Արծիվ

**Արծիվներ** (Հոմարմեր), ճուռակների ընտանիքին պատկանող գիշատիչ թռչուններ։ Հայաստանում տարածված է 9 տեսակ՝ գաճաճ արծիվ, տափաստանային արծիվ, գերեզմանարծիվ, մեծ շահնարծիվ, փոքր շահնարծիվ, քարարծիվ, ջրարծիվ, օձակեր արծիվ, սպիտակապոչ արծիվ։ Աչքի են ընկնում լավ զարգացած մագիլներով, ինչը թույլ է տալիս որսալ մկնակերպ կրծողներից մինչև փոքր սմբակավորներ։ Երբեմն նրանց անվանում եմ հիմա թռչուններ։

## Նկարագրությունը
Թևերի բացվածքը 43–53 սմ-ից (գաճաճ արծիվ) մինչև 2,5&nbsp;մ է (սպիտակապոչ արծիվ), կենդանի զանգվածը՝ 700 գ-ից (գաճաճ արծիվ) մինչև 6, 5 կգ (սպիտակապոչ արծիվ)։ Ոտքերը փետրավորված են մինչև կրնկաթաթերը։ Մատներն ուժեղ են՝ զարգացած մագիլներով։ Ունեն սուր տեսողություն։ Էգը և արուն միագույն են։ Տարածված են արծիվների տարբեր տեսակներ հայաստանում տարածված է 9 տեսակ կճաճ արծիվ տափաստանային արտիվ ջրածիվ արծիվ սպիտակապոչ արծիվ

## Բնադրում
Բնադրում են անտառներում, ժայռերի կամ գետնի վրա։ Էգերը դնում են 1-3 սպիտակ, երբեմն՝ կարմրագորշավուն պուտերով ձու։ Թխսում են և՛ էգը, և՛ արուն։ Արծիվները զույգեր են կազմում և երկար տարիներ անդավաճան են զույգին։ Սնվում են փոքր և միջին մեծության ողնաշարավոր կենդանիներով, նաև լեշով։

Արծիվները շատ զգուշավոր են և սակավ են մարդկանց աչքին երևում։ Միայն աշնանամուտին, երբ ձագերն արդեն մեծացած են լինում, երբեմն կարելի է տեսնել, թե ինչպես բարձր երկնքում սավառնում ու ճախրում է մի ամբողջ արծվաընտանիք։ Օձակեր, տափաստանային, սպիտակապոչ արծիվները և ջրարծիվը գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տարածվածությունը և բնակության վայրերը
Հայտնի է արծիվների 74 տեսակ որոնք տարածված են Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հայաստանում տարածված է 9 տեսակ՝ քարարծիվ, գաճաճ արծիվ, մեծ շահնարծիվ, փոքր շահնարծիվ, տափաստանային արծիվ, ջրարծիվ, օձակեր արծիվ, գերեզմանարծիվ, սպիտակապոչ արծիվ։ Արծիվները բնակվում են լեռնատափաստաններում, գյուղատնտեսական հողատարածքներում (տափաստանային արծիվ), անտառների տափաստանային հատվածներում (գաճաճ արծիվ), ծառահատված անտառներում (փոքր շահնարծիվ), լեռներում, խոր ձորերում (քարարծիվ), կիսաանապատային նախալեռներում (օձակեր արծիվ), ափամերձ ժայռերով գետերում, լճերում, լճակներում (ջրարծիվ), ձկնաբուծական ավազաններում (սպիտակապոչ արծիվ)։ Բացառությամբ քարարծվի (նստակյաց է) և սպիտակապոչ արծվի (կլոր տարի չվահյուր է)՝ մյուս տեսակները բնադրող-չվող են, քիչ տարածված։

## Արծիվը որպես պետական խորհրդանիշ

File:Stema e Mbretnisë Shqiptare.png|Ալբանական թագավորության զինանշանը
File:US-GreatSeal-Obverse.svg|Միացյալ նահանգների զինանշանը
File:Austria_Bundesadler.svg|Ավստրիայի զինանշանը
File:Device_of_the_Palaiologos_Dynasty.svg|Բյուզիանդիայի զինանշանը
File:Coat_of_Arms_of_Germany.svg‎|Գերմանիայի զինանշանը
File:Coat_of_arms_of_Egypt_(Official).svg|Եգիպտոսի զինանշանը
File:Herb Polski.svg|Լեհաստանի զինանշանը
File:Coat of arms of Artsakh.svg|Լեռնային Ղարաբաղի զինանշանը
File:Seal_of_Karnataka.svg|Հնդկաստանի Կանարտակա նահանգի էմբլեման
File:Coat_of_arms_of_Armenia.svg|Հայաստանի զինանշանը
File:Coat_of_arms_of_Mexico.svg|Մեխիկոյի զինանշանը
File:Aigle-napoleonienne-p1030180.jpg|Նապոլեոնյան արծիվ
File:Coat of arms Berg en Terblijt.png|Նիդերլանդների Բերխ են Թապայթ գյուղի զինանշանը.
File:Wappen_Deutsches_Reich_-_Reichsadler_1889.svg|Ռայխսադլերը՝ Սրբազան հռոմեական կայսրության և Գերմանական կայսրության (1871-1918) խորհրդանիշը։
File:Stema Mihai Viteazul.jpg|Ռումինական իշխանությունների զինանշանը 1600 թ.
File:Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg|Ռուսաստանի զինանշանը
File:Coat of arms of Serbia small.svg|Սերբիայի զինանշանը
File:Lesser_Coat_of_Arms_of_Russian_Empire.svg|Ցարական Ռուսաստանի զինանշանը


## Աղբյուր
* Դպրոցական Մեծ Հանրագիտարան, Գիրք I, Արծիվներ 

## Արտաքին հղումներ
* PBS Nature: Eagles 
* PBS Video Episode: American Eagle
* Eagle photos 

Կատեգորիա:Ճուռակներ