Սամվել Սաղաթելյան

**Սամվել Սաղաթելյան** (**Սամա Սագա**, **Սեմ Սագա**, ), միջդիսցիպլինար արվեստագետ, անկախ համադրող, ճարտարապետ, նկարիչ։

## Կենսագրություն
Սամվել Սաղաթելյանը ծնվել է 1958 թվականին, Երևանում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետական բաժինը։ Մինչև Խորհրդային Միության փլուզումն աշխատել է որպես ճարտարապետ։ Գեղանկարչությամբ զբաղվել է 1988 թվականից։ 1990-ական թվականներից ստեղծագործում և գործունեություն է ծավալում ժամանակակից արվեստի բնագավառում։ 90-ականների սկզբում ցուցադրվել է Նորարար փորձարարական արվեստի կենտրոնում (ՆՓԱԿ), որին հաջորդել է Վենետիկի 2001 թվականի Բիենալեն, որտեղ Սաղաթելյանը եղել է Հայկական տաղավարը ներկայացնող արվեստագետներից։ Ներկայացրել է «Սփռոց հայրենասիրության» ինստալյացիան, որը կազմված է երեք մասից (երեք սփռոց)՝ առաջինը նվիրված է «Մեծն կույսին և Հերոսներին», երկրորդը` «Զոհաբերված Սիրոն», երրորդը` «Ամուր ընտանիքին` մի ափսեին մինչ գերեզման»։

Սամվել Սաղաթելյանը խմբակային և անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Հայաստանում, Ռուսաստանում, Եվրոպայում, Լատինական Ամերիկայում և ԱՄՆ-ում։ 2002 թվականին Վերմոնտ նահանգի Արվեստի կենտրոնի և Նյու Յորքի *Arts Link* կազմակերպության հրավերով մեկնել է ԱՄՆ և ցուցադրվել *VSC*-ում (Վերմոնտի ստուդիո կենտրոն)։ Ակտիվ գործունեություն է ծավալել Լոս Անջելեսում՝ ցուցադրվելով տարբեր պատկերասրահներում, միաժամանակ աշխատել որպես *Black Maria Gallery*-ի համադրող։ Նախագծեր է իրականացրել *HUSTLER*, *WILL I AM production*, *V Moda* և այլ կազմակերպությունների հետ։

2012 թվականից ցուցադրվում և իրականացնում է սոցիալ-քաղաքական ուղվածությամբ նախագծեր, այդ թվում՝ 2014 թվականին Արմավիր քրեակատարողականում իրականացրած «Սահմանային իրականություն» ցուցահանդեսը (ներկայացվել են ՀՀ Արդարադատության նախարարության «Սևան», «Կոշ» և «Աբովյան» քրեակատարողական հիմնարկներում իրենց պատիժը կրող դատապարտյալների աշխատանքները), 2015 թվականին՝ «ՀԱՅՓ Փոփ Ափ» (*HAYP Pop UP*) ցուցասրահի ներկայացմամբ *Misty Fumes* «Մուտքը սիգարետի խանութից», 2017 թվականին՝ Երևանի «Ժան Պոլ էքզիստենցիալ» սրճարանում «Սերը Կուտա» խորագրով ցուցահանդեսը (քաղաքական և անձնական բողոքի նշանների նոր շարք և նոր վիդեո ինստալյացիաներ), 2018 թվականի ապրիլի 1-ի՝ «Նախագահական լյուքսում» ցուցահանդեսը, 2019 թվականին՝ ԻՆԹՐԱ հոգեկան առողջության կենտրոնի հետ իրականացրած «Հակախարան» նախագիծը։

Սաղաթելյանի արվեստը քննադատում է իրականությունը և մարդկային պատմությունը` կանխամտածված խուսափելով կոնկրետ փաստերից. սեռական տարվածություն, տանջալից հիշողություններ, սոցիալական անարդարություն, սով, գաղափարական կուրություն, ցեղասպանություն, ռազմամոլություն, պճնամոլություն, ընտանեկան և ընկերական հարաբերություններում մեքենայություններ։ Սաղաթելյանի ինստալյացիաները և ֆոտո-նախագծերը, ինչպես «Սփռոց հայրենասիրությանը» մեկնաբանում են գոյատևման բնազդի հոգեկան և բարոյական սկզբունքները՝ արտահայտված ավանդական ընտանիքի ենթատեքստում։ Այս գաղափարը գեղարվեստական լուծում է ստանում անցած դարասկզբի էրոտիկ լուսանկարների, ընտանիքի կենցաղի մաս կազմող առարկաների ծավալային զուգադրությամբ։

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* «Մարմին մետամորֆոզներ», Դալան ցուցասրահ, Երևան, 2019, համադրող՝ Էլլա Կանեգարիան
*«Նախագահական Լյուքսում», վիդեո ինստալյացիա Միրզոյան գրադարան, Երևան, 2018, համադրող՝ Էլլա Կանեգարիան
* «Սերը էլեկտրիկ է», գրաֆիտի և պրոտեստի նշաններ, ԺԱԻ և Կարոյան ցուցասրահ, Երևան, 2016 համադրող՝ Թերեզա Դավթյան, ԺԱԻ (Ժամանակակից Արվեստի ինստիտուտ) 
* «Սահմանային իրականություն», ինստալյացիա և լուսանկարների շարք մասնակցությամբ դատապարտյալների Հայաստանի քրեակատարողական հիմնարկներից, Արմավիր քրեակատարողական հիմնարկ, 2014, ԵԱՀԿ Հայաստանյան գրասենյակի աջակցությամբ 
* «ՏրանսՌոմանս» կինոգետ Շագա Յուզբաշյանի բնակարան, Երևան, 2013 համադրող՝ Վիգեն Գալստյան,  
* «Մարմինը - Ուրվական ֆալոս, *Bleicher Gallery*, Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2011  
* «Գրոտեսկային իրականություն», *Articultural Gallery*, Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2004 
* «Գրոտեսկային իրականություն», *Vermont Studio Center*, Վերմոնտ, ԱՄՆ, 2002

## Խմբակային ցուցահանդեսներ
* «Ապրող Ուտոպիաներ», Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, 2018 համադրող՝ Էլլա Կանեգարիան 
* «Փխրուն» խմբակային ցուցահանդես, Ոսկե ծիրան կինոփառատոն, Կինոտուն, Երևան, 2018 համադրողներ՝ Էլլա Կանեգարիան և Թերեզա Դավթյան, 
* «Կոռուպցիա - տեսանելի և անտեսանելի» հակակոռուպցիոն պոստերային արվեստի խմբակային ցուցահանդես՝ ՀԲԸՄ ցուցասրահ, Երևան, 2017, մասնակից և համադրող՝ Սամվել Սաղաթելյան, ԵՄ հայաստանյան գրասենյակի աջակցությամբ 
* «Բաց նամակ սևի վրա», *Beirut Art-Fair*, Բեյրութ, Լիբանան, 2017, ներկայացված Արամե պատկերասրահի կողմից 
* «Կեսունակության երկիր» խմբակային ցուցահանդես նվիրված ՀՀ անկախության 25 ամյակին, Կալենցի տուն-թանգարան, Երևան, 2016 համադրող՝ Արման Գրիգորյան, կազմակերպիչ՝ *ART PR* 
* «1915», երեք արտիստի ցուցահանդես, *Garboushian Gallery*, Բևեռլի Հիլզ, ԱՄՆ, 2015 
* 19-րդ ամենամյան լոսանջելեսյան արվեստի ցուցադրություն, *Coagula Curatorial Gallery*, Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2013 
* «*Overload*» (Ծանրաբեռնվածություն), խմբակային ցուցահանդես, *Garboushian Gallery*, Բևեռլի Հիլզ, ԱՄՆ,2013 
* «*The New Testosterone*» (Նոր տեստոստերոն), երեք արվեստագետի ցուցադրություն, *Coagula Curatorial Gallery*, Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2013 
* «*Land and technolօgy*» ժամանակակից արվեստի միջազգային փառատոն Շուշի, Արցախ, 2012 կազմակերպված լոսանջելեսյան «*Shushi art project*» կազմակերպության կողմից 
* «Դրախտի որոնումներ», խմբակային ցուցահանդես Պեզարո, Իտալիա, 2012, կազմակերպված «Անտիկյան» պատկերասրահի և *Centro Arti Visive* “*Pescheria*”-ի կողմից
* 25th *La Luz De Jesus Gallery*-ի հոբելյանական ցուցահանդես, Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2011 
* Հայ արվեստագետների խմբակային ցուցահանդես, *Carcere Borbonico* թանգարան, Ավելինո, Իտալիա, 2011 
* «Armeni» հայ արվեստագետների խմբակային ցուցահանդես, *Castel del Ovo* թանգարան, Նեապոլ, Իտալիա, 2010 
* «Ասպետներ և Որսորդներ» խմբակային ցուցահանդես, *Black Maria Gallery*, Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2009 մասնակից և համադրող ՝ Սամվել Սաղաթելյան 
* «Ճարտարապետական հրեշներ» շարքը ներկայացված երեք արվեստագետի ցուցահանդեսում La Luz De Jesus Gallery, Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2008 
* Հայ ժամանակակից արվեստ, Թեհրան, Իրան, 2002, կազմակերպված Թեհրանի ժամանակակից արվեստի թանգարանի և Նորարար Փորձառական Արվեստի Կենտրոն «ՆՓԱԿ»-ի կողմից
* Նորարար Փորձառական Արվեստի Կենտրոն «ՆՓԱԿ»-ի գալա բացում, ՆՓԱԿ, Երևան, 1995

### Խմբակային ցուցահանդեսներ արտերկրում
* 2009 *LA Digital Art* կենտրոն, Լոս Անջելես, ԱՄՆ 
* 2007 *Avenue 50 Studio* պատկերասրահ, Լոս Անջելես, ԱՄՆ 
* 2007 *Gatoo* պատկերասրահ, Կալիֆորնիայի պետական համալսարան, Լոնգ Բիչ, ԱՄՆ 
* 2006 *APG* պատկերասրահ, Ատլանտա, ԱՄՆ 
* 2006 *Gallery Bremen*, Բեռլին, Գերմանիա 
* 2005 *APG* պատկերասրահ, Ատլանտա, ԱՄՆ 
* 2003 *Hunter Times Square* պատկերասրահ, Նյու Յորք, ԱՄՆ 
* 2001 *Arte Domus* պատկերասրահ, Կորտրիկ, Բելգիա 
* 1998 *Sergio Caribe Galeria de Arte* պատկերասրահ, Սան Պաուլո, Բրազիլիա 
* 1997 «*Luis Borges*» մշակութային կենտրոն, Բուենոս Այրես, Արգենտինա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հայ համադրողներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ