Ավազաբլրային կատու

**Ավազաբլրային կատու**, կամ **ավազաբլրային էգ կատու** (), կատուների ընտանիքի տեսակ։

## Տարածումը և ենթատեսակները
Տեսակը հայտնաբերվել է Ալժիրում (այն ժամանակ՝ ֆրանսիական գաղութ ) 1858 թվականին ֆրանսիացի կենդանաբան Վիկտոր Ժան Ֆրանսուա Լոշի կողմից, ով նրան տվել է լատիներեն անվանում , ի պատիվ Ալժիրի նվաճման մասնակից գեներալ Ժան Մարգարիտի:

Հետագայում ավազաբլրային կատուները մեկ անգամ չէ, որ «հայտնաբերվեցին» տարբեր երկրների կենդանաբանների կողմից՝ նախնական հայտնաբերման վայրերից շատ հեռու: Օրինակ, 1926 թվականին խորհրդային կենդանաբան Ս. Ի. Օգնյովը հայտնաբերեց ավազե կատուների պոպուլյացիա Թուրքմենստանի Կարակում անապատում: Սովորաբար, նոր գտնվածները սկզբում նկարագրվում էին որպես նոր տեսակներ, և միայն ավելի ուշ պարզվեց, որ դրանք ավազաբլրային կատվի ենթատեսակներ են:

## Արտաքին տեսք
Ավազաբլրային կատուն չափերով ամենափոքրերից մեկն է վայրի կատուների շրջանում. նրա մարմնի երկարությունը 65-90 սմ է, այն դեպքում երբ պոչը կազմում է այդ երկարության 40%-ը, իսկ բարձրությունը ծոծրակի շրջանում 24-30 սմ է: Հասուն արուների քաշը 2,1-3,4 կգ է, էգերինը՝ ավելի փոքր։ Գլուխը մեծ է և լայն, հարթեցված, կողային արտամորուքով։ Ականջները շատ մեծ են և լայն, առանց թմբիկների։ Աչքերի ծիածանաթաղանթը դեղին է, բիբը՝ ճեղքաձև։ Ավազաբլրային կատվի թաթերը կարճ են և ամուր։ Ոտքերը ծածկված են թունդ մորթով, ինչը պաշտպանում է թաթերի բարձիկները տաք ավազի այրվածքներից։
աջից|մինի
Ավազաբլրային կատվի մորթին հաստ է և փափուկ, ինչը պաշտպանում է նրա մարմինը գիշերային ցածր ջերմաստիճանից։ Գույնը քողարկող է՝ տատանվում է ավազի գույնից մինչև բաց մոխրագույն: Մեջքի և պոչի վրա կան ավելի մուգ, մոխրագույն-շագանակագույն գծեր, որոնք հաճախ միաձուլվում են մորթու ընդհանուր գույնի հետ։ Գլխի և թաթերի նախշը ավելի մուգ է և արտահայտված։ Պոչի ծայրը սևին մոտ է կամ սև։ Կրծքավանդակը և կզակը ավելի բաց գույնի են: Կենտրոնական Ասիայում ձմռանը ավազի կատուն ձեռք է բերում մոխրագույն երանգով բաց ավազագույն ավելի խիտ ձմեռային մորթի:

## Բազմացում
Ավազաբլրային կատվի տարածման տիրույթը գծի տեսք ունի, որը սկսվում է Սահարայից (Ալժիր, Մարոկկո, Չադ, Նիգեր) և անցնում է Արաբական թերակղզով՝ հարելով Կենտրոնական Ասիային (Թուրքմենստան, Ուզբեկստան, Ղազախստան) հասնում է մինչև Պակիստանի Նուշկիի շրջակայքը:

Հայտնի են հետևյալ ենթատեսակները, որոնք տարբերվում են երանգներով.

* *F. m. margarita* - Սահարայում,
* *F. m. airensis*
* *F. m. harrisoni* - Արաբական թերակղզում,
* *F. m. meinertzhageni*
* *F. m. scheffel* - փոքր պոպուլյացիա Պակիստանում,
* *F. m. thinobia* — **Անդրկասպյան ավազաբլրային կատու** , Կասպից ծովի տարածաշրջանում (Իրան, Թուրքմենստան)։

## Կենսակերպ և սնունդ
մինի|275x275փքս
մինի|242x242փքս| Kitty
Ավազաբլրային կատուն ապրում է բացառապես տաք, չոր շրջաններում։ Նրա բնակության վայրերը շատ բազմազան են՝ սկսած համարյա բուսականությունից զուրկ ավազոտ անապատներից, մինչև թփուտավոր  քարքարոտ հովիտներ: Երբեմն հանդիպում է կավե անապատներում և ժայռոտ ափամերձ լեռնաշղթաներում։

Ավազաբլրային կատուները խիստ գիշերային կյանք են վարում: Միայն պակիստանյան ենթատեսակն է ձմռանը և վաղ գարնանը ակտիվ մթնշաղին։ Ցերեկային շոգից նրանք թաքնվում են կացարաններում` աղվեսների, դաշտաղվեսների, վայրի խոզուկների հին բներում, ինչպես նաև գետնասկյուռերի և ավազամկների փորած բներում: Երբեմն նրանք ինքնուրույն փորում են ծանծաղ փոսեր կամ բներ, որտեղ թաքնվում են վտանգի դեպքում։ Արուների և էգերի բնակության տարածքները միջինում կազմում են 16 կմ² և հաճախ հատվում են միմյանց հետ: Սնունդ փնտրելու համար նրանք երբեմն անցնում են մոտ 8-10 կմ։

Ավազաբլրային կատուները մսակեր են: Նրանց սննդակարգը ներառում է գրեթե ցանկացած որս, որը նրանք կարող են գտնել: Սննդակարգի հիմքը կազմում են ավազամկները, ճագարամկները և այլ մանր կրծողները, մողեսները, սարդերը և միջատները: Երբեմն գորշ նապաստակներ և թռչուններ, որոնց բները քանդվում են: Ավազաբլրային կատուն հայտնի է նաև թունավոր օձերի որսով (եղջյերավոր իժեր և այլն): Ձմռանը երբեմն մոտենում է գյուղերին, բայց չի հարձակվում ընտանի կատուների ու թռչունների վրա։ Ավազաբլրային կատուներն իրենց հեղուկի զգալի մասը ստանում են սննդից և կարող են երկար ժամանակ մնալ առանց ջրի:

Ավազաբլրային կատուների բնական թշնամիներն են խոշոր օձերը, մողեսները, գիշատիչ թռչունները և շնագայլերը :

## Բնակչության կարգավիճակը և պահպանությունը
աջից
Գտնվելով ոչ ազատության մեջ ավազաբլրային կատուները բազմանում են տարին մեկ անգամից ավելի: Բնության մեջ նրանց բազմացումը սեզոնային է և տեղանքից կախված: Այսպիսով, Սահարայում բազմացման սեզոնը տևում է հունվարից ապրիլ, Թուրքմենստանում սկսվում է ապրիլին, իսկ Պակիստանում՝ սեպտեմբերից հոկտեմբեր։ Հղիությունը տևում է 59-63 օր, սովորաբար՝ 2-5 ձագեր, թեև կարող է լինել մինչև 8: Երկու շաբաթական հասակում նրանց աչքերը բացվում են, իսկ հինգ շաբաթում նրանք թողնում են որջը և սկսում մասնակցել որսին։ 6-8 ամսականում երիտասարդ կատուներն արդեն համեմատաբար անկախ են, թեև սեռական հասունության են հասնում մինչև 9-14 ամսականը։

Գտնվելով ոչ ազատության մեջ ավազաբլրային կատուներն ապրում են մինչև 13 տարի:

## Նշումներ
Ավազաբլրային կատուն թվարկված է Վայրի ֆաունայի և ֆլորայի անհետացող տեսակների միջազգային առևտրի մասին կոնվենցիայի Հավելված II-ում (ենթատեսակ *Felis m. scheffeli*): Այնուամենայնիվ, պոպուլյացիայի ընդհանուր չափը հայտնի չէ նրա ապրելու միջավայրի առանձնահատկությունների և գաղտնի ապրելակերպի պատճառով: Այն գնահատվում է մոտավորապես 50,000 չափահաս անհատների (1996 թ.): Ավազաբլրային կատուները որսի առարկա չեն հանդիսանում, նրանց բռնում են վաճառքի համար: Նրանք նույնպես տուժում են իրենց բնակության միջավայրի ոչնչացումից։ Ընդհանուր առմամբ, ավազաբլրային կատուն վայրի կատուների մեջ ամենից «բարեկեցիկ» տեսակն է:

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Ավազի կատու. Կաթնասունների հանրագիտարան   ում
* Ղազախստանի Կարմիր գիրքը

Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ