Բոլցանո (քաղաք)

**Բոլցանո** (), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Բոլցանո գավառում։ Հարավային Տիրոլի մարզկենտրոնն է, Ալպյան ողջ տարածաշրջանի խոշոր բնակավայրերից մեկը։ Ունի հեղինակավոր համալսարան, որտեղ դասավանդումն իրականացվում է անգլերեն, գերմաներեն, իտալերեն։ Բոլցանոյում է տեղակայված Իտալիայի զինված ուժերի ալպյան զորամիավորման բարձրագույն հրամանատարության շտաբը, ինչպես նաև՝ հատուկ, մարտական և օժանդակ որոշ ստորաբաժանումներ։ Բոլցանոն Իտալիայի լավագույն քաղաքներից մեկն է համարվում կյանքի որակի առումով։

Բնակչությունը կազմում է 98 100 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 1 882,42 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 52,34 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 39100, հեռախոսային կոդ՝ +39 0471։

## Պատմություն
Հին և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում բնակավայրը, Բաուսանում անվանումով, հաջորդաբար գտնվել է հռոմեական կայսրության, օստգոթերի թագավորության, Բյուզանդական Իտալիայի, Լոմբարդական թագավորության, Սրբազան հռոմեական կայսրության, այնուհետև Բոտցենա անվանումով՝ Հաբսբուրգների միապետության կազմում։ Այդ ժամանակաշրջանում քաղաքի բնակչությունը գերազանցապես գերմանախոս էր։ Հենց այդ ժամանակներից  (1514 թվականից) է պահպանվել ամեն տարի մեկ շաբաթ շարունակ հարյուր դերասանի մասնակցությամբ լիտուրգիական դրամաներ ներկայացնելու ավանդույթը։

1867 թվականից մինչև 1918 թվականը, արդեն Բոցեն անվանումով, քաղաքը մտել է Ավստրիական, այնուհետև՝ Ավստրոհունգարական կայսրության կազմի մեջ, եղել Տիրոլյան մարզի Բոցեն շրջանի վարչական կենտրոնը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո դարձել է Իտալիայի թագավորության քաղաքներից մեկը։ Այդ պատմական իրադարձությունը հավերժացնելու նպատակով Բոլցանոյում կանգնեցվել է Հաղթանակի հուշարձանը:

## Ժողովրդագրություն
*Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.*


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:110000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1921 from:0 till: 32679
  bar:1931 from:0 till: 37351
  bar:1936 from:0 till: 45505
  bar:1951 from:0 till: 70898
  bar:1961 from:0 till: 88799
  bar:1971 from:0 till: 105757
  bar:1981 from:0 till: 105180
  bar:1991 from:0 till: 98158
  bar:2001 from:0 till: 94989

PlotData=

  bar:1921 at: 32679 fontsize:S text: 32.679 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 37351 fontsize:S text: 37.351 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 45505 fontsize:S text: 45.505 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 70898 fontsize:S text: 70.898 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 88799 fontsize:S text: 88.799 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 105757 fontsize:S text: 105.757 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 105180 fontsize:S text: 105.180 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 98158 fontsize:S text: 98.158 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 94989 fontsize:S text: 94.989 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:"Zdroj: ISTAT"



## Կլիմա

## Անվանի անձինք
thumb|right|140px|Ռայներ Յոզեֆ Ավստրիացի
thumb|right|140px|Աննետ Մենց
140px|thumb|Ալոիս Ռիլ
140px|thumb|Դորիան Գրեյ, 1956
* Արքիդուքս Ռայներ Յոզեֆ Ավստրիացի (1783–1853), Լոմբարդիա-Վենեցիայի փոխարքա
* Աննետ Մենց (1796–1869), 19-րդ դարի սկզբներին եղել է Բոլցանոյի ամենահարուստ կինը
* Դանիել Հարվից (1821 – 1884 in Bolzano), շախմատի գերմանացի վարպետ
* Հայնրիխ Անտոն Ավստրիացի (1828-1891), Ավստրիայի արքիդուքս
* Անտոն Աուսերեր (1843–1889), բնագետ և հնագետ
* Ալոիս Ռիլ (1844–1924), նեոկանտական փիլիսոփա
* Ալոիս Դելուգ (1859–1930), նկարիչ, Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր
* Կարլ Թեոդոր Հոնիգեր (1881–1970), գրող, մշակույթի պատմաբան
* Ռեսել Օռլա (1889–1931), դերասանուհի
* Մաքս Վալիե (1895–1930), հրթիռային տեխնիկայի պիոներ, աստղագետ, գրող
* Քրիստիան Հեսս (1895–1944), նկարիչ, քանդակագործ
* Յոզեֆ Մայեր-Նուսեր (1910–1945), հակաֆաշիստական պայքարի հարատիրոլյան առաջնորդ
* Մարիա Գարդենա (1920–2008) կինոդերասանուհի, ճարտարապետ
* Ալսիդ Բեռլոֆա (1922-2011), քաղաքական գործիչ
* Դորիան Գրեյ (1928-2011), դերասանուհի
* Ադոլֆ Դալապոցա (ծնվ. 1940) օպերային երգիչ
* Օտտավիա Պիկոլո (ծնվ. 1949) դերասանուհի
* Աննա Ուտերբերգեր (ծնվ. 1985) դերասանուհի
140px|thumb|Տանյա Կոնյոտո, 2009
* Էրիկա Լեխներ (ծնվ. 1947) - 1968 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր
* Անտոնելլա Բելուտտի (ծնվ. 1968) - հեծանվորդուհի, օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն
* Գերդա Վայսենշտայներ (ծնվ. 1969) - բոբսլեիստուհի, ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի և բրոնզե մեդալակիր
* Իլենյա Սկապին (ծնվ. 1975) -  ձյուդոիստուհի, օլիմպիական խաղերի կրկնակի մրցանակակիր
* Իզոլդա Կոստներ (ծնվ. 1975) - լեռնադահուկորդուհի, ձմեռային օլիմպիական խաղերի եռակի մրցանակակիր
* Կարեն Պուտցեր (ծնվ. 1978) - լեռնադահուկորդ, ձմեռային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր
* Տանյա Կոնյոտո (ծնվ. 1985), ջրացատկորդուհի, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոնուհի, օլիմպիական խաղերի կրկնակի մրցանակակիր
* Կարոլինա Կոստներ (ծնվ. 1987), գեղասահորդուհի, աշխարհի չեմպիոնուհի, օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր

## Պատկերասրահ

File:Chiostro Francescani Bolzano.jpg|
File:Sparkassenstraße cropped.jpg|
File:Kornplatz Bozen 2015.jpg|
File:Via goethe, bolzano.JPG|
File:St-magdalena st-justina-rosengarten.jpg|
File:Kloster und Stiftskirche Muri-Gires in Bozen Südtirol.JPG|
File:Bozen Waltherplatz.jpg|
Bolzano alps.jpg|
Maretsch - September 2014.jpg|
Schloss Runkelstein ext.jpg|


## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Bolzano City Hall Official website (in Italian and German)
* Bolzano Tourist Board Official website

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանական քաղաքներ