Մերվին Փիք

**Մերվին Լորենս Փիք** (, )` Անգլիացի գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ և նկարիչ։

Մերվին Փիքը առավել հայտնի է որպես Տիտուս Գրոանի մասին երեք գրքերի հեղինակ, որոնք հաճախ միասին հայտնի են որպես «Գորմենգաստ»։ Այս երեք գրքերը ավելի մեծ շարքի սկիզբն են, որում Փիքը մտադիր էր պատմել Տիտուս Գրոանի պատմությունը ծնունդից մինչև գերեզման։ Հեղինակի վաղաժամ մահը խանգարեց աշխատանքի ավարտին, և շատերն այժմ «Գորմենգաստը» համարում են եռագրություն։ Փիքի վեպերը երբեմն համեմատվում են իր ավագ ժամանակակից Ջ. Ռ. Ռ. Թոլքինի ստեղծագործությունների հետ, բայց «Գորմենգաստի» սյուրռեալիստական ​​վեպերի վրա երկիմաստորեն ավելի շատ ազդեցություն են թողել Չարլզ Դիքենսը և Ռ. Լ. Սթիվենսոնը։

Մերվին Փիկը գրել է պատմվածքներ երեխաների և մեծահասակների համար, պիեսներ և ռադիոդրամաներ, ստեղծել է «Պարոն Փայ» վեպը, ինչպես նաև ստեղծագործել է բանաստեղծություններ և բանաստեղծական անհեթեթություններ։

Մերվին Փիքը հանճարեղ նկարիչ և նկարազարդող էր։ Նա հաջողության հասավ 1930-ական և 1940-ական թվականներին, երբ ապրում էր Լոնդոնում և պատվերներ էր ստանում հայտնի մարդկանց դիմանկարների համար (այդ նկարների հավաքածուն մինչ օրս պահպանվում է նրա ժառանգների կողմից)։ Մերվին Փիքի որոշ աշխատանքներ պահվում են Լոնդոնի Ազգային դիմանկարների պատկերասրահի և Կայսերական ռազմական թանգարանի հավաքածուներում։

## Կենսագրություն
Մերվին Փիկը ծնվել է բրիտանացի ծնողներից Չինաստանի Ցզյանսի նահանգում 1911 թվականին՝ Չինաստանի Հանրապետության հիմնադրմանը հանգեցրած հեղափոխությունից երեք ամիս առաջ։ Նրա հայրը՝ Էռնեստ Քրոմվել Փիկը, բրիտանական միսիոներական կազմակերպության բժիշկ էր։ Եվրոպական գոտու սահմանափակ, պարսպապատ տարածքը և բրիտանական դպրոցի խիստ կանոնները, որտեղ Մերվինը սովորել է, արտացոլվել են Գորմենգհաստ ամրոցի պատկերում։ Եվրոպական և չինական կյանքի, Չինաստանում հարուստների և աղքատների միջև հակադրությունները նույնպես ուժեղ ազդեցություն են ունեցել Փիկի աշխատանքների վրա։

Մինչև ընտանիքի 1923 թվականին Անգլիա վերադառնալը, Մերվին Փիքը հաճախել է Տիենցինի դպրոց: Նա շարունակել է իր կրթությունը (1923–1929) Լոնդոնում՝ Էլթհեմ քոլեջում, որը միսիոներ երեխաների համար նախատեսված դպրոց էր, որտեղ նրա տաղանդը նկատել է անգլերենի ուսուցիչ Էրիկ Դրեյքը: Այնուհետև նա սովորել է Քրոյդոնի արվեստի դպրոցում և Արվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ սկսել է յուղաներկով նկարել և գրել է իր առաջին երկար բանաստեղծությունը: Նա առաջին անգամ իր աշխատանքները ցուցադրել է Արվեստի թագավորական ակադեմիայում և 1931 թվականին Սոհոյի ցուցահանդեսում:

1930-ականների սկզբին Մ. Փիքը որպես նկարիչ աշխատել է Լոնդոնում, չնայած որոշ ժամանակ ապրել է Նորմանդիայի մոտ գտնվող Սարկ կղզում: Նա առաջին անգամ այնտեղ է գնացել 1932 թվականին՝ աշխատելու Էրիկ Դրեյքի կողմից հիմնադրված նկարիչների «գաղութում»: 1932 թվականին Մ. Փիքը պատվեր է ստացել ստեղծել դեկորացիաներ և զգեստներ «Միջատների կյանքից» պիեսի համար: Նրա աշխատանքը բարձր է գնահատվել «Սանդեյ Թայմս»-ի կողմից: 1934 թվականին նա մասնակցել է Սարկ նկարիչների ցուցահանդեսներին Դրեյքի կողմից կառուցված տեղական պատկերասրահում և Լոնդոնի Քուլինգ պատկերասրահում: 1935 թվականին նա ցուցադրել է իր աշխատանքները Արվեստի թագավորական ակադեմիայում և Լոնդոնի Լեժե պատկերասրահում:

Մ. Փիկը նաև սկսեց դասավանդել կենսագրական նկարչություն Վեստմինստերի արվեստի դպրոցում: Այնտեղ նա հանդիպեց իր ուսանողուհի Մեյվ Գիլմորին, որի հետ ամուսնացավ 1937 թվականին: Նրանք ունեցան երեք երեխա՝ Սեբաստիան (ծնված 1940 թվականին), Ֆաբիան (ծնված 1942 թվականին) և Քլեր (ծնված 1949 թվականին):

1938 թվականին Փիքի նկարները մեծ գովասանքի արժանացան Լոնդոնի արվեստի պատկերասրահում, և հրատարակվեց նրա առաջին գիրքը՝ «Կապիտան Քլիվերը խարիսխ է գցում» (նկարազարդված հենց Փիքի կողմից): Այն մանկական գիրք էր ծովահենների մասին, որը հիմնված էր նրա մոտ 1936 թվականին գրված պատմվածքի վրա: 1939 թվականի դեկտեմբերին Փիքը Chatto & Windus-ից պատվեր ստացավ նկարազարդել մանկական գիրքը՝ «Ձիավարություն և այլ մանկական ոտանավորներ», որը հրատարակվելու էր 1940 թվականի Սուրբ Ծննդյան շուկայի համար:

Երբ սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, Մ. Փիկը փորձեց դառնալ ռազմական նկարիչ։ Նա մտահղացավ «Ադոլֆ Հիտլերի նկարչի ցուցահանդեսը», որտեղ պատերազմի սարսափները պատկերող նկարները՝ հեգնական վերնագրերով, պետք է ներկայացվեին որպես նացիստ Ֆյուրերի «աշխատանքներ»։ Չնայած նկարները գնվել էին Մեծ Բրիտանիայի տեղեկատվության նախարարության կողմից, Փիկը չընդունվեց որպես ռազմական նկարիչ։ Նա զորակոչվեց բանակ՝ ծառայելով սկզբում հրետանային, ապա ինժեներական կորպուսում։ Բանակը չգիտեր, թե ինչ անել նման զինվորի հետ։ Մոտավորապես այս ժամանակ Մ. Փիկը սկսեց նկարել «Տիտոսի հառաչանքը» նկարը։

1942 թվականի ապրիլին, երբ մերժվեցին նրա բոլոր խնդրանքները՝ պատերազմի նկարչի նշանակման և Լոնդոնում պատերազմի ավերածությունները պատկերելու թույլտվության վերաբերյալ, Փիկը նյարդային խանգարում ունեցավ և ուղարկվեց Սաութփորթի հիվանդանոց: 1942 թվականի աշնանը Տեղեկատվության նախարարությունը նրան վարձեց որպես գծագրող վեց ամսով: Հաջորդ գարնանը նա հաշմանդամ դարձավ: 1943 թվականին Փիկին հանձնարարվեց պատկերել Բիրմինգհեմի ապակեգործներին, որոնք կաթոդային ճառագայթային խողովակներ էին արտադրում առաջին ռադարային կայանքների համար:

Հաջորդ հինգ տարիները, թերևս, Փիքի կարիերայի ամենաարդյունավետ տարիներն էին։ Նա ավարտեց «Տիտուս Գրոուն» և «Գորմենգաստ» վեպերը և հիանալի նկարազարդումներ արեց այլ հեղինակների համար, այդ թվում՝ Լյուիս Քերոլի «Սնարկի որսը» և «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում», Սեմյուել Թեյլոր Քոլրիջի «Հին ծովայինի ոճը», Գրիմ եղբայրների հեքիաթները, Քվենտին Քրիսփի «Այս ամենը» և «Բևին Թու»-ն, ինչպես նաև Ռոբերտ Լուիս Սթիվենսոնի «Դոկտոր Ջեքիլի և պարոն Հայդի տարօրինակ դեպքը»։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ, նկարներ և նկարներ։

«Հանգեր առանց պատճառի» բանաստեղծական ժողովածուն հրատարակվել է 1944 թվականին և անգլիացի քննադատ Ջոն Բեթջեմանի կողմից համարվել է ակնառու։ 1945 թվականին՝ պատերազմի ավարտից կարճ ժամանակ անց, «Լիդեր» ամսագիրը Մարկ Փիկին ուղարկել է Ֆրանսիա և Գերմանիա։ Փիկը և գրող Թոմ Փոքոքը առաջին բրիտանացի քաղաքացիական անձանցից էին, որոնք ականատես են եղել Բերգեն-Բելզենի համակենտրոնացման ճամբարի սարսափներին, որտեղ մահացու հիվանդ նախկին բանտարկյալները մահացել են նրանց աչքերի առաջ։ Փիկը մի քանի ուրվագծեր է արել, բայց զարմանալի չէ, որ տեսածը նրան չափազանց սրտառուչ է թվացել։ Նա իր կասկածները հայտնել է այս մարդկանց տառապանքները խորը հուզական բանաստեղծություններում նկարներում պատկերելու հնարավորության վերաբերյալ։

1946 թվականին Փիկը և նրա ընտանիքը տեղափոխվեցին Սարկ։ Այնտեղ նա շարունակեց գրել և նկարազարդել գրքեր, մինչդեռ Մեյվը նկարում էր։ 1950 թվականին հրատարակվեց «Գորմենգաստ» վեպը, և ընտանիքը վերադարձավ Անգլիա և բնակություն հաստատեց Քենթի Սմարդեն քաղաքում։ Մ. Փիկը դասավանդեց Արվեստի կենտրոնական դպրոցում, սկսեց գրել «Պարոն Փայ» կատակերգական վեպը և կրկին հետաքրքրվեց թատրոնով։ Նույն թվականին մահացավ Մերվինի հայրը՝ որդուն թողնելով տուն Ուոլինգտոնում, Լոնդոնի մոտ։ «Պարոն Փայ» վեպը հրատարակվեց 1953 թվականին, և Փիկը հետագայում այն ​​վերածեց ռադիոպիեսի։ Նրա այլ պիեսներ նույնպես հեռարձակվեցին BBC ռադիոյով (1954 և 1956 թվականներին)։

1956 թվականին Մերվինը և Մեյվը մեկնեցին Իսպանիա։ Նրանց ընկերը ֆինանսավորեց ուղևորությունը՝ հույս ունենալով, որ արձակուրդը կբարելավի Մերվինի վատթարացող առողջությունը։ Այդ տարի հրատարակվեց «Երբեմն, երբեք» ժողովածուն, որը ներառում էր Փիքի «Մթության մեջ տղան» նովելը՝ Ուիլյամ Գոլդինգի և Ջոն Ուինդհեմի ստեղծագործությունների հետ միասին։ 1956 թվականի դեկտեմբերի 18-ին BBC-ն հեռարձակեց Փիքի «Տեսնողի աչքը» ռադիոպիեսը (հետագայում վերամշակվեց որպես «Մեկի ձայնը»), որը պատմում էր ավանգարդ նկարչի մասին, որին հանձնարարվում է նկարել եկեղեցու որմնանկարը։ Փիքը մեծ հույսեր էր կապում «Հետաքրքրվելու արվեստը» ներկայացման հետ, որը, ի վերջո, բեմադրվեց Վեստ-Էնդում 1957 թվականին, բայց չգոհացրեց ո՛չ հանդիսատեսին, ո՛չ էլ քննադատներին։ Սա մեծապես վշտացրեց Փիքին, նրա առողջությունը կտրուկ վատթարացավ, և նա կրկին հոսպիտալացվեց նյարդային խանգարման պատճառով։

Փիքի մոտ Պարկինսոնի հիվանդության հստակ նշաններ էին նկատվում։ Բժիշկները նրան էլեկտրաշոկային թերապիա էին նշանակել, սակայն այն մեծ մասամբ անարդյունավետ էր։ Մերվին Փիքը սկսեց կորցնել արագ և վստահ նկարելու ունակությունը, բայց կնոջ օգնությամբ նա որոշ ժամանակ դեռ կարողանում էր ուրվագծել։ Նրա վերջին ավարտված աշխատանքների թվում էին Բալզակի «Չարաճճի պատմություններ» (1961) վեպի նկարազարդումները և իր սեփական «Ընկնող ռումբի բանաստեղծությունները» (1962), որոնք գրվել էին 15 տարի առաջ։

«Տիտոսի մենությունը» վեպը հրատարակվել է 1959 թվականին: 1970 թվականին Լանգդոն Ջոնսը վերանայել է այն՝ ուղղելու անփույթ խմբագրման պատճառով առաջացած ակնհայտ անհամապատասխանությունները:

Մերվին Փիկը մահացավ 1968 թվականի նոյեմբերին։ Նրա մահից հետո նրա աշխատանքները, մասնավորապես «Գորմենգաստ» գրքերը, շատ ավելի մեծ ճանաչում ձեռք բերեցին։ Դրանք թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։

Մերվին Փիքի թոռանը անվանակոչվել է Տիտուս՝ ի պատիվ «Գորմենգաստ» գրքերի գլխավոր հերոսի։

Մ. Փիքի կենդանության օրոք հրատարակվել են նրա բանաստեղծությունների չորս ժողովածուներ՝

* «Պատկերներ և ձայներ» (1941),
* «Ապակու փչողներ» (1950),
* «Բանաստեղծություններ և նկարներ» (1965),
* «Կմախքի երազներ» (1967):

Նրա մահից հետո հրատարակվեցին ևս մի քանի ժողովածուներ։

## Գրականության ցանկ

* Կապիտան Սլոթերբորդը խարիսխ է գցում (1939)
* Ձևեր և հնչյուններ (1941)
* Հանգեր առանց պատճառի (1944)
* Տիտուս Ռոան (1946)
* «Կապարե մատիտի արհեստը» (1946)
* «Կորուսյալ քեռու նամակներ» (բևեռային շրջաններից), 1948
* «Մերվին Փիքի նկարներ» (1949)
* «Գորմենգհաստ» (1950)
* «Ապակու փչողները» (1950)
* Պարոն Փայ (1953)
* Խոսքի պատկերներ (1954)
* Տիտոս մենակ (1959)
* Թռչող ռումբի հանգը (1962)
* Բանաստեղծություններ և նկարներ (1965)
* Ոսկորների մասին երազանք և այլ բանաստեղծություններ (1967)
* Ընտրված բանաստեղծություններ (1972)
* Անհեթեթությունների գիրք (1972)
* Մերվին Փիքի նկարները (1974)
* Մերվին Փիք. Գրվածքներ և գծանկարներ (1974)
* Տասներկու բանաստեղծություններ (1975)
* Տղան մթության մեջ (1976)
* Փիքի առաջընթացը (1978)
* Տասը բանաստեղծություն (1993)
* Տասնմեկ բանաստեղծություն (1995)
* Քարանձավը (1996)

### Գրքերի համար նկարազարդումներ

* Մ. Փիք, «Կապիտան Սլոթերբորդը խարիսխ է գցում» (M. Peake, *Captain Slaughterboard Drops Anchor*. Country Life, 1939)
* «Ձիավարություն և այլ մանկական ոտանավորներ» (*Ride a Cock Horse and Other Nursery Rhymes*. Chatto & Windus, 1940)
* Լ. Քերոլ, «Սնարկի որսը» (L. Carroll, *Hunting of the Snark*)
* Լ. Քերոլ, «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» (L. Carroll, *Alice in Wonderland*)
* Ս. Թ. Քոլրիջ, «Հին նավաստու ոճը» (S. T. Coleridge, *The Rime of the Ancient Mariner*)
* Գրիմ եղբայրներ, «Ընտանեկան հեքիաթներ» (Brothers Grimm, *Household Tales*)
* Ք. Քրիսփ, «Այս ամենը և Բևինը նույնպես» (Q. Crisp, *All This and Bevin Too*)
* Ռ. Լ. Սթիվենսոն, «Դոկտոր Ջեքիլի և պարոն Հայդի տարօրինակ դեպքը» (R. L. Stevenson, *Dr Jekyll and Mr Hyde*)
* Ռ. Լ. Սթիվենսոն, «Գանձերի կղզի» (R. L. Stevenson, *Treasure Island*)
* Օ. դը Բալզակ, «Անպարկեշտ պատմություններ» (H. de Balzac *Droll Stories*. Folio Society, 1961)
* Մ. Փիք, «Ընկնող ռումբի բանաստեղծություններ» (M. Peake, *The Rhyme of the Flying Bomb*, 1962)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Михаил Назаренко, Трижды готический мастер // Реальность фантастики. — 2004. — № 1. — С. 162—170.
* Стихи М. Пика в журнале «Иностранная литература».
* Стихи М. Пика в журнале «Новая Юность».