Բանկային վերահսկողության Բազելի կոմիտե

**Բանկային վերահսկողության Բազելի կոմիտե,** Միջազգային հաշվարկների բանկի աջակցությամբ գործող կազմակերպություն է, որը մշակում է բանկային գործունեությունը կարգավորելու միասնական ստանդարտներ և մեթոդներ, որոնք ընդունվում են տարբեր երկրներում։

Այն հիմնադրվել է 1974 թվականին Շվեցարիայի Բազել քաղաքում  Տասը  երկրների կենտրոնական բանկերի նախագահների կողմից։ Կոմիտեի կազմում ընդգրկված են խոշորագույն երկրների կենտրոնական բանկերի ներկայացուցիչներ, իսկ հիմնական միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների ներկայացուցիչները կոմիտեում աշխատում են որպես դիտորդներ։

## Կառավարման մարմիններ
Բազելի բանկային վերահսկողության կոմիտեն տարեկան չորս անգամ հանդիպում է։ Բանկի միջազգային հաշվարկների  մշտական քարտուղարությունը գտնվում է Բազելում։

Կոմիտեների նախագահներ՝

* 1991-1993 թվականներ՝ Ջերալդ Քարիգան (  ), Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկի նախկին նախագահ, Goldman Sachs-ի կառավարիչ տնօրեն։
* 1993-1997 թվականներ՝ Տոմմազո Պադոա-Սկիոպպա, Իտալիայի էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարար, Իտալիայի բանկի նախկին փոխնախագահ, ԵԿԲ-ի կառավարող խորհրդի անդամ։
* 1997-1999 թվականներին՝  Քոուլ, ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի ղեկավար։
* 1999-2003 թվականներ՝ Ուիլյամ Մաքդոնոու ()՝ Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկի նախագահ, Դաշնային բաց շուկայի կոմիտեի (FOMC) անդամ, ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի հանրային ընկերությունների աուդիտի վերահսկողության կոմիտեի նախագահ։
* 2003-2006 թվականներին՝ Կարուանա Խայմե՝ Իսպանիայի բանկի կառավարիչ։
* 2006–2011 —Նոութ Վելինկ, Հոլանդական բանկի նախագահ և Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) կառավարող խորհրդի անդամ
* 2011-2019 - Ստեֆան Ինգվես, Շվեդիայի բանկի նախագահ։
* 2019 թվականից՝ Պաբլո Էռնանդես դե Կոս, Իսպանիայի բանկի կառավարիչ։

Բազելի բանկային վերահսկողության  կոմիտեի հովանու ներքո ստեղծվել և գործում են միջազգային ֆինանսական կենտրոնների վերահսկող մարմինների խումբ և Անդրկովկասի, Կենտրոնական Ասիայի և Ռուսաստանի Դաշնության պետությունների բանկային վերահսկողության տարածաշրջանային խումբ։

## Գործունեություն
Կոմիտեի հիմնական խնդիրներն են բանկային կարգավորման ոլորտում միասնական ստանդարտների ներդրումը, որի կապակցությամբ կազմակերպությունը մշակում է դիրեկտիվներ և ցուցումներ անդամ պետությունների կարգավորող մարմինների համար։ Այս ցուցումները պարտադիր չեն, բայց դեպքերի մեծ մասում դրանք արտացոլվում են անդամ պետությունների ազգային օրենսդրությունում։ Հրահանգների ևցուցումների մշակումն իրականացվում է աշխարհի բանկերի և կարգավորող մարմինների հետ համագործակցությամբ և, հետևաբար, օգտագործվում է ոչ միայն մասնակից պետություններում։ Օրինակ՝ Բազել II առաջարկությունների իրականացման ուղղությամբ աշխատանքներ են տարվում ավելի քան 100 երկրներում։ Եվրոպական Միությունում կոմիտեի առաջարկությունները նույնպես օգտագործվում են Միության անդամ պետությունների փոխադարձ ինտեգրման համար։

Կոմիտեն հաշվետու է տասը խոշորագույն արդյունաբերական երկրների կենտրոնական բանկերի նախագահներին, բանկային վերահսկողության գործակալությունների ղեկավարներին և ակտիվորեն համագործակցում է այն երկրների հետ, որոնք անդամ չեն։

Բազելի կոմիտեի հիմնական փաստաթղթերն են՝

* «Արդյունավետ վերահսկողության հիմնական սկզբունքներ» (1997, վերանայված՝ 2006թ.):
* Բազել I (1988), համաձայն որի՝ կարգավորող նպատակներով բանկի կապիտալը պետք է բաժանվի երկու կատեգորիայի՝ առաջին մակարդակի և երկրորդ մակարդակի կապիտալ, իսկ կարգավորող նպատակներով բանկի բոլոր ակտիվները բաժանվում են 5 խմբի՝ կախված ռիսկի աստիճանից։ Բազել II (ընդունվել է 2004 թվականի հունիսի 26-ին) եռաստիճան ստանդարտ է, որը ներմուծում է նվազագույն կապիտալի պահանջներ (հիմնված Բազել I-ի վրա), վերահսկողության ընթացակարգեր և շուկայական կարգապահություն։
* Բազել III (ընդունվել է 2010 թվականի դեկտեմբերին) - կանոնակարգեր, որոնք ամրապնդում են կապիտալի պահանջները և ներմուծում իրացվելիության պահանջներ։

Բազել IV – 2016-2017 թվականներին ներդրված փոփոխությունների վիճահարույց սահմանում է  միջազգային բանկային ստանդարտներին համապատասխան։ Կարգավորող մարմինները կարծում են, որ այս ճշգրտումները պարզապես ավարտում են Բազել III-ի բարեփոխումները, որը ձևավորվել է 2010-2011 թվականներին։ Սակայն, Բազել III-ի փոփոխությունների մեծ մասի շուրջ համաձայնություն ձեռք էր բերվել դեռևս այդ ժամանակ։  2016-2017 թվականների փոփոխությունները ազդել են բանկային ակտիվների արժեքը հաշվարկելու պահանջների վրա՝ հիմնվելով բացահայտված ռիսկերի վրա, ներառյալ վարկային, տոկոսադրույքի և գործառնական ռիսկերը։

## Անդամներ
2018 թվականի տվյալների  դրությամբ կոմիտեի կազմում են Արգենտինայի, Ավստրալիայի, Բելգիայի, Բրազիլիայի, Միացյալ Թագավորության, Գերմանիայի, Հոնկոնգի, Հնդկաստանի, Ինդոնեզիայի, Իսպանիայի, Իտալիայի, Կանադայի, Չինաստանի, Եվրամիության, Լյուքսեմբուրգի, Մեքսիկայի, Նիդեռլանդների, Ռուսաստանի, Սաուդյան Արաբիայի, ԱՄՆ -ի, Սինգապուրի, Թուրքիայի, Ֆրանսիայի, Շվեդիայի, Շվեյցարիայի, Հարավային Աֆրիկայի , Հարավային Կորեայի և Ճապոնիայի կենտրոնական բանկերի և ֆինանսական կարգավորող մարմինների ներկայացուցիչները։

իլիի, Մալայզիայի և Միացյալ Արաբական Էմիրությունների ներկայացուցիչները կոմիտեում ծառայում են որպես դիտորդներ։  Եվրոպական հանձնաժողովը  և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը նույնպես մասնակցում են աշխատանքներին որպես դիտորդներ։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Официальный сайт Базельского комитета
* Что такое Базель и как он влияет на жизнь банков?

Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր
Կատեգորիա:Միջազգային բանկեր
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ