Կոլեկտիվ հիշողություն

**Կոլեկտիվ հիշողություն**, անցյալի տեսակետ, որը կիսում և կառուցում են սոցիալական խմբի անդամները։ Իմաստապես նման է հետևյալ արտահայտություններին՝ սոցիալական հիշողություն, մշակութային հիշողություն։ Տերմինը ներմուծել է սոցիոլոգ, փիլիսոփա, սոցիալական հոգեբան, ֆրանսիական սոցիոլոգիական դպրոցի ներկայացուցիչ՝ Մորիս Հալբվախը, կոլեկտիվ հիշողության գիտական հետազոտությունների հիմնադիրը։ Չնայած երևույթի երկարատև ուսումնասիրությանը, դեռևս չկա դրա օբյեկտի և սուբյեկտի մասին միասնական պատկերացում, ինչպես որ չկա հավաքական հիշողության միասնական տեսություն պատմական հիշողություն։

## Կոլեկտիվ հիշողության օբյեկտներ
* Պատմական իրադարձություններ
* Պատմական անձինք (քաղաքական առաջնորդներ, անցյալի հատկանշական կերպարներ)
* Խմբեր (ազգեր, սերունդներ, ընտանիքներ)

## Կոլեկտիվ հիշողության հատկություններ, նշաններ
* Համատեղ բնավորություն/խմբային բաժանում
* Ունի ոգեկոչման բնույթ (հիշվող իրադարձությունների տոնակատարություն)
* Զգացմունքայնություն և հիշողությունների նշանակություն
* Կառուցում, փոփոխականություն (խմբի իրական կարիքների ազդեցությամբ)
* Համապատասխանություն ներկա իրավիճակին, ներկա կարիքներին
* Միջսուբյեկտիվություն (հիշողություններ այլ մարդկանց հետ կապված)
* Կոլեկտիվ ռեպրեսիա, մոռացություն, ամնեզիա (կոլեկտիվ հիշողության տրավմատիկ տարրերի առնչությամբ)
* Հետաձգման էֆեկտ («հետամնաց հիշողության համախտանիշ»)

Կոլեկտիվ հիշողության հիմնական գործառույթը խմբային ինքնության պահպանումն է, ինքնության ճգնաժամի խնդիրը լուծելը։ Նման երևույթը, ինչպիսին է համայնքի կողմից ինքնաներկայացումը, չի կարող կատարվել առանց խմբի կամ կոլեկտիվի անցյալի մասին գիտելիքների և պատկերացումների։ Հավաքական հիշողության վերաբերյալ հասկացությունները ծնվում են այն ժամանակ, երբ հասարակությունը ինքնության ճգնաժամ է ապրում։ Սա բացատրում է 20-րդ դարի վերջին տասնամյակում հավաքական հիշողության խնդրի նկատմամբ հետաքրքրության աճը։

## Հետազոտություն
Հավաքական հիշողությունը հետազոտության միջառարկայական ոլորտ է (սոցիոլոգիա, պատմություն, սոցիալական հոգեբանություն, փիլիսոփայություն և այլ գիտություններ)։ Ռուսական գիտության մեջ կոլեկտիվ հիշողության հիմնական ժամանակակից ուսումնասիրությունները ներառում են Տ. Պ. Եմելինովայի՝ մասնավորապես պատմական դեմքերի մասին պատկերացումների մասին աշխատությունները, Հայրենական մեծ պատերազմի մասին տարբեր սերունդների հիշողությունների և Պետրոս I-ի դարաշրջանի մասին պատկերացումների ուսումնասիրությունները։ Ժամանակակից ամենակարևոր արտասահմանյան ուսումնասիրությունները ներառում են Ջ. Ասսմանի աշխատությունները, ով հավաքական հիշողությունը բաժանեց հաղորդակցական և մշակութային, Ջ.Օլլիկի ուսումնասիրությունները, ով հիշողությունը դիտարկում է գործընթացային-հարաբերական մեթոդաբանության տեսանկյունից և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Ассман, Я.* Культурная память. Письмо, память о прошлом и политическая идентичность в высоких культурах древности [Текст] / Я. Ассман. — М.: Языки славянской культуры, 2004. — 358 с.
* *Бабинцев В. А., Поддубная А. А. *' science/1.3_Poddubnaya.doc Перспективы исследований коллективной памяти для формирования российской идентичности
* *Емельянова Т. П., Кузнецова А. В.* Представления коллективной памяти об эпохе Петра I и его личности у представителей различных социальных групп. // Психологические исследования — 2013 — 6(28)
* *Емельянова Т. П.* Коллективная память в контексте обыденного политического сознания // Информационно-гуманитарный портал «Знание. Понимание. Умение». 2012. № 4
* *Емельянова Т. П.* (2002). Социальное представление как инструмент коллективной памяти (на примере воспоминаний о Великой Отечественной войне) // Психологический журнал. Т. 23. № 4. С. 49-59.
* *Olick J.K.* (2007). Figurations of memory: a process- relational methodology illustrated on the German case, New York: Routledge.—P. SQ-LLS
* *Романовская Е. В.* М. Хальбвакс: Культурные контексты памяти // Известия Саратовского государственного университета, 2010, Выпуск 3.
* *Руссо А.* (1995) Чёрные страницы национального прошлого. Послевоенная история и историческая память // Психоанализ и науки о человеке / Под ред. Н. С. Автономовой, В. С. Степина. М. : Прогресс-Культура. С. 217—232
* *Paez D., Basabe N., Gonzalez J.* (1997). Social Processes and Collective Memory: A Crosscultural Approach to Remembering Political Events // Collective Memory of Political Events: Social Psychological Perspectives. Mahwah, NJ Lawrence Erlbaum Associates. P. 147—174.
* *Хальбвакс М.* Коллективная и историческая память // Неприкосновенный запас. 2019. 2-3(40-41).

Կատեգորիա:Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ
Կատեգորիա:Կոլեկտիվ բանականություն
Կատեգորիա:Հիշողություն
Կատեգորիա:Պատմագրություն
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն