open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զագրոսի հինքարեդարյան թանգարան

**Զագրոսի հինքարեդարյան թանգարան** (), թանգարան Քերմանշահում, Իրանում, որը հիմնադրվել է 2008 թվականին։ Թանգարանում պահվում է քարե գործիքների մեծ հավաքածու և բրածո կենդանիների ոսկորներ Իրանի հինքարեդարյան շրջաններից։ Այն Իրանում միակ նմանատիպ թանգարանն է և առաջինը Մերձավոր Արևելքում։

## Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է Ֆերեիդուն Բիլյարիի և Ա. Մորադի Բիթետունի կողմից, 2007 թվականին, Քերմանաշահում, Թեքիե Բիլյար Բաիգի հասցեում։ Հնէակենդանաբան Մարջան Մաշկուրը պատասխանատու է եղել թանգարանում կենդանիների ոսկորների նույնականացման համար։

## Հավաքածուներ
Զագրոսի հինքարեդարյան թանգարանն զբաղեցնում է չորս սենյակ, որոնցում պահվում են առարկաներ Իրանի Հին քարի դարի և Նոր քարի դարի շրջաններից` թվագրված Ք. ա. 1.000.000 մինչև 8.000 տարի առաջ։ Առաջին սենյակն աուդիոսենյակ է, որտեղ այցելուները կարող են վավերագրական ֆիլմ դիտել նախապատմական քարեդարյան գործիքների և այն մասին, թե ինչպես էին հինքարեդարյան արհեստավորներն օգտագործել այդ գործիքները։ Այնտեղ կա նաև նեանդերթալյան մարդու ամբողջական չափերի մոդել։

Երկրորդ սենյակը նվիրված է մարդկային և կենդանիների ոսկորների, որոնք բերված են Զագրոսի լեռնային համակարգից, ինչպես նաև` մարդկային գանգերի որոշ կրկնօրինակների Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի հայտնի հինքարեդարյան շրջաններից։ Կենդանական աշխարհի մնացորդների մեջ է բրածոների հավաքածու Ուեզմեհ քարանձավից, որն առաջնային նշանակության է։ Երրրոդ սենյակում պահվում են Ստորին պալեոլիթի քարե գործիքներ Ղաշաֆրուդից, Գանջ Պարից և Շիվատոյից։ Չորրորդ սենյակում են գտնվում ուշ հինքարեդարյան և նորքարեդարյան քարե գործիքներ, կենդանիների ոսկորներ, խեցիներ և հնագիտական այլ առարկաներ, որոնք նույնպես բերված են Զագրոսի լեռնային համակարգից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Biglari, F., 2010 *The Zagros Paleolithic Museum Guide*, Iranian Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization, Kermanshah
* Mashkour, M., H. Monchot, E. Trinkaus, J-L. Reyss, F. Biglari, S. Bailon, S. Heydari, K. Abdi 2009 Carnivores and their prey in the Wezmeh Cave (Kermanshah, Iran): A Late Pleistocene refuge in the Zagros, *International Journal of Osteoarchaeology* 19: 678-694.

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ Իրանում
Կատեգորիա:2007 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Իրանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Քերմանշահ
Неболей (երգ)

«**Неболей**» (), ռուս փոփ կատարող Zivert-ի և երաժիշտ Բաստայի սինգլը՝ թողարկված 2020 թվականի օգոստոսի 7-ին Gazgolder և «Первое музыкальное Издательство» լեյբլների շրջանակներում։ Ստեղծագործությունը նվիրված է զույգի հարաբերություններին։

## Պատմություն
Բաստան երգը նկարագրել է որպես «կյանքի դժվարություններում գտնվող երկու մարդկանց լուռ երկխոսություն», իսկ Zivert-ը նշել է, որ ««Неболей»-ը նույնիսկ երգ չէ, այլ գիտակցված զրույց՝ տղամարդու և կնոջ միջև, ովքեր մի օր հասկանում են, որ երբ սերն անհետանում է, Աստված անզոր է»։ Երգչուհին նաև նշել է, որ միշտ հավանել է Բաստայի արվեստը և երազել է նրա հետ դուետով հանդես գալ, ինչպես նաև իրեն փորձել դերասանուհու կերպարում։

2020 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Բաստան և Zivert-ը երգը կատարել են «Вечерний Ургант» երեկոյան ժամանցային շոուի ժամանակ։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը թողարկվել է 2020 թվականի օգոստոսի 7-ին «Gazgolder» լեյբլի ՅուԹյուբյան պաշտոնական ալիքում` սինգլի թողարկման օրը։ Ռեժիսոր է հանդիսացել Ալեքսեյ Կուպրիյանովը։

Կատարողները տեսահոլովակի վերաբերյալ նշել են, որ «սա պարզապես երգի տեսահոլովակ չէ, այլ փոքրիկ ֆիլմ, որը պատմում է բաժանման դառնության մասին»։

2020 թվականի սեպտեմբերի 14-ին YouTube-ում թողարկվել է երգի կենդանի կատարումը։

## Արձագանքներ
Երգի գործիքավորման մասը ռուսական երաժշտական Մուզ ԹիՎԻ հեռուստաալիքը նկարագրել է որպես «հարավային մոտիվներով տաք կիթառի մրցակցություն սառը քնարական լարերի հետ», իսկ «Российская газета» հրատարակությունը՝ որպես «ռեգգիի հանգիստ ռիթմերով համեմված կիթառով ելույթ, ամռան շոգ ցերեկվա խլացված ինտոնացիաներ, նուրբ լատինական մեղեդիների մոտիվներով արձագանքներ, էլեկտրոնիկայի և բիթերի չափավոր օգտագործում»։

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Յուլիա Շոյգու

**Յուլիա Սերգեյևնա Շոյգու** (; ), ռուս հոգեբան, Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիական պաշտպանության, արտակարգ իրավիճակների և տարերային աղետների հետևանքների վերացման հարցերով արտակարգ հոգեբանական օգնության կենտրոնի տնօրեն 2002 թվականից, ռուսական հոգեբանական ընկերության փոխնախագահ, Ռուսական հոգեբանական ընկերության էթիկայի հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ, հոգեբանության գիտությունների թեկնածու, Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարար Ս. Կ. Շոյգուի ավագ դուստր։

## Կենսագրություն
Յուլիա Շոյգուն ծնվել է 1977 թվականին Կրասնոյարսկում, Ս. Կ. Շոյգուի ընտանիքում։ Հոր աշխատանքի առանձնահատկությունների հետ կապված՝ ընտանիքը հաճախ է փոխել բնակության վայրերը։ 1994 թվականին Ջուլիան ավարտել է միջնակարգ դպրոցը Մոսկվայում և ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետ։

1999 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Ռուսաստանի ԱԻՆ-ի արտակարգ հոգեբանական օգնության կենտրոն (երբ նախարարությունը ղեկավարում էր նրա հայրը) և սկսել է աշխատել սովորական հոգեբան։

2001 թվականին Յուլիա Շոյգուն նշանակվել է տնօրենի տեղակալ, իսկ արդեն մեկ տարի անց՝ Կենտրոնի տնօրեն։

Տարբեր ժամանակներում Յուլիա Սերգեյևնա Շոյգուն մասնակցել է ահաբեկչական ակտերից հետո տուժածներին հոգեբանական օգնություն ցուցաբերելու, պատանդներ վերցնելու, Մոսկվայում տեխնածին աղետներից, Սախալինի երկրաշարժից, Իրկուտսկում տեղի ունեցած ավիավթարից, «Կուրսկ» սուզանավի կործանումից և այլ արտակարգ իրավիճակներում Ռուսաստանում և արտասահմանում։

2003 թվականին Ռուսաստանի ԱԻՆ Ա. Մ. Նիկիֆորովի անվան անհետաձգելի և Ճառագայթային բժշկության Համառուսաստանյան կենտրոնում հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վ. Յու. Ռիբնիկովի և բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ա. Մ. Նիկիֆորովի (գիտական խորհրդատու) գիտական ղեկավարությամբ պաշտպանել է հոգեբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան «Ռուսաստանի ԱԻՆ բուհերի կուրսանտների մասնագիտական հոգեբանական ընտրությունը ապագա փրկարարների համար. Հոգեդիագնոստիկ գործիքների հիմնավորում» թեմայով ատենախոսությունը։ Պաշտոնական ընդդիմախոսներն էին հոգեբանական գիտությունների դոկտոր Վ.Պ. Տրետյակովը և հոգեբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Վ. Բ. Չեսնոկովը։ Առաջատար կազմակերպությունը Ռուսաստանի ՆԳՆ Մոսկվայի համալսարանն էր։

Յուլիանը էքստրեմալ իրավիճակների հոգեբանության գծով գիտական աշխատանքների հեղինակ է։ Պարգևատրվել է պետական և գերատեսչական պարգևներով։

## Ընտանիք
Յուլիա Շոյգուն ամուսնացած է Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր դատախազի տեղակալ Ալեքսեյ Զախարովի հետ, ունի երկու երեխա՝ դուստր Դարյան և որդի Կիրիլը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս հոգեբաններ
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Արթիկ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի** կամ **Փոքր Մարինե եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցի որը գտնվում է Շիրակի մարզի Արթիկ քաղաքի Սուրբ Գևորգ եկեղեցուց դեպի արևելք, կառուցվել է 4-6-րդ դարերում։ Այս եկեղեցու հստակ կառուցման տարեթիվը հայտնի չէ, բայց ուսումնասիրելով եկեղեցու հատակագծային առանձնահատկությունները՝ կարելի այն վերագրել 4-ից 6-րդ դարերի կառույցի։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ և գմբեթավոր խաչաձև կառույց է, եկեղեցում պահպանվել է բազիլիկին բնորոշ արտաքին սրահների մնացորդներ, եռակենտրոն կամարներ ու թաղեր։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու լուսամուտների չափերը և բացվածքները նման են այդ դարաշրջանի հուշարձաննեերին։ Եկեղեցու յուրահատուկ հատակագծային հորինվածքը, որը ներքուստ և արտաքուստ խաչաձև է, աչքի է ընկնում իր տարբեր խորության խաչթևերով։  Արևելյան հատվածի խորանավերը խաչթև են և կարճ, իսկ արևմտյանը՝ զգալի խորություն ունի։ Իսկ հարավային և հյուսիսային խաչթևերը միանման են և՛ խորությամբ, և՛ ձևով։

Դրանց արևելյան պատերում կան մեկական խորաձև, կիսաբոլորակ որմնախորշեր, արևելյան խաչթևը գմբեթարդային են, իսկ մյուսները՝ թաղային ծածկերով են, արևմտյան թևը երկար է, շրջապատված է եղել 4-5-րդ դարերին բնորոշ սյունասրահով։ Եկեղեցու մուտքերը արևմտյան և հյուսիսային կողմերում են։ Եկեղեցին քառախորան է, որոնցից հյուսիսաին խորանը դրված է կողմնային խոյակների վրա և ունի պայտաձև տեսք, իսկ մյուս երեքը ունեն կիսաշրջանի տեսք։

## Տես նաև
Արթիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արթիկի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արթիկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի ճարտարապետություն
Նոր Նախիջևանի հայկական տպագրություն

[333px|մինի|[Նոր Նախիջևանի Սուրբ Խաչ վանքը, որտեղ գործել է Հարավային Ռուսաստանի առաջին տպարանը (20-րդ դարի սկզբի լուսանկար)]]
**Նոր Նախիջևանի հայկական տպագրությունը** սկզբնավորվել է 1789 թվականին՝ Հովսեփ Արղությանի ջանքերով, որը Սանկտ Պետերբուրգում գնել է Գրիգոր Խալդարյանի տպարանը և տեղափոխել Նոր Նախիջևանի Սուրբ Խաչ վանք։ Հարավային Ռուսաստանի առաջին տպարանն էր։

## Պատմություն
Նոր Նախիջևանի առաջին տպարանը գործել է մինչև 1795 թվականը։ Այնտեղ հրատարակվել է 15 անուն գիրք՝ Աղեքսանդր Ջուղայեցու «Գրքոյկ որ կոչի Աղօթամատոյց» (1790), Սաղմոսարան (1790, 1791), Ստեփանոս Սյունեցու «Ողբք եւ հառաչանք» (1790), Սիմեոն Երևանցու «Զբօսարան հոգեւոր» (1790) և «Գիրք աղօթից» (1794), Ժամագիրք (1791), Հովհաննես Երզնկացու (Ծործորեցի) «Վիպասանութիւն զերկնային մարմնոց շարժմանէ» (1792), Ղազար Ա Ջահկեցու «Աստուածաղերս» (1792, 1793), Հովսեփ Արղությանի «Դուռն ողորմութեան» (1792), «Տարեցոյց եւ օրացոյց» (1792, 1793), Պետրոս Քալանթարյանի «Բժշկարան համառօտ–բառարան» (1793), Ֆրանսուա Ֆենելոնի «Պատմութիւն Թէլամաքի որդւոյ Յուլիսի» (1793, վերահրատարակություն՝ հատոր Ա, 1794, հատոր Բ, 1795, թարգմանությունը՝ Մ. Երևանցու), Խորհրդատետր (1794), Հակոբ Նալյանի «Հոգեշահ» (1794), Պողոս Տյուրիկեցի Թորոսյանի «Տետրակ համառօտ բառարանի» (հայերեն, թուրքերեն, 1794)։ 1796 թվականին տպարանը տեղափոխվել է Աստրախան։

19-րդ դարի վերջին – 20-րդ դարի սկզբին ստեղծվել են տեխնիկապես հագեցած նոր տպարաններ, որոնցից հայտնի էին Սերովբե Հարությունյանի (գործել է 1882-1892-ին. տպագրել 15 անուն գիրք), Աբրահամ Զամինյանի և Վ. Քիրլյանի (1894–1897, 14 անուն), Հ. և Ս. Ավագյան եղբայրների (1897–1901, 11 անուն) տպարանները, որտեղ լույս են տեսել՝ Առաքել Բահաթրյանի «Այբբենարան եւ առաջին ընթերցարան» (1886), Գաբրիել Այվազովսկու «Դասատետր մեկնութեան խորհրդոյ և արարողութեանց սրբոյ պատարագին» (1894), Մ. Տեր-Մինասյանի «Պատմական զրոյցներ եւ անւանական ցուցակ» (1896), Ատրպետի «Շխնոց» (1898) և այլ գրքեր։

1851 թվականին մեկ գիրք տպագրվել է Գաբրիել Պատկանյանի, 1893 թվականին երկու գիրք՝ Թեմական դպրանոցի տպարանում։ 20-րդ դարի սկզբին աչքի է ընկել Սերովբե Ավագյանի տպարանը, որը գործել է 1901–1920 թվականներին, տպագրել ավելի քան 110 անուն գիրք։

Նոր Նախիջևանի տպարաններում հրատարակվել են Միքայել Նալբանդյանի, Ռափայել Պատկանյանի երկերի ժողովածուները, գրական-գեղավեստական երկեր, դասագրքեր, բազմաթիվ գրքեր՝ գաղութի ու բարեգործական հաստատությունների պատմության մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Կատեգորիա:Ռուսահայ մամուլ
Կատեգորիա:Նոր Նախիջևան
Շվեյցարիայի հայկական տպագրություն

**Շվեյցարիայի հայկական տպագրություն (Ժնևի հայկական տպագրություն)**, սկզբնավորվել է 19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին՝ Շվեյցարիայի մայրաքաղաք Ժնևում։

## Պատմություն
[400px|մինի|1904 թվականին [Ժնևում տպագրված «Հ. Յ. Դաշնակցութիւն։ Նվազագոյն պահանջներ (քաղւած ծրագրից)»]]
19-րդ դարի վերջին - 20-րդ դարի սկզբին Ժնևում գործել է ՀՅԴ-ի տպարանը, որը տպագրել է շուրջ 20 անուն գիրք` Վեռներ Զոմբարտի «Սօցիալիզմը եւ սօցիալական շարժումը 19-րդ դարում» (թարգմանություն գերմաներենից, 1898), Ավետիս Ահարոնյանի «Պատկերներ հայ յեղափոխական կեանքից» (1901), «Ազատութեան ճանապարհին» (1902), Էդվարդ Ակնունու «Կովկասեան վէրքեր» (1913) երկերը, Պյոտր Կրոպոտկինի «Երիտասարդներին» (թարգմանություն ֆրանսերենից, 1898) աշխատությունը, «Մեծ մարդասպանի դէմ» (Պաշտօնական արձանագրութիւն եղեռնական ատեանի դատավարութեան կատարւած Կ. Պօլսում, 1906) գիրքը, Սիամանթոյի «Հայորդիները» (1906), Վտարանդիի «Վիտօշի բազէն» (1906) բանաստեղծությունների ժողովածուները և այլն։

20-րդ դարի առաջին տասնամյակում Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական հայ կազմակերպության տպարանում հրատարակվել է Եսալեմի «Թող ֆակտերը խոսեն» (1904), Պոլ Լաֆարգի «Սօցիալիստական պարզ ճշմարտութիւններ» (թարգմանություն ֆրանսերենից, 1904), «Դրոշակի» տպարանում՝ Էդվարդ Ակնունու «Դէպի կռիւ» (1904), Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության տպարանում՝ Կարլ Մարքսի «Վարձու աշխատանք եւ կապիտալ» (թարգմանություն գերմաներենից, 1904), Գեորգ Բրանդեսի «Հայաստանը եւ Եւրոպան» (1907) և այլ երկեր։ Շուրջ 35 գիրք էլ Ժնևում տպագրվել է առանց տպարանի հիշատակության։ Լոզանում՝ Մարտիրոս Նալբանդյանի տպարանում տպագրվել է «Համառօտ տեղեկագիր եւ ընդարձակման ծրագիր Լօզանի հայ կրթարանին» (1907) գիրքը։

19-րդ դարի վերջից մինչ այսօր Շվեյցարիայում հրատարակվել են շուրջ 10 անուն հայերեն պարբերականներ։ Բացի ՍԴՀԿ «Հնչակ» և ՀՅԴ «Դրօշակ» թերթերից` Շվեյցարիայում 20-րդ դարի սկզբին հրատարակվել են հայ սոցիալ-դեմոկրատների «Հանդէս» (Ժնև, 1900) և «Բանւոր» (Ժնև, 1904) պաշտոնական պարբերականները, որոնք, սակայն, Շվեյցարիայի հայերի կյանքին գրեթե չեն անդրադարձել։ 1904–1905 թվականներին Լոզանում տպագրվել է «Գիտություն» գիտահանրամատչելի ամսաթերթը, 1979–1984 թվականներին Ժնևում՝ «Ցոլք» պարբերաթերթը։ Ներկայում լույս են տեսնում «Շնորհալի», «Մենք» և «Արձագանք» պարբերականները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Կատեգորիա:Հայերը Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ մամուլ
Իրմա Յաունզեմ

**Իրմա Պետրովնա Յաունզեմ** (), խորհրդային կամերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1957)։ ԲԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1935)։ ԽՄԿԿ անդամ (1954)։

## Կենսագրություն
Իրմա Յաունզեմը ծնվել է 1897 թվականի սեպտեմբերի 15-ին (27) Մինսկում։ 1906-1914 թվականներին սովորել է Մինսկի Մարիինյան գիմնազիայում, ապա՝ Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում։ Իրմա Յաունզեմը հավաքել և կատարել է աշխարհի ժողովուրդների երգեր ավելի քան 50 լեզուներով։ 1950 թվականից դասավանդել է Մոսկվայի Մ․ Մ․ Իպոլիտով-Իվանովի անվան երաժշտական դպրոցում. նրա աշակերտներն են եղել  Օլգա Վորոնեցը, Ալեքսանդրա Ստրելչենկոն, Ժաննա Բիչևսկայան։ Հրատարակել է «Ժողովուրդների հեղափոխական երգեր» ժողովածուն (1931),  «Մարդը գնում է երգի  հետևից» գրքի հեղինակն է (1968)։ Յաունզեմն առաջինն էր, որ գործնականում կիրառեց ժողովրդական երգերին նվիրված դասախոսություն-համերգներ։ 1926-1928 թվականներին հյուրախաղերով հանդես է եկել Ճապոնիայում, Կորեայում և Չինաստանում, 1927-1928 թվականներին՝ Գերմանիայում, 1929-1930 թվականներին՝ Լեհաստանում։ 1950 թվականից հիմնականում զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։

Յաունզեմը մահացել է 1975 թվականի ապրիլի 17-ին։ Թաղված է Մոսկվայի Նոր Դոնսկոե գերեզմանատանը։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* ԲԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1935)
* ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1957)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1967)
* Մեդալներ

## Հիշատակ
* Հուշատախտակ Մինսկում, Կարլ Մարքսի փողոց  29 հասցեում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օպերային երգչուհիներ
Կանեփի թանգարան (Բեռլին)

**Կանեփի թանգարան** (), թանգարան Բեռլինում՝ նվիրված կանեփ բույսին և այն ամենին, ինչ կապված է նրա հետ։ Գերմանիայի միակ թանգարանն ու իր տեսակի մեջ աշխարհում քչերից մեկն է։

## Ծագման պատմություն
Բեռլինում կանեփի թանգարան ստեղծելու նախաձեռնությունը պատկանում է կանեփի որպես օգտակար բույս խթանման գերմանական ընկերությանը (), իսկ դրա նախատիպը Ամստերդամի  էր՝ աշխարհի նման թանգարաններից թերևս ամենահայտնի և ամենաշատ այցելուներ ունեցողը։ Այն բանից հետո, երբ Բեռլինում կանեփի մասին պիլոտային ցուցահանդեսը դրական արձագանք ստացավ, որոշվեց կազմակերպել մշտական ցուցահանդես, որը բացվեց քաղաքի պատմական կենտրոնում՝ Նիկոլաիվիերտելում, 1994 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։ Արդեն յոթ տարի անց թանգարանի այցելուների թիվը հատեց 100 հազարի սահմանը։

## Ցուցադրություն
180px|thumb|Թանգարանի ցուցադրության մաս
Թանգարանի ցուցահանդեսը գտնվում է թանգարանի ութ սենյակներում, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է ավելի քան 250 մ² և հիմնականում նվիրված է.
* կանեփ բույսի կենսաբանական ասպեկտներին,
* կանեփի մանրաթելերի և կանեփի յուղի վերամշակմանը և օգտագործմանը,
* կանեփի բժշկական օգտագործմանը,
* կանեփի դերին արվեստի և կրոնի մեջ,
* կանեփի թմրամիջոցային ազդեցությանը,
* կանեփի աճեցման և օգտագործման իրավական կարգավիճակը։

Բացի մշտական ցուցադրությունից` թանգարանում կազմակերպվում են նաև հատուկ ցուցահանդեսներ, այդ թվում՝ Թանգարանային գիշերվա շրջանակներում կամ առցանց։ Թանգարանն ունի խանութ և սրճարան, որտեղ կարելի է ձեռք բերել կանեփի հետ կապված տարբեր իրեր։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Hanf Museum Berlin 2019 Hanfpflanzen.jpg|«Ֆեդորա 17» տեսակի կանեփ բույս թանգարանի ցուցափեղկում
Պատկեր:Hanf Museum Berlin 2019 Tauwerk.jpg|Կանեփի օգտագործման օրինակներ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կանեփի թանգարան Բեռլինում

Կատեգորիա:1994 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Կատեգորիա:1994 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բեռլինի թանգարաններ
Կատեգորիա:Մարիխուանա
Քեյդի Սթրիքլենդ

**Քեթրին Դի «Քեյդի» Սթրիքլենդ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, որն առավել հայտնի է ABC-ի «Մասնավոր պրակտիկա» (2007-2013) հեռուստասերիալում կատարած Շարլոտա Քինգի դերով։

## Կյանք և կարիերա
Քեյդին ծնվել է Ջորջիայում՝ բուժքրոջ և ֆուտբոլային մարզիչի ընտանիքում։ Նա իր կարիերան սկսել է 1999 թվականին՝ «Մասնավոր պրակտիկա» ֆիլմում խաղալով ոչ մեծ դեր։ Հետո հաջորդել են «Ընդհատված կյանքը», «Մի ուրիշ բան», «Սերը կանոններով և առանց» և «Սթեփֆորդյան կանայք» ֆիլմերում կատարած դերերը։ 2004 թվականին նա ավելի լայն ճանաչում է ձեռք բերել «Անակոնդա 2։ Անիծված խոլորձների որս» և «Անեծք» հաջող ֆիլմերում կատարած դերերի շնորհիվ։ Այնուհետև նկարահանվել է մի քանի այնպիսի անկախ ֆիլմերում, ինչպես նաև հայտնվել Հոլիվուդյան պատկերներում, ինչպիսիք են «Հոտ» և «Գանգսթեր» ֆիլմերը։ 2008 թվականին նկարահանվել է «Որսորդների ընտանիքը» ֆիլմում։

Հեռուստատեսությամբ 2002 թվականին Սթրիքլենդը հայտնվել է «Օրենք և կարգ։ Հանցավոր մտադրություն» և «Իմ բոլոր երեխաները» սերիալների էպիզոդներում, իսկ 2007 թվականին՝ ABC-ի Շոնդա Ռայմսի «Մասնավոր պրակտիկա» հեռուստասերիալում կատարած Շարլոտա Քինգի դերից հետո, ձեռք է բերել ավելի լայն ճանաչում։ Շոուն ավարտվել է 2013 թվականի սկզբին՝ վեցերորդ  եթերաշրջանից հետո։ 2014 թվականին նա «Գաղտնիքներ և ստեր» սերիալի դերով վերադարձել է *ABC*։ 10 էպիզոդներից բաղկացած սերիալ-անթոլոգիան հեռարձակվել է 2015 թվականի գարնանը։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Սթրիքլենդը հրավիրվել է CBS-ի «Կասկած» պիլոտի գլխավոր դերը խաղալու։

2006 թվականի նոյեմբերի 10-ից Սթրիքլենդը ամուսնացած է դերասան Ջեյսոն Բերի հետ, որի հետ մինչ մաուսնությունը հանդիպել է երկու տարի։ Զույգն ունի երեք երեխա՝ որդի (Աթիկուս Էլայջա Բեր) և երկվորյակ դուստրեր (Քերոլայն Մաթիլդա Բեր և Էմելին Վիկտորիա Բեր)։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Օլդեմի պատկերասրահ

**Օլդեմի պատկերասրահ** (), բրիտական արվեստի պատկերասրահ Մեծ Մանչեսթեր կոմսության Օլդեմ մշակութային շրջանում։

## Պատմություն
Պատկերասրահը նախագծվել է *Pringle Richards Sharratt* ճարտարապետական ընկերության կողմից, որը կառուցվել է 2002 թվականի փետրվարին։ Արվեստի պատկերասրահը համատեղում է տարածաշրջանային թանգարանի և պատկերասրահի ծառայությունները։ Կից շենքը, որն իր մեջ ներառում է գրադարան և Ուսումնական հաստատություն, բացվել է 2006 թվականի ապրիլին։ Շենքն ունի ժամանակակից գրադարան և ուսումնական հաստատություններ։

## Հավաքածու
Պատկերասրահն ընդգրկում է արվեստի, սոցիալական և բնական պատմության, էքսկուրսիոն աշխատանքների, ժամանակակից արվեստի, արտասահմանյան արվեստի և տեղական կազմակերպությունների հետ ստեղծված աշխատանքների ընդարձակ հավաքածու։

Պատկերասրահում տեղակայված են Օլդեմ քաղաքի հավաքածուն և նրա ավելի մետրոպոլիական տարածքի հավաքածուի մեծ մասը։

Պատկերասրահում պահվում են տեղական նկարիչների աշխատանքներ, ներառյալ Հելեն Բրեդլիին, Ուիլյամ Սթոթին և Ալան Ռանկլին, ինչպես նաև բրիտանացի նկարիչներ Լոուրենս Սթիվեն Լաուրիին, Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսին և Բրիջեթ Ռայլիին։ Վերջին տարիներին պատկերասրահում հավաքվել է ստուդիական կերամիկայի հավաքածու և ներկայացվում են ժամանակակից վարպետների կերամիկական աշխատանքները։

## Ցուցահանդեսային գործունեություն
Չնայած պատկերասրահում չկա մշտական ցուցահանդես, կան չորս ժամանակավոր պատկերասրահներ, որտեղ անց են կացվում ցուցահանդեսներ։ Ցուցահանդեսները զուգորդվում են ճանապարհորդական շոուների՝ պատկերասրահի սեփական արվեստի, սոցիալական պատմության և բնական պատմության հավաքածուի աշխատանքների հետ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:The Devil's Fireplace.jpg|«Սատանայական» բուխարի, ավազաքարի փորագրություն, մոտ 1846 թվական
Պատկեր:Oldham From Glodwick.png|Ջեյմս Հոուվ Կարս, «Օլդենը Գլոդվիկում», 1831
Պատկեր:Dante Gabriel Rossetti - The First Madness of Ophelia.JPG|Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի, «Օֆելիայի առաջին խելագարությունը», 1864
Պատկեր:Circe Offering the Cup to Odysseus.jpg|Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուս, «Կիրկեն գավաթը մատուցում է Ոդիսևսին», 1891


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ Անգլիայում
Կատեգորիա:2002 հիմնադրված թանգարաններ
Fendi (երգ)

**«Fendi»**, ռուս հիփ հոփ կատարող Ռախիմ Աբրամովի, ավելի հայտնի որպես Rakhim, երգը, որը հետագայում դարձավ վիրուսային և տարածվեց ամբողջ աշխարհով մեկ։ Որպես սինգլ թողարկվել է 2020 թվականի հուլիսի 17-ին Rakhim լեյբլի շրջանակներում, պրոդյուսերը՝ Slava Marlow: Երգը ձայնագրվել է այն բանից հետո, երբ արտիստը ձեռք է բերել հանրահայտ Ֆենդի բրենդի վերարկուներից մեկը։

## Պատմություն
ՏիկՏոկ հավելվածի ռուսական սեգմենտում երգն ունեցել է ռեկորդային թվով տեսահոլովակներ՝ մոտ 3,2 մլն։ 2020 թվականի երգն ընդգրկվել է ՏիկՏոկ հավելվածի ամենահայտնի երգերի ցանկում և «ВКонтакте» սոցիալական ցանցի թոփ 30-ում։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի պաշտոնական հեռարձակումը տեղի է ունեցել 2020 թվականի հոկտեմբորի 12-ին։ Մեկ օրվա ընթացքում այն հավաքել է 1,2 միլիոն դիտում։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը Միխայիլ Կումարովն էր, իսկ օպերատորը՝ Ալեքսեյ Յանկովը։

*ТНТ Music*-ից Վլադիսլավ Շեինը երգը համեմատել է «էկշն ֆիլմից հատվածի» հետ և նշել է, որ տեսահոլովակը մռայլ գույներով է համեմված։

## Հակամարտություններ
2020 թվականի սեպտեմբերին ռուս ռեփեր Գանվեստը թողարկել է «Fendi2» երգը, որտեղ ամբողջովին կրկնօրինակված էր «Fendi» երգի կրկներգը։ Երգի հեռարձակումից առաջ Ռուսլանը գրել է. «Կա միայն մեկ օրիգինալ տարբերակ և այն իմն է»։ Սա դուր չեկավ Ռախիմին, ինչի արդյունքում կատարողների միջև քաշքշուկ եղավ։

## Չարթեր

## Ռեմիքս

**«Fendi»**, ռուս հիփ հոփ կատարող Rakhim-ի համանուն երգի ռեմիքս տարբերակը՝ թողարկված հոլանդացի դիդջեյի, երաժշտական պրոդյուսեր R3hab-ի և ամերիկացի ռեփեր Smokepurpp-ի հետ միասին։ Երգի պրոդյուսեր է հանդիսացել R3hab-ը։

### Նախապատմություն
Համագործակցության մասին լուրը առաջին անգամ հայտնի դարձել այն ժամանակ, երբ R3hab-ը իր Instagram-յան հաշիվում հրապարակում է կատարել, որտեղ առաջարկում էր Smokepurpp-ին համատեղ երգ ձայնագրել, ինչին Smokepurpp-ը համաձայնություն էր տվել։ Հետո, ըստ Ռախիմի, R3hab-ը և Smokepurpp-ը նրան առաջարկել են համատեղ երգ ձայնագրել։ Ինչպես նաև նա հայտարարել է, որ այս համագործակցությունը «նոր կյանք կպարգևի «Fendi»-ին և կմղի դեպի նոր մակարդակներ»։

### Նկարագրություն
«Fendi»-ի ռեմիքս տարբերակում հայտնվել է Smokepurpp-ի հատվածը և նոր գործիքավորման հատված՝ R3hab-ի մասնակցույամբ, սակայն անհետացավ Ռախիմի առաջին հատվածը, ինչի հետ կապված երգը միանգամից սկսվում է հուկից և վերջում վերածվում «դղրդյուն դիփ հաուսի»։

### Արձագանքներ
Արտյոմ Կուչնիկովը, *ТНТ Music*-ի թղթակիցը, ասել է, որ «Fendi»-ի նոր տարբերակը, ենթադրաբար, «երկլեզու հմայք» է ձեռք բերել՝ այն բանի համար, որ Ռախիմը չի փոխել իր իսկ հատվածների օրիգինալ լեզուն։ Արտյոմը նար նկատել է, որ երգի գործիքավորումը «պահպանել է օրիգինալ ռեփ վայբը», սակայն վերջում R3hab-ը «ռիթմերը տեղափոխում է EDM տարածք»։ Srsly կայքում հրապարակված հոդվածի հեղինակ Գալինա Իվանովան նշել է, որ ռեմիքսում «հին լավ «Fendi»-ն առաջին նոտաներից է ճանաչվում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2021 սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Գլոգուվյան ամրոց

**Գլուգովյան ամրոց** (, ), Գլոգուվյան իշխանության ղեկավարների նախկին նստավայր, այժմ` Հնագիտական-պատմական թանգարան, գտնվում է Գլոգուվում, Ներքին Սիլեզիայի վոևոդությունում, Լեհաստանում։

## Պատմություն
13-րդ դարի կեսերին Կոնրադ I իշխանն այդտեղ կառուցում է առաջին փայտե ամրոցը, առանձին քարե աշտարակով,  փայտե և հողե ամրացումներով, որոնք շրջապատված էին խրամով։

1291 թվականին ամրոցն այրվել է Գլոգուվի մեծ հրդեհի ժամանակ։ Ամրոցն արդեն վերակառուցվել է որպես քարե պաշտպանական կառույցների համալիր, 13-14-րդ դարերի սահմանագծին, փրկված աշտարակը շարունակել է առանձին կանգած մնալ ամրոցի հարավ-արևմտյան անկյունում։

Այն բանից հետո, երբ Գլոգուվը բաժանվել է արքայական և իշխանական մասերի, ամրոցն անցել է չեխ թագավորներին, և նրանցից էլ անցել է ցեշյան իշխաններին, որոնց պատկանել է մինչև 1480 թվականը։ 1462 թվականին ամրոցում կանգ է առել լեհ թագավոր Կազիմիր Յագելոնչիկը։

1498-1506 թվականներին ամրոցում ապրել է ապագա լեհ թագավոր Սիգիզմունդ I Ծերը, որն աստիճանաբար փրկել է ամրոցն ավերումներից, որոնց հասցվել են հունգարացի թագավոր Մատյաշ Հունյադիի հետ տասնամյա պատերազմի ընթացքում։

1574 թվականին ամրոցի որոշ մասը քանդվել է, իսկ 1615 թվականին ամբողջ ամրոցն այրվել է հրդեհից։ 1652-1669 թվականներին բարոկկո ոճով վերակառուցման ժամանակ, որն իրագործվել է Իոհանսոն Բերնարդ ֆոն Գերբերշտայնի կողմից, ամրոցը ձեռք է բերել ժամանակակից պալատի նստավայրի հատկանիշներ։

Սիլեզիայի` Պրուսիայի իշխանության տակ անցնելուց հետո, ամրոցը դարձել է արքայական կառավարիչների նստավայր։ Նապոլեոնյան պատերազմի ժամանակ ամրոցում կանգ է առել Նապոլեոնը։ 19-րդ դարի վերջին, ամրոցը հերթական անգամ վերակառուցվել է թագավորական դատարանին հարմարեցնելու համար։

1945 թվականին ամրոցը մեծապես ավերվել է։ 1967 թվականի մայիսի 22-ին որոշվել է վերականգնել ամրոցը։ Վերանորոգումը սկսվել է 1971 թվականին։ 1976 թվականին կառուցվել է նոր հարավային թևը, սկզբնական բարոկկո ոճին համապատասխան վերակառուցվել է ամրոցի արևելյան թևը, որում գտնվում էր Մտավոր տեխնիկական կազմակերպություն ակումբը, սենյակների հատվածում` Մետալուրգիայի և ձուլման թանգարանը։ Մնացած թևերը կառուցվել են 1983 թվականին, երբ ավարտվել էր ամրոցի վերակառուցումը։ Հարավային թևը կառուցվել է հիմքից։ Փոխվել է նաև ամրոցի աշտարակի արտաքին տեսքը, չնայած այն գրեթե ամբողջությամբ պահպանել է իր հետպատերազմական տեսքը։ 20-21-րդ դարերի սահմանագծին հնարավորություն է ստեղծվել աշտարակին վերադարձնել իր նախկին տեսքը, բայց չի հաջողվել համաձայանություն ստանալ հուշարձանի վերականգնողից։

## Ներկայիս դրություն
Այժմ ամրոցում գտնվում է Հնագիտական-պատմական թանգարանը և Գլուգովի հողերի միությունը։ Ամրոցի կողքին կա ամֆիթատրոն, գլոգուվյան երեխաների հուշարձան, որը կառուցվել է Գլոգուվի` 1109 թվականի պաշտպանության հիշատակին, ինչպես նաև` Հանդուրժողականության վարդագույն կամուրջ։

## Պատկերասրահ

Glogow zamek.jpg|Ամրոցի համապատկերը
Glogow Zamek z mostu 2005.JPG|Ամրոցի տեսքը կամուրջից 
Zamek Głogowski - wejście.jpg|Ամրոցի մուտքը 
Zamek książęcy,aktualnie muzeum.JPG|գլոգուվյան երեխաների ամրոցը և հուշարձանը 


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհաստանի դղյակներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ
Բու Սիդրա (շրջան)

thumb|Բու Սիդրայի Ում ալՄագարեն փողոցը
**Բու Սիդրա**  (, արտասանվում է նաև **Աբու Սիդրա**), Քաթարի շրջան։ Գտնվում է Ալ Ռայան ինքնավար շրջանում։

Ըստ 2015 թվականի մարդահամարի՝ այն համարվել է Քաթարի 55-րդ շրջանը, որի բնակչության թիվը կազմում է 283 675։

## Ստուգաբանություն
Շրջանի անվան առաջին մասը՝ Աբուն, թարգմանաբար նշանակում է հայրիկ և այլ աշխարհագրական օբյեկտների համար օգտագործվում է որպես նախածանց։ Սիդրան կապված է սիդր ծառի հետ, որն այնտեղ առատորեն աճում է։

## Ենթակառուցվածք
Աշղալը (Հասարակական աշխատանքների խորհուրդը) 2013 թվականի նոյեմբերին 2.6 միլիարդ ռիյալ է ներդրել, որ կառուցի կրոնական համալիր։ Կառուցելու էր Մահա ալ Խալեջ ընկերությունը։ Որպես ծրագրի մի մաս՝ կառուցվում են 200 հավատացյալների համար մզկիթ, իմամի տունը և լվացման համար նախատեսված բլոկը։

## Կրթություն
Հետևյալ դպրոցները գտնվում են Բու Սիդրայում.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբախոս երկրներ
Կատեգորիա:ՕՊԵԿ անդամ երկրներ
Транзит (ալբոմ)

«**Транзит**» (), ռուս ռեփեր Տիմատիի յոթերորդ ստուդիական ալբոմը՝ թողարկված 2020 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Սա արտիստի առաջին ալբոմն է, որը թողարկվել է Black Star Inc. լեյբլի շրջանակներից դուրս։ Ալբոմում հյուրընկալվել են մի շարք արտիստներ, այդ թվում Մորգենշտերնը, Ջիգանը, Դանյա Միլոխինը, Եգոր Կրիդը, Խանզան, Oweek-ը, ST-ն, Պավել Մուրաշկովը և Guf-ը։

## Պատմություն
2020 թվականի հուլիսի 27-ին Տիմատին դուրս է եկել իր Black Star Inc. լեյբլից։ Նա գրել է.

2020 թվականի սեպտեմբերի 21-ին հայտարարվել էր, որ Տիմատին պետք է նոր ալբոմ թողարկեր 2020 թվականի հոկտեմբերին։ Սակայն ավելի ուշ ամսաթիվը տեղափոխեցին նոյեմբերի 13-ին։

2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին հայտարարվել է ալբոմի անունը, շապիկը և ստեղծագործությունների ցանկը, ինչպես նաև հատված «Тет-а-тет» երգից։

## Շապիկ
Ալբոմի շապիկը ստեղծվել է ամերիկացի հայտնի նկարիչ Հարիֆ Գուզմանի կողմից։

## Երգացանկ
Genius-ի և Tidal-ի տվյալներով.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ալբոմներ այբբենական կարգով
Հրաչ Կոզիբեյոքյան

**Հրաչ Կոզիբեյոքյան** (, ), արևելյան գորգագործության ամերիկահայ մասնագետ։

## Կենսագրություն
Հրաչ Կոզիբեյոքյանը ծնվել է 1951 թվականին Հալեպում (Սիրիա)՝ Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած հայերի ընտանիքում։ Մեծացել է Լիբանանում՝ շրջապատված լինելով հայկական գորգագործության երկարամյա վարպետների ընտանիքի անդամներով։ Նրա ընտանիքը Այնթապից ու Զեյթունից էր։

1977 թվականին նա տեղափոխվել է ԱՄՆ՝ միանալով իր հոր գորգագործության առևտրային ընկերությանը։ 1979 թվականին հաստատվել է Լոս Անջելեսում և ստացել Չափմենի համալսարանի մշակութային մարդաբանության ոլորտում բակալավրի աստիճան։ 1990 թվականին նա հիմնել է KO'Z'Craft արհեստանոցը, որը վերանորոգում և պահպանում էր ձեռագործ կտորներն ու գորգերը։ Նրա գործերը ցուցադրվել են Արևմտյան Հոլիվուդում։ Կոզիբեյոքյանն ունի հայկական և կովկասյան յուրահատուկ գորգերի մեծ հավաքածու։ Նա կազմակերպել է բազմաթիվ ցուցահանդեսներ և դասախոսություններ, մասնակցել է շատ համաժողովների՝ օտարներին ներկայացնելով հին հայկական գորգագործության մշակույթը։

Հրաչ Կոզիբեյոքյանը առաջինն էր, ով Կալիֆոռնիա նահանգի համալսարանի (Նորթրիջ) հայագիտության ծրագրի շրջանակներում հիմնել է հայկական գորգագործության պատմության մասին ակադեմիական դասընթաց։ Նա նույն թեմայով դասախոսել է նաև մի շարք միջնակարգ դպրոցներում և քոլեջներում։ Նա գրել է տարբեր պարբերականներում հրապարակված բազմաթիվ հոդվածներ հայկական գորգագործության պատմության, ձևավորման և մշակույթի մասին։ Կոզիբեյոքյանի փորձն ու հայկական և արևելյան գորգերի նուրբ իմացությունը գնահատվել են հինավուրց գորգերի բազմաթիվ գիտակների կողմից։

1998 թվականին Կոզիբեյոքյանը միացել է Հայկական գորգերի ընկերակցությանը և բազմիցս ընտրվել է նրա վարչության կազմում։

2005 թվականին *Los Angeles Magazine* ամսագիրը նրան անվանել է «գորգի բժիշկ» և «Լոս Անջելեսի գորգերի լավագույն արևելյան նորոգող»։

2014 թվականին Կոզիբեյոքյանը, որպես Հայկական գորգերի ընկերակցության ներկայացուցիչ, հրավիրվել է Սպիտակ տանը ներկայացնելու հայ որբերի կողմից գործված և ի նշան երախտագիտության ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Քալվին Քուլիջին 1920 թվականին որպես նվեր ուղարկված «Հայ որբերի գորգը»։ Այդ իրադարձությունը մեծ տեղ է գրավել տեղական և միջազգային մամուլում։

2015 թվականին Հրաչ Կոզիբեյոքյանը միաձայն ընտրվել է Հայկական գորգերի ընկերակցության նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հայ գորգագործներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Ժուպնայի ամրոց

**Ժուպնայի ամրոց** (), շինություն լեհական Վելիչկա քաղաքում, որը կառուցվել է աշխարհի հնագույն աղի հանքերից մեկի պահպանման համար։ 2013 թվականից հանքի ամբողջ համալիրը մտել է ՅՈՒՆԵՍԿՈ-յի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։ Հանքը առաջին անգամ հիշատակվել է 1248 թվականին։

## Պատմություն
### Հիմնում և վերակառուցում
Հանքի պաշտպանության համար ամրացումները սկսվել են 13-րդ դարի կեսին։ Քանի որ աղի առևտրից ստացած հարկերը լրացնում էին պետական գանձարանի եկամուտների մեծ մասը, այդ իսկ պատճառով 1368 թվականին Կազիմիր III Մեծ թագավորը հատուկ հրաման է արձակում, որը պետք է կարգավորեր աղի եկամուտի և վաճառման օրենքները։

13-րդ դարի վերջում կառուցվել են քարե առաջին պաշտպանական շինությունները աղի հանքերի շուրջը։ Հանքի ղեկավարումը Վելիչկայում վստահվել է հատուկ կոմսի։ Այդ շինությունների ընդարձակումը և վերակառուցումը շարունակվել են մինչև 18-րդ դարը։ 
 
14-ից 16-րդ դարերում աղի առևտրից եկած եկամուտները կազմում էին պետական գանձարանի մուտքի 1/3-ը։ Այդ եկամուտներով կառուցվել է թագավորական Վավել ամրոցը, ինչպես նաև` համալսարանական կառույցների համալիր Կրակովում։ Լավագույն տարիներին աղի հանքում աշխատել է 2000 հանքափոր, իսկ ստացված եկամուտը գերազանցել է 30 000 տոննա աղը։

### 20-րդ դար և ներկայիս դրություն
1918 թվականին հանքերը ազգայնացվել են։ 1932 թվականին աղի առևտուրը դառնում է պետական մենաշնորհ։ 1945 թվականին հանքերը և ամրոցը ռմբակոծվել են։

1968-ից 1988 թվականներին աղի եկամուտը Վելիչկայի տնտեսության մեջ մեծ դեր է խաղացել։

1992 թվականին քաղաքային իշխանությունները վերականգնել են ամրոցը։ Ներքին տարածքներում կառուցել են թանգարան։

## ՅՈՒՆԵՍԿՈ-յի համաշխարհային ժառանգություն
1988 թվականի մարտին ամրոցը ներառվել է պատմական հուշարձանների ցանկում։ 2013 թվականին հուշարձանների ցանկում ավելացվել են աղի հանքերը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Wieliczka, zespół zamku żupnego od ul. Zamkowej.jpg|Շինություն
Պատկեր:Poland-01645 - Saltworks Castle (31883744026).jpg|Աշտարակի վերականգնում
Պատկեր:Wieliczka Zamek Żupny 04.16 005.JPG|Ամրոցի գլխավոր աշտարակ
Պատկեր:Zamek Żupny w Wieliczce.JPG|Քանդակագործական կոմպոզիցիա
Պատկեր:Wieliczka Zamek Żupny 04.16 012.JPG|Ամրոցի ներքին բակը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*

## Արտաքին հղումներ
* ''Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka'' (Offizielle Website des Museums, englisch) Страница музея на английском языке
* Wieliczka and Bochnia Royal Salt Mines, whc.unesco.org Описание замка на сайте whc.unesco.org
* *Johann Nepomuk Hrdina: Geschichte der Wieliczkaer Saline. Wien 1842. (Digitalisat.)*

Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհաստանի դղյակներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Լեհաստանում
Կատեգորիա:13-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Ղավամ տուն

[Շինության ֆասադը` [ճակտոնի վրա «Առյուծ և արև» նկարով|thumb|250px]]
**Ղավամ տուն** (, լայնորեն հայտնի է նաև "**Նարենջեստան-է Ղավամ**" անունով), ավանդական և պատմական տուն Շիրազում, Իրանում։ Գտնվում է Խան Մեդրեսեի մոտակայքում, կարելի է հասնել ոտքով։

Կառուցվել է 1879-1886 թվականների ընթացքում, Միրզա Իբրահիմ Խանի կողմից։ Ղավամ ընտանիքն առևտրականների ընտանիք էր Ղազվինից, սակայն շուտով նրանք սկսել են ակտիվորեն ներգրավվել քաղաղաքակության մեջ Ղաջարիների դինաստիային հաջորդած Զանդ դինաստիայի, ինչպես նաև` Փահլավիների ժամանակ։

Ղավամ տունը պահպանում է այն նրբագեղությունն ու մաքրությունը, որը վայելում էին բարձր դասի ընտանիքները 19-րդ դարում։ Տան ցածր առաստաղների նկարները ոգեշնչված են եվրոպական Վիկտորյական դարաշրջանից։

Հայելապատ մուտքը տան գլխավոր կետն էր, որը նայում էր շատրվաններով, արմավենիներով և ծաղիկներով զարդարված փոքրիկ այգուն։

Փահլավինների երկրորդ դարաշրջանի ընթացքում Տունը դարձել է Շիրազի համալսարանի Ասիայի ինստիտուտի գլխամասը, որը ղեկավարվում էր Արթուր Ուֆամ Փոուփի և Ռիչարդ Նելսոն Ֆրայի կողմից։ Ֆրայն ու իր ընտանիքը ևս որոշ ժամանակ ապրել են այս տանը։

Տունն այսօր թանգարան է և բաց է հանրության համար։

## Ճարտարապետություն
Նանենջեստանի այգին Պարսկական շքեղ այգիների օրինակ է։ Պարսկական այգիները սովորաբար ուղղանկյուն ձև ունեն և կազմված են ծառերով ու ծաղիկներով, ծառուղիներով, շատրվաններով, կենտրոնական տաղավարով հագեցած չորս մասերից, որոնք բոլորը շրջապատված են պատերով։ Համալիրը բաղկացած է երկու մասից` հյուսիսային և հարավային թևերից։ Այն կառուցվել է Շիրազի արհեստավորների կողմից 3500 քմ տարածքի վրա, շինության զբաղեցրած ընդհանուր տարածքը 940 քմ է։

Շենքը բակից երկու մետր բարձրության վրա է և հիմնականում կառուցված է աղյուսով։ Այն ընտիր ճարտարապետություն ունի` զարդարված պարսկական տարբեր արվեստներով, ինչպիսիք են նկարները, ստուկկոն, փայտագրությունը, քարագրությունը, հայելային աշխատանքը։ Մուտքը քարից է, պատերին և առաստաղին ճոխ ձևավորմամբ։ Մուտքի երկու կողմերում համաչափ զարդարված սենյակներ են։ Շինության դիմաց բացի լողավազանից կան նաև պարսկական այգիներին հատուկ ոճով խնամված նարնջենիներ և ամրավենիներ։ Հուշարձանի հիմքում գունավոր ապակիներ են ցուցադրված։

## Պատկերասրահ

File:Qavam House, Shiraz 02.jpg|Բակի և շինության տեսքը գարնանը
File:Qavam House, Shiraz 06.jpg|Տան ներքին հարդարանքը
File:Qavam House, Shiraz 07.jpg|Տան ներքին հարդարանքը
File:Qavam Garden, Shiraz 01.jpg|Այգու տեսարանը տնից
File:Deevar qavam.jpg|Որմնանկար շենքի ճակատային մասում
File:Nāranjestān-e Ghavām.jpg|Տան լողավազանը և ֆասադը


## Տես նաև
*Իրանական ճարտարապետություն
*Երամ (այգի)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Pictures For narenjestan qavam
*Photos from Narenjestan e Qavam (Flickr set)

Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Շիրազի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Իրանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ
Նիկոմեդիայի հայկական տպագրություն

**Նիկոմեդիայի հայկական տպագրություն**, Նիկոմեդիայի (այժմ՝ Իզմիթ՝ Թուրքիայում) զավառում հայկական տպարաններ գործել են Նիկոմեդիա, Պարտիզակ, Ադաբազար քաղաքներում և Արմաշ գյուղի Չարխափան Սուրբ Աստվածածին վանքում։

## Պատմություն
### Նիկոմեդիա
Նիկոմեդիա քաղաքում առաջին տպարանը հիմնադրվել է 1850 թվականին, որտեղ մինչև 1853 թվականը տպագրվել է «Հայրենասեր» երկշաբաթաթերթը։ 1912-1915 թվականներին գործել է Օննիկ Ազարյանի տպարանը, որը տպագրել է միայն պարբերականներ։ Նիկոմեդիայում լույս են տեսել նաև «Սղաւնի» (1909), «Խթան» (1909) խմորատիպ թերթերը, «Բիւթանիա» (1910-1911) շաբաթաթերթը։

### Արմաշ
Արմաշ գյուղի Չարխափան Սուրբ Աստվածածին վանքի տպարանը գործել է 1863 թվականից. առաջին հրատարակությունը «Գիրք Սաղմոսաց Դաւթի» ժողովածուն է։ Տպագրել է հիմնականում թարգմանական գրականություն, մասնավորապես Կ. Գանթուի «Դաստիարակութիւն բարոյական» (1864) և «Առաքինի, գիտուն եւ արուեստագետ պատանի» (1869), Վ. Կեթեի «Հերձուածող պապութիւն կամ Հռովմ ի յարաբերութեան ընդ յարեւելեան եկեղեցիս» (1873) և այլն, Խորեն Աշըգյանի երկերը, Մկրտիչ Էմինի «Հնախօսութիւնք ի վերայ հայկական հեթանոսութեանց» (1875), Ներսես Վարժապետյանի «Ուսումն համարարբառ Աւետարանի...» (1875), Ֆ․ Բարունակ Պեյի «Ճանապարհորդութիւն ի Բաբելոն ընդ Հայաստան» (1876) և այլ գրքեր (շուրջ 20 անուն), նաև «Յոյս» ամսագիրը, «Մասիս» (1896) կրոնական շաբաթաթերթը։

### Պարտիզակ
Պարտիզակում գործել են «Գրասեր» և «Ճարյան» տպարանները, որտեղ տպագրվել են հիմնականում պարբերականներ՝ «Թօհաֆի» («Զվարճալի», 1867) հայատառ թուրքերեն երգիծական շաբաթաթերթը, «Կշիռ» (1908), «Գիշեր» (1908-1910) խմորատիպ թերթերը, «Պարտիզակ» (1909-1914) կիսամյա հանդեսը, «Փարոս» (1910-1912) ազգային, գրական, «Հանդէս զրական» (1910-1914) ամսաթերթերը և այլն։

### Ադաբազար
Ադաբազարում գործել են Հարություն Աթանասյանի «Ատրուշան» (1911 թվականից) և Ս․ Ալթունյանի (1914 թվականից, որևէ գիրք հայտնի չէ) տպարանները։ Առաջինում տպագրվել են Հ. Ազարյանի «Ամէնուն բարեկամը» (1911), Կ. Հովհաննիսյանի «Հայկական պարերգներ» (1912), Մ․ Հովսեփյանի «Համազգային տօնը եւ պարտիզակցին» ու «Վերածնունդ» (երկուսն էլ՝ 1913), Ս․ Փափազյանի «Աշնան ցօղեր» (1914), Դ. Մխճյանի «Հայ ժողովուրդին նոր երգարանը» (1914) և այլ գրքեր։ Ադաբազարում լույս են տեսել նաև ՀՅԴ-ի ազգային, քաղաքական «Պայքար» (1909), ազգային, գրական, քաղաքական «Բիւթանիա» (1910-1912) թերթերը, «Երկիր» (1910) հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթը և այլն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Ամրոց Յոթ աղբյուր

**Ամրոց Յոթ աղբյուր** նաև՝ (Աբլլու Խարաբա կամ Ասլան-Ղափլան), գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս գյուղում, որը կառուցվել է մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակում։

Ամրոցը գտնվում է Նորատուս գյուղից ոչ հեռու, մոտ 2 կմ հեռավորությոն վրա, իսկ ամրոցի հարավ-արևելյան կողմում կա նաև գյուղատեղի։ Ամրոցի կառուցումը թվագրվում է մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակում, իսկ գյուղատեղին 7-ից 17-րդ դարերի։

Աբլլու Խարաբա կամ Ասլան-Ղափլան անունները կապված են այն բանի հետ որ՝ ամրոցից ոչ հեռու կան առյուծի և վագրի նման քարե մահարձաններ։
Մինչև վերջին ժամանակները տարածքը համարվել է որպես միջնադարյան ավերակ գյուղ, սակայն հետազոտությունների արդյունքում պարզ է դաձել որ գյուղի տակ է գտնվել հնագույն ամրոց-շենը։
Սարահարթը, որտեղ կառուցված է միջնաբերդը, բավականին դժվարամատչելի է, միջնաբերդի մուտքը  ուղղված է դեպի հյուսիս, որտեղից բացվում է ճանապարհ որը թեքվում է դեպի է արևմուտք, ապա դեպի հարավ։
Այս միջնաբերդը ունեցել է 3 աշտարակ, որոնցից 2-ը գտնվել են պարիսպի արևելյան կողմում իսկ 3-րդը արևմտյան։

Ամրոցից հյուսիս և հյուսիս-արևելք գտնվում է  մ.թ.ա. 2-ին հազարամյակի դամբարանադաշտը, իսկ հյուսիս-արևմտյան ստորոտին` Յոթաղբյուր եկեղեցին, որը կառուցվել է 13-14-րդ դարերում։
Ամրոցի մոտակայքում կա նաև գերեզմանոց, այն գտնվում է ամրոցից մոտ 300 մետրի վրա, գերեզմանոցը 9-17-րդ դարերի է։ Տապանաքարերը բազալտից են, իսկ տապանաքարերից մեկը արձանագիր է։  Տապանաքարերը և արձանագիրը վերագրվում են ռազմի դաշտում զոհված Ասլան և Ղափլան եղբայրներին։ Սակայն, ըստ արձանագրության` տապանաքարը պատկանում է մոնղոլական տիրակալ Սաադ ադ-դին բ. Սեյֆ ադ-դին էմիրին և այն թվագրված է 1305 թվականով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կլոր դար (բնակատեղի)

**Կլոր դար (բնակատեղի)**, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Ակունք գյուղում, հիմնադրվել է՝ մ.թ.ա 4-րդ դարում։

Կլոր դար բնակատեղին Գեղարքունիքի մարզի Ակունք գյուղից հեռու է մոտ 500 մետր դեպի հարավ-արևմուտք, տեղակայված է առանձին բլրի վրա։ Բնակատեղին ըստ էության գոյություն է ունեցել մինչև մ.թ.ա 3-րդ դարը։

## Պեղումներ
1959 թվականին Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Ս.Գ. Բարխուդարյանի պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են հում աղյուսից կառուցված պարիսպի շրջակայքում՝ բլրի արևելյան լանջին։ Նաև պեղումների արդյունքում պարզ է դարձել որ միջնաբերդի եղել սենյակներ, որոնցից մեկում հայտնաբերվել է կիսայրված փայտի կտորներ, իսկ մոխրի միջից հայտնաբերվել է երկաթի խարամ և մի հալոցք։
Անմշակ  բազալտի քաիերից են կառուցված եղել պատերի հիմքերը, իսկ նրանց վրա դրվել է անթիրծ աղյուսից պատ, իսկ միացման համար օգտագործվել է սպիտակ հողից պատրաստված շաղախ։
Բարձունքի վրա, որտեղ եղել է միջնաբերդը, գագաթին ունեցել է 1,5 հեկտար հարթ տարածություն, չնայած այնտեղ կառուցված շենքերից որևէ հետք չի մնացե։ Գագաթին կա մի խաչքար, որը կանգուն է, մոտ 2 մետր բարձրության, ստոին նույնպես կան մի քանի խաչքարեր։  Բնակատեղիում առկա են նաև 10-ից 17-րդ դարերի մշակութային շերտեր։
Բնակատեղիից շատ քիչ՝ մետ 100 մետր հեռավորության վրա կա գերեզմանոց, որտեղ առկա է 15 խաչքարեր, գերեզմանոց վերագրվում է 9-ից 17-րդ դարերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզ
Կատեգորիա:Լքված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 3-րդ դար
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Փանիկ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Փանիկ)**, Հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Շիրակի մարզի Փանիկ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին կառուցման նախաձեռնությունը ստանձնել է Պետրոս Նահապետյանը 1846 թվականին։ Եկեղեցին կառուցված է հայկական տուֆից, տանիքը փայտաշեն է, ունի մեկ մուտք և ութ լուսամուտներ։ Մուտքի մոտ կա 2 գերեզման՝ Լևոն  Նահապետյանի և Պետրոս  Նահապետյանի։ Եկեղեցու վրա կարելի է տեսնել մի արձանագրություն, որտեղ գրված է եկեղեցու կառուցողի մասին․ 

19-րդ դարի կեսերին բավականին մեծ էր հայ կաթողիկեների թիվը Ռուսական կայսրության մեջ, հատկապես կովկասյան շրջաններում, այդ իսկ պատճառով Հռոմը բանակցությունների մեջ է մտել ցարական կառավարության հետ և արդյունքում 1847 թվականին Հռոմի Սուրբ Աթոռի և ռուսական կառավարության միջև կնքվել է մի համաձայնագիր, ըստ որի պետք է հիմնվեն Կաթողիկե Հայոց Առաքելական փոխանորդությունը, որը կլիներ Սարատովի լատին կաթողիկե եպիսկոպոսի իրավասության տակ։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին չի գործել, իսկ 1939 թվականին արդեն վերածված է եղել պահեստի, սակայն ժողովուրդը մեծ բողոքի ալիք է բարձրացրել, որը ստիպել է եկեղեցին դատարկել և պահեստը տեղափոխել այլ տեղ։

Ժամանակի ընթացքում եկեղեցին  փլուզվել է, բայց 1967 թվականին Պետրոս Նահապետյանի նախաձեռնությամբ գյուղում սկսել են հանգանակություն հավաքել եկեղեցին վերակառուցելու համար, որին իր ակտիվ մասնակցությունն է ունեցել նաև Ալեքսան Օրդանյան, ով այդ ժամանակ կոլտնտնտեսության վարչության նախագահն էր։ 1986 թվականի հունիսի 20-ին սկսվել է եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքները, որը գլխավորել է Սահակ Սալազարյանը։

1971 թվականի դեկտեմբերի 5-ին շինարարությունը ավարտվել է։ 1991 թվականին գյուղ է եկել Կոմիտաս Վրդ․Մանուկյանը և սկսել է լայն գործունեություն ծավալել։ Հայր Կոմիտասը առաջին սկսել է եկեղեցու շրջակայքի մաքրման աշխատանքները, որից հետո քանդել այնտեղ կառուցված 6 տները, և եկեղեցուն կից կառուցել է գեղեցիկ քահանայատուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արթիկի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ալեքսանդր Սվոբոդին

**Ալեքսանդր Սվոբոդին** (, ), ռուս և խորհրդային դրամատուրգ, թատերագետ և թատերական քննադատ։ Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1995 թվական)։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Սվոբոդինը ապրել և աշխատել է Մոսկվայում։ Լիբերտե ազգանունը (ֆրանսերեն` «ազատություն»), ըստ Սվոբոդինի վկայությունների, եղել է հոր հեղափոխական մականունը, որի վրա հետագայում ձևակերպվել են փաստաթղթերը։

Ալեքսանդր Սվոբոդինի հայրը` Պյոտր Լիբերտեն (իրական անունը` Շմուել Մեերովիչ), 1920-ական թվականներին եղել է Կոմունիստական ինտերնացիոնալի աշխատակից և մահացել է 1923 թվականին, Գերմանիայում ապստամբության ժամանակ, մայրը` Դվոյրա (Վերա) Բլյումբերգը, ռեպրեսիայի է ենթարկվել։

Սվոբոդինը կանգնած էր «Սովրեմեննիկ» թատրոնի ստեղծման ակունքներում, որտեղ 1968 թվականին Օլեգ Եֆրեմովը բեմադրել է նրա «Ազգային ազատություն» պիեսը։ Երկար տարիներ համագործակցել է «Տեատր» ամսագրի հետ, ավելի ուշ աշխատել է Սցենարային կենտրոնական ստուդիայում։

Թաղված է Մոսկվայի Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործություն
Ժուռնալիստական նյութերի, հարցազրույցի, քննադատական հոդվածների, սցենարների և թատրոնի ու թատրոնի գործիչների մասին գլխավոր հեռուստատեսային հաղորդման հեղինակ է. Ռոստիսլավ Պլյատի մասին, Ինոկենտի Սմոկտունովսկու մասին, Օլեգ Եֆրեմովի մասին, Ե. Լեբեդևի մասին և այլն։

«Ազգային ազատություն» պիեսի հեղինակն է, որը Օլեգ Եֆրեմովը բեմադրվել է 1967 թվականին «Սովրեմեննիկ» թատրոնում, ինչպես նաև «Մեզ եկեղեցում չեն ամուսնացրել» (1982 թվական) ֆիլմի սցենարիստը։ Ե՛վ պիեսը, և՛ սցենարը նվիրված են ազգային ազատության շարժմանը և ստեղծվել են իրական իրադարձությունների հիման վրա։ 1980-ական թվականներին եղել է «Մոսկովյան նորություններ» թերթի սյունակագիր։

2004 թվականին «Կրքոտ բուլվար, 10» թատերական ամսագիրը (Թատերական գործիչների միության օրգան) Ալեքսանդր Սվբոդինի անվան մրցանակ է ստեղծել։

**Երկեր**
* «Թատերական հանդիպումներ» (1965 թվական),
* «Տեսանելի ժամանակ» (1975 թվական),
* «Երկխոսություններ ժամանակակից թատրոնի մասին» (1979 թվական),
* «Թատերական հրապարակ» (1981 թվական),
* «Միխայիլ Ուլյանով. հերոսներ և ժամանակ» (1987 թվական)
* «Հեռուստատեսության հայտնությունը»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cultinfo.ru 
* 
* Биография.ру

Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական քննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական քննադատներ
Նեդ Մարկոսյան

**Նեդ Մարկոսյան** (), ամերիկահայ փիլիսոփա, Ամհերսթում Մասաչուսեթսի համալսարանի (UMass Amherst) փիլիսոփայության պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Նեդ Մարկոսյանը ծագումով հայ է, ունի չորս եղբայր։ Բակալավրի աստիճանը նա ստացել է Օբեռլինի քոլեջում, իսկ փիլիսոփայության դոկտորի գիտական կոչումը՝ 1990 թվականին UMass Amherst-ում։ Նրա դոկտորականի խորհրդատուն Գարեթ Մեթյուզն էր։ Մարկոսյանը նախկինում դասավանդել է Լոուրենսի համալսարանում, Նյու Հեմփշիրի համալսարանում, Արևմտյան Վիրջինիայի համալսարանում, Բեյ Փեթ քոլեջում, Հարթֆորդի համալսարանում և Արևմտյան Վաշինգտոնի համալսարանում։ 2015 թվականի աշնանից աշխատում է UMass Amherst-ում։

## Գործունեություն
Մարկոսյանի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են մետաֆիզիկային, մասնավորապես՝ ժամանակի փիլիսոփայությանը, ֆիզիկական/նյութական օբյեկտների մետաֆիզիկային, ազատությանը և դետերմինիզմին և անձի ինքնությանը։ Նա նաև գրել է էթիկայի, իմացաբանության, որոշումների տեսության, լեզվի փիլիսոփայության, գիտության փիլիսոփայության, կրոնի փիլիսոփայության և փիլիսոփայության պատմության վերաբերյալ։

Մարկոսյանը դասախոսություններ է կարդացել ավելի քան տասը երկրում։ Նա մի քանի առիթներով այցելել է Հայաստան։ 2013 թվականին դասախոսություններ է կարդացել Երևանի պետական համալսարանում։ 2017 թվականին նա համահիմնադրել է Երևանի լեզվաբանության և փիլիսոփայության ակադեմիան (YALP), վերլուծական փիլիսոփայության և տեսական լեզվաբանության ամենամյա ամառային դպրոցը, որը տեղակայված է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում։ Այդ գործը նա սկսել է Դանիել Ալթշուլերի, Սուսաննա Մելքոնյան-Ալթշուլերի և Արշակ Բալայանի հետ։

## Հայացքներ
Ըստ PhilPapers-ի պրոֆիլի՝ Մարկոսյանը էմպիրիստ և աթեիստ է։

2019 թվականին Մարկոսյանը փիլիսոփայության ֆակուլտետները բազմազանեցնելուն նվիրված Ամերիկյան փիլիսոփայական ասոցիացիայի նիստի մասնակիցների թվում էր։

2019 թվականին Մարկոսյանը, տասնյակ այլ փիլիսոփաների հետ համատեղ, ստորագրել է առաջարկությունների ցանկ այն մասին, թե ինչ կարող են անել առանձին փիլիսոփաները և գերատեսչությունները՝ ակադեմիական շրջանակներում հետապնդումները կանխելու և սեռական ոտնձգությունների զոհերին աջակցելու ուղղությամբ։

## Հրապարակումներ
; Գրքեր

* Carroll, John W. and Ned Markosian. *[https://www.cambridge.org/core/books/an-introduction-to-metaphysics/D1A63FA0AF3699AA74F3939604C61611 An Introduction to Metaphysics]*. Cambridge University Press, 2010.

; Հոդվածներ

* Markosian, Ned. “On Language and the Passage of Time.” *Philosophical Studies*, vol. 66, no. 1, 1992, pp.&nbsp;1–26.
* Markosian, Ned. "How fast does time pass?." *Philosophy and Phenomenological Research* 53, no. 4 (1993): 829-844.
* Markosian, Ned. "Brutal composition." *Philosophical Studies* 92, no. 3 (1998): 211-249.
* Markosian, Ned. "What are physical objects?." *Philosophy and Phenomenological Research* 61, no. 2 (2000): 375-395.
* Markosian, Ned. "A defense of presentism." *Oxford Studies in Metaphysics* 1, no. 3 (2004): 47-82.
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ փիլիսոփաներ