Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամ

**Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամ** (), եվրոգոտու անդամների կողմից ֆինանսավորվող հատուկ նշանակություն ունեցող կառույց՝  եվրոպական սուվերեն պարտքի ճգնաժամը լուծելու համար։ 

Այն ստեղծվել է Եվրոպական Միության Խորհրդի կողմից 2010 թվականի մայիսի 9-ին՝ Եվրոպայում ֆինանսական կայունությունը պահպանելու նպատակով՝ տնտեսական դժվարություններ ունեցող եվրոգոտու պետություններին ֆինանսական օգնություն ցուցաբերելու միջոցով: Հիմնադրամի գլխամասը գտնվում է Լյուքսեմբուրգ քաղաքում: Գանձապետարանի կառավարման ծառայությունները և վարչական աջակցությունը Հիմնադրամին տրամադրվում են Եվրոպական ներդրումային բանկի կողմից՝ ծառայությունների մակարդակի պայմանագրի միջոցով: 

Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամը լիազորված է վարկ վերցնել մինչև 440 միլիարդ եվրո, որից 250 միլիարդ եվրոն մնացել է հասանելի Իռլանդիայի և Պորտուգալիայի փրկարարական ծրագրերից հետո:

## Ֆունկցիա
Հիմնադրամի մանդատն է «ապահովել ֆինանսական կայունությունը Եվրոպայում՝ տրամադրելով ֆինանսական օգնություն» եվրոգոտու պետություններին։

Հիմնադրամը կարող է Գերմանիայի ֆինանսական գործակալության աջակցությամբ շուկայում թողարկել պարտատոմսեր կամ այլ պարտքային գործիքներ՝ ֆինանսական խնդիրներ ունեցող եվրոգոտու երկրներին վարկեր տրամադրելու, բանկերը վերակապիտալացնելու կամ պետական ​​պարտք գնելու համար անհրաժեշտ միջոցներ հայթայթելու համար։ Պարտատոմսերի թողարկումները կապահովվեն եվրոգոտու անդամ պետությունների կողմից տրված երաշխիքներով՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկի վճարված կապիտալում իրենց բաժնեմասին համամասնորեն։

Հիմքի 440 միլիարդ եվրո վարկային կարողությունը կարող է համակցվել Եվրոպական ֆինանսական կայունացման մեխանիզմից մինչև 60 միլիարդ եվրո վարկերի հետ (հիմնված Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից որպես գրավի միջոցով հայթայթված միջոցների վրա) և Արժույթի միջազգային հիմնադրամից (ԱՄՀ) մինչև 250 միլիարդ եվրո վարկերի հետ՝ մինչև 750 միլիարդ եվրո ֆինանսական անվտանգության ցանց ստանալու համար։

Եթե ​​ֆինանսական գործողություններ չլինեին, հիմնադրամը կփակվեր երեք տարի անց՝ 2013 թվականի հունիսի 30-ին: Այնուամենայնիվ, քանի որ հիմնադրամn ակտիվացել է 2011 թվականին՝ Իռլանդիային և Պորտուգալիային վարկ տրամադրելու համար, այս գործիքը կգործի մինչև իր վերջին պարտավորության լրիվ մարումը:

### Վարկավորում
Հիմնադրամը կարող է գործել միայն այն բանից հետո, երբ եվրոգոտու անդամ պետությունը աջակցության հարցում է ներկայացրել, և երկրի ծրագիրը բանակցվել է Եվրոպական հանձնաժողովի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ, ինչպես նաև նման ծրագիրը միաձայն ընդունվել է Եվրոխմբի (եվրոգոտու ֆինանսների նախարարներ) կողմից և ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր։ Սա տեղի կունենա միայն այն դեպքում, երբ երկիրը չի կարողանա շուկաներից վարկեր վերցնել ընդունելի տոկոսադրույքներով։

Եթե եվրոգոտու անդամ պետությունը ֆինանսական օգնության հարցում է ներկայացրել, աջակցության ծրագիր մշակելու համար կպահանջվի երեքից չորս շաբաթ, որը ներառում է հանձնաժողովի, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Եվրոպական կենտրոնական բանկի փորձագետների ուղարկումը դժվարին իրավիճակում գտնվող երկիր։ Երբ Եվրոխմբը հաստատի երկրի ծրագիրը, Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամին կպահանջվի մի քանի աշխատանքային օր՝ անհրաժեշտ միջոցները հայթայթելու և վարկը տրամադրելու համար։

### Երաշխիքային պարտավորություններ
Ստորև բերված աղյուսակը ցույց է տալիս Եվրագոտու երկրների կողմից տրամադրվող կապիտալի համար համատեղ և միանձնյա երաշխիքների ներկայիս առավելագույն մակարդակը: Գումարները հիմնված են Եվրոպական կենտրոնական բանկի կապիտալի բանալիային կշռումների վրա: ԵՄ-ն խնդրել է Եվրագոտու երկրներին հաստատել երաշխիքի գումարի ավելացումը մինչև 780 միլիարդ եվրո: Սկզբնական 440 միլիարդ եվրոյից ավելացման ռիսկի մեծ մասը ընկնում է AAA վարկանիշ ունեցող երկրների և, ի վերջո, նրանց հարկատուների վրա՝ Եվրոպական կայուն զարգացման հիմնադրամի ներդրումների հնարավոր չկատարման դեպքում: Երաշխիքների ավելացումը հաստատվել է Եվրագոտու բոլոր երկրների կողմից մինչև 2011 թվականի հոկտեմբերի 13-ը:

2010 թվականին Հունաստանին տրամադրված 110 միլիարդ եվրոյի փրկարարական օգնությունը Եվրոպական կայուն զարգացման հիմնադրամի երաշխիքների մաս չէր կազմում և չի կառավարվում Եվրոպական կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից, այլ Եվրագոտու երկրների (բացառությամբ Սլովակիայի, որը հրաժարվել է մասնակցել ծրագրին, և Էստոնիայի, որը 2010 թվականին եվրոգոտու մեջ չէր) և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի առանձին երկկողմ պարտավորություն է:

Աղյուսակում ներկայացված կապիտալի երաշխիքներից բացի, հիմնադրամի ընդլայնված համաձայնագիրը երաշխավոր երկրներին պատասխանատու է դարձնում թողարկված պարտատոմսերի բոլոր տոկոսային ծախսերի համար, ի տարբերություն սկզբնական կառուցվածքի, զգալիորեն ընդլայնելով հարկ վճարողների պոտենցիալ պարտավորությունները: Այս լրացուցիչ երաշխիքային գումարները մեծանում են, եթե թողարկված պարտատոմսերի կտրոնային վճարումները բարձր են: 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ին Եվրոպայի ֆինանսների նախարարները որոշել են, որ հիմնադրամը կարող է երաշխավորել դժվարություններ ունեցող ծայրամասային տնտեսությունների պարտատոմսերի 20-30%-ը:

(° Էստոնիան միացավ եվրոգոտու 2011 թվականի հունվարի 1-ին, այսինքն՝ 2010 թվականին Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի ստեղծումից հետո): 

Հունաստանը, Իռլանդիան և Պորտուգալիան «ելքող երաշխավորներ» են, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նրանք պարտավորություններ ունեն այդ կարգավիճակը ստանալուց առաջ: Էստոնիան դուրս եկող երաշխավոր է եվրոգոտու անդամակցությունից առաջ ունեցած պարտավորությունների առումով:

### Կառավարում
Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի) գլխավոր գործադիր տնօրենը Կլաուս Ռեգլինգն է, ով Եվրոպական հանձնաժողովի տնտեսական և ֆինանսական գործերի գլխավոր տնօրինության նախկին գլխավոր տնօրենն է, ով նախկինում աշխատել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամում, Գերմանիայի ֆինանսների նախարարությունում և մասնավոր հատվածում՝ որպես Լոնդոնի Moore Capital Strategy Group-ի կառավարիչ տնօրեն։

Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի խորհուրդը բաղկացած է եվրոգոտու 17 անդամ պետությունների բարձրաստիճան ներկայացուցիչներից, այդ թվում՝ փոխնախարարներից կամ պետքարտուղարներից կամ գանձապետարանի գլխավոր տնօրեններից։ Եվրոպական հանձնաժողովը և Եվրոպական կենտրոնական բանկը կարող են յուրաքանչյուրը դիտորդ նշանակել հիմնադրամի խորհրդում։ Դրա նախագահը Թոմաս Վիզերն է, որը նաև ԵՄ տնտեսական և ֆինանսական կոմիտեի նախագահն է։

Չնայած Եվրոպական խորհրդարանին հաշվետվողականության համար որևէ հատուկ օրենսդրական պահանջ չկա, ակնկալվում է, որ հիմնադրամը սերտ հարաբերություններ կհաստատի ԵՄ համապատասխան կոմիտեների հետ։

## Իրականացում
2010 թվականի հունիսի 7-ին եվրոգոտու անդամ պետությունները Եվրոպական հանձնաժողովին, անհրաժեշտության դեպքում՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկի հետ համագործակցությամբ, հանձնարարել են հետևյալը՝

* բանակցել և իրենց անունից ստորագրել այս աջակցության վերաբերյալ փոխըմբռնման հուշագրերը,
* առաջարկներ ներկայացնել շահառու անդամ(ներ)ի հետ ստորագրվելիք վարկային համաձայնագրերի վերաբերյալ,
* գնահատել փոխըմբռնման հուշագրերում սահմանված պայմանների կատարումը,
* Եվրոպական ներդրումային բանկի հետ համատեղ ներդրում կատարել Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի հետ կապված հարցերի վերաբերյալ Եվրոխմբում հետագա քննարկումներին և որոշումներին, և անցումային փուլում, երբ Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամը դեռևս լիովին չի գործում, դրա վարչական և գործառնական կարողությունների զարգացմանը։

Նույն օրը Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամը ստեղծվել է որպես սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն՝ համաձայն Լյուքսեմբուրգի օրենսդրության, մինչդեռ Կլաուս Ռեգլինգը նշանակվել է հիմնադրամի գլխավոր գործադիր տնօրեն 2010 թվականի հունիսի 9-ին և պաշտոնը ստանձնել է 2010 թվականի հուլիսի 1-ին։ Այս կառույցը լիովին գործարկվել է 2010 թվականի օգոստոսի 4-ին։

2011 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Գերմանիայի Բունդեսթագը 523 կողմ և 85 դեմ ձայներով հաստատել էկ հասանելի միջոցների ավելացումը մինչև 440 միլիարդ եվրո (Գերմանիայի բաժինը՝ 211 միլիարդ եվրո)։ Հոկտեմբերի կեսերին Սլովակիան դարձավ վերջին երկիրը, որը տվել է հավանություն, չնայած դրանից առաջ խորհրդարանի խոսնակ Ռիչարդ Սուլիկը լուրջ հարցեր է բարձրացրել այն մասին, թե ինչպես «աղքատ, բայց կանոններին հետևող եվրոգոտու պետությունը պետք է փրկի մեկ շնչի հաշվով կրկնակի մեծ եկամուտ ունեցող սերիական խախտողին և եռապատկի կենսաթոշակների մակարդակը՝ մի երկիր, որը, այնուամենայնիվ, անդառնալիորեն սնանկացած է։ Ինչպե՞ս կարող է պատահել, որ Լիսաբոնի պայմանագրի գրավի չտրամադրման մասին դրույթը խախտվել է»։

### Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի օգնության տրամադրումը Իռլանդիային
Եվրոխմբը և ԵՄ Տնտեսագիտության և ֆինանսների նախարարների խորհուրդը 2010 թվականի նոյեմբերի 28-ին որոշել են ֆինանսական օգնություն տրամադրել՝ ի պատասխան Իռլանդիայի իշխանությունների խնդրանքի։ Ֆինանսական փաթեթը նախատեսված էր մինչև 85 միլիարդ եվրո ֆինանսավորման կարիքները հոգալու համար և կհանգեցներ նրան, որ ԵՄ-ն 2011 և 2012 թվականների ընթացքում Եվրոպական ֆինանսական կայունացման մեխանիզմի միջոցով կտրամադրի մինչև 23 միլիարդ եվրո, իսկ Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի միջոցով՝ մինչև 18 միլիարդ եվրո։

Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի առաջին պարտատոմսերը թողարկվել են 2011 թվականի հունվարի 25-ին։ Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամը իր առաջին հնգամյա պարտատոմսերը տեղաբաշխել է 5 միլիարդ եվրոյի չափով՝ որպես Իռլանդիայի համար համաձայնեցված ԵՄ/ԱՄՀ ֆինանսական աջակցության փաթեթի մաս։ Թողարկման սփրեդը ֆիքսված էր միջին սվոփ գումարած 6 բազային կետ։ Սա ենթադրում է հիմնադրամի համար վարկի ծախսեր՝ 2.89%։ Ներդրողների հետաքրքրությունը բացառիկ մեծ էր՝ ռեկորդային 44.5 միլիարդ եվրո պատվերների ցանկով, այսինքն՝ առաջարկից մոտ ինը անգամ ավելի։ Ներդրողների պահանջարկը եկել է ամբողջ աշխարհից և բոլոր տեսակի հաստատություններից։ Հիմնադրամն ընտրել է երեք բանկ (Citibank, HSBC և Société Générale)՝ պարտատոմսերի առաջին թողարկումը կազմակերպելու համար։

### Եվրոպական կայուն զարգացման հիմնադրամի օգնության տրամադրումը Պորտուգալիային
Եվրոպական կայունացման եվրոպական հիմնադրամից օգնություն խնդրած և ստացած երկրորդ Եվրագոտու երկիրը Պորտուգալիան է: Պորտուգալիայի իշխանությունների կողմից 2011 թվականի ապրիլի 7-ին ֆինանսական օգնության պաշտոնական խնդրանքից հետո, ֆինանսական օգնության փաթեթի պայմաններն ու դրույթները համաձայնեցվել են Եվրոխմբի և ԵՄ էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարների խորհրդի կողմից 2011 թվականի մայիսի 17-ին: Ֆինանսական փաթեթը նախատեսված էր Պորտուգալիայի մինչև 78 միլիարդ եվրոյի ֆինանսական կարիքները հոգալու համար, որտեղ Եվրամիությունը՝ Եվրոպական ֆինանսական կայունացման մեխանիզմի միջոցով, և Եվրոպական կայունացման եվրոպական հիմնադրամը տրամադրել են մինչև 26 միլիարդ եվրո՝ 3 տարվա ընթացքում: Արժույթի միջազգային հիմնադրամի միջոցով լրացուցիչ աջակցություն է տրամադրվել մինչև 26 միլիարդ եվրոյի չափով, ինչպես հաստատվել է ԱՄՀ գործադիր խորհրդի կողմից 2011 թվականի մայիսի 20-ին:

Հիմնադրամն ակտիվացվել է Պորտուգալիայի վարկավորման համար 2011 թվականի հունիսին և 2011 թվականի հունիսի 15-ին թողարկել է 5 միլիարդ եվրոյի 10-ամյա պարտատոմսեր, իսկ 2011 թվականի հունիսի 22-ին՝ 3 միլիարդ եվրո՝ BNP Paribas-ի, Goldman Sachs International-ի և Շոտլանդիայի թագավորական բանկի միջոցով:

### Մեծացում
2011 թվականի հուլիսի 21-ին եվրոգոտու առաջնորդները համաձայնել են փոփոխություններ կատարել Եվրոպական Ապահովագրական Հիմնադրամում՝ կապիտալի երաշխիքը 440 միլիարդ եվրոյից ընդլայնելու մինչև 780 միլիարդ եվրո։ Աճը Եվրոպական Ապահովագրական Հիմնադրամի արդյունավետ վարկային կարողությունը ընդլայնել է մինչև 440 միլիարդ եվրո։ Սա պահանջում էր եվրոգոտու բոլոր խորհրդարանների վավերացում, որոնք ավարտվել են 2011 թվականի հոկտեմբերի 13-ին։

Եվրոպական Ապահովագրական Հիմնադրամի ընդլայնման համաձայնագիրը նաև փոփոխել է Եվրոպական Ապահովագրական Հիմնադրամի կառուցվածքը՝ հեռացնելով ցանկացած նոր թողարկման համար Եվրոպական Ապահովագրական Հիմնադրամի կողմից պահվող դրամական բուֆերը և այն փոխարինելով երաշխավորող երկրների կողմից +65% գերերաշխավորությամբ։ Կապիտալի երաշխիքի 165%-ով աճը համապատասխանում է Եվրոպական Ապահովագրական Հիմնադրամի կողմից թողարկված պարտքի առավելագույն կապիտալի հետևում 440 միլիարդ եվրո AAA վարկանիշ ունեցող երաշխավոր երկրների անհրաժեշտությանը (Հունաստանը, Իռլանդիան և Պորտուգալիան չեն երաշխավորում Եվրոպական Ապահովագրական Հիմնադրամի նոր թողարկումները, քանի որ նրանք Եվրոերկրամասի աջակցության ստացողներ են, ինչը ընդհանուր առավելագույն երաշխիքները կրճատում է մինչև 726 միլիարդ եվրո)։

2011 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Եվրոպական միության խորհուրդը հայտարարել է, որ անդամ պետությունները համաձայնության են եկել հիմնադրամի արդյունավետ կարողությունը մինչև 1 տրիլիոն եվրո ավելացնելու վերաբերյալ՝ եվրոգոտու անդամների պարտքի գնորդներին ապահովագրություն առաջարկելով: Եվրոպական առաջնորդները նաև համաձայնության են եկել ստեղծել մեկ կամ մի քանի ֆոնդեր, որոնք հնարավոր է՝ դրվեն Արժույթի միջազգային հիմնադրամի վերահսկողության տակ: Միջոցները հիմնվել են հիմնադրամի գումարների և արտաքին ներդրողների ներդրումների հաշվին:

### Գնահատական
Գործակալությունը նպատակ ուներ, որ վարկանիշային գործակալությունները իր պարտատոմսերին շնորհեն AAA վարկանիշ, որը կհամապատասխաներ Եվրոպական կենտրոնական բանկի վերաֆինանսավորման գործողություններին: Դա հասավ դրան 2010 թվականի սեպտեմբերին, երբ Fitch-ը և Standard & Poor's-ը նրան շնորհել են AAA, իսկ Moody's-ը՝ Aaa, ինչը հեշտացրել է միջոցների հայթայթումը: Վարկանիշի հեռանկարը որակվել է որպես կայուն: 2012 թվականի հունվարի 16-ին Standard and Poors-ն իջեցրել է Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի վարկանիշը AAA-ից մինչև AA+: Նվազեցմանը հաջորդել է Ֆրանսիայի և եվրոգոտու ութ այլ երկրների 2012 թվականի հունվարի 13-ի վարկանիշի իջեցմանը, ինչը մտահոգություններ է առաջացրել, որ Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամը հետագա դժվարություններ կունենա միջոցների հայթայթման հարցում: 2012 թվականի նոյեմբերին Moody's-ը իջեցրել է այն: 2020 թվականի մայիսին Scope Ratings-ը՝ առաջատար եվրոպական վարկանիշային գործակալությունը, Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամին առաջին անգամ շնորհել է AA+ երկարաժամկետ վարկանիշ՝ կայուն հեռանկարով:

## Տես նաև
* 2007-2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամ
* Եվրոպական հարկաբյուջետային պայմանագիր
* Խնդրահարույց ակտիվների օգնության ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*About EFSF 

Կատեգորիա:2010 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:2010 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Եվրագոտի
Կատեգորիա:Եվրոպական միության ինստիտուտներ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հիմնադրամներ
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ