Հազար կղզիներ (թանձրուկ)

**Հազար կղզիներ թանձրուկ,** աղցանների ամերիկյան ամոքանք և համեմունք, որի հիմքը մայոնեզն է, բայց նաև ներառում է ձիթապտղի ձեթ, կիտրոնի հյութ, նարնջի հյութ, պապրիկա (պատիճավոր կարմիր պղպղեղ), վուստերյան սոուս, մանանեխ, քացախ, թթվասեր, չիլի սոուս, լոլիկի պյուրե, կետչուպ և Տաբասկո սոուս։ Այն հաճախ պատրաստվում է նաև լավ մանրեցված բաղադրիչներից, ինչպես՝ թթու վարունգ, սոխ, գունավոր պղպեղ, կանաչ ձիթապտուղ, պինդ խաշած ձու, մաղադանոս, պիմենտո, մանր սոխ, սխտոր կամ մանրացված ընդեղեն (ընկույզ կամ շագանակենի)։

## Պատմություն
Ըստ Օքսֆորդի ամերիկյան սննդի և խմիչքի ուղեկցի, թանձրուկի անունը գալիս է Հազար կղզիներ շրջանից՝ ԱՄՆ-ի և Կանադայի միջև գտնվող սուրբ Լոուրենս գետի միջնահատվածում։ Ըստ այդ շրջանում աղցանի ամոքանքի ծագման հիմնական տարբերակի, ձկնորսի կինը՝ Սոֆի Լալոնդը մի օր ամուսնու՝ Ջորջի ճաշի համար պատրաստել է այդ թանձրուկը։ Եվ ըստ այս տարբերակի դերասանուհի Մեյ Իրվինը պահանջել է այդ բաղադրատոմսը՝ այն հավանելուց հետո։ Իրվինը իր հերթին այն փոխանցեց ուրիշին։ Ըստ մեկ ուրիշ տարբերակի, հազար կղզիներ ամառային հանգստյան տան ղեկավարը Ջորջ Բոլդը, որը հիմնել է Բոլդ ամրոցը 1900-1904 թվակններին և Վալդորֆ-Աստորիա հյուրանոցի սեփականատերն է, հյուրանոցի մենեջեր՝ Օսկար Չիրկիին հրահանգեց 1894 թվականին ճաշացանկ ավելացնել ամոքանք, այն բանից հետո, երբ ձեռքի տակ եղած բաղադրիչներով իմպրովիզ է արել և մոռացել ամոքանքը աղցանի վրա։ 1959 թվականի *[[National Geographic Magazine|National Geographic]]-*ի հոդվածի հազար կղզիներ ամոքանքը պատրաստել է շեֆ-խոհարար Բոլդը։ Չնայած պնդումներին, որ նա մասնակցել է աղցանի ամոքանքի պատրաստմանը Վոալդորֆում, Չիրկին իր խոհարարական գրքում այդ մասին չի նշել։

Երբ Վիսկոնսինի համալսարանի սոցիոլոգ Մայքլ Բելը և նրա շրջանավարնտները 2010 թվականին փորձել են որոշել հազար կղզի ամոքանքի ծագումը և նրանք իմացան, որ հազար կղզիներ շրջանի բնակիչների պատմությունները տարբերվում են։ Նրանք հայտնաբերել են ծագման երրորդ պատմությունը, ըստ որի օրիգինալ բաղադրատոմսի հիմքը ֆրանսիական ամոքանք է, որի բաղադրատոմսը հրապարակվել է նաև *The Fannie Farmer Cookbook-*ի 11-րդ հրատարակության մեջ։ Բոլոր պատմությունները հիմնված էին բանավոր սովորույթների վրա առանց գրավոր որևէ ապացույցի։

Ըստ սնունդ և գինի ամսագրի, հազար կղզիներ շրջանում այդ ամոքանքը ավանդական թանձրուկ էր 19-րդ դարի վերջում։ Հարուստները, որոնք այցելում էին շրջանը տեղական սոուսի շշերը իրենց հետ հասցնում են Նյու Յորք, ինչպես օրինակ՝ մի տարատեսակը Քլեյտոն քաղաքում, որը կոչվում է Սոֆիայի թանձրուկ ՝ հայտնաբերված տեղական Հերալդ հյուրանոցի սեփականատեր Սոֆիա Լելոնդի կողմից։

Որոշ սննդի խոհարարական գրքեր գրողներ պնդում են, որ Blackstone հյուրանոցի շեֆ Թեո Ռումսն է հայտնագործել ամոքանքը նույն ժամանակաշրջանում։ *The Food Timeline-ի* սննդի պատմագիրները նշում են, որ հազար կղզիներ ամոքանքի մասին ամենավաղ հղումները վերաբերում են 1912 թվականին և դրանից հետո ամբողջ ԱՄՆ-ում սկեցին հայտնվել այդ ամոքանքի տարբեր տեսակներ։

## Կիրառումները
Հազար կղզիներ ամոքանքը լայն կիրառություն ունի Միացյան Նահանգների արագ սննդի կետերում, որտեց հաճախ կոչվում է՝ «հատուկ թանձրուկ» կամ «գաղտնի թանձրուկ»։ Սրա օրինակկներից է՝ In-N-Out բուրգերի թանձրուկը, որը տալիս են բուրգերների մեջ կամ գաղտնի ճաշացանկի մի քանի բաղադրիչների հետ։ Չնայած անվանմանը, դա հազար կղզիներ ամոքանքի տարատեսակ է։ Հազար կղզիներ ամոքանքը հաճախ օգտագործվում է Ռեուբեն սենդվիչներում՝ ռուսական ամոքանքին փոխարեն։ Մաքդոնալդսի Բիգ Մակ սոուսը հազար կղզի ամոքանքի տարատեսակ է։thumb|265x265px|right|Ընկղմելու համար

## Նմանատիպ սոուսներ
Ռոդ կղզի ամոքանքը՝ շվեդ ռեստորանատեր Տոր Վրեմտմանն էր այն առաջին անգամ պատրաստել։ Շատ նման է հազար կղզի ամոքանքին և լայն տարածում ունի Շվեդիայում։ Անվանումը շփոթեցնող է, հատկապես օտարազգիների համար, իսկ ծագումը անհայտ է, քանի որ ամոքանքը Ռոդ կղզու հետ ոչ մի կապ չունի և Շվեդիայից դուրս անունը չի օգտագործվում։

Գերմանիայում աղցանի նմանատիպ ամոքանքը կոչվում է՝ ամերիկյան ամոքանք։

## Տես նաև
* Սոուս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Thousand Islands: Thousand Islands Dressing early printed citations հավաքել է Բերրի Պոպիկը

Կատեգորիա:Աղցաններ
Կատեգորիա:Բաղադրամասեր
Կատեգորիա:Խոհանոց
Կատեգորիա:Համեմունքներ
Կատեգորիա:Սննդամթերք