Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ

**Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ** (), ՀԱՀ բարձրագույն պետական պաշտոնը։

## Պատմություն
Ապարտհեյդի համակարգի շրջանակներում, 1991 թվականի  հունվարին հակամարտող քաղաքական կուսակցությունների, Ազգային կուսակցության և Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի միջև սկսվեցին խորհրդակցական բանակցություններ ժողովրդավարական բազմառասսա քաղաքական համակարգի ներդրման վերաբերյալ։ 1993 թվականի հունիս-հուլիս ամիսների ընթացքում անցկացված բանակցությունների ընթացքում համաձայնություն ձեռք բերվեց երկրի պատմության մեջ առաջին անգամ 1994 թվականի ապրիլի 27-ին բազմառասսա  ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ։ Այդ օրը ՀԱՀ քաղաքացիների կողմից ընտրվեցին ժամանակավոր խորհրդարանի պատգամավորներ, որի  նպատակն էր մշակել նոր մշտական սահմանադրություն։  Խորհրդարանի 400 տեղերից 252-ը ստացավ Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսը։ Ժամանակավոր սահմանադրությունը վավերացվեց 1993 թվականի դեկտեմբերին և ուժի մեջ մտավ 1994 թվականի ապրիլի 27-ին։  Մայիսի 10-ին խորհրդարանի կողմից միաձայն ընտրվելուց հետո Պրետորիայի Միությունների շենքում կայացավ Նելսոն Մանդելայի երդմնակալությունը, որպես ՀԱՀ նոր նախագահ։ 1996 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Սահմանադրական դատարանի կողմից հաստատվեց ՀԱՀ նոր սահմանադրությունը, որը մշակվել էր Ռոլֆ Մեյերի և Սիրիլ Ռամաֆոսայի կողմից և ուժի մեջ մտել 1997 թվականի փետրվարի 4-ին։

1999 թվականի հուլիսի 7-ին Նելսոն Մանդելան հայտարարեց իր հրաժարականի մտադրության մասին, չընտրվելով երկրորդ ժամկետով՝ աջակցելով Տաբո Մբեկիի թեկնածության առաջադրմանը։

1999 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ԱԱԿ-ի վստահ հաղթանակից հետո, հունիսի 14-ին խորհրդարանի պատգամավորների կողմից Տաբո Մբեկին հաստատվեց նախագահի պաշտոնում, իսկ հունիսի 16-ին կայացավ երդման արարողությունը։

2005 թվականին  Մբեկին Ջեյկոբա Զումին ազատվեց ԱԱԿ-ի փոխնախագահի պարտականություններից կոռուպցիոն սկանդալին մասնակից լինելու պատճառով, որն էլ հանգեցրեց ԱԱԿ-ի երկու ճամբարի բաժանվելուն։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Լիմպոպո գավառի Պոլոկվանե քաղաքում անցկացված Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի 52-րդ Ազգային համաժողովում նախագահի թեկնածության քվեարկության ժամանակ Մբեկին պարտվեց  Ջեյկոբա Զումին։ 2008 թվականի  սեպտեմբերին Ջեյկոբ Զուման դատարանի  որոշմամբ ազատվեց  բոլոր տեսակի կոռուպցիոն մեղադրանքներից, որն էլ հանգեցրեց ԱԱԿ-ի Գործադիր կոմիտեի որոշմանը Մբեկի հեռացման վերաբերյալ, դատական գործընթացներին քաղաքական միջամտություն ցուցաբերելու համար։ Սեպտեմբերի 24-ին Տաբո Մբեկին կառավարությանն ուղղված պաշտոնական նամակում հայտարարեց իր հրաժարականի մասին։

Սեպտեմբերի  25-ին  խորհրդարանական ընտրություններից առաջ  269 ձայնով նոր նախագահ ընտրվեց Կգալեմա Մոտլանտեն։  2009 թվականի  մայիսի 6-ին խորհրդարանում կայացավ նոր նախագահի ընտրության վերաբերյալ քվեարկությունը, իսկ մայիսի 9-ին նախագահական երդում տվեց Ջեյկոբ Զուման։

2014 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո, երբ ԱԱԿ-ն ստացավ 249 տեղ, մայիսի 21-ին Ջեյկոբ  Զուման վերընտրվեց երկրորդ նախագահական ժամկետով առանց քվեարկության, այլ թեկնածուների բացակայության պատճառով։ Մայիսի 24-ին կայացավ երդմնակալության արարողությունը։

## Օրենսդրություն
Սահմանադրության համաձայն նախագահը համարվում է պետության և գործադիր իշխանության ղեկավարը և զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը։
Սահմանադրությամբ և օրենսդրությամբ նախագահի վրա դրված լիազորությունների մեջ են մտնում     
* Օրինագծերի հաստատում և ստորագրում 
* Օրինագծերի վերադարձ Ազգային ժողով դրանց սահմանադրականության վերանայման նպատակով     
* Օրինագծերի ուղարկում սահմանադրական դատարան դրանց սահմանադրականության վերանայման նպատակով     
* Ազգային ժողովի և մարզային ազգային խորհուրդների արտահերթ նիստերի հրավիրում  
* Պաշտոնական նշանակումների կատարում 
* Հետաքննությունների հանձնաժողովների նշանակում  
* Խորհրդարանի որոշումներով ազգային հանրաքվեի հաստատում  
* Օտարերկրյա դիվանագիտական և հյուպատոսական ներկայացուցիչների ընդունում և ճանաչում  
* Դեսպանների լիազոր ներկայացուցիչների դիվանագիտական և հյուպատոսական ներկայացուցիչների նշանակում 
* Ցանկացած պատժի ներում շնորհելու կամ մեղմելու իրավունք   
* Պարգևների շնորհում

## Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահների ցանկ (1994 թվականից)
;Կուսակցություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահի պաշտոնական կայք 
* Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահի մասին Rulers.org կայքում

Կատեգորիա:ՀԱՀ-ի նախագահներ
Կատեգորիա:Նախագահների ցանկեր