Դիելա

**Դիելա** (, նշանակում է «Արև»), արհեստական բանականություն, որը մշակել է Ալբանիայի տեղեկատվական հասարակության ազգային գործակալությունը: Ներկայացվել է 2025 թվականի հունվարին որպես eAlbania հարթակում ինտեգրված վիրտուալ օգնական, այն օգնում է քաղաքացիներին առցանց հանրային ծառայությունների և թվային փաստաթղթերի տրամադրման հարցում: 2025 թվականի սեպտեմբերին, համաձայն նախագահական հրամանագրի, որը լիազորում է վարչապետ Էդի Ռամային վերահսկել արհեստական ինտելեկտի վիրտուալ նախարարի պաշտոնի ստեղծումը, Դիելան պաշտոնապես նշանակվել է Ալբանիայի «պետական գնումների նախարար»՝ այն դարձնելով արհեստական բանականության աշխարհում առաջին համակարգը, որը կառավարական պաշտոն է զբաղեցնում կաբինետի մակարդակով։

## Պատմություն
Դիելան մշակել է AKSHI-ի արհեստական բանականության լաբորատորիան՝ քաղաքացիներին տեքստային և ձայնային փոխազդեցության աջակցություն տրամադրելու համար: Ներկայացված լինելով ավանդական ալբանական հագուստով անիմացիոն ավատարով, համակարգը կարող է թողարկել թվային դրոշմով փաստաթղթեր: 2025 թվականի սեպտեմբերին օգնություն է ցուցաբերել ավելի քան 36 600 փաստաթղթերի ձևակերպման և գրեթե 1000 ծառայությունների մատուցման հարցում։

Դիելան գործում է eAlbania պորտալի շրջանակներում, որը Ալբանիայի կառավարության պաշտոնական թվային ծառայությունների հարթակն է և քաղաքացիներին ու բիզնեսներին տրամադրում է լայնածավալ առցանց վարչարարական ծառայությունների հասանելիություն։

## Նախարարական պաշտոն
2025 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Դիելան պաշտոնապես նշանակվել է «Հանրային գնումների նախարար»։ Նշանակումը հաջորդել է նախագահի հրամանագրին, որը լիազորել է վարչապետին վերահսկել վիրտուալ արհեստական ինտելեկտի նախարարի ստեղծումը և գործունեությունը։ Գնումների պարտականությունները նախատեսվում է աստիճանաբար փոխանցել համակարգին՝ մրցութային ընթացակարգերում քաղաքական ազդեցությունը նվազեցնելու համար։ Նշանակումը կոռուպցիայի դեմ պայքարի ավելի լայն բարեփոխումների և միջոցառումների մի մասն է, որոնք նախատեսված են Ալբանիան Եվրամիության անդամակցության պահանջներին համապատասխանեցնելու համար։

## Հնարավորություններ
Assecomm.com ալբանական ոչ առևտրային ասոցիացիայի նախագահ Դանիելե Ռուտիգլիանոյի խոսքով, եթե Դիելան պատշաճ կերպով վերապատրաստվի, այն կարող է նպաստել թափանցիկության և քաղաքացիների վստահության բարձրացմանը ալբանական ինստիտուտների նկատմամբ, ինչպես նաև ներգրավել օտարերկրյա ներդրումներ: Գործընթացների ավտոմատացումը կամ պարզեցումը, ինչպիսիք են օբյեկտիվ գնահատումները, հանրային գնումների վերաբերյալ տվյալների վերլուծությունը, առաջարկների ներկայացումը և ստուգումը, կարող են կրճատել ժամանակը, սխալները և անպատշաճ հայեցողությունը, ինչպես նաև կանխել պետական միջոցների վատնումը: Արհեստական բանականության ներդրումը կառավարությունում եզակի նորամուծություն է համաշխարհային քաղաքական դաշտում, ոչ մի այլ երկիր մինչ օրս չի նշանակել «վիրտուալ» նախարար, որը պատասխանատու կլինի գնումների նման զգայուն ոլորտի համար:

## Թույլ կողմեր
Դանիելե Ռուտիգլիանոյի կարծիքով՝ Դիելան ունենալու է կարևոր, սակայն միևնույն ժամանակ զգայուն դեր, որը սխալների դեպքում կարող է առաջացնել լուրջ խնդիրների հնարավորություն։

* Ո՞վ է պատասխանատու լինելու Դիելայի որոշումների կայացման գործընթացներում սխալ գնահատականների կամ կողմնակալության համար։
* Թափանցիկության համար անհրաժեշտ կլինի՞ հրապարակել արհեստական բանականության գործունեության չափանիշները։
* Ո՞վ է ստուգելու Դիելայի որոշումներ կայացնելու համար հավաքված և օգտագործվող տվյալների ճշգրտությունն ու հուսալիությունը։
* Բարդ իրավիճակներում արդյո՞ք պետք է՝ կամ պարտադի՞ր է, որ որոշումների կայացման գործընթացում ներգրավված լինի մարդ։
* Կարո՞ղ է Դիելան, որպես ոչ մարդկային էակ, զբաղեցնել պետական պաշտոն՝ առանց օրենքը խախտելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն
Կատեգորիա:Գիտությունն Ալբանիայում