open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կատվալեզու

**Կատվալեզու** (), բարդածաղկավորների ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 130 տեսակ։ Առավել տարածված է *B. tripartita* տեսակը, որը դեղաբույս է։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը կանաչ է կամ բաց կարմրավուն, ուղիղ, մերկ կամ նոսր թավիկներով։ Տերևները հակադիր են, կարճ կոթունով, եռամաս։ Ծաղիկները երկսեռ են, դեղին, հավաքված զամբյուղ ծաղկաբույլում։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։

## Տարածվածություն
Աճում է ջրառատ վայրերում, ճահճուտներում, խոնավ մարգագետիններում։ Հայաստանում տարածված է Մարտունու շրջանում, Սևանի ավազանում, Գորիսի, Կապանի անտառային գոտում։ Պարունակում է եթերային յուղեր, լորձ, դաբաղանյութեր, սոսնձանյութ և այլն։

## Կիրառություն
Դեղագործության համար պիտանի են բույսի վերգետնյա մասերը, որոնք պետք է հավաքել մինչև ծաղկելը կամ ծաղկման շրջանում։

## Բուժիչ նշանակություն
Բժշկության մեջ օգտագործում են կատվալեզվի վերին ծաղկող գագաթները։

Բույսի մեջ կան ֆլավոնոիդներ, կումարիններ, եթերայուղ, ասկորբինաթթու, կարոտին, լորձ, մանգանի, երկաթի, քրոմի, պղնձի աղեր, դաբաղանյութեր, մեծ քանակով պոլիֆենոլներ, պարունակության, որոնք ունեն հականեխիչ ազդեցություններ։

Կատվալեզվի եփուկները և թուրմերն ունեն հակաբորբոքային, հանգստացնող, հակամանրէային ազդեցություն։

Օգտագործում են դիաթեզի, պզուկների, հոդատապի, հոդաբորբի բուժման ժամանակ։ Յոդային դեղամզվածքները խորհուրդ են տրվում դժվար ապաքինվող վերքերի բուժման ժամանակ՝ որպես հյուսվածքների վերականգմանը նպաստող միջոց։

Հազվադեպ կատվալեզվի պատրաստուկները խմում են որպես միզամուղ, քրտնաբեր և մարսողությունը կանոնավորող միջոց։ Իջեցնում է արյան ճնշումը և ցուցաբերում թեթև հանգստացնող ազդեցություն։

Ջրային լոգանքները նշանակում են նաև ճարպահոսության ժամանակ։ Թարմ ծեծած տերևները և տերևների փոշին դնում են թարախային վերքերի և խոցերի վրա։ Արմատների եփուկն օգտագործում են որպես հակաթույն մեղուների, իշամեղուների և այլ միջատների խայթոցի դեպքում։ Ախորժակի բացակայության, վատ մարսողության, լյարդի հիվանդությունների, մրսածության, շաքարային դիաբետի ժամանակ ևս խորհուրդ են տալիս կատվալեզվից պատրաստած եփուկներ և թուրմեր։

Բույսի գագաթները կտրում են կոկոնման և ծաղկման սկզբնական շրջանում՝ մինչև 15 սմ երկարությամբ։ Չորացնում են բարակ շերտով, լավ օդափոխվող և արևից պաշտպանված տեղերում։

## Տեսակներ
Կատվալեզվի դասը ընդգրկում է 247 տեսակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատունի լեռնաշղթա

**Կատունի լեռնաշղթա**, *Կատունյան բելկի* (), լեռնաշղթա Կենտրոնական Ալթայում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Ջրբաժան է Կատուն, Արգուտ և Բերել գետերի միջև։ Երկարությունը մոտ 150 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 4506 Մ (Բելուխա)։

## Անվանում
Անվանումը ստացել է Կատուն գետից։ Հայտնի է նաև *Կատունսկիյե Բելկի* անունով։ Բելկի (ռուսերեն белки ― белок բառի հոգնակին) կոչում են Հարավային Սիբիրի այն գագաթները, որոնք ամռանն ամբողջ կամ նրա մեծ մասում ձյունածածկ են։

## Աշխարհագրություն
Կազմված է մետամորֆային թերթաքարերից, գրանի տներից։ Կենտրոնական մասում գերակշռում են ալպյան գագաթները, որոնց լանջերով իջնում է 386 սառցադաշտ (279 կմ²)։ Մինչև 2000-2200 մ բարձրությունը լանջերին աճում են կուենու և մայրու անտառներ, ավելի բարձր՝ ալպյան մարգագետիններ են և բուսականությունից զուրկ ժայռեր ու քարացրոններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղազախստանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռնաշղթաներ
Կար (աշխարհագրություն)

thumb|Սառցադաշտային կար
thumb|Կար, որը լցված է լճով
**Կար** (գերմաներեն՝ Kar), զառիթափ, ժայռոտ լանջերով և թեք գոգավոր հատակով թասաձև բնական խորություն՝ լեռների կատարային մասում։ Առաջանում է սառցադաշտերի, ձնահյուսերի ներգործության և սառնամանիքային հողմահարման հետևանքով։ Որոշ կարերում կան մշտական սառցադաշտեր կամ ֆիռնային կուտակումներ, մյուսներում՝ ձյան սեզոնային կուտակումներ։ կարի հատակը հաճախ լցված է լինում ջրով (բարձրլեռնային լճեր)։

Կատեգորիա:Լեռներ
Կատեգորիա:Սառցաբանություն
Կատեգորիա:Սառցադաշտեր
Իվան Կարաբեկով

**Իվան Պատվականի Կարաբեկով** (), հայ խորհրդային շրջանի ֆիզիկոս, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1976)։

Ավարտել է Մոսկվայի կապի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը (1953)։ 1955 թվականից աշխատում է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում (1972 թվականից՝ լաբորատորիայի վարիչ)։

## Գիտական գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են լիցքավորված մասնիկների ժամանակակից արագացուցիչների տեսական ու տեխնիկական խնդիրներին։ Երևանի էլեկտրոնային օղակաձև արագացուցչի նախագծի հեղինակներից և գործարկման մասնակիցներից է։

Զբաղվում է նաև պինդ մարմնի ֆիզիկայի և բյուրեղագիտության բնագավառի հետազոտություններով՝ արագացուցչի սինքրոտրոնային ճառագայթման փնջերի կիրառմամբ։ ԽՄԿԿ անդամ 1974 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Վերին Կորսիկա

**Վերին Կորսիկա** (*[[ֆրանսերեն]]*` *Haute-Corse*, կորսերեն` *Corsica Suprana*), դեպարտամենտ Ֆրանսիայում, գտնվում է Կորսիկա կղզու հարավում։
* Վերին Կորսիկա դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 2B։

## Պատմություն
Դեպարտամենտը կազմավորվել է 1975 թ. սեպտեմբերի 15-ին, կորսիկական դեպարտամենտը բաժանվեց երկու մասերի։ Վերին Կորսիկան ձևավորվեց 1793-ից մինչև 1811 թվականները գոյություն ունեցած Գոլո դեպարտամենտի սահմաններում։
մինի|ձախից|120px|Վերին Կորսիկայի քարտեզը։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Դեպարտամենտը երեք կողմերից շրջապատված է Միջերկրական ծովով, իսկ հարավում սահմանակից է Հարավային Կորսիկային։
Ամբողջ Կորսիկա կղզին ունի գեղեցիկ լողափերով լեռնային բնություն։

## Ժողովրդագրական տվյալներ
Կորսիկայի բնակիչներին ասում են կորսիկացիներ։

## Մշակույթ և քաղաքականություն
Կորսիկայի բնակչությունն անկախությանը խիստ ձգտող ժողովուրդ է։ Այնուամենայնիվ, 2003 թ. հուլիսի 6-ի ինքնավարության հանրաքվեն չնչին՝ 50.98 տոկոսն ընդդեմ 49.02-ի տարբերությամբ, մատնվեց անհաջողության։ Սա մեծ արգելք եղավ ապակենտրոնացման քաղաքականության կողմնակից, այն ժամանակվա Ֆրանսիայի ՆԳ նախարար Նիկոլա Սարկոզիի համար։

## Զբոսաշրջություն

File:VP-nuit.jpg|Բաստիա
File:Sant'Antonino Vi1JPG.jpg|Սանտ Անտոնինո գյուղը
File:Riviere-restonica.jpg|Ռեստոնիկա կիրճը


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1975 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Ալագյոզ (Էրզրումի գավառ)

**Ալագյոզ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 80 կմ արևելք, Արաքսի ավազանին պատկանող մի գետակի հարթ ափին։

## Բնակչություն
1877-1878 թվականներին ուներ 50 տուն բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատակպար

**Կատակպար**, կատակային բովանդակությամբ, տարբեր պարաքայլերով բեմադրական պարի տեսակ։ Հաճախ արտահայտվում է մնջախաղով։ Ընդգրկված է գրեթե բոլոր պետական և ինքնագործ անսամբլների ծրագրերում։

Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Կատեգորիա:Մնջախաղ
Կատեգորիա:Հայկական թատրոնի պատմություն
Կատալիզատորի կրողներ

**Կատալիզատորի կրողներ**, կատալիզելու հատկությամբ չօժտված կամ պակաս օժտված նյութեր, որոնք մեծացնում են իրենց վրա տեղակայված (նստեցված) կատալիզատորի ակտիվությունը։ Լինում են արհեստական (ակտիվացած ածուխ, սիլիկահել, մագնեզիումի օքսիդ, ապակի, ալյումահել և այլն) և բնական (կավեր, պեմզա, ասբեստ, դիատոմիտ և այլն)։ Կրողը պրոցեսի ընթացքում պահպանում է իր կայունությունը, կարող է ազդել կատալիզատորի ընտրողականության վրա, մեծացնել նրա ակտիվ գործունեության ժամանակամիջոցը, բարձրացնել կայունությունը ջերմաստիճանի և թույների նկատմամբ։

Կատեգորիա:Կատալիզ
Կատակոմբ

մինի
**Կատակոմբ** (, ուշ  — ստորգետնյա դամբարան), ստորգետնյա սրահներ, որ հնում օգտագործվել են կրոնական ծիսակատարությունների և թաղումների համար։ Արհեստական կատակոմբները լքված ստորգետնյա քարհանքեր էին։ Հին Եգիպտոսի կատակոմբները մումիաներ պահելու ստորգետնյա տեղեր էին։ Հայտնի են Հռոմի, Նեապոլի, Հյուսիսային Աֆրիկայի, Առաջավոր և Փոքր Ասիայի և այլ կատակոմբներ։ Հռոմի կատակոմբները (ուր I—IV դդ. վաղ քրիստոնեական համայնքները գաղտնի արարողություններ են կատարել) նեղ սրահներից բաղկացած, մոտ 900 կմ ընդհանուր երկարությամբ լաբիրինթոսներ են։ Կատակոմբները սովորաբար որմնանկարազարդվել են։ Հանրահայտ են Օդեսայի և Աջիմուշկայ ավանի (Կերչ քաղաքի տարածքում) կատակոմբները, ուր թաքնվել են պարտիզանները։

Կատեգորիա:Կատակոմբեր
Կոռելյացիա (մաթեմատիկա)

**Կոռելացիա** (ուշ լատիներեն correlatio — փոխհարաբերակցություն), մաթեմատիկական վիճակագրությունում, երկու պատահական մեծությունների միջև ստոխաստիկ (հավանականական) կախվածություն, որը, ընդհանրապես ասած, չունի խիստ ֆունկցիոնալ բնույթ։ Ստոխաստիկ կախվածության պարզագույն բնութագրիչը կոռելյացիայի r գործակիցն է, որը որոշվում է 

:r = \frac{E[(\xi - E(\xi))(\eta - E(\eta))]}{\sigma_{\xi}\sigma_{\eta}} 

բանաձևով, որտեղ E-ն մաթեմատիկական սպասումն է, իսկ \sigma_{\xi} և \sigma_{\eta} համապատասխանաբար \xi և \eta պատահական մեծությունների դիսպերսիաներն են։ Եթե \xi-ն և \eta-ն անկախ են (հավանականական իմաստով), ապա r = 0։ Միշտ |r| \le 1, ընդ որում |r| = 1 միմիայն այն դեպքում, երբ \xi-ն և \eta-ն կախված է գծորեն։ Եթե r = 0, ապա \xi և \eta մեծությունը կոչվում են չկոռելյացված։ Եթե \xi-ն և \eta-ն անկախ է, ապա r = 0։ Հակառակ պնդումն ընդհանուր դեպքում ճիշտ չէ։ \xi և \eta մեծությունների կոռելացիայի r գործակիցը բնագրում է լոկ նրանց գծային կախվածության աստիճանը, r-ը կարող է զրո դառնալ նույնիսկ այն դեպքում, երբ \xi-ի և \eta-ի միջև կա ֆունկցիոնալ (ոչ գծային) կապ։

Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսություն
Կատեգորիա:Վիճակագրություն
Արոսենի

**Արոսենի** (), սնձնի, սրահացի, սին, վարդազգիների (վարդածաղիկներ) ընտանիքի տերևաթափ ծառերի կամ թփերի ցեղ։ Հայտնի է 50 (այլ տվյալներով՝ 100), ՀՀ-ում՝ 10 տեսակ՝ , ,  կամ արոսենի ասպաբ, , , , ,  և այլն։
## Ձևաբանություն
Ծառերի բարձրությունը մինչև 15&nbsp;մ է։ Տերևները հերթադիր են, կենտփետրաձևից մինչև բլթակավոր և ամբողջական, ատամնա- կամ սղոցաեզր։ Ծաղկաբույլը վահանիկանման է, ծաղիկները՝ երկսեռ, սպիտակ։ Ծաղկում է մայիսին։ Պտուղները հատապտղանման խնձորիկներ են՝ կլոր, օվալ, հազվադեպ՝ տանձաձև, կարմիր, դեղին, նարնջագույն, դարչնագույն, թավոտ կամ մերկ, թթու-դառնավուն կամ քաղցր։ Սերմերը հաճախ եռակող են, երկարավուն, օվալաձև կամ հակադիր ձվաձև։

## Կիրառական նշանակություն
Պարունակում են շաքարներ, վիտամին C, կարոտին (A-նախավիտամին), օրգանական թթուներ, եթերայուղեր, աղաղանյութեր, միկրոտարրեր և այլն։ Պտուղներն օգտագործում են սննդի (թարմ և վերամշակված՝ թուրմ, մուրաբա, օղի, լիկյոր և այլն) և բժշկության մեջ։ Դրանցով սնվում են թռչունները, մի շարք անտառային կենդանիներ։ Սերմերը պարունակում են ճարպեր։ Փայտանյութն օգտագործվում է կահույք և երաժշտական գործիքներ պատրաստելու համար։

## Տարածվածություն Հայաստանում
Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերի վերին անտառային և ենթալպյան գոտիներում։ Աճում է ժայռոտ, քարքարոտ վայրերում, կիրճերում, թփուտներում, կաղնու նոսրանտառներում (1000&nbsp;-&nbsp;2500&nbsp;մ բարձրություններում)։

Արոսենի Հայաստանին () շատ հազվադեպ էնդեմիկ է, հանդիպում է միայն Սևանի ավազանում և Արայի լեռան վրա։ Աճում է ժայռերի զառիկող լանջերին, մնացորդային անտառներում, անտառների վերին սահմանի և ենթալպյան գոտու բարձրախոտերում (1600&nbsp;-&nbsp;2400&nbsp;մ բարձրություններում)։  հանդիպում է Սևանի հարավարևելյան ափին, Արագածոտնի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։ Աճում է կաղնու անտառներում, ժայռոտ լանջերին, անտառեզրերին և բացատներում (1600&nbsp;-&nbsp;2400&nbsp;մ բարձրություններում)։
Նշված տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կոտ դ'Օր

մինի|աջից|280px|Ջրհեղեղ Դիժոնում 1965 թ. սեպտեմբերին։
**Կոտ դ'Օր** (*[[ֆրանսերեն]]*` Côte-d'Or), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի արևելքում։ Բնակչությունը 2006 թվականի տվյալներով կազմում է 532 948 մարդ, ինչը 49-րդ ցուցանիշն է։

## Պատմություն
Կոտ դ'Օրը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված 83 սկզբնական դեպարտամենտներից մեկն է։ Ձևավորվել է նախկին Բուրգունդիա գավառի մի մասից։
* Կոտ դ'Օր դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 21։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Անունը թարգմանաբար նշանակում է` «Ոսկե լանջ»։ Շրջապատված է վեց դեպարտամենտներով՝ Յոն, Նյևր, Սոն և Լուար, Յուր, Օբ և Վերին Մարն։
Տարածքը 8763 կմ2 է։ Դիժոնից դեպի հյուսիս ձգվում է Լանգր սարահարթը, հարավ-արևելքում հոսում է Սոն գետը։
Դեպարտամենտի մեջ են մտնում 3 օկրուգ, 43 կանտոն և 707 համայնք։

## Տնտեսություն
Կոտ դ'Օր դեպարտամենտը Ֆրանսիայում գրավում է խաղողագործական առաջավոր դիրք։ Այստեղի խստապահանջ և աշխատասեր մարդիկ արտադրում են աշխարհի, թերևս, լավագույն Պինո նուար և Շարդոնե գինիները։ 
Մյուս մշակաբույսերից են ձավարեղենը և կարտոֆիլը։ Շատ են հանդիպում նաև ոչխարների հոտեր և կովերի նախիրներ։ Տարածաշրջանը հայտնի է նաև Դիժոնի մանանեխով։

## Զբոսաշրջություն

File:Palais des Ducs.JPG|Բուրգունդյան դքսերի պալատ Դիժոնում։
File:Hostel Dieu Beaune.jpg|Հյուրատուն


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կոտ դ'Արմոր

**Կոտ դ'Արմոր** (*[[ֆրանսերեն]]*` Côtes-d'Armor), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի արևմուտքում։ Բնակչությունը 2009 թ. տվյալներով 576 049 մարդ, ինչը 43-րդ ցուցանիշն է։

## Պատմություն
«Կոտ դյու-Նորը» (*Côtes-du-Nord*) եղել է 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված 83 սկզբնական դեպարտամենտներից մեկը։ Ստեղծվել է նախկին Բրետան գավառի տարածքի մի մասից։ 1990 թ. անունը դարձել է *Côtes-d'Armor* (բրետոներեն *ar mor* նշանակում է «ծովը», , իսկ *Côtes*` ֆրանսերեն` «ափ»։) Անունը պատմականորեն կապված է նաև Հռոմի Արմորիկա գավառի հետ։
* Կոտ դ'Արմոր դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 22։

## Աշխարհագրական տվյալներ
մինի|ձախից|120px|Կոտ դ'Արմոր դեպարտամենտի ռելիեֆային քարտեզը։
Կոտ դ'Արմորը ներկայիս Բրետան երկրամասի մի մասն է, երեք կողմերից շրջապատված է Ֆինիստեր, Մորբիան և Իլ և Վիլեն դեպարտամենտներով, իսկ հյուսիսից՝ Լա Մանշ նեղուցով։
Տարածքը 6 878 կմ2 է։ ներառում է 4 օկրուգ, 52 կանտոն և 373 համայնք։

Բրետան երկրամասի շատ տեղերում բրետոներենն ունի լայն տարածում և շատ են հանդիպում երկլեզու դպրոցները։ Արևելյան մասերում գործածական է նաև գալլո լեզուն։

## Զբոսաշրջություն

File:Paimpol Hafen 9305.jpg|Պեմպոլ
File:200707 Fort La Latte 03.JPG|Ֆորտ լա-Լատ


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Գավրա

**Գավրա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում, Սեբաստիա քաղաքից 20-25 կմ արևելք։

## Պատմություն
Գյուղն առաջին անգամ համիդյան ջարդարարներից կողմից ավերվել է 1895 թվականի ջարդերի ժամանակ։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն՝ 438 հայ բնակչով, իսկ 1915 թվականին ուներ 200 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գավրան ուներ Ս. Սարգիս անունով եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում կար Մեսրոպյան անունով ազգային վարժարան։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Կավռոշ

**«Կավռոշ»**, քաղաքական, կենցաղային պատկերազարդ երգիծական օրաթերթ, երկօրյա, այնուհետև՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել Կ. Պոլսում՝ 1908-1926 թվականներին և Փարիզում՝ 1926-1936 թվականներին։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ե. Թոլայան, խմբագիրներ՝ Մ. Կապրաշ, Ա. Ալպոյաճյան, Ա. Մուպահյաճյան։

Փորձել է արտացոլել սփյուռքահայության առօրյան։ Տպագրել է ծաղրանկարներ, պամֆլետներ ու ֆելիետոններ, վերհանել հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքի ենթադրյալ թերությունները։

Կարևոր տեղ է հատկացրել թատրոնի (հատկապես ֆրանսահայ) իրադարձություններին, անդրադարձել Վ. Փափազյանի, Հ. Զարիֆյանի, Սուրաբյանների և ուրիշ դերասանների բեմական գործունեությանը։

«Կավռոշ»-ին աշխատակցել են Գ. Թորոսյանը, Գ. Համբիկյանը, Ս. Էքմեքչյանը, Ա. Քեչյանը, Վ. Տատրյանը, նկարիչներ Ե. Քոչարը, Մ. Հովիկյանը և ուրիշներ։ Ե. Թոլայանը 1910-1933 թվականներին (ընդհատումներով) լույս է ընծայել նաև «Կավռոշին տարեցույցը»։

 

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Քողաղոտ

**Քողաղոտ, Ամֆիբրաքոս** (- երկու կողմից և - կարճ), եռավանկ բանաստեղծական ոտքի տեսակ։

Անտիկ տաղաչափության մեջ բաղկացած էր արտասանությամբ մեկ երկար և երկու կարճ վանկերից, ոնդ որում երկար վանկը գտնվում էր կարճ վանկերի միջև։ Վանկաշեշտային ոտանավորում քողաղոտն ունի երկու անշեշտ և նրանց միջև մեկ շեշտված վանկ (‿ ـʼ‿)։ Հետևաբար, շեշտերն ընկնում են 2, 5, 8, 11-րդ վանկերի վրա, և բանատողն ունի այսպիսի սխեմա.
:‿ ـʼ‿ /‿ ـʼ‿ /‿ ـʼ‿ /‿ ـʼ‿ /...
Այս չափն օգտագործվում է շատ լեզուներում (օրինակ՝ ռուսերեն), իսկ հայերենում այն հազվադեպ է պատահում, քանի որ նրանում մեծ մասամբ բառի վերջին վանկն է շեշտ կրում։ Օրինակներ ունեն Վահան Տերյանը և Եղիշե Չարենցը։
Աշո՛ւն է. օրե՛րը ցրտո՛ւմ են...
Գիշե՛րը սուզվո՛ւմ է միգո՛ւմ.
Այնքա՛ն քնքշությո՛ւն կա սրտո՛ւմ իմ,
Այնքա՛ն մեղմությո՛ւն իմ հոգո՛ւմ...
(*Վ. Տերյան*)

Դոփո՛ւմ են, դոփո՛ւմ են, դոփո՛ւմ են ձիե՛րը,
Մթի՛ մեջ դոփո՛ւմ են, խփո՛ւմ են պայտե՛րը,
Պայտե՛րը խփո՛ւմ են, խփո՛ւմ են հողի՛ն.-
Անծա՛յր է գիշե՛րը, անհա՛յտ է ուղի՛ն։
(*Ե. Չարենց*)

## Տես նաև
* Անապեստ
* Ստեղն

## Ծանոթագրություններ
Կապիտալի կուտակում

**Կապիտալի կուտակում**, մարքսյան քաղաքատնտեսության մեջ նկարագրվում է որպես կապիտալիստական ընդլայնված վերարտադրության պրոցեսում հավելյալ արժեքի փոխարկումը կապիտալի. լրացուցիչ արտադրամիջոցներ գնելու և աշխատուժ վարձելու համար հավելյալ արժեքի մի մասի միացում գործող կապիտալին։ Միաժամանակ այն նյութական բարիքների և կապիտալիստական արտադրահարաբերությունների վերարտադրության պրոցես է։

Հավելյալ արժեքի կիրառումը որպես կապիտալ կամ նրա մի մասի միացումն ավանսավորված կապիտալին կոչվում է կապիտալի կուտակում։ Կապիտալի կուտակումը պայմանավորված է առավելագույն շահույթ ստանալու կապիտալիստի ձգտմամբ և մրցակցությամբ, որոնք ստիպում են նրան ընդլայնել արտադրության մասշտաբները։ Կապիտալի կուտակումը ենթադրում է նյութական և դրամական լրացուցիչ միջոցների ներդրում արտադրության մասշտաբներն ընդլայնելու և բարիքների ծավալը ավելացնելու համար։

Կապիտալի կուտակումը՝ դա ընդլայնված վերարտադրության մեջ ծախսվող միջոցների աճն է։ Նման կարգի լրացուցիչ կապիտտալը կարելի է անվանել ներդրում ապագայի մեջ, քանի որ այն նպատակաուղղվում է մարդկանց ներկա և ապագա սերունդների կյանքի բարելավմանը։

Կապիտալի կուտակումը բնականաբար ենթադրում է նրա աղբյուրների առկայություն։ Նորմալ գործող ֆիրմայի համար կուտակման սկզբնական աղբյուր է ծառայում նրա շահույթը։

Ձեռնարկություններում որպես կանոն կապիտալի կուտակումն ունի հետևյալ կառուցվածքը՝

# արտադրական կուտակում, 
# ոչ արտադրական կուտակում, 
# կուտակում, որը հատկացվում է լրացուցիչ աշխատողներ ներգրավվելու և բոլոր զբաղվածների որակավորումը բարձրացնելու նպատակին։

Արտադրական կուտակումը, որը տնտեսագիտության մեջ ընդունված է անվանել ներդրումներ, ծախսվում է՝

* արտադրության միջոցների քանակն ավելացնելու համար, 
* նյութական պաշարների աճը ապահովելու համար։

Ոչ արտադրական կուտակումն օգտագործվում է՝

* ոչ արտադրական ոլորտի ֆոնդերի աճը ապահովելու համար, 
* աշխատողների ուսուցումն ու որակավորման բարձրացումն ապահովելու համար։

Կապիտալի կուտակման չափերի ավելացումը կախված է մի շարք գործոններից։ Դրանք են՝

# աշխատանքի շահագործման աստիճանի բարձրացումից, 
# աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումից, 
# կիրառվող և սպառվող հարաբերությամբ, 
# կապիտալի օրգանական կազմի կառուցվածքից, 
# փոխառու կապիտալի մեծությունից, 
# արտադրության միջոցների էժանացումից և այլն։ 

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Կապիտալ
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն
Անակրեոնյան բանաստեղծություն

[right|thumb|300px|Ինքնանկար վինով. <br>[Յան Ստեն, 17-րդ դար]]
**Անակրեոնյան բանաստեղծություն** (ծագում է ՝ Անակրեոն բառից), հին հունական քնարերգության մեջ տարածված բանաստեղծության տեսակ, որն աչքի էր ընկնում իր կենսուրախ բովանդակությամբ, գովերգում էր կյանքի վայելքները (սեր, գինի, զգայական հաճույքներ)։ Տարածված էր եվրոպական մի շարք երկրներում, Վերածննդի և Լուսավորության ժամանակաշրջաններում։ Սկզբնապես կատարվել է քնարի հնչյունների ուղեկցությամբ։

## Անվանում
Տերմինը ծագել է նշանավոր բանաստեղծ Անակրեոնի (, մ.թ.ա. 6-5-րդ դարեր) անունից, ում դեռևս անտիկ աշխարհում շատ բանաստեղծներ են հետևել (պահպանվել է նրանց երգերի ժողովածուն «Անակրեոնտիկա» վերնագրով)։

## Ներկայացուցիչներ
Անակրեոնյան բանաստեղծությունը հատուկ են ազատամտությունը, կենսասիրությունը, անհոգությունը, գինու, սիրո և վայելքի գովքը։ Անակրեոնյան բանաստեղծության ականավոր ներկայացուցիչներից են՝
* Ա. Շենյեն,
* Ֆ. Վոլտերը,
* Պ. Բերանժեն՝ Ֆրանսիայում,
* Ի. Գլեյմը
* Գ. Լեսսինգը՝ Գերմանիայում,
* Մ. Լոմոնոսովը,
* Գ. Գերժավինը,
* Ա. Պուշկինը՝ Ռուսաստանում։

## Հետևորդններ
Անակրեոնյան պոեզիան հետևորդներ է ունեցել 18-19-րդ դարերի արևմտաեվրոպական և ռուսական գրականության մեջ։ Անհոգ կյանքի և զգայական վայելքի մոտիվները որոշ տարածում գտան նաև 19-րդ դարի 50-60-ական թվականների հայ պոեզիայում (Գևորգ Միրիմանյանի «Հայոց աղջիկներ» երգը, Ռափայել Պատկանյանի «Հայոց գինի», «Ուսանողի երգ» և այլ բանաստեղծություններ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քնարական սեռի ժանրեր
Հարակրկնություն

**Հարակրկնություն, Անաֆոր** (- վեր հանել), գեղարվեստական խոսքի արտահայտչական միջոց՝ ոճաբանական ֆիգուրներից մեկը։

Չափածո խոսքում հարակրկնությունը հարևան տողերի կամ տների սկզբում միևնույն բառերի, արտահայտությունների կամ շարահյուսական նույն կառուցվածքի կրկնությունն է։ Նրա միջոցով ընդգծվում է կրկնվող բառերի իմաստը, խոսքը դառնում է ավելի ռիթմիկ ու երաժշտական։ Արձակում հարակրկնությունը հանդես է գալիս հարևան նախադասությունների կամ պարբերությունների սկզբում։ Հարակրկնությունները լինում են մի քանի տեսակ։
; Հնչյունային հարակրկնություն։
*Արյունաքամ* - մայր է մտնում հազարամյա արևը հին,
*Արյունավառ* ժպտում է մեզ այս աշխարհը իրիկնային։
(Ե. Չարենց)

; Բառային հարակրկնություն։
*Գոտեպնդվեցե՛ք* ատելությամբ վառ, 
*Գոտեպնդվեցե՛ք* անձնազոհ կամքով,
*Գոտեպնդվեցե՛ք* ահեղ վրեժով...
*Դեպի ռազմի դաշտ, դեպ* հերոսացում,
*Դեպի ռազմի դաշտ*, սուրբ դրոշի տակ,
*Դեպի* բարձունքը մահի ու փառքի...
(Ավ. Իսահակյան)

; Շարահյուսական հարակրկնություն։
Զուգել ես նորից դաշտ, անտառ ու լեռ, 
Գարուն, ամեն տեղ նոր կյանք ես վառել,
Իմ *սրտումն էլ ես* թևերդ փռել,
Իմ *հոգում էլ ես* հրդեհել նոր սեր։
(Վ. Տերյան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Լեզվի պատկերավորման միջոցներ
Կատեգորիա:Տաղաչափություն
Կրյոզ

**Կրյոզ** (*[[ֆրանսերեն]]*` Creuse), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում։ 2007 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմել է 123 861 մարդ, ինչը 99-րդ ցուցանիշն է։

## Պատմություն
Կրյոզը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված 83 սկզբնական դեպարտամենտներից մեկն է։ Ստեղծվել է Լա Մարշ կոմսության տարածքի մի մասից։
* Կրյոզ դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 23։

## Աշխարհագրական տվյալներ
ձախից|մինի|220px|Կրյոզի արևմուտքին բնորոշ բնապատկեր
Իր անունն ստացել է Կրյոզ գետից։
Կրյոզը ներկայիս Լիմուզան երկրամասի մի մասն է, շրջապատված է Կորեզ, Վերին Վյեն և Ալյե, Պյուի-դը-Դոմ , Շեր և Էնդր դեպարտամենտներով։
Տարածքը 5 565 կմ2 է։ ներառում է 2 օկրուգ, 27 կանտոն և 260 համայնք։
Բնակչության ամենամեծ քանակը եղել ` 287 075՝ 1851-ն, որից հետո սկսել է դանդաղ նվազել մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Պատերազմի տարիներին և նրանից հետո բնակչության նվազումն արագացել է և տասը տարում 38 000-ով նվազելով (մոտավորապես 14%-ը) 1921 թ. դարձել է 228 244։

Քսաներորդ դարի վերջին չորս տասնամյակներում բնակչության նվազումը դեպարտամենտների շարքում եղել է ամենաարագը և 1960 թվականի 164 հազարից 1999 թ. հասել է 124 հազար, նվազելով 24%-ով։

## Նշանավոր մարդիկ
*Պիեռ դ'Օբյուսոն (1423–1503), հոսպիտալյերների օրդենի մագիստրոս;
*Պյեռ Լերու(1797–1871), Ֆրանսիացի փիլիսոփա և քաղաքական տնտեսագետ;
*Գյուստավ Կայբոտ (1848–1894), ֆրանսիացի նկարիչ, Կրյոզում ունեցել է դղյակ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Ըրլ Սքրագս

**Ըրլ Սքրագս** (անգլերեն՝ Earl Scruggs , ),
ամերիկացի բլյուգռաս երաժիշտ, բանջոյահար։ Հանդես է եկել The Bluegrass boys խմբում, որտեղից և ծագել է քանթրի երաժշտական ենթաոճի այս անվանումը։

1948 թվին Սքրագսը և գիթարահար Լեսթեր Ֆլեթը դուրս գալով The Bluegrass boys խմբից, հիմնում են նոր խումբ անվանելով այն Foggy Mountain Boys:
Խմբին մեծ համբավ բերեց 1949 թվականին ձայնագրված Foggy Mountain Breakdown մեղեդին այն բանից հետո երբ այն օգտագործվեց 1967 թվականի Բոնի և Կլյադ ֆիլմում։
Այդ կատարման համար Սքրագսը և Ֆլեթը ստացան տարվա գրեմմի մրցանակը։

Սքրագսը մեծ դեր է ունեցել բանջոն որպես առաջնային պլանի երաժշտական գործիք արդիականացնելու գործընթացում՝ տարածելով "երեք մատների տեխնիկա" կատարման ավելի բարդ ոճը։
Կատարման այդպիսի ոճը մինչ օրս անվանում են սքրագս-ոճ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:1924 ծնունդներ
Կատեգորիա:2012 մահեր
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Ճապաղջրի գավառակ

**Ճապաղջուր**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառում, Ճապաղջուր գետի հովտում։

Գավառը պատկանել է քուրդ բեկերին։

## Անվանումներ
Գավառակն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Ճաբակ ջուր, Ճապաղջուր, Ճապաղջուրի գավառակ, Ճապաջուր, Ճապղջուր, Չաբակչուր, Չապակչուր, Ջաբալջուր, Ջաբաքչուր, Ջաբաքչուրի կազա, Ջապաղջուր։

## Աշխարհագրություն
Տարածվում էր Ճապաղջուր գետի հովտում։

Ճապաղջուրն արևելքից սահմանակից է Գենջի գավառակին, արևմուտքից Բալուին, հյուսիսից՝ Քղիին, իսկ հարավից՝ Դիարբեքիրի վիրլայեթի Արղանամադենի գավառին։

Տարածքով համապատասխանում է նախկին Ճապաղաջուր (*Հին Հաշտյանք*) գավառի մի մասին։

Գավառակն ունի բերրի հողեր, անտառապատ լեռներ ու առատ ջրեր։ 19-րդ դարի վերջերին ուներ 80 գյուղ, որից 19-ը գտնվում էր հովտում, իսկ մնացածը լեռների վրա։

## Պատմություն
17-րդ դարում, օսմանյան տիրապետության ժամանակ մտնում էր Դիարբեքիրի նահանգի (կուսակալության) կազմի մեջ, որպես նրա մի գավառը (սանջակը)։ Հետագայում էլ hաճախ անվանված է "գավառ"։ Պատկանում էր քուրդ բեկերին։

## Բնակչություն
Ըստ Վ. Քիների վիճակագրության 1891 թվականին սկզբին Ճապաղջուրն ուներ 20 800 բնակիչ, որից 16465-ը մուսուլմաններ, 4385՝ հայեր։ Հայերն հիմնականում ապրում էին հովտի գյուղերում։

Հայերն հիմնականում ապրում էին հովտի գյուղերում։

## Տնտեսություն
Բնակիչներն զբաղվել են այգեգործությամբ, շերամապահությամբ, ջուլհակությամբ և անասնապահությամբ։

## Վարչական բաժանում
1909 թվականին Ճապաղջուրն ուներ 91 գյուղ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Այստեղ էր գտնվում պատմական Կթառիճ ամրոցը, որը ոմանք նույնացնում են նույն շրջանի Ճապաղաջուր բերդաքաղաքին։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ալադաղ

**Ալադաղ**, քաղաք Օսմանյան կայսրությունումի, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։ Գտնվում էր Թավրիզ-Տրապիզոն ճանապարհի վրա, Ծաղկանց լեռների ստորոտում։

Քաղաքը հիմնադրվել է XIII դարում` Հուլվարու Էլղանի կողմից` հայերի հարկադիր աշխատանքով։ Այն եղել է բազմամարդ քաղաք և Հուլավուի ամառանոցը։ Քաղաքն ասպարեզից դուրս է եկել XIV դարում` Հուլավյանների իշխանության թուլացման և առևտրի ու արհեստագործության անկման պատճառներով։

## Տես նաև
* Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի քաղաքներ
Ալադևե

**Ալադևե**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դիադինի գավառակում` Ծաղկանց լեռների հյուսիսային կողմում։ Շրջակայքում կան ուրարտական շրջանին վերաբերվող հայկական բերդերի ավերակներ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալադին (Զանգեզուրի գավառ)

**Ալադին**, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում, Ողջի գետի ստորին հոսանքում՝ հարթավայրում։ 1986 թ.-ի դրությամբ գտնվում է Ադրբեջանի Զանգելանի շրջանում։

Ըստ Ղ. Ալիշանի Ալադինը Սյունիքի Բաղք-Քաշունիք գավառի Արտենի հայաբնակ գյուղն է։

1907 թ.-ին ուներ 103 տուն բնակիչ՝ մեծ մասամբ ադրբեջանցիներ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Արջընկույզ

**Արջընկույզ** (), մորմազգիների ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի, հազվադեպ՝ թփերի կամ ծառերի ցեղ։ Հայտնի է 10, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝  կամ աջընկույզ գարշահոտ։ Տարածված է Տավուշի, Լոռու և այլ մարզերում։ Աճում է հացահատիկի ցանքերում, այգիներում, աղբոտ վայրերում։

## Նկարագիր
Ցողունը սնամեջ է, եղանաձև ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 80-90 սմ. Տերևները կոթունավոր են, ակոսավոր, ատամնաեզր։ Ծաղիկները խոշոր են՝ մեկական կարճ ծաղկակոթերով, ծաղկեպսակը՝ խողովակաձագարաձև, սպիտակ։ Ծաղկում է ամռանը։ Պտուղը չորսփեղկաևի, կարծր, փշապատ տուփիկ է։ Սերմերը խոշոր են, սև, երիկամաձև, տափակ։ Թունավոր է. պարունակում է ալկալոիդներ։

## Նշանակություն
Դեղաբույս է. տերևներից ստացված պատրաստուկներն օգտագործում են նյարդացավի, բրոնխային հեղձուկի, ռևմատիզմի ժամանակ։ Կեղևները հավաքելուց հետո պետք է լավ լվացվել օճառով, իսկ մանրացնելու ժամանակ՝ օգտագործել թանզիֆից դիմակ։ Տերևների պատրաստուկներն ունեն կենտրոնական նյարդային համակարգը հանգստացնող հատկություն, հանում են ներքին օրգանների հարթ մկանունքի ջղաձգությունը և նպաստում աղեստամոքսային ուղու, գեղձերից արտազատիչ նյութերի նվազեցմանը։

Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Կատեգորիա:Մորմազգիներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Վարդան Բունի

**Վարդան Գևորգի Բունի** (Բունիաթյան, ( (փետրվարի 27), 1888, Վաղարշապատ - հունիսի 5, 1960, Երևան), հայ խորհրդային կոմպոզիտոր։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1952)։

## Կենսագրություն
Վարդան Բունիաթյանը ծնվել է Վաղարշապատում։ Նրա հայրը՝ Եգոր Բունիաթյանը, եղել է Էջմիածնի մայր տաճարի փորագրիչներից։ Սովորել է Գևորգյան ճեմարանում, նրան դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի որդին՝ Վարդան Աբովյանը։ Երգել Կոմիտասի երգչախմբում։ Հավաքել և մշակել է ժողովրդական երգեր ու պարեղանակներ։ Գրել է երգեր, գործիքային պիեսներ, խմբերգեր, որոնցից հայտնի է «Սասունցի Դավիթ» էպիկական երգաշարը (ժողովրդական գործիքների նվագախմբի նվագակցությամբ)։ 1908 թվականից կազմակերպել և ղեկավարել է երգչախմբեր, վոկալ-գործիքային անսամբլներ, համերգներով հանդես եկել Հայաստանում, Ռուսաստանի հայաշատ կենտրոններում։ Ժողովրդական գործիքների նվագախմբի հնչունածավալն ընդարձակելու և սիմֆոնիկ նվագախմբին մոտեցնելու նպատակով ստեղծել է սազի, թառի, քամանչայի, քամանի, թութակի, բլուլի, դուդուկի և զուռնայի ռեգիստրային տարատեսակներ, որոնք արժանացել են Ալեքսանդր Սպենդիարյանի դրվատանքին։ Բունիի «Արևելյան վերակառուցված սիմֆոնիկ նվագախումբը» գործել է Երևանում, 1925-1936 թվականներին։ Բունիի երաժշտական գործիքները օգտագործվում են Դաղստանում և Տաջիկստանում, նմուշները պահվում են Սանկտ Պետերբուրգում (թատրոնի, երաժշտության և կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի թանգարան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքների վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Նունե Թումանյան

**Նունե Իգորի Թումանյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
1980 թվականին ավարտել է Հակոբ Կոջոյանի անվան արվեստի դպրոցը, 1984 թվականին՝ Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժինը։

1984-1985 թվականներին որպես ազատ ունկնդիր մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի գծանկարի և քանդակագործության դասընթացներին։

1985-1991 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի քանդակագործության բաժնում։

1994-2009 թվականներին աշխատել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում։ 2009 թվականից՝ դոցենտ։

1996 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

## Ստեղծագործություններ
* «Զաբել Եսայանի հուշարձան», 2022
* «Լույսի ճանապարհ»,
* «Միայն Ես և Դու. և ոչ միայն…», 2013
* «Երջանկության անիվ», 2013
* «Քայլ», 2010
* «Լիալուսին», 2000
* «Թևատ հրեշտակ», 2000
* «Անուշ», 2006
* «Փախուստ», 1998
* «Դժոխք», 1997
* «Ի տեր», 1997
* «Սիմֆոնիա»
* «Արգելված պտուղ»
* «Ընտանիք»

## Ցուցահանդեսներ
### Անհատական ցուցահանդեսներ
* Ռավեննա, Իտալիա, Դանթեի «Աստվածային կատակերգություն» ստեղծագործությանը նվիրված բիենալեներ, արժանացել է մրցանակի, 1996, 1998
* Ալբերտ և Թովէ Բոյաջյան ցուցասրահ, Երևան, 2001
* Հայաստանի նկարիչների միություն, 2008, 2013։

### Խմբակային ցուցահանդեսներ
* Մոսկվա, 2004
* Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, 1996
* Հայաստանի նկարիչների միություն, 2000, 2003
* Շարջա, Միացյալ Արաբական Էմիրություններ, 2014, արժանացել է բիենալեի միակ մրցանակին՝ «Խաղաղության թեմայով արվեստի լավագույն գործ»
* Երևան, ՄԱԿ-ի գրասենյակ

## Մրցանակներ
* Դիվանագետների կանանց ասոցիացիայի շնորհակալագիր
* «Երկարամյա անբասիր աշխատանքի համար» պատվոգիր ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության կողմից

## Պատկերասրահ

Նունե Թումանյան.JPG|Նունե Թումանյան, անհատական ցուցահանդես Հայաստանի նկարիչների միությունում, 2013
Օվսաննա.JPG|Նունեի դուստր Օվսաննան իր քանդակի մոտ
Նունե, ցուցահանդես1.JPG|Արգելված պտուղ
Նունե, ցուցահանդես 2.JPG|Նունե Թումանյանի անհատական ցուցահանդեսը Հայաստանի նկարիչների միությունում, 2013
Երազանքներ.JPG|Երազանքների ծառ
Ընտանիք.JPG|Ընտանիք
Zabel Yesayan Statue.jpg|Զաբել Եսայանի հուշարձան, 2022


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նունե Թումանյանի կայքը 

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Արկադիա

245px|frameless|աջից
**Արկադիա** (), հին հունական նահանգ կենտրոնական Պելոպոնեսում։ Արկադիայի հնագույն բնակիչները՝ պելասգները, հիմնականում վարել են հովվական կյանք, պարզ և չափավոր կենցաղ։ Հռչակվել են հյուրասիրությամբ, ազատասիրությամբ, երաժշտասիրությամբ։ Հովվերգական գրականության մեջ Արկադիան փառաբանվել է իբրև անդորրություն և անմեղություն խորհրդանշող երկիր։ Մասնատված լինելով բազմաթիվ մանր իշխանությունների՝ Արկադիան ազդեցիկ դեր չի խաղացել Հունաստանի պատմության մեջ։ Միջին դարերում Արկադիա թափանցեցին զգալի թվով սլավոններ և ալբանացիներ։ Այժմ Հունաստանի առանձին նոմոս (նահանգ) է՝ Տրիպոլիս կենտրոնով։

Կատեգորիա:Հունաստանի նոմոսներ
Կատեգորիա:1833 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Դորդոն (դեպարտամենտ)

**Դորդոն** (), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում։

## Պատմություն
մինի|ձախից|160px|Լասկո քարանձավի ժայռապատկերներից մեկը։
Դորդոնը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։ 
* Դորդոն դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 24։ Դորդոն դեպարտամենտի տարածքում են գտնվում նախամարդու թողած բազմաթիվ մշակութային արժեքներ։ Դրանցից ամենահայտնիներից մեկը Լասկո քարանձավում արված նկարներն են։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Իր անունն ստացել է Դորդոն գետից։
Գտնվում է Լուար հարթավայրի և Պիրենեյների միջև։ Տարածքը 9 060 կմ² է։ Այս ցուցանիշով դեպարտամենտների շարքում գրավում է երրորդ տեղը։ Իր կազմում ունի 4 օկրուգ, 50 կանտոն և 557 համայնք։

## Բնակչություն
Ամենամեծաթիվ բնակչությունն ունեցել է 1851 թվականին՝ 505 789։ Հարյուր հիսուն տարվա կայուն անկումից հետո այդ թիվը 2000 թվականին դարձել է 400 հազար։ Դա պայմանավորված է տարածաշրջանի տնտեսության գյուղատնտեսական ուղղվածության և դեպի երկրի արդյունաբերական զարգացած շրջաններ բնակչության արտահոսքի հետ։ Այնուամենայնիվ, քսանմեկերորդ դարի առաջին տասնամյակում բնակչության նվազման տեմպերը դանդաղել են։ 2007 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմել է 406 793 մարդ, որը դեպարտամենտների շարքում 58-րդ ցուցանիշն է։

## Տեսարժան վայրեր

Perigueux Cathedrale Saint Front.jpg|Պերիգյո քաղաքը։
Beynac chateau 1.jpg|Բեյնակ դղյակը
La Roque-Gageac Dordogne.jpg|Լա-Ռոկ-Գաժակ


### Մշակութային ժառանգություն
[մինի|աջից|250px|Կաստելնո և Բեյնակ դղյակները [Դորդոն գետի հովտում։]]
«Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ քաղաքները» ցանկի մեջ մտնող 157 քաղաքներից տասը գտնվում են Դորդոն դեպարտամենտի տարածքում։ Դրանք են՝
* Բելվե
* Բեյնակ-է-Կազնակ
* Կաստելնո-լա-Շապել
* Դոմ
* Լիմյոյ
* Մոնպազյե
* Լա-րոկ-Գաժակ
* Սեն-Աման-դը-Կոլի
* Սեն-Ժան-դը-Կոլ
* Սեն-Լեոն-սյուր-Վեզեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Կարապետ Արծրունյան

**Կարապետ Տիգրանի Արծրունյան** (), հայ խորհրդային դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։

## Կենսագրություն
Կարապետ Արծրունյանը ծնվել է Սեբաստիա քաղաքում։ 1922 թվականին թուրքական ջարդերի տարիներին փախել է Հունաստան։ Եղել է Էդիպսոսում, ապա՝ Մակեդոնիայի Տրամա քաղաքում։ 1925 թվականին Հունաստանից ներգաղթել է Խորհրդային Հայաստան։ 1928 թվականից աշխատել է Լենինականի Մռավյանի անվան թատրոնում։

## Դերակատարումներից

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1947 թ.
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1965 թ.

## Գրականություն
* Գևորգ Աբաջյան, Կարապետ Արծրունյան (դերասանի մասին), Ե., Ա. հ., 1972, 16 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հունաստանից Հայաստան արտագաղթածներ
Արծրունու թատրոն

**«Արծրունու թատրոն»**, թատերական շենք Թիֆլիսում։ Կառուցել է Գ․Արծրունին իր միջոցներով 1878-1879 թվականներին։ Ունեցել է պայտաձև հատակագծով դահլիճ (11 օթյակ, 82 բազկաթոռ, 167 աթոռ, 100 տեղանոց վերնահարկ)։ Բացումը կատարվել է 1879 թվականի մայիսին, համերգով։ Ամռանը ներկայացումներ է տվել Մ․ Բեհբությանի թատերախումբը, որի կազմում էին Գ․ Տեր-Դավթյան, Գ․ Պարոն-Սարզսյանը, Հ․ Տեր-Գրիգորյանը, Վ․ Փաշայանը և ուրիշներ։ Աշնանից «Արծրունու թատրոն»-ում տրվում էին Հայկական մշտական դերասանական խմբի ներկայացումները, սակայն «Հայ թատերական կոմիտետ»-ի ղեկավարությունը գտնելով, որ թատրոնը չունի համապատասխան ակուստիկա, զգեստներ, դեկորներ, ռեկվիզիտ և այլն, հրաժարվեց Գ․ Արծրունու թատրոնում ներկայացումներ տալուց։ 1882 թվականից «Արծրունու թատրոն»-ում տրվում էին հայկական, վրացական և ռուսական ներկայացումներ։ 1880-ական թվականների կեսերին Գ․ Արծրունին պարտքերի դիմաց վաճառեց շենքը, որը հետագայում կոչվեց «Վրաց ազնվականների թատրոն», և, քանիցս վերակառուցվելով, հրդեհից այրվեց 1914 թվականին։ Տեղում կառուցված շենքում գործել է Գրիբոյեդովի անվան ռուսական թատրոնը։

Կատեգորիա:Թբիլիսիի թատրոններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական թատրոններ
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1982

**1982 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 27-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Աստոն Վիլլա» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Բավարիա Մյունխենին»։ Խաղը կայացել է Դե Կուիպ մարզադաշտում, Ռոթթենդամ, Հոլանդիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1982 ֆուտբոլում
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1983

**1983 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 28-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Համբուրգ» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Յուվենտուսին»։ Խաղը կայացել է Օլիմպիական մարզադաշտում, Աթենք, Հունաստան։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1983 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Յուվենտուսի հանդիպումներ
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1985

**1985 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 30-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Յուվենտուս» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Լիվերպուլին»։ Խաղը կայացել է Էյսել մարզադաշտում, Բրյուսել, Բելգիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1985 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Յուվենտուսի հանդիպումներ
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1986

**1986 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 31-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Ստյուա» ֆուտբոլային ակումբը հիմնական ժամանակը ավարտվեց 0-0 հաշվով իսկ 11 մետրանոցներով 2-0 հաշվով՝ «Բարսելոնային»։ Խաղը կայացել է Ռամոն Սանչես Պիսխուան մարզադաշտում, Սևիլյա, Իսպանիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1986 ֆուտբոլում
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1984

**1984 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 29-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Լիվերպուլ» ֆուտբոլային ակումբը հիմնական ժամանակը ավարտվեց 1-1 հաշվով, 11 մետրանոցներով՝ 4-2 հաղթեց՝ «Ռոմային»։ Խաղը կայացել է Օլիմպիական մարզադաշտում, Հռոմ, Իտալիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1984 ֆուտբոլում
Գյուղատնտեսական կենսաբանություն

**Գյուղատնտեսական կենսաբանություն **, փորձարարական կենսաբանության բաժին, մշակում է գյուղատնտեսական կենդանիների ու բույսերի, ինչպես նաև օգտակար մանրէների մթերատվության ավելացման միջոցառումների տեսական հիմունքները։ Ծագել և զարգացել է կենսաբանության ու գյուղատնտեսական գիտությունների հարակցման հանգույցում՝ օգտագործելով գենետիկայի, ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի, մոլեկուլային կենսաբանության նվաճումները։ Հիմնական խնդիրն է, բացահայտել գյուղատնտեսական կենդանիների և բույսերի հևոերոզիսի գենետիկական և ֆիզիոլոգիական կենսաբանական, հիբրիդիզացիայի ժամանակ ծնողական զույգերի ընտրության հիմունքները, բույսերի պոլիպլոիդ ձևերի օգտագործման հնարավորությունները, ուսումնասիրել արհեստական մուտագեննզի բնույթը, մշակել կենդանիների ու բույսերի պաթոգենեզի և իմունիտետի գենետիկական, ֆիզիոլոգիական կենսաքիմիական հիմունքները, մանրամասնորեն հետազոտել գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման առանձնահատկությունները, օրգանիզմում սպիտակուցների և ճարպերի սինթեզը (կերակրման նորմաների և ռացիոնների կատարելագործման համար), Լակտացիայի կենսաքիմիան և ֆիզիոլոգիան, կենդանիների պահվածքի համակարգերը, դրանց մթերատվության բարձրացման, բրդի քանակի ավելացման և որակի լավացման հարցերը։ Ագրոկենսաբանությունը հիմնականում գործ ունի ունի՝
* Կենդանիների առողջություն
* Բուսական սնունդ և առողջություն
* Օրգանական գյուղատնտեսություն
Կենսաբանություն գյուղատնտեսական պրոբլեմներից են նաև գյուղատնտեսական կենդանիների ու բույսերի հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի մեթոդների կատարելագործումը, ֆոտոսինթեզում արևի էներգիայի օգտագործման գործակցի բարձրացումը (օրինակ՝ ցանքսերի կառուցվածքի օպտիմալ մեթոդները)։

## Աղբյուրներ
* Oswin W. Wilcoxon - *Principles of Agrobiology*. Palmer Publishing Co., New York 1930.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Դու (դեպարտամենտ)

**Դու** (), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում։ 1999 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 499 062 մարդ, ինչը 51-րդ ցուցանիշն է։

## Պատմություն
Անտիկ ժամանակներում Դուի տարածքում բնակվում էին կելտական սեքվաններ ցեղերը։ Ավանդույթի համաձայն, քրիստոնեությունն այստեղ է թափանցել Ֆերեոլ և Ֆերյուս Բեզանսոնցի եղբայրների քարոզների շնորհիվ, ովքեր սպանվեցին 212 թ.:
[մինի|ձախից|150px|[Սրբազան Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի սրբազան կայսրության կայսր Մաքսիմիլիան I-ը գավառն ստացել է 1477 թ. ամուսնության շնորհիվ։]]

XI դարում կայսեր կամքով այստեղ կազմավորվեց Բուրգունդիա կոմսությունը, այնուհետև, XIV դարում, այն միացավ Ֆրանսիային։ 1477 թ. տարածքն անցնում է Հաբսբուրգներին, չնայած Լյուդովիկոս XI-ի ռազմական միջամտությանը։

Դուն 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։ 
* Դու դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 25։

## Աշխարհագրական տվյալներ
Իր անունն ստացել է Դու գետից։ Բնաշխարհը պայմանավորված է Յուրա լեռների մոտ գտնվելով։ Գտնվում է նախկին Ֆրանշ-Կոնտե գավառի տարածքում։ Երեք կողմերից Դու դեպարտամենտը շրջապատում են Յուրա, Վերին Սոն, Բելֆոր տարածք դեպարտամենտը, արևելքից սահմանակից է Շվեյցարիայի Վե, Նևշատել և Յուրա կանտոններին։ Տարածքը 5 234 կմ² է։

## Քաղաքականություն
Գերագույն խորհրդի նախագահը Կլոդ Ժաներոտն է, ով ներկայացնում է Ֆրանսիայի սոցիալիստական կուսակցությունը։

## Զբոսաշրջություն
Դու դեպարտամենտում տուրիզմը հիմնականում ունի «ընտանիքային բնույթ»։ Նրանց համար Սեն-Պուեն լճի ափերին կազմակերպված են հանգստի մի քանի մարզական կենտրոն, որտեղ կարելի է զբաղվել այնպիսի մարզաձևերով, ինչպիսիք են՝ լեռնային հեծանվավազքը, դահուկավազքը, ձիարշավները, նավակներով ձկնորսությունը։ Նաև հնարավորություն կա զբաղվելու քարանձավների ուսումնասիրությամբ։ 
[մինի|աջից|200px|[Օսել քարանձավը]]
Զբոսաշրջային եկամուտը կազմում է Դու դեպարտամենտի եկամուտների համարյա 40%-ը, որը համարժեք է ամբողջ Ֆրանսիայի նույն բնույթի եկամտի 1%-ը։ Տուրիզմի բնագավառում կա ավելի քան 15000 աշխատատեղ։
[մինի|ձախից|200px|[Լո (Դու)|Լո գյուղը Ֆրանսիայում ամենագեղեցիկներից մեկն է։]]
Նաև Դու դեպարտամենտում գտնվում են բազմաթիվ տեսարժան վայրեր, որոնցից ամենանշանավորներն են Բեզանսոնի ամրոցը, թագավորական Արկ-է-Սանան աղի գործարանը, Ժու դղյակը, Լո գյուղը, Մոնբելյար դղյակը և այլն։ Ճանաչողական տուրիզմը կողմնորոշված է դեպի ժամացույցների պատրաստման հետ կապված ժողովրդական արհեստները, ինչպես նաև՝ պատմական տեսարժան վայրերը։

## Խոհանոց
Դու դեպարտամենտում խոհանոցն զբաղեցնում է կարևոր տեղ, մասնավորապես, այստեղ է արտադրվում հայտնի Կոմտե պանիրը և հնարավորություն է ստեղծված այցելելու այն մառանները, որտեղ այս պանիրը հասունանում է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1988

**1988 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 33-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «ՊՍՎ» ֆուտբոլային ակումբը հիմնական ժամանակը ավարտվեց 0-0 հաշվով իսկ 11 մետրանոցներով 6։5 հաշվով՝ «Բենֆիկային»։ Խաղը կայացել է Նետարստադիում մարզադաշտում, Շտուտգարտ, Գերմանիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1988 ֆուտբոլում
Կոլեժ

**Կոլեժ** (), ուսումնական հաստատություն Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Շվեյցարիայի ֆրանսախոս կանտոններում և Ֆրանսիայի նախկին գաղութներում ՖրաՆսիայում առաջին կոլեժՆերը ստեղծվել են միջին դարերում՝ համալսարաններին կից։ 1808-ին «Կոլեժ» անունը տրվեց տեղական իշխանությունների բյուջեի հաշվին գործող կամ մասնավոր անձանց պատկանող միջնակարգ դպրոցներին։ Մինչև 1959-ի ռեֆորմը ֆրանսիական կոլեժը լրիվ միջնակարգ ուսումնական հաստատություն էր՝ հավասարազոր լիցեյին։ Ռեֆորմից հետո լրիվ միջնակարգ դպրոցի միակ տիպը դարձավ լիցեյը։ Միաժամանակ ստեղծվեցին հանրակրթական կոլեժներ (ոչ լրիվ միջնակարգ ուսումնական հաստատություն՝ քառամյա ուսուցմամբ)։ Ավարտողներն իրավունք են ստանում ընդունվելու միայն միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատություններ և լիցեյի բարձր դասարաններ։ 1963-ին Ֆրանսիայում ստեղծվեցին միջնակարգ կրթության կոլեժներ՝ 11—15 տարեկան երեխաների համար։ Աֆրիկայի և Ասիայի երկրներում (Ալժիր, Մարոկկո, Լաոս, Կամբոջա ) կոլեժները ոչ լրիվ միջնակարգ դպրոցներ են, Բելգիայում՝ իգական միջնակարգ դպրոցներ։

Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1987

**1987 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 32-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Պորտո» ֆուտբոլային ակումբը 2-1 հաշվով՝ «Բավարիա Մյունխենին»։ Խաղը կայացել է Պրատերստադիոն մարզադաշտում, Վիեննա, Ավստրիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1987 ֆուտբոլում
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1989

**1989 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 34-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Միլան» ֆուտբոլային ակումբը 4-0 հաշվով՝ «Ստյաուաին»։ Խաղը կայացել է Կամպ Նոու մարզադաշտում, Բարսելոնա, Կատալոնիա, Իսպանիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1989 ֆուտբոլում
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1990

**1990 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 35-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Միլան» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Բենֆիկային»։ Խաղը կայացել է Պրատերստադիոն մարզադաշտում, Վիեննա, Ավստրիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1990 ֆուտբոլում
Բոզլիի ջրամբար

**Բոզլիի ջրամբար** (անգլ.՝ *Bosley Reservoir*), լճային տիպի ջրամբար Մեծ Բրիտանիայի Չեշիրի երկրամասի Մեքլսֆիլդ շրջանում։ Սպասարկում է Մեքլսֆիլդի ջրանցքային համակարգը։ Ջրամբարի համար ջրի աղբյուր են հանդիսանում շրջապատող սարավանդերից, մասնավորապես 313 մ բարձրությամբ Բոզլիի բլրակից բխող առվակները։

Ջրամբարը կառուցված է Բոզլիի վտակի հովտում։ Վտակի հոսքն հաստատուն պահելու նպատակով ջրամբարից կանոնավոր կերպով ջուր է բաց թողնվում։ Ջրի արտահոսքը սնուցում է թե՛ վտակը և թե՛ ջրամբարով անցնող 3,2-կիլոմետրրանոց սնող ջրանցքը։

1959 թվականին ջրամբարի ծավալը կազմել է 1670 մ3, սակայն անվտանգության տեսչական ստուգումից հետո որոշում է կայացվում ջրի մակարդակն իջեցնել 2,1 մետրով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջրամբարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ջրամբարներ
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1991

**1991 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 36-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբը ընդհանուր ժամանակը ավարտվեց 0-0 հաշվով իսկ 11 մետրանոցներով 5–3 հաշվով հաղթեց՝ «Օլիմպիկ Մարսելին»։ Խաղը կայացել է Ստադիո Սան Նիկոլա մարզադաշտում, Բառի, Իտալիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1991 ֆուտբոլում
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1992

**1992 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ**, Եվրոպական գավաթի 37-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Բարսելոնա» ֆուտբոլային ակումբը ավելացրած ժամանակում 1-0 հաշվով՝ «Սամպդորիային»։ Խաղը կայացել է Ուեմբլի մարզադաշտում, Լոնդոն, Անգլիա։

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ
Կատեգորիա:1992 ֆուտբոլում
Գովազդային գործակալություն

**Գովազդային գործակալություն**, միջնորդային կազմակերպություն, որն իր պատվիրատուներին մատուցում է լրիվ կամ սահմանափակ ծավալով ծառայություն՝ ինչ-որ բանի գովազդի պլանավորման, կազմակերպման և իրականացման համար, ինչպես նաև գովազդի տեղավորումը մամուլում, հեռուստատեսությունում և ռադիոյում։ Գովազդային գործակալությունները գոյատևում են հաղորդակցության զանգվածային միջոցների սեփականատերերից ստացվող միջնորդական վարձատրության միջոցների և պատվիրատուներից, գովազդատուներից ստացվող հոնորարի հաշվին։ Գովազդային գործակալությունները բաժանվում են 2 մեծ խմբի՝ ստեղծագործական գործակալություններ (ստեղծում են գովազդ) և լրատվական գործակալություններ (ցուցադրում են գովազդ)։

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Գովազդային գործակալություններ
Գործակալական համաձայնագիր

**Գործակալական համաձայնագիր**, գործակալի և պրինցիպալի (իր հաշվին և իր անունով գործարքին կամ գործառնությանը մասնակցող ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի) միջև կնքվող համաձայնագիր, ուր նշվում է շուկայում գործակալի վիճակը մյուս կողմի նկատմամբ (հասարակ գործակալ, մենաշնորհային գործակալ, գործակալ վաճառքի կամ առաջին ձեռքի առավելային իրավունքով)։ Համաձայնագրում որոշվում են գործակալի աշխատանքի պայմանները որպես ներկայացուցչի, միջնորդարարի (միջնորդական վարձատրության պայմանագիր), հավատարմատարի (հանձնարարության պայմանագիր) և գնորդի (առքուվաճառքի պայմանագիր)։ Համաձայնագրում որոշվում են նաև գործակալի վարձատրման ձևերն ու եղանակները։

## Աղբյուրներ
* Մ Չոբանյան «Բիզնեսի համառոտ բառարան», 1992 թ

Կատեգորիա:Համաձայնագրեր