Սիրողական ռադիո

**Սիրողական ռադիո**,  նաև հայտնի է որպես **հեմ ռադիո**, ռադիոհաճախության սպեկտրի օգտագործումն է ոչ առևտրային հաղորդագրությունների փոխանակման, անլար փորձարկումների, ինքնակրթության, անձնական ժամանցի, ռադիոսպորտի, մրցույթների և արտակարգ իրավիճակների հաղորդակցության նպատակներով։ «Սիրողական» տերմինը օգտագործվում է բնութագրելու «համապատասխան թույլտվություն ունեցող այն անձին, ով հետաքրքրված է ռադիոէլեկտրական պրակտիկայով՝ բացառապես անձնական նպատակներով և առանց նյութական շահի» (ուղղակի ֆինանսական կամ նմանատիպ այլ պարգևատրման) և այն տարբերելու համար առևտրային հեռարձակման, հանրային անվտանգության (օրինակ՝ ոստիկանություն և հրշեջ ծառայություն) կամ մասնագիտական երկկողմանի ռադիոհաղորդակցության ծառայություններից (օրինակ՝ ծովային, ավիացիոն, տաքսիներ և այլն):

Սիրողական ռադիոհաղորդակցության ծառայությունը (սիրողական ծառայություն և սիրողական-արբանյակային ծառայություն) ստեղծվել է  հեռահաղորդակցության միջազգային  միության (ITU) կողմից՝ Ռադիոկանոնակարգերի միջոցով: Ազգային կառավարություններն են կարգավորում փոխանցումների տեխնիկական և գործառնական բնութագրերը և տրամադրում անհատական կայանների արտոնագրեր՝ յուրահատուկ նույնացնող կոչական անունով, որը պարտադիր է օգտագործել բոլոր հաղորդումներում: Սիրողական ռադիոօպերատորները պետք է ունենան սիրողական ռադիոյի վկայական, որը ստացվում է պետական քննություն հանձնելուց հետո, որտեղ ցուցադրվում են բավարար տեխնիկական գիտելիքները ռադիոյի վերաբերյալ և հյուրընկալող կառավարության ռադիոկանոնակարգերի իրավական իմացությունը։

Սիրողական ռադիոօպերատորները սահմանափակվում են ռադիոհաճախության սպեկտրի որոշակի հատվածներով՝ սիրողական ռադիոհաճախությունների խմբերով, որոնք տրամադրված են օգտագործման համար: Սակայն այս խմբերում նրանք կարող են հաղորդել ցանկացած հաճախությամբ՝ օգտագործելով ձայնային, տեքստային, պատկերային և տվյալների հաղորդակցության տարբեր ռեժիմներ: Սա թույլ է տալիս հաղորդակցվել քաղաքի, տարածաշրջանի, երկրի, մայրցամաքի, աշխարհի կամ նույնիսկ տիեզերքի հետ: Շատ երկրներում սիրողական ռադիոօպերատորներին թույլատրվում է նաև ուղարկել, ստանալ կամ փոխանցել ռադիոհաղորդակցություններ՝ համակարգիչների կամ ռադիոկայանների միջոցով, որոնք կապված են համացանցի անվտանգ վիրտուալ մասնավոր ցանցերին (VPN):

Սիրողական ռադիոհաղորդակցությունը պաշտոնապես ներկայացվում և համակարգվում է Միջազգային սիրողական ռադիոհաղորդակցության միության (IARU) կողմից, որը կազմակերպված է երեք տարածաշրջանով և իր կազմում ունի ազգային սիրողական ռադիոհասարակություններ, որոնք կան աշխարհի երկրների մեծ մասում։ Ըստ 2011 թվականին Ամերիկյան ռադիո-ռելե լիգայի (ԱՄՆ-ի ազգային սիրողական ռադիոհասարակություն) կողմից արված գնահատականի՝ սիրողական ռադիոյով կանոնավոր զբաղվում են մոտ երկու միլիոն մարդ ամբողջ աշխարհում։

Ըստ Ամերիկյան ռադիո-ռելե լիգայի (ԱՄՆ-ի ազգային սիրողական ռադիոհասարակություն) 2011 թվականին արված գնահատականի՝ աշխարհի շուրջ երկու միլիոն մարդ կանոնավոր զբաղվում է սիրողական ռադիոյով։ Մոտ 830,000 սիրողական ռադիոկայան գտնվում է IARU 2-րդ տարածաշրջանում (Ամերիկաներ), որին հաջորդում է IARU 3-րդ տարածաշրջանը (Հարավային և Արևելյան Ասիա և Խաղաղ օվկիանոս)՝ մոտ 750,000 կայաններով։ Շատ ավելի քիչ՝ մոտ 400,000 կայաններ գտնվում են IARU 1-ին տարածաշրջանում (Եվրոպա, Մերձավոր Արևելք, ԱՊՀ, Աֆրիկա):

IARU 2-րդ տարածաշրջանում (Ամերիկաներ) տեղակայված են մոտ 830,000 սիրողական ռադիոկայաններ, որին հաջորդում է IARU 3-րդ տարածաշրջանը (Հարավային և Արևելյան Ասիա և Խաղաղ օվկիանոս), որտեղ կան մոտ 750,000 կայաններ։ Շատ ավելի քիչ քանակ՝ մոտ 400,000 կայան, տեղակայված է IARU 1-ին տարածաշրջանում (Եվրոպա, Մերձավոր Արևելք, ԱՊՀ, Աֆրիկա):

## Պատմություն

Սիրողական ռադիոյի ակունքները սկիզբ են առնում 19-րդ դարի վերջից, սակայն այն, ինչ մենք այսօր կոչում ենք սիրողական ռադիո, ձևավորվել է 20-րդ դարի սկզբին։ 1909 թվականին ստեղծված *Ամերիկայի Անլար միության Առաջին ամենամյա պաշտոնական կապույտ* գիրքը ներառում էր սիրողական ռադիոկայանների ցուցակը։ Այս ռադիո կոչերի գիրքը ներառում է Կանադայում և ԱՄՆ-ում գործող անլար հեռագրային կայաններ, այդ թվում՝ 89 սիրողական ռադիոկայան։ Ինչպես ռադիոյի դեպքում առհասարակ, սիրողական ռադիոն կապվում էր տարբեր սիրողական փորձարարների և հոբբիստների հետ։ Սիրողական ռադիոյի էնտուզիաստները մեծ ներդրում են ունեցել գիտության, ճարտարագիտության, արդյունաբերության և սոցիալական ծառայությունների մեջ։ Սիրողական օպերատորների հետազոտությունները հիմք են դարձել նոր արդյունաբերությունների համար, նպաստել են տնտեսությունների զարգացմանը, ազգերի հզորացմանը և կյանքեր են փրկել արտակարգ իրավիճակներում։

Հեմ ռադիոն կարող է օգտագործվել նաև կրթական միջավայրում՝ անգլերեն, քարտեզագրություն, աշխարհագրություն, մաթեմատիկա, գիտություն և համակարգչային հմտություններ դասավանդելու համար։

**Հեմ ռադիո**

«Հեմ» տերմինը սկզբնապես եղել է վիրավորական տերմին, որն օգտագործվել է 19-րդ դարում պրոֆեսիոնալ լարային հեռագրության ոլորտում՝ նկարագրելու Մորզեի այբուբենով վատ հաղորդումներ իրականացնող օպերատորներին («համարձակ ձեռքերով»): Այս արտահայտությունը շարունակվեց օգտագործվել ռադիոյի հայտնագործությունից և անլար հեռագրության սիրողական փորձերի տարածումից հետո․ ցամաքային և ծովային պրոֆեսիոնալ ռադիոօպերատորների շրջանում «հեմ» սիրողական օպերատորները հաճախ դիտվում էին որպես խանգարող գործոն։

«Հեմ» բառը՝ որպես «սիրողական կամ անփորձ» իմաստ ունեցող արտահայտություն, այսօր հազվադեպ է հանդիպում այլ ոլորտներում (օրինակ՝ «հեմ դերասան»): Սակայն սիրողական ռադիոհասարակությունը հետագայում սկսեց վերաիմաստավորել այս տերմինը որպես հպարտության խորհրդանիշ և 20-րդ դարի կեսերին այն արդեն կորցրել էր իր ծաղրական իմաստը։ Թեև «հեմ» բառը չի հանդիսանում հապավում կամ կրճատում, այն հաճախ գրվում է մեծատառերով՝ «HAM»:

## Գործունեություն և պրակտիկա

Սիրողական ռադիոյի բազմազան կողմերը գրավում են տարբեր հետաքրքրություններ ունեցող մարդկանց։ Շատ սիրողական օպերատորներ սկսում են իրենց հետաքրքրությունը ռադիոհաղորդակցության նկատմամբ, այնուհետև համադրում են իրենց այլ անձնական հետաքրքրությունները, որպեսզի այս հոբբին դառնա ավելի պարգևատրող։ Քանի դեռ սիրողական ռադիո զբաղվողներից շատերը կենտրոնանում են հետևյալ ոլորտներում՝ ռադիոմրցույթներ, ռադիոճառագայթման ուսումնասիրություն, հասարակական ծառայություն, տեխնիկական փորձարկումներ և համակարգչային ցանցավորում։

Հոբբիիստ ռադիո էնտուզիաստները օգտագործում են տարբեր փոխանցման մեթոդներ հաղորդակցվելու համար։ Գործնականում ձայնային հաղորդակցման հիմնական ռեժիմներն են հաճախության մոդուլացում (FM) և միակ կողմի ենթահաղորդագրություն (SSB)։ FM-ը հայտնի է իր բարձրորակ ձայնային փոխանցմամբ, մինչդեռ SSB-ն ավելի արդյունավետ է երկար հեռավորության վրա հաղորդակցվելու համար՝ սահմանափակ հաճախության տարածքներում։

Ռադիոհեռագրությունը՝ օգտագործելով Մորզեի այբուբենը, որը նաև հայտնի է որպես "CW" (ալիքի մշտականություն), անլար ընդլայնում է ֆիքսված (լարային) հեռագրությունը, որն ստեղծվել է Սամուել Մորզեի կողմից և վերաբերում  է ռադիոյի առաջին օրերին։ Չնայած որ համակարգչային (թվային ) ռեժիմներն ու մեթոդները հիմնականում փոխարինել են CW-ն առևտրային և զինվորական կիրառություններում, շատ սիրողական ռադիոօպերատորներ դեռ վայելում են CW ռեժիմի օգտագործումը՝ հատկապես կարճալիքային խմբերում և փորձնական աշխատանքների համար, ինչպիսիք են Երկիր-Լուսին-Երկիր հաղորդակցությունները, քանի որ այն ունի բնական ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության առավելություններ։ Մորզեն, օգտագործելով միջազգային համաձայնեցված հաղորդագրությունների կոդավորումներ, ինչպիսիք են Q կոդը, հնարավորություն է տալիս հաղորդակցվել տարբեր լեզուներ խոսող սիրողական ռադիոօպերատորների հետ։ Նաև այն բավականին տարածված է տնային գարեջրագործներ ստեղծողներին, հատկապես «QRP» կամ շատ ցածր հզորության էնտուզիաստներին մոտ, քանի որ միայն CW հաղորդիչները ավելի հեշտ են կառուցվում, և մարդու լսողական-ուղեղային ազդանշանի մշակման համակարգը կարող է թույլ տալ ընկալել թույլ CW ազդանշանները աղմուկից, որտեղ ձայնային ազդանշանները  ամբողջովին ոչ լսելի կլինեին։ Նմանատիպ «ժառանգության» ռեժիմը, որը տարածված է տնային կոնստրուկտորների մոտ, ամպլիտուդային մոդուլյացիան է (AM), որին հետապնդում են հին սիրողական  ռադիոյի շատ սիրահարներ և վակուումային խողովակների տեխնոլոգիայի սիրահարներ:

Մորզեի այբուբենով հմտություն դրսևորելը երկար տարիներ եղել է պահանջ՝ ստանալու սիրողական լիցենզիա՝ 30 ՄՀց-ից ցածր հաճախություններով հաղորդելու համար։ 2003 թվականին միջազգային կարգավորումների փոփոխություններից հետո երկրների համար այլևս պարտադիր չէ պահանջել փարձառություն։ Օրինակ՝ Միացյալ Նահանգների Համաշնորհային Կապի Կոմիսիան (FCC) 2007 թվականի փետրվարի 23-ին վերացրեց այս պահանջը բոլոր լիցենզիայի կարգերի համար։

Ժամանակակից անձնական համակարգիչները խրախուսել են թվային ռեժիմների օգտագործումը, ինչպիսիք են ռադիոտելեգրաֆը (RTTY), որոնք նախկինում պահանջում էին ծանր մեխանիկական սարքավորումներ։ Սիրողական ռադիոօպերատորները 1970-ականներին ղեկավարել են փաթեթային ռադիոյի զարգացումը, որը օգտագործում էր պրոտոկոլներ, ինչպիսիք են AX.25 և TCP/IP։ Մասնագիտական թվային ռեժիմները, ինչպիսիք են PSK31, թույլ են տալիս ժամանակի իրական հաղորդակցություն՝ ցածր էներգիայի հաղորդակցություն կարճ ալիքների տիրույթներում, սակայն կորցնում են իրենց առավելությունը նոր թվային ռեժիմների փոխարեն, ինչպիսին է FT8-ը:

Ռադիո՝ IP-ի միջոցով (RoIP) նման է VoIP-ին (հեռախոսային զանգերի փոխարեն օգտագործվում է ռադիոհաղորդակցություն): EchoLink-ը՝ օգտագործելով VoIP տեխնոլոգիա, թույլ է տվել սիրողական օպերատորներին հաղորդակցվել տեղական Ինտերնետ-հաղորդակցված ռեպիտորների և ռադիո նոդերի միջոցով, մինչդեռ IRLP-ն թույլ է տվել կապել ռեպիտորները՝ ապահովելով ավելի մեծ ծածկույթ։

Ավտոմատ կապի ստեղծումը (ALE) հնարավորություն է տվել շարունակական սիրողական ռադիո ցանցերին աշխատել գլոբալ ծածկույթով բարձր հաճախությունների տիրույթներում: Այլ ռեժիմներ, ինչպիսիք են FSK441-ը, օգտագործելով ծրագրակազմ, ինչպիսին է WSJT-ը, օգտագործվում են թույլ ազդանշանային ռեժիմների համար, ներառյալ երկնաքարի ցրումը և լուսնի ցատկումը:

Սիրողական հեռուստատեսության արագ սկանավորումը մեծ տարածում է ձեռք բերել, քանի որ հոբբիստները հարմարեցնում են սպառողական էժան տեսաէլեկտրոնիկաները, ինչպիսիք են տեսախցիկները և վիդեո քարտերը ԱՀ-ներում: Լայն թողունակության և պահանջվող կայուն ազդանշանների պատճառով սիրողական հեռուստացույցը սովորաբար հայտնաբերվում է 70 սմ (420–450 ՄՀց) ալիքի երկարության տիրույթում, թեև սահմանափակված է նաև 33 սմ (902–928 ՄՀց), 23 սմ (1240–1300): ՄՀց) և ավելի կարճ: Այս պահանջները նաև արդյունավետորեն սահմանափակում են ազդանշանի տիրույթը 20-ից 60 մղոն (30–100 կմ):

Կապակցված կրկնող համակարգերը, սակայն, կարող են թույլ տալ VHF և ավելի բարձր հաճախությունների փոխանցում հարյուրավոր մղոններով։ Կրկնողները սովորաբար տեղակայված են ցամաքի բարձրության վրա կամ բարձր կառույցների վրա և թույլ են տալիս օպերատորներին հաղորդակցվել հարյուրավոր մղոնների վրա՝ օգտագործելով ձեռքի կամ շարժական հաղորդիչ: Կրկնողները կարող են նաև միանալ միմյանց՝ օգտագործելով այլ սիրողական ռադիոալիքներ, ֆիքսված հեռախոս կամ ինտերնետ:

Սիրողական ռադիո արբանյակներին կարելի է մուտք գործել, ոմանք՝ օգտագործելով ձեռքի հաղորդիչ (HT), նույնիսկ, երբեմն, օգտագործելով գործարանային «ռետինե բադ» ալեհավաքը: Համսերը նաև օգտագործում են լուսինը, բևեռափայլը և երկնաքարերի իոնացված հետքերը որպես ռադիոալիքների արտացոլիչներ։ Համսը կարող է նաև կապվել Միջազգային տիեզերական կայանի հետ (ISS), քանի որ շատ տիեզերագնացներ արտոնագրված են որպես սիրողական ռադիոօպերատորներ:Սիրողական ռադիոօպերատորները օգտագործում են իրենց սիրողական ռադիոկայանը՝ կապ հաստատելու համար անհատական սիրողական ռադիոօպերատորների հետ, ինչպես նաև մասնակցելու օդում տեղի ունեցող քննարկումների խմբերի կամ «rag chew» սեսիաների։ Ոմանք մասնակցում են պարբերաբար ծրագրավորված օդային հանդիպումներին՝ այլ սիրողական ռադիոօպերատորների հետ, որոնք կոչվում են «nets» (ինչպես «ցանցեր»), որոնք միացված են «Net Control» կոչվող կայանով։ Նետերը կարող են թույլ տալ օպերատորներին սովորել արտակարգ իրավիճակների ընթացակարգեր, լինել ոչ պաշտոնական քննարկման շրջանակներ կամ ընդգրկել հատուկ հետաքրքրություններ, որոնք կիսում է մի խումբ։

Սիրողական ռադիոօպերատորները օգտագործում են իրենց սիրողական ռադիոկայանը՝ կապ հաստատելու համար անհատական սիրողական ռադիոօպերատորների հետ, ինչպես նաև մասնակցելու օդում տեղի ունեցող քննարկումների խմբերի կամ «rag chew» սեսիաների։ Շատ սիրողական ռադիոօպերատորներ մասնակցում են ռադիոմրցույթների, որոնց ընթացքում անհատը կամ օպերատորների թիմը սովորաբար ձգտում է կապ հաստատել և տեղեկատվություն փոխանակել որքան հնարավոր է շատ այլ սիրողական ռադիոկայանների հետ տվյալ ժամանակահատվածում: Բացի մրցույթներից, գոյություն ունեն մի շարք սիրողական ռադիոյի մրցանակաբաշխության սխեմաներ, որոնք երբեմն ածանցվում են «եթերում», ինչպես օրինակ՝ Summits on the Air, Islands on the Air, Worked All States և Jamboree on the Air:

Սիրողական ռադիոօպերատորները կարող են նաև հանդես գալ որպես քաղաքագետներ՝ տարածման և մթնոլորտի գիտության համար։

## Լիցենզավորում

Ռադիոհաղորդակցման թույլտվությունները խիստ վերահսկվում են երկրների կառավարությունների կողմից, քանի որ ռադիոալիքները տարածվում են ազգային սահմաններից դուրս, և հետևաբար ռադիոն միջազգային կարևորություն ունի։

Լիցենզավորված անձին տրվող և՛ պահանջները, և՛ արտոնությունները տարբերվում են երկրից երկիր, բայց հիմնականում հետևում են Հեռահաղորդակցության միջազգային միության և Համաշխարհային ռադիոյի կոնֆերանսների կողմից սահմանված միջազգային կանոնակարգերին և չափանիշներին:

Բոլոր երկրները, որոնք քաղաքացիներին արտոնագրում են սիրողական ռադիոյով օգտվելու համար, օպերատորներից պահանջում են հիմնական հասկացությունների վերաբերյալ գիտելիքներ և ըմբռնում ցուցադրել, սովորաբար քննություն հանձնելով: Լիցենզիաները հաեմերին տալիս են արտոնություն աշխատելու ռադիոհաճախության սպեկտրի ավելի մեծ հատվածներում, հաղորդակցման տեխնիկայի ավելի լայն տեսականիով և ավելի բարձր էներգիայի մակարդակներով՝ համեմատած չլիցենզավորված անձնական ռադիո ծառայությունների (օրինակ՝ CB ռադիո, FRS և PMR446), որոնք պահանջում են. տեսակի հաստատված սարքավորում, որը սահմանափակված է ռեժիմով, միջակայքով և հզորությամբ։

Սիրողական լիցենզավորումը սովորական քաղաքացիական ադմինիստրատիվ խնդիր է շատ երկրներում: Դրանում սիրողականները պետք է անցնեն քննություն՝ ցուցադրելու տեխնիկական գիտելիքներ, գործառնական իրավասություն և իրազեկություն իրավական և կարգավորող պահանջներին՝ այլ սիրողականների և այլ ռադիոծառայությունների հետ միջամտությունից խուսափելու համար։ Հաճախ առկա են մի շարք քննություններ, որոնցից յուրաքանչյուրն աստիճանաբար ավելի դժվար է և տալիս է ավելի շատ արտոնություններ՝ ավելի մեծ հաճախության հասանելիություն, ավելի բարձր հզորության ելք, թույլատրված փորձարկումներ և որոշ երկրներում՝ տարբերվող զանգի նշաններ: Որոշ երկրներ, ինչպիսիք են Միացյալ Թագավորությունը և Ավստրալիան, սկսել են պահանջել գործնական գնահատում, բացի գրավոր քննություններից, որպեսզի ստանան սկսնակների լիցենզիա, որը նրանք անվանում են Հիմնադրամի լիցենզիա:

Շատ երկրներում օպերատորին կնշանակվի զանգի նշան՝ իրենց լիցենզիայով: Որոշ երկրներում առանձին «կայանի լիցենզիա» է պահանջվում սիրողական ռադիոօպերատորի կողմից օգտագործվող ցանկացած կայանի համար: Սիրողական ռադիոյի արտոնագրեր կարող են տրվել նաև կազմակերպություններին կամ ակումբներին: Որոշ երկրներում հեմերին թույլատրվում էր աշխատել միայն ակումբային կայաններով:

Սիրողական ռադիոյի լիցենզիան ուժի մեջ է միայն այն երկրում, որտեղ այն տրվել է կամ այլ երկրում, որն ունի փոխադարձ լիցենզավորման պայմանագիր թողարկող երկրի հետ:

Որոշ երկրներում սիրողական ռադիոյի լիցենզիան անհրաժեշտ է սիրողական ռադիոսարքավորումներ ձեռք բերելու կամ ունենալու համար:

Սիրողական ռադիոյի լիցենզավորման գործընթացը Միացյալ Նահանգներում ցուցադրում է այն, թե ինչպես են որոշ երկրներ տարբեր մակարդակների սիրողական ռադիոյի լիցենզիաներ տրամադրում՝ հիմնված տեխնիկական գիտելիքների վրա․ մինչև երեք շարունակական լիցենզավորման քննություն (Technician Class, General Class և Amateur Extra Class) այժմ մատուցվում են, որոնք թույլ են տալիս օպերատորներին, ովքեր հաջողությամբ անցել են դրանք, մուտք գործել Սիրողական Ռադիոյի ռադիոհաճախությունների ավելի մեծ հատվածներ և ստանալ ավելի ցանկալի (կարճ) կանչի նշաններ։

Բոլոր մակարդակների Սիրողական Ռադիոյի լիցենզիաների համար պահանջվում է քննություն, որը սահմանվում է Դաշնային Հաղորդակցությունների Կոմիսիայի (FCC) կողմից։

Այս քննությունները անցկացնում են կամավոր քննադատներ, որոնք հավատարմագրված են FCC-ի կողմից ճանաչված Կամավոր քննադատների համակարգի (VEC) կողմից։

Technician Class և General Class քննությունները բաղկացած են 35 բազմակի ընտրովի հարցերից, որոնք պատահականորեն ընտրվում են առնվազն 350 հարցերից։ Անցնելու համար պետք է պատասխանի 35 հարցից 26-ին ճիշտ։ Extra Class քննությունը պարունակում է 50 բազմակի ընտրովի հարց (որոնք պատահականորեն ընտրվում են առնվազն 500 հարցերից), որոնցից 37-ը պետք է պատասխանի ճիշտ։ Թեստերը ընդգրկում են կարգավորումները, սովորույթները և տեխնիկական գիտելիքները, ինչպես FCC-ի պահանջները, գործառնական պրակտիկաները, առաջադեմ էլեկտրոնիկայի տեսությունը, ռադիո սարքավորումների դիզայնը և անվտանգությունը։ Մորս կոդը այլևս չի քննվում ԱՄՆ-ում։ Երբ քննությունը հաջողությամբ անցած է լինում, FCC-ն տրամադրում է Սիրողական Ռադիոյի լիցենզիա, որը գործում է տասը տարի։ Քննության համար սովորելը հեշտացվում է, քանի որ բոլոր լիցենզիայի դասերի հարցերի պուլերը հրապարակվում են նախապես։ Հարցերի պուլերը թարմացվում են յուրաքանչյուր չորս տարին մեկ՝ ազգային VEC-ի կոնֆերանսի կողմից։

### Լիցենզավորման պահանջներ
Սիրողական ռադիո օպերատորները քննություն են հանձնում, որը վերաբերում է էլեկտրոնիկայի, ռադիո սարքավորումների, անտենաների, ռադիո տարածման, ռադիոահաղորդման անվտանգության և լիցենզիա տվող կառավարության ռադիո կանոնակարգերի հիմնական հասկացություններին։ Այս քննությունները սովորաբար բաղկացած են հարցերից, որոնք ներկայացվում են կամ կարճ պատասխանով, կամ բազմակի ընտրովի ձևաչափով։ Քննությունները կարող են անցկացնել բյուրոկրատներ, չվճարված վկայակոչված քննադատներ կամ նախկինում լիցենզավորված սիրողական ռադիո օպերատորներ։

Սիրողական ռադիո լիցենզիա ստանալու հեշտությունը տարբերվում է երկրից երկիր։ Որոշ երկրներում քննությունները կարող են առաջարկվել միայն մեկ կամ երկու անգամ տարվա մեջ մայրաքաղաքում, և դրանք կարող են լինել չափազանց բյուրոկրատական (օրինակ՝ Հնդկաստանում) կամ դժվար անցնող, քանի որ որոշ սիրողական ռադիո օպերատորներ պետք է անցնեն դժվար անվտանգության հաստատման ընթացակարգ (օրինակ՝ Իրանում)։ Այժմ միայն Եմենը և Հյուսիսային Կորեան չեն տրամադրում սիրողական ռադիո լիցենզիաներ իրենց քաղաքացիներին։ Որոշ զարգացող երկրներ, հատկապես Աֆրիկայում, Ասիայում և Լատինական Ամերիկայում, պահանջում են տարեկան լիցենզիայի վճարներ, որոնք կարող են չափազանց թանկ լինել իրենց քաղաքացիների համար։ Մի քանի փոքր երկրներ չունեն ազգային լիցենզավորման գործընթաց և կարող են պահանջել, որպեսզի սիրողական ռադիո օպերատորները վերցնեն այլ երկրի լիցենզավորման քննությունները։ Սիրողական ռադիո լիցենզիաների ամենամեծ քանակով երկրներում, ինչպիսիք են Ճապոնիան, Միացյալ Նահանգները, Թաիլանդը, Կանադան և Եվրոպայի մեծ մասը, հաճախակի կլինեն լիցենզիայի քննություններ՝ մեծ քաղաքներում։

Ակումբներին կամ կազմակերպություններին առանձին լիցենզիա տրամադրելու համար սովորաբար պահանջվում է, որպեսզի ընթացիկ և վավեր սիրողական ռադիո լիցենզիա ունեցող անձը, որը գտնվում է հեռահաղորդակցության իշխանության լավ վիճակում, ստանձնի պատասխանատվություն այն բոլոր գործողությունների համար, որոնք կատարվում են ակումբի լիցենզիայով կամ ակումբի կանչի նշանով։ Որոշ երկրներ կարող են տրամադրել հատուկ լիցենզիաներ նորեկներին կամ սկսնակներին, որոնք չեն վերագրում անձին կանչի նշան, այլ պահանջում են, որ նոր լիցենզավորված անձը գործի լիցենզավորված կայաններից, մինչև նա կարողանա ձեռք բերել բարձր մակարդակի լիցենզիա։

### Փոխադարձ լիցենզավորում

Երկու երկրների միջև փոխադարձ լիցենզավորման համաձայնագիրը թույլ է տալիս սիրողական ռադիո լիցենզիա ունեցող անձանց՝ որոշակի պայմաններով, ապօրինի ռադիո կայան գործողություն իրականացնել մյուս երկրում առանց այն երկրից սիրողական ռադիո լիցենզիա ստանալու։ Կարող է նաև լինել այնպես, որ լիցենզիայի ներկայացնողը կարողանա ստանալ առանձին լիցենզիա և կանչի նշան մեկ այլ երկրից, եթե երկու երկրներն էլ փոխադարձ համաձայնություն են ձեռք բերել։

Փոխադարձ լիցենզավորման պահանջները տարբերվում են երկրից երկիր։ Որոշ երկրներ ունեն բիլատերալ կամ բազմակողմ փոխադարձ գործելու համաձայնագրեր, որոնք թույլ են տալիս սիրողական ռադիո օպերատորներին գործել այդ երկրների տարածքում մեկ միասնական պահանջների համաձայն։ Որոշ երկրներ չունեն փոխադարձ լիցենզավորման համակարգեր, իսկ մյուսները օգտագործում են միջազգային կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Ամերիկյան Մասնակից երկրների կազմակերպությունը՝ լիցենզիայի փոխադարձ ճանաչումը հեշտացնելու համար։

Սահմաններից դուրս ճանապարհորդելիս՝ այցելող սիրողական ռադիո օպերատորները պետք է պահեն այն երկրի կանոնները, որտեղ ցանկանում են գործել։ Որոշ երկրներ ունեն փոխադարձ միջազգային գործելու համաձայնագրեր, որոնք թույլ են տալիս այլ երկրների սիրողական ռադիո օպերատորներին գործել իրենց սահմաններում միայն իրենց հայրենի երկրի լիցենզիայի միջոցով։ Մյուս երկրները պահանջում են, որ այցելող օպերատորները դիմեն ֆորմալ թույլտվության համար կամ նույնիսկ նոր տեղական լիցենզիա ստանան նախապես։

Փոխադարձ ճանաչումը կախված է ոչ միայն ներգրավված լիցենզավորման մարմինների քաղաքականությունից, այլ նաև լիցենզիա ունեցող անձի քաղաքացիությունից։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում, արտերկրից եկած լիցենզիաները ճանաչվում են միայն այն դեպքում, երբ դրա ներկայացնողը չունի ԱՄՆ քաղաքացիություն և չունի ԱՄՆ լիցենզիա (որը կարող է տարբեր լինել գործողության արտոնությունների և սահմանափակումների առումով)։ Վերադարձը, ԱՄՆ քաղաքացի կարող է գործել փոխադարձ համաձայնագրերի համաձայն Կանադայում, սակայն ոչ ԱՄՆ քաղաքացի, որը ունի ԱՄՆ լիցենզիա։

### Նորեկներ
Բազմաթիվ մարդիկ սկսում են իրենց ներգրավվածությունը սիրողական ռադիոյում սոցիալական մեդիայի կամ տեղական ակումբ գտնելու միջոցով։  ակումբները հաճախ տրամադրում են տեղեկություններ լիցենզավորման, տեղական գործառնական պրակտիկաների և տեխնիկական խորհրդատվության վերաբերյալ։ Նորեկները նաև հաճախ ուսումնասիրում են ինքնուրույն՝ գնելով գրքեր կամ այլ նյութեր, երբեմն՝ մենթորի, ուսուցչի կամ ընկերոջ օգնությամբ։ Հյուսիսային Ամերիկայում հաստատված սիրողական ռադիո օպերատորները, որոնք օգնում են նորեկներին, հաճախ անվանվում են «Էլմերներ», ինչպես նշվել է Ռոդնի Նյուքիրքի՝ W9BRD-ի կողմից, ով այս անունը ներկայացրել է սիրողական ռադիո համայնքում։ Բացի այդ, բազմաթիվ երկրներ ունեն ազգային սիրողական ռադիո ընկերություններ, որոնք խրախուսում են նորեկներին և համագործակցում են կառավարության ռադիո հաղորդակցման կարգավորող մարմինների հետ՝ օգնելու բոլոր սիրողական ռադիո օպերատորներին։ Այս ընկերություններից ամենահինը Ավստրալիայի Ռադիոկայանների Համագործակցությունն է, որը հիմնադրվել է 1910 թվականին։ Մյուս նշանավոր ընկերությունները ներառում են Մեծ Բրիտանիայի Ռադիո Ընկերությունը, Ամերիկյան Ռադիո Ռելեյի Լիգան, Կանադայի Ռադիո Սիրողականները, Բանգլադեշի ՀԿ-ների Ռադիո և Հաղորդակցության Համակարգը, Նոր Զելանդիայի Ռադիո Համակարգիչների Ասոցիացիան և Հարավաֆրիկյան Ռադիո Լիգան։

### Կանչի նշաններ
Սիրողական ռադիո օպերատորն օգտագործում է զանգի նշանը եթերում՝ օպերատորին կամ կայանին օրինական նույնականացնելու համար։ Որոշ երկրներում կայանին տրված զանգի նշանը միշտ պետք է օգտագործվի, մինչդեռ այլ երկրներում կարող է օգտագործվել կա՛մ օպերատորի, կա՛մ կայանի կանչի նշանը։ Որոշ իրավասություններում օպերատորը կարող է նաև ընտրել «ունայն» զանգի նշան, թեև դրանք նույնպես պետք է համապատասխանեն թողարկող կառավարության հատկացմանը և կառուցվածքին, որն օգտագործվում է Սիրողական ռադիոյի զանգերի ազդանշանների համար: Որոշ իրավասություններ պահանջում են վճար՝ նման ունայնության կոչման նշան ստանալու համար. Մյուս երկրներում, օրինակ՝ Միացյալ Թագավորությունում, վճար չի պահանջվում, և լիցենզիայի համար դիմելու դեպքում կարող է ընտրվել ինքնութուրույն ընտրված կանչի նշանը: FCC-ն ԱՄՆ-ում դադարեցրեց 2015 թվականի սեպտեմբերին սնանկության կոչման հայտերի համար վճարը, բայց 2022 թվականին այն փոխարինեց որպես $35։

Կանչային նշանների կառուցվածքը, որը սահմանված է Միջազգային հեռահաղորդակցության միության (ITU) կողմից, բաղկացած է երեք մասից։ Օրինակ՝ ZS1NAT կանչային նշանի դեպքում դրանք բաժանվում են հետևյալ կերպ․

* **ZS** – Ցույց է տալիս այն երկիրը, որտեղից ծագում է նշանը, և հնարավոր է՝ նաև լիցենզիայի տեսակը։ (Այս նշանը լիցենզավորված է Հարավային Աֆրիկայում։)
* **1** – Նշում է երկրի կամ տարածքի ենթաբաժանումը, որը ցույց է տրված առաջին մասում։ (Այս դեպքում այն վերաբերում է Արևմտյան Կապի շրջանում։)
* **NAT** – Վերջին մասը յուրահատուկ է լիցենզիայի տիրոջ համար և հստակ նույնականացնում է այդ կայանը։

Շատ երկրներ չեն հետևում Միջազգային հեռահաղորդակցության միության (ITU) կանոնակարգին թվանշանների օգտագործման առումով։ Մեծ Բրիտանիայում սկզբնական կանչային նշանները, ինչպիսիք են **G0xxx**, **G2xxx**, **G3xxx**, **G4xxx**, տրվել են «Լիարժեք (A) լիցենզիայի» տերերին, ինչպես նաև վերջին **M0xxx** լիարժեք կանչային նշանները, որոնք տրամադրվել են **City & Guilds** քննությունների հանձնաժողովի կողմից 2003 թվականի դեկտեմբերին։

Լրացուցիչ լիարժեք լիցենզիաներ տրվել են (B) լիցենզիայի տերերին՝ **G1xxx**, **G6xxx**, **G7xxx**, **G8xxx**, իսկ 1991 թվականից սկսած՝ **M1xxx** նշաններով։

Նոր երեք մակարդակով միջին լիցենզիայի (Intermediate License) տերերին տրամադրվում են **2E0xxx** և **2E1xxx** նշաններ։ Հիմնադիր լիցենզիայի (Foundation License) տերերը ստանում են **M3xxx**, **M6xxx** կամ **M7xxx** նշաններ։

Թվերի փոխարեն Մեծ Բրիտանիայում, նախնական «G» կամ «M» տառից հետո երկրորդ տառն օգտագործվում է կայանի գտնվելու վայրը ցույց տալու համար։ Օրինակ՝

* **G7OOE** դառնում է **GM7OOE**,
* **M0RDM** դառնում է **MM0RDM**, եթե լիցենզիայի տերը գործում է Շոտլանդիայից։

Կանաչման վայրի համար նախաբառերը հետևյալն են․

* **GM** և **MM**՝ Շոտլանդիա,
* **GW** և **MW**՝ Ուելս,
* **GI** և **MI**՝ Հյուսիսային Իռլանդիա,
* **GD** և **MD**՝ Մեն կղզի,
* **GJ** և **MJ**՝ Ջերսի,
* **GU** և **MU**՝ Գերնսի։

Միջին լիցենզիայի կանչային նշանները փոքր-ինչ տարբեր են։ Դրանք սկսվում են **2#0** և **2#1**, որտեղ **#**-ը փոխարինվում է երկրի կոդով։ Օրինակ՝

* **2M0** և **2M1**՝ Շոտլանդիա,
* **2W0** և **2W1**՝ Ուելս։

Բացառություն է կազմում Անգլիան, որտեղ օգտագործվում է **E** տառը միայն միջին մակարդակի լիցենզիաների համար։ Օրինակ՝

* **2E0** և **2E1**։  Սակայն «G» կամ «M»-ով սկսվող կանչային նշանները հիմնադիր և լիարժեք լիցենզիաների համար երբեք չեն պարունակում **E** տառը։

Միացյալ Նահանգներում ոչ վանիթի (non-vanity) լիցենզիաների համար թվանշանը ցույց է տալիս այն աշխարհագրական շրջանը, որտեղ գտնվել է լիցենզիայի տերը, երբ լիցենզիան առաջին անգամ տրամադրվել է։ Մինչև 1978 թվականը, ԱՄՆ-ի ռադիոօպերատորները պարտավոր էին փոխել իրենց կանչային նշանը, եթե տեղափոխվում էին իրենց աշխարհագրական շրջանից դուրս։

Կանադայում կանչային նշանները սկսվում են **VA**, **VE**, **VY**, **VO** և **CY** նախաբառերով։ «V»-ով սկսվող նշաններից հետո թիվ է գրվում, որը ցույց է տալիս քաղաքական շրջանը։ **CY** նախաբառն օգտագործվում է աշխարհագրական կղզիների համար։ Օրինակ՝

* **VA1** կամ **VE1**՝ Նովա Սկոտիա,
* **VA2** կամ **VE2**՝ Քվեբեկ,
* **VA3** կամ **VE3**՝ Օնտարիո,
* **VA4** կամ **VE4**՝ Մանիոբա,
* **VA5** կամ **VE5**՝ Սասկաչևան,
* **VA6** կամ **VE6**՝ Ալբերտա,
* **VA7** կամ **VE7**՝ Բրիտանական Կոլումբիա,
* **VE8**՝ Հյուսիսարևմտյան տարածքներ,
* **VE9**՝ Նոր Բրունսվիկ,
* **VY0**՝ Նունավուտ,
* **VY1**՝ Յուկոն,
* **VY2**՝ Փրինս Էդվարդ կղզի,
* **VO1**՝ Նյուֆաունդլենդ,
* **VO2**՝ Լաբրադոր։

**CY** նախաբառը նախատեսված է ռադիոօպերատորների համար, որոնք գործում են Սեյբլ կղզուց (**CY0**) կամ Սենթ Փոլ կղզուց (**CY9**)։ Այս կղզիներին մուտք գործելու համար հատուկ թույլտվություն է պահանջվում․ Սեյբլ կղզու համար՝ **Parks Canada**, իսկ Սենթ Փոլ կղզու համար՝ **Coast Guard**։

Կանչային նշանների վերջին երկու կամ երեք տառերը հաճախ ընտրվում են օպերատորի կողմից։ Լիցենզավորման քննությունից հետո օպերատորը ներկայացնում է երեք նախընտրելի տարբերակ։ Երկատառային վերջավորության նշաններ պահանջելու համար օպերատորը պետք է լիցենզավորված լինի առնվազն 5 տարի։ Կանադայում կարելի է խնդրել ցանկալի կանչային նշան՝ վճարելով համապատասխան վճար։

Փոքր աշխարհաքաղաքական տարածքների համար թվանշանը կարող է լինել երկրի նույնականացման մաս։ Օրինակ՝

* **VP2xxx**՝ Բրիտանական Վեստ Ինդիա, որը բաժանվում է VP2Exx (Անգիլիա), VP2Mxx (Մոնսերատ), և VP2Vxx (Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներ),
* **VP5xxx**՝ Թըրքս և Կայկոս կղզիներ,
* **VP6xxx**՝ Փիթկերն կղզի,
* **VP8xxx**՝ Ֆոլքլենդյան կղզիներ,
* **VP9xxx**՝ Բերմուդա։

Կանչային նշանների մասին տեղեկատվություն կարելի է գտնել առցանց գրքերում կամ տվյալների բազաներում։ Օրինակ՝ **QRZ.com**։ Բացի այդ, կանչային նշաններ ունեցող հայտնի մարդկանց ոչ սպառիչ ցանկեր նույնպես հրատարակվել են։

Շատ երկրների իրավասություններում (բայց ոչ Մեծ Բրիտանիայում և Եվրոպայում) լիցենզավորված ռադիոօպերատորներին կարող են տրամադրվել հատուկ համարանիշներ ավտոմեքենաների համար։ Դրանց դիմումի և թարմացման վճարները սովորաբար ավելի ցածր են, քան հատուկ համարանիշների ստանդարտ արժեքը։

### Առավելություններ
Շատ երկրների կարգավորող մարմիններում ռադիոօպերատորներին տրված է բացառիկ իրավունք՝ ստեղծելու կամ փոփոխելու իրենց օգտագործման համար նախատեսված ռադիոհաղորդիչ սարքավորումներ՝ առանց այդ սարքավորումների համար պետական սերտիֆիկացում ստանալու անհրաժեշտության։  Լիցենզավորված օպերատորները կարող են օգտագործել իրենց հաճախությունների տիրույթում ցանկացած հաճախություն (ոչ թե միայն ստանալ ֆիքսված հաճախություններ կամ ալիքներ) և շահագործել միջինից բարձր հզորության սարքավորումներ լայն հաճախությունների շրջանակում։ Սակայն նրանք պարտավոր են պահպանել տեխնիկական որոշակի չափանիշներ, այդ թվում՝ օգտագործվող լայնությունը, հզորությունը և ավելորդ (սպուրիուս) ճառագայթումներից խուսափելու պահանջները։

Ռադիոօպերատորներին տրամադրվում է հաճախությունների լայնածավալ տիրույթ ամբողջ ռադիոհաճախության (RF) սպեկտրում, ինչը թույլ է տալիս ընտրել արդյունավետ հաճախություն՝ տեղական, տարածաշրջանային կամ համաշխարհային հաղորդակցությունների համար։ Կարճալիք (HF) տիրույթները հարմար են համաշխարհային հաղորդակցության համար, իսկ բարձր և գերբարձր հաճախությունների (VHF և UHF) տիրույթները հիմնականում ապահովում են տեղական կամ տարածաշրջանային հաղորդակցություն։ Միկրոհաճախությունների տիրույթները (microwave bands) ունեն բավարար լայնություն՝ ապահովելու համար ռադիոօպերատորական հեռուստատեսային հաղորդումներ և բարձր արագությամբ համակարգչային ցանցեր։

Շատ երկրներում սիրողական ռադիոյի լիցենզիան թույլատրում է լիցենզավորված անձին տիրապետել, փոփոխել և շահագործել այնպիսի սարքավորումներ, որոնք պետական կարգավորող մարմնի կողմից սերտիֆիկացված չեն: Սա խթանում է սիրողական ռադիոօպերատորներին փորձարկումներ անել ինքնակառույց կամ փոփոխված սարքավորումների միջոցով: Սակայն նման սարքավորումների օգտագործումը պետք է բավարարի ազգային և միջազգային չափանիշները ավելորդ (սպուրիուս) ճառագայթումների վերաբերյալ:

Սիրողական ռադիոօպերատորներին խրախուսում են ինչպես կանոնակարգերը, այնպես էլ սպեկտրի հարգալից օգտագործման ավանդույթը՝ հաղորդակցություն իրականացնելիս օգտագործել հնարավորինս ցածր հզորություն։ Սա օգնում է նվազեցնել խոչընդոտները կամ էլեկտրամագնիսական համատեղելիության (EMC) խնդիրները այլ սարքերի համար։ Թույլատրելի հզորության մակարդակները համեմատաբար միջին են առևտրային ստանդարտների համեմատ, սակայն բավարար են համաշխարհային հաղորդակցություն ապահովելու համար։ Ավելի ցածր կարգի լիցենզիաները սովորաբար ունեն ավելի ցածր հզորության սահմանափակումներ. օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայի ամենացածր կարգի լիցենզիան (Foundation licence) սահմանում է 10 Վտ հզորության սահմանափակում։

Հզորության սահմանները տարբեր են ոչ միայն երկրից երկիր, այլև լիցենզիայի կարգերից յուրաքանչյուր երկրի ներսում։ Օրինակ, առավելագույն հասանելի լիցենզիայի կարգի գագաթնակետային հզորության (PEP) սահմանները մի քանի ընտրված երկրներում հետևյալն են. Կանադայում՝ 2.25 կՎտ, ԱՄՆ-ում՝ 1.5 կՎտ, Բելգիայում, Լյուքսեմբուրգում, Շվեյցարիայում, Հարավային Աֆրիկայում և Նոր Զելանդիայում՝ 1.0 կՎտ, Գերմանիայում՝ 750 Վտ, Իտալիայում՝ 500 Վտ, Ավստրալիայում, Հնդկաստանում և Մեծ Բրիտանիայում՝ 400 Վտ, իսկ Օմանում՝ 150 Վտ:

Հաղորդման ռեժիմը նույնպես կարող է ազդել թույլատրվող հզորության սահմանափակումների վրա: Օրինակ՝ Ավստրալիայում հնարավոր է օգտագործել 400 Վտ հզորություն SSB հաղորդումների համար, սակայն FM և այլ ռեժիմների համար սահմանափակումը կազմում է 120 Վտ:

Հզորության չափման կետը նույնպես կարող է ազդել հաղորդման արդյունավետության վրա: Մեծ Բրիտանիայում հզորությունը չափվում է այն կետում, որտեղ ալեհավաքը միանում է սիգնալի փոխանցման մալուխին: Սա նշանակում է, որ ռադիոհամակարգը կարող է արտանետել ավելի քան 400 Վտ՝ մալուխում սիգնալի կորստի հաղթահարման նպատակով: Հակառակ դեպքում՝ Գերմանիայում հզորությունը չափվում է վերջնական ուժեղացման փուլի ելքի կետում, ինչը հանգեցնում է ճառագայթված հզորության նվազման՝ ավելի երկար մալուխային փոխանցումների դեպքում:

Որոշ երկրներում սիրողական ռադիոյի լիցենզավորված օպերատորներին թույլատրվում է ստանալ **Տարբերության ծանուցագիր** (Notice of Variation), որը հնարավորություն է տալիս օգտագործել ավելի բարձր հզորություն, քան սովորաբար թույլատրվում է որոշակի նպատակների համար: Օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայում որոշ սիրողական ռադիոյի լիցենզավորված օպերատորներին թույլատրվում է փոխանցել (33 դԲՎ) 2.0 կՎտ հզորությամբ՝ Լուսինը որպես պասիվ ռադիո անդրադարձիչ օգտագործող փորձարկումների համար (հայտնի է որպես Երկիր–Լուսին–Երկիր հաղորդակցություն՝ EME):

### Խմբային պլաններ և հաճախության բաշխումներ
Համաշխարհային հեռահաղորդակցության միությունը (ITU) կարգավորում է հաղորդակցությունների հաճախությունների հատկացումը ամբողջ աշխարհում՝ յուրաքանչյուր երկրի հեռահաղորդակցության կարգավորող մարմնի մասնակցությամբ: Ազգային հեռահաղորդակցության կարգավորողները որոշ չափով ազատություն ունեն սահմանափակելու այս հաճախությունների հասանելիությունը կամ հատկացնելու լրացուցիչ հատկացումներ՝ պայմանով, որ այլ երկրների ռադիոհամակարգերը չեն տառապում միջամտությունից: Որոշ երկրներում որոշակի արտանետման տեսակներ սահմանափակված են ռադիո սպեկտրի որոշակի մասերում, իսկ մյուս երկրներում՝ **Միջազգային Սիրողական Ռադիոյի Միության** (IARU) անդամ հասարակությունները ընդունում են կամավոր ծրագրեր՝ ապահովելու սպեկտրի առավել արդյունավետ օգտագործումը:

Մի քանի դեպքերում ազգային հեռահաղորդակցության գործակալությունը կարող է նաև թույլատրել ռադիոհամակարգերին օգտագործել միջազգային սիրողական ռադիո հաճախությունների սահմաններում ոչ հատկացված հաճախություններ: Տրինիդադ և Տոբագո երկրում, օրինակ, ռադիոհամակարգերին թույլատրվում է օգտագործել մի կրկնողիչ, որը գտնվում է 148.800 ՄՀց հաճախության վրա։ Այս կրկնողիչը օգտագործվում և սպասարկվում է Ազգային արտակարգ իրավիճակների կառավարման գործակալության (NEMA) կողմից, սակայն այն կարող է օգտագործվել ռադիոհամակարգերի կողմից արտակարգ իրավիճակներում կամ սովորական ժամանակներում՝ իրենց կարողությունները փորձարկելու և արտակարգ իրավիճակների վարժանքներ անցկացնելու համար։ Այս կրկնողիչը կարող է օգտագործվել նաև ոչ ռադիոհամակարգեր NEMA-ի աշխատակիցների և REACT անդամների կողմից: Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում ռադիոհամակարգերին թույլատրվում է օգտագործել UHF հեռուստաալիքների մեկը: ԱՄՆ-ում սիրողական ռադիո օպերատորները, ովքեր ապահովում են կարևոր հաղորդակցություն՝ կապված մարդու կյանքի անմիջական անվտանգությունը և սեփականության անմիջական պաշտպանությունը, երբ սովորական հաղորդակցման համակարգերը չկան, կարող են օգտագործել ցանկացած հաճախություն, այդ թվում՝ այլ ռադիո ծառայությունների, ինչպիսիք են ոստիկանությունը և հրշեջ ծառայությունները, ինչպես նաև դեպքերով խանգարված տարաբեկման հաճախություն, ինչպիսիք են **[[Ալյասկա (նահանգ)|Ալյասկայի]]** արտակարգ իրավիճակների համար նախատեսված 5.1675 ՄՀց հաճախությունը՝ արտանետման սահմանափակումներով:

Նմանապես, ԱՄՆ-ում սիրողական ռադիո օպերատորները կարող են դիմել հայտերի համար՝ գրանցվելու **Ռազմական Օգնության Ռադիո Համակարգում** (MARS): Մինչև հաստատումը և պատրաստումը, այս ռադիոհամակարգերը նաև գործում են ԱՄՆ կառավարության ռազմական հաճախությունների վրա՝ ապահովելու համակարգման հաղորդակցություններ և բարոյական հաղորդագրությունների աջակցության զինված ուժերին:

## Հաղորդակցման ռեժիմներ
Սիրողական ռադիո օպերատորները օգտագործում են տարբեր ձայնային, տեքստային, պատկերային և տվյալների հաղորդակցության ռեժիմներ ռադիոյի միջոցով: Ընդհանրապես նոր ռեժիմները կարող են փորձարկվել սիրողական ռադիո ծառայությունում, սակայն ազգային կանոնակարգերը կարող են պահանջել նոր ռեժիմի բացահայտում՝ ռադիո լիցենզավորման իշխանություններին հաղորդումները մոնիտորինգի ենթարկելու համար: Օրինակ՝ գաղտնագրում սովորաբար չի թույլատրվում Սիրողական Ռադիո ծառայությունում, բացի հատուկ նպատակով արբանյակային տրանսպորտային միջոցների կառավարման հղումներից: Ահա հաղորդակցության ռեժիմների մասնակի ցանկը, որտեղ ռեժիմը ներառում է ինչպես մոդուլացման տեսակները, այնպես էլ գործողության պրոտոկոլները:

### Ձայն
* Amplitude modulation (AM)
* Double Sideband Suppressed Carrier (DSB-SC)
* Independent Sideband (ISB)
* Single Sideband (SSB)
* Amplitude Modulation Equivalent (AME)
* Frequency modulation (FM)
* Phase modulation (PM)

### Նկար
* Amateur Television (ATV), also known as *Fast Scan television*
* Slow-Scan Television (SSTV)
* Radiofax

### Տեքստ և տվյալներ
Նախկինում, սիրողական թվային ռեժիմների մեծ մասը փոխանցվում էր՝ ռադիոյի միկրոֆոնի մուտքագրման մեջ աուդիո տեղադրելով և օգտագործելով անալոգային սխեմա, օրինակ՝ ամպլիտուդային մոդուլյացիա (AM), հաճախության մոդուլյացիա (FM) կամ մեկ կողմնակի մոդուլյացիա (SSB): 2017 թվականից սկսած, մի քանի թվային ռեժիմների, հատկապես FT8-ի օգտագործումը, դարձել է հայտնի ամատերային ռադիոյի համայնքում:

#### Տեքստի ռեժիմներ
* Continuous Wave (CW), սովորաբար օգտագործվում է Մորզեի այբուբենի համար
* Automatic Link Establishment (ALE)
* AMateur Teleprinting Over Radio (AMTOR)
* PACTOR
* Radioteletype (RTTY)
* Hellschreiber, նաև հայտնի է որպես   *Feld-Hell*, or *Hell*

#### Թվային ռեժիմներ
* D-STAR
* Digital mobile radio
* Fusion (Yaesu own mode)
* GTOR
* Discrete multi-tone modulation modes such as Multi Tone 63 (MT63)
* Multiple Frequency-Shift Keying (MFSK) modes such as
**FSK441, JT6M, JT65, JT9, FT8, FT4
**JS8Call
**WSPR
**Olivia MFSK
* Packet radio (AX.25) 
** Automatic Packet Reporting System (APRS)
* Phase-Shift Keying
** 31-baud binary phase shift keying: PSK31
** 31-baud quadrature phase shift keying: QPSK31
** 63-baud binary phase shift keying: PSK63
** 63-baud quadrature phase shift keying: QPSK63
* CLOVER

### Ռեժիմները ըստ գործունեության
Եվս հաջորդ "ռեժիմները" չեն օգտագործում մեկ հատուկ մոդուլյացիայի սխեմա, այլ դասակարգվում են հաղորդակցության գործունեության միջոցով:
* AllStarLink (AllStar / ASL)
* Earth-Moon-Earth (EME)
* EchoLink
* Internet Radio Linking Project (IRLP)
* Low Transmitter Power (QRP)
* Satellite (OSCAR – Orbiting Satellite Carrying Amateur Radio)

## Ծանոթագրություններ

## Հիմնական ծանոթագրություններ

:**Ավստրալիա**
::* 

:**Կանադա**
::* 

:**Հնդկաստան**
::* 

:**Մեծ Բրիտանիա**
::* 

:**Միացյալ Նահանգներ**
::* 
::* 
::* 

Կատեգորիա:Գիտություն
Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա
Կատեգորիա:Հոբբի
Կատեգորիա:Ռադիո
Կատեգորիա:Տեխնիկա