Բուրկա

**Բուրկա** (, Աֆղանստանում հայտնի է որպես չադրա (), Կենտրոնական Ասիայում՝ որպես փարանջա), մարմինն ու դեմքը ծածկող վերնահագուստ, որը կանայք, ըստ իսլամական որոշ ավանդույթների, կրում են հանրության առաջ։

## Տերմին

Բուրկա տերմինը երբեմն ասոցացվում է նիկաբի հետ։ Նիկաբը դեմքի քող է, որը կրելիս աչքերը բաց են մնում, մինչդեռ բուրկան ծածկում է ամբողջ մարմինը գլխից մինչև գետին, ինչը թույլ է տալիս կրողին տեսնել ցանցի օգնությամբ։ Բուրկան չպետք է շփոթել նաև հիջաբի հետ, որը սովորաբար ծածկում է մազերը և պարանոցը, բայց ոչ դեմքը:

## Պատմություն
Բուրկան և դեմքը ծածկող հագուստի այլ տեսակներ հայտնի են դեռևս նախաիսլամական ժամանակներից, հատկապես փուշթու և արաբ կանանց շրջանում։ Դեմքը ծածկելը իսլամում կրոնական պարտադիր պահանջ չի համարվում։ Իսլամական իրավագետների մեծ մասը նույն կարծիքին են։ Մուսուլմանական իրավագետների մի մասը պնդում է, որ ցանկալի է՝ կինը ծածկի իր դեմքը՝ գայթակղություն չառաջացնել համար։

2021 թվականի դրությամբ 14 երկիր արգելում է բուրկա կրել, դրանց թվում են Ավստրիան, Կանադայի Քվեբեկ նահանգը, Դանիան, Ֆրանսիան, Բելգիան, Տաջիկստանը, Լատվիան, Բուլղարիան, Կամերունը, Չադը, Կոնգոյի Հանրապետությունը, Գաբոնը, Նիդեռլանդները, Մարոկկոն, Շրի Լանկան.
մինի|Բուրկա կրող կանանց խումբ
մինի|Աշխարհի քարտեզը, որտեղ բուրկա կրելն արգելված է
Երբ դեմքին քող կրելը քննարկվում էր վաղ իսլամական իրավագիտության մեջ՝ աղոթքի համատեքստից դուրս, այն սովորաբար համարվում էր «սոցիալական կարգավիճակի և ֆիզիկական անվտանգության խնդիր»։ Միջնադարում իսլամական իրավաբանները սկսեցին ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել ավրատի (ինտիմ մասեր) հայեցակարգին և այն հարցին, թե արդյոք կանայք պետք է ծածկեն իրենց դեմքը։ Մալիկիի և հանաֆիի գիտնականների մեծ մասը կարծում էր, որ կանայք հանրության առաջ պետք է մարմնի բոլոր հատվածները ծածկեն բացի դեմքից։ Հանբալիի և Շաֆիի իրավաբանները կնոջ դեմքը համարում էին ավրատի (ինտիմ հատված) մի մասը՝ եզրակացնելով, որ ամբողջ դեմքը, բացի աչքերից, պետք է ծածկված լինի։ Հանբալի իրավաբան Իբն Թեյմիյան (մահ՝ 1328) վերջին տեսակետի կողմնակիցն էր, մինչդեռ հանաֆի գիտնական Բուրհան ալ-Դին ալ-Մարգինանին (մահ՝ 1197) ընդգծեց, որ կնոջ համար հատկապես տղամարդկանց հետ ամենօրյա գործնական հարաբերությունների ժամանակ կարևոր է չծածկել դեմքն ու ձեռքերը։ Իրավաբանական բուհերում այս հարցի շուրջ տարակարծություններ կային։ Այսպիսով, Յուսուֆ ալ-Քարադավին մեջբերում է դասական շաֆիական և հանբալի իրավաբաններին՝ պնդելով, որ անհրաժեշտ չէ ծածկել դեմքը։

Ջաֆարիական մազհաբում դեմքը ծածկելը պարտադիր չէ։

Համաձայն սալաֆիստական ​​տեսակետի՝ կնոջ համար պարտադիր է (ֆարդ) ամբողջ մարմինը ծածկել, երբ նա գտնվում է հանրության մեջ կամ մտերիմ ազգականներից (մահրամներ) չհանդիսացող տղամարդկանց ներկայությամբ։ Որոշ գիտնականներ ասում են, որ ծածկվելը արտադիր չէ կույրերի, ասեքսուալների կամ միասեռականների առջև։

Սալաֆի աստվածաբան Նասիրուդին ալ Ալբանին, երբ ուսուցիչ էր Մեդինայի իսլամական համալսարանում, գիրք է գրել, որտեղ ընդգծում է իր կարծիքը, ըստ որի՝ դեմքի քողը պարտադիր չէ մուսուլման կանանց համար։ Այդ պատճառով Սաուդյան Արաբիայի վերնախավում նրա հակառակորդները կարողացան խզել նրա պայմանագիրը համալսարանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Աֆղանստան
Կատեգորիա:Աֆղանստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Բռնություն կանանց նկատմամբ
Կատեգորիա:Իսլամ
Կատեգորիա:Իսլամական մշակույթ
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Հագուստ
Կատեգորիա:Տարազ ըստ ազգի