Ծովում կյանքի անվտանգության մասին միջազգային կոնվենցիա

**Ծովում կյանքի անվտանգության մասին միջազգային կոնվենցիա** համառոտ՝ **SOLAS** (), միջազգային ծովային պայմանագիր, որը սահմանում է առևտրային նավերի կառուցման, սարքավորումների և շահագործման նվազագույն անվտանգության չափանիշները: Միջազգային ծովային կազմակերպության կոնվենցիան պահանջում է, որ ստորագրող դրոշի պետությունները ապահովեն, որ իրենց դրոշի ներքո գտնվող նավերը համապատասխանեն առնվազն այս չափանիշներին:

''«Տիտանիկի»'' խորտակումից հետո սկզբնապես ստեղծված SOLAS-ի ներկայիս տարբերակը 1974 թվականի տարբերակն է, որը հայտնի է որպես SOLAS 1974, որն ուժի մեջ է մտել 1980 թվականի մայիսի 25-ին  և մի քանի անգամ փոփոխվել է։ 2022 թվականի ապրիլի դրությամբ SOLAS 1974-ը ունի 167 մասնակից պետություններ,  որոնք դրոշակակիր են աշխարհի առևտրային նավերի մոտ 99%-ի համար՝ համախառն տոննաժի առումով։ 

SOLAS-ը իր հաջորդական ձևերով ընդհանուր առմամբ համարվում է առևտրային նավերի անվտանգությանը վերաբերող բոլոր միջազգային պայմանագրերից ամենակարևորը։

## Ստորագրողներ
SOLAS 1974-ի կողմ չհանդիսացող երկրների թվում են բազմաթիվ ցամաքով շրջապատված երկրներ, ինչպես նաև Սալվադորը, Միկրոնեզիան և Արևելյան Թիմորը: Որոշ այլ երկրներ, այդ թվում՝ Բոլիվիան, Լիբանանը և Շրի Լանկան, որոնք բոլորը համարվում են հարմարավետության դրոշի պետություններ, համարվում են վավերացման հարցում «հնարավոր է՝ բացասական ցուցանիշներ» ունեցողներ:

## Դրույթներ
SOLAS 1974-ը պահանջում է, որ դրոշի պետությունների դրոշակակիր նավերը համապատասխանեն առևտրային նավերի կառուցման, սարքավորումների և շահագործման նվազագույն անվտանգության չափանիշներին: Պայմանագիրը ներառում է ընդհանուր պարտավորություններ սահմանող հոդվածներ և այլն, որոնց հաջորդում է տասներկու գլուխների բաժանված հավելված, երկու նոր գլուխ ավելացվել են 2016 և 2017 թվականներին: Դրանցից հինգերորդ գլուխը (հաճախ անվանում են «SOLAS V») միակն է, որը վերաբերում է ծովում գտնվող բոլոր նավերին, այդ թվում՝ մասնավոր զբոսանավերին և փոքր նավերին, որոնք տեղական ուղևորություններ են կատարում, ինչպես նաև միջազգային երթուղիներով առևտրային նավերին: Շատ երկրներ այս միջազգային պահանջները վերածել են ազգային օրենքների, որպեսզի ծովում գտնվող յուրաքանչյուր ոք, որ խախտում է SOLAS  V պահանջները, կարող է ենթարկվել դատական հետապնդման:

**Գլուխ I – Ընդհանուր դրույթներ*
Տարբեր տեսակի նավերի զննում և կոնվենցիայի պահանջներին դրանց համապատասխանության հավաստագրում։
**Գլուխ II-1 – Կառուցվածք – Ենթաբաժանում և կայունություն, մեքենայական և էլեկտրական սարքավորումներ*
Ուղևորատար նավերի բաժանումը ջրակայուն բաժանմունքների, որպեսզի կորպուսի վնասվելուց հետո նավը մնա ջրի երեսին և կայուն։ Սա ներառում է «Անվնաս կայունության միջազգային օրենսգրքին համապատասխանությունը»։
**Գլուխ II-2 – Հրդեհային պաշտպանություն, հրդեհի հայտնաբերում և հրդեհի մարում*
Բոլոր նավերի համար հրդեհային անվտանգության դրույթներ՝ ուղևորատար նավերի, բեռնատար նավերի և տանկերների համար մանրամասն միջոցառումներով՝ համաձայն FSS օրենսգրքի, և գազի որպես վառելիք փոխադրման պահանջներ՝ համաձայն IGF օրենսգրքի։
**Գլուխ III – Փրկարարական սարքավորումներ և կարգավորումներ*
Փրկարարական սարքավորումների և կարգավորումների, ներառյալ փրկարարական նավակների, փրկարարական նավակների և փրկարարական բաճկոնների պահանջները՝ ըստ նավի տեսակի։ Հատուկ տեխնիկական պահանջները տրված են Միջազգային փրկարարական սարքավորումների (LSA) օրենսգրքի մեջ։ 
**Գլուխ IV – Ռադիոկապ*
Գլոբալ ծովային աղետի անվտանգության համակարգը (GMDSS) պահանջում է, որ միջազգային նավարկությունների ուղևորներն ու բեռները կրեն ռադիոսարքավորումներ, այդ թվում՝ արբանյակային արտակարգ դիրքորոշման ռադիոփարոսներ (EPIRB) և որոնողական-փրկարարական տրանսպոնդերներ (SART):
**Գլուխ V – Նավարկության անվտանգություն*
Այս գլուխը պահանջում է կառավարություններից ապահովել, որ բոլոր նավերը բավարար և արդյունավետ անձնակազմ ունենան անվտանգության տեսանկյունից: Այն բոլոր նավերի համար սահմանում է պահանջներ՝ կապված նավարկության և անցման պլանավորման հետ՝ ակնկալելով ծով դուրս եկող բոլորի կողմից առաջարկվող ցանկացած նավարկության ուշադիր գնահատում: Յուրաքանչյուր նավաստի պետք է հաշվի առնի նավարկության բոլոր հնարավոր վտանգները, եղանակի կանխատեսումները, մակընթացության կանխատեսումները, անձնակազմի կարողությունները և բոլոր այլ համապատասխան գործոնները: Այն նաև ավելացնում է բոլոր նավերի նավապետների համար պարտավորություն՝ օգնություն ցուցաբերել աղետի մեջ գտնվողներին և վերահսկում է փրկարարական ազդանշանների օգտագործումը՝ վտանգի և աղետի մասին հաղորդագրությունների վերաբերյալ հատուկ պահանջներով: Այն տարբերվում է մյուս գլուխներից, որոնք վերաբերում են առևտրային նավագնացության որոշակի դասերի, նրանով, որ այս պահանջները վերաբերում են բոլոր նավերին և դրանց անձնակազմերին, այդ թվում՝ զբոսանավերին և մասնավոր նավերին, բոլոր նավարկությունների և ուղևորությունների ժամանակ, այդ թվում՝ տեղական: 
**Գլուխ VI – Բեռների և նավթավառելիքի փոխադրում*
Բոլոր տեսակի բեռների և բեռնարկղերի պահեստավորման և ամրացման պահանջները, բացառությամբ մեծածավալ հեղուկների և գազերի։ Ներառյալ փայտե տախտակամածային բեռներ տեղափոխող նավերի անվտանգ գործելակերպի կանոնագրքի պահպանումը։
**Գլուխ VII – Վտանգավոր բեռների փոխադրում*
Պահանջում է, որ բոլոր տեսակի վտանգավոր բեռների փոխադրումը համապատասխանի Միջազգային մեծածավալ քիմիական օրենսգրքին (IBC Code),[1] Մեծածավալ հեղուկացված գազեր տեղափոխող նավերի կառուցման և սարքավորումների միջազգային օրենսգրքին (IGC Code) և Միջազգային ծովային վտանգավոր բեռների օրենսգրքին (IMDG Code)։
**Գլուխ VIII – Ատոմային նավեր*
Ատոմային շարժիչով նավերը պարտավոր են, մասնավորապես ճառագայթային վտանգների վերաբերյալ, համապատասխանել Ատոմային առևտրային նավերի անվտանգության կանոնագրքին։
**Գլուխ IX – Նավերի անվտանգ շահագործման կառավարում*
Պահանջում է, որ յուրաքանչյուր նավատեր և նավի համար պատասխանատվություն ստանձնած ցանկացած անձ կամ ընկերություն համապատասխանի Միջազգային անվտանգության կառավարման կանոնագրքին (ISM)։
**Գլուխ X – Բարձր արագությամբ նավերի անվտանգության միջոցառումներ*
Պարտադիր է դարձնում բարձր արագությամբ նավերի անվտանգության միջազգային կանոնագիրը (HSC Code)։
**Գլուխ XI-1 – Ծովային անվտանգության բարձրացման հատուկ միջոցառումներ*
Պահանջներ, որոնք վերաբերում են հետազոտություններին և ստուգումներին, ուժեղացված հետազոտություններին, նավի նույնականացման համարի սխեմային և գործառնական պահանջներ իրականացնելու համար պատասխանատու կազմակերպություններին։
**Գլուխ XI-2 – Ծովային անվտանգության բարձրացման հատուկ միջոցառումներ*
Ներառում է Նավերի և նավահանգստային կառույցների միջազգային անվտանգության կոդեքսը (ISPS կոդեքս)։ Հաստատում է, որ նավապետի դերը նավի անվտանգության պահպանման գործում չի սահմանափակվում և չի կարող սահմանափակվել ընկերության, վարձակալողի կամ որևէ այլ անձի կողմից։ Նավահանգստային կառույցները պետք է իրականացնեն անվտանգության գնահատումներ և մշակեն, ներդնեն և վերանայեն նավահանգստային կառույցների անվտանգության ծրագրեր։ Վերահսկում է նավի ուշացումը, կալանավորումը, սահմանափակումը կամ նավահանգստից վտարումը։ Պահանջում է, որ նավերը պետք է ունենան նավի անվտանգության մասին տագնապի համակարգ, ինչպես նաև մանրամասն նկարագրում է այլ միջոցառումներ և պահանջներ։
**Գլուխ XII – Բեռնատար բեռնափոխադրողների համար լրացուցիչ անվտանգության միջոցառումներ*
150 մետրից ավելի երկարությամբ բեռնատար բեռնափոխադրողների համար հատուկ կառուցվածքային պահանջներ։
**Գլուխ XIII – Համապատասխանության ստուգում*
2016 թվականի հունվարի 1-ից պարտադիր է դարձնում IMO անդամ պետությունների աուդիտի սխեման։ 

* *Գլուխ XIV – Բևեռային ջրերում գործող նավերի անվտանգության միջոցառումներ*

Գլուխը պարտադիր է դարձնում Բևեռային ջրերում գործող նավերի միջազգային օրենսգրքի (Բևեռային օրենսգիրք) Ներածությունը և I-A մասերը 2017 թվականի հունվարի 1-ից։

## Պատմություն
### Ստեղծում և վաղ տարբերակներ
SOLAS պայմանագրի առաջին տարբերակն ընդունվել է 1914 թվականին՝ Տիտանիկի խորտակման պատասխան, որը սահմանում էր փրկարար նավակների և այլ արտակարգ իրավիճակների սարքավորումների քանակը՝ անվտանգության ընթացակարգերի հետ միասին, ներառյալ անընդհատ ռադիոհսկողությունը: 1914 թվականի պայմանագիրը երբեք ուժի մեջ չի մտել Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման պատճառով: Հետագա տարբերակներն ընդունվել են 1929 և 1948 թվականներին։

### 1960 թվականի տարբերակ
1960 թվականի կոնվենցիան ընդունվել է 1960 թվականի հունիսի 17-ին և ուժի մեջ է մտել 1965 թվականի մայիսի 26-ին։ Այն չորրորդ SOLAS կոնվենցիան էր և Միջազգային ծովային կազմակերպության (IMO) առաջին խոշոր նվաճումը։ Այն զգալի քայլ էր կանոնակարգերի արդիականացման և նավագնացության ոլորտում տեխնիկական զարգացումներին համընթաց քայլելու գործում։

### 1974 թվականի տարբերակ
1974 թվականին ընդունվել է բոլորովին նոր կոնվենցիա, որը թույլ է տվել SOLAS-ում փոփոխություններ կատարել և ներդնել ողջամիտ ժամկետում, նախկին փոփոխությունների ներառման ընթացակարգի փոխարեն, որը շատ դանդաղ էր։ SOLAS 1960-ի համաձայն՝ փոփոխությունների ուժի մեջ մտնելու համար կարող էր մի քանի տարի պահանջվել, քանի որ երկրները պետք է ընդունման մասին ծանուցեին Միջազգային ծովային կազմակերպությանը, և կար երկրների և տոննաժի նվազագույն շեմ։ SOLAS 1974-ի համաձայն՝ փոփոխությունները ուժի մեջ են մտնում լուռ ընդունման ընթացակարգով. սա թույլ է տալիս փոփոխությունն ուժի մեջ մտնել որոշակի ամսաթվով, եթե փոփոխության վերաբերյալ առարկություններ չեն ստացվում համաձայնեցված թվով կողմերից։ 1974 թվականի SOLAS-ը ուժի մեջ է մտել 1980 թվականի մայիսի 25-ին՝  առնվազն 25 երկրների կողմից վավերացումից 12 ամիս անց, որոնք ունեն համախառն տոննաժի առնվազն 50%-ը։ Այդ ժամանակվանից ի վեր այն բազմիցս թարմացվել և փոփոխվել է, և այսօր գործող կոնվենցիան երբեմն անվանում են SOLAS, 1974, ըստ փոփոխված տարբերակի։

1975 թվականին Միջազգային ծովային կազմակերպության (IMO) ժողովը որոշել է, որ 1974 թվականի կոնվենցիան ապագայում պետք է օգտագործի միայն Միջազգային միջազգային (մետրիկ) միավորները։

### 1988 թվականի տարբերակ
1988 թվականին Միջազգային ռադիոկանոնակարգի 1987 թվականի փոփոխությունների հիման վրա կատարված փոփոխությունները Մորզեի այբուբենը փոխարինել են Համաշխարհային ծովային աղետների անվտանգության համակարգով (GMDSS) և ուժի մեջ են մտել 1992 թվականի փետրվարի 1-ից։ Հետագա փոփոխությունները կատարվել են 2011 թվականի մայիսին։

### Տարայի քաշի կարգավորում, 2015
2015 թվականին SOLAS կոնտեյներների քաշի ստուգման VI/2 կանոնակարգը փոփոխել է SOLAS-ը: Այս կանոնակարգը, որը ներդրել է IMO ծովային անվտանգության կոմիտեն (MSC), պահանջում է, որ բոլոր բեռնված կոնտեյներների լրիվ (համախառն) քաշը պետք է որոշվի օվկիանոսային նավի վրա բեռնվելուց առաջ: Քաշը կարող է հաշվարկվել կամ բեռնված կոնտեյները կշռելով, կամ բեռի տարրերը և փաթեթավորումը կշռելով և այդ քաշը չբեռնված կոնտեյների քաշին ավելացնելով։  Քաշի արժեքի հաղորդումը առաջացրել է նոր էլեկտրոնային տվյալների փոխանակման (EDI) հաղորդակցման արձանագրության ներդրման անհրաժեշտություն, որը կոչվում է VGM (Հաստատված համախառն զանգված) կամ VERMAS (Զանգվածի ստուգում), և ներառում է օվկիանոսային փոխադրողների, բեռնափոխադրողների/NVOCC-ների, EDI մատակարարների, ինչպես նաև արտահանողների միջև համագործակցություն: Կանոնակարգը նշում է, որ արտահանողները վերջնականապես պատասխանատու են կոնտեյներների ստուգված քաշը ստանալու համար: Սկզբնապես նախատեսված էր ուժի մեջ մտնել 2016 թվականի հուլիսի 1-ին, կանոնակարգը թույլ էր տալիս ճկունություն և գործնական կատարելագործում մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* International Life-Saving Appliance (LSA) Code – under the auspices of the International Convention for the Safety of Life at Sea (SOLAS) of 1 November 1974, (London, 4 June 1996)
* International Convention for the Safety of Life at Sea 
*  USCG: Lifesaving & Fire Safety Division
* USCG Summary of IMO conventions
* IMO: Status of Conventions
* SOLAS: container weighing method 1 & 2
*10 things you need to know about the new SOLAS regulations 
* EDI providers

Կատեգորիա:1974 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1974 պայմանագրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ավստրիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Բելգիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Իրանի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Լիտվայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ծովային իրավունք
Կատեգորիա:Կիպրոսի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Միջազգային կոնվենցիաներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Տրանսպորտային իրավունք
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պայմանագրեր