Գրոնինգենի թանգարան

**Գրոնինգենի թանգարան** (, ), պատկերասրահ Նիդերլանդների Գրոնինգեն քաղաքում։ Թանգարանում ներկայացված են տեղական, ազգային ու միջազգային արվեստագետների ժամանակակից ստեղծագործությունները։

Թանգարանը բացվել է 1874 թվականին։ Թանգարանի ներկայիս պոստմոդեռնիստական շենքը  բաղկացած է երեք հիմնական տաղավարներից, որոնք նախագծել են ճարտարապետներ Ֆիլիպ Սթարքը, Ալեսանդրո Մենդինին և Coop Himmelb(l)au ճարտարապետական ընկերությունը։ Շենքի կառուցումն ավարտվել է 1994 թվականին։

2008 թվականից ի վեր թանգարանը տարեկան ունեցել է 173000-292000 ալցելու, ինչը Գրոնինգեն տարածաշրջանի ամենաբարձր թանգարանային ցուցանիշն է։

## Պատմություն
thumb|Թանգարանի նախկին շենքը 1975 թվականին
Թանգարանը հիմնադրվել է 1874 թվականին և բացվել իր սեփական շենքում, 1894 թվականին՝ Praediniussingel-ում։ 1921 թվականին պատմական Մենկեմաբորգ առանձնատունը իր վերջին բնակիչների ժառանգների կողմից նվիրաբերվել է Գրոնինգենի թանգարանին։ Թանգարանի ներկայիս շենքը բացվել է 1994 թվականին։

## Շենք
thumb|Թանգարանի մուտքը 2011 թվականին (դեղին աշտարակով), ճարտարապետ` Ալեսանդրո Մենդինի
thumb|Թանգարանի միջանք, 2009
Գրոնինգենի թանգարանի մոդեռնիստական ոճի շենքը գտնվում է Գրոնինգենի երկաթուղային կայարանի դիմաց` ջրանցքի վրա։ Այն բաղկացած է երեք տաղավարներից` արծաթե գլանաձև շենք (նախագծել է Ֆիլիպ Սթարքը), դեղին աշտարակ (նախագծել է Ալեսանդրո Մենդինին) և բաց կապույտ դեկոնստրուկտիվ տարածք (նախագծել է Coop Himmelb(l)au ճարտարապետական ընկերությունը)։ Թանգարանը գնացքի կայարանին կապող կամուրջը համարվում է դեպի քաղաքի կենտրոն տանող ճեմուղի և հեծանվուղի։

Շենքի ֆուտուրիստական և գունագեղ ճարտարապետական ոճը իտալական պոստմոդեռնիստական Memphis ճարտարապետական ընկերության դիզայնի ընդօրիակումն է։ Մենդինին, ով նախկինում եղել է այս ճարտարապետական խմբի անդամ և աչքի է ընկնում կահույքի և արդյունաբերական նմուշների նախագծերով, 1990 թվականին թանգարանի տնօրեն Ֆրանս Հակսի կողմից հրավիրվեց նախագծելու նոր թանգարանը։ Հակսը ցանկանում էր ստանալ շքեղ մի կառույց և նա պնդեց, որ ոչ-ճարտարապետներն ստեղծեն հայեցակարգային ուսումնասիրություններով։ Ամերիկացի արվեստագետ Ֆրանկ Ստելլան նախագծեց տաղավարներից մեկը։ Սակայն նրա ծրագիրը շատ թանկ էր, քանի որ նա ցանկանում էր իր կառույցն ամբողջությամբ կառուցել պոլիքառաֆտորէթիլենից։ Ուստի քաղաքային իշխանությունները հրավիրեցին  Coop Himmelb(l)au ընկերությանը փոխարինելու նրան։

Թանգարանի կառուցման համար հիմնականում վճարում էր Gasunie հոլանդիայի ազգային բնական գազի ընկերությունը։ Ընկերությունը նշում էր իր 25-ամյակը և ցանկանում էր  Գրոնինգեն քաղաքին նվեր մատուցել։ Հակսը ցանկանում է դուրս գալ հին ցուցահանդեսային տարածքից և առաջարկեց կառուցել մի նոր թանգարանային շենք։ Gasunie ընկերությունը համաձայնեց առաջարկին և տրամադրեց 25 միլիոն գուլդեն նախագծի համար։

Չնայած կտրուկ առարկություններին Ypke Gietema ավագանին կարողացավ թանգարանը տեղակայել իր ներկայիս վայրում։ Տեղանքի նախապատրաստման ընթացքում ցուցարարները կարողացան մեկ տարի դադարեցնել շինարարությունը դատական ատյանների միջոցով։ Քաղաքացիների առարկությունները կենտրոնացած էին վիճահարույց դիզայնի վրա. նրանք վախենում էին, որ իրենց տները չեն վաճառվի նման յուրօրինակ ու էքսցենտրիկ կառույցի տարածքում։ Չնայած այդ հակասություններին, կառուցման աշխատանքները վերսկսվեցին 1992 թվականին և ավարտվեցին 1994 թվականին։ Տեղացի բնակիչները հարմարվում են կառույցի տեսքին և գույներին և շուտով կառույցը հայտնի դարձավ։

## Ցուցահանդեսներ
thumb|Թանգարանի ցուցահանդեսային տարածք, 2012
Թանգարանում կազմակերպվում են տեղական, ազգային ու միջազգային արվեստագետների ժամանակակից և աբստրակտ ստեղծագործությունների ցուցահանդեսներ։ Երբեմն առաջ են գալիս հակասական կարծիքներ կապված ցուցահանդեսների հետ, տարբեր արձագանքների են արժանանում Անդրես Սեռանոյի լուսանկարների ցուցահանդեսը, «ռուսական Ռեմբրանտի»` Իլյա Ռեպինի աշխատանքների ցուցահանդեսը։ Դեյվիդ Բոուին մահացավ այն ժամանակ, երբ թանգարանում ընթանում էր «Դեյվիդ Բոուին է» ցուցահանդեսը:Թանգարանը իր դռներն այցելուների առջև բացեց նաև երկուշաբթի օրը (թանգարանի հանգստյան օր), որպեսզի այցելուները ցավակցական գրառումներ անեն գրանցամատյանում։

;2002
* Իլյա Ռեպին

;2006
* Մարկ Քուին, Վերջին քանդակներ

;2007
* Ակսելի Գալլեն-Կալլելա (1865–1931), Ֆինլանդիայի ոգին
* Պ. Ստրույքեն, Digital Paradise

;2008
* Ռուսական լեգենդներ, ժողովրդական հեքիաթներ
* Պտույտ Քիրշների շուրջ. Expressionismus aus den Bergen
* Անտիկ բրոնզ, Շանհայի թանգարանի գլուխգործոցներ
* Գնա՛ Չինաստան. Assen - Groningen

;2009
* Ասիական կերամիկա
* Կուբա. արվեստ և պատմություն, 1868 թվականից մինչև մեր օրեր 
* Էրման Կոլենիուսից Ջեֆ Կունսին
* Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուս (1849–1917), ժամանակակից պրեռաֆայելիտները

;2010
* Այժմ նախկին Գրոնինգենի թանգարանում - 100-ամյա հավաքագրում (1894–1994)
* Բերնարդ Ուիլհելմ և Յուտտա Կրոս
* Die Brücke, գերմանական էքսպրեսիոնիզմ (1905–1913)
* Folkert de Jong

;2011
* Անհայտ Ռուսաստան
* Ես, ինքս և ես, Չի Պենգ
* Արծաթը Գրոնինգենի թանգարանում
* Firebird, Օթիլիա Վերդուրմեն
* Անդրադարձ թանգարանի հավաքածուին

;2012
* Yin Xiuzhen
* Նկարում ենք Կանադան
* Այրիս վան Հերպեն 
* Iconen van het Groningerland. Jan Altink (1885-1971) 
* Վերտե ընտանիք
* Azzedine Alaïa in de 21e eeuw
* Eigen collectie - Oude en nieuwe portretten (հին և նոր դիմանկարներ թանգարանի հավաքածուից)
* Studio Job & het Groninger Museum (Արվեստանոցի աշխատանք և Գրոնինգենի թանգարան)
* Bijzondere huwelijkslepels uit de middeleeuwen

;2013
* Diane KW. At World's End
* Draken en lange Lijzen. Chinees Porselein uit de eigen collectie (Dragons and Lange Lijzen. Chinese porcelain from the Museum’s own collection)
* Vrouwen van de Revolutie (Հեղափոխության կանայք)
* Nordic Art 1880 - 1920
* Groninger Museum eert grondlegger (Գրոնինգենի թանգարանը պատվում է հիմնադիր)
* Marc Bijl. Urban Gothic
* Gronings zilver uit de collectie Hofman-Westerhof (Gronings silver from the Hofman-Westerhof collection)
* De Ploeg - Eigen collectie (De Ploeg - Գրոնինգենի թանգարանի հավաքածու)

**2015**
* H.N. Werkman
* «Դեյվիդ Բոուին է»

## Կառավարում

Անդրեաս Բլուհեմը թանգարանը ղեկավարում է 2012 թվականից։ Թանգարանի Գրոնինգենի թանգարանային տան անդամ է։

2008 թվականից ի վեր թանգարանը տարեկան ունեցել է 180000-292000 այցելու, բացառությամբ 2010 թվականի, երբ թանգարանն ապրիլից-դեկտեմբեր ամիսներին փակվել էր վերանորոգման համար։ 2016 թվականին թանգարանն ունեցել է 290000 այցելու։ Այն ամենաշատ այցելվող թանգարանն է Գրոնինգենի տարածաշրջանում։

## Պատկերասրահ

Rembrandt - omgeving van - Christus temidden van de schriftgeleerden, De twaalfjarige Jezus in de tempel, 1931.0201.jpg|Ռեմբրանդ վան Ռեյն. «Տասներկուամյա Հիսուսը տաճարում»
Saskia in Bed, Rembrandt van Rijn, 1635, drawing, 14.8 by 19.1 cm, Groninger Museum.jpg|Ռեմբրանդ վան Ռեյն. «Սասկիան մահճակալի մեջ», 1635 թվական
Gogh - Vrouw met muts, Vrouw met donkere kap - Siens moeder, 1883-01-01 - 1883-01-31, 1962.0201.jpg|Վինսենթ վան Գոգ. «Մուգ գլխարկով կին»
René Descartes by Jan Lievens, c. 1644–49, Groninger Museum. Black chalk, 241 x 206 mm.jpg|Յան Լիվենս, «Ռենե Դեկարտի դիմանկարը», 1644–1649 թվականներ
Leendert van Cooghen - Portrait of a short-haired boy looking downward to the right.jpg|Լենդերտ վան Կուգեն. «Կարճ մազերով տղայի դիմանկարը, որը նայում է ներքև՝ դեպի աջ»
Vincent van Gogh Ophaalbrug in Nieuw-Amsterdam.jpg|Վինսենթ վան Գոգ. «Կամուրջ Նոր Ամստերդամում»
Ernst Ludwig Kirchner Stilleben mit Skulptur 1912.jpg|Էռնստ Լյուդվիգ Կիրխներ. «Նատյուրմորտ քանդակով», 1912 թվական
(toegeschreven aan) Lucas van Leyden - Jacob (Johan) Lubbers, stichter van het Ubbenagasthuis, - 0000.2384 - Groninger Museum.jpg|Լուկաս վան Լեյդեն. «Յակոբ (Յոհան) Լյուբերսի դիմանկարը»
Piet Mondriaan - Still life with a plaster bust - 1919.0225 - Groninger Museum.jpg|Պիտ Մոնդրիան. «Նատյուրմորտ գիպսե կիսանդրիով»
(toegeschreven aan) Roelof Koets - Wigbolt Aldringa (1665-1743), - 0000.2375 - Groninger Museum.jpg|Ռուլոֆ Կուց. «Վիգբոլտ Օլդրինգա»
Jacob Jordaens - Johannes de Doper, - 1931.0114 - Groninger Museum.jpg|Յակոբ Յորդանս. «Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ»
Isaac van Duynen - A fish still life.jpg|Իսահակ վան Դույնեն. «Ձկով նատյուրմորտ»
Piet Meiners - Stilleven, - 1962.0204 - Groninger Museum.jpg|Պիտեր Մայներս. «Նատյուրմորտ»
Zonnebloemen (S-17) by Hendrik Werkman.jpg|Հենդրիկ Վերկման. «Արևածաղիկներ»


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1874 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների թանգարաններ