Ջեյն Գարդեմ

**Ջեյն Մերի Գարդեմ** (;), անգլիացի գրող, մանկական և մեծահասակների գեղարվեստական գրականության հեղինակ։ Նաև գրախոսություններ է գրում The Spectator ամսագրի և The Telegraph թերթի համար։ Բազմաթիվ գրական մրցանակների դափնեկիր, այդ թվում՝ երկու անգամ՝ Ուիթբրեդի մրցանակի։ 2009 թվականին դարձել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի սպա։

## Կենսագրություն
Գարդեմը ծնվել է Քոաթեմում, Հյուսիսային Յորքշիր, Ուիլյամ և Քեթլին Մերի Փիրսոնների ընտանիքում և մեծացել է Քամբերլենդում և Հյուսիսային Ռայդինգ Յորքշիրում։ Դպրոցում սովորելու տարիներին նա ոգեշնչվել է Նենսի Հյուինսի ղեկավարած շրջիկ կանանց թատրոնից, որը բեմադրել էր She Stoops to Conquer ներկայացումը։ Տասնյոթ տարեկանում նա կրթաթոշակ է շահել Բեդֆորդի քոլեջում անգլերեն սովորելու համար։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Գարդեմն աշխատել է գրականության հետ կապված տարբեր պաշտոններում, նախ որպես Կարմիր խաչի շրջիկ գրադարանավար հիվանդանոցային գրադարաններում, ապա՝ որպես լրագրող։ Ամուսնացել է Դեյվիդ Գարդեմի հետ, և նրանք ունեցել են երեք երեխա՝ Թիմը, Կատարինա (Քիթի) Նիկոլսոնը, բուսաբան նկարիչ, որը մահացել է 2011 թվականին, և Թոմը։

Գարդեմի առաջին գիրքը «Երկար ճանապարհ Վերոնայից» մանկական վեպն էր, որը պատմվում է 13-ամյա մի աղջկա տեսանկյունից և հրատարակվել է 1971 թվականին։ 1991 թվականին վեպն արժանացել է Մանկական գրականության ասոցիացիայի «Ֆենիքս» մրցանակին, որը շնորհվում է լավագույն մանկական գրքին, որը հրատարակվել է քսան տարի առաջ և չի ստացել գլխավոր մրցանակ։ 1989 թվականին Գարդեմը դարձել է (այն ժամանակ դեռևս) Ուիթբրեդի գրքի մրցանակի ժյուրիի անդամ, որն այժմ հայտնի է որպես Կոստա մրցանակ։

Իր վերջին գեղարվեստական ստեղծագործություններում նա ուսումնասիրել է հարակից թեմաներ և պատմություններ է վերապատմել տարբեր տեսանկյուններից երեք վեպերում՝ Old Filth (2004), The Man in the Wooden Hat (2009) և Last Friends (2013): Ամերիկացի մի գրախոս նշել է, որ նրա ուշադրությունը «իր հայրենակիցներին բնորոշ վարվելակերպի և դասակարգերի բարդ ցանցին» չի բացատրում, թե ինչու է նա մնում ավելի քիչ հայտնի միջազգային լսարանին, քան իր անգլիացի ժամանակակիցները։ Նա խորհուրդ է տվել Old Filth վեպը իր «տիպիկ կատարելության և կպչուն ընթեռնելիության» համար, որը գրվել է վիպասանուհու կողմից «իր ձևի գագաթնակետին»։ The Spectator ամսագիրը գովաբանել է The Man in the Wooden Hat վեպը «ժամանակագրության, միջավայրի և կերպարների հարուստ բարդությունների համար, որոնցով նա զարմանալի ճարտարությամբ է մանիպուլյացիա անում»։ 2015 թվականին BBC-ի հարցման արդյունքում «Հին պղտորություն» գիրքը ներառվել է բրիտանական մեծագույն 100 վեպերի շարքում։

Գարդեմը մահացել է Չիփինգ Նորթոնի բժշկական հաստատությունում 2025 թվականի ապրիլի 28-ին՝ 96 տարեկանում։

## Ստեղծագործություններ
### Մանկական գրքեր
* *A Long Way from Verona* (1971)
* *A Few Fair Days* (1971)
* *The Summer After the Funeral* (1973)
* *Bridget and William* (1981)
* *The Hollow Land* (1981), (արժանացել է *Whitbread Children’s Book Award* մրցանակին)
* *Horse* (1982)
* *Kit* (1983)
* *Kit in Boots* (1986)
* *Swan* (1987)
* *Through the Doll’s House Door* (1987)
* *Black Woolly Pony* (1993)
* *Tufty Bear* (1996)
* *The Kit Stories* (1998)

### Վեպեր
* *Bilgewater* (1977)
* *God on the Rocks* (1978); (Բուքերյան մրցանակի կարճ ցուցակ)
* *Crusoe’s Daughter* (1985)
* *The Queen of the Tambourine* (1991);
* *Faith Fox* (1996)
* *The Flight of the Maidens* (2000)
* *Old Filth* (2004)
* *The Man in the Wooden Hat* (2009)
* *Last Friends* (2013) (Folio Prize-ի կարճ ցուցակ)

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ