Բախտավոր Աղավելը

**«Բախտավոր Աղավելը»**, Սերո Խանզադյանի պատմվածքներից է, որը զետեղված է երկերի վեցհատորյակի վեցերորդ հատորում՝ «Ձմեռային պատմվածքներ» շարքի մեջ, գրվել է 1953 թվականին։

## Սյուժե

Հեղինակը պատմությունը սկսում է գլխավոր հերոսի՝ Աղավել Մելիքյան Բեկլարովիչի արտաքին նկարագրությանբ։ «Մոտ 50 տարեկան, գունատ դեմքով, խիստ ցցված քթով ու փոս ընկած ճակատով մարդ է Աղավելը»։ Ամեն առավոտ նույն ժամից դուրս էր գալիս տնից և գնում քաղաքամեջ։ Կրում էր հնաձև ու մաշված հագուստ։ Աղավելին պիտանի մարդ չէին համարում, քանի որ նա տարիներ առաջ եղել է շրջանային գործադիր կոմիտեի նախագահ, սակայն իրեն չարդարացնելու պատճառով զրկվել է աշխատանքից։ Եղել է կոմունալ բաժնի վարրիչ, ՄՏ կայանի քաղբաժնի պետ, կոշկակարական արտելի նախագահ և նույնիսկ, դժվարությամբ բացված և հեշտությամբ փակված շրջանային թատրոնի դիրեկտոր, սակայն ամեն տեղ աշխատել է հազիվ մեկ տարի և հեռացվել՝ իր աշխատանքը բարեխղճությամբ չկատարելու պատճառով։ Վերջին անգամ նրան հեռացրել են ղեկավարի պաշտոնից, ասելով, որ նա այդ աշխատանքի համար պիտանի մարդ չէ, ավելի լավ է կոլխոզում մի աշխատանք գտնի և աշխատի։ Սակայն Աղավելը չէր համակերպվում այդ մտքի հետ և ամեն օր դիմումներ էր գրում վերադաս օրգաններին, բողոքելով այդ անարդարության դեմ։ «Երկար տարիներ եղել եմ ղեկավար պաշտոնների։ Անբասիր ծառայել եմ իմ պետությանն ու իմ պարտիային։ Իսկ այժմ որոշ անհոգի, մեր ուղիղ գիծը ծռող մարդկանց մեղքով, անգործ եմ»։
Մի օր, Աղավելը, հերթական անգամ իր բողոքները ուղարկելու ժամանակ, գործկոմի շենքի առաջ կանգնած, հայտնում է վերջին նորությունն ասելով, որ հանրապետության գլխավոր դատախազին փոխել են և այժմ պաշտոնակատարը իր քրոջ որդին է՝ Անդրանիկ Ամիրյանը։ Բոլորի համար այդ լուրը անսպասելի էր․ Աղավելը հանրապետության գլխավոր դատախազի քեռին էր։ Հավաքվածները ցանկանում էին հիշել, թե ով է Անդրանիկ Ամիրյանը, սակայն բոլորին անծանոթ էր նա։ Աղավելը սկսում է պատմել Անդրանիկի մասին, որ նա ծնվել և մեծացել է Բաքվում, ավարտել է երեք համալսարան և տիրապետում է չորս լեզվի։ Այս լուրն իմանալուց հետո բոլորը սկսում են Աղավելին այլ աչքով նայել, նույնիսկ շողոքորթել․ կոմունալ բաժնի վարիչը վերանորոգեց նրա տունը, միջնակարգ դպրոցի տնօրենը բարձրացրեց նրա կիասաապուշ որդու գնահատականները։ Այնուհետև Աղավելը գնում է շրջկոմի առաջին քարտուղար Արսեն Աթանեսովիչի մոտ և հարցնում, թե մինչև երբ է պատրաստվում իրեն անգործ թողնել, քանի որ ինքը չի ուզում հասնել քաղաք և քրոջ որդուն ներկայացնել իր վիճակն ու բողոքել քարտուղարից։ Արսեն Աթանեսովիչը, իմանալով Աղավելի և Անդրանիկ Ամիրյանի բարեկամական կապի մասին, մտածում է ինչ պաշտոնի արժանացնի նրան։
Մի օր էլ լուր է տարածվում, որ Աղավելը քրոջ որդու հրավերով մեկնել է մայրաքաղաք։ Վերադառնում է մեկ շաբաթ անց և բոլորին սկսում պատմել Անդրանիկի մասին։ Ասում է, որ քրոջ որդին իրեն առաջարկում էր մնալ մայրաքաղաքում և մի բարձր պաշտոն զբաղեցնել, սակայն ինքը չցանկացավ, քանի որ քաղաքի օդը չի վերցնում։ Այս ամենից հետո բոլորը ուրիշ աչքով էին նայում նրան։ Մարդիկ սկսեցին բարեկամական կապեր գտնել նրա ընտանիքի հետ, իսկ դատաքննչական բաժնի ծառայողները առանձնակի ուշադրություն էին ցուցաբերում նրա նկատմամբ։
Սակայն մի օր էլ, երբ Աղավելի համար դեռևս ընտրված պաշտոն չկար, անսպասելի գալիս է Անդրանիկ Ամիրյանը։ Շրջկենտրոնում փոքր-ինչ շփոթություն ընկավ, որոշ աշխատակիցներ իրենց կաշկանդված զգացին և այդ ամենի պատճառն այն էր, որ գլխավոր դատախազի քեռի Աղավելը դեռևս աշխատանք չուներ։ Երբ Ամիրյանը ցանկանում էր հեռանալ, շրջկենտրոնի քարտուղարը սկսում է խոսել նրա քեռու մասին և հասկացնել, որ պատրաստվում է աշխատանքով ապահովել։ Քարտուղարը նշում է, որ միտք ունի Աղավելին նշանակել դատախազ, շրջանի դատախազի փոխարեն, ով շուտով թոշակի էր անցնելու։ Աշխատակիցները սկսում են գովաբանել Աղավելին, նրան համարելով առաքինի, գործի մեջ հմուտ, հասարակության համար արժեքավոր կադր ու սրտացավ անձնավորություն։ Գործողությունների զարգացման հետ պարզ է դառնում, որ Աղավելը և Անդրանիկ Ամիրյանը բարեկամական կապեր չունեն, Ամիրյանը որբանոցի սան է եղել՝ Արևմտյան Հայաստանից։
Հեղինակը պատմվածքն ավարտում է այն դրվագով, որտեղ Աղավելը գալիս է շրջկենտրոն և կանգնում գլխավոր դատախազի դիմաց։ Երբ նա լսում է, որ կանգնած է Անդրանիկ Ամիրյանի դիմաց, ցնցվում է, դեմքը հասած ճակնդեղի գույն է ստանում և անմիջապես փախուստի դիմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերո Խանզադյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1953 գրքեր