Գորդոն Մուր

**Գորդոն Էրլ Մուր** (, ), Intel կորպորացիայի տնօրենների խորհրդի պատվավոր նախագահ և հիմնադիր, «Մորի օրենքի» հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Գորդոն Մուրը ծնվել է Կալիֆորնիայի Պեսկադերո քաղաքում, շրջանի շերիֆի տեղակալի ընտանիքում։ Առաջին և երկրորդ կուրսերում Մուրը սովորել է Սան Խոսեի պետական համալսարանում, որտեղ հանդիպել է իր ապագա կնոջը՝ Բեթիին։

1950 թվականին Կալիֆոռնիայի Բերկլիի համալսարանում ստացել է քիմիայի բակալավրի աստիճան։ 1954 թվականին Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում ստացել է գիտությունների դոկտորի աստիճան քիմիայի և ֆիզիկայի բնագավառում։

1953 թվականից աշխատել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի կիրառական ֆիզիկայի լաբորատորիայում։ 1956 թվականից Ուիլյամ Շոկլիի ղեկավարությամբ աշխատել է Պալո Ալտոյի *Shockley Semiconductor Laboratory*-ում։

1957 թվականի սեպտեմբերին Մուրը և ևս յոթ տաղանդավոր ինժեներներ (Նենգ ութնյակ) հեռացել են *Shockley Semiconductor Laboratory*-ից Շոկլիի հետ տարաձայնությունների պատճառով և հիմնել են սեփական *Fairchild Semiconductor* ընկերությունը՝ *Mountain View*-ում սիլիկոնային տրանզիստորների հետ աշխատելու համար։ 1957 թվականից աշխատել է *Fairchild Semiconductors*-ի ինժեներական բաժնի պետ, իսկ 1959 թվականից դարձել է *R&D*-ի տնօրեն և ղեկավարել է *n-p-n* տրանզիստորի զարգացման խումբը։

1968 թվականի հուլիսին Մուրը Ռոբերտ Նոյսի հետ հեռացել է *Fairchild Semiconductors*-ից և դարձել *Intel* կորպորացիայի հիմնադիրները։ Սկզբում Մուրը զբաղեցրել է գործադիր փոխնախագահի պաշտոնը։ 1975 թվականին նա նշանակվել է *Intel*-ի նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն։  Այդ պաշտոնները նա զբաղեցրել է մինչև 1979 թվականի ապրիլը, երբ նրան ընտրել են կորպորացիայի տնօրենների խորհրդի նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն։ Գորդոն Մուրը կորպորացիայի գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնում մնացել է մինչև 1987 թվականը, իսկ 1997 թվականին կենսաթոշակային տարիքի հասնելու կապակցությամբ նրան շնորհվել է տնօրենների խորհրդի պատվավոր նախագահի կոչում։

1965 թվականի ապրիլի 19-ին դուրս է բերել և հրապարակել այսպես կոչված «Մուրի օրենքը», ըստ որի միկրոպրոցեսորի բյուրեղում տրանզիստորների քանակը կրկնապատկվում է ամեն տարի։ 1975 թվականին նա փոխել է օրենքի ժամանակային բաղադրիչը և հայտարարել է տրանզիստորների քանակը երկու տարին մեկ կրկնապատկելու մասին։ Ի սկզբանե դուրս բերվելով որպես էմպիրիկ կանոն՝ Մուրի օրենքը ժամանակի ընթացքում դարձել է կիսահաղորդչային ոլորտի հիմնարար սկզբունքը, որը որոշում է ավելի ու ավելի հզոր կիսահաղորդչային միկրոսխեմաների ստեղծումը՝ ավելի ցածր ինքնարժեքով։

Գորդոն Մուրը Ամերիկյան արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի (1990), Ամերիկյան գիտության զարգացման խթանման ասոցիացիայի (2003), Ամերիկյան փիլիսոփայական միավորման (2005), ԱՄՆ-ի ազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի, Էլեկտրատեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի ճարտարագետների ինստիտուտի պատվավոր անդամ է, Կալիֆորնիաայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ։

## Պարգևներ և նվիրատվություն
1990 թվականին պարգևատրվել է Ազգային մեդալով՝ տեխնոլոգիաների բնագավառում ձեռքբերումների համար։

2001 թվականին Մուրը և նրա կինը 600 մլն դոլար են նվիրաբերել Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտին, դա պատմության մեջ ամենամեծ նվերն է բարձրագույն ուսումնական հաստատությանը։ Գորդոն Մուրը ցանկացել է, որ նվերը օգտագործվի ինստիտուտի առաջնային գծում՝ հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների պահպանման համար։

2002 թվականին արժանացել է Ջորջ Բուշի նախագահական Ազատության մեդալով` քաղաքացիական անձանց համար բարձրագույն պարգևով։

2003 թվականին ստացել է *C&C Prize*։

2007 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Գորդոն Մուրը և նրա կինը 200 մլն դոլար են նվիրաբերել Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտին և Կալիֆոռնիայի համալսարանին՝ երեսունմետրանոց աստղադիտակի՝ աշխարհի ամենամեծ օպտիկական աստղադիտակի կառուցման համար։ Հեռադիտակը պետք է ունենար 30 մետրանոց հայելի։ Դա գրեթե երեք անգամ ավելի է եղել ընթացիկ ռեկորդակրի չափից՝ մեծ երկդիտակ աստղադիտակից։

Գորդոն Մուրը 2008 թվականին պարգևատրվել է *IEEE* Պատվո մեդալով՝ «ինտեգրալ սխեմաների մշակման նորարարական տեխնիկական գործառույթների և կիսահաղորդչային արդյունաբերության մեջ ՄՕՊ-հիշողության, միկրոպրոցեսորների և համակարգիչների զարգացման գործում առաջնորդության համար»։ Մուրը ցուցադրվել է *Something Ventured* վավերագրական ֆիլմում, որի պրեմիերան կայացել է 2011 թվականին։

Նրա և կնոջ անունով Քեմբրիջի համալսարանի մաթեմատիկական գիտությունների կենտրոնում բացվել է գրադարան։

## Այլ փաստեր
2008 թվականի դրությամբ (Ֆորբսի տվյալներով) Գորդոն Մուրի կարողությունը գնահատվել է 3,7 մլրդ դոլար (288-րդ հորիզոնականը մոլորակի ամենահարուստ մարդկանց ցուցակում (Ֆորբս 400))։

2011 թվականի մարտին Մուրը իր կարողությունը հասցրել է մինչև 4 մլրդ դոլարի նշագիծը և բոլոր միլիարդատերերի բացարձակ հաշվարկում զբաղեցրել 268-րդ հորիզոնականը։

**Գորդոն Մուրի ֆինանսական կարողության աճը տարիների ընթացքում**

2000 թվականի սեպտեմբերին Գորդոն Մուրը կնոջ հետ հիմնադրել է *Gordon and Betty Moore Foundation* հիմնադրամը։ Միավորման հիմնական գործունեությունն ուղղված է եղել շրջակա միջավայրի պահպանության բարելավմանը և ամբողջ աշխարհում գիտական հետազոտություններին աջակցմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք