Շաքարային կոնֆետ

**Շաքարային կոնֆետ**, ցանկացած կոնֆետ, որի հիմնական բաղադրիչը շաքարն է։ Շաքարային կոնֆետների հիմնական տեսակներից են սառնաշաքարային կոնֆետները, շաքարամրգերը, կարամելային կոնֆետները, ժելեները և նուգաները։ Շաքարային կոնֆետը կոնֆետների ենթատեսակ է․ վերջինս ներառում է շոկոլադե կոնֆետները, ծամոնները և այլ քաղցր ուտելիքներ։ Կոնֆետն իր հերթին հրուշակեղենի ենթատեսակ է, որը ներառում է նաև քաղցր հացաբուլկեղենը և երբեմն պաղպաղակը։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ ամենահին շաքարային կոնֆետը պատրաստվել է այն ժամանակ, երբ շաքարեղեգ բույսը սկսել է մշակվել։ Ամենայն հավանականությամբ շաքարեղեգը ծագել է Պապուա Նոր Գվինեայում, այնտեղից էլ տեղափոխվել է Հարավարևելյան Ասիա և Խաղաղ օվկիանոսի այլ կղզիներ և ի վերջո Հնդկաստան և Չինաստան։ Հնդկաստանից շաքարը տարվել է արաբական երկրներ և վերջապես հասել Եվրոպա։

## Ավանադական օգտագործում

Շաքարային կոնֆետները հիմնականում օգտագործվում են թեյը քաղցրացնելու համար։ Հյուսիսային Գերմանիան, ավելի կոնկրետ Արևելյան Ֆրիզիան, ունի թեյի մշակույթ, որտեղ թեյի բաժակի մեջ դրվում է շաքարային կոնֆետի մեծ բյուրեղ, այնուհետև լցվում է տաք թեյը, արդյունքում բյուրեղը ճաքճքում է և սկսում լուծվել։ Նմանապես Իրանում թեյը խմում են շաքարային կոնֆետով (կոչվում է նաբաթ), որը գցում են թեյի մեջ կամ դնում բերանում։ Չինաստանում շաքարային կոնֆետն օգտագործվում է քրիզանթեմի թեյը, ինչպես նաև թանգ սուի աղանդերային սուպը և բայցյու խմիչքը քաղցրացնելու համար։ 

Շաքարային կոնֆետները չինական խոհարարության մեջ սովորական բաղադրիչներ են, շատ տնային տնտեսություններ ունենում են շաքարային կոնֆետներ միսը մարինացնելու կամ սթիր ֆրայի համար։ Կարծիք կա, որ շաքարային կոնֆետը նաև ունի բուժիչ հատկություններ և օգտագործվում է այնպիսի ուտեստներ պատրաստելիս, ինչպիսին է յաո շանը։ Շաքարային կոնֆետները հայտնի բաղադրիչ են նաև թամիլական խոհանոցում և հատկապես Շրի Լանկայի Ջաֆնա քաղաքում։

## Դասակարգում

Քիմիական տեսանկյունից շաքարային կոնֆետները բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ բյուրեղային և ամորֆի վիճակում գտնվող կոնֆետների։ Բյուրեղային կոնֆետներն այնքան կարծր չեն, որքան հանքային բյուրեղները, սակայն անունը ծագում է շաքարի՝ բյուրեղի նման մանրադիտակով տեսանելի կառուցվածքից, որը ձևավորվում է բյուրեղացման գործընթացի միջոցով, որն էլ հեշտացնում է այն կտրելը կամ կծելը։ Բյուրեղային կոնֆետների օրինակներ են ֆաջը և շաքարամրգերը։ Ամորֆային կոնֆետները ոչ կանոնավորված բյուրեղային կառուցվածք ունեն։ Դրանք ավելի շատ շաքար են պարունակում և ավելի դժվար ծամվող են, չոր և դյուրաբեկ։ Սառնաշաքարային կոնֆետները՝ կարամելները, սառնաշաքարները, գրիլյաժները և իրիսները, ամորֆային կոնֆետներ են, չնայած դրանց մի մասը քարի պես պինդ է և տեսքով նման է բյուրեղի։

Նկարագրվում է, որ բյուրեղային շաքարային կոնֆետները ունեն երկու վիճակ՝ հեղուկ և պինդ։ Դրանք նաև կոչվում են հատիկավոր կոնֆետներ իրենց հատիկավոր տեքստուրայի պատճառով։ Ամորֆային կոնֆետներն ունեն միայն մեկ ձև՝ կա՛մ պինդ են, կա՛մ հեղուկ, և չունեն հատիկավոր տեքստուրա։

Կոմերցիոն տեսանկյունից շաքարային կոնֆետները բաժանվում են երեք խմբի՝ ըստ շաքարի պարունակության՝
* 100% շաքար, օրինակ՝ սառնաշաքարային կոնֆետները,
* 95% շաքար, օրինակ՝ մարշմելոները և նուգաները,
* 75-ից 95% շաքար, օրինակ՝ ֆաջերը կամ կարամելային կոնֆետները։

Երեք խմբերից յուրաքանչյուրը ներառում է ինչպես բյուրեղային, այնպես էլ ամորֆային շաքարային կոնֆետներ։

## Տեսակներ
*Սառնաշաքարային կոնֆետները* մեկ վիճակ ունեցող ամորֆային շաքարային կոնֆետներ են, որոնք պատրաստվում են սախարոզի և գլյուկոզի օշարակների խառնուրդից։  

*Շաքարամրգերը* մասամբ բյուրեղացված, երկու վիճակ ունեցող կոնֆետներ են։

*Կարամելները* և *իրիսները*, ի տարբերություն այլ կոնֆետների, եփվում են ցածր ջերմաստիճանի վրա։ Իրիսները նման են կարամելներին, սակայն դրանց պատրաստման մեջ օգտագործվում է ավելի քիչ կաթ, և եփվում են ավելի բարձր ջերմաստիճանի վրա։

*Ֆաջերը*, որոնք բազմաթիվ համեր են ունենում, հիմնականում երկու վիճակ ունեցող, բյուրեղացված կարամելներ են՝ թույլ տեքստուրայով (հեշտ են կոտրվում)։*Նուգաները* և *մարշմելոները* շատ օդ պարունակող հրուշակեղեն են։  
*Ժելեները* և *ծամոնները* ձիգ, բայց հեղուկ կոնֆետներ են։  

*Ընկույզի պաստաներից* ամենատարածվածը մարցիպանն է, որը պատրաստվում է նշից։  
*Տապակված կոնֆետները* շաքարային կոնֆետների կատեգորիաներից են, որոնց մեջ ներառված են դրաժեները։*Շաքարանուշները*, *տրյուֆելները* և *նուազեթները* շաքարային կոնֆետների կարևոր տեսակներից են։ Դրանք պատրաստվում են ընկուզեղենը բարձր ջերմաստիճանի շաքարային օշարակի մեջ տապակելով և այնուհետ աղալով, մինչև դառնա մածուկ։ 

*Ընկուզային մածուկը* կոնֆետ է, որը շաքարի և բուսախեժերի (օրինակ՝ արաբական խեժ) խառնուրդ է։ Մածուկը կտրվում է և չորացվում այնքան ժամանակ, մինչև ջրի պարունակությունը գրեթե չմնա: Քաղցր սրտերը ընկուզային մածուկի օրինակ են, որոնք արտադրվում են ավելի քան մեկ դար։ Կրեմային մածուկը կարող է պարունակել ժելատին, և այն չի չորացվում ամբողջությամբ։''Մատուտակը'' նույնանուն բույսի համ ունեցող կոնֆետն է։

### Դեղորայքային կիրառումներ
Պատմականորեն կոնֆետներն օգտագործվել են ոչ միայն որպես ուտելիք, այլև դեղագործական պատրաստուկներ՝ քողարկելու դեղամիջոցի բաղադրիչների տհաճ համը: Հազի դեղերը և մի շարք այլ դեղեր եղել են շաքարային հաբեր, որոնք պարունակել են դեղանյութեր, ակտիվ դեղանյութերն ավելացվել են սառնաշաքարային կոնֆետներին։

Միջնադարում Թոմաս Աքվինացին թույլատրել է շաքարավազի օգտագործումը պահքի ժամանակ, քանի որ «շաքարացված համեմունքները» (օրինակ՝ բանդակները), ըստ նրա, մարսողությանն օգնող միջոցներ են եղել և համարժեք են դեղամիջոցներին և ոչ թե սննդին։

### Պահպանում և պահպանման ժամկետ
Պահպանման ժամկետը հիմնականում պայմանավորված է նրանով, թե որքան ջուր է պարունակում կոնֆետը և ինչպիսին են պահպանման պայմանները։ Շաքարի մեծ քանակ պարունակող կոնֆետները, օրինակ՝ սառնաշաքարային կոնֆետները, կարող են ունենալ երկար տարիների պահպանման ժամկետ, եթե պահվեն չոր տեղում։ Ցածր խոնավություն ունեցող կոնֆետների փչացումն արտահայտվում է ձևի, գույնի, տեքստուրայի և համի փոփոխությամբ և ոչ թե վտանգավոր միկրոբների առաջացմամբ։ Անթափանց փաթեթավորումը կարող է նվազեցնել կոնֆետի փչացումը։ Կոնֆետներն ավելի արագ են փչանում, եթե դրանց տարբեր մասերում տարբեր քանակությամբ ջուր է պարունակվում (օրինակ՝ քաղցրավենիք, որը պարունակում է ինչպես մարշմալո, այնպես էլ նուգա), կամ եթե դրանք պահվում են բարձր խոնավության պայմաններում:

## Արվեստ և գրականություն
Ջորջ Օրուելի «Անասնաֆերմա» երգիծական գրքում, որը Խորհրդային Միությունը նույնացնում է կենդանիների ֆերմայի հետ, որտեղ գերիշխում է խոզերի իշխող դասը, Մովսես անունով ագռավը պատմում է Անասնաֆերմայի բնակիչներին ամպերից այն կողմ գտնվող մի հրաշալի վայրի մասին, որը կոչվում է «Շաքարային կոնֆետի լեռ՝ այն երջանիկ երկիրը, որտեղ մենք՝ խեղճ կենդանիներս, հավերժ կհանգստանանք մեր գործերից»: Օրուելը կրոնը ներկայացնում է որպես «քահանայության սև ագռավ՝ խոստանալով կարկանդակ երկնքում, երբ դու մեռնես, սակայն հավատարմորեն ծառայելով նրան, ով իշխանության գլուխ է»: Խոզերը հետ են բերում աքսորված ագռավին (գլուխ 9-ը), ինչպես Ստալինը հետ է բերել Ռուս ուղղափառ եկեղեցին։

## Տես նաև
* *[[Պին թոնգ]]* – չինական շագանակայգույն շաքար և սառնաշաքար
* Շաքարաքլոր – բյուրեղացված շաքար

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Կոնֆետ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն