Լարիսա Ժադովա

**Լարիսա Ալեքսեևնա Ժադովա** (), խորհրդային արվեստաբան, արվեստի պատմաբան և դիզայներ, ռուսական ավանգարդի հետազոտող։ Վլադիմիր Տատլինի մասին առաջին մոնոգրաֆիայի հեղինակ, խորհրդային զինվորական գործիչ Ալեքսեյ Ժադովի դուստրը, բանաստեղծ Սեմյոն Գուդզենկոյի կինը և այրին, ինչպես նաև բանաստեղծ և գրող Կոնստանտին Սիմոնովի չորրորդ և վերջին կինը։

Լարիսա Ժադովայի շնորհիվ, որը գործում էր իր ամուսնու՝ ազդեցիկ գրական գործիչ Կոնստանտին Սիմոնովի միջոցով, ռուսական ավանգարդն, ընդհանուր արգելքն ուժի մեջ մնալով, 1970-ականներին մասնակիորեն վերադարձվեց խորհրդային մշակույթ և գիտական ուսումնասիրություններ։

## Կենսագրություն
Լարիսա Ժիդովան ծնվել է 1927 թվականի օգոստոսի 13-ին Տվերում, խորհրդային զինվորական գործիչ Ալեքսեյ Ժիդովի ընտանիքում։ 1942 թվականին, երբ Ալեքսեյ Ժիդովը հրամանատար էր 66-րդ բանակում, ըստ Իոսիֆ Ստալինի ուղիղ կարգադրության, որը նրան փոխանցել էր Կոնստանտին Ռոկոսովսկին, նա փոխեց իր և իր ընտանիքի Ժադով ազգանունը, որը մատնանշում էր հրեական ծագումը, Ժադով ազգանունով։ Ըստ որոշ տվյալների՝ նոր ազգանունով անձնագրերը գեներալի կինը և դուստրը ստացել են արդեն հաջորդ օրը։մինի|Ալեքսեյ Ժադով (1946 և 1948 թվականների միչ)1945-1950 թվականներին Լարիսա Ժադովան սովորել է Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի պետական համալսարանի (ՄՊՀ) բանասիրական ֆակուլտետի արվեստաբանության բաժնում, իսկ 1950 թվականից՝ ՄՊՀ-ի պատմության ֆակուլտետի օտարերկրյա արվեստի պատմության ամբիոնի ասպիրանտուրայում։ 1954 թվականին նա պաշտպանել է ատենախոսությունը՝ արվեստագիտության թեկնածուի գիտական աստիճանի համար՝ «Ռեալիզմի զարգացումը չեխական XIX դարի գեղանկարչությունում» թեմայով։

Սովորելով ՄՊՀ-ի բանասիրական ֆակուլտետում՝ Լարիսա Ժադովան ծանոթացել է այնտեղ սովորող ճակատամարտ անցած բանաստեղծ Սեմյոն Գուդզենկոյի հետ, ում հետ շուտով ամուսնացել է։ Ալեքսեյ Ժոդովը փեսայի՝ հրեական ծագման պատճառով կտրականապես հրաժարվել է դստերը նյութական աջակցություն ցուցաբերելուց:
Ասում են, որ ես ամուսնացել եմ հաշվարկով, աները էն էլ ի՜նչ հրամանատար էր։ Իսկ պարզվեց, որ սիրելով ամուսնացա, նա չէ որ մերժել էր աղջկան իր կարգավիճակում ՝ մոռանալով, որ ինքն էլ է եղել հրեա։1951 թվականին դստեր՝ Կատյայի, ծնվելուց հետո ընտանիքի վիճակը դարձավ միանգամայն անելանելի։ Ճակատային վերքերից տառապող և լրագրողի մեծ դժվարությամբ հաց վաստակող Սեմյոն Գուդզենկոն 1953 թվականին մահացավ գլխուղեղի ուռուցքից։ Ուղեղի վրա երկու վիրահատությունից հետո, կանխազգալով մոտալուտ մահը, Գուդզենկոն իր ամենամտերիմ ընկերոջը՝ լրագրող Արկադի Գալինսկուն, հանձնարարեց իր մահից հետո խորհուրդներով միայնակ չթողնել իր այրուն։ Հոգեհացի  արդեն հաջորդ օրը, Գալինսկին, որը այդ ժամանակ աշխատում էր «Լիտերատուռնայա գազետա»-ի հատուկ թղթակիցը Ուկրաինայում, Գազետի գլխավոր խմբագիր Կոնստանտին Սիմոնովին տարավ Գուդզենկոյի կնոջը նվիրված մահվան առաջ գրած բանաստեղծությունները։ Այդ բանաստեղծությունները Սիմոնովի վրա անջնջելի տպավորություն թողեցին, և նա անմիջապես դրանք հրապարեց։ «Լիտերատուռնայա գազետա»-ում տպագրությունից հետո դրանք ոչ պակաս ուժեղ ազդեցություն գործեցին նաև բանաստեղծների՝ Նազիմ Հիքմեթի և Միխայիլ Լուկոնինի վրա - հավանաբար այնքան ուժեղ ու պայթուցիկ, որ երեքն էլ՝ Սիմոնովը, Հիքմեթը և Լուկոնինը, երիտասարդ այրուն ամուսնության առաջարկ արեցին։ 1955 թվականին Լարիսա Ժադովան հարցրեց Գալինսկուն, թե ո՞ւմ նախընտրել, և Գալինսկին, իմանալով Սիմոնովի և Վալենտինա Սերովայի արդեն քայքայված ընտանեկան կյանքի մասին, պատասխանեց․ «Սիմոնովին»։ Ժադովան լսեց նրա խորհուրդը, և հետագայում և՛ նա, և՛ Սիմոնովը Գալինսկուն համարում էին «մարդ, ով կարծես իրենց է սնած»։

Սիմոնովին և Սերովային մի քանի տարի «այրող» զգացմունքները, որոնք իրենց արտահայտումն էին գտել նաև Սիմոնովի հայտնի «Սպասե՛ ինձ» բանաստեղծությունում, կարծես թե Սիմոնովի և Ժադովայի հարաբերություններում այլևս չկային։ 1969 թվականին «Կոմսոմոլսկայա պրավդա»-ի գլխավոր խմբագիր Բորիս Պանկինի մոտ տեղի ունեցավ մի զրույց Սիմոնովի հետ՝ Լարիսա Ժադովայի ներկայությամբ․

...Առաջին բանն, ինչ  գրեցի, երբ մենք չորսով ինչպես-որ եղավ լցվեցինք «Վոլգա» - Լարիսա Ալեքսեևնան առջևում, վարորդի կողքին - այն էր, որ հարցրի ընթրիքի ժամանակ մինչև վերջ չտված հարցը. «Բայց ինչո՞ւ եք դադարել գրել բանաստեղծություններ»։ 

- Բանաստեղծությունները, - ասաց նա, - երևի նկատի ունեք լիրիկական բանաստեղծությունները, ավելի ճիշտ՝ ինտիմ, դրանք գրվում են այն ժամանակ, երբ սերը կենդանի է մարդու ներսում, իսկ երբ այդ նյարդը մեռնում է... - այդ պահին ես ահով նայեցի առջև նստած Լարիսա Ալեքսեևնային։

Նա նստած էր, ու դժվար էր հասկանալ՝ լսում էր, թե ոչ։

- Իսկ երբ այն մահանում է, - դարձյալ լրիվ հանգիստ շարունակեց Սիմոնովը, - ապա շարունակել բանաստեղծություններ հորինել այդ թեմայով պարզապես մեղք կլինի։

Սա բոլորը, կրկնում եմ, խաղաղ, մտասուզված, սիմոնովյան դասագրքային կարկամությամբ ասված էր. այո–այո, պարզապես մեղք կլինի։

Սիմոնովի սիրային բանաստեղծություններ չգրելու հնարավոր բացատրությունը կարելի է գտնել Լարիսա Ժադովայի չհրատարակված օրագրերում։ Լարիսա Ժադովայի խոսքերով՝ Կոնստանտին Սիմոնովի բանաստեղծական մուսան Վալենտինա Սերովան էր։ Ժադովան կարծում էր, որ Սիմոնովը երբեք Սերովայից լավ բանաստեղծություններ չի գրի, և նա նրան խոստում տվեց, որ իրեն ոչ մի բանաստեղծություն չի նվիրի։ Սիմոնովը պահեց այս խոստումը։

Սիմոնովը որդեգրեց Գուդզենկոյի և Ժադովայի հնգամյա  երեխային՝ նրան տալով իր հայրանունն ու ազգանունը, 1957 թվականին նոր ընտանիքում ծնվեց երկրորդ դուստրը՝ Սաշան: Սիմոնովը ցանկանում էր իրենց դստերը՝ Մաշային, որը տառապում էր ալկոհոլիզմով Վալենտինա Սերովայից, տանել այս ընտանիք, բայց նա չկարողացավ դրական պատասխանել Լարիսա Ժադովայի ուղիղ հարցին. «Կարո՞ղ եք երաշխավորել, որ Վալյան մեզ հետ չի հայտնվի», և Մաշային հանձնեցին Սերովայի մորը՝ Կլավդիա Պոլովիկովային, որպեսզի նա դաստիարակվի։

954 թվականից Լարիսա Ժադովան աշխատել է Մոսկվայի պետական համալսարանում, 1958 թվականից՝ Ուզբեկական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի կերպարվեստի տեսության և պատմության ինստիտուտում, 1960 թվականից՝ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի կերպարվեստի տեսության և պատմության ինստիտուտում, 1966 թվականից մինչև կյանքի վերջ ՝ Տեխնիկական գեղագիտության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտում (VNIITE), ԽՍՀՄ նկարիչների միության կենտրոնական ուսումնական և փորձարարական ստուդիայում:

Նա մահացավ 1981 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Մոսկվայում՝ հիսունչորս տարեկան հասակում: Լարիսա Ժադովայի մոխիրը նրա դուստրերը ցրեցին Բուինիչի դաշտում ՝ նույն տեղում, որտեղ երկուսուկես տարի առաջ նա, Ալեքսեյ Սիմոնովը, Եկատերինա Սիմոնովա-Գուձենկոն և Ալեքսանդրա Սիմոնովան ցրել էին Կոնստանտին Սիմոնովի մոխիրը՝ համաձայն նրա կտակի:

Կոնստանտին Սիմոնովի երկրորդ ամուսնությունից ծնված որդին՝ Ալեքսեյ Սիմոնովը, Լարիսա Ժադովայի մասին ասել է, որ նա «շատ հարմար էր հորը, քանի որ նա կոշտ և բարեխիղճ կին էր»:Հորս վերջին կինը շատ անսասան, մարտական ​​զինվոր էր։ Նա բացարձակապես վճռական էր կատարել հորս կտակի բոլոր դրույթները. կասկած չկար, որ նա իր ամուսնու այրին էր։ Այս առումով նա մեծ կին էր։ Եթե այնտեղ ինչ-որ բան կա, նրանք կամ մեղավոր են, կամ հավասարապես հաղթական։



### Ընտանիք
* Հայրը - Ալեքսեյ Սեմյոնովիչ Ժադով (սկզբնական ազգանունը՝ Ժիդով, 1901–1977 թվականներին ), զինվորական գործիչ, ԽՍՀՄ ցամաքային զորքերի գլխավոր հրամանատարի առաջին տեղակալ, բանակի գեներալ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945 թվականին)։
* Առաջին ամուսինը - Սեմյոն (Սարիո) Պետրովիչ Գուդզենկո (1922–1953 թվականներին), բանաստեղծ, լրագրող։
** Դուստրը - Եկատերինա Կիրիլովնա Սիմոնովա-Գուդզենկո (ծննդյան անունը՝ Եկատերինա Սեմյոնովնա Գուդզենկո, ծնվզած 1951 թվականին), պատմաբան, ճապոնագետ։ Հոր մահից հետո և մոր նոր ամուսնության արդյունքում նրան որդեգրել է Կոնստանտին Սիմոնովը, և նա ստացել է նրա անձնագրային հորանունը՝ Կիրիլովնա։ Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Մոսկվայի պետական համալսարանի Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտի Ճապոնիայի պատմության և մշակույթի ամբիոնի վարիչ։
* Երկրորդ ամուսինը (1956 թվականից) - Կոնստանտին Միխայիլովիչ Սիմոնով (ծննդյան անունը՝ Կիրիլ Միխայիլովիչ Սիմոնով, 1915–1979 թվականներին), բանաստեղծ և արձակագիր։ Լարիսա Ժադովան Սիմոնովի չորրորդ և վերջին կինը եղած է։ Դուստրը՝ Ալեքսանդրա Կիրիլովնա Սիմոնովա (1957–2000 թվականներին), մահացել է քաղցկեղից։

## Գիտական և հանրամատչելի գործունեություն
Լարիսա Ժադովայի հոդվածները արևմտյան դիզայնի մասին զգալի ազդեցություն ունեցան 1960-ականների նոր սերնդի խորհրդային դիզայներների ձևավորման վրա։ Դմիտրի Ազրիկանն այսպես էր հիշում այդ մասին․Իմ  ձևավորման զգացողության վրա հսկայական ազդեցություն ունեցան Լարիսա Ժադովայի հոդվածները արևմտյան դիզայներների մասին - Մարիո Բելինի, Էտտորե Սոտտսասի, Ռոժե Տալոնի և այլոց։ Դիտեր Ռամսը, Թոմաս Մալդոնադոն, Աքիլլե Կաստիլիոնեն, Ջո Կոլոմբոն - նրանք բոլորը այնպիսի մակարդակով էին անձնավորված դիզայնը, որ թվում էր՝ հենց այդ մարդիկ են, որ իրենք էլ դիզայնն են որպես այդպիսին։1960-ականների վերջից Լարիսա Ժադովան կենտրոնացավ ռուսական ավանգարդի ուսումնասիրության վրա։ Բեկումնային դարձավ նրա մենագրությունը 1930 թվական), որ հրատարակվեց 1978 թվականին Դրեզդենում գերմաներենով։ Ժադովան առաջիններից էր, ով ուսումնասիրեց ռուսական ավանգարդի մի շարք արվեստագետների ստեղծագործության տարբեր կողմեր՝ Բորիս Էնդեր, Նիկոլայ Սուետին, Աննա Լեպորսկայա, Լյուբով Պոպովա, Միխայիլ Մատյուշին և այլք։

Լարիսա Ժադովան առանցքային դեր խաղաց խորհրդային շրջանում արգելված Վլադիմիր Տատլինի ստեղծագործությունը մշակույթ վերադարձնելու գործում՝ 1970-ականների վերջում, օգտագործելով իր ամուսնու՝ ԽՍՀՄ Գրողների միության քարտուղար Կոնստանտին Սիմոնովի ազդեցությունը։ 1977 թվականին Ա. Ա. Ֆադեևի անվան Գրողների կենտրոնական տանը նրա նախաձեռնությամբ իրականացվեց Տատլինի անհատական ցուցահանդեսը, որն կազմակերպեցին ԽՍՀՄ Գրողների միությունը, ԽՍՀՄ նկարիչների միությունը և գրականության ու արվեստի կենտրոնական պետական արխիվը։ Սակայն Ժադովայի պատրաստած «Տատլին» մենագրությունը չստացավ տպագրման թույլտվություն ԽՍՀՄ-ում և հրատարակվեց միայն հեղինակի մահից հետո՝ 1983 թվականին, հունգարերեն՝ Բուդապեշտի հրատարակչությունում։ 1984 թվականին Ժադովայի գիրքը Տատլինի մասին հրատարակվեց նաև գերմաներեն և անգլերեն լեզուներով, իսկ 1990թվականին՝ ֆրանսերեն։

## Գրական աշխատանքների ցանկ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* 
* 
* 

## Հղումներ