Վիտտենում

**Վիտտենում**, քաղաք-ուրվական և աղտոտված տեղամաս Փերթ քաղաքից 1,420 կմ հյուսիս-արևելքում, Արևմտյան Ավստրալիայի Պիլբարա շրջանի Համերսլի լեռնաշղթայում։ Այն հարավային կիսագնդի ամենամեծ աղտոտված տեղանքն է։

Վիտտենումի շրջակայքը հիմնականում հովվական տարածք էր մինչև 1930-ական թվականները, երբ սկսվեց կապույտ ասբեստի արդյունահանումը։ 1939 թվականին սկսվեց խոշոր հանքարդյունաբերություն Ամպիր կիրճում, որը դադարեց 1943 թվականին, երբ հանքարդյունաբերությունը սկսվեց Վիտենում կիրճում։ 1947 թվականին կառուցվել է ընկերության քաղաքը։ 1961 թվականի հունիսի 30-ի դրությամբ քաղաքում ապրում էր 881 մարդ (601 տղամարդ և 280 կին)։ 1950-ականներին և 1960-ականների սկզբին Վիտտենումի հանքը Ավստրալիայի կապույտ ասբեստի միակ մատակարարն էր։ Հանքավայրը փակվել է 1966 թվականին՝ շահութաբեր չլինելու և այդ տարածքում ասբեստի հանքարդյունաբերության պատճառով աճող առողջական խնդիրների պատճառով։

Վիտտենումի օդանավակայանը ծառայել է որպես MacRobertson Miller Airlines ավիաընկերության կողմից օգտագործվող երթուղիների մի մաս, որի միջոցով ասբեստի հանքավայրից աշխատողներին և պաշարները ներս և դուրս են բերում։ 

Քաղաքն այլևս չի ստանում պետական ​​ծառայություններ։ 2006 թվականի դեկտեմբերին Արևմտյան Ավստրալիայի կառավարությունը հայտարարել է, որ քաղաքի պաշտոնական կարգավիճակը հանվելու է։ Քաղաքի անունը հանվել է պաշտոնական քարտեզներից և ճանապարհային նշաններից։

2022 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ Վիտտենումը արդեն չուներ բնակիչներ, և Արևմտյան Ավստրալիայի կառավարության կողմից մնացած կառույցների քանդումը սկսվեց 2023 թվականի մայիսին։

## Կրոն
1968 թվականի դրությամբ Վիտտենումը Պիլբարայի երկու կաթոլիկ ծխերից մեկն էր։

## Պատմություն
Տարածքում ի սկզբանե բնակվում էր Արևմտյան Ավստրալիայի Պիլբարա շրջանի աբորիգեն ավստրալացի ժողովուրդներից մեկը՝ Պանիջիմա ցեղը, որը նաև հայտնի է որպես Բանջիմա։

1917 թվականին տարածքում առաջին անգամ արձանագրել են կապույտ ասբեստի առկայություն Համերսլի լեռնաշղթայում։

Այնուամենայնիվ, շահութաբերության բացակայության պատճառով Վիտտենումի հանքը պաշտոնապես փակվեց 1966 թվականին։

2024 թվականի դրությամբ հանքի մոտ 20000 նախկին աշխատակից և Վիտտենումի ավելի քան 2000 բնակիչ մահացել են ասբեստի հետ կապված հիվանդություններից։

### Քաղաքի փակում

2016 թվականի դրությամբ Վիտտենումն ուներ ընդամենը երեք մշտական ​​բնակիչ, ովքեր արհամարհում էին Արևմտյան Ավստրալիայի կառավարության կողմից ծառայությունները հեռացնելու, էլեկտրաէներգիան անջատելու, մնացած մասնավոր սեփականություն հանդիսացող գույքերը հարկադրաբար ձեռք բերելու և քաղաքը քանդելու մասին արված  հայտարարությունները։ 2018-ի վերջին դեռ երեք բնակիչ կար, իսկ 2022-ի սեպտեմբերին վերջին բնակիչը վտարվեց։

2006 թվականի դեկտեմբերին Պիլբարայի տարածաշրջանային զարգացման նախարար Ջոն Ֆորդն ասել է, որ Վիտտենումի քաղաքային կարգավիճակը կվերացվի, և 2007 թվականի հունիսին նա հայտարարել է, որ քաղաքային տարածքի կարգավիճակը պաշտոնապես հանվել է։

Բնակիչները ժամանակին բացել էին ճամբարի տեղամաս, հյուրատուն և ակնեղենի խանութ զբոսաշրջիկների համար։ Ակնեղենի խանութի տանիքն այժմ շրջված է, հյուրատան շենքի փայտը փտած է, իսկ ճամբարային տարածքի հստակ տեղը անհայտ է։

Ըստ 2018 թվականի զեկույցի՝ հազարավոր ճանապարհորդներ դեռ ամեն տարի այցելում են ուրվական քաղաք՝ որպես էքստրեմալ տուրիզմի ձև։

Ավստրալական Մեսոթելիոմայի Գրանցամատյանը ազգային տվյալների բազա է, որը հետևում է 2010 թվականի հուլիսից հետո մեզոթելիոմայով ախտորոշված ​​մարդկանց մասին տեղեկատվությանը։

Տարածքի ավանդական սեփականատերերը՝ Պանիջիմա ժողովուրդը, պահանջել է Արևմտյան Ավստրալիայի խորհրդարանից ոչ միայն հեռացնել Վիտտենումի մնացած շենքերը, այլև վերականգնել աղտոտված հողը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Wittenoom: Asbestos contamination and management (Western Australian Government)
* The Asbestos Disease Society of Australia 

Կատեգորիա:Ավստրալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուրվական քաղաքներ