Զենգիբաբա

**Զենգիբաբա**, կամ **Զենգի բաբա**, **Զենգի Բաբա** (), աղի լճակ, ավելի ուշ՝ ջրամբար, որը գտնվում է համանուն դաշտավայրում Դաշոգուզի վելայաթում՝ Թուրքմենստանի հյուսիսում։ 20-րդ դարում լիճը չորացել էր, սակայն 21-րդ դարի սկզբին այն կրկին լցվել է ջրով, որը մատակարարվել է Ամուդարյայից՝ շնորհիվ մելիորատիվ համակարգի։

## Պատմություն
Ժամանակակից ջրամբարի տեղում լիճ է եղել, որը չորացել է 19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին։ Շահսենեմսկի արգելոցի ինտենսիվ զարգացման և Կապլանկիրսկի պետական բնական արգելոցի ստեղծման կապակցությամբ Թուրքմենստանի կառավարությունը որոշում է կայացրել ջրամբար ստեղծելու մասին։ Նախագիծը մշակվել և իրականացվել է «Թուրքմենգիպրովոդխոզ»-ի կողմից։ Լճի գավաթը լցվել է քաղցրահամ ջրով, որը եկել էր Իլյալինսկի ջրատարով Ամուդարյայից, որը կառուցվել էր 1990-ականների վերջում։

Դաշոգուզի մուտքն ունի 385 կմ երկարություն և գալիս է հյուսիս-արևելքից։ Այն սկսվում է Օզյորնի կոլեկտորի 57-րդ կիլոմետրից և շարունակվում է մոտ 140 կմ մինչև Զենգիբաբա դաշտավայրը։ Զենգիբաբա լճից 45 կմ երկարությամբ ջրանցք է անցնում դեպի Ուզբոյի հին հունը, ապա 160 կմ այդ հունով մինչև Կուրտիշ-Բաբա, որտեղ տեղի է ունենում միացումը գլխավոր թուրքմենական կոլեկտորին։

## Նկարագրություն
Լիճը գտնվում է Զենգիբաբա լեռնաշղթայից հյուսիս-արևմուտք։

Լճի հայելու մակերեսը կազմում է ավելի քան 2000 հեկտար, լճի ամբողջ տարողությունը՝ 140 միլիոն մետր³։ 16 մետր առավելագույն խորությամբ լճի արևելյան մասում, այնուամենայնիվ, շատ ուժեղ ցրտերի դեպքում այն ծածկվում է սառույցով, երբեմն մինչև քառասուն օր։ Զենգիբաբա լճի հյուսիսային ափը զառիթափ է Կանգակիրի սարահարթի եզրային ժայռերի պատճառով։ Հարավային և արևելյան մասերը հարթ են և անցնում են անապատ՝ ավազոտ աղուտներով։ Լճի վերածնունդը հանգեցրել է լճի շուրջ բուսական և կենդանական աշխարհի վերականգնմանը։

### Բուսական աշխարհ
Բարձունքների և լճի միջև գերակշռում է սև սաքսաուլային անտառը՝ կազմված Զայսանի սաքսաուլից (Haloxylon ammodendron): Գիտնականների հաշվարկներով՝ ջրավազանի շուրջ սաքսաուլային անտառի տարածքը կազմում է 1000 հեկտար։ Լճի ափերին, բացի սաքսաուլից, աճում են նաև շամբուտ (Tamarix sp.), անորոշ թոքախոտ (Pulmonaria obscura, տեղական անվանումը՝ «ակ բաշ»), քաղցրարմատ (Glycyrrhiza sp.), ուղտի փուշ (Alhagi sp.) և եղեգ (Phragmites sp.), ինչպես նաև Թուրքմենստանի Կարմիր գրքում գրանցված խիվինյան սոլյանկա (Salsola chiwensis, տեղական անվանումը՝ «խիվա շորասի») և կրիտմոլիստային մալակոկարպուս (Malacocarpus crithmifolius, «չագեմիկ»)։

### Կենդանական աշխարհ
Զենգիբաբա լիճը գտնվում է Կապլանկըրի պետական բնական արգելոցի պահպանման գոտում, որտեղ այն կատարում է փորձարարական արտադրական տարածքների գործառույթները։ Արգելոցում բնակվում են ջրային-ճահճային թռչունների տարբեր տեսակներ, փասիաններ, կեկլիկներ, արծիվ, վարդագույն բերան, գանգրափետուր բերան, բազե, տափաստանային մկնաճուռակ, բու։ Զենգիբաբան մտնում է արծվառյուծի արեալի մեջ, լճում բնադրում է մեկ զույգ։

Կենդանիներից ներկայացված են վայրի վարազ, գայլ, տոլայ ճագար, հանդիպում են Թուրքմենստանի Կարմիր գրքում գրանցված ջեյրան, մեղվակեր, կուլան, կարակալ։ Երբեմն Ղազախստանից այստեղ է միգրացվում կայգակը։ Կանգակիր բարձունքում հնարավոր է հանդիպել Բոբրինսկու տուշկանչիկի։ Հանդիպում են խայտաբղետ և ավազային կարիճներ։

Լճում բնակվում են կարպ, լոքո, պերկես, շիղաձուկ, մորուքավոր, սպիտակ ամուր և կարմրալեզ։ Կան ձկների երկու տեսակ, ներմուծված սպիտակ հաստլեզուկ՝ Ամուր գետի ավազանից և օձագլուխ՝ Հնդկաստանից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով