Քլոդ Քահուն

**Քլոդ Քահուն** (իսկական անունը՝ **Լյուսի Ռենե Մաթիլդա Շվոբ**, ), Ֆրանսիացի գրող և սյուրռեալիստ լուսանկարիչ։

## Կենսագրություն
Քլոդ Քահունը ծնվել է Նանտում 1894 թվականին, հրեական հարուստ ընտանիքում, մանկությունն անցկացրել է Ջերսի կղզում, նա սիմվոլիստ գրող Մարսել Շվոբի զարմուհին էր։ 1898 թվականին նրա մայրը սուր հոգեկան ճգնաժամ է ապրել, այնուհետև մի քանի անգամ անցել է հոգեկան խանգարումների բուժման ընթացք և ինքնասպանության փորձեր է արել: 1908-1909 թվականներին նա սիրային հարաբերությունների մեջ է եղել Սյուզան Մալհերբեի հետ, որը դարձել է նրա ողջ կյանքի ուղեկիցը։ 1917 թվականին Քլոդը վերցրեց կեղծանունը, որով էլ հետագայում հայտնի դարձավ։
Քահունի ստեղծագործության հիմքում ընկած թեման ինքն իրեն փնտրելն է կեղծանունների և գենդերային դերերի փոփոխության միջոցով, հայելիների և թատերական դիմակների խաղում:

1919 թվականին նա ծանոթացել է Ֆիլիպ Սուպոյին, քանդակագործներ Հանա Օռլովային և Ժակ Լիպչիցին, Օրլովան նրան թողեց քանդակագործական դիմանկար։ 1918 թվականին Քահունը հաստատվել է Փարիզում, որտեղ նրան միացել է ընկերը 1920 թվականին։ Նա հրապարակել է պատմվածքներ և հոդվածներ հանրահայտ «*Mercure de France*» ամսագրում, մի քանի գրքի հեղինակ է, այդ թվում՝ «Փարիզները բաց են» (1934) գիրքը։ Քահունը ծանոթացել է Անրի Միշոյին, Ռոբեր Դեսնոսին, Սիլվիա Բիչին, Իվան Մոզժուխինին, Լյուդմիլա և Ժորժ Պիտոևներին։

1929 թվականին սկսեցին հրապարակվել Քահունի լուսանկարները։ Ամենից հաճախ նա աշխատել է ինքնադիմանկար ժանրում՝ ստեղծելով սեփական պատկերների վառ ու բազմազան պատկերասրահ: Նա միակ կին լուսանկարիչն էր սյուրռեալիստական ​​խմբում։ 1930-ական թվականներին նա մտերմացավ Հեղափոխական գրողների և նկարիչների ասոցիացիայի հետ, միացավ սյուրռեալիստական ​​խմբին և մասնակցեց նրանց ցուցահանդեսներին Փարիզում և Լոնդոնում (1936):

1935 թվականին Ժորժ Բատայի եւ Անդրե Բրետոնի հետ մասնակցել է «Հակահարձակում» շարժման ստեղծմանը։ 1937 թվականին նա Սյուզան Մալհերբեի հետ տեղափոխվել է Ջերսի։ րկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Քահունը մասնակցել է Դիմադրությանը, 1944 թվականին ձերբակալվել է և ավելի քան մեկ տարի անցկացրել նացիստական ​​բանտերում և փորձել ինքնասպանություն գործել։ Դատապարտվելով մահվան՝ նա հրաշքով փրկվել է մահապատժից։ Քահունի շատ գործեր կորսված են։

## Ստեղծագործություն
Քահունի ստեղծագործությունները ներառում էին գրական գործեր, լուսանկարչություն, քանդակ և թատրոն, որոնցից ամենահիշվողը հիանալի ինքնանկարներն ու կտավներն են, որոնք ներառում էին սյուրռեալիզմի տեսողական գեղագիտությունը: 1920-ական թվականների ընթացքում Քահունը ստեղծեց ապշեցուցիչ թվով ինքնադիմանկարներ տարբեր կերպարանքներով, ինչպիսիք են՝ օդաչու, դենդի, տիկնիկ, բոդիբիլդեր, արնախում վամպիր, հրեշտակ և ճապոնական տիկնիկ։

Քահունը յուրահատուկ հեռանկար է տվել սյուրռեալիզմի շրջանակներում՝ օգտագործելով հայելիներ, կոլաժներ և կրկնապատկում իր լուսանկարներում, որպեսզի արտացոլի շեղումը սոցիալական նորմերից:

Քահունի որոշ դիմանկարներում նկարիչը նայում է ուղիղ դիտողին, գլուխը սափրված է, նա հաճախ բացում է միայն գլուխն ու ուսերը (վերացնում է մարմինը տեսադաշտից),  գենդերային ցուցիչների և վարքագծի մշուշում, որը ծառայում է խաթարելու տղամարդու ​​հայացքը։
Մի լուսանկարում Քահունը երևում է վերնաշապիկի վրա, որի վրա գրված է «ես մարզվում եմ, մի համբուրիր ինձ»՝ ցույց տալով, թե ինչպես է թույլատրվում տեսնել իր ինքնությունը և սեռը, բայց չպետք է օբյեկտիվացվի և էկզոտիզացվի տղամարդու հայացքով: Գիտնական Միրանդա Ուելբի-Էվերարդը գրել է թատրոնի, ներկայացման և զգեստների կարևորության մասին, որոնք ընկած են Քահունի աշխատանքի հիմքում, ենթադրելով, թե ինչպես դա կարող էր ազդել տարբեր սեռերի մասին նկարչուհու պատկերացումների վրա:

Քահունի հրատարակած գրվածքները ներառում են «Հերոսուհիները» (1925) մենախոսությունների շարքը, որը հիմնված է կին հեքիաթային հերոսների վրա՝ միահյուսված կնոջ ժամանակակից կերպարի հետ սրամիտ համեմատություններով։ *Aveux non avenus*, (Carrefour, 1930) էսսեների և տեսագրված երազների գիրքը՝ նկարազարդված ֆոտոմոնտաժներով, և մի քանի էսսեներ ամսագրերում:

1932 թվականին Քահունը միացավ «*Ecrivains et Artistes Révolutionnaires*» ասոցիացիային, որտեղ հանդիպեց Անդրե Բրետոնին և Ռենե Քրեվելին։ Դրանից հետո Քահունը սկսեց շփվել սյուրռեալիստական ​​խմբի հետ և ավելի ուշ մասնակցել մի շարք սյուրռեալիստական ​​ցուցահանդեսների, այդ թվում՝ Լոնդոնի միջազգային սյուրռեալիստական ​​ցուցահանդեսին (Նյու Բուրլինգթոնի պատկերասրահ) և *Exposition surréaliste d'Objets* (Charles Ratton Gallery, Փարիզ), երկուսն էլ 1936 թվականին: Լուսանկարը, որում նրա գլուխը ծածկված էր ծաղկային կոմպոզիցիայով և աղավնիները՝ նստած նրա պարզած ձեռքերին, հայտնվեց բազմաթիվ թերթերում և հետագայում վերարտադրվեց մի շարք գրքերում:

1934 թվականին Քահունը հրատարակեց կարճ էսսե «*Les Paris sont Ouverts*»-ը, իսկ 1935-ին Անդրե Բրետոնի և Ժորժ Բատայլի կողքին մասնակցեց ձախակողմյան հակաֆաշիստական ​​*Contre Attaque* դաշինքի հիմնադրմանը։ Բրետոնը Քահունին անվանել է «մեր ժամանակի ամենահետաքրքիր ոգիներից մեկը»:

## Ճանաչում և քննադատություն

Քահունն իր աշխատանքն էր անում և չէր ցանկանում հայտնի լինել: Նրա արվեստը հիմնականում անհայտ էր մնում մահից 40 տարի անց: Շատ առումներով Քահունի կյանքը նշանավորվեց արարքներով, որոնք ընդվզում էին պայմանականության դեմ, և նրա հանրային կերպարն այդ ժամանակվանից դարձել է մեկնաբանություն, որը մարտահրավեր է նետում սեռի, գեղեցկության և տրամաբանության մասին հանրության պատկերացումներին:

Նրա աշխատանքը նպատակ ուներ խաթարել լուսանկարչության՝ որպես իրականության փաստագրման մասին հանդիսատեսի ընկալումը: Ավելին, նրա պոեզիան մարտահրավեր նետեց ժամանակի գենդերային դերերին և հարվածեց ավելի ժամանակակից աշխարհի սոցիալական և տնտեսական սահմաններին: Բացի այդ, Քահունի մասնակցությունը փարիզյան սյուրռեալիստական ​​խմբին բազմազանության տարր բերեց խմբի արտադրանքի մեջ, որը սկիզբ դրեց նոր ներկայացուցչությունների: Սյուրռեալիստ նկարիչների մեծ մասը տղամարդիկ էին, որոնց հիմնական կերպարները կանանց պատկերում էին որպես էրոտիզմի առանձին խորհրդանիշներ, այլ ոչ թե որպես քամելեոն, գենդերային անհամապատասխան կերպար, որը ներկայացնում էր Քահունը: Քահունի լուսանկարները, գրվածքները և ընդհանուր կյանքը՝ որպես գեղարվեստական ​​և քաղաքական հեղափոխական, շարունակում են ազդել արվեստագետների վրա։

Քահունի և Մուրի ստեղծագործությունների մասին 21-րդ դարում ներկայացվել է որպես «պրոտոտրանսգենդեր արվեստագետներ»: Քրիսթի Ուամփոլը կապում է Քահունի որդեգրած անունն ու արտաքինը քսանմեկերորդ դարի գենդերային ինքնության հետ՝ պնդելով, որ Քահունի լուսանկարները ցուցադրում են «տրանսգենդերային ազդանշաններ» և հանդիսանում են ժամանակակից տրանս-ինքնաներկայացման նախատիպ:

2018 թվականին Փարիզի փողոցներից մեկը ստացել է «*Allée Claude Cahun – Marcel Moore*»  անունը (տարածք Սեն-Ժերմեն-դե-Պրե- Մոնպառնաս, Նոտր-Դամ-դե-Շան փողոցի մոտ, որտեղ ապրում էին Կլոդը և Սյուզանը):

2018 թվականին Ռոբերտ Թոմսոնի թողարկված «Երբեք ոչ ոք, բացի քեզնից» վեպը հիմնված է Փարիզում և Ջերսիում Քահունի և Մուրի կյանքի վրա: Այն դրականորեն է գնահատվել Ադամ Մարս-Ջոնսի կողմից *London Review of Books*-ում։:

Քահունի և Մուրի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ակտիվությունն ու հերոսությունը փաստագրված են Ջեֆրի Հ. Ջեքսոնի կողմից 2020 թվականի «Թղթե փամփուշտներ. երկու արվեստագետներ, ովքեր վտանգի ենթարկեցին իրենց կյանքը նացիստներին դիմակայելու համար» գրքում։

Google-ը մեծարել է Քլոդ Քահունին՝ շատ երկրներում իր գլխավոր էջում ցուցադրելով անիմացիոն *Doodle*՝ 2021 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ նրա ծննդյան 127-ամյակի առիթով։

Քահունի և Մուրի կյանքի մասին օպերա է պատվիրվել *West Edge Opera*-ի կողմից, որի պրեմիերան նախատեսված է 2027 թվականին:

## Ճանաչում
1990-ական թվականներին Քահունի հետահայաց ցուցադրություններ են անցկացվել Փարիզի, Լոնդոնի և Նյու Յորքի խոշորագույն թանգարաններում։

## Ստեղծագործություններ
* *Écrits. Paris: Jean-Michel Place*, 2002

## Գրականություն
* Adamovich E. Sous ce masque, un autre masque: Claude Cahun ‘s photomontage// Exposure: revealing bodies, unveiling representations. Oxford: Peter Lang. 2004. — P.49-65.
* Calle-Gruber M. Créer à la proue de soi-même.http://www.sens-public.org/spip.php?article421.
* Claude Cahun: photographe. Paris: Jean-Michael Place, 1995
* Cottingham L. Cherchez Claude Cahun. Lyon: Carobella ex-natura, 2002
* Colvile G.M.M. De l’Éros des femmes surréalistes et de Claude Cahun en particulier.[on-line]. https://web.archive.org/web/20070523135448/http://melusine.univ-paris3.fr/astu/Colville.htm
* Dean C.J. Claud Cahun’s double//Yale French Studies № 90, Same Sex/Different Text. Gay and Lesbian Writing in French, 1996. — P.71-92.
* Hétu J. Le motif du masque dans l’oeuvre littéraire et photographique de Claude Cahun. Montréal: Université de Montréal, 2005
* Inverted Odysseys: Claude Cahun, Maya Deren, Sindy Sherman/ Shelley Rice, ed. Cambridge: MIT Press, 1999
* La subversion des images Surréalisme, photographie, film: Catalogue de l’exposition. — Paris: Éditions du Centre Pompidou, 2010. — 480 p., 450 ill.
* Lai Y. Les impossibles autoportraits de Claude Cahun. [on-line].http://www.sens-public.org/spip.php?article418//.
* Latimer Т. Т. Acting Out: Claude Cahun and Marcel Moore.[on-line].Метод доступа: .
* Leperlier F. Claude Cahun (Lucy Schwob 1894—1954) du symbolisme au surréalisme et à la résistance. Lille: A.N.R.T. Université de Lille III, 1990.
* Leperlier F. Claude Cahun: l’exotisme intérieur. Paris: Fayard, 2006
* Solomon-Godeau A. The equivocal 'I': Claude Cahun as lesbian subject// Inverted Odysseys: Claude Cahun, Maya Deren, Cindy Sherman. — NY: Grey Art Gallery and Cambridge, MA University Press, 1999. — P.111-125.
* Topdjian, C. Shape-shifting beauty: the body, gender and subjectivity in the photographs of Claude Cahun// Resources for Feminist Research. — Toronto, Ontario: York University, 2007.
* Дубин С. Колдунья, дитя, андрогин: женщина(ы) в сюрреализме // Иностранная литература, 2003, № 6 (http://magazines.gorky.media/inostran/2003/6/dubin.html)
* Розалинда Краусс. Холостяки. — М.: Прогресс-Традиция, 2004. — С.32-37.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* http://www.connectotel.com/cahun
* Статья о фотоискусстве Каон
* http://www.photoisland.net/pi_hist_text.php?lng=1&hist_id=205

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարչուհիներ