Սարասվատի

**Սարասվատի** (սանսկր. ՝रर््् - «ջրերով հարուստ»), հինդուիզմում իմաստության, գիտելիքի, արվեստի, գեղեցկության և ճարտասանության աստվածուհին է։ Բրահմաչարինի՝ Բրահմայի օգնականը տիեզերքի ստեղծման ժամանակ։ Սարասվատին իրականացնում է երկնքի և երկրի ամուսնությունը, և հենց նա է ստեղծում Երկնային ամուսնության ապարանքը՝ փրկության և հավիտենական երանության։ Ի սկզբանե, գետի աստվածուհի:Սարասվատիի որոշ անուններ  հնչում են ինչպես «հնարավորություն տալ գոյություն ունենալ», «խոսքի և կյանքի տիրուհի», «բարձրագույն գիտելիք»։ Նա համարվում է  բոլոր գիտելիքների՝ արվեստի, գիտության, արհեստների և հմտության մարմնավորում։

Հաճախ պատկերված է սպիտակ կարապի վրա նստած՝ որպես լույսի ուժերի խորհրդանիշ։

## Ծագում
Սարասվատին հիշատակվում է Ռիգվեդայում, նրան նվիրված են երեք օրհներգ՝ որպես մեծ գետի աստվածուհի։ Վեդայական դարաշրջանում նրան երկրպագում էին որպես մաքրող, պաշտպանիչ և բուժող աստվածուհի։ Կա լեգենդ, թե ինչպես է նա երկնային բուժող Աշվինսի հետ միասին բուժում ուժը կորցրած  Ինդրային։

## Նախատիպ
Ինչ վերաբերում է գետին, որը ծառայում էր որպես աստվածացման նախատիպ, հնդկաբանները չեն կարողանում գալ ընդհանուր կարծիքի։ Առաջարկվում է.

* Ղագգար-Հակրան՝ սեզոնային գետ Հնդկաստանում և Պակիստանում;
* Խարխվայցի (այժմ՝ Արգանդաբ),  գետ Աֆղանստանում, որը հիշատակվում է Ավեստայում;
* Ինդոս՝ համարվում է, որ Սարասվատին նրա սուրբ անունն էր, իսկ Սինդուն՝ աշխարհիկ;
* Սարսուտին (նախկինում՝ Սարասվատի) փոքր գետ է, որը ծառայում էր որպես արիների քաղաքակրթության բնօրրան՝  Բրահմավարտայի սուրբ երկրի սահմանին։ Վեդայական դարաշրջանում այն թափվում էր օվկիանոս, այժմ այն կորում է անապատի ավազների մեջ։

## Հետ վեդայական դարաշրջան
Այն բանից հետո, երբ հին գետը չորացավ կամ փոխեց իր ընթացքը, Սարասվատի աստվածուհուն դադարեցին կապել գետի հետ, այսուհետ նա Բրահմայի կինն է և արվեստի ու գիտությունների հովանավորը։ Նրան են վերագրում սանսկրիտ և Դևանագարի այբուբենների ստեղծումը։

## Պատկերագրություն
Սարասվատին պատկերվում է որպես սպիտակ գույնի հագուստով գեղեցիկ կին։ Նա սովորաբար նստած է լոտոսի պատվանդանի (պադմա-սանա) գեղեցիկ դիրքով (լալիտասանա). մի ոտքը կախված ներքև, իսկ մյուսը՝ նրա տակ։ Ասոցացվում է սպիտակի հետ, որը խորհրդանշում է գիտելիքի մաքրությունը։ Նա չի կրում զարդեր և ոսկի, հագնված է խիստ պատշաճ՝ որպես նշան, որ նա նախընտրում է հոգևոր արժեքները, այլ ոչ նյութական։ Նրան սովորաբար պատկերում են չորս ձեռքերով։ Նրա ձեռքերում են.

* Վեդաների սուրբ գիրքը՝ գիտության խորհրդանիշ;
* սպիտակ մարգարիտներց տերողորմյա՝ հոգևորի խորհրդանիշ;
* սրբազան ջրով թաս - ստեղծագործական և մաքրող ուժի խորհրդանիշ;
* վինա՝ երաժշտական գործիք, արվեստի խորհրդանիշ։

Որոշ բարձրաքանդակների վրա նա երաժշտական գործիք չի պահում իր ձեռքերում, այլ նրա  ձեռքերը ծալված են աբհայ-մուդրա (պաշտպանության ժեստ) կամ վարադա-մուդրա (օրհնության ժեստ) դիրքով։ Նրա փոխադրման միջոցը կարապն է, իսկ նրա զինանշանը՝ վեցանկյունանի աստղը կամ հեքսագրամը (շատկոպա կամ սադյանտրա)։ Երբեմն նրան պատկերում են կանգնած։

## Ասիայի այլ երկրներում
* Չինաստանում Սարասվատիին անվանում են Բիանցայտյան (*biàncáitiān)*;
* Թայլանդում՝ Սուրասվատի (สุรัสวดี);
* Ճապոնիայում՝ Բենձայտեն (ճապ.. 弁才天/弁財天)

## Գրականություն
; ռուսերեն

*

; այլ լեզուներ

* Sailen Debnath, *The Meanings of Hindu Gods, Goddesses and Myths*, , Rupa & Co., New Delhi.
*
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աստվածուհիներ
Կատեգորիա:Բուդդայականություն
Կատեգորիա:Դիցաբանություն
Կատեգորիա:Իգական անձնանուններ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Հեթանոսություն
Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Հնդկական կրոններ
Կատեգորիա:Հնդկաստան
Կատեգորիա:Մշակույթ
Կատեգորիա:Սանսկրիտ եզրույթներ
Կատեգորիա:Տիբեթական բուդդայականություն
Կատեգորիա:Ծովային աստվածներ