open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բոգուշներ

**Բոգուշներ** (Բոգուշովիչներ, Դոնոշովիչներ), հայազգի նկարիչների ընտանիք Լվովում։

**Պավել Բոգուշ** (ծն․ թ․ անհտ․– 1605 կամ 1613), աշխատել է Ժոլկեում (Ժոլկվա, այժմ՝ Նեստերով, Լվովի մարզ, ՈւՍՍՀ) Ստանիսլավ Ժոլկեսկու կալվածքում։ Ունեցել է հայ և ուկրաինացի աշակերտներ (նրա մասին տեղեկությունները 1573-ից են)։ Պայքարել է Բրեստի Ունիայի (1596) սահմանափակումների դեմ, հասել այն բանին, որ Սիգիզմունդ III թագավորի՝ 1600-ի ապրիլի 17-ի հրովարտակով ոսկերիչների, քարգործների և ներկարարների ցեխի անդամ լինելու իրավունք են ստացել նաև ոչ կաթոլիկները՝ հայերը և ուկրաինացիները։ Գործերից են՝ Սիգիզմունդ III-ի (1588), Աննա Ավստրիացու (երկուսն էլ՝ Յագելոնյան համալսարանի թանգարան, Կրակով), հետման Ստանիսլավ Ժոլկեսկու (1596, պատմության թանգարան, Լվով) դիմանկարները, մի շարք գերբեր։

Պավել Բոգուշի որդին՝ **Շիմոն (Սիմոն) Բոգուշ** (ծն․ թ․ անհտ․– 1644-ից հետո), լեհ մագնատներ Վիշնևեցկիների և Մնիշեկների պալատական նկարիչն էր։ 1606-ին Մարինա Մնիշեկին ուղեկցել է Մոսկվա։ Գործերից են՝ Մարինա Մնիշեկի դիմանկարը (1606, Վավել, Կրակով), Յան Մնիշեկի դիմանկարը (պատմության թանգարան, Լվով), «Մարինա Մնիշեկի նշանադրությունը Կրակովում» (1605), «Մարինա Մնիշեկի թագադրությունը» (1606), «Մարինա Մնիշեկի և Դմիտրի Ինքնակոչի թագադրությունն ու շքերթը» (1606, բոլորն էլ՝ Պատմության պետական թանգարան, Մոսկվա), «Ճակատամարտ Կլուշինոյի մոտ» (1610, Լվովի պետական պատկերասրահ, վերագրվում է Շիմոն Բոգուշին)։

**Յան (Յակով, Հակոբ) Բոգուշ**, Պավելի որդին և աշակերտը։ Աշխատել է Լվովում։ Անունը վերջին անգամ հիշատակվում է 1605-ին։

## Գրականություն
* Ղազարյան Մ․, Հայ կերպարվեստը XVII–XVIII դդ․ Գեղանկարչություն, Ե․, 1974։
* Օвсейчук В․ А․, Деятельность армянских живописцев во Львове (XV–XVII вв․), «ՊԲՀ», 1966, Mb 2;
* Казарян М․ М․, Из истории деятельности Львовских художников-армян XVI–XVIII вв․, в сб․։ Исторические связи и дружба украинского и армянского народов, в․ 3, Е․, 1971, с․ 294–300․

Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհահայ հասարակություն
Սամի Ժմայել

**Սամի Ժմայել** (, ), լիբանանցի քաղաքական գործիչ, Քաթաիբ աջ ազգայնական կուսակցության առաջնորդ։ Պիեռ Ժմայելի թոռը, Ամին Ժմայելի որդին, Բաշիր Ժմայելի զարմիկը։ Հայտնի է Սիրիայի և Հըզբոլլահի իսլամիստական շարժման նկատմամբ կոշտ կուրսով։ Լիբանանի դաշնայնացման կողմնակից։

## Քաթաիբի ակտիվիստ
Ծնվել է հեղինակավոր մարոնիական Ժմայելի ընտանիքում։ Պիեռ Ժմայելը, Սամի Ժմայելի պապը, եղել է աջ քրիստոնեական ֆալանգիստական կուսակցության՝ Քաթայիբի հիմնադիրը։ Ամին Ժմայելը, Սամի Ժմայելի հայրը, 1982 թվականից մինչև 1988 թվականը Լիբանանի նախագահն էր։ Բաշիր Ժմայելը՝ Սամի Ժմայելի քեռին, գլխավորել է ֆալանգիստական միլիցիան և լիբանանյան ուժերը քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, ընտրվել է նախագահ և զոհվել ահաբեկչության հեևանքով։ Մանկությունից Սամի Ժմայելը դաստիարակվել է լիբանանյան ֆալանգայի ավանդույթներով՝ պապի ու հորեղբոր պաշտամունքի պայմաններում։ Սամի Ժմայելը սովորել է Սուրբ Հովսեփի համալսարանում։ 1999 թվականից համալսարանում ղեկավարել է Քաթայիբի ուսանողական բջիջը։ Ընդ որում, նա եղել է Քաթայիբի հիմքը կազմակերպությունը, որը մերժել է կուսակցության սիրիամետ ղեկավարության քաղաքականությունը և ժառանգել է ժմայելյան ժամանակների լիբանանյան ֆալանգի ավանդական գաղափարախոսությունը։

Ստացել է իրավաբանական կրթություն Հանրային իրավունքի փոխարժեքով։ Հանդես է եկել որպես Լիբանանի սիրիական օկուպացիայի վճռական հակառակորդ։

## Ընտանիք
Սամի Ժմայելն ամուսնացած է տրիպոլիտանկա Կարին Տադմուրիի հետ, որը նախկինում Ֆրանսիայում ատամնաբույժ էր աշխատում։ Բիքֆայայում հարսանիքին ներկա են եղել Քաթայիբի առաջնորդներն ու վետերանները, այդ թվում՝ Ամին Ժմայելի կլանի ղեկավարը։

Ըստ դավանանքի՝ Կարին Ժմայելը սուննի մուսուլման է։ Նման ամուսնությունը Սամի Ժմայելին, որը հայտնի է պաթոս Քրիստոնեա-կրոնական հռետորաբանությամբ, քաղաքական հակառակորդների մոտ տարակուսանք և  քննադատական արձագանքներ է առաջացրել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքական գործիչներ
Սլավոնուհու հրաժեշտը

**«Սլավոնուհու հրաժեշտը»** (), խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Եվգենի Վասիլևը 1985 թվականին։

## Սյուժե
Տարեց ամուսիններն ապրում են Ղրիմում սեփական մեծ տանը։ Տանտիրուհին՝ Աննա Իվանովնան, պատերազմի ժամանակ կորցրել է ամուսնուն, իսկ պատերազմից հետո՝ որդուն։ Ամռանը ծեր ամուսիններն իրենց տնակի մի մասը հանձնում են հյուրերին, աճեցնում են խաղող և դեղձ վաճառքի համար։ Իրենց տնից հեռացողների համար Աննա Իվանովնան միացնում է «Սլավոնուհու հրաժեշտը» քայլերգը։ Դա նրա «այցեքարտն է», որը դուր է գալիս բնակիչներին։ Նրանց թվում է նաև նախկին ռազմական օդաչու գնդապետ Գրադովը։ Տանը նա նկատում է պատին կախված մի լուսանկար, որում պատկերված են երկու տղաներ։ Նա ճանաչում է իրեն ու իր ընկեր Վովկային, որը մահացել է մանկական առողջարանում տուբերկուլյոզից։ Աննա Իվանովնայի և Գրադովի հանդիպումը, որին նա ժամանակին փրկել է մահից, ստիպում է կնոջը մտածել մարդկային հարաբերությունների մասին։

Ղրիմում նկարահանումների հիմնական վայրերը եղել են Ռիբաչիե գյուղն է, Կոկտեբելը և Սուդակ քաղաքը։

## Դերերում
* Գալինա Մակարովա  – *Աննա Իվանովնա
* [[Յուրի Նազարով]]  – *Ալեքսանդր Գրադով, նախկին օդաչու
* Եվգենի Լեբեդև  – *Սեմյոն Պրոտասովիչ, Աննա Իվանովնայի երկրորդ ամուսինը
* [[Նատալյա Գունդարևա]]  – *Ժենյա
* Տիմոֆեյ Սպիվակ  – *Ալեքսեյ, Աննա Իվանովնայի որդին երկրորդ ամուսնությունից
* [[Վիկտոր Պավլով]]  – *Ֆյոդոր Լեոնտևիչ, հարևան
* Մայա Բուլգակովա  – *Լյուդմիլա Գերասիմովնա, հարևանուհի
* [[Եկատերինա Վասիլևա (դերասանուհի)|Եկատերինա Վասիլևա]]  – *Լենա
* Անատոլի Եգորով  – *Լենայի հորեղբայրը
* [[Նադեժդա Սեմենցովա]]  – * մանկատան բժիշկ
* Նատալյա Օստրիկովա  – *Աննա Իվանովնան երիտասարդ տարիքում
* [[Լյուբով Գերմանովա]]  – *բուժքույր մանկատանը
* Ալեքսանդր Լեբեդև  – *հանգստացող
* [[Թամարա Սովչի]]  – *Լյուդմիլա Գերասիմովնայի հարևանը
* Սաշա Չուբիկին  – ''Վովկա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Գրեյս Մերա Մոլիսա

**Գրեյս Մերա Մոլիսա** (, ), բանաստեղծ և քաղաքական ակտիվիստ Վանուատուից, որը պայքարում էր կանանց հավասարության և շրջակա միջավայրի պաշտպանության համար։

Նա առաջին կինն էր իր երկրում, որն ստացել էր բարձրագույն կրթություն` արվեստի բակալավրի աստիճան Հարավխաղաղօվկիանոսյան համալսարանում 1977 թվականին։

Անգլիկուհի էր, խոսում էր հինգ լեզուներով։

## Հասարակական և քաղաքական գործունեություն
1979 թվականին՝ Վանուատուի անկախության նախօրեին, որպես Վանուատուի սոցիալիստական կուսակցության անդամ, Մոլիսան դարձել է սոցիալական հարցերի նախարարության երկրորդ քարտուղար։

Նա ստեղծել է Վանուատուի ազգային արվեստի փառատոնը և ստեղծել կոմիտե` ընտրելու ազգային դրոշ, հիմն, զինանշան և կարգախոս։ Նա Ազգային սահմանադրական հանձնաժողովի միայն երկու կանանցից մեկն էր և 1979 թվականին Վանուատուի սահմանադրությունը ստորագրողների թվում էր՝ ամուսնու և քաղաքական գործիչ Սելա Մոլիսայի հետ միասին։ Սելինա Տուսիտալա Մարշն իր էսսեում պնդում է, որ հենց Գրեյս Մերա Մոլիսան է գրել Վանուատուի սահմանադրության նախաբանը։

Նա Վանուատուի հիմնադիր հոր` վարչապետ Վալտեր Լինիի մամուլի քարտուղարն էր 1987-1991 թվականներին։

1990-ական թվականներին նա նշանակվել է Խաղաղ օվկիանոսի հարավային համալսարանի խորհրդի անդամ և դարձել է «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» կազմակերպության անդամ։ Նա լքեցժլ է իր կուսակցությունը, երբ 1998 թվականին ընդհանուր ընտրություններում այն չի առաջադրել որևէ կնոջ թեկնածություն և համակարգել է վեց կին քաղաքական գործիչների թեկնածությունը «Վանուատուի կանայք քաղաքականության մեջ» խմբից, որը հիմնադրել էր 1997 թվականին։ Այդ նույն ժամանակ նա գրքույկ է թողարկել, որում ընդգրկված էին Վանուատուի 530 կանայք, որոնք որակավորված էին աշխատել քաղաքացիական ծառայության մեջ` կառավարությանը կանանց ևս պաշտոններ նշանակելու հարցում խթանելու համար։

## Գրական ստեղծագործություն
Մոլիսը հրատարակել է բանաստեղծությունների իր առաջին ժողովածուն՝ «Սև քար» (*Black Stone,* անունը նրա պոեզիայի հիմնական փոխաբերությունն է. այն է` հենց Վանուատու կղզիների երկիրը` սառած հրաբխային լավան, որը վերածվել է բազալտի և օպսիդիանի)։ 1987 թվականին նրա հրատարակվել է նրա «Գաղութացված մարդիկ. բանաստեղծություններ» (*Colonised People: Poems*) գիրքը, «որը սոցիալական դաժան մեկնաբանություն էր հայրիշխանական, հետգաղութային Վանուատուի կյանքի մասին»։ 1995 թվականին նրա գիրքը լույս է տեսել բիսլամի լեզվով` *Pasifik paradaes:*

Նա 2000 թվականին լույս ընծայված Ռոբերտ Բոֆորսկու կողմից խմբագրված «Խաղաղ օվկիանոսի անցյալների հիշատակը. պատմության վերածման հրավեր» աշխատության համար հետգաղութային քաղաքականության վերաբերող մի գլուխ է պատրաստել։ Դրա աշխատության պատրաստմանը մասնակցում էին նաև Ալբերտ Վենդտը, Վիլսոն Հերենիկոն, Մարշալ Սահլինսը, Ջեյմս Բելիչը, Գյան Պրակաշը, Էդվարդ Սայիդը և Էպելի Հաոոֆան։

## Գնահատականներ
Դոկտոր Սելինա Տուսիտալա Մարշը Օքլենդի համալսարանից բնութագրել է նրան որպես «Խաղաղօվկիանոսյան պոեզիայի նախամայրերից» մեկը, Կոնաի հելու Թամանի հետ միասին Տոնգայից և Հաունանի-Քեյ Տրասկի` Հավայան կղզիներից։

*The Australian* հրատարակությունը նրան անվանել է «մելանեզիական մշակույթի ավանգարդ և Վանուատուի ձայն, հատկապես` կանանց ձայն»։ Նրան նաև համարել են Օվկիանիայի «առաջատար մտավորականներից և ակտիվիստներից մեկը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Բոժոժ

մինի|Բոժոժներ
**Բոժոժ**, թրթուրների հյուսած պաշտպանական պատյան։ Սովորաբար հյուսվում է մետաքսաթելից, որ անջատում են թրթուրները՝ հարսնյակ դառնալուց առաջ։ Այդպես են շատ թիթեռների, ցեցերի և շերամորդի, ինչպես նաև որոշ մրջյունների բոժոժները։ Շերամորդինը բնական մետաքսաթելի ստացման հումք է։ Առավել արդյունաբերական նշանակություն ունի թթենու շերամորդինը։ Բոժոժ հյուսվում է բնական կամ արհեստական բոժոժակալների վրա։ Հյուսումը տևում է 2–3 օր։ Թրթուրը կատարում է մինչև 300 հզ․ ութաձև շարժում՝ հյուսելով 300–1500 մ մետաքսաթել։ Բոժոժներից մետաքսաթելը հանվում է ավտոմատացված հաստոցներով (տես Բոժոժամանում)։ Բոժոժի որակը որոշվում է մետաքսաթելի նրբությամբ, պարունակությամբ և մանվողականությամբ։ Մետաքսաթելի պարունակությունը կազմում է 15–30%, իսկ մանվողականությունը՝ 80–85%։ Բոժոժը լինում է գնդաձև, ձվաձև, գոտիավոր, երկարավուն։ Կշիռը տարբեր է՝ 1,2-3,5 գ։

Կատեգորիա:Օնտոգենեզ
Կատեգորիա:Սաղմնաբանություն
Կատեգորիա:Միջատաբանություն
Ծուղակ (շախմատ)

**Ծուղակ**, շախմատում՝ հակառակորդին թվացյալ շահեկան շարունակության հրահրելու փորձ, որն իրականում սխալ է լինում։

Լայն իմաստով, ըստ Յակով Նեյշտադտի, ծուղակը ցանկացած խորամանկ քայլ է, որը պարունակում է թաքնված սպառնալիք և նախորոշված է թշնամու վրիպման վրա։

Նեղ իմաստով ծուղակը ոչ թե ցանկացած սխալի սադրանք է, այլ միայն այնպիսին, որը կապված է որոշակի ռիսկի հետ։

Ծուղակները բնույթով կարող են դասակարգվել ըստ «սադրանքի բնույթի». դրանց մի մասը դրդում է բնական, ակնհայտ թվացող պատասխանի, որը սխալ է դուրս գալիս, իսկ մյուսները մրցակցին սադրում են «շատ ձեռնտու» թվացող ակտիվ գործողությունների։ Նաև տարբերակում են անողի համար ռիսկային և ոչ ռիսկային ծուղակներ։

Հատկապես սիրված են *[[սկզբնախաղ]]ային ծուղակները։* Նրանցից շատերը վաղուց հայտնի են, բայց հանդիպում են նաև նորույթներ՝ տնային պատրաստությունների տեսքով։

Երբեմն ծուղակը, հակառակորդի ճիշտ պատասխանի դեպքում, կարող է վատթարացնել ծուղակ դնողի դիրքը, ինչը հստակ արտացոլվում է Լեգալի մատում։

## Օրինակներ
### Սկզբնախաղային ծուղակ

Սկզբնախաղային ծուղակները հանդիպում են գրեթե յուրաքանչյուր սկզբնախաղում։ Այդ պատճառով տարածված է ծուղակների մասին շախմատային գրքեր գրել՝ կախված սկզբնախաղից։ Օրինակ, Յակով Նեյշտադտի «250 ծուղակ և կոմբինացիա» գիրքը բաժանված է բաց, կիսաբաց և փակ սկզբնախաղերի։

Օրինակ, ֆրանսիական պաշտպանությունում Նիմցովիչի համակարգը.

: **1. e4 e6**
: **2. d4 d5**
: **3. e5 c5**
: **4. c3 Ձc6**
: **5. Ձf3 Թb6**
: **6. Փd3 cd**
: **7. cd**

Առաջին հայացքից սևերը շահում են զինվոր, քանի որ սպիտակադաշտ փիղը *d4* դաշտը փակում է այն պաշտպանող սպիտակ թագուհուց։

: **7… Ձ:d4?**
: **8. Ձ:d4 Թ:d4**

Բայց անսպասելիորեն սպիտակները կիրառում են շախով բաց գրոհ

: **9. Փb5+!՝**

թագուհու հետագա շահումով.

: **10.Թ:d4**

### Այլ օրինակ

1934 թվականին կայացած *Ս. Ֆոյեր - Ալբերիկ Օ'Քելլի* պարտիայում սպիտակներին հաջողվեց պատրաստել յուրօրինակ ծուղակ.

: **10. Փe3**

Սպիտակներն ավարտում են զարգացումը՝ իբր զոհաբերելով զինվորը։

: **10... Ն:b2?**
: **11. de de??**

Սևերի կոպիտ սխալ։ *11… de?-ի* փոխարեն անհրաժեշտ էր *e5-ը* վերցնել մեկ այլ զինվորով՝ *11… fe,* և *12. Ձ:e5-ի* դեպքում նավակով նահանջել *b8*։ Սպիտակները կունենային միայն դիրքային առավելություն։

: **12. Թ:d8+ Ա:d8**
: **13. 0-0-0 +!**

Անսպասելի շախ՝ նավակի և պարտիայի շահումով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Вайнштейн Б. С.* Ловушки Ферзьбери. — М.: Физкультура и спорт, 1990. — С. 192 ISBN 5-278-00272-7
* *Завьялов А. А.* Дебютные ловушки. Сборник 333 шахматных ловушек. — Ярославль., 1997. — С. 144 ISBN 5-86895-019-4
** *Завьялов А. А.* 444 дебютные ловушки. — М.: Воениздат, 2005. — С. 208 ISBN 5-94377-019-4
* *Нейштадт Я. И.* 250 ловушек и комбинаций. — М., 1973. — С. 128
* Шахматы: энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 217—218. — 621 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Շախմատային եզրույթներ
Արշավիր Բ Կամսարական

**Արշավիր Բ Կամսարական** (), հայ իշխան Կամսարական ընտանիքից։ Նա Գազավոն Բ-ի որդին էր, որը պատմական Հայաստանի արևմտյան մասը Հռոմեական կայսրությանը միանալուց հետո տեղափոխվեց Սասանյանների վերահսկողության տակ գտնվող Հայաստան:

## Վարդանանց պատերազմ
Արշավիր Բ Կամսարականը մասնակցել է 450 թվականին Խաղխաղի դաշտում Մարզպանական Հայաստանի և Սասանյան Պարսկաստանի միջև տեղի ունեցած Խաղխաղի ճակատամարտին, որտեղ իր աներ Վարդան Մամիկոնյանը զորքը բաժանել էր երեք մասի՝ աջ թևի հրամանատարությունը հանձնելով Արշավիր Կամսարականին։ Սկզբից Արշավիր Կամսարականի և Մուշ Դիմաքսյանի ղեկավարած թևն անհաջողություններ են կրում, քանի որ ձիարշավի ընթացքում խրվում են ճահիճների մեջ։ Այդտեղ սպանվում է Մուշ իշխանը, իսկ Արշավիրը կարողանում է սողալով դուրս գալ ճահճից և նորից իր վրա վերցնել այդ թևի ղեկավարությունը։

Արշավիր Բ-ն մասնակցում է նաև 451 թվականի Ավարայրի ճակատամարտին, որտեղ Արտակ Մոկացի հետ նշանակվում է կենտրոնական թևի ղեկավարությունը ստանձնած Ներշապուհ Արծրունու օգնական:

Նա մահացել է մոտ 460 թվականին։ Արշավիրի Բ-ին հաջորդել է նրա որդի Նարսեսը, ով հետագայում մասնակցել է 482-484 թվականների ապստամբությանը, Վարդանի եղբորորդու՝ Վահան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ:

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
### Հնագույն աշխատանքներ

* Ղազար Փարպեցի, *Հայոց պատմություն*;

### Ժամանակակից աշխատանքներ
*  

Կատեգորիա:460 մահեր
Կատեգորիա:Ծննդյան տարեթիվն անհայտ
Կատեգորիա:Կամսարականներ
Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Բոժոժամանում

**Բոժոժամանում**, կծկման եղանակով բոժոժաթելերից հում մետաքսի ստացման տեխնոլոգիական գործընթաց։

Տեսակավորված բոժոժները շոգեհարում են՝ բոժոժաթելը սոսնձող սերիցինը (օրգանական նյութ) փափկացնելու նպատակով, ապա գտնում թելի ծայրերը։ Տեքստիլային գործվածքների պատրաստման համար բոժոժաթելը շատ բարակ է, դրա համար էլ միաժամանակ կծկում են մի քանի (3-ից մինչև 10) բոժոժներ և թելերը սերիցինով միացնում իրար։ Բոժոժամանումը աշխատատար պրոցես է, կատարվում է ավտոմատ հաստոցներով։

Բոժոժի մշակմամբ զբաղվել են դեռևս միջնադարյան Հայաստանում։ Տնայնագործական եղանակով մշակվել է Մեղրիում, Գողթնում, Իջևան–Տաուշում, Աշտարակում, Շամախիում, Նուխիամ, այլ վայրերում։ Բոժոժաթելն օգտագործվում էր գուլպա, սռնապան, գլխաշոր և այլնն գործելու համար։ Բոժոժը ծաղկաթերթիկների և այլ զարդանախշերի ձևով կտրատում էին՝ ասեղնագործ ծածկոցներ, նկարի շրջանակներ և այլն պատրաստելու նպատակով։

Կատեգորիա:Տեքստիլ արդյունաբերություն
Ջանկառլո Բոլոնյեզի

**Ջանկառլո Բոլոնյեզի** (, ), իտալացի լեզվաբան, հայագետ։

## Կենսագրություն

Դասավանդել է Միլանի Կաթոլիկական համալսարանում։ Եղել է Լոմբարդական ինստիտուտի գիտության և գրականության ակադեմիայի թղթակից-անդամ։ Զբաղվել է գերմանական բանասիրության, ընդհանուր և հնդեվրոպական լեզվաբանության, հունարենի բարբառագիտության հարցերով։ Իր աշխատություններում, առանձին հոդվածներում բազմիցս անդրադարձել է հայերենի և պարսկերենի հնչյունական, բառային, բարբառային փոխազդեցություններին ու փոխառություններին, հայկական ավանդություններին և դրանց առնչություններին պարսկական, հունական և հռոմեական բանահյուսությանը։ Քննել է նաև «հունաբան դպրոցի» հունական տեքստերից կատարած թարգմանությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի հայագետներ
Ինդիրա Բայրամովիչ

**Ինդիրա Բայրամովիչ**, Բոսնիա և Հերցեգովինայում բնակվող գնչու ակտիվիստ, Տուզլայի գնչու կանանց ասոցիացիայի ղեկավար։ Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում նա օգնում է գյուղական գնչուներին, ինչպես նաև հանդես է գալիս Բոսնիա և Հերցեգովինայի գնչուների իրավահավասարության օգտին։ Վերջերս նա կենտրոնացել է գործազուրկ գնչու կանանց, ինչպես նաև ընտանեկան բռնության և բռնության զոհերի խնդիրների վրա։

## Գործունեություն
Բայրամովիչի ասոցիացիան ներգրավված է գնչու համայնքների փոքր երեխաների սննդի, անձնական հիգիենայի պարագաների և կարիքավորներին դպրոցական պարագաների մատակարարման գործում։ Բացի այդ, ասոցիացիան իրականացնում է մասնավոր բժշկական հետազոտություններ աղքատ կանանց մոտ կրծքագեղձի քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման նպատակով։

2020 թվականի ամռանը` COVID-19 համաճարակի ժամանակ, Բայրամովիչը միացել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի գնչու կանանց ցանցին, «Տուզլա համայնքի» հիմնադրամին և «Էմմաուս» համերաշխության միջազգային ֆորումին՝ Կիսելյակ քաղաքի շրջակայքում տեղական գնչու համայնքներին օգնություն և սնունդ տրամադրելու համար։ Օգնում է կամավորներին համակարգել   օրական մի քանի հարյուր կերակրատեսակների բաշխումը, ինչպես նաև մի քանի շինարարական նախագծերի իրականացման գործում, ներառյալ ֆուտբոլի դաշտիկառուցումը և վնասված ջրանցքի վերակառուցումը։

Համաճարակի ընթացքում գնչուական համայնքներին օգնելուց բացի, Բայրամովիչը տեղեկություններ է հավաքում նաև գյուղական վայրերում առկա խնդիրների մասին, որոնք էլ ավելի են սրվել համաճարակի պատճառով։ Նա մատնանշում է, որ գնչու համայնքների սովորողողների ավելի փոքր մասն է մասնակցում առցանց դասընթացներին, ինչպես նաև նկատվում է ընտանեկան բռնության աճ և խտրականություն  առողջապահության ոլորտում։ Նա հատկապես ընդգծում է, որ այդ գյուղական համայնքներում չեն իրականացվում COVID-19 թեստավորման հետազոտություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կին տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Մարի Սենգոր Բասե

**Մարի Սենգոր Բասսե** (ամբողջական անունը` **Մարի-Թերեզա Կամիլա Սենգոր Բասսե**, ֆրանս. Marie Thérèse Camille Senghor Basse, ), սենեգալցի բժիշկ, մոր և մանկան պաշտպանության կենտրոնի ղեկավար։ 1961-1966 թվականներին ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունում եղել է Սենեգալի ներկայացուցիչը։

## Կենսագրություն
Մարին ծնվել է Սենեգալի Ռյուֆիսկ քաղաքում։ Նա Սենեգալի առաջին նախագահ՝ Լեոպոլդ Սեդար Սենգորի զարմուհին է։ 1957 թվականին ավարտել է Փարիզի  բժշկական ինստիտուտը։

1958-1960 թվականներին աշխատել է Գվինեայի Կոնակրիի հիվանդանոցում։ Վերադառնալով Սենեգալ՝ գլխավորել է Մոր և մանկան պաշտպանության կենտրոնը։ 1961-1966 թվականներին ամուսնու՝ Էդուարդ Կամիլլա Բասեի հետ ներկայացրել է Սենեգալը ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունում։ Դրանից հետո աշխատել է որպես տեսուչ Դակարի բժշկական դպրոցում։ 1968 թվականին Մարին հիմնադրել է Սննդի տեխնոլոգիայի ինստիտուտը (l'Institut de Technologie Alimentaire) և դարձել դրա տնօրենը։ Ինստիտուտում աշխատել է հացահատիկային մշակաբույսերի, մրգերի և բանջարեղենի և կենդանական ծագման արտադրանքի վերամշակման հետազոտությունների բնագավառում, հանդես եկել հեռուստատեսությամբ` պրոպագանդելով «տեղական արտադրության» արտադրանքի սպառումը։

Մարին Աֆրիկայում եղել է մշակութային համայնքի կազմակերպության սենեգալյան բաժանմունքի հիմնադիրներից, որը ստեղծել է նիգերիացի դրամատուրգ Վոլե Շոյինկայի հետ համատեղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սենեգալցի բժշկուհիներ
Շենիկ (Արագածոտնի մարզ)

**Շենիկ,** լքված գյուղական բնակավայր Արագածոտնի մարզում։ Այն գտնվում է Մաստարա գյուղից 3 կմ արևելք։ Շենիկում է գտնվում 5-րդ դարի Սուրբ Ամենափրկիչ և 7-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիները։

Գյուղի տարածքում է գտնվում նաև Շենիկի ջրամբարը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik 02.jpg|Բնակավայր Շենիկ, ընդհանուր պատկեր
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Astvatsatsin (Surb Sargis) Church4.jpg|Բնակավայր Շենիկ, Սուրբ Աստվածածին (Սուրբ Սարգիս) եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Astvatsatsin (Surb Sargis) Church3.jpg|Սուրբ Աստվածածին (Սուրբ Սարգիս) եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Astvatsatsin (Surb Sargis) Church2.jpg|Սուրբ Աստվածածին (Սուրբ Սարգիս) եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Astvatsatsin (Surb Sargis) Church1.jpg|Սուրբ Աստվածածին (Սուրբ Սարգիս) եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Astvatsatsin (Surb Sargis) Church5.jpg|Սուրբ Աստվածածին (Սուրբ Սարգիս) եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Amenaprkich Church3.jpg|Բնակավայր Շենիկ, Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Amenaprkich Church2.jpg|Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik, Surb Amenaprkich Church1.jpg|Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik7.jpg|Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի, տապանաքար
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik5.jpg|Բնակավայր Շենիկ
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik8.jpg|Բնակավայր Շենիկ
Պատկեր:Mastara, Settlement Shenik6.jpg|Բնակավայր Շենիկ


## Ծանոթագրություններ

* Kiesling, *Rediscovering Armenia*, p.&nbsp;19, available online at the, Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատանը կայքում

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լքված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Նատաշա Խիմենես

**Նատաշա Խիմենես** (, ), տրանս և ինտերսեքս ակտիվիստ։ Ներկայումս MULABI կազմակերպության գլխավոր համակարգողն է։ Ինտերսեքս մարդկանց իրավունքների առաջին ֆոնդի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է։ Մասնակցել է մարդու իրավունքների միջամերիկյան հանձնաժողովի առաջին լսումներին։

## Իրավապաշտպան գործունեություն
Խիմենեսն իրավապաշտպան գործունեությամբ է զբաղվում ավելի քան 30 տարի։ Իր գործունեությունն սկսել է Լատինական Ամերիկայի ֆեմինիստական և ԼԳԲՏ շարժումներում և հանդես է գալիս մի շարք ազգային ու միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններում։

2013 թվականի մարտին Խիմենեսը Մաուրո Կաբրալի, Պաուլա Սանդրին Մաչադոյի և Պիջոն Պագոնիսի հետ ցուցմունք է տվել Մարդու իրավունքների միջամերիկյան հանձնաժողովին` Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաներում ինտերսեքս մարդկանց խախտված իրավունքների վերաբերյալ։ Հանձնաժողովում առաջին լսումների ժամանակ նրանցից յուրաքանչյուրը կիսվել է իր փորձով և բարձրացրել ավելի կարևոր հարցեր, այնպիսիք, ինչպիսիք են ինտերսեքս երեխաների սեռական օրգանների վիրահատությունների «նորմալացումը»։

2015 թվականին Խիմենեսը միացել է ինտերսեքս մարդկանց իրավունքների պաշտպանության առաջին ֆոնդի ստեղծման միջազգային խորհրդատվական խորհրդին, որը հիմնադրվել է Astraea Lesbian Foundation for Justice-ի կողմից։ 2016 թվականին ILGA-յի` ինտերսեքս մարդկանց հարցերով քարտուղարի գործը հանձնվել է Միրիամ վան դեռ Խավին։

## Աշխատանքներ
Խիմենեսը մասնակցել է հետևյալ աշխատանքների հրապարակմանը.

* *Inter: Erfahrungen intergeschlechtlicher Menschen in der Welt der zwei Geschlechter*, Էլիզա Բարտի խմբագրությամբ,
* *What is the Point of a Revolution if I Can’t Dance*, Ջեյն Բարրի և Ելենա Դորդևիչ,
* *Interdicciones*, Մաուրո Կաբրալի խմբագրությամբ։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ
Սառա Գարսիա Գրոս

**Սառա Գարսիա Գրոս** (, ), սալվադորցի ակտիվիստ, ֆեմինիստ և մարդու իրավունքների պաշտպան։ Աշխատում է թերապևտիկ, բարոյական և եվգենիկ աբորտների ապաքրեականացման քաղաքացիական խմբում, ինչպես նաև հանդիսանում է Սալվադորի կանանց իրավապաշտպանների ցանցի անդամ։

## Կենսագրություն
Սառա Գարսիան ծնվել է 1986 թվականին, Սալվադորի Չալչուապա քաղաքում։ Նա հոգեբանության գիտական կոչում է ստացել Կենտրոնական Ամերիկայի համալսարանից։ Այնուհետև Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանում կատարել է գենդերային ուսումնասիրություններ։ 2019 թվականի հունիսին գեներալ Սան Մարտինի ազգային համալսարանից (Բուենոս Այրես, Արգենտինա)  ստացել է մագիստրոսի կոչում Լատինական Ամերիկայում և Կարիբյան ավազանում մարդու իրավունքների և ժողովրդավարացման ոլորտում։

2014 թվականին ներկայացրել է *Del Hospital a la Cárcel* աուդիո զեկույցը, որտեղ անդրադարձել է կանանց սեռական և վերարտադրողական իրավունքներին վերաբերող հարցերին։ Գրոսը աշխատում է թերապևտիկ, բարոյական և եվգենիկ աբորտների ապաքրեականացման հարցերով քաղաքացիական խմբում։ Դա բազմապրոֆիլ հասարակական կազմակերպություն է, որը հանդես է գալիս Սալվադորյան աբորտների օրենսդրության փոփոխությունների բնագավառում։ Բացի այդ, նրանք օժանդակում են սեռական դաստիարակությանը և պաշտպանում են աբորտի կամ հարակից դեպքերի համար մեղադրվող կամ դատապարտված կանանց։ Գարսիան նաև Սալվադորյան կանանց իրավապաշտպան ցանցի անդամ է։

## Պարգևներ
2019 թվականի հունվարին Փարիզի Դիդերոյի համալսարանը նրան շնորհել է Սիմոնե դը Բովուար մրցանակ՝ բռնաբարության դեպքում, մարդկանց առևտրի և երբ մոր կյանքը վտանգված է կամ մայրը անչափահաս է աբորտը ապաքրեականացնելուն ուղղված ջանքերի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սալվադորցի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ամերիկայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի հասարակական գործիչներ
Արծվաքար

**Արծվաքար** (նախկինում Ղշլաղ)**,** նախկին գյուղական բնակավայր Գեղարքունիքի մարզի տարածքում, մարզկենտրոն Գավառի հարևանությամբ։ Բնակավայրն այժմ Գավառ քաղաքի թաղամասերից մեկն է։ Այնտեղ է գտնվում երկաթե դարաշրջանի ամրոցը, որը թվագրվում է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակով։

Արծվաքարը հայտնի է Սուրբ Հովհաննես մատուռով որը գտնվում է Արծվաքարից Գավառ տանող ճանապարհի հարևանությամբ։

Արծվաքարիղ է նաև նշանավոր աշուղ Սազային, ով ապրել և ստեղծագործել է հայրենի գյուղում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Զայիլ Սինգհ

**Գիանի Զայիլ Սինգհ** (, ), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, Հնդկաստանի 7-րդ նախագահ։ Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Զայիլ Սինգհը ծնվել է 1916 թվականի մայիսի 5-ին Սանդհվանում, Բրիտանական Հնդկաստան` գյուղացի արհեստավորի ընտանիքում։ Դավանել է սիկհականություն, այդ կրոնի համար ստացել է պատվավոր Giani մականունը, սակայն իր լեբերալական հայացքների արդյունքում հրաժարվել է դավանանքից։

1938 թվականին միացել է ազատագրական շարժմանը՝ միանալով Հնդկական ազգային կոնգրեսի տեղի բաժանմունքին, որի անդամն է համարվել ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Քաղաքական գործունեության պատճառով 1938 թվականից մինչև 1943 թվականն անցկացրել է բանտարակությունում։

Հնդկաստանի անկախության հռչակումից հետո կառավարությունում զբաղեցրել է նախարարական պաշտոններ, ինչպես նաև Փենջաբ նահանգի Հնդկական ազգային կոնգրեսի բաժանմունքում՝ ղեկավարական պաշտոններ։ 1972 թվականից մինչև 1977 թվականը համարվել է Փենջաբ նահանգի գլխավոր նախարարը։ Բազմիցս դարձել է Հնդկաստանի խորհրդարանի պատգամավոր, Ինդիրա Գանդիի կողմնակից և սխրակից։

1980 թվականի հունվարից մինչև 1982 թվականի հունիսը եղել է Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարար։ 1982 թվականի հուլիսի 12-ի ընտրությունների արդյունքներում համաձայն՝ Սինգհը հավաքել էր 754 113 ձայն և ընտրողներից 72,7 %-ը։ 1982 թվականիվ մինչև 1987 թվականը եղել է Հնդկաստանի նախագահ։ Եղել է առաջին սիկհը, որը դարձել է երկրի առաջնորդ։ Պաշտոնը զբաղեցնելու ընթացքում երկրում սիկհերի կողմից իրականացվել են հակակառավարական ելույթներ, ռազմական գործողություն ընդդեմ սիկհական միավորումների, ինչպես նաև հակասիկհական կոտորածներ, սակայն Զ. Սինգը, լինելով նրանց դավանակիցը, ոչնչով չի աջակցել նրանց՝ լինելով աշխարհականության կողմնակից։

1983-1986 թվականներին եղել է Չմիացած երկրների շարժման գլխավոր քարտուղար։

Հինդի և ուրդու լեզուներով բանաստեղծությունների հեղինակ։

Զայիլ Սինգհը ավտոճանապարհային վթարի արդյունքում ստացած վնասվածների պատճառով մահացել է 1994 թվականի նոյեմբերի 29-ին Չանդիգարհում՝ 78 տարեկան հասակում։ Որպես ականավոր պետական գործիչ, դիակիզվել է Մահամթա Գանդիի հուշամատյանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Զայիլ Սինգհի կենսագրություն

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի նախագահներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Ատալ Բիհարի Վաջպայի

**Ատալ Բիհարի Վաջպայի** (, ), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, երեք ժամկետ՝ որպես Հնդկաստանի 10-րդ վարչապետ, նախ՝ 1996-ին 13 օր ժամկետով, այնուհետև՝ 13 ամիս՝ 1998-ից մինչև 1999 թվականը, որին հաջորդել է ամբողջական ժամկետ՝ 1999 թվականի հոկտեմբերի 13-ից մինչև 2004 թվականի մայիսի 22-ը։

## Կենսագրություն
Ատալ Բիհարի Վաջպային ծնվել է 1924 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Գվալիորում, որն այդ ժամանակ եղել է համանուն իշխանության մայրաքաղաքը (այժմ՝ Մադհյա Պրադեշ)։ Հայրը եղել է տեղի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի միջնակարգ դպրոցում։

Եղել է 20-րդ դարի վերջի ականավոր հնդիկ քաղաքական գործիչներից մեկը։

1968 թվականից մինչև 1973 թվականը եղել է Ռաշտրիա սվայամսևեկան սանգհ կազմակերպության նախագահ։ 1957 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է Հնդկաստանի խորհրդարան։ 1977 թվականի մարտից մինչև 1979 թվականի հուլիսը եղել է արտաքին գործերի նախարար։ 1980 թվականից մինչև 1984 թվականը և 1993 թվականից մինչև 1996 թվականը եղել է խորհրդարանական Բհարատիա ջանատա փարթի կուսակցության առաջնորդ։ Հնդկաստանի խորհրդարան ստորին պալատի՝ Լոկ սաբհայի 11-րդ համագումարի ընդդիմության առաջնորդ։

1996 թվականի Բհարատիա ջանատա փարթիի հաղթանակից հետո դարձել է վարչապետ, որում վերընտրվել է 1998 թվականին։

1999 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ազգային-դեմոկրատական միության հետ կազմել է խորհրդարանական մեծամասնություն։ Պաշտոնը զբաղեցնելու ընթացքում անցկացրել է առևտրային, աղքատության որոշման քաղաքականության և ՀՆԱ-ի աճի բարենորոգումներ և 1990-ական թվականների վերջի դրության սրացումից հետո փորձել է խաղխաղության բանակցություններ վարել Պակիստանի հետ։

Վաջհայիի վարչապետության ժամանակ Հնդկաստանը Ռաջաստան նահանգի տարածքում անցկացրել է երկրորդ ատոմային փորձը։

Ատալ Բիհարի 2015 թվականին Հնդկաստանի նախագահՊրանաբ Կումար Մուխերջիի կողմից արժանացել է Հնդկաստանի քաղաքացիական բարձրագույն մրցանակին՝ Բհարատ Ռատնային։

Ատալ Բիհարի Վաջպային մահացել է 2018 թվականի օգոստոսի 16-ին Նյու Դելիում՝ 93 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Атал Бихари Ваджпаи на сайте http://parliamentofindia.nic.in
* Profile Govt. of India
* Profile at *BBC News*

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Հնդիկ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Հնդիկ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հնդիկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պադմա Բհուշան շքանշանի ասպետներ
Անդոկավան

**Անդոկավան**, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Քաջարան համայնքում։

## Պատմություն
Գյուղը Լեռնաձոր համայնքի մաս էր կազմում մինչ 2017 թվականի հունիսին կայացած վարչատարածքային բարեփոխումները, երբ ընդգրկվեց Քաջարան համայնք կազմում։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ
Անդոկավանի մոտ է գտնվում 4-րդ դարի Բաղաբերդ ամրոցը։

## Բնակչություն
Անդոկավանը ընդգրկված չի եղել Հայաստանի 2011 թվականի մարդահամարում։ 2017 թվականի բարեփոխումներից հետո Անդոկավանը ներառվեց ցուցակում, որի շնորհիվ իրականացվեց բնակչության թվաքանակի ճշգրտում։ 2017 թվականի դրությամբ գյուղն ուներ 118 բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակավայրի գյուղատնտեսական գործունեության հիմնական ուղղություններն են անասնապահությունը և դաշտավարությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Քաջարան համայնքի բնակավայրեր
Լենինավան

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ

**Լենինավան**, ավան Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում, Մարտակերտ շրջկենտրոնից 15 կմ հյուսիս-արևելք, Թարթառ գետի աջ ափին, հարթավայրում։

## Բնակչություն
Ավանն իր մեջ միավորում էր 5 գյուղեր և ուներ 5000 բացառապես հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր խաղողի մշակությամբ։ Ավանն ուներ ավելի քան 2000 հա խաղողի այգիներ։ Կար խաղողի նախնական մշակման ու գինու կոմբինատ, բույսերի սելեկտիկայի ու գենետիկայի Արցախի գիտահետազոտական կայան։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է Յուզբաշով բեկի կողմից և վերջինիս անունով կոչվել է Մարգուշավան։ 1954 թվականի հունիսի 30-ին վերանվանվել է Լենինավան։

### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։

## Հասարարակական կառույցներ
Ավանն ուներ 2 միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, 3 գրադարան, 4 մանկապարտեզ, 3 ճաշարան, փուռ, բաղնիք, խանութներ, հիվանդանոց։

## Տես նաև
* Մարաղայի կոտորած

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր
Բազմաղբյուր (այլ կիրառումներ)

**Բազմաղբյուր** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
* Բազմաղբյուր - գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ տարածաշրջանում,
* Բազմաղբյուր (Դերջանի գավառ) - ավան Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհի Մանանաղի գավառում, իսկ ապա ավան Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում կամ Վերին Դերջանի գավառակում։
Բեռնա (այլ կիրառումներ)

**Բեռնա** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
* Բեռնա (Կարսի գավառ) - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում,
* Բեռնա (Բաբերդի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։
Միխայիլ Բոնչ-Բրուևիչ

**Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Բոնչ-Բրուևիչ** (, ), խորհրդային ռադիոտեխնիկ, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1931)։

Բոնչ-Բրուևիչի գլխավորությամբ նախագծվել և 1922 թվականին Մոսկվայում կառուցվել է Կոմինտերնի անվան ռադիոկայանը։ 1919–1925 թվականներին ստեղծել է ջրային հովացմամբ գեներատորային հզոր ռադիոլամպի կոնստրուկցիան, մշակել ռադիոհեռախոսային կայանների սխեմաներ։ 1924–1930 թվականներին Բոնչ-Բրուևիչի ղեկավարությամբ մշակվել են ուղղորդված կարճալիք անտենաները, կառուցվել հեռավոր ռադիոկապի կարճալիք գծեր։

## Երկեր
* Собр․ трудов, М․–Л․, 1956 (имеется биографический очерк и список трудов)․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Օրյոլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Արթուր Մկրտչյան (ֆուտբոլիստ)

**Արթուր Մկրտչյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, Հայաստանի ազգային հավաքականի նախկին պաշտպան։ Հավաքականի կազմում մասնակցել է 25 հանդիպման։ Այս պահին Երևանի Փյունիկ ակումբի մարզչական շտաբում է որպես գլխավոր մարզչի օգնական։

## Ակումբային կարիերա
Արթուր Մկրտչյանը 1998-1999 թվականներին հանդես է եկել Ռուսաստանի առաջնության Մոսկվայի «Տորպեդո» և Սամարայի «Կռիլյա Սովետով» ակումբներում։

## Ազգային հավաքականի վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Arthur Mkrtchyan at National-Football-Teams.com
* 
* 

Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Գեղեցկության սրահ (ֆիլմ, 1985)

**«Գեղեցկության սրահ»** (), խորհրդային մելոդրամատիկ ֆիլմ, որը բեմադրել է Ալեքսանդր Պանկրատով-Չոռնին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի Ստեղծագործական չորրորդ միավորումում։ Պրեմյովերան տեղի է ունեցել 1986 թվականի մայիսի 12-ին ԿՀ առաջին ծրագրում։

## Սյուժե
Մոսկվա, 1980-ականների կեսեր։ Երկու լավագույն ընկերուհիները՝   Մարիա Իվանովան (Տատյանա Իվանովան) և Օֆելյա Ժուրավլյովա (Տատյանա Վասիլևա), աշխատում են հեղինակավոր վարսավիրանոցներում։ Օֆելյան շատ հաճախ է դժգոհում իր ընկերուհուն իր ամուսնուց՝ Իվան Անդրեևիչ Ժուրավլյովից (Գեորգի Բուրկով), որը Մոսկվայի կենդանաբանական այգում աշխատում է որպես անասնաբույժ։ Մինչդեռ Իվան Անդրեևիչը նվիրված է իր մասնագիտությանը, քանի որ նրանից է կախված շատ կենդանիների կյանքը, որոնցից մի քանիսը շատ թանկ են և հազվադեպ։ Նա օր ու գիշեր աշխատում է։ Արդյունքում Օֆելյան վիճում է Իվանի հետ և հեռանում նրանից՝ տեղափոխվելով ապրելու Մաշայի մոտ։ Մարիան որոշում է հաշտեցնել Օֆելյային իր ամուսնու հետ և սկսում է այցելել Իվանին կենդանաբանական այգում։ Մարիան և Իվան Անդրեևիչը, ի վերջո, սկսում են հասկանալ, որ չեն կարող ապրել առանց միմյանց։

## Դերերում
* Տատյանա Իվանովա, Տատյանա Վասիլևա, Եվգենի Լեոնով-Գլադշև – *առաջատար վարպետներ № 84 վարսավիրանոցում (Մաշա, Օֆելյա, Վադիմ)
* [[Գեորգի Բուրկով]] – *Իվան Անդրեևիչ Ժուրավլյով, Մոսկվայի կենդանաբանական այգու բժիշկ-անասնաբույժ
* Վլադիմիր Կենիգսոն – *Պյոտր Մաքսիմովիչ Լագունով, ամենածեր վարպետը № 84 վարսավիրանոցում (գեղեցկության սրահ)
* [[Իրինա Ալֆյորովա]] – *Լյալյա, Վադիմի կինը
* Նատալյա Կրաչկովսկայա – *Սոֆյա Միխայլովնա Կրեպկոսոլսկայա, № 84 վարսավիրանոց՝ «գեղեցկության սրահի տիրուհին» (վարիչ)
* Լյուդմիլա Գավրիլովա – *Նատալյա Դեդենկո, գեղեցկության սրահի վարպետ
* Մարիա Բուրկովա – *Կատյա, աշակերտ Մարիա Իվանովա
* [[Մարիա Վինոգրադովա]] – *Վերոչկա, հավաքարար գեղեցկության սրահում
* Վլադիմիր Սոշալսկի – *Գրիգորի Սերգեևիչ, Լյալյայի ընկեր
* Վյաչեսլավ Բարանով – *Սերյոժա, Կատյայի փեսացուն
* Գեորգի Մարտիրոսյան – ''Վիտյուշա, Նատալյայի ընկերը

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ելենա Զիկովա
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Պանկրատով-Չոռնի
* Բեմադրող օպերատոր՝ Դիլշատ Ֆաթխուլին
* Երգերի հեղինակ՝ Յուրի Անտոնով
* Երգերի հեղինակ՝ Վիկտոր Դյունին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Գեղեցկության սրահ» ֆիլմը «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում 
* «Салон красоты»  «Մոսֆիլմ» առցանց կինոթատրոնում
* 

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Զվարճալի պատմություններ (ֆիլմ, 1973)

**«Զվարճալի պատմություններ»** (), խորհրդային մանկական ֆիլմ, որը նկարահանել են լիտվացի երեք ռեժիսորներ՝ Ստասիս Մոտեյունասը, Ալգիմանտաս Կունդյալիսը, Գիտիս Լուկշասը Նիկոլայ Նոսովի սցենարով։

## Սյուժե
Ֆիլմը բաղկացած է երեք նովելներից, որոնք սյուժեով թույլ կապ ունեն միմյանց հետ՝ բոլորն էլ նվիրված լինելով Խորհրդային Լիտվայում դպրոցականների կողմից մետաղի ջարդոնի հավաքման թեմային։ Նովելների հիմքում ընկած են Նիկոլայ Նոսովի «Եվ ես օգնում եմ» (1956), «Գենայի մասին» և «Հեռախոս» (1947) պատմվածքները։

«Անդադրումը» առաջին նովելը պատմում է պրոֆեսոր քիմիկոսի թոռնուհու մասին, որը տնից փախել է իր անցկացրած քիմիական անհաջող փորձից հետո։

«Պլուտիշկա» երկրորդ նովելը պատմում է դպրոցականի մասին, որը խաբում է ծնողներին և ուսուցչուհուն։

«Հեռախոս» երրորդ նովելի հերոսներն են երկու աշակերտ ընկերներ, որոնք մետաղի ջարդոնի հավաքման համար որպես մրցանակ ստացել են երկու մանկական լարային հեռախոսային սարք։

## Դերերում
* Դայվա – Դայվա Դաույոտիտե (Daiva Daujotytė)
* Սիմաս Նարունաս – Ալեքսեյուս Դենիսովաս (Aleksejus Denisovas)
* Միկաս Կիկուտիս – Արթուրաս Պրավիլոնիս (Arturas Pravilonis)
* Գինտաս – Սերգեյուս Միխայլովաս (Sergejus Michailovas)
* Գինտասի մայրը – Գրաժինա Բալանդիտե (Gražina Balandytė)
* Գինտասի հայրը – Յոնաս Պակուլիս (Jonas Pakulis)
* Ուսուցիչ – Էուգենիա Պլեշկիտե (Eugenija Pleškytė)
* Պրոֆեսոր – Ստյապոնաս Կոսմաուսկաս (Steponas Kosmauskas)
* Դպրոցի փողային նվագախմբի դիրիժոր – Գեդիմինաս Գիրդվայնիս (Gediminas Girdvainis)

### Դրվագներում
* Մետաղի ջարդոն հավաքող – Արթուրաս Վեգիս (Artūras Vegys) 
* Արաս – Արաս Լուկշաս (Aras Lukšas) 
* Դպրոցի տնօրեն – Լեոնարդաս Զելչյուս  (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Նիկոլայ Նոսով
* Բեմադրող ռեժիսորներ՝ Ստասիս Մոտեյունաս, Ալգիմանտաս Կունդյալիս, Գիտիս Լուկշաս
* Գլխավոր օպերատոր՝ Ալգիմանտաս Մոցկուս
* Նկարիչ՝ Անտանաս Շակալիս
* Կոմպոզիտոր՝ Գեդրյուս Կուպրյավիչյուս
* Հնչյունային օպերատոր՝ Պետրաս Լիպեյկա
* Կոստյումների նկարիչ՝ Գրաժինա Ռամեյկայտե
* Մոնտաժող՝ Ա. Գրուոդենե

## Հերուստացուցադրումներ
ԽՍՀՄ-ում մինչև 1991 թվականը ֆիլմը բազմիցս ցուցադրվել է կենտրոնական հեռուստատեսությամբ։ Հետխորհրդային շրջանում ֆիլմը ցուցադրվել է «Նոստալգիա» հեռուստաալիքով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Զվարճալի պատմություններ» ֆիլմը Յութուբում

Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ընտանեկան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դպրոցի մասին
Ալեքսանդր Պոպով (ֆիլմ)

**«Ալեքսանդր Պոպով»** (), 1949 թվականի խորհրդային կենսագրական ֆիլմ։ Պրեմիերան կայացել է 1949 թվականի մայիսի 3-ին։

## Սյուժե
Կենսագրական ֆիլմ ականավոր ռուս ֆիզիկոս-էլեկտրատեխնիկ, ռադիոյի գյուտարար Ալեքսանդր Պոպովի կյանքի և գործունեության մասին։

## Դերերում
* Նիկոլայ Չերկասով – *[[Ալեքսանդր Պոպով]]
* Ալեքսանդր Բորիսով – *Պյոտր Նիկոլաևիչ Ռիբկին
* Կոնստանտին Սկորոբոգատով – *ծովակալ [[Ստեպան Մակարով|Մակարով]]
* [[Յուրի Տոլուբեև]] – *Պետրուշևսկի
* Վլադիմիր Չեստնոկով – *Լյուբոսլավսկի
* Բրունո Ֆրեյնդլիխ – *Մարկոնի
* Օսիպ Աբդուլով – *Այզեքս 
* Վիտալի Պոլիցեյմակո – *ինժեներ-էլեկտրիկ Լեմկե
* Լեոնիդ Վիվիեն – *ծովակալ Տիրտով
* Իլյա Սուդակով – *Մենդելեև
* Եֆիմ Կոպելյան – *մարքիզ Սոլյարի
* Պավել Պանկով – *Պոպովի աշակերտը
* Բորիս Սմիրնով – *էպիզոդ
* Ստեպան Կռիլով – *էպիզոդ

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսանդր Ռազումովսկի
* Ռեժիսորներ՝ Հերբերտ Ռապոպորտ, Վիկտոր Էյսիմոնտ
* Օպերատորներ՝ Անատոլի Նազարով, Եվգենի Շապիրո
* Նկարիչ՝ Իսահակ Մախլիս
* Կոմպոզիտոր՝ Յուրի Կոչուրով

## Տեխնիկական տվյալներ
* Գեղարվեստական ֆիլմ, սև-սպիտակ։

## Մրցանակներ
* Ստալինյան II աստիճանի մրցանակ (1951 թվական, ռեժիսորներ Հերբերտ Ռապապորտին և Վիկտոր Էյսիմոնտին, օպերատորներ Անատոլի Նազարովին և Եվգենի Շապիրոյին, դերասաններ Նիկոլայ Չերկասովին, Բրունո Ֆրեյնդլիխին, Ալեքսանդր Բորիսովին և Կոնստանտին Սկորոբոգատովին)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Замечания родных А. С. Попова к сценарию. Официальный сайт правнучки А. С. Попова.
* Фильм «Александр Попов» на сайте Staroe.tv *(видео)*

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1949 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Պիրոգով (ֆիլմ)

**«Պիրոգով»** (), խորհրդային սև-սպիտակ կինոֆիլմ, որը նկարահանել է Գրիգորի Կոզինցև։ Էկրան է բարձացել 1947 թվականին։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ռուս մարդաբան և վիրաբույժ, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1846) Նիկոլայ Իվանովիչ Պիրիգովի կյանքի և գործունեության մասին։ Մի քանի պատերազմների անմիջական մասնակից Պիրոգովը ռազմադաշտային վիրաբուժության հիմնադիրն է։ Նա է առաջինը (1847 թվականին) անզգայացմամբ ռազմի դաշտում վիրահատություն կատարել, ներմուծել անշարժ գիպսե վիրակապը, առաջարկել է մի շարք նոր վիրահատություններ։ Պիրոգովի գիտական աշխատությունները համաշխարհային ճանաչում են ստացել։

## Դերերում
* Կոնստանտին Սկորոբոգատով – *[[Նիկոլայ Պիրոգով|Պիրոգով]]
* Վլադիմիր Չեստնոկով – *Իպատով (նախատիպը՝ Ֆ. Ի. Ինոզեմցև)
* Օլգա Լեբզակ – *Վակուլինա
* Սերգեյ Յարով – *Սկուլաչենկո
* Գեորգի Գումիլևսկի – *Լուկիչ
* Նիկոլայ Չերկասով – *գնորդ Լյադով
* Պյոտր Լոբանով – *Տարասով
* Յակով Մալյուտին – *հսկիչ հոսպիտալում
* Ալեքսեյ Դիկի – *Պավել Նախիմով
* [[Տատյանա Պիլեցկայա]] – *Դաշա Սևաստոպոլսկայա
* Նիկոլայ Տրոֆիմով – *կարկանդակագործ
* [[Անդրեյ Կոստրիչկին]] – *ուշացած
* Սերգեյ Կարնովիչ-Վալուա – *գնչու կիթառահար
* Գեորգի Կոլոսով – *լրտես

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Յուրի Գերման
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Գրիգորի Կոզինցև
* Բեմադրող օպերատորներ՝  Անդրեյ Մոսկվին, Անատոլի Նազարով, Նաում Շիֆրին
* Կոմպոզիտոր՝ Դմիտրի Շոստակովիչ
* Բեմադրող նկարիչ՝ Եվգենի Ենեյ
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Միխայիլ Շոստակ

## Մրցանակներ
* 1948 թվականին ֆիլմի նկարահանող խմբին շնորհվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հատված «Պիրոգով» ֆիլմից
* «Պիրոգով» 

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1947 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Էյուբ Մամեդով

**Էյուբ Ալիաղա օկլի Մամեդով** , ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963)։ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ (1946)։

## Կենսագրություն
Էյուբ Մամեդովը ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 24-ին Բաքվում։ Էյուբ Մամեդովը ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 24-ին Բաքվում։ 1940 թվականին նշանակվել է այդ դպրոցի հատուկ առարկաների ուսուցիչ։ Նա այնտեղ աշխատել է մինչև 1942 թվականը։

1942-1945 թվականներին նա մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին ՝ Կովկասի պաշտպանությունից մինչև Բեռլին։ Պատերազմից հետո՝ 1946 թվականին, Նա ընդունվել է ԽՍՀՄ նկարիչների միություն։ Նույն թվականին ընդունվել է Սուրիկովի անվան Մոսկվայի պետական ակադեմիական արվեստի ինստիտուտի նկարչության ֆակուլտետ։

1949 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի նկարիչների միություն, իսկ 1950 թվականին դարձել է համամիութենական ցուցահանդեսների մասնակից։ Ավարտելուց հետո նա վերադառնել է Ադրբեջան ՝ սկսելով իր ստեղծագործական ուղին ՝ զուգորդվելով մանկավարժական և սոցիալական գործունեության հետ։ Մոտ քառասուն տարի դասավանդել է Ազիմ Ազիմզադեի անվան արվեստի դպրոցում, իսկ 1965-1975 թվականներին աշխատել է որպես այս ուսումնական հաստատության տնօրեն։

ԽՍՀՄ նկարիչների միության 1-ին համագումարից մինչև 5-րդ համագումար ընտրվեց ԽՍՀՄ նկարիչների միության կենտրոնական հեղափոխական հանձնաժողովի անդամ։

Էյուբ Մամեդովը մահացել է 1994 թվականի օգոստոսի 27-ին Բաքվում, 73 տարեկան հասակում։

## Աղբյուրներ
* Архив семьи Эюба Мамедова
* Паша Гаджиев. «Эюб Мамедов», Тбилиси, 1971.
* Гашим Раджабов. Биография Эюба Мамедова. 2009

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Ժամացույցը կանգնել է կեսգիշերին

**«Ժամացույցը կանգնել է կեսգիշերին»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմի թեմային։ Ստեղծվել է «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայում։ Պրեմիերան խորհրդային կինոթատրոններում տեղի է ունեցել 1959 թվականի փետրվարի 27-ին։

## Սյուժեն
Ֆիլմի սյուժեի հիմքում իրական իրադարձություններ են, որոնք տեղի են ունեցել գերմանական զորքերի կողմից բռնազավթված Մինսկում, մասնավորապես Ելենա Մոզանիկի գլխավորությամբ պարտիզանների գործողությունը, որի նպատակն էր սպանել Բելառուսիայի գլխավոր օկրուգի ռեյխսկոմիսարիատի գեներալ-կոմիսար Օստլանդ Վիլհելմ Կուբեին։

Ֆիլմի սյուժեի համաձայն՝ պարտիզանների ջոկատը Հաննա Չյոռնայայի (Մարիա Օսիպովա) ղեկավարության և անփորձ հետախույզ Մարինա Կազանիչի մասնակցությամբ պետք է ոչնչացնի Մինսկի գաուլյայթեր Վիլհելմ ֆոն Կաունիցին։

## Դերերում

## Մրցանակներ
Կիևի կինոփառատոնում ֆիլմն ստացել է երրորդ մրցանակը, իսկ Մարգարիտա Գլադունկոյին շնորհվել է առաջին մրցանակը։

## Հետաքրքիր փաստեր
* 1974 թվականին ֆիլմը վերականգնվել է Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում։
* Ֆիլմի թողարկման տարում այն դիտել է ավելի քան 35 մլն հեռուստադիտող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմը Film.ru կայքում

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Մանրադիտակ (ֆիլմ)

«**Մանրադիտակ**» (), Վասիլի Շուկշինի պատմվածքը, որը գրվել է 1969 թվականին։ Նա պատմում է գյուղի բնակիչ Անդրեյ Երինի մասին, որը խնայած գումարով մանրադիտակ է գնում։ Ստեղծագործությունը ներառվել է «Հայրենակիցներ» () պատմվածքների ժողովածուում։

## Սյուժե
Մի օր Անդրեյ Երինը, որը մի փոքրիկ արհեստանոցի ատաղձագործ է, գալիս է տուն և իր կնոջը՝ Զոյային, պատմում է, որ ինքը կորցրել է 120 ռուբլի՝ դրանով իսկ արժանանալով նրա զայրույթին։ Մեկ շաբաթ անց, երբ Զոյան հանգստացել էր, ուշ երեկոյան Անդրեյը տուն է բերում մի մանրադիտակ։  Գլխավոր պրոտագոնիստը Զոյային ասում է, որ դա իրեն տվել են որպես մրցանակ։ Մանրադիտակը փոխում է Անդրեյ կյանքը։ Այժմ ամեն օր՝ աշխատանքային հերթափոխից հետո, նա փորձեր է կատարում։ Բայց մի օր նրանց տուն է գալիս Անդրեյի  հարբած ընկեր՝ Սերգեյ Կուլիկովը։ Սերգեյն ակամա մատնում է ընկերոջը։ Նրա խոսքերից Զոյան հասկանում է, որ ամուսինը գնել է մանրադիտակն այն նույն 120 ռուբլով։ Անդրեյը վտարում է Կուլիկովին, բայց հետո նրա հետ գնում է խմելու։ Հաջորդ օրը նա գալիս է և իմանում, որ կինը կինը մանրադիտակը տարել է վաճառելու։ Նա վշտանում է, բայց հետո որդուն ասում է, որ նա լավ սովորի։

## Քննադատություն
«Մանրադիտակ» պատմվածքի թեմատիկ դաշտը ձևավորում են «անհաղորդակցության, հոգու անհանգստության, սեփական ես-ի որոնումների, նոր իրականության բացահայտման թեմաները»։ Շուկշինը ցույց է տալիս, թե ինչպես է գործնական իմաստով անօգուտ կախարդանքը մարդու կյանք վերադարձնում շրջապատի հանդեպ հետաքրքրությունը, զգացմունքայնությունը, հարգանքը, ինքն իրեն որպես անհատ դրսևորելու հնարավորությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Василий Шукшин. Критика. Характеристика прозы Шукшина

Կատեգորիա:Վասիլի Շուկշինի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1969 գրքեր