open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նինա Մուսինյան

**Նինա Մկրտչի Մուսինյան** (), հայ դաշնակահարուհի, մանկավարժ, դոցենտ (1958)։ Թավջութակահար Դանիիլ Շաֆրանի կինը։

## Կենսագրություն
Նինա Մուսինյանը ծնվել է 1910 թվականի մայիսի 10-ին Երևանում։ 1931 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը (Ա. Պ. Օստրովսկու դասարան), 1936 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկավար՝ Կ. Ն. Իգումնով)։

1937-1941 թվականներին եղել է Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի և Համառուսական համերգահյուրախաղային միավորման մենակատարուհի, հանդես է եկել նաև անսամբլների հետ, եղել կոնցերտմայստեր (նաև ամուսնու՝ Դ. Բ. Շաֆրանի)։ Հյուրախաղերով շրջագայել է ԽՍՀՄ-ում և արտերկրում։ Մասնակցել է Երաժիշտ-կատարողների համամիութենական մրցույթներին. արժանացել է «Լավագույն կատարող» մրցանակի (1937–1938, Մոսկվա)։

Նինա Մուսինյանը մահացել է 1995 թվականին Մոսկվայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Դեմոնիզմ

[մինի|աջից|«[Դևը նստած», Միխայիլ Վրուբելի կտավը]]

**Դեմոնիզմ**, մութ ռոմանտիզմի դրսևորում, որի դեպքում հերոս է համարվում բացասական կերպարը դրականի փոխարեն (ըստ համապատասխան սովորույթի)։

Դեմոնիզմի համար բնորոշ է ոչ այնքան չարի բացարձակ ընդունումը, որքան դրական հատկանիշների բացահայտումը արտաքին բացասական կերպարում։ Սատանայական հերոսի կերպարը կազմող հատկանիշներն են աշխարհի և աշխարհակարգի մերժումը («համաշխարհային վիշտ»), էթիկական և կրոնական նորմերի հոռետեսական վերագնահատումը, գոյություն ունեցող սոցիալական հարաբերությունների դեմ միայնակ ապստամբությունը՝ հանուն անսահմանափակ ազատության․ հանուն անհատի։ Սա հանգեցնում է գաղտնի հանցագործությունների, որոնք «գրավում են նրա հոգին», չնայած դիվային հերոսի ներհատուկ սիրուն դեպի «տառապող մարդկությունը»։

Այս հատկանիշների սյուժետային և կոմպոզիցիոն նույնականացման անհրաժեշտությունը, մասնավորապես՝ դիվային հերոսի արտաքին բացասական և ներքուստ դրական կերպարի հակասությունը հանգեցնում է սարսափ վեպի սյուժեին, առեղծվածի կոմպոզիցիոն տեխնիկան, որը կառուցված է բնութագրերի սուր հակադրությունների վրա։

Դեմոնիզմի հիմքում հաճախ արտահայտված սեռական ցանկությունն է կամ անարխիկ ապստամբությունը հասարակության դեմ։ Դիվային հերոսը հաճախ բայրոնյան հերոսի տարբերակն է, իսկ Բայրոնի. կերպարները հետրյալն են՝ «Կաեն», «Մանֆրեդ», «Կերպարանափոխված հրեշ», «Լարա», «Կրսար» և այլն, ինչպես նաև Ալֆրեդ Վիկտոր դը Վինյի «Էլոա»-ն և Միխայիլ Լերմոնտովի «Դև»-ը և այլն։

Ապստամբության պահի դիվային հերոսի առկայությունը թույլ է տալիս նրա մեջ մտցնել հեղափոխական տրամադրությունների տարրեր, որոնց օրինակ կարող են լինել Վ. Հյուգոյի դիվային հերոսները («Ռուի Բլաս», «Ծիծաղող մարդը» և ուրիշներ)։ Առեղծվածների հետագա վեպում դիվային հերոսը վերածվում է դժբախտ և գաղտնի հանցագործությունների պատժի առեղծվածային բարերարի կերպարի (Կոմս Մոնտե Քրիստո՝ Դյումա, Փարիզյան գաղտնիքներ՝ Սյու)։

*Հոդվածում օգտագործվել է ինֆորմացիա 1929-1939 [[Գրական հանրագիտարան]]ից, որն անցել է [[Հանրության սեփականություն|հանրային սեփականություն]], քանի որ հեղինակը՝ Ռոզալինա Օսիպովի Շոռը, մահացել է 1939 թվականին։*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոմանտիզմ
Կատեգորիա:Օկուլտականություն
Իրինա Մուսայելյան

**Իրինա Բորիսի Մուսայելյան** (), հայ երգչուհի, խմբավար, մանկավարժ, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ։

## Կենսագրություն
Իրինա Մուսայելյանը ծնվել է 1951 թվականի հունվարի 8-ին Բաքվում։ Ավարտել է Մոսկվայի Մ. Մ. Իպոլիտով-Իվանովի անվան պետական ուսումնարանի դաշնամուրի, Մոսկվայի պետական մանկավարժական համալսարանի վոկալի և խմբավարության բաժինները, կատարելագործվել Երևանի պետական կոնսերվատորիաում (Գոհար Գասպարյանի դասարան)։

1977 թվականից երգեցողություն է դասավանդել Մոսկվայի մանկավարժական համալսարանում, 1985 թվականից՝ «Լենկոմ» թատրոնում, 1996 թվականից՝ Ռուսաստանի թատերարվեստի ակադեմիայում, 2003 թվականից՝ «Et cetera» թատրոնում։

«Լենկոմ»-ում Իրինա Մուսայելյանը՝ որպես երաժշտական մասի ղեկավար, մասնակցել է «Խելահեղ օր կամ Ֆիգարոյի ամուսնությունը», «Թագավորական խաղեր», «Խաբեություն», «Բարբարոսն ու Հերետիկոսը» ներկայացումների բեմադրություններին (մի քանիսում՝ որպես մեներգչուհի)։ Երգել է նաև Մոսկվայի կամերային երգչախմբում։

1994 թվականին ստեղծել է (կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ա. Վ. Լավրովի հետ) երաժշտական ներկայացման նոր ժանր՝ կլասիկ-սեյշն։ 1996 թվականին թողարկել է «Ավե Մարիա» ձայներիզը, որի բեմական տարբերակը՝ «Վիա Դոլորես» ներկայացումը, բարձր է գնահատվել Ա. Պ. Չեխովի անվան թատերական փառատոնում, ներկայացվել է նաև Հայաստանում՝ քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակման 1700-ամյակի կապակցությամբ (գլխավոր դերում՝ Իրինա Մուսայելյան)։

Իրինա Մուսայելյանը մենահամերգներով հանդես է եկել Կիևում, Մոսկվայում, Ս. Պետերբուրգում, Բոգոտայում։

## Մրցանակներ
Գոհար Գասպարյանի անվան մրցանակի դափնեկիր է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Բիբի

**Քիմ Հյոն Սո** (, , ),, առավել հայտնի է որպես **Բիբի** (, , ոճավորվում է մեծատառերով), հարավկորեացի երգչուհի, երգահան։ 2017 թվականին նա պայմանագիր է կնքել Feel Ghood Music լեյբլի հետ այն բանից հետո, երբ Յուն Միրեն հայտնաբերել է նրա հեղինակային երգերը SoundCloud հարթակում։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է Ուլսանում, իսկ պատանեկության տարիները անցկացրել է Չհանվոնում։ Նա անհարմար էր զգում մարդկանց հետ շփվելիս, ուստի 15 տարեկանից սկսել է տեքստեր գրել այն ամենի մասին, ինչը կցանկանար ասել, սակայն չէր կարողանում։

## Կարիերա
Բիբին մասնակցել է SBS հեռուստաալիքի «Երկրպագուն» մրցութային շոուին, որտեղ զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը։ Նա պաշտոնապես դեբյուտ է ունեցել «Binu» սինգլով՝ 2019 թվականի մայիսի 15-ին։

2021 թվականի ապրիլին թողարկել է իր երկրորդ՝ «Life is a Bi...» մինի ալբոմը։ Հոկտեմբերին թողարկել է «The Weekend» սինգլը 88rising-ի մասնակցությամբ։ Այն զբաղեցրել է 29-րդ հորիզոնականը Mediabase չարթում, ինչը Բիբիին դարձրել է նման արդյունք գրանցած առաջին կորեուհի սոլո արտիստը։ Դեկտեմբերին նա պայմանագիր է կնքել 88rising-ի հետ՝ համաշխարհային առաջխաղացման համար։ 2022 թվականին թողարկել է իր դեբյուտային՝ «Lowlife Princess: Noir» ստուդիական ալբոմը։

## Արտիստիզմ
### Անուն
SoundCloud հարթակում Բիբին նաև հայտնի է եղել որպես «Nakedbibi» ()։ Անվան իմաստը ծագել է «երեխա» բառից, որն արագ արտասանելիս հնչում է որպես «բիբի», և որ նորածին երեխաները որևէ հագուստ չեն կրում և ունեն բնական տեսք և որոնց վրա ոչինչ չի ազդում:։ Ասում են, որ իր ներկայիս բեմական անունով նա ցանկանում է ցույց տալ իր ազնիվ եսը։

### Երաժշտական ոճ
Բիբին նախընտրում է ազատ և ոչ ստանդարտ երաժշտություն։ Նրա երաժշտությունում տարբեր ժանրեր են ներկայացված, ներառյալ R&B, սոուլ, հիփ հոփ և բալլադ։ Գեղեցիկ բաների հետ գեղեցիկ վարվելու վրա կենտրոնանալու փոխարեն, նա կենտրոնանում է վշտերի և ցավերի գեղեցիկ սուբլիմացիայի վրա, որոնք օտարված և թաքնված են աշխարհից։ Նա ոգեշնչվում է սեփական փորձից և զգացմունքներից։

### Արտաքին
Բիբին հայտնի է իր աչքերի տակ գտնվող երկու կարմիր կետերով, որոնք տարբեր կերպ նկարագրվում էին որպես խալեր կամ կետեր։ Կետերը նրա դիմահարդարման ոճն են, որոնք ոգեշնչված են նրա պապիկի վարդացանից, որն առաջացել է ջերմելու արդյունքում և որից նա մահացել է։ Այդ երկու կետերը նա անում է ի հիշատակ իր պապիկին, ով նրա համար օրինակ է ծառայել։։

## Անձնական կյանք
Ունի կրտսեր քույր՝ Քիմ Նա Կյոնը, որը 2022 թվականի հոկտեմբերի 28-ին դեբյուտ է կատարել TripleS գըրլ բեդի Acid Angel from Asia ենթախմբում։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Մինի ալբոմներ

### Սինգլներ
#### Որպես գլխավոր արտիստ

#### Որպես համագործակցող արտիստ

#### Համագործակցություններ

#### Սաունդթրեք

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Ռեալիթի շոուներ

### Վեբ շոուներ

## Համերգներ
* Can You Come? (2022)

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի արտիստներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Հակոբ Խալաթյան

**Խալաթյան Հակոբ Ստեփանի** (), քամանչահար, գեղանկարիչ, երաժշտական գործիքներ պատրաստող վարպետ։

## Կենսագրություն
1975 թվականին ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի քամանչայի (դասատու՝ Մ. Խաչատրյան), 1986 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ժողովրդական գործիքների (Մ. Խաչատրյանի դասարան) բաժինները։

1977–78 թվականներին եղել է Հայաստանի ժողովրդական գործիքների նվագախմբի, 1978–80 թվականին՝ Կիրովականի «Հորովել» երգի-պարի անսամբլի կոնցերտմայստեր, 1982–2002 թվականնին և 2012 թվականին՝ Հայաստանի ռադիոյի ժողովրդական գործիքների անսամբլի քամանչահար, 1995–97 թվականին՝ Հայկական երգի-պարի անսամբլի կոնցերտմայստեր, 2009–11 թվականին՝ մենակատար։

1983–89-ին դասավանդել է Երևանի Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական, 1987–2005 թվականին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարաններում (քամանչա)։ 1992 թվականից պատրաստում է քամանչա, 2006 թվականից՝ ալտ, քաման («Հոբելանական», պրիմա քաման «Անահիտ»), նաև գործիքների մանրակերտներ։

Խալաթյանը առաջինն է քամանչայով նվագել խոշոր կտավի ստեղծագործություններ՝ Արամ Խաչատրյանի ջութակի կոնցերտը, Էդուարդ Բաղդասարյանի «Ռապսոդիան» (փոխադրումներ՝ քամանչայի համար), Ռուբեն Ալթունյանի «Անտունի»-ն (փոխադրում՝ քամանչայի և կամերային նվագախմբի համար)։ Իրեն նվիրված բազմաթիվ ստեղծագործությունների առաջին կատարողն է։

Հանդես է եկել անսամբլների հետ։ Կատարել է փոխադրումներ և մշակումներ քամանչայի, քամանի և փոքր կազմի անսամբլների համար (Կոմիտասի մշակումները, Էդուարդ Աբրահամյանի «Սկերցո»-ն՝ քամանչայի, թավջութակի և դաշնամուրի, Հակոբ Անասյանի «Ֆանտազիա՝ Ջիվանու երգի թեմաներով»՝ մենակատար քամանչայի և լարային քառյակի, Վաչե Շարաֆյանի կվինտետ՝ մենակատար քամանչայի, լարային քառյակի, դհոլի և դաշնամուրի, Ռուբեն Ալթունյանի «Մաճկալ»՝ քամանչայի, ջութակի և դուդուկահարների քառյակի, Նարինե Զարիֆյանի «Հայկական էսքիզներ»՝ քամանչայի, քանոնի, կոնտրաբասի, դաշնամուրի համար, և այլն)։

Գրել է «Բարի օր» երգը, որի խոսքերի հեղինակն է Յուրի Սահակյանը։

## Լրացուցիչ տեղեկություններ
Թողարկել է 2 լազերային ձայնասկավառակ․ 2000 թվականին «Յարեն էրված իմ» և 2001 թվականին՝ «Ինձ մի խնդրիր»։ 2005 թվականին թողարկել է «Սայաթ-Նովա» տեսահոլովակը, իսկ 2006 թվականին՝ DVD:

2011 թվականին՝ Հայաստանի անկախության 20-ամյակի օրը, նվագել է Արարատ լեռան գագաթին։

Հեղինակ է շուրջ 500 գեղանկարչական նկարների  աշխատանքների։

2006–09, 2012–13 թվականներին կազմակերպել է շատ  համերգ-ցուցահանդեսներ։

Ժողովրդական կատարողների 1-ին հանրապետական մրցույթի դափնեկիր է (1986, Բաքու)։

Կատեգորիա:Հայ քամանչահարներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Եղբայր իմ 2

**Եղբայր իմ 2** (), թուրք ռեժիսոր Մերթ Բայքալի 2017 թվականի դրամատիկ կատակերգությունը։ «Եղբայր իմ» ֆիլմի շարունակությունն է։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Բուրաք Օզչիվիթը և Մուրաթ Բոզը։ Ֆիլմում նրանք մարմնավորում են երկու անհաշտ եղբայրների դերերը։ Ֆիլմն արտադրվել է TAFF Pictures-ի և BRK'S Production-ի կողմից։ Սցենարի հեղինակը Զաֆեր Քյուլյունքն է։

## Սցենար
Երկրորդ ֆիլմում ևս շարունակվում են Օզանի և Հաքանի արկածները։ Եղբայրները այդպես էլ չեն կարողանում լեզու գտնել, մշտապես վիճում են։ Մահանում է նրանց ընդհանուր ընկերը՝ Թաթոն, և եղբայրները գնում են գյուղ՝ մասնակցելու նրա թաղմանը։ Իսկ երկու օր անց պետք է կայանա Հաքանի ու Դիդեմի հարսանիքը։ Սակայն Դիդեմի հայրը դեմ է նրանց հարաբերություններին և փնտրում է ցանկացած պատճառ, որ բաժանի սիրահարներին։ Եղբայրներն արկածների են հանդիպում նույնիսկ թաղման ժամանակ։ Օզանից օգնություն է խնդրում Լեյլան, որը փախել է փեսացուից։ Օզանը որոշում է օգնել նրան։ Եվ հանկարծ Հաքանը, որը շտապում էր իր հարսանիքին, հայտնվում է փախուստի մեջ, քանի որ նրանց հետապնդում են Լեյլայի եղբայրները։ Իսկ Թաթոն, որին բոլորը մահացած են համարում, պարզվում է, որ ողջ է և նույնպես փախուստի մեջ է։

## Դերասանական կազմ
* Բուրաք Օզչիվիթ - Հաքան
* Մուրաթ Բոզ - Օզան
* Փընար Դենիզ - Դիդեմ
* Լեյլա Ֆերայ - Լեյլա
* Ֆերդի Սանջար - Թաթո
* Քորհան Հերդուրան - Բասրի
* Հաքան Քարսաք - Քեմալ
* Այհան Թաշ - Սայիմ
* Օզան Չելիք - Ալի
* Սեզգի Մենգի - Արմաղան
* Էնգին Շենքան - Մուզաֆեր
* Աթալայ Չեթինթաշ - Գյուրբյուզ
* Յաղմուր Դամջըօղլու - Ասիյե
* Նուրջան Շիրին - Ֆաթմա
* Սելին Սեզգին - Բեսթե
* Հազալ Բենլի - Դամլա
* Մերթ Սուլեյման Շիշմանլար - Հիքմեթ
* Ջաֆեր Ալփսոլայ - Իմամ

## Տես նաև
*Եղբայր իմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքերեն ֆիլմեր
Rockstar India

**Rockstar India**, համակարգչային խաղերի մշակմամբ զբաղվող ընկերություն, որը տեղակայված է Հնդկաստանի Կառնատակա նահանգի Բանգալոր քաղաքում։ Ընկերությունը համարվում է Rockstar Games-ի մասաճյուղը և բացվել է 2016 թվականի օգոստոսին։ 2019 թվականի մայիսին ստուդիան գնեց Dhruva Interactive ընկերությունը։

Մինչև պաշտոնական բացումը ստուդիան մասնակցություն է ունեցել մի շարք խաղերի մշակմանը այդ թվում՝ Red Dead Redemption, L.A. Noire, Max Payne 3 և Grand Theft Auto V։

## Խաղեր
* Red Dead Redemption 2 (2018) (PS4, Xbox One, PC)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք Rockstar Games

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Կատեգորիա:2016 հիմնադրված ընկերություններ
Նիկիտա Մորոզով

**Նիկիտա Սեմյոնովիչ Մորոզով** (, Մկրտիչ Սեմյոնի Մորոզյան, ), ռուս երաժշտական տեսաբան և մանկավարժ, երաժշտական ձևի, ռիթմի, մեղեդու և ներդաշնակության, ինչպես նաև երաժշտական ստեղծագործությունների վերաբերյալ տեսական աշխատանքների հեղինակ։ Եղել է Սերգեյ Ռախմանինովի մտերիմ ընկերը։

## Կենսագրություն
Նիկիտա Մորոզովը ծնվել է 1864 թվականին Նովոչերկասկում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Նովոչերկասկի գիմնազիայում։ 1887 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի մաթեմատիկական ֆակուլտետը։

1891 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի դաշնամուրի դասարանը, իսկ 1892 թվականին՝ կոմպոզիցիայի դասարանը (եղել է Անտոն Արենսկու ուսանողը)։ Նաև կոմպոզիցիայի դասեր է առել Սերգեյ Տանեևից։ 1893-1924 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի երաժշտության տեսության դասարանում (1899 թվականից՝ պրոֆեսոր)։

Նիկիտա Մորոզովը մահացել է 1925 թվականին Մոսկվայում։ Թաղված է Հայկական գերեզմանատան 5-րդ տեղամասում։

Կինը՝ Վերա Մինինան (1870–1954), եղել է ժամանակի ճանաչված դաշնակահարուհիներից։

[thumb|right|300 px|Նիկիտա Մորոզովն իր ուսուցիչ Անտոն Արենսկու և համակուրսեցիներ Լև Կոնյուսի ու [Սերգեյ Ռախմանինովի հետ]]
Նիկիտա Մորոզովը մտերիմ է եղել Ալեքսանդր Սկրյաբինի և Սերգեյ Ռախմանինովի հետ, ում մոտ երբեմն հյուրընկալվել է Իվանովկայում։ Ռախմանինովը Մորոզովին է նվիրել Ն. Նեկրասովի տեքստի հիման վրա գրված «Գարուն» կանտատը (ստ. 20) բարիտոնի, խառը երգչախմբի և նվագախմբի համաը։ Մորոզովի և Ռախմանինովի միջև եղած վստահությամբ լի հարաբերությունների մասին է վկայում նրանց միջև նամակագրությունը. մասնավորապես, 1909 թվականի մարտի 21-ին Դրեզդենից Ռախմանինովը Մորոզովին գրել է.

Պատկերացրու, որ Ամերիկան դեռ օդում է։ Ես նրա մասին խոսում եմ միայն քեզ համար, քանի որ որոշել եմ լռել մյուս բոլորի մոտ։ Այնքան եմ ես արդեն այդ Ամերիկայի մասին խոսել իզուր, որ նույնիսկ անհարմար է դառնում է կրկնել։ Բայց ինչ անել, եթե այդ բանակցությունները դեռ ձգձգվում են, այսինքն՝ ես պայմանագիրը վաղուց ինձ մոտ է, և հիմա մենք մանրուքների վրա ենք բանակցում…

1910 թվականի հուլիսի 31-ին Ռախմանինովը Մոսկվայի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Նիկիտա Մորոզովին գրել Է.

Ես ավարտեցի միայն Պատարագը։ Պատարագի մասին ես վաղուց էի մտածում և վաղուց էի ձգտում դրան։ Դրան ձեռնամուխ եմ եղել պատահաբար, անմիջապես չեմ տարվել։ Եվ հետո շատ շուտ ավարտեցի։ Երկար ժամանակ չէի գրել ( ... ) ոչինչ այսպես հաճույքով։

## Ստեղծագործություն
Ստեղծել է «Ալեկո» օպերան (ըստ Ա. Պուշկինի, 1892), ռոմանսներ։

Հեղինակել է տեսական աշխատություններ երաժշտական ձևի, ռիթմի, մեղեդու վերաբերյալ, դասախոսություններ ներդաշնակության վերաբերյալ։ Ռուսերեն է թարգմանեն Հուգո Ռիմանի «Երաժշտության գեղագիտության կատեխիզիս» (մաս 1–2, 1895-1896) գիրքը։

### Մատենագիտություն
* 

## Հիշատակ
Ռուսաստանի Մ. Գլինկայի անվան երաժշտական մշակույթի պետական կենտրոնական թանգարանում պահվում են Նիկիտա Մորոզովին վերաբերող փաստաթղթեր (ֆ. 72)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուս երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Իգոր Յավրյան

**Յավրյան Իգոր Մարտինի** (), դաշնակահար, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2014)։

## Կենսագրություն
Իգոր Յավրյանը ծնվել է 1943 թվականին Թբիլիսիում։

1967 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիան (Լ. Ն. Վլասենկոյի դասարան), 1984 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան (ղեկավար՝ Յ․ Հայրապետյան)։

1969–72 թվականներին Սուխումի երաժշտական ուսումարանում եղել է դաշնամուրի դասատու, 1970–72 թվականներին՝ Աբխազիայի պետական ֆիլհարմոնիայի մենակատար և կոնցերտմայստեր։ 1972 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։

1996 թվականին եղել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, 2002-2003 թվականներին՝ մասնագիտացված դաշնամուրի ամբիոնի վարիչ, իսկ 2003-2012 թվականներին՝ դաշնամուրի ֆակուլտետի դեկան։

Որպես մենակատար՝ հանդես է եկել Թբիլիսիի, Երևանի, Յալթայի, Վորոշիլովգրադի, Սուխումի, Կազանի սիմֆոնիկ նվագախմբերի, համատեղ ելույթներ ունեցել Ս. Իսեռլիսի, Սվետլանա Նավասարդյանի, Ա. Դավթյանի, Հ. Հարությունյանի, Մեդեա Աբրահամյանի, Բարսեղ Թումանյանի, Ս. Մարտիրոսյանի, Յ. Բալյանի, Ա. Մուրադյանի և ուրիշների հետ, դաշնամուրային տրիոյի կազմում (Ջ. Գևորգյան, Ա. Բոգդանյան և ուրիշներ, հետագայում՝ Լևոն Մամիկոնյան) շրջագայել Իսպանիայում, Ավստրիայում, Ռուսաստանում և Գերմանիայում։

Եղել է հայ կոմպոզիտորների 40-ից ավելի ստեղծագործությունների առաջին կատարողը։

Ստեղծել է «դաշնամուրային դպրոց», դասավանդման սեփական մեթոդ։

Բազմիցս եղել է հանրապետական և միջազգային երաժշտական մրցույթների և փառատոների հանձնախմբերի նախագահ։

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Հայրիկ Ղազարյան

**Հայրիկ Սիրականի Ղազարյան**, **երգիչ Հայրիկ**, (), երգերի հեղինակ, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանը։ Շուրջ 50 տարի դասավանդել է Ձորագյուղի դպրոցում (2014 թվականից՝ Ղազարյանի անվան)։ Գրել է 100-ից ավելի երգեր։

Հայտնի են՝
*«Ձայն տուր, Տղմուտ»
*«Անդրանիկ փաշա»
*«Արմենիա, լողա»
*«Գնացել են անդարձ»
*«Իմ մայր Ձորագյուղ»
*«Ի՞նչ լուր ես բերել»
*«Սևքարի Սաքո»
*«Ես կուգամ»
*«Իմ Հայաստան»
*«Արարատ լեռան սուգը»
*«Մշո աղջիկ»
*«Հատը մեկ ոսկի»
*«Գարեգին Նժդեհ»
*«Երդում»
*«Անի» 
*«Ուր կերթաս»
*«Լուր բերեք»

Ղազարյանը ստեղծագործել է աշուղ-գուսանական ավանդական տաղաչափությամբ, խոսքն ու մեղեդին ասերգային են և ինքնատիպ։ Երգերը կատարում են «Սայաթ-Նովա» աշուղական անսամբլը, «Գոհար» սիմֆոնիկ նվագախումբ-երգչախումբը, երգիչներ Ս. Հակոբյանը, Թ. Պողոսյանը, Ռ. Սարիբեկյանը, Ս. Գալստյանը, Գ. Հակոբյանը, Մ. Շահինյանը, Գ. և Դ. Խաչատրյանները և ուրիշներ։

Լույս են տեսել «Մշո հավքեր» (1991 թվական) երգերի նոտագրված ժողովածուն, «Երգարանը» (1993 թվական)։

Կատեգորիա:Ձորագյուղ (Գեղարքունիքի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երգերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ալգորիթմորեն անլուծելի խնդիր

Հաշվարկելիության տեսության մեջ **ալգորիթմորեն անլուծելի** **խնդիրն** այն խնդիրն է, որն ունի **այո** կամ **ոչ** պատասխան յուրաքանչյուր օբյեկտի համար որոշակի մուտքային տվյալների հավաքածուից, որի համար (սկզբունքորեն) չկա որևէ ալգորիթմ, որը, որպես մուտքային տվյալ ստանալով հնարավոր օբյեկտ, կարող է ստանալ այո կամ ոչ՝ կանգ կառնի և վերջավոր թվով քայլերից հետո ցույց կտա ճիշտ պատասխանը։

## Վերացական մեքենաներին առնչվող խնդիրներ
* Դադարեցման խնդիր
* Ինքնակիրառելիության խնդիր
* Busy beaver
* Ռայսի թեորեմում ձևակերպված ցանկացած խնդիր
* Որոշել, թե արդյոք «Կյանք» խաղում տրված նախնական կոնֆիգուրացիան երբևէ կհասնի տվյալ վերջնական կազմաձևին։

## Մատրիցային առնչվող խնդիրներ
* Մահացող մատրիցայի խնդիր. հաշվի առնելով *n* × *n* քառակուսի մատրիցների վերջավոր բազմությունը՝ որոշել, թե արդյոք կա այս մատրիցաներից բոլորի կամ որոշների արտադրյալը (հնարավոր է կրկնություններով) ինչ-որ հերթականությամբ, որը տալիս է զրոյական մատրիցա։ Խնդիրն անորոշ է նույնիսկ n=3-ի դեպքում (n=2-ի որոշելիությունը բաց հարց է):
* Նույնականության մատրիցայի խնդիր. հաշվի առնելով *n × n* քառակուսի մատրիցների վերջավոր բազմությունը՝ որոշել, թե արդյոք կա այս մատրիցներից բոլորի կամ որոշների արտադրյալը (հնարավոր է կրկնություններով) ինչ-որ հերթականությամբ, որը տալիս է նույնականության մատրիցը։ Խնդիրն անորոշ է n=4-ից սկսվող ամբողջ թվային մատրիցների համար և որոշելի n=2-ի համար (n=3-ի որոշելիությունը բաց հարց է)։ Խնդիրը համարժեք է այն հարցին, թե արդյոք մատրիցային կիսախումբը խումբ է։
* Մատրիցային կիսախմբի ազատության խնդիրը ալգորիթմորեն անլուծելի է n=3-ից սկսած ամբողջ թվային մատրիցների համար և բաց է n=2-ի համար։

## Այլ խնդիրներ
* Թույլտվության խնդիր ()
* Բանաձևի ածանցելիությունը Պեանոյի թվաբանության մեջ
* Post correspondence problem
* Կոլմոգորովյան կամայական տողի բարդության հաշվարկ։ Այս հայտարարության կարևոր գործնական հետևանքները ծրագրավորման ոլորտի համար.
** Իդեալական արխիվատոր ստեղծելու անհնարինությունը, որը ցանկացած մուտքային ֆայլի համար ստեղծում է հնարավորինս փոքր չափի ծրագիր, որը տպում է այս ֆայլը,
** իդեալական չափի օպտիմալացնող կոմպիլյատոր ստեղծելու անհնարինությունը,
* Հիլբերտի տասներորդ խնդիրը
** 
* Որոշել, թե արդյոք տվյալ հարթությունը կարող է ծածկել Վանի սալիկների տրված հավաքածուով։
* Որոշել, թե արդյոք տվյալ հարթությունը կարելի է ծածկել պոլիմինոների տրված հավաքածուով։
* Երկրորդ և ավելի բարձր կարգերի միավորման խնդիրը։
* Տիպի եզրակացության խնդիր Հինդլի-Միլներ տիպի համակարգում՝ *N*-աստիճանի պոլիմորֆիզմով։

## Խնդիրներ, որոնց ալգորիթմական անլուծելիությունն ապացուցված չէ
Որոշ խնդիրների համար դրանք լուծող ալգորիթմն անհայտ է, և իրենց բնույթով դրանք նման են հայտնի ալգորիթմորեն անլուծելի խնդիրներին։ Նման խնդիրների ալգորիթմական լուծելիության վերաբերյալ հարցերը բաց խնդիրներ են։ Ահա այս առաջադրանքներից մի քանիսը.

* Հիլբերտի տասներորդ խնդրի անալոգը 3 աստիճանի հավասարումների համար,
* Հիլբերտի տասներորդ խնդրի անալոգը ռացիոնալ թվերի հավասարումների համար,
* Մահացող մատրիցային խնդիր 2-րդ կարգի մատրիցաների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տրամաբանություն
Կատեգորիա:Տեսական ինֆորմատիկա
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական խնդիրներ
Աբստրակտ շարահյուսական ծառ

մինի|Էվկլիդյան ալգորիթմի համար վերացական շարահյուսական ծառ. '''while''' b ≠ 0 '''if''' a > b a := a − b            '''else'''b := b − a '''return''' a
**Աբստրակտ շարահյուսական ծառ** (*ԱՇԾ*, ), վերջավոր պիտակավորված ուղղորդված ծառ,  որոնցում ներքին գագաթները կապված են (պիտակավորված) ծրագրավորման լեզուների օպերատորների հետ, իսկ տերևները կապված են համապատասխան օպերանդների հետ։ Այսպիսով, տերևները դատարկ օպերատորներ են և ներկայացնում են միայն փոփոխականներ և հաստատուններ։

Շարահյուսական ծառերը օգտագործվում են վերլուծիչներում՝ ծրագրի միջանկյալ ներկայացում ապահովելու վերլուծական ծառի (որոշակի շարահյուսություն ունեցող ծառի) և տվյալների կառուցվածքի միջև, որն այնուհետև օգտագործվում է որպես ներքին ներկայացում կոմպիլյատորում կամ ծրագրի ինտերպրետատորում՝ օպտիմալացման և կոդի ստեղծման համար։ Նման կառույցների հնարավոր տարբերակները նկարագրված են վերացական շարահյուսությամբ։

Վերացական շարահյուսական ծառը տարբերվում է վերլուծական ծառից նրանով, որ այն չունի հանգույցներ և եզրեր այն շարահյուսական կանոնների համար, որոնք չեն ազդում ծրագրի իմաստաբանության վրա։ Խմբավորման փակագծերը այս բացակայության դասական օրինակ են, քանի որ վերացական շարահյուսական ծառի մեջ օպերանդների խմբավորումը հստակորեն նշված է ծառի կառուցվածքով։

Լեզվի համար, որը նկարագրվում է առանց համատեքստի քերականությամբ (գրեթե բոլոր ծրագրավորման լեզուներն են), վերլուծիչում ծառ ստեղծելը պարզ խնդիր է։ Քերականության կանոնների մեծ մասը ստեղծում է նոր գագաթ, և կանոնի նիշերը դառնում են եզրեր։ Կանոնները, որոնք ոչնչով չեն նպաստում ծառին (օրինակ՝ խմբավորման կանոնները), պարզապես վերևում փոխարինվում են իրենց նշաններից մեկով։ Բացի այդ, վերլուծիչը կարող է ստեղծել ամբողջական վերլուծական ծառ և այնուհետև անցնել այն՝ հեռացնելով աբստրակտ շարահյուսության մեջ չօգտագործվող հանգույցներն ու եզրերը՝ ստանալով վերացական շարահյուսական ծառ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* AST View — плагин для Eclipse показывает абстрактное синтаксическое дерево программ на языке Java
* Полезная информация о представлении абстрактного синтаксического дерева в Eclipse и манипулировании исходным кодом Java
* Представление CAST
*  Abstract Syntax Tree Unparsing 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ծառեր (գրաֆիկներ)
Նոր Ջուղայի հայկական գերեզմանատուն

մինի|250x250փքս| Գերեզմանատան նոր գերեզմաններ
**Նոր Ջուղայի հայկական գերեզմանատուն,** պատմական հայկական գերեզմանատուն Իրանի Սպահան քաղաքի Նոր Ջուղայի հայկական թաղամասի մոտ։
մինի|250x250փքս| Գերեզմանատան Հին գերեզմաններ
մինի|250x250փքս| Նոր Ջուղայի գերեզմանատուն, 1924 թ

## Գերեզմանատան թաղվածներ
Այստեղ թաղվածների թվում են.

* Ուիլյամ Բել (1591–1624) – Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության բրիտանացի գործիչ Սպահանում։
* Յոհան Ռուդոլֆ Շտադլեր (1605–1637) - Շահ Սաֆիի շվեյցարացի ժամագործ, ով սպանեց իր տուն մտած տղամարդուն։ Իսլամ ընդունելու փոխարեն նա նախընտրեց մահապատժի ենթարկվել և մահացավ որպես քրիստոնյա նահատակ։
* Ալեքսանդր դը Ռոդս (1591–1660) - ֆրանսիացի ճիզվիտ միսիոներ, ով Վիետնամում երկարատև ազդեցություն է ունեցել քրիստոնեության վրա։
* Ֆրենսիս Վերնոն (1637–1677) – անգլիացի ճանապարհորդ
* Թադեուշ Միրոնովիչ (մահացել է 1686 թ.) - Լեհաստանի թագավոր Յան Սոբեսկիի սուրհանդակը Պարսկաստանի Սեֆյան պալատում
* De l'Estoile ընտանիքի անդամները
* Ժակ Ռուսո (1770–1838) - Ժնևի ժամագործ և դիվանագետ
* Իսիդոր Բորովսկի (1770–1838) – ծագումով լեհ գեներալ Ղաջարական Պարսկաստանում։
* Էդվարդ Հենրի Ֆիլիպ Գլովեր (1843–1898) – Սպահանում հեռագրային գրասենյակի հիմնադիր։
* Էռնստ Հելցեր (1835–1911) - գերմանացի ինժեներ և լուսանկարիչ
* Հովհաննես Աբքարյան, (1875–1931) – երաժիշտ
* Դոկտոր Լեսլի Գրիֆիթս (1899–1942) – Եկեղեցու միսիոներական ընկերության ավստրալացի միսիոներ, ով իր 10-ամյա որդու՝ Յանի և Սպահանում բրիտանական փոխհյուպատոս Ռոբերտ Քրիստոֆեր Սքիփուորթ Հարիսի (1907–1942) հետ սպանվել է Լոռեսթանում, որտեղ որոնում էին Լոռեսթանի լեռներում դաշնակցային ուժերի կործանված ռազմական ինքնաթիռի մնացորդները։
* Էռնստ Յակոբ Քրիստոֆել (1876–1955) - գերմանացի ավետարանական հովիվ, ով հիմնել է Քրիստոնեական կույր առաքելություն և կառուցել տներ կույր երեխաների, որբերի, ֆիզիկական հաշմանդամների և խուլերի համար։
* Մաթեոս Կարախանյան (1860–1947) – լուսանկարիչ
* Լևոն Մինասեան (1920–2012) – գիտնական։
* Զաւէն Ղուկասյան (1950–2015) – կինոռեժիսոր և քննադատ

Միջազգային հուղարկավորությունների ամբողջական ցանկը տես այստեղ

## Լեհական բաժին
մինի|250x250փքս| Լեհական բաժին
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1942-1945) Խորհրդային Միությունից հարյուրավոր լեհ որբեր Աֆրիկա կամ Նոր Զելանդիա ուղարկելու ճանապարհին Սպահանի միջով անցան Պարսից ծոցի նավահանգիստներ։ Նրանց մի մասը սկզբից մինչև պատերազմի ավարտն ապրել է Սպահանում, մյուսները երկար չեն մնացել այնտեղ։

Այն լեհերի գերեզմանները, ովքեր չեն կարողացել տուն վերադառնալ, գտնվում են գերեզմանատան արևելյան սահմանի մոտ գտնվող առանձին հատվածում, գերեզմանատունը բաժանող գլխավոր ծառուղում և շրջապատված են բավականին ցածր պատով։ Նրա աջ սահմանին կան երկու շարք առանձին գերեզմաններ։ Բաժինը ներառում է ընդհանուր առմամբ 18 հուղարկավորություն (1 զինվորական և 17 քաղաքացիական անձ)։ Լեհական հատվածի հիմնական օբյեկտը կենտրոնական հուշարձանն է, որի վրա փորագրված է Լեհաստանի զինանշանը։ Այն գտնվում է Թադեուշ Միրոնովիչի գերեզմանի մոտ։

## Տես նաև
* Նոր Ջուղա
* Իրանահայեր
* Հայկական գերեզմանոց Հին Ջուղայում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* BOROWSKY, ISIDORE – Encyclopaedia Iranica

Կատեգորիա:Իրանի հայկական գերեզմանատներ
Կատեգորիա:Սպահանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հայերը Նոր Ջուղայում
Սիրվարդ Ղազանջյան

**Սիրվարդ Ղազանջյան** (), կոմպոզիտոր, երգչուհի։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ Առաջին՝ «Ջարդ Հայաստանի» ստեղծագործությունը գրել է 16 տարեկանում, հրատարակել «Փյունիկ» ամսագրում։ Ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը (1968 թվական, Գրիգոր Եղիազարյանի դասարան), որպես ավարտական աշխատանք ներկայացրել է «Մուսա լեռան 40 օրը» սիմֆոնիկ պոեմը։ Ձայնը մշակել է Լոզանի կոնսերվատորիայում, ապա հանդես է եկել համերգներով։

Ղազանջյանի բազմաժանր սիմֆոնիկ և կամերային ստեղծագործություններին բնորոշ է ծրագրայնությունը։ Գրելաոճում գերակշռում է դասականը, որի հիմքում ազգայինն է՝ հարմոնիաների թարմությամբ, թեմաների զարգացման հմտությամբ։ Հիշարժան են Ղազանջյանի «Հրաժեշտ», «Բացակայություն», «Վերադարձ» (Վահան Թեքեյանի խոսքերով) երգերը, «Սիրո երգեր»-ի (Ռայներ Մարիա Ռիլկեի, Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի և ուրիշների խոսքերով), «Հայրենիքիս» դաշնամուրային պիեսների (Մեծ եղեռնի 60-ամյակին, Վիոտտիի անվան միջազգային մրցույթի մրցանակ, Իտալիա) շարքերը, «Յոթ սաղմոսը», դաշնամուրային տրիոն, երգեհոնի և 2 ջութակի տրիոն, կվարտետը, ֆլեյտայի սոնատը և այլ երկեր։

ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգիր (2012 թվական)։

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Երիտթուրքերի հանցագործությունը մարդկության դեմ

**«Երիտթուրքերի հանցագործությունն ընդդեմ մարդկության. Հայոց ցեղասպանությունը և էթնիկ զտումները Օսմանյան կայսրությունում**», թուրք գրող Թաներ Աքչամի 2011 թվականի գիրքը, որը հրատարակվել է Փրինսթոնի համալսարանի հրատարակչությունում։ Այն քննարկում է երիտթուրքական շարժման դերը Հայոց ցեղասպանության և այլ էթնիկական տեղահանումների մեջ։

Գրքի բնօրինակ տարբերակը թուրքերեն է։ Անգլերեն տարբերակը պարունակում է լրացուցիչ բովանդակություն, ինչպես նաև բնօրինակ բովանդակության փոփոխություններ։ Վոլֆգանգ Գ. Շվանիցը «Jewish Political Studies Review»-ում գրել է, որ «Երիտթուրքերի հանցագործությունը մարդկության դեմ» գրքում մեկտեղված են 1913-1918 թվականների մասին տարբեր տեսակետները, որոնց վրա կենտրոնացած է գիրքը։ Հեղինակը պնդում է, որ հայերին բնաջնջելու միասնական որոշում չի եղել, բայց դրա փոխարեն նրանց բնաջնջման ազդակը եկել է մի քանի փուլով։ Գրքում մեջբերված մի քանի փաստաթղթեր մինչ այժմ չեն հրապարակվել։

Գիրքը նվիրված է Հրանտ Դինքին և Վահագն Տատրյանին։

## Արձագանք
Արտաքին գործերի նախարարությունից Ջոն Ուոթերբերին գրել է. «այն փաստը, որ Օսմանյան արխիվներին հասանելիություն ունեցող թուրք պատմաբանը գրել է այս գիրքը, անչափելի նշանակություն ունի»։

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում
* 
* 
*  - Published online on 6 March 2017.

## Արտաքին հղումներ
* *[https://press.princeton.edu/titles/9678.html Երիտասարդ թուրքերի հանցագործությունը մարդկության դեմ]* - Փրինսթոնի համալսարանի հրատարակչություն
* *[https://www.jstor.org/stable/j.ctt7rt86 Երիտասարդ թուրքերի հանցագործությունը մարդկության դեմ]* - հասանելի է JSTOR- ում
* *[https://muse.jhu.edu/book/30476 Երիտասարդ թուրքերի հանցագործությունն ընդդեմ մարդկության]* - հասանելի է MUSE նախագիծը

Կատեգորիա:2011 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության մասին գրքեր
Զաքարիա Բ (Աղվանքի կաթողիկոս)

**Զաքարիա Բ** (կյանքի տարիները անհայտ), Աղվանից եկեղեցու 15-րդ կաթողիկոսը, ով կառավարել է 7-րդ դարի առաջին կեսին։ Իր կյանքի օրոք Սյունիքի եկեղեցին ազատվեց հայկական եկեղեցու ենթակայությունից և միավորվեց Աղվանաց եկեղեցուն։

Մովսես Կաղանկատվացին այս կաթողիկոսի մասին գրել է. «Այս սուրբը տասնյոթ տարի նստեց գահին։ Նա երաշխավորեց մեծ Պարտավ քաղաքը և իր աղոթքներով շատերին փրկեց գերությունից։ Առանց հայերի համաձայնության նա Վարդանես անունով քահանային է նշանակել  Սյունյաց եպիսկոպոս»։

Մխիթար Գոշը Զաքարիա Բ-ին բնութագրել է որպես «սուրբ և անարատ ամուսին»։

## Տես նաև
* Վիրո

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանձասարի կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:7-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Վահան Քուրքջյան

**Վահան Քուրքջյան** (), հայ գրող, պատմաբան, ուսուցիչ և համայնքային ղեկավար։

1904 թվականին Կահիրեում հրատարակել է հայկական «Լուսաբեր» թերթը, որի էջերում Վահան Քուրքջյանը ու մյուս մտավորականները հայ ժողովրդին ազգային միության կոչ էին անում։ Ի վերջո, այս գաղափարը նյութականացավ Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության տեսքով։ 1907 թվականին նա տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ և իրավագիտություն սովորել Բոստոնի համալսարանում։ Երկու տարի անց նա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության առաջին ամերիկյան բաժանմունքը հիմնեց Բոստոնում։ Իր ստեղծման օրվանից նա անքակտելիորեն կապված է եղել այս կազմակերպության հետ՝ զբաղեցնելով նրա գործադիր տնօրենի պաշտոնը մինչև 1930 թվականին իր հրաժարականը։ Քուրքջյանը հաճախ է հոդվածներ տպագրել հայկական թերթերում և հրատարակել մի շարք գրքեր ու գրքույկներ, որոնցից առավել հիշարժան է նրա «Հայոց Պատմությունը»։

## Հրատարակություններ
* *A History of Armenia*
** Armenian General Benevolent Union of America, 1964
** Indo-European Publishing, 2008, 
* *The Armenian Kingdom of Cilicia*, Creative Media Partners, LLC, May 24, 2016 
* *Վահան Մամիկոնեան հայրենեաց ազատարար*, կեանք և գործունէութիւն, պատմական և աշխարհագրական ծանօթութիւններ ; պատկերներով և քարտէսով զարդարուած, Ներսօ տպարան, 1917

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''History of Armenia'' by Vahan&nbsp;M. Kurkjian

Կատեգորիա:1863 ծնունդներ
Կատեգորիա:1961 մահեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում օսմանյան ներգաղթյալներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Տուշպուեա

մինի|300x300փքս| Թևավոր Տուշպուեա աստվածուհու բրոնզե արձանիկը՝ կախովի կեռիկով
**Տուշպուեա,** Վանի արարատյան թագավարության (ուրարտական) աստվածուհի, որից էլ իր անունը ստացել է Տուշպա քաղաքը։ Նա կարող է լինել արևի աստված Շիվինիի կինը։ Երկուսն էլ նշված են Մհերի դռան արձանագության արական և իգական աստվածների ցանկում։ Ենթադրվում է, որ ուրարտական զարդանախշերի և կաթսաների վրա թևավոր կանացի կերպարները պատկերում են այս աստվածուհուն։

## Ծանոթագրություններ
Պիոտրովսկի, Բորիս Բ. (1969) Ուրարտուի հին քաղաքակրթությունը. Coles Beech Co.

Կատեգորիա:Վանի թագավորության աստվածներ
Rare (ընկերություն)

**Rare Ltd**, բրիտանական մասանվոր ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Հիմնադրվել է 1982 թվականին Թիմ և Քրիս Սթեմփերների կողմից և անվանվել է Ashby Computers and Graphics Ltd։ Մինչև անվան վաճառքը ընկերությունը 1985 թվականին զբաղվել է 8 բիթային պլատֆորմների համար նախատեսված խաղերի մշակմամբ, հրապարակելով այդ խաղերը Ultimate Play The Game անվան ներքո։ 1993 թվականին Rare կնքեց պայմանագիր Nintendo խաղային համակարգի համար նախատեսված խաղերի մշակման համար, իսկ 2002 թվականին գնվեց Microsoft-ի կողմից։ 2003 թվականի ամռանը փոխվեց ընկերության լոգոտիպը։

Ընկերությունը հայտի էր հիմնականում իր օրիգինալ խաղերով, ինչպես նաև Microsoft-ի հետ կնքած պայմանագրի արժեքով՝ 375 000 000 դոլար, որն այդ ժամանակ համարվում էր ռեկորդային։

## Անվանում
Ընկերության անվանման հետ կապված շատ հաճախ առաջանում էր շփոթմունք, որի համար պատճառ էր հանդիասում այն փաստը, որ բացի հիմնական անունից խաղերում ընկերությունը հաճախ հանդես էր գալիս այլ անվանումներով, օրինակ՝ *Rare Interactive*, *Rareware* և *Rare Coin-It INC*։

## Խաղեր
Ընկերությունը թողարկել է միշարք հաջողված խաղեր Nintendo խաղային համակարգի (Battletoads, Donkey Kong Country, R.C. Pro-Am, Killer Instinct, Banjo-Kazooie, Banjo-Tooie, GoldenEye 007, Perfect Dark, Conker's Bad Fur Day, Diddy Kong Racing, Donkey Kong 64, Jet Force Gemini, Star Fox Adventures) և Windows օպերացիոն համակարգի համար (Kameo: Elements of Power, Viva Piñata, Conker: Live & Reloaded, Banjo-Kazooie: Nuts & Bolts, Kinect Sports, Killer Instinct, Rare Replay, Sea of Thieves)։

Ներկա պահին ընկերությունն աշխատում է Xbox Series X/S և Windows 10-ի համար նախատեսված Everwild խաղի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Բերդի դենդրոպարկ

**Բերդի «Սորաններ» դենդրոպարկ**, Հայաստանի չորս դենդրոպարկերից մեկը, որը գտնվում է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքում։ Տեղակայված է քաղաքի հարավային բարձունքում, զբաղեցնում է 62,17 հա հողատարածք, ծովի մակարդակից 1050-1090 մետր բարձրության վրա։

Գտնվում է ՀՀ ԲՆ «Արգելոցապարկային համալիր» ՊՈԱԿ-ի ենթակայության ներքո։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1962 թվականին Շամշադինի շրջկոմի քարտուղար, Հայկական ԽՍՀ Անտառպետկոմի նախագահ Հրանտ Ավագյանի ջանքերով, ով եղել է նաև «Ջրվեժ» անտառպարկի հիմնադիրը։

1967 թվականի ապրիլի 18-ին Շամշադինի շրջսովետի գործկոմի որոշմամբ անվանակոչվել է ակադեմիկոս Արտավազդ Ավագյանի անվամբ։

## Ֆլորա
Դենդրոպարկի դենդրոֆլորան կազմված է շուրջ 110 ծառաթփատեսակներից։

## Կլիմա
Ինչպես նշվում է մասնագիտական հետազոտություններում, դենդրոպարկը, գտնվելով Բերդի հարավային բարձունքում, մշտապես մաքուր օդ է մատակարարում քաղաքին, ինչը պայմանավորված է քաղաքի քամու վարդի վերլուծությամբ։ Այս տարածքում ծովի մակարդակից ունեցած բարձրացման հետ մեկտեղ ավելանում է մթնոլորտային տեղումների քանակը։ Եղանակի անկայունության դեպքում՝ թե տաք և, թե ցուրտ շրջանում, ամպրոպային անձրևներից առաջ քամիները գերազանցապես փչում են հարավարևմտյան ուղղություններից։

## Տես նաև
* Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ

## Ծանոթագրություններ

Դենդրոպարկ
Կատեգորիա:Հայաստանի դենդրոպարկեր
Կատեգորիա:Հայաստանի բուսաբանական այգիներ
Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Հայաստանում
Սիլվի և Բրունո

**«Սիլվի և Բրունո»**, անգլիացի գրող, բանաստեղծ Լուիս Քերոլի վեպերից. վերջնական տարբերակը հրատարակվել է 1893թ. հեղինակի կենդանության օրոք։

Ստեղծագործությունն ունի երկու հիմնական սյուժե, որոնցից մեկը ներկայացնում է տվյալ ժամանակահատվածի (վիկտորյական դարաշրջանի) իրական զարգացումները, իսկ մյուսը՝ հեքիաթային աշխարհը։ Եթե հեքիաթի սյուժեն լի է նոնսենսային տարրերով և չափածո տողերով (ինչպես *[[Ալիսը Հրաշքների աշխարհում|«Ալիսը հրաշքների աշխարհում]]»* վեպի մեջ է), վիկտորյական դարաշրջանի Բրիտանիան պատկերող իրադարձությունները ամբողջանում են որպես սոցիալական վեպ, որի հերոսները ներգրավված են տարբեր հղացքներ և կրոնի, հասարակության, փիլիսոփայության և բարոյականության տարբեր կողմերի քննարկման մեջ։

## Սկզբնաղբյուր
Վեպի հիմքում ընկած են երկու ստեղծագործություն՝ «*Սիլվի փերին*» և «*Բրունոյի վրեժը*»*,* որոնք առաջին անգամ հրապարակվել են 1867թ. *Judy's Magazine* պարբերականում։ Մի քանի տարի անց Քարոլի մոտ միտք հղացավ այս ամենը միավորել ավելի երկար ստեղծագործության մեջ, որի մնացած մասը հավաքել էր հիմնականում տարիներ ընթացքում արված երկպոսությունների և մտքերի գրառումից (ինչը հետագայում իր գործի երկրորդ հատորի ներածության մեջ նա որպես «գրականություն» վկայակոչեց)։

Լուիս Քերոլն ի սկզբանե նախատեսում էր ստեղծագործությունը հրապարակել մեկ հատորով, սակայն հաշվի առնելով երկար սյուժեն՝ այն ի վերջո բաժանում է երկու մասի, որոնցից յուրաքանչյուրը լույս է տեսնում համապատասխանաբար 1889-ին և 1893-ին:

Առաջին գրքի սկզբում ներածական պոեմ է, որտեղ ակրոստիքոսի տեսքով ներկայացված է Քերոլի մանկության ընկերներից Իսա Բոումանի անունը։

## Համառոտ սյուժե
### Սյուժեի նկարագիր
Սյուժեի հիմքում երկու թեզ է ընկած՝ պահակություն անող Ուորդեն Աութլենդի և Կանցլերի կողմից Աութլենդի պահակի դեմ ձեռնարկված դավադրությունը և երիտասարդ բժիշկ Արթուրի սերը Լեդի Մյուրիելի հանդեպ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1889 վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Մանկական ֆենտեզի վեպեր
Մոլոտոֆ

**Մոլոտոֆ**, կամ **«Մոլոտոֆ» պուդինգ** (), պորտուգալական խոհանոցի աղանդեր՝ ձվի սպիտակուցի և կարամելի հիման վրա պատրաստված պուդինգ։

## Անվան պատմություն
Այն բանից հետո, երբ ֆրանսիացի զորավար, Ֆրանսիայի մարշալ Ժան-Ժակ Պելիսիեն Ղրիմի պատերազմի ժամանակ գրավեց Մալախով կուրգանը (Սևաստոպոլի ռազմավարական կարևոր բարձունքը) և արժանացավ Մալախովի դուքսի () կոչմանը, Վիեննայի հրուշականներում նրա պատվին ստեղծեցին շառլոտկայի նման աղանդեր՝ *Malakofftorte*։ Բայց Պալիսիեին դուր չեկավ պատերազմի ժամանակ աղանդերը պատրաստելու բարդությունը. դրա համար պահանջվում էին «սավոյարդի» թխվածքաբլիթներ, հարած սերուցք, բավարական կրեմ։ Այդ պատճառով բաղադրատոմսը պարզեցրին այնքան, որ բաղադրիչները հնարավոր լիներ գտնել ամենուր՝ շաքարավազ, ձվի սպիտակուց և ջուր։ Բացի այդ, պուդինգին տրվեց Մալախով կուրգանին նմանվող ձև։

20-րդ դարի առաջին կեսին այդ կարամելային պուդինգը Ֆրանսիայից հասավ Պորտուգալիա, որտեղ այն օրգանապես ձուլվեց պորտուգալական խոհանոցի ավանդույթներին։ Հետագայում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարն էր Վյաչեսլավ Միխայլովիչ Մոլոտովը, պորտուգալերենում հնչողության նմանության պատճառով աղանդերը ստացավ *«Մոլոտոֆ»* անունը։

## Բաղադրատոմս
Պուդինգը պատրաստելու համար սկզբում շաքարավազից և ջրից պատրաստվում է կարամելը։ Այնուհետև հարվում են սպիտակուցները և այնտեղ ավելացվում է ավելի վաղ պատրաստված կարամելը։ Ստացված խառնուրդը դրվում է այն կաղապարի մեջ, որտեղ պատրաստվում էր կարամելը, այնուհետև թխվում է ջրային բաղնիքում ջեռոցում՝ մինչև դեսերտի վրա ոսկե կեղևի հայտնվելը։ Թխած պուդինգը սառչելուց հետո ցողում են մնացած կարամելով և մատուցում։

## Տես նաև
* Բաբա դե կամեյլու

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուտեստներ հավի ձվից
Կատեգորիա:Պորտուգալական խոհանոց
Բաբա դե կամեյլու

**Բաբա դե կամեյլու** (, «ուղտի փսլինք»), պորտուգալական աղանդերային մուս, որը պատրաստվում է խտացրած կաթից և ձվերից՝ վրան նուշ կամ թխվածքաբլիթ լցնելով։

## Պատմություն
Ըստ առասպելի՝ 20-րդ դարի սկզբին մի կնոջ հանկարծակի հյուրեր են այցելում, և նա ստիպված է լինում աղանդեր պատրաստել տանը եղածից։ Արդյունքում նա ստանում է այսպիսի մուս, իսկ անվանումն ընտրում է պարզապես հյուրերի ուշադրությունը գրավելու կամ որպեսզի նրանք չցանկանան չհամտեսել հյուրասիրությունը։

## Պատրաստման եղանակ
Խտացրած կաթը լցնել տարայի մեջ և լավ տաքացնել միկրոալիքային վառարանում։ Ավելացնել ձվի դեղնուցները մեկ առ մեկ՝ յուրաքանչյուրից հետո լավ հարելով։

Ձվի սպիտակուցները հարել՝ ստանալով պինդ զանգված և զգուշորեն ավելացնել դեղնուցի և կաթի խառնուրդին։ Աղանդերը դնել մեծ ամանի մեջ, շաղ տալ մի քանի շերտ տապակած նուշ և դնել սառնարանը մինչև մատուցելը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Ուտեստներ հավի ձվից
Կատեգորիա:Պորտուգալական խոհանոց
Հայաստանի բասկետբոլի Ա լիգա

**Հայաստանի բասկետբոլի Ա Լիգա**, Հայաստանի տղամարդկանց բասկետբոլի պաշտոնական բարձրագույն լիգան։ Առաջնության առաջին մրցաշրջանը մեկնարկել է 2017 թվականին։

2019 թվականից այն վերանվանվել է ՎԲԵԹ Ա Լիգա՝ հայկական խաղային Վբեթ օպերատորի հետ հովանավորչական պայմանագիր կնքելուց հետո։

## Պատմություն
Բասկետբոլի Հայաստանի ազգային հավաքականի ստեղծումից հետո Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիան ազգային հավաքականի նոր խաղացողներ պատրաստելու համար որոշեց ստեղծել նոր Ա լիգա։

Ֆեդերացիան նպատակ ունի Հայաստանում զարգացնել նաև ազգային բասկետբոլը՝ բանակցություններ վարելով այլ ակումբների հետ, փորձելով պայմանագիր կնքել նրանց հայ խաղացողների հետ, ովքեր ցանկանում են խաղալ արտերկրի ակումբներում։

## Ընթացիկ թիմեր (2021-2022)

## Եզրափակիչներ

## Տիտղոսներ ըստ ակումբի

## Տես նաև
* Սպորտը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* A լիգան Facebook-ում
* Հայկական բասկետբոլը Eurobasket.com-ում

Կատեգորիա:2017 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Բասկետբոլը Հայաստանում
Եվագրոս Պոնտացի

**Եվագրոս Պոնտացի** (, 346—399), քրիստոնյա աստվածաբան, բյուզանդացի փիլիսոփա, վանական ճգնակյաց, եկեղեցական մատենագիր։ Հայ առաքելական եկեղեցու սուրբ։

Ուսանել է Կեսարիայում, աշակերտել Բարսեղ Կեսարացուն, ապա՝ Գրիգոր Նազիանզացուն, բարեկամական սերտ կապեր է ունեցել նաև Գրիգոր Նյուսացու հետ։ Նրանցից սովորել է բնական գիտություններ, իմաստասիրություն, աստվածաբանություն, Սուրբ Գրոց գիտություն և հռետորություն։ 379–380-ին Գրիգոր Նազիանզացին նրան ձեռնադրել է գլխավոր սարկավագ, միասին մասնակցել են Կոստանդնուպոլսի Բ տիեզերական ժողովին։ 381–385-ին եռանդուն գործունեություն է ծավալել Բյուզանդիայում։ Իբրև ուղղափառության ջատագով պայքարել է ժամանակի տարածված աղանդների՝ արիոսականների, ապողինարիանների, եվնոմիանների դեմ։ Կապադովկյան հայրերի պես հրապուրվել է Որոգինեսի ժառանգությամբ, կատարել թարգմանություններ նրա երկերից։ 385-ին գնացել է Երուսաղեմ, ապա առանձնացել Եգիպտոսի Սկիտ անապատում, աչքի ընկել իր խստակեցությամբ։

## Երկեր
Եվագրոս Պոնտացին գրել է ճգնակեցական բնույթի բազում գործեր։ Նրա գրչին են պատկանում հարատև պայքարը զանազան կրքերի դեմ պատկերող գործնական ճգնակեցական հրահանգները։ Սրա շարունակությունն է «Գնոստիկը». այստեղ նկարագրել է վանական–գնոստիկի բարձրագույն ճանապարհը, որը տանում է դեպի Աստծո ճանաչողություն։ Աղոթքի և հայեցողության հարաբերակցությանն է նվիրված «Աղօթքի մասին» երկը։ «Հարիւրաւորքն վեցերորդք» 600 կարճառոտ խորհրդածություններից բաղկացած ժողովածուում քննարկել է դավանական և ճգնակեցական խնդիրներ։ Եվագրոս Պոնտացու քրիստոսաբանությունը ներկայացնող այս երկը մեզ է հասել հայկական և ասորական թարգմանություններով։ Եվագրոս Պոնտացու վարդապետության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում աղոթքի տեսությունը։ Ճգնակյաց վանականի գլխավոր զբաղմունքը աղոթքն է։ Քրիստոսին հետևել նշանակում է անդադար աղոթել՝ ինչպես ավանդել է Պողոս առաքյալը (Ա Թեսաղոնիկի 5.17): Եվագրոս Պոնտացուն էպատկանում «մտային աղօթք» հասկացությունը որ «բանականության հարատև հաղորդակցումն է Աստծուն» («Աղօթքի մասին»)։

## Եվագրոս Պոնտացու երկերի հայերեն թարգմանությունը
Եվագրոս Պոնտացու հոգևոր ժառանգությունը հայերեն է թարգմանվել 5-րդ դարում, հունարենից։ Նրա հոգեղեն խրատներն ու հրահանգներն իրենց որոշակի ազդեցությունն են թողել հայ միջնադարյան մտքի վրա։ Նրանից մեծապես օգտվել են Սահակ Ա Պարթևը, Եզնիկ Կողբացին, Հովհաննես Ա Մանդակունին, Վարդան Արևելցին, Գրիգոր Տաթևացին և ուրիշներ։ Նրա երկերի հետևողությամբ հայ հեղինակներ Գրիգոր Բ Վկայասերը, Մատթեոս Ջուղայեցին, Կիրակոս Երզնկացին գրել են աշխատություններ, հորինել լուծմունքներ։ Եվագրոս Պոնտացու երկերից իմաստախոսական բնույթի քաղվածքներ են բերված Աղեքսանդր Ա Ջուղայեցու կազմած «Վկայութիւնք պիտանիք եւ հարկաւորք...» աշխատության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուր

* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002։

## Արտաքին հղումներ

* Եվագրոս Պոնտացու գործերից մի քանիսը արևելահայերեն թարգմանությամբ

Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի աստվածաբաներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական հոգևոր առաջնորդներ
Կատեգորիա:Բյուզանդացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հռոմեական պատմիչներ
Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Շտեֆանիա Մոլդովան

**Շտեֆանիա Մոլդովան** (իսկական ազգանունը՝ Անգելեսյան, ), հունգարահայ երգչուհի (կոլորատուրային սոպրանո)։ Հունգարիայի վաստակավոր արտիստ (1978)։

## Կենսագրություն
Շտեֆանիա Մոլդովանը ծնվել է 1931 թվականի օգոստոսի 24-ին Ռումինիայի Բիստրիցա-Նեսեուդ օկրուգում (ունի հայկական ծագում)։ 1953 թվականին ավարտել է Հունգարիայի երաժշտական ակադեմիան։ Օպերայում նորամուտը կատարել է Ջակոմո Պուչինիի «Բոհեմ» օպերայում։

Երգել է Սեգեդի օպերային թատրոնում, 1961-2012 թվականներին գլխավոր դերերգերով հանդես է եկել Բուդապեշտի օպերային թատրոնում։ Համերգներով (երկացանկում ընդգրկված են եղել նաև օպերային դերերգեր) շրջագայել է Ռումինիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Իտալիայում, ԱՄՆ-ում, ԽՍՀՄ-ում։

1969 թվականին Կոմիտասի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ Բուդապեշտի հայկական ակումբում կազմակերպված երեկոյին Շտեֆանիա Մոլդովանը հանդես է եկել Կոմիտասի երգերով։ Մոսկվայում նրա ելույթները (1959) բարձր է գնահատել ռուսական մամուլը («թավ­շյա սոպրանո», «գեղարվեստական նուրբ ճաշակ», «դրամատիկական տաղանդ», ձայնային մեծ հնարավորություններ և այլն)։

Նկարահանվել է 7 կինո- և հեռուստաֆիլմերում։

Շտեֆանիա Մոլդովանը մահացել է 2012 թվականի հուլիսի 12-ին Բուդապեշտում։

## Ընտրյալ դերերգեր
* Միմի – «Բոհեմ», Ջակոմո Պուչինի
* Տատյնա – «Եվգենի Օնեգին», Պյոտր Չայկովսկի
* Լեոնորա – «Տրուբադուր», Ջուզեպպե Վերդի
* Ջուլիետ – «Հոֆմանի հեքիաթները», Ժակ Օֆենբախ
* Դոննա Էլվիրա – «Դոն Ժուան», Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ
* Ամելիա – «Պարահանդես-դիմակահանդես», Ջուզեպպե Վերդի
* Մանոն Լեսկո – «Մանոն Լեսկո», Ջակոմո Պուչինի
* Դեզդեմոնա – «Օթելլո», Ջուզեպպե Վերդի
* Քսենյա – «Բորիս Գոդունով», Մոդեստ Մուսորգսկի
* Աիդա – «Աիդա», Ջուզեպպե Վերդի

## Պարգևներ
* 1959 – Հունգարիայի «Ֆերենց Լիստ» շքանշան
* 1978 – Հունգարիայի վաստակավոր արտիստ
* 1978 – Պրոֆմիությունների մրցանակ
* 1998 – Բուդապեշտի XIII շրջանի պատվավոր քաղաքացի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Театральная энциклопедия. Том 3 / Глав. ред. П. А. Марков — М.: Советская энциклопедия, 1964.
* Рождественская Н., Ш. Молдован, «Советская музыка», 1959,

## Արտաքին հղումներ
* 
* Moldován Stefánia
* Great Hungarian Voices: Stefania Moldovan

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հունգարացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Օպերային սոպրանոներ
Հայաստանի Դևիսի գավաթի հավաքական

**Հայաստանի Դևիսի գավաթի հավաքական,** Հայաստանում տղամարդկանց թենիսի ազգային հավաքական, որը երկիրը ներկայացնում է թենիսի Դևիսի գավաթի մրցումներում։ Հավաքականը ղեկավարում է Հայաստանի թենիսի ֆեդերացիան։

Հայաստանն այժմ հանդես է գալիս Եվրոպական գոտու չորրորդ խմբում։ Նրանք 2001 թվականին հասել են II խմբի քառորդ եզրափակիչ։

## Պատմություն
Մինչև 1991 թվականը հայ թենիսիստները ներկայացված էին Խորհրդային Միության հավաքականի կազմում։ Հայաստանն առաջին անգամ Դևիսի գավաթում հանդես է եկել 1996 թվականին։

## Ընթացիկ թիմ (2022)

* Միքայել Ավետիսյան
* Սեդրակ Խաչատրյան
* Աշոտ Մկրտչյան
* Հենրիկ Նիկողոսյան
* Ռոբերտ Եդիգարյան

## Տես նաև

* Դևիսի գավաթ
* Ֆեդերացիայի գավաթ

## Արտաքին հղումներ
* Հավաքականի պաշտոնական էջը Դևիսի գավաթի կայքում

Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի ազգային հավաքականներ
Կատեգորիա:Թենիսը Հայաստանում
Կատեգորիա:Դևիսի գավաթի հավաքականներ
Ավագ շաբաթվա երգասացություններ

**Ավագ շաբաթվա երգասություններ**, ավագ շաբաթվա բոլոր օրերին կատարվող երգեր։

Ավագ շաբաթը Հիսուս Քրիստոսի երկրային կյանքի ու չարչարանքի վերջին շաբաթն է, կանոնների մշակումը վերագրվում է Սահակ Ա Պարթևին։ «Անեղն ի Հօրէ» «Իմաստուն կուսանքն «Որ յաթոռ փառաց» «Այսօր ի կատարումն» օրհնությունները և Ավագ շաբաթվա «Կենդանին յաւիտենից» «Կուսածին մարմնով» շարականների հեղինակը Ներսես Շնորհալին է։ Շաբաթվա
ընթացքում երգվում են նաև բազմաթիվ այլ հոգևոր առավոտերգեր՝

*«Ի սկզբանէ Տէր» (Ավագ երկուշաբթի)
*«Տարցին թագաւորի» (Ավագ երեքշաբթի)
*«Խորհեցան» (Ավագ չորեքշաբթի)
*«Որսացան զանձն» (Ավագ հինգշաբթի)

Շաբաթվա երգերից են Ավագ հինգշաբթի օրվա «Զահեղ զանքնին, զխորհուրդ խորին»գանձի 2 պատկերները՝ «Այս խորհուրդ
լցաւ»-ն ու «Սիրտ իմ սասանին», որոնց հեղինակը Մխիթար Այրիվանեցին է (13-րդ)։ Խաչելության դրվագներ են անանուն
հեղինակների «Տիրամայրն» և «Ուր ես մայր իմ» տաղերը։
Հայաստանի թենիսի ֆեդերացիա

**Հայաստանի թենիսի ֆեդերացիա**, Հայաստանում թենիսը կարգավորող մարմին, որը ղեկավարվում է Հայաստանի օլիմպիական կոմիտեի կողմից։ Ֆեդերացիայի շտաբ-գրասենյակը գտնվում է Երևանում։

## Պատմություն
Հայաստանի թենիսի ֆեդերացիան ստեղծվել է 1940 թվականին։ Գործող նախագահը Հարություն Փամբուկյանն է։ Ֆեդերացիան կազմակերպում է Հայաստանի մասնակցությունը թենիսի եվրոպական և միջազգային մակարդակի մրցումներին և վերահսկում է թենիսի մասնագետների պատրաստումը։ Ֆեդերացիան թենիսի միջազգային ֆեդերացիայի և թենիսի եվրոպական ասոցիացիայի լիիրավ անդամ է։

## Գործունեություն
Ֆեդերացիան ողջ Հայաստանում ղեկավարում է մի քանի թենիսի ակումբներ և կազմակերպում է թենիսի ամենամյա մրցաշարեր։ Ֆեդերացիան ղեկավարում է նաև Հայաստանի Դևիսի գավաթի թիմը և Հայասստանի ֆեդերացիայի գավաթի թիմը՝ ապահովելով նրանց մասնակցությունը համապատասխանաբար Դևիսի գավաթի և Ֆեդերացիայի գավաթի խաղարկություններին։

## Տես նաև
* Սպորտը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի թենիսի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայք
* Հայաստանի թենիսի ֆեդերացիա Ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:Թենիսը Հայաստանում
Կատեգորիա:Թենիսի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի կառավարման մարմիններ