Կրծքագեղձի ցավ

**Կրծքագեղձի ցավ**, մեկ կամ երկու կրծքագեղձերում անհանգստության ախտանիշ։ Երկու կրծքագեղձերի ցավը սովորաբար կապված է դաշտանային ցիկլի շրջանի հետ և լուրջ ախտանիշ չէ։ Ցավը, որը ներառում է կրծքագեղձերից միայն մեկը, ավելի մտահոգիչ է, հատկապես, եթե առկա են նաև կոշտ զանգվածներ կամ պտուկի արտանկում։

Պատճառները կարող են կապված լինել դաշտանային ցիկլի, հակաբեղմնավորիչ հաբեր ընդունելու, հորմոնալ թերապիայի կամ հոգեբուժական դեղամիջոցների օգտագործման հետ։ Ցավը կարող է առաջանալ նաև մեծ կրծքեր ունեցող կանանց մոտ, դաշտանադադարի շրջանում և հղիության սկզբում։ Մոտ 2% դեպքերում կրծքագեղձի ցավը  կրծքագեղձի քաղցկեղի հետ։ Ախտորոշումը ներառում է հարցումը, ֆիզիկալ քննությունը, գործիքային ախտորոշումը և այլն։

Մարդկանց ավելի քան 75%-ի մոտ ցավն անցնում է առանց որևէ հատուկ բուժման։ Այլ դեպքերում ոչ ստերոիդային ցավազրկողների կարիք կարող է լինել։ Կանանց մոտ 70%-ը այս կամ այն ժամանակ կրծքավանդակի ցավ է ունենում։

## Պատճառներ
Կրծքագեղձի ցավը, որն առաջանում է դաշտանային ցիկլի ժամանակ, կոչվում է կրծքագեղձի ցիկլային ցավ կամ ցիկլային մաստալգիա։ Կրծքագեղձի որոշ աստիճանի փափկումը նորմալ է դաշտանային ցիկլի ժամանակ և սովորաբար կապված է նախադաշտանային համախտանիշի (PMS) հետ։ Կրծքագեղձի ցիկլային ցավը հաճախ կապված է կրծքագեղձի ֆիբրոցիստիկ փոփոխությունների կամ կրծքային ծորանի էկտազիայի հետ և ենթադրվում է, որ պայմանավորված է պրոլակտինի՝ թիրեոտրոպ հորմոնին արձագանքի փոփոխություններով։

Կրծքագեղձի ցավը, որը կապված չէ դաշտանային ցիկլի հետ, կոչվում է կրծքագեղձի ոչ ցիկլային ցավ։ Կրծքագեղձի ոչ ցիկլային ցավն ունի տարբեր պատճառներ, ավելի դժվար է ախտորոշել, և հաճախ հիմքում ընկած պատճառը կրծքի սահմաններից դուրս է։ Կրծքագեղձի որոշակի փափկացումը սովորաբար կարող է առաջանալ սեռական հասունացման շրջանում (ինչպես աղջիկների, այնպես էլ տղաների մոտ), դաշտանադադարի շրջանում և հղիության ընթացքում հորմոնալ փոփոխությունների պատճառով։ Հղիությունից հետո կրծքագեղձի ցավը կարող է առաջանալ կրծքով կերակրման արդյունքում։ Ոչ ցիկլային կրծքագեղձի ցավի այլ պատճառներից են լյարդի ալկոհոլային վնասումը (հավանաբար ստերոիդների նյութափոխանակության խանգարման պատճառով), մաստիտը և այնպիսի դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են մատնոցուկը, մեթիլդոպան, սպիրոնոլակտոնը, որոշ այլ միզամուղներ, օքսիմեթոլոնը (անաբոլիկ ստերոիդ) և քլորպրոմազինը։ Բացի այդ, գտևորղ որքինը նույնպես կարող է կրծքագեղձի մաշկի վրա ցավոտ բշտիկավոր ցան առաջացնել։

### Կրծքագեղձի քաղցկեղ
Որոշ կանայք, ովքեր ցավ են զգում մեկ կամ երկու կրծքագեղձերում, պետք է բացառեն կրծքագեղձի քաղցկեղը։ Այնուամենայնիվ, կրծքագեղձի ցավը քաղցկեղի ամենատարածված ախտանիշը չէ։ Դեպքերի ճնշող մեծամասնությունում կրծքագեղձի քաղցկեղը չի ուղեկցվում ցավային ախտանիշներով, չնայած տարեց կանանց մոտ կրծքագեղձի ցավը քաղցկեղի ավելի հավանական ախտանիշ է։

## Ախտորոշում
Ախտորոշումը ներառում է կրծքագեղձերի զննումը՝ զուգահեռ օգտագործելով գործիքային քննություններ, եթե ցավում է միայն կրծքի որոշակի հատվածը։ Ուլտրաձայնային հետազոտությունը կատարվում է բոլոր տարիքային խմբերում, 35 տարեկանից բարձր անձանց մոտ կարելի է զուգակցել մամոգրաֆիայի հետ։

Կրծքագեղձի ցավը կարող է պայմանավորված լինել․
* Կրծքային հեղձուկ
* Կրծկալ
* Խցանված կաթնածորան
* Կրծով կերակրում
* Կրծքավանդակի պատի մկանացավ 
* Կողերի խոնդրիտ
* Մաշկի կանդիդոզ վարակ
* Կրծքածորանի էկտազիա (լայնացում) (հաճախ պտուկի արտանկում)
* Կրծքագեղձի կոշտացում
* Կրծքագեղձի ֆիբրոադենոմա
* Կրծքագեղձի ֆիբրոցիստիկ փոփոխություն
* Ֆիբրոմիալգիա
* Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդություն
* Հասարակ հերպես
* Հորմոն փոխարինող թերապիա
* Մաստիտ
* Դաշտանադադար
* Դաշտանային ցիկլ և նախադաշտանային համախտանիշ
* Նևրալգիա
* Հղիություն
* Ֆիզիկական բռնություն
* Սեռական հասունացումը և՛ աղջիկների, և՛ տղաների մոտ
* Սեռական բռություն
* Գոտևորող որքին
* Պտուկների ճաքեր
* Վիրահատություն կամ բիոպսիա
* Տրավմա

Կրծքագեղձի ցավի պատճառ հադիսացող դեղորայքներից կարող են լինել․
* Օքսիմեթոլոն
* Քլորպրոմազին (Ամինազին)
* Միզամուղ դեղամիջոցներ
* Մատնոցուկ
* Մեթիլդոպա
* Սպիրոնոլակտոն

Ախտորոշիչ թեստերից սովորաբար օգտագործվում են մամոգրաֆիան, էքսցիզիոն բիոպսիան՝ պինդ զանգվածների հայտնաբերման համար, բարակ ասեղային ասպրացիան և բիոպսիան, հղիության թեստը, ուլտրաձայնային հետազոտությունը, մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան և այլն։

## Բուժում
Մարդկանց ավելի քան 75%-ի մոտ ցավն անցնում է առանց որևէ հատուկ բուժման։ Այլ դեպքերում բուժումը կարող է ներառել ոչ ստերոիդային ցավազրկողներ։ Հարմարավետ կրծկալ կրելը նույպես կարող է մեղմել ցավը։ Ուժեղ ցավի դեպքում բժշկի ցուցմամբ կարելի է օգտագործել այլ դեղորայք։

Սպիրոնոլակտոնը, ցածր դոզաներով հակաբեղմնավորիչները և էստրոգենի ցածր չափաբաժինները կարող են օգնել թեթևացնել ցավը, սակայն սրանք նույնպես նշանակվում են խիստ բժշկի ցուցմամբ։ Տեղային հակաբորբոքային դեղամիջոցները կարող են օգտագործվել տեղային ցավը բուժելու համար։ Վիտամին B6-ը և վիտամին A-ն որոշ գրականություններում նույնպես օգտագործվում են պատճառային ցավը մեղմելու համար։ Կտավատի սերմը որոշակի օգուտ ունի ցիկլային մաստալգիայի բուժման մեջ։

Միայն ցավազրկողների օգտագործումը ցուցված է այն ժամանակ, երբ ցավը որևէ լուրջ պատճառով չէ։ Ակտիվ կենսակերպը նույնպես կարող է ցավի թուլացման բերել։

## Տես նաև
* Մամոպլազիա
* Կրծքագեղձի քաղցկեղ
* Մաստիտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիա
Կատեգորիա:Ցավ