Ջերմային այրվածք

**Ջերմային այրվածք** (, ) այրվածքի տեսակ, որն առաջանում է տաքացված հեղուկներից, ինչպիսիք են եռացող ջուրը կամ գոլորշին: Հիմնականում առաջանում է առաջին կամ երկրորդ աստիճանի այրվածքներ, սակայն կարող են առաջանալ նաև երրորդ աստիճանի այրվածքներ, հատկապես երկարատև շփման դեպքում:

## Պատճառներ
Այս այրվածքների մեծ մասը առաջանում է բարձր ջերմաստիճանի ջրի, ինչպիսիք են լոգարանների և ցնցուղների ծորակի ջուրը, ջրատաքացուցիչները կամ խոհանոցային ջուրը, կամ թափված տաք ըմպելիքներից, ինչպիսին է սուրճի ազդեցությունը։

Մերկ մաշկի վրա գոլորշու ազդեցության դեպքում այրվածքները կարող են ավելի ծանր լինել, քանի որ գոլորշին կարող է հասնել ավելի բարձր ջերմաստիճանի, քան ջուրը, և այն թաքնված ջերմությունը փոխանցվում է խտացման միջոցով: Սակայն, երբ հագուստը թրջվում է տաք ջրով, ջերմափոխանակումը հաճախ ավելի երկարատև է, քանի որ մարմնի մասը չի կարող արագ հեռացվել ջերմության աղբյուրից:

### Ջերմաստիճան
Անհարմարության և այրվածքների առաջացումը կանխելու համար ծորակի ջրի ջերմաստիճանը չպետք է գերազանցի 38–45&nbsp;°C (100–113&nbsp;°F)-ը։ Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ է տաք ջուրը պահել 55–60&nbsp;°C ջերմաստիճանում՝ լեգիոնելա բակտերիաների աճը կանխելու համար։

Այրվածքների ամերիկյան ասոցիացիան նշում է, որ այրվածքային վնասվածքը տեղի է ունենում, երբ մաշկը մեկ վայրկյանով շփվում է 68 աստիճան Ցելսիուսի ջերմաստիճան ունեցող ջրի հետ։

64&nbsp;°C  ունեցող ջրի դեպքում այրվածքները կարող են առաջանալ երկու վայրկյանում: 60&nbsp;°C-ի դեպքում հինգ վայրկյանում: 56&nbsp;°C  ջերմաստիճան ունեցող ջրի հետ շփումից հետո 15 վայրկյանի ընթացքում: Իսկ 52&nbsp;°C ջերմաստիճանում այրվածքները կարող են առաջանալ 90 վայրկյանի ընթացքում:

Երեխաների մոտ այրվածքներն ավելի հաճախ են հանդիպում, հատկապես տաք հեղուկների պատահական թափվելուց։

## Բուժում
Առաջին բուժօգնությունը նույնն է, ինչ այլ այրվածքների դեպքում։ Նախ, վնասված մակերեսը պետք է հեռացվի ջերմության աղբյուրից՝  հետագա այրվածքները կանխելու համար։ Եթե այրվածքը առնվազն երկրորդ աստիճանի է, պետք է հեռացնել զարդերը կամ հագուստը, քանի դրանք արդեն իսկ չեն կպել մաշկին։ Անհրաժեշտ է Մոտ 20 րոպե սառեցնել այրված մակերեսը սառը կամ գոլ (ոչ սառցե) հոսող ջրով, օրինակ՝ ծորակի ջրով։

Երկրորդ աստիճանի այրվածքների դեպքում կարող են առաջանալ բշտիկներ՝ թափանցիկ, դեղնավուն հեղուկով, որոնք երբեք չպետք է դիտմամբ պայթեցնել, քանի որ դա միայն մեծացնում է երկրորդային ինֆեկցիայի ներթափանցման հավանականությունը: Երրորդ աստիճանի այրվածքների դեպքում վնասվածքը հարկավոր է շատ թույլ վիրակապել՝ այն մաքուր պահելու նպատակով, և դիմել մասնագետ բժշկի:

**Բուժումներ, որոնցից պետք է խուսափել**

Պետք է խուսափել սառույցից, քանի որ այն կարող է լրացուցիչ խորացնել վնասվածքը, ինչպես նաև կարագից և ատամի մածուկից։

## Սննդի արտադություն
### Տավարի միս, թռչնամիս և խոզի միս
Տավարի, թռչնի և խոզի մսի դիակները սովորաբար այրվում են մորթից հետո՝ փետուրների և մազերի հեռացումը հեշտացնելու համար: Մեթոդներից են տաք ջրով լի տարաների մեջ ընկղմելը կամ գոլորշու ցողելը: Այրումը կարող է լինել կոշտ կամ փափուկ, որի դեպքում ջերմաստիճանը կամ տևողությունը փոփոխական են: 58&nbsp;°C ջերմաստիճանում 2.5 րոպե տևողությամբ կոշտ այրումը կհեռացնի թռչնի մաշկը. սա սովորաբար օգտագործվում է սառեցվող դիակների համար, որպեսզի դրանց տեսքը լինի սպիտակ և գրավիչ:
### Եռացրած կաթ
Եռացրած կաթը այն կաթն է, որը տաքացվել է մինչև 82&nbsp;°C: Այս ջերմաստիճանում մանրէները սպանվում են, կաթի մեջ պարունակվող ֆերմենտները ոչնչացվում են, և շատ սպիտակուցներ դենատուրացվում են:

Խոհարարության մեջ կաթը սովորաբար եռացվում է՝ ջերմաստիճանը բարձրացնելու կամ սպիտակուցների դենատուրացման պատճառով կոնսիստենցիան կամ այլ խոհարարական փոխազդեցությունները փոխելու համար:

Եռացրած կաթ պահանջող բաղադրատոմսերից են կաթով սուրճը, ռյաժենկան: Եռացրած կաթն օգտագործվում է մածունի մեջ՝ սպիտակուցները բացելու և ապահովելու համար, որ բոլոր օրգանիզմները, որոնք կարող են մասնակցել մածունի պատրաստման գործընթացի մանրէների հետ, սպանվեն:

Կաթը և՛ եռացվում է, և՛ սառեցվում է շատ բաղադրատոմսերում, օրինակ՝ հացի և այլ խմորիչ խմորների համար, քանի որ պաստերիզացիան չի սպանում բոլոր մանրէներին, և վայրի խմորիչները, որոնք նույնպես կարող են առկա լինել, կարող են փոխել կառուցվածքը և համը: Բացի այդ, եռացրած կաթը բարելավում է հացի որակի բարձրացման գործընթացը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Burns at MedlinePlus