Դուբրովսկի (վեպ)

**«Դուբրովսկի»**  (), Ալեքսանդր Պուշկինի առավել հայտնի ավազակային վեպերից, որը անավարտ է մնացել և չի մշակվել տպագրության համար։ Պատմում է Մարիա Տրոեկուրովայի և Վլադիմիր Դուբրովսկու սիրո մասին։

## Ստեղծման պատմությունը
Վեպը ստեղծելու ժամանակ Պուշկինը հիմնվել է իր ընկերոջ՝ Պավել Նաշչոկինի պատմվածքի վրա, այն մասին, թե ինչպես է նա բանտում տեսել մի «բելառուսցի աղքատ ազնվականի» Օստրովսկի ազգանունով, որը հողի համար գործընթացի մեջ էր հարևանի հետ, կալվածքից վտարվել էր և դարձել միայնակ գյուղացի։ Նա սկսել էր կողոպտել, սկզբից բարեհամբույր մարդկանց, իսկ հետո մյուսներին։ Վեպը գրելու ընթացքում գլխավոր հերոսի ազգանունը փոխվեց և դարձավ Դուբրովսկի։ Գործողությունը տեղի է ունենում 1820-ական թվականներին և ընդգրկում է մոտավորապես կես տարի։
Վեպի անունը տրվել է խմբագիրների կողմից առաջին հրատարակչության ժամանակ 1841 թվականին։ Պուշկինի ձեռագրում անվան փոխարեն գրված է ստեղծագործությունը սկսելու ամսաթիվը՝ «1832 թվականի հոկտեմբերի 21»։ Վերջին գլուխը նշված է «1833 թվականի փետրվարի 6-ին»։

## Վեպի սյուժե
Հարուստ և ինքնահավան  ռուս կալվածատեր,  պաշտոնաթող գլխավոր գեներալ, հողատեր Կիրիլ Պետրովիչ Տրոեկուրովը պահպանում է ընկերական հարաբերությունները իր մտերիմ հարևանի և նախկին ծառայակից ընկերոջ հետ։ Նա անկախ և աղքատ ազնվական Անդրեյ Գավրիլովիչ Դուբրովսկին էր։ Տրոեկուրովը տարբերվում էր դաժանությամբ, հաճախ իր հյուրերին ենթարկում էր  դաժան կատակների, առանց նախազգուշացման փակում էր  սենյակում սոված արջի հետ։ 
Տրոեկուրովի ծառայի հանդգնության պատճառով վեճ է տեղի ունենում նրա և Դուբրովսկու միջև, որը թշնամացնում է երկու հարևաններն։ Տրոեկուրովը կաշառում է գավառական դատարանին և օգտվելով իր անպատժելիությունից, Դուբրովսկուց վերցնում է Կիստենյովկա ավանը։ Ավագ Դուբրովսկին խելագարվում է դատարանի դահլիճում, կրտսեր Դուբրովսկին՝ Վլադիմիրը, որը Պետերբուրգում գվարդիական կորնետ էր, ստիպված թողնում է ծառայությունը և վերադառնում է մահվան շեմին գտնվող հոր մոտ։ Դուբրովսկին այրում է Կիստենովկան, դրա հետ մեկտեղ այրվում են նաև Տրոեկուրովի կողմից ուղարկված դատական պաշտոնյաները, ովքեր եկել էին սեփականության իրավունքի գրանցման համար։ Դուբրովսկին դառնում է Ռոբին Հուդի նման ավազակ, որը սարսափ էր տարածում տեղի կալվածատերերի վրա։ Դուբրովսկին կաշառում է ֆրանցիացի ուսուցիչ Դեֆորժին։ Նա նախատեսել էր ծառայության անցնել Տրոեկուրովի ընտանիքում և դառնում է նրանց ընտանիքի ուսուցիչը։ Նա արջի հետ անցնում է այդ փորձությունը և կրակում է նրա ականջին։ Դուբրովսկու և Տրոեկուրովի աղջկա միջև սեր է առաջանում։
Տրոեկուրովը 18-ամյա Մաշային իր կամքին հակառակ ամուսնացնում է իշխան Վարեյսկու հետ։ Վլադիմիր Դուբրովսկին պարբերաբար փորձում է կանխել այդ անհավասար ամուսնությունը։ Մաշայից ստանալով նշան, նա գալիս է փրկելու նրան, սակայն շատ ուշ էր։ Հարսանիքի ժամանակ, եկեղեցուց դուրս գալուց, Դուբրովսկու զինված մարդիկ շրջապատում են իշխանի կառքը։ Դուբրովսկին Մաշային ասում է, որ նա ազատ է, սակայն վերջինս հրաժարվում է նրա օգնությունից, բացատրելով որ երդվել է։ Որոշ ժամանակ անց մարզային իշխանները փորձում են շրջապատել Դուբրովսկու զորքը, որից հետո նա բաց է թողնում իր «խմբավորումը» և արդարադատությունից թաքնվում է արտասահմանում։

## Քննադատություն
Գրականան ուսումնասիրությունները նշում են Դուբրովսկու այս և այլ իրավիճակների նմանությունը արևմտյան վեպերի հետ, այդ թվում Վալտեր Սկոտի ստեղծագործությունները։ Աննա Ախմատովան Դուբրովսկուն ցածր է դասում Պուշկինի այլ աշխատանքներից, նշելով դրա համապատասխանությունը տվյալ ժամանակի վեպի հետ։

## Էկրանավորում
*«Արծիվ» (), հոլիվուդյան համր ֆիլմ, խիստ փոփոխված սյուժեով, գլխավոր դերում՝ Ռուդոլֆ Վալենտինո։
*«Դուբրովսկի» խորհրդային ռեժիսոր Ալեքսանդր Իվանովսկու ֆիլմը (1936)։
*«Ազնիվ ավազակ Վլադիմիր Դուբրովսկի» ռեժիսոր Վյաչեսլավ Նիկիֆոռովի ֆիլմը (1989)։ Գլխավոր դերում՝ Միխայիլ Եֆրեմով։
*«Դուբրովսկի» լիամետրաժ հեռուստատեսային ֆիլմ։ Վեպի գործողությունները տեղափոխվել են ժամանակակից Ռուսաստան։ Ռեժիսոր Ալեքսանդր Վարտանով, գլխավոր դերում՝ Դանիլա Կոզլովսկի։
*«Սև ռուս» ներկայացում (2016)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Александр Белый ''О Пушкине, Клейсте и недописанном «Дубровском»'', «Новый мир», № 11, 2009. С.160.
* «Դուբրովսկի» վեպի հայերեն աուդիոտարբերակը 

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անավարտ վեպեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ռուսական վեպեր
Կատեգորիա:1841 թվականի ռուսական վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են օպերաներ