Ուղիղ դեբետագրում

**Ուղիղ դեբետագրումը** կամ **ուղիղ ելքագրումը** ֆինանսական գործարք է, որի ժամանակ մեկ կազմակերպություն գումար է հանում վճարողի բանկային հաշվից։ Ֆորմալ կերպով, դրամական միջոցներ հայցող կազմակերպությունը հանձնարարում է իր բանկին գումարը ստանալ ուղղակիորեն վճարողի կողմից նշանակված մեկ այլ անձի բանկային հաշվից և փոխանցել այդ միջոցները վճարողի կողմից նշանակված բանկային հաշվին։ Մինչ վճարողի բանկը թույլ կտա իրականացնել գործարքը, վճարողը պետք է տեղեկացրած լինի բանկին, որ նրանք լիազորել են վճարողին ուղղակիորեն ներգրավել միջոցները։ Այն նաև կոչվում է նախապես լիազորված դեբետ (PAD) կամ նախապես լիազորված վճարում (PAP): Համապատասխան մարմինների ստեղծվելուց հետո ուղիղ դեբետային գործարքները սովորաբար մշակվում են էլեկտրոնային եղանակով։

Ուղիղ դեբետագրումը սովորաբար օգտագործվում են կրկնվող վճարումների համար, ինչպիսիք են վարկային քարտերը և կոմունալ վճարումները, որտեղ վճարման գումարները տարբերվում են միմյանցից։ Այնուամենայնիվ, երբ թույլտվությունն առկա է, դրամական միջոցների ստացման հանգամանքները, ինչպես նաև ամսաթվերն ու գումարները ենթակա են համաձայնության վճարողի և ստոցողի միջև, և բանկերին դա չի վերաբերում։

Այն երկրներում, որտեղ թույլտվությունը հեշտ է տրվում, ուղիղ դեբետագրումը կարող է օգտագործվել նաև պատահական վճարումների համար, ինչպիսիք են փոստային կամ վաճառքի կետերում գործարքները։ Վճարողը կարող է ցանկացած պահի չեղարկել ուղիղ դեբետագրման թույլտվությունը, իսկ բանկը կարող է մերժել դեբետագրումը, եթե գործարքը խախտի այն բանկային հաշվի պայմանները, որից պետք է կատարվի վճարումը, օրինակ՝ եթե դա հանգեցնի հաշվի սահմանաչափից ավելցուկի (Բանկային օրենսդրությունը բանկին թույլ չի տալիս փոխել վճարման գումարը)։

Ուղիղ դեբետագրման հանձնարարականը տարբերվում է ուղիղ ավանդի և պարբերական հանձնարարականից, որոնք նախաձեռնվում են վճարողի կողմից։ Պարբերական հանձնարարականը ներառում է ֆիքսված վճարման գումարներ, որոնք պարբերաբար վճարվում են, մինչդեռ ուղիղ դեբետագրումը կարող է լինել ցանկացած գումարի և կարող է լինել պատահական կամ պարբերական։ Դրանք նաև չպետք է շփոթվեն շարունակական վճարման մարմնի հետ, որտեղ ստացողը գումար է հավաքում, երբ զգում է, որ պարտք է։

Ուղիղ դեբետագրումը հասանելի է մի շարք երկրներում, այդ թվում՝ Միացյալ Թագավորությունում, Բրազիլիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Նիդեռլանդներում, Հարավային Աֆրիկայում, Իսպանիայում, Շվեդիայում և Շվեյցարիայում։ Ուղիղ դեբետագրումները կատարվում են յուրաքանչյուր երկրի կանոնների համաձայն և սովորաբար սահմանափակվում են այդ երկրներում ներքին գործարքներով։ Այս առումով բացառություն է Եվրոյով վճարումների միասնական տարածքը (SEPA), որը թույլ է տալիս 2010 թվականի նոյեմբերից ի վեր կատարել եվրոյով երկրից դուրս (և ներքին) ուղիղ դեբետագրումներ։ Միացյալ Նահանգներում ուղիղ դեբետագրումները մշակվում են «Automated Clearing House» ցանցի միջոցով։

## Ծագումները
Բրիտանացի բանկիր և մաթեմատիկայի շրջանավարտ Ալասթեր Հենթոնը պարզել է, որ չեկերով վճարելու ավանդական բանկային մեթոդներն աներևակայելի թանկ են։ Նրա պատասխանն էր հաճախորդներից թույլտվություն ստանալ՝ վճարումներ կատարել անմիջապես իրենց բանկային հաշվից։ Վեց տարվա քարոզարշավից հետո 1964 թվականին ի վերջո բանկերը համաձայնության եկան։ Տասնամյակի վերջում այս մեթոդով ձեռք բերված խնայողությունները ցույց էին տալիս, որ ուղիղ դեբետագրումը լայնորեն կիրառվում էր Մեծ Բրիտանիայում։

## Թույլտվություն
Ուղիղ դեբետագրման հրահանգը բոլոր դեպքերում պետք է ապահովված լինի վճարողի հաշվից միջոցներ ստանալու որոշակի թույլտվությամբ։ Սովորաբար թույլտվությունը կարգավորելու երկու եղանակ կա։

Մեթոդներից մեկը ներառում է միայն վճարողին և ստացողին, ընդ որում վճարողը լիազորում է ստացողին ստանալ իր հաշվին հասանելիք գումարները։ Այնուամենայնիվ, վճարողը կարող է հանձնարարել իր բանկին վերադարձնել ցանկացած ուղիղ դեբետագրման գրություն՝ առանց պատճառաբանելու։ Այդ դեպքում, ստոցպետք է վճարի գործարքի համար նախատեսված բոլոր վճարները և, ի վերջո, կարող է կորցնել ուղիղ դեբետներ սկսելու իր կարողությունը, եթե դա շատ հաճախ տեղի ունենա։ Այնուամենայնիվ, այն դեռևս պահանջում է բոլոր հաշիվների սեփականատերերից (ոչ միայն վճարողից) վերահսկել քաղվածքները և անհրաժեշտության դեպքում պահանջել փոխհատուցում, եթե նրանք իրենց բանկին հրահանգ չեն տվել արգելափակել բոլոր ուղիղ դեբետները։

Մյուս մեթոդը պահանջում է, որ վճարողը հանձնարարի իր բանկին հարգել ստացողի ուղիղ դեբետային նշումները։ Այնուհետև ստացողը ծանուցվում է, որ նա այժմ լիազորված է վճարողից ուղիղ դեբետային փոխանցումներ նախաձեռնել։ Թեև սա տեսականորեն ավելի ապահով է, այն կարող է նաև նշանակել վճարողի համար, որ սխալի կամ վեճի դեպքում ավելի դժվար է փոխել դեբետային նշումները։

## Վճարներ
Բոլոր երկրներում ուղիղ դեբետագրման համար վճարները շատ ավելի ցածր են, քան վարկային քարտերի համար։ Վարկային քարտերը գանձում են գործարքի տոկոսը (2,5%-ից 3%), իսկ երբեմն՝ մեկ գործարքի համար սահմանված վճար (մոտ $0,25): Ի հակադրություն, ուղիղ դեբետագրման վճարները կազմում են 0,15-ից 0,20 ԱՄՆ դոլար մեկ գործարքի համար ԱՄՆ-ի Ավտոմատացված «Clearing House» (ACH) ցանցում, և £0,20-ից մինչև £0,40 մեկ գործարքի համար Միացյալ Թագավորության Նոր վճարային համակարգի օպերատորի (NPSO) ցանցում։ Վճարները տարբեր են մատակարարների միջև։ Ոմանք առաջարկում են հաստատագրված գներ, իսկ մյուսներն ունեն լրացուցիչ վճարներ և ամսական կամ տարեկան վճարներ։

## Ուղիղ դեբետագրումը տարբեր երկրներում
### Եվրոպա
Եվրոպայում «SEPA Direct Debit» (SDD) և «SEPA Credit Transfer» վճարման սխեմաները հասանելի են յուրաքանչյուր «SEPA» երկրում եվրոգոտու շրջանակներում վճարումների համար։

«SEPA Direct Debit»-ը ի սկզբանե աշխատել է ազգային ուղղակի դեբետավորման սխեմաների հետ միասին մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 1-ը։ Այդ օրվանից ԵՄ-ում եվրոյով վճարումներ հավաքելու համար թույլատրվում էր միայն «SEPA Direct Debit»-ը։ 2016 թվականի հոկտեմբերին «SDD»-ն և «IBAN»-ը դարձան եվրոյի փոխանցումների պարտադիր մեթոդներ ԵՄ-ում և Եվրոպական տնտեսական տարածքում (ԵՏԱ), բայց ոչ պարտադիր այլ արժույթներով փոխանցումների համար։

### Միացյալ Թագավորություն
Ուղիղ դեբետագրումը Մեծ Բրիտանիայում կրկնվող վճարումների վճարման եղանակ է։ Ըստ «Payments UK»-ի, այն Միացյալ Թագավորությունում երրորդ ամենահայտնի վճարման եղանակն է՝ կանխիկից և դեբետային քարտից հետո։ «Bacs Payment Schemes Limited»-ը կազմակերպություն է, որը պատասխանատու է «Direct Debit» սխեմայի համար։

Ուղիղ դեբետագրումը հորինել է Ալասթեր Հենթոնը, երբ նա աշխատում էր «Unilever»-ում՝ որպես վճարումներ ավելի արդյունավետ հավաքելու միջոց։ Այն սկսեց գործել, որպես թղթային համակարգ 1964 թվականին։

Ուղիղ դեբետային հաշիվները կազմում են կենցաղային հաշիվների 73%-ը, և Մեծ Բրիտանիայի տասը չափահասներից գրեթե ինը ունի առնվազն մեկ ուղղակի դեբետային պարտավորություն։ 2015 թվականին մշակվել է մոտ 3,9 միլիարդ ուղիղ դեբետագրում, ինչը տարեկան աճել է 239 միլիոնով, ինչը գերազանցում է 2004 թվականին սահմանված 161 միլիոն տարեկան աճի նախորդ ռեկորդը։ 2016 թվականին մշակվել է 4,07 միլիարդ ուղիղ դեբետագրում, ինչը 2015 թվականի համեմատ աճել է 4,9 տոկոսով։ «Payments UK»-ը կանխատեսում էր, որ մինչև 2026 թվականը այդ թիվը կհասնի 4,4 միլիարդի։

#### Թույլտվություն
Ուղիղ դեբետագրմամբ վճարումներ կարգավորելու համար վճարողը պետք է կատարի ուղիղ դեբետագրման հրահանգ վաճառողին։ Այս հրահանգը պարունակում է բանկի կողմից հաստատված ձևակերպումներ, որոնք հստակեցնում են, որ վճարողը ստեղծում է շարունակական լիազորություն, որպեսզի վաճառողը դեբետագրի իր հաշիվը։ The Ուղղակի դեբետավորման հանձնարարականի կատարման միջերեսը վերահսկվում է վաճառողի կողմից, որն այնուհետև «Bacs»-ի միջոցով ձևի տվյալները ուղարկում է հաճախորդի բանկ։

Միացյալ Թագավորության ուղիղ դեբետագրման սխեմայի կանոնները թույլ են տալիս ուղիղ դեբետագրման հրահանգները կատարել մի քանի ձևով.
* թղթային ձևաթղթեր, որոնք պահանջում են ստորագրություն
* հեռախոսով, օգտագործելով պաշտոնական սցենար՝ բոլոր անհրաժեշտ տեղեկությունները հավաքելու համար
* առցանց՝ օգտագործելով առցանց հայտի ձևը, որը հաստատվել է բանկի կողմից
* այլ ինտերակտիվ ծառայությունների միջոցով, որտեղ ինտերֆեյսը հաստատված է բանկի կողմից

#### Երաշխիք
Մեծ Բրիտանիայում ուղղակի դեբետով ստացված վճարումները պաշտպանված են բանկերի և շինարարական ընկերությունների կողմից առաջարկվող ուղիղ դեբետային երաշխիքով։ Այս երաշխիքը երաշխավորում է, որ վճարողի հաշվից ուղղակի դեբետ վճարելու սխալի դեպքում վճարողն իրավունք ունի ամբողջությամբ և անհապաղ վերադարձնել գումարը։ Ահա թե ինչպես է աշխատում գործընթացը.

Անհապաղ վերադարձ. Եթե սխալ հայտնաբերվի, վճարողի բանկը անմիջապես կվերադարձնի վիճելի գումարը։ Այս արագ արձագանքը նախատեսված է նվազագույնի հասցնելու ցանկացած անհարմարություն կամ ֆինանսական դժվարություն, որին կարող է հանդիպել վճարողը սխալի պատճառով։

Վերադարձման գործընթաց. փոխհատուցումը տրամադրելուց հետո վճարողի բանկը կփորձի վերականգնել միջոցները վաճառողի բանկից։ Վաճառողի բանկը, իր հերթին, կփորձի հետ վերցնել գումարը սխալ վճարում ստացած վաճառողից։

Վաճառողի կողմից վիճարկելու սահմանափակ հիմքեր. Ուղիղ դեբետագրման սխեմայի կանոնները շատ քիչ հնարավորություններ են ընձեռում վաճառողներին՝ վիճարկելու ուղիղ դեբետագրման երաշխիքի շրջանակներում սկսված հետվճարումը։ Սա նշանակում է, որ վճարողին վերադարձնելուց հետո վաճառողի համար դժվար է վիճարկել այն բանկային համակարգի միջոցով։

Վաճառողի դիմում. Եթե վաճառողը կարծում է, որ գումարի վերադարձը սխալ է տրվել, վաճառողը կարող է դիմել փոքր հայցերի դատարան։ Այս օրինական երթուղին վաճառողներին թույլ է տալիս անմիջապես վճարողից փոխհատուցում խնդրել, եթե նրանք կարողանան ապացուցել, որ փոխհատուցումը չպետք է տրվեր։

Այս համակարգը ուժեղ պաշտպանություն է ապահովում վճարողների համար՝ երաշխավորելով, որ նրանք կարող են վստահորեն օգտագործել ուղիղ դեբետագրումները՝ չվախենալով վճարման սխալների պատճառով երկարատև ֆինանսական վնասից։ Միևնույն ժամանակ, այն վաճառողների վրա է դնում՝ ապահովելու նրանց հաշվարկային գործընթացների ճշգրիտ լինելը, քանի որ նրանք երաշխիքի ներքո գումարի վերադարձը վիճարկելու սահմանափակ տարբերակներ ունեն։

#### Թույլատվություն
Մինչ ընկերությունը կամ կազմակերպությունը կարող է ուղիղ դեբետային վճարումներ ստանալ Մեծ Բրիտանիայում, նրանք նախ պետք է ստանան բանկի թույլտվությունը կամ օգտագործեն առևտրային գրասենյակ՝ իրենց անունից ուղիղ դեբետային վճարումները մշակելու համար։ Այս հաստատման գործընթացը կարևոր է մի քանի պատճառներով.

Համապատասխանություն սխեմայի կանոններին. հաստատումը երաշխավորում է, որ ընկերությունը կարող է գործել ուղիղ դեբետագրման սխեմայի կանոններով։ Սա ներառում է կարգավորող բոլոր պահանջների պահպանումը և վճարային համակարգի ամբողջականության պահպանումը։ Նպատակն է ապահովել, որ «Direct Debit» համակարգում ներգրավված բոլոր սուբյեկտները գործեն պատասխանատու և լինեն ապահով։

Սխեմայի ամբողջականության պաշտպանություն. ստուգելով ընկերություններին, նախքան նրանց թույլ տրվի ուղիղ դեբետներ ստեղծել, բանկերն օգնում են պաշտպանել ուղիղ դեբետագրման համակարգի ընդհանուր ամբողջականությունը։ Այս գործընթացը նվազագույնի է հասցնում խարդախության և սխալների ռիսկը՝ դրանով իսկ պահպանելով սպառողների վստահությունը համակարգի նկատմամբ։

Բողոքների մշակում. Եթե ընկերությունը հաճախորդներից մեծ թվով բողոքներ է ստանում ուղիղ դեբետագրումների վերաբերյալ, դա կարող է հանգեցնել նրանց հաստատման կարգավիճակի վերանայմանը։ Ծառայությունից օգտվողը (ընկերությունը կամ կազմակերպությունը, որը հավաքագրում է վճարումները) կարող է վատ հետևանքներ հանդիպել, եթե պարզվի, որ նրանք խախտում են սխեմայի կանոնները կամ եթե նրանց գործողությունները խաթարում են համակարգի հուսալիությունը։

Ուղղակի դեբետագրման արտոնությունների չեղարկում. Այն դեպքերում, երբ ծառայության օգտվողը բազմիցս խախտում է կանոնները կամ առաջացնում է հաճախորդների զգալի դժգոհություն, բանկը կամ կարգավորող մարմինն իրավասու է չեղյալ համարել ուղիղ դեբետներ ստեղծելու նրանց հնարավորությունը։ Այս միջոցը նախատեսված է պաշտպանելու սպառողներին և ապահովելու, որ միայն վստահելի, համապատասխան կազմակերպությունները կարող են օգտվել «Direct Debit» համակարգից։

Հաստատման այս գործընթացը և արտոնությունները չեղյալ համարելու հնարավորությունը կարևոր երաշխիքներ են՝ ապահովելով, որ «Direct Debit» համակարգը մնա անվտանգ, հուսալի և վստահելի բոլոր օգտագործողների համար։

#### Հանգստություն
Ցանկացած ուղի դեբետային հրահանգ, որը չի օգտագործվել ավելի քան 13 ամիս միջոցներ հավաքելու համար, հաճախորդի բանկը ավտոմատ կերպով չեղյալ է հայտարարում (սա հայտնի է որպես «քնած ժամանակաշրջան»)։ Սա կարող է խնդիրներ առաջացնել, երբ մանդատը հազվադեպ է օգտագործվում, օրինակ՝ հազվադեպ օգտագործվող կրեդիտ քարտի համար հաշիվը վճարելու համար։ Եթե կրեդիտ քարտով ընկերությունը 13 ամսից ավելի վճարումներ չի հավաքել «Direct Debit» մանդատի միջոցով, ապա մանդատը կարող է չեղարկվել որպես քնած՝ առանց հաճախորդի իմացության, և ուղղակի դեբետային պահանջը չի հաջողվի։

#### Խարդախություն
Ուղղակի դեբետային խարդախության խնդիրը զգալի և աճող խնդիր է Մեծ Բրիտանիայում։ Liverpool Victoria Insurance-ի կողմից անցկացված հետազոտությունը ընդգծում է այս խնդրի չափը, պարզելով, որ ավելի քան 97,000 բրիտանացիներ դարձել են հանցագործների զոհ, ովքեր իրենց բանկային հաշիվներից խարդախ ուղղակի դեբետներ են ստեղծել։ Այս խարդախ գործարքները սովորաբար հանգեցնում են միջինը 540 ֆունտ ստեռլինգ կորստի, նախքան տուժողը կհասկանա, որ գումարը գողացվել է։ 2010 թվականին ուղղակի դեբետային խարդախությունը կազմել է ինքնության խարդախության բոլոր դեպքերի մոտավորապես 10,6%-ը։ Կանխատեսվում էր, որ խարդախության այս տեսակը կավելանա, և ըստ գնահատումների՝ մինչև 2013 թվականը տարեկան կգրանցվի մոտ 41000 դեպք, ինչը 57%-ով ավել է։

Այս խնդիրը վատթարացնում են հենց իրենք՝ բանկերը, քանի որ նրանք հաճախ չեն կարողանում համապատասխան վերահսկողություն իրականացնել՝ կանխելու չարտոնված ընկերություններին կամ խարդախներին գումար վերցնել ինչպես բիզնեսի, այնպես էլ սպառողական հաշիվներից։ Անվտանգության այս թերությունը թույլ է տալիս հանցագործներին ավելի հեշտությամբ օգտագործել ուղղակի դեբետային համակարգը։ Մեկ այլ առնչվող խնդիր է չեղյալ և հնացած ուղղակի դեբետների անօրինական վերածնունդը կամ վերագործարկումը։ Միայն 2010 թվականին այս խնդիրը բրիտանացի սպառողների վրա կարժենա 385 միլիոն ֆունտ։ Նրանց համար, ովքեր նկատում են այս չարտոնված գործարքները, սովորաբար տևում է մոտ չորս ամիս՝ հասկանալու համար, որ իրենց հաշիվը վտանգված է։ Շատ մարդիկ, սակայն, չեն հայտնաբերում այդ խարդախ դեբետները, ինչը հանգեցնում է զգալի ֆինանսական կորուստների ամեն տարի։

Հատկանշական դեպքը, որը հանրության ուշադրությունը հրավիրեց բանկային տվյալների փոխանակման հետ կապված ռիսկերի վրա, վերաբերում էր բրիտանացի հայտնի հեռուստահաղորդավար և լրագրող Ջերեմի Քլարկսոնին։ 2008 թվականի հունվարի 7-ին Քլարկսոնը հրապարակեց իր բանկային հաշվի և տեսակավորման կոդի մանրամասները «The Sun» թերթում։ Նա դա արեց՝ պնդելու համար, որ 2007 թվականին Միացյալ Թագավորության երեխաների նպաստների գրանցումների կորստի հետ կապված տվյալների խոշոր խախտման վերաբերյալ հանրային մտահոգությունը չափազանց մեծ էր։ Քլարկսոնը հավաստիացրել է, որ նման տեղեկություններ ունենալը ոչ մեկին հնարավորություն չի տա իր հաշվից գումար հանել, այլ միայն ավանդներ դնել։ Նա գրել է. «Դուք նրանց հետ միայն գումար գցեք իմ հաշվին, ոչ թե հանեք։ Անկեղծ ասած, ես երբեք չեմ տեսել նման խոսակցություններ ոչ մի բանի մասին»։ Այնուամենայնիվ, Քլարկսոնի վստահությունը անտեղի էր։ Օգտագործելով հրապարակված մանրամասները՝ ինչ-որ մեկին հաջողվել է 500 ֆունտ ստեռլինգ ուղիղ դեբետագրման միջոցով ուղղել «Diabetes UK» բարեգործական կազմակերպության համար։ Այս միջադեպը դրդեց Քլարկսոնին հրապարակայնորեն ընդունել իր սխալը։ «The Sunday Times»-ի իր հաջորդ սյունակում նա ընդունել է իր սխալը՝ նշելով. «Ես սխալվել եմ և պատժվել եմ իմ սխալի համար»։

Այս օրինակը ցույց է տալիս ուղղակի դեբետային համակարգերի հետ կապված խոցելիությունները և խարդախության հեշտությունը, եթե բանկային տվյալները սխալ ձեռքում են ընկնում։ Այն ընդգծում է անվտանգության ուժեղացված միջոցների և ավելի մեծ զգոնության անհրաժեշտությունը ինչպես բանկերի, այնպես էլ սպառողների կողմից՝ պաշտպանվելու նման խարդախ գործողություններից։

#### Ուսուցում
Ուղիղ դեբետագրմամբ վճարումներ իրակացնող ձեռնարկություններին և կազմակերպություններին «Bacs»-ը հանձնարարում է անցնել պարտադիր վերապատրաստում։ Անկախ նրանից, թե ձեռնարկությունները հավաքում են ինքնուրույն, թե բյուրոյի միջոցով, նրանց համապատասխան անձնակազմը պետք է հասկանա վճարման եղանակի հիմունքները։ Դասընթացները հասանելի են «Bacs»-ի կամ հավատարմագրված արտաքին վերապատրաստման միջոցով։ Մեծ Բրիտանիայում կան միայն չորս ճանաչված ընկերություններ, որոնք տրամադրում են «Bacs»-ի հավատարմագրված դասընթացներ՝ «Accountis (D+H)», «Bottomline Technologies», «Clear Direct Debit»։

### Կանադա
Կանադայում ուղիղ դեբետային վճարումները հաճախ կոչվում են նախնական լիազորված դեբետներ (PADs): PAD-ներն աշխատում են համակարգչային ցանցի միջոցով «Payment Canada»-ի դաշնային կողմից ապահովված Ավտոմատացված «Clearing Settlement System» (ACSS) միջոցով։ Այս ցանցը միացնում է Կանադայի բոլոր ֆինանսական հաստատությունները։

### Գերմանիա
Գերմանիայում բանկերը, ընդհանուր առմամբ, իրականացնում են ուղիղ դեբետագրման գործարքներ (elektronisches Lastschriftverfahren (ELV), «Lastschrift», Bankeinzug)՝ օգտագործելով երկու մեթոդները 1950-ական թվականներին, այսպես կոչված, «Giro» հաշիվների հայտնվելուց հետո։

«Einzugsermächtigung»-ը («ուղիղ դեբետագրման թույլտվություն») պարզապես պահանջում է հաճախորդից լիազորել ստացողին հավաքագրումն իրականացնելու համար։ Դա կարող է կատարվել գրավոր ձևով, բանավոր, էլեկտրոնային փոստով կամ ստացողի կողմից ստեղծված վեբ ինտերֆեյսի միջոցով։ Թեև կազմակերպություններից սովորաբար պահանջվում է չթույլատրել իրենց բանկերին չլիազորված հավաքագրումների վերաբերյալ հրահանգներ չտալ, դա սովորաբար չի ստուգվում մասնակից բանկերի կողմից։ Հաճախորդները կարող են հանձնարարել իրենց բանկին վերադարձնել դեբետային հուշագիրը նվազագույնը վեց շաբաթվա ընթացքում։

Այս մեթոդը շատ տարածված է Գերմանիայում, քանի որ այն թույլ է տալիս արագ և հեշտ վճարումներ կատարել, և այն հարմար է նույնիսկ մեկանգամյա վճարումների համար։ Հաճախորդը կարող է պարզապես թույլտվություն տալ միևնույն ժամանակ, երբ նա պատվիրում է ապրանքներ կամ ծառայություններ կազմակերպությունից։ Եթե ​​հաճախորդը վճարում է կրեդիտ քարտով, ապա վաճառականից կգանձվի վերամշակման վճար։ Այս վճարները կարող են բավականին բարձր լինել։ Մյուս կողմից, «Girocard»-ի օգտագործումը (դեբետային քարտի տեսակ, որն օգտագործվում է որոշ եվրոպական երկրներում) սովորաբար վաճառողից պահանջում է շատ ավելի ցածր վճարներ։ Շատ դեպքերում, օրինակ՝ սուպերմարկետներում, խանութը կարող է կատարել «Girocard» վճարումները որպես ուղիղ դեբետագրման գործարքներ (Գերմանիայում հայտնի է որպես «ELV»): Սա նշանակում է, որ երբ հաճախորդը սահեցնում է «Girocard»-ը, խանութն անմիջապես ստուգում է գործարքի ռիսկը։ Եթե ​​ռիսկը համարվում է ցածր, ապա վճարումը մշակվում է անմիջապես հաճախորդի բանկային հաշվից, ինչը խանութին արժենում է ավելի քիչ, քան կրեդիտ քարտով վճարումը։ Դա հնարավոր է, քանի որ բանկային հաշվի համարը և գիրո հաշվի երթուղային կոդը կազմում են «Girocard»-ի յուրաքանչյուր քարտի համարի (PAN) մաս՝ նման 1990-ականների սկզբի 19-նիշ ունեցող  «Switch» քարտի համարներին։ Երբ հաճախորդն օգտագործում է «Girocard» և համաձայնում է խանութում ուղղակի դեբետային գործարքին, նրանք հաստատում են իրենց համաձայնությունը՝ ստորագրելով անդորրագրի հետևի մասում։ Այս անդորրագիրը սովորաբար ներառում է երկար իրավական տեքստ, որը վաճառողին թույլ է տալիս կապվել հաճախորդի բանկի հետ և ստանալ նրա հասցեն հետվճարման դեպքում, որը հայտնի է որպես «Rücklastschrift»: Մանրածախ վաճառողի համար ուղղակի դեբետային գործարքները գործնականում անվճար են՝ խուսափելով «Girocard»-ի փոխանակման վճարից (մոտ 0,3%), որը գալիս է PIN-ի վրա հիմնված գործարքների հետ։ Այնուամենայնիվ, ավելի մեծ ռիսկ կա, քանի որ վճարումը կարող է չեղարկվել ցանկացած պատճառով 45 օրվա ընթացքում։ Այս ռիսկը նվազագույնի հասցնելու համար մանրածախ առևտրով զբաղվողները սովորաբար օգտագործում են ուղղակի դեբետային գործարքներ հավատարիմ հաճախորդների համար, ովքեր նախկինում հաջող վճարումներ են կատարել «Girocard»-ով ստուգված PIN-ով իրենց խանութում, կամ ցածր ռիսկային կամ ցածր տոմսերով գնումներ կատարելու համար։

Ուղիղ դեբետագրումների չարաշահումը կանխելու համար հաշիվների սեփականատերերը պետք է պարբերաբար ստուգեն իրենց բանկային քաղվածքները և խնդրեն իրենց բանկին հետ կանչել չարտոնված կամ սխալ դեբետները։ Խարդախ ուղիղ դեբետագրման գործարքները սովորաբար կարող են հետագծվել, ինչը հազվադեպ է դարձնում չարաշահումները։ Այնուամենայնիվ, խնդիրներ կարող են առաջանալ, եթե դուրս գրված գումարը սխալ է կամ անսպասելիորեն բարձր։ Եղել են խարդախության դեպքեր, երբ հանցագործները փորձել են շատ հաշիվներից շատ չնչին գումարներ հավաքել՝ հուսալով, որ հաշվետերերը չեն նկատի կամ կհետաձգեն այդ փոքր պարտքերի մարումը, թույլ տալով հանցագործներին հանել գումարը և անհետանալ։

«Abbuchungsauftrag»-ը ուղիղ դեբետագրման այլ տեսակ է, որի դեպքում հաճախորդը հանձնարարում է իր բանկին ավտոմատ կերպով կատարել կոնկրետ կազմակերպության դեբետագրման հարցումները։ Քանի որ այս դեբետները ստուգվում են հաճախորդի բանկի կողմից, դրանք չեն կարող հետացվել։ Իր բարդության և անհարմարության պատճառով այս մեթոդը հազվադեպ է օգտագործվում, սովորաբար միայն ձեռնարկությունների միջև գործարքներում։

### Նիդեռլանդներ
Նիդեռլանդներում, ինչպես և Գերմանիայում, հաշվետերը կարող է ընկերությանը լիազորել ուղիղ դեբետային վճարումներ ստանալ՝ առանց բանկին ծանուցելու։ Այս գործընթացը շատ տարածված է, քանի որ բոլոր բանկային գործարքների 45%-ն իրականացվում է ուղիղ դեբետագրմամբ։

Գործարքը կարող է լինել մշտական ​​կամ միայն մեկ անգամ։ երկու տեսակների համար էլ կազմակերպությունները պետք է ուղիղ դեբետագրման պայմանագիր կնքեն բանկի հետ (automatische incasso): Յուրաքանչյուր գործարք պահանջում է հաշվի տիրոջ անունը և հաշվի համարը։ Այնուհետև ստացող կազմակերպությունը կարող է հավաքագրել ցանկացած հաշվից, պայմանով, որ հաշվում բավականաչափ գումար կա, և հավաքագրող կազմակերպության կողմից ուղիղ դեբետագրման համար որևէ արգելափակում չի սահմանվում։

Գործարքները կարող են վիճարկվել՝ կախված գործարքի տեսակից, գործարքի ավարտից հետո ժամանակից և վեճի հիմքից։ Ընթացիկ տիպի թույլատրված գործարքները կարող են հետաձգվել անմիջապես հաշվետիրոջ բանկի միջոցով գործարքից հետո 56 օրվա (8 շաբաթվա) ընթացքում, բացառությամբ մոլախաղերի և փչացող ապրանքների հետ կապված գործարքների։ Լիազորված միանվագ գործարքները կարող են հետաձգվել բանկի միջոցով 5 օրվա ընթացքում։ Չլիազորված գործարքները կարող են վիճարկվել բանկի միջոցով գործարքից հետո սահմանափակ ժամկետով։

Անվտանգության մեկ այլ միջոց է «ընտրովի արգելափակումը», որի միջոցով հաճախորդը կարող է բանկին հանձնարարել կանխել նշված հաշվի համարի ուղիղ դեբետագրումները։

### Լեհաստան
Լեհաստանում ուղիղ դեբետավորումն իրականացվում է «KIR»-ի միջոցով (Krajowa Izba Rozliczeniowa) և մասնակից բանկերի կողմից՝ որպես «Elixir» քլիրինգի համակարգի գործառույթներից մեկը։ Վճարողը պետք է լիազորի ստացողին` լրացնելով, ստորագրելով և ներկայացնելով ստանդարտացված թղթային ձևը երկու օրինակից։ Մեկ օրինակը, ստացողի տվյալները և հաճախորդի նույնականացման համարը լրացնելուց հետո, ստացողի կողմից ուղարկվում է վճարողի բանկ, որը ստուգում է ստորագրությունը։ Այսուհետ ստացողը կարող է դեբետավորել վճարողի հաշվից։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ից հնարավոր է նաև նման թույլտվություն ներկայացնել վճարողի բանկի միջոցով, հաճախ նաև առցանց։

Վճարողը կարող է՝
* Չեղարկել ցանկացած ուղիղ դեբետային գործարք՝
** 56 օրացուցային օրվա ընթացքում՝ ֆիզիկական անձինք,
** 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում՝ ձեռնարկություններ և այլ կազմակերպություններ։
* կասեցնել թույլտվությունը, որպեսզի ապագա ուղիղ դեբետային գործարքներն արգելափակվեն,
* ցանկացած ժամանակ չեղյալ համարել թույլտվությունը՝ առցանց կամ թղթային ձևաթուղթ ներկայացնելով բանկին։

Գործարքը չեղարկելու դեպքում դրամական միջոցներն անմիջապես վերադարձվում են վճարողի հաշվին։ Տոկոսները նույնպես ճշգրտվում են այնպես, կարծես գործարքը երբեք տեղի չի ունեցել։

Ուղիղ դեբետգրման միջոցով վճարների հավաքագրումն ընդունվում է հիմնականում այնպիսի ընկերությունների կողմից, ինչպիսիք են հեռահաղորդակցությունը, ապահովագրական և կոմունալ ծառայություններ մատուցող ընկերությունները, ինչպես նաև իրենք՝ բանկերը, սակայն սպառողների կողմից լայնորեն չի օգտագործվում ուղիղ դեբետգրման գործընթացի մեջ ներգրավված բյուրոկրատիայի պատճառով։

### Իռլանդիա
Իռլանդիայում ուղիղ դեբետային համակարգը նախկինում շահագործվում էր Իռլանդիայի վճարային ծառայությունների կազմակերպության (IPSO) կողմից մինչև 2014 թվականին Իռլանդիայի բանկային ֆեդերացիայի (IBF) հետ ինտեգրումը, որը ձևավորեց Բանկային և վճարումների ֆեդերացիան (BFPI)։
 
Ուղղակի դեբետավորման հրահանգները կարող են տրվել գրավոր, հեռախոսով կամ առցանց։ Գոյություն ունի պաշտպանություն այն հաշվի տիրոջ համար, որը դեբետագրվում է վեճի դեպքում։ Իռլանդական վճարային համակարգը փոխարինվել է «SEPA Direct Debit Core Scheme»-ով (SDD)՝ 2014 թվականի փետրվարի 1-ին բոլոր ժառանգված վարկային փոխանցման և ուղղակի դեբետային համակարգերի փոխակերպումից հետո 2014 թվականին։

### Դանիա
Ուղիղ դեբետը Դանիայում տնային տնտեսությունների պարբերական վճարումների նախընտրելի վճարման եղանակն է։ Ծառայությունը, որը գործարկվել է դեռևս յոթանասունականների սկզբին, կոչվում է «Betalingsservice» և օգտագործվում է դանիական տնային տնտեսությունների մոտ 96%-ի կողմից։

### Ճապոնիա
Ուղիղ դեբետագրումը Ճապոնիայում շատ տարածված վճարման տարբերակ է։ Ծառայության, օրինակ՝ հեռախոսի համար գրանցվելիս հաճախորդին սովորաբար խնդրում են մուտքագրել իր բանկային տվյալները ծառայության ներկայացման ձևաթղթում, կարգավորել ավտոմատ վճարումները, իսկ մնացածի մասին հոգալու է այն ընկերությունը, որում նրանք գրանցվում են։ Երբեմն, բայց ոչ միշտ, հաճախորդին առաջարկվում է բանկային հաշվի մանրամասների փոխարեն մուտքագրել կրեդիտ քարտի տվյալները, բանկային հաշվի փոխարեն գումարն ուղղակիորեն գանձել կրեդիտ քարտից։ Ուղղակի դեբետը նաև կոմունալ ծառայությունների վճարման տարբերակ է՝ բանկային փոխանցումների և կրեդիտ քարտով վճարումների հետ մեկտեղ։

### Մալայզիա
Մալայզիայում ուղիղ դեբետային համակարգը հասանելի է «FPX - Financial Process Exchange»-ի միջոցով։ «FPX»-ն ապահովում է առցանց ուղիղ դեբետագրում, ինչպես նաև խմբաքանակի ուղիղ դեբետ։

«Bank Negara Malaysia»-ի և տեղական ֆինանսական հաստատությունների աջակցությամբ, «FPX»-ը շահագործվում է «FPX Payment Gateway Sdn Bhd»-ի կողմից, որը Մալայզիայի էլեկտրոնային վճարային համակարգի դուստր ընկերությունն է (1997) Sdn Bhd (MEPS):

### Ավստրալիա
Ավստրալիայում ուղղիղ դեբետագրումն իրականացվում է ուղիղ մուտքի համակարգի միջոցով, որը նաև հայտնի է որպես «BECS» (Bulk Electronic Clearing System) կամ CS2, որը կառավարվում է «Australian Payments Network Limited»-ի կողմից։ Հաշվետերը կարող է ընկերությանը լիազորել ուղղակի դեբետային վճարումներ հավաքել՝ առանց բանկին ծանուցելու, սակայն ուղղակի դեբետը հասանելի չէ բոլոր ֆինանսական հաշիվներում։

Ուղիղ դեբետավորման սովորական օրինակ է վարկային քարտի ընկերությանը ամսական մնացորդի համար բանկային հաշվի դեբետավորման թույլտվությունը։

Շատ ավելի փոքր ընկերություններ իրենք չունեն ուղիղ դեբետավորման հնարավորություններ, և վճարողի և հաճախորդի բանկի միջև կապ հաստատելու համար պետք է օգտագործվի երրորդ կողմի վճարման ծառայություն։ Դրա համար վճարային ծառայության կողմից կատարվում է փոքր վճար (սովորաբար 1-2 դոլար մեկ գործարքի համար, որը ներառված է գումարի մեջ)։

Ուղիղ վարկային և դեբետային հրահանգները հասանելի են միայն ինստիտուցիոնալ հաճախորդներին։ Ուղղակի վարկային ցուցումներ օգտագործվում են աշխատավարձերի և այլ խոշոր չափերի կանոնավոր վճարումների համար։ Ուղիղ դեբետավորման հրահանգներն օգտագործվում են ապահովագրական ընկերությունների, կոմունալ և այլ խոշոր կազմակերպությունների կողմից, որոնք կանոնավոր վճարումներ են ստանում։ Թեև ղեկավարվում է «APCA»-ի կանոններով, հրահանգների իրական փոխանակումը տեղի է ունենում երկկողմանի փոխանակումների միջոցով։ Չկա կենտրոնական «քլիրինգ» մեծածախ ուղղակի մուտքի վճարման հրահանգների համար։

### Միացյալ Նահանգներ
Միացյալ Նահանգներում ուղիղ դեբետը սովորաբար նշանակում է Ավտոմատացված քլիրինգային գրասենյակ (ACH) փոխանցում բանկային հաշվից վճարատուին, որը նախաձեռնվել է վճարողի կողմից։

### Հարավային Աֆրիկա
Հարավային Աֆրիկայում ուղղակի դեբետները, որոնք նաև հայտնի են որպես դեբետային պատվերներ, կատարվում են «ACB»-ի (Automated Clearing Bureau) միջոցով։ Հաշվի սեփականատերը կարող է ընկերությանը լիազորել ուղիղ դեբետային վճարումներ հավաքել։ Հաճախորդը ստորագրում է դեբետային մանդատի ձևը, որը թույլ է տալիս հայցող ընկերությանը դեբետագրել իր հաշիվը ֆիքսված կամ փոփոխական ամսական արժեքով։ Այս արժեքը կարող է լինել կրկնվող կամ մեկանգամյա։ Սա արդյունավետ, անվտանգ և ավելի ծախսարդյունավետ այլընտրանք է կանխիկ, չեկով կամ «EFT»-ով (էլեկտրոնային միջոցների փոխանցում) գումար ստանալու համար։

Հարավային Աֆրիկայում սովորաբար օգտագործվող դեբետային պատվերների երեք տեսակ կա՝ «EFT» (Electronic Funds Transfer), «NAEDO» (Non-authenticated Early Debit Order) և «AEDO» (Authenticated Early Debit Order)։

Հարավաֆրիկյան պահուստային բանկի կողմից 2017 թվականին ներդրված վճարումների նոր հոսքը, որը կոչվում է «AC» կամ վավերացված հավաքածուներ, փոխարինեց նախորդ «NAEDO» վճարումների հոսքը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հաճախորդների վեճերը և դեբետային պատվերների համակարգի չարաշահումը։ «AC» վճարման հոսքը սպառողներին հայտնի է որպես «DebiCheck»:

### Շվեդիա
Շվեդիայում ուղիղ դեբետագրման համակարգը հասանելի է, որը կոչվում է «Autogiro»: Գումարը գանձվում է վճարողի հաշվից՝ ստացողի խնդրանքով, առանց հստակեցման։ Հաստատումը տրվում է մեկ անգամ՝ առանց որևէ ժամկետի սահմանափակման յուրաքանչյուր վճարողի/շահառուի համակցության համար, բայց կարող է ցանկացած ժամանակ չեղյալ համարվել։ Հարցումը սովորաբար ուղարկվում է վճարողից ստացողին ձևաթղթի միջոցով, սակայն ինտերնետ բանկում հնարավոր է նաև այն պահանջել։ «Autogiro»-ն չպետք է շփոթվի «E-faktura» էլեկտրոնային վճարային համակարգի հետ, չնայած որոշ բանկեր վճարողին թույլ են տալիս ցուցում տալ բանկին ավտոմատ կերպով վճարել ստացված էլեկտրոնային հաշիվները իրենց սահմանած վճարման ամսաթվին՝ առանց ինտերնետ բանկինգ հաճախորդի մուտքի  և վճարման թույլատվության։

### Շվեյցարիա
Շվեյցարիան ունի ուղիղ դեբետագրման ձև, որը կոչվում է «Lastschriftverfahren (LSV) der Banken»։

Ուղիղ դեբետի ստեղծումն իրականացվում է բանկին լիազորագիր ստորագրելու միջոցով։ Կախված բանկի առաջարկից, ուղղակի դեբետը պահանջվում է և կարող է պահանջել կամ չպահանջել թույլտվություն։ Որոշ բանկեր թույլ են տալիս սահմանել ավտոմատ հաստատման համար։

### Թուրքիա
Թուրքիայում ուղիղ դեբետագրումները լայնորեն կիրառվում են կոմունալ և վարկային քարտերով վճարումների, ինչպես նաև առևտրային գործարքների համար։ Այնուամենայնիվ, եթե այլ երկրներում ստացողը հանձնարարում է իր բանկին հավաքագրել, ապա Թուրքիայում վճարողը պետք է ուղղակիորեն լիազորի իր բանկին։ Օգտագործումը տարբերվում է մշտական ​​հանձնարարականներից, քանի որ վճարման գումարները ֆիքսված չեն, և վճարումները պարտադիր չէ, որ պարբերական լինեն (այսինքն՝ վճարումները կարող են լինել ցանկացած գումարի և կարող են լինել պատահական կամ պարբերական)։

### Բրազիլիա
Լիազորված ուղիղ դեբետագրումը (DDA) համակարգ է Բրազիլիայում, որը ստեղծվել է «Febraban»-ի (Բրազիլիայի բանկերի դաշնություն) և հարակից բրազիլական բանկերի կողմից, որը փոխարինում է տպագիր վճարման հանձնարարականների թողարկմանը պարտավորությունների էլեկտրոնային հավաքագրմամբ։ Այն իրականացվել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն