Հայհոյանքի դեմ պայքարի մասին օրենք

**Հայհոյանքի դեմ պայքարի մասին օրենք** (1825-1830թվականներ), ֆրանսիական օրենք հայհոյանքի և սրբապղծության դեմ, որն ընդունվել է 1825 թվականի ապրիլին Շառլ X թագավորի օրոք: մահապատժի մասին օրենքի դրույթը երբեք չի կիրառվել, բայց Ֆրանսուա Բուրկին անունով մի մարդ դատապարտվել է ցմահ հարկադիր աշխատանքի ՝ էվխարիստական իրերի սրբապղծության գողության համար. ավելի ուշ ՝ Լուի-Ֆիլիպ թագավորի օրոք հուլիսյան միապետության կառավարման սկզբում, օրենքը չեղարկվել է։ 
thumb|Շառլ X

## Օրենքի նախագիծ
1824 թվականի ապրիլին Լյուդովիկոս XVIII թագավորի կառավարությունը, որը գլխավորում էր ուլտրարոյալիստ Ժան-Բատիստը ՝ Կոմս դե Վիլլը, խորհրդարան ներկայացրեց օրենքի առաջին նախագիծը։  1823 թվականի դեկտեմբերի ընտրությունները, որոնք անցկացվել են մարդահամարի ժամանակ սահմանափակ ընտրական իրավունքի պայմաններում, հանգեցրել են նրան, որ Պատգամավորների պալատում գերակշռում է ուլտրարոյալիստական մեծամասնությունը, որն, հետևաբար, կոչվում է վերականգնվածների պալատ (վերականգնումից հետո ընտրված ուլտրարոյալիստական վերականգնվածների պալատի հետ կապված)։ Չնայած այս մեծամասնությանը, օրենքի նախագիծը ձախողվեց, քանի որ այն չընդունվեց հասակակիցների պալատի կողմից:

Նույն թվականի սեպտեմբերին Շառլ X-ի գահ բարձրանալուց հետո Վիլելի կառավարությունը որոշեց օգտվել առիթից և օրինագիծը կրկին ներկայացրեց քննարկման ՝ որպես պատճառ նշելով Սուրբ անոթների (ամանների և ցիբորիաների) գողության աճը:

Վիլելի կառավարությունն ի սկզբանե նախատեսում էր պատիժների մեղմացում։  Ինչ վերաբերում է պղծմանը, ապա դատավճիռները պետք է փոխվեին ՝ կախված հանգամանքներից։  Եթե պղծումը կատարվում էր Սուրբ առարկաներ պարունակող անոթների վրա, ապա այդ հանցագործությունը պետք է պատժվեր ցմահ հարկադիր աշխատանքով։ Եթե պղծումը կատարվում է առաջնորդի գլխավորությամբ, ապա դրա համար պատիժը մահն էր, նույնն էր, ինչ հայրասպանների համար. աջ ձեռքի կտրում, որին հաջորդում էր գլխատումը (դատավճիռ, որը գործում էր հին ռեժիմի օրոք և չեղյալ հայտարարվեց հեղափոխության ժամանակ, բայց վերականգնվեց 1810 թվականին): Բանավեճից հետո այս վերջին պատիժը հետագայում փոխարինվեց «պատվավոր փոփոխությամբ», որը հանցագործը կատարել էր մահից առաջ:

## Կառավարության հիմնավորում
Օրենսդրական նախագծի համար պատասխանատու նախարար Կոմս Դե Փեյրոնեթեն օրենքը անվանեց «անհրաժեշտ փրկագնում այսքան տարիների անտարբերությունից և ամբարշտությունից հետո»: Նրան հաջորդեց Կոմս դե Բրետեյը, ով հայտարարեց. «մեր օրենքների նկատմամբ հարգանք ձեռք բերելու համար եկեք նախ հասնենք կրոնի նկատմամբ հարգանքի»։ Հակահեղափոխական հրապարակախոս Լուի Վիկոնտ դե Բոնալդը վճռականորեն պաշտպանեց մահապատիժը վեհաժողովից առաջ:

## Հակառակորդների հիմնավորում
Դոկտրինների կողմից ձևավորված լիբերալ ընդդիմության որոշ ներկայացուցիչներ, այդ թվում ՝ Բարոն դե Բարանտը, Կոմս դե Լանգինը, Պիեռ Պոլ Ռուայե-Կոլարը և Բենջամեն Կոնստանը, պնդում էին, որ օրենքը փոխներթափանցում է ստեղծում մարդկային արդարադատության և Աստծո դատարանի միջև, և որ պետությունը պետք է անի ոչ այլ ինչ, քան պաշտպանել կրոնական ազատությունը: «Ինչպես կրոնը, որը այս աշխարհից չէ, այնպես էլ մարդկային օրենքը չի պատկանում անտեսանելի աշխարհին; երկու աշխարհներն էլ, որոնք դիպչում են միմյանց, երբեք չպետք է շփոթել.գերեզմանը նրանց սահմանն է»: Նա օրենքը հայտարարեց «հակասահմանադրական» և «մտքի ազատությունը խախտող»՝ պարտադրելով մեկ հատուկ կրոն ուրիշներին: Բողոքական Բենջամին Կոնստանտը պնդում էր, որ իր կրոնն ինքնին արգելում է իրեն քվեարկել օրենքի օգտին, քանի որ զորքերում Քրիստոսի իրական ներկայությունը կարող է որպես այդպիսին դիտվել միայն կաթոլիկների կողմից: Կամ մեղավոր համարվող անձը հավատում է դոգմային, ապա «խելագար» է, պնդում է Կոնստանտը, կամ նա դա չի անում, և այս դեպքում չի կարելի ասել, որ սրբապղծությունը բարդ է, և հետևաբար, նա պետք է պատժվի միայն որպես «խռովարար»: Այնուամենայնիվ, եթե նա մեղավոր է համարվում, ապա նա պետք է պատժվի միայն որպես անմեղսունակ ().:

Կոմս դե Լանգուինը պնդում էր, որ՝ մարդասպան բառը ինքնին հայհոյանք է, և որ օրենքը չի կարող․ ինքնին դատավոր լինել Աստծո դեմ կատարված հանցագործությունների համար: Այսպիսով, արդարադատության նախարար Փեյրոնեթն, ի վերջո, որոշեց սահմանափակել օրենքի գործողությունը «կամավոր և հրապարակայնորեն» կատարված սրբապղծություններով, որպեսզի չխանգարի ներքին խղճին և խոստովանությանը: Փեյրոնեթն նույնիսկ նմանակություն է արել «անպարկեշտ հարձակումների» հետ (). մարդը ցնցում է հասարակական բարոյականությունը՝ միայն այդպիսի գործողություններ կատարելով հրապարակավ, այլ ոչ թե մասնավոր։  Փեյրոնեթեն պնդում էր, որ նույնը վերաբերում է սրբապղծությանը։ Փեյրոնեթեի փաստարկը մամուլի կողմից դիտվում էր որպես արկածախնդիր և անհիմն։ Հյուգ Ֆելիսիտե Ռոբեր Դե Լամենեն քննադատել է Վիլելի կառավարությանը գրքույկում, որում հարցրել է, թե ինչպես սրբապղծությունը կարող է հանցագործություն լինել կրոնի դեմ, բայց ոչ Աստծո դեմ:

## Ընտրություն
Երկար ու բուռն քննարկումներից հետո նախագիծն ընդունվեց հասակակիցների պալատի կողմից՝ 127 դեմ 96, ապա պատգամավորների կողմից՝ 210 դեմ 95: Այս տեքստը ստացավ տասներեք հասակակիցների աջակցությունը, որոնք նույնպես առաջնորդներ էին, առանց որոնց Զույգերի պալատը չէր ընդունի մահվան դատավճիռ: Սրբապղծության դեմ պայքարի մասին օրենքում նշվում է, որ սրբապղծությունը որպես այդպիսին ճանաչելու համար այն պետք է կատարվի կամավոր, հրապարակային և կրոնի հանդեպ ատելության կամ արհամարհանքի հիման վրա:

## Ազդեցություն և զարգացում
Մահապատժի մասին օրենքի դրույթը երբեք չկիրառվեց, բայց Ֆրանսուա Բուրկին անունով մի մարդ, ով Մոսանի ջուլհակ էր, դատապարտվեց ցմահ հարկադիր աշխատանքի՝ երեք տարբեր եկեղեցիներից հաղորդության առարկաները սրբապղծորեն գողանալու համար` օրենքը չեղարկվեց 1830 թվականի հուլիսյան հեղափոխությունից հետո՝ Լուի-Ֆիլիպ թագավորի կառավարման առաջին ամիսներին:

Ֆրանսիայի Ազգային գրադարանի նախկին նախագահ (2002-2007 թվականները) պատմաբան Ժան-Նոել Ժաննին օրենքն անվանել է ժամանակավրիպում () և ընդգծել ուլտրա-ազգայնականների դիրքորոշումը լուսավորության գաղափարների վերաբերյալ՝ վկայակոչելով սրբապղծություն հոդվածում ներկայացված կրոնական գործերին պետության չմիջամտելու գաղափարը։ Դիդրո և Դալամբեր հանրագիտարանում:

## Տես նաև
*Հակակղերական օրենքներ (Ֆրանսիական հեղափոխություն)

## Նշումներ

## Մատենագիտություն
*M. Duvergier de Hauranne, *Histoire du gouvernement parlementaire en France, 1814-1848*, t. VIII, 1867, chap. 34. (analysis of the debates by an Orleanist historian)
*H. Hasquin, "La loi du sacrilège dans la France de la Restauration (1825)", in *Problèmes d'histoire des religions*, Editions de l'université de Bruxelles, t. XIII, 2003, pp.&nbsp;127–142.
*Jean-Noël Jeanneney, "Quand le sacrilège était puni de mort en France", in *[[L'Histoire]]*, June 2006, pp.&nbsp;68–72.
*J.-H. Lespagnol, *La Loi du Sacrilège*, Domat-Montchrestien, 1935.
*L.F. du Loiret (Le Four), *Histoire abrégée du sacrilège chez les différents peuples et particulièrement en France*, t. II, self-published, 1825.

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քրեական իրավունք
Կատեգորիա:Ֆրանսիայում կաթոլիկության պատմություն