open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կարմիր խաչ տրիպտիխ

մինի|Օլգան և Տատյանան զինվորների հետ: Աղջիկների հագին Կարմիր խաչի հանդերձանք է: 1915 թվական
**«Կարմիր խաչ տրիպտիխ»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1915 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային։

Այսօր «Կարմիր խաչ տրիպտիխ» կայսերական ոսկերչական ձուն գտնվում է Քլիվլենդի գեղարվեստի թանգարանում (Քլիվլենդ, Օհայո, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։

## Դիզայն
«Կարմիր խաչ տրիպտիխ» ոսկերչական ձուն ստեղծել է Ֆաբերժեի ընկերության վարպետ ոսկերիչ Հենրիկ Վիգսթրյոմը։ Ձվի չափերն են՝  8,6 х 6,35 սմ։ Պատրաստված է արծաթից, ոսկուց, շողշողուն սպիտակ և թափանցիկ կարմիր էմալից։ Ջրաներկով մանրանկարներն արված են ոսկու և ապակու վրա։

Ձուն պատրաստված է ոսկուց և պատված է սպիտակ էմալով։ Երկու կողմից կարմիր խաչեր են պատկերված, որոնք պատված են կարմիր կիսաթափանցիկ էմալով։ Ամեն խաչի կենտրոնում մանրանկար է զետեղված. մեկը Օլգա Նիկոլաևնայինն է, մյուսը՝ Տատյանա Նիկոլաևնայի, ընդ որում, երկուսն էլ հանդերձավորված են Կարմիր խաչի զգեստներով։ Տատյանայի պատկերով խաչը ծառայում է որպես փական, որին սեղմելուց բացվում են երկու դռնակներ՝ դառնալով եռափեղկ տրիպտիխ։

## Անակնկալ
«Կարմիր խաչ տրիպտիխ» կայսերական ոսկերչական ձուն հատուկ տեղից բացելիս վերածվում է տրիպտիխի։ Կենտրոնում պատկերված է Քրիստոսի հարության տեսարանը։ Աջ կողմում սուրբ նահատակ Օլգան է, իսկ ձախից՝ սուրբ նահատակ Տատյանան։ Դռնակներին եզրերին պատկերված է կայսրուհու միացագիրը և ստեղծման տարեթիվը՝ «»:

## Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը ձուն կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային է նվիրել 1915 թվականի Զատկի տոնին։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։

1930 թվականին «Կարմիր խաչ տրիպտիխ» կայսերական ոսկերչական ձուն վաճառում են անհայտ գնորդին՝ Մոսկվայում։ 1943 թվականին այն գնում է Էրլի Մինշոլը՝ Նյու Յորքի *[[A La Vieille Russie]]* պատկերասրահի սեփականատիրոջ այրին։ 1965 թվականին այն նվիրում է Քլիվլենդի գեղարվեստի թանգարանին, ուր ցայսօր էլ ցուցադրվում է։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cleveland Museum of Art: Highlights
* Cleveland Museum of Art
* Mieks

Կատեգորիա:1915 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Միզիան Մաոլիդա

**Միզիան Մաոլիդա** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Նիսի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական հարձակվողի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Օլիմպիկ Լիոն
Մաոլիդան Օլիմպիկ Լիոնի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 5-ին՝ փոխարինելով Մարիանո Դիասին Ստրասբուրգի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց սեպտեմբերի 28-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Ատալանտայի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց նոյեմբերի 23-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի Ապոլոնի դեմ խաղում։ Ֆրանսիայի առաջնությունում առաջին գոլը խփեց նոյեմբերի 26-ին՝ Նիսի դեմ խաղում։ Օլիմպիկ Լիոնի կազմում Մաոլիդան անցկացրեց 22 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի հեղինակ։

### Նիս
2018 թվականի օգոստոսի 13-ին Մաոլիդան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Նիսի հետ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 18-ին՝ Կանի դեմ խաղում։ Սեպտեմբերի 14-ին Մաոլիդան 2 գոլային փոխանցում տվեց Ռենի դեմ խաղում՝ 2-1 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին։ Իր առաջին գոլը Նիսի կազմում խփեց հոկտեմբերի 31-ին՝ Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի Օսերի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Մաոլիդան ներկայացրել է Ֆրանսիան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2018 թվականին նա մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ անցկացնելով 3 հանդիպում և գոլի հեղինակ դառնալով խմբային փուլի Անգլիայի դեմ խաղում։ Ֆրանսիան հասավ մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ 2-0 հաշվով պարտվեց Իտալիային։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հունվարի 2-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մաոլիդայի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Մաոլիդայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Մաոլիդան transfermarkt-ում
* Մաոլիդան soccerbase.com-ում
* Մաոլիդան WhoScored.com կայքում
* Մաոլիդան Նիսի պաշտոնական կայքում 
* Մաոլիդան Օլիմպիկ Լիոնի պաշտոնական կայքում 
* Մաոլիդան Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Մաոլիդան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Մաոլիդան Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում 

Կատեգորիա:Բեռլինի Հերտայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեյմսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հիբերնիանի ֆուտբոլիստներ
Սուրբ Գևորգի շքանշան (Ֆաբերժեի ձու)

**«Սուրբ Գևորգի շքանշան»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1916 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային։ Այն միակ կայսերական ձուն է, որը կարողացել է կայսրուհին իր հետ արտասահման տանել։

Այսօր «Սուրբ Գևորգի շքանշան» կայսերական ոսկերչական ձուն պատկանում է Վեկսելբերգին ֆոնդին։ Պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆաբերժեի թանգարանում (Նարիշկինների և Շուվալովների պալատ, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

## Դիզայն
«Սուրբ Գևորգի շքանշան» ոսկերչական ձուն ստեղծվել է կայսրին Սուրբ Գևորգի շքանշանով պարգևատրելու հիշատակին։

Սպիտակ էմալով պատված ձվի մակերևույթին կանաչ ցանց և Սուրբ Գևորգի շքանշանի ժապավենն է պատկերված։ Ձվի գագաթը պսակված է Մարիա Ֆեոդորովնայի արծաթե միացագրով՝ զարդարված կանաչ զարդաքանդակներով։ Հակադիր ծայրին գրված է ստեղծման տարեթիվը՝ «1916»: Ձուն ունեցել է ցանցկեն տակդիր։

## Անակնկալ
«Սուրբ Գևորգի շքանշան» ոսկերչական ձվի վրա տեղադրված հատուկ կոճակը սեղմելիս բացվում են ձվի վրայի մեդալիոնները։ Դրանց տակ երևում են Նիկոլայ II կայսեր և արքայազն Ալեքսեյ Նիկոլաևիչի ջրաներկ դիմանկարները։

## Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը «Սուրբ Գևորգի շքանշան» կայսերական ոսկերչական ձուն նվիրել է մորը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային՝ 1916 թվականին՝ Զատկի տոնին։

Երկու տարի անց՝ 1919 թվականին Մարիա Ֆեոդորովնան «Մալբորո» բրիտանական նավով տարագրվում է Ռուսաստանից՝ իր հետ Դանիա տանելով միակ կայսերական ձուն՝ «Սուրբ Գևորգի շքանշանը»։

1928 թվականին կայսրուհու մահից հետո ձուն անցնում է նրա դստերը՝ Քսենիա Ռոմանովային։ Վերջինիս մահից հետո նրա որդին՝ Վասիլի Ռոմանովը ձուն վաճառում է Սոթբիս աճուրդի տանը։ 1978 թվականին «Ֆորբս» ընկերության հավաքածուի մի մասն էր կազմում ձուն։ 2004 թվականին Սոթբիս աճուրդի տանից ձուն գնում և հայրենիք է վերադարձնում Վիկտոր Վեկսելբերգը։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* На сайте музея 
* Яйцо с Георгиевским Крестом, 1916 
* Императорские пасхальные яйца Фабрже

Կատեգորիա:1916 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Վեկսելբերգի հավաքածու
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Ռազմական մետաղական (Ֆաբերժեի ձու)

**«Ռազմական մետաղական»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1916 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային։

Այսօր «Ռազմական մետաղական» կայսերական ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն) և համարվում է այն բացառիկ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։

## Դիզայն
«Ռազմական մետաղական» ոսկերչական ձուն ունի խիստ նկարագիր։ Ձուն պատրաստված է փայլուն մետաղից, որը երկու հորիզոնական գոտիներով բաժանվում է երեք հատվածի։ Կենտրոնում ոսկուց պատրաստված Ռուսական կայրսրության զինանշանն է զետեղված։ Ինչպես նաև ձվի վրա ագուցված են Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի միացագիրը, ստեղծման տարեթիվը՝ «1916», Սուրբ Գևորգի պատկերը։ Ձվի գագաթը պսակված է կայսերական ոսկեհուռ թագով։ Տակդիրը պատրաստված է նեֆրիտից, որն ունի ոսկե շրջանակ։ Ամեն անկյունում տեղադրված է հրետանու արկ՝ պատրաստված մետաղից, որոնց վրա էլ հենվում է ձուն։

## Անակնկալ
«Ռազմական մետաղական» կայսերական ոսկերչական ձվի անակնկալը մոլբերտն է, որի վրա տեղադրված է ջրաներկով նկարված մանրանկար։ Նկարում Նիկոլայ II կայսրը և նրա որդի՝ Ալեքսեյն են պատկերված՝ Ռուսական բանակի հետ։ Նկարի շրջանակի վերևում Սուրբ Գևորգի շքանշանն է և ժապավենը։ Բուն մոլբերտը պատրաստված է Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի վարդագրանվան տեսքով։ Անակնկալի բարձրությունը 65 մմ է։

## Պատմություն
Նիկոլայ II կայսրը «Ռազմական մետաղական» կայսերական ոսկերչական ձուն նվիրել է կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային՝ 1916 թվականին՝ Զատկի տոնին։

1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ օրվանից ցայսօր «Ռազմական մետաղական» ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում և համարվում է այն հազվագյուտ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կայսերական ձուն
* «Ռազմական մետաղական» կայսերական ոսկերչական ձուն

Կատեգորիա:1916 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Ալվար (լեռ)

**Ալվար **, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի լեռների հյուսիսային լաnջիև, Հալավար գյուղից 2,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրություն  2704 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Սիմֆոնիա № 45 (Հայդն)

Յոզեֆ Հայդնի **45րդ սիմֆոնիան գրված** ֆա մինորում, որը հայտնի է նաև որպես **"հրաժեշտի Սիմֆոնիան" ** (; ժամանակակից ուղղագրությունը՝ է ), գրվել է 1772 թվականին։ Սովորական կատարումը սիմֆոնիայի տևում է մոտ քսանհինգ րոպե։

## Պատմություն
Ավելի ուշ հասակում Հայդնը պատմել է իր կենսագիրներին, թե ինչպես է գրել հրաժեշտի սիմֆոնիան։ Այն ժամանակ Հայդնի հովանավոր Նիկոլայ I Էսթէրհազի արքայազնը իր բոլոր պալատական երաժիշտների հետ իր սիրելի պալատում էր՝ Էսթերհազում։ Նրանք այնտեղ ավելի երկար էին մնացել, քան սպասվում էր և երաժիշտների մեծ մասը ստիպված էին եղել թողնել իրենց կանանց Էյզենշտատում։ Ցանկանալով վերադառնալ՝ երաժիշտները դիմել էին իրենց ղեկավարին օգնության խնդրանքով։ Հայդենը, ուղղակի խնդրանքի փոխարեն իր ցանկությունն արտահայտեց երաժշտության միջոցով՝ գրելով հրաժեշտի սիմֆոնիան, որի վերջին ադաժիո հատվածում երաժիշտները հերթականությամբ հանգցնում են իրենց մոմերն ու հեռանում այնպես, որ համերգի վերջում մնում են երկու ջութակ՝ Հայդնը և իր նվագակցողը։

## Երաժշտություն

### Բանալի
Սիմֆոնիան գրված է F մինորում ։ Ըստ Վեբսների, այն ընտրություն արտասովոր էր, քանի որ հրաժեշտի սիմֆոնիան միակն է 18-րդ դարում գրված սիմֆոնիաների ցանկում, որը գրվել է տվյալ բանալիում։

Սիմֆոնիա չի կարող կատարվել առանց  հատուկ սարքավորումների գնման։  1772 թվականի Հոկտեմբերի 22-ին Հայդնը կարգադրություն է ստորագրել  վոլտորնաների համար (պահպանվել է Էսթերհազի արխիվներում) երկու հատուկ կորաձև փափկացուցիչների  () օգտագործման համար։ Դա մի փոքր երկարացնում էր վոլտորնայի ձայնը և թույլ էր տալիս գործիքն օգտագործել սովորականից կես տոն ներքև։ Այն ժամանակվա վոլտորնաները առանց փականների էին և պիտի հարմարեցվեին տվյալ բանալիին։

### Մասեր
Ստեղծագործությունը գրված է երկու հոբոյի, ֆագոտի, երկու վոլտորնայի և լարային գործիքների համար։(երկու մաս ջութակների, ալտերի, թավջութակների և կոնտրոբասների). I. Ալլեգրո

II. Ադաժիո լյա մաժոր
Հոբոյ
III. Մենուետ տրիոյի համար ֆա մաժորում, ալլեգրետտո

IV. վերջնամաս՝պրեստո, ադաժիո

: 
    \relative c* {
        \set Score.tempoHideNote = ##t \tempo 4 = 136
        \set Staff.midiInstrument = #"violin"
        \key fis \minor
        \time 3/4
       
        fis4-.^\markup{\bold "Opening"} cis-. a-.
        fis-. cis-. a-.
        b-. d d
        d2.
    }
</score>

== Ընդունելության ==
Այս սիմֆոնիան Հայդնի ավելի վաղ աշխատանքներից ամեահայտնին է։ Հայդնը ինքը մեջբերել է այն սիմֆոնիա թիվ 85ի բացման հատվածում, ենթադրելով, որ նա գիտեր, որ իր լսարանը կհասկանա։ Երաժշտագետ Ջեյմս Վեբստերի կարծիքով աշխատանքը արժանի է փառքի, ոչ այնքան իր ստեղծման անեկդոտիկ պատմության համար, որքան իր առանձնահատուկ հնչեղության համար։ Վերջինս մի հսկայական գիրք է նվիրել դրան՝ վերլուծելով ամենայն մանրամասնորեն։

== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
* Gotwals, Vernon (1961) *Haydn: Two Contemporary Portraits*. Milwaukee: University of Wisconsin Press.  Contains the translated text of both Dies and Griesinger's early biographies.
*[[:en:James Webster (musicologist)|Webster, James]] (1991) *Haydn's "Farewell" Symphony and the Idea of Classical Style''.  Cambridge: Cambridge University Press. ISBN .
* 

Կատեգորիա:Դասական երաժշտություն
Կատեգորիա:Յոզեֆ Հայդնի սիմֆոնիաներ
Համաստեղություն (Ֆաբերժեի ձու)

**«Համաստեղություն»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1917 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին պետք է նվիրեր կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային, սակայն այդպել է չի նվիրում՝ գահընկեց լինելու պատճառով։ Այն վերջին կայսերական ձուն է և մնացել է անավարտ։

Այսօր «Համաստեղություն» կայսերական ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Ա. Ե. Ֆերսմանի անվան հանքաբանական թանգարանում  (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն)։

## Նկարագիր
«Համաստեղություն» ոսկերչական ձուն պատրաստված է մուգ կապույտ կոբալտե ապակուց, որն իրենից ներկայացնում է երկնակամարը։ Դրա վրա փորագրված է 1904 թվականի օգոստոսի 12-ին արքայազն Ալեքսեյի ծննդյան օրվա աստղերի դիրքը։ Ձուն պետք է պատված լիներ ադամանդներով։ Տակդիրը անմշակ լեռնային բյուրեղապակուց է, որն ունի ամպի տեսք։ Ձուն պետք է զարդարված լիներ արծաթյա քերովբեներով։

## Անակնկալ
«Համաստեղություն» կայսերական ոսկերչական ձվի անակնկալը պետք է լիներ մեխանիկական ժամացույցը։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ այս ձուն պետք է Նիկոլայ կայսրը նվիրեր կնոջը 1917 թվականի Զատկին։ Սակայն հեղափոխության ժամանակ կայսրը գահընկեց է լինում։

1925 թվականին, երբ Կարլ Ֆաբերժեի որդին՝ Ագաֆոնը փախչում էր Ռուսաստանից և ձուն տալիս է Ֆերսմանին։

2001 թվականին հանգաքիտական թանգարանի ֆոնդերում հայտնաբերվում է «Համաստեղություն» անավարտ ձուն։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Последнее императорское пасхальное яйцо Фаберже: что рассказали звезды
* Яйцо «Созвездие Цесаревича» Фаберже 1917

Կատեգորիա:1917 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Իբ (քաղաք)

**Իբ** (), քաղաք Եմենում, Իբ շրջանի կենտրոնը։

## Պատմություն
Ամենայն հավանականությամբ քաղաքը հիմնադրվել է Հիմյարի թագավորության արքաների կողմից, որպես առևտրական կենտրոն և դիրք՝ Արաբական ծովի ծովափից Սանաա տանող քարավանային ուղու վրա։  Քաղաքի մասին առաջին գրավոր հիշատակությունը եղել է X դարում։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է երկրի հարավարևմտյան հատվածում՝ Մոհա քաղաքից 117 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Այն համանուն մուհաֆազայի վարչական կենտրոնն է։

Իբ քաղաքը կառուցվել է Ջաբալ Բադան լեռներում։ Քաղաքից բացվում է հրաշալի տեսարան դեպի կանաչ գյուղական տեղանքը։ Քաղաքը շրջապատված է լեռներով։

## Բնակչություն
2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում էր 208․844 մարդ։ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 331․146 մարդ։

2013 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում էր 350․864 մարդ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Road to al Mashannah.jpg|Իբբ քաղաքը շրջապատող տեղանքը
Պատկեր:Ibb -2 (15118894665).jpg|Իբբ քաղաքի ժամանակակից շրջանը
Պատկեր:Ibb flickr02.jpg|Իբբ պատմական քաղաքի կառույցները
Պատկեր:Ibb flickr01.jpg|Փայտե պատուհանները Իբբ քաղաքում
Պատկեր:Ibb, Yemen (4325126410).jpg|Յեմենի տղամարդիկ Իբբ քաղաքում
Պատկեր:Ibb, Yemen (4324378469).jpg|Տղամարդ Իբբ քաղաքից


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Густерин П. В. Йеменская Республика и её города. М.: Международные отношения, 2006.
* Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4

Կատեգորիա:Եմենի քաղաքներ
Բարինաս (նահանգ)

**Բարինաս** (), Վենեսուելայի 23 նահանգներից մեկը։

Նահանգի վարչական կենտրոնն է համարվում  համանուն Բարինաս քաղաքը։ Նահանգի տարածքը կազմում է 35․200 քառակուսի կիլոմետր, իսկ բնակչությունը 816․264 մարդ։

## Նահանգի մունիցիպալիտետներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վենեսուելայի նահանգներ
Կեչուց (Ֆաբերժեի ձու)

**«Կեչուց»** (), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1917 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին պետք է նվիրեր մորը՝ այրիացած կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնային, սակայն այդպել է չի նվիրում։ Մինչև 2001 թվականը համարվում էր կորսված։

Այսօր «Կեչուց» կայսերական ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Բադեն-Բադենի Ֆաբերժեի թանգարանում (Բադեն-Բադեն, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիա)։

## Դիզայն
«Կեչուց» ոսկերչական ձուն պատրաստված է ոսկուց և կարելական կեչու փայտից, որն աճում է միայն Կարելիայում (Ռուսաստան)։ Այս ձվի իսկությունը շատ փորձագետներ կասկածի տակ են դնում։ Այսօր ձվի անակնկալից մնացել է միայն փղի փոքրիկ բանալին։

## Անակնկալ
«Կեչուց» կայսերական ոսկերչական ձվի անակնկալը կորսված է։ Հնարավոր է, որ այն եղել է փղի մանրակերտ՝ պատրաստված ոսկուց, արծաթից և զարդարված է եղել էմալով և ադամանդներով։ Կարլ Ֆաբերժեն Ռուսական Ժամանակավոր կառավարության երկրորդ վարչապետ Ալեքսանդր Կերենսկուն գրված նամակում խնդրում է թույլատրել, որ նախկին կայսրին հանձնի «սովորական փայտյա ձու», որի մեջ տեղադրված է նույնքան «սովորական մեխանիկական փիղ՝ երջանկության համար»։ Սակայն, ինչպես երևում է Ֆաբերժեի ընկերության հաշիվներից, ձուն 64 սովորական և 8 մեծ ադամանդով է զարդարված եղել։ Հաշիվը կազմված է եղել կայսեր գահընկեցությունից հետո և գրված է եղել «Պարոն Ռոմանով, Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ»։

## Պատմություն
«Կեչուց» կայսերական ոսկերչական ձուն Նիկոլայ II կայսրը նպատակադրվել էր նվիրել մորը՝ 1917 թվականի Զատկի տոնին։

Մինչև 2001 թվականը ձվի մասին պատմությունը լռում էր։ 2002 թվականին ռուս Ալեքսանդր Իվանովն իր մասնավոր հավաքածուի համար գնում է ձուն Լոնդոնից, որտեղ այն գտնվել է 1927 թվականից։

Համաձայն Ալեքսանդր Իվանովի տարբերակի, Ֆաբերժեն Կերենսկուն խնդրել է, որ ձուն հանձնի գահընկեց Նիկոլային։ Սակայն ինչ-ինչ պատճառներով ձուն հայտնվում է Ռումյանցևի թանգարանում (այսօր՝ Ռուսաստանի պետական գրադարան)։ 1927 թվականի հունվարին թանգարանը փակվում է և 450 ցուցանմուշ վաճառվել է արտասահմանցի գնորդների։ Այդպես 1927 թվականին ձուն հայտնվում է Լոնդոնում։ Իսկ այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Բադեն-Բադենի Ֆաբերժեի թանգարանում (Բադեն-Բադեն, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիա), թեպետ կասկածի տակ է դրվում ձվի իսկությունը։

## Տես նաև
* Ֆաբերժեի ձվեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Императорское «Берёзовое» яйцо Фаберже на сайте Российского национального музея 

Կատեգորիա:1917 աշխատություններ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր
Բրայան Թեյլոր

**Բրայան Դուայթ Թեյլոր** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ 1974 և 1976 թվականներին «Նյու Յորք Նեթս» ակումբի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է խաղարկողի դիրքում։ Սովորել է Փրինսթոնի համալսարանում։ 1972 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Սիեթլ Սուպերսոնիքս» ակումբի կողմից՝ 23-րդ համարի ներքո, սակայն այդ ակումբի կազմում ոչ մի խաղ չի խաղացել։ Հետագայում հանդես է եկել «Կանզաս Սիթի Քինգս», «Դենվեր Նագեթս» և «Սան Դիեգո Կլիպերս» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 6 մրցաշրջան։ Մեկ անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության երկրորդ հավաքականի մեջ (1977)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 330 խաղ, որոնցում հավաքել է 4064 միավոր (12,3 մ/խ), կատարել է 797 անդրադարձ, 1476 փոխանցում, 606 խլում և 82 բլոկշոտ։

Իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի առաջին չորս մրցաշրջանը անցկացրել է ABA-ում, որում հանդես է եկել «Նյու Յորք Նեթս» ակումբի կազմում։ ABA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 271 խաղ, որոնցում հավաքել է 3804 միավոր (14,0 մ/խ), կատարել է 811 անդրադարձ, 1002 փոխանցում, 500 խլում և 70 բլոկշոտ։ 1973/1974 և 1975/1976 թվականների ժամանակ Թեյլորը «Նեթս»-ի կազմում դարձել է ABA չեմպիոն։ Երկու անգամ մասնակցել է ABA բոլոր աստղերի խաղին (1975-1976)։ 1973 թվականին ճանաչվել է ABA տարվա սկսնակ, ինչպես նաև ընդգրկվել է ABA սկսնակների առաջին հավաքականի մեջ։ 1975 թվականին ընդգրկվել է ABA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի մեջ։ Երկու անգամ ընդգրկվել է ABA բոլոր աստղերի պաշտպանության առաջին հավաքականի մեջ (1975-1976)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սիեթլ Սուպերսոնիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
ԽՍՀՄ ամանորյա նամականիշներ

## ԽՍՍՀՄ ամանորյա նամականիշերի ցուցակ

Ստորև ներկայացված են ԽՍՍՀՄ նամականիշների տեսականիներ, որոնց կից նշված են ստեղծման տարեթիվը, քանակը, նկարչի անունը։

## ?!

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամանոր
Փափուկ վայրէջք

[250px|right|справа|[ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ, 1972 թվական: Մարս-3 կայանի իջեցվող ապարատ, որը Մարսի վրա իրականացրեց առաջին փափուկ վայրէջքը:]]
[250px|thumb|right|[Սփեյս Շաթլ տիեզերանավն իրականացնում է փափուկ վայրէջք]]

**Փափուկ վայրէջք**, տիեզերական սարքավորման (կամ նրա մի մասի) վայրէջք, որի ժամանակ մակերևույթի հետ հպվելու պահին արագությունն այնքան փոքր է, որ չի հանգեցնում կառուցվածքային և համակարգային ավերածությունների. պահպանվում է հետագա գործարկման հնարավորությունը։ Ինչպես նաև այսպիսի ընկալումը վերաբերում է քաղաքացիական օդային նավատորմից բեռի դեսանտավորված վայրէջքին, ինչը տեղի է ունենում ռեակտիվ-օդապարիկային համակարգերի օգնությամբ։

Գոյություն ունի փափուկ վայրէջք իրականացնելու մի քանի տարբերակ։ Կայուն մթնոլորտ ունեցող մոլորակի, օրինակ՝ Վեներայի վրա, սարքավորման վայրէջքի համար կիրառվում են օդապարիկներ. մասնավորապես՝ այդ կերպ է տեղի ունեցել «Վեներա-4» իջեցվող սարքավորման վայրէջքը։ Բացի այդ, որպես օդապարիկների լրացում՝ արագության փոքրացման նպատակով, կարող են կիրառվել հատուկ ռեակտիվ շարժիչներ՝ փափուկ վայրէջքի շարժիչներ։ Օրինակ՝ դրանք կիրառվում են Երկիր վերադառնալիս՝ «Սոյուզ» տիեզերանավի ու խոշոր ծավալաչափի բեռների դեսանտավորման ժամանակ։

Թևավոր սարքավորման փափուկ վայրէջքն ապահովում է թևի բարձրացնող ուժը, որն առաջանում  է մակերևույթի վրայով հորիզոնական շարժման դեպքում։

Մակերևույթ չունեցող երկնային մարմինների վրա փափուկ վայրէջքի համար կիրառվում էին հրթիռային շարժիչներ, օրինակ՝ «Սերվեյոր» ծրագրում։

Առանց մակերևույթի մարմնի վրա փափուկ վայրէջքի համար այլ սարքավորում է հանդիսանում փչովի կառուցվածքը. մասնավորապես՝ այն կիրառվել է «Լունա» և «Mars Pathfinder» տիեզերակայանների կազմության մեջ։

Ոչ հողահին մարմնի վրա առաջին փափուկ վայրէջքն իրականացվել է խորհրդային «Լունա-9» կայանի կողմից 1966 թվականի փետրվարի 3-ին։

Մեկ այլ մոլորակի վրա առաջին փափուկ վայրէջքը տեղի է ունեցել 1970 թվականի օգոստոսի 17-ին՝ խորհրդային «Վեներա-7» կայանի կողմից։

2019 թվականի հունվարի 3-ին Մոսկվայի ժամանակով 05:26 տեղի ունեցավ «Չանյե-4»-ի **փափուկ վայրէջք**ը՝ Լուսնի հակառակ կողմի վրա։ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Փափուկ վայրէջք

Կատեգորիա:Տիեզերագնացություն
Հավանայի համալսարան

**Հավանայի համալսարան**, հապավում **UH** (), համարվում է Կուբայի հեղինակավոր համալսարաններից մեկը։ Գտնվում է Հավանայի Վեդադո հայտնի շրջանում։ Համալսարանը հիմնադրվել է  1728 թվականին, դարձել է աշխարհի հեղինակավոր համալսարաններից մեկը։ Այսօր UH -ում գործում են  14 ֆակուլտետներ, որոնցում սովորում են 60 հազար ուսանողներ։

## Պատմություն
Սկզբում համալսարանն ուներ կրոնական ուղղվածություն և ստացել էր *Real y Pontificia Universidad de San Gerónimo de la Habana* անվանումը, որը թարգմանաբար նշանակում է  Սբ. Հերոնիի անվան թագավորական և քրիստոնեական համալսարան։  18-րդ դարի բոլոր հեղինակավոր համալսարանները,  որոնք հիմնադրվել էին իսպանացիների կողմից, պետք է ստանային միապետի կամ Պապի թույլտվությունը, այդ պատճառով էլ համալսարանների անվանումներին կցված էին *արքայական* կամ *պապի* բառերը։ Հավանայի համալսարանի բացման թույլտվությունը ստացվել է Ֆիլիպ V թագավորի  և Իննոկենտիոս XIII  պապի կողմից։
1842 թվականին համալսարանը փոխեց իր կարգավիճակը և սկսեց իր ուսանողներին ապահովել աշխարհիկ կրթություն։

Սկզբում *Real y Literaria Universidad de La Habana* անվանումը վերափոխվեց *թագավորական և Գրականության համալսարան*, Իսկ ավելի ուշ *Ազգային համալսարան*։
1952 թվականին Կուբայում իշխանության գլուխ անցավ Ֆուլգենսիո Բիստան, և համալսարանը դարձավ հակակառավարական ցույցերի կենտրոն։ Ի պատասխան այդպիսի գործողությունների, գեներալը փակել տվեց համալսարանը։ Միայն 1959 թվականին՝ Ֆիդել Կաստրոյի իշխանության օրոք նորից բացվեց համալսարանը։
250px|right

## Կառուցվածք
thumb|210px|Ալեքսանդր Ֆոն Հումբոլդտի կիսանդրին համալսարանում: Նա Հավանա է այցելել   XVIII— XIX դարերի միջակայքում
Համալսարանում գործում են 14 ֆակուլտետներ։ Ուսուցումն իրականացվում է 25 տարբեր մասնագիտությունների գծով, իսկ ուսանողների թիվը  հասնում է 60 հազարի։

Ֆակուլտետներ

* Կենսաբանության
* Դեղագործության և սննդարդյունաբերության
* Ֆիզկուլտուրայի
* Աշխարհագրական
* Մաթեմատիկա և համակարգչային տեխնիկայի
* Հոգեբանության
* Քիմիայի
* Գրականության և արվեստի
* Հաղորդակցության
* Իրավաբանության
* Պատմության և փիլիսոփայության
* Տնտեսագիտության
* Տուրիզմի
* Հաշվապահական հաշվառում և ֆինանսներ։

Հավանայի համալսարանում գործում է նաև հեռավար ուսուցում։

## Հայտնի դասախոսներ և ուսանողներ

### Ուսանողներ
* Ֆիդել Կաստրո, հեղափոխական և քաղաքական գործիչ, Կուբայի նախագահ։  1950 թվականին ավարտել է համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, այնուհետև՝ ասպիրանտուրան
* Ռաուլ Կաստրո, Ֆիդել Կաստրոյի եղբայրը և դաշնակիցը, Գերագույն խորհրդի և մինիստրների խորհրդի նախագահ
* Խոսե Լեսամա Լիմա, բանաստեղծ, վիպասան, էսսեիստ։ Համալսարանն ավարտել է 1938 թվականին
* Էմիլիո Նունես Պորտունդո, Կուբայի  վարչապետ, Գյուղատնտեսության նախարար, եվրոպական երկրներում  Կուբայի դեսպան։ Համալսարանն ավարտել է [[1919 թվականին]]
* Խոսե Մարիա Էրեդինա , պոետ, քաղաքական գործիչ։

### Դասախոսներ
* Յուսնիեր Վիերա — հաշվողական տեխնիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետի պրոֆեսոր։

### Պատվավոր գիտական դոկտորներ
* Անատոլի Ալեքսեևիչ Լոգունով, սովետական և ռուսական ֆիզիկայի տեսաբան,  ՄՊՀ ռեկտոր։

## Տես նաև
Կրթությունը Կուբայում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հավանայի համալսարանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1728 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի համալսարաններ և քոլեջներ
Ֆեոդոր Ռեշետնիկով (այլ կիրառումներ)

**Ֆեոդոր Ռեշետնիկով**, կարող է վերաբերել՝
* Ֆեոդոր Ռեշետնիկով (1919-2011), խորհրդային ռուս ֆիզիկոս և քիմիկոս, մետալուրգ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս,
* Ֆեոդոր Ռեշետնիկով (1841-1871), ռուս գրող,
* Ֆեոդոր Ռեշետնիկով (1906-1988), խորհրդային գեղանկարիչ, «Նորից երկուս» կտավի հեղինակը։
Ֆեոդոր Ռեշետնիկով (նկարիչ)

**Ֆեոդոր Պավլովիչ Ռեշետնիկով** (, ), խորհրդային գեղանկարիչ և գրաֆիկ, սոցիալիստական ռեալիզմի գլխավոր ներկայացուցիչներից մեկը, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1974), 1953 թվականից ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի գործող անդամ, փոխնախագահ (1974-1987 թվականներին), Ստալինյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (1949, 1951)։

## Կենսագրություն
Ֆ. Պ. Ռեշետնիկովը ծնվել է 1906 թվականի հուլիսի 15 (28)-ին Ռուսական կայսրության Եկատերինոսլավի նահանգի Սուրսկո-Լիտովսկոե գյուղում (Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզ)՝ սրբանկարչի ընտանիքում։

Աշխատել է ՈՒԽՍՀ Դնեպրոպետրովսկի մարզի Գրիշինո երկաթուղային կայարանում։

Սովորել է Մոսկվայի արվեստի աշխատանքային ֆակուլտետում, ընդունվել Գեղարվեստա-տեխնիկական բարձրագույն ինստիտուտ, որտեղ սովորել է 1929-1934 թվականներին, մասնավորապես Դմիտրի Մոորի մոտ։

«Չելյուսկին» շոգենավով մասնակցել է արկտիկական արշավախմբին։

1945 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ։

Ֆ. Պ. Ռեշետնիկովի «Եկել է արձակուրդ» նկարով (1948, Տրետյակովյան պատկերասրահ) թողարկված բացիկների ընդհանուր տպաքանակը կազմել է ավելի քան 13 միլիոն։ Դա ավելին է, քան Խորհրդային Միությունում մինչ այդ թողարկված որևէ այլ բացիկինը։

Նկարչի մյուս հայտնի նկարը «Նորից երկուս» կտավն է (1952)։

Ֆ. Պ. Ռեշետնիկովը մահացել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 13-ին։ Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
* Կինը – ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Լիդիա Բրոդսկայա (1910-1991), նկարիչ, դիմանկարիչ Իսաակ Բրոդսկու դուստրը։
** Դուստրը – Լյուբով Ֆեոդորովնա Ռեշետիկովա (ծնված՝ 1943):
** Զարմիկ – Խորհրդային Միության հերոս, հեռավոր ավիացիայի գլխավոր հրամանատար Վասիլի Վասիլևիչ Ռեշետնիկով։

## Պարգևներ
* Երկրորդ աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1949) – «Խորհրդային Միության գեներալիսիմուս Ի. Վ. Ստալին» և «Եկել է արձակուրդ» նկարների համար
* Երրորդ աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1951) – «Հանուն խաղաղության» (, 1950) նկարի համար
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ (սեպտեմբերի 13, 1956)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (հոկտեմբերի 10, 1974)
* Լենինի շքանշան (հուլիսի 30, 1976)
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (օգոստոսի 22, 1986)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (նոյեմբերի 27, 1932) – «Սիբիրյակ» սառցահատով արկտիկական արշավախմբին մասնակցելու համար
* Կարմիր աստղի շքանշան (ապրիլի 20, 1934) – «Չելյուսկին» շոգենավով արշավախմբին մասնակցելու համար
* «ԽՍՀՄ լուսավորության առաջավոր» կրծքանշան – ժողովրդական կրթության բնագավառում ունեցած մեծ հաջողությունների և հասարակական-քաղաքական կյանքին ակտիվ մասնակցելու համար
* մեդալներ

## Հիշատակ
Ֆ. Պ. Ռեշետնիկովի հայրենի գյուղում՝ Սուրսկո-Լիտովսկոեում, 1990 թվականից գործում է Ֆ. Ռեշետնիկովի անվան թանգարան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռեշետնիկովի նկարները
* Ֆ. Պ. Ռեշետնիկովի թանգարանի կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Գլոբալ կրթություն

**Գլոբալ կրթություն** (), անձի աշխարհի ընկալումը ուժեղացնելուն միտված գաղափարների ամբողջություն։ Այն մատուցվում է ամենօրյա դասախոսությունների միջոցով՝ զանազան ծավալով, հայեցակարգով կազմված ուսումնական պլանների շրջանակներում։ Գլոբալ կրթությունը սկսվել է կրթության մասնագետների, հասարակական կազմակերպությունների և միջկառավարական կազմակերպությունների նախաձենռությամբ՝ 1960-1970-ականներին որպես հասարակության վերակառուցման միջոցառումներ։ Նման գլոբալ մոտեցումը ձգտում է ձևափոխել առարկայական գիտության և ազգային մշակույթների միակողմանի հայեցակարգի մեջ գտնվող կրթական ծրագրերը, դրանց փոխարեն առաջարկելով նաև այլընտրանքային և լրացուցիչ ծրագրեր։

## Մասնագետներ
Միջազգային կրթության մասնագետի աստիճան ունեցող հետազոտողները կազմավորում, իրականացնում, կառավարում և գնահատում են պետական և մասնավոր միջին և ավագ դպրոցների, պետական և մասնավոր բարձրագույն դպրոցների և կրթական մի շարք այլ հաստատությունների կրթական ծրագրերը։ Գլոբալ կրթության մասնագետները աշխատում են ողջ աշխարհի էլիտար համալսարաններում, համաշխարհային կրթական կազմակերպություններում։

## Տես նաև
* Գլոբալացում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Global Education Guidelines  of the North South Center of the Council of Europe
* Global Education Magazine 
* Global Education Viet Nam
*  Global Education page of the North South Center of the Council of Europe

Կատեգորիա:Գլոբալիստիկա
Կատեգորիա:Կրթության փիլիսոփայություն
Շայա Կոզլովսկի

**Շայա Կոզլովսկի**, (, ), հայտնի լեհ շախմատային էտյուդիստ և շախմատային կոմպոզիտոր, լեհական շախմատային էդյուդների հիմնադիր, մահացել է Լոձում՝  Լոձի գետտոյի  նացիստական օկուպացիայի ժամանակ։

Շայայի կենսագրական տվյալներից շատ քիչ բան է հայտնի, առաջին անգամ նրա էտյուդները հայտնվել են 1930 թվականին, որոնք թվով մոտ երեսունն են։

Շախմատի մրցույթներ այդ տարիներին Լեհաստանում չեն անցկացվել, այդ պատճառով Կոզլովսկին իր էտյուդները հրապարակել է «Głos Poranny», «Świat szachowy» և այլ թերթերում։ Նրա էտուդերից տասներկուսը լույս է տեսել տեղի շախմատային ակումբի 1938 թվականի հոբելյանական հավաքածուում, սակայն պատերազմից հետո տեսաբանները ավելի հին թերթերում հայտնաբերել են Կոզլովսկու էտյուդներից։ 1938 թվականի մարտին Կոզլովսկին մասնակցել է Լոձի առաջնությանը։

## Հայտնի էտյուդներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Бондаренко Ф. С.* Триумф советского шахматного этюда. Киев: Здоров’я, 1984, стр. 101—102.
* Литманович, Владислав, Гижицкий, Ежи, «Шахматы от А до Я», tom I, Warszawa 1986, str. 471—472.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հոլոքոստի զոհեր
Կատեգորիա:Լեհ շախմատիստներ
Սիրիկիոս (Հռոմի պապ)

**Հռոմի պապ Սիրիկոս** (), Հռոմի Պապ է նշանակվել 384 թ. դեկտեմբերից մինչև 399 թվականը։ Նա հաջորդել է Հռոմի պապ Դամասոս I-ին, իսկ նրա մահից հետո էլ Հռոմի պապի աթոռն անցնում է Անաստաս I-ին։

Հռոմի պապ Սիրիկոսը մեծ որոշումներ է կայացրել մկրտության, եկեղեցական կարգապահության և այլ ոլորտներում։ Դրանք ամենահին ամբողջական պահպանված Հռոմի պապի որոշումներից մեկն է։

## Կենսագրություն
Սիրիկոսը բնիկ հռոմեացի էր. նրա հոր անունը Տիբուրտիուս էր։ Սիրիկոսը Եկեղեցում իր ծառայություննը սկսել է վաղ տարիքում։ Այդ մասին տեղեկանում ենք նրա գերեզմանի վրայի արձանագրությամբ։

Սիրիկոսը ընտրվեց հռոմի պապ չնայած հակապապ Ուրսինոսի քայլերը բողոքարկելու հռոմի պապի աթոռին Սիրիկոսի ընտրվելուն։ Վալենտինյա II կայսրը շտապ հաստատեց ընտրությունները, հետագա առարկություններից զերծ մնալու համար։

Նա ակտիվ Հռոմի պապ էր, որը մասնակցում էր Եկեղեցու վարչարարության և տարբեր խմբակցությունների, տեսակետների մշակման մեջ։ Նա տասնհինգ տարբեր կետերի վերաբերյալ որոշումներ է կայացրել, որոնց թվում էին՝ մկրտության, զղջման, եկեղեցական կարգապահության, հոգևորականության և այլ եկեղեցական հռետորության վերաբերյալ։

Սիրիկոսը թաղված է Սան Սիլվեստրո բազիլիկայում։ Նրա տոնը նշվում է ամեն տարի նոյեմբերի 26-ին։

## Տես նաև
* Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ
* Դամասոս I

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օպերա Օմնիա Միգնե

Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Յուսուֆ Ատտալ

**Յուսուֆ Ատտալ** (, ), ալժիրցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Նիսի և Ալժիրի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Վաղ կարիերա
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի կարիերան Ատալը սկսել է ալժիրական Պարադուում։ 2017 թվականի օգոստոսի 16-ին նա 1 տարվա վարձավճարով միացավ Կորտրեյկին։ Իր դեբյուտը Բելգիայի առաջնությունում նշեց հոկտեմբերի 15-ին՝ փոխարինման մտնելով Ստանդարտ Լյեժի դեմ խաղում։ Վարձավճարի ընթացքում Ատալը անցկացրեց 10 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլային փոխանցման հեղինակ։

### Նիս
2018 թվականի հուլիսի 17-ին Ատալը 3 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց Նիս։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 11-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Ռեյմսի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը Լիգա 1-ում խփեց նոյեմբերի 10-ին՝ Նիմ Օլիմպիկի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Ալժիրի ազգային հավաքականում իր դեբյուտը Ատալը նշեց 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ Գվինեայի դեմ ընկերական խաղում։ Իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում խփեց նոյեմբերի 18-ին՝ Տոգոյի դեմ խաղում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հունվարի 3-ի դրությամբ*

## Անձնակյան կյանք
2023 թվականի հոկտեմբերի 14-ին, Իսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի միջև պատերազմի ժամանակ, Աթալը սոցիալական ցանցերում հրապարակել է մի տեսանյութ, որտեղ պաղեստինցի քարոզիչ Մահմուդ ալ-Հասանաթը խնդրում էր Աստծուն «սև օր» ուղարկել հրեա ժողովրդին։ Այնուհետև ֆուտբոլիստը ջնջել է տեսանյութը, քանի որ ի պատասխան ստացել է քննադատական ​​հայտարարությունների տարափ։ Նիցցայի քաղաքապետ Քրիստիանա Էստրոզին, մասնավորապես, ասել է, որ եթե Աթալը «չդատապարտի ՀԱՄԱՍ-ի ահաբեկիչներին, նա այլևս տեղ չունի քաղաքի ֆուտբոլային ակումբում»։ Այնուհետև Աթալը Ինստագրամում հրապարակել է գրառում, որում ներողություն խնդրեց տեսանյութը հրապարակելու համար և հայտարարել, որ «դատապարտում է բռնության բոլոր ձևերը»։ Հոկտեմբերի 18-ին, երբ խաղացողը վերադարձել է ազգային հավաքականից, ակումբի ղեկավարությունը ժամանակավորապես հեռացրեց նրան թիմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ատալի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Ատալը transfermarkt-ում
* Ատալը soccerbase.com-ում
* Ատալը WhoScored.com կայքում
* Ատալը Նիսի պաշտոնական կայքում 
* Ատալը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Ալժիրի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալժիրցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կորտրեյկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարադուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Աննա Վարդանյան

**Աննա Միխայիլի Վարդանյան** (Աննա Աստրախանցևա-Վարդանյան, ), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Աննա Վարդանյանը ծնվել է 1973 թվականի օգոստոսի 26-ին։ Հայրը՝ Միխայիլ Վարդանյանը, վիրաբույժ է, պրոֆեսիոնալ գեղանկարիչ։ Մայրը՝ Լյուդմիլա Վիկտորովնան, տնային տնտեսուհի։

1994 թվականին ավարտել է Սարատովի կոնսերվատորիայի թատերական ֆակուլտետը՝ Վալենտինա Երմակովայի դասարանը։ Երկրորդ կուրսից խաղացել է Սարատովի դրամատիկական թատրոնի ներկայացումներում, իսկ ուսումն ավարտելուց հետո՝ ընդգրկվել է թատրոնի թատերախմբում (1992-1996)։ 1996-1998 թվականներին խաղացել է Մոսկվայի նոր դրամատիկական թատրոնում (ղեկավար՝ Բորիս Լվով-Անոխին)։

1998 թվականին տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ։ Աշխատում է Վ․ Կոմիսարժևսկայայի անվան թատրոնում, ակտիվորեն նկարահանվում է կինոյում։

2008 թվականին առաջադրվել է «Ոսկե դիմակ» մրցանակի, որպես «Իվանով» ներկայացման համառեժիսոր («Տակոյ թատրոն», Սանկտ Պետերբուրգ)։

2008 թվականին էկրան է բարձրացել Սերգեյ Օվչարովի «Այգի» ֆիլմը, որտեղ դերասանուհին մարմնավորել է գլխավոր հերոսուհուն։ Դերասանուհու դերակատարումն արժանացել է կինոքննադատների գնահատանքին։

## Գործունեություն
### Դերերը թատրոնում
;Սարատովի Ի․ Սլոնովի անվան դրամատիկական թատրոն

;Սանկտ Պետերբուրգի Ա․ Միրոնովի անվան «Ռուսական անտեպրիզի» թատրոն

;Վ․ Կոմիսարժևսկայայի անվան ակադեմիական դրամատիկական թատրոն

;Տակոյ թատրոն

### Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 2008 ֊ «Ամուրյան աշուն» 6-րդ փառատոնին մրցանակ «Այգի» ֆիլմում լավագույն կանացի դերակատարման համար (Բլագովեշչենսկ)
* 2014 - «Ուգրա» 2-րդ միջազգային փառատոնին մրցանակ «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում՝ «Երկու կին» ֆիլմում կատարած դերի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աննա Վարդանյանը «Культура Саратова» կայքում

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Վալտեր Դանիել Բենիտես

**Վալտեր Դանիել Բենիտես** (, ), արգենտինացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Նիսի կազմում։ Խաղում է դարպասապահի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Կիլմես
Բենիտեսը Կիլմեսի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2014 թվականի ապրիլի 15-ին՝ Վելես Սարսֆիլդի դեմ խաղում։ 2014-15 մրցաշրջանում արգենտինացին դարձավ թիմի հիմնական դարպասապահը։ Կիլմեսի կազմում Բենիտեսը անցկացրեց 51 հանդիպում՝ բաց թողելով 65 գնդակ և 18 խաղում պահելով իր դարպասը անառիկ։

### Նիս
2016 թվականի մայիսի 17-ին Բենիտեսը անվճար տրանսֆերով միացավ Նիսին։ 2016-17 մրցաշրջանում նա թիմի երկրորդ դարպասապահն էր Յոան Կարդինալից հետո։ Իր դեբյուտը Նիսի կազմում նշեց դեկտեմբերի 8-ին՝ մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Կրասնոդարի դեմ խաղում։ Առաջին հանդիպումը Լիգա 1-ում անցկացրեց դեկտեմբերի 21-ին՝ փոխարինելով վնասվածք ստացած Յոան Կարդինալին Բորդոյի դեմ խաղում։ Ֆրանսիայի առաջնությունում մեկնարկային կազմում առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ 2017 թվականի հունվարի 15-ին՝ Մեցի դեմ խաղում։

2017-18 մրցաշրջանում Բենիտեսը դարձավ Նիսի հիմնական դարպասապահը։ 2019 թվականի հունվարի 1-ին արգենտինացին ընդգրկվեց 2018-19 մրցաշրջանի առաջին կեսի Եվրոպայի խոշոր առաջնությունների խորհրդանշական հավաքականում, որը հիմնված էր ֆուտբոլիստների ելույթների վրա։ Նա երկրորդ տեղն էր զբաղեցնում հետ մղած հարվածների տոկոսային հարաբերակցությամբ՝ զիջելով միայն Ալիսոն Բեկերին։

## Միջազգային կարիերա
Բենիտեսը ներկայացրել է Արգենտինան մինչև 20 տարեկանների երիտասարդական հավաքականում։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հունվարի 3-ի դրությամբ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բենիտեսի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Բենիտեսի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Բենիտեսը transfermarkt-ում
* Բենիտեսը soccerbase.com-ում
* Բենիտեսը WhoScored.com կայքում
* Բենիտեսը Նիսի պաշտոնական կայքում 
* Բենիտեսը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում 
* Բենիտեսը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կիլմեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Անաստաս I (Հռոմի պապ)

**Հռոմի պապ Անաստաս I,** (մահացել է 401 թ. դեկտեմբերի 19) պաշտոնավարել է 399 թ. նոյեմբերի 27-ից մինչև իր մահը՝ 401 թ. դեկտեմբերի 19-ը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Հռոմում, իր հայրը Մաքսիմոսն էր։ Նա դատապարտվել է Ալեքսանդրյան աստվածաբան Օրիգենտի գրվածքները լատիներեն թարգմանությունից անմիջապես հետո։ Նա 400 թ. խորհուրդ էր տվել նրանց քննարկել։ Խորհուրդը համաձայնեց, որ Օրիգենդը հավատարիմ չէ կաթոլիկ եկեղեցուն։

Իր կառավարման շրջանում նա խրախուսեց Կաթոլիկներին Հյուսիսային Աֆրիկայում՝դոնատիզմության դեմ պայքարելու համար։ Նա հրահանգեց քահանաներին կանգնել և խոնարհվել գլուխը, երբ նրանք կարդում են ավետարաններից։ Նրա ընկերների թվում էին Ավրելիոս Օգոստինիոս, Հիերոնիմոս և Պավլինը։ Հիերոնիմոսը նրան նկարագրում էր որպես մեծ սրբության մարդ, ով հարուստ էր հոգով։ Նա մահացավ Հռոմում և թաղվեց Պոնտոսի կատակոմբում։

## Տես նաև
* Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օպերա Օմնիա Միգնե

Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր
Լին Մ․ Թրեյսի

**Լին Մ. Թրեյսի** (, ), ամերիկացի կարիերային դիվանագետ, Ռուսաստանի և ԽՍՀՄ  նախկին երկրների հարցերով փորձագետ։ Հայաստանում ԱՄՆ նախկին դեսպանն (2019-2022)։ 2023 թվականի հունվարից Ռուսաստանում ԱՄՆ դեսպան։

## Կրթություն
Լին Թրեյսին 1986 թվականին ավարտել է Ջորջիայի համալսարանը, ԽՍՀՄ ուսումնասիրության գծով ստացել է բակալավրի աստիճան։ Նա իրավունք է ուսումնասիրել Օհայոյում։ 1994 թվականին ավարտել է Ակրոնի համալսարանը և ստացել իրավունքի դոկտորի աստիճան։ Տիրապետում է ռուսերենին։

## Կարիերա
2006 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2009 թվականի օգոստոս ամիս Լին Թրեյսին աշխատել է Պակիստանի Փեշավար քաղաքի ԱՄՆ հյուպատոսությունում։ 2008 թվականի օգոստոսի 28-ին նրա ավտոմեքենայի վրա հարձակվել է զինված հրոսակախումբ՝ կրակել են անիվներին, փայտերով հարվածել ավտոմեքենային։ Թրեյսին թիկնապահի և վարորդի օգնությամբ փախել է և վերադարձել իր աշխատանքին, որի համար 2009 թվականին արժանացել է  պետքարտուղարի կողմից «Հերոսության պարգև»-ի ():

Լին Թրեյսին 2011-2012 թվականներին աշխատել է որպես Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար, Կենտրոնական Ասիայի գծով տնօրեն։ 2012-2014 թվականներին ԱՄՆ պետքարտուղարի` Կենտրոնական Ասիայի հարցերով տեղակալի առաջին օգնական։
2014-2017 թվականներին աշխատել է ԱՄՆ-ի փոխդեսպան Մոսկվայում, Աշխաբադում և Աստանայում։

Մինչև 2018 թվականի ավարտը ԱՄՆ պետքարտուղարությունում եղել է Ռուսաստանի հարցերով  ավագ խորհրդական։ 2017 թվականին ստացել է «Պատվո մրցանակ» () Ռուսաստանում դիվանագիտական աշխատանքի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանում ԱՄՆ դեսպաններ
Կատեգորիա:Հայաստանում դեսպաններ
Շուշի քրեակատարողական հիմնարկ

**Շուշիի քրեակատարողական հիմնարկ**, որն ավելի հայտնի է որպես **Շուշիի բանտ**, քրեակատարողական հիմնարկ Արցախի Հանրապետության Շուշի քաղաքում։

## Պատմություն
### Ռուսական կայսրություն
Շուշիի բանտ կառուցվել է 1848 թվականին՝ Ռուսական կայսրության իշխանության կողմից։

### Հայաստան. Արցախի Հանրապետություն
ԽՍՀՄ տարիներին Շուշիի բանտը եղել է Ադրբեջանակ ԽՍՀ փակ տեսակի միակ բանտը և հայտնի էր «շուշինսկայա կռիտկա» («шушинская крытка») անվան տակ։ Շուշիի ազատագրումից հետո բանտը վերածվել է կիսաբաց գաղութի, որի փոխարեն Ադրբեջանի իշխանությունները դարձրել են Գոբուստանի գաղութը փակ տեսակի բանտ։ Այսօրվա տեսքով Շուշիի բանտը գործում է 1995 թվականի և ներկա դրությամբ գտնվում է քաղաքի սահմանագծից դուրս։ Բանտում գործում է երեք ռեժիմ՝ փակ, կիսափակ, կիսաբաց։ Բանտի տարողությունն է՝ 350 մարդ։ Տարբեր ռեժիմի դատապարտվածները տեղավորված են իրարից անջատ։

Բանտի անձնակազմի թիվը կազմում է 25 մարդ, այդ թվում՝ կանայք։ Բանտում աշխատանաքը հավասարեցված է զինվորական ծառայությանը։

## Հայտնի կալանավորներ
* Սամվել Բաբայան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1848 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Շուշի քրեակատարողական հիմնարկ
Լիալուսին

200px|մինի|Լիալուսին, սեպտեմբերի 8, 2014
200px|մինի|Լուսնի ծագումը Իստադի փարոսի վրա, փետրվարի 11, 2017
**Լիալուսին** (), Լուսնի փուլ, որի ժամանակ Արեգակի և Լուսնի խավարածրային երկայնությունը հավասար է 180°-ի։ Դա նշանակում է, որ հարթությունը, որ անցկացվում է Արևի, Երկրի ու Լուսնի միջև, ուղղահայաց է խավարածիրի հարթությանը։ Երբ երեք մարմինները հայտնվում են մի գծի վրա, տեղի է ունենում Լուսնի խավարում։ Լուսինը լիալուսնի փուլում ունենում է լուսավորված շրջանի տեսք։

Աստղագիտության մեջ Լիալուսնի պահը հաշվարկվում է մեծ ճշգրտությամբ։ Կենցաղային մակարդակում լիալուսինը դիտարկվում է մի քանի օր շարունակ, որոնց ընթացքում այն տեսողական մակարդակում գրեթե չի տարբերվում գիտականորեն հաշվարկված լիալուսնից։

Լիալուսնի ժամանակ մի քանի ժամվա ընթացքում կարող է դիտարկվել այսպես կոչված Զելիգերի էֆեկտը, որի ժամանակ սկավառակի պայծառությունը մեծանում է` չնայած երկնային մարմնի չափերի հաստատուն լինելուն։ Էֆեկտը բացատրվում է երկրային դիտողի համար Լուսնի մակերևույթի ստվերների լիակատար անհետացմամբ, ինչպես նաև մի քանի այլ պատճառներով։ Լուսնի առավելագույն փայլը լիալուսնի ժամանակ կազմում է −12,7m:

## Տես նաև
* Գերլուսին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գիտնականների կարծիքով լիալուսնի ժամանակ մոտոցիկլավարները սովորականից ավելի հաճախ են մահանում // Газета.Ru, 1 հունվարի, 2018
* Ոստիկանությունը բրիտանական Բրայթոնում մտադիր է ուժեղացնել փողոցային հսկողությունը լիալուսնի և աշխատավարձ ստանալու օրերի ժամանակ // 6 հունիսի, 2007
*Լիալուսին. օրացույց

Կատեգորիա:Աստղագիտական երևույթներ
Կատեգորիա:Լուսին
Մանսուր Սուրուշ

**Մանսուր Սուրուշ** (, Մանսուր Սաիդալիևի Սայֆիդդինով, ), տաջիկ արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Մանսուր Սուրուշը (Սայֆիդդինով Մանսուր) ծնվել է 1954  թվականի դեկտեմբերի 19-ին Տաջիկստանի Պյանջսկի շրջանում։ 1977 թվականին ավարտել է Տաջիկստանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետում,  1988 թվականին՝ Տաշքենդի բարձրագույն կուսակցական դպրոցի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։ 1977-1992 թվականներին եղել է  «Տաջիկսկի սովետ» (այժմ՝ Ջումխուրիյատ) թերթի թարգմանիչը, «Կոմունիստական Տաջիկստան» (այժմ՝ «Ժողովրդական թերթ») թերթի թղթակից, «Գրականություն և արվեստ» բաժանմունքի վարիչ, «Տաջիկստան» ամսագրի խմբագրի տեղակալ։ 1993-2005 թվականներին եղել է Տաջիկստանի նախագահի գրասենյակի պատասխանատու պաշտոնյա, 2005-2009 թվականներին՝  «Минбари халқ» գլխավոր խմբագիր, 2009 թվականից՝ Տաջիկստանի Հանրապետության Նախագահի ավագ խորհրդական։

## Ստեղծագործություններ
Գրում է տաջիկերեն և ռուսերեն լեզուներով։ Դուշանբեում հրատարակվել են Սուրուշի «Վտարանդիները», «Զմռսված մեղք», «Ազրոիլի նշանակետը», «Ոսկե կամուրջ» գրքերը, «Զալա» վիպակը և այլ ստեղծագործություններ։ Դուշամբեի ռուսական դրամատիկական թատրոնում և Չկալովսկում բեմադրվել են «Երկար, երկար արձագանք», «Դուք ինձ դեռ կհասցնեք սպանել», «Ես քեզնից չեմ գանգատվում, իմ դար», «Խալիֆ-արագիլը» պիեսները։ Որոշ պատմվածքներ տպագրվել են «Նաշ սովրեմեննիկ» և «Օգոնյոկ» ամսագրերում։ Սուրուշի ստեղծագործություններն առանձնանում են բարոյական և սոցիալական խնդիրների բացառիկ սրությամբ և ինքնատիպ պատկերներով, ներկայացնում են ժամանակակից մարդու կյանքը տարբեր իրադրություններում։

## Գրականություն
* Ковтун Марина Борисовна. Жанрово - стилевые искания в творчестве Мансура Суруша. - Душанбе, 2003. - 127 с.
* Ковтун Марина Борисовна. Жанрово - стилевые искания в творчестве Мансура Суруша. - Душанбе, 2004. - 97 с.
* Мансур Сурӯш ( Сайфиддинов Мансур) // Адибони Тоҷикистон. - Душанбе, 2003. - С.527-529.
* Абдухолиқ Набавӣ. Шамсиддини Солеҳ. Намози бомдоди нависанда. // Адабиёт ва санъат. - 2009. - 11 июл.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տաջիկ գրողներ
Կատեգորիա:Տաջիկ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Տաջիկ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Տաջիկ լրագրողներ
Դանիիլ Դուբով

**Դանիիլ Դիմիտրիևիչ Դուբով** (, ), ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր (2011), արագ շախմատի աշխարհի  չեմպիոն (2018): ՖԻԴԵ-ի պատվավոր անդամ Էդուարդ Դուբովի թոռն է։

## Մարզական նվաճումներ
2010 թվականից միջազգային վարպետ է։ Ռուսաստանի և Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունների բազմակի չեմպիոն է։ Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականի անդամ է։ 2009 թվականին Կիրիշիում տեղի ունեցած «Աշխարհի պատանի աստղեր» մրցաշարի հաղթողն է։ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում 2009 թվականին հաղթեց մինչև 16 տարեկանների պատանեկան օլիմպիադան։ 2012 թվականին երկրորդ տեղը գրավեց շախմատի Ռուսաստանի առաջնության բարձրագույն լիգայում, որն անցկացվում էր Տյումենում, և իրավունք ստացավ խաղալու սուպեր եզրափակչում։ 2013 թվականին մասնակցել է շախմատի աշխարհի գավաթի առաջնությանը։ Առաջին շրջանում վստահորեն հաղթեց Սերգեյ Ֆեդորչուկին (2 — 0): Երկրորդ շրջանում Դանիիլին սպասվում էր խաղ՝ գավաթի համար պայքարող Ռուսլան Պոնոմարյովի հետ։ Դա ողջ մրցաշարի ամենաինտրիգային խաղերից մեկն էր, քանի որ միայն «Մահվան» պարտիայից հետո աշխարհն իմացավ, թե ով է հաղթել։ Հաղթողը հենց Դանիիլն էր (5 — 4): Երրորդ շրջանում Դանիիլը պարտվեց Անտոն Կորոբովին (1½ — 2½)՝ այդպիսով դուրս մնալով մրցաշարից։

Բլից շախմատի աշխարհի առաջնության ժամանակ, որն անցկացվում էր Դոհայում 2016 թվականի դեկտեմբերի 29-30-ը, Դանիիլն զբաղեցրեց 3-րդ տեղը։

2017 թվականին հաղթեց շախմատի Ռուսաստանի բարձրագույն լիգան, որն անց էր կացվում Սոչիում, և իրավունք ստացավ խաղալու սուպեր եզրափակչում։

2017 թվականին շախմատի աշխարհի գավաթի ժամանակ հասավ մինչև 1/8՝ հաղթելով Դանիել Ֆրիդմանին (3½ — 2½), Սերգեյ Կարյակինին (1½ — 1), Վլադիսլավ Արտյոմևին (1½ — 1): 1/8-ում պարտվեց ապագա հաղթող Լևոն Արոնյանին (1 — 1½):

Այդ նույն տարվա դեկտեմբերին երրորդ տեղը գրավեց շախմատի Ռուսաստանի սուպեր եզրափակչի առաջնությունում։

2018 թվականի արագ շախմատի աշխարհի չեմպիոնն է։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Стратегия Петросяна. Даниил Дубов напомнил о себе ярким достижением в «Аэрофлоте» 
*Daniil Dubov chess games at 365Chess.com
*

Կատեգորիա:1996 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրիլի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով