open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օրենք ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետությունների դուրս գալու մասին

**Ընդունվել է [[ԽՍՀՄ]] ԳԽ [[1990]]-ի [[ապրիլի 3]]-ին։** Օրենքի 3-րդ հոդվածով սահմանված էր. «Իր կազմում ինքնավար հանրապետություններ, ինքնավար մարզեր ու ինքնավար օկրուգներ ունեցող միութենական հանրապետություններում հանրաքվե անցկացվում է յուրաքանչյուր ինքնավարությունում առանձնաբար։ Ինքնավար հանրապետություններն ու ինքնավար կազմավորումներն իրավունք ունեն ինքնուրույնաբար վճռելու միության մեջ կամ նրա կազմից դուրս եկող միութենական հանրապետությունում մնալու հարցը, ինչպես նաև կարգավորելու սեփական պետական իրավական կարգավիճակի խնդիրը»։ Միութենական հանրապետությունում, որի տարածքում կան տվյալ տեղանքում բնակչության մեծամասնությունը կազմող հավաք բնակվող ազգախմբեր, հանրաքվեի արդյունքներն ամփոփելիս այդ տեղանքներում քվեարկության արդյունքները հաշվարկվում են առանձնաբար։ 1991 թ.-ի սեպտեմբեր-դեկտեմբերին ԼՂՀ անկախության հռչակման ընթացքում ընդունված ակտերը չեն հակասել սույն օրենքին։
## Ծանոթագրություններ
Օպերացիա (ռազմագործողություն)

**Օպերացիա**, ռազմական, օպերատիվ կամ ռազմավարական խնդիրներ լուծելու համար ԶՈՒ մեկ կամ մի քանի տեսակների օպերատիվ միավորումների միասնական մտահղացմամբ և պլանով իրականացված, նպատակով, ժամանակով և տեղով փոխկապակցված ու համաձայնեցված հարվածների, մարտերի, ճակատամարտերի ամբողջությունը։

Ժամանակակից օպերացիաները լինում են ցամաքային, ծովային, օդային, օդադեսանտային և հակադեսանտային։ Ըստ նպատակի՝ կարող են լինել հարձակողական կամ պաշտպանական, ըստ իրականացման ժամանակի՝ միաժամանակյա կամ հաջորդական, ըստ իրականացնող զորքերի կազմի՝ ռազմավարական, ռազմաճակատային, նավատորմի, բանակային օպերացիաներ։ Օպերացիայի խնդիրներն ու բովանդակությունը պայմանավորված են պատերազմող կողմերի ռազմաքաղաքական նպատակներով, մասնակից ուժերի կազմով և այլն։ Հարձակողական օպերացիաի բնորոշ ցուցանիշներն են նրա խորությունը, տևողությունը, հարձակման շերտի լայնությունը, զորքերի տեղաշարժման արագությունը, պաշտպանական օպերացիայի դեպքում՝ շերտի լայնությունը, պաշտպանական դասավորության խորությունը և տևականությունը։ Օպերացիայի նախապատրաստումն ու իրականացումը ռազմավարական և օպերատիվ արվեստի խնդիրներ են։

## Ղարաբաղյան պատերազմի ծավալուն օպերացիաներ
Ղարաբաղյան պատերազմի ծավալուն օպերացիաներից են Շուշիի ազատագրումը, Ստեփանակերտը շրջապատող կրակակետերի ճնշումը, Լաչինի (ՙՄարդասիրական միջանցք՚) և հարակից տարածքի, Ղաջարի, Աղդամի, Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի և մերձակա վայրերի, Մարտունիի շրջանի սահմանակից տափաստանային գոտու, Մարտակերտի ազատագրական, Օմարի լեռնանցքի մարտական գործողությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռազմական գործողություններ
Ճահճային թռչուններ

**Ճահճային թռչունները** ծովերի, լճերի, ջրամբարների մերձափնյա ճահճուտներում և ճահիճներում բնակվող տարբեր ընտանիքների թռչուններ են։ Շատ տեսակներ ապրում են Ծայր Հյուսիսի այնպիսի տարածքներում, որտեղ ամռանը սնունդն առատ է։ Թռչունները կերակրվում են գրեթե ամբողջ օրը, և ձագերը շատ արագ են մեծանում։ Արկտիկական ձմռան շեմին թռչունները չվում են դեպի հարավ։
Հայաստանում հանդիպող ճահճային թռչունների առանձնահատկություններն են երկար կտուցն ու երկար ոտքերը։
Մորակտցարների մեծամասնության կտուցը երկար է, ուղիղ, կեռված կամ կոնաձև, ոտքերը համեմատաբար կարճ են։ Կտցար-կաչաղակներն ունեն կարճ (բզանման կամ բավականին հաստ) կամ երկար (ուղիղ կամ կեռված) կտուց, որով քրքրում են տիղմը, հանում խեցիներ, երկփեղկ փափկամարմիններ և, բացելով դրանք, ուտում պարունակությունը։
Քարադրների կտուցը համեմատաբար կարճ է։ Նրանք վազվզում են ծանծաղուտներով և որսը կտցում են տիղմի, ավազի ու ջրի մակերևույթից։
Ձկնկուլները բավականին խոշոր թռչուններ են՝ երկար վզով ու ոտքերով։ Նրանք հեշտությամբ անցնում են ջրային բուսականության միջով և կարող են բարձրանալ ծառերի վրա։ Ձկնկուլները սնվում են կենդանական կերով, ավելի հաճախ՝ ձկներով, որոնց հավաքում են դաշունաձև կտուցով։
Մեծ ձկնկուլի բնադրագաղութները Հայաստանում անհետացել են Գիլլի լճի չորացումից հետո։ Սակավաթիվ պահպանվել են Արարատյան դաշտի լճակներում։ Մինչև Սևանա լճի մակարդակի իջնելը համարվել է ձկնաբուծությանը խիստ վնասող տեսակ և անխնա ոչնչացվել է։

Կատեգորիա:Թռչուններ
Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն

**Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն** (, , ), **ՂԻՀ** (, , ), դե յուրե ինքնավար հանրապետություն էր Ուկրաինայի կազմի մեջ տեղաբաշխված Ղրիմ թերակղզու մեծ մասի վրա։ Ունի Ռուսաստանի հետ ծովային սահման արևելքում։

ՂԻՀ-ի կազմի մեջ չի մտնում թերակղզու հարավարևմտյան մասը, որը ենթարկվում է Սևաստոպոլի քաղաքային խորհրդին, որը հանդիսանում է առանձին համապետական ենթակայության միավոր, և Արբատյան ցամաքալեզվակի հյուսիսային մասը, որը մտնում է Խերսոնի մարզի մեջ։

## Պատմություն
1921 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Տավրիչեսկի գուբերնիայի մի մասից ձևավորվեց Ղրիմյան ԻԽՍՀ-ն։ 1945 թվականի հունիսի 30-ին այն դարձավ ՌԽՖՍՀ կազմում Ղրիմի մարզ։ 1948 թվականին Սևաստոպոլ քաղաքը առանձնացվեց, որպես հանրապետական նշանակության քաղաք։ 1954 թվականից ՈւԽՍՀ-ի կազմի մեջ։ 1991 թվականի փետրվարի 12-ին վերականգնվեց Ղրիմյան ԻԽՍՀ-ն։

Ղրիմի տարածքը պատմության ընթացքում բազմաթիվ անգամներ գրավվել է և վերահսկվել տարբեր պետությունների կողմից։ Իր պատմության ընթացքում այն վերահսկվել է կիմերացիների, հույների, սկյութերի, գոթերի, հունների, բուլղարների, խազարների կողմից, և մտել է Կիևյան Ռուսիայի, Բյուզանդական կայսրության, Կիպչակների պետության, Օսմանյան կայսրության, Ոսկե հորդայի թաթարների պետության և Մոնղոլների ենթակայության տակ։ 13-րդ դարում այն մասնակիորեն ենթարկվում էր Վենետիկի և Գենուայի հանրապետություններին, նրանցից հետո Ղրիմը ղեկավարում էին Ղրիմի խանությունը և Օսմանական կայսրությունը 15-18-րդ դարերում, Ռուսական կայսրության կողմից 18-20-րդ դարերում, և ի վերջո մինչև Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնելը, այն հանդիսանում էր Սովետական Միության մաս։

ՂԻՀ այժմ ինքնավար խորհրդարանական հանրապետություն է, Ուկրաինայի կազմի մեջ, որը կառավարվում է Ղրիմի սահմանադրության համաձայն և Ուկրաինայի օրենքներով։ Մայրաքաղաքը և հանրապետության կառավարության նստավայրն է Սիմֆերոպոլ քաղաքը, որը գտնվում է թերակղզու կենտրոնում։ Ղրիմի մակերևույթի մակերեսը կազմում է 26 200 կմ², և բնակչությունը, ըստ 2007 թվականի գնահատականների կազմում է 1 973 185 մարդ։

## Հանրաքվե
2014 թվականի մարտի 16-ին Ղրիմում անցկացվեց թերակղզու կարգավիճակի շուրջ հանրաքվե։ Ղրիմի Գերագույն խորհուրդը, որը նախաձեռնել էր հանրաքվեն, խոստացել էր ինքնալուծարվել, եթե ընտրողները նախընտրեն Ուկրաինայի մաս մնալ։ Ըստ Ղրիմի նորահայտ իշխանությունների հանրաքվեին մասնակցեց ընտրության իրավունք ունեցող քաղաքացիների 83,1%-ը, իսկ ըստ Ղրիմի Թաթարների Ազգային Մեջլիսի, մասնակցեց բնակչության մոտ 30%-ը։ Արեւմուտքը եւ Ուկրաինայի իշխանությունները չճանաչեցին հանրաքվեն։ Ըստ Ռուսաստանի տվյալների, հանրաքվեի մասնակիցների 96.7%-ը ցանկություն հայտնեց միանալ Ռուսաստանին։

## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Ղրիմ
Կատեգորիա:1991 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի վիճելի տարածքներ
Կատեգորիա:Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ
Չեռնիգով

**Չեռնիգով** (), պատմական քաղաք Ուկրաինայի հյուսիսում։ Չեռնիգովի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքում կան բազմաթիվ թատրոններ, ակումբներ, հիմնարկներ, դպրոց և բազմաթիվ մշակութային կառույցներ։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* chernigiv-rada.gov.ua&nbsp;-&nbsp;Պաշտոնական ինտերնետային պորտալ , 

Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հերոս քաղաքներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Չեռնովցի

**Չեռնովցի** (ուկր.՝ *Чернівці*), Չեռնովցիի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Ուկրաինայի արևմուտքում։

## Ժողովրդագրություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով բնակչության թվաքանակը եղել է շուրջ 240.600, այդ թվում՝ 65 տարբեր էթնիկական խմբեր։ Ընդհանուր առմամբ բնակչության շուրջ 79,8%-ը՝ 189,000-ը, ուկրաինացիներ են, 11.3%-ը (26,700)՝ ռուսներ, 4.4%-ը (10,500)՝ ռումինացիներ, 1.6%-ը (3,800)՝ մոլդովներ, 0.6%-ը (1,400)՝ լեհեր, 0.6%-ը (1,300)՝ հրեաներ և 1.2%-ը (2,900)՝ այլ ազգերի ներկայացուցիչներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Խերսոն

**Խերսոն** (ուկր.՝ Херсон), քաղաք Ուկրաինայի հարավում։ Խերսոնի մարզի վարչական կենտրոնն է, Սև ծովի խոշորագույն նավահանգիստներից մեկը։ Ծովային և գետային նավահանգիստ է, երկաթուղային հանգույց։ Գտնվում է Դնեպրի աջ ափին, գետաբերանից 25 կմ հյուսիս-արևելք։ Բնակչությունը՝ 358 000 (2007)։ Արդյունաբերական կենտրոն է։

## Անվանում
Հիմնադրվել է 1778 թվականին որպես ամրոց և մ․ թ․ ա․ 5-րդ դարից մինչև մ․ թ․ 15-րդ դարը Ղրիմում գոյություն ունեցած Խերսոնես քաղաքի անունով կոչվել է Խերսոն։

«Խերսոնես» անտիկ անվանումն առաջացել է հին հունարեն բարբառային «թերակղզի» նշանակող համանուն բառից։

## Ժողովրդագրություն
Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի՝ Խերսոնում ապրում են հետևյալ էթնիկ խմբերը.
* ուկրաինացիներ – 76.6 %
* ռուսներ - 20.0 %
* այլ - 3.4 %

### Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խերսոնի պաշտոնական վեբ կայք  
* Խերսոնի հայրենասերներ 
* Խերսոնի ինֆո-շոպինգ  

Կատեգորիա:1778 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հերոս քաղաքներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Վոլինի մարզ

**Վոլինի մարզ** (, , ), մարզ Ուկրաինայի հյուսիս արևմտյան մասում, ուկրաինական Պոլեսյեի տարածքում։ Սահմանակից է արևմուտքում՝ Լեհաստանի հանրապետության, հյուսիսում` Բելառուսիայի հանրապետության, և Ուկրաինայի Ռովնոյի մարզին արևելքում, և Լվովի մարզին հարավում։

Մարզի մակերեսը կազմում է 20,143 հազ. կմ² (Ուկրաինայի ամբողջ տարածքի 3,34 %), հյուսիսից հարավ տարածվում է 187 կմ, իսկ արևմուտքից արևելք 163 կիլոմետր։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Վոլինի մարզի վարչական կենտրոնն է Լուցկ քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները`
* շրջաններ  - 16;
* շրջաններ քաղաքներում  - 0;
* բնակավայրեր  - 1087, այդ թվում՝
** գյուղական  - 1054;
** քաղաքային  - 33, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 22;
*** քաղաքներ  - 11, այդ թվում՝
**** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 4;
**** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 7;
* գյուղական խորհուրդներ  - 379։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Վոլինյան մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
մինի|250px
Վոլինի մարզում կան 16 շրջաններ՝
* Վլադիմիր-Վոլինի շրջան
* Գորոխովի շրջան
* Իվանիչևի շրջան
* Կիվերցիի շրջան
* Կովելի շրջան
* Կամեն-Կաշիրսկիի շրջան
* Լոկաչինի շրջան
* Լուցկի շրջան
* Լյուբեշովի շրջան
* Լյուբոմլի շրջան
* Մանևիչի շրջան
* Ռատնովի շրջան
* Ռոժիշչեի շրջան
* Ստարովիժևի շրջան
* Տուրիի շրջան
* Շացկի շրջան

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝
* Լուցկ
* Վլադիմիր-Վոլինսկի
* Կովել
* Նովովոլինսկ
Շրջանային նշանակության քաղաքներ՝
* Բերեստեչկո
* Գորոխով
* Կամեն-Կաշիրսկի 
* Կիվերցի 
* Լյուբոմլ 
* Ռոժիշչե
* Ուստիլուգ

## Բնակչություն
2001 թվականի դրությամբ Վոլինի մարզում բնակվում էին 1057 հազար մարդ։ Բնակչությամ մեջ գերակշռում են ուկրաինացիները։





### Բնակչության ազգային կազմ
* Ուկրաինացիներ  - 1 024 855
* Ռուսներ  - 25 032
* Բելառուսներ  - 3 217
* Լեհեր  - 1 088

## Տեսարժան վայրեր
[մինի|ձախից|200px|Սուրբ Երրորդության կոստյոլ [Օլիկայում]]
[մինի|աջից|200px|[Զիմնենսկի վանք]]
* Իոակիմի և Աննայի կոստյոլ (1752), Վլադիմիր-Վոլինսկի
* Զիմնենսկի վանք (Х-ХІ դար), Զիմնոյե, Վլադիմիր-Վոլինսկի շրջան
* Ուսպենսկի տաճար (1495), Զիմնոյե, Վլադիմիր-Վոլինսկի շրջան
* Սուրբ Երրորդության կոլեգիատի կոստյոլ (1635 - 1640), Օլինկա
* Սուրբ Պետրոսի և Պողոսի կոստյոլ (1460), Օլինկա
* Ռադզիվիլների ամրոց (1558), Օլինկա
* Սուրբ Դմիտրիի եկեղեցի (1905), Ժուրավնիկի, Գորոխովի շրջան
* Սուրբ Երրորդության կոստյոլ (1412), Լյուբոմլ
* Լուցկի ամրոց (ХІІІ-XIV в.), Լուցկ.

## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Վոլինի մարզ
Իվանո-Ֆրանկիվսկ

**Իվանո-Ֆրանկիվսկ** (ուկր.՝ *Івано-Франківськ*), պատմական քաղաք Ուկրաինայի հարավ-արևմուտքում։ Իվանո-Ֆրանկիվսկի մարզի վարչական կենտրոնն է։

## Անվանում
Հիմնադրվել է 1662 թվականին և կոչվել Ստանիսլավ՝ լեհ մագնատ Ստանիսլավ Պոտոցկու անունով։ 1962 թվականին վերանվանվել է Իվանո֊Ֆրանկիվսկ։

## Կլիմա
Իվանո-Ֆրանկիվսկը գտնվում է Կարպատյան լեռների տարածաշրջանում՝ ծովի մակարդակից մոտավորապես 120&nbsp;մ բարձրության վրա։ Կլիման այստեղ հստակ է՝ տաք ամառներ և ցուրտ ձմեռներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1662 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Ալեքսանդր Պոնոմարյով

**Ալեքսանդր Պոնոմարյով** (ուկրաիներեն՝ *Олександр Пономарьов*, ), ուկրաինացի երգիչ։

2004 թվականին *Hasta la Vista* երգով ներկայացրել է Ուկրաինան Եվրատեսիլ 2004 երգի մրցույթում և զբաղեցրել 14-րդ հորիզոնականը։

7 անգամ ճանաչվել է Ուկրաինայի տարվա երգիչ։

Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ
Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կոմպոզիտորներ
Խմելնիցկի

**Խմելնիցկի** (ուկր.՝ *Хмельницький*), քաղաք Ուկրաինայի հյուսիս-արևմուտքում։ Քաղաքը գտնվում է Հարավային Բուգ գետի մոտ՝ մայրաքաղաք Կիևից 340 կմ հեռավորության վրա։ Երկաթուղային կայարան է, ավտոճանապարհների հանգույց։ 254 000 բնակիչ (2005)։

## Անվանում
Հայտնի է 1493 թվականից։ Մինչև 1954 թվականը կոչվել է *Պրոսկուրով*։ Ի նշանավորումն Ռուսաստանի հետ Ուկրաինայի վերամիավորման 300 ամյակի՝ վերանվանվել է *Խմելնիցկի*՝ ի պատիվ Ուկրաինայի հետման, ուկրաինական ժողովրդի ազատագրական պայքարի ղեկավար Բոգդան Խմելնիցկու։

## Քաղաքի տեսարաններ

Պատկեր:Khmelnitsky,_Proskurivska_St,_beginning,_2005_08_10.jpg|Պրոկուրսովայի փողոց
Պատկեր:Rika_Ploska_v_parku_500-richya,_Khmelnitsky,_2005_07_28.jpg|Պլոսկայա փողոցը Մ.Կ.Չեկմանի անվան այգումр
Պատկեր:Khmelnitskiy001.jpg|Կայարան
Պատկեր:Khmelnickyi1.JPG|Վարչական մարզային կենտրոն
Պատկեր:Khmelnitsky,_Podilska_St,_near_Trade_Center,_2005_08_10.jpg|Պոդոլսկայա փողոց


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1493 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
ԳրինՋոլլի

**ԳրինՋոլլի** (*GreenJolly*), ուկրաինական խումբ։ Խմբի անդամներն են Ռոման Կալինը և Ռոման Կոստյուկը։ Խումբը իր գործունեությունը սկսել է 1997 թվականից։

2004 թվականին դուետը *Разом нас багато* երգով ներկայացրել է Ուկրաինան Եվրատեսիլ 2004 երգի մրցույթում և զբաղեցրել 19-րդ հորիզոնականը։

Կատեգորիա:Ուկրաինայի մշակույթ
France 24

**France 24** (արտասանվում է՝ vingt-Quatre [fʁɑs vɛtkatʁ]), ֆրանսիական միջազգային լրատվական հեռուստաալիք։ Հեռուստաալիքը հեռարձակում է միջազգային լուրեր՝ Ֆրանսիայի կառավարության ֆինանսական աջակցությամբ, կեբտրոնը գտնվում է Փարիզի մերձակա Իսի-լե-Մուլինո քաղաքում։ Ֆրանս 24-ը հիմնվել է նախագահ Ժակ Շիրակի նախաձեռնությամբ, և առաջին անգամ եթեր է մտել 2006 թվականի դեկտեմբերի 6-ին համացանցով։ Դեկտեմբերի 7-ից սկսել է հեռարձակվել կաբելային և արբանյակային հեռուստացանցերով Ֆրանսիայում, Եվրոպայում, Մերձավոր Արևելքում, Աֆրիկայում և ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգում և Կոլումբիայի դաշնային օկրուգում։ 2007 թվականի ապրիլի 2-ից սկսեց հեռարձակվել ալիքի արաբերեն տարբերակը։ Ներկայում ալիքը շուրջօրյա հեռարձակվում է կատարում ֆրանսերեն, անգլերեն և արաբերեն լեզուներով։ Հեռուստաալիքը պատկանում է պետական France Télévisions և մասնավոր խոշոր Groupe TF1 մեդիահոլդինգներին։ Տեղեկատվական աջակցություն է ստանում Agence France-Presse, Radio France Internationale, TV5 Monde, Arte, Euronews և La Chaîne parlementaire ընկերությունների կողմից։ Սեփական 260 լրագրողներ ունեցող հեռուստաընկերությունը կարող է օգտագործել նաև Groupe TF1 և France Télévisions մեդիաընկերությունների ալիքների, ինչպես և AFP и RFI ռադիոկայանների ունեցած լրատվությունը։ 2011 թ. հունվարի 9-ից հեռուստաալիքը սկսեց հեռարձակվել 16:9 ֆորմատով։ Հեռուստաալիքի գլխավոր տնօրենն է Ալեն դե Ռուժիլյակը։

Հեռարձակման սկզբից երկու ամիս անց անցկացրած հարցումների արդյուները ցույց են տվել, որ հարցմանը մասնակցած ֆրանսիացիների 75% հեռուստաալիքի ստեղծումը համարում են «օգտակար և անհրաժեշտ»։ Սակայն որոշ քննադատներ բացասական եին վերաբերվում հեռուստաալիքին, անվանելով այն «ֆրանկոկենտրոնացված». Տարեկան բյուջեն կազմում է 100 միլիոն եվրո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Օնլայն հեռարձակում 
* Օնլայն հեռարձակում 
* Օնլայն հեռարձակում 
* France Télévisions կայք 
* [Հեռուստաալիքը [ՅուԹյուբ] կայքում] 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Լրատվական հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:France Télévisions
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Արաբալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
I Feed You My Love

**«I Feed You My Love»** (*Ես փայփայում եմ քեզ իմ սիրով*), Մարգարետ Բերգերի երգն էր, որով նա Նորվեգիան ներկայացրեց Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։ Երգի հեղինակներն են Կարին Պարկը և MachoPsycho պրոդյուսերական խումբը։ Երգը մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը 191 միավորով։

## Կոմպոզիցիաների ցուցակ

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի երգեր
Կատեգորիա:Նորվեգիայի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Դնեպրոպետրովսկի մարզ

**Դնեպրոպետրովսկի մարզ** (), մարզ Ուկրաինայի արևելյան մասում։ Տեղաբաշխված է Դնեպրի միջին և ստորին հոսանքներում։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Պոլտավայի և Խարկովի մարզերին, արևելքում՝ Դոնեցկի մարզին, հարավում՝ Խերսոնի և Զապորոժյեի մարզերին, և արևմուտքում՝ Նիկոլաևի և Կիրովոգրադի մարզերին։

Մարզի մակերեսը կազմում է 20,143 հազ. կմ² (Ուկրաինայի ամբողջ տարածքի 3,34 %), հյուսիսից հարավ տարածվում է 187 կմ, իսկ արևմուտքից արևելք 163 կիլոմետր։

## Մարզի վարչական կառուցվածք
### Ընդհանուր տեղեկություններ
Դնեպրոպետրովսկի մարզի վարչական կենտրոնն է Դնեպրո քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝
* շրջաններ  - 22;
* շրջաններ քաղաքներում  - 18;
* բնակավայրեր  - 1504, այդ թվում՝
** գյուղական  - 1438;
** քաղաքային  - 66, այդ թվում՝
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 46;
*** քաղաքներ  - 20, այդ թվում՝
**** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 13;
**** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 7;
* գյուղական խորհուրդներ  - 288։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Դնեպրոպետրովսկի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
մինի|250px

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝

Շրջանային նշանակության քաղաքներ՝
* Ապոստոլովո
* Վերխնեդնեպրովսկ
* Վերխովցեվո
* Զելենոդոլսկ
* Պերեշչեպինո
* Պոդգորոդնոե
* Պյատիխատկի

## Բնակչություն
Դնեպրոպետրովսկի մարզում ըստ ուկրաինական 2001 թվականի մարդահամարի արդյունքների բնակվում էր 3,56 միլիոն մարդ, 2012 թվականի հուլիսի 1-ին այս թիվը կազմել է 3 312 963 մարդ։ Մարզը հանդիսանում է բնակչությամբ երկրորդը Ուկրաինաում։

### Բնակչության ազգային կազմ
Ցույց են տրված ազգություններ, որոնց քանակը մարզում գերազանցում է 1 հազար մարդը։
* Ուկրաինացիներ  - 2 825 781
* Ռուսներ  - 627 531
* Բելառուսներ  - 29 528
* Հրեաներ  - 13 799
* Հայեր  - 10 683
* Ազգությունը չեն նշել  - 7 831
* Ադրբեջանցիներ  - 5 683
* Մոլդովացիներ  - 4 398
* Գնչուներ  - 4 067
* Թաթարներ  - 3 835
* Գերմանացիներ  - 3 773
* Լեհեր  - 3 288
* Վրացիներ  - 2 834
* Բուլղարացիներ  - 2 269
* Կորեացիներ  - 1 446
* Ղազախներ  - 1 361
* Հույներ  - 1 147

### Խոշոր բնակավայրեր




## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Դնեպրոպետրովսկի մարզ
Կատեգորիա:Դնեպրոպետրովսկի մարզ
Դոնեցկի մարզ

**Դոնեցկի մարզ** (, մարզ Ուկրաինայի հարավ արևելյան մասում։ Ստեղծվել է 1938 թվականի հունիսի 3-ին, երբ հին Դոնեցկի մարզի կազմից առանձնացվեցին Վորոշիլովգրադի (այժմ Լուգանսկի մարզ) և Ստալինյան (այժմյան Դոնեցկի) մարզերը։

## Վարչական բաժանում
մինի|աջից|250px
մինի|ձախից|600px|Դոնեցկի մարզի շրջանները և քաղաքները
Մարզի վարչական կառուցվածքի մեջ են մտնում - 28 քաղաք և 18 մարզային ենթակայության շրջաններ։ Ընդամենը 2003 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ վարչական միավորներ՝
* շրջաններ  - 18,
* քաղաքներ ()  - 52,
** այդ թվում մարզային ենթակայության քաղաքներ  - 28,
* քաղաքատիպ ավաններ ()  - 131,
* գյուղեր ()  - 1 121,
* շրջաններ քաղաքներում  - 21, 4 քաղաքներում։

**Քարտեզի վրա սև թվերով նշված են շրջանները՝**
* l - Ալեքսանդրովի
* a - Ամվրոսիևսկի
* b - Արտյոմովսկի
* c - Վելիկոնովոսյոլկովսկի
* d - Վոլնովախսկի
* e - Վոլոդարսկի
* f - Դոբրոպոլսկի
* g - Կոնստանտինովսկի
* h - Կրասնոարմեյսկի
* i - Կրասնոլիմանի
* j - Մարյինի
* k - Նովոազովսկի
* m - Պերշոտրավնևի
* n - Սլավյանսկի
* o - Ստարոբեշևսկի
* p - Թելմանովսկի
* q - Շախտյորսկի
* r - Յասինովատսկի
**Կարմիր տառերով ցույց են տրված մարզային ենթակայության քաղաքները՝** 

## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Դոնեցկի մարզ
Կատեգորիա:1932 հիմնադրումներ
Կրոպիվնիցկի

**Կրոպիվնիցկի** (, ), քաղաք Ուկրաինայում, Կիրովոգրադի շրջանի և Կիրովոգրադի մարզի վարչական կենտրոնն է։

## Անվանում
16-րդ և 18-րդ դարի առաջին կեսերին ժամանակակից քաղաքի տարածքում հիմնվել են ուկրաինացի կազակների բնակավայրեր , որոնք հետագայում դարձել են քաղաքային թաղամասեր։ Հիմնադրվել է 1754 թվականին Ելիզավետա կայսրուհու հրամանով «սուրբ Ելիզավետայի (Եղիսաբեթ) ամրոց» անունով։ 1769-ի ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ այս ամրոցը առանցքային դեր է խաղացել թուրքերի դեմ տարած հաղթանակի գործում և թույլ չի տվել զավթիչներին հետագա առաջխաղացումը։ 1784 թվականից բերդն ունի քաղաքի կարգավիճակ։ 1882 թվականին Մարկո Կրոպիվնիցկին այստեղ հիմնեց առաջին պրոֆեսիոնալ ուկրաինական թատրոնը:

քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ՝ 1920 թվականին, քաղաքը երրորդ անգամ գրավվեց Խորհրդային Միության կողմից: Մինչ 1924 թվականը կոչվել է Ելիզավետգրադ, 1924-1934 թվականները՝ Զինովևսկ, 1934-1939 թվականները՝ Կիրովո։ Վերանվանվել է ի պատիվ Սերգեյ Կիրովի։ Հոլոդոմորի և քաղաքական բռնաճնշումների ժամանակ մահացել է քաղաքի 2238 բնակիչ: 1941 թվականի օգոստոսի 5-ից մինչև 1944 թվականի հունվարի 8-ը քաղաքը գրավել են նացիստները։ 

2016 թվականին՝ ռուսական ագրեսիայի սկզբից 2 տարի անց, քաղաքը վերանվանվել է թատրոնի դերասան Մարկ Կրոպիվնիցկիի անունով։

## Քաղաքի տեսարաններ

Պատկեր:Єлисаветградський окружний суд поч. ХХІ ст..jpg
Պատկեր:Обласне управління Служби безпеки України в Кіровограді.jpg
Պատկեր:Кіровоградський художній музей.jpg
Պատկեր:Inhul Kropyvnytskyi.jpg
Պատկեր:Фотографії загиблих воїнів у Кропивницькому.jpg
Պատկեր:Готель Інгул у Кіровограді.jpg


## Քույր քաղաքներ
*  Դոբրիչ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1754 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:1754 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Գորյաչի շոկոլադ

**Գորյաչիյ շոկոլադ** (*Горячий шоколад*), ուկրաինական փոփ խումբ։ Խմբի անդամներն են՝ Դիանա Սեյտմեմետովան, Յարոսլավա Միրոշնիչեկոն և Նադեժդա Մայստրենկոն։

2009 թվականին խումբը *Kiss* երգով մասնակցել է Ուկրաինայի Եվրատեսիլի ազգային ընտրությանը և զբաղեցրել 8-րդ հորիզոնականը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* Береги (2009)
* Береги - переиздание (2010)

Կատեգորիա:Ուկրաինական փոփ խմբեր
Լուցկ

**Լուցկ** (, ), քաղաք Ուկրաինայի հյուսիս-արևմուտքում, Վոլինի մարզի վարչական կենտրոնն է։ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում ապրում է 209,2 հազ.&nbsp;մարդ։

Ուկրաինայի հնագույն քաղաքներից մեկն է։

## Անվանում
Պատմական աղբյուրներում հիշատակվում է 1085 թվականից։ Անվանումն առաջացել է ռուսերեն **Лука** «գետի ոլորան, գետանց» բառից (անվանման սկզբնական ձևը եղել է **Луческ**․ սլավոնական **-ск** վերջածանցը կազմում է հարաբերական ածականներ)։

## Քույր քաղաքներ
*  Բրեստ (Բելառուս)
*  Գորի (Վրաստան)
*  Սիանտան (Չինաստան)
*  Լյուբլին (Լեհաստան)
* Տորուն (Լեհաստան)
* Օլշտին (Լեհաստան)
* Ժեշուվ (Լեհաստան)
* Զամոսց (Լեհաստան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Lubart's Castle

Կատեգորիա:1085 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Մաքս Բարսկիխ

**Մաքս Բարսկիխ** (ուկրաիներեն՝ *Макс Барских*, ), ուկրաինացի երգիչ, կոմպոզիտոր և երգերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Նիկոլայևիչ Բորտնիկը ծնվել է 1990 թվականի մարտի 8-ին Խերսոն քաղաքում։ Խերսոնում ավարտել է ԽՏԱՎ (Խերսոնի Տավրիկական արվեստի վարժարանը), նկարիի մասնագիտությամբ։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Կիև, որտեղ ընդունվել է Կիևի էստրադային ր կրկեսային արվեստի համայնքային ակադեմիա (մասնագիտացումը՝ էստրադային վոկալ)։

### «1: Max Barskih»
2008 թվականին մասնակցել է «Աստղերի ֆաբրիկա։2»-ի քասթինգին, որի պրոդյուսերը եղել է՝ Նատալյա Մոգիլևսկայան։ Քասթինգի ժամանակ Մաքսը կատարում է քավրներ Ար Քելլիի *«I believe I can fly»* և Բրիթնի Սփիրսի *«Everybody»* երգերից։ Նախագծի ընթացքում կատարում է *«Պարիր ինձ հետ»* (Տիմատիի հետ միասին), *«Ես երբեք քեզ չեմ մոռանա»* (Միշա Ֆոկինի և Վլադ Դարվինի հետ համատեղ), *«Ինչի համար»*  (Լոբոդայի հետ), *«Այդպես չի լինում»*  (Մ. Սավին և Իրակլի)։

2010 թվականին *MTV Europe Music Awards* մրցանակաբաշխությունում ճանաչվել է ուկրաինացի լավագույն երգիչ։

2012 թվականին *Dance* երգով մասնակցել է Ուկրաինայի Եվրատեսիլի ազգային ընտրությանը և զբաղեցրել 2-րդ հորիզոնականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Մարտի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կոմպոզիտորներ
Sweet People

«**Sweet People**», ուկրաինացի երգչուհի Ալյոշայի երգն է Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթի համար։ Երգի երաժշտության հեղինակներն են՝ Բորիս Կուկոբան, Վադիմ Լիսիտսան և Օլենա Կուչերը, ով նաև երգի խոսքերի հեղինակն է։ Երգի տեսահոլովակը մասամբ նկարահանվել է Պրիպյատ լքված քաղաքում։

Երգը մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 10-րդ հորիզոնականը 110 միավորով։

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2010 երգեր
Կատեգորիա:2010 սինգլներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգեր
Կերակուրը մատուցված է

**«Կերակուրը մատուցված է»** () ռեժիսոր Մաքսիմ Պապերնիկի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ալեքսանդր Բալուևը, Յուլիա Ռուտբերգը, Ալեքսանդր Լիկովը, Մարիա Արոնովան, Օլգա Կրասկոն, Նիկոլայ Բոկլանը, Վլադիմիր Եպիսկոպոսյանը։

Ամուսինը որոշել է Նոր Տարին դիամավոր իր ամառանոցում՝ երիտասարդ սիրուհու հետ։ Նա իր կնոջն ուղարկում է զոքանչի մոտ իսկ իր այլուրեքության համար իր մոտ է կանչում իր հին ընկերոջը։ Կինը հանկարծակի փոշմանում է և հետ է վերադառնում, իսկ ամուսինը որոշում է իրեն չզրկել երջանիկ պահերից և իր սիրուհուն ներկայացնում է որպես ընկերոջ սիրուհի՝ չիմանալով, որ իր ընկերոջ իսկական սիուհին հենց իր կինն է։ Իրավիճակը բարդանում է նաև նրանով, որ տուն է գալիս նաև գործակալությունից հրավիրված խոհարարուհին։ Ամեն ինչ խառնվում է իրար և իհարկե միայն ամանորյա գիշերը կարող է հրաշքներ տեղի ունենան և ամեն մեկը գտնի իր իրական սերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Պապերնիկի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուկրաինական ֆիլմեր
Ժորա Օհանջանյան

**Ժորա Գրիգորի Օհանջանյան** (ծ. դեկտեմբերի 22, 1942, գ. Նորագյուղ (ԼՂՀ Ասկերանի շրջան), հայ ճարտարագետ, բարեգործ։ Երևանի Մաշտոցի շրջգործկոմին կից Հադրութին օգնություն հանձնաժողովի (1988–1990 թթ.), Արցախ հայրենակցական միության վարչության (1989 թվականից) անդամ, միաժամանակ՝ Խաչեն (1992–1995 թթ.) և Շիրակ-Արցախ (1992–1996 թթ.) բարեգործական միությունների հիմնադիր-նախագահ։

Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1965 թ.)։ 1965–1991 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ թեթև, տրանսպորտի նախարարությունների համակարգում, Երևանի պոլիտեխնիկական, Մոսկվայի էլեկտրատեխնիկական (Երևանի մասնաճյուղ) գիտահետազոտական ինստիտուտներում՝ գիտաշխատող, Երևանի քաղաքային, ապա Մաշտոցի շրջանային խորհուրդների գործկոմներում՝ վարչության պետ, շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ, 1991 թվականից՝ Հայռուսնավթգազ շինմոնտաժային տրեստի վարչության պետ։

1988–1994 թթ.-ին համակարգել է երևանաբնակ արցախցիների հայրենակցական միությունների (Դիզակ Շահումյան-Գետաշեն և այլն) ստեղծած կամավորական ջոկատների սպառազինության և գործուղման, պատերազմական շրջաններից 200 երեխաների ՀՀ տեղափոխման ու տեղավորման աշխատանքները։ Արցախ է առաքել մեծ քանակի սննդամթերք, վառելանյութ։ Զինադադարից հետո Ասկերանում հիմնել է շինտրեստ և վերականգնել ռմբահարված բնակելի շենքեր, դպրոցներ, բուժկետեր և այլն։ 1997 թվականին Լեհաստանում հիմնադրել է աղետի գոտուց, Սումգայիթից և Ադրբեջանի հայաբնակ այլ շրջաններից Լեհաստանում ապաստանած հայկական համայնքների միացյալ ընկերակցություն և մինչև 1999 թվականը զբաղվել նրանց աշխատանքի տեղավորման և հայրենիք վերադարձնելու խնդիրներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Սպոնսիանոս

**Սպոնսիանոս** (), հռոմեական կայսր, ուզուրպատոր 244(?)/248/249(?), 250 թթ.:

Ապստամբել է Ֆիլիպպոս Արաբացու օրոք։ Սպոնսիանոսը հիմնականում հայտնի է 1713 թ.-ին Տրանսիլվանիայում գտնված երկու աուրեուսների շնորհիվ։ Կան շատ պատճառներ դրանք կեղծ համարելու համար։ Այսպես՝ դրամի դարձերեսը համըկնում է Հռոմեական հանրապետության` մ.թ.ա. 2-րդ դարում Մունիկիոսների հատած դրամերի հետ։ Ելնելով սրանից, Սպոնսիանոսի գոյությունը համարվում է կասկածելի։ Սակայն կա մեկ ուրիշ վարկած, որի համաձայն` Սպոնսիանոսը եղել է Ֆիլիպպոս Արաբացու դեմ «սենատորների ապստամբության» ղեկավարը, որոնք այդպիսի դրամներ են հատել։

## Գրականություն
* D. Kienast. *Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie*. р. 203.

Կատեգորիա:Հռոմեական ուզուրպատորներ
Լուգանսկ

**Լուգանսկ** կամ **Լուհանսկ** (, պատմական անվանում՝ *Луга́нське*), քաղաք Ուկրաինայի արևելքում, Լուգանսկի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Արևելյան Ուկրաինայի ամենամեծ քաղաքն է։ Գտնվում է Կիևից 811 կմ հեռավորության վրա։

Գտնվում է Դոնբասում, Լուգան և Օլխովայա գետերի (Սևերսկի Դոնեցի ավազան) խառնատեղում։ Երկաթուղային և ավտոմոբիլային ճանապարհների հանգույց է։ Քաղաքն ունի օդակայան։ Ունի 485 հազար բնակիչ (1983)։ Քաղաքի առաջացումը կապված է 1795 թվականին Լուգան գետի ափին Ռուսաստանի հարավում չուգունաձուլական առաջին գործարանի հիմնադրման հետ։

Քաղաքը Ուկրաինայի և ծանր արդյունաբերության խոշոր կենտրոններից է։ Առաջատար ճյուղը մեքենաշինությունն է։ Զարգացած է նաև սննդի, թեթև, կահույքի արդյունաբերությունը։ Ունի մեքենաշինական, գյուղատնտեսական, բժշկական, մանկավարժական, ինստիտուտներ, 8 տեխնիկում, երաժշտական, գեղարվեստական, կուլտուր-լուսավորական ուսումնարաններ, 2 թատրոն, ֆիլհարմոնիա, 2 թանգարան։

## Քաղաքի տեսարաններ

Պատկեր:Stone image LGPU 13.jpg
Պատկեր:Licorne 1814.jpg
Պատկեր:The Caster's Monument.jpg
Պատկեր:2 Mk V.jpg
Պատկեր:S2020016.JPG
Պատկեր:The Liberators of Luhansk.jpg
Պատկեր:Molodchy monument.jpg
Պատկեր:Luhansk Museum of History and Culture.jpg
Պատկեր:Luhansk Hydrotherapy Polyclinic 2007.jpg
Պատկեր:Mist over a river in Luhansk.jpg



## Քույր քաղաքներ
*  Լյուբլին 
*  Պերնիկ 
*  Սենտ-Էտիեն 
*  Սևկեշֆեխերվար 
*  Դացին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լուգանսկ քաղաքի պաշտոնական կայք 
* Վեբ-տեսախցիկ էատրոնի հրապարակում 
* Լուհանսկի տրամվայ 
* Ֆոտո-էքսկուրսիաա Լուգանսկում

Կատեգորիա:1795 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Հափշտակված երջանկություն (ֆիլմ, 2005)

**«Հափշտակված երջանկություն»** () ռեժիսոր Անդրեյ Դոնչիկի ֆիլմ է, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Նատալյա Դոլյան, Անատոլի Պաշինինը, Ալեքսեյ Բոգդանովիչը, Վիտալի Լինեցկիը, Եվգենի Պաշինը, Լարիսա Ռուսնակը, Դմիտրի Լալենկովը, Նինա Կասթորֆը, Սերգեյ Գավրիլյուկը։ Ֆիլմի հիմքում Իվան Ֆրանկոյի համանուն պիեսն է:

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոսներ Աննան, Միխայլոն և Միկոլան փորձում են իրենց երջանկությունը գտնել սուր կենսական իրավիճակներում։ Սիրային եռանկյունում կիրքը հարևանում է դավաճանության հետ, տանջանքը՝ մեղքի հետ, իսկ մնացյալը՝ մահվան։ Հերոսները հայտնվում են մի այնպիսի իրավիճակում, երբ երջանիկ լինելը պարզապես անհնարին է, քան որ այն գողացված է բոլորի մոտից։

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անդրեյ Դոնչիկի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մելոդրամաներ
Կատեգորիա:Ուկրաինական ֆիլմեր
Marry Me

**Marry Me**, ֆինլանդացի երգչուհի Քրիստա Սիեգֆրիդսի երգը, որով նա ներկայացրել է Ֆինլանդիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում ։ Երգի տեքստի և երաժշտության հեղինակներն են Քրիստինա Սերգֆրեդսը, Էրիկ Նյուհոլմը, Քրիստաֆոր Կարլսոնը և Ջեսիկա Լանդսթրոմը։

Երգը մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 24-րդ հորիզոնականը 13 միավորով։

Երգը դարձել է ազգային ընտրական փուլի հաղթող, որն անցկացվել է 2013 թվականի փետրվարի 9-ին Էսպոո քաղաքում։

Ֆիննական *7 pääivää* թերթում ենթադրվել է, որ «Marry Me» երգը գրագողություն է *Popeda* խմբի «Rokkikone» երգից։

Չնայած այն հանգամանքին, որ երգի սյուժեն միանգամայն տրիվիալ է, և դրանում աղջիկը խնդրում է երիտասարդին խնդրել իր ձեռքը, The Independent թերթին տված հարցազրույցում երգչուհի Քրիստա Սիեգֆրիդսը հայտարարել է, որ նրա երգը կոչ է Ֆինլանդիային՝ հաստատել ամուսնությունների հավասարության մասին օրենքը, և որ ներկայացման պարային համարում նոր տարր է մտցվել՝ ավելացնելով երգչուհու և պարող աղջկա համբույրը։

## Տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է 2013 թվականի փետրվարի 13-ին  Քրիստա Սիեգֆրիդսի  VEVO ալիքում՝ դառնալով այդ ալիքի առաջին տեսանյութը։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ
}
|-
| Tonlist
| style="text-align:center;"|29
|-

|-
|
|-
| UK Singles Chart
| style="text-align:center;"|102
|}

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Marry Me» — Krista Siegfrid
* Քրիստա Սիեգֆրիդսի էջը Եվրատեսիլի պաշտոնական կայքում
* 
* Տեղեկություններ Քրիստա Սիեգֆրիդսի և երգի մասին 

Կատեգորիա:2012 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի երգեր
Վայրի սեր (ֆիլմ, 1993)

**«Վայրի սեր»** () ռեժիսոր Վիլեն Նովակի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Կսենիա Կաչալինան, Վլադիմիր Շեգոլկովը, Կսենիա Բոգոլեպովան, Լարիսա Ուդովիչենկոն, Դմիտրի Լալենկովը, Ալեքսանդրա Ֆոմիչովան, Յուրիյ Եվսյուկովը, Տատյանա Օկունևսկայան, Անդրեյ Սոկոլովը, Ռ. Կոլոմիեցը։

Մաքսիմը ապահովված տան զավակ է, իսկ Մաշան գեղեցիկ աղջիկ է մանկատնից։ Նրանք սիրում են միմյանց։ Դպրոցն ավարտելուն պես նրանք պատրաստվում են ամուսնանալ։ Ի դժբախտություն Մաշայի, Ամերիկայից գալիս է Սյուզենը, որպեսզի տեսնի այն տունը, որտեղ ծնվել է իր տատը։ Դրամատիկական սիրային եռանկյունում միմյանց են հանդիպում երկու տարբեր աշխարհների ախոյաններ՝ նազելի և խանդավառ ամերիկյան աշակերտուհին և սիրով տոգորված խորհրդային տուն-ինտերնատի սանուհին։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1993 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուկրաինական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վիլեն Նովակի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար
Պոլտավա

**Պոլտավա** (ուկրաիներեն՝ *Полтава*), քաղաք Ուկրաինայի կենտրոնական շրջանում։ Պոլտավայի մարզի վարչական կենտրոնն է։

## Քույր քաղաքներ
*  Ֆիլդերժտադտ (), Գերմանիա
*  Լայֆելդեբ-Էխտերդինգեն (), Գերմանիա
*  Օստֆիլդերն (), Գերմանիա
*  Վելիկո-Տիրնովո (), Բուլղարիա
*  Կոշալին (), Լեհաստան
*  Լյուբլին (), Լեհաստան
*  Նիցցա (), Ֆրանսիա
*  Կրասնոդար, () Ռուսաստան
*  Բարանովիչի (), Բելառուս
*  Խիմկի, (), Ռուսաստան
*  Իրոնդեքվոյտ (), ԱՄՆ
*  Դլինտ (), ԱՄՆ

### Հիմն
Պոլտավայի հիմնը համարվում է քաղաքի խորհրդանիշներից մեկը։ Երաժշտությունը գրել է պոլտավացի երգահան Ալեքսեյ Չուխարեյը, տեքստը՝ Լեոնիդ Վերնիգորը։


Здавен ми славні, так ведеться,
Запам’ятали нас віки!
Наш дім і місто, і фортеця,
Не завойовані ніким.

Заповідав нам Котляревський
Закон, що нас охороня:
Де мир і злагода в сімействі,
Блаженна буде сторона.

Що ми духовна є столиця,
Давно вже визнав цілий світ.
Живи й сіяй в віках, світлиця!
Як материнки першоцвіт!

Хвала, хвала тобі Полтаво,
У пісні солов'їній
У тебе матінка Держава
Безсмертна Україна


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Քրիստա Սիեգֆրիդս

**Քրիստա Սիեգֆրիդս** (, ), ֆինլանդացի փոփ երգչուհի, որը *[[Marry Me]]* երգով ներկայացրել է Ֆինլանդիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում և եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 24-րդ հորիզոնականը։

2012 թվականին Քրիստան մասնակցել է *Ֆինլանդիայի ձայնը* մրցույթին։

## Կենսագրություն
Քրիստա Սիեգֆրիդսը ծնվել է 1985 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Ֆինլանդիայի Կասկինեն քաղաքում։

Քրիստան իր կարիերան սկսել է իր *Daisy Jack* խմբի հետ 2009 թվականին։ Նրանք միանգամից հայտ են ներկայացրել «Fridays» երգով «Եվրատեսիլ 2010» երգի մրցույթին մասնակցելու համար, բայց չեն անցել առաջին փուլը։ Խմբի առաջին սինգլը՝ «Perfect Crime», թողարկվել է 2011 թվականի հոկտեմբերին։ Քրիստա Սիեգֆրիդսը նաև խաղացել է մյուզիլներում, այդ թվում՝ *Play Me* Հելսինկիի շվեդական թատրոնում և *Muskettisoturit* ռոք մյուզիքլներում։

2012 թվականին մասնակցել է «The Voice of Finland» հեռուստատեսային մրցույթին Մայքլ Մոնրոյի թիմում, սակայն դուրս է մնացել առաջին փուլից։

2013 թվականի հունվարին Քրիստա Սիեգֆրիդսը պայմանագիր է կնքել Universal Music Group-ի հետ, որը խնդիր է դրել երգչուհուն դարձնել համաշխարհային մակարդակի աստղ։ Նրա առաջին ալբոմը՝ «Ding Dong!»,  թողարկվել է 2013 թվականին։

2013 թվականի հունվարի 24-ին Քրիստա Սիեգֆրիդսը «Uuden Musiikin Kilpailu» երգով հաղթահարել է «Եվրատեսլի» ազային ընտրության երկրորդ ընտրական փուլը՝ անցնելով եզրափակիչ, իսկ փետրվարի 9-ին դարձել է ազգային մրցույթի հաղթող և հնարավորություն ստացել ներկայացնելու Ֆինլանդիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում «Marry Me» երգով։ 2013 թվականի մայիսի 16-ին Քրիստա Սիեգֆրիդսը ելույթ է ունեցել «Եվրատեսիլ 2013»-ի երկրորդ կիսաեզրափակչում՝ զբաղեցնելով 9-րդ տեղը և անցել եզրափակիչ։ Եզրափակչում հանդես է եկել 4 համարի ներքո՝ 13 միավորով զբաղեցնելով 24-րդ տեղը։ Եվրատեսիլից հետո Քրիստան եղել է աշխարհի միակ մարզիչը, որը եղել է նույն «Ձայնը» ֆրանշիզայի մասնակիցը։ Եղել է *The Voice Kids* հեռուստանախագծի ֆիննական տարբերակի մարզիչ, առաջին մրցաշրջանում նրա սան Մոլլի Ռոսենստրյոմը հաղթել է այդ նախագծում։

2013 թվականի օգոստոսի 23-ին Քրիստա Սիեգֆրիդսը ներկայացրել է Ֆինլանդիան *Sopot Festival* փառատոնի *Top of the Top* համերգում «Marry Me» երգով։

2014 թվականին Քրիստա Սիեգֆրիդսին առաջարկել են մասնակցել «Եվրատեսիլ 2015»-ի Շվեդիայի ընտրական փուլին, բայց նա հրաժարվել է, քանի որ նրան առաջարկվող երգը եղել է շվեդերեն և նրան դուր չի եկել։

2015 թվականի նոյեմբերին հայտնի է դարձել, որ նա Ռոոպ Սալմինենի հետ միասին պետք է վարի Եվրատեսիլ 2016-ի ֆիննական ընտրության փուլը՝ Uuden Musiikin Kilpailu:

Քրիստան մասնակցել է «Եվրատեսիլ 2016»-ի Շվեդիայի ընտրական փուլին։ Ելույթ ունենալով երկրորդ կիսաեզրափակիչում՝ Քրիստան չի կարողացել հաղթահարե այն՝ զբաղեցնելով 5-րդ տեղը։

2017 թվականին ընդգրկվել է Mr. Gay Finland մրցույթի ժյուրիի կազմում։

### Անձնական կյանք
2017 թվականի հոկտեմբերին ամուսնացել է ֆինն-շվեդական կատակերգու Յանն Գրյոնրուսի հետ։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

### Սինգլներ «Daisy Jack» խմբի կազմում

### Սինգլներ

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Կատեգորիա:Ֆինն երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆինն երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆինն կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆինն հաղորդավարներ
Մարգարետ Բերգեր

**Մարգարետ Բերգեր** (*Margaret Berger*, ), նորվեգացի երգչուհի, ով I Feed You My Love երգով ներկայացրել է Նորվեգիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում, որն անց է կացվել շվեդական Մալմյո քաղաքում, և եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը։

2004 թվականին Մարգարետը մասնակցել է նորվեգական *Idol* (Տաղանդ) մրցույթի երկրորդ եթերաշրջանին և գրավել երկրորդ տեղը։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* 2004 — *Chameleon*
* 2006 — *Pretty Scary Silver Fairy*

### Սինգլներ
* 2006 — *Samantha*
* 2006 — *Will you remember me tomorrow?*
* 2007 — *Robot song*
* 2011 — *In a Box*
* 2013 — *[[I Feed You My Love]]*
* 2013 — *Human Race*
* 2014 — *Scream*
* 3 օգոստոսի 2015 թ. — *Diamonds* (feat. Face)
* 2016 թ. հունվար — *Apologize*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կին կոմպոզիտորներ
Ֆյոդոր Շևչենկո

**Ֆյոդոր Պավլովիչ Շևչենկո** (, ), ուկրաինացի պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1968), ՈւԽՍՀ ԳԱ թղթակից-անդամ (1969)։

Հեղինակ է ավելի քան 700 գիտական հրապարակումների, Ուկրաինայի պատմությանը նվիրված ավելի քան 100 աշխատությունների։ Ուսումնասիրել է նաև 17-18-րդ դարերի հայ-ուկրաինական կապերը։

## Երկեր
* Армяне в украинском казацком войске в XVII-XVIII вв., в кн.: Истореческие связи и дружба украинского и армянского народов, Киев, 1965.
* Роль армян в экономических связях Левобережной Украины, Запорожской Сечи и Крыма в XVII-XVIII вв., там же, в. 3, Е., 1971.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Ռովնո

**Ռովնո** ( (*, 1939-ից մինչև 1991 վականը՝ Ռովնո*ուկր.՝ *Рівне*), պատմական քաղաք Ուկրաինայի արևմուտքում։ Ռովնոյի մարզի վարչական կենտրոնն է։

Հայտնի է 1282-ից։ XIV դ․ 2-րդ կեսից հղել է Լիտվայի, 1569-ից՝ Ռեչ Պոսպոլիտայի, 1793-ից՝ Ռուսաստանի կազմում։ 1921-ի Ռիգայի հաշտության պայմանագրով մտել է Լեհաստանի կազմի մեջ։ 1939-ին վերամիավորվել է Ուկրանիական ԽՍՀ–ին։ Ճարտարապետական հուշարձաններից են Ուսպենսկու փայտաշեն եկեղեցին (XVIII դ․), ֆաշիզմի զոհերի հուշարձանը (1968), զինվորական փառքի հուշահամալիրը (1975)։

## Քաղաքի տեսարաններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1283 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
ՌՏՌ Պլանետա

**ՌՏՌ Պլանետա** (, «Россия РТР» ԱՊՀ երկրներում, «Planeta RTR» այլ երկրների համար) (արտասանվում է «էՌ-ՏԷ-էՌ Պլանետա»), ռուսական միջազգային արբանյակային հեռուստաալիք Համառուսաստանյան պետական հեռուստառադիոընկերության կազմում։ Հեռարձակումը սկսել է 2002 թվականի հուլիսի 1-ին։ Հեռուստաալիքը ցուցադրում է ՎԳՏՌԿ ընկերության այլ հեռուստաալիքների ընտրյալ հաղորդումները։

Հեռուստաալիքը հասանելի է Հայաստանի գրեթե ողջ տարածում 5-րդ մետրային հաճախականությամբ։

## Հեռարձակում
### Արբանյակի միջոցով

### Կաբելային ցանցերում
Հետևյալ երկրներում հեռուստաալիքը հասանելի է կաբելային ցանցերում՝ Ավստրալիա, Ադրբեջան, Հայաստան, Բուլղարիա, Հունգարիա, Գերմանիա, Իսրայել, Ղազախստան, Ղրղզստան, Լատվիա, Լիտվա, Մակեդոնիա, Մոլդովա, Լեհաստան, Ռումինիա, ԱՄՆ, Ուզբեկստան, Ուկրաինա, Ֆրանսիա, Չեխիա, Էստոնիա և ՀԱՀ.

### Համացանցում
Հեռուստաալիքի հեռարձակումը իրականացվում է նաև ինտերնետով և IPTV-ի միջոցով՝ որոշ պրովայդերների միջոցով։ Ինտերնետում հեռարձակվում է ալիքի ամերիկյան տարբերակը։

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք  
*Օնլայն հեռարձակում  
*ՎԳՏՌԿ պաշտոնական կայք  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:ՎԳՏՌԿ
Կատեգորիա:Ռուսալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ընկերություններ
Ժիտոմիր

**Ժիտոմիր** (), Կիևյան Ռուսիայի հնագույն քաղաքներից մեկը, Ժիտոմիրի մարզի վարչական կենտրոնը, այժմ գտնվում է Ուկրաինայի կազմում։

## Անվանում
Հիմնադրվել է 9-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է տիրոջ կամ հիմնադիրի անձնանունից։

Ըստ ավանդության՝ երբ Կիևը զավթած նովգորոդյան իշխան Օլեգը մոտ 882 թվականին սպանում է Կիևի իշխաններ Ասկոլդին և Դիրին, վերջիններիս ջոկատական Ժիտոմիրը հեռանում է Վոլինի անտառներն ու հիմնադրում այս քաղաքը։

## Քաղաքի տեսարաններ

## Քույր քաղաքներ
* , Մոնտանա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ժիտոմիրի քարտեզ
* Ժիտոմիրի պատմություն

Կատեգորիա:884 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հոլոքոստի վայրեր Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Սումի

**Սումի** (ուկր.՝ *Суми*), ուկրաինական քաղաք Պսյոլ գետի ափին, նույնանուն մարզի և շրջանի վարչական կենտրոնը։ 2019 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 167,633։ Բնակավայրը հիմնադրել է կազակ ատաման Գերասիմ Կոնդրատևը ՝ Դնեպրի վտակ Պսյոլ գետի ափին։ Հիմնադրման տարեթիվը առ այսօր վիճելի է համարվում. ուսումնասիրողների մի մասը ընդունում է 1652 թվականը, մյուսները՝ 1655 թվականը։

## Ժողովրդագրություն
* 1897&nbsp;-&nbsp;70,53% ուկրաինացիներ, 24,1% ռուսներ 2,6% հրեաներ, 2.67% այլ
* 1926&nbsp;-&nbsp;80,7% ուկրաինացիներ, 11,8% ռուսներ, 5,5% հրեաներ, 2% այլ
* 1959&nbsp;-&nbsp;79% ուկրաինացիներ, 20% ռուսներ, 1% այլ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1652 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Թոֆիկ Ալավերդյան

**Թոֆիկ Հմայակի Ալավերդյան** (), օդաչու-հրամանատար։ Ինքնաթիռային սպորտի վարպետ։ Ավարտել է Ռիլսկի (Կուրսկի մարզ, Ռուսաստան) ավիացիայի տեխնիկական ուսումնարանը (1963), ԴՕՍԱԱՖ-ի թռիչքատեխնիկական դպրոցը (1968) և դասընթացները (1970), վերապատրաստվել Կրեմենչուգի (Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանում (1972)։ 1963–1995 թվականներին աշխատել է «Էրեբունի» օդանավակայանում։ *1988–1992 թվականներին*  Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու, ապա՝ հրամանատար) մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների և ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Ընդհանուր թռիչքաժամը Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ, Շահումյանի շրջան (Ադրբեջանի ԽՍՀ)Շահումյանի շրջան և Գետաշենի ենթաշրջան կազմել է 1116 ժամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Աշոտ Ամիրբեկյան

**Աշոտ Հրաչիկի Ամիրբեկյան** (, զոհվել է ինքնաթիռի վթարից՝ Իրանի տարածքում), առաջին կարգի օդաչու-հրամանատար։ Ավարտել է Կրասնի Կուտի (Սարատովի մարզ, Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1982) և Կիևի քաղաքացիական ավիացիայի ինստիտուտը (1987)։ 1982-1996 թվականներին աշխատել է «Էրեբունի», ապա՝ «Զվարթնոց» օդանավակայաններում։
1988-1992 թվականներին Ան-2 և ՅԱԿ-40 ինքնաթիռների անձնակազմերում (հրամանատար) մասնակցել է ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Շուշիի ազատագրմանը նախորդող օրերին մարտական գոտում կատարել է 40-ից ավելի թռիչք։

Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ կազմել է 48 ժամ։ Թաղված է Եռաբլուրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:2001 մահեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 17 մահեր
Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Փարամազ (կամավորական ջոկատ)

**Փարամազ**, Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմի ժամանակ հայ կամավորական ջոկատ։ Կոչվել է 19-րդ դար ավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Փարամազի (1863-1915) անունով։ Ստեղծվել է 1990 թվականին, Մեղրիում՝ Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան կուսակցության նախաձեռնությամբ և միջոցներով։ 1992-94 թվականին մասնակցել է ՀՀ Մեղրիի (Ագարակ, Նյուվադի), Կապանի (Դավիթ Բեկ, Ներքին Հանդ, Ճակատեն) և ԼՂՀ Կուբաթլուի, Զանգելանի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Վ. Ազատյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Կատեգորիա:Սոցիալ-դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն
Միքայել Անդրեասյան

**Միքայել Նիկոլայի Անդրեասյան** (), օդաչու-հրամանատար։ Ինքնաթիռային սպորտի վարպետ, ԽՍՀՄ բազմակի չեմպիոն։

Ավարտել է Վոլչանսկի (Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1974)։ 1974–1977 թվականներին աշխատել է Երևանի ավիաակումբում, 1977–2001 թվականներին՝ «Էրեբունի» և «Զվարթնոց» օդանավակայաններում՝ ՅԱԿ-40 ինքնաթիռի հրամանատար։ 
1988–1992 թվականներին մասնակցել է ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Շուշիի ազատագրմանը նախորդող օրերին մարտական գոտում կատարել է 60-ից ավելի թռիչք։ 1992 թվականի մարտի 27-ին և մայիսի 10-ին գնդակոծված և խափանված շարժիչներով բարեհաջող վայրէջք է կատարել համապատասխանաբար «Էրեբունի» և Սիսիանի օդանավակայաններում՝ փրկելով անձնակազմի, վիրավոր ազատամարտիկների և 40-ից ավելի երեխաների կյանքը։ Վերջին վայրէջքի ժամանակ ստացել է ողնաշարի վնասվածք։ 
Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ կազմել է 280 ժամ։ 
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով և «Արիության համար» մեդալով։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1952 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Մկրտիչ Ավդալյան

**Մկրտիչ Գառնիկի Ավդալյան** (), հայ օդաչու-հրամանատար, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Կրասնի Կուտի (Սարատովի մարզ, Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1985) և Արզնիի ավիաակումբի ուղղաթիռների օդաչուական դասընթացները (1990)։ 1985-1990 թվականներին աշխատել է Մայկոպի (Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի վարչությունում, 1990-1998 թվականներին՝ «Էրեբունի» օդանավակայանում։

1991-1992 թվականներին մասնակցել է ՀՀ սահմանների և ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ 1993 թվականի փետրվարի 26-ին Արարատի մարզի Դիմիտրով գյուղի մոտ առաջադրանք կատարելիս՝ Մի-24 ուղղաթիռը վթարի է ենթարկվել։ Նա կարողացել է ուղղաթիռը հեռացնել գյուղի սահմաններից, բայց վայրէջքի ժամանակ ծանր վիրավորվել է, մահացել հիվանդանոցում։ 
1990-1993 թվականներին ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ կազմել է 988 ժամ, ռազմական ուղղաթիռով կատարել է 10 մարտական թռիչք։ 
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար», ՀՀ «Արիություն» մեդալներով և «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։ Թաղված է Նոր Խարբերդում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Փետրվարի 26 մահեր
Ավագ Ալեքսանյան

**Ավագ Ալեքսանի Ալեքսանյան** (), օդաչու-հրամանատար։ Ավարտել է Ստավրոպոլի (Ռուսաստան) ռազմաօդային ուժերի (1979), Ակտյուբինսկի (Ղազախստան) բարձրագույն օդաչուական (1984) ուսումնարանները։ 1984–1998 թվականներին աշխատել է «Էրեբունի», ապա՝ «Զվարթնոց» օդանավակայաններում։
1990–1992 թվականներին ՅԱԿ-40 ինքնաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու) մասնակցել է ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։
Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ կազմել է 160 ժամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:1959 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 22 ծնունդներ
Մուշեղ Անտոնյան

**Մուշեղ Սմբատի Անտոնյան** (), հայ օդաչու-հրամանատար, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

1975–1977 թվականներին ծառայել ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ Ավարտել է Կրեմենչուգի (Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1981)։ 1981 թվականից աշխատել է «Էրեբունի» օդանավակայանում։ 
1988 թվականին՝ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ, մասնակցել է աղետի գոտու փրկարարական աշխատանքներին։

1989–1991 թվականներին որպես Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (հրամանատար) մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների և Արցախի ինքնապաշտպանությանը։ 
Ընդհանուր թռիչքաժամը Արցախ, Շահումյան և Գետաշեն կազմել է 2494 ժամ։ Զոհվել է հերթական մարտական առաջադրանքը կատարելիս։ 
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Եռաբլուրում 
:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
http://www.hayzinvor.am/3167.html

Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կատեգորիա:«Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ