Չիակի Մուկաի

**Չիակի Մուկաի** ( ) ճապոնացի բժիշկ և JAXA տիեզերագնաց: Առաջին ճապոնուհին և ասիացի կինը՝ տիեզերքում։ Ճապոնիայի առաջին քաղաքացին, ով ունեցել է երկու տիեզերական թռիչք: Երկուսն էլ Space Shuttle առաքելություններ էին. առաջինը եղել է 1994 թվականի հուլիսին ՝ STS-65 ՝ Կոլումբիա տիեզերանավով, որը տիեզերական լաբորատոր առաքելություն էր: Իսկ երկրորդ տիեզերական թռիչքը եղել է 1998 թվականին՝ «STS-95 Space Shuttle Discovery»-ով: Ընդհանուր առմամբ նա տիեզերքում անցկացրել է 23 օր:

Մուկայը տիեզերագնաց է ընտրվել 1985 թվականին՝ Ճապոնիայի ազգային տիեզերական գործակալության ՆԱՍԴԱ-ի կողմից (այժմ կոչվում է JAXA): Մինչ այդ նա եղել է Ճապոնիայի ամենահին համալսարանի՝ Քեյո համալսարանի սրտանոթային վիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ: 2015 թվականին նա դարձել է Տոկիոյի գիտության համալսարանի փոխնախագահ։ Բացի այդ, նա դարձել է JAXA-ի տեխնիկական խորհրդատու:

## Վաղ կյանք և կրթություն
Չիակի Մուկայը ծնվել է Գումմա պրեֆեկտուրայի Տաթեբայաշի քաղաքում։ Նա 1971 թ.-ին ավարտել է Տոկիոյի «Keio Girls» ավագ դպրոցը: 1977թ․-ին Քեյոյի համալսարանի բժշկության դպրոցում ստացել է բժշկության ոլորտում դոկտորի կոչում։ Իսկ 1988 թ․-ին ստացել է ֆիզիոլոգիայի դոկտորի կոչում։ 1989թ․-ին հավաստագրվել է որպես սրտանոթային վիրաբույժ՝ Ճապոնիայի վիրաբուժական միության կողմից։

Մուկայը «Ամերիկյան օդատիեզերական բժշկական ասոցիացիայի», «Միկրոգրավիտացիայի կիրառման ճապոնական միության», «Ճապոնիայի օդատիեզերական և շրջակա միջավայրի բժշկական միության», «Սրտանոթային և կրծքային վիրաբուժության ճապոնական միության», և «Ճապոնիայի վիրաբուժական միության» անդամ է:

## Բժշկական կարիերա
Մուկայը պաշտոններ է զբաղեցրել մի քանի հիվանդանոցներում և հաստատություններում:

* Հավաստագրված որպես բժիշկ - 1977 թ
* Տոկիոյի Քեյո համալսարանին կից հիվանդանոցի ընդհանուր վիրաբուժության օրդինատոր - 1977–1978թթ․
* Սիձուկո պրեֆեկտուրայի Շիմիզու գլխավոր հիվանդանոցի բժշկական անձնակազմի վիրաբույժ - 1978թ․
* Կանագավա պրեֆեկտուրայի Սասեկայկա Կանագավա հիվանդանոցի բժշկական անձնակազմի վիրաբույժ- 1979թ․
* Քեյո համալսարանին կից հիվանդանոցի սրտանոթային վիրաբուժության օրդինատոր - 1980
* Տոտիգի պրեֆեկտուրայի Սայսեկայա Ուցունոմիա հիվանդանոցի  սրտանոթային վիրաբույժ - 1982
* Քեյո համալսարանին կից հիվանդանոցի սրտանոթային վիրաբուժության գլխավոր օրդինատոր -1983
* Քեյո համալսարանի սրտանոթային վիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ

1979 թվականից ի վեր Մուկաին է վերաբերվել մոտ վաթսուն գրախոսվող գիտական ​​հրապարակումներ:

## Տիեզերագնացի կարիերա
1985 թ.- ին Մուկաին ընտրվեց երեք ճապոնական «Payload Specialist»-ի թեկնածուներից մեկը՝  մասնակցելու STS-47-ի վրա անցկացված նյութերի մշակման առաջին փորձարկման համար (Spacelab-J)։ Նա նաև ծառայել է որպես Նեյրոլաբ (STS-90) առաքելության պահեստային բեռնատարի մասնագետ: Մուկայը տիեզերք է գնացել ավելի քան 566 ժամ: Նա թռել է  STS-65-ով՝ 1994թ․-ին և STS-95-ով՝ 1998թ․-ին:

Որպես ՆԱՍԴԱ-ի տիեզերագնաց՝  նա եղել է Սրտանոթային ֆիզիոլոգիայի բաժանմունքում, Տիեզերական կենսաբժշկական հետազոտությունների ինստիտուտում, ՆԱՍԱ-ի Ջոնսոնի տիեզերական կենտրոնում: 1992 թվականից Մուկայը շարունակում է մնալ Տեխաս նահանգի Հյուստոն քաղաքի Բեյլորի բժշկական քոլեջի վիրաբուժության բաժանմունքի գիտական ղեկավարը:1992-1998 թվականներին նա եղել է Տոկիոյի Քեյո համալսարանի բժշկական դպրոցի վիրաբուժության ամբիոնի հրավիրյալ դոցենտ, իսկ 1999 թվականին ստացել է համալսարանի հրավիրյալ պրոֆեսորի կոչում:

2003 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ՆԱՍԴԱ-ն միավորվեց ISAS-ի (Տիեզերագնացության և տիեզերագնացության ինստիտուտ) և NAL-ի (Ճապոնիայի ազգային օդատիեզերական լաբորատորիա) հետ և վերանվանվեց Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA):

Մուկաին նշանակվել է STS-107 առաքելության գիտաշխատողի տեղակալ: Այդ պաշտոնում նա համակարգում էր գիտական ​​գործողությունները այս գիտական ​​առաքելության համար: 2009 թվականին Մուկայը հրավիրվել է դասախոս՝ Միջազգային տիեզերական համալսարանում:

### STS-65
«STS-65 Columbia»-ն(հուլիսի 8–23, 1994) երկրորդ միջազգային միկրոգրավիտացիայի լաբորատորիայի (IML-2) թռիչքն էր։ Առաքելությունը բաղկացած էր տիեզերական գիտության 82 հետազոտություններից (մարդու ֆիզիոլոգիա, տիեզերական կենսաբանություն, ճառագայթային կենսաբանություն և կենսամշակում) և միկրոգրավիտացիայի գիտություն (նյութագիտություն, հեղուկ գիտություն և հետազոտություն միկրոգրավիտացիոն միջավայրի և հակաքայլերի վերաբերյալ): IML-2-ը նշանակվել է նաև որպես երկարատև ուղեծրի առաքելություն, որը կենտրոնացած է սրտանոթային համակարգի, ինքնավար նյարդային համակարգի և ոսկրային ու մկանային նյութափոխանակության հետ կապված բժշկական փորձերի վրա: Առաքելությունն իրականացվել է Երկրի 236 ուղեծրում՝ անցնելով ավելի քան 6,1 միլիոն մղոն՝  353 ժամ 55 րոպեում:

### STS-95
«STS-95 Discovery»-ը (հոկտեմբերի 29-ից նոյեմբերի 7, 1998 թ.) իննօրյա առաքելություն էր, որի ընթացքում անձնակազմն աջակցեց մի շարք հետազոտական ​​բեռների, ներառյալ Սպարտայի արեգակնային տիեզերանավի տեղակայումը, Hubble տիեզերական աստղադիտակի ուղեծրային համակարգերի փորձարկման հարթակը և տիեզերական թռիչքների ու ծերացման գործընթացի վերաբերյալ հետաքննությունները: Առաքելությունն իրականացվել է Երկրի 134 ուղեծրում՝ անցնելով 3,6 միլիոն մղոն՝ 213 ժամ 44 րոպեում:

## Տիեզերքից վերադառնալուց հետո
Մուկայը եղել է Միջազգային տիեզերական համալսարանի (ISU) հրավիրյալ պրոֆեսոր 2004 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2007 թվականի սեպտեմբերը: 2007- 2012 թվականներին նա աշխատել է JAXA-ում՝ ծառայելով որպես Տիեզերական կենսաբժշկական հետազոտությունների գրասենյակի, Մարդկային տիեզերական տեխնոլոգիաների և տիեզերագնացների բաժնի, Մարդկային տիեզերական համակարգի և Օգտագործման առաքելության տնօրինության տնօրեն։

2011 թվականի ապրիլից մինչև 2015 թվականը Մուկայը եղել է JAXA-ի գործադիր տնօրենի ավագ խորհրդական: Բացի այդ, նա 2012 թվականի հուլիսին դարձել է JAXA Կիրառական տիեզերական բժշկության և մարդու հետազոտությունների կենտրոնի (J-CASMHR) տնօրեն:

2015 թվականի մարտին Մուկայը դարձել է Տոկիոյի գիտության համալսարանի փոխնախագահ և հանդիսացել է JAXA-ի տեխնիկական խորհրդատու: 2015 թվականի հունիսից նա «Fujitsu Limited»-ի տնօրենն է, իսկ 2016 թվականի հունվարից «Kao Corporation»-ի կորպորատիվ գործադիր անդամ:

## Մրցանակներ և պատվիրներ
Մուկայը ստացել է հետևյալ մրցանակները.

* Պատվո լեգեոն. Շևալիե - Ֆրանսիայի կառավարություն (2015)
* «Dream award» - Ճապոնական «Soroptimist» հիմնադրամ (2013)
* Ջո Քերվինի մրցանակ – Ավիատիեզերական բժշկական ասոցիացիա (2013)
* Ակնառու ծառայության մրցանակ – Ճապոնացի կին գիտնականների միություն (1996)
* Կոնգրեսի հատուկ ճանաչում – ԱՄՆ Կոնգրես (1995)
* «Happy Hands Award» – Սաթեի երիտասարդական առևտրի պալատ (1995)
* Կորեայի օդաբժշկական ասոցիացիայի պատվավոր անդամ (1995)
* «Tatebayashi Children's Science Exploratorium»-ի պատվավոր նախագահ (1995)
* Վարչապետի հատուկ մեջբերումը գենդերային հավասարության հարցում ներդրումների համար (1995)
* «The De La Vaux» մեդալ – Oդագնացության միջազգային ֆեդերացիա (1995)
* Տիեզերական կենսաբանության առաջխաղացման գործում առանձնահատուկ ծառայության համար մրցանակ – Տիեզերքում կենսաբանական գիտությունների ճապոնական միություն (1995)
* Վարչապետի հատուկ մեջբերում (1994)
* Գիտության և տեխնոլոգիաների պետական ​​նախարարի շնորհակալագիր (1994 & 1992)
* Գումմայի պրեֆեկտուրայի բնակիչների Երախտագիտության վկայական (1994)
* Տաթեբայաշի քաղաքի պատվավոր քաղաքացի (1994)
* Լավագույն ծառայության մրցանակ – Ճապոնիայի Տիեզերական զարգացման ազգային գործակալություն (1994 & 1992)
* Հատկանշական նվաճումների համար մրցանակ – Տոկիոյի կանանց հիմնադրամ (1994)
* Տեխնոլոգիայի գովասանագիր – Ճապոնիայի ավիացիոն և տիեզերական գիտությունների միություն (1993)
* Աստուրիայի արքայազնի մրցանակ՝ միջազգային համագործակցության համար(1999)։

## Անձնական կյանք
Նա ամուսնացած է Մակիո Մուկաի հետ։ Նա հետաքրքրված է դահուկասահքով, լեռնադահուկային մրցակցային սպորտով, ձկնորսությամբ, սկուբա դայվինգով, թենիսով, գոլֆով, լուսանկարչությամբ, ամերիկյան գրականությամբ և ճանապարհորդությամբ:

## Ժողովրդական մշակույթում
2007 թվականին «Fuji Television»-ը թողարկեց իր՝ «Կնոջ կենսագրությունը» հաղորդաշարի հատուկ դրվագը։ Դրվագը հիմնված է Մուկաի կենսագրության վրա և գլխավոր դերում է Միհո Կանոն։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* JAXA biography
* Chiaki Mukai – the First Japanese Woman to go to Space interview from March 20, 2018, Tohoku University
* 

Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի տիեզերագնացներ