Անկան (ապաստան)

**Անկան** () անվանում, որը տարածվում է Չինաստանի մի շարք հոգեբուժական հիվանդանոցների կամ ապաստարանների վրա: Տերմինը բառացիորեն նշանակում է «խաղաղություն և առողջություն [հոգեկան հիվանդների համար]»: Այս հաստատություններից շատերը բանտ-հիվանդանոցներ են՝ հոգեկան հիվանդ համարվող կալանավորներին պահելու համար և գործում են անմիջապես տեղական Հանրային անվտանգության բյուրոյի ենթակայության տա:: Արդյունքում, «անկան» բառը երբեմն օգտագործվում է արևմտյան մամուլում՝ Չինաստանի բանտային հիվանդանոցների համակարգը նշելու համար: Այնուամենայնիվ, ոչ բոլոր անկան հիվանդանոցներն են բանտային հիվանդանոցներ, և որոշները առաջարկում են ավանդական հոգեբուժական և բժշկական բուժման ծառայություններ:

Այս հաստատություններ ուղարկված որոշ հիվանդներ քաղբանտարկյալներ կամ Ֆալուն Գոնգի պրակտիկանտներ են: Որոշ գնահատականներով՝ Չինաստանի մոտ 25 անկան հաստատություններում պահվում է 3000 քաղբանտարկյալ:

## Անկանի հիվանդանոցների ցանկ
ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի տվյալներով՝ 2009 թվականի սկզբին Չինաստանում կար 20 անկան հիվանդանոց, որոնք վերահսկվում էին Հանրային անվտանգության նախարարության կողմից:

* Պեկինի Անկան հիվանդանոց, Ֆանշան շրջան (1800 մահճակալ), հոգեբուժական հաստատություններ՝ այո
* Չենդու Անկան հիվանդանոց  Սիչուան (500 մահճակալ), Հոգեբուժական հաստատություններ՝ այո
* Հանճոու Անկան հիվանդանոզ, Ճեծյան (520 մահճակալ)
* Ջինան Անկան հիվանդանոց/Շանդուն նահանգ Անկան հիվանդանոց, Շանդոն (1040 մահճակալ), Հոգեբուժական հաստատություններ՝ այո
* Նանկին Անկանի հիվանդանոց, Ցզյանսու (112 մահճակալ)
* Նինբոյի հանրային անվտանգության բյուրո Անկան հիվանդանոց, Ճեցզյան
* Շանհայի Անկան հիվանդանոց
* Տանշան քաղաքային Անկան հիվանդանոց, Հեբեյ (150 մահճակալ)
* Թիենծին քաղաքային Անկանի հիվանդանոց, հոգեբուժական հաստատություններ՝ այո
* Վուան Անկան հիվանդանոց, Հուբեյ (հիմնադրված 1988թ., 120 մահճակալ), հոգեբուժական հաստատություններ՝ այո
* Սիան Անկան հիվանդանոց, Շանսի (250 մահճակալ), Հոգեբուժական հաստատություններ՝ այո

«Safeguard Defenders»-ի 2022 թվականի օգոստոսի զեկույցի համաձայն՝ Չինաստանում կա 25 անկան հիվանդանոց։ Այս Անկանի հաստատություններից բացի, ոստիկանությունն օգտվում է նաև Չինաստանի Առողջապահության նախարարության և Քաղաքացիական գործերի նախարարության կողմից կառավարվող ընդհանուր հոգեբուժական հաստատություններից, և զեկույցում նշված 144 դեպքերից միայն չորսը տեղի են ունեցել Անկանի հաստատությունում։

## Հակասություններ
Վան Վանսինը, որը հայտնի ժողովրդավարական ակտիվիստ էր և մասնակցել էր հակակառավարական բողոքի ցույցերին, կրկին ձերբակալվեց 1992 թվականի հունիսի 4-ին, երբ նա պաստառ էր պարզել Տյանանմեն հրապարակում 1989 թվականի Տյանանմեն հրապարակի բողոքի ցույցերի երրորդ տարեդարձի առթիվ։ Նա արագ ձերբակալվեց և փակվեց Պեկինի մոտ գտնվող հոգեբուժարանում՝ ենթադրյալ «քաղաքական մոնոմանիա» մեղադրանքով։ 2006 թվականին ազատ արձակվելուց հետո Վանը երկու օր զննվել է բժիշկ Ռեյսի և բժիշկ վան դեր Մերի կողմից,հայտարարության մեջ ասվում է. «Նա չէր տառապում որևէ հոգեկան խանգարումից, որը կարող էր արդարացնել նրա խոստովանությունը»։ Human Rights Watch-ը նշում է, որ 1980-ականների սկզբից ի վեր փաստաթղթավորել է քաղաքական այլախոհների նկատմամբ հոգեբուժական պատիժների 3000 դեպք։

2000 թվականին Ռոբին Ջ. Մունրոն ուշադրություն գրավեց, երբ մեղադրանքներ ներկայացրեց Չինաստանում դատական հոգեբուժության չարաշահումների մասին։ 2002 թվականին Human Rights Watch-ը և Ժնևի հոգեբուժության նախաձեռնությունը հրապարակեցին զեկույց, որում պնդվում էր, որ չինացի այլախոհները, անկախ աշխատանքային կազմակերպիչները, բացահայտողները և պաշտոնեական չարաշահումներից բողոքող անձինք պիտակավորվել են «քաղաքական մոլագարներ» և փակվել հոգեբուժարաններում պարզապես կառավարությանը հակադրվելու համար: Ոստիկանության կողմից սահմանված «քաղաքական մոլագարության» ախտանիշներից են՝ «ռեակցիոն կարգախոսներ բղավելը, ռեակցիոն պաստառներ և ռեակցիոն նամակներ գրելը, հրապարակայնորեն կառավարության դեմ ելույթներ ունենալը և կարևոր ներքին և միջազգային հարցերի վերաբերյալ կարծիքներ հայտնելը»: Նման անձինք կարող են անորոշ ժամանակով կալանավորվել անկանգ կենտրոններում։

2022 թվականի օգոստոսին Safeguard Defenders-ը հրապարակեց 85 էջանոց զեկույց՝ 2015-2021 թվականներին հոգեբուժարաններում հարկադիր հոսպիտալացման վերաբերյալ, որը հիմնված էր 99 զոհերի մասնակցությամբ 144 դեպքերի վրա։ 99 զոհերի գրեթե մեկ երրորդը երկու կամ ավելի անգամ ուղարկվել է հոգեբուժարաններ։ Տեղում հայտնվելուց հետո զոհերը կարող են այնտեղ մնալ ամիսներով, նույնիսկ տարիներով։ Ինը զոհեր ներսում են գտնվել տասը կամ ավելի տարի։ Հաշվետվության համաձայն, զոհերը հիմնականում դիմումատուներ և ակտիվիստներ են։

## Տես նաև
* Սև բանտ
* Լաոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազատազրկում
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Կատեգորիա:Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն