Զուհեյր իբն Ջանաբ

**Զուհեյր իբն Ջանաբ իբն Հուբալ ալ-Քալբի** (, ) Բանու Քալբ ցեղի առաջնորդ և նախաիսլամական արաբ զինվոր բանաստեղծ։ Նրա կենսագրության մեծ մասը հիմնված է կիսա-լեգենդար պատմությունների վրա, բայց ակնհայտ է, որ նա ապրել է 6-րդ դարի սկզբին։ Նա առաջնորդել է ոչ միայն Քալբ ցեղը, այլև ամբողջ Կուդաա ցեղային համադաշնությունը։ Աքսումի փոխարքա Աբրահայի հետ իր մի ժամանակ դաշինքի ընթացքում Զուհեյրը ճնշել է Թաղլիբ և Բաքր ցեղերի ապստամբությունը՝ գերի վերցնելով նրանց առաջնորդներին, այդ թվում՝ Քուլայբ իբն Ռաբիային։ Ավելի ուշ նա ոչնչացրել է Ղատաֆան ցեղի հեթանոսական սրբավայրը, որը մրցակցում էր Մեքքայի Քաաբայի հետ։ Ավանդական արաբական աղբյուրները նշում են, որ Զուհեյրը ապրել է չափազանց երկար կյանք և, ի վերջո, ինքնասպան է եղել, երբ նրան չեն հնազանդվել։ Նրա սերունդները, մասնավորապես Բահդալ իբն Ունայֆի ընտանիքին պատկանողները, հետագայում բարձր պաշտոններ են զբաղեցրել Օմայանների խալիֆայության օրոք։

## Կենսագրություն
Զուհեյրի տոհմաբանությունը, ինչպես մեջբերել է Իբն Աբդ Ռաբիհը, Զուհեյր իբն Ջանաբ իբն Հուբալ իբն Աբդ Ալլահ իբն Քինանա է: Նա պատկանել է Բանու Քալբ ցեղին և ծառայել է որպես խմբի գլխավոր առաջնորդներից մեկը: Որոշ հին կամ միջնադարյան արաբական աղբյուրների համաձայն՝ Զուհեյրը նաև ամբողջ Քուդաա կոնֆեդերացիայի առաջնորդն էր, որը ներառում էր Քալբի, Ջուհեյնայի, Բալիի, ալ-Կեյնի, Բահրաի և Թանուխի բեդվինական ցեղերը։ Զուհեյրի առաջնորդությամբ Քալբը նաև սերտ դաշինք է կնքել Ամիլա ցեղի հետ։ Զուհեյրը գրանցված է որպես մուամմարուններից (հարյուրամյա մարդկանցից) մեկը և արաբական լեգենդներում հայտնի է իր չափազանց երկար կյանքով։ Այս առակների համաձայն՝ Զուհեյրը ապրել է մինչև 450 տարի, իսկ նրա պապը՝ Հուբալը, մինչև 650։

6-րդ դարի սկզբին կամ կեսերին Զուհեյրը մի ժամանակ Եմենի Աքսումի փոխարքա և մեքքացիների թշնամի Աբրահայի (մահացել է մոտ 553) դաշնակիցն էր։ Աբրահան Զուհեյրին իշխանություն տվեց Թաղլիբ և Բանու Բաքր ցեղերի նկատմամբ։ Նա գլխավորեց Քալբ ցեղի և նրանց եմենցի դաշնակիցների հարձակումը երկու ցեղերի դեմ, երբ նրանք ապստամբեցին, և գերի վերցրեց Թաղլիբի ցեղապետ Քուլեյբ իբն Ռաբիային և նրա եղբորը՝ Մուհալհիլին։ Իր պոեզիայում Զուհեյրը անդրադառնում է այս ճակատամարտին, որը գրանցվել է բազմաթիվ ավանդական արաբական աղբյուրներում՝ ասելով. «Մենք գերի վերցրինք Մուհալհիլին և նրա եղբորը... Թող Թաղլիբը կործանվի, քանի որ նրանց կանայք շուկա են տարվում ինչպես ստրուկներ՝ առանց զարդերի»։ Ճակատամարտից հետո Ամիլան համոզեց Զուհեյրին ազատ արձակել Մուհալհիլին և Բաքր ցեղի ազնվականներին։

Հետագայում, ըստ երևույթին, բարեկամական հարաբերություններ կային Զուհեյրի և մեքքացիների, այդ թվում՝ ալ-Կուրեյշ ցեղի միջև։ Երբ Ղատաֆան ցեղը «Բուս» կոչվող վայրում կառուցեց հարամ (կրոնական սրբավայր) իրենց կուռքերի համար՝ մրցակցելով Մեքքայի Քաաբայի հետ, Զուհեյրը որոշեց այն ոչնչացնել: Զուհեյրի դրդապատճառների վերաբերյալ տարբեր վարկածներ կան. ոմանք կարծում են, որ հարամի կառուցումը վիրավորել է Զուհեյրին, քանի որ դա ենթադրում էր Ղատաֆանիի գերազանցությունը իր ցեղի նկատմամբ, իսկ մյուսները պնդում են, որ դա Զուհեյրի կողմից Մեքքայի ալ-Կուրեյշներին արված բարեհաճություն էր: Նախկին վարկածը հաստատում է 10-րդ դարի պատմաբան Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանին, որը գրել է, որ երբ Զուհեյրը իմացել է Ղատաֆանի արարքի մասին, բացականչել է. «Աստծով, դա երբեք չի պատահի, քանի դեռ ես կենդանի եմ: Ես երբեք չեմ թողնի Ղատաֆանին մենակ, մինչ նրանք հարամ են ընդունում»: Դրանից հետո Զուհեյրը հավաքել է իր Քալբի ցեղի անդամներին, ասպատակել և հաղթել Ղատաֆաններին իրենց բնակության վայրում և ոչնչացրել նրանց հարամը: Այնուհետև «նա բարեհաճորեն վարվել է Ղատաֆանի հետ՝ ազատ արձակելով նրանց կանանց և անասուններին:

## Ժառանգություն
Ասում են, որ Զուհեյրը ինքնասպան է եղել՝ խմելով անխառն գինի՝ անհնազանդ լինելուց հետո։ Նրա լեգենդն ու հեղինակությունը շարունակել են մեծ նշանակություն ունենալ Քալբի և ամբողջ Ղուդաա կոնֆեդերացիայի համար մինչև առնվազն 8-րդ դարը, այսինքն՝ իսլամական դարաշրջանի երկու դար անց։ Նրա սերունդների թվում էին Բանու Հարիթա իբն Ջանաբ տոհմը, որի տոհմաբանությունը հասնում է մինչև Զուհեյր՝ Հարիթա իբն Ջանաբ իբն Քայս իբն Իմրու ալ-Քայս իբն Ջաբիր իբն Զուհեյր իբն Ջանաբ։ Տոհմի շատ անդամներ կարևոր դեր են խաղացել վաղ իսլամական պատմության մեջ։ Նրանց թվում էին Բահդալ իբն Ունայֆի (մահացել է 650-ական թվականներին) սերունդները, ինչպիսին է նրա դուստր Մայսունը, որն ամուսնացել է խալիֆ Մուավիա I-ի (կառավարել է 661–680) հետ և ունեցել վերջինիս որդուն և իրավահաջորդ Յազիդ I-ին (կառավարել է 680–683): Բահդալի թոռներ Հասանը (մահացել է 668 թվականին), Հումեյդը և Սաիդը նույնպես առաջատար դերեր են խաղացել Քալբում, Օմայանների արքունիքում և բանակում: Բանու Հարիթա իբն Ջանաբի այլ նշանավոր անդամների թվում էին ալ-Ֆահլ իբն Այաշը, որը, ըստ որոշ տեղեկությունների, 720 թվականին սպանել է Յազիդ իբն ալ-Մուհալլաբին, և բանաստեղծ ալ-Մուսայաբ իբն Ռիֆալը:

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

*
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:6-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ