Դող

**Դող** *(տրեմոր),* ակամա, երբեմն ռիթմիկ մկանային կծկումներ, որոնք ուղեկցվում են մարմնի մեկ կամ մի քանի մասերի տատանողական շարժումներով։ Այն բոլոր ակամա շարժողական ախտանիշներից ամենատարածվածն է և կարող է ախտահարել վերին վերջույթները, ակնագնդերը, դեմքը, ձայնալարերը, իրանը և ստորին վերջույթները։ Դողերի մեծ մասն ախտահարում է ձեռքերը։ Դողը շատ մարդկանց մոտ մեկ այլ նյարդաբանական խանգարման ախտանշան է։

## Տեսակներ
Դողն առավել հաճախ դասակարգվում է՝ ըստ կլինիկական բնույթի և պատճառի։ Դողի առավել տարածված տեսակներից որոշները և իրենց ախտանշանները ներկայացված են ստորև՝

* Ուղեղիկային դողը (նաև կոչվում է ինտենցիոն դող) վերջույթների դանդաղ, մեծ ամպլիտուդով դող է, որն առաջանում է նպատակաուղղված շարժման վերջնամասում, օրինակ՝ կոճակը սեղմելիս կամ որևէ մեկի քթի ծայրին մատով դիպչելիս։ Դասական ուղեղիկային դողի ժամանակ ուղեղիկի կիսագնդի մի կողմի ախտահարումից առաջանում է դող մարմնի նույն կեսում, որը նպատակաուղղված շարժումների ժամանակ վատթարանում է։ Ուղեղիկային ախտահարումից նաև կարող է առաջանալ «թափահարող» տեսակի դող, որը կոչվում է կարմիրկորիզային կամ Հոլմսի դող, որը հանգստի, ինտենցիոն և դիրքային դողերի համակցություն է։ Դողը հաճախ մշտական է, երբ հիվանդ մարդը ակտիվ գործում է կամ որոշակի մարմնի դիրք է։ Ուղեղիկային դողը կարող է ուղեկցվել ատաքսիայի այլ դրսևորումներով, այդ թվում նաև դիզարթրիա (խոսքի խանգարումներ), նիստագմ (ակնագնդերի ակամա, արագ, ռիթմիկ շարժումներ), կեցվածքի խանգարումներ և իրանի ու պարանոցի դիրքային դող։
* Դիստոնիկ դողը հանդիպում է բոլոր տարիքային խմբերի այն անձանց շրջանում, ովքեր տառապում են դիստոնիա հիվանդությամբ։ Այն շարժողական խանգարում է, որի ժամանակ կայուն ակամա մկանային կծկումները հանգեցնում են պտտական և կրկնվող շարժումների կամ ցավոտ և անբնական դիրքերի ու կեցվածքի ընդունման։ Դիստոնիկ դողի բնույթը կարող է տարբերվել էսենցիալ դողից։ Դիստոնիկ դողը առաջանալու հաճախականությունը կանոնավոր չէ և հաճախ վերանում է կատարյալ հանգստի դեպքում։ Ախտահարված մարմնամասի մկաններին դիպչելիս հնարավոր է դողի ուժգնությունը թուլանա (*[[Դիստոնիա|geste antagoniste]]*): Որոշակի մարմնամասի դողը կարող է դիստոնիայի առաջին ախտանշանը լինել։ Դիստոնիկ դողը սովորաբար ունի մոտ 7 Հց հաճախականություն։
* Էսենցիալ դողը (երբեմն սխալմամբ անվանում են բարորակ էսենցիալ դող) 20 տեսակի դողերից ամենահաճախն է հանդիպում։ Թեև դողը մեղմ և պրոգրեսիվող չէ որոշ մարդկանց մոտ, սակայն դողը դանդաղ պրոգրեսիվում է՝ սկսվելով մարմնի մի կեսում և ախտահարելով մարմնի մյուս կեսը մոտ 3 տարվա ընթացքում։ Ամենահաճախը ախտահարվում են ձեռքերը, բայց գլուխը, ձայնը, լեզուն, ոտքերը և իրանը նույնպես կարող են ընդգրկվել։ Գլխի դողը կարող է լինել և՛ հորիզոնական, և՛ ուղղահայաց հարթությամբ։ Էսեցիալ դողը կարող է ուղեկցվել չափավոր կենցվածքի խանգարումներով։ Դող առաջանալու հաճախականությունը տարիքի հետ հնարավոր է նվազի, սակայն ուժգնությունը կարող է աճել, ինչը կխանգարի անձի ամենօրյա գործունեության մեջ որոշակի գործողությունների կատարմանը։ Հուզվածությունը, սթրեսը, տենդը, ֆիզիկական հոգնածությունը և արյան մեջ գլյուկոզի ցածր քանակությունը կարող է հրահրել դողը կամ մեծացնել դրա ուժգնությունը։ Առավել հաճախ հանդիպում է 40 տարեկանից հետո, թեև ախտանիշները կարող են սկսվել ցանկացած տարիքում։ Էսենցիալ դող ունեցող ծնողի երեխաները ունեն հիվանդությունը ժառանգելու 50% հավանականություն։ Էսենցիալ դողը փոխկապակցված չէ որևէ այլ ախտաբանության հետ։ Դողի հաճախականությունը տատանվում է 4-8 Հց միջակայքում։
* Օրթոստատիկ դողը բնութագրվում է մեծ հաճախականությամբ (>12 Հց) ռիթմիկ մկանային կծկումներով, որոնք առաջանում են ոտքերում և իրանում կանգնելուց անմիջապես հետո։ Կծկումները զգացվում են ազդրերում և ոտքերում, որի ժամանակ հիվանդը կարող է անկառավարելիորեն ցնցվել, եթե խնդրեն, որ մի տեղում կանգնի: Այլ կլինիկական դրսևորումներ կամ ախտանշաններ չեն հանդիպում և ցնցվելը կդադարի, երբ նստի։ Օրթոստատիկ դողը կարող է նաև կառաջանա այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն էսենցիալ դող և հնարավոր է դողի այս երկու տեսակների միջև զուգամիտում։
* Պարկինսոնյան (հանգստի) դողն առաջանում է գլխուղեղում շարժումները կառավարող կառույցների վնասման հետևանքով։ Այս հանգստի դողը, որը կարող է առաջանալ որպես մեկուսացված ախտանիշ կամ նկատվել այլ խանգարումների դեպքում, հաճախ Պարկինսոնի հիվանդության առաջին ախտանշանն է (Պարկինսոնի հիվանդությամբ հիվանդների ավելի քան 25 տոկոսը ունենում է ուղեկցող շարժման դող): Դասական ախտանշանը բնութագրական փոքր ամպլիտուդով ձեռքերի դողը, ինչը սովորաբար նկարագրվում է որպես ձեռքերի «դրամ հաշվելու» կամ «պարկուճներ գլորելու» (pill-rolling) շարժումներ,  սակայն պարկինսոնյան դողը կարող է նաև ախտահարել ամբողջ վերին վերջույթը, կզակը, շրթունքները, ոտքերը, իրանը և այն կարող է ուժեղանալ սթրեսի կամ հույզերի ազդեցությամբ։ Սովորաբար հանդիպում է 60 տարեկանից հետո։ Դողը սկսվում է մեկ վերջույթում կամ մարմնի մի կեսում և այնուհետև տարածվում՝ ընդգրկելով նաև մյուս մարմնամասերը։ Դողի հաճախականությունը 4-6 Հց է։ 
* Հոգեբանական դողը կարող է առաջանալ ցանկացած անհատի մոտ և կլինիկական նշանակություն չունի։ Այն հազվադեպ տեսանելի է լինում և կարող է առաջանալ հզոր հույզերի (օրինակ՝ տագնապ կամ վախ), ֆիզիկական գերհոգնածության, հիպոգլիկեմիայի, հիպերթիրեոզի, ծանր մետաղներով թունավորումների, հոգեխթանիչների, ալկոհոլից հրաժարումների կամ տենդի ազդեցությամբ։ Սա սովորաբար դարձելի է և անցնում է, երբ պատճառը վերացվում է։ Հիմնականում այս դողը մոտ 10 Հց հաճախականության է։ 
* Փսիխոգեն դողը (նաև կոչվում է հիստերիկ դող կամ ֆունկցիոնալ դող) կարող է լինել հանգստի, դիրքային կամ ինտենցիոն դող։ Դողի այս տեսակի հատկանիշները կարող են տարբերվել, բայց սովորաբար ընդգրկում է հանկարծակի սկիզբ և ախտադարձ, հանդիպման ավելի մեծ հաճախականություն սթրեսի ազդեցությամբ և դողի զգալիորեն թուլանում կամ բացակայում է, երբ հիվանդի ուշադրությունը շեղվում է։ Փսիխոգեն դող ունեցող շատ հիվանդներ ունենում են ցնցումային խանգարում կամ այլ հոգեբուժական հիվանդություններ։ 
* Կարմիրկորիզային դողը բնութագրվում է մեծ ամպլիտուդով դանդաղ դողով, որն առաջանում է հանգստի, նպատակաուղղված շարժման ժամանակ և որոշակի դիրքում մնալիս։ Այս դողը փոխկապակցված է այն խանգարումների հետ, որոնց ժամանակ ախտահարվում է միջին ուղեղում կարմիր կորիզը՝ սովորաբար կաթվածի հետևանքով։ 
* Նեյրոպաթիկ դողը առաջանում է ծայրամասային նեյրոպաթիաների հետևանքով, երբ տվյալ մարմնամասի մկանները նյարդավորող նյարդը վնասվել է տրավմայի, հիվանդության, կենտրոնական նյարդային համակարգի խանգարումների, ինչպես նաև համակարգային հիվանդությունների հետևանքով։ Այն ամենահաճախը հանդիպում է M իմունոգլոբուլինային պարապրոտեինեմիկ նեյրոպաթիայի հետևանքով, սակայն նաև հանդիպում է քրոնիկական բորբոքային դեմիելինիզացնող պոլինեյրոպաթիայի (ՔԲԴՊ) ժամանակ։ Դողը հիմնականում շարժման կամ դիրքային դող է 3-10 Հց հաճախականությամբ։ Ծայրամասային նեյրոպաթիան կարող է ախտահարել ամբողջ մարմինը կամ որոշակի մարմնամասը (օրինակ՝ ձեռքերը) և կարող է պրոգրեսիվել։ Զգացողության կորուստի հետևանքով կարող է առաջանալ ախտահարված վերջույթի դող կամ ատաքսիա (կամային շարժումների կոորդինացիայի դժվարեցում) և կեցվածքի և հավասարակշռության խանգարումներ։ Կլինիկական դրսևորումները կարող են նման լինել էսենցիալ դողի դրսևումներին։

Դող կարող է առաջանալ նաև այս խանգարումների ժամանակ՝

* Ալկոհոլիզմը, ալկոհոլի չարաշահումը կամ ալկոհոլի հանման համախտանիշը կարող է ոչնչացնել որոշ նյարդային բջիջներ, ինչը կհանգեցնի դողի, որը կոչվում է աստերիքս: Եվ հակառակը, ալկոհոլի փոքր քանակությունները կարող են օգնել թեթևացնել ընտանեկան և էսենցիալ դողը, սակայն ազդեցության մեխանիզմը անհայտ է: Ալկոհոլը պոտենցում է ԳԱԿԹ-երգիկ ուղուն և հնարավոր է ազդում է ստորին օլիվի մակարդակում: 
* Ծխախոտի հանման համախտանիշը նույնպես կարող է ուղեկցվել դողով:
* Դող կարող է նաև առաջանալ խուճապային իրավիճակներում:

## Պատճառագիտություն
Դողը կարող է լինել մարմնի կամ առանձին որևէ մարմնամասի շարժումները կառավարող գլխուղեղի բաժինների ախտահարումների հետևանքով։ Դող առաջացնող նյարդաբանական խանգարումներից և հիվանդություններից են ցրված սկլերոզը, կաթվածը, գանգուղեղային վնասվածքները և մի շարք նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություններ, որոնք կարող են վնասել ուղեղիկի կամ ուղեղի ցողունի տարբեր հատվածներ։ Պարկինսոնի հիվանդությունը ամենաշատն է փոխկապակցված դողի հետ: Գիյեն-Մոլարեի եռանկյան շրջանում (նաև կոչվում է միոկլոնիկ եռանկյունի կամ դենտատո-ռուբրո-օլիվային ուղի) ախտահարումները կարող են խաթարել ուղեղիկի կողմից ճշգրիտ շարժումների իրականացումը՝ հանգեցնելով կրկնվող մկանային ակտիվության: Այլ պատճառներ կարող են լինել դեղորայքի (օրինակ՝ ամֆետամին, կոկաին, կոֆեին, կորտիկոստերոիդներ, ընտրողական սերոտոնինային հետզավթման արգելակիչներ) կամ ալկոհոլի օգտագործումը, սնդիկով թունավորումը կամ դեղանյութերի (ալկոհոլ և բենզոդիազեպիններ) հանման համախտանիշների ժամանակ: Դողը կարող է նաև առաջանալ ֆենիլկետոնուրիայով ծնված նորածինները, գերակտիվ վահանաձև գեղձ կամ լյարդային անբավարարություն ունեցող մարդիկ։ Սրտխփոցի, քրտնարտադրության և տագնապի հետ միասին դողը հիպոգլիկեմիայի նշան կարող է լինել։ Դողը կարող է նաև առաջանալ քնի պակասով, վիտամինային անբավարարություններով կամ սթրեսային գործոններով պայմանավորված։ Մագնեզիումի և թիամինի անբավարարությունները նույնպես կարող են դող առաջացնել և անբավարարությունը վերացնելուց հետո դողը կանցնի։ Կենդանիների շրջանում դող կարող է առաջանալ որոշ սարդերի (օրինակ՝ ավստրալական կարմրամեջք սարդի) խայթոցից։

## Ախտորոշում
[մինի|[Պարկինսոնի հիվանդություն|Պարկինսոնի հիվանդության ժամանակ դողի հետազոտությունը]]
Ֆիզիկալ զննման ժամանակ բժիշկը կարող է որոշել, արդյոք դողը հիմնականում առաջանում է հանգստի ժամանակ, թե գործողություն կատարելիս։ Բժիշկը պետք է նաև ուշադրություն դարձնի դողի սիմետրիկությանը, արդյոք այդ հատվածում զգացողության կորուստ, թուլություն կամ մկանների ատրոֆիա կա կամ արդյոք ռեֆլեքսները թուլացել են։ Մանրամասն ընտանեկան պատմությունը կարող է ցույց տալ, արդյոք դողը ժառանգական է։ Արյան և մեզի քննությունը կարող են ցույց տալ վահանաձև գեղձի խանգարումներ, այլ նյութափոխանակային պատճառներ կամ որոշ միացությունների նորմայից բարձր մակարդակ, որոնք կարող են դող առաջացնել։ Այս հետազոտությունները կարող են նաև օգնել պատճառի հայտնաբերմանը, որոնցից կարող են լինել դեղորայքային փոխազդեցություններ, քրոնիկական ալկոհոլիզմը կամ այլ հիվանդություններ և խանգարումներ։ Ախտորոշման նպատակով նաև օգտագործվում են ՀՇ և ՄՌՏ պատկերավորման մեթոդները, որոնք կարող են օգնել հասկանալու, արդյոք դողը գլխուղեղի դեգեներացիայի կամ կառուցվածքային խանգարումների հետևանք է։

Բժիշկը կարող է իրականացնել նյարդաբանական հետազոտություններ, որպեսզի գնահատի նյարդի վիճակը, շարժողական և զգայական հմտությունները։ Այս հետազոտությունների նպատակն է հայտնաբերել ցանկացած ֆունկցիոնալ խանգարումներ, օրինակ՝ ձեռքով գրելու կամ սպասքը ր բաժակը պահելու կարողության դժվարացում։ Բուժառուին հնարավոր է հրահանգվի, որը մատի ծայրով դիպչի իր քթին, պարույր նկարի կամ այլ հանձնարարություններ կամ առաջադրանքներ կատարի։

Բժիշկը կարող է էլեկտրոնեյրոմիոգրաֆիա կատարել, որպեսզի ախտորոշի մկանային կամ նյարդային խնդիրները։ Այս հետազոտությունը չափում է ակամա մկանային ակտիվությունը և նյարդային գրգռիչի ազդեցությամբ մկանային պատասխանը։ Մկանային ակտիվության հետազոտումից բացի դողը կարելի է ճշգրտորեն գնահատել աքսելերոմետրերի միջոցով։

### Դասակարգում
Դողը կարելի է դասակարգել՝ ըստ ամպլիտուդի, հաճախականության և ախտահարված մարմնամասերի, նաև ըստ այն դիրքի կամ գործողության, որի ժամանակ դողը առաջանում է։ Այս չորս գործոնների համադրությամբ կարելի է ասել ենթադրյալ ախտորոշումները։ Օրինակ՝ Պարկինսոնի հիվանդության վաղ փուլերում հակված է դրսևորվել որպես հանգստի ժամանակ մեկ ձեռքում փոքր ամպլիտուդով դող, որը անհետանում է նպատակաուղղված շարժումների ժամանակ, իսկ էսենցիալ դողը  առաջանում է սիմետրիկորեն, նպատակաուղղված շարժումների ժամանակ և անհետանում է հանգստի ժամանակ։

* Ամպլիտուդ - ըստ ամպլիտուդի՝ տարբերակվում են փոքր և մեծ ամպլիտուդով դողեր։ Այս երկու տեսակների միջև ընկած դողերը բնութադրվում են՝ որպես միջին ամպլիտուդի դող։
* Հաճախականություն - դանդաղ դողերի ժամանակ վայրկյանի ընթացքում ավելի քիչ շարժումներ են լինում։ Արագ կամ հաճախակի դողերը մոտ 12 Հց և ավել հաճախականություն ունեն։ Այս երկու հաճախականությունների միջև գտնվող դողերը  կոչվում են միջանկյալ։
* Ախտահարված մարմնամասեր - օրինակ՝ ձախ ձեռք կամ երկու ոտքերը կամ ձայնը։

Դողի աստիճանը գնահատվում է չորս դիրքերում։ Դողը դասակարգվում է՝ ըստ այն դիրքի, որի ժամանակ ամենաշատն է դողը արտահայտված։

## Բուժում
Դողերի մեծ մասը բուժում չունի։ Համապատասխան բուժումը կախված է պատճառի ճշգրիտ ախտորոշումից։ Որոշ դողեր բարելավում են հիմքում ընկած հիվանդության բուժումից։ Օրինակ՝ փսիխոգեն դողի որոշ դեպքերում հիվանդի բուն հոգեբուժական խանգարումը բուժելիս դողը վերանում է։ Որոշ դեղորայք կարող են ախտանշանները ժամանակավորապես բարելավել։

### Դեղորայք
Շատ դեպքերում դեղորայքը կազմում է բուժման հենքը։ Ախտանշանային դեղորայքային բուժումը կիրառվում է դողերի ծանր դեպքերում։

* Պարկինսոնյան դողի դեղորայքային բուժումը ընդգրկում է լևոդոպան կամ դոֆամինային ընկալիչային ագոնիստներ, օրինակ՝ պերգոլիդը, բրոմոկրիպտին և ռոպինիրոլը։ Սրանք կարող են վտանգավոր լինել, քանի որ կարող են առաջացնել տարդիվ դիսկինեզիա, ակաթիզիա, կլոնուս և հազվագյուտ դեպքերում նաև տարդիվ (ուշ զարգացող) փսիխոզ։ Այլ դեղեր, որոնք օգտագործվում են պարկինսոնյան դողը թեթևացնելու համար, ամանտադին է և հակախոլիներգիկ դեղերից բենզտրոպինը։
* Էսենցիալ դողի բուժման նպատակով կարող են կիրառվել բետա-ադրենոպաշարիչներ (օրինակ՝ պրոպրանոլոլ և նադոլոլ) կամ պրիմիդոնը՝ որպես հակացնցումային դեղ։
* Ուղեղիկային դողի ախտանշանները կարող են նվազել ալկոհոլ կամ բենզոդիազեպինային դեղորայք օգտագործելիս, սակայն երկուսն էլ կախյալություն առաջացնելու ռիսկ ունեն։
* Կարմիրկորիզային դող ունեցող հիվանդներին հնարավոր է նշանակել լևոդոպա կամ հակախոլիներգիկ դեղեր։ Վիրահատությունը նույնպես կարող է բարելավել վիճակը։
* Դիստոնիկ դողը բարելավվում է դիազեպամի, հակախոլիներգիկ դեղերի կամ բոտուլոտոքսինի միջմկանային ներարկումից։ Բոտուլոտոքսինը կարող է նշանակվի ձայնի և գլխի դողերի կամ բազմաթիվ շարժողական խանգարումների ժամանակ։
* Առաջնային օրթոստատիկ դողը երբեմն բուժվում է դիազեպամի և պրիմիդոնի համակցությամբ։ Գաբապենտինը որոշ դեպքերում թեթևացնում է դողը։
* Ծանր ֆիզիոլոգիական դողը սովորաբար անցնում է պատճառը վերացնելիս։ Եթե ախտանշանային բուժում է անհրաժեշտ, բետա-ադրենոպաշարիչները կարող են օգտագործվել։

### Կենսակերպ
Դողի վերացմանը նպաստում են հոգեխթանիչները, օրինակ՝ կոֆեինը, որը սննդակարգում հաճախ խորհուրդ է տրվում։ Էսենցիալ դողը հնարավոր է բարելավվի փոքր քանակությամբ էթանոլ օգտագործելիս, բայց կանոնավոր էթանոլի օգտագործման հնարավոր բացասական ազդեցությունները պետք է հաշվի առնել կիրառելիս։ Բետա-ադրենապաշարիչները օգտագործվել են սպորտում, օրինակ՝ մրցույթային տեգախաղում՝ որպես ալկոհոլի այլընտրանք, քանի որ կախյալության առաջացման ավելի քիչ ռիսկեր են պարունակում։

Ֆիզիոթերապիան և էրգոթերապիան կարող են օգնել թեթևացնելու դողը և բարելավելու որոշ հիվանդների կոորդինացիան և մկանների կառավարումը։ Ֆիզիոթերապևտը կամ էրգոթերապևտը կարող են գնահատել դողի աստիճանը, մկանների կառավարումը, ուժը և ֆունկցիոնալ կարողությունները։ Սովորեցնելով հիվանդին, թե ինչպես ախտահարված վերջույթը կապեն դողի ժամանակ կամ ինչպես ախտահարված վերին վերջույթը մարմնին մոտ պահելը, երբեմն օգտակար են լինում շարժումների կառավարման համար։ Որոշ էրգոթերապևտներ խորհուրդ են տալիս օգտագործել կշռաքարեր, բեկակալներ, այլ հարմարողական սարքավորումներ և հատուկ ամաններ ու սպասք օգտագործել սնվելու համար։

### Վիրահատություն
Վիրաբուժական միջամտություններ, ինչպիսին են թալամոտոմիան և գլխուղեղի խորանիստ ստիմուլյացիան, կարող են թեթևացնել որոշ դողեր։ Այս վիրահատությունները սովորաբար կատարվում են միայն այն դեպքում, եթե դողը ծանր ընթացք ունի և դեղորայքային բուժումը անարդյունավետ է։ Վիրահատությունների արդյունքները բարեհաջող են, դրա շնորհիվ մեղմանում են Պարկինսոնի հիվանդությամբ բուժառուների այնպիսի ախտանշաններ, ինչպիսիք են դողը, ռիգիդությունը, դանդաղկողությունը և դիսկինեզիաները։

Թալամոտոմիան գլխուղեղի տեսաթումբ կոչվող շրջանի վիրաբուժական հատումն է և այն բավականին արդյունավետ է էսենցիալ, ուղեղիկային և պարկինսոնյան դողերի ժամանակ։ Այս ստացիոնար միջամտությունը կատարվում է տեղային ազգայացման պայմաններում, երբ հիվանդ արթուն է։ Բուժառուի գլուխը մետաղական շրջանակում անշարժացնելուց հետո վիրաբույժը բուժառուի գլխուղեղի պատկերավորմամբ, որոշում է տեսաթմբի դիրքը։ Գանգի վրա փոքր բացվածք է արվում և ջերմությամբ կառավարվող էլեկտրոդ է անցկացվում տեսաթմբի մեջ։ Ցածր հաճախականության էլեկտրական հոսանք է անցնում էլեկտրոդների միջով՝ դող առաջացնելու և ճիշտ տեղակայումը հաստատելու համար։ Տեղակայումը հաստատվելուց հետո էլեկտրոդը տաքացվում է, որպեսզի ժամանակավոր կտրվածք է կատարվում։ Այնուհետև ստուգվում է խոսքը, կոորդինացիան և դողի առկայությունը, եթե որևէ խնդիր չի հայտնաբերվում, էլեկտրոդը կրկին տաքացվում է և կատարվում է 3 մմ-անոց մշտական հատում։ Էլեկտրոդը մինչև մարմնի ջերմաստիճան սառելուց հետո դուրս է բերվում, իսկ գանգի վրայի բացվածքը փակվում է։ Այս հատմամբ դողը մշտապես վերանում է առանց զգայական կամ շարժողական ֆունկցիաների վնասման։

Գլխուղեղի խորանիստ ստիմուլյացիան (ԳԽՍ) օգտագործում է իմպլանտացվող էլեկտրոդներ, որոնք ուղարկում են բարձր հաճախականության ազդակներ տեսաթմբին։ Բուժառուն օգտագործում է ձեռքի մագնիս, որով միացնում և անջատում է պուլսային գեներատորը, որը վիրաբուժական եղանակով ներդրվում է մաշկի տակ։ Էլեկտրական ստիմուլացիան ժամանակավորապես վերացնում է դողը և կարելի է կառավարել, եթե անհրաժեշտ է անջատելով իմպլանտացված էլեկտրոդը։ Գեներատորի մարտկոցները պիտանի մոտ մինչև 5 տարի և կարող է փոխարինվել վիրաբուժական եղանակով։ ԳԽՍ-ն ներկայումս օգտագործվում է պարկինսոնյան և էսենցիալ դողի բուժման նպատակով։ Այն նաև օգտագործվում է դողի այլ ավելի հազվադեպ հանդիպող տեսակների ժամանակ։

Դողի բուժման վիրաբուժական եղանակների ամենահաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններն են դիզարթրիան (խոսքի շարժողական կառավարման խանգարումներ), ժամանակավոր կամ մշտական կոգնիտիվ խանգարումը (այդ թվում նաև տեսողական և ուսման խանգարումներ) և հավասարակշռության խանգարումներ։

## Տես նաև
* Մանկական ուղեղային կաթված
* Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշ
* Դողէրոցք
* Նյարդաբանություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Some text copied with permission and thanks.
* 
* orthostatictremor.org

Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդությունների ախտանիշներ և նշաններ
Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Նյարդաբանություն
Կատեգորիա:Բժշկական եզրեր
Կատեգորիա:Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա