Ֆրիբուր (քաղաք)

**Ֆրիբուր** () կամ **Ֆրայբուրգ** (), քաղաք Շվեյցարիայի արևմուտքում, նույնանուն կանտոնի մայրաքաղաքն է։ Գտնվում է Շվեյցարական բարձրավանդակի հարավարևմտյան մասում,  Զանե (, ) գետի ափերին, սահմանակցում է Ֆրիբուրգյան Ալպերին։ Զբաղեցնում է 9.3 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Շվեյցարիայի բազմալեզու բնակավայրերից է. բնակչության մոտավորապես 58 %-ը խոսում է ֆրանսերեն, 22 %-ը՝ գերմաներեն, 5 %-ը՝ իտալերեն։ 2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքում ապրում էր  38,521 մարդ, որոնց 31.9%-ը օտարերկրացիներ էին։ Ընդ որում՝ բնակչության շուրջ 25 տոկոսը կազմում էին Ֆրիբուրի համալսարանի ուսանողները։ 2000–ից 2010 թվականներն ընկած տասնամյակում բնակչության թվաքանակն ավելացել է  8.3%-ով։ Ընդսմին՝ միգրացիան կազմել է 8.1%, ծնունդներն ու մահերը՝ 0.9%:

## Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1100 height:500
PlotArea   = height:350 left: 100 bottom:90 right:100
Legend     = columns:3 left:220 top:70 columnwidth:160
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:40000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:8000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1600 start:0
Colors=
 id:TO     value:yellowgreen      legend:Ամբողջը
 id:FR     value:teal      legend:Ֆրանսախոս
 id:GE     value:green      legend:Գերմանախոս
 id:PR     value:lightpurple      legend:Բողոքական
 id:CA     value:oceanblue      legend:Կաթոլիկ
 id:SW     value:red      legend:Շվեյցարացի
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:9065 text:"9,065" color:TO
  bar:1870 from:start till:10581 text:"10,581" color:TO
  bar:1888 from:start till:12195 text:"12,195" color:TO
  bar:1900 from:start till:15794 text:"15,794" color:TO
  bar:1910 from:start till:20293 text:"20,293" color:TO
  bar:1930 from:start till:21557 text:"21,557" color:TO
  bar:1950 from:start till:29005 text:"29,005" color:TO
  bar:1970 from:start till:39695 text:"39,695" color:TO
  bar:1990 from:start till:36355 text:"36,355" color:TO
  bar:2000 from:start till:35547 text:"35,547" color:TO
LineData =
  points:(300,156)(400,175)  color:FR
  points:(400,175)(500,198)  color:FR
  points:(500,198)(600,208)  color:FR
  points:(600,208)(700,250)  color:FR
  points:(700,250)(800,286)  color:FR
  points:(800,286)(900,276)  color:FR
  points:(900,276)(1000,288)  color:FR
  points:(300,130)(400,139)  color:GE
  points:(400,139)(500,149)  color:GE
  points:(500,149)(600,153)  color:GE
  points:(600,153)(700,174)  color:GE
  points:(700,174)(800,187)  color:GE
  points:(800,187)(900,163)  color:GE
  points:(900,163)(1000,156)  color:GE
  points:(100,94)(200,100)  color:PR
  points:(200,100)(300,104)  color:PR
  points:(300,104)(400,111)  color:PR
  points:(400,111)(500,111)  color:PR
  points:(500,111)(600,110)  color:PR
  points:(600,110)(700,115)  color:PR
  points:(700,115)(800,118)  color:PR
  points:(800,118)(900,118)  color:PR
  points:(900,118)(1000,117)  color:PR
  points:(100,165)(200,175)  color:CA
  points:(200,175)(300,182)  color:CA
  points:(300,182)(400,206)  color:CA
  points:(400,206)(500,245)  color:CA
  points:(500,245)(600,257)  color:CA
  points:(600,257)(700,316)  color:CA
  points:(700,316)(800,404)  color:CA
  points:(800,404)(900,350)  color:CA
  points:(900,350)(1000,305)  color:CA
  points:(100,165)(200,176)  color:SW
  points:(200,176)(300,189)  color:SW
  points:(300,189)(400,214)  color:SW
  points:(400,214)(500,237)  color:SW
  points:(500,237)(600,261)  color:SW
  points:(600,261)(700,327)  color:SW
  points:(700,327)(800,372)  color:SW
  points:(800,372)(900,332)  color:SW
  points:(900,332)(1000,316)  color:SW


### Կլիմա

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Ֆրիբուրի 67 տեսարժան վայրեր ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում։ Դրանց թվում են Մեգրոժ աբբայության վանքն իր գրադարանով, նախկին ավգուստինյան վանքը, Սեն Ժան եկեղեցին, Աստվածամոր բազիլիկը, *Saint-Nicolas et Trésor* տաճարը, որ կառուցվել է 1283- 1490թվականների միջակայքում, ունի 76 մետր բարձրությամբ աշտարակ, պատկերազարդված է Հանս Ֆրիսի որմնանկարներով, Յուզեֆ Մեխոֆերի, Ալֆրեդ Մանեսիեի վիտրաժներով...  Աշխարհիկ կառույցներից հիշատակման են արժանի մի շարք ամրոցներ, քաղաքի հին հյուրանոցները, *Villars* ընկերության շոկոլադի ֆաբրիկայի համալիրը, Նոյվիլ - Սեն Պիեռ ճոպանուղին, Մոտտա լողավազանը, Բուրժուաների հիվանդանոցը...

## Պատկերասրահ

Picswiss FR-13-23.jpg| Միջնադարյան աշտարակ
Picswiss FR-13-08.jpg|Քաղաքապետարանը
Picswiss FR-13-16.jpg|Մեգրոժ աբբայության վանքը
Fribourg Ratzéhof.jpg|Ռաց հյուրանոցը
Sarine-Saane near Fribourg.jpg|Սարին-Զանե գետը քաղաքում
Picswiss FR-13-32.jpg|Զերինգեն կամուրջը


## Անվանի ֆրիբուրցիներ
150px|thumb|Սուրբ Պետրուս Կանիսիուս, 1699
150px|thumb|Յան Բուրգկնեխտ
150px|thumb|Ուրս Շվալեր, 2007
* Հանս Ֆրիս (մոտ.1465 – մոտ.1523) - նկարիչ 
* Պետրուս Կանիսիուս (1521–1597) - հոլանդացի կաթոլիկ քահանա, 1577-1597 թթ. ապրել է Ֆրիբուրում, հիմնել ճիզվիտական Սեն Միշել քոլեջը, որի հիման վրա հետագայում ձևավորվել է Ֆրիբուրի համալսարանը
* Հանս Գինգ (16-րդ դար) - քանդակագործ
* Ժան Բատիստ Ժիրար (1765–1850) - ֆրանցիսկյան վանական, մանկավարժ
* Լուիս Ագասիս (1807–1873) - կենսաբան, երկրաբան, սառցագետ
* Յոհանես Բապստ (1815-1887) - ճիզվիտ միսիոներ, ամերիկյա Բոստոնի քոլեջի առաջին նախագահ
* Յան Բուրգկնեխտ (1902–1964) - քաղաքական գործիչ, ֆրիբուրի քաղաքապետ 1950–1959 թթ. և Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդի անդամ 1959–1962 թթ.
* Աննի Ֆրիդ Լինգստադ (ծնվ. 1945) - շվեդական հանրահայտ ABBA երաժշտախմբի նախկին անդամ
* Ուրս Շվալեր (ծնվ. 1952) - քաղաքական գործիչ, 2003 թվականից Շվեյցարիայի նահանգների խորհրդում Ֆրիբուրի կանտոնի ներկայացուցիչ
* Դանիել Վասելլա (ծնվ. 1953) - բժշկական գիտությունների դոկտոր, դեղագործական Novartis ֆիրմայի հիմնադիր և ղեկավար
* Միա Էգերտեր (ծնվ. 1976) - երաժիշտ, մոդել, դերասանուհի
* The Young Gods (հիմնվել է 1985 թ.) - ռոք երաժշտախումբ
* 20-րդ դարի սկզբներին Ֆրիբուրի համալսարանում սովորել, հետագայում դասախոսել, ապա նաև ղեկավարել է ազգությամբ լեհ փիլիսոփա Յոզեֆ Մարիա Բոխենսկին։

## Մշակույթ
Բարեկենդանին նախորդող շաբաթ օրը քաղաքում կառնավալ է կազմակերպվում կառնավալ։

1980 թվականից Ֆրիբուրում անց է կացվում միջազգային ամենամյա կինոփառատոն միջազգային կինոփառատոն։
* Քաղաքի կարևոր պատմագիտամշակութային օջախներից է առաջին տպագրիչի՝ Գուտենբերգի թանգարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Ֆրիբուր քաղաքի պաշտոնական կայքէջ
* Ֆրիբուր քաղաքի զբոսաշրջային կազմակերպության պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրիբուրի կանտոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:1157 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր