Պենտակլ

մինի|Պենտակլ

**Պենտակլ** կամ **պանտակլ** (*pentacle*, *pantacle*)**', [[թալիսման]], որն օգտագործվում է [[Մոգություն|մոգական]] [[Ոգեկոչություն|ոգեկոչության]] մեջ և լինում է [[մագաղաթ]]ից, թղթից, կտորից կամ մետաղից, որի վրա նկարված է մոգական պատկեր:  Կարող են պատկերված լինել խորհրդանիշներ, սիմվոլներ (երբեմն նաև հակառակ կողմում), որոնցից ամենահաճախը լինում է [[Սողոմոն թագավորի կնիք|Սողոմոնի կնիքն]] է` վեցաթև աստղի ձևով:

Պենտակլները կարում են հագուստի կրծքին, կամ կարող են լինել հարթ առարկաներ, որոնք նախատեսված են վզից կախելու համար կամ տեղադրվում են հարթ գետնին կամ զոհասեղանին։ Պենտակլը գրեթե միշտ ունի սկավառակի կամ հարթ շրջանակի ձև: [[Ոսկե արշալույսի հերմետիկ օրդեն|Ոսկե արշալույս]] [[Հերմետիզմ|հերմետիկ]] [[օրդեն]]ում, սակայն, պենտակլը ոգեկոչության եռանկյունու ներսում է:

''[[Սողոմոն իմաստունի բանալի|Սողոմոնի բանալի]]'' կոչվող [[գրիմուար]]ում («մոգության դասագիրք») կարելի է գտնել պենտակլի  բազմաթիվ տարատեսակներ: Պենտակլները օգտագործվում են նաև [[Նեոհեթանոսություն|նեոպագական]] կախարդական կրոնում, որը կոչվում է [[Վիկկա]], այլ կախարդական գործիքակազմի հետ մեկտեղ: «Ոսկե արշալույս» [[Հերմետիզմ|հերմետիկ]] օրդենում և Վիկկայում պենտակլը խորհրդանշում է ''[[Տարրեր (փիլիսոփայություն)|Հող]]'' [[Տարրեր (փիլիսոփայություն)|դասական տարրը]]:

1909 թվականին ստեղծված տարո քարտերի ամենատարածված դիզայնում` որը կոչվում է [[Ռայդերի տարո|Ռայդեր-Ուեյթ-Սմիթի տարո]], և դրա վրա հիմնված հետագա [[տարո]]ներում, ինչպես նաև Վիկկայի պենտակլի դիզայնում ընդգծված կերպով առկա է [[Հնգագիծ|պենտագրամը]]: Պենտակլի այս ձևը լինում է սկավառակի վրա, որը կարող է օգտագործվել կա՛մ զոհասեղանի վրա, կա՛մ որպես ինքնին սուրբ [[Աստրալի հարթություն|հարթություն]]:

== Սահմանումներ ==
Առաջին փաստաթղթերը, որոնցում պատկերվել են պենտակլներ, եղել են 16-րդ դարի գրիմուարները, որոնք կեղծ [[Պետեր դ'Աբանո]]ն (մոտ 1257-1316) անվանել է **Հեպտամերոն** և **Սողոմոնի բանալի**: ''Հեպտամերոնում'' կա միայն մեկ պենտակլ, մինչդեռ ''Սողոմոնի բանալիում'' կան տասնյակ տարբեր պենտակլներ: ''Հեպտամերոն'' պենտակլը հեքսագրամ է` զարդարված [[Պատկեր:Cross templars.gif|frameless|21x21փքս]] [[Տաճարականների միաբանություն|տամպլիերյան]] [[խաչ]]երով և տառերով, մինչդեռ ''բանալիի'' պենտակլներն ունեն դիզայնի շատ լայն տեսականի, որոնցից միայն երկուսն են պենտագրամներ: Դա հակադրվում է 1900-ականների պենտակլների ավելի ուշ տարածված սահմանումներին, որոնք ըստ էության պենտագրամային են եղել:

[[Ջերալդ Գարդներ]]ը, որին անվանում են «[[Վիկկա]]յի հայր», պենտակլների իր հայեցակարգը հիմնականում փոխառել է 1909 թվականի Ռայդեր–Վեյթ–Սմիթ տարո տրցակից, որոնց քարտերի վրայի պենտակլները պենտագրամներով սկավառակներ են։ Գարդները իր 1949 թվականի «Մեծ մոգության ձեռնարկ''»'' ''(High Magic's Aid)'' և 1954 թվականի «Կախարդությունն այսօր» ''(Witchcraft Today)'' գրքերում սահմանել է պենտակլը որպես «[[հնգաթև աստղ]]»՝ նկատի ունենալով [[Հնգագիծ|պենտագրամը]]: 1959 թվականի իր «Կախարդության իմաստը» (''The Meaning of Witchcraft'') գրքում Գարդները սահմանել է պենտակլը որպես «պենտագրամի» հոմանիշ:

== Ստուգաբանություն ==
Պենտակլ բառը կազմված է «պենտագրամոն» (**' (* *պենտա* («հինգ») + , *գրամմա* («գիծ»)*) և «կիկլոս» (**' «շրջան») բառերից:

Բառն առաջին անգամ անգլերենում գրառվել է 1561 թվականին, ավելի վաղ ֆրանսիական գործածությունից հետո։ Ֆրանսերեն բառն ունեցել է «[[թալիսման]]» իմաստը։ Ֆրանսերեն բառն իր հերթին ծագում է լատինացված «պենտակուլում» բառից (''pentaculum'', օգտագործելով լատիներեն ''-culum'' վերջածանցը), որն իր հերթին իտալական «պենտակոլո» (pentacolo) բառից է։

''[[Օքսֆորդի անգլերեն բառարան]]ի'' ավելի վաղ հրատարակություններում (2-րդ հրատարակություն 1989) «ոմանք այն կապում են» [[միջին ֆրանսերեն]] «pentacol» (1328) կամ «pendacol» (1418) բառի հետ, որը պարանոցի շուրջ կրելու զարդ, վզնոց կամ ''կախազարդ'' է (''pend-'' կախել, ''à'', ''col'' կամ ''cou'' - օձիգ, վիզ): Սա այն ծագումն է, որն օգտագործվում է Թեոսոֆիական միության (''Theosophical Society'') բառարանում.

<blockquote>... Ամենայն հավանականությամբ, այն գալիս է իտալերեն և ֆրանսերեն «կախել» արմատից, և դա համարժեք է վզից կախված [[կախազարդ]]ին կամ [[Հմայագիր|հմայագրին]]: Այն փաստից, որ պենտակլի ձևերից մեկը եղել է պենտագրամը կամ աստղ-հնգանկյունը, բառն ինքնին կապվել է [[հունարեն]] հինգ (pente) բառի հետ:</blockquote>

== Մոգական տարրեր ==
''Պենտակլները'' հին կախարդական տեքստերում հաճախ չեն ունեցել «հինգի» նշանակություն, այլ ավելի շուտ մոգական թալիսմաններ են եղել, որոնց վրա գրված էր որևէ սիմվոլ կամ նշան: Աստղաձև պատկերներն ավելի հաճախ եղել են վեցագիծ` ''հեքսագրամներ'', քան հնգագիծ [[Հնգագիծ|''պենտագրամներ'']]:

Պենտակլները, որոնք ցույց են տալիս ձևերի և պատկերների մեծ բազմազանություն, հայտնվել են հին մոգական գրիմուարներում, ինչպիսին է ''Սողոմոնի բանալին:'' Ինչպես [[Հենրիխ Կոռնելիուս Ագրիպա]]ն (1486-1535) է ամփոփել, դրանք օգտագործվել են «բոլոր ապագա բաները նախապես իմանալու և ամբողջ բնությունը ղեկավարելու, սատանաների և հրեշտակների վրա իշխանություն ունենալու և հրաշքներ գործելու» նպատակով: Ըստ Ագրիպպայի` [[Մովսես մարգարե|Մովսեսի]] կախարդական սխրանքները տարբեր պենտակլների մասին նրա իմացության արդյունք է եղել:

''Օկուլտական փիլիսոփայության չորրորդ գրքում'' (''Fourth Book of Occult Philosophy,'' մոտ 1565), որը կեղծ կերպով վերագրվել է Ագրիպպային, մանրամասն ներկայացված է պենտակլների կառուցվածքը:

<blockquote>Բայց հիմա մենք խոսում ենք սրբերի և սուրբ Պենտակլների և [[Մոգական խորհրդանշան|Սիգիլների]] մասին: Այժմ այս պենտակլները, կարծես, որոշակի սուրբ նշաններ են, որոնք մեզ պաշտպանում են չար պատահականություններից և իրադարձություններից, և օգնում և աջակցում են մեզ կապել, ոչնչացնել և հեռացնել չար ոգիներին, և հրապուրել բարի ոգիներին և հաշտեցնել նրանց մեզ հետ: Եվ այս պենտակլները կազմված են կա՛մ բարձրակարգ բարի ոգիների Նշաններից, կա՛մ սուրբ տառերի կամ հայտնությունների սրբազան պատկերներից՝ ըստ համապատասխանության և տեղի, որոնք կազմված են կամ երկրաչափական պատկերներից և Աստծո սուրբ անուններից՝ ըստ դրանցից շատերի բովանդակության և ձևի, կամ կազմված են բոլոր դրանցից կամ դրանցից շատերի միախառնումից:</blockquote>

Օկուլտիստ Ֆրենսիս Բարեթը 1801 թվականի իր ազդեցիկ աշխատության մեջ (''The Magus, Գիրք'' 2, մաս 2) կրկնել է այս հրահանգները գրեթե բառացի։

[[Պատկեր:Palindrom_TENET.svg|մինի|Մեկ այլ ընդունված ձևավորում, որն օգտագործվում է պենտակլների մեջ, [[SATOR քառակուսի|SATOR]] [[մոգական քառակուսի]]ն է|ձախից]]

«Ոսկե արշալույս» [[Հերմետիզմ|հերմետիկ]] օրդենի (լատ.` ''Ordo Hermeticus Aurorae Aureae'') մոգական համակարգում ''Հողը'' պենտակլ է` [[Ադեպտ]]ի չորս «հզոր» [[Տարրեր (փիլիսոփայություն)|տարրերից]] կամ գործիքներից մեկն է: Չորս տարրերը «Ներքին «ես»-ի դրսևորման համար օգտագործվող ուժերի խորհրդանշական միջոցներն են, աստվածայինի մարմնավորման համար անհրաժեշտ տարրերը», որոնց պետք է տիրապետի ադեպտը:

«Ոսկե արշալույս» համակարգում օգտագործվում են նաև ոգիներ կանչելու այլ պենտակլներ. դրանց վրա, երեք համակենտրոն շրջանակների ներսում փորագրվում են կանչվող ոգու անունն ու սիմվոլը, իսկ դարձերեսին նկարվում է [[կելտական խաչ]]ի պես շրջան և խաչ:

Համաձայն [[Ալիստեր Քրոուլի|Ալիսթեր Քրոուլին]] «Ոսկե արշալույս» հերմետիկ օրդենից հեռանալուց հետո ստեղծել է **A.'.A.'.*' (Argentum Astrum) մասսոնանման կազմակերպություն և թելեմա կրոնական ուսմունք: Համաձայն Քրոուլիի՝ պենտակլը ութ դյույմ տրամագծով և կես դյույմ հաստությամբ սկավառակ է` պատրաստված մոմից, ոսկուց, ոսկեզօծ արծաթից կամ «Մոգական էլեկտրոնից» (լատիներեն՝ *Electrum Magicum,* «յոթ մետաղների» ալքիմիական համաձուլվածք` համակցված հատուկ ձևով): Նեոֆիտ աստիճան ձեռք բերելու համար կազմակերպության անդամը պետք է «իր ըմբռնումով և հնարամտությամբ խորհրդանիշ մշակի, որը կներկայացնի Տիեզերքը», և դա փորագրի սկավառակի վրա:

<blockquote>Այդ պատճառով երկնքի ողջ երկնակամարի տակ չկա շարժական կամ անշարժ բան, որն ընդգրկված չէ այս պենտակլի մեջ, անգամ եթե այն լինի միայն «ութ դյույմ տրամագծով և կես դյույմ հաստությամբ»: Կրակը բնավ ամբողջովին մատերիա չէ. ջուրը տարրերի համակցություն է; օդը գրեթե ամբողջությամբ տարրերի խառնուրդ է. հողը այդ ամբողջի և՛ խառնուրդն է, և՛ համակցությունը: Այդպիսին պետք է լինի նաև Պենտակլը՝ Հողի խորհրդանիշը:</blockquote>

Պենտակլը [[Վիկկա|Վիկկա կրոնում]] օգտագործվող մոգական գործիք է` սովորաբար որոշակի էներգիաներ կամ ոգիներ կանչելու համար:

=== Մեթոդ ===
Շատ հին գրիմուարներում, որոնք առնչվում են մոգական ոգեկոչմանը, պենտակլը նկարագրվում է որպես պարանոցից կախելով՝ պաշտպանություն և իշխանություն ապահովել: [[Գաղտնագրություն|Գաղտնագրության]] հիմնադիրներից մեկը` Յոհաննես Տրիթեմիուսը գրում է, որ մոգը պենտակլը կախում է պաշտպանիչ մատանին դնելուց անմիջապես առաջ.<blockquote>Այնուհետև վերցնելով քո մատանին և պենտակլը, դիր մատանին քո աջ ձեռքի ճկույթի վրա, կախիր պենտակլը քո պարանոցին (նկատի ունեցիր, որ պենտակլը կարող է գրվել կա՛մ մաքուր կուսական մագաղաթի վրա, կա՛մ փորագրված լինել քառակուսի արծաթյա սկավառակի վրա և կախվել քո պարանոցից մինչև կրծքը):...</blockquote>*Սողոմոնի բանալիի* տարբերակներից մեկում հիշատակվում է ինչպես «Մեծ Պենտակլը», որը գծված է գրքում, այնպես էլ այլ պենտակլների հավաքածուն, որոնք թանաքով գծված են մագաղաթի առանձին կտորների վրա՝ որպես ամուլետ օգտագործելու համար.

<blockquote>Դու պետք է պահպանես այն, որ կախես քո վզից, ծննդյանդ օրից և ժամից, որից հետո զգույշ եղիր, որ ամեն օր տասն անգամ անվանես այն Անունը, որը կախված է քո վզից՝ շրջվելով դեպի Արևելք, և դու կարող ես վստահ լինել, որ ոչ մի հմայք կամ որևէ այլ վտանգ չի սպառնի քեզ:</blockquote>

Պենտակլը կենտրոնական նշանակություն ունի ոգեկոչումների գործում: Ոգեկոչումը ներառում է աճման կարգով մի շարք հմայումներ, որոնցից յուրաքանչյուրում առկա է պենտակլը:

<blockquote>Եթե ​​նրանք անմիջապես հայտնվեն, լավ է. եթե ոչ, թող վարպետը բացի նվիրական պենտակլները, որոնք նա պետք է պատրաստած լիներ հոգիներին զսպելու և կառավարելու համար, և որոնք նա պետք է կրեր պարանոցին կախված՝ նշանները (կամ պենտակլները) պահելով իր ձախ ձեռքում, իսկ նվիրաբերված դանակը աջում. և խրախուսելով ներկաներին, նա բարձր ձայնով պետք է ասի.

 : Այստեղ են Տիրակալ Աստծո սիմվոլները, նշանները, չափանիշները և տիեզերքի պոտենցիալը սանձող Ամենակարողի բազուկները, որոնք պատրաստ են օդում սավառնող պոտենցիալը գերել ու սանձել: Ես միանգամայն այդ զորությամբ և առաքինությամբ հրամայում եմ ձեզ մոտենալ մեզ՝ մեր ներկայությամբ, աշխարհի որ ծայրում էլ որ լինեք, և որ դուք չհապաղեք հնազանդվել մեզ այն բոլոր բաներում, ինչ մենք ձեզ կհրամայենք Հզոր Աստծո առաքինությամբ: Անմիջապես եկեք և մի հապաղեք հայտնվել և խոնարհությամբ պատասխանել մեզ:

Եթե ​​նրանք հայտնվեն այդ պահին, [վարպետը] պետք է նրանց ցույց տա պենտակլները և ընդունի նրանց բարությամբ, հեզությամբ և քաղաքավարությամբ. մտածի և խոսի նրանց հետ, հարցեր տա նրանց և խնդրի նրանցից այն ամենը, ինչ պատրաստվում էր պահանջել:

Բայց եթե, ընդհակառակը, նրանք դեռ չեն երևացել՝ աջ ձեռքում պետք է  պահի սրբադասված դանակը և ձախքում բացած պենտակլները` դրանց վրայից հանելով ծածկույթը: Ձեռքի դանակով պետք է հարվածի և խփի օդին, ասես ցանկանում է կռվել, մխիթարի և հորդորի ներկաներին, ապա բարձր ու խիստ ձայնով կրկնի հաջորդ հմայությունը...:</blockquote>

Երբ ոգին հայտնվում և հնազանդվում է, պենտակլը պետք է նորից ծածկել, բայց ամեն անգամ կրկին պետք է բացել, երբ ոգուն պահանջներ են ներկայացվում կամ երբ պետք է լինում, որ նա հեռանա:

== Պատկերասրահ ==
Այստեղ ներկայացված են սուրբ պենտակլներ, որոնց տեսքի, իմաստի և բովանդակության մասին մանրամասներ կան նրանց առանձնահատուկ առաքինություններով հանդերձ. «արվեստի վարպետի օգտագործման համար»: Օրինակ, Սողոմոնի բանալին գրիմուարում (Նկար 19) *Յուպիտերի երկրորդ պենտակլի* մասին ասվում է. «Սա հարմար է փառք, պատիվ, արժանապատվություն, հարստություն և բոլոր տեսակի բարիքներ ձեռք բերելու համար՝ մտքի մեծ հանգստության հետ մեկտեղ, ինչպես նաև գանձեր հայտնաբերելու և դրանք ղեկավարող հոգիներին հալածելու համար: Այն պետք է գրված լինի Անբիծ մագաղաթի (Virgin Parchment) վրա՝ ծիծեռնակի գրիչով և ճչան բուի արյունով»: Ընդ որում, Յուպիտերի երկրորդ պենտակլը հայտնաբերվել է Վյուրցբուրգի Անսելմ եպիսկոպոսի մարմնի վրա նրա մահվան գիշերը` 1749 թվականին և ենթադրվում է, որ նա [[Ալքիմիա|ալքիմիկոս]] էր:

<gallery>
Պատկեր:Goetia_seal_of_solomon.svg|alt=The "Pentacle of Solomon" from the 17th century grimoire Lesser Key of Solomon. Its purpose is to constrain spirits during magical evocation.|Սողոմոնի պենտակլ  17-րդ դարի *Սողոմոնի փոքր բանալին*  [[գրիմուար]][[Գրիմուար|ից]], որն օգտագործվում է մոգական ոգեկոչման ժամանակ ոգիները զսպելու համար  
Պատկեր:Heptameron_Pentacle.jpg|alt=The pentacle in the 1500s grimoire Heptaméron. It is to be drawn on kid-skin parchment on the day and in the hour of Mercury, the Moon increasing.|Պենտակլ 1500-ական թվականների *Հեպտամերոն*  գրիմուարից. այն պետք է նկարվի այծի մաշկի մագաղաթի վրա Մերկուրիի օրը և ժամին, [[Լուսնի փուլեր|լուսնի մահիկի փուլում]]
Պատկեր:First_Pentacle_of_the_Moon.png|alt=The "First Pentacle of the Moon" from the Key of Solomon. It serves "to call forth and invoke the spirits of the moon, and further serveth to open doors, in whatever way they may be fastened." It is to be drawn in silver or grey.|Լուսնի առաջին պենտակլ *Սողոմոնի Բանալին* գրիմուարից. Այն ծառայում է լուսնի ոգիներ կանչելու, ինչպես նաև ամեն տեսակի փակ դռներ բացելու համար.նկարվում է արծագույնով կամ մոխրագույնով
Պատկեր:Golden_Dawn_Earth_Pentacle.svg|alt=The Earth Pentacle in the Golden Dawn system of magic, one of the elemental "weapons" or tools of an adept.|[[Ոսկե արշալույսի հերմետիկ օրդեն|«Ոսկե արշալույս»]] մոգական համակարգի Հողի պենտակլը, որը տարերային զենքերից   կամ [[ադեպտ]]ի գործիքներից մեկն է 
Պատկեր:Emb-37.svg|alt=USVA Headstone Emblem 37.|[[Վիկկա]] պենտակլ. ԱՄՆ վետերանների  դեպարտամենտի 37 տարբերանշան տապանաքարերի և մարկերների համար
</gallery>

== Տարոյում ==
[[Պատկեր:Pents04.jpg|մինի|1909 թվականի Ռայդերի տարոյի տրցակում Կրտսեր արկանի *պենտակլների չորսը* կամ մետաղադրամների ավանդական մաստը. նախագծել են Ուեյթը և Պամելա Քոլմանը` արդեն լուծարված «Ոսկե արշալույսի» (1887-1903) [[Հերմետիզմ|հերմետիկ]] օրդենի թեմաներով ]]
Ավանդական [[խաղաքարտեր]]ի նման, [[Տարո|Տարո խաղաքարտերի]] Կրտսեր արկանան բաժանված է չորս խաղաթղթերի: Խաղաթղթերի անունները ժամանակի ընթացքում փոփոխվել են, և հիմնվելով Էլիֆաս Լևիի նորամուծության վրա՝ անգլալեզու ժամանակակից գրողները, որոնք զբաղվում են Տարո-գուշակությամբ, հաճախ նախընտրում են մետաղադրամներն անվանել «պենտակլներ»:

1909 թվականի Rider-Waite-Smith տարո տրցակում առաջին անգամ օգտագործվել են *ներկայիս* Տարո [[պենտակլների մաստեր]]ը (*Suit of pentacles*), որոնցում Արթուր Էդվարդ Ուայթը նախագծել է պենտակլները որպես ոսկե սկավառակներ, որոնց վրա հնգագրամ է պատկերված:

Ռայդե-Ուայթ տրցակի առանձնահատկությունն այն էր, որ Արթուր Ուայթը որոշել էր իր տրցակի քարտերում պատկերել Տարոյի ոչ միայն [[Ավագ արկաններ (տարո)|Ավագ Արկանները]], այլև Կրտսեր արկանները: Կրտսեր արկանները լրացնում են Մեծ արկաններին, ապահովում ավելի մեծ ճշգրտություն և նկարագրություն, քանի որ Կրտսեր արկաններն ունեն չորսը մաստեր, ունեն թագավոր, թագուհի, վալետ և պաժ և համարակալված քարտեր, որոնք նման են դասական խաղային քարտերում օգտագործվող համարակալմանը. այն սկսվում է տուզով և ավարտվում տասով: Եվ յուրաքանչյուր մաստ ունի իր անունը, խորհրդանշում է [[Տարրեր (փիլիսոփայություն)|տարրերից որևէ մեկը]]: Դրանք են` սուր (ղառ, օդ), գավաթ (սիրտ, ջուր), գավազան (խաչ, կրակ) և պենտակլ (քարփինջ, հող):

Այս Տարոյի տրցակի կիրառման ազդեցությունը հանգեցրել է պենտակլ խորհրդանիշի լայն տարածմանը, հատկապես [[վիկկա]]նների շրջանում:

== Մաթեմատիկայում ==
*Պենտակլ* տերմինն օգտագործվում է Բրանկո Գրյունբաումի և Ջի Սի Շեֆարդի կողմից [[Մանրահատակ (երկրաչափություն)|*Սալիկներ*]] *և նախշեր'' (Tilings and patterns) գրքի մեջ՝ ցույց տալու համար հնգաթև աստղ, որը կազմված է տասը գծային հատվածից, որը նման է հնգագրամին, բայց չունի ներքին գծեր: Գրքում դիտարկվում են մոզաիկաները (հարթության բաժանումը առանձին մասերի` սալիկների) և նախշերը (հարթության մեջ մոտիվների կանոնավոր կրկնությունը):

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խորհրդանիշ 29։14 — Պենտագրամ՝ շրջանագծի մեջ Symbols.com կայքում

Կատեգորիա:Թալիսմաններ
Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Հերմետիզմ
Կատեգորիա:Մոգական իրեր
Կատեգորիա:Մոգություն
Կատեգորիա:Վիկկա
Կատեգորիա:Տարոյի քարտեր