open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պրոկոպի Յավտիսի

**Պրոկոպի Յավտիսի** (, ), նենեց բանաստեղծ, արձակագիր, նկարիչ։ Նարյան Մար քաղաքի պատվավոր քաղաքացի (2002 թվական)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ա. Գերցենի անվան Լենինգրադի պետական մանկավարժական ինստիտուտը (1960 թվական)։ 1960 թվականից աշխատել է Նարյան Մարի նենեցական ավագ դպրոցում-ինտերնատում` որպես աշխարհգրության և ֆիզկուտուրայի ուսուցիչ։ Նենեցական ինքնավար մարզի 40-ամյակին նվիրված Նանյան Մար-Ուստ-Ցիլմա-Արխանգելսկ քարոզչական-սպորտային դահուկուղու անցկացման մասնակիցներից է (1969)։ Եղել է Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության գրողների միության անդամ։ «Սպիտակ հող», «Եղնիկների վազք», «Արգիշի հետքը», «Ամպամած երկրի կանչը» և այլ գրքերի հեղինակ է։ Հեղինակել է նաև «Վիտերկո» նենեցերենի դասագիրքը։ Մասնակցել է գրաֆիկական ցուցահանդեսների Նարյան Մարում (1991, 1992 թվականներ), Նորվեգիայում (1993, 1994 թվականներ)։ Պարգևատրվել է «Աշխատանքի կարմիր դրոշ» շքանշանով (1978 թվական) և ԽՍՀՄ տնտեսական նվաճումների ցուցահանդեսի բրոնզե մեդալով (1982 թվական)։ Արխանգելսկի կոմսոլոմի գրականության և արվեստի ոլորտի մրցանակի դափնեկիր է (1982 թվական)։

## Ընտանիք
Ոչ հարազատ եղբայրը` Սեմյոն Յավտիսին (1941-1973 թվականներ), եղել է առաջին նենեց օդաչուն։

Ս. Յավտիսիի կյանքին է նվիրված Պրոկոպի Յավտիսիի «Թևավոր սահնակներ» բանաստեղծությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոկոպի Յավտիսի
Սեմ Շեփարդ

**Սամուել Շեփարդ Ռոջերս IV** (, հայտնի է նաև որպես **Սեմ Շեփարդ** ( ),  ամերիկացի դերասան, սցենարիստ, կինոռեժիսոր, գրող և դրամատուրգ, Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր՝ լավագույն դրամայի համար (1979, «Buried Child» պիես), «Օսկար» (1984),« BAFTA» (1985), «Էմմի» (1999) և «Ոսկե գլոբուս» (2000) կինեմատոգրաֆիական մրցանակների հավակնորդ։

## Կենսագրություն
Սեմ Շեպարդը ծնվել է Իլինոյս նահանգում՝ Ֆորտ Շերիդանում։ Նրա հայրը՝ Սամուել Շեփարդ Ռոջերսը, կրտսերը, ուսուցիչ և հողագործ էր, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է Միացյալ Նահանգների բանակի ռազմա–օդային ուժերում (որպես ռմբակոծիչի օդաչու)։ Սեմի մայրը՝ Ջեյն Հելենը, ուսուցիչ էր Չիկագոյից։

Շեփարդը մահացել է 2017 թվականի հուլիսի 27-ին Կենտուկիի իր տանը 73 տարեկան հասակում՝ կողային ամիոտրոֆիկ սկլերոզի հետևանքով առաջացած բարդություններից։ Պատտի Սմիթը *The New Yorker* շաբաթաթերթում իրենց երկարատև համագործակցության համար հարգանքի տուրք է մատուցել նրա պատվին։

## Ստեղծագործական
### Դրամատուրգ
Սեմ Շեփարդը մի քանի տասնյակ պիեսների հեղինակ է՝ «Սիրո խելագարություն» (), «Իրական Արևմուտք» (կամ «Մի անգամ Կալիֆոռնիայում», ) և ուրիշներ։

### Դերասանական աշխատանքներ

### Այլ աշխատանքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1943 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:2017 մահեր
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 27 մահեր
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Մարիա Մացա

**Մարիա Մացա** (, ), իտալացի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավարուհի և ֆոտոմոդել։

## Կենսագրություն
### Կարիերա
Ծնվել է ԱՄՆ-ում՝ ներգաղթյալ նեապոլցիների ընտանիքում։ 5 տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Սոկմա Վեզուվիանա քաղաք։ Երիտասարդությունն անցկացրել է Սանտ Անաստազիա կոմունայում։

Երեք տարեկան հասակից Մարիան սկսել է դաշնամուր նվագել, իսկ վեց տարեկան հասակից՝ պարել։ 1996 թվականին մասնակցել է Միսս Իտալիա մրցույթին, որտեղ զբաղեցրել է 3-րդ տեղը և ստացել է «*Միսս էլեգանտություն»* տիտղոսը։ Որոշ ժամանակ որպես մոդել աշխատել է Միլանում, իսկ հետո դերասանական վարպետություն է սովորել Անտոնիո Սանայի մոտ։ 1997 թվականին հայտնվել է *[[Rai 2]]* հեռուստաալիքի «*Scirocco»* ծրագրում։ Հաջորդ տարի որպես պարուհի հանդես է եկել «*Domenica In*» կիրակնօրյա ծրագրում։ Դերասանական առաջնաելույթը կայացել է 1998 թվականին՝ *Canale 5* հեռուստաալիքի Կառլո Վանցինայի «50-ական թվականներ» մինի սերիալում, ապա որպես հյուր հայտնվել է «*Quelli che il calcio»* ֆուտբոլային շոուում։

2001 թվականին կայացել է Մարիայի առաջնաելույթը մեծ կինեմատոգրաֆիայում՝ Պինո Ամենդոլայի և Նիկոլի Պիստոիայի «Կախարդված լուսին» ֆիլմում։ Հետո սկսել է խաղալ Ֆաբիո Կանինոյի թատրոնում՝ «*Fiesta»* պիեսում։ 2002 թվականին նկարահանվել է Վալերիո Անդրեյի «Կատարյալ սեր» ֆիլմում, իսկ մեկ տարի անց Կառլո Կոնտիի հետ միասին սկսել է վարել «*I raccomandati»* ծրագիրը։ Որոշ ժամանակ վարել է Անգլիայի բրիտանական 4-րդ ալիքի *Too fashion* նորաձևության և բամբասանքների մասին ծրագիրը։

2006 թվականին Ալեսանդրո Սիանիի հետ միասին նկարահանվել է Ֆրանչեսկո Ռանիերի Մարտինոտիի «Ես լքում եմ քեզ, քանի որ սիրում եմ քեզ» ֆիլմում։ Նույն թվականի մարտին Ջանկարլո Մագալիի հետ հայտնվել է «Rai 2-ի *Piazza Grande»* ծրագրի 15-րդ թողարկման մեջ։ 2009 թվականին թատրոնում դեր է խաղացել Գիլերմո Մարինոյի «Non mi dire te l'ho detto» կատակերգությունում, իսկ հետո դարձել է *[[Comedy Central]]* ալիքի սեփական «*Parla con la Mazza»* ծրագրի հաղորդավարուհին։

2012-2014 թվականներին Մացան վարել է Canale 5 ալիքի «*Avanti un altro!»* ծրագիրը։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Նեապոլում Լիլիանա դե Կյորտիսի, Կլեմենտինոյի, Սալի դա Վինչիի և Մարիո Տրևիի հետ միասին մասնակցել է Սուրբ Յանուարի տոնին` ստանալով մրցանակ իր կարիերայի ձեռքբերումների համար։

### Ընտանիք
2005 թվականի սեպտեմբերի 5-ին ամուսնացել է Լյուդովիկո Լեթոյի հետ, որից ամուսնալուծվել է երեք տարի անց։ Որոշ ժամանակ հանդիպել է Ֆրանչեսկո Տոտտիի հետ։ 2013 թվականից հանդիպել է Ամեդեո Քուալյատայի հետ։ Ունի դուստր՝ Սվևան (ծնվ․՝ 2014 թվականի հունիսի 26)։

«Նապոլի» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու է։ Ֆուտբոլային մամուլում հաճախ նրան անվանել են «Նապոլիի կնքամայր» ()։

## Ֆիլմագրություն
### Թատրոն
* *Ֆիեստա* (2001)

### Կինո
* Կախարդված լուսին (*Stregati dalla luna*, 2001)՝ Գաբրիելա
* Կատարյալ սեր (*Un amore perfetto*, 2002)՝ Բեթի
* Ես լքում եմ քեզ, քանի որ սիրում եմ քեզ (*Ti lascio perché ti amo troppo*, 2006)՝ Դանիելա

### Հեռուստատեսություն
* *Աննի '50*՝ *Canale 5* (1998)
* *Սիրոկկո*՝ *Rai 2* (1997)
* *Ես ռեկոմանդատ եմ անում*՝ *Rai 1* (2003)
* *Մեծ տարածք*՝ Rai 2 (2006)
* *Դեռ առաջ*՝ *Canale 5* (2012-2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* 

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Իտալացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հունիսի 23 ծնունդներ
Յուրի Օստրովսկի

**Յուրի Պետրովիչ Օստրովսկի** (, ), բելառուս սրտային վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Բելառուսի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, տեխնիկայի գիտության բնագավառում Բելառուսի պետական մրցանակի դափնեկիր։ Բելառուսի Հանրապետության վաստակավոր բժիշկ (2009)։

## Կենսագրություն
Յուրի Պետրովիչ Օստրովսկին ծնվել է բժիշկների ընտանիքում. հայրը՝ Պյոտր Օստրովսկին, բելառուս նշանակալի գինեկոլոգ է, մայրը՝ ինֆեկցիոնիստ Գալինա Օստրովսկայան, ամբողջ կյանքում աշխատել է Բորիսովի ինֆեկցիոն հիվանդանոցում։ Նրա հայրը և Օստրովսկու պապը՝ Վասիլի Սամցևիչը (1889-1973), անվանի գավառագետ էր։

Յուրի Օստրովսկին կատարել է բաց սրտի և անոթների ավելի քան 7500 վիրահատություն, որոնցից շատերը Բելառուսում տեղի էին ունենում առաջին անգամ։ Յուրի Օստրովսկու ղեկավարությամբ բելառուս սրտային վիրաբույժներն առաջին անգամ կատարել են կանգնած սրտի վիրահատություն, երբ հիվանդը 4 ժամ միացված է եղել արյան արհեստական շրջանառության սարքին։ Գործընկերների հետ մշակել է արհեստական սրտի փական։ 2009 թվականի փետրվարի 11-ին հանրապետությունում կատարել է դոնորային սրտի առաջին օրթոտոպիկ փոխպատվաստում։ Երկար ժամանակ եղել է Բելառուսի Սրտաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի վիրաբուժության գծով փոխտնօրենը, որն այնուհետև վերափոխվել է «Սրտաբանություն» հանրապետական գիտագործնական կենտրոնի։ 2008 թվականի փետրվարին գլխավորել է Բելառուսի հետդիպլոմային կրթության բժշկական ակադեմիայի սրտային վիրաբուժության նորաստեղծ ամբիոնը։

## Աշխատություններ
Վեց գրքի հեղինակ է, այդ թվում՝ «Սրտի վիրաբուժություն» մենագրության (Մոսկվա, Медицинская литература, 2007)։

## Պարգևներ
2009 թվականին Օստրովսկուն շնորհվել է «Բելառուսի Հանրապետության վաստակավոր բժիշկ» կոչումը։ 2014 թվականին նրան շնորհվել է Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսի կոչում՝ «Սրտային վիրաբուժություն» մասնագիտությամբ։ Սրտի արհեստական «Պլանիքս» փականի մշակման և իրականացման համար 1996 թվականին արժանացել է գիտության և տեխնիկայի ոլորտում Բելառուսի Հանրապետության պետական մրցանակի։

Այլ պարգևներ և կոչումներ.

* «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 60-ամյակ» մեդալ (1978)
* Պատվո շքանշան
* Բուլղարիայում (Սոֆիա) միջազգային ցուցահանդեսի ոսկե մեդալ սրտի արհեստական «Պլանիքս-Դ» փականի համար (2001)
* Բելառուսի Հանրապետության առողջապահության նախարարության պատվոգիր (2012)
* Բելառուսի Հանրապետության նախագահի (2001) գովասանագիր
* «Տարվա մինսկցի» կոչում (2009)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յուրի Պետրովիչ Օստրովսկին Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Յան Կոլասի անվան կենտրոնական գիտական գրադարանի «Բելառուսական գիտության պատմությունը դեմքերով» շտեմարանում

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բելառուս բժիշկներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Բելառուս)
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Լազար Կագանովիչ

**Լազար Մոիսեևիչ Կագանովիչ** (, ), բոլշևիկ հեղափոխական, այնուհետև՝ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Իոսիֆ Ստալինի մտերիմներից։ Եղել է Ստալինի իշխանության գալու հիմնական օժանդակողներից մեկը, ինչպես նաև հայտնի է ստալինյան ռեժիմի ենթադրյալ հակառակորդների հանդեպ իրականացրած դաժան ռեպրեսիվ գործողություններով։

1911 թվականին ընդգրվել է բոլշևիկների շարքերում։ Մասնակցել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության կազմակերպմանն ու իրականացմանը։ 1922 թվականին Ստալինի կողմից նշանակվել է կոմկուսի կազմակերպչական աշխատանքների ղեկավար։ 1924-ին դարձել է ԽՄԿԿ ԿԿ լիիրավ անդամ, 1925-ին՝ Ուկրաինայի Կոմունիստական կուսակցության ԿԿ առաջին քարտուղար, 1930 թվականից՝ Քաղբյուրոյի անդամ։ Որպես ՈւԿԿ ԿԿ առաջին քարտուղար, վարել է այսպես կոչված՝ «բուրժուական նացիոնալիզմի դեմ պայքար», ինչը ենթադրում էր, որ հենց ինքն էր գնահատում ու որոշում «ուկրաինական նացիոնալիզմի» որակը, չափանիշները, դրսևորումները։

1930-ականների բռնաճնշումների («Մեծ զտում») ժամանակ անձամբ ստորագրել է ավելի քան 180 անվանական ցուցակ, որոնք տասնյակ հազարավոր քաղաքացիների գնդակահարության պատճառ դարձան։ Ղեկավարել է նաև ԽՍՀՄ-ում գյուղատնտեսության համատարած կոլեկտիվացման շարժումը՝ մասնակցել կոլեկտիվացման քաղաքականության կազմակերպման, պլանավորման և վերահսկման գործընթացներին, որոնք 1932–33 թվականներին երկրում հանգեցրին զանգվածային արհեստական սովի բռնկմանը (մասնավորապես՝ Հոլոդոմորը Ուկրաինայում)։ 1930-ականների կեսերից աշխատել է որպես երկաթուղագծերի, ծանր արդյունաբերության և նավթարդյունաբերության ժողովրդական կոմիսար։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1941-1945) ընթացքում եղել է Հյուսիսկովկասյան և Անդրկովկասյան ճակատների կոմիսար։ Ստալինի մահից հետո (1953) Կագանովիչն արագորեն կորցնում էր ազդեցությունը։ 1957 թվականին Նիկիտա Խրուշչովի դեմ հեղաշրջման անհաջող փորձից հետո Կագանովիչը հայտարարվեց «Մոլոտով–Մալենկով-Կագանովիչ հակակուսակցական խմբակի» անդամ, հեռացվեց Նախագահության ու կենտկոմի շարքերից և ուղարկվեց հարկադրված թոշակի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Հակիրճ կենսագրություն 

Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Ցեղասպանության կազմակերպիչներ
Գեորգի Սիդորենկո

**Գեորգի Իվանովիչ Սիդորենկո** (, ), բելառուս խորհրդային սրտաբան։ Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1996, թղթակից անդամ՝ 1974 թվականից), բժշկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970)։ ԲԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1985)։ ԲԽՍՀ վաստակավոր գյուտարար (1990)։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Գեորգի Իվանովիչ Սիդորենկոն ավարտել է Մինսկի բժշկական ինստիտուտը (1950)։ 1960 թվականից՝ Մինսկի բժշկական ինստիտուտի դոցենտ, 1961 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ, միաժամանակ՝ 1971-1977 թվականներին, լաբորատորիայի վարիչ։ 1977-1993 թվականներին՝ «Սրտաբանություն» գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն, 1993 թվականից՝ Բելառուսի Հանրապետության առողջապահության նախարարության «Սրտաբանություն» հանրապետական գիտագործնական կենտրոնի գլխավոր գիտաշխատող-խորհրդատու։

## Գիտագործնական ներդրում
Գեորգի Սիդորենկոյի հիմնական աշխատությունները վերաբերում են սրտաբանության, բժշկական կիբեռնետիկայի և գործիքաշինության խնդիրներին։ Նա մշակել է բժշկական պրոցեդուրաների անհատականացման, սրտաբանական տեղեկատվության շտապ վերլուծության ավտոմատացման, ունիվերսալ համակարգիչների միջոցով սրտանոթային տեղեկատվության վերլուծության մեթոդներ։ Ստեղծել է սրտանոթային հիվանդությունների ավտոմատացված կենսակառավարման ախտորոշման և թերապիայի սարքեր, մասնակցել է սրտանոթային գործողության նոր սերնդի դեղամիջոցների ստեղծմանը։

Հեղինակ է շուրջ 850 գիտական աշխատությունների, այդ թվում՝ 10 մենագրության և 165 գյուտի։ Բելառուսի սրտաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի հիմնադիրն ու առաջին տնօրենն է։ Պատրաստել է 17 դոկտորի և 54 գիտությունների թեկնածուի։

## Պարգևներ
* 1996 թվականի Բելառուսի Հանրապետության պետական մրցանակ «Միկրոպրոցեսորների և համակարգչային տեխնոլոգիաների հիման վրա սրտանոթային հիվանդությունների ախտորոշման նոր մեթոդների և սարքավորումների ստեղծում» աշխատությունների շարքի համար
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1975)
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան (1985)
* Հայրենիքի III աստիճանի շքանշան (2000)

## Հիմնական աշխատություններ
* Кибернетика и терапия. М.: Наука, 1970.
* Ранняя инструментальная диагностика гипертонической болезни и атеросклероза. Мн., 1973 (в соавт.).
* Импедансная плетизмография. Мн., 1978 (в соавт.).
* Психофизические аспекты кардиологических исследований. Мн., 1982 (в соавт.).
* Инструментальные методы исследований в кардиологии. Мн., 1994 (в соавт.).
* Ишемическая болезнь сердца. Мн., 1997 (в соавт.).
* Руководство по кардиологии. Мн., 2003 (в соавт.).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գեորգի Սիդորենկոյի կենսագրությունը հանրապետական գիտատեխնիկական գրադարանի կատալոգի կայքում
* Ակադեմիկոս Գեորգի Սիդորենկոն՝ Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կայքում
* Գեորգի ԻվանովիչՍիդորենկոն Բելառուսի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Յան Կոլասի անվան կենտրոնական գիտական գրադարանի «Բելառուսական գիտության պատմությունը դեմքերով» տվյալների շտեմարանում

Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բելառուս բժիշկներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Մինսկ քաղաքում մահացածներ
Այգի Բորդիգերայում

**«Այգի Բորդիգերայում»** (), Կլոդ Մոնեի նկարը։

Նկարում պատկերված է Միջերկրածովյան արմավենիներով և ծաղկող թփերով այգի՝ առաջին պլանում, իսկ ծառերի հետևում երևում է Սուրբ Մարիամ Մագդաղենացու եկեղեցու զանգակատունը։

## Պատմություն
Նկարն ստեղծվել է 1884 թվականին, երբ Մոնեն կատարել է ուղևերություն դեպի Ֆրանսիայի հարավ ու Իտալիա և որոշ ժամանակով կանգ է առել Բորդիգերա քաղաքում, որը գտնվում է Իտալիայում՝ ֆրանս-իտալական սահմանից ոչ հեռու։ Այդտեղ Կլոդ Մոնեն 79 օրվա ընթացքում ստեղծել է 38 նկար։ «Ամեն ինչ լավ է, ամեն օր լանդշաֆտն ավելի գեղեցիկ է, և ես հիացած եմ քաղաքով»,— գրել է նկարիչը իր մարշանին (նկարների վաճառող)՝ Դյուրան Ռյուելին (Փարիզ)։

Նկարի սկզբնական չափը հետագայում փոփոխվել է։ Էրմիտաժի ռեստավրացիոն արվեստանոցներում կտավն ուսումնասիրելիս պարզվել է, որ նկարի աջ կողմում առնվազն 6 սմ լայնությամբ մի շերտ դրված է ենթաշրջանակի տակ, ընդ որում՝ կտավը կտրվել է ուղիղ ներկի վրայից, և եզրը չի պահպանվել, հետևաբար նկարն ավելի լայն է եղել։

Մինչև 1945 թվականը կտավը գտնվել է Օտտո Կրեբսի հավաքածուում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ այն զավթվել է խորհրդային զորքերի կողմից և ուղարկվել ԽՍՀՄ՝ որպես ռազմատուգանք, երկար ժամանակ պահվել է Էրմիտաժ պահեստարաններում և ցուցադրվել է միայն 1995 թվականին ռազմավարային արվեստի Էրմիտաժի ցուցահանդեսում։ 2001 թվականից ի վեր ընդգրկված է Էրմիտաժի մշտական ցուցադրության կազմում և 2014 թվականի վերջից ցուցադրվում է Գլխավոր շտաբի շենքում՝ Սերգեյ Շչուկինի և Մորոզով եղբայրների հիշատակի պատկերասրահում (սրահ 403)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կլոդ Մոնեի նկարներ
Կատեգորիա:1884 նկարներ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Ուկի Աժիև

**Ուկի Աժիև** (), (), խորհրդային և ղազախստանցի նկարիչ, ջրաներկի վարպետ։ Ղազախական ԽՍՀ-ի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1985 թվական), Չոքան Վալիխանովի անվան պետական և «Թարլան» անկախ մրցանակների դափնեկիր (2006 թվական)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ալմաթիի շրջանում, գյուղական ընտանիքում։ Ծագումով Ավագ ժուզի դուլատների տոհմից էր։ 1938-1939 թվականներին Աժիևը դարձել է Ալմաթիի գեղարվեստական ուսումնարանի ուսանող։ 1939 թվականին որպես առավել շնորհալի աշակերտ ուղարկվել է Լենինգրադի նկարիչների Ակադեմիայի դպրոց։ Հայրենական մեծ պատերազմն սկսվելուց հետո մեկնել է ռազմաճակատ, մասնակցել է Լենինգրադի պաշտպանությանը։ 1948-1950 թվականներին համաշխարհային պատերազմից հետո սովորել է Ալմաթիի գեղարվեստական ուսումնարանում գեղանկարչության դասարանում։ 1959 թվականից եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

## Ստեղծագործություն
Ջրաներկի գեղանկարչության վարպետ։ Նկարների, հայտնի մարդկանց, աշխատավորների, գյուղական աշխատավորների, գիտնականների, ժամանակակից երիտասարդների դիմանկարների հեղինակ է։ «Ա. Կաստաևի դիմանկարը», «Ղազախստանյան տիրամայր», «Ինքնանկար», «Չոկան Վալիխանովի ճանապարհորդությունը» (1959 թվական), «Պրոֆեսոր Մ. Բալակաևը» (1962 թվական), «Բակիտ ուսանողուհին» (1965 թվական), «Մանգիլշակի տափաստանում» (1976 թվական), «Երամակապան» (1980 թվական), «Իմ կողակցի նկարը» (1995 թվական), «Սարերի նկարը» (1997 թվական) և այլ նկարների հեղինակ է։

Աժիևի ստեղծագործությունները գտնվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում, Լոնդոնի ճարտարապետության և արվեստի թանգարանում, Ա. Կաստեևի անվան Ղազախստանի արվեստի պետական թանգարանում, հանրապետության և ԱՊՀ երկրների, Կիևի, Բաքվի, Վիլնյուսի, Ռիգայի տարբեր այլ թանգարաններում ինչպես նաև` Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Գերմանիայում, ԱՄՆում, Շվեյցարիայում, Հարավային Կորեայում։ Ըստ փորձաքննական հաշվարկների` նա ստեղծել է մոտավորապես 10.000 ստեղծագործություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ղազախ նկարիչներ
Դոսկեյ Ալիմբաև

**Դոսկեյ Ալիմբաև** (, ), ղազախ ակին, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության վաստակավոր արվեստի գործիչ (1939 թվական)։

## Կենսագրություն
Դոսկեյ Ալիմբաևը ծնվել է աղքատ ընտանիքում։ Երիտասարդ ժամանակ բատրակություն է արել։ Դոսկեյի պոետական ունակությունները շատ վաղ են ի հայտ եկել, 15 տարեկանից հանդես է եկել որպես ակին։ Խորհրդային ժամանակ ապրել է Կարագանդայում։ Ծագում է արգին ցեղի կուանդիկ տոհմի մոյին բայդաուլետ ենթատոհմից։

Գեղագիտական հայացքներ Դոսկեյին օգնել է ձևավորել շփումը շատ հայտնի ակինների` Բիրժանոմի, Ախան-Սերի, Շոժեյի, Օրինբայեմի, Կեմպիրբաեմի հետ։ Ակինի ձոները, այտիսները, տոլգաուները, դաստանները շատ հայտնի են ժողովրդի մեջ։ «Կենեսար» դաստանի հիմքում պատմական իրականություն է։ Դոսկեյը «Жетім ұл мен жебір yәзіp», «Қажымұқан», «Қара сиыр» դաստանների հեղինակն է։ Նրա ստեղծագործությունները ընդգրկվել են ժողովրդական հայտնի պոետների ստեղծագործությունների հավաքածուներում, որոնք հրատարակվել են 1937-1965 թվականներին։ Հիմնական ժանրը տոլագուն է (մեդիտացիոն երգեր)։ Իր երգերում նա երգում է աշխատավորների աշխատանքի մասին («Кеніш жыры», «Қарағанды — кенішім», «Арқаның алтын Сандығы»), կոչ է անում ժողովրդին պահպանել հարազատ երկիրը («Ашылмасын араның», «Елді жауға бере алман», «Отанды қорғау салтымыз»): Դոսկեյի առավել հայտնի ստեղծագործությունները «Сенде туып, сенде өтсем», песни «Қос бармақ», «Жалтарма», «Коңыр толғау» դաստաններն են։

Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով (1941 թվական)։

Դոսկեյ Ալիմբաևի անունով է կոչվել Բուխար-Ժիրաուսկի շրջանի Կարագանդի մարզում գտնվող Դոսկեյ գյուղը և փողոց Կարագանդում։

## Ստեղծագործություններ
* Толғау, Л., 1941.
* Кенші жыры, А. 1946.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Исмаилов Е.* Акыны. Монография о творчестве Джамбула и других народных акынов. Алма-Ата, 1957.

## Արտաքին հղումներ
* Доскей Алимбаев // shuak.kz

Կատեգորիա:Ղազախ բանաստեղծներ
Սայակա Օհարա

**Սայակա Օհարա** (, ), ճապոնացի սեյու։ Նվագում է թավջութակ։ 2009 թվականից ամուսնացած է։ նրա կրտսեր եղբայն է ճապոնացի սեյու Տակաշի Օհարան։ Իր երկրպագուների շրջանում հայտնի է որպես Սա:յա սայա-սայա (): 2013 թվականին Seiyu Awards-ում արժանացել է «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» մրցանակին։

## Դերեր
### Անիմե
;1998:
* *Case Closed* (Յուրի Շիրայ)

;1999:
* *BBidaman Bakugaiden V* (Ջենիֆեր)
* *Devil Lady* (Էրի Ասակավա)
* *Seikai no Monshou* (Կուհասպիա)
* *Seraphim Call* (Կիե)
* *Space Pirate Mito* (Հիրոկո)
* *Space Pirate Mito 2* (Հիրոկո)

;2000:
* *Case Closed* (Կայոկո Տակահասի)
* *Shima Shima Tora no Shimajiro* (Աղջիկ շուն)
* «Վանդրեդ» (Ezra Vieil)

;2001:
* *Case Closed* (Այկո Միսավա)
* *InuYasha* (արքայադուստր)
* *Star Ocean: The Second Story* (Nine)
* *Z.O.E. Dolores,i* (օպերատոր)
* «Հրեշտակների մրցասպարեզ» (Յուկո Հիկավա)
* «Վանդրեդ» (Ezra Vieil)

;2002:
* *Aquarian Age Sign for Evolution* (Հիգասի Արայաշիկի)
* *Asagiri no Miko* (Շիձուկա Միդո)
* *Azumanga Daioh* (Տիկին Կիմուրա)
* *Case Closed* (Մեգումի Կուրատա)
* *Dragon Drive* (Մեգուրու)
* *Galaxy Angel* (Մերի)
* *Onegai Teacher* (Կաեդե Միսումի)

;2003:
* *InuYasha* (Վականա)
* *Kaleido Star* (Լեյլա Գամիլտոն)
* *Popotan* (Այ)
* *Scrapped Princess* (Ռաքել Կասալ)
* *Stratos 4* (Սայակա Կիսարագի)
* *Sumeba Miyako no Cosmos-so Suttoko Taisen Dokkoider* (Կուրինոհարա/Կուրիկա)
* *Yami to Boshi to Hon no Tabibito* (Յոկո Սումերագի)

;2004:
* «Բլիչ» (Կուրոսակի Մասակի)

;2005
* *[[XxxՀոլիք|Gekijouban xxxHOLiC — Manatsu no Yo no Yume]]* (Յուկո Իչիհարա)
* *Noein* (Րյոկո Ուտիդա)

;2006:
* *[[XxxՀոլիք]]* (Յուկո Իտիհարա)

;2007:
* *[[XxxՀոլիք|xxxHolic: Kei]]* (Յուկո Իտիհարա)
* *Code Geass* (Լելուշ Լամպերուժ (մանկության շրջան), Միլլի Էշֆորդ)

;2009
* *[[Fairy Tail]]* (Էրզա Սքարլեթ)
* *Umineko no Naku Koro ni* (Բեատրիչե, Քլեր վոքս Բերնարդուս, Սայո Յասուդա)

;2010
* *[[XxxՀոլիք|xxxHOLiC Rou]]* (Յուկո Իտիհարա)
* *Chu-Bra!!* (Տամակի Միձունո)
* *MM!* (Տոմոկո Սադո)
* *Queen’s Blade: Utsukushiki Toushi-tachi* (Մելֆա)
* *The Qwaser of Stigmata* (Ուրարա Օյկավա)
* *Sekirei: Pure Engagement* (Միյա Ասամա)

;2011
* *C³* (Պիվի)
* *Fate/Zero* (Այրիսֆիլ)
* *Freezing* (Միլենա)
* *OniSuki* (Նանակա Տականաշի)
* *Shakugan no Shana Final* (Բել Պեոլ)
* *Usagi Drop* (Կոկիի մայրը)

;2012
* *Jormungand* (Վալմետ)
* *Moyashimon Returns* (Հարուկա Հասեգավա)
* *Muv-Luv* (Ստելլա)
* *Tari Tari* (Մահիրու Սեկայ)
* *Upotte!!* (Թոմփսոն սենսեյ)
* *Evangelion: 3.0 You Can (Not) Redo* (Սումիրե Նագարա)

;2013
* *Suisei no Gargantia* (Րիջետ)

;2014
* *Love Stage!!* (Նագիսա Սենա)

;2016
* *Qualidea Code* (Մահիրու Օկունի)
* «Քո անունը» (Ֆուտաբա Միյամիձու)
;2020
* *A Whisker Away* (Միկի Սայտո)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Official agency profile 
* Sayaka Ohara 

Կատեգորիա:Ճապոնացի հնչյունավորողներ
Սարգիս Զեյթլյան

**Սարգիս Զեյթլյան** (, առևանգումը՝ մարտի 28, 1985), հայ խմբագիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ։

## Կենսագրություն
Սարգիս Զեյթլյանը ծնվել է 1930 թվականին, Մուսա լեռան Խըդր-Բեկ գյուղում։ Մուսա լեռցիների Լիբանան վերաբնակեցումից հետո, հաճախել է ազգային «Հառաջ» նախակրթարանը, այնուհետև Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարանը և «Նշան Փալանճյան» ճեմարանի հայագիտական բաժինը, Լևոն Շանթի և Սիմոն Վրացյանի տնօրենության օրերին։

1954 թվականին հրավիրվել է Կահիրե, իբրև օգնական խմբագիր Վահան Նավասարդյանի խմբագրած «Հուսաբեր» օրաթերթի։ Նա պաշտոնավարել է նաև ազգային «Գալուստյան» վարժարանում, դասավանդելով հայագիտական նյութեր։

1958 թվականին նշանակվել է «Հուսաբեր»ի խմբագիր մինչև 1962 թվականը, երբ իր ընտանիքի հետ վերադարձել է Լիբանան, որտեղ նշանակվել է «Ազդակ»ի խմբագիր և այդ պաշտոնը վարել է մինչև 1968 թվականը։ ՀՅԴ Բյուրոյի պաշտոնաթերթ «Ազդակ շաբաթօրյակ-Դրոշակ»ի հիմնադրությունից հետո, մի շրջան իբրև օգնական խմբագիր պաշտոնավարելուց հետո, 1978 թվականից սկսած գործել է խմբագրապետի հանգամանքով, մինչև իր առևանգումը՝ մարտի 28-ին, 1985 թվականին։

1973 թվականից մինչև իր մահը, Սարգիս Զեյթլյանը հանարվում էր ՀՅԴ-ի մեջ որպես դաշնակցական ղեկավարության պատմական սերունդը փոխարինող և նրանց ուղին վերանորոգող պատասխանատու անդամների ներկայացուցչական դէմքերից մէկը, որ Հ.Յ.Դաշնակցության վերջին քառորդ դարում կազմակերպական կյանքի, ազգային քաղաքական գործունեության և գաղափարական վերանորոգման մէջ ունեցավ իր ուրույն և շոշափելի մասնակցության բաժինը։ Դերակատար եղավ նաև երիտասարդական միությունների հիմնադրության աշխատանքի մեջ՝ սփյուռքահայ երիտասարդությունը համախմբելով ազգային օրակարգի շուրջ։

## Մահը
1985 թվականի մարտի 28-ին առավոտյան՝ Զոքաք-Պլաթի շրջանում, «Նշան Փալանճյան» ճեմարանի ճանապարհի վրա, հակադաշնակցական ուժերի ձեռքով առևանգվեց և ավելի ուշ անծանոթ պայմաններում սպանվեց Սարգիս Զեյթլյանը։

Իր մահից հետո ՀՅԴ Բյուրոն հրատարակեց ծավալուն մի հատոր, որն ամփոփում էր Սարգիս Զեյթլյանի գրած հոդվածներն ու խմբագրականները։

## Երկեր
* Սարգիս Զեյթլեան. գաղափարի մարտիկը («Դրօշակ»-ի մէջ հրատարակուած խմբագրականներ և յօդուածներ), Բեյրութ, 1993, 774 էջ։
* Հայ ազգային քաղաքականութեան գաղափարաբանութիւնը, հատ. Ա, Երևան - Լոս Անջելես, 1995, 866 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ լրագրողներ
1918 թվականը Հայաստանում

Հետևյալ ցանկը ներառում է Հայաստանում 1918 թվականին կատարված նշանակալի իրադարձությունները։

## Ղեկավարներ

* Վարչապետ՝ Հովհաննես Քաջազնունի
* Խորհրդարանի նախագահ՝ Ավետիք Սահակյան

## Իրադարձություններ

### Մարտ

* Սկսվել է հայ-ադրբեջանական պատերազմը:

### Մայիս

* Մայիսի 21-29 - Սարդարապատի ճակատամարտում Օսմանյան կայսրության պարտությունը հայկական աշխարհազորից և կանոնավոր զարամիավորումներից։
* Մայիսի 25-30 - Հայկական ուժերը Ղարաքիլիսայի ճակատամարտում ջախջախում են օսմանյան զորքերին։
* Մայիսի 28 - Հայաստանը հռչակում է իր անկախությունը՝ որպես Հայաստանի առաջին հանրապետություն։

### Հունիս

* Հունիսի 4 - Հայաստանի առաջին հանրապետությունը ստորագրեց իր առաջին պայմանագիրը՝ Բաթումի պայմանագիրը։ Ստորագրող մյուս երկրներն են Օսմանյան կայսրությունը, Ադրբեջանի ժողովրդավարական հանրապետությունը և Վրաստան ժողովրդավարական հանրապետությունը։

### Դեկտեմբեր

* Դեկտեմբերի 1-31 - Հայ-վրացական պատերազմ։
* Դեկտեմբերի 18 - Հիմնադրվեց Հայաստանի ամենահին լրատվական գործակալությունը՝ Արմենպրեսը։

## Ծնունդներ

* Սեպտեմբերի 30 - Գևորգ Էմին, բանաստեղծ, էսսեիստ և թարգմանիչ։

## Մահեր

* Համբարձում Առաքելյան, հայ լրագրող, գրող, հասարակական գործիչ, Հայ գաղթականների օգնության կոմիտեի (1915) և Հայ Ժողովրդական կուսակցության հիմնադիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1918 Եվրոպայում
Կատեգորիա:1918 ըստ երկրի
Կատեգորիա:1918 Ասիայում
Կատեգորիա:20-րդ դարի տարեթվեր Հայաստանում
Կատեգորիա:1910-ականներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1918 Հայաստանում
Air Van Airlines

մինի|Air Van ավիաընկերության Ilyushin Il-86 ինքնաթիռը:
**Air Van Airlines**, 2003 թվականին Հայաստանում գրանցված ավիաընկերությունը, որը գործունեությունը դադարեցրել է 2005 թվականին։ Air Van Airlines-ը դադարեցնել է գործունեությունը, երբ Հայաստանի քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն չերկարաձգեց ընկերության օդային օպերատորի վկայականը։

Air-Van ավիաընկերությանը արգելվել է վայրէջք կատարել Շվեյցարիայում և Բելգիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Air-Van ավիաուղիներ 

Կատեգորիա:Հայկական ավիաընկերություններ
100 տարի անց

***100 տարի անց,*** բրիտանական վավերագրական ֆիլմ, որի ռեժիսորը, սցենարիստը և պրոդյուսերը Ջոն Լեբոկն է։  Ֆիլմը պատմում է պատմաբան, Լոնդոնում Կոմիտաս ինստիտուտի գործադիր տնօրեն Արա Սարաֆյանի աշխատանքի, 2015 թվականի ապրիլի 24-ին Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ Թուրքիայում հայերի, քրդերի և թուրքերի միջև երկխոսություն հաստատելու նրա ջանքերի մասին։ Ֆիլմը ներառում է Սելահաթին Դեմիրթաշի և Իսմայիլ Բեշիկչիի ելույթները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''100 տարի անց'', ամբողջական ֆիլմ Vimeo-ում
*   

Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վավերագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքիայում նկարահանված ֆիլմեր
Ընթրիք հիմարի հետ (ֆիլմ)

**Ընթրիք հիմարի հետ** (), ռեժիսոր Ֆրանսիս Վեբերի ֆիլմը, որն էկրան է բարձրացել 1998 թվականին։ Ֆիլմը համանուն պիեսի վերամշակումն է, որի բեմադրիչը ևս Վեբերն է, իսկ Ժակ Վիլյեն խաղում է նույն դերը։

## Սյուժե
Ամեն չորեքշաբթի երիտասարդ ազնվականների խումբը ընթրիք է կազմակերպում, որին յուրաքանչյուր մասնակից պիտի մի հիմարի բերի։ Նա, ում բերած հիմարն ամենահամոզիչն է, մրցանակ է շահում։ Երբ հասնում է հյուր բերելու Պիեռի հերթը, վերջինս շատ է ուրախանում։ Չէ որ նախօրեին Պիեռը ծանոթացել է մի ֆանտաստիկ հիմարի` Ֆրանսուա Պինյոնի հետ։ Սակայն նրան ընթրիքի հրավիրելով` Պիեռը չէր էլ կարող ենթադրել, թե ինչպես է այդ Պինյոնը մի քանի ժամվա մեջ հիմնավորապես կործանելու իր կյանքը։

## Դերերում
* Ժակ Վիլյերե` *Ֆրանսուա Պինյոն*
* Տիերի Լերմիթ` *Պիեռ Բրոշան, հրատարակիչ*
* Ֆրանսիս Յուստեր` *Ժյուստ Լեբլան, գրող*
* Դանիել Պրևո` *Լյուսլեն Շևալ, Ֆրանսուայի ընկերը*
* Ալեքսանդրա Վանդերնոտ` *Կրիստին Բրոշան, Պիեռի կինը*
* Կատրին Ֆրո` *Մառլեն Սոսյոր*
* Էդգար Ժիվրի` *Ժան Կորդյե*
* Քրիստիան Պերեյրա` *բժիշկ Սորբյե*
* Մոսս Պետրոնի` *Լուիզա Բլոնդ, Ֆրանսուայի գործընկերուհին*

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր` Ֆրանսիս Վեբեր
* Սցենարի հեղինակ` Ֆրանսիս Վեբեր
* Օպերատոր` Լուչանո Տովոլի
* Մոնտաժը` Ժորժ Կլոցի 
* Կոմպոզիտոր` Վլադիմիր Կոսմա 
* Նկարիչ` Հուգո Տիսսանդիեր

## Վերաթողարկումներ
*  2007 թվականին վարձույթում է հայտնվել ֆիլմի հնդկական րիմեյքը` «Տապակած ուղեղ» վերնագրով։
* 2010 թվականին համաշխարհային էկրան է բարձրացել ֆիլմի ամերիկյան րիմեյքը` «Ընթրիք հիմարների հետ» վերնագրով, որի գլխավոր դերը խաղում էր ամերիկյան կատակերգու Սթիվ Կարելը։

## Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
* Ֆիլմում հնչում է ֆրանսիացի բանաստեղծ և կոմպոզիտոր Ժորժ Բրասսենսի «Le temps ne fait rien à l'affaire» երգը։

## Մրցանակներ
### Սեզար մրցանակ
* Սեզար` լավագույն սցենարի և վերամշակման համար` Ֆրանսիս Վեբեր
* Սեզար` տղամարդու լավագույն դերի համար` Ժակ Վիլյերե
* Սեզար` տղամարդու երկրորդ պլանի լավագույն դերակատարման համար` Դանիել Պրևո
* Առաջադրում «Սեզար» մրցանակի` լավագույն ֆիլմ անվանակարգում
* Առաջադրում «Սեզար» մրցանակի` լավագույն ռեժիսոր անվանակարգում (Ֆրանսիս Վեբեր)
* Առաջադրում «Սեզար» մրցանակի` երկրորդ պլանի կանացի լավագույն դերի համար (Կատրին Ֆրո)

### Լյումիեր մրցանակ
* Լյումիեր մրցանակ` լավագույն սցենարի համար, Ֆրանսիս Վեբեր 
* Լյումիեր մրցանակ` տղամարդու լավագույն դերի համար, Ժակ Վիլյերե

## Հավելյալ փաստեր
* Պիեռ Բրոշանի դերի համար դիտարկվել է Ժերար Դեպարդիեն։
* Ֆիլմը տևում է մեկուկես ժամ, ի տարբերություն թատերական ներկայացման։
* Թատերական բեմադրության մեջ Պիեռ Բրոշանի դերը խաղացել է Կլոդ Բրասսերը, այնուհետև` Միշել Ռուն։
* Ֆիլմը մեծ հաջողություն է ունեցել ամբողջ աշխարհում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Ընթրիք հիմարի հետ» ներկայացումը Էստրադայի թատրոնում
* «Ընթրիք հիմարի հետ» պիեսը PDF ձևաչափով 

Կատեգորիա:Ֆրանսիս Վեբերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Սիկանդար Միրզա

**Սիկանդար Միրզա** (կամ **Իսկանդեր / Ալեքսանդր Միրզա**) (մահ. 1613), հայ վաճառական, որը ճանապարհորդում է Հալեպից Լահոր և դառնում Մեծ մողոլների կայսրության Աքբար Մեծի դատարանի վստահելի գործիչ։

Ըստ Մեսրովբ Հակոբ Սեթի՝ նա ամուսնացել է լեդի Ջուլիանայի հետ (մահ.՝ 1598 թ.), որը բժիշկ էր Աքբարի ապարանքում և ազգությամբ հայ գլխավոր դատավոր Աբդուլ Հայի դուստրն էր։ Սեթը վկայում է, որ աղջկան Սիկանդարին ամուսնության է տվել Աքբարը։

Նրա որդին էր Միրզա Զուլքարնայնը (մոտ 1594 - մոտ 1656), որը կարևոր պաշտոնյա էր Շահ Ջահանի արքունիքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ վաճառականներ
Կատեգորիա:1613 մահեր
Աբդուլ Հայ

**Աբդուլ Հայ** (1500-ականների վերջեր), հայ դատավոր, որը Մեծ մողոլների կայսրությունում զբաղեցնում էր գլխավոր դատավորի (*Միր Ադլ*) պաշտոնը Աքբար Մեծի (1556-1605) օրոք։ Նա  *տաբաքատում* նկարագրվում է որպես Ամիր, իսկ *Այն-ի-Աքբարիում* (Աքբարի սահմանադրություն) որպես «Կայսերական պալատի դատավոր» (օրդու)։

Ըստ Մեսրոբ Յակոբ Սեթի, նրա դուստրը՝ Լեդի Ջուլիանան (մահ. 1598 թ.), ով բժիշկ էր Աքբարի ապարանքում, ամուսնացավ Սիկանդար Միրզայի հետ։

Նրանց որդին էր Միրզա Զուլքարնայնը (մոտ 1594 - մոտ 1656), որը Շահ Ջահանի արքունիքում կարևոր պաշտոնյա էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:16-րդ դարի հայեր
Կատեգորիա:Հայ տղամարդիկ
Ալեքսիս Գովչյան

**Ալեքսիս Գովչյան** (), մարդու իրավունքների հայազգի ակտիվիստ Ֆրանսիայում, ով 2007 թվականին պարգևատրվել է Ֆրանսիայի բարձրագույն՝ Պատվո լեգեոնի շքանշանով։

Նա 2004-ից 2007 թվականներին Ֆրանսիական ժողովրդավարական միության քաղաքական բյուրոյի անդամ էր։ Հայկական ծագմամբ ֆրանսիացի առաջին թեկնածուն է, ով մասնակցել է Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններին։

## Գրքեր

* *(ֆրանսերեն)* 24 օգոստ Reconnaissance par la France du génocide arménien de 1915, եդ. du Cherche Midi, 2003, 226 p., préface de Patrick Devedjian - ( )
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք
* ''CCAF- ի'' պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Լռության սիմֆոնիա

**Լռության սիմֆոնիա**, 2001 թվականին ռեժիսոր Վիգեն Չալդրանյանի նկարահանված ֆիլմը։ Այն Հայաստանի կողմից ներկայացվել է Օսկարի 74-րդ մրցանակաբաշխությանը՝ «Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար» անվանակարգում, սակայն չի ընդունվել որպես թեկնածու։

## Դերասանական կազմ
* Միքայել Պողոսյան
* Կարեն Ջանիբեկյան
* Ժան-Պիեր Նշանյան
* Վլադիմիր Մսրյան

## Տես նաև
* Հայկական կինո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:2001 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2001 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Զարեհ Նուբար

**Զարեհ Նուբար** (Արևմտահայերեն՝ Զարեհ Նուպար, ), Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության (ՀԲԸՄ) հիմնադիր Պողոս Նուբար Փաշայի որդին, Եգիպտոսի վարչապետ Նուբար փաշայի թոռը։

Զարեհ Նուբարը ստանձնեց ՀԲԸՄ-ի նախագահությունը` փոխարինելով Գալուստ Գյուլբենկյանին, ով նախագահ էր կարճ ժամանակ՝ 1930-1932 թվականներին։ Իսկ նրանից առաջ ՀԲԸՄ նախագահ էր Պողոս Նուբարը՝ 1906-1928 թվականներին։ Զարեհ Նուբարը ՀԲԸՄ նախագահ է մնացել 12 տարի՝ 1932-1943 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ոսկեվազի գինու գործարան

**Ոսկեվազի գինու գործարան**, Հայաստանի գինու արտադրության  հնագույն ձեռնարկություններից մեկը։ Գինու գործարանը բացվել է 1932 թվականին Ոսկեվազում, Արագած լեռան նախալեռներում բերրի խաղողի մշակման համար։

## Պատմություն
Ոսկեվազ գյուղը գտնվում է Քասաղ գետի գեղատեսիլ կիրճի եզրին։ Շրջանն ունի գինու պատրաստման հնագույն պատմություն։ Բազմաթիվ կարասներ հայտնաբերվել են մոտակա Սուրբ Հովհաննես եկեղեցում, որը թվագրվում է 7-րդ դարով։

Գինու գործարանը հիմնադրվել է 1932 թվականին, բայց գործարանի վերածնունդը սկսվել է 2004 թվականին, երբ ռուսաստանցի գործարար Դավիթ Հովհաննիսյանը տեղափոխվեց Հայաստան և հիմնադրեց «Ոսկեվազի Գինու Գործարան, ՍՊԸ»։ Գինիները արտադրվում են միայն խաղողի տեղական սորտերից, իսկ հնեցումը կատարվում է հայկական կաղնու տակառներում։
մինի|Ոսկեվազի գինու նկուղներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1932 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի ընկերություններ
Կատեգորիա:Հայկական ապրանքանիշեր
Ալահվերդի Խան (հայ)

**Ալլահվերդի Խան** (  , մահացել է 1662 թ.), հայկական ծագմամբ Սեֆյան ռազմական սպա։ Նա Խոսրով Խանի որդի էր։ Ուներ մեկ եղբայր՝ Էմամվերդի Բեգը։

## Աղբյուրներ

* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ծննդյան տարեթիվն անհայտ
Կատեգորիա:Շիա մուսուլման հայեր
«Անկախ ոգի» մրցանակ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար

**«Անկախ ոգի» մրցանակ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար,** ամերիկյան կինեմատոգրաֆիական պարգև։ Շնորհվում է 1986 թվականից *Film Independent* ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից՝ անկախ կինոֆիլմում լավագույն դերասանի գլխավոր դերակատարման համար։

Մրցանակի գոյության ողջ ընթացքում այն ստացել է 35 դերասան։ Ադամ Սանդլերն արժանացել է մրցանակին «Միավոր զարդեր» ֆիլմում Հովարդ Ռատգեր դերի համար։ Դերասաններ Ջեֆ Բրիջեսը և Ֆիլիպ Սեյմուր Հոֆմանը նվաճել են մրցանակների մեծ մասը «Լավագույն դերասան գլխավոր դերում» անվանակարգում։ Նրանք կրկնակի մրցանակակիրներ են։ Դերասաններ Ջեյմս Վուդսը, Ջեֆ Բրիջեսը, Շոն Փենը և Ռայան Գոսլինգը երեք անգամ առաջադրվել են մրցանակի համար՝ որպես գլխավոր դերում լավագույն դերասաններ։ Սա այս կատեգորիայի անվանակարգերի ռեկորդային քանակ է։

## Հաղթողներ և թեկնածուներ
Ստորև բերված աղյուսակներում «Անկախ ոգի» մրցանակի հաղթողների և թեկնածուների անուններն են «Լավագույն դերասան գլխավոր դերում» անվանակարգում։

### 1980-ական թվականներ

### 1990-ական թվականներ

### 2000-ական թվականներ

### 2010-ական թվականներ

## Վիճակագրություն
### Մի քանի մրցանակի դափնեկիրներ

### Մրցանակի բազմակի հավակնորդներ
Աղյուսակներում կես համարձակ ոսկե տառատեսակով նշվում է այն տարիները, որոնցում հավակնորդները դարձել են մրցանակի դափնեկիրներ։ 

## Տես նաև
* Օսկար լավագույն դերասանի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցանակի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ
Անձի պաշտամունք

230px|մինի|աջից|«Կեցցե՛ մեր ուսուցիչ, մե՛ր հայր, մեր առաջնորդ ընկեր Ստալինը» (խորհրդային ագիտացիոն պաստառ)
[220px|մինի|Անձի պաշտամունքի դրսևորումներից․ [Հյուսիսային Կորեայի գերագույն առաջնորդներ Կիմ Իլ Սոնգի (ձախից) և նրա որդու՝ Կիմ Ջոնգ Իլի հուշարձանը Փհենյանի Մանսուդա բլուրում]]
**Անձի պաշտամունք**, **անհատի պաշտամունք**, առանձին անհատի (սովորաբար՝ ղեկավար դիրքում հանդես եկող պետական գործչի) անձի առանձնահատուկ որակների չափազանցված բարձրացում (հանճարեղ, իմաստուն, անսխալական և այլն), դրա հանրայնացում, ենթարկում տվյալ անձի կամքին։ Համարվում է անձնիշխանության (ավտոկրատիա) հիմքը։ Նորագույն պատմության մեջ բնորոշ է տոտալիտար (ամբողջատիրական) և ավտորիտար պետություններին։

Անհատի պաշտամունք կարող է ձևավորվել, երբ որևի երկրի ռեժիմ, կամ, քիչ հանդիպող դեպքերում՝ անհատ, օգտագործելով զանգվածային լրատվամիջոցների, քարոզչության, «Մեծ ստի» պրոպագանդիստական տեխնիկայի, ներկայացման, արվեստի, հայրենասիրության և իշխանամետ ցույցերի ու հանրահավաքների տեխնիկան՝ տվյալ երկրի հասարակական գիտակցության մեջ ստեղծում է իդեալականացված, հերոսական, պաշտելի և երկրպագելի առաջնորդի կերպար՝ հաճախ ուղեկցելով անվիճելի շողոքորթություններով և գովեստի խոսքերով։

Եզրույթը հայտնի դարձավ 1956 թվականին, երբ ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարի վերջին օրը Կենտկոմի առաջին քարտուղար Նիկիտա Խրուշչովը ներկայացրերց իր «Անհատի պաշտամունքի և դրա հետևանքների մասին» զեկույցը, որը վերաբերում էր ստալինյան շրջանի բռնաճնշումներին։ Իր ելույթում, Խրուշչովը սուր քննադատում էր Ստալինի կերպարի իդեալականացումը, զուգահեռներ դնում Ստալինի և ժամանակակից կոմունիստ առաջնորդ Մաո Ցզեդունի անձերի միջև՝ երկուսին էլ համարելով մարքսիստական դոկտրինին հակասող։ Խրուշչովի պնդմամբ, Ստալինի անձի պաշտամունքը ահռելի չափերի էր հասել այն պատճառով, որ ինքը Ստալինն ամեն կերպ խրախուսում էր իր իր անձի գերադրումը հանրային գիտակցության մեջ։

## Տես նաև
* Աթաթուրքի անձի պաշտամունք
* Հեյդար Ալիևի անձի պաշտամունք
* Նիկոլ Փաշինյանի անձի պաշտամունք
* Վլադիմիր Պուտինի անձի պաշտամունք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն
Պողոս Երեցի խաչքար (Ճամբարակ)

**Պողոս Երեցի խաչքար**, գտնվում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ քաղաքի Վերին Ճամբարակ թաղամասի հյուսիսային եզրին գտնվող Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու հարավային պատի մոտ՝ արտաքուստ, գետնին կանգնեցված։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (5.2/5.1)։

## Տեղադրություն
Խաչքարը գտնվում է Ճամբարակ քաղաքի Վերին Ճամբարակ թաղամասի հյուսիսային եզրին գտնվող Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու հարավային պատի մոտ՝ արտաքուստ, գետնին կանգնեցված։

## Վիմական արձանագրություն
Վիմագիրը երկմաս է. թվականը տեղ է գտել հիմնախաչի հորիզոնական ձախ թևի ստորին հատվածում՝ 4 տող, իսկ բուն արձանագրությունն ընդհանուր հորինվածքի ստորին մասում՝ դարձյալ 4 տող։ Վիմագիրն աչքի է ընկնում տառաձևերի անհամաչափությամբ՝ ներկայացված երկաթագրի ու բոլորգրի խառնուրդով։ Տողերի սահմաններն ու ընդհանուր փորագրման ոճն անկանոն է, որը ցուցում է, որ փորագրիչ վարպետն այնքան էլ արհեստավարժ չէ։ Խաչքարի վայելուչ տեսքից դատելով` հմուտ քանդակագործը կա՛մ կարևորություն չի տվել արձանագրության ճոխ ու գեղագիր լինելուն, կա՛մ էլ այն փորագրվել է մեկ այլ վարպետի ձեռքով

*ՀԱՅ[ՈՑ] Թ[Վ]ԱԿԱՆՍ ՆԼԸ (438+551=989):
*ՅԱՆՈՒՆ ԱՅ, ԵՍ` ՊԱՂՈՍ ԵՐԵՑ, ԾԱՌԱՅ ՅՍ[Ի], ՇԻՆԵՑԻ ԶԵԿԵՂԵՑՎԱՆՍ ԻՄ ՀՈԳՈՅՍ ԵՒ ԿԱՆԳ[Ն]ԵՑԻ ԽԱՉՍ Ս[ՈՒ]ՐԲ ԳՐ[Ի]ԳՈՐ։

Արձանագրության առաջին հրատարակիչ Աբրահամ Շահինյանը բնագրի ԵԿԵՂԵՑՎԱՆՍ բառի վերջին՝ ՎԱՆՍ բաղադրիչը վերծանել է ՎԱՍՆ` համարելով գրչի վրիպակ։ Կարծում ենք՝ այդ մոտեցումն այնքան էլ համոզիչ չէ, քանի որ ՎԱՆ-ն ինքնին բացատրվում է նաև իբրև ՎԱՆՔ, որից էլ՝ Վանստան, Վանեվան, այսինքն՝ վանական կենտրոն, եկեղեցատեղ նշանակությամբ։ Ըստ այդմ` Պաղոս երեցը, որն իրեն բնութագրում է իբրև Հիսուսի (այստեղ սեռական հոլովաձևով պիտի լիներ` ՅԻ-Յիսուսի, այլ ոչ` ՅՍ-Յիսուս, կամ` ՔԻ - Քրիստոսի) ծառա, եկեղեցի է կառուցել իր հոգու փրկության համար, ինչի առթիվ նաև խաչքար է կանգնեցրել Սուրբ Գրիգորի անունով։

Խաչքարը կանգնեցվել է 989 թվականին։

## Տես նաև
* Ճամբարակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի խաչքարեր
Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Լիդիա Կուլիկովսկի

**Լիդիա Կուլիկովսկի** (, ), խորհրդային ժամանակաշրջանի և մոլդովացի գրադարանավար և մատենագետ։

Շուրջ 200 գիտական աշխատանքների հեղինակ, ղեկավարել է մոլդովացի գրողների, նկարիչների և գիտնականների մասին 25 գրքերի հրատարակումը։ Մոլդովական ԽՍՀ-ի մշակույթի վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1951 թվականի մարտի 8-ին Մոլդովական ԽՍՀ-ի Դրոկիևվյան շրջանի Նիկորեն գյուղում։

1973 թվականին ավարտել է Քիշնևի համալսարանի (այժմ Մոլդովայի պետական համալսարան) բանասիրության ֆակուլտետը (գրադարանային բաժինը)։ 2003 թվականին ստացել է մանակավարժական գիտությունների դոկտորի աստիճան, պաշտպանելով թեկնածուականը «Անհաջող վիճակում գտնվող մարդկանց համար գրադարանային սպասարկման էվոլյուցիան, ժողովրդավարացված համայնքի պայմաններում» () թեմայով։

Համալասարանն ավարտելուց հետո աշխատել է Քիշնևի քաղաքային գրադարանի մասնաճյուղում, ավելի ուշ ղեկավարել է այն։ 1978-1982 թվականներին Լիդիա Կուլիկովսկին գլխավորել է Կենտրոնացված գրադարանային համակարգը Կահուլ քաղաքում։ 1983-1989 թվականներին ղեկավարել է *«Achiziție și completare»* ծառայությունը, որից հետո վերադարձել է հանրապետության մայրաքաղաք և դարձել է Հաշդեուի քաղաքային գրադարանի տնօրենը, այս պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 2013 թվականը։ Որպես Հաշդեուի գրադարանի ղեկավար, ընդլայնել է գրադարանի ցանցը․ ներգրավել է ռումինացի մասնագետների  Քիշնևում ինը օժանդակ գրադարանների բացման օգնության համար, որոնք հիմնականում ռումինական գրականություն էին պարունակում․ իրագործել է էթնիկ մեծամասնության ծրագիրը, որը հանգեցրել է ռուսական, ուկրաինական, լեհական, բուլղարական, հրեական և գագաուզական գրականությամբ գրադարանների մասնաճյուղերի բացմանը։

Լիդիա Կուլիկովսկին համարվում է մատենագիտության մի շարք հետազոտական ծրագրերի հեղինակ։ Ազգային մակարդակով համաձայնեցրել է որոշ հրեական ծրագրեր։ 2000-ից մինչև 2004 թվականների ժամանակահատվածում գլխավորել է Մոլդովայի Հանրաապետության գրադարանավարների ասոցացիան։ 2002 թվականին նա հիմնել է «Բիբլիոպոլիս» ամսագիրը, որը նվիրված էր գրադարանային գործին։ 1999 թվականից սկսած, որոշ ժամանակ եղել է «Մատենագիտական ամսագրի» գլխավոր խմբագրի տեղակալը։

Փորձի փոխանակման նպատակով այցելել է արտասահամանյան հայտնի գրադարաններ՝ Կոնգրեսի գրադարանը, Չինաստանի ազգային գրադարան, Պոմպիդու կենտրոնը, Դանիայի արքայական գրադարանը, ինչպես նաև Ֆինլանդիայի, Հունաստանի, Ռուսաստանի, Իսրայելի, Ռումինիայի, Ուկրաինայի և այլ երկրների քաղաքային գրադարաններ։

Բացի  գիտական գործունեությունից, Լիդիա Կուլիկովսկին համարվում է Մոլդովայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, աշխատում է գրադարանագիտության ամբիոնի լրագրության ֆակուլտետում, որտեղ դասախոսություններ է կարդում գրադարանային գործի, հասարակագիտական գրքերի, գրադարանների կառավարման մասին։

1987 թվականին արժանացել է «Մոլդովական ԽՍՀ-ի մշակույթի վաստակավոր գործիչ» կոչմանը, 1996 թվականին պարգևատրվել է մեդալով «Հասարակությանը մատուցվող ծառայությունների դիմաց» և 2010 թվականին «Աշխատանքայօին փառքի» շքանշանով։ Համարվում է Եվրոպական «XXI դարի մենեջեր» մրցանակակիր (2011 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
Lidia Kulikovski 

Կատեգորիա:Գրադարանավարներ
Կատեգորիա:Մատենագետներ
Կատեգորիա:Մոլդովական ԽՍՀ-ի մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի գիտնականներ
1996 թվականը Հայաստանում

աջից|200px

Հետևյալ ցանկը ներառում է Հայաստանում 1996 թվականին կատարված նշանակալի իրադարձությունները։

## Ղեկավարներ
* Նախագահ՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյան
* Վարչապետ՝ Հրանտ Բագրատյան (մինչև նոյեմբերի 4), Արմեն Սարգսյան (նոյեմբերի 4-ից)
* Ազգային ժողովի նախագահ՝ Բաբկեն Արարքցյան

## Իրադարձություններ
### Մարտ

* Մարտի 1-8 - Կայացան Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի 1995-96 մրցաշարարի առաջին և երկրորդ փուլի խաղերը։

### Հուլիս
* Հուլիսի 19 - Հայաստանն առաջին անգամ մասնակցում է ամառային օլիմպիական խաղերին՝ որպես անկախ երկիր։

### Օգոստոս
* Օգոստոսի 16-25 - Հայաստանից հինգ մարզիկներ մասնակցեցին 1996 թվականի ամառային պարալիմպիկ խաղերին։

### Սեպտեմբեր
* Սեպտեմբերի 15 - Երևանում մեկնարկում է շախմատի 32-րդ օլիմպիադան։
* Սեպտեմբերի 21 - Հանրապետության հրապարակում տեղի ունեցավ զորահանդես՝ ի պատիվ Հայաստանի անկախության 5-ամյակի։ 
* Սեպտեմբերի 22 - Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հաղթում է Հայաստանի նախագահական ընտրություններում։

## Հիմնադրումներ
* Արմավիա
* Միսս Հայաստան

## Կազմալուծումներ
* ՖԿ Եղվարդ

## Տես նաև
* 1996

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1996 Ասիայում
Կատեգորիա:1996 Եվրոպայում
Կատեգորիա:1996 Հայաստանում
Կատեգորիա:1996 ըստ երկրի
Կատեգորիա:20-րդ դարի տարեթվեր Հայաստանում
2000 թվականը Հայաստանում

աջից|200px

Հետևյալ ցանկը ներառում է Հայաստանում 2000 թվականին կատարված նշանակալի իրադարձությունները։

## Գործող ղեկավարներ
* Նախագահ՝ Ռոբերտ Քոչարյան
* Վարչապետ՝ Արամ Սարգսյան (մինչև մայիսի 12-ը), Անդրանիկ Մարգարյան (մայիսի 12-ից)
* Ազգային ժողովի նախագահ՝ Արմեն Խաչատրյան

## Իրադարձություններ
### Մարտ

* 22 մարտի - ԼՂՀ Պաշտպանության նախկին նախարար, գեներալ Սամվել Բաբայանը Ստեփանակերտում անհաջող մահափորձ է կատարում նախագահ Արկադի Ղուկասյանի դեմ։

### Ապրիլ
* 4 ապրիլի - ՆԳ նախկին նախարար Վանո Սիրադեղյանը լքում է Հայաստանը, մինչ ոստիկանությունը հետաքննում է սպանության համար մեղադրանքները։

### Սեպտեմբեր
* 15 սեպտեմբերի-1 հոկտեմբերի - Ավստրալիայի Սիդնեյ քաղաքում 2000 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին Հայաստանից 25 մարզիկներ են հանդես եկել։

## Տես նաև
* 2000

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի տարեթվեր Հայաստանում
Կատեգորիա:2000 Ասիայում
Կատեգորիա:2000 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2000 Հայաստանում
Կատեգորիա:2000 ըստ երկրի
Կատեգորիա:2000-ականներ Հայաստանում
Մնացական Հովհաննիսյան

**Մնացական Բենիամինի Հովհաննիսյան** (), հայկական սպորտի երախտավոր, որը մեծ ավանդ է ունեցել Հայաստանում սպորտային մարմնամարզության, գեղասահքի և հեծանվային սպորտի զարգացման գործում։ Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ, համամիութենական կարգի մրցավար։

## Կենսագրություն
Մնացական Բենիամինի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1926 թվականի նոյեմբերի 29-ին Երևանում, ծառայողի ընտանիքում։

Մանկական տարիքից մտել է սպորտի ասպարեզ՝ պարապել է սպորտային մարմնամարզություն։

1950 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։ 1952-1953 թվականներին կատարելագործվել է Լենինգրադի Պյոտր Ֆարանցևիչի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտի կատարելագործման ֆակուլտետում։

## Մարզչական գործունեություն
Աշխատել է երեք մարզաձևում և երեքում էլ ունեցել է գերազանց արդյունքներ։

;Սպորտային մարմնամարզություն
Սպորտային մարմնամարզության ասպարեզում պատրաստել է բարձր վարպետությամբ մարզիկներ, որոնք Հայաստանի հավաքականի կազմում Խորհրդային Միության առաջնության մրցումներում գրավել են երկրորդ տեղը։ Այդ նվաճման Հովհաննիսյանին շնորհվել է Հայաստանի վաստակավոր մարզչի կոչում։ Մրցավարական ասպարեզում իր գործունեության համար ստացել է համամիութենական կարգի մրցավարի կոչում։

;Գեղասահք
Մնացական Հովհաննիսյանը զգալի ավանդ է ունեցել 1972 թվականին հայկական գեղասահքի դպրոցի հիմնադրման և զարգացման գործում, նա 10 տարի ղեկավարել է այդ դպրոցը։

Նրա օրոք հայ գեղասահորդները գրանցել են ամենաբարձր ցուցանիշները, իսկ Գուրգեն Վարդանյանը նվաճել է ԽՍՀՄ գավաթը։

ԽՍՀՄ մրցումներում նվաճումներ են ունեցել. պատանիների մեջ՝ Սահակ Մխիթարյանը (ԽՍՀՄ պատանիների չեմպիոն), Գուրգեն Վարդանյանը (ԽՍՀՄ եռակի գավաթակիր)։

;Հեծանվային սպորտ

Այնուհետև Հովհաննիսյանն աշխատել է հեծանվային սպորտի հանրապետական կենտրոնում, որտեղ այդ մարզաձևի պատմության մեջ պատրաստվել է աշխարհի երկու չեմպիոն՝ Մեսրոպ Շաբոյանը՝ խճուղային հեծանվավազքի մրցումներում, և Օլեգ Կլևցովը՝ հեծանվահրապարակում, որոնց ընդհանուր ֆիզիկական պատրաստականությունը տրվել է Մնացական Հովհաննիսյանի կողմից։

## Պարգևներ
Աշխատանքային գործունեության ընթացքում 16 տարբեր կազմակերպությունների կողմից ստացել է 45 պատվոգիր և 2 տարբեր մարզադպրոցների մանկավարժական խորհրդների շնորհակալագրեր իր կատարած աշխատանքի համար։

2 մեդալ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության կոդմից երկարատև և բարեխիղճ աշխատանքի համար։

## Մահ
Վախճանվել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, 94 տարեկան հասակում։

## Պատկերասրահ


Մնացական Հովհաննիսյան.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ