Ժոզե դե Ալենկար

**Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկար** (, ), բրազիլացի գրող և քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը ծնվել է 1829 թվականի մայիսի 1-ին, Սեարա նահանգի Մեսեժանա քաղաքում, հյուսիսարևելյան Բրազիլիայի հարուստ և ազդեցիկ կրեոլական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ քաղաքական գործիչ Ժոզե Մարտինիանո Պերեյրա դե Ալենկարը, ամուսնացել է իր զարմուհի Անա Ժոզեֆինա դե Ալենկարի հետ։ Տատը եղել է հայտնի պլանտատորուհի Բարբարա Պերեյրա դե Ալենկարը, որը մասնակցել է Պերնամբուկանայի հեղափոխությանը։

1844 թվականին Ժոզե դե Ալենկարը տեղափոխվել է Սան Պաուլո` Սան Պաուլոյի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում սովորելու համար։  Ավարտելով ուսումը՝ 1850 թվականին աշխատանքի է անցել Ռիո դե Ժանեյրոյում՝ իրավաբանական ոլորտում։ Իր ընկերոջ՝ Ֆրանսիսկո Օտավիանոյի հրավերով սկսել է համագործակցել «Correio Mercantil» թերթի հետ։ Գրել է նաև տարեգրություններ «Diário do Rio de Janeiro» և «Jornal do Commercio» պարբերականների համար` Ao Correr da Pena կեղծանվամբ։

Դասավանդել է իրավունք, ապա ընտրվել է պատգամավոր։ 1868-1870 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը, պատկանել է պահպանողականների կուսակցությանը, սակայն հիասթափվելով քաղաքական գործունեությունից՝ իրեն ամբողջությամբ նվիրել է բացառապես գրականությանը։

Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը մահացել է 1877 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, Ռիո դե Ժանեյրոյում։

## Ստեղծագործություն
Իր ստեղծագործություններում լայնորեն օգտագործել է հնդկացիների բանահյուսությունը՝ հանդիսանալով այսպես կոչված «ինդիանիստական» դպրոցի հիմնադիրներից մեկը՝ իր «Գուարանի» (Guarany, 1857 թվականին թարգմանվել անգլերեն և իտալերեն), «Իրասեմա» (Iracema, 1865) և «Ubirajara» (1875) եռագրության շնորհիվ։ Դրանցում գեղեցիկ են արևադարձային բնության նկարագրությունները, հիմնական հերոսը հնդիկն է, որը հասարակության ուշադրությունը գրավել է բնիկների կյանքի վրա։ Ալենկարի մյուս ստեղծագործություններից հայտնի են «Արծաթե կոպեր» (As Minas de Prata, 1862), «Իպե փող» (O Tronco do Ipé, 1871) վեպերը, «Կանացի պրոֆիլներ» հոգեբանական վեպերի շարքը։ «Գաուչո» (O Gaúcho, 1870) վեպը նկարագրում է գրողին ժամանակակից Բրազիլիան, իսկ «Սերտանեժո» (O Sertanejo, 1876) վեպը նվիրված է անասնապահների կյանքին։ Ուշ շրջանի «Pata de Gazela», «Luciole», «Diva» ստեղծագործություններում Ալենկարը ընդօրինակում է ֆրանսիացի վիպասաններին։ Գրել է նաև բեմի համար, որպես դրամատուրգ։

Ժոզե դե Ալենկարը՝ որպես 19-րդ դարի բրազիլական գրականության ակնառու ներկայացուցիչ, Բրազիլիայի գրականության ակադեմիայի հիերարխիայում հանդիսանում է թիվ 23 բազկաթոռի հովանավորը (պորտ.՝ patrono), որի հիմնադիրը (պորտ.՝ fundador) Մաչադու դե Ասիսն էր, և որի հաջորդներից մեկը եղել է Ժորժի Ամադուն։

## Վեպեր
* *1856՝ Հինգ րոպե / Cinco Minutos*
* *1857՝ Այրին / A Viuvinha*
* *1857՝ Գուարանի / O Guarani*
* *1862՝ Լուսիոլա / Lucíola*
* *1864՝ Կին / Diva*
* *1865՝ Իրասեմա / Iracema*
* *1865-1866 — Արծաթե կոպեր / As Minas de Prata*
* *1870՝ Գաուչո / O Gaúcho*
* *1870՝ Գազելի թաթը / A Pata da Gazela*
* *1871՝ Իպե փող / O Tronco do Ipê*
* *1871-1873 — Թափառական առևտրականների պատերազմը / Guerra dos Mascates*
* *1871՝ Թիլ / Til*
* *1872՝ Ոսկե երազներ / Sonhos d’Ouro*
* *1873՝ Նամակներ / Alfarrábios*
* *1874՝ Ուբիրաժարա / Ubirajara*
* *1875՝ Սերտանեժո / O Sertanejo*
* *1875՝ Սենյորա / Senhora*
* *1893՝ Ռոմանտիկա / Encarnação*

### Պիեսներ
* 1857 — Ապառիկ / *O Crédito*
* 1857 — *Verso e Reverso*
* 1857 — Ընտանեկան դև / *O Demônio Familiar*
* 1858 — Հրեշտակի թևերը / *As Asas de um Anjo*
* 1860 — Մայր / *Mãe*
* 1867 — Քավություն / *A Expiação*
* 1875 — Ճիզվիտ / *O Jesuíta*

### Տարեգրություններ
* *Ao Correr da Pena* (1874)

### Ինքնակենսագրություն
* Ինչպես և ինչու եմ ես վիպագիր */ Como e Por Que sou Romancista* (1873)

### Քննադատություն
* 1856 — *Cartas sobre A Confederação dos Tamoios*
* 1865—1866 — *Cartas Políticas de Erasmo*
* 1866 — *O Sistema Representativo*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Тертерян И. А., Соболев А. А. Аленкар // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բրազիլացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի քաղաքական գործիչներ