Էռնստ Յանդլ

**Էռնստ Յանդլ** (. ), ավստրիացի բանաստեղծ, ով աչքի է ընկել պոեզիայի ասպարեզում հետևողական և արմատական փորձարարությամբ:

## Կենսագրություն
Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, հայտնվել ամերիկյան գերության մեջ, ազատվել 1949 թվականին: Ուսումնասիրել է գերմանական և անգլիական բանասիրություն: Դասավանդել է գիմնազիայում (1949—1979): Առաջին բանաստեղծությունները լույս են տեսել 1952 թվականին, առաջին գիրքը՝ 1956 թվականին: 1954 թվականին ամուսնացել է բանաստեղծուհի, արձակագիր, թատերագիր Ֆրիդերիկե Մայրյոքերի հետ, մի շարք երկեր ստեղծել է նրա հեղինակակցությամբ:

## Ստեղծագործություն
Յանդլը կրել է դադաիզմի ազդեցությունը, սերտ կապեր է ունեցել այսպես կոչված՝ կոնկրետ պոեզիայի ներկայացուցիչների հետ: Նրա ստեղծագործություններին բնորոշ է խաղի ոգու մշտական առկայությունը:

Յանդլը թարգմանել է Գերտրուդա Սթայնի, Ջոն Քեյջի, Ռոբերտ Քրիլիի ստեղծագործություններից:

## Երկեր
### Հեղինակի կենդանության օրոք հրատարակված գրքեր

* *laut und luise*, 1966
* *sprechblasen*, gedichte, 1968
* *der künstliche baum*, 1970
* *flöda und der schwan*, 1971
* *die männer*, 1973
* *dingfest*, gedichte, 1973
* *serienfuss*, 1974
* *für alle*, 1974
* *die schöne kunst des schreibens*, 1976
* *die bearbeitung der mütze*, gedichte, 1978
* *Aus der Fremde*, Sprechoper in 7 Szenen, 1980
* *der gelbe hund*, gedichte, 1980 
* *selbstporträt des schachspielers als trinkende uhr*, gedichte, 1983/1986
* *Das Öffnen und Schließen des Mundes*, Frankfurter Poetik-Vorlesungen, 1985
* *idyllen*, gedichte, 1989
* *stanzen*, 1992
* *peter und die kuh*, gedichte, 1996
* *lechts und rinks*, gedichte statements peppermints, 1997
* *Poetische Werke*, 10 Bände, 1997
* *Autor in Gesellschaft*, Aufsätze und Reden, 1999
* *aus dem wirklichen Leben*, gedichte und prosa, 1999

### Հետմահու հրատարակություններ
[thumb|ձախից|Էռնստ Յանդլի շիրիմը [Վիեննայի Կենտրոնական գերեզմանատանը]]
* *Jandls Ernst*, 2000
* *Letzte Gedichte*, 2001
* *Ottos Mops*, Bilderbuch, 2001
* *Briefe aus dem Kfrieg 1943—1946*, 2005

## Մեծարում
Յանդլն արժանացել է ավստրիական և գերմանական բազմաթիվ գրական մրցանակների, այդ թվում՝ Գեորգ Բյուխների անվան մրցանակի  (1984): Նրան շնորհվել են նաև կառավարական պարգևներ՝ Գիտության և արվեստի համար ավստրիական պատվո նշան (1990), Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար պատվո նշան (1996): Ավստրիացի բանաստեղծն ընտրվել է լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամ: 

2001 թվականին Ավստրիայում սահմանվել է Էռնստ Յանդլի անվան միջազգային գրական մրցանակ:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Heinz Ludwig Arnold (Hrsg.): *Ernst Jandl.* In: *text + kritik* 129, edition text + kritik, München 1996, ISBN 3-88377-518-5.
* Nils Bernstein: *„kennen sie mich herren / meine damen und herren“. Phraseologismen in moderner Lyrik am Beispiel von Ernst Jandl und Nicanor Parra.* Königshausen & Neumann, Würzburg 2011, ISBN 978-3-8260-4699-5.
* Jörg Drews: *Der humorlose Komiker. Etwas über Ernst Jandl.* In: Katarina Agathos / Herbert Kapfer (Hrsg.): *Hörspiel. Autorengespräche und Porträts.* Belleville Verlag, München 2009, S. 59–70, ISBN 978-3-936298-68-0.
* Bernhard Fetz, Österreichisches Literaturarchiv der Österreichischen Nationalbibliothek (Hrsg.): *Ernst Jandl. Musik, Rhythmus, Radikale Dichtung.* In: *Profile.* Band 12, 8. Jahrgang, Zsolnay, Wien 2005, ISBN 3-552-05355-7.
* Bernhard Fetz, Hannes Schweiger (Hrsg.): *Die Ernst Jandl Show.* Residenz, St. Pölten 2010, ISBN 978-3-7017-1557-2. Zur Ausstellung des Wien Museums.
* Hans Haider: *Ernst Jandl 1925–2000. Eine konkrete Biographie*. J.B. Metzler Verlag, Berlin/Heidelberg 2023, ISBN 978-3-662-66638-8, .
* Bernhard Kraller (Hrsg.): *Ernst Jandl.* In: *Wespennest (Zeitschrift).* Nr. 125, Wespenst, Wien 2002, ISBN 3-85458-125-4.
* Friederike Mayröcker: *Requiem für Ernst Jandl*. Suhrkamp, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-518-41216-7.
* Volker Kaukoreit, Kristina Pfoser (Hrsg.): *Gedichte von Ernst Jandl.* In: *Reclams Universal-Bibliothek,* Nr. 17519, *Interpretationen*, Reclam, Stuttgart 2002, ISBN 3-15-017519-4.
* Kristina Pfoser-Schewig (Hrsg.): *Für Ernst Jandl. Texte zum 60. Geburtstag. Werkgeschichte.* In: *Zirkular* Sondernummer 6. Dokumentationsstelle für neuere österreichische Literatur, Wien 1985, ISBN 978-3-900467-06-7.
* Wendelin Schmidt-Dengler (Hrsg.): *Ernst Jandl. Materialienbuch*. Luchterhand, Darmstadt 1982, ISBN 3-472-61364-5.
* Klaus Siblewski: *a komma punkt ernst jandl. Ein Leben in Texten und Bildern*. Luchterhand, München 2000, ISBN 3-630-86874-6.
* Klaus Siblewski (Hrsg.): *Ernst Jandl. Texte, Daten, Bilder*. Luchterhand, Frankfurt am Main 1990, ISBN 3-630-61907-X.
* Klaus Siblewski: *Telefongespräche mit Ernst Jandl*. Luchterhand, München 2001, ISBN 3-630-62018-3.
* Anne Uhrmacher: *Spielarten des Komischen. Ernst Jandl und die Sprache*, Niemeyer, Tübingen 2007 (Germanistische Linguistik, Bd. 276). ISBN 978-3-484-31276-0.
* Michael Vogt (Hrsg.): *„stehn JANDL gross hinten drauf“ Interpretationen zu Texten Ernst Jandls*. Aisthesis, Bielefeld 2000, ISBN 3-89528-284-7.
* *Friederike Mayröcker, Ernst Jandl: An den Rändern der Sprache*, Du (Zeitschrift), Die Zeitschrift für Kultur, Nr. 649, Heft 5, Mai 1995, ISBN 3-908516-79-X.

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջը
*''Writing is the food of the gods''  Friederike Mayröcker's poem about her companion at signandsight.com
*Ernst Jandl at UbuWeb sound files to download and discussion of his concrete poetry at UbuWeb
*author page at Lyrikline.org, with audio, text (German, one translation into English).

Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դրամատուրգներ