open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գենադի Գաբրիլյան

**Գենադի Գարիկի Գաբրիլյան** (, ), հայազգի ռուսաստանցի մարզիչ, աթլետիկայի բարձրագույն կարգի մանկավարժ։ Բարձրացատկորդուհի, Տոկիո-2020-ի օլիմպիական չեմպիոն Մարիա Լասիցկենեի անձնական մարզիչը։ Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ (2014)։

## Կենսագրություն
Մարզչական կարիերայի սկզբում նա աշխատել է որպես Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետության Պրոխլադնի քաղաքի թիվ 5 դպրոցի ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ, այնուհետև՝ նույն քաղաքի օլիմպիական հերթափոխի մարզական մանկապատանեկան մարզադպրոցի աթլետիկայի մարզիչ-մանկավարժ, իսկ ավելի ուշ՝ «Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետության հավաքական թիմերի մարզական պատրաստության կենտրոն» պետական հաստատության աթլետիկայի մարզիչ։

Գենադի Գաբրիլյանը Մարիա Լասիցկենեի (օրիորդական ազգանունը՝ Կուչինա) ֆիզիկական դաստիարակության առաջին ուսուցիչն էր, որին նա մարզել է 10 տարեկանից։ Երբ Մարիայի արդյունքները սկսեցին աճել, և անհրաժեշտություն առաջացավ նրա հետ մեկնել մրցումների, մարզիչը թողեց դպրոցը։ Այն ժամանակ նա բարձրացատկի մասին հատուկ գիտելիքներ չուներ, տեխնիկան ուսումնասիրում էր այլոց, այդ թվում՝ ամերիկացի հայտնի ցատկորդուհի Շանթե Լոուի ելույթներով։

2010 թվականին Մարիայի Վոլգոգրադ տեղափոխվելուց հետո նա 2 տարի մարզվել է Բորիս Գորկովի մոտ։ Այնուամենայնիվ, չհասնելով ցանկալի արդյունքի, նա հետագայում վերադարձել է մարզումների իր հայրենի Պրոխլադնի քաղաք՝ Գաբրիլյանի ղեկավարությամբ, իսկ ավելի ուշ, նրա աշխատանքի շնորհիվ, դարձել է միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, 2014 թվականի աշխարհի չեմպիոն դահլիճում, 2015 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն դահլիճում, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն (2015, 2017)։

Մարիայի հետ աշխատելիս Գենադի Գաբրիլյանը կիրառում է մարզուհուն պատրաստելու յուրօրինակ մեթոդաբանություն՝ ամբողջությամբ բացառելով ծանրաձողի հետ աշխատանքը, միաժամանակ ներառելով «մտքերի մարզումը»։

Գաբրիլյանի սաների թվում են նաև տարածաշրջանային մրցումների չեմպիոն մի շարք այլ մարզիկներ (Հարավային դաշնային շրջան, Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետություն)։

Ներկայում Գենադի Գաբրիլյանն աշխատում է որպես աթլետիկայի մարզիչ «Ռուսաստանի հավաքական թիմերի մարզական պատրաստության կենտրոն» դաշնային պետական բյուջետային հիմնարկում։

## Պարգևներ և կոչումներ
* «Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ» պատվավոր կոչում (2014) 
* «Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչում (2010)
* Աթլետիկայի համառուսաստանյան ֆեդերացիայի երկու դիպլոմ` Ռուսաստանի Դաշնության առաջնության հաղթողի նախապատրաստման համար
* Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի դաշնային գործակալության դիպլոմ
* Կրթության դաշնային գործակալության դիպլոմ
* Ռուսաստանի Դաշնության սպորտի, զբոսաշրջության և երիտասարդական քաղաքականության նախարարության պատվոգիր
* Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետության սպորտի նախարարության մրցանակներ
* Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետության պատվոգիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հայ մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Անաստասիա Կլիմովա

**Անաստասիա Կլիմովա** (, ), Ռուսական «Ենիսեյ» ակումբի դարպասապահի դիրքում հանդես եկող ֆուտբոլիստ։ Ծնվել է Ուկրաինայում։ Նա ներկայացնում է Հայաստանի կանանց հավաքականը։

## Համաշխարհային կարիերա
Կլիմովան բարձր մակարդակով հանդես է եկել Հայաստանի հավաքականի կազմում Լիտվայի դեմ 2020 թվականի մարտի 4-ին և 6-ին կայացած երկու ընկերական խաղերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Հայ կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին ֆուտբոլիստներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մեծ Սամսար)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, պատմական Ջավախքի գավառի տարածքում, շրջկենտրոն Ախալքալաքից 17 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, հայաբնակ Մեծ Սամսար գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Մեծ Սամսար Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին հիմնադրվել է 1848 թվականին։ Ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ արդեն 1885 թվականին՝ քարաշեն։

1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի արդյուքնում եկեղեցին բավականին վնասվել էր։

1902 թվականին եկեղեցին կրկին վերակառուցվել է։ Եկեղեցու բարավորին կա արձանագրություն  թե′ երկրաշարժի և թե′ վերակառուցման մասին։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, այն կառուցվել է խառը տեսակի տուֆից, իսկ որպես կցանյութ կիրառվել է կիր։ Կառույցի չափսերն են (16.25 x 8.15) մետր։

Եկեղեցին ունի մեկ մուտքը, որը գտնվում է արևմտյան կողմում, մուտքի աջ և  վերին մասում կան հայերեն գրություններ։ Եկեղեցու զանգակատունը գտնվում է մուտքի վերևի մասում՝ տանիքին։

Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Մկրտության ավազանն է գտնվում է հյուսիսային պատին։

1860-1880-ական թվականներին եկեղեցու քահանան է եղել՝  Հարություն քհն. Կարապետյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Սուլդա)

**Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանում, Ախալքալաքից դեպի հարավ-արևմուտք 18 կմ հեռավորության վրա, Սուլդա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարի 1830-ական թվականներին։ Ըստ Վրաստանի և Իմերեթի թեմի 1839-1840-ական թվականների պահպանված տվյալների, եկեղեցու քահանա է հիշատակվում Տեր Սիմեոն Տեր-Հովհաննիսյանը։

Եկեղեցին վերակառուցվել է և վերաօծվել 1853 թվականին, որի համար որպես շինանյութ օգտագործվել է նաև Հոկամ և Կաշ գյուղերի միջև գտնվող ավերված շինության սրբատաշ քարերը։

1866 թվականին եկեղեցին դեռ փայտաշեն կառույց էր, իսկ արդեն 1885 թվականին՝ քարաշեն։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Խաչ եկեղեցին բազիլիկ, երկթեք դահլիճ ունեցող կառույց է, այն կառուցվել է խառը տեսակի տուֆ քարերից, նրա չափսերն են (19.01 x 10.87) մետր։

Ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմում, իսկ եկեղեցու պատուհանները գտնվում են չորս պատերի վրա, որոնք կամարակապ տիպի են։

Արևմտյան պատին կից չորսասյուն սյունասրահ է, որի վրա կանգնած է վեցանիստ զանգակատունը։ Եկեղեցու դահլիճը բաժանված է երեք նավերի։

Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Մկրտության ավազանն է գտնվում է հյուսիսային պատին։

1860-1880-ական թվականներին եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Մկրտիչ քհն. Մալխասյանցը և Սարգիս քհն. Ֆարմանյանը։

Եկեղեցու արևելյան կողմում է գտնվում գյուղի երկու գերեզմանոցներից մեկը։

Եկեղեցին վերանորոգվել է ռուսաստանաբնակ Հրազդան Առաքելյանի և մի խումբ համագյուղացիների նյութական օժանդակությամբ։

2016 թվականի հոկտեմբերի 22-ին եկեղեցին վերաօծվում է։ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և Սամցխե- Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Հոգեշնորհ Տեր Բաբգէն վարդապետ Սալբիյանի մասնակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Հայ-պարթևական պատերազմ (մ.թ.ա. 94-92)

**Հայ-պարթևական պատերազմ** կամ **Պայքար «Յոթանասուն հովիտներ»-ի համար**, Մեծ Հայքի Արտաշեսյան արքա Տիգրան Բ Մեծի նվաճողական պատերազմն ընդդեմ Պարթևական տիրակալության և վերջինիս դաշնակից Ադիաբենեի թագավորության, որը սկսվել է մ․թ․ա․ 94 թվականին՝ հայկական բանակի ռազմախուժմամբ և ավարտվել մ․թ․ա․ 92 թվականին՝ Մեծ Հայքի թագավորության վճռական հաղթանակով։ Պատերազմական գործողությունների արդյունքում Տիգրան Մեծը վերադարձնում է «Յոթանասուն հովիտներ» կոչվող տարածքը՝ Փայտակարանը, Պարսկահայքը և Վասպուրականի Պարսպատունիք գավառը, որը հայոց ավագանին նախօրեին ստիպված էր զիջել պարթևների Միհրդատ Բ արքային՝ ապագա գահակալ Տիգրանին պատվո պատանդությունից ազատելու համար։

«Յոթանասուն հովիտներ»-ի վերադարձումից հետո Տիգրան Մեծը ձեռնամուխ է լինում նաև Միջագետքի դաշտավայր ներխուժման, որի արդյունքում հայկական բանակը պարթներից գրավում է Նինվեն, իսկ Ադիաբենեի թագավորության դիմադրության ճեղքումից հետո՝ նաև վերջինիս մայրաքաղաք Արբելան։

Հայ-պարթևական մ․թ․ա․ 94-92 թվականների մասին պատմագիտական վկայություններ է հայտնում 1-ին դարի հույն մատենագիր Ստրաբոնն իր «Աշխարհագրություն» աշխատությունում։ Նա նշում է․

«Յոթանասուն հովիտներ»-ի վերադարձումը Տիգրան Մեծի առաջին քայլերից էր Հայոց աշխարհակալության ստեղծման ճանապարհին և Պարթևական մեծ արշավանքի նախնական գործողություններից մեկը։ Հայտնի է, որ հենց այս պարտությունից հետո է Միհրդատ Բ Պարթևը ստիպված լինում դաշինք կնքել իր երբեմնի ախոյան Հռոմեական հանրապետության հետ։

Հին աշխարհի պատմության ուսումնասիրողների շրջանում, այնուամենայնիվ, տարակարծություն կա այս պատերազմի ամսաթվի հետ կապված։ Պատմագետների մի մասը կարծում է նաև, որ այն տեղի է ունեցել Տիգրան Մեծի կառավարման առաջին տարում, իսկ որոշներն էլ հակված են այն տեսակետին, որ Մեծ Հայքի բանակը «Յոթանասուն հովիտներ»-ը գրավել են Պարթևական մեծ արշավանքի սկզբնամասում՝ մ․թ․ա․ 87 թվականին։

## Տես նաև

* Տիգրան Մեծի պարթևական արշավանք
* Հռոմեա-պարթևական դաշնագիր (մ.թ.ա. 92)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիգրան Մեծի արշավանքներ
Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության պատերազմներ
Կատեգորիա:Պարթևստանի պատերազմներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մերենիա)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանից 15 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, Մերենիա կոչվող գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Մերենիա գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին հիմնադրվել է 1830 թվականին։ Եկեղեցու անունի հետ կապված հիշատակումներ կան 1839-1840-ական թվականների Վրաստանի և Իմերեթի թեմի տեղեկագրում։ 
Եկեղեցին 1866 թվականին եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ արդեն 1885 թվականին՝ քարաշեն։ Եկեղեցու դպիրներն են եղել՝ Հակոբ Սարգսյանը, Խաչատուր Հովհաննիսյանը և Գալուստ Մակարյանը։ 1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ին երկրաշարժից եկեղեցին տուժել է։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին միանավ բազիլիկ կառույց է, կառուցվել է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափսերն են (16 х 11) մետր։ Ունի մեկ մուտք, որը գտնվում է արևմտյան կողմից, իսկ մուտքի վերևի մասում կա հայերեն արձանագրություն։
Զանգակատուն գտնվում է տանիքի արևմտյան հատվածում։ Սուրբ Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա երկու կողմերում կան ավանդատներ։ Ունի մկրտության ավազան, որը գտնվում է հյուսիսային կողմում։

1850-1880-ական թվականներին եկեղեցու հոգրոր կազմն է եղել՝ Հովակիմ քհն. Բաղդասարյանը և Իսահակ քհն. Ասլանյանցը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին չի գործել, և վերածվել է պահեստի։ 2010 թվականին գյուղացիների ջանքերով սկսվում է եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքները։ 
2013 թվականի ապրիլի 7-ին, եկեղեցին վերաօծվում է, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի, մասնակցությամբ Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Հգշ. Տ. Բաբգէն վրդ. Սալբիյանի և տեղի հոգևոր դասի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Սուրբ Սիոն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

* Սուրբ Սիոն եկեղեցի՝ հայկական առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Լոռու մարզի Հաղպատ գյուղում,
* Սուրբ Սիոն եկեղեցի՝  հայկական առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Կոտայքի մարզի Գառնի գյուղում,
* Սուրբ Սիոն եկեղեցի՝ հայկական առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի մարզի Ախալքալաքի շրջանի Վաչիան գյուղում,
* Սուրբ Սիոն եկեղեցի՝ հայկական առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի մարզի Ախալքալաքի շրջանի Ծուղրութ  գյուղում։
Ղյարբաս

**Ղյարբաս**, ավերակ գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 87 ադրբեջանցի բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գերանզուր

**Գերանզուր**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Շուշի քաղաքից 33-34 կմ հարավ-արևմուտք, Հագարի գետի աջ կողմում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 1435 հայ, իսկ 1908 թվականին՝ 3800 հայ բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բրայանա Տրոսսել

**Բրայանա Տրոսսել** (, ), ավստրալիացի լողորդ, որը մասնագիտացած է բաթերֆլայ լողում։ Աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի ոսկե և կրկնակի բրոնզե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Բրայան Տրոսսելը ծնվել է 1996 թվականի փետրվարի 10-ին Պերթում։ Լողով զբաղվել սկսել է ինը տարեկան հասակում։ Նրա մարզիչներն են Միք Փալֆերին և Ռայան Թեյլորը։

2013 թվականին Բրայանա Տրոսսելը համալսարան է ընդունվել «Ֆիզիոթերապիա» մասնագիտությամբ։

## Կարիերա
Միջազգային մակարդակում Տրոսսելը նորամուտը նշել է 2012 թվականին։

Ավստրալուհին մասնակցել է 2014 թվականի Նանկինի պատանեկան Օլիմպիական խաղերին։ Այդ մրցաշարում նա նվաճել է յոթ մեդալ, այդ թվում՝ երեք անհատական բրոնզե մեդալ 200 մետր ազատ ոճում, 100 մետր և 200 մետր բատերֆլայում։

Տորրեսը մասնակցել է 2015 թվականին Կազանում կայացած աշխարհի առաջնությանը, որտեղ լավագույն արդյունքը ցույց է տվել 200 մետր բատերֆլայ մրցատարածությունում, որտեղ դարձել է չորրորդը։

Նա Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերի հավաքականի կազմում ընդգրկվել է ավստրալիական ընտրության արդյունքներով, որտեղ 200 մետր բատերֆլայ մրցատարածությունում նվաճել է արծաթե մեդալ՝ զիջելով Մեյդելին Գրովսին։

Բուդապեշտում կայացած 2017 թվականի աշխարհի առաջնությունում Տրոսսելը բրոնզե մեդալ է նվաճել 4×100 մետր համակցված փոխանցումալողում։

Կվանգջուում անցկացված աշխարհի առաջնությունում նվաճել է երկու ոսկե մեդալ 4×100 և 4×200 մետր փոխանցալողերում, ինչպես նաև դարձել է արծաթե մեդալակիր խառը համակցված և կանացի կոմբինացված փոխանցումալողում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի լողորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Առնո Քամինգա

**Առնո Քամինգա** (, ), հոլանդացի լողորդ (բրաս), Եվրոպայի առաջնության բազմակի մեդալակիր, Եվրոպայի չեմպիոն 25 մետրանոց լողավազանում։ 2020 թվականի Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
4×50 մ համալիր լողի խառը փոխանցալողում նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը 2017 թվականին Կոպենհագենում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում։

2019 թվականի դեկտեմբերին կայացած Եվրոպայի առաջնությունում հաղթել է 25 մետրանոց լողավազանում։ Չեմպիոն է դարձել բրասի երկու մրցատարածություններում՝ 200 և 100 մետր։ 50 մետր հեռավորության վրա նվաճել է բրոնզե մեդալ, իսկ համակցված խառը փոխանցումալողում նրա թիմը եղել է երկրորդը։

2021 թվականի մայիսին կայացած Եվրոպայի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում, 100 մետր մրցատարածությունում հոլանդացի մարզիկը նվաճել է արծաթե մեդալ՝ ցույց տալով 58,10 վայրկյան ժամանակ։ 200 մետր մրցատարածությունում Առնոն կրկին դարձել է երկրորդը՝ լողալով 2:07,35 րոպեում։

## Լավագույն արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի լողորդներ
Վասիլիսա Ստեպանովա

**Վասիլիսա Անդրեևնա Ստեպանովա** (, ), ռուս թիավարուհի, որը հանդես է գալիս երկյակների և քառյակների մրցումներում։ Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, Եվրոպայի 2019 թվականի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993 թվականին Տվերում և եղել է թիավար Անդրեյ Կոստիգովի սպորտային ընտանիքի երկրորդ երեխան։ Լողալ սկսել է մանկուց, բայց տասնհինգ տարեկանում որոշել է կենտրոնանալ թիավարության վրա։ Մարզուհու առաջին մարզիչը եղել է ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Սերգեևը։ 16 տարեկանում դարձել է Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի անդամ։

2010 թվականին մարզուհու նոր մարզիչ է դարձել իր հայրը, որն այդ ժամանակ դարձել էր *ԲԿՄԱ* ակումբի մարզիչը։ 2014 թվականին հաղթել է աշխարհի երիտասարդական առաջնության քառյակների մրցավազքում։ Դասական թիավարության հետ միասին զբաղվել է նաև ափամերձ թիավարությամբ, այս մարզաձևում դարձելլ է աշխարհի չեմպիոն 2019 թվականին։

Նույն 2019 թվականին բրոնզե մեդալ է նվաճել Լյուցեռնում կայացած Եվրոպայի ութերորդ առաջնությունում։

2021 թվականի մայիսին շվեյցարական Լյուցեռն քաղաքում Ռուսաստանի թիմն իրավունք է ստացել մասնակցելու Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերին։ Հուլիսի 29-ին Ելենա Օրյաբինսկայայի հետ զույգով Վասիլիսա Ստեպանովան նվաճել է Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալ (երկյակներ)։

## Անձնական կյանքի
2014 թվականին ամուսնացել է թիավար Վասիլի Ստեպանովի հետ և վերցրել ամուսնու ազգանունը։ Ապրում է Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Ռուս թիավարներ
Միխայիլ Բոգին

**Միխայիլ Սինաևիչ Բոգին** (), խորհրդային ռուս կինոռեժիսոր և սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Միխայիլ Բոգինը ծնվել է 1936 թվականի ապրիլի 4-ին Խարկովում։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում ծնողների՝ ինժեներ Սինայ Աբրամովիչ Բոգինի (1905—?) և դիզայներ Աննա Զինովևնա Լոկշինայի (1909—?) հետ, տարհանվել է Սվերդլովսկ։ Հայրն աշխատել է ԽՍՀՄ միջին մեքենաշինության ժողկոմատում։

1954-1956 թվականներին սովորել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։

1962 թվականին ավարտել է ՎԳԻԿ-ի ռեժիսորական բաժինը (Լ. Կուլեշովի արվեստանոց)։

1975 թվականին արտագաղթել է ԽՍՀՄ-ից։

## Ֆիլմագրություն
*  – Երկուսը (կարճամետրաժ) – *ռեժիսոր և սցենարի համահեղինակ* (Յ. Չուլյուկինի հետ)
*  – Զոսյա – ռեժիսոր
*  – Սիրո մասին – *ռեժիսոր և սցենարիստ* (Յ. Կլեպիկովի հետ)
*  – Փնտրում եմ մարդու – *ռեժիսոր*
*  – Վկա / Eyewitness (ԱՄՆ) – *դերասան* (Շլոմո Կուպրինի դերը)
*  – Մեր հայրենիքում մարգարեներ չկան (վավերագրական ֆիլմ Վլադիմիր Վիսոցկու մասին, ԱՄՆ) – *ռեժիսոր*
*  – Տուն Անգլիական առափնյայում – *ռեժիսոր և սցենարիստ*
*  – Իմ խեղճ Մարատը – *ռեժիսոր*

## Պարգևներ և մրցանակներ
*  – ՖԻՊՐԵՍՍԻ մրցանակ և Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի Ոսկե մրցանակ կարճամետրաժ ֆիլմերի բաժնում «Երկուսը» ֆիլմի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* kinopoisk.ru

Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Ձորաշեն (Գորիսի շրջան)

**Ձորաշեն** (նախկինում նաև՝ *Գերու* կամ *Կյորու*), լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Գորիսի տարածաշրջանում, Գորիս քաղաքից մոտ 7 կմ հարավ-արևելք, Խնձորեսկ գյուղից 2-3 կմ հարավ-արևմուտք։

Գերու անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից՝ Գորիսի շրջանի։ Գյուղը վերանվանվել է Ձորաշեն 1950 թ։ 1970-ական թվականներին Ձորաշենը միավորվել է Ազատաշեն և Այգեձոր գյուղերի հետ՝ կազմելով Հարթաշեն գյուղը։ Ներկայումս լքված է։

## Բնակչություն
Գյուղը լքված է 1970-ական թվականներից, ներկայումս բնակչություն չունի; Նախկինում բնակեցված է եղել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն, այգեգործությունն ու բանջարաբուծությունն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կյորու. գյուղի տպավորություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի գյուղեր
Քրիշտոֆ Միլակ

**Քրիշտոֆ Միլակ**  (, ), հունգարացի լողորդ։ Օլիմպիական չեմպիոն (2020 թվական, Տոկիո), աշխարհի չեմպիոն (2019) և Եվրոպայի եռակի չեմպիոն (2018, 2021), աշխարհի առաջնության մեդալակիր (2017), աշխարհի ռեկորդակիր բաթերֆլայով 200 մետր մրցատարածությունում։

## Կարիերա
Բուդապեշտում անցկացվող ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնությունում (2017) Քրիշտոֆ Միլակը նվաճել է արծաթե մեդալ բաթերֆլայով 100 մետր մրցատարածությունում։ Կիսաեզրափակչում Միլակը նոր համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել պատանիների շրջանում և նոր ազգային ռեկորդ (50,77), եզրափակիչում նույնպես՝ նոր համաշխարհային ռեկորդ պատանիների շրջանում և նոր ազգային ռեկորդ (50,62)։

2018 թվականի օգոստոսի 5-ը դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն 200 մետր մրցատարածությունում՝ սահմանելով առաջնության ռեկորդ՝ 1:52.79:

Կվանգջուում անցկացված մոլորակի առաջնությունում Քրիշտոֆը 200 մ մրցատարածությունում նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը՝ գերազանցելով Մայքլ Ֆելպսի ռեկորդը (1։50.73): 

2020 թվականին COVID-19 դրական թեստի պատճառով չի կարողացել մասնակցել Լողի միջազգայի լիգային։

2021 թվականի մայիսին Բուդապեշտում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Քրիշտոֆը նվաճել է ոսկե մեդալը 200 մետր մրցատարածությունում՝ լողալով1:51.10 ժամանակում և սահմանելով առաջնության ռեկորդ։ 100 մ մրցատարածությունում նվաճել է ևս մեկ ոսկե մեդալ՝ լողալով  50,18 վայրկյանում, ինչը առաջնության ռեկորդ է։

2020 թվականի Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերում, որը COVID-19 պանդեմիայի պատճառով անցկացվել է 2021 թվականին, Միլակը 200 մ մրցատարածությունում նվաճել է ոսկե մեդալ՝ ցույց տալով նոր օլիմպիական ռեկորդային ժամանակ՝ 1:51.25.։ Նա նաև նվաճել է արծաթե մեդալ 100 մետր մրցատարածությունում (49,68 վայրկյան)։ Նա սահմանել է նոր եվրոպական ռեկորդ այս մրցույթում և դարձել համաշխարհային վարկանիշում երկրորդ ամենաարագ լողորդը միջազգային մակարդակում՝ զիջելով Քալեբ Դրեսելին և առաջ անցնելով Մայքլ Ֆելպսից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լողորդներ
Կատեգորիա:Հունգարացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Հունգարացի օլիմպիական չեմպիոններ
Իրժի Լիպտակ

**Իրժի Լիպտակ** (, ), չեխ հրաձիգ (տրապ)։ 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, 2010 և 2017 թվականների աշխարհի առաջնությունների բրոնզե մեդալակիր, 2019 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի գավաթի խաղարկության երկու էտապների հաղթող։

## Կարիերա
Իրժի Լիպտակը միջազգային մրցաշարերում սկսել է հանդես գալ 1997 թվականին Չեխիայի հավաքականի կազմում։ Լիպտակի կարիերայի ամենամեծ հաջողությունը երեք անձնական հաղթանակներն են՝ 2019 թվականի Եվրոպայի առաջնության ոսկե մեդալը, ինչպես նաև երկու ոսկե մեդալներն աշխարհի գավաթի խաղարկությունում (Պեկին, 2014 և Սան Մարինո, 2016)։ Անհատական հաշվարկում երկու անգամ դարձել է աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2016 թվականին մասնակցել է Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Օլիմպիական խաղերին, որտեղ զբաղեցրել է 18-րդ տեղը

2021 թվականի հուլիսի 29-ին դարձել է Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն՝ առաջ անցնելով իր հայրենակից Դավիթ Կոստելեցկիից, որն զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։

## Ձեռքբերումներ
*  օլիմպիական չեմպիոն 2020
*  աշխարհի առաջնությունների երկակի արծաթե մեդալակիր
*  աշխարհի առաջնությունների քառակի բրոնզե մեդալակիր
*  Եվրոպայի եռակի չեմպիոն
*  Եվրոպայի առաջնությունների 4-ակի արծաթե մեդալակիր
*  Եվրոպայի առաջնությունների 3-ակի բրոնզե մեդալակիր
*  աշխարհի գավաթի երկակի հաղթող (Պեկին, 2014 և Սան Մարինո, 2016)
*  աշխարհի գավաթի խաղարկության բրոնզե մեդալակիր (Չհանվոն, 2018)
*  2001 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր
*  2002 թվականի Եվրոպայի պատանեկան առաջնության բրոնզե մեդալակիր

## Ընտանիք
Իրժի Լիպտակը ամուսնացած է։ Կնոջ՝ Պետրայի հետ նա ունի երկու երեխա՝ որդին՝ Դանիելը և դուստրը՝ Կարոլինան.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իրժի Լիպտակի էջը ''issf-sports.org'' կայքում

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Չեխ հրաձիգներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Anywhere

**«Anywhere»**, բրիտանացի երգչուհի Ռիտա Օրայի սինգլը, որը թողարկվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 20-ին որպես նրա «Phoenix» երկրորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Սինգլն ընտրվել է շաբաթվա թրեք The Guardian պարբերականի կողմից։ Բացի այդ, այն հասել է առաջին տասնյակին տասնհինգ երկրներում, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։

## Ստեղծման պատմություն
Օրայի խոսքով՝ այս երգի պատմությունը սկսվել է Ավիչիի «Lonely Together» սինգլից։ Սինգլի ձայնագրությանը մասնակցել են Ալի Տամպոսին, Էնդրյու Վատը, Բրայան Լին, Ալեսոն, Նիկոլաս Գեյլը և Սըր Նոլան 2017 թվականի սկզբին։ Այն ոգեշնչված էր իր ընկերների հետ ուղևորության գնալու ցանկությամբ։

2017 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Օրայի ինստագրամյան էջում հրապարակվել է սինգլի շապիկը։ Այն թողարկվել է Atlantic Records լեյբլի կողմից 2017 թվականի հոկտեմբերի 20-ին որպես ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Նույն օրը Ռիտան հայտնվել է Radio 1 Breakfast ռադիո-շոուի ժամանակ որպես հաղորդավար Նիկ Գրիմշոուի հետ, որտեղ էլ տեղի է ունեցել սինգլի պրեմիերան։ R3hab-ի և Willy William-ի ռեմիքսները թողարկվել են 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին։ Հաջորդ օրը սինգլը թողարկվել է Snapchat-ով։

## Քննադատություն
*[[The Guardian]]* պարբերականը երգն ընտրել է որպես շաբաթվա թրեք։ *[[Rolling Stone]]* ամսագրից Սառա Գրանտը կարծիք է հայտնել, որ ի տարբերություն «Lonely Together» սինգլի, երգը թարմացնող հնչողություն ունի։ *The Observer*-ի քննադատը գրել է՝ խոհուն, հավասարակշռված և գրավիչ Ռիտա Օրան շարունակում է իր վերածնունդը այս նուրբ հրավառությամբ։ *[[Billboard]]* ամսագրից Ջոն Ալին սինգլը լավագույնն է համարել Օրայի կարիերայում՝ նշելով, որ նա վերջապես գտել է իր տեղը փոփ երաժշտության մեջ և պարահրապարակում։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի նկարահանումները տեղի են ունեցել Նյու Յորքում 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։  Տեսահոլովակի ռեժիսորը Դեքլան Ուայթբլումն է։ Տեսարաններից մեկում Օրան պարում է ռեստորանում, որը բաց էր, մինչ նկարահանվում էր տեսահոլովակը։  Տեսահոլովակում Ռիտան պարում և երգում է տարբեր կերպարներով և Նյու Յորքի տարբեր վայրերում։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է YouTube-ում 2017 թվականի հոկտեմբերի 20-ին։ Այն ունի ավելի քան 300 հազար դիտում։

## Երգացանկ
***Digital download**
#"Anywhere"&nbsp;– 3:35

***Digital download ([[R3hab]] Remix)**
#"Anywhere" (R3hab Remix)&nbsp;– 2:54

***Digital download ([[Willy William]] Remix)**
#"Anywhere" (Willy William Remix)&nbsp;– 3:33

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռիտա Օրայի երգեր
Շանդոր Տոտկա

**Շանդոր Տոտկա** (), հունգարացի թիավար (բայդարկա), 2010 թվականից հանդես է գալիս բայդարկաներով և կանոեներով թիավարության Հունգարիայի հավաքականում։ Օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն, Բաքվում անցկացված Եվրոպական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, Ռիո դե Ժանեյրոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից, ազգային և միջազգային նշանակության բազմաթիվ ռեգատների հաղթող։

## Կենսագրություն
Շանդոր Տոտկան ծնվել է 1994 թվականի հուլիսի 27-ին Մեզյոտուր մեդյե յաս-Նադկուն-Սոլնոկ քաղաքում։ Թիավարությամբ ակտիվորեն զբաղվել սկսել է վաղ մանկությունից, առաջին անգամ աչքի է ընկել դեռ 2010 թվականին՝ հաղթելով Սինգապուրում անկացվող պատանեկան Օլիմպիական խաղերում։

Մեծահասակների միջազգային մակարդակում առաջին լուրջ հաջողությանը հասել է 2013 թվականի մրցաշրջանում, երբ մտել է Հունգարիայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում և մասնակցել Գերմանիայի Դույսբուրգ քաղաքում կայանացած աշխարհի առաջնությանը, որտեղ հունգարացիները 4×200 մետր փոխանցումալողում նվաճել են բրոնզե մեդալներ՝ զիջելով միայն Լեհաստանի և Ռուսաստանի թիմերին։

Միլանում անցկացված 2015 թվականի աշխարհի առաջնությունում Պետեր Մոլնարի հետ զուգախաղի ժամանակ բայդարկաներով 200 մրցատարածությունում առաջ է անցել և նվաճել ոսկե մեդալ։ Բացի այդ, հաջող է հանդես եկել Բաքվում կայացած առաջին Եվրոպական խաղերում, որտեղ նույն մրցաձևում նույն զուգընկերոջ հետ դարձել է բրոնզե մեդալակիր։ Հաջորդ մրցաշրջանում չորս տեղանոց անձնակազմի կազմում Մոսկվայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում հաղթել է 500 մետր մրցատարածությունում։

Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ Շանդոր Տոտկան իրավունք է ստացել պաշտպանել երկրի պատիվը Ռիո դե Ժանեյրոյում 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Մոլնարի հետ զույգով նա դուրս է եկել «Ա» գլխավոր եզրափակիչ և եզրագծին հասել չորրորդը։

2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է ոսկե մեդալ 200 մ մրցատարածությունում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շանդոր Տոտկա

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հունգարացի թիավարներ
Կատեգորիա:Հունգարացի օլիմպիական չեմպիոններ
Մեգան Փարկ

**Մեգան Փարկ** (, ), կանադացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է «Ծնողներից թաքուն» հեռուստասերիալում խաղացած Գրեյս Բոումեն դերով։

## Կենսագրություն և կարիերա
Իր կարիերան սկսել է փոքր դերերով 6 տարեկան հասակից։ Խաղացել է «Անժելայի աչքերը» և «Չարաճճիություններ քոլեջում» ֆիլմերում։ Որպես հյուր աստղ՝ Պարկը Դիսնեյ ալիքի «Ապրել Դերեկի հետ» հանրահայտ շոուում խաղացել է Էմմի դերը, աղջիկ, որը սիրահարված էր Դերեկին, և որը չիրլիդերի ղեկավարն էր ու Մաքսի նախկին ընկերուհին։ Նրա ամենամեծ դերը համարվել է АВС ալիքի «Ծնողներից թաքուն» շոուում խաղացած դերը, որտեղ կատարել է առանցքային կերպարներից մեկի՝ Գրեյս Բոումենի՝ նվիրյալ քրիստոնյայի և չիրլիդերի դերը։

2013 թվականին ընտրվել է «Ոչ պիտանի ժամադրության համար» հեռուստասերիալի Նիկի դերում, որտեղ պետք է փոխարիներ դերասանուհի Բրիգու Հիլանին «Ստորին հարկ» հեռուստասերիալում զբաղվածության պատճառով։ Սակայն նկարահանումների ժամանակացույցը ճշգրտելուց հետո Բրիգան վերադարձել է իր դերին։

2015 թվականին խաղացել է «Վերջին ծեսը» սարսափ–թրիլլերում։

## Անձնական կյանք
2006 թվականի հուլիսին սկսել է հանդիպել դերասան և երաժիշտ Թայլեր Հիլթոնի հետ, որի հետ ծանոթացել է «Չարաճճիություններ քոլեջում» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։ 2013 թվականի դեկտեմբերին նրանք նշանադրվել են, իսկ 2015 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ամուսնացել։ 2019 թվականի փետրվարի 6-ին հայտնի է դարձել, որ զույգը վերջերս դուստր է ունեցել, որին անվանել են Ուինի Հիլթոն։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1986 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 24 ծնունդներ
Գյոդաքլար

**Գյոդաքլար**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում, իսկ ապա գյուղ Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Ղուբաթլուի շրջանում։ Գտնվում է Կովսական քաղաքից հարավ-արևելք, Որոտանի (Բարգուշատ) ստորին հոսանքի ձախ ափին։

## Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 337 բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սերգեյ Տոռես

**Սերգեյ Տոռես Մադրիգալ** (, ), կուբացի թիավար-կանոեիստ, հանդես է գալիս Կուբայի հավաքականում 2005 թվականից։ 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, աշխարհի առաջնությունների արծաթե և բրոնզե մեդալակիր, Պանամերիկյան խաղերի եռակի չեմպիոն, Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի կրկնակի չեմպիոն, ազգային և միջազգային նշանակության բազմաթիվ ռեգատների հաղթող։

## Կենսագրություն
Սերգեյ Տորեսը ծնվել է 1987 թվականի հունվարի 20-ին Սանքտի Սպիրիտուս քաղաքում։

Մեծահասակների միջազգային մակարդակում առաջին լուրջ հաջողությանը հասել է 2005 թվականին, երբ հայտնվել է Կուբայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում և մասնակցել Խորվաթիայի Զագրեբ քաղաքում կայացած աշխարհի առաջնությանը, որտեղ նվաճել է երկու բրոնզե և մեկ արծաթե մեդալներ համապատասխանաբար 200, 500 և 1000 մետր մրցատարածություններում զույգով կանոեի մրցումներում։ Գերմանիայի Դույսբուրգ քաղաքում անցկացված 2007 թվականի աշխարհի առաջնությունում հազար մետր երկուսով մրցատարածությունում արժանացել է արծաթե մեդալի։ Բացի այդ, այս մրցաշրջանում երկու անգամ հաղթանակ է տարել Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Պանամերիկյան խաղերում՝ դառնալով լավագույնը զույգով անձնակազմերի կես կիլոմետրանոց և կիլոմետրանոց մրցատարածություններում։

Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ Տորեսն արժանացել է Պեկինի Ամառային օլիմպիական խաղերում երկրի պատիվը պաշտպանելու իրավունքին։ Այստեղ մեկնարկել է թիմակից Կարել Ագիլար Չակոնի հետ միասին՝ 500 և 1000 մետր մրցատարածություններում։ Առաջին դեպքում կարողացել է հասնել միայն կիսաեզրափակիչ փուլին, որտեղ ավարտել է 6-րդը, իսկ երկրորդ դեպքում հասել է եզրափակիչ և վճռորոշ մրցավազքում ցույց է տվել 9-րդ արդյունքը։

2011 թվականին Սերգեյ Տորեսը ռեկորդ է սահմանել Մեքսիկայի Գվադալախարա քաղաքում անցկացվող Պանամերիկյան խաղերում երկու կիլոմետրանոց ծրագրում՝ արժանանալով ոսկե մեդալի։ Լինելով Կուբայի թիավարության հավաքականի առաջատարներից մեկը՝ բարեհաջող կերպով որակավորվել է 2012 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի համար, որտեղ Խոսե Կառլոս Բուլնեսայի հետ զույգերով հազար մետր մրցատարածությունում դուրս է եկել եզրափակիչ և եզրափակիչ մրցավազքում ավարտել վեցերորդ տեղը։

Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերից հետո Տորրեսը մնացել է Կուբայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում և շարունակել է մասնակցել խոշորագույն միջազգային ռեգատների։ Այսպես, 2014 թվականին Վերակրուսում Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի խաղերում նա երկու անգամ բարձրացել է պատվո պատվանդանի վերին աստիճանին՝ մեկ կիլոմետրանոց հեռավորության վրա դառնալով լավագույնը միայնակ և երկուսում։ Մոսկվայում կայացած աշխարհի առաջնությունում Տորրեսը բրոնզե մեդալ է նվաճել՝ զբաղեցնելով երրորդ տեղը զույգերով կիսակիլոմետրանոց մրցապայքարում։ 2015 թվականի մրցաշրջանում Տորոնտոյում կայացած Պանամերիկյան խաղերում բրոնզե մրցանակ է ստացել, որը ստացել է երկուսով հազար մետր րցատարածությունում։

Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերում դարձել է օլիմպիական չեմպիոն Ֆեռնանդո Խորխեի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերգեյ Տորրես – 
* Բայդարկաներով և կանոեներով թիավարության չեմպիոնների և մեդալակիրների ցանկ (1936-2007) 

Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կուբացի թիավարներ
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Փոքր Սամսար)

**Սուրբ Հարություն եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի 28 կմ դեպի հյուսիս֊արևելք, հայաբնակ Փոքր Սամսար գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, 1852 թվականին։ Եկեղեցու մասին կան հիշատակումներ 1860-ական թվականների Վրաստանի և Իմերեթի թեմի եկեղեցիների տեղեկագրերում։

Ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց։ 1891 թվականին եկեղեցին վերանորոգվել է, որի մասին կա շինարարական արձանագրություն եկեղեցու մուտքի բարավորին։ 
1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ի երկրաշարժից եկեղեցին քանդվել է և կիկին վերանորոգվել է 1900 թվականին։ Ըստ որոշ վկայությունների 1907 թվականի ապրիլի 27-ին Խրիմյան Հայրիկը, անցնելով Ջավախքի գյուղերով, օծել է այնտեղի մի քանի եկեղեցիներ, այդ թվում նաև Փոքր Սամսար գյուղի Սուրբ Հարություն եկեղեցին։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Հարություն Եկեղեցին եռանավ բազիլիկ տիպի կառույց է, այն կառուցվել է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափսերն են (16.94 x 9.47) մետր։ Եկեղեցու մուտքը արևմտյան կողմից է, որի վերնամասում կա խաչաքանդակ և հայերեն արձանագրություն։ Եկեղեցու պատուհանները բացված են հարավային և հյուսիսային պատերին։ Զանգակատունը գտնվում է եկեղեցու տանիքի արևմտյան մասում։ Եկեղեցու ներսում՝ արևելյան մասում է գտնվում  Սուրբ խորանը, որի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։

Եկեղեցու շուրջ կա գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել են 19-րդ դարի տապանաքարեր։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է, և վերածվել էր պահեստի։ 
Արդեն իսկ հետխորհրդային տարներին եկեղեցին վերանորոգվում է 2005 թվականին գյուղի բնակիչ Հուսիկ Աբգարյանի կողմից, իսկ 2006 թվականին՝ Հովիկ Աբգարյանի կողմից։

2008 թվականի օգոստոսին եկեղեցին վերաօծվում է օրհնությամբ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհնաուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի ձեռամբ ու մասնակցությամբ հոգևոր հովվի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Փեր Հոլկնեկթ

**Փեր Օլոֆ Հոլկնեկթ** (, ), շվեդ նորաձևության դիզայներ և ձեռնարկատեր։ Նա նաև մի քանի ամսագրերի և ընկերությունների հիմնադիր է, որոնցից ամենահաջողակը հագուստ արտադրող *Odd Molly* ընկերությունն է։

## Կենսագրություն
Հոլկնեկթը մեծացել է Ֆալունում՝ Դալարնաում։ Հայրը ոստիկան էր, մայրը՝ դպրոցի տնօրեն։ Նա Էրմոսա Բիչ՝ Կալիֆոռնիա է տեղափոխվել 1980 թվականին, և մի քանի տարի շարունակ եղել է պրոֆեսիոնալ սքեյթբորդիստ՝ հաղթելով մի քանի միջազգային մրցույթներում։ 1984 թվականին Հոլկնեկթը հիմնել է սքեյթբորդի մասին *Transworld Skateboarding* ամսագիրը։

Նա Շվեդիա է վերադարձել 1984 թվականին։ Տնտեսագիտություն է սովորել *IHM* բիզնես-դպրոցում, ինչից հետո եղբոր՝ Թոմասի հետ հիմնել է *Street Style* ընկերությունը։ Ավելի ուշ հիմնադրել է ևս մեկ սքեյթբորդ ընկերություն՝ Svea-ն, որը թողարկել է հագուստի և սքեյթբորդի ապրանքանիշներ։

Հոլկնեկթի մոտ զարգացել է կախվածություն թմրանյութերից և 2000 թվականին նա կենսական ճգնաժամ է ապրել, որի ընթացքում կորցրել է ամեն ինչ, դարձել է անտուն և գոյատևել է վաճառելով ստոլկհոմյան փողոցային *Situation Sthlm* թերթը։ Հետագայում նա բուժվել է կախվածությունից։ Չորս ամիս տևած սթափությունից հետո նա հաջողությամբ հայտ է ներկայացրել, որ դառնա «Մեծ եղբայր» շվեդական սերիալի առաջին եթերաշրջանի տնային հարևան, որտեղ նա երկրորդ տեղն է գրավել այն բանից հետո, երբ 74-րդ օրը պարտվել է եզրափակչում։ Շոուն հեռարձակվել է 5-րդ ալիքով։

2002 թվականին սկսել է աշխատել նորաձևության դիզայներ Կարին Ջիմֆելթ Գհաթանի հետ․ միասին նրանք հիմնել են հագուստ արտադրող միջազգային *Odd Molly* ընկերությունը։ 2010 թվականին  Շվեդիայում ամենամյա ձեռնարկատիրական *Entreprenörsgalan* գալա համերգում նրանք կոչվել են «Տարվա հիմնադիրներ»։ 2013 թվականին նա հայտնել է, որ տասներկուամյա աշխատանքից հետո հեռանալու է *Odd Molly*-ից, որ սկսի աշխատել որպես տարբեր ապրանքանիշների խորհրդատու։

2012 թվականի հունիսի 19-ին լույս է տեսել Հոլկնեկթի *Miss World* ամսագրի առաջին համարը։ Նա գլխավոր խմբագիրն էր, սակայն մինչև թողարկումը կկասեցվեր, լույս է տեսել ընդամենը երկու համար։

Հոլկնեկթը 2010 թվականին Շվեդիայի ռադիոյի *Sommar* ռադիոշոուի հաղորդավարն էր։ 2014 թվականին Մարկուս Լյութմենի հետ համատեղ հրատարակել է իր ինքնակենսագրականը՝ « *Per Holknekt 1960–2014»-ը*։

Հոլկնեկթը նաև փինբոլի հաջողակ խաղացող էր և մասնակցել է ազգային, եվրոպական և համաշխարհային առաջնությունների, որոնք անցկացնում էր Պինբոլ սիրողների պրոֆեսիոնալ ասոցացիան։

2016 թվականին ծովափնյա ոստիկանությունը ձերբակալել է նրան տուգանել իր մոտորանավակը ոչ սթափ վիճակում և բարձր արագությամբ վարելու համար։ Նա տուգանվել է 30 000 շվեդական կրոն։

## Անձնական կյանք
Հոլկնեկթը Կալիֆոռնիա եղած ժամանակ ամուսնացած էր ամերիկուհու հետ։ Շվեդիա գալուց հետո ծանոթացել է մի կնոջ հետ, որից 1990-ական թվականներին ունեցել է աղջիկ։ 2000 թվականին «Մեծ եղբայր»-ում մասնակցելու ժամանակ ծանոթացել է երգչուհի Վիկտորյա Տոլստոյի հետ․ զույգն ամուսնացել է 2001 թվականին։ Նրանք բաժանվել են 2008 թվականին։ Նա 2010 թվականին ամուսնացել է երգչուհի Լենա Ֆիլիպսոնի հետ, սակայն նրանք բաժանվել են 2013 թվականին։ 2015 թվականի հունիսին Հոլկնեկթը հայտարարել է, որ կրկին սիրահարվել է, այս անգամ արդեն լուսանկարչուհի 36-ամյա Աննա Լանդելին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Կատեգորիա:Շվեդ գործարարներ
Շան Բլեյք

**Շան Սամանտա Բլեյք** (, ,), բրիտանացի դերասանուհի և թատրոնի ռեժիսոր։

## Կենսագրություն և կարիերա
Շան Սամանտա Բլեյքը ծնվել է 1972 թվականի սեպտեմբերին Անգլիայի Լոնդոն քաղաքի Ուոլթհեմստոու շրջանում (Միացյալ Թագավորություն)՝ ճամայկացի Քորնել Լլոյդ Բլեյքի (1935-1990, մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից) և Լինդել «Պենսի» Բլեյքի ընտանիքում, որոնք ամուսնալուծվել են,  երբ նա վեց տարեկան էր։ Նա ընտանիքի երեք երեխաներից ամենափոքրն էր։ Ունեցել է քույր՝ Ավուն (ծնվ․ 1964) և եղբայր՝ Ռոջերը։ Առաջին դերը ստացել է 1994 թվականին՝ այդ տարվա «Դժբախտ պատահար» սուրբծննդյան էպիզոդում՝ խաղալով բուլիմիա հիվանդությամբ տառապող աղջկա դերում։

Վիրաբուժությունում որպես քարտուղար աշխատելուց հետո Բլեյքը «Իսթ-Էնդայի բնակիչները» օպերայում ստացել է իր ամենահայտնի դերը՝ սոուլ երգիչ Ֆրենկի Պերը, որում նկարահանվել է 1996-1997 թվականներին։ Ի սկզբանե լսումների է ենթարկվել բուժքրոջ փոքր դերի համար, սակայն հրավիրվել է լսումների Ֆրենկիի ավելի երկարաժամկետ դերի համար այն բանից հետո, երբ տպավորել է սերիալի պրոդյուսերին։ Սկզբում ստորագրել է վեցամսյա պայմանագիր, սակայն հետագայում այն երկարացվել է։

Սերիալից հեռանալուց հետո Բլեյքը շարունակել է նկարահանվել հեռուստատեսությամբ, այդ թվում՝ «Բժիշկներ», «Մաքուր անգլիական սպանություն» և «Մոլոկոսոսոսներ» սերիալներում, նախքան մասնագիտությունից հեռանալը։ Ավելի ուշ դարձել է ժեստերի լեզվի ուսուցիչ և թարգմանիչ։

Բացի հեռուստատեսությունից և կինոյից, Բլեյքը նաև հայտնվել և ղեկավարել է մի քանի թատերական բեմադրություններ։ Խաղացել է «Ջո Գայ», «Սիրո անպտուղ ջանքերը» և «Տասներկուերորդ գիշեր» բեմադրություններում։ Ռեժիսորություն է արել Soho Theatre-ում «Օքսֆորդի փողոցը» և Almeida Theatre-ում «Թաղումը»։

Ունեցել է երկու որդի՝ Զաքարի Բիլալ Քենթ-Սիմփսոն (2007-2015) և Ամոն Բեն Ջորջ Քենթ-Սիմփսոն (2011-2015), Արթուր Սիմփսոն-Քենթից։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Բլեյքի մոտ ախտորոշվել է վերջնական փուլի շարժիչային նյարդային հիվանդություն՝ 2013 թվականի սեպտեմբերին առաջին անգամ նյարդաբանական ախտանշաններ ցույց տալուց հետո։

2015 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Բլեյքը և իր երկու երեխաները անհետ կորել են։ Երեք շաբաթ անց նրանց մարմինները հայտնաբերվել են Լոնդոնի Էրիթ քաղաքի Բլեյքի տանը։ Նրա գործընկեր Արթուր Սիմփսոն-Քենթն իրեն մեղավոր է ճանաչել սպանությունների մեջ և 2016 թվականի հոկտեմբերին
դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Ջեյմս Գայ

**Ջեյմս Գայ** (, ), բրիտանացի լողորդ, որը մասնագիտանում է կրոլ լողում։ Տոկիոյում անցկացված 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի երկակի չեմպիոն, Օլիմպիական խաղերի եռակի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի քառակի չեմպիոն, Եվրոպայի վեցակի չեմպիոն, կարճ ջրում աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, Համագործակցության խաղերի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
2013 թվականին Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում Գայը երկու ոսկե մեդալ է նվաճել 200 մ ազատ ոճով և 4×200 մ կրոլով փոխանցումալողում, ապա հաջողությամբ նորամուտը նշել է մեծահասակների միջազգային մրցաշարերում՝ զբաղեցնելով 5-րդ տեղը աշխարհի առաջնության 400 մետր մրցատարածության եզրափակիչում (կրոլ) և սահմանել է պատանեկան ազգային ռեկորդ։ Ջեյմսը հաջողությամբ ավարտել է մրցաշրջանը՝ նվաճելով 3 մեդալ աշխարհի պատանեկան առաջնությունում՝ արծաթ 200 և 400 մետր մրցատարածություններում և ոսկե 4×200 մետր ազատ ոճով՝ սահմանելով ռեկորդ։

2014 թվականին Ջեյմսը ազգային առաջնությունում նվաճել է 3 ոսկե մեդալ 200 և 400 մետր ազատ ոճում և 200 մետր բատերֆլայում, 400 մետր մրցատարածությունում սահմանել է ազգային ռեկորդ, այնուհետև հաջող ելույթ է ունեցել մեծահասակների միջազգային մրցումներում՝ Անգլիայի հավաքականի կազմում նվաճելով ոսկե և բրոնզե մեդալներ։ Նույն տարվա աշնանը բրիտանացին արծաթե մեդալ է նվաճել աշխարհի առաջնությունում կարճ լողավազանում։

2015 թվականին Ջեյմսը հաղթական է հանդես եկել աշխարհի առաջնությունում, որտեղ նվաճել է երկու ոսկե և արծաթե մեդալ։ Սկզբում բրիտանացին դարձել է 400 մետր ազատ ոճում երկրորդը՝ համառ պայքարում զիջելով չինացի Սուն Յանին և սահմանելով տվյալ տարածությունում ազգային ռեկորդ։ Այնուհետև դարձել է աշխարհի չեմպիոն կրկնակի կարճ մրցատարածությունում՝ ռևանշ վերցնելով Սուն Յանից և թարմացնելով երկրի ռեկորդը։ Այնուհետև Ջեյմսը 4×200 մետր ազատ ոճում նվաճել է երկրորդ «ոսկին»(առաջին ոսկե մեդալն այդ մրցատարածությունում երկրի պատմության մեջ)՝ եզրափակիչ գոտեմարտում կատարելով  հզորագույն ցատկ և մոտ երկու վայրկյանով գերազանցելով ԱՄՆ-ի թիմին։

2021 թվականի մայիսին Բուդապեշտում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Ջեյմսը Մեծ Բրիտանիայի 4x100 մետր փոխանցալողի թիմի կազմում նվաճել է արծաթե մեդալ։ Հաջորդ օրը խառը փոխանցումալողի թիմի կազմում 4x200 մետր ազատ ոճում հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոն։ 4x100 մետր ազատ ոճում դարձել է արծաթե մեդալակիր։ 100 մետր բատերֆլայիով լողում նվաճել է բրոնզե մեդալ՝ լողալով 50,99 վայրկյանում։

Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է երկու ոսկե և մեկ արծաթե մեդալներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջեյմս Գայի էջը swimming.org կայքում 
* Ջեյմս Գայի լավագույն արդյունքները swimmingresults.org կայքում 

Կատեգորիա:Բրիտանացի լողորդներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Գյոդաքլու Զժիկան

**Գյոդաքլու Զժիկան**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։  Գյուղի ավերակները գտնվում են Դիցմայրի գյուղի մոտակայքում։

## Բնակչություն
1897 թվականին գյուղն ունեցել է 56 բնակիչ։

## Տես նաև
* Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Մաքս Ուիթլոք

**Մաքս Էնթոնի Ուիթլոկ** (, ), անգլիացի մարմնամարզիկ, Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն (2016 և 2020), աշխարհի եռակի չեմպիոն, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն, Համագործակցության խաղերի քառակի չեմպիոն։ Ուիթլոքը պատմության մեջ առաջին բրիտանացին է, որն  պատմության մեջ առաջին անգամ նվաճել է օլիմպիական ոսկի սպորտային մարմնամարզությունից։ Առավել հաջողությամբ հանդես է գալիս ազատ և այծիկի վրա վարժություններում։ Բրիտանական կայսրության շքանշանի անդամ (MBE, 2016):

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993 թվականին Հարթֆորդշիր կոմսության Հեմել Հեմփստիդում։ Մարմնամարզությամբ զբաղվել սկսել է յոթ տարեկանում։ 2010 թվականին արժանացել է Համագործակցության խաղերի երկու արծաթե և մեկ բրոնզե մեդալների։ 2012 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն և Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի կրկնակի բրոնզե մեդալակիր։ 2013 թվականին նվաճել է Եվրոպայի առաջնության ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալները և աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալներ։ 2014 թվականին դարձել է Համագործակցության խաղերի երեք ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալակիրներ, աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիրներ, ինչպես նաև Եվրոպայի առաջնության ոսկե և արծաթե մեդալներ։ 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Օլիմպիական խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ բազմամարտում, դարձել օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն այծիկի վրա և ազատ վարժություններում։

2020 թվականին Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է  Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերին Ուիթլոքը։ Թիմը զբաղեցրել է չորրորդ տեղը՝ 255,76 արդյունքով։ Ուիթլոքը որոշեց չպաշտպանել ազատ վարժությունների տիտղոսը՝ փոխարենը կենտրոնանալով այծիկի վրա վարժությունների վրա։ Նա այծիկի վրա վարժություններում նվաճել է օլիմպիական ոսկե մեդալ՝ հավաքելով 15,583 միավոր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մաքս Ուիթլոկ – օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com կայքում 
* Մաքս Ուիթլոքի էջը FIG կայքում

Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Սպորտային մարմնամարզության աշխարհի չեմպիոններ
Կալեր (Մեղրու շրջան)

**Կալեր** (նախկինում՝ *Գյալուր* կամ *Կյալուր*),
ներկայումս լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Մեղրու տարածաշրջանում, Մեղրի քաղաքից մոտ 18 կմ հյուսիս, Մեղրու լեռնաշղթայի հարավային բարձրադիր լանջին, ծովի մակարդակից մոտ 2200 մ բարձրության վրա։

*Գյալուր* անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Մեղրու գավառի, իսկ 1930 թվականից` Մեղրու շրջանի։ Վերանվանվել է **Կալեր** 1935 թվականին։ 1960-ական թվականներին գյուղը ապաբնակեցվել է կապված գյուղական համայնքների խոշորացման ծրագրի հետ։

## Պատմություն
Հնում մտել է Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Արևիք գավառի մեջ, ուշ միջնադարում՝ Սյունիքի Կաքավաբերդ կամ Բաղաբերդ գավառի մեջ։

## Բնակչություն
Գյուղը լքված է 1960-ական թվականներից, ներկայումս բնակչություն չունի; Նախկինում բնակեցված է եղել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու  դաշտավարությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կար Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։

## Պատկերասրահ


Церковь Святой Богородицы, Калер 1.jpg|Սուրբ Աստվածածին Եկեղեցի (XVII)
Церковь Святой Богородицы, Калер 8.jpg
Nushants church in Kaler (4).jpg|Nushants church
Nushants church in Kaler (15).jpg
Памятник ВОВ в селе Калер, Армения 01.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ
Памятник ВОВ в селе Калер, Армения 2.jpg|Զոհված զինվորների հուշարձան Հայրենական մեծ պատերազմ



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հրեական հնություններ

**«Հրեական հնություններ»** (հին հուն. Ἰουδαϊκὴ ἀρχαιολογία, լատ. Antiquitates Iudaicæ) Հովսեփոս Փլավիոսի երկրորդ խոշորագույն աշխատանքն է։ Գրված է I դարում հունարենով (հելլենականության աշխարհի Միջերկրածովյան «միջազգային հաղորդակցության» լեզու)։ Բաղկացած է 20 գրքերից և համարվում է ազատ, հրեական պատմության աշխարհիկ վերապատում, որը շարադրված է Հին Կտակարանի գրքերում, ինչպես նաև հետագա իրադարձություններում, ընդհուպ մինչև 66-71 թվականներին հրեական պատերազմի սկիզբը, որում հեղինակը անձամբ մասնակից է եղել, և որը նվիրված է նրա «Հրեական պատերազմը» գրքին։

## Թարգմանություններ
Հայերեն թարգմանություններ՝
* Հովսեպոս Փլավիոս։ Հրեական հնախոսություն։ Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին, Հ․ 9։ 1976

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրեաների պատմություն
Կատեգորիա:Հին հունական գրականություն
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Հին Կտակարան
Կատեգորիա:Պաղեստինի պատմություն
Ռոզալի Բրեդֆորդ

**Ռոզալի Բրեդֆորդ** (), կին, որը երկու անգամ ընդգրկվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես ամենագեր, իսկ հետո՝ որպես ամենաշատ նիհարած կինն աշխարհում։

## Կենսագրություն
14 տարեկանում Ռոզալին կշռում էր 202 ֆունտ (92 կգ)։ 15 տարեկանում նա կշռում էր 309 ֆունտ (140 կգ)։

Ռոզալի Բրեդֆորդը քաշի առումով գագաթնակետին հասել է 1987 թվականի հունվարին՝ 1199 ֆունտ (544 կգ) 167,6 սմ հասակի պայմաններում։ Նրա մարմնի զանգվածի ինդեքսը կազմում էր 193,6 կգ։ 1988 թվականին նա դրանից այնքան էր ընկճվել և հուսահատվել, որ փորձել է ցավազրկող դեղամիջոցների օգնությամբ ինքնասպան լինել։

Քաշի կորստի արդյունաբերության ոլորտում հայտնի գործիչ Ռիչարդ Սիմմոնսը կապ է հաստատել Ռոզալիի հետ։ Սիմոնսի հետ հեռախոսազանգից հետո Ռոզալին նրանից մի փաթեթ է ստացել, որում ներառված էին վարժությունների տեսանյութեր և հատուկ սննդակարգի բաղադրատոմսեր։ Այդ ամենից հետո Ռոզալին սկսել է ֆիզիկական վարժություններ անել, այնպես, ինչպես ցուցադրված էր տեսանյութերում (ծափահարել ձեռքերը)։ Նա ասել է, որ դա միակ շարժումն էր, որ ինքը կարող էր անել։

Ռոզալին սկսել է հետևել Սիմոնսի սննդակարգին և մեկ տարի անց կորցրել 420 ֆունտ (190 կգ)։ Նա նաև ստացել է ֆիզոթերապևտի աջակցություն, և շուտով նրա կշիռը հասել է 500 ֆունտի (226 կգ)։ Ընդհանոր կորուստը կազմել է 699 ֆունտ (317 կգ)։ Բրեդֆորդը շարունակել է դիետա պահել, և ի վերջո նրա քաշը դարձել է 280 ֆունտ (128 կգ)։ Քաշի ընդհանուր կորուստը 917 ֆունտ էր (416 կգ)։ Բայց հետո նա դադարել է հետևել դիետային, և քաշը սկսել է արագ վերադառնալ։ Երկու տարի չանցած՝ նա կշռել է 195 կգ։ Բայց կինը կարողացել է իրեն զսպել և արդյունքում նիհարել է մինչև 90 կգ։ Նրա անձնական բժշկի խոսքով՝ դրանից առնվազն 30 կգ-ը մաշկի և շարակցական հյուսվածքի ավելցուկն էր։

Ռոզալի Բրեդֆորդը մահացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ 63 տարեկան հասակում ավելորդ մաշկի հեռացման վիրահատությունից հետո առաջացած բարդությունների պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:Ճարպակալում