Միրա Մուրատի

**Էրմիրա** "**Միրա**" **Մուրատի** (ծնվ․ դեկտեմբերի 16, 1988) ալբանացի ամերիկացի գործարար։ Նա սկսել էր մի արհեստական բանականության ստարտափ, որը կոչվում է Thinking Machines Lab 2025 թվականի փերվարին։ Նախկինում  նա աշխատում էր որպես OpenAI ծրագրի գլխավոր տեխնիկական պատասխանատուն։

## Պատանեկությունն ու կրտությունը
Միրա Մուրատին ծնվել է դեկտեմբերի 16, 1988 Վլորայում, Ալբանիա։ 16 տարեկան հասակում  նա ստացավ United World Colleges (UWC) կրտաթոշակը Կանադայի Վանկուվեր կղզիում գտնվող Փիրսոն քոլեջում սովորելու համար։ Այնտեղ Միրան ստացավ բակալավրի կոչում 2005 թվականին։ Փիրսոն քոլեջից հետո նա մեկնեց ԱՄՆ, որպեսզի շարունակի իր կրտությունը։ Քոլբի քոլեջում նա ստացավ իր երկրորդ՝ արվեստի բակալավրի աստիճանը 2011 թվականին, և ինժեների բակալավրի աստիճան Դարտմուտ քոլեջում 2012 թվականին։

## Կարիերա
### Վաղ տարիներ
Կարճ ժամանակ Մուրատին աշխատեց Zodiac Aerospace ընկերությունում որպես ստաժոր, այնուհետև 2013 թվականին նա  ընդունվեց Tesla էլեկրական մեքենաների ընկերություն որպես Model X-ի արտադրանքի մենեջեր։ 2016-ից 2018 թվականներին նա աշխատում էր Leap Motion (այժմ Ultraleap) ընդլայնված ստարտափի շրջանակներում։ 

### OpenAI
2018 թվականին Միրա Մուրատին ընդունվեց OpenAI ընկերություն որպես  Applied AI մասնաճուղի փոխնախագահ։ Նա դարձավ գլխավոր տեխնոլոգ 2022 թվականի մայիսին։ Իր  գլխավորությամբ տարվում էին աշխատանքներ OpenAI-ում՝ զարգացնելով ChatGPT, Dall-E, Codex և Sora ծրագրերում, որտեղ Մուրատին հետևում էր հետազոտության, արտադրանքի և անվտանգության հարցերին։ Նա վերահսկել է OpenAI-ի տարբեր նախագծերի տեխնիկական զարգացումը և ուղղորդումը, այդ թվում՝ առաջադեմ արհեստական բանականության մոդելների և գործիքների մշակումը: Մուրատին աշխատել է OpenAI-ի մի քանի նշանակալի արտադրանքի վրա, օրինակ Generative Pretrained Transformer (GPT) լեզվական մոդելների շարքի։ Մեկնաբանելով արհեստական բանականությանը հասցված ստեղծագործական աշխատատեղերի հնարավոր կորուստը՝ Մուրատին ասում է, որ «գուցե այդպիսի աշխատատեղերը ի սկզբանե չպետք է գոյություն ունենան»։ 2023 թվականի հոկտեմբերին Մուրատին զբաղեցրել է 57-րդ տեղը ըստ «Fortune» ամսագրի's list of "The 100 Most Powerful Women in Business of 2023".։

2023 թվականի նոյեմբերին Մուրատին դարձավ OpenAI-ի ժամանակավոր գործադիր տնօրեն՝ Սեմ Ալտմանի OpenAI-ից հեռացումից հետո։ Երեք օր անց նրան փոխարինեց Էմմեթ Շիրըն, ով հեռացավ, երբ հինգ օր անց Ալտմանը վերականգնվեց։ Այս իրադարձություններից հետո Մուրատին վերադարձավ իր տեխնիկական տնօրենի պաշտոնին։ 2024 թվականի հունիսին Դարթմութի քոլեջը Մուրատիին շնորհեց պատվավոր գիտությունների դոկտորի կոչում՝ «տեխնոլոգիաները ժողովրդավարացնելու և մեզ բոլորիս համար ավելի լավ, անվտանգ աշխարհ ստեղծելու համար»։ 

2024 թվականի սեպտեմբերին Մուրատին հայտարարեց, որ հրաժարական է տալիս տեխնիկական տնօրենի պաշտոնից՝ իրեն հնարավորություն տալով «կատարել իր սեփական ուսումնասիրությունը»։ Այս քայլը տեղի ունեցավ գործադիր տնօրենների ավելի լայն լքման ֆոնին, երբ OpenAI-ի գլխավոր հետազոտական տնօրեն Բոբ ՄաքԳրյուն և հետազոտությունների փոխնախագահ Բարեթ Զոֆը նույնպես շուտով հայտարարեցին իրենց հեռանալու մասին։

### Thinking Machines Lab
2025 թվականի փետրվարին Մուրատին գործարկեց նոր հանրային օգուտի կորպորացիա՝ Thinking Machines Lab (Մտածող մեքենաների լաբորատորիա) անվամբ, որը նպատակ ունի «արհեստական բանականության համակարգերը դարձնել ավելի լայնորեն հասկանալի, հարմարեցվող և հանրության համար կարողունակ»։ Հաղորդվում էր, որ նա վարձել է «մոտ 30 առաջատար հետազոտողներից և ինժեներներից բաղկացած թիմ մրցակիցներից, այդ թվում՝ Meta-ից, Mistral-ից և OpenAI-ից»։։ Ստարտափի հետ կապված մասնագետների թվում են OpenAI-ի համահիմնադիր Ջոն Շուլմանը և խորհրդատուներ Ալեք Ռեդֆորդը և Բոբ ՄաքԳրյուն Հաջորդ ամիս Bloomberg Businessweek-ը հայտնեց, որ ընկերությունը հասել է 9 միլիարդ դոլարի մոտավոր գնահատման, իսկ «հիմնադրի բաժնեմասի միջին արժեքը»՝ 1.4 միլիարդ դոլար։

2025 թվականի ապրիլին Thinking Machines Lab-ը, ըստ տեղեկությունների, նպատակ ուներ 2 միլիարդ դոլարի նախնական ներդրում կատարել (պահանջվում էր առնվազն 50 միլիոն դոլարի ներդրում)։ Այն գլխավորում էր Անդրեսեն Հորովիցը և մասնակցում էր նաև Ալբանիայի կառավարությունը, որի արժեքը գնահատվել է 12 միլիարդ դոլար։ 

Thinking Machines լաբորատորիան հետևում է կառավարման կառուցվածքի, որտեղ Միրա Մուրատին ունի որոշիչ ձայնի իրավունք խորհրդի հարցերում, որը կշռված է այնպես, որ նրան տրամադրվի մեծամասնության որոշումներ կայացնելու կարողություն։

## Հրատարակումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1988 թվականի ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի գործարարներ
Կատեգորիա:Living people
Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն
Կատեգորիա:Գործարար կանայք
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիական ընկերությունների հիմնադիրներ