Մելիք-Բեգլարյաններ

մինի|Իշխանք Մելիք Բեգլարյանների Տոհմանշանը
**Բեգլարյաններ**,( Մելիք / Իշխան  Բեգլարյաններ), իշխան Գյուլիստանի, տեր Գյուլիստանի և Թարինջի, միջնադարյան հայ ազնվական տոհմ։

XVI - XIX դարերում եղել են Գյուլիստանի Մելիքները։ Տոհմի իշխանությունն առաջացել է XVI դարի վերջին։ Րաֆֆին գրում է ,- Մեր ձեռքում գտնված մի գրչագիր պատմություն , Մելիք Բեգլարյանների ծագումը դուրս է բերում Հայոց Աղվանքի նահապետներից մեկից՝ Առանից, որն իր հերթին սերում էր Սիսակյաններից (Մ. Խորենացի ՝ Հայոց պատմությոն։ ):

## Պատմություն
Մելիք **Բեգլարյանները** ,- գրում է Րաֆֆին,- բնիկ Ուտեացիներ են, Նիժ գյուղից։

Թե ի՞նչ համգամանքներ ստիպեցին նրանց թողնել Ուտիքը եւ գալ Արցախ - այդ մասին լռում է պատմությունը։ Գյուլիստանի գավառում բնակություն հաստատած այս տան առաջին ներկայացուցիչը « Հայերի մեջ հայտնի էր Սեւ Աբով անունով, որը հասարակ մարդ  չէր.Նա իր հայրենիքում ժողովրդի կառավարիչ էր, հարուստ էր»։

Սեւ Աբովի տոհմը Արցախ է եկել XVI դարի վերջին եւ բնակություն հաստատել այժմյան Թալիշ  գյուղի մերձակայքում։ Շատ շուտով, շնորհիվ իր մի քաջագործության, Սեւ Աբովը Նվեր է ստանում Հին Թալիշ գյուղը։ Հայտնի է, որ Սեւ hարյուրապետը վախճանվհլ է 1632 Թ. եւ թաղվել Հոռեկա վանքի մոտ, ուր գտնվում է Մելիք Բեգլարյանների տոհմական գերեզմանատունը։

Սեւ Աբուվին հաջորդում է որդին՝ Մելիք Յավրին,ապա մյուս որդին՝ Մելիք Բեգլար I-ը ։ Վերջինս հիմնում է Գյուլիստանի մելիքությունը եւ ընդարձակում տիրապետության սահմանները։

մինի|Գյուլիստխնի Ապարանք Չափագրություն

Տիտղոսը ժառանգաբար փոխանցվում էր իշխանից (մելիքից)՝ անդրանիկ որդուն։ Տոհմի իշխանությունը պահպանվեց մինչեւ XIX դար։

Ընդհուպ մինչեւ XIX դարի երկրորդ կեսը Մելիք-Բեգլարյանների իշխանության տակ էին գտնվում Գյուլիստանի գավառի 18 գյուղեր։

Մելիք-Բեգլարյանների ժառանգներն մինչ օրս շարունակում են անձնվիրաբար ծառայել Հայրենիքին։

## Բեգլարյանների տոհմացանկ

* Աբով I  (Սև Աբով + 1632)
* Մելիք Յավրի (հիշվ. 1650)
* Մելիք Բեգլար I
* Մելիք Աբով II (Կաղ Աբով + 1728)
* Թամրազ (+1750)
* Իսայ (+1751)
* Մելիք Հովսեփ (+1778/80)
* Սարուխան-բեկ (հիշվ. 1723)
* Դանիել
* Մելիք Բեգլար II (+1781)
* Մելիք Աբով III (+1808)
* Մելիք Ֆրեյդուն (1768-1808)
* Սամ, Բաղիր, Աղաբեկ
* Ռոստոմ-բեկ (+1805)
* Սայի-բեկ (Եսայի)
* Մանաս-բեկ (1789-1817/18)
* Մելիք Հովսեփ II (+1843)
* Շամիրխան (1790-1850)
* Դավիթ (1795-1884)
* Թամրազ II (1803-1878)
* Բեգլար-բեկ
* Նոյ, Աբով, Ալեքսանդր, Քաթեւան
* Սողոմոն-բեկ
* Աբով
* Մեծ պարոն Ֆրեյդուն
* Սողոմոն
* Հովսեփ, Սարգիս, Ջումշուդ, Ֆրեյդոն,Գրիգոր Շամիր
* Հովսեփ-բեկ

-
մինի|Բեգլարյանների մելիքական տան վերաբերող արխիվներ

## Նշանավոր Բեգլարյաններ
մելիք-Բեգլարյաններից են սերում մի շարք ականավոր քաղաքական, գիտութեան եւ մշակութային գործիչներ։

Մելիք-Բեգլարյանների տոհմի ճյուղավորումից են սերում նաեւ Մելիք-Հովսեփյանների (Օսիպյանների) տոհմը։

* Արեստ Բեգլարյան

Երեւանի Ճարտարապետության եւ շինարարության Համալսարանի առաջին ռեկտոր։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

ԵՃՇՊՀ խորհրդի նախագահ(2010-2011)

եղել է ԱՊՀ շինարարական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահը

**Պարգեւներ** - Անանիա Շիրակացի Մեդալ

ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ

ԽՍՀՄ ոսհծկե եւ արծաթե մեդալ

* Իլյիչ Բեգլարյան

Արձակագիր, առակագիր, հրապարակախոս

« Զորավար Անդրանիկ» թանգարանի հիմնադիր-տնօրեն։

* Հրաչյա Բեգլարյան

Հրապարահախոս, խմբագիր եւ բանաստեղծ

## Ավանդապատումներ
Մելիք Աբով III-ը  խելացի կառավարիչ էր եւ լուսավոր հետք է թողել հայոց մելիքությունների պատմության մեջ։ Իր կառավարման տարիներից մի օրինակ։
1784 թ. Նոյեմբերի 5-ին, մի պատրվակով պարսիկ Իբրահիմ-խանը իր մոտ է հրավիրում Մելիք Աբով III-ին , Ջրաբերդի Մելիք Մեջլումին, Դիզակի Մելիք Բախտամին, ու Գանձասարի կաթողիկոս Հովհաննես Հասան-Ջալալյանին եւ դավադրորեն կալանավորում նրանց։ Ուխտադրուժ խանը մելիքներին եւ Հովհաննես կաթողիկոսին նետում է Շուշիի բերդը (վերջինս 1786 թ.-ին սպանվում է բերդում)։ Բայց Մելիք Մեջլումի զորապետ Թյուլի Արզումանը , Դալի Մահրասան (Ավագ Վարդապետ) եւ շուշեցի Մելքումը խորտակում են զնդանի դռներն եւ ազատում հայ մելիքներին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Արտակ Մաղալյան Արցախի Մելիքությունները եւ Մելիքական տները XVII - XIX ԴԴ. 
* [Րաֆֆի, Երկերի ժողովածու , հատոր 9-րդ](https://hy.m.wikisource.org/wiki/Ինդեքս%3ARaffi,_Collected_works,_vol._9_(Րաֆֆի,_Երկերի_ժողովածու,_հատոր_9-րդ).djvu)

Կատեգորիա:Հասան-Ջալալյաններ
Կատեգորիա:Մելիք-Բեգլարյաններ