Դմիտրի Լիխաչով

**Դմիտրի Սերգեևիչ Լիխաչով** (, ), խորհրդային և ռուս բանասեր, արվեստաբան, սցենարիստ, ակադեմիկոս։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։

Ռուս գրականության և մշակույթի պատմությանը նվիրված հիմնարար աշխատությունների հեղինակ է, տպագրել է քառասունից ավելի գրքեր, 500 գիտական և 600 հրապարակախոսական աշխատություններ։ Խոշոր ներդրում ունի հին ռուսական գրականության և արվեստի ուսումնասիրման զարգացման գործում։

Իր գործունեության ողջ ընթացքում հանդես է եկել որպես մշակույթի ակտիվ պաշտպան, բարոյականության և մտավորականի խղճի քարոզիչ։

1973 թվականից բազմիցս եղել է Հայաստանում, բարձր է գնահատել հայ մշակույթը, սերտ կապեր է ունեցել Հայաստանի և հայ գործիչների հետ։

## Ժամանակագրություն
### Վաղ շրջան
1914-1915 թվականներին սովորել է Կայսերական բարեգործական միության գիմնազիայում, այնուհետև մինչև 1923 թ․ հաճախել է խորհրդային միացյալ Աշխատանքի դպրոց (նախկին՝ Լ․ Դ․ Լենտովսկոյի գիմնազիա, որն այժմ կոչվում է Լիխաչովի անվան թիվ 47 միջնակարգ դպրոց)։ Մինչև 1928 թվականին․ եղել է Լենինգրադի պետական համալսարանի լեզվաբանություն և գրականության ֆակուլտետի սոցիալական գիտությունների ռոմանագերմանական և սլավոնա-ռուսական բաժանմունքի ուսանող։

1928 թվականին փետրվարի 8-ին ձերբակալվել է «Տիեզերական գիտությունների ակադեմիա» ուսանողական շարժմանը մասնակցելու համար, ձերբակալությունից քիչ առաջ հանդես է եկել կոչով՝ հին ռուսական ուղղագրությունը աղավաղելու և ոտնահարելու դեմ։ Դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման՝ մեղադրվելով «հակահեղափոխական գործունեության» մեջ։ Մինչև 1931 նոյեմբերի սլավոնական ճամբարում քաղբանտարկյալ է եղել։ 
1931 թվականին նոյեմբերին տեղափոխվել է Բելբալտալգ ճամբար, աշխատել է որպես հաշվապահ և երկաթուղային շինարարության դիսպեչեր։ Ազատ է արձակվել 1932 թվականին, և վերադարձել է Լենինգրադ։ 1932 - 1933 թվականներին եղել է «Լեզու և միտքը» գրական խմբագիր։

1936 թվականին Լիխաչովի բոլոր դատվածությունները արդարացվում են՝ ԽՍՀՄ-ի նախագահին ուղղված Ա․ Պ․ Կարպինսկովոյի խնդրանքով։

1937 թվականին ծնվում են Լիխաչովի զույգ աղջիկները՝ Վերա Դմիտրևնա Լիխաչովան և Լյուդմիլա Դմիտրևնա Լիխաչովան։
*1938-1954*
* Կրտսեր, 1941 թ․՝ ավագ գիտաշխատող է եղել ռուսաց գրականության ինստիտուտում (Պուշկինյան տան) ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի (ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա)։
Աշուն 1941- Գարուն 1942
* Գտնվել է ընտանիքի հետ Լենինգրադի բլոկադայում։
* Առաջին գրքի հրատարակումը «Հնագույն քաղաքների պաշտպանությունը» (1942), Գրվել է Մ․ Ա․ Տիխանովոյի հետ։
*Հունիս 1942*
* Ընտանիքի հետ միասին տարհանվել են կյանքի ճանապարհ օղակված Լենինգրադի Կազան։
*1942*
* Պարգևատրվել է մեդալով «Լենինգրադի պաշտպանության համար»։
*1942*
* Լենինգրադի բլոկադայում մահացել է հայրը՝ Սերգեյ Միխայելովիչ Լիխաչովը։

### Գիտնական

*1945*
* Հրապարակվել է գիրք «Ազգային ինքնակազմումը հին Ռուսաստանում»։
*1946*
* Մեդալ է ստացել «Մեծ Հայրենական պատերազմում աշխատանքի համար 1941-1945»։
* Հրապարակումը գրք «Ռուսաստանի Մշակույթի ձևավորման ընթացքը Ռուսաստանի ազգային պետությունում (XIV Վերջին և XVI սկզբին)։
*1946-1953*
* 1951 թվականից Լենինգրադի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։
*1947*
* Նա պաշտպանել է Դիսերտացիա «Ակնարկներ XI-XVI դդ․ գրական ձեւերի քրոնիկները» թեմայի վերաբերյալ։
* Գրքի հրատարակում « Ռուսական քրոնիկները, և մշակութային և պատմական նշանակությունները»։
*1948-1999*
* ԽՍՀՄ-ում գիտական խորհրդի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
*1951*
* Ստացել է պրոֆեսորի կոչում։
*1952*
* «Հին Ռուսաստանի մշակույթի պատմությունը» աշխատության համար պարգևատրվել է Ստալինի մրցանակով։
* Հրատարակել է «Ռուսական գրականության երևույթները» գիրքը։
*1952-1991*
* 1971 թվականից ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում խմբագրական խորհրդի անդամ է։
*1953*
* ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։
*1954*
* Պարգևատրվել է «Ռուսական գրականության առաջացումը» աշխատանքի համար։
* Պարգևատրվել է «քաջության համար» մեդալով։

1954-1999

* 1986 թվականից ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայի «հին ռուսական գրականության» բաժնի վարիչ։
*1955*
* («Գրական թերթում» 15 հունվար 1955 թ․) առաջին անգամ հանդես է եկել հնագույն հուշարձանների պաշտպանության համար 
*1956-1999*
* ԽՍՀՄ-ում Գիտությունների ակադեմիայում Բյուրոյի վարչության գրականության և լեզվի անդամ։ 
* ԽՍՀՄ-ում գրողների միության անդամ էր։ 
* 1992 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգում գրողների միության անդամ էր։
* ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում Արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։
* 1974 թվականից՝ Բյուրո արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։

*1958*
* Հրատարակվել է «Մարդը հին ռուսական գրականության մեջ» գիրքը։

*1959*
* Անդրեյ Ռուբլյովայի անվան՝ Հին ռուսական արվեստի թանգարանում գիտակների խորհրդի անդամ էր։

*1959*
* Ծնվել է թոռնիկը՝ Վերան (Լյուդմիլ Դմիդեևնայի աղջիկը) 
*1960*
* Մասնակցել է I Միջազգային պոետիկայի համաժողովին։

*1961-1962*
* Լենինգրադի քաղաքում պադգամավոր է։

*1963*
* Մասնակցել է V Միջազգային նիստին։

*1963-1969*
* Նկարչության խորհուրդի անդամ է։

*1965*
* Գնացել է Պոլշա՝ կարդալու լեկցիաներ։

*1966*
* Ծնվել է Թոռնիկը՝ Զինան (Վերա Դմիտրևնայի աղջիկը)։

*1968*
* Ավստրիական գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։

### Ակադեմիկոս

*1970*
* ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է անդամ։
1971
* Հրատարակվել է «Նկարչական ժառանգություն հին ռուսասնանից» գիրքը։
*1971*
* Մահացավ Մայրիկը՝ Վերա Սեմյոնովնա Լիխաչյովը։
*1971-1978*
* «Գրական հանրագիտարան»-ում խմբագրական խորհրդի անդամ էր։
*1973*
* Հասարակական դպրոցում ընտրվել է պատվավոր անդամ։
*1975*
* Մենագրության համար պարքևատրվել է Ոսկե մեդալով։
*1976*
* Հրատարակվել է ««Ծիծաղաշարժ աշխարհը» Հին Ռուսաստանում» գիրքը։
*1978*
* Ավագ դպրոցի գրական ակումբում ընտրվել է պատվավոր անդամ։
* Հրատարակվել է ««Խոսք Իգորևի դարակի մասին» և նրա ժամանակի արվեստը» գիրքը։
*1979*
* Հրատարակվել է «Շնորքի էկոլոգիա» հոդվածը։
*1981*
* Հրապարակվել է հոդվածների հավաքածու։
*1981*
* Ծնվել է Ծոռնիկը՝ Սերգեյը (Վեռա Տոլցի թոռնիկի տղան)։
*1981]], [[սեպտեմբեր*
* Ավտովթարից մահացել է աղջիկը՝ Վերան։
*1982*
* Բորդո համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
* Հրապարակվել է «Այգիների պոեզիա» գիրքը։
* Ցուրիխսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
* Հրապարակվել է «Հայրենի Հող» ուսումնական գիրքը։
*1985*
* Հրապարակվել է«Անցյալը՝ ապագայում» գիրքը։
*1986*
* Մասնակցել է խորհրդային-ամերիկյան-իտալական «Գրականությունը ավանդույթ է և արժեք է» սիմպոզիումին։ 
* Մասնակցել է «Խոսք Իգորևի դարակի մասին» նվիրված կոնֆերանսին։
* Հրատարակվել է «Հետազոտություններ հին ռուսաստանի գրականության մասին» գիրքը։
*նոյեմբերի 12]], [[1986]] - [[1993]], [[մայիս*
* Խորհրդային մշակույթի հիմնադրամի վարչության նախագահ։
*1987*
* Պարգևատրվել է դիպլոմով «այգիների պոեզիա» ֆիլմի համար։
* Հրատարակվել է «Մեծ ճանապարհ» գիրքը։
*1987-1996*
* «Նոր աշխխարհ» խմբագրական խորհրդում անդամ է։
*1988*
* Սֆիսկովոյի ինստիտուտում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
* Հրատարակվել է «Երեկվա, այսօրվա և վաղվա երկխոսությունները» գիրքը։
*1987*
* Ծնվել է ծոռնիկը՝ Վերան։
* Հրատարակվել է «գրառումներ և դիտարկումներ․ վերցված տարբեր տարիների նոթատետրերից» գիրքը։
*1989-1991*
* ԽՍՀՄ-ում խորհրդային մշակույթի հիմնադրմում՝ ժողովրդական պատգամավոր է։
*1990*
* Ֆյուդժի քաղաքի միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանաչվել։
* Հրատարակվել է «Դպրոց Վասիլևսկայում․ ուսուցիչների համար» գիրքը։
*1991*
* Հրատարակվել է «Ես հիշում եմ» գիրքը։
*1992*
* Սիենսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
* Հրապարակվել է «Ռուսական արվեստը հնագույն ժամանակներից մինչև ավանգարդ» գիրքը։
*1993*
* Սանկտ-Պետերբուրգում հումանիտար համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
* Հրատարակվել է «Վաղ տարիների հոդվածներ» գիրքը։
*1994*
* Հրատարակվել է «Մեծ ռուսաստան․ պատմություն և գեղարվեստական մշակույթ X-XVII դար» գիրքը
*1995*
* Հրատարակվել է «Հիշողություն» գիրքը։
*1996*
* Հրատարակվել է «գրառումներ գերաղարվեստական փիլիսոֆայության վերաբերյալ» գիրքը։
*1997*
* Հրատարակվել է «Մտավորականության մասին․ հոդվածների ժողովածու» գրիքը
*1997*
* Ծնվել է ծոռնիկը՝ Խաննան

*1999*

Հրատարակվել է «Մտորումներ Ռուսաստանի մասին», «Նովգորոդի ալբոմ» գրքերը։
Դմիտրի Սերգևիչ Լիխաչյովը մահացել է Սեպտեմբերի 30-ին 1999 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգում։ Հոկտեմբերի 4-ին նա թաղվել է Կամարովո գերեզմանոցում։ Գիտնականի գերեզմանի վրայի իր հուշարձանը քանդակել է՝ հայտնի քանդակագործ Վ․ Ս․ Վասիլկովսկին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լիխաչով

Կատեգորիա:Ռուս բանասերներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Սլավոնագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ գրականության և արվեստի բնագավառում
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս մշակութաբաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ