Ռայմոն Քենո

**Ռայմոն Քենո** (; ), ֆրանսիացի գրող, բանաստեղծ, էսսեիստ, թարգմանիչ, սյուրռեալիստական շարժման անդամ, ULIPO (Պոտենցիալ գրականության կամ գրական ներուժի կառավարման աշխատաժողովի) հիմնադիրներից մեկը, Պաթաֆիզիկական քոլեջի տրանսցենդենտալ սատրապ, «Pleiades encyclopedias» տնօրեն.

## Կենսագրություն
Ռայմոն Քենոն ծնվել է Հավրում 1903 թվականին՝ վաճառականների ընտանիքում։  Ավարտել է Հավրի ճեմարանը,որից հետո Սորբոնում և Բարձրագույն ուսումնասիրությունների պրակտիկ դպրոցում ուսումնասիրել է փիլիսոփայություն։ Նրա դասավանդողների թվին է պատկանել Ալեքսանդր Կոժևը.

1924 թվականից Քենոն մտերմանում է սյուրռեալիստների հետ, բայց 1929 թվականին խզում է կապերը նրանց հետ։

Հունաստանի ճանապարհորդությունից հետո՝ 1932 թվականին հրատարակում է իր առաջին վեպը՝ «*Le Chiendent*», որի համար ստանում է Two Mago մրցանակը.

Բանկի գործավարի ու վաճառողի ժամանակավոր աշխատանքից հետո նա աշխատանքի է անցնում «Gallimard» հրատարակչությունում որպես թարգմանիչ. Ավելի ուշ՝ 1941 թվականին,  նա կդառնա հրատարակչության գլխավոր քարտուղար։

1942 թվականին լույս է տեսնում «*Pierrot mon ami*» վեպը, որը գրողին հաջողություն է բերում։

1945 թվականից Քենոն զբաղվում է լրագրությամբ ու աշխատում ռադիոյում։ 1947 թվականին լույս են տեսնում հանրահայտ «Exercises in Style»՝ 99 ոճական տարբերակ տրված թեմայով։ 1948 թվականին Քենոն միանում է Ֆրանսիայի Մաթմատիկական ընկերությանը։

1950 թվականին նա դառնում է Պաթաֆիզիկական քոլեջի անդամ։ 1951 թվականին Քենոն ընտրվեց Գոնկուրի ակադեմիայի անդամ։ 1954 թվականից Քենոն «Pleiades encyclopedias» տնօրենն էր,  որը հրատարակում էր «Gallimard»-ը.

1959 թվականին году «Gallimard» հրատարակում է  «Զազին մետրոյում» վեպը, որը հետագայում կդառման Քենոյի ամենահանրահայտ ստեղծագործությունը։

1960 թվականին Քենոն՝ մաթեմատիկոս Ֆրանսուա Լե Լիոնեի հետ ստեղծում է  *OULIPO* («գրական ներուժի կառավարման աշխատաժողով») խումբը, որը հետազոտում  ու զարգացնում է ֆորմալ սահմանափակող գրականության հնարավորությունները։ 1961 թվականին լույս է տեսնում նրա «Հարյուր հազար միլիարդ բանաստեղծություն» սոնետների հավաքածուն։

Ռայմոն Քենոն մահացավ 1976 թվականի հոկտեմբերի 25 թոքերի քաղցկեղից։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Իր ստեղծագործությունների մեջ Քենոն փորձեր է կատարում գրական կառուցվածքի ու գրության մեջ․ օգտագործում է հնչյունական այսպես կոչված «նոր ֆրանսերեն» լեզու, խոսակցական ու ժարգոնային բառապաշար, արխաիզմներ ու նեոլոգիզմներ, ինչպես նաև մշակում է «գրական պրոթեզների» ամբողջ համակարգ՝ գիտակցաբար սահմանված ֆորմակ սահմանափակումների  (դյուրադարձուկներ, լիպոգրամներ, անագրամներ և այլն), որոնք խթանումեն հեղինակային երևակայությունը և թույլ են տալիս հրաժարվել կարծրատիպերից։ Քենոյի՝ ըստ ժանրերի բազմազան ստեղծագործությունները՝ մաթեմատիկական բառահանելուկներից մինչև փիլիսոփայական էսսեներ, միշտ ուղեկցվում են հումորի զգացումով (մեջբերումներ, պարոդիա, փոխառություններ ու միստիկա) և վիրտուոզ բառախաղով։

## Մատենագիտություն
### Վեպեր
* Le Chiendent, 1933;
* «Последние дни» (),  1936;
* «Одиль» (), 1937;
* Les enfans du limon, 1938;
* «Суровая зима» (),  в 1939;
* Pierrot mon ami, 1942;
* «Вдали от Рюэйля» (), 1944
* «С ними по-хорошему нельзя» (), 1947;
* «День святого Жди-не-жди» (),  в 1948;
* «Интимный дневник Салли Мара» (), 1950;
* «Зази в метро» (), 1959; (Зази в метро. Экранизация 1960 года, реж. Луи Маль. Фр. Ит)
* «Голубые цветочки» (),  в 1965;
* Le Vol d’Icare, 1968.

### Բանաստեղծական ժողովածուներ
* Chêne et Chien, 1937;
* Les Zieux, 1943;
* Loin de Rueil, 1944;
* Bucoliques, 1947;
* L’Instant fatal, 1948;
* Petite cosmogonie portative, 1950;
* Si tu imagines, 1952;
* Le Chien à la mandoline, 1958;
* Le Chant du styrène, 1958;
* «Сто тысяч миллиардов стихотворений» (), 1961;
* Courir les rues, 1967;
* Battre la campagne, 1968;
* Fendre les flots, 1969;
* Morale élémentaire, 1975.

### Էսսե
* Les Enfants du limon, 1938;
* «Упражнения в стиле» (), 1947 (1963);
* Bâtons, Chiffres et Lettres, 1950 (1965);
* Aux Confins des Ténèbres, les fous littéraires, 2002.

### Թարգմանություններ ռուսաց լեզվով
* «Зази в метро» (1959). М.: Моск.рабочий, 1992. Пер. М. Голованивской, Е. Э. Разлоговой. Под ред. Н. Ржевской.
* «Упражнения в стиле». М.: Има-пресс, 1992. Пер. М. Голованивской
* «Голубые цветочки» (1965). М.: Изд-во им. Сабашниковых, 1994. Пер. И. Волевич.
* «Одиль» (1937) М.: Палимпсест, Республика. 1995.
* «Суровая зима» (1939). М: «Комментарии», 4, 1995. Пер. Ж. Петивер.
* Избр.соч. в 2 тт. Спб: Симпозиум. Т.1: «С ними по-хорошему нельзя» (1947). «Интимный дневник Салли Мара» (1950). Пер. В.Кислова, т.2. «Упражнения в стиле». Пер. В.Кислова. «Зази в метро». Пер. Л. Цывьяна. «Голубые цветочки». Пер. И.Волевич. Рассказы. Пер. В.Кислова, А.Захаревич, А.Миролюбовой.
* «Сто тысяч миллиардов стихотворений» (1961). М.: Грантъ, 2002. Пер. Т. Бонч-Осмоловской.
* «День святого Жди-не-жди» (1948). М.: Текст, 2003. Пер. В. Кислова.
* «Образцовая история» // СПб.: «Коллегиум» 1-2, 2004. Пер. В. Кислова.
* Стихи// Поэзия французского сюрреализма. СПб: Амфора, 2003, с.285-296,433-435.
* «Вдали от Рюэйля» М.: Флюид, 2007. Пер. В.Кислова.
* Упражнения в стиле. Пер. Т. Бонч-Осмоловской // Т. Бонч-Осмоловская, С. Федин, С. Орлов. Занимательная риторика Раймона Кено. М.: Либроком, 2009.
* «Последние дни» М.: АСТ, Астрель, 2010. Пер. А. Захаревич.
* «Из современной французской поэзии». Сборник под ред. Е. Эткинда. М.: Прогресс, 1973 (пер. М.Кудинова, стихотворения из сборников «Если ты думаешь», «Пес с мандолиной», «Прогулки по городу», «Деревенские прогулки», «По волнам», также в журнале «Иностранная литература», № 8, 1970, сс.162-171). На стихи Кено в этом переводе рок-группа «Странные игры» создала несколько песен, принесших ей известность.
* «Дети праха». Б. м.: Salamandra P.V.V., 2021.

## Գրականություն Քենոյի մասին
* В. Кислов. «Послесловие» / Собр. соч., т. 1. — СПб, Симпозиум, 2001.
* В. Кислов. «Потенциальный перевод» / Иностранная литература, № 2, 2009.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* О Кено на сайте ''OULIPO''
* Авторское чтение «Зази в метро»

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Սյուրռեալիստներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ