Ֆիջիի մարդու իրավունքների հանձնաժողով

**Ֆիջիի մարդու իրավունքների հանձնաժողով** (), կառույց, որը ստեղծվել է 2009 թվականին՝ նախագահական հրամանագրով՝ փոխարինելով նույնանուն կառույցին, որը գործել էր որպես անկախ իրավական մարմին՝ հիմնված Ֆիջիի Կղզիների Հանրապետության 1997 թվականի սահմանադրության վրա։

## 1997 թվականի հանձնաժողով
Սահմանադրությունը սահմանել էր Հանձնաժողովի նպատակը՝ պաշտպանել և խթանել մարդու իրավունքները Ֆիջիի ժողովրդի համար, ինչպես նաև նպաստել մարդու իրավունքների մշակույթի ձևավորմանը և ամրապնդմանը Ֆիջիում։

Հանձնաժողովի լիազորությունները, ինչպես սահմանված է «Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի մասին» 1999 թվականի օրենքով, ներառում էին՝

* հանրության կրթում մարդու իրավունքների վերաբերյալ,
* առաջարկությունների ներկայացում կառավարությանը՝ մարդու իրավունքներին վերաբերող հարցերի շուրջ։

Հանձնաժողովի բողոքների և իրավաբանական բաժիններին տրվել էին լիազորություններ՝

* ընդունելու մարդու իրավունքների ենթադրյալ խախտումների վերաբերյալ բողոքներ,
* կատարել այդ բողոքների քննություն,
* փորձել լուծել հարցերը հաշտեցման միջոցով կամ փոխանցել իրավաբանական բաժնին՝ դատարան ուղարկելու նպատակով։

Եթե որևէ հարց դուրս էր Հանձնաժողովի իրավասության շրջանակից, այն կարող էր փոխանցվել համապատասխան նախարարությանը կամ պետական բաժնին։

2007 թվականին Ֆիջիի Մարդու իրավունքների հանձնաժողովը դարձավ վիճահարույց, երբ դրա նախագահ դոկտոր Շաիստա Շամիմը արտահայտեց աջակցություն 2006 թվականի ռազմական հեղաշրջմանը։ Արդյունքում, Հանձնաժողովը ժամանակավորապես հեռացվեց մարդու իրավունքների մարմինների Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանային ցանցից և նաև դուրս եկավ Մարդու իրավունքների ազգային հաստատությունների համադրող և հավատարմագրող միջազգային կոմիտեից։ Այդ կոմիտեի կատարած վերանայումից հետո նշվեց, որ Հանձնաժողովը «զուրկ էր թե՛ վստահելիությունից, և թե՛ անկախությունից»։

Ժամանակավոր վարչապետ Ֆրենկ Բայնիմարաման հայտարարեց, որ իր կառավարությունը հանձնառու է պահպանել օրենքը և պաշտպանել մարդու իրավունքները, ինչպես սահմանված է Սահմանադրությամբhttp://www.fijitimes.com/story.aspx?id=55532։

Այնուհետև Հանձնաժողովը նախաձեռնել էր հետաքննություն՝ կապված 2006 թվականի ընդհանուր ընտրությունների հետ, որոնց արդյունքում վարչապետի պաշտոնը ստանձնել էր Լաիսենիա Քարասեն։ Հետաքննության հանձնաժողովի զեկույցում նշվում էր, որ «խախտումներ և անճշտություններ են հայտնաբերվել ընտրական գործընթացի բոլոր փուլերում», և պնդվում էր, որ վարչապետ Քարասեի կառավարությունը, որը հետագայում պաշտոնանկ արվեց, կասկածելի օրինականություն ուներ ժողովրդավարական տեսանկյունից։

2007 թվականի հոկտեմբերին Շամիմը քննադատեց ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար Լուիզ Արբուրին՝ նրան մեղադրելով, որ «Ֆիջիում տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ լսում է միայն մի կողմի կարծիքը», այսինքն՝ քննադատում է Կոմոդոր Բայնիմարամայի ժամանակավոր կառավարությանը։

2009 թվականի Ֆիջիի սահմանադրական ճգնաժամի ընթացքում Մարդու իրավունքների հանձնաժողովը հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ աջակցելով այդ ժամանակվա նախագահ Ռատու Ջոսեֆա Իլոյլոյին՝ նշելով, որ «նախագահը այլ ընտրություն չուներ, քան չեղարկել 1997 թվականի Սահմանադրությունը», այն բանից հետո, երբ Վերաքննիչ դատարանը վճռեց, որ ժամանակավոր կառավարությունը անօրինական է։ Շամիմը նաև հայտարարեց, որ Հանձնաժողովը կշարունակի գործել այնպես, կարծես Սահմանադրության «Իրավունքների մասին» գլուխը դեռևս ուժի մեջ է։

Հանձնաժողովը մեկ օրով փակվել էր ոստիկանության կողմից, սակայն հետո նրան թույլ տվեցին վերսկսել իր աշխատանքը։

## 2009 թվականի հանձնաժողով
2009 թվականի մայիսին՝ նախագահ Իլոյլոյի կողմից ընդունված Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի հրամանագրով, այդ հաստատությունը վերակազմավորվեց՝ զգալիորեն նվազեցնելով դրա անկախությունը։ Հրամանագրում նշվում էր, որ հանձնաժողովը չունի լիազորություն ընդունելու բողոքներ կամ հետաքննելու, քննության առնելու, վիճարկելու Ֆիջիի սահմանադրության փոփոխությունների մասին 1997 թվականի օրենքի չեղարկման 2009 թվականի հրամանագրի, ինչպես նաև նախագահից կամ հետագայում իրենից կամ ցանկացած այլ մարմնից հրապարակված հրամանագրերի օրինականությունն ու վավերականությունը։ Այսպիսով, հանձնաժողովը արգելվում էր մարտահրավեր նետել գործող կամ ապագա հրամանագրերին, անկախ նրանից՝ դրանք համատեղելի են մարդու իրավունքների հետ, թե ոչ։ Նախկինում ընթացող բողոքները կամ դատավարությունները այս հարցերով համարվեցին անվավեր։

Նոր հանձնաժողովի կազմում պետք է լիներ նախագահ, որին նշանակեր նախագահը, և երկու այլ անդամ, որոնք նշանակվելու էին վարչապետի առաջարկությամբ նախագահից։ Չնայած ՄԱԿ-ի Փարիզյան սկզբունքներում սահմանված էր անդամների պաշտոնի անփոխարինելիության ապահովումը, այս հրամանագրում գրվել էր, որ ցանկացած անդամ կարող է պաշտոնանկ արվել նախագահով՝ վատ վարքի կամ մեկ ամսվա նախազգուշական նամակ ստանալով։ Կառավարությունը ստանում էր անսահմանափակ լիազորություններ հանձնաժողովին «ընդհանուր քաղաքական ուղեցույցներ» տալու, ինչպես նաև պատասխանատու էր հանձնաժողովի կառույցի և կառավարման համար։

Այս հրամանագրով նախատեսված նշանակումները, որոնք Շաիստա Շամիմին ազատեցին նախագահի պաշտոնից (և որպես օմբուդսմեն, որին նույնպես նա նշանակված էր), մինչև 2011 թվականի հոկտեմբեր չեն կատարվել։ Այսպիսով, հանձնաժողովը գոյություն ունի միայն որպես գրասենյակ և աշխատակազմ, բայց առանց անդամների, ովքեր պետք է ղեկավարեին նրա գործունեությունը։ Թեպետ հրամանագրից հետո Ֆիջիում արձանագրվել են բազմաթիվ լուրջ մարդու իրավունքների խախտումներ, հանձնաժողովը որևէ դատական վարույթ չի նախաձեռնել դրանց առնչությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Fiji Human Rights Commission official website

Կատեգորիա:Բռնություն
Կատեգորիա:Հեղափոխական ալիքներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Վախ
Կատեգորիա:Քաղաքական բռնաճնշումներ ըստ երկրի