Պենելոպե Ֆիցջերալդ

**Փենելոփի Մերի Ֆիցջերալդ** (անգլերեն՝ Penelope Mary Fitzgerald. ), անգլիացի կին գրող-վիպասան, բանաստեղծուհի, էսսեիստ, կենսագիր, Բուքերյան մրցանակի դափնեկիր: 2008 թվականին *[[The Times]]*-ը նրան ներառել է 1945 թվականին հաջորդած ժամանակաշրջանի  բրիտանացի 50 մեծագույն գրողների ցանկում, իսկ *The Observer*-ը նրա վերջին վեպը՝ «Կապույտ ծաղիկ»-ը / *The Blue Flower*, 2012 թվականին ընդգրկել է տասը լավագույն պատմավեպերի ցանկում: Անվանի գրականագետ և գրող Անտոնիա Բայեթը նրան բնորոշել է որպես Ջեյն Օսթինի ամենամերձավոր ժառանգորդուհու՝ ճշգրտության և նորարարության առումով":

## Կենսագրություն
Պենելոպեն բրիտանական հանրահայտ *Փանչ* ամսագրի գլխավոր խմբագիր (1932—1949) և գրող Էդմունդ Նոքսի դուստրն է, Մանչեսթերի եպիսկոպոս Էդմունդ Նոքսի թոռնուհին (մորական պապը՝ Էդվարդ Հիքսը, նույնպես բարձրաստիճան հոգևորական էր՝ Լինքոլնի եպիսկոպոսը), կրոնավոր ու գրող, դետեկտիվ վեպերի հեղինակ Ռոնալդ Նոքսի, բանասեր-դասական Ալֆրեդ (Դիլլի) Նոքսի և բանասեր-աստվածաշնչագետ Ուիլֆրիդ Նոքսի ազգականուհին: Ավարտել է Wycombe Abbey-ի օրիորդաց դպրոցը, ապա Օքսֆորդի համալսարանի Սոմերվիլ քոլեջը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել է Բի-բի-սի-ում: հետագայում դասավանդել է թատերական արվեստի ակադեմիայում, որոշ ժամանակ աշխատել նաև որպես գրավաճառ-կրպակավար:

Գրողի իր կարիերան բավականին ուշ է սկսել՝ 1975 թվականին հրատարակելով պրեռաֆայելիտ նկարիչ Էդվարդ Բըրն-Ջոնսի մասին կենսագրական երկը: 1977 թվականին լույս է ընծայել իր առաջին վեպը՝ *Ոսկե տղան* կատակերգական դետեկտիվը, այնուհետև՝ իր տոհմի պատմությունը ներկայացնող *Նոքս եղբայրները* (այդ գրքում իր մասին չի հիշատակել): Հետագայում հրատարակել է ութ պատմական ու ինքնակենսագրական վեպ:

1999 թվականին Պենելոպե Ֆիցջերալդին  անգլիական PEN ակումբի կողմից շնորհվել է Golden PEN Award՝ ստեղծագործական կյանքի ընթացքում գրականությանը մատուցած ակնառու ծառայությունների համար / for "a Lifetime's Distinguished Service to Literature": Իսկ Բուքերյան մրցանակ նա ստացել էր 1979 թվականին՝ *Offshore* վեպի համար:

## Վեպերի բեմականացումներ
Ֆիցջերալդի վերջին՝ *Կապույտ ծաղիկը / The Blue Flower* վեպը (1995), հիմնականում կենտրոնացած է 18-րդ դարի գերմանացի բանաստեղծ և փիլիսոփա Նովալիսի կենսագրության ու սիրո պատմության վրա: Վեպում հանդես են գալիս նաև Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեն, փիլիսոփա Կարլ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ ֆոն Շլեգելը, պատմական այլ դեմքեր: Վեպը 1997 թվականին արժանացել է  Ազգային գրաքննադատների շրջանակի մրցանակին / National Book Critics Circle Award, բնորոշվել որպես կին վիպասանի գլուխգործոց: 1999 թվականին Փիթեր Վուլֆը այդ վեպը ռադիոպիեսի է վերածել BBC Radio-ի համար:

1978 թվականին հրատարակված *Գրախանութը / The Bookshop* վեպը, որ ներառվել էր Բուքերյան մրցանակաբաշխության կարճ ցանկում, 2017 թվականին էկրանավորվել է կինոռեժիսոր Իզաբել Կոյշետի կողմից (գլխավոր հերոսուհու՝ Ֆլորենս Գրինի կերպարը մարմնավորել է Էմիլի Մորտիմերը):

## Հետմահու հրատարակություններ
Ֆիցջերալդի մահից հետո հրատարակվել են նրա պատմվածքների *The Means of Escape* («Փախուստի միջոցները») ժողովածուն և էսսեները, գրախոսություններն ու մեկնություններն ամփոփող *A House of Air* («Օդեղեն տուն») հատորյակը: 2013 թվականին լույս է տեսել Ֆիցջերալդի ամբողջական կենսագրությունը՝ *Penelope Fitzgerald: A Life* վերնագրով: Ակադեմիկոս գրականագետ Հերմիոնա Լիի հեղինակած այդ կենսագրականն արժանացել է Ջեյմս Թեյթ Բլեքի հուշամրցանակի:

## Երկեր
### Կենսագրական վեպեր
**Edward Burne-Jones* (1975)
**The Knox Brothers* (1977)
**Charlotte Mew and Her Friends: With a Selection of Her Poems* (1984)

### Վեպեր
**The Golden Child* (1977)
**The Bookshop* (1978)
**Offshore* (1979)
**Human Voices* (1980)
**At Freddie's* (1982)
**Innocence* (1986)
**The Beginning of Spring* (1988)
**The Gate of Angels* (1990)
**The Blue Flower* (UK 1995, U.S. 1997)

### Պատմվածքների ժողովածուներ
**The Means of Escape* (2000)
**Paperback edition (2001) has 2 additional stories

### Էսսեներ և գրախոսականներ
**A House of Air: Selected Writings* (U.S. title *The Afterlife*) edited by Terence Dooley with Mandy Kirkby and Chris Carduff, with an introduction by Hermione Lee (2003)

### Նամակներ
**So I Have Thought of You. The Letters of Penelope Fitzgerald* edited by Terence Dooley, with a preface by A. S. Byatt (2008)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Wolfe P. Understanding Penelope Fitzgerald. Columbia: University of South Carolina Press, 2004
* Lee H. Penelope Fitzgerald: A Life

## Արտաքին հղումներ
*Obituary, The New York Times, May 3, 2000
*Julian Barnes, "How did she do it?", *The Guardian*, 26 July 2008
*Edmund Gordon, "The Unknown Penelope Fitzgerald", *TLS*, 30 June 2010
*Courtney Cook,  "Penelope Fitzgerald Was Here: An Appreciation", *Los Angeles Review of Books*, 23 January 2015
*Penelope Fitzgerald Collection 
*Additional Papers at the Harry Ransom Center at the University of Texas at Austin
*Penelope Fitzgerald archive at the British Library
* [Некролог в газете ''[The Guardian]'']
* Сайт архива писательницы в Техасском университете

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ