Ամերիկյան ակիտա

**Ամերիկյան ակիտա,** շան ցեղատեսակ, նաև հայտնի է «Մեծ ճապոնական շուն» անվամբ։

## Գոյություն ունեցող և տարածված ակիտաների պատմություն
Ակիտան ծագումով Ճապոնիայից է, մյուս անունը՝ մեծ ճապոնական շուն։ Ակիտան նույնանուն պրովինցիա է Ճապոնիայում։ Հնում ակիտաները օգտագործվում էին որպես որսաշներ, կռվաշներ. սեփականատերերը հարուստ և արտիստոկրատ մարդիկ էին։

2-րդ համաշխարհային պատերազմից հետո ակիտան տարվել է Ամերիկա, ենթադրաբար, ամերիկացի զինվորների միջոցով։ Հավանաբար, ակիտան այնքան էր դուր եկել ամերիկացիներին, որ նրանք չէին կարող դիմակայել և չտանել իրենց հետ ակիտայի ձագին։ Ամերիկացիները հիացած էին այդ մեծ և փափկամազ շնով, նա ամերիկացիների համար ճապոնական ինչ-որ արտասովոր բան էր։ Ժամանակի ընթացքում ճապոնական շան տեսակ ակիտան ԱՄՆում հիմք հանդիսացավ շան նոր ցեղատեսակի ստացման, որի անունն էր մեծ ճապոնական շուն։ Շուտով այդ ցեղատեսակը բաժանեցին 2 տեսակի՝ ամերիկյան ակիտա և ակիտա, մյուս անունը Ակիտա-ինու։ Ամերիկյան ակիտաները ավելի մեծ և ամրակազմ շներ են։

1603 թվականից Ակիտա օկրուրգում շան կռիվներում օգտագործվում էին Ակիտա Մատագի տեսակի շներ (միջին չափսի, արջերի որսի համար)։ 1931 թվականի տվյալներով, շան այդ տեսակների 9 ակնառու ներկայացուցիչներն անվանվեցին «Բնական կոթողներ»։

2-րդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1939-1945) շների մորթին օգտագործվում էր զինվորական հագուստ կարելու համար։ Ոստիկանության հրամանով բռնվել և առգրավվել էին բոլոր շները, բացառությամբ գերմանական հովվաշան, որը օգտագործվում էր զինվորական ծառայությունում։

## Շան տեսակի նկարագրությունը
* **Ընդհանուր տեսք**. մեծ, ամրակազմ շուն, հավասարակշռված, հզոր և ամուր կառուցվածքով և ծանր ոսկորներով։ Ունի լայն գլուխ։
* **Գլուխ**
** Դունչը՝ մեծ, լայն, վերևից այն ունի բութանկյուն եռանկյունու տեսք։
** Ականջները, գլխի հետ համեմատած, փոքր են։
** Աչքերը փոքր են՝ մուգ դարչնագույն, աննկարագրելի լուսավոր։
** Ծնոտը քառակուսի է, թեթևակի կախված։
** Քիթը սև է, սպիտակ ակիտաների մոտ նկատվում է ոչ մեծ գունազերծում։
** Շրթունքները սև են։
** Լեզուն վարդագույն է։
* **Պարանոց**. մկանոտ, հաստ, կասեցումը պետք է լինի, որքան հնարավոր է թեթև։
* **Մարմին**
** Մեջքն ուղիղ է։
** Կուրծքն ուղիղ, լայն և մկանուտ է։
** Որովայնը վեր քաշված է։
* **Պոչը** խոշոր է։
* **[[Վերջույթներ]]**
** Առջևի վերջույթներն ուժեղ են։
** Հետևի վերջույթներ։ Լայնությունն ու երկարությունը՝ ինչպես առջևի վերջույթներինը։
** Թաթեր՝ ուղիղ, մատների միջև մաշկաթաղանթ կա։
* **Մազածածկ**. Ունի 2 մազածածկ։ Ամենաերկար մազածածկը պոչինն է, իսկ դնչինն ու ականջներինը կարճ է։
* **Գույն** . կարող է լինել ցանկացած գույնի։ Կարող է ունենալ դիմակ։ Սպիտակ ակիտան դիմակ չունի։ Ծածկույթի վրա լինում են յուրահատուկ գույներ։

## Հոգեկան կառուցվածք և վարմունք
Ամերիկյան ակիտան ունի հավասարակշռված հոգեկան կառուցվածք։ Նրանք բարի են դեպի իրենց տերը և օտար մարդկանց և հյուրերի նկատմամբ նույնպես։ Այս շները նվիրված են իրենց տիրոջը և երբեք չեն հարձակվի իրենց տիրոջ և ընտանիքի վրա։ Այս օրերին այս շան տեսակին օգտագործում են ոչ միայն, որպես շուն-ընկեր, այլև պահապան կամ նաև շուն-ընկերակից։ Այս շները չափազանց լուռ են, եթե իհարկե նրանց չի սովորացրել մեկ ուրիշ շուն։

## Փոխադարձ հարաբերություններ Ամերիկյան ակիտայի և իր տիրոջ միջև
Այս օրերում Ամերիկյան ակիտան օգտագործվում է հիմնականում, որպես շուն-ընկերակից, հավատարիմ ընկեր ընտանիքին, և հենց նույն ժամանակ նվիրական պահապան, իմանալով իր տարածքը և պատրաստ պաշտպանելու նրան ամենաարտակարգ իրավիճակներում։

## Տես նաև
Ակիտա (շուն)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Ա․ Ֆալկոն Ամերիկյան ակիտա (մեծ ճապոնական շուն)// Իմ ընկերը շուն է։ լրագիր - Մ։ ООО «Հրատարակությունը Էնիմալ Փրեսսի», [[2012]] — № 9։ - Էջ 21։*

## Արտաքին հղումներ
* Արուշանյան З. Լ., «Եթե սիրում եք ծաղիկ» (Հոդված ճապոնական շան ծագման վերաբերյալ)
* Օպորոդեն Ամերիկյան ակիտայի մասին