Ռոբերտ Լոուի

**Ռոբերտ Հարրի Լոուի** (, *),* ավստրիական ծագումով ամերիկացի մարդաբան։ Ամերիկայի բնիկ ժողովուրդների փորձագետ է և կարևոր դեր է խաղացել ժամանակակից մարդաբանության զարգացման գործում՝ բնութագրվելով որպես «մարդաբանության պատմության առանցքային դեմքերից մեկը»**։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ռոբերտ Լոուին ծնվել և կյանքի առաջին տասը տարիներն անցկացրել է Վիեննայում (Ավստրո-Հունգարական կայսրություն), սակայն 1893 թվականին եկել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ Սովորել է Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջում, որտեղ 1896 թվականին հանդիպել և մտերմացել է Փոլ Ռադինի հետ՝ միաժամանակ 1901 թվականին ստանալով դասական բանասիրության բակալավրի աստիճան։ Կարճատև դասախոսական աշխատանքից հետո սկսել է քիմիա ուսումնասիրել Կոլումբիայի համալսարանում, բայց շուտով անցել է մարդաբանության՝ Ֆրանց Բոասի, Լիվինգսթոն Ֆարանդի և Քլարկ Վիսլերի ղեկավարությամբ։ Վիսլերի ազդեցությամբ՝ Լոուին 1906 թվականին սկսել է իր առաջին դաշտային աշխատանքը Այդահոյի Լեմհի արգելոցում հյուսիսային շոշոնների հետ։ 1908 թվականին ավարտել է համալսարանը (դոկտորի աստիճան)՝ «Թեստային թեման Հյուսիսային Ամերիկայի դիցաբանության մեջ» վերնագրով դիսերտացիայով։

## Գործունեություն
1909 թվականին դարձաել է Քլարկ Վիսլերի օգնական վարիչը Նյու Յորքի Ամերիկյան բնագիտական թանգարանում: Այնտեղ աշխատելու ընթացքում Լոուին դարձել է ամերիկյան հնդկացիների մասնագետ՝ ակտիվորեն զբաղվելով դաշտային հետազոտություններով, մասնավորապես՝ Մեծ հարթավայրեր կատարած մի քանի էքսկուրսիաներով: Ուսումնասիրությունները հատկապես արժեքավոր են եղել կրոու հնդկացիների ինքնության հաստատման համար: 1917 թվականին դարձաել է Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի դոցենտ: 1925 թվականից մինչև 1950 թվականին թոշակի անցնելը եղել է մարդաբանության պրոֆեսոր Բերքլիում։ Ալֆրեդ Լուի Կրյոբերի հետ միասին եղել է Լոուին Բերքլիում անթրոպոլոգիական գիտության կենտրոնական գործիչներից։

Լոուին մի քանի արշավախմբեր է իրականացրել Մեծ հարթավայրերում, որտեղ ազգագրական դաշտային աշխատանքներ է իրականացրել Աբսարոկիում (Կրոու, 1907, 1910–1916, 1931), Արիկարիում, Հիդացայում, Մանդանում և Շոշոնեում (1906, 1912–1916): Կարճատև հետազոտական արշավների արդյունքում Լոուին հասել է ԱՄՆ-ի հարավ-արևմուտք, Մեծ ավազան և Հարավային Ամերիկա, որտեղ նրան ոգեշնչել է Քուրթ Նիմուենդաջուն: Լոուիի աշխատանքների մի մասը կենտրոնացած է «փրկարար ազգագրության» վրա՝ ոչնչացման եզրին գտնվող մշակույթներից տվյալների արագ հավաքագրման վրա:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Միացյալ Նահանգների Պատերազմական տեղեկատվության գրասենյակը Ռութ Բենեդիկտին և Ռոբերտ Լոուին հանձնարարել է թշնամու մասին մի հոդված գրել։ Ի տարբերություն Բենեդիկտի «Քրիզանթեմ և սուր» ստեղծագործության, որտեղ նկարագրում է Ճապոնիայի մշակույթը՝ առանց երբևէ ոտք դնելու Ճապոնիա, Լոուին կարողացել է գոնե օգտագործել իր մանկության գերմանախոս աշխարհի հիշողությունները։ Իր «Գերմանացի ժողովուրդը. սոցիալական դիմանկար մինչև 1914 թվականը» գրքում Լոուին զգույշ է մոտեցել թեմային և շեշտել է իր անտեղյակությունը տվյալ ժամանակահատվածում հայրենիքում տեղի ունեցող իրադարձություններից։ Պատերազմի ավարտից հետո Լոուին մի քանի կարճատև ուղևորություններ է կատարել Գերմանիա։

## Ազդեցություններ
Ալֆրեդ Կրյոբերի հետ Լոուին Ֆրանց Բոասի առաջին սերնդի ուսանողներից է եղել։ Նրա տեսական կողմնորոշումը մարդաբանական մտքի Բոասիական հիմնական ուղղության մեջ է՝ շեշտադրելով մշակութային ռելյատիվիզմը և հակադրվելով վիկտորյական դարաշրջանի մշակութային էվոլյուցիոնիզմին։ Ինչպես ժամանակի շատ նշանավոր անթրոպոլոգներ, այդ թվում՝ Բոասը, Լոուիի գիտական մոտեցումը ծագել է գերմանական իդեալիզմի և ռոմանտիզմի ավանդույթից, որը ներկայացրել են Կանտը, Գեորգ Հեգելը և Յոհան Հերդերը։ Լոուին իր աշխատանքներում շեշտադրել է պատմական բաղադրիչները և փոփոխականության տարրը իր աշխատություններում։ Նրա համար մշակույթները ավարտուն կառուցվածքներ չեն, այլ միշտ փոփոխվող, և շեշտել է այն գաղափարը, որ մշակույթները կարող են փոխազդել։

1919 թվականին Լոուին հրատարակել է «Պրիմիտիվ հասարակություն» աշխատությունը, որը «քննադատում է Լուիս Մորգանի ներկայացրած քաղաքակրթության էվոլյուցիայի փուլերի ենթադրական վերակառուցումը»։ Գիրքը դիտվել է որպես մարդաբանության մեջ սոցիալական կազմակերպման տեսությունների առաջխաղացման հիմնական տեքստ, որը գովաբանել են Ալֆրեդ Ռեջինալդ Ռեդքլիֆ-Բրաունին և Բրոնիսլավ Մալինովսկին։ Այս աշխատանքը նաև ոգեշնչել է Կլոդ Լևի-Ստրոսին իր մտավոր հետաքրքրությունը փիլիսոփայությունից տեղափոխել մարդաբանություն։

## Ազգակցություն
Լոուին ազդեցություն է ունեցել սոցիալական մարդաբանության վրա՝ օգտագործելով ազգակցական հարաբերությունները տարբերակելու համակարգը։ Բացահայտել է չորս հիմնական համակարգ, որոնք տարբերվել են առաջին սերնդի, այսինքն՝ ծնողական սերնդի ազգականների անուններով։ Ջորջ Մուրդոկը փոքր փոփոխություն է կատարել դասակարգման սխեմայում՝ Լոուիի չորս համակարգերից մեկը բաժանելով ևս երեք տեսակի։

## Պարգևներ
Լոուին արժանացել է մի շարք ընկերությունների պատվավոր անդամակցության, ինչպիսիք են Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական մարդաբանական ինստիտուտը, Բրազիլիայի Սերարայի ինստիտուտը, Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերությունը և Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիան։

Լոուին երկու անգամ եղել է «Ամերիկյան մարդաբան» ամսագրի խմբագիրը, ինչպես նաև Ազգային հետազոտական խորհրդի մարդաբանության և հոգեբանության բաժնի նախագահը։

1916-1917 թվականներին Լոուին եղել է Ամերիկյան ֆոլկլորային ընկերության նախագահը։ 1931 թվականին ընտրվել է Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։

## Աշխատանքներ
Հիմնական աշխատանքներ են․
* *Societies of the Arikara Indians* (1914)
* *Dances and Societies of the Plains Shoshones* (1915)
* *Notes on the social Organization and Customs of the Mandan, Hidatsa and Crow Indians* (1917)
* *Culture and Ethnology* (1917)
* *Plains Indian Age Societies* (1917)
* *Myths and Traditions of the Crow Indians* (1918)
* *The Matrilineal Complex* (1919)
* *Primitive Society* (1919)
* *The religion of the Crow Indians* (1922)
* *The Material Culture of the Crow Indians* (1922)
* *Crow Indian Art* (1922)
* *Psychology and Anthropology of Races* (1923)
* *Primitive Religion* (1924)
* *The Origin of the State* (1927)
* *The Crow Indians* (1935)
* *History of Ethnological Theory* (1937)
* *The German People* (1945)
* *Social Organization* (1948)
* *Towards Understanding Germany* (1954)
* *Robert H. Lowie, Ethnologist; A Personal Record* (1959)

## Գրականություն
*

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ