Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)

**Բրյուս Լիի հուշարձանը Մոստարում** (), դերասան և մարտարվեստի վարպետ Բրյուս Լիի քանդակը, որը բացվել է 2005 թվականի նոյեմբերի 26-ին Մոստար քաղաքի Զրինևաց այգում: Իվան Ֆիյոլիչի նախագծված արձանը Բրյուս Լիի առաջին հուշարձանն է աշխարհում: Քանդակը խորհրդանշում է Բոսնիական պատերազմի ժամանակ ավերված քաղաքի խաղաղ կյանքը: 2024 թվականի մարտին արձանը գողացել են պատվանդանից։ Ոստիկանությունը հայտնաբերել է սղոցված արձանը, որն ինչ-որ մեկը փորձել է վաճառել մետաղի ջարդոնի համար: Ավելի ուշ արձանը անվտանգության նկատառումներից ելնելով տեղափոխվել է Սիեթլ՝ Լիի ընտանիքի խնդրանքով:

## Պատմություն
Հուշարձանի ստեղծման գաղափարն առաջ է քաշել Նինո Ռասպուդիչի և Վեսելին Գատալի գլխավորած «Քաղաքային շարժում - Մոստար» խումբը՝ նպատակ ունենալով քաղաքում ստեղծել հավատարմության, հմտության, բարեկամության և արդարության խորհրդանիշ, որը կօգնի միավորել պատերազմ և էթնիկական բախումներ ապրած քաղաքի բազմազան բնակիչներին՝ ոչ միայն երիտասարդ և տարեց սերունդներին, այլև քաղաքում ապրող սերբերին, խորվաթներին և բոսնիացիներին։ Գաղափարի ստեղծողների խոսքով՝ Բրյուս Լին նույնքան հեռու էր Մոստարից, ուստի «ոչ ոք չէր զարմանա, թե ինչ էր նա անում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ», և դերասանն ինքը՝ իր մարմնավորմամբ, ապացուցեց չարի նկատմամբ բարու հաղթանակի մասին թեզի ճշմարտացիությունը։ Բրյուս Լիի մասնակցությամբ ֆիլմերը շատ տարածված են եղել նույնիսկ սոցիալիստական Հարավսլավիայում։

Մոստարի հուշարձանը բացվել է 2005 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ քանդակի ստեղծմանը աջակցած Չինաստանի և Գերմանիայի դեսպանների ներկայությամբ։ Այս հուշարձանը բացվել է Հոնկոնգի հուշարձանից մեկ օր շուտ, որը բացվել է հաջորդ օրը՝ նոյեմբերի 27-ին՝ Բրյուս Լիի 65-ամյակի օրը։ Պատվանդանի վրա տեղադրված է Բրյուս Լիի պատկերը՝ մարտական դիրքով՝ «Բրյուս Լի։ Քո Մոստարը» գրությամբ։ Նախագծի հեղինակը Իվան Ֆիյոլիչն է։ Քանդակի բարձրությունը 168 սմ էր, մինչդեռ Բրյուս Լիի իրական հասակը 172 սմ էր։ Երկար ժամանակ այն համարվել է պատերազմից ավերված քաղաքում միասնության խորհրդանիշ։

## Վանդալիզմի դեպքեր
Բացումից հետո հուշարձանը դարձել է վանդալների մշտական հարձակումների թիրախ. այն բազմիցս վերականգնվել է, որոնցից մեկը տևել է մինչև 2013 թվականի մայիս։ Տեղացի խորվաթներն ու բոսնիացիները բողոքել են, որ Բրյուս Լիին մարտական դիրքով պատկերող արձանը ուղղված է քաղաքի իրենց հատվածին և դա համարել են սադրանք։ Ստեղծողները ստիպված արձանը շրջել են այլ ուղղությամբ՝ զայրույթ չառաջացնելու համար։

2024 թվականի մարտի 2-ի լույս 3-ի գիշերը Բրյուս Լիի արձանը գողացել են։ Վեց օր անց ոստիկանությունը հայտնաբերել է սղոցված հուշարձանը, որը, ըստ երևույթին, ինչ-որ մեկը փորձել է վաճառել որպես մետաղի ջարդոն։ Ոստիկանությունը ձերբակալել է գողին, ով, ըստ դատարանի, նախկինում թալանել է խանութ և գողացել քանդման համար անհրաժեշտ գործիքները։ Հանցագործը դատապարտվել է ինը ամիս ազատազրկման։ Տեղի բնակիչները հույս են հայտնել արձանի վերադարձի վերաբերյալ. ոմանք նույնիսկ լուսանկարվել են դատարկ պատվանդանի վրա՝ Բրյուս Լիի կինոհերոսներին բնորոշ մարտական դիրքերով։ Սակայն դերասանի հարազատները որոշել են հուշարձանը տեղափոխել Սիեթլ, որտեղ թաղված է Բրյուսը։ Այդ նպատակով Լիի ընտանիքը կապ է հաստատել ամերիկյան վարչակազմի հետ, որն էլ իր հերթին տեղեկացրել է Բոսնիա և Հերցեգովինայում ԱՄՆ դեսպանատանն այս խնդրանքի մասին։ Հուշարձանի հեռացման դիմաց ընտանիքը խոստացել է օգնել Մոստարի իշխանություններին այգու բարեկարգման հարցում և նույնիսկ առաջարկել է քաղաքում հիմնել մարտարվեստի ֆիլմերի փառատոն, որի գլխավոր մրցանակը կլիներ հուշարձանի մանրանկարչական կրկնօրինակը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Վանդալիզմի ենթարկված արվեստի գործեր