Տոնական սրտի համախտանիշ

**Տոնական սրտի համախտանիշ**, հայտնի է նաև որպես ալկոհոլով պայմանավորված նախասրտային առիթմիա, որը բնութագրվում է սրտի անկանոն ռիթմով և սրտխփոցով և կապված է էթանոլի մեծ քանակությամբ օգտագործման հետ։

Համախտանիշը հայտնաբերվել է 1978 թվականին, երբ Ֆիլիպ Էթինգերը պարզել է առիթմիայի և ալկոհոլի օգտագործման միջև եղած կապը։ Սինդրոմը ստացել է իր տարածված անվանումը, քանզի այն հաճախ կապված է տոների ընթացքում տարածված չափից շատ ալկոհոլի օգտագործման հետ։

Սինդրոմի տարածվածությունը հայտնի չէ։ Նախասրտային ֆիբրիլյացիայի դեպքերի 5–10 %-ը կարող է կապված լինել այս վիճակի հետ, սակայն որոշ տվյալների համաձայն այդ ցուցանիշը կարող է հասնել մինչև 63 %-ի։

## Պատճառաբանություն
Սրտաբանները վստահ չեն, թե ինչից է առաջանում այս սինդրոմը։ Ալկոհոլի չափից շատ ընդունումը կարող է դանդաղեցնել սրտանոթային համակարգի աշխատանքը, որը կարևոր դեր ունի արյան շրջանառության կարգավորման համար։ Այն կարող է նաև կրճատել նախասրտերի ռեֆրակտիկ շրջանը։ Մեկ այլ հնարավոր պատճառ է այն, որ ալկոհոլի օգտագործումը բարձրացնում է կատեխոլամինների մակարդակը, ինչի հետևանքով աճում է P ատամիկների ակտիվությունը և հետևաբար՝ առիթմիայի առաջացման ու զարգացման ռիսկը։ Ալկոհոլի ընդունումը կարող է նաև հանգեցնել արյան պլազմայում ազատ ճարպաթթուների մակարդակի բարձրացման և սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվացման։

Սարկոպլազմային ռետիկուլումի կալցիումային պլազմայի ակտիվացումը սինդրոմը խթանող գործոններից մեկն է։ Ալկոհոլի մեծ քանակությամբ օգտագործումը կարող է բարձրացնել օրգանիզմում էթանոլի և դրա մետաբոլիտների՝ մասնավորապես ացետալդեհիդի մակարդակը։ Այս բոլոր գործոնները կարող են նպաստել առիթմիայի զարգացմանը։

Ալկոհոլի կամ կոֆեինի մեծ քանակությամբ օգտագործումը, աղով հարուստ և ճարպային սննդի ընդունումը, սթրեսի բարձր մակարդակը և ջրազրկումը հանդիսանում են այս սինդրոմի զարգացման ռիսկի գործոններ։ Սրտային համախտանիշը կարող է առաջանալ նաև այն անձանց մոտ, ովքեր սովորաբար ալկոհոլ չեն օգտագործում։ Հաճախ նման մարդիկ հազվադեպ են խմում, սակայն մեկանգամյա ալկոհոլի մեծ չափաբաժնի ընդունումից հետո կարող են անմիջապես ունենալ այս սինդրոմի թույլ դրսևորումներ, մինչդեռ մյուսների մոտ այն զարգանում է թունավորումից առնվազն 12-36 ժամ անց։

Սովորաբար այս խանգարում ունեցող հիվանդների մոտ բացակայում է բժշկական պատմությունը կամ սրտային խնդիրների նախկին կլինիկական ախտորոշումները։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ չափավոր ալկոհոլի կիրառումը (շաբաթական 5-7 չափաբաժին) կարող է չբարձրացնել նախասրտային ֆիբրիլյացիայի ռիսկը՝ համեմատած ալկոհոլից ամբողջությամբ հրաժարվելու հետ։

## Ախտանիշներ և բարդություններ
Տոնական սրտի սինդրոմով տառապող մարդկանց մոտ ամենատարածված ախտանշաններն են հևոցը և սրտի արագ աշխատանքը։ Ամենահաճախ հանդիպող դրսևորումը նախասրտային ֆիբրիլյացիան է, սակայն կարող են զարգանալ նաև առիթմիայի այլ ձևեր, այդ թվում՝ տախիկարդիա, նախաժամանակյա փորոքային կծկումներ և նախասրտային թրթռում։

Սրտանոթային խնդիրներ ունեցող հիվանդները հաճախ նաև հայտնում են կրծքավանդակի շրջանում ցավի, քրտնարտադրության, անհանգստության, շնչառության դժվարացման և գիտակցության կորստի մասին։ Այս սինդրոմն ունեցող անձանց մոտ կարող են դիտվել նաև կաթված և սրտի կանգ։

Տոնական սրտի համախտանիշով պացիենտներն ունեն դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի, ռաբդոմիոլիզի և սուր երիկամային վնասման բարձր ռիսկ, ինչպես նաև ալկոհոլի ազդեցության պայմաններում՝ նախասրտերի զգայունության բարձրացում արտաքին էլեկտրական գրգռիչների նկատմամբ[4]։

Այս սինդրոմի դեպքում առաջացող ացետալդեհիդի բարձր մակարդակը կարող է հանգեցնել միտոքոնդրիալ դիսֆունկցիայի, փականային հիվանդությունների, օքսիդատիվ վնասման, բջջային մահվան, սրտապաշտպան մոլեկուլների ազդեցության նվազման, ինչպես նաև կալցիումի տեղափոխման և սպիտակուցների սինթեզի համակարգերի խանգարման։

Չբուժվելու դեպքում վիճակը կարող է հանգեցնել թրոմբոզի, թոքաբորբի, լյարդի ցիռոզի և սրտային անբավարարության։ Բուժման համար կիրառվում են կարդիովերսիա կամ առիթմիիկ խնդիրների բուժման համար նախատեսված այլ սրտաբանական մեթոդներ, այդ թվում՝ ինվազիվ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 

Կատեգորիա:Համախտանիշներ
Կատեգորիա:Սիրտ-անոթային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Սուրբ ծնունդ