Ռիգայի ռազմագործողություն (1944)

**Ռիգայի ռազմագործողություն** (1944 թվականի սեպտեմբերի 14 – հոկտեմբերի 22)՝ Կարմիր բանակի ռազմավարական ռազմական հարձակողական գործողություն գերմանական զորքերի դեմ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, որն իրականացվել է Լատվիայում։ Այն Մերձբալթյան ռազմագործողության մասն է կազմում։ Իրականացվել է 1-ին, 2-րդ և 3-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատների ուժերի կողմից։

## Խորհրդային հրամանատարության պլանները
Խորհրդային հրամանատարության ծրագիրը հետևյալն էր. Մերձբալթյան ռազմաճակատների զորքերը, Ռիգայի ուղղությամբ համընկնող ուղղություններով հարձակումներով, պետք է մասնատեին թշնամու Ռիգայի խմբավորումը և մաս-մաս ոչնչացնեին այն (18-րդ և 16-րդ բանակների հիմնական ուժերը): 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատի ուժերը պետք է հասնեն Ռիգայի ծոցի ափ և կտրեն «Հյուսիս» բանակային խմբի ուժերի փախուստի ուղիները դեպի Պրուսիա։

## Ուժերի տեղաբաշխում
### ԽՍՀՄ
* 3-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատ (հրամանատար՝ բանակի գեներալ Ի. Ի. Մասլեննիկով)
** 67-րդ բանակ
** 1-ին հարվածային բանակ
** 54-րդ բանակ
** 61-րդ բանակ
** 14-րդ օդային բանակ
* 2-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատ (հրամանատար՝ բանակի գեներալ Ա. Ի. Երյոմենկո)
** 10-րդ գվարդիական բանակ
** 3-րդ հարվածային բանակ
** 42-րդ բանակ
** 22-րդ բանակ
** 15-րդ օդային բանակ
* 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատ (հրամանատար՝ բանակի գեներալ Հ. Ք. Բաղրամյան)
** 4-րդ հարվածային բանակ
** 43-րդ բանակ
** 51-րդ բանակ
** 6-րդ գվարդիական բանակ
** 2-րդ գվարդիական բանակ
** 5-րդ գվարդիական տանկային բանակ
** 3-րդ օդային բանակ

### Գերմանիա
* «Կենտրոն» բանակային խմբի ստորաբաժանումներ  (հրամանատար՝ գեներալ-ֆելդմարշալ Ֆ. Շյորներ)
** 18-րդ բանակ
** 16-րդ բանակ
** 3-րդ տանկային բանակ  (սեպտեմբերի 20-ից «Հյուսիս» բանակային խմբում)

## Մարտական գործողությունների ընթացքը
մինի|left|130-րդ լատվիական հրաձգային կորպուսի խորհրդային զինվորները Ռիգայի փողոցներում: 1944 թվականի հոկտեմբերի 16-ին
Ռազմաճակատների հարձակումը սկսվեց միաժամանակ 1944 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։ Հարձակման առաջին օրվա ավարտին 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատի 4-րդ հարվածային և 43-րդ բանակները 25 կիլոմետրանոց հատվածում ճեղքել էին թշնամու պաշտպանությունը և առաջխաղացել ավելի քան 10 կիլոմետր խորությամբ։ Սեպտեմբերի 16-ին 43-րդ բանակը ներխուժեց Բալդոնե քաղաք, իսկ 3-րդ մոտոհրաձգային կորպուսի ջոկատը հասավ Արևմտյան Դվինա։ Մերձբալթյան ռազմաճակատների 2-րդ և 3-րդ հարվածային խմբերը հանդիպեցին կատաղի դիմադրության, և միայն սեպտեմբերի 21-ին, օգտագործելով սեպտեմբերի 17-ին Տալլինի ռազմագործողությունը սկսած Լենինգրադյան ռազմաճակատի հաջողությունը, ավարտեց պաշտպանության ճեղքումը՝ ազատագրելով Վալմիերա և Սմիլտենե քաղաքները։ Ի պատասխան Բալդոնեն գրաված 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատի աջ թևի գործողությունների, գերմանական հրամանատարությունը Էստոնիայից քաղաքի տարածք տեղափոխեց 2 դիվիզիա և սկսեց ուժեղ հակագրոհներ։

Սեպտեմբերի 24-ին հրամանատարական շտաբը որոշեց հիմնական հարձակումը Ռիգայից տեղափոխել Մեմելի ուղղության վրա՝ կորուստները նվազեցնելու և թշնամու Մերձբալթյան խմբավորումը Արևելյան Պրուսիայից արագորեն կտրելու համար։ Վերախմբավորվելով և շարունակելով հարձակումը, սեպտեմբերի 27-ին խորհրդային զորքերը հասան թշնամու ուժեղ «Սիգուլդա» պաշտպանական գծին, որը գտնվում էր Ռիգայից 60 կիլոմետր հեռավորության վրա։

1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատի հարվածը Մեմելի ուղղությամբ (Մեմելի ռազմագործողություն) գերմանական հրամանատարությանը ստիպեց հոկտեմբերի 6-ին սկսել իր զորքերի դուրսբերումը Ռիգայի մարզից։ Մերձբալթյան ռազմաճակատների 2-րդ և 3-րդ զորքերը սկսեցին հետապնդել թշնամուն՝ անմիջապես ճեղքելով մի շարք պաշտպանական գծեր։ Հոկտեմբերի 13-ին խորհրդային զորքերը գրավեցին Ռիգայի աջ ափը, իսկ հոկտեմբերի 15-ին, անցնելով Դաուգավան, գրավեցին քաղաքն ամբողջությամբ:

Հոկտեմբերի 16-ին լուծարվեց 3-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատը, նրա զորքերը տեղափոխվեցին 1-ին և 2-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատներ, ինչպես նաև Լենինգրադի ռազմաճակատ։ 2-րդ Մերձբալթյան ռազմաճակատի զորքերը, շարունակելով իրենց հարձակումը, հոկտեմբերի 22-ին հասան թշնամու Տուկումսի պաշտպանական գծին և 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատի զորքերի հետ միասին շրջափակեցին թշնամուն Կուրլյանդիա թերակղզում։ Բալթյան նավատորմի ավիացիան և սուզանավերը, գործելով Ռիգայի ծոցում, դժվարացնում էին թշնամու ուժերի մատակարարումը, վերախմբավորումը և տարհանումը, ստեղծելով այսպես կոչված Կուրլյանդական կաթսա:

## Ռազմագործողության արդյունքներ
Ռազմագործողության արդյունքում խորհրդային զորքերը ջախջախեցին «Հյուսիս» բանակային խմբի ուժերը և ազատագրեցին Լատվիայի տարածքի զգալի մասը (բացառությամբ Կուրլյանդական թերակղզու, որտեղ գերմանական զորքերի շրջափակման մեջ գտնվող խումբը հաջողությամբ պաշտպանվում էր մինչև պատերազմի ավարտը):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմական գործողություններ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր