Հագուստի մասին օրենքներ ըստ երկրի

**Հագուստի մասին օրենքներ,** հագուստ կրելուն վերաբերող և իրարից զգալիորեն տարբերվող  օրենքներ ողջ աշխարհում: Երկրների մեծ մասում չկան օրենքներ, որոնք սահմանում են, թե կրելու համար ինչ հագուստ է պարտադիր: Այնուամենայնիվ, հագուստի համայնքային չափանիշները սահմանվում են անուղղակի՝ սոցիալապես ոչ ընդունելի հագուստ կրողների նկատմամբ քրեական հետապնդման միջոցով: Անբավարար հագուստ կրող մարդիկ կարող են քրեական հետապնդման ենթարկվել շատ երկրներում տարբեր հանցագործությունների համար, որոնք կարող են որակավորվել որպես անպարկեշտ ցուցադրում, հանրային անպարկեշտություն, մերկություն կամ այլ: Ընդհանուր առմամբ, այս հանցագործություններն իրենք չեն սահմանում, թե ինչն է ընդունելի և ինչը՝ ոչ, որպես հանցագործություն, և թողնում են դատավորին որոշել յուրաքանչյուր դեպքում:

Հագուստի վերաբերյալ օրենքների մեծ մասը վերաբերում է նրան, թե մարմնի որ մասերը չպետք է տեսանելի լինեն. կան բացառություններ: Որոշ երկրներ ունեն հագուստի վերաբերյալ խիստ օրենքներ, օրինակ՝ որոշ իսլամական երկրներում: Մյուս երկրներն ավելի հանդուրժող են ոչ ավանդական հագուստի նկատմամբ և մեղմ են վերաբերվում մերկությանը: Շատ երկրներ ունեն տարբեր օրենքներ և սովորույթներ տղամարդկանց և կանանց համար, թույլատրելի կամ ընկալելի բաները հաճախ տարբերվում են սեռից կախված:

Սովորաբար գործում են առանձին օրենքներ կարգավորելու համար անպարկեշտ երևույթները։ Անպարկեշտության մասին օրենքը նպատակ ունի իրավական սահմաններ սահմանել պատկերների, գրվածքների և ելույթների օգտագործման համար, որոնք անհատները օգտագործում են ուրիշների հետ շփվելու համար: Իրավական համակարգը սահմանել է անպարկեշտության մասին օրենքներ՝ բարոյականությունը պաշտպանելու և հասարակական արժեքների աղավաղումը կանխելու համար: Կանոնակարգերը նպատակ ունեն արգելել վիրավորական և նսեմացնող խոսքն ու հաղորդակցությունը, որոնք խաթարում են համայնքի պարկեշտությունն ու ամբողջականությունը:

Որոշ երկրներում ոչ սեռական բնույթի մերկությունը օրինական է։ Այնուամենայնիվ, մասնավոր կամ պետական հաստատությունները կարող են սահմանել հագուստի կանոնակարգ, որը պահանջում է այցելուներից կրել սահմանված հագուստ։

Աշխարհում կան բազմաթիվ օրենքներ, որոնք ազդում են այն բանի վրա, թե ինչ կարող են և ինչ չեն կարող հագնել մարդիկ: Օրինակ, որոշ օրենքներ պահանջում են, որ իշխանության ներկայացուցիչը կրի համապատասխան համազգեստ: Օրինակ, ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանը կարող է պարտավոր լինել համազգեստ կրել, և հանրության համար ոստիկանի համազգեստ կրելը կարող է անօրինական լինել: Նույնը կարող է վերաբերել նաև հրշեջներին և այլ արտակարգ իրավիճակների աշխատակիցներին: Որոշ երկրներում, օրինակ՝ Ավստրալիայում, բոյսկաուտների համազգեստը նույնպես պաշտպանված է:

Դատարանների մեծ մասում փաստաբաններն ու դատավորները օրենքով կամ սովորույթով պարտավոր են կրել դատարանի հագուստ, որը կարող է ներառել թիկնոցներ կամ ավանդական կեղծամներ։

Շատ երկրներում կանոնակարգերը պահանջում են, որ աշխատողները կրեն պաշտպանիչ հագուստ, ինչպիսիք են անվտանգության սաղավարտները, կոշիկները, բաճկոնները և այլն, ըստ անհրաժեշտության: Ընդհանուր առմամբ, գործատուների վրա է դրված պարտականությունը՝ ապահովել, որ իրենց աշխատողները կրեն համապատասխան պաշտպանիչ հագուստ: Նմանապես, առողջապահական կանոնակարգերը կարող են պահանջել, որ սննդի հետ աշխատողները կրեն մազերի ծածկոցներ, ձեռնոցներ և այլ հագուստ:

Կառավարությունները կարող են նաև ազդել հեռուստատեսությամբ ցուցադրվող հագուստի չափանիշների վրա՝ իրենց լիցենզավորման լիազորությունների միջոցով։

Բացի նուդիստական լողափերից և նմանատիպ բացառիկ վայրերից, կան որոշ հանրային միջոցառումներ, որոնց ժամանակ մերկությունը սովորականից ավելի է հանդուրժվում, ինչպիսիք են մի քանի երկրներում անցկացվող մերկ հեծանվային զբոսանքները։

## Միջազգային օրենքներ, սովորույթներ և մշակույթ
Կան բազմաթիվ հատուկ հանգամանքներ, երբ մարմնի մասերը պետք է ծածկվեն, հաճախ անվտանգության կամ սանիտարական նկատառումներից ելնելով:

### Ավստրալիա
Ավստրալիայում անպարկեշտ ցուցադրման, պահվածքի մասին օրենքները վերաբերում են միայն սեռական օրգանների ցուցադրմանը: Այնուամենայնիվ, շատ տեղական խորհուրդներ սահմանում են իրենց սեփական կանոնները և իրավունք ունեն խնդրելու մերկ մարդկանց լքել տարածքը:  Բացի այդ, մերկ կանանց երբեմն մեղադրանք է առաջադրվում ավելի անորոշ, ինչպիսիք են հասարակական անհարմարություն պատճառելը կամ վիրավորական վարքագիծը: 

Հանրային լողափերում տեղական կանոնակարգերը խստորեն չեն պահպանվում, և կանայք հաճախ կարող են արևայրուք ընդունել մերկ՝ առանց որևէ խնդրի։ 

Ավստրալիայում հանրային վայրերում կրծքով կերակրումը օրինական իրավունք է: 1984 թվականի սեռական խտրականության մասին օրենքի համաձայն՝ ոչ մի բիզնես կամ ծառայություն մատուցող չի կարող խտրականություն ցուցաբերել կրծքով կերակրող կնոջ նկատմամբ: 

### Արաբական Միացյալ Էմիրություններ
2008 թվականից ի վեր, Միացյալ Արաբական Էմիրությունների Դուբայի քաղաքապետարանը ապահովել է, որ լողափերում տեղադրվեն ցուցանակներ, որոնք զգուշացնում են կանանց մերկ լողալու և անպարկեշտ վերաբերմունքի մասին, ինչը հակասում է ԱՄԷ-ի մշակութային արժեքներին: Այս կանոնը խախտելու համար տուգանք չի նախատեսվում, սակայն տրվում է նախազգուշացում, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ լողափից վտարում: Ասվում է, որ սա պատասխան է բնակիչների բողոքներին զբոսաշրջիկների մերկ կամ մերկ արևայրուք ընդունելուն և հանրային վայրերում հագուստ փոխելուն: 

### Բութան
Բութանի օրենքը պահանջում է, որ Բութանի բոլոր պետական ծառայողները աշխատանքի վայրում, իսկ բոլոր քաղաքացիները՝ դպրոցներ և պետական գրասենյակներ այցելելիս կրեն ազգային հագուստ։ Որոշակի գույների գոտիներ օրենքով նախատեսված են թագավորական ընտանիքի կամ հոգևորականության համար։ 

### Բրազիլիա
1940 թվականից ի վեր, Քրեական օրենսգրքի VI գլխում, որը սեռական արժանապատվության դեմ ուղղված հանցագործությունները անվանում է՝ սոցիալական] կոնվենցիաների դեմ ուղղված հանցագործություններ (մինչև 2009 թվականը), չորրորդ գլուխը նվիրված է «հանրային անարգանք [կապված] համեստության հետ» () անվամբ հանցագործությանը։

Օրենքը կազմված է երկու հոդվածից՝ 233-րդ հոդված՝ «Անպարկեշտ գործողություն», «անպարկեշտ գործողություն կատարելը հանրային վայրում, բաց կամ հանրությանը տեսանելի վայրում», պատժվում է երեք ամսից մինչև մեկ տարի կալանքով կամ տուգանքով, և 234-րդ հոդված՝ «Անպարկեշտ գրավոր ստեղծագործություն կամ առարկա», առևտրի, տարածման կամ հանրային ցուցադրման նպատակով ցանկացած գրավոր, նկարված, ներկված, դրոշմված կամ առարկա անպարկեշտ ստեղծագործություն կատարելը, ներմուծելը, արտահանելը, գնելը կամ սեփականության մեջ պահելը, առևտրի, տարածման կամ հանրային ցուցադրման նպատակով, պատժվում է վեց ամսից մինչև մեկ տարի կալանքով կամ տուգանքով։ Օռրենքը հաճախ օգտագործվում է այն մարդկանց դեմ, ովքեր մերկ մարմինները ցուցադրում են հանրային վայրերում, և չունեին նման պրակտիկայով հետաքրքրված ժողովրդագրական խմբին սպասարկելու լիցենզիա (առաջին նման վայրը Ռիո դե Ժանեյրոյի Պրայա դու Աբրիկոն է եղել 1994 թվականին), նույնիսկ եթե սեռական ակտ տեղի չի ունեցել, և այն կարող է ներառել, օրինակ, կրկնակի ստանդարտ կանանց և տղամարդկանց կրծքավանդակի հատվածի համար, որի դեպքում պատժվում են միայն կանայք: Նման բան տեղի է ունեցել 2012 թվականին Սան Պաուլոյում FEMEN-ի բողոքի ցույցերի ժամանակ: 

Բրազիլիան ունի մոտ 35 բաց կամ գրեթե բաց տարածք հանրության համար, որտեղ հնարավոր է ազատորեն զբաղվել նուդիզմով, միակ հանրային տարածքները 8 լողափերն են։ Դրանք քրեականացված չեն, երբ հագուստից զերծ տարածքը մասնավոր է և հեռու է փողոցից, կամ օրենսդրորեն, երբ լողափերը կազմակերպվում են քաղաքային որոշմամբ, օրինակ։ Այնտեղ 2008 թվականին անցկացվել է Նուդիզմի միջազգային ֆեդերացիայի հանդիպումը, և այս պրակտիկայի նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծանում է: 

### Գերմանիա
Գերմանիան երկար պատմություն ունի խառը սեռի անձանց հանրային մերկությունը թույլատրելու համար նշանակված տարածքներում (օրինակ՝ լողափերում և այգիներում): Սա ճիշտ էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ թե՛ Արևմտյան, թե՛ Արևելյան Գերմանիայում, և ներկայումս: Այս տարածքներից որոշներում հագուստը ըստ ցանկության է, իսկ որոշներում՝ արգելված (այսինքն՝ պարտադիր մերկություն): Ոչ նշանակված տարածքներում հանրային վայրերում մերկ հայտնվելը «համարվում է օրենքի աննշան խախտում: Կարող են հետապնդվել, եթե մեկ այլ քաղաքացի վիրավորվի, բայց քչերն են դա անում»:

### Իսպանիա
Իսպանական օրենսդրությունը չունի որևէ ազգային հոդված, որն արգելում է հանրային մերկությունը։ Այնուամենայնիվ, ընդունվել են տեղական օրենքներ, և, օրինակ, Բարսելոնան արգելել է մերկությունը կամ կիսամերկությունը իր փողոցներում։

### Իրան
Ոստիկանությունը և կրոնական բարոյականության մարմինները 1979 թվականից ի վեր ամեն օր պատժում են կանանց և տղամարդկանց։ Հասարակական տրանսպորտի քարտեր գնելու համար պարտադիր է հագուստի կանոններին հետևելը. դրա մասին նշող ցուցանակները պետք է փակցվեն բոլոր պետական, մասնավոր և պետական ծառայությունների կետերում: 

### Կանադա
Կանադայում *Քրեական օրենսգրքի* 173-րդ հոդվածը արգելում է «անպարկեշտ գործողությունները»։ Օրենսգրքում չկա որևէ օրենսդրական սահմանում այն մասին, թե ինչն է համարվում անպարկեշտ գործողություն (բացառությամբ սեռական օրգանների մերկացումը սեռական նպատակով 16 տարեկանից փոքր անձանց համար)։ Մերկության որ վիճակն է համարվում «անպարկեշտ» և, հետևաբար, անօրինական, որոշումը թողնված է դատավորների հայեցողությանը։ Օրինակ, դատավորները որոշել են, որ մերկ արևայրուք ընդունելը անպարկեշտ չէ։ Բացի այդ, սթրիքինգ նույնպես չի համարվում անպարկեշտ։ 174-րդ հոդվածը արգելում է «մերկ» լինել հանրային վայրում կամ հանրության աչքի առաջ առանց «օրինական պատրվակի», բայց «մերկ» է սահմանում միայն որպես «այնպիսի հագնվածքը, որ խախտում է հասարակական պարկեշտությունը կամ կարգը»։ Դատարանները պարզել են, որ մերկ լողալը վիրավորական չէ այս սահմանման համաձայն։

Մերկությունը նաև անպարկեշտ արարք չէ՝ համաձայն 173-րդ հոդվածի։ 1991 թվականին Գվեն Ջեյքոբը ձերբակալվել է Օնտարիոյի Գուելֆի փողոցներից մեկում մերկ քայլելու համար։ Նա արդարացվել է 1996 թվականին Օնտարիոյի վերաքննիչ դատարանի կողմից՝ այն հիմքով, որ մերկ լինելն ինքնին սեռական կամ անպարկեշտ արարք չէ։ Գործը հետագայում քննվել է այն պնդման համար, որ հանրային մերկությունը պարզապես սեռական կամ անպարկեշտ գործողություն կամ հանցագործություն չէ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր դատարանի որոշումը մի քանի անգամ ստուգվել և հաստատվել է։

Կանադական իրավաբանական խորհրդատվության մի կայք նշում է. «Կանադան ունի մերկության մասին շփոթեցնող և անհամապատասխան կերպով կիրառվող օրենքների խճճվածք։ ... Հանրային մերկության մասին բաժինը *Քրեական օրենսգրքի* այն քիչ բաժիններից մեկն է, որը պահանջում է գլխավոր դատախազի համաձայնությունը մեղադրանք առաջադրելու համար, ինչը ենթադրում է որոշակի մոխրագույն գոտի այն մասին, թե ինչն է համարվում անօրինական մերկություն։ Կառավարության դատախազության ծառայության տվյալներով՝ գլխավոր դատախազի համաձայնությունը անհրաժեշտ է երկու պատճառով՝ խուսափելու համար անմեղ անձին հետապնդելուց առաջացող կոնկրետ վնասից, և խուսափելու համար հանրային շահերից չբխող գործի հետապնդումից առաջացող ընդհանուր վնասից։  Նոր Շոտլանդիայի դատախազության քաղաքականության ձեռնարկում թվարկվում են այն սկզբունքները, որոնց համար նրանք կքննարկեին համաձայնություն տալը։

2022 թվականին Կանադայում շրջանառության մեջ է դրվել e-3999 միջնորդագիրը՝ հանրային մերկությունը («նուդիզմ») օրինականացնելու համար: Որոշվել է, որ գործող օրենքները բավարար են, քանի որ «հանրային մերկության բոլոր գործողությունները քրեական չեն», այդպիսով բաց թողնելով օրինական հանրային մերկության դռները: Կանադայի գլխավոր դատախազը մտահոգվել է «հանրությանը վնասակար վարքագծից պաշտպանելով» այլ ոչ թե հանրային մերկությամբ որպես այդպիսին: Օրենքի այս մեկնաբանությունը նշանակում է, որ նրանք, ովքեր կօգտագործեն մերկությունը անհանգստություն առաջացնելու համար, դեռևս կարող են մեղադրվել, մինչդեռ նրանք, ովքեր մասնակցում են մերկությանը ինքնադրսևորման նպատակներով, կարող են դա անել առանց քրեական հետապնդման վախի: 

### Կատար
Կատարում հագուստը պետք է ծածկի ուսերը և լինի ծնկներից ցածր։ Ոտքերի կամ կոշիկների ներբանները չպետք է ցուցադրվեն։

Քրեական օրենսգիրքը պատժում և արգելում է բացահայտող կամ անպարկեշտ հագուստ կրելը, այս հագուստի կանոնակարգի օրենքը կիրառվում է «Ալ-Ադհիդ» անունով կառավարական մարմնի կողմից: 2012 թվականին կատարական մի ՀԿ կազմակերպել է «հասարակական պարկեշտության» արշավ, այն բանից հետո, երբ նրանք համարել են, որ կառավարությունը չափազանց անփույթ է բացահայտող հագուստ կրելու մոնիթորինգի հարցում՝ վերջինս սահմանելով որպես «ուսերն ու ծնկները չծածկող, ամուր կամ թափանցիկ հագուստ»:  Արշավը թիրախավորել է Կատարի բնակչության մեծամասնությունը կազմող օտարերկրացիներին: 

### Հնդկաստան
Հնդկաստանում բրիտանական գաղութային օրենքներ, ինչպիսիք են «անպարկեշտ մերկացման» և «հանրային անպարկեշտության» վերաբերյալ օրենքները, կիրառվել են հանրային վարքագիծը կարգավորելու համար, որոնք հաճախ հիմնված են վիկտորիական բարոյական չափանիշների վրա: Այս օրենքները, ազդված բրիտանական իրավական հասկացություններից, քրեականացրել են մարմնի որոշակի՝ կանանց սեռական օրգանների, հետույքի, հետանցքի, պտուկների մասերի մերկացումը կամ սեռական առումով ենթադրյալ կամ վիրավորական համարվող գործողությունները:

Հնդկաստանի մարդիկ իրավունք ունեն կրելու ցանկացած հագուստ, որը ցանկանում են։ Հնդկաստանի Սահմանադրությունը քաղաքացիներին իրավունք է տալիս կրել իրենց հարմարավետությանը համապատասխանող ցանկացած հագուստ։

### Միացյալ Թագավորություն
Միացյալ Թագավորությունում կա երեք իրավասություն՝ Անգլիա և Ուելս, Շոտլանդիա և Հյուսիսային Իռլանդիա: Թագավորական դատախազությունը, ինչպես նաև Ոստիկանության քոլեջը հրապարակել են ուղեցույցներ Անգլիայի և Ուելսի համար։ «Բրիտանական Նուդիզմը» հրապարակել է ուղեցույցներ Անգլիայի և Ուելսի, ինչպես նաև Շոտլանդիայի համար: Նրանք պատրաստում են ուղեցույցներ Հյուսիսային Իռլանդիայի համար:

Սթիվեն Գոֆը, որը հայտնի է որպես «մերկ թափառաշրջիկ», բազմիցս ենթարկվել է քրեական հետապնդման Մեծ Բրիտանիայում հանրային մերկության համար։ 

### Միացյալ Նահանգներ
ԱՄՆ որոշ նահանգներ և քաղաքներ ունեն հագուստի պահանջի թույլ կամ ընդհանրապես չունեն կանոնակարգեր: Սան Ֆրանցիսկո քաղաքն ունի հանրային մերկության պատմություն, այդ թվում՝ հանրային միջոցառումների ժամանակ, ինչպիսին է «Bay to Breakers»- ը: Վերմոնտ նահանգի Բրատլբորո քաղաքում կարճ ժամանակահատված հանրային մերկությունը ընդունված է եղել, մինչև այն արգելող օրենք ընդունվելը: 

Օրենսդրական սահմանման մեկնաբանությունը, ընդհանուր առմամբ, կարգավորվում է դատական նախադեպերով, իսկ որոշ դեպքերում թույլատրվում է լրացուցիչ բացառություններ։ Մերիլենդում և Մասաչուսեթսում անպարկեշտությունը սահմանվում է դատական նախադեպերով։

### Նոր Զելանդիա
Նոր Զելանդիայում չկա որևէ հատուկ օրենք, որն արգելում է մերկությունը հասարակական վայրերում: Եթե անձը մերկ է և նաև ցուցաբերում է անպարկեշտ, սեռական կամ անպարկեշտ վարքագիծ, ապա նա կարող է խախտել անպարկեշտության մասին օրենքները: 

1908 թվականի «Ոստիկանական հանցագործությունների մասին» օրենքը նախատեսել է ազատազրկում և տաժանակիր աշխատանքներ յուրաքանչյուրի համար, ով «կամավոր և անպարկեշտ կերպով մերկացնում է իր անձը որևէ հասարակական վայրում կամ դրա տեսադաշտում»։ Տղամարդ հանցագործները, դատարանի հայեցողությամբ, կարող էին նաև դատապարտվել մտրակի։ Սա փոխարինվել է 1981 թվականին «Հանրային հանցագործությունների մասին» օրենքով, որը վերացրել է տաժանակիր աշխատանքները և մտրակը և փոխել հանցագործության ձևակերպումը՝ ներառելով «սեռական օրգանների» դիտավորյալ և անպարկեշտ մերկացումը, այլ ոչ թե «անձը»։ Բացի այն, որ հանցագործության մեջ բացառվում է հետույքի կամ կանացի կրծքի մերկացումը, փոփոխությունը ենթադրում է, քանի որ «սեռական օրգաններ» և «անպարկեշտ» բառերը երկուսն էլ նշված են, որ դրանցից ոչ մեկը չի կարող ավտոմատ կերպով ենթադրել մյուսին։ Հանրային մերկությունը, որպես կանոն, հետապնդվում է վիրավորական վարքագծի կամ անկարգության դրույթներով։

Նոր Զելանդիայի Բարձրագույն դատարանը հաստատել է փողոցում մերկության համար հասարակական կարգը խախտելու համար դատավճիռ, քանի որ փողոցը այն վայրը չէր, որտեղ մերկությունը տարածված երևույթ է։ Փողոցում մերկ լինելը, հավանաբար, կհանգեցնի փոքր տուգանքի, եթե անձի դեմ բողոք է ներկայացվում, կամ եթե անձը անտեսում է ոստիկանության կողմից իրեն ծածկելու հրամանը։ Այնուամենայնիվ, գործնականում հանրային լողափում մերկության համար քրեական հետապնդման ենթարկվելու հավանականությունը ցածր է, և անցյալում իշխանությունները հրաժարվել են լողափերում մերկ մարդկանց քրեական հետապնդումից։

1991 թվականին Բարձրագույն դատարանի դատավորը չեղյալ է հայտարարել երեխաների ներկայությամբ լողափում մերկության համար վիրավորական վարքագծի համար կայացված դատավճիռը, այն հիմքով, որ քանի որ վիճելի լողափը «մի վայր էր, որտեղ մարդկանց համար մերկ արևայրուք ընդունելը սովորական էր», ողջամիտ մարդը «կհամարեր այդ վարքագիծը... անպատշաճ, ավելորդ և անճաշակ, բայց ոչ զայրույթի, զզվանքի կամ վրդովմունքի զգացումներ առաջացնող»։ Նոր Զելանդիան ընդհանուր իրավունքի երկիր է, ինչը նշանակում է, որ դատական որոշումները որոշում են այն օրենքը, որին պետք է հետևեն հետագա գործերը։

### Սինգապուր
Սինգապուրում հանրային մերկությունը և հանրային տեսադաշտում գտնվող մասնավոր տարածքներում մերկությունը անօրինական են «Տարբեր հանցագործությունների (հասարակական կարգի և անհանգստության) մասին» օրենքի 27Ա հոդվածի համաձայն։

### Ֆրանսիա
Մարմնի ինտիմ մասերը պետք է ծածկված լինեն, բացառությամբ այն տարածքների, որտեղ դա թույլատրվում կամ հանդուրժվում է: Մերկ կուրծքը օրինական է, բացառությամբ քաղաքային գոտիների, որտեղ կան կանոնադրություններ կամ քաղաքային կանոններ: Բուրկան արգելված է:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դրես կոդ
Կատեգորիա:Իրավունք ըստ երկրի
Կատեգորիա:Տարազ ըստ ազգի