«Պիոների» էֆեկտ

**Պիոների անոմալիան** կամ **Պիոների էֆեկտը** կանխատեսված արագացումներից դիտարկված շեղումն էր՝ կապված *[[Պիոներ 10]]* և *[[Պիոներ 11]]* տիեզերանավերի հետ, երբ դրանք անցել էին մոտավորապես 20 ԱՄ իրենց հետագծով Արեգակնային համակարգից դուրս։ Այս ակնհայտ անոմալիան երկար տարիներ մեծ հետաքրքրություն էր առաջացնում, սակայն հետագայում բացատրվեց տիեզերանավերի ջերմային կորուստի հետևանքով առաջացած անիզոտրոպիկ ճառագայթային ճնշումով։

Երկու *Պիոներ* տիեզերանավերը դուրս են գալիս Արեգակնային համակարգից, սակայն դանդաղում են Արեգակի գրավիտացիայի ազդեցությամբ։ Նավիգացիոն տվյալների մանրակրկիտ ուսումնասիրության արդյունքում պարզվեց, որ դրանք դանդաղում են մի փոքր ավելի, քան սպասվում էր։ Այս ազդեցությունը չափազանց փոքր արագացում է դեպի Արեգակ՝ , որը հավասար է տասը տարվա ընթացքում -ով նվազող արագության։ Երկու տիեզերանավերն արձակվել են 1972 և 1973 թվականներին։ Անոմալ արագացումը առաջին անգամ նկատվել է արդեն 1980-ականներին, սակայն լուրջ ուսումնասիրության չի ենթարկվել մինչև 1994 թվականը: Վերջին կապը տիեզերանավերի հետ եղել է 2003 թվականին, սակայն գրանցված տվյալների վերլուծությունը շարունակվում է։

Տարբեր բացատրություններ առաջարկվեցին՝ ինչպես տիեզերանավերի վարքագծի, այնպես էլ գրավիտացիայի վերաբերյալ։ 1998-ից մինչև 2012 թվականներին ընդունվեց մի բացատրություն. Տիեզերանավերը, որոնք գտնվում են գեր-բարձր վակուումի պայմաններում և սնուցվում են ռադիոիզոտոպային թերմոէլեկտրական գեներատորով, ջերմությունը կարող են արտազատել միայն ջերմային ճառագայթումով։ Եթե տիեզերանավի կառուցվածքի պատճառով ավելի շատ ջերմություն արտազատվում է որոշակի ուղղությամբ՝ առաջացնելով ճառագայթային անիզոտրոպիա, ապա տիեզերանավը կստանա փոքր արագացում հակառակ ուղղությամբ՝ պայմանավորված ջերմային ֆոտոնների հետադարձ հարվածով։ Եթե ավելցուկային ճառագայթումն ուղղված է ընդհանուր առմամբ Արեգակի հակառակ ուղղությամբ, ապա տիեզերանավի հեռացումը Արեգակից կդանդաղի այնպիսի տեմպով, որը հնարավոր չէր բացատրել նախկինում ճանաչված ուժերով, ինչպիսիք են գրավիտացիան կամ միջգալակտիկ միջավայրի (ոչ իդեալական վակուում) թույլ շփումը։

2012 թվականին տիեզերանավերի ներքին ջերմային ճառագայթային ճնշման վերլուծությանը վերաբերվող տարբեր խմբերի կողմից հրապարակված մի քանի հոդվածներ ցույց տվեցին, որ դրա մանրակրկիտ հաշվարկումը բացատրում է ամբողջ անոմալիան։ Այսպիսով՝ պատճառը սովորական է և չի մատնանշում նոր ֆենոմեն կամ ֆիզիկայի օրենքների վերանայման անհրաժեշտություն: Ամենամանրամասն վերլուծությունը, որը կատարվել է մի քանի սկզբնական հետազոտողների կողմից, համեմատում է ջերմային ուժերի գնահատման երկու մեթոդ և եզրակացնում, որ «չկա վիճակագրորեն նշանակալի տարբերություն երկու գնահատումների միջև, և [...] երբ ջերմային հետադարձ հարվածի ուժը պատշաճ կերպով հաշվառվում է, այլևս անոմալ արագացում չի մնում»:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
: Առաջնային աշխատությունը որը նկարագրում է անոմալիան
*
:Անոմալիան փաստաթղթավորող 1998 թվականի բնօրինակ հոդվածի հեղինակների կողմից մի քանի տարվա բանավեճերի երկարատև ուսումնասիրություն: Հեղինակները եզրակացնում են. «Մինչև ավելին հայտնի չդառնա, մենք պետք է ընդունենք, որ այս էֆեկտի ամենահավանական պատճառը անհայտ համակարգվածություն է: (Մենք ինքներս բաժանված ենք այն հարցի շուրջ երկու խմբի, թե արդյոք «գազի արտահոսքը», թէ «ջերմությունն» է «ամենահավանական պատճառը»):
*  Theory establishes a gravitational connection between the unexplained periastron advance observed in two binary star systems and the Pioneer anomaly.
* 
*
*
: Further elaboration on a dedicated mission plan (restricted access)
*
*
* 

;Հանրամատչելի մամուլ
*
* 
*
*
*  – STVG (Scalar-tensor-vector gravity) theory claims to predict Pioneer anomaly
*
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Shows number of publications about the Pioneer anomaly on arXiv.org, by year.
*
* 

Կատեգորիա:Աստղադինամիկա