Դելոս

**Դելոս**, **Դիլոս** (, ), հունական կղզի Եգեյան ծովում, Կիկլադներ կղզեխմբում։ Ներկա դրությամբ կղզին կամ անմարդաբնակ է, կամ քիչ բնակեցված։ 2001 թվականին անցկացված մարդահամարի ժամանակ կղզում բնակվում էր 14 բնակիչ։

Հին հունական դիցաբանության համաձայն, Դելոս կղզու վրա են լույս աշխարհ եկել Ապոլլոն և Արտեմիս աստվածները։ Հին ժամանակներից Դելոս կղզին սրբավայր էր հանդիսանում հույների համար։ Կղզու վրա կան բազմաթիվ տեսարժան վայրեր, այդ թվում նաև Ապոլլոնի և Դիոնիսոսի տաճարները։

Կղզին պահպանել է Եգեյան աշխարհի տարբեր քաղաքակրթությունների բազմաթիվ հետքեր սկսած նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանի մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակից։ Դելոսի ճարտարապետական հուշարձանները բազմազան են և շատ խիտ կենտրոնացած, ձևավորում են խոշոր բազմազգ միջերկրածովյան նավահանգստի կերպար։

## Դիցաբանություն
Ըստ հին հունական դիցաբանության, ի սկզբանե Դելոս կղզին եղել է լողացող կղզի, որն առաջացել է այն ժամանակ, երբ Պոսեյդոնը իր եռաժանիով ծովի հատակից վերցրել է հողի կտոր։ Լետո աստվածուհին, ով հարաբերությունների մեջ է մտել Զևսի հետ և հետապնդվում էր Հերայի կողմից խանդի հողի վրա, երկար ժամանակ թափառում էր ամբողջ աշխարհով, սակայն ոչ մի տեղ նրան չէին ընդունում։ Դելոս կղզուն ուղղված խնդրանքից հետո, որտեղ Լետո աստվածուհին գալիս է գայլուհու կերպարով, և խոսք է տալիս կղզին հայտնի դարձել հրաշալի տաճարով, ինը օր շարունակ տանջվում է երկունքի ցավերից, այնուհետև արմավենիների տակ լույս աշխարհ են գալիս Ապոլլոնը և Արտեմիսը։ Աստվածուհու անվտանգության համար Զևսը կղզին կապել է շղթաներով ծովի հատակին (ըստ այլ վարկածների նա ամրացրել է այն 4 ալմաստե սյուներով)։

## Պատմություն
Կղզու վրա հին ժամանակներից գտնվել է Ապոլլոնի տաճարն, ինչը խթան է հանդիսացել մ.թ.ա. 8-րդ դարում հարևան կղզիներից (Կիկլադներ) դելֆիական միության (ամփիկտիոն) ստեղծման համար, որն ընդգրկել է Աթենքից և Եվբեայից մինչև փոքրասիական Հոնիա ընկած տարածքը։ Մ.թ.ա. 6-րդ դարում խոշորագույն ծովային տերությունները մրցակցում էին ամփիկտիոնում առաջնորդության համար։ Հարևան կղզիների բնակիչներն իրենց կանանց և երեխաների հետ հավաքվում էին կղզու վրա և Ապոլլոնի պատվին անցկացնում էին նվագախմբերի մասնակցությամբ տարբեր մրցումներ։

## Տեսարժան վայրեր
* Ոչ մեծ Սրբազան լիճ շրջանաձև փոսորակի մեջ։ Այժմ այն ցամաքած է, և կանխորոշում է շենքերի տեղաբաշխումը կղզու վրա։  
* Մինոյան շատրվան, քանդակվել է ժայռի մեջ, ունեցել է ուղղանկյուն տեսք կենտրոնական սյունով։ Կառուցվել է մ.թ.ա. 6-րդ դարում և վերականգնվել մ.թ. 166 թվականին։  
* Քարե սալահատակով, արձաններով և սյուներով շուկայական հրապարակ։ 
* Դելոսյան տաճար դասական դորիական ոճով։ 
* Դիոնիսոսի արձան։ 
* Իսիդայի դորիական տաճար։ Կառուցվել է հռոմեական ժամանակաշրջանի սկզբում Իսիդայի, Սերապիսի և Անուբիսի պատվին։  
* Հերայի տաճար, մ.թ.ա. մոտ 500 թվական։ Կառուցվել է ավելի հին շինության տեղում։ 
* Դիոնիսոսի տուն (մ.թ. 2-րդ դար), անվանումը ստացել է հատակի խճանկարի շնորհիվ, որտեղ պատկերված է Դիոնիսոսը։ 
* Դելֆինների տուն։ Անվանումը ստացել է ատրիումում արված խճանկարի շնորհիվ։  
* Ապոլլոնին նվիրված Առյուծների տեռաս Նակսոս կղզու  բնակիչների կողմից։ Կառուցվել է մ.թ.ա. մոտ 600 թվական։

## Պատկերասրահ


Պատկեր:Sacred Way, Delos 03.jpg
Պատկեր:Establishment of the Poseidoniasts, Delos 01.jpg
Պատկեր:Delos House of Dionysus floor mosaic.jpg
Պատկեր:House of the Masks 01.jpg
Պատկեր:House of Cleopatra, Delos.jpg
Պատկեր:Delos House of Cleopatra.jpg
Պատկեր:Ancient Delos.jpg
Պատկեր:Temple of Isis, Delos 03.jpg
Պատկեր:Bust of Hermes, Delos 01.jpg
Պատկեր:Mosaic from the Insula of the Jewellery 04.jpg
Պատկեր:Dolphins in Delos.JPG
Պատկեր:Agora of the Italians, Delos 02.jpg
Պատկեր:Heraion, Delos 02.jpg
Պատկեր:House of the Trident 03.jpg
Պատկեր:Artemision Colossus Delos 130043.jpg
Պատկեր:Kouros 102079.jpg



## Տես նաև
* Ապոլլոն
* Անուբիս
* Կիկլադներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կիկլադներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հունաստանում
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ապոլլոն