Իքբալ Մասիհ

**Իքբալ Մասիհ** (), պակիստանցի քրիստոնյա տղա, որը Պակիստանում դարձել է երեխաների աշխատանքի քննադատման խորհրդանիշը։

## Կենսագրություն
Իքբալ Մասիհը ծնվել է 1983 թվականին Մուրիդկեում (կոմերցիոն քաղաք է Լահորից դուրս՝ Փենջաբում)՝ քրիստոնյաների աղքատ ընտանիքում։ Չորս տարեկանում սկսել է աշխատել, որպեսզի մարի ընտանիքի պարտքը։ Իքբալի ընտանիքը 600 ռուփի (12 դոլարից պակաս) պարտք ուներ տեղական գործատուին։ Վերջինս գորգագործական բիզնես ուներ, և պարտքի դիմաց Իքբալը նրա մոտ աշխատանքի է անցել որպես գորգ հյուսող, մինչև պարտքը համարվի մարված։ Ամեն օր նա արթնանում էր մինչև լուսաբացը և մութ փողոցներով գնում գործարան։ Այնտեղ Իքբալը և նրա պես բազմաթիվ այլ երեխաներ շղթայվում էին գորգերի հաստոցներից փախուստը կանխելու նպատակով։ Իքբալը գիտեր, որ իր պարտքը մոտ ժամանակներում մարված չի համարվելու, և մի օր ինքն այլևս չի կարողանալու տանել այդ ամենը։ Նա պատռում է գորգերից մեկը և լուրջ տհաճությունների հանդիպում գործարանի տնօրեն Հուսեյն Խանի հետ։

## Փախուստ և ակտիվիզմ
10 տարեկանում Իքբալը փախել է ստրկությունից՝ իմանալով, որ Պակիստանի գերագույն դատարանը անօրինական է ճանաչել պարտքի դիմաց աշխատանքը։ Նա փախուստից հետո գնացել է ոստիկանություն, որպեսզի հայտնի Արշադի մասին, սակայն ոստիկանությունը նրան վերադարձրել է Արշադի մոտ, որը հրահանգել էր երեխային ոտքերն ի վեր կապել, որպեսզի չփախչի։ Իքբալը փախել է նաև երկրորդ անգամ և սկսել հաճախել նախկին ստրուկ-երեխաների համար նախատեսված դպրոց, որտեղ քառամյա կրթությունը կարողացել է ավարտել երկու տարում։ Իքբալը օգնել է ազատություն ստանալ պարտքի դիմաց աշխատող ավելի քան 3000 պակիստանցի երեխաների և ամբողջ աշխարհում հանդես է եկել երեխաների աշխատանքի վերաբերյալ ելույթներով։

1994 թվականին նա Բոսթոնում արժանացել է Reebok Մարդու իրավունքների մրցանակի և իր շնորհակալական խոսքում ասել․ Ես մեկն եմ այն միլիոնավոր երեխաներից, որոնք տառապում են Պակիստանում պարտքի դիմաց մանկական աշխատանքի պատճառով։ Իմ բախտը բերել է, քանի որ շնորհիվ անցանկալի աշխատանքից ազատման ճակատի (BLLF) ջանքերի ես ազատության մեջ եմ և այսօր կանգնած եմ ձեր դիմաց։ Ազատվելուց հետո ես գնացի «BLLF» դպրոց և մինչև հիմա սովորում եմ այնտեղ։ Մեր՝ ստրուկ-երեխաներիս համար Էհսան Ուլլահ Խանը և BLLF-ն արել են այն, ինչ Աբրահամ Լինքոլնը արել է Ամերիկայի ստրուկների համար։ Այսօր դուք ազատ եք, և ես նույնպես ազատ եմ։

## Մահ

Իքբալը մահացել է 1995 թվականի ապրիլի 16-ին (Սուրբ Զատկի կիրակի օրը) «գորգային մաֆիայի» կողմից արձակված մահացու հրազենային կրակոցից, Մուրիդկեում հարազատներին կատարած այցի ժամանակ։ Այդ ժամանակ նա ընդամենը 12 տարեկան էր։ Նրա մայրը նշել է, որ չի հավատում, որ իր որդին «գորգային մաֆիայի» զոհ է դարձել։ Այնուամենայնիվ, BLLF-ն չի կիսել Իքբալի մոր կարծիքը, քանի որ Իքբալը մահվան սպառնալիքներ էր ստանում որոնք կապված էին Պակիստանի գորգային գործունեությամբ զբաղվողների հետ։ Նրա հուղարկավորության արարողությանը մասնակցել է մոտավորապես 800 մարդ։

Նրա մահից հետո Պակիստանի տնտեսական էլիտան արձագանքել էր գորգերի վաճառքի նվազմանը՝ ժխտելով մանկական ներուժի պարտադրված կիրառման պրակտիկան իրենց գործարաններում և Ֆեդերալ հետաքննության գործակալությունը խիստ հետաքննություններ և ձերբակալություններ էր իրականացրել այն ակտիվիստների շրջանում, որոնք աշխատում էին BLLF-ի հետ համատեղ։ Պակիստանի լրահոսը կեղտոտ արշավ էր սկսել Ֆեդերալ հետաքննության գործակալության դեմ, հավաստելով, որ աշխատող երեխաները բարձր աշխատավարձ են ստանում և ունեն աշխատանքային բարեկարգ պայմաններ։

## Ժառանգություն
[thumb|Իքբալ Մասիհի հիշատակին․ [Ալմերիա, Իսպանիա]]
[thumb|Էհսան Ուլլահ Խանը այցելել է Իքբալ Մասիհի պողոտա [Սանտիագո դե Կոմպոստելայում, Իսպանիա]]
* Իքբալի գործունեությունը ոգեշնչել է ստեղծելու այնպիսի կազմակերպություններ, ինչպիսիք են՝ «Ազատություն երեխաներին», Կանադայի երիտասարդական և բարեգործական շարժում և Իքբալ Մասիհ Շահիդի մանկական ֆոնդ, որն ավելի քան 20 դպրոց է բացել Պակիստանում։
* 1994 թվականին Իքբալը Մասաչուսեթսում այցելել է Բրոդ-Միդոուզի միջնակարգ դպրոց, և յոթերորդ դասարանցիների հետ զրուցել իր կյանքի մասին։ Դրանից ոգեշնչված՝ մեկնարկել է հետդպրոցական կրթության ODW հայտնի ծրագիրը, որը վարում էր ուսուցիչ Ռոնալդ Ադամսը։ Երբ ուսանողներն իմացել են Իքբալի մահվան մասին, որոշել են գումար հավաքել և նրա պատվին դպրոց կառուցել Կասուրում (Պակիստան)։
* Իքբալի պատմությունը ներկայացվել է Ֆրանչեսկո Դ'Ադամոյի «Իքբալ» գրքում։ Այն իրական իրադարձությունների վրա հիմնված հորինված պատմություն է Ֆաթիմա անունով աղջկա տեսանկյունից։
* 1994 թվականին Իքբալին շնորհվել է *Reebok Youth in Action Award* մրցանակ։
* 1996 թվականին Քրիստոնեական մշակութային շարժումը (Movimiento Cultural Cristiano) և Երիտասարդների համերաշխությունը (Camino Juvenil Solidario) ապրիլի 16-ը՝ Իքբալի մահվան օրը, հայտարարեցին մանկական ստրկության դեմ պայքարի միջազգային օր Իսպանիայում և Հարավային Ամերիկայում։
* 1998 թվականին նրա հիշատակին բացվել է Istituto Comprensivo Iqbal Masih-ը՝ հասարակական համալսարան, որը ներառում է մի քանի դպրոց Տրիեստում (Իտալիա)։
* 2000 թվականին նա հետմահու ստացել է Երեխաների իրավունքների համաշխարհային մանկական մրցանակ, և Իտալիայում բացվել է Piazzale dei Traghetti Iqbal Masih-ը։
* 2006 թվականի լավագույն գիրքը՝ «Փոքրիկ հերոսը․ մի տղայի պայքարը հանուն ազատության», պատմում է Իքբալի պատմությունը։
* 2009 թվականին ԱՄՆ համագումարը հաստատեց Իքբալ Մասիհի ամենամյա մրցանակը հանուն մանկական աշխատանքի վերացման։
* 2012 թվականի ապրիլի 12-ին Սանտիագոյի խորհուրդը Քրիստոնեական մշակութային շարժման առաջարկով Իսպանիայի Սանտիագո դե Կոմպոստելայում բացել է Իքբալի անվան հրապարակ։
* 2014 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է երեխաների իրավունքների պաշտպան Կաիլաշ Սաթյարթիին, որն աշխատում էր մանկական աշխատանքի վերացման և կանանց կրթության ուղղությամբ։ Սաթյարթին մրցանակն ստանալուց հետո իր շնորհակալական ելույթում հիշատակել է Իքբալին և նշել, որ այդ մրցանակը նվիրում է նրան և նրա պես տանջվածներին։
* 2016 թվականին «X Iqbal Masih Rugby Tournament»-ը տեղափոխվել է Սիցիլիա՝ Կատանիա։
* 2017 թվականի ապրիլի 17-ին Սալամանկայի համալսարանը պարտավորվել է ամեն ապրիլի 16-ը նշել որպես մանկական աշխատանքի դեմ պայքարի օր՝ ի պատիվ Իքբալ Մասիհի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պակիստանցի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Երեխաների իրավունքներ
Կատեգորիա:Պակիստանցի իրավապաշտպաններ