open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դենիել Փոութեր

[thumb|Փոութերը MTV Asia Awards-ի ժամանակ, 2006 թվական, [Բանգկոկ, Թաիլանդ]]
**Դենիել Փոութեր** (, 25 փետրվարի 1971, Վերնոն), կանադացի երգիչ, որը հայտնի է դարձել՝ շնորհիվ Bad Day սուպերհիթի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1971 թվականի փետրվարի 25-ին Վերնոն քաղաքում (Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա)։ Մանուկ տարիներին ջութակ և դաշնամուր է նվագել։

Փոութերի առաջին ձայնասկավառակը՝ *[[I'm Your Betty]]*-ն, թողարկվել է 2000 թվականին սահմանափակ քանակությամբ, ներառում էր 10 երգ և նրանցից 2-ը՝ «More Than I»-ը և «Negative Fashion»-ը հայտնվել են *Higher Ground* հեռուստաշոուի ժամանակ։

Փոութերի առաջին սինգլը՝ «Bad Day»-ը, առաջին անգամ թողարկվել է Եվրոպայում 2005 թվականի կեսերին՝ կանխորոշելով երկրորդ սկավառակի՝ *[[Daniel Powter (ձայնասկավառակ)|Daniel Powter]]*-ի թողարկումը։ Warner Bros. Records ընկերությունը այդ սինգլն ընտրել էր ողջ ձայնասկավառակի առևտրային շրջանառությունը ապահովելու համար, իսկ հետո Coca-Cola-ն ընտրեց երգը՝ որպես իրենց գովազդային հոլովակի երաժշտական ուղեկցություն։

«Bad Day» երգը գրավել է առաջին հորիզոնականը ''Billboard'' Hot 100-ում (5 շաբաթ № 1 2006 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին), Adult Top 40 և Adult Contemporary չարթերում՝ Փոութերին դարձնելով առաջին կանադացի երգիչ-մենակատարը Բրայան Ադամսից հետո, որը գլխավորել է ԱՄՆ-ի գլխավոր չարթը։ Երգը գլխավորել է հիթ-շքերթները նաև Կանադայում։ Հետագայում այլ երգերի հետ Փոութերը նույն հաջողությունը չունեցավ, նրանցից և ոչ մեկը առաջին տեղը չգրավեց որևէ չարթում։

2006 թվականին Փոութերը անվանվեց տարվա լավագույն արտիստ (*New Artist of the Year*) և ստացավ կանադական Juno Awards մրցանակը, ինչպես նաև առաջադրվեց *Best International Breakthrough Act* մրցանակին BRIT Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ։

«Bad Day» երգը առաջադրվեց 2006 թվականին *Billboard* Music Awards մրցանակին՝ որպես տարվա սինգլ (*Hot 100 Single of the Year*), ինչպես նաև *[[Billboard]]* ամսագրի կողմից ճանաչվեց 2006 թվականի լավագույն երգ (*Song of the year*): 2007 թվականին արժանացել է Գրեմի մրցանակի *Տղամարդու լավագույն կատարում* անվանակարգում։

2009 թվականի դեկտեմբերին Billboard ամսագիրը Փոութերին անվանեց տասնամյակի կատարող՝ ըստ *One-Hit Wonder*-ի, այսինքն՝ այնպիսի կատարողների, որոնց երկու հիթերը չեն բարձրացել 25-րդ հորիզոնականից բարձր գերհաջողակ առաջին սինգլից հետո։

## Սկավառակագրություն
### Ձայնասկավառակներ

#### Ստուդիական ձայնասկավառակներ
* I'm Your Betty՝ 2000
* Daniel Powter (ձայնասկավառակ)՝ 2005 (№ 9 в Billboard 200)
* Under the Radar՝ 2008
* Turn on the Lights՝ 2012

#### Հավաքածուներ
* *B-Sides*՝ 2007
* *Best of Me*՝ 2010

### Սինգլներ
* «Bad Day»՝ 2005 (№ 1 ԱՄՆ-ում և Իռլանդիայում, № 2 Մեծ Բրիտանիայում, № 3 Ավստրալիայում և Ֆրանսիայում, № 7 Կանադայում)
* «Free Loop (One Night Stand)»՝ 2005 (№ 11 Կանադայում)
* «Lie to Me»՝ 2006
* «Love You Lately»՝ 2006
* «Next Plane Home»՝ 2008
* «Best of Me»՝ 2009
* «Crazy All My Life»՝ 2013

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* [Դենիել Փոութերը [Թվիթեր] կայքում]

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգիչներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 25 ծնունդներ
Քարակերտ

**Քարակերտ**, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում։ Գտնվում է քարքարոտ հարթավայրում, մարզկենտրոնից 28 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1110 մ։

Նախկինում ունեցել է Կարմրաշեն անվանումը։ Քարակերտ է անվանվել 1965 թվականի հունվարի 21-ին։

## Բնակչություն
Քարակերտի ազգաբնակչության փոփոխությունը։ Բնակչության աճը կատարվել է նախկին Թալինի և Անիի շրջաններից տեղափոխվածների հաշվին։ Մարդիկ այստեղ են հաստատվել դեռևս 15-րդ դարից։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է խաղողագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Համայնքային կյանք
Քարակերտում գործում է 2 դպրոց, 2 մանկապարտեզ, համայնքային կենտրոն, հոգևոր մշակույթի կենտրոն, Բուժամբուլատորիա, առկա են խաղահրապարակներ։

## Տես նաև
* Քարակերտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Կիպրաս Պետրաուսկաս

**Կիպրաս Պետրաուսկաս** (), լիտվացի խորհրդային երգիչ (քնարադրամատիկական տենոր)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1950 թ.)։ Միկաս Պետրաուսկասի եղբայրը, որին աշակերտել է Լիտվայի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (1951 թվականից)։

## Կենսագրություն
1911 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիան Ս․ Ի. Գաբելի երգեցողության դասարան)։ Բեմելը՝ 1906 թ., Վիլնյուսում, Միկաս Պետրաուսկասի «Բիրուտե» օպերայում։ 1911- 1920՝ Պետրոգրադի Սարիինյան թատրոնի մենակատար (Պիոտրովսկի ազգանունով)։ Լիտվական ազգային օպերային թատրոնի (Կաունասում, այժմ՝ Լիտվայի օպերայի և բալետի թատրոն Վիլնյուսում) կազմակերպիչներից է, որի մենակատարն էր մինչև 1958 թ.։ Պետրաուսկասի լավագույն ղերերգերից է Ինքնակոչը (Սուսորգսկու «Բորիս Գոդունովը», ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951)։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել արտասահմանում (1925-1928՝ Ֆ․ Շալյապինի հետ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվացի երգիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լիտվական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կուրզուն

** Կուրզուն** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեսչանայա գետի ձախ ափով՝ 214 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերի՝ մինչև Բարնաուլ թափվելը։ Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200312115100007927**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115100792**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կուրկուրե

** Կուրկուրե** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Արգուտ գետի աջ ափով՝ 68 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - ** 13010100312115100004820**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - ** 115100482**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.01.003**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Անձրևվարդ

**Անձրևվարդ**, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն անձրև և վարդ բառերից։ Նշանակում է «վարդ է անձրևում, անձրևի պես վարդ է թափում»։

## Գործածություններ
* Անձրևվարդ, հիշված 1684 թվական։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Միխայիլ Պետրաշևսկի

**Պետրաշևսկի (Բուտաշևիչ-Պևորաշևսկի) Միխայիլ Վասիլևիչ** (, ), ռուս հեղափոխական, ուտոպիստ-սոցիալիստ։ Ազնվական։

Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1841 թվականին)։ Գրել է (մասնակցել են նաև Վ․ Ն․ Մայկովը, Ռ․ Ռ․ Շտրանդմանը և ուրիշներ) և խմբագրել «Կարմաննի սլովար ինոստրաննիխ սլով» () օտար բառերի առձեռն բառարանը (երկրորդ հրտատարակչություն, 1846 թվական), որտեղ արծարծվել են դեմոկրատ, և մատերիալիստ, գաղափարներ, ուտոպիական սոցիալիզմի սկզբունքներ։ 1844 թվականից Պետրաշևսկի բնակարանը եղել է առաջադեմ մտավորականների հավաքատեղի, (1845 թվականից ամեն ուրբաթ օր՝ »)։ «Պյատնիցաների» մասնակիցները (տես Պետրաշևականներ) օգտնվում էին Պետրաշևսկու գրադարանում պահվող արգելված գրականությունից ուտոպիական սոցիալիզմի, հեղափոխական շարժումների պատմության են վերաբերյալ)։ Պետրաշևսկին ֆրանսացի ուտոպիստ-սոցիալիստ Շ․ Ֆուրիեի հետևորդն էր, հանդես է եկել Ռուսաստանի քաղաքական կարգի դեմոկրատացման և գյուղացիներին հողով ազատագրելու պահանջով։ 1849 թվականին ձերբակալվել է, դատապարտվել գնդակահարության, որը փոխարինվել է ցմահ աքսորով (Արևելյան Սիբիր)։ 1856 թվականից ազատ աքսորաբնակ էր, ապրել է Իրկուտսկում, հրատարակել է «Ամուր» թերթը (1860 թվական)։ Տեղական իշխանությունների կամայականությունների դեմ ելույթի համար 1860 թվականին աքսորվել է Մինուսինսկի գավառ, որտեղ և մահացել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պետրաշևականներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Նիկոլայ Պետրով (գիտնական)

**Նիկոլայ Պավլովիչ Պետրով** (, ), երկաթուղային տրանսպորտի բնագավառի ռուս գիտնական, ինժեներ։ Պետերբուրգի ԳԱ պատվավոր անդամ (1894 թվական), ինժեներ-գեներալ- լեյտենանտ։

Ավարտել է Պետերբուրգի ինժեներական ակադեմիան (1858 թվական)։ Ստեղծել է յուղման հիդրոդինամիկական տեսության հիմունքները, ձևակերպել յուղման ժամանակ շփման օրենքը։ Դրանք ամփոփող «Շփումը մեքենաներում և յուղող հեղուկների ազդեցությունը դրա վրա» (1883 թվական) աշխատության համար արժանացել է Լոմոնոսովի անվան մրցանակի (1894 թվական)։ Աշխատությունները վերաբերում են մեքենաների և մեխանիզմների տեսությանը, երկաթուղային տրանպորտին։ Մասնակցել է Տրանսսիբիրյան երկաթուղու շինարարությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս մեխանիկներ
Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ
Mirrors (երգ)

«**Mirrors**», ամերիկացի երգիչ Ջասթին Թիմբերլեյքի երգը։ Այն թողարկվել է 2013 թվականի փետրվարի 11-ին որպես նրա «The 20/20 Experience» կոչվող երրորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Ջասթի Թիմբերլեյքի, Թիմբալենդի և J-Roc-ի կողմից։

Երգը գլխավորել է բազմաթիվ միջազգային հիթ շքերթներ, իսկ ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ շքերթում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։ Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Ֆլորիա Սիգիզմոնդին, ներկայացվել է 2013 թվականի մարտին։ Տեսահոլովակը MTV Video Music Awards 2013-ում ստացել է «Տարվա տեսահոլովակ» մրցանակը։

## Երգացանկ
*; CD սինգլ
# «Mirrors» — 8։05
# «Suit & Tie» — 4։29

*; Թվային ներբեռնում
# «Mirrors» — 8։05

*; Թվային ներբեռնում (Radio Edit)
# «Mirrors» (Radio Edit) — 4։37

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ
}
|-

|-
! scope="row"| (The Official Lebanese Top 20)
| style="text-align:center;"| 1
|-
! scope="row"| (*[[Billboard (magazine)|Billboard]]*)
|style="text-align:center;"|6
|-
! scope="row"|Mexico Ingles Airplay (*[[Billboard (magazine)|Billboard]]*)
|style="text-align:center;"|6
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"| (*[[Billboard (magazine)|Billboard]]*)
|style="text-align:center;"|10
|-
! scope="row"|  (Airplay 100)
| style="text-align:center;" |9
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"|  (SloTop50)	
| align=center|5

|-
! scope="row"| South Korea International Charts (Gaon)
| style="text-align:center;"| 3
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"| (FDR Pop Singles)
| style="text-align:center;"| 12
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|-
! scope="row"
|}

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման ժամանակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը YouTube-ում

Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Ջասթին Թիմբերլեյքի երգեր
Կատեգորիա:Սենտիմենտալ սիրային երգեր
Տալվորիկ (Արմավիրի մարզ)

**Տալվորիկ**, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում։ Գտնվում է մարզկենտրոնից 22 կմ հարավ-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 950 մ։

Տալվորիկ է վերանվանվել 1984 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։

## Բնակչություն
Տալվորիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, կարտոֆիլի մշակությամբ, խաղողագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի գյուղեր
Վլադիմիր Պետրով

**Պետրով Վլադիմիր Միխայլովիչ** (), ռուս խորհրդային կինոռեժիսոր և կինոդրամատուրգ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1950 թվական)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Պետրոգրադի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, միաժամանակ Թատերական ուսումնարանում, 1924 թվականին՝ ռեժիսոր Վ․ Կ․ Վիսկովսկու կինոդասընթացներում (Լենինգրադ)։ 1918 թվականին աշխատել է Մեծ Բրիտանիայում՝ Գ․ Քրեյգի մոտ, 1925 թվականից՝ «Սեվզապկինո»-ում (այժմ՝ «Լենֆիլմ»), 1942 թվականից՝ «Մոսֆիլմ»-ում։ Ստեղծել է կինոնկարներ երեխաների համար «Ոսկե մեղր» (1928 թվական), «Լենինի հասցեն» (1929 թվական), «Ֆրից Բաուեր» (1930 թվական)։ Առավել նշանավոր ֆիլմերից են՝ «Պետրոս I» (ըստ Ա․ Ն․ Տոլստոյի, 1937 թվական — 1939 թվական)։ «Կուտուզով» (1944 թվական), «Ստալինգրադյան ճակատամարտ» (1949 թվական)։ Էկրանավորել է (նաև սցենարների հեղինակ և համահեղինակ) «Ամպրոպ» (1934 թվական), «Անմեղ մեղավորներ» (1945, երկուսն էլ ըստ Ա․ Օստրովսկու), «Նախօրեին» (ըստ Տուրգենևի, 1959), «Ռուսական անտառ» (ըստ Լեոնովի, 1964 թվական) և այլ ստեղծագործություններ։ ՍՍՀՄ պետական մրցանակներ (1941 թվականի, 1946 թվականին՝ կրկնակի, 1950 թվականին)։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Լույսի մեխանիկական համարժեք

**Լույսի մեխանիկական համարժեք**, մեկ լյումեն մեներանգ լուսային հոսքին համապատասխանող ճառագայթման հզորությունը վատտերով։ Լույսի մեխանիկական համարժեք լուսային ալիքի երկարության ֆունկցիա է. 5550A ալիքի երկարության համար այն հավասար է 0,00147 վտ/լմ (աչքի սպեկտրային զգայնությունը ալիքի այդ երկարության դեպքում առավելագույնն է)։ Լույսի մեխանիկական համարժեքի հակադարձ մեծությունը կոչվում է մեներանգ ճառագայթման հզորության լուսային համարժեք։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Օպտիկա
Կատեգորիա:Լույս
Մատի Վանհանեն

**Մատի Վանհանեն** (, ), ֆինլանդացի քաղաքագետ, պետական գործիչ և Ֆինլանդիայի Հանրապետության նախկին վարչապետ։ Ծնվել է 1955 թվականի նոյեմբերի 4-ին Ֆինլանդիայի Յուվյասկյուլյա քաղաքում։ Վանհանենի հայրը պրոֆեստոր Տատու Վանխանենն է, իսկ մայրը Աննա Տիհոնենը։ Վանհանենը սովորել է Ֆինլանդիայի Հելսինկի քաղաքի համալսարանում։ Աշխատել է նաև որպես լրագրող, խմբագիր և գլխավոր խմբագիր։

Դեմ է Ֆինլանդիայում և ողջ աշխարհում տեղի ունեցող «սադրիչ» ցույցերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1955 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդարանի նախագահներ
Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆինն խմբագիրներ
Զիմինկա

**Զիմինկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ալեյ գետի ձախ ափով՝ 100 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 28 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Ալեյ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **13010200212115200000829**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **115200082**
* *Ավազանի կոդը* - **13.01.02.002**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **15**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **2**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մարիա Պետրովիխ

**Մարիա Սերգեևնա Պետրովիխ** (, ), ռուս խորհրդային բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր․ գործիչ (1970)։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի գրականության ֆակուլտետը (1930 թ., էքստեռն)։ 1935 թվականից հիմնականում զբաղվել է թարգմանությամբ (Ս․ Ներիս, Պ․ Մարկիշ, Ռ․ Թագոր, Թ․ Տիլվիտիս և ուրիշներ)։ Պոտրովիխի ստեղծագործական կյանքում առանձնահատուկ տեղ է գրավել հայ պոեզիայի թարգմանությունը, որին նա նվիրել է ավելի քան 40 տարի (Հ. Հովհաննիսյան, Ավետիք Իսահակյան, Վահան Տերյան, Նաիրի Զարյան, Գեղամ Սարյան, Համո Սահյան, Մարո Մարգարյան, Գևորգ Էմին, Սիլվա Կապուտիկյան, Հ․ Կ․ Հովհաննիսյան)։ Պետրովիխը նաև խմբագրել է Ավետիք Իսահակյանի, Գեղամ Սարյանի և հայ ուրիշ բանաստեղծների ռուս, ժողովածուները։ Մասնակցել է Հովհաննես Թումանյանի միհատորյակի, «Հայկական դասական քնարերգություն», Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» և այլ գրքերի կազմմանն ու հրատարակմանը։ Պետրովիխը բանաստեղծություններ է նվիրել Հայաստանին («Աշխարհում միայն մեկ Հայաստան», «Եվ գաղտնիքները Սևանա կղզու»)։ Պետրովիխի բանաստեղծությունները թարգմանվել են հայերեն։ Եղիշե Չարենցի անվան մրցանակի դափնեկիր (1979 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ֆեոդոր Պետրով

**Ֆեդոր Նիկոլաևիչ Պետրով** (), 1923-1933 թթ.՝ Արտասահմանի հետ մշակութային կապերի համամիութենական ընկերության նախագահ։ Մասնակցել է խորհրդային հանրագիտարանային գործի զարգացմանը, 1927-1941 թթ. եղել է Խորհրդային մեծ հանրագիտարանի (ՍՄՀ) առաջին հրատարակության գլխավոր խմբագրի տեղակալը, 1941-1949 թթ.՝ «Սովետսկայա էնցիկլոպեդիա» պետական ինստիտւտի տնօրենը, ՍՄՀ երեք հրատարակությունների գլխավոր խմբագրության անդամ, 1959-1973 թթ.՝ «Սովետսկայա էնցիկլոպեդիա» հրատարակչության գիտախմբագրական խորհրդի անդամ, հանրագիտական և բառարանային շատ հրատարակությունների գլխավոր խմբագիր, խմբագրության անդամ։ ՍՄԿԿ պատմությանը, Վլադիմիր Իլիչ Լենինին նվիրված աշխատությունների ու հիշողությունների հեղինակ է։ Եղել է ՍՄԿԿ 22—24 համագումարների պատգամավոր։ Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Օսիպ Պետրով

**Օսիպ Աֆանասևիչ Պետրով** (), ռուս երգիչ (բաս)։ Ռուսական վոկալ դպրոցի հիմնադիրներից։

1830 թվականին Ջարաստրոյի դերերգով (Մոցարտի «Կախարդական սրինգ») հանդես է եկել Պետերբուրգի օպերային թատրոնում (1860 թվականից՝ Մարիինյան թատրոն), ուր և երգել է մինչև 1878 թվականը։ Դերերգերից են՝ Բերտրամ (Մեյերբերի «Ռոբերտ-Սատանա»), Ֆիգարո (Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ»), Կասպար (Վեբերի «Ազատ հրաձիգը») են։ Սուսանինի և Ռուսլանի (Գլինկայի «Իվան Սուսանին», 1836 թվական, «Ռուսլան և Լյուդմիլա», 1842), Ջրաղացպանի և Լեպորելլոյի (Դարգոմիժսկու «Ջրահարսը», 1856 թվական, «Քարե հյուր», 1872 թվական), Իվան Ահեղի (Ռիմսկի-Կորսակովի «Պսկովուհին», 1873 թվական), Վառլաամի (Մուսորգսկու «Բորիս Գողունով», 1874 թվական) դերերգերի առաջին կատարողն է։ Գլինկայի հետ համատեղ աշխատանքը խորացրել է երգչի վարպետությունը։ Մ․ Մուսորգսկու հետ մտերմությունը նպաստել է Պետրովի արվեստի ռեալիստական միտումների հետագա զարգացմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Բասեր
Կատեգորիա:Ռուս օպերային երգիչներ
Լեոնիդ Պետրոսյան

**Լեոնիդ Գրիգորի Պետրոսյան** (), հայ խորհրդային երկրաֆիզիկոս։ Երկրաբանական և հանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1981)։

Ավարտել է Բաքվի նավթաքիմիական ինստիտուտը (1953)։ 1959—1961 աշխատել է ԽՍՀՄ երկրաբանական մինիստրության երկրաֆիզիկայի համամիութենական ԳՀԻ-ում՝ լաբորատորիայի վարիչ, 1961 — 1964 թթ՝ համամիութենական ԳՀԻ-ի Վոլգաուրալյան մասնաճյուղի տնօրեն,1964—196 ՝ ԽՍՀՄ երկրաբանության մինիստրության գիտահետազոտական վարչության պետի տեղակալ, 1968 թ՝ միջուկային երկրաֆիզիկայի և երկրաքիմիայի համամիութենական ԳՀԻ-ի ղեկավարի տեղակալ։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են միջուկային երկրաֆիզիկային և նավթագազային հանքավայրերի ուսումնասիրություններին։ ԽՄԿԿ անդամ 1953 թվականից։

Արժանացել է ակադեմիկոս Իվան Գուբկինի անվան (1978) և ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1982)։ Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ-ի ոսկե մեդալով (1981)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երկրաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Աֆալինա

**Աֆալինա** (), դելֆինի տեսակ։ Դելֆինը կետի ազգակիցն է և նա իր ձագերին կերակրում է կաթով։ Դելֆինի թռիչքն արևի տակ դիտողին ուրախ խաղ է թվում, սակայն հաճախ դրանք որսորդական հնարքներ են։ Այս կենդանու երկարությունը կազմում է մոտ 2 մետր, իսկ քաշը 300-400 կգ։ Դելֆինը օվկիանոսի առաջին բնակիչներից մեկն է, որի հետ ծանոթացել է մարդը։ Դելֆիններին հին հույներն ու հռոմեացիները սուրբ են համարել, նրա որսն արգելված էր։ Միջին դարերում նրանց կոչում էին "մեծազարմ" և նրանց պատկերներն առյուծների ու արծիվների հետ հավասար համարում էին բարձր դասի զինանշանները

Դելֆիները շատ ընդունակ են և հենց դա է թույլ տալիս, որպեսզի նրանց վարժեցնեն կրկեսներում։ Դելֆինները սիրում են մարդկանց, սիրում են, երբ իրենց շոյում են կամ կերակրում մանր ձկներով։ Ունեն ձայներ ընդօրինակելու մեծ վարպետություն։ Հաճախ ընդօրինակում են նաև մարդկային խոսակցությունները, միայն թե շատ արագ են "խոսում"։ Դելֆինի մարմնի ձևն ու մաշկի կառուցվածքը նրան օգնում են շատ ազատ շարժվել ջրում և սլանում են մինչև 60 կմ արագությամբ։

մինի|ձախից

## Փորձարկումներ
Դելֆինների «լեզուն» հասկանալու համար դոկտոր Լիլին օգտագործեց էլեկտրական հոսանքով գլխուղեղի որոշակի տեղամասերի գրգռման ժամանակակից նեյրոֆիզիոլոգիական մեթոդը, որի հետևանքով կենդանում մոտ ի հայտ են գալիս՝ քաղցի, ծարավի, ցավի, սարսափի զգացումներ։ Յուրաքանչյուր գրգռման ժամանակ դելֆիններն անմիջապես արձագանքում են ձայնով, որը գիտնականին թույլ տվեց կազմել դելֆինյան «լեզվի» բառարան։ Այնուհետև նա փորձն ավելի բարդացրեց։ Նա հոսանքի անջատիչը տեղդրեց ավազանի մեջ։ Երբ դելֆինի մոտ առաջանում էր հաճելի զգացումներ, ապա նա ինքն էր միանում հոսանքը։ Տհաճ զգացումների դեպքում նա անմիջապես անջատում էր այն։ Երբ գիտնականը նրանց զրկեց անջատիչով կառավարելու հնարավորությունից, նրանք սկսեցին սրտնեղել, որն արտահայտվեց անհասկանալի ձայների մի ամբողջ սերիայով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ս. Գ. Ստեփանյան, Գ. Ե. Ավագյան-«Կենդանական աշխարհի հսկաները», Երևան, 1975. 94 էջ

Կատեգորիա:Կետանմաններ
Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Գեորգի Պետրով

**Գեորգի Իվանովիչ Պետրով** (, ), մեխանիկայի բնագավառի սովետական գիտնական, ՍՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1958 թվական), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1961 թվականին)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1935 թվականին)։ 1965 թվականից աշխատում է ԽՍՀՄ ԳԱ տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտում (1965-1973 թվականներին՝ տնօրեն, 1973 թվականից՝ բաժնի վարիչ։

Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են կիրառական գազային դինամիկային և տիեզերական աերոդինամիկային։ Ուսումնասիրել է տատանումների տարածումը մածուցիկ հեղուկում, մրրկային շերտերի կայունությունը, լամինար հոսանքի խախտման ֆիզիկական պայմանները։ Կիրառել է օդային շերտերի տեսողական ուսումնասիրության օպտիկական եղանակներ։ ՍՍՀՄ պետական մրցանակ (1949 թվական)։ Պարգևատրվել է Լենինի 3 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Արտեմ Պետրոսյան

**Արտեմ Մեսրոպի Պետրոսյան** (), հայ պարտիզան Ուկրաինայում և Չեխոսլովակիայում։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերից կռվել է թշնամու դեմ։ 1941 թվականի սեպտեմբերին վիրավորվել է մարտում և գերվել։ 1943 թվականի սեպտեմբերին փախել է գերությունից և Նովգրադ Վոլինսկու շրջանում (Ուկրաինական ԽՍՀ) միացել Ա. Ս. Դրաբչակի ղեկավարած Կույբիշևի անվան պարտիզանական ջոկատին։ 1944 թվականի հոկտեմբերի 17-ից Կոզինայի անվան ջոկատի կազմում, դեսանտ է իջեցվել Չեխիա և որպես ջոկատի հրամանատարի տեղակալ, գործել մինչև պատերազմի վերջը։

Արտեմ Պետրոսյանին է նվիրված «Մորավիայի արծիվը» վավերագրական ֆիլմը և Ա. Հովհաննիսյանի «Մորավիայի արծիվը» գիրքը։

Արտեմ Պետրոսյանի անունով է կոչվում Գյումրու թիվ 10 հիմնական դպրոցը։ Նրա անունով Գյումրիում կա նաև փողոց։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի և Չեխոսլովակիայի Զինվորական խաչ շքանշաններով։

## Պատկերասրահ

Artyom Petrosyan2.jpg|Արտեմ Պետրոսյանի հուշարձանը Գյումրիում
Արտյոմ Պետրոսյանի անվան դպրոցն իր հուշարձանով 01.jpg|Արտեմ Պետրոսյանի անվան դպրոցը և հուշարձանը Գյումրիում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ պարտիզաններ
Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց

**Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Պատմություն
Դպրոցը հիմնադրվել է 1951 թվականին Ամիրյան 9 հասցեում։ Դպրոցի տեղում եղել է երկինք հառնող սյուներով մի խորան։ 1955 թվականին անվանակոչվել է հայ գրող Եղիշե Չարենցի անունով։ Հանրապետությունում առաջին դպրոցն է, որ 1961 թվականին ստացավ անգլերենի խորացված ուսուցման թույլտվություն։

Դպրոցն ունի իր ավանդույթները. Եղիշե Չարենցի ծննդյան և մահվան օրերի, հայ և օտարազգի մեծանուն բանաստեղծների և գրողների, պատմական և մշակութային գործիչների հոբելյանների նշումը, առաջին դասարանցիների երդման արարողությունը Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանում, շեքսպիրյան և սարյանական օրեր, բաց դասեր։ Հանդիսավոր նշվել է դպրոցի 50, 55 և 60-ամյակները։

1998 թվականից դպրոցը հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դպրոցների ասոցիացիայի անդամ։ 1999 թվականին Տորոնտոյի ՀՕՄ-ի Ամենօրյա և ԱՄՆ-ի Ֆերհայան վարժարաննեի հետ դարձել է քույր-դպրոց։ Բարեկամական կապեր են հաստատվել Շոտլանդիայի հետ։

1957 թվականին դպրոցի բակում տեղադրվել է Եղիշե Չարենցի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Ղուկաս Չուբարյան)։
[մինի|[Եղիշե Չարենցի կիսանդրի (Երևան)]]

## Դպրոցի տնօրեններ
Ս. Օհանյան, Վ. Հասրաթյան, Հ. Չուխաջյան, Ադելաիդա Ղազարյան, Անահիտ Խեչումյան, 
Մարգարիտա Սարգսյան (2022-ից)

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Ասատուր Սարյան
* Արմեն Հայրապետյան 
* Գագիկ Շմավոնյան
* Գոհար Գալստյան
* Լևոն Մկրտչյան
* Խորեն Լևոնյան
* Մայրանուշ Գրիգորյան
* Սերվետ Պողոսյան
* Ջուլիետա Բաբայան
* Ռուբեն Գասպարյան
* Սարգիս Խալաֆյան
* Սուսաննա Բաղդասարյան
* Լիլի Էլբակյան
*Էդգար Էլբակյան Կրտսեր

## Տես նաև
Եղիշե Չարենցի կիսանդրի (Երևան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Անդրանիկ Պետրոսյանց

**Անդրանիկ Մելքոնի Պետրոսյանց** (), հայ խորհրդային գիտնական և պետական գործիչ։ Պահեստի գեներալ-մայոր (1944), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1982), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1962 թվական)։ ԽՄԿԿ անդամ 1932 թվականից։

## Կենսագրություն
1933 թվականին ավարտել է Ուրալի մեխանիկամեքենաշինական ինստիտուտը (Սվերդլովսկ)։ 1933 թվական - 1939 թվականին աշխատել է Սվերդլովսկի Օրջոնիկիձեի անվան ծանր մեքենաշինության գործարանում։ 1939 թվականին եղել է ծանր մեքենաշինության ժողկոմատի կոլեգիայի անդամ, 1940 թվականին՝ ծանր մեքենաշինության ժողկոմի տեղակալ։ 1941 թվականի հունվարին նշանակվել է հաստոցաշինական և գործիքաշինական արդյունաբերության ժողկոմի առաջին տեղակալ, 1941 թվականի հունիսին՝ տանկային արդյունաբերության ժողկոմի տեղակալ։ 1943 թ.-ից աշխատել է ՍՍՀՄ պաշտպանության պետական կոմիտեում։ 1947 թվականին նշանակվել է ԽՍՀՄ ժողկոմխորհին առընթեր գլխավոր վարչության պետի տեղակալ, իսկ 1955 թվականին՝ ԽՍՀՄ միջին մեքենաշինության մինիստրի տեղակալ։ 1962 թվականից ԽՍՀՄ ատոմային էներգիայի օգտագործման պետական կոմիտեի նախագահն է։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են ԱԷԿ-ի ջերմաէներգետիկական սարքավորումների օպտիմալացման, խաղաղ նպատակներով ատոմային էներգիայի օգտագործման, ատոմային էլեկտրակայանների շրջակայքում ճառագայթային իրադրության ուսումնասիրման հարցերին։ Ատոմային տեխնիկայի և գիտության ժամանակակից պրոբլեմներին նվիրված Պետրոսյանցի գրքերից մի քանիսը թարգմանվել և հրատարակվել են արտասահմանյան երկրներում (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Ճապոնիա, Անգլիա)։

ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1949 թ.)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 5, Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Աշխատանքային կարմիր դրոշի, Կուտուզովի առաջին աստիճանի, Կարմիր աստղի 2, «Պատվո նշան» շքանշաններով և մեդալներով։ Ընտրվել է Գրենոբլի համալսարանի (Ֆրանսիա) պատվավոր դոկտոր (1974 թ.) և Շվեդիայի ինժեներական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ (1977 թ.)։

## Աշխատություններ
### Գրքեր
* Современные проблемы атомной науки и техники в СССР. - Москва, Атомиздат, 1972, 350 с
* Современные проблемы атомной науки и техники в СССР․- Москва, Атомиздат, 1976, 432 с․

### Մամուլ
* Հոդվածների մատենագիտություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Կենտեղջյուր

**Կենտեղջյուր** (), ատամնավոր կետերից է, ապրում է հյուսիսային ցուրտ ծովերում։ Նա ունի 2 անգամ ավելի երկար մարմին, քան Ինիան կամ Սուսակը, այս կենդանու երկարությունը հասնում է 6 մ-ի։ Կենտեղջյուրի վերին ծնոտի մասում աճում են երկու կտրիչ ատամներ, որոնցից ձախակողմյանը զարգանում է հորիզոնական ուղղությամբ։ Դա 2-3 մ երկարությամբ, պտուտակաձև սնամեջ «եղջյուր» է, այդ է պատճառը, որ այս կենդանուն հունարեն անվանում են մոնոդոն կամ եդինորոգ (ռուսերեն), իսկ սկանդինավյան լեզուներով՝ նարվալ։ Բացի այդ ատամներից նա նաև ունի վերին ծնոտում մեկական սեղանատամներ, իսկ ներքևի ծնոտում չկան ատամներ։ Այս կենդանու քթանցքը կիսալուսնաձև է և գտնվում է ճակատի վրա։ Լողաթիակները ձվաձև են, լայն գագաթով։

Երբ եղանակը սկսում է ցրտել նրանք հավաքվում են տարածության վրա և պոչի լողաթիակով ալիքներ առաջացնում, որպեսզի այդ մասում ջուրը չսառի, այլապես նրանք կմնան սառույցի տակ և շնչահեղձ կլինեն։ Երբ արուների եղջյուրները հաստ են լինում անհրաժեշտության դեպքում նրանք կարող են սառույցի շերտը ծակել։

Կենտեղջյուրը սնվում է ձկներով և փափկամարմիններով։ Այս կենդանու միսն օգտագործում են խաշած կամ չորացած վիճակում, իսկ մաշկը ուտում են հում վիճակում։

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի ողնաշարավորներ 
* Կենտեղջյուր 

## Գրականություն
* Ս. Գ. Ստեփանյան, Գ. Ե. Ավագյան-«Կենդանական աշխարհի հսկաները», Երևան, 1975. 94 էջ

Կատեգորիա:Կետանմաններ
Եկմալյան փողոց (Երևան)

**Եկմալյան փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ հայ կոմպոզիտոր, խմբավար և մանկավարժ Մակար Եկմալյանի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Կարեն Դեմիրճյան փողոցից և ձգվում մինչև Պուշկինի փողոցը։ Հատող փողոցներ չունի։

## Նշանակալի օբյեկտներ
* «Օրրան» բարեգործական հասարակական կազմակերպություն
*«Բիզնես պալե» բիզնես-կենտրոն

## Տես նաև
* Երևանի փողոցներ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Վլադիմիր Պետլյակով

**Վլադիմիր Միխայլովիչ Պետլյակով** (), սովետական ավիակոնստրուկտոր։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի Բաումանի անվան բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը (1922)։ 1921-1936 թվականները աշխատել է Աերոդինամիկայի կենտրոնական ինստիտւտում, 1936 թվականից՝ ավիացիոն գործարանի գլխավոր ինժեներ։ Պետլյակովը անմիջականորեն մասնակցել է ՍՍՀՄ-ում մետաղական ինքնաթիռաշինության կազմակերպմանը և զարգացմանը։ Ղեկավարել է ՏԲ-1 և ՏԲ-3 առաջին ծանր կործանիչների (1930-1935), հեռավոր գործողության Պե-8 հնգամոտոր կործանիչի (1935-1937), Պե-2 վայրասլաց կործանիչի ստեղծումն ու արտադրության մեջ արմատավորումը։ 
## Պարգևներ
Ստացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1941)։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ավիավթարից զոհվածներ
Կատեգորիա:Աերոտիեզերական ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Պետրոս Սիկիլիացի

**Պետրոս Սիկիլիացի**, IX դարի բյուզանդացի մատենագիր, հոգևորական։ Վասիլ I կայսեր հրամանով 869 — 870 թվականին գլխավորել է բյուզանդական դեսպանությունը պավլիկյանների մոտ՝ բարձրաստիճան ռազմագերիների փոխանակություն կատարելու առաքելությամբ։ Ինը ամիս մնալով պավլիկյանների մոտ, ուսումնասիրել է նրանց գաղափարախոսությունը, ստեղծած գրականությունը և գրել պավլիկյանների մասին ամբողջական ու մեծարժեք «Պիտանի պատմություն» աշխատությունը։ Գրել է նաև համառոտ մի պատմություն և պավլիկյանների գաղափարախոսության դեմ ուղղված վեց «ճառ» (պահպանվել են առաջին երկուսը և երրորդի սկիզբը)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք Սիցիլիայից
Կատեգորիա:Բյուզանդական պատմիչներ
Կատեգորիա:Պավլիկյան շարժում
Կատեգորիա:Քրիստոնյա ագնոստիկներ
Կատեգորիա:Պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի աստվածաբաներ
Լուկիոս Կեսենիոս Պետոս

**Լուկիոս Կեսենիոս Պետոս** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), մ․ թ․ ա. I դարի հռոմեական գործիչ։ Եղել է կոնսուլ։ 61 թվականին նշանակվել է Կապադովկիայի կուսակալ և Հայաստան ուղարկված բանակի գլխավոր հրամանատար։ 61 թվականի աշնանը ներխուժել է Հայաստան՝ Հռոմին ենթարկելու նպատակով։ Մի շարք աննշան հաջողություններից հետո, ձմեռելու համար ճամբարել է Անձիտում՝ Հռանդեայի մոտ։ Տարբեր ուղղություններում հայ-պարթևական զորքերի հարձակումը կասեցնելու նպատակով մասնատել է նրա զորքը, սակայն ծանր պարտություն է կրել։ Պետոսը հարկադրված օգնություն է խնդրել Ասորիքի կուսակալ Կորբուլոնից և միաժամանակ բանակցություններ սկսել պարթևաց արքա Վաղարշ I-ի հետ։

Կնքվել է հռոմեացիների համար ստորացուցիչ հաշտություն, որով Պետոսը պարտավորվել է հանձնվել ամբողջ բանակով, հաղթողներին տալ գրաված ամրությունները, զենքն ու պարենը և անմիջապես հեռանալ Հայաստանից։ Պետոսի բանակը անցել է լծի (երեք նիզակից կազմված կամար, որի տակով անցնում էր պարտված զորքը) տակով։ Հռոմ վերադառնալով՝ ներման է արժանացել Ներոնից, իսկ կայսր Վեսպասիանոսի (69-79) ժամանակ նշանակվել է Ասորիքի կառավարիչ։

## Գրականություն
* Հովսեպոս Փլավիոս։ Դիոն Կասսիոս, Երևան, 1976 (Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին 9, 4-ին հունական աղբյուրներ 1)։
* Тацит Корнелий, Соч․, т․ 1, Л․, 1970, с․ 264, 282—287, 290—292․

Կատեգորիա:Հռոմի կայսրեր
Բարթուղ Պետրոսյան

**Բարթուղ Ղազարի Պետրոսյան** (), խորհրդային բանակի կապիտան, պարտիզանական ջոկատի հրամանատար Ֆրանսիայում (1943 թվական - 1945 թվականին)։ ՍՄԿԿ անդամ 1928 թվականից։

Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման և 1921 թվականի քաղաքացիական կռիվների մասնակից։ 1941 թվականի սեպտեմբերից Պետրոսյանը 76-րդ (Կ․ Ե․ Վորոշիլովի անվան) Հայկական լեռնահրաձգային դիվիզիայի կազմում, որպես 207-րդ գնդի 1-ին վաշտի հրամանատար, մասնակցել է Ուկրաինայի պաշտպանությանը՝ աչքի ընկնելով Պոլտավա-Խարկովի շրջանում մղված մարտերում։ 1942 թվականին ծանր վիրավոր գերվելով՝ տեղափոխվել է Լեհաստան, ռազմագերիների ճամբար, որտեղ մասնակցել է Հակաֆաշիստական, ընդհատակյա հայրենասիրական կազմակերպության գործունեությանը։ 1943 թվականին տեղափոխվել է Հարավային Ֆրանսիա, համակենտրոնացման ճամբարից փախչելուց հետո կազմակերպել պարտիզանական ջոկատ (հիմնականում՝ հայերից) ու մարտնչել ֆաշիստների դեմ Դար և Լոզեր դեպարտամենտներում, աչքի ընկել Լա Քալմետ, Նիմ քաղաքների շրջանում մղված մարտերում (1944 թվական)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի II աստիճանի, Ֆրանսիայի Պատվո լեգիոնի և այլ շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կապիտաններ
Վարդանանց փողոց (Երևան)

**Վարդանանց փողոց**  (1878-1911), փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Փողոցն անվանվել է Վարդանանց՝ ի պատիվ Վարդանանց պատերազմի հերոսների։

Խորհրդային տարիներին կրել է պրոֆեսիոնալ հեղափոխական Բոգդան Կնունյանցի անունը (1878—1911)։

## Տվյալներ
Սկսվում է Սախարովի հրապարակից, ձգվում հարավարևելյան ուղղությամբ և հասնում Նար-Դոսի փողոց։

## Հուշարձաններ, նշանակալի կառույցներ
*Վարդան Մամիկոնյանի հուշարձան (Երևան)
*Հենրիկ Մալյանի անվան թատրոն
*Երևանի Ա. Շավարշյանի անվան թիվ 40 հիմնական դպրոց
* Վազգեն Սարգսյանի անվան Հանրապետական մարզադաշտ

## Հատվող փողոցներ
*Վարդանանց փողոց 2-րդ փակուղի
* Հանրապետության փողոց
* Վարդանանց փակուղի
* Խանջյան փողոց
* Երվանդ Քոչարի փողոց
* Ալեք Մանուկյան փողոց
* Սիմոն Վրացյան փողոց
* Չարենցի 2-րդ նրբանցք
* Զավարյան փողոց

## Պատկերասրահ

Վարդանանց 7 1.JPG|Շենք Վարդանանց փողոցում, կառուցվել է 1933 թ. ճարտարապետ Ն. Բաևի նախագծով
Yerevan Sakharov Square 02.jpg|Անդրեյ Սախարովի անվան հրապարակը Նալբանդյան, Պուշկինի և Վարդանանց փողոցների հանգույցում
Vardan Mamikonyan monument 9122281 10.JPG|Վարդան Մամիկոնյանի հուշարձանը
Hanrapetakan_stadium.jpg|Հանրապետական մարզադաշտը
Վարդանանց փողոց.JPG


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Արշավիր Շավարշյանի անվան թիվ 40 դպրոց

**Արշավիր Շավարշյանի անվան թիվ 40 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։

## Պատմություն
Դպրոցը հիմանադրվել է 1939-1940 ուսումնական տարում (Կրիվոյ փողոցի վրա) որպես արական դպրոց և կրել է Կլիմենտ Վորոշիլովի անունը։ 1954-1955 ուսումնական տարվանից դպրոցը դարձել է երկսեռ։ 1963-1964 թվականներին վերանվանվել է մանկավարժ պրոֆեսոր, մանկավարժական ԲՈւՀ-ի հիմնադիր Արշավիր Շավարշյանի անունով։ Դպրոցն իր մանկավարժական և աշակերտական կազմով 1984-1985 ուսումնական տարում տեղափոխվել է Վարդանանց 30 հասցե։

1965 թվականին դպրոցի բակում տեղադրվել է Արշավիր Շավարշյանի կիսանդրի (քանդակագործ՝ Գաբրիել Եփրոյան)։

## Տես նաև
* Երևանի Գևորգ Էմինի անվան թիվ 182 ավագ դպրոց

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1939 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Կառլո Բուոնապարտ

**Կառլո Մարիա Բուոնապարտե (Շառլ Մարիա Բոնապարտ)** (, , ), ), կորսիկացի ազնվական, փաստաբան և քաղաքագետ։

Նապոլեոն Բոնապարտի հայրը։

## Կենսագրություն
Կառլո Բուոնապարտեն ծնվել է 1746 թվականի մարտի 27–ին Կորսիկա կղզու Այաչո քաղաքում։ Նա եղել է փաստաբան Ջուզեպե Բուոնապարտի (1713–1763) երեք երեխաներից ամենափոքրը։ Կառլոն գնացել է հոր հետքերով, ստացել է իրավաբանական կրթություն Պիզայի համալսարանում։ Երբ Կառլոն 17 տարեկան էր, բարեկամները նրան ամուսնացրն 14-ամյա Լետիցիա Ռամոլինոյի հետ։

1764 թվականին ծառայության է անցել հեղափոխական՝ Պասկալյա Պաոլիի մոտ, որպես օգնական։ Նա Կառլոյին դիվանագիտական հանձնարարություններով ուղարկում է Փարիզ՝ Լյուդովիկ XV–ի մոտ, և Հռոմ Կլիմենտ XIII պապի մոտ։

Կառլո Բուոնապարտեն մահացել է Մոնպելյե ուղևորվելու ճանապարհին, թողնելով ընտանիքին աղքատության մեջ։

## Երեխաներ
# Նապոլեոն Բուոնապարտ (1764/1765-17 օգոստոսի 1765)
# Մարիա Աննա Բոնապարտ (3 հունվարի 1767 - 1 հունվարի 1768)
# Ժոզեֆ Բոնապարտ (7 հունվարի 1768 - 28 հունիսի 1844)
# Նապոլեոն Բոնապարտ (15 օգոստոսի 1769 - 5 մայիսի 1821)
# Մարիա Աննա Բոնապարտ (14 հուլիսի 1771 - 23 նոյեմբերի 1771)
# Լյուսեն Բոնապարտ (21 մայիսի 1775 - 29 հունիսի 1840)
# Էլիզա Բոնապարտ (13 հունվարի 1777 - 7 օգոստոսի 1820)
# Լուի Բոնապարտ (2 սեպտեմբերի 1778 - 25 հուլիսի 1844)
# Պոլինա Բոնապարտ (20 հոկտեմբերի 1780 - 9 հուլիսի 1825)
# Կառոլինա Բոնապարտ (24 մարտի 1782 - 18 մայիսի 1839)
# Ժեռոմ Բոնապարտ (15 նոյեմբերի 1784 - 24 հունիսի 1860)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կառլո Բուոնապարտեի ծագումը

Կատեգորիա:Բոնապարտներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պիզայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքագետներ
Քըրք Քըրքորյան փողոց (Երևան)

**Քըրք Քըրքորյան փողոց**, փողոց Երևանի Աջափնյակ և Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջաններում։

## Տվյալներ
Սկսվում է Կիևյան կամուրջից և ավարտվում Սեբաստիայի-Գ. Հասրաթյան-Ա. Սարգսյան փողոցների խաչմերուկում։ Նախկինում կոչվել է Լենինգրադյան փողոց, իսկ 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ Երևանի ավագանու N 438-Ն որոշմամբ անվանակոչվել է ամերիկահայ գործարար, միլիարդատեր, բարերար  Քըրք Քըրքորյանի պատվին` Քըրք Քըրքորյան փողոց։

## Նշանակալի օբյեկտներ
*Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազություն
*ՀԱՊԿ ինստիտուտ
*«Վալեմ պլազա»
* Հայփոստի 0031 բաժանմունք

## Հատվող փողոցներ
*Շինարարների փողոց
*Սիսակյան փողոց
*Հասմիկի փողոց

## Պատկերասրահ
## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Տարոնի արծիվ (այլ կիրառումներ)

**Տարոնի արծիվ** կարող է վերաբերվել.
* Տարոնի արծիվ, հայ ազգայնականության խորհրդանիշներից մեկը։
* Տարոնի արծիվ, հայկական ազգայնական ամսաթերթ
Բարսեղիսար

**Բարսեղիսար**, լեռնագագաթ Հայաստանի Արարատի մարզի և Նախիջևանի Շարուրի շրջանի սահմանագլխին, Գենուտի լեռներում, Զանգակատուն գյուղից 8 կմ հարավ–արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ ։ Բարձրությունը 1993 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ‎
Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Սանդրուքի շրջան
Մանվել Բադալյան

**Մանվել Էդիկի Բադալյան** (), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի նախագահ (2002-2018)։ Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի անդամ (2023):

## Կենսագրություն
* 1979-1981 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։
* 1988 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի տնտեսագիտական ‎ֆակուլտետը։
* 1988 թվականից աշխատել է Կոտայքի մարզի Արզնիի խորհրդային տնտեսությունում որպես տնտեսագետ։
* 1988-1990 թվականներին եղել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղարը։ 
* 1991 թվականից դասախոսում է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանի «Ագրոբիզնեսի կառավարում» ամբիոնում։
* 2003 թվականից դասավանդում է նաև ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայում։ 
* 1997-2002 թվականներին եղել է Հայաստանի Երիտասարդության ազգային խորհրդի նախագահ։ 
* 1998-1999 թվականներին հանդիսացել է ՀՀ Նախագահին առընթեր Քաղաքական խորհրդի անդամ։
* 1999-2002 թվականներին՝ ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր, պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովի անդամ։ 
* 2002 թվականի հունվարի 15-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի նախագահ՝ վեց տարի ժամկետով։
* 2008 թվականի հունվարի 15-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի նախագահ՝ վեց տարի ժամկետով։
* 2014 թվականի հունվարի 15-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի նախագահ՝ վեց տարի ժամկետով։
* Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի անդամ (2023):
2005-2012 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանի խորհրդի նախագահ, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի շրջանավարտների միավորման նախագահն է։

Տնտեսագիտության թեկնածու է, դոցենտ։ Հեղինակ է մի շարք գիտական հոդվածների և աշխատությունների։

## Պարգևներ
* Անանիա Շիրակացու մեդալ, 2005 
* «Անդրանիկ Օզանյան» մեդալ, 2007 
* Ֆրիտյոֆ Նանսենի ոսկյա հուշամեդալ, 2007 
* Երախտագիտության մեդալ, 2014 (ԼՂՀ Նախագահի հրամանագիր)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ՀՀ ՔԾԽ նախագահներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Երախտագիտության մեդալակիրներ
Բացրել

**Բացրել**, լեռնագագաթ Տավուշի մարզում, Ոսկեպարի լեռնահամակարգում, Նոյեմբերյան քաղաքից 1 կմ արևմուտք։ Բարձրությունը 1230 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Բեկորաբլուր

**Բեկորաբլուր**, լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռնահամակարգում, Գետիկ գետի ձախափնյակում, Ճամբարակ քաղաքի արևմտյան եզրին։ Բարձրությունը 2026 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Հովհաննես Հարությունյան (ըմբիշ)

**Հովհաննես Վաղինակի Հարությունյան** (), խորհրդային հունա-հռոմեական ոճի ըմբիշ, մարզիչ, ԽՍՀՄ կրկնակի չեմպիոն (1984, 1985), Եվրոպայի չեմպիոն (1985), աշխարհի առաջնության մրցանակակիր (1985), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1985)։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Հարությունյանը ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 15-ին ՀԽՍՀ-ի Թալինի շրջանի Թալին գյուղում։ 1966 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվում է Լենինական, որտեղ էլ Հարությունյանը 1972 թվականին Յուրի Կարապետյանի ղեկավարությամբ սկսում է զբաղվել հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտով։ 1977 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ պատանեկան առաջնության չեմպիոն։

1978 թվականին Հովհաննես Հարությունյանն ընդունվում Բելառուսի պետական ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտ, տեղափոխվում Մինսկ, որտեղ շարունակում է մարզվել ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Ալեքսանդր Շելեգի ղեկավարությամբ։ 1984 և 1985 թվականներին հաղթել է ԽՍՀՄ առաջնություններում։ 1985 թվականին ընդգրկվել է ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում, դարձել Եվրոպայի չեմպիոն և աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 1989 թվականին ավարտել է մարզական կարիերան։

Հետագայում մասնակցել է վետերանների մրցաշարերին, որպես մարզիչ աշխատել Բարձրագույն մարզական վարպետության հանրապետական դպրոցում և օլիմպիական խաղերի նախապատրաստական հանրապետական ուսումնարանում։ 2007 թվականից աշխատում է «Դինամո» ֆուտբոլային ակումբում (Մինսկ)՝ որպես ընդհանուր ֆիզիկական պատրաստվածության մարզիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Выходной в кругу семьи
*Բելառուսի Հանրապետությունում հունա-հռոմեական ոճի ըմբշամարտի զարգացման պատմությունը — Գրոնդո, 2004.

Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:1960 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Բերդաբլուր (լեռ, Արագածոտն)

**Բերդաբլուր**, լեռնագագաթ Արագածոտնի մարզում, Արագածի լեռնահամակարգի հյուսիսային մասում, Ծաղկահովիտ գյուղից հյուսիս–արևելք։ Բարձրությունը 2183 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռնագրություն
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Տոռնոն

**Տոռնոն** (), կոմունա Իտալիայի *Վալե դ'Աոստա* մարզում։

Բնակչությունը կազմում է 538 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 13 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 42 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0166։

Բնակավայրի հովանավոր է համարվում Մարտին Տուրսկին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.**
 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1143
  bar:1871 from:0 till: 1271
  bar:1881 from:0 till: 1229
  bar:1901 from:0 till: 1085
  bar:1911 from:0 till: 1145
  bar:1921 from:0 till: 1131
  bar:1931 from:0 till: 922
  bar:1936 from:0 till: 802
  bar:1951 from:0 till: 733
  bar:1961 from:0 till: 621
  bar:1971 from:0 till: 487
  bar:1981 from:0 till: 483
  bar:1991 from:0 till: 458
  bar:2001 from:0 till: 497
PlotData=
  bar:1861 at: 1143 fontsize:S text: 1.143 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1271 fontsize:S text: 1.271 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1229 fontsize:S text: 1.229 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1085 fontsize:S text: 1.085 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1145 fontsize:S text: 1.145 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1131 fontsize:S text: 1.131 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 922 fontsize:S text: 922 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 802 fontsize:S text: 802 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 733 fontsize:S text: 733 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 621 fontsize:S text: 621 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 487 fontsize:S text: 487 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 483 fontsize:S text: 483 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 458 fontsize:S text: 458 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 497 fontsize:S text: 497 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Կոմունայի վարչակազմ
* Էլեկտրոնային փոստ՝ comune@comune.torgnon.ao.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/
Բերդակ (լեռ, Լոռի)

**Բերդակ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Սևորդյաց լեռնահամակարգում, Դեբեդ գետի աջափնյակում, Չկալով գյուղից 0,5 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը 1529 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ