Վարակիչ հիվանդությունները Հայաստանում

thumb|(DALY) Ինֆեկցիոն հիվանությունների պատճառով մարդկանց մահը 100000 մարդկանց շրջանում 2004 թվականին<div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:3;">













</div>

Հայաստանի բնակչության սանիտարահամաճարակայիև անվտանգության ապահովման բնագավառում վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նպատակով սանիտարահիգիենիկ և հակահամաճարակային միջոցառումների հաջող իրականացման արդյունքում համաճարակային իրավիճակը բարենպաստ է։

Հանրապետությունում չեն արձանագրվում խոլերա, ռիկետսիոզներ (բծավոր տիֆ և Բրիլլի հիվանդություն), պոլիոմիելիտ, դիֆթերիա, կարմրուկ, կարմրախտ, բնածին կարմրախտային համախտանիշ, փայտացում, նորածնային փայտացում հիվանդությունները, իսկ կապույտ հազը և խոզուկ (Էպիդեմիկ պարօտիտ) արձանագրվում են որպես եզակի դեպք։ Մինչև 2007 թվականը Հայաստանում արձանագրվել են կարմրուկի բռնկումներ՝ պայմանավորված հիվանդության բնական պարբերականությամբ։ 2007 թվականի կարմրուկի և կարմրախտի դեմ բնակչության զանգվածային պատվաստումների իրականացման և հետագայում կարմրուկի-կարմրախտի-խոզուկի դեմ համակցված զանգվածային պատվաստումների շնորհիվ հանրապետությունում չեն արձանագրվել այդ հիվանդությունների դեպքեր։

Կանխարգելիչ պատվաստումների նպատակային և հետևողական իրականացման հետևանքով 1995 թվականից հանրապետությունում պոլիոմելիտի դեպք չի արձանագրվել։ 2002 թվականին Հայաստանը, ի թիվս եվրոպական երկրների, հռչակվել է պոլիոմիելիտից ազատ երկիր։ 1994-1995 թվականներին՝ 320 արձանագրված դիֆթերիայի բռնկումից հետո հանրապետությունում իրավիճակը կայունացել է, 2001 և 2009 թվականներին արձանագրվել է 1-ական դեպք (հանրապետության հետ սոցիալ-տնտեսական կապ ունեցող, ինչպես նաև հարևան երկրներում դեռևս արձանագրվում են դիֆթերիայի հիվանդացման բազմաթիվ դեպքեր՝ նույնիսկ բռնկումների ձևով։ Պատվաստումների ազգային օրացույցում լյարդաբորբ Բ պատվաստանյութի ներդրումից հետո լյարդաբորբ Բ-ի հիվանդացությունը զգալիորեն նվազման միտում ունի։ 2009-2010 թվականներին գրիպի համավարակի դիմակայման նպատակով առողջապահության նախարարության վարած ճիշտ քաղաքականությունը հնարավորություն է ընձեռել առանց պատվաստումների և այլ դեղագործական միջամտությունների կանխել համաճարակի հետագա տարածումը։

## Մալարիա
150px|մինի|ձախից|Մալարիայի հարուցիչը մանրադիտակի տակ
Վերջին տարիներին գրանցվել են զգալի ձեռքբերումներ մալարիայի կանխարգելման ոլորտում։ Հիվանդության դեմ բազմոլորտ և համակարգված հետևողական պայքարի արդյունքում 2006 թվականից երկրում մալարիայի տեղական դեպքեր չեն գրանցվել։ Հայաստանը եվրոպական տարածաշրջանի առաջին երկրներից է, որին հաջողվել է երկրում վերացնել հիվանդությունը։

2010-2011 թվականների ընթացքում ԱՀԿ-ի և անկախ փորձագետները գնահատել են երկրում իրականացված աշխատանքը, հանրապետությունը 2011 թվականին վկայագրվել է որպես մալարիայից ազատ տարածք։ Վկայագրումը, բացի հանրային առողջապահպանական չարիք համարվող այս հիվանդությունից ձերբազատման հավաստագիր լինելուց, զգալիորեն կբարձրացնի Հայաստանի միջազգային հեղինակությունը, ինչպես նաև նոր խթան կդառնա մեր երկրում զբոսաշրջության հետագա զարգացման համար։

2011 թվականին Հայաստանի Կառավարությունն ընդունել է «Հայաստանի Հանրապետությունում մալարիայի ներբերումը և արմատավորումը կանխարգելելու 2011-2015 թվականների պետական ծրագիրը», որը կանոնակարգում է մալարիայի տարածման կանխարգելման միջոցառումները և հիվանդության բացառումը (էլիմինացված կարգավիճակի պահպանումը)։

Հայաստանում վերջին տարիներին արձանագրվել են առաջնակի հայտնաբերված բրուցելոզ հիվանդության աճ։ Սակայն 2009 թվականից նկատվել է հիվանդացության նվազում (օր.՝ 2010 թվականին արձանագրվել է 295 դեպք՝ 2009 թվականի 346-ի դիմաց), որը պայմանավորված է ինչպես բնակչության, այնպես էլ կենդանիների շրջանում համալիր կանխարգելիչ և հակահամաճարակային միջոցառումների կազմակերպմամբ և իրականացմամբ։

Վերջին տարիներին, Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակով, ներքին տեղաշարժերով ու արտագաղթով և այլ գործոններով պայմանավորված, դեռևս բարձր է տուբերկուլոզով հիվանդացությունը։ Միայն 2010 թվականին, նախորդ տարվա համեմատությամբ, նկատվել է հիվանդացության աննշան նվազում։ Սեռավարակների և ՄԻԱՎ-ՁԻԱՀ-ի համաճարակաբանական իրավիճակը Հայաստանում սպառնալի չէ։ Վերջին տարիներին սիֆիլիսի, գոնոռեայի և այլ սեռավարակների դեպքերի թիվը հարաբերականորեն կայուն է եղել։

1988-2010 թվականներին Հայաստանի քաղաքացիների շրջանում գրանցվել է ՄԻԱՎ-վարակի 971 դեպք (148-ը՝ 2010 թվականին). տղամարդկանց՝ 698, կանանց՝ 273, երեխաների՝ 20։

## Ծանոթագրություններ