Ռաֆայել Ջավախյան

**Ռաֆայել Ռուբենի Ջավախյան** (հունիսի 22, 1957, Ալավերդի, ՀՍՍՀ), հայ նկարիչ, քանդակագործ, արձակագիր Լևոն Ջավախյանի եղբայրը։ 2007 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ 1986 թվականից առ այսօր Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Ալավերդու մասնաճյուղի տնօրենն է։

## Կենսագրություն և գործունեություն
Ռաֆայել Ջավախյանը ծնվել է 1957 թվականի հունիսի 22-ին Ալավերդի քաղաքում։

1981 թվականին ավարտել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի գեղանկարչության բաժինը։ 1981-1986 թվականներին աշխատել է Ալավերդու դպրոցներում՝ որպես նկարչության և գծագրության ուսուցիչ։ 1988 թվականի Արցախյան շարժման մասնակիցներից է, ազատամարտիկ։

1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ Մինաս Ավետիսյանի շուրջ 40 կտավ փրկել և երեք տարի պահպանել է Ալավերդու պատկերասրահում։

1986 թվականից առ այսօր Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Ալավերդու մասնաճյուղի տնօրենն է։

### Անձնական կյանք
Ռաֆայել Ջավախյանն ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Ստեղծագործություններ
Ռաֆայել Ջավախյանը համարում է, որ լոռեցի նկարիչները ստեղծագործական ներշնչանքի բազմաթիվ աղբյուրներ ունեն՝ գեղատեսիլ բնություն, պատմական հուշարձանների առատություն, Թումանյանի բանաստեղծական ներաշխարհով շնչող միջավայր։ Նրա ստեղծագործությունները ևս կրում են այդ ազդեցությունը։ Լոռվա բնաշխարհի մասին նկարիչն ասում է․ 
Իր աշխատանքների առանձնահատկություններից է համարում արագությունը՝ նշելով, որ նկարիչը չպիտի սահմանափակվի օրական 5-6 ճեպանկարով։ Իսկ երիտասարդ տարիքում օրական այնքան ճեպանկար էր անում, որ կորցնում էր հաշիվը։

Ջավախյանը հավասարապես զբաղվում է գեղանկարչությամբ և քանդակագործությամբ։ Այդ մասին նշում է․ 
Արվեստագետի գեղանկարները և քանդակները գտնվում են ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Ավստրիայում, Ռուսաստանում՝ մասնավոր հավաքածուներում։ Իրականացրել է բազմաթիվ գրքերի և թատերական ներկայացումների ձևավորումներ, հեղինակ է մի շարք հուշատախտակների։

Ունի մոնումենտալ երեք քանդակ Ալավերդիում («Քաջ Նազար», «Հառաչանք», «Ծնունդ»), խաչքարեր, որոնց մի մասն արտերկրում է՝ Շվեյցարիայում, Ռուսաստանում, Ավստրիայում։

Հեղինակել է Հաղպատի և Ախթալայի վանքերի մուտքի դռները և Ախթալայի վանքի օծման ավազանը։

Նրա ստեղծագործական գործունեությանը պարբերաբար անդրադարձել են «Անկյուն+3», «Ֆորտունա» հեռուստաընկերությունները, «Միր» հեռուստառադիոընկերությունը, «Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունը», «Լոռի» թերթը, մարզային մամուլը, «9-րդ հրաշալիք» շաբաթաթերթը, «Собеседник» և «Արվեստ» թերթերը։

## Ցուցահանդեսներ
մինի|Ռաֆայել Ջավախյանը իր հեղինակած մանրակերտի մոտ|303x303փքս
Ջավախյանը պարբերաբար մասնակցում է ցուցահանդեսների Հայաստանի, Արցախի և այլ երկրների տարբեր քաղաքներում (Վանաձոր, Գյումրի, Ստեփանավան, Գորիս, Երևան, Մոսկվա, Դոնի Ռոստով, Թբիլիսի)։

2015 թվականին մասնակցել է իտալացի արվեստաբան Լուչիանո Բենետտոնի կողմից կազմակերպված Իմագո Մունդի շրջիկ ցուցահանդեսին ողջ աշխարհում։

2021 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Հայաստանի նկարիչների միությունում տեղի է ունեցել Ռաֆայել Ջավախյանի անհատական ցուցահանդեսը, որը կրում էր «Հոգուս գույներով» խորագիրը։

2024 թվականին Ռաֆայել Ջավախյանը հեղինակել է Վարդգես Սուրենյանցի «Սուրբ Հռիփսիմեի վանքը» կտավի մանրակերտը, որը տեղադրված է նկարչի համանուն կտավի կողքին։ Այն «Շոշափելի ճարտարապետություն» նախագծի շրջանակներում ներկայացված է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Նախագիծը հնարավորություն է տալիս տեսողական խնդիրներ ունեցող այցելուներին ծանոթանալ հայկական ճարտարապետության գլուխգործոցներից մեկին, ծանոթանալ կոթողի կառուցվածքին, առանձին դետալների միջոցով հավաքել եկեղեցու մանրակերտը։

## Պարգևներ
Ռաֆայել Ջավախյանն արժանացել է մի շարք պատվոգրերի և շնորհակալագրերի ՀՀ մշակույթի նախարարության, Հայաստանի ազգային պատկերասրահի, Լոռու մարզպետարանի և Ալավերդու համայնքապետարանի կողմից։

2012 թվականին Հայաստանի ազգային պատկերասրահի կողմից պարգևատրվել է Արծաթե հուշամեդալով։

2013 թվականին ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից պարգևատրվել է պատվոգրով՝ «Լոռու մարզի տարվա լավագույն քանդակագործ» փառատոնում հաղթող ճանաչվելու համար։

2016 թվականին պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալով մշակույթի ասպարեզում ունեցած նշանակալի ավանդի և երկարամյա աշխատանքային գործունեության համար։

### Ազգային ֆոնդ
2022 թվականի դեկտեմբերին Ռաֆայել Ջավախյանի «Ալավերդի» (2022, կտավ, յուղաներկ, 110*65) և «Կեսօր» (2022, կտավ, յուղաներկ, 90*65) կտավները փոխանցվել են Հայաստանի ազգային պատկերասրահին՝ որպես ազգային ֆոնդ։

## Պատկերասրահ
### Քանդակներ

Պապիս դիմաքանդակը (բազալտ), 1980.jpg|Պապիս դիմաքանդակը (բազալտ), 1980 
Քաջ Նազար, 1996.jpg|Քաջ Նազար, 1996
Հաղպատի եկեղեցու կենտրոնական մուտքի դուռը, 1999.jpg|Հաղպատի եկեղեցու կենտրոնական մուտքի դուռը, 1999 
Հառաչանք, 2006.jpg|Հառաչանք, 2006
Ապականում, 2008.jpg|Ապականում, 2008
Ախթալայի եկեղեցու մուտքի դուռը, 2010.jpg|Ախթալայի եկեղեցու մուտքի դուռը, 2010
Ախթալայի եկեղեցու կնունքի ավազանը, 2010.jpg|Ախթալայի եկեղեցու կնունքի ավազանը, 2010
Հայերը, 2011.jpg|Հայերը, 2011
Իմ սիրտը լեռներում է, 2012.jpg|Իմ սիրտը լեռներում է, 2012


### Մանրակերտ

Սուրբ Հռիփսիմեի վանքը, մանրակերտ.jpg|Սուրբ Հռիփսիմեի վանքը, մանրակերտ, 2024


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* «Թումանյանական աշխարհ» շաբաթաթերթ, 14 մարտի, 2014, համար 4 (233)
* «9-րդ հրաշալիք», նոյեմբերի 15-24, 2014, №31 (666)

## Արտաքին հղումներ
* ՈՍԿԵ ՄԵԴԱԼ՝ ՌԱՖԱՅԵԼ ՋԱՎԱԽՅԱՆԻՆ
* Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Ալավերդու մասնաճյուղ 
* Մինասի Ավետիսյանի 40-ից ավելի գործեր փրկել է Ռաֆայել Ջավախյանը
* 30 տարի առաջ. Ռաֆայել Ջավախյանը հիշողություններ է պատմում 88-ի երկրաշարժից
* «Հենրիկ Մամյանի նկարներում հայ ժողովրդի պատմությունն է». Ռաֆայել Ջավախյան
* Ռաֆայել Ջավախյան
* Ռաֆայել Ջավախյանի անհատական ցուցահանդեսը

Կատեգորիա:Ալավերդի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով