Սառա Մ. Փրիթչարդ

**Սառա Մ. Փրիթչարդը** ամերիկացի ակադեմիական գրադարանավար է, ով հայտնի է գրադարանների գիտական կառավարման, կանանց կարգավիճակի ուսումնասիրության և թվային գրադարանների ապագայի վերաբերյալ իր ներդրումներով։

## Կրթություն և կարիերա
1975 թվականին Փրիթչարդը Մերիլենդի համալսարանից ստացել է ֆրանսերեն լեզվի բակալավրի աստիճան, ինչպես նաև երկու՝ ֆրանսիական գրականության (1976) և գրադարանային գործի (1977) մագիստրոսի կոչում Մեդիսոնի Վիսկոնսինի համալսարանից։ 

Փրիթչարդը ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել ակադեմիական ինստիտուտներում՝ ազդելով գրադարանների կառավարման, թվային նախաձեռնությունների և գիտական հետազոտությունների վրա։ Նրա փորձը ներառում է տարբեր ոլորտներ, ներառյալ կանանց կարգավիճակի ուսումնասիրությունը, ֆեմինիզմը, հավաքածուների զարգացումը, տեխնոլոգիաների ինտեգրումը, գիտական հաղորդակցությունը և միջազգային գրադարանային գործընկերությունը։ Նա զգալի ներդրում ունի ակադեմիական և հետազոտական գրադարանների ոլորտում բազմազանության և ներառականության զարգացման գործում։

Փրիթչարդն իր կարիերան սկսել է 1977 թվականին Կոնգրեսի գրադարանում, որտեղ հետագայում դարձել է Կանանց հետազոտությունների առաջին մասնագետ-ռեֆերենտը, ապա՝ Գրադարանի Միկրոֆորմ Ընթերցասրահի վարիչը։

1988 թվականին ընտրվել է Գրադարանային Ռեսուրսների Խորհրդի Ակադեմիական Գրադարանների կառավարման պրակտիկայի ծրագրին մասնակցելու համար, այնուհետև զբաղեցրել է Գիտական գրադարանների ասոցիացիայի գործադիր տնօրենի տեղակալի (1990-1992) պաշտոնը։

1992 թվականին նշանակվել է Սմիթ քոլեջի գրադարանի տնօրեն, որտեղ աշխատել է մինչև 1999 թվականը։

1999 թվականից 2006 թվականներին Փրիթչարդը աշխատել է որպես համալսարանական գրադարանավար Սանտա Բարբարայի Կալիֆորնիայի համալսարանում՝ վերահսկելով գրադարանային ծառայությունները, հավաքածուները, թվային ռեսուրսները, կապիտալ նախագծերը, դրամահավաքը և կոնսորցիումի նախաձեռնությունները։

2006 թվականին Փրիթչարդը նշանակվել է Չարլզ Դիրինգ ՄակՔորմիկի համալսարանի գրադարանավար և Հյուսիսարևմտյան համալսարանի գրադարանային ֆակուլտետի դեկան։ Նա թոշակի է անցել 2023 թվականին։ Նրա պաշտոնավարման ընթացքում ձեռքբերումները ներառում են հավաքածուների ընդլայնում մինչև ավելի քան 7 միլիոն պահեստային միավորով, 20-ամյա ռազմավարական տեղաբաշխման ծրագրի մշակում, կլիմայի կողմից վերահսկվող բարձր խտության դարակաշարերի կառուցում, Mudd Գրադարանի շենքի վերակառուցում, թվային հումանիտար գիտությունների և տվյալների կառավարման մասնագետների համար աշխատատեղերի ստեղծում, նոր համագործակցություն ուրիշների հետ։ Համալսարանական կազմակերպությունները, ինչպիսիք են Block Art Museum-ը, վերահսկում են University Press-ի առաջադեմ բիզնես մոդելը և պաշտոնապես հաստատում գրադարանավարների կարգավիճակը
։

## Մասնագիտական ասոցիացիաներ և խմբագրական
Փրիթչարդը բազմաթիվ պաշտոններ է զբաղեցրել մասնագիտական գրադարանային ասոցիացիաներում և տարածաշրջանային կոնսորցիումներում, այդ թվում ՝ 13 տարի եղել է Ամերիկյան գրադարանային ասոցիացիայի (ALA) կառավարման խորհրդի անդամ։

Նա նաև ALA-ի Գրադարանային գործի Կանանց կարգավիճակի հանձնաժողովի անդամ էր և ղեկավարում էր ուսանողական և հետազոտական գրադարանների ասոցիացիայի կանանց ուսումնասիրությունների բաժինը։ Նա եղել է *A Women’s Thesaurus-*ը մշակող աշխատանքային խմբի անդամներից մեկը։

2003 թվականին Կալիֆորնիայի նահանգապետ Գրեյ Դևիսը Փրիթչարդին նշանակեց Կալիֆորնիայի գրադարանի խորհրդի անդամ։

Փրիթչարդը կազմել է Հետազոտական գրադարանների ասոցիացիայի, ARL վիճակագրության (1989-91) և ARL աշխատավարձի վերանայման (1990-91) հրատարակությունները։

2009-2014 թվականներին Փրիթչարդը եղել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի հրատարակչության կողմից հրատարակվող *«Գրադարաններ և ակադեմիա» պորտալի* տնօրենների խորհրդի անդամ և խմբագիր։

2017-2020 թվականներին եղել է Գիտական գրադարանների կենտրոնի վարչության անդամ։

Փրիթչարդը հրավիրվել է իր հետազոտությունները ներկայացնելու Եվրոպայում, Ասիայում և Հարավային Ամերիկայում մասնագիտական գիտաժողովներում, 2018 թվականին Հարավային Կարիբյան համալսարանում ներկայացրել է «Գրադարաններ և գիտելիքի պահպանում» ծրագիրը՝ Ջորջ Քարլինգթոն Սիմոնսի դասախոսության տեսքով:

2019-2022 թվականներին եղել է Գիտական գրադարանների ասոցիացիայի տնօրենների խորհրդի անդամ։

Նա Չիկագոյի Հավաքածուների կոնսորցիումի հիմնադիր տնօրենն է. այս կառույցը միավորում է գրադարանները, թանգարանները, պատմական կազմակերպությունները և մշակութային ժառանգության այլ կազմակերպություններ, որոնք համագործակցում են Չիկագոյի տարածաշրջանի պատմությունը պահպանելու և հանրահռչակելու համար։ Աշխատել է նրա խորհրդի կազմում ավելի քան 10 տարի, այդ թվում՝ երեք տարի որպես նախագահ։

2023 թվականից Փրիթչարդը Չիկագոյի Քաքսթոն ակումբի նախագահն է, որտեղ նա կարևոր դեր է խաղում տարբեր միջոցառումների և նախաձեռնությունների միջոցով մատենագիտության խթանման և փոքր տպագրության արժեքի բարձրացման գործում։ Մինչ այս պաշտոնում իր աշխատանքը սկսելը Փրիթչարդը ակտիվորեն համագործակցում էր գիտնականների, կոլեկցիոներների և հատուկ հավաքածուների և արխիվների համադրողների հետ։ Բացի այդ, նա անդամակցում է մամուլի և գրքերի արվեստի հետ կապված համայնքներին, հատկապես Արևմտյան Մասաչուսեթսում և Հարավային Կալիֆորնիայում։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Phi Beta Kappa, Մերիլենդի համալսարան, 1975։
* Վիսկոնսինի համալսարանի շրջանավարտների հետազոտական հիմնադրամ-ի (WARF) շրջանավարտների կրթաթոշակ՝ 1975–77 թթ.:
* ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի մրցանակներ՝ Արժանապատիվ ծառայություն, 1984 թ., Հատուկ ձեռքբերում, 1986 թ., 1988 թ.:
* Ամերիկյան գրադարանային ասոցիացիայի հավասարության մրցանակ՝ 1997 թ.:
* Վիսկոնսինի համալսարանի գրադարանային և տեղեկատվական հետազոտությունների դպրոց. Նշանավոր շրջանավարտներ, 1997 թ. 
* Ուսանողական և գիտական գրադարանների ասոցիացիա/Greenwood Press, Կանանց հետազոտությունների կարիերայի առաջընթաց, 2001 թ.
* Deering ընտանեկան մրցանակ, 2022 թ.

## Ընտրված հրապարակումներ
* «Համագործակցություն նոր տեղեկատվական ծառայությունների ստեղծման գործում» *պորտալ՝ Libraries and the Academy* 16:4 (2016 թ. հոկտեմբեր), էջ՝ 691–695:
* «Պահպանման և պահոցների աշխատանքային խմբի հաշվետվություն» համահեղինակ, *Բաց կրթաթոշակ նախաձեռնության արտադրանք*, 1 (2016), Ջորջ Մեյսոնի Համալսարան։ http://dx.doi.org/10.13021/G89W24.
* «Նորարարական հետազոտություններ գրադարաններում. արդյո՞ք խմբագրական հոդվածները, ծրագրերը կամ վերլուծական կենտրոնները ազդում են իրավիճակի վրա» *պորտալ՝* *Libraries and the Academy* 14, N 2 (2014 թ. ապրիլ), էջ 133-136
* «Ակադեմիական գրադարանների հատուկ հավաքածուներ և արժեքի գնահատում» *RBM՝ Ամսագիր հազվագյուտ գրքերի, ձեռագրերի և մշակութային ժառանգության մասին* 13:2 (2012 թ. աշուն), էջ՝ 191–194:
* “Գրադարանների պատմություն և կանանց պատմություն. Շարունակական մերձեցում » *Ամերիկյան գրադարաններ* 43 (2012 թ. մարտ), էջ՝ 46: 
* «Գրադարանի ապամոնտաժում. Հավաքածուների, տարածքների և ծառայությունների վերաիմաստավորում» *Գրադարանային կառավարման հանդես* 48:2 (2008), էջ՝ 219–233:
* «Լրատվամիջոցների սեփականության և հեղինակային իրավունքի տարածման կոնվերգենտ միտումներ. Ազդեցությունը գիտական տեղեկատվության հասանելիության վրա» էջ՝ 373–389, *Մեդիա սեփականություն. Հետազոտություն և կարգավորում:* Կրեսկիլ, Նյու Յորք, Hampton Press, 2007 թվական։
* «Ինֆորմատիկա և գիտելիքների կառավարում պրոֆեսորադասախոսական կազմի հետազոտական տվյալների մշակման համար». Սիմիթյանի և Լարի Քարվերի հետ։ EDUCAUSE Կիրառական հետազոտությունների կենտրոն, *Հետազոտական տեղեկագիր* 2005, 2 (2005 թ. հունվարի 18)։
* «Բյուջետային խնամք համալսարանի սրտի համար. Դիետա, թե՞ վիրահատություն» *Գրադարանի թողարկումներ* 24:4 (2004 թ. մարտ)։
* «Քարե ցուցանակներից մինչև համացանց. գրադարանը բացում է տիեզերքը ձեզ համար»։ *Coastlines* 32:4 (2002 թ. գարուն). 6–9, 28:
* «Գրադարաններ և բակալավրիատի ուսումնական ծրագիր»։ *Գրադարանի թողարկումներ* 17:3 (1997 թ. հունվար)։
* «Ակադեմիական գրադարանների աշխատանքի որակի որոշում» *Գրադարանային միտումներ* 44:3 (1996 թ. ձմեռ)։ 572–594:
* «Գրադարանային բենչմարքինգ. Հին գինին նոր շշերի մե՞ջ» *Ակադեմիական գրադարանային գործի հանդես* 21:6 (1995 թ. նոյեմբեր)։ 491–495: [Զեկույց ACRL 7-րդ տարեկան համաժողովի համար, Պիտսբուրգ, Փենսիլվանիա,1995 թ. մարտի 30]
* «Կրթաթոշակ կանանց կրթության համար. Դրա ազդեցությունը տեղեկատվական աշխարհի վրա» *Կանայք, տեղեկատվություն և ապագա. ռեսուրսների հավաքագրում և փոխանակում ամբողջ աշխարհում,* խմբ. Եվա Շտայներ Մոսլի, էջ՝ 15–23: Ֆորտ Աթկինսոն, Վիսկոնսին. Highsmith Press, 1995 թ.:
* «Արտասահմանյան ձեռքբերումներ». *Հավաքածուների կառավարման* մեջ*։ Նոր տրակտատ*, խմբ. Չարլզ Օսբորն և Ռոս Աթկինսոն, էջ՝ 351–372: (Գրադարանային և համակարգչային գիտության հիմունքներ, Հատոր 26B) CT. JAI Press, 1992:
* RLG Conspectus-ը կանանց ուսումնասիրություններում։ Սթենֆորդ, Կալիֆոռնիա. Հետազոտական գրադարանների խումբ, 1990. 30 էջ [նաև՝ հավաքածուների զարգացման քաղաքականությունը Կանանց հետազոտությունների համար, ուսանողական և հետազոտական գրադարանների ասոցիացիա, 1992 թ.]
* *Կանանց ամենամյա ֆորում*, #4, 1983-1984: Խմբագրվել է Սառա Մ. Փրիթչարդի կողմից։ (Բոստոն) G. K. Hall & Co., 1984:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք