open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գրոհային հրացան

[300px|մինի|աջից|[Կալաշնիկովի ինքնաձիգը։]]
**Գրոհային հրացան**, **ինքնաձիգ**, **հարձակման հրացան** կամ **ավտոմատ**, արտասահմանյան գրականության մեջ նաև գրոհային հրացանը ձեռքի անհատական ավտոմատ հրազեն է, որը նախատեսված է սերտ մարտերում թշնամու կենդանի ուժին ջախջախելու համար և ունակ է ստեղծել կրակի բարձր խտություն։

## Տերմինի ծագումը
Հարձակման հրացան տերմինը սովորաբար վերագրվում է Ադոլֆ Հիտլերին, ով օգտագործում էր գերմանական Sturmgewehr բառը (որը թարգմանվում է որպես «հարձակողական հրացան») որպես MP 43-ի նոր անվանում (Maschinenpistole), որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Sturmgewehr 44: Դաշնակիցների քարոզչությունը ենթադրում էր, որ անունը ընտրվել է քարոզչական նպատակներով, սակայն հիմնական նպատակն էր տարբերել Sturmgewehr-ը գերմանական ավտոմատներից, ինչպիսին է MP 40-ը։

Այնուամենայնիվ, ենթադրվում է, որ Heereswaffenamt-ը պատասխանատու է Շտուրմգևեր անվան համար, և Հիտլերը, բացի արտադրության հրամանը ստորագրելուց, որևէ ներդրում չի ունեցել։ Ավելին, Հիտլերն ի սկզբանե դեմ էր նոր հետևակային հրացանի գաղափարին, քանի որ Գերմանիան չուներ արդյունաբերական կարողություններ՝ փոխարինելու արդեն ծառայության մեջ գտնվող 12,000,000 Karabiner 98 հազար հրացանները, և միայն փոխեց իր միտքը, երբ տեսավ այն առաջին ձեռքից։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հրազեն
Լենի Քյուր

**Լենի Քյուր** (, ) հոլանդացի երգիչ, 1969 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթող։

## Կենսագրություն
Նա իր սոլո կարիերան սկսել է 1967 թվականին՝ կատարելով ֆրանսիական շանսոնի ավանդույթներով ստեղծագործություններ։ 1969 թվականին նա ներկայացրել է Նիդեռլանդները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում՝ իր «De troubadour» ստեղծագործությամբ և դարձել հաղթող։ Նա այդ տարի չորս հաղթողներից մեկն է եղել։ 1970֊ական թվականների սկզբին Քյուրն ավելի հաջողակ էր Ֆրանսիայում, քան իր հայրենի երկրում։ 1970 թվականին նա հյուրախաղերով հանդես է եկել Ջորջ Բրասենսի հետ։  Իր ամենամեծ հաջողությունը Կուրը հասել է Նիդեռլանդներում 1980 թվականին «Visite» երգով, որը ձայնագրվել է ֆրանսիական «les Poppys» խմբի հետ։

Հետագայում Լենի Քյուրն ընդունել է հուդայականություն և երկար ժամանակ ապրել է Իսրայելում։ 2007 թվականին պարգևատրվել է Հոլանդիայի «Orange-Nassau» շքանշանով։

Լենի Քյուրը կատարել է «De troubadour» երգը Եվրատեսիլ երգի մրցույթի եզրափակչի ժամանակ՝ 2021 թվականի մայիսի 22-ին Ռոտերդամում։

1973 թվականին Հաառլեմում տեղի ունեցած հարձակման ժամանակ վնասվել է Լենի Քյուրի քիթը, որից հետո՝ 1974 թվականին նա ամուսնացել է իրեն բուժող իսրայելցի բժշկի հետ և ընդունել հուդայականություն։ Բժշկի հետ նրանք ունեցել են երկու դուստր։

Ամուսնալուծությունից հետո երգչուհին 1981-1993 թվականներին ռոմանտիկ կապ է ունեցել երգահան Հերման Պիտեր դե Բուրի հետ։

Լենի Քյուրը  երկրորդ անգամ ամուսնացել է 2003 թվականին։

## Սկավառակագրություն
* 1969: De troubadour
* 1971: De zomer achterna
* 1972: Les enfants
* 1972: De wereld waar ik van droom
* 1974: God laat ons vrij
* 1975: 'n Avondje Amsterdam
* 1976: 'n Dag als vandaag
* 1980: Dromentrein
* 1981: Avonturen
* 1982: Oog in oog
* 1983: De beste van Lenny Kuhr
* 1986: Quo vadis
* 1990: Het beste van Lenny Kuhr
* 1990: De blauwe nacht
* 1992: Heilig vuur
* 1994: Altijd heimwee
* 1997: Gebroken stenen
* 1997: Stemmen in de nacht
* 1998: De troubadour
* 1999: Oeverloze liefde
* 2000: Visite
* 2001: Fadista
* 2004: Op de grens van jou en mij
* 2005: Panta Rhei

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի երգիչներ
Կաստել (բերդ)

**Կաստել** (, սերբերեն` *Tvrđava Kastel*), բերդ Բոսնիա և Հերցեգովինայի անկլավ հանդիսացող Սերբական Հանրապետության մայրաքաղաք Բանյա Լուկայում, Վրբաս գետի ափին։ Մեր ժամանակներ հասած բերդը միջնադարյան կառույց է, սակայն հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ այն վեր է խոյացել հինհռոմեական ժամանակներում և նույնիսկ դրանից էլ վաղ գոյություն ունեցած ամրությունների տեղում։ Բերդը համեմատաբար լավ է պահպանվել։ Շրջապատված է քարե հզոր պարսպով, կան աշտարակներ, մարտկոցներ։ 2012-2013 թվականներին Եվրոպական միության ֆինանսավորմամբ իրականացվել են վերակառուցման մեծածավալ աշխատանքներ, որոնց ընթացքում ուշագրավ բազմաթիվ արտեֆակտներ են հայտնաբերվել։ Պատմական այդ հուշարձանը գտնվում է Բանյա Լուկայի կենտրոնական մասում և համարվում է քաղաքի կարևորագույն տեսարժան վայրերից մեկը։ Բերդի ներսում գտնվող հին շինություններից մեկում՝ նախկին սպայական տանը ներկայումս գործում է Հերցեգովինայի թանգարանը։

1737 թվականին այս բերդի համար կատաղի մարտեր են տեղի ունեցել ավստրիական և թուրքական զորքերի միջև։

## Պատկերասրահ

Тврђава Кастел 2.jpg
NKD136 Kastel tvrđava Banjaluka.jpg
Vrbas67657.jpg
Kastel211.jpg|
Kastel2.jpg|
Banjalucka tvrdjava Kastel 05.jpg
Tvrdjava Kastel 09.JPG
Kastell, unutrašnjost.jpg
Tvrdjava Kastel 12.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամրոցներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի մշակույթ
Կատեգորիա:Պատմական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն
Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր
Նեմանյա Մայդով

**Նեմանյա Մայդով ** (սերբերեն՝ *Nemanja Majdov *, , ), սերբ ձյուդոիստ։ Մարզական կարիերայի սկզբում ներկայացրել է Բոսնիա և Հերցեգովինան, ապա՝ Սերբիան, 2017 թվականից Սերբական Հանրապետությունը։ Նրան մարզում են իր հայրը՝ Լյուբիշան և ավագ եղբայրը՝ Ստեֆանը, ով նույնպես ձյուդոիստ է։ Սերբիայի 2022 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Նեմանյան առաջադրվել է որպես պատգամավորության անկախ թեկնածու։

## Մարզական նվաճումներ
Եվրոպայի պատանիների կրկնակի  չեմպիոն (2014 և 2016 թթ.):

2017 թ. Բուդապեշտում անցկացված աշխարհի առաջնության ոսկե մեդալակիր մինչև 90 կգ քաշային կարգում (հետագա բոլոր մրցումներում դարձյալ հանդես է եկել մինչև 90 կգ քաշային կարգում)։

2018 թ. Թել Ավիվում անցկացված Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր։

2018 թ. իսպանական Տառագոնա քաղաքում անցկացված Միջերկրածովյան խաղերի արծաթե մեդալակիր։

2019 թ. Մարոկկոյի Մարակեշ քաղաքում անցկացված Գրան-պրի մրցաշարի հաղոթող։

2020 թ. Պրահայում անցկացված Եվրոպայի առաջնության փոխչեմպիոն (երկրորդ անգամ)։

2021 թ. մայիսին Կազանում անցկացված միջազգային մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր։

2022 թ. Թել Ավիվում անցկացված *Grand Slam* մրցաշարի արծաթե մեդալակիր։

## Պատիվներ ու պարգևներ
* Սերբիայի «Տարվա լավագույն երիտասարդ մարզիկ» կոչում և ազգային օլիմպիական կոմիտեի մրցանակ. 2014
* Սերբական Հանրապետության «Տարվա լավագույն մարզիկ» կոչում և մրցանակ. 2017.
* «Ցրվենա Զվեզդա» («Կարմիր աստղ») մարզական ընկերության «Տարվա լավագույն մարզիկ» կոչում և մրցանակ. 2017 թ. և 2019 թ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Turnierergebnisse bei JudoInside.com
* Պաշտոնական կայքէջը (անգլերեն)

Կատեգորիա:Ձյուդոյի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ձյուդոյի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Սերբ ձյուդոիստներ
Բռունցք

մինի|աջից|Բարձրացված, փակ բռունցք
**Բռունցքը** ձեռքի ձևն է, երբ մատները դեպի ներս թեքված են ափի դեմ և ամուր բռնված այնտեղ։ Բռունցք պատրաստելը կամ սեղմելը նշանակում է մատները սերտորեն ծալել ափի կենտրոնում, այնուհետև բթամատը սեղմել միջին ֆալանգների վրա; Ի տարբերություն այս «փակ» բռունցքի, բռունցքը «բաց» է պահում՝ բթամատը ցուցամատի կողքին պահելով։ Մարդը փակ բռունցքով հարվածում է ստորին ֆալանգները մակերեսին կամ հարվածում է ձեռքի կրունկի փոքր մատով; մեկն օգտագործում է բաց բռունցքը՝ միջին մատի միջնամատով թակելու համար։

## Ֆիզիոլոգիա և նյարդաբանություն
Բռունցք պատրաստելը գործնականում անհայտ է այլ պրիմատների մեջ:[Միջբերում անհրաժեշտ է] Դա պայմանավորված է նրանով, որ թեև «պրիմատների մեծամասնության ձեռքերը ափից և մատից երկար են [և կարճ բութ մատից», սակայն մարդկանց համար այդ համամասնությունները հակառակն են։

Առնվազն մեկ ուսումնասիրություն պնդում է, որ բռունցքի սեղմումը կարող է օգտագործվել տեղեկատվություն հիշելու համար։

Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ բռունցք անելը կարող է օգնել մարդկանց՝ հաղթահարելու սթրեսը կամ անհանգստությունը, քանի որ միտքը զբաղված է մկանների ձգմամբ՝ կենտրոնանալու խնդրի վրա
:

## Բռնցքամարտ
Բռունցք հարվածելու նպատակով բռունցքի ձևավորումը ամենահիմնական գիտելիքներն են, որոնք ուսուցանվում են բռնցքամարտ մարզաձևում։ Բռունցքները ուսուցանվում են մարտարվեստներում, ինչպիսիք են կարատեն, քունգ ֆուն և թաեքվոնդոն բռունցքներով հարվածելու և հարվածելու գործընթացում։ Պայքար  100% ասում է, որ «մարդկանց ավելի քան 90 տոկոսը իրականում չգիտի, թե ինչպես ճիշտ բռունցք անել», և ավելացնում է, որ ճիշտ ձևավորումը նշանակում է, որ օգտվողը «չի կոտրի [իրենց] ձեռքը», «չի լարի իր ձեռքը»։ դաստակ», «կարողանա շատ հզոր բռունցքներ գործարկել», և «կարողանալ մեկ հարվածով նոկաուտի ենթարկել մեկին»։

Բռունցքի ոչ պատշաճ ձևավորումը առարկայի բռունցքով հարվածելիս կամ հարվածելիս կարող է առաջացնել ձեռքի կապտուկներ և կոտրված փոքր ոսկորներ, որոնք հայտնի են որպես Բոքսերի կոտրվածք։ Բոքսերի Կոտրվածքը տեղի է ունենում, երբ ձեռքի մետակարպալները կամ փոքր ոսկորները կոտրվում են վարդագույն և մատնեմատի կողքին։ Անվանումն առաջացել է այն փաստից, որ նման վնասվածքներն առավել տարածված են բռնցքամարտիկների և այլ մարտարվեստի կիրառողների մոտ
։

## Այլ կիրառումներ
Բարձրացված բռունցքը նաև ապստամբության, մարտունակության, դիմադրության և միասնության խորհրդանիշ է ։

Տարբեր երևույթներ իրենց անվան մեջ ներառում են «բռունցք» տերմինը, ինչպես օրինակ՝ բռունցքի սեռական ակտը և բռունցքով բարևելը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ձեռք
Տիհոմիր Ստանիչ

**Տիհոմիր Ստանիչ** (սերբերեն` *Tihomir Stanić*, ), թատրոնի, կինոյի, հեռուստատեսության սերբ դերասան և կինոպրոդյուսեր։ Ստեղծագործական իր գործունեությունն սկսելով 1981 թվականին՝ թատրոնում արդեն մարմնավորել է հարյուրից ավելի կերպար, նկարահանվել է 80-ից ավելի ֆիլմերում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շեշկովցի քաղաքում, մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել Կոզարսկա Դուբիցայում, որտեղ հայրն աշխատում էր որպես ուսուցիչ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Նովի Սադ քաղաքի դրամատիկական արվեստների ակադեմիան, ուսանել պրոֆեսոր Դեյան Միյաչի դասարանում։

Սկզբնական շրջանում խաղացել է Նովի Սադի սերբական ազգային թատրոնում, 1887 թվականից անդամագրվել Բելգրադի Atelje 212 թատերախմբին։ Բացի այդ, հանդես գալով «Նովի Սադ» և «Բելգրադ» հեռուստաալիքների դրամատիկական ծրագրերում՝ մարմնավորել է Սերբիայի պատմության ու գրականության բազմաթիվ նշանավոր դեմքերի (Դոսիտեյ Օբրադովիչ, Սավա Մրկալ, Բրանկո Ռադիչևիչ, Միլոշ Ցրնյանսկի, Ստևեն Սրեմեց, Իվո Անդրիչ, արքա Ալեքսանդր Օբրենովիչ...):

1998-2000 և 2005-2007 թվականներին ղեկավարել է Սերբական Հանրապետության մայրաքաղաքի՝ Բանյա Լուկայի ազգային թատրոնը։ Հիմնադրել է «Բալկանֆիլմ» և «Դրինա-ֆիլմ» պրոդյուսերական ընկերությունները, որոնցից առաջինի կենտրոնական գրասենյակը Սերբական Հանրապետությունում է, երկրորդինը՝ Բելգրադում, և 2007 թվականից գեղարվեստական կինոնկարների արտադրություն է կազմակերպում։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Սերբ դերասաններ
Մահակ

մինի|աջից|Ոստիկանական մահակ՝ լայնակի բռնակով (FRG)՝ թոնֆայի տեսակի։
**Մահակ**, **ոստիկանական մահակ**, **ռետինե փայտ** կամ **ռետինե մահակ**, ոչ մահաբեր գործողության հատուկ միջոց, որն օգտագործում են իրավապահները (ոստիկանները), անվտանգության և իրավապահ մարմինները, քրեակատարողական համակարգը։

Միշտ չէ, որ ոստիկանական մահակները և փայտերը պատկանում են մարտական զենքերին, մի շարք նահանգներում և երկրներում դրանք պատկանում են հատուկ միջոցներին։ Ոստիկանական մահակները օգտագործվում են նրանցից հարվածելու և պաշտպանվելու, ինչպես նաև հակառակորդին վերահսկելու և պահելու համար։

## Դիզայն
Կախված մահակի մոդելից, դրա դիզայնը, նյութը, քաշը, երկարությունը և հաստությունը կարող են տարբեր լինել։ Նախկինում ոստիկանական մահակները պատրաստված էին երկարակյաց փայտից, ներկայումս դրանք առավել հաճախ պատրաստված են ռետինե և պոլիմերային սինթետիկ նյութից, ավելի հազվադեպ՝ պլաստմասից և նույնիսկ ավելի քիչ՝ մետաղից։

Ռետինե մահակները ճկուն են և ոչ ճկուն, վերջինիս մեջ կարելի է տեղադրել մետաղական միջուկ կամ խողովակ, որի երկայնքով գլորվում են պողպատե գնդիկներ։ Մետաղական մահակները ամենից հաճախ հեռադիտակային են, տարբեր ճկունությամբ, 20 սմ երկարությամբ, երբ ծալվում են մինչև 60 սմ մարտական դիրքում (դրանք կարող են տեղաշարժվել ձեռքով կամ ավտոմատ կերպով, զսպանակի գործողության ներքո)։

Արևմտյան շատ նահանգներում և երկրներում օգտագործվում է մահակ, որն ունի մետաղյա ձող՝ շրջապատված ռետինով։ Այն ավարտվում է ռետինե կամ կաշվե ճկուն հատվածով (երբեմն կապարով)։ Այս զենքով, որպես կանոն, խուլ հարվածներ են կիրառվում։

Վերջապես, արևմտյան մի շարք պետությունների և երկրների իրավապահ մարմիններ զինված են հատուկ տեխնիկայով՝ ոստիկանական մահակների տեսքով, որոնք, երբ սեղմում են ձգանը, «կրակում» են գրգռիչ լիցքավորմամբ։ Գոյություն ունեն նաև մահակների մոդելներ՝ ներկառուցված ցնցող ատրճանակով։

Ժամանակակից մահակներից շատերը սովորաբար ունեն հատուկ բռնակ և գոտի, որպեսզի մահակը չսահի կրողի ձեռքից։ Բռնակը սովորաբար նախատեսված է մեկ ձեռքի համար։
## Դիմումի պատմություն
Ոստիկանական մահակների կանոնավոր մոդելները ի հայտ են եկել 19-րդ դարում՝ Եվրոպայի նահանգներում և երկրներում հայտնվելով ազգային ոստիկանության (ունենալով կադրերի մատակարարման և վերապատրաստման կենտրոնացված համակարգ)։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարվածային զենքեր
Կռվազենք

**Կռվազենք** կամ **կռվի զենք**, ցանկացած ձեռքի զենք է, որն օգտագործվում է ձեռնամարտում։

## Պատմություն
Կռվի տերմինը ծագել է 1640-ական թվականներին (ֆրանսերեն` mêlée), որը վերաբերում է անկազմակերպ ձեռնամարտի, մոտ քառորդ մարտերի, ծեծկռտուքի կամ շփոթված կռվի, հատկապես ներգրավելով բազմաթիվ մարտիկների։

1812 թվականի սեղանի վրա գտնվող Կրիգշպիել խաղը վերաբերվում էր խաղի ձեռքի մարտական փուլին որպես մենամարտ։ Հետագայում պատերազմական խաղերը կհետևեն այս օրինակին։ Այնտեղից խաղացողները վերջո կսկսեցին այդ փուլում օգտագործվող զենքերը կոչել կռվազենքեր։

## Տես նաև
Սառը զենքեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սառը զենքեր
Հինգ օր, հինգ գիշեր

«**Հինգ օր, հինգ գիշեր**» (), 1960 թվականի խորհրդա-գերմանական գեղարվեստական ֆիլմ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին։ Մոսֆիլմ (ԽՍՀՄ) և ԴԵՖ (ԳԴՀ) կինոստուդիաների համատեղ արտադրություն։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կարմիր բանակի զինվորների կողմից Դրեզդենի պատկերասրահի գանձերի փրկության մասին։ Սյուժեի հիմքում ընկած է «Հին վարպետների արվեստը» պատկերասրահի վերականգնումը խորհրդային զորքերի ձեռքով 1945 թվականին։ Այնուհետև արվեստի գործերի հավաքածուն տեղափոխվել է ԽՍՀՄ, որտեղ պահվում էր մինչև Դրեզդենի պատկերասրահ վերադառնալը 1960 թվականին։ Ֆիլմը կինոյի ոլորտում Խորհրդային Միության և Արևելյան Գերմանիայի առաջին համատեղ աշխատանքն է։

## Ֆիլմի երաժշտություն
Ֆիլմում հնչում է Դմիտրի Շոստակովիչի երաժշտությունը։ Երաժշտություն գրելու համար կոմպոզիտորը գործուղվել է Դրեզդեն, սակայն հանձնարարություն կատարելու փոխարեն երեք օրում գրել Է ութերորդ լարային կվարտետը։ Այս ստեղծագործությունը կոմպոզիտորը ոչ թե ֆիլմի համար է ստեղծել, այլ նվիրել է պատերազմի զոհերի հիշատակին։ Ռազմական թեմայով կոմպոզիտորը կվարտետի բոլոր հինգ մասերի միջով անցկացրել է իր սեփական ճակատագրի իրողությունները, ինչ-որ իմաստով դա կոմպոզիտորի սեփական ռեքվիեմն է, յուրատեսակ «ինքնադամբանական»։

## Դերերում
* Վսևոլոդ Սաֆոնով – *կապիտան Լեոնով
* Հայնց-Դիտեր Կնաուպ – *Պաուլ Նաուման
* Վսևոլոդ Սանաև – *ավագ Կոզլով
* Անեկատրին Բյուրգեր – *Կատրին Բեյեր
* Եվգենյա Կոզիրևա – *Նիկիտինա
* Մարգա Լեգալ – *Լուիզա Ռանկ
* Միխայիլ Մայորով – *գեներալ
* Վիլհելմ Կոխ-Հոգե – *Էրիխ Բրաուն
* Նիկոլայ Սերգեև – *Շագին
* Գենադի Յուխտին – *զինվոր Ստրոկով
* Նիկոլայ Սմորչկով – *զինվոր Տկաչենկո
* Վլադիմիր Պիցեկ – *զինվոր Գալկին
* Նիկոլայ Պոգոդին – *զինվոր Ռուդակով
* Պյոտր Լյուբեշկին – *զինվոր Տերենտև
* Օլեգ Գոլուբիցկի – *ադյուտանտ
* Էրիխ Ֆրանց – *Բաում
* Յոհեն Բլեյ – *տղա
* Անդրեյ Դեմյանով – *Ալյոշա
* Հայնց Ֆլոսել – *բժիշկ Կրաուզե
* Ռայմոնդ Շելխեր – *Բաուեր
* Հայնց Տիլ – *[[ՍՍ (կազմակերպություն)|ՍՍ]] մայոր
* Ռութ Կոմերել – *Գերտրուդա Ֆիշեր
* Մոնիկա Լենարց – *Սոնյա Ֆիշեր
* Գիզելա Մայ – *բանտարկյալ համակենտրոնացման ճամբարում (լուսագրերում՝ Մեյ)

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Լեո Առնշտամ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Լեո Առնշտամ, Վոլֆգանգ Էբելինգ
* Օպերատորներ՝ Ալեքսանդր Շելենկով, Իոլանդա Չեն-Յու-Լան
* Կոմպոզիտոր՝ Դմիտրի Շոստակովիչ
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ալեքսեյ Պարխոմենկո, Գ․ Նիտցշկե
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Բորիս Վոլսկի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Հինգ օր, հինգ գիշեր» ֆիլմը ''«Մոսֆիլմ»'' կայքում
* Репортаж 1-го канала о возвращении картин в Дрезден 

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1961 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1961 դրամա ֆիլմեր
Լռության ճիչը (ֆիլմ)

**«Լռության ճիչը»** (), խորհրդային դետեկտիվ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Արյա Դաշիևը «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1981 թվականին։

Ֆիլմը բեմադրվել է Իսայ Կալաշնիկովի «Հետաքննություն» վեպի հիման վրա, և հեղինակն ինքը մասնակցել է ֆիլմի սցենարի ստեղծմանը։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1982 թվականի մայիսի 17-ին։

## Սյուժե
Մերձբայկալ։ Տայգայի լռության մեջ երկու կրակոց է հնչում։ Ծանր վիրավորվել է որսորդ Կոլչինը։ Հիվանդանոցում նա մահանում է։ Քննիչները սկսում են հետաքննություն։

## Դերասաններ
* Յուրի Սոլոմին – *քննիչ դրոնով
* Բորիս Շչերբակով – *Սեմյոն Շմելյով
* Օլեգ Վիդով – *եգեր Միխայիլ Կոլչին
* Վադիմ Կուրկով – *Իլյա Ֆոմին
* Լյուբով Գերմանովա – *Նադյա
* Ալեվտինա Եվդոկիմովա – *Գլաֆիրա Դրիցինա, վաճառողուհի
* Բուդա Վամպիլով – *Սամբու Մալանով, գյուղի խորհրդի նախագահ
* Վալերի Մալիշև – *որսորդ  Պավել Ֆեդոտովիչ Պետրյակով
* Ցիրեն Շագժին – *Սանժի Տառնուև
* Միխայիլ Ելբոնով – *Դուգար Տառնուև

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Արյա Դաշիև
* Սցենարի հեղինակներ՝ Իսայ Կալաշնիկով, Արյա Դաշիև
* Օպերատոր՝ Ռալֆ Քելլի
* Բեմադրող նկարիչ՝ Իվան Պլաստինկին
* Կոմպոզիտոր՝ Ջոն Տեր-Թադևոսյան
* Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Լեոնիդ Կուկսո
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Վիկտոր Բելյարով

## Նկարահանման վայրեր
Նատուրալ նկարահանումները կատարվել են Բուրյաթիայի Պրիբայկալսկի շրջանում ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Ջիվան Տեր-Թադևոսյանի
Սյուզան Էյտի

**Սյուզան Կարլտոն էյտի** (, ) ամերիկացի տնտեսագետ, մակրոտնտեսագիտության բնագավառի հետազոտող։ Փիլիսոփայության դոկտոր, Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր, առաջին *Կլարկ* մեդալ  ստացող կինը։ 2012 թվականին ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։
Մայքրոսոֆթ կորպորացիայի խորհրդատու, Մայքրոսոֆթ հետազոտության գիտաշխատող :

## Կենսագրություն
Սյուզան Էյտին մեծացել է Մերիլենդ նահանգի Ռոքվիլ քաղաքում։ Նա Ֆիզիկոսի և անգլերենի ուսուցչի դուստր է։ Էյտին 16 տարեկանում ընդունվել է Դյուկի համալսարան ԱՄՆ, որտեղ ավարտել է բակալավրի աստիճանը միանգամից երեք ոլորտներում՝ տնտեսագիտություն, մաթեմատիկա և համակարգչային գիտություն։ Նա 24 տարեկանում Սթենֆորդի համալսարանի բիզնեսի ավարտական դպրոցում ստացել է դոկտորի կոչում։ Նրա գիտական խորհրդատուներն են եղել պրոֆեսորներ Փոլ Միլգրոմը և Դոնալդ Ջոն Ռոբերթսը։
Այնուհետև նա վեց տարի ուսուցչուհի է աշխատել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Նույն ինստիտուտում աշխատել է նաև դոցենտ և պրոֆեսոր։ Ապա նա վերադարձել է Սթենֆորդի համալսարանի Տնտեսագիտության ֆակուլտետ, որտեղ հինգ տարի աշխատել է որպես պրոֆեսոր։ Էյտին մինչև 2012 թվականը եղել է Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր։ Ներկայումս նա Սթենֆորդի բիզնես դպրոցի պրոֆեսոր է։

## Անձնական կյանք
Սյուզան Էյտին ամուսնացել է 2002 թվականին։ Նրա ամուսինը՝ Գվիդո Իմբենսը, Սթենֆորդի համալսարանի էկոնոմետիկայի պրոֆեսոր է։  Նրանք երեք երեխա ունեն։

## Մրցանակներ
* 2007 թվական, *Ջոն Բեյթս Քլարկ մեդալ*
* 2019 թվական, *Ջոն ֆոն Նոյմանի մրցանակ
*

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Боб Симисон*. Инженер-экономист // Финансы и развитие, июнь 2019.

## Արտաքին հղումներ
* Личная страница С. Эйти на сайте Гарвардского университета. — 06.01.2009.
* *Warsh D.* Clark Medal to Susan Athey // Economicprincipals.com. — 2007. — April 22. — 06.01.2009.
* Gans J. Susan Athey Awarded John Bates Clark Medal // «Stanford Business Magazine». — 2007. — August. — 06.01.2009.

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Բոստոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Կոզարա (լեռնաշղթա)

**Կոզարա** (), լեռնաշղթա Բոսնիա և Հերցեգովինայի արևմտյան մասում՝ Սերբական Հանրապետության մայրաքաղաք Բանյա Լուկայից մոտավորապես 30 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Սահմանագծված է Սավա, Վրբաս, Սանա և Ունա գետերով։ 15 կիլոմետր մոտավոր լայնությամբ ձգվում է շուրջ 40 կիլոմետր։ Լեռնաշղթայի մեծ մասը պատկանում է Սերբական Հանրապետությանը և գտնվում է Պրիեդոր համայնքի տարածքում։ Ամենաբարձր գագաթը Լիսինան է, որի բարձրությունը ծովի մակերևույթից 978 մետր է։

Լեռնաշղթայի մի ընդարձակ հատված ներառված է Կոզարայի ազգային պարկի տարածքում, որն զբաղեցնում է 3.520 հեկտար։ Ազգային այդ պարկը Եվրոպայի ազգային պարկերի ընկերակցության (ասոցիացիայի) անդամ է։

## Պատմություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1942 թվականի ամռանը հարավսլավական պարտիզանական մի ջոկատ, որին Կոզարայի լեռներում շրջափակել էին տասնապատիկ գերազանցող ֆաշիստական զորագնդերը, համառ ու անձնուրաց մարտեր է մղել այստեղ, մարտեր, որոնք հարավսլավական Դիմադրության շարժման և ազգային-ազատագրական պայքարի անքակտելի մասն են դարձել։ 1972 թվականին Մռակովիցա սարի գագաթին գտնվող սարահարթում բացվել է Դուշան Ջամոնիի քանդակած հուշարձանը՝ նվիրված Կոզարայի պաշտպանական մարտերին մասնակցած պարտիզաններին և նրանց մոտ ապաստանած ու նույնպես զոհված շրջակա գյուղերի բնակիչներին։ thumb|left|200px|Կոզարացկի կամենը

## Գագաթներ

## Տես նաև
*Կոզարա ազգային պարկ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն
Էմիլ Ֆորրեր

**Էմիլ Օրգետորիքս Գուստավ Ֆորրեր** (, ), շվեյցարացի ասորագետ և հեթագիտության առաջամարտիկ։

## Գիտական գործունեություն
Էմիլ Ֆորրերը զարգացրել է հետազոտության շեղված միջառարկայական դաշտ (Meropisforschung), որը հիմնված է հույն պատմիչ Թեոպոմպոսի տեքստային հատվածների վրա և առնչվում էր Հին և Նոր աշխարհի ենթադրյալ նախապատմական կամ մինչպատմական շփումներին։ Հակասելով գերիշխող ակադեմիական մտքի դպրոցին՝ Ֆորրերը պաշտպանում էր այն գաղափարը, որ Թեոպոմպոսի «Մերոպիսը» հորինված վայր չէ, այլ իրական աշխարհագրական միավոր։

## Աշխատություններ
* Forrer, E. *Neue Probleme zum Ursprung der indogermanichen Sprachen*. “Mannus”, B. 26, 1934
* Forrer, E. *[https://books.google.com/books/about/Homerisch_und_silenisch_Amerika.html?id=JhAvHQAACAAJ&redir_esc=y Homerisch und silenisch Amerika]*, San Salvador (author's edition) 1975

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի արևելագետներ
Փակ Յուրի

**Փակ Յուրի** (հանգըլ՝ 박유리, կորեերենի նոր ռոմանականացում՝ Park Yu-ri, ), հայտնի է նաև որպես պարզապես *Յուրի* (հանգըլ՝ 유리), հարավկորեական ծագմամբ ռուս երգիչ, ռեփեր, մոդել և ESteem Entertainment ընկերության հաղորդավարը։

Նա JxR բոյզ-բենդի մասնակից է, ինչպես նաև SHAX հորինված նախագծում հանդես է գալիս Tojin (도진) բեմական կեղծանունով։

## Անձնական կյանք
Հարավային Կորեայի քաղաքացիություն է ստացել 2019 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

## Գործունեություն

### 2019: ''Produce X 101'' և առաջնելույթ JxR-ի կազմում
2019 թվականի մայիսի 3-ին մասնակցել է Produce x 101 գոյատևման շոուին՝ ներկայացնելով ESteem Entertainment-ը, սակայն դուրս մնացել 11 դրվագից՝ զբաղեցնելով 36-րդ հորիզոնականը։

Հոկտեմբերի 24-ին հայտնի դարձավ, որ Յուրի Փակը Բեքջինի հետ առաջնելույթ է ունենալու JxR խմբի կազմում։ Դուետն իր պաշտոնական առաջնելույթը կատարել է դեկտեմբերի 5-ին "Element" թվային սինգլով։

## Սկավառակագրություն

### '''Կորեական'''

#### Սաունդթրեքներ

* "Mr. Heart OST"  (2020)

### '''Ռուսերեն'''

#### Համագործակցային

* "На Муве (MOVE)"  (2020)

## Ֆիլմագրություն

### Դորամաներ

* *Imitation* (KBS2, 2021)

### Մրցակցային շոուներ

* *Produce X 101* (Mnet, 2019)

### Մասնակցություն երաժշտական տեսահոլովակներին

* Луна - "Free Somebody" (2016)
* NCT 127 - "Good Thing" (2019)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Ժակլին Բուայե

**Ժակլին Բուայե** (), ֆրանսիացի էստրադային երգչուհի և դերասանուհի, երգիչներ Ժակ Պիլսի և Լյուսիեն Բուայեի դուստրը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հայտնի երգիչներ Ժակ Պիլսի (Ռենե Դուկոս) և Լյուսիեն Բուայեի ընտանիքում։ Ժակլինը 1960 թվականին «Tom Pillibi» երգով դարձել է Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթող։ Երգն այնուհետ դարձել է շատ երկրներում հիթ։ Նախորդ մրցույթում նրա հայրը, որը ներկայացնում է Մոնակոն, զբաղեցրել է վերջին տեղը։ Մրցույթում ունեցած հաջողություններից հետո Ժակլինը ելույթ է ունեցել Շառլ Ազնավուրի, Ժակ Բրելի հաղորդումներում, ինչպես նաև ամերիկյան մի շարք հեռուստատեսային շոուներում։

Ժակլինը որոշ ժամանակ բեմ է դուրս եկել Բարբարա Բենթոն կեղծանունով, ապա վերադարձել իր նախկին գեղարվեստական անունը։

1966 թվականին Ժակլինը ենթարկվել է ավտովթարի, ինչի հետևանքով մինչև 1969 թվականը դադարել է երգել։ 1970 թվականին նա  թողարկել է նոր ալբոմ և մեկնել հյուրախաղերի։ Նույն թվականին մահացել է նրա հայրը։

Հետագա տարիներին Ժակլինը կրկին հյուրախաղերով հանդես եկել Գերմանիայում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում և Միացյալ Թագավորությունում։ 1976 թվականին նա վերադարձել է Փարիզի Օլիմպիա համերգասրահ՝ մոր հետ դուետ շոուի համար՝ վերջինիս հիսունամյա կարիերայի կապակցությամբ։

1979 թվականին Ժակլինը լքել է Ֆրանսիան և տեղափոխվել Նյու Յորք։ Հետագայում վերադարձել է Ֆրանսիա և հաստատվել երկրի հարավում գտնվող Սեն Գոդենս քաղաքում։

## Ֆիլմագրություն
* Caravan (1946)
* Das Rätsel der grünen Spinne (1960)
* Gauner-serenade (1960)
* Der nächste Urlaub kommt bestimmt (1966)
* Diabolo menthe (1977)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Tom Pillibi – lyrics and translation

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1960 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Բանյա Ստիենա

**Բանյա Ստիենա** (սերբերեն՝ *Banja Stijena*, նաև *Banj Stijena*, *Ban Stijena* կամ *Mračna Pećina*, սերբերենից թարգմանած՝ նշանակում է *Խավար քարանձավ*), քարանձավ Բոսնիա և Հերցեգովինայում՝ Պրաչա գետի կիրճում։ Ունի մոտավորապես 2.000 մետր ընդհանուր երկարությամբ թունելների համակարգ, հարուստ է քարայրներին հատուկ երևույթների բազմազան դրսևորումներով՝ ստալագմիտներ, ստալակտիտներ, սյուներ, միջանցքների երկայնքով ձգվող գերանատեսք երևակումներ, տրավերտինային լոգակոնքեր (վաննաներ)... Կա նույնիսկ անչափ հազվագյուտ «քարանձավային կաթ»։ Քարանձավային այսպիսի զարդագանձեր ունենալու հետ մեկտեղ Խավար քարայրը հնէաբանական մի հուշարձան է, որտեղ հայտնաբերվել են քարանձավային արջերի, ստորգետնյա մի քանի էնդեմիկ կենդանատեսակների մնացորդներ։

Քարանձավն առաջին անգամ հիշատակվել է 20-րդ դարի ակզբներին. այն նկատել են կիրճով երկաթգիծ անցկացնելու ընթացքում։ Պատերին պահպանվել են դեռ ավստրո-հունգարական տիրապետության ժամանակներում արված մակագրություններ։ 1960-ական թվականներին փորձ է արվել քարանձավը դարձնելու զբոսաշրջիկների համար գրավիչ օբյեկտ։ Բոսնիական պատերազմի ժամանակ նրա մուտքն ու շրջակայքը ականապատվել են և պատերազմից հետո էլ երկար ժամանակ մնացել են ականապատված։

Խավար քարանձավը հատուկ պահպանվող երկրաբանական արգելոց է և Գովեշտա քարայրի հետ մեկտեղ համարվում է Պրաչայի ազգային պարկի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը։

## Պատկերասրահ

File:Banj Stijena 06,.jpg
File:Banj Stijena 05,.jpg
File:Banj Stijena 04,.jpg
File:Banj Stijena 03,.jpg
File:Banj Stijena 02,.jpg
File:Banj Stijena 01,.jpg
Pećina Banja Stijena 23.jpg
Бања Стијена.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Завод за заштиту културно историјског и природног насљеђа Републике Српске: Заштита спелеолошких објеката Републике Српске

Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն
Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Քարանձավներ
Մարտավարական հրաձիգ

**Մարտավարական հրաձիգ** (անգլերեն՝ *tactical shooter*), համակարգչային խաղերի ժանր, հրաձիգ ժանրի տարատեսակներից մեկը, որը կարող է ներկայացվել ինչպես առաջին դեմքով, այնպես էլ երրորդ դեմքով հրաձիգի ձևաչափով։ Այս ժանրի խաղերը առաջնահերթություն են տալիս մարտավարությանը և զգուշությանը, քան արձագանքման ժամանակին, ինչը կարևոր է մարտախաղերի մեծ մասում։ Ռազմական գործողություններին նվիրված մարտավարական հրաձիգները երբեմն կոչվում են «զինվորի սիմուլյատորներ» (անգլերեն` soldier sim):

## Պատմություն
Տակտիկական հրաձիգների ժանրին այժմ ընդհանուր հատկանիշները ի հայտ եկան դեռ 1987թ.-ին Microprose-ի Airborne Ranger-ով։ Համակարգչային խաղերի աշխարհը համեմատեց այն ավելի վաղ Commando արկադային խաղի հետ (այդ ժամանակաշրջանի ավելի բնորոշ գործողությունների հրաձիգ), բայց մեկնաբանեց, որ այն «ավելի խորն է և բազմակողմանի»։ Խաղը պարունակում էր սահմանափակ գույք, որը պետք է զգույշ կառավարվեր, մի շարք առաքելությունների տեսակներ, որոնք հաճախ խթանում էին բռնության նկատմամբ նենգությունը, և խթան՝ նախապես պլանավորելու և թշնամուն գերազանցելու համար, որոնք բոլորն ընդհանուր հատկանիշներ են մարտավարական հրաձիգ ժանրում։ Airborne Ranger-ին հաջորդեցին Հատուկ ջոկատները 1991-ին, նաև Microprose-ը, որն առաջին անգամ ներմուծեց ջոկատի մեխանիկական ժանրը։

Հաջորդ տեխնիկական առաջընթացը տեղի ունեցավ 1993 թվականին՝ Electronic Arts-ի կողմից SEAL Team-ի թողարկմամբ։ Այս խաղն արդեն առաջարկում էր ժանրի հետ կապված հիմնական հատկանիշներից շատերը, ներառյալ օժանդակ տարրերի և տրանսպորտային միջոցների միավորների օգտագործումը և իրական ժամանակում մոդելավորված միջավայրի գործարկումը (եռաչափ վեկտորային գրաֆիկայով), որն արձագանքում է խաղացողի գործողություններին։ Հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում մարտավարական հրաձիգների նախագծման փորձերը սակավամարդ էին և ներառում էին Terra Nova: Strike Force Centauri, թողարկված 1996 թ.-ին առաջին եռաչափ արտադրված խաղերից մեկը՝ թիմի վրա հիմնված խաղախաղով։

Ժանրի առաջին մեծ հաջողությունները եղան 1998 թվականին, խաղերով, ինչպիսիք են Rainbow Six-ը և Ghost Recon-ը, որոնք վերագրվում են ժանրի սահմանման և ճշգրտման համար։ Մեկ այլ կարևոր տիտղոս էր Delta Force-ը, որն ընդգծում էր իրական աշխարհի սպառազինությունը և արագ սպանությունները։ Ժանրի վրա այլ ազդեցություններ են ունեցել այնպիսի խաղեր, ինչպիսիք են SOCOM շարքը, ինչպես նաև SWAT շարքը, որը արկածային խաղերի Police Quest շարքի ճյուղավորում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեսախաղի տերմինաբանություն
Անիվի կողպեք (զենք)

280px|մինի|ձախից|Անիվի կողպեքով ատրճանակ, Puffer տիպի (Աուգսբուրգ, մոտ 1580 թ.), որի չափերը կարող էին թաքցնել:
**Անիվի կողպեքը**,հրազենի մեխանիզմ տարածված է 15-17-րդ դարերում, որի դեպքում փոշու լիցք բռնկելու համար անհրաժեշտ կայծը խփվում է պտտվող ծալքավոր անիվով։

## Պատմություն
մինի|աջից|Լեոնարդո դա Վինչիի անիվի կողպեքը
Եվրոպայում անիվի կողպեքի գյուտը կարելի է տեղադրել մոտ 1500 թվականին։ Գիտնականների մի խումբ կա, ովքեր կարծում են, որ Լեոնարդո դա Վինչին գյուտարարն է։ Լեոնարդոյի կողմից անիվի կողպեքի մեխանիզմի գծագրերը թվագրվում են (կախված հեղինակությունից) կամ 1490-ականների կեսերից կամ 16-րդ դարի առաջին տասնամյակից։ Այնուամենայնիվ, գերմանական գյուտերի գրքից (թվագրված 1505թ.) նկարը և Ավստրիայում անիվի կողպեքի գնման մասին 1507թ. հղումը կարող է ցույց տալ, որ գյուտարարը անհայտ գերմանացի մեխանիկ է եղել։

1517 և 1518 թվականներին զենքի կառավարման առաջին օրենքները, որոնք արգելում էին անիվի կողպեքը, հռչակվեցին կայսր Մաքսիմիլիան I-ի կողմից, սկզբում Ավստրիայում, իսկ ավելի ուշ՝ Սուրբ Հռոմեական կայսրությունում։ Իտալական մի քանի նահանգներ հետևեցին օրինակին 1520-ական և 1530-ական թվականներին, ևս մեկ փաստարկ, որն օգտագործվում էր գերմանամետ ճամբարի կողմից։

Ինչպես Լիզա Ժարդինը պատմում է 1584 թվականին Նիդեռլանդների Ուիլյամ Լուռի սպանության մասին իր պատմվածքում, անիվի կողպեքի փոքր չափը, թաքցման հեշտությունը և օգտագործողի համար հարմար բեռնման ասպեկտը՝ համեմատած ավելի մեծ և ծանր ձեռքի վրա։ զենք, նշանակում էր, որ այն օգտագործվել է հասարակական գործիչների սպանության համար, ինչպիսիք են Ֆրանցիսկոսը, Գուզի դուքսը և անձամբ Ուիլյամը։ Ժարդինը նաև պնդում է, որ անիվի կողպեքով ատրճանակի կրակոցը կարող է պատասխանատու լինել 1572 թվականին ֆրանսիացի հուգենոտների Սուրբ Բարդուղիմեոսի օրը տեղի ունեցած ջարդի համար։

Անիվի կողպեք ատրճանակները տարածված էին երեսնամյա պատերազմի ժամանակ (1618-1648) երկու կողմից հեծելազորի և սպաների համար։ Մոտ 1650 թվականին կայծքարը սկսեց փոխարինել անիվի կողպեքին, քանի որ այն ավելի էժան էր և ավելի հեշտ օգտագործել, քան անիվի կողպեքը։

Անիվի կողպեքով հրազենը երբեք զանգվածային չի արտադրվել ռազմական նպատակներով, սակայն Ավստրիայի Գրաց քաղաքում գտնվող Landeszeughaus-ի լավագույն պահպանված զինամթերքի հավաքածուն պարունակում է ավելի քան 3000 օրինակ, որոնցից շատերը արտադրվել են փոքր խմբաքանակներով զորամասերի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեոնարդո դա Վինչի
Կատեգորիա:Հրազենի մասեր
Տույմաադա

**Տույմաադա** (), հովիտ Լենա գետի ձախ ափի միջին հոսանքում։ Հովիտում է գտնվում է Յակուտսկ քաղաքը հարակից բնակավայրերով, այդ թվում՝ Ժատայ, Խատասի, Տագաբա, Կանգալասի, Տուլագինո, Կիլդյամցի, Սիրդախ և այլ բնակավայրեր։

## Աշխարհագրություն
Տույմաադան Լենայի միջին հոսանքի երեք հիմնական հովիտներից (նաև Էրկենի և Էնսիելի) ամենամեծն է բնակչության թվաքանակով։ Մակերեսը կազմում 700 կմ²։ Բնակչությունը՝ 343,8 հազար մարդ (2019), այսինքն, Յակուտիայի բնակչության ավելի քան մեկ երրորդը։

Հովտի տարածքում կան բազմաթիվ լճեր, այստեղով են հոսում Լենայի վտակները։ Տույմաադայի արևմտյան մասում գտնվում է Չոչուր-Մուրան լեռը։

Կլիման խիստ ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ −39,6 °С է, հուլիսին +19,0 °С։ Տեղումների քանակը տարվա ընթացքում շուրջ 240 մմ է։

## Պատմություն
Ըստ ժողովրդական ավանդազրույցի՝ այս հովտում  են հաստատվել յակուտների նախահայրեր Օմոգոյ Բայը և Էլեյ Բոոտուրը։

Իրականում Տույմաադա հովիտը բնակեցվել է դեռևս պալեոլիթի դարաշրջանում։ Հնագիտական հետազոտությունները հանգեցրել են մի շարք հայտնագործությունների այս համեմատաբար փոքր  տարածքում։ Հայտնաբերվել են պալեոլիթի, մեզոլիթի, նեոլիթի, բրոնզի և վաղ երկաթի դարերի, ինչպես նաև միջնադարի ավելի քան 200 հնագիտական հուշարձաններ։

Յակուտիայում անցկացվում է Տույմաադի միջազգային օլիմպիադան։ Յակուտսկում հրատարակվում է նաև տեղական «Տույմաադա» թերթը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Вид на Табагу с сопок.JPG
Պատկեր:Табага в долине Туймада.jpg
Պատկեր:Посёлок Табага.jpg
Պատկեր:Вид на долину Туймаада и город Якутск (1).JPG
Պատկեր:Вид на долину Туймаада и город Якутск (2).JPG
Պատկեր:Вид на долину Туймаада в районе села Кильдямцы (1).JPG
Պատկեր:Вид на долину Туймаада в районе села Кильдямцы (2).JPG
Պատկեր:Якутск. Озеро Тёплое (1).JPG
Պատկեր:Якутск. Озеро Тёплое (2).JPG
Պատկեր:Вид на долину Туймаада и коренной берег южнее посёлка Кангалассы.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Остатки якутскаго острога и некоторых других памятников деревяннаго зодчества в Сибири.

Կատեգորիա:1632 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հովիտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սախա-Յակուտիայի հանրապետություն
Զվորնիկ (լիճ)

**Զվորնիկ** (, ), արհեստական լիճ Սերբիայի և Բոսնիա և Հերցեգովինայի սահմանին։ Առաջացել է 1954 թվականին Դրինա գետի վրա հիդրոէլեկտրակայան կառուցելու նպատակով ամբարտակ բարձրացնելու արդյունքում: Անհրաժեշտ հարմարություններ են ստեղծված հանգստացողների, ձկնորսների, ջրային մարզաձևերով (լող, թիավարություն, ռաֆթինգ, դայվինգ, առագաստանավային սպորտ) զբաղվել ցանկացողների համար։ Հաճախակի կազմակերպվում են բայդարկաներով և կանոեներով թիավարության մրցումներ: Լիճը համբավված է նաև նրա ջրերում ապրող հսկա լոքոներով։ 1998 թվականից սկսած՝ այստեղ ամեն տարի անցկացվում է լոքոյի որսի տոնախմբություն՝ *Somovijada*: Թեև ձկնորսների շրջանում համառ խոսակցություններ են պտտվում մինչև երեք հարյուր կիլոգրամանոց լոքոների մասին, բայց Զվորնիկում բռնված ամենամեծ ձուկն ունեցել է ընդամենը  քաշ։

## Բնութագիր
Լճի հայելու մակերեսը 8,1 կմ2 է, առավելագույն խորությունը՝ 28 մետր, ջրի ընդհանուր ծավալը՝ 89 միլիոն մ3: Սերբական կողմում լճափին ընկած են Չիտլյուկ, Ամաջիչ, Սակար, բոսնիա-հերցեգովինական կողմում՝ Սոպոտնիկ, Դրինյաչա, Ջևանիե, Դիվիչ բնակավայրերը:

## Պատկերասրահ

Vidikovac Zbir 252.jpg
Vidikovac Zbir 254.jpg
Vidikovac Zbir 256.jpg
Vidikovac Zbir 264.jpg
Vidikovac Zbir 285.jpg
Vidikovac Zbir 274.jpg
Budišić 298 (21).jpg
Budišić 298 (2).jpg
Budišić 298 (24).jpg
Culine 160.jpg
Sakar 303 (34).jpg
Čitluk 220.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Мала енциклопедија Просвета (3 изд.). Београд: Просвета. 1985. ISBN 978-86-07-00001-2.
* Марковић, Јован Ђ. (1990). Енциклопедијски географски лексикон Југославије. Сарајево: Свјетлост. ISBN 978-86-01-02651-3.

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ջրամբարներ
Կատեգորիա:Սերբիայի ջրամբարներ
Փամփուշտ

**Փամփուշտ**  հրազենային զինամթերքի տեսակ է։ Նախատեսված է՝ կրակման հետևանքով, *[[վառոդ]]ի* այրումից առաջացած գազերով, ''գնդակը'' հրազենի փողից դուրս մղելու համար՝ տալով նրան ցանկալի ուղղություն։

## Տեսակներ
մինի|Մարտական հրազենի փամփուշտներ ըստ տրամաչափերի և գնդակների կտրվածքների Փամփուշտները կարելի է դասակարգել ըստ տրամաչափի, վառոդի տեսակի, նշանակության, պարկուճի և գնդակի տեսակների և այլն։ Ուսումնամարզական փամփուշտների մոտ բացակայում է գնդակը, իսկ օրինակ, որսորդական փամփուշտների համար օգտագործվում է կոտորակ: Գնդակների կառուցվածքը տարբեր է, հիմնականում լինում են մետաղական: Որոշ երկրների ոստիկանական ուժեր օգտագործում են ռետինե գնդակներով փամփուշտներ: Կախված փամփուշտի նշանակության, գնդակները լինում են՝ սովորական, զրահահար, զրահահար հրկիզող, լուսածրային, կրկնակի գնդակով և այլ բարդ կառուցվածքի գնդակներ: Որոշ զրահահար փամփուշտների մեջ օգտագործվում են քիմիական բաղադրիչներով գնդակներ: Լինում են նաև հատուկ նշանակության փամփուշտներ որոնց մոտ բացակաում է պարկուճը, այս դեպքում գնդակը մեծ է ու սնամեջ և իր մեջ ներառում վառոդի լիցքը ու հրապատիճը: Պարկուճները պատրաստվում են գունավոր մետաղներից, պլաստմասայից և ստվարաթղթից: մինի|աջից|Որոշ տեսակի պարկուճների դեպքում հրապատիճը գտնվում է պարկուճի եզրակի մոտ այլ ոչ թե հատակի կենտրոնում:

## Պատմություն
Թղթե փամփուշտները օգտագործվել են դարեր առաջ, մի շարք աղբյուրներում դրանց օգտագործումը թվագրվում է դեռևս 14-րդ դարի վերջին և 15-րդ դարի սկզբին։ Պատմաբանները նշում են, որ դրանք օգտագործել են Քրիստիան I-ի՝  Սաքսոնիայի կուրֆյուրստի և նրա որդու զինվորները՝ 16-րդ դարի վերջում, չնայած որ Դրեզդենի ռազմական թանգարանը վկայում է փամփուշտների օգտագործման մասին 1591 թվականին։ Կապո Բիանկոն 1597 թվականին գրել է, որ թղթե փամփուշտները երկար ժամանակ օգտագործվել են նեապոլյան զինվորների կողմից։ Փամփուշտների օգտագործումը լայն տարածում գտավ արդեն 17-րդ դարում։ 1586-թվականի փամփուշտը բաղկացած էր թղթե պարկուճի մեջ գտնվող վառոդի լիցքից և գնդակից։ Ստվարաթուղթը մինչ օրս նաև հայտնի է որպես «փամփուշտի թուղթ»՝ այս փամփուշտներում իր գործածության պատճառով։ Մեկ այլ աղբյուր նշում է, որ փամփուշտը հայտնվել է 1590 թվականին։ Շվեդիայի թագավոր Գուստավուս Ադոլֆուսի զորքերը 1600-ականներին օգտագործում էին փամփուշտներ։ Փամփուշտը արտաքինով թղթե գլանակ էր ոլորված ծայրերով որում գնդակը մի ծայրում էր, իսկ մնացած մասը զբաղեցնում էր վառոդը։

## Տես նաև
* Գնդակ
* Տրամաչափ
* Վառոդ
* Հրազեն
* Փող

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զինամթերք
Կատեգորիա:Հրազեն
Կատեգորիա:Փամփուշտներ
Source 2

**Source 2** (հայերեն՝ Աղբյուր 2), վիդեո խաղերի շարժիչ է, որը մշակվել է Valve-ի կողմից։ Շարժիչը հայտարարվել է 2015 թվականին որպես սկզբնական Source շարժիչի իրավահաջորդ, ընդ որում առաջին խաղը, որն օգտագործեց այն՝ Dota 2-ը, տեղափոխվեց Source-ից նույն տարի։ Այդ ժամանակից ի վեր Valve's Artifact-ը, Dota Underlords-ը և Half-Life: Alyx-ը բոլորն արտադրվել են շարժիչով։

## Պատմություն
Սկզբնական Source շարժիչի իրավահաջորդի պլանները սկսվեցին Half-Life 2: Episode Two-ի թողարկումից հետո 2007 թվականին։ Շարժիչի տեխնոլոգիական առաջին ցուցադրությունը ստեղծվել է 2010 թվականին՝ վերափոխելով Left 4 Dead 2 քարտեզը։ Այս նկարները համացանցում հայտնվեցին 2014 թվականի սկզբին։ 2014 թվականի Խաղերի մշակողների կոնֆերանսում Valve-ի աշխատակից Սերգեյ Միգդալսկին ցուցադրեց Source 2 ֆիզիկայի վրիպազերծման գործիքը, որն օգտագործվում էր Left 4 Dead 2-ում։ Աղբյուր 2-ն առաջին անգամ հասանելի է դարձել հանրությանը Steam Workshop գործիքների միջոցով Dota 2-ի համար 2014 թվականին, նախքան այն պաշտոնապես հայտարարվել է 2015 թվականի Խաղերի մշակողների կոնֆերանսում։ Այնտեղ, Valve-ը հայտարարեց իր մտադրության մասին՝ թույլ տալ, որ բովանդակությունն ավելի արդյունավետ ստեղծվի։ Valve-ը նաև հայտարարեց, որ այն կաջակցի Vulkan գրաֆիկական API-ին և կօգտագործի նոր ներքին ֆիզիկայի շարժիչ, որը կոչվում է Rubikon, որը կփոխարինի երրորդ կողմի Havok գործիքների անհրաժեշտությանը։

Valve-ի նախագահ Գեյբ Նյուելը ասաց, որ ընկերությունը առաջնահերթություն է տալիս սեփական խաղերի մշակմանը, նախքան շարժիչը և դրա ծրագրաշարի մշակման հավաքածուն հանրությանը կներկայացնեն՝ որպես մշակողների համար ամենաբարձր որակ ապահովելու միջոց. ավելացնելով, որ նրանք մտադիր էին շարժիչն անվճար դարձնել խաղերի մշակողների համար, քանի դեռ խաղը հրապարակված է նրանց Steam ծառայությունում։

## Խաղեր

## Ծանոթագրություններ
Այն կողմում (ֆիլմ, 1958)

**«Այն կողմում»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ֆեոդոր Ֆիլիպովը 1958 թվականին։

## Սյուժե
1921 թվական։ Կոմերիտականներ Մատվեևը և Բեզայսը, որոնք ժամանել են Չիտա, որն այդ ժամանակ Հեռավորարևելյան հանրապետության մայրաքաղաքն էր, ստանում են առաջադրանք՝ անցնել ճակատային գիծը դեպի սպիտակների թիկունք և հասնել անուչինո գյուղում գտնվող պարտիզանական շտաբին։ Խաբարովսկում Մատվեևը ցանկանում է հանդիպել կոմերիտուհի Լիզայի հետ, որին սիրահարված է, սակայն ճանապարհին նա կորցնում է ոտքը ծանր վնասվածքի հետևանքով։ Լիզան հրաժարվում է Մատվեևից՝ իմանալով նրա հաշմանդամության մասին, բայց նրան հավատարմորեն սիրում է Վարյա անունով աղջիկը, որին նա փրկել էր անարխիստների ձեռքից։ Մատվեևը զոհվում է պարեկային գնդակից՝ քարոզչական թռուցիկներ փակցնելու ժամանակ։

## Դերերում
* Վսևոլոդ Սաֆոնով – *Անտոն Մատվեև
* Յուրի Պուզիրյով – *Վիկտոր Բեզայս
* Լյուդմիլա Կասատկինա – *Վարյա
* Եվգենի Շուտով – *զինվոր
* Վլադիմիր Եմելյանով – *Նիկոլա
* Սերգեյ Ֆիլիպով – *Մայբա, անարխիստ
* Ելենա Մուրատովա – *Լիզա
* Գրիգորի Բելով – *բժիշկ
* Սերգեյ Կալինին – *Ժուկանով
* Վադիմ Զախարչենկո – *Սպիտակ գվարդիայի սպա
* Ալեքսանդր Լեբեդև – ''անարխիստ (լուսագրերում նշված չէ)

## Նկարահանող խումբ
* Բեմադրող նկարիչ՝ Եվգենի Չեռնյաև
* Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Լև Օշանին
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Պավլով
* Մոնտաժող՝ Վսևոլոդ Մասսինո

## Ստեղծում
Ֆիլմը նկարահանվել Է Վիկտոր Քինի համանուն վեպի մոտիվներով, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1928 թվականին և պատմում Հեռավոր Արևելքում տեղի ունեցող իրադարձությունների մասին, որը բռնկվել է քաղաքացիական պատերազմի կրակով։ Սցենարի ստեղծմանը մասնակցել է հայտնի հետազոտող Ցեցիլիա Քինը։

Որոշ դրվագներ նկարահանվել են Մոշևո գյուղում՝ այն լեռան կողքին գտնվող վայրում, որտեղ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հրետանային մարտկոց էր կանգնած և իրական մարտական գործողություններ են ընթացել կարմիրների և սպիտակների միջև։ Դրա համար 1905 թվականին ֆրանսիացիների կողմից կառուցված արդեն գոյություն ունեցող հիմնական երկաթուղային ճյուղին զուգահեռ կինեմատոգրաֆիստները գցել են ճանապարհի երեք լրացուցիչ օղակներ և իսկական զրահամեքենա են դրել, իսկ որոշ տեղացիներ մասնակցել են զանգվածային տեսարանների ստեղծմանը։ Մի շարք դրվագներ նկարահանվել են Մոլոտով քաղաքում։

Ֆիլմում որպես լեյտմոտիվ հնչում է «Песня о тревожной молодости» երգը, որը գրել է Ալեքսանդրա Պախմուտովան Լև Օշանինի բանաստեղծության հիման վրա։ Պախմուտովան Օշանինի բանաստեղծությունների հիման գրել է ևս չորս երգ և մի քանի սիմֆոնիկ դրվագներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Այն կողմում» ֆիլմը «Մոսֆիլմի» կայքում

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
ՅանԳո

**ՅանԳո** (, իսկական անունը՝ **Յան Վիտալիևիչ Գորդիենկո** (), ), ուկրաինացի տեսաբլոգեր, դերասան, երաժիշտ և հեռուստահաղորդավար։ Ուկրաինայի ամենահայտնի բլոգերներից մեկն է։

2022 թվականի ապրիլի 7-ի դրությամբ նրա գլխավոր *YanGo* ալիքն ունի 4,61 միլիոն բաժանորդ և ընդհանուր առմամբ 287,9 միլիոն դիտում։

## Կենսագրություն
Յան Գորդիենկոն ծնվել է 1998 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Դոնեցկի մարզի Կրամատորսկ քաղաքում։ Հաճախել է լողի, կարատեի, հոկեյի և այլ մարզական խմբակներ։ Չնայած նոր նախասիրությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը արագ կորցնելուն, երբ սկսել է տեսահոլովակներ նկարահանելով զբաղվել, այդ ժամանակ նա արդեն լուսանկարների շարքից իր խաղալիքներով ստեղծել է սեփական մինի մուլտֆիլմերը։ 2014 թվականին Ուկրաինայի արևելքում զինված հակամարտության սկսվելուց հետո Գորդիենկոյի ընտանիքը հարկադրված Է եղել տեղափոխվել Կիև։

## Արվեստ
YouTube-ում իր հիմնական ալիքը ստեղծել է 2014 թվականի հոկտեմբերին։

Նրա տեսահոլովակների սկզբնական թեմատիկան եղել է «Vine» ձևաչափը, սակայն ավելի ուշ իր ալիքում Գորդիենկոն սկսել է թողարկել «լեթսփլեյ» ձևաչափով հոլովակներ և համանման թեմատիկայի այլ ժամանցային տեսանյութեր։

2016 թվականի հուլիսի տվյալներով՝ Twitter-ում զբաղեցրել Է ամենահայտնի ռուսալեզու բլոգերների երրորդ տեղը՝ զիջելով Մաքս Տարասենկոյին (TheBrianMaps) և Կատյա Քլեփին։ 2017 թվականի հուլիսի տվյալներով՝ Յանն ընդգրկվել է Ռուսաստանում ամենահայտնի YouTube-բլոգերների թոփ հնգյակում։ 2020 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ իր ալիքում ունեցել է ավելի քան 4,49 մլն բաժանորդ։

2016 թվականի վերջին Գորդիենկոն և այլ տեսաբլոգերներ նկարահանվել են Թիմուր Բեկմամբետովի «Տոնածառ 5» ֆիլմում։ Հետագայում նա իր գործընկեր վիդեոբլոգերների հետ նկարահանվել է նաև «Կոտրել բլոգերներին» ֆիլմում։

Գորդիենկոյին հրավիրում են մասնակցելու YouTube բլոգինգի ոլորտին վերաբերող տարբեր շոուների. 2016 թվականի հուլիսին նա մասնակցել է «Ուկրաինա» հեռուստաալիքի «Ուկրաինան է խոսում» թոք շոուին։ Նույն ամռանը նա վիդեոբլոգինգին նվիրված «Hype Camp» նախագծի քասթինգիժյուրիի անդամներից էր։ Յանը դեռևս մասնակցում է նախագծին, բայց որպես ուսուցիչ։ 2019 թվականին նա միացել է Սբերբանկի «Kino is #thismine» նախագծին, որտեղ երիտասարդը կարճամետրաժ ֆիլմեր է ստեղծում, սցենարներ գրում նրանց համար և ընտրում դերասաններ։ 2020 թվականին Յուլիա Կովալի հետ նա դարձել է «Արծիվ թե գիր» ճանապարհորդական շոուի 24-րդ եթերաշրջանի հաղորդավարը։ Մասնակցել է «Comedy Club»-ի ամանորյա թողարկմանը։ 2020 թվականին Յան Գորդիենկոն դարձել է այնպիսի ապրանքանիշների դեսպան, ինչպիսիք են Calvin Klein-ը և Nike-ը։

## Տեսագրություն

## Ընտանիք
Յան Գորդիենկոյի ընտանիքի մասին գրեթե տեղեկություններ չկան, հայտնի է, որ նա ունի կրտսեր եղբայր՝ Տիխոնը, ում հետ Յանը երբեմն տեսանյութեր է նկարահանում YouTube ալիքի համար։ 2020 թվականից Յանը և մոդել Վալերիա Ռուդենկոն քաղաքացիական ամուսնությամբ ապրում են Կիևում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Чемпион мира Сергей Шубенков и блогер Ян Гордиенко — о беге, соцсетях и мотивации
* Блогер Ян Гордиенко впервые — об Украине и слухах о гомосексуальности

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Յություբերներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի յություբերներ
Տրեբինե-1

**Տրեբինե I** կամ **Տրեբինե-1** (սերբերեն՝ *Hidroelektrana Trebinje I*), հիդրոէլեկտրակայան Տրեբիշնիցա գետի վրա՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի անկլավ հանդիսացող Սերբական Հանրապետության հարավային մասում՝ Տրեբինե համայնքի կազմի մեջ մտնող Գոռնե Գրանչարևո բնակավայրի մերձակայքումi
: Կառուցվել է 1967 թվականին, հանրապետությունում և Բոսնիա և Հերցեգովինայում ամենաբարձրը համարվող՝ 123 մետր բարձրությամբ ամբարտակի մոտ և աշխատում է ամբարտակի շահագործման շնորհիվ առաջացած Բիլեչկո արհեստական լճի ջրերով։ Հէկի մեքենայական սրահում գործում են «Ֆրենսիս» տիպի երեք տուրբին՝ յուրաքանչյուրը 60 մվտ հզորությամբ։ Դրանցից երկուսը շարք են մտել 1968 թվականին, երրորդը՝ 1975 թվականին։ Երեքը միասին տարեկան արտադրում են 0,5 միլիարդ կիլովատտ-ժամ էլեկտրաէներգիա։ Բաշխիչ կայանում զետեղված են նաև հէկի տեխնիկական տեղեկատվական համակարգի կենտրոնը և հեռուստառադիոհաղորդումների համակարգի հանգույցը։

Գետի հոսանքով դեպի ցած՝ Տրեբինե 1-ից մի քանի կիլոմետր ներքև գործում է Տրեբինե-2 հէկը, որը շահագործման է հանձնվել 1979 թվականին։ Այն ավելի փոքր է. ունի ընդամենը 8 մվտ հզորություն։

Տրեբիշնիցա գետի ջրերով են աշխատում նաև Չապլինայի և Դուբրովնիկի հիդրոէլեկտրակայանները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամբարտակներ
Կատեգորիա:Հիդրոէլեկտրակայաններ
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն
Բոչացի ջրաէլեկտրակայան

**Բոչացի ջրաէլեկտրակայան** (սերբերեն՝ *Хидроелектрана Бочац*), ջրաէլեկտրակայան Վրբաս գետի վրա՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի անկլավ հանդիսացող Սերբական Հանրապետության կենտրոնական մասում։ Վրբասի ջրերով գործող ջրաէլեկտրակայանների կասկադի ստորին աստիճանն է (հաջորդում է Յայցո-2 հէկին)։ Կոչվել է մերձակա բնակավայրի՝ Բոչաց գյուղի անունով։ Շահագործման է հանձնվել 1981 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։

Կառուցվել է 66 մետր բարձրություն ունեցող ամբարտակի մոտ (ամբարտակի կառուցման արդյունքում առաջացել է 43 միլիոն ջրի օգտակար ծավալով արհեստական լիճ)։ Ջրաէլեկտրակայանի հզորությունը 110 մվտ է։ Նրա մեքենայական սրահում գործում են «Ֆրենսիս» տիպի երկու տուրբին՝ յուրաքանչյուրը 55 մվտ հզորությամբ։ Ջրաէլեկտրակայանը տարեկան արտադրում է 0,3 միլիարդ կիլովատտ-ժամ էլեկտրաէներգիա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Хидроелектране на Врбасу
* Beskrivelse fra EBRD.
* Hydropower & Dams in Europe 2011. Besøkt 17. januar 2012.

Կատեգորիա:Ամբարտակներ
Կատեգորիա:Հիդրոէլեկտրակայաններ
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն