Վանկուվերում ավտոմեքենայի վրաերթով հարձակում (2025)

2025 թվականի ապրիլի 26-ին ավտոմեքենայով հարձակում է տեղի ունեցել «Լապու Լապուի օրվա» փառատոնի ժամանակ, որը ֆիլիպինյան ժառանգության հանրային տոնակատարություն է Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի Վանկուվեր քաղաքում: Հարձակման հետևանքով զոհվել է տասնմեկ մարդ, ևս երկու տասնյակը վիրավորվել են՝ դառնալով Վանկուվերի պատմության ամենամահաբեր հարձակումը: 2018 թվականին Տորոնտոյի ավտոֆուրգոնի հարձակմանը զուգահեռ։ Այս հարձակումը համարվում է Կանադայի պատմության մեջ ավտոմեքենայով վրաերթի ամենամահաբեր միջադեպը:

Համաձայն Վանկուվերի ոստիկանական բաժանմունքի տեղեկառվության, ավտոմեքենայի վրա հարձակումը ահաբեկչական գործողություն չի եղել։

## Նախապատմություն
«Լապու Լապուի օրը» ֆիլիպինյան տոնակատարություն է, որը կոչվում է Լապու-Լապուի՝ մակտան ղեկավարի անունով, որը պայքարել է իսպանական գաղութացման դեմ և հիշատակում է ցեղապետի և նրա դաշնակիցների հաղթանակը Ֆերդինանդ Մագելանի և նրա ուժերի դեմ 1521 թվականին Մակտանի ճակատամարտում: Բրիտանական Կոլումբիան պաշտոնապես ճանաչել է միջոցառումը 2023 թվականին, և ֆիլիպինյան կանադացիների համար ամենամյա փառատոն է։ Ֆիլիպինցիները մեծ ներկայություն ունեն Վանկուվերում, և նահանգում ճանաչվելուց հետո, ամեն տարի տոնում են «Լապու Լապուի օրը»։

Վանկուվերի քաղաքային խորհրդի երկու անդամների խոսքով, անցկացման վայրը շրջափակված չի եղել քաղաքային աղբատարներով, ինչպես դա եղել է նախորդ քաղաքային փառատոների ժամանակ: Ըստ Վանկուվերի ոստիկանական բաժանմունքի ժամանակավոր ղեկավար Սթիվ Ռայի, ոստիկանությունը Վանկուվերի քաղաքապետարանի և փառատոնի կազմակերպիչների հետ անցկացրել է փառատոնի անվտանգության գնահատում և որոշել, որ միջոցառման կամ ֆիլիպինյան համայնքի համար սպառնալիքներ չկան՝ նշելով, որ նախորդ տարվա փառատոնը «զրոյական խնդիրներ» է ունեցել։ Հաջորդ առավոտ նախատեսված Vancouver Sun Run վազքը շարունակվել է ոստիկանական ներկայությամբ այն բանից հետո, երբ Վանկուվերի ոստիկանական բաժանմունքը որոշել է, որ հասարակական անվտանգությանը սպառնացող շարունակական վտանգ չկա։

Հարձակումը տեղի է ունեցել 2025 թվականին Կանադայի դաշնային ընտրություններից երկու օր առաջ:  Նոր Դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ Ջագմիթ Սինգհը մասնակցել է փառատոնին և հեռացել հարձակումից րոպեներ առաջ։

## Հարձակում
2025 թվականի ապրիլի 26-ին, Խաղաղօվկիանոսյան ժամային գոտու մոտավորապես ժամը 20:14-ին, սև Audi Q7 ամենագնաց է մեծ արագությամբ ընթացել Ֆրեյզեր փողոցի Արևելյան 41-րդ պողոտայի հարավային հատվածով: Փողոցը վերածվել էր սննդի մեքենաների գոտու՝ ծառայելու Լապու-Լապու օրվա երեկույթին, որն անցկացվել է հարակից Ջոն Օլիվերի միջնակարգ դպրոցում։ Ավտոմեքենան՝ մեծ արագությամբ մխրճվել և անցել է բազմության միջով։ Ականատեսները նկարագրել են, թե ինչպես են մարմինները շօրտվել մեքենայի հետ բախվելուց, իսկ տեսանյութերում երևում են բեկորներ և զոհեր, որոնք ցրված են ճանապարհի երկայնքով հարձակումից հետո։

## Զոհեր
Զոհվել է 5-ից 65 տարեկան 11 մարդ, ևս 24-ը վիրավորվել են, որոնցից ոմանց վիճակը ծանր է: Ապրիլի 27-ի դրությամբ զոհերից մի քանիսի ինքնությունը պարզված չէ։ Վանկուվերի գլխավոր հիվանդանոցն ընդունել է մի քանի զոհ և հայտարարել նարնջագույն ծածկագիր՝ ցույց տալով զանգվածային զոհերի միջադեպ։ Հաջորդ օրը Առողջապահության նախարարությունը հաստատել է, որ 32 մարդ (այդ թվում՝ 11 մահացած) հոսպիտալացվել է, իսկ 17 հոգի այդ պահին մնացել է հիվանդանոցում։

Մահացած զոհերի թվում է եղել 34-ամյա բրազիլացի երաժիշտ Կլարա «Կիրա» Գանապոլ Սալիմը՝ կառնավալային «Marcha Nerd» խմբի հիմնադիրներից մեկը։

## Մեղադրյալ
Վարորդը՝ Քայ-Ջի Ադամ Լոն 30-ամյա մի տղամարդ է Վանկուվերից, բռնվել է անցորդների կողմից՝ փախուստի փորձից ժամանակ, ինչից հետո ոստիկանները նրան բերման են ենթարկել։

Ենթադրվում է, որ նա գործել է միայնակ և եղել է մեքենայի միակ ուղևորը։ Վանկուվերի ոստիկանությունը հաստատել է, որ մեղադրյալը ոստիկանության և առողջապահության ոլորտի մասնագետների հետ «հոգեկան առողջության հետ կապված» շփվելու զգալի պատմություն ունի, սակայն նա նախկինում քրեական անցյալ չի ունեցել։ Ոստիկանությունը հերքել է ահաբեկչությունը՝ որպես միջադեպի շարժառիթ։

2024 թվականի հունվարի 28-ին Լոյի 31-ամյա ավագ եղբորը՝ Ալեքսանդրին, մահացած են գտել Արևելյան Վանկուվերում գտնվող Քենսինգթոն-Սիդար Քոթեջ տարածքում գտնվող իրենց տանը: 39-ամյա Դուայթ Ուիլյամ Քեմաչը, ով նույնպես Արևելյան Վանկուվերից է, մեղադրվել է երկրորդ կարգի սպանության մեջ՝ 2024 թվականի հոկտեմբերին, բայց իրեն մեղավոր չի ճանաչել: Դատավարություն է սպասվում։

Լոն կազմակերպել է առցանց դրամահավաք՝ իր եղբոր հուղարկավորության ծախսերը հոգալու համար և ստացել է ավելի քան 9000 դոլար նվիրատվություն: 2024 թվականի օգոստոսին Լոյի մայրը ինքնասպանության փորձ է կատարել և մեկ ամիս հիվանդանոցում է անցկացրել։ Ադամ Լոն կազմակերպել է հերթական առցանց դրամահավաքը։

Հարձակումից ժամեր առաջ ընտանիքի անդամը դիմել է հոգեբուժական բաժանմունք և հայտնել Լոյի հոգեկան առողջության վատթարացման մասին: Նա, կարծես, տառապել է զառանցանքներից և պարանոյայից: Առայժմ անհայտ է, թե հոգեբուժական բաժանմունք արդյոք որևէ գործողություն ձեռնարկել է, թե ոչ։

## Քրեական վարույթ
Լոյին մեղադրանք է առաջադրվել *Քրեական օրենսգրքի* 235-րդ հոդվածով երկրորդ աստիճանի սպանության ութ կետով և ապրիլի 27-ի կեսօրից հետո դատարան է ներկայացել է գրավի վերաբերյալ նիստին: Լոն կշարունակի մնալ ոստիկանական կալանքի տակ՝ գրավի դիմում չներկայացնելուց հետո։ Լոյի հաջորդ դատական նիստը Բրիտանական Կոլումբիայի նահանգային դատարանում նշանակված է մայիսի 26-ին Վանկուվերի ոստիկանությունը նշել է, որ, հավանաբար, լրացուցիչ մեղադրանքներ կառաջադրվեն, քանի որ հետաքննությունը շարունակվում է զոհերի ինքնությունը պարզելու համար։

## Արձագանք
Բազմաթիվ տեղական և ազգային քաղաքական գործիչներ իրենց ցավակցություններն են հայտնել, այդ թվում՝ վարչապետ Մարկ Քարնին, դաշնային Պահպանողական կուսակցության առաջնորդ Պիեռ Պոլիևրը, դաշնային Նոր Դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ Ջագմիթ Սինգհը, որը ներկա է եղել փառատոնին և հեռացել էր հարձակումից առաջ․ գեներալ-նահանգապետ Մերի Սայմոնը, Բրիտանական Կոլումբիայի վարչապետ Դեյվիդու Էլբերբիորը և դաշնային Կանաչների կուսակցության համաառաջնորդ Էլիզաբեթ Մեյը։ Վանկուվերի ոստիկանական բաժանմունքի ժամանակավոր ղեկավար Սթիվ Ռայը հարձակումը նկարագրել է որպես «մեր քաղաքի պատմության ամենամութ օրը»։ Մեծ Բրիտանիայի Թագավոր Չարլզ III-ը ցավակցություն է հայտնել և հայտարարության մեջ ասել, որ ինքը և թագուհի Քամիլան «խորապես վշտացել են» հարձակման մասին լսելով: 

Հարձակումից հետո Մարկ Քարնին չեղարկել է Կանադայի լիբերալ կուսակցության նախընտրական միջոցառումները Կալգարիում և Ռիչմոնդում և ապրիլի 27-ին այցելել է հարձակման վայր, հանդիպել է զոհերի հարազատների հետ և մասնակցել եկեղեցական արարողությանը: Պոլիևրը չնախատեսված այց է կատարել Միսիսոգայի եկեղեցի` հանդիպելու ֆիլիպինյան համայնքի անդամներին: Սինգհը չեղարկել է իր ծրագրված ելույթները ապրիլի 27-ին։

Վանկուվերում Ֆիլիպինների գլխավոր հյուպատոսությունը ցավակցություն է հայտնել։ Ֆիլիպիններում նախագահ Բոնգբոնգ Մարկոսը, փոխնախագահ Սառա Դուտերտեն և մի քանի սենատորներ իրենց տխրությունն ու վրդովմունքն են հայտնել հարձակման առնչությամբ, ինչպես նաև ցավակցություն հայտնել զոհերի համար։

«Վանկուվեր Ուայթքեփս» ֆուտբոլային ակումբը ապրիլի 26-ին «Մինեսոտա Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղից առաջ մեկ րոպե լռությամբ հարգել է հարձակման զոհերի հիշատակը և պահել Ֆիլիպինների դրոշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2025 Կանադայում
Կատեգորիա:2025 զանգվածային սպանություններ
Կատեգորիա:2025 հանցագործություններ