Համակենտրոնացման ճամբարներում կալանավորների նշագրում

thumb|Նիդերլանդների հրեաները Բուխենվալդ համակենտրոնացման ճամբարում
**Համակենտրոնացման ճամբարներում կալանավորների նշագրում** (),  նշագրումներ, որոնք իրականացվել են Երրորդ ռայխում կալանավորների սոցիալական խմբավորման նպատակով։ Համապատասխան խորհրդապատկերները միտված էին հեշտացնելու «Մեռած գլուխ» ջոկատի աշխատանքները, ովքեր ՍՍ-ի անդամ էին և պատասխանատու էին համակենտրոնացման ճամբարների պահպանությամբ։ Նշագրումներով առանձնացվում էին անձինք ըստ ռասայի, քաղաքական հայացքների, երկրների, ազգային պատկանելիության, սեռական կողմնորոշման և այլն։ Համակենտրոնացման ճամբարներում մարդկանց անունները փոխարինում էին համարներով։

## Եռանկյունիների համակարգ
[մինի|[ՍՍ (կազմակերպություն)|ՍՍ-ի նշագրումները համակենտրոնացման ճամբարների բանտարկյալների համար:]]
մինի|Չեսլավա Կվոկան, Օսվենցիմի տասնչորսամյա կալանավոր աղջիկը 1942-1943 թվականներին:
մինի|Համարով վինկել՝ քաղբանտարկյալ Լեհաստանից:
մինի|Զաքսենհաուզեն համակենտրոնացման ճամբարի հոմոսեքսուալիստ բանտարկյալները 1938 թվականին:
Նշագրումների համակարգը հիմնվում էր վինկելների () համակարգի վրա։ Սրանք շրջված հավասարասրուն գունավոր եռանկյունիներ են, որոնք կարվում էին բանտային համազգեստների վրա, որպեսզի ճամբարների պահակախումբը կարողանար հեշտությամբ ճանաչել ամբաստանյալների պատկանելիությունը։ 
մինի|Զաքսենհաուզեն մահվան ճամբարի կալանավորի զգեստ՝ նշագրումներով
### Վինկելների գունային ծածկագրեր
Եռանկյունիներին տալիս էին տարբեր գույներ, որոնց նշանակությունը ներկայացվում է ստորև.
* **կարմիր** — քաղբանտարկյալներ՝ կոմունիստներ, արհեստակցական միությունների անդամներ, լիբերալներ, սոցիալ-դեմոկրատներ, մասոններ, անարխիստներ
* **կարմիր շրջված**  — լրտեսներ, դասալիքներ, ռազմագերիներ
* **[[Սև եռանկյունի|սև]]** — «հակահասարակական տարրեր». մտավոր հետամնացներ, հոգեկան հիվանդներ, կավատներ, հարբեցողներ, անտուններ, մուրացկաններ, պորտաբույծներ, ֆեմինիստներ, լեսբուհիներ և պացիֆիստներ
* **կանաչ** — սովորական կալանավորներ
* **մանուշակագույն** — այսպես կոչված «բիբելֆորշերներ», որոնց թվում հիմնականում Եհովայի վկաներ (Նացիստական Գերմանիայում նրանց անվանում էին Աստվածաշնչի ուսումնասիրողներ՝), ինչպես նաև Աստվածաշնչի ազատ ուսումնասիրողներ, Յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ
* **վարդագույն** — առաջին հերթին տղամարդիկ, որոնք դատապարտված էին § 175 օրինագծով. նրանք գեյեր էին, ինչպես նաև անչափահասներ, որոնք սեռական կապ են ունեցել և կենդանիների հետ սեռական կապ ունեցած տղամարդիկ
* **կապույտ** — տարագիրներ
* **շագանակագույն** — գնչուներ (սինտի և ռոմա). նրանք սկզբից նաև սև եռանկյունի են կրել։

### Լրացուցիչ նշագրումներ
Երբեմն այլ նշագրումներ են ավելացվել ազգային պատկանելիությունը ցուցադրելու կամ էլ բանտարկյալի գործառույթները նշելու համար (օրինակ կապոյի, բարաքների կամ բլոկի ավագներ)։ Համակենտրոնացման ճամբարների գոյության առաջին տարիներին բանտարկյալների հագուստներին ամրացնում էին նրա թիվը։ Լրացուցիչ կերպով եռանկյունիների վրա գրվում էին տառեր, որոնք ցույց էին տալիս բանտարկյալների ազգային պատկանելիությունը, օրինակ «P»՝ լեհեր։

**Համակենտրոնացման և մահվան ճամբարներում բանտարկված անձանց նշագրում էին ծնված երկրի տառերով.** 
* B — բելգիացիներ ()
* F — ֆրանսիացիներ ()
* I — իտալացիներ ()
* J — հարավսլավցիներ ()
* N — հոլանդացիներ ()
* P — լեհեր ()
* S — իսպանացիներ ()
* T — չեխեր ()
* U — հունգարներ ()
Հրեաները նշագրվում էին երկու եռանկյունիներով, որոնք միմյանց վրա այնպես էին տեղադրված, որ հիշեցնում էին Դավթի աստղը։ Ընդ որում ներքևի եռանկյունին դեղին գույնի էր իսկ վերինը համապատասխանում էր բանտարկյալի կարգավիճակին։ Սև ոչ լրիվ եռանկյունին, որը տեղադրված է դեղինի վերևում, նշանակում էր որ դատապարտյալը տղամարդ է, ով պղծում է արիական ռասան։ Իսկ դեղին եռանկյունին՝ տեղադրված սևի վրա, նշանակում էր որ անձը հրեա կին է։

Որպես պատիժ բանտարկյալներին կարող էին նոր նշագրումներ ամրացնել, այսպես կոչված «պատժական նշումներով», որը նշանակում էր, որ անձը տուգանային խմբի անդամ է դարձել։ Այդպիսի խմբի ներկայացուցիչներին ՍՍ-ի անդամները առանձնակի դաժանությամբ էին վարվում։ «Գիշեր և մառախուղ» հատուկ ռազմական գործողության ժամանակ բանտարկված անձանց նշագրում էին դեղին եռանկյունիներով, որոնց վրա գրվում էր *NN* () հապավումը։ Այդպիսի անձանց հիմնականում պահում էին մենախցերում։

### Շեղում ընդհանուր սկզբունքներից
Վերոնշյալ նշագրումների սխեման ցույց էր տալիս համակենտրոնացման ճամբարներում բանտարկյալների նշագրումները։ Բայցևայնպես, հայտնի էին դեպքեր, որոնք ընդհանուր սկզբունքներից շեղվում էին։ Դախաու մահվա ճամբարում հոմոսեքսուալների եռանկյունին կանաչ էր, հենց նույնից էլի էր ամրացվում անձի հագուստին, եթե հանցանքը կրկնվում էր։ Նոյենգամում բոլոր հոլանդացի բանտարկյալները կրում էին կարմիր եռանկյունիներ։ Այդպիսի եռանկյուններ ստացել են Ռավենսբրյուկ ճամբարի կալանավորներ Էլլի Սմուլան և Մարգարիտա Ռոզենբերգը, որոնց եռանկյունիներին գրված էր «լեսբուհի»։

## Կալանավորների պիտակումների աղյուսակ
Համակենտրոնացման և մահվան ճամբարներում կալանավորներին նշագրում էին ըստ հետևյալ աղյուսակի.

## Բանտարկյալի համարանիշ
մինի|Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարի կալանավորի նախաբազկի դաջվածք:
Սովորաբար բանտարկյալի համարանիշը գրվում էր հագուստին։ Միայն Օսվենցիմում այն դաջում էին կալանավորի մարմնին։ Դա արվում էր, առաջին հերթին մերկ դիակների, իսկ երկրորդ հերթին փախուստի դիմողների նույնականացման համար։ Դաջվածքը հիմնականում անում էին անձանց նախաբազուկներին։ Այն երեխաները, որոնք ծնվել են ճամբարներում, դաջվածքներն անում էին կոնքերին, քանի որ նախաբազուկների վրա տեղը հերիք չէր անում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Eugen Kogon. *Der SS-Staat. Das System der deutschen Konzentrationslager*, ISBN 3-453-02978-X
* Christa Schikorra. *Kontinuitäten der Ausgrenzung*. «Asoziale» Häftlinge im Frauen-Konzentrationslager Ravensbrück. Berlin, Metropol, 2001
* Helga Amesberger, Katrin Auer, Brigitte Halbmayr. *Sexualisierte Gewalt. Weibliche Erfahrungen in NS-Konzentrationslagern*, Mandelbaum Verlag (2005), ISBN 3-85476-118-X

## Արտաքին հղումներ
* Еврейская виртуальная библиотека: Звёзды, треугольники и метки 
* historyplace.com — Система меток заключённых в Аушвице 
* Мужчины с «Розовым треугольником» — гомосексуалы в концентрационных лагерях 
* Shoa.de — Система концентрационных лагерей при национал-социализме 

Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Կատեգորիա:Նույնականացում