Կոլումբիայի տնտեսություն

**Կոլումբիայի տնտեսությունը** չորրորդն է Լատինական Ամերիկայում՝ ըստ համախառն ներքին արդյունքով և երրորդ ամենամեծ տնտեսական հզորությունը Հարավային Ամերիկայում։ Կոլումբիան վերջին տասնամյակի ընթացքում պատմական տնտեսական բում է ապրել։ 20-րդ դարի մեծ մասի ընթացքում Կոլումբիան Լատինական Ամերիկայի 4-րդ և 3-րդ խոշոր տնտեսությունն էր, երբ չափվում էր անվանական ՀՆԱ-ով, իրական ՀՆԱ-ով, ՀՆԱ-ով (ԳՀ)։ 2012-ից 2014 թվականներին այն դարձել է 3-րդը Լատինական Ամերիկայում անվանական ՀՆԱ-ով։ 2018 թվականի դրությամբ մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն աճել է մինչև 14,000 ԱՄՆ դոլար, իսկ իրական համախառն ներքին արդյունքը շղթայական ԳՀ-ներով աճել է 1990 թվականի 250 միլիարդ ԱՄՆ դոլարից մինչև մոտ 800 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։  Աղքատության մակարդակը 1990 թվականին հասնում էր 65%-ի, սակայն մինչև 2014 թվականը նվազել է մինչև 30%-ի, իսկ մինչև 2018թ.՝ 27%-ի։ 1990 թվականից ի վեր տարեկան միջինը 1,35%-ով նվազել են

Կոլումբիայի հիմնական արտահանում է նավթը, որը ներկայացնում է Կոլումբիայի արտահանման ավելի քան 45%-ը։ Արտադրությունը ներկայացնում է Կոլումբիայի արտահանման գրեթե 12%-ը և աճում է տարեկան ավելի քան 10%-ով։ Կոլումբիան ունի ամենաարագ զարգացող տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արդյունաբերությունն աշխարհում և ունի ամենաերկար օպտիկամանրաթելային ցանցը Լատինական Ամերիկայում։ Կոլումբիան ունի նաև աշխարհի ամենամեծ նավաշինական արդյունաբերություններից մեկը Ասիայից դուրս։

Ժամանակակից արդյունաբերական ոլորտները, ինչպիսիք են նավաշինությունը, էլեկտրոնիկան, ավտոմեքենաները, շինարարությունը և հանքարդյունաբերությունը, կտրուկ աճել են 2000-ական և 2010-ական թվականներին։ Այնուամենայնիվ, Կոլումբիայի արտահանման մեծ մասը դեռևս հիմնված է ապրանքների վրա։ Կոլումբիան Լատինական Ամերիկայի 2-րդ խոշորագույն արտադրողն է տեղական արտադրության էլեկտրոնիկայի և կենցաղային տեխնիկայի՝ Մեքսիկայից հետո։ 2014 թվականին Կոլումբիան ունեցել է Արևմտյան աշխարհում ամենաարագ զարգացող խոշոր տնտեսությունը՝ զիջելով միայն Չինաստանին ամբողջ աշխարհում։

2010-ականների սկզբից Կոլումբիայի կառավարությունը հետաքրքրություն է ցուցաբերել ժամանակակից կոլումբիական փոփ-մշակույթն աշխարհ (որը ներառում է տեսախաղեր, երաժշտություն, ֆիլմեր, հեռուստատեսային շոուներ, նորաձևություն, կոսմետիկա և սնունդ) արտահանել՝ որպես տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնելու և ամբողջությամբ Կոլումբիայի կերպարը փոփոխելու միջոց։ Սա ոգեշնչել է ազգային արշավ, որը նման է Կորեական ալիքին։ Կոլումբիան մշակութային արտահանմամբ զիջում է միայն Մեքսիկային և արդեն տարածաշրջանային առաջատարն է կոսմետիկայի և գեղեցկության արտահանման մեջ։

Հարստությունը վատ է բաշխված, և Կոլումբիան աշխարհի ամենաանհավասար հասարակություններից մեկն է՝ Ջինիի ինդեքսով՝ մոտավորապես 0.̟6։ Օրինակ, Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ 2010 թվականին բնակչության ամենահարուստ 20%-ին էր պատկանում ընդհանուր հարստության 60,2%-ին, իսկ ամենաաղքատը՝ 20%-ը՝ ընդամենը 3%-ը, իսկ կոլումբիացիների 15,8%-ն ապրում էր օրական 2 դոլարից պակաս գումարով։ 2021 թվականին կոլումբիական ընտանիքների ավելի քան 54%-ը պարենային տեսանկյունից անապահով է, իսկ մինչև հինգ տարեկան ավելի քան 560,000 երեխա խրոնիկ թերսնված է։

Ոչ ֆորմալ տնտեսությունը 2020 թվականին գնահատվում է 47 տոկոս։ Կոլումբիայում սոցիալական պետության հիմնական տարբերակիչներին չի համապատասխանում, քանի որ գրեթե չունի գործազրկության կամ կենսաթոշակային ապահովագրության համակարգ։ Արդյունքում միայն մեկ միլիոն տարեց մարդ ունի կենսաթոշակ (հինգ միլիոնը առանց թոշակի է), իսկ սոցիալական օգնությունը շատ ցածր է։ Նշվում է, որ երկիրը ամենաանհավասարն է Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունում (ՏՀԶԿ)։

## Պատմություն
### 16–19-րդ դարեր
Եվրոպացի նվաճողները հասել են այժմյան Կոլումբիայի տարածքին արդեն 1510 թվականին Սանտա Մարիա Անտիգուա դել Դարիենում (ներկայիս Չոկո դեպարտամենտում)։ Հաջորդ մի քանի տասնամյակների ընթացքում Կոլումբիան և ընդհանրապես Հարավային Ամերիկան մնացել են հիմնականում չուսումնասիրված։ 1533-ից 1600 թվականներին եվրոպացիները սկսել են արշավներ կատարել ներկայիս Կոլումբիայի ներքին տարածքներում։ Այս արշավախմբերի նպատակը հիմնականում նոր հողեր նվաճելն ու գյուղական ռեսուրսների շահագործումն էր։ Էլ Դորադոյի լեգենդները, որց հասել էին իսպանացի ուսումնասիրողները, շարունակել են խթանել հնդկական գյուղերի հետախուզումն ու արշավանքները։

17-րդ դարում իսպանացի նվաճողները ուսումնասիրել են Կոլումբիան և կատարել առաջին բնակավայրերը, և սա Կոլումբիայի ժամանակակից տնտեսական պատմության սկիզբն էր։ Այս ժամանակաշրջանի գլխավոր նվաճողներն էին Պեդրո դե Հերեդիան, Գոնսալո Խիմենես դե Կեսադան, Սեբաստիան դե Բելալկասարը և Նիկոլաուս Ֆեդերմանը։

16-րդ և 17-րդ դարերում Կոլումբիայի գաղութային բնակավայրերը ծառայել են թանկարժեք մետաղների և բնական այլ ռեսուրսների արդյունահանման, իսկ ավելի ուշ՝ ստրկական առևտրի նպատակներին։ Տնտեսական այս պայմանավորվածությունը գաղութին քիչ տեղ է թողել տնտեսական զարգացման համար ամուր ինստիտուցիոնալություն կառուցելու համար։ Այս դարերում առաջացած հիմնական ոչ արդյունահանող հաստատությունները Կարթագենայի ամրացված նավահանգիստն էին և Նոր Գրանադայի փոխարքայությունը։ Կարթագենան զարգացրել է ռազմական պաշտպանությունը՝ հիմնականում ծովահենների հարձակումների հետ հաճախակի գործ ունենալու անհրաժեշտությունից ելնելով։ Սանտա ֆե դե Բոգոտայում կազմակերպվել է գաղութային կառավարման պարզունակ ձև Նոր Գրանադայի փոխարքայության հետ, հատկապես Խոսե Սոլիս Ֆոլշ դե Կարդոնայի (1753–1761) օրոք, ով մարդահամար է անցկացրել և կառուցել ճանապարհներ, կամուրջներ և ջրատարներ։

Հազարօրյա պատերազմից հետո (1899–1902) Կոլումբիան սուրճի բում է ապրել, որը երկիրը տարել է դեպի ժամանակակից շրջան՝ բերելով տրանսպորտի, մասնավորապես երկաթուղու, կապի ենթակառուցվածքի և արտադրության առաջին խոշոր փորձերը։

### 20-րդ դար
Կոլումբիայի հետևողականորեն առողջ տնտեսական քաղաքականությունը և ազատ առևտրի համաձայնագրերի խթանումը վերջին տարիներին ուժեղացրել են արտաքին ցնցումները դիմակայելու նրա կարողությունը։ Իրական ՀՆԱ-ն վերջին երեք տարիների ընթացքում աճել է տարեկան ավելի քան 4%-ով՝ շարունակելով գրեթե տասնամյակի ուժեղ տնտեսական ցուցանիշները։

1990 թվականին նախագահ Սեզար Գավիրիա Տրուխիլոյի (1990–94) վարչակազմը նախաձեռնել է տնտեսական լիբերալիզմի քաղաքականություն կամ «apertura Economica» և այն շարունակվել է այն ժամանակից ի վեր՝ սակագների իջեցմամբ, ֆինանսական ապակարգավորմամբ, պետական ձեռնարկությունների սեփականաշնորհմամբ և ավելի ազատական փոխարժեքի ընդունմամբ։ Գրեթե բոլոր ոլորտները բաց են դարձել օտարերկրյա ներդրումների համար, թեև գյուղատնտեսական արտադրանքը մնացել է պաշտպանված։

Նրա այն ժամանակվա ֆինանսների նախարար Ռուդոլֆ Հոմսի սկզբնական գաղափարն այն էր, որ երկիրը պետք է ներմուծի գյուղատնտեսական ապրանքներ, որոնք մրցունակ չեն, օրինակ՝ եգիպտացորեն, ցորեն, բամբակ և սոյայի հատիկներ և արտահանեն այն ապրանքները, որոնցում առավելություն ուներ, օրինակ՝ մրգեր և ծաղիկներ։ Տասը տարվա ընթացքում ոլորտը կորցրել է 7000 կմ2։ Այնուամենայնիվ, այս քաղաքականությունը միջին կոլումբիացու համար սնունդն ավելի էժան է դարձնում, քան դա կլիներ, եթե գյուղատնտեսական առևտուրն ավելի սահմանափակ լիներ։

Մինչև 1997 թվականը Կոլումբիան բավական կայուն տնտեսություն է ունեցել։ Ազատականացման առաջին հինգ տարիները բնութագրվել են տնտեսական աճի բարձր տեմպերով՝ 4%-ից 5% սահմաններում։ Էռնեստո Սամպերի վարչակազմը (1994–98) ընդգծել է սոցիալական բարեկեցության քաղաքականությունը, որն ուղղված էր Կոլումբիայի ցածր եկամուտ ունեցող բնակչությանը։ Այս բարեփոխումները հանգեցրել են պետական ծախսերի բարձրացմանը, ինչը մեծացրել է հարկաբյուջետային դեֆիցիտը և պետական հատվածի պարտքը, որի ֆինանսավորումը պահանջում էր ավելի բարձր տոկոսադրույքներ։ Պահպանվել է նախորդ վարչակազմից ժառանգած գերարժեք պեսոն։

Տնտեսությունը դանդաղել է, և 1998 թվականին ՀՆԱ-ի աճը կազմել է ընդամենը 0,6%։ 1999 թվականին երկիրն գրանցել է իր առաջին ռեցեսիան Մեծ դեպրեսիայից հետո։ Տնտեսությունը կրճատվել է 4,5%-ով՝ գործազրկությունը ավելի քան 20%-ով ավելացնելով։ Մինչև 2000թ. գործազրկությունը 20% էր, ՀՆԱ-ի աճը վերականգնվել է մինչև 3,1%։ Գործազրկությունը 2020 թվականին բարելավվել է երկու տասնամյակ առաջվա համեմատ՝ մինչև 12,20%։

Նախագահ Անդրես Պաստրանա Արանգոյի վարչակազմը, երբ նա ստանձնել է պաշտոնը 1998թ. օգոստոսի 7-ին, բախվել է ճգնաժամի մեջ գտնվող տնտեսությանը, ներքին անվտանգության բարդ իրավիճակով և համաշխարհային տնտեսական տուրբուլենտներով, որոնք լրացուցիչ արգելակ էին վստահության համար։ Քանի որ 1999թ.-ին պարզ է դարձել լուրջ անկման ապացույցը, կառավարությունը մի շարք քայլեր է ձեռնարկել։ Նա իրականացրել է պեսոյի մի շարք վերահսկվող արժեզրկումներ, որին հաջորդել է այն ազատ շրջանառության մեջ թողնելու որոշումը։ Կոլումբիան նաև համաձայնագիր է կնքել Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ, որը տրամադրել է 2,7 միլիարդ դոլարի երաշխիք (երկարաձգվող ֆինանսավորման հնարավորություն)՝ միաժամանակ կառավարությանը պարտավորեցնելով կատարել բյուջետային կարգապահություն և կառուցվածքային բարեփոխումներ։

### 21-րդ դար
2000 թվականի սկզբին սկսվել է տնտեսության վերականգնման սկիզբը, որտեղ առաջատարն էր արտահանման հատվածը, քանի որ այն օգտվում էր ավելի մրցունակ փոխարժեքից, ինչպես նաև նավթի բարձր գներից՝ Կոլումբիայի առաջատար արտահանման արտադրանքից։ Սուրճի՝ արտահանման մյուս հիմնական ապրանքի գներն ավելի փոփոխական են եղել։

Տնտեսական աճը 2000 թվականին հասել է 3,1 տոկոսի, իսկ գնաճը՝ 9 տոկոսի։ Գնաճը մինչև 2021 թվականը կայունացել է 3,30 տոկոսի սահմաններում։ Կոլումբիայի միջազգային պահուստները 2000 թվականին մնացել են կայուն՝ շուրջ 8,35 միլիարդ դոլար՝ մինչև 2021 թվականը հասնելով 58,57 միլիարդ դոլարի, և Կոլումբիան հաջողությամբ պահպանել է կապիտալի միջազգային շուկաներում։ Կոլումբիայի ընդհանուր արտաքին պարտքը 1999թ. վերջի դրությամբ կազմել է 34,5 մլրդ դոլար՝ 14,7 մլրդ դոլար մասնավոր հատվածի և 19,8 մլրդ դոլար պետական հատվածի պարտքով։ Խոշոր միջազգային վարկային վարկանիշային կազմակերպությունները Կոլումբիայի սուվերեն պարտքը իջեցրել են ներդրումային մակարդակից ցածր՝ հիմնականում խոշոր հարկաբյուջետային դեֆիցիտների հետևանքով, որը ներկայիս քաղաքականությունը ձգտում է փակել։ 2021 թվականի դրությամբ Կոլումբիան վերականգնել էր իր ներդրումային վարկանիշը։

Նախկին նախագահ Ալվարո Ուրիբեն (ընտրվել է 2002 թվականի օգոստոսի 7-ին) մի քանի նեոլիբերալ տնտեսական բարեփոխումներ է իրականացրել, ներառյալ միջոցներ, որոնք նախատեսված են 2004 թվականին ՀՆԱ-ի 2,5%-ից ցածր պետական հատվածի դեֆիցիտը նվազեցնելու համար։ Կառավարության տնտեսական քաղաքականությունը և հակասական ժողովրդավարական անվտանգության ռազմավարությունը տնտեսության նկատմամբ վստահության աճ են առաջացրել, հատկապես բիզնես հատվածում։ ՀՆԱ-ի աճը 2003 թվականին ամենաբարձրներից էր Լատինական Ամերիկայում ՝ ավելի քան 4%։ Այս աճի տեմպը պահպանվել է հաջորդ տասնամյակի ընթացքում՝ միջինը 4,8% 2004-ից 2014 թվականներին։

Ըստ ՆԱԴՍ-ի տվյալների՝ դրամական աղքատությունը 2010-ին 37,2%-ից հասել է 26,9%-ի 2017-ին, ինչը վկայում է առավել խոցելի տնային տնտեսությունների համար ավելի բարձր եկամուտի մասին։ Սանտոսի կառավարության օրոք եղել է գնաճային շրջան, որը նաև արձագանք էր նավթի գների անկման ուժեղ արտաքին շոկին։ Դա զսպված անկայունության շրջան էր, թեև գնաճը բարձրացել է, ոչ մի ընկերություն սնանկ չի հայտարարվել և ֆինանսական համակարգում անկայունություն չի եղել։

Սանտոսի ժամանակաշրջանում 2010 թվականին հաջողվել է ՀՆԱ-ի 4% աճ, որը հասել է գագաթնակետին 2011 թվականին մինչև 6,6%։ Այնուհետև 2012-ին այն մնացել է 4%, 2013-ին` 4,9%, 2014-ին` 4,4%։ 2011-ին Կոլումբիան վերականգնել է իր BBB− ներդրումային աստիճանը, որը 2013-ին բարձրացվեց մինչև BBB աստիճանի։ Կայուն աճի արդյունքում Սանթոսի կառավարության ութ տարիների ընթացքում ստեղծվել է 3,5 միլիոն աշխատատեղ, մինչդեռ 5,4 միլիոն մարդ դուրս է բերվել աղքատությունից։

Սանտոսի երկրորդ ժամկետի հիմնական նպատակն էր FARC-ի հետ խաղաղության համաձայնության հասնելը, որի տնտեսական հետևանքները, ըստ ենթադրությունների, կարող են ենթադրել ՀՆԱ-ի աճ մինչև երկու լրացուցիչ տոկոսային կետով։ Սանտոսի լավագույն ժառանգությունը հենց անվտանգության հետ կապված ժառանգությունն է, քանի որ դա ազդեցություն կունենա միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հեռանկարում ներդրումային որոշումների, աշխատատեղերի ստեղծման և երկրի ենթակառուցվածքում մեծ հեղափոխության սկզբի առումով պատերազմն ամենից շատն է կանխել զարգացումը՝ դարեր շարունակ տուժած տարածքներում։

Կոլումբիայի նախագահ Իվան Դուկեն հետ է կանչել վիճահարույց հարկային բարեփոխումների օրինագիծը չորս շաբաթ տևած հսկայական բողոքի ցույցերից հետո, որոնք սկսվել են 2021 թվականի ապրիլի 28-ից։ 2021 թվականին Կոլումբիան գրանցեl 1 համախառն ներքին արդյունքի ավելի քան 10% աճ ՝ մեկ տարի առաջ 6,8% անկման հետևանքով առաջացած վերադարձի ազդեցության արդյունքում, որը պայմանավորված էր կորոնավիրուսային համաճարակը դադարեցնելու համար ձեռնարկված տնտեսական միջոցառումներով։ Համաճարակը սրել է աղքատությունը։ 2021 թվականին պաշտոնական թվերը ցույց են տվել, որ կոլումբիացիների 39%-ը՝ 51,6 միլիոն բնակչությունից, գտնվում էր դրամական աղքատության վիճակում։ Չնայած այն ցույց է տալիս մի փոքր բարելավում 2020-ի համեմատ (42,5%), դա նշանակում էր առնվազն մեկ տասնամյակի հետընթաց։

Պարտքի արժեքի ամենամեծ աճը տեղի է ունեցել նաև ՆԱԴՍ-ի կառավարությունում, համաձայն Հանրապետության բանկի տվյալների։ 2020-2021 թվականներին մնացորդն աճել է 17 միլիարդ դոլարով, իսկ 2019-ից մինչև 2020 թվականն աճել է 16 միլիարդով։ Այդ ցուցանիշը, որը համապատասխանում է ՀՆԱ-ի 7,1 տոկոսի դեֆիցիտին, այն պարտքն էր, որը Կենտրոնական ազգային կառավարությունը կամ GNC-ն (պետությունն առանց իր ընկերությունների կամ տարածաշրջանային կազմակերպությունների) ունեին 2021 թվականին՝ համաձայն հարկաբյուջետային փակման տեղեկագրի։

ՆԱԴՍ-ի կառավարությունում, մասնավորապես 2020 թվականի մայիսից հունիս ընկած ժամանակահատվածում, վաճառվել է երկրի ոսկու պաշարների 66,7 տոկոսը, որը 710,5-ից հասել է 237,4 միլիոն դոլարի։

## Ընդհանուր ակնարկ
Կոլումբիայում երկարատև ներքին զինված հակամարտությունը տնտեսական ազդեցություն է ունեցել։

21-րդ դարասկզբին Կոլումբիայի տնտեսությունը մասամբ աճել է՝ կապված կառավարության խիստ բյուջեների, պետական պարտքի մակարդակը նվազեցնելու ջանքերի, արտահանմանն ուղղված աճի ռազմավարության, երկրում անվտանգության բարելավված իրավիճակի և ապրանքների բարձր գների պատճառով։ 2017 թվականին աճը դանդաղել է մինչև 1,4 տոկոս, իսկ 2019 թվականին աճել մինչև 3,3 տոկոս։

Նախագահ Ուրիբեն, ով պաշտոնավարել է 2002-ից 2010 թվականներին, ուսումնասիրել է նոր հնարավորություններ՝ ներառյալ կենսաթոշակային համակարգի բարեփոխումը, գործազրկության բարձր մակարդակի նվազեցումը, Կոնգրեսի կողմից հարկաբյուջետային տրանսֆերտների բարեփոխման հաստատումը և նոր նավթի կամ էթանոլի արտադրության որոնումը։ Կոլումբիայի Ջինիի գործակիցը, որը չափում է անհավասարությունը, ամենաբարձրներից մեկն է եղել Հարավային Ամերիկայում։ Միջազգային և ներքին ֆինանսական վերլուծաբանները նախազգուշացրել են կենտրոնական կառավարության դեֆիցիտի աճի մասին, որը տատանվել է ՀՆԱ-ի 5%-ի վրա։ Այնուամենայնիվ, տնտեսության նկատմամբ վստահությունն աճել է։

Կոլումբիան ունի խելամիտ մակրոտնտեսական կառավարման փորձ։

Միջին խավը 2020 թվականին ներկայացնելու է բնակչության 25%-ը՝ ըստ El Tiempo օրաթերթի հարցման։ Պաշտոնական տվյալները ցույց են տալիս, որ բնակչության 42,5%-ն ապրում է աղքատության շեմից ցածր։ Սոցիալական վերելակն ամենադանդաղներից մեկն է աշխարհում, քանի որ միջին հաշվով տասնմեկ սերունդ է պահանջվում, որպեսզի ընտանիքը դուրս գա աղքատությունից։

Հարկային համակարգը Կոլումբիայի խորը սոցիալական անհավասարության պատճառներից մեկն է։ Եկամտահարկը այնքան էլ առաջադիմական չէ (գրեթե բոլոր հարկատուները վճարում են այն 19%-ից 28%-ի սահմաններում, և դրանից հետո միայն փոքր-ինչ աճում է դրույքաչափը) և գանձվում է հիմնականում աշխատավարձից, ընդ որում եկամուտների այլ կատեգորիաները հիմնականում ցածր են։ Այսպիսով, Կոլումբիայի հարկային համակարգի միջոցով վերաբաշխումը ամենացածրն է Լատինական Ամերիկայում, թեև այն միջինում շատ սահմանափակ է։

### Հիմնական ցուցանիշները
Ստորև բերված աղյուսակը ցույց է տալիս 1980–2019 թվականների հիմնական տնտեսական ցուցանիշները (ԱՄՀ անձնակազմի 2020–2025 թթ. նախահաշիվներով)։ 5%-ից ցածր գնաճը կանաչ գույնով է. 

### Գրաֆիկներ

## Աշխատանքային իրավունքներ
2020 թվականի հունիսի 8-ին նորաստեղծ զբաղվածության առաքելությունը *(*Misión de Empleo*)* առաջին անգամ հանդիպել է՝ քննարկելու աշխատանքային բարեփոխումները, որոնք նա մտադիր էր առաջարկել Կոնգրեսին։ Այս բարեփոխումներից մի քանիսը տարիներ շարունակ ցանկալի էին, իսկ մյուսներն ավելի ակնհայտ կորոնավիրուսային համաճարակի ժամանակ:

Օրինական աշխատանքային ժամերը շաբաթական 48 ժամ են։ Այնուամենայնիվ, աշխատողների գրեթե կեսը զբաղված է տնտեսության ոչ ֆորմալ հատվածում, ուստի աշխատանքային օրենսդրությունը չի տարածվում նրանց վրա։

## Գյուղատնտեսություն

Կոլումբիան աշխարհում սուրճի, ավոկադոյի և արմավենու յուղի 5 խոշորագույն արտադրողներից մեկն է, ինչպես նաև շաքարեղեգի, բանանի, արքայախնձորի և կակաոյի աշխարհի 10 խոշորագույն արտադրողներից մեկը։

Կոլումբիան 2018 թվականին արտադրել է 36,2 միլիոն տոննա շաքարեղեգ (աշխարհում 7-րդ ամենամեծ արտադրողը), 5,8 միլիոն տոննա արմավենու յուղ (աշխարհում 5-րդ արտադրողը), 3,7 միլիոն տոննա բանան (աշխարհում 11-րդ արտադրողը) և 720 հազար տոննա սուրճ (աշխարհում 4-րդ խոշորագույն արտադրողը՝ զիջելով Բրազիլիային, Վիետնամին և Ինդոնեզիայի)։ Թեև նրա հարևան Բրազիլիան աշխարհում սուրճի ամենախոշոր արտադրողն է (3,5 մլն տոննա արտադրվել է նույն տարում), տասնամյակներ շարունակ երկրի կողմից իրականացված գովազդը հուշում է, որ կոլումբիական սուրճն ավելի բարձր որակի է, որն ավելի մեծ հավելյալ արժեք է ստեղծում երկրի համար։ Նույն տարում Կոլումբիայում արտադրվել է 3,3 միլիոն տոննա բրինձ, 3,1 միլիոն տոննա կարտոֆիլ, 2,2 միլիոն տոննա կասավա, 1,3 միլիոն տոննա եգիպտացորեն, 900 հազար տոննա արքայախնձոր, 670 հազար տոննա սոխ, 527 հազար տոննա լոլիկ, 419 հազար տոննա յամ, 338 հազար տոննա մանգո, 326 հազար տոննա ավոկադո, ի լրումն գյուղատնտեսական այլ ապրանքների ավելի փոքր արտադրությունների, ինչպիսիք են նարինջը, մանդարինը, կիտրոնը, պապայա, լոբի, գազար, կոկոս, ձմերուկ և այլն։

Գյուղատնտեսության մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում հետևողականորեն նվազել է 1945 թվականից ի վեր, քանի որ արդյունաբերությունն ու ծառայություններն ընդլայնվել են։ Այնուամենայնիվ, Կոլումբիայի գյուղատնտեսական մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում 1990-ականներին նվազել է ավելի քիչ, քան զարգացման նմանատիպ մակարդակ ունեցող աշխարհի շատ երկրներում, թեև սուրճի տեսակարար կշիռը ՀՆԱ-ում կտրուկ նվազել է։ Գյուղատնտեսությունը, այնուամենայնիվ, մնացել է զբաղվածության կարևոր աղբյուր՝ ապահովելով Կոլումբիայի աշխատատեղերի մեկ հինգերորդը 2006 թվականին։

Անդյան համայնքի հինգ երկրներից արդյունաբերականորեն ամենաբազմազան անդամը՝ Կոլումբիան, ունի չորս խոշոր արդյունաբերական կենտրոններ՝ Բոգոտա, Մեդելին, Կալի և Բարանկիլա, որոնցից յուրաքանչյուրը գտնվում է առանձին աշխարհագրական տարածաշրջանում։ Կոլումբիան ունի ավելի քան 100,000 բնակչություն։ Կոլումբիայի արդյունաբերությունը ներառում է տեքստիլ և հագուստ, մասնավորապես ներքնազգեստ, կաշվե իրեր, վերամշակված սնունդ և խմիչքներ, թուղթ և թղթե արտադրանք, քիմիական և նավթաքիմիական, ցեմենտի, շինարարության, երկաթի և պողպատի արտադրանք և մետաղագործություն։ Բազմազան կլիման և տեղանքը թույլ են տալիս աճեցնել գյուղատնտեսական մշակաբույսերի լայն տեսականի։ Բացի այդ, բոլոր մարզերն արտադրում են անտառային արտադրանք՝ սկսած տաք երկրներում արևադարձային կարծր փայտանյութից մինչև ավելի ցուրտ տարածքներում աճող սոճին և էվկալիպտը։

Կակաոյի հատիկները, շաքարեղեգը, կոկոսը, բանանը, բրինձը, բամբակը, ծխախոտը, կասավան և երկրի տավարի խոշոր եղջերավոր անասունները արտադրվում են տաք շրջաններում՝ ծովի մակարդակից մինչև 1000 մետր բարձրության վրա։ Բարեխառն շրջանները՝ 1000-ից 2000 մետր բարձրության վրա, ավելի հարմար են սուրճի համար, կտրված ծաղիկներ, եգիպտացորեն և այլ բանջարեղեն, և մրգեր, ինչպիսիք են ցիտրուսը, տանձը, արքայախնձորը և լոլիկը։ Ավելի սառը բարձրությունները՝ 2000-ից 3000 մետրի միջակայքում, արտադրում են ցորեն, գարի, կարտոֆիլ, սառը կլիմայական բանջարեղեն, ծաղիկներ, կաթնատու անասուններ և թռչնամիս։

## Անասնաբուծություն

Տավարի և հավի մսի արտադրության մեջ Կոլումբիան աշխարհի 20 խոշորագույն արտադրողների թվում է։

Կոլումբիայում խոշոր եղջերավոր անասունների շահագործումն ու բուծումն իրականացվում է և՛ փոքր տնտեսություններում և՛ խոշոր տնտեսություններում։

2013 թվականին անասունները զբաղեցրել են Կոլումբիայի բերքատու հողերի 80%-ը։ Անասնաբուծության ոլորտը ամենազարգացածներից մեկն է այնպիսի տարածաշրջաններում, ինչպիսին է Կարիբյան տարածաշրջանը, որտեղ յոթ շրջաններ զբաղվում են անասնապահությամբ ՝ որպես իրենց գործունեության հիմնական ուղղություն։ Բացի այդ, Անտիոկիան, որն ունի երկրի ամենամեծ խոշոր եղջերավոր անասունները, ըստ գույքագրման տվյալների, 2012-ին եղել է մոտ 2,268,000 խոշոր եղջերավոր անասուն՝ Կոլումբիայի ամբողջ խոշոր եղջերավոր անասունների 11%-ը։

Նաև 2013 թվականին Կոլումբիայում խոշոր եղջերավոր անասունների նախիրը հասել է 20,1 միլիոն գլուխ խոշոր եղջերավոր անասունների, որոնցից 2,5 միլիոնը (12,5%) եղել են կթող կովեր։ Բացի այդ, երկրում կաթի ընդհանուր արտադրությունը կազմել է 13,1 մլն լիտր։

Մյուս կողմից, խոզի մսի ներմուծման աճը, ներմուծման բարձր գները և ազգային տնտեսության դանդաղումը հանգեցրել են Կոլումբիայում խոզի մսի աճեցման ճգնաժամին 2015 թվականին։

## Արդյունաբերություն
Համաշխարհային բանկը ամեն տարի ներկայացնում է հիմնական արտադրող երկրների ցանկը՝ ելնելով արտադրության ընդհանուր արժեքից։ 2019 թվականի ցուցակի համաձայն՝ Կոլումբիան աշխարհի արտադրության ծավալով 46-րդն է (35,4 միլիարդ ԱՄՆ դոլար)՝ զիջելով Մեքսիկային, Բրազիլիային, Վենեսուելային և Արգենտինային, բայց առաջ անցնելով Պերուից և Չիլիից։

### Արտադրություն
#### Կենցաղային տեխնիկա
Չնայած Կոլումբիան արտադրում է կենցաղային տեխնիկա 1930-ականներից, միայն 1990-ականների վերջից են Կոլումբիայի կորպորացիաները սկսել արտահանել հարևան երկրներ։ Կոլումբիայի կենցաղային տեխնիկայի խոշորագույն արտադրողներից մեկը՝ HACEB-ը սառնարան է արտադրում 1940 թվականից։ 2011 թվականին Groupe SEB-ը ձեռք է բերել Imusa-ն՝ որպես Լատինական Ամերիկայի շուկայում ընդլայնվելու միջոց։ Կոլումբիան արտադրում է նաև արտասահմանյան ընկերությունների համար, ինչպիսիք են Whirlpool-ը և GE-ն։ LG-ն նույնպես հետաքրքրված է Կոլումբիայում գործարան կառուցելով։ Կոլումբիան նաև Լատինական Ամերիկայում տեխնիկայի 3-րդ խոշոր արտադրողն է Մեքսիկայից և Բրազիլիայից հետո և շարունակում  է արագ աճել։

#### Էլեկտրոնիկա
Կոլումբիան էլեկտրոնիկայի խոշոր արտադրողն է Լատինական Ամերիկայում և ունի Հարավային Ամերիկայի 2-րդ խոշորագույն բարձր տեխնոլոգիաների շուկան։  Կոլումբիան նաև Լատինական Ամերիկայում տեղական ընկերությունների կողմից արտադրված էլեկտրոնիկայի 2-րդ խոշորագույն արտադրողն ու արտահանողն է։ 2000-ականների սկզբից կոլումբիական խոշոր կորպորացիաները սկսել են ագրեսիվ կերպով արտահանել արտաքին շուկաներ։ Այս ընկերություններից մի քանիսն են՝ Challenger-ը, PcSmart-ը, Compumax-ը, Colcircuirtos-ը և Kalley-ն։ Կոլումբիան Լատինական Ամերիկայի առաջին երկիրն է, որը արտադրել է հայրենական արտադրության 4K հեռուստացույց։ 2014 թվականին Կոլումբիայի կառավարությունը մեկնարկել է ազգային արշավ՝ խթանելու ՏՏ և էլեկտրոնայի ոլորտները, ինչպես նաև ներդրումներ կատարել Կոլումբիական ընկերություններում։ Թեև նորարարությունը համաշխարհային մասշտաբով ցածր է մնում, կառավարությունը մեծ ներուժ է տեսնում բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում և մեծ ներդրումներ է կատարում կրթության և նորարարության կենտրոններում ամբողջ երկրում։ Դրա շնորհիվ Կոլումբիան մոտ ապագայում կարող է դառնալ էլեկտրոնիկայի խոշոր համաշխարհային արտադրող և կարևոր դեր խաղալ համաշխարհային բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում։ 2014-ին Կոլումբիայի կառավարությունը հրապարակել է ևս մեկ ազգային արշավ՝ օգնելու կոլումբիական ընկերություններին ավելի մեծ մասնաբաժին ունենալ ազգային շուկայում։

#### Շինարարություն
Կոլումբիան տեսնում է պատմական շինարարական բում։ Կոլումբիայի կառավարությունը մեծ ներդրումներ է կատարում տրանսպորտային ենթակառուցվածքներում «Չորրորդ սերնդի ցանց» կոչվող ծրագրի միջոցով։ Կոլումբիայի կառավարության նպատակն է կառուցել 7000 կմ ճանապարհներ 2016-2020 թվականների համար և կրճատել ճանապարհորդության ժամանակը 30%-ով և տրանսպորտի ծախսերը՝ 20%-ով։ Վճարովի ճանապարհների կոնցեսիոն ծրագիրը կներառի 40 նախագիծ և հանդիսանում է ավելի մեծ ռազմավարական նպատակի մի մասը՝ ներդնելու մոտ $50 մլրդ տրանսպորտային ենթակառուցվածքներում, այդ թվում՝ երկաթուղային համակարգերում, Մագդալենա գետը նորից նավարկելի դարձնելով, նավահանգստային հարմարությունների բարելավումով, ինչպես նաև Բոգոտայի օդանավակայանի ընդլայնումով։ Երկարաժամկետ ծրագրերը ներառում են ազգային արագընթաց գնացքների ցանցի ստեղծումը՝ մրցունակությունը զգալիորեն բարելավելու համար։

## Հանքարդյունաբերություն և էներգիա

Կոլումբիան օժտված է օգտակար հանածոներով և էներգետիկ պաշարներով։ Այն ունի ածխի ամենամեծ պաշարները Լատինական Ամերիկայում, և հիդրոէլեկտրական ներուժով զիջում է միայն Բրազիլիային։ Նավթի պաշարների գնահատումները 1995 թվականին կազմում էին 3,1 միլիարդ բարել։ Այն նաև ունի է զգալի քանակությամբ նիկել, ոսկի, արծաթ, պլատին և զմրուխտ։

Երկիրը 2018 թվականին աշխարհում ածուխ արտադրող 12-րդն էր։ 2019 թվականին Կոլումբիան աշխարհում նավթի 20-րդ խոշորագույն արտադրողն էր՝ օրական 791 հազար բարելով։ Հանքարդյունաբերության ոլորտում Կոլումբիան զմրուխտի աշխարհի ամենամեծ արտադրողն է։

Բոգոտայից մոտ 200 կիլոմետր դեպի արևելք գտնվող Կուսիանա և Կուպիագուա հանքավայրերում 2 միլիարդ բարել բարձրորակ նավթի հայտնաբերումը թույլ է տվել Կոլումբիային 1986 թվականից դառնալ նավթի զուտ արտահանող։ Տրանսանդինո խողովակաշարը նավթ է տեղափոխում Օրիտոյից Պուտումայոյի դեպարտամենտից մինչև խաղաղօվկիանոսյան Թումակո նավահանգիստ՝ Նարինոյի դեպարտամենտում։ Հում նավթի արդյունահանման ընդհանուր ծավալը միջինում կազմում է օրական 620 հազար բարել, արտահանվում է օրական մոտ 184 հազար բարել (29,300 մ3/օր)։ Պաստրանայի կառավարությունը զգալիորեն ազատականացրել է իր նավթային ներդրումային քաղաքականությունը, ինչը հանգեցրել է հետախուզական աշխատանքների ավելացմանը։ Վերամշակող հզորությունները չեն կարողանում բավարարել ներքին պահանջարկը, ուստի վերամշակման որոշ ապրանքներ, հատկապես բենզինը, պետք է ներմուծվեն։ Ներկայումս մշակվում են նոր նավթավերամշակման գործարանի կառուցման ծրագրեր։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Կոլումբիան հսկայական հիդրոէներգետիկ ներուժ ունի, 1992 թ.-ին երկարատև երաշտը ստիպել է խիստ սահմանափակել էլեկտրաէներգիայի սպառումը ամբողջ երկրում մինչև 1993-ի կեսերը։ Էլեկտրաէներգիա արտադրող հզորությունների վրա երաշտի հետևանքները ստիպել են կառավարությանը հանձնարարել 10 ջերմաէլեկտրակայանների կառուցումը կամ արդիականացումը, որոնց կեսը կաշխատի ածխից, կեսը՝ բնական գազից։ Կառավարությունը նաև սկսել է հայտերի շնորհումը բնական գազատարի համակարգի կառուցման համար, որը կտարածվի երկրի ընդարձակ գազի հանքավայրերից մինչև բնակչության հիմնական կենտրոնները։ Ծրագրերը նախատեսում են, որ այս նախագիծը բնական գազը հասանելի դարձնի կոլումբիական միլիոնավոր տնային տնտեսություններին հաջորդ տասնամյակի կեսերին։

2004 թվականի դրությամբ Կոլումբիան դարձել է էներգիայի զուտ արտահանող՝ արտահանելով էլեկտրաէներգիա Էկվադոր և կապեր զարգացնելով Պերուի, Վենեսուելայի և Պանամայի հետ՝ նաև այդ շուկաներ արտահանելու համար։ Արևմտյան Վենեսուելան Կոլումբիայի միջոցով Պանամայի հետ կապող Տրանսկարիբյան խողովակաշարը նույնպես կառուցվում է Կոլումբիայի նախագահ Ալվարո Ուրիբեի, Պանամայի նախագահ Մարտին Տորիխոսի և Վենեսուելայի նախագահ Ուգո Չավեսի համագործակցության շնորհիվ։ Ածուխն արտահանվում է Թուրքիա։

2021 թվականին նավթն ու ածուխը կազմել են ապրանքների արտահանման 47%-ը։

## Օտարերկրյա ներդրումներ
1993-2023 թվականների ընթացքում տնտեսությունը բացելու տարբեր փորձեր Պորտաֆոլիոն որակել է որպես «կիսատառ»։ 1990 թվականին օտարերկրյա ներդրողներ ներգրավելու և առևտուրը զարգացնելու համար կառավարությունն ընդունել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի փորձը, որը հայտնի է որպես «բացվածք»։ Այս քաղաքականությունը բաղկացած էր տնտեսության տարբեր հատվածների արդիականացումից՝ արտադրության ընդհանուր արդյունավետությունը բարձրացնելու և գները միջազգայնորեն մրցունակ մակարդակի իջեցնելու նպատակով։

1991 և 1992 թվականներին կառավարությունը օրենքներ է ընդունել՝ խթանելու օտարերկրյա ներդրումները տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտներում։ Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների համար փակված միակ գործողությունները պաշտպանությունն ու ազգային անվտանգությունն են, վտանգավոր թափոնների հեռացումը և անշարժ գույքը, այս սահմանափակումներից վերջինը նպատակ ունի խոչընդոտել փողերի լվացմանը։ Կոլումբիան ստեղծել է հատուկ կազմակերպություն՝ «Կոնվերտերը»՝ օգնելու օտարերկրացիներին ներդրումներ կատարել երկրում։ Օտարերկրյա ներդրումների հոսքերը 1999 թվականին կազմել են 4,4 միլիարդ դոլար՝ 1998 թվականի 4,8 միլիարդ դոլարի դիմաց։

Ընթացքի մեջ գտնվող խոշոր օտարերկրյա ներդրումային ծրագրերը ներառում են 6 միլիարդ դոլար արժողությամբ Կուզիանայի և Կուպիագուայի նավթահանքերի զարգացումը, երկրի հյուսիսում ածխի հանքավայրերի զարգացումը և բջջային հեռախոսային ծառայության ստեղծման վերջերս ավարտված լիցենզավորումը։ 1998 թվականի վերջին Կոլումբիայում ոչ նավթային ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների ընդհանուր պաշարների 26,5%-ը բաժին է ընկել ԱՄՆ-ին։

1995 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Միջազգային արտակարգ տնտեսական լիազորությունների ակտի համաձայն՝ Նախագահ Քլինթոնը ստորագրել է գործադիր հրաման, որն արգելում է ԱՄՆ-ի կազմակերպություններին առևտրային կամ ֆինանսական գործարքներ կատարել Կոլումբիայի չորս թմրանյութերի հիմնական վաճառողների և թմրամիջոցների շրջանառության հետ կապված անհատների և ընկերությունների հետ, ինչպես նշված է Գանձապետարանի քարտուղարի կողմից՝ խորհրդակցելով պետքարտուղարի և գլխավոր դատախազի հետ։ Նշանակված անձանց և ընկերությունների ցանկը պարբերաբար փոփոխվում և պահպանվում է Գանձապետարանի արտաքին ակտիվների վերահսկողության գրասենյակում։

Կոլումբիան Միացյալ Նահանգների հինգերորդ ամենամեծ արտահանման շուկան է Լատինական Ամերիկայում՝ Մեքսիկայից, Բրազիլիայից, Վենեսուելայից և Արգենտինայից հետո, և ԱՄՆ արտադրանքի 26-րդ ամենամեծ շուկան ամբողջ աշխարհում։ Միացյալ Նահանգները Կոլումբիայի հիմնական առևտրային գործընկերն է, որի երկկողմանի առևտուրը 1999թ. նոյեմբերից մինչև 2000թ. նոյեմբերը գերազանցել է 9,5 մլրդ՝ 3,5 մլրդ ԱՄՆ դոլարի արտահանումը և 6,0 մլրդ ԱՄՆ դոլարի ներմուծումը։ Կոլումբիան օգտվել է անմաքս մուտքից՝ 10 տարի ժամկետով, մինչև 2001 թվականը, իր որոշ արտահանումների համար Միացյալ Նահանգներ Անդյան Առևտրային նախապատվությունների մասին օրենքի համաձայն։ Կոլումբիան բարելավել է մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանությունը 1993 և 1994 թվականներին Անդյան պայմանագրի երեք որոշումների ընդունման միջոցով, սակայն ԱՄՆ-ն շարունակում է մտահոգված լինել արտոնագրման, արտոնագրային կանոնակարգերի և հեղինակային իրավունքի պաշտպանության թերություններով։

Կոլումբիան նաև հանդիսանում է հոլանդական Արուբայի բաղկացուցիչ երկրի արտահանման ամենամեծ գործընկերը (39,4%)։

Նավթի և բնական գազի ածխի արդյունահանման, քիմիական և արդյունաբերական արդյունաբերությունները գրավում են ԱՄՆ-ի ամենամեծ ներդրումային հետաքրքրությունը։ 1997թ. վերջի դրությամբ ԱՄՆ ներդրումները կազմում են ընդհանուր 11,2 մլրդ դոլար՝ օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների 37,8%-ը (4,2 մլրդ դոլար)՝ առանց նավթի և պորտֆելի ներդրումների։ Աշխատողների իրավունքները և արտոնությունները ԱՄՆ գերակշռող ոլորտներում ավելի բարենպաստ են, քան ընդհանուր աշխատանքային պայմանները։ Օրինակները ներառում են միջինից ավելի կարճ աշխատանքային ժամեր, ավելի բարձր աշխատավարձեր և ազգային միջինից բարձր առողջության և անվտանգության չափանիշներին համապատասխանություն։

## Երրորդական արդյունաբերություններ
Ծառայությունների ոլորտը գերակշռում է Կոլումբիայի ՀՆԱ-ում, որը 2007 թվականին նպաստում է ՀՆԱ-ի 58 տոկոսին, և, հաշվի առնելով համաշխարհային միտումները, նրա գերակայությունը հավանաբար կշարունակվի։ Ոլորտը բնութագրվում է իր տարասեռությամբ՝ լինելով ամենամեծը զբաղվածության առումով (61 տոկոս), ինչպես ֆորմալ, այնպես էլ ոչ ֆորմալ հատվածներում։

### Արվեստ և երաժշտություն
2010-ականների սկզբից Կոլումբիայի կառավարությունը հետաքրքրություն է ցուցաբերել ժամանակակից կոլումբիական փոփ մշակույթն աշխարհ արտահանելու հարցում (որը ներառում է տեսախաղեր, երաժշտություն, ֆիլմեր, հեռուստաշոուներ, նորաձևություն, կոսմետիկա և սնունդ)՝ որպես տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնելու և փոխելու միջոց կոլումբիայի պատկերը։ Իսպանախոս աշխարհում Կոլումբիան զիջում է միայն Մեքսիկային մշակութային արտահանմամբ՝ տարեկան 750 միլիոն ԱՄՆ դոլարով և արդեն տարածաշրջանային առաջատար է կոսմետիկայի և գեղեցկության արտահանման մեջ։

### Ճամփորդություն և զբոսաշրջություն
Կոլումբիայում զբոսաշրջությունը կարևոր ոլորտ է երկրի տնտեսության մեջ:Կոլումբիան որպես զբոսաշրջային վայր ունի հիմնական տեսարժան վայրերը, ինչպիսիք են Կարթագենան և նրա պատմական շրջակայքը, որոնք ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ժառանգության ցանկում են, այդ թվում՝ Սան Անդրեսի կղզիային բաժինը, Պրովիդենսիան և Սանտա Կատալինան, Սանտա Մարտան, Կարթագենա, և շրջակա տարածքները։ Բավական վերջերս Բոգոտան՝ երկրի մայրաքաղաքը, դարձել է Կոլումբիայի գլխավոր զբոսաշրջային ուղղությունը՝ բարելավված թանգարանների և ժամանցի օբյեկտների և քաղաքային խոշոր վերանորոգումների պատճառով, ներառյալ հանրային տարածքների վերականգնումը, զբոսայգիների զարգացումը և հեծանվավազքի լայն ցանցի ստեղծումը։ Իր շատ հարուստ և բազմազան աշխարհագրությամբ, որն ընդգրկում է Ամազոնի և Անդյան շրջանները, Լանոսը, Կարիբյան և Խաղաղ օվկիանոսի ափերը և Լա Գուաջիրա անապատները, և իր յուրահատուկ կենսաբազմազանությամբ, Կոլումբիան ունի նաև էկոտուրիզմի մեծ ներուժ։

Ճանապարհորդության և զբոսաշրջության ուղղակի ներդրումը ՀՆԱ-ում 2013 թվականին կազմել է COP11,974,3 մլն (ՀՆԱ-ի 1,7%-ը)։ Կանխատեսվում է, որ 2014 թվականին այն կաճի 7,4%-ով՝ մինչև COP12,863,4 մլն։ Սա հիմնականում արտացոլում է տնտեսական ակտիվությունը, որն առաջանում է այնպիսի ճյուղերի կողմից, ինչպիսիք են հյուրանոցները, տուրիստական գործակալները, ավիաընկերությունները և ուղևորափոխադրումների այլ ծառայություններ (բացառությամբ մերձքաղաքային ծառայությունների)։ Բայց այն ներառում է նաև, օրինակ, ռեստորանային և ժամանցի ոլորտների գործունեությունը, որոնք ուղղակիորեն աջակցվում են զբոսաշրջիկների կողմից։ Ակնկալվում էր, որ ճամփորդության և զբոսաշրջության ուղղակի ներդրումը ՀՆԱ-ում կաճի 4,1%-ով՝ մինչև 2024թ.

Ամեն տարի Կոլումբիայում զբոսաշրջիկների թիվն աճում է ավելի քան 12%-ով։ Նախատեսվում է, որ մինչև 2023 թվականը Կոլումբիան կունենա ավելի քան 15 միլիոն զբոսաշրջիկ։

#### Էկոտուրիզմ
Կոլումբիայում էկոտուրիզմը շատ խոստումնալից է։ Կոլումբիան ունի հսկայական ափեր, լեռնային տարածքներ և արևադարձային ջունգլիներ։ Կան նաև հրաբուխներ և ջրվեժներ։ Սա Կոլումբիան դարձնում է կենսաբազմազան երկիր՝ օտարերկրյա այցելուների համար բազմաթիվ տեսարժան վայրերով։

Կոլումբիայի սուրճի աճեցման առանցքը (), որը նաև հայտնի է որպես Սուրճի եռանկյունի (), Կոլումբիայի գյուղական տարածքում գտնվող կոլումբիական Paisa շրջանի մի մասն է, որը հայտնի է կոլումբիական սուրճի մեծ մասի աճեցմամբ և արտադրությամբ, որը որոշների կողմից համարվում է աշխարհի լավագույն սուրճը։ Տարածքում կա երեք դեպարտամենտ՝ Կալդաս, Կվինդիո և Ռիսարալդա։ Այս բաժանմունքները Կոլումբիայի ամենափոքր բաժանմունքներից են՝ 13873 կմ 2 ընդհանուր տարածքով, Կոլումբիայի տարածքի մոտ 1,2%-ը։ Բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է 2,291,195 մարդ (2005 թվականի մարդահամար)։

### Տրանսպորտ և հեռահաղորդակցություն
Կոլումբիայի աշխարհագրությունը՝ Անդերի երեք կորդիլերներով, որոնք անցնում են երկիրը հարավից հյուսիս, և ջունգլիներով Ամազոնի և Դարիենի շրջաններում, մեծ խոչընդոտ է միջազգային կապերով ազգային ճանապարհային ցանցերի զարգացման համար։ 1991 թվականի սահմանադրության ոգով 1993 թվականին հանրային աշխատանքների և տրանսպորտի նախարարությունը վերակազմավորվել և վերանվանվել է տրանսպորտի նախարարություն։ 2000թ.-ին նոր նախարարությունը ամրապնդել է իր դերը որպես ոլորտի պլանավորող և կարգավորող։

#### Օդային փոխադրումներ
Կոլումբիան առաջամարտիկ է եղել ավիաընկերությունների առաջմղման գործում՝ փորձելով հաղթահարել փոխադրումների իր աշխարհագրական խոչընդոտները։ Կոլումբիայի օդային նավարկության ընկերությունը, որը ձևավորվել է 1919 թվականին, երկրորդ կոմերցիոն ավիաընկերությունն էր աշխարհում։ Միայն 1940-ականներին Կոլումբիայի օդային փոխադրումները սկսել են զգալիորեն աճել ընկերությունների, փոխադրվող ուղևորների և անցած կիլոմետրերի քանակով։ 2000-ականների սկզբին օդային տրանսպորտով փոխադրվող ուղևորների միջինը 72 տոկոսը գնում էր ազգային ուղղություններ, մինչդեռ 28 տոկոսը ճանապարհորդում էր արտերկրում։ Ուշագրավ առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ 1990-ականների սկզբի բարեփոխումներից հետո մինչև 2003 թվականը միջազգային ուղևորների թիվը եռապատկվել է։ 1993 թվականին հիմնական օդանավակայանների շինարարությունը, կառավարումը, շահագործումը և սպասարկումը փոխանցվել են գերատեսչական իշխանություններին և մասնավոր հատվածին, ներառյալ օդային փոխադրումների ոլորտում մասնագիտացած ընկերություններին։ Այս գործընթացի շրջանակներում 2006 թվականին Միջազգային օդանավակայանի օպերատորը (Opain)՝ շվեյցարա-կոլումբիական կոնսորցիումը, շահել է Բոգոտայի Էլ Դորադոյի միջազգային օդանավակայանի կառավարման և զարգացման կոնցեսիոն։ Էլ Դորադոն Լատինական Ամերիկայի ամենամեծ օդանավակայանն է բեռնափոխադրումների առումով (33-րդն աշխարհում), 2013 թվականին՝ 622,145 մետրիկ տոննա, երկրորդը՝ երթևեկության տեղաշարժի առումով (45-րդն աշխարհում) և երրորդը՝ ուղևորների առումով (50-րդը՝ ամենածանրաբեռնված օդանավակայանների շարքում։ աշխարհ)։ Բացի Էլ Դորադոյից, Կոլումբիայի միջազգային օդանավակայաններն են՝ Պալո Նեգրոն Բուկարամանգայում, Սիմոն Բոլիվարը Սանտա Մարտայում, Կորտիսոզը Բարանկիլայում, Ռաֆայել Նունյեսը Կարթագենայում, Խոսե Մարիա Կորդովան՝ Ռիոնեգրոյում՝ Մեդելինի մոտ, Ալֆոնսո Բոնիլլա Արագոնը՝ Կալիսում, Կալիսում, Matecaña-ն Պերեյրայում, Գուստավո Ռոխաս Պինիլան Սան Անդրեսում և Կամիլո Դազան Կուկուտայում։ 2006 թվականին Կոլումբիան ընդհանուր առմամբ ունեցել է 984 օդանավակայան, որոնցից 103-ն ունեցելեն ասֆալտապատ թռիչքուղիներ, իսկ 883-ը՝ չասֆալտապատված։ Տրանսպորտի նախարարությունը 2007 թվականին թվարկել է 581 օդանավակայան, սակայն դրանք հաշվելու համար, հնարավոր է, այլ մեթոդաբանություն է կիրառել։

#### Աղքատություն և անհավասարություն
1999 թվականի մեծ ճգնաժամից հետո Կոլումբիայում աղքատությունը նվազման միտում է ունեցել։ Եկամտի վրա հիմնված աղքատության շեմից ցածր կոլումբիացիների մասնաբաժինը 2002-ի 50%-ից 2016-ին նվազել է մինչև 28%։ Ծայրահեղ եկամտի վրա հիմնված աղքատության գծից ցածր կոլումբիացիների մասնաբաժինը նույն ժամանակահատվածում 18%-ից նվազել է մինչև 9%-ի։ Բազմաչափ աղքատությունը 2010-ից 2016 թվականներին ընկել է 30%-ից մինչև 18%։

Կոլումբիայում Ջինիի գործակիցը 51,7 է։

### Մանրածախ առևտուր
Հիպերմարկետներն ու խոշոր խանութները կորցնում են շուկայի մասնակցությունը Կոլումբիայի մանրածախ առևտրում։

## Պարտք
1976-2006 թվականներին Կոլումբիայի պարտքը կրկնապատկվել է 10 տարին մեկ՝ 1976 թվականին այն կազմել է մոտ 3,6 միլիարդ դոլար, 1986 թվականին՝ 7,2 միլիարդ դոլար, 1996 թվականին՝ ավելի քան 16 միլիարդ դոլար, իսկ 2006 թվականին՝ ավելի քան 36 միլիարդ դոլար։ 2006 թվականից պարտքի աճն արագացել է՝ 2011 թվականին այն հասել է 72 միլիարդ դոլարի, իսկ 2017 թվականին՝ 124 միլիարդ դոլարի, ինչը նշանակում է, որ 10 տարուց պակաս ժամանակում Կոլումբիայի արտաքին պարտքը եռապատկվել է։ Կոլումբիայի տարեկան բյուջեի մոտ մեկ քառորդը կամ 20 միլիարդ դոլարն ուղղվում է պետական պարտքի մարմանը։

## Կոռուպցիա
Կոլումբիայում պետական կառավարման ոլորտում կոռուպցիան լայն տարածում և կառուցվածքային բնույթ ունի։ Այս իրավիճակը երկրի համար բերում է 15 միլիարդ դոլարի վնաս։ Կոլումբիան չի խուսափել բրազիլական Odebrecht շինարարական ընկերության միլիոնավոր դոլարների կաշառքների հետ կապված սկանդալներից, ինչպես նաև Կարթագենայի նավթավերամշակման գործարանից, պետական միջոցների յուրացման դեպք, որը բացահայտվել է 2016 թվականին և ներգրավել Ալվարո Ուրիբեի կառավարությունների անդամներին (2002 թ. -2010) և Խուան Մանուել Սանտոսին (2010-2018)։

## Տես նաև
* Հարավային Ամերիկայի տնտեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Colombia Economy report – official Investment portal