Ֆրանցիսկա (կացին)

thumb|300px|Ֆրանցիսկայի տարբեր գլխիկներ
thumb|Ֆրանցիսկա ցցով

**Ֆրանցիսկա** (կամ **ֆրանչեսկա**), նետելու կացնի տեսակ, որը որպես զենք վաղ միջնադարում օգտագործել են ֆրանկները, որոնց շրջանում այն ​​բնորոշ ազգային զենք էր Մերովինգների ժամանակաշրջանում (մոտ 500-ից 750 թվականներին):
Հայտնի է, որ այն օգտագործվել է Կառլոս Մեծի (768–814) գահակալության ժամանակ։ Չնայած այն ընդհանուր առմամբ կապված է ֆրանկների հետ, այն օգտագործվել է նաև այդ ժամանակաշրջանի այլ գերմանական ժողովուրդների կողմից, այդ թվում՝ անգլոսաքսոնների կողմից. Անգլիայում նույնպես հայտնաբերվել են ֆրանցիսկաների մի քանի տեսակներ։

## Անվան ծագում
thumb|Ֆրանցիսկա՝ ցուցադրված Քյոլնի Ռոմանո-գերմանական թանգարանում, Գերմանիա
thumb|Ֆրանցիսկայի շեղբ Վայնգարտենի ալամանյան գերեզմանոցից (6-րդ դար)
Ֆրանցիսկա տերմինն առաջին անգամ հայտնվել է Իսիդոր Սևիլյացու (մոտ 560–636) «Etymologiarum sive originum, libri XVIII» գրքում՝ որպես Հիսպանիայում այս զենքերին վերագրվող անվանում՝ «ֆրանկների կողմից դրանց օգտագործման պատճառով»։ Պատմաբան Գրիգոր Տուրցին (մոտ 538–594) իր «Ֆրանկների պատմություն» աշխատության մեջ ֆրանկական կացնի համար օգտագործում է երկու լատիներեն տերմին՝ securis և bipennis:
Ֆրանսիայի Վիշիի ռեժիմը ոճավորված երկգլխանի ֆրանցիսկայի պատկերն օգտագործում էր որպես իր պատկերագրության մաս։

## Նկարագրություն
Ֆրանցիսկային բնորոշ է իր հստակ կամարակապ գլխիկը, որը լայնանում է դեպի կտրող եզրը և ավարտվում է վերին և ստորին անկյուններում ակնառու կետով: Գլխիկի վերին մասը սովորաբար կամ S-աձև է, կամ ուռուցիկ, որի ստորին մասը կորանում է դեպի ներս և կարճ փայտե բռնակով կազմում է արմունկ։ Երբեմն գլխիկը ավելի վեր է թեքված՝ ձևավորելով ավելի լայն անկյուն շեղբի հետ։ Ֆրանցիսկաների մեծ մասն ունի կլոր կամ արցունքի նման աչք, որը նախատեսված է կոնաձև կացնին համապատասխանելու համար, նման վիկինգյան կացիններին։ Ժամանակակից կրկնօրինակների չափումների հիման վրա՝ ֆրանցիսկայի  երկարությունը մոտ 40-45 սմ էր (16-18 դյույմ), 10 սմ (3.9 դյույմ) կտրող սայրով՝ մոտ 600 գ միջին քաշով։ Անգլիայի Նորֆոլկ կոմսության Բուրգ ամրոցում և Մորնինգ Թորփում հայտնաբերված ֆրանցիսկաների գլխիկի երկարությունը եզրից մինչև խոռոչի հետևի մասը կազմել է 14-15 սմ:

## Գործածություն
Բյուզանդացի պատմաբան Պրոկոպիոսը (մոտ 500–565) նկարագրել է ֆրանկներին և նրանց կողմից կացինների օգտագործումը.

Պրոկոպիոսը հստակեցնում է, որ ֆրանկները կացինները նետում էին ձեռնամարտից անմիջապես առաջ՝ վահանները կոտրելու և թշնամու գիծը խաթարելու նպատակով, միաժամանակ հնարավոր է՝ վիրավորելով կամ սպանելով թշնամու զինվորի։  Գլխիկի քաշը և ցցիկի երկարությունը թույլ էին տալիս կացինը նետել զգալի իմպուլսով՝ մոտ 12 մ արդյունավետ հեռավորությամբ: Նույնիսկ եթե շեղբի ծայրը չհասներ թիրախին, երկաթե գլխիկի քաշը կարող էր վնասվածք պատճառել: Ֆրանցիսկան նաև հոգեբանական ազդեցություն ուներ, քանի որ ֆրանցիսկայի նետման ժամանակ թշնամին կարող էր շրջվել և փախչել՝ վախենալով, որ մեկ այլ համազարկ է մոտենում։ Որոշ աղբյուրներ, տարօրինակ կերպով, ֆրանցիսկային նկարագրում են որպես ֆրանկական հետևակի «հիմնական զենք» Քլոդվիգի ժամանակաշրջանում, և նաև նկարագրում են այն որպես մոտիկից մարտնչելու կատաղի զենք։

## Տես նաև
*Կացին
*Տոմահավկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կացին նետելու մասին տեղեկատվական էջ, հեղինակ՝ Նորբերտ Ս. Մայեր 

*«Regia Anglorum», էջ գերմանական մարտական ​​կացինների մասին 

Կատեգորիա:Կտրող գործիքներ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր