open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Էդուարդ Հայրապետյան (հողագետ)

**Էդուարդ Մելիքի Հայրապետյան** (), հայ հողագետ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1973), Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994), Էկոլոգիայի միջազգային ակադեմիայի (1996) անդամ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1948)։

1960-1967 թվականներին եղել է ՀՀ հողագիտության և ագրոքիմիայի ԳՀԻ հողերի էրոզիայի բաժնի վարիչ, 1971-1988 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի (1994 թվականից՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա) հողագիտության, 1988-1994 թվականներին՝ հողագիտության և ագրոքիմիայի ամբիոնի վարիչ, 1994-1999 թվականներին՝ պրոֆեսոր, 1999 թվականից՝ ագրոէկոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են հողերի էրոզիայի զարգացման պրոցեսներին, դրա դեմ պայքարի համալիր միջոցառումների համակարգի մշակման, հողերի պահպանման ու արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։

## Երկեր
* Ագրոնոմիայի հիմունքները, Երևան, 1973 (համահեղինակ) 
* Հողի էրոզիան և լեռնային հողագործությունը, Երևան, 1976
* Բնության պահպանության հիմունքները, Երևան, 1983 (համահեղինակ)
* Մելիորատիվ հողագիտություն, Երևան, 1987 (համահեղինակ)

Կատեգորիա:Հայ հողագետներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:1927 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետությունում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հրաբխային խարամ

**Հրաբխային խարամ**, հրաբխային ապարների փքված, անկանոն, ծակոտկեն բեկորներ։

## Առաջացում
Առաջանում են պայթյունային հրաբխային ժայթքման ժամանակ խառնարանից դուրս նետված բազալտ-անդեզիտային լավայի սառչելու ընթացքում՝ նրա մեջ եղած գազերի ընդարձակման և լավայից գազերի բուռն անջատումների ժամանակ։ Բեկորները տարբեր չափերի են, գույնը՝ սև, կարմրագորշ, կարմիր, մակերեսը՝ ոչ ողորկ։ Կուտակվելով հրաբխի խառնարանի շուրջ՝ առաջացնում են մինչև 450&nbsp;մ բարձրություն և 3, 5&nbsp;կմ տրամագծով խարամային կոներ, որոնցից էլ արդյունահանվում է հրաբխային խարամ։

## Հայաստանում
Հայաստանում խարամային կոները (մոտ 500) անթրոպոգենի հասակի են և տարածված են Գեղամա (Արմաղան, Մենակսար, Սևկատար և այլն), Արագած (Տիրինկատար, Կաքավաքար) լեռնազանգվածներում, Եղնախաղի (Երից լեռ), Վարդենիսի (Վարդենիս, Սանդուխտասար և այլն), Զանգեզուրի (Ծիծեռնաքար, Շերեփասար, Հովվասար և այլն) լեռնաշղթաներում և Երևանի մերձակայքում (Առինջ, Ավան)։ Հետախուզված պաշարները մոտ 300 միլիոն տ են։ Օգտագործվում է շինարարության մեջ։

Կատեգորիա:Հայաստանի երկրաբանություն
Կատեգորիա:Հրաբխագիտություն
Արկադի Հայրապետյան

**Արկադի Պետրոսի Հայրապետյան** (հունիսի 4, 1928, Բաքու - մարտի 31, 1993, Երևան), հայ կինոռեժիսոր։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1980)։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը։

1956 թվականից աշխատել է Հայֆիլմ կինոստուդիայում (1975 թվականից՝ գեղարվեստական ֆիլմերի բեմադրող-ռեժիսոր), 1976 թվականից՝ Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության վարչության քարտուղար, 1988-1993 թվականներին, միաժամանակ՝ ՀՀ կինեմատոգրաֆիստների միության սոցիալական ֆոնդի բաժնի վարիչ։

Առաջին կինոնկարը «Կրակ» գեղարվեստական կարճամետրաժ ֆիլմն է (1963)։ Այլ կինոնկարներից են՝ «Սարոյան եղբայրներ» (Խորեն Աբրահամյանի հետ, 1968, ՀՀ պետական մրցանակ, 1970), «Ժայռը» (Վարդան Աճեմյանի հետ, 1973), «Արևիկ» (Առնոլդ Աղաբաբովի հետ, 1978, հեռուստաֆիլմ, Հեռուստաֆիլմերի միջազգային XVI փառատոնի Գրան պրի մրցանակ, Պրահա, Համամիութենական կինոփառատոնի հատուկ մրցանակ, 1980, Բաքու), «Գործուղում առողջարան», ֆիլմ, (1981), «Կորիոլան» (կինոնկար-ներկայացում), 1983, Համամիութենական կինոփառատոնի հատուկ մրցանակ, 1984, Ալմա Աթա)։

## Ֆիլմեր

## Արտաքին հղումներ
* Արկադի Հայրապետյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:1928 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:1993 մահեր
Կատեգորիա:Մարտի 31 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Հանքավանի տեկտոնական բեկվածք

**Հանքավանի տեկտոնական բեկվածք**, երկրակեղևի խզումնային բեկվածք, Հանքավան-Զանգեզուր տեկտոնական բեկվածքի հյուսիսարևմտյան շարունակությունը։ Ձգվում է Մարմարիկ գետի երկայնքով։

## Բնութագիր
Առաջացել է պալեոգենում։ Խիստ ծալքավորված ու կոտրատված ապարներով վերնետվածքային, որոշ տեղերում՝ վրաշարժային բնույթի է (լայնությունը՝ 10-15&nbsp;կմ), որի երկարությամբ կան արտավիժած հրաբխային ապարներ, տեղ-տեղ՝ տրավերտինների գոյացումներ, ներծին հանքայնացումներ (ոսկեբեր և պղինձ-մոլիբդենային)։ Բեկվածքի տարածման ուղղությամբ տեղադրված է Գեղամա լեռնավահանի անթրոպոգենի հրաբուխների շղթան։ Համակարգում կան խզումնային խախտումներ, որոնք առաջացրել են պորֆիրիտներից ու փոխակերպային ապարներից կազմված հորստաձև բարձրացում։ Բեկվածքը երկրաշարժաակտիվ է, երկայնքով տարածված են հանքային ջրերի ելքեր, սողանքներ։

Կատեգորիա:Հայաստանի երկրաբանություն
Մանկավարժական խորհուրդ

**Մանկավարժական խորհուրդ** դպրոցի կոլեկտիվ ղեկավարման մարմին Խորհրդային Միությունում։ Մանկավարժական խորհրդիի կազմի մեջ են մտնում դպրոցի տնօրենը, նրա տեղակալները, դպրոցի բոլոր մանկավարժները, գրադարանավարը, դպրոցի բժիշկը, ծնողական խորհրդի նախագահը։

Ըստ սահմանման, մանկավարժական խորհրդի անդամները հավասար իրավունքներ ունեն։ Որոշումներն ընդունվում են ձայների մեծամասնությամբ՝ բաց քվեարկությամբ և պարտադիր են դպրոցի բոլոր աշխատողների համար։ Քննարկվում են տնօրինության հաշվետվությունները, ուսուցիչների զեկուցումներն ու հաղորդումները, մանկավարժական անձնակազմի աշխատանքի արդյունքները, սովորողներին հաջորդ դասարան փոխադրելու և ավարտելու, պարգևատրելու և խրախուսելու, վարքի գնահատականն իջեցնելու, ինչպես նաև դպրոցից վտարելու հարցերը։

Մանկավարժական խորհուրդներ պահպանվել են հետխորհրդային որոշ երկրներում։

Կատեգորիա:Կրթություն
Ճեղքվածքային ժայթքումներ

**Ճեղքվածքային ժայթքումներ**, գծային ժայթքումներ, երկրակեղևում տեկտոնական շարժումների հետևանքով առաջացած ճեղքվածքներով ընթացող ժայթքումներ։ Լավան զանգվածաբար արտավիժում է հիմնականում ճեղքվածքի կենտրոնական մասից, ծայրամասերում առաջանում են պայթյունային ժայթքումներ։

## Հայաստանում
Լավայի զանգվածային արտավիժումներ տեղի են ունեցել ՀՀ արևմտյան մասի (Աֆրիկա-արաբական բեկվածքային գոտու հյուսիսային շարունակություն) խորքային ճեղքվածքներից, որոնցից արտավիժած վերին պլիոցենի դոլերիտային բազալտները ծածկել են Ախալքալաքի, Ամասիայի, Աշոցքի սարահարթերը և Ախուրյան գետի երկայնքով տարածվել հարավ ու արևմուտք։ Ճեղքվածքային ժայթքումների հետևանք են ՀՀ Շիրակի ու Արագածոտնի մարզերում Արագածից արտավիժած դացիտային լավաները և հրաբխային օջախների գծային դասավորությունը Գեղամա լեռնավահանում (Սևկատար, Աժդահակ, Նազելի և այլն), Ջավախքի լեռնազանգվածում (Աբուլ, Սամսար և այլն ), Սյունիքի հրաբխային բարձրավանդակում (Մեծ Խաչ, Ցուլասար, Կարմիր կատար և այլն)։

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Երվանդ Մանվելյան

**Երվանդ Մանվելյան** (), հայ մանրէաբան, հասարակական գործիչ։ ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1945)։

## Կենսագրություն
1891 թվականին ավարտել է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և աշխատել հյուսվածաբանության լաբորատորիայում, 1902 թվականից՝ Պաստյորի անվան ինստիտուտում՝ որպես հյուսվածաբանության և մանրէաբանության լաբորատորիայի վարիչ։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են նյարդային համակարգի հյուսվածաբանության, ծերացման, կատաղության և հատկապես բնածին սիֆիլիսի ուսումնասիրության հարցերին։ Մանվելյանը եղել է Փարիզի հայ բժիշկների ընկերության անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հայ մանրէաբաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Մասրիկի արտեզյան ավազան

**Մասրիկի արտեզյան ավազան**, ճնշումային ջրերի ավազան Սևանա լճի հարավարևելյան մասում։ Եզրավորվում է Սևանի և Վարդենիսի լեռնաշղթաներով։ Մակերեսը 152 (ջրհավաք ավազանի հետ՝ 1151)&nbsp;կմ² է։ Միջլեռնային իջվածք է՝ լցված մոտ 500&nbsp;մ հաստության պլիոցեն-անթրոպոգենի լճագետային նստվածքներով։ Հիմքում գերակշռում են կավալևրիտային ավազաքարերը։ 	

## Հորիզոններ
Առանձնացվում են
* գրունտային կամ թույլ ճնշումային
* ճնշումային հորիզոններ։

Գրունտային կամ թույլ ճնշումային հորիզոնը տեղադրված է 3-25 մ³-ներում և կազմված է տարահատիկ ավազներից՝ խճերի և կոպիճների պարունակությամբ, որոշ տեղերում՝ տիղմային ավազներից՝ ավազակավային և կավավազային շերտերով։ Հաստությունը 1245&nbsp;մ է, ջրատար ապարների ծծանցման գործակիցը՝ 7-20 մ/օր, հորատանցքերի տեսական ծախսը՝ 12լ/վ։

Ջրերը հիդրոկարբոնատային են, ընդհանուր հանքայնացումը՝ 0, 18-0, 32 գ/լ, ջերմաստիճանը՝ 810&nbsp;°C։ Սնվում է հիմնականում ճնշումային ջրերի բեռնաթափման հաշվին, որոշ չափով՝ շրջապատող լեռնալանջերի ապարների հողմահարման կեղևում ձևավորվող գրունտային ջրերից։ Ճնշումային հորիզոնը տեղադրված է 28-126&nbsp;մ խորություններում և կազմված է խճակոպճային առաջացումներից։ Հաստությունը 49-61&nbsp;մ է, ծծանցման գործակիցը՝ 16-37 մ/օր։ Ջրերը հիդրոկարբոնատային են, ընդհանուր հանքայնացումը՝ 0, 2-0, 3 գ/լ (խոր հորիզոններում՝ մինչև 0, 5), ջերմաստիճանը՝ 8-9&nbsp;°C (խոր հորիզոններում՝ երբեմն 21-22)։

Մասրիկի արտեզյան ավազանի կենտրոնական և արևմտյան մասերում հորատանցքերի ջրի ծախսը 6-83 լ/վ է։ Հայտնաբերված են ավելի խոր (234-306 և 355-398 մ) տեղադրված ճնշումային հորիզոններ, որոնք վկայում են, որ դրանք տարածված են Սևանա լճի տակ։ Ավազանի ստորերկրյա ջրերի բնական պաշարը 1,7 մ³/վ է, որից 1,1 մ³/վ բեռնաթափվում է Մասրիկ գետում, մնացածը (0,6 մ³/վ) ստորերկրյա ճանապարհով՝ Սևանա լճում։ Ջրերի մի մասն օգտագործվում է Գեղարքունիքի մարզի ջրամատակարարման և ոռոգման նպատակով։

Կատեգորիա:Հայաստանի արտեզյան ավազաններ
Վլադիմիր Հայրապետյան (գեներալ)

**Վլադիմիր Ասատուրի Հայրապետյան** (), ռազմական գործիչ, ՀՀ բանակի գեներալ-մայոր (1994 թվականի մայիսի 28-ից)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Թբիլիսիի բարձրագույն հրետանային հրամանատարական ուսումնարանը (1964), Լենինգրադի Մ․ Կալինինի անվան հրետանային ակադեմիան (1972)։ 1972-1974 թվականներին՝ 51-րդ հրետանային դիվիզիայում դիվիզիոնի հրամանատար, 1974-1982 թվականներին՝ հեռավորարևելյան ռազմական օկրուգի հրետանային գնդի դիվիզիոնի հրամանատար, ապա՝ գնդի հրամանատար, 15-րդ բանակի կորպուսի շտաբի պետ։ 1982-1986 թվականներին՝ Հյուսիսկովկասյան ռազմական օկրուգում բանակային կորպուսի շտաբի պետ։ 1986-1990 թվականներին՝ ԽՍՀՄ զորքերի կենտրոնական խմբավորման բանակային կորպուսի շտաբի պետ, 1990-1992 թվականներին՝ Սիբիրի ռազմական օկրուգում բանակային կորպուսի հրթիռահրետանային զորքերի պետ, 1992 թվականին՝ ՀՀ զինված ուժերի հրետանու վարչության պետ։

2012 թվականին ՀՀ ԶՈՒ 20-ամյակի առթիվ պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-մայորներ
Մերձարաքսյան տեկտոնական գոտի

**Մերձարաքսյան տեկտոնական գոտի**  (Երևան-Օրդուբադի տեկտոնական գոտի),  ընդգրկում է Հրազդան ու Վեդի գետերի միջագետքը, Ուրծի ու Վայքի լեռնաշղթաները։ Ծալքավորումը տեղի է ունեցել վերին կավճից մինչև պլիոցեն։ Դևոնտրիասի, վերին կավճի, պալեոգենի ու անթրոպոգենի գոյացումներից կազմված թույլ ծալքավորված գոտի է, որին բնորոշ են մագմայականությունը, ներծին հանքայնացումը, տեկտոնական կառուցվածքների ու ռելիեֆի ձևերի ուղիղ փոխհարաբերությունը։ Առանձնացվում են Երևան-Օրդուբադի գոգածալքային և Ուրծ-Վայքի կամարածալքային ենթագոտիները։

Կատեգորիա:Հայաստանի տեկտոնական գոտիներ
Հարություն Մարջանյան

**Հարություն Միսակի Մարջանյան** (), հայ խորհրդային ինժեներ-հիդրոտեխնիկ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ինժեներ (1966)։

Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1940)։ 1946 թվականից աշխատել է «Հիդրոնախագիծ» ինստիտուտում, մասնակցել է Գյումուշի ՀԷԿ-ի նախագծմանը։ 1949-1952 թվականներին եղել է Արզնիի ՀԷԿ-ի, իսկ 1952-1959 թվականներին՝ Աթարբեկյանի ՀԷԿ-ի նախագծի գլխավոր ինժեները։ 1962 թվականից Արփա-Սևան նախագծի գլխավոր ինժեներն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ հիդրոտեխնիկներ
Վլադիմիր Հայրապետյան (տնտեսագետ)

մինի|Վլադիմիր Հայրապետյանի հուշատախտակը Երևանի Ամիրյան փողոցի 5ա շենքի պատին
**Վլադիմիր Կարապետի Հայրապետյան** (1927, սեպտեմբերի 27, Ջուլֆա - 2015, հունվարի 8, Երևան), հայ տնտեսագետ։ Տնտեսական գիտությունների դոկտոր (1983), պրոֆեսոր (1986)։ ՀՀ բարձրագույն դպրոցի վաստակավոր գործիչ (1985)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը (1950)։ 1955-2010 թթ. աշխատել է Երևանի Բրյուսովի անվան օտար լեզուների ինստիտուտում, 1971-1997 թթ.՝ քաղաքատնտեսության, 1997-2010 թթ.՝ հասարակագիտության ամբիոնի վարիչ, միաժամանակ, 1974-1978 թթ. և 1982-1984 թթ.՝ ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր։

## Աշխատություններ
Աշխատանքները վերաբերում են արդյունաբերության տեղաբաշխման, արդյունաբերական արտադրության ճյուղային կառուցվածքին և այլ խնդիրների։

## Հիշատակ
2015 թվականի մարտի 18-ին Երևանի ավագանու նիստում միաձայն որոշվեց Ամիրյան փողոցի 5ա շենքի պատին տեղադրել Վլադիմիր Հայրապետյանի հուշատախտակը։ Հուշատախտակը տեղադրվեց 2015 թվականի ապրիլի 25-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:1927 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ջուղա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:2015 մահեր
Կատեգորիա:Հունվարի 8 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Նեֆելինային սիենիտ

մինի|Նեֆելինի նմուժներ
**Նեֆելինային սիենիտ**, ալվալային մագմայական ապար՝ կազմված ալվալային դաշտային սպաթ, նեֆելին, էգիրին-ավգիտ, ամֆիբոլ, բիոտիտ և հազվադեպ՝ ցիրկոն, վելերիտ, լոպարիտ, ապատիտ, տորիտ, սֆեն միներալներից։

Կառուցվածքը բյուրեղային է, պորփյուրանման, գույնը՝ սպիտակ, բաց մոխրագույն։

Հայաստանում հայտնի են ներժայթուք ալվալային կալիում-սիլիցիումային, սոդալիթային, կանկրինիտային և նոզեանային խոշոր համալիրներ, որոնք տարածված են Թեժլեռան զանգվածում, Սյունիքի (Շվանիձոր և Ալվանք գյուղերում) և Արարատի (Փոքր Վեդի գյուղ) մարզերում։ Նեֆելինային սիենիտը ալյումինի հումք է, որից կարելի է ստանալ նաև բարձրորակ ցեմենտ։

Կատեգորիա:Մագմատիկ ապարներ
Մարոկկոյի կոմունիստական կուսակցություն

**Մարոկկոյի կոմունիստական կուսակցություն**, **ՄԿԿ** () լուծարված քաղաքական կուսակցություն Մարոկկոյում։

Ստեղծվել է 1943 թվականի նոյեմբերին։ ՄԿԿ I համագումարը (ապրիլ, 1946) ժողովրդին կոչ արեց միավորել ուժերը «երկրի անկախության, դեմոկրատական ազատությունների ու աշխատավորության դրության բարելավման համար պայքարում»։ 1953—1956 թթ. Մարոկկոյի կոմունիստները մասնակցեցին Ֆրանսիայի գաղութային քաղաքականության դեմ կազմակերխված զինված խռովությանը։

Մարոկկոն սուվերեն պետություն հռչակվելուց (1956) հետո ՄԿԿ հանդես է եկել հանուն ազգային անկախության ամրապնդման, երկրում եղած օտարերկրյա ռազմական, բազաների վերացման ու զորքերի դուրսբերման, տնտեսական ինքնուրույնության, ագրարային ռեֆորմի իրականացման։ ՄԿԿ գործունեությունը բազմիցս (1952, 1959, 1960 թթ.) արգելվել է։ 1968 թ. Մարոկկոյի կոմունիստները հայտարարեցին ազատության և սոցիալիզմի կուսակցության (ԱՍԿ) ստեղծման մասին, որը մինչև 1974 թ. գործել է կիսաօրինական պայմաններում։

1974 թվականին վերստեղծվել է որպես Մարոկկոյի առաջադիմության և սոցիալիզմի կուսակցություն։

Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի կուսակցություններ
Նոյեմբերյանի բենթոնիտային կավերի և ցեոլիթների հանքավայր

**Նոյեմբերյանի բենթոնիտային կավերի և ցեոլիթների հանքավայր**, հանքավայր ՀՀ Տավուշի մարզում, Բերդավան գյուղից 3-8&nbsp;կմ հյուսիս-արևելք։ Հայտնի է վաղ անցյալից։

## Բնութագիր
Բենթոնիտային կավերի հանքավայրի հետախուզման աշխատանքներն սկսվել են 1960 թվականին (ընդհատումներով շարունակվել մինչև 1978 թվականը), ցեոլիթներինը՝ 1972 թվականին։ Ջրաջերմային հանքավայր է՝ տեղաբաշխված 4 տեղամասում։

## Առաջացում
Առաջացել է վերին կավճի թթվային հրաբխային մոխիրներից, տուֆերից, պեմզաներից՝ ջրաջերմային լուծույթների ազդեցությամբ։ Հանքամարմինները շերտաձև են։ Գենթոնիտները ներկայացված են հիմնականում ալկալի և հողալկալի տարատեսակներով։ Հանքամարմնի հաստությունը 0, 5-100&nbsp;մ է, ցեոլիթինը՝ 8-80 մ։

Հանքավայրում օգտակար միներալները ներկայացված են մոնտմորիլոնիտով, հանդիպում են նաև պլագիոկլազներ, քվարց, քաղկեդոն, արևակն, կալցիտ, պիրիտ, հեմատիտ, գալենիտ, ցիրկոն և այլն։ Ցեոլիթների հանքավայրում առկա է միներալների 3 տարատեսակ՝ անալցիմ, մորդենիտ և կլինոպտիլոքար։ Արդյունաբերական նշանակություն ունեն վերջին երկուսը։ Բենթոնիտային կավերի հեռանկարային պաշարները մոտ 300 միլիոն տ են, ցեոլիթներինը՝ 520 միլիոն տ։ Հերթափոխվելով բենթոնիտային կավերի հետ՝ ցեոլիթները տալիս են խառը տարատեսակների կուտակումներ, որոնց հեռանկարային պաշարները գնահատվել են 500 միլիոն տ։

Կատեգորիա:Հանքավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի հանքավայրեր
Մանկավարժական թերթ

**«Մանկավարժական թերթ»**, ամսագիր։ Լույս է տեսել 1878-1879 թվականներին, Թիֆլիսում։ Խմբագիր-արտոնատեր՝ Հ. Տեր-Հովհաննիսյան։ Տպագրել է նյութեր մանկավարժության վերաբերյալ, լուսաբանել Անդրկովկասի կրթական հաստատությունների գործունեությունը։ Կարևորել է ուսուցողական նյութերի օգտագործումը, մանկական և ժողովրդական երգերի ուսուցումը, մերժել պատիժը։ Հրատարակել է Ա. Բահաթրյանի «Մայրենի լեզվի ուսուցումը տարրական դպրոցների մեջ» (1878 թվական ), Ս.Մանդինյանի «Թվաբանության մեթոդիկայի մի քանի օրինակ» (1879 թվական ) հոդվածները։ Ծանոթացրել է եվրոսքացի նշանավոր մանկավարժներ Ֆ. Ֆրեոբելի, Ի. Պեստալոցցիի մեթոդներին։ Տպագրել է նաև գրախոսություններ, արտասահմանյան երկըրների մանկավարժական կյանքի նորություններ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մանկավարժական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական ամսագրեր
Էրվանդ Հայրապետյանց

**Էրվանդ Շամիրի Հայրապետյանց** (1906,  (18), Վարդաշատ, Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջան - 1975, մարտի 29, Լենինգրադ), հայ ֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1953), պրոֆեսոր (1953)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը (1929)։ Աշխատել է Լենինգրադի համալսարանում, 1933-1936 թթ.՝ գիտաուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, 1936-1959 թթ.՝ լաբորատորիայի վարիչ, 1959-1975 թթ.՝ բարձրագույն նյարդային գործունեության ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են տարածական վերլուծության և կեղև-ընդերային փոխհարաբերության հարցերին։ Կ․ Բիկովի հետ բացահայտել է գլխուղեղի կեղևի կապը ներքին օրգանների հետ։ Զբաղվել է նաև բիոնիկայի հարցերով։

## Պարգևներ
Իվան Պավլովի անվան մրցանակակիր (1962)։

## Երկեր
* Высшая нервная деятельность и рецепторы внутренних органов, М.-Л., 1952
* Принцип конвергенции анализаторных систем, Л., 1969 (соавтор)
* Эхолокация в природе, 2 изд., перераб. и доп., Л., 1974 (соавтор)

Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:1906 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետությունում ծնվածներ
Կատեգորիա:1975 մահեր
Կատեգորիա:Մարտի 29 մահեր
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Նորիտ

**Նորիտ**, (նորվեգերեն՝, norit, Norge՝ Նորվեգիա), ներժայթուք ապար՝ կազմված օրթոռոմբային պիրոքսեն և հիմնային պլագիոկլազ, երբեմն՝ նաև ավգիտ, ձիթակն, հոռնբլենդ, բիոտիտ և ուղեկցող՝ մագնետիտ, իլմենիտ, ապատիտ, նռնաքար, կորունդ, շպինել միներալներից։

Կառուցվածքը բյուրեղային է, գույնը՝ սպիտակավուն կամ մուգ մոխրագույն (ըստ գլխավոր միներալի պարունակության)։ Տարածված է Սևանի օֆիոլիթային գոտիներում։ Հայաստանի Լոռու մարզում (Մարգահովիտ գյուղի մոտ) հանդիպում են գնդային գաբրո-նորիտներ, որոնք պարունակում են նաև մոնոկլինային պիրոքսեն։ Օգտագործվում է շինարարության մեջ։

Կատեգորիա:Մագմատիկ ապարներ
Գեդեոն Մարջանյան

**Գեդեոն Միսակի Մարջանյան** (), հայ խորհրդային միջատաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1970), ԽՄԿԿ անդամ (1943)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը (1930)։ 1933-1948 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ բույսերի պաշտպանության, 1948-1952 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ ֆիաոպաթոլոգիայի և կենսաբանության ինստիտուտների տնօրեն, միաժամանակ՝ ԳԱ կենսաբանության բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղարի տեղակալ։ 1950-1970 թվականներին դասավանդել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում և Երևանի համալսարանում։

Գիտական աշխատանքները վերաբերում են ՀԽՍՀ-ում տարածված գյուղատնտեսական վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարի արդյունավետ եղանակների մշակման հարցերին։

## Երկեր
* Ֆոսֆոր-օրգանական ինսեկտիցիդներ, Երևան, 1962։
* Սևին, Երևան, 1968։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ միջատաբաններ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Ալեքսանդր Մարջանյան

**Ալեքսանդր (Ալիս) Միսակի Մարջանյան** (), հայ խորհրդային ինժեներ-մեխանիկ։ 	Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1942), ԽՄԿԿ անդամ (1944)։

Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1929) և Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1934)։ Եղել է Հոկտեմբերյանի մեխանիկական գործարանի (1938-1941) և Երևանի ավտոդետալ գործարանի (1948-1955) տնօրենը։ 1934-1968 թվականներին դասավանդել է Հայաստանի բուհերում։ 1952 թվականիցից եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ մեքենաշինության տեխնոլոգիայի հանձնաժողովի նախագահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկներ
Հայկազ Մարջանյան

**Հայկազ Հովհաննեսի Մարջանյան** (), հայ խորհրդային քաղաքական գործիչ, գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու (1955), ԽՄԿԿ անդամ (1932)։

Ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը (1928)։ 1933-1935 թվականներին եղել է Երևանի կոմունիստական համալսարանի պրոռեկտոր, 1938-1945 թվականներին՝ ՀԽՍՀ հողժողկոմ, 1945-1946 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ, 1946-1947 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի գյուղատնտեսական բաժնի վարիչ, 1947-1950 թվականներին՝ ՀԽՍՀ սննդհամի (1949 թվականից՝ սննդի) արդյունաբերության մինիստր, 1953-1956 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի գյուղատնտեսական բաժնի վարիչ, 1956 թվականին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինսա-ի ռեկտոր։ ՀԽՍՀ II և V գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։

Պարգևատրվել է Լենինի (2), Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարներ
Նուռնուսի կայծքարի հանքավայր

**Նուռնուսի կայծքարի հանքավայր**, Հայաստանի Կոտայքի մարզում՝ Նուռնուս գյուղից 1&nbsp;կմ արևելք։ Սպիտակ, թեթև, փոշենման, դիատոմիտի ոսպնյակաձև, ոչ բյուրեղային (ամորֆ), սիլիկահողով հարուստ, 16&nbsp;մ հաստության կուտակ՝ կազմված վերին պլիոցենի և ստորին անթրոպոգենի լճային ավազանում աճած դիատոմային ջրիմուռների կայծքարային խեցիներից։ Հանքանյութը կազմված է արևակն, կրիստոբալիտ, մոնտմորիլոնիտ, կալցիտ միներալներից։ Սպիտակ դիատոմիտները պարունակում են 90-99% Si02, որոշ քանակով FeO, Al203+Fe203, CaO, գորշ տարատեսակները՝ մոտ 75% Si02։ Դրանցում մեծ է Al203-ի, CaO-ի, Na20֊ի «K203-ի, H20-ի պարունակությունը։ Պաշարները (46, 4 հզ․ մ³) հիմնականում սպառվել են։ Օգտագործվում է որպես զտիչ նյութ՝ շաքարի, լցանյութ՝ կաուչուկի, թեթև հրակայուն աղյուսի և ջերմամեկուսիչ սալերի արտադրության մեջ։

Կատեգորիա:Հանքավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի հանքավայրեր
Մանկական մահացություն

մինի|Աշխարհում կենդանի ծնված երեխաների մասնաբաժինը, ովքեր մահանում են մինչև 5 տարին բոլորելը (2017)
**Մանկական մահացություն**, երեխաների մահացության թիվը կյանքի առաջին տարում։ Բնակչության բնական աճի վիճակագրական ցուցանիշ է. արտահայտվում է մահացած երեխաների թվով (100 կամ 1000 ողջ ծնվածներից)։ Մանկական մահացությունը հիմնականում կախված է սոցիալ-տնտեսական պատճառներից։ Մանկակն մահացությանը նպաստող գործոններն են՝ վաղաժամ ծննդաբերությունը (անհաս երեխաների մահացությունը 15-20 անգամ ավելի է), նորածինների կրած հիվանդությունները, մոր տարիքը, առողջական վիճակը հղիության և ծննդաբերության ժամանակ, կանանց և երեխաներին սպասարկող բժշկական ծառայության ցածր մակարդակը։

Կատեգորիա:Մահագիտություն
Իսկական մողեսներ

[մինի|[Ճարպիկ մողես  (*Lacerta agilis*)]]
**Իսկական մողեսներ** (), սողունների դասի թեփուկավորների կարգի մողեսների ենթակարգի ընտանիք։ Ընդգրկում է 3 ենթաընտանիքի շուրջ 31 ցեղի 279 տեսակ։

Բնորոշվում են լավ զարգացած վերջույթներով, երկարավուն մարմնով և ինքնահատվող պոչով։ Գլուխը այս կամ այն չափով տարանջատված է մարմնից և ծածկված է խոշոր, համաչափ վահանիկներով։ 
Մարմնի մեջքային մակերեսը ծածկված է մանր ոսպանման թեփուկներով, իսկ որովայնայինը՝ հարթ ու համեմատաբար խոշոր վահանիկներով։ Կոպերը կարող են լինել բաժանված ու շարժուն կամ միաձուլված։ Ունեն արտաքին ականջային անցք։ Ընտանիքում կան ձվադիր և ձվակենդանածին տեսակներ։

Հայաստանում տարածված են (տարբեր գիտնականների կողմից տարբեր կերպ ընդունվող) այդ ընտանիքի 4-5 ցեղերի 15-16 տեսակ՝ նրբագեղ օձաչք մողես, անդրկովկասյան խայտաբղետ մողեսիկ,անդրկովկասյան անապատային մողեսիկ, Շտրաուխի անապատային մողեսիկ, Դալի ժայռային մողես, հայկական ժայռային մողես, Ռադդեի ժայռային մողես (ներառյալ Նաիրյանը), Ռոստոմբեկովի ժայռային մողես, Պորչինսկու ժայռային մողես, միասեռ ժայռային մողես, Վալենտինի ժայռային մողես, մարգագետնային մողես, զոլավոր մողես, միջին մողես, ճարպիկ մողես և փոքրասիական մողես։

Կատեգորիա:Մողեսներ
Գաբրիել Մարսել

**Գաբրիել Օնորե Մարսել** (, ), ֆրանսիացի փիլիսոփա, դրամատուրգ և գրաքննադատ, կաթոլիկական էկզիստենցիալիզմի հիմնադիրը։ Մարսելը բարոյական և քաղաքական գիտությունների ակադեմիայի անդամ է (1952)։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Սորբոնի համալսարանը։ 1929 թվականին ընդունել է կաթոլիկություն։ Մարսելի փիլիսոփայության ելակետը կեցության՝ առանձին մարդու գոյության պրոբլեմն է։ Հաղթահարելով օբյեկտի և սուբյեկտի դուալիզմի՝ աշխարհի հետ ողջ հարաբերություններն ու աշխարհի էությունը հանգեցվում է անհատականին, որը համարվում է «գոյության» իսկական աշխարհ (էկզիսաենցիալ փորձը՝ անհատի ներքին հոգևոր կյանքը) և հակադրվում տիրապետման անիսկական աշխարհին՝ օբյեկտների աշխարհին («Կեցություն և տիրապետում», 1935);

Մարսելը դրամաների («Պառակտված աշխարհը», 1933, «Ծարավ», 1938, «Հռոմը այլևս Հռոմում չէ», 1951 են) մեծամասնության հիմքում ընկած է կրոնաբարոյական կոնֆլիկտը։ Մարսելի հասարակագիտական հայացքներին բնորոշ է միջնադարյան նահապետական հարաբերությունների իդեալականացումը։ Հեղինակ է նաև թատրոնի, երաժշտության, գրաքննադատության հարցերին նվիրված աշխատությունների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քննադատներ
Իսպանական ճնճղուկ

**Իսպանական ճնճղուկ** (), ճնճղուկների ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 15 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 23-26 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 27-28 գ։ Բնադրման շրջանում արուի գլխի վերին մասը և ծոծրակը շիկակարմրադարչնագույն են, այտերը՝ սպիտակ։ Կրծքի փողկապանման շերտը սև է։

Մարմնի կողքերը և մեջքը սև շերտերով են։ Հետբնադրման շրջանում արուն շատ ավելի բաց գույնի է և ավելի խամրած։ էգերը և երիտասարդ թռչունները մոխրավուն, բաց դարչնագույն-դեղին են, հոնքերը՝ ավելի բաց գույնի։ Մեջքին և թևաշերտերին կան սպիտակավուն գծեր, մարմնի կողքերին՝ թույլ մոխրավուն շերտեր։ 
## Կենսակերպ
Բնակվում է ցածրադիր տարածքներում, բնակավայրերին մոտ, պտղատու այգիներում, հացահատիկի դաշտերում, եղեգնուտներում։ Սնվում է սերմերով, մանր անողնաշարավորներով։

## Բնադրում
Կլոր տարին երամային է, կազմում է նոսր բնադրագաղութներ։ Բնադրում է ոչ մեծ խմբերով՝ ծառերի վրա կամ պատերի ճեղքերում։ Բույնը գնդաձև է, ծավալուն, անփույթ, կառուցում են արուն և էգը՝ խոտաբույսերից։ Դնում է 22 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ մոխրագույն պտերով 4-6 ձու։ Բնադրող-չվող է, հազվագյուտ։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հարավային Եվրոպայից, Կանարյան և Միջերկրական ծովի կղզիներից՝ Փոքր Ասիայով մինչև Աֆղանստան և Հյուսիսարևմտյան Հնդկաստան։ Հայաստանում հայտնաբերված է Տավուշի մարզի գյուղ Սևքարի շրջակայքում՝ բնադրավայրում։

## Պահպանություն
Հայաստանում հազվագյուտ տեսակ է՝ խիստ սահմանափակ արեալով։  ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է քիչ մտահոգող կարգավիճակով և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Պահպանման միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Ճնճղուկներ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Մասկարոն

**Մասկարոն** (,  - մեծ դիմակ), դիմակ, մարդու դեմքի և կենդանու գլխի տեսքով դեկորատիվ ռելիեֆ։ Մասկարոնները առավելապես տեղադրվում են պալատների կամարակողպեքներին, լուսամուտների և դռների բացվածքների վերևում, շատրվանների ցայտիչների, ինչպես և կահույքի ու անոթների վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճարտարապետական տարրեր
Կատեգորիա:Քանդակագործություն
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Միքայել Հովհաննեսյան

**Միքայել Հովհաննեսի Հովհաննեսյան** (), հայ պատմաբան-բանասեր, աշխարհագրագետ, բանաստեղծ, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Վենետիկի Ս․ Ղազարի վանքում (1924-1930), ապա՝ Հռոմի համալսարանում։

1939-1949 թթ. դասավանդել է Եգիպտոսի, 1949-1956 թթ.՝ Հալեպի Մխիթարյան վարժարաններում։ 1970 թ.-ից՝ Վենետիկի Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանի դասախոս։

## Աշխատություններ
1962 թվականին լույս է տեսել նրա «Գարնան հովեր» բանաստեղծությունների ժողովածուն։

Արժեքավոր է Հայաստանի բերդերի և ամրոցների պատմությանը նվիրված ուսումնասիրությունը՝ «Հայաստանի բերդերը» (1970)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
(12711) Տակմիտ

**(12711) Տակմիտ** (), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս երկնաքարը հայտնաբերվել է 1991 թվականի հունվարի 19-ին, ամերիկացի աստղագետ Ժան Մյուլլերի կողմից Պալոմարյան աստղադիտարանում։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (12711) Տակմիտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Լայնականջ ծալքաշուրթ չղջիկ

**Լայնականջ ծալքաշուրթ չղջիկ** (), չղջիկների ենթակարգի բուլդոկակերպ չղջիկների ընտանիքին պատկանող կաթնասուն կենդանի, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ 
Հայաստանում այդ ընտանիքի միակ ներկայացուցիչն է։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 90-93 մմ է, պոչինը՝ 44-57 մմ (որի գրեթե կեսը ազատված է միջագդրային թաղանթից, ինչը բնորոշ չէ ՀՀ ֆաունայի այլ ձեռնաթևավորներին), նախաբազկինը՝ 37-40 մմ։ Ականջները հաստ են ու լայն և ծայրերով գրեթե միանում են միմյանց։ Վերին շրթունքը ծալքեր է գոյացնում (այստեղից՝ անվանումը)։ Մեջքի մորթին պատված է խիտ ու փափուկ մազերով, որոնց հիմքը սպիտակավուն է, միջին մասը և ծայրերը՝ մոխրածխագույն, փորի մասինը՝ ավելի բաց գույնի։ Որսի է դուրս գալիս ուշ երեկոյան և թռչում է ողջ գիշեր (պարբերաբար կատարում է կարճատև ընդմիջումներ)։ Թռիչքն ուղիղ է և սրընթաց (երբեմն շփոթում են ծիծառների հետ)։

## Սննդառություն
Սնվում է մեծ և միջին բզեզներով և թրթուրներով։

## Բազմացում և զարգացում
Հուլիսի սկզբին ծնում է 1 ձագ։

Գերադասում են անտառային հատվածները՝ ջրավազաններին մոտ։ Զբաղեցնում են ծառերի փչակները, ժայռերի ճեղքերը և ծառերի անջատված կեղևի տակ գտնվող դատարկությունները։

Կենսաբանության առանձնահատկությունները բավարար չափով ուսումնասիրված չեն։ Կարող են թռչել ծառերի սաղարթների վրայով, նույնիսկ մինչև արևի մայր մտնելը։ Բազմաքանակ գաղութներ չեն առաջացնում, ավելի հաճախ ձևավորում են 2-6 առանձնյակներից կազմված խմբեր։

## Տարածվածությունը Հայաստանում
Հանդիպում է Լոռու և Տավուշի մարզերում։ Ոչ մեծ խմբերով (5-25 առանձնյակ) թաքնվում է ժայռաճեղքերում, ոչ խորը քարանձավներում, փչակներում և այլն։

## Պահպանություն
Տեսակը գրանցված էր նախկին ԽՍՀՄ-ի Կարմիր գրքում, և քիչ մտահոգող կարգավիճակով ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում։

Հայտնաբերվել է երկրորդ առանձնյակը, որը վկայում է տեսակի խիստ սակավաթվության և խիստ վտանգված լինելու մասին։

Վտանգման հիմնական գործոններն են հաստաբուն, փչակավոր ծառերի հատումը և ապրելավայրերում էկոլոգիայի խախտումը։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Հարթաքիթ չղջիկներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Բուլդոկակերպ չղջիկներ
Կատեգորիա:Ծալքաշուրթ չղջիկներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Հունաստանի կենդանական աշխարհ
Մարոկկոյի առաջադիմության և սոցիալիզմի կուսակցություն

**Մարոկկոյի առաջադիմության և սոցիալիզմի կուսակցություն**, **ՄԱՍԿ** (, ), կոմունիստական քաղաքական կուսակցություն 1968-1974 թվականներիին։

ՄԱՍԿ կանոնադրության մեջ նշվել է․ «կուսակցությունը իր նպատակն է համարում շահագործումից զերծ իսկական սոցիալիստական արտադրության հասարակարգի ստեղծումը»։ Սեփական պնդմամբ կուսակցությունն ինքն իրեն համարում էր «բանվոր դասակարգի և աղքատ գյուղացիության հեղափոխական ավանգարդը»։ Աշխատանքներ է տարել ԽՍՀՄ-ի և Մարոկկոյի միջև բարեկամական հարաբերությունների խորացման և ընդլայնման համար։ ՄԱՍԿ բարձրագույն մարմինն էր կուսակցության ազգային համագումարը, որն ընտրում էր ԿԿ և ԿՎՀ։ Գլխավոր քարտուղարն է եղել Ալի Յաթան։ Հրատարակել է «Ալ-Մաբադի» ամսագիրը և «Ալ-Բայան» թերթը։

Կատեգորիա:Մարոկկոյի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Շահումյանի ոսկի-բազմամետաղային հանքավայր

**Շահումյանի ոսկի-բազմամետաղային հանքավայր**, հանքավայր ՀՀ Սյունիքի մարզում՝ Կապանի պղնձի հանքավայրի հարավարևելյան մասում։ Երկրաբանական կառուցվածքում մասնակցում են միջին և վերին յուրայի հրաբխանստվածքային ապարները։ Լայնորեն տարածված քվարցային անդեզիտները հանքպարփակող ապարներ են։ Հայտնաբերված երակներից մոտ 50-ը (հզորությունը՝ 1, 5-2, 5 մ) ունեն արդյունաբերական նշանակություն և հետամտվում են 200-500 մ։ Հանքանյութը կազմում են հիմնականում ոսկին, արծաթը, ցինկը, ավելի սակավ՝ պղինձը, կապարը և ուղեկից տարրերը՝ կադմիումը, սելենը, թելուրը, ինդիումը։

Պաշարները՝ հանքանյութ՝ 3385 հզ․ տ, ոսկի՝ 13, 909 տ (միջին պարունակությունը՝ 4, 1 գ/տ), արծաթ՝ 231, 7 տ (68, 4 գ/տ)։

Կատեգորիա:Հանքավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի հանքավայրեր
Ժորժ Մարշե

**Ժորժ Ռենե Լուի Մարշե** (, ), ֆրանսիացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։

Ծնվել է բանվորի ընտանիքում։ Աշխատել է որպես խառատ։ 1942 թվականին հարկադիր աշխատանքի է եղել ֆաշիստական Գերմանիայում։ Պատերազմից հետո աշխատել է ավիացիոն արդյունաբերության ձեռնարկություններում, եղել է արհմիութենական ակտիվիստ։ 1947 թվականին դարձել է Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության (ՖԿԿ) անդամ։ 1954-1961 թվականներին՝ ՖԿԿ Սեն Սյուդի (Սենի դեպարտամենտ, Փարիզի շրջանում) ֆեդերացիայի քարտուղար։ 1956 թվականին ընտրվել է ՖԿԿ ԿԿ անդամության թեկնածու, 1959 թվականին՝ անդամ և ՖԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու, 1961 թվականից՝ անդամ և ՖԿԿ ԿԿ քարտուղար։ ՖԿԿ XIX համագումարում (1970) ընտրվել է կուսակցության գլխավոր քարտուղարի տեղակալ, 20-րդ համագումարում (1972)՝ գլխավոր քարտուղար։ 1973 թվականին դարձել է Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Հեղինակել է «Դեմոկրատական մրցահրավեր» (1973) աշխատությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:1920 ծնունդներ
Կատեգորիա:1997 մահեր
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունիստներ
Մանրակերտ

[250px|մինի|[Էրեբունի ամրոցի մանրակերտը (Էրեբունի թանգարան)]]

**Մանրակերտ՝** ճարտարապետության և բեմանկարչության մեջ, մակետ,

## Ճարտարապետություն
Ճարտարապետության մեջ, կառուցված կամ նախագծվող շենքի, անսամբլի, քաղաքի ծավալա-տարածական կերտվածքը (գիպսից, փայտից, պլաստմասսայից, ստվարաթղթից և այլ նյութերից)։ Մանրակերտները լինում են տարբեր մասշտաբների (առանձին դեպքերում մանրակերտ արվում է բնական չափով)։ Բնօրինակը վերաստեղծում են մոտավոր ձևով կամ բոլոր մանրամասնություններով (այդպիսի մանրակերտը կոչվում է Մոդել) արվում է ճարտարապետական հորինվածքը ստուգելու և կատարելագործելու նպատակով։ Մանրակերտները թանգարանների կարևոր ցուցանմուշներից են։

Հայ ճարտարապետության մեջ մանրապատկերները լայնորեն տարածված են եղել դեռես վաղ միջնադարում։ Դրանք ըստ բնույթի չորս տեսակ են՝ նվիրան, նշխարատուփ, նախակերպար-մանրակերտ և ճակտոնազարդ։ Նվիրան մանրակերտները շենքերի ճակատների հարթաքանդակների բաղկացուցիչ մասն են, պատկերված մեկենասի, թագավորի կամ իշխանի ձեռքին ( Աթենի՝ 6-րդ դար, Աղթամար, Հաղպատ, Սանահին՝ 10-րդ դար, Գագկաշեն՝ 11-րդ դար, Հաղարծին, Գանձասար, Դադիվանք՝ 13-րդ դար)։ Մանրակերտ նշխարատուփերը դրվել են եկեղեցիների ներսում (Հաղպատ, Սանահին)։ Նախակերպար-մանրակերտները ծառայել են կառուցվող շենքերի ծավալային նախագծման համար (գտնված՝ Անգեղակոթում՝ 7-րդ դար, Անիում՝ 12-րդ դար, Սիսիանում՝ 13-րդ դար)։ Մանրակերտ ճակտոնազարդերը դրվել են եկեղեցիների տանիքներին, որպես կառույցի զարդարանքի տարր (Հաղպատ, Բարձրաքաշ վանք՝ 10-րդ դար, Գեղարդ, Ամաղու Նորավանք, Գանձասար՝ 13-րդ դար, Երևանի Զորավոր՝ 17-րդ դար), հաճախ ամենայն մանրամասնությամբ վերարտադրելով շենքի հորինվածքը և նույնիսկ հարդարանքը (Հառիճավանք՝ 13-րդ դար)։

## Բեմանկարչություն
Բեմանկարչության մեջ ներկայացման որևէ գործողության կամ պատկերի տարածական, դեկորատիվ գունային լուծման վերաստեղծված բնօրինակը փոքր չափերով, երբեմն՝ գործող անձանց ֆիգուրներով։ Պատրաստվում է բեմանկարչի էսքիզներով, որի հիման վրա ստեղծվում են բեմադրության դեկորների աշխատանքային գծագրերը։

Կատեգորիա:Արվեստ
Մարտ (ամսագիր)

**«Մարտ»**, քաղաքական ամսաթերթ։ Վերակազմյալ հնչակյան կուսակցության պաշտոնական հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1897-1901 թվականներին, Լոնդոնում։ Խմբագիր՝ Ա. Արփիարյան։ Նպատակն էր միավորել արևմտահայ ազգային–ազատագրական շարժման ուժերը։ Հրատարակել է 1894-1896 թվականների հայկական ջարդերին և ինքնապաշտպանական կռիվներին վերաբերող նյութեր, քննադատել եվրոպական տերությունների դիրքորոշումը հայկական հարցի նկատմամբ, անդրադարձել հայ–ռուսական քաղաքական հարաբերություններին։ Լուսաբանել է Կ. Պոլսի հայ ազգային և կրոնական մարմինների գործունեությունը, արևմտահայության ինքնորոշման հարցում երիտթուրքերի գրաված բացասական դիրքը։

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Դերենիկ Աբրահամյան

**Դերենիկ Նշանի Աբրահամյան** (), հայ գիտնական։ Հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (1996)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր (1989-1991)։ 1998 թվականի ՀՀ նախագահական ընտրությունների գիտական խորհրդատու, նույն կարգավիճակով մասնակցել է նաև Քլինթոնի (ԱՄՆ), Կուչմայի (Ուկրաինա), Ելցինի (ՌԴ) ընտրարշավներին։

## Կենսագրություն
1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1984-1989 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ հիմնախնդիրների հոգեբանության լաբորատորիայի տնօրեն, 1991-1993 թվականներին՝ ՌԴ սահմանադրական հանձնաժողովի գլխավոր մասնագետ, 1993-1997 թվականներին՝ ՌԴ ԿԸՀ նախագահի տեղակալ, միաժամանակ՝ ՌԴ ընտրական համակարգի լավարկման պետական ծրագրի նախաձեռնող և պատասխանատու քարտուղար, 1997 թվականից՝ ՌԴ սոցիալական ծառայությունների պետական ակադեմիային կից իմիջմեյքերության կենտրոնի տնօրեն, 1998 թվականին ՀՀ նախագահ, ընտրությունների գիտական խորհրդատու (նույն կարգավիճակով մասնակցել է նաև Քլինթոնի (ԱՄՆ), Կուչմայի (Ուկրաինա), Ելցինի (ՌԴ) ընտրարշավներին։ 1989-1991 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր։

Աշխատությունները վերաբերում են քաղաքական հոգեբանությանը, ընտրական տեխնոլոգիաներին, մշակույթի ու սոցիալական ոլորտին և այլն։

## Անդամակցություն
* ՌԴ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի սթրեսի կանխարգելման միջազգային կենտրոնի խորհրդի անդամ։
* Կ. Ս. Ստանիսլավսկու անվան բարեգործական հիմնադրամի խորհրդի անդամ։
* Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։

## Երկեր
* Об особенностях художественного творчества: Научно-методологическое пособие для преподавателей и аспирантов, Ер., 1979. 
* Специфика художественного воображения и проблемы психологии личности, М., 1985. 
* Художественная культура и духовный рост личности, Ереван, Издат. "Знание" АрмССР 19 с., 1988. 
* Գեղարվեստական մշակույթը և անձի հոգևոր զարգացումը, 1988։
* Общепсихологические основы художественного творчества: (Теорет.-методол. аспекты пробл.), М. Б. и., 321,[1] с. 22 см, 1994.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ
Փոքր Արգիճի

**Փոքր Արգիճի**, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների ծայր արևմտյան մասի հյուսիսային լանջերից և Լեռնակերտ գյուղից 8 կմ հարավ ձախից միախառնվում Գայլաձոր գետին։ Երկարությունը՝ 16 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Գայլաձոր (Արգիճիի վտակ) գետի վտակներ
Մեգան Օրի

**Մեգան Օրի** (, ), կանադացի դերասանուհի։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում», «Գերբնականները», «Մութ հրեշտակ» սերիալներից։ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի սերիալում նա մարմնավորել է Կարմիր գլխարկին։

## Հատընտիր ֆիլմագրություն
*2008 - Շիկահերը/Blonde and Blonder (Քիտ)
*2009 - Խավար տուն/Dark House (Քլեր Թոմփսոն)
*2011 - Գերբնականը (հեռուստասերիալ)/Supernatural (Սալլի, "Adventures in Babysitting" դրվագում)
*2011-2015 - Մի անգամ հեքիաթում (հեռուստասերիալ)/Once Upon a Time|
*2016 - Չեսեփիքի ափերին (հեռուստասերիալ)/Chesapeake Shores (Էբբի Օ՞Բրայան)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 20 ծնունդներ
Շամլուղի պղնձի հանքավայր

**Շամլուղի պղնձի հանքավայր**, հանքավայր ՀՀ Լոռու մարզում՝ Ախթալա երկաթուղային կայարանից 8&nbsp;կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Ալավերդու կամարածալքի հյուսիսարևելյան մասում։

## Բնութագիր
Շահագործվել է 1770 թվականից՝ հունական, ֆրանսիական, ապա՝ ռուսական և հայկ․ժական բաժնետիրական ընկերությունների կողմից։ Շամլուղի պղնձի հանքավայրը միջին ջերմաստիճանի, փոքր խորությունների, ջրաջերմային հանքավայր է։

## Կառուցվածք
Երկրաբանական կառուցվածքում մասնակցում են պորֆիրիտներ, տուֆեր, տուֆափշրաքարեր, տուֆաավազաքարեր։ Հանքանյութը
կազմված է պիրիտ, խալկոպիրիտ, մարկազիտ, գալենիտ, սֆալերիտ, տենանտիտ, քվարց, բարիտ և այլ միներալներից։ Պղնձի միջին պարունակությունը 3-4% է։ Հանդիպում են նաև բնածին ոսկի, արծաթ, ծծումբ, սելեն, թելուր և այլն։ Ըստ միներալային կազմի՝ առանձնացվում են պիրիտային, պիրիտ-խալկոպիրիտային (գերակշռում են և հումք են պղնձի արտադրության համար) և սֆալերիտգալենիտային հանքատեսակներ։ Ներկայումս շահագործում է «Մետալ Պրինց» ընկերությունը։

Կատեգորիա:Հանքավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի պղնձի հանքավայրեր
Մանկական էքսկուրսիոն-տուրիստական կայան

**Մանկական էքսկուրսիոն-տուրիստական կայան** , խորհրդային շրջանի արտադպրոցական հիմնարկ սովորողների հետ տարվող էքսկուրսիոն-տուրիստական և հայրենագիտական աշխատանքի կազմակերպման ու հրահանգչա-մեթոդական կենտրոն։ Աշխատել է ժողկրթության մարմինների ղեկավարությամբ, սերտ հարաբերության մեջ եղել կոմերիտական կոմիտեների, պիոներական կազմակերպության խորհուրդների, տուրիզմի գծով խորհուրդների հետ։

Երեխաների հետ տարվող էքսկուրսիոն-տուրիստական աշխատանքի խորհրդային առաջին հիմնարկը՝ ՌԽՖՍՀ լուսժողկոմատին կից դպրոցական էքսկուրսիաների բյուրոն, ստեղծվել է Մոսկվայում, 1918 թվականին։ Հետագայում վերափոխվել է լուսժողկոմատի Կենտրոնական փորձացուցադրական էքսկուրսիոն բազայի, որի հիմքի վրա 1936 թվականին բացվել է առաջին կենտրոնական մանկական էքսկուրսիոն-տուրիստական կայանը։

Խորհրդային իշխանության տարիներին Մանկական էքսկուրսիոն-տուրիստական կայաններ ստեղծվեցին բոլոր միութենական հանրապետություններում, մարզերում, երկրամասերում։ Մանկական էքսկուրսիոն-տուրիստական կայաններում ու դրանց օժանդակությամբ դպրոցներում կազմակերպվում են զբոսաշրջիկների, հայրենագետների, ճանապարհորդների խմբակներ, ակումբներ ու ընկերություններ, վարձութային բազաներ ու տուրիստական հանդերձանքի կետեր։

Մանկական էքսկուրսիոն-տուրիստական կայանի աշխատանքում կարևոր տեղ էին գրավում տարբեր կազմակերպությունների, հիմնարկների, ձեռնարկությունների հանձնարարությամբ կազմակերպվող արշավներն ու էքսպեդիցիաները։ Մանկական էքսկուրսիոն-տուրիստական կայանը մշակում էր էքսկուրսիոն-տուրիստական աշխատանքի բովանդակության, ձևերի, մեթոդների հարցերը։ 

Կատեգորիա:Կրթություն
Հանսվուրստ

[մինի|Դերասան [Յոզեֆ Անտոն Ստրանիցկին Հանսվուրստի դերում]]
**Հանսվուրստ** (, բառացի՝ Հանս-երշիկ), գերմանական ժողովրդական թատրոնի կատակերգական գործող անձ։ Ի հայտ է եկել 16-րդ դարի ֆաստնախտշպիլներում 17-րդ դարում Պիկելհարինգի (աղ դրած հարինգ՝ ծովատառեխ) հետ եղել է կատակերգական ինտերմեդիաների գլխավոր հերոսը։ Պարզամիտ, ռամիկ, խորամանկ, զվարթ, կռվարար, վախկոտ ու որկրամոլ հանսվուրստը հանդիսատեսներին զվարճացրել է ֆարսային կատակներով ու հնարամիտ արարքներով։ Գոյություն են ունեցել հանսվուրստի գերմանական և ավստրիական (դերասան Յոզեֆ Անտոն Ստրանիցկու ստեղծած) տարբերակներ։ 18-րդ դարի վերջին հանսվուրստը տեղը զիջել է վոդևիլների և զինգշպիլների կատակերգական պերսոնաժներին։ 

Կատեգորիա:Թատրոնի պատմություն
Հանրագիտակ

**«Հանրագիտակ»**, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական-քաղաքական պատկերազարդ շաբաթաթերթ (1901-1902 թվականներին՝ տասնօրյա)։ Լույս է տեսել 1896-1908 թվականներին, Կ.Պոլսում։ Խմբագիրներ՝ Ղ. Բոլատ, Ա. Լուսինյան, Վ. Փափազյան, Մ. Պապոյան։ Սկզբնական շրջանում ունեցել է առավելապես մանկական բնույթ, այնուհետև՝ 1905 թվականից, գրական-երգիծական։ Հանրագիտական համառոտ տեղեկություններ է հաղորդել գիտության տարբեր բնագավառների, հասարակական ֊քաղաքական կյանքի իրադարձությունների, պատմության վերաբերյալ։ «Նորություններ գիտական աշխարհից» բաժնում ներկայացրել է ժամանակի գիտական հայտնագործությունները, նյութեր տպագրել բանասիրության, աշխարհագրության, տնտեսագիտության, մանկավարժության և այլ բնագավառներից։ Զետեղել է նաև պատմվածքներ, բանաստեղծություններ։ Աշխատակցել են Ալփասլանը, Թեոդիկը, Հ. Ասատուրը, Սիպիլը և ուրիշներ։ 1908 թվականին լույս է ընծայել «Հանրագիտակ-ալպոմ» երգիծական հավաքածոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Մայքլ Ռայմոնդ-Ջեյմս

**Ռայմոնդ Ջեյմս** (, ), ամերիկացի դերասան։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Մի անգամ հեքիաթում» սերալով, HBO-ի «Իրական արյուն» սերիալի առաջին եթերաշրջանում՝ Ռենե Լենիերի դերով, «Տերիերներ» սերիալում՝ Բրիթ Պոլակի դերով և Նիլ Քեսիդիի դերով՝ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի հեռուստասերիալում։

## Կյանք և կարիերա
Ռայմոնդ-Ջեյմսը ծնվել է Դետրոյթում, (Միչիգան)։ 1996 թվականին ավարտել է Քլերքսթոն ավագ դպրոցը, որտեղ աչքի է ընկել ֆուտբոլի և մրցավազքի ասպարեզում։ Սկսել է զբաղվել դերասանությամբ, սովորել է Նյու Յորքի Լի Ստրասբերգի կինոյի և թատրոնի համալսարանում։ Նյու Յորքւոմ մի քանի բեմական խաղերից հետո, որոնց թվում էր Պանթեոն թատրոում *«The Petrified Forest»* խաղը, Ռայմոնդը տեղափախվել է Լոս Անջելես։

Երկրորդական դերեր է ունեցել *CSI: Crime Scene Investigation*, *NCIS*, ''Medium'', ''ER'' հեռուստասերիալներում, ինչպես նաև ''Lie to Me'' սերիալի երկրորդ եթերաշրջանի պրեմիերայում։ Խաղացել է նաև ամերիկյան *FX* հեռուստաալիքի Terriers հեռուստասերյալում, որի նկարահանումները կանգնեցվել են 2010 թվականի դեկտեմբերի 6-ին FX-ի կողմից առաջին սեզոնից հետո։ Ռայմոնդը *Black Snake Moan* ֆիլմում կատարել է Ջասթին Թիմբերլեյքի կերպարի լավագույն ընկերոջ դերը։

Քայլող մեռյալները ֆիլմի «Նեբրաշկա» կոչվող էպիզոդում Ռայմոնդը Դեյվ անունով մի երիտասարդի դերում է, ով սպառնում է գլխավոր հերոս Ռիկ Գրիմիսին և նրա խմբին։

Մի անգամ հեքիաթում ֆիլմում Ռայմոնդը կատարել է Նել Քեսիդիյի դերը, ով Հենրիի հայնր էր, Ռումփելշտիլցկինի՝ տղան, իսկ ավելի ուշ պարզվեց, որ Փիթեր Փենի թոռն է։

2020 թվականին Ռայմոնդը Գեյվին ՈՒոլքոթի գլխավոր դերով հանդես կգա Դեյվիդ Ափելբաումի հեղինակած NBC-ի *La Brea* դրամայում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 24 ծնունդներ
Ջինիֆեր Գուդվին

**Ջինիֆեր Միշել Գուդվին** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Հայտնի է «Վարձով ամուսին» և «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմերում խաղացած դերերով։ «Մի անգամ հեքիաթում» ֆենտեզի հեռուստասերիալում մարմնավորել է Սպիտակաձյունիկին։

## Կենսագրություն
Ջինիֆեր Գուդվինը ծնվել է 1978 թվականի մայիսի 22-ին Թենեսի նահանգի Մեմֆիս քաղաքում՝ երաժիշտ և ձայնագրման ստուդիայի սեփականատեր Թիմ Գուդվինի և նրա կնոջ՝ *FedEx* ընկերության աշխատակից Լինդայի ընտանիքում։ Նրա կրտսեր քույրը՝ Մելիսան, աշխատում է տիկնիկային մուլտիպլիկատոր և մտնում է «Ռոբոցիպ» սերիալի նկարահանող խմբի մեջ։ Գուդվինը իր անունը փոխել է Ջենիֆերից Ջինիֆեր, քանի որ նա և նրա մերձավորներն այն արտաբերում էին իրենց տեղական բարբառով։

Պատանեկության տարիներին Մեմֆիսի հրեական համայնքային կենտրոնում մասնակցել է «Սինագոգի երիտասարդության հյուսիսամերիկյան ֆեդերացիա» և «Բ'նայ Բ'րիթ երիտասարդական կազմակերպություն» հրեական կրոնական շարժումներին։ Անցել է Բաթ Միցվա։

Հինգերորդ դասարանից տարվելով թատրոնով՝ երազում էր դերասանուհի դառնալ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել Է Բոստոնի համալսարան և 2001 թվականին ավարտել է այն գերազանց՝ ստանալով արվեստի բակալավրի աստիճան։ Ուսումը շարունակել է Անգլիայում՝ Շեքսպիրյան համալսարանում և Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի կողմից ստացել է վկայական։ Անգլիայում սովորելու տարիներին մասնակցել է թատերական բեմադրությունների և խաղացել Ժաննա դ'Արկի, «Համլետ» ողբերգությունում Օֆելիայի, «Վենետիկի վաճառականը» կատակերգությունում՝ Ջեսիկայի դերերը։

Վերադառնալով Ամերիկա՝ որոշ ժամանակ խաղացել է Բոստոնի Հանթինգթոնի թատրոնի բեմում, այնուհետև տեղափոխվել Նյու Յորք։ 2001 թվականին նկարահանվել է «Օրենք և կարգ» հեռուստասերիալի էպիզոդներից մեկում և «Էդ» կատակերգական սերիալում ստացել է երկրորդ պլանի դեր։ 2003 թվականին «Մոնա Լիզայի ժպիտը» ֆիլմում խաղացած փոքր դերով կայացել է դերասանուհու կինոառաջնաելույթը։ 2005 թվականին «Անցնել սահմանը» ֆիլմում կատարել է Վիվիան Լիբերտոյի՝ երաժիշտ Ջոնի Քեշի առաջին կնոջ դերը։

2006 թվականից «Մեծ սեր» դրամատիկական սերիալում, որը պատմում է պոլիգամիա կիրառող մորմոնների ընտանիքի մասին, խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը։ 2009 թվականին կատարել է մեծ առևտրային հաջողություններ ունեցած «Խոստանալ, չի նշանակում ամուսնանալ» ռոմանտիկ կատակերգության գլխավոր դերերից մեկը։

2016 թվականին «Կենդանապոլիս» անիմացիոն ֆիլմում հնչյունավորել Է գլխավոր հերոսուհու՝ Ջուդի Հոփսի դերը։

2019 թվականին Լյուսի Լյուի և Քիրբի Հաուել-Բապտիստեի հետ խաղացել է «Ինչու են կանայք սպանում» սերիալում։

## Անձնական կյանք
2014 թվականի ապրիլի 12-ից Ջինիֆերն ամուսնացած է «Մի անգամ հեքիաթում» սերիալի իր խաղընկերոջ՝ Ջոշուա Դալլասի հետ, որին հանդիպել է իրենց հարսանիքից երկու տարի առաջ։ Զույգը ունի երկու որդի՝ Օլիվեր Ֆինլի Դալլասը և Հյուգո Ուիլսոն Դալլասը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1978 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բոստոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Մայիսի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ