Մենք ապրում ենք՝ մեր տակ չզգալով երկիրը

**«Մենք ապրում ենք՝ մեր տակ չզգալով երկիրը»** (), Օսիպ Մանդելշտամի բանաստեղծությունը, որը գրվել է 1933 թվականի նոյեմբերին, էպիգրամ է՝ նվիրված Իոսիֆ Ստալինին։ Մանդելշտամի ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկն է, իսկ ըստ որոշ քննադատների՝ ոչ միայն Մանդելշտամի ստեղծագործության, այլև XX դարի ամենահայտնի բանաստեղծությունը։

## Ստեղծման պատմություն
1930-ական թվականներին ԽՍՀՄ-ում իշխում էր Ստալինի անձի պաշտամունքը։ Սովետական շատ գրողներ գովաբանում էին ԽՍՀՄ ղեկավարին։ Այդ ժամանակ էլ ստեղծվել է այս բանաստեղծությունը։ Օսիպ Մանդելշտամը չի թաքցրել, որ հեղինակն ինքն է և, ըստ հուշագիրների, ձերբակալությունից հետո դիտարկել է մահապատժի դատապարտման հավանականությունը։ Սակայն բանաստեղծին աքսորել են Չերդին, իսկ հետո թույլատրել են հաստատվել Վորոնեժում։ 1938 թվականի մայիսի 1-ի լույս 2-ի գիշերը նա կրկին ձերբակալվել է և ուղարկվել Դալլագ ճամբար, սակայն ճանապարհին մահացել է Վլադպերպունկտ ճամբարում նույն թվականի դեկտեմբերին։

### Բառեր
* Լեռնական - Ստալին
* Մալինա - խոսք հանցավոր ժարգոնով՝ ի հիշատակ այն բանի, որ Ստալինը իր երիտասարդության տարիներին հանցավոր աշխարհի մի մասն էր (զբաղվում էր բանկերի վրա հեղափոխական արշավանքներով, ապօրինի բռնագրավմամբ), երբ նա կրում էր «Կոբա» կեղծանունը.
* Օս - Ստալին (Ստալինը ծնունդով Հարավային Օսիայի մոտ գտնվող Գորի քաղաքից էր)
* «Նրա հաստ մատները որդերի նման ճարպոտ են («Его толстые пальцы, как черви, жирны») - Մանդելշտամը պատմում է, թե ինչպես է Դեմյան Բեդնին «անզգուշություն է ունեցել օրագրում գրելու, որ չի սիրում գրքեր տալ Ստալինին, քանի որ նա սպիտակ էջերում յուղոտ մատնահետքեր է թողնում»։

### Քննադատություն

Մի անգամ փողոցում քայլելիս նրանք հասնում են քաղաքի ինչ-որ ամայի ծայրամաս՝ Տվերսկիե-Յամսկիի շրջանում ։ Այստեղ Մանդելշտամը նրա [Պաստեռնակի] համար ընթերցում է Կրեմլի լեռնականի մասին։ Լսելուց հետո Պաստեռնակը  ասաց. «Այն, ինչ դուք ինձ համար կարդացիք, ոչ մի կապ չունի գրականության, պոեզիայի հետ։ Դա գրական փաստ չէ, այլ ինքնասպանության գործողություն, որին ես հավանություն չեմ տալիս և չեմ ուզում մասնակցել։ Դուք ինձ համար ոչինչ չեք կարդացել, ես ոչինչ չեմ լսել և խնդրում եմ, որ դա չկարդաք ուրիշի համար։

## Արվեստում
### Ֆիլմագրություն
* Պատմական տարեգրություններ։ 1934 թվական - Օսիպ Մանդելշտամ
* Պատմական տարեգրություններ։ 1982 թվական - Յուրի Անդրոպով

### Երաժշտություն
* 1989 թվականին «Մելոդիա» ընկերությունը թողարկել է «Մագնիտ» խմբի «День гнева» ձայնապնակը, որի վրա «ցիկլի հուզական և իմաստային հատիկը» դարձել է «Մենք ապրում ենք՝ մեր տակ չզգալով երկիրը» բանաստեղծությունը։ Նկարահանվել է նաև տեսահոլովակ։
* «Մենք ապրում ենք՝ մեր տակ չզգալով երկիրը» արտահայտությունը եզրափակում է 2018 թվականի ռուսական ռեփ  կատարող Face-ի (Իվան Դրյոմին) ալբոմի առաջին երգը («Ворованный воздух»)։
* «Մենք ապրում ենք՝ մեր տակ չզգալով երկիրը» արտահայտությունը հնչում է  «Порнофильмы» ռուսական փանկ-ռոք խմբի 2016 թվականի «Как в последний раз» մինի ալբոմի «Հակաուտոպիական երգ ֆաշիզմի մասին» («Песенка-антиутопия о фашизме») թրեքում։

### Այլ
Բանաստեղծության առաջին երկու տողերը 2020 թվականի հունիսին նկարիչ Յան Պոսադսկու կողմից պատկերվել են Վորոնեժում հենապատի վրա։ Արվեստի օբյեկտը գտնվում է այն վայրի մոտ, որտեղ գտնվում էր այն տունը, որտեղ ապրել էր Մանդելշտամը աքսորի ժամանակ (Պյատնիցկու փողոց, 50)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Гофман Б.* Генетический код поэта Мандельштама // *vavilon*.*ru*
* Любовь Мандельштама // Аргументы и факты.
* «Он собрал нас всех и прочёл…» // Независимая газета. — 2001. — 17 мая.
* Осип Эмильевич Мандельштам // Хронос.
* Судьба человека в тоталитарном государстве: Случай Мандельштама  // *gifik*.*narod*.*ru*
* Мандельштам, Пастернак, Ахматова // *stalin*.*su*
* Осип Мандельштам и Иосиф Сталин: Точка зрения // *zavtra*.*ru*
* *Банчуков Р.* В предчувствии гибели // *vestnik*.*com* (Германия)
* *Аксёнов В.* Московская сага. — Глава ХХ. — Диалог поэтов Сандро Певзнера и Нины Градовой.
* Он мастер, мастер, больше, чем мастер: Александр Жолковский и Лада Панова — ещё раз о стихотворении Мандельштама «Мы живём, под собою не чуя страны…» // *Кольта*.*Ру*. — 2020. — 1 июня.

Կատեգորիա:Օսիպ Մանդելշտամի ստեղծագործություններ