open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օթխթայի վանք

**Օթխթայի վանք** (, *բառացի թարգմանությամբ*՝ **Չորսի եկեղեցի**), վրաց ուղղափառական եկեղեցի, X դարի վրացական ճարտարապետության գլուխգործոցներից մեկը։ Տեղակայված է ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում՝ Ճորոխգետի հովտում՝ Օթխթա գյուղից 5 կմ հեռավորության վրա։ Օթխթայի եկեղեցին ու Պարխալիի վանքը ուշ շրջանի բազիլիկայի նմուշներ են։ Գրավոր աղբյուրների համաձայն՝ Օթխթայի վանքը եղել է երբևէ գոյություն ունեցած վանական համալիրի գլխավոր եկեղեցին։

Օթխայի վանքն իր կառուցվածքով տարբերվում է վաղ շրջանի բազիլիկ եկեղեցիներից (ինչպիսիք են, օրինակ՝ Բոլնիսի ու Ուրբնիսի եկեղեցիները)։

Կենտրոնական նավը, որ ավարտվում է աբսիդներով, բավական բարձր է կողմնային նավերից։ Կառույցի պատերը դրսից զարդարված են նեղ ու բարձր դեկորատիվ կամարներով։ Եկեղեցին կառուցված է աղյուսով ու որմնաքարով, երեսպատված է շագանակագույն քարով։ Պատերը ներսից զարդարված են որմնանկարներով։ Գլխավոր եկեղեցու կողքին պահպանվել են սեղանատան ու եռակամար մեծ շինության (հավանաբար եղել է սեմինարիա) ավերակները։ Այդտեղ է գտնվում նաև ոչ մեծ մի մատուռ, որում եղել է դամբարան։

## Պատկերասրահ

Otkhta Church, Yusufeli Turkey.jpg
Otkhta Church.jpg
Otxta eklesia.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տայք-Կղարջք
Կատեգորիա:Արդվինի մարզի վրացական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Այբուբենի աշտարակ

** Այբուբենի աշտարակ** (), 130 մետր բարձրությամբ կառույց Վրաստանի Բաթում քաղաքում։ Աշտարակը խորհրդանշում է վրացական այբուբենի և ժողովրդի յուրօրինակությունը։

## Պատմություն
Կառույցը ստեղծված է ԴՆԹ դիզայնով՝ կրկնակի պարուրանման ոճով։ Վրացական այբուբենի 33 տառերով հանդերձ աշտարակից վեր է հառնում խխունջանման պարույրը, որի 4 մետրը կառուցված է ալյումինից։

Կառույցի մեջտեղի հատվածում կա վերելակ, որը հասնում է մինչև շինության վերևի հարկ՝ կառույցի թագը, որտեղ գտնվում է վիթխարի, արծաթե գունդը։

Այբուբենի աշտարակը կառուցել է իսպանական CMD Ingeniero կազմակերպությունը։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2010 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, կառույցի արտաքին տեսքը պատրաստ է եղել 2011 թվականի դեկտեմբերին։ Կառուցման համար ծախսվել է 65 միլիոն դոլար։

## Կառույցը
Աշտարակը բաղկացած է հեծանի ձողաձողի պողպատե խողովակների 11 մոդուլներից, որոնք ստեղծում են երկու կառույց՝ շենքի ներսակողը՝ դիտարժան վերելակը և աստիճաները և արտաքին դիզայնը՝ ի լրումն ամբողջական կառույցի։ Յուրաքանչյուր 10,8 մետր բարձրությամբ երկու կողմերը միացված են աստղանման միջնորմներով։ Վերևի հատվածում ապակե հարթակն է՝ կառուցված եռանկյուն տարրերից և խոռոչանման հատվածներից։ Հարթակի տրաբեր հարկերում կան սենյակներ։

Առաջին հարկը կոչվում է տեղափոխման հարկ, որտեղ կարելի է հասնել 2 տեսարժան վերելակներով։ Այստեղից մյուս վերելակներով կարելի է հասնել այլ հարկեր։

Երկրորդ հարկում տեղակայված է հեռուստատեսային ստուդիա, երրորդ հարկում՝ խոհանոց, ռեստորան, որն ունի պտտվող մատանու տեսք, որտեղից այցելուները կարող են հիանալ քաղաքի արտաքին տեսքով և Սև ծովով՝ միաժամանակ վայելելով իրենց կերակուրը։ Չորրորդ հարկը համարվում է աստղադիտարան տախտակամած, որտեղից բացվում է եզակի տեսարան։ Հինգերորդ հարկը ստեղծված է այցելուներին ցույց տալու համար թե ինչքան լարված է աշխատում զանգվածային կափույրը, որը 50 տոննա զանգվածքով սարք է՝ տեղադրված շինության ներսում մեխանիկական տատանումները նվազեցնելու համար։

## Ներկա պայմաններ
Կառուցման օրից շինությունը լքված է, քանի որ 2014 թվականին պարզվեց, որ վերելակը անսարք է, հարկերում կարելի էր հանդիպել հարյուրավոր սատկած թռչուններ, չնայած որ շինությունը լուսավորված է և բոլորովին նոր տեսք ունի։ 2015 թվականին Բաթումի քաղաքապետարանը որոշել է 130 մետր բարձրությամբ աշտարակը վարձակալությամբ հանձնել անհայտ իսպանական ընկերությանը՝ 20 տարի ժամկետով։ Բաթումի քաղաքապետարանը տարեկան 700000 լարի էր ծախսում շինության պահպանման համար։

## Հեղինակ
Ճարտարապետ՝ Ալբերտո Դոմինգո Կաբո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* documentary by CMD Ingenieros

Կատեգորիա:Բաթումի շենքեր և կառույցներ
Մասինյո դը Ռիվ

**Մասինյո դը Ռիվ ** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասում։ Վարչություն՝ Էն։ Մտնում է Բելլե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը Բելլեն է։

Կոմունայի կոդը INSEE՝ 01239։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 608 մարդ։
Աղբյուր = INSEE

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Национальный институт статистики 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բագինեթ

**Բագինեթ**, անտիկ Վրաստանի քաղաք-ամրոցներից մեկը, որը կառուցվել է մ․ թ․ ա․ 3-2-րդ դարերում։ Գտնվում է երկրի հին մայրաքաղաք Մցխեթի մոտ, Կուր գետի աջափնյա սարալանջին։ Շրջապատված է 4 կմ երկարություն և 3 մ հաստություն ունեցող ամուր պարիսպներով, որոնք ուղղանկյուն բուրգեր ունեն։ Միջնաբերդը գտնվում է քաղաքի վերնամասում և շրջապատված է ինքնուրույն պարիսպներով։

## Ջրամատակարարում
Բագինեթն ուներ ջրամատակարարման 2 գիծ, որը բնակավայրին ապահովում էր խմելու և ոռոգման ջրերով։ Խմելու ջուր մատակարարող գիծը բերվում էր հարավից՝ մի քանի կիլոմետր երկարություն ունեցող թրծված կավի խողովակներով, իսկ ոռոգման ջուրը՝ կերամիկական տաշտաձև մասերից շարված բաց առուներով։

## Հուշարձաններ
Բագինեթի հուշարձաններից ուշագրավը *սյունազարդ դահլիճն* է, որն իրենից ներկայացնում է 9 մ x 21 մ չափերի ուղղանկյուն շենք։ Ծածկը՝ երկայնական առանցքով շարված 6 սյուների վրա է կանգնած։ Ներկայումս պահպանվել են միայն քարե խարիսխներ ու խոյակներ։ Սյուները չեն պահպանվել, քանի որ փայտից էին։ Դահլիճի մուտքը՝ ճակատի կողմից։

Չորս շարք բարձրություն ունեցող պատերը շարված են կանոնավոր ձևի քարերով ու ամրացված երկաթի կապերով։ Վերնամասում շարվածքը հում աղյուսից էր։

Բագինեթի հաջորդ հուշարձանը *բաղնիքն* է, որը նման է Արմազիսխևի և Գառնիի բաղնիքներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հելլենիստական Վրաստան
Կատեգորիա:Մցխեթ-Մթիանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Boeing 737-ի ավիավթար Իսլամաբադում

**Boeing 737-ի ավիավթար Իսլամաբադում**, ծանր ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2012 թվականի ապրիլի 20-ին Իսլամաբադում։ Boeing 737 ինքնաթիռը, որը պատկանում էր Bhoja Air ավիաընկերությանը, իրականացնում էր չվերթ Իսլամաբադից դեպի Ռավալպինդի։ Աղետի հետևանքով զոհվել են 127 մարդ։ Ինքնաթիռը տեղական ժամանակով ժամը **18:40**-ին բախվել է մոտակա գտնվող շենքին, և սկսել է այրվել։

## Ինքնաթիռ
Boeing 737-236 ինքնաթիռը արտադրվել է 1984 թվականին։ Մինչև 1999 թվականին ինքնաթիռը շահագործվում էր British Airways ավիաընկերության կողմից, այնուհետև հանձնվում է Comair ավիաընկերությանը։ 2012 թվականին ինքնաթիռը վերջնականորեն հանձնվում է Bhoja Air ավիաընկերությանը։

## Անձնակազմի անդմաներ և ուղևորներ
Ինքնաթիռում եղել է 127 ուղևոր, սակայն բոլորը զոհվել են։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* B4-213 KHI-ISB 20-04-2012. Ուղևորներ
Լյուի (Էն)

**Լյուի** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Վարչություն՝ Էն։ Մտնում է Լյուի կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը Բելլեն է։

Կոմունայի կոդը INSEE՝ 01216։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 430 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 60 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 854 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 499 մարդկանցից 375-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 75,2-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75,2% է, 1999 թվականին՝ 75,6%)։ 375 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 339-ը (178 տղամարդ, 161 կին), գործազուրկ է եղել 36 մարդ (18 տղամարդ և 18 կին)։ 124 պասիվներից 30 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 69-ը՝ թոշակառու, 25 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
*Վերափոխման եկեղեցի (XII դար)։ 1930 թվականի պատմական հուշարձաններ։

## Պատկերասրահ

Eglise Lhuis.jpg
Lhuis 02.JPG|
INCONNU - LHUIS - Passage du train dans la tranchée de la Roche-Gallu.jpg
Map commune FR insee code 01216.png


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մասյո (Էն)

**Մասյո** () կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Վարչություն՝ Էն։ Մտնում է Պերյո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը INSEE՝ 01238։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 380 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 18 կմ է և 45 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 2428 մարդ։
Աղբյուր = INSEE

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1619 մարդկանցից 408-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 1184-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 73,1% է, 1999 թվականին՝ 73.3%)։ 1184 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1110-ը (591 տղամարդ, 519 կին), գործազուրկ է եղել 74 մարդ (34 տղամարդ և 40 կին)։ 435 պասիվներից 117 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 178-ը՝ թոշակառու, 80 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Église Saint-Barthélemy de Massieux.JPG
Mairie de Massieux.JPG
Monument aux morts de Massieux.JPG
Croix à Massieux.JPG
Map commune FR insee code 01238.png


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Միխայիլ Սաբինին

thumb|Միխայիլ Սաբինինի «Վրաստանի փառքը» սրբապատկերը
**Միխայիլ Պավելի Սաբինին** (վանական Գեբրոն, , 1845, Թբիլիսի — 10 մայիսի, 1900, Մոսկվա), վրաց եկեղեցու պատմաբան։

## Կենսագրություն
Միխայիլ Սաբինինը ծնվել է 1845 թվականին Թբիլիսիում, Տվերից եկած վանական Պավել Սաբինինի ընտանիքում։ Մայրը եղել է վրացուհի։ Սովորել է Թիֆլիսի գիմնազիայում (սովորել է մինչև 1868 թվականը, բայց ավարտական քննությունները չի հանձնել), որն ավարտելուց հետո որպես ազատ ունկնդիր ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի հոգևոր ակադեմիա և ստացել գիտությունների թեկնածուի աստիճան «Վրաց եկեղեցու պատմությունը մինչև VI դարի վերջը» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1877)։ Դեռ 1871 թվականին նա հրատարակել էր «Վրաց եկեղեցու սրբերի կյանքը» (, մասամբ վերահրատարակվել է 1994 թվականին)։ Երկու աշխատություններն էլ գրվել են վրացական ձեռագիր աղբյուրների հիման վրա, այդ պատճառով էլ պարունակում են ավելի շատ մանրամասնություններ, քան նախկինում հրատարակված ուսումնասիրությունները (օրինակ՝ Պլատոն Իոսելիանիի ուսումնասիրությունները)։ Սաբինինի հիմնական ու թերևս ամենաարժեքավոր աշխատությունն է «Վրաց եկեղեցու հնագույն վավերագրերը», որոնք վերցված են ձեռագրերից և հրատարակվել են վրացերեն՝ Սաբինինի ռուսերեն թարգմանություններով։ Հրատարակվել է Գիտությունների ակադեմիայի կողմից։

Սաբինինն զբաղվել է նաև վրացական եկեղեցիների վերականգնման աշխատանքներով, ինչն արժանացել է եկեղեցական այնպիսի գործիչների հավանությանը, ինչպիսիք են Յոհան Կրոնշտադտսկին ու ապագա պատրիարք Կիրիոն II-ը։

Միխայիլ Սաբինինը շրջել է Վրաստանի գավառներում, ուսումնասիրել քրիստոնեական ճարտարապետական հուշարձաններ, ընդօրինակել որմնանկարներ ու սրբապատկերներ, ձայնագրել լեգենդներ, հավաքել ձեռագրեր։ Սանկտ Պետերբուրգում նա ձեռնադրվել է քահանա ու ստացել Գեբրոն անունը ի պատիվ 10-րդ դարում ապրած վրացական սրբի։ 1882 թվականին հրատարակել է *Վրաստանի դրախտը* (საქართველოს სამოთხე, Սանկտ Պետերբուրգ, 1882)՝ ծավալուն մի աշխատություն, որում ներկայացրել է վրաց ուղղափառ եկեղեցու կարևոր սրբերի կյանքը։ 1880-ական թվականներին նա ծառայել է Իվիրոնի վանքում, որ գտնվում է Աթոս սուրբ լեռան վրա։ 1882 նա հրատարակել է «Եվստաֆիուս Մծխեթելիի նահատակությունը» ()։

1898 թվականին Միխայիլ Սաբինինը վիճել է Թիֆլիսում Ռուս ուղղափառ եկեղեցու փոխանորդի հետ (Սաբինինը հանդես է եկել ռուսաֆիկացման դեմ), ինչի պատճառով Թիֆլիսից տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ էլ մահացել է 1900 թվականի մայիսի 10-ին թոքերի բորբոքումից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Михаил Сабинин — подвижник Грузинской церкви. Важа Кикнадзе
* Сабинин, Михаил Павлович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Կատեգորիա:Վրացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Վրացի եկեղեցական գործիչներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:Եկեղեցական պատմիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
Ռեջայնա

**Ռեջայնա** (, ասինիբոյն՝ *huhúžubina*, հարթավայրերի կրի՝ *oskana kā-asastēki*), քաղաք Կանադայի Սասկաչևան նահանգի հարավային մասում։ Հանդիսանում է նահանգի վարչական, ինչպես նաև Հարավային Սասկաչևանի կոմերցիոն և մշակութային կենտրոնը։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 577 մ։ 2014 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ բնակչությունը կազմում է 237 800 մարդ՝ 1327,6 մարդ/կմ² խտությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1882 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ
Նաա (գյուղ)

**Նաա** (նաև` **Նահա**, աբխազերեն՝ Наа, )՝ գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում, Կոդոր գետի աջ ափին, Գուլրիփշից 20 կմ արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 280 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղում բնակվում էր 311 մարդ` հիմնականում հայեր։ 1989 թվականին գյուղն ուներ 453 բնակիչ, կրկին հայեր։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, թեյի, եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական ութամյա դպրոց, ակումբ, բուժկայան։

Հիմնադրել են Տրապիզոնի շրջակա գյուղերից եկած հայերը` 1896 թվականին։
Նախկինում կոչվել է Նաա Հայկական (სომხური ნაა):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Նազարլո

**Նազարլո** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Վրաստանի հարավարևելյան մասում։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 5808 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ են։

## Արտաքին հղումներ
* Координаты села

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Թուլար

**Թուլար** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Սագարեջոյի շրջանում։ Կենտրոնի բարձրությունը 452 մետր է։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 3147 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սագարեջոյի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Տխուբուն

**Տխուբուն** () գյուղ Աբխազիայում, մտնում է Գուլրիփշի շրջանի կազմի մեջ։

## Բնակչություն
Ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 330 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ռուսներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ամիրա

**Ամիրա** (, ամիր-հրամայող, իշխան), ամիրա բառը կարող է գործածվել առաջին դեպքում, որպես անվանում և երկրորդ դեպքում, որպես պատվանուն։

## Անվանում
Անվանում, որը արաբական խալիֆայության մեջ տրվում էր նահանգների կառավարիչներին և զորահրամանատարներին։ Հայ մատենագիրները «ամիրապետ» են կոչել խալիֆային։ Միջնադարյան հայ իրականության մեջ սկզբնապես Ամիրա կամ ամիր անվանել են իսլամադավան իշխաններին, իսկ 11-րդ դարից սկսած, Զաքարյանների օրոք, նաև՝ քաղաքների կառավարիչներին։

## Պատվանուն
Պատվանուն, տրվում էր Օսմանյան կայսրության մեջ հայ ազգի ամենաունևոր և ազդեցիկ անձնավորություններին։

### XVI դար
Շնորհվել է սկսած XVI դարից։ Ամիրայական հայտնի գերդաստաններից էին՝ Տատյանները, Տյուզյանները, Պալյանները, Պեզճյանները, Ճեզայիրլյանները, Իարասանճյանները, Միրիճանյանները, Երամյանները և ուրիշներ։

### XIX դար
XIX դարին Ամիրաների ընդհանուր թիվը հասնում էր 100-ի։ Նրանց էին վստահված Թուրքիայի արդյունաբերական ձեռնարկությունների կառուցման ու ղեկավարման, դրամահատության գործը, տնտեսական կարևոր գերատեսչություններ։ Նրանց մեծ մասն զբաղվում էր վաշխառությամբ, դառնում սեղանավոր։

## Ամիրաների գործունեությունը
Շնորհիվ իրենց հարստության, գործիմացության և ձեռք բերած բարձր պաշտոնների, ամիրաները մեծ ազդեցություն ունեին սուլթանների պալատում, ինչպես նաև հայ համայնքում և հայոց պատրիարքների վրա։ Նրանք փաստորեն միջնորդ էին պատրիարքի ու պետության միջև, ֆինանսավորում էին պատրիարքարանը։ Նախքան բուրժուական մտավորականության ասպարեզ գալը, ամիրաներն էին տոն տալիս Կ. Պոլսի և երբեմն էլ ողջ արևմտահայության մշակութային ու քաղաքական կյանքին։ Նրանք բացում էին դպրոցներ, հիմնում տպարաններ, հրատարակում գրքեր, մեկենասների դեր կատարում, կազմակերպում մշակութային ընկերություններ են։ Չնայած այդ լուսավորական գործունեությանը, Ամիրաները, ըստ էության, ֆեոդալական կարգերի ջատագովներն էին. նրանց մեծ մասը դեմ էր քաղաքական նորամուծություններին, բուրժուական բարեփոխումներին և նույնիսկ տրտունջռվ էր ընդունում Թանզիմաթը։ Ամիրայական դասը պահպանողական էր։ 1860-1870-ական թվականներին Թուրքիայում իրագործված բուրժուական բարեփոխումների հետևանքով այն կորցրեց իր տնտեսական գործունեության հիմքը և աստիճանաբար դուրս մղվեց ասպարեզից։ Նրա զգալի մասը համալրեց զարգացող բուրժուազիայի շարքերը։

## Գրականություն
* Տեր-Ղևոնդյան Ա.Ն., Արաբական ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում, Ե., 1965։
* Ղազարյան Հ., Արևմտահայերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական կացությունը 1800-1870 թվականներին., Ե., 1967։

Կատեգորիա:Իգական անձնանուններ
Տեխի (գյուղ)

**Տեխի** կամ **Տախու** (աբխազերեն՝ Таху, ), գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում, Կոդոր գետի հովտում, Գուլրիփշից 29 կմ հեռավորության վրա։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 300 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում էր 114 մարդ` հիմնականում հայեր։ 1989 թվականի հաշվառումներով, գյուղում մշտական բնակչությունը բացակայել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ռափիցա

**Ռափիցա** կամ **Ռափիծա** (, )՝ գյուղ Աբխազիայում։ Մտնում է վրացական Գագրայի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 238 մարդ։ Գյուղը տեղակայված է ծովի մակարդակից 40 մ բարձրության վրա։

## Տես նաև
* Վրաստանի վարչական բաժանում
* Վրաստան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Սյուզան Մարգարյան

**Սյուզան Համլետի Մարգարյան** (իսկական անունը՝ Սյուզաննա, ), հայ երգչուհի։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2003)։

## Կենսագրություն
Սյուզան Մարգարյանը ծնվել է 1961 թվականին, Երևանում։ Սովորել է Երևանի թիվ 57 միջնակարգ դպրոցում, զուգահեռ՝ դպրոցական գեղարվեստական դաստիարակության տան թատերական և երաժշտական բաժիններում։ Երգել է Հայաստանի երգչախմբային ընկերության մանկական երգչախմբում, 1977 թվականից՝ «Սերպանտին» վոկալ-գործիքային նվագախմբում, 1978 թվականին առաջին անգամ բեմ է բարձրացել «Սերպանտին» նվագախմբի հետ։ 1979 թվականին ավարտել է Հայաստանի էստրադային և ջազային արվեստի պետական քոլեջի վոկալի բաժինը, 1984 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինը։ 1980 թվականից երգել է Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբում, 1990 թվականից՝ Հայաստանի ազգային ռադիոյի էստրադային սիմֆոնիկ նվագախմբում։

## Ձայնասկավառակներ
* «Սիրո մեղեդի», 1991 
* «Հանդիպում», 2001
* «Օրոր», 2009
* «Նոր տարի», 2010

## Մրցանակներ
* «Յունոստ Բալտիկի» միջազգային երգի փառատոնի դափնեկիր, 1981
* ՀՀ վաստակավոր արտիստ, 2003 
* Հայաստանի ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության «Հատուկ մրցանակ», 2004

## Ընտանիք
*Ամուսին՝ Հրաչյա Հարությունյան
*Դուստր՝ Սիրուշո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1961 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 6 ծնունդներ
Տանձիա

200px|մինի|ձախից|Սբ. Նիկողոս եկեղեցի
**Տանձիա** (), գյուղ Վրաստանում, կենտրոնի բարձրությունը 888 մետր։ Գյուղի տեսարժան վայրերից է Սբ. Նիկոլայի եկեղեցին, կառուցվել է 1683 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Տարսոնի

**Տարսոնի** () գյուղ Վրաստանում, Ծալկայի շրջանում, բնակչության 78%-ը ադրբեջանցիներ են։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 9 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Խորհրդային բռնազավթման օր (Վրաստան)

**Խորհրդային բռնազավթման օր**, նշվում է ամեն տարի Վրաստանում փետրվարի 25-ին, սկսած 2011 թվականից։

## Պատմություն

Խորհրդա-վրացական պատերազմի ժամանակ՝ 1921 թվականի փետրվարի 25-ին, Կարմիր բանակը ներխուժել է Թբիլիսի։ Այս օրը Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման օրն է համարվում։ Վրաստանի խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության ստեղծման նախաձեռնողը Ֆիլիպ Մախարաձեն էր, որը Կարմիր բանակի հաղթանակից հետո զբաղեցրել Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի, գործադիր կոմիտեի նախագահի և ԱԽՖՍՀ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահի պաշտոնները։

## Ներկայումս
Խորհրդային բռնազավթման օրվա մասին հրամանը 2010 թվականի հուլիսի 21-ին ընդունել է Վրաստանի Գերագույն Խորհուրդը («կողմ» քվեարկել են 110պատգամավորներից 87-ը)։ Առաջին անգամ նշվել է 2011 թվականի հուլիսի 21-ին։ Այդ օրը խոնարհել են Վրաստանի դրոշները և հայտարարվել է լռության րոպե։ Խորհրդային բռնազավթման օրը Վրաստանը ընդունել է Լատվիայից և Մոլդովայից (չի ընդունվել) հետո;

2006 թվականից Թբիլիսիում գործում է Խորհրդային բռնազավթման թանգարան, որը նվիրված է ԽՍՀՄ-ի կազմում լինելու տարիներին, խորհրդային բռնադատման զոհերին և հակախորհրդային շարժումներին։

## Տես նաև
* Վրաստանի խորհրդայնացում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի հիշատակի օրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Վրաստանում
Կատեգորիա:Վրաստանի ռազմական պատմություն
Կատեգորիա:Փետրվարի 25
Թերես (քաղաք, Գերմանիա)

**Թերես** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 2682 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 30,79 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 74 180.

Կոմուննան բաժանվում է 4 գյուղական շրջանների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կիրխլաութեր

**Կիրխլաութեր** (), Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։

Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Ենթարկվում է Էբելսբախի կառավարմանը։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 1381 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 16,92 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 74 160

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Խվարբեթ

**Խվարբեթ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 80 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 673 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։

## Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Խուտոր-Լեժբադինի

**Խուտոր-Լեժբադինի** (), գյուղ Վրաստանում, Մառնեուլի շրջանում։ Բնակչության 100%-ը ադրբեջանցիներ են։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 177 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Խախալաջվարի

**Խախալաջվարի** (), գյուղ Վրաստանում, մտնում է Բոլնիսի մունիցիպալիտետի կազմի մեջ, բնակչության 98%-ը ադրբեջանցիներ են։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 359 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ են։

## Տեսարժան վայրեր
* Միջին դպրոց, կառուցվել է 1932 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
* Координаты села

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ծոդորեթի

**Ծոդորեթի** () գյուղ Վրաստանում, մտնում Մցխեթի շրջանի կազմի մեջ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 323 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը վրացիներ են ադրբեջանցիներ են։

## Արտաքին հղումներ
* Координаты села на geonames.org

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ցոդնիսկարի

**Ցոդնիսկարի** կամ **Փխիստա** (աբխազերեն՝ Пхыста, ), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում։ Գտնվում է Գագրայից 50 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 550 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղում բնակվում էր 195 մարդ, հիմնականում հայեր և վրացիներ 1989 թվականին գյուղն ուներ 116 բնակիչ, հիմնականում միայն հայեր։

1992 թվականին, Աբխազիայի կառավարության որոշմամբ, գյուղը վերանվանվել է Փխիստա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Ցիխիսձիրի

**Ցիխիսձիրի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 510 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մցխեթից հեռու է 21 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1606 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ և վրացիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մցխեթի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ծիփորի

**Ցիպորի** () գյուղ Վրաստանում, Բոլնիսի մունիցիպալիտետում։ Բնակչության 97%-ը ադրբեջանցիներ են։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 522 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ցալկոտի

**Ցալկոտի** կամ **Լապստարխա** (աբխազերեն՝ Лапстарха,  - Ծալկոտի), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում, Գագրայից 20 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 80 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում էր 638 մարդ, հիմնականում վրացիներ, ռուսներ և հայեր։ 1989 թվականի հաշվառումներով, գյուղում բնակվում էր 724 մարդ, հիմնականում հայեր, վրացիներ, ռուսներ և հույներ։

Բնակչությունն զբաղվում է ծխախոտի, եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ և շերամապահությամբ։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ հայկական ութամյա դպրոց, վրացական և ռուսական տարրական դպրոց, ակումբ և բուժկայան։

Գյուղը հիմնադրել են ռուսները։ Հայերը եկել են Սամսունի և Օրդուի շրջակայքից` 1898 թվականին։

## Անվանումը
19-րդ դարի վերջերին գյուղը կոչվել է Բարանովո, իսկ 1948 թվականից` Ցալկոտի (Ծալկոտի)։ 1992 թվականին, Աբխազիայի կառավարության որոշմամբ, գյուղը վերանվանվել է Լապստարխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Շատ աղմուկ ոչնչից

«**Մեծ աղմուկ ոչնչից**» (), ռեժիսոր Քենեթ Բրանայի կինոֆիլմը, որ բարձրացել է էկրաններ 1993 թվականին։ Ուիլյամ Շեքսպիրի նույնանուն պատմվածքի էկրանավորում։

## Սյուժե
Երիտասարդ զույգը՝ Գերոն և Քլավդիոն, մի քանի ամիս անց պետք է ամուսնանա։ Ժամանակն անցնում է, և նրանք գրազ են գալիս դոն Պեդրոյի հետ, որ կմիաբանեն ամուրի տղամարդ Բենեդիկտին խայթիչ վիճասեր Բեատրիչեի՝ նրա հին ծանոթի հետ։ Այդ ժամանակ չար դոն Խուանը ցանկանում է խափանել Քլավդիոյի հարսանիքը, ասելով, թե Գերոն անհավատ է։ Եվ թվում է, թե նա հասել է իր ուզածին, բայց բարեբախտաբար, դա ընդամենը աղմուկ էր՝ մեծ աղմուկ ոչնչից։

## Դերերում
* Քենեթ Բրանա - *Բենեդիկտ*
* Էմմա Թոմփսոն - *Բեատրիչե*
* Ռիչարդ Բրայերս - *Դոն Լեոնատո*
* Կիանու Ռիվզ - *Դոն Խուան*
* Քեյթ Բեքինսեյլ - *Գերո*
* Ռոբերտ Շոն Լեոնարդ - *Քլաուդիո*
* Դենզել Վաշինգտոն - *Դոն Պեդրո*
* Իմելդա Ստոնտոն - *Մարգարետ*
* Մայքլ Քիտոն - *Դոգբերի*
* Ռիչարդ Քլիֆորտ - *Քոնրադ*
* Ջերարդ Հորան - *Բոռաչիո*
* Բրայան Բլեսեդ - *Անտոնիո*

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* 1994 - անվանակարգվել է Բրիտանական կինոակադեմիայի կողմից լավագույն հագուստների համար (Ֆիլիս Դոլտոն)
* 1993 - անվանակարգվել է «Ոսկե պալմայական ճյուղ» մրցանակի համար՝ Կանի փառատոնին (Քենեթ Բրանա)
* 1994 - անվանակարգվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի համար՝ որպես լավագույն Կատակերգություն/ մյուզիքլ
* 1994 - երկու անվանակարգեր «Անկախ հոգի» մրցանակի համար՝ լավագույն ֆիլմ և լավագույն կնոջ դեր (Էմմա Թոմպսոն)
* 1994 - անվանակարգվել է «Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի համար՝ երկրորդական մասի ամենավատ դերասանի համար (Կիանու Ռիվզ)

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1993 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն անկախ ֆիլմեր
Օջիբինա

**Օջիբինա** (), գյուղ Վրաստանում, մտնում է Գուլրիփշի շրջանի կազմի մեջ։

## Բնակչություն
Ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 215 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը վրացիներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Սենտ Անդրե դը Բաժե

**Սենտ Անդրե դը Բաժե ** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Էնի գավառում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01332։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 365 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Տբիղելի

**Տբիղելի** (), բարձրալեռնային լիճ Վրաստանում, Քոբուլեթիից 60 կմ և Խինո գյուղից 8 կմ հեռավորության վրա։ Առավելագույն խորությունը 20 մ է։ Տբիղելի լիճը Կինտրիշի ազգային արգելանոցի տեսարժան վայրերից մեկն է։

Լիճը գտնվում է Կիբաձիրի լեռան (2364 մ) վրա և Վրաստանի ամենաբարձրադիր լիճն է։ Լճում բնակեցված է կովկասյան տրիտոնը, որն ընդգրկված է Կարմիր գրքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աջարիայի լճեր
Կատեգորիա:Վրաստանի լճեր
Problem (ռեփեր)

**Ջեյսոն Մարտին** (, ), ավելի հայտնի է որպես **Problem**, ամերիկացի ռեփեր։ 2008 թվականին իր եղբոր հետ հիմնադրել է Diamond Lane Music Group ձայնագրման լեյբլը։ 2013 թվականի դեկտեմբերին թողարկել է իր «Understand Me» մինի ալբոմը, որի «Like Whaaat» սինգլը դարձել է հիթ և նրան տվել է ավելի մեծ ճանաչում։ Իր մասնակցությունն է ունեցել այնպիսի կատարողների սինգլներում, որոնցից են E-40-ի «Function», Rich Homie Quan-ի «Walk Thru», The Game-ի «Or Nah» և այլն։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
#### Մինի ալբոմներ

#### Միքսթեյպներ
* 2006 - «Deal or No Deal»
* 2008 - «Deal or No Deal 2: Universal Cut The Check»
* 2011 - «Hotels»
* 2012 - «Swig Tape»
* 2012 - «Welcome To Mollywood»
* 2012 - «Welcome To Mollywood 2»
* 2013 - «Million Dollar Afro» (Iamsu!-ի հետ)
* 2013 - «Ain't Nobody Hotter Than Me»
* 2013 - «The Separation»
* 2014 - «354: Lift Off»
* 2015 - «OT: Outta Town»
* 2015 - «Mollywood 3: The Relapse (Side A & B)»
* 2016 - «Hotels 2 the Master Suite»
* 2017 - «Chachiville»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Problem-ի էջը Allmusic կայքում

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Մայիսի 8 ծնունդներ
Օքտոմբեր (Գուլրիփշի շրջան)

**Օքտոմբեր** կամ **Բարիալ** (աբխազերեն՝ Бариал, ) գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում։ Գտնվում է Գուլրիփշից 20 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 300 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 1989 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում էր 247 մարդ, հիմնականում վրացիներ, հայեր, հույներ և ռուսներ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ գրադարան և ակումբ։

Հայերը եկել են Տրապիզոնի շրջակա գյուղերից` 1896 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Արագածյան ոչխարի ցեղախումբ

**Արագածյան ոչխարի ցեղախումբ**, մսաբրդատու, կիսանրբագեղմ, ճարպապոչավոր ոչխարների ցեղախումբ։

Ստեղծվել է 1931-1952 թվականներին, Թալինի շրջանի Ալագյազի ոչխարաբուծական տոհմային տնտեսությունում, Ա. Ռուխկյանի ղեկավարությամբ։ Ցեղախմբի ստեղծման համար օգտագործվել են բալբասի և ռամբուլիեի խառեացեղերը։ Կիրառվել է ըետրություն, զույգ ընտրություն և մասամբ ազգակցական բուծում։

Արագածյան ոչխարի ցեղախումբը հարմարված է լեռնային պայմաններին։ Պահպանում է ելակետային ցեղերի կենսաբանական ու տնտեսական դրական հատկանիշները։ Բնորոշվում է ամուր մարմնակազմով և զարգացած պոչով։

Խոյերի միջին կենդանի քաշը 90-120 կգ է, մաքիներինը՝ 56-61, սպանդային ելքը՝ 53-56%: Տոհմային խոյերի բրդատվությունը 4-6 կգ է, մաքիներինը՝ 3-3,5 կգ։ Բուրդը միատարր է, կիսանուրբ, սպիտակ, 50-58 որակի, մաքուր ելքը՝ 63-67%, երկարությունը՝ 10-11 սմ։ Կաթնատվությունը (3 ամսում)՝ 50 կգ։ վաղահաս են, 7 ամսական գառները կշռում են 42-47 կգ։ Արագածյան ցեղախմբի ոչխարները տարածված են հիմնականում Արագածոտնի մարզում։ 

Կատեգորիա:Ոչխարի ցեղեր
Ատաղձագործություն

**Ատաղձագործություն**, ընդգրկում է փայտանյութի մակերևույթների նուրբ մշակմամբ և տարրերի միացումների ճշգրիտ հարմարադրմամբ ատաղձագործական շինվածքների պատրաստման աշխատանքները։

## Ատաղձագործության կարգերը
մինի
Ատաղծագործութկունը լինում է երկու կարգի՝ սպիտակափայտի և կարմրափայտի։ Ատաղձագործական միացաումների հիմնական տեսակներն են սոսնձային միացումները, ատաղձագործական կապումները և ամրակապման մետաղե տարրերով միացումները։ Ամենամեծ տարածում ունեն սոսնձով կատարվող անկյունային և կիպկցմաև միացումևերը։ Սոսինձը բարակ շերտով քսվում է միացվող մասերին, որոնք հատուկ սեղմող–մամլող գործիքներով իրար են հպվում մինչև ամրանալը։

## Փայտանյութի մեխանիկական մշակում
Ատաղձագործական կապումները կատարվում են փայտե տարրերի միացմամբ, որոնցից մեկն ունի այս կամ այն ելուստը (բութակը), իսկ մյուսը՝ դրան համապատասխան փո-րակ (բուն)։Ատաղձագործական կապումները սովորաբար կատարվում են սոսևձումով (քանդովի միացումները՝ առանց սոսնձման)։ Ատաղձագործակաև միացումների համար օգտագործվող ամրակապման մետաղե տարրեր են պտուտակները, հեղույսները, գամերը և այլն։ Պտուտակներով միացումներ կատարվում են ատաղձագործական ամենատարբեր շինվածքներում, հեղույսներով և գամերով՝ գլխավորապես տրանսպորտային մեքենաշինության և նավաշինության մեջ։ Փայտե շինվածքների մեջ մեծ կիրառություն ունեն ատաղձագործական սալերը։ Արանք չորսվակներից պատրաստված միջուկով և արտաքինից ֆաներապատված 10-50 մմ հաստության, 600– 1525 մմ լայնության և 1220—5400 մմ երկարության վահաններ են՝ դռներ, լուսամուտներ և այլն պատրաստելու համար։ Նույն նպատակներով է օգտագործվում նաև բազմաշերտ ֆաները։ ԱՍՀՄ-ում ատաղձագործական աշխատանքները հիմնականում կատարվում են փայտամշակման մեքենայացված կոմբինատներում և գործարաևներում՝ կատարելագործված հաստոցների միջոցով։ Փայտանյութի մեխանիկական մշակումն այստեղ իրագործվում է որոշակի հաջորդական տեխնոլոգիական փուլերով՝ փայտանյութի չորացում, մասերի ձևում, հավաքում, ֆաներապատում, դրվագում։ Փոքրածավալ աշխատանքների դեպքում շինվածքները պատրաստվում են ձեռքի գործիքներով։

## Ատաղձագործությունը Հայաստանում
Ատաղձագործությունը Հայաստանում տարածված արհեստներից Էր։ Ատաղձագործները (հյուսները) հիմնականում զբաղվում էին կահույքի և փայտե նուրբ իրերի պատրաստմամբ։ Պատրաստում Էիև նաև գյուղատնտեսական տարբեր գործիքներ, սայլեր, շենքերի վրա եղած փայտե մասերը՝ պատուհանի շրջանակևեր, երբեմն ամբողջ պատուհանը (ոճավորված), ինչպես նաև կամարներ, դռներ, սյունհր։ Ատաղձագործները քանդակազարդում էին նաև փայտից պատրաստված կահույքը՝ մահճակալներ, հագուստի պահարաններ, մեծ և փոքր սնդուկներ, երեխայի օրորոցներ, վայտե դաջեր, գուլպաների կաղապարներ և կենցաղային այլ իրեր։ Հայ մատենագիրները որոշ տեղեկություններ են տալիս Ատաղձագործության մասին։ Այսպես, Ագաթանգեղոսը (5-րդ դար) հիշում է ճախարակները, Եղիշեն (5-րդ դար) գրում է տախտակամած և քանդակազարդ պատշգամբների մասին։ 13-րդ դարի պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը արհեստավորների թվում հիշում է նաև ատաղձագործների։ Ատաղձագործները քաղաքներում ունեցել են իրենց համքարությունները։ Ներկայումս Հայաստանում կան բարձր որակավորում ունեցող առանձին ատաղձագործներ։ ՀԱՍՀ-ում ատաղձագործական շինվածքների արտադրությունը հիմնականում կենտրոնացված է պետական ֆաբրիկաներում (Երևանում, Գյումրիում, Կիրովականում, Դիլիջանում և այլն)։ Ամենախոշորն ու ժամանակակից տեխնիկայով սարքավորվածը Երևանի Ա. Մյասնիկյանի անվան կահույքի ֆաբրիկան է։

Կատեգորիա:Փայտամշակում
Լիսի (լիճ)

**Լիսի** (), փոքրիկ լիճ Վրաստանում, տեղակայված է Կուր գետի հովտում, Թբիլիսիից փոքր-ինչ արևմուտք։ Լիճը շրջապատված է ժայռային պատով։

2007 թվականին Վրաստանի կառավարության կողմից 182 մլն դոլարով վաճառվել է GRDC Group վրացական ընկերությանը։ Զարգացման ծրագիրը ներառում է լճի տարածքում տուրիստական-վերականգնողական համալիր կառուցելը։

## Կենդանական աշխարհ
Լիսի լիճը մի շարք ջրային թռչունների ապաստարան է։ Գիշատից թռչուններից ապրում է ճահճային մկնաճուռակը, մեծ ճուռակը, արտույտաբազեն և այլն։

## Կլիմա
Լճի կլիման տաք է, միջերկրածովյան։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը մոտավորապես 400 մմ է, անձրևով օրերի քանակը տարվա ընթացքում չի գերազանցում 30-ը։ 10-20 օրերի ընթացքում լիճը պատված է ձյունով։ Ջրի միջին ջերմաստիճանը 0 աստիճանից փոփոխվում է 23-ի հունվարից հուլիս։ Ֆիքսված ամենաբարձր ջերմաստիճանը 37&nbsp;°C է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Caucasus Birding — Mtkvari Valley — Lake Lisi 

Կատեգորիա:Վրաստանի լճեր
Դիդուբեի պանթեոն

**Վրաստանի գրողների ու հասարակական գործիչների Դիդուբեի պանթեոն** (, ), գերեզմանատուն Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Գերեզմանատունը, որտեղ թաղված են հայտնի գրողներ, դերասաններ, գիտնականներ ու Վրաստանի ազգային հերոսներ, տեղակայված է Թբիլիսիի հյուսիսում՝ Դիդուբեի շրջանում։

2015 թվականին պաշտոնապես հայտարարվել է Դիդուբեի գերեզմանատան փակման մասին։

## Պանթեոնում թաղվածներ
* Գրիգոլ Աբաշիձե (1914-1994), վրացի բանաստեղծ
* Քիթա Աբաշիձե (1870-1917), վրացի հասարակական գործիչ
* Թամարա Աբակելիա (1905-1953), վրացի քանդակագործ, թատրոնի նկարիչ, գրաֆիկ
* Թենգիզ Աբուլաձե (1924-1994), վրացի ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
* Զուրաբ Ավալիշվիլի (1876 −1944), վրացի հասարակական գործիչ, պատմաբան, դիվանագետ և երգիծաբան
* Էլգուջա Ամաշուկելի (1928-2002), վրացի խորհրդային քանդակագործ
* Լուարսաբ Անդրոնիկով (1872-1939), վրացի և ռուս փաստաբան, Իրակլի Անդրոնիկովի հայրը
* Յակով Անֆիմով (1852-1930), ռուս նյարդաբան և հոգեբույժ
* Ելենա Ախվլեդիանի (1901-1975), վրացի նկարիչ, գրաֆիկ
* Նատալյա Բուրմիստրովա (1918-2008), դերասանուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական դերասանուհի
* Ակակի Վասաձե (1899-1978), վրացի դերասան և ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
* Եկատերինա Գաբաշվիլի (1851-1938), վրացի գրող
* Գեորգի Գեգեճկորի (1923-2003), վրացի դերասան, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
* Վերա Դավիդովա (1906-1993), խորհրդային օպերային երգչուհի և մանկավարժ, ԽՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ և Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
* Կոնստանտինե Լորթքիփանիձե (1905-1986), վրացի գրող
* Գիգա Լորթքիփանիձե (1927-2013), կինոյի և թատրոնի վրացի ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1979)
* Ռևազ Ջափարիձե (1923-1999), վրացի գրող
* Ռևազ Ինանիշվիլի (1926-1991), վրացի գրող
* Ջաբա Իոսելիանի (1926-2003), վրացի քաղաքական գործիչ և զորահրամանատար
* Օտիա Իոսելիանի (1930-2011), վրացի խորհրդային գրող
* Զուրաբ Ժվանիա (1963-2005), Վրաստանի վարչապետ
* Նիկոլայ Կանդելակի (1889-1970), վրացի քանդակագործ
* Պլատոն Քեշելավա (1893-1963), վրացի հասարակական գործիչ, գրող-քննադատ
* Օթար Կոբերիձե (1924-2015), վրացի դերասան և ռեժիսոր, Վրաստանի ժողովրդական արտիստ
* Կոնստանտին Լեսելիձե (1903-1944), Խորհրդային Միության հերոս, խորհրդային զորահրամանատար, գեներալ-գնդապետ
* Նինա Լեսելիձե (1906 – 1974), գեներալ-գնդապետ Կոնստանտին Լեսելիձեի կինը
* Կոտե Մախարաձե (1926-2002), վրացի խորհրդային դերասան, հեռուստահաղորդավար
* Գուրամ Փանջիկիձե (1933 - 1997), վրացի ֆանտաստ գրող
* Սոֆիկո Ճիաուրելի (1937-2008), վրացի խորհրդային դերասանուհի
* Ռեզո Չխեիձե (1926-2015), վրացի խորհրդային կինոռեժիսոր և դերասան
* Ռամազ Չխիկվաձե (1928 - 2011), կինոյի և թատրոնի վրացի խորհրդային դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
* Լիա Էլիավա (1934-1998), վրացի խորհրդային դերասանուհի
* Պյոտր Ումիկով (1838-1904), վրացի գրող
* Շոթա Նիշնիանիձե (1929-1999), վրացի գրող
* Վասիլ Գոձիաշվիլի (1905-1976), վրացի դերասան
* Դիմիտրի Ալեքսիձե (1910-1984)- վրացի թատերական ռեժիսոր
* Դոդո Անթաձե (1900-1978) - վրացի դերասան, թատրոնի ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1971)
* Լադո Ասատիանի (1917-1943) - վրացի խորհրդային գրող

## Տես նաև
* Մթածմինդա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի գերեզմանատներ
Վրաստանի գետերի ցանկ

**[[Վրաստան]]**ի տարածքում հոսող գետերը կարելի է բաժանել ըստ ծովերի ջրավազանների՝ Սև և Կասպից։ Լեռնաշղթաները, որոնցով անցնում է ջրբաժանը (հյուսիսից հարավ)՝ Գլխավոր կովկասյան լեռնաշղթա, Ռաճիի լեռնաշղթա, Սուրամի լեռնաշղթա, Մեսխեթի լեռնաշղթա և Արսիանի լեռնաշղթա։

## Երկար գետեր


Պատկեր:Alazani River 2.jpg|Ալազան
Nikoloz Baratashvili Bridge over Kura, 2007-09-28.jpg|Կուրը Թբիլիսիում
Rioni river - Georgia (Europe).jpg|Ռիոն


## Այլ

*Չոլոքի
*Լիախվի
*Ղորոլիսծղալի
*Քսանի
*Մաճախելիսծղալի
*Թերեք
*Վերե

## Ծանոթագրություններ

*
Կատեգորիա:Գետերի ցանկեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ցանկեր:Վրաստան
Տոյոտա

**Տոյոտա** (, հապավում՝ **«TMC»**,  [*Տոյոտա Ջիդոշա*]), ճապոնական ավտոմեքենաշինական անդրազգային ընկերություն, «Toyota Group» կոնգլոմերատի ստորաբաժանում, 2014 թվականի նոյեմբերի դրությամբ՝ աշխարհի 7-րդ ամենաեկամտաբեր ձեռնարկությունը, 2012 թվականի դրությամբ՝ աշխարհի խոշորագույն ավտոարդյունաբերող ընկերությունը (գերազանցելով «Volkswagen Group»-ին և Ջեներալ Մոթորսին)։

Հիմնադրվել է 1937 թվականին՝ ձեռներեց Կիիչիրո Տոյոդայի կողմից, ով հոր՝ նորարար-արդյունաբերող Սակիչի Տոյոդայի հետ հանդիսանում էր նաև «Toyota Industries» գործարանի համահիմնադիրը։ Գործարանում արտադրվում էին Տոյոդա ավագի հեղինակային ավտոմատ կտոր հյուսող մեքենաները։

«Toyota Motor Corporation»-ում ներկայումս արտադրվում են հինգ առանձին ավտոապրանքանիշեր՝ «Toyota», «Hino», «Lexus», «Ranz» և «Scion»։ Ընկերությունը նաև ունի մասնաբաժիններ «Daihatsu» (51,2%), «Fuji Heavy Industries» (16,66%), «Isuzu» (5,9%) և «Tesla» (0,27%) ընկերություններում, ինչպես նաև աշխարհի տարբեր անկյուններում ունի համատեղ ձեռնարկություններ և այլ ստորաբաժանումներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Տոյոտա Երևանում մեկնարկել են նոր Տոյոտա RAV4-ի վաճառքները

Կատեգորիա:1937 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Ավտոարտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:Ճապոնական ապրանքանիշեր
Կատեգորիա:Ճապոնական ընկերություններ
Անալիտիկ ավտոմորֆիզմ

**Անալիտիկ ավտոմորֆիզմ**, մեկ կամ մի քանի չափանի կոմպլեքս տարածության Օ տիրույթի այնպիսի փոխմիարժեք արտապատկերումն ինքն իր վրա, որի դեպքում պատկերների կոորդինատները նախապատկերների կոորդինատների անալիտիկ ֆունկցիաներն են։

Տված Օ տիրույթի բոլոր հնարավոր անալիտիկ ավտոմատիզմի խմբի ուսումնասիրությունը սկզբունքային դեր է կատարում անալիտիկ ֆունկցիաների տեսության մի շարք կարևոր բնագավառներում։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Գերման Ավագյան

**Գերման Ասլանի Ավագյան** (), հայ լուսանկարիչ, վավերագիր, ֆոտոլրագրող։

## Կենսագրություն
Գերման Ավագյանը ծնվել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Վրաստանում։ 1974-1978 թվականներին բնակվել է Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ 1979-1980 թվականներին սովորել է Բելառուսիայի Շուչին քաղաքում, 1980-1985 թվականներին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1989 թվականից որպես ազատ լուսանկարիչ համագործակցել է տարբեր պարբերականների հետ։

Հրապարակվել է հայկական և արտասահմանյան պարբերականներում։ Լուսանկարներ է ստեղծել Հայաստանի սոցիալական ներդրումների հիմնադրամի օրացույցի համար, Բաց հասարակության ինստիտուտի Վերսուս ստուդիայի հետ համատեղ ստեղծել «Արվեստը հայկական կալանավայրերում» օրացույցը։

Լուսանկարներում Գերման Ավագյանն անդրադառնում էր սոցիալական հարցերին, մտավոր առողջության խնդիրներին, հանքարդյունաբերության հարցերին, հաշմանդամության ու աղքատության խնդիրներին։

Հանկարծամահ է եղել սրտի կաթվածից 2020 թվականի փետրվարի 16-ին։

## Մրցանակներ
Ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ և պարգևներ լուսանկարչական ու լրագրողական գործունեության համար։
* «Ֆիֆտի Քրոուզ» միջազգային ֆոնդի մրցանակը փաստագրական լուսանկարչության համար, 2002, Սան Ֆրանցիսկո, ԱՄՆ

## Ցուցահանդեսներ
* Միութենական ցուցահանդես, Մոսկվա (1986 թ., բրոնզե մեդալ)
* «Ղարաբաղ 92», Երևանի պատմության թանգարան, 1992 թ.
* «Ծանոթ դեմքերի քաղաքը», մասնավոր շոու, Երևան, 1994 թ.
* «Վաղվա օրվա տունը», ՅՈՒՆԻՍԵՖ, 1995 թ.
* «Կատակողների դպրոցը», Երևան
* Հայկական արվեստի ցուցադրում, Բոխում, Գերմանիա
* «SOS-ի կանչ» բանականության թագավորությունից անդին, մասնավոր շոու, Երևան, 1997 թ.
* «Իմիջիայլոց» մասնավոր ցուցահանդես - շոու, Երևան, 1998 թ.
* Միջազգային բիեննալե, Գյումրի
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ, «Մի լքեք տարիքավորներին», 1999 թ.
* «SOS-ի կանչ» բանականության թագավորությունից անդին, մասնավոր շոու, Տորոնտո, Կանադա
* «Չհայտարարված պատերազմի ուղիներով», Ղարաբաղի հակամարտություն
* «Լույսը թունելի վերջում», ՅՈՒՆԻՍԵՖ, ՄԱԿ-ի գլխավոր գրասենյակ, Երևան, 2000 թ.
* Անհատական 30 շրջիկ ցուցահանդեսներ սահմանամերձ գյուղերում, 2006 թ.
* «Մահից հետո ծնվածները» շարք, ֆոտոփառատոն, Ֆրանսիա

## Մեջբերումներ Գերման Ավագյանից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գերման Ավագյան 
* Լուսանկարիչ Գերման Ավագյան․«Եթե կարող ես կինոյի ամեն մի կադրը ստոպ տալ, տպել ու կախել պատից, ուրեմն՝ լավ կինո է»

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Կոստրոմայի պանիր

**Կոստրոմայի պանիր** (), պինդ ռուսական պանիր, Ռուսաստանում և նախկին ԽՍՀՄ-ում ամենատարածված պանիրներից մեկը: Կոստրոմյան պանիրը, ըստ իր հատկանիշների հիշեցնում է հոլանդական Գաուդա պանիրը։ Կոստրոմայի պանիրը պետք է հասունանա առնվազն 45 օր։ Պանրի համը փոքր-ինչ թթու է։

## Պատմություն
Առաջին անգամ հայտնվել է Կոստրոմայում (Ռուսաստան)։ Արտադրվում է Ռուսաստանում ավելի քան 130 տարի։

1878 թվականին կոստրոմացի վաճառական Վլադիմիր Բլանդովը քաղաքում կառուցեց առաջին պանրի գործարանը։ Արդեն 1912 թվականին նահանգում կար 120 գործարան։

Սովորաբար պանիրը սեղանին է մատուցվում սև հացի հետ։

## Ներկայումս
Ներկայումս կոստրոմայի պանիրն արտադրվում է երկու երկրում՝ Ռուսաստանում և Էստոնիայում։ Հայտնի է պանրի երեք տեսակ՝ պինդ, փափուկ և հալած։ Դրանք պատրաստվում են կովի, այծի, ոչխարի կաթից։ Յուրաքանչյուրն ունի իր համը, իր հասունացման աստիճանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Кипринский молочный завод: Сыр Костромской (vene keeles)
* Кулинарная книга: Твердые сыры (vene keeles)

## Գրականություն
* Linda Petti. Juust. Tallinn. Valgus 1978.

Կատեգորիա:Կոստրոմայի մարզ
Կատեգորիա:Պանիրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական պանիրներ
Անանուն մեկնիչ

**Անանուն մեկնիչ**, հայ քերական, Դիոնիսիոս Թրակացու «Քերականական արվեստ» աշխատության հայերեն թարգմանությաև առաջին մեկնիչներից, համարվում է V կամ VII դարերի հեղինակ։

Ն. Ադոնցը անանուն մեկնիչին նույնացնում է Մամբրե Վերծանողի, իսկ Հ. Մանանդյանը՝ նրան ժամանակակից Պողոսի հետ։

## Անանուն մեկնիչի մեկնություն
Անանուն մեկնիչի մեկնության մեջ արձագանք է գտել անվան և իրի փոխհարաբերության հարցի շուրջը հին աշխարհում տարվող վեճը։ Նրա կարծիքով անվան կապը իրի հետ պայմանական է, և այդ պատճառով մի քանի իրեր կարող են ունենալ միևնույն անունը։

## Անանուն մեկնիչի տարբերում
Անանուն մեկնիչ տարբերում է «անուն» բառի լայն և նեղ առումներ. լայն առումով անունը «նշանակիչ» է, և բայն էլ, որպես «նշանակիչ», նույնպես անուն է. նեղ առումով անունը խոսքի մաս է, որ առաջիև հերթիև հակադրվում է բային։ Անվաև ձևաբանական առանձնահատկությունները քննելով՝ անանուն մեկնիչը տարբերում է երկու տիպի հոլովում՝
* բաղաձայնահանգ (առն-առին, վազր—վագեր)
* ձայնավորահանգ (Դավիթ—Դավթի)։

Հայ բարբառների գոյության և նրանց հնչյունական տարբերությունների մասին արժեքավոր վկայություն տալով՝ գտնում է, որ «խոսքի տեսակներում» (բարբառներում) մեկ հնչյունի փոխարեն օրինաչափ կերպով կարող է հանդես գալ մի ուրիշ հնչյուն, ինչպես՝ բազուկ—պազուկ—փազուկ։

## Գրականություն
* Ջահուկյան Գ., Քերականական և ուղղագրական աշխատությունները հին և միջնադարյան Հայաստանում (V–XV դդ.), Ե., 1954
* Адонц Н., Дионисий Фракийский и армянские толкователи, П., 1915.

Կատեգորիա:Հայ քերականագետներ
Անաստիճան փոխանցում

frameless|աջից
**Անաստիճան փոխանցում**, մեխանիզմ, որով հնարավոր է որոշ սահմաններում սահուն կերպով փոփոխել շարժիչի և նրա կողմից շարժման մեջ դրվող մեքենաների կամ մեխանիզմների լիսեռների անկյունային արագությունների հարաբերությունները։ Լինում է մեխանիկական, ֆրիկցիոն, իմպուլսային, հիդրավլիկական և էլեկտրական։

Կիրառվում է տրանսպորտային մեքենաներում, հաստոցներում։

## Տես նաև
* Հիդրոհաղորդակ

Կատեգորիա:Մեխանիզմներ
Ամֆիբոլներ

մինի
**Ամֆիբոլներ** ( - երկակի), ապար կազմող միներալների մեծ խումբ՝ մագնեզիումի, երկաթի, կալցիումի, ավելի քիչ՝ ալյումինի և ալկալիների սիլիկաթթվածնային միացություններ։ Ստրուկտուրայի հիմքն են կազմում տեսքի անվերջ շղթայական սիլիկատները՝ խմբի պարտադիր մասնակցությամբ։

## Հատկություններ
thumb|200px|Ամֆիբոլ (Сa<sub>2</sub>Mg<sub>5</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>)
Բյուրեղանում են մոնոկլինային կամ ռոմբային համակարգերում պրիզմատիկ, ասեղնաձև բյուրեղներով, երբեմն տալիս են թելավոր ագրեգատներ։

Գույնը տարբեր է՝ անգույնից մինչև սև։ Սովորաբար հանդիպում են՝ սև, կանաչ, կապույտ և գորշ ամֆիբոլներ։ Կարծրությունը՝ 5-6, խտությունը՝ 2800-3460 կգ/մ3։

### Տեսակներ
Բյուրեղաքիմիական հատկանիշներով ամֆիբոլները լինում են՝
* հողալկալային
* ալկալային։

Ծագմամբ լինում են՝
* մագմատիկ
* մետամորֆային։

Ստացվում են նաև արհեստական ճանապարհով։ Ամֆիբոլների նուրբ թելավոր տեսակները կոչվում են *ամֆիբոլասբեստ*։

## Տարածում
Ամֆիբոլները առավելապես տարածված են հրային և մետամորֆայիև ապարներում։ Հաճախ հանդիսանում են երկրորդային միներալներ՝ տեղակալելով, օրինակ, պիրոքսեններին։ Ամֆիբոլները քայքայվելով վերածվում են քլորիտի, էպիդոտի, երկաթի օքսիդի և կավահողի։

## Կիրառում
Ամֆիբոլասբեստը օգտագործվում է տեխնիկայում՝ որպես հրակայուն նյութ։

## Արտաքին հղումներ
* Ամֆիբոլներ GeoWiki-ում
* Ամֆիբոլ ենթախմբերի նոմենկլատուրան

Կատեգորիա:Միներալներ
Էշաք Մեյդան

**Էշաք Մեյդան**, *Էշեք Մեյդան*, լեռնանցք Կիլիկիայում, Զեյթուն գյուղաքաղաքից արևելք, Աղդաղ լեռնաշղթայում։ Էշաք Մեյդանի արևելքում գտնվող Ավազ Գետիկ լեռան հետ կազմում է խոր և աստիճանավոր մի կիրճ՝ Սանդուխ անունով, որ տարածվում է մինչև Սուրբ Փրկիչ վանքն ու Ջերմուկի դաշտը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Անգիտաց անպետ

**«Անգիտաց Անպետ»**, Ամիրդովլաթ Ամասիացու դեղագիտական աշխատությունը։ Գրել է 1482 թվականին, Կ. Պոլսում։

## Հրատարակչություն
Առաջին անգամ հրատարակվել է 1926 թվականին, Վիեննայում։ «Անգիտաց Անպետ» դեղանյութերի բազմալեզու
* հայերեն,
* հունարեն,
* պարսկերեն,
* թուրքերեն,
* արաբերեն,
* լատիներեն,

հանրագիտական բնույթի բառարան է։ Գրքում տրված են հին և միջնադարյան բժշկագիտությանը հայտնի գրեթե բոլոր բուսական, կենդանական և հանքային ծագում ունեցող 3754 անուն դեղանյութերի նկարագիրը, նրանց տարբեր զուգորդումների, բուժման միջոցների պատրաստման եղանակները և օգտագործման ձևերը, շոշափված են նաև հանքային ջրերով բուժման, օրգանաթերապիսյի և տեղային անզգայացման հարցերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստեղծագործություններ