Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ռազմական արտադրություն

մինի|344x344փքս|Օդային ռումբերի արտադրություն Մոսկվայի գործարաններից մեկում, 1941 թվականի դեկտեմբեր, Լուսանկարը ՝ Ա. Վ. Ուստինովի
մինի|345x345փքս|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ԱՄՆ-ի պատմության մեջ առաջին անգամ կանանց աշխատանքը զանգվածաբար օգտագործվում էր արդյունաբերության մեջ
**Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ռազմական արտադրություն**, հիմնական գործոն, տոտալ պատերազմում հաղթանակի հասնելու համար։

## ՀՆԱ - [[Համախառն ներքին արդյունք]]
մինի|345x345փքս|Այս գրաֆիկը ցույց է տալիս Միավորված ազգերի/Առանցքի երկրների ՀՆԱ հարաբերակցությունը 1938-45 թվականների ընթացքում:
Ստորև բերված աղյուսակը ցույց է տալիս Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից հիմնական երկրների ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը՝ 1938-ից 1945 թվականներին, 1990 թվականի գներով միլիարդ միջազգային դոլարով։

Աղյուսակի տվյալների աղբյուրը՝ Harrison, Mark, *«The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison»*, Cambridge University Press (1998).

## Ռազմական արտադրություն՝ ըստ արտադրանքի տեսակների
մինի|«Սենտինել» տանկերի հավաքում Բենքսթաունի արվարձանում (Նոր Հարավային Ուելս), 1942թ․
մինի|Սովետական դպրոցներից մեկի արհեստավորները ականներ են պատրաստում ճակատի համար, 1942թ․

## Ռազմական արտադրությունը բաժանված է ըստ երկրների
ձախից|մինի|T-34-ը Ուրալի ծանր մեքենաշինության գործարանի փոխակրիչի վրա, 1942թ․
[ձախից|մինի|«[Վագր (տանկ)|Վագրը» և նրա սահադաշտերը գերմանական գործարանում, 1944թ․]]

### Զենքի անվանում
#### [[Տանկ]]եր և [[Հրետանային ինքնագնաց կայանք|ինքնագնաց հրետանային կայանքներ]]

# Գերմանիա = ~ 30 000
# ԽՍՀՄ = 85 255
# ԱՄՆ = 76 857
# Մեծ Բրիտանիա = 27 896
# Կանադա = 5678
# Ճապոնիա = 2515 կամ 5800
# Իտալիա = 2473 կամ 2680
# Վենգրիա = 500 կամ 710
# Մոնղոլիա = 45 կամ 12
# Ռումինիա = 105

*Նշում՝ Փակագծերում թվերը ցույց է տալիս 75 մմ և ավելի հիմնական տրամաչափի տանկերի և ինքնագնաց հրացանների քանակը։ Այն չի ցուցադրվում բոլոր երկրների համար (միայն այս կատեգորիայի ամենամեծ արտադրողների համար):*

#### [[Հրետանի]]
ձախից|մինի|«Չի-նու» տանկի հավաքում, 1945թ․
Հրետանին ներառում է զենիթային և հակատանկային կայանքներ, որոնց տրամաչափը գերազանցում է 37 մմ-ը։ ԽՍՀՄ-ում պատերազմի տարիներին արտադրվել է 482,200 ատրճանակ բոլոր համակարգերից և տրամաչափերից և 347,900 ականանետերից։

# ԽՍՀՄ = 516 648
# Վենգրիա = 447
# Ռումինիա = 2800

#### [[Ականանետ]]եր (50 մմ և բարձր)
# ԽՍՀՄ = 347 900
# Մեծ Բրիտանիա = 102 950
# Գերմանիա = 73 484

#### [[Գնդացիր]]ներ
մինի|Ամերիկյան Զենիթի հավաքում, 1942թ․

# ԽՍՀՄ = 1 477 400
# Գերմանիա = 674 280
# Ճապոնիա = 380 000
# Մեծ Բրիտանիա = 297 336
# Կանադա = 251 925
# ԱՄՆ = 52 000
# Բրիտանական Համագործակցության այլ երկրներ = 37 983
# Վերգրիա = 4 583
# Ռումինիա = 10 000
# Իտալիա = 55 000

#### Ռազմական բեռնատարներ
մինի|Կանադացի Վ. Ֆոսթերը ծխում է ձեռքի գնդացիր հավաքելուց հետո Բրեն, Տորոնտո, 1941թ․

# Կանադա = 815 729
# Մեծ Բրիտանիա = 480 943
# Գերմանիա = 345 914
# ԽՍՀՄ = 265 600
# Ճապոնիա = 165 945
# Իտալիա = 83 000

### Ինքնաթիռներ
մինի|6 մայիսի, 1943 թ․ Ամերիկյան Studebaker US6 բեռնատարներ, Արևելյան Իրան, Ամերիկյան մատակարարումների ավտոկոնվոյ՝ հօգուտ ԽՍՀՄ-ի

#### Բոլոր տեսակի ռազմական ինքնաթիռներ
# ԱՄՆ = 254 964
# ԽՍՀՄ = 213 742
# Մեծ Բրիտանիա = 117 931
# Ճապոնիա = 109 320
# Գերմանիա = 108 182
# Կանադա = 16 431
# Իտալիա = 11 122
# Բրիտանական Համագործակցության այլ երկրներ = 3081
# Վենգրիա = 1046
# Ռումինիա = 1113

#### [[Կործանիչ]]ներ
մինի|Բ-24-ի հավաքում Ֆորտ Ուորթում (Տեխաս), 1943թ․

# ԱՄՆ = 71 684
# ԽՍՀՄ = 63 087
# Գերմանիա = 56 484
# Մեծ Բրիտանիա = 49 422
# Ճապոնիա = 30 447
# Իտալիա = 4510

#### Գրոհիչ ինքնաթիռ
# ԽՍՀՄ = 37 549
# Գերմանիա = 12 539

#### Ռմբակոծիչներ
մինի|Messerschmitt Bf.109-ի հավաքումը, 1943թ․

# ԱՄՆ = 97 810
# Մեծ Բրիտանիա = 34 689
# ԽՍՀՄ = 21 116
# Գերմանիա = 18 235
# Ճապոնիա = 15 117
# Իտալիա = 2063

#### Հետախուզական ինքնաթիռներ
# Գերմանիա = 6299
# Ճապոնիա = 5654
# Մեծ Բրիտանիա = 3967
# ԱՄՆ = 3918

#### Տրանսպորտային ինքնաթիռներ
# ԱՄՆ = 23 929
# ԽՍՀՄ = 17 332
# Գերմանիա = 3079
# Ճապոնիա = 2110
# Մեծ Բրիտանիա = 1784
# Իտալիա = 468

#### Ուսումնական ինքնաթիռներ
# ԽՍՀՄ = 57 623
# Մեծ Բրիտանիա = 31 864
# Ճապոնիա = 15 201
# Գերմանիա = 11 546
# ԽՍՀՄ = 4061
# Իտալիա = 1769

### Ծովային նավեր
մինի|261x261փքս|Ամերիկյան Բ-25 ռմբակոծիչների հավաք, 1942 թվականի հոկտեմբեր

#### Ավիակիրներ
# ԱՄՆ = 22(141)
# Ճապոնիա = 16
# Մեծ Բրիտանիա  = 14
# Գերմանիա  = 0 (ոչ մի հատ չի ավարտվել պատերազմի ավարտին)

*Փակագծերում նշված թիվը ցույց է տալիս Ուղեկցող ավիակիրների թիվը։*

#### Ռազմանավեր
մինի|263x263փքս|Սեկակու ավիակրի վայրէջքը հորդառատ անձրևի ժամանակ, 1939թ․

# ԱՄՆ = 10
# Մեծ Բրիտանիա  = 5
# Իտալիա = 3
# Ճապոնիա = 2
# Գերմանիա  = 2

#### Հածանավ
մինի|265x265փքս|Օժանդակ միջին տրամաչափի հրացանի տեղադրում աշխարհի ամենամեծ Յամատո ռազմանավի վրա, 1941թ․

# ԱՄՆ = 48
# Մեծ Բրիտանիա  = 32
# Ճապոնիա = 9
# Իտալիա = 6
# ԽՍՀՄ  = 2

#### Կործանիչներ
մինի|330x330փքս|Ամերիկյան թեթև հածանավ ւս Cleveland (Կլ-55) համանուն տիպի ստապելի վրա, 1941թ․

# ԱՄՆ = 349
# Մեծ Բրիտանիա  = 240
# Ճապոնիա = 63
# ԽՍՀՄ  = 25
# Գերմանիա  = 17
# Իտալիա = 6

#### Ուղեկցող նավեր
# ԱՄՆ = 498
# Մեծ Բրիտանիա  = 413
# Կանադա  = 191
# Գերմանիա  = 23

#### Սուզանավեր
# Գերմանիա  = 1337
# ԱՄՆ = 422
# Ճապոնիա = 167
# Մեծ Բրիտանիա  = 167
# ԽՍՀՄ  = 52
# Իտալիա = 28
# Ռումինիա = 2

#### Առևտրային նավատորմի նավեր (տոննա)
մինի|263x263փքս|Ճապոնական ականակիր Ակիսիմո, Օսակա, 1944թ․

# ԱՄՆ = 33 993 230
# Մեծ Բրիտանիա  = 6 378 899
# Ճապոնիա = 4 152 361
# Բրիտանական Համագործակցության այլ երկրներ  = 2 702 943
# Իտալիա = 469 606

### Նյութեր
մինի|«Լիբերտի» տիպի տրանսպորտ ստապելում, Բալթիմոր, 1943թ․

#### Ածուխ
*Տոննա*

# ԱՄՆ = 3 549 200 000
# ԽՍՀՄ  = 2 845 300 000
# Գերմանիա  = 2 420 300 000
# Մեծ Բրիտանիա  = 1 441 200 000
# Ճապոնիա = 543 200 000
# Կանադա  = 101 900 000
# Իտալիա = 168 400 000
# Վենգրիա = 6 600 000
# Ռումինիա = 1 600 000

#### Երկաթի հանքաքար
*Տոննա*

# ԱՄՆ = 396 900 000
# ԽՍՀՄ  = 257 350 000
# Գերմանիա  = 240 700 000
# Մեծ Բրիտանիա  = 119 300 000
# Ճապոնիա = 42 800 000
# Վենգրիա = 14 100 000
# Ռումինիա = 10 800 000
# Իտալիա = 4 400 000
# Կանադա  = 3 600 000

#### Նաֆտ
մինի|Անվադողերի պատրաստում Firestone ընկերությունում, Ակրոն (Օհայո), 1941թ․
*Տոննա*

# ԱՄՆ = 533 200 000
# ԽՍՀՄ  = 234 500 000
# Մեծ Բրիտանիա  = 190 800 000
# Գերմանիա  = 33 400 000 (23 400 000 սինթետիկ նավթը ներառյալ)
# Ռումինիա = 25 000 000
# Կանադա  = 8 400 000
# Ճապոնիա = 5 200 000
# Վենգրիա = 3 200 000

## Տես նաև

* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
* Նացիստական Գերմանիա
* Ֆաշիզմ
* Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն


* GDP values: Harrison, Mark, *«The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison»*, Cambridge University Press (1998).
* Milward, Alan S., *«War, economy, and society, 1939—1945»*, University of California Press (1979).
* Overy, Richard, *«Why the Allies Won (Paperback)»*, W. W. Norton & Company; Reprint edition (1997).
* Barnett, Correlli, *«The audit of war : the illusion & reality of Britain as a great nation»*, Macmillan, (1986).


Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Մշակող արդյունաբերություն և արտադրություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն