PX ինդեքս

**PX ինդեքս**  (մինչև 2006 թվականի մարտ՝ **PX 50**), Պրահայի ֆոնդային բորսայում առևտուր իրականացնող հիմնական բաժնետոմսերի կապիտալիզացիայի ինդեքս։ Այն հաշվարկվում է Վիեննայի ֆոնդային բորսայի կողմից։ Իր ստեղծման պահին ինդեքսի հաշվարկման մեկնարկի ամսաթիվը սահմանվել է 1994 թվականի ապրիլի 5-ը և դրա բացման արժեքը սահմանվել է 1000 միավոր։ Այդ պահին ինդեքսը ներառում էր Պրահայի ֆոնդային բորսայում վաճառվող 50 ընկերություններ՝ համապատասխանաբար կոչվելով *PX 50*:

2014 թվականին Պրահայի ֆոնդային բորսան ներկայացրեց ընդհանուր եկամտաբերության *PX-TR ինդեքսը*։ Այն կիսում է նույն բազան, ինչ PX ինդեքսը, սակայն, ի տարբերություն PX ինդեքսի, *PX-TR*-ը հաշվի է առնում շահաբաժինները։

## Պատմություն
### PX 50
Վաուչերային սեփականաշնորհմամբ խրախուսված սկզբնական բումից հետո (1994 թվականի փետրվարին հետադարձաբար հաշվարկվել էր 1245 կետով) ցուցանիշը սկսեց արագ նվազել և 1994 թվականն ավարտեց 557 միավորով։ 1995 թվականին անկումը շարունակվեց (մեքսիկական ճգնաժամի ազդեցությունը, որը հուսահատեցրեց օտարերկրյա ներդրողներին զարգացող շուկաներից) և ինդեքսը հասավ իր առաջին զրոյական մակարդակին հունիսի 29-ին՝ 387 կետով։ Հետո ցուցանիշը դանդաղ աճեց և 1995 թվականն ավարտեց 426 կետով։ Դանդաղ աճը շարունակվեց 1996 թվականին, և ինդեքսը իր երկրորդ բարձունքին հասավ 1997 թվականի փետրվարի 25-ին՝ 629 կետով։ 1998 թվականին ռուսական ֆինանսական ճգնաժամի ազդեցությամբ ցուցանիշը հոկտեմբերի 8-ին հասել է պատմական 316 կետին։ 1999 թվականին ցուցանիշը վերադարձավ 500 կետին։ Ինդեքսը 2000 թվականի մարտի 24-ին հասել է իր երկրորդ բարձունքին՝ 691 կետով։ *Dot-com bubble*-ի ավարտի և *IPB* բանկի ճգնաժամի հետ մեկտեղ ինդեքսը հետ իջավ մինչև 500 կետ։

2001 թվականին ցուցանիշը փոքր-ինչ նվազել է։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի հարձակումների ազդեցությամբ սեպտեմբերի 17-ին հասել է 320 կետին։ 2002 թվականին ինդեքսը կամաց-կամաց բարձրացավ մինչև 500 կետ։ 2003 թվականին ցուցանիշը բարձրանում էր և տարին ավարտում 659 կետով։ Չեխիայի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու միջոցով 2004 թվականին ցուցանիշը շարունակեց աճել։ Նոյեմբերի 19-ին այն հասավ 1000 կետի և տարին ավարտեց 1032 կետով։ Ցուցանիշը շարունակել է աճել 2005 թվականին և տարին ավարտել 1473 կետով։

## PX ինդեքս
2006 թվականի մարտի 20-ին *PX 50 ինդեքսը* միավորվեց *PX-D-*ի հետ՝ PX ինդեքսում։ Հունիսի 13-ին օրենսդրական ընտրություններից հետո ինդեքսը 1167 կետով հասել է վերջին, սակայն տարին ավարտել է 1589 կետով։ 2007 թվականի հոկտեմբերի 29-ին այն հասավ իր գագաթնակետին 1936 միավորով և տարին ավարտեց 1815 միավորով։ Ֆինանսական ճգնաժամի արդյունքում 2008 թվականի հոկտեմբերի 27-ին հասավ 700 կետի` երկու ամսում կորցնելով իր արժեքի 50%-ը։ Ֆինանսական ճգնաժամի վրա հիմնված երկրորդ անկումը հասել է 2009 թվականի փետրվարի 18-ին՝ 629 կետով։

### PX ինդեքսի բազա
Ինդեքսի բաղադրիչները 2020 թվականի մարտի դրությամբ դասակարգված են ըստ նվազեցված շուկայական կապիտալիզացիայի․

*ERSTE BANK (ISIN՝ AT0000652011)
*ČEZ (ISIN՝ CZ0005112300)
*KOMERČNÍ BANKA (ISIN: CZ0008019106)
*MONETA MONEY BANK [cs] (ISIN: CZ0008040318) - 2016 թվականից
*VIG (ISIN՝ AT0000908504)
*AVAST (ISIN: GB00BDD85M81) - 2018 թվականից
*PHILIP MORRIS ČR (ISIN՝ CS0008418869)
*STOCK (ISIN: GB00BF5SDZ96)
*PEGAS (ISIN՝ LU0275164910)
*KOFOLA ČS [cs] (ISIN՝ CZ0009000121)

### Անցյալ
*O2 C.R. (ISIN: CZ0009093209) - հեռացվել է 2022 թվականին
*CETV (ISIN: BMG200452024) - հեռացվել է 2020 թվականին
*UNIPETROL (ISIN: CZ0009091500) - հեռացվել է 2018 թվականին
*PLG [cs] (ISIN: CZ0005124420) - հեռացվել է 2016 թվականին
*NWR (ISIN: GB00B42CTW68) - հեռացվել է 2016 թվականին
*ORCO (ISIN: LU0122624777) - հեռացվել է 2014 թվականին
*TMR (ISIN: SK1120010287) - հեռացվել է 2014 թվականին
*AAA [cs] (ISIN: NL0006033375) - հեռացվել է 2013 թվականին
*KITD (ISIN: US4824702009) - հեռացվել է 2012 թվականին
*ECM (ISIN: LU0259919230) - հեռացվել է 2011 թվականին
*ZENTIVA (ISIN: NL0000405173) - հեռացվել է 2009 թվականին

## PX-TR
2014 թվականի մարտին Պրահայի ֆոնդային բորսան ներկայացրեց նոր ընդհանուր եկամտաբերության PX-TR ինդեքսը։ Ցուցանիշը կիսում է նույն բազան, ինչ PX ինդեքսը, բայց ի տարբերություն PX ինդեքսի, հաշվի են առնվում շահաբաժինները։ Որպես փոխանակման մեկնարկային օր (հենանիշի ամսաթիվ) ընտրվել է 2006 թվականի մարտի 20-ը, երբ PX-50-ը և PX-D-ը միավորվեցին։ PX-TR ինդեքսի ստեղծման հիմնական նպատակն էր նպաստել Պրահայի ֆոնդային բորսայի միջինից բարձր դիվիդենտային եկամտաբերությանը։

## Ինդեքսի բաղադրիչներ
2017 թվականի ապրիլի դրությամբ ցուցանիշը ներառում էր հետևյալ ընկերությունները․

## Արտաքին հղումներ
*Prague Stock Exchange - Exchange Indices 
*Bloomberg page for PX:IND

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ