open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պարույր Միքայելյան

**Պարույր Ավագի Միքայելյան** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Պարույր Միքայելյանը ծնվել է 1924 թվականի մարտի 7-ին Ոսկեհատ գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Շիրակի մարզում)։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1957-1959 թվականներին սովորել Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի բարձրագույն դասընթացներում։ 1969-1971 թվականներին աշխատել է «Հայաստան» հրատարակչությունում, 1971-1975 թվականներին եղել է Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղար, 1975-1977 թվականներին՝ Հայ-հրատպետկոմի հրատարակչությունների վարչության պետ։ 1977 թվականին մեկնել է արտասահման։

Ռուսերենից թարգմանել է Ա. Պուշկինի «Ռուսլան և Լյուդմիլա» (1953), «Բորիս Գոդունով» (1957), «Փոքրիկ ողբերգություններ» (1970), «Եվգենի Օնեգին» (1972), Մ. Լերմոնտովի «Կովկասի գերին» (1970), «Մահվան հրեշտակ» (1970), գերմաներենից՝ Ֆ. Շիլլերի «Բալլադներ» (1957), Վ. Բրունբախի «Ճանապարհորդ ոզնին» (1960), Հ. Հայնեի «Աթա թրոլ» (1963), «Առակներ» (1969), Յ. Վ. Գյոթեի «Ֆաուստ» (1963), Ֆ. Վերֆելի «Մուսա լեռան քառասուն օրը» (1964), Բ. Բրեխտի «Լուկուլլոսի դատը» (1973, 2011) և այլ ստեղծագործություններ։ Լույս են տեսել նաև Պարույր Միքայելյանի «Արջուկ» (1956), «Բալլադներ» (1962), «Զարմանալի ծիլը» (1962), «Հետքեր սրտի վրա» (1963), «Սիրո լեգենդը» (1975) բանաստեղծությունների և բալլադների ժողովածուները։

## Թարգմանություններ

* Աշխարհի պոետները մոր մասին.- Երևան։ Զանգակ-97, 2001.- 350 էջ։
* Արևին ընդառաջ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1951.- 170 էջ։
* Գիտես երկիրն այս։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայաստան, 1970.- 150 էջ։
* Գրիշաշվիլի Իոսեբ։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1951.- 280 էջ։
* Գրիշաշվիլի Իոսեբ։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայպետհրատ , 1956.- 110 էջ։
* Զվյագինցևա Վերա։ Ձմեռային աստղ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1960.- 159 էջ։
* Համանվագ.- Երևան։ Հայաստան, 1972.- 107 էջ։
* Նեկրասով Նիկոլայ։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1962.- 108 էջ։ 
* Սիմոնով Կոնստանտին։ Բարեկամներ և թշնամիներ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1950.- 57 էջ։
* Տիչինա Պավլո։ Իմ ժողովրդին.- Երևան, 1973.- 118 էջ։
* ՍՍՌՄ ժողովուրդների գրականություն։ (Հատընտիր).- Երևան։ Հայպետուսմանկհրատ, 1958.- 285 էջ.- (Դպրոցականի գրադարան)։
* Սրտի ձայն։ Վրաց բանաստեղծները Հայաստանին և հայերին /Կազմ.՝ Մ.Խ. Քարամյան.- Երևան-Թբիլիսի։ Հայաստան-Սաբճոթա Սաքարթվելո, 1970.- 182 էջ։
* Վրաց գրականության ընտիր էջեր.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1961.- 648 էջ։
* Ուկրաինական քնար։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1954.- 407 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Գագիկ Մկրտչյան (խմբագիր)

**Գագիկ Ալեքսանդրի Մկրտչյան** (), հայ լրագրող, խմբագիր, Հայաստանի վաստակավոր լրագրող (2006), մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (1991)։

## Կենսագրություն
Գագիկ Մկրտչյանը ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 16-ին Երևանում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի Վ․ Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանը։ 1980-1985 թվականներին աշխատել է «Ռուսկի յազիկ վ արմյանսկոյ շկոլե» (ռուսերեն) ամսագրի խմբագրությունում, 1985-1989 թվականներին՝ Մանկավարժական գիտությունների ԳՀԻ-ում։ 1989-1992 թվականներին եղել է Ուսուցիչների վերապատրաստման և ատեստավորման ինստիտուտի օտար լեզուների ամբիոնի վարիչ, 1992-1997 թվականներին, միաժամանակ՝ «Երկիր», ապա՝ «Գոլոս Արմենիի» (ռուսերեն) թերթերի խմբագրություններում՝ որպես քաղաքական մեկնաբան։

1997 թվականին դարձել է «Հայոց աշխարհ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր լրագրողներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ
Խաժակ Մկրտչյան

**Խաժակ Մկրտչյան** (), հայ  խմբագիր։

## Կենսագրություն
Խաժակ Մկրտչյանը ծնվել է 1960 թվականին Կամիշլիում (Սիրիա)։ 1986 թվականին ավարտել է Հալեպի համալսարանը։ 1989-1990 թվականներին եղել է  «Դրօշակի» (Աթենք) աշխատակից, 1991-1993 թվականներին՝ ՀՅԴ Հայաստանի կենտկոմի կազմակերպչական և ուղեկից միությունների կապի պատասխանատու, 1993-1997 թվականներին՝ «Գանձասար» (Հալեպ) շաբաթաթերթի խմբագիր, միաժամանակ պատրաստել է «Դրօշակի»՝ «Թուրքիոյ շուրջ» բաժնի նյութերը։ 1997-1999 թվականներին եղել է «Յուսաբեր» օրաթերթի, 1999-2008 թվականներին՝ ՀՅԴ «Հայրենիք» շաբաթաթերթի խմբագիր։

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Մռավի ղողանջներ

«**Մռավի ղողանջներ**», Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանային հասարակական ամսաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1993–2013 թվականներին Երևանում (1994 թվականից՝ անկանոն պարբերականությամբ)։ Խմբագիրը եղել է Կիմ Ղահրամանյանը։ Շահումյանի շրջանի բռնազավթումից և բնակչության տեղահանումից հետո թերթի նպատակը եղել է պարտիզանական պայքարին աջակցելը, 1994 թվականի հունիսից՝ շահումյանցիների վերաբնակեցմանը նպաստելը. պաշտպանել է նրանց շահերը, կազմակերպել բռնագաղթի ժամանակ կորած հարազատների որոնման աշխատանքները։

Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ռազմական պարբերականներ
Երվանդ Մսրլյան

**Երվանդ Համբիկի Մսրլյան** (), հայ հրատարակիչ, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Երվանդ Մսրլյանը ծնվել է 1886 թվականի օգոստոսի 6-ին Կ. Պոլսում։ Սովորել է Տրիպոլիի Հայ ավետարանականների դպրոցում։ 1902 թվականից աշխատել է Կ. Պոլսի, 1904 թվականից՝ Կահիրեի տարբեր տպարաններում՝ որպես գրաշար։ 1908 թվականին Կ. Պոլսում հիմնադրել է «Գուտենբերգ» տպարանը, հրատարակել հայերեն օրաթերթեր և գեղարվեստական գրականություն։

1914 թվականին հաստատվել է Կահիրեում, աշխատել «Խարաշօ» երգիծաթերթի խմբագրությունում։ 1917 թվականին հիմնադրել է «Ոսկետառ» տպարանը, որտեղ տպագրվել են «Արգոս» հայ հրատարակչական ընկերության նախաձեռնությամբ թարգմանված (ֆրանսերենից) տասնյակ վեպեր, «Գանձարան հայկական երգերու» ժողովածուների 6 հատորները և այլն (շուրջ 70 անուն գիրք)։ 1919-1971 թվականներին եղել է «Սաւառնակ» երգիծական շաբաթաթերթի հիմնադիր-խմբագիր։

Երվանդ Մսրլյանը մահացել է 1971 թվականի հունվարի 8-ին Կահիրեում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Մուղնի (հրատարակչություն)

«**Մուղնի**», հրատարակչություն։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1994 թվականին Երևանում՝ «Գևորգ Ա. Մոմջյան» բարեգործական հիմնադրամի նախագահ Ռոմեն Կոզմոյանի ջանքերով։ Տնօրենը դարձել է Ռուզաննա Պետրոսյանը։ Տպագրում է հիմնականում հայ մշակույթին և պատմությանը նվիրված գրքեր։ 2001 թվականից համագործակցել է Մեսրոպ արք. Աշճյանի հետ (առաջինը տպագրվել է Սիմեոն Ա Երևանցու «Ջամբռ» աշխատությունը) և վերջինիս առաջարկով անվանվել «Մուղնի»։ «Մուղնի»-ի հրատարակած գրքերի որոշ մասը լույս է ընծայվել Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկության հայկական բաժանմունքի հովանավորությամբ։ Ուշագրավ են Ա. Հասրաթյանի և Զ. Սարգսյանի «Հայաստան։ Քրիստոնեական ճարտարապետության 1700 տարին» (2001), Մ. Աշճյանի «Արագահաս Սուրբ Սարգիս» (2002), «Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության» մատենաշարի Ժ–ԺԶ հատորները (2002-2008), Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» (2003), «Սբ Էջմիածին։ Ուղեգրություններ» (կազմ.՝ Մեսրոպ արք. Աշճյան, 2003), «Ես մեղադրում եմ։ Գործ №... 1.500000» փաստաթղթերի ժող. (կազմ.՝ Ս. Միրզոյան, 2005), Ե. Քոչարի «Ես ու դուք» (2007), «Սիլվա Կապուտիկյանը մեր հուշերում և խոհերում» (2008), Է. Հարությունյանի «Հայ ճարտարապետության մնայուն ձեռագիրը» (2009), Ա. Ցիցիկյանի «Հայկական աղեղնային արվեստը» (2011), «Հայրենիք–Սփյուռք կամրջող անուն։ Վ. Համազասպյան» (կազմ. և ծնթգր.՝ Ս. Միրզոյանի, Մ. Մարտիրոսյանի, 2011), «Արևելք-Արևմուտք» մատենաշարով՝ «Թումանյանի զավակները։ Աշխեն, հուշեր և ընտանեկան պատմություններ» (2011), «Թումանյանի զավակները։ Արտավազդ Թումանյան։ Նամականի» (գիրք Ա, 2013) և այլ գրքեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի հրատարակչություններ
Մկրտիչ Օրբելենց

**Մկրտիչ Օրբելենց**, 15-րդ դարի գրիչ։

## Կենսագրություն
Աշակերտել է Գրիգոր Տաթևացուն, եղել Թովմա Մեծոփեցու դասընկերը։ Հիշվում է 1407 թվականին Թովմա Մեծոփեցու՝ Տաթևում ընդօրինակած ձեռագրի հիշատակարանում։ Մինչև 1410 թվականը Մկրտիչ Օրբելենցը Կարապետ կրոնավորի և Թումա գրիչի օգնությամբ ընդօրինակել է Գրիգոր Տաթևացու «Գիրք հարցմանց»-ը։ Ուսումնառությունից հետո ձեռնադրվել է վարդապետ և հաստատվել Մեծոփավանքում, ապա տեղափոխվել է Բերկրիի Տեր Հուսկանորդու վանքը, որտեղ 1420 թվականին ընդօրինակել է մի Ավետարան։ Մկրտիչ Օրբելենցի մասին վերջին անգամ հիշատակվել է 1432 թվականին Արճեշում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ԺԵ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմ.՝ Լ. Խաչիկան), մաս 1, Ե., 1955։

Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Բորիս Մկրտչյան

**Բորիս Միքայելի Մկրտչյան** (), հայ լրագրող, խմբագիր, վաստակավոր ժուռնալիստ (1969)։

## Կենսագրություն
Բորիս Մկրտչյանը ծնվել է 1929 թվականի հուլիսի 29-ին Ստեփանակերտում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 1953 թվականից աշխատել է «Կոմունիստ» (ռուսերեն) թերթի խմբագրությունում, 1975-1991 թվականներին եղել է գլխավոր խմբագիր։ 1961-1975 թվականներին եղել է միութենական «Իզվեստիա», 1993-1999 թվականներին՝ «Պրավդա» թերթերի սեփական թղթակից Հայաստանում, միաժամանակ՝ «Գոլոս Արմենիի» (ռուսերեն) թերթի թղթակից և խորհրդատու։

Բորիս Մկրտչյանը մահացել է 1999 թվականի հուլիսի 20-ին Երևանում։

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
ԹիՎի Աստեկա

**Տելեվիսիոն Աստեկա** (), ավելի հայտնի որպես **ԹիՎի Աստեկա** (), մեքսիկական մուլտիմեդիա կոնգլոմերատ է, որը պատկանում է Grupo Salinas-ին։ Այն Տելեվիսաից հետո Մեքսիկայի զանգվածային լրատվության ամենախոշոր ընկերությունն է։ Այն հիմնականում մրցակցում է Televisa-ի, ինչպես նաև որոշ տեղական օպերատորների հետ։ Նրան են պատկանում երկու ազգային հեռուստատեսային ցանցեր՝ Azteca Uno-ն և Azteca 7-ը, ինչպես նաև շահագործում է երկու այլ ազգային բաշխված ծառայություններ՝ adn40 և a+: Այս երեք ցանցերն էլ ունեն հաղորդիչներ մեծ և փոքր քաղաքներում։

## Հեռուստաալիքներ
### Երկրային ցանցեր
;Մեքսիկայում
* **Azteca Uno** - հեռարձակում է օրիգինալ հեռուստանովելներ։
* **Azteca 7** - հեռարձակում է արտասահմանյան հեռուստասերիալներ և ֆիլմեր։
* **a+** - հեռարձակում է արտասահմանյան հեռուստանովելներ։
* **adn40** - հեռարձակում է լրատվական հաղորդումներ։

;Մեքսիկայից դուրս
* **TV Azteca Guate** - հասանելի է միայն Գվատեմալայում։
* **TV Azteca Honduras**- հասանելի է միայն Հոնդուրասում։

### Մալուխ
* **Az Noticias**
* **Az Clic!**
* **Az Mundo**
* **Az Corazón**
* **Az Cinema**
* **Azteca Uno -1 hora**
* **Azteca Uno -2 horas**
* **Romanza+ África** - Աֆրիկյան հեռուստաալիք (Վենեվիսյոնի հետ համասեփականատեր)։

## Տես նաև
* Տելեվիսա
* Տելեմունդո
* ԹիՎի Գլոբո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1993 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մեդիաընկերություններ
Կատեգորիա:Մեքսիկական ընկերություններ
Միասին (թերթ)

«**Միասին**», ազգային, հասարակական-քաղաքական ամսաթերթ։ Բելառուսի հայկական համայնքի «Միասին» ակումբի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2007 թվականից Մինսկում՝ ռուսերեն։ Խմբագիրը Միշա Գրիգորյանն է։

Պարբերականը լուսաբանում է համայնքի առօրյան, անդրադառնում է հայոց պատմության կարևոր անցքերին, հայկական մշակույթին, հայ-բելառուսական բարեկամությանը, հոբելյանական տարեթվերին, միջոցառումներին, հայկական ժողովրդական և եկեղեցական տոներին, տպագրում է նյութեր ականավոր հայերի մասին, մարզաշխարհի նորություններ և այլն։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայերը Բելառուսում
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Մեճմուայը ախպար

**«Մեճմուայը ախպար»** («Հավաքածու լուրերի»), հայատառ թուրքերեն օրաթերթ, ապա՝ կիսաշաբաթաթերթ։ Կոստանդնուպոլսի Կաթողիկե հայոց պատրիարքարանի պաշտոնաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1884-1914 թվականներին։ Արտոնատերը և պատասխանատու խմբագիրը եղել է Հովհաննես Թոլայանը։

Սկզբում պարբերականը տպագրել է նաև հայերեն հոդվածներ, 1907 թվականից լույս է տեսել միայն հայերեն։ Լուսաբանել է պատրիարքարանի գործունեությունը, անդրադարձել պոլսահայության և գավառահայության կյանքին, թուրքական կառավարության ազգային քաղաքականությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայատառ թուրքերեն պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Մեճմաայը հավատիս

«**Մեճմաայը հավատիս**» («Ծաղկաքաղ լուրերի»), հայատառ թուրքերեն ամսաթերթ, շաբաթաթերթ, ապա՝ օրաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1852-1877 թվականներին Կ. Պոլսում։ Արտոնատեր-խմբագիրներն են եղել Հովսեփ Վարդանյանը, Հովակիմ Թյուլպենտճյանը, Հովհաննես Մարգարյանը, Պողոս Քիրիշճյանը, Հովհաննես Թոլայանը։

Պարբերականը տպագրել է Թուրքիայի քաղաքական, վարչական, գիտական, գյուղատնտեսական և այլ բնագավառների, երկրում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն, անդրադարձել թուրքահայության տնտեսական, կրթամշակութային կյանքին, քննադատել թուրքական կառավարության՝ հայերի նկատմամբ վարած ազգային քաղաքականությունը։

Ունեցել է «Իլավէյի (հավելված) Մէճմաայը Հավատիս» (1853), «Րուզնամէի (օրացույց) Մէճմաայը Հավատիս» («Լրատու Մէճմաայը Հավատիս», 1861-1866) հավելվածներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայատառ թուրքերեն պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Մեսրոպ Խիզանցի

**Մեսրոպ Խիզանցի (**), 17-րդ դարի մանրանկարիչ։

## Կենսագրություն
Աշակերտել է Սարգիս Մազմանցուն և նրա որդուն՝ Գրիգորիսին։ Ստեղծագործել է Նոր Ջուղայում, ծաղկել 30-ից ավելի ձեռագրեր։ Առաջին Ավետարանը պատկերազարդել է 1604 թվականին (1975 թվականին աճուրդի է հանվել Լոնդոնում), 1608 թվականին՝ երկուսը. մեկը պատկանել է Խոջա Վելիջանին, մյուսը՝ Խոջա Նազարին։ 1609 թվականին ծաղկած Ավետարանը պահվում է Օքսֆորդի Բոդլեյան գրադարանում, 1642 թվականի Ավետարանը (գրիչ՝ Վահրամ, պատվիրատու՝ Խոջա Հակոբջան, 272 թերթ)՝ Մատենադարանում (ձեռ. № 294)։ 1651 թվականին նկարազարդել է վերջին Ավետարանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի նկարիչներ
Մեկնություն հայտնության

«**Մեկնություն հայտնության**», Հովհան ավետարանչի Հայտնության մեկնությունը։ Թարգմանել է Պետրոս վրդ. Թիֆլիսեցին։ Տպագրվել է 1700-1701 թվականներին Կ. Պոլսում՝ Սբ Էջմիածնի և Սբ Սարգսի տպարանում։

Տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Գիրք մեկնութեան Յայտնութեանն սրբոյ Յօհաննու աւետարանչի...» (208 էջ, 8°, 12,2 x 7,3 սմ)։

Տպագրվել է նաև 1846 թվականին (Կալկաթա, Արարատյան ընկերության տպարան) և 1855 թվականին (Երուսաղեմ, Սբ Հակոբյանց տպարան)։

Կատեգորիա:Կրոնական աշխատություններ
Մեկնություն ժամակարգության

«**Մեկնություն ժամակարգության**», եկեղեցու ժամակարգության վերաբերյալ երկ։

1759 թվականին տպագրվել է Զմյուռնիայում՝ Մահտեսի Մարկոսի տպարանում։ Այդ հրատարակության Ա տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Գիրք մեկնութեան….», Բ-ին՝ «Ժամակարգութեան մատենիկս մեկնեալ համառօտաբար….» (79, 8°, 12 x 6,5 սմ)։ 1795 թվականին տպագրվել է Կ. Պոլսում՝ Մայր դպրատան տպարանում։ Դրա տիտղոսաթերթին գրված է՝ «Մեկնութիւն ժամակարգութեան...» (102 էջ, 8°, 9,5 x 6,4 սմ)։ Տպագրվել է նաև 1840 թվականին (ԿՊ, Պողոս Արապյանի տպարան)։

Կատեգորիա:Կրոնական աշխատություններ
Կատեգորիա:Հայ միջնադարյան գրականություն
Փիրուզա Մելիքսեթյան

**Փիրուզա Պետրոսի Մելիքսեթյան** (), հայ լրագրող, խմբագիր։

Նկարիչ Նիկոլայ Մանուկյանի (Նիկօ) կինն է։

## Կենսագրություն
Փիրուզա Մելիքսեթյանը ծնվել է 1955 թվականի փետրվարի 26-ին Երևանում։ 1974-1977 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, 1980 թվականին ավարտել Լենինգրադի Ա. Ժդանովի անվան պետական համալսարանը։

1981-1999 թվականներին աշխատել է «Երեկոյան Երևան» օրաթերթում. 1996-1997 թվականներին հրատարակել է թերթի «Աստղիկ» (կանանց համար), «Սուրբ Ավետիս» (հոգևոր քարոզչական) ներդիրները, 1998 թվականին՝ «Մեղու» երգիծական հանդեսը։

2000-2008 թվականներին աշխատել է «Իրավունք» թերթի խմբագրությունում. 2007-2008 թվականներին եղել է խմբագիր (թերթի 2001 թվականի համարներում շարունակաբար տպագրվել է Մելիքսեթյանի «Ինչո՞ւ է լռում կայարանամերձ հրապարակի հուշաքարը» հոդվածաշարը)։ 2001-2007 թվականներին լույս է ընծայել «Իրավունք» թերթի «Զարուհի» հավելվածը (կանանց համար)։

2008 թվականին դարձել է «Իրատես դե ֆակտո» թերթի (հետագայում՝ «Իրատես») հիմնադիր-խմբագիր։ 2012 թվականից տնօրինում է www.irates.am լրատվական կայքը։

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Միսս Բեյքեր

**Միսս Բեյքեր** (, ), էգ սկյուռակապիկ, որը Էյբլ () էգ ռեզուս մակակի հետ տիեզերք է արձակվել Կանավերալի հրվանդանից 1959 թվականի մայիսի 28-ին։ Սրանք առաջին կապիկներն էին, որոնք տիեզերք թռչելուց հետո վերադարձել են Երկիր։

## Կենսագրություն
Միսս Բեյքեր սկյուռակապիկը և Էյբլ ռեզուս մակակը տիեզերք են ուղարկվել Կանավերալի հրվանդանից 1959 թվականի մայիսի 28-ին։ Կապիկները բարեհաջող վայրէջք են կատարել։ Թռիչքը ենթաուղեծրային էր, և նրանք դարձել են առաջին կապիկները, որոնք տիեզերքից վերադարձել են Երկիր։ Էյբլը սատկել է վայրէջքից անմիջապես հետո, երբ բժիշկները նրա մարմնից հեռացրել են ներընտելացված տվիչները․ նա չի դիմացել անզգայացմանը։

Բեյքերը մինչև 1971 թվականն ապրել է Ֆլորիդայի ռազմածովային օդատիեզերական բժշկական կենտրոնում (, Պենսակոլա), այնուհետև՝ Ամերիկյան հրթիռատիեզերական կենտրոնում (Հանթսվիլ, Ալաբամա), որտեղ նա զվարճացրել է թանգարանի այցելուներին և դպրոցականներից օրական ստացել է 100-150 նամակ։ Բեյքերն ապրել է մինչև 1984 թվականը և սատկել 27 տարեկանում։

## Ճանաչում
մինի|Հուշարձան Միսս Բեյքերի գերեզմանին, որի վրա հաճախ դրված է մեկ կամ մի քանի թարմ բանան
Միսս Բեյքերը հայտնվել է *Life* ամսագրի 1959 թվականի հունիսի 15-ի համարի շապիկին։ 1962 թվականին կայացել է պսակադրության արարողություն, և միսս Բեյքերը դարձել է Մեծ Ջորջ անունով պրիմատի կինը։ Մեծ Ջորջը սատկել է 1979 թվականի հունվարի 8-ին։ Դրանից երեք ամիս անց Միսս Բեյքերը դարձել է Նորման անունով պրիմատի կինը։ Միսս Բեյքերը հրաժարվել է սպիտակ հարսանեկան զգեստ հագնելուց՝ պատռելով այն։

Տիեզերական թռիչքի 25-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում Բեյքերին հյուրասիրել են նրա սիրելի ուտելիքները՝ ելակ, բանանով ժելատին, հազարավոր մարդկանցից նա ստացել է երկար տարիների կյանքի մաղթանքներ։

Բեյքերն ապրել է շատ երկար և սատկել երիկամների անբավարարությունից։ Թռիչքից նույնիսկ կես դար անց երախտապարտ երկրպագուները ծաղիկների փոխարեն նրա տապանաքարի վրա բանան են դնում։

## Պատկերասրահ

Miss Baker in her bio-pack.jpg|Միսս Բեյքերը սպասում է հրթիռի մեկնարկին
Jupiter AM-18 pre-launch.jpg|Միսս Բեյքերին տիեզերք հասցրած «Jupiter AM-18» հրթիռը պատրաստ է մեկնարկի
Able baker 01.jpg|Միսս Բեյքերն ու Էյբլ կապիկը վայրէջքից հետո «Կայովա» ավիակրի վրա
Miss Baker with Certificate of Merit.jpg|Միսս Բեյքերը՝ ASPCA-ի պատվոգրով
Birthday party for Miss Baker.jpg|Նշվում է Միսս Բեյքերի ծննդյան տարեդարձը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենդանիներ, որոնք թռել են տիեզերք
* Էյբլ և Միսս Բեյքեր կապիկները 

Կատեգորիա:Կենդանիները տիեզերքում
Բալաբեկ Մելյան

**Բալաբեկ Գրիգորի Մելյան** ( - սեպտեմբերի 12, 2020), հայ  գրադարանագետ, մատենագետ, բանասեր, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1985), պրոֆեսոր (1986)։

## Կենսագրություն
Բալաբեկ Մալյանը ծնվել է 1926 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Կարմիրաղբյուր գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի գրադարանագիտության, իսկ 1966 թվականին՝ բանասիրության բաժինները։ 1961-1962 թվականներին աշխատել է Երևանի Ա. Իսահակյանի անվան քաղաքային, 1962-1972 թվականներին՝ Խնկո Ապոր անվան ազգային մանկական գրադարաններում։ 1972 թվականին սկսել է դասավանդում է ՀՊՄՀ-ում. 1986-1998 թվականներին եղել է գրադարանագիտության և մատենագիտության ամբիոնի վարիչ։

Լույս են տեսել Բալաբեկ Մելյանի «Մանկական գրականության մատենագիտություն» (1982), «Կարմիր աքլոր» շաբաթաթերթի մատենագիտությունը» (1982), ««Կարմիր ծիլեր» հանդեսի մատենագիտությունը (1923–1941 թթ.)» (1983), «Գիտա-ճանաչողական մանկական գրականության մատենագիտությունը» (հ. 1, 2, 1985, 1988), «Լևոն բեկ» (1999), «Գրքի երախտավորներ» (2002), «Տավուշյան ավանդապատումներ» (2009), «Գիրքը Վախթանգ Անանյանի կյանքում» (2003), «Գրքագիտություն» (2012) աշխատությունները, «Հովհաննես Շիրազին։ Ձոներգեր, նմանակումներ, երգեր» (2003) բանաստեղծությունների ժողովածուն, «Իմ Շիրազը» (2009) հուշագրությունը, «Մելունց Շամիրը» (2011), «Մեր ժամանակը» (2013) վավերագրական վիպակները, կազմել է Հ. Շիրազի, Խնկո Ապոր, Մ. Դարբինյանի, Վ. Անանյանի և ուրիշների կենսամատենագիտությունները, կազմել և հրատարակել է «Շիրազյան խնկաբույր մասունքներ» (2007) բանաստեղծությունների ժողովածուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բալաբեկ Մելյան
* Մշակութային օրագիր. Բալաբեկ Մելյան 

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ գրադարանագետներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճյան (մատենաշար)

«**Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճյան**», մատենաշար։

## Պատմություն
Հրատարակում է ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտը՝ Նյու Յորքի Հայ կրթական, մշակութային միության և Մեսրոպ Աշճյանի քրոջ՝ Հռիփսիմե Աշճյան-Սերոբյանի հովանավորությամբ 2004 թվականին հիմնադրված տպարանում։ Տպագրվել են ժամանակակից հայ պատմագրության կոթողային աշխատություններ, խորհրդային տարիներին արգելված մի շարք անտիպ երկեր, փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածուներ, գիտաժողովների նյութեր, Հայաստանի պատմական ժողովրդագրության, Հայկական հարցի, Հայոց ցեղասպանության, Արցախյան հիմնախնդրի, հայկական գաղթավայրերի ու Սփյուռքի պատմությանը վերաբերող հետազոտություններ և այլն (ընդհանուր առմամբ՝ ավելի քան 100 անուն գիրք), ինչպես նաև «Մեր դժուար ժամանակների մեծ հայը. Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճեան» (2007) և «Մ. Աշճյանի կենսամատենագիտությունը» (2011) աշխատությունները։

2005 թվականին «Մ. ա. Ա.» մատենաշարով սկսել է լույս ընծայվել «Հայոց պատմության հարցեր» տարեգիրքը։

Հրատարակված գրքերն անվճար բաժանվում են գրադարաններին, որոշակի հիմնարկների, հեղինակներին և համապատասխան մասնագետների։

## Ծանոթագրություններ
Մենք մեր մասին

«**Մենք մեր մասին**», մշակութային եռամսյա հանդես։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 2005 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր-տնօրենը Պավել Սարգսյան է։

Պարբերականը ներկայացնում է հայկական մշակույթն իր բազմաթիվ ճյուղերով, անդրադառնում է պատմության կարևոր անցքերին, անհայտ, գաղտնի էջերին, նշանավոր անձանց, ժամանակակից շնորհալի երիտասարդներին, հատուկ ուշադրություն է դարձնում Հայաստանի պետական և ազգային խորհրդանիշներին, Հայաստանում, Արցախում և Սփյուռքում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին։ Տպագրում է նաև ռուսերեն և անգլերեն նյութեր։

Լույս են տեսնում նաև հանդեսի հատուկ համարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Pixonic

**Pixonic**, ընկերություն, որը զբաղվում է բջջային խաղերի մշակմամբ, որն ավելի հայտնի դարձավ իր War Robots խաղով։

Հիմնադրվել է 2009 թվականին Ելենա Մասոլովաի կողմից, և ընկերություննը սկզբնական շրջանում կետրոնացել է սոցալիական ցանցերի համար նախատեսված խաղերի մշակմամբ։ Նայած սոցալիական ցանցերի համար նախատեսված խաղերի գրանցած հաջողություններին, 2011 թվականին ընկերություն, որոշեց զբաղվել նաև բջջային խաղերի մշակմամբ։ Բիզնեսի զարգացման համար ընկերությունը ստացավ վենչուրային կապիտալ ներդորների կողմից 1 միլլիոն դոլարի չափով առաջին փուլի արդյունքում, ինչպես նաև 2011 թվականին կազմակերպված С փուլի ընթացքում ընկերությունը ստացավ ևս 5 միլլիո դոլար, որից հետո ընկերություն թողարկեց իր առաջին խաղը՝ Robinson, նախատեսված բջջային սարքերի համար։

2013 թվականին, ընկերության գլխավոր տնօրենի պաշտոնը զբաղեցրեց Ֆիլիպ Գլադկովը, որն ավելի ուշ որոշում ընդունեց կետրոնացնել ուժերը միայն բջջային սարքրի համար նախատեսված խաղերի մշակմամբ։ Նույն տարում ընկերությունը թողարկեց Walking War Robots նախագիծը, որը արդյունքում դարձավ ընկերության ամենահայտնի ու հաջողված նախագիծը։ 2021 թվականին War Robots-ը ստացավ ֆինանսավորում 500 միլլոն դոլարի ձափով։

2016 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ընկերությունը անցավ Mail.ru Group-ի կազմի մեջ, որը գնեց Pixonic-ի ողջ ակցիաները 30 միլլիոն դոլարով։ 2016 թվականի չորրորդ կեսին Pixonic-ին ֆինանսավորումը հասավ 10,7 միլլիոն դոլարի։ 2019 թվականի մայիսի 30-ին Mail.ru Group-ը իրար միացրեց իր կազմում առկա ողջ խաղային ակտիվները, և նրանք ներակայացրեց  My.Games անվան ներքո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Տիգրան Մանգասարյան

**Տիգրան Սարգսի Մանգասարյան** (), հայ գեղանկարիչ, նկարիչ-ձևավորող։

## Կենսագրություն
Տիգրան Մանգասարյանը ծնվել է 1959 թվականի փետրվարի 23-ին Երևանում։ 1978 թվականին ավարտել է ԵԳՈՒ-ն, 1984 թվականին՝ Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։ 1987-1990 թվականներին համագործակցել է «Արևիկ» հրատարակչության հետ։ Եղել է «Արարա» (1992), «Comix» («Պատկերապատում», 1995, Սամվել Գասպարյանի հետ) հրատարակչությունների հիմնադիրներից, 1998–2003 թվականնեին՝ «Հոպոպ» հրատարակչության հիմնադիր-տնօրեն։ 1992-թվականներին հրատարակել է «Սև, սպիտակ» պատկերապատումների թերթը, 1998 թվականին՝ «Հոպոպ» մանկական ամսագիրը։

Նկարազարդել և ձևավորել է Հ. Թումանյանի «Քաջ Նազարը» (1987) և «Մի կաթիլ մեղրը» (1991), Ռ. Թոլքիենի «Պահապանները» (1988), Ռ. Մարուխյանի «Չիկարելիի արկածները» (1988), Ն. Նոսովի «Անգետիկի և նրա ընկերների արկածները» (1989), Վ. Արամյանի «Երանոս Կոմանցի» (1989), Ռ. Է. Ռասպեի «Մյունհաուզենի արկածները» (1991), նաև «Ի խավարե ի լույս» (1995, 2 գրաֆիկական նովելներ՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա Սարգիսյանի պատվերով, Վ. Զաքարյանի հետ), «Լռություն» (2005, գրաֆիկական վեպ, սցենարի հեղինակ՝ Ռ. Ծատուրյան), «Մինչև հոգիների աճուրդը» (անգլերեն, 2008, գրաֆիկական վեպ, սցենարի հեղինակ՝ Տիգրան  Մանգասարյան) և այլ գրքեր։

## Արտաքին հղումներ
* 5 րոպե ԱՐՎԵՍՏ. Տիգրան Մանգասարյան

Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Մաշտոց (ձեռագիր)

«**Մաշտոց**», հայկական մագաղաթե պատկերազարդ ձեռագիր։

## Կենսագրություն
Ընդօրինակել է Ավետիք քահանան 1266 թվականին Սսում, նկարազարդել է Թորոս Ռոսլինը Հռոմկլայում։ Պատվիրատուն եղել է Վարդան եպիսկոպոսը։

Ներկայում «Մաշտոց» ձեռագիրը պահվում է Երուսաղեմի Ս. Հակոբյանց վանքի մատենադարանում (ձեռագիր № 2027)։ Խորաններից, լուսանցազարդերից, գլխատառերից ու գլխազարդերից բացի՝ ձեռագիրն ունի նաև թեթևակի զարդարված շրջանակներում պարփակված ամբողջական էջով տերունական պատկերներ, որոնք աչքի են ընկնում հորինվածքի պարզ կառուցվածքով։

«Մաշտոց»-ում Սաղմոսագրքի թեմաներով պատկերները մեզ հայտնի առաջին հայկական մանրանկարներն են, իսկ «Հովհաննես ավետարանիչի թաղումը» և «Կարմիր ծովի անցումը» թեմատիկ տեսարանները հայ արվեստում նորություն էին։ Բարձրարվեստ մանրանկարներով այս ձեռագիրը Կիլիկիայի մանրանկարչության դպրոցի 13-րդ դարի 2-րդ կեսի լավագույն հուշարձաններից է։

«Մաշտոց»-ի մանրանկարների պատկերագրության առանձնահատկությունները մատնանշում են ծաղկողի կողմնորոշումը դեպի XI դարի բյուզանդական գրքարվեստը և վաղ միջնադարյան արվեստը։ Ձեռագրի որոշ մանրանկարներում երևան են եկել քրիստոնեական արվեստի նույնանուն երկերում գրեթե չհանդիպող հատկանիշներ, օրինակ՝ «Կարմիր ծովի անցումը» հորինվածքում՝ երկնքից իջնող սրազեն հրեշտակի պատկերը։ Նրբությամբ ու բծախնդրությամբ են նկարված կերպարների դեմքերը և այլ մանրամասներ «Երեք մանուկները կրակե հնոցում» մանրանկարում։ «Մաշտոց»-ի ձևավորման մեջ Թորոս Ռոսլինի պատկերագրական նորամուծությունները և կատարողական բարձր վարպետությունը թույլ են տալիս մատյանը դասել միջնադարյան գրքարվեստի լավագույն նմուշների շարքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Յովսէփեան Գ., Նիւթեր եւ ուսումասիրութիւններ հայ արուեստի եւ մշակոյթի պատմութեան, պր. 2, Նյու Յորք, 1943։ 
* Ազարյան Լ., Կիլիկան մանրանկարչությունը XII–XIII դդ., Ե., 1964։
* Արևշատյան Ա․, X–XVIII դարերի «Մաշտոցների» երաժշտական կազմի առանձնահատկությունները, ԼՀԳ, 1985, № 1:

Կատեգորիա:Հայկական ձեռագրեր
Մանկավարժանոց

«**Մանկավարժանոց**», մանկավարժական և գրական հանդես։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1884-1887 թվականներին (անկանոն պարբերականությամբ) Թիֆլիսում, Ախալցխայում, Ս. Պետերբուրգում։ Խմբագիրը եղել է Խորեն Ստեփանեն։

Հանդեսում մեծ մասամբ հրապարակվել են եվրոպական երկրներում դպրոցական գործի դրվածքին վերաբերող հոդվածներ, ուսուցողական նյութեր, վիճակագրական տվյալներ, խորհուրդներ հայ ուսուցիչներին։ Գրական բաժնում հիմնականում տպագրվել են խմբագրի բանաստեղծությունները՝ *Իշխան Բագրատունի* կեղծանունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մանկավարժական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական հանդեսներ
Մաշտոց (թերթ)

«**Մաշտոց**», պարբերաթերթ, Կրասնոդարի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հայկական մշակութային ընկերության հրատարակություն։

## Պատմություն
«Մաշտոց» պարբերաթերթը լույս է տեսել 1993–2003-թվականներին Կրասնոդարում՝ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հայկական մշակութային ընկերության կողմից։ Գլխավոր խմբագիրներն են եղել Տիգրան Թավադյանը, Էդուարդ Մելքումյանցը, Կարինա Բալասանյանը և ուրիշներ։

Լուսաբանել է Կրասնոդարի հայկական համայնքի կյանքը, ծանոթացրել հայոց պատմությանն ու մշակույթին, Հայաստանում և Արցախում տեղի ունեցող իրադարձություններին։

Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական թերթեր
Մարկոս Պատկերահան

**Մարկոս Պատկերահան**, 17-րդ դարի 2-րդ կեսի մանրանկարիչ, Կ. Պոլսի հայկական մանրանկարչության դպրոցի ներկայացուցիչ։

Աշխատել է Կ. Պոլսում և Էջմիածնում։

Մարկոս Պատկերահանի ձեռագրերից Մատենադարանում պահվում են 1651 թվականի Հայսմավուրքը (ձեռ. № 1502), 1654-1660 թվականների Աստվածաշունչը (ձեռ. № 348) և Մաղաքիա Կոստանդնուպոլսեցու հետ 1686 թվականին Էջմիածնում պատկերազարդած Աստվածաշունչը (ձեռ. № 349), Վիեննայի Մխիթարյան մատենադարանում՝ 1694 թվականին որդու՝ Գաբրիել Պատկերահանի հետ նկարազարդած «Սուտ Կալլիսթենեսի պատմութիւնը» (ձեռ. № 319)։ Մարկոս Պատկերահանի ձեռագրերից պահվում են նաև Երուսաղեմի (ձեռ. № 1552, 1970, 2275, 2276, 2289, 2561), Էջմիածնի (ձեռ. № 224) մատենադարաններում։

Մարկոս Պատկերահանի նկարազարդումները հարուստ են կենցաղի մոտիվներով, նաև դիմապատկերներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Բուշհաուզէն Հայդէ եւ Հելմուտ, Նկարազարդ հայկական ձեռագիրներ Մխիթարեան միաբանութեան ի Վիէննա (աշխատասիր.՝ Ե. Ցիմերմանի), Վնն., 1978, էջ 44–45։
* Պողարեան Ն., Հայ նկարողներ (ԺԱ–ԺԷ դդ.), Երուսաղեմ, 1989, էջ 209, 227։

## Արտաքին հղումներ
* Մարկոս Պատկերահանի ծաղկած հինկտակարանային տեսարանները 1686 թ. Աստվածաշնչում

Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
Բանասեր (թերթ)

**«Բանասեր»**, քաղաքական, գրական և առևտրական տասնօրյա թերթ (վիմատիպ)։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1848–1849 թվականներին Մադրասում։

Խմբագիր՝ Ստեփանոս Հովհաննեսյան։

Արտացոլել է հնդկահայության կյանքը, քննադատել գաղութի ազգային վարչությունների՝ աղքատ և իրավազուրկ մարդկանց  նկատմամբ ցուցաբերած վերաբերմունքը։ «Բանասեր» գաղափարական տարաձայնություններ է ունեցել «Արշալոյս Արարատեան» թերթի հետ։

Լեզուն գրաբար էր, տպագրել է առևտրական լուրեր և տեղեկություններ, եկեղեցակրոնական և աշխարհիկ կյանքին վերաբերող հոդվածներ։

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի հայկական թերթեր
Բանասեր (հանդես)

«**Բանասեր**», պարբերագիրք-ժողովածու։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1851–1852 և 1859 թվականին (1 համար) Կոստանդնուպոլսում՝ աշխարհաբար։

Խմբագիր՝ Հովհաննես Հիսարյան։ Հրատարակվել է «Ամսական տետր ազգային, բանասիրական և քաղաքական» ենթավերնագրով՝ 2 հատորով։

Ունեցել է ներածություն, վերջաբան և հրատարակված նյութերի ցանկ։

Տպագրել է պատմաբանասիրական, մանկավարժական, մատենագիտական, հայրենագիտական, հայագիտական, գրաքննադատական, կրոնաբարոյական հոդվածներ, նմուշներ՝ հայկական ժողովրդական բանահյուսությունից, գրական ստեղծագործություններ, թարգմանություններ, նաև Հովհաննես Հիսարյանի «Խոսրով և Մաքրուհի» (1852 թվական) վեպը։

«Բանասեր»-ի նյութերի մեծ մասի հեղինակը խմբագիրն էր։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Յոհան Պիտեր Հեբել

**Յոհան Պիտեր Հեբել** (, ), գերմանացի գրող, աստվածաբան և ուսուցիչ։ Համարվում է ալեմանական բարբառի  կարևոր  բանաստեղծը։

## Կենսագրություն
Հեբելը ծնվել է աղքատ ընտանիքում։ Երբ Հաբել Պիտերը 1 տարեկան էր, նրա հայրը մահացավ տիֆից։ Մանկությունը նա անց էր կացրել ինչպես քաղաք Բազելում, այնպես էլ իր մայրիկի հարազատ գյուղում՝ Հաուզեն-իմ-Վիսենտալում։ Նա 13 տարեկան էր, երբ կորցրեց մորը։ Բարերարների ֆինանսական աջակցության շնորհիվ Հեբելը կարողացավ սովորել Կարլսրուեի գիմնազիայում։ 1780 թվականին ավարտեց աստվածաբանական ֆակուլտետը Էրլանգենի համալսարանում և սկսեց աշխատել որպես ուսուցիչ։

Իր «Ալեմանական բանաստեղծություններ» ժողովածուի մեջ նա ներկայացրել է գյուղացիների դժվար կյանքը, ինչպես նաև հովվերգական գյուղական կյանքը։ 1808 թվականից մինչև 1815 թվականը հրատարակել է օրացույցներ իրենց պատմվածքներով, անեկդոտներով և կարճ պատմություններով։

Վասիլի Ժուկովսկին թարգմանել է իր բանաստեղծություններում Հեբելի տեքստերից մի քանիսը (այդ թվում նաև արձակ վեպ «Անսպասելի հանդիպում»-ը)։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Յոհան Պիտեր Հեբել // Սովետական մեծ հանրագիտարան գլ. խմբ. Ա․ Մ․ Պրոխորով — 3-րդ հրատ․: Սովետական հանրագիտարան, Մոսկվա 1969—1978.
* Հեբել, Յոհան-Պիտեր // Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան։ 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907

Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի աստվածաբաններ
Ասպրամ Կրպեյան

**Ասպրամ Թաթուլի Կրպեյան** (փետրվարի 20, 1990, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, «Հայաստան» խմբակցության անդամ, Հայաստանի 8-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր, իրավաբան, պահեստազորի սպա։

## Կրթություն
Ասպրամ Կրպեյանը ծնվել է 1990 թվականի փետրվարի 20-ին Խորհրդային Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում՝ Արցախյան ազատամարտի մասնակից և Հայաստանի ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի դուստրն է։

2006-2010 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում։ 2012 թվականին ավարտել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։

2016 թվականին ավարտել է Ժնևի միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մարդու իրավունքների ակադեմիան՝ ստանալով միջազգային հումանիտար իրավունքի և մարդու իրավունքների մագիստրոսի աստիճան։

2019 թվականին ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանը՝ ստանալով դիվանագիտական գիտությունների մագիստրոսի աստիճան։

## Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն
2012-2015 թթ. եղել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարության պաշտպանական քաղաքականության վարչության միջազգային պայմանագրաիրավական ապահովման բաժնի սպա։

2017-2018 թվականներին աշխատել է որպես ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության հասարակության հետ կապերի վարչության սպա։

## Այլ գործունեություն
2015-2016 թվականներին եղել է ՄԱԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության հասարակական հիմունքներով փորձագետ (Ժնև)։

2017 թվականի հունվար-հունիս ամիսներին աշխատել է որպես Հայաստանի նախագահի աշխատակազմի «Հանրային կապերի եւ տեղեկատվության կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի իրավական հարցերով փորձագետ, միաժամանակ դասավանդել է ԵՊՀ Եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնում։

2020 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին եղել է Սփյուռքի գործերով գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակի իրավական հարցերով խորհրդական։

## Հայաստանի ազգային ժողովի պատգամավոր
**8-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր**

2021թ. նոյեմբերի 4-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

Ասպրամ Կրպեյանը ՀՀ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի և ԵՄ խորհրդարանական խմբի անդամ է, ինչպես նաև Հայաստան-Պորտուգալիա և Հայաստան-Կորեա բարեկամական խմբերի նախագահն է և Հայաստան-Ճապոնիա, Հայաստան-Մեծ Բրիտանիա և Հայաստան-Չինաստան  բարեկամական խմբերի անդամ։

## Այլ տեղեկություններ
2022 թվականին ղեկավարել է 7-օրյա քայլարշավ՝ անցնելով 175 կմ ճանապարհ։ Քայլարշավը մեկնարկել է Հայաստանի հյուսիսից՝ Իջևանից։

## Պարգևներ և կոչումներ
2012 թվականին Հայաստանի պաշտպանության նախարարության կողմից պարգևատրվել է «ՀՀ զինված ուժեր. 20 տարի» հոբելյանական մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Երվանդ Մելքոնյան

**Երվանդ Կարապետի Մելքոնյան** (), հայ բանասեր, դիվանագետ, խմբագիր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1994)։

## Կենսագրություն
Երվանդ Գևորգյանը ծնվել է 1944 թվականի ապրիլի 16-ին Կամիշլի քաղաքում (Սիրիա)։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1970-1993 թվականներին դասավանդել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, միաժամանակ, 1985-1993 թվականներին եղել է «Էջմիածին» ամսագրի խմբագիր։ 1994-1997 թվականներին եղել է Լիբանանի Հանրապետությունում ՀՀ գործերի ժամանակավոր հավատարմատար, ապա՝ արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Երվանդ Մելքոնյանի աշխատասիրությամբ հրատարակվել է Դավիթ Զեյթունցու «Մեկնութիւն քերականի» (1981) երկը։

Երվանդ Մելքոնյանը մահացել է 1997 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Նյու Յորքում, թաղվել է Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մելքոնյան Երվանդ։ Բանասերն ու դիվանագետը (1944–1997), կազմ.՝ Ս. Բեհբության, Ե., 2003:

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Բանբեր (հանդես)

«**Բանբեր**», հոգևոր եռամսյա հանդես (սկզբում՝ ամսաթերթ)։

## Պատմություն

Լույս է տեսնում 1925 թվականից Մարսելում։

Ֆրանսահայ ավետարանական եկեղեցիների միության պաշտոնաթերթ։ Խմբագիրներ՝ Հովհաննես Ղազարոսյան, Գրիգոր Խայիկյան, Վ. Սահակյան, Սամվել Պագգալյան, Շահեն Մակարյան, Անի Թոփուզխանյան, Ժիլպեր Լևոնյան։

Տպագրում է աստվածաբանական, կրոնական, բարոյադաստիարակչական, մշակութային հոդվածներ, Աստվածաշնչի հատվածների մեկնաբանություններ, լուրեր՝ Սփյուռքի, մասնավորապես՝ Ֆրանսիայի հայ ավետարանականների կյանքից։

1925–1937 թվականներին զուգահեռ հրատարակվել է նաև նույնանուն հայատառ թուրքական ամսաթերթ (խմբագիրներ՝ Ժոզեֆ Պարսամյան, Լևոն Նիկողոսյան)։

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայատառ թուրքերեն պարբերականներ
Բանբեր (թերթ)

«**Բանբեր**», գրական-հասարակական շաբաթաթերթ։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1933–1934 թվականներին Կոստանդնուպոլսում։ Խմբագիր՝ Էդվարդ Սիմքեշյան։ Լուսաբանել է Կոստանդնուպոլսի հասարակական և մշակութային կյանքը, ընթերցողներին իրազեկել ժամանակի գիտական, մշակութային, գրական և քաղաքական իրադարձությունների մասին։

Ներկայացրել է Խորհրդային Հայաստանի վերելքը տնտեսության, գիտության և արվեստի բնագավառներում։

Գրական բաժնում տպագրել է պոլսահայ գրողների ստեղծագործություններից, ինչպես նաև թարգմանություններ ֆրանսական, իտալական և թուրքական գրականություններից։

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական շաբաթաթերթեր
Կարապետ Մելքոնյան

**Կարապետ Մելքոնյան** (), հայ մեծահարուստ, ազգային բարերար։

## Կենսագրություն
Կարապետ Մելքոնյանը ծնվել է 1849 թվականին Կեսարիայի նահանգի Թալաս գյուղում։  Եղբոր՝ Գրիգորի հետ Եգիպտոսում հիմնադրել է ծխախոտի գործարան, կուտակել մոտ 6 մլն անգլիական ոսկի, որը 1925 թվականին ՀԲԸՄ-ի միջոցով կտակել է հայ ժողովրդին։ Այդ նվիրատվությամբ Նիկոսիայում գործել է Մելգոնյան կրթական հաստատությունը (պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1926 թվականին. գործել է մինչև 2007 թվականը)։ Գումարի մի մասն էլ տրամադրվել է հայագիտական հրատարակությունների համար։

1920-ական թվականներիի կեսերին Երևանում հիմնադրվել է «Մելքոնյան ֆոնդ» հրատարակչությունը (գործել է մինչև 1930-ական թվականների կեսերը). տպագրվել են Հ. Աճառյանի, Հ. Մանանդյանի, Մ. Աբեղյանի և ուրիշների գործեր։

Կարապետ Մելքոնյանը մահացել է 1934 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
GMA Network

**GMA Network, Inc.**, ավելի հայտնի որպես **GMA Network** կամ պարզապես **GMA**, ֆիլիպինյան մեդիա ընկերություն է, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Քեզոն Սիթիում։ Այն հիմնադրվել է 1950 թվականին Ռոբերտ Լա Ռյու Ստյուարտի կողմից։

Ընկերությունը շահագործում է մի քանի ռադիո և հեռուստատեսային կայաններ Ֆիլիպիններում, այդ թվում՝ GMA-7, GTV-27, Super Radyo DZBB 594 և Barangay LS 97.1:

## Հեռուստաալիքներ
### Ընթացիկ
;Ֆիլիպիններում
* **GMA**
** **DZBB-TV** (Մանիլա)
** **DZEA-TV** (Դագուպան)
** **D-12-ZB-TV** (Բատանգաս)
** **DWAI-TV** (Նագա)
** **DYXX-TV** (Իլոյլո)
** **DYGM-TV** (Բակոլոդ)
** **DYSS-TV** (Սեբու)
** **DXMJ-TV** (Դավաո)
* **GTV**
** **DWDB-TV** (Մանիլա)
* **Heart of Asia**
* **Hallypop**
* **I Heart Movies**
* **Pinoy Hits**

;Ֆիլիպիններից դուրս
* **GMA Pinoy TV**
* **GMA Life TV**
* **GMA News TV**

### Նախկին
* **Channel V Philippines** - Star TV-ի հետ համասեփականատեր։
* **Citynet Television**
* **DepEd TV**
* **Fox Filipino** - Fox Networks Group-ի հետ համասեփականատեր։
* **GMA News TV** (Ֆիլիպիններ)
* **QTV/Q** - Zoe Broadcasting Network-ի հետ համասեփականատեր։

## Ռադիոկայաններ
* **Super Radyo**
** **DZBB 594** (Մանիլա)
** **DZSD 1548** (Դագուպան)
** **DYSP 909** (Պուերտո Պրինսեզա)
** **DYSI 1323** (Իլոյլո)
** **DYSB 1179** (Բակոլոդ)
** **DYSS 999** (Սեբու)
** **DXRC 1287** (Զամբոանգա)
** **DXGM 1125** (Դավաո)
* **Barangay FM**
** **DWLS 97.1** (Մանիլա)
** **DWRA 92.7** (Բագուիո)
** **DWTL 93.5** (Դագուպան)
** **DWWQ 89.3** (Տուգեգարաո)
** **DWQL 91.1** (Լուսենա)
** **DYHY 97.5** (Պուերտո Պրինսեզա)
** **DWCW 96.3** (Նագա)
** **DYMK 93.5** (Իլոյլո)
** **DYEN 107.1** (Բակոլոդ)
** **DYRT 99.5** (Սեբու)
** **DXLX 100.7** (Կագայան դե Օրո)
** **DXRV 103.5** (Դավաո)
** **DXCJ 102.3** (Գեներալ Սանտոս)

## Համացանց
* **GMANetwork.com**
* **GMA News Online**
* **GMA On Demand**
* **Kapuso Stream**

## Դուստր ձեռնարկություններ և ստորաբաժանումներ
### Դուստր ձեռնարկություններ
* **Alta Productions Group, Inc.**
* **Citynet Network Marketing and Productions, Inc.**
* **GMA International**
* **GMA Network Films, Inc. (GMA Pictures)**
* **GMA New Media, Inc.**
** **Digify**
** **GMA Affordabox**
** **GMA Now**
* **GMA Worldwide, Inc.**
* **MediaMerge Corporation**
* **RGMA Marketing and Productions, Inc.**
** **GMA Music**
** **GMA Playlist**
* **Scenarios, Inc.**
* **Script2010, Inc.**

### Բաժիններ
* **GMA Entertainment Group**
* **GMA Kapuso Foundation**
* **GMA Integrated News and Public Affairs**
** **GMA Integrated News**
** **GMA Public Affairs**
* **GMA Regional TV**
* **GMA Sports**
* **Radio GMA**
* **Sparkle GMA Artist Center**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հեռուստաալիքի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:1950 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Մեդիաընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինյան ընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինյան հեռուստաընկերություններ
Կադմեացիներ

**Կադմեացիներ** (նաև՝ **Կադմյաններ**, **Կադմոսի տուն**), նախարարական տոհմ Մեծ Հայքում։ Իշխել են Կորճայք նահանգի Կորդուք գավառում, եղել են Մեծ Հայքի հարավային կուսակալության բդեշխները։

## Պատմություն
Մովսես Խորենացին հղում տալով Մար Աբասի մատյանին հաղորդում է, որ Կադմեացիների տոհմի նախնին Կադմոսն է՝ Հայկ նահապետի թոռը, Արամանյակի որդին։ Հայերի նախնի Հայկը աշտարակի կործանումից հետո, հեռանալով Բաբելոնից, գալիս է Արարադի երկիրը, որը ըստ Հայնրիխ Գելցերի Կորդվաց կողմերն է։ Նրա հետ համամիտ է նաև Ստեփան Մալխասյանցը, որը նույն դեպքերի հետ կապված աշխարհաբար թարգմանության մեջ նշում է «Արարատի երկիրը Այրարատյան նահանգը չէ՝ Հայաստանի կենտրոնում, այլ նրանից արևմտահարավ ընկած երկիրը, Վանա լճից հարավ»։ Այս տեսակետի պատճառն այն է, որ Արարադի երկիր հասնելով, Հայկն այստեղ բնակության տուն է կառուցում և այն որպես ժառանգություն թողնում իր թոռ Կադմոսին։

Հայկյան Արամի մասին պատմվող ավանդազրույցից պարզվում է, որ Կադմեացիները սահմանապահ կուսակալներ էին նշանակված Մեծ Հայքի հարավում՝ Ասորեստանի հետ սահմանին։ Ըստ Զորանամակի Կադմեացիները եղել են Մեծ Հայքի հարավային կուսակալության բդեշխները և իրենց ենթակայության տակ ունեցել 13․200 զինվոր։ Զորանամակի որոշ տարբերակներում «Կադմեացի» կուսակալի փոխարեն նշված է «Կորդուացի»։

Ըստ Մովսես Խորենացու Գահնամակի զբաղեցրել են 15-րդ իշխանական գահը, իսկ ըստ Ներսեսի «Վարք»-ի զբաղեցրել են 22-րդ գահը։ Հայոց կաթողիկոս Սահակ Պարթևին վերագրվող Գահնամակում չեն հիշատակվում։

## Ծագում
Կադմյան տոհմի նախնիներ ընդունված է համարել Արևելյան Խաբուր և Մեծ Զավ գետերի վերին հոսանքների լեռնային շրջաններում բնակվող՝  կոչվող ցեղերը, որոնք հիշատակվում են մ. թ. ա. 3-2-րդ հազարամյակներին վերաբերող Միջագետքյան արձանագրություններում։ Ըստ Պլինիոս Ավագի՝ գավառանունն առաջացել է տեղաբնիկների կորտ, կորդ կամ գորդ ցեղանունից։ Կորդուքի անունով է կոչվում նաև Կորդվաց լեռնաշղթան։ Ադիաբենեում բնակվող արամեացիները, հայերին ու նրանց երկրին առաջին անգամ ծանոթանալով Կորդուքի միջոցով, Հայաստանը կոչել են Կարդու, Քարդու (Աստվածաշնչի հին ասորական և հին արաբական թարգամանություններն այդ անունները գործածել են Հայաստան անվան փոխարեն)։ Հայ մատենագիրները Կորճայք նահանգը հաճախ կոչել են Կորդուաց աշխարհ։

Կադմյանների ծագումը տեղաբնիկ կորտ, կորդ կամ գորդ ցեղերից՝ ուսումնասիրողների շրջանում առիթ է տվել տարակարծիք ենթադրությունների՝

1) ըստ այսպես կոչված *Հայկյան /կամ Հուրիական/* ծագման վարկածի՝ Կուտիները հանդիսացել են **<Հայկական Կադմյան կամ Կադմեացիներ>** նախարարական տան նախնիները (հիմնվում է Մ. Խորենացու  աշխատության վրա),

2) ըստ այսպես կոչված *Զագրոսյան /կամ Շումերա-Ելամական/* ծագման վարկածի՝ Կուտիները հանդիսացել են Հին Զագրոսյան ժողովուրդներից սերված **<Կորդվացիներ կամ Կորդվաց լեռնականներ>** հիշատակվող տոհմի նախնիները (հիմնվում է Անանիա Շիրակացու Ժամանակագրությանը կցված  ձեռագիր օրինակի վրա, որտեղ «Կադմյանները» և «Կորդվացիները» ներկայացված են, որպես առանձին տոհմեր)։  

## Տես նաև
* Գահնամակ
* Զորանամակ
* Կորդուք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կադմեացիներ
Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ
Կատեգորիա:Հայկական իշխանական տներ
Ֆրանս-Արմենի

«**Ֆրանս-Արմենի**» («France-Arménie» – «Ֆրանսիա-Հայաստան»), երկշաբաթաթերթ, որը հրատարակիչը Հայ դատի պաշտպանության կոմիտեն է։

## Պատմություն
Պարբերականը լույս է տեսնում 1982 թվականից Լիոնում՝ ֆրանսերեն. 2002 թվականից 8 էջ-ը տպագրվում է հայերեն։

Հիմնադիր-տնօրենը եղել է Մ. Անթապլյանը, տնօրեն՝ Միքայել Ղազարյանը, խմբագիրներ՝ Վ. Մուրադյանը, Գ. Քեփենեկյանը, Ժ. Մարտիրոսյանը, Վարուժան Մարտիկյանը։

«Ֆրանս-Արմենի» թերթը ֆրանսիական հանրությանը ծանոթացնում է Հայկական հարցի պատմությանը, անդրադառնում է Հայ դատին, Հայաստանին և Սփյուռքին առնչվող պատմական իրադարձություններին, տպագրում գրական, գեղարվեստական մեկնաբանություններ, գրախոսություններ և այլն։ Ունի սեփական թղթակից Հայաստանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական թերթեր
Ֆարմա

«**Ֆարմա**», գիտագործնական եռամսյա հանդես, Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միության հրատարակություն։

## Պատմություն
Պարբերականը լույս է տեսնում 2011 թվականից Երևանում։ Գլխավոր խմբագիրն Արամ Ղազարյանն է, պատասխանատու խմբագիրը՝ Պետրոս Ղազարյան։

Տպագրում է դեղագործության, գործնական առողջապահության և բժշկագիտության այլ ոլորտների վերաբերյալ գիտական և գործնական ուսումնասիրություններ՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն (ամփոփումներով)։ Անդրադառնում է նաև առողջապահական և դեղագործական նորագույն հայտնագործություններին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Օվասիս

«**Օվասիս**» («Օազիս»), գրական, գիտական ամսաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1928-1929 թվականներին Նիկոզիայում։ Խմբագիրներն են եղել Սամուել Թումայանը, Տիրան Լյուլեճյանը։

Ունեցել է անկախ ուղղություն։ Հետամտել է հայերենի անաղարտության, ժող․ ավանդույթների ու մշակույթի արժեքների պահպանման, ազգ․ համախմբման հարցեր։ Հանդես է եկել օտարացման, ազգային նկարագիրը խաթարող երևույթների դեմ։ Լուսաբանել է տարբեր երկրների հայ գաղթավայրերի ազգային–հասարակական կյանքը։ Ներկայացրել է նաև Սովետական Հայաստանի առօրյան, նրա տնտեսության ու մշակույթի զարգացումը։ «Օվասիս» քննարկել է ձևավորվող սփյուռքահայ գրականության հարցեր, փորձել հայտնաբերել արևմտահայ գրականության ավանդույթների հարատևումը այդ պրոցեսում։ Աջակցել է սփյուռքի կրթական–լուսավորական գործին, հրա– տարակել մանկավարժ, բնույթի բազմաթիվ հոդվածներ, ինչպես նաև բժշկաառողջապա հական զրույցներ ու գիտամատչսլի նյութնր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի հայկական թերթեր
Օրագիր Կ․ Պոլսո

«**Օրագիր Կ․ Պոլսո**», քաղաքական, ազգային-առևտրային օրաթերթ։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1868-1878 թվականներին Կ. Պոլսում՝ հայերեն և հայատառ թուրքերեն (1868 թվականին կոչվել է «Օրագիր», 1876 թվականին՝ «Նորագիր», 1877-1878 թվականներին՝ «Նոր դար»)։ Եղել է «Ծիլն Աւարայրի» (1866–67) և «Օրագիր Ծիլն Աւարայրի» (1868, երկուսն էլ՝ խմբագիր՝ Մարկոս Աղաբեկյան) թերթերի շարունակությունը։

Խմբագիր-տնօրեններն են եղել Օգսեն Խոճասարյանը, Հակոբ Խանճյանը։

Պարբերականը դավանել է սահմանադրական-միապետական սկզբունքներ, սպասվելիք ազատության բարեփոխումների շրջանում մեծ տեղ է հատկացրել Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյա ժողովուրդների վիճակի բարելավման, ներքին ինքնորոշման և կառավարման մեթոդների կարգավորման հարցերին։ Պարբերականը ներկայացրել է արևմտահայության ծանր կացությունը, նրա վիճակի բարվոքումը կապել թուրքական կառավարության բարենորոգիչ ձեռնարկների և երկրագործական ընկերությունների գործունեության հետ։ Անդրադարձել է արևմտահայերի սահմանադրական ժողովների ընթացքին, որի շուրջ բանավիճել է «Մանզումէի Էֆքեարի», «Մեղուի», «Թատրոնի» հետ։ Պաշտպանել է Թուրքիայում սահմանադրական միապետություն հաստատելու, ժողովուրդներին սահմանադրական ազատություններ շնորհելու գաղափարը։

«Նոր դար» պարբերականը հայ ժողովրդի ապահովությունը պայմանավորել է միապետների մարդասիրական քաղաքականությամբ և այդ պատճառով դրվատանքի խոսքեր է ուղղել Ռուսաստանի կայսրին՝ ճորտատիրության վերացման կապակցությամբ։

Տպագրել է նաև բանասիրական նյութեր ու հաղորդագրություններ, անդրադարձել ազգային և եվրոպական գրականության նորություններին։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Ծիծեռնակ (թերթ)

«**Ծիծեռնակ**», գրական պարբերաթերթ, Հայ ազգային ճեմարանի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսնում 1979 թվականից Էլ-Քուվեյթում։ Առաջին խմբագիրը եղել է Հակոբ Սահակյանը։ Մինչև 1997 թվականը թերթի հրատարակման աշխատանքները ղեկավարել է Շանթ Կիրակոսյանը, այնուհետև՝ Ֆերիդա Հաճյանը։

Պարբերականը լուսաբանում է Հայ ազգային ճեմարանի կրթական, մշակութային կյանքը, անդրադառնում է տեղի հայկական համայնքին, Հայաստանում և աշխարհում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձություններին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Քուվեյթի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:1979 հիմնադրումներ