«Աշխատանքի վետերան» մեդալ

**«Աշխատանքի վետերան» մեդալը** Խորհրդային Միության պետական պարգև, որը սահմանվել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1974 թվականի հունվարի 18-ի հրամանագրով՝ պարգևատրելու բանվորներին, կոլտնտեսականներին և աշխատակիցներին երկարաժամկետ բարեխիղճ աշխատանքի համար։

## Պատմություն
Մեդալը սահմանվել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1974 թվականի հունվարի 18-ից «Աշխատանքի վետերան» մեդալի վերաբերյալ կանոնակարգ» հրամանագրով։ 1974 թվականի մայիսի 20-ին հաստատվեց ««Աշխատանքի վետերան» մեդալի առաջադրման և հանձնման կարգի վերաբերյալ հրահանգները»։ 1976 թվականի հոկտեմբերի 26-ին հրահանգներում կատարվեցին փոփոխություններ, որոնցով ընդլայնվեց պարգևատրման իրավունք ունեցող անձանց շրջանակը։ 1974 թվականի սեպտեմբերի 25-ին հրամանագիր է հրապարակվել իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, իսկ 1977 թվականի հուլիսի 8-ից՝ ներքին գործերի մարմինների զինծառայողների և հրամանատարական կազմի թեկնածուների առաջադրման մասին։ Մեդալի կանոնադրության վերջին վերանայումը կատարվել է 1983 թվականի օգոստոսի 12-ին։

2006 թվականի հունիսի 30-ին հրամանագրում փոփոխություններ կատարվեցին, որոնց համաձայն՝ այս մեդալի շնորհումը Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում պաշտոնապես դադարեցվեց։

Մեդալի դիզայնը ստեղծել է Գոզնակի նկարիչ Սերգեյ Ակիմովիչ Պոմանսկին։ Ընդհանուր առմամբ շնորհվել է մոտավորապես 39,197,100 մրցանակ։

## Մեդալի կանոնակարգեր
Մեդալը սահմանվել է աշխատողներին պարգևատրելու համար «ազգային տնտեսության, գիտության, մշակույթի, հանրային կրթության, առողջապահության, ինչպես նաև պետական ​​​​մարմիններում և հասարակական կազմակերպություններում երկարատև բարեխիղճ աշխատանքի համար»։ Մեդալը շնորհվում էր «աշխատողներին, կոլտնտեսներին և աշխատողներին՝ ի նշան նրանց աշխատանքային նվաճումների՝ երկարամյա ծառայության կամ տարիքային կենսաթոշակի համար անհրաժեշտ ծառայության ժամկետին հասնելուց հետո»։

Մեդալը շնորհվել է «ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության անունից՝ Միութենական և Ինքնավար Հանրապետությունների Գերագույն Խորհուրդների նախագահությունների, մարզային, նահանգային, ինչպես նաև Ժողովրդական պատգամավորների Մոսկվայի, Լենինգրադի և Կիևի քաղաքային խորհուրդների գործադիր կոմիտեների կողմից»։

Մեդալի շնորհման միջնորդությունները ներկայացրել են «ձեռնարկությունների, հիմնարկների և կազմակերպությունների վարչակազմը, կուսակցական և արհմիութենական կազմակերպությունները, շրջանային, քաղաքային կուսակցական և խորհրդային մարմինները»։

Մեդալը շնորհվում էր այն անձանց, ովքեր պարգևատրման հրամանագրից առաջ տարիքի պատճառով թոշակի էին անցել և շարունակել էին աշխատել կամ զբաղվել հասարակական գործունեությամբ: Մրցանակին կարող էին դիմել նաև այլ տեսակի կենսաթոշակ ստացողները, որոնք շարունակել էին աշխատել թոշակի անցնելուց հետո։

Մեդալը շնորհվել է մրցանակակիրներին, «որպես կանոն, այն աշխատանքային կոլեկտիվներում, որտեղ նրանք աշխատում են»։

Մեդալը կրում էին կրծքավանդակի ձախ կողմում և գտնվում էր «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում քաջարի աշխատանքի համար» մեդալից հետո։

### Մեդալի շնորհում անվտանգության ուժերում
ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1974 թվականի սեպտեմբերի 25-ի հրամանագրի համաձայն՝ ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարին և ռազմական շրջանների, հակաօդային պաշտպանության շրջանների, զորքերի խմբավորումների և նավատորմերի զորքերի հրամանատարին, Ռուսաստանի ՆԳ նախարարին և ԽՍՀՄ ՊԱԿ նախագահին իրավունք տրվեց ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին նախագահության անունից «Աշխատանքի վետերան» մեդալով պարգևատրել համապատասխանաբար ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի նախարարության ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների, հաստատությունների, զորամասերի, կազմավորումների աշխատողներին և աշխատակիցներին։ 1977 թվականի հուլիսի 8-ի հրամանագրով թույլատրվեց «Աշխատանքի վետերան» մեդալով պարգևատրել ներքին գործերի մարմինների շարքային և հրամանատարական կազմի սպաներին՝ «կենսաթոշակ կամ ծերության տարիք նշանակելու համար անհրաժեշտ ծառայության ստաժին հասնելուց հետո»։

## Մեդալի նկարագրությունը
Մեդալը պատրաստված էր արծաթապատ տոմբակից և ուներ 34 մմ տրամագծով կատարյալ շրջանի ձև։ Դիմերեսին, տարամիտվող ճառագայթների ֆոնի վրա, բարձրացված էր «ԽՍՀՄ» գրությունը և դափնու ճյուղի, մուրճի և մանգաղի  ռելիեֆային պատկերը։ Մեդալի ներքևի մասում, շրջագծի երկայնքով, ժապավենի ուրվագծին, գրված էր «Աշխատանքի վետերան»։ Մեդալի դիմերեսը օքսիդացված էր։ Հակառակ կողմում, մուգ բաց ֆոնի վրա, չորս տողով բարձրացված էր «Երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար» գրությունը։ Մեդալը շրջանակված էր եզրագծով։ Եզրագիծը և օղակը միացնում էին մեդալը հնգանկյուն շերտի, որը ծածկված էր 24 մմ լայնությամբ մետաքսե մուարե ժապավենով՝ մեկ մուգ մոխրագույն երկայնական շերտով, մեկ բաց մոխրագույն շերտով և երեք նեղ, հերթագայող սպիտակ ու կարմիր երկայնական շերտերով։ Մուգ մոխրագույն շերտի լայնությունը 7 մմ էր, բաց մոխրագույն շերտի լայնությունը՝ 8 մմ։ Ժապավենը եզրագծված էր նեղ սպիտակ շերտերով։ Բլոկն ուներ մեդալը հագուստին ամրացնելու հարմարանք։

Կլորացված եզրը միաձույլ դրոշմված էր։ Այն սովորաբար կրում էր Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանի դրոշմանիշը, սովորաբար հակառակ կողմում՝ երեք փոքր դրոշմված տառերի տեսքով՝ «ЛМД»։ Որոշ մեդալներ արտադրվում էին երկու կողմերում էլ դրոշմով կամ առանց դրա։

Սկզբում մեդալը պատրաստվում էր դիմերեսը սևացնելով և արծաթացնելով, սակայն հետագա տարիներին այն թողարկվել է առանց դրանց։ Դա, հավանաբար, պայմանավորված էր սևացնելու և արծաթացնելու բարձր արժեքով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Veteran_truda_1.jpg|Մեդալի դիմերես
Պատկեր:Veteran_truda_2.jpg|Մեդալի հակառակ կողմ
Պատկեր:Посвідчення_Ветерана_праці.jpg|Մեդալի համար տրվող վկայական
Պատկեր:Медаль_Ветеран_труда.jpg|Մեդալի համար տրվող վկայական


## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Պարգևներ ըստ երկրի