Ռադիկուլիտ

**Ռադիկուլիտ**, մեջքի ստորին հատվածի, ոտքով իջնող ցավ։ Ցավը կարող է իջնել ոտքի առաջային և հետին մասով։ Ցավի զգացողությունը կարող է լինել հանկարծակի, ինչպիսիք են նաև ծանր ֆիզիկական աշխատանքը որը նույնպես կարող է բերել դրան, այնուամենայնիվ ցավը նկարագրում են որպես կրակոց։ Որպես կանոն ախտանշնանները կարող են լինել մեկ կողմում։ Որոշ պատճառներ կարող են այնուամենայնիվ ցավ  առաջանացնել երկու կողմերում։ Մեջքի ցավը կարող է լինել ազդրում և ճառագայթել ներքև։ Երբեմն լինում է մեջքի ստրին հատվածի ցավեր բնորոշվելով զուգընթաց,թուլություն կամ թուլություն միայն ախտահարված ոտքի և ոտքի այլ տարբեր հատվածներում։

Ռադիկուլիտի 90%-ը պայմանավորված է,ողնաշարի սկավառակի ողնասահում,որը սեղմում է գոտկատեղի կամ սրբանի նյարդային արմատներից մեկի վրա։ Սպոնդիլոլիստեզ,ողնաշարի ստենոզ,պիրիֆորմիսի համախտանիշ,կոնքի ուռուցքներ, հղիության ռադիկուլիտ,այլ հնարավոր պատճառներ են։ Ուղիղ ոտքի թեստ հաճախ օգնում է ախտորոշման համար Թեստը դրական է, երբ մարդ պարկած ժամանակ ոտքը վերև բարձրացնելուց, ցավը ճառագայթում է ծնկի տակ։ Բժշկական պատկերացման կարիք չկա,միայն եթե աղիների կամ միզապարկի ֆունկցիան խանգարված է,զգացողության և թուլության կորուստ կա,ախտանշանները երկարատև են,կամ առկա է ուռուցք կամ  պետք է անհանգստանալ որևէ  վարակի առկայության համար։ Սկզբնական բուժումը ներառում է ցավազրկող դեղամիջոցներ։ Այնուամենայնիվ,ցավազրկող դեղամիջոցներ և մկանային հանգստացնողների արդյունավետություն բացակայում են։ Ընդհանուր առմամբ խորհուրդ է տրվում, որ մարդիկ շարունակեն նորմալ գործունեությունը իրենց կարողությունների առավելագույն չափով։ Հաճախ այն ամենը,ինչ պահանջվում է ռադիկուլիտի բուժման համար,մարդկանց 90% ախտանշանները վերանում են վեց շաբաթից պակաս  ժամանակում։ Եթե ցավը լինում է վեց շաբաթ և ավել կարող է վիրահատական միջամտության կարիք լինել։ Վիրահատական միջամտությունից կարող են առաջանալ բարդություններ,ինչպիսիք են աղիների միզապարկի նորմալ ֆունկցիայի կորոստը։

Բուժման մեթոդներից են ինչպես կորտիկեստերոիդր գաբապենտին,պրեգաբալին,ասեղնաբուժություն,տաքի և սառնության կիրառում,որոնք ունեն սահմանափակ և վատ ապացույցներ դրանց կիրառման վերաբերյալ։

Ռադիկուլիտ ավելի հաճախ հանդիպում է 40-59 տարեկան կանանց և տղամարդկանց մոտ, ավելի հաճախ տղամարդկանց մոտ։ Ռադիկուլիտ առաջին անգամ օգտագործվել է 1451 թվականին, չնայած Դիոսկորիդ (մ․թ․ա․1ին դար) նշում է Մատերիա Մեդիկա -ում:

## Սահմանում
«Իշիատիկա» տերմին սովորաբար նկարագրում է ախտանիշ՝ ցավ սիսատիկ նյարդի երկայնքով, այլ ոչ թե կոնկրետ վիճակ,  կամ հիվանդություն:  Դա նկարագրվում է,որպես ցավ, որը սկսվում է մեջքի ստորին հատվածից և իջնում ​​ոտքի վրա: Ցավը բնութագրվում է որպես կրակոց կամ ցնցում, որը արագորեն անցնում է ախտահարված նյարդով: Մյուսներն օգտագործում են տերմինը որպես ախտորոշում (այսինքն՝ պատճառի և հետևանքի ցուցում) նյարդային դիսֆունկցիայի համար, որն առաջացել է ողնաշարի սկավառակի ճողվածքից մեկ կամ մի քանի գոտկային կամ նյարդային արմատների սեղմման հետևանքով։ Ցավը սովորաբար առաջանում է դերմատոմի բաշխման ժամանակ և անցնում է ծնկից ներքև մինչև ոտքը: Այն կարող է կապված լինել նյարդաբանական դիսֆունկցիայի հետ, ինչպիսիք են թուլությունը և թմրությունը:

## Պատճառներ
### Ռիսկի գործոններ
Ռադիկուլիտի առաջացման ռիսկի գործոններն են` ծխել, գիրացում,ֆիզիկական աշխատանք որի մեջ  ներգրրավված է մեջքի մկանները և ծանր քաշը։ Չփոփոխվող ռիսկի գործոններ ներառում են տարիքի մեծացում, և արական սեռ։

### Ողնաշարի սկավառակի ճողվածք
Ողնաշարի սկավառակի ճողվածք, որը սեղմում է գոտկատեղի կամ սրբանային նյարդային արմատներից մեկի վրա, ռադիկուլիտի ամենահաճախակի առաջացնող  պատճառն է, որը առկա է դեպքերի մոտ 90%-ում։ Սա հատկապես լինում է 50-ից ցածր տարիքի մարդկանց մոտ: Սկավառակի ճողվածքն ամենից հաճախ առաջանում է ծանրության և ծանր ֆիզիկական աշխատանք կատարելու ժամանակ։ Ցավը սովորաբար մեծանում է առաջ կռանալու կամ նստած ժամանակ, և նվազում է պառկած վիճակում կամ քայլելիս:

### Ողնաշարի ստենոզ
Ողնաշարի սեղմման այլ պատճառներ ներառում են գոտկային ողնաշարի ստենոզ,  ողնաշարի ջրանցք, ողնուղեղի միջով անցնող տարածություն որը, նեղացնում և սեղմում է ողնուղեղը, պոչամբարը կամ սիսատիկ նյարդի արմատները: Այս նեղացումը կարող է առաջանալ ոսկրային թրթուրների, սպոնդիլոլիստեզի, բորբոքման կամ սկավառակի ճողվածքի հետևանքով, որը նվազեցնում է ողնուղեղի համար հասանելի տարածությունը,սեղմելով և գրգռելով ողնուղեղի նյարդերը, որոնք վերածվում են սիսատիկ նյարդի: Սա ամենահաճախակի պատճառն է 50 տարեկանից հետո։ Ողնաշարի ստենոզի հետևանքով առաջացած ռադիկալ ցավն առավել հաճախ առաջանում է երկար ժամանակ կանգնելու, քայլելու կամ նստելու հետևանքով և նվազում է, երբ կռվում է առաջ: Այնուամենայնիվ, ծանր դեպքերում ցավը կարող է առաջանալ ցանկացած դիրքի կամ ակտիվության դեպքում: Ցավն ամենից հաճախ հանգստանում է հանգստի միջոցով:

### Պիրիֆորմիսի համախտանիշ
Մարդկանց 17%-ի մոտ սիսատիկ նյարդն անցնում է պիրիֆորմիս մկանով, այլ ոչ թե դրա տակով։ Երբ պիրիֆորմիսը կրճատվում է կամ սպազմ է լինում տրավմայի կամ գերակտիվության  հետևանքով, ենթադրվում է, որ դա առաջացնում է սիսատիկ նյարդի սեղմում: Պիրիֆորմիսի համախտանիշը խոսակցական լեզվով կոչվում է «դրամապանակի իշիատիկա», քանի որ ազդրի հետևի գրպանում պահվող դրամապանակը սեղմում է հետույքի մկանները և սիստեմատիկ նյարդը: Պիրիֆորմիսի համախտանիշը կարող է կասկածվել որպես ռադիկուլիտի պատճառ, երբ ողնաշարի նյարդային արմատները, որոնք նպաստում են սիատիկ նյարդին, և ողնաշարի սկավառակի ճողվածք չի երևում

### Գլյուտանային համախտանիշ
Գլյուտալային համախտանիշ ոչ դիսկոգենիկ, արտապալվիկ  նյարդի թակարդն է խորը գլյուտալային տարածությունում: Պերիֆորմիսի համախտանիշ, ժամանակին այս անատոմիական շրջանում սիսատիկ նյարդի թակարդման ավանդական ձևն է: Սիսատիկ նյարդի ոչ դիսկոգեն թակարդման ըմբռնումը զգալիորեն փոխվել է՝ հետևի ազդրի անատոմիայի, նյարդերի կինեմատիկայի և էնդոսկոպիկ տեխնիկայի առաջընթացի հետ կապված՝  ազդրի անատոմիայի վերաբերյալ: Այժմ կան սիսատիկ նյարդի թակարդման բազմաթիվ հայտնի պատճառներ, ինչպիսիք են նյարդերի շարժունակությունը սահմանափակող թելքավոր ժապավենները, որոնք կապ չունեն խորը գլյուտալ տարածություն պիրիֆորմիսի հետ: Գլյուտալային համախտանիշ, ստեղծվել է որպես բարելավված դասակարգում այս անատոմիական հատվածում սիսատիկ նյարդի թակարդման բազմաթիվ հստակ պատճառների համար: Պիրիֆորմիսի համախտանիշն այժմ համարվում է խորը գլյուտալային համախտանիշի բազմաթիվ պատճառներից մեկը:

### Էնդոմետրիոզ
Իշիատիկ էնդոմետրիոզ,կոչվում է կատամինալ կամ ցիկլային ռադիկուլիտ որի պատճառը էնդոմետրիոզն է որի հաճախականությունը անհայտ է: Ախտորոշման համար կատարում են ՄՌՏ կամ համակարգչային տոմոգրաֆիա, միելոգրաֆիա:

### Հղիություն
Ռադիկուլիտը կարող է առաջանալ նաև հղիության ընթացքում, հատկապես հետագա փուլերում, քանի որ նստած կամ ոտքերի սպազմի ժամանակ պտղի ծանրությունը սեղմում է  նյարդը։ Չի  վնասում կնոջը կամ պտղին: Անուղղակի վնասը կարող է առաջանալ ոտքերի վրա թմրած ազդեցությունից, որը կարող է հանգեցնել հավասարակշռության կորստի և ընկնելու: Չկա ստանդարտ բուժում հղիության հետևանքով առաջացած ռադիկուլիտի համար.:

### Այլ
Ցավը, որը չի բարելավվում պառկած վիճակում, վկայում է ոչ մեխանիկական պատճառի մասին, ինչպիսին է քաղցկեղ, բորբոքում կամ վարակ:Ռադիկուլիտ կարող է առաջանալ ողնուղեղի կամ նյարդային արմատների վրա ազդող ուռուցքների պատճառով: Ուժեղ մեջքի ցավը, որը տարածվում է մինչև կոնքեր և ոտքեր, միզապարկի կամ աղիների վերահսկողության կորուստ, կամ մկանային թուլությունը կարող է առաջանալ ողնաշարի ուռուցքների կամ պոչուկի համախտանիշի հետևանքով: Ողնաշարի վնասվածքները, օրինակ՝ ավտովթարից կամ գարշապարի կամ հետույքի վրա ուժեղ ընկնելուց, կարող են նաև հանգեցնել ռադիկուլտի: Առաջարկվել է փոխհարաբերություն միջողնաշարային սկավառակներում  թաքնված վարակի հետ, սակայն դրա դերը դեռ պարզ չէ:

## Պաթոֆիզալոգիա
Իշիատիկ  նյարդը ներառում է L4, L5, S1, S2 և S3 նյարդային արմատները ողնաշարի մեջ: Նյարդային այս արմատները միաձուլվում են կոնքի խոռոչում՝ ձևավորելով սակրալ պլեքսուս և դրանից սիստատիկ նյարդի ճյուղավորումներ։ Ռադիկուլիտի ախտանշանները կարող են առաջանալ, երբ այս նյարդերի ընթացքի երկայնքով որևէ տեղ կա պաթոլոգիա:

### Ներողնաշարային ռադիկուլիտ
Ներողնաշարային կամ դիսկոգեն ռադիկուլիտ, այն ձևն է որը ներառում է ողնաշարը։ Ռադիկուլիտի 90% դեպքերում կարող է առաջանալ ողնաշարի սկավառակի ուռածության կամ ճողվածքի հետևանքով։ Ռադիկուլիտը հիմնականում առաջանում է գոտկային նյարդերի L4 կամ L5 կամ սրբանային նյարդի S1 սեղմումից: Ավելի հազվադեպ, սակրալ նյարդերը S2 կամ S3 կարող են առաջացնել ռադիկուլիտ

Ողնաշարի միջողային սկավառակները բաղկացած են արտաքին անուլուս ֆիբրոսուսից և ներքին միջուկից։ Անուլոս ֆիբրոսուս կազմում է կոշտ օղակ մարդկային զարգացման սկզբում պուլպոսուսի միջուկի շուրջ, և այդպիսով, միջուկի դոնդողանման պարունակությունը պարունակվում է սկավառակի մեջ: Սկավառակներն առանձնացնում են ողնաշարի ողերը՝ դրանով իսկ մեծացնելով ողնաշարի կայունությունը և թույլ տալով, որ նյարդային արմատները պատշաճ կերպով դուրս գան ողնաշարի միջով:Քանի որ անհատ ծերանում է, անուլուս ֆիբրոսուս թուլանում և դառնում է ավելի քիչ կոշտ՝ դարձնելով այն պատռվելու ավելի մեծ վտանգի տակ:

Երբ անուլուս ֆիբրոսուսի պատռվածք կա, միջուկը կարող է դուրս գալ արցունքի ձևով և սեղմել ողնաշարի նյարդերը ողնուղեղի, պոչուկի կամ դուրս եկող նյարդային արմատների վրա՝ առաջացնելով բորբոքում, թմրություն կամ տանջող ցավ։ Ողնաշարի հյուսվածքի բորբոքումն այնուհետև կարող է տարածվել հոդերի վրա և առաջացնել ֆասետային համախտանիշ, որը բնութագրվում է մեջքի ստորին հատվածի ցավով և ազդրի հետևի մասում գտնվող ցավով:

Ռադիկուլիտի այլ պատճառները, որոնք երկրորդական են ողնաշարի նյարդում, ներառում են ողերի կոշտացումը, մեծացումը կամ սխալ դասավորությունը (սպոնդիլոլիստեզը) կամ սկավառակի դեգեներացիան, որը նվազեցնում է կողային անցքի տրամագիծը, որի միջոցով նյարդային արմատները դուրս են գալիս ողնաշարից: Երբ ռադիկուլիտ առաջանում է մեջքային նյարդի արմատի սեղմման հետևանքով, այն համարվում է գոտկային ռադիկուլոպաթիա կամ ռադիկուլիտ, երբ ուղեկցվում է բորբոքային պատասխանով

### Միջողային ռադիկուլիտ
Սիատիկ նյարդը բարձր շարժունակ է ազդրի և ոտքի շարժումների ժամանակ։ Ցանկացած պաթոլոգիա, որը սահմանափակում է սիստեմատիկ նյարդի նորմալ շարժումը, կարող է որոշակի դիրքերում կամ նորմալ շարժումների ժամանակ աննորմալ ճնշում, լարվածություն կամ լարվածություն առաջացնել նյարդի վրա: Օրինակ, նյարդի շուրջ սպի հյուսվածքի առկայությունը կարող է առաջացնել ձգողական նյարդաբանություն։ Միջողային  ռադիկուլիտի հայտնի մկանային պատճառը պիրիֆորմիս սինդրոմն է: Պիրիֆորմիս մկանն ուղղակիորեն հարում է սիսատիկ նյարդի ընթացքին, երբ այն անցնում է ներպալվիկ տարածության միջով: Պիրիֆորմիս մկանների պաթոլոգիաները, ինչպիսիք են վնասվածքը (օրինակ՝ այտուցվածությունը և սպիացումը), բորբոքումը (ցիտոկինների ազատումը, որոնք ազդում են տեղային բջջային միջավայրի վրա) կամ տարածություն զբաղեցնող վնասվածքները (օրինակ՝ ուռուցք, կիստա, հիպերտրոֆիա) կարող են ազդել սիսատիկ նյարդի վրա: Նյարդային ճյուղավորման անատոմիական տատանումները կարող են նաև նախատրամադրել սիսատիկ նյարդը պիրիֆորմիս մկանների կողմից հետագա սեղմման, օրինակ, եթե սիսատիկ նյարդը ծակում է պիրիֆորմիս մկանը:

Սիսատիկ նյարդը կարող է նաև թակարդվել կոնքի տարածությունից դուրս, և դա կոչվում է խորը գլյուտալային համախտանիշ: Վիրաբուժական հետազոտությունները հայտնաբերել են թակարդի նոր պատճառներ, ինչպիսիք են ֆիբրոանոթային սպիների շերտեր, անոթային անոմալիաներ, հետերոտրոպ ոսկրացումը, գլյուտալային մկանները, ազդրի մկանները և Գեմիլլի-Օպտուրատոր-Ինտերնուս համալիրը: Էնդոսկոպիկ վիրաբուժության դեպքերի գրեթե կեսում պարզվել է, որ ֆիբրոանոթային սպիների ժապավենները թակարդման պատճառ են հանդիսանում, որոնք խանգարում են սիսատիկ նյարդի շարժմանը:

## Ախտորոշում
Ռադիկուլիտը սովորաբար ախտորոշվում է ֆիզիկական զննումով և ախտանշանների պատմության միջոցով (օբյեկտիվ և սյուբեկտիվ)

### Հոգեբանական զրույց
Ընդհանրապես, եթե անձը հայտնում է մեկ ոտքի բնորոշ ճառագայթային ցավ, ինչպես նաև նյարդային արմատների լարվածության կամ նյարդաբանական դեֆիցիտի մեկ կամ մի քանի նյարդաբանական ցուցումներ, կարող է ախտորոշվել ռադիկուլիտ: Ամենահաճախ օգտագործվող ախտորոշիչ թեստը ուղիղ ոտքի բարձրացումն է՝ առաջացնելով Լասեգի նշանը, որը համարվում է դրական, եթե սիսատիկ նյարդի բաշխման ցավը վերարտադրվում է ուղիղ ոտքի պասիվ ճկմամբ 30-ից 70 աստիճանի սահմաններում: Թեև այս թեստը դրական է ռադիկուլիտով տառապող մարդկանց մոտ 90%-ի մոտ, դրական թեստով մարդկանց մոտ 75%-ը ռադիկուլիտ չունի: Ոտքի ուղիղ ոտքի բարձրացումը, որը չի ազդել ռադիկուլիտի հետևանքով, կարող է ազդակիր կողմի ոտքի իշիազի առաջացնել, սա հայտնի է որպես Ֆաջերզթայնի նշան։ Ֆաջերսթայնի նշանի առկայությունը ավելի կոնկրետ բացահայտում է ճողվածքի սկավառակի համար, քան Լասեգի նշանը։ Զորավարժությունները, որոնք մեծացնում են ներողնաշարային ճնշումը, ինչպիսիք են հազը, պարանոցի ճկումը և պարանոցային երակների երկկողմանի սեղմումը, կարող են ժամանակավոր վատթարացնել սիսիատիկ ցավը:

### Բժշկական պատկերացում
Պատկերային մեթոդները, ինչպիսիք են համակարգչային տոմոգրաֆիան կամ մագնիսական ռեզոնանսային տոմոգրաֆիա  պատկերումը, կարող են օգնել ախտորոշել գոտկատեղի սկավառակի ճողվածքը: Երկուսն էլ հավասարապես արդյունավետ են գոտկատեղի սկավառակի ճողվածքի ախտորոշման համար, սակայն համակարգչային տոմոգրաֆիան ունի ավելի բարձր ճառագայթման չափաբաժին: Ռադիոգրաֆիան խորհուրդ չի տրվում, քանի որ սկավառակները չեն կարող տեսանելի լինել ռենտգենյան ճառագայթների միջոցով: ՄՌ նյարդագրության օգտակարությունը պիրիֆորմիս սինդրոմի ախտորոշման մեջ հակասական է:

Դիսկոգրաֆիան կարելի է համարել՝ որոշելու կոնկրետ սկավառակի դերը անհատի ցավի մեջ: Դիսկոգրաֆիան ներառում է ասեղի տեղադրումը սկավառակի մեջ՝ սկավառակի տարածության ճնշումը որոշելու համար։ Այնուհետև ռադիոկոնտրաստը ներարկվում է սկավառակի տարածության մեջ՝ գնահատելու տեսողական փոփոխությունները, որոնք կարող են վկայել սկավառակի անատոմիական աննորմալության մասին: Դիսկոգրաֆիայի ժամանակ անհատի ցավի վերարտադրումը նույնպես ախտորոշիչ է։

### Դիֆերենցիալ ախտորոշում
Քաղցկեղին պետք է կասկածել, եթե կա դրա նախկին պատմություն, քաշի անբացատրելի կորուստ կամ չդադարող ցավ: Ողնաշարի էպիդուրալ թարախակույտն ավելի հաճախ հանդիպում է նրանց մոտ, ովքեր ունեն շաքարային դիաբետ կամ իմունային անբավարարություն կամ ողնաշարի վիրահատություն, ներարկում կամ կաթետրիզացիա են արել: այն սովորաբար առաջացնում է ջերմություն, լեյկոցիտոզ և էրիթրոցիտների նստվածքի արագության բարձրացում: Եթե ​​քաղցկեղի կամ ողնաշարի էպիդուրալ թարախակույտի կասկած կա, հաստատման համար խորհուրդ է տրվում շտապ մագնիսական ռեզոնանսային տոմոգրաֆիա: Պրոքսիմալ դիաբետիկ նյարդաբանությունը սովորաբար ազդում է միջին տարիքի և մեծահասակների վրա՝ լավ վերահսկվող 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետով; սկիզբը հանկարծակի է, առաջացնելով ցավ, սովորաբար բազմաթիվ դերմատոմներում, որին արագ հաջորդում է թուլությունը: Ախտորոշումը սովորաբար ներառում է էլեկտրամիոգրաֆիա և գոտկային պունկցիա: Շինգլն ավելի տարածված է տարեցների և իմունային անբավարարված մարդկանց մոտ; սովորաբար, ցավին հաջորդում է ցանի առաջացումը մեկ դերմատոմի երկայնքով փոքր բշտիկներով: Սուր "Լայմի" ռադիկուլոպաթիան կարող է հետևել տաք ամիսներին բացօթյա գործունեության պատմությանը տիզերի հավանական բնակավայրերում նախորդ 1-12 շաբաթների ընթացքում: ԱՄՆ-ում Լայմն առավել տարածված է Նոր Անգլիայում և Միջին Ատլանտյան նահանգներում և Վիսկոնսինի և Մինեսոտայի մասերում, սակայն այն ընդլայնվում է դեպի այլ տարածքներ: Առաջին դրսևորումը սովորաբար ընդլայնվող ցանն է, որը հնարավոր է ուղեկցվի գրիպի նման ախտանիշներով: Լայմը կարող է նաև ավելի մեղմ, քրոնիկ ռադիկուլոպաթիա առաջացնել սուր հիվանդությունից միջինը 8 ամիս անց:

## Կառավարում
Ռադիկուլիտը կարող է կառավարվել մի շարք տարբեր բուժումներով նպատակ ունենալով վերականգնել մարդու նորմալ ֆունկցիոնալ վիճակը և կյանքի որակը: Երբ ռադիկուլիտի պատճառը գոտկային սկավառակի ճողվածքն է (դեպքերի 90%-ը),  դեպքերի մեծ մասն ինքնաբերաբար լուծվում է շաբաթների կամ ամիսների ընթացքում: Սկզբում բուժումը առաջին 6-8 շաբաթվա ընթացքում պետք է պահպանողական լինի: Ռադիկուլիտի դեպքերի ավելի քան 75%-ը կառավարվում է առանց վիրահատության: Ռադիկուլիտի հիվանդությամբ ծխողները խստորեն կոչ են անում թողնել ծխելը, որպեսզի նպաստեն բուժմանը: Նյարդային սեղմման հիմքում ընկած պատճառի բուժումը անհրաժեշտ է էպիդուրալ թարախակույտի, էպիդուրալ ուռուցքների և պոչուկի համախտանիշի դեպքում։

### Ֆիզիկական ակտիվություն
Ֆիզիկական ակտիվություն հաճախ առաջարկվում է ռադիկուլիտի պահպանողական կառավարման համար ֆիզիկապես ընդունակ մարդկանց համար: Անկողնային հանգիստը խորհուրդ չի տրվում։ Թեև կառուցվածքային վարժությունները փոքր, կարճաժամկետ օգուտ են տալիս ոտքերի ցավին, երկարաժամկետ հեռանկարում որևէ տարբերություն չի նկատվում վարժությունների կամ պարզապես ակտիվ մնալու միջև: Ռադիկուլիտի ժամանակ ֆիզիկական թերապիայի ապացույցները պարզ չեն, թեև նման ծրագրերն անվտանգ են թվում: Ֆիզիկական թերապիան սովորաբար օգտագործվում է։ Նյարդային մոբիլիզացիայի տեխնիկան սիսատիկ նյարդի համար հաստատվում է նախնական ապացույցներով:

### Դեղորայք
Ռադիկուլիտի բուժման համար օգտագործվող մեկ դեղորայքային ռեժիմ չկա: Ափիոիդների և մկանային հանգստացնող միջոցների օգտագործումը հաստատող ապացույցները վատ են: Ցածր որակի ապացույցները ցույց են տալիս, որ Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցները, ըստ երևույթին, չեն բարելավում ակնթարթային ցավը, և բոլոր Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցները, ըստ երևույթին, գրեթե համարժեք են ռադիկուլիտը թեթևացնելու իրենց ունակությամբ: Այնուամենայնիվ, Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցները սովորաբար առաջարկվում են որպես ռադիկուլիտի առաջին գծի բուժում: Պիրիֆորմիսի համախտանիշի պատճառով ռադիկուլիտով հիվանդների մոտ բոտուլինումային տոքսինի ներարկումները կարող են բարելավել ցավն ու գործառույթը:Թեև քիչ ապացույցներ կան, որոնք հաստատում են էպիդուրալ կամ համակարգային ստերոիդների օգտագործումը,  համակարգային ստերոիդները կարող են առաջարկվել սկավառակի հաստատված ճողվածքով անհատներին, եթե կա հակացուցումներ Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոց-ի օգտագործման համար: Ցածր որակի ապացույցները հաստատում են գաբապենտինի օգտագործումը սուր ցավազրկման համար քրոնիկական ռադիկուլիտի հիվանդների մոտ: Ցույց չի տրվել, որ հակաջղաձգային և կենսաբանական միջոցները լավացնում են սուր կամ քրոնիկական ռադիկուլիտը: Հակադեպրեսանտները որոշակի արդյունավետություն են ցուցաբերել քրոնիկական ռադիկուլիտի բուժման մեջ և կարող են առաջարկվել այն անհատներին, ովքեր չեն ենթարկվում Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոց-ներին կամ ովքեր ձախողել են Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներով թերապիան

### Վիրահատություն
Եթե ​​ռադիկուլիդ առաջանում է սկավառակի ճողվածքից, սկավառակի մասնակի կամ ամբողջական հեռացումը, որը հայտնի է որպես դիսկեկտոմիա, ունի կարճաժամկետ օգուտի նախնական ապացույց: Ցավի համեստ նվազում նկատվում է 26 շաբաթից հետո, բայց ոչ մեկ տարի հետո (մոտ 52 շաբաթ): Եթե ​​պատճառը սպոնդիլոլիստեզն է կամ ողնաշարի ստենոզը, վիրահատությունը, ըստ երևույթին, ապահովում է ցավազրկում մինչև երկու տարի:

Ոչ դիսկոգեն ռադիկուլիտի դեպքում վիրաբուժական բուժումը սովորաբար նյարդերի դեկոպրեսիա է: Դեկոմպրեսիան փորձում է հեռացնել նյարդի շուրջ գտնվող հյուսվածքը, որը կարող է սեղմել այն կամ սահմանափակել նյարդի շարժումը:

### Ալտերնատիվ բուժում
Ցածր և միջին որակի ապացույցները ցույց են տալիս, որ ողնաշարի մանիպուլյացիան արդյունավետ բուժում է սուր ռադիկուլտի համար: Խրոնիկական ռադիկուլիտի դեպքում ողնաշարի մանիպուլյացիան որպես բուժում հաստատող ապացույցները վատ են: Ողնաշարի մանիպուլյացիան ընդհանուր առմամբ անվտանգ է հայտնաբերվել սկավառակի հետ կապված ցավերի բուժման համար։ Այնուամենայնիվ, դեպքերի զեկույցները կապ են գտել Կաունդա Եկվինա համախտանիշի հետ, և այն հակացուցված է, երբ առկա են առաջադեմ նյարդաբանական դեֆիցիտներ:

## Հավանականություն
Ռադիկուլիտի հիվանդների մոտ 39%-50%-ը դեռևս ունի ախտանիշներ մեկ-չորս տարի հետո: Մեկ ուսումնասիրության ժամանակ մոտ 20%-ը ի վիճակի չէր աշխատել մեկ տարվա ընթացքում, իսկ 10%-ը վիրահատվել էր այդ վիճակի համար:

## Ախտաբանություն
Կախված նրանից, թե ինչպես է այն սահմանվում, մարդկանց 1%-ից 40%-ից պակաս ժամանակի ինչ-որ պահի ունենում է ռադիկուլիտ: Ռադիկուլտ առավել հաճախ հանդիպում է 40-ից 59 տարեկանների շրջանում, և տղամարդիկ ավելի հաճախ են ախտահարվում, քան կանայք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Նյարդաբանություն
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդությունների ախտանիշներ և նշաններ
Կատեգորիա:Նյարդավիրաբուժություն
Կատեգորիա:Ցավ