Ջորջ Հենրի Բոթըն

**Ջորջ Հենրի Բոթըն** (), անգլո-ամերիկացի բնանկարիչ, ժանրային նկարիչ, գրող, նկարազարդող։

## Կյանք և գործունեություն
Բոթընը ծնվել է Անգլիայում՝ Նորֆոլք վարչական շրջանի Նորվիչ քաղաքում։ Նա ֆերմեր Ուիլյամ Բոթընի որդին էր։ 1835 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվում է Միացյալ Նահանգներ։ Ապրելով Նյու Յորք նահանգի Օլաենի քաղաքում, նա իր կարիերան սկսում է որպես ինքնուս նկարիչ։ Սկզբնական շրջանում նա ոգեշնչվում է Հուդզոն գետի դպրոցի նկարիչներով։ 19 տարեկանում նա արդեն հայտնի էր որպես բնանկարիչ և 1852 թվականին բացում է իր առաջին ստուդիոն։ 1853 թվականին Ամերիկյան արվեսի միությունը գնում է նրա նկարներից մեկը, որի արժույթով էլ նա 6 ամիս նկարչություն է սովորում Անգլիայում։ Անգլիայում կրթական գործընթացն ավարտելով՝ նա նկարչական ուղևորության է մեկնում դեպի Մեծ Բրիատանիայի լճային երկրամաս, Շոտլանդիա և Իռլանդիա։

ԱՄՆ վերադառնալուց հետո Բոթընը իր նկարները Վաշինգտոնում և Նյու Յորքում ցուցահանդեսների է ներկայացնում, սակայն 1850-ական թվականների վերջին նա վերջապես որոշում է տեղափոխվել Եվրոպա։ 1859-1861 թվականներին Ֆրանսիայում սովորում է Պիեր Էդուարդ Ֆռերի (1819–1886) և Էդուարդ Հարիսոն Մեյի (1824–1887) մոտ։

[thumb|320px|left|Ուխտագնացություն դեպի եկեղեցի (1867; [New York Historical Society|Նյու Յորքի Պատմական հասարակություն թանգարան)]]

1861 թվականին նա Լոնդոնում բացում է արվեստանոց։ Ապրելով Լոնդոնում նա, այնուամենայնիվ, անդրադարձել է Ամերիկայի գաղութացման թեմային և ինչպես մի ամերիկացի քննադատ նշել է. «Նրա աշխատանքներում տիպիկ բնութագրվում են այս երկրի վաղ պատմությունը»։ Հայտնի են նրա թեմատիկ նկարները, ինչպես օրինակ, *«Պուրիտանները գնում են եկեղեցի» (1867)։ «Մեյֆլաուերի վերադարձը»* (ցուցադրվել է Նյու Յորքի Գոփիլ պատկերասրահում, 1871 թվականին) նկարն արժանացել է. «Այն  կապրի այնքան, որքան մեր հիշողություններում կապրի Մեյֆլաուերը» ներբողին։

Վինսենտ Վան Գոգը, ով 1873&ndash;1875 թվականներին ապրում էր Լոնդոնում, հիացած էր Բոթընի *«Ուխտագնացություն դեպի Քենթերբերի»* (1874) նկարով, որից ոգեշնչվելով աղոթք է ձոնում, երբ որ քահանա էր։ Այդ մասին նա գրել է իր եղբորը՝ Թեոին։ Բոթընի ստեղծագործությունները Ամստերդամում գտնվող Վան Գոգի թանգարանի մի մասն են կազմում։

Բոթընը նկարազարդել է Նաթանիել Հոթորնի  «Սկարլետի նամակը», Հենրի Լոնգֆելոի վեպերը, իսկ 1893 թվականին Վաշինգտոն Այրինգի «Ռիպ Վան Ուինքլ» *և «[[Նիրհած հովիտը|Նիրհած Հովիտը]]»,* որը հրատարակվել է Լոնդոնում 53 օրինակով։ Լոնդոնցի մի քննադատ մի անգամ ասել է.«Նա կարողանում է հասարակ առարկաների մեջ հոգի ներդնել, որը անգլիացի նկարիչների բաղձալի ցանկությունն էր»։

Բոթընը իր իր նկարները ցուցադրել է և Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում։ Նա 1871 թվականին ընտրվում է Նյու Յորքի Դիզայնի ազգային ակադեմիայի անդամ։ Նա ընտրվել է նաև Նկարիչների թագավորական ակադեմիայի,  Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի ասոցացիայի (ARA) անդամ 1879 թվականին, իսկ  1896 թվականին  Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի (RA) անդամ։ Նա ճանաչված և կարևոր անդամ էր այդ կառույցում։ Նա շատ լավ էր աշխատում և որպես խորհրդի անդամ, և որպես ուսուցիչ դպրոցներում։ Ջոն Կոլքոտ Հորսլիի մահից հետո Ջոնը ընտրվում է «Գեղարվեստի գլխավոր ապահովագրական կազմակերպության» տնօրեն։

1883 թվականին նա ճանապարհորդում է Հոլանդիա, որտեղ նրա նկարազարդած աշխատանքները հրապարակվում են Հարփերի ամսագրում «Նկարչի զբոսանքը Հոլանդիայում» վերնագրով, իսկ հաջորդ տարի Լոնդոնում հրատարակվում է «Կարճատև զբոսակք Հոլանդիայում» վերնագրով (տես գրականությունը)

Պատկեր:Boughton Winter Morning Walk.jpg|*«Առավոտյան զբոսանք ձմռանը»* (1864)
Պատկեր:George Henry Boughton - Godspeed! Pilgrims setting out for Canterbury.jpg|*«Ուխտագնացություն դեպի Քենթերբերի»*(1874), Վան Գոգի թանգարան, Ամստերդամ
Պատկեր:George Henry Boughton - Rose Standish.jpg|*«Ռոզա Սթենդիշ»* (1891), անձնական հավաքածու   


Բոթընը հաճույքով էր նկարում։ Հետագայում նա մասնակցեց «Անգլիայի արվեստը Լոնդոնի Ազգային պատկերասրահում» ստեղծագործության հրատարակմանը՝ անդրադառնալով Ջորջ Մորլանդի կյանքին և աշխատանքային գործունեությանը։

Բոթընը համագործակցում էր Լոնդոնի նկարիչների ակումբների հետ և հանդիսանում էր Արվեստի ակունբի (1869&ndash;1896), Ռեֆորմ ակումբի, Աթենիում ակումբի և Բարլինգտոնի գեղարվեստի ակումբի անդամ նաև հանդիսանում էր Նյու Յորքի Գրոլիեր և Լոտոս ակումբների անդամ։
1865 թվականին ամուսնանում է Կատրին Լուիս Քալընի հետ (1845-1901)։ Նրանք ունեին մեկ դուստր, Ֆլորենսը, ում որդեգրել էին։ Նա և Ջոն Կոլքոտ Հորսլին Ռիչարդ Նորման Շոուի պատվիրատուներից էին, ով Լոնդոնի Քեմփգոն Հիլում Բոթընների համար տուն է կառուցում։ Տեր և տիկին Բոթընների կազմակերպած խնջույքներին մասնակցում էին անգլո-ամերիկացի նկարիչներ և գրողներ։

Բոթընը ոգեշնչվել է բրիտանացի նկարիչ և նկարազարդող Ֆրեդերիկ Վոլտերի (1840–1875) աշխատանքներով։ 1870 ական թվականներին նա Լոնդոնում հանդիպում է Ջեյմս Ուիսթլերին։ 1878 թվականին ամերիկացի մի տեսաբան բնութագրել է նրանց հետևյալ կերպ. «Շողացող լույս համաշխարհային արվեստում»։ Բոթընը հրատարակել է հուշեր Ուիսթլերի մասին, հատկապես անդրադառնալով նրա հայտնի «Փիքոք սենյակի» աշխատանքներին։ 1877 թվականին նա ծանոթանում է Հենրի Ջեյմսի հետ (1843–1916): Վիպասան Վիոլետ Հանթի (1862–1942) *«Նրանց կյանքը» (1921) և «Նրանց սրտերը»*   նովելները Բոթընի և նրա վաղ սիրավեպի մասին է։ Ավստրալիացի վիպասան Ռոզա Քեմբլ-Փրեդի (1851–1935) «Քրիստինա Չարդ» վեպը (1894) մակագրված է Բոթընի կողմից, քանի որ նա էր առաջարկել գրքի գաղափարը։

1880-1890-ական թվականներին նա համագործակցում էր գաղութային համայնքների հետ, հատկապես Բրոդվեյ գյուղի, որը գտնվում էր Ուորքեստրշիրում։ Գյուղի անաղարտ բնությունը բազմիցս ուշադրության է արժանացել ամերիկացի նկարիչների կողմից։ Նա հաճախ էր Հենրի Ջեյմսի, Էդվին Էբիի, Ջոն Սինգր Սարջենթի հետ այցելում Բրոդվեյ։ 1860-1880-ական թվականներին Հորսլիի և Շոուի միջոցով նա նաև համագործակցում էր Քրենբրուկի նկարիչների հետ։

Բոթընը մահանում է, 1905 թվականի հունվարի 19-ին Լոնդոնի հյուսիսային մասում գտնվող Քեմփդըն Հիլում՝ սրտի հիվանդությունից։ Նա շատ բարի, կենսուրախ, կատակասեր և հյուրասեր էր։ Նա զերծ էր դաժանությունից, չարակամությունից, անհիմն մեղադրանքներից։

Ներկայումս նրա նկարները ցուցադրված են Միացյալ Նահանգների և Եվրոպայի բազմաթիվ թանգարաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Boughton, George Henry. *[https://archive.org/details/sketchingramble00bouggoog Sketching rambles in Holland]* (New York, Harper & Brothers, 1885).
* *Records of The Arts Club*, London;
*Boughton, G. H. 'A Few of the Various Whistlers I have Known' (Studio, vol. 30, December 1903) pp.&nbsp;208–18.
*Baldry, Alfred Lys. *G. H. Boughton, R. A. His Life and Work* (Virtue & Co, London, 1904).
*
*Paintings and Sculpture in the Collection of the National Academy of Design (New York, 2004. Vol.1) pp.&nbsp;59–61.
;Գրքեր նկարազարդված Բոթընի կողմից։
*Irving,Բոթընի կո Washington. *[https://archive.org/details/ripvanwinkleandl00irvi Rip Van Winkle and, The Legend of Sleepy Hollow]* (London: New York : Macmillan, 1893)
*Hawthorne, Nathaniel. *The Scarlet Letter* (1908)

## Արտաքին հղումներ
*G H Boughton online (ArtCyclopedia)
*G H Boughton - short biography (Turak Gallery)
*G H Boughton - short biography  ("The vault at PFAFFs")
*paintings by Boughton  (The Athaenaeum)
*G H Boughton pictures (ArtMagick)
*Hudson River school visions: the landscapes of Sanford R. Gifford, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Boughton (see index)

Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի նկարիչներ