Ռազմական հանցագործությունները 44-օրյա պատերազմում

«Amnesty International» միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը հայտարարել է, որ և՛ ադրբեջանական, և՛ հայկական ուժերը **[[ռազմական հանցագործություն]]ներ են կատարել [[44-օրյա պատերազմ]]ի ժամանակ** և կոչ է արել Հայաստանի և Ադրբեջանի կառավարություններին անհապաղ անցկացնել անկախ, անաչառ հետաքննություն, բացահայտել բոլոր մեղավորներին և պատասխանատվության ենթարկել նրանց։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտեռեշը հայտարարել է, որ «անխտիր հարձակումները բնակեցված վայրերի վրա ցանկացած վայրում, այդ թվում՝ Ստեփանակերտում, Գանձակում և այլ բնակավայրերում անմիջական Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում և նրա շրջակայքում, բացարձակապես անընդունելի են»։ Կոլումբիայի համալսարանի Մարդու իրավունքների ուսումնասիրության ինստիտուտը ընդունել է, որ բռնի հակամարտությունը ազդել է հակամարտության բոլոր կողմերի վրա, սակայն առանձնացրել է «ադրբեջանցիների կողմնակի վնասը» «Արցախում ադրբեջանական ուժերի և նրանց վստահված անձանց կողմից իրականացված վայրագությունների քաղաքականությունից, ինչպիսիք են անդամահատումները և գլխատումները»։ Ադրբեջանը հետաքննություն է սկսել ադրբեջանցի զինծառայողների կողմից ռազմական հանցագործությունների վերաբերյալ 2020 թվականի նոյեմբերին և 2020 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դրությամբ ձերբակալել է իր չորս զինծառայողների։

## Ադրբեջանական ռազմական հանցագործությունը
Ադրբեջանի կողմից իրականացված ռազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների մասին բազմաթիվ վկայություններ են արձանագրվել։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից Արցախի Հանրապետության դեմ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի ռազմական ագրեսիայի ընթացքում ադրբեջանցի զինվորականներն ու իշխանությունները բազմաթիվ կանխամտածված հարձակումներ են իրականացրել քաղաքացիական օբյեկտների վրա, վերահսկողության տակ ընկած անցած բնակավայրերում կատարել են խաղաղ բնակիչների սպանություններ, կանանց և երեխաների խոշտանգումներ և բռնաբարություններ, հայ ռազմագերիների խոշտանգումներ և անդամահատումներ և անկանոն հրթիռա-հերտանակին հարձակումներ խիտ բնակեցված վայրերում։

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից մինչև 2021 թվականի սեպտեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածում Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի փաստահավաք աշխատանքների արդյունքում պարզվել է Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից սպանված 80 քաղաքացիական անձանց ինքնությունը, այդ թվում՝ թիրախային հարվածների հետևանքով՝ 42, իսկ գերեվարման մեջ՝ 38 քաղաքացիական անձ։ Արձանագրվել են խոշտանգման և դիակների խեղման, անխուսափելիորեն քաղաքացիական մահերի հանգեցնող թիրախային հարվածների մի շարք դեպքեր։ Մարդու իրավունքների պաշտպանն արձանագրել է նաև 163 քաղաքացիական անձի վիրավորման դեպք, որոնց զգալի մասը տեղի է ունեցել այլ անձանց մահվան հանգեցրած հարվածների հետևանքով։

### Վիճակագրական տվյալներ ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով Արցախում սպանված քաղաքացիական անձանց վերաբերյալ
Արցախի Հանրապետության քաղաքացիական բնակչության կյանքի ու այլ իրավունքների կոպտագույն, դիտավորյալ ու համակարգված խախտման դեպքերին առնչվող հանգամանքները ներկայացվում են ստորև՝ ընդհանրական վիճակագրական տվյալներով։

Վիճակագրական տվյալներում ներկայացվել են միայն ապացուցված դեպքերը՝ անառարկելի հիմքերով, սակայն Արցախի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը ստացել է նաև այլ ենթադրյալ դեպքերի վերաբերյալ կիսատ տեղեկություններ, որոնք դեռևս հնարավոր չի եղել ամբողջապես ստուգել։ Զեկույցի թարմացման պահի դրությամբ՝ Պաշտպանի աշխատակազմը շարունակել է տիրապետել անհայտ կորած 20 քաղաքացիական անձանց վերաբերյալ տվյալների, որոնց ճակատագրի վերաբերյալ տեղեկություններ հայտնի չեն։

### Ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից քաղաքացիական անձանց սպանության դեպքերը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ԽԱԽՏՈՒՄՆԵՐՆ ԱՐՑԱԽՅԱՆ 44-ՕՐՅԱ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ» Փաստահավաք զեկույց

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործություններ
Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ