Տորստեն Վիզել

**Տորստեն Նիլս Վիզելը** () շվեդ նյարդաֆիզիոլոգ է։,1981 թվականին Դեյվիդ Հյուբելի հետ համատեղ նա արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի տեսողական համակարգում տեղեկատվության մշակման վերաբերյալ իրենց հայտնագործությունների համար։ Նրանք մրցանակը կիսել են կիսել է Ռոջեր Սփերիի հետ՝ ով արժանացել էր դրան ուղեղային կիսագնդերի վերաբերյալ իր անկախ հետազոտությունների համար։

## Կարիերա
Վիզելը ծնվել է Ուփսալայում, Շվեդիա, 1924 թվականին, հինգ երեխաներից կրտսերը։ 1947 թվականին նա սկսել է իր գիտական ​​կարիերան Կարլ Գուստաֆ Բեռնհարդի լաբորատորիայում՝ Կարոլինսկա ինստիտուտում, որտեղ ստացել է բժշկական աստիճան 1954 թվականին։ Այնուհետև նա դասավանդել է ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում և աշխատել Կարոլինսկա հիվանդանոցի մանկական հոգեբուժության բաժանմունքում։ 1955 թվականին նա տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ՝ աշխատելու Ջոնս Հոփքինսի բժշկական դպրոցում՝ Սթիվեն Քուֆլերի ղեկավարությամբ։ Վիզելը սկսել է ակնաբուժության ոլորտում կրթաթոշակ, իսկ 1958 թվականին դարձել է դոցենտ։ Նույն թվականին նա հանդիպել է Դեյվիդ Հյուբելին՝ սկսելով համագործակցություն, որը տևել է ավելի քան 20 տարի։ 1959 թվականին Վիզելը և Հյուբելը տեղափոխվել են Հարվարդի համալսարան։ 1968 թվականին նա դարձել է նյարդաբանության նոր ամբիոնի պրոֆեսոր, իսկ 1973 թվականին՝ ամբիոնի վարիչ։

1983 թվականին Վիզելը աշխատանքի ընդունվեց Ռոքֆելլերի համալսարանում որպես պրոֆեսոր և նյարդաբանության լաբորատորիայի ղեկավար։ 1991-ից 1998 թվականներին նա համալսարանի նախագահն էր։ Ռոքֆելլերի համալսարանում նա շարունակում է մնալ Շելբի Ուայթի և Լեոն Լևիի անվան մտքի, ուղեղի և վարքի կենտրոնի համատնօրենը։

## Հետազոտություն
Հյուբելի և Վիզելի փորձերը մեծապես ընդլայնեցին սենսորի աշխատանքի վերաբերյալ գիտական ​​գիտելիքները: 1959 թվականին կատարված մի փորձի ժամանակ նրանք միկրոէլեկտրոդ մտցրին անզգայացված կատվի առաջնային տեսողական կեղևի մեջ: Այնուհետև նրանք կատվի առջև դրած էկրանին լույսի և մթության պատկերներ պրոյեկտեցին: Նրանք պարզեցին, որ որոշ նեյրոններ արագորեն ակտիվանում են, երբ ներկայացվում են մեկ անկյան տակ գծեր, մինչդեռ մյուսները լավագույնս արձագանքում են մեկ այլ անկյան տակ: Նրանք այս նեյրոններն անվանեցին «պարզ բջիջներ»: Մյուս նեյրոնները, որոնք նրանք անվանեցին «բարդ բջիջներ», լավագույնս արձագանքում են որոշակի անկյան տակ գծերին, որոնք շարժվում են մեկ ուղղությամբ: Այս ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, թե ինչպես է տեսողական համակարգը պարզ ազդակներից ավելի բարդ պատկերներ կառուցում:

Հյուբելը և Վիզելը 1981 թվականին արժանացել են Նոբելյան մրցանակի՝ 1960-ական և 1970-ական թվականներին աչքի գերիշխանության սյուների վերաբերյալ իրենց աշխատանքի համար: Կատվի ձագերին զրկելով մեկ աչքն օգտագործելուց՝ նրանք ցույց տվեցին, որ տեսողական կեղևի առաջնային սյուները, որոնք ստանում են մյուս աչքից ազդակներ, զբաղեցնում են այն տարածքները, որոնք սովորաբար կստանային ազդակներ զրկված աչքից: Այս կատվի ձագերի մոտ նաև չեն զարգացել երկու աչքերից ազդակներ ընդունող տարածքներ, ինչը անհրաժեշտ է բինոկուլյար տեսողության և ստերեոպսիայի համար: Հյուբելի և Վիզելի փորձերը ցույց տվեցին, որ աչքի գերիշխանությունը անդառնալիորեն զարգանում է [անհրաժեշտ է ստուգում] մանկության զարգացման վաղ շրջանում: Այս ուսումնասիրությունները բացեցին դռներ մանկական կատարակտի և շլության հասկանալու և բուժման համար: Դրանք նաև կարևոր էին կեղևի պլաստիկության ուսումնասիրության մեջ:

## Անձնական կյանք
Վիզելն ամուսնացած է Լիզետ Մուսուսա Ռեյեսի հետ (ամուսնացել է 2008 թվականին)  Վիզելն ամուսնացած է եղել Թիրի Ստենհամարի հետ 1956-ից 1970 թվականներին, Անն Յիի հետ՝ 1973-ից 1981 թվականներին իսկ հեղինակ և խմբագիր Ջին Սթայնի հետ՝ 1995-ից 2007 թվականներին։ Նրա դուստրը՝ Սառա Էլիզաբեթը, ծնվել է 1975 թվականին:

2024 թվականի հունիսի 3-ին Վիզելը դարձել է 100 տարեկան:

## Ծանոթագրություններ