open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շոնդոնգ

**Շոնդոնգ** (), քարանձավ Վիետնամում, աշխարհի ամենամեծ քարանձավը։ Այն գտնվում է Կենտրոնական Վիետնամի Կուանգբին մարզում, Ֆոնգնյա-Քեբենգ ազգային պարկում, Հանոյից 500 կմ հարավ և մարզկենտրոն Դոնգհոյից 40 կմ հեռավորության վրա։ Տեղաբնակներին քարանձավը հայտնի է 1991 թվականից, 2009 թվականի ապրիլին այն հայտնաբերել են բրիտանացի սպելեոլոգները։ Քարանձավում կա ստորգետնյա գետ, որն անձրևների սեզոնին հեղեղում է քարանձավի որոշ մասերը։

Քարանձավի մոտ 6500 մետրի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ որոշ տեղերում նրա բարձրությունը հասնում է 200 մետր, իսկ լայնությունը՝ 150 մետր։

Համարվում է ամենայն և բարձր անցումներով քարանձավը։

Քարանձավի ընդհանուր ծավալը գնահատվում է 38,5 մլն մ³:

Քարանձավի որոշ տեղերում, ուր փլուզումների միջով անցնում է լույսը, խոտ և ծառեր են աճում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Скрытый мир крупнейшей в мире пещеры сняли с помощью дрона. Видео
* Внутри самой большой в мире пещеры Шондонг. Фоторепортаж
* В крупнейшей пещере в мире можно летать на самолете // МК, 24.01.2011
* World's Biggest Cave Found in Vietnam , National Geographic, 2009
* Mark Jenkins, Conquering an Infinite Cave. There’s a jungle inside Vietnam’s mammoth cavern. A skyscraper could fit too. And the end is out of sight. // National Geographic, Jan 2011

Կատեգորիա:Վիետնամի քարանձավներ
Լճակային գորտ

**Լճակային գորտ** կամ **ուտելու գորտ** (), անպոչների կարգի իսկական գորտերի ընտանիքին պատկանող երկկենցաղ կենդանի։

Համարվում է այն եզակի լճային գորտերից մեկը, որը որպես հիբրիդ գոյություն է ունեցել դեռևս 5000 տարի առաջ։ Արտաքնապես գրեթե չի տարբերվում իր ազգական լճային գորտից։ Լճային գորտից տարբերվում է միայն ռեզոնատորով, որը լճային գորտերի մոտ սպիտակ է, իսկ վերջիններիս մոտ՝ մոխրագույն։

Ապրում է լայնատերև անտառների լճակներում։

## Տարածվածություն
Համարվում է Եվրոպայի էնդեմիկ կենդանատեսակ և տարածված է միայն Եվրոպա աշխարհամասում։ Բացի Պիրենեյան և Բալկանյան թերակղզիներից, Ֆրանսիայից և Հունաստանից տարածված է ամբողջ Եվրոպայում։

Տարածման արեալը ընդգրկում է Ռուսաստանի և կենտրոնական Եվրոպական հատվածը, Բալթյան վահանը, Սկանդինավյան թերակղզին՝ մինչև Իսլանդիա, Մեծ Բրիտանիան և Իռլանդիան, Ալպյան երկրները՝ ի դեմս Շվեյցարիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի։

Լինում են ամբողջ կենտրոնական Եվրոպայում՝ մինչև Լեհաստան։

## Նկարագրություն
Մարմնի երկարությունը հասնում է 7-ից 10 մետրի։ Սովորաբար վառ կանաչ է, շատ կամ քիչ մուգ բծերով։ Փորն սպիտակ է կամ դեղնավուն։

Բազմացման շրջանում արուի առջևի վերջույթների առաջին մատերի վրա գոյանում են մուգ կոշտուկներ, բերանի անկյուններում՝ սպիտակ կամ դեղին ռեզոնատորներ։

Վարում է ակտիվ գիշերային և ցերեկային կենսակերպ։ Գիշերում է ջրի հատակին՝ տիղմի մեջ խրված։ Սնվում է անողնաշարավորներով։

## Պատկերասրահ

File:Լճակային գորտ (Gor Navoyan).jpg|thumb|Լճակային գորտ
File:Լճակային գորտ 1 (Gor Navoyan).jpg|thumb|Լճակային գորտ



## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Լճագորտ
* Սևափոր սկավառակալեզու գորտ

Կատեգորիա:Գորտեր
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Տողի արվեստի դպրոց

**Տողի արվեստի դպրոց**, գտնվում է ԼՂՀ Հադրութի շրջանի Տող գյուղում։ Այն մշակութային կենտրոն է ոչ միայն Տող գյուղի, այլև ողջ ենթաշրջանի բնակչության համար։

## Պատմություն
Դպրոցը հիմնադրվել է 2005 - 2006 թվականներին լրագրող և երաժիշտ Սուսաննա Բալայանի մտահղացմամբ և բարերարներ Արթուր Աղաբեկյանի, ԱՄՆ Արևելյան ափի «Համազգային» մարզամշակութային կենտրոնի նախագահ Հովսեփ Հակոբյանի, «Թուֆենկյան» հիմնադրամի Արցախի ներկայացուցիչ Անդրանիկ Գասպարյանի, իսկ հետագայում բազմաթիվ այլ բարերաների աջակցությամբ ու ֆինանսավորմամբ։

Մինչև 2008 թվականը դպրոցը գործում էր որպես մասնավոր բարեգործական կրթամշակութային հաստատություն։ 2008 թվականից սկսած ստացավ ԼՂՀ իշխանությունների հովանավորությունը և պետականացվեց։

## Բաժիններ
Տողի արվեստի դպրոցում գործում են երաժշտական, ժողովրդական երգեցողության, գեղարվեստական, պարի, թատերական և կիրառական արվեստի բաժինները։

### Երաժշտական բաժին
Առաջինը բացվեցին հետևյալ դասարանները՝
* քանոնի
* շվի-դուդուկի
* դաշնամուրի
* վոկալի
* ջութակի
* Խմբերգային երգեցողության դասարաններ (36 տողեցի աշակերտ)

### Ժողովրդական երգեցողություն
Հետագայում այդ բաժնում բացվեցին նաև ժողովրդական երգեցողության հետևյալ դասարանները՝
* քամանչայի
* դհոլի
* կիթառի

### Գեղարվեստական բաժին
Հաջորդ տարիների ընթացքում բացվեց նաև գեղարվեստական բաժինը, որտեղ առայսօր դասավանդում են հետևյալ առարկաները՝
* նկարչություն
* քանդակ
* Փայտափորագրություն
* Արվեստի պատմություն

## Դպրոցի գործունեության մասին
Այսօր դպրոցում սովորում են ենթաշրջանի Տող, Մեծ Թաղեր, Մոխրենես, Ազոխ, Դրախտիկ, Մարիամաձոր, Ծակուռի, Թղուտ, Հակակու, մյուս ենթաշրջանի Քյուրաթաղ, Ուխտաձոր գյուղերից 200-ից ավելի երեխաներ։ Դասավանդում է 25 դասատու։ Վարչական կազմում ընդգրկված է 5 տեղացի բժիշկ։

2016 թվականին Տողի արվեստի դպրոցը նշեց իր 10-ամյակը։ Հունիսին տոնական համերգ է կազմակերպվել Տողում, այնուհետև Ստեփանակերտում։ Այնուհետև արվեստի դպրոցի սաները համերգային ծրագրով ժամանել են Շուշի։ Կերպարվեստի պետական թանգարանում կազմակերպված միջոցառմանը ներկայացվեցին ժողովրդական երգեր, ռազամական ու ազգային պարեր։ Միջոցառմանը ներկա էր մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարար Նարինե Աղաբալյանը։ Իր ելույթում՝ Ն. Աղաբալյանը շնորհավորելով Տողի արվեստի դպրոցի 10-ամյակը ասաց.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտական դպրոցներ
Ելակային սերունդ

**Ելակային սերունդ** (հազվադեպ՝ «ազնվամորու սերունդ», Ցաոմեյ Ցզու,  կամ 草莓世代, փինյին՝ Cǎoméi zú կամ cǎoméi shìdài), չինարեն նորաբանություն, որով կոչում են այն թայվանցիներին, որոնք ծնվել են 1981-1990 թվականներին և որոնք ելակի նման «հեշտորեն ճմլվում են», այսինքն՝ չեն դիմանում սոցիալական ճնշմանը կամ դժվար աշխատանքին՝ ի տարբերություն իրենց ծնողների սերնդի։ Այս եզրույթով բնորոշում են անհնազանդ, շփացած, եսասեր, մեծամիտ և ծույլ մարդկանց։

## Եզրույթ
Հասկացությունն առաջացել է այն բանից, որ ծնողները մեծացրել են այս սերնդի ներկայացուցիչներին չափազանց խնամելով նրանց՝ տնտեսական զարգացման պայմաններում, ելակի նման, որն աճեցնում են ջերմոցներում և վաճառում մյուս մրգերից թանկ։

Այս եզրույթով բնորոշում են չինացիների մեծ մասին, որոնք ծնվել են 1980-ական թվականներից սկսած։ Ըստ ավագ սերնդի ներկայացուցիչների՝ չնայած լավ տվյալներին՝ նրանք պատրաստ չեն իսկական փորձությունների և խնդիրների․ նրանք մեծ ցնցումներ և մեծ ուրախություններ չեն ապրել և պատրաստ չեն դրանց, ինչպես ելակը պատրաստ չէ սառնամանիքի և անփույթ վերաբերմունքի։

Նորաբանությունը հայտնի է դառնում Արևելյան Ասիայի մամուլում՝ սպառողական վարքագծի նկատմամբ ժողովրդագրական կամ հոգեգրական տեսակետներ արտահայտելու համար։ «Ելակի սերունդը» կարող է ասիական Y սերնդի նորաբանությունը դառնալ արևմտյան աշխարհում։

Սերնդի մեկ այլ անվանումն է «յոթերորդ դասարանցիներ», քանի որ  Թայվանում կիրառվող պաշտոնական թվականության՝ նրանք ծնվել են 7-րդ տասնամյակում (70-79 թվականներին)՝ Չինաստանի Հանրապետությունում։

2011 թվականին «Wealth» ամսագիրը և «Թափուր պաշտոնների բանկ 104» աշխատանքի տեղավորման գործակալությունն առաջարկեցին «ելակայիններին» վերանվանել «շփացածների, սակայն ազատների սերնդի» (կայ ֆեյ ցզու, ), որպեսզի ընդգծվի  նրանց արժեհամակարգում տեղ գտած անձնական ազատության կարևորությունը։

## Երգիծական կիրառում
right|thumb|200px|Ելակի շարժման պաշտոնական լոգո (野草莓學運)
Այս եզրույթը երգիծական առումով կիրառվել է թայվանական ուսանողական շարժման կողմից 2008 թվականին։ Այս շարժումը պատասխանն էր Թայվանի նեղուց Չեն Յունլինի հետ կապերի զարգացման միության նախագահի այցին Թայվան։

## Տես նաև
* Նի-նի սերունդ
* Միայնակ մակաբույծ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Թայվանի բնակչություն
Կատեգորիա:Թայվանի մշակույթ
Կատեգորիա:Մշակութային սերունդներ
Կատեգորիա:Նորաբանություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի տնտեսություն
Սև ուրբաթ (1869)

**Սև ուրբաթ** (), ոսկու կուրսի անկում 30%-ով ԱՄՆ-ում, որը տեղի է ունեցել 1869 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ԱՄՆ Պետական գանձարանի կողմից շուկա զանգվածային ոսկի դուրս բերելու պատճառով։

## Պատմություն
1869 թվականի օգոստոսին Ջեյ Գուլդը և Ջեյսմ Ֆիսկը, որ ղեկավարում էին Erie Railroad երկաթուղին և ֆինանսական սպեկուլյանտներ էին, որոշեցին շուկայում գների աճ հրահրել։ Գնելով ոսկի՝ նրանք կարծում էին, որ դրանից հետո ցորենի գնի աճ տեղի կունենա, իսկ հետո՝ ցորենի փոխադրման պահանջարկի աճ, ինչը թույլ կտար բարձրացնել երկաթուղային սակագինը։ Գուլդի Նապոլեոնյան պլանը (ժամանակակիցներն այդպես անվանեցին այդ խաբեությունը) հիմնվում էր, այդ թվում, նախագահ Ուլիսի մոտական շրջապատի հետ ունեցած հարաբերությունների վրա։ Գուլդը գործի մեջ դրեց 7 միլիոն դոլար, ինչը ուռճացրեց ոսկու գները 40 %-ով հենց առաջին օրը։ Բոս Թվիդի կողմից ղեկավարվող բանկը Գուլդին երաշխիքներ տվեց, սակայն կասկածող խաղացողները հասկացան Գուլդին և ուղիղ ելք գտան դեպի նախագահը։

Առանց առանձնահատուկ զգուշացումների և տեղեկության արտահոսի՝ ԱՄՆ Պետական գանձարանը շուկա դուրս բերեց ոսկու մեծ զանգված՝ շուկան կայունացնելու նպատակով։ Միևնույն ժամանակ՝ արդեն 1869 թվականի հուլիսին ոսկու կուրսը բարձրացավ 65 %-։ 1869 թվականի սեպտեմբերի 24-ին եկավ **«Սև ուրբաթը»**. ոսկու կուրսը անկում կատարեց միանգամից 30 %-ով. չնայած Գուլդը չկորցրեց խաբեության մեջ ներդրած գումարները (նրա անձնական շահույթը կազմեց երեք միլիոն դոլարից ոչ պակաս), սակայն հայտնվեց բազում դատական հայցերի մեջ։ Մի անգամ նույնիսկ նրան քիչ էր մնում Լինչի դատաստանի ենթարկեին փողոցում. արդյունքում 1872 թվականին Գուլդը հեռացավ բորսայից և երկաթուղուց։ Նույն թվականին Ջեյմս Ֆիսկին փողոցում գնդակահարեց իր նախկին ընկերուհու սիրեկանը. համարվում է, որ այդ հանցագործությունը ուղղակիորեն կապ չի ունեցել «Սև ուրբաթի» հետ։

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1869
Ալպիական տրիտոն

**Ալպիական տրիտոն** կամ **լեռնային տրիտոն** (), պոչավոր երկկենցաղների կարգի իրական սալամանդրերի ընտանիքին պատկանող տրիտոն։

Առավել գեղեցիկ տրիտոններից մեկն է։ Հայտնի է իր չափազանց վառ գունավորումով և խայտաբղետությամբ։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կենտրոնական Եվրոպայում՝ Դանիայից մինչև Հունաստան՝ Գերմանիայում, Նիդերլանդներում, Բելգիայում, Չեխիայում, Ֆրանսիայի արևմուտքում, Ավստրիայում, Ռումինիայում, Բուլղարիայում, Հունաստանում և Բալկանյան թերակղզու հարավսլավոնական երկրներում։

Տարածված է նաև Հյուսիսային Իտալիայում և որոշ քանակությամբ նաև Կենտրոնական Իսպանիայում։ Հանդիպում է նաև Ուկրաինայի արևմուտքում։ Պորտուգալիայում չի հանդիպում։

Նախընտրում են բնակվել բացառապես անտառապատ տարածքներում՝ ջրային ավազանի հարևանությամբ։ Կենդանին գրանցված է Ուկրաինայի կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Ալպիական տրիտոնները համարվում են բնության մեջ ամենագեղեցիկ երկկենցաղներից մեկը՝ շնորհիվ երփներանգ և վառ գունավորում ունեցող մաշկի։ Մարմնի երկարությունը հասնում է 9 սմ-ի։

Արուների մեջքի հատվածը մոխրադարչնագույն է՝ որոշակիորեն կապույտ երանգով, մեջտեղում կա պուտերվ ծածկված ոչ մեծ կատար։

Տրիտոնների մարմնի կողքերին շարքերով դասավորված են մուգ կապույտ բծեր։ Փորը և կոկորդը հրանարնջագույն են, իսկ բավականին խոշոր պոչը՝ մոխրաերկնագույն։

Ի տարբերություն արուների՝ էգերը կատար չունեն, իսկ մաշկի գունավորումն այնքան էլ վառ արտահայտված չէ։

## Ծանոթագրություններ
Լևոն Բաշինջաղյան

**Լևոն Գևորգի Բաշինջաղյան** (), հայ լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1934)։

Գևորգ Բաշինջաղյանի որդին,  Զաքար Բաշինջաղյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Լևոն Բաշինջաղյանը ծնվել է 1893 թվականին Թիֆլիսում, Գևորգ Բաշինջաղյանի ընտանիքում։ 1903-1912 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի գիմնազիայում,  1913-1916 թվականներին Լենինգրադի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում։ Զորակոչվել է բանակ, 1917 թվականի փետրվարին եղել է Կովկասյան ռազմաճակատում։ 1918 թվականին, որպես բանաստեղծ, մասնակցել է թիֆլիսցի բանասեղծների «Фантастический кабачок» խմբակի երեկույթներին։ 1918-1919 թվականներին եղել է հայկական զորքերի շտաբի սպա, 1920 թվականին՝ Հայաստանի ռազմական դատարանի քարտուղարի օգնական, 1921 թվականին՝ Էրիվանի Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատի արվեստի բաժնի քարտուղար, ինչպես նաև 1921-1923 թվականներին համագործակցել է կոմիսարիատի «Пламя» ամսագրի հետ։

1921-1922 թվականներին Թավրիզի գեղարվեստի ստուդիայում եղել է ռուսաց լեզվի ուսուցիչ։ 1922 թվականին Թիֆլիսում աշխատել է Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատում, զբաղվել գրական գործունեությամբ։ 1923-1927 թվականներին սովորել է Լենինգրադի համալսարանի հասարակագիտության ֆակուլտետում  (հայագիտություն և ընդհանուր լեզվաբանություն)։

Աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ լեզվի ինստիտուտում, եղել է գիտական քարտուղար, ինստիտուտի տնօրեն, այնուհետև եղել է Լենինգրադի Ա. Գերցենի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ընդհանուր լեզվաբանության ամբիոնի վարիչ։

Աշխատությունները վերաբերում են լեզվի և մտածողության փոխհարաբերությանը։ Գրել է նաև բանաստեղծություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վիրահայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Վիրահայ պրոֆեսորներ
Հայ-խորվաթական հարաբերություններ

**Հայ-խորվաթական հարաբերություններ** (), դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Խորվաթիայի Հանրապետությունների միջև։

Հայաստանի և Խորվաթիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1994 թվականին։ Հայաստանը և Խորվաթիան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի կազմակերպության լիիրավ անդամներ են։ Խորվաթիան նաև Եվրոպական Միության անդամ է, իսկ Հայաստանը՝ Եվրասիական Տնտեսական Միության։

## Պատմություն
Հայաստանի և Խորվաթիայի արտաքին հարաբերությունները սկսվել են զարգանալ 20-րդ դարից` Խորհրդային Միության անկումից հետո։ Չնայած այս հանգամանքի՝ ո՛չ Երևանում և ո՛չ էլ Զագրեբում չի գործում դեսպանատուն և Խորվաթիայի շահերը Հայաստանում ներկայացնում է Հունաստանի դեսպանատունը։

Հայաստանի քաղաքացիները Խորվաթիայի կարճաժամկետ շենգենյան վիզայի համար (առավելագույնը 90 օր կես տարվա ընթացքում) կարող են դիմել Հայաստանում Հունաստանի կամ Աթենքում Խորվաթիայի դեսպանատուն։

Հայաստանում գործում է Խորվաթիայի պատվո հյուպատոսություն։

2010 թվականի նոյեմբերի 9-ին Ռուբեն Կարապետյանը նշանակվել է Խորվաթիայի Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։ Վերջինս համարվում է շրջիկ դեսպան և նրա նստավայրը գտնվում է Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։

2011 թվականի փետրվարին Վեդրան Բուրատովիչը նշանակվել է Խորվաթիայում Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս։

2011 թվականի հուլիսին Արտաշես Կազախեցյանը նշանակվել է Հայաստանում Խորվաթիայի պատվավոր հյուպատոս։

2014 թվականին նոյեմբերի 14-ին Խորվաթիայում Հայաստանի դեսպան է նշանակվել Սարգիս Ղազարյանը։

## Տես նաև
* Հայերը Խորվաթիայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորվաթիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Վան Ցյան (ֆուտբոլիստ)

**Վան Ցյան** ( ), չինացի ֆուտբոլիստ։ «Շանդուն Լունեն» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Վան Ցյանը իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2003 թվականին «Շենյան Գինդե» ակումբում որպես պաշտպան՝ ի վիճակի լինելով խաղալու տարբեր դիրքերում։ 2005 թվականի մրցաշրջանում դարձել է հիմնական կազմի խաղացող, խաղացել է Չինաստանի առաջնության բոլոր 21 խաղերում։ Այն ժամանակ, երբ «Շենյան Գինդե»-ն մշտապես պայքարում էր գոյատևման համար, մարզիկը 2006 թվականի հուլիսի 22-ին «Ինտեր Սիան»-ի դեմ խաղում խփեց իր առաջին գոլը, իսկ խաղն ավարտվեց իր թիմի օգտին՝ 2:1 հաշվով։ 2007 թվականի մրցաշրջանից առաջ թիմը տեղափոխվեց Չանշա և վերանվանվեց «Չանշա Գինդե», սակայն Վան Ցյանը շարունակեց հանդես գալ ակումբի կազմում, ինչպես նաև օգնեց ակումբին բարելավել անցած մրցաշրջանի արդյունքները, որի հետևանքով թիմը զբաղեցրեց տասներորդ տեղը։ Վան Ցյանը թիմի հիմնական կազմում հանդես է եկել կենտրոնական պաշտպանի դիրքում, իսկ հաջորդ մրցաշրջանում դարձել է թիմի ավագը։ Այդուհանդերձ թիմի ելույթները առաջվա նման անհաջող էին, իսկ 2010 թվականի մրցաշրջանում ակումբը դուրս մնաց էլիտար դիվիզիոնից։ 2011 թվականի մրցաշրջանից առաջ Սուպերլիգայի չեմպիոն «Շանդուն Լունեն» թիմը մարզիկի նկատմամբ իրավունքը գնեց 5 մլն. յուանով։

### Միջազգային
Վան Ցյանը միջազգային կարիերայում առաջին անգամ խաղացել է Պաղեստինի թիմի դեմ ազգային հավաքականի կազմում, 2009 թվականի հուլիսի 18-ին, որն ավարտվել է չինական թիմի օգտին՝ 3:1 հաշվով։ Այս խաղից հետո Վան Ցյանը դարձավ հիմնական կազմի խաղացող, կանչեցին մասնակցելու Արևելյան Ասիայի 2010 թվականի առաջնությանը։ 2011 թվականին մասնակցել է Ասիայի Գավաթին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ֆուտբոլիստի պրոֆիլը ըստ sohu.com կայքի

Կատեգորիա:Չինաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Քերիչ

thumbnail|Քերիչ
**Քերիչ**, խոհանոցային պարագա` մթերքները մանրացնելու համար (օրինակ` պանիր, բանջարեղեն և այլն)։

Քերիչի մակերևույթը սովորաբար ունենում է բազմաթիվ անցքեր նրանց հարող ատամիկներով։ Ատամիկները կտրիչի դեր են կատարում, իսկ անցքերի միջով անցնում է մանրացված մթերքը։  Տարբեր չափերով մանրացման համար քերիչներն ունենում են տարբեր չափերի ատամիկներով մի քանի մակերեսներ։ Քերիչների մի քանի տեսակներ բացվածքներ չեն ունենում։ Կան նաև ուղղանկյունաձև կտրիչով և ուղղանկյուն բացվածքով քերիչների տեսակներ։ Քերիչի սկզբունքները նույնն են, ինչ բանջարեղենի կտրիչները Բթացած քերիչները կարելի է սրել համապատասխան նրբախարտոցով։

## Պատմություն
Պանրի քերիչը ստեղծել է Ֆրանսուա Բոուլիերի կողմից 1540 թվականին՝ չնայած կարծում էին, որ այն չի կարող օգտագործվել։

## Տարբերակներ
Կան նաև պարուրաձև կտրտող քերիչներ, որոնք օգտագործվում են արշտա պատրաստելու ժամանակ կամ մթերքները ժապավենաձև կտրտելու համար։

## Հետաքրքիր փաստեր
Քերիչով հաճախ մանրացնում են տնտեսական օճառը, երբ լվանում են սպիտակեղենը։ Դա անում են օճառը ջրում ավելի արագ լուծելու համար

## Պատկերասրահ

Image:Micro Plane.jpg|Մանրաքերիչ
Image:Zest Grater.jpg|Կիտրոնի քերիչ
Image:Muskatreibe fcm.jpg|Ընկույզի քերիչ
Image:Terka.jpg|Տարբեր տեսակի քերիչներ
Image:GingerGrater.png|Սխտոր կամ կոճապղպեղ քերիչ
Image:Oroshigane.Sharkskin.jpg|Առանց անցքերի քերիչ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Կենցաղային իրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական հայտնագործություններ
Դիեգո Մարտինես

**Հերմես Դիեգո Մարտինես** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս ամերիկյան «Նյու Յորք Սիթի» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Ռիվեր Փլեյթ»
Մարտինեսը «Ռիվեր Փլեյթ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Թիմի կազմում իր նորամուտը նշել է 2012 թվականի մայիսի 16-ին՝ Արգենտինայի գավաթի 1/4 եզրափակչի շրջանակներում կայացած «*Սան Լորենցո*յի» դեմ խաղում։ Հանդիպումն ավարտվել է 2:0 հաշվով։

Արգենտինայի առաջնությունում Մարտինեսը իր նորամուտը նշել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 23-ին՝ «*Ռասինգ*ի» դեմ խաղում։

### «Նյու Յորք Սիթի»
2016 թվականի հունվարի 22-ին Դիեգո Մարտինեսը ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է ՄԼՍ-ը ներկայացնող «Նյու Յորք Սիթի»։

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը ՄԼՍ-ի պաշտոնական կայքում
 

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բուենոս Այրես քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Վրացական մողես

**Վրացական մողես** (), մողեսակերպերի կարգի իսկական մողեսների ընտանիքին պատկանող սողուն։

Տարածված է Կովկասյան լեռներում։ Կենսավարժ է բարձրալեռնային կլիմային։ Սնվում է սարդերով, միջատներով, փափկամարմիններով և անձրևաորդերով։ Երբեմն ուտում է այլ մողեսների մատղաշներին։ Ձվադրում է։ Դնում է 4-8 ձու։

## Նկարագրություն
Վրացական մողեսը չափերով խոշոր սողուն է։ Ընդհանուր երկարությունը կազմում է 25 սմ, որի 2/3-ը կազմում է կենդանու պոչը։

Մեջքը դարչնագորշավուն է, փորը՝ դեղնասպիտակ, կանաչադեղնավուն կամ բաց երկնագույն։ Ոտքերի ներսի մասը ունի դեղնավուն գունավորում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասյան տարածաշրջանում։ Հիմնական տարածման արեալն ընդգրկում է Վրաստանի, Հայաստանի, Ադրբեջանի և Կովկասյան Ռուսաստանի տարածքը։

Հանդիպում է Աջարիայում, Վրաստանում, Ադրբեջանական Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում, ինչպես նաև Չեչնիայում, Դաղստանում և Ինգուշեթիայում։

Կովկասյան տիպիկ մողեսի օրինակ է։ Լինում է ժայռերի, երբեմն՝ ծառերի վրա։ Հանդիպում է աև լեռներում՝ մինչև 2000 մետր բարձրության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մողեսներ
Շեղանկյունազարդ պիթոն

**Շեղանկյունազարդ պիթոն** (), կեղծոտավոր օձերի ընտանիքի պիթոնների ենթաընտանիքին պատկանող օձեր։

Շեղանկյունազարդ պիթոնը ունի նաև մեկ տարատեսակ՝ ի դեմս *գորգային օձերի*։

## Տարածվածություն
Տարածված է միայն Օվկիանիա տարածաշրջանում։ Համարվում է պիթոնների ենթաընտանիքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից մեկը։

Ապրում է Ավստրալիայում և Նոր Գվինեայում՝ այդ թվում Ինդոնեզիայում և Պապուա Նոր Գվինեայում։ Խոշոր պոպուլյացիաներ կան Բիսմարկի կղզեխմբում և Սողոմոնի կղզիներում։

Ամենամեծ պոպուլյացիաները գտնվում են Ավստրալիայում։ Ապրում է խոնավ բաց տարածություններում կամ անտառներում։

## Նկարագրություն
Երկարությունը մոտ 3 մետր է։ Ունի շատ գեղեցիկ գույն։ Գույնը փոփոխական է, հիմնականում՝ կապտասև, որի վրա կան վառ դեղնավուն շեղանկյունաձև բծեր, որի պատճառով էլ ստացել է իր անվանումը։

Հիանալի մագլցում է ծառերի վրա և լողում ջրում։ Սնվում է մանր պարկավորներով և ճագարներով։ Ոչնչացնում է ամբարային կրծողներին։ Նրան պահում են նաև տանը։

Հեշտ ընտելանում է ցանկացած միջավայրին, սակայն գերության մեջ ապրում է բավականին քիչ՝ 3-4 տարի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պիթոններ
Եղջյուրավոր ագամա

**Եղջյուրավոր ագամա** կամ **ռնգեղջյուր մողես** (), թեփուկավորների վերնակարգի մողեսակերպերի կարգի ագամայինների ընտանիքին պատկանող մողես։

Եղջյուրավոր ագաման արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիների կենդանի է։

## Տարածվածություն
Տարածված են արևադարձային և մերձարևադարձային կլիմայական գոտիներում: Ազատության մեջ ապրում են միայն Ցեյլոնի կղզում՝ Շրի Լանկայում։

Եղջյուրավոր ագամաներ որոշ քանակությամբ ամպրում են նաև Հարավային Հնդկաստանում։ Համարվում է Շրի Լանկայի (Հնդկաստանի հարավային ափից հարավ-արևմուտք) էնդեմիկ կենդանատեսակ։

Շրի Լանկայում ապրում են բարձրադիր վայրերում՝ ծովի մակարդակից 1500-2100 մետր բարձրություններում։

## Նկարագրություն
Մարմնի երկարությունը կազմում է 23 սմ։ Նրբակազմ, մարմնից բավականին երկար պոչ ունեցող սողուն է։ Ազդրի, բազկի, մեջքի առանձին մասերում կան խոշոր եռանկյունաձև թեփուկներ։

Մյուս թեփուկները շատ ավել մանր են։ Դնչի ծայրին կա դեպի վեր թեքված երկար փափուկ ելուստ՝ «եղջյուր»։ Այդ եղջյուրով էլ պայմանավորված է ագամայի անվանումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ագամաներ
Սուլթանաձուկ

**Կարմիր սուլթանաձուկ** կամ **սովորական մորավաձուկ** (), պերկեսազգիների կարգի մորվաձկնայինների ընտանիքին պատկանող ձկնատեսակ։

Տարածման արեալը չափազանց մեծ է։ Կենդանիները տարածված են Սկանդինավյան թերակղզու ափերից՝ Նորվեգիայից մինչև հեռավոր Աֆրիկա՝ մինչև Սենեգալի ափերը։ Ունի համեղ միս։

Հին աշխարհում՝ Հռոմեական կայսրությունում ձուկը մեծ արժեք է ունեցել։ Նրան վաճառել են իր քաշին հավասար արծաթով։

Ձվադրում է մայիսից մինչև սեպտեմբեր՝ 1-2 օր մեկ։ Ապրում է 10-12 տարի։

## Տարածվածություն
Մեծ քանակությամբ տարածված է Սև, Մարմարա և Միջերկրական ծովերում՝ հատկապես Հունաստանի, Թուրքիայի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Պորտուգալիայի, Ֆրանսիայի, Նիդերլանդների, Բելգիայի, Դանիայի, Նորվեգիայի և Շվեդիայի ափերի մոտ։

Որոշ պոպուլյացիաներ ապրում են նաև Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում։ Ծովերում և օվկիանոսներում ապրում է 15-ից մինչև 30 մետր խորություններում։ Որոշ տեսակներ ապրւմ են մինչև 100 մետր խորություններում։

## Նկարագրություն
Սուլթանաձկան երկարությունը հասնում է 10-15 սմ։ Որոշ տեսակների երկարությունը հասնում է մինչև 30 սմ։ Հատակային ձուկ է։

Ստորին ծնոտից կախված երկար բեղիկներն օգտագործում են որս բռնելու համար։ Գլուխը կարճ է և բարձր։ Ունի խոշոր չափերի աչքեր։ Կրծքային լողակները թիականման են, որոնցով կարող է հենվել հատակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պերկեսանմաններ
Չեքմեքյոյ

**Չեքմեքյոյ** (), շրջան Ստամբուլի մարզում։ Գտնվում է Ստամբուլի ասիական հատվածում։ Սահմանակից է Ստամբուլի Բեյքոզ, Շիլե, Յումրանիյե, Սանջաքթեփե և Փենդիք թաղամասերին։ 2009 թվականին Չեքմեքյոյը անջատվել է Յումրանիյե շրջանից՝ կազմելով առանձին շրջան։

## Պատմություն
Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանում այս շրջանը եղել է քիչ բնակեցված, որտեղ արտադրվում էին անտառափայտ, որոնց առևտրի ղեկավարումն իրենց ձեռքն էին վերցրել վալիդե սուլթանները։ Շրջանի զարգացումը սկսվեց 1970-ական թվականներին, երբ Բոսֆորի կամրջի կառուցմամբ հեշտացվեց Ստամբուլի եվրոպական և ասիական հատվածների կապը։

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանի պաշտոնական կայք էջը
* Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք էջը

Կատեգորիա:Ստամբուլի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Թիկնոցակիր մողես

**Թիկնոցակիր մողես** (), մողեսակերպերի կարգի ագամաների ընտանիքին պատկանող մողեսի տեսակ։

Իր անվանումը ստացել է պարանոցի մասում լայն ատամնաեզր օձիքի (թիկնոցի) առկայության պատճառով, որն ընդգրկում է ամբողջ պարանոցը, ընդհատվում է ծոծրակի և կոկորդի հատվածում։

## Տարածվածություն
Տարածված է միայն Օվկիանիա աշխարհամասում։ Տարածվածության արեալը ներառում է Ավստրալիայի հյուսիսարևմտյան մասը և Պապուա Նոր Գվինեայի հարավը։

Ապրում են չոր անտառներում և անտառային տափաստաններում։

## Նկարագրություն
Թիկնոցակիր մողեսի երկարությունը հասնում է 80 սմ-ի։ Ունի վարդագույն կամ մուգ գորշ գունավորում։ Արուի թիկնոցն ունի խայտաբղետ գեղեցիկ գունավորում։

Ապրում է ծառերի վրա, բայց իջնում է գետին և սնվում միջատներով ու մանր կենդանիներով՝ այլ մողեսներով և մկներով։

Հանգիստ վիճակում օձիքը լինում է կոկորդի հատվածում ծալքավորված։ Անհանգիստ, գրգռված վիճակում իսկույն ընդարձակվում է։ Միաժամանակ բացում է երախը։

Նման ձևով վախեցնում է նույնիսկ օձերին և շներին։ Այդ վիճակը նախազգուշացնող է և նա կարող է հարձակվել և կծել։ Նա կարող է նաև վազել հետևի վերջույթների վրա՝ մարմինը պահելով ուղղաձիգ դիրքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ագամաներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի կենդանական աշխարհ
Ֆրեդրիկստադի կամուրջ

**Ֆրեդրիկստադի կամուրջ ** (), կամուրջ նորվեգական Ֆրեդրիկստադ քաղաքում՝ Գլոմմա գետի վրա։ Միացնում է քաղաքի արևելյան և արևմտյան հատվածները։ Կառուցվել է 1956 թվականին։ Այն համարվում է Ֆրեդրիկստադ քաղաքի գլխավոր խորհրդանիշներից մեկը։ Իր արտաքին տեսքի շնորհիվ կամրջին անվանում են նաև «Արծաթյա կամուրջ» ():

## կամրջի պատմություն
1953 թվականի հոկտեմբերին Ֆրեդրիկստադի քաղաքային խորհուրդը թույլատրեց, որպեսզի Գլոմմա գետի վրան կառուցեն հիմնական կամուրջ։ Այն կառուցվելու էր գոյություն ունեցող լաստանավային անցարանից 650 մետր վերև։

1957 թվականի օգոստոսի 18-ին կամուրջը պաշտոնապես բացվեց, որն ուղեկցվեց տոնակատարությամբ։ Բացման պատիվը տրվեց արքայազն Ուլաֆ V-ին։

2008 թվականի ապրիլի 17-ին  Ֆրեդրիկստադի կամուրջը և արևելյան ափի շրջանաձև հրապարակը ներկայացվեցին որպես Նորվեգիայի մշակութային ժառանգություն։

## կամրջի կառուցում
կամրջի շինարարական աշխատանքները կատարել է գերմանական «Stahlbau Eggers» ընկերությունը։ Ֆրեդրիկստադի կամրջի մետաղական կոնստրուկցիան կառուցվել է 1956 թվականի գարնանը։

Մետաղական կոնստրուկցիաները հավաքվել են տեղում։ Գլխավոր կամարը կառուցելու համար օգտագործվել է լողացող կռունկ, որը բերվեց Օսլոյից։

1956 թվականին տեղի ունեցավ վթար. մի քանի տասնյակ մետր երկարությամբ հիմնակմախքը, որը 52 մմ տրամագծով արմատուրից էր կառուցված, փուլ եկավ մոտակա բնակելի տներից մեկի վրա, բայց հուրախություն բոլորի, ոչ մեկը չտուժեց։
270x270px|thumb|Կամրջի ընդհանուր տեսքը գետափի արևելյան հատվածից

## Կառուցվածք
կամրջի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 824 մետր։ Այն բաղկացած է 23 թռիչքից։ Կենտրոնական թռիչքը 196 մետր բարձրություն ունի։

կամրջի հունային մասը կառուցված է կամարաձև մետաղական կոնստրուկցիայից։ Գետից մինչև կամարի սլաքը 69 մետր է։ Կամարների միջև երկարությունը կազմում է 14 մետր։ Թվով հինգ փոքր կամարները գտնվում են ջրի մակարդակից 5 մետր բարձրության վրա։ կամրջի ամբողջ մետաղական կոնստրուկցիաների ընդհանուր զանգվածը կազմում է 1100 տոննա։  կամրջի հենասյուները երկաթբետոնյա կառուցվածք ունեն՝ սեփական ցցահենարաններով։ կամրջի ընդհանուր լայնությունը 13,4 մետր է։

Օրական, միջին տվյալներով, Ֆրեդրիկստադի կամրջի վրայով անցնում են 30.000 ավտոմեքենաներ։ Լայն չլինելու պատճառով օրվա պիկ ժամերին կամրջի վրա ավտոմեքենաների խցանումներ են գրանցվում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Мост Фридрикстад на сайте Broer.no  
* История строительства моста Фредрикстад 
*  Фотографии строительства моста Фредрикстад  
* Фотографии открытия моста 18 августа 1957 

Կատեգորիա:Նորվեգիայի կամուրջներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի տեսարժան վայրեր
Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Նյու Յորք)

**Ժամանակակից արվեստի թանգարան** (), ժամանակակից արվեստի առաջին թանգարաններից մեկը։ Ունենալով ընդգրկուն հավաքածու` նմանատիպ շատ թանգարանների համար չափանիշ է հանդիսանում։ ԱՄՆ-ի` այցելուների թվով երրորդ թանգարանն է, մտնում է աշխարհի ամենաբարձր հաճախելիություն ունեցող թանգարանների 20-յակի մեջ։ 2013 թվականին թանգարան է այցելել 3.066.337 մարդ։ Նյու Յորքի տեսարժան վայրերից է։

## Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 1928 թվականին Մանհեթենի գրասենյակային տարածքների վեց սրահներում Ռոքֆելլերների ընտանիքի աջակցությամբ։ Թանգարանի առաջին տնօրենը եղել է արվեստագետ Ալֆրեդ Բարրը։

Թանգարանի հավաքածուի մեջ են մտնում այնպիսի ստեղծագործություններ, առանց որոնց դժվար է պատկերացնել 20-րդ դարի արվեստը։ Այդպիսիք են Վան Գոգի «Աստղալից գիշեր», Անրի Մատիսի «Պար», Պաբլո Պիկասսոյի «Ավինյոնի աղջիկները», Սալվադոր Դալիի «Հիշողության հարատևություն», Բրինկուշիի «Թռչունը տարածության մեջ» գործերը։

Թանգարանի ներկայիս շենքի շինարարությունը սկսվել է 1939 թվականին։ 1950-ական թվականներին այն ինտերնացիոնալ ոճով վերակառուցել է Ֆիլիպ Ջոնսոնը։ 1980-ական և 2000-ական թվականների վերանորոգումների արդյունքում թանգարանի մակերեսը մեծացել է մի քանի անգամ։

1947 թվականին թանգարանը պայմանագիր է կնքել Նյու Յորքի *[[Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք)|Մետրոպոլիտեն]]* թանգարանի հետ, որի համաձայն` արվեստի գործերը, որոնք ժամանակակից արվեստից անցնում են դասականի մեջ, անցնում են *Մետրոպոլիտեն* թանգարանին։ Եթե վեց տարի հետո պայմանագիրը չչեղարկվեր, ապա *Ժամանակակից արվեստի թանգարանը* կկորցներ իր հավաքածուի բազմաթիվ գործեր, որոնք վերածված կլինեին ժամանակակից արվեստի դասական գործերի։

## Նմուշներ թանգարանի հավաքածուից

File:Le Grand Baigneur, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|,  
File:VanGogh-starry night ballance1.jpg|, , 1889
File:Van Gogh The Olive Trees..jpg|, *[[Olive Trees (Van Gogh series)|]]*, 1889
File:Paul Gauguin - Te aa no areois - Google Art Project.jpg|,  , 1892
File:Henri Rousseau 010.jpg|, , 1897
File:Henri Rousseau 005.jpg|, , 1910
File:WLA moma Umberto Boccioni Dynamism of a Soccer Player 1913.jpg|Ումբերտո Բոչոնի, 1913, *Dynamism of a Soccer Player*, 1913, oil on canvas, 193.2 x 201&nbsp;cm
File:Kazimir Malevich - 'Suprematist Composition- White on White', oil on canvas, 1918, Museum of Modern Art.jpg|, , 1918


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Վիքիպահեստում կան ''Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարան'' թեմայով մեդիաֆայլեր

Կատեգորիա:Նյու Յորքի թանգարաններ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի պատկերասրահներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:1929 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1929 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Սաբիոտեի ամրոց

**Սաբիոտե ամրոց** (), գտնվում է Լիեիդա (Իսպանիա) նահանգում, կառուցվել է XIII դարում, ունեցել է պաշտպանական դիրք։ Զբաղեցնում է Լա Լոմա բլուրը (La Loma): Ամրոցը վերագրավվել է Խուան դե Զունիգայի կողմից տասներեքերորդ դարում։ Այն այժմ ամուր պատերով և էլեգանտ տեսքով բաստիոն է, և պահպանված ներկա մասնաբաժինները եղել են ոչ թե սկզբնավորման ժամանակներից, այլ Ֆրանսիսկոս դե Լոս Կոբոսի` Կառլոս I Իսպանացու (Կառլոս V) քարտուղարի հրամանով 16-րդ դարում կառուցված։
մինի|Ամրոցի ճակատային քանդակը|ձախից
Կառուցվել է որպես բնակելի պալատ` ազնվազարմ մարդկանց համար։ Պատասխանատուն էր Պեդրո դե Վանդելվիրան, որի հետ ամրոցի տերը հանդիպել էր Իտալիայում։ Կառուցումը իրականացվել էր` ոգեշնչված իտալական Վերածննդի ճարտարապետությամբ։ Ամրոցը կրում էր Լա Լոմոյի ամենակարող տիրոջ ճանապարհորդության ազդեցությունը։
Այս ամրոցը պահպանվել է մի քանի տասնամյակ։

Ցավոք, ամրոց թալանվել է և պայթեցվել է Նապոլեոնի զորքերի օկուպացիայի ընթացքում։ Այնպես որ պահպանվել է միայն արվեստի աչքի ընկնող ստեղծագործության ուրվագիծը։ Քաղաքապետարանը պատասխանատու է ներկայիս կառույցի պահպանության և վերականգնման համար։

1931 թվականին հունիսի 3-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Սաբիոտեի ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0000659 գրանցման համարի տակ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաեւ
* 

= Արտաքին հղումներ =

Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Էտրուսկների ազգային թանգարան

**Էտրուսկների ազգային թանգարան** (), էտրուսկների քաղաքակրթությանը վերաբերող թանգարան՝ տեղակայված Իտալիայի մայրաքաղաքում՝ Հռոմի Վիլա Ջուլիոյում։

## Պատմություն
Վիլան կառուցվել է Ջուլիո III Հռոմի Պապի համար, ում անունով էլ կոչվել է։ Կառույցը պապական սեփականություն է մնացել մինչև 1870 թվականը, երբ Ռիսորզիմենտոյի զարթոնքով և  Պապական մարզի ավարտով այն դարձավ Իտալիայի թագավորության սեփականություն։ Թանգարանը հիմնադրվել է 1889 թվականին՝ որպես նույն ազգայնական շարժման մաս՝  նպատակ ունենալով հավաքագրելու Լացիի, հարավային Էտրուրիայի և Ումբրիայի էտրուսկների և ֆալիսկիների քաղաքակրթությանը պատկանող  բոլոր նախահռոմեական հնությունները։ 20-րդ դարի սկզբից թանգարանը տեղակայված է վիլայում։

## Հավաքածուներ
[thumb|[Ամուսինների սարկոֆագ, մ. թ. ա. VI դար]]
Թանգարանի ամենահայտնի եզակի գանձը տերակոտա գրեթե իրական չափերի «հարս ու փեսայի» դամբարան հուշարձանն է (Sarcofago degli Sposi, «Ամուսինների սարկոֆագ»), որոնք մեջքով հենված կարծես ներկա են ճաշկերույթի։

Այլ նմուշներ՝

* Էտրուսկյան-փյունիկյան հուշատախտակներ Պիրգիից 
* Ապոլլոնը Վեյիից
* Cista 
* Վերականգնված ֆրիզ, որտեղ ներկայացված է իր թշնամու՝ Մելանիպուսի ուղեղը ուտող Տիդեյը
* Tita Vendia vase
* Եֆրոնիի կրատեր (Euphronios krater), այժմ գտնվում է Չերվետերեի հնագիտական թանգարանում, 2008-2014 թվականներին եղել է Վիլա Ջուլիոյում
* Կենտավրոս Վուլչիից

## Պատկերասրահ

Bronzetti Villa Giulia.jpg
Nenfro Horsemen riding a sea-horse 1.JPG
Naked etruscan woman.JPG
MNEVillaGiuliaTempioScasatoB.jpg
Statua acroteriale di arpia-sirena, inizi del V sec ac., da gabii (mus. villa giulia).JPG
Taddeo Zuccari 001.jpg
Antefix - Villa Giulia.jpg
Louvre-Lens - Les Étrusques et la Méditerranée - 033 - Rome, Villa Giulia, inv. 32344 (Rasoir) (B).JPG


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*

## Արտաքին հղումներ
* Museo Nazionale Etrusco information

Կատեգորիա:1889 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:1889 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Էտրուսկներ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Հռոմի թանգարաններ
Ֆանտաստիկ գազաններ ու որտեղ գտնել դրանց (ֆիլմ)

**Ցնորական գազաններ ու որտեղ գտնել դրանք** (), ռեժիսոր Դեյվիդ Եթսի ֆիլմը՝ հիմնված Ջոան Ռոուլինգի համանուն վեպի վրա։ Ֆիլմը համարվում է Հարի Փոթերի վիպաշարի նախապատմությունը, որտեղ իրադարձությունները տեղի են ունենում հիմնական իրադարձություններից 65 տարի առաջ։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի նոյեմբերի 11-ին Իտալիայում, իսկ ԱՄՆ-ում՝ նոյեմբերի 18։

## Սյուժե
1926 թվականին կախարդ կենդանաբան Նյուտ Սկամանդերը զբաղվում է ֆանտաստիկ գազանների և արարածների դասակարգմամբ։ Նա ժամանում է մասնակցելու «ԱՄՆ կախարդական կոնգրես» (ԱԿԿ)-ի հավաքին, որպեսզի հանդիպի պաշտոնատար անձանց հետ։ Նյուտը իր հետ վերցրել է կախարդական պայուսակը, որտեղ պահվում էին մի շարք վտանգավոր կախարդական արարածներ։ Երբ այդ գազանները փախչում են պայուսակից, ԱՄՆ կախարդական աշխարհի իշխանությունը սկսում է հետապնդել Նյուտին։

Դա սպառնում է նաև Նյու Յորքի կախարդների և մագլների (հասարակ քաղաքացիներ) հարաբերություններին։ Բայց այդ քաղաքը այնքան էլ անվտանգ չէ կապված «Նոր Սալեմ» արմատական կազմակերպության հետ, որի անդամները միտված են ոչնչացնելու աշխարհի բոլոր կախարդներին։

## Դերերում
* Էդի Ռեդմեյն՝ *Նյուտ Սկամանդեր*
* Քեթրին Ուոթերսթոն՝ *Պորպենտինա «Թինա» Գոլդշտեյն*
* Էլիսոն Սուդոլ՝ *Քուինի Գոլդշտեյն*
* Դեն Ֆոգլեր՝ *Յակոբ Կավալսկի*
* Էզրա Միլեր՝ *Քրիդենս*
* Սամանտա Մորտոն՝ *Մերի Լու*
* Քոլին Ֆարել՝ *Գրեյվզ*

## Ստեղծման պատմություն
2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Ջոան Ռոուլինգ Ֆեյսբուքի իր պաշտոնական էջում գրեց, որ կգրի «Ֆանտաստիկ գազաններ ու որտեղ գտնել դրանք» ֆիլմի սցենարը.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք (անգլերեն)
* Պաշտոնական կայք (անգլերեն)
* Pottermore 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Dune Entertainment ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դեյվիդ Եյթսի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ջոան Ռոուլինգի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1926 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Փքաբլիթի ազգային օր

**Փքաբլիթի ազգային օր** ( կամ ), տոն ԱՄՆ-ում, որը նշվում է հունիսի առաջին ուրբաթ օրը։ Տոնն ստեղծվել է Փրկության բանակի կողմից 1938 թվականին իր այն անդամների պատվին, որոնք Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զինվորներին փքաբլիթներ էին բաժանում։

## Պատմություն
Շուտով ԱՄՆ-ի՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ մտնելուց հետո (1917 թվականին), Փրկության բանակն իր միսիան ուղարկեց Ֆրանսիա, որի գործառույթն էր ամերիկացի զինվորականների սոցիալական խնդիրները լուծելը։ Այսպիսի օգնության կետեր ձևավովեցին ամերիկյան բանակային ուսումնական կենտրոնների մոտ։ Առաջին միսիան կազմված էր 250 կամավորներից։ Նրանցից երկուսի՝ վառատար Մարգարեթ Շելդոնի և համհարզ Հելեն Փերվիանսի մտքով անցավ զինվորներին անվճար փքաբլիթներ բաժանել։ Շուտով կին կամավորները, որոնք այդ գործն էին անում, սկսեցին կոչվել «Փքաբլիթի աղջիկներ»։

1938 թվականից Չիկագոյի Փրկության բանակի անդամներն սկսեցին այդ օրը նշել որպես ազգային տոն։ Գաղափարի հիմնական նպատակը Մեծ ճգնաժամի ժամանակ կարիքավոր զինվորականներին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներին օգնելն էր։

Այդ ժամանակվանից տոնը դարձավ համազգային՝ հետապնդելով նոր նպատակ՝ դրամաշնորհների հավաքագրում սովյալների համար։ Այդ օրը սրճարաններում բարեգործական նամականիշեր են ցուցադրվում՝ 1 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ, և յուրաքանչյուրը կարող է այն ավելացնել իր հաշվին։ Ներկայումս ԱՄՆ-ի շատ ցանցային փռերում անվճար փքաբլիթ են հյուրասիրում, մասնավորապես՝ դա արվում է Dunkin’ Donuts հայտնի ցանցում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կարմիր խաչի կամավորները ևս փքաբլիթներ էին բաժանում զինվորականներին։
* Փքաբլիթի ազգային տոնը սկսվեց նշվել նաև Մեծ Բրիտանիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* National Doughnut Day 
* Today is National Donut Day: A funny POW story 
* Подборка - Американцы отмечают День пончика  

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տոներ
Կատեգորիա:1938 հիմնադրումներ
Արջկանց (այլ կիրառումներ)

**Արջկանց**, կարող է վերաբերել՝
* Արջկանց - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բարվարի գավառակում
* Արջկանց - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի Շատախի գավառում
Արջուկ (այլ կիրառումներ)

**Արջուկ**, կարող է վերաբերել՝
* Արջուկ - հայկական արական անուն
* Արջուկ - լեհական գեղարվեստական ֆիլմ, կինոկատակերգություն՝ նկարահանված՝ 1980 թվականին
Արջուտ (այլ կիրառումներ)

**Արջուտ**, կարող է վերաբերել՝
* Արջուտ - գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզում, Գուգարքի տարածաշրջանում
* Արջուտ - սելավ (ժամանակավոր ջրհոսք) Դեբեդի ավազանում
Արս ան Ռե (այլ կիրառումներ)

**Արս ան Ռե**, կարող է վերաբերել՝
* Արս ան Ռե - համայնք Ֆրանսիայում
* Արս ան Ռե - կանտոն Ֆրանսիայում
Ռետրիվեր

**Ռետրիվեր** ( գտնել, բերել), որսորդական շան տեսակ։ Այդ ցեղատեսակի շների խնդիրն է գտնել և տիրոջը հասցնել վիրավոր որսը՝ առանց այն վնասելու։ Հետևաբար շունը պետք է լավ հոտառություն, ենթարկվող բնավորություն և փափուկ ծնոտ ունենա։

Անգլիայում՝ որսի ժամանակ, ռետրիվերներին օգտագործում էին որսորդական շների հետ մեկտեղ։ Ռետրիվերը պետք է գտներ վիրավոր թռչունին ջրում կամ բարձր խոտածածկույթում և այն տար անտառապահին։

Այսօր ռետրիվերները Կինոլոգիական միջազգային ֆեդերացիա (ՇՄՖ) դասակարգմամբ դասվում են 8-րդ խմբի (ռետրիվեր, սպանիել, ջրային շներ) 1-ին  սեկցիային (ռետրիվերներ) և միավորում են շների 6 տեսակ`
* Լաբրադոր ռետրիվեր ()
* Ոսկեգույն ռետրիվեր ()
* Ֆլեթ ռետրիվեր ()
* Քյորլի ռետրիվեր ()
* Նորշոտլանդական ռետրիվեր ()
* Չեսապիկ բեյ ռետրիվեր ()

Ռետրիվերի խմբի առավել հայտնի և սիրված տեսակներից են համարվում  լաբրադորները և ոսկեգույն ռետրիվերները, իսկ վերջին տարիներին աշխարհում ավելի մեծ տարածում են գտել ֆլեթ ռետրիվերները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շան ցեղատեսակներ
Հույն-գերմանական հարաբերություններ

**Հույն-գերմանական հարաբերություններ** (, ), դիվանագիտական հարաբերությունները Հունաստանի Հանրապետության և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության միջև։

Երկու պետությունների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 20-րդ դարում՝ 1961 թվականի սեպտեմբերի 2-ին՝ երկարատև բանակցություններից հետո։

Ներկայումս` Գերմանիայի մայրաքաղաք Բեռլինում գործում է Հունաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանություն, իսկ Համբուրգ, Քյոլն, Լայպցիգ, Մյունխեն, Դյուսելդորֆ, Շտուտգարտ և Մայնի Ֆրանկֆուրտ քաղաքներում՝ պատվո հյուպատոսարաններ։

Գերմանիան ունի դեսպանատուն Աթենքում և գլխավոր հյուպատոսարան Սալոնիկում։

Ե՛վ Հունաստանը, և՛ Գերմանիան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության, Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության, Հյուսիսատլանտյան դաշինքի, Եվրոպական Միության և Եվրագոտու լիիրավ անդամներ են։

Վերջիններս անդամակցում են նաև Միավորված ազգերի կազմակերպությանը։

## Պատմություն
[մինի|աջից|275px|[Հունաստանի վարչապետների ցանկ|Հունաստանի վարչապետ Անտոնիս Սամարասի և Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի հանդիպումը, 2012 թվական]]
Հունաստանի անկախ թագավորության առաջին դրածո թագավորը՝ Օտտոն, ունեցել է գերմանական ծագում։ Դրանով պայմանավորված շատ գերմանացիներ հաստատվել են նորանկախ երկրում։

Հունաստանի և Պրուսիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1834 թվականին և նույն տարում երկու պետությունները փոխանակվել են դեսպանատներով։

Հունաստանը և Նացիստական Գերմանիան եղել են հակառակորդներ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Գերմանիան և իր «առանցքի գործընկերները» պատերազմի ընթացքում ռազմախուժել են Հունաստան՝ ավերելով պատմամշակութային գլուխգործոց հանդիսացող Ակրոպոլիսի Պարթենոնը։

Այդ շրջանում Գերմանիայում ապրում էր գրեթե 300,000 հույն։ 1960-ական թվականներին նրանք վերադառնում են հայրենիք։

1950–2010 թվականներին երկու երկրները վայելում էին հրաշալի դիվանագիտական հարաբերություններ։ Գերմանացիները առաջատարն էին Հունաստան մեկնած զբոսաշրջիկների թվով։ Բացի այդ, Հունաստանը սատարում էր նաև Գերմանիայի վերամիավորմանը և գերմանական հարցի լուծմանը։

Եվրոպական Միության կազմում երկրների համագործակցության ոլորտներն էին մշակույթը, ռազմական ուժերը և տեխնոլոգիան։

Հունաստանի ժգնաժամի տարիներին երկու երկրների հարաբերությունները խիստ սրվեցին։ Պատճառը Հունաստանի վերցրած մեծածավալ վարկն էր, որը կասեցնում էր երկրի տնտեսական առաջխաղացմանը։ Արդյունքում՝ Հունաստանը հասավ Եվրոպական գոտուց դուրս գալու շեմին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի երկկողմ հարաբերություններ
Աղբյուր (ամսագիր, Թիֆլիս)

**«Աղբյուր»**, առաջին մանկական պատկերազարդ ամսագիրը Արևելյան Հայաստանում։ Լույս է տեսել Թիֆլիսում 1883–1918 թվականներին, հրապարակախոս–մանկագիր Տիգրան Նազարյանի խմբագրությամբ։

## Ուղղվածություն
Ամսագիրը ձգտել է մանուկների մեջ արթնացնել պատվասիրություն, սեր դեպի մարդը, վսեմն ու ազնիվը։ Տպագրել է գրական–գեղարվեստական, բնագիտական, աշխարհագրական նյութեր, կենսագրական ակնարկներ նշանավոր մարդկանց մասին, նաև թարգմանություններ Անդերսենի, Հոֆմանի, Հյուգոյի, Գյոթեի, Պուշկինի, Տուրգենևի, Նեկրասովի և այլ գրողների մանկական երկերից։

Մեծ տեղ է տվել ժողովրդական բանահյուսությանը։ Ունեցել է ոչ պարբերաբար լույս տեսնող երկրորդ բաժին, որտեղ տպագրվել են մանկավարժական տեսական հոդվածներ, ուսումնասիրություններ, խորհուրդներ ծնողներին և դաստիարակներին։

Իբրև «Աղբյուրի» հավելված հրատարակվել են ժողովածուներ, գրքույկներ, նկարներ, «Մանկական աշխարհ» պարբերաթերթը՝ երեխաների գրվածքներով և թարգմանական նյութերով։

Ամսագրի էջերում հանդես են եկել հայ անվանի գրողներ Րաֆֆին, Պ. Պռոշյանը, Ղ. Աղայանը, Հ. Հովհաննիսյանը, Հ. Թումանյանը, Ա. Ծատուրյանը, Ա. Իսահակյանը, Լեոն և ուրիշները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Քսան և հինգ ամյակ «Աղբյուր» մանկական ամսագրի (1883-1908), կազմեց Նար-Դոս, Թ., 1908։
* Հակոբյան Մ. Ն., «Աղբյուր» ամսագիրը, «Տեղեկագիր ՀՍՍՀ ԳԱ, հաս. գիտ.», 1959, №2։
* Գյուլնազարյան Ի. Ս., Ակնարկներ հայ մանկական գրականության պատմության, Ե., 1961, էջեր 63–73։

Կատեգորիա:Հայկական մանկական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մանկավարժական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական ամսագրեր
Արտամետ (այլ կիրառումներ)

**Արտամետ**, կարող է վերաբերել՝
* Արտամետ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանի Վանի վիլայեթի Վան-Տոսպի գավառում
* Արտամետ - գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում
* Արտամետ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Տևրիկի գավառում
Արտան (այլ կիրառումներ)

**Արտան**, կարող է վերաբերել՝
* Արտան - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում
* Արտան - կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում
Արտաշատ (այլ կիրառումներ)

**Արտաշատ**, կարող է վերաբերել՝
* Արտաշատ, քաղաք Հայաստանի Արարատի մարզում․
* Արտաշատ, մայրաքաղաք, գտնվում է Արտաշատ քաղաքից 10 կմ հարավ - արևելք, Արաքս գետի ձախ ափին, Արաքս և Մեծամոր գետերի միախառնման տեղում․
* Արտաշատ, ավերակ գյուղ Սարդարաբադի գավառում․
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Խաչիկ)

**Խաչիկի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, եկեղեցի Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Խաչիկ գյուղում։ Թվագրվում է 1681 թվական։ Ընդգրկված է Խաչիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Եկեղեցին գտնվում է գյուղի կենտրոնում։ Թվագրվում է 1681 թվականին։ Վերականգնվել է 1888 թվականին։ Այն կառուցել է վարպետ Ուստա Բադամը։ Կառուցվել է համայնքի միջոցներով։
Առաջին ծիսակատարությունը կատարվել է 1901 թվականին։

Եկեղեցին ունեցել է գմբեթ, զանգ, սակայն 1940 թվականին կայծակը շանթահարել ու ավերել է այն։ 1960 թվականին եկեղեցու տանիքը թիթեղապատվել է, վերաշինվել է գմբեթը, սակայն եղանակային պայմանների պատճառով այն նորից քանդվել է։ Եկեղեցու խաչը օրհնվել և տեղադրվել է 2015 թվականի հոկտեմբերին։

## Պատկերասրահ

Astvatsatsin Church, Khachik (1).jpg
Astvatsatsin Church, Khachik (2).jpg
Astvatsatsin Church, Khachik (7).jpg
Astvatsatsin Church, Khachik (6).jpg
Astvatsatsin Church, Khachik, 10.jpg


## Տես նաև
* Խաչիկ (գյուղ)
* Խաչիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

ա
ա
Մոստ (քաղաք)

**Մոստ** (), նախկինում՝ **Բրյուքս** (; ), քաղաք Չեխիայի Ուստեցկի երկրամասում։ Գտնվում է Բիլինա գետի ափին, Պրահայից 85 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, և Գերմանիայի հետ սահմանից 20 կմ հեռավորության վրա։ Համարվում է Մոստ շրջանի վարչական կենտրոնը։ Տարածքը` 86,94 կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է (ենթադրաբար) 10-րդ դարում (առաջին անգամ տարեգրության մեջ հիշատակվել է 1040 թվականին որպես *Գնևինական Մոստ*) Պրահայից Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու ընկած առևտրային ճանապարհի վրա։ Ճանապարհն անցնում էր փայտե կամուրջով ճահիճների վրայով (այժմ ամբողջովին ցամաքել են)։ Այստեղից էլ ծագել է քաղաքի անվանումը։

13-րդ դարում որոշ ժամանակ պատկանել է խաչակիր-ասպետներին։

Պրժեմիսլովիչների օրոք, որոնց քաղաքն անցել է 1238 թվականին, Մոստը դարձել է առևտրի և ձեռնարկատիրության կենտրոն։ Հայտնի էր իր գինեգործությամբ, որն այնուհետև անկում ապրեց (այժմ Մոստ քաղաքի ավանդական տնտեսության ճյուղերը` գինեգործությունը և այգեգործությունը վերականգնվում են)։

15-16-րդ դարերում քաղաքը բազմաթիվ անգամ տուժել է հրդեհից։

1517 թվականի խոշոր հրդեհից հետո վերակառուցման ժամանակ Մոստում վերածննդի ոճով կառուցվել են քաղաքապետարանի և մայր տաճարի գեղեցիկ շինություններ:1618—1648 թվականների Երեսնամյա պատերազմի ժամանակ գրավվել է շվեդական զորքերի կողմից։

19-րդ դարում քաղաքի մոտակայքում սկսվել է գորշ ածխի հանքավայրերի արդյունահանումը։ 1970-ական թվականներին քաղաքի գրեթե ամբողջ պատմական կենտրոնը քանդել են` դրա տակ խոշոր ածխի հանքավայր հայտնաբերելու պատճառով (կառուցվել է նոր քաղաքի կենտրոն)։
 
Քաղաքը համարվում է գորշ ածխի արդյունահանման գլխավոր կենտրոններից մեկն երկրում։ Քաղաքում զարգացած է նաև քիմիական արդյունաբերությունը, էլեկտրամետաղագործությունը։ Այստեղ է գտնվում խոշոր ջերմաէլեկտրակայանը։ Կարևոր երկաթուղային հանգույց է (գորշ ածխի արտահանում)։

Քաղաքում էկոլոգիական վիճակն անբարենպաստ է, բարձր է գործազրկության մակարդակը (2010 թվականի տվյալներով մոտ 15 %, Չեխիայի ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկը)։

Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Վերափոխման Եկեղեցին (1602) միակ շինությունն է, որը վերապրել է քաղաքի պատմական կենտրոնի ոչնչացումը։ 1975 թվականի աշնանը եկեղեցին հատուկ հարմարեցված ռելսային ճանապարհով տեղափոխվել է ածխային հանքավայրից 850 մ հեռավորության վրա և ամբողջությամբ պահպանվել է։

## Քույր քաղաքներ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Most, Starý Most, Přesunutý kostel EX.JPG|Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Վերափոխման Եկեղեցի
Պատկեր:Most, Starý Most EX.JPG|
Պատկեր:Most Hnevin (02) 2005-11-08.JPG|Գնևինական ամրոց
Պատկեր:Hnevin lookout tower.jpg|
Պատկեր:Most Julius III (03) 2005-11-08.jpg|
Պատկեր:Most, nové město.jpg|Քաղաքի նոր կենտրոն
Պատկեր:Most.ressl002.JPG|
Պատկեր:Most - dopravní koridor.JPG|
Պատկեր:Nádraží ve městě Most.JPG|Կայարան
Պատկեր:Divadlo Most.JPG|Թատրոն
Պատկեր:Knihovna Most.JPG|Գրադարան
Պատկեր:Planetárium v Mostě.JPG|Պլանետարիում
Պատկեր:Most autodrom.JPG|Ավտոդրոմ
Պատկեր:Most, centrum, Tramvaj typu Škoda Astra.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք
* Demolition and construction of the city 
* Map of the city 
* Information for tourists and visitors of the city 

Կատեգորիա:Մոստ
Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքներ
Յուան Չժենյան

**Յուան Չժենյան** ( նաև Brandy Yuen, **Բրենդի Ուեն** ), հոնկոնգցի կինոդերասան, մարտաֆիլմերի կազմակերպիչ, Ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
**Յուան Չժենյանը** ունի 1 որդի՝ Յուան Սյաոտյան անունով և եղբայր՝ Յուան Հեպին անունով։

## Ֆիլմագրություն
### Դերասան
* «Հարբած վարպետը» (1978)

### Ռեժիսոր
* «Պատրիարք Դամոն» (1994)

## Յուանների ընտանիքը
Յուան Սյաոտյանը ունեցել է 11 երեխա՝ 8 տղա և 3 աղջիկ։ Որդիներից 6-ը նույնպես աշխատել են կինեմատոգրաֆում։
* Յուան Հեպին, Կինոռեժիսոր և մարտաֆիլմերի կազմակերպիչ
* Յուան Սյանժեն,Կինոռեժիսոր, կասկադիոր և մարտաֆիլմերի կազմակերպիչ
* Յուան Սինի, Կինոռեժիսոր, կասկադիոր և մարտաֆիլմերի կազմակերպիչ
* Յուան Ժիչու, Կինոռեժիսոր, կասկադիոր և մարտաֆիլմերի կազմակերպիչ
* Յուան Չժենյան (Բրենդի Յուեն), Կինոռեժիսոր, կասկադիոր և մարտաֆիլմերի կազմակերպիչ
* Յուան Լունկույ, Նկարահանվել է 2 ֆիլմում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Յուանների ընտանիքը։ Հայրը և որդիները 
* «Յուանի ֆիլմերը»  

Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Չինացի ռեժիսորներ