Քալեջիկ

**Քալեջիկ** (), քաղաք և շրջան Թուրքիայի Անկարայի մարզում։ Կառուցվել է մի քանի հազար տարի առաջ հարթավայրում և բազմիցս անցել է ձեռքից ձեռք։ Քաղաքում և նրա շրջակայքում կան պատմական հուշարձաններ, որոնցից մի քանիսը ավելի քան երկու հազար տարեկան են։

Շրջանի մակերեսը մոտ 1300 կմ² է, և ըստ 2020 թվականի մարդահամարի՝ բնակչության թիվը կազմում է մոտ 13 հազար մարդ։ Տարածաշրջանում զարգացած է գյուղատնտեսական ոլորտը։ Քալեջիկը հայտնի է նաև խաղողի տեղական տեսակով (), որն օգտագործվում է Թուրքիայի լավագույն կարմիր գինիներից մեկի արտադրության համար։

## Աշխարհագրություն
Շրջանը գտնվում է Անկարայի մարզի հյուսիս-արևելքում։ Քալեջիկ քաղաքից հյուսիս-արևմուտք գտնվում է Կարբասան լեռը։ Հյուսիսում է գտնվում  լեռը, որի բարձրությունը գրեթե 2000 մետր է (մարզում երկրորդ ամենաբարձր լեռը)։ Արևելքում և հարավում Կըզըլըրմակ գետի ափերին տարածվում են հարթավայրեր։ Շրջանի հարավ-արևմտյան մասը բաղկացած է լեռնային և դժվարանցանելի տարածքներից։

Շրջանի հողերի 42%-ը պիտանի են գյուղատնտեսության համար, 35 %-ը՝ արոտավայրեր, 8 %-ը՝ մարգագետիններ, իսկ 15 %-ը՝ քարքարոտ սարահարթեր։ Տարածքում գինի են արտադրում, այդ պատճառով բոլոր ցանքատարածությունների կեսը կազմում են խաղողի այգիները։

## Պատմություն
1966-1967 թվականների պեղումների ընթացքում պարզվել է, որ տարածաշրջանում բնակվել են խեթեր։ Ավելի ուշ գերիշխել են գալատացիները, որոնք եկել էին Թրակիայի միջոցով։

Գալաթական ժամանակաշրջանից հետո տարածաշրջանն անցել է Հռոմեական կայսրության տիրապետության տակ։ 1987 թվականին կատարված պեղումների շնորհիվ հաջողվել է հայտնաբերել ճանապարհ, որը տանում է դեպի Չանքըրը և կառուցվել է Հռոմեական կայսրության ժամանակ։ Ավելի ուշ տարածքի վերահսկողությունն իր ձեռքն է վերցրել Բյուզանդական կայսրությունը։  1075 թվականին բյուզանդացիներից շրջանը նվաճել է սելջուկ զորավար Բաթալ Գազին։

1243 թվականին Քյոսե-դաղի մոտ մոնղոլներից կրած պարտությունից հետո սելջուկները կորցրել են տարածքի նկատմամբ վերահսկողությունը, բայց հետագայում այն նորից վերադարձրել են։

1461 թվականին շրջանն անցել է Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ։ Քալեջիկը Օսմանյան կայսրության պատմության ընթացքում եղել է առևտրային զարգացած կենտրոն, այդ պատճառով էլ այն անվանում էին «Փոքր Եգիպտոս»։ Կաշեգործությունը, պղնձագործությունը և ջուլհակությունը եղել են այդ ժամանակաշրջանի հիմնական արհեստները****։

XX դարի սկզբին Օսմանյան կայսրությունն անկում է ապրել և կրել է տարածքային մեծ կորուստներ։ Այդ ժամանակ կառուցվել է Անկարա-Քալեջիկ-Չանքըրը-Կաստամոնու-Ինեբոլու ճանապարհը, որի շնորհիվ հնարավոր է դարձել զինամթերքի փոխադրումը Թուրքիայի անկախության պատերազմի տարիներին։ 1905 թվականին շրջանում ավարտվել է զորանոցների կառուցումը։

Քաղաքը պահպանել է իր նշանակությունը նաև Թուրքական Հանրապետության ժամանակաշրջանում։ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքը Քալեջիկ է այցելել 1925 թվականի օգոստոսին։

## Բնակչություն

## Տեսարժան վայրեր
### Քաղաքային բերդ
alt=Вид на город с крепости|մինի|250x250փքս|Քաղաքի տեսարանը բերդից
Քաղաքի կենտրոնում, 150 մետր բարձրությամբ լեռան վրա կառուցվել է մի ամրոց։ Ենթադրվում է, որ մ.թ.ա. 275 թվականին այն սկսել են կառուցել գալաթացիները, իսկ ավելի ուշ օգտագործել են հռոմեացիները։ Օսմանյան կայսրության ժամանակ ամրոցը վերակառուցվել է։ Մինչ մեր օրերը պահպանվել է միայն պատերի մի փոքր մասը։

Մուտքը կամարաձև է, երկու կողմերում կան գլանաձև աշտարակներ։ Բերդի ներսում տեղակայված են ջրի պահեստարաններ, նկուղ, ավերված դամբարան և Աթաթուրքի հուշարձան։

Մինչև վերջերս ամրոցը չէր վերականգնվել, այդ պատճառով տեղացիները սկսել են անօրինական պեղումներ կատարել։

### Քալեջիկի կամուրջ
Քալեջիկից 7 կմ հեռու Թուրքիայի ամենամեծ գետի՝ Կըզըլըրմակի վրա, գտնվում է Դեվելիօղլու պատմական կամուրջը։ Երկարությունը 136 մետր է, կամուրջն ունի 7 թռիչք։ Կառուցման ճշգրիտ թվականը հայտնի չէ, բայց նրա ոճը և կառուցման համար հարթ քարի օգտագործումը մատնանշում են XIII դարը՝ Սելջուկյան պետության դարաշրջանը։ Կամրջի վերին մասում օգտագործվել են չմշակված քարեր, որոնք դրված են անհարթ հորիզոնական շարքերով։

Որոշ հրապարակումներում պնդվում է, որ օսմանյան սուլթան Յըլդըրըմ Բայազիդը (1389-1402) հատել է այս կամուրջը Անկարա նահանջելիս, որից հետո ավերել է այն, որպեսզի խանգարի Թեմուրի զորքերին անցնել Կըզըլըրմակը։

XIX դարում կամուրջը վերանորոգվել է Դիքմեն գյուղի հարուստ բնակիչ Դեվելիօղլուի միջոցներով։ Ավելի ուշ կամուրջն անվանվել է նրա պատվին։ Վերանորոգման մասին գրավոր վկայություն է նրա քարերից մեկի վրա հինգ տողանոց արձանագրությունը, որը թվագրվում է 1858–1859 թվականներին։

1967 թվականին տեղի է ունեցել կամրջի վերին հատվածի թարմացում, հաջորդ վերականգնումը տեղի է ունեցել 1987 թվականին։ 2021 թվականին սկսվել է նոր վերականգնում, որը շարունակվում է մինչ օրս։

### Քալեջիկ Հասբեյ մզկիթ
Մզկիթը XIII-XIV դարերում Իսֆենդիյարի որդիների կողմից կառուցվել է քաղաքի կենտրոնում։ Այն ամբողջությամբ այրվել է 1962 թվականին (միայն մինարեն է փրկվել) և վերականգնվել 1964 թվականին։ Այն իրենից ներկայացնում է պարզ ուղղանկյունաձև շինություն։ Մինարեի հիմքը և պատշգամբի ստորին հատվածը պատրաստված են սրբատաշ քարից, իրանը և հիմքը՝ աղյուսից։ Փայտե կոնը պատված է կապարով։

Բացի Հասբեյից, քաղաքում կան նաև մի քանի այլ մզկիթներ, որոնք կառուցվել են XIII-XV դարերում։

## Տնտեսություն
alt=Винный магазин|մինի|287x287փքս|Գինետուն
Շրջանի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության վրա։ Արտադրության հիմնական ճյուղերն են՝ գինեգործությունը, ցորենի, խնձորի, շաքարի ճակնդեղի և այլ մշակաբույսերի մշակումը։

### Գինեգործություն
Քալեջիկում արտադրվում է մի քանի տեսակի գինի, որոնք համարվում են Թուրքիայի ամենաորակյալ գինիներից մեկը։ Տարածաշրջանի բարենպաստ կլիմայի շնորհիվ հաջողվել է 1989 թվականին ստեղծել տեղական տեսակ ()։

Այս տարածաշրջանում գինեգործության մշակույթը ձևավորվել է դեռևս մեր թվարկությունից առաջ։ Քալեջիկը գտնվել է Մետաքսի ճանապարհին և լավ զարգացել է խաղողի մշակության շնորհիվ։

Թուրքիայի հանրապետություն դառնալուց հետո տարածաշրջանում օտարերկրյա գինեգործները գնալով պակասել են։ Դրա հետևանքով գինու արտադրությունը կրճատվել է, և 1942 թվականին Tekel ընկերությունը արդյունաբերությունը վերականգնելու համար նոր գործարան է բացել։

### Հաց
Քալեջիկում թխում են տեղական տեսակի հացեր։ Բացի հիմնական բաղադրիչներից, պատրաստման համար օգտագործվում են նաև խմորիչ և յուղոտ ընկույզ։ Քալեջիկի հացը 2020 թվականի հոկտեմբերի 6-ին գրանցվել է Թուրքիայի արտոնագրային և ապրանքային նշանների գրասենյակում և ստացել է աշխարհագրական նշում, քանի որ դրա արտադրության համար օգտագործվում են բացառապես բնական մթերքներ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Старинный дом в Каледжике.jpg|Հին տուն Քալեջիկում
Պատկեր:Памятник Ататюрку на крепости Каледжика.jpg|Աթաթուրքի հուշարձանը բերդի ներսում մինչև վերականգնումը, 2016 թվական


## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ

Կատեգորիա:Անկարա
Կատեգորիա:Անկարայի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արևելյան Անատոլիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Անատոլիա