open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆիլիպ Բլում (գործարար)

մինի|400x400փքս|Դավադրության սխեման
**Ֆիլիպ Բլումը** (անգլ․՝ Philip Bloom) ամերիկացի գործարար է, ով մեղավոր է ճանաչվել 2006 թվականի ապրիլի 18-ին դավադրության, կաշառակերության և փողերի լվացման մեջ՝ կապված Իրաքի օկուպացիայի ժամանակ Կոալիցիոն ժամանակավոր իշխանությանը՝ Հարավային Կենտրոնական Տարածաշրջանի (ԿԺԻ-ՀԿ) խաբեության սխեմայի հետ։ Ըստ Sydney Morning Herald-ի, Բլումը ԿԺԻ-ի միջոցներից օգտագործել է ավելի քան 2 միլիոն դոլար կանխիկ կաշառք, անշարժ գույք, դիզայներական մեքենաներ, ժամացույցներ և մարմնավաճառների ծառայություններ վճարելու համար, որոնք նա բերել է Բաղդադ։ Բլումը ստացել է առնվազն 1 միլիոն դոլար կաշառք և գողացել ևս 600,000 դոլար կանխիկ գումար և ապրանքներ ԿԺԻ հիմնադրամներից։

Մեղադրանքների առաջադրման ժամանակ այս գործը բնութագրվում էր որպես ԱՄՆ պաշտոնյաների հետ կապված խարդախության բազմաթիվ դեպքերի առաջին ատյան։

Բլումը մեղադրվել է փոխգնդապետ Բրյուս Դ. Հոփֆենգարդներին, փոխգնդապետ Մայքլ Բրայան Ուիլերին, փոխգնդապետ Դեբրա Հարիսոնին և ԿԺԻ հաշվապահին և դատապարտված հանցագործին՝ Ռոբերտ Սթայն կրտսերին, կաշառք տալու մեջ։ Բլումը խոստովանել է, որ Սթեյնին և մյուսներին վճարել է ավելի քան 2 միլիոն դոլար գումար և նվերներ այն բանի դիմաց, որ նրանք օգտագործել են իրենց պաշտոնական դիրքերը Բլումին և նրա ընկերություններին պայմանագրեր շնորհելու համար։ Բլումը, Սթայնը և մյուսները նաև նպաստել են բազմաթիվ դրամական փոխանցումներին, որոնք ստացվել են խարդախությամբ շնորհված հայտերից և առնվազն 2 միլիոն դոլար գողացված գումարներ ԿԺԻ-ից, որպեսզի թաքցնեն միջոցների աղբյուրը և ծագումը։

Բոլոր միջոցները, որոնք վճարել են Բլումի պայմանագրերը, եղել են Իրաքի զարգացման հիմնադրամից՝ իրաքյան նավթի փողերից, որոնք տնօրինվում են Իրաքի ժողովրդի անունից ԱՄՆ-ի կողմից՝ ամերիկյան օկուպացիայի ժամանակ։ Ենթադրվել է, որ այդ միջոցները պետք է գտնվեին խիստ ֆինանսական վերահսկողության ներքո, որը վերահսկվում էր Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից։ Դատավարության ընթացքում բացահայտվել է ընդհանուր առմամբ 8,6 միլիոն դոլարի կեղծված պայմանագրեր։

Բլումի ռումինացի գործընկերները հերքել են իրաքյան գործունեության մասին տեղեկացված լինելը։

Բլում/Սթայն դավադրության ամփոփագիրը հրապարակվել է Իրաքի վերակառուցման հատուկ գլխավոր տեսուչի կողմից որպես հավելված 2006 թվականի հոկտեմբերի 30-ի Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսին եռամսյակային զեկույցին։

2007 թվականի փետրվարի 16-ին Բլումը տուգանվել է 3,6 միլիոն դոլարով, ևս 3,6 միլիոն դոլարի փոխհատուցմամբ և դատապարտվել 46 ամսվա պայմանական ազատազրկման՝ հետաքննության հետ համագործակցելու գործարքի շրջանակներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Փողերի լվացում
2024 թվականը Իջևանում

Ստորև ներկայացված է **[[2024]] թվականին [[Իջևան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Համայնքային վարչական ղեկավարներ
* Ազատամուտի վարչական ղեկավարի ժամանակավոր պարտականությունները կատարող՝ Արտակ Չոբանյան
* Ակնաղբյուրի վարչական ղեկավար՝ Կարեն Դոլմազյան
* Աճարկուտի վարչական ղեկավար՝ Աշոտ Հարությունյան
* Այգեհովիտի վարչական ղեկավար՝ Լևոն Գրիգորյան
* Աչաջուրի վարչական ղեկավար՝ Կարեն Ղալթաղչյան
* Բերքաբերի վարչական ղեկավար՝ Գրիգոր Սարհատյան
* Գանձաքարի վարչական ղեկավար՝ Վարդգես Դովլաթբեկյան
* Գետահովիտի վարչական ղեկավար՝ Արթուր Ղազարյան
* Դիտավանի վարչական ղեկավար՝ Հակոբ Սարիբեկյան
* Ենոքավանի վարչական ղեկավար՝ Անդրանիկ Չիբուխչյան
* Լուսահովիտի վարչական ղեկավար՝ Գրիգոր Սարհատյան
* Լուսաձորի վարչական ղեկավար՝ Վարդան Սարդարյան
* Խաշթառակի վարչական ղեկավար՝ Անդրանիկ Վիրաբյան
* Ծաղկավանի վարչական ղեկավար՝ Իսկանդար Մեհրաբյան
* Կիրանցի վարչական ղեկավար՝ Կամո Շահինյան
* Սևքարի վարչական ղեկավար՝ Թաթուլ Թելոյան
* Սարիգյուղի վարչական ղեկավար՝ Սեյրան Սարիբեկյան
* Վազաշենի վարչական ղեկավար՝ Լորիկ Բադիրյան

## Իրադարձություններ
### Մայիս
* Մայիսի 26
** «Ճանապարհային դեպարտամենտ» հիմնադրամը տեսանյութ է հրապարակում՝ Մ-4 միջպետական ճանապարհի 110-րդ կմ-ից (Դիլիջանից դեպի Իջևան), որտեղ Աղստև գետի վարարման հետևանքով տեղի է ունեցել ճանապարհի փլուզում։
** Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է, որ Հայաստան-Վրաստան միջպետական ճանապարհի Դիլիջան - Իջևան հատվածում հեղեղումները պատճառել են մեծ վնասներ։
* Մայիսի 27
** «Ճանապարհային դեպարտամենտ» հիմնադրամը տեղեկացնում է, որ ժամը 09։ 30-ի դրությամբ, Մ-4, Երևան - Սևան - Իջևան - Հայաստանի սահման ավտոճանապարհի Դիլիջանից մինչև Իջևան հատվածը երթևեկելի է, սակայն, որոշ տեղամասերում երթևեկությունը միակողմանի է։
** Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունից հայտնում են, որ ժամը 13։ 00-ի դրությամբ «Բագրատաշեն» մաքսակետ - Նոյեմբերյան - Իջևան - Դիլիջան - Երևան երթուղով երթևեկությունը վերականգնված է։ «Բագրատաշեն» մաքսակետ - Հաղթանակ գյուղ և Իջևան - Դիլիջան հատվածներում երթևեկությունը կազմակերպվում է՝ օգտագործելով ճանապարհի մեկ երթևեկաշերտը (միակողմանի)։
** «Ճանապարհային դեպարտամենտ» հիմնադրամից հայտնում են, որ ճանապարհը սպասարկող ընկերությունն ամրաշինական աշխատանքներ է կատարել՝ կանխարգելելու համար Աղստև գետի ավերածությունները Դիլիջան - Իջևան ճանապարհին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Իջևանում
Կատեգորիա:2024 Իջևանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Իջևանում
Մարիան Յանկու

**Մարիան Ալեքսանդրու Յանկու** (ռումիներեն՝ *Marian Alexandru Iancu․* ), ռումինացի գործարար, Balkan Petroleum (UK) Limited նավթային ընկերության նախագահ և ռումինական *Պոլիտեհնիկա Տիմիշոարա* /FC Politehnica Timișoara ֆուտբոլային ակումբի նախագահ։

Ծնողների աշխատանքի պատճառով մինչև ինը տարեկանը արտերկրում ապրելուց հետո Յանկուն երիտասարդ տարիներին նախ հանդես է եկել որպես պրոֆեսիոնալ  ֆուտբոլիստ, այնուհետև աշխատել է որպես ավտոմեխանիկ։ Նա վաստակում էր մոտավորապես 60 000 լեյ/ամսական այն ժամանակ, երբ Ռումինիայում միջին աշխատավարձը կազմում էր 2500 լեյ/ամսական,և շուտով դարձավ յոթ խանութների սեփականատեր, որոնք վաճառում էին Dacia ավտոմեքենաների պահեստամասեր։ Հետագայում Յանկուն սովորել է տնտեսագիտություն, ֆինանսներ և բանկային գործ։

2014 թվականի հոկտեմբերին այսպես կոչված RAFO-VGB գործով նա դատապարտվել է 12 տարվա ազատազրկման՝ փողերի լվացման և հարկերից խուսափելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Ջեյմս Մ. Դևիս

**Ջեյմս Մ. Դևիս**, (ծնվել է 1948 թվականին) Սթենֆորդի ֆինանսական խմբի նախկին ֆինանսական տնօրենն է։  2009 թվականի օգոստոսի 27-ին նա իրեն մեղավոր է ճանաչել խարդախության և արդարադատությանը խոչընդոտելու մեղադրանքով՝ 7 միլիարդ դոլար արժողությամբ խարդախ ֆինանսական բուրգի հետ կապված։  Ենթադրաբար, Ջեյմս Մ. Դևիսը ղեկավարում էր ընկերությունը։  2013 թվականի հունվարի 22-ին Դևիսը դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման Սթենֆորդում ֆինանսական մեքենայություններին մասնակցելու համար։ Ջեյմս Մ. Դևիսը խոստովանեց, որ տեղյակ է եղել Ալեն Սթենֆորդի կողմից միջոցների ոչ նպատակային օգտագործման մասին և օգնել է թաքցնել միջոցների այդ ոչ նպատակային օգտագործումը։ Դևիսը նույնպես դատապարտվել է երեք տարվա պայմանական վաղաժամկետ ազատման, և նրա դեմ կայացվել է 1 միլիարդ դոլարի դատավճիռ։ Նա ավարտել է պատիժը Մեմֆիս բանտում և ազատ է արձակվել 2017 թվականի հուլիսի 24-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին կապեր
* SEC website with details of Stanford case
* Stanford Financial Group
* Stanford International Bank Ltd.
* Stanford Financial Group Receivership
* The Stanford Ponzi Scheme: Lessons for Protecting Investors from the Next Securities Fraud: Hearing before the Subcommittee on Oversight and Investigations of the Committee on Financial Services, U.S. House Of Representatives, One Hundred Twelfth Congress, First Session, May 13, 2011

Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Վանգ Յոնչուն

**Վանգ Յոնչուն** (, ), նավթի և գազի արդյունաբերության չինացի նախկին գործարար, Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության 18-րդ կենտրոնական կոմիտեի այլընտրանքային անդամ։

Իր կարիերայի գագաթնակետին նա եղել է Daqing Oil Field Co. Ltd.-ի գլխավոր գործադիր տնօրենը, իսկ ավելի ուշ զբաղեցրել է PetroChina-ի ավագ փոխնախագահի պաշտոնը։ 

Վանգ Յոնչունը կալանավորվել է Չինաստանում նավթային արդյունաբերության մեջ ենթադրյալ կոռուպցիան կասեցնելուն ուղղված ավելի մասշտաբային միջոցառումների շրջանակներում։ 2014 թվականի հունիսին հեռացվել է Կոմունիստական կուսակցությունից։

## Կենսագրություն
Վանգը ծնվել է 1960 թվականի հուլիսին Գիրին նահանգի Քիանան կոմսությունում։

1977 թվականին վերսկսելով համալսարանի ընդունելության քննությունը՝ Վանգը ընդունվել է Գիրինի համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1983 թվականի օգոստոսին։

1983 թվականի օգոստոսից մինչև 1999 թվականի սեպտեմբերը եղել է PetroChina-ի Jilin Exploration and Development Research Institute-ի նախագահ։ PetroChina է եկել 2004 թվականի հոկտեմբերին։

2009 թվականի օգոստոսին նշանակվել է Daqing Oil Field սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության նախագահ․ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 2011 թվականի ապրիլը։

2011 թվականի ապրիլին նա նշանակվել է PetroChina-ի փոխնախագահ, այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսը։

2013 թվականի օգոստոսի 26-ին Վանգը հետաքննվել է Կարգապահական տեսչության կենտրոնական հանձնաժողովի կողմից «օրենքների և կանոնակարգերի լուրջ խախտումների» համար։

Վանգը հեռացվել է Կոմունիստական ​​կուսակցությունից 2014 թվականի հունիսի 30-ին։

2015 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Հուբեյ նահանգի Սյանգյան միջանկյալ ժողովրդական դատարանում դատավարությունից հետո Վան Յոնչունը մեղավոր է ճանաչվել իշխանության չարաշահման, կաշառակերության ու «անհասկանալի ծագման հարստություն դիզելու» մեղադրանքով և դատապարտվել է 20 տարվա ազատազրկման։

Ըստ լուրերի՝ էներգետիկ ընկերության ղեկավարի պաշտոնում աշխատելու ընթացքում նա ստացել է ավելի քան 48,56 միլիոն յուան (~7,64 միլիոն դոլար) կաշառք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինացի գործարարներ
Ալեքսանդր Յակովլև (դիվանագետ)

**Ալեքսանդր Յակովլև** (Alexander Yakovlev․ ), Միավորված ազգերի կազմակերպության գնումների վարչության երկարամյա պաշտոնավարող անդամ, ով ներգրավված էր «Նավթ՝ սննդի դիմաց» ծրագրի սկանդալում։ Նրան ներկայացվել են ոչ պատշաճ գործունեության այլ մեղադրանքներ ևս։

## Դիվանագիտական գործունեություն
1985 թվականից Յակովլևն աշխատել է ՄԱԿ-ի քարտուղարությունում։ 1993 թվականին մշտական աշխատանքի պայմանագիր է կնքել ՄԱԿ-ի հետ որպես մասնավոր անձ (առանց Ռուսաստանի Դաշնության կողմից գործուղման)։

2005 թվականի հունիսի 23-ին  հրաժարական է տվել։ 2005 թվականի օգոստոսի 8-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանը ԱՄՆ դատախազության պահանջով վերացրել է Ալեքսանդր Յակովլևի դիվանագիտական անձեռնմխելիությունը, և Յակովլևը, ըստ Անանի աշխատակազմի ղեկավար Մարկ Մալոխ Բրաունի հայտարարության, կալանավորվել է։ Յակովլևի գործը (1:2005-cr-00819) հանձնարարվել է Նյու Յորքի Հարավային շրջանին։

Նույն օրը նա իրեն մեղավոր է ճանաչել «Նավթ՝ սննդի դիմաց» ծրագրի շրջանակում կատարված խարդախության մեջ՝ դառնալով ՄԱԿ-ի առաջին պաշտոնյան, ում քրեական մեղադրանք է առաջադրվել՝ կապված սկանդալային գործողության հետ։ Նա ազատ է արձակվել 400.000 դոլար գրավի դիմաց։

Ալեքսանդր Յակովլևը դաշնային դատարանում   մեղավոր է ճանաչվել նաև իր գործունեության ընթացքում ԶԼՄ-ներով խարդախության և փողերի լվացման, ՄԱԿ-ի կապալառուներից հարյուր հազարավոր դոլարներ կաշառք ստանալու մեջ։ Երեք կետերից յուրաքանչյուրի համար նրան կարող էր սպառնալ մինչև 20 տարվա ազատազրկում։ Բրուքլինում բնակվող նրա քրեական իրավաբան Արկադի Լ. Բուխը հայտնեց, որ Յակովլևի դատավճիռը կարող է ձգվել մի քանի տարի։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 22-ին նա դատապարտվել է կարճաժամկետ ազատազրկման, այնուհետև ազատ արձակվել՝ 2 տարի հսկողության տակ գտնվելու և 900․000 ամերիկյան դոլարի չափով ունեզրկվելու պարտավորություն ստորագրելու պայմանով։

## Հակասական տեղեկություններ
Դիվանագետին քննիչները մեղադրել են մոտ 1 միլիոն դոլար կաշառք վերցնելու մեջ, որը ներառում է նաև նրա  ենթադրյալ ապօրինի գործարքները Compass Group PLC-ի դուստր ընկերության՝ Eurest Support Services-ի (ESS-ի)  և նրա պաշտոնանկ արված գործադիր տնօրեն Փիթեր Ռ. Հարիսի ու ավագ գործադիր Էնդի Զայվերտի հետ։

Կասկած է հայտնվել նաև, որ Յակովլևը 1996 թվականին ոչ պատշաճ վարք է դրսևորել, երբ անուղղակիորեն փորձել է կաշառք ստանալ Société Générale de Surveillance SA- ից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՄԱԿ-ի միջանկյալ զեկույց
* http://apnews.myway.com/article/20050808/D8BRSJFG0.html
* http://www.cfif.org/htdocs/freedomline/un_monitor/guest_commentary/un-corruption-widespread.htm
* https://web.archive.org/web/20060205130948/http://www.compass-group.com/MediaCentre/NewsReleases/UNInvestigation.htm

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Քաղաքական կաշառակերություն
Ուիլյամ Թոմասսո

**Ուիլյամ Ա. Թոմասսոն** (անգլ․՝ William A. Tomasso), ով նաև հայտնի է որպես Բիլի կամ Բիլ, ամերիկացի շինարարության ղեկավար է։ Թոմասսոն Փիթեր Ն. Էլլեֆի՝ նահանգապետ Ջոն Գ. Ռոուլենդի աշխատակազմի ղեկավարի հետ, դատապարտվել է 2006 թվականին։

## Վաղ կյանք և ընտանիք
Ուիլյամ Ա. Թոմասսոն ծնվել է Նոր Բրիտանիայում (Կոնեկտիկուտում)՝ Անջելո Թոմասսո կրտսերի և Ջոյ Թոմասսոյի ընտանիքում։ Նա Թոմասսո ընտանիքի շինարարական դինաստիայի երրորդ սերնդի անդամ է։ Ուիլյամը սովորել է Օքսֆորդի Քինգսվուդ դպրոցում, այնուհետև մեկ տարի անցկացրել արտերկրում՝ Իտալիայի Ֆլորենցիա քաղաքում գտնվող դպրոցում։ Նա ստացել է ֆինանսների աստիճան Բաբսոն քոլեջում։

## Կարիերա
1968 թվականին Անջելո Թոմասսո կրտսերի չորս որդիները ստեղծել են «Tomasso Brothers Inc.»–ն՝ ընտանիքի հովանու ներքո, Ուիլյամին նշանակելով որպես նախագահ։

Թոմասսո խմբի հարստությունը բարելավվել է, երբ Ուիլյամը սերտ կապ է հաստատել նահանգապետ Ռոուլենդի հետ և հետաքրքրվել քաղաքականությամբ։ Ըստ Journal Inquirer-ի՝ Ուիլյամը «հաճախակի և հարգված ներկայություն է ունեցել նահանգի Կապիտոլիումում»։ Թոմասսոն կարողացել է ուղեկցել Ռոուլենդի վարչակազմի բարձրաստիճան օգնականներին և պաշտոնյաներին ճամփորդությունների ժամանակ, երբեմն գաղտնի, ինչը նրան առավելություներ է տվել հետագա գործարքների գործընթացում։

2003 թվականին Ուիլյամն իբր հետապնդել է Թոմասսո խմբի նախկին կապալառուին և նրա կնոջը։

2018 թվականի դրությամբ Ուիլյամը TBI Construction-ի նախագահն է եղել։ 2019 թվականի դրությամբ Ուիլյամը եղել է Մեծ Նոր Բրիտանիայի Առևտրի պալատի խորհրդի անդամ և Նոր Բրիտանիայի Opportunities Industrialization Center (OIC) խորհրդի անդամ։

## Դատավարություն և ազատազրկում
2004 թվականին Թոմասսո խումբը, խմբի նախագահ Ուիլյամ Թոմասսոնը, TBI Construction դուստր ձեռնարկությունը, Tunxis Management դուստր ձեռնարկությունը և նահանգապետ Ռոուլենդի աշխատակազմի ղեկավար Փիթեր Ն. Էլլեֆը մեղադրվել են բազմաթիվ հոդվծներով, այդ թվում՝ խարդախության, ռեկետի, կաշառակերության և շորթման համար։ Էլեֆը հանձնարարել է Կոնեկտիկուտի Հանրային աշխատանքների դեպարտամենտի հանձնակատար Թեոդոր Ռ. Անսոնին արագորեն հետևել հանրային աշխատանքների հիմնական պայմանագրերին՝ դրանք Թոմասսո խմբին շնորհելու հստակ նպատակով։

2006 թվականին Թոմասսոնը և Էլլեֆը դատապարտվել են 30 ամսվա ազատազրկման։ Նրանք երկուսն էլ իրենց մեղավոր են ճանաչել, և որպես միջնորդության գործարքի մաս, Թոմասսոնը ստիպված է եղել խոստովանել, որ 57 միլիոն դոլարով կաշառել է Լոնգ Լեյնի դպրոցի և Կոնեկտիկուտի անչափահասների ուսուցման դպրոցի ղեկավարությանը։

## Ծանոթագրություններ
DeepDotWeb

**DeepDotWeb** լրատվական կայք էր, որը լուսաբանում էր իրադարձությունները մութ համացանցում և դրա շուրջը, որտեղ ներկայացված էին հարցազրույցներ և ակնարկներ մութ շուկաների։ Tor («The Onion Route») թաքնված ծառայությունների, գաղտնիության, բիթքոյնի և հարակից նորությունների մասին։ Կայքը ոչնչացվել է 2019 թվականի մայիսի 7-ին, որպես սեփականատերերի փոխկապակցված մարքեթինգային մոդելի հետաքննության մի մաս, որի ընթացքում նրանք վճարվել են մութ ցանցի որոշակի շուկաների հղումներ տեղադրելու համար, և որի համար նրանք մեղադրվել են փողերի լվացում կատարելու դավադրության մեջ։ 2021 թվականի մարտին կայքի ադմինիստրատոր Թալ Պրիհարն իրեն մեղավոր ճանաչեց փողերի լվացման համար դավադրության մեղադրանքով։

Լուսաբանումը ներառում էր սև շուկաների ձերբակալություններ, մանկապիղծների քրաուդֆանդինգ, մանրամասներ մութ ցանցի շուկաների կոտրման վերաբերյալ, ինչպես նաև շուկաների դիվերսիֆիկացում, ինչպիսին է «TheRealDeal»-ը, որը վաճառում է ծրագրային ապահովման շահագործում։

Կայքի առանձնահատկությունները ներառում են սև ցուցակում գտնվող շուկաները, համեմատությունները և ակնարկները։

2015 թվականի մայիսին McAfee-ն զեկուցել է անվճար փրկագին որպես ծառայություն, որը կոչվում է Tox, որը տեղակայվել է մութ համացանցում, որի մշակողները հարցազրույց են անցկացրել DeepDotWeb-ի կողմից։

## Դոմենի առգրավում

2019 թվականի մայիսի 7-ին «deepdotweb.com»-ը և նրա քույր «.onion» տիրույթը վերահղվել են Դոմենի առգրավման ծանուցմանը։ Ծանուցումը ներկայացվել է ՀԴԲ-ի կողմից և ակնառու կերպով ցուցադրվել է «EUROPOL»-ի և բազմաթիվ փոխկապակցված իրավապահ մարմինների, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիայի հանցավորության դեմ պայքարի ազգային գործակալության և գերմանական «Bundeskriminalamt»-ի տարբերանշանները։ Իսրայելի ոստիկանությունը պնդում է, որ «DeepDotWeb»-ի սեփականատերերը բիթքոյն էին ստանում՝ սև շուկայի կայքերի հղումների դիմաց խորը ցանցում։

## Քրեական մեղադրանքներ
2019 թվականի մայիսին կայքերի սեփականատերերը՝ Թալ Պրիհարը և Մայքլ Ֆանը, մեղադրվեցին Միացյալ Նահանգների դատարանում՝ յուրաքանչյուրը փողերի լվացման համար դավադրության մեղադրանքով։ Ըստ Միացյալ Նահանգների արդարադատության նախարարության՝ DeepDotWeb-ը ստացել է մոտ 8,4 միլիոն դոլար ատկատ՝ Սև շուկաներից ֆենտանիլ, հրազեն, հաքերային գործիքներ և այլ մաքսանենգ ապրանքներ գնելուց և դրանք փոխանցել անձնական դրամապանակներին՝ օգտագործելով shell ընկերությունները։ Ըստ Արդարադատության նախարարության, մինչ DeepDotWeb-ը գործում էր, ընդհանուր առմամբ, AlphaBay-ում կատարված բոլոր պատվերների 23,6 տոկոսը վերաբերում էր DeepDotWeb-ին։

2021 թվականի մարտին կայքի ադմինիստրատոր Թալ Պրիհարն իրեն մեղավոր է ճանաչել փողերի լվացման նպատակով դավադրության մեջ։

2022 թվականի հունվարին կայքի ադմինիստրատոր Թալ Պրիհարը դատապարտվել է 97 ամսվա ազատազրկման՝ փողերի լվացման համար։ Նրան պարտավորեցրել են կորցնել ավելի քան 8,4 միլիոն դոլար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 հանցագործություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն լրատվամիջոցներ
Կատեգորիա:Լրատվական կայքեր
Կատեգորիա:Փողերի լվացում
Մուշեղ Չալոյան-Մարտիրոսյան

**Մուշեղ Մելիքի Չալոյան (Մարտիրոսյան)** (, ), ֆրանսահայ բարերար, հավաքորդ, գորգագետ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Դրաստամատ Կանայանի զինակից, «Դրաստամատ Կանայանի» անվան մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Մուշեղ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1923 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, Սյունիքի մարզի Խնձորեսկ գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1941 թվականին մեկնել է Բաքու՝ բարձրագույն ուսում ստանալու նպատակով։ Հայրենական Մեծ պատերազմը սկսվելուն պես նա մեկնել է ռազմաճակատ։ 1942 թվականին գերի է ընկել տարվել Լեհաստան, որտեղից էլ՝ Ստրասբուրգ, ապա Ռենի ճամբար։ Ճամբարում խորհրդային ռազմագերիների համար նախատեսված շախմատի մրցաշարում դարձել է հաղթող և իրավունք ստացել քաղաքում շրջագայելու։ Նրա արձակման թերթիկի վրա գրել են Չա­լիևս­կի ազգանունը, որով էլ նա մեկնել է Փարիզ և հետագայում կրել Չալոյան ազգանունը։

1946 թվականից աշխատանքի է անցել հին գորգերի հավաքածուով զբաղվող վարպետ Գևորգ Բակերչյանի և Հայկ Աղաբեկյանի մոտ և նրանցից սովորել է գորգի հետ կապված մի շարք գաղտնիքներ։ Մուշեղ Չալոյան-Մարտիրոսյանը Ֆրանսիայում ամուսնացել է ֆրանսահայ Ա­րաք­սիի հետ և Փարիզում հիմնել գոր­գե­րի գնա­հատ­ման և վա­ճառ­քի ընկերություն։ Նա այդ բնագավառում հասել է բավականին մեծ հաջողությունների։ Նրա գորգերի հավաքածուի մեջ գերակշռել են հայկական գորգերը, որոնց մի մասը նա նվիրել է Հայաստանին։

1966 թվականին Մուշեղ Չալոյան-Մարտիրոսյանը Երևանի Մատենադարանին նվիրել է 17-րդ դարի «Նարեկ» գիրք։

Մուշեղ Չալոյան-Մարտիրոսյանի կողմից Խնձորեսկի միջնակարգ դպրոցում բացվել է շախմատի սենյակ, որը կրում է իր անունը։ 2013 թվականին նա նույն դպրոցին է նվիրել 1890 թվականի «Խնձորեսկ» գորգը։

2013 թվականի նոյեմբերի 27-ին Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Որմնանկարների սրահում բացվել է Մուշեղ և Միքայել Չալոյանների գորգերի ցուցահադեսը։ Ներկայացված գորգերի մեծ մասը վերաբերվել է պատմական Հայաստանի գորգագործական կենտրոններին։ 

Մուշեղ Չալոյան-Մարտիրոսյանը Հայաստանի ազգային պատկերասրահին նվիրել է նկարիչ Պավել Կուզնեցովի «Արարատ» (1930) նկարը և քանդակագործ Հակոբ Գյուրջյանի «Սալոմե» քանդակը (1925), Էջմիածնի թանգարանին է նվիրել նկարիչներ Կ. Մոմջյանի, Հ. Կյուլբենկի, իսկ Շուշիի թանգարանին` Գառզուի, Ժանսեմի, Շահինի գրաֆիկ գործերից և Մարտիրոս Սարյանի նկարներից

2015 թվականին «Տիգրան Մեծ» հրատարակչությունում լույս է տեսել Մուշեղ Չալոյան֊Մարտիրոսյանի «Մաքուր ձեռքեր, թե շախմատ» գիրքը։ Նույն թվականի փետրվարի 19-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը ֆրանսահայ համայնքում հայապահպանության գործում ունեցած մեծ ավանդի, ինչպես նաև ԶՈՒ կազմավորման 23-րդ տարեդարձի առթիվ Մուշեղ Չալոյան-Մարտիրոսյանին պարգևատրել է «Դրաստամատ Կանայան» գերատեսչական մեդալով։

Մուշեղ Չալոյան-Մարտիրոսյանը մահացել է Փարիզում, 2024 թվականի մայիսի 26-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Mouchegh TCHALOYAN-MARDIROSSIAN
*ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է Դրաստամատ Կանայանի զինակցին Նյութի աղբյուրը` http://yn.am/?afisha&p=34780&l=am
*Արփեն Մովսեսյան Հայից Հայ - Մուշեղ Չալոյան

Կատեգորիա:Բարերարներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հավաքորդներ
Trouw

**Trouw**, հոլանդական օրաթերթ, որը հիմնադրվել է 1943 թվականին որպես ուղղափառ բողոքական ընդհատակյա թերթ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ 2009 թվականից այն պատկանում է *DPG Media*-ին (մինչև 2019 թվականը հայտնի է որպես *De Persgroep*)։ *Trouw*-ն ստացել է Եվրոպական թերթի մրցանակը 2012 թվականին.։ Սիս վան դերԼաանը եղել է գլխավոր խմբագիրը։

## Պատմություն
*Trouw*-ը հոլանդերեն բառ է, որը նշանակում է «հավատարմություն», համընկնում է անգլերեն «*true*» բառի հետ։ Անունն ընտրվել է Աստծո և երկրի հանդեպ հավատարմությունն  արտացոլելու համար՝ չնայած Նիդեռլանդների գերմանական օկուպացիային։

*Trouw*-ն կազմակերպվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական օկուպացիայի դեմ հոլանդական բողոքական դիմադրության անդամների կողմից։ Պատերազմի ընթացքում ձերբակալվեցին և սպանվեցին թերթի պատրաստման և տարածման մեջ ներգրավված հարյուրավոր մարդիկ։ Պատերազմի տարիներին թերթը թղթի բացակայության պատճառով լույս է տեսել անկանոն կերպով։ 1944 թվականին գերմանական ուժերը փորձեցին դադարեցնել հրատարակությունը՝ հավաքելով և բանտարկելով առաքիչներից մոտ 23-ին։ Նրանք վերջնագիր ներկայացրին *Trouw*-ի ղեկավարներին, սակայն, խմբագիրները չզիջեցին։ Բոլոր բռնված սուրհանդակները մահապատժի են ենթարկվել։ Մարդկանց թվում, ովքեր սպանվել են պատերազմի ընթացքում թերթի աշխատանքում ներգրավվելու պատճառով, եղել է *Trouw*-ի համահիմնադիր և դիմադրության անդամ Վիմ Սփելմանը։

Պատերազմից հետո թերթը դարձավ օրաթերթ։ Մինչև 1967 թվականը թերթի գլխավոր խմբագիրը մատնանշեց, որ *Trouw*-ն չպետք է համարվեր թերթ միայն քրիստոնյաների համար, այն ցանկանում էր թերթ լինել բոլորի համար։ Ժամանակի ընթացքում *Trou*-ի ընթերցողների տոկոսը զգալիորեն կրճատվել է. 1965-ին ընթերցողների 69%-ը պատկանում էր եկեղեցիներից մեկին, սակայն 1979-ին այն իջավ մինչև 48%, իսկ 1999-ին մինչև 28%։ Իրենց իսկ խոսքերով, 2005 թվականին նրանք մտադիր էին «մնալ քրիստոնեական ավանդույթների վրա հիմնված թերթ և լինել խորհրդածության ու ոգեշնչման աղբյուր բոլորի համար, ովքեր բարոյական և հոգևոր կողմնորոշման կարիք են զգում»։

20-րդ դարի վերջի տպաքանակը 133000-ից մի փոքր ավելի էր։ 2005 թվականի փետրվարի 3-ին Trouw-ը փոխեց իր ձևաչափը՝ լայնածավալից ավելի սահմանափակի։ 

Ներկայումս *Trouw*-ը *De Persgroep Nederland*-ի մի մասն է, որը նախկին *PCM* խմբին է տրվել այն բանից հետո, երբ բելգիական *De Persgroep* հրատարակչությունը գնեց *PCM*-ի բաժնետոմսերի մեծամասնությունը 2009 թվականի ամռանը։ *NRC Handelsblad*, *Het AD*, *Het Parool* և *de Volkskrant* նույնպես պատկանում են *De Persgroep Nederland-*ին։ *NRC Handelsblad*-ը վաճառվել է մինչև 2010 թվականի ամառը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  (հոլանդերեն)
* Illegale Trouw  (հոլանդերեն), ընդհատակյա հարցեր 1943–1945 

Կատեգորիա:Թերթեր
Կատեգորիա:Մամուլ
Քեթելին Վոյկու

**Քեթելին Վոյկու** (), ռումինացի քաղաքական գործիչ, սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ և  2004-2008 և 2008-2012 թվականներին Ռումինիայի խորհրդարանի պատգամավոր։ 2000-2004 թվականներին Վոյկուն Ռումինիայի նախագահ Իոն Իլիեսկուի խորհրդականն էր։

## Հակասություններ
2009 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Վոյկուն հրավիրվել է հարցաքննության կոռուպցիայի դեմ պայքարի ազգային վարչություն։  Ավելի ուշ նա ձերբակալվեց և ենթարկվեց հետաքննության՝ կոռուպցիայի և ազդեցության չարաշահման մեղադրանքով։ Հիմնական մեղադրանքները հիմնված են եղել Վոյկույի և տարբեր այլ անձանց միջև հեռախոսազրույցների վրա։ Մոտ 16 ամիս նախնական ազատազրկումից հետո՝ 2010 թվականի հուլիսի 19-ին, նա ազատ է արձակվել բանտից։ 2012թ. հունիսին դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման՝ չարաշահումների գործով։ Դատախազները համարել են, որ նա ստեղծել է հանցավոր ցանց՝ հիմնված կաշառակերության, ահաբեկման եւ շորթման վրա։  2013 թվականի ապրիլի 22-ին նա դատապարտվել է 7 տարվա ազատազրկման։ 2016 թվականի փետրվարին Գեշտի բանտում անցկացնելուց հետո,  բանտում գրքեր գրելու, համարՎոյկուն  նշանավորվեց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինացի քաղաքական գործիչներ
Քրիս Լամպրեխտ

**Քրիս Լամպրեխտ** (*Chris Lamprecht․* հայտնի է որպես *MinorThreat* կամ *mthreat* ), ծրագրային ապահովման ամերիկացի մշակող, որ գործել է ԱՄՆ Տեխաս նահանգում։ Լամպրեխտը ToneLoc- ի հեղինակն է․ դա wardialing ծրագիր է՝ գրված C ծրագրավորման լեզվով DOS օպերացիոն համակարգի համար։ Նա առաջին աշխատակիցն ու առաջատար ծրագրային ապահովման ճարտարապետն էր Indeed.com- ի, որը աշխատատեղերի ցուցակների մետաորոնողական համակարգ է։

## Կարիերա
Լամպրեխտը 1990-ականներին հեղինակել է ToneLoc համակարգչային wardialer ծրագիրը։ Սկզբնաղբյուրային կոդի կորստից հետո այն վերագրվել է Մուչո Մաասի օգնությամբ։ Լամպրեխտը ToneLoc-ի մասին հաղորդում է ներկայացրել է 1993 թվականին SummerCon կոնֆերանսում։

Լամպրեխտը հիմնադրել  է Searchify-ը, աշխատել այդ ստարտափ ընկերությունում, որն առաջարկում է ինտերնետ հոսթինգի ծառայություն որոնումների համար, որոնք շուկայավարվում են որպես ծառայություն ծրագրային ապահովման միջոցով։ Ընդ որում՝ այն հիմնված է IndexTank բաց կոդով ծրագրաշարի վրա։ IndexTank-ը ձեռք է բերվել LinkedIn- ի կողմից, բաց կոդով՝ 2011 թվականին։

## Ազատազրկում և ազատում
Լամպրեխտը համարվում է առաջին մարդը, ում արգելվել է մուտք գործել ինտերնետ․ դա տեղի է ունեցել 1995 թվականին։ Փողերի լվացման համար 70 ամսվա ազատազրկման դատապարտվելուց հետո Լամպրեխտը  դատապարտվել է նաև ինտերնետ մուտք գործելու արգելքի մինչև 2004 թվականը։

Քրիստոֆեր Մեթյու Լամպրեխտը, որ կրում էր Բանտերի դաշնային բյուրոյի ID# 61153-080-ը, ազատ արձակվեց 2000 թվականի մարտի 3-ին։

1995 թվականին ԱՄՆ-ի շրջանային դատարանի դատավոր Սեմ Սփարքսի հրամանով Լամպրեխտին դատապարտել են ազատազրկման 70 ամսով; Ընդ որում՝ պատիժը պիտի կրեր Բաստրոպի Դաշնային ուղղիչ հիմնարկում։ Համակարգչային հայտնի հաքեր լինելով հանդերձ՝ 24-ամյա երիտասարդը երբեք չի դատվել և մեղավոր չի ճանաչվել համակարգչային հանցագործությունների համար։ Այս հանգամանքը հաշվի առնելով՝ առավել քան տարօրինակ է թվում, որ նրան թույլ չեն տվել մուտք գործել ինտերնետ։ 1997 թվականին, բանտարկված լինելով դաշնային քրեակատարողական հիմնարկում, Լամպրեխտը հոդված համահեղինակեց *Phrack Magazine-ի* թիվ 52 համարում։

2002 թվականին դատավոր Սեմ Սփարքսը Լամպրեխտին ազատեց որոշակի ժամկետով վերահսկողության տակ գտնվելու պատժամիջոցից՝ փաստացի վերացնելով նաև ինտերնետի արգելքը։։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ''Twice Removed: Locked Up and Barred from Net'' / ''Երկու անգամ հեռացվել է. արգելափակված և արգելված է ցանցից''
* ''Banned from the Internet'' (*Swing Magazine*, March 1997) / ''Արգելված է ինտերնետից'' ( *Swing Magazine*, Մարտ 1997)
* ''The Crime of Punishment'' Brian Martin – (attrition.org) / *Պատժի հանցագործությունը* Բրայան Մարտին – ( attrition.org )
* ''The Government's Catch: Minor Threat'' (1998) via Wayback Machine) / *Կառավարության գրավումը. փոքր սպառնալիք* (1998) Wayback Machine-ի միջոցով)
* ''Drag.net'' Carol Flake ( *Տեխասի ամսական* հունվար 1996)
* ''The Last Days of the Wild, Wired West''    ում, Ջեֆ Կոյեն . *Նյու Յորք մամուլ* (1996)
* Computer Underground Digest, Թողարկում 87, Ջիմ Թոմաս, Գորդոն Մեյեր։ 10 դեկտեմբերի 1996թ. )

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հաքերներ
Կատեգորիա:Ճարտարագետներ
Սթենլի Մարկ Ռիֆկին

**Սթենլի Մարկ Ռիֆկին** (անգլ․՝ Stanley Mark Rifkin, ), Միացյալ Նահանգներում դատապարտված հանցագործ, որը պատասխանատու է 1978 թվականի աշնանը հեռախոսային փոխանցումների միջոցով 10,2 միլիոն դոլար գողանալու համար։ Այն ժամանակ դա ԱՄՆ պատմության մեջ ամենամեծ բանկային գողությունն է եղել։

## Անվտանգություն Խաղաղ օվկիանոսի ազգային բանկի կողոպուտ
Աշխատելով մի ընկերությունում, որը պայմանագրով մշակում էր Security Pacific National Bank-ի մալուխների սենյակի պահեստային համակարգ, Ռիֆկինը իմացել է փոխանցման կիրառվող ընթացակարգերի մասին և պարզել, որ բանկի գործակալները հաճախ գրում են ամենօրյա փոխանցման կոդը։ 1978 թվականի հոկտեմբերի կեսերին մի օր նա մտել է փոխանցման սենյակ, տեսել կոդը, մտապահել այն և դուրս եկել։ Օգտագործելով սոցիալական ինժեներական տեխնիկան, նա այնուհետև մի քանի հեռախոսազանգեր է կատարել և 10,2 միլիոն դոլար փոխանցել Նյու Յորքի Irving Trust ընկերությանը՝ Շվեյցարիայի Ցյուրիխի Wozchod Handels բանկի վարկի համար, որտեղ նա արդեն հաշիվ էր բացել։ 

Նախկինում ադամանդի գործարք կնքելով՝ նա վարձելլ է ադամանդի վաճառականին՝ վերցնելու 43200 կարատ (8,64 կգ) ադամանդներով «Սովետական թրեյդինգ» ընկերությունից, որը նա գնել էր 8,1 միլիոն ԱՄՆ դոլարով։ Այնուհետև Ռիֆկինը խաղացել է ադամանդի առաքիչի դերը, օդանավակայանից վերցնելով ադամանդները, դնելով դրանք իր ստուգված ուղեբեռի մեջ և վերադարձել է Լոս Անջելես։ Այնուհետև նա խնդրել է իր նախկին փաստաբան Փոլ Վ. Օ'Բրայենին բանակցություններ վարել ադամանդները (այն ժամանակ ԱՄՆ-ում ավելի արժեքավոր, քան Շվեյցարիայում) բանկին տրամադրելու համար՝ խորհրդատվական պայմանագրի դիմաց՝ օգնելու լուծել անվտանգության խնդիրը, որը նա բացահայտել է իր խարդախության միջոցով։ Դա նրա նախկին փաստաբանն էր, ով նրան մատնել է ՀԴԲ-ին։:Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն չի ունեցել բավարար ապացույցներ քրեական հետապնդման համար, ուստի նրանք ստեղծել և կատարել են օպերացիա, որը գայթակղել է նրան մեկ այլ հանցագործություն կատարելու, որի համար նրանք բավարար ապացույցներ են ունեցել քրեական հետապնդման համար։ Նոյեմբերի 5-ի կեսգիշերից քիչ առաջ նա ձերբակալվել է, և նա իրեն մեղավոր է ճանաչել։

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* Նեշ, Ջեյ Ռոբերտ. *Համաշխարհային հանցագործության հանրագիտարան* . Wilmette, IL: Crime Books, 1990, pp.&nbsp;2582–2583 թթ.
* «Պրոֆիլ» Սթենլի Ռիֆկին», *social-engineer.org*

Կատեգորիա:Բրիտանացի ճարտարագետներ
Դան Քրիստիան Դիակոնեսկու

**Դան Քրիստիան Դիակոնեսկու** (ծնվել է 1967 թվականի դեկտեմբերի 9 - ին Կարակալայում, Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն), ռումինացի լրագրող, քաղաքական գործիչ, հաղորդավար, նախկին ԴԴՏՎ և ՕՏՎ հեռուստաալիքների հիմնադիր և սեփականատեր։ Ավարտել է Բուխարեստի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեքենաշինության ֆակուլտետը։ 2010 թվականին OTV շոուի հաղորդավարների հետ հիմնել է Dana Diakonescu Ժողովրդական կուսակցությունը (PP-DD)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1967թ. դեկտեմբերի 9-ին։ Դիակոնեսկուն ավարտել է Բուխարեստի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեքենաշինության ֆակուլտետը, այնուհետև մասամբ հայտնի է դարձել իր սեփական հեռուստաալիքով հեռարձակվող հեռուստաշոուի շնորհիվ, որն անմիջապես ստացել է «Դեն Դիակոնեսկու Դիրեկտ»«» ("Դեն Դիակոնեսկուի Ուղիղ Եթեր") անվանումը։ Շոուն իր հաջողության գագաթնակետին հասավ 2008-2009 թվականներին, երբ պարբերաբար հեռարձակվում էին Էլոդիա Գինեսկուի անհետացման մասին լուրերը, որոնք նա անվանում էր «էլոդիայի սերիալ»։

### Թեստեր
2010 թվականի հունիսի 22-ին Դիակոնեսկուն ձերբակալվել է կոռուպցիայի դեմ պայքարի ազգային վարչության (DNA) կողմից շորթման համար։ Դիակոնեսկուն մեղադրել են այն բանում, որ նա խնդրել է Տրանսիլվանիայի կոմունայի քաղաքապետին գումար վերցնել ՝ վարկաբեկող տվյալները չհրապարակելու դիմաց։ Մեկ օր անց նա ձերբակալվեց 29 օրով ՝ համաձայն թիվ 1 շրջանային դատարանի որոշման։ Հունիսի 25-ին Դիակոնեսկուն ազատ է արձակվել այն բանից հետո, երբ Բուխարեստի դատարանի դատավորներն ուժի մեջ են թողել կալանքի մասին որոշումը։

«Ես ուզում եմ ձեզ ասել, որ այսուհետ Դոնան ՝ իմ դուստրը, գլխավորում է OTV - ն, և ես իմ թեկնածությունն եմ առաջադրում հաջորդ նախագահական ընտրություններում ՝ 2014 թվականին կամ երբ դրանք տեղի կունենան»,-առաջին խոսքերն էին, որոնք Դան Դիակոնեսկուն ասել էր ձերբակալությունից դուրս գալուց հետո։

2023 թվականի ապրիլի 7-ին Կոնստանցայի դատարանը Դիակոնեսկուին 30 օրով տնային կալանքի տակ է դրել անչափահասների հետ սեռական հարաբերություն ունենալու մեղադրանքով։ Մի քանի օր անց նա ազատ արձակվեց։

## Քաղաքական գործունեություն
2010 թվականի նոյեմբերի 29-ին Դիակոնեսկուն հիմնադրել է Ժողովրդական կուսակցությունը, որի ստեղծման գաղափարը հիմնել է Կուգիրայում բնակվող քաղաքացին։ 2014թ. առաջադրվել է ՀՀ նախագահի թեկնածու։

2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Դիակոնեսկուն առաջադրվել է Գորժայի պատգամավորության թեկնածու ընտրական կոլեգիայից, նրա մրցակիցը եղել է այն ժամանակվա վարչապետ Վիկտոր Պոնտան։ Նա պարտվեց ընտրություններում և չանցավ լիազորությունների վերաբաշխման խորհրդարան։ Այսպիսով, նա հայտարարեց քաղաքականությունից հեռանալու մասին։

## Հակասություններ
Առաջին անգամ 2002 թ. - ին ռասիզմի և հակասեմիտիզմի համար, իսկ երկրորդ անգամ ' 2013-ի հունվարին, այն բանից հետո, երբ OTV-ն չկարողացավ ապացուցել CNA-ի կողմից նշանակված տուգանքների վճարումը 2009, 2010, 2011 և 2012 թվականներին տեսալսողական գործունեության մասին օրենսդրության խախտումների համար։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի լրագրողներ
Մակու շահրեստան

**Մակու** շահրեստան (), շահրեստան (գավառ) Իրանի հյուսիս-արևմուտքում՝ Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի հյուսիսարևելյան մասում։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։ Վարչական կենտրոնը Մակու քաղաքն է։ Նախկինում եղել է ավելի խոշոր վարչական միավոր, սակայն 2007 թվականին շահրեստանի տարածքից առանձնացվել են հարավային շրջանները, որտեղ ձևավորվել են Փոլդաշտ և Շոթ շահրեստանները։

Հյուսիս-արևմուտքից սահմանակից է Թուրքիային, հյուսիս-արևելքից` Ադրբեջանի Հանրապետության Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությանը, որից բաժանված է Արաքս գետով։ Հարավ-արևելքից սահմանակից է Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի Փոլդաշտ և Շոթ, հարավից-արևմուտքից` Չալդորան շահրեստաններին։

## Բնակչություն
2006 թվականին, երբ շահրեստանը դեռ ընդգրկում էր ներկայիս Փոլդաշտ և Շոթ շահրեստանների տարածքը, բնակչությունը կազմում էր 174 578 մարդ՝ 39 765 տնային տնտեսություններում։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում էր ընդամենը 88 863 մարդ` 22 874 տնտեսություններում։ Ըստ վերջին՝ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում էր 94 751 մարդ՝ 27 009 տնտեսություններում։

Բնակիչերը հիմնականում իրանական ադրբեջանցիներ և քրդեր են։

## Վարչական բաժանում
Վարչական տեսանկյունից շահրեստանը բաժանված է 2 բախշերի (շրջանների), որոնք իրենց հերթին ընդգրկում են 5 գյուղական շրջաններ և 2 քաղաքներ։ Շահրեստանի բաժանումը վարչական միավորների ըստ վերջին մարդահամարների  բնակչության տվյալների հետ մեկտեղ բերված են աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Քշիշտոֆ Մոնչինսկի

**Քշիշտոֆ Մոնչինսկի** (,), լեհ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, խաղում է «Լեգիա» ակումբում և Լեհաստանի ազգային հավաքականում։ 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնության մասնակից։

## Ակումբային կարիերա
Մոնչինսկին իր հայրենի քաղաքի «Վիսլա» ակումբի սան է։ 2007 թվականին նորամուտն է նշել Լեհաստանի առաջնությունում։ Նոյեմբերի 28-ին Լեհաստանի գավաթի խաղարկությունում «Գուրնիկի» դեմ խաղում Քշիշտոֆը խփել է իր առաջին գոլը «Վիսլայի» կազմում։ «Վիձևի» կազմում Մոնչինսկին երկու անգամ դարձել է Լեհաստանի չեմպիոն։ 2009 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվել է «Լոձ»։ Օգոստոսի 30-ին Պլոցկի «Վիսլայի» դեմ խաղում Մոնչինսկին նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Նոյեմբերի 7-ին «Վարտի» դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը «Լոձի» կազմում։ 2011 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Գուրնիկ»։ Օգոստոսի 5-ին «Վիձևի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 1-ին իր նախկին թիմի՝ «Վիսլայի» դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը «Գուրնիկի» կազմում։ 2014 թվականի սկզբին տեղափոխվել է չինական «Գույչժոու Ռենհե»։ Մարտի 8-ին «Ցզյանսու Սունինի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Չինաստանի առաջնությունում։ Մարտի 23-ին «Լյաոնին Հունենգի» դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը նոր թիմի կազմում։ Նույն թվականին օգնել է «Գույչժոու Ռենհեին» նվաճել Չինաստանի սուպերգավաթը։ 2015 թվականի ամռանը վերադարձել է հարազատ «Վիսլա»։ 2017 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Լեգիա»։ Հուլիսի 15-ին Զաբժեի «Գուրնիկի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում։ Օգոստոսի 11-ին «Պյաստի» դեմ խաղում Քշիշտոֆը խփել է իր առաջին գոլը «Լեգիայի» կազմում։

## Միջազգային կարիերա
2013 թվականի նոյեմբերի 15-ին Սլովակիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտն է նշել Լեհաստանի հավաքականի կազմում։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Եվրոպայի 2016 թվականի առաջնության Շոտլանդիայի հավաքականի դեմ ընտրական խաղում խփել է իր առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում։ 2016 թվականի ամռանը հավաքականի կազմում Ֆրանսիայում մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը։ Մրցաշարում մասնակցել է Հյուսիսային Իռլանդիայի, Գերմանիայի, Շվեյցարիայի և Պորտուգալիայի հավաքականների դեմ խաղերին։
### Գոլեր Լեհաստանի հավաքականի կազմում

## Ձեռքբերումներ
;Թիմային  **«Վիսլա» (Կրակով)**
* Լեհաստանի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2007/2008
* Լեհաստանի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2008/2009
; «Գույչժոու Ռենհե»
* Չինական ասոցիացիայի սուպերգավաթակիր՝ 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на sports.ru
* 

 

Կատեգորիա:Լեգիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Լյուբոմիր Շատկա

**Լյուբոմիր Շատկա** (,), սլովակ ֆուտբոլիստ, «Սամսունսպոր» ակումբի և Սլովակիայի հավաքականի պաշտպան։ 2020 թվականի Եվրոպայի առաջնության մասնակից։

## Ակումբային կարիերա
Շատկան «Դուբնիցա» ակումբի սան է։ 2012 թվականին պայմանագիր է կնքել անգլիական «Նյուքասլ Յունայթեդի» հետ։ Խաղային պրակտիկա ստանալու համար սկսել է հանդես գալ պահեստայինների կազմում։ 2015 թվականի հունվարի 3-ին «Լեսթեր Սիթիի» դեմ Անգլիայի գավաթի խաղում նորամուտն է նշել հիմնական կազմում։ 2016 թվականի սկզբին վարձավճարով տեղափոխվել է «Յորք Սիթի»։ Փետրվարի 6-ին «Նորթհեմփթոն Թաունի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Անգլիայի երկրորդ լիգայում։ 2017 թվականի սկզբին նրան վարձակալել է «ԴԱԿ 1904» ակումբը։ Մարտի 19-ին «Սպարտակ Տրնավայի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Սլովակիայի առաջնությունում։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո լիարժեք պայմանագիր է կնքել ակումբի հետ։ 2018 թվականի մարտի 10-ին «Ռուժոմբերոկի» դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը «ԴԱԿ 1904-ի» կազմում։
2019 թվականի ամռանը Շատկան տեղափոխվել է լեհական «Լեխ»՝ կնքելով քառամյա պայմանագիր։ Օգոստոսի 17-ին «Արկաի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել լեհական Էքստրակլասում։ Նույն թվականին «Արկայի» դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը «Լեխի» կազմում։
2023 թվականի ամռանը տեղափոխվել է թուրքական «Սամսունսպոր»։ Օգոստոսի 27-ին «Կայսերիսպորի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Թուրքիայի սուպերլիգայում։

## Միջազգային կարիերա
2017 թվականին Սլովակիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Շատկան Լեհաստանում մասնակցել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը։ ԱԱ-2018-ի խմբային փուլի՝ Շվեդիայի հավաքականի հետ խաղում։ Նույն մենամարտում աչքի է ընկել խփած գնդակով։
2018 թվականի մարտի 25-ին Թաիլանդի հավաքականի դեմ Թագավորի գավաթի խաղարկությունում նորամուտն է նշել Սլովակիայի հավաքականի կազմում։
2021 թվականին մասնակցել է Եվրոպայի 2020 թվականի առաջնությանը։ Նա մասնակցել է Լեհաստանի, Շվեդիայի և Իսպանիայի թիմերի դեմ խաղերին։
2023 թվականի նոյեմբերի 19-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի դեմ Եվրոպայի 2024 թվականի առաջնության ընտրական խաղում խփել է իր առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում։
### Գոլեր Սլովակիայի հավաքականի կազմում

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Լեխ Պոզնանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յորք Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Մարե Վինթ

**Մարե Վինթ** (, ծնունդով՝ **Մարե Մյանդ**), էստոնացի գրաֆիկ նկարչուհի։ Հայտնի է որպես «իդեալական բնապատկերներ» կերտող հեղինակ։

## Կենսագրություն
Վինթը ծնվել է Տալլինում, որտեղ ավարտել է 9-րդ միջնակարգ դպրոցը 1961 թվականին։ 1962-1967 թվականներին սովորել է Էստոնիայի ԽՍՀ արվեստի պետական ինստիտուտում։ Նա ստացել է ապակու նկարչուհու մասնագիտացում։ 1967-1969 թվականներին աշխատել է որպես Տալլինի ավագ դպրոցի արվեստի ուսուցչուհի, ապա՝ որպես ազատ նկարչուհի։ 1973 թվականից Էստոնիայի նկարիչների միության անդամ էր։

Աշխատել է թանաքով և մատիտով՝ գծագրությամբ, իսկ 1972 թվականից՝ հիմնականում վիմագրությամբ (լիթոգրաֆիա)։ 1960-ական թվականների երկրորդ կեսի և 1970-ական թվականների սկզբի Մարե Վինթի ստեղծագործություններում ի հայտ է եկել ոճ, որը բնութագրվում է գծագրերի սև-սպիտակ հակադրությամբ. ըստ գույնի պայմանականության։

2015 թվականին Վինթը պարգևատրվել է Սպիտակ աստղի IV աստիճանի շքանշանով։

Վինթի աշխատանքները ցուցանմուշներ են այնպիսի թանգարաններում, ինչպիսիք են Ադամսոն-Էրիկի թանգարանը (Էստոնական արվեստի թանգարան), Էստոնիայի արվեստի թանգարանը Տալլինում, Տարտուի արվեստի թանգարանը, Պուշկինի թանգարանը և Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահը, Քյոլնի Լյուդվիգի թանգարանը, ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանը, Նյու Օռլեանի արվեստի թանգարանը, Նյու Ջերսիի Զիմերլի թանգարանը, Լապենրանտա արվեստի թանգարանը և այլն и Ассоциации эстонских гравёров с 1992 года։

Վինթը ամուսնացած է եղել Տինիս Վինտի հետ 1967-1976 թվականներին, ապա  Անդրես Տոլթսի հետ 1987 թվականից մինչև նրա մահը՝ 2014 թվականը։
thumb|left|Անդրես Տոլթս, Մարե Վինթ և Անատոլի Ստրախով, 1994

## Որոշ հայտնի գործեր
*Պատշգամբ (1973) - վիմագիր, թուղթ, 60,3 x 56 սմ
*Աղյուսե պատ (1977) - վիմագիր, թուղթ, 62,1 x 60,2 սմ
*Չորս կանայք (1977) - Հնդկական թանաք թղթի վրա, 41,5 x 40,7 սմ
*Մեծ անտառում (1978) - վիմագիր, թուղթ
*Լարում II (1995) - վիմագիր, թուղթ, 42 x 41 սմ

## Մրցանակներ
*Ռիեկայի Գծանկարչության III միջազգային բիենալեի հատուկ մրցանակ (1972)
*Լյուբլյանայի 11-րդ միջազգային գրաֆիկական բիենալեի քաղաքային մրցանակ (1975)
*Տալլինի տպագրության 4-րդ տրիենալեի հատուկ մրցանակ (1977) (*Sirp ja Vasar* թերթի մրցանակ)
*Տալլինի տպագրության 9-րդ տրիենալեի հատուկ մրցանակ (1992)
*Յաան Ջենսենի մրցանակ գրքի գրաֆիկայի համար (1984, Տալլին)
*Տալլինի տպագրության 7-րդ տրիենալեի դիպլոմ (1986)
*Տալլինի տպագրության 8-րդ տրիենալեի դիպլոմ (1989)
*Կրիստյան Ռաուդի մրցանակ[est.] (2001)
*Պատկերասրահ G մրցանակ (2007, Տալլին)
**MANU PROPRIA* եռամյա ցուցահանդեսի դիպլոմ (2009, Տալլին)
*Էստոնիայի մշակութային մայրաքաղաք Վիզուալ և կիրառական արվեստի հիմնադրամի մրցանակ ակնառու նվաճումների համար (2019)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

 
Կատեգորիա:Էստոնացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Էստոնացի կին արվեստագետներ
Սոլկոտա քարանձավ

**Սոլկոտա քարանձավ** (), բնության հուշարձան, կարստային քարանձավ, մոտակա Պրոմեթևսի քարանձավ բնական հուշարձանով հայտնի Կումիստավի գյուղից 2,3 կմ դեպի հյուսիս, Վրաստանի Իմերեթի շրջանի Ծղալտուբո մունիցիպալիտետում։ Քարանձավը գտնվում է Սեմի գետի ձախ ափին՝ 379 մետր բարձրության վրա։ 

## Մորֆոլոգիա
Սոլկոտա քարանձավը ձևավորվել է Սատաֆլիա-Ծղալտուբո կարստային զանգվածում։ 

Քարանձավի մուտքը բացվում է դեպի կարստային տեղագրության ձագարի հատակ, որը խորանում է բուսական ծածկույթով քողարկված։ Այստեղից զառիթափ միջանցքը լայնանում է մինչև 10-15 մ և վերածվում հորիզոնական հարթակի, որը տանում է դեպի գրեթե 30 մ բարձրություն ունեցող առաստաղով խցիկ։ 

Քարանձավն ունի քիմիական նստվածքների, ստալակտիտների և ստալագմիտների հետաքրքիր բազմազանություն։  Ուշագրավ է քարերի առանձնապես մեծ չափերը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ծանրության ուժի ազդեցությամբ առաստաղից անջատված ստալակտիտը, որի շրջագիծը 5 մ է։  Նման չափերի հասնող ստալակտիտը հազվադեպ է Եվրոպայում։ 

Հատկանշական է նաև մուտքից 160 մ հեռավորության վրա գտնվող և գետնից 8 մ բարձրություն ունեցող ստալագմիտը, որի շրջագիծը հիմքում 8,5 մ է, իսկ մեջտեղում՝ 4,5 մ։

## Կենդանական աշխարհ
Քարանձավի բնակիչների թվում են *Տրախիսֆերան, Կոլխիդոնիսկը, Լեմոստենուսը, Արհոպալիտները, Պիգմարրոպալիտները, Պլուտոմուրուսը* և *Օքսիքիլուսը*։
Պատկեր:Trachysphaera-sp.jpg|*Trachysphaera*
Պատկեր:Oxychilus draparnaudi 64341671.jpg|*Oxychilus*
Պատկեր:Carabidae - Laemostenus janthinus.JPG|*Laemostenus*


## Պալեոնտոլոգիական բացահայտումներ
Քարանձավը հնէաբանական և մասնավորապես մոլեկուլային պալեոնտոլոգիայի հուշարձան է։

Սոլկոտա քարանձավի ստալագմիտները պահպանել են կաթնասունների (արջ, եղջերու, չղջիկ) և բույսերի (շագանակ, պնդուկ, կտավ) ԴՆԹ-ի հնագույն մոլեկուլներ։ 

Սոլկոտա քարանձավում հայտնաբերվել են քարանձավային արջի ոսկորներ։

## Տես նաև

* Պրոմեթևսի քարանձավ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2011 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քարանձավներ
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ
Կատեգորիա:Կարստային քարանձավներ
Լյարդթոքուսիրտ

**Լյարդթոքուսիրտ**, մորթած կենդանիների ներքին օրգանների (թոք, սիրտ, լյարդ՝ շնչափողով) մասերի պայմանական անվանումը, որոնց մսեղիքի փորոտիքահատման ժամանակ բնական կապով առանձնացնում են կերակրափողի և ստոծանու հետ։ 

## Օգտագործում
Մսեղիքից անջատված լյարդթոքուսիրտը ենթարկում են անասնաբուժասանիտարական փորձաքննության։ Շնչափողի հետ թոքերը մաքրում են ճարպից և արյունից (սիրտն ազատում են պարկից և կտրատում), ստոծանին՝ թաղանթից և արյունալերդից, լյարդը՝ թաղանթից, ավշային հանգույցներից և լեղածորաններից։ Այնուհետև լյարդթոքուսրտի զանգվածը լվանում են, 0–40°C-ում սառեցնում և ուղարկում մշակման։ Լյարդը, թոքերը, շնչափողը, ստոծանին և սիրտն օգտագործում են լյարդթոքուսրտային և այլ երշիկների արտադրության, թոքերը և լյարդը՝ բժշկական պատրաստուկներ, շնչափողը՝ մսաոսկրային ալյուր պատրաստելու համար։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Մսամթերք
Էպիքական լուսաբաց (Եղիշե Չարենց)

**Էպիքական լուսաբաց**  հայ բանաստեղծ, գրող Եղիշե Չարենցի բանաստեղծությունների շարքը, որն առաջին անգամ ամբողջությամբ հրատարակվել է առանձին գրքով՝ 1930 թվականին Պետհրատում (Երևան)։

## Նկարագրությւն
1930 թվականին հրատարակած առանձին գրքույկի վերնագիրը եղել է «էպիքական լուսաբաց, Երկերի ժողովածու, գիրք V»։ Հեղինակը գիրքը նվիրել է վաղամեռիկ կնոջը՝ Արփենիկ Չարենցին։

«էպիքական լուսաբաց» շարքը զետեղվել է Չարենցի Երկերի ժողովածուի IV հատորում, որտեղ գրքի սկզբից ավելացրել է «Մուսայիս» («Նախ՝ աղջիկ էիր դու մի հասարակ») բանաստեղծությունը։ Հեղինակը գրքի ընդհանուր բնաբան է վերցրել ռուս բանաստեղծ, գրական-հասարակական գործիչ է Նիկոլայ Նեկրասովի (1821-1877) «Երազ» (Сон—1877) բանաստեղծությունից։

Ժողովածուի մեջ տեղ են գտել Չարենցի 1927-1930 թվականների գրած աշխատությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գրքի pdf տարբերակը Չարենցի տուն-թանգարանի կայքում

Կատեգորիա:Եղիշե Չարենցի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Ժողովածուներ
Կատեգորիա:Հայերեն ստեղծագործություններ
Վեսնա Կասելոտտի

**Վեսնա Կասելոտտի** (ծնունդով՝ **Միշանովիչ**, , Mišanović, ) բոսնիացի շախմատիստուհի, որն ունի ՖԻԴԵ-ի կին գրոսմայստերի կոչում։

Միշանովիչը Բոսնիա և Հերցեգովինայի համար առաջին մեդալին արժանացել է 1992 թվականին Դեբրեցենում կայացած շախմատի կանանց Եվրոպայի թիմային առաջին առաջնությունում։ նա արժանացել է արծաթե մեդալի առաջին խաղատախտակին։ Մինչ այդ նա երկու բրոնզե մեդալ է նվաճել՝ հանդես գալով Հարավսլավիայի հավաքականի կազմում 1988 թվականին Սալոնիկում կայացած շախմատի օլիմպիադայում։ Մեդալները ընդհանուր թիմային ելույթի և չորրորդ խաղատախտակի վրա անհատական արդյունքի համար էին։ Ընդհանուր առմամբ, նա մասնակցել է վեց շախմատային օլիմպիադաների, երկու անգամ Հարավսլավիայի համար (4-րդ խաղատախտակ Սալոնիկում (1988) և 2-րդ խաղատախտակ Նովի Սադում (1990) և չորս անգամ Բոսնիա և Հերցեգովինայի համար (1-ին խաղատախտակ Մանիլայում (1992), Մոսկվա (1994), Էլիստա (1990) և Ստամբուլ (1990)։

Նրա առաջին խոշոր հաջողությունը տեղի ունեցավ նաև 1988 թվականին, երբ դարձավ Հարավսլավիայի կանանց շախմատի չեմպիոն։

1995 թվականին անհատական միջազգային մրցումներում նա կիսեց 7-9-րդ տեղերը Քիշնևի միջզոնալ մրցաշարում։

Բոսնիական պատերազմի բռնկման ժամանակ նա Սլովենիայում։ Երկու տարվա պայքարից հետո նրան հաջողվեց վերադառնալ Սարաևո՝ որպես լրագրող։ Սարաևոյի պաշարման ժամանակ նա կարողացավ շարունակել իր կարիերան՝ օգտագործելով Սարաևոյի թունելը մրցաշարերի գնալու և վերադառնալու համար։

Իր մարզական արդյունքների համար նա երկու անգամ ընտրվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի լավագույն մարզուհի։ Կանանց «Ունա» և «Զենա 21» ամսագրերի ընթերցողները նրան ընտրել են որպես «Տարվա կին» մրցանակակիր։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ֆիդեի կայքում
*Vesna Misanovic *chess games at 365Chess.com*

 
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի շախմատիստներ
Սարգիս Ուստա (Երից Մանկանց)

**Սարգիս Ուստա** (ծն․ և մահ․ թթ․ անհտ․), XVII դ․ հայ ճարտարապետ։ Ըստ շին․ արձանագրության 1664-ին կառուցել է Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանում գտնվող Երից Մանկանց վանքի եկեղեցին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ