Բրագա (քաղաք)

**Բրագա** (, , ), քաղաք Պորտուգալիայում, համանուն շրջանի և մունիցիպալիտետի կենտրոն։ Գտնվում է Մեծ Մինյու խոշոր քաղաքական ագլոմերացիայի կազմում։ 2006 թվականի տվյալներով բնակչության թիվը 173,9 հազար է։ Քաղաքը և մունիցիպալիտետը ներառված են տնտեսական և վիճակագրական Հյուսիսային շրջանի և Կավադու ենթաշրջանի մեջ։  Հին վարչական բաժանմամբ Մինյու նահանգի կազմում էր։
thumb|Բրագայի մունիցիպալիտետը

Քաղաքային տոնը Հովհաննես Մկրտիչի օրն է, որը նշվում է հունիսի 24-ին։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Էշտա գետի վրա՝ մայրաքաղաք Լիսաբոնից 321 կմ հյուսիս, Պորտու քաղաքից 50 կմ, իսկ Իսպանիայի հետ սահմանից (Տույ քաղաքի շրջանում) 75 կմ հեռավորության վրա։

Մունիցիպալիտետը սահմանակցում է.
* հյուսիսում՝ Ամարիշի մունիցիպալիտետին
* հյուսիս-արևելքում՝ Պովուա-դի-Լանյոզուի մունիցիպալիտետին
* հարավ-արևելքում՝ Գիմարայնշի մունիցիպալիտետին
* հարավում՝ Վիլա-Նովա-դի-Ֆամալիկանի մունիցիպալիտետին
* արևմուտքում՝ Բարսելուշի մունիցիպալիտետը
* հյուսիս-արևմուտքում՝ Վիլա-Վերդիի մունիցիպալիտետին

## Բնակչություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:640 height:300
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:180000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:20000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1800
  bar:1801 text:1801
  bar:1849 text:1849
  bar:1900 text:1900
  bar:1911 text:1911
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970 
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2004 text:2006
  bar:2005

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1801 from:0 till: 30552
  bar:1849 from:0 till: 40004
  bar:1900 from:0 till: 58339
  bar:1911 from:0 till: 60836
  bar:1920 from:0 till: 57019
  bar:1930 from:0 till: 60761
  bar:1940 from:0 till: 75846
  bar:1950 from:0 till: 84142
  bar:1960 from:0 till: 92938
  bar:1970 from:0 till: 96220 
  bar:1981 from:0 till: 125472
  bar:1991 from:0 till: 141256
  bar:2001 from:0 till: 164192
  bar:2004 from:0 till: 173946

PlotData=

  bar:1801 at:30552 fontsize:S text: 30.552 shift:(-14,5)
  bar:1849 at:40004 fontsize:S text: 40.004 shift:(-14,5)
  bar:1900 at:58339 fontsize:S text: 58.339 shift:(-14,5)
  bar:1911 at:60836 fontsize:S text: 60.836 shift:(-14,5)
  bar:1920 at:57019 fontsize:S text: 57.019 shift:(-14,5)
  bar:1930 at:60761 fontsize:S text: 60.761 shift:(-14,5)
  bar:1940 at:75846 fontsize:S text: 75.846 shift:(-14,5)
  bar:1950 at:84142 fontsize:S text: 84.142 shift:(-14,5)
  bar:1960 at:92938 fontsize:S text: 92.938 shift:(-14,5)
  bar:1970 at:96220 fontsize:S text: 96.220 shift:(-14,5) 
  bar:1981 at:125472 fontsize:S text: 125.472 shift:(-18,5)
  bar:1991 at:141256 fontsize:S text: 141.256 shift:(-18,5)
  bar:2001 at:164192 fontsize:S text: 164.192 shift:(-18,5)
  bar:2004 at:170858 fontsize:S text: 173.946 shift:(-18,5)
  
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Պատմություն
Ժամանակակից Բրագայի շրջանում ամենահին բնակավայրերը թվագրվում են մեգալիթյան կառույցների ժամանակաշրջանին։ Հնագույն գրավոր աղբյուրներում (Մ.թ.ա. 3-րդ դար) նշված է, որ Դուերո և Կավադու գետերի միջև ընկած տարածքում բնակվել է կելտական բրակարի ցեղը։ Մեր թվարկության 14-րդ տարում հին հռոմեացիները կելտական այդ բնակավայրում քաղաք են հիմնել, որը կոչել են Բրակարա Ավգուստա ()՝ Օկտավիանոս Օգոստոսի պատվին։ Բրակարա Ավգուստան հանգուցային կետ է դարձել, որտեղ միանում էին հինգ հայտնի հռոմեական ճանապարհներ և Գալեցիա գավառի մայրաքաղաքը (Դուերո գետից հյուսիս)։ Հռոմեական կայսրության փլուզումից հետո Բրագան անցել է սվեվերի տիրապետության տակ՝ 175 տարի շարունակ մնալով նրանց պետության քաղաքական և կրթամշակութային մայրաքաղաքը։

Հետագայում քաղաքը ավելի քան 300 տարի եղել է Վեստգոթական թագավորության տիրապետության տակ, այնուհետև՝ 715 թվականին գրավվել է մավրերի կողմից։ Վերջիններս շուտով ստիպված են եղել հնազանդվել Բուրգունդյան արքայատոհմի պորտուգալացի թագավոր Ալֆոնսո III Մեծին։ Կաստիլացի թագավոր Ալֆոնսո VI Քաջը Բրագան օժիտ է տվել իր աղջիկ Թերեզային՝ կոմս Հենրիխ Բուրգունդսկու հետ ամուսնության ժամանակ։ Նրա որդին՝ Աֆոնսու Iը, դարձել է Պորտուգալիայի առաջին թագավորը։
2250 տարվա պատմություն ունեցող Բրագան հնագույն քրիստոնեական քաղաքներից մեկն է, Պորտուգալիայի թեոլոգիական հետազոտությունների կենտրոնը և հայտնի է «Արքեպիսկոպոսների քաղաք» տիտղոսով։

Տեղական թեմում լատինական ծիսակատարության հետ անցկացվում է նաև բրագյան արարողություն՝ Արևմտյան երկրների պատարագների ձևով։
Բրագայում է տեղակայված 1973 թվականին հիմնադրված Մինյուի համալսարանի երկու մասնաճյուղերից մեկը (): Մյուս մասնաճյուղը Գիմարայնշ քաղաքում է։

1974 թվականի Պորտուգալական հեղափոխությունից հետո Բրագան դարձել է հակակոմունիստական ուժերի գլխավոր կենտրոններից մեկը։ Բրագայի արքեպիսկոպոսարանի կաթոլիկ սեմինարիան վերածվել է պահպանողական դիմադրության, զանգվածային ցույցերի և ընդհատակյա գործունեության օպերատիվ-քաղաքական բազայի։
1975 թվականի օգոստոսի 10-ին Բրագայի մայր եկեղեցում ելույթ է ունեցել արքեպիսկոպոս Ֆրանսիշկ Մարիա դա Սիլվան, որից հետո հազարավոր ներկաները հարձակվել են կոմունիստական կուսակցության տեղական շտաբի վրա
Բրագայում և հարակից շրջաններում բազմաթիվ ընդհարումներ եղան, որոնք պատմության մեջ հայտնի են «Շոգ ամառ» անվամբ։

2009 թվականին Բրագայի մունիցիպալիտետի տեղի գործադիր իշխանության մարմնի ընտրության ժամանակ արդեն իններորդ անգամ նախագահ է ընտրվել Պորտուգալիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ Մեշկիտա Մաչադոն (): Նա առաջին անգամ այդ պաշտոնում ընտրվել է 1976 թվականին՝ առաջին ժողովրդավարական ընտրությունների ժամանակ. արդյունքում նա նախագահել է ավելի քան երեսուն տարի։
Սակայն երկրի նոր օրենսդրությամբ նա այլևս չէր կարող դնել իր թեկնածությունը՝ Բրագայի տեղական իշխանության նախագահ դառնալու համար։ 2013 թվականի հոկտեմբերին Բրագայի նոր քաղաքագլխի պաշտոնում ընտրվել է սոցիալ-դեմոկրատական ուժի ներկայացուցիչ Ռիո Ռիկարդոն , որը վերընտրվել է 2017 թվականին։

2013 թվականին լուրջ քաղաքական վիճաբանության առիթ է դարձել 1970-ական թվականների կեսի աջ թևի ընդդիմության առաջնորդ կանոնիկոս Էդուարդու Մելուի հուշարձանը կանգնեցնելու քաղաքային իշխանությունների որոշումը, քանի որ ձախ թևում Մելուին բազմաթիվ քաղաքական բռնությունների մեղավոր էին համարում։

## Շրջաններ

## Կլիմա

## Տեսարժան վայրեր
[thumb|Բրագայի տաճարի հարավային ճակատը՝ [Ռոմանական ճարտարապետություն|ռոմանական ոճի գլխավոր մուտքով]]
Քաղաքի տեսարժան վայրերն են Բրագայի ամրոցը, սվեվերի կառուցած Բրագայի տաճարը և թանկարժեք իրերով հարուստ արքեպիսկոպոսական պալատը։ Հռոմեացիների ժամանակաշրջանի մասին հիշեցնում են հռոմեական աշտարակատների և ամֆիթատրոնի ավերակները և այլ օբյեկտներ, որոնք պահպանվել են ժամանակակից կառույցների սահմաններում։ Քաղաքի արևելյան մասում է գտնվում հանրահայտ Բոն-Ժեզուշ դու Մոնտե եկեղեցին։

## Սպորտ
Քաղաքում գործում է «Բրագա» ֆուտբոլային ակումբը, որը հայտնի է նաև «Սպորտինգ դե Բրագա» անվամբ։ Այն հիմնադրվել է 1921 թվականին և խաղում է պորտուգալական ֆուտբոլի բարձրագույն դիվիզիոնում՝Պորտուգալիայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ «Բրագան» խաղում է քաղաքի հյուսիս-արևմտյան մասում գտնվող Բրագա Մունսիպալ խաղադաշտում, որի մոտակայքում Մոնտե Կաշտրու ժայռն է։

## Քույր քաղաքներ
* , Կլերմոն Ֆերան
* , Պյուտո
* , Ռիո դե Ժանեյրո
* , Սանտու-Անդրե
* , Սան-Նիկոլաու
* , Բիսսորա
* , Աստորգա
* , Ռեն
* , Տուր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Брага, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Արտաքին հղումներ
*  Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ