open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դավիթ Տոնոյան

**Դավիթ Էդգարի Տոնոյան** (), Հայաստանի պետական և ռազմական գործիչ, Հայաստանի Պաշտպանության նախկին նախարար (2018-2020)։ 2010-2016 թվականներին եղել է Հայաստանի Պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ։ Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախկին նախարար (2017-2018)։

## Կրթություն
* 1991 թվական – ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանական ֆակուլտետը։
* 1997 թվական – ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության ռազմադիվանագիտական ակադեմիան։

## Զինվորական ծառայություն
* 1986-1988 թվականներ - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
* 1992-1994 թվականներ - ծառայել է ՀՀ ՆԳՆ Կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչությունում։
* 1994 թվական – զինվորական ծառայության է անցել ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանության վարչությունում որպես բաժնի պետ։
* 1997 թվական – ծառայության է անցել ՀՀ ՊՆ սպառազինության վարչության սպա։
* 1998-2004 թվականներ - ծառայել է ՆԱՏՕ-ի գործողությունների դաշնակցային հրամանատարության շտաբին կից՝ տարբեր պաշտոններում։
* 2004-2007 թվականներ – ՆԱՏՕ-ում ՀՀ ԶՈՒ ներկայացուցիչ։
* 2007-2008 թվականներ – ՀՀ ՊՆ միջազգային ռազմական համագործակցության և պաշտպանական ծրագրերի վարչության պետ։
* 2008-2010 թվականներ – ՀՀ ՊՆ պաշտպանական քաղաքականության վարչության պետ։
* 2010 թվական հոկտեմբերի 2-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ։
* 2017 թվականին ՀՀ նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ իրավիճակների նախարար։

## Պաշտպանության նախարար
* 2018 թվականին Հայաստանի վարչապետի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Պաշտպանության նախարար։
### Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ունի Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական հատուկ ծառայության երկրորդ դասի պետական խորհրդականի դասային աստիճան (2010)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2012)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2008)։
* ՀՀ ՊՆ «Անբասիր ծառայության համար» 1-ին, 2-րդ և 3-րդ աստիճանի մեդալներ։
* ՀՀ ՊՆ «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ։
* ՀՀ ՊՆ «Անդրանիկ Օզանյան» մեդալ։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների  համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան։

Ամուսնացած է, ունի դուստր և որդի։ Ձյուդոյի սպորտի վարպետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Դավիթ Տոնոյան. Պարտականությունը պետք է փոխարինենք առաքելությամբ

Կատեգորիա:Հայաստանի պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Պումբա (Առյուծ արքա)

**Պումբա**, () «Առյուծ արքա» անիմացիոն ֆիլմի հերոս, «Walt Disney Pictures» կինոստուդիայի թողարկում 1994 թվականին։ Ֆիլմը հայտնում է, որ առաջին մասում տրիլոգիա է, իր ընկեր Տիմոնի հետ փրկել է առյուծի ձագին՝ Սիմբային։ Առաջնային և կարևոր դերերում է դրա մասին մենք գիտենք («Առյուծ արքա 3։ Ակունա մատատա» մուլտֆիլմից, ինչպես նաև առաջին մասի էպիզոդներից)։ «Ակունա մատատա» նշանակում է «կյանք առանց անհանգստության»։

## Կենսագրություն
Մուլտֆիլմում Պումբայի կյանքը շատ քիչ է լուսաբանվում, ասվում է միայն այն, որ Պումբան դուրս է քշվել իր նախիրից և դրանից հետո գտել իր նոր ընտանիքը Տիմոնի, այնուհետև Սիմբայի ընկերակցությամբ։

## Արտաքին հղումներ
* Պումպան Disney Wiki-ում
* Պումբան Kingdom Hearts Wiki-ում
* Պումբա (Առյուծ արքա)   Internet Movie Database կայքում

Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Կատեգորիա:Հորինված խոսող կենդանիներ
Գագիկ Մինասյան (քաղաքացիական ծառայող)

**Գագիկ Պարգևի Մինասյան** (), ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ՀՀ ոստիկանության պետի աշխատակազմի ղեկավար։

## Կրթություն
* 1978 թ. – ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։

## Ծառայությունը ՆԳ մարմիններում
* 1979-1989 թթ. – Երևանի 26 կոմիսարների անվան շրջանի ՆԳ բաժնի քննչական բաժանմունքի քննիչ։
* 1989-1994 թթ. – ՀՀ ՆԳՆ Քննչական վարչության հսկող մեթոդական բաժնի ավագ քննիչ։
* 1994-1998 թթ. – ՀՀ ՆԳՆ Քննչական վարչության հսկող մեթոդական բաժնի պետ։
* 1998-2000 թթ. - ՀՀ ՆԳՆ շտաբի տեսչության վարչության ավագ տեսուչ, ապա կազմվերլուծական վարչության պետի տեղակալ։
* 2000-2001 թթ. – ՀՀ ՆԳՆ շտաբի պետի տեղակալ-կազմվերլուծական վարչության պետ։
* 2001-2002 թթ. – ՀՀ ՆԳՆ կադրերի գլխավոր վարչության պետ։
* 2003-2014 թթ. – ՀՀ Ոստիկանության կադրերի վարչության պետ։
* 2014 թ. հունիսի 5-ից ՀՀ ոստիկանության պետի աշխատակազմի ղեկավար։
* 2015 թ. մայիսի 13-ին ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից և ուղարկվել կադրերի ռեզերվ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ունի քաղաքացիական հատուկ ծառայության առաջին դասի խորհրդականի դասային աստիճան (2014)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2012)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2008)։
* ՀՀ Վարչապետի շնորհակալագիր (2007)։
* ՀՀ մի շարք նախարարությունների և գերատեսչությունների գերատեսչական պարգևներ։
* ՌԴ ՆԳՆ մեդալներ և կրծքանշաններ։

Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր, մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» լրիվ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական հատուկ ծառայության առաջին դասի խորհրդականներ
Երկրային էլիպսոիդ

**Երկրային էլիպսոիդ**, երկրի ձևը (գեոիդը) լավագույնս ներկայացնող պտտման էլիպսոիդ։ Երկրային էլիպսոիդը որոշվում է այնպես, որ. 
# նրա և գեոիդի ծավալները լինեն հավասար, 
# հասարակածի հարթությունը համընկնի երկրի հասարակածի հարթությանը, իսկ փոքր առանցքը՝ երկրի պտտման առանցքին,
#երկրային էլիպսոիդի և գեոիդի չափերի տարբերությունների քառակուսիների գումարը լինի ամենափոքրը։

Երկրի մակերևույթի այս կամ այն մարզի սահմաններում գեոիդի ձևը լավագույն կերպով ներկայացնելու համար կիրառում են ամենից հարմար երկրային էլիպսոիդը և այն որոշում երկրորդ ու երրորդ պայմաններով։ Գեոդեզիայի և քարտեզագրության մեջ բոլոր չափումները, որ կատարվում են երկրի մակերևույթի վրա, վերաբերում են երկրային էլիպսոիդին, որի վրա հարմար է լուծել բոլոր մաթեմաթիկական խնդիրները։

## Արտաքին հղումներ
* В.Л.Пантелеев. ''Теория фигуры Земли'' (курс лекций)
* Веб-сайт Международного геодезического и геофизического союза
* Краткая биография Вальбека () на сайте Хельсинского Университета  (англ.)
* Le procès des étoiles 1735-1771 ASIN։ B0000DTZN6 
* Le Procès des étoiles ASIN։ B0014LXB6O 
* Le procès des étoiles 1735-1771 ISBN 978-2-232-11862-3

## Գրականություն
# *[[Багров Микола Васильович|Багров М. В.]], [[Боков Володимир Олександрович|Боков В. О.]], [[Черваньов Ігор Григорович|Черваньов І. Г.]]* Землезнавство.&nbsp;— К.։ Либідь, 2000. ISBN 966-06-0057-7

Կատեգորիա:Գեոդեզիա
Մորիս Ալլե

**Մորիս Ալլե** (, ), ֆրանսիացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր տնտեսագիտության ոլորտում։

## Կենսագրություն և գործունեություն
Ծնվել է 1911 թվականի Փարիզում, մանր ձեռնարկատիրոջ ընտանիքում։ Հայրը մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Մորիս Ալլեն 4 տարեկան էր, երբ հայրը մահացավ գերմանական ճամբարում գերության մեջ։ Ավարտել է Փարիզի ազգային բարձրագույն լեռնամետալուրգիական դպրոցը 1936 թվականին, նույն դպրոցում դարձել է տնտեսագիտական վերլուծության պրոֆեսոր, ապա Փարիզի համալսարանի տեխնիկական գիտությունների դոկտոր։ Դասախոսել է Փարիզ X - Նանտեր համալսարանում 1970-1985 թվականներին։

Սկզբում հետաքրքվել է պատմությունով և ֆիզիկայով, բայց արդեն սկսած 1940-ական թթ. սկսած հետաքրքրվել է տնտեսագիտությամբ, զբաղվել տնտեսագիտական խնդիրների վերլուծությամբ։

Ստացել է Նոբելյան մրցանակ տնտեսագիտության ոլորտում «Շուկաների տեսության մեջ ներդրման և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման վերաբերյալ աշխատությունների համար» (*for his pioneering contributions to the theory of markets and efficient utilization of resources*)։

Նրա անվամբ է կոչվել որոշումների ընդունման տեսության Ալլեի պարադոքսը։

1944-1968 թթ. դասավանդել է Փարիզի համալսարանում, միաժամանակ գիտական հետազոտությունների ազգային կենտրոնում իրականացրել է մի շարք հետազոտություններ, իսկ արդեն 1946 թ. սկսած գլխավորում է այդ կառույցը։ 1967-1970 թթ. դասավանդում է Միջազգային հետազոտությունների Ժնևյան համալսարանում, 1958-1959 թթ.), որպես հրավիրյալ պրոֆեսոր աշխատում է ԱՄՆ-ի Վիրջինիա նահանգի Թոմաս Ջեֆերսոնի անվան համալսարանում, ապա 1970-1985 թթ. Փարիզի համալսարանում։

## Մրցանակներ
* Պատվավոր Լեգեոնի մեծ ասպետ (2005 թ.)
* նվաճումների համար շքանշան Մեծ խաչ
* Ֆրանսիական ակադեմիական արմավենու շքանշանի սպա (1949 թ.)
* Ֆրանսիայի ժողովրդական տնտեսության ասպետ (1962 թ.)

## Հիմնական մրցանակներ
* «Տնտեսագիտական աճ և ինֆլյացիա» (Growth and Inflation, 1969 թ.)
* «Կապիտալի արտահանում և դրամական բարեփոխումներ» (L’import sur le capital et la réforme monétaire, 1976 թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մորիս Ալլեի ինքնակենսագրությունը Նոբելյան մրցանակակիրների կայքում 
* Մորիս Ալլեի սեփական կայք
* Մորիս Ալլե 
* Biographie de Maurice Allais 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Քմոսկր

*Քմոսկր (լատ. os palatinum)* _ զույգ ոսկր է։ Չնայած իր փոքրությանը, այնուամենայնիվ մասնակցում է մի շարք խոռոչների՝ քթի խոռոչի, բերանի խոռոչի, ակնակապիճների և թևաքմային փոսի կազմությանը։ Սրանով է պայմանավորված նրա յուրահատուկ կառուցվածքը։
thumb|Աջ քմոսկրի և վերին ծնոտի միացումը
## Կառուցվածք
Այն բաղկացած է ուղիղ անկյան տակ իրար միացած երկու բարակ թիթեղներից, որոնք կարծես թե լրացնում են վերին ծնոտը։
### Թիթեղներ
1. Հորիզոնական թիթեղը (lamina horizontalis) կպած է վերին ծնոտի քմային ելունին և նրա հետ միասին կազմում է կարծր քիմքը։ Այդ թիթեղի միջային եզրը միանում է մյուս կողմի հորիզոնական թիթեղին։ Հորիզոնական թիթեղի հետին սուր եզրն ազատ է։ Դրսային եզրը ձուլված է ուղղահայաց թիթեղին։ Հորիզոնական թիթեղի ստորին երեսին գտնվում է քմային մեծ անցքը, որի միջովդուրս են գալիս քմային անոթները ու նյարդերը։
2. Ուղղահայաց թիթեղ (lamina perpendicularis s. verticalis) հպվում է վերին ծնոտի մարմնի քթային երեսին և հետևից լրացնում է քթի խոռոչի կողմնային պատը։ Ուղղահայաց թիթեղի դրսային երեսը, որ դարձած է դեպի թևաքմային փոսը, իր վրա կրում է թևաքմային կամ քմային մեծ ակոսը։ Ակոսը վերին ծնոտի համանուն ակոսի և թևակերպ ելունի հետ գոյացնում է քմային մեծ խողովակը։ Միջային երեսի վրա նկատվում են 2 կատարներ՝ միջին (crista ethmoidalis) և ստորին (crista conchalis) քթային խեցիների համար։
thumb|Գանգի սագիտալ կտրվածք։ Քմոսկրը նշված է ներքևում՝ ձախ կողմից
### Ելուններ
Քմոսկրն ունի 3 ելուն, որոնցից բրգաձև ելունը (processus pyramidalis) հորիզոնական և ուղղաձիգ թիթեղների միացման տեղից դուրս գալով, ուղղվում է հետ ու դուրս և ամբողջական գանգում լրացնում է սեպոսկրի incisura pterygoidea-ին։
Նրա մեջ ուղղաձիգ ուղղությամբ գտնվում են քմային փոքր խողովակները, որոնց միջով անցնող անոթներն ու նյարդերը դուրս են գալիս քմային փոքր անցքերով։ Մյուս 2 ելունները գտնվում են ուղղահայաց թիթեղի վերին եզրին։ Դրանց արանքում գոյանում է սեպաքմային կտրուճը, որը սեպոսկրի մարմնին միանալով դառնում է սեպաքմային անցք՝ համանուն անոթների և նյարդերի համար։ Այդ ելուններից առաջայինը լրացնում է ակնակապճի ստորին պատի ամենահետին անկյունը և կոչվում է ակնակապճային ելուն (processus orbitalis), իսկ հետինը հպվում է սեպոսկրի մարմնի ստորին երեսին և կոչվում է սեպոսկրային ելուն(processus sphenoidalis)։

## Աղբյուրներ
* Анатомия человека. Привес М.Г., Лысенков Н.К., Бушкович В.И.

Կատեգորիա:Գանգ
Երկրաբանական ֆորմացիա

մինի|աջից|Բրայսի Ազգային պարկի կազմավորումները (նշված են տարբեր գույներով)
մինի|աջից|Երկրաբանական ֆորմացիաներ
**Երկրաբանական ֆորմացիա** ( - կրթություն), նստվածքային, հրային կամ մետամորֆային ապարների բնական համալիրներ։ Երկրաբանական ֆորմացիայի բաղկացուցիչ մասերը (շերտեր, շերտախմբեր, ապարատեսակներ) պարագենետիկորեն միմյանց հետ կապված են ինչպես հորիզոնական, այնպես և ուղղաձիգ ուղղություններով, այսինքն՝ ժամանակի և տարածության մեջ հանդես են գալիս համատեղ կամ որոշակի հաջորդականությամբ։ 
## Երկրակեղևի գեոտեկտոնական տարրեր
Երկրակեղևի գեոտեկտոնական տարրերի (պլատֆորմ, գեոսինկլինալ, ռիֆտային զոնա) զարգացման տարբեր փուլերում ձևավորվում են որոշակի երկրաբանական ֆորմացիաներ։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրակեղևի տվյալ տեղամասի տեկտոնական զարգացման պատմությունը վերականգնելու ն օգտակար հանածոների հանքավայրերի տեղաբաշխման օրինաչափությունները բացահայտելու համար։

## Գրականություն
* Геологические формации. Терминологический справочник, т. 1, M., 1982.
* Формация геологическая // Горная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. Под редакцией Е. А. Козловского. 1984—1991.
* Шатский Н. С., Избр. тр., т. 3, М., 1965.
* Вассоевич Н. Б., История представлений о геологических формациях (геогенерациях), в сборнике: Осадочные и вулканогенные формации, Л., 1966 (Тр. Всес. н.-и. геол. института. Новая серия, т. 128).
* Кузнецов Ю. А., Главные типы магматических формаций, М., 1964.
* Херасков Н. П., Тектоника и формации, М., 1967.
* Магакьян И. Г., Типы рудных провинций и рудных формаций СССР, М., 1969.
* Проблемы магматической геологии, Новосиб., 1973 (Тр. института геологии и геофизики, в. 213).
* Маракушев А. А., Петрология метаморфических горных пород, М., 1973

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Աքսիս

**Շիկերե, Աքսիս** (), եղնիկանմանների () ընտանիքի ներկայացուցիչ։
250px|մինի|ձախից|Գանգի կառուցվածքը

## Արտաքին տեսքը
300px|մինի|ձախից|Աքսիսը արգելանոցում

Աքսիսը նրբագեղ եղնիկ է՝ մորթու շիկակարմրաոսկեգույն երանգով, որի վրա կան սպիտակ բծեր։

## Տարածվածություն
Աքսիսները տարածված են Հիմալայների անտառային նախալեռնային մասերում և Շրի Լանկայում։ Սրանք Հնդկաստանում ամենահաճախ հանդիպող եղնիկներից են, որոնց թվաքանակը անդադար աճում է։ Նրանք չեն հանդիպում միայն չոր և բուսականությունից զուրկ վայրերում։ Հաջողությամբ հարմարվել է Հայաստանի անտառների կլիմային։

## Կյանքի ձևը
Աքսիսի գլխավոր թշնամին բենգալյան վագրն է։ Այս եղնիկի վրա հարձակվում են նաև կարմիր գայլերը, ընձառյուծները, բորենիները, շնագայլերը և պիթոնները։

## Պատկերասրահ

Chital herd.jpg
Cerf axis Gramat.jpg
MNP spotted deer buck.JPG
AxisDeer1.jpg
Axis axis (Nagarhole, 2010).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ռ.Բեդի «Հնդկաստանի կենդանական աշխարհը», 1987։

## Արտաքին հղումներ
* wildlywise.com 
* BBC Science and Nature Wildfacts 

Կատեգորիա:Եղնիկանմաններ
Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Վինուեսա (քաղաք)

**Վինուեսա** (իսպ.`Vinuesa), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա պրովինցիայի, Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Պինարես* Շրջանում։ Տարածքը կազմում է 143,05 կմ2, բնակչությունը` 1001 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 35 կմ հեռավորության վրա։


Vinuesa vista general.JPG|
Ermita de la Soledad.JPG|
Vinuesa el rollo.JPG|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Web municipal dedicada al turismo 
* Sobre la villa de Vinuesa 
* Embalse de Cuerda del Pozo

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Թելֆորդ

325px|մինի|աջից

**Թելֆորդ** ([]), քաղաք Մեծ Բրիտանիայում, Շիրոպշիր կոմսության ամենամեծ բնակչությամբ վայրը, ունիտար միավորման կենտրոնը կազմում են Թելֆորդը և Րեկինը։ Անվանումը ի պատիվ 18-19-րդ դարերի հայտնի ինժեներ Թոմաս Թելֆորդի կոչվել է Թելֆորդ։ Բնակչությունը՝ 162 300 մարդ (2009)։

Հնում քաղաքի մոտով անցնում էր Ուոլդ-սթրիթի ճանապարհը։ Դեռ միջին դարերից այս շրջանում սկսվեց ածխի և երկաթի արդյունաբերություն։ 1963 հունվարի 16-ից հիմնադրվեց Dawley New Town-ը, որի գծագրությամբ և շինարարական աշխատանքներով զբաղվում էր Dawley New Town Development Corporation-ը։ 1968 թվականին քաղաքի տարածքը լայնացվեց, իսկ քաղաքը վերանվանվեց Թելֆորդ։ Քաղաքում ակտիվ ներգաղթում էին օտարերկրացիներ, առաջին հերթին նրանք, ովքեր աշխատում էին բարձր տեխնոլոգիայի ոլորտներում՝ Unimation (ռոբոտաշինություն), Nikon, Hitachi, Ricoh, Electronic Data Systems, Fujitsu, Capgemini։ Չնայած դրան 1983 թվականին անաշխատունակները կազմում էին 22,3 %(բնակչության 100 հազարը) ։ Քաղաքում է գտնվում Մեծ Բրիտանիայի ամենախոշոր առևտրակենտրոններից մեկը (առևտրական շինությունների մակերեսը՝ 100 000քառակուսի մետր)։

Քաղաքում գործում է Թելֆորդի մշակույթի և տեխնոլոգիայի քոլեջըև Վուլվերհեմպտոնի համալսարանի մասնաճյուղը։ 18-րդ դարի Այրոն-Բրիջ ինդուստրիալ հեղափոխության հուշարձանը, որը ներառված է Մեծ Բրիտանիայի Յունեսկոյի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում, տվյալ ժամանակ գտնվում է քաղաքի արվարձաններում։
Թելֆորդը կազմում է առանձին ընտրությունների համայնք, որը Ստորին Պալատ ուղարկում է մեկ պատգամավոր, չնայած որ մի քանի արվարձաններ մտնում են հարևան ընտրական համայնքներ։ 1997 թվականին Թելֆորդում կազմվեց առանձին ընտրական համայնք, այդ ժամանակ Թելֆորդից ընտրվում էին միայն լեյբորիստները։
մինի|ձախից|Թելֆորդի կամուրջը

Քաղաքում գործում է Թելֆորդ Յունայթեդ ֆուտբոլային թիմ, որը ներկայանում է Հարավային Կոնֆերանսում։ 2007 թվականից քաղաքը անցկացնում է մրցարշավ սնուկեր սպորտաձևում։

Կատեգորիա:1968 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Դադլի

325px|մինի|աջից

**Դադլի** (), Անգլիայի խոշոր քաղաք Ուեսթ-Միդլենս կումսությունում, գտնվում է Վուլբերհեմպտոն քաղաքից 6 մղոն դեպի հարավ և Բիրմինգեմ քաղաքից 8 մղոն հյուսիս-արևմուտք։ Վարչական և ֆինանսական կենտրոն Դադլիի կապիտալ համայնքում։

Մեծ Բրիտանիայի ամենախոշոր բնակչություն ունեցող համայնքը առանց սեփական համալսարանի, բացի այդ քաղաքը երբեք Անգլիայի Ֆուտբոլային լիգայի մրցարշավում ակումբ չի ունեցել։

## Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Դադլին ունեցել է 79․379 բնակչություն, համայնքային շրջանի հետ միասին 312․925 մարդ։ Դադլին հանդիսանում է Ուեսթ-Միդլենսի ագլոմերացիայի մի մասը։

## Հայտնի  բնիկները
*Սեմ Էլլարդաիս (1954) ֆուտբոլային մենեջեր և նախկին ֆուտբոլիստ։
*Բերթ Բիսսելլ (1902—1998) լեռնագնաց և խաղաղության կողմնակից։ Ի պատիվ նրա Դադլին համարվում է Ֆորթ Ուիլյամսին քույր-քաղաք։
*Բեն Սև (1889—1950) երգահան։
*Ջեյսոն Բոնեմ (1966),թմբկահար,Լեդ Զեփելինի թմբկահար Ջոն Բոնեմի որդին։
*Դեյվիդ Բարրոուզ (1968), պաշտոնաթող ֆուտբոլիստ, խաղացել է Լիվերպուլ, Էվերտոն, Կովենտրի սիթի ակումբներում։
*Ջոն Մետկալֆ Կոուլսոն (1910—1990), քիմիական ինժիներիայի պրոֆեսոր Լոնդոնի Իմպերիական քոլեջում, դասագրքերի հիմնական հեղինակը։
*Դոնկան Էդվարդս (1936—1958), Անգլիական ֆուտբոլիստ, Մյունխենում մահացավ ողբերգական մահով։
*Ռեանե Էվանս (1985), կանանց սնուկերի աշխարհի առաջնության եռակի հաղթող։
*Լեննի Հենրի (1958), դերասան և կոմիկ։ 
*Յան Միսսիտերա (1958) , դրամատուրգ
*Պերսի Շեկսպիրա (1906-1943), նկարիչ։ 
*Ջո Սմիթ (1889—1971), նախկին ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլի մենեջեր։
*Մայքլ Թեյլոր (1942), գրող, կրթությունը ստացել է Դադլիի գիմնազիայում։
*Ջեյմս Ուեյլ (1889-1957), սարսափ ֆիլմերի ռեժիսոր, ամենահայտնի ֆիլմերը՝ Ֆրանկենշտեյն, Հին մութ տունը և Անտեսանելի մարդը։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորություն
Բենավենտե (քաղաք)

**Բենավենտե** (իսպ.` Benavente (Zamora))՝ քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սամորա պրովինցիայի, Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Բենավենտե Ի Լոս Վալիես* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 45 կմ2, բնակչությունը` 19100 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 65 կմ հեռավորության վրա։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1167 թվականին և մինչև XIX դարը պատկանել է Բենավենտե հերցոգներին՝ *Պիմենտելների* տոհմից։

## Գրականություն
* [Бенавент (исп.) // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0_%D0%B8_%D0%95%D1%84%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0//https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82_(%D0%B8%D1%81%D0%BF.))

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1167 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հրաչիկ Թավադյան

**Հրաչիկ Գրիգորի Թավադյան** (), ՀՀ մարզական գործիչ, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի կենտրոնական տան տնօրեն։

## Կրթություն
*1985 թ. – ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։

## Մարզական կարիերան
*Խաղացել է Հայաստանի հավաքականի կազմում։
*1991 թ. Հայաստանի հավաքական թիմի մարզիչ։
*1995 թվականից Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի կենտրոնական տան տնօրեն։
*2004 թվականից - Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի գործադիր տնօրեն, նախագահության անդամ։
*2013 թվականից - Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի մարզչական (մանկապատանեկան) խորհրդի նախագահ։

## Նվաճումներ
### Որպես շախմատիստ
*1982 թ. - Հայաստանի չեմպիոն։
*1983 թ. - «Դինամո» կամավոր մարզական ընկերության չեմպիոն։

### Որպես մարզիչ
Հայաստանի հավաքական
*ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկությունում 2-րդ տեղ (1991)։

## Պարգևներ և կոչումներ
*ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1979)։
*ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1987)։
*ՖԻԴԵ-ի վարպետ (2005)։
*«ՖԻԴԵ-ի կազմակերպիչ» պատվավոր կոչում (2007)։
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2012)։
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2008)։
*ՀՀ ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի Հայաստանի չեմպիոններ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» լրիվ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կասպիական կրիա

**Կասպիական կրիա** (), գեոէմիդիդների ընտանիքի տեսակ։ Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արմավիրի, Արարատի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Տարածված է հիմնականում տաք և չոր կամ կիսաչոր վայրերում։ Բնակվում է հոսող և կանգուն բնական ու արհեստ, ջրավազաններում։ Զրահի երկարությունը փոխվում է տարիքի հետ (2,3-30 սմ)։ Ի տարբերություն մյուս տեսակների, կասպիական կրիայի տարբերակիչ զրահի մեջքային մակերեսը՝ կարապաքսը, համեմատաբար տափակ է ու անհարթ, զրահի որովայնային մասը՝ պլաստրոնը, անշարժունակ։ Կարապքսի ու պլաստրոնի միացումը ոսկրային է։ Գլուխը ծածկված է հարթ մաշկով։ Պոչը համեմատաբար երկար է (զրահից 1,2-2,5 անգամ կարճ)։ Մատների միջև զարգացած են լողաթաղանթները։ Կարապաքսը գորշականաչավունից մուգ շագանակագույն է, եզրային վահանիկները՝ դեղնավուն կամ վարդագույն բծերով։ Պլաստրոնը դեղնավուն է, նարնջագույն կամ վարդագույն՝ մուգ, գրեթե սև բծերով։ Պարանոցը և գլխի տակը, ինչպես նաև վերջույթներն ու պոչն ունեն դեղնանարնջագույն երկայնակի զոլավոր նախշ։ Երիտասարդ կրիաները խայտաբղետ են։ Սնվում է բուսականությամբ, նաև ջրային մանր կենդանիներով ու լեշերով։ Գիշերում և ձմեռում է հիմնականում հոսող ջրավազանների հատակին՝ թաղվելով տիղմի մեջ (1 մ խորը)։ Ձմեռային քունը տևում է աշնան վերջից մինչև գարուն։ Ձուգավորումը սկսվում է ապրիլից հունիսի կեսերը։ Մայիսի վերջից հուլիսի սկիզբը էգը ձվադրում է 2-3 անգամ, յուրաքանչյուր անգամ դնում է երկարավուն (33-38 x 20-23 մմ տրամագծով) 5-10 ձու և թաղում դրանք հողի մեջ։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջ սեպտեմբերի կեսերին։ Սեռահասուն է դառնում 10-11 տարեկանում։ Պահպանության նպատակով խնամվում և բազմացվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով, միսն ու ձուն՝ որպես սնունդ։

## Պատկերասրահ

Mauremys rivulata.jpg
Western Caspian turtle (Mauremys rivulata), El-Al river.jpg
Caspian Turtle.jpg
Livaditurtles 3.JPG
Req1.jpg


## Ենթատեսակներ
* Mauremys caspica caspica
* Mauremys caspica siebenrocki
* Mauremys caspica ventrimaculata

## Գրականություն
* 
* Fritz, Uwe 1995. Einige Richtigstellungen zu Verbreitungsangaben von Mauremys caspica. Salamandra 31 (4)։ 237—242
* Kasparek, M. 1990. Zur Herpetofauna des Beckens von Köycegiz, Türkei (Dalyan-Region). Salamandra 26 (2/3)։ 155—164
*  (2005)։ On the hybridisation between two distantly related Asian turtles (Testudines։ *Sacalia* × *Mauremys*). *[[Salamandra (journal)|Salamandra]]* **41**։ 21-26. PDF fulltext
* Fritz, U. and Wischuf, T (1997)։ Zur Systematik westasiatisch-südosteuropaischer Bachschildkröten (Gattung Mauremys) (Reptilia։ Testudines։ Bataguridae) — Zool. Abh. Mus. Tierk. Dresden 49(13), pp. [223-260]
* Wischuf, TilmanFritz, Uwe. (1996) Eine neue Unterart der Bachschildkröte (mauremys caspica ventrimaculata subsp. nov.) aus dem Iranischen Hochland (A new subspecies of the Caspian turtle (Mauremys caspica ventrimaculata subsp. nov.) from the Iranian Highlands). *Salamandra.* Vol. 32, No. 2. pp.&nbsp;113–122.

Կատեգորիա:Երկկենցաղներ
Տրուրո

**Տրուրո**( Truro),Կոռնուոլի վարչական կենտրոնը։ Մեծ Բրիտանիայի ամենահարավային քաղաքն է, կարգավիճակը՝ քաղաք։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Քաղաքի բնակչությունը՝ համաձայն 2001 թվականի մարդահամարի կազմում է 20920 մարդ։ Բնակչության հաստատումը Տրուրոյում գալիս է դեռևս նորմանների ժամանակաշրջանից։ Համաձայն հնագիտական պեղումների՝ նրանք հաստատվել են այդտեղ XII դարում։ Սկսած XIV դարից Տրուրոն դառնում է կարևոր կենտրոն. սկսում է ծաղկել որպես ձկնաբուծական կենտրոն։ XVIII-XIX դարերի արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակ Տրուրոյի արդյունաբերությունը սկսեց մեծ քայլերով աճել բարելավման եղանակի անագիգների թանկացման շնորհիվ։ Սկսած XX դարից Տրուրոյի արդյունաբերությունը կտրուկ անկում ապրեց՝ լեռնահանքային արդյունաբերության պատճառով, չնայած դրան քաղաքը մնում էր ծաղկած, որպես Կորնուոլլայի վարչական և առևտրային կենտրոն։ Տրուրոն գտնվում է Կորնուոլլ թերակղզու կենտրոնում՝ ափից 14 կմ դեպի հյուսիս, որտեղ միաձուլվում են Կենուին և Ալլեն գետերը, և սկիզբ է առնում Տրուրո գետը։ Քաղաքում կան շատ հին շինություններ, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում դիտելու համար, բայց ամենագլխավոր գրավչությունը ներկայացնում է Մայր տաճարը՝ բարձրությունը 76 մետր, որի կառուցումը տևել է 30 տարի(1880-1910)։ Տաճարի գագաթը երևում է քաղաքի տարբեր կետերից։ Քաղաքում գտնվում է Կորնուոլլայի թագավորական թանգարանը և Hall for Cornwall թատրոնը։ 2009 թվականից Կորնուոլլի կոմսությունը Բոդմինից տեղափոխվեց Տրուրո։

## Կլիման

## Պատկերասրահ

Truro rooftops.jpg
Truro cathedrallane.jpg
Truro lowerlemonst.jpg


## Քույր քաղաքներ
* 20pxՄորլե, Բրետան, Ֆրանսիա
* 20pxԲոպպարդ, Գերմանիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Սան Ֆրանցիսկո)

**Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի** () Հայ Առաքելական եկեղեցի ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։

## Պատմություն
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին գտնվում է Թվին Փիքս թաղամասում՝ Սան Ֆրանցիսկոյի երկու ամենաբարձր բլուրներից մեկի գագաթին։ Եկեղեցին հիմնվել է 1924 թվականին, օծվել է 1958 թվականին։

Իր բեղուն գործունեությամբ եկեղեցին ծառայում է հայ համայնքին։ Եկեղեցում գործում են Կիրակնօրյա վարժարանը, Հայ եկեղեցու երիտասարդական կազմակերպությունը, Տիկնաց միությունը, մշակութային միությունը։ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու նպատակն է հայկական ավանդական արժեքների և քրիստոնյա արժեքների վրա հիմնված ընտանիք կառուցել։ 1942 թվականից սկսած եկեղեցում անցկացվում է հայկական խոհանոցի ամենամյա փառատոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու կայքը

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
հ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սան Ֆրանցիսկոյի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ալբերտ Պապիկյան

**Ալբերտ Ստեփանի Պապիկյան** (), հայ նկարիչ, ՌԴ վաստակավոր նկարիչ (1971)։

## Կենսագրություն
1939-1941 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գեղարվեստի դպրոցում, 1942-1943 թվականներին՝ Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայում, 1949 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան գեղարվեստի ինստիտուտը։ 1950 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Նույն թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Լենինգրադում։

## Ստեղծագործական գործունեություն
Պապիկյանն ստեղծել է տաք գույներով բնանկարներ, դիմանկարներ, նատյուրմորտներ։ Գլխավոր գործերից են՝
* «Ամպրոպից առաջ», 1969 թվական, ՌԴ մշակույթի նախարարության ֆոնդ
* «Ծիրանի ծառ», 1970 թվական, ՌԴ մշակույթի նախարարության ֆոնդ
* «Սևան», 1977 թվական, ՌԴ մշակույթի նախարարության ֆոնդ
* «Հողմահույզ օր», 1974 
* «Սևանշինի ստախանովականները»
* «Հիվանդ բարեկամի մոտ»
* «Գործադուլ»
* «Հացը», «Լեռներում»
* «Պուշկինը Հայաստանում»
* «Հայաստան»
* «Սևանա լիճ»
* «Լենինգրադ»

## Պարգևներ
* ՌԴ վաստակավոր նկարիչ, 1971 
* ՀԽՍՀ գեղարվեստի ակադեմիայի արծաթե մեդալ, 1979

## Մատենագրություն
* Папикян Альберт Степанович, М., 1969 г.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1926 ծնունդներ
Կատեգորիա:1997 մահեր
Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 11 մահեր
Կատեգորիա:Շիրակամուտ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 25 ծնունդներ
Տասներեքերորդ թաղամաս։ Վերջնագիր

**«Տասներեքերորդ թաղամաս։ Ուլտիմատում»** () ֆրանսիական գեղարվեստական ֆիլմ՝ ռեժիսոր Պատրիկ Ալեսսանդրեն։ Ֆրանսիայում պրեմիերան տեղի է ունեցել 2009 թվականի փետրվարի 18-ին։

## Սյուժե
2013 թվական. առաջին մասի իրադարձություններից հետո անցել է երեք տարի։ Կառավարությունն այդպես էլ չի իրականացրել պատի հեռացման խոստումները։ Ընդհակառակը, խղճուկ արվարձանը մայրաքաղաքից առանձնացնող պատը ավելացել է, բարձրացել և ավելի շատ թաղամասեր է սահմանազատում քաղաքակրթությունից։ Պատի մյուս կողմում իշխում են հինգ ավազակախմբեր, որոնք վերահսկում են էթնիկ շրջանները։ Հանցագրծությունները կրկնապատկվել են։ Նույնիսկ երեխաները զենքը ձեռքներին թմրանյութ են վաճառում։ Կառավարությունը ավելի քան երբևէ հետաքրքրված է «խնդրի կարգավորմամբ», և հետախուզական ծառայությունները անկարգություններ են հրահրում։ Լեյտոն և Դամյենը ստիպված են լինում նորից միավորել ջանքերը, որպեսզի Փարիզը փրկեն քաոսից։

## Դերերում
* Դավիդ Բելլ - *Լեյտո*
* Սիրիլ Ռաֆաելլի - *Դամյեն*
* La Fouine - *Ալի-Կ*
* MC Jean Gab'1 - *Մոլկո*
* Ջեյմս Դեանո - *Կարլոս-Սկինհեդ*
* Էլոդի Յունգ - *Տաո*
* Ֆաբրիո Ֆելցինգեր - *Մոնտանա*

## Գաղտնի տեսարան
Երկու րոպե տասը վայրկյան տիտրերից հետ երևում է փոքր գաղտնի տեսարան։ Սեղանի մոտ նստած են հանրապետության նախագահը, Լեյտոն, Դամյենը և 13-րդ թաղամասի հանցագործ խմբավորումների առաջնորդները։ Նախագահը նրանց գլանակներ է հյուրասիրում և հարցնում 13-րդ թաղամասի խոստացված վերակառուցման մասին։

## Շարունակությունը
Ծրագրվում էր հաջորդը նկարահանել *Տասներերքերորդ թաղամաս. Ցուրտ քառակուսի* ֆիլմը։ Սակայն ավելի ուշ աշխարհին ներկայացվեց ուրիշ նախագիծ՝ «*[[Աղյուսե առանձնատներ|Աղյուսե առանձնատուն]]*» (անգլ. *Brick Mansions*)։ Ֆիլմը առաջին մասի վերաէկրանավորումն է։ Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2013 թվականի ապրիլի 30-ին։ Նախկինի պես Լեյտոյի դերը խաղում է Դավիդ Բելը, իսկ Դամյենինը՝ Պոլ Ուոքերը։

Ֆիլմն էկրան է բարձրացել 2014 թվականի մայիսի 1-ին՝ ի հիշատակ 2013 թվականի աշնանը Պոլ Ուոքերի ողբերգական մահվան հետ։

## Դիտել նաև
* Պարկուր
* *[[Տասներեքերորդ թաղամաս]]*
* *[[Աղյուսե առանձնատներ|Տասներեքերորդ թաղամաս. Աղյուսե առանձնատներ]]*

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:EuropaCorp ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լյուկ Բեսոնի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Հովհաննես Պատկանյան

**Հովհաննես Գաբրիելի Պատկանյան** (), հայ նկարիչ։

Գաբրիել Պատկանյանի որդին, գեղանկարչուհի Եղիսաբեթ Պատկանյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Սովորել է Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Նրա գործերից են՝ «Գրիգոր Լուսավորիչը մկրտում է Տրդատին», «Հովհաննես Մկրտիչ», «Գամառ Քաթիպաների» (7) շապիկները, Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզո» գրքի նկարազարդումը, Մաթևոս 1-ին կաթողիկոսի դիմանկարները, որոնք բազմացվել և վաճառվել են։ Իր աղջկա՝ Եղիսաբեթի հետ նկարազարդել է Վարշավայի և Գորու հայկական եկեղեցիները։

## Մատենագրություն
* Միքայել Նալբանդյան, Երկեր, հ. 4-րդ, Երևան, 1949 թ.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Արանդա դե Դուերո (քաղաք)

**Արանդա դե Դուերո** ()՝ քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բուրգոսի նահանգի, ինչպես նաև Կաստելիայի և Լեոն ինքնավար մարզերի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ռիբերա դել Դուերո շրջանում։ Ընդհանուր տարածքը 127 կմ2 է։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով ունի 33154 բնակչություն։
Գավառական մայրաքաղաքից հեռու է 79 կմ։
thumbnail|200px|Շինություն Արանդա դե Դուերոում

= Պատկերասրահ =
##### Արանդա դե Դուերոյի գինու քարանձավները

Պատկեր:Virgen Viñas.JPG
Պատկեր:Puente romanico Aranda.JPG|
Պատկեր:Staircase to an underground Aranda de Duero Wine Cave in Spain.jpeg|
Պատկեր:Stairs cut into rock in an underground Wine Cave in Aranda de Duero, Spain.jpeg|
Պատկեր:Bottles of Wine in an Underground Wine Cave in Aranda de Duero, Spain.jpeg|
Պատկեր:A photo of an underground Aranda de Duero Wine Cave in Spain.jpeg|
Պատկեր:Wine Storage in an Underground Wine Cave in Aranda de Duero, Spain.jpeg|
Պատկեր:Underground wine cave in Aranda de Duero - Spain.jpeg|
Պատկեր:An underground wine cave in Aranda de Duero - Spain.jpeg|


## Պատկերասրահ Արանդա դե Դուերո

Principal facade of Santa María la Real Church - color photo - Aranda de Duero - Spain.jpeg|

Santa María la Real - Aranda de Duero 20-07-07 1240.jpg|

Santa María la Real - Aranda de Duero - portada gótica 20-07-07 1242.jpg|

Interior of the Santa María la Real Church Aranda de Duero in Spain.jpeg|

Sta Maria La Real.jpg|

Interior photo - Santa María la Real Church Aranda de Duero in Spain.jpeg|Սանտա Մարիա եղեղեցու ներսը

The Principal facade of Santa María la Real Church - black and white photo - Aranda de Duero - Spain.jpeg|Սանատ Մարիա եկեղեցու գլխավոր ճակատը

Santa María la Real Church Aranda de Duero in Spain - black and white photo.jpeg|Սանտա Մարիա եկեղեցին


## Բնակչություն

## Քույր քաղաքներ
*  Միրանդա դու Դոուրո, Պորտուգալիա
*  Սալոն դը Պրովանս, Ֆրանսիա
*  Լանգեն, Գերմանիա
*  Ռոուզբուրգ, Օրեգոն, ԱՄՆ
*  Սանտա Կրուս դե Տեներիֆե, Իսպանիա
*  Ռոմորանտեն Լանտենե, Ֆրանսիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ 
* Տեղեկատվություն և լուսանկարներ Արանդա դե Դուերո անգլերեն և իսպաներեն 
* Կայք երաժշտության և Օժանդակության խմբեր Արանդա դե Դուերո 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Ռութ Դե Սոուզա

**Ռուտ Դե Սոուզա** (, ), բրազիլացի դերասանուհի։

80 տարեկան հասակում նա նկարահանվեց «Կլոն» սերիալում։ 
Նկարահանվել է մոտ 70 հեռուստասերիալներում, հնչունավորման աշխատանքներ է տարել նաև մուլտֆիլմերում։ Առաջի անգամ նկարահանվել է 1948 թ.։

Ստացել է մի շարք մրցանակներ, որոնց թվում նաև Բրազիլիայի լավագույն դերասանուհու կոչում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb կայքում

Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:1921 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Սանտա Մարիա դել Կուբիլյո (քաղաք)

**Սանտա Մարիա դել Կուբիլյո** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզի Ավիլա պրովինցիայի Ավիլա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 340 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Երկրաբանական կտրվածք

մինի|350px|աջից|Երկրաբանական կտրվածք
**Երկրաբանական կտրվածք**՝ երկրաբանական պրոֆիլ, երկրակեղևից որևէ տեղամասի մակերևույթից խորք գնացող ուղղաձիգ հատվածք։ Սովորաբար կազմվում է երկրաբանական կառուցվածքային տարրերի տարածումներին ուղղահայաց։ Հնարավորություն է ընձեռում բացահայտելու տվյալ տեղամասի խորքային կառուցվածքը։ Երկրաբանական քարտեզի ու դրան կից եկրաբանական կառուցվածքի հորիզոնական և ուղղաձիգ մասշտաբները հիմնականում համընկնում են։ Շերտերի մեղմ թեքության և փոքր հզորության դեպքում եկրաբանական կառուցվածքի ուղղաձիգ մասշտաբը, հորիզոնականի համեմատ, հաճախ մեծացվում է 2, 5, 10 անգամ։ Երկրաբանական կառուցվածքի ճշգրտությունը և ընդգրկման խորությունը կախված է կտրվածքի գծով դիտվող ապարների արմատական մերկացումերի և հանքափորվածքների քանակից, երկրաֆիզիկական չափումների որակից, տվյալ շրջանի երկրաբանական կառուցվածքի բարդության և ուսումնասիրվածության աստիճանից։
մինի|ձախից
## Հետագայում կարդացվող
* Kruglinski, Susan. "Journey to the Center of the Earth." Discover.
* Lehmann, I. (1936) *Inner Earth*, Bur. Cent. Seismol. Int. 14, 3–31
* Schneider, David (October 1996) *A Spinning Crystal Ball*, Scientific American
* Wegener, Alfred (1915) "The Origin of Continents and Oceans"

Կատեգորիա:Երկրի կառուցվածք
Լոուրենս Քլեյն

**Լոուրենս Քլեյն** (, ), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ տնտեսական մոդելների ստեղծման և տնտեսական քաղաքականության ու ցիկլային տատանումների վերլուծության ժամանակ դրանց կիրառման համար (1980)։

## Կենսագրություն
Քլեյնը ծնվել է Նեբրասկա նահանգի Օմահա քաղաքում հրեայի ընտանիքում։ Ծնողները՝ Լեո Բայրոն Քլեյնը և Բլանշ Մոնհայթ Քլեյնը, բանջարանոցային կրպակում վաճառականներ էին։

Սովորել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ Դոկտորական աստիճանն ստացել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Փենսիլվանիայի և Օքսֆորդի համալսարանների պրոֆեսոր, աշխատել է Տնտեսագիտական հետազոտությունների ազգային բյուրոյում (1948-1950), Օքսֆորդի վիճակագրության ինստիտուտում (1954-1958), Բրուկինգի ինստիտուտում (1963-1972), Երուսաղեմի հրեական՝ Ֆալկի տնտեսագիտական հետազոտությունների ինստիտուտում՝ պատվավոր հրավիրված պրոֆեսոր։

1960 թվականին եղել է Էկոնոմետրիկ միության, 1977 թվականին՝ Ամերիկայի տնտեսագիտական ասոցիացիայի, 1989-1990 թվականներին՝ Միջազգային տնտեսագիտական ատլանտյան միության նախագահը։

Պարգևատրվել է Ջ․ Կլարկի (1959) և Վ․ Լեոնտևի անվան շքանշանների՝ տնտեսագիտության մեջ ունեցած մեծ ավանդի համար։

Կինը (երկրորդ ամուսնություն, 1947)՝ Սոնիա Ադելսոն, 4 երեխա՝ Հաննա (ծագումնաբան), Ռեբեկա (ուսուցչուհի), Ռեյչել (խմբագիր) և Ջոնաթան (ծրագրավորող)։

## Աշխատություններ
* The Keynesian Revolution (1947)
* Economic Theory and Econometrics (1985)

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լոուրենս Քլեյնի ինքնակենսագրությունը Նոբելյան մրցանակների կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Չամարտին (քաղաք)

**Չամարտին** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ավիլա շրջանի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզերի մեջ։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Ավիլա շրջանի կազմի մեջ։ Քաղաքը ունի 91 բնակիչ։

## Ժղովրդագրական զարգացում

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:320
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:40 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:8 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1897 text:1897
 bar:1910 text:1910
 bar:1930 text:1930
 bar:1950 text:1950
 bar:1970 text:1970
 bar:1991 text:1991
 bar:2011 text:2011
 bar:2013 text:2013

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 202
 bar:1877 from:0 till: 205
 bar:1897 from:0 till: 241
 bar:1910 from:0 till: 271
 bar:1930 from:0 till: 299
 bar:1950 from:0 till: 307
 bar:1970 from:0 till: 300
 bar:1991 from:0 till: 127
 bar:2011 from:0 till: 91
 bar:2013 from:0 till: 76

PlotData=

 bar:1857 at: 202 fontsize:s text: 202 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 205 fontsize:s text: 205 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 241 fontsize:s text: 241 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 271 fontsize:s text: 271 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 299 fontsize:s text: 299 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 307 fontsize:s text: 307 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 300 fontsize:s text: 300 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 127 fontsize:s text: 127 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 91 fontsize:s text: 91 shift:(-5,5)
 bar:2013 at: 76 fontsize:s text: 76 shift:(-5,5)



## Արտաքին հղումներ
* Մունիցիպալիտետի կայքը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ռաֆայել Զաքարյան

**Ռաֆայել Գրիշայի Զաքարյան** (), ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետ։ Ոստիկանության գեներալ-մայոր (2015)։

## Կրթություն
*1982 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։

## Ծառայությունը
*1974-1976 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։
*1983 թ. - Հրազդանի ՆԳ բաժնի միլիցիայի տեղամասային տեսուչ,
*1983-1986 թթ. - Հրազդանի ՆԳ բաժնի Ծաղկաձորի քաղաքային միլիցիայի բաժանմունքի տեղամասային տեսուչ,
*1986-1989 թթ. - Հրազդանի ՆԳ բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր,
*1989-1990 թթ. - Հրազդանի ՆԳ բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի անչափահասների գործերով ավագ օպերլիազոր,
*1990-1991 թթ. - Հրազդանի ՆԳ բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետի տեղակալ,
*1991 թ. - Հրազդանի ՆԳ բաժնի պետի տեղակալ,
*1991-1994 թթ. - Սևանի ՆԳ բաժնի պետ,
*1994-1995 թթ. - Մարտունու ՆԳ բաժնի պետ,
*1995-2011 թթ. - ՀՀ ԱԱԾ գլխավոր վարչության բաժնի պետ,
*2011-2012 թթ. - ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետի տեղակալ,
*2012 թ. - ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետի 1-ին տեղակալ։
*2012 թ. մայիսի 31-ից - ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության պետ։

## Պարգևներ և կոչումներ
*ոստիկանության գեներալ-մայոր (2015)։
*Մարտական ծառայության մեդալ (2010)։
*«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2014)։
*ՀՀ ոստիկանության և գերատեսչությունների մեդալներ և կրծքանշաններ։

Ամուսնացած է, ունի երեք դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ոստիկանության գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ
Moto 360

**Moto 360**, խելացի ժամացույց, որն աշխատում է android wear օպերացիոն համակարգով։

## Դիզայն
 
Ժամացույցը հասանելի է մի քանի տարբերակով, հիմնական նյութը չժանգոտվող մետաղն է։

Որպես ժապավեն օգտագործվել են հայտնի Horween ընկերության մշակած կաշիները և մետաղները։

Սարքի էկրանը ծածկված է Corning Gorilla Glass ապակիով, որը զերծ է պահում խազերից և թեթև վնասվածքներից։

Էկրանի անկյունագիծը կազմում է 1,8 դյույմ, իսկ կաղապարը պաշտպանված է ջրի և փոշու ներթափանցումից։

## Ֆունկցիաներ

Ժամացույցն ունի հիշեցումների համակարգ, ձայնային որոնման հնարավորություն և այլն։ Android Wear օպերացիոն համակարգի ամբողջ ինտերֆեյսը կառուցված է Google Now-ի հնարավորությունների հիման վրա և աշխատում է սմարթֆոնի հետ միասին։

Ժամացույցի վրա տեղադրված է զարկերակի ցուցիչ և քայլերի հաշվիչ։

## Արտաքին հղումներ
* Moto 360 

Կատեգորիա:Անդրոիդ
Կատեգորիա:2014 հայտնված արտադրանքներ
Գագիկ Ավետիսյան (քաղաքացիական ծառայող)

**Գագիկ Հրաչիկի Ավետիսյան** (), ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ։

## Կրթություն
* 1991 թ. – ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։

## Ծառայությունը
* 1984-1986 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
* 1992-1993 թթ. – Երևանի Արաբկիրի ՆԳԲ պետի անձնակազմի հետ տարվող աշխատանքների գծով տեղակալ։
* 1993-1994 թթ. – ՆԳ նախարարի հատուկ հանձնարարություններով օգնական։
* 1994-1999 թթ. – «Զվարթնոց» օդանավակայանի ՆԳ գծային բաժնի պետ։
* 1999-2004 թթ. - Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի բաժնի պետ։
* 2004-2008 թթ. – Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի պետ։
* 2008-2010 թթ. – Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի բաժնի պետ։
* 2010-2012 թ.թ.- ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊԳ վարչության պետ
* 2012-2013 թթ. – գտնվել է ՀՀ ոստիկանության կադրերի ռեզերվում։
* 2013 թ. ապրիլի 15-ից 2014 թ. հոկտեմբերի 3-ը - ՀՀ ոստիկանության Արմավիրի մարզային վարչության պետ։
* 2014 թ. հոկտեմբերի 3-ից ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետն է։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ունի ոստիկանության գնդապետի հատուկ կոչում։
* «Հասարակական կարգի գերազանց պահպանման համար» մեդալ (2009)։
* ՀՀ ոստիկանության և այլ պետությունների ՆԳ նախարարությունների գերատեսչական մեդալներ և կրծքանշաններ։

Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի ոստիկանություն
Ալիմաշլու

**Ալիմաշլու**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ղազախի գավառում։ Գտնվում է Շամշադինի տեղամասում։

Գյուղը հիշատակված է AKAK-ի առաջին հատորում։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Աշոտ Ահարոնյան

**Աշոտ Սիրասի Ահարոնյան** (), ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ՀՀ ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության պետ։

## Կրթություն
* 1994 թ. – ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։
* 2005 թ. - ավարտել է ՀՀ ոստիկանության ակադեմիան։

## Ծառայությունը
* 1994-1996 թթ. – ՀՀ ՆԳՆ հասարակական կապերի և լրատվության վարչության թղթակից։
* 1996-1998 թթ. - «02» շաբաթաթերթի խմբագրության բաժանմունքի պետ։
* 1998-2002 թթ. – Հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության «02» շաբաթաթերթի խմբագրության բաժանմունքի պետ։
* 2002-2009 թթ. – Հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության «02» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։
* 2009-2011 թթ. – ՀՀ ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության տպագիր և էլեկտրոնային մամուլի բաժնի պետի տեղակալ։
* 2011 թ. մայիսի 4-ից ՀՀ ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության պետն է։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ունի ոստիկանության գնդապետի հատուկ կոչում։
* «Հասարակական կարգի գերազանց պահպանման համար» մեդալ (2013)։
* ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ (2014)։
* ՀՀ ոստիկանության և այլ նախարարությունների գերատեսչական մեդալներ և կրծքանշաններ։
* ՌԴ ՆԳՆ մեդալներ ու կրծքանշաններ։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Աշոտ Ահարոնյան

Կատեգորիա:Հայաստանի ոստիկանություն
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ ոստիկաններ
10-րդ դար

**10-րդ դար**, 901 թվականից 1000 թվականն ընկած մեկ հարյուրամյակ, և 1-ին հազարամյակի վերջին դարը։ Նախորդել է 11-րդ դարին և հաջորդել 9-րդ դարին։

Համաշխարհային պատմության մեջ հանդիսանում է միջնադարյան միջին շրջանի՝ զարգացած միջնադարի ընթացք։

Չինաստանում հաստատվել է Սոնգ դինաստիան՝ միավորելով գրեթե ամբողջ Չինաստանը։ Մուսուլմանական աշխարհը հասնում է մշակութային գագաթնակետի, հատկապես Ալ-Անդալուսում՝ Կորդոբայի խալիֆայության կառավարման ներքո և Սամանիների պետությունում։ Աբբասյան խալիֆայությունը շարունակել է գոյություն ունենալ, չնայած ավելի փոքր կենտրոնական իշխանությամբ։ Այն նաև մշակութային զարգացման դար էր Բյուզանդական կայսրության, որը վերանվաճել է որոշ կորցրած տարածքներ,  Բուլղարական առաջին կայսրության և Սրբազան Հռոմեական կայսրության համար։

Պատմաբան Լինն Ուայթը նշել է, որ «ժամանակակից աչքով այն Մութ դարերի գրեթե ամենամութ դարն էր .... եթե այն մթություն էր, ուրեմն այն արգանդի մթություն էր»։ 15-րդ դարում Լորենցո Վալլան այն անվանել է «Երկաթի և կապարի դար», հետագայում Կարդինալ Բարոնիուսը անվանել է «Երկաթի դար»։

## Ծանոթագրություններ
11-րդ դար

**11-րդ դար** 1001-ից 1100 թվականն ընկած շրջան՝ Հուլյան օրացույցով և 2-րդ հազարամյակի առաջին դարը։

Եվրոպայի պատմության մեջ այս շրջանը համարվում է Բարձր միջնադարի սկիզբ։

Բյուզանդիայի վերելքից հետո հանկարծակի այն սկսեց անկում ապրել և նորմանները սկսեցին հզորանալ և վերահսկել Եվրոպայի մեծ մասը։ Եվրոպայում նշանակալի ազդեցություն ձեռք բերեցին ազդեցիկ Հռոմի պապերը։ 
Հյուսիսային Իտալիայում աճեց քաղաքային բնակչության թիվը, որը խթանեց վաղ կազմակերված կապիտալիզմի առաջացմանը։ Արևելյան Եվրոպայում Կիևյան Ռուսիայի համար ոսկե դարաշրջան էր։

Սուն դինաստիայում և դասական իսլամական աշխարհում այս դարաշրջանում զարգացավ դասական չինական և իսլամական գիտությունը, փիլիսոփայությունը, տեխնոլոգիան և գրականությունը։

Չոլա դարաշրջանի Հնդկաստանը և Ֆաթիմյան դարաշրջանի Եգիպտոսը մեծացրեցին իրենց ռազմական ներուժը և ձեռք բերեցին միջազգային ազդեցություն։ Արևմտյան Չալուկիա կայսրությունը (Չոլայի թշնամին) նույնպես հզորացավ հարյուրամյակի վերջում։

Այս հարյուրամյակում թյուրք Սելջուկները հզորացան Արևմտյան Ասիայում մասնատված Աբբասյանների տարածքներում։ Հարյուրամյակի վերջում սկսվեց  Առաջին խաչակրաց արշավանքը։
12-րդ դար

**12-րդ դար** 1101-ից 1200 թվականն ընկած մեկ հարյուրամյակ՝ Հուլյան օրացույցով և 2-րդ հազարամյակի երկրորդ դարը։ Համաշխարհային պատմության մեջ հանդիսանում է միջնադարի երեք շրջափուլերից մեկի՝ զարգացած միջնադարի ընթացք։

## Դեպքեր
## Ծնունդներ
## Մահեր
Արամ Զաքարյան

**Արամ Մայի Զաքարյան** (), ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ, ոստիկանության գեներալ-մայոր (2005)։

## Կրթություն
* 1981 թ. ավարտել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտը։
* 2000 թ. ավարտել է ՀՀ ՆԳՆ բարձրագույն դպրոցը։

## Ծառայությունը
* 1980-1982 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
* 1982-1986 թթ. – ՆԳՆ Քրեական հետախուզության վարչության անչափահասների գործերով տեսչության տեսուչ։
* 1986-1991 թթ. – ՆԳՆ Քրեական հետախուզության վարչության օպերլիազոր, ավագ օպերլիազոր, կարևորագույն գործերով ավագ օպերլիազոր։
* 1991-1993 թթ. – ՆԳՆ Քրեական հետախուզության վարչության պետի տեղակալ։
* 1993-1994 թթ. - Կոտայքի տարածքային ՆԳ վարչության պետ։
* 1994 թ. - Կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության պետ։
* 1994 թ. - Էջմիածնի ՆԳ բաժնի պետ։
* 1994-1995 թթ. - Էջմիածնի տարածքային ՆԳ վարչության պետ։
* 1995-1999 թթ. - Երևանի ՆԳ վարչության պետ։
* 2000-2002 թթ. – ՔՀԳՎ 3-րդ վարչության պետ։
* 2002 թ. - Արագածոտնի մարզային ՆԳ վարչության պետ։
* 2002-2004 թթ. - Երևանի ՆԳ վարչության պետ։
* 2004-2010 թթ. – ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության վարչության պետ։
* 2011 թ. - ՀՀ ոստիկանության կրթահամալիրի ակադեմիայի պետ։
* 2011-2013 թթ. – ՀՀ ոստիկանության Արմավիրի մարզային վարչության պետ։
* 2013 թ. ապրիլի 15-ից 2014 թ. հոկտեմբերի 3-ը - ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ։
* 2014 թ. հոկտեմբերի 3-ին ՀՀ Ոստիկանության պետի հրամանով նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության շտաբի պետ։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ունի ոստիկանության գեներալ-մայորի հատուկ կոչում (2005)։
* «Հասարակական կարգի գերազանց պահպանման համար» մեդալ (2009)։
* ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր (2006)։
* ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ (2014)։
* ՀՀ ոստիկանության և այլ գերատեսչությունների գերատեսչական պարգևներ։

Ունի մեկ դուստր։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* ՀՀ ոստիկանության կայք

Կատեգորիա:ՀՀ ոստիկանության գեներալ-մայորներ