Թուրքական թղթադրամներ

1926 թվականին Թուրքիայի Հանրապետության ֆինանսների նախարարությունը ներկայացրել է թուրքական թղթադրամները՝ 1, 5, 10, 50, 100, 500 և 1000 լիրա արժեքով։ Սրանք եղել են ֆրանսերեն և թուրքերեն (արաբատառ) տեքստերով տպագրված վերջին թղթադրամները։ 50, 100, 500 և 1000 լիրա արժեքով թղթադրամների վրա եղել է Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի պատկերը։

1937-1939 թվականներին Թուրքիայի կենտրոնական բանկը ներկայացրել է լատինատառ թուրքերենով նոր թղթադրամները, որոնց վրա ևս պատկերված է եղել Աթաթուրքը։ Աթաթուրքի մահից հետո նույն տեսքը վերօգտագործվել է՝ պատկերելով Իսմեթ Ինյոնյուին։ Թողարկվել են 2½, 5, 10, 50, 100, 500 և 1000 լիրա արժեքով թղթադրամներ։ 1 լիրա արժեքով թղթադրամը վերաթողարկվել է 1942 թվականին, իսկ 1944 թվականին թողարկվել է 50 ղուրուշ արժեքով թղթադրամը։ Ավելի ուշ այս երկու թղթադրամները վերածվել են մետաղադրամների։ 

Աթաթուրքի պատկերը կրկին հայտնվել է թղթադրամների վրա 1950-ական թվականներին։ 2½ լիրա արժեքով թղթադրամները 1960 թվականին փոխարինվել են մետաղադրամով, իսկ 1974 և 1981 թվականներին համապատասխանաբար փոխարինվել են 5 և 10 լիրա արժեքով թղթադրամները։ Ավելի բարձր արժեքով թղթադրամները թողարկվել են 1980-1990-ական թվականներին՝ 1981 թվականին՝ 5 000 լիրա, 1982 թվականին՝ 10 000 լիրա, 1988 թվականին՝ 20 000 լիրա, 1989 թվականին՝ 50 000 լիրա, 1991 թվականին՝ 100 000 լիրա, 1992 թվականին՝ 250 000 լիրա, 1993 թվականին՝ 500 000 լիրա, 1995 թվականին՝ 1 000 000 լիրա, 1997 թվականին՝ 5 000 000 լիրա, 1999 թվականին՝ 10 000 000 լիրա և 2001 թվականին՝ 20 000 000 լիրա արժեքով թղթադրամներ։ 7-րդ թողարկման բարձր արժեքով թղթադրամները (1992 թվականի 250 000 լիրա թղթադրամը և ավելի ուշ շրջանի ու ավելի բարձր արժեքով թղթադրամները) ենթակա են եղել փոխարինման՝ 1 000 000 լիրա արժեքով թղթադրամները 1 նոր լիրայի դիմաց․ դրանք հնարավոր են եղել փոխարինել մինչև 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ը Թուրքիայի կենտրոնական բանկի մասնաճյուղերում, որից հետո դրանք այլևս արժեք չեն ունեցել։ 50 000 լիրա արժեքով թղթադրամը դադարել է փոխարինվել 2009 թվականի նոյեմբերի 4-ին, իսկ 100 000 լիրա արժեքով թղթադրամը՝ 2011 թվականի նոյեմբերի 4-ին։

## Առաջին թողարկման թղթադրամներ

## Երկրորդ թողարկման թղթադրամներ

## Երրորդ թողարկման թղթադրամներ

## Չորրորդ թողարկման թղթադրամներ

## Հինգերորդ թողարկման թղթադրամներ

## Վեցերորդ թողարկման թղթադրամներ

## Յոթերորդ թողարկման թղթադրամներ
Թղթադրամներին պաշտպանական հատկանիշներ են տրվել։ 100 000, 250 000, 500 000 և 1 000 000 լիրա արժեքով թղթադրամների ավելի ուշ տարբերակները գնաճի պատճառով կորցրել են իրենց գունափոխվող թանաքը։

## Ութերորդ թողարկման թղթադրամներ
2005 թվականի հունվարի 1-ից 2008 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ընկած անցումային շրջանում թուրքական երկրորդ լիրան պաշտոնապես կոչվել է «թուրքական նոր լիրա» (հապավում՝ YTL)։ Թղթադրամները, որոնք Կենտրոնական բանկը կոչել է «8-րդ թողարկման խումբ», ներկայացվել են 2005 թվականին 1, 5, 10, 20, 50 և 100 նոր լիրա արժեքով։ Ամենացածր արժեքով 4 թղթադրամները փոխարինել են հներին և օգտագործել են նույն դիզայնը, 50 և 100 լիրաները չեն ունեցել իրենց համարժեքը նախորդ թողարկման թղթադրամների խմբում։ Բոլոր թղթադրամները ներկայացրել են Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կյանքի տարբեր պահերը և պատկերներ պատմական կարևոր իրադարձություններից, ինչպես նաև Թուրքիայի տարբեր կարևոր շինություններ ու վայրեր։

## Իններորդ թողարկման թղթադրամներ
Նոր թողարկման թղթադրամները շրջանառության մեջ են մտել 2009 թվականի հունվարի 1-ին, իսկ նախորդ թողարկման թղթադրամների կիրառությունը դադարեցվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ին (չնայած մինչև 2019 թվականի դեկտեմբերի 31-ը դրանք հնարավոր է եղել փոխարինել Կենտրոնական բանկի մասնաճյուղերում)։ 9-րդ թողարկման թղթադրամները կոչվում են «թուրքական լիրա» և ոչ թե «նոր թուրքական լիրա» և ներառել են 200 լիրա արժեքով թղթադրամ։ Նոր թղթադրամներն ունեն տարբեր չափեր, որպեսզի հնարավոր չլինի կեղծել դրանք։ Այս շարքի թղթադրամների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ յուրաքանչյուր արժեքի թղթադրամ պատկերում է թուրք հայտնի անձի և ոչ թե աշխարհագրական վայրեր կամ ճարտարապետական նախշեր։ Ներկայիս թղթադրամների երկրորդ շարքի 5 լիրա արժեքով թղթադրամի հիմնական գույնը «բաց մանուշակագույնն» է։

## Տես նաև
* Թուրքական լիրա
* Թուրքիայի տնտեսություն
* Հյուսիսային Կիպրոսի տնտեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Central Bank of the Republic of Turkey
* Catalog of Banknotes of Turkey

Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի տնտեսություն