Զիգմունդ Են

**Զիգմունդ Վեռներ Պաուլ Են** (,, ), ԳԴՀ-ի առաջին և միակ տիեզերագնաց օդաչուն, տիեզերքում առաջին գերմանացին, ԳԴՀ-ի հերոս, Խորհրդային Միության հերոս, թոշակի անցած ավիացիայի գեներալ-մայոր, աթեիստ։ «SEPG»-ի անդամ։ Նրա անունով կոչվել են փողոցներ, դպրոցներ։ Զիգմունդ Ենի անունով է կոչվում Զիգմունդեն աստերոիդը (17737)։

## Կենսագրություն
Զիգմունդ Ենը ծնվել է Մորգենրեթ-Ռաուտենկրանց գյուղում՝ սղոցարանի բանվորի և տնային դերձակուհու ընտանիքում։ 1943-1951 թվականներին սովորել է տեղի դպրոցում, 8-րդ դասարանից հետո ստացել է տպագրիչի մասնագիտություն Կլինգենթալի «Ֆալկենշտեյնի տպարան» ժողովրդական ձեռնարկությունում։

1955 թվականին միացել է ԳԴՀ ազգային ժողովրդական բանակին, որտեղ նրան գրանցել են որպես կուրսանտ հակաօդային պաշտպանության բարձրագույն սպայական դպրոցում։ 1958 թվականին Ֆրանց Մերինգի անվան ուսումնարանն ավարտելուց հետո ծառայել է ռազմաօդային ուժերի զորամասերում։

1966-1970 թվականներին սովորել է Յուրի Գագարինի անվան ռազմաօդային ակադեմիայում։ 1976 թվականի դեկտեմբերին եռաստիճան ընտրության արդյունքում ԳԴՀ ռազմաօդային ուժերի փոխգնդապետ Զիգմունդ Ենը ընտրվել է «Ինտերկոսմոս» ծրագրով տիեզերական թռիչքի նախապատրաստման համար։

thumb|left|233px|Վալերի Բիկովսկին (ձախից) և Զիգմունդ Ենը վայրէջքից հետո։

1978 թվականի օգոստոսի 26-ին, որպես խորհրդային «Սոյուզ-31» տիեզերանավի տիեզերագնաց-հետազոտող, Վալերի Բիկովսկու հետ այցով արշավ է իրականացրել դեպի «Սալյուտ-6» ուղեծրային կայան։ Վայրէջքը տեղի է ունեցել «Սոյուզ-29» տիեզերանավի վրա։ Թռիչքը տևել է 7 օր 20 ժամ 49 րոպե 4 վայրկյան։ 1978 թվականին Ենին շնորհվել է գնդապետի, իսկ 1986 թվականին՝ ԳԴՀ ռազմաօդային ուժերի գեներալ-մայորի կոչում։ 1983 թվականին Ենը ստացել է գիտությունների դոկտորի աստիճան Երկրի ֆիզիկայի կենտրոնական ինստիտուտում (Պոտսդամ)՝ «Երկրի հեռահար զոնդավորում» մասնագիտությամբ։ 1990 թվականին՝ Գերմանիայի վերամիավորումից քիչ առաջ, հեռացվել Է ԳԴՀ ազգային ժողովրդական բանակի շարքերից։

Գերմանիայի միավորումից հետո 1990-1993 թվականներին աշխատել է որպես գերմանական DLR տիեզերական գործակալության և Եվրոպական տիեզերական գործակալության ներկայացուցիչ Մոսկվայում։ Հետագայում՝ «ESA»-ի ներկայացուցիչ Ռուսաստանի տիեզերագնացների վերապատրաստման կենտրոնում։
thumb|Ենը ԳԴՀ-ում ԽՍՀՄ դեսպանատանը 1981

Զիգմունդ Ենը մահացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։ Ամուսնացած էր։

;Վիճակագրություն

## Մշակույթում
2003 թվականի գերմանական «Գուդ բայ, Լենին» ֆիլմում նրա դերը խաղացել է շվեյցարացի դերասան Շտեֆան Վալցը։ Ֆիլմի սյուժեի համաձայն՝ Գերմանիայի միավորումից հետո Զիգմունդը տաքսու վարորդ է եղել, գլխավոր հերոսը նրան ներգրավել է նկարահանումների մեջ՝ որպես Էրիխ Հոնեկերից հետո «SEPG» կենտրոնական կոմիտեի հաջորդ գլխավոր քարտուղար։

## Պարգևներ
* ԳԴՀ հերոս՝ 1978
* Կառլ Մարքսի շքանշան՝ 1978
* Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության վաստակավոր ռազմական օդաչու
* Գերմանիայի Դեմոկրատական հանրապետության տիեզերագնաց օդաչու
* Խորհրդային Միության հերոս՝ 1978
* Լենինի շքանշան՝ 1978
* «Տիեզերական հետազոտության մեջ ունեցած վաստակի համար» մեդալ (2011 թվականի ապրիլի 12, Ռուսաստան)՝ մարդատար տիեզերագնացության ոլորտում միջազգային համագործակցության զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար
* Յոզեֆ Հաազի անվան մրցանակ (1998)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Biographie bei der Deutschen Raumfahrtausstellung .
* Kosmonautenzentrum «Sigmund Jähn» Chemnitz.
* «Helden-Kosmonaut der DDR wird 70», Bayerischer Rundfunk, 13. Februar 2007.
* Зигмунд Йен: всё было строго секретно // Перевод интервью с Зигмудом Йеном, опубликованное в журнале Шпигель (№ 15-2011, Alles war tief geheim)..

;Տեսանյութ
* «Зигмунду Йену исполнилось 70», ZDFmediathek, 13. Februar 2007, 2:53 Min.

Կատեգորիա:ԳԴՀ տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գեներալներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ