Նորմանդիա-Նեման

**Նորմանդիա-Նեման**, Մարտնչող Ֆրանսիա, 1-ին առանձին կործանիչ ավիացիոն գունդ, որը կռվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Գերմանիա-Իտալիա-Ճապոնիա առանցքի ուժերի դեմ խորհրդա-գերմանական ճակատում՝ 1943-1945 թվականներին։

## Պատմություն
Կազմավորվել է սովետա-ֆրանսիական համաձայնագրով (1942 թվականի նոյեմբերի 25) Իվանովոյի ավիացիոն բազայում ֆրանսիացի 14 կամավոր օդաչուներից և 58 մեխանիկներից։ 1943 թվականի հուլիսից որպես գունդ (ֆրանսիական մարտական դրոշով) մտել է 1-ին օդային բանակի (հրամանատար՝ Ս․ Խուդյակով, Մ․ Գրոմով, Տ․ Խրյուկին) 303-րդ ավիադիվիզիայի (հրամանատար՝ գեներալ Գ․ Զախարով) մեջ։ Նորմանդիա-Նեմանի հրամանատարներ են եղել՝ մայոր ժան Լուի Տյուլյանը (1942-1943), փոխգնդապետ Պիեռ Պույադը (1943-1944), փոխգնդապետ Լուի Դելֆինոն (1945)։ Գնդի տեխնիկական անձնակազմը (230 մարդ) խորհրդային էր (ղեկավար՝ գվարդիայի ինժեներ-մայոր Ս․ Աղավեչյան)։ 303-րդ ավիադիվիզիայի հրամանատար, ավիացիայի գեներալ-մայոր Գ․ Զախարովը հանձնարարություն է տալիս Նորմանդիա-Նեման-ի հրամանատար, փոխգնդապետ Լուի Դելֆինոյին (Արևելյան Պրուսիա, 1945 թվականի հունվար) Գունդը մարտնչել է Արևմտյան և 3-րդ Բելառուսական ռազմաճակատներում։ Մասնակցել է Օրյոլ, Սմոլենսկ, Վիտեբսկ, Օրշա, Մինսկ, Վիլնյուս, Կաունաս քաղաքների ազատագրմանը և Քյոնիգսբերգ, Պիլլաու քաղաքների (Արևելյան Պրուսիա) գրավմանը։ Ֆրանսիացի օդաչուները 1943 թվականի մարտի 22-ից 1945 թվականի մայիսի 9-ը՝ Յակ-1, յակ-9, յակ-3 կործանիչներով կատարել են 5240 մարտական թռիչք, մղել 869 օդային մարտ, խփել թշնամու 273 ինքնաթիռ։ Նեմանի գետանցմանը մասնակցելու համար արժանացել է «Նեմանյան» անվանմանը։ Գնդից զոհվել է 42 մարդ։ Չորս օդաչուի (Մարսել Լեֆեր (ետմահու), Մարսել Ալբեր, ժակ Անդրե, Ռոլանդըլա Պուապ) շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։ Նորմանդիա-Նեմանը պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Ալեքսանդր Նևսկու, ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի և այլ շքանշաններով։ Ֆրանսիական ռազմաօդային ուժերում ներկայումս գոյություն ունի Նորմանդիա-Նեման ավիազորամաս (Ռեյմսի ավիաբազայում)։ Նորմանդիա-Նեման գնդի ֆրանսիացի օդաչու-վետերանները միավորված են Նորմանդիա-Նեման գնդի վետերանների միության, իսկ խորհրդային տեխնիկ-վետերանները՝ Նորմանդիա-Նեման գնդի վետերանների խորհրդի մեջ։

250px|մինի|աջից|Նորմանդիա-Նեման գնդի անձնակազմը

## Նորմանդիա-Նեման ավիացիոն գնդի անձնակազմը

## Հիշողություն
* 1960 թվականին նկարահանվել է խորհրդային ֆրանսիական ֆիլմ «Նորմանդիա-Նեման»,
* 2007 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Մոսկվայում, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի նախագահների միջոցով կառուցվել է հուշարձան Նորմանդիա-Նեման գնդի օդաչուների հիշատակին,
* Օդաչուների հուշարձանը գտնվում է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Նորմանդիա-Նեման գնդի վերջին մարտերի վայրում՝ Կալինինգրադում,
* Տուլայում գտնվում է փողոց, որն անվանված է Նորմանդիա-Նեմանի պատվին,
* Սմոլենսկում գտնվում է փողոց, որն անվանված է Նորմանդիա-Նեմանի պատվին,
* Բորիսովում գտնվում է փողոց, որն անվանված է Նորմանդիա-Նեմանի պատվին,
* Լե-Բուրժեում կանգնեցրած է հուշարձան Նորմանդիա-Նեմանի օդաչուների պատվին,
* Մինսկի շրջանի Բորիսով քաղաքի 9-րդ մինջնկարգ դպրոցում կա թանգարան Նորմանդիա-Նեման գնդի պատվին։

## Պատկերասրահ

Normandie niemen group flag free french.jpg|Նորմանդիա-Նեման ավիացիոն գնդի դրոշը
Normandie-Němen 1943.gif| Ֆրանսիացի օդաչու Բրունո Ֆալետանը
Yak 3 Le Bourget 01.JPG| Կործանիչ Յակ-3, Ֆրանսիա, Լե-Բուրժե
Yak 3 Musee du Bourget P1010974.JPG| Նորմանդիա-Նեման Յակ-3
Yu Yak-3.jpg| Կործանիչ Յակ-3
Yakovlev Yak-6.jpg| Կործանիչ Յակ-6
Jakowkew Jak-7.JPG| Կործանիչ Յակ-7
Yak 9 1.jpg| Կործանիչ Յակ-9
Rafale Normandie-Niemen.JPG| Կործանիչ «Ռաֆալ»
Vautour230normandieweb.jpg| Կործանիչ Վոտուր 230
F1Cnormandie2web.jpg| Կործանիչ Միրաժ F1CT
F1CTnormandie2web.jpg| Կործանիչ Միրաժ F1CT
Mistralnorniemweb.jpg| SE-535 Միստրալ
F6f5niemenweb.jpg| Գրուման F6F
P63Cnormiemenweb.jpg| Բելլ P63C «Կինգ-Կոբրա»


## Տես նաև
* [Կինոֆիլմ Նորմանդիա-Նեման](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%E2%80%94_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BD_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC))
* Նորմանդիա-Նեմանի 18-րդ գվարդիական ավիացիոն գունդ

## Արտաքին հղումներ
* Նորմանդիա-Նեման ավիացիոն գնդի թանգարանի կայքը
* Նորմանդիա-Նեման ավիացիոն գնդի թանգարանի կայքը (քաղաք Իվանովո, դպրոց համար 29)
* Նորմանդիա-Նեման ավիացիոն գնդի թանգարանը (քաղաք Ֆրյազինո) 
* Ֆրանսիացի օդաչուների ցանկ, որոնք ունեն հաղթնակներ Նորմանդիա-Նեման ավիացիոն գնդի կազմի մեջ
* ''«Ֆրանսիայի զավակները պայքարեցին Արծվի համար'' . Թերթ «Արծիվյան Ճշմարտություն», 1 փետրվարի 2005.
* Նորմանդիա-Նեման և այլն. Ֆրանսիացի օդաչուները ԽՍՀՄ-ում
* Մարկ Բեռնես. Նորմանդիա-Նեման
* Վիտեբսկի երկինքը 1941-1945. Նորմանդիա-Նեամանի անձնակազմը
* Ciel de Gloire. GC3 «Normandie-Niemen» 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ռազմաօդային ուժեր