Ջեյմս Քոնոլի

**Ջեյմս Քոնոլի** (, , ), իռլանդացի սոցիալիստ, հեղափոխական և քաղաքական գործիչ։

1896 թվականին Դուբլինում հիմնել է Իռլանդական սոցիալիստական հանրապետական կուսակցությունը, որի նպատակն էր սոցիալիզմի դիրքերից ազգային անկախության համար շարժման միավորումը։ 1913 թվականին ղեկավարել է Դուբլինի գործադուլը։ Եղել է Իռլանդիայում անգլիական տիրապետության դեմ 1916 թվականի իռլանդական ապստամբության ղեկավարներից։ Ապստամբության ճնշումից հետո ծանր վիրավոր Քոնոլիին գնդակահարել են բրիտանական իշխանությունները։

## Վաղ կյանք
Ջեյմս Քոնոլին ծնվել է 1868 թվականի հունիսի 5-ին, Շոտլանդիայի Էդինբուրգ քաղաքում։ Ծնողները՝ Ջոն Քոնոլին և Մերի Մակջինը Շոտլանդիա էին տեղափոխվել Իռլանդիայի Մոնահան կոմսությունից։ Կրթվել է տեղական քաթոլիկ դպրոցում մինչև մոտ տասը տարին լրանալը, ապա բանվոր դարձել։ 14 տարեկան հասակում, տարիքի մասին կեղծ վկայություն տալով, զինվորագրվել է Բրիտանական բանակին։ Ծառայել է Իռլանդիայում՝ գյուղական շրջաններում խռովահույզ ժամանակաշրջանում։

Քոնոլին դասալքել է, երբ իմացել է, որ իր զորամասը փոխադրվում էր Հնդկաստան։ 1890 թվականի ապրիլին ամուսնացել է իռլանդուհի Լիլի Ռեյնոլդսի հետ և վերադարձել Էդինբուրգ։ Այստեղ նա միացել է Շոտլանդական սոցիալիստական դաշնակցությանը, հետագայում դարձել դրա գլխավոր քարտուղարը։ 1895 անհաջողությամբ փորձել է կոշկակարանոց բացել, այնուհետ նվիրվել է սոցիալիստական-բանվորական շարժմանը։

## Քաղաքական գործունեություն

## Զատկի ապստամբություն և մահ
1916 թվականի Զատկի ապստամբության ժամանակ Քոնոլին Դուբլինի բրիգադի հրամանատարն էր։ Մարտերի ընթացքում Քոնոլին ծանր վիրավորվել է։ Դատապարտվել է մահապատժի և գնդակահարվել 1916 թվականի մայիսի 12-ին։ Վիրավորման պատճառով չի կարողացել կանգնել և նստեցվել է աթոռին գնդահարությունից առաջ։

## Երկեր
* Connolly, James. 1987. Collected Works (Two volumes). Dublin։ New Books.
* Connolly, James. The Lost Writings (ed. Aindrias Ó Cathasaigh), London։ Pluto Press ISBN 0-7453-1296-9
* Connolly, James. 1973. Selected Political Writings (eds. Owen Dudley Edwards & Bernard Ransom), London։ Jonathan Cape
* Connolly, James. 1973. Selected Writings (ed. P. Berresford Ellis), various editions
* Connolly, James. 1948. Socialism and Nationalism։ A Selection from the Writings of James Connolly (ed. Desmond Ryan), Dublin։ Sign of the Three Candles.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* David Lloyd. Rethinking national marxism. James Connolly and ‘Celtic Communism’
* Spurgeon Thompson. Gramsci and James Connolly: Anticolonial intersections
* Allen, Kieran. 1990. *The Politics of James Connolly*, London։ Pluto Press ISBN 0-7453-0473-7
* Anderson, W.K. 1994. *James Connolly and the Irish Left*. Dublin։ Irish Academic Press. ISBN 0-7165-2522-4.
* Fox, R.M. 1943. *The History of the Irish Citizen Army*. Dublin։ James Duffy & Co.
* Fox, R.M. 1946. *James Connolly: the forerunner*. Tralee։ The Kerryman.
* Greaves, C. Desmond. 1972. *The Life and Times of James Connolly*. London։ Lawrence & Wishart. ISBN 0-85315-234-9.
* Kostick, Conor & Collins, Lorcan. 2000. *The Easter Rising*. Dublin։ O'Brien Press ISBN 0-86278-638-X
* Levenson S. *James Connolly  A Biography*. Martin Brian and O'Keeffe Ltd., London, 1973. ISBN 0-85616-130-6.
* Lynch, David. 2006. *Radical Politics in Modern Ireland: A History of the Irish Socialist Republican Party (ISRP) 1896-1904*. Dublin։ Irish Academic Press. ISBN 0-7165-3356-1.
* Morgan, Austen. 1988. James Connolly։ A Political Biography, Manchester։ Manchester University Press ISBN 0-7190-2519-2
* Nevin, Donal. 2005. *James Connolly: A Full Life*. Dublin։ Gill & MacMillan. ISBN 0-7171-3911-5.
* Ó Cathasaigh, Aindrias. 1996. *An Modh Conghaileach: Cuid sóisialachais Shéamais Uí Chonghaile*. Dublin։ Coiscéim.
* Ransom, Bernard. 1980. *Connolly's Marxism*, London։ Pluto Press. ISBN 0-86104-308-1.
* Strauss, Eric. 1973. *Irish Nationalism and British Democracy*, Westport CT։ Greenwood. ISBN 0-8371-8046-5

Կատեգորիա:Իռլանդացի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ