open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իրմա Վարդանյան

**Իրմա Արմենակի Վարդանյան** (), հայ ֆիզքիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (1982), պրոֆեսոր (1984), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996, թղթակից անդամ՝ 1986 թվականից)։

## Կենսագրություն
1961 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, 1961-1967 թվականներին աշխատել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում, 1967 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտում, 1972-1977 թվականներին` գիտական քարտուղար, 1979 թվականից` շղթայական և ռադիկալային ռեակցիաների լաբորատորիայի վարիչ։ 2011 թվականից դասախոսում է ԵՊՀ-ում։

## Ստեղծագործական ուղի
Աշխատանքները վերաբերում են այլասերված ճյուղավորումներով ընթացող օրգանական միացությունների օքսիդացման ռեակցիաների կինետիկային և մեխանիզմներին, ինչպես նաև գերօքսիդային միացությունների տրոհման մեխանիզմի և ռեակցիոնունակության հարցերին։

## Երկեր
* Современное состояние проблемы газофазного окисления органических соединений. Е., 1986 (համահեղինակ)
### Մամուլ
* Հոդվածների մատենագիտություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Տոտանես (քաղաք)

**Տոտանես** () քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տոլեդա պրովինցիայի, *Կաստիլիա Լա Մանչա* ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Մոնտես դե Տոլեդո* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 26 կմ2, բնակչությունը`421 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 29 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի հոովանավորներն են սուրբ Անտոնիո Աբադը և Պուրիսիմա Կոնսեպսիոնը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մարատ Խարազյան

**Մարատ Խարազյան** (), գրող, քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 1960-ական թվականներին եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղար Յակով Զարոբյանի օգնականը, 1966 թվականին աշխատել է Ֆրանսիայում ԽՍՀՄ դեսպանության քարտուղար, 1971-1993 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարի առաջին տեղակալ։ Այնուհետև, ապրելով Փարիզում, ուսումնասիրել է հայ-ֆրանսիական կապերը, 2003 թվականին լույս է ընծայել «Անհայտ անուններ. Ֆրանսիայի հայագետները. 19-րդ դարի վերջ, 20-րդ դարի սկիզբ» գիրքը։

## Գրականություն
* Ալբերտ Փարսադանյան, «Գիտելիքների շտեմարան», 5-րդ հատոր, էջ 242

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կրթության սոցիոլոգիա

**Կրթության սոցիոլոգիա**, սոցիոլոգիայի ճյուղ, որն ուսումնասիրում է կրթությունը՝ որպես սոցիալական ինստիտուտ, նրա գործառույթները հասարակության մեջ և փոխկապակցվածությունը այլ հասարակական ինստիտուտների հետ։ Ժամանակակից կրթության սոցիոլոգիան հետազոտում է կրթությունը՝ որպես բազմամակարդակ համակարգ՝ գործող 4 հիմնական և կապակցված ձևերով.
# որպես գիտելիքի ձևավորման գործընթաց այս կամ այն կրթական ոլորտում ներգրավված անհատների մոտ, 
# որպես հասարակական գիտակցության փոփոխության գործընթաց,
# որպես անհատի սոցիալականացման և նրա դաստիարակության գործոն,
# որպես անհատական գիտակցության յուրօրինակ ֆենոմենոլոգիա։

Բացի սոցիոլոգիայից՝ կրթությունը ուսումնասիրում են նաև մանկավարժության, հոգեբանության, փիլիսոփայության, պատմության և տնտեսագիտության շրջանակներում։

## Կրթության սոցիոլոգիայի պատմությունը
Կրթության սոցիոլոգիայի առաջացումը՝ որպես ինքնուրույն հայեցակարգ, սկսվել է XIX դարի վերջին Էմիլ Դյուրկհեյմի աշխատանքներով, բայց մինչ այդ էլ կատարվում էին հետազոտություններ՝ նվիրված կրթությանը։

Դյուրկհեյմը գտնում էր, որ հետագա սերունդներին մշակութային արժեքները փոխանցելու միջոցներից մեկը կրթությունն է։ Արդյունքում Ռ. Քոլլինզը ցույց տվեց տարբեր կարգավիճակ ունեցող խմբերի ազդեցությունը կրթության զարգացման և նրա ստանդարտների ձևավորման վրա։ Ամերիկացի սոցիոլոգ Թոլքոթ Փարսոնսը կառուցվածքային ֆունկցիոնալիզմի դիրքից վերլուծել է դպրոցական դասի դերը՝ որպես սոցիալական համակարգի հատուկ անդամ։

## Կրթություն
Կրթությունը ունի սոցիալական ինստիտուտի բոլոր հատկանիշները։

Կրթությունը սոցիալական ենթահամակարգ է, որն ունի սեփական կառուցվածքը։ Իբրև նրա հիմնական տարրեր՝ կարելի է առանձնացնել ուսուցողական-դաստիարակչական հաստատությունները՝ սոցիալական կազմակերպությունների տեսքով, սոցիալական անհատները (մանկավարժները և սովորողները), ուսուցման գործընթացը՝ որպես սոցիո-մշակութային գործունեության ձև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մանկավարժություն
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն ըստ թեմայի
Դաշտավլուկ

**Դաշտավլուկ** (), արոտածիլ, հուրանախոտ, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա, հազվադեպ՝ միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է ավելի քան 200 (այլ տվյալներով՝ 500), Հայաստանում՝ 20 տեսակ՝
* Դաշտավլուկ ալպիական (Poa alpina),
* Դաշտավլուկ միամյա (Poa annua),
* Դաշտավլուկ ճահճային (Poa palustris) և այլն։

Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է անտառներում, մարգագետիններում, արոտավայրերում, տափաստաններում և այլն։ Ցողունը հարթ է, բարձրությունը՝ 5-90 սմ։ Տերևները նեղգծաձև են, ծաղկաբույլը՝ հուրան։ Հասկիկները մանր են՝ 2-5 ծաղիկներով։ Ծաղկում է մայիս-հուլիսին։ Պտուղը երկարավուն հատիկ է։ Արժեքավոր կեր է։ Առաջացնում է ճիմ։ Ցրտա և չորադիմացկուն է։
Օկտան

**Օկտան**, ալկանների դասին պատկանող օրգանական միացություն C8H18 բանաձևով։

## Հատկություններ
Սպեցիֆիկ հոտով անգույն հեղուկ է, օկտանային թիվը՝ 17-19։

## Ստացում
Այլ իզոմերների հետ այն պարունակվում է նավթի, տարբեր եղանակներով ստացվող բենզինի կազմի մեջ։ Այն ստանում են նավթից, ապա մաքրում են միզանյութով։

## Կիրառություն
500&nbsp;°C ջերմաստիճանում ալյումինոմոլիբդենային կամ ալյումինոքրոմային կատալիզատորի վրայով անցկացնելիս այն վերածվում է արոմատիկ ածխաջրածինների խառնուրդի (օ-քսիլոլ և էթիլբենզոլ)։

## Իզոմերներ
Օկտանն ունի 18 կառուցվածքային իզոմերներ։
* ն-օկտան
* 2-մեթիլհեպտան
* 3-մեթիլհեպտան
* 2-մեթիլհեպտան
* 3-էթիլ հեքսան
* 2,2-դիմեթիլհեքսան
* 2,3-դիմեթիլհեքսան
* 2,4-դիմեթիլհեքսան
* 2,5-դիմեթիլհեքսան
* 3,3-դիմեթիլհեքսան
* 3,4-դիմեթիլհեքսան
* 2-մեթիլ-3-էթիլպենտան
* 3-մեթիլ-3-էթիլպենտան
* 2,2,3-տրիմեթիլպենտան
* 2,2,4-տրիմեթիլպենտան (իզոօկտան)
* 2,3,3-տրիմեթիլպենտան
* 2,3,4-տրիմեթիլպենտան
* 2,2,3,3-տետրամեթիլբութան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալկաններ
Աշոտ Սաղյան

**Աշոտ Սերոբի Սաղյան** (), քիմիկոս-օրգանիկ, քիմիական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (2003), Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (թղթակից անդամ՝ 2006 թվականից)։ 2021 թվականի հունիսի 28-ից՝ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահ։

## Կենսագրություն
1978 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1979 թվականից ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն (նախկինում ԽՍՀ մանրէաբանական արդյունաբերության Նախարարության «Ամինաթթուների տեխնոլոգիական ԳՀԻ»), 1986 թվականից Կենսատեխնոլոգիա ԳՀԻ ամինաթթուների նմանակների և ածանցյալների սինթեզի լաբորատորիայի վարիչ, 2000 թվականից՝ տնօրեն, միաժամանակ, 2003 թվականից՝ ԵՊՀ դեղագործական քիմիայի ամբիոնի վարիչ, 2001 թվականից՝ ՉԺՀ Սինցզյանի մարզի ԳԱ Մանրէաբանության ինստիտուտի գիտական խորհրդատու և ամինաթթուների ասիմետրիկ սինթեզի լաբորատորիայի հիմնադիր-ղեկավար։

## Մասնագիտական անդամակցություն
* Եվրոպական «Սննդի գիտություն և տեխնոլոգիա» ֆեդերացիայի դեսպան Հայաստանում
* ՀՀ «Կենսատեխնոլոգների հայկական ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպության նախագահ
* ՀՀ «Հայկական քիմիական ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպության փոխնախագահ
* ՀՀ ԲՈՀ-ի 010 և 018 մասնագիտական խորհուրդների անդամ
* ՀՀ ԳԱԱ «Հայաստանի քիմիական հանդեսի» գլխավոր խմբագիր

## Ստեղծագործական ուղի
Աշխատանքները վերաբերում են ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների կենսանմանակման սինթեզի բնագավառին։ Մշակել է ֆերմենտային լուծույթներից կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների անջատման ու մաքրման տեխնոլոգիաներ և օպտիկապես ակտիվ սպիտակուցային ու ոչ սպիտակուցային D-ամինաթթուների քիմիամանրէաբանական եղանակներ։ Սինթեզել է 80-ից ավելի ոչ սպիտակուցային ամինաթթուներ, որոնք ներառված են արտասահմանյան հայտնի ֆիրմաների («Ակրոս», ԱՄՆ, «Կալբիոխեմ», Շվեյցարիա) քարտագրացուցակներում։

## Աշխատություններ
### Գրքեր

* Ամինաթթունների, պեպտիդների և սպիտակուցների քիմիա.- Երևան։ ԵՊՀ հրատ., 2010.- 392 էջ ;
* Կենսատեխնոլոգիա.- Երևան։ ԵՊՀ, 2013.- 408 էջ ;
* Ամինաթթունների, պեպտիդների և սպիտակուցների քիմիա.- Երևան։ ԵՊՀ հրատ., 2015.- 450 էջ ;
* Энантиомерно чистые небелковые аминокислоты: Способы получения.- Москва: Наука, 2010. - 341 с.։

### Մամուլ
* Հոդվածների մատենագիտություն։

## Պարգևներ
* Եվրոպական Միության Դեկարտի անվան մրցանակ (2001)
* ՉԺՀ կառավարական «Բարեկամություն» շքանշան (2002)
* Պողոսյան մրցանակ (2005)
* Պողոսյան մրցանակ (2012)
* Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2013)
* Հայաստանի պետական մրցանակ (2015)

## Երկեր
* Вардапетян С. М., Сагиян А. С., Геолчанян А. В., Мангасарян К. А., Лонг Тао, Цуи Вейдонг, Ши Ю-Ху, Вей Донг
Асимметрический синтез N,N’-диметиламино-(R)-аланина N,N’-диэтиламино-(R)-аланина через хиральный Ni2+ комплекс оснований Шиффа дегидроаланина | Химический журнал Армении 2003 г., т.56, №1-2, с.114

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ օրգանիկներ
Կատեգորիա:Չափար գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Պողոսյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Արքիմեդի թիվ

**Արքիմեդի թիվ**, առանց չափողականության ֆիզիկական մեծություն, անվանված հին հույն գիտնական Արքիմեդի պատվին։ Այն օգտագործվում է հեղուկ և գազային նյութերի շարժումը նկարագրելու ժամանակ։

: \mathrm{Ar}\, =\frac{gL^3\rho_\ell(\rho-\rho_\ell)}{\eta^2}\, =\frac{gL^3(\rho-\rho_\ell)}{\rho_\ell\nu^2}
ուր g — ազատ անկման արագացում (9, 81 մ/վ2);

\rho_\ell — միջավայրի խտություն, կգ/մ3

\rho — մարմնի խտություն, կգ/մ3

\eta — միջավայրի դինամիկական մածուցիկություն, Պա·վ

\nu — միջավայրի կինեմատիկական մածուցիկություն, մ2/վ

L — մարմնի գծային չափ, մ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Справочник химика. Том 5. 2-е изд. - М.-Л.։ Химия, 1968. - Раздел III. Гидродинамика зернистых материалов. - с. 426-467.

Կատեգորիա:Դասական մեխանիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Արքիմեդես
ՀՀ Ազգային ժողով (1999-2003)

**ՀՀ Ազգային ժողով (1999-2003)**, բացվել է 1999 թվականի հունիսի 10-ին և համարվել է ՀՀ երկրորդ գումարման Ազգային ժողովի Առաջին նստաշրջան։ Ազգային ժողովի նախագահ է նշանակվել՝ Կարեն Դեմիրճյանը։ Տեղակալներ՝ Ալբերտ Բազեյան, Ռուբեն Միրոյան։ 1999 թվականի նոյեմբերի 2-ին Ազգային ժողովի նախագահ ընտրվեց Արմեն Խաչատրյանը։ Տեղակալներ՝ Տիգրան Թորոսյան, Գագիկ Ասլանյան։

## Տես նաև
* ՀՀ Ազգային ժողով

## Գրականություն
* Ալբերտ Փարսադանյան, «Գիտելիքների շտեմարան», 5-րդ հատոր, էջ 253

Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողով
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Քարակաքավ

**Քարակաքավ** փասիանների ընտանիքի թռչուն։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 32-34 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 47-52 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 370-770 գ։ Գլուխը և կոկորդը ցայտուն նախշերով են։ Մարմինը վերևից դարչնագույն-մոխրագույն է, կուրծքը՝ մոխրագույն, մարմնի կողքերը՝ բաց դեղնավուն-սպիտակ, կարմրագույն-դարչնագույն շերտերը լայն են՝ սև ուղղահայաց զոլերով։ Ուսափետուրները մոխրագույն-կապույտ են՝ վարդագույն երանգով։ Երիտասարդն ավելի փոքր է, մարմնի կողքերի զոլերը և գլխի նախշերը բացակայում են։

## Կենսակերպ
Նստակյաց է, տարածված։ Բնակվում է քարքարոտ սարալանջերին՝ ժայռագոյացությունների հարևանությամբ, կիսաանապատներում ու չոր լեռնատափաստաններում, նաև գետերի ու առվակների մոտ։ Մեծ քանակով պահպանված են Եղեգնաձորում և Վայքում (Վայոց ձորի մարզ)։ 
Անհարթ տարածքներով վազում է արագ և հեշտությամբ բարձրանում զառիթափ լանջերը, սարն ի վար սահասավառնում է երկար տարածություն։ Հանդիպում է փոքր երամներով։ Թաքստոցին մոտենալիս հանկարծակի դիմում է թռիչքի։

## Սննդառություն
Սնվում է սերմերով, խոտաբույսերի կանաչ զանգվածով, երբեմն՝ միջատներով։

## Բնադրում
Հարսանեկան խաղերը և բնադրազույգերի ձևավորումը՝ ապրիլի սկզբից մայիսին։ Բները կառուցում են ապրիլի վերջից մայիսի սկիզբը։ Ձվադրմանը պատրաստ բները հայտնվում են մայիսի 1-ին կեսից։ Բույնը փոսիկ է (տրամագիծը՝ 19-30 սմ x 15-20 սմ)՝ գետնին, ցամքարը՝ չոր խոտաբույսերից։

## Բազմացում
Բնադրում է թփուտներում և խիտ խոտաբույսերում։ Առաջին ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի 1-20-ը։ Դնում է 39 մմ տրամագծով, դեղին-սպիտակ՝ բաց դարչնագույն-կարմիր պտերով 8-20 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 28-30 օր։ Ձագերը հայտնվում են հունիսին, ինքնուրույն թռչողները՝ օգոստոսի վերջից սեպտեմբեր։ Հեշտությամբ ընտելանում է անազատ պայմաններին, հաջողությամբ բազմանում է նաև տնային պայմաններում։ Համարվում է արժեքավոր որսորդ, թռչուն։ Գրավիչ է՝ կաքավին բնորոշ կեցվածքով ու կչկչոցով։ Համակեցություններում թվաքանակը նվազում է հարավից հյուսիս։

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հավանմաններ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Եվգենի դե Կաստրո

**Եվգենի Վալենտինովիչ դե Ռոբերտի դե Կաստրո դե լա Սերդա** (, ), իսպանական ծագումով ռուս ազնվական։ «Հայաստանի մասին» ամսագրի խմբագրական կազմի անդամ։ Հայտնի հրապարակումներից է «Ինչպիսի՜ ամոթ» թղթակցությունը, ուր քննադատում է թուրքական կառավարությանը։

## Գրականություն
* Ալբերտ Փարսադանյան, «Գիտելիքների շտեմարան», 5-րդ հատոր, էջ 244

Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ռուս տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանում սպանվածներ
Էլեկտրական սինապս

thumb|Էլեկտրական սինապս
**Էլեկտրական սինապս**, սինապսի տեսակ, հանդիպում է անողնաշարավորների և ողնաշարավորների մոտ, սակայն առավել լավ ուսումնասիրված են առաջինների մոտ։ 
Էլեկտրական սինապսներում ազդանշանի հաղորդումն իրականացվում է երկու բջիջների միջև առաջացող տեղային հոսանքների միջոցով՝ էլեկտրական եղանակով։ Էլեկտրական սինապսները բացահայտվել են Ջոն Էկկլսի կողմից 1961 թ.-ին։ Առավել շատ տարածված են ցածրակարգ օրգանիզմների մոտ։

Բարձրակարգ կենդանիների մոտ գերակշռում են քիմիական սինապսները, չնայած սաղմնային զարգացման շրջանում էլեկտրական սինապսների քանակն ավելի շատ է, քան հետծննդյան շրջանում։ Էլեկտրական սինապսները հիմնականում հանդիպում են կենտրոնական նյարդային համակարգի կառույցներում, սրտամկանում (կարդիոմիոցիտների նեքսուսներ), հարթ մկաններում։

## Առանձնահատկություններ
Ունեն նեղ սինապսային ճեղք (2-5 նմ)։ Հաղորդումը փոխանցում են հիմնականում երկկողմանի, ի տարբերություն քիմիական սինապսների՝ չունեն միջնորդանյութեր։ Նրանք չունեն սինապսային ուշացում, հիմնականում դրդող են, ունեն բարձր շարժունություն և գրեթե չեն հոգնում։ Էլեկտրական սինապսներում բացակայում է ռիթմի փոխակերպումը, որը բնորոշ էր քիմիական սինապսներին։

Որոշ անողնաշարավորների մոտ հայտնաբերվել են միակողմանի հաղորդմամբ էլեկտրական սինապսներ։

Նախասինապսային և հետսինապսային թաղանթները միացված են յուրահատուկ սպիտակուցային անցուղիներով, որոնց քանակը մեկ սինապսում կարող է հասնել մի քանի հարյուրի։ Այս անցուղիները թափանցելի են ոչ միայն իոնների, այլև նյութափոխանակության որոշ ցածրամոլեկուլային նյութերի նկատմամբ էլ։

## Աշխատանքի սկզբունք
Էլեկտրական սինապսներում գործողության պոտենցիալը նախասինապսային թաղանթից անմիջականորեն փոխանցվում է հետսինապսային թաղանթ։ Դրան նպաստում են նեղ սինապսային ճեղքը, նախա- և հետսինապսային թաղանթները միացնող 2 նմ տրամագծով մի քանի հարյուր սպիտակուցային անցուղիները և վերոհիշյալ թաղանթների ցածր տեսակարար դիմադրությունը։

Էլեկտրական սինապսներում հետսինապսային դրդման աղբյուրը նախասինապսային թաղանթի գործողության պոտենցիալն է։

Էլեկտրական սինապսներում հաղորդման ժամանակ նախա- և հետսինապսային թաղանթների միջև առաջանում են տեղային հոսանքներ, որոնք նախասինապսային թաղանթում ունեն մուտքային, իսկ հետսինապսային թաղանթի վրա՝ ելքային ուղղություն։ Նախասինապսային թաղանթում դրդման առաջացման դեպքում սպիտակուցային անցուղիներով կատարվում է դրական լիցքավորված իոնների տեղափոխում դեպի հետսինապսային բջիջ։ Երբ հետսինապսային բջջի գումարային ապաբևեռացումը հասնում է շեմքային մակարդակին, այստեղ ևս առաջանում է գործողության պոտենցիալ։

Եթե քիմիական սինապսներում իոնային հոսանքներն ավարտվում էին նախասինապսային թաղանթում և վերածվում քիմիական ազդակների, ապա էլեկտրական սինապսներում իոնային հոսանքները նախասինապսային թաղանթից անցնում են հետսինապսային թաղանթ և առաջացնում գործողության պոտենցիալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Electrical Synapses
* The ionic mechanism of postsynaptic inhibition
* Electrical synapses: a dynamic signaling system that shapes the activity of neuronal networks
* ELECTRICAL SYNPASE TUTORIAL
* Introduction to Synapse
* Synapse

Կատեգորիա:Բջջային գործընթացներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական նյարդային համակարգ
Կատեգորիա:Սինապս
Կատեգորիա:Բջջային հաղորդակցություն
Կատեգորիա:Էլեկտրաֆիզիոլոգիա
Գանչժոու

**Գանչժոու** ()՝ Քաղաքային շրջան ՉԺՀ-ի Ցզյանսի նահանգում։

## Վարչատարածքային բաժանումը
Գանչժու քաղաքային շրջանը բաժանված է 1 շրջանի, 2 քաղաքային վարչաշրջանի, 15 վարչաշրջանի.

* Չժանգուն շրջան (章贡区)
* Ժույցզին քաղաք վարչաշրջան (瑞金市)
* Նանկան քաղաք վարչաշրջան (南康市)
* Անյուան վարչաշրջան (安远县)
* Գանսյան վարչաշրջան (赣县)
* Դայուհ վարչաշրջան (大余县)
* Դիննան վարչաշրջան (定南县)
* Նինդու վարչաշրջան (龙南县)
* Լուննան վարչաշրջան (宁都县)
* Սինգո վարչաշրջան (兴国县)
* Սինֆեն վարչաշրջան (信丰县)
* Սյունու վարչաշրջան (寻乌县)
* Խուեհչան վարչաշրջան( 会昌县)
* Ցյուաննան վարչաշրջան (全南县)
* Չունի վարչաշրջան (崇义县)
* Շանյու վարչաշրջան (上犹县)
* Շիչեն վարչաշրջան (石城县)
* Յուհդու վարչաշրջան (于都县)

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Տեսենանո

**Տեսենանո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Վիտերբո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 399 մարդ (ըստ 2008 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 27 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 15 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 1010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0761։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Ֆելիքսը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 30-ին։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:850
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:475
 bar:1881 from:0 till:587
 bar:1901 from:0 till:579
 bar:1911 from:0 till:598
 bar:1921 from:0 till:638
 bar:1931 from:0 till:692
 bar:1936 from:0 till:700
 bar:1951 from:0 till:814
 bar:1961 from:0 till:771
 bar:1971 from:0 till:611
 bar:1981 from:0 till:470
 bar:1991 from:0 till:472
 bar:2001 from:0 till:420
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 475 fontsize:S text:475 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 587 fontsize:S text:587 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 579 fontsize:S text:579 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 598 fontsize:S text:598 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 638 fontsize:S text:638 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 692 fontsize:S text:692 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 700 fontsize:S text:700 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 814 fontsize:S text:814 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 771 fontsize:S text:771 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 611 fontsize:S text:611 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 470 fontsize:S text:470 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 472 fontsize:S text:472 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 420 fontsize:S text:420 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0761 431001

## Արտաքին հղումներ
* Տվյալների նոմինալ ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հայոց պաշտամունքային վայրեր

**Հայոց պաշտամունքային վայրեր**, Ստեփան Մելիք-Բախշյանի կողմից կազմված հանրագիտարանային բառարան, որը համառոտ տեղեկություն է բովանդակում հայկական գրեթե բոլոր կրոնական կառույցների մասին։

Գրքի խմբագրական խորհրդի մեջ էին մտնում. Արամ Սիմոնյանը (գլխավոր խմբագիր), Հայկ Ավետիսյանը, Գեղամ Բադալյանը և Մհեր Մելիք-Բախշյանը։

## Պատմություն
1960-ականներին Երևանի պետական համալսարանի չորս երիտասարդ դասախոսներ§ Գևորգ Ջահուկյանը, Թադևոս Հակոբյանը, Ստեփան Մելիք-Բախշյանը և Հովհաննես Բարսեղյանը ձեռնամուխ եղան ստեղծելու Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Երբ ավարտվեց այդ հինգհատորյակի տպագրությունը, հեղինակներից ողջ էր միայն Հովհաննես Բարսեղյանը։ Այդ բառարանի ստեղծման տարիներին վաստակաշատ պատմաբան Ստեփան Մելիք-Բախշյանն առանձնացրել է հայոց պաշտամունքային վայրերին վերաբերվող նյութերը, կատարել լրացումներ§ ծրագրելով հետագայում հրատարակել «Հայոց պաշտամունքային վայրերի հանրագիտարան»։ Սակայն մահը հնարավորություն չտվեց նրան ավարտի հասցնել այդ գործը, բայց արված աշխատանքն էլ ուշագրավ ու արժեքավոր էր և Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնարկության Հայկական բաժանմունքի տնօրեն, դոկտոր Զավեն Եկավյանի հովանավորության շնորհիվ ԵՊՀ հրատարակչությունը Մելիք-Բախշյանի հավաքած նյութերի հիման վրա լույս ընծայեց «Հայոց պաշտամունքային վայրեր» հանրագիտարանը։

Գրքում զետեղված լուսանկարների մեծ մասի հեղինակը Հարություն Երանոսյանն է։ Օգտագործված են նաև Մելիք Բագդասրյանի և ուրիշների լուսանկարները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2009 գրքեր
Կատեգորիա:Ճարտարապետական հանրագիտարաններ
Կատեգորիա:Կրոնական հանրագիտարաններ
Կատեգորիա:Հայերեն հանրագիտարաններ
Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Խորսանա)

**Սուրբ Սարգիս եկեղեցի**, հայկական եկեղեցի Սեբաստիայի (Փոքր Հայք) Խորսանա գյուղում։ Խորսանայում էր գտնվում նաև Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Դրանց մեկնումեկին կից, մինչև 1915 թվականը գործում էր Արշակունյան վարժարանը 100 աշակերտով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սիվասի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ուրդա (քաղաք)

**Ուրդա (Տոլեդո)** ( Urda), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայում (Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Կամպո դե Սան Ժուան* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 217.82 կմ2, բնակչությունը՝ 3073 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 73 կմ հեռավորության վրա։

Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Սանտիսիմա Կրիստո դե լա Վերա Կրուզը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Web oficia
* Diputación de Toledo

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ավանդական տնտեսություն

**Ավանդական տնտեսություն** , տնտեսական համակարգ, որտեղ ավանդույթներն ու սովորույթները բացահայտում են սահմանափակ ռեսուրսների օգտագործումը։ Այն համարվում է ամենահինը։ Ավանդական տնտեսությունում հողը և կապիտալը գտնվում են ընդհանուր սեփականության ներքո, իսկ հասարակության տնտեսական հիմնական խնդիրները լուծվում են մարդկանց միջև տոհմական կամ կիսաֆեոդալական կապերի միջոցով։

Ավանդական տնտեսությունը հիմնված է պատմականորեն ձևավորված ավանդույթների, սովորույթների, հոգեբանության, կրոնական ընկալումների և մշակութային մակարդակի վրա։ Դրանց հիմքի վրա են ձևավորվում համապատասխան ինստիտուտները։ Տարբեր են այս կամ այն երկրի որդեգրած տնտեսական համակարգի բնույթը։ Աֆրիկա մայրցամաքում ապրող ցեղախմբերի համատեղ կյանքը կարգավորվում է քարացած ավանդույթների, տոտեմիստական մտածելակերպի և հոգեբանության, անձնապաշտության միջոցով, որոնք ձևավորում են նրանց զարգացման մակարդակին համապատասխան ինստիտուտներ։ Դրանց գործունեությունն ազդում է արդյունքի արտադրության, բաշխման, փոխանակության և սպառման գործընթացի կազմակերպման բնույթի վրա։ Դարերով ձևավորված ավանդույթները իրենց ազդեցությունն են թողնում տնտեսության կարգավորման արդյունավետության, այսինքն՝ ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման մակարդակի վրա։

Ավանդական տնտեսության առանձնահատկություններն են․

* Պարզ տեխնոլոգիաներ
* Գերակշռում են ձեռքի աշխատանքները
* Տնտեսական հարաբերությունների մասնակիցները համախմբված են ամուր սոցիալական կապով
* Հիմնական տնտեսական խնդիրները լուծվում են ավանդույթներին և սովորույթներին համապատասխան

Ավանդույթները, սովորույթները, կրոնական համոզմունքները, մշակութային արժեհամակարգը ժամանակի ընթացքում ենթարկվում են համապատասխան փոփոխությունների, բայց չեն վերանում։ Այն երկրները, որոնք կարողացել են հաղթահարել ավանդական տնտեսության սահմանափակումները (օրինակ՝ Եվրոպա մայրցամաքի երկրները, ԱՄՆ-ը, Կանադան, Ճապոնիան և այլն), ապահովում են բարձր տնտեսական աճ։ Ավանդական տնտեսությունը հատկապես բնորոշ է բնատնտեսությանը։ Բնատնտեսության հիմնական բնութագիրն այն է, որ արտադրողները (ընտանիքի կամ համայնքի ներկայացուցիչները) իրենց կարիքների բավարարման համար անհրաժեշտ բոլոր բարիքներն իրենք են արտադրում, և գրեթե գոյություն չունի դրանց փոխանակություն։ Արտադրողն ու սպառողը տարանջատված չեն և մարմնավորված են միևնույն տնտեսական սուբյեկտի մեջ։ Բնատնտեսությունը բնորոշ է եղել հասարակության զարգացման նախնական փուլին և տնտեսապես հետամնաց ու թույլ զարգացած երկրներին։

## Աղբյուրներ
* Աղաջանյան Հովսեփ, Տնտեսագիտության տեսության ընդհանուր հիմունքները.-Եր.։ Տնտեսագետ, 2008.- 172 էջ
* Տնտեսագիտության տեսություն (ուսումնական ձեռնարկ), խմբ.՝ տ.գ.դ., պրոֆ. Գ.Ե. Կիրակոսյանի և տ.գ.թ., պրոֆ. Ի.Ե. Խլղաթյանի.-Եր., Տնտեսագետ, 2009.- 752 էջ։

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսական համակարգեր
Ռեյնե

**Ռեյնե** (), գյուղ Նորվեգիայում, Մոնկենես համայնքի վարչական կենտրոնը։ Տեղակայված է Լոֆոտենյան կղզիներում՝ Նորդլանդ ֆյուլքեում։ Բնակավայրում ապրում է 342 մարդ (2005)։

1743 թվականից առևտրային կարևորագույն կենտրոն է։ Չնայած մայրաքաղաքից բավականին հեռու տեղակայված լինելուն՝ ակտիվորեն զարգանում է տուրիզմը։ Ամեն տարի հազարավոր զբոսաշրջիկներ են այցելում Ռեյնե։

E10 եվրոպական տրանսպորտը անցնում է Ռեյնեի միջով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Moskenes Reinebringen lub 2025-07-21 img09 Aussicht.jpg|Տեսարան Ռայնեբրինգեն լեռից
Պատկեր:Reine Lofoten 2009.JPG|Ռեյնեի համայնապատկեր
Պատկեր:Rorbu Reine 2009.JPG|Ձկնորսների ավանդական փայտե տներ
Պատկեր:Reine Marina.jpg|Ռեյնեի նավահանգիստ


## Տես նաև
* Նորվեգիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորվեգիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նորվեգիայի տեսարժան վայրեր
Ալդեալիսես (քաղաք)

**Ալդեալիսես** ( Aldealices), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա պրովինցիայի, *Կաստիլիա և Լեոն* ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Տիեռաս Ալտաս* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 6.33 կմ2, բնակչությունը՝ 24 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Արտաքին հղումներ
* Aldealices 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Պլանային տնտեսություն

[250px|մինի|«[ԽՍՀՄ հնգամյա պլաններ|Հնգամյա պլանը չորս տարում» հայտնի լոզունգը խորհրդային ագիտացիոն պաստառի վրա]]
**Պլանային տնտեսություն**, տնտեսական համակարգ, որի ժամանակ նյութական ռեսուրսները գտնվում են հանրության սեփականության ներքո և բաժանվում են կենտրոնացված, ինչը ստիպում է ֆիզիկական անձանց և ձեռնակատերերին գործել կենտրոնացված տնտեսության պլանավորման համաձայն։ Այսպիսի տնտեսական համակարգ կար, օրինակ՝ Խորհրդային Միությունում։

## Հիմնական հատկանիշներ
Պլանային տնտեսական համակարգի հիմնական հատկանիշներն են՝

*Մասնավոր սեփականության վերացումը և պետական (հասարակական) սեփականության հաստատումը ունեցվածքի նկատմամբ։ Այդ ժամանակ մասնավոր սեփականության առարկա է համարվում միայն անձնական օժանդակ տնտեսության հողը, դրա մշակման համար անհրաժեշտ գործիքները, այդ տարածքում կառուցված տունը, ավտոմեքենան, տան իրերը, ձեռք բերված կենսական միջոցները։
*Անհրաժեշտ բարիքների արտադրության, ռեսուրսների բաշխման որոշում, որը կայացվում է կենտրոնական իշխանությունների կողմից։ Որոշվում է, թե արտադրական ձեռնարկությունները ինչ պետք է արտադրեն և ինչ քանակությամբ։ Հումքի, նյութերի, սարքավորումների, մեքենաների և այլ անհրաժեշտ միջոցների մատակարարումը իրականացվում է նախապես մշակված պլաններին համապատասխան։ Արդյունքի թողարկման, մատակարարման պլանները համարվում են պետական դիրեկտիվ․ դրանց կատարումը պարտադիր է, իսկ չկատարելու դեպքում ձեռնարկության ղեկավարությունը ենթարկվում է պատասխանատվության, անգամ՝ քրեական, որովհետև պլանը համարվում է օրենք, իսկ չկատարումը՝ դրա խախտում։
* Արդյունքների նկատմամբ սահմանվում է գներ (բացառությամբ գյուղացիական օժանդակ տնտեսության արդյունքների), որոնցից շեղումը համարվում է օրենքի խախտում, և մեղավորների նկատմամբ կիրառվում են համապատասխան պատժամիջոցներ։
* Սահմանվում է յուրաքանչյուր աշխատողի աշխատավարձի չափը։
* Ստեղծված արդյունքի և դրա դիմաց ստացվելիք եկամտի փոխկապվածությունը թույլ է։ Գործում է արտադրողի, այլ ոչ թե սպառողի գերակայությունը։ Այդ պայմաններում արտադրողը անհրաժեշտ նյութական շահագրգռվածություն չունի արդյունքը որակով արտադրելու համար։
* Գոյություն չունի մրցակցություն արտադրողների միջև։

## Առանձնահատկություն
Իր սահմանափակ հնարավորություններով՝ այս տնտեսաձևը ապահովում է համեմատաբար բարձր արտադրողականություն, որովհետև պլանային (պարտադիր) հրահանգները չեն տարածվում անձնական օժանդակ տնտեսությունների վրա, և հիմնականում գործում են շուկայական տնտեսության սկզբունքները։ Տնտեսություններում արտադրողների նյութական շահագրգռվածության աստիճանը անհամեմատ բարձր է։ Զարգացած երկրների տնտեսական համակարգը կառուցված է այդ երկուսի արդյունավետ համադրմամբ։ Տնտեսական կյանքը կարգավորվում է շուկայական ազատ մրցակցության սկզբունքների և պետական լծակների (հատկապես հարկաբյուջետային և դրամավարկային) արդյունավետ զուգակցման միջոցով։

## Աղբյուրներ
* Աղաջանյան Հովսեփ, Տնտեսագիտության տեսության ընդհանուր հիմունքները.-Եր.: Տնտեսագետ, 2008.- 172 էջ
* Տնտեսագիտության տեսություն (ուսումնական ձեռնարկ), խմբ.՝ տ.գ.դ., պրոֆ. Գ.Ե. Կիրակոսյանի և տ.գ.թ., պրոֆ. Ի.Ե. Խլղաթյանի.-Եր., Տնտեսագետ, 2009.- 752 էջ։

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Սոցիալիզմ
Կատեգորիա:Տնտեսական պլանավորում
Կատեգորիա:Տնտեսական համակարգեր
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Մարքսիզմ-լենինիզմ
Դառնամատիտեղ

**Դառնամատիտեղ,Մուֆա**(), բազիդիավոր սնկերի դառնամատիտեղների ընտանիքի ցեղ։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 280, Հայաստանում՝ 33 տեսակ։ Տարածված է անտառաշատ մարզերում (1100-2100 մ բարձրություններում)։ Հանդիպում է մայիս-հոկտեմբերին։ Ցեղի բոլոր ներկայացուցիչները միկոռիզագոյացնող սնկեր են. համակեցության մեջ են մտնում ասեղնատերև և լայնատերև ծառատեսակների հետ։

## Կառուցվածք
Գլխարկը (տրամագիծը՝ 3-20 սմ) ունի վառ գունավորում, սկզբում կլոր է, կիսակլոր կամ բլթակաձև, հետագայում՝ տափակ, թեթևակի ձագարաձև, եզրերը՝ հարթ կամ ներծալված։ Մաշկը լորձնային է, հեշտությամբ պոկվում է պտղամսից։ Պտղամիսը սպիտակ է, մսոտ, տարբեր համերի (անալի, կծու, դառը կամ քաղցր)։ Թիթեղները լայն են՝ խիտ դասավորված, սպիտակ կամ դեղնավուն, մի փոքր իջնում են ոտիկի վրա։ Ոտիկը (երկար՝ 2-18 սմ, հաստ՝ 1-4 սմ) գլանաձև է, ստորին մասում լայնանում է կամ նեղանում, սկզբում սպիտակ է, հետագայում՝ դեղին, վարդագույն կամ մոխրագույն։

## Կիրառում
Ցեղի գրեթե բոլոր տեսակները համային բարձր հատկանիշներով օժտված ուտելի սնկեր են։ Օգտագործում են թարմ, աղ և թթու դրած։ Կծու կամ դառնահամ տեսակները սննդի մեջ օգտագործում են եռացնելուց և ջուրը թափելուց հետո։

Կատեգորիա:Ուտելի սնկեր
Կատեգորիա:Դառնամատիտեղայիններ
Չիլյոն (քաղաք)

**Չիլյոն** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սիուդադ Ռեալ ինքնավար մարզի *Կաստիլյա Լա Մանչա* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Վալյե դե Ալկուդիա* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 207.28 կմ², բնակչությունը՝ 2030 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Արգանդ

**Արգանդ** (, ), կենտ խոռոչավոր մկանային իգական սեռական ներքին օրգան։ Հասուն արգանդի երկարությունը 6-7,5 սմ է։ Գտնվում է փոքր կոնքի խոռոչում միզապարկից հետ, ուղիղ աղիքից առաջ։ Հղիության ժամանակ արգանդում զարգանում է պտուղը։

## Կառուցվածք
Արգանդ տանձաձև է, վերին հատվածը հատակն է, մարմնի խոռոչի կտրվածքը եռանկյունաձև է, որի վերին անկյուններում բացվում են արգանդափողերը, ներքևում՝ արգանդի վզիկի խողովակի ներքին բացվածքը։ արգանդի պատը կազմված է 3 շերտից՝ լորձաթաղանթ՝ ներարգանդենի (էնդոմետրիում), մկանային՝ արգանդամկան (միոմետրիում) և շճային՝ արգանդամիզ (պերիմետրիում)։

### Հղիություն
Հղիության ժամանակ արգանդի մեծությունը և ձևը փոփոխվում են մկանաթելիկների քանակի և մեծության փոփոխման շնորհիվ։ Ծննդաբերությունից հետո արգանդ աստիճանաբար փոքրանում է՝ համարյա հասնելով նախկին չափերին։ Տարեցների, հատկապես դաշտանադադարից հետո, արգանդի չափերը փոքրանում են։ Արգանդի լորձաթաղանթը փոփոխվում է դաշտանային փուլին համապատասխան և անցնում է իրար հաջորդող 3 փուլ։ Փուլային փոփոխությունների ռիթմն արգանդում կարգավորվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի, ձվարանների և հիպոֆիզի առաջային բլթի արտադրած հորմոնների փոխգործողությամբ։

### Ամրացում
Կոնքում արգանդ ամրացած է որովայնամզի, կապանների, փակեղների և կոնքի հատակի մկանների օգնությամբ։ Որովայնամիզը, արգանդի առաջային և հետին մակերևույթները ծածկելով, աջ և ձախ եզրերից ձգվում է մինչև կոնքի կողմնային պատը և կազմում արգանդի լայն կապանը, որի 2 թերթիկների միջև գտնվում են արգանդի կլոր կապանները, արյունատար անոթները և արգանդափողերը։

### Արգանդի վզիկ
Արգանդի վզիկը բաժանվում է հետևյալ հատվածների, հեշտոցային, որը դուրս է ցցված հեշտոցի լուսանցքում և հայելու օգնությամբ մատչելի է գինեկոլոգի զննման համար, և վերհեշտոցային՝ որն անմատչելի է։

Վզիկի խողովակը հովհարաձև է, ներքին մակերևույթը ծածկված է բազմաթիվ ծալքեր ունեցող լորձաթաղանթով։ Վզիկի լորձաթաղանթն արտազատում է հիմնային ռեակցիայով լորձային արտազատուկ, որն օժտված է բակտերիասպան հատկություններով և կանխում է վարակի թափանցումը հեշտոցից արգանդ։ Արտազատուկի հիմնային ռեակցիան որոշակի նշանակություն ունի բեղմնավորման ժամանակ, քանի որ ակտիվացնում է սերմնաբջիջների շարժումները։ Արգանդի վզիկի կողքերին և հեշտոցի վերին հատվածում տեղադրված են ճարպաբջջանքի կուտակումներ՝ հարարգանդային բջջանք (պարամետրիում)։

## Դիրք
Բնականոն պայմաններում արգանդ գտնվում է կոնքի կենտրոնում։ Միզապարկը դատարկվելիս արգանդի հատակը և մարմինը թեքված են առաջ, առաջային մակերևույթը նայում է առաջ և ներքև, այդ դեպքում արգանդի մարմինը վզիկի հետ գոյացնում է դեպի առաջ բացված անկյուն՝ առաջծալում։ Արգանդի դիրքը կոնքում փոխվում է հղիության ժամանակ, միզապարկը և ուղիղ աղիքը լցվելիս, ինչպես նաև ֆիզիոլոգիական այլ պայմաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Արգանդ - Մեդեքս

Կատեգորիա:Կանացի սեռական օրգաններ
Կատեգորիա:Կանացի վերարտադրողական համակարգ
Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Սամուել Հալաջ

**Սամուել Հալաջ** (), հայ նկարիչ։

Նկարիչ Մինաս Հալաջի հայրն է։

## Կենսագրություն
Սամուել Հալաջն ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1990 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության և նկարիչների միջազգային միության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ)-ի անդամ է։

Աշխատանքները գտնվում են Ավստրիայի Artstetten Castle թանգարանում, Մոսկվայի արևելքի ժողովուրդների թանգարանում, Կալիֆոռնիայի Bakersfield Museum of Art-ում, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, ինչպես նաև ԱՄՆ, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի, Ավստրիայի, Գերմանիայի, Նիդերլանդների, Կանադայի, Իտալիայի, Թուրքիայի, Անգլիայի և այլ երկների մասնավոր հավաքածուներում։

## Ցուցահանդեսներ
1976 թվականից մասնակցել է հանրապետական տարբեր ցուցահանդեսների։
* 1985, 1986 Մոսկվա, Ռուսաստան
* 1995, 1996 Ֆրանկֆուրտ, Գերմանիա
* 1996 Մյունիխ, Գերմանիա
* 1998 Վենետիկ, Իտալիա
* 2000 Նյու Յորք, ԱՄՆ
* 2006 «Հայր և որդի» ցուցահանդես, Լոս Անջելես, ԱՄՆ

## Պատկերասրահ

Anatomy Of Love 1984, oil on linen,125x165 cm.jpg|«Սիրո անատոմիա»,1984, կտավ, յուղաներկ, 125x165 սմ
Memory Of My Mother 2005, oil on linen,120x160 cm.jpg|«Մորս հիշատակին», 2005, կտավ, յուղաներկ, 120x160 սմ
Mother And Son 2004, oil on linen,120x160 cm.jpg|«Մայր և որդի», 2004, կտավ, յուղաներկ, 120x160 սմ
Self Portrait 1984,oil on linen,160x200 cm.jpg|«Ինքնադիմանկար», 1984, կտավ, յուղաներկ, 160x200 սմ
Self-Portrait With My Son 1991, oil on linen, 120x160 cm.jpg|«Ինքնադիմանկար որդուս հետ», 1991, կտավ, յուղաներկ, 120x160 սմ
Family 1998 oil on linen, 80x115 cm..jpg|«Ընտանիք», 1998, կտավ, յուղաներկ, 80x115 սմ
Dreamers 1997 oil on linen,110x130 cm.jpg|«Երազողները», 1997, կտավ, յուղաներկ, 110x130 սմ
Lovers 1979 oil on linen 50x65 cm.jpg|«Սիրահարները», 1979, կտավ, յուղաներկ, 50x65 սմ
She 1981, oil on linen 50x65 cm.jpg|«Նա», 1981, կտավ, յուղաներկ, 50x65 սմ
The Magic Carpet 1999,oil on linen, 80x100 cm..jpg|«Կախարդական գորգը», 1999, կտավ, յուղաներկ, 80x100 սմ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սամվել Հալաջ, տեսանյութ
* Սամվել Հալաջ, տեսանյութ, մաս 1

Կատեգորիա:1952 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Ռոջեր Մայերսոն

**Ռոջեր Մայերսոն** (, ), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ օպտիմալ մեխանիզմների տեսության հիմնման համար (2007)։ Հարվարդի համալսարանի բակալավր (1973), մագիստրոս (1973) և գիտությունների դոկտոր (1976)։ 1976-2001 թթ. դասավանդել է Հյուսիսարևմտյան համալսարանում (պրոֆեսոր 1982 թվականից), 2001 թվականից՝ Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ռոջեր Մայերսոնը ծնվել է 1951 թ. մարտի 29-ին հրեական ընտանիքում։ Սովորել է Հարվարդի համալսարանում, որտեղ ստանում է բակալավրի աստիճան, 1973 թ.՝ մագիստրոսի, իսկ 1976 թ. գիտությունների թեկնածու՝ կիրառական մաթեմատիկայից։ Դոկտորական թեզի թեման էր «Համագործակցային խաղերի տեսությունը»։

1976-2001 թթ. Մայերսոնը Հյուսիսարևմտյան համալսարանի Կելլոգ կառավարման դպրոցում աշխատում էր որպես տնտեսագիտության պրոֆեսոր։ Հենց այս դպրոցում է արել Նոբելյան մրցանակ ստացած իր հետազոտության մեծ մասը։ 1978-1979 թվականներին նա հրավիրված գիտաշխատող էր Բիլեֆելդի համալսարանում։ 1985-2001 թվականներին՝ տնտեսագիտության հրավիրված պրոֆեսոր Չիկագոյի համալսարանում։ 2001 թվականին դարձավ տնտեսագիտության պրոֆեսոր Չիկագոյի համալսարանում, այժմ (2014) նույն համալսարանում՝ Գլեն Լլոյդի տնտեսագիտության պրոֆեսոր։

### Անձնական կյանք
1980 թ. Մայերսոնն ամուսնացավ Ռեգինա Վեբերի հետ։ Զույգն ունի 2 երեխա՝ Դանիելը և Ռեբեկան։

## Աշխատություններ
* Game Theory։ Analysis of Conflict (1991)
* Probability Models for Economic Decisions (2005)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Ռոջեր Մայերսոնի մասին Չիկագոյի համալսարանի կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Արգանդափողեր

**Արգադնափողեր** () ֆալոպյան փողեր, ձվատար փողեր, կնոջ ներքին սեռական օրգան: Երկարությունը 10-12 սմ է, լուսանցքը՝ 2-4մմ։ 

Զույգ խողովակներ են, սկսվում են արգանդի մարմնի անկյուններից և ազատ ծայրով բացվում որովայնի խոռոչի մեջ։ Խողովակը բաղկացած է արգանդային (ավարտվում է արգանդի պատում), նեղացած (պարանոց) և լայնացած (ամպուլա, որը վերջանում է ծոպավոր եզրեր ունեցող ձագարով) մասերից։ Արգանդափողի պատն ունի շճային, շարակցահյուսվածքային, մկանային և լորձային թաղանթներ։ Արգանդափողի լորձաթաղանթը մի կողմից վերածվում է արգանդի լորձաթաղանթի, մյուսով կպչում որովայնամզին, հետևաբար արգանդափողերը բացվում են դեպի որովայնի խոռոչ։ Դրա հետ կապված՝ առաջանում է կնոջ սեռական օրգաններից վարակը որովայնի խոռոչ թափանցելու վտանգ։ 

Եթե բեղմնավորված ձվաբջջի տեղափոխումը կասեցվում է արգանդափողերում (վերջիններիս բորբոքման ժամանակ), առաջանում է փողային արտարգանդային հղիություն։

## Կառուցվածքը
Յուրաքանչյուր արգանդափող դուրս է գալիս արգանդից՝ արգանդային եղջյուրների շրջանում գտնվող բացվածքից, որը կոչվում է պրոքսիմալ խողովակային բացվածք:

## Գործառույթները
Արգանդափողը ապահովում է ձվաբջջի անցումը ձվարանից դեպի արգանդ։ Երբ ձվաբջիջը զարգանում է ձվարանում, այն շրջապատված է գնդաձև բջիջների կուտակումով՝ ֆոլիկուլով։ 

Դաշտանային ցիկլի ձվազատման(օվուլյացիա) ժամանակ երկրորդային օվոցիտը դուրս է գալիս ձվարանից։ Ֆոլիկուլը և ձվարանի պատը պատռվում են, ինչը թույլ է տալիս երկրորդային օվոցիտին դուրս գալ։ Այն որսվում է արգանդափողերի կողմից և տեղափոխվում դեպի ամպուլա։ Այստեղ ձվաբջիջը կարող է բեղմնավորվել սպերմատոզոիդով։ Ամպուլան սովորաբար այն հատվածն է, որտեղ հանդիպում են սպերմատոզոիդները և տեղի է ունենում բեղմնավորումը։ Բեղմնավորումից հետո ձվաբջիջը արդեն կոչվում է զիգոտ և շարժվում է դեպի արգանդ։ Վաղ սաղմը կարևոր զարգացում է անցնում արգանդափողի մեջ։ Մոտ հինգ օր անց նոր սաղմը մտնում է արգանդի խոռոչ, և մոտավորապես վեցերորդ օրը սկսում է ամրանալ արգանդի պատին:

## Պատկերներ

Պատկեր:Illu_ovary.jpg|Արգանդափողերի մասերը
Պատկեր:Scheme_female_reproductive_system-number-full-cropped.svg|Իգական վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքը
Պատկեր:Gray1161.png|Աջ արգանդափող
Պատկեր:Normal_Fallopian_Tube,_Human.jpg|Կտրվածքը մանրադիտակի տակ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանացի սեռական օրգաններ
Կատեգորիա:Կանացի վերարտադրողական համակարգ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Թորիտ

thumb
**Թորիտ**, միներալ, թորիումի սիլիկատ՝ ThSiO_4/ThO_2 — 81,5%, SiO_2 - 18,5%։ Բյուրեղագիտական համակարգը տետրագոնային է։ Գույնը՝ սև, գորշ, զմռսի կարմիր, փայլը՝ ապակյա։ Կարծրությունը՝ 4,5-5, խտությունը՝ 4000—5400 կգ/մ³։ Թորիտը ուժեղ ռադիոակտիվ է։ Հիմնականում հանդիպում է հոծ ագրեգատների ձևով պեգմատիտային երակներում, գրանիտներում՝ բերիփ, ֆլյուորիտի, տուրմալինի, ցիրկոնի հետ։

thumb|left|Ատոմական միջավայրը

Կատեգորիա:Թորիումի միներալներ
Կատեգորիա:Բյուրեղագիտություն
Թործում

**Թործում**, տեխնիկայում, կտրման միջոցով մետաղների և փայտանյութերի մշակման եղանակ։ Կատարվում է թործիչ հաստոցի վրա ամրացված ատամնահատ գործիքով՝ թործանով։ Թործանները լինում են սկավառակաձև՝ ուղղատամ և շեղատամ ատամնանիվների մշակման, բաժակաձև ուղղատամ ատամնանիվների դիմահար մշակման, պոչավոր ներքին կառչման ատամնանիվների մշակման, վռանային փոքր ատամնանիվների մշակման համար և պատրաստվում են արագահատ պողպատներից։ Թործման ժամանակ կտրման գլխավոր շարժումը կտրող գործիքի ուղղաձիգ հետադարձ համընթաց շարժումն է, իսկ մատուցման շարժումը մշակվող նախապատրաստուկի երկայնական կամ լայնական ուղղություններով պարբերական ուղղաձիգ կամ պտտական շարժումը։
Ֆուենկալիենտե (քաղաք)

**Ֆուենկալիենտե** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սիուդադ Ռեալ պրովինցիայի *Կաստիլիա Լա Մանչա* ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Վալե դե Ալկուդիյա* շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1126 մարդ(2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Fuencaliente, página oficial de su Exmo. Ayuntamiento 
* Fuencaliete en la Red
* Web de Fuencaliente en la Diputación Provincial de Ciudad Real 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Թռչունների օղակավորում

**Թռչունների օղակավորում**, թռչուններին նշակրելու մեթոդ, կիրառվում է վայրի թռչունների կենսաբանության հարցերն ուսումնասիրելու նպատակով։

Թռչունի ոտքին թեթև մետաղյա (սովորաբար ալյումինից) օղակ են հագցնում, որը համարակալված է և ունի որոշակի հասցե, գրանցվում են օղակավորման ժամանակը, վայրը և հայտնվում օղակավորման կենտրոններին։ Դիտական նպատակով թռչունների օղակավորմանման առաջին փորձը կատարել է Մարտենսենը Դանիայում (1899-ին), որից հետո տարբեր երկրներում օղակավորել են ավելի քան 30,5 միլիոն թռչուն։ Որևէ ճանապարհով օղակը գտնելիս ուղարկում են օղակավորման կենտրոն, հայտնելով, երբ և որտեղ է գտնվել այն։ Օղակավորման կենտրոնում պարզում են տվյալ թռչունի օղակավորման տեղն ու ժամանակը։ Թռչունների օղակավորումը կատարվում է բնադրման վայրում, չվելու ճանապարհին, փետրափոխման ժամանակ կամ ձմեռելու վայրում են։ Թռչունների օղակավորման միջոցով ստացված տվյալներով դատում են թռչունների չվելու ժամկետների ու վայրի, քանակի փոփոխության, կյանքի տևողության մասին են։ Այս բոլորը կարևոր են չվող թռչունների պահպանման կանոնների մշակման, որսորդական տնտեսության, թռչունների միջոցով տարածվող վարակի ճանապարհների ու հիվանդությունների հարուցիչների պարզման համար։

1962 թվականին ԱՄՆ-ի Իտակա քաղաքում կայացած Միջազգային թռչնաբանական կոնգրեսը ստեղծեց օղակավորման Միջազգային կոմիտե, որի շտաբը Փարիզում է։

Կատեգորիա:Թռչնաբանություն
Թոքերի կարծրացում

**Թոքերի կարծրացում**, պնևմոսկլերոզ () — թոք և () — կարծրացում, սպիական շարակցական հյուսվածքի գերաճը թոքերում։ Պատճառներն են թոքերի բորբոքումը, բրոնխիտը, բրոնխային հեղձուկը, թոքերի փոշեգարությունը, տուբերկուլոզը, կոլագենային հիվանդությունները, սրտային անբավարարությունը, մանկական վարակիչ հիվանդությունները (կարմրուկ, կապույտ հազ), վնասվածքները, մարտական թունավոր նյութերի ազդեցությունը և ճառագայթահարումները։ Հաճախ թոքերի կարծրացման հիմքում ընկած է բրոնխաթոքային համակարգի ալերգիական ռեակցիան (օրինակ, թոքերի դեղորայքային ախտահարումը)։ Թոքերի կարծրացման դեպքում թոքերն ունենում են պինդ կազմություն, առաձգական հյուսվածքը փոխարինվում է շարակցականով, որը ծանր դեպքերում հանգեցնում է թոքի հյուսվածքի կոպիտ ձևափոխման (պնևմոցիրոզ)։ Թոքերի կարծրացումը լինում է օջախային և տարածուն։ Օջախայինի դեպքում սովորաբար հիվանդները գանգատներ չեն ունենում։

### Տարածուն
Տարածուն թոքերի կարծրացման հիմնական ախտանշաններն են՝ հևոց (սկզբնական շրջանում ֆիզիկական լարումների, այնուհետև նույնիսկ հանգիստ ժամանակ), հազ, խորխարտադրություն, այտուցներ, իսկ ավելի ուշ՝ կապտուկ (ցիանոզ), սրտային անբավարարություն և գազափոխանակության խանգարումներ։

### Բուժում
Բուժումը. բրոնխների անցանելիությունը լավացնող միջոցներ, անտիբիոտիկներ, սուլֆանիլ-ամիդներ, կորտիկոստերոիդային հորմոններ, բուժական մարմնամարզություն, թոք-սրտային անբավարարության դեպքում՝ գլիկոզիդներ, էուֆիլին, միզամուղ միջոցներ, որոշ դեպքերում՝ արյան բացթողում։ Կանխարգելումը. բրոնխիտների, թոքերի բորբոքումների ժամանակին բուժում, փոշոտ արտադրամասերում աշխատողների պարբերական քննություն։

Կատեգորիա:Թոքերի հիվանդություններ
Պետիկ Թորոսյան

**Պետիկ Խաչատուրի Թորոսյան** (), խորհրդային շրջանի կուսակցական, պետական աշխատող, ԽՄԿԿ անդամ (1918)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Վանի Երամյան դպրոցը, 1925 թվականին՝ Երևանի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1923-1924 թվականներին եղել է ՀԱՄԽ-ի քարտուղար, 1925-1927 թվականներին և 1930-1932 թվականներին՝ ՀԿ(բ) կ Ղամարլուի (այժմ՝ Արտաշատ) շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1927-1929 թվականներին՝ ՀԿ(բ) կ Կենտկոմի կուլտ֊պրոպագանդայի բաժնի վարիչ, 1933-1937 թվականներին՝ ՀԽՍՀ արդարադատության ժողկոմ, հանրապետության դատախազ, ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ։
[մինի|right|270px|Պետիկ Թորոսյանի հուշատախտակը [ՀՀ դատախազություն|ՀՀ դատախազության շենքի ճակատին, քանդակագործ` Լևոն Թոքմաջյան, 1971]]

Եղել է նաև «Անաստված» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հայ կուսակցական գործիչներ
Ֆիլ Հիթ

**Ֆիլիպ Հիթ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բոդիբիլդեր, «Միստր Օլիմպիա» տիտղոսի ներկայիս կրող։

Մասնագիտական կարիերայում հինգ անգամ արժանացել է «Միստր Օլիմպիա» տիտղոսին, ինչպես նաև բազմաթիվ նահանգային տիտղոսների։

## Մրցութային պատմություն
* 2003 — Հյուսիսային կոլորադո, կիսածանրաքաշային կարգ՝ 1-ին տեղ
* 2003 — NPC Կոլորադո նահանգ, կիսածանրաքաշային կարգ՝ 1-ին տեղ
* 2004 — NPC Կոլորադո նահանգ, ծանրաքաշային կարգ՝ 1-ին տեղ
* 2005 — NPC ազգային կրտսեր առաջնություն, ծանրքաշային կարգ, 1-ին տեղ
* 2005 — NPC Միացյալ Նահանգների առաջնություն, ծանրքաշային կարգ, 1-ին տեղ
* 2006 — Կոլորադոյի պրոֆեսիոնալ առաջնություն, 1-ին տեղ
* 2006 — Նյու Յորքի Պրոֆեսիոնալ առաջնություն, 1-ին տեղ
* 2007 — Առնոլդ Կլասիկ, 5-րդ տեղ
* 2008 — IFBB Երկաթե մարդ, 1-ին տեղ
* 2008 — Առնոլդ Կլասիկ, 2-րդ տեղ
* 2008 — Միստր Օլիմպիա, 3-րդ տեղ
* 2009 — Միստր Օլիմպիա, 5-րդ տեղ
* 2010 — Առնոլդ Կլասիկ, 2-րդ տեղ
* 2010 — Միստր Օլիմպիա, 2-րդ տեղ
* 2011 — Միստր Օլիմպիա, 1-ին տեղ
* 2011 — Շերու Կլասիկ, 1-ին տեղ
* 2012 — Միստր Օլիմպիա, 1-ին տեղ
* 2012 — Շերու Կլասիկ, 1-ին տեղ
* 2013 — Միստր Օլիմպիա, 1-ին տեղ
* 2013 — Առնոլդ Կլասիկ Եվրոպա, 1-ին տեղ
* 2014 — Միստր Օլիմպիա, 1-ին տեղ
* 2015 — Միստր Օլիմպիա, 1-ին տեղ
* 2016 — Միստր Օլիմպիա, 1-ին տեղ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկացի բոդիբիլդերներ
Արգանդի վզիկի լորձենախախտ

**Արգանդի վզիկի լորձենախախտ**, արգանդի վզիկի հեշտոցային հատվածի ամբողջականության խախտում կամ էպիթելային ծածկույթի փոփոխություն (էրոզիա)։ Հայելու օգնությամբ զննելիս արգանդի վզիկի բացվածքի շուրջ նկատվում են վառ կարմիր հատվածներ։

Առավել հաճախ արգանդի վզիկի լորձենախախտը կապված է սեռական օրգանների բորբոքումների (օրինակ՝ արգանդի վզիկի լորձաթաղանթի բորբոքման), հեշտոցաբորբի, արգանդի հավելումների բորբոքման և այլն հետ, որոնք ուղեկցվում են լորձաթաղանթը գրգռող և փխրունացնող արտադրությամբ։ Լորձենախախտը կարող է առաջանալ ծննդաբերության և վիժումների ժամանակ արգանդի վզիկի լորձաթաղանթի վնասման, հորմոնային խանգարումների դեպքերում։ Արգանդի վզիկի լորձենախախտը կարող է լինել նաև բնածին։

Հիվանդությունը կարող է տևել ամիսներ և նույնիսկ տարիներ՝ առանց զգացնել տալու, և կինն, իրեն առողջ համարելով, բժշկի չի դիմում։ Սակայն երկարատև գոյություն ունեցող և հատկապես չբուժված լորձենախախտը կարող է ուռուցքի (այդ թվում չարորակ) առաջացման պատճառ դառնալ։ Արգանդի վզիկի լորձենախախտը որքան վաղ հայտնաբերվի, այնքան դյուրին և արագ կբուժվի։ Հիվանդության հայտնաբերման համար կարևոր են կանխարգելիչ զննումները։ Շատ կարևոր է սեռական օրգանների բորբոքումների (հեշտոցաբորբ, արգանդի վզիկի լորձաթաղանթի բորբոքում) և ծննդաբերության, վիժման ժամանակ առաջացած վնասվածքների վերացումը։

Կատեգորիա:Իգական սեռական օրգանների հիվանդություններ
Սիրարփի Թորոսյան

**Սիրարփի Թորոսյան (Սեմիզյան)** (), հայ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
1932—1937 թվականներին սովորել է Բուխարեստի գեղարվեստի վարժարանում, իսկ ապա՝ Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1964 թվականից ապրում է Նյու Յորքում։ Ուշագրավ են՝ «Անհայր ընտանիք», «Պատանիներ», «Փոթորիկ», «Ինքնանկար», «Վերջին ընթրիք» աշխատանքները։ Թորոսյանի նկարները գտնվում են Ռումինիայի տարբեր թանգարաններում, Վիեննայում, Բրազիլիայում, Լիբանանում, ինչպես և Հայաստանի պետական պատկերասրահում («Նավահանգիստ։ Կոնստանցա», 1946)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ