Բարեկամության կամուրջ (Պրիմորիե)

**Բարեկամության կամուրջ** (, ), Ռուսաստանի Դաշնության և Հյուսիսային Կորեայի սահմանին՝ Տումանգան գետի վրա կառուցված միակ կամուրջը։ Գտնվում է Խասան կայարանից հարավ-արևմուտք։ Իր տեսակով այն երկաթուղային կամուրջ է ու սպասարկում է «Խասան-Տումանգան-Նաջին» գիծը։ 2017 թվականի հոկտեմբերին հեռահաղորդակցության ռուսական Տրանստելեկոմ ընկերությունը, որը Ռուսական երկաթուղու-ի դուստր ընկերությունն է, կամրջով դեպի Հյուսիսային Կորեա անցկացրեց համացանցի՝ այլընտրանքային թելքաօպտիկական ալիք։ Կամուրջը կառուցվել է Ռուսաստանից դեպի Հյուսիսային Կորեա և Չինաստան առաջին հերթին հումք (ածուխ) արտահանելու համար։ Կամրջի ու երկաթուղու թողունակությունը տարեկան կազմում է 5 միլիոն տոննա բեռ։

## Պատմություն

Ռուսական կայսրությունը Տումանգան գետի ձախ ափը պաշտոնապես իր տարածք հռչակեց 1861 թվականին՝ իր օգտին հստակեցնելով Պրիմորիեիում նոր սահմանների մասին Չինաստանի հետ 1860 թվականին կնքված պայմանագիրը։ Սակայն 1905 թվականին Ճապոնիան բռնակցեց Կորեան։ Պրիմորիեի երկրամասի հարավային շրջանների բնական ռեսուրսների յուրացման և ճապոնական ուժերից դրա սահմանները պաշտպանելու համար՝ 1938 թվականին սկսվեց Բարանովսկիից մինչև Կրասկինո  երկաթուղու կառուցումը, որն ուներ շուրջ 190 կիլոմետր երկարություն։ Շինարարությունն ավարտվեց 1941 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Բարանովսկի-Կրասկինո գիծը շարունակվեց դեպի Հյուսիսային Կորեայի հետ սահման ու դրա ընդհանուր երկարությունը հասավ 238 կիլոմետրի։ Գծի վերջնակետը դարձավ Խասան կայարանը, որը գտնվում է նույնանուն լճի մոտ։ Կայարանը շահագործման է հանձնվել 1951 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։ Կայարանը վերջնակետ մնաց ընդամենը մի քանի ամիս։ Տումանգան գետ վրա, որով անցնում էր պետական սահմանը, կառուցվեց փայտե ժամանակավոր կամուրջ ու արդեն 1952 թվականին դեպի Կորեա սլացան առաջին աշխատանքային գնացքները։ Ժամանակավոր փայտե կամուրջը չէր կարողանում ապահովել աճող բեռնաշրջանառության տեղափոխումն ու ծավալները, այդ իսկ պատճառով 1959 թվականին երկու երկրների շինարարների համատեղ ջանքերով քարե հիմքերի վրա կառուցվեց մետաղական թռիչքային կառույցներով կամուրջ, որն ստացավ «Բարեկամության կամուրջ» անվանումը։ Այն շահագործման հանձնվեց 1959 թվականի օգոստոսի 9-ին։

## Ժամանակակից կիրառում

[thumb|left|Բարեկամության կամուրջը, որը [Հյուսիսային Կորեան կապում է Ռուսաստանի հետ։ Առաջին պլանում ԿԺԴՀ դաշտերն են, Խասան գյուղը գտնվում է գետի ձախ ափին։ Ձախում երևացող սպիտակ աշտարակը չինական տարածքում գտնվող դիտաշտարակ է։]]Մինչև 2011 թվականը լայն երկաթուղագիծը ձգվում էր մինչև Տումանգան կայարան, որտեղ տեղակայված էր երկաթուղային գծի լայնության փոփոխության կետը։ 2011 թվականին «Խասան-Նաջան» լայն երկաթուղագիծը վերականգնվեց, իսկ դրանով գնացքներից մեկը փորձնական երթ ունեցավ։ Կամրջով անցնում են «Փհենյան-Տումանգան № 7/8» և 651/652 «Ուսուրիյսկ-Տումանգան» գծերը։ Այս գնացքների կազմում գործում է Կորեական պետական երկաթուղիների «Մոսկվա-Փհենյան» ուղղությամբ ընթացող վագոնը, որը Տումանգանում փոխկապակցվում է այս գնացքներին, ինչպես նաև երկու վագոն, որոնք Ռուսական երկաթուղիների «Մոսկվա-Տումանգան» երթուղու մաս են կազմում։ 651/652 ուղղության գնացքի ուղևորները մաքսային ստուգում են անցնում Տումանգան կայարանում։ Ինչպես կամրջի, այնպես էլ ողջ գծի թողունակությունը տարեկան կազմում է 5 միլիոն տոննա։ 2015 թվականի տվյալներով՝ այն ծանրաբեռնված է եղել մինչև 30%-ով։ Բարեկամության կամրջի միջոցով և հյուսիսկորեական Ռաջին նավահանգստով Ռուսաստանը ածուխ է Չինաստան արտահանում։

Կամրջի շահագործումը դադարեցվեց կորոնավիրուսի համավարակի ընթացքում՝ վերականգնվելով միայն 2022 թվականի նոյեմբերին։ Վերջին շրջանում Հյուսիսային Կորեան այս կամրջով սպառազինություն է մատակարարում նաև Ռուսաստանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի կամուրջներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կամուրջներ
Կատեգորիա:Սահմանային կամուրջներ