open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լորիա (քաղաք)

** Լորիա ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 8913 մարդ, խտությունը՝ 338 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 23 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31037, հեռախոսային կոդ՝ +39 0423։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1)
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6)
ImageSize = width:505 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:9000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2008 text:2008
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 3750
 bar:1881 from:0 till: 4080
 bar:1901 from:0 till: 4536
 bar:1911 from:0 till: 5390
 bar:1921 from:0 till: 6145
 bar:1931 from:0 till: 6468
 bar:1936 from:0 till: 6208
 bar:1951 from:0 till: 6971
 bar:1961 from:0 till: 6103
 bar:1971 from:0 till: 6107
 bar:1981 from:0 till: 6645
 bar:1991 from:0 till: 6987
 bar:2001 from:0 till: 7764
 bar:2008 from:0 till: 8913
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8, 5)
 bar:1871 at: 3750 fontsize:S text: 3.750 shift:(-10, 5)
 bar:1881 at: 4080 fontsize:S text: 4.080 shift:(-10, 5)
 bar:1901 at: 4536 fontsize:S text: 4.536 shift:(-10, 5)
 bar:1911 at: 5390 fontsize:S text: 5.390 shift:(-10, 5)
 bar:1921 at: 6145 fontsize:S text: 6.145 shift:(-10, 5)
 bar:1931 at: 6468 fontsize:S text: 6.468 shift:(-10, 5)
 bar:1936 at: 6208 fontsize:S text: 6.208 shift:(-10, 5)
 bar:1951 at: 6971 fontsize:S text: 6.971 shift:(-10, 5)
 bar:1961 at: 6103 fontsize:S text: 6.103 shift:(-10, 5)
 bar:1971 at: 6107 fontsize:S text: 6.107 shift:(-10, 5)
 bar:1981 at: 6645 fontsize:S text: 6.645 shift:(-10, 5)
 bar:1991 at: 6987 fontsize:S text: 6.987 shift:(-10, 5)
 bar:2001 at: 7764 fontsize:S text: 7.764 shift:(-10, 5)
 bar:2008 at: 8913 fontsize:S text: 8.913 shift:(-10, 5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20)
 text:Ըստ ISTAT-ի


## Կոմունային վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0423 456711 — 0423 456712
* Էլեկտրոնային հասցե՝ info@comuneloria.it
* Գլխավոր կայք՝ http://www.comuneloria.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Շտատհալտեր

**Շտատհալտեր** (, բառացի՝ «տեղ պահող») կամ **ստատխաուդեր** (, բառացի՝ «քաղաք պահող»), եվրոպական մի շարք երկրների պաշտոնական անձ, որն ներկայացնում էր իշխանությունը և ղեկավարում պետության իրեն վստահված հատվածը։ Համարժեք է վենետիկյան «դոժ» տիտղոսին։

Կառավարիչ, փոխանորդ նշանակվել են հնագույն ժամանակներից, երբ պետության չափերը թույլ չէին տալիս տիրակալին արագ արձագանքել հեռավոր շրջանների իրադարձություններին։

Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Կատեգորիա:Պաշտոններ
Կատեգորիա:Ազգային և էթնիկ առաջնորդման կոչումներ
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Մազերադա սուլ Պիավե

** Մազերադա սուլ Պիավե ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 7500 մարդ, խտությունը՝ 298 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31052, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0422։

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comuneweb.it/MaseradaHome/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անոնե Վենետո

**Անոնե Վենետո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3733 մարդ։ Խտությունը կազմում է 149 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 25 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30020։ Հեռախոսային կոդ՝ 00422։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սան Վիտալեն։

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի գլխավոր կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բարբոնա

**Բարբոնա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Պադովա գավառում։

Բնակչության թվաքանակը կազմում է 743 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 87 կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս- 35040։ Հեռախոսային կոդ- 0425։

Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է՝ Միքայել հրեշտակապետը։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9) 
 id:darkgrey value:gray(0.7) 
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1) 
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6) 
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 1528
 bar:1881 from:0 till: 1490
 bar:1901 from:0 till: 1442
 bar:1911 from:0 till: 1555
 bar:1921 from:0 till: 1704
 bar:1931 from:0 till: 1726
 bar:1936 from:0 till: 1759
 bar:1951 from:0 till: 1712
 bar:1961 from:0 till: 1205
 bar:1971 from:0 till: 1055
 bar:1981 from:0 till: 892
 bar:1991 from:0 till: 800
 bar:2001 from:0 till: 780
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8, 5) 
 bar:1871 at: 1528 fontsize:S text: 1.528 shift:(-10, 5) 
 bar:1881 at: 1490 fontsize:S text: 1.490 shift:(-10, 5) 
 bar:1901 at: 1442 fontsize:S text: 1.442 shift:(-10, 5) 
 bar:1911 at: 1555 fontsize:S text: 1.555 shift:(-10, 5) 
 bar:1921 at: 1704 fontsize:S text: 1.704 shift:(-10, 5) 
 bar:1931 at: 1726 fontsize:S text: 1.726 shift:(-10, 5) 
 bar:1936 at: 1759 fontsize:S text: 1.759 shift:(-10, 5) 
 bar:1951 at: 1712 fontsize:S text: 1.712 shift:(-10, 5) 
 bar:1961 at: 1205 fontsize:S text: 1.205 shift:(-10, 5) 
 bar:1971 at: 1055 fontsize:S text: 1.055 shift:(-10, 5) 
 bar:1981 at: 892 fontsize:S text: 892 shift:(-10, 5) 
 bar:1991 at: 800 fontsize:S text: 800 shift:(-10, 5) 
 bar:2001 at: 780 fontsize:S text: 780 shift:(-10, 5) 
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20) 
 text: Համաձայն ISTAT-ի տվյալների


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0425 607093
* Էլեկտրոնային Հասցե։ info@comunebarbona.pd.it

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային Ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Վիգոնովո

**Վիգոնովո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 8766 մարդ։ Խտությունը կազմում է 671 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30030։ Հեռախոսային կոդ՝ 049։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ամստել զբոսայգի (Ամստերդամ)

**Ամստել զբոսայգի** (), հասարակական զբոսայգի Ամստերդամի հարավում։ Զբոսայգում կա լաբիրինթոս, սրճարան-ռեստորան, երկու պատկերասրահ, նարնջաջերմոց, կենդանաբանական այգի, մինի-գոլֆի դասընթացի կենտրոն։

## Պատմություն
Ամստել զբոսայգին բացվել է 1972 թվականին։ Հիվանդությունների պատճառով այգու ծառերի 30 % -ը վերացել են։ Մրտավարդերի հովտում կան շուրջ 139 տեսակ մրտավարդեր, որոնք ծաղկում են ապրիլ-մայիս ամիսներին։

Այգու մեծ լճակի մոտ է գտնվում ճապոնական այգին, որը վերանորոգվել է 2001 թ.՝ Նիդերլանդների և Ճապոնիայի միջև 400-ամյա հարաբերությունների առթիվ։

Riekermolen հողմաղացը գտնվել է Ամստել զբոսայգու հարավային մասում։ Այն այստեղ տեղակայված է եղել 1636 թ. և գործարկվել է մինչև 1932 թ., իսկ 1956 թվականին տեղահանվել է։ 1961 թ. քաղաքային խորհրդի որոշմամբ հողմաղացը կառուցվել է Ամստելի արևմտյան կողմում։ Հողմաղացի նախագիծը կազմել է Ռեմբրանտը։

## Պատկերասրահ

Amstelpark water.jpg
Rododendrons amstelpark amsterdam.jpg
Amstelpark japanese garden.jpg
Amstelpark amsteltrein2.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Amstel Park information

Կատեգորիա:Ամստերդամ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների զբոսայգիներ
Արե (Պադովայի գավառ)

**Արե** (), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Պադովա գավառում։ Սահմանակից է Անյա, Բանյոլի դի Սոպրա, Կանդիանա, Կոնսելվե, Տեռասա Պադովանա համայնքներին։

Բնակչությունը կազմում է 2029 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը 169 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 35020։ Հեռախոսային կոդ՝ 00049։

Համայնքում առանձնակի շուքով է նշվում Աստվածամոր վերափոխման տոնը (ամեն տարի օգոստոսի 15-ին)։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:4000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:0
  bar:1871 from: 0 till:1621
  bar:1881 from: 0 till:1747
  bar:1901 from: 0 till:1913
  bar:1911 from: 0 till:2258
  bar:1921 from: 0 till:2672
  bar:1931 from: 0 till:2954
  bar:1936 from: 0 till:3017
  bar:1951 from: 0 till:2975
  bar:1961 from: 0 till:2275
  bar:1971 from: 0 till:2006
  bar:1981 from: 0 till:1984
  bar:1991 from: 0 till:1977
  bar:2001 from: 0 till:2029

PlotData=

  bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1621 fontsize:XS text: 1621 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1747 fontsize:XS text: 1747 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:1913 fontsize:XS text: 1913 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2258 fontsize:XS text: 2258 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2672 fontsize:XS text: 2672 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2954 fontsize:XS text: 2954 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:3017 fontsize:XS text: 3017 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2975 fontsize:XS text: 2975 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2275 fontsize:XS text: 2275 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:2006 fontsize:XS text: 2006 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1984 fontsize:XS text: 1984 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1977 fontsize:XS text: 1977 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:2029 fontsize:XS text: 2029 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալատրի

**Ալատրի** (, ), իտալական քաղաք Լացիո մարզում։ Բնակչությունը 28 հազար մարդ (2006 թվական)։

Քաղաքի կենտրոնը գտնվում է 502 մետր բարձրությունում, բլրի գագաթին։ «Ալատրի» անվանումը գալիս է հռոմեական «Ալետրիում» (Aletrium) անվանումից, որի արմատները գալիս են Փոքր Ասիայից ինչպես նաև Պելասգիամից։

2006 թվականից քաղաքապետ է ընտրվել Կոնստանտինո Մագլիոկան։

## Պատմություն
մինի
Հիմնադրման ճիշտ տարեթիվը հայտնի չէ։ Ենթադրվում է, որ այն ձևավորվել է դեռ Հռոմեական կայսրությունից շատ տարիներ առաջ։ Քաղաքում պահպանվել է ամրոցի տպավորիչ չափերի հասնող միջնաբերդ, որը կարող էր կատարել դարպասների դեր՝ անվանումը (), նրա կատարին կային 3 ֆալոսյան պատկերներ, որոնք խորհրդանշում են բերրիություն և նաև երկուսն էլ ունեին պաշտպանիչ իմաստ։

## Զինանշան
Զինանշանը XII դարի աշտարակ է՝ զույգ թևերով։ Աշտարակը խորհրդանշում է քաղաքը պաշտպանող երկու պարիսպները, իսկ թևերը խորհրդանշում են բարձրությունը։
մինի

## Տնտեսություն
Ալատրին հանդիսանում է Իտալիայի այս շրջանի հիմնական տուրիստական կենտրոններից մեկը։

Քաղաքն նաև ունի էկոլոգիապես մաքուր ձիթապտղի յուղի արտադրամաս։ Ապրանքը առաջին անգամ մրցանակ ստացել է «ԲԻՈ 2006» մրցույթում։

## Եղբայր քաղաքներ
*  Ալիֆե, Իտալիա, 1985 թվականից
*  Պերուջա, Իտալիա, 1986 թվականից
*  Պետրելչինա, Իտալիա, 2002 թվականից
*  Կլիսսոն, Ֆրանսիա, 2001 թվականից
*  Սեն Լյումին դե Կլիսսոն, Ֆրանսիա 2000 թվականից
*  Ժետինե, Ֆրանսիա, 2000 թվականից
*  Գորժ, Ֆրանսիա, 2000 թվականից
*  Դիրֆի, Հունաստան
*  Նես-Ցիոնա, Իսրայել

## Արտաքին հղումներ
* Ալատրի
* Ալատրի, կիկլոպ քաղաք  

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն

**Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն** ( ), նաև՝ **Ղազախական ԽՍՀ** կամ **Խորհրդային Ղազախական**, ԽՍՀՄ վարչատարածքային միավոր Կենտրոնական Ասիայում, 15 միութենական հանրապետություններից մեկը։ Գոյություն է ունեցել 1921 թվականի փետրվարի 25-ից 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ը։ Ղազախստանը տարածությամբ երրորդ, իսկ բնակչության թվով՝ չորրորդ հանրապետությունն էր ԽՍՀՄ-ում։ Արևմուտքից-արևելք տարածքը ձգվում է 3 հազար կմ, իսկ հյուսիսից-հարավ ավելի քան 1.5 հազար կմ։

Ղազախստանի գրեթե ողջ տարածքը զբաղեցնում են հարթավայրերն ու բլուրները, միայն արևելքում և հարավ-արևելքում բարձրանում են Ալթայի, Ջունգարական Ալա Թաուի, Տյան Շանի լեռնաշղթաները։ Առատ անձրևների շնորհիվ այստեղ կան փարթամ անտառներ, խոտավետ տափաստաններ և մարգագետիններ։ Տյան Շանի բարձրաբերձ լանջերին գտնվում են արոտավայրերը։ Լեռնագագաթներին փայլփլում են սառցադաշտերը։ Ղազախստանի ամենահարավում, նախալեռնային հարթավայրերում, արգավանդ հողաշերտերն են։ Այստեղ մշակում են բրինձ, շաքարի ճակնդեղ, բամբակ, խաղող, սեխ, ձմերուկ։

Խորհրդային Ղազախստանի նշանավոր քաղաքներն են համարվել Բալխաշը, Տեմիրթաուն, Երմակը, Շևչենկոն, Ալմաթան և այլն։

1990 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Ղազախստանի ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը հայտարարեց Ղազախստանի անկախության մասին։ Նախագահ ընտրվեց Նուրսուլթան Նազարբաևը, ով հաջրոդ 29 տարիների ընթացքում շարունակեց կառավարել երկիրը։

1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Գերագույն խորհուրդի որոշմամբ, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը վերանվանվեց **[[Ղազախստան|Ղազախստանի Հանրապետության]]**։

Խորհրդային Միությունը լուծարվեց 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։

1992 թվականի մարտի 2-ին Ղազախստանի Հանրապետությունը դարձավ ՄԱԿ լիիրավ անդամ։

Կատեգորիա:Ղազախստանի պատմություն
Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ
Կատեգորիա:Ասիայի պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Հսկաների դամբարան

right|frame|Լանուսեիի հսկաների դամբարան

**Հսկաների դամբարան**ի անվանումը տրվել է տեղաբնիկների և հնէաբանների կողմից։ Սարդինյան մեգալիթյան պատկերասրահային դամբարանը կառուցվել է Բրոնզե դարի ընթացքում՝ Նուրագիկ քաղաքակրթության շնորհիվ։ Դրանք կարող են գտնվել Սարդինիայում, 3 հազար՝ արդեն իսկ հայտնաբերվածների հետ միասին։

Քարե բուրգը հաստատված է մի քանի՝ բաժակի տեսք ունեցող մուտքերի նմուշների հետ, որոնք նման են Իռլանդիայի դատական բրգաձև գերեզմաններին։

## Տեսակներ
Գոյություն ունեն հսկա դամբարանների երկու հիմնական տեսակներ։ Այսպես կոչված «սալիկային տեսակը»՝ չկտրված սալիկները, թաղված են հողի տակ և դասավորված են կողք կողքի։ Հենց այնտեղ էլ գտնվում է քարե արձանագրություններ պարունակող մի սալիկ, որը ամենամեծն է (4 մետր բարձրությամբ) և ունի մի փորվածք՝ նախատեսված մուտքի համար։ Դամբարաններն ունեն ուղղանկյունաձև հատակագիծ։ Դամբարանատունն առհասարակ 5-15 մետր երկարություն ունի և 1-2 մետր բարձրություն։ Կառույցն իրականում ծածկված է եղել թումբով՝ շրջված նավի նմանությամբ։ Մուտքի մոտ է գտնվում մի կոթող, որը խորհրդանշում է մահվանը հետևող աստվածներին և նախահայրերին։

Հսկաների դամբարանների ավելի պարզունակ սալիկների տեսակներում, կենտրոնական սալիկը անփոփոխ է բացի մուտքից, որը փորված է դրա շուրջ կամ էլ մուտքի կողմում գտնվում է անմշակ կրոմլեխանման սալիկ՝ մուտքի կաղափարն ունեցող 3 չկտրված քարերի դասավորությամբ։
Գերեզմանների այպես կոչված բեկորային տեսակը պատրաստված է ուղղանկյունաձև կտրտված բեկորներից։
Կան նաև այլ կառույցներ՝ Մալթայի կղզում և Միացյալ թագավորություն գտնվող հսկաների դամբարանների նման։
## Պատկերասրահ

File:Sa ena e thomes 2.jpg|Entrance
File:Dorgali01.jpg|Interior
File:Sa ena e thomes 1.jpg|Exterior
File:Tomba dei Giganti - Modello 3D (1).jpg|3D model
File:Tomba dei Giganti - Modello 3D (2).jpg|3D model of entrance
File:Tomba dei Giganti - Modello 3D (5).jpg|3D model cross-section


Կատեգորիա:Բրոնզի դար
Քաղցրաբլիթե տնակ

**Քաղցրաբլիթե տնակ**, քաղցրաբլիթի խմորից պատրաստված հրուշակեղեն։
մինի
## Պատրաստում
Տնակը սովորաբար կազմված է մի քանի շերտերից (չորս «պատից» ու տանիքից)։

Պատրաստ շերտերը պատում են ձվով, թխում և սառեցնում։ Այնուհետև այդ դետալները միմյանց են միացնում լուցկու հատիկներով կամ փայտիկներով և հավաքում տնակը։ «Պատերը» դրսից պատում են շաքարային կամ շոկոլադե գլազուրով։ Քաղցրաբլիթե տնակը հաճախ զարդարում են դեկորատիվ տարրերով։ Դրանք կարող են ունենալ կենդանիների, ծառերի, ծաղիկների, սրտերի և այլնի ձև։ Տնակի տարրերից շատերը (այդ թվում զարդարանքները) պատրաստում են թխվածքաբլիթի խմորից և պատում են տարբեր գույնի գլազուրով։

Գոյություն ունեն քաղցրաբլիթե տնակների բազմազան տեսակներ։ Դրանք կարող են լինել ինչպես սովորական փոքր տնակներ, այնպես էլ ամբողջական ամրոցներ ու առանձնատներ։ Թխվածքաբլիթի խմորից պատրաստում են նաև հայտնի շինությունների փոքր պատճենները, օրինակ՝ Լոնդոնի Բիգ Բենի կամ Նյու Յորքի Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թխվածքաբլիթի բլիթի պատրաստման բաղադրատոմսը 

Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ
Պոնցանո Վենետո

**Պոնցանո Վենետո** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 9760 մարդ, խտությունը՝ 444 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 22 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝31050, հեռախոսային կոդ՝ 0422։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պաեզե

**Պաեզե** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ 

Պաեզեն սահմանակից է Իստրանա, Մորգանո, Պոնցանո Վենետո, Կուինտո դի Տրևիզո, Տրևինյանո, Տրևիզո, Վոլպագո դել Մոնտելո համայնքներին։

Բնակչությունը կազմում է 21 346 մարդ, խտությունը՝ 562 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 38 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31038, հեռախոսային կոդ՝ 0422։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Մարտին Տուրը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 11-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1)
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 4304
 bar:1881 from:0 till: 4862
 bar:1901 from:0 till: 5731
 bar:1911 from:0 till: 6970
 bar:1921 from:0 till: 7879
 bar:1931 from:0 till: 7854
 bar:1936 from:0 till: 7916
 bar:1951 from:0 till: 9268
 bar:1961 from:0 till: 9543
 bar:1971 from:0 till: 11016
 bar:1981 from:0 till: 13825
 bar:1991 from:0 till: 15845
 bar:2001 from:0 till: 18407
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8, 5)
 bar:1871 at: 4304 fontsize:S text: 4.304 shift:(-10, 5)
 bar:1881 at: 4862 fontsize:S text: 4.862 shift:(-10, 5)
 bar:1901 at: 5731 fontsize:S text: 5.731 shift:(-10, 5)
 bar:1911 at: 6970 fontsize:S text: 6.970 shift:(-10, 5)
 bar:1921 at: 7879 fontsize:S text: 7.879 shift:(-10, 5)
 bar:1931 at: 7854 fontsize:S text: 7.854 shift:(-10, 5)
 bar:1936 at: 7916 fontsize:S text: 7.916 shift:(-10, 5)
 bar:1951 at: 9268 fontsize:S text: 9.268 shift:(-10, 5)
 bar:1961 at: 9543 fontsize:S text: 9.543 shift:(-10, 5)
 bar:1971 at: 11016 fontsize:S text: 11.016 shift:(-10, 5)
 bar:1981 at: 13825 fontsize:S text: 13.825 shift:(-10, 5)
 bar:1991 at: 15845 fontsize:S text: 15.845 shift:(-10, 5)
 bar:2001 at: 18407 fontsize:S text: 18.407 shift:(-10, 5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20)
 text:По տվյալներ ISTAT


## Կապի տվյալներ
* հեռախոս՝ 0422 457711
* Էլեկտրոնային փոստ՝ ced@comunedipaese.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.paese.tv.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի գլխավոր կայք
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պորտոբուֆոլե

**Պորտոբուֆոլե ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 835 մարդ, խտությունը՝ 167 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31040, հեռախոսային կոդ՝ 0422։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1)
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:950
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 778
 bar:1881 from:0 till: 799
 bar:1901 from:0 till: 715
 bar:1911 from:0 till: 890
 bar:1921 from:0 till: 928
 bar:1931 from:0 till: 838
 bar:1936 from:0 till: 798
 bar:1951 from:0 till: 892
 bar:1961 from:0 till: 777
 bar:1971 from:0 till: 708
 bar:1981 from:0 till: 698
 bar:1991 from:0 till: 699
 bar:2001 from:0 till: 739
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8, 5)
 bar:1871 at: 778 fontsize:S text: 778 shift:(-10, 5)
 bar:1881 at: 799 fontsize:S text: 799 shift:(-10, 5)
 bar:1901 at: 715 fontsize:S text: 715 shift:(-10, 5)
 bar:1911 at: 890 fontsize:S text: 890 shift:(-10, 5)
 bar:1921 at: 928 fontsize:S text: 928 shift:(-10, 5)
 bar:1931 at: 838 fontsize:S text: 838 shift:(-10, 5)
 bar:1936 at: 798 fontsize:S text: 798 shift:(-10, 5)
 bar:1951 at: 892 fontsize:S text: 892 shift:(-10, 5)
 bar:1961 at: 777 fontsize:S text: 777 shift:(-10, 5)
 bar:1971 at: 708 fontsize:S text: 708 shift:(-10, 5)
 bar:1981 at: 698 fontsize:S text: 698 shift:(-10, 5)
 bar:1991 at: 699 fontsize:S text: 699 shift:(-10, 5)
 bar:2001 at: 739 fontsize:S text: 739 shift:(-10, 5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կապի տվյալներ
* հեռախոս՝ 0422 850020
* Էլեկտրոնային փոստ՝ portobuffole@tin.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.portobuffole.tv.it/flash/default.htm 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.portobuffole.tv.it/flash/default.htm 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տորոնովկա (Վիչերգայի վտակ)

**Տորոնովկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վիչեգդա գետի աջ ափին՝ 69 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020200212103000024280**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103002428**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.02.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Արխանգելսկի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մարկոն

**Մարկոն** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 12904 մարդ։ Խտությունը կազմում է 487 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 25 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30020։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։

Մարկոն սահմանակից է Մոլիանո Վենետո, Կուարտո դ'Ալտինո և Վենետիկ համայնքներին։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Գևորգը։ Տոնը նշվում է ապրիլի 23-ին։։

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի գլխավոր կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բոգդան Ջանյան

**Բոգդան Շամիրի Ջանյան (Օհանջանյան)** (), հայ խորհրդային բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1940 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1955 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Բաքվի Վ․ Ի․ Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը (1938 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1955 թվականից։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1941 թվականին և 1945-1948 թվականներին եղել է Լեռնային Ղարաբաղի գրողների մարզային բաժանմունքի պատասխանատու քարտուղարը։ 1954-1968 թվականներին աշխատել է «Խորհրդային Ղարաբաղ» թերթում, 1968 թվականից՝ ՀԽՍՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեում։

Հրատարակվել են Ջանյանի «Իմ լուսաբացը» (1948 թ.), «Ճամփաներ» (1957 թ.), «Իմ Երևանը» (1960 թ.), «Խաղաղ եզերքներ» (1963 թ.), «Ես մենակ չեմ» (1964 թ.), «Ճանապարհը շարունակվում է» (1965 թ.), «Լեռներն արձագանքում են» (1967 թ.), «Իմ մոտիկ հեռուն» (1968 թ., 1977 թ.), «Կանչող հեռուներ» (1974 թ.) ժողովածուները, ինչպես նաև «Կյանքը հրացանի փողի տակ» (2001 թ.) հուշագրությունը։ Ջանյանը քնարական շնչի բանաստեղծ է, որի գործերի հիմքում մայր հայրենիքի ու ժողովրդի հավերժության հավատամքն է։

Մահացել է Երևանում։ Թաղված է Թոխմախի գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
Կարմիր աստղի շքանշան

## Երկերի մատենագիտություն
* Լուսաբաց, Բաքու, 1948, 97 էջ։
* Ճամփաներ, Բաքու, 1957, 96 էջ։
* Իմ Երևանը (բանաստեղծություններ, պոեմ), Երևան, 1958, 92 էջ։
* Խաղաղ եզերքներ, Բաքու, 1960, 96 էջ։
* Ես մենակ չեմ, Երևան, 1964, 102 էջ։
* Ճանապարհը շարունակվում է, Բաքու, 1965, 72 էջ։
* Լեռներն արձագանքում են, Բաքու, 1967, 148 էջ։
* Իմ մոտիկ հեռուն, Երևան, 1969, 140 էջ։
* Կանչող հեռուներ, Երևան, 1974, 144 էջ։
* Արմատների հավատով, Երևան, 1979, 252 էջ։
* Անտառը լռում է, Երևան, 1983, 100 էջ։
* Իշխանաձորի կանաչը, Երևան, 1986, 252 էջ։
* Մի գետ էլ ունենք Տրտու անունով, Երևան, 1995։ 
* Կյանքը հրացանի փողի տակ, Երևան, 2001, 264 էջ։
* Շողարձակում վերջին ոլորանում, Երևան, 2001, 104 էջ։
* Արցախ, իմ Արցախ, Երևան, 2004, 96 էջ։
* Ես մերոնց մոտ եմ, Երևան, 2006, 104 էջ։
* Մտավորական մարտիկը, Երևան, 2006, 80 էջ։
* Հեռացած հեռուներ, Երևան, 2007, 240 էջ։
* Անցած ճանապարհի հուշապատկերը (հրապարակախոսություն, ակնարկներ, էսսեներ), Ստեփանակերտ, 2009, 200 էջ։
* Ակունքի մոտ է աղբյուրն աղբյուր, Երևան, 2010, 112 էջ։

## Թարգմանություններ

* Բալայան Զորի: Երկնագույն ճանապարհներ: Սառուցյալ ուղի /Թարգմ.՝ Բ. Ջանյան, Ա. Ղուկասյան.- Երևան: Հայաստան, 1975.- 408 էջ:

## Գրականություն
* Հայկ Խաչատրյան, Գրական տեղեկատու, Երևան, 1986։
* Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 4, Երևան, 2003։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Պովելիանո

**Պովելիանո ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 4109 մարդ, խտությունը՝342 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31050, հեռախոսային կոդ՝ 0422։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1, 1, 1)
 id:barra value:rgb(0.6, 0.8, 0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 1909
 bar:1881 from:0 till: 1911
 bar:1901 from:0 till: 2094
 bar:1911 from:0 till: 2606
 bar:1921 from:0 till: 2816
 bar:1931 from:0 till: 2973
 bar:1936 from:0 till: 2903
 bar:1951 from:0 till: 3070
 bar:1961 from:0 till: 2924
 bar:1971 from:0 till: 3073
 bar:1981 from:0 till: 3350
 bar:1991 from:0 till: 3514
 bar:2001 from:0 till: 4109
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8, 5)
 bar:1871 at: 1909 fontsize:S text: 1.909 shift:(-10, 5)
 bar:1881 at: 1911 fontsize:S text: 1.911 shift:(-10, 5)
 bar:1901 at: 2094 fontsize:S text: 2.094 shift:(-10, 5)
 bar:1911 at: 2606 fontsize:S text: 2.606 shift:(-10, 5)
 bar:1921 at: 2816 fontsize:S text: 2.816 shift:(-10, 5)
 bar:1931 at: 2973 fontsize:S text: 2.973 shift:(-10, 5)
 bar:1936 at: 2903 fontsize:S text: 2.903 shift:(-10, 5)
 bar:1951 at: 3070 fontsize:S text: 3.070 shift:(-10, 5)
 bar:1961 at: 2924 fontsize:S text: 2.924 shift:(-10, 5)
 bar:1971 at: 3073 fontsize:S text: 3.073 shift:(-10, 5)
 bar:1981 at: 3350 fontsize:S text: 3.350 shift:(-10, 5)
 bar:1991 at: 3514 fontsize:S text: 3.514 shift:(-10, 5)
 bar:2001 at: 4109 fontsize:S text: 4.109 shift:(-10, 5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20, 20)
 text:По տվյալներ ISTAT


## Կապի տվյալներ
* հեռախոս՝ 0422 871111
* Էլեկտրոնային փոստ՝ protocollo@comune.povegliano.tv.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.povegliano.tv.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի գլխավոր կայք
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Զագրեբի ֆոնդային բորսա

**Զագրեբի ֆոնդային բորսա** (), ֆոնդային բորսա, որը գործում է Զագրեբում, Խորվաթիա։ Զբաղվում է խորվաթական ընկերությունների բաժնետոմսերի առքուվաճառքով, ինչպես նաև պետական և առևտրային պարտատոմսերով։ Հիմնադրվել է 1991 թ.։ Բորսան ակտիվորեն իրեն դրսևորում է նաև միջազգային ասպարեզում՝ հանդիսանալով Եվրո-Ասիական ֆոնդային բորսաների դաշնության (Federation of Euro-Asian Stock Exchanges) հիմնադիր-անդամներից մեկը, ինչպես նաև Եվրոպական ֆոնդային բորսաների դաշնության թղթակից-անդամ (Federation of European Stock Exchanges): 2007 թ. մարտին միավորվել է Վարաջինի ֆոնդային բորսայի հետ՝ ձևավորելով արժեթղթերի միասնական խորվաթական շուկա և դառնալով տարածաշրջանում շուկայական կապիտալիզացիայի և վաճառքների ծավալով առաջատարը։ 2008 թ. ապրիլի 11-ի դրությամբ բորսայում ցուցակագրված են եղել 373 ընկերության արժեթղթեր, որոնց շուկայական կապիտալիզացիան կազմում էր 302,9 միլիարդ խորվաթական կուն (66,2 միլիարդ ԱՄՆ դոլար)։ Բորսան ունի նախավաճառքային սեսիաներ առավոտյան 9։00-10։00 ժամերին և սովորական առևտրային սեսիաներ առավոտյան 10։00-ից մինչև հաջորդ օրվա առավոտյան 04։00 շաբաթվա յուրաքանչյուր օր, բացառությամբ շաբաթ, կիրակի և նախօրոք հայտարարված տոն օրերից։ Զագրեբի ֆոնդային բորսան հրապարակում է հետևյալ բորսայական ինդեքսները.
* CROBEX — բաժնետոմսերի ինդեքս
* CROBIS — պարտատոմսերի ինդեքս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Զագրեբ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Խորվաթիայի ֆոնդային բորսաներ
Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ
Մեոլո

**Մեոլո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6415 մարդ։ Խտությունը կազմում է 233 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝30020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Միրանո

** Միրանո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 26123 մարդ։ Խտությունը կազմում է 580 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 45 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30035։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։

Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Միքայել հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի սեպտեմբերի 21-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի գլխավոր կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մարտելագո

**Մարտելագո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 19824 մարդ։ Խտությունը կազմում է 965մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30030։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։

Կոմունայի հովանավորին հարգում է Սուրբ Կույս Մարիամը (Madonna del Rosario): Տոնը նշվում է հոկտեմբերի 7-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի գլխավոր կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մուզիլե դի Պիավե

**Մուզիլե դի Պիավե ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 10222 մարդ։ Խտությունը կազմում է 222 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 44 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30024։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

Կոմունայի հովանավորներն են Ինտերամնայի Սուրբ Վալենտինը և Արեցցոյի Սուրբ Դոնատուսը։ Տոնը նշվում է փետրվարի 14-ին։

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Համադ բին Իսա Ալ Խալիֆա

**Համադ բին Իսա Ալ Խալիֆա ** (, ), Բահրեյնի արքան։ 1971 թվականին դարձել է Բահրեյնի պաշտպանության նախարար, և պաշտոնավարել մինչև 1988 թվականը։ 1999 թվականի մարտի 6-ին դարձել է Բահրեյնի Էմիր և պաշտոնավարել մինչ 2002 թվականի փետրվարի 14-ը։ 2002 թվականից մինչև այժմ նա Բահրեյնի արքան է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆա 
*Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆա
*Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆա

Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Բահրեյնի միապետներ
Կատեգորիա:Արաբ քաղաքական գործիչներ
Բելգրադի ֆոնդային բորսա

**Բելգրադի ֆոնդային բորսա** (), ֆոնդային բորսա Բելգրադում (Սերբիա)։

## Պատմություն
Առաջին անգամ բորսան հիմնադրվել է 1894 թ. նոյեմբերի 21-ին և գործել է մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը։ Բորսայում պաշտոնական առևտուրը սկսվել է 1895 թ. հունվարի 2-ին։ 1953 թ. բորսան ձևականորեն փակվել է, քանի որ չէր համապատասխանում սոցիալիստական տնտեսության նպատակներին։
Վերաբացվել է 1989 թ. որպես Հարավսլավիայի կապիտալի շուկա, սակայն Հարավսլավիայի բաժանումից հետո վերանվանվել է նորից Բելգրադի ֆոնդային բորսայի։ 2001 թ. լայնամասշտաբ սեփականաշնորհման ընթացքում բորսան սկսել է սեփականաշնորհված ձեռնարկությունների արժեթղթերի առևտուրը։ Մեկ տարի անց սկսվել է Սերբիայի պետական պարտատոմսերի առևտուր։ 2004 թ. սեպտեմբերին բորսան ընդունվել է Եվրո-ասիական ֆոնդային բորսաների դաշնություն։

## Ինդեքսները
Բելգրադի ֆոնդային բորսան ունի չորս բորսայական ինդեսքս.
* BELEXline
* BELEXfm
* BELEX15 — պարունակում է 15 ամենալիկվիդային էմիտենտներին
* SRX

## Գործունեությունը
2006 թ. բորսայում ցուցակագրված էին մոտավորապես 1200 ընկերության արժեթղթեր, իսկ շուկայի կապիտալիզացիան հասել էր 11 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ
Կատեգորիա:Բելգրադի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1894 հիմնադրումներ Սերբիայում
Պորտոգրուարո

**Պորտոգրուարո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 25158 մարդ։ Խտությունը կազմում է 231 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 102 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30026։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Անդրեաս Առաքյալը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի նոյեմբերի 30-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի գլխավոր կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Նովենտա դի Պիավե

**Նովենտա դի Պիավե** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6159 մարդ։ Խտությունը կազմում է 331 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30020։ Հեռախոսային կոդ՝ 30020։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սան Մաուրոն։

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի գլխավոր կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սումարա

**Սումարա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լոդմա գետի ափին՝15 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 77 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **03020300512103000040062**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **103004006**
* *Ավազանի կոդը* - **03.02.03.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **03**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ֆորմոսա

**Ֆորմոսա** (իսպ. *Formosa*), քաղաք Արգենտինայում։

## Աշխարհագրությունը և կլիման
Ֆորմոսա քաղաքը գտնվում է Արգենտինայի հյուսիսի ծայրամասում, Պարագվայ գետի ձախ ափին։ Այս քաղաքը հանդիսանում է Ֆորմոսա պրովինցիայի վարչական կենտրոնը և նրա ամենախոշոր քաղաքը։

Քաղաքի կլիման խոնավ է, մերձարևադարձային, ամռանը երբեմն լինում են չոր ժամանակահատվածներ։ Ամռանը հիմնականում ջերմաստիճանը տատանվում է +30°С-ից մինչև +45°С, ձմռանը՝ +12°С-ից մինչև +23°С։

## Պատմություն
Մինչև եվրոպացիների Ֆորմոսա գալը, այն բնակեցված է եղել տոբա և վիչի հնդկացիական ժողովուրդներով։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1879 թվականի ապրիլի 8-ին։ Քաղաքի անվանումը ծագել է հին իսպանական fermosa բառից, որը նշանակում է «հիասքանչ»։ Այդպես են անվանել Պարագվայ գետի թեքումը, որտեղ հիմա քաղաք է կառուցված, իսպանացի նավաստիները այստեղ փնտրում էին լեգենդար *Արծաթե լեռները* (Sierra de Plata)։

## Տնտեսությունը և տեսարժան վայրերը
Առաջին հերթին Ֆորմոսա քաղաքը հանդիսանում է խոշոր վարչական կենտրոն։ Նրա տնտեսության մեջ մեծ դեր է խաղում տեղական գյուղատնտեսական մթերքների վերամշակումը, հատկապես բամբակի և փայտի։

Ֆորմոսան ժամանակակից ճարտարապետության քաղաք է, բայց XIX դարի վերջի և ХХ դարի սկզբի մի քանի շինություններ գրավում են զբոսաշրջիկների ուշադրությունը, ինչպիսիք են Մայր տաճարը, մարզպետարանի շենքը և այլն։

## Տեղական տոները
* *Carneval* (փետրվար)
* *Քաղաքի օրվա տոն (Día de la Fundación)* (ապրիլի 8)
* *Կաթողիկե Տիրամոր տոն (Fiesta de la Virgen de la Catedral)* (հուլիսի 16)
* *Գետի տոն (Fiesta del Río)* (նոյեմբեր)

Կատեգորիա:1879 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Սերբիայի վիճակագրություն

Սերբիայում մարդահամարներ են կատարվում ամեն տասը տարին մեկ, կազմակերպվում Սերբիայի Հանրապետության վիճակագրական կենտրոնի կողմից։ Առաջին մարդահամարը Սերբիայում կատարվել է 1834 թվականին։ Մարդահամարներ են անցկացվել նաև 1884, 1890, 1895, 1900, 1905, 1866 և 1874 թվականներին։ Սերբիայի թագավորության շրջանում մարդահամարներ են անցկացվել 1884, 1890, 1895, 1900, 1905 և 1910 թվականներին։ Վերջերս տեղի ունեցած մարդահամարները եղել են 2002 և 2011 թվականներին։

## Կանխատեսումներ
* *Աղբյուր*:
Հետևյալ կանխատեսումները ապագա բնակչության վերաբերյալ Սերբիայի ազգային վիճակագրական ինստիտուտի հաղորդած պաշտոնական տվյալներն են։

## Վիճակագրական կարևոր տեղեկություններ
### 1880–1887

* *Աղբյուր։*

### 1900–1912
* *Աղբյուր։*

### 1950–2014
Սերբիայի տվյալները (ներառյալ Կոսովոն)։
* *Աղբյուր։*

## Էթնիկ խմբեր
right|thumb|285px|Սերբիայի էթնիկ քարտեզը, 2002 թվականի մարդահամար

Բալկանների մեջտեղում գտնվելով՝ Սերբիան տարբեր էթնիկ խմբերի տունն է։ Համաձայն 2011 թվականի մարդահամարի՝ սերբերը երկրի ամենամեծ էթնիկ խումբն են և կազմում են բնակչության 83,3 տոկոսը։


File:Praha, Staré Město, Prašná brána, srbští tanečníci.JPG|Սերբեր
File:National costume and dance Csárdás.jpg|Հունգարացիներ
File:Slovak-Traditional-Music-Festival-Glozan-Serbia.jpg|Սլովակներ
File:Vlaške igre 2003.jpg|Վալախներ


## Կրոն

Սերբիան Եվրապայի այն երկրներից մեկն է, որ ունի կրոնական բազմազանություն։ Մեծամասնությունը օրթոդոքս և կաթոլիկ ճյուղի հետևորդներ են։

Օրթոդոքս քրիստոնյաները կազմում են 6,079,396 մարդ կամ բնակչության 84.5%-ը։ Այս ճյուղի հետևորդնեի մեծամասնությունը սերբեր են։ Օրթոդոքսական այլ համայնքներ են մոնտենեգրացիները, ռումինացիները, վալախները, մակեդոնացիները և բուլղարացիները։

Կան 356,957 կաթոլիկներ Սերբիայում, կազմում են բնակչության ուղիղ 5%-ը։ Նրանց մեծամասնությունն ապրում է Վոյվադինայում, որը այնպիսի ազգերի տունն է, ինչպիսիք են հունգարացիները, խորվաթները, սլովակները և չեխերը։

Մուսուլմաները բնակչության 3%-ն են կազմում և երրորդ ամենամեծ էթնիկ խումբն են։
Աթեիստները կազմում են 80.053 մարդ և բնակչության 1,1%-ը։

## Լեզուներ

Պաշտոնական լեզուն սերբերենն է։ Ազգային փոքրամասնություն կազմողների լեզուներն են հունգարերենը, ալբաներենը, ռումիներենը, բուլղարերենը, խորվաթերենը։ Այս բոլոր լեզուները պաշտոնական են համարվում տարբեր քաղաքներում, որոնց 15%-ից ավելին կազմում են ազգային փոքրամասնությունները։

## Կրթություն
2011 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ Սերբիայում գրագիտությունը 98% է, մինչդեռ համակարգչային գրահիտությունը կազմում է 49%։ Որոշ մարդահամարներ ցույց են տալիս հետևյալ ցուցանիշները. 16.2%-ը ունի բարձրագույն կրթություն, 46%-ը՝ միջնակարգ, 20.7%-ը՝ հիմնական, իսկ 13,7%-ը չի ստացել հիմնական կրթություն։

## Առողջություն
Սերբիայի բնակչության կյանքի տևողությունը 74,2 տարի է։ Տղամարդկանց մոտ այդ ցուցանիշը կազմում է 71.6, իսկ կանանց մոտ 76.8 տարի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբիա
Կատեգորիա:Վիճակագրություն
Դրախտավարդազգիներ

**Դրախտավարդազգիներ** կամ հորետազգիներ (), ընտանիքն ընդգրկում է 6 ցեղի ներկայացուցիչներ, որոնցից միայն սրնգենին է բնականորեն աճում Հայաստանում։ Ընտանիքի մյուս ցեղը, որի մի քանի ներմուծված ներկայացուցիչներ աճեցվում են մեր հանրապետությունում՝ դեյցիան է։ Տարածված են Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում, ինչպես նաև Եվրոպայի շատ տարածքներում։

## Ցեղեր
### Ցեղ Սրնգենի

Սրնգենի, կիպրոս, կեղծ հասմիկ, հորտենազգիների (Hydrangeaceae) ընտանիքի տերևաթափ թփերի ցեղ։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։
Հանդիպում է հյուսիս–արևելյան մարզերի կաղնու, բոխու, հաճարենու անտառներում (1000-1800 մ)։ Տարածված է նաև Եվրոպայում, Արևելյան Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։

### Ցեղ Դեյցիա

Դեյցիա բազմամյա ծառեր, ընտանիք Hydrangeaceae։ Բնականոն աճում է Արևելյան Ասիայում՝ Ճապոնիայի լեռնային անտառներում և թփուտներում։
Տերևաթափ բույս է՝ մինչև 1 մ բարձրությամբ, ուղղաձիգ սաղարթով։ Ապրում են մինչև 25 տարի։ Ծաղիկները սպիտակ են՝ հավաքված հուրան կամ ողկույզ ծաղկաբույլերում։

## Գրականություն
* Ծառագիտություն։ Ժ. Հ. Վարդանյան

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Խաչատուր Քյափանակցյան

**Խաչատուր Գևորգի Քյափանակցյան** (հունիսի 24, 1968, Գյումրի, Հայկական ԽՍՀ - սեպտեմբերի 30, 2007), հայ ծանրամարտիկ, մարզիչ, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի կրկնակի ռեկորդակիր հրում վարժությունում։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1990)։

## Կենսագրություն
Խաչատուր Քյափանակցյանը ծանրամարտով սկսել է զբաղվել 1980 թվականից Վահան Բիչախչյանի գլխավորությամբ։ 1990 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մեդալակիր և արժանացել է ԽՍՀՄ գավաթին։ 1993 թվականին անդամագրվել է Հայաստանի ազգային հավաքականի մեջ։ 1993 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ 1994, 1995, 1998 թվականներին դարձել է Եվրոպայի մրցանակակիր։ Ատլանտայում կայացած օլիմպիական խաղերի ժամանակ Խաչատուր Քյափանակցյանը հաղթել է հրում վարժությունում, բայց պոկում վարժությունում երեք մոտեցումներն էլ ձախողել է։

2000 թվականին ավարտել է մարզիկի կարիերան։ 2005-2007 թվականներին ծանրամարտի Հայաստանի ազգային հավաքականի մարզիչ։

2007 թվականին սեպտեմբերի 19-ին Գյումրի-Վանաձոր ավտոճանհապարհին տեղի ունեցած ավտովթարից Խաչատուր Քյափանակցյանը զոհվել է։

2008 թվականին հայ ծանրամարտիկ Տիգրան Մարտիրոսյանը Եվրոպայի առաջնությունում իր հաղթանակը նվիրեց Խաչատուր Քյափանակցյանի հիշատակին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.chidlovski.net/liftup/l_athleteResult.asp?a_id=764
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ky/khachatur-kyapanaktsyan-1.html 

Կատեգորիա:1968 ծնունդներ
Կատեգորիա:2007 մահեր
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Հունիսի 24 ծնունդներ
Պուոս դ’Ալպագո

**Պուոս դ’Ալպագո ** (), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Վենետո մարզում, Բելունո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 2347 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտություն՝ 181 մարդ/կմ², տարածքը զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես, փոստային ինդեքս՝ 32015, հեռախոսային կոդ՝ 0437։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1871 from:0 till: 1669
 bar:1881 from:0 till: 1726
 bar:1901 from:0 till: 2064
 bar:1911 from:0 till: 2413
 bar:1921 from:0 till: 2498
 bar:1931 from:0 till: 2419
 bar:1936 from:0 till: 2288
 bar:1951 from:0 till: 2474
 bar:1961 from:0 till: 2369
 bar:1971 from:0 till: 2295
 bar:1981 from:0 till: 2290
 bar:1991 from:0 till: 2269
 bar:2001 from:0 till: 2347
 bar:2011 from:0 till: 2542
PlotData=
 bar:1871 at: 1669 fontsize:S text: 1669 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1726 fontsize:S text: 1726 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2064 fontsize:S text: 2064 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2413 fontsize:S text: 2413 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2498 fontsize:S text: 2498 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2419 fontsize:S text: 2419 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2288 fontsize:S text: 2288 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2474 fontsize:S text: 2474 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2369 fontsize:S text: 2369 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 2295 fontsize:S text: 2295 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 2290 fontsize:S text: 2290 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 2269 fontsize:S text: 2269 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 2347 fontsize:S text: 2347 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 2542 fontsize:S text: 2542 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ասսամերեն

**Ասսամերեն** կամ **ասսամ** *([[բենգալերեն]] অসমিয়া Ôxômiya),* Հնդկաստանի հնդարիական ենթախմբի հնդիրանական խմբի հնդեվրոպական լեզուների թվին է պատկանում, մոտ է բենգալերենին և օրիային։ Ասսամերենը Հնդկաստանի Ասսամ նահանգի պաշտոնական լեզուն է։

## Աշխարհագրական տարածում և կարգավիճակ
Ասսամերենով խոսում են մոտավորապես 20 միլիոն մարդ։ Տարածված է հիմնականում հյուսիսարևելյան Հնդկաստանում՝ Ասսամ, Մեգհալայա, Արունաչալ Պրադեշ նահանգներում։ Ասսամերեն կրողներ են նաև Բանգլադեշում և Բութանում։ Ասսամերենով են խոսում Բրահմապուտրա գետի հովիտներում. արևմուտքում, նախկին Կուչ-Բեհար նահանգի սահմաններից մինչև արևելքի Դիբրուգարհ քաղաքը։

## Լեզվի կազմավորում
Ասսամերենի կազմավորումը սկսվում է 10-11-րդ դարերում։ Ասսամերենը մոտ է բենգալերեն և օրիյա լեզուներին։ Բոլոր երեք լեզուներն էլ առաջացել են մահաթհի լեզվից։ Էական ազդեցություն է ունեցել մահաթհի-ապաբխրանշան։ Ասսամերենը իր պատմության ընթացքում կրել է նաև Տիբեթա-Բիրմայական լեզուների և ավստրո-ասիական լեզվաընտանիքի ազդեցությունը։ 1228 թվականին ահոմների գրավումից հետո ասսամերենը մեծ թվով բառեր է փոխառել ահոմերենից (շաներեն կամ շան լեզու)։ Ասսամում վիշնայիզմի կրոնական գրականության տարածմամբ ասսամերեն լեզուն հարստացել է սանսկրիտերենի բառապաշարով։

Ասսամերեն վանկային տառերը շատ նման են բենգալերենին։ Ասսամերեն վանկային այբուբենը, որը ծագում է հին հնդկական բրահմայի գրերից, վերջնականապես ձևավորվել է 19-րդ դարի սկզբում։

## Քերականություն
Ասսամերենը բաժանվում է երկու ճյուղի՝ արևելյան և արևմտյան։ Ասսամերենով գրված գրականությունը հիմնվել է արևելյան դիալեկտի վրա։ Ասսամերենի ժամանակակից հնչյունաբանությանը բնորոշ է սինհարմոնիզմը։ Բառակազմությունն իրականացվում է բառերի համադրությամբ, վերջածանցներով և նախածանցներով։ Գոյականները բաժանվում են 4 խմբի։ Շնչավորներին վերաբերվող բառերը սեռին համապատասխան բաժանվում են արական և իգական սեռերի, ընդհանուր սեռին վերաբերվում են այն բառերը, որոնց սեռային պատկանելության մասին չի շեշտվում։

## Գիր-գրականություն
Ասսամերենով առաջին գրական հիշատակություններ կան մ.թ. 14-րդ դարում Բուլափհնարայանա արքայի տիրապետության ժամանակ։ Ասսամերեն գրական լեզվի հիմքը դրել է Շահկարդևը (1449-1569)։ 15-րդ դարից կան ասամերենով գրված աշխատություններ բժշկության մասին, դրամատիկական ստեղծագործություններ, կրոնական բանաստեղծություններ, Մահաբհարաթայի և Ռամայանայի թարգմանություններ և պատմական վավերագրություններ։

Անգլիայի գաղութատիրության շրջանում ընդմիջվում է ասսամերեն գրականության զարգացումը, քանի որ պետական լեզուն դառնում է բենգալերենը։

Ասսամերենով առաջին տպագիր գիրքը հրատարակվել է 1813 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
# Индия, Ассамский http://www.indiatrips.ru/page-89.html
# Бабакаев В.Д. Ассамский язык. М. – Л., 1961
# С. А. Маретина. Народы Южной Азии, М., 1963
# Medhi Kaliran, Assamese grammar and origin of the Assamese language, Gauhati, 1936։
# Kakati B., Assamese, its formation and development, Gauhati, 1941;
# Sarma G., Assame-se-English dictionary, Shillong, 1957;
# Sarma G.English-Assamese dictionary, Calcutta — Jorhat, 1957.

Կատեգորիա:Ասսամ
Կատեգորիա:Բութանի լեզուներ
Կատեգորիա:Հնդարիական լեզուներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի լեզուներ