Անրի Ֆայոլ

**Անրի Ֆայոլ** (), ֆրանսիացի լեռնային ինժեներ, մենեջմենթի տեսաբան, կառավարման դասական դպրոցի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ֆայոլը ծնվել է 1841 թվականին Ստամբուլում, Թուրքիա, որտեղ նրա հայրը ղեկավարում էր կամուրջներից մեկի կառուցումը։ 1847 թվականին նրա ընտանիքը վերադարձավ Ֆրանսիա։ 1860 թվականին ավարտելով Սենտ Էտիենի լեռնային դպրոցը՝ նա աշխատանքի ընդունվեց լեռնահանքային *Compagnie de Commentry-Fourchambeau-Decazeville* ընկերություն, որտեղ 1888 թվականից մինչև 1918 թվականը ղեկավարի պաշտոնն էր զբաղեցնում։ 1916 թվականին՝ Ֆրեդերիկ Թեյլորի կողմից աշխատանքի գիտական կազմակերպման տեսության հրապարակումից մի քանի տարի անց, Ֆայոլը հրապարակեց իր «Ընդհանուր և արտադրական կառավարում» () աշխատությունը։ Իր գրքում Ֆայոլը ընդհանրացրել է կառավարման համակարգերը՝ ստեղծելով մենեջմենթի տրամաբանական ամբողջացված համակարգային տեսություն։

## Կառավարչական սկզբունքը
Ֆայոլն առանձնացնում է մենեջմենթի հինգ գործառույթներ, որոնք առանձին ուղղություններ են, բայց միևնույն ժամանակ սերտ կապի մեջ են գտնվում կառավարման գործընթացի այլ ուղղությունների հետ։

Մենեջմենթի գործառույթները՝ ըստ Ֆայոլի․
# **Կանխատեսում**
# **Կազմակերպում**
# **Աշխատանքի բաժանում**
# **Կոորդինացում**
# **Վերահսկողություն**

Ֆայոլը ձևակերպեց հանրահայտ «կառավարման տասնչորս սկզբունքները»։ Կանոններից մի քանիսը գոյություն ունեին մինչ Ֆայոլը, մյուսները ընդհանրացվեցին, որոշներն էլ ձևակերպվեցին առաջին անգամ։

Կառավարման սկզբունքները՝ ըստ Ֆայոլի․
# **Աշխատանքի բաժանում**՝ աշխատակիցներին առանձին աշխատանքների բաշխում, հանձնարարում և, որպես հետևանք, աշխատանքի արտադրողականության աճ՝ անձնակազմի ուշադրության կենտրոնացման հաշվին։
# **Իրավասություն և պատասխանատվություն**՝ հրամաններ տալու իրավունքը պետք է հավասարակշռված լինի այդ հրամանների կատարման հետևանքների պատասխանատվությանը։
# **Կարգապահություն**՝ անհրաժեշտ է պահպանել այն կանոները, որոնք գոյություն ունեն և գործում են տվյալ կազմակերպության ներսում։ Կարգապահության պահպանման համար հարկավոր է բոլոր մակարդակներում ղեկավարների առկայություն, որոնք կկարողանան համապատասխան կանոններ սահմանել և դրանք գործի դնել։
# **Միանձնյա ղեկավարում**՝ յուրաքանչյուր աշխատակից պատասխան է տալիս մեկ ղեկավարի առաջ և հենց այդ մեկից էլ ստանում կարգադրություններ։
# **Ղեկավարման միասնականություն**՝ աշխատակիցների խումբը պետք է աշխատի միասնական պլանով, որ ուղղված է մեկ միասնական նպատակի իրագործմանը։
# **Անձնական շահերի ստորադասում ընդհանուրի շահերին**՝ աշխատակցի կամ նրանց խմբի հետաքրքրությունները չպետք է վեր դասվեն կազմակերպության ընդհանուր շահերից։
# **Պարգևատրում**՝ աշխատակիցների շահադրդման արդարացի մեթոդների առկայություն։
# **Կենտրոնացում**՝ կազմակերպության բնականոն իրավիճակ, որ ունի կառավարման կենտրոն։ Կենտրոնացման աստիճանը կախված է յուրաքանչյուր կոնկրետ իրավիճակից։
# **Աստիճանակարգություն**՝ կազմակերպական աստիճանակարգություն, որը չպետք է խախտվի, բայց որը, հնարավորության դեպքում, անհրաժեշտ է կրճատել վնասներից խուսափելու նպատակով։
# **Կարգուկանոն**՝ աշխատատեղ յուրաքանչյուր աշխատողի համար և յուրաքանչյուր աշխատակից իր աշխատատեղում։
# **Արդարություն**՝ վարչակազմի հարգանքը և արդարադատությունը ենթակաների նկատմամբ, իրավասության և բարության համադրում։
# **Աշխատանքի կայունություն անձնակազմի համար**՝ կադրերի հոսքը թուլացնում է կազմակերպությունը և վատ մենեջմենթի պատճառ է դառնում։
# **Անձնակազմի միասնություն**՝ աշխատակիցներին անձնական նախաձեռնության արտահայտման հնարավորության տրամադրում։
# **Ընկերակցության ոգի**՝ աշխատակիցների միասնականության, ուժի և կարողությունների ամբողջականության, ընկերական միջավայրի և մեկ նպատակի հետապնդման ամբողջություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անրի Ֆայոլ – կենսագրություն և կառավարաբանության տեսություն
* Ֆայոլ․ "Ընդհանուր և արտադրական կառավարում"

Կատեգորիա:1841 ծնունդներ
Կատեգորիա:1925 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ