open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դոբրինյա Նիկիտիչ (մուլտֆիլմ)

**Դոբրինյա Նիկիտիչ** (), ռեժիսոր Վլադիմիր Դեգտյարյովի տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ըստ մանրանկարիչներ Ն. Գոլիկովի և Տ. Զուբկովիի էսքիզների։ Թողարկվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում, 1965 թվականին։

## Սյուժե
Սյուժեն հիմնված է Դոբրինյա Նիկիտիչի և Զմեյ Գորինիչի պայքարի մասին պատմող ռուսական բիլինաների վրա։

## Հեղինակներ

## Մրցանակներ
* 1966 - Համամիութենական Լենինյան Կոմերիտմիության Մրցանակ

## Թողարկում
1990-ականների մուլտֆիլմը «PRO Studio Video» ստուդիայի կողմից VHS ձևաչափով թողարկվել է խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի հավաքածուներում։ 1990-ականների երկրորդ կեսին «Twic Lyrec» ընկերության կողմից ձայներիզների վրա թողարկվել է աուդիոհեքիաթ ըստ համանուն մուլտֆիլմի, Եվգենի Կոնդրատևի տեքստով։ 2007 թվականից հետո DVD ձևաչափով թողարկվել է «Մեգա Վիդեո» կոնցեռնի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Добрыня Никитич в фильмофонде «Союзмультфильма».
* 

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Վլադիմիր Դեգտյարյովի մուլտֆիլմեր
Էլիզաբեթ Այեր

**Էլիզաբեթ Այեր** (, ), ճարտարապետության ռահվիրա ԱՄՆ Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքում, որ ճարտարապետական գործունեություն է ծավալել ավելի քան հինգ տասնամյակ։ Առաջին կինն է, որ պրոֆեսիոնալ ճարտարապետական կրթություն է ստացել Վաշինգտոնի համալսարանում և առաջին կինն է, որ Վաշինգտոն նահանգում գրանցվել է որպես ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Այերը ծնվել է 1897 թվականի հոկտեմբերին Վաշինգտոնի Թյորսթոն շրջանում։ 1916 թվականին ընդունվել է Վաշինգտոնի համալսարան, 1921 թվականին ավարտել է այն ստանալով ճարտարապետության բակալավրի աստիճան։ 1919 թվականին, դեռևս ուսանողական տարիներին, աշխատանքի է անցել ճարտարապետ Էնդրյու Վիլաթսենի մոտ։ Հաջորդ տարի երկարաժամկետ համագործակցություն է սկսել սիեթլցի ճարտարապետ Էդվին Այվիի հետ։ 1922-1923 թվականներին աշխատել է Նյու Յորքում, սակայն մեկ տարի անց վերադարձել է Սիեթլ և շարունակել համագործակցել Այվիի հետ։

1920- ական թվականներին Էլիզաբեթը հայտնի էր որպես Այվիի կոլեգա։ 1920-1930-ական թվականներին Էլիզաբեթն առանցքային դեր է ունեցել Այերի ստանձնած առանձնատների նախագծման և վերահսկման գործում։ 1930 թվականին Այերը Վաշինգտոն նահանգում գրանցվել է որպես ճարտարապետ։

1940 թվականին Այվին մահացավ ավտովթարից։ Էլիզաբեթը ֆիրմայի աշխատակից Ռոլանդ Լեմփինգի հետ շարունակեցին աշխատել ֆիրմայում։ 1942 թվականից՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նրանք դադարեցրեցին իրենց գործունեությունը և Էլիզաբեթը որպես ճարտարապետ աշխատանքի անցավ Ամերիկյան ճարտարագետների գրասենյակում։  Ճարտարապետական գործունեությամբ նա կրկին սկսեց զբաղվել 1945 թվականին։ 1950-ական թվականներին ֆիրմայի անունն անվանափոխվեց և դարձավ  Ayer & Lamping:

1970 թվականին, ճարտարապետության բնագավառում 50 տարի գործունեություն ծավալելուց հետո, Այերն անցավ թոշակի։ Նա տեղափոխվեց Վաշինգտոն նահանգի Լեյսի բնակավայր, որտեղ մինչև 1980 թվականը օգնեց նախագծման կոմիտեի աշխատանքներին։ Մահացել է Լեյսիում, 1987 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Roberts, S. Sian, and Shaughnessy, Mary, "Elizabeth Ayer," in *Shaping Seattle Architecture:   A Historical Guide to the Architects* (ed. Jeffrey Karl Ochsner), University of Washington Press, Seattle and London 1994, pages 210-215.

## Արտաքին հղումներ
* HistoryLink essay about Ayer

Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ
Դեյվիդ Ռիթենհաուս

**Դեյվիդ Ռիթենհաուս** () (), ամերիկացի աստղագետ, գյուտարար, մաթեմատիկոս, ժամագործ։ Ռիթենհաուսը եղել է Ազգային փիլիսոփայական համայնքի անդամ և ԱՄՆ դրամահատարանի առաջին տնօրենը։

Ամերիկյան հեղափոխության ժամանակ Ռիթենհաուսն օգնել է Ֆիլադելֆիայի պաշտպանության կազմակերպման գործում, ԱՄՆ ստորաբաժանումների համար ստեղծել է աստղադիտակներ և նավիգացիոն գործիքներ։ Պատերազմից հետո՝ Ռիթենհաուսը Փենսիլվանիա նահանգում մշակել է ճանապարհային և ոռոգման համակարգ։ Ավելի ուշ նա վերադարձավ աստղերի ու մոլորակների ուսումնասիրմանը և այս ոլորտում միջազգային ճանաչման հասավ։

1786 թվականին հայտնագործեց առաջին դիֆրակցիոն ցանցը։

## Հիշողություն
1970 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Ռիթենհաուսի անունը շնորհեց Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարանին։

## Մշակույթում
Դեյվիդ Ռիթենհաուսը եղել է «Անժամանակ» հեռուստաշոուի առաջին սեզոնի հիմնական անտագոնիստը, *«Rittenhouse»* առասպելական կազմակերպության հիմնադիրը։ Ժամագործ էր, հայտնի էր որպես դավադիր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Greenslade, Thomas B., "Wire Diffraction Gratings," *The Physics Teacher*, February 2004. Volume 42 Issue 2, pp.&nbsp;76–77. http://scitation.aip.org/getabs/servlet/GetabsServlet?prog=normal&id=PHTEAH000042000002000076000001&idtype=cvips&gifs=Yes

## Արտաքին հղումներ
*Historic RittenhouseTown, Birthplace of N. American Paper & David Rittenhouse
*Biography and portrait at the University of Pennsylvania 
*History of the University of Pennsylvania Orrery 
*History of the Princeton Orrery
*The Rittenhouse Astronomical Society
*
*
*David Rittenhouse at everything2.com

Կատեգորիա:1732 ծնունդներ
Կատեգորիա:1796 մահեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրիլի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունիսի 26 մահեր
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռատգերսի համալսարանի շրջանավարտներ
Սարսուի գավառակ

**Սարսու**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։

Տարածքով համապատասխանում էր Տուրուբերան աշխարհի Աղիովիտ գավառին։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Սեն Ժենի Պույի

**Սեն Ժենի Պույի** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր շրջանի կազմի մեջ, մտնում է Էն դեպարտամենտի, Ֆերնե Վոկտեր կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգն է Ժեկսը։

Կոմունայի կոդը՝ 01354։

## Աշխարհագրություն
Կոմուննան գտնվում է Փարիզից մոտ 400 կմ հարավ-արևելք, Լիոնից 110 կմ հյուսիս-արևելք, և 65 կմ արևելք Բուրկ ան Բրես քաղաքից։

Կոմուննայի տարածքով են հոսում Ալոնդոն և Լյոն գետերը։

## Կլիմա
Կլիման կիսամայրցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևները հաճախ չեն, հիմնականում տեղում են ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմուննայի բնակչությունը համաձայն 2010 թվականի կատարված մարդահամարի կազմում էր 8914 մարդ։ Այս ցուցանիշով Սեն Ժենի Պույին գտնվում է Քն դեպարտամենտի քաղաքներից բնակչությամբ ամենախոշոր տասնյակում։ Կոմուննան կազմված է երկու քաղաքատիպ բնակավայրերից՝ Սեն-Ժեն և Պույի, և երկու գյուղերից՝ Պրենիյի և Ֆլի։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Saint-Genis-Pouilly 2.JPG|Սեն Ժենի Պույի
Պատկեր:Map commune FR insee code 01354.png|Կոմուննայի քարտեզը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Կոմուննայի պաշտոնական կայք  
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակ 2013

**[[Ոսկե գնդակ]] [[ՖԻՖԱ]] 2013**, ՖԻՖԱ-ի կողմից 4-րդ անգամ լավագույն ֆուտբոլիստին տրվող պարգև։ Մրցանակը տրվել է Ցյուրիխում՝ 2014 թվականի հունվարի 13-ին։ 

Հաղթողը Ռեալ Մադրիդի և Պորտուգալիայի ազգային հավքականի հարձակվող Կրիշտիանու Ռոնալդուն էր, ով հաղթում էր այն 2-րդ անգամ։ Այս մրցանակը նա հաղթել էր նաև 2008 թվականին։ Նադինե Անգիները ճանաչվել է տարվա լավագույն կին ֆուտբոլիստ, Յուպ Հայնկես՝ տարվա տղամարդկանց լավագույն մարզիչ, իսկ Սիլվիյա Նայդը՝ տարվա կանանց լավագույն մարզիչ։

Միջոցառման հաղորդավարներն էին Ֆերնանդա Լիման և Ռուուդ Գուլլիտը։

## Քվեարկություն
Քվեարկության վերջնաժամկետը 2013 թվականի նոյեմբերի 15-ին էր։ 2013 թվականի նոյեմբերի 20-ին ՖԻՖԱ-ն առաջին անգամ հայտարարեց, որ քվեարկությունը երկարացվել է մինչև 2013 թվականի նոյեմբերի 29-ը, քանի որ «քվեարկելու իրավունք ունեցողների 50%-ից քիչն էր քվեարկել»։

## Հաղթողներ և թեկնածուներ
2015 թվականի հոկտեմբերի վերջին ՖԻՖԱ-ն հրապարակեց թեկնածուների ցուցակը։ Կանանց Ոսկե գնդակի թեկնածուների ցուցակը հրապարկվեց հոկտեմբերի 24-ին, իսկ տղամարդկանց Ոսկե գնդակինը՝ հոկտեմբերի 28-ին։ Հաղթողները պարգևատրվեցին 2014 թվականի հունվարի 13-ին։ 

### Ոսկե գնդակ [[ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթ 2017|ՖԻՖԱ]]
ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակի արդյունքներն են.

Մնացած 20 ֆուտբոլիստները մրցակցություն մեջ էին միմյանց հետ։

### ՖԻՖԱ կանանց լավագույն խաղացող
* Նադինե Անգերեր

### ՖԻՖԱ  լավագույն տղամարդկանց մարզիչ
*Յուպ Հայնկես

### ՖԻՖԱ  լավագույն կանանց մարզիչ
* Սիլվիյա Նայդը

### ՖԻՖԱ Պուսկաս մրցանակ
*  Զլատան Իբրահիմովիչ, ( Շվեդիա),**4**-2 vs  Անգլիա, Ֆրենդս արենա, 2012 թվականի նոյեմբերի 14

### ՖԻՖԱ նախագահական մրցանակ
*  Ջակ Ռոգգե

### ՖԻՖԱ ֆայր փլեյի մրցանակ
*Աֆղանստանի Ֆուտբոլի ֆեդերացիա

### ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակի պատվավոր մրցանակ
*Պելե

Պելեն արժանացել է պատվավոր Ոսկի գնդակի, քանի որ նվաճել է ՖԻՖԱ-ի երեք աշխարհի գավաթներ Բրազիլիայի հետ, բայց երբեք չի ստացել ՖԻՖԱ-ի անհատական մրցանակ, քանի որ նրա ելույթների ընթացքում միայն եվրոպացի խաղացողները կարող էին նվաճել Ոսկե գնդակը։

### ՖԻՖԱ/ՖԻՖՊրո աշխարհի XI


200px


 ՖԻՖԱ 2013 խորհրդանշական հավաքական 


Տարվա լավագույն XI-ը.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակ
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ
Իբրահիմա Կոնատե

**Իբրահիմա Կոնատե** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս ՌԲ Լայպցիգի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Սոշո
Ֆուտբոլիստի կարիերան Կոնատեն սկսել է Փարիզում։ 2014 թվականին նա միացավ Սոշոյի ակադեմիային։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2017 թվականի հունվարի 10-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի Մոնակոյի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը Լիգա 2-ում անցկացրեց փետրվարի 7-ին՝ Օսերի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց ապրիլի 7-ին՝ Նյորի դեմ խաղում։ Սոշոյի կազմում Կոնատեն անցկացրեց 13 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։

### ՌԲ Լայպցիգ
2017 թվականի հունիսի 12-ին Կոնատեն 5 տարվա պայմանագիր կնքեց ՌԲ Լայպցիգի հետ։ Իր դեբյուտը Բունդեսլիգայում նշեց հոկտեմբերի 1-ին՝ Քյոլնի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց 2018 թվականի փետրվարի 22-ին՝ մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Եվրոպայի Լիգայի 1/16 եզրափակչի Նապոլիի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը ՌԲ Լայպցիգի կազմում խփեց օգոստոսի 9-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման երրորդ փուլի ԿՍ Ունիվերսիտատյայի դեմ խաղում։ Հոկտեմբերի 4-ին Կոնատեն գոլի հեղինակ դարձավ Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Ռուսենբորգի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Կոնատեն ներկայացրել է Ֆրանսիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոնատեն transfermarkt-ում
* Կոնատեն soccerbase.com-ում
* Կոնատեն WhoScored.com կայքում
* Կոնատեն ՌԲ Լայպցիգի պաշտոնական կայքում 
* Կոնատեն Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Կոնատեն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Կոնատեն Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՌԲ Լայպցիգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սոշոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Ատրվշնասպ

**Ատրվշնասպ** (), Սասանյան կառավարիչ, ով 465-481 թվականներին զբաղեցրել է Մեծ Հայքի մարզպանի պաշտոնը՝ նախորդելով Սահակ Բ Բագրատունուն։

Ատրվշնասպը ղեկավարել է հայ ապստամբների դեմ մղվող պայքարը և ղեկավարել պարսկական բանակը Ակոռիի ճակատամարտում։ Ըստ Ղազար Փարպեցու` Ակոռիի ճակատամարտում սպանվեցին մարզպան Ատրվշնասպն ու *«այլ արք ավագ և զբազում պարսիկք»*։

## Կենսագրություն
Ատրվշնասպը Հայաստանի մարզպանի պաշտոնում նշանակվել է 465 թվականին՝ պարսից շահնշահ Պերոզի հրամանով։ Այդ պաշտոնում փոխարինել է հայերի ձեռքով սպանված Ատրորմիզդին։ 475 թվականին զրադաշտականություն ընդունած Գուգարքի բդեշխ Վազգենը սպանում է քրիստոնեությունը չուրացող կնոջը՝ Վարդան Մամիկոնյանի դուստր Շուշանիկին։ Այս դեպքից հետո Վազգենը ստիպված է լինում հեռանալ Վիրք, որտեղ էլ սակայն սպանվում է վրաց արքա Վախթանգ Գորգասալի կողմից։ Իմանալով այս մասին՝ Պերոզը զորքեր է ուղարկում Վրաստան՝ Վախթանգ արքային պատժելու նպատակով։ Բարեկամական վրաց ժողովրդին օգնության հասնելու նպատակով շուտով Թբիլիսիի ուղղությամբ են շարժվում հայկական ապստամբական ուժերը՝ հայոց սպարապետ Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ։

Նույն տարում Արևելյան Հայաստանի պարսիկ մարզպան Ատրվշնասպը խառնիճաղանջ մի բանակով Ատրպատականից շարժվում է ապստամբներին ընդառաջ։ 400 հոգուց կազմված հայկական մի ջոկատ՝ Վասակ Մամիկոնյանի, Բաբգեն Սյունու և ուրիշ իշխանների գլխավորությամբ, Դվինից շտապում է դեպի Արաքս գետը՝ Նախճավանի մոտ՝ կասեցնելու թշնամու գետանցը։ Սակայն մինչև հայերի տեղ հասնելը պարսկական զորքն անցել էր գետը և ամրացել Կռվակ գյուղում։ Հայերը հետախուզում են թշնամու բանակը (կազմված մեծ մասամբ անվարժ, ոչ պիտանի զինվորներից) և որոշում նահանջել դաշտից ու ճակատամարտ տալ լեռնային տեղանքում։ Հայկական ջոկատը դիրքավորվում է Մասիսի փեշերին՝ Ակոռի գյուղի մոտ, որտեղ թիկունքն ապահով էր լեռան կողմից, ապա հանկարծակի հարձակվում իրեն հետապնդող պարսիկների վրա։ Չդիմանալով գրոհին՝ պարսիկները խուճապահար փախուստի են դիմում։

Ակոռիի ճակատամարտում Ատրվշնասպի սպանությունից հետո հայ նախարարական խորհուրդը հայոց մարզպանի պաշտոնում նշանակում է Բագրատունիների տոհմից սերվող Սահակ Բ-ն։ Վերջինս թոթափում է Սասանյանների տիրապետությունը և հիմնադրում Դվին քաղաքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Կատեգորիա:Վահանանց պատերազմ
Նորդի Մուկիելե

**Նորդի Մուկիելե** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս ՌԲ Լայպցիգի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Լավալ
Ֆուտբոլիստի կարիերան Մուկիելեն սկսել է Փարիզում։ 2013 թվականին նա միացավ Լավալի ակադեմիային։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2014 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Օսերի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը խփեց 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ Կլերմոն Ֆուտի դեմ խաղում։ 2016 թվականի հունվարի 15-ին ֆրանսիացին գոլ խփեց Օսերի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 4-1 հաշվով։ Լավալի կազմում Մուկիելեն անցկացրեց 41 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։

### Մոնպելիե
2017 թվականի հունվարի 6-ին Մուկիելեն 1․5 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց Մոնպելիե։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց հունվարի 21-ին՝ փոխարինման մտնելով Մեցի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը Մոնպելիեի մեկնարկային կազմում անցկացրեց հունվարի 27-ին՝ Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում։ Հոկտեմբերի 15-ին ֆրանսիացին գոլային փոխանցում տվեց Նիսի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով։ Մոնպելիեի կազմում Մուկիելեն անցկացրեց 56 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլային փոխանցման հեղինակ։

### ՌԲ Լայպցիգ
2018 թվականի մայիսի 30-ին Մուկիելեն 5 տարվա պայմանագիր կնքեց ՌԲ Լայպցիգի հետ։ Իր դեբյուտը նշեց հուլիսի 26-ին՝ փոխարինելով Մարսելո Սարաչիին Եվրոպայի Լիգայի որակավորման երկրորդ փուլի Հեկենի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը Բունդեսլիգայում անցկացրեց սեպտեմբերի 2-ին՝ Ֆորտունա Դյուսելդորֆի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Մուկիելեն իրավասու է ներկայացնել Ֆրանսիան ու Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը միջազգային ասպարեզում, և հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մուկիելեի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Մուկիելեի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Մուկիելեի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Մուկիելեն transfermarkt-ում
* Մուկիելեն soccerbase.com-ում
* Մուկիելեն WhoScored.com կայքում
* Մուկիելեն ՌԲ Լայպցիգի պաշտոնական կայքում
* Մուկիելեն Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Մուկիելեն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Մուկիելեն Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լավալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՌԲ Լայպցիգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սանդերլենդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Խոլորձ Ստևենի

**Խոլորձ Ստևենի** (), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20-40 սմ բարձրությամբ, ամբողջական պալարներով, բազմամյա բարձրարժեք գեղազարդային խոտաբույս է։ Ծաղկակիցները թեփանման են։ Սաղավարտը վերևից մոխրագույն ու գորշավարդագույն է։ Շուրթի մասերը ամբողջաեզր են։ Շուրթը մուգ մազիկներով է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Վահրավար, Շվանիձոր)։ Աճում նաև Մեծ Կովկասի Գլխավոր լեռնաշղթայի վրա, Հարավային Կովկասում, Թալիշում, Անատոլիայում և Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 700-2000 մ բարձրությունների վրա, լուսավոր անտառներում, մարգագետիններում, երբեմն ջրավազանների ափերին։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված է CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պահպանություն չի իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Դևագի աղուտային

**Դևագի աղուտային** (), ճրագախոտազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միայնակ հաստ ցողուններով, մինչև 40-50 սմ բարձրությամբ, մակաբույծ բազմամյա խոտաբույս է։ Ծաղկաբույլը խիտ է, հաստ, մինչև 20 սմ երկարությամբ և 4-5 սմ լայնությամբ։ Պսակը դժգույն բաց երկնագույն է, թեթևակի զիգոմորֆ։ Բաժակը միանման մասերով է, ձուլաթերթ, իսկ բաժակաթերթերը եզրերից բրդոտ-մազոտ են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երասխի և Խոր Վիրապի շրջակայք)։ Աճում է նաև Ադրբեջանում, Միջին Ասիայում, Անատոլիայում, Իրանում, Տիբեթում և Մոնղոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտու՝ ծովի մակարդակից 700-900 բարձրությունների վրա, աղակալված հողերում և աղուտներում, կիսաանապատային բուսականության մեջ, ոռոգիչ ջրանցքների ափերին։ Ծաղկում է մայիսին, պտղաբերում՝ հունիսին։ Ծաղկման երկրորդ շրջանը դիտվում է սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Ճրագախոտազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարան

**Ալի բեկ Հուսեյնզադեի անվան Ադրբեջանի պետական մշակույթի և արվեստի համալսարան** (), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, գործող Ադրբեջանի Հանրապետության կրթության նախարարության ներքո։

## Պատմություն
ձախից|մինի|200px|V Բաքվի միջազգային գրքի ցուցահանդեսում
1923 թվականին ստեղծվել է Բաքվի թատերական տեխնիկում։ 1945 թվականին տեխնիկումի հիմքի վրա ստեղծվեց  թատերական ինստիտուտ։ Առաջին ֆակուլտետներն են՝ դերասանական արվեստ, թատերագիտություն և ռեժիսուրա։ 1954 թվականին, ինստիտուտը վերանվանվել է ժողովրդական արտիստ Միրզաղա Ալիևի անունով։ 1959 թվականին ինստիտուտում բացեց երկու նոր ֆակուլտետ. մշակութային լուսավորություն և դեկորատիվ կիրառական արվեստ:1968 թվականին բարձրագույն դպրոցը դարձավ Ադրբեջանի պետական արվեստի ինստիտուտ։ 1981-1991 թվականներին այստեղ բացվեց մի շարք նոր ֆակուլտետներ. գեղանկարչություն, գրաֆիկա, քանդակագործություն, դիզայն, կինոռեժիսուրա, կինոգիտություն, թանգարանգիտություն, ինտերիեր, մանածագործություն և այլ ֆակուլտետներ։ 1991 թվականին ուսումնական հաստատությունը վերանվանվել է Ադրբեջանի պետական արվեստի համալսարան։ Իսկ 1993 թվականին վերանվանվել է Ադրբեջանի պետական մշակույթի և արվեստի պետական համալսարան։ 1991 թվականին համալսարանի մասնաճյուղը հիմնադրվել է Ղուբայի շրջանում։ 1997 թվականին ստեղծվել է օտարերկրյա դիմորդների նախապատրաստական բաժին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Կատեգորիա:Բաքվի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Գիտությունն Ադրբեջանում
Ոզնաթուփ մեխակի

**Ոզնաթուփ մեխակի** (), արճճախոտազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բարձիկանման կիսագնդաձև թփիկ է։ Բարձիկները փուխր են, տերևակալված տերևները՝ փշոտ ու սուր։ Հասկի առանցքը գալարաձև է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Սելիմի լեռնանցք, Քարվանսարայի շրջակայք, Գնդեվազ, Գնիշիկ, Խաչիկ, Ենգիջա, Մարտիրոս, Խնձորուտ, Արինջ գյուղերի շրջակայք)։ Աճում է նաև  Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտուց մինչև ենթալպյան գոտի՝ ծովի մակարդակից 1600-2600 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ խճաքարոտ լանջերին, քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ՝ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև  CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Արճճախոտազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ստևենիելա սատիրանման

**Ստևենիելա սատիրանման** (), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկաասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
15-40 սմ բարձրությամբ, ամբողջական պալարներով, սովորաբար միատերև, բազմամյա, բարձրարժեք գեղազարդային խոտաբույս է։ Ծաղիկները կանաչաղոտ ծիրանագույն երանգով են։ Ներսում պուտիկներ ունեցող ծաղկապատի արտաքին մասերը ամբողջությամբ միաձուլված են միմյանց հետ։ Շուրթը պարկանման խթանով է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Աղայա լեռնագագաթ) և Զանգեզուրի (Կապանի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև  համարյա ամբողջ Կովկասում, Ղրիմում, Հյուսիսային Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900-1300 մ բարձրությունների վրա, նոսրանտառներում, անտառային բացատներում, առավելապես կրաքարային հողերի վրա։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված է CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պահպանություն չի իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Բրոմոպսիս Գաբրիելյանի

**Բրոմոպսիս Գաբրիելյանի** (), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Կարճ փայտացող մուգ դարչնագույն կոճղարմատով բազմամյա խոտաբույս է։ 20-60 սմ բարձրությամբ ցողունները ուղիղ կանգնած են, մերկ և թխակապույտ, հիմքում ունեն փաթաթված մահացած տերևապատյանների ճեղքված մնացորդներ։ 3-10 սմ երկարությամբ ծաղկաբույլը ողկուզանման է, սեղմված և սակավահասկիկ։ Ստորին ծաղկային թփերն ունեն բարակ, 2-5 մմ երկարությամբ քիստ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (լեռնագագաթ Կապուտջուղ)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 3300-3500 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև քարացրոնների վրա և ժայռոտ տեղերում։ Ծաղկում է հուլիսին, պտղաբերում է օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ խոտաբույս է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված կլիմայի փոփոխության պատճառով առաջացած աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Այծակն հաստ

**Այծակն հաստ** (), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
30-40 սմ բարձրությամբ, ուղիղ կանգնած միամյա խոտաբույս է։ 5-10 սմ երկարությամբ հասկերը խիտ թավոտ են և 6-9 պտղակալող հասկիկներով։ 7-10 մմ երկարությամբ հասկիկներն ունեն 4-7 ծաղիկ։ 7-10 մմ երկարությամբ ծաղկային թեփերն ունեն մինչև 8 սմ երկարությամբ քիստ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Հրազդան գետի կիրճ Երևանի շրջակայքում)։ Աճում է նաև Իրանում, Հարավարևմտյան և Միջին Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900-1100 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև քարքարոտ լանջերին, գետերի հղկված գլաքարերի և քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է և գտնվում է շինարարության համար ինտենսիվ յուրացման գոտում։ Տեսակին, կապված բնակության պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Դևագի հատված

**Դևագի հատված** (), ճրագախոտազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մինչև 50-60 սմ բարձրությամբ, միայնակ հաստ ցողուններով, մակաբույծ բազմամյա խոտաբույս է։ Մինչև 20 սմ երկարությամբ և 5-8 սմ լայնությամբ ծաղկաբույլը խիտ է և հաստ։ Պսակը բաց երկնագույն է և թեթևակի զիգոմորֆ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատի շրջակայք)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Ադրբեջանում, Միջին Ասիայում, Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում, Իրանում և Աֆղանստանում։

## Էկոլոգիա
Բույսն ավելի հաճախ աճում է Artemisia և Tanacetum ցեղերի տարբեր տեսակների արմատների վրա։ Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-900 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև Աղուտներում, աղակալված հողերի վրա և կիսաանապատային բուսականության մեջ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ և աղուտների լվացման հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանի կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ աղուտների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Ճրագախոտազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կտավատ Բարսեղյանի

**Կտավատ Բարսեղյանի** (), կտավատազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
7-30 սմ բարձրությամբ, գեղձերով ծածկված, թավոտ միամյա բույս է։ Ցողունները երկարավուն են, սովորաբար մեկական և ուղիղ, վերին կեսում՝ թավոտ։ Տերևները երկարավուն են, հաստավուն և գեղձավոր եզրերով։ Ծաղկաբույլն ունի 5-14 ծաղիկ։ Բաժակաթերթերի եզրերը գեղձերով են։ 7-8 մմ երկարությամբ պսակաթերթերը բաց դեղին ոտիկով են։ Տուփիկն ունի 4-5 մմ երկարություն։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում և Արարատ ավանի շրջակայքում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 850 մ բարձրությունների վրա և կնյունահիրիկային աղակալած ճահիճներում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-հոկտեմբերին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ բույսերից է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակը աճում է ինտենսիվ մարդածին ազդեցության գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

ՀՀ կառավարության 2008 թվականի որոշման համաձայն Արարատի ճահիճներն ընդգրկված են բնության հուշարձանների ցանկում՝ որպես «Աղակալած ճահճուտ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Կտավատազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Չորս սյուներ

մինի|240x240փքս|Վերակառուցված չորս սյուները
**Չորս սյուներ** (), Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքում տեղակայված չորս սյուներ` ստեղծված Ժոզեպ Պուչ ի Կադաֆալկի կողմից։ Կառուցվել են 1919 թվականին այն վայրում, որտեղ այժմ կանգնած է Մոնժուիկի մոգական շատրվանը։

Նրանք խորհրդանշում են կատալոնական դրոշի չորս շերտերը և հավակնում են դառնալ կատալոնիզմի հիմնական պատկերներից մեկը։ Այդ իսկ պատճառով նրանք քանդվել են 1928 թվականի Պրիմո դե Ռիվերայի բռնապետության ժամանակ, երբ բոլոր հանրային խորհրդանիշերը պարբերաբար հեռացվում էին, որպեսզի խուսափեն դրանց ցուցադրությունից 1929 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ, որը տեղի էր ունենում հենց Մոնժուիկում։

Բացի այդ, նույն այս քաղաքական դրդապատճառներով Իսպանական գյուղ անվանեցին այն բացօթյա թանգարանը, որը նախկինում կոչվում էր *Իբերոնա* Կատալոնիայի առաջին բնակիչների՝ իբերիացիների պատվին։

1999 թվականին Բարսելոնայի Ինքնավար համալսարանը հանձնարարել է վալենսիացի ճանաչված քանդակագործ Անդրեու Ալֆարոյին ստեղծԵԼ նմանատիպ չորս սյուներ իր Բելատեռա Կամպուսի համար։ Ի տարբերություն օրիգինալ սյուների, որոնք ունեին 20 մետր բարձրություն, սրանք պարույրաձև խոյանում էին վեր և ունեին 25֊40 մետր բարձրություն և պատրաստված էին կարմիր գրանիտից։

## Վերակառուցում
Կատալոնական քաղաքացիական մարմինների և «Կատալոնիայի հանրապետական ձախեր» կուսակցության կողմից ութ տարի տևած արշավից հետո՝ 2010 թվականին, սյուները վերակառուցվեցին բնօրինակին և Ժոզեպ Պուչ ի Կադաֆալկի նախագծին շատ նման։
Image:Catalunya-Barcelona-EnderrocamentColumnesMontjuic.jpg|Ավերում
Image:Columnes_UAB.jpg|Բարսելոնայի Ինքնավար համալսարանի սյուները
Image:Catalonia-Barcelona-QuatreColumnesMontjuich.jpg|Հին Չորս սյուները


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Արշավ Չորս սյուները վերականգնելու համար

Կատեգորիա:Բարսելոնայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի պատմություն
Կատեգորիա:Բարսելոնայի զբոսաշրջային վայրեր
Կատեգորիա:Սյուներ
Սարդակիր մեղվակիր

**Սարդակիր մեղվակիր** (), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20-50 սմ բարձրությամբ, ամբողջական պալարներով, գեղազարդային բազմամյա խոտաբույս է։ Շուրթը լայն օվալաձև է, 1 դեղնավուն երիզով պուտով, հիմքում` 2 կոնուսաձև խավոտ թմբիկներով, պարզորոշ եռաբլթակ՝ լեզվականման կամ ձվաձև եզրերի բլթակներով և համարյա կլորավուն միջին բլթակով, գագաթում՝ ներքև թեքված հավելուկով։ Կտուցանման վերնակապը S-ձև է։ Ծաղկապատի արտաքին մասերը վարդագույն կամ մանուշակագույն կանաչավուն ջղերով են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում և Կապանի շրջակայքում։ Աճում է նաև Անդրկովկասում, Թալիշում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում և Արևմտյան Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 600-800 մ բարձրությունների վրա և շիբլյակում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։ CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում ընդգրկված է որպես Orchidaceae ընտանիքի ներկայացուցիչ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Արքայածաղիկ բլրակային

**Արքայածաղիկ բլրակային** (), շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Սպիտակ, գնդաձև սոխուկով սոխուկավոր բույս է։ 12-20 սմ բարձրությամբ ցողունը մերկ է, ստորին մասում` անտերև, կեսից վերև՝ 4-6 հերթադիր նեղ նշտարաձև տերևներով։ 30-40 մմ երկարությամբ ծաղիկը բաց դեղին է, խոշոր և լայն զանգականման։ Տուփիկը օվալ գուրզաձև է և բութ եռանիստ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Վերին Ախուրյանի, Շիրակի, Լոռու, Իջևանի և Սևանի ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Մեծ Կովկասը, Արևմտյան, Հարավարևմտյան, Կենտրոնական, Արևելյան և Հարավային Կովկասը։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտուց մինչև ենթալպյան գոտի՝ ծովի մակարդակից 1700-2500 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև կաղնու և կաղնու-բոխու անտառների եզրերին, բացատներում, կեչու կորաբուն անտառում և ենթալպյան մարգագետինների ժայռոտ տեղերում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Կովկասի էնդեմիկ բույսերից է։ Հայաստանում հայտնի է հինգ ֆլորիստիկական շրջաններում, սակայն ամենուրեք շատ հազվագյուտ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Փիփերթազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Տուղտավարդ Ղարսի

**Տուղտավարդ Ղարսի** (), փիփերթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Խիտ ոսկեգույն պարզ աստղաձև երկծայր մազիկներով ծածկված, 30-100 սմ բարձրությամբ գեղազարդային բազմամյա բույս է։ Օգտագործվում է նաև որպես դեղաբույս։ Տերևները ավելի խիտ թավոտությունից ներքևից գունատ են։ 5-7 սմ տրամագծով ծաղիկները մեծ են, հնգատիպ սպիտակ պսակաթրթերով։ Ենթաբաժակն ունի 10-12 մմ երկարությամբ բաժակից կարճ և երկարավուն եռանկյուն թերթեր։ Տրոհված պտուղը կազմված է 18-40 միասերմ մերիկարպիումներից։ Սերմերը երիկամաձև են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Վերին Ախուրյանի (Գթաշեն գյուղ) և Շիրակի ֆլորիստիկական շրջաններում (Հոռոն, Լենգէսի շրջակայք, Քաչալսար)։ Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Հյուսիսարևելյան Անատոլիան (Արդահան, Կարաուրգան, Քարակուրտ)։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին, վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2600 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև լեռնային տափաստաններում, ժայռոտ լեռնալանջերին և չոր քարքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Փիփերթազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Մազազ (լեռ)

**Մազազ**, լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերի սահմանագլխին, Գեղամա լեռների հյուսիսային կատարային մասում, Հրազդան քաղաքից 6 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրությունը՝ 3087 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Շյուղախոտ անտառային

**Շյուղախոտ անտառային** (), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Երկար, սողացող կոճղարմատով բազմամյա խոտաբույս է։ 50-150 սմ բարձրությամբ ցողունները ուղիղ կանգնած են։ Տերևապատյանները առանց ականջուկների են, 5-15 մմ լայնությամբ թիթեղները` հարթ։ Ծաղկաբույլը փռված հուրան է։ Ստորին ծաղկային թփերը վերին մասում ողնուցավոր են, անքիստ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Նոյեմբերյան, Շամշադին, Մարգահովիտ) և Զանգեզուրի («Շիկահող» պետական արգելոց) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի, աճում է Կովկասում, Եվրոպայում, Անատոլիայում և Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտուց մինչև վերին լեռնային գոտի` ծովի մակարդակից 800-2200 մ բարձրությունների վրա, անտառներում, ավելի հաճախ հաճարի անտառում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղակալում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի են 4 պոպուլյացիաներ Հայաստանի հյուսիսում և հարավում։ Տարածման շրջանի մակերեսը՝ 20000 կմ²-ից պակաս։ Կապված անտառտնտեսական գործունեության պատճառով առաջացող աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ՝ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ պոպուլյացիա պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ցորեն արարատյան

**Ցորեն արարատյան** (), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
70-110 սմ բարձրությամբ, ուղիղ կանգնած ցողունով, միամյա, մոմային փառով ծածկված խոտաբույս է։ 6-13 մմ լայնությամբ հասկերը երկշարք են, համեմատաբար լայն։ Հասկերի առանցքը հեշտությամբ բաժանվում է մասերի։ Հասկիկները 2 հատիկով են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Ողջաբերդ և Վեդի գյուղերի շրջակայք) և Դարեղեգիսի (Արենի, Արփի և Աղավնաձոր գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տեսակը հանդիպում է Ադրբեջանում, Նախիջևանում, Անատոլիայում, Իրաքում և Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 1200-1600 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, չոր քարքարոտ լանջերին, ցանքերում, դաշտերի սահմանաշերտերում, ոռոգող ջրանցքների երկարությամբ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղակալում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Հանդիսանում է ցորենի կուլտուրական սորտերի մոտիկ ազգակիցը։ Հանրապետությունում հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Քանի որ տեսակի տարածման շրջանի զգալի մասը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խոլորձ կետավոր

**Խոլորձ կետավոր** (), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
30-50 սմ բարձրությամբ, ամբողջական պալարներով, գեղազարդային բազմամյա խոտաբույս է։ Ծաղկակիցները սերմնարանից զգալիորեն կարճ են։ Ծաղիկները դեղնավուն են։ Ծաղկապատի արտաքին մասերը առաջացնում են 9-11 մմ երկարությամբ, ներսում մուգ պուտերով սաղավարտ։ Շուրթը հիմքում ունի մուգ գույնի ծծիչներ, խոր-եռաբլթակ, 2 գծային եզրային բլթակներ և խոշոր երկու մասից կազմված միջին բլթակ։ Խթանը ներքև ուղղված է և սերմնարանի կեսին հավասար երկարությամբ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Զանգեզուրի (Թասի լեռնանցք, «Շիկահող» պետական արգելոց) և Մեղրու (Վահրավար, Շվանիձոր) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Անդրկովկասում, Թալիշում, Արևելյան միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Ղրիմում և Արևմտյան Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1000-2000 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև նոսր անտառներում, թփերի մացառուտներում և անտառների խոնավ բացատներում։ Ծաղկում է ապրիլ-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է, քանի որ հայկական պոպուլյացիաները սահմանակից են Ադրբեջանի և Իրանի պոպուլյացիաների հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում ընդգրկված է որպես Orchidaceae ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Պոպուլյացիայի մի մասը աճում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի բուսական աշխարհ
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Պազարջիկ)

**Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Բուլղարիայի Պազարջիկ բնակավայրում։ Օծվել է 2011 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։

## Պատմություն
Պազարջիկում հայկական եկեղեցիներ եղել են։

13-րդ դարի թուրքական փաստաթղթերից պարզվել է, որ Պազարջիկի հայկական համայնքը եկեղեցի է ունեցել, դրա մասին է վկայել նաև 1685 թվականի եկեղեցական առք ու վաճառքի փաստաթուղթը։ Կառուցման մասին տեղեկություններ չկան։ Վկայություն կա, որ 1700 թվականին եկեղեցական կառույց է օծվել։ Հետագայում այս եկեղեցին վառել և ավերել են։

1820 թվականին Հայաստանից եկած հայերը նոր եկեղեցի են կառուցել, որը 1928 թվականին վերանորոգվել է, բայց ամբողջովին այրվել է 1946 թվականին։

## Կառուցման պատմություն
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու հիմնաքարը դրվել է 2005 թվականի հուլիսի 4-ին։ 2004 թվականի հուլիսի 4-ին սկսել են շինարարական աշխատանքները։ Նույն տարվա սեպտեմբեր ամսին կառուցապատման աշխատանքները ֆինանսավորման պակասի պատճառով դադարեցվել են։ 2009 թվականի գարնանը արքեպիսկոպոս Դիրջիր Մարդիկյանի կտակած յոթ ոսկեջրած խաչերը տեղադրելով եկեղեցու պատերի մեջ՝ վերսկսել են շինարարությունը։ Շինարարությունն ավարտվել է 2011 թվականին։ Եկեղեցին օծել է Բուլղարիայի Հայ Առաքելական եկեղեցու թեմի քահանայապետ, ծայրագույն վարդապետ Աբգար Հովակիմյանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։ Օծման ժամանակ եկեղեցական բեմում տեղադրվել է Էջմիածնից բերված սուրբ քար։ Մուտքին փորագրված են եկեղեցու կառուցապատմանը գումար նվիրաբերած բարերարների անունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պազարջիկի եկեղեցիներ
Անողնուցուկ Գրոսհեյմի

**Անողնուցուկ Գրոսհեյմի** (), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
30-60 սմ բարձրությամբ, ուղիղ, սովորաբար մանուշակագույն ցողուններով, ճիմ առաջացնող բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևաթիթեղները խոզանաձև ոլորված են։ Ընդհանուր ծաղկաբույլը մազանման ոլորված ճյուղիկներով շատ փուխր հուրան է։ 2,5-3,5 մմ երկարությամբ ստորին ծաղկային թփերը սրացած են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Սևանի (Սևանա լճի և նրա մեջ թափվող գետերի ափեր) և Երևանի (Արարատ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տեսակը հանդիպում է նաև Կենտրոնական և Արևելյան Անատոլիայում և Արևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտուց մինչև վերին լեռնային գոտի` ծովի մակարդակից 700-2100 մ բարձրությունների վրա, լճերի և գետերի ափերին, հղկված գլաքարերի և մերկացած գրունտների վրա։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Համարվում էր անհետացած Գիլլի լճի չորացումից հետո։ Ավելի ուշ հայտնաբերվել են նոր պոպուլյացիան եր Սևանա լճի ավազանում և Արարատյան հարթավայրում։ Ներկայումս տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ՝ տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների նվազում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես անհետացած տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիաների մի մասը պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Մակաղոց

**Մակաղոց**, լեռ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Շիրակի սարահարթում, Բագրավան գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը՝ 1509 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Մոլոշիկ Ժերարի

**Մոլոշիկ Ժերարի** (), փիփերթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-50 սմ բարձրությամբ, թավշյա թավոտությամբ, խիտ տերևակալված, փռված կամ բարձրացող ցողուններով բազմամյա բույս է։ Տերևները սրտաձև-երիկամաձև են, աղեղնաեզր։ Ծաղիկները անութային են, բարակ երկար կոթերով, պսակաթերթերը մուգ վարդագույն են, երկու անգամ բաժակից երկար։ Կարճ խոզաններով ծածկված ենթաբաժակն ունի 3 ազատ թերթեր։ Պտուղները միասերմ փքված մերիկարպների՝ պտղամասերի բաժանվող են։ Սերմերը ձվաձև են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Երևանի (Վարդաշեն, Էրեբունի) և Դարեղեգիսի (Արփի, Արենի, Եղեգնաձոր, Գետափ, Չիվա) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևելյան Անդրկովկասը, Թալիշը, միջերկրածովյան ավազանի երկրները, Ղրիմը, Անատոլիան, Հյուսիսային Իրանը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-1200 մ բարձրությունների վրա, չոր կավոտ լանջերին, ցանքերում, ճանապարհների մոտ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը` 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման   անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Փիփերթազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Մահտեսասար

**Մահտեսասար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռնաշղթայում, Աճանան գետի ձախափնյակում, Անտառաշատ գյուղից 2,5 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը՝ 2034 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Մայրադուրք (լճակ)

**Մայրադուրք**, լճակ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արտավան գյուղից 2,5 կմ արևելք, ծովի մակարդակից 2130 մետր բարձրության վրա։ Մակերեսը` 1 հա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լճեր
Մայրադուրք (այլ կիրառումներ)

**Մայրադուրք** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Մայրադուրք (լճակ), լճակ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։
* Մայրադուրք, *Սիսիանի լեռնանցք*, լեռնանցք Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիսային մասում։
Երկտերևի ձվաձև

**Երկտերևի ձվաձև** (), խոլորձազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բարձրաժեք կարճ կոճղարմատով խոտաբույս է, որն ունի 25-60 սմ բարձրություն։ Ցողունները տերևներից վերև ունեն գեղձային թավոտություն։ 5-10 սմ-ի հասնող երկարությամբ և 3-8 սմ լայնությամբ զարգացած տերևները էլիպսաձև են, հակադիր մոտեցած ցողունի կենտրոնում։ Ծաղիկները կանաչավուն են։ Շուրթը դեղնավուն է, կանաչ, հակասեպաձև, գագաթում՝ խոր երկհատված։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Իջևանի շրջակայք)։ Աճում է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, Ասիայի սառը և բարեխառը շրջաններում, ներմուծվել է Հյուսիսային Ամերիկա։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1200 մ բարձրությունների վրա, հաճարենու և կաղնու անտառներում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված է CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խոլորձ եռատամ

**Խոլորձ եռատամ** (), խոլորձազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բարձրարժեք ամբողջական պալարներով խոտաբույս է, որն ունի 15-30 սմ բարձրություն։ Ծաղկակիցները թաղանթային, նշտարաձև են։ Ծաղիկները վարդագույն կամ վարդագույն մանուշակագույն են, մուգ ջղերով։ Ծաղկապատի արտաքին մասերը առաջացնում են սաղավարտ։ Շուրթը մուգ պուտերով խոր եռաբլթակ է, միջին բլթակը հակասրտաձև ուրվագծով է։ Ծաղկաբույլը 2 (3) սմ երկարությամբ է, կլորաերկարավուն կամ ձվաձև։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Ծավ գյուղի շրջակայք)։ Աճում է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանում, Ղրիմում, Արևմտյան Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900-1000 մ բարձրությունների վրա, լուսավոր անտառներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված է CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։

Աճում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Խոլորձազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր