open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Համանունների բառարան

**Համանունների բառարան**, բառարանի տեսակ։ Բառացանկն ընդգրկում է համանունությամբ առնչվող բառերը, յուրաքանչյուր համանունի դիմաց կամ հաջորդական շարքով տրվում են համանունները։

Ե. Գևորգյանի «Ժամանակակից հայոց լեզվի համանունների բառարանը» (Ե., 1978) ընդգրկում է 12000 համանուն (բառ, բառաձև, կայուն բառակապակցություն` դարձվածք)։ Բառամթերքը ներկայացված է երեք բաժնով` նույնանուններ, նույնագիրներ և նույնահունչներ։ Համանունության շարքի յուրաքանչյուր անդամ ներկայացվում է գլխաբառի դիրքով, համարակալումով, տրվում են բառաքերականական նշումներ (սերումը, խոսքիմասային պատկանելությունը, բառագործածության ոլորտը), ապա՝ բացատրությունը՝ երբեմն տեքստային վկայություններով, անհրաժեշտության դեպքում կողմնորոշում է տրվում գրության և արտասանության անհամապատասխանության վերաբերյալ։

Ռ. Ն. Շալունցի «Արդի հայերենի համանունների դպրոցական բառարանում» (Երևան, 1980) տրված են 20-րդ դարի կեսերից մինչ 80-ական թվականներն ընկած շրջանի գեղարվեստական գրականության մեջ և դպրոցական դասագրքերում հանդիպող համանունները։ Բառարանը նպատակ ունի «ճիշտ կողմնորոշել ընթերցողներին միևնույն արտասանություն և գրություն, բայց տարբեր իմաստ ունեցող բառերը գործածելիս»։ Բառարանը, պայմանավորված դպրոցական-ուսուցողական խնդիրներով, համեմատաբար քիչ բառեր է ընդգրկում։
## Աղբյուրներ
*Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Բառարաններ ըստ տիպի
Հակոբ Սանդալջյան

**Հակոբ Սանդալջյան** (), ամերիկահայ երաժիշտ, մանրաքանդակող։

Հայտնի է իր մանրաքանդակներով(միկրոմինիատյուրա), որոնք տեղադրված են Լոս Անջելեսի Ջուրասիկ Թեքնոլոջի թանգարանում։ Սանդալջյանի աշխատանքներից են բրինձի հատիկի վրա քանդակված «Արարատ լեռը», «Խաչելիությունը», որտեղ պատկերված է Հիսուսի մանրաքանդակը խաչի վրա, որը պատրաստված է Սանդալջյանի մազափունջից, ինչպես նաև Դիսնեյի հերոսների կերպարներ (Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները, Միքի Մաուսը և այլն) կամ պատմական կերպարներ (Նապոլեոն կամ Հռոմի Պապ Հովհաննես 2-րդը)։ Քանդակները արված են ասեղի ծայրին կամ ասեղի անցքի մեջ։

## Կենսագրություն
Սանդալջյանը ծնվել է Ալեքսանդրիայում, Եգիպտոսում։ Երաժշտություն է ուսումնասիրել Երևանում և Մոսկվայում։ Ջութակահար էր և երաժշտություն էր դասավանդում Երևանի Կոնսերվատորիայում։ 1970-ականների սկզբին Սանդալջյանը իր ուսանողներից մեկից՝ Էդվարդ Տեր-Ղազարյանից տեղեկանում է մանրաքանդակագործություն արվեստի մասին։ 1980 թվականին գաղթում է Միացյալ Նահանգներ՝ թողնելով իր ստեղծած 18 մանրաքանդակները։ Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում նա ստեղծում է 33 մանրաքանդակ։

Աշխատելով չափազանց դանդաղ մանրադիտակի միջոցով՝ Սանդալջյանը կիրառում էր իր իսկ կողմից ստեղծված գործիքներ, ինչպիսին է օրինակ սուր ասեղը սուտակի կամ ադամանդի փոշու մեջ թաթախված ՝ իր քանդակները ստեղծելով այնպիսի նյութերից, ինչպիսին են փոշին, մազը կամ թելիկը։ Սանդալջյանը այս արվեստի մյուս ներկայացուցիչներից տարբերվում էր նրանով, որ իր գործերը ներկում էր մազով՝ օգտագործելով այն որպես խոզանակ։ Սանդալջյանը հաշվարկում էր իր շարժումները՝ իր սրտի զարկերի միջև, այսպիսով մաքսիմումի հասցնելով իր մատների կառավարումը։ Նրանք, ովքեր Սանդալջյանին տեսել էին աշխատելիս, պատմում են, որ անհնար էր ասել, թե երբ են նրա ձեռքերը շարժվում։

Ինչպես նկարագրվում է Լորենս Վեշլերի «Պարոն Ուիլսոնի Զարմանքի Կաբինետը» գրքում Ջուրասիկ Թեքնոլոջի թանգարանի հիմնադիր Դեյվիդ Հիլդբրենդ Ուիլսոնը Սանդալջյանի մասին իմանում է թանգարանի հաճախորդներից մեկից և սկսում է հաճախել Մոնտբելլոյում գտնվող նրա տուն։ Ուիլսոնը արվեստագետին նկարագրում է որպես շատ հանգիստ բնավորություն ունեցող անձնավորություն։ Աստիճանաբար նա որոշում է Սանդալջյանին հնարավորություն տալ՝ թանգարանում շոու ունենալու, սակայն երբ իր մոտ է կանչում արտիստին, իմանում է, որ վերջինս 10 օր առաջ մահացել է։ Վեշլերը նաև պատմում է, որ իր սեփական կասկածները Սանդալջյանի ցուցահանդեսի արժանահավատության վերաբերյալ փարատվեցին, երբ Սանդալջյանի որդին նրան պատմեց հոր աշխատանքի վերաբերյալ մանրամասներ, ինչպես նաև Հայաստանում մանրաքանդակագործության ավանդույթների մասին։

## Հրապարակումներ
* Ասեղի անցքը. Հակոբ Սանդալջյանի մանրաքանդակագործության յուրօրինակ աշխարհը, Ռալֆ Ռուգոֆի ակնարկը, Ջուրասիկ Թեքնոլոջի թանգարան, 1996 Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա,ISBN 0-9647215-1-1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
ԽՍՀՄ որակի պետական նշան

մինի

**Որակի պետական նշան** (), 1967 թվականից մինչև 1991 թվականը նախկին Խորհրդային Միությունում կիրառված որակի նշան, որը դրոշմվել է ժողովրդական սպառման ու արտադրատեխնիկական նշանակության բարձրորակ համարվող ապրանքների կամ դրանց փաթեթների ու տարաների, ինչպես նաև ապրանք ուղեկցող փաստաթղթերի, ապրանքանիշերի, պիտակների վրա։

Որակի պետական նշանի օգտագործման իրավունքը, 2—3 տարի ժամկետով, ձեռնարկություններին տալիս էին նախարարությունները (գերատեսչությունները)՝ հիմք ունենալով դրանց թողարկած արդյունաբերական ապրանքների պետական ատեստավորման արդյունքները։ 1980 թվականի սկզբին որակի պետական նշանով ԽՍՀՄ-ում թողարկվել է 75,3 հազար, ՀԽՍՀ-ում՝ 2420 ապրանքատեսակ։

Կատեգորիա:Որակի ստանդարտ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ արդյունաբերություն
Նժդեհ։ Կյանքն ու գործունեությունը

**«Նժդեհ. Կեանքն ու գործունէութիւնը»**, Գարեգին Նժդեհի մասին առաջին հիմնարար և ամենաամփոփ գիրքը, որը հիմք է դարձել հետագա հետազոտությունների համար։

Լույս է տեսել Հայաստանի Հանրապետության հիմնադրության 50-ամյակին՝ 1968 թվականի մայիսի 28-ին Բեյրութի «Համազգային» տպարանում Ավոյի՝ Ավո Թումայանի հեղինակությամբ։ Տպաքանակը՝ 2500։

1989 թվականին գիրքը վերատպվել է Լոս Անջելեսում՝ Հ.Յ.Դ. «Ռոստոմ» կոմիտեի հրատարակությամբ։

## Տես նաև
* Գարեգին Նժդեհ

## Արտաքին հղումներ
* «Համազգային» տպարանի պաշտոնական կայքը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1968 գրքեր
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Կատեգորիա:Կենսագրական գրքեր
Կատեգորիա:Ցեղակրոնություն
Կատեգորիա:Գրքեր Գարեգին Նժդեհի մասին
Որակավորում

**Որակավորում**, աշխատողի մասնագիտական (պրոֆեսիոնալ) պատրաստվածության աստիճանն ու տեսակը, որոշակի աշխատանք կատարելու համար անհրաժեշտ գիտելիքների, կարողությունների և հմտության առկայությունը։ Արտահայտվում է աշխատողին տարիֆային կարգ շնորհելով, որը վկայում է աշխատանքի տվյալ ամբողջությունը կատարելու նրա պիտանելիությունը։

Որակավորման ցուցանիշ, տարակարգից բացի, կարող են լինել նաև կատեգորիան, դիպլոմը, կոչումը, գիտական աստիճանը։ Որոշակի աշխատանքի բնութագիրը, որը սահմանվում է կախված դրա բարդությունից, ճշգրտությունից և պատասխանատվությունից։

Կատեգորիա:Աշխատանք
Ռոլֆ Հերման Նևանլինա

**Ռոլֆ Հերման Նևանլինա** (, ), ֆինն մաթեմատիկոս, եղել է Ֆինլանդիայի ակադեմիայի հիմնադիր անդամ (1948 թ.)։ Ավարտել է Հելսինկիի համալսարանը (1917 թ.)։ Եղել է Հելսինկիի համալսարանի (1926 թվականից) և Ցյուրիխի համալսարանի (1946 թվականից) պրոֆեսոր։ 1941-1945 թվականներին եղել է Հելսինկիի համալսարանի ռեկտորը։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են անալիտիկ և մերոմորֆ ֆունկցիաների տեսությանը, ռիմանյան մակերևույթների տեսությանը, գծային տարածություններին և, այսպես կոչված, բացարձակ անալիզին։ Անալիտիկ և մերոմորֆ ֆունկցիաների տեսության մեջ Նևանլինայի մշակած (որոշ մասը եղբոր՝ Ֆրիտյոֆ Նևանլինայի հետ) նոր մեթոդներն ընկած են մերոմորֆ ֆունկցիաների արժեքների բաշխման տեսության հիմքում, այդ տեսության ամենահիմնական արդյունքներից են Նևանլինայի երկու հիմնական թեորեմները։ Օգտագործելով հարմոնիկ չափի և հիլբերտյան տարածության մեթոդները՝ Նևանլինան մեծարժեք արդյունքներ է ստացել ռիմանյան մակերևույթների, ինչպես նաե պոտենցիալի տեսության մեջ։ Նշանակալից է Նևանլինայի ազդեցությունը կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության հայկական գիտական դպրոցի կազմավորման վրա։ Շրջանում և կիսահարթության մեջ մերոմորֆ ֆունկցիաների ֆակտորիզացիայի, ինչպես նաե մերոմորֆ ֆունկցիաների արժեքների բաշխման վերաբերյալ Նևանլինայի դասական արդյունքները զարգացում են գտել հայ մաթեմատիկոսների աշխատանքներում։ Նևանլինան մասնակցել է 1965 թվականին Երևանում տեղի ունեցած ֆունկցիաների տեսության միջազգային գիտաժողովին։ Նևանլինան շատ երկրների ակադեմիաների անդամ կամ պատվավոր անդամ էր։ 1959-1962 թվականներին եղել է Մաթեմատիկոսների միջազգային միության պրեզիդենտը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինն մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լեոպոլդինայի անդամներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ֆինն գիտնականներ
Բառակազմական բառարան

**Բառակազմական բառարան**, բառարանի տեսակ. բառացանկն ընդգրկում է գործածական բոլոր բառերը։ Երբեմն այն սահմանափակվում է՝ ելնելով բառարանի նպատակից (օրինակ՝ դպրոցական բնույթի բառարաններում)։ Գլխաբառը գրվում է ձևաբանական կամ ստուգաբանական բաղադրիչների առանձնացումով։ Բառի ձևաբանական կազմի տարրերը (արմատ, հոդակապ, ածանց) առանձնացվում են հատուկ նշանով։ Այստեղ տրոհումը կատարվում է ըստ խոսողների լեզվամտածողության, առանձնացվում է այն բաղադրիչը, որը ինքնուրույնաբար խոսողների կողմից գիտակցվում է։ Որոշ բառարաններում կատարվում է նաև ստուգաբանական բաղադրիչների առանձնացում։ Այսպիսի բաղադրիչների ինքնուրույնությունը որոշվում է լեզվաբանական հատուկ վերլուծությամբ։ Հաճախ որոշվում է նաև բառակազմական աստիճանականությունը՝ ըստ բառաբարդող տարրերի (բառակազմական հիմք, բառակազմական ածանց), օրինակ՝ գործ//ստեղծագործ//ստեղծագործություն։
## Աղբյուրներ
* Հ. Պետրոսյան, Հայրենագիտական բառարանը, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Բառարաններ ըստ տիպի
Լուսինե Գևորգյան (երգչուհի)

**Լուսինե Գևորգյան** (առավել հայտնի է որպես **Լու**, ծնվել է՝ 21 փետրվարի, 1983, Կապան, Հայկական ԽՍՀ), երգչուհի, երգերի հեղինակ, «Tracktor Bowling» (2004 թվականից) և «Louna» (2008 թվականից) ռոք խմբերի մենակատար։

## Կենսագրություն
Լուսինե Գևորգյանը ծնվել է 1983 թվականին Կապան քաղաքում։ Հետագայում ծնողների հետ տեղափոխվել է Սերպուխով։ Մանկության տարիներին սովորել է երաժշտական դպրոցում (դաշնամուրի բաժին)։ 2001 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական մեքենաշինական ինստիտուտի տնտեսագիտական ֆակուլտետը, 2006 թվականին՝ Մոսկվայի մշակույթի ու արվեստների պետական համալսարանի մենեջմենթի ու սոցիալ-տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետը։

Լուսինե Գևորգյանն երաժշտական կարիերան սկսել է 2003 թվականին, երբ դարձել է «Сфера Влияния» ռոք-խմբի անդամ։ 2004 թվականին նա տեղափոխվել է «Tracktor Bowling» խումբ (փոխարինել է խմբից հեռացած մենակատարին՝ Միլային)։ Այս խմբի հետ էլ Լուսինեն ճանաչում է ձեռք բերել։

2008 թվականին բասիստ Վիտի հետ ձևավորում է «Louna» երաժշտական նախագիծը։ Հետագայում շարունակել է զուգահեռաբար ելույթ ունենալ երկու խմբերում, ինչպես նաև հանդիսանում է երգերի տեքստերի ու երաժշտության համահեղինակ։

## Անձնական կյանք
2005 թվականին Գևորգյանը սկսել է հանդիպել *Tracktor Bowling* խմբի բասիստ Վիտալի Դեմիդենկոյի հետ։ 2013 թվականին նրանք ամուսնացել են։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Մաքսիմը։

Գևորգյանն ունեցել է կրտսեր եղբայր, որը մահացել է քաղցկեղից 19 տարեկանում։ «Время» և «Я помню...» երգերը, որոնք ներառվել են *Tracktor Bowling* խմբի «Tracktor Bowling» (2010) ալբոմում, նա գրել է եղբոր մահից հետո և նվիրել նրա հիշատակին։

2016 թվականին Գևորգյանը ստացել է Իսրայելի քաղաքացիություն։ 2022 թվականից ամուսնու և որդու հետ բնակություն է հաստատել Իսրայելում։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ, սինգլեր

### Տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Louna» խմբի պաշտոնական կայքը
* «Tracktor Bowling» խմբի պաշտոնական կայքը
* 

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կապան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ աթեիստներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 21 ծնունդներ
Ջոբարիա

**Ջոբարիա** (), Մողեսակոնքային դինոզավրերի ցեղ զաուրոպոդ-մակրոնարիների խմբից, որն ապրել է յուրյան ժամանակաշրջանում (մոտավորապես 175,6—145,5 միլիոն տարի առաջ), այժմյան Աֆրիկայի տարածքում։ Զաուպորոդի քարացած մնացորդներ հայտնաբերվել են Սահարա անապատի *Agadez* (*Tiouraré* ձևավորում) հատվածում, Նիգերիա։ Առաջին անգամ նկարագրվել է 1999 թվականին պալեճնթոլոգ Փոլ Սերենոյի կողմից։ Ներկայանում է մեկ տեսակով՝ *Jobaria tiguidensi*s։

250px|frameless|ձախից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դասակարգումը ''The Paleobiology Database'' կայքում

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Որդանման ելուն

մինի|աջից
մինի|աջից
**Որդանման ելուն**, ապենդիքս (լատիներեն appendix), կրծողների մեծ մասի, որոշ գիշատիչների, կիսակապիկների, կապիկների և մարդու կույր աղիքի հավելված։ Որդանման ելունը ծագում է կույր աղիքի միջային ետին երեսից, զստակույրաղիքային անցքից մի փոքր ներքև։ Հասուն մարդու որդանման ելունի երկարությունը 8-10 սմ է, երբեմն՝ 28 սմ, լուսանցքի տրամագիծը՝ 4-5 մմ։ Բարակ աղիք ենթալորձային շերտը հարուստ է լիմֆոիդ հյուսվածքով, ունի միջընդերք, նյարդեր և արյունատար անոթներ։ Որդանման ելունի ֆունկցիան և նշանակությունը քիչ են ուսումնասիրված։ Լորձաթաղանթը հարուստ է ավշային ֆոլիկուլներով,որոնք պայմանավորում են որդանման ելունի մասնակցությունը իմունիտետի ձևավորմանը (այստեղից է գալիս «որովայնի նշիկ» հասկացությունը)։ Որդանման ելունը ներորովայնամզային օրգան է, ունի միջընդերք,որի պատճառով շարժուն է և կարող է գրավել տարբեր դիրքեր Որդանման ելունը ֆիքսված չէ, և դիրքը կախված է կույր աղիքի տեղադրությունից։ Բարձրադիրք կույր աղիքի դեպքում որդանման ելունը երբեմն կպած է լինում լյարդին։ Որդանման ելունը անոթավորվում է զստախթաղիքային զարկերակի ճյուղերով, նյարդավորվում՝ միջընդերային հյուսակով։ Հիվանդություններից առավել հաճախ հանդիպում է որդանման ելունի բորբոքումը։

Կատեգորիա:Մարդաբանություն
Կատեգորիա:Անատոմիա
Իգոր Նևեռլի

**Իգոր Նևեռլի** (, իսկական անունը՝ Իգոր Աբրամով, ), լեհ գրող։

1921-1923 թվականներին սովորել է Կիևի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 1926 թվականից աշխատել է Յանուշ Կորչակի հետ. վերջինիս մասին գրել է «Կենդանի կայսր» (1966 թ.) վիպակը։ 1943-1945 թվականներին եղել է Մայդանեկի, Օսվենցիմի և այլ համակենտրոնացման ճամբարներում։ Նևեռլիի առաջին գիրքը՝ «Երիտասարդը Սալսկի տափաստաններից» (1947 թ.) վիպակը, նվիրված է խորհրդային մարդկանց հերոսությանը ֆաշիստական մահվան ճամբարներում։ Լայն տարածում է գտել «Փռյուգիական աստղի տակ» (1952 թ., ԼԺՀ պետական մրցանակ, 1952 թ.) վեպը։ Տպագրվել են նաև Նևեռլիի «Վերադարձած մարդկանց արշիպելագը» (1950, ԼԺՀ պետական մրցանակ, 1950 թ.) վիպակը, «Անտառի ծով» (1960 թ.) վեպը և այլ գործեր։

[մինի|Իգոր Նևեռլիի գերեզմանը [Վարշավայում 2021 թվականի Բոլոր Սրբերի օրվան նախորդող օրը]]

## Ստեղծագործությունները
### Արձակ
* 1948 թ. *Chłopiec z Salskich Stepów*&nbsp;- «Երիտասարդը Սալսկի տափաստաններից»
* 1950 թ. *Archipelag ludzi odzyskanych*&nbsp;- «Վերադարձած մարդկանց արշիպելագը»
* 1952 թ. *Pamiątka z Celulozy*&nbsp;- «Հուշագիր «Ցելյուլոզա» գործարանից»
* 1960 թ. *Leśne Morze*&nbsp;- «Անտառի ծով»
* 1966 թ. *Żywe wiązanie*&nbsp;- «Կենդանի կապ»
* 1978 թ. *Rozmowa w sadzie piątego sierpnia*, Warszawa, Czytelnik&nbsp;- «Զրույցը այգում` օգոստոսի 5-ին»
* 1986 թ. *Wzgórze Błękitnego Snu*, Warszawa, Czytelnik,- «Կապույտ երազի հրաբուխը»

### Կինո
* 1953 թ. *Celuloza*&nbsp;- «Ցելյուլոզա»
* 1954 թ. *Pod gwiazdą frygijską*&nbsp;- «Փռյուգիական աստղի տակ»
* 1957 թ. *Król Maciuś I*&nbsp;- «Մատիուշ I արքա»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Այդպիսին էր մանկական թերթը 
* Կենսագրություն 
* Իգոր Նևեռլի, Yad Vashem 

Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Կատեգորիա:Լեհ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստից փրկվածներ
Կատեգորիա:Աշխարհի արդարակյացներ
Նորգործարանային պլանավորում

**Ներգործարանային պլանավորում**, սոցիալիստական արդյունաբերական ձեռնարկության և դրա ստորաբաժանումների (արտադրամաս, տեղամաս) արտադրա-տնտեսական գործունեության պլանների կազմում և դրանց կատարումն ապահովող միջոցառումների մշակում։

## Տեսակները
Ներգործարանային պլանավորումը լինում է 3 տեսակ։ Դրանք են հեռանկարային, ընթացիկ և օպերատիվ ներգործարանային պլանավորումները։

### Հեռանկարային ներգործարանային պլանավորում
**Հեռանկարային ներգործարանային պլանավորումով** որոշվում են ձեռնարկության և դրա ստորաբաժանումների առաջադրանքները (մասնագիտացման, տեխնիկայի կատարելագործման և արտադրության կազմակերպման գլխավոր ուղղությունները, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման հիմնական խնդիրները) երկարատև ժամանակաշրջանի, առավել հաճախ՝ 5 տարվա համար։

### Ընթացիկ ներգործարանային պլանավորում
**Ընթացիկ ներգործարանային պլանավորումը** արտահայտվում է տարեկան պլանների՝ տեխարդֆինպլանների կազմման մեջ, կոնկրետացվում արտադրամասերի ու տեղամասերի պլաններում։

### Օպերատիվ ներգործարանային պլանավորումում
**Օպերատիվ ներգործարանային պլանավորումում**, առաջադրանքները սահմանվում են առանձին կարճատև ժամանակահատվածների (եռամսյակ, ամիս, շաբաթ, հերթափոխ) համար։

Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Դիպլոդոկ

**Դիպլոդոկ** (), զաուրոպոդ խմբի մողեսակոնքայինների ցեղ։ Առաջին քարացած մնացորդները հայտնաբերվել են 1877 թվականին Կոլորադոյի Ժայռային լեռներում պալեօնթոլոգ Սեմյուել Ուիլիսթոնի կողմից։ Հետագայում հայտնաբերվեցին նաև այլ մնացորդներ։ Դրանք բոլորը վերագրվում են 147-150 միլիոն տարի հնության։

Ցեղն ապրել է ուշ Յուրյան դարաշրջանում՝ ժամանակակից Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքում, արևմտյան շրջաններում։ Մորիսոնի ձևավորման մեջ Դիպլոդոկի մնացորդները ամենատարածվածներից են։

Դիպլոդոկը հանդիսանում է համեմատաբար հեշտ իդենտիֆիցիրացվող դինոզավրերից մեկը։ Խոշորագույն դինոզավրերից մեկն է համարվում, որոնք հայտնի են ամբողջական կմախքային մնացորդներով։ Դիպլոդոկի խոշոր չափերը պայմանավորված է նրա գիշատիչ լինելով։ Այդ ժամ, անակաշրջանի գիշատիչները սովորաբար մեծ չափեր ունեն։ Խոշոր գիշատիչներից հայտնի են նաև Ալոզավրերն ու Ցերատոզավրերը։

## Անվան ստուգաբանություն
250px|մինի|ձախից|Նկարում պարզ երևում են ողերի շրջանի կրկնակի ածանցյալները, որոնց շնորհիվ դիպլոդոկը ստացել է իր անվանումը
Այս ցեղի անվանումը տվել է ամերիկացի պալեօնթոլոգ Չարլզ Մարշը 1878 թվականին։ Դիպլոդոկ բառը կազմված է հին հունարենի երկու բառերից՝  (diplos)՝ կրկնակի, և  (dokos)՝ ճառագայթ։ Անվանումը տրվել է պոչի ոսկորների յուրօրինակ կառուցվածքի համար՝ պոչային ողերն ունեն կրկնակի ճառագայթային ածանցյալներ։

Սկզբնական շրջանում պոչային ողերի այսպիսի կառուցվածքը բնութագրվում էր միայն դիպլոդոկերին, սակայն հետագայում իրականացված անալոգային ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ այդպիսի ողեր ունեն նաև այլ զաուրոպոդներ, օրինակ Մամենչիզավրերը։

## Նկարագրությունը
300px|մինի|աջից|Մարդու և դիպլոդոկի չափերի հարաբերությունը
Սրանք ուշյուրյան ժամանակաշրջանի իսկական հսկաներից են։ Հետազոտող Դեյվիդ Ջիլեթի հաշվարկների համաձայն դիպլոդոկի երկարությունը կարող էր հասնել 54 մետրի, քաշը՝ 113 տոննայի։ Այս թվերը չհաստատվեցին, քանի որ հետագա ուսումնասիրությունները փոխեցին դիպլոդոկի ողերի քանակի մասին պատկերացումները։ Հսկայի իրական չափերը արդի պատկերացումներով անհամեմատ փոքր ստացվեցին։ Դիպլոդոկը միջինում հասել է 27 մետր երկարության։ Գիտնականների կարծիքով աեմնախոշոր առանձնյակների չափերը կարող էին հասնել 35 մետրի։ Երկարության մեծ մասը բաժին էր ընկնում վզին ու պոչին։ Դիպլոդոկի զանգվածը մի հաշվումների համաձայն հասնում էր 10-20 տոննայի, մեկ այլ հաշվարկների համաձայն՝ 20-80 տոննայի։ Բացառված չէ այն վարկածը, որ գոյություն են ունեցել առավել խոշոր դինոզզավրեր, օրինակ, Սուպերզավրը, սակայն դրանց կմախքը ամբողջական վիճակում չի գտնվել, հայտնաբերվել են միայն ոսկրային հատվածներ, ինչը հնարավորություն չի տալիս պատկերացում կազմել դինոզավրի ստույգ չափերի մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դինոզավրի ձագի կմախքի ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, թե ինչպես են մեծանում դինոզավրերը

Կատեգորիա:Զաուրոպոդներ
Ռաֆայել Համբարձումյան (այլ կիրառումներ)

**Ռաֆայել Համբարձումյան** անունը կարող է վերաբերվել.
* Ռաֆայել Համբարձումյան (ծնվ.՝ 1940), ֆիզիկոս, Վիկտոր Համբարձումյանի որդին։
* Ռաֆայել Համբարձումյան, պատմաբան։
* Ռաֆայել Համբարձումյան, քանդակագործ։
* Ռաֆայել Միհրանի Համբարձումյան, հայլուսանկարիչ։
Ռաֆայել Համբարձումյան (պատմաբան)

**Ռաֆայել Հայրիկի Համբարձումյան** (), հայ պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակագիր, նժդեհագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու։ Հայտնի է Գարեգին Նժդեհի գործունեությանը նվիրված իր բազմաթիվ հրապարակումներով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1948 թվականի նոյեմբերի 5-ին։ 1970 թվականից զբաղվում է ազգային-քաղաքական գործունեությամբ։ «Թուղթ ընդհանրական» (1980) և «Յորդորակ» (1987) աշխատություններում հիմնավորել է հայոց ազատագրական պայքարի բռնկումը, համայնատիրական իշխանության վերացումը և Հայաստանի անկախացումը։

2000-2011 թվականներին կազմակերպեց և անցկացրեց նախ՝ Սևրի դաշնագրի ստորագրման 80-ամյակին նվիրված առաջին գիտաժողովը և դաշնագիրը կնքելու 70, 75, 81-83 և 85-ամյակների նշումը։

## Աշխատություններ
* 
* «Թուղթ ընդհանրական», «Հորդորակ», Երևան, 1990 թ.։
* «Սադոկ Բարոնչը լեհահայոց պատմության ուսումնասիրող», Երևան, 1998 թ.։
* «Որոգայթ Փառաց»-ի. ակունքները, այժմեական և առանձնահատուկ», Երևան, 1999 թ․։
* «Նախիջևանի հիմնահարցը Մոսկվայի 1921 թ. մարտի 16-ի ռուս-թուրքական պայմանագրում» (գիտաժողովի նյութեր և հավելված, պատմական փաստաթղթեր), Երևան, 2001 թ.։
* «Վարք Նժդեհի», Երևան, 2001 թ.։
* «Գարեգին Նժդեհ», Երևան, 2003 թ.։
* «Հայկական միջնադարյան զրույցներ և ժողովրդական հեքիաթներ», Երևան, 2003 թ։
* «Ղարաքիլիսայի համատարած խուճապը հաղթանակի վերածող ոգին», Երևան, 2005 թ.։
* «Գարեգին Նժդեհ. կենսագրական հավելումներ, անտիպ գրություններ ու խորհրդածություններ», Երևան, 2005։
* «Գարեգին Նժդեհ. համառոտ կենսագրական և կենսատարեգրություն», Երևան, 2006 թ.։
* «Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը՝ յաղթանակի վերածող ոգի», Երևան, 2010 թ.։
* «Գարեգին Նժդեհ. գրական երկեր», Երևան, 2012 թ.։

## Քաղաքական գործունեություն
Հիմնադրել և ղեկավարում է «Ազգային միասնության ուխտ» կուսակցությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռաֆայել Համբարձումյան 
* Ռաֆայել Համբարձումյան. «Գարեգին Նժդեհ» ֆիլմը խայտառակություն է

Կատեգորիա:1948 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Ազգային միասնության ուխտ» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Նժդեհագետներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Մայրուղի 60 (ֆիլմ)

**«Երթուղի 60»** (), ֆիլմ-պրիչտա է կատակերգական տարրերով։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականին։

## Սյուժե
Լեգենդների և միֆերի մեջ կան կերպարներ, որոնց առաքելությունն է մարդկանց ցանկություններ կատարելը։ Արաբների մոտ՝ ջին, իռլանդացիների մոտ՝ լիպրիկոն, ճապոնացիների մոտ՝ դրակոններ, եվրոպացիների մոտ՝ փերիներ և անտառային հոգիներ, իսկ ամերիկացիների մոտ՝ Օ. Վ Գրանտ։ Նա նույնպես կարողանում է երազանքներ կատարել և մի անգամ Նիլ Օլիվերի ծննդյան ժամանակ նա կատարեց նրա ցանկությունը։  Նիլ Օլիվերը ապրում է երջանիկ ընտանիքում։ Նա ունի հոգատար ծնողներ, գեղեցիկ հարսնացու և ապագայում ծաղկող փաստաբանի կարիերա։ Բայց ամեն գիշեր նա երազում մի աղջկա է տեսնում, ում չի կարողանում իր գլխից հանել։ Ռեյ անունով մեկը Նիլին մի առաջադրանք է հանձնարարում և տալիս նրան արկղ, որը Նիլը պարտավոր է ճիշտ ժամանակին տեղ հասցնի։ Նա պետք է գնա երթուղի 60-ով, որը ոչ մի քարտեզի վրա գրված չէ։ Գտնելով այդ երթուղին Նիլը իր մեքենայով ճանապարհորդում է, հույս ունենալով, որ կգտնի իր երազների աղջկան։ Ճանապարհորդության ժամանակ Նիլը բազմաթիվ արկածների մեջ է ընկնում, որոնք իր կյանքը միանգամից փոխում են։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2002 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կանադական ֆիլմեր
Ջոն Ռոբերտ Շրիֆեր

**Ջոն Ռոբերտ Շրիֆեր** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս։

Ավարտել է Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1953)։ 1953-1957 թթ. աշխատել է Իլինոյսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (Ջ․ Բարդինի ղեկավարությամբ), 1957-1959 թթ.՝ Չիկագոյի համալսարանում, 1959 թվականից՝ Իլինոյսի համալսարանում։ 1962 թվականից՝ Պենսիլվանիայի համալսարանի (Ֆիլադելֆիա) պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են պինդ մարմնի ֆիզիկային և ցածր ջերմաստիճանների ֆիզիկային։ Ջ․ Բարդինի և Լ․ Կապերի հետ համատեղ մշակել է գերհաղորդականության միկրոսկոպիկ տեսությունը (հրապարակվել է 1957 թ.) և նրանց հետ արժանացել Նոբելյան մրցանակի (1972)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Ձմերուկ (ցեղ)

**Ձմերուկ** ()` դդմազգիների () ընտանիքին պատկանող ծաղկավոր բույսերի տեսակ։ Ձմերուկի պտուղը հատապտղային է։ 
Ձմերուկ սովորական (), լայնորեն օգտագործվում է սննդի, ինչպես նաև որպես դեղաբույս բժշկության մեջ։
Դասի ներկայացուցիչների վայրի տեսակներն աճում են Աֆրիկայի գրեթե ողջ տարածքում, Արևմտյան և Կենտրոնական Ասիայում։ Աճեցվում է արևադարձային և բարեխառն գոտիներում։

## Բուսաբանական նկարագիրը
Միամյա կամ բազմամյա խոտաբույս է, երկար և մագլցող թփերով։
Տերևները հերթադիր, կլորավուն կամ եռանկյուն ուրվագծված, ձվաձև։
Ծաղիկները բազմահամաչափ են, միատուն կամ երկտուն, առանձին, երբեմն խմբերով։ 
Ծաղիկները ունեն մեծ զանգականման փոշանոթ, 5 նեղ բաժակաթերթերով և պսակաթերթերով, հնգաբաժան, դեղին ծաղկապսակով, որոնք ունեն երկարավուն, ձվաձև կոպիտ բաժանումներ, ունեն 5 առէջներ։ Ծաղիկները ունեն ծաղկապատյան։ Ձվարաները ձվաձև են՝ կարճ սյուներով։
Պտուղը գնդաձև կամ էլիպսաձև, հյութալի կամ չոր։ Սերմերը գնդաձև, տափակացած հաճախ սև կետերով։
## Դասակարգում
250px|մինի|աջից|Ծաղկի կառուցվածքը
### Ներկայացուցիչները
Դասը պարունակում է 5-7 տեսակ, նրանցից մի քանիսը ներկայացվում են ստորև՝:

* Citrullus colocynthis
* Citrullus ecirrhosus
* Citrullus lanatus - Ձմերուկ սովորական
* Citrullus rehmii

### Արտադրությունը

## Տաքսոնոմիան
Ձմերուկի հետևյալ տեսակը մտնում է Benincaseae ցեղի, Cucurbitoideae ենթաթագավորության և դդմազգիների (Cucurbitaceae) ընտանիքի մեջ։ Անվանումը **Citrullus** առաջին անգամ հիշատակել է շվեդ բուսաբան Պետրուս Ֆորսկալը (Petrus Forskal) 1775 թվականին, բայց նա չի տալիս տեսակի բնութագիրը։
Բայց բնութագիրը ավելի ուշ տվեց գերմանացի բուսաբան Գ. Շրադերի կողմից, ով դարձավ միակ օրինական հեղինակը Citrullus-ի։ Citrullus Schrad անվանումն օրինականացվել է 8-րդ միջազգային բուսաբանական կոնգրեսում 1964 թվականին և ընդգրկվել անունների պահվող ցուցակում։

## Արտաքին հղումներ

* Informationen bei www.cucurbit.org.
* Internationalen Namen der Taxa in der Gattung.
* Die Wildpflanzen in Namibia.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դդմազգիներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ձմերուկ
Անկան

**Անկան ** (), քաղաք Չինաստանում։

## Բաժանումը
Անկանը բաժանված է 1 թաղամասի և 9 կոմսությունների ՝

* Հանբին թաղամաս (汉滨区)
* Բայխե կոմսություն (白河县)
* Լանգաո կոմսություն (岚皋县)
* Նինշան կոմսություն (宁陕县)
* Պինլի կոմսություն (平利县)
* Սյունյան կոմսություն (旬阳县)
* Շիցյուան կոմսություն (石泉县)
* Խանյին կոմսություն (汉阴县)
* Ցզինյան կոմսություն (紫阳县)
* Չժեմպին կոմսություն (镇坪县)

Կատեգորիա:Չինաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Երկրաչափական օպտիկայի օրենքներ

**Երկրաչափական օպտիկայի հիմքում ընկած են հետևյալ օրենքները**, որոնք հանդիսանում են փորձերի ընդանրացման արդյունք։

## Լույսի ուղղագիծ տարածման օրենք
250px|մինի|ձախից|ստվերի առաջացման սխեմա
Դիտումները ցույց են տալիս, որ օպտիկական համասեռ միջավայրում լույսը տարածվում է ուղղագիծ։ Այս օրենքը կոչվում է լույսի ուղղագիծ տարածման օրենք։ Հիմնական դրսևորումներից են ստվերի առաջացումը, լույսի անցումը մառախուղի, ծխի միջով։

## Լույսի ճառագայթների անկախ տարածման օրենք
Լույսի ճառագայթները տարածվում եմ միմյանցից անկախ, չեն ազդում միմյանց վրա։ Այլ կերպ կարելի է ասել, որ լույսի ճառագայթները միմիյանց ներկայությամբ տարածվում են նույն օրինաչափություններով, ինչպես կտարածվեին միմյանց չհանդիպելու դեպքում։

## Լույսի անդրադարձման օրենք
250px|մինի|աջից|Լույսի անդրադարձման գծապատկերը
Լույսը, հասնելով երկու տարբեր միջավայրերի բաժանման սահմանին, փոխում է իր տարածման ուղղությունը՝ մասամբ կամ ամբողջությամբ մնալով նույն միջավայրում։

## Լույսի բեկում
Լույսի ճառագայթը՝ նոր միջավայրին հանդիպելով, որոշ մասով մնում է նույն միջավայրում, իսկ մնացած մասը (եթե նոր միջավայրը թափանցիկ է) անցնում է հաջորդ միջավայրին՝ որպես կանոն կտրուկ փոխելով ուղղությունը։

## Լույսի ճառագայթի շրջելիության օրենք
Լույսի ճառագայթի շրջելիության օրենքը պնդում է, որ որոշակի ուղղությամբ տարածվող ճառագայթը ճշգրիտ կրկնում է իր ընթացքը՝ հակառակ ուղղությամբ տարածվելիս։

## Գրականություն
*Ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանի դասագիրք ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքերի համար, Երևան Էդիթ պրինտ 2011

Կատեգորիա:Երկրաչափական օպտիկա
Որակավորված աշխատանք

**Որակավորված աշխատանք** աշխատանք, որը պահանջում է աշխատողի նախնական հատուկ պատրաստվածություն, կարողություն և գիտելիքներ։ Ի տսրբերություն չորակավորվածի (պարզի)՝ բարդ աշխատանք է, դրա մեկ ժամը համարժեք է պարզ աշխատանքի մի քանի ժամին։ Այդ պատճառով չորակավորվածից բարձր է վարձատրվում։

## Տես նաև
* Աշխատանք
* Աշխատավարձ
* Որակավորում

Կատեգորիա:Աշխատանք
Երևանի հիդրոէլեկտրակայան

**Երևանի հիդրոէլեկտրակայան** Սևան-Հրազդան կասկադի, վեցերորդ (վերջին) կայանը։ Գտնվում է Երևան քաղաքի շրջագծում։ Շինարարությունը սկսվել է [1957թ'
շահագործման է հանձնվել [1961 թվականին, երկրորդը՝ 1962 թվականին։ Կայանի կարողությունը 44 հազար կվա Է, էլեկտրաէներգիայի տարեկան միջին արտադրանքը՝ 210 միլիոն կվտժ։ Երևանի հիդրոէլեկտրակայանը օգտագործում է Քանաքեռի ՀԷԿ-ի ներքին բիեֆի և Արտաշատի ոռոգման գլխային հանգույցի հատվածի գետի ավելի քան 90 մ անկումը։ Գլխային հանգույցը կազմված է քարալիցքային պատվարից (որի շնորհիվ ստեղծվել է 120 հազար մ³ օգտակար ծավալով օրական կարգավորման ջրավազան), ջրընդունիչ և ջրթափ կառույցներից։ Ջրընդունիչից սկիզբ է առնում դերիվացիոն ճնշումնային թունելը (երկարությունը՝ 2,8 կմ)։ Այն վերջանում է հավասարեցնող երկաթբետոնե ջրամբարով, որից սկսվում է 281 մ երկարությամբ մետաղե խողովակաշարը։ Մեքենայական սրահում տեղադրված է 2 հիդրոագրեգատ, յուրաքանչյուրը՝ 22 հազար կվա հզորությամբ։

Երևանի հիդրոէլեկտրակայանի շահագործման հանձնելուց հետո վերասարքավորվեցին նախկինում գործող Երևանի հիդրոէլեկտրակայանի 1-ը (շահագործման է հանձնվել 1926 թվականին, կարողությունը՝ 5,2 հազար կվա) և Երևանի հիդրոէլեկտրակայանի 11-ը (շահագործման է հանձնվել 1932 թվականին, կարողությունը՝ 2,35 հազար կվա)։

Կատեգորիա:Հայաստանի տնտեսություն
Արենաս դե Սան Պեդրո

**Արենաս դե Սան Պեդրո,** տեղական ինքնավարության մարմին է Իսպանիայի Ավիլայի նահանգում (Ávila)` Կաստիլ (Castile), Լեոն։ Ըստ 2006 թվականի մարդահամարի, տեղական ինքնավարության մարմնի բնակչությունը 6682 է։ Քաղաքի զինանշանի վրա քաղաքի կենտրոնում տեղակայված մեծ ամրոցն է։ Զինանշանն ասում է. «Siempre incendiada y siempre fiel», որը նշանակում է՝ «միշտ կրակի մեջ և միշտ պայքարող»։ Այսպես է գրված, քանի որ քաղաքն իր պատմության ընթացքում բազմիցս ավերվել ու նվաճվել է։

## Պատկերասրահ

Castilloarenasdesanpedro.jpg|
Arenas de San Pedro reservoir.JPG|
Arenas de San Pedro.jpg|
Santuario de San Pedro de Alcántara.jpg|
Detalle del Palacio de la Mosquera.JPG|
Castillo de Arenas de San Pedro--4.JPG|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Էլեկտրոնային նեյտրինո

**Էլեկտրոնային նեյտրինո**, ներատոմային տարրական մասնիկ, լեպտոն։ Էլեկտրական լիցք չունի։ Էլեկտրոնի հետ միասին կազմում է լեպտոնների առաջին սերունդը, այդ պատճառով էլ կոչվում է *էլեկտրոնային [[նեյտրինո]]*։ Տեսականորեն կանխատեսել է Վոլֆգանգ Պաուլին 1930 թ.` բացատրելու համար թվացյալ խախտումները  էներգիայի և իմպուլսի պահպանման օրենքներում  բետա-տրոհման ժամանակ։ Հայտնաբերել է  1956 թ.  Քլայդ Քոուենի և Ֆրեդերիկ Ռայնեսի ղեկավարած թիմը։

## Գաղափարը
1900 թթ. սկզբին  տեսաբանները կանխատեսում էին, որ բետա տրոհման արդյունք հանդիսացող էլեկտրոնները պետք է որոշակի էներգիա ճառագայթեն։ 1914 թ. Ջեյմս Չեդվիկը ցույց տվեց, որ էլեկտրոնները ճառագայթում են անընդհան սպեկտրում։
Բետա տրոհումը այդ ժամանակ ներկայացնում էին որպես
:n^{0} \longrightarrow p^{+} + e^{-}։

1930 թ. Պաուլին տեսականորեն ձևակերպեց, որ անհայտ մասնիկը պետք է նկատվի բետա տրոհմանը մասնակցող սկզբնական և վերջնական մասնիկների էներգիայի, իմպուլսի, և անկյունային մոմենտի տարբերություններից։
Բետա տրոհման Պաուլիի տարբերակը՝
:n^{0} \longrightarrow p^{+} + e^{-} + \nu^{-0}_{e}։

1930 թ. դեկտեմբերի 4-ին  Ցյորիիխի տեխնոլոգիական ֆեդերալ համալսարանի ֆիզիկայի ինստիտուտին ուղղված նամակում Պաուլին առաջարկում է էլեկտրոնային նեյտրինոյի գաղափարը որպես բացատրություն՝ լուծելու համար բետա տրոհման սպեկտրի անընդհատականության խնդիրը։ Նամակում, դիմելով  «սիրելի ռադիոակտիվ լեյդիներին և ջենտլմեններին», Պաուլին բետա տրոհումը բացատրելու համար առաջ էր քաշում 1/2 սպին ունեցող, Պաուլիի սկզբունքին ենթարկվող էլեկտրականապես չեզոք մասնիկի գաղափարը, որին առաջարկում էր անվանել «նեյտրոն»։ Այդ մասնիկի զանգվածը պետք է լիներ էլեկտրոնի զանգվածի կարգի, համենայն դեպս ոչ մեծ  0.01 պրոտոնի զանգվածից։ Մասնիկը, ի տարբերություն ֆոտոնի, չէր կարող շարժվել լույսի արագությամբ։ Պաուլին գրում է. «...Բետա տրոհման անընդհատ սպեկտրը այդ դեպքում հասկանալի կդառնա, եթե ենթադրենք, որ բետա տրոհման ժամանակ էլեկտրոնի հետ միասին նեյտրոն է ճառագայթվում այնպես, որ նեյտրոնի և էլեկտրոնի էներգիաների գումարը հաստատուն է... Սակայն ես բավականաչափ  վստահ չեմ զգում՝ այս գաղափարի մասին որևէ բան հրապարակելու համար, ուստի նախ գաղտնապես ձեզ եմ դիմում, սիրելի ռադիոակտիվներ, այս նեյտրոնի փորձնական հաստատման վերաբերյալ հարցով...»։

## Հայտնաբերումը
1956 թ. Քլայդ Քոուենի և Ֆրեդերիկ Ռայնեսը հայտնաբերեցին էլեկտրոնային նեյտրինոն։
Դեռ 1932 թ. Ջեյմս Չեդվիկը իր հայտնաբերած՝ Պաուլիի կանխատեսած «նեյտրոնից» շատ ավելի ծանր մասնիկը անվանել էր նեյտրոն։ Այսպիսով նույն անունով երկու մասնիկ էր հայտնի, որոնցից մեկի գոյությունը դեռ փորձնականորեն չէր ապացուցված։  Էնրիկո Ֆերմին, որը զբաղվում էր բետա տրոհմամբ, 1934 թ. առաջարկեց թյուրիմացությունրից խուսափելու համար Պաուլիի կանխորոշած մասնիկը անվանել *[[նեյտրինո]]*, ինչը իտալերեն «նեյտրոնիկ» է նշանակում։

Նեյտրինոյի հայտնաբերումից շատ չանցած հայտնաբերվեց նաև մյուոնների հետ փոխազդեցության արդյունքում առաջացող նեյտրինո։ Այժմ առաջին նեյտրինոն կոչվում է «էլեկտրոնային նեյտրինո», իսկ ավելի ուշ հայտնաբերվածը՝ «մյուոնային նեյտրինո»; գոյություն ունի նաև «տաու-նեյտրինո»։
Մյուս տարրական մասնիկների նման, էլեկտրոնային նեյտրինոն ունի իր հակամասնիկը՝ էլեկտրոնային հականեյտրինոն։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
*Մյուոնային նեյտրինո
*Տաու-նեյտրինո
*Նեյտրինո

Կատեգորիա:Լեպտոններ
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկներ
Նոր տրեդ-յունիոններ

**Նոր տրեդ-յունիոններ** (), արհմիութենական կազմակերպություններ Անգլիայում։

Առաջացել են XIX դարի 1880-ական թվականների վերջին 1890-ական թվականների սկզբին, բանվորական շարժման վերելքի պայմաններում։ Հարել են բանվորական շարժման ձախ ուղղությանը։ Առաջին նոր արհմիությունները գազի արդյունաբերության բանվորներին դոկերների 1889 թվականին ստեղծված միություններն էին։ Ի տարբերություն «հին» տրեդ-յունիոնների, որոնք միավորում էին հիմնականում նույն մասնագիտության բանվորներին, նոր արհմիությունները կազմակերպվում էին արտադրական հատկանիշով (նույն ճյուղի տարբեր մասնագիտությունների բանվորներ)` հնարավորություն տալով նախկինում արհմիութենական շարժման մեշ չընդգրկված ոչ որակյալ բանվորներին ներգրավվելու նրա մեջ։ Նոր արհմիությունները մարտական ոգի մտցրեցին բանվորական շարժման մեջ։ Հանդես եկան բանվորական օրենսդրության, բանվորների նյութական կյանքի ու աշխատանքային պայմանների բարելավման, 8-ժամյա աշխատանքային օրվա, հողի և արտադրության միջոցների ազգայնացման պահանջներով։ Իրենց ազդեցությունը բանվորական լայն մասսաների շրջանում պահպանելու համար «հին» արհմիությունները սկսեցին իրենց շարքերն ընդունել ոչ որակյալ բանվորների։ Նոր արհմիությունները դեմ էին ձեռնարկատերերի հետ փոխզիջումների քաղաքականությանը, նպաստում էին արհմիությունների խոշորացմանը, դրանք ազգային մասշտաբի կազմակերպություն դարձնելու համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) ժամանակ նոր արհմիությունները կորցրեցին իրենց մարտական բնույթը և կանգնեցին համաձայնողական ուղու վրա։

Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Կատեգորիա:Արհմիություններ
Միստր Թի

**Միստր Թի**(, ի ծնե՝ **Լոուրենս Թյուրո** *[Laurence Tureaud]*, ), ամերիկացի հեռուստատեսության և կինոյի դերասան։

Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Ռոքի 3» (1982) ֆիլմում և «Ա թիմ» (1983-1987) հեռուստասերիալում ունեցած դերակատարումներով։ Միստր Թիի կերպարն հայտնի է արևմտաաֆրիկյան մանդիկա ցեղի ռազմիկներին բնորոշ սանրվածքով և ոսկյա զարդերով։

Նախկինում աշխատել է որպես գիշերային ակումբների անվտանգության աշխատակից, ինչպես նաև շոու բիզնեսի մի շարք ներկայացուցիչների մոտ աշխատել է որպես անձնական թիկնապահ։

1985-1986 և 1994-1995 թվականներին հանդես է եկել որպես պրոֆեսիոնալ ըմբիշ։ Առաջին «Ռեսլմանիայի» գլխավոր իրադարձության շրջանակներում թիմակցելով Հալկ Հոգանին՝ պարտության է մատնել Ռոդի Փայփերին և Փոլ Օրնդորֆին (1985), այնուհետև «Ռեսլմանիա 2»-ի ժամանակ (1986) բռնցքամարտային մրցապայքարում պարտության է մատնել Ռոդի Փայփերին (մրցակցի որակազրկմամբ)։ 2014 թվականին առաջադրվել է «WWE»-ի փառքի սրահ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միստր Թի - IMDb էջ
* Էջը WWE.com կայքում

Կատեգորիա:1952 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:WWE փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Մայիսի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Չիկագո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Lifestyle (երգ)

«**Lifestyle**», ամերիկյան Rich Gang խմբի երգը, որը կատարում են ամերիկացի ռեփերներ Յանգ Թագը և Rich Homie Quan-ը։ Երգը թողարկվել է 2014 թվականի հունիսի 5-ին՝ Cash Money Records և Republic Records լեյբլների կողմից։ Երգը գրվել է Birdman-ի, Յանգ Թագի, Rich Homie Quan-ի և London on da Track-ի կողմից, վերջինս նաև երգի պրոդյուսերն է։

## Քննադատների արձագանքներ
«Pitchfork Media» օնլայն հրատարակչության կազմած 2014 թվականի լավագույն 100 երգերի ցանկում, «Lifestyle» երգը զբաղեցրել է 69-րդ հորիզոնականը։ «Complex» ամսագիրը երգին տվել է 2-րդ հորիզոնականը 2014-ի 50 լավագույն երգերի ցանկում։ «Lifestyle»-ը զբաղեցրել է 5-րդ հորիզոնականը «Billboard» ամսագրի կազմած 2014 թվականի լավագույն 10 ռեփ երգերի ցանկում։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Բի Էլ Բին, թողարկվել է 2014 թվականի հունիսի 30-ին։

## Ռեմիքսներ
2014 թվականի օգոստոսին ամերիկացի ռեփեր Լիլ Բուսին թողարկել է «Lifestyle» երգի իր ռեմիքս տարբերակը։ Նույն տարվա սեպտեմբերին R&B երգիչ Ջեքիսը թողարկել է իր ռեմիքսը տարբերակն ու դրա տեսահոլովակը, իսկ հոկտեմբերին մեկ այլ ռեմիքս է ներկայացրել նաև ռեփեր Վակա Ֆլոկա Ֆլեյմը։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջի հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:2014 սինգլներ
Կատեգորիա:Յանգ Թագի երգեր
Հետերոդոնտոզավր

մինի|Կմախք
մինի|Կմախք
մինի
մինի|Կմախք
**Հետերոդոնտոզավր** () , վաղ յուրայի շրջանում ապրող դինոզավրերի ցեղ, որը ապրել է Հարավային աֆրիկայի տարածքում։

Տիպիկ տեսակ - H. tuki - բխում է գետտանգիայից։

## Դասակարգում
Հետերոդոնտոզավրը հանդիսանում է օրնիտիխիա և պատկանում է Heterodontosauridae ընտանիքին։

## Նկարագրություն
Հետերոդոնտոզավրի երկարությունը մոտ 120 սմ է։ Ունի նեղ կոնք։ Առջևի վերջույթների վրա կային 5-ական մատներ, ընդ որում դրանցից 2-ը մի կողմ են թեքված։ Հավանական է, որ այդ առանձնահատկությունը օգտագործվել է սննդի հեշտ բռնման համար։

## Ատամները
Հետերոդոնտոզավրի ամենազարմանալի հատկանիշ է հանդիսանում տարբերակված ատամների առկայությունը։ Վերին կտրիչները կտրուն էին բուսական սնունդը, իսկ հետինները մանրացնում։ Ժանիքների առկայությունը մնում է անհսականալի։ Հնարավոր է, որ ժանիքները օգտագործվել են հակառակորդներին կամ գիշատիչներին վախեցնելու համար։ Արուների ժանիքները համեմետաբար ավելի մեծ էին։ Այդպիսի ատամների առկայությունը գիտնականների շրջանում դիսկուսիաների պատճառ է դարձել։ Նրանք կարծում են, որ հետերոդոնտոզավրը բացառապես բուսակեր կենդանի է, իսկ գիտնականների մեկ այլ խումբ էլ կարծում է, որ հետերոդոնտոզավրերը կարող էին սնվել նաև փոքրամարմին կենդանիներով։

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Ջոն Գլեն (այլ կիրառումներ)

**Ջոն Գլեն**, անուն ազգանունով հայտնի են հետևյալ անձինք՝

* Ջոն Գլեն, ԱՄՆ-ի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմածովային նավատորմի փոխգնդապետ,
* Ջոն Գլեն, անգլիացի ռեժիսոր։
Աղբատար խողովակ

[մինի|Աղբատար խողովակ [Խարկովի (Ուկրաինա) բնակելի շենքերից մեկում]]
**Աղբատար խողովակ**, բարձրահարկ (5-ից բարձր) շենքերում աղբը հավաքող շինվածք։

Ասբեստ-ցեմենտե խողովակ է, որի ստորին մասը բացվում է դեպի աղբախուց։ Աղբալցման բացվածքները դուրս են գալիս աստիճանահարթակ և նախատեսված են 1 կամ 2 հարկերի բնակարանների համար։ Այդ բացվածքները հերմետիկորեն փակվում են կափարիչներով։ Աղբախուցը տեղադրվում է 1-ին հարկում. պատերը պետք է լինեն հրակայուն և կրծողների համար անթափանց։ Դրանում աղբը 1 օրից ավելի պահել չի թույլատրվում։ Աղբը խցից դուրս են տանում և հավաքում աղբահավաքներում։ Աղբատար խողովակի վերին մասում դրվում է այն մաքրող ձեղնահարկային խցիկ, իսկ շենքի տանիքում՝ դեֆլեկտոր (օդաքաշման ուժեղացման, ինչպես նաև մթնոլորտային տեղումներից պաշտպանելու նպատակով)։

Կատեգորիա:Աղբ
Կուանգ Սի

**Կուանգ-Սի** (լաոսերեն՝ ນາຕກ ຕາດກວາງຊ), ջրվեժ Լաոսում՝ Լուանգփհաբանգ (լաոսերեն՝ຫລວງພະບາງ) նահանգում։ Իր 4 կասկադներով տեղակայված է Թաթ Կուանգ Սի ազգային պարկում։

## Հիմնական տեղեկություններ

Կուանգ Սին գտնվում է Լուանգփհաբանգ (լաոսերեն՝ ຫລວງພະບາງ) քաղաքից 32 կմ հարավ՝ Հնդկաչին թերակղզու ամենախոշոր գետի՝ Մեկոնգի ձախ ափին։ Ջրվեժը ունի հիմնական կասկադ՝ 54 մետր բարձրությամբ, և մի քանի այլ՝ ավելի փոքր բարձրությամբ կասկադներից։ Երկրորդ կասկադից տասը մետր ներքև գտնվում է ոչ մեծ քարանձավ։ Կասկադների միջև գտնվում են մի քանի ավազաններ՝ հագեցած փիրուզագույն ջրով։ Այդ գույնը պայմանավորված է նրանով, որ ջուրը հոսում է հանքաքարային ժայռերի միջով և հողի այնպիսի շերտերով, որոնք հանքանյութեր են պարունակում։ Արդյունքում առաջանում է կալցիումի կարբոնատ (CaCO3), որը վերածվում է հեշտ լուծվող մեկ այլ աղի (CaCO2)։ Բիկարբոնատը ստաբիլ չէ, և բյուրեղի նման ընկնում է հատակ։ Նման հատկանիշներ ունեն Հարավարևելյան Ասիայի մի քանի այլ ջրվեժներ նույնպես։ Դրանցից ամենահայտնին Էրավանն է Թաիլանդում։

Կուանգ Սիի ջրի ծախսը կախված է տարվա եղանակներից։ Բանն այն է, որ ջրվեժը սնուցվում է հիմնականում անձրևաջրերով։ Առավել ջրառատ է օգոստոսից նոյեմբեր ամիսներին։

Ջրվեժը գտնվում է զառիթափ լեռնալանջերին, որոնք պատված են փարթամ բուսականությամբ՝ արևադարձային անտառներով։ Ջրվեժը ծառայում է որպես հանգստյան գոտի։ Մուտքը 20 000 Լաոսի կիպ է՝ մոտ 1000 ՀՀ դրամ։ Դրանով ապահովվում է ջրվեժի շրջակայքի մաքրությունը և շրջակա անտառի հանդեպ հետևողականությունը։ Ջրվեժի կողքով արահետ կա։ Ավելի ցածր գտնվում են կամուրջը և աստիճանը։

## Տարածք

Ջրվեժի ծայրամասերում հնուց ի վեր կան Խմոնգ և Քհմու ազգությունների բնակավայրեր։ Առավել հայտնի է դրանցից Բան Թաթ Փաենը։ Այնտեղ կարելի է գտնել զանազան հուշանվերներ, արդյունաբերական տեղական արտադրանք, կա ոչ մեծ հյուրանոց՝ լաոսյան ոճով։ Մոտ է գտնվոում նաև հիմալայան արջերի փրկության կենտրոնը։ Այն հիմնադրվել է 2003 թվականին՝ ավստրալիական Free The Bears Fund Inc. կազմակերպության կողմից։

## Պատկերասրահ




## Տես նաև
* Քհոն ջրվեժ
950px|կենտրոն

## Աղբյուրներ
* Հարավարևմտյան Ասիայի ջրվեժներ 
* Laos, Lonely Planet Publications, UK, 2008

Կատեգորիա:Լաոսի ջրվեժներ
Նորայր Մարության

**Նորայր Յուրիի Մարության** (), լրագրող-ազատամարտիկ, Ղարաբաղյան պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Նորայր Յուրիի Մարությանը ծնվել է 1966 թվականի փետրվարի 1-ին ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Ներքին Հորաթաղ գյուղում, բուժաշխատողի ընտանիքում։ Հայրը՝ Յուրի Մարությանը, բուժաշխատող էր, մայրը՝ Ֆլորիդա Բաղդասարյանը, ուսուցչուհի։
1972-1980 թվականներին Նորայր Մարությանը նախնական կրթություն է ստացել տեղի միջնակարգ դպրոցում, 1980 թվականից տեղափոխվել է Մարտակերտի միջնակարգ դպրոց, որն էլ 1983 թվականին ավարտել է գերազանց գնահատականներով։
1984-1986 թվականներին Նորայր Մարությանը Չիտայում անցել է ծառայության։ Խորհրդային բանակում ծառայությունն ավարտելով վերադարձել է հայրենիք 1987 թվականին ընդունվել ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 1992 թվականին ուսումը շարունակել է ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ամբիոնի ասպիրանտուրայում։

1992 թվականի օգոստոսից որպես լրագրող-ազատամարտիկ աշխատել է «Ազատամարտ» շաբաթաթերթում։ Լինելով շաբաթաթերթի արցախյան թղթակիցը մասնակցել է Արցախի ազատագրական պայքարին։

Նորայր Մարությանը 1993 թվականի հունվարի 17–ին Առաջաձորի պաշտպանության մարտերում Ջլոտ կոչվող տեղամասում ծանր վիրավորվում և երկու օր անց՝ հունվարի 19-ին, մահանում է։ Մարությանի աճյունն ամփոփված է Մասիս քաղաքի գերեզմանատանը։
ՀՀ նախագահի 2002 թվականի հրամանագրով Նորայր Մարությանը հետմահու պարգևատրվել է «Արիության» մեդալով, իսկ ԼՂՀ նախագահի 2003 թվականի հրամանագրով՝ «Մարտական ծառայության» մեդալով։

## Մարտական ուղի
Նորայր Մարությանը մասնակցել է 1989-1993 թվականներին Արցախյան ազատագրական շարժմանը և մարտական գործողություններին։
1992 թվականին որպես «Ազատամարտ» շաբաթաթերթի Արցախյան հատուկ թղթակից գործուղվել է Արցախ, կատարել լրագրողի պարտականություններ և տարբեր ջոկատներում մասնակցել է ռազմական գործողություններին։

Նորայր Դանիելյանի գնդում մասնակցելով բազմաթիվ մարտերի՝ 1992 թվականի օգոստոսից 1993 թվականի hունվարի 17-ը եղել Մարտակերտի ռազմաճակատում։

Փոխգնդապետ Ժիրայր Սեֆիլյանի հրամանատարությամբ Նորայր Մարությանը 1992 թվականի սեպտեմբերին Առաջին վաշտի հետ մասնակցել է մարտական գործողություններին։

1992 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1993 թվականի հունվարը Նորայր Մարությանը Աշոտ Ղուլյանի ջոկատում մասնակցել է Առաջաձորի պաշտպանությանը, որի մասին ներկայացրել է իր գրած հոդվածներում, հարցազրույցներում և «Ազատամարտ» շաբաթաթերթի էջերում։
Նորայր Մարությանի վերջին գրառումները մնացել են անավարտ, սակայն հետագայում տպագրվել են «Զինվոր» թերթում։
1993 թվականի հունվարի 17-ին Առաջաձորի պաշտպանության ժամանակ Ջլոտ կոչվող տեղամասում Նորայր Մարությանը ծանր վիրավորվելով երկու օր անց մահանում է։

ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի լսարաններից մեկը 2006 թվականի սեպտեմբերին անվանակոչվել է Նորայր Մարությանի անունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1966 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Երկնաքեր

thumb|Երկնաքեր

**Երկնաքերներ** (), բազմահարկ, բարձրաբերձ, աշտարակային տիպի շենքերի անվանումը։ 19-րդ դարի 80-ական թվականներին քաղաքների բուռն աճը, հետևաբար և հողատարածությունների զգալի թանկացումը խթան հանդիսացան հարկաշատ շենքերի կառուցմանը։ Մի քանի տասնյակ հարկանի, հարյուրավոր մետր բարձրությամբ (Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգ երկնաքերը Նյու Յորքում, 102 հարկ, 380 մ, 1930—1931) շենքերի կառուցումը հնարավոր դարձավ պողպատե և երկաթբետոնե հիմնակմախքի կիրառման և առհասարակ ինժեներական սարքավորումների (մասնավորապես վերելակի) կատարելագործման շնորհիվ։ Առաջին երկնաքերները կանգնեցվել են ԱՄՆ-ում («Մենհեթն» ապահովագրական ընկերության շենքը, ավարտված 1894 թվականին, 106 մ, Ֆ․ Կիմբել և Թոմպսոն, ինժեներ՝ Չարլզ Բրաուն, «Վուլվորտ» ֆիրմայի երկնաքերը, 231, 2 մ, 1910— 1913, ճարտարապետ Կասս Ջիլբերտ և այլն), այնուհետն՝ աշխարհի շատ երկրներում։

Կատեգորիա:Երկնաքերներ
Միկրոմինիատյուրա

250px|մինի|աջից|Միկրոմինիատյուրա. ջութակ նվագող մորեխ
**Միկրոմինիատյուրա** (միկրոարվեստ, մանրարվեստ, միկրոքանդակագործություն, մանրաքանդակագործություն), կերպարվեստի ուղղություն, որում, որպես կանոն, աշխատանքներն ստեղծվում են մանրադիտակի ներքո։
Միկրոմինիատյուրան (միկրոարվեստը) տարածական արվեստի տեսակ է, որն սկզբնավորվել է 20-րդ դարի վերջերին։ Այս տեսակի ստեղծագործություններն ուղղված են միկրոտիեզերքի վիրտուալ իրականության ստեղծմանը. դրանք չունեն գործնական կիրառություն, այլ զուտ դեկորատիվ բնույթ են կրում, և դրանց ստեղծման ու ցուցադրման համար կիրառվում են օպտիկական սարքեր։

Միկրոմինիատյուրան համարվում է կերպարվեստի տեսակ այնքանով, որքանով իրականությունը համարում է մարդկային աշխարհի կազմավորման աղբյուր։ Սակայն այստեղ նույն այդ իրականությունը դիտվում է անհատի հոգեկան աշխարհի հետ փոխազդեցության մեջ։ Ուստի արվեստի այս տեսակի համար հիմք է հանդիսանում ոչ միայն առարկայական աշխարհը, այլև մտքերի, զգացմունքների, տրամադրությունների մարմնավորումը։ Քանի որ միկրոմինիատյուրան չունի գործնական կիրառություն, ուստի այն դասվում է գեղեցիկ արվեստների շարքը և զուտ դեկորատիվ բնույթ է կրում։

Մինիատյուրիզացիան գիտա-տեխնիկական առաջընթացի հիմնական ցուցանիշներից մեկն է և հատկանշական է արդյունաբերության այնպիսի ոլորտի համար, ինչպիսին էլեկտրոնիկան է։ Միկրոսխեմաների գյուտի և ներդրման շնորհիվ էլեկտրոնային սարքավորումների միկրոէլեմենտների խտության աստիճանն աճեց հազարավոր անգամներ։

Փոքրի մեջ մեծն ու անվերջությունը տեսնելու ունակությունը մարդու մեջ դրսևորվել է ոչ միայն փիլիսոփայական, գիտական և տեխնիկական փորձում։ Դեռևս երկու հազար տարի առաջ արվեստն արդեն ընդգրկում էր մինիատյուրիզացիայի վարպետության օրինակներ։ Փոքր ձևերի կիրառությունը ոչ միայն չի խոչընդոտում մտքի փոխանցմանը, այլև ձևավորում է լրացուցիչ իմաստ՝ ուշադրությունը հրավիրելով առօրյայում մարդու համար աննկատելի փոքր դետալների միկրոտիեզերքի խորությանը։

## Ներկայացուցիչներ
* Վլադիմիր Ղազարյան
* Ալդունին Նիկոլայ Սերգեյի
* Անիսկին Վլադիմիր Միխայիլի
* Դեուլին Յուրի Վլադիմիրի
* Էդվարդ Տեր-Ղազարյան
* Կոնենկո Անատոլի Իվանի
* Ռիկովանով Անդրեյ Լեոնիդի
* Սավիդով Նիկոլայ Վլադիմիրի
* Սիսոլյատին Ալեքսանդր Մատվեյի
* Սյադրիստի Նիկոլայ Սերգեյի
* Մասլյուկ Միխայիլ Գրիգորիի
* Դոցկովսկի Նիկոլայ Իվանի
* Ռաֆիկ Բադալյան
* Հակոբ Սանդալջյան

## Տես նաև
* https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B5%D1%82
* Նանոտեխնոլոգիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Микроминиатюры Николая Сядристого
* Микроминиатюры Анатолия Коненко
* Микроминиатюры Андрея Рыкованова
* Микроминиатюры Владимира Анискина
* Микроминиатюры Николая Савидова 

Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Կատեգորիա:Կերպարվեստի ժանրեր