Դավիթ Գյուրջինյան

**Դավիթ Սևանի Գյուրջինյան** (), հայ լեզվաբան, հայերենագետ, խմբագիր։ 
Վ․ Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի ռեկտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1962 թվականի օգոստոսի 26-ին Երևանում, գերմաներենի ուսուցչի ընտանիքում։ 1979 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Կամո (Գավառ) քաղաքի համար 1 միջնակարգ դպրոցը։ 1984 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի մայրենի լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։ 1984-1995 թվականներին որպես փորձալրող, ասիստենտ, դոցենտ աշխատել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի ամբիոնում։ 1985-1986 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 

1989 թվականի փետրվարի 13-ին «Նախդիրների բառակազմական արժեքը հայերենում» թեմայով ատենախոսություն է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 
1993 թվականին «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հայտարարած «Երիտասարդ գիտնականներ» մրցույթի հաղթող է ճանաչվել հայոց լեզվի բառակազմական իմաստաբանությանը նվիրված ուսումնասիրությունների համար։

1993-2018 թվականներին հայոց լեզու է դասավանդել Սուրբ Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում։ 
1995-2020 թվականներին աշխատել է Վ․ Բրյուսովի անվան պետական համալսարանում՝ որպես հայագիտության ամբիոնի դոցենտ, դասավանդել հայերենագիտական տարբեր առարկաներ։ 

Մասնակցել է միջազգային, հանրապետական և այլ գիտաժողովների, լեզվաբանական գործնական հանդիպումների։ 2011-2014 թվականներին համատեղությամբ եղել է Հայաստանի աստվածաշնչային ընկերության խմբագրական-հրատարակչական բաժնի տնօրենը։

2018 թվականի հունիսից մինչև 2023 թվականի մարտի 16-ը եղել է ՀՀ ԿԳՆ Լեզվի կոմիտեի նախագահը։

2023 թվականի մարտի 14-ին նշանակվել է Վալերի Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի ռեկտորի ժամանակավոր պատասխանատու։
2024 թվականի ապրիլի 18-ին նշանակվել է Վալերի Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի ռեկտոր։

Մանկական «Ուրախ գնացք» և պատանեկան «Իմ մոլորակը» ամսագրերի հիմնադիր գլխավոր խմբագիր։

Շուրջ 150 գիտական, ուսումնական, մեթոդական գրքերի, հոդվածների, աշխատանքների հեղինակ (և համահեղինակ) է։
Անկուսակցական է։

Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր և երեք թոռ։

* «Հայերեն բառարան-տեղեկատու. միասին, անջատ կամ գծիկով գրվող բառեր»
* «Մեծատառ, թե փոքրատառ»
* «Անուն խոսքի մասերի թվի կարգը արդի հայերենում. քերականական բառարան-տեղեկատու»
* «Կրոնաեկեղեցական լեզվական միավորների քննություն»
* «Հայոց լեզու. գործնական աշխատանքների ձեռնարկ բուհերի ուսանողների համար»
* «Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան» (վերջին երկուսը՝ Ն. Հեքեքյանի համահեղինակությամբ։ Գրքերի մի մասն ունեցել է բազմաթիվ հրատարակություններ։

Հայաստանի հանրակրթական դպրոցների մայրենիի և հայոց լեզվի 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ, ինչպես նաև 7-րդ և 10-րդ (հումանիտար հոսք, դասարանների դասագրքերի հեղինակ (համահեղինակներ՝ Ն. Հեքեքյան, Թ. Ալեքսանյան, Ա. Գալստյան)։

Տասը տարուց ավելի ղեկավարել է դպրոցականների հայոց լեզվի հանրապետական օլիմպիադայի հանձնաժողովի աշխատանքները։ Հայոց լեզվի ու գրականության համահայկական բոլոր օլիմպիադաների հանձնաժողովի փոխնախագահ, նախագահ։

Արբանյակային Հ1 հեռուստատեսությամբ վարել է «Խոսում ենք հայերեն» հեղինակային հաղորդումը։

Հրատարակության է պատրաստել Նոր Կտակարանը (իմաստային թարգմանություն, որն ունեցել է բազմաթիվ հրատարակություններ), «Սաղմոսագիրքը» (սրանց դասական ուղղագրությամբ տարբերակները մի քանի անգամ լույս են տեսել Թեհրանում)։ Խմբագրել է «Աստվածաշնչի հանրագիտարանը», «Աշակերտի Աստվածաշունչը», «Մանուկների Աստվածաշունչը» (տարիքային տարբեր խմբերի երեխաների համար), «Աստվածաշնչի ամփոփ ուղեցույցը» և այլն։ Գրաբար Աստվածաշնչի համաբարբառի պատասխանատու խմբագիրն է (Ս. Էջմիածին, 2012 թվական, 1908 մեծադիր էջ)։

## Հրատարակված գիտական և ուսումնամեթոդական աշխատանքներ

# Ց նախդրով կազմված բառերի մասին, Հայոց լեզուն և գրականությունը դպրոցում, 1986, № 4, էջ 64։
# Առ նախդրի բառակազմական արժեքը, Լրաբեր հասարակական գիտությունների, 1987, № 3, էջ 28-34։
# Ընդ նախդիր-նախածանցը, Հայոց լեզուն և գրականությունը դպրոցում, 1988, № 1, էջ 55-56։
# Հայերենի նախդիրների զուտ ածանցական արժեքի մասին, Հայոց լեզու և գրականություն, պրակ 9-10, ԵՊՀ հրատ., 1988, էջ 192-194։
# Նախդիրները հայերենի կրկնավորներում, Լրաբեր հասարակական գիտությունների, 1988, № 2, էջ 40-47։
# «Տուն» վերջնաբաղադրիչով բարդությունները, Պատմա-բանասիրական հանդես, 1991, № 2, էջ 153-162։
# Կենդանիների պատսպարան-կացարանների անվանումները, Հայոց լեզուն և գրական. դպրոցում, 1992, № 3-4, էջ 12-13։
# Եկեղեցական-հոգևոր կյանքին առնչվող կացարանների անվանումները, Էջմիածին, 1992, Ը, էջ 32-37։
# Քրիստոս անվան բառակազմական արժեքը հայերենում, Էջմիածին, 1992, ԺԲ, էջ 50-56։
# Հայկական վանքերի անունները, Մայրենի, 1993, № 3, էջ 20-21։
# Կացարաններն ըստ նպատակի, Մայրենի, 1993, № 4-5-6, էջ 40-41։
# Քրիստոս անունը հայերեն կայուն բառակապակցություններում, Էջմիածին, 1993, Դ-Ե-Զ, էջ 80-87։
# Հարակատարի բարբառային մի տարբերակի բառային արժեքի մասին, Հայկազեան հայագիտական հանդէս, Բեյրութ, 1994, էջ 219-227։
# Դիտարկումներ Աստված բաղադրիչով կայուն բառակապակցությունների շուրջ, Էջմիածին, 1995, № 1, էջ 41-46 (համահեղինակ՝ Լ. Խաչատրյան)։
# -Կեկ, -կակ, -կիկ, -կուկ ածանցների բառակազմական-իմաստաբանական քննություն, «Շողակաթ» եկեղեցական, մշակութային, բանասիրական հանդես, Ստամբուլ, 1995, էջ 63-69։
# Հայերենի բառակազմորեն «ամուլ» կրոնական բառերը, Էջմիածին, 1997, Ժ, էջ 138-144։
# Արդի հայերենի նախածանցակերպները, Հայագիտության և զուգադրական լեզվաբանության հարցեր, պրակ Ա, Երևան, 1998, էջ 51-55։
# Արդի հայերենի վերջածանցակերպները, Բանբեր Երևանի համալսարանի, 1998, № 2, էջ 71-79։
# «Փոքր և անբարետես կացարան» նշանակող բառերը հայերենում (իմաստային-բառակազմական քննություն), Բանբեր Երևանի համալսարանի, 1999, № 3, էջ 68-73
# Հայերենի բառակազմորեն «ամուլ» բուսանունների մասին (ըստ գրաբարի և միջին հայերենի նյութի), Բանբեր Երևանի համալսարանի, 2000, № 3, էջ 105-109։
# Բառակազմական մի կաղապարի քննություն, Հայոց լեզու և գրականություն, 2000, № 3, էջ 28-31։
# Ց նախդրի բառակազմական արժեքը, Գիտական նյութերի ժողովածու, «Վան Արյան», Վանաձոր-Երևան, 2001, էջ 20-24։
# Հին հայերենի նախդրային նախաբայերը (Ա. Մեյեի քննության լույսով), Հայագիտության և զուգադրական լեզվաբանության հարցեր, պրակ Բ, «Լինգվա», Երևան, 2002, էջ 54-58։ 
# Ըստ նախդրի բառակազմական արժեքը հայերենում, Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն« պրակ Գ, «Լինգվա», Երևան, 2003, էջ 70-75։
# Տարբերակայնությունը հայերենի նորագույն տառային հապավումներում, Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն« պրակ Գ, «Լինգվա», Երևան, 2003, էջ 13-20 (համահեղինակ՝ Ն. Հեքեքյան)
# Օտար տառանուններով հապավումները հայերենում, Հայոց լեզու և գրականություն, 2003« № 3-4, էջ 75-79։
# Հայկական տառանունների բառակազմական արժեքը, Էջմիածին, 2004, Ա, էջ 59-76։ 
# Տառանուն բաղադրիչով հայերեն լեզվաբանական տերմինները, Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն, պրակ Դ, «Լինգվա», Երևան, 2004, էջ 5-19։
# Հայկական տառանունների դարձվածակազմիչ արժեքը, Էջմիածին, 2004, Զ, էջ 89-96։
# Գրիգոր Ղափանցյան, Նշանավոր ճեմարանականներ, պրակ Ա, Ս.Էջմիածին, 2005, էջ 343-348։
# Հայկական տառանունների բառարանային մշակումը, Էջմիածին, 2007, Թ, էջ 118-127։
# Ի (յ) նախդրի բառակազմական արժեքը, Հայագիտություն և զուգադրական լեզվա-բանություն, պրակ Զ, «Լինգվա», Երևան, 2008, էջ 39-51։
# Արտաշես Աբեղյան, Նշանավոր ճեմարանականներ, պրակ Բ, Ս. Էջմիածին, 2009, էջ 13-21։
# Այբ տառանվան բառարանային մշակումը, Պրոֆ. Ա. Տեր-Գրիգորյանի ծննդյան 80-ամյակին նվիրված գիտաժողովի նյութեր, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2009, էջ 34-40։
# Թվի կարգի ներկայացումը հայերենի կորպուսում, Армянский гуманитарный вестник, 2/3 – II, Москва / Ереван, 2009, էջ 34-41։
# Հայերենի բարբառային բառարանները. հրատարակությունների ժամանակագրությունը և աշխարհագրությունը, Գիրքը պատմամշակութային և տեղեկատվական հաղորդակցությունների համակարգում / Հանրապետական գիտաժողովի զեկուցումների ժողովածու ¥2010 թ. ապրիլի 15-16¤, «Մանկավարժ» Երևան, 2010, էջ 91-95£
# Դիտարկումներ Հովհ. Թումանյանի հեղինակային նորակազմությունների շուրջ, Բանբեր Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանի № 2, Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն, Է պրակ, Երևան, «Լինգվա», 2010, էջ 46-57։
# Գործող հերոսներ հայոց լեզվի դասագրքերում, Լեզվաշխարհ (Լեզվի հիմնախնդիրներին նվիրված ժողովածու), պրակ 1, ՀՀ ԿԳՆ լեզվի պետական տեսչություն, Երևան, 2011, էջ 20-23£
# Արևելահայերենի և արևմտահայերենի տերմինաբանության միասնականացման հիմնահարցը, Բանբեր Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանի № 2 (23), Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն, Երևան, «Լինգվա», 2012, էջ 3-12։
# Մեսրոպ Մաշտոց անվան բաղադրիչներով կազմված բառերի բառարանային մշակումը, Էջմիածին, 2013, Ե, էջ 60-75։
# Ի պաշտպանություն ակամայից բառի, Հանրապետական գիտաժողովի նյութերի ժողովածու, Երևան, «Լինգվա», 2013, էջ 42-58։
# Մեսրոպ Մաշտոց անվան բաղադրիչներով կազմված բառերի ստեղծման ժամանակը և հեղինակները, Էջմիածին, 2014, Բ, էջ 79-92։
# Հայկական առաջին տառանունը՝ այբ, «Կամուրջ» տարեգիրք, «Մերանի» /«Կամուրջ» հրատ., Թբիլիսի, 2014, էջ 350-361։
# Հայ ժողովրդի պատմական ճակատագիրն արտացոլող մի բառախմբի քննություն (հայաքաղաք, հայավան, հայագյուղ, հայաթաղ, հայագաղութ), Էջմիածին, 2015, Բ, էջ 46-66։ 
# Նոր Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի դպրոցը, Հայագիտությունը դպրոցում, 2015, 1, էջ 7-22։ 
# Հայաքաղաքը՝ հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի արտահայտիչ, «Կամուրջ» տարեգիրք, «Մերանի»/«Կամուրջ» հրատ., Թբիլիսի, 2015, էջ 277-284։ 
# Հայրենիք բառի մակդիրները. Հովհաննես Թումանյան և ուրիշներ, Էջմիածին, 2015, Ե, էջ 55-69։ 
# کلیسای آمناپرکیچ مقدس به عنوان مرکز فرهنگی و دینی (պարսկերեն. Սուրբ Ամենափրկիչ վանքը՝ մշակութային և հոգևոր կենտրոն), «Պայման» եռամսյա հանդես, Թեհրան, 2015, թիվ 70, էջ 244-258։ 
# Հայասեր և հայատյաց բառերի քննություն, Էջմիածին, 2015,, Ը, էջ 82-101։
# Հայահավաք(ում). հասկացությունը և բառային դրսևորումները, Էջմիածին, 2016, Բ, էջ 38-56։
# Հայասպանություն բառի պատմալեզվաբանական քննությունը, Էջմիածին, 2016, Դ, էջ 99-113։
# Ուղղագրական մի կանոնի վերանայման առաջարկ, Հայոց լեզու և գրականություն, 2016, թիվ 5, էջ 24-30։
# Ռուսահայ բառի բառարանագրական քննությունը, Գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2016, էջ 81-95։
# Այբ-ից մինչև ֆե. հայկական տառանունները բացատրական բառարաններում (ներկայացման նմուշօրինակ), «Մերանի» / «Կամուրջ» հրատ., Թբիլիսի, 2016, էջ 370-377։
# Հայ բառի հակաբևեռը, Էջմիածին, 2017, Ա, էջ 86-96։
# Հայկական տառանունները հայ մանկական բանահյուսության մեջ, «Հասկեր» մանկական գրականության և բանահյուսության տարեգիրք, Երևան, Հովհաննես Թումանյանի թանգարան, 2017, էջ 7-20։
# «Արտերկրի հայ» իմաստային խմբի բառերի ներկայացումը հայերենի թարգմանական բառարաններում, Բանբեր Երևանի համալսարանի. Հայագիտություն, 2017, թիվ 2, էջ 59-77։
# «Հայերեն» նշանակող հայ վերջնաբաղադրիչով բառերի մի խմբի քննություն, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» միջազգային գիտաժողովի զեկուցումների ժողովածու, «Գիտություն» հրատ., Երևան, 2017, էջ 53-67։
# «Արտերկրի հայ» իմաստային խմբի բառերի բառարանագրական վերլուծությունը, Էջմիածին, 2017, Ժ, էջ 74-105։
# Հայ առաջնաբաղադրիչով հատվածական բաղադրությունները, Գիտական հոդվածների ժողովածու (նվիրվում է Գր. Ղափանցյանի ծննդյան 130-ամյակին), «Ասողիկ» հրատ., Երևան, 2017, էջ 57-72։
# Հայերեն խպշտել/խփշտել բառի ուղղագրության հարցը, Հանրապետական գիտաժողովի նյութեր, Նվիրված Վ. Ա. Քոսյանի ծննդյան 90-ամյակին, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2017, էջ 84-99։
# «Պարսկաստանում ապրող հայ» նշանակող բառերը. իմաստակառուցվածքային և բառարանագրական քննություն, «Վէմ», 2018, թ. 1, էջ 75-90։
# «Արտերկրի հայ» իմաստային խմբի բառարանային գրանցում չունեցող բառային միավորների քննություն, Էջմիածին, 2018, Ա, էջ 57-77։
# Բարև, «Ժամ»/ Жам – армянское время, т. 1 (38), Москва, 2018, с. 38-43:
# Հայ հավաքականություն նշանակող հայերեն բառային միավորները, «Վէմ», 2018, թ. 2, էջ 105-130։
# Հայ առաջնաբաղադրիչով հատվածական բաղադրությունների բառարանային մշակումը, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» գիտական հոդվածների ժողովածու, «Ասողիկ» հրատ., Երևան, 2018, էջ 35-45։
# «Ռանչպարների կանչը» այբբենակապ ոտանավորի առեղծվածը, Հայագիտական հանդես, 2018, հ. 2, էջ 17-28։
# Ողջույն, «Ժամ»/ Жам – армянское время, т. 2 (39), Москва, 2018, с. 86-91:
# Հայոց լեզվի նկատմամբ պետական վերաբերմունքի դրսևորումները Հայաստանի Հանրապետությունում 1918-1920 թթ., «Վէմ», 2018, թ. 4, էջ 247-262։ 
# Հայ առաջնաբաղադրիչով հատվածական բաղադրությունների կապակցելիությունը, Հայերենագիտության արդի խնդիրներ, Ժողովածուն նվիրվում է ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի հիմնադրման 75-ամյակին, Երևան, Էլ. հրատ. (ISBN 978-9939-9199-1-1), 2018, էջ 10-19։
# Արտագաղթի և սփռման պատմություն. հայերենի «արաբական երկրների հայ» բառաիմաստային խումբը, «Վէմ», 2019, թ. 2, էջ 137-158։
# Ազգային ինքնության փոփոխություն նշանակող հայերեն բայերը, «Վէմ», 2019, թ. 4, էջ 161-181։
# «Լեզվաքաղաքականություն» եզրույթի ընդհանուր բնութագիրը, Լեզվաբանական տերմինաբանության հարցեր։ Հանրապետական գիտաժողովի նյութեր, Երևան, 2020, էջ 49-58։
# «Վրաստանում ապրող հայ» նշանակող հայերեն բառային տարբերակները, «Վէմ», 2020, թ. 1, էջ 92-111։
# Ա. Ա. Աբրահամյանի կիրառած բառուսուցման մի հնարի մասին,  Հանրապետական գիտաժողովի նյութեր, Նվիրված Ա. Ա. Աբրահամյանի ծննդյան 100-ամյակին, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2020, էջ 186-200։
# Արամեացիների լեզվի հայերեն անունը, «Հայագիտական հանդես», հմ. 3, 2021, էջ 3-17։ 
# Հրեաների լեզվի հայերեն անունները  և դրանց տարբերակները, «Հայագիտական հանդես», հմ. 4, 2021, էջ 3-17։ 
# Հնդկական լեզուների անունները հայերենում. գործածության, կանոնարկման և բառարանային մշակման հարցեր,  Հայ բառարանագրության արդի խնդիրներն ու հեռանկարը, Միջազգային գիտաժողովի նյութեր, Երևան, «Քոփի Պրինտ»,  2021, էջ 17-37։
# Բալթիական լեզուների հայերեն անունների տարբերակայնության մասին, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 2021, 2, էջ 217-239։
# Հրեաների լեզվի հայերեն անունների և դրանց տարբերակների բառարանային մշակման պատմությունը, «Բանբեր հայագիտության», 2021,  3, էջ 216-231։
# Հայերեն լեզվանունների յուրահատուկ մի խմբի մասին, «Հայագիտական հանդես», հմ. 1, 2022, էջ 30-54։
# Անգլերեն լեզվանվան պատմական զարգացումը հայերենում, «Պատմաբանասիրական հանդես», 2022, 2, էջ 169-187։
# Ֆրանսերենի հայերեն անվանումների պատմական հոլովույթը, «Վէմ», 2022, թ. 3, էջ 137- 167։
# Լեզվանունների արևելահայերեն / արևմտահայերեն տարբերակայնությունը, Հանրապետական գիտաժողով՝ նվիրված Խ. Աբովյանի անվ. ՀՊՄՀ հիմնադրման 100-ամյակին, Հանրապետական գիտաժողովի նյութեր, պրակ Գ, Երևան, «Քոփի փրինթ», 2022, էջ 26-37։
#Ավստրոնեզիական (մալայա-պոլինեզյան) լեզուների հայերեն անվանումները. գործածության և կանոնարկման հարցեր,  «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 2023, 1, էջ 125-147:
#Դաղստանյան լեզուների հայերեն անունները. գործածությունը և բառարանային մշակումը, Բանբեր Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի, Լեզվաբանություն և բանասիրություն, 2023, 1, էջ 65-98:
#Հինգերորդ դարի հայերեն լեզվանունները, «Վէմ», 2023, 3, էջ 102-139:
#Լեզվանունները Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց» երկում, Հանրապետական գիտաժողով՝ նվիրված հայագիտության հարցերին և միջմշակութային հաղորդակցությանը, Հանրապետական գիտաժողովի նյութեր, պրակ Դ, Երևան, 2023, էջ 8-23:
#Ներսես Շնորհալու այբբենակապ բանաստեղծությունների տառացույց բառերի համեմատական վերլուծություն, Բանբեր Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի, Լեզվաբանություն և բանասիրություն, 2023, 1 (66), էջ 13-33:
#«Լեզվի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը և պետական լեզվական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, Հայաստանի Հանրապետության  լեզվական քաղաքականությունը և լեզուների դասավանդման արդի հիմնահարցերը, Հանրապետական գիտաժողովի նյութեր, Երևան, ՀՀ ԿԳՄՍՆ Լեզվի կոմիտե, Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարան, 2024, էջ 16-33:
#Իրանական լեզուների հայերեն անունները. ժամանակագրությունը, գործածությունը, բառարանային մշակումը և կանոնարկման խնդիրները, Բանբեր Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի, Լեզվաբանություն և բանասիրություն, 1 (68), Երևան, 2024, էջ 64-121:
#Арменизмы  в антологии «Поэзия Армении», Брюсовские чтения 2024, Ереван, 2024, «Лингва», с. 13-38.
#Հայերենի բառակապակցական լեզվանունների մի տեսակի մասին, «Աշխարհի լեզվական պատկերը» ֆրանկոֆոնիայի շաբաթվա շրջանակում կազմակերպված միջազգային գիտաժողովի նյութեր, Երևան, Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի «Լինգվա» հրատ., 2024, էջ 7-45:
#Հայերենի լեզվանվանակերտ –արեն ածանցի բառակազմական արժեքը, Հայագիտության և լեզվաբանության հարցեր, Միջազգային գիտաժողովի նյութեր, Երևան, Վ․ Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի «Լինգվա» հրատարակչություն, 2024, էջ 27-53։
#Սլավոնական լեզուների հայերեն անունների ընդհանուր նկարագրությունը տարժամանակյա մոտեցմամբ, Բանբեր Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի, Լեզվաբանություն և բանասիրություն, 1 (70), Երևան, 2024, էջ 48-90:
#Եվրոպայի «լեզվական քարտեզը»․ XIX դարի հայերեն բառային լեզվանունները, «Լեզուն մշակույթի միջոցով», 6-րդ միջազգային գիտաժողովի նյութեր, Երևան, Վ․ Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի «Լինգվա» հրատարակչություն, 2024, էջ 29-69։
#Ժամանակակից հայերենի լեզվանունների կանոնարկման խնդիրները, Հայ բանասիրութեան հեռանկարներ: Ուսումնասիրութեան եւ ուսուցման արդի խնդիրներ, Լոս Անջելես – Երևան, հրատ. ԱՄՆ Արևմտյան թեմի, 2025, էջ 6-20:

# Հարակատարի բարբառային մի տարբերակի բառային-բառակազմական արժեքի մասին, Հր. Աճառյանի գիտական գործունեությանը նվիրված միջազգային գիտաժողովի զեկ. թեզ., Երևան, 1994, էջ 29։
# Ի բառակազմիչ մասնիկը, Նշանագիտություն և լեզուների դասավանդում, ԵՊՀ հրատ., 1997, էջ 23-24։
# Աստվածաշնչյան անձնանունների բառակազմական արժեքը հայերենում, Հայագիտության արդի վիճակը և նրա զարգացման հեռանկարները /Հայագիտական միջազգային համաժողովի դրույթներ« Երևան, 2003, էջ 120-121։ 
# Մեսրոպ Մաշտոց անվան բաղադրիչների բառակազմական արժեքը հայերենում, Մաշտոցյան Է ընթերցումներ / Զեկուցումների հիմնադրույթներ, «Աշտանակ» հրատ., 2005, էջ 38։

# Ս. Ա. Գրիգորյանի «Հայերենի գունանունները և նրանց լեզվաոճական արժեքը» մենագրությունը, Հայագիտական հանդես, № 2, Երևան, 1999, էջ 145։
# Լ. Մ. Խաչատրյան, Գրաբարի բացատրական բառարան (ձևաբանորեն տարարժեք բառեր), Պատմա-բանասիրական հանդես, 2003, № 2, էջ 311-313։
# Նոր խոսք հայ բառարանագրության մեջ (Պ. Բեդիրյան, Հայերեն շրջասությունների բառարան), Էջմիածին, 2003,  Զ, էջ 97-99։
# Ուշագրավ ստուգաբանություն (Վ. Համբարձումյան, Հայերեն աստված բառի ծագումն ու տիպաբանությունը), Լեզու և լեզվաբանություն, 2003, 1, էջ 85-86։
# Պ. Բեդիրյան, Բառերի խորհրդավոր աշխարհում, Հայոց լեզու և գրականություն, 2004, № 3-4, էջ 119-120։
# Ուշագրավ նոր բառարան (Ֆ. Խլղաթյան, Ոճաբանական բառարան), Գրականագիտական հանդես, 2004, հ. Բ, էջ 246-247։
# Նոր բառարան կրտսեր դպրոցի համար (Ա. Գալստյան, «Հատուկ անունների բառարան-տեղեկատու»), Նախաշավիղ, 2006, № 1-2, էջ 97-99։
# Հ. Ղ. Միրզոյան, Գրիգոր Նարեկացու բառաստեղծական արվեստը, Բանբեր Երևանի համալսարանի, 2007, № 2, էջ 200-202։
# Հայերեն թևավոր խոսքերի բառարանը (Պ. Բեդիրյան, Հայերեն թևավոր խոսքեր), Էջմիածին, 2007, ԺԲ, էջ 115-117։
# Հ. Մանանդյան, Երկեր, հ. Է, Բանասիրական ուսումնասիրություններ, Էջմիածին, 2010, Բ, էջ 151-153։
# Լ. Շ. Հովհաննիսյան, Գրաբարի բառարան. Նոր հայկազյան բառարանում չվկայված բառեր, Էջմիածին, 2010, Է, էջ 141-144։
# Արդի հայերենի հոմանիշների նոր բառարան, Էջմիածին, 2018, Բ, էջ 137-142։

### Գրքեր

# Մայրենի 5, հանրակրթական դպրոցի 5-րդ դասարանի դասագիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2006, 208 էջ (համահեղինակներ՝ Թ. Ալեքսանյան, Ա. Գալստյան)։
# Մայրենի 6, հանրակրթական դպրոցի 6-րդ դասարանի դասագիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 256 էջ (համահեղինակներ՝ Ա. Գալստյան, Թ. Ալեքսանյան)։
# Մայրենի 3, Հանրակրթական դպրոցի դասագիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2008, 160 էջ (համահեղինակ՝ Ն. Հեքեքյան)։ 2-րդ, վերամշակված հրատ., «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2011, 160 էջ (համահեղինակ՝ Ն. Հեքեքյան)։
# Մայրենի 4, Հանրակրթական դպրոցի դասագիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2009, 192 էջ (համահեղինակ՝ Ն. Հեքեքյան)։ 2-րդ, վերամշակված հրատ., «Էդիթ Պրինտ», երևան, 2012, 191 էջ (համահեղինակ՝ Ն. Հեքեքյան)։
# Հայոց լեզու 10, Ավագ դպրոցի դասագիրք (հումանիտար հոսքի համար), «Էդիթ Պրինտ» հրատ., Երևան, 2010, 224 էջ (համահեղինակ՝ Ն. Հեքեքյան)։
# Մայրենի 5, հանրակրթական դպրոցի 5-րդ դասարանի դասագիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2011, 240 էջ (համահեղինակներ՝ Թ. Ալեքսանյան, Ա. Գալստյան)։
# Հայոց լեզու 7, Հանրակրթական դպրոցի դասագիրք, «Էդիթ Պրինտ» հրատ., Երևան, 2011, 176 էջ (համահեղինակ՝ Ն. Հեքեքյան)։
# Մայրենի 6, հանրակրթական դպրոցի 6-րդ դասարանի դասագիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2012, 240 էջ (համահեղինակներ՝ Թ. Ալեքսանյան, Ա. Գալստյան)։
# Հայոց լեզու, Խոսքարվեստի դասագիրք, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հրատարակչություն, 2015։

# Հայոց լեզվից 50 հարցարան, ՀՀ ԳԱ, Երևան, 1992, 136 էջ (համահեղինակներ՝ Պետրոս Բեդիրյան, Լ. Խաչատրյան)։
# Պետական քննությունների հարցարանների ժողովածու. Հայոց լեզու. 10-րդ դասարան, Երևան, «Միտք», 1997, 112 էջ (համահեղինակներ՝ Լ. Խաչատրյան Ա. Ասլանյան, Լ. Հովհաննիսյան, Ն. Հեքեքյան Լ. Թելյան)։
# Հայոց լեզու. հարցաշարերի շտեմարան, «Միտք», Երևան, 1998, 144 էջ (համահեղինակներ՝ Լ. Խաչատրյան Ա. Ասլանյան, Լ. Հովհաննիսյան, Ն. Հեքեքյան Լ. Թելյան)։
# Հայոց լեզու. գործնական աշխատանքների ձեռնարկ (բուհերի ուսանողների համար, «Միտք», Երևան, 1999, 176 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան) 2-րդ, վերանայված հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2000, 176 էջ, 3-րդ հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2001, 176 էջ, 4-րդ, լրացված հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2002, 232 էջ, 5-րդ հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2006, 232 էջ։ 6-րդ հրատ., «Լիմուշ», Երևան, 2010, 256 էջ։ 7-րդ՝ վերանայված հրատ., «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2012, 256 էջ։
# Հայոց լեզվից 50 նորացված հարցարաններ, Երևան, 2002, 126 էջ (համահեղինակ՝ Պետրոս Բեդիրյան)։ 2-րդ, ճշտված և խմբագրված հրատ., »Ասողիկ՚« Երևան, 2004, 120 էջ, 3-րդ հրատ., «Ասողիկ» հրատ.« Երևան, 2006, 142 էջ։
# Ուսուցչի ձեռնարկ. մայրենի. 5-րդ և 6-րդ դասարաններ, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2006, 64 էջ (համահեղինակներ՝ Թ. Ալեքսանյան, Ա. Գալստյան)։
# Հայոց լեզու, գրականություն. պետական ավարտական և միասնական քննության ուղեցույց, «Տիգրան Մեծ», Երևան, 2006, 144 էջ (համահեղինակներ՝ Ն.Հեքեքյան, Ա.Գյոդակյան)։
# Ընթերցանության գիրք. հեքիաթներ և առակներ, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 240 էջ (համահեղինակներ՝ Թ. Ալեքսանյան, Ա. Գալստյան)։
# Ուսուցչի ձեռնարկ, 2-4 դասարաններ, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 80 էջ (համահեղինակներ՝ Ա. Քյուրքչյան, Լ. Տեր-Գրիգորյան, Ն.Հեքեքյան)
# Թելադրության նյութերի ժողովածու, 5-6-րդ դասարաններ, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 160 էջ (համահեղինակ՝ Ա.Գյոդակյան)։
# Հայոց լեզու և գրականություն. գնահատման առաջադրանքների նմուշների ժողովածու, «Տիգրան Մեծ», Երևան, 2007, 200 էջ (համահեղինակներ՝ Թ.Ալեքսանյան, Ց.Բոզոյան, Լ.Մարգարյան, Կ.Զաքարյան, Ն.Վիրաբյան)։
# Հայոց լեզվի և գրականության նոր հարցաթերթիկներ, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 190 էջ (համահեղինակներ՝ Ն.Հեքեքյան, Ա. Գյոդակյան)
# Մայրենի 3։ Մեթոդական ուղեցույց, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2008, 72 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մայրենի 4։ Մեթոդական ուղեցույց, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2009, 112 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Ուսուցչի ձեռնարկ Հայոց լեզու 10 ¥հումանիտար հոսք¤, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2010, 112 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մատենիկ։ Ընթերցանության գիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2010, 288 էջ։
# 2-րդ, վերանայված հրատ., «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2012, 304 էջ։
# Հայոց լեզվի պաստառներ դպրոցների համար (ուղղագրություն, հնչյունաբանություն, բառագիտություն, քերականություն), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2010, 16 հատ (համահեղինակներ՝ Ն. Հեքեքյան, Գ. Մկրտչյան, Ն. Տողանյան, Լ. Գրիգորյան)։
# Ուսուցչի ձեռնարկ. Մայրենի. 5-րդ և 6-րդ դասարաններ, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2011, 96 էջ (համահեղինակներ՝ Թ. Ալեքսանյան, Ա. Գալստյան)։
# 2-րդ, վերամշակված հրատ., «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2012, 96 էջ։
# Մատենիկ։ Ընթերցանութեան գիրք (արևմտահայերեն), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2012, 312 էջ։

# Կրոնաեկեղեցական լեզվական միավորների քննություն, Ս. Էջմիածին, 2002, 74 էջ։
# Հանուն մեր նյարդերի։ Գրառումներ հայոց լեզվի այսօրվա խնդիրների մասին, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2019, 176 էջ։
# Զարմանալի հայերեն։ Զրույցների գիրք, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2020,  224 էջ։

# Հայերեն բառարան-տեղեկատու. միասին, անջատ կամ գծիկով գրվող բառեր, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն», Երևան, 1998, 80 էջ։ 2-րդ, լրացված և վերամշակված հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2001, 84 էջ, 3-րդ, լրամշակված հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2001, 80 էջ։ 4-րդ հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2003, 84 էջ։ 5-րդ հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2006, 92 էջ։ 6-րդ հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2008, 96 էջ։
# Հայերենի տառային հապավումների բառարան-տեղեկատու, «Հայաստան» Երևան, 2000, 176 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մեծատա±ռ, թե± փոքրատառ. հայերեն բառարան-տեղեկատու, «Ասողիկ», Երևան, 2001, 144 էջ։ 2-րդ «վերանայված հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2003, 148 էջ։ 3-րդ« լրամշակված հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2005, 156 էջ։ 4-րդ լրամշակված հրատ., «Ասողիկ», Երևան, 2007, 154 էջ։
# Անուն խոսքի մասերի թվի կարգը արդի հայերենում. քերականական բառարան-տեղեկատու, «Ասողիկ», Երևան, 2005, 132 էջ։ 2-րդ «վերամշակված հրատ., «Լիմուշ», Երևան, 2007, 136 էջ։
# Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 192 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Հայերենի ուղղագրական բառարան, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2020, 128 էջ։
# Հայերենի հականիշների բառարան, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2020։
# Հայերենի հոմանիշների բառարան, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2021։
# Հայերենի դարձվածքների բառարան, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2021։
# Հայերենի բառակազմական բառարան, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2021։

# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետր 4-րդ դասարանի համար (I կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2000, 40 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Ասլանյան)։
# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետր 4-րդ դասարանի համար (II կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2002, 32 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Ասլանյան)։
# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետր 5-րդ դասարանի համար (I կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2000, 40 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Ասլանյան)։
# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետր 5-րդ դասարանի համար (II կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2002, 36 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Ասլանյան)։
# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետր 7-րդ դասարանի համար (I կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2000, 48 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Ասլանյան)։
# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետ¬ր 7-րդ դասարանի համար (II կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2002, 40 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Ասլանյան)։
# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետր 8-րդ դասարանի համար (I կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2000, 48 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Ասլանյան)։
# Հայոց լեզու. աշխատանքային տետր 8-րդ դասարանի համար (II կիսամյակ), ՀՀ ԿԳՆ ԿԲԿ, Երևան, 2002, 40 էջ (համահեղինակ՝ Ա.Ասլանյան)։
# Մայրենի 5. աշխատանքային տետր (1-ին կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ» հրատ., Երևան, 2006, 48 էջ (համահեղինակ՝ Թ. Ալեքսանյան)։
# Մայրենի 5. աշխատանքային տետր (2-րդ կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 48 էջ (համահեղինակ՝ Թ. Ալեքսանյան)։
# Մայրենի 5. աշխատանքային տետր (1-ին կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 48 էջ։
# Մայրենի 5. աշխատանքային տետր (2-րդ կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 48 էջ։
# Մայրենի 6. աշխատանքային տետր (1-ին կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 48 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Գալստյան)
# Մայրենի 6. աշխատանքային տետր (2-րդ կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2007, 48 էջ (համահեղինակ՝ Ա. Գալստյան)
# Մայրենի 3. աշխատանքային տետր (1-ին կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2008, 48 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մայրենի 3. աշխատանքային տետր (2-րդ կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2008, 56 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մայրենի 5. աշխատանքային տետր հատուկ կրթական ծրագրով սովորողների համար, Կրթության ազգային ինստիտուտ, 2009, 32 էջ (համահեղինակներ՝ Ա. Բալայան, Գ. Մկրտչյան, Ֆ. Երիցյան)
# Մայրենի 3. աշխատանքային տետր հատուկ կրթական ծրագրով սովորողների համար, Կրթության ազգային ինստի¬տուտ, 2009, 32 էջ (համահեղինակներ՝ Կ. Թորոսյան, Կ. Չիբուխչյան)
# Մայրենի 4. աշխատանքային տետր 1, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2009, 64 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մայրենի 4. աշխատանքային տետր 2, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2009, 64 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մայրենի 3. աշխատանքային տետր (1-ին կիսամյակ), «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2011, 58 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Մայրենի 5. աշխատանքային տետր 1, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2012, 56 էջ։ 
# Մայրենի 6. աշխատանքային տետր 1, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2012, 48 էջ։ 
# Մայրենի 5. աշխատանքային տետր 2, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2013, 48 էջ։ 
# Մայրենի 6. աշխատանքային տետր 2, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2013, 48 էջ։ 
# Մայրենի 3. աշխատանքային տետր 2, «Էդիթ Պրինտ», Երևան, 2013, 48 էջ (համահեղինակ՝ Ն.Հեքեքյան)։
# Գրականություն և հայոց լեզու. 7-րդ դասարանի աշխատանքային տետր, Սպահանի հայոց թեմի կրթական խորհուրդ, Նոր Ջուղա, 2015, 75 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իմ գրադարանը` Դավիթ Գյուրջինյան
* Դավիթ Գյուրջինյան. Լատինատառ ցուցանակներին նայելով՝ մտածում ես՝ արտերկրում ես
* Դավիթ Գյուրջինյան AbrilBooks.com
* Հարցազրույց Դավիթ Գյուրջինյանի հետ
* Կեսգիշերն անց․ Դավիթ Գյուրջինյան
* Հեռանկար․ Դավիթ Գյուրջինյան
* Սերիալների լեզուն անտանելի է․ Դավիթ Գյուրջինյան

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայերենագետներ