open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անդամանցիներ

220px|մինի|Անդամանցի տղամարդիկ
**Անդամանցիներ**, Անդամանյան կղզիների բնիկները։ Ենթադրվում է, որ նրանց նախնիները այդ կղզիներում բնակություն են հաստատել մոտավորապես 26 հազար տարի առաջ:Անդամանցիները ցածրահասակ են (տղամարդկանց միջին հասակը՝ 148 սմ, կանանցը՝ 138 սմ), պատկանում են նեգրոիդ մարդաբանական տիպին։ Անդամանցիների հավատալիքներին բնորոշ է անտառի ոգիների պաշտամունքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր
Անդամավնասում

**Անդամավնասում** (անդամախեղում, ինքնավնասում), առողջության կամ մարմնի տարբեր մասերի դիտավորյալ, ապօրինի ինքնավնասում։ Անդամավնասման նպատակով օգտագործվում են հրազեն, սուր և բութ գործիքներ, տրանսպորտային միջոցներ, թերսնուցում, ցածր ջերմաստիճան ևն։

## Տեսակներ
Անդամավնասման տեսակներն են՝ շնչառական օրգանների արհեստական ճանապարհով առաջացրած հիվանդություններ (բրոնխիտներ, պլևրիտներ), ստամոքս-աղիքային համակարգի (փորլուծություն), վիրաբուժական (հեշտոցի և ուղիղ աղիքի արտանկումներ, ճողվածքներ), մաշկի վնասվածքներ (խոցեր, թարախային բորբոքումներ), միզասեռական օրգանների (միզապարկի և միզուկի բորբոքումներ, արյունամիզություն) և այլ հիվանդություններ ու սինդրոմներ։

Անդամավնասումը առավելապես նկատվում է հոգեկան հիվանդների մոտ։ Առողջ անձանց կողմից անդամավնասումը տեղի է ունենում մարմնի այն մասերում, որոնք կյանքի համար սակավ վտանգավոր են։ Անդամավնասումը դատապարտելի արարք է։

Կատեգորիա:Հանցագործություններ
Բրյուս Դևիսոն

**Բրյուս Դևիսոն** (, ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր և պրոդյուսեր։ «Ոսկե գլոբուս» (1991) և «Անկախ ոգի» (1991) կինոմրցանակների դափնեկիր, «Օսկար» (1991), Էմմի (1998), «Էմմի» ցերեկային մրցանակ (*Daytime Emmy Award*, 2002) մրցանակների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Դևիսոնը ծնվել է Ֆիլադելֆիայում, Փենսիլվանիա նահանգում։ 1964 թվականին ավարտել է Մարփլ Նյութաունի միջնակարգ դպրոցը։ Բրյուսը քարտողար Մերիան Ի․-ի (օրիորդակա ազգանունը՝ Հոլմս) և երաժիշտ, ճարտարապետ Քլեր Վ․ Դևիսոնի որդին է։ Բրյուսի ծնողները բաժանվում են, երբ նա 3 տարեկան էր։ Նրան դաստիարակել է մայրը, իսկ հանգստյան օրերն անցկացրել է հոր հետ։ Դևիսոնը պատահաբար է ընդունվել Փենսիլվանիայի համալսարան, երբ նա ուղեկցում էր ընկերոջը դասախոսություն լսելու։

### Անձնական կյանք
Բրյուս Դևիսոը 2006 թվականի ապրիլի 30-ին ամուսնացել է Միշել Կորրի հետ։ Նրանք ունեն 2 աղջիկ, որոնցից մեկը՝ Սոֆիա Լյուսինդա Դևսոնն է։ Նա ծնվել է 2006 թվականի մայիսի 29-ին։ Նախորդ ամուսնությունից՝ Լիզա Պելիկանի հետ, Դևիսոնն ունի մեկ տղա՝ Իտանան, որը ծնվել է ապրիլի 5-ին 1996 թվականին։ Նրանք ապրում են Լոս Անջելեսում։

### Կարիերա
Դևիսոնը իր կարիերան սկսել է 60-ական թվականներից։ Կարիերայի սկզբում խաղացել է Բրոդվեյում, որտեղ նա նկարահանվել է այնպիսի կինոընկերություններում, ինչպիսիք են՝ «*The Trojan War Will Not Take Place*»-ը 1968 թվականին, «*The Elephant Man*», որտեղ նա մարմնավորել է Ժոզեֆ Մերիկին (), «*The Glass Menagerie*»: Իր դեբյուտը ֆիլմերում սկսել է 1969 թվականին «Վերջին ընթրիքը» ֆիլմում, որտեղ նա խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը։ Դեբյուտից հետո նա սկսել է խաղալ բավականին հայտնի ֆիլմերում, որոնք նրան լայն ճանաչում տվեցին։ Դրանցից են «Ուիլարդ», «Բաժանման վեց աստիճանները», «Դեղորայք» (), «Սա իմ երեկույթն է», «Ընդունակ աշակերտ», «Դատավճիռ փողի համար» (), «Իքս-մարդիկ», «Իքս-մարդիկ 2»։ Նա նաև հայտնվել է «Տերմինատոր։ Կռիվ ապագայի համար» և «Մնալ կենդանի» սերալներում։ Ընդհանուր հաշվով Դևիսոնը նկարահանվել է 150-ից ավելի ֆիլմերում ու սերիալներում։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1946 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» կինոմրցանակ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Հունիսի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Անալոգիա (տրամաբանություն)

**Անալոգիա** ( - համապատասխանում, նմանություն), նմանակում տրամաբանության մեջ, ճշմարտանման մտահանգման տեսակ, որի դեպքում ելնելով երկու առարկաների որոշ հատկությունների նույնությունից և այն բանից, որ այդ առարկաներից մեկն օժտված՝ ևս մի հատկությամբ, որը չի նկատվել մյուս առարկայի հատկությունների թվում, եզրակացնում ենք, որ այն նույնպես օժտված է տվյալ հատկությամբ։ Այսպես, Հյուգենսը, ելնելով այն փաստից, որ ձայնը և լույսը ունեն մի շարք ընդհանուր հատկություններ, և այն փաստից, որ ձայնն ունի ալիքային բնույթ, հանգեց այն եզրակացության, որ լույսը ևս ունի ալիքային բնույթ։ Անալոգիաի սխեման է. «*A*-ն ունի a, b, c...ո հատկությունները, B-ն՝ a, b, c... հատկությունները, հետևաբար B-ն նույնպես ունի ո հատկությունը»։ Ա. միայն հավանական եզրակացություն է տալիս։ Որքան շատ են համեմատվող առարկաների նույնական հատկությունները, և որքան էական է դրանց կապը եզրակացությամբ արձանագրվող հատկության հետ, այնքան մեծ է անալոգիայի եզրակացության հավանականությունը։ Անալոգիայի եզրակացության հավանականության բարձրացման հարցերով է զբաղվում նմանության տեսությունը։ Անալոգիան կիրառվում է մեծ մասամբ գիտական հետազոտության սկզբնական փուլերում, մասնավորապես մոդելավորման Ժամանակ։ Մի շարք կարևոր գիտական կռահումներ կատարվել են անալոգիաի միջոցով։

## Տես նաև
* Փոխաբերություն
* Հոմանիշ
* Անալոգիա (կենսաբանություն)

## Գրականություն
* https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Аналогия,_в_лингвистике
* https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Аналогия,_в_познании
* 
* *[[Уемов, Авенир Иванович|Уемов А. И.]]* Аналогия в практике научного исследования. — М., 1970. — 262 с.

Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Անտառի մարդը

**Անտառի մարդը** (), վրացի վիպասան Միխեիլ Ջավախիշվիլիի վեպերից մեկը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1923 թվականին։ Այս կարճ պատմությունը գրողի առաջին ստեղծագործությունն է «Ստեղծագործական երկրորդ շրջանում»։ Մի օր Պաոլո Յաշբիլին այս պատմության մասին պատմել է, որը հետագույում հիմք հանդիսացավ այս վեպի ստեղծմանը։

Վեպը գրել է Միխեիլ Ջավախիշվիլի 1923 թվականի դեկտեմբերին։

## Արտաքին հղումներ
* ტყის კაცი(აუდიო ვერსია) - მიხეილ ჯავახიშვილი. კითხულობს: თამაზ კვაჭანტირაძე, 2014
* "ტყის კაცი" goodreads.com-ზე

Կատեգորիա:1923 վեպեր
Կատեգորիա:Միխեիլ Ջավախիշվիլու վեպեր
Կատեգորիա:Վրաց գրականություն
Կատեգորիա:Վրացերեն վեպեր
Ախթարմեն

**Ախթարմեն**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ադիլջևազի գավառակի Սարսուի գավառակում։

## Բնակչություն
Նախքան 1915 թվականի Մեծ եղեռնն ուներ 30 տուն բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ախթեր

**Ախթեր**, բնակավայր Կիլիկիայում։ Գտնվում էր Հալեպ-Բերերջիկ ճանապարհի վրա՝ թուրքաբնակ Զամբուր գյուղի մոտ։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Ախթի

**Ախթի**, գյուղ, Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։

Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Դաթա Թութաշխիա (ֆիլմ)

**Դաթա Թութաշխիա** (), 1977 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված բազմասերիանոց (7 սերիա) գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ։ Ֆիլմի սցենարը գրել է Ճաբուա Ամիրեջիբին իր համանուն վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
Ֆիլմն էպիկական դրամա է ժողովրդական վրիժառու, աբրեկ Դաթա Թութաշխիայի մասին։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում մինչհեղափոխական Վրաստանում (մոտավորապես 1900-1910 թվականներին)։ Դաթա Թութաշխիան գյուղացի է։ Նա վիճում է իշխանությունների հետ ու դառնում ավազակ։ Դաթան թալանում է հարուստներին ու պաշտպանում աղքատներին։ Դաթա Թութաշխիայի հակապատկերն է նրա զարմիկը՝ գնդապետ Մուշնի Զարանդիան, ով զինվորականի ու պետական ծառայողի փայլուն կարիերա ունի։ Նրանց հակամարտությունն էլ վեպի հիմնական սյուժետային գիծն է։ Տարբեր մարդիկ ու ուժեր փորձում են Դաթային գրավել իրենց կողմը, ստիպել զբաղվել քաղաքականությամբ, սակայն Դաթան ամեն կերպ ձգտում է պահպանել իր ազատությունն այս դաժան աշխարհում։

## Դերերում
* Օթար Մեգվինետուխուցեսի - *Դաթա Թութաշխիա*
* Գեորգի Խարաբաձե - *Կազա Չխեթիա*
* Օթար Զաուտաշվիլի - *կալանավոր*
* Բուխուտի Զաքարիաձե - *Դուրու*
* Սեսիլիա Թաղայշվիլի - *Ասինետա*
* Դավիթ Աբաշիձե - *Սետուրի*
* Լևան Պիլպանի - *Բոդգո Կվալտավա*
* Իպոլիտ Խվիչիա - *Բուլավա*
* Լիա Էլիավա - *Թիկո Օրբելիանի*
* Օթար Կոբերիձե - *Սախնով*
* Գիվի Բերիքաշվիլի - *Կոստա Դաստուրիձե*
* Նոդար Մգալոբլիշվիլի - *Չալա Սագանելիձե* (6-րդ սերիա)
* Թենգիզ Արչվաձե - *Մուշնի Զարանդիա*
* Զուրաբ Կապիանիձե - *Բեքար Ջեյրանիշվիլի*
* Յուրի Յարվետ - *կոմս Սեգեդի*
* Ակակի Վասաձե - *Կանդուրի*
* Գուրամ Փիրցխվալա - *Ռաժա Սարչիմելիա*
* Իմեդա Կախիանի - *Գոգի Ցուլաձե*
* Եֆիմ Բայկովսկի - *փոխարքա*
* Սոֆիկո Ճիաուրելի - *Նանո Տավկելիշվիլի*
* Կառլո Սականդելիձե - *Նիկանդրո Կիլիա*
* Ռուսլան Միքաբերիձե - *ժանդարմ Շվանգիրաձե*
* Վասիլի Չխիաձե - *Տաբագարի*
* Գեորգի Գեգեճկորի - *Սանդրո Կարիձե*
* Վլադիմիր Գուլյաև - *Կոմոդով*
* Գեորգի Դանելիա - *ժանդարմերիայի գործակալ*
* Քեթևան Կիկնաձե - *Բեչունի Պերտիա*
* Գուրամ Սաղարաձե - *Իրակլի Խուրցիձե, փաստաբան, իշխան* (4-րդ սերիա)
* Գեորգի Սաղարաձե - *Մագալի Զարանդիա, Կոստայի ու Մուշնիի հայրը* (1-ին, 5-րդ ու 6-րդ սերիաներ)

## Նկարահանող անձնակազմ
* Ռեժիսորներ՝ Գիզո Գաբեսկիրիա, Գրիգորի Լորդկիպանիձե
* Սցենարիստ՝ Չաբուա Ամիրեջիբի
* Օպերատորներ՝ Տատյանա Լոգինովա, Լևան Նամգալաշվիլի
* Կոմպոզիտորներ՝ Ջանսուգ Կախիձե, Բիձինա Կվերնաձե
* Նկարիչ՝ Կախի Խուցիշվիլի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմը imdb.com կայքում (անգլ.)
* Ֆիլմը geocinema.ge կայքում  (վրաց.)
* „დათა თუთაშხია“ - ფილმი, რომელმაც ბევრი ადამიანის ცხოვრება შეცვალა (վրաց.)

Կատեգորիա:1977 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գիգա Լորթքիփանիձեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գիզո Գաբեսկիրիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Ձկնորսն ու հավերժահարսը

**Ձկնորսն ու հավերժահարսը** ստեղծագործությունը Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է  1902 թվականին ձայնի (բաս) և նվագախմբի համար Մաքսիմ Գորկու «Ձկնորսն ու փերին»  բանաստեղծության հիման վրա՝ նվիրված հեղինակին։ Մարկոյի և փերիի մասին առասպելը Մաքսիմ Գորկու «Փոքրիկ փերին և երիտասարդ հովիվը» պոեմի մի մասն է կազմում։ 1902 թվականին Գորկին Սպենդիարյանի համար այդ հատվածը առանձնացնում է, ավելացնելով նրան բարոյախոսական, մերկացնող բնույթի մի վերջաբան։ Բալլադը տպագրել է Վ. Բեսսելը 1902 թվականին։ Մաքսիմ Գորկին անձամբ է առաջարկել իր ստեղծագործությունը։

## Արտաքին հղումներ
* Ձկնորսն ու ֆեյան (Մ. Գորկի)

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Բեդա քարոզիչը

**Բեդա քարոզիչը** երաժշտա-դրամատիկական ստեղծագործություն է, որը Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է 1907 թվականին՝ Յա. Պոլոնսկու խոսքերի հիման վրա։ Ստեղծագործությունը գրված է կոնտրալտոյի կամ մեցցո-սոպրանոյի և նվագախմբի համար։ 1910 թվականին այն արժանացել է Գլինկայի անվան երաժշտական մրցանակին, որը Ալեքսանդր Սպենդիարյնաը նվիրել է ռուս արտիստուհի Ե. Զբրուևային։

## Արտաքին հղումներ
* «Բեդա քարոզիչը»

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Մենք կհանգստանանք

«**Մենք կհանգստանանք**» («**Սոնյայի մոնոլոգը**»), մելոդեկլամացիան Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է Անտոն Չեխովի «Քեռի Վանյա» պիեսի հիման վրա 1910 թվականին։ Առաջին տպագրությունը  և կատարումը նվիրված  է եղել Անտոն Չեխովի 50-ամյա տարելիցին (1913 թվական, Պ. Յուրգենսոն)։ Կատարող.՝ Ի.Մազսկայան  Ալեքսանդր Սպենդիարյանի նվագակցությամբ։ Նվագախմբի հետ առաջին կատարումը  կայացել է 1912 թվականի մարտի 16-ին։ Ստեղծագործությունը կարդացել է Օ. Ն. Կաչալովան, նվագախումբը ղեկավարել է Վ. Ի. Մալիշևսկին։

1912 թվականի նոյեմբերի 27-ին ստեղծագործությունն արժանացել է Գլինկայի անվան մրցանակին։

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Աշոտ Ավետիսյան

**Աշոտ Շմավոնի Ավետիսյան** (), հայ արձակագիր, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1996)։

## Կենսագրություն
Աշոտ Ավետիսյանը ծնվել է Ախալքալաքի շրջանի Աբուլ գյուղում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է տարբեր թերթերում և ամսագրերում։ 1990 թվականից դասախոսել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։ Պատմվածքներով, էսսեներով, գեղարվեստական ակնարկներով ու թարգմանություններով հանդես է եկել տարբեր թերթերում և ամսագրերում։ Պատմվածքները հաղորդվել են ռադիոյով, տպագրվել անթոլոգիաներում, թարգմանվել ռուսերեն, ուկրաիներեն։

## Երկեր
* Մենավորի աստղը (վեպ), Երևան (2010)։
* Սրամիտ և միամիտ ջավախքեցիներ (մանրապատումներ), Երևան (2003)։
* Գալուստ, Երևան (1989)։
* Մեր Երևան (2017)։

## Թարգմանություն (աշխարհաբարից)
* Մխիթար Հերացի, Ջերմանց մխիթարություն, Երևան (2007)։

## Մրցանակներ
* «Մենավորի աստղը» գրքի համար արժանացել է ՀԳՄ Դերենիկ Դեմիրճյանի անվան մրցանակի, 2011 թվական
* «Երևան, խորհրդանիշ, սեր, ճակատագիր» էսսեի համար արժանացել է Երևանի քաղաքապետարանի մրցանակ, 2001 թվական

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրողն ու իր իրականությունը. Աշոտ Ավետիսյան

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Աբուլ գյուղում ծնվածներ
Էդելվեյս

**Էդելվեյս** մելոդեկլամացիան Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է 1911 թվականին Սուդակում  Մաքսիմ Գորկու  «Հովեկները» պիեսի հիմնա վրա։ Գործիքավորումն կատարվել է 1912 թվականին Յալթայում։ Այն նվիրված է արտիստուհի  Մ. Ա.Վեդրինսկային, ով էլ հանդիսանում է ստեղծագործության առաջին կատարողը։
              
Но как будто затем, чтоб кому-то сказать
О несчастьях земли и о муках усталых людей
У подножия льдов, в царстве вечно немой тишины,
Одиноко растет грустный горный цветок Эдельвейс.

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Համերգային նախերգանք

«**Համերգային  նախերգանք**»  սիմֆոնիկ ստեղծագործությունը Ալեքսանդր Սպենդիարյանը նվիրել է իր ուսուցչին՝ ռուս հռչակավոր կոմպոզիտոր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովին։ Անվանաթերթի  վրա գրված է՝ «Նվիրում թանկագին ուսուցչիս՝ Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովին»։ Նախերգանքի առաջին կատարումը տեղի է ունեցել 1901 թվականին  Պավլովսկում ՝ Ն. Գ. Գալկինի ղեկավարությամբ։ Այն գրված է դասական սոնատային ալեգրոյի ձևով, ունի ոչ մեծ նախաբան։ Այս ստեղծագործությամբ  ավարտվում է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի  վաղ ստեղծագործական շրջանը։ Այն նաև հիմք է հանդիսանում  կոմպոզիտորի ստեղծագործական հասունությանը։

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Անդրբայկալ

right|frameless
right|frameless
**Անդրբայկալ** (), ֆիզիկա-աշխարհագրական մարզ Բայկալ լճից արևելք։ Հյուսիսում սահմանակից է Հյուսիս-Բայկալյան բարձրավանդակին և Վիտիմի սարահարթին, հարավում Ռուսաստանի պետական սահմանն է։ Հնագույն ծալքավոր լեռնային երկիր է։ Կազմված է միջին բարձրության (1300–1400 մետր) լեռնաշղթաներից և միջլեռնային գոգավորություններից։ Կլիման խիստ ցամաքային է (տարեկան 300—500 մմ տեղումներ)։ Խոշոր գետերն են՝ Աելենգան, Վիտիմը, Օլյոկման, Շիլկան, Արգունը։ Լեռնալանջերը ծածկված են փշատերև անտառներով, հովիտներն ու գոգավորությունները՝ տափաստանային բուսականությամբ։ Կան բազմամետաղների. ոսկու, քարածխի և այլ հանքեր։

Կատեգորիա:Սիբիր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Ալեքսանդր Սվանիձե

**Ալեքսանդր «Ալյոշա» Սվանիձե** (, , 1886, Բաջի, Վրաստան, Ռուսական կայսրություն - 20 օգոստոսի, 1941), վրացի հին բոլշևիկ և պատմաբան, աշխատել է ԽՍՀՄ կառավարական օրգաններում։ Եղել է Իոսիֆ Ստալինի ընկերն ու նրա առաջին կնոջ՝ Քաթո Սվանիձեի եղբայրը։ Ձերբակալվել է 1930-ականների բռնաճնշումների ժամանակ (1937) և գնդակահարվել բանտում 1941 թվականին։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Սվանիձեն ծնվել է 1886 թվականին արևմտյան Վրաստանում՝ Քութայիսի նահանգի Բաջի գյուղում, ազնաուրի ընտանքիում։ Ծնողները Ալեքսանդր Սվանիձեին լավ կրթություն են տվել նախ Թբիլիսիում, ապա Ենայում, որտեղ նա սովորել է գերմաներեն ու անգլերեն և ուսումնասիրել հին քաղաքակրթությունների պատմությունը։

Սվանիձեն Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական աշխատանքային կուսակցությանը միացել է 1901 թվականին, եղել է ընդհատակյա աշխատող, բոլշևիկ։ 1919 թվականին ստիպված է եղել լքել Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետությունը։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Սվանիձեն 1920-1921 թվականներին աշխատել է Արտաքին գործերի ժողկոմատում, ապա 1921-1922 թվականներին որպես ֆինանսական հարցերով ժողովրդական կոմիսար ծառայել է Վրացական ԽՍՀ-ում և Անդրկովկասի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետությունում։ 1924 թվականին նշանակվել է Գերմանիայում ԽՍՀՄ արևտրական դեսպանորդ, իսկ ԽՍՀՄ վերադառնալուց հետո՝ 1935 թվականին, դարձել է ԽՍՀՄ Արտաքին առևտրի բանկի նախագահի տեղակալ։ Այդ ժամանակ Սվանիձեն շարունակել է զբաղվել նաև գիտական գորժունեությամբ. նա հիմնադրել ու խմբագրել է ԽՍՀՄ «Հնագույն պատմության լրաբեր» ամսագիրը, ուսումնասիրել դաղստանյան լեզուները, ինչպես նաև ռուսերեն է թարգմանել միջնադարյան վրացի բանաստեղծ Շոթա Ռուսթավելու «Ընձենավորը» պոեմը։

Անաստաս Միկոյանը հիշում է, որ Ալեքսանդր Սվանիձեն այնքան մտերիմ էր Ստալինի հետ, որ երբեմն մնում էր գիշերելու նրա տանը (1930-ական թվականներ)։

1937 թվականի բռնաճնշումների ժամանակ ձերբակալվել է նաև Ալեքսանդր Սվանիձեն։ Քննության ժամանակ նրան առաջարկում են կյանքը փրկելու համար ընդունել, որ ինքը գերմանական լրտես է, սակայն նա հրաժարվում է։ Ալեքսանդր Սվանիձեն, նրա կինը՝ Թբիլիսիի օպերային թատրոնի երգչուհի Մարիան, ու քույրը՝ Մարիկոն, գնդակահարվում են 1941 թվականին, երբ սկսվում է Հայրենական մեծ պատերազմը։

Պատմում են, թե «գնդակահարությունից առաջ Սվանիձեին են փոխանցում Ստալինի խոսքերը, որ եթե նա ներողություն խնդրի, ապա նրան կներեն։ Սվանիձեն հարցրել է. «Ինչի՞ համար պիտի խնդրեմ։ Չէ՞ որ ես ոչ մի հանցանք չեմ գործել»»։ Պատմում են նաև, թե Ստալինը, լսելով նրա պատասխանը, իբր ասել է. «Տես, թե ինչքան հպարտ է, մեռավ, բայց ներողություն չխնդրեց»։

Ալեքսանդր Սվանիձեն հետմահու արդարացվել է 1956 թվականի հունվարի 19-ին։

Ալեքսանդր Սվանիձեն ամուսնացած է եղել օպերային երգչուհի Մարիա Կորոնայի հետ։ Գալինա Սերեբրյակովան իր հուշերում գրել է, որ Սվանիձեն եղել է «միջին հասակի, խարտյաշ, ուղղամիտ, համակրելի անձնավորություն, հիանալի կրթված», իսկ նրա կինն ուներ բացառիկ գեղեցկություն, սիրալիր ու համակրելի կին էր։

## Աշխատություններ
* Материалы по истории ало-родийских племён. - Тбилиси, 1936.
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Գաղթ (հուշարձան)

**Գաղթ**, Հայ ժողովրդի գոյատևմանը, ուժն ու ճկունությունը խորհրդանշող կոթող ԱՄՆ Նյու Յորք քաղաքի Սուրբ Վարդան եկեղեցու բակում։

## Պատմություն
Հուշարձան-քանդակը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին, ստեղծվել է ԱՄՆ Հայկական եկեղեցու արևելյան թեմի համար։ Տեղադրվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 6-ին՝ Նյու Յորքի Սուրբ Վարդան եկեղեցու բակում։ Կոթողն օծել է ԱՄՆ Արևմտյան թեմի առաջնորդ Արքեպիսկոպոս Խաժակ Բարսամյանը։

## Տվյալներ
Կոթողը կերտելիս հեղինակը ոգեշնչվել է հայկական խաչքարի տեսքով։ 10 ոտնաչափ բարձրությամբ պողպատե կոթողի խոցված, բաց հատվածից վեր են հառնում հազարավոր բրոնզաձույլ կռունկներ, լքում իրենց պատմական հայրենիքը, որոնք, սակայն, ըստ քանդակագործի՝ միշտ կգտնեն իրենց տան ճանապարհը։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Մայքլ Արամ

## Պատկերասրահ

Migrations sculpture (2).jpg
Migrations sculpture (6).jpg
Migrations sculpture (Michael Aram).jpg
Migrations sculpture (10).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Migrations
* Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին բացվել է «Գաղթ» քանդակը
* Wings and the Prayer: "Migrations" Rises at St. Vartan Cathedral

Կատեգորիա:2015 քանդակներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Դաթա Թութաշխիա (այլ կիրառումներ)

**Դաթա Թութաշխիա**, կարող է վերաբերել՝
* Դաթա Թութաշխիա, Ճաբուա Ամիրեջիբիի վեպը, որ գրվել է 1973—1975 թվականներին, 
* Դաթա Թութաշխիա, 1977 թվականին Վրացֆիլմ կինոընկերության կողմից նկարահանված բազմասերիանոց (7 սերիա) գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ։
Արտուշ Թամոյան

**Արտուշ Ջալիլի Թամոյան** (), եզդի պետական և զինվորական գործիչ։

## Կյանք և գործունեություն
Ծնվել է Լենինական քաղաքում (այժմ՝ Գյումրի)։

1967-1977 թվականներին սովորել և ավարտել է Լենինականի Պ․ Դուրյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1974-1988 թվականներին զբաղվել է սամբո և ձյուդո ըմբշամարտով։ Նշված մարտարվեստների վարպետ է։

1983-1988 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտը։ 1986 թվականին Լենինականի ՊՊԾ վաշտում ընդունվել է աշխատանքի որպես միլիցիոներ։ Մասնակցել է 1988 թվականի երկրաշարժի փրկարարական աշխատանքներին։

### Պետական գործունեություն
1989 թվականին ՆԳ վարչությունում ֆիզիկական պատրաստականության գծով նշանակվել է տեսուչ։ 1991-1994 թվականներին աշխատել է որպես ՆԳ վարչության կադրերի բաժանմունքի տեսուչ, հետո՝ ավագ տեսուչ։ 1994 թվականի դեկտեմբերից տեղափոխվել է Գյումրու քրեական հետախուզության բաժանմունք՝ որպես օպեր-լիազոր։ 1999 թվականի հունիսի 5-ին տեղափոխվել է ոստիկանության Գյումրու բաժնի անչափահասների գործերով բաժանմունքի ավագ տեսուչի պաշտոնին՝ առ այսօր։

Կամավոր մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ գոտիների պաշտպանությանը։ Մասնակցել է Ղոչազի, Կոռնիձորի, Գորիսի, Խնածախի, Սառնունքի, Աղիտուի, Անգեղակոթի և Բիչանակի պաշտպանական մարտերին ու Լաչինի միջանցքի ընդլայնմանը։

## Պարգևներ և մրցանակներ
Սամբո և ձյուդո ըմբշամարտի ՀՀ բազմակի չեմպիոն, ՀՀ Ոստիկանության առաջնությունների բազմակի հաղթող։ 1999 թվականին ստացել է ոստիկանության մայորի կոչում։

Երկրապահ կամավորականների միության անդամ է։

Պարգևատրվել է՝
* «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալ
* «Փառապանծ մարտիկ» մեդալ
* 5-րդ բրիգադի ազատամարտիկների խորհրդի հուշամեդալ
* «Ռազմիկ Վասիլյան» մեդալ
* «Մայրական երախտագիտություն» մեդալ
* «Հայոց արծիվ» մեդալ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եզդի ռազմական գործիչներ
Ամենհոթեպ Կրտսեր

**Ամենհոթեպ Կրտսեր** (եգ․՝ *Imn ḥtp wr*, մոտավորապես մ. թ. ա. 1460—1357 թթ., ), հին եգիպտացի ճարտարապետ,«փարավոնի բոլոր աշխատանքների պետ»։

Լուքսորում կառուցել է Ամոն-Ռա աստծո տաճարը (Գորի և Սութի ճարտարապետ եղբայրների հետ), Կառնակում՝ Ամոն-Ռայի տաճարի գլխավոր դահլիճի կենտրոնական սյունաշարերը, տաճարներ՝ Սոլեբում և Սեդեինգում. վերակառուցել է Մուտ աստվածուհու տաճարը Կառնակում։

Ենթադրվում է, որ մահացել է Ամենհոտեպ III-ի կառավարման 34-րդ տարում (մեր թվականությունից առաջ մոտավորապես 1357 թվականին), 80 տարեկան հասակում։ Մահվանից հետո սրբացվել է և պաշտվել որպես իմաստության աստվածություն։

## Պատկերասրահ

F. Frith - The Temple of Soleb, Ethiopia.jpg|Տաճարը Սոլեբում. Եթովպիա
Memnonkolossen.jpg|Մեմնոնի կոլոսները
Amenophis and various Goddesses, inner sanctuary, Wellcome M0006420.jpg|Հապուի որդի Ամենհոտեպը՝ դիցուհիներով շրջապատված
GD-FR-LouvreEG123.JPG|Հապուի որդի Ամենհոտեպի սարկոֆագի կափարիչը. Լուվր


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Аменхотеп, сын Хапу
* Забытая царица Египта. Новые открытия в Ком эль-Хеттан

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի ճարտարապետներ
Ատյան

**Ատյան**՝
* Բազմիմաստ տերմին, որը նշանակում է նիստ, ժողով, ժողովատեղի, դատարան, դատախորհուրդ և այլն։ Ատյան տերմինից են առաջացել նաև ատենադպիր, ատենակալ, ատենապետ, ատենախոսություն, ատենագրություն և այլ բառեր։
* Աստիճան՝ օղակ՝ մեկը մյուսին ենթակա պետական, կուսակցական, դատական և այլ մարմինների համակարգում։

Կատեգորիա:Տերմիններ
Ատրոպատես

**Ատրոպատես** (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), Աքեմենյանների սատրապը Փոքր Մարաստանում, մ.թ.ա. IV դարում։

Գավգամելայի ճակատամարտում (մ.թ.ա. 331) Ատրոպատեսը գլխավորում էր մարական զորքը։ Դարեհ III Կոդոմանոսի պարտությունից հետո Ատրոպատեսը մ.թ.ա. 328 թ., դստերը կնության տալով Պերդիկաս զորավարին, մերձեցավ մակեդոնական իշխողներին և պահպանեց Փոքր Մարաստանի ինքնավարությունը։ Պերդիկասի դավադրական սպանությունից (մ.թ.ա. 321) հետո Ատրոպատեսը, օգտվելով դիադոքոսների մեջ ծագած պատերազմական իրադրությունից և հենվելով իր ռազմական ուժերի (10 հազար հեծյալ, 40 հազար հետևակ) վրա, Փոքր Մարաստանը հռչակեց անկախ թագավորություն։ Փոքր Մարաստանն այնուհետև Ատրոպատեսի անունով հունական աղբյուրներում կոչվում էր «Ատրոպատենե», «Ատրոպատյան Մեդիա», հայկականում՝ «Ատրպատական»։

Կատեգորիա:Դիադոքոսներ
Կատեգորիա:Սատրապներ
Կատեգորիա:Մարաստան
Կատեգորիա:Աքեմենյան պետություն
Իսակովկա (Չիկշինայի վտակ)

**Իսակովկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Չիկիշինա գետի ձախ ափին 62 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 116 կմ, ջրհավաք ավազանը 1930 կմ2։

## Վտակներ
* ձախ ափին թափվում է գետ՝ Իրայոլկա
* աջ ափին թափվում է գետ՝ Կոբիլկա
* Գետաբերանից 88 հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ Սանայոլ։
* Գետաբերանից 74 հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ Իդժիդ Սուանյոլ։
* Գետաբերանից 55 հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ Շեր Սունայոլ։
* Գետաբերանից 49 հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ Դզյոլյա Սունայոլ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000064211
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006421
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Անթրոպոզոոնոզներ

**Անթրոպոզոոնոզներ** ( - կենդանի +  - «մարդ»,  - հիվանդություն), մարդկանց և կենդանիների վարակիչ և իևֆեկցիոն ընդհանուր հիվանդությունների խումբ։ Այդ հիվանդություններից են՝ բրուցելոզը, տուբերկուլյոզ, սիբիրախտը, կատաղությունը, տուլարեմիան, խլախտը, դաբաղը, տրիխինելոզը և այլ։

Վարակի հիմնական աղբյուրը գյուղատնտեսական կենդանիներն են, իսկ երբեմն էլ՝ որսի կենդանիները և ձկները։ Շատ անթրոպոզոոնոզների համար բնորոշ է սեզոնայնությունը և հիվանդություններ փոխանցող կենդանիների (կրծողներ, միջատներ) ակտիվ մասնակցությունը։ Նման դեպքերում գոյություն ունի հիվանդությունների բնական օջախավորում։

Անթրոպոզոոնոզներ կենդանիներից մարդկանց փոխանցվում են՝
* հիվանդ կենդանիներին խնամելիս, կերակրելիս, նրանցից ստացված մթերքների և հումույթների հետ շփվելիս։
* կենդանի փոխանցողների՝ տզերի, պիծակների, կրծողևերի միջոցով
* հիվանդ կենդանու կծելուց (հատկապես՝ կատաղության ժամանակ)։

Անթրոպոզոոնոզների դեմ պայքարը և կանխարգելիչ միջոցառումներն իրագործում են առողջապահական և անասնաբուժական կազմակերպությունները համատեղ՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մարդկանց անձնական և ըևդհանուր պրոֆիլակտիկային։

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Зооантропонозы — Ветеринарный энциклопедический словарь.
} 

Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Օրիկ

**Օրիկ**, հայկական ծագմամբ իգական անձնանուն։ Ծագել է հայերեն օր բառից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Լոննա (Էն)

**Լոննա** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Լյուի կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01219։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 420 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 50 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 149 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 98 մարդկանցից 83-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 15-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 84.7% է, 1999 թվականին՝ 63.6%)։ 83 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 74-ը (42 տղամարդ, 32 կին), գործազուրկ է եղել 9 մարդ (2 տղամարդ և 7 կին)։ 15 պասիվներից 4 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 5-ը՝ թոշակառու, 6 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Արաբինոզ

**Արաբինոզ**, C_5H_{10}O_5 բանաձևով, պարզ ածխաջուր, ալդոպենտոզների խմբից։

## Հատկություններ
Քաղցրահամ, անգույն բյուրեղներ են, ջրում լուծելի։ Հանդես է գալիս (-) և (+) իզոմերների ձևով։

(-) արաբինոզը պարունակվում է բույսերում, հատկապես պտուղներում։ (+) արաբինոզ մտնում է բարդ ածխաջրերի, զանազան խեժերի կառուցվածքի մեջ։ Մարդու և կենդանիների օրգանիզմում արաբինոզ համարյա չի յուրացվում, սակայն որոշ բակտերիաների համար ածխածնի միակ աղբյուրն է։

Կատեգորիա:Պենտոզներ
Լոնյո

**Լոնյո** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Շամպան ան Վալռոմե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01221։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 410 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 45 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 122 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 74 մարդկանցից 51-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 23-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 68.9% է, 1999 թվականին՝ 55.8%)։ 51 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 49-ը (26 տղամարդ, 23 կին), գործազուրկ է եղել 2 մարդ (1 տղամարդ և 1 կին)։ 23 պասիվներից 1 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 17-ը՝ թոշակառու, 5 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անթերիդիում

մինի|աջից|Ջրիմուռների անթերիդիումի կառուցվածքը
**Անթերիդիում** ( - ծաղկող և  - փոքրացուցիչ վերջածանց), սպորավոր բույսերի՝ ջրիմուռների, սնկերի, մամուռների և պտերների արական սեռական օրգան։ Ունի երկարացած, տափակ պարկիկի ձև։ Անթերիդիումի ներսում սպերմագոնիում. հյուսվածքից առաջանում են սպերմատոզոիդները (անթերոզոիդներ)։

## Գրականություն
* *Лотова Л. И.* Ботаника: Морфология и анатомия высших растений: Учебник. — М.: КомКнига, 2007. — 512 с.
*  — УДК 581.4(038)

Կատեգորիա:Բույսի բազմացում
Ատամնամշակման հաստոցներ

**Ատամնամշակման հաստոցներ**, տարբեր տեսակի ատամնանիվների, ատամնաձողերի, որդնակների և բազմաերիթային լիսեռների կառչման տարրերը մշակելու մետաղահատ հաստոցներ։ Ատամների մշակումը ատամնամշակման հաստոցների վրա կատարվում է պատճենահանման կամ շրջագլորման մեթոդով (Ատամնամշակման գործիքներ)։ Ատամնամշակման հաստոցները հիմնականում դասակարգվում են ըստ մշակման ձևի և կտրող գործիքի տեսակի (ատամնաֆրեզման, ատամնանիվների, ատամների բանող մակերևույթների վերջնամշակումը կատարվում է ատամնաշևինգման (սկավառակային կամ ատամնաձողային շևերների միջոցով), ատամնակիպահղկման (հղկիչ փոշու և կիպահղկիչի միջոցով) և ատամնահղկման (ատամների կողային կարծր մակերևույթների հղկում) հաստոցների վրա։ Ատամնանիվների ատամների վերջնամշակման նոր, առավել բարձր արտադրողական եղանակ է ատամնահոնինգումը (Հոնինգում), որը կիրառվում է ատմնաշևինգումից և ջերմամշակումից հետո։ Ատամնահոնինգումից հետո ատամնային փոխանցումների աղմուկը զգալիորեն նվագում է։ Ատամնամշակման հաստոցներ են նաև ատամնանիվներն ըստ աղմուկի փորձարկման հաստոցները։ Ատամնանիվների ըստ աղմուկի փորձարկումը և ընտրումը կատարվում են այնպիսի հաստոցների վրա, որոնցում ճիշտ կառչման մեջ գտնվող փորձարկման ենթակա կցորդված ատամնանիվները շարժման մեջ են դրվում հաստոցի էլեկտրաշարժիչի միջոցով։ Ատամնանիվի պիտանիության աստիճանը որոշվում է ուժեղացուցիչ խոսափողի կամ էլեկտրաչափիչ սարքի օգնությամբ։ Ատամնանիվ, ատամնավոր փոխանցումներում օգտագործվող դետալ։ Նայած ատամնավոր փոխանցման տիպին, ատամնանիվները լինում են գլանային, կոնական և հիպերբոլական (մասնավորապես, պտուտակային, որդնակային և հիպոիղային)։ Ատամնանիվները լինում են ուղղատամ (գլանային կողմնային մակերևույթով) և շեղատամ (պտուտակային կողմնային մակերևույթով), որոնք բարձրացնում են փոխանցման սահունությունը։ Մեծ հզորություններ փոխանցելու համար կիրառվում են երկշեղատամ գլանային ատամնանիվներ, որոնց ատամներն անկյան տակ թեքված են տարբեր կողմեր։ Դրա շնորհիվ վերանում Է առանցքային ճնշումը, որն առկա է շեղատամ ատամնանիվներում։ Ատամնանիվների ատամնապսակը կարող Է մշակված լինել ինչպես նրա արտաքին, այնպես Էլ ներքին մակերևույթին։ Ատամնանիվներին ներկայացվող պահանջներին (արագընթացություն, ղանդաղընթացություն, ամրություն, երկարակեցություն) համապատասխան, դրանք պատրաստվում են լեգիրված պողպատներից, թուջից, գունավոր համաձուլվածքներից (բրոնզ, արույր ևն), պլաստմասսաներից, տեքստոլիտից են։

Կատեգորիա:Հաստոցներ
Կատեգորիա:Ատամնաբուժություն
Բրիմով

**Բրիմով**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։

Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գուրամ Բաթիաշվիլի

**Գուրամ Բաթիաշվիլի** (, ), վրացի գրող և դրամատուրգ։ Վրաստանի հրեական համայնքի ներկայացուցիչ ու ակտիվ գործիչ։

## Կենսագրություն
Գուրամ Բաթիաշվիլին ծնվել է 1938 թվականին Սենակ քաղաքում։ Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի Արևելյան ֆակուլտետը։

Գուրամ Բաթիաշվիլին Վրաստանում հրեական համայնքի հասարակական գործիչ է և հրեական «Խավարիմ» շարժման մասնակից։ Աշխատում է լրագրության բնագավառում. հանդիսանում է վրացական «Թատրոն և կյանք» ամսագրի խմբագիր, Թիֆլիսում վրացերեն հրատարակվող հրեական «Մենորա» թերթի հիմնադիրն ու խմբագիրը։

## Ստեղծագործություն
Հեղինակ է մի շարք պիեսների։ «Պարտք» (1979) պիեսը նվիրված է հրեաների հայրենադարձությանը Վրաստանից Իսրայել։ «Դավադրություն» (1987) պիեսը Վրաստանում 1830-ական թվականներին կազմակերպված արքունական դավադրությանը և պատմում է երկրի անկախության համար պայքարի մասին։ «Ծիածան, կամ Հող և Հայրենիք» (1996) պիեսում պատմվում է սիոնիզմի հիմնադիր Թեոդոր Գերցլի մասին։ Նրա մյուս պիեսներից են՝ «Լալին, սերը և մյուսները», «Գայլեր և եղնիկներ»։

«Արևն ամպերում» (1988) ակնարկային-հրապարակախոսական ստեղծագործությունը ներառում է ճանապարհորդական նոթերը Իսրայելի մասին։

Բաթիաշվիլին հեղինակել է նաև մի շարք վեպեր։ «Եթե ես մոռանամ քեզ, Երուշալաիմ» (1992) վեպը, ինչպես և «Պարտք» պիեսը, նվիրված է հրեաների հայրենադարձությանը Վրաստանից Երուսաղեմ։ «Տասը մարդ» վեպում պատմվում է հրեական համայնքի հոգևոր կյանքի մասին։ «Մարդը Բաբելոնից» վեպը պատկերված է Վրաստանի հրեաների կյանքը Թամար թագուհու օրոք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*საქართველოს ებრაელთა მსოფლიო კონგრესი
*პიესები (გურამ ბათიაშვილი), გამომცემლობა „საარი“ ISBN 99940-29-83-5

## Գրականություն
* ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 328, თბ., 1997.

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Վրացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Բլուլ

**Բլուլ**, հայկական, փողային գործիք։ Լինում է մի քանի տեսակ։ Սնամեջ բաց սրնգի տարատեսակներից է. ունի 8 նվագահան անցք (7-ը երեսի կողմում են, մեկը՝ հակառակ)։ Նվագում են ֆլեյտայի պես շրթերին հպած։ Բլուլը պատրաստում են նաև եղեգնից, սնամեջ ծառի մատնաչափ հաստություն ունեցող ճյուղերից։ Գործածվում է Հայաստանի մի շարք գավառներում / Ապարան, Նոր Բայազետ, Բուլանըխ, Վասպուրական, Արագածոտն և այլն/ հնչյունաշարը դիատոնիկ է, տեմբրը մեղմ, թավշյա։ Կոմիտասը բլուլի հետ է նույնացնում սրինգը, որը ունի 50 սմ երկարություն և 2-2,5 սմ հաստություն։ Բլուլը հատկապես տարածված է Հայաստանում։ Հայկական, փողային այս գործիքը հիմնականում նվագում են հովիվները։

Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Բուտիրկա (խումբ)

**«Բուտիրկա»**, ռուսական երաժշտական ռոք խումբ, կատարում է գողալեզու երգեր։ Համարվում է ռուսական շանսոնի ամենահայտնի խմբերից մեկը։ Վարում է ակտիվ համերգային գործունեություն ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։

## Պատմություն

Ստեղծվել է Վորոնեժում 2001 թվականինն Ալեքսանդ Աբրամովի։ Հայտնի է այնպիսի երգերով, ինչպիսիք են «Запахло весной», «Подружка с центра», «Запах воска», «Шарик», «Не трогай осень», «Икона», «Отсижу за чужие грехи», «За ростовскую братву», «Тает снег», «Аттестат» և այլն։

Դեկտեմբերի վերջին 2013 թվականին վոկալիստ Վլադիմիր Ժդամիրովը հեռացավ խմբից և սկսեց զբաղվել մենակատարությամբ։ Ներկայումս խմբի բոլոր երգերը կատարում է վոկալիստ Միխայիլ Բորիսովը, որը վերջերս դուրս է եկել ժամանակավոր կալանքից։ 2014 թվականի դեկտեմբերին խմբի հին վոկալիստ Վլադիմիր Ժդամիրովը թողարկեց իր առաջին մենակատար ալբոմը՝ «За забором весна»:

2015 թվականի սկզբին վոկալիստ Միխայիլ Բորիսովը վթարի է ենթարկվում և ընկնում կոմայի մեջ։ Ժամանակավորապես խմբի վոկալիստ դարձավ Անդրեյ Բիկովը։

## CD սկավառակագրությունը

* **2002** — Первый альбом
* **2002** — Второй альбом
* **2004** — Весточка
* **2005** — Икона
* **2007** — Пятый альбом
* **2009** — Шестой альбом
* **2009** — По ту сторону забора
* **2010** — Хулиган
* **2010** — Улица свободы
* **2014** — Вернусь домой
* **2015** — Свиданка

## Ներկայիս կազմը

* Օլեգ Սիմոնով - դաշնակահար, տեքստերի հեղինակը
* Անդրեյ Բիկով - վոկալ
* Ալեքսանդր Գոլոշապով - բաս կիթառ
* Անդրեյ Ժուրավլյով - կիթառ
* Յուրի Ակիմով - հարվածային
* Յուլիա Գրիբոյեդովա - արտ-տնօրեն
* Վալերի Լիզնև - ձայնագրող

## Արտաքին հղումներ

* «Բուտիրկա» — խմբի վեբ-կայքը
* Ռուսական շանսոն։ Բուտիրկա 
* Շանսոն։ Խումբ «Բուտիրկա» 

Կատեգորիա:2001 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Գրիգորի Բեժանով

**Գրիգորի Ակիմի Բեժանով** (), խորհրդային ռազմական գործիչ, ՊԱԿ-ի գեներալ-մայոր (1944)։

## Կենսագրություն
1917 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի առևտրային ուսումնարանը, մինչև 1920 թվականը սովորել Պետրոգրադի հաղորդակցության ճանապարհների ճարտարագետների ինստիտներում։ 1920 թվականից ծառայել է Արտակարգ հանձնաժողովի (ՉԵԿԱ) մարմիններում։

1938-1939 թվականներին եղել է Աբխազիայի պետանվտանգության ժողկոմի առաջին տեղակալ, 1943 թվականին՝ Ստավրոպոլի երկրամասի պետանվտանգության վարչության պետ, 1944 թվականին՝ Կաբարդինա-Բալկարական ՀԽՍՀ ՊԱԿ-ի նախարար։ Լենինգրադի շրջափակման (10.7.1941-9.8.1944) ժամանակ եղել է տարհանման և մատակարարման կազմակերպիչներից։

## Կոչումներ
*Լեյտենանտ (13.01.1936)
*Ավագ լեյտենանտ (19.07.1939)
*Կապիտան (14.09.1939)
*Մայոր (23.02.1942)
*Գնդապետ (14.02.1943)
*Կոմիսար (12.07.1944)
*Գեներալ-մայոր (09.07.1945)
Զրկվել է գեներալ-մայորի կոչումից (30.10.1951), վերականգնվել է՝ ԽՍՀՄ № 2171-881 (15.08.1953)։

## Պարգևներ
* Պետական անվտանգության գեներալ-մայոր(1944)
* Լենինի շքանշան (04.12.1945)
* Կարմիր դրոշի շքանշան (08.03.1944, 03.11.1944)
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան (07.07.1944)
* Կարմիր աստղի շքանշան (18.05.1942)
* «Պատվո նշան» շքանշան (20.09.1943)
* «ՆԳԱԿ վաստակավոր գործի» շքանշան (04.02.1942)

## Գրականություն
*Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան։ 1000 հայազգի գեներալներ, ծովակալներ.-Ե.,Հեղինակային հրատարակություն, 2009 թ.,էջ 438։ ISBN 978-9939-53-105-2
*Меружанян А. Маршалы, генералы и адмиралы армянского происхождения в Санкт-Петербурге. - Санкт-Петербург: "Роза ветров",2014, с.93 ISBN 978-5-906634-11-5
*Журнал «Айкакан банак». Май 2005 г.
*Саркисян А. Е. Разведка и контрразведка: армянский след (Биографические очерки о разведчиках и контрразведчиках). - Е., "Амарас", 2005, с.77-79

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի հայ գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Կատեգորիա:Հայ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Բորիս Բեզիրգանով

**Բորիս Հայկի Բեզիրգանով** (), հայազգի երկրաբան, երկրահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1983), պրոֆեսոր (1985)։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1960-1963 թվականներին աշխատել է ՌԴ Ալդամ քաղաքի Յակուտական երկրաբանական վարչությունում, 1963-1966 թվականներին՝ Մոսկվայի երկրաքիմիական տրեստում, 1969-1994 թվականներին՝ ԵՊՀ հանքավայրերի որոնման և հետախուզման ամբիոնում, եղել է դասախոս, դոցենտ, պրոֆեսոր, 1978-1994 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ, 1994 թվականից՝ Լեռնամետալուրգիայի ինստիտուտի գլխավոր գիտաշխատող։

Աշխատանքները վերաբերում են օգտակար հանածոների հանքավայրերի որոնման և հետախուզման հարցերին։ Հեղինակ է 2 գրքի, 50-ից ավել գիտական հոդվածների։

## Երկեր
* Поиски и разведка месторождений полезных ископаемых, М., 1989 (համահեղինակ)։
* Прогноз и методика поисков скрытого эндогенного оруденения в пределах рудных полей и месторож¬дений Армении, Е., 2002:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Ատոմական համար

**Ատոմական համար**, **ատոմական կարգաթիվ**, կարգահամար, քիմիական տարրի հերթական համարը տարրերի պարբերական համակարգում։ Ատոմական համարը հավասար է ատոմի միջուկում գտնվող պրոտոնների թվին և, հետևաբար, չեզոք ատոմում գտնվող էլեկտրոնների թվին։ Սովորաբար նշանակվում է Z-ով։ Ատոմական համար հասկացությունը մտցրել է շվեդացի Յոհանես Ռիդբերգը 1897 թվականին։ Ելնելով տարրերի ռենտգենյան սպեկտրների ուսումնասիրություններից՝ Հենրի Մոզլին ենթադրեց (1912), որ ատոմական համարը ցույց է տալիս ատոմի միջուկի լիցքը (1920 թվականին Ջեյմս Չեդվիկը փորձով ապացուցեց այդ)։ Ատոմական համարի այս նոր բացատրությունը վերացրեց տարրերի պարբերական համակարգում եղած թվացող հակասությունը (մի քանի տարրեր դասավորված են ոչ ըստ ատոմական զանգվածի աճի, օրինակ՝ արգոն և կալիում, կոբալտ և նիկել, տելուր և յոդ) և հնարավոր դարձրեց որոշել մինչև ուրանը տեղավորված տարրերի ճիշտ թիվը, թեև նրանցից մի քանիսը (հաֆնիում, ռենիում, տեխնիցիում, պրոմեթիում, աստատին, ֆրանսիում) դեռևս հայտնի չէին։

Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ատոմներ
Կատեգորիա:Քիմիական հատկություններ
Օպտիկական ակտիվություն

**Օպտիկական ակտիվություն**, միջավայրի՝ իր միջով անցնող օպտիկական ճառագայթման (լույսի) բևեռացման հարթությունը պտտելու հատկություն։

Հայտնաբերել է (1811) ֆրանսիացի գիտնական Դ․ Ֆ․ Արագոն՝ քվարցում։ 1815 թվականին Ժ․ Բ․ Բիոն հայտնաբերել է մաքուր հեղուկների (սկիպիդարի), ապա նաև ուրիշ շատ նյութերի (գլխավորապես, օրգանական) լուծույթների ու գոլորշիների օպտիկական ակտիվություն։ Նա էլ հենց պարզել է, որ՝

* լուծույթի դեպքում բևեռացման հարթության պտտման  \varphi  անկյունը գծայնորեն է կախված լուծույթի շերտի 1 հաստությունից և ակտիվ նյութի с կոնցենտրացիայից․

:: { \varphi = [\alpha]lc }

 [\alpha]  գործակիցը կոչվում է տեսակարար oպտիկական ակտիվություն։

* պտույտը տեղի է ունենում կամ ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ ( { \varphi > 0 }), կամ դրան հակառակ ( { \varphi), եթե դիմացից ենք նայում լույսի ճառագայթների ընթացքին։

Համապատասխանաբար, բնական oպտիկական ակտիվություն դրսևորող օպտիկապես ակտիվ նյութերը պայմանականորեն բաժանվում են՝
* աջ (կամ դրական) պտտող 
*ձախ (կամ բացասական) պտտող նյութերի։

Որոշ նյութեր օպտիկապես ակտիվ են միայն բյուրեղային վիճակում (օրինակ, քվարցը), ուստի դրանց օպտիկական ակտիվություն ամբողջ բյուրեղի հատկությունն է։ Այդ նյութերի տեսակարար օպտիկական ակտիվություն, ի տարբերություն լուծույթների, նշանակվում է պարզապես  \alpha , և Բիոյի բանաձևը գրվում է՝  { \varphi = [\alpha]1 } տեսքով։ Գոյություն ունի նաև արհեստական կամ մակածված օպտիկական ակտիվություն, որը դրսևորվում է, երբ օպտիկապես ոչ ակտիվ նյութը տեղավորվում է մագնիսական դաշտում (Ֆարադեյի երևույթ)։

Օպտիկական ակտիվությունյան ֆենոմենոլոգիական տեսությունը մշակել է Օ․ Ֆրենելը, 1823 թվականին։ Ըստ այդ տեսության, օպտիկական ակտիվություն պայմանավորված է աջ և ձախ շրջանային բևեռացման լուսային ալիքների համար միջավայրի բեկման ցուցիչների տարբերությամբ։

## Տես նաև
*Բիոյի օրենք
*Լույսի բևեռացում

## Գրականություն
* Ֆեյնմանի դասախոսությունը օպտիկական ակտիվության մասին
* Լանդսբերգ Գ․ Ս․, Օպտիկա, Ե․ է 1973 (Ֆիզիկայի ընդհանուր դասընթաց, հ․ 3)

Կատեգորիա:Օպտիկա
Արտագնաց անասնապահություն

Անասնապահության կազմակերպման եղանակ, ըստ որի կենդանիներին ամբողջ տարին (կամ տարվա որոշ եղանակներին) պահում են սեզոնային արոտավայրերում։ Արտագնաց անասնապահություն հարմարված են հատկապես ոչխարները, ձիերը, ուղտերը և եզնուղտերը։ Արտագնաց անասնապահությունը առաջացել է տվյալ երկրամասի բնական հնարավորությունները առավել արդյունավետ օգտագործելու անհրաժեշտությունից։ Արտագնաց անասնապահության շնորհիվ նշանակալից չավւով նվազում է կերերի կուտակման, անասնապահական շենքերի շինարարության, կենդանիների խնամքի համար ծախսվող աշխատանքը։ Բարձրանում է կենդանիների մթերատվությունը, պտղաբերությունը։ ԽՍՀՄ սեզոնային արոտավայրերում կազմակերպվում են անասնաբուծական–անասնաբուժական տեղամասեր, իսկ ձմեռային արոտավայրերում՝ նաև տնտեսական ու մշակութային կետեր։ ԽՍՀՄ–ում ըստ արոտավայրերի տիպերի, տարածված է անապատային, կիսաանապատային, որոշ լեռնային և տափաստանային գոտիներում կրում է գոտիական բնույթ՝ ուղղաձիգ և հորիզոնական։

## Ձևավորում
Հայաստանում Արտագնաց անասնապահություն ձևավորվել է նստակյաց անասնապահությանը զուգընթաց, մ․ թ․ ա․ 3-րդ հազարամյակի կեսերին, հիմնականում լեռնային երկրամասերում։ Կենդանիներին սեզոնային արոտավայրեր տեղափոխելիս նրանց ուղեկցում էին միայն անասնապահներն ու տեղում անասնապահական մթերքները մշակող անձինք։ Ի տարբերություն քոչվորական անասնապահության, արտագնաց անասնապահություն հնարավորություն էր ընձեռում բնակչության հիմնական մասհն մնայ մշտական բնակավայրերում և զբաղվել երկրագործական ու այլ աշխատանքներով։ Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո արտագնաց անասնապահություն կրել է մասնակի բնույթ։ ՀԽՍՀ հարավային շրջանների (Ղափան, Գորիս, Մեղրի, Սիսիան, Եղեգնաձոր, Ազիզբեկով) տնտեսություններն իրենց ոչխարները տեղափոխում էին Ադրբեջանական ԽՍՀ Մուղանի դաշտավայրը, իսկ հյուսիսային շրջաններինը (Շամշադին, Իջևան, Նոյեմբերյան, մասամբ Թումանյան)՝ Ջեյրանչայի ձմեռային արոտավայրերը։ Այժմ գյուղատնտեսական այլ նպատակների համար հողերն օգտագործելու պատճառով կենդանիների տեղափոխումը ՀԽՍՀ սահմաններից դուրս դադարեցվել է։ Տնտեսությունները կենդանիներին տեղափոխում են իրենց կամ հարևան շրջանների ամառային արոտավայրերը։ Ամբողջ տարին կենդանիներին արոտավայրերում են պահում Ավստրալիայում, Մոնղոլիայում, Աֆղանստանում և այլուր։

Կատեգորիա:Անասնապահություն
Լոշյո

**Լոշյո** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Լիոնա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01218։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 420 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 75 կմ է և 50 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 91 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 54 մարդկանցից 42-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 12-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 77.8% է, 1999 թվականին՝ 79.5%)։ 42 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 38-ը (20 տղամարդ, 18 կին), գործազուրկ է եղել 4 մարդ (1 տղամարդ և 3 կին)։ 12 պասիվներից 2 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 6-ը՝ թոշակառու, 4 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
*Զառամյալ թոշակառուների վանք՝ Արվեռ (XII դար)։ 1995 թվականին հայտարարվել է պատմական հուշարձան։
*Բյուժե Բալրոմե նահանգի թանգարան

## Պատկերասրահ

Abbaye cartusienne d'Arvières juin2004.jpg
Jardin-arvieres.jpg
Map commune FR insee code 01218.png


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Արաբական խեժ

մինի
**Արաբական խեժ** կամ **գումիարաբիկ** ( - բուսախեժ +  - արաբական), օրգանական նյութ, բազմաշաքար։

## Հատկություններ
Ամորֆ, թափանցիկ, կարծրացող զանգված է, որ արտահոսում է աֆրիկյան և արաբական ակացիաների բներից (որտեղից և արաբական խեժ անվանումը)։

Լուծվում է ջրում և առաջացնում կպչուն, թույլ թթվային լուծույթ։

## Նշանակություն
Նախկինում լայնորեն օգտագործվում էր արդյունաբերության շատ ճյուղերում, որպես սոսնձող նյութ։ Պոլիմերների արտադրության զարգացմամբ արաբական խեժը կորցնում է իր նշանակությունը։

Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Կատեգորիա:Բազմաշաքարներ
Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Ավտոմատ կրկնակի միացում

**Ավտոմատ կրկնակի միացում** բարձրավոլտ էլեկտրահաղորդմաև գծերի և բարձր լարման էլեկտրասարքավորման արագ ավտոմատ հետադարձ միացումը էլեկտրակաև ցանցին՝ վթարի պատճառով նրանց ավտոմատ անջատումից հետո։ էներգահամակարգի առանձին տարրեր ցանցից անջատվում են տեղակայումների հոսանքատար մասերի կարճ միացումների հետևանքով, որոնք առաջանում են կայծակի հարվածներից, երկրաշարժներից, մոտակա պայթյուևևերից։ Ավտոմատ կրկնակի միացում հակավթարային ավտոմատիկայի ամենաէֆեկտիվ միջոցներից է բարձրացնում է էլեկտրամատակարարման հուսալիությունը և վերականգնում էներգահամակարգի աշխատանքի նորմալ ռեժիմը։ Այն կատարվում է ավտոմատ սարքերի միջոցով, որոնք բանում են ռելեային պաշտպանությունից և ազդում ավտոմատ անջատիչների վրա։

## Ավտոմատ կրկնակի միացման էֆեկտիվություն
Ավտոմատ կրկնակի միացման էֆեկտիվությունը բարձր է, եթե այն արագ է կատարվում, այսինքն՝ կարճ է տևում էլեկտրամատակարարման ընդհատումը։ Էներգահամակարգերում կիրառում են միապատիկ (մեկ ցիկլով), երկպատիկ (առաջին անհաջող ցիկլի դեպքում) և եռապատիկ (երեք հաջորդական ցիկլերով) ավտոմատ կրկնակի միացումներ։

## Ավտոմատ կրկնակի միացման ցիկլներ
Ավտոմատ կրկնակի միացման մեկ ցիկլի (ռելեային պաշտպանության բանումից մինչև ավտոմատ կրկնակի միացում) տևողությունը կախված է կարճ միացման տեղում մեկուսացման վերականգևման, ավտոմատ սարքերի և անջատիչների բանելու ժամանակից։
* Միապատիկ ավտոմատ կրկնակի միացոման ցիկլի տևողությունը 0, 5-1, 5 վայրկյան է,
* երկպատիկինը՝ 10-15,
* եռապատիկինը՝ 60-120։
Շատ տարածված է միապատիկ ավտոմատ կրկնակի միացում որը ապահովում է բարձր լարման (110 կվ և ավելի) օդայիև գծերի մինչև 86%, իսկ կաբելայիև գծերի (3-10 կվ)՝ մինչև 55% հաջող միաումներ։ Էլեկտրահաղորդմաև հեռավոր բարձր լարման եռաֆազ գծերի համար կիրառվում են եռաֆազ և միաֆազ ավտոմատ կրկնակի միացումներ։ Ավտոմատ կրկնակի միացոման կիրառումը տնտեսապես շահավետ է, քանի որ նրա սարքերի ու շահագործման արժեքը անհամեմատ փոքր է այն վևասից, որն առաջանում է էլեկտրամատակարարման ընդհատումների հետևանքով։

Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկա
Կատեգորիա:Ավտոմատացում