Ջաջուռ

**Ջաջուռ**, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Ախուրյանի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 12 կմ հյուսիս-արևելք։

## Անվան ստուգաբանություն
Ջաջուռ անվանումը մինչև գյուղին անցնելը հիշատակվում է դեռևս մ.թ.ա. 1-ին դարից։ Այն օգտագործվել է որպես արական անուն, և նշանակում է՝ նորածիլ բույս։ Գյուղը նախկինում ունեցել է Ճաճուռ, Շատջուր անվանումները։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Շիրակի լեռնաշղթայի արևմտյան ստորոտում՝ ծովի մակարդակից 1700 մ բարձրության վրա։

### Կլիմա
Ունի ցուրտ կլիմա, սակավ տեղումներ։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են մառախուղները և ձնաբքերը։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 600-700 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստաններն են։ Ունի կրաքարի, սև տուֆի պաշարներ, որոնք ունեն արդյունաբերական նշանակություն, կան նաև գորշ ածխի պաշարներ։

## Պատմություն
[մինի|300px|[Մինաս Ավետիսյան|Մինասի հոր՝ Կարապետ Ավետիսյանի գերեզմանը Ջաջուռի գերեզմանատանը]]
Գտնվում է Գյումրիի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 12 կմ հեռավորության վրա։ Հիմնադրվել է 1828 թվականին։ 1896-1898թ. կառուցվել է Ջաջուռի թունելը։  Նախկինում ունեցել է Ճաճուռ, Շատջուր անվանումները։ 
մինի|300px|Զինվորի արձան՝ այն նվիրված է 2-րդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զոհված և տուն չվերադարձած զինվորներին ու հերոսներին։

Գյուղում գործում է Մինաս Ավետիսյանի տուն-թանգարանը Ջաջուռում։ 1988 թվականի երկրաշարժից գյուղը հիմնովին ավերվեց, զոհվեցին 3 ուսուցիչ և 6 աշակերտ։ Քանդվեց նաև տուն–թանգարանը, որը վերաբացվեց 2005 թվականին։ Ջաջուռի միջնակարգ դպրոցը կրում է Մինաս Ավետիսյանի անունը։

## Բնակչություն
Նախնիները 1828 թվականին գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Մուշ, Կարս, Էրզրում, Խնուս բնակավայրերից։

Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2013 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 712 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 49%, կանայք՝ 51%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. 
* մինչաշխատունակներ՝ 20%
* աշխատունակներ՝ 56%
* հետաշխատունակներ՝ 24%

Ջաջուռի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
[300px|[Ջաջուռի ջրամբար ]]
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ և բանջարաբուծությամբ։
Ունի 103 տնտեսություն։

## Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով 347 հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, խոտհարքեր, արոտավայրեր՝ կազմելով համապատասխանաբար 70, 72, 1183 հեկտար։ Մշակում են հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաներ, պտուղներ։ Նախկինում համեմատաբար մեծ մակերես են զբաղեցրել շաքարի ճակնդեղի ցանքերը, որոնք կրճատվել են երկրաշարժի արդյունքում Սպիտակի գործարանի փլուզման պատճառով։ Զբաղվում են նաև անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ։

Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ կարևորվում են դպրոցական գույքի նորացումը, խմելու ջրագծերի վերանորոգումը, գյուղամիջյան ճանապարհների վերանորոգումը, գյուղատնտեսական մթերքի իրացումը, գազաֆիկացումը։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ջաջուռում կա 19-րդ դարի գերեզմանոց և 20-րդ դարի կիսակառույց եկեղեցի։

Գյուղում կա 13-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի։
Գյուղը զգալի տուժել է 1988 թ.-ի դեկտեմբերի 7-ի երկրաշարժից։

## Հայտնի մարդիկ
Ջաջուռ գյուղում ծնվել են նկարիչ Մինաս Ավետիսյանը, և բանաստեղծ Աշոտ Ավդալյանը։

## Այլ կառույցներ
Գյուղում կա միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, գրադարան, պոլիկլինիկա, բուժկետ, կապի հանգույց, արհեստական ջրամբար։

## Տեղեկություններ
* Հեռավորությունը Երևանից՝ 145 կմ
* Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 15 կմ
* Բնակչության զբաղմունքը՝ հողագործություն և անասնապահություն
* Ապահովվածությունը խմելու և ոռոգման ջրով՝ 90% խմելու ջուր, 100% ոռոգման ջուր
* Ունի դպրոց՝ 250 աշակերտական տեղով (146 աշակերտ)
* Ունի բուժկետ

## Տես նաև
* Ջաջուռի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
* Մինաս Ավետիսյանի տուն-թանգարան (Ջաջուռ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տարածաշրջանի քարտեզ
* http://shirak.gov.am/about-communities/669/ 

Կատեգորիա:Գյումրիի (Ախուրյանի) տարածաշրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր