Ազատության հանգստյան օրեր

**«Ազատության հանգստյան օրեր»** (), Նյու Յորքում անցկացված չորսօրյա տոնակատարություն, որը կազմակերպվել էր Ազատության արձանի (Ազատությունը, որ լուսավորում է աշխարհը) 1984–1986 թվականների վերականգնման և հարյուրամյակի կապակցությամբ։ Տոնակատարությունը սկսվել է 1986 թվականի հուլիսի 3-ին և ավարտվել հուլիսի 6-ին։

## Հուլիսի 3, 1986․ բացման հանդիսավոր արարողություն
«Ազատության հանգստյան օրեր»-ի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 1986 թվականի հուլիսի 3-ին Նյու Յորքի նավահանգստում գտնվող Գովերնորս կղզում ()։ Միջոցառմանը ներկա է գտնվել Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Միտտերանը, ով բարեմաղթանքներ է հղել ամերիկացի ժողովրդին։ Ներկա են եղել նաև ԱՄՆ-ի ներքին գործերի նախարար Դոնալդ Հոդելը, գլխավոր պրոդյուսեր Դեյվիդ Լ․ Վոլպերը և «Ազատության արձան - Էլիս կղզի»  () հիմնադրամի նախագահ Լի Յակոկան, որոնք հանդես են եկել բացման խոսքերով և ներկայացրել են ԱՄՆ այդ ժամանակվա նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանին։

Միջոցառման ընթացքում Ջոն Ուիլյամսի ղեկավարությամբ ելույթ է ունեցել Ազատության նվագախումբը՝ կատարելով նրա հեղինակած «Liberty Fanfare» ստեղծագործությունը՝ հատուկ կազմված փողահարների մասնակցությամբ։ Liberty Weekend երգչախումբը ղեկավարում էր Նյու Յորքի Պոտսդամ քաղաքում գտնվող SUNY Crane երաժշտական դպրոցի պրոֆեսոր Ն․ Բրոք ՄաքԷլհերանը։ Երգչախմբում ընդգրկված էին նաև այդ դպրոցի որոշ շրջանավարտներ։ ԱՄՆ պետական հիմնը կատարել է Քենեթ Մաք Կրտսերը։ Հանդես են եկել նաև Գրեգորի Փեքը, Էլիզաբեթ Թեյլորը և Ֆրենկ Սինատրան։

Իր ելույթում Ռոնալդ Ռեյգանը շեշտել է Ֆրանսիայի և Ամերիկայի միջև բարեկամությունը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով արձանի վերականգնման աշխատանքներին մասնակցած բանվորներին։ Դրանից հետո նա հանդիսավոր կերպով բացել է վերականգնված արձանը՝ այն հանրությանը ցուցադրելով առաջին անգամ։ Այնուհետև ելույթներ են ունեցել Նիլ Դայմոնդը («They're Coming to America» երգով), Ֆրենկ Սինատրան («The House I Live In» երգով), Խոսե Ֆելիսիանոն և Դայան Շուրը՝ «The American Wedding Song» դուետով, ինչպես նաև պարով հանդես է եկել բալետի արտիստ Միխայիլ Բարիշնիկովը և այլք։ «ABC News Nightline»-ի լրագրող Թեդ Քոփելը ներկայացրել է «Ազատության մեդալը», որը շնորհվել է նշանավոր ներգաղթյալ ամերիկացիներին։

«Operation Sail» գործողության կազմակերպիչ Էմիլ Մոսբախերը և ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի նախարար Ջոն Լեհմանը խոսել են հաջորդ օրվա միջոցառումների մասին։ Այնուհետև կրկին ելույթ է ունեցել Ռեյգանը և խորհրդանշական ձևով լուսավորել Ազատության արձանի ջահը՝ սեղմելով լազերային ճառագայթ արձակող կոճակը։ Այս արարողությունը տեղի է ունեցել Քենեդու անվան «USS John F. Kennedy» ավիակրի թռիչքային տախտակամածից։ Հանդիսության ավարտին տպավորիչ հրավառություն է տեղի ունեցել Նյու Յորքի երկնաքերների և արձանի վրայով, որն ուղեկցվում էր «The Stars and Stripes Forever» երաժշտությամբ։

ԱՄՆ Գերագույն դատարանի նախագահ Ուորեն Բերգերը Էլիս կղզում կայացած քաղաքացիացման արարողության ժամանակ երդման խոսք է ընդունել նոր ներգաղթյալներից։

Այդ երեկո նավահանգստում ջերմաստիճանը մոտ 40°F էր (5°C), իսկ Գովերնորս կղզում ուժեղ քամի էր:

## Հուլիսի 4, 1986․ «Operation Sail», Ամերիկանա համերգ և հրավառություն

1986 թվականի հուլիսի 4-ի առավոտյան Հուդզոն գետի երկայնքով տեղի է ունեցել նավատորմի հանդիսավոր շքերթ, որին մասնակցում էին ինչպես մարտական, այնպես էլ հին դարաշրջանի առագաստանավեր՝ կազմելով ժամանակակից պատմության մեջ ամենախոշոր առագաստանավային խումբը։ Ռոնալդ Ռեյգանը դիտել է նավերի շքերթը «USS Iowa» ռազմածովային նավից։ Իր ելույթում նա նավերը ներկայացրել է որպես ազատության խորհրդանիշ․

«Հնարավոր է՝ այս նավերն իսկապես մարմնավորում են մեր ազատության ընկալումը․ մեր առաջ չկան խոչընդոտներ, միայն՝ բաց տարածքներ, որոնք մեզ թույլ են տալիս ինքներս սահմանել մեր ուղին ու ընդունել կյանքի արկածներն այնպես, ինչպես կան։ Ազատ լինել քամու պես․․․ Ազատ, ինչպես հենց այդ բարձր առագաստանավերը։ Եվ ի՜նչ հիանալի է, որ այս շքերթն ընթանում է հենց Ազատության տիկնոջ պատվին»։

1986 թվականի «Operation Sail» գործողության մասնակից նավերը․

* *USCGCEagle* (ԱՄՆ)
* *Ernestina* (ԱՄՆ)
* *Danmark* (Դանիա)
* PH *Jeanne d'Arc* (Ֆրանսիա)
* HMS *Sirius* (Միացյալ Թագավորություն)
* HMS *Cleopatra* (Միացյալ Թագավորություն) 
* HMS *Ark Royal* (Միացյալ Թագավորություն)
* *Christian Radich* (Նորվեգիա)
* *Schulschiff Deutschland* 
* *Libertad* (Արգենտինա)
* *Zenobe Gramme* (Բելգիա)
* *Bluenose II* (Կանադա)
* *Esmeralda* (Չիլի)
* *ARC Gloria* (Կոլումբիա)
* *BAE Guayas* (Էկվադոր)
**Belem* (Ֆրանսիա)
* *Dewaruci* (Ինդոնեզիա)
* *Galaxy* (Իսրայել)
* *Amerigo Vespucci* (Իտալիա)
* *ARM Cuauhtémoc* (Մեքսիկա)
* *Abraham Crijnssen* (Նիդերլանդներ)
* *Sorlandet* (Նորվեգիա)
* *Shabab Oman* (Օման)
* *NRP Sagres* (Պորտուգալիա)
* *Juan Sebastian de Elcano* (Իսպանիա)
* *Svanen of Stockholm* (Շվեդիա)
* *Calida* (Շոտլանդիա)
* *Capitan Miranda* (Ուրուգվայ)
* *Simón Bolívar* (Վենեսուելա)
* *Elissa* (ԱՄՆ)
* *Spirit of Massachusetts * (ԱՄՆ)
* *Gazela of Philadelphia* (ԱՄՆ)
* *SES Lotus* (ԱՄՆ)
* RFA *Resource* (Միացյալ Թագավորություն)

Ավելի ուշ, Նյու Ջերսիի Լիբերթի Սթեյթ այգում ()՝ Ազատության կղզուն ամենամոտ ցամաքային հատվածում, Ջոն Ուիլյամսի ղեկավարությամբ ելույթ է ունեցել Բոստոնի Փոփս նվագախումբը՝ ներկայացնելով ամերիկյան դասական երաժշտության համերգ։ Համերգի ընթացքում ելույթ են ունեցել Ջոն Դենվերը, Մելիսա Մանչեսթերը, Քլամմա Դեյլը Սայմոն Էստեսի հետ, Ջոել Գրեյը, Ուիթնի Հյուսթոնը, Ջոնի Քեշը, Ջեյմս Ուիթմորը և Բարրի Մանիլոուն։

Միջոցառմանը ներկա էին բազմաթիվ նշանավոր անձինք, այդ թվում՝ ռեժիսոր Սթիվեն Սփիլբերգը և դերասանուհի Էյմի Իրվինգը, սենատոր Ռոբերտ Դոուլը, Նյու Յորքի քաղաքապետ Էդ Քոչը, Նյու Յորք նահանգի նահանգապետ Մարիո Կուոմոն, Հենրի Քիսինջերը, ջութակահար Իցհակ Պերլմանը, կարդինալ Օ’Քոնորը, Դոն Քինգը, լրագրող Պիեռ Սալինջերը, երգչուհի Ջուն Քարթեր Քեշը, տիեզերագնաց Ալան Շեփարդը, դերասանուհի Դայան Քերոլը և Կորետա Սքոթ Քինգը՝ Մարտին Լյութեր Քինգի այրին։

Դրանից հետո Ռոնալդ Ռեյգանը հանդես է եկել ելույթով «USS John F. Kennedy» ավիակրի տախտակամածից, ինչին հաջորդել է երեկոյի կարևորագույն պահը՝ Ջո Ռապոզոյի հեղինակած և ղեկավարած 30-րոպեանոց հրավառությունն ու երաժշտական կատարումը։ Սա մինչ այդ կազմակերպված ամենախոշոր հրավառությունն էր ոչ միայն Ամերիկայի պատմության մեջ, այլև ամբողջ աշխարհում։ Ցուցադրությունը ներառել է 22,000 օդային հրավառություն, որոնք արձակվել են 30 բեռնանավերից և այլ դիտակետերից, ինչպես նաև 18,000 դեկորատիվ տարրեր։ Դրանք համատեղ կազմակերպվել էին չորս հրավառության ընկերությունների՝ «Զամբելի»-ի, «Գրուչի»-ի, «Սանտորե»-ի և «Սոուզա»-ի կողմից։

## Հուլիսի 5, 1986․ պաշտոնական վերաբացում, համերգ
1986 թվականի հուլիսի 5-ին առաջին տիկին Նենսի Ռեյգանը հանրության համար հանդիսավոր կերպով վերաբացել է Ազատության արձանը՝ 100 ֆրանսիացի և ամերիկացի պատանի երգիչների ուղեկցությամբ, որոնք Փարիզի և Հարլեմի տղաների երգչախմբերի անդամներն էին։

Ժամը 16:30-ին Հուդզոն գետի վրայով տեղի է ունեցել «Մեծ օդանավային մրցավազք» () բարեգործական միջոցառումը։ Մրցման ընթացքում չորս օդանավ անցել են 12 մղոն երկարությամբ երթուղի՝ Ջորջ Վաշինգտոնի կամրջից մինչև Մանհեթենի հարավում գտնվող Բաթըրի այգի ()։ Մրցավազքը նկարահանվում էր հինգերորդ օդանավից, իսկ քաղաքի վերևում պտտվում էին ևս երկուսը։ Մրցավազքի հաղթող է ճանաչվել «Fuji» օդանավը՝ ժամանելով 15 րոպե 36 վայրկյանում։ Երկրորդ տեղում էր «Resorts International»-ը, ապա՝ «McDonald's» և «Citibank» ընկերությունների օդանավները։ Հաղթողը «Daily News»-ի հրատարակիչ Ջեյմս Հոուգի կողմից ստացել է երկու ֆուտ երկարությամբ օդանավի տեսքով գավաթ, իսկ «Citibank Charity Challenge Cup» հիմնադրամի 25,000 դոլար գումարը տրամադրվել է Ամերիկայի տղաների ակումբներին ()։

Այդ երեկո Կենտրոնական պարկում Զուբին Մեթայի և գնդապետ Ջոն Բուրժուայի ղեկավարությամբ համատեղ համերգով հանդես են եկել Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ  ԱՄՆ ծովային նվագախմբերը։ Հատուկ հյուրերից էին Պլասիդո Դոմինգոն, Ջոզեֆ Ֆլամմերֆելթը, Մերիլին Հոռնը, Իցհակ Պերլմանը, Յո-Յո Ման, Շերիլ Միլնսը և Լեոնա Միթչելը։ Միջոցառման ընթացքում ներկա է եղել ռեկորդային թվով՝ շուրջ 800,000 մարդ, ինչը դարձել է մինչ այդ աշխարհի ամենամեծ լսարանը (մինչև 1994 թվականը), և մինչ օրս՝ ԱՄՆ-ում ամենամեծը։ Ներկայումս այն համարվում է համաշխարհային պատմության մեջ երրորդ ամենամեծ լսարանը։

## Հուլիսի 6, 1986․ փակման հանդիսավոր արարողություն
Փակման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցոլ Նյու Ջերսի նահանգի «Giants» ստադիոնում։ Այն նվիրված էր սպորտի և փոփ մշակույթի տոնին։ Միջոցառման ընթացքում ելույթով և խոսքով հանդես են եկել Ֆաբիան Ֆորտեն, Ֆրենկի Ավալոնը, Բադի ԴեՖրանկոն, Չառլթոն Հեսթոնը, Ուեյլոն Ջենինգսը, Ջին Քելլին, Փաթի Լաբելլը, Ջերի Մալիգանը, Ուիլլի Նելսոնը, Քենի Ռոջերսը, The Pointer Sisters խումբը, Manhattan Transfer խումբը, The Golden Boys of Bandstand խումբը, Շերլի ՄաքԼեյնը և Լայզա Մինելլին։

## Հեռարձակում
Տոնակատարության ամբողջական հեռարձակումը իրականացվել է ABC հեռուստաընկերության կողմից՝ Փիթեր Ջենինգսի և Բարբարա Ուոլթերսի մեկնաբանությամբ։ ABC-ն հեռարձակման իրավունքների համար վճարել էր 10 միլիոն դոլար։  Միջոցառումը մասնակիորեն լուսաբանել է նաև CBS հեռուստաընկերությունը՝ ներառյալ «Operation Sail 1986» ծրագիրը։ Քրիստոնեական երաժշտության կատարող Սենդի Փեթին հատուկ այս միջոցառման համար ձայնագրել է ԱՄՆ պետական հիմնի՝ «The Star-Spangled Banner»-ի նոր տարբերակը։ Այն  օգտագործվել է հեռարձակման ընթացքում։

## Պրոդյուսինգ
Իր «Even This I Get To Experience» գրքում հեռուստաարտադրող Նորման Լիրը պատմում է, որ հենց ինքը է հանդիսացել այս չորսօրյա հատուկ միջոցառման գլխավոր պրոդյուսերը՝ այն անվանելով «իմ շքերթը՝ բարձր առագաստանավերի մասնակցությամբ»։ Նա նաև նշում է, որ անձնական խնջույքի համար որպես հարթակ օգտագործել է իսրայելական «The Galaxy» նավը՝ նշելու իր առաջիկա ամուսնությունը սիրելիի՝ Լինի հետ։ Լիրի խոսքերով՝ նա հատուկ է այս մեծ միջոցառումը կազմակերպել այնպես, որ այն համընկնի այդ անձնական տոնակատարության հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Liberty Weekend. ABC. KOVR. July 3–6, 1986.
**Liberty Weekend: Commemorative Edition*. Videocassette. ABC Video Enterprises, 1986.
*Bond, L.E. *Statue of Liberty: Beacon of Promise*. Santa Barbara, CA: Albion Group, 1990. 34–37.
* Richard Stenge, Bonnie Angelo and Cathy Booth, "The Party of the Century", ''Time'' magazine, July 7, 1986 – article about the event.
*"Liberty Weekend (1986)", from the official website of David Wolper, television and film producer, who produced the event.

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:1980-ականներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1986 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ազատության արձան