open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հայրապետ Գալստյան

**Հայրապետ Մեսրոպի Գալստյան** (), հայ բժիշկ, ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1991), ԳԱԱ թղթակից անդամ (2000), ՀՀ ԲԳԱ անդամ (1997), ՌԴ ԲԳԱ անդամ (1998)։

## Կենսագրություն
1960 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1977 թվականից Բ. Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի ընդհանուր ուռուցքաբանության բաժանմունքի վարիչն է, 1981-2002 թվականներին՝ միաժամանակ փոխտնօրեն, մինչև 2014 թվականը՝ տնօրեն։ 1981 թվականից եղել է ՀՀ ուռուցքաբանների և ռենտգենաբանների ընկերության նախագահը, 1994 թվականից՝ ԱԱԻ ուռուցքաբանության ամբիոնի վարիչ, 2001 թվականից «Բժշկական ռադիոլոգիա» և «Ուռուցքաբանություն» մասնագիտություններով Մասնագիտական ԳԽ նախագահն է, 2002 թվականից ՀՀ գլխավոր ուռուցքաբանն է։ 2004 թվականից ուռուցքաբանների հայկական ասոցիացիայի պատվավոր նախագահ, ճառագայթային ուռուցքաբանների և ռադիոլոգների ասոցիացիայի պատվավոր նախագահ։

## Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են ստամոքսաաղիքային համակարգի, կաթնագեղձի, փափուկ հյուսվածքների չարորակ նորագոյացությունների ախտորոշման և համակցված բուժման հարցերին։ Առաջիններից մեկն է ԽՍՀԱ-ում ներդրել ուռուցքաբանական հիվանդների բուժման պրակտիկայում չարորակ ուռուցքների նախավիրահատական խոշոր ֆրակցիաներով ճառագայթային բուժում։

20-ից ավելի մեթոդական հանձնարարականների և ռացիոնալիզատորական առաջարկների, հեղինակային վկայականների, 312 հրատարակված գիտական աշխատանքների, 6 մենագրությունների և ուսումնական ձեռնարկների հեղինակ է։

Հայրապետ Գալստյանը մահացել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 14֊ին։

## Մրցանակներ
* ՀՀ Մխիթար Հերացու մեդալ, 1999 
* Ի. Պ. Պավլովի արծաթե մեդալ, 1999 
* Էռլիխի մեդալ 2000 
* ՌԴ բնական ԳԱ «Հաղթական Գեորգիի շքանշան», 2002 
* Ռենտգենի մեդալ, 2003 
* Երևանի պատվավոր քաղաքացի, 2006
* Հայաստանի վարչապետի հուշամեդալ, 2014
* «Գիտության ու արվեստի Ասպետի» շքանշան

## Երկեր
* Диагностика и лечение сарком мягких тканей, Е., 1984. (համահեղինակ)
* Дисгормональные гиперплазии и доброкачественные опухли молочной железы, Е., 1986.
* Комбинированное и комплексное лечение местнораспространенного рака прямой кишки, Е., 1987. (համահեղինակ)
* Диагностика, комбинированное лечение и реабилитация больных раком проксимального отдела желудка, Е., 1989. (համահեղինակ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայրապետ Գալստյան, 70-ամյակ
*Տղամարդկանց մոտ գերակշռում է` թոքի, իսկ կանանց մոտ կրծքագեղձի քաղցկեղը. Հայրապետ Գալստյան 
*Ուռուցքաբանության ամբիոն, Հայրապետ Մեսրոպի Գալստյան

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Էգոլսհայմ

**Էգոլսհայմ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիայի տարածքում։

Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Մտնում է Ֆորխհայմ շրջանի տարածքում։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 6391 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 48.90 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 4 74 123*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
Պոնսեն (Էն)

**Պոնսեն** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պոնսեն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուա է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01303։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 60 կմ է և 19 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքում հոսում Էն և Վերոն գետերը։

## Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1644 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 987 մարդկանցից 752-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 235-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 76,2% է, 1999 թվականին՝ 73,4%)։ 752 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 667-ը (367 տղամարդ, 300 կին), գործազուրկ եղել են 85-ը (37 տղամարդ, 48 կին)։ 235 պասիվներից 72 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 101-ը՝ թոշակառու, 62 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
Պենսենի դղյակ (XIII դար)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պոն դը Վո

**Պոն դըե Վո** () կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Պոն Դե Վո կանտոնում։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01305։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 340 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 80 կմ է և 34 կմ հյուսիս-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի արևմտյան մասում հոսում է Սոնա գետը, իսկ հարավային մասում՝ Ռեսուզը։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 2205 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1246 մարդկանցից 983-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 263-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 78,9% է, 1999 թվականին՝ 74,6%)։ 983 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 859-ը (449 տղամարդ, 410 կին), գործազուրկ եղել են 124-ը (55 տղամարդ, 69 կին)։ 36 պասիվներից 6 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 119-ը՝ թոշակառու, 82 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
*Պոն Դե Վոյի դղյակ (XIII դար)։
*Լեոնարդ Ռակլիայի տունը (1785 год)։
*Անտուան Շենտրյոյայի թանգարան։

## Քույր քաղաքներ
Դորնխան ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պոն դ’Էն

**Պոն դ’Էն** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պոն դ Էն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01428։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 50 կմ է և 20 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքում հոսում է Էն գետը։

## Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 2627 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1616 մարդկանցից 1223-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 393-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75,7% է, 1999 թվականին՝ 71,3%)։ 1223 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1063-ը (577 տղամարդ, 486 կին), գործազուրկ է եղել 160 մարդ (83 տղամարդ և 77 կին)։ 393 պասիվներից 108 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 159-ը՝ թոշակառու, 126 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
Պոն դ Էնի դղյակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Էլք Այլենդ (ազգային պարկ)

**Էլք Այլենդ** (), ազգային պարկ Կանադայում։ Բացվել է 1913 թվականին։ Գտնվում է Ալբերտա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Էդմոնտոն քաղաքից 48 կմ արևելք։ Կեջիմուջիկի տարածքում կարելի է հանդիպել եղնիկների, կրիաների, զուբրերի և այլ կենդանիների։

Տարածքը՝ 194 կմ2։

## Պատկերասրահ

690px|frameless|կենտրոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Էլք Այլենդ (ազգային պարկ)

Կատեգորիա:Կանադայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1913 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Պոն դը Վել

**Պոն դը Վել** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Պոն դե Վել կանտոնում։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01306։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 350 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 60 կմ է և 27 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքում հոսում է Վել և Պետիտ Վել գետերը։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1593 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1013 մարդկանցից 783-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 230-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 77,3% է, 1999 թվականին՝ 80,7%)։ 783 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 718-ը (400 տղամարդ, 318 կին), գործազուրկ է եղել 65 մարդ(27 տղամարդ և 38 կին)։ 230 պասիվներից 67 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 89-ը՝ թոշակառու, 74 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Նոտր Դամի եկեղեցի (XVIII դար)։
* Պոն Դե Վելի դղյակ (XVIII դար)։
* Դագալեի տունը (XVII դար)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վարքագծային ձևանմուշներ

**Ստեղծող ձևանմուշները** (), ծրագրային ապահովման ճարտարագիտության հանդիսանում են նախագծման ձևանմուշներ, որոնք որոշում են իրականացման ալգորիթմներ և մեթոդներ տարբեր օբյեկտների և դասերի միջև։

## Ընդհանուր հասկացողություններ
* Client - հայցող
* Instance - նմուշ
* Implementation - իրականացում
* Product - արգասիք

## Կիրառություն
Վարքագծային ձևանմուշներում դասերի մակարդակում օգտագործվում է ժառանգում, որպեսզի որոշվի տարբեր դասերի պահվածքը։

Վարքագծային ձևանմուշներում օբյեկտների մակարդակում օգտագործվում է կոմպոզիցիան։ Նրանցից մի քանիսը նկարագրում են, թե ինչպես մի քանի իրավահավասար օբյեկտներ աշխատում են միևնույն խնդրի վրա, որը նրանցից ոչ մեկը ինքնուրույն իրականացնել չի կարող։ Այստեղ կարևոր է այն, թե ինչպես են օբյեկտները միմյանց գոյության մասին տեղեկություններ ստանում։ Կոլեգա-օբյեկտները կարող են հղումներ պահել միմյանց վրա, բայց դա համակարգի կապվածության աստիճանը կբարձրացնի։ Բարձ կապակցվածության դեպքում օբյեկտին հարկ կլինի ինֆորմացիա ունենալ բոլոր գոյություն ունեցող օբյեկտների մասին։ Ձևանմուշներից որոշները լուծում են այս խնդիրը։

## Օրինակներ
* Պարտականությունների շղթա - Command-ի օբյեկտները մշակվում են կամ փոխանցվում այլ օբյեկտներին, որոնք հանդիսանում են տրամաբանություն պարունակող պրոցեսային օբյեկտներ
* Հրաման - Command-ի օբյեկտները ինկապսուլյացիա են անում գործողությունը և նրա պարամետրերը
* **Ստեկի իրականացում** - Միացնում է ռեկուրսիվ ֆունկցիա կրկնվող գործողությունների դեպքում, եթե այնտեղ օգտագործվում է ստեկ ()
* Թարգմանիչ - որոշում է համապատասխան համակարգչային լեզուն հատուկ բազմության խնդիրները արագորեն լուծելու համար
* Իտերատոր - Իտերատորն օգտագործվում է ընդհանուր օբյեկտի էլեմենտների հերաթականությամբ հասանելիություն ստանալու համար, առանց փոփոխություններ մտցնելու դրանց հիմնական ներկայացման մեջ։
* Միջնորդ - Ապահովում է միասնական ինտերֆեյս ենթահամակարգի ինտերֆեյսների բազմության համար
* Պահպանող - Թույլ է տալիս օբյեկտը բերել ելակետային վիճակի (հետ գլորում)
* Զրոյական օբյեկտ - Նախատեսված է օբյեկտի վրա որպես լռելյայն արժեք գործելու համար
* Դիտորդ - ռեգիստրացնում է օբյեկտները, որպեսզի հետևի նրանց
** **Թույլ հղման ձևանմուշ** - Առանձնացնում է միմյանցից դիտարկվողն ու դիտորդը
* Պրոտակոլների ստեկ - Կապեր է ստեղծում մշակվող բազմակի շերտերում, որոնք ձևավորվել են հիերարխիայի ինկապսուլյացիայի հետևանքով։
* Գրաֆիկային խնդիր - Ծրագիրը նախատեսվում է իրականացնել կոնկրետ ժամանակային ինտերվալում
* Միանգամյա այցելող - Այցելող ձևանմուշի օպտիմիզացում, որն օգտագործվում է միայն մի անգամ, իսկ այնուհետև հեռացվում է
* Հատկորոշում - Վերակոմբինացնում է բիզնես-տրամաբանությունը բուլյան տրամաբանության
* Վիճակ - ծրագրի կատարման ժամանակ () օբյեկտում մասնակի փոփոխություններ իրականացնելու համար
* Մարտավարություն - Կարելի է ընտրել տարբեր ալգորիթմներ
* Կաղապարային մեթոդ - Նկարագրում է ծրագրի հիմնակմախքը
* Այցելող - Անջատում է ալգորիթմը օբյեկտից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծրագրավորում
Արաբական միջազգային համալսարան

**Արաբական միջազգային համալսարան** (), մասնավոր բուհ, որը գտնվում է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դառաայի մարզի Ղաբաղիբ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 2005 թվականին։ Ուսումնական հաստատությունը հիմնադրվել է Սիրիայի նախագահի որոշմամբ։

Ուսումնական հաստատությունը գտնվում է Դամասկոսի և Դառաայի մայրուղում՝ Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսից 37 կմ հեռավորության վրա։ Ուսումնարանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 211.000 մ²։

## Ֆակուլտետներ
* **Դեղագիտական ֆակուլտետ**
* **Ճարտարապետական ֆակուլտետ**
* **Ինժեներական ֆակուլտետ**
* **Ինֆորմատիկայի ֆակուլտետ**
** Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բաժին
** Ինֆորմատիկայի և ծրագրավորման բաժին
** Հեռահաղորդակցության բաժին
* **Բիզնեսի կառավարման ֆակուլտետ**
** Մենեջմենտի բաժին
** Մարքեթինգի բաժին
** Հաշվապահական և հաշվառման բաժին
** Ֆինանսների և բանկային բաժին
** տնտեսագիտության և ապահովագրության բաժին
* **Արվեստի ֆակուլտետ**
** Ինդուստրյալ նմուշների բաժին
** Նորաձևության և մոդելավորման բաժին
** Ինտերիերի բաժին
** Գրաֆիկական դիզայնի բաժին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ Սիրիայում
Կատեգորիա:2005 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի համալսարաններ
Ալերսհաուզեն

**Ալերսհաուզեն** (), համայնք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հարավ-արևելքում՝ Բավարիայի երկրամասի (Վերին Բավարիա) Ֆրայզինգի շրջանում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, համայնքի բնակչությունը կազմում է 5015 մարդ։

Համայնքը զբաղեցնում է 26,56 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 85391։ Համայնքի բնակչության լեզուն համարվում է գերմաներենը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալերսհաուզենի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պոլիա (Էն)

**Պոլիա** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Վիրիա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրես է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01301։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 360 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 60 կմ է և 10 կմ հյուսիս-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքում հոսում է Վել գետերը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 2403 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1510 մարդկանցից 1184-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 326-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 78,4% է, 1999 թվականին՝ 75,8%)։ 1184 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1112-ը (588 տղամարդ, 524 կին), գործազուրկ եղել են 72-ը (25 տղամարդ, 47 կին)։ 326 պասիվներից 105 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 167-ը՝ թոշակառու, 54 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պոլիո

**Պոլիո** (), համայնք Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Բելլե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01302։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 157 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Forever Not Yours

«**Forever Not Yours**», նորվեգական a-ha խմբի առաջին սինգլը Lifelines ձայնասկավառակից։ Եվրոպայի շատ երկրներում սինգլը առաջին անգամ հնչել է ռադիոյով 2002 թվականի փետրվարի 22-ին (Բելգիայում՝ ապրիլի 15-ին)։ Սինգլի թողարկումը եվրոպական երկրների մեծ մասում կայացել է 2002 թվականի ապրիլի 2-ին (Նորվեգիայում՝ ապրիլի 8-ին)։

Սինգլը ձայնագրվել է Lydlab Studios-ում (Օսլո) և Strongroom-ում (Լոնդոն)։ Երգի բառերի հեղինակը Մորթեն Հարքեթն ու Օլե Սվերե Օլսենն են, երաժշտության հեղինակները՝ Մագնե Ֆուրուհոլմենը և Մորթեն Հարքեթը։ Պրոդյուսերներն են Սթիվեն Հոջը և Մարտին Լենդքվիսթը։

«Forever Not Yours» սինգլը առաջին տեղն է զբաղեցրել նորվեգական վարկանիշային սանդղակում։

## Ստեղծագործություններ
# «Forever Not Yours» — 4։06
# «Differences» (Original Demo) — 2։47
# «Hunting High and Low» (Live in Oslo) — 7։07
# «Manhattan Skyline» (Live in Oslo) — 6։14

## Արտաքին հղումներ
* [«Forever Not Yours» երգի տեսահոլովակը [YouTube]-ում]
Պլան (Էն)

**Պլան** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր շրջանի կազմի մեջ։ Մտնում է Բելգարդ սյուր Բալզերին կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուա է։

Կոմունայի կոդը՝ 01298։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 129 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պակ Չու Հո

**Պակ Չու Հո** (հանգըլ՝ 박주호, ), հարավկորեացի ֆուտբոլիստ, Ուլսան Հյոնդսի և Հարավային Կորեայի հավաքականի ձախ պաշտպան։ 2015 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ տրանսֆերային արժեքը կազմում է 2.5 միլիոն եվրո։

## Կարիերա
### Ճապոնիա
Պակը իր կարիերան սկսել է Ճապոնիայում, որտեղ խաղացել է այնպիսի ակումբներում, ինչպիսիք են Միտո Հոլիտոկը, Կասիմա Ալտերսը և Ջուբիլո Իվատան։ Երեք ակումբներից երկուսում նա մեկական մրցանակ է ստացել։ Տարիների ընթացքում նա Ջեյ-Լիգայում անցկացրել է 77 հանդիպում և դարձել 2 գոլի հեղինակ։

### «Բազել»
2011 թվականի հունիսին Պակ Չու Հոն քառամյա պայմանագիր է կնքում Շվեյցարական Սուպերլիգայի չեմպիոն «Բազելի» հետ։ Իր առաջին մրցանակը կարմրակապտավունների հետ նա նվաճել է 2011 թվականին, իր գալուց անմիջապես հետո։ Նա դարձավ առաջին կազմի հիմնական խաղացող, առաջին անգամ հանդես եկավ Չեմպիոնների լիգայում, իսկ մրցաշրջանի ավարտին իր թիմի հետ նվաճեց երկրի չեմպիոնությունը և գավաթը։

### «Մայնց 05»
2013 թվականի հուլիսի 17-ին Պակը երկու տարով պայմանագիր կնքեց գերմանական «Մայնց 05-ի» հետ։

### «Բորուսիա» (Դորտմունդ)
2015 թվականի օգոստոսի 29-ին տեղափոխվեց Դորտմունդի «Բորուսիա», կնքելով պայմանագիր մինչև 2018 թվականը։ Տրանսֆերային գործարքի արժեքը կազմում էր 3.5 միլիոն €։

## Կարիերան հավաքականում
2010 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Պակը հավաքականի կազմում առաջին հանդիպումն է անցկացնում Ֆինլանդիայի դեմ։ Հավաքականում անցկացրել է 26 հանդիպում, չդառնալով ոչ մի գոլի հեղինակ։

## Ձեռքբերումներ
**Կասիմա Անտլերս**
* Ջեյ-Լիգա՝ 2009

**Ջուբիլո Իվատա**
* Ջեյ-Լիգա գավաթ՝ 2010

**Բազել**
* Շվեյցարիայի սուպերլիգա՝ 2012, 2013
* Շվեյցարիայի գավաթ՝ 2012
* Ժամերի գավաթ՝ 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը Soccerway.com-ում
* Պրոֆիլը ՖԱ «Բազելի» կայքում 
* Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բազելի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայնց 05-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Արմի

**Արմի** (), կոմունա Ֆրանսիայում` Էն գավառում։ Էնի գավառ, մտնում է Բելլե (շրջան)ի կազմի մեջ։ Վիրյո լե Գրան կանտոնայի կազմի մեջ։

INSEE կոդը` 01019։

## Աշխարհագրական դիրք
Արմին գտնվում է ծովի մակարդակից 720 մ բարձրության վրա, 21 կմ 380 կմ հարավ-արևելք կանտոն քաղաքից, Յուրա լեռներում։

## Պատմություն
Արմի կոմունան առաջին անգամ հիշատակվել է XII դարի փաստաթղթերում։ Դարակեսին այն պատկանել է Սավոյի կոմսերին, իսկ ըստ Լիոնսկիի 1601 թվականին այն գտնվում է Ֆրանսիայի տիրապետությունից դուրս։

## Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 20 մարդ

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ և անտառագիտությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Դինաստիա (հիմնադրամ)

**«Դինաստիա» հիմնադրամ** (), Դմիտրի Զիմինի կողմից հիմնված հետխորհրդային Ռուսաստանի ընտանեկան ներդրումների առաջաին ոչ առևտրային ընտանեկան հիմնադրամը, որի նպատակն է Ռուսաստանի հիմնարար գիտության աջակցումը և զարգացումը։

2015 թվականի մայիսին «Դինաստիա» հիմնադրամը Ռուսաստանում ճանաչվել է օտարերկրյա գործակալ։ Այդ կապակցությամբ Դմիտրի Զիմինը հայտարարել է անձնական միջոցներից ֆինանսավորման դադարեցման և հիմնադրամի հնարավոր փակման մասին։ Հուլիսի 31-ին հայտարարվել է հիմնադրամի փակման մասին։

## Տես նաև
* Գիտության հանրամատչելիացում
* Ֆորդի հիմնադրամ
* Պոտանինի բարեգործական հիմնադրամ
* Բաց Ռուսաստան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը և արխիվը 
* Կարևոր է սկսել խոսել // Lenta.ru, 13.12.2010 — հարցազրույց հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Աննա Պիոտրովսկայայի հետ 
* Շուրջը թշնամիներ, լրտեսներ և օտարերկրյա գործակալներ են  
* Russia turns screw on science foundation Ministry of Justice labels Dynasty Foundation a ‘foreign agent’//Nature 521, 273 (21 May 2015) 

Կատեգորիա:Գիտության հանրամատչելիացում
Կատեգորիա:Ոչ առևտրային հիմնադրամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «օտարերկրյա գործակալ» ճանաչված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ոչ առևտրային կազմակերպություններ
Թաթուլ Կրպեյանի անվան թիվ 62 դպրոց

**Թաթուլ Կրպեյանի անվան թիվ 62 դպրոց**, հանրակրթական դպրոց Երևանի Նոր Նորք շրջանում։

## Պատմություն
Դպրոցը հիմնադրվել է 1967 թվականին՝ առանձնանալով Սովետական շրջանի 106 դպրոցից։ Դպրոցի առաջին տնօրենն է եղել Կառլեն Բագրատի Մելիքսեթյանը։ 1973 թվականին կից ստեղծվում է թիվ 165 դպրոցը, ուր տեղափոխվում են հայկական դասարանները։ 2003 թվականին թիվ 62 և 165 դպրոցները վերամիավորվում են։

2015 թվականին Թաթուլ Կրպեյանի 50-րդ տարեդարձի հոբելյանական միջոցառումների շրջանակում Թաթուլ Կրպեյանի կնոջ՝ Իրինա Բարսեղյան-Կրպեյանի և դստեր՝ Ասպրամ Կրպեյանի ջանքերով դպրոցն անվանակոչվել է Հայաստանի ազգային հերոսի անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դպրոցի պաշտոնական կայքը
* Թաթուլ Կրպեյանի անվան թիվ 62 դպրոցը dasaran.am կայքում 

Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Անդորրա լա Վելյա

**Անդորրա լա Վելյա** () կամ **Անդորրա լա Վիեխա** (), Անդորրայի մայրաքաղաքը, 7 պարոկիաներից մեկը, որոնց վրա բաժանված է երկիրը։ Զբաղեցնում է 12 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2014 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է  22 615։

Քաղաքը գտնվում է Պիրենեյան լեռներում 1000&nbsp;մ բարձրության վրա, Վալիրա դը Օրդինո () և Վալիրա դը Էնքամպ () գետերի միախառնման տեղում, որոնք կազմում են Վալիրա գետը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդորրայի քաղաքներ
Գարեգին Թումանյան

**Գարեգին Ալեքսանդրի Թումանյան** (), հայ ինժեներ-հիդրոտեխնիկ, շինարար։ ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1957)։

## Կենսագրություն
Գարեգին Թումանյանը ծնվել է 1899 թվականին, Դսեղում։ 1920 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1928 թվականին՝ Թիֆլիսի պետական պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ Ինժեներ-հիդրոտեխնիկի որակավորմամբ։ Ուսման հետ զուգահեռ զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ 1927 թվականից աշխատել է Ձորագետի ՀԷԿ-ում, որպես տեխնիկ, այնուհետև՝ նախագծային բաժնի պետ։ ՁորաՀԷԿ-ի շինարարության ավարտից հետո նշանակվել է աշխատանքի Քանաքեռ ՀԷԿ-ի շինարարությունում, որտեղ առաջին օրերից մինչև շինարարության հանձնումը ղեկավարել է կարևորագույն հանգույցների շինարարությունը։

Գարեգին Թումանյանի ղեկավարմամբ է կառուցվել նաև Մանկական Երկաթուղին Երևանի կենտրոնի հետ կապող թունելը։ Երկար տարիներ ղեկավարել է ՀայԳլխԷներգո-ի (Армглавэнерго) կապիտալ շինարարության բաժինը։ 1948-1959 թվականներին կառավարել է Քաջարանշին տրեստը։ Աշխատանքը լքել է ծանր հիվանդության պատճառով։

Քաջարանի Լեռնային կոմբինատի շինարարության ժամանակ Թումանյանի նախաձեռնությամբ աշխատանքների իրագործման ծրագրերի կատարելագործման նպատակով զգալի փոփոխություններ են իրականացվել։

## Պատկերասրահ

Մանկական երկաթուղու թունել, ArmAg.jpg|Մանկական Երկաթուղին Երևանի կենտրոնի հետ կապող թունել


## Աղբյուրներ
* Գ․ Թումանյանի աշխատանքային գրքույկ (տրված՝ 14 հունվարի 1939 թվական)
* ՀԽՍՀ Վաստակավոր շինարարի կոչման վկայական (համար 24, տրված 1957 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ)
* «Ներսիսյանցիներ» գիրք (ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան 1975 թվական, Հեղինակ՝ Ս․ Ավագյան, Գ. Փերիխանյան)
* «Կոմունիստ» լրագիր (25 հոկտեմբերի 1967 թվական)

Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարարներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ հիդրոտեխնիկներ
Ուրֆայի նահանգ

**Ուրֆա**, նահանգ Հայոց Միջագետքում, իսկ ապա վիլայեթ Կիլիկիաում։ Վարչական կենտրոնը Ուռհա քաղաքն է։

Իր տարածքի հիմնական մասով համապատասխանում է նախկին Եդեսիայի գավառին։

## Աշխարհագրություն
Ուրֆան հարավ-արևելքից սահմանակից էր Մոսուլի, արևմուտքիդ Բիրեջիկի ու Մարաշի նահանգներին, իսկ հարավից Արաբական Իրաքին։

Նահանգի տարածքում կային նաև անապատներ։

## Տնտեսություն
Ուրֆան հնում հայտնի էր իր փայտանյութերով։ Նահանգն ուներ արգավանդ հողեր։ Հայտնի էր բամբակով և պտուղներով։ Զարգացած էր անասնապահությունը։ Հայտնի էր իր ընտիր նժույգներով։

## Վարչական բաժանում
XIX դարի սկզբին ուներ 7 գավառ.
* Գոչհիսար
* Դեյրի Ռահբե
* Խաբուր
* Խառան (Հասան)
* Ջեմասե
* Սյուդրե
* Ուրֆա

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պիրաժու (Էն)

**Պիրաժու** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Կոլինի կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրես է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01296։

## Աշխարհագրություն
200px|մինի|ձախից|Կոմունայի քարտեզ
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 360 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 80 կմ է և 20 կմ հյուսիս Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի տարածքում հոսում Սոլնան և Սևրոն գետերը։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 360 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 236 մարդկանցից 187-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 49-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 79,2% է, 1999 թվականին՝ 74,7%)։ 187 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 171-ը (100 տղամարդ, 71 կին), գործազուրկ եղել են 16-ը (7 տղամարդ, 9 կին)։ 49 պասիվներից 12 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 28-ը՝ թոշակառու, 9 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ուրֆայի գավառ

**Ուրֆա**, գավառ Կիլիկիայում` Հալեպի նահանգում։ Վարչական կենտրոնը Ուռհա քաղաքն է։

Նախկինում մտնում էր Հայոց Միջագետքի մեջ և կոչվում էր Եդեսիայի գավառ։

## Աշխարհագրություն
1913 թ.-ին ուներ 32 600 բնակիչ։

## Վարչական բաժանում
XIX դարի վերջին ուներ 5 գավառակներ։

## Տես նաև
* Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:1918 կազմալուծված պետություններ և տարածքներ
Ալչախդերե

**Ալչախդերե**, գյուղ Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։ Գտնվում էր Տրապիզոն քաղաքի մոտակայքում։

Եղել է հայաբնակ։

## Պատմություն
1895 թ.-ին հարձակման է ենթարկվել թուրքերի կողմից և ավերվել։

## Տես նաև
* Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ընկեցիկ երեխա՝ Թոմ Ջոնսի պատմությունը

**Ընկեցիկ երեխա՝ Թոմ Ջոնսի պատմությունը**, անգլիացի գրող և դրամատուրգ Հենրի Ֆիլդինգի վեպը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1749 թվականի փետրվարի 8-ին։ Թոմ Ջոնսը համարվում է անգլիական արձակ ստեղծագործություններից ամենավաղը։

Վիլյամ Սոմերսեթ Մոեմը վեպը նշել է իր՝ 1948 թվականի «Մեծ վիպասանները և նրանց վեպերը» գրքում՝ որպես աշխարհի լավագույն 10 վեպերից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ գիրքը ներառում է 346 747 բառ և բաժանված է 18 անկախ գրքույկների։ Վեպը նվիրված է Ջորջ Լիթլթոնին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* .
* .
*Battestin, Martin. *The Providence of Wit: Aspects of Form in Augustan Literature and the Arts*. Oxford։ Clarendon, 1974.
* Hunter, J. Paul. *Before Novels: The Cultural Context of Eighteenth-Century English Fiction*. New York։ WW Norton and Co., 1990.
*McKeon, Michael. *The Origins of the English Novel, 1600–1740*. Baltimore։ Johns Hopkins University Press, 1987.
*Paulson, Ronald. *Satire and the Novel in the Eighteenth Century*. New Haven։ Yale University Press, 1967.
*Richetti, John. "Representing an Under Class: Servants and Proletarians in Fielding and Smollett." *The New Eighteenth Century: Theory, Politics, English Literature*. Eds. Felicity Nussbaum and Laura Brown. London։ Routledge, 1987.
*Richetti, John. "The Old Order and the New Novel of the Mid-Eighteenth Century: Narrative Authority in Fielding and Smollett." *Eighteenth-Century Fiction* 2 (1990)։ 99–126.
*Smallwood, Angela J. *Fielding and the Woman Question*. New York։ St. Martin's, 1989.
* Spacks, Patricia Meyer. *Desire and Truth: Functions of Plot in Eighteenth-Century English Novels*. Chicago։ University of Chicago Press, 1990.
*Watt, Ian. *The Rise of the Novel: Studies in Defoe, Richardson and Fielding*. Berkeley։ University of California Press, 1957.

## Արտաքին հղումներ
*''The History of Tom Jones, a Foundling'' at Internet Archive and Google Books (scanned books original editions color illustrated) 
*''The History of Tom Jones, a Foundling'' from Project Gutenberg 
*''The History of Tom Jones, a Foundling'' from LibriVox (audiobooks) 
*''Tom Jones'' Map  

Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են օպերաներ
Վյաչեսլավ Դոբրինին

**Վյաչեսլավ Գրիգորի Դոբրինին** (իսկ. անունը՝ **Վյաչեսլավ Գալուստի Անտոնով**, ), ռուսական էստրադային երգիչ, երգահան և դերասան։

Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (1996), ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1991), բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր։ «Տարվա երգ» 15 հեռուստատեսային փառատոների դափնեկիր։

Ավելի քան 1000 երգի հեղինակ է։ Հայտնի երգերից են՝ «Վերքիս աղ մի լցրու», «Կապույտ մառախուղ», «Կախարդական լիճ», «Երկու մոմ»։

Հոր կողմից հայ է։ Երևանում փորձել է հոր հետ հանդիպել, սակայն հանդիպումը չի կայացել։ Ներկա է եղել միայն թաղմանը։ Բազմիցս եղել է Հայաստանում, համերգներ է տվել Երևանում` 1968 թվականին՝ ռոք-փառատոնում, և 1997 թվականին՝ մենահամերգ Մարզահամերգային համալիրում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին Հղումներ
* Հարցազրույց

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Խորհրդային կիթառահարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Մաստաբա

right|thumb|Մաստաբայի օրինակ
**Մաստաբա**, դամբարանի տեսակ, որը լայնորեն տարածված էր Հին Եգիպտոսում։

## Կառուցվածք
Ունի հատած բուրգի տեսք՝ թեք պատերով, հարթ կտուրով։ Ներսը բաժանված է մի քանի մասերի։ Դեպի բուն տապանատունը տանող մուտքը, որպես կանոն, քողարկվում էր։ Ներքին պատերը ծածկված էին որմնանկարներով, որոնք պատկերում էին երկրային կյանքը։ Մարդուն թաղելիս տապանատանը նրա հետ դնում էին կենցաղային իրեր, արդուզարդ և այլն։

Բուն տապանատունը գտնվում էր գետնի տակ։ Մաստաբաներում հորիզոնական ծածկի հետ միասին հանդիպում է նաև թաղածածկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դամբարաններ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս
Չիապաս

**Չիապաս** (, ), պաշտոնական անվանումը՝ **Չիապասի ազատ և ինքնիշխան նահանգ** (), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Ունի 125 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Տուստլա Գուտիեռես։

## Տվյալներ
Նահանգը գտնվում է հյուսիսարևելյան Մեքսիկայում։ Արևմուտքում սահմանակից է Օախակային, հյուսիս-արևելքում՝ Վերակրուսին, հյուսիսում՝ Տաբասկոյին, արևելքում Գվատեմալայի Պետեն, Կիչե, Ուեուետենանգո և Սան Մարկոս համայնքներին։ Հարավում ափամերձ սահման ունի Խաղաղ օվկիանոսի հետ։

Չիապասի կլիման խոնավ է, արևադարձային։ Հյուսիսում՝ Տաբասկոյի սահմանում, Տեապային մոտ, տարեկան տեղումները կազմում են 3,000 մմ տարեկան։

Չիապասում են գտնվում հին մայաների ժառանգություններից Պսալեկեի ավերակները, Յախչիլան, Բոնամպակը և Չինկուլտիկը։

## Վարչական բաժանում
250px|աջից|մինի|Մեքսիկայի վարչական քարտեզ
250px|աջից|մինի|Չիապասի վարչական քարտեզ
Նահանգը բաժանվում է 122 համայնքներին։

## Չիապասի կենդանական և բուսական աշխարհը




## Ճարտարապետություն
Նահանգի ճարտարապետական ավանդույթները ծագում են Մայաների և այլ վայրերի այլ բնիկների հնագիտական հուշարձաններով։ Իսպանացիները իրենց հետ բերեցին իսպանական ճարտարապետության ոճը։ Շատ գաղութային շենքեր կապված են դոմինիկների հետ, որոնք այստեղ եկել են Սևիլիայից, քաղաքը, որտեղ ուժեղ է արաբական ճարտարապետության ազդեցությունը և այն նկատելի է նաև Չիապասում, հատկապես բնորոշ է XVI - XVIII դարերի շենքերին։ Միևնույն ժամանակ, գաղութային ճարտարապետության մեջ նկատելի են շատ այլ ոճեր։ Գլխավոր գաղութային շրջանի շենքերից են Սան Կրիստոբալում գտնվող Սանտո Դոմինգո եկեղեցին, Սանտո Դոմինգո վանքը, Չյապա դե Կորսոյում գտնվող Լա Պիլան։ Սան Կրիստոբալ տաճարի ճակատային հատվածը բարրոկո ոճի է, կառուցումը սկսվել է XVI դարում և ավարտվել է միայն XVII դարում։ Այն կրում է իսպանա-արաբական ազդեցություն և համարվում է Մեքսիկայի առավել գեղազարդ տաճարներից մեկը։

## Պատկերասրահ

Canon del Sumideiro 2.jpg|Սումիդերո կիրճը
Tuxtla06.jpg|Սան Մարկոս տաճարը Տուստլայում
San Cristóbal de Las Casas 02.jpg|Սանտո Դոմինգո եկեղեցին Սան Կրիստոբալ դե լաս Կասասում
Montebello 03.jpg|Մոնտեբելլո ազգային զբոսայգին


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Chiapas State Government
*  Chiapas.com web's most comprehensive source of information about Chiapas. 
*  Zapatista National Army of Liberation
*  brief history of the conflict in Chiapas (1994–2007)
Օպերայի ուրվականը (վեպ)

**Օպերայի ուրվականը** (), ֆրանսիացի գրող Գաստոն Լեռուի վեպն է, որն առաջին անգամ հատվածներով տպագրվել է Le Gaulois ամսագրում 1909 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 1910 թվականի հունվարի 8-ը։ 1910 թվականի ապրիլին վեպը լույս է ընծայվել ամբողջությամբ։

Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:1910 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:1909 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր
Ջոսերի բուրգ

մինի
**Ջոսերի բուրգ**, Եգիպտոսի Սաքքարա բնակավայրում կառուցված աշխարհի ամենահին և խոշոր քարե շինություններից մեկը, որ պահպանվել է մինչ այսօր։ Բուրգը կառուցել է Իմհոթեպ ճարտարապետը մոտավորապես մ․ թ․ ա․ 2780 թվականին։ Համարվում է բուրգերից ամենահինը։ Ջոսերի բուրգն իրենից ներկայացնում է մի համալիր, որը զբաղեցնում է 15 հա տարածք։ Բուրգի բարձրությունը 60 մ է։ Շուրջը դասավորված են տաճարային տարբեր կառուցվածքներ, միջանցքներ և այլն։

Ջոսերի բուրգն անցում է հանդիսանում մաստաբայից դեպի բուրգերի ավարտուն տիպը և հուղարկավորության տաճարը։ Համալիրի կառուցվածքներում օգտագործված են եգիպտական օրդերի նախատիպը հանդիսացող կիսասյուներ, որոնց դետալները մշակված են Եգիպտոսի բուսական աշխարհի ներկայացուցիչների՝ լոտոսի, արմավենու և պապիրուսի մոտիվներով։
## Բուրգի ձևը
[thumb|տեսարան դեպի հրապարակ [խեբ-սեդ և արևմտյան ժամատուն]]
Վեցաստիճան բուրգը(չափերը 125 մ,115 մ ,բարձրությունը մոտավոր 62 մ)դարձավ եգիպտական բուրգերից առաջինը:Մինչև այսօր Ջոսերի բուրգը պահպանվել է բավականին լավ վիճակում,չնայած անցած հազարամյակի ընթացքում ծածկվել էր ավազով:Այդ է պատճառը, որ նրա չափերը ներկայումս 121մ x 109մ x 61մ է։ Այս բուրգի կառուցման ոճը և ձևերը քարե կառուցապատման համար հետագայում կրկնօրինակման առարկան դարձան ոչ միայն Եգիպտոսում,այլև Հին աշխարհի այլ շրջաններում։

## Տես նաև
* Մաստաբա
## Պատկերասրահ

Saqqara, Ancient Egypt.jpg 
Saqqara stone pillars, Ancient Egypt.jpg
Saqqara archaeological complex, Ancient Egypt.jpg
Saqqara, Pyramid of Djoser 2, Ancient Egypt.jpg
File:Pyramid in Saqqara 2.jpg| 
File:Pyramid in Saqqara 11.jpg|  
File:Pyramid in Saqqara 12.jpg|
File:Pyramid in Saqqara 14.jpg|
File:Pyramid in Saqqara 15.jpg|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտական բուրգեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 27-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Խեսուս Մարիա

**Խեսուս Մարիա** (), քաղաք և նույնանուն մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Ագուասկալյենտես նահանգի կազմում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 43 012 մարդ (այդ ցուցանիշով երկրորդ տեղն է զբաղեցնում նահանգում)։

## Կլիմա




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Link to tables of population data from Census of 2005  Instituto Nacional de Estadística, Geografía e Informática (INEGI)
*Aguascalientes  Enciclopedia de los Municipios de México
* Խեսուս Մարիա քաղաքի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Գրիգոր Ղազարյան

**Գրիգոր Ալեքսանի Ղազարյան** (), ներզատաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1970)։ ՀՀ (2000), ՎՀ (2000) ԲԳԱ ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1966-1979 թվականներին եղել է Ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության ինստիտուտի հորմոնների և իզոտոպների, 1979-1997 թվականներին՝ Վիրաբուժության ինստիտուտի ռադիոիզոտոպային ախտորոշման լաբորատորիաների վարիչ, 1997 թվականից՝ ախտորոշիչ բաժանմունքի ներզատաբան։ 2000 թվականից ՀՀ ներզատաբանների ընկերակցության նախագահ, 2001 թվականից՝ Եվրոպական կլինիկական իմունաբանական ընկերության, 2000 թվականից՝ Ռուսաստանի միջազգային ակադեմիայի (Սանկտ Պետերբուրգ), 1996 թվականից՝ ինտերնիստների ընկերակցության անդամ, 1989 թվականից՝ «Ներզատաբանության հիմնախնդիրներ» (ռուսերեն) ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։ Կլինիկայում ներդրել է թունավոր խպիպի ծանր ձևերի և վահանագեղձի քաղցկեղի ռադիոակտիվ յոդով բուժման, վահանագեղձի թիրեոիդ հորմոնի և հիդրոլիզատների քրոմատոգրական վերլուծության եղանակները։

Անդրեյ Միքայելյանի հետ համատեղ առաջինն է ներդրել շաքարային հիվանդության բուժումը՝ ենթաստամոքսային գեղձի կղզյակային կուլտուրայով։

## Երկեր
* Ներքին սեկրեցիայի գեղձերի հիվանդությունները, Ե., 1966։
*Վահանաձև գեղձի հիվանդությունների ախտորոշումը և բուժումը, Ե., 1990։
*Հարվահանաձև գեղձի սուր և քրոնիկական հիվանդություններ, Ե., 1993 (համահեղինակ)։
*Շաքարային դիաբետ, Ե., 1994 (համահեղինակ)։
*Կլինիկա-ախտորոշիչ հետազոտությունները ստամոքսի և 12-մատնյա աղիքի խոցային հիվանդության ժամանակ, Ե., 1996 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1931 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ ներզատաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սիղնաղ քաղաքում ծնվածներ
Իմպուլսի մոմենտի պահպանման օրենք

**Իմպուլսի մոմենտի պահպանման օրենք** (անկյունային մոմենտի պահպանման օրենք), հիմնարար պահպանման օրենքներից մեկը։ Փակ համակարգի համար, որը հաստատուն է, քանի դեռ արտաքին ուժեր չեն ազդում, այն մաթեմատիկորեն արտահայտվում է ընտրված առանցքի նկատմամբ բոլոր իմպուլսի մոմենտների վեկտորական գումարով։ Փակ համակարգի իմպուլսի մոմենտը ցանկացած կոորդինատական համակարգում ժամանակի ընթացքում անփոփոխ է։

Իմպուլսի մոմենտի պահպանման օրենքը պտույտի նկատմամբ տարածության իզոտրոպության հետևանք է։

Պարզեցված տեսքով, եթե համակարգը հավասարակշռության մեջ է, գրվում է որպես

: \sum \overline{L} = const ։

## Տես նաև
* Իմպուլսի մոմենտ
* Պահպանման օրենքներ
* Նյոթերի թեորեմ 
* Իմպուլսի պահպանման օրենք

## Գրականություն
* Д. А. Паршин, Г. Г. Зегря, Физика. Лекция 9. 

Կատեգորիա:Պահպանման օրենքներ
Չերքեզի ձոր

մինի|250x250փքս|Չերքեզի ձոր
**Չերքեզի ձոր**, կանաչ գոտի Գյումրիի ռուսական Կարմիր բերդի հարևանությամբ։

## Պատմություն
Չերքեզի ձորը, որը գտնվում է ռուսական պատմական Կարմիր բերդի հարևանությամբ, գյումրեցիների համար մշտապես եղել է հանգստի սիրելի վայր, սակայն երկրաշարժից հետո լքվել է ու մոռացության մատնվել։ Էներգետիկ ճգնաժամի տարիներին բազմաթիվ ծառահատումներ են տեղի ունեցել։ Պատճառը՝ մի կողմից, ձորի անբարեկարգ վիճակն էր, մյուս կողմից՝ քաղաքում տիրող հոգեբանական մթնոլորտը։ Երկրաշարժից տասը տարի անց՝ 1999 թվականին, մասնագիտությամբ ճարտարապետ, գործարար Հմայակ Գևրգյանը ստեղծեց «Չերքեզի ձոր» ընկերությունը՝ խնդիր դնելով վերականգնել ձորի երբեմնի համբավը։ Աշխատակիցների փոքր խմբի հետ՝ Հմայակ Գևորգյանն այստեղ կառուցել է ավազաններ և ձորում հոսող աղբյուրների սառը ջուրն օգտագործելով՝ հիմնել ձկնաբուծարան։ Ավազանների թիվն ու բուծվող ձկնատեսակներն աստիճանաբար ավելացել են։ Այցելուները հենց ավազանների կողքին ճաշակում են ձկնատեսակները՝ վայելելով ձորի բնությունը, մաքուր օդը, պաղ ջուրը։ Հետզհետե ձորը ոչ միայն երբեմնի համբավը վերագտավ, այլև նշանավորվեց որպես «Ձկան ձոր»։ Գյումրեցներից շատերն այդպես էլ կոչում են իրենց մանկության հուշերի սիրելի վայրը։

## Անվանումը
«Չերքեզի» ձորի տեղանվան վերաբերյալ երկու պատմական կարծիք կա։ Ըստ առաջինի, ձորի անվանումը կապվում է Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի կազմի մեջ մտցնելու իրադարձությունների հետ։ Ռուսական կայսրությունում չերքեզները՝ Հյուսիսային Կովկասի ժողովուրդները, որոնք 19-րդ դարում պայքարել են ռուսական պետության դեմ անկախություն ձեռք բերելու համար, Օսմանյան կայսրություն գաղթելու նպատակով, վրաններ են խփել այս ձորում մինչև իրենց կազմակերպված տեղափոխումը։ Մյուս վարկածի համաձայն՝ ռուսական երկու գնդերից մեկը, որ մասնակցել է 1826-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին, կոչվել է չերքեզական։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Չերքեզի ձոր, 2015.JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, 2015 (6).JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, Գյումրի (2).JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, Գյումրի (5).JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, Գյումրի (11).JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, Գյումրի (12).JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, 2015 (4).JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, 2015.JPG|
Պատկեր:Չերքեզի ձոր, Գյումրի (7).JPG|
Պատկեր:Cherkezi Dzor, Guymri, grilled sturgeon, August 2021.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Չերքեզի ձոր» ռեստորան - Ո՞ւր Գնալ Գյումրիում
* No Fish Tale: Good Eats in Gyumri

Կատեգորիա:Գյումրի
Պիզե

**Պիզե** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Մոնլյուէլ կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01428։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 24 կմ է և 37 կմ հարավ Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 777 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 540 մարդկանցից 413-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 127-ը` պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 76,5% է, 1999 թվականին՝ 76,0%)։ 413 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 399-ը (211 տղամարդ, 188 կին), գործազուրկ է եղել 14 մարդ (7 տղամարդ և 7 կին)։ 127 պասիվներից 69 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 42-ը՝ թոշակառու, 16 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պերյա (Էն)

**Պերյա** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Իզերնոր կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուան է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01293։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 70 կմ է և 23 կմ արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 171 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիք (15-64 տարեկան) ունեցող 115 մարդկանցից 88-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 27-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 76,5% է, 1999 թվականին՝ 73,1%)։ 88 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 85-ը (46 տղամարդ, 39 կին), գործազուրկ է եղել 3 մարդ (2 տղամարդ և 1 կին)։ 27 պասիվներից 10 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 11-ը՝ թոշակառու, 6 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գրիգոր Ղազազյան

**Գրիգոր Հովհաննեսի Ղազազյան** (), հայ ճարտարապետ։

Դերասանուհի Արփիկ Ղազազյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1961-1962 թվականներին եղել է Լենինականի գլխավոր ճարտարապետը, 1973-1976 թվականներին՝ Հայպետգյուղնախագիծ ինստիտուտի բաժնի պետ։ 1963 թվականից Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ է։

Կազմել է «Չերքեզի ձոր» տարածքի գլխավոր հատակագիծը։

Գրիգոր Ղազազյանի նախագծերով իրականացվել են` 
*Լենինական Հեղափոխության հրապարակի գլխավոր հատակագիծը
*Բնակելի տներ, առանձնատներ Լենինականում
*Լենինականի «Շիրակ» հյուրանոց
*Լենինականի խուլ ու համրերի դպրոց
*Ակումբ ԱԽուրյանում
*Ցեղասպանության զոհերի հուշարձան, Շիրակի մարզի Ջրառատ գյուղ, 1965
*Խաղաղության պուրակի բարեկարգում, Լենինական, 1965
*«Երջանկության պալատ»՝ հարսանյաց սրահով, 1967

## Երկեր
* Կարապետի վայրէջքը իր մոլորակից (վիպակ), 1992, ռուսերեն՝ 2000։
* Տաճարի կործանման առեղծվածը (եռերգություն), 1999։
* Աղետյալ քաղաք (դրամա)։
* Աստվածների ողբերգությունը (դրամա)։
* Մահվան բենեֆիսը (դրամա)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1932 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Կատեգորիա:Մարտի 7 ծնունդներ
Արփիկ Ղազազյան

**Արփիկ Հովհաննեսի Ղազազյան** , թաղված է Լենինականում), հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1986)։

Ճարտարապետ Գրիգոր Ղազազյանի քույրը։

## Կենսագրություն
Արփիկ Ղազազյանը ծնվել է 1919 թվականին, Ալեքսանդրապոլում։ 1938 թվականից (ընդհատումով) աշխատել է որպես Արթիկի, Ալավերդու թատրոնների դերասանուհի, 1953-1986 թվականներին՝ Կամոյի թատրոնի դերասանուհի։

## Դերեր
* Կրուչինինա՝ Ա. Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»
* Ասթինե՝ Միքայելյանի «Վարազդատ»
* Տատիկ՝ Ա. Կասոնայի «Ծառերը կանգնած են մահանում»
* Շողակաթ՝ Հ. Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Վահան Ղազարյան (ակադեմիկոս)

**Վահան Հովսեփի Ղազարյան** (), հայ բուսաբան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1951), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1974)։

## Կենսագրություն
Վահան Ղազարյանը ծնվել է Սյունիքի մարզի Խնձորեսկ գյուղում։ Ավարտել է Գորիսի մանկավարժական տեխնիկումը, եղել է Քարահունջ գյուղի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ։ 1936-1941 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետում։

1941 թվականին զորակոչվել է բանակ, սովորել Թբիլիսիի հրետանային ուսումնարանում, ստացել լեյտենանտի կոչում և մասնակցել Ղրիմի պաշտպանության մարտերին։ Վիրավորվել է 1942 թվականին և ազատվել ծառայությունից, նշանակվել Երևանի 17-րդ հատուկ հրետանային դպրոցում դասատու, միաժամանակ սովորել Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրայում։

1946 թվականին եղել է ՀՀ ԳԱԱ բուսաբանության ինստիտուտի բույսերի ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայի վարիչ, 1949-1988 թվականներին՝ տնօրեն, 1988 թվականից գիտական խորհրդատու, 1970-1992 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ կենսաբանության գիտական բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար, 1970-1994 թվականներին՝ նախագահության անդամ, 1994-2002 թվականներին՝ բուսաբանության ինստիտուտի պատվավոր տնօրեն։

## Գիտական գործունեություն
[մինի|Վահան Ղազարյանին նվիրված հուշատախտակ [Երևանի բուսաբանական այգի|Երևանի բուսաբանական այգում]]
մինի|Վահան Ղազարյանին նվիրված հուշատախտակ Երևանում
Գիտական հետազոտությունները վերաբերում են բույսերի ֆիզիոլոգիային, բարձրակարգ բույսերի անհատական զարգացման և ծերացման հիմնահարցերին, բույսերի կենսագործունեության ակտիվացման, ցածրաբուն անտառների աճման և արդյունավետության վաղաժամ անկման պրոցեսների պարզաբանման օրինաչափություններին։

## Մատենագիտություն
* Ծրագիր «Բույսերի ֆիզիոլոգիա միկրոբիոլոգիայի հիմունքներով» դասընթացի, 1949  (խմբագիր՝ Վ. Ղազարյան)
*Բուսաբանություն։ Բջիջ, 1971 (խմբագիր՝ Վահան Ղազարյան)
*Стдийность развития и старения однолетних растений (Միամյա բույսերի զարգացման և ծերացման ստադիականությունը), 1952. т.л. (Ваган Осипович Казарян)
*Вопросы индивидуального развития растений : (Труды ботанического института) N 20, 1977 : т.л. (В.О. Казарян)
* XX научная сессия по адаптации растений, посвященная 50-летию Ботанического сада АН Армянской ССР 22 - 25 октября : ( Тез. докл. ), Ереван: АН АрмССР, 1984
* Доклады Ереванского симпозиума по онтогенезу высших растений, Ереван: АН АрмССР, 1966
* Физиологические аспекты эволюции от древесных к травам, Ленинград: Наука. Ленингр. отд-ние, 1990
* Никотиновые алкалоиды растений, Ереван: АН АрмССР, 1974

### Մամուլ
* Հոդվածների մատենագիտություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ բուսաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Վիլեն Աստվածատրյան

**Վիլեն Արմենի Աստվածատրյան** (), հայ բժիշկ, մանկաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970), ԽՍՀՄ ԲԳԱ թղթակից (1986 թվականից՝ ՌԴ ԲԳԱ), ՀՀ ԲԳԱ (1998) անդամ։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1976)։

## Կենսագրություն
[մինի|Վիլեն Աստվածատրյանի հուշատախտակը Երևանի [Պուշկինի փողոց (Երևան)|Պուշկինի 31 հասցեում]]
1956 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը, որից հետո աշխատել է Երևանի № 2 մանկական հիվանդանոցում։ 1970-1974 թվականներին եղել է ԵԲԿԻ մանկաբուժության, 1974 թվականից՝ ԵՊԲՀ մանկաբուժության № 1 ամբիոնների վարիչ, 1973-1975 թվականներին՝ ուսումնական գծով պրոռեկտոր, 1975-1987 թվականներին՝ ռեկտոր, 1998 թվականից, միաժամանակ՝ Պարբերական հիվանդության մանկական հանրապետական կենտրոնի ղեկավար։ ՀՀ մանկաբույժների գիտական ընկերության նախագահ (1976 թվականից), Մանկաբույժների համամիութենական ընկերության նախագահության անդամ (1974-1991), ՀԽՍՀ բուհերի ռեկտորների խորհրդի փոխնախագահ, Երեխաների և դեռահասների առողջության պահպանման ընկերակցության փոխնախագահ (1998 թվականից)։

## Գիտական գործունեություն
Վիլեն Աստվածատրյանն ավելի քան 150 գիտական աշխատանքների հեղինակ է։ Նրա աշխատանքները վերաբերում են երեխաների ռևմատիզմին, արյան, երիկամների, լյարդի, հիվանդություններին, լեղուղիների բորբոքային հիվանդությունների, վերին շնչուղիների վիրուսային ինֆեկցիաների բուժման և կանխարգելման ժամանակ ինտերֆերոնի և նրա խթանիչների ազդեցության, բրոնխաթոքային պաթոլոգիայով հիվանդ երեխաների իմունոլոգիական ցուցանիշների ուսումնասիրություններին։

Վիլեն Աստվածատրյանն առաջինն է նկարագրել երեխաների պարբերական հիվանդությունը։

## Մրցանակներ
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1976 թ.)
* ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981 թ.)
*«Ժողովուրդների բարեկամության» շքանշան
* Մխիթար Հերացու անվան մեդալ

## Երկեր
* Մանկական հիվանդություններ, Ե., 1975 թ. 
* Առողջ մանուկ, Ե., 1982 թ. 
* Բժշկական էթիկա, Ե., 1984 թ. (համահեղինակ)։ 
* Կլինիկական մանկաբուժություն, Ե., 1987 թ. 
* Восполительные заболевания желчных путей у детей, Е., 1971 թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊԲՀ ռեկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ մանկաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ