ այլ հանգամանքներ, դրանք դժվարանում են նրանով, որ նրանց միությունից է կախված երկու մոլորակների ճակատագիրը։

## Դերերում
Ադամ - Ջիմ Ստյորդջեսս 
Իդեն - Կրիստյեն Դանստ 
Բոբ Բառուչովեց - Տիմոտի Սպոլլ 
Ալբերտ - Բլու Մանկումա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հակաուտոպիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների կանադական ֆիլմեր
Թաիլանդի Օլիմպիական կոմիտե

**Թայլանդի Օլիմպիական կոմիտե**, Թայլանդի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել է 1948 թվականին։ Դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1950 թվականին։ Գրասենյակը գտնվում է Բանգկոկում։ Հանդիսանում է *ՄՕԿ*-ի, *ՕՍԱ*-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ ։

## Տես նաև
* Թայլանդը Օլիմպիական խաղերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ
Կատեգորիա:Թաիլանդ
Անաստաս Միկոյանի կիսանդրի (Վաղարշապատ)

**Անաստաս Միկոյանի կիսանդրի**, գտնվում է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Էջմիածնի մայր տաճարի հարևանությամբ գտնվող քաղաքային զբոսայգում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1944 թվականին։ Ընդգրկված է Վաղարշապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Անաստաս Միկոյանին նվիրված հուշարձան կա նաև Սանահին գյուղում՝ Միկոյան եղբայրների տուն-թանգարանի բակում։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Արա Սարգսյան

## Տես նաև
* Անաստաս Միկոյանի հուշարձան (Եղեգնաձոր)

## Պատկերասրահ

Անաստաս Միկոյանի հուշարձան, Վաղարշապատ (3).JPG
Անաստաս Միկոյանի հուշարձան, Վաղարշապատ (1).JPG
Անաստաս Միկոյանի հուշարձան, Վաղարշապատ.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Հրեաները Բյուզանդիայում

**Հրեաները Բյուզանդիայում** (, ), կազմում էին խոշորագույն և կարևորագույն ազգային փոքրամասնություններից մեկը կայսրության։ Մինչ 7-րդ դարի կեսերը հրեաները Բյուզանդիայում երկու հիմնական խմբով էին՝ Պաղեստինում ապրող հրեաներ, որտեղ նրանց տրված էր ինքնավարության իրավունք սեփական առաջնորդների ենթակայության տակ նեսիմների գլխավորությամբ, և սփյուռքի հրեաներ՝ տեղակայված կայսրության շատ քաղաքներում, առավելապես Հունաստանում և Հարավային Իտալիայում։

Վենիամին Տուդելսկիի տվյալների համաձայն՝ 12-րդ դարում կայսրության ողջ տարածքով կատարված ճանապարհորդությամբ հայտնի են դարձել հրեական համայնքներ Հունաստանի շատ քաղաքներում, որոնցից խոշորագույնները գտնվում էին Կոստանդնուպոլսում և Թեբեում։ Հրեաների հիմնական զբաղմունքը արհեստն ու առևտուրն էր։ Օրենսդրության տեսանկյունից հրեաները ենթարկվում էին սահմանափակումների շարքին. նրանց արգելված էր ունենալ քրիստոնյա ստրուկներ, քարոզել իրենց հավատը, զբաղեցնել պետական պաշտոններ և ներկա լինել հասարակական արարողություններին։ Նրանք զգալիորեն շատ սահմանափակումների են ենթարկվել կենցաղում։ Համապատասխանաբար հրեաները չեն եղել կայսրերի վստահելի հպատակներ և հնարավորության դեպքում հանդես են եկել արիացիների, ովքեր խոստանում էին իրավահավասարություն, ընդիմադիրների և նույնիսկ ներքին թշնամիների կողմից։ Հուստինիանոս Ա-ի ժամանակ նրանք օժանդակել են բարբարոսներին և օստգոթերին, ինչպես նաև մասնակցել են Նիկայի ապստամբությանը։ 7-րդ դարի սկզբին նրանք անցնում են Սասանյանների կողմը և պարսիկների կողմից Երուսաղեմի գրավումից հետո՝ 614 թվականին հարձակվում են քրիստոնյանների և նրանց վանքերի վրա։ Սակայն Աֆրիկայում, որտեղ բյուզանդացիների կողմից բարբարոսների պետության լիկվիդացիայից հետո փաստացի նկատվում է նրանց իրավահավասարությունը, նրանք, ընդհակառակը, գլխավորում են բյուզանդացիների դիմադրությունը արաբների նկատմամբ։

Արաբական նվաճումների սկսվելուց հետո հրեաների մեծ մասը հայտնվում է խալիֆայության տարածքում։ Այդ ժամանակից՝ հատկապես Հերակլիոս Ա–ի (610-641), Լև III Իսավրի (717-741) և Բարսեղ Ա Մակեդոնացու (867-886) կառավարման ընթացքում, ուժեղացավ օրենսդրական ճնշումը հրեաների վրա նրանց մկրտություն ընդունելու նպատակով, սակայն ընդհանուր առմամբ փորձերը անհաջող էին։ Վերջ ի վերջո, հրեաները տրամադրված էին իրենք իրենց, ապրելու համար նրանց առանձնացված էր մեկուսի թաղամասեր։ Նրանց նկատմամբ հալածանքը հաճախակի չէր, իսկ որոշ կայսրեր, օրինակ՝ Միխայիլ VIII-ը (1261-1282) և Անդրոնիկ II-ը (1282-1328), բավականին բարյացակամ էին։

Կատեգորիա:Հրեաների պատմություն
Էննի (ֆիլմ)

**Էննի** (), 2014 թվականին նկարահանված ֆիլմ։

## Սյուժե
10 տարեկան Էննին ապրում է Նյու Յորքի որբերի կացարանում, ուրիշ աղջիկների հետ, իրենց մանկավարժ՝ Կոլին Հանիգանի հսկողության տակ։ Նա եղել էր երգչուհի, ում կյանքը լավ չդասավորվեց։ Բիզնեսմեն Ուիլլ Ստակսը ընտրարշավ է կազմակերպում, որ դառնա Նյու-Յորքի քաղաքապետք, բայց նա այդքան էլ հայտնի չէ ընտրողների մեջ։ Երբ Էննին տուն էր վերադառնում իր ծնողների մասին տեղեկությունների անհաջող փորձից, նա տեսնում է, թե ինչպես երկու երեխա քարկոծում են շանը և փորձեց նրանց կանգնեցնել։ Էննին համարյա թե չընկավ մեքենայի տակ, նրան փրկեց Ուիլլ Ստակսը։ Դեպքի նկարահանում ընկավ համացանց և Ստակսի ռեիտինգը բարձրացավ։ Նրա խորհրդականը առաջարկում է գտնել Էնիին, որպեսզի օգտագործի նրան ռեյտինգի բարձրացման համար։ Հետզհետե Ուիլլը աղջկա հնադեպ կապվածություն է զգում։

## Դերերում
* Ուիլլ Ստակս - Ջեյմի Ֆոկս 
* Էննի - Կուվենժանեյ Ուիլս 
* Գրեյս - Ռոուզ Բիրն 
* Կոլին Հանիգան - Քեմերոն Դիաս 
* Գայ - Բոբբի Կաննավալ 
* Նեշ - Ադեվալ Ակինուոե - Ագբաջե 
* Լոու - Դեվիդ Զայաս 
* Տեսս - Զոի Մարգարետ Կոլետտի 
* Միա - Նիկոլետ Պերինի 
* Իզաբելլա - Իդեն Դունկան - Սմիթ 
* Սայմոն - Էշթոն Քաթչեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Պաշտոնական կայք
* Ֆիլմի մասին New York Times կայքում
* Ֆիլմի մասին Variety կայքում

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կոմիքսների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր որբերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2014 թվականին
Կոստյումների թանգարան (Մադրիդ)

**Կոստյումների թանգարան**, (), նորաձևությանը և կոստյումներին նվիրված թանգարան Իսպանիայի մայրաքաղաք Մադրիդում։ Թանգարանն ունի ավելի քան 160,000 նմուշներ և փաստաթղթեր։ Թանգարանի ներկայիս շենքի կառուցումն ավարտվել է 1973 թվականին։ Հավաքածուները ներառում են Միջին դարերից մինչև իսպանական ժամանակակից նորաձևության նմուշներ։ 1962 թվականին այն ճանաչվել է որպես Իսպանիայի մշակութային ժառանգություն (Bien de Interés Cultural)։

## Պատմություն
Ներկայիս Կոստյումների թանգարանի պատմությունը սկսվում է 2004 թվականից։ Թանգարանը նորակառույց է, սակայն ունի երկար ու հետարքրքիր պատմություն։ Պատմության հիմքում ընկած է 1925 թվականի Պատմական կոստյումների ցուցահանդեսը, որին ի պատասխան հռոմեացի կոմսն առաջ քաշեց ցուցահանդեսը մշտական դարձնելու գաղափարը։ Երկու տարի անց նա ստեղծեց թանգարանի հոգաբարձուների խորհուրդ, որը պատասխանտու էր ցուցահանդեսի պետությունրից ստացվող ֆինանսական հարցերի համար և 1927-1934 թվականներին ձևավորվեց նոր Տարածքային կոստյումների թանգարան։

1934 թվականին կոմսն առաջ քաշեց մեկ այլ կառույց ստեղծելու գաղափարը, որտեղ կհավաքվեին արժեքավոր հավաքածուները, ինչպես նաև իսպանացի ժողովրդի ավանդույթները։ Նոր՝ Իսպանական գյուղի թանգարանը, ձեռք բերեց ազգագրության և ժողովրդական արվեստի դպրոցի հավաքածուները, ինչպես նաև ներառեց 1934-1936 թվականներին տարածքային հոգաբարձուների կողմից ձեռք բերված լայնածավալ նմուշների շարք։ Տարբեր շենքերում հանգրվանելով՝ 1983 թվականին թանգարանը տեղակայվեց Իսպանիայի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ 1993 թվականին Իսպանական գյուղի և Ազգագրության ազգային թանգարանները միավորվեցին (1993–2004 թթ.)։ Այնուամենայնիվ, երկուսն էլ գործել են իրարից անկախ։

2002 թվականին, թանգարանի ճակատագրին առնչվող բազմաթիվ քննարկումներից հետո որոշվեց ընդլայնել կոստյումների հավաքածուի հանրային ներկայությունը։

## Թանգարանի շենքը
մինի

Ճարտարապետ Ջեյմ Լոպես Ասիէն 1969 թվականին պարգևատրվեց Ճարտարապետության ազգային մրցանակով՝ շենքի կառուցման նախագծի համար։ Կառուցումն սկսվեց 1971 թվականին և ավարտվեց 1973 թվականին, բացումը կատարվեց 1975 թվականին։

Շենքը կառուցվեց որպես Իսպանիայի ժամանակակից արվեստի թանգարանի (ԻԺԱԹ) կենտրոն, հետագայում դարձավ Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía։ 1992 թվականին ԻԺԱԹ հեռացավ այս շենքից, և այն մնաց առանց օգտագործման։ 2005 թվականին 21 միլիոն եվրո արժողությամբ վերականգնման ծրագիր իրականացվեց թանգարանի շենքում, և այն դարձավ կոստյումների թանգարանի կենտրոնը։ Շենքն ունի աշտարակի ձև՝ հենված հորիզոնական հատվածի վրա, որը ծառայում է որպես թանգարանային հատված։ Մոնումենտալ աստիճանասանդուղքը ստվերոտ բակից տանում է դեպի թանգարանի վերևի հատված։ Ունի բազմաթիվ ապակեպատ սրահներ և՛ ստորգետնյա, և՛ վերգետնյա հատվածներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Página web oficial
* Asociación de Amigos del Museo del Traje 
* El Museo en Google Art Project

Կատեգորիա:1925 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Կատեգորիա:1925 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Մադրիդի թանգարաններ
Կատեգորիա:Նորաձևության թանգարաններ
Էդի Գատեգի

**Էդի Մյուե Գատեգի** (, ),  թատրոնի, կինոյի և հեռուստաընկերության ամերիկյան դերասան։

## Կենսագրություն
Էդի Գատեգին ծնվել է Նայրոբիում, Քենիայում, սակայն մեծացել է Օլբենիում, Կալիֆոռնիայում։ Ունի մեծ եղբայր և փոքր քույր։ Ավարտել է դերասանական մի ծրագիր Նյու Յորքի համալսարանում։

## Ֆիլմագրություն
### Լիամետրաժ ֆիլմեր

### Սերիալներ

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1979 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Մարտի 10 ծնունդներ
Հերմել

250px|մինի|աջից|Քաղաքի շրջակայքում գտնվող բուրգը
**Հերմել** (), քաղաք Լիբանանի հյուսիս-արևելքում, Բեկաայի մարզում։ Հանդիսանում է Հերմելի շրջանի վարչկենտրոնը։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է մարզի հյուսիսային մասում, համանուն դաշտավայրի տարածքում, Օրոնտ գետի ձախ ափին, մարզի վարչկենտրոն Զահլե քաղաքից մոտավորապես 73, իսկ մայրաքաղաք Բեյրութից 95 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 696 մ։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 24 678 մարդ։

## Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի շրջակայքում գտնվում է բուրգ, որը կառուցվել է Քրիստոսից առաջ 1-ին կամ 2-րդ դարերում։ Հերմելի մոտակայքում գտնվում է նաև հուշարձանների շարք, որը վերաբերվում է Հովվական նեոլիթի շրջանին։

## Քաղաքացիական պատերազմ Սիրիայում
2013 թվականի մայիսի 28-ին քաղաքի ուղղությամբ կրակեցին ահաբեկիչները, որոնք այդ ժամանակ տեղակայվել էին սիրիական Էլ Կուսայր քաղաքում։ Քաղաքը երեք անգամ ենթարկվեց ռմբակոծության, ինչի հետևանքով երեք խաղաղ մարդիկ վնասվածքներ ստացան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեկաայի մարզ
Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքներ
Էդուարդ Մանուկյան (գիտնական)

**Էդուարդ Միհրանի Մանուկյան** (), տիեզերական կապի բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1958), պրոֆեսոր (1963)։

## Կենսագրություն
1940 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կապի ինստիտուտը։ 1940-1950 թվականներին աշխատել է Ռադիոտեխնիկայի ՀամԳՀԻ-ում, 1950-1967 թվականներին՝ Սարքաշինության ԳՀԻ գլխավոր կոնստրուկտորի տեղակալ, 1954-1967 թվականներին՝ միաժամանակ դասախոսել է Յաուզայի (Ռուսաստան) ռադիոտեխնիկայի ինստիտուտում, 1967-1996 թվականներին՝ Մոսկվայի կապի տեխնիկական համալսարանի հաշվողական տեխնիկայի և կառավարող համակարգերի ամբիոնի պրոֆեսոր, 1996 թվականից՝ խորհրդական։
1992 թվականից եղել է Տեղեկագիտության միջազգային ակադեմիայի անդամ։

## Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են ռադիոալիքների անցմանը, հրթիռի շարժիչի շիթի միջոցով և կառավարող ազդանշանների կոդավորման եղանակներին։ Առաջարկել և տեսականորեն հիմնավորել է ռադիոկապի միակ գծի հեռավորության չափման փաթեթավորված իմպուլսային ազդանշաններից հրթիռի արագության վերաբերյալ տեղեկությունների ստացման եղանակ։ Տիեզերական համակարգերի էներգետիկայի էապես բարձրացման Մանուկյանի առաջարկած եղանակը կիրառվել է «Զոնդ» տիպի հրթիռներում։

## Պարգևներ
*Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան, 1956
*Լենինյան մրցանակ, 1957
*Լենինի շքանշան, 1961

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1916 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սիմֆերոպոլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Էդուարդ Մանուկյան (ճարտարագետ)

**Էդուարդ Նշանի Մանուկյան** (, Երևան), հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1992)

## Կենսագրություն
1968 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։
1968 թվականից աշխատում է ՀՊՃՀ-ում, 2003 թվականից՝ Հաշվողական տեխնիկայի ամբիոնի մեքենայական թարգմանության լաբորատորիայի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են արհեստական բնականության համակարգերի ստեղծմանը և կիրառմանը՝ հայ-անգլիական երկկողմանի իմաստային թարգմանություններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի պրոֆեսոր, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր Էդուարդ Մանուկյանը համագործակցության առաջարկով դիմել է լեզվաբաններին և հայոց լեզվի ուսուցիչներին 
* Էդուարդ Մանուկյանի կտակը

Կատեգորիա:1945 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Լևոն Մանուկյան (այլ կիրառումներ)

**Լևոն Մանուկյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Լևոն Մանուկյան (արձակագիր) (1938), խմբագիր, արձակագիր։
* Լևոն Մանուկյան (ճարտարագետ) (1956), ռադիոտեխնիկայի բնագավառի ճարտարագետ, տնտեսագետ, փիլիսոփա։
High by the Beach

«**High by the Beach**», ամերիկացի երգչուհի Լանա Դել Ռեյի երգը։ Այն թողարկվել է 2015 թվականի օգոստոսի 10-ին՝ որպես «Honeymoon» ստուդիական չորրորդ ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը գրել են Լանա Դել Ռեյը, Ռիք Նովելսը և Կիրոն Մենզիսը։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Ջեյք Նավան, ներկայացվել է 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին երգչուհու VEVO ալիքում։

## Դիրքերը հիթ-շքերթներում

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Երգի աուդիո տարբերակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Երգի տեքստը  MetroLyrics կայքում

Կատեգորիա:2015 երգեր
Կատեգորիա:2015 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր թմրանյութերի մասին
Կատեգորիա:Լանա Դել Ռեյի երգեր
Կատեգորիա:Սենտիմենտալ սիրային երգեր
Լևոն Մանուկյան (արձակագիր)

**Լևոն Խանաևի Մանուկյան** (), հայ արձակագիր, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Լևոն Մանուկյանը ծնվել է 1938 թ., Թորոս գյուղում։ 1960 թ. ավարտել է Լենինականի պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ 1965-1968 թթ.-ին ՀԼԿԵՄ Ամասիայի շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1968-1970 թթ.-ին ՀԼԿԵՄ կենտկոմի բաժնի վարիչ, 1970-1985 թթ.-ին՝ «Ավանգարդ» թերթի գլխավոր խմբագիր, 1985-1992 թթ.-ին՝ «Արմենպրեսի» փոխտնօրեն։

## Մրցանակներ
*ՀԺՄ «Ոսկե գրիչ» մրցանակ (1984)

## Երկեր
*«Մի սովորական օր» (1971)։
*«Ցտեսություն, Լիլիկ» (1973)։
*«Եռանկյունի տիեզերք» (1977)։
*«Ծննդյան յոթ օր» (1982)։
*«Լեռան մյուս կողմում» (1985)։
*«Մասսյաց գիրք» (1990)։
*«Հոգու խճանկար», 1983 թվական, հրապարակախոսական հոդվածների ժողովածու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1938 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 5 մահեր
Լևոն Մանուկյան (գեներալ)

**Լևոն Կառլենի Մանուկյան** (), ռադիոտեխնիկայի բնագավառի հայ ճարտարագետ, տնտեսագետ, փիլիսոփա։ Տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր (2000)։ ՌԴ պետական անվտանգության գեներալ-լեյտենանտ (2006)։ ՌԴ կապի վաստակավոր աշխատող (1996)։

## Կենսագրություն
1978 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կապի էլեկրատեխնիկական ինստիտուտը, 1985 թվականին՝ Մոսկվայի կառավարման ինստիտուտը։

1981-1985 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ կապի նախարարությունում, 1985-2005 թվականներին եղել է «Նամականիշ» դաշնային պետական ձեռնարկության գլխավոր տնօրենը, 2003 թվականից, միաժամանակ՝ ՌԴ պետական անվտանգության, պաշտպանության իրավակարգի հիմնախնդիրների ակադեմիայի նախագահի առաջին տեղակալ։

1988 թվականից տեղեկատվայնացման միջազգային, ՌԴ Կ. Է. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության և մի շարք այլ ակադեմիաների անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են պետական նամականիշերի հրատարակման և տարածման տնտեսագիտության հարցերին։ Հեղինակ է «Խաղերի տեսություն։ Միկրոէկոնոմիկայի խնդիրների լուծում» (ռուսերեն, 2000)։

## Մրցանակներ
* ՌԴ Պետրոս Մեծի 1-ին և 2-րդ աստիճանի շքանշան, 2003
*Ալեքսանդր Նևսկու 1-ին աստիճանի շքանշան, 2003
*Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու Սուրբ Սերգի Ռադոնեժսկու շքանշան, 2003
*Բարեպաշտ Դանիել Մոսկվացու շքանշան, 2003
*Միխայիլ Լոմոնոսովի 1-ին աստիճանի շքանշան, 2006
*Մալթայի ուխտի Սուրբ Հովհաննես Երուսաղեմցու շքանշան, 2003
*Ֆրանսիայի Նապոլեոն Բոնապարտի մեդալ, 1988
*ԱՄՆ-ի կենսագրական ինստիտուտի տարվա մարդ, 1988

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՌԴ կապի վաստակավոր աշխատողներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ռուսահայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Շուֆի շրջան

**Շուֆի** (), Լիբանանի 25 շրջաններից մեկը, որը մտնում է Լեռնային Լիբանանի մարզի կազմի մեջ։ Շրջանի վարչական կենտրոնն է հանդիսանում Բայթ էդ Դին քաղաքը։ Բնակչությունը կազմում է 166 140 մարդ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանը տեղակայված է Լիբանանի արևմտյան մասում և ունի 495 կմ² տարածք։ Հյուսիսում սահմանակից է Ալեյի շրջանին, հարավում՝ Ջեզինի և Սայիդի շրջաններին, արևելքում՝ Արևմտյան Բեկաայի շրջանին, իսկ արևմուտքում նրա ափերն են ողողում Միջերկրական ծովի ջրերը։

## Համայնքներ
Շրջանը բաժանվում է 72 համայնքների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնային մարզ (Լիբանան)
Կատեգորիա:Լիբանանի շրջաններ
Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր (Վաղարշապատ)

**Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր**, գտնվում է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Էջմիածնի մայր տաճարի բակում։

## Տվյալներ
Հուշարձանը տեղադրվել է 1982 թվականին։ Ընդգրկված է Վաղարշապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Հուշաղբյուրի պատվիատուներն են վանեցի Միհրան և Սեդա Բաբուխանյանները։

**Փորագրություններ հուշաղբյուրի վրա**

## Հեղինակ
*Քանդակագործ՝ Գետիկ Բաղդասարյան
* Ճարտարապետ՝ Յուլի Թամանյան

## Պատկերասրահ

Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր (5).JPG
Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր (4).JPG
Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր (3).JPG
Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր (6).JPG 
Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր (Վաղարշապատ), ArmAg.JPG
"Paper Ladle" monument in Echmiadzin.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Յուրի Թամանյան

**Հուլիոս (Յուլի) Ալեքսանդրի Թամանյան** (), հայ ճարտարապետ։

Ալեքսանդր Թամանյանի որդին, Գևորգ Թամանյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1953-1967 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ պետշինի ճարտարապետական հուշարձանների պահպանության և վերականգնման հատուկ գիտաարտադրական արվեստանոցում, 1967-1992 թվականներին՝ Երևաննախագիծ ինստիտուտում։

Հուլիոս (Յուլի) Թամանյանի նախագծերով 1967-1992 թվականներին իրականացվել են Երևանում՝ բնակելի տներ, հիվանդանոցներ, դպրոց՝ Նորքում, Օպերայի և բալետի թատրոնի (1978-1980), Համերգային մեծ դահլիճի (1981-1983), ԵՊՀԹ-ի վերակառուցումները և այլն։

Կազմել է Մարմաշենի վանքի (1954), Մշկավանքի (1956), Քասաղի բազիլիկի (1957) վերականգնման նախագծեր, համահեղինակ է «Գոշավանք» (1974), «Օձուն» (1960 թվական, 1981 թվական) պատկերագրքերի, հեղինակ՝ «Քարե տարեգրության վերականգնումը» (1981), «Հուշարձաններին նոր կյանք» (1988) գրքերի։

[մինի|ձախից|[Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր (Վաղարշապատ)|Խրիմյան Հայրիկին նվիրված հուշաղբյուր Էջմիածնի մայր տաճարի բակում, քանդակագործ՝ Գետիկ Բաղդասարյան, ճարտարապետ՝ Հուլիոս (Յուլի) Թամանյան]]

Հուլիոս (Յուլի) Թամանյանը չափագրել ու հետազոտել է Ղրիմի թերակղզու մեկ ու կես տասնյակ հայկական եկեղեցիներ ու մատուռներ («Հայկական ճարտարապետությունը Ղրիմում», 1992 թվական, ռուսերեն, համահեղինակ), որպես խորհրդատու աջակցել է Սուրբ Խաչ վանքի, Թեոդոսիայի Սուրբ Սարգիս և Սուրբ Հովհաննես եկեղեցիների վերականգնման աշխատանքներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1922 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Թավրիզ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հունվարի 17 մահեր
Կատեգորիա:Մայիսի 31 ծնունդներ
Ամնիոնի գերջրակալում

**Ամնիոնի գերջրակալում** հիվանդություն, առաջանում է ամնիոն թաղանթի գերֆունկցիայից, որի ժամանակ պտղաջրերի քանակը հղիության վերջում անցնում է 2 լիտրից։

## Պատճառներ
Պատճառներն են՝ մոր սիֆիլիսը, շաքարախտը, պտղի արատավորությունը և այլն։

Ամնիոնի գերջրակալումը լինում է
* սուր՝ առաջանում է մի քանի օրում,
* քրոնիկական՝ աստիճանաբար, ամբողջ հղիության ընթացքում։

Կատեգորիա:Հղիություն
Սահակ Լիսիցյան

**Սահակ Դանիելի Լիսիցյան** (), հայ ճարտարագետ։

Ստեփան Լիսիցյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Սովորել է Բելգիայի Լիեժ քաղաքի պոլիտեխնիկ դպրոցում։ Նախագծել և կառուցել է Երևանի և Անդրկովկասի մի շարք քաղաքների ջրմուղներ։ 1887-1918 թվականներին եղել է Թիֆլիսի ջրմուղի և սանիտարատեխնիկական բաժնի վարիչը։ Իր նախագծած ընդարձակ զտիչներն օգտագործելով՝ կառուցել է ավելի կատարելագործված ջրամատակարարման համակարգ, որը թույլ է տվել Քուռ գետի ջրերի հաշվին լրացնել Ավճալայի աղբյուրների ջրի պակասը և ավելացնել մատակարարվող ջրի քանակը։ 1909 թվականին ջրմուղայինների համագումարում նա զեկուցել է Նատախտարիի աղբյուրներից օգտվելու առավելությունների մասին, որի հիման վրա մշակվել և իրագործվել է նոր ջրմուղի նախագիծ։ Իրականացվել է նաև նրա՝ Քուռի աջ բազուկը ծածկելու և այն փողոց դարձնելու առաջարկը։
[մինի|Սահակ Լիսիցյանի գերեզմանը [Կոմիտասի անվան պանթեոնում]]
1908 թվականին Լիսիցյանի նախագծով և Ա. Ղարաջյանի միջոցներով կառուցվել է մի շինություն, որը միացվել է Խուդադյանի տանը և շենքում տեղավորվել են ընկերության բոլոր հիմնարկությունները՝ որբանոց, գրադարան-ընթերցարան, ճաշարան և խորհրդի գրասենյակը։

1919 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ 1925 թվականին կառավարության հրավերով վերադարձել է Հայաստան և նշանակվել Երևանի ջրմուղի վարիչ։

Նրա մասնակցությամբ նախագծվել և կառուցվել են՝
* Երևանի առաջին ջրմուղը
* Շուլավերի և Անդրկովկասի շատ քաղաքների ջրամատակարարման համակարգեր
Լիսիցյանին է պատկանում Այղր լճից ջուրն էլեկտրականությամբ բարձրացնելու գաղափարը։ Նրա ղեկավարման տարիներին սարքավորվել է առաջին բաղնիքը, բարելավվել քաղաքի ջրամատակարարումը։ Ճարտարագետի մտահղացմամբ կառուցվել են Գետառի մաքրող զտիչները, որոնց շնորհիվ քաղաքին մատակարարվող ջրի քանակն ավելացվել է 40 հազար դույլով՝ հասնելով մինչև 200 հազար դույլի։

1925-1930 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանի տեխնիկական ֆակուլտետում, այնուհետև՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։

## Մահը
Հիվանդության պատճառով կյանքի վերջին տարիներին չի զբաղվել մասնագիտական գործունեությամբ։ Ժողկոմխորհի որոշմամբ նրան նշանակվել է անհատական կենսաթոշակ։ Մահացել է Երևանում։ Թաղված է Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոմիտասի անվան պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Հյուսիսային Մակեդոնիայի Օլիմպիական կոմիտե

**Հյուսիսային Մակեդոնիայի Օլիմպիական կոմիտե** (մակ.՝ Македонски олимписки комитет), Հյուսիսային Մակեդոնիայի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել է 1992 թվականին։ Դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1993 թվականին։ Գրասենյակը գտնվում է Սկոպիեում։ Հանդիսանում է *ՄՕԿ*-ի, *ԷՕԿ*-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ։

## Տես նաև
* Մակեդոնիան Օլիմպիական խաղերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիա
Նորվեգիայի Օլիմպիական կոմիտե

**Նորվեգիայի Օլիմպիական կոմիտե** (նորվ.՝ Norges idrettsforbund og olympiske og paralympiske komité), Նորվեգիայի ազգային օլիմպիական կոմիտե։ Հիմնադրվել և դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ 1900 թվականին։ Գրասենյակը գտնվում է Օսլոյում։ Հանդիսանում է *ՄՕԿ*-ի, *ԷՕԿ*-ի և մի շարք այլ միջազգային սպորտային կազմակերպությունների անդամ։

## Տես նաև
* Նորվեգիան Օլիմպիական խաղերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ազգային օլիմպիական կոմիտեներ
Կատեգորիա:Սպորտը Նորվեգիայում
Չաշա Յոլ

**Չաշա Յոլ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ստորին Օդես գետի աջ ափից 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000075953
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007595
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր