open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անալային միազ

**Անալային (ռեկտալային) միազ** (), սրբանի միազ։

## Կլինիկական պատկեր
Հետևյալ միազի զարգացման համար նախատրմադրող ֆակտորներ են համարվում անալային մասի հիվանդությունները, անմաքրասիրությունը։

Վարակումը հնարավոր է կեղտոտ սպիտակեղենի վրա առկա թրթուրների ներթափանցումից, կամ երբ ճանճերը ձվեր են դնում այդ մասում, որտեղից էլ թրթուրները մտնում են ստամոքս (այսպես կոչված *ռեկտալային միազ*)։

Ռեկտալային միազ կարող են առաջացնել *Eristalis Tenax*, *Fannia canicularis*, *Muscina stabulans* և այլ թրթուրները։

Անալային միազ է առաջացնում *Musca Nebulo* թրթուրը։

Անալային միազ կարող է առաջանալ սրբանի հատված քաղցկեղ ունեցող հիվանդների մոտ։ Հիվանդության ախտանիշներն են անալային հատվածում ուժեղ ցավերը։ Ինվազիան ուղեկցվում է խոցերի զարգացումով։

Ուղիղ ալիքի արտանկումը նույնպես կարող է անալային միազով վարակվելու պատճառ դառնալ։ Ուսումնասիրությունների ժամանակ նկատվել է մկանների նեկրոզ, որի պատճառը թրթուրներն էին։ Նաև նկատվում է թարախի հավաքում և թրթուրների մեծ քանակ։

Անալային միազը հիմնականում լինում է տնային կենդանիների մոտ։

## Բուժում
Բուժումը իրականցվում է թրթուրների հեռացումով և վերքերի բուժմամբ։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միազներ
Ֆերենց Կեմենի (թարգմանիչ)

**Ֆերենց Կեմենի** (, ), հունգարացի թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Ֆերենց Կեմենին ծնվել է Բուդապեշտում։ 1956 թվականին գաղթել է Նորվեգիա, 1980-ականներին  ապրել է Օսլոյում։

### Լեզուների իմացություն
Կեմենին լեզուները բաժանել է երեք խմբի՝
* ամենացածր մակարդակ, որից նա թարգմանել է (16 լեզու)
* միջին մակարդակ, որով նա թարգմանել է (12 լեզու)
* ամենաբարձր մակարդակ, որով նա խոսում է (12 լեզու)՝ դանիերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, նորվեգերեն, պորտուգալերեն, ռումիներեն, ռուսերեն, սերբերեն-խորվաթերեն, իսպաներեն, շվեդերեն
(Նա հունգարերենը վերը թվարկածների մեջ չի հաշվել)

## Թարգմանություններ
Հիմնականում թարգմանել է բանաստեղծություններ, անդրադարձել է նաև այլ գրական ժանրերի։ Մինչև 1985 թվականը հունգարական բանաստեղծություններ է թարգմանել 17 լեզուներով, ինչպես նաև բանաստեղծություններ է հունգարերեն թարգմանել 30 լեզուներով։ Նորվեգերեն է թարգմանել 8 այլ լեզուներից, նորվեգերենից՝ 12 այլ լեզուներով։ Գերմաներենից, ֆրանսերենից, իսպաներենից, ռումիներենից, ռուսերենից բանաստեղծություններ է թարգմանել անգլերեն, ֆրանսերենից և իտալերենից՝ գերմաներեն, անգլերենից՝ իսպաներեն, գերմաներենից՝ ֆրանսերեն, ֆրանսերենից՝ իտալերեն։

Երբ նա գտնվում էր մի ընկերությունում Միխայիլ Բաբիչի սոնետներից մեկի իսպաներեն թարգամանության հետ կապված, ինչ-որ մեկը նրան զարմանքով հարցրել է, «O՜, Դուք նաև իսպաներե՞ն եք խոսում»։ Դասական գրականության բանաստեղծ և թարգմանիչ Գաբոր Դևեչերին նրա փոխարեն պատասխանել է. «Ֆերենց Կեմենին խոսում է բանաստեղծության լեզվով. ահա ամենակարևորը»։

Նրա թարգմանությունների հավաքածուն լույս է տեսել 2005 թվականին։ Tengertől tengerig: Kemény Ferenc 2500 év európai költészetéből válogatott, 30 nyelvből készített, 150 formahű műfordítása – kézirat gyanánt.

## Երկեր
* Das Sprechenlernen der Völker ("Speech Learning of Nations", ISBN 3-7003-0121-9), 1975, Vienna. His unorthodox views on historical linguistics and the origins of Hungarian language were advanced in this book.
* Im Anfgang war das Korn oder die Großen Mythen der Menschheit ("In the Beginning was the Seed, or the Big Myths of Humankind", 1993)
* Ér-e valamit a történeti összehasonlító nyelvészet? ("Is Historical Comparative Linguistics Worth Anything?, ISBN 963-03-6998-2, 1997)
* Az elméleti fizika új alapjai ("New Foundations for Theoretical Physics", ISBN 963-03-9775-7, 1998)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kató Lomb: *Bábeli harmónia* ("Harmony of Babel"), Gondolat, 1988, Budapest, pp.&nbsp;88–92

Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Runnin' (Lose It All)

**"Runnin' (Lose It All)"**, *Naughty Boy-ի*, Բեյոնսեի և Արոու Բենջամինի համատեղ երգը։ Առաջին անգամ թողարկվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 18-ին, որպես Naughty Boy խմբի երկրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին երգ։ Թողարկումից անմիջապես հետո երգն ստացել է դրական արձագանքներ Բեյոնսեի վոկալի և երգի գործիքավորման շնորհիվ։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը Չարլի Ռոբինսն է, որում կինն ու տղամարդն իրար են հետապնդում ջրի մեջ։

## Ստեղծման պատմությունը
2015 թվականի սեպտեմբերի 16-ին *Naughty Boy-ը* հայտարարեց, որ Բեյոնսեի և Արոու Բենջամինի հետ ցանկանում է թողարկել "Runnin' (Lose It All)" անունով երգ։
Որոշ ժամանակ անց, մինչև երգի պաշտոնական ներկայացումը, նա իր Ինստագրամի էջում տարածեց երգի բառերը և տեսահոլովակից 15 վայրկյանանոց հատված։ Տեսահոլովակում կային երկու մարդկանցից, որոնք սուզված էին ջրի մեջ։ Սեպտեմբերի 17-ին տեղի ունեցավ երգի օնլայն պրեմիերան, իսկ հաջորդ օրը թողարկվեց նաև *iTunes Store-ում*։ *Digital Spy-ի* պնդմամբ երգը միայն Բեյոնսեի կատարմամբ թողարկվել է ավելի շուտ՝ 2015 թվականի օգոստոսին։

## Կոմպոզիցիա
«Runnin' (Lose It All)-ը» ռոք-բալլադ է, «The Guardian»-ից Էլլի Հանթը նշում է, որ դա կայուն ժանր է Բրիտանական պարային երաժշտության մեջ։ Երգի երաժշտությունը բաղկացած է նաև դաշնամուրային էլեմենտներից։ Երգը սկսում է Բեյոսեն՝ կատարելով այն դաշնամուրի նվագացությամբ։ Բառերը հետևյալն են՝ «Ոչ մի բան էական չէ այժմ, որտեղ ես դու, ես կանչում եմ քեզ, կարոտում եմ քեզ»։ Բեյոնսեն երգում է այն մասին, թե ինչպես նա պիտի դադարի փախչել ինքն իրենից, որը նա կրկնում է հետևյալ տողերում՝ «Այլև չեմ կարող փախչել ինքս ինձնից»։ Երկրորդ տունը երգում է *Arrow Benjamin-ը*, իսկ վերջին տունը երգում են բոլոր երգիչները միասին։ «Entertainment Weekly»-ից Էրիկ Ռեները գտնում է, որ երգի բառերը Բեյոնսեին հատուկ զգացմունքային են։ «The Guardian»-ից Էլլի Հանթը «Runnin»-ը նմանեցնում է Բեյոնսեի մյուս երգերին՝ «Halo»-ին և «Haunted»-ին, ինչպես նաև Naughty Boy-ի և Էմելի Սանդեի նախորդ համագործակցությանը։

## Կարծիքներ
Էլի Հանթը «Runnin'»-ը համարել է վերջին 20 տարիների ամենափայլուն ակումբային երաժշտություններից մեկը, իսկ CBS News-ի լրագրող Անդրեա Պարկը Բեյոնսեի վոկալը համարում էր «անսխալական»։ Ալեքս Հուդսոնը երգչուհու ձայնը համարում էր «հզոր»։ Slate magazine-ից Լաուրա Բրեդլին գրում էր, որ Բեյոնսեն սկում է երգը այլ երգիչներից ավելի վստահ և կայուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 երգեր
Կատեգորիա:Բիյոնսեի երգեր
Մշկընկույզ

**Մշընկույզ** կամ **մշկընկույզի ծառ**, (), մշկընկույզի ընտանիքին պատկանող մշտադալար երկտունկ ծառ։ Հին Աշխարհի արևադարձային գոտիներում գոյություն ունի 10 տեսակ։

## Նկարագրություն
9-12 մ բարձրությամբ, մշտադալար, ոչ մեծ, լայնասաղարթ ծառ։

Տերևները հաստամաշկ են, էլիպտիկ երկարավուն ձևով, ամբողջաեզր, մինչև 13 սմ երկարությամբ։ Տերևի սկավառակի վերևի կողմը փայլուն է, մուգ կանաչ, իսկ ներքևինը՝ կաթնագույն։ Տերևները դասավորված են ըստ հերթականության։ Ծաղիկները բաց դեղնավուն, հոտավետ են։ Պտուղը՝ կորիզապտուղ, 6-9 սմ երկարությամբ, դեղին, մսավուն պտղապատյան, պարունակում է խոշոր սերմեր։

## Տարածված է
Հայրենիքը Մոլուքյան կղզիներ, մշակույթում՝ ողջ աշխարհի արևադարձային շրջաններում։ Մշկընկույզի աճեցման ամենագլխավոր կենտրոններից մեկը Ռուն կղզին էր։

## Բաղադրություն
Մշկընկույզի բաղադրության մեջ են մտնում էլեմիցին - 0,35 %, միրիստիցին - 1,05 %, աֆրոլ - 0,195 %, մեթիլէվգենոլ- 0,09 %, մեթիլզոէվգենոլ- 0,055 %։

Մշկընկույզի մեջ պարունակող նյութերն արբեցնող արդյունք են ունենում։

## Օգտագործում
Համեմունքների գլխավոր աղբյուրը մշկընկուզենի անուշաբույր (): Մշկընկույզի սերմերը և չորացրած նախասերմերն ունեն դառնավուն համ և յուրօրինակ համ։ Մշկընկույզն օգտագործվում է խոհարարության մեջ և սննդի արտադրության մեջ, ինչպես նաև եթերային յուղեր ստանալու համար, որոնք օգտագործվում են բժշկության, օծանելիքների, արոմաթերապիա և ծխախոտի արտադրության մեջ։

## Մշկընկույզի եթերային յուղ
Մշկընկույզի եթերային յուղերը ստանում են շոգեմշակման եղանակով մաքրված ընկույզից։ Այդ եթերային յուղերն օգտագործվում են սննդի արդյունաբերության, օծանելիքի արտադրության, բժշկության և արոմաթերապիայի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* The wealth of India, v. 6, New Delhi, 1962.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Мускатный цвет
* *Сокольский И.* Пряности и мировая история. Наука и жизнь, № 3 (2008), стр. 122—124.
* http://nutmeg.hop.ru Сайт, посвященный мускатному ореху

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Ինտերկոլումնիում

thumb|Ինտերկոլումնիումի ստանդարտներ

**Ինտերկոլումնիում** (), օրդերներներում Սյունաշարի կամ նախամուտքի հարևան սյուների միջև եղած հեռավորությունը։

## Ինտերկոլումնիում ստանդարտները ըստ Վիտրուվիոսի
Վիտրուվիոսը նկարագրում է ինտերկոլումնիումների հետևյալ ստանդարտները.
* Պիկնոստիլ (խիտ սյունաշար) — 1½ սյունի տրամագիծ
* Սիստիլ (նեղ սյունաշար) — 2 սյունի տրամագիծ
* Եվստիլ (միջին սյունաշար) — 2¼ սյունի տրամագիծ
* Դիաստիլ (ընդարձակված սյունաշար) — 3 սյունի տրամագիծ
* Արեոստիլ (լայն սյունաշար) — 4 և ավելի սյունի տրամագիծ, որտեղ քարե արխիտրավի փոխարեն պահանջում է փայտե արխիտրավ։

## Գրականություն
* Ինտերկոլումնիում

Կատեգորիա:Ճարտարապետական տարրեր
Լուվրի բուրգ

**Լուվրի բուրգ** (), Լուվրի գլխավոր մուտքը, Փարիզի խորհրդանիշերից մեկը։ Կառուցվել է 1985-1989 թվականներին չինական ծագումով ամերիկացի ականավոր ճարտարապետ Յույ Մին Փեյի նախագծով։

## Պատմություն
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունից 200 տարի անց Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Միտտերանն առաջարկել է «Մեծ Լուվրի» նախագիծը։ Նախագահն ուզում էր արքայական պալատը դարձնել աշխարհի ամենամեծ թանգարանը։ Նա առաջարկում էր նաև 9 կմ-ով ընդլայնել Փարիզի պատմական առանցքը, որն անցնում էր Ելիսեյան դաշտերով։ Ներկայումս այսպես կոչված «Հաղթական ճանապարհը» սկսվում է Լուվրից` բուրգին առընթեր Նապոլեոնի հրապարակից և Լյուդովիկոս 14-րդի արձանից, անցնում է Կարուզել հրապարակի Հաղթական կամարով, Շառլ դը Գոլի հրապարակի Հաղթական կամարով և ավարտվում Դեֆանսի Մեծ կամարի մոտ։

Շինարարության ավարտից հետո բուրգը դարձավ Լուվրի գլխավոր մուտքը։ Մեծ բուրգի կողքին կան ևս երեք ավելի փոքր բուրգեր, որոնք միայն գեղագիտական դեր ունեն։ Բուրգն ամբողջովին կառուցված է ապակու շերտերից` ապահովելով գերազանց լուսավորություն ստորգետնյա միջանցքում, որտեղ գտնվում են դրամարկղերը, տեղեկատու կետերը և թանգարանի երեք թևերի մուտքերը։ Մեծ բուրգի շուրջ գործում են շատրվաններ։

Սկզբնական շրջանում ապակյա բուրգը խիստ քննադատության է ենթարկվել։ Սակայն այն հանգամանքի շնորհիվ, որ բուրգն ընդհանրապես չի աղավաղում արքայական շքեղ պալատը, կառուցումից քիչ անց լավ ընդունելության է արժանացել։ Լուսավորման համակարգը մշակել է ամերիկացի լուսային դիզայներ Կլոդ Էնգլը` բուրգի ներսույթում տրամագծով հալոգեն լամպեր տեղադրելով։ 15 տարի անց Լուվրի ղեկավարությունը, պահպանելով Էնգլի դիզայներական լուծումը, նախկին լամպերը փոխարինել է մետաղահալոգեններով, որոնք ավելի ուժեղ լուսավորություն են տալիս ` ծախսելով ավելի քիչ էներգիա։ Այդ եղանակով բուրգին առավել ժամանակակից «սառը» լուսավորություն է տրվել։

## Թվեր և փաստեր
* Բուրգը բաղկացած է ապակու` շեղանկյան տեսքով 603 և եռանկյան տեսքով 70 կտորներից, որոնք ունեն 21 մմ լայնություն։
* Բուրգի բարձրությունը 21.65 մ է, կողմի հիմքի երկարությունը` 65 մ, անկյան թեքությունը` 52°:
* Բուրգի զանգվածը 180 տ է։
* Լուվրի բուրգի նախատիպը Քեոփսի բուրգն է։

## Հիշատակումներ գրականության մեջ
* Դեն Բրաունի «Դա Վինչիի ծածկագիրը» գրքում հիշատակված է Լուվրի բուրգը։ Գրքում հիշատակված է նաև Փարիզի մեկ այլ` Շրջված բուրգը, որի տակ, վեպի հորինվածքի համաձայն, թաղված է Մարիամ Մագդաղենացին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բուրգի նախագիծը Յույ Մին Փեյի կայքում
* Ապակե բուրգի լուսանկարներ 

Կատեգորիա:Բուրգեր
Կատեգորիա:Փարիզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Փարիզի տեսարժան վայրեր
Մեծ ջրցուլ

**Մեծ ջրացուլ** (), արագիլանմանների կարգի խոշոր թռչնատեսակ։ Բնադրվում է գաղութներում, հաճախ տառեղների և ձկնկուլների հետ համատեղ։

Բավականին լռակյաց թռչուն է։ Մեծ ջրցուլը ձայներ է արձակում միայն բնի մոտ գտնվելու պահին։ Այս թռչունը ունի բավականին կոշտ ձայն, որը նման է մռթմռթոցի։

Կազմում է փոքր երամներ։ Մեծ ջրցուլը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում և գտնվում է անհետացման եզրին։ Սնվում է ծանծաղուտներում՝ ճահճային անողնաշարավորներով, խխունջներով, իսկ հազվադեպ նաև ձկներով և որդերով։

Տնային հավից չափերով ավելի խոշոր է։

## Տարածվածություն

Տարածված է Մեծ Բրիտանիա կղզում, Նիդերլանդներում, Իսպանիայում՝ մինչև Դանուբ։ Ձմռան ամիսներին հանդիպում է նաև Աֆրիկայում և Հեռավոր Արևելքում՝ մինչև Չինաստան և Ճապոնիա։

Հանդիպում է նաև Հայաստանի տարածքում։ Այստեղից որոշ քանակությամբ ներթափանցել է նաև հարևան Վրաստան, Թուրքիա և Իրան։

Հայաստանում նախկինում ապրել է Սևանա լճի հարակից ճահճուտներում։ Հայաստանում բավականին քիչ  է և հանդիպում է միայն Արարատյան հարթավայրում՝ գարնանային և աշնանային չուի ժամանակ։

## Նկարագրություն

Ընտանի հավից մի փոքր մեծ է։ Մարմնի երկարությունը կազմում է 70 սմ, իսկ թևերինը՝ 31-34 սմ։ Ունի խոշոր և երկար ոտքեր։ Կտուցը ևս խոշոր է՝ դիմային ծայրի հատվածում գդալանման լայնացած։

Գլխին ունի փուփուլանման դեղնավուն փետուրներ։ Մարմնի փետրածածկը ունի սպիտակ գունավորում։ Կտուցը և ոտքերը սև են, սակայն կտուցի հիմքը և ծայրը, ինչպես նաև կղզկը դեղին են։

Գլխի փուփուլը հայտնվում է տարիքի մեծանալուն զուգընթաց։ Կշռում է 1,7 կգ։ Թռչող է։ Թռիչքի ընթացքում ջրցուլի պարանոցը երկտակ ծալվում է դեպի մեջքը։

## Տես նաև
* Կվակվա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Իշտվան Սոնդի

**Իշտվան Սոնդի** (, ), հունգարացի հնգամարտիկ։

1948 թվականին մասնակցել է Լոնդոնում կայացած  Օլիմպիական խաղերի հնգամարտի մրցույթներին։ 1952 թվականին Հելսինկիի Օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալ է շահում խմբային առաջնության համար և բրոնզե մեդալ` անձնական։ 1953 թվականին Աշխարհի առաջնությունում ժամանակակից հնգամարտում նա շահում է արծաթե մեդալ։ 1954 թվականի Աշխարհի առաջնությունում` ոսկյա և բրոնզե մեդալներ։ 1955 թվականի Աշխարհի առաջնությունում` ոսկյա մեդալ։ 1956 թվականին Ստոլկհոլմում մասնակցում է ձիասպորտի օլիմպիական խաղերին, բայց մեդալ չի շահում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնգամարտեր Հունգարիայում
Կատեգորիա:Հունգարացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հունգարացի հնգամարտիկներ
Ախշնիսվելեբ

**Ախշնիսվելեբ**(վրաց.՝ახშნისველები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 580 մետր բարձրության վրա։ Մարզկենտրոն Ախմետայից հեռու է 15 կմ դեպի հարավ-արևելք, իսկ Թելավից՝ 8 կմ դեպի արևմուտք։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 227 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Շիվր ան Լաննուա

**Շիվր ան Լաննուա** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Պիկարդիա մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնա գավառի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Լանն է։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 367 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 243 մարդկանցից 181-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 62-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 74,5% է, 1999 թվականին՝ 66,7%)։ 181 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 149-ը (87 տղամարդ, 62 կին), գործազուրկ է եղել 32 մարդ (14 տղամարդ և 18 կին)։ 62 պասիվներից 18 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 20-ը՝ թոշակառու, 24 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Национальный институт статистики — Шивр-ан-Ланнуа 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Հուսեյին Ավնի Մութլու

**Հուսեյին Ավնի Մութլու** (, ծնվ. ), թուրք քաղաքական գործիչ։ 2010- 2014 թվականներին զբաղեցրել է Ստամբուլի մարզապետի պաշտոնը։ Մինչ այդ եղել է նաև Սղերդի և Դիարբեքիրի մարզպետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականին Ֆընդըքլը քաղաքում։ Ընտանիքը բաղկացած է եղել չորս երեխաներից։ Տարրական կրթությունը ստացել է Ֆաթիհում։ Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանը։

Աշխատել է Գերեդե և Քարղը քաղաքների քաղաքապետի տեղակալի պաշտոնում։ 1988 թվականին նշանակվել է Բույուքօրհանի քաղաքապետ։

1991 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ մեկ տարվա ընթացքում սովորել է անգլերեն։ Թուրքիա վերադարձից հետո նշանակվել է Սիլոպիի քաղաքապետ։ Այդ պաշտոնին մնացել է մինչ 1994 թվականը։ 1994- 1995 թվականներին եղել է Շըրնաքի մարզի փոխմարզպետ։ 1997- 2002 թվականներին եղել է Էջեաբաթի քաղաքապետ։ 2003- 2005 թվականներին եղել է Բաղջըլարի քաղաքապետ։

2005- 2007 թվականին եղել է Սիիրթի մարզպետ, իսկ 2007- 2010 թվականներին եղել է Դիարբեքիրի մարզպետ։ 2010- 2014 թվականներին եղել է Ստամբուլի մարզպետ։

## Ձերբակալություն
2016 թվականին հուլիսի 17-ին կասկածվեց հուլիսի 15-ին տեղի ունեցած հեղաշրջման փորձի կազմակերպման մեջ։ Նրան նաև կասկածում էին Ֆեթուլլահ Գյուլենի հետ ունեցած կապի մեջ։ Սակայն հուլիսի 26-ին բավարար ապացույցներ չլինելու պատճառով ազատ են արձակում։ Այդուհանդերձ օգոստոսի 5-ին ձերբակալվում է՝ մեղադրվելով Թուրքիայի օրինական իշխանության տապալման փորձի համար։ 
### Անձնական կյանք
Մութլուի կինը պատմության ուսուցչուհի է։ Ունի երկու որդի։

Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Անձինք Դիարբեքիրից
Վելիկոպոլսկի ազգագրական պարկ

**Վելիկոպոլսկի ազգագրական պարկ** (), թանգարան բաց երկնքի տակ՝ Լեդնիցայի ազգային պարկում գտնվող Լեդնիցա լճի ափին, Ձեկանովիցե (Վելիկոպոլսկի վոյեվոդություն) գյուղի մոտ, Լեհաստան։  Թանգարանը ցուցադրում է ժողովրդական ճարտարապետության նմուշներից, 20--րդ դարի հոգևոր և նյութական մշակույթի առարկաներ։

## Պատմություն
Թանգարանի  շինարարությունը սկսվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։ 1982 թվականի հունիսի 1-ին բացվեց հասարակական այցելությունների համար առաջին ցուցադրությունը, իսկ 1993 թվականի մայիսի 25-ին տրվեց թանգարանի կարգավիճակ։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում ցուցադրված են տներ և գյուղատնտեսական շենքեր։ Օբյեկտները տեղադրված են այնպես, որ նրանք ներկայացնեն 20-րդ դարի սկզբի և առաջին կեսի վելիկոպոլկյան գյուղի փոքրիկ կերպար։  Հավաքածուն լրացնում է փայտյա եկեղեցին, ժամատունը, բարոկկոյի ոճով առանձնատունը, պանդոկը, հողմաղացը և ջրաղացը։ Ամենահին շենքը 1935 թվականից է։ Բոլոր ցուցանմուշերում ներկայացված են կենցաղի առարկաներ, ամենահինը 1962 թվականից է։

## Պատկերասրահ

Պատկեր: Wielkopolski Park Etnograficzny - figury.jpg |Փայտյա կերպարներ
Պատկեր: Kościół dziekanowice.JPG|Փայտյա եկեղեցի
Պատկեր: Dwór dziekanowice.jpg | Առանձնատուն
Պատկեր: Wiatrak dziekanowice.JPG | Ալրաղաց
Պատկեր: Piwnica (Wielkopolski Park Etnograficzny).JPG| Պանդոկ
Պատկեր: Stodoła2 dziekanowice.JPG|Շտեմարան


## Գրականություն
* Muzea Wielkopolski. Poznań: Kwartet, 2004, s. 17-18. ISBN 83-917016-5-4.

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:1975 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1975 հիմնադրումներ Լեհաստանում
Դայսյո

[thumb|300px|Դայսյո թուրը պատվանդանի վրա, [Էդո դարաշրջան]]
**Դայսյո** (, բառացիորեն թարգմանվում է որպես «մեծ-փոքր»), սամուրայի զույգ թրեր, որոնք բաղկացած են *սյոտո* (կարճ թրից) և *դայտո* (երկար թրից)։ *Դայտո* թրի երկարությունը 66 սմ-ից ավելի է, իսկ *սյոտո* թրի երկարությունը` 33—66 սմ։ *Դայտո* թուրը սամուրայի հիմնական զենքն էր, իսկ *սյոտո* թուրը` լրացուցիչ զենք։

Դայսյոն օգտագործվում էր բացառապես սամուրայական դասի կողմից։ Այդ օրենքը սրբորեն պահպանվում էր և բազմիցս հաստատվում ռազմական առաջնորդների և սյոգունների կողմից։

Դայսյոն սամուրայի համազգեստի բաղկացուցիչ մասն էր կազմում, նրա դասային վկայականը։ Ռազմիկներն իրենց զենքի հետ վարվում էին համապատասխան կերպով` հետևում էին նրա վիճակին, իրենց մոտ էին պահում նույնիսկ քնելու ժամանակ։ Այլ դասերը կարող էին օգտագործել միայն վակիզաշի կամ տանտո տիպի թրերը։

Սամուրայական էթիկան պահանջում էր տուն մտնելիս հանել երկար թուրը (որպես կանոն, այն մնում էր ծառայի մոտ կամ հատուկ պատվանդանի վրա), իսկ կարճ թուրը սամուրայները միշտ կրում էին իրենց հետ և օգտագործում էին այն որպես անձնական զենք։

## Դայտո և սյոտո։ Պատմական ակնարկ
Մինչ 14-րդ դարը *[[Կատանա (զենք)|կատանա]]* անվանում էին երկար դաշույնը կամ կարճ թուրը, որը կրում էին գոտկատեղի վրա։ Այդ ժամանակ կատանան կատարում էր*սյոտո* թրի դերը, իսկ որպես *դայտո* օգտագործվում էր տատի թուրը։

14-15-րդ դարերում *կատանա* սկսեցին անվանել երկար թուրը (համապատասխանաբար, *կատանան* սկսեց կատարել *դայտո*) թրի դերը։ Որպես *սյոտո* սկսեց օգտագործվել կարճ թուր վակիձասին։

Այսպիսով, *դայտոն* և *սյոտոն* համարվում են թրերի դաս, բայց ոչ թե որոշակի զենքի անվանում։ Այդ հանգամանքը դարձել է տերմինների սխալ օգտագործման պատճառ։ Օրինակ, եվրոպական և ռուսական գրականության մեջ *կատանա* **սխալմամբ** կոչվում է միայն երկար թուրը (*դայտո*)։

Սովորաբար մարտի ժամանակ օգտագործվում էր դայսյո թրերից միայն մեկը։ Երկու թրերով մարտը դասվում էր *Ռյոտո* էկզոտիկ տեխնիկային (), որը համարվում է Տենսին Սյոդեն Կատորի Սինտո-ռյու դպրոցի մասը։ Նմանատիպ տեխնիկան համարվում է նաև Խյոխո Նիտեն Իտի-ռյու դպրոցի մասը (), որը ստեղծել է Միյամոտո Մուսասին։

## Հետաքրքրաշարժ փաստեր
* Ըստ առասպելի առաջին սամուրայական թուրը (կլորացված ձևով) ձուլել է Ամակունին և նրա որդի Ամակուրան.
* Սովորական դարբինն իր կյանքի ընթացքում պատրաստել է միջինը մոտ հարյուր թուր։
* Չնայած նրան, որ դարբինների մեծ մասը պատկանում էր արհեստագործների դասին, թրերի ձուլման գործընթացի ժամանակ նրանց թույլատրվում էր հագնել պալատական արիստոկրատիայի` կուգեի հագուստը։
* Որոշ դարբիններ պատկանում էին վերին խավերին, որոնցից առավել հայտնի է Կայսր Գո-տոբան, ով իր ձեռքով պատրաստել է մի քանի թուր։
* Հայտնի դարբինները տիտղոսներ էին ստանում, երբեմն` պալատական կոչումներ։
* Գերմանիայում երկկոթանի թուրը հաճախ կրում էին կարճ թրի հետ միասին, որը կոչվում էր կացբալգեր։

## Պատկերասրահ

File:Daisho kashira 1.jpg
File:Daisho habaki.jpg
File:Daisho fuchi.jpg
File:Daisho tsuka 1.jpg
File:Henmisosuke samurai.jpg


## Տես նաև
* Վակիզաշի
* Կատանա
* Տանտո
* Տատի
* Օդատի
* Ճապոնական թուր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ճապոնական սամուրայական թուր 
* Ճապոնական թրերի պատրաստման պատմությունը և տեխնոլոգիան 

Կատեգորիա:Դանակներ
Կատեգորիա:Ճապոնական թրեր
Կատեգորիա:Սամուրայի զենքն ու սպառազինությունը
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով
Չուլիշման

**Չուլիշման**, գետ Ռուսաստանի Ալթայի հանրապետությունում։

Սկիզբ է առնում բարձր լեռնային Ջուլուկու լճից 50°29′22″ հյուսիս 89°42′22″ հարավ (G) (O), որը գտնվում է 2200 մետր բարձրության վրա և թափվում է Տելեցկոյե լիճը՝ համարվելով ամենախոշորը իր հոսանքով։ Գետի երկարությունը կազմում է 241 կմ, իսկ ավազանի տարածքը՝ 16800 կմ2։ Միջին հոսանքի ժամանակ լայնությունը 30-50 մետր է, խորությունը մոտավորապես մեկ մետր։ Հոսում է քիչ բնակեցված տարածքներով։ Գետի երկարությամբ, այդ գյուղերի միջով կառուցվել է մայրուղի։ Այդ ճանապարհի ամենագեղեցիկ և միևնույն ժամանակ վտանգավոր վայրը Կատու-Յարիկն է։ Չուլիմանի հովտում բարձրությունը կազմում է 800 մետր։

Ջուրը սառն է, պղտորավուն, կապույտ կամ կանաչ երանգով։

Գետը հարուստ է ձկներով։ Բարձրադիր վայրերում լողում են ձամբռիկը, ատլանտյան օսմանը և սիբիրիյան լերկամորթիկը, միջին հոսանքում՝ ձամբռիկը, գետաձկնիկը, իսկ ներքևի հոսանքում՝ տայմենը, սիգը, ձամփռիկը, գայլաձուկը, պերկեսը, շերեփաձուկը և էլի ուրիշ ձկնատեսակներ։

Գետը զբոսաշրջիկների կողմից գտագործվում է որպես լողավազան, բարդության աստիճանը V—VI։ Չուլիշման գետի վրա, Կատու-Յարիկ անցման մոտակայքում, գտնվում են մի քանի զբոսաշրջային կայաններ։ Այդ շրջանում՝ Չուլիշման գետի վրա կախովի կամուրջ կա։ Հին կամուրջը, որը կառուցվել էր 1980 թվականին, հեղեղի պատճառով ոչնչացել է 2014 թվականի գարնանը։ Նոր կամուրջը օգտագործվում է 2015 թվականի աշնանից։

## Վտակները
մինի|աջից|Կատու-Յարիկ լեռնանցքը, գտնվում է Չուլիշմանից 800 մետր ցածր
մինի|աջից|Չուլիշման գետի հովիտը, Ալթայի հանրապետություն
* 7 կմ։ Աչելման
* 13 կմ։ Կայրու
* 22 կմ։ Բաշկաուս — ձախ վտակ
* 38 կմ։ Ուստյուգիկո
* 44 կմ։ Կարասու
* 47 կմ։ Չուլչա — աջ վտակ
* 69 կմ։ գետ առանց անվանման
* 78 կմ։ Կուրկուրե
* 83 կմ։ Տայբուլգա
* 103 կմ։ Տեlելյու
* 104 կմ։ Ակսու
* 107 կմ։ Շավլա (Օնգուրաշ, Սայ-Գոնիշ)
* 115 կմ։ Սուկբակ (Սուբիկ, Կարա-Սու)
* 116 կմ։ Ստորին Կուլաշ
* 118 կմ։ գետ առանց անվանման
* 120 կմ։ Ադուլուկեմ
* 124 կմ։ Ելանդու
* 128 կմ։ Միջին Կուլաշ
* 132 կմ։ Բայդիշ
* 133 կմ։ Ստորին Տարտագայ
* 135 կմ։ Վերին Տարտագայ
* 139 կմ։ Փոքր Կարակեմ
* 143 կմ։ Վերին Կուլաշ
* 145 կմ։ Կարակեմ
* 152 կմ։ Մայրիկ
* 153 կմ։ Սաուդերտեմ
* 159 կմ։ Կուգանդու
* 161 կմ։ Մուշտուայրի
* 164 կմ։ Էբելյու
* 166 կմ։ Ուանդու
* 172 կմ։ գետ առանց անվանման
* 182 կմ։ Ուզուն-Օյուկ
* 188 կմ։ Տեպշիոյուկ
* 195 կմ։ գետ առանց անվանման
* 197 կմ։ գետ առանց անվանման
* 198 կմ։ Բագայաշ
* 201 կմ։ Տուստույոկ
* 204 կմ։ գետ առանց անվանման
* 205 կմ։ Մակատու

մինի|ձախից|Կատունի և Բիյայի ավազանները

## Ջրային ցուցակի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային պետական ցուցմունքների տվյալներով լճի ջրային տնտեսության տեղամասը որոշ չափով պատկանում է Տելեցկոյե լճին։ Գետի ավազան Օբն է՝ մինչև Իրտիշ թափվելը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Չուլիշմանի մասին skitalets.ru կայքում 
* Ճանապարհորդության ֆոտոալբոմը և նկարագրությունը (Չուլիշման, Չուլչա, Տելեցկոյե լիճ
* Чулышман, Իվանովա Միխաիլի հաշվետվությունը 

## Տես նաև
* Չուլիշմանի լեռնաշխարհը
* Հոսանքի հսկայական ալեկոծումը

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
300 միլիոն իենի գողություն

**300 միլիոն իենի գողություն** (), ամենախոշոր գողությունը Ճապոնիայում պատմության մեջ, որը տեղի է ունեցել 1968 թվականին։ 2014 թվականի տվյալներով հանցանքը բացահայտված չէ, ավազակի անձը հաստատված չէ, իսկ գողոնը գտնված չէ։

## Իրադարձությունների ընթացք
1968 թվականի դեկտեմբերի 10-ին «Նիխոն Սինտակու Գինկո» բանկի չորս աշխատակից 294 307 500 իեն (մոտ 817 520 ԱՄՆ դոլար) էին տեղափոխում մեքենայի բեռնախցիկում։ Գումարը, որը դրված էր 4 մետաղյա արկղերում, Տոշիբա ընկերության գործարաններից մեկի գումարն էր, որը որպես պարգև պետք է տրվեր աշխատակիցներին։ Փողոցներից մեկում՝ քաղաքային բանտից ոչ շատ հեռու, մեքենան կանգնեցրեց ոստիկանական մոտոցիկլետով մի մարդ, որը ոստիկանական համազգեստ էր հագել։ Տղամարդը բանկի աշխատակիցներին հաղորդեց, որ հենց նոր պայթեցվել է իրենց բանկի կառավարչի տունը և որ ըստ ոստիկանության՝ մեքենայում ևս պայթուցիկ կա։ Բանկի աշխատակիցները դուրս եկան ավտոմեքենայից, իսկ տղամարդը մեքենայի տակ մտավ։ Մի քանի վայրկյան անց մեքենայի տակից կրակ երևաց, այնուհետև՝ ծուխ։ «Ոստիկանը» դուրս ցատկեց ճչալով, որ հիմա ամեն ինչ կպայթի և սպասելով, մինչև բանկի աշխատակիցները փախան դեպի բանտի պատը՝ նստեց վերջիններիս ավտոմեքենան և ուղևորվեց անհայտ ուղղությամբ։

## Հետաքննություն
Հետաքննությունը վիթխարի ջանք գործադրեց հանցագործին գտնելու ուղղությամբ։ Ներգրավվեց 170000 ոստիկան, որոնք հարցաքննեցին 110000 կասկածյալի և ամբողջ երկրով տարածեցին հանցագործի 780000 ֆոտոռոբոտ։ Հետաքննությունը եկավ այն եզրահանգման, որ փախչելով հանցանքի վայրից՝ ավազակը գնացել է մոտակա թաղամաս, որտեղ փողով արկղը դրել է մեկ այլ ավտոմեքենայի մեջ, որն էլ ավելի ուշ տեղափոխել է երրորդ մեքենայի մեջ։ Ընդհանուր առմամբ հայտնաբերվեց 120 հանցանշան, որոնցից որոշները, ըստ ոստիկանության, հանցագործը դիտավորյալ էր թողել, որպեսզի շեղի հետաքննությունը։

Գողության հետաքննությունը շարունակվեց 7 տարի․ հենց այս ժամկետն է սահմնավել ճապոնական օրենսդրի կողմից նմանատիպ հանցանքների համար։ Ավազակն այդպես էլ չբացահայտվեց, իսկ գումարը՝ չգտնվեց։ Հանցագործի անձի հաստատման հետագա փորձերը կատարեցին լրագրողները, սական նրանցից և ոչ ոք չկարողացավ վստահորեն ապացուցել իր վարկածը։ 1988 թվականին սպառվեց վաղեմության և հանցանքի քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության ժամկետը՝ ավազակին հնարավորություն տալով բացեբաց խոստովանել իր արարքը՝ առաց վախենալու, որ դրա համար պատիժ կկրի։ Այդուհանդերձ, հանցագործն այդպես էլ մնաց անհայտ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* The 300 million yen incident  

Կատեգորիա:1968 թվականը Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Անհատական գողություններ
Կատեգորիա:Բանկի կողոպուտներ
Կատեգորիա:Դավադրության տեսություն
Կատեգորիա:Հանցագործությունը 1968 թվականին
Կատեգորիա:Հանցագործությունը Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Տոկիոյի պատմություն
Գալաթասարայ (կղզի)

**Գալաթասարայ կղզի** (), ոչ մեծ կղզի Բոսֆորում, Ստամբուլի Բեշիկթաշ շրջանի մոտ։ Պատկանում է Գալաթասարայ սպորտային ֆեդերացիային։

Կղզին գտնվում է Բոսֆորի կամրջից դեպի հյուսիս՝ Ստամբուլի եվրոպական ափից 165 մետր հեռավորության վրա։ Այնտեղ կարելի է հասնել փոքրիկ նավերով, որոնց տոմսն արժե 1 թուրքական լիրա։ Կղզու տեղակայությունը դարձնում է այն նախընտրելի վայր առանձնատների, սրճարանների և ռեստորանների կառուցման համար։ Կղզում առկա է երկու լողավազան։

## Պատմություն
1872 թվականին օսմանյան սուլթան Աբդուլ Ազիզը նվիրել է կղզին իր պալատական ճարտարապետ Սարգիս Բալյանին, ով այստեղ կառուցել է եռահարկ առանձնատուն։ 1874 թվականին, Ստամբուլ կատարած այցելությունների ժամանակ, Հովհաննես Այվազովսկին կանգ է առել Բալյանների առանձնատանը և նկարել է մի քանի նկարներ, որոնք նվիրել է Դոլմաբահչե պալատին։

Այդ ժամանակ կղզին կոչվում էր «Սարգիս բեյի կղզի»։ Սարգիսը ապրել է կղզու վրա, մինչ իր մահը՝ 1899 թվականը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Սարգիսի օրինական ժառանգորդը կղզին վարձակալության տվեց «*Şirket-i Hayriye Ferry Enterprise*» ընկերությանը, որը զբաղվում էր Ստամբուլում ուղևորափոխադրումներով։ Այդ ընթացքում կղզին սկսեց կոչվել «*դրախտային անկյուն*»։ Երկար ժամանակ կղզին օգտագործվել է որպես ածխի պահուստարան։

1957 թվականին Գալաթասարայ սպորտային ֆեդերացիան գնեց կղզին և սկսեց այնտեղ կառուցել սպորտային օժանդակ կառույցներ։ 1957- 1958 թվականներին կղզում գտնվող լողավազանը օգտագործվում էր ֆեդերացիայի ջրագնդակի հավաքականի կողմից՝ մարզումների համար։

2002 թվականի աշնանը կղզին սկսեց բարեկարգվել։ 2007 թվականի հուլիսին, վերակառուցման ավարտից հետո, կղզին դարձավ ստամբուլցիների և Գալաթասարայի ֆուտբոլային ակումբի ֆուտբոլիստների հանգստավայր։

2007 թվականի հոկտեմբերի 4-ին կղզու վրա գտնվող կառույցներից մեկի խոհանոցում բռնկված հրդեհի արդյունքում վառվեցին երկու ռեստորաններ, որը վնասեց ևս չորս հարակից կառույցների։

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բոսֆոր
Կատեգորիա:Թուրքիայի կղզիներ
Կատեգորիա:Մարմարա ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի մարզի ռելիեֆ
Փիչխովան

**Փիչխովա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը մարզկենտրոն Ախմետայից գտնվում է դեպի հյուսիս։

Մոտակա գյուղեր. հյուսիսում՝ Վերին Խալածան, հարավում՝ Վերին Ալվան և Ներքին Ալվան, արևելքում` Մագրաան, արևմուտքում՝ Քորեթ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Չարեքաուլ

** Չարեքաուլ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 670 մետր բարձրության վրա։ Մարզկենտրոն Ախմետայից գտնվում է 11 կմ հեռավորության վրա դեպի հարավ-արևելք, իսկ Թելավից՝ 12 կմ դեպի արևմուտք հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 10 մարդ, այդ թվում 40%` վրացիներ (4 մարդ), 30% Հայեր (3 մարդ), 20% Եզդիներ (2 մարդ), 10% օսեր (1 մարդ). :

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Սակոբիան

**Սակոբիանո** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը Ախմետայից գտնվում է դեպի հյուսիս Պանկիսի կիրճում։
Մոտակա գյուղերն են՝ հյուսիս-արևելքում - Դուիսի, հարավում - Քորեթ, արևելքում – Ծինուբան, արևմուտքում - Ճարթալա

## Ծանոթագրություններ

ВСЛУХ.RU - В Грузии готовится десант наемников в Чечню 

Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Պիկա (Չիլի)

**Պիկա** (), գյուղ Չիլիում, համանուն կոմունայի վարչական կենտրոն։ Գյուղի բնակչությունը 2642 մարդ է (2002)։ Գյուղը և կոմունան մտնում են Տամարուգալ պրովինցիայի և Տարապակա մարզիչ կազմի մեջ։

Կոմունայի տարածքը 8934 կմ² է։ Կոմունայի բնակչության թիվը 11 622 մարդ է (2006): Բնակչության խտությունը 1,3 մարդ/կմ² է։

## Տեղակայվածություն
Գյուղը գտնվում է մարզի վարչական կենտրոն Իկիկե քաղաքից 92 կմ (115 կմ մայրուղով) հարավ-արևմուտք։

Կոմունայի սահմաններն են.
* հյուսիսում՝ Կոլչանե կոմունան,
* արևելքում՝ Օրուրո դեպարտամենտը,
* հարավ-արևելքում՝ Օլյագուե կոմունան,
* հարավում՝ Կալամա կոմունան, 
* արևմուտքում՝ Պոսո Ալմոնտե կոմունան, 
* հյուսիս-արևմուտքում՝ Ուարա կոմունան։

## Ժողովրդագրություն
Կոմունայի բնակչությունը, համաձայն Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի՝ 2002 թվականին կատարած հետազոտության, կազմում է. 

## Վարչական բաժանում
Կոմունան բաղկացած է հետևյալ շրջաններից.

## Խոշորագույն բնակավայրեր

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Չիլիի բնակավայրեր
Հեպատիտ D

**Հեպատիտ D**, հեպատիտի դելտա վիրուսից առաջացած հիվանդություն։

Հեպատիտի դելտա վիրուսը սկզբնապես նկատվել է ինֆեկցիայի ավելի բարդ ձև ունեցող հիվանդների մոտ, որն առաջացել է հեպատիտ B վիրուսից։ Հեպատիտ D-ով կարելի է վարակվել ինչպես հեպատիտ B-ի հետ (համավարակ կամ կոինֆեկցիա), այնպես էլ ձևավորվել խրոնիկական հեպատիտ B-ի վրա (գերվարակ կամ սուպերինֆեկցիա)։ Երկու դեպքում էլ հիվանդության ախտանիշերը հիվանդների մոտ առավել ցայտուն են, քան միայն հեպատիտ B-ով հիվանդների մոտ։ Հեպատիտ B-ով և հեպատիտ D-ով հիվանդների մոտ կա սուր ինֆեկցիայի արդյունքում լյարդային անբավարարության սահմանային փուլի, լյարդի ցիռոզի արագ զարգացման շատ ավելի մեծ հավանականություն, իսկ խրոնիկական ինֆեկցիայի դեպքում մեծանում է լյարդաբջջային քաղցկեղ առաջացման հավանականությունը․

## Հարուցիչ
Հեպատիտի դելտա վիրուսը առանձնանում է մադու և կենդանիների այլ հարուցիչներից նրանով, որ մի շարք ընդհանրություններ ունի ինչպես բույսերի վիրոիդների հետ, այնպես էլ բույսերի վիրոիդանման արբանյակային ՌՆԹ-ների հետ։ Այս ոչ մեծ, ՌՆԹ պարունակող վարակիչ գործոնը արբանյակ֊վիրուս է, քանի որ բջիջներում նրա բազմացման և ինֆեկցիայի զարգացման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի բջիջները վարակվեն հեպատիտ B վիրուսով (իր գենոմի փաթեթավորման համար այն օգտագործում է հեպատիտ B վիրուսի թաղանթային սպիտակուցները (S-անտիգեններ))։ Կա վարկած, որ հեպատիտի դելտա վիրուսը զարգացել է պարզունակ վիրոիդանման ՌՆԹ-ից, որը զավթել է բջջային տրանսկրիպտը։ Արյունով փոխանցվող այս հարուցիչը բազմանում է լյարդում և հաճախ առաջացնում է սուր հեպատիտ ինչպես պրիմատների, այնպես էլ ոչ պրիմատների շարքից կաթնասունների մոտ։

## Համաճարակաբանություն
Հեպատիտի դելտա վիրուսը փոխանցվում է արյան և նրա ածանցյալների միջոցով։ Գոյություն ունի հեպատիտի դելտա վիրուսի վարակի զարգացման երկու հիմնական տարբերակ․ համավարակը տեղի է ունենում այն դեպքում, երբ օրգանիզմը վարակվում է միաժամանակ և՛ հեպատիտ B վիրուսով, և՛ հեպատիտ դելտա վիրուսով, իսկ գերվարակի մասին խոսում են այն ժամանակ, երբ օրգանիզմում սկզբնապես եղել խրոնիկական հեպատիտ B, այնուհետև եղել է վարակ հեպատիտի դելտա վիրուսով։ Այսպիսի գերվարակները կարող են առավել ցայտուն արտահայտվել և ավելի հավանական է, որ դրանք խրոնիկական բնույթ կկրեն։

Հեպատիտ դելտա վիրուսի հայտնաբերման ամենաառաջին մեթոդները հիմնված էին արյան մեջ դելտա հակագենի հակամարմիններ հայտնաբերելու վրա, սակայն ավելի ուշ ստեղծվեցին թեստեր հենց դելտա հակագենի հիման վրա։ Ներկայումս մշակվել են ավելի արդյունավետ ՌՆԹ թեստեր, սակայն դրանք չեն կիրառվում ամենօրյա պրակտիկայում։ Թեև «հեպատիտ D» ախտորոշելու համար լյարդի կենսազննման (բիոպսիա) կարիք չկա, սակայան այն կատարում են՝ լյարդի վնասվածության աստիճանը որոշելու և բուժում նշանակելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Riboviria
Կատեգորիա:Հեպատիտ
Տիեզերքի գաղութացում

thumb|350px|Մարսի մարդկային գաղութի նկարչի պատկերացումը
[thumb|350px|[Բեռնալի գունդ|Բեռնալի գնդի նկարչի պատկերացումը]]
**Տիեզերքի գաղութացում** (նաև՝ **արտաերկրային գաղութացում**), Երկիր մոլորակից դուրս մարդկային բնակավայրերի հիպոտեթիկ ստեղծումը։

Բազմաթիվ փաստարկներ են առաջ քաշվել տիեզերքի գաղութացման դեմ։ Տիեզերքի գաղութացմանը կողմ և դեմ բազմաթիվ փաստարկներ են առաջ քաշվել։ Գաղութացմանը կողմ երկու ամենատարածված փաստարկներն են՝ մոլորակային մասշտաբի աղետի (բնական կամ արհեստական) դեպքում մարդկային քաղաքակրթության և կենսաոլորտի պահպանությունը, ինչպես նաև՝ մարդկային հասարակության զարգացման և լայնացման համար տիեզերքում մատչելի ռեսուրսների առկայությունը։ Գաղութացմանը դեմ ամենատարածված փաստարկներն ընդգրկում են հետևյալ փաստարկները՝ տիեզերքի կոմմոդիֆիկացիան կարող է, ամենայն հավանականությամբ, բարձրացնել այդ ոլորտի նկատմամբ արդեն իսկ մեծ ուշադրությունը, այդ թվում նաև հիմնական տնտեսական և ռազմական հաստատությունների, սրացնել գոյություն ունեցող բացասական գործընթացները, ինչպես, օրինակ, պատերազմները, տնտեսական անհավասարությունը և շրջակա միջավայրի դեգրադացիան։

Դեռևս մարդկությունը ոչ մի տիեզերական գաղութ չի կառուցել։ Այժմ տիեզերական գաղութի կառուցումը իրենից տեխնոլոգիական և տնտեսական բազմաթիվ խնդիրների ամբողջություն է ներկայացնում։ Տիեզերական բնակավայրերը պետք է ապահովեն հարյուրավոր և հազարավոր գաղութաբնակիչների համարյա բոլոր կամ բոլոր նյութական կարիքները՝ մարդկային կյանքին պոտենցիալ թշնամական շրջական միջավայրում։ Տիեզերական գաղութները ընդգրկելու են այնպիսի տեխնոլոգիաներ, ինչպիսին է դեռ չմշակված էկոլոգիական կյանքի ապահովման համակարգը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաց խնդիրներ
Կատեգորիա:Չլուծված խնդիրներ
Կատեգորիա:Տիեզերաթռիչքների կոնցեպտներ
Լիտովկա (այլ կիրառումներ)

**Լիտովկա**, կարող է վերաբերել՝
* Լիտովկա - գետ Ռուսաստանում, Դվինիցայի վտակը
* Լիտովկա - գետ Ռուսաստանում, Լուպտյուգի վտակը
* Լիտովկա - գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում
Լիտորալ Սուլի գավառ (այլ կիրառումներ)

**Լիտորալ Սուլի գավառ**, կարող է վերաբերել՝
* Լիտորալ Սուլի գավառ - գավառ Բրազիլիայի Պարաիբա նահանգում
* Լիտորալ Սուլի գավառ - գավառ Բրազիլիայի Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգում
Սևան Նագգաշյան

**Սևան Հայկի Նագգաշյան** (), հայ նկարիչ, մուլտիպլիկատոր։

Սփյուռքահայ գրող, մտավորական, ՌԱԿ գործիչ Հայկ Նագգաշյանի դուստրը։

## Կենսագրություն
Սևան Նագգաշյանը սերում է միջնադարյան բանաստեղծ, նկարիչ, աշուղ Նաղաշ Հովնաթանի տոհմից։ Մորական պապը Ջերմուկից է եղել, տատը՝ Մարաշից, մայրական կողմը՝ Սեբաստիայից։ Նախքան ցեղասպանությունը պապիկի հայրը Սեբաստիայում ուսուցիչ է եղել, ում թուրքերը կախել են, իսկ պապիկը կարողացել է փախչել Երուսաղեմ, հետո հետ է վերադարձել Սեբաստիա, որտեղ հանդիպել է ապագա կնոջը, ում հետ միասին հաստատվել են Բեյրութում։

Սևան Նաղաշը ծնվել է 1968 թվականին Բեյրութում։ Նկարել է դպրոցական տարիքից, նկարչության ուսուցիչն է եղել Վազգեն Թութունջյանը։ 

Սովորել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, ուսմանը զուգընթաց աշխատել է«Հայֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմերի բաժնում։ 1995 թվականին ինստիտուտն ավարտելուց հետո մեկնել է Մոնրեալ, աշխատել Սիլվեն Շոմեի «Ծեր կինն ու աղավնին» մուլտֆիլմի վրա։ 2001 թվականին առաջին անգամ ցուցահանդեսի է մասնակցել Կանադայում, այնուհետև Անգլիայում, Հոլանդիայում, Գերմանիայում։ 

Երկու տարի բնակվել է Եվրոպայում, զբաղվել հետազոտությամբ, ընդլայնել եվրոպական արվեստի մասին պատկերացումները։

Աշխատել է Նարեկացի արվեստի միությունում, եղել վիզուալ արվեստների գեղարվեստական ղեկավար, ցուցահանդեսների պատասխանատու, հրատարակությունների նկարիչ-ձևավորող և էջադրող, համադրել և կազմակերպել է բազմաթիվ ցուցահանդեսներ, Նարեկացի արվեստի միության գլխավոր միջոցառումների հետ կապված բոլոր տեսողական նյութերը (պաստառներ, հրավիրատոմսեր, բուկլետներ) գեղարվեստական ձևավորում են ստացել Սևանի կողմից։

Սևան Նաղաշի ստեղծագործությունները գտնվում են տարբեր երկրների մասնավոր ու պետական հավաքածուներում։

## Հիշատակ
* «Նարեկացի» արվեստի միության նկարչական խմբակը կոչվում է Սևան Նագգաշյանի անունով
* Տավուշի մարզի Վազաշեն գյուղի դպրոցում բացվել է Սևան Նաղաշի անվան նկարչական սենյակ, 2017

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սևան Նագգաշյան
* Սևան Նագգաշյանի նկարների ցուցահանդեսը
* Վերնատուն, Սևան Նագգաշյան

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Ոսկեղջյուրի կամուրջ

**Ոսկեղջյուր կամուրջ** (), մետրոկամուրջ Ստամբուլ  ում, որը հիմնականում սպասարկում է Ստամբուլի մետրոպոլիտենի աշխատանքները։ Կամուրջը հատում է Ոսկեղջյուրը։ Կամուրջը իրար է կապում Ստամբուլի Բեյօղլու և Ֆաթիհ շրջանները, որոնք գտնվում են քաղաքի եվրոպական հատվածում։ Կամուրջը գտնվում է Գալաթայի և Աթաթուրքի կամուրջների միջև, մոտավորապես վերջինից 200 մետր դեպի արևելք։ Կամուրջը դարձավ 4-րդը, որը հատում է Ոսկեղջյուրը և լիարժեք շահագործման հանձնվեց 2014 թվականի փետրվարի 15-ին։

## Ճարտարապետություն
[thumb|left|Կամուրջը իրար է կապում [Բեյօղլու և Ֆաթիհ շրջանները, ինչպես նաև Ոսկեղջյուրի հյուսիսային և հարավային ափերը: Երկրորդ պլանում կարելի է տեսնել Սուլեյմանիե մզկիթն ու Բեյազիդ աշտարակը:]]

Կամրջի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 936 մետր, որից 436 մետրը գտնվում է ջրի վրա։ Այն իրար է կապում մետրոպոլիտենի Ազափքափը (Բեյօղլու) և Յունքափանը (Ֆաթիհ) կայարանները։ Կամրջի թռիչքի առավելագույն երկարությունը կազմում է 180 մետր։ Կամրջի ամեն կողմում կա 9 ճոպան և երկու աշտարակ։

Կամրջի լայնությամբ տեղակայված են երկու երկաթուղային գծեր, ինչպես նաև հետիոտների համար նախատեսված անցուղիներ։

Յունքափանըի հատվածում՝ 120 մետր ափից հեռավորության վրա կամուրջը բացվում է, ինչը հնարավորություն է տալիս խոշոր նավերին մուտք գործելու Ոսկեղջյուր : Սկզբնական շրջանում նախատեսվում էր, որ կամուրջը կբացվի գիշերը ժամը 01:00-ից մինչև 05:00 ամռանը, իսկ ձմռանը՝ երկու անգամ։ Ներկայումս կամուրջը բացվում է ըստ անհրաժեշտության։

Մետրոյի կայարանի պլատֆորմի երկարությունը կազմում է 180 մետր և կարող է տեղավորել 8 վագոնանոց գնացքի։ Մետրոյի նախագծի արդյունքում կամրջի ընթացիկ շինարարության մեջ նույնպես փոփոխություններ եղան։ Կայարանը ներկված է շագանակագույն գույնով։ Կամուրջը օրական հատում է ավելի քան մեկ միլիոն մարդ։ Այն իրար է կապում Ստամբուլի  այնպիսի տեսարժան վայրեր, ինչպիսիք են Սուլթանահմեդը , Սարայբուրնուն , Գրանդ բազարը , Թաքսիմ հրապարակը և այլն։

## Ընդվզումներ
[thumb|[Ստամբուլի մետրոպոլիտենի Ոսկեղջյուր կայարանը]]

Կառուցման ընթացքում հասարակական կազմակերպությունները և անհատ քաղաքացիներ դեմ հանդես եկան կամրջի ներկայիս տեսքին, ինչպես նաև կառուցման պլանի փոփոխությանը, որոնք տեղի էին ունեցել արդեն շինարարության ընթացքում։ Կարծիք էր հայտնվում, թե կամրջի շինարարությունը գցում է Ստամբուլի  պատմական հատվածի տեսքը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Գալաթայի կամուրջ
* Աթաթուրքի կամուրջ
* Հալիչ կամուրջ

Կատեգորիա:Բեյօղլու
Կատեգորիա:Ոսկեղջյուր
Կատեգորիա:Ստամբուլի կամուրջներ
Կատեգորիա:Ֆաթիհ
Մարտին Սիպալ

**Մարտին Սիպալ** (, հայտնի է եղել նաև որպես Մարտին Ս. Մարտին, ), հունգարացի-ամերիկացի լուսանկարիչ։ Առավել հայտնի է կինոաստղերի և հայտնի մարդկանց իր ստեղծած դիմալուսանկարներով։

## Կենսագրություն
Մարտին Սիպալը ծնվել է 1924 թվականին Սոլնոկում, թագավորական լուսանկարիչ Մարտոն Կարոլի Սիպալի (1886–1966) և Մարգիտ Սեպեշիի (1888–1960) ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Դեբրեցենում, ապա ընտանիքը տեղափոխվել է Բուդապեշտ։ Լուսանկարչություն սովորել է Մյունխենում, որակավորման քննություն հանձնել է 1942 թվականին։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, եղել է Հունգարիայի թագավորական օդուժի ռազմական օդաչու։

Պատերազմից հետո՝ 1946 թվականին, Դեբրեցենում հիմնադրել է իր առաջին լուսանկարչական ստուդիան։ Բուդապեշտի լուսանկարիչների կոոպերատիվին է միացել 1953 թվականին, 1954 թվականին՝ Դեբրեցենի գեղարվեստական լուսանկարիչների ասոցիացիայի հիմնադիր-անդամ։ 1956 թվականի հունգարական հեղափոխության ընթացքում փախել է երկրից, հաստատվել ԱՄՆ-ում։ Նրա լուսանկարները հայտնվել են տարբեր թերթերում ու ցուցահանդեսներում, հանդես է եկել որպես անկախ լուսանկարիչ։

Հոլիվուդում հիմնել է իր ստուդիան և սկսել լուսանկարել այնպիսի նշանավոր դեմքերի, ինչպիսիք են Ջոն Ուեյնը, Թոմի Լի Ջոնսը, Լեսլի Նիլսենը, Շարլին Թիլթոնը, Մարգո Հեմինգուեյը, Թիմոթի Հատոնը, Պրիսցիլա Պրեսլին, Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարը և այլք։ Համագործակցել է ամսագրերի և պարբերականների հետ, և նրա լուսանկարած հայտնի աստղերի դիմանկարները հայտնվել են ամսագրերի շապիկներին։

1997 թվականին վերադարձել է Հունգարիա, աշխատել թերթերում, դասավանդել տարբեր լուսանկարչական դպրոցներում։

## Մահ
Մահացել է շագանակագեղձի քաղցկեղից Բուդապեշտում, 2016 թվականին 92 տարեկան հասակում։

## Հրատարակություններ
* The Hollywood Years. Panda Digital, Los Angeles, 1997
* Sztárok sztárfotós szemmel. Hanga Kiadó, Budapest, 2004

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լուսանկարիչներ
Արտավազդ և Արտաշես

[220px|մինի|[Արտաշես Ա]]
**«Արտավազդ և Արտաշես»**, ժողովրդական ավանդազրույց հայոց Արտավազդ Ա թագավորի մասին։ Գողթն գավառի ժողովրդական երգիչներից 5-րդ դարում բանաքաղել է Մովսես Խորենացին։

## Սյուժե
Ըստ ավանդազրույցի՝ երբ մահացել է Արտավազդի հայրը՝ Արտաշես Ա թագավորը, հեթանոսական սովորության համաձայն, կատարվել են բազմաթիվ զոհաբերումներ։ Գահաժառանգ Արտավազդը սրտնեղելով՝ հորն ասել է․ «Մինչ դու գնացեր եւ զերկիրս ամէնայն ընդ քեզ տարար, Եւ աւերակացս որպէ՞ս թագաւորեմ», որի համար Արտաշեսն անիծել է որդուն, ասելով՝ «Եթէ դու յորս հեծցես յԱզատն ի վէր ի Մասիս, զՔեզ կալցին քաջք, տարցին յԱզատն ի վէր ի Մասիս. Անդ կայցես Եվ զլոյս մի՛ տեսցես։»։

Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Արտավազդը շղթայված բանտված է Մասիսի մի քարանձավում, և դարբինների անընդհատ կռանահարության ձայնից ամրանում են նրա շղթաները, որպեսզի նա չկարողանա դուրս գալ։

Ըստ Եզնիկ Կողբացու՝ հին հայերն Արտավազդին վերագրել են նաև դրական հատկանիշներ։ Նրանք հավատացել են, որ կգա ժամանակ, երբ աշխարհի գոյության սպառնալից պահին Արտավազդը կխորտակի իր կապանքները, կմարտնչի չարի դեմ և կհաղթանակի։ Զրույցում Արտավազդը նմանության գծեր ունի հայկական էպոսի՝ «Սասնա ծռերի» հերոս Փոքր Մհերի հետ։

## Տես նաև

* Արա Գեղեցիկ
* Շամիրամ
* Հայոց դիցաբանություն
* Բանահյուսություն
* Հայ բանահյուսություն
* Հայ հին բանահյուսություն
* Տիգրան և Աժդահակ
* Արտաշես և Արտավազդ
* Արտաշես և Սաթենիկ
* Վահագն Վիշապաքաղ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մովսես Խորենացի, Պատմություն Հայոց (աշխարհաբարի փոխադրված, ներածությունը և առաջաբանը՝ Ս․ Մալխասյանցի), Երևան, 1997․
* Եզնիկ Կողբացի, Եղծ աղանդոց, Երևան, 1994․
* Մանուկ Աբեղյան, Երկեր, հ․ Ա, Երևան, 1960, էջ 148-149․
* Թադևոս Ավդալբեգյան, Միհրը հայոց մեջ, «Հայագիտական հետազոտություններ», Երևան, 1960, էջ 62-63։

Կատեգորիա:Անտիկ շրջանի հայ գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական բանահյուսություն
Վատիկանի ֆուտբոլային լիգա

**Վատիկանի ֆուտբոլային լիգա** (), Վատիկանի տղամարդկանց ֆուտբոլի առաջնություն, որը հիմնադրվել է 1972 թվականի մայիսի 1-ին՝ «Coppa Amicizia» անվանումով։ Առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստներից կազմվում է Վատիկանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը, որն անցկացնում է միայն ընկերական խաղեր։

Վատիկանի ֆուտբոլային ասոցիացիան, որի ղեկավարը 2014 թվականի մայիսից Դոմենիկո Ռուջերիոն է, ՖԻՖԱ-ի անդամ չէ։ Առաջնության բոլոր խաղերը կայանում են Արևմտյան Հռոմի «Associazione Sportivo La Salle» մարզական համալիրում։ Խաղերն ունեն սիրողական կարգավիճակ, իսկ մարզումներն անցկացնում են ոչ աշխատանքային ժամերին։

Առաջնությունը սկսվում է յուրաքանչյուր տարվա հոկտեմբերին և ավարտվում է հաջորդ տարվա մայիսին, ունի ձմեռային երկամսյա ընդմիջում (դեկտեմբեր, հունվար)։

## Պատմություն
Վատիկանում առաջին անգամ ֆուտբոլային առաջնություն կազմակերպվել է 1947 թվականին, որին մասնակցում էր 4 թիմ։ Եզրափակչում խաղացին «Pontifical Villas»֊ը և «Fabbrica di San Pietro»֊ն։ Կարճ ժամանակ անց լիգան դադարեց գոյություն ունենալ և մոտ 2 տասնամյակ կայանում էին միայն ընկերական խաղեր։ 1966 թվականին ստեղծվեց նոր լիգա, որին մասնակցում էին 7 թիմ։

Ներկայիս լիգան հիմնադրվել է «Coppa Amicizia» անվանմամբ, հետագայում անվանափոխվել է «Campionato della Citta Vaticano»։

### Առանձնահատկություններ
Վատիկանի առաջնությունն ունի մի շարք ուշագրավ առանձնահատկություններ։ Ի թիվս այլ բաների, մրցավարները, բացի ստանդարտ դեղին և կարմիր քարտերից, օգտագործում են նաև երկնագույնը, որը ցուցադրվում է խաղացողներին անպարկեշտ խոսքեր օգտագործելու համար։ Երկնագույն քարտ ստացած խաղացողը հինգ րոպեով հեռացվում է խաղադաշտից։

## Չեմպիոններ

## Ռմբարկուներ

## Հիշարժան ֆուտբոլիստներ և մարզիչներ
* Գաբրիել Ջորդանո Կաչա, Պապի պաշտոնական ներկայացուցիչը Լիբանանում,
*/ Դինո դա Կոստա, Իտալիայի հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սպորտը Վատիկանում

Կատեգորիա:Սպորտը Վատիկանում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգաներ
Զոլտան Ռոժնյայի

**Զոլտան Ռոժնյայի** (, ), հունգարացի-ամերիկացի դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Զոլտան Ռոժնյային ծնվել է Բուդապեշտում 1926 թվականին։ Ավարտել է Ֆերենց Լիստի անվան երաժշտական ակադեմիան, որտեղ սովորել է Զոլտան Կոդայու, Բելա Բարտոկի, Էռնստ ֆոն Դոնանյայի, դիրիժորություն՝ Յանոշ Ֆերենչիկի դասարաններում։ Տասը տարեկան հասակում համերգների դաշնակահար էր և ակադեմիա երբևէ ընդունված ամենաերիտասարդ ուսանողը։ Քսանչորս տարեկանում նշանակվել է Դեբրեցենի օպերայի և, համապատասխանաբար, Միշկոլցի, Պեչի, Դյորի նվագախմբերի երաժշտական տնօրեն։ 1954 թվականին դարձել է Հունգարիայի ազգային ֆիլհարմոնիկի  մշտական դիրիժորը։ 1956 թվականի մայիսին Հռոմում արժանացել է միջազգային դիրիժորի մրցույթի երկրորդ մրցանակին, որի արդյունքում անհապաղ Հռոմ վերադառնալու և հրավիրյալ դիրիժոր աշխատելու հրավեր է ստացել։ 1956 թվականի Հունգարիայի հեղափոխությունից հետո հեռացել է Բուդապեշտից, ուղևորվել Վիեննա, որտեղ հիմնադրել է հայտնի Հունգարական ֆիլհարմոնիկը, որի կազմում ընդգրկված էին արտաքսված ականավոր երաժիշտներ։ Հունգարական ֆիլհարմոնիկը նրա անխոնջ ջանքերի շնորհիվ դարձել է Եվրոպայում ամենաակնառու երաժշտական նվագախմբերից մեկը։ Ռոքֆելեր և Ֆորդ հիմնադրամների աջակցությամբ նվագախումբը 1959 թվականին հյուրախաղերով մեկնել է ԱՄՆ։

1961 թվականին Զոլտան Ռոժնյային դարձել է Միացյալ Նահանգների բնակիչ։ 1962 թվականին եղել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր Լեոնարդ Բերնսթայնի օգնականը։ 1963 թվականին դարձել է Քլիվլենդի ֆիլհարմոնիկ, հաջորդ տարի՝ Յուտիկայի սիմֆոնիկ նվագախմբերի երաժշտական տնօրեն։

1967 թվականին 130 թեկնածուներից ընտրվել է Սան Դիեգո սիմֆոնիայի երաժշտական տնօրեն։ Նրա ղեկավարությամբ նվագախումբը կատարել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ ձայնագրությունը։ 1982 թվականին Համաշխարհային տոնավաճառի առթիվ հիմնել է Նոքսվիլի սիմֆոնիկ նվագախումը, 1987 թվականին՝ Սան Դիեգոյի միջազգային նվագախումբը։ Այս նվագախումբը բաղկացած էր մի խումբ ընտրյալ երիտասարդ երաժիշտներից, որոնք սիմֆոնիկ նվագախմբերի և երաժշտական համույթների հետ հանդես էին եկել ամբողջ աշխարհում։ Նվագախումբը մեծ պահանջարկ էր վայելում նաև Մեքսիկայում։ Ռոժնյային Սան Դիեգոյի միջազգային նվագախումբը միացրել է Pro-Musica Ensenada-ին և Մեքսիկայի Convivium Musicum Choir-ին։ Նվագախմբի հետ կատարել է Մոցարտի Ռեքվիեմը, Վիվալդիի Գլորիան և ձայնագրել է Յոզեֆ Հայդնի «Տարվա եղանակները»։

1990 թվականին Ռոժնյային աշխատել է Սան Դիեգոյի միջազգային համալսարանի նվագախմբի հետ։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 10-ին մահացել է սրտի կաթվածից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հունգարացի կոմպոզիտորներ
Յանոս Կուլկա

**Յանոս Կուլկա** (, ), հունգարացի դիրիժոր, կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Յանոս Կուլկան ծնվել է Բուդապեշտում, որտեղ էլ ստացել է կրթություն։ Եղել է սոլո դասուսույց, ավելի ուշ՝ Հունգարիայի պետական օպերայի դիրիժոր։ 1957 թվականից աշխատել է Վիեննայում, Բավարիայի պետական օպերայում, Շտուտգարտի պետական թատրոնում, 1961 թվականից՝ Համբուրգի պետական օպերային թատրոնում։ 1964-1975 թվականներին Վուպերտալում եղել է երաժշտական տնօրեն, Գերմանիայում, արտասահմանում՝ հրավիրյալ դիրիժոր։ 1976-1987 թվականներին՝ Հյուսիսարևմտյան Գերմանիայի ֆիլհարմոնիկի տնօրեն, ձայնագրել է Ֆերենց Լիստի «Հունգարական ռապսոդիա № 6», «Two Episodes of Lenau's Faust'» և «Հոների ճակատամարտը»։
մինի
Մահացել է Շտուտգարտում 2001 թվականի հոկտեմբերին։

## Պրեմիերաներ
* Բորիս Բլաշեր՝ «Իվոնե՝ Բուրգունդիայի արքայադուստր» (1973 թ.)
* Գիզելեր Կլեբե՝ «Յակոբովսկին և գնդապետը» (1982 թ.)
* Կոնրադ Բոեմեր՝ «Դոկտոր Ֆաուստուս» (1985 թ.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հունգարացի կոմպոզիտորներ