Թուրքիայի փոխնախագահ

**Թուրքիայի փոխնախագահ**, պաշտոնապես **Թուրքիայի Հանրապետության փոխնախագահ** (), Թուրքիայի գործադիր իշխանության երկրորդ ամենաբարձր պաշտոնյան՝ նախագահից հետո։ Փոխնախագահը նաև Կաբինետի, Ազգային անվտանգության խորհրդի և Գերագույն ռազմական խորհրդի կանոնադրական անդամ է։

Ջևդեթ Յըլմազը Թուրքիայի երկրորդ և ներկայիս փոխնախագահն է 2023 թվականի հունիսի 4-ին պաշտոնը ստանձնելուց ի վեր։

## Ստեղծում
Փոխնախագահի պաշտոնը ստեղծվել է սահմանադրական փոփոխությունների վերաբերյալ հանրաքվեով 2017 թվականի ապրիլի 16-ին և ուժի մեջ է մտել 2018 թվականի նախագահական ընտրություններից հետո։ Այս հանրաքվեից հետո Թուրքիան խորհրդարանական հանրապետությունից անցել է նախագահական հանրապետության։ Ֆուաթ Օքթայը նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից նշանակվել է առաջին փոխնախագահ։

## Սահմանադրական պայմաններ
Թուրքիայի սահմանադրությունը սահմանում է փոխնախագահի պաշտոնի վերաբերյալ հետևյալ պայմանները՝

* Նախագահը կարող է նշանակել մեկ կամ մի քանի փոխնախագահներ ընտրվելուց հետո։
* Եթե նախագահի պաշտոնը որևէ պատճառով թափուր է դառնում, նախագահի ընտրությունները պետք է անցկացվեն քառասունհինգ օրվա ընթացքում։ Փոխնախագահը կատարում է նախագահի լիազորությունները մինչև հաջորդ նախագահի ընտրությունը։
* Այն դեպքերում, երբ Նախագահը ժամանակավորապես բացակայում է իր պարտականություններից հիվանդության կամ արտասահման գործուղման պատճառով, փոխնախագահը գործում է որպես Հանրապետության Նախագահ և իրականացնում է նրա լիազորությունները։
* Փոխնախագահը նշանակվում է նրանց թվից, ովքեր իրավասու են լինելու Թուրքիայի խորհրդարանի պատգամավոր։ Փոխնախագահը երդում է տալիս Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի առջև՝ 81-րդ հոդվածում նշվածի համաձայն։ Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի փոխնախագահի պաշտոնում նշանակված անդամները կորցնում են խորհրդարանի իրենց անդամությունը։

## Հաշվետվողականություն
2017 թվականի հանրաքվեով հաստատված սահմանադրական փոփոխությունների համաձայն՝ Ազգային մեծ ժողովը կարող է հետաքննություն սկսել նախագահի, փոխնախագահի կամ կաբինետի ցանկացած անդամի նկատմամբ՝ իր անդամների ընդհանուր թվի պարզ մեծամասնության առաջարկով և մեկ ամսից պակաս ժամկետում՝ անդամների ընդհանուր թվի երեք հինգերորդի հաստատմամբ։

Հետաքննությունը իրականացնում է խորհրդարանի տասնհինգ անդամներից բաղկացած հանձնաժողովը, որոնցից յուրաքանչյուրին նշանակում է քաղաքական կուսակցությունները՝ իրենց ներկայացվածության համամասնությամբ։ Հանձնաժողովը երկու ամսվա ընթացքում խորհրդարանի խոսնակին ներկայացնում է իր զեկույցը՝ ներառելով արդյունքները։ Եթե հետաքննությունը չի ավարտվում այս ժամկետում, Հանձնաժողովի ժամկետը երկարաձգվում է ևս մեկ ամսով։ Զեկույցը խոսնակին ներկայացվելուց հետո տասը օրվա ընթացքում կբաժանվի խորհրդարանի բոլոր անդամներին, և բաշխումից տասը օր անց այն կքննարկվի խորհրդարանում։

Խորհրդարանի ընդհանուր թվի երկու երրորդի գաղտնի քվեարկությամբ հաստատման դեպքում այն անձը կամ անձինք, որոնց վերաբերյալ իրականացվել է քննություն, կարող են դատվել Սահմանադրական դատարանում։ Դատավարությունը ավարտվում է երեք ամսվա ընթացքում, իսկ եթե ոչ, տրամադրվում է մեկանգամյա լրացուցիչ երեք ամսվա ժամկետ։ Նախագահի տեղակալները, որոնք Գերագույն քրեական դատարանի կողմից դատապարտվել են հանցագործության համար այնպիսի հանցագործության համար, որը խոչընդոտում է նրանց ընտրվելուն, կորցնում են իրենց մանդատները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական կառուցվածք
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոխնախագահներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Փոխնախագահներ
Կատեգորիա:Փոխնախագահներ ըստ երկրի