Հետին ապակենման մարմնի շերտազատում

**Հետին ապակենման մարմնի շերտազատում,** ախտաբանական վիճակ, որի դեպքում ապակենման մարմնի հետին թաղանթը անջատվում է ցանցաթաղանթից։ Այն վերաբերում է հետին հիալոիդ թաղանթի անջատմանը ցանցաթաղանթից՝ ապակենման մարմնի հիմքից հետ հատվածներում (ապակենման մարմնի հիմքը 3-4 մմ լայնությամբ կպում է ատամնավոր եզրին)։

Այս վիճակը հաճախ հանդիպում է տարեցների շրջանում։ Այն զարգանում է 65 տարեկանից բարձր անձանց ավելի քան 75%-ի մոտ։ Թեև այն ավելի քիչ է հանդիպում 40-50 տարեկանների շրջանում, այդ տարիքային խմբում ևս հազվադեպ չէ։ Որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ այս վիճակն ավելի հաճախ է հանդիպում կանանց շրջանում։

## Ախտանիշներ և նշաններ
մինի|Վայսի օղակ՝ մեծ, օղակաձև լողացող մարմին, որը նկատվում է, երբ ապակենման մարմինը շերտազատվում է ցանցաթաղանթից։
Երբ տեղի է ունենում հետին հիալոիդ թաղանթի անջատում ցանցաթաղանթից, ի հայտ է գալիս ախտանշանների բնորոշ պատկեր։

* Ֆոտոպսիաներ
* Լողացող մթագնումների քանակի հանկարծակի և կտրուկ աճ
* Լողացող կամ մազանման մթագնումների օղակ՝ կենտրոնական տեսողության քունքային կողմում

Հետին ապակենման մարմնի շերտազատման հետևանքով՝ ցանցաթաղանթին կպած հետին հիալոիդը կարող է ձգել ցանցենին։ Թեև ցանցաթաղանթում ցավային նյարդաթելեր չկան, հետին հիալոիդի ձգումը կարող է գրգռել ցանցաթաղանթը, ինչի հետևանքով առաջանում են լուսարձակումներ, որոնք կարող են ցիկլային դրսևորվել։

Եթե ցանցաթաղանթային անոթը պատռվում է, արյան արտահոսքը ապակենման մարմնի խոռոչ հաճախ ընկալվում է որպես լողացող մասնիկների «տեղատարափ»։ Ցանցաթաղանթային անոթները կարող են պատռվել ինչպես ցանցաթաղանթի պատռումով պայմանավորված, այնպես էլ երբեմն առանց ցանցաթաղանթի պատռման։

Վայսի օղակը հնարավոր է տեսնել օֆթալմոսկոպիայի ընթացքում՝ որպես կարևոր ցուցիչ, որ տեղի է ունեցել ապակենման մարմնի շերտազատում։ Այս օղակը շերտազատումից հետո կարող է տարիներ շարունակ ազատ լողացող վիճակում մնալ։

### Բարդություններ
Ցանցաթաղանթի շերտազատման վտանգը բարձրանում է ապակենման մարմնի շերտազատումից հետո առաջին 6 շաբաթվա ընթացքում, սակայն այն կարող է առաջանալ նաև դեպքից ավելի քան 3 ամիս անց։ Ապակենման մարմնի շերտազատման հետ կապված ցանցաթաղանթի պատռվածքների և շերտազատման վտանգն ավելի բարձր է այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն միոպիկ ցանցաթաղանթային դեգեներացիա, ցանցանման դեգեներացիա ինչպես նաև ցանցաթաղանթի նախկին պատռվածքների կամ շերտազատման ընտանեկան կամ անձնական պատմություն։

## Պատճառներ
Ապակենման մարմինը դոնդողանման նյութ է, որը լցնում է ոսպնյակից հետ տարածությունը։ Ապակենման մարմնի և ցանցաթաղանթի միջև գտնվում է հետին հիալոիդային թաղանթը։ Տարիքի հետ ապակենման մարմինը փոփոխվում է՝ փոքրանում և ձևավորում է կուտակման գրպաններ՝ ինչպես դոնդողը տարայից առանձնանալիս։ Որոշ փուլում ապակենման մարմնի հետին թաղանթը կարող է պոկվել ցանցաթաղանթից։ Սա սովորաբար տեղի է ունենում հանկարծակի, սակայն հնարավոր է նաև դանդաղ՝ ամիսների ընթացքում։

Տարիքը և ռեֆրակցիոն խանգարումները դեր են խաղում առողջ անձանց մոտ ապակենման մարմնի հետին թաղանթի շերտազատման առաջացման ժամանակի որոշման մեջ։ Հետին ապակենման մարմնի շերտազատումը հազվադեպ է էմետրոպ անձանց մոտ մինչև 40 տարեկանը և տարիքին զուգընթաց դրա հաճախականությունը աճում է՝ հասնելով մինչև 86%՝ 90-ն անց տարիքային խմբում։ Մի շարք ուսումնասիրություններ ցույց են տվել հետին ապակենման մարմնի շերտազատման առաջացման տատանումներ՝ դիահերձումների դեպքերում 20%-ից մինչև 57% ավելի տարեց հիվանդների խմբում (միջին տարիքը՝ 83.4 տարի)։

6 դիօպտրիայից բարձր կարճատեսություն ունեցող անձինք բոլոր տարիքներում ունեն շերտազատման առաջացման ավելի բարձր ռիսկ։ Հետին ապակենման մարմնի շերտազատումը ինքնին ուղղակիորեն չի սպառնում տեսողությանը։ Այնուամենայնիվ, դրա նկատմամբ հետաքրքրությունը աճում է, քանի որ ապակենման մարմնի և ցանցաթաղանթի փոխազդեցությունը կարող է վճռորոշ դեր ունենալ ծանր ապակենման-ցանցաթաղանթային ախտաբանական վիճակների զարգացման մեջ, օրինակ՝ էպիռետինալ թաղանթի։

Հետին ապակենման մարմնի շերտազատումը կարող է առաջանալ նաև կատարակտի վիրահատությունից հետո՝ վիրահատությունից մի քանի շաբաթ կամ ամիս անց։

Ապակենման մարմնի հետին թաղանթը առաջային հատվածում առավել ամուր է կպած ցանցաթաղանթին ապակենման մարմնի հիմքի մոտ։ Սովորաբար թաղանթը չի տարանջատվում ապակենման մարմնի հիմքից, թեև այն կարող է շերտազատվել ծայրահեղ ծանր վնասվածքի դեպքում։ Սակայն ապակենման մարմնի հիմքը կարող է ունենալ անկանոն հետին եզր։ Երբ այդ եզրը անկանոն է, ապակենման մարմնի հետին թաղանթի՝ ցանցաթաղանթից պոկվելու ժամանակ առաջացող ուժերը կարող են կենտրոնանալ ապակենման մարմնի հիմքի հետին փոքր ելուստների վրա։ Նմանապես, որոշ մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն ցանցաթաղանթի ախտահարումներ, ինչպիսիք են ցանցանման դեգեներացիան կամ անոթա-ցանցաթաղանթային սպիերը, ապակենման մարմնի հետին թաղանթը կարող է անոմալ կերպով կպած լինել ցանցաթաղանթին։ Եթե առաջանում է բավարար ձգում այդ կետերում ցանցաթաղանթը կարող է պատռվել։ Եթե առկա են միայն փոքր կետային պատռվածքներ, դրանք կարող են թույլ տալ գլիալ բջիջներին ներթափանցել ապակենման մարմին և բազմանալ՝ ձևավորելով բարակ էպիռետինալ թաղանթ, որը խեղաթյուրում է տեսողությունը։ Ավելի ծանր դեպքերում ապակենման մարմնի հեղուկը կարող է ներթափանցել պատռվածքի տակ, բաժանել ցանցաթաղանթը աչքի հետին հատվածից և առաջացնել ցանցաթաղանթի շերտազատում։ Վնասվածքը կարող է լինել տարբեր տեսակի՝ դեմքին հասցված բութ հարվածից (օրինակ՝ բռնցքամարտիկի հարված) մինչև որոշ դեպքերում չափազանց ուժեղ հազը կամ քիթը ուժգին մաքրելը։

## Ախտորոշում
Հետին ապակենման մարմնի շերտազատումը ախտորոշվում է բբի լայնացմամբ կատարվող աչքի զննման միջոցով։ Որոշ հիվանդների մոտ ապակենման մարմնի դոնդողը չափազանց թափանցիկ է, ինչի պատճառով դժվար է լինում նկատել շերտազատումը։ Նման դեպքերում կիրառվում են լրացուցիչ գործիքային հետազոտություններ, ինչպիսիք են օպտիկական կոհերենտ տոմոգրաֆիան կամ աչքի ուլտրաձայնային հետազոտությունը։

## Բուժում
Հետին ապակենման մարմնի շերտազատումը բուժում չի պահանջում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ առկա են համակցված ցանցաթաղանթային պատռվածքներ, որոնք անհրաժեշտ է վերականգնել։ Ցանցաթաղանթային պատռվածքների բացակայության դեպքում ապակենման մարմինը շարունակաբար կնճռոտվում  և հեղուկանում է, լողացող մթագնումները սովորաբար դառնում են ավելի քիչ նկատելի և վերջիվերջո ախտանշանների մեծ մասը լիովին անհետանում է։ Ապակենման մարմնի շարունակական լողացում ունեցող հիվանդների շուտափույթ զննումը՝ զուգակցված  առկա ցանկացած ցանցաթաղանթային պատռվածքների արագ բուժման հետ, առաջարկվել է որպես որոշ տեսակի ցանցաթաղանթային շերտազատումների կանխարգելման ամենաարդյունավետ միջոց։

## Տես նաև
* Կենտրոնական շճային խորիոռետինոպաթիա
* Ապակենման մարմնի դեստրուկտիվ փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ