Սերբական Հանրապետության թանգարան

**Սերբական Հանրապետության թանգարան** (), Սերբական Հանրապետության պաշտոնական հաստատություն, և մշակութային հաստատություն Սերբական Հանրապետության կրթության և մշակույթի նախարարության կազմում։

Սերբական Հանրապետության կառավարությունը Սերբիայի Հանրապետության թանգարանը հռչակել է որպես Սերբական Հանրապետության շարժական մշակութային արժեքների պաշտպանության կենտրոնական հաստատություն։ Սերբական Հանրապետության թանգարանի կենտրոնակայանը գտնվում է Բանյա Լուկայում, Ջուրե Դանիչիչի թիվ 1 հասցեում։

## Անվանումներ
Սերբական Հանրապետության թանգարանը կոչվել է.

* 1930-1941 թվականներին` Վրբավյան բանովինայի թանգարան – Խորվաթիայի պետական ազգագրական թանգարան
* 1941-1945 թվականներին` Խորվաթիայի պետական թանգարան
* 1945-1953 թվականներին` Բոսնիական կրայինայի պետական ազգագրական թանգարան
* 1953-1962 թվականներին` Բանյա Լուկայի ազգային թանգարան
* 1953-1992 թվականներին` Բոսնիական կրայինայի թանգարան Բանյա Լուկայում 
* 1992 թվականից հետո` Սերբական Հանրապետության Բանյա Լուկայի թանգարան։

## Պատմություն
մինի|Թանգարանի բնագիտության ցուցասրահ
մինի|Հին արհեստների ցուցասրահ

Թանգարանը հիմնադրվել է Վրբավյան բանովինայի թանգարան անունով` 1930 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Հարավսլավիայի Թագավորությունում, Սվետիսլավ-Տիսա Միլոսավլևիչի հրամանով, որն այն ժամանակվա թագավոր Ալեքսանդր I Կարագորգիևիչի (1888-1934) որոշմամբ եղել է Վրբավյան բանովինայի առաջին բանը։

Վրբավյան բանովինայի թանգարանի առաջին տնօրենը եղել է ակադեմիական նկարիչ Սպիրիդոն Սպիրո Բոկարիչը, ով տասը տարվա աշխատանքի ընթացքում հավաքել է մեծ թվով ազգագրական առարկաներ Վրբավյան բանովինայի տարածքում, որոնք անգնահատելի պատմական, ազգային և մշակութային արժեք ունեն։ Սպիրիդոն Բոկարիչը սպանվել է ուստաշների կողմից 1941 թվականին Բանյովա Լուկայում, և այս հաստատության աշխատանքը դադարել է մինչև 1945 թվականի ազատագրումը։

### Թանգարանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ թանգարանը եղել է Խորվաթիայի Անկախ Պետության կազմում (1941 - 1945)։ Թանգարանի տնօրենի սպանությունից հետո թանգարանը ձեռք է բերել «զուտ» խորվաթական հատկանիշներ՝ սկսած հենց անվանումից (Խորվաթիայի պետական ազգագրական թանգարան, ապա Խորվաթիայի պետական թանգարան) մինչև մշտական ցուցադրության ամբողջական փոփոխությունը։

### Թանգարան Հարավսլավիայi ՍՖՀ-ում
1945 թվականին ուստաշներից ազատագրվելուց մինչև 1992 թվականը Սերբական Հանրապետության թանգարանը մի քանի անգամ փոխել է իր անվանումն ու գտնվելու վայրը։ Սկզբում այն կոչվել է Բոսնիական կրայինայի պետական ազգագրական թանգարան։ 1953 թվականին այն միացվել է Ազգային ազատագրման թանգարանին (հիմնադրվել է 1947 թվականին) և այնուհետև կոչվում է Բանյա Լուկայի Ազգային թանգարան։ 1962 թվականին այն վերանվանվել է Բանյա Լուկայում Բոսնիական կրայինայի թանգարան։

### Սերբական Հանրապետությունում
Սերբական Հանրապետության Բանյա Լուկայի թանգարանը գործում է 1992 թվականից` հիմք ընդունելով Սերբական Հանրապետության կառավարության 1992 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշումը։ Այս որոշմամբ Սերբական Հանրապետության թանգարանը հռչակվել է Սերբական Հանրապետության շարժական մշակութային արժեքների պաշտպանության կենտրոնական հաստատություն։

Թանգարանների օրը նշվում է ամեն տարի սեպտեմբերի 26-ին` կարևորելով թանգարանի հիմնադրման օրը` 1930 թվականի սեպտեմբերի 26-ը։

Սերբական Հանրապետության թանգարանը 2006 թվականից մասնակցում է Ֆրանսիայի Հանրապետության մշակույթի նախարարության կողմից հովանավորվող «Թանգարանային գիշեր» ցուցադրության կազմակերպմանը, որը տեղի է ունենում ամեն տարի մայիսին։

## Թանգարանային ֆոնդեր և հավաքածուներ
Սերբական Հանրապետության թանգարանն ունի հարուստ ֆոնդ՝ ընդհանուր 106,364 թանգարանային առարկաներով, գրադարանային ֆոնդը՝ մոտ 14,300 գիրք։ Թանգարանի ամենակարևոր մշտական ցուցանմուշներից մեկը «Յասենովացի համակենտրոնացման ճամբար 1941-1945» մուլտիմեդիա ցուցահանդեսն է` ի հիշատակ մահվան ճամբարներին։

Սերբական Հանրապետության թանգարանի հիմնական գործունեությունն է թանգարանային նյութի հետազոտությունը, հավաքումը, պահպանումը, այնուհետև մասնագիտական մշակումը, ուսումնասիրությունը, պահպանությունը, ցուցադրությունը և հրապարակումը` որպես Սերբական Հանրապետության ընդհանուր ազգային հարստություն։ Թանգարանը կազմակերպում է մշտական, հեղինակային, թեմատիկ և հրավիրյալ ցուցահանդեսներ։

## Կազմակերպություն
մինի|200x200փքս|Ցուցադրություն Սերբական Հանրապետության թանգարանի դիմաց

Սերբական Հանրապետության թանգարանում գործում են յոթ կազմակերպչական միավորներ։

1. Նյութական մշակույթի և արվեստի կենտրոն
* Հնագիտության բաժին
* Պատմության բաժին
* Ազգաբանության և ազգագրության բաժին
* Արվեստի պատմության բաժին
* Բնական գիտությունների բաժին։
2. Ոչ նյութական մշակույթի բաժին

3. Փաստաթղթերի և թվայնացման բաժին

4. Պահպանման և վերականգնման կենտրոն։
* Նկարների պահպանման և վերականգնման ստուդիա
* Տեքստիլի և կաշվի կոնսերվացման և վերականգնման ատելիե
* Մետաղների պահպանման և վերականգնման ստուդիա
* Քարի, կերամիկայի, ճենապակի և ապակու պահպանման և վերականգնման ստուդիա
* Փայտի պահպանման և վերականգնման ստուդիա
* Կենդանաբանական այգու պատրաստողների սեմինար
5. Ուսումնական - մանկավարժական աշխատանքի, կապի և հասարակայնության հետ կապերի կենտրոն

6. Գրադարանային և հրատարակչական գործունեության բաժին

7. Ընդհանուր ծառայությունների բաժին։

Նշված յոթ կազմակերպական ստորաբաժանումներում աշխատում է ընդհանուր առմամբ 41 աշխատակից (15 համադրող, երեք կոնսերվատոր-վերականգնող և չորս պատրաստող և մեկ թանգարանային տեխնիկ-վավերագրող)։

## Տես նաև
* Սերբական Հանրապետության արխիվ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերբական Հանրապետության թանգարան (սերբերեն)
* Սերբական Հանրապետության տեղեկատվական հասարակության գործակալություն. Սերբական Հանրապետության թանգարան (սերբերեն)
* Սերբական Հանրապետության կրթության և մշակույթի նախարարություն (սերբերեն)
* Ժամանակն ամենաարժեքավոր ցուցանմուշն է («Politika», 15 մայիսի, 2012 թ.):

Կատեգորիա:1930 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետության թանգարաններ