Յասոպինա Տուրնոգրայսկայա

**Յասոպինա Տուրնոգրայսկայա** (, ), սլովենացի գրող, բանաստեղծ և կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
thumb|ձախից|180px|Յասոպինա Տուրնոգրայսկայայի կիսանդրին Գրադ Տուրնում
Յասոպինան ծնվել է Գրադ Տուրնում (Ավստրիական կայսրություն), որն արտացոլվել է իր ազգանվան մեջ՝ Տուրնոգրայսկայա։

Երբ առաջին անգամ տպագրության է ուղարկել իր հոդվածը «Slovenska Bčela» գրական ամսագիր, Յասոպինան անվան ծագումը բացատրել է հետևյալ կերպ․ «Սլովենացի տղաները ձգտում են ցուցադրել իրենց ուժն ու արժանիքները, իսկ ինչու՞ սլովենացի աղջիկները չեն կարող այդպիսի ցանկություն ունենալ։ Ահա թե ինչու ես որոշեցի ինչ-որ բան գրել իմ նուրբ լեզվով։ Այժմ համարձակվում եմ իմ հավաքածուից մի բան ուղարկել և խնդրում եմ հրատարակել այն։ Թող իմ անունը լինի Յասոպինա Տուրնոգրայսկայա, քանի որ իմ տունը Գրադ Տուրնն է»։

Յասոպինան մասնավոր անձանցից կրթություն է ստացել Գրադ Տուրնում, մասնավորապես ստացել է երաժշտության, կրոնի, լատիներենի ու իտալերենի դասեր։

Նա ինքնուրույն սովորել է ֆրանսերեն։ 1849 թվականից հետո նրա նոր ուսուցիչը սովորեցրել է հին հունարեն, բնական գիտություններ ու պատմություն՝ շեշտը դնելով սլովենական պատմության վրա։ Դա դարձել է Յասոպինայի հայրենասիրական զգացմունքների զարթոնքի կատալիզատորը, և նա գրող դառնալու որոշում է կայացրել։ 1850 թվականին նա նշանադրվել է բանաստեղծ Լովրո Թոմանի հետ, որ հետագայում դարձել է հաջողակ փաստաբան և ազդեցիկ քաղաքական գործիչ։

Թոմանը իրավունք էր ուսանել Գրացում, և նրա աշխատանքի ժամանակ նրանք ակտիվ նամակագրական կապ են պահել։ Պահպանվել է ավելի քան 1,000 նամակ, որոնցից որոշ նամակների չափը հասնում է քսանհինգ էջի։

Նամակները հետաքրքիր են ոչ միայն այն առումով, որ արտացոլում են սիրահարների զգացմունքներն ու հարաբերությունները, այլև ներկայացնում են 19-րդ դարակեսի սլովենական առօրեական կյանքի առանձնահատկությունները։

1853 թվականին նրանք ամուսնացել են։ Աշխատանքի բերումով Թոմանն ընդմիշտ հաստատվել է Գրացում։

Յապոնինան մահացել է ծննդաբերությունից մեկ տարի անց դրանից առաջացած բարդությունների հետևանքով։ Նա եղել է ընդամենը 21 տարեկան։

## Ստեղծագործություններ
**Պատմվածքներ**
* Boris, *Zora* 1852
* Carigrajski Patriarh, *Slovenec* 1851
* Cesar v Ljubljani, 1850
* Domoljubje, 1850
* Donava, 1854
* Hoja iz Preddvora na Turn, 1850
* Izdajstvo in sprava, *Slovenska bčela* 1851
* Jelen, 1850
* Jesen, 1850
* Kakor bo božja volja, tako pa bo, 1850
* Katarina, ruska carica
* Lep izgled ljubezni do sovražnikov, 1850
* Marula,1851, *Vodnikov spomenik* 1859
* Moč vesti, 1851
* Na grobu Prešerna, 1851
* Nedolžnost in sila, *Slovenska bčela* 1851
* Nepoznani dvobojnik, 1851
* Nesrečen prepir, 1850
* Nikola Zrinji, največji slavjanski vojak, 1851
* Očetova kletev, 1850
* Petelin, 1850
* Poljski rodoljub, 1850
* Pomlad
* Popotnik, 1850
* Povračilo, 1850
* Razvaline Pustiga grada, 1850
* Rožmanova Lenčica, *Zora* 1852
* Slavljanski mučenik, *Slovenska bčela* 1851
* Sodba Bretislavova, 1850
* Spitignejev in udova, 1851
* Sprava, 1850
* Svatoboj puščavnik, *Slovenska bčela* 1851
* Svoboda, 1850
* Svobodoljubna Slavjanka, 1850
* Trdoslav, *Zora* 1852
* Vilica, 1851
* Vojvoda Ferdinand Brannšveigovski in francozki v vojski vjeti oficirji, 1850
* Zvestoba do smrti, *Slovenska bčela* 1851

**Երգեր**
* Zmiraj krasna je narava
* Noč na grobu
* Smereka

## Հիշատակ
* Յասոպինա Տուրնոգրայսկայայի մշակութային ընկերություն(Kulturno društvo Josipine Turnograjske)
* Plaketa Josipine Turnograjske
* Յասոպինա Տուրնոգրայսկայայի փողոց Լյուբլյանայում (Ulica Josipine Turnograjske, Ljubljana)
* Յասոպինա Տուրնոգրայսկայայի փողոց Մարիբորում (Ulica Josipine Turnograjske, Maribor)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Nataša Budna Kodrič. Zgodba Josipine Turnograjske in Lovra Tomana. *Kronika* 51 (2003), 197—216.
* Mira Delavec. * Moč vesti*. Ljubljana: Primus, 2009.
* Mira Delavec. *Nedolžnost in sila, življenje in delo Josipine Urbančič Turnograjske (1833—1854)*. Kranj: Gorenjski glas, 2004.
* Ivan Lah. *Josipina Turnograjska: Njeno življenje in delo*. Maribor: Mariborske tiskarne, 1921.
* Helga Glušič, *Sto Slovenskih Pripovednikov* (Ljubljana: Prešernova družba, 1996) ISBN 961-6186-21-3
* Alenka Šelih et al., *Pozabljena polovica: portreti žensk 19. in 20. stoletja na Slovenskem* (Ljubljana: SASA, 2007)

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ծննդաբերելիս մահացածներ
Կատեգորիա:Սլովենացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի կոմպոզիտորներ