open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նիկոլայ Բաբիչ

**Նիկոլայ Բաբիչ** (, ), ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Տիրապետում է իսպաներեն և անգլերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1971 թվականից։

*1972-1975 թվականներին՝ ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից Կոլումբիայում։
*1978-1980 թվականներին՝ Պերուում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1985-1991 թվականներին՝ Կուբայում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1991-1995 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Հյուսիսային Ամերիկայի դեպարտամենտի խորհրդական, բաժնի վարիչ։
*1995-1999 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական
*1999-2002 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Հյուսիսային Ամերիկայի դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
*2002-2005 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում Ռուսաստանի դեսպանատան ավագ խորհրդական։
*2005-2008 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ արտաքին քաղաքականության պլանավորման դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
*2008-2011 թվականներին՝ Հյուստոնում Ռուսաստանի գլխավոր հյուպատոս։
* 2011 թվականի հոկտեմբերի 4-ից 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ը Գվատեմալայում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Ընտանիք
Ֆուտբոլիստ և հոկեյիստ Եվգենի Բաբիչի որդին։ Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։

## Դիվանագիտական աստիճան

* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2013 թվականի օգոստոսի 15)։

## Պարգևներ և պատվավոր կոչումներ

* Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար 2-րդ աստիճանի շքանշան (2004 թվականի ապրիլի 6)՝ *Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի մշակման և իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար*։
* Գերազանցության նշան 30 տարի անթերի աշխատանքի համար (2009 թվականի օգոստոսի 18)՝ *Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական  կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա դիվանագիտական ծառայության համար*։
* Հյուստոնի պատվավոր քաղաքացի (2011 թվականի հուլիսի 21)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում
* Հարցազրույց «Նաշ Տեխաս» թերթում

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Օտոնե Վիսկոնտի

**Օտտոնե Վիսկոնտի** (; ), իտալացի արքեպիսկոպոս (1262-1295) և Միլանի ղեկավար (1277-1287)։ Միլանի Վիսկոնտիների տան հիմնադիր Ուբալդո Վիսկոնտիի և Անաստասիա Պիրովանոյի որդին է։ Իր եկեղեցական կարիերան սկսել է որպես կարդինալ Օտտավիանո Ուբալդինի պապական նվիրակ։ 1260 թվականին դարձել է Նովարայի պոդեստան։ 1262 թվականի հուլիսի 22-ին ֆեոդալական ազնվականության և պոպոլաների պայքարի շնորհիվ Հռոմի Պապ Ուրբանոս IV-ը նրան նշանակել է Միլանի արքեպիսկոպոս և Օտտոն անմիջապես դարձել է քաղաքի բնակչության ֆեոդալական մասի ճանաչված առաջնորդ։
Վիսկոնտի Դելլա Տորեի հետ սկսել է պայքարել Միլանի սահմաններից դուրս։

Շուտով Կառլ Անժուացու ակտիվ գործողությունների պատճառով Դելլա Տորրը կապը խզել է իր հետ և սկսել աջակցություն ստանալ կայսրից, որը նույնպես հետաքրքրված էր Միլանի հսկողությամբ։ Այս փոփոխությունն ամրապնդել է արքեպիսկոպոս Օտտո Վիսկոնտիի դիրքերը, ով դեռևս հենված էր Պապի աջակցությանը։

thumb|200px|Օտտոնե Վիսկոնտիի գերեզմանը Միլանի տաճարում
1272 թվականին երկու ճամբարների միջև զինված պայքարը սկսել է ավելի մեծ ուժերով։ 1277 թվականի հունվարին պայքարը հանգեցրել է Դեզիոյի ճակատամարտին, որտեղ Նապո դելա Տորեն չստանալով Ռուդոլֆ I-ի աջակցությունը՝ պարտություն է կրել և գերեվարվել։ Օտտոնե Վիսկոնտին սկսել է ղեկավարել միայնակ՝ հիշեցնելով, որ Միլանի արքեպիսկոպոսների հին իրավունքներով աշխարհիկ իշխանություն ունեն։ 1287 թվականին իշխանությունը փոխանցել է իր եղբորորդուն՝ Մաթեո I Վիսկոնտուն (1250-1332) և հեռացել Կլերվո վանական համալիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Գուկովսկի Մ. Ա.* Իտալական վերածնունդ 
*  Visconti di Milano զինանշան
* Օտտո Վիկտոնին

Կատեգորիա:Արքեպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազնվականություն
Կատեգորիա:Միլանի ղեկավարներ
Ալեքսանդր Եգորով (դիվանագետ)

**Ալեքսանդր Եգորով** (, ), ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1974 թվականից։ Տիրապետում է ֆրանսերեն և արաբերեն լեզուներին։

* 2004 -2007 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ արտաքին քաղաքականության պլանավորման դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 2007 թվականի փետրվարի 15-ից 2011 թվականի նոյեմբերի 15-ը՝ Ալժիրում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
* 2011 թվականից Ռուսաստանի ԱԳՆ Համաեվրոպական համագործակցության դեպարտամենտի գլխավոր խորհրդական։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2005 թվականի դեկտեմբերի 29)։
*1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2017 թվականի հունիսի 10)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Բոուդենի ճերմակաթիթեռ

**Բոուդենի ճերմակաթիթեռ** (), ճերմակաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
17-20 մմ առջևի թևի երկարությամբ միջին չափի թիթեռ է։ Արուների թևերը սպիտակ են՝ գագաթնամասի թեթևակի մգացումով, իսկ էգերինը՝ մինչև ջղերի դիսկալ մասը մուգ հիմնային փոշեծածկով։ Թիթեռի հետին թևերի ստորին մասը դեղնակիտրոնագույն է՝ մոխրագույն կանաչ հիմնային փոշեծածկով, առջևի թևերը մաքուր սպիտակ են, ապեքսի գագաթը՝ կիտրոնագույն։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Հյուսիսարևելյան Թուրքիայում։ Հայաստանում հայտնի է միայն Արագած լեռան ժայռային հատվածից։

## Էկոլոգիա
Ապրում է Ժայռային գոտու մեկուսացած ալպյան բացատներում` ծովի մակարդակից 2900–3200 մ բարձրության վրա։ Տալիս են մեկ սերունդ՝ հուլիսի կեսից մինչև օգոստոսի կեսը։ Հարսնյակները ձմեռում են։ Ձվադրում են Arabis caucasica բույսի տերևների վրա։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող։

Թվաքանակի փոփոխության միտումները բավականաչափ բարձր են` տարբեր տարիներին զգալի տատանումներով տարբեր տարիներին։

Վտանգման հիմնական գործոններից է՝ անասունների գերարածեցում և կլիմայի կանխատեսվող փոփոխությունների հետևանքով դրա` լանջով ի վեր տեղաշարժմամբ պայմանավորված ալպյան գոտու մակերեսի կրճատում։

Պահպանվում է «Արագածի ալպյան» արգելավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Իգոր Բլատով

**Իգոր Բլատով** (, ), խորհրդային և ռուսական դիվանագետ։ Թուրքմենստանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան (2006-2011)։

## Կենսագրություն
1970 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1970 թվականից։

* 1972-1978 և 1983-1987 թվականներին՝ Ֆրանսիայում ԽՍՀՄ դեսպանատան քարտուղար։
* 1994-1996 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Համաեվրոպական համագործակցության դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
* 1996-2000 թվականներին՝ Նիդեռլանդներում Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։
* 2000-2006 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ գլխավոր քարտուղարության (դեպարտամենտի) տնօրենի տեղակալ։
* 2006 թվականի հունվարի 16-ից-2011 թվականի մայիսի 5-ը՝ Թուրքմենստանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։ Հավատարմագիրը հանձնվել է 2006 թվականի ապրիլի 11-ին։

2011 թվականի մայիսից անցել է կենսաթոշակի։

Ամուսնացած է։ Ունի որդի և դուստր։.

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2012 թվականի դեկտեմբերի 10)
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2007 թվականի հուլիսի 18)
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2011 թվականի հունվարի 17)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում
* Կենսագրությունը ''ЦентрАзия-''ում

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Սերգեյ Ակոպով

**Սերգեյ Ակոպով** (, ), ռուսական դիվանագետ։

## Կենսագրություն
1976 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը, որից հետո աշխատանքի է անցել ԱԳՆ-ում։

*1976-1980 թվականներին՝ Կոստա Ռիկայում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1983-1988 թվականներին՝ Բրազիլիայում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
*1990-1996 թվականներին՝ ԽՍՀՄ, ապա Չիլիում ՌԴ դեսպանատան աշխատակից։
*1999-2003 թվականներին՝ Բրազիլիայում Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ
*2005 թվականի ապրիլից-2010 թվականի փետրվար՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Լատինական Ամերիկայի դեպարտամենտի պետի տեղակալ։

2010 թվականի թետրվարի 15-ից Բրազիլիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

2010 թվականի մարտի 3-ից՝ Սուրինամում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով։

## Ընտանիք
Հայրը՝ Պողոս Ակոպով, խորհրդային դիվանագետ, Քուվեյթում և Լիբիայում ԽՍՀՄ արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Ամուսնացած է։ Ունի երկու դուստր։

## Դիվանագիտական աստիճան
* 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2002 թվականի հունվարի 15)
* 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2012 թվականի սեպտեմբերի 17)
* Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2015 թվականի օգոստոսի 25)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում
* Դեսպանի էջը Բրազիլիայում Ռուսաստանի դեսպանատան կայքում

Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ադամ (ֆիլմ)

«**Ադամ**» (), ռեժիսոր Մաքս Մեյերի ֆիլմը, որը հայտնվել է էկրաններին 2009 թվականին։

## Սյուժե
Ադամ (Հյու Դենսի), ով տառապում էր Ասպերգերի համախտանիշով, աշխատում էր ինժեներ-էլեկտրիկ ոչ մեծ ընկերությունում և հետաքրքրվում է աստղագիտությամբ։ Նրա հայրը նոր էր մահացել և նա մնացել էր մենակ մեծ բնակարանում։ Շուտով նրա կյանքում հայտնվում է գեղեցիկ հարևանուհի Բեթը (Ռոուզ Բիրն), որն աշխատում էր մանկապարտեզում և ազատ ժամանակ մանկական գրքեր էր գրում։ Նա Ադամին ի սկզբանե դուր էր եկել, սակայն նրա համար շատ դժվար էր հաղթահարել ինքն իրեն և ինչ-որ քայլ ձեռնարկել։

## Դերերում
* Հյու Դենսի - Ադամ Ռակի
* Ռոուզ Բիրն- Բեթ Բաքուոլդ   
* Փիթեր Գալլահեր - Մարտի Բաքուոլդ
* Էլի Իրվինգ - Ռեբեկա Իրվինգ        
* ֆրենկի Ֆեյսոն - Հարլին        
* Մարկ Լինն-Բեյկեր - Սէմ Կլայբեր     
* Հեյվիլենդ Մորրիս - Լիրա

## Պարգևներ և անվանակարգեր
* 2009 -  *Alfred P. Sloan Feature Film Prize* մրցանակ Սանդենսի կինոփառատոնում, ինչպես նաև անվանակարգվել է ժյուրիի Գրան-պրիի համար։
* 2009 -անվանակարգվեց  «Արբանյակ» մրցանակի համար, տղամարդու լավագույն դրամատիկ դերի  համար (Հյու Դենսի)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայք 
* 
* 
* «Ադամ» *[[Box Office Mojo]]-ում*
* Թրեյլեր 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Fox Searchlight Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Հունական դրամայի դպրոցի ազգային թատրոն

**Հունական դրամայի դպրոցի ազգային թատրոն** (հունարեն՝ Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου), Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում գործող թատրոն, որ հիմնադրվել է 1930 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր գործում է Հունաստանի ազգային թատրոնի հետ համատեղ։ Մինչև 2005 թվականը՝ 75-ամյա իր գործունեության ընթացքում տվել է բազմաթիվ շնորհալի շրջանավարտներ, որոնցից ոմանք դարձել են Ազգային թատրոնի աստղեր և նշանավոր դերասաններ։

Դպրոցի նախկին ուսանողներ են եղել Դիմիտրիս Հորնը, Մարի Արոնին, Վասսո Մանոլիդուն, Նիկոս Ցոգիասը, Մելինա Մերկուրին, Թանոս Կոցոպուլոսը, Ալեքսիս Սոլոմոսը, Նիկոս Կուրկուլոսը, Աննա Սինոդինուն, Զոզո Զարպան և ուրիշներ։ Նրանցից շատերը ավարտելուց և համբավ ձեռք բերելուց հետո դասավանդել են հարազատ կրթօջախում՝ նպաստելով այնտեղ դասվանդման մակարդակի բարձրացմանը։ Դպրոցի համբավավոր դասախոսներից են նաև Դիմիտրիս Ռոնդիրիսը, Կատինա Պաքսինուն, Տակիս Մուզենիդիսը, Անգելոս Տերզակիսը, Անտիգոնե Վալակուն, Տասոս Լիգնադիսը, Գիանիս Սիդերիսը, Էմիլիոս Հուրմուզիոսը և այլք։

Դրամայի դպրոցի նպատակն է կազմակերպել դերասանի մասնագիտության մեջ հմտանալու ձգտում ունեցող պարմանիների ու պամանուհիների ուսուցումը և հետևել նրանց վարպետության հետագա աճին։ Ուսման տևողությունը երեք տարի է։ Ընդ որում՝ սովորողներից ուսման վճար չի պահանջվում։
Դերասանի վարպետություն դասավանդում են պրոֆեսիոնալ դերասաններ ու բեմադրիչներ։ Համապատասխան բարձրորակ մասնագետները դասավանդում են  թատերգության տեսություն, թատրոնի պատմություն, ժամանակակից հույն գրականություն, կինոյի պատմություն։ Պատշաճ մակարդակով են անցկացվում նաև պարի տեխնիկայի, մարմնամարզության, էքսպրեսիվ շարժումների, բեմական մարտի, երգի, հռետորական արվեստի, բեմական խոսքի, տարազավորման ու դիմահարդարման պարապմունքները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*National Theatre of Greece Drama School Official Site

Կատեգորիա:1930 հիմնադրումներ Հունաստանում
Կատեգորիա:Հունաստանի մշակույթ
Գուավա

**Գուավա** կամ  **Պսիդիում** ()՝ մրտենազգիների ընտանիքի ցեղ, որն ընդգրկում է 100 տեսակ։ Գյուղատնտեսական նշանակություն ունեն բարձրորակ և յուրահատուկ համով պտուղների համար։

## Արեալ
Գուավան հանդիպում է հասարակածային և մերձհասարակածային կլիմայական գոտիներում։ Հայրենիքը համարվում է Ամերիկան՝ Մեքսիկայի արևադարձային գոտիներից մինչև Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային հատվածը։ Որոշ տեսակներ հաջողությամբ աճեցվում են Աֆրիկայում, Հնդկաստանում, Հարավարևելյան Ասիայում և Օվկիանիայում։

## Նկարագրություն
Ոչ բարձր՝ սովորաբար 3-4 մ բարձրությամբ մշտադալար կամ կիսատերևաթափ ծառեր կամ թփուտներ են։ Որոշ տեսակներ կարող են ունենալ մինչև 10 մ բարձրություն։

## Պտուղներ
ձախից|մինի|Գուավայի պտուղներ
Պտուղները ունեն 4-12 սմ երկարություն, կլոր են կամ օվալաձև։ Ունեն արտահայտված բուրմունք, որը հիշեցնում է լիմոնի հոտը, սակայն ոչ այդքան սուր։ Պտղամաշկը լինում է հաստ և դառը, հանդիպում է նաև բարակ և քաղցր պտղամաշկով տեսակներ։ Պտղամիսը քաղցր է կամ փոքր-ինչ թթվաշ։ Սերմերը շատ ամուր են։



## Կիրառություն
Գուավայի պտուղները օգտագործվում են հում վիճակում և նրանցից պատրաստում են մարմելադներ, ջեմեր, հյութեր և ալկոհոլային խմիչքներ։ Այն Պակիստանում հայտնի է որպես ազգային պտուղ։

## Արտադրություն

2016 թվականի տվյալներով գուավայի ընդհանուր արտադրությունը կազմել է 46,5 մլն տոննա, առաջատարն է Հնդկաստանը, որտեղ աճեցվել է գուավայի բերքի մոտ 41%-ը։ Առաջատար դիրք են գրավում նաև Չինաստանը և Թայլանդը։



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մրտենազգիներ
Էթամբուտոլ

**Էթամբուտոլ** դեղ է, որը օգտագործվում է տուբերկուլոզի բուժման համար։ Այն հաճախ տրվում է հակատուբերկուլոզային այլ դեղերի հետ միասին, որոնցից են՝ իզոնիազիդը, ռիֆամպիցինը և պիրազինամիդը։ Այն նաև օգագործվում է *Mycobacterium avium* համալիրի և *Mycobacterium kansasii* բուժման համար։ Այն տրվում է պերօրալ։

Հաճախակի կողմնակի ազդեցություններից են տեսողության խնդիրները, հոդացավերը, գլխացավերը, սրտխառնոցը և հոգնածության զգացողությունը։ Այլ կողմնակի ազդեցություններից են լյարդի խնդիրները և ալերգիկ ռեակցիաները։ Այն խորհուրդ չի տրվում օգտագործել տեսողական նյարդի նևրիտ, երիկամների խնդիրներ ունեցող և 5 տարեկանից փոքր մարդկանց։ Հղիության և կաթնատվության ժամանակ օգտագործումը անվտանգ է։ ԱՄՆ-ում FDA-ն հայտնել է անհանգստություն կապված երեխաների մոտ եղած տեսողական խնդիրների հետ՝ մոր հղիության ժամանակ դեղը օգտագործելու դեպքում։ Էթամբուտոլը ազդում է՝ խանգարելով բակտերիայի նյութափոխանակությունը։

Էթամբուտոլը հայտնաբերվել է 1961 թվականին։ Այն ԱՀԿ դեղերի ցանկում է, որպես առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղերից մեկը Էթամբուտոլը հասանելի է որպես ունիվերսալ դեղամիջոց։ Զարգացող երկրներում արժեքը 2.58–4.73$ է ամեն ամսվա օգտագործման համար։ ԱՄՆ-ում արժեքը 100–200$ է ամեն ամսվա օգտագործման համար։

## Բժշկական կիրառություն
Էթամբուտոլը այլ դեղամիջոցների հետ օգտագործվում է բազմաթիվ հիվանդություններ բուժելու համար, որոնցից են՝ տուբերկուլոզը, *Mycobacterium avium* համալիրը և *Mycobacterium kansasii*-ն։

## Կողմնակի ազդեցություններ
* Տեսողական նևրիտ (հակացուցված է մինչև 6 տարեկան երեխաներին)
* Կարմիր-կանաչ գույները տեսնելու խանգարում
* Պերիֆերիկ նեյրոպաթիա
* Հոդացավ
* Հիպերուրիկեմիա
* Ուղղահայաց ախտաբանական նիստագմ
* Կաթնային մաշկի ռեակցիա

## Ազդեցության մեխանիզմ
Էթամբուտոլը տուբերկուլոզի հարուցիչների ակտիվ աճող ձևերի նկատմամբ ունի բակտերիոստատիկ ազդեցություն։ Այն խաթարում է բակտերիայի թաղանթի ձևավորումը։ Միկոլային թթուները միանում են արաբինոգալակտանի մնացորդներ՝ D-արաբինոզի 5'-հիդրօքսիլ խմբերին և առաջացնում են միկոլիլ-արաբինոգալակտան-պեպտիդոգլիկան համալիրը բջջի պատում։ Սա խանգարում է արաբինոգալակտանի սինթեզը՝ պաշարելով արաբինոզիլ տրանսֆերազա ֆերմենտը։ Արաբինոգալակտանի սինթեզի գործընթացի խախտումը խախտում է այդ համալիրի առաջացումը, որը բերում է թաղանթի մեծ թափանցելիության։

## Ֆարմակոկինետիկա
Այն լավ է ներծծվում ստամոքսաղիքային տրակտից և լավ է տարածվում մարմնի հյուսվածքների, հեղուկների մեջ։ Այն 50%-ով անփոփոխ դուրս է բերվում մեզով։

## Տես նաև
*Տուբերկուլոզ
*Իզոնիազիդ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Medline Plus drug information

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլյոզ
Դիմիտրիոս Տոֆալոս

**Դիմիտրիոս Տոֆալոս** (, ), հույն ծանրամարտիկ, Հունաստանի բազմակի չեմպիոն, Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, աշխարհի կրկնակի ռեկորդակիր, որի անունը 20-րդ դարի կեսին հունարենում սկսել է կիրառվել որպես հաղթանդամ տղամարդու հոմանիշ (τόφαλος)։

## Կենսագրություն
Դիմիտրիոս Տոֆալոսը ծնվել է 1884 թվականին Պատրաս քաղաքում, առևտրականի ընտանիքում։ Եղել է երեք երեխաներից ավագը։
Դպրոցում չի փայլել առաջադիմությամբ, բայց ամրակազմ և բարձրահասակ երեխան իր բարի վարքագծի շնորհիվ սիրված է եղել ուսուցիչների կողմից։
16 տարեկան հասակում նրա քաշը կազմել է 102 կգ։
1899 թվականին Տոֆալոսը ընդունվել է Պանահայիկի սպորտային ակումբ (, հիմնադրվել է 1891 թվականին)։
Չնայած իր ֆիզիկական թերությանը (12 տարեկան հասակում դժբախտ պատահարի պատճառով նրա մի ձեռքը կարճ է եղել մյուսից) նա շատ հաղթանակներ է տարել ծանրամարտում և դարձել այդ ժամանակների Հունաստանի ամենահայտնի ծանրամարտիկը։ձախից|thumb|250px|Դիմիտրիոս Տոֆալոս (№ 700) 1906 թվականի Օլիմպիադայի հաղթող, կանգնած է արծաթե մրցանակակիր ավստրիացի Յոզեֆ Շտայնբախի հետևում (№ 872)
1901 թվականին, Հունաստանի ծանրամարտի առաջնության ժամանակ, նա դարձել է արծաթե մրցանակակիր։
Արդյունքում, Տոֆալոսը դարձել է Հունաստանի բազմակի չեմպիոն։
1904 թվականին նա սահմանել է աշխարհի ռեկորդ։
Տոֆալոսն իր ծանրամարտիկի կարիերայի ընթացքում նվաճել է 140 մրցանակ։

Դիմիտրիոս Տոֆալոսը մահացել է 1966 թվականի նոյեմբերի 15-ին Պատրասում՝ 82 տարեկան հասակում։ Նրա մարմինը հուղարկավորվել է Պատրասի առաջին գերեզմանատանը։

## Հիշատակ
thumb|220px|Դիմիտրիոս Տոֆալոսը աճյունը Պատրասի առաջին գերեզմանատանը։
Պատրասի փողոցներից մեկը անվանվել է Տոֆալոսի պատվին։

## Աղբյուրներ
* Κώστας Α. Κοκκοβίκας, *Αχαΐα. Περί αθλητικού παρελθόντος*, έκδοση: Ακτίνα. Επικοινωνία-Προβολή. Μονοπρόσωπη ΕΠΕ, Πάτρα 2004
* Πέτρος Λινάρδος, *Η Σμύρνη του Πανιώνιου*, Οι φίλοι των τεχνών, Νέα Σμύρνη 1998. ISBN 960-86238-0-4
* Νίκος Ε. Πολίτης, *Ο Πατραϊκός αθλητισμός*, Τόμος Β΄, *Από την εποχή του Τόφαλου ως την ίδρυση της Παναχαϊκής*, Αχαϊκές εκδόσεις, Πάτρα 1997. ISBN 960716492X
* Νίκος Ε. Πολίτης, *Ο Πατραϊκός αθλητισμός*, Τόμος Α΄, *Η πρώτη δεκαετία 1891—1900*, Αχαϊκές εκδόσεις, Πάτρα 1994. ISBN 9607164911

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Φωτογραφίες του Τόφαλου 

Կատեգորիա:Հույն ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Երիկամային ավազան

**Երիկամային ավազան** կամ **երիկամի ավազան**, միզածորանի ձագարաձև լայնացած հատվածն է երիկամում։ Երիկամային ավազանը այն հատվածն է, որտեղ միանում են երկու կամ երեք մեծ բաժակները։ Այն կազմված է լորձաթաղանթից՝ ծածկված փոփոխական էպիթելով, և ստորադիր շարակցահյուսվածքային սեփական թիթեղից։ 
Մեզը միզածորան է անցնում երիկամային ավազանի միջոցով։
Երիկամային ավազանում կարող են առաջանալ և՛ որոշ քաղցկեղներ, և՛ պիելոնեֆրիտ։

## Կլինիկական նշանակություն
Երիկամային ավազանում կարող են առաջանալ և՛ որոշ քաղցկեղներ, և՛ պիելոնեֆրիտ, իսկ երիկամաքարային հիվանդության դեպքում քարերը կարող են խցանել ամբողջ երիկամային ավազանը կամ միայն մի հատվածը։
Երիկամային ավազանի չափսը մեծ դեր է խաղում հիդրոնեֆրոզի աստիճանը գնահատելիս։ Նորմայում  ավազանի տրամագիծը փոքր է 4մմ-ից 32 շաբաթականից մեծ պտղի մոտ և 7մմ՝ հետագայում։ Չափահաս մարդկանց 13%-ի մոտ ավազանի լայնակի տրամագիծը 10մմ է։

## Ստուգաբանություն
Երիկամային ավազան անվանումը ծագել է լատիներեն "pelvis" բառից, որն արտացոլում է ավազանի և՛ ձևը, և՛ ֆունկցիան՝ հավաքելով մեզը բաժակներից և ձագարի նման դատարկելով միզածորանի մեջ։ Երիկամային ավազանը երբեմն անվանում են նաև pyelum (, "trough", ‘anything hollow’), pyelo նշանակում է ավազան։

## Լրացուցիչ նկարներ

Gray1118.png|Երիկամային ավազանի սաղմնաբանական նկարագրություն
Slide17iii.JPG|Մահացած մարդու երիկամային ավազան


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կաշիհարա

, Ճապոնիայի Նառա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 39,52 կմ², բնակչությունը՝ 125 205 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 3168,14 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Կաշիհարա քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նառա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Գոսե, Սակուրաի, Յամատոտակադա քաղաքները, Կորյո, Տավարամոտո ավանները և Ասուկա գյուղը։

Այս քաղաքի տարածքում են գտնվում Ճապոնիայի նախկին մայրաքաղաք Ֆուձիվարակյոյի ավերակները։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 125 205 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 3168,14 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Կաշիհարա քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում մշտադալար կաղնին, ծաղիկ՝ *[[Gardenia jasminoides]]*-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Ճապոնական Կաշիհարա քաղաքի պաշտոնական վեբկայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Միխայիլ Մելքումյան

**Միխայիլ Արշակի Մելքումյան** (), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1981):

## Կենսագրություն
Միխայիլ Արշակի Մելքումյանը ծնվել է 1925 թվականի հունվարի 20-ին, Թիֆլիսում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1967-1979 թվականներին եղել է «Անի» համամիութենական գիտաարտադրական միավորման կառավարման ավտոմատացված համակարգերի բաժանմունքի պետ, 1981-1982 թվականներին՝ ճյուղային լաբորատորիայի վարիչ, 1979-1981 թվականներին՝ ՈւԽՍՀ Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզում նավթի և գազի ինստիտուտի կառավարման ամբիոնի վարիչ, «1982-1990 թվականներին՝ Կառավարման և կազմակերպման հիմնահարցերի (1988 թվականից՝ կիրառական ավտոմատացված համակարգերի) համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի փոխտնօրեն, 1986-1993 թվականներին, միաժամանակ՝ Հայաստանի միջճյուղային «Արդյունաբերություն» կառավարման համալիրի գլխավոր կոնստրուկտոր։

Աշխատանքները վերաբերում են համակարգերի ընդհանուր տեսությանը, գիտական հիմունքների և կառավարման միօրինականացված ադապտիվ ավտոմատացված համակարգերին։ Առաջին անգամ մշակել և ներդրել է կառավարման ավտոմատացված «Արշալույս 2» (1971 թվականին՝ Մոսկվայի մարզի «Էքստրոն» գործարանում) և «Արշալույս 4» (1973 թվականին՝ Բելոռուսիայի Գոմելի «Մոդուլ» գործարանում) համակարգերը։

Անհիմն բռնադատվել է 1942 թվականին, արդարացվել՝ 1956 թվականին։

## Երկեր
* Некоторые принципы автоматизированной системы управления приборостроительным предприятием, Е., 1967 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Նոր Ջուղա)

**Սուրբ Մինաս **, հահ առաքելական եկեղեցի Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսութհան Սպահանի թեմին։ Գտնվում է Թավրիզ (Դավրեժ) թաղում։

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 1659 թվականին՝ չորս տարի անց այն բանից հետո, մայրաքաղաք Սպահանի Շամսաբադ թաղից տեղափոխվել են Նոր Ջուղայի հարավարևմտյան հատվածներ։ Նրանք այդտեղ ունեցել են իրենց սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Այդ պատճառով այս կրոնական կառույցը նույնպես կոչվել է սուրբ Աստվածածին, ինչպես և ի սկզբանե Հովհաննես Մկրտիչ և սուրբ Նիկողայոս եկեղեցիները։ Հետագայում սուրբ Մինասի (285-309) մասունքը նվիրվել է եկեղեցուն, կոչվել է սրբի անունով։

Բակի արևելյան մասում կա նաև մի մատուռ (ամռան եկեղեցի), որը կառուցվել է 1713 թվականին և դարձյալ կոչվել է «սուրբ Աստվածածին»։ Մատուռի հյուսիսահին ու հարավային պատերին կան հախճապակիներ։ Մատուռի կառուցումից հետո այստեղ դրվել են մի քանի տապանաքարեր։

Սուրբ Մինասի արևմտյան և հարավային կողմերում կան սենյակներ։ Դրանցից մի քանիսը անցյալում ծառայել են որպես դպրոց։ Եկեղեցին բերանորոգվել է 1909 թվականին։

## Ճարտարապետություն
Շինությունը կառուցված է աղյուսով ու կավով, ունի երեք մուտք։ Հարավային՝ գլխավոր մուտքի առջև, ունի երկսյունով ծածկված գավիթ։ Կառուցվել է չորս հիմնասհուների վրա, կամարակապ ձևով։ Գլխավոր գմբեթն ունի ութ պատուհան։ Տանիքի հարավարևմտյան կողմում գտնվում է եկեղեցու զանգակատունը։

Որմախորշերն ուսյունեզրերը հարուստ են գունավոր զարդանկարներով։ Խորանն ամբողջովին նկարազարդված ու ծաղկազարդված է, կամարի մասում նկարված են դրախտն ու դժոխքը։ Պատի ցածր մասերը պատված են հախճապակիով։

## Տես նաև
* Սուրբ Մինաս եկեղեցի, (Թեհրան)

## Ծանոթագրութհուններ

## Արտաքին հղումներ
*Սուրբ Մինաս եկեղեցի, վիդեո

մ
մ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Իզաբել Դյուշենե

**Իզաբել Դյուշենե** (), ֆրանս-կանադական գեղասահորդուհի, հանդես էր գալիս պարեր սառույցի վրա ձևում մեծ եղբոր՝ Պոլ Դյուշենեի հետ։ Նրանք դարձել են 1991 թվականի աշխարհի չեմպիոններ և 1992 թվականի Օլիմպիադայի արծաթե մեդալակիրներ։

## Կարիերա
Իզաբելը ծնվել է Կանադայում և չմուշկներով սկսել է սահել վաղ տարիքից։ Առաջին նշանակալից հաջողությանը եղբոր հետ հասել են 1982 թվականին, երբ Կանադայի առաջնությանը դարձել են երկրորդը պատանիների կարգում։

Հետագայում նրանց սահքի ոճը այն ժամանակների համար յուրահատուկ էր ու հեղափոխական։ Իրենց յուրահատուկ ոճի համար Կանադայի գեղասահքի ֆեդերացիայի կողմից արժանացան կոշտ քննադատության, որից հետո էլ Իզաբելն ու Պոլը որոշում են փոխել հավաքական թիմը։ 1985 թվականին նրանք որոշեցին ներկայացնել Ֆրանսիան՝ իրենց մոր հայրենիքը։

Հանդիսատեսի կողմից հիմնականում հիշվում է 1987/88թթ. մրցաշրջանի ազատ ծրագրի անսովոր պարը, որը ոգեշնչումով կազմված էր ջունգլիների հնչյուններով և թմբուկների հարվածներով։ Դատավորների մի մասը արդարացիորեն կարծում էր, որ Քրիստոֆեր Դինայի խորեոգրաֆիան և երաժշտությունը չեն համապատասխանում կանոններին։ Այդ պատճառով էլ գնահատականներում առաջին անգամ նկատվեցին ռեկորդային տարբերություններ։ Եվրոպայի առաջնությունում Լեհաստանի դատավոր Մարիա Միլլերը անսպասելիորեն երկու գնահատականներն էլ մյուս դատավորներից մեկ միավորով ցածր դրեց (վիճաբանությունը դատավորի հետ ուշացրեց մրցույթը 3 րոպե)։ 1988 թվականի օլիմպիական խաղերում արդեն երեք դատավորներ իջեցրին երկրորդ գնահատականը 0,5 միավորով, իսկ կանադական դատավորը, ընդհակառակը, բարձրացրեց այն  0,6-ով։ Արդյունքում գնահատականները արտիստիզմի համար տարբերվեցին 0,8 միավորով։ Այնուամենայնիվ, Դյուշեները շարունակեցին սահել իրենց նորարարական ոճով։

1989 և 1990 թվականների համաշխարհային առաջնություններում նրանք դարձան համապատասխանաբար երկրորդն ու երրորդը։ Զույգն իր միակ ոսկին նվաճել է 1991 թվականին Մյունխենում կայացած աշխարհի առաջնությունում։ Նրանք մեծ հնարավորություն ունեին 1992 թվականին Ալբերվիլում կայացած օլիմպիադայում նվաճել ոսկին, սակայն սխալվեցին և նվաճեցին երկրորդ հորիզոնականը Մարինա Կլիմովա/Սերգեյ Պոնոմարենկո զույգից հետո։ Օլիմպիադան նրանց վերջին սիրողական սպորտաձևի կատարումն էր։

Անուհետև մրցույթներին մասնակցում էին որպես պրոֆեսիոնալներ՝ մինչև Պոլի հետ լուրջ պատահարը 1996 թվականին։

1991 թվականին Իզաբել Դյուշենեն ամուսնացել է հայտնի գեղասահորդ Քրիստոֆեր Դինայի հետ։ 1993 թվականին նրանք ամուսնալուծվեցին։

Այժմ Իզաբելն աշխատում է ֆրանսիական հեռուստատեսությունում՝ որպես սպորտային մեկնաբան։

## Սպորտային ձեռքբերումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Изабель Дюшене на сайте imdb 

Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կանադացի գեղասահորդներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գեղասահորդներ
Սուվորովի փողոց (Յալթա)

**Սուվորովի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս զորավար և ռազմական տեսաբան, ռուսական ռազմարվեստի հիմնադիրներից մեկի՝ գեներալիսիմուս Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովի (1730-1800) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սեչենովի և Կրասնոարմեյսկայա փողոցների հանգույցից և ավարտվում Կրասնոարմեյսկայա փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 570 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Սուվորովի փողոցը սկսվում է Սեչենովի և Կրասնոարմեյսկայա փողոցների հանգույցից, հատում Լիվադիյսկայա փողոցը և ավարտվում Կրասնոարմեյսկայա փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 54 շինություն։ Երկարությունը 570 մետր է։

Սուվորովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298607։

Փողոցն անվանվել է ռուս զորավար և ռազմական տեսաբան, ռուսական ռազմարվեստի հիմնադիրներից մեկի՝ գեներալիսիմուս, Ռիմնիկյան կոմս, Իտալիական իշխան Ալեքսանդր Վասիլևիչ Սուվորովի (1730-1800) պատվին։ Սուվորովը պատմության մեջ մտել է որպես տաղանդավոր զորավար (մղել է 60-ից ավելի հաղթական ճակատամարտ) և ռազմական մտածող։ Եղել է 18-րդ դարի ամենակրթված ռազմական գործիչներից։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Суворовская улица в Ялте
*Подробная карта Суворовская улица, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта

## Արտաքին հղումներ
*г. Ялта, Суворовская улица 

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Ասիագո Սիմա Էկարի աստղադիտարան

**Ասիագո Սիմա Էկարի աստղադիտարան** ( կամ , աստղադիտարանի կոդը` — «043»), աստղադիտարան Իտալիայի Պադուա մարզում, Ասիագո սարահարթի վրա, Պադուա քաղաքից 90 կմ հեռավորության վրա։ Պատկանում է և ղեկավարվում Պադուայի համալսարանի կողմից։ Հիմնադրվել է 1942 թվականին։

Աստղադիտարանի հիմնական գործիքն է 1,22 մետրանոց *Գալիլեյ* աստղադիտակը, որը այժմ օգտագործվում է միայն սպեկտրոգրաֆիկ հետազոտությունների համար։ Աստղադիտակը կառուցվել է 1940-ից 1942 թվականները։

## Սիմա Էկարի դիտարկումների կայան
Աստղադիտարանից մոտ 3,8 կմ հարավ-արևելք տեղակայված է Սիմա Էկարի դիտարկումների կայանը (), այն տեղաբաշխված է Էկար լեռան գագաթին։ Կայանը ունի առանձին աստղադիտարանի կոդ՝ 098: Այս կայանը ներառված է եղել ADAS ծրագրի (Asiago-DLR Asteroid Survey) իրականացման մեջ, որի շրջանակներում կատարվում են աստերոիդների և գիսաստղերի հետազոտություններ, հատուկ ուշադրություն դարձնելով Երկրին մոտեցող աստերոիդներին։

## Հիմնական նվաճումները
* 9720 լուսանկարներ (ապակե թիթեղներ 9 x 12 սմ) 1942 թվականի մայիսից 1997 թվականի մարտ
* 3220 սպեկտրալ պատկերներ Նյուտոնյան սպեկտրոգրաֆով կատարված 1958 թվականի ապրիլից 1991 թվականի սեպտեմբեր
* 18584 սպեկտրալ պատկերներ Կասսգրեյնի սպեկտրոգրաֆով կատարված 1951 թվականի հունվարից 1994 թվականը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աստղադիտայանի կայք 

**Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները**
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները

**NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը**
* Որոնում «Asiago Astrophysical Observatory» բառերով

**1870 թվականից հետո աստերոիդների և մոլորակների արբանյակների դիտարկումները**
* Դիտարկումների արխիվ ՓՄԿ-ի կայքում

Կատեգորիա:1942 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Իտալիայում
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Նոր Ջուղա)

**Սուրբ Նիկողայոս**, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Գտնվում է Ղարագել թաղում («Առվագլխում»)։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ եկեղեցին կառուցվել է 1630 թվականին։ Սկզբնական օրերին, ինչպես և ի սկզբանե Հովհաննես Մկրտիչ և սուրբ Մինաս եկեղեցիները, կոչվել է «սուրբ Աստվածածին»։ Ներկա անվանումը ստացել է 1779 թվականին, երբ այստեղ է բերվել սուրբ Նիկողայոս Հայրապետի աջը։ Եկեղեցու զանգակատունը կառուցված է տանիքի հյուսիսարևմտյան անկյունում։

Բակում գտնվում է սուրբ Ստեփանոս մատուռը, որը կառուցվել է 1774 թվականին։ Դրա և հիմնական եկեղեցու կողմերում կան մի քանի սենյակներ ու տապանաքարեր։ Վերջիններից մեկը պատկանում է Խոջա Մինասի որդուն՝ Էմնիազին, որ կենդանի ձևով այրվեց Նադիր շահի կողմից, ադամանդակուռ թամբ ունենալու պատճառով։

Սուրբ Նիկողայոսը նորոգվել է երկու անգամ՝ 1916 և 1955 թվականներին՝ Հովսեփ Պողոսխանյանի կտակի հիման վրա և լոնդոնաբնակ Հովակիմ Հովակիմյանի կողմից, որի մասին կան արձանագրություններ։

## Ճարտարապետություն
Շինությունն ունի երեք մուտք։ Գլխավոր գմբեթը ունի ութ պատուհան։ Եկեղեցին զուրկ է որևէ նկարազարդումից, միայն դուռ ու պատուհանների և կամարների եզրերը զարդարված են կապույտ և սպիտակ գծերով ու ծաղիկներով։ Եկեղեցու Սեղանն ունի պղնձյա արծաթազօծ երիզազարդեր և 15 հատ աստղաձև ու կլոր զարդաքանդակներ։

Եկեղեցու ներսում նկարները ներկայացնում են մի կողմում Հիսուսը՝ աշխարհը ձեռքին, իսկ մյուս կողմում Մարիամ Աստվածածինը՝ Հիսուսը գրկին, իսկ կենտրոնում՝ մի հոգևորական, որ աշակերտներին դասավանդում է և սուրբ Հոգին իջնում է վերևից։ Այս պատկերը, հավանաբար ցույց է տալիս սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի տառերի գյուտը և իր տեսիլը։ Վարագույրի շուրջին նկարված են առաքյալների ու մարգարեների 40 նկար։

## Տես նաև
* Սուրբ Նիկողայոս կաթոլիկ եկեղեցի (Կամենեց-Պոդոլսկ)

## Ծանոթագրություններ

ն
ն
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Սանտա Լյուչիա Ստրոնկոնե աստղադիտարան

**Սանտա Լյուչիա Ստրոնկոնե աստղադիտարան** (, աստղադիտարանի կոդը` — «589»), աստղադիտարան Իտալիայի Ումբրիա մարզի Ստրոնկոնե քաղաքի մոտ։ Հիմնադրվել է 1989 թվականին։ Աստղադիտարանը գտնվում է ծովի մակերևույթից 350 մ բարձրության վրա։ Աստղադիտարանում ակտիվորեն կատարվում են աստերոիդների հետազոտություններ։

Աստերոիդների հիմնական գոտու (5609) Ստրոնկոնե աստերոիդը, որը հայտնաբերվել է այս աստղադիտարանում 1993 թվականին անվանվել է աստղադիտարանի գտնվելու վայրի պատվին։

## Աստղադիտարանի գործիքներ
* 0.50-մ f/2.8 Ռիչի-Կրետյեն աստղադիտակ (մինչև 2002 թվականը, դրանից հետո ավելացվեց աստղադիտակի ֆոկուսային հեռավորությունը)
* 500 մմ f/7,5 Ռիչի-Կրետյեն աստղադիտակ
* Celestron C11 280 մմ f/10
* Baker-Schmidt 250 մմ f/3 
* 105 մմ f/14.2 ռեֆրակտոր աքրոմատ
* SBIG STL-1001E

## Հիմնական նվաճումները
* Հայտնաբերվել են 168 աստերոիդ 1993-ից 1998 թվականները
* 5267 աստղաչափական դիտարկումներ հրապարակվել են 1989-ից 2009 թվականները
* 1996 AE, 1995F և 2004 DG գերնորերի հայտնաբերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աստղադիտարանի մասին
* Gruppo Italiano Astrometristi

**Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները**
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները
* Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները

**NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը**
* Որոնում «Santa Lucia Stroncone» բառերով

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Իտալիայում
Նեղ սևամարմին

**Նեղ սևամարմին** (), սևամարմինների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
3,5-4 մմ մարմնի երկարությամբ, նեղ, թույլ փայլով, թեթևակի ուռուցիկ մանր բզեզ է՝ կարմրադարչնագույնից մինչև մուգ դարչնագույն գունավորմամբ։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հայաստանում, Նախիջևանում։ Հայտնի է Արարատյան հարթավայրի մի քանիշ կետերից՝ Երևանի շրջակայքից (Նուբարաշեն, Ջրվեժ, «Էրեբունի» պետական արգելոց գյուղեր), Կոտայքի (Հանցավան գյուղ) և Արարատի (Երասխ գյուղ) մարզերից։

## Էկոլոգիա
Ապրում են տարբեր տեսակի կիսաանապատներում՝ ինչպես աղուտայինում, այնպես էլ տափաստանաբուսայինում, հանդիպում՝ ապրիլ, հունիս ամիսներին քարերի տակ, գիշերը թռչում են դեպի լույսի աղբյուր։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը և դրա փոփոխության միտումները կայուն է, ոչ բարձր։

Վտանգման հիմնական գործոնները հողերի գյուղատնտեսական յուրացումն է և խոցելի չոր էկոհամակարգերում անասունների գերարածեցումը։

Պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Հաղիղաթ Ռզաևա

**Հաղիղաթ Ալի ղիզի Ռզաևա** (, ), Ադրբեջանի օպերային երգչուհի, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1943), Նա հանդիսանում է առաջին երգիչուհիներից մեկը `կատարելով Ադրբեջանի թատերական բեմում։

## Կենսագրություն
[մինի|Հաղիղաթ Ռզաևան նշանավոր ադրբեջանցի երաժիշտների հետ միասին-[Ֆիքրեթ Ամիրով, Խան Շուշինսկի, Ղուրբան Փիրիմով, Բախրամ Մանսուրով, Սեիդ Շուշինսկի, Հաղիղաթ Ռզաևա]]
Հաղիղաթ Ռզաևան ծնվել է 1907 թվականին Լենքորանի Դարկուբա գյուղում։ 1917 թվականին Հաղիղաթը սկսեց սովորել Լենքորանի միջնակարգ դպրոցում։ Ադրբեջանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո ընտանիքը տեղափոխվեց Բաքու։ Բաքվում նա գործել է թատերական ասոցիացիայում։ Կոմպոզիտոր Մուսլիմ Մագոմաևի առաջարկով նա սկսել է աշխատել Ադրբեջանի օպերային թատրոնում։ Այդ ժամանակվանից սկսվել է Հագիգաթ Ռզաեւայի թատերական կարիերան։

1928-1932 թվականներին սովորել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի (ներկա Բաքվի երաժշտական ակադեմիա) մուղամ բաժնում։ Նրա ուսուցիչներից են եղել Ջաբբար Ղարյաղդիօղլին, Սեիդ Շուշինսկին և Ղուրբան Փիրիմովը։ 1927-1952 թվականներին եղել է Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի մենակատարը։ Թատրոնում ստեղծած լավագույն դերերից են՝ *Էրէբզենգի* (Աբդուլ Մագոմաև), Լեյլի, Էսլի Ուզեիր Հաջիբեկով, Շահսենեմ Զուլֆիկար Հաջիբեկով և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Օպերային երգչուհիներ
Ալպյան ռոզալիա

**Ալպյան ռոզալիա** (), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
15-40 մմ մարմնի երկարությամբ խոշոր և միջին չափի բզեզներ են։ Սև բծերով վերնաթևերը մոխրագորշագույն են, երբեմն` երկնագույն շողշողյունով։ Բեղիկները մարմնից երկար են․ արուներինը՝ 1,5 անգամ, էգերինը` աննշան։

## Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայում (հյուսիսում մինչև Հարավային Շվեդիա), Մերձավոր Արևելքում, Կովկասում, Անդրկովկասում, Ուկրաինայում, Մոլդովայում, Բելառուսում, Ռուսաստանում, հավանաբար նաև Ղազախստանում։ Հայաստանում հայտնի է Տավուշի (Կիրանց գյուղի, Հաղարծին վանք` Թեղուտ գյուղի մոտ) և Սյունիքի (Շիկահող գյուղի մոտ) մարզերից։

## Էկոլոգիա
Ապրում են հաճարենու և թեղու առկայությամբ հին, գերազանցապես լեռնային անտառներում, որտեղ կան խիստ թուլացած, չորացող, ցրտահարված և փչացող բներով ծառեր, հանդիպում են հունիսից մինչև օգոստոս ամիսներին, հիմնականում` արևոտ եղանակին ծառերի բների վրա, որտեղ էլ զուգավորվում են և ձվադրում կեղևի ճեղքերում։ Զարգացումը կատարվում է 2-3 տարվա ընթացքում` կախված բնափայտի վիճակից, եղանակից և այլն։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։ Ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում խոցելի կարգավիճակով և Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված երկրորդում։ Գրանցված էր ԽՍՍՀ Կարմիր գրքում։

Ծայրաստիճան հազվադեպ է հանդիպում, վերջին անգամ Հյուսիսային Հայաստանում հավաքվել է 1970-ական թվականներին, Շիկահողում միակ առանձնյակը հանդիպել է 2005 թվականին։

Վտանգման հիմնական գործոն է հանդիսանում թրթուրների զարգացման համար անհրաժեշտ տեղերի կրճատումը, որը տարածման ողջ տարածքում սովորական անտառատնտեսական գործունեությամբ պայմանավորված ծերացած և թուլացած ծառերի հատումների հետևանք է։

Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցում և «Դիլիջան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կապանյան երկարաբեղիկ

**Կապանյան երկարաբեղիկ** (), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
8,5-11 մմ երկարությամբ մարմնով (որը սովորաբար պատված է խիտ, ավելի հազվադեպ` նոսր, մոխրագույն մազածածկով), երբեմն դարչնագույն վերնաթևերով, սև, չափավոր ուռուցիկ մարմնով, ոչ մեծ չափի բզեզ է։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանում հայտնի է Խուստուփի և Կապուտջուղի լեռնազանգվածներում (Շիշկերտ, Մեղրիի լեռնանցք, Քաջարան)։

## Էկոլոգիա
Ապրում է անտառից վեր ենթալպյան մարգագետիններում, երբեմն անտառի վերին եզրի մոտ գտնվող բացատներում, հանդիպում են հունիսին տերեփուկի ծաղիկների վրա, որի արմատներում էլ հավանաբար զարգանում են թրթուրները։

## Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Թվաքանակը բավականին բարձր է, իսկ փոփոխության միտումները՝ անհայտ։

Վտանգման հիմնական գործոններն են չկարգավորված արածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը և ապրեվայրերի կրճատումը` պայմանավորված կլիմայի կանխատեսվող փոփոխության հետևանքով ալպյան գոտու սահմանների լանջն ի վեր տեղաշարժմամբ։

Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցում, «Արևիկ» ազգային պարկում և «Զանգեզուր» պետական արգելավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Սեչենովի փողոց (Յալթա)

**Սեչենովի փողոց** (), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս գիտնական, ֆիզիոլոգ, ռուսական ֆիզիոլոգիայի դպրոցի հիմնադիր, հոգեբան, հոգեֆիզիոլոգ, բժշկության ուսուցիչ Իվան Միխայլովիչ Սեչենովի (1829-1905) պատվին։ Սկիզբ է առնում Լենինի անվան առափնյա փողոցից` որպես նրա շարունակություն և ավարտվում Կոմունարների փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 1700 մետր է։

## Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Սեչենովի փողոցը սկսվում է Լենինի անվան առափնյա փողոցից` որպես նրա շարունակություն, հատում Վոլոդարսկու, Կոմունարների, Շինարարների, կրկին Կոմունարների, Դոստոևսկու, Կրասնոարմեյսկայա, Սուվորովի փողոցները և ավարտվում Կոմունարների փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 63 շինություն։ Երկարությունը 1700 մետր է։

Սեչենովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298607։

Փողոցն անվանվել է ռուս գիտնական, ֆիզիոլոգ, ռուսական ֆիզիոլոգիայի դպրոցի հիմնադիր, հոգեբան, հոգեֆիզիոլոգ, բժշկության ուսուցիչ Իվան Միխայլովիչ Սեչենովի (1829-1905) պատվին։ Իվան Պավլովը նրան անվանում էր «ռուսական ֆիզիոլոգիայի հայր»։ Հայտնի է կենտրոնական նյարդային համակարգի, մասնավորապես, գլխուղեղի փորձարարական ֆիզիոլոգիական հետազոտություններով, ինչպես նաև նյարդային ռեֆլեքսների մասին իր աշխատություններով։ Կազմակերպել է ֆիզիոլոգիայի առաջին լաբորատորիաները (Օդեսայում, Պետերբուրգում), որոնք դարձան նաև դեղաբանության, թունաբանության և կլինիկական բժշկագիտության հետազոտությունների կենտրոն։ 1861 թվականին հաստատել է օրգանիզմի և միջավայրի միասնության սկզբունքը, առաջ քաշել ինքնակարգավորման գաղափարը՝ կապված հոմեոստազի պատկերացման հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Сеченова в Ялте
*Подробная карта Улица Сеченова, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта

## Արտաքին հղումներ
*Почтовый индекс улица Сеченова, г. Ялта

Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Աղաբաբյանի երկարաբեղիկ

**Աղաբաբյանի երկարաբեղիկ** (), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10,5-11,5 մմ մարմնի երկարությամբ, զուգահեռակող, նեղ, սև մարմնով, չափավոր փայլուն ծածկույթով, մուգ կարմիր, սև նախշերով, ոչ մեծ չափի բզեզ է։

## Տարածվածություն
Համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանում հայտնի է միայն Մեղրի քաղաքի շրջակայքից` Արծվաքար կիրճից (Սյունիքի մարզ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում են ինչպես նուշի գերակայությամբ վարդազգիների, այնպես էլ գիհու ընդգրկմամբ չոր նոսրանտառներում, հանդիպում՝ հունիսի երկրորդ կեսին, հուլիսի սկզբին, թռիչքը ցերեկն է, նստում են տափաստանամորու փշերի վրա, որի բներում էլ զարգանում է թրթուրը։ Զարգացումը հավանաբար տևում է մեկ տարի։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։

Թվաքանակը չափավոր բարձր է, փոփոխության միտումները` անհայտ։

Վտանգման հիմնական գործոններից են անասունների, հատկապես` այծերի չկարգավորված արածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը և տեսակի տարածման վայրերի որպես ամբարապոչերի օգտագործումը։

Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ

**Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ** (), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
25-55 մմ մարմնի երկարությամբ, խոշոր չափի բզեզներ են։ Գունավորումը ձյութի (կուպրի) նման սև է, վերնաթևերի ծայրերը` դարչնագույն սև, գորշ կամ շագանակագույն։ Արուների բեղիկները մարմնից զգալիորեն երկար են, իսկ էգերինը՝ հասնում կամ փոքր-ինչ անցնում են վերնաթևերի գագաթը։

## Տարածվածություն
Տարածված են Միջերկրածովային շրջանում, Հարավային և Միջին Եվրոպայում, Առաջավոր Ասիայում, Կովկասում։ Հայաստանում հանդիպում է ծերացած կաղնու անտառներում (տեղ-տեղ), մինչև 1800 մ բարձրության վրա, Հայաստանի հարավում` մինչև 2300 մ ծովի մակարդակից բարձր։

## Էկոլոգիա
մինի|ձախից|Կաղնու մեծ երկարաբեղիկ
Ապրում են լեռնային անտառներում` կաղնու մասնակցությամբ և ծերացած, փչացած բներով ծառերի առկայությամբ, կաղնու, ավելի հազվադեպ՝ նաև շագանակենու, հաճարենու և այլ լայնասաղարթ ծառատեսակների վրա, թռչում են հունիսից մինչև օգոստոս, հանդիպում՝ ծորացող հյութով ծառերի բների, հաստ բներով կերային ծառերի և փչակների վրա, որտեղ էլ կատարվում է զուգավորումը և ձվադրումը։ Ձվադրում են կեղևի ճեղքերում, երբեմն՝ կեղևակերների թռիչքային անցքերում։ Թրթուրները սկզբնական շրջանում զարգանում են արտաբնափայտում` լուբում, այնուհետև անցնում են բնամիջուկ, բայց խուսափում են փտած և վարակված բնափայտից։ Զարգացման ամբողջ շրջանը տևում է 4 տարի։

## Պահպանություն
Հազվագյուտ տեսակ է, որը հյուսիսային և կենտրոնական շրջաններում հազվադեպ է հանդիպում, ավելի տարածված է Սյունիքի մարզում։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։ Ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում խոցելի կարգավիճակով և Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված երկուսում։

Վտանգման հիմնական գործոն է հանդիսանում թրթուրների զարգացման համար անհրաժեշտ տեղերի կրճատումը՝ պայմանավորված տարածման ողջ տարածքում սովորական անտառատնտեսական գործունեությամբ ծերացած և թուլացած ծառերի հատումներով։

Պահպանվում է «Շիկահող» և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցներում և մի շարք արգելավայրերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Յուրի Ալեքսեև

**Յուրի Իվանովիչ Ալեքսեև** (, ), խորհրդային և ռուսական կինոյի և թատրոնի դերասան։  Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (1999)։

## Կենսագրություն
1966 թվականին Յուրի Ալեքսեևն ավարտել է Սարատովի Ի. Սլոնովի անվան թատերական ուսումնարանը (Վ. Դավիդովի կուրս)։

Նա աշխատել է Սվերդլովսկի դրամատիկական թատրոնում, Եկատերինբուրգի կամերային թատրոնում, ինչպես նաև Սվերդլովսկի ֆիլհարմոնիկում։

Մահացել է 2013 թվականին հունիսի 15-ին Եկատերինբուրգում։  Թաղվել է Անտառային գերեզմանատանը։

## Ճանաչում և մրցանակներ
* 1999 – Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ, *արվեստի բնագավառում ունեցած ավանդի համար*

## Արվեստ

### Դերեր թատրոնում

#### Սվերդլովսկի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն

* «Քաղաքն առավոտյան», Ալեքսեյ Արբուզով – Սերինոս
* «Ամուսինն ու կինը կվարձեն սենյակ», Միխայիլ Ռոշչին - ամուսին
* «Շարքայիններ», Ալեքսեյ Դուդարև – Սոլյանիկ
* «Կրքեր տանիքի տակ», Ս․ Լոբոզյորովի «Ընտանեկան դիմանկար օտարի հետ» պիեսի հիման վրա – Տիմոֆեյ
* «Երկու տիրոջ ծառա», Կառլո Գոլդոնի – Տրուֆալդինո

#### [[Կամերային թատրոն (Եկատերինբուրգ)|Եկատերինբուրգի կամերային թատրոն]]
* 1998 – «Քարե ծաղիկ», Պ. Բաժով, ռեժիսոր՝ Վյաչեսլավ Անիսիմով
* 2004 – «Երեկո», Ա. Դուդարև, ռեժիսոր՝ Եվգենի Լանցով - Գաստրիտ
* 2006 – «Քեռի Վանյա, Անտոն Չեխով, ռեժիսոր՝ Եվգենի Լանցով – Տելեգին Իլյա Իլյիչ

### Ֆիլմագրություն

* 1974 – Շրջափակում – Կոնստանտին Պյադիշև
* 1983 – Սեմյոն Դեժնյով
* 1983 – Այստեղ քո ռազմաճակատն է 
* 1985 – Իվան Բաբուշկին – Գրիշա
* 1985 – Лиха беда начало – Վիկտոր Լեոնիդովիչ Գուլյաև, կոշիկի ֆաբրիկայի առաջավոր
* 1986 – Թռիչքային միջադեպ – Մաքսիմի հյուր
* 1986 – Покушение на ГОЭЛРО – Ֆիլիմոնով, բանվոր
* 1987 – Հատուկ նշանակության ջոկատ
* 1987 – Թիմ «33»
* 1988 – Երբ կգա օրը
* 1990 – Շոկոլադե խռովություն
* 1990 – Խաչվածները
* 1991 – Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը
* 1991 – Վայրի դաշտ – Ֆոկա
* 1991 – Տյոմայի մանկությունը
* 1992 – Հետգրություն
* 1992 – Вверх тормашками – հանքագործ
* 1993 – Դու կաս․․․ – տղամարդ քաղաքից դուրս
* 1993 – Հետգրություն (վավերագրական)
* 1993 – Եվ ընդմիշտ վերադառնալ – խելագար
* 1999 – Казачья быль
* 2000 – Կայսրությունն հարվածի տակ է
* 2001 – Փարիզի ճանապարհին
* 2001 – Բարև, փոքրիկ
* 2003 – Правда о щелпах
* 2003 – Сель – «դիրիժորը գնացքում»
* 2005 – Մեզ մոտ հրեշտակ է եկել
* 2006 – Бес в ребро, или Великолепная четвёрка
* 2007 – Դա եղել է Գավրիլովկայում – Դենիս Կիրիլովիչ
* 2007 – Ով է տան տերը
* 2008 – Դա եղել է Գավրիլովկայում 2 – պահակ
* 2008 – Արծաթ – Վալենտին
* 2011 – Важняк – Պոլիշչուկ, վետերան

### Մուլտֆիլմերի հնչյունավորում

* 1992 – Ես ձեզ լսում եմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Սևագլուխ չրխկան

**Սևագլուխ չրխկան** (), չրխկանների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
5-6 մմ երկարությամբ մուգ դարչնագույն մարմնով մանր բզեզ է։ Վերջույթները բաց գունավորված են, առաջնամեջքի վրա կան կողմնային երկայնակի դասավորված բծեր, իսկ վերնաթևերի վրա` երկու կամ չորս թույլ արտահայտված եզրերով բծեր։ Մազածածկը բաց գույնի է։ Առաջնամեջքի հետին անկյուններն ունեն մեկական ողնուց։

## Տարածվածություն
Տարածված է Ղրիմում, Կովկասում, Թուրքիայում, Միջին Ասիայում և Չինաստանի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Հայաստանում հայտնի է Սյունիքի մարզից (Մեղրի գետի ափ՝ Մեղրի քաղաքի մոտ)։

## Էկոլոգիա
Ապրում են հոսող ջրերի մոտ գտնվող լողափերում, հանդիպում են խոնավ ավազում և մանր հղկված գետաքարերում՝ ջրի մոտ։

Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։

## Պահպանություն
Ծայրահեղ սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Հանդիպում է հազվադեպ, հայտնի են եզակի հավաքներ, թվաքանակի փոփոխության միտումները պարզված չեն։

Վտանգման հիմնական գործոններն են մելիորատիվ և հիդրոշինարարական գործունեության հետևանքով ջրային ռեժիմի խախտումը։

Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ