Հակոբ Արմեն (Սերո Խանզադյան)

«**Հակոբ Արմեն**», Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից։ Զետեղված է 1983 թվականին հրատարակված Երկերի 6-հատորյակի 6-րդ հատորում՝ «Վարք հարանց» շարքում։

## Գնահատական
Հայ ժողովրդի ճակատագրին, գոյապահպանության պայքարում հոգևոր մաքառումների անգնահատելի նշանակությանը, ժողովրդի ինքնության նկարագրին են նվիրված «Հայրենի կարգավ», «Ծովի երգը», «Ուղեցույց», «Հակոբ Արմեն», «Քարահերձի թզենին» և այլ պատումներ, որոնց մեջ դարձյալ պատմության դասերը լուսաբանվում են հոգևոր մաքառումների տեսանկյունից` մեկ անգամ ևս փաստելով, որ «ոչ միայն հացիւ…»-ի խորհուրդը յուրաքանչյուր հայ մարդու կարգախոսն է ու փոխանցվում է սերնդե-սերունդ:

## Սյուժե
Սերո Խանզադյանի «Հակոբ Արմեն» պատմվածքը իր սյուժետային կառուցվածքի համաձայն ունի խորհրդանշական գծեր։ Պատմվածքը՝ իր զարգացումներով շատ նման է Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամային։ Այնտեղ էլ կար նույն գաղափարը՝ փրկելու և սիրո համար պայքարելու։ Տարիներ առաջ Տրապիզոն քաղաքում ապրում էր նավազ Հակոբը։ Նա ազգությամբ հայ էր, իսկ իր օտարազգի ընկերները նրան անվանում էին Հակոբ Արմեն։ Ոչ ոք չի կարողացել նրա նման սուզվել ծովի խորքերը, անգամ փոթորիկները ու ալեկոծությունները չեն խանգարել նրան։ Նրա համբավը տարածվել էր ամբողջ քաղաքում։ Մի անգամ, երբ ծովում նավակով զբոսնելիս է եղել Տրապիզոնի կայսեր միակ դուստրը, փոթորիկ է սկսվել և խորտակվել է նավակը։ Արքայադստեր բախտը Հակոբ Արմենի ձեռքում է եղել։ Մոտիկ ափերում քայլելիս է եղել Հակոբ Արմենը, երբ նկատել է խեղդվող արքայադստերը։ Միանգամից նետվել է ծովը, փրկել նրան և հանել ափ։ Արքայադուստրը սիրահարվել է նրան։ Դստեր փրկվելու պատմությունը իմանալով՝ նրա կայսր հայրը իր մոտ է կանչել Արմենին։ «–Ես կայսր, դու ինձ հպատակ նավազ, ֊ասում է կայսրը։– Ես հույն, դու հայ։ Որովհետև դու անտարակույս մահից ես փրկել իմ դստրիկին, որ միակս միակս է արևի ու լուսնի տակ, և որովհետև նա զարկված է քո սիրուց, իսկ սերը դավանանք չի ճանաչում, ուստի ես վճռեցի նրան կնության տալ քեզ, ո՜վ Հակոբ Արմեն»։ Այս խոսքերից հետո կայսրը պայման է դնում Հակոբ Արմենի առաջ, ասելով, թե եթե անկեղծ է սերը իր աղջկա նկատմամբ, ապա  նա պետք է լողա Տրապիզոնից մինչև Կ․Պոլիս քաղաքը և հետ վերադառնա։ Արմենի ընկերները հորդորում էին նրան, որ այդ պայմանը չկատարի, բայց նրա սերը այնքան մեծ ու անկեղծ էր, որ նա չի լսում ընկերներին։ Հակոբ Արմենը լողացել է մեկ, երկու, շատ օրեր։ Արքայադուստրը ամեն օր աղոթել է նրա ապահով վերադարձի համար։ Հաճախ է հանդիպել գիշատիչ ձկների, բայց հաջողել է դուրս գալ այդ վտանգի միջից։ Երբ հասել է Կ․Պոլիս քաղաքը, հանգստացել է ընդամենը մեկ օր և նորից նետվել ծովը՝ կատարելու իր պայմանի վերջին մասը։ Հայրենի քաղաքից հեռանալու քառասուներորդ օրը մոտեցել է Տրապիզոնին։ Արդեն հեռվում երևացել է կայսեր ապարանքը։ Բայց ցավոք պատմվածքը գեղեցիկ ավարտ չի ունենում, քանի որ անհայտ պայմաններում ծովի վրա է երևում Հակոբ Արմենի արյունը։ Այս լուրը իմանալուց հետո արքայադուստրը աշտարակից նետվում է ծովը՝ ընդառաջ իր սիրուն։ Եվ այս փաստը հաստատելու համար կա Հովհան Տրապիզոնցու մագաղաթյա վկայությունը։ «–Աչքովս եմ տեսել, մարդի՜կ։ Հավատացեք ու հիշեցեք։ Այսպես էլ եղել է»։

## Կերպարներ
* Հակոբ Արմեն
* Կայսեր
* Կայսեր դուստրը

## Տես նաև
* Քարահերձի թզենին (պատմվածք)
* Հայրենի կարգավ (պատմվածք)
* Ուղեցույցը
* Ծովի երգը (Սերո Խանզադյան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նա, ով հասկացավ քարերի լեզուն. Սերո Խանզադյան-100

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1965 գրքեր