Խարկովի մարզ

**Խարկովի մարզ** (), մարզ Ուկրաինայի հյուսիս-արևելքում։ Ստեղծվել է 1932 թվականի փետրվարի 27-ին։ Տեղաբաշխված է Մերձդնեպրովյան ցածրավայրի և Միջինռուսական բարձրավայրի սահմաններում։ Սահմանակից է ուկրաինական Լուգանսկի, Դոնեցկի, Դնեպրոպետրովսկի, Պոլտավայի, Սումիի մարզերի և Ռուսաստանի հետ։ Տարածությունը 31 400 կմ2 է, բնակչություն՝ 2 738 000 (1979)։ Բաժանվում է 25 շրջանի, ունի 15 քաղաք, 62 քտա։ Կենտրոնը՝ Խարկով։ Խոշոր քաղաքներն են Խարկովը, Իզյումը, Լոզովայան, Լյուբոտինը, Բալակլեան, Կուպյանսկը, Մերեֆան։

## Օգտակար հանածոներ
Խարկովի մարզի մակերևույթը ալիքավոր հարթություն է, հյուսիսից հարավ թույլ թեքությամբ, մասնատված է գետային հովիտներով և հեղեղատներով։ Հյուսիս-արևելքում տարածվում են Միջին Ռուսական բարձրության լեռնաճյուղերը (բարձրությունը՝ մինչև 236 մ)։ Մարզի մեծ մասը գտնվում է Մերձդնեպրյան դաշտավայրում։ Օգտակար հանածոներից կան բնական գազ (Շեբելինկա, Եֆրեմովկա), գորշ ածուխ, քարաղ, ցեմենտի հումք, շինարարական և ապակու ավազ, հանքային ջրեր։

## Կլիմա
Կլիման չափավոր ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը - 8, 4&nbsp;°C-ից - 7, 2&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ 20&nbsp;°C-ից 21&nbsp;°C, տարեկան տեղումները՝ 460 - 540 մմ։ Գլխավոր գետը Մևերսկի Դոնեցն է (Ուդա, Մժա, վոլչյա, Օսկոլ և այլ վտակներով), որի ավազանում կառուցված են Պեչենեգիի (սնում է Խարկովը) և Կրասնոօսկոլսկի (սնում է Սևերսկի Դոնեց - Դոնբաս ջրանցքը) ջրամբարները։ Մարզի տարածքով է անցնում Սևերսկի Դոնեց - Դոնբաս ջրանցքը։

## Կենդանական աշխարհ
Հողերը բերրի սևահողեր են, գետահովիտներում՝ մարգագետնային։ Կենդանական աշխարհին բնորոշ են այծյամը, գորշուկը, գայլը, կզաքիսը, աղվեսը, նապաստակը, ջրասամույրը, վայրի բադը, կտցարը, կաքավը, լորը, կրծողներ։

## Արդյունաբերություն
Ունի զարգացած վերամշակող արդյունաբերություն (4/5-ը կենտրոնացված է Խարկովում), ինտենսիվ գյուղատնտեսություն, շինարարություն և տրանսպորտ։ Զարգացած է նաև վառելանյութի (բնական գազի), ապակու, ճենապակու և հախճապակու, բժշկական սարքերի, պոլիգրաֆիական արտադրությունը։

## Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղերն են հացահատիկի, շաքարի ճակնդեղի, կարտոֆիլի, կերային կուլտուրաների մշակությունը, անասնապահությունը և այգեգործությունը։ Զարգացած է պտղաբուծությունը, կաթնամսատու անասնապահությունը, խոզաբուծությունը, թռչնաբուծությունը, մեղվաբուծությունը։

## Տրանսպորտ
Երկաթուղիների երկարությունը 1520 կմ (1976) է։ Հիմնական ուղիներն են՝ Մոսկվա-Խարկով - Դոնեցկ, Կիև-Պոլտավա - Խարկով-Կուպյանսկ։ Երկաթուղիների մեծ մասը էլեկտրիֆիկացված է։ Ավտոճանապարհների երկարությունը 9 200 կմ է (կոշտ ծածկով՝ 5 հզ. կմ)։ Խարկովի մարզով են անցնում Մոսկվա-Խարկով-Սիմֆերոպոլ, Կիև-Խարկով-Դոնի Ռոստով ավտոճանապարհները։

## Կրթություն
Ունի 21 բուհ (այդ թվում՝ Խարկովի համալսարանը), գործում են ծանր էլեկտրամեքենաշինության ԳՀԻ, քիմիական և ցածր վոլտային ապարատաշինական նախագծային ինստիտուտները։ 1976 թվականին Խարկովի մարզում կար 1367 գրադարան, 6 թանգարան, 6 թատրոն, 1174 ակումբ, 1181 կինոսարք։ 1980 թվականի դրությամբ լույս են տեսնել «Սոցիալիստիչնա Խարկիվշչինա» («Սոցիալիստական Խարկովշչինա»), «Կրասնոյե զնամյա» («Կարմիր դրոշ»), «Լենինսկա զմինա» («Լենինյան հերթափոխ») մարզային լրագրերը։

### Ընդհանուր տեղեկություններ
Խարկովի մարզի վարչական կենտրոնն է Խարկով քաղաքը։

Մարզի վարչական միավորների քանակները՝ 
* շրջաններ  - 27;
* բնակավայրեր  - 1761, այդ թվում՝ 
** գյուղական  - 1683;
** քաղաքային  - 78, այդ թվում՝ 
*** քաղաքատիպ ավաններ  - 61;
*** քաղաքներ  - 17, այդ թվում՝ 
**** մարզային նշանակության քաղաքներ  - 7;
**** շրջանային նշանակության քաղաքներ  - 10;
* գյուղական խորհուրդներ  - 381։

Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Խարկովի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։

### Շրջաններ
* Բալակլեյայի շրջան
* Բարվենկովոյի շրջան
* Բլիզնյուկովի շրջան
* Բոգոդուխովի շրջան
* Բորովի շրջան
* Վալկիի շրջան
* Վելիկոբուրլուկիի շրջան
* Վոլչանսկի շրջան
* Դվուրեչենսկի շրջան
* Դերգաչևի շրջան
* Զաչեպիլովի շրջան
* Զմիյովի շրջան
* Զոլոչևի շրջան
* Իզյումի շրջան
* Կեգիչևի շրջան
* Կոլոմակի շրջան
* Կրասնոգրադի շրջան
* Կրասնոկուտի շրջան
* Կուպյանսկի շրջան
* Լոզովայայի շրջան
* Նովովոդոլաժսկի շրջան
* Պերվոմայսկի շրջան
* Պեչենեժսկի շրջան
* Սախնովշչինսկի շրջան
* Խարկովի շրջան
* Չուգուևի շրջան
* Շևչենկոյի շրջան

### Քաղաքներ
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝ 

Շրջանային նշանակության քաղաքներ՝ 

## Բնակչություն
Բնակչության 67%-ը ուկրաինացիներ են, 29, 4%-ը՝ ռուսներ, բնակվում են նաև հրեաներ, բելառուսներ, հայեր և այլք (1980)։ Միջին խտությունը 1 կմ2 վրա 97 մարդ է (1979), քաղաքային բնակչությունը՝ 75%։
Խարկովի մարզում 2012 թվականի տվյալներով բնակվում էր 2, 738 միլիոն մարդ։

### Բնակչության ազգային կազմ

### Խոշոր բնակավայրեր




## Տես նաև
* Ուկրաինայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

Խարկովի մարզ