open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արամազդ Պետրոսյան

**Արամազդ Միքայելի Պետրոսյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
* 1995 -2001 թվականներին սովորել է Երևանի Գեղարվեստի պետական ակադեմիայում
* 2004 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է
* 2008 թվականից՝ նկարիչների միջազգային միության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) անդամ

Արամազդ Պետրոսյանի աշխատանքները 2012 թվականից մշտապես ցուցադրվում են Երևանի Արամե պատկերասրահում

## Ցուցահանդեսներ
#### Խմբակային ցուցահանդեսներ
* 1997 թվական - «Ուսանողական գարուն», Հովհաննես Թումանյանի թանգարան, Երևան, Հայաստան
* 1998 թվական - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 1999 թվական - «Պրոգրես», Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 1999 - 2001 թվականներ - Նկարիչների կենտրոնական տուն, Մոսկվա, Ռուսաստան
* 2003 թվական - Հայկական բնապատկերներ, Երևան, Հայաստան
* 2005 թվական - Հայ երիտասարդ նկարիչներ, Ժակ պատկերասրահ, Լիոն, Ֆրանսիա
* 2006 թվական - Հայ ժամանակակից նկարիչներ, Ժնև, Շվեյցարիա	
* 2007 թվական - Արարատ լեռը հայկական արվեստում, Երևան, Հայաստան
* 2008 թվական - Kunsthandel, Նիդերլանդներ 	
* 2009 թվական - Kunstuitleen TRANSarte, Նիդերլանդներ
* 2009 թվական - «Սուրբ Սարգիս», Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2010 թվական - Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2011 թվական - «Սուրբ Սարգիս», Ակադեմիա պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2011 թվական - Ռուսաստանի հայերի միության մրցանակ	
* 2012 թվական - «Նոր սերունդ, ընտրյալ արվեստագետներ», Արամե պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
* 2012 թվական - Ժամանակակից ռենեսանսի գլուխգործոցներն Արամե պատկերասրահում, Բեյրութ, Լիբանան
* 2013 թվական - Արամե պատկերասրահի 10-ամյակ, Երևան, Հայաստան
* 2013 թվական - Արվեստի ընտրված գործեր, Բեյրութ, Լիբանան
* 2013 թվական - «Զգայական բացահայտումներ», Բեյրութ, Լիբանան

#### Անհատական ցուցահանդեսներ
* 2004 թվական - "Apple" արվեստի պատկերասրահ, Հելսինկի, Ֆինլանդիա
* 2005 թվական - Նևա պատկերասրահ, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան
* 2006 թվական - Ամերիկայի դեսպանատուն, Երևան, Հայաստան
* 2008 թվական - "Gouda" պատկերասրահ, Ամստերդամ, Նիդերլանդներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայ նկարիչներ, Արամազդ Պետրոսյան

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կինոնկարահանման ապարատ

200px|մինի|Հայելային դիտոցով կինոնկարահանման ապարատի սկզբունքային սխեմա
**Կինոնկարահանման ապարատ**, որոշակի ժամանակահատվածներում կինոժապավենի վրա օբյեկտները նկարահանող ապարատ, նկարահանումը կատարվում է հաջորդական պատկերումների (կինոկադրերի) տեսքով, որոնք օգտագործվում են կինոնկարի ստեղծման համար։ 
Կինոապարատը կազմված է հետևյալ մասերից.
# Նկարահանման օբյեկտիվ
# Հայելային փական
# Կոլեկտիվային ոսպնյակ
# Հայելի
# Դիտոց-խոշորացույց
# Մատուցման կասետ,
# Ատամնավոր ձգող թմբուկ
# Վերևի օղակ
# Կադրի պատուհան
# Կինոնկարի կանալ
# Թռիչքի մեխանիզմ
# Ներքևի օղակ
# Պահող ատամնավոր թմբուկ
# Ընդունող կասետ
Կինոնկարահանման ապարատի օպտիկական մասը բաղկացած է նկարահանման օբյեկտիվից և դիտոցային համակարգից։ Հայելային Կինոնկարահանման ապարատում լույսի ճառագայթները հայելիով և հայելային փականով ուղղվում են դիտոց-խոշորացույցի վրա, որի միջոցով դիտվող պատկերը ստացվում է կոլեկտիվ ոսպնյակի հարթ փայլատ մակերևույթի վրա։ Կինոնկարահանման ապարատը կարող է ունենալ մեկ մշտական օբյեկտիվ (իրանի մեջ ամրացված) կամ տարբեր կիզակետային հեռավորություններով փոխովի օբյեկտիվների հավաքածու։ Կինոնկարահանման ապարատի մեխանիկական մասը բաղկացած է ժապավենաձիգ մեխանիզմից, հաղորդակից և փականից։ Ըստ նշանակման և կոնստրուկտիվ առանձնահատկությունների, կինոնկարահանման ապարատները լինում են ձեռքի և ստացիոնար։ Տարբերում են նաև սինխրոն, ճշգրիտ, մասնագիտացված, սիրողական և հատուկ կինոնկարահանման ապարատներ։

Կատեգորիա:Կինոարվեստ
Հովհաննես Մնջոյան

**Հովհաննես Լևոնի Մնջոյան** (), հայ խորհրդային քիմիկոս։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1985)։ ԽՄԿԿ անդամ 1949 թվականից։ Արմենակ Մնջոյանի եղբայրն է և աշակերտը։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիատեխնոլոգիական ֆակուլտետը (1947)։ Ամուսնացած էր Յուլիա Տեր-Ջաքարյանի հետ, ուներ երկու երեխա՝ Զաքար և Ելիզավետա Մնջոյաներ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1946 թվականից աշխատել է նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտում։

Մնջոյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են ացետիլխոլինի և նիկոտինի ածանցյալների սինթեզի և քիմիական միացության կառուցվածքի ու կենսաբանական ակտիվության կապի օրինաչափությունների պարզաբանմանը։ Եռաֆունկցիոնալ ամինների և ակտիվացված կարբօքսիլ խումբ պարունակող կարբոնաթթուների փոխազդեցության ռեակցիաների ուսումնասիրությունների շնորհիվ սինթեզվեցին կենսաբանորեն ակտիվ որոշ նյութեր (ամինաալկիլ էսթերներ, թիոէսթերներ և ամիդներ), որոնք կիրառվում են բժշկության մեջ՝ շնչարգելությունը, պարկինսոնյան հիվանդությունը, ստամոքսային խոցը, էպիլեպսիան բուժելու համար։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի 2 շքանշանով։ 
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1978)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Մոտետ

[250px|մինի|[Յոհան Սեբաստիան Բախի բարոկո երաժշտության ժամանակաշրջանի ձեռագիր]]
**Մոտետ** (, mot — բառ, ասույթ, պատվիրան), բազմաձայն վոկալ երաժշտության ժանր։ Ծագել է XII դ․ Ֆրանսիայում։ Սկզբում 2—3-ձայնանի ստեղծագործություն էր, որում լատիներեն տեքստով երգվող կաթոլիկական խորալին (ներքևի ձայնում) զուգակցվում էին ֆրանսերեն խոսակցական լեզվով, հաճախ սիրային կամ կատակային երգեր (վերևի ձայներում)։ Կաթոլիկ եկեղեցին պայքարել է նման մոտետների դեմ (Հովհաննես XXII պապի դեկրետը, 1322) և դրանց հակադրել (XV դարից) մոտետի մի այլ տեսակ՝ միասնական լատինական տեքստով։ XV դարից մոտետ են անվանել երգի համեմատությամբ ավելի զարգացած, ամեն մի հանդիսավոր վոկալ ստեղծագործություն։ XVI դ. Օ․ Լասսոյի, Ջ․ Գաբրիելլի, Պալեստրինայի մոտետներում մշակվել է ա կապելլա երգեցողության պոլիֆոնիկ ոճը։ XVII դ․ Իտալիայում սկզբնավորվել է մենակատարային (գործիքային նվագակցությամբ) մոտետ ժանրի զարգացման գագաթը Յո․ Ս․ Բախի խմբերգային մոտետներն են, որ իրենց տեսակով մոտեցել են կանտատին։

Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Մանուկ Մնացականյան

**Մանուկ Յախշիբեկի Մնացականյան** (), հայ խորհրդային արձակագիր, կինոսցենարիստ, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983, («Երջանկության մեխանիկան» գեղարվեստական կինոնկարի համար), Գաբրիել Սունդուկյանի անվան մրցանակի դափնեկիր (1982, «Մայրիշխանություն» կինովիպակի համար), ՀԳՄ անդամ 1966 թվականից։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից։

## Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետը։ 1956-1967 թվականներին որպես ինժեներ աշխատել է տարբեր գործարաններում և գիտահետազոտական հիմնարկություններում։
մինի|Մանուկ Մնացականյանի հուշատախտակը Երևանում
Մանուկ Մնացականյանի առաջին ակնարկը՝ «Պապիս փողոցը», լույս է տեսել 1959 թվականին։ Հրատարակվել է 1959 թվականից։ Լույս է ընծայել «Մեծ քաղաքի աղմուկը» (1962), «Նահանջ տարի» (1974), «Կանչ» (ռուսերեն 1980) պատմվածքների ժողովածուները, «Հալոցք» (1966), «Երկուշաբթիից երկուշաբթի» (1968) վիպակները։ Գրում է նաև մանուկների համար («Հեքիաթներ Աննայի համար», 1980)։

«Հայֆիլմ» կինոստուդիան Մանուկ Մնացականյանի սցենարով 1975 թվականին նկարահանել է «Խաչմերուկում» (ըստ Ժ. Հարությունյանի պիեսի) կինոնկարը, որը 1978 թվականին Մանհելմի փառատոնում արժանացել է «Ոսկե կինոդուկատ» մրցանակին։ Նրա սցենարով է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանվել նաև «Երջանկության մեխանիկան» գեղարվեստական ֆիլմը։ Հեռուստատեսային ֆիլմերի «Երևան» ստուդիան 1984 թ. գրողի պատմվածքի հիման վրա և նրա սցենարով նկարահանել է «Կիսակայարան» ֆիլմը։ Մանուկ Մնացականյանի սցենարով են նկարահանվել նաև «Ո՞ւր ես գնում, զինվոր» (1985), «Ճանապարհին» ֆիլմերը։

1985 թվականին Երևանի հեռուստատեսությամբ ներկայացվել է նրա «Նահանջ տարի» պիեսը, Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է նրա «Թաղի զավակը» դրաման։

## Երկեր
*Մեծ քաղաքի աղմուկը, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 120 էջ։
*Հրացոլք, Երևան, «Հայաստան», 1966, 123 էջ։
*Երկուշաբթիից երկուշաբթի, Երևան, «Հայաստան», 1968, 204 էջ։
*Նահանջ տարի, Երևան, «Հայաստան», 1974, 306 էջ։
*Հեքիաթներ Աննայի համար, Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 41 էջ։
*Հեռավոր օրերի կանչը (վիպակներ և պատմվածքներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 479 էջ։
*Ընտիր երկեր, Երևան, 1986։
*Պապը, Երևան, 1988։
*Լուսավորչի կանթեղը, Երևան, 1994։
*«Զով», պատմվածքների ռուսերեն ժողովածու, 1979 թ.։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մանուկ Մնացականյանի կենսագրությունը 
* Մանուկ Մնացականյան – 80

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Մոսկվայի մեծ իշխանություն

**Մոսկվայի մեծ իշխանություն** (), ուշ միջնադարյան պետություն Ռուսաստանում, Ռուսական կայսրության հիմքը։

Հիմնադրվել է 1263 թվականին, 1363 թվականին հռչակվել *մեծ իշխանություն*։ 14-րդ դարի սկզբին Մոսկվայի իշխանությունն զգալիորեն ընդարձակվել է Կոլոմնայի (1301), Պերեսլավլ Զալեսսկիի (1302), Մոժայսկի (1305) միացմամբ, Մոսկվայի մեծ իշխանության վերելքն ու ամրապնդումը հետևանք էին առաջին հերթին նրա բարենպաստ դիրքի (այդտեղ էր ձևավորվում ռուս ժողովուրդը, այդտեղ էին հատվում առավել կարևոր ջրային և ցամաքային առևտրական ճանապարհները) և այդ շրջանում երկրագործության, արհեստների և առևտրի արագ զարգացման։ Մոսկվայի մեծ իշխանության իշխանները համառ պայքար են մղել ռուս, հողերում քաղաքական գերիշխանության համար։ 1328 թվականին Իվան Կալիտան դարձել է մեծ իշխան։ Նրա օրոք (1328-40) Մոսկվայի մեծ իշխանությունը զգալիորեն մեծացել է։ Մոնղոլ-թաթարների դեմ հաղթանակից հետո Մոսկվայի իշխան Դմիտրի Դոնսկոյը ավելի է ամրապնդել Մոսկվայի գերիշխող դիրքը։ Նա առանց Ոսկե հորդայի խաների համաձայնության Մոսկվայի մեծ իշխանության կառավարումը հանձնել է իր որդուն՝ Վասիլի Դմիտրիևիչին։ XIV դ․ վերջին-XV դ․ սկզբին իշխանության տարածքը էլ՝ ավելի է ընդարձակվել (նրան են միացվել Կոստրոման, Բելոօզերսկը, 1392 թվականին՝ Նիժնի Նովգորոդը)։ 15-րդ դարի 2-րդ կեսին իշխանության ներսում երկարատև ավատատիրական պատերազմն ավարտվել է մեծ իշխան Վասիլի Տյոմնիի հաղթանակով։ Այդ ժամանակ Մոսկվայի մեծ իշխանության տարածքը կազմում էր 430 հզ քառ. կմ է շուրջ 3 միլիոն բնակչությամբ։ Մոսկվայի մեծ իշխանությունը դարձավ կազմավորվող ռուսական միասնական պետության հիմնական կորիզը։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի նախկին միապետություններ
Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ
Մոտկան լեռներ

**Մոտկան լեռներ**, լեռնային համակարգ Հայկական Տավրոսի կենտրոնական մասի (Բիթլիսյան Տավրոս) հարավում։ Ձգվում են հս-արլ-ից հվ-արմ․։ Բարձրությունը մինչև 3000 մ է։ Կազմված են կրաքարերից, բյուրեղացած թերթաքարերից և մերգելներից։ Լանջերը զառիթափ են, ժայռոտ, կատարները՝ սրածայր։ Մոտկան լեռները գտնվում են մերձարևադարձային լեռնային անտառների գոտում։ Աճում են մշտադալար թփուտներ, մրտենի, ծառանման հավամրգի,ուրց, խնկենի, նարդոս, ավելի վեր տարածված են կաղնու պուրակներ, պիստակենու և գիհու նոսր անտառներ, ապա լեռնային տափաստաններ ու ալպյան մարգագետիններ։

Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Սամվել Խաչատրյան (նկարիչ)

**Սամվել Օնանի Խաչատրյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
[մինի|աջից|250px|Քանդակագործ [Արտաշես Հովսեփյան (քանդակագործ)|Արտաշես Հովսեփյանի հետ]]
* 1981-1983 թվականներին սովորել է Լենինականի գեղարվեստի ուսումնարանում
* 1983 թվականին ընդունվել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչա-գծագրական ֆակուլտետը
* 1983-1990 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Ազգային գրադարանի ռազմականացված խմբում, որպես հրաձիգ
* 1993-1994 թվականներին՝ Երևանի թիվ 5 գեղարվեստի ուսումնարանի փոխտնօրեն
* 1994-1996 թվականներին՝ ՀՀ ԿԳՆ ֆիզմաթ գ/դ գծագրության ուսուցիչ
* 1996-1998 թվականներին՝ ՀՀ ԿԳՆ Երևանի տարածքային տեսչությունում՝ տեսուչ
* 1998-1999 թվականներին՝ Երևանի թիվ 161 միջն. դպրոցում՝ ուսուցիչ
* 2000-2002 թվականներին Երևանի քաղաքապետարանի կրթության վարչության տեսուչ
* 2004-2006 թվականներին՝ Երևանի քաղաքապետի առաջին տեղակալի օգնական
* 2006-2012 թվականներին՝ ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության աշխատակազմի քարտուղարության ընդհանուր բաժնի պետ
* 2007 թվականին ստացել է 2-րդ դասի խորհրդականի դասային աստիճան
* 2012 թվականից Հայաստանի տարածքային կառավարման նախարարի տեղակալի օգնական

Մասնակցել է մի շարք ցուցահանդեսների Երևան և Վանաձոր քաղաքներում։

## Անհատական ցուցահանդեսներ
* 2013 թվական - Աքորի, Լոռու մարզ
* 2013 թվական - Երևան

## Պատկերասրահ

Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ.jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (1).jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (3).jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (8).jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (5).jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (7).jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (9).jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (4).jpg
Սամվել Խաչատրյան, ստեղծագործություններ (6).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գեղանկարիչ Սամվել Խաչատրյանը մեր տեսադաշտում

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Աքորի գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Գի Մոլլե

**Գի Մոլլե** (Mollet, ), ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ։ Մասնագիտությամբ՝ ուսուցիչ։

## Գործունեություն
1923 թվականից՝ ֆրանսիական սոցիալիստական կուսակցության գործիչ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1939-1945 թթ.) մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը։ Եղել է Ազգային ժողովի նախարար (1946 թվականից), ֆրանսիական սոցիալիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար (1946-1969 թթ.), Սոցիալիստական ինտերնացիոնալի փոխնախագահ (1951-1969 թթ.), պետ․ նախարար (1946-1947 թթ., 1950-1951 թթ.), պրեմիեր նախարար (1956-1957 թթ.)։ Մոլլեի կառավարությունը անցկացրել է որոշ սոցիալական ռեֆորմներ։ Ֆրանսիայի մասնակցությունը Եգիպտոսի դեմ անգլոֆրանսիսրայելական ագրեսիային (1956 թ.), գաղութային պատերազմի շարունակումը Ալժիրում (1954-1962 թթ.) պատճառ են դարձել դեմոկրատական ուժերի պառակտման և Մոլլեի հրաժարականին (1957 թ.)։ Մոլլեն աջակցել է դեմոկրատական և սոցիալիստական ձախ ուժերի ֆեդերացիայի ստեղծմանը (1965 թ.)։ 1969 թվականից Սոցիալիստական հետազոտությունների համալսարանական կենտրոնի նախագահն էր։ 1956 և 1963 թվականներին պաշտոնական այցով եղել է ԽՍՀՄ-ում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Գաստոն Մոնմուսո

**Գաստոն Ռենե Լեոն Մոնմուսո** (, ), ֆրանսիացի գրող, բանվոր, քաղաքական գործիչ։

1910 թվականից աշխատել է երկաթուղում (Փարիզ)։ 1920-1921 թվականներին՝ երկաթուղայինների ֆեդերացիայի, 1921-1922 թվականներին՝ Փարիզի շրջանի միացյալ արհմիությունների գլխավոր քարտուղար։ 1922 թվականից՝ արհմիութենական «Վիուվրիեր» («La Vie Ouvriere») շաբաթաթերթի տնօրեն։ 1922-1936 թվականներին եղել է աշխատանքի համընդհանուր միավորիչ կոնֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղարը։ 1922 թվականի նոյեմբերին մասնակցել է Պրոֆինտերնի II կոնգրեսին, որտեղ հանդիպել է Վլադիմիր Լենինի հետ։ 1925 թվականին մտել է Ֆրանսիայի կոմկուսի (ՖԿԿ) շարքերը։ 1926-1937 թվականներին՝ Պրոֆինտերնի գործադիր կոմիտեի անդամ։ Բանվորական ցույցեր կազմակերպելու համար բազմաթիվ անգամներ ձերբակալվել է։ Նպաստել է Աշխատանքի համընդհանուր միացյալ կոնֆեդերացիայի ստեղծմանը (1936)։ 1936-1939 թվականներին՝ Ֆրանսիայի պառլամենտի դեպուտատ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1939-1945)՝ դիմադրության շարժման կազմակերպիչներից։ 1926-1945 թվականներին և 1956-1960 թվականներին՝ ՖԿԿ ԿԿ-Ի, 1932-1945 թվականներին՝ ՖԿԿ ԿԿ Քաղբյուրոյի անդամ։ Կոմինտերնի VII կոնգրեսում (1935) ընտրվել է Ինտերնացիոնալ վերստուգիչ հանձնաժողովում։ 1945-1960 թվականներին եղել է Աշխատանքի համընդհանուր կոնֆեդերացիայի քարտուղար։

Մոնմուսոնի արձակին հատուկ է հումորը, կենսասիրությունը, հայրենի երկրի սերը, խաղաղության անսասան մարտիկի իմաստությունը («Դաստոն Մոնմուսոյի մաղախը» ընտիր տեքստերի ժողովածուն, 1963 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Կոմինտերնի գործիչներ
Մոնոկլինային համակարգ

**Մոնակլինային համակարգ** (մոնո․․․ և հունարեն x՝Aivco — հակել, խոնարհել), բյուրեղագիտական համակարգ, որն ընդգրկում է համաչափության երեք տեսակ կամ բյուրեղների երեք դաս․ ա․ դիէդրիկ առանցքային երկրորդ կարգի մեկ բևեռային առանցք, բ․ դիէդրիկ անառանցք՝ համաչափության մեկ հարթություն (P) և գ․ ռոմբապրիզմատիկ՝ երկրորդ կարգի առանցք, հարթություն և համաչափության կենտրոն (L2PC)։ Մոնակլինային համակարգում հանդիպող բոլոր պարզ ձևերը բաց են, այսինքն՝ տարածություն չեն փակում։ Դրանք են՝ մոնոէդր (1 նիստ), դիէդր (երկու հատվող նիստեր), պինակոիդ (զուգահեռ երկու նիստեր) և ռոմբային պրիգմա (չորս նիստեր, որոնք հատվում են ըստ զուգահեռ կողերի)։ Մոնակլինային համակարգին պատկանող բոլոր բյուրեղները օպտիկապես երկառանցք են։ Մոնակլինային համակարգում են բյուրեղանում միներալների և արհեստական միացությունների բոլոր ուսումնասիրված բյուրեղների մոտ 42%ը՝ գինեթթու, սախարոզա, կամֆորա, նավթալին, ինչպես նաև գիպսը, օրթոկլազը, մուսկովիտը, վոլֆրամիտը և այլ միներալներ։

Կատեգորիա:Բյուրեղագիտություն
Մոնոկուլտուրա

մինի|Կարտոֆիլի դաշտեր (Ֆորտ Ֆեյրֆիլդ)

**Մոնոկուլտուրա**, երկրագործության մեջ (մոնո․․․ և լատիներեն cultura- մշակում, զարգացում), I․ տնտեսությունում մշակվող գյուղատնտեսական միակ կուլտուրա։ 2․ Մեկ տեսակ կուլտուրայի երկարատև, անընդհատ (կրկնվող) աճեցումը միևնույն հողամասում (դաշտ, բանջարանոց, մարգագետին)՝ առանց ցանքաշրջանառության (կուլտուրաների հաջորդափոխման) պահպանման։ Մոնոկուլտուրայի դեպքում վատանում են հողի ֆիզիկական հատկությունները, նվազում հումուսի պարունակությունը, հողը միակողմանի ուժասպառվում է (օրինակ, հացահատիկային բույսերի երկարատև մշակումը միևնույն հողամասում հողը աղքատացնում է առավելապես ֆոսֆորով, շաքարի ճակնդեղինն ու կարտոֆիլինը՝ կալիումով, ընդավորներինը՝ ֆոսֆորով և կալցիումով), էրոզացվում են։ Դրա հետևանքով բերքատվությունը կտրուկ (1,5—2 անգամ) նվազում է։ Պարարտացումը միայն դանդաղեցնում է պրոցեսը։ Մոնոկուլտուրան պայմաններ է ստեղծում մշակվող կուլտուրային հարմարված մոլախոտերի, վնասատու միջատների և հիվանդությունների հարուցիչների ինտենսիվ բազմացման համար։ Երկրագործության ինտենսիվացմանը զուգընթաց (ցանքաշրջանառությունների կիրառում) մոնոկուլտուրայից դուրս մղվեց։

Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Կատեգորիա:Ագրոտեխնիկա
Մոնոմախի գդակ

մինի|Մոնոմախի գդակը
**Մոնոմախի գդակ** (), ինքնակալության խորհրդանիշ Ռուսաստանում, ռուսական մեծ իշխանների և ցարերի թագը։ Ավանդության համաձայն, Մոնոմախի գդակը (ոսկյա նրբահյուս սրածայր գլխարկ՝ պսակված խաչով, սամույրով, թանկարժեք քարերով, XIV դ․ միջինասիական գործ) ուղարկել է բյուզանդական կայսր Կոստանդին Մոնոմախն իր թոռանը՝ Կիևյան մեծ իշխան Վլադիմիր Մոնոմախին։ Մոնոմախի գդակով առաջինը թագադրվել է ցար Իվան IV-ը (1547 թվական)․ սովորույթը պահպանվել է մինչև 1721 թվականը, երբ Մոնոմախի գդակը փոխարինվել է կայսերական թագով։ Պահվում է Մոսկվայի Կրեմլի Զինապալատում։

Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Մոնոգեն ֆունկցիա

**Մոնոգեն ֆունկցիա**, կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիա, որը որոշված է որևէ E բազմության վրա և ունի ածանցյալ այդ բազմության որևէ կետում կամ այդ բազմության յուրաքանչյուր կետում (բազմության վրա մոնոգեն ֆունկցիա)։ Եթե E բազմությունը տիրույթ է, ապա (E) բազմության վրա մոնոգեն ֆունկցիաի և E-ում անալիտիկ ֆունկցիայի հասկացությունները համընկնում են։

Կատեգորիա:Կոմպլեքս անալիզ
Մատչ

**Մատչ** (), մրցում երկու կամ ավելի մարզիկների, թիմերի միջև։ XIX դ. 2-րդ կեսից մատչ են անվանել պարբերաբար անցկացվող մարզական հանդիպումները։ XX դ. կեսին ստացել է ավելի լայն տարածում, երբ ավանդական են դարձել տարբեր երկրների մարզիկների (թեթևատլետներ, չմշկորդներ, շախմատիստներ են) հանդիպումները։ XIX դ. վերջին ու XX դ. սկզբին մատչ սկսեցին անվանել նաև առանձին մարզիկների, այդ թվում՝ աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար մրցաշարերը և որոշ մարզական խաղերի (ֆուտբոլ, բասկետբոլ, հոկեյ և այլն) մրցումները։

Կատեգորիա:Սպորտ
Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ
Մոնղոլական լեզուներ

**Մոնղոլական լեզուներ**, ինքնուրույն լեզվաընտանիք։ Ներառնում է հյուսիսային մոնղոլական սինհարմոնիկ լեզուները՝ բուն մոնղոլերենը, բուրյաթերենը, կալմիկերենը, օյրաթերենը, յակուտերենը—սիբիր, հարավ-արևելքում ոչ սինհարմոնիկ լեզուները՝ դագուրերենը (Հյուսիսարևելյան Չինաստանում), դունսյաներենը, մոնգորերենը, բաոաներենը (բոլորն էլ անգիր), միջակա լեզուները՝ գրավոր հին մոնղոլերենը, մոգուլերենը (Աֆղանստանում)։ Մինչև միասնական ազգային պետության կազմավորումը մոնղոլները զարգացած գրական լեզու և գիր չեն ունեցել։ Պետականության քայքայումը (XVI—XVII դդ․) ըստ էության չհանգեցրեց բուն մոնղոլերենի մահացման, քանի որ այդ ժամանակ արդեն կազմավորվել էր նրա գրական տարբերակը, որը մշակութային ու լեզվական կապերի միջոց էր հյուսիսի և հարավի կամ արտաքին ու ներքին մոնղոլների համար։

Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոնղոլիայի լեզուներ
Մոնոմետալիզմ

**Մոնոմետալիզմ** (հունարեն *μόνος* — *մեկ* և լատիներեն *metallum* — *մետաղ* բառերից), դրամական համակարգ, երբ ընդհանուր համարժեք և դրամաշրջանառության հիմք է ծառայում որևէ մետաղ։ Կարող է լինել պղնձե, արծաթե, ոսկե։ Պղնձե մոնոմետալիզմ գոյություն է ունեցել Հռոմում (մ․ թ․ ա․ III—II դդ․), արծաթեն՝ Ռուսաստանում (1843-1852 թթ.), Հոլանդիայում (1847-1875 թթ.), Հնդկաստանում (1852-1893 թթ.), Չինաստանում (մինչև 1935 թվականը)։

Ոսկե մոնոմետալիզմը սահմանվել է XVIII դարի վերջին Մեծ Բրիտանիայում, իսկ XIX դարի 2-րղ կեսից՝ արևմտյան մյուս երկրներում։ Միամետաղ համակարգի պայմաններում շրջանառում էին ոչ միայն ոսկե ու արծաթե, այլև թերարժեք դրամներ (օրինակ, ոսկե մոնոմետալիզմի պայմաններում՝ պղնձե ու արծաթե դրամներ, նաև արժենիշներ)։ Կապիտալիզմի զարգացմամբ առավել տարածուն դարձավ ոսկե մոնոմետալիզմը, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո այն փոխարինվեց բանկային տոմսերի ու թղթադրամների շրջանառությամբ։

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգ

**Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգ** , Ուրալա-Մոնղոլական ծալքավոր գեոսինկլինալային գոտու ծալքավոր համակարգերից, ձգվում է ավելի քան 2000 կմ հս-արլ․ Մոնղոլիայից մինչե Օխոտի ծովի արևմտյան ափերը։ Այդ տերիտորիան առաջին անգամ առանձնացրել է Ա․ Ե․ Ֆերսմանը, 1926 թ.-ին, որպես երկրաքիմիական զոնա և կոչել Մոնղոլա-Օխոտական գոտի։ Հյուսիսում Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգը սահմանափակված է Մոնղոլա-Օխոտական խորքային խզվածքներով, իսկ հարավում՝ Բուրեյական զանգվածով և Հարավ-Գոբիական խզվածքների համակարգով։ Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգի կազմության մեջ առանձնացվում են գեոսինկլինալային զարգացման ռիֆեյի, ստորին և միջին պալեոզոյան փուլերը։ Վերին պալեոզոյում և ստորին տրիասում համարյա ամբողջ տերիտորիան գտնվել է լեռնակազմական փուլում, որն ուղեկցվել է գրանիտոիդային հսկայական զանգվածների ներդրումով, էվգեոսինկլինալային ճկվածքները պերմում պահպանվել են միայն արևելյան, Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգի և ավելի երիտասարդ Սիխոտեալինի գեոսինկլինալային համակարգի միակցման զոնայում։ Մոնղոլա-օխոտական գեոսինկլինալային համակարգի մեզոզոյան կառուցվածքները հետազոտողների մի մասը վերագրում է գեոսինկլինալների կարգին, մյուսները՝ գրանիտոիդային ակտիվացման կառուցվածքներին։ Նրանց համար բնորոշ են ծովային և ցամաքային մոլասանման և ածխաբեր նստվածքները, որոնք զուգակցվում են վերերկրյա հրաբխայնության (անդեզիտային ֆորմացիա) լայն զարգացման և հրաբխա-պլուտոնիկ ֆորմացիայի կոմագմատիկ գրանիտոիդների ներդրման հետ։ Մեզոզոյի մագմատիզմի հետ կապված են կապար-ցինկային հանքանյութերի, ոսկու, անագի, վոլֆրամի, ֆլյուորիտի և այլ հանքավայրեր։

Կատեգորիա:Գոսինկլինալային համակարգեր
Կարոլ Անտոնևիչ

**Կարոլ Անտոնևիչ** (, ), ծագումով հայ լեհական բանաստեղծ, արձակագիր, ճիզվիտների կրոնական միաբանության անդամ։

Սերել է Ֆոն Անտոնովիչ դը Բոլոզ ազնվական ընտանիքից, որոնց նախնիները Եվրոպա են գաղթել Անիից։ Լվովի համալսարանում ստացել է իրավաբանական կրթություն։ 1820-ականներից տպագրվել է Լվովի «Ռոզմաիտոսցի» ամսագրում, 1827 թվականին հրատարակել «Սոնետներ» ժողովածուն։ Մասնակցել է 1830-1831 թվականների լեհական ապստամբությանը։ Ամուսնացած է եղել հայուհի Զոֆիա Նիկորովիչովայի հետ, ունեցել հինգ զավակ, որոնց մահից հետո 1844 թվականին վանական է դարձել և նվիրվել քարոզչությանը։ Գրել է մեծ տարածում գտած հոգևոր երգեր։

## Երկեր
Կարոլ Անտոնևիչի ստեղծագործությունները լույս են ընծայվել տարբեր աշխարհիկ և հոգևոր պարբերականներում.
* Sonety (Lemberg 1828);
* Bielany, poezya (Lemberg 1829);
* Stanzen eines nordischen Aschenmannes (Wien 1831);
* Listki palmowe (Wien 1834);
* Wspomnienia Mikuliczyna 1833 (Lemberg 1834);
* Majówka w Orzechówce (1845);
* Święty Isydor, oracz. Podarek dla szkółek ludu naszego (Leszno 1849);
* Obrazki z życia ludu wiejskiego dla szkółek wiejskich (Lemberg 1850);
* Czytania świąteczne dla ludu naszego (zwei Teile, Krakau 1850);
* Droga krzyżowa. Z rycinami stacyj (Krakau 1850);
* Pamiątka jubileuszu w roku 1851 (Krakau 1851);
* Ojcze nasz. Upominek missyjny dla matek i dziatek (Leszno 1852);
* Nauki i mowy przygodne miane w Krakowie (Krakau 1853);
* Wspomnienia missyjne z roku 1846 (Posen 1855).
20-րդ դարի վերջին աշխատանքները հրատարակվել են առանձին գրքերով.
* 1. wiersz: Antoniewicz Karol Bołoz: Już majowe świecą zorze…, 1990, Gazeta Niedzielna, 1990,
* 2. wiersz: Antoniewicz Karol Bołoz: Kwiat nadziei, kwiat miłości…, 1990, Gazeta Niedzielna, 1990,
* 3. wiersz: Antoniewicz Karol Bołoz: Majowe kwiecie, 1992, Gazeta Niedzielna, 1992,
* 4. wiersz: Antoniewicz Karol Bołoz: Majowe kwiecie, 1994, Gazeta Niedzielna, 1994,
* 5. wiersz: Antoniewicz Karol Bołoz: Ona czuwać będzie…, 1990, Gazeta Niedzielna, 1990.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արծվի Բախչինյան, Հայազգի գործիչներ, Ե., 2002, էջ 183։

## Գրականություն
* Słowniki: Polski Słownik Biograficzny; EK; Nowy Korbut; EWoJ.
* Constantin von Wurzbach: Antoniewicz, Karl Boloz, Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. Band 1. Verlag L. C. Zamarski, Wien 1856, S. 48 f.

Կատեգորիա:Լեհագիր հայ գրողներ
Կատեգորիա:Լեհահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ճիզվիտներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ
Հարավային Կորեայի վարչական բաժանում

**[[Կորեայի Հանրապետություն]]ը** վարչականորեն բաժանված է 16 վարչական միավորների, այդ թվում՝ 9 նահանգների և 7 քաղաքների։

* ա = Կորեերենի նոր տառադարձում
* բ = Սեուլի անունը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի երկրների վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Հարավային Կորեա
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի վարչական բաժանում
Լիպովոդոլինսկի գյուղական խորհուրդ (Լիպովոդոլինսկի շրջան)

**Լիպովոդոլինսկի գյուղական խորհուրդ ** (), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպոդոլինսկի շրջանում։

2001 թվականի տվյալներով Լիպովոդոլինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 5800&nbsp;մարդ։ Խորհրդում կա 7 բնակավայր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ 
* 2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ 
* Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Գաբրիել Մոնո

**Գաբրիել Մոնո** (, ), ֆրանսիական պատմաբան։ Բարոյական և քաղաքական ԳԱ անդամ (1897)։

## Կենսագրություն
Սովորել է Գյոթինգենի համալսարանում։ 1868 թվականից դասավանդել է Բարձրագույն գիտելիքների պրակտիկ դպրոցում, այնուհետև դարձել նույն դպրոցի տնօրենը։ Ֆրանսիայում սկզբնավորել է բարձրորակ աղբյուրագետների, արխիվիստների նախապատրաստումը։ 1905 թվականից՝ Կոլեժդը Ֆրանսի պրոֆեսոր։ 1876 թվականին հիմնել է «Revue histarique» ամսագիրը։ Հարելով լիբերալ պոզիտիվիզմին՝ Մոնոն գտնում էր, որ պատմության ուսումնասիրության առարկան պետք է լինեն պատմական պրոցեսները (այլ ոչ թե առանձին երևույթներ ու անձեր), որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու պատմական օրինաչափություններ։ Մոնոյի հետազոտությունները նվիրված են աղբյուրագիտության և պատմագրության հարցերին։ Մոնոյին ճանաչում բերեց «Ֆրանսիայի պատմության մատենագիտություն» (1888) գործը։ Մոնոն ամուսնացած է եղել Ա․ Ի․ Գերցենի դստեր հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Գանգվոն

**Գանգվոն-դո** (հանգըլ՝ 강원도), նահանգ Հարավային Կորեայի հյուսիսարևելյան մասում։ Վարչական կենտրոնն է Չունչոն-սի քաղաքը։

Մինչ Կորեաների բաժանումը, 1945 թվականին, Հարավային Կորեայի Գանգվոն-դո և Հյուսիսային Կորեայի Գանգվոն-դո նահանգները կազմում էին մեկ ընդհանուր վարչական միավոր։

## Բնակչության կազմ
* Տարիքային կազմ (2005 թվական)՝
# 0-14 տարեկան — տղամարդ՝ 142&nbsp;674, կին՝ 130&nbsp;285;
# 15-39 տարեկան — տղամարդ՝ 292&nbsp;107, կին՝ 261&nbsp;717;
# 40-64 տարեկան — տղամարդ՝ 216&nbsp;212, կին՝ 208&nbsp;913;
# 65 տարեկանից բարձր — տղամարդ՝ 109&nbsp;667, կին՝ 151&nbsp;553;
* Օտարերկրացի բնակչություն (2005 թվական)՝
# Հարավային Կորեայի քաղաքացիներ՝ 1&nbsp;533&nbsp;331;
# Օտարերկրացիներ՝ 7&nbsp;989;

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Տես նաև
* Կորեայի Հանրապետության վարչական բաժանում

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի նահանգներ
Աբազովկայի գյուղական խորհուրդ (Պոլտավայի շրջան)

**Աբազովկայի գյուղական խորհուրդ ** (), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։

Գյուղխորհրդի վարչական կենտրոնը Աբազովկա գյուղում է։

Աբազովկայի գյուղական խորհրդի ենթակայության ներքո կա 5 բնակավայր։ Դրանք են՝ Աբազովկա, Լավրիկի, Ռոժաևկա, Սոլոմախովկա, Չեռվոնա Դոլինա գյուղերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ 
* 2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ 
* Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Վիլյամ Հայկազյան

**Վիլյամ Ներսեսի Հայկազյան** (), հայ կինոռեժիսոր և սցենարիստ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Վիլյամ Հայկազյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վանի գավառի Կղզի գյուղում։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ գաղթել է Անդրկովկաս։ 1932-1935 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական ինստիտուտում։ 1938 թվականից՝ Երևանի կինոստուդիայի (այժմ՝ Հայֆիլմ) ռեժիսոր։ Նկարահանել է ավելի քան 20 վավերագրական կինոնկար։

## Ֆիլմագրություն
* «Գիտությունը ծառայում է ժողովրդին»
* «Հանուն պղնձի, մոլիբդենի և ալյումինի» (երկուսն էլ՝ 1948)
* «Ավետիք Իսահակյան» (նաև՝ սցենարի հեղինակ)
* «Հայ արվեստի տասնօրյակը Մոսկվայում» (երկուսն էլ՝ 1956, նաև՝ սցենարի հեղինակ)
* «Հայաստանի ճարտարապետությունը» (1958)
* «Պոեմ Հայաստանի մասին» (1960)
* «Հայրենիքի գրկում» (1962)
* «Աշխարհի չեմպիոնը Հայաստանում» (1963, նաև՝ սցենարի հեղինակ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Carach angren

Carach Angren՝ Սինդարին հորինված լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «երկաթե ծնոտներ»։ Նիդերլանդական խումբ է, որը հանդես է գալիս Symphonic Black Metal ոճում, երաժշտությունը մյուս խմբերից տարբերվում է նրանով, որ երգի մեջ կան խիստ դասական հնչողություն՝ որոշ առումով նայև թատրոնային, օպերային երաժշտություն, որոնք միանգամից վերափոխվում են Symphonic Black Metal ոճի տիպիկ հնչողություններին։ Կա ևս մեկ առանձնահատկություն՝ ստուդիական սկավառակները կարող են նվիրվել մի որևէ թեմայի օր.` "Թռչող հոլանդացու"։

##### Պատմություն
Խումբը կազմավորվել է 2003 թ. և գործում է մինչ օրս, խումբը ընտրեց մի ճկուն ոճ, որտեղ կարելի է միահյուսել մեղեդայնություն, արագություն միևնույն ժամանակ լինել ռոմանտիկ և ոգեղեն՝ հիմք դառնալով պատմելու, որևէ պատմություն, դեպք երգերի մեջ։ Եվ 2005 թ. թողարկում են մինի ալբոմ «Ethereal Veiled Existence» 2 տարի անց հանճրներին նկատում է Maddening Media ձայնագրման կազմակերպությունը, և նույն տարի 2007 թ. սկսվում է, նրանց հաղթարշավը, ձայնագրում են իրենց առաջին ալբոմը, որը ավարտին է հասցվում 2008 թ., և ստանում է «Lammendam» անունը։ 2010 թ. լույս է տեսնում նարանց ստուդիական 2-րդ ալբոմը «Death Came Through A Phantom Ship», որը չէր կարող անտարբեր թողնել այս ոճի սիրահարներին, ալբոմի մեջ խոսվում է լեգենդ նավապետ Կապիտան Վան դեռ Դեկենի մասին, և նրա «թոչող հոլանդացու» մասին։ 2012 թ. ունկնդիրների դատին է հանձնվում 3-րդ ստուդիական ալբոմը, որը նույնպես չզիճեց նախորդներին։

## Խմբի անդամներ
##### Ներկա` ստուդիական կազմը
* Seregor — կիթառ, բաս-կիթառ, վոկալ
* Ardek — ստեղննաշարային գործիքներ, նվագախմբային գործիքներ, դաշնամուր, հետին-վոկալ
* Namtar — հարվածայիններ, պերկուսիաներ

##### Նախկին` համերգային կազմը
* Trystys - կիթառ՝ համերգային 2008-2010 թթ.
* Patrick Damiani - բաս-կիթառ՝ համերգային 2008-2010 թթ.
* Valak - կիթառ՝ համերգային 2010-2012 թթ.

##### Ներկա` համերգային կազմը
* Seregor — կիթառ, բաս-կիթառ, վոկալ
* Ardek — ստեղննաշարային գործիքներ, նվագախմբային գործիքներ, դաշնամուր, հետին-վոկալ
* Namtar — հարվածայիներ, պերկուսիաններ
* Nikos Mavridis - ջութակ՝ համրգային 2013 թ.-ից

## Ալբոմներ
##### Ստուդիական
* Ethereal Veiled Existence (EP) 2005 թ
* Lammendam 2008 թ
* Death Came Through a Phantom Ship 2010 թ
* Where the Corpses Sink Forever 2012 թ
* This Is No Fairytale 2015 թ

##### Փորձնական
* The Chase Vault Tragedy (Demo) 2004 թ

##### Սինգլներ
* Sepulchral Disequilibrium (Single) 2011 թ
* Ethereal Veiled Existence (Single) 2011 թ
* The Ghost of Raynham Hall (Single) 2011 թ

## Տեսահոլվակներ
##### Ստուդիական տեսահոլովոկներ
* The Funerary Dirge Of A Violinist 2013 թ
* Lingering In An Imprint Haunting 2012 թ	
* The Sighting Is A Portent Of Doom 2011 թ

##### Համերգային
* Metal Méan Festival 2009 թ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.carach-angren.nl/
* http://www.myspace.com/carachangren
* https://hy-am.facebook.com/pages/Carach-Angren/289371466833

Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Կատեգորիա:Բլեք-մետալ խմբեր
Կատեգորիա:2003 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Մնացք (կոմպլեքս անալիզ)

**Մնացք**, անալիտիկ ֆունկցիաների տեսության մեջ, մեկ փոփոխականի միարժեք f(z) անալիտիկ ֆունկցիայի մնացք այդ ֆունկցիայի առանձնացված և վերջավոր a եզակի կետում անվանում են f(z)-ի Լորանի շարքի (z-a)^{-1} անդամի c_1 գործակիցը։ Եթե \gamma-ն a կենտրոնով այնպիսի շրջանագիծ է, որի վրա և ներսում f(z)-ը a-ից բացի այլ եզակի կետեր չունի, ապա մնացքը a կետում [Res(f;a)] հավասար է՝ 
:Res(f;a)=\frac{1}{2 \pi i} \int\limits_\gamma f(z)dz։ 

Մնացքների տեսության մեջ հիմնական է հետևյալ թեորեմը. եթե f(z)-ը միարժեք է և անալիտիկ D միակապ տիրույթում, բացառությամբ առանձնացված եզակի կետերի, ապա՝

որտեղ \gamma-ն D-ում ընկած կամայական, փակ, պարզ կոր է, իսկ a_1,a_2,...,a_n կետերը՝ f(z)-ի եզակիությունները \gamma-ի ներսում։ Քանի որ մնացքը համեմատաբար հեշտ է հաշվվում, ապա () բանաձևը ինտեգրալներ հաշվելու հարմար միջոց է։

Կատեգորիա:Կոմպլեքս անալիզ
Ալեքսանդր Շաքարյան

**Ալեքսանդր Նիկոլայի Շաքարյան** (), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1956)։

## Կենսագրություն
1929-1934 թվականներին սովորել է Լենինգրադի համառուսաստանյան գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում։ 1951-1964 թվականներին եղել է Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի գլխավոր նկարիչը։

Հեղինակ է թատերական ներկայացումների՝
* «Երեք քույր», Անտոն Չեխով, (1952)
* «Չար ոգի», Ալեքսանդր Շիրվանզադե, (1959)
* «Իրկուտսկյան պատմություն», Ալեքսեյ Արբուզով, (1960)
* «Ռիչարդ III» Ուիլյամ Շեքսպիր, (1965, բոլորը՝ ԵՌԹ)
օպերային ներկայացումների՝
* «Ֆաուստ», Շառլ Գունո, (1942)
* «Արշակ Բ», Տիգրան Չուխաջյան, (1956)
բալետային ներկայացումների՝
* «Դոն Կիխոտ», Լյուդվիգ Մինկուս, (1953)
* «Պրոմեթևս», Արիստակեսյան, (1968, բոլորը՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոն)
* «Սպարտակ» Արամ Խաչատրյան, (1966, Սվերդլովսկի օպերային թատրոն)

Հեղինակ է «Քաոս» (1972), «Աքսորական № 011» (1978, երկուսն էլ՝ Հայֆիլմ) ֆիլմերի ձևավորումների։

## Ստեղծագործություններ
* «Աղջկա դիմանկար» (1932)
* «Գյուղական տեսարան» (1934)
* «Հին Երևան» (1943)

## Ցուցահանդեսներ
1962 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Արփինե Քեթցյան

**Արփինե Ժորժիկի Քեթցյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
* 1996-2001 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժնում՝ Յուրի Մինասյանի դասարանում
* 2009 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է
* 2013 թվականին ընտրվել է ՀՆՄ բյուրոյի անդամ և բյուրոյի նախագահի օգնական Արփինե Քեթցյանի աշխատանքերը գտնվում են Հայաստանի և արտերկրի մասնավոր պատկերասրահում և հավաքածուներում՝ Ռուսաստան, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ։

## Ցուցահանդեսներ
* 2002 Խմբակային ցուցահանդես, «Լողափ» քանդակների շարք, Լիոն, Ֆրանսիա
* 2005 «Հացթուխ», «Մարգարիտա» քանդակներ, Նյու Յորք, ԱՄՆ
* 2008 Հանրապետական ցուցահանդես, Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2008 Եղեռնին նվիրված ցուցահանդես, ՀԱՊ, «Նոր սկիզբ» աշխատանք, Երևան, Հայաստան
* 2008 Երիտասարդական հանրապետական ցուցահանդես, «Մարգարիտա» և «Պապը» քանդակներ, Երևան, Հայաստան
* 2008 «Հայկական բնաշխարհ», հանրապետական ցուցահանդես, «Լվացք», «Սրճարանում» քանդակներ, Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2009 Քանդակ և գրաֆիկա, Հանրապետական ցուցահանդես, «Քույր ու եղբայր», «Լավաշով տղան», Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2009, 2010 «Գարնանային մեղեդի», ցուցահանդես նվիրված մարտի 8-ին, «Կասկադ», «Գանգրահեր ընկերուհին», Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2010 Կանանց տոնին նվիրված ցուցահանդես, «Մեր այգու պահապանները», "Shopping", "Bazar" քանդակներ
* 2010 «Մեկական աշխատանքի հանրապետական ցուցահանդես», «Նոր սկիզբ» աշխատանք, Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2011 ՀՆՄ երիտասարդ արվեստագետների ցուցահանդես-մրցույթ, «Լվացք», աշխատանք, Ռուսաստանի հայերի միություն, Մոսկվա, Ռուսաստան
* 2011 «Ցուցահանդես նվիրված ՀՀ անկախության 20-ամյակին», «Կենդանիների փոքրիկ պաշտպանը»,«Լավաշով տղան» քանդակներ (արժանացել է պատվոգրի), ՀՀ սփյուռքի նախարարություն, ՀՆՄ, Երևան, Հայաստան
* 2012 Երիտասարդական ցուցահանդես-մրցույթի հաղթող, «Մեծ ախորժակ» ստեղծագործություն, Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2013 Նկարիչների կենտրոնական տուն, «Մեծ ախորժակ», «Երեխաների փոքրիկ պաշտպանը», «Հացթուխը», «Դրսում բուք է» աշխատանքներ, Մոսկվա, Ռուսաստան
* 2013 «Ցուցահանդես նվիրված մարտի 8-ին», Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2013 Հանրապետական ցուցահանդես, Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան, Հայաստան
* 2014 «Ճոճանակ», «Ձմեռ» աշխատանքներ, Բեյրութ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արփինե Քեթցյանի քանդակները

Կատեգորիա:Հայ կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Միցար

[thumb|աջից|Մեծ արջի շերեփը և կոթի մի մասը։ Միցարն ու Ալկորը վերին աջ անկյունում են։ Լուսանկարն արվել է [Միջազգային տիեզերական կայանում։]]
**Միցար**, Մեծ Արջ համաստեղության «շերեփի» կոթի վերջից երկրորդ աստղը։ Կրկնակի աստղ է՝ 2,4 և 4,0 աստղային մեծության բաղադրիչներով, որոնք իրարից 11,8° անկյունային հեռավորության վրա են գտնվում (դրանցից յուրաքանչյուրը նույնպես կրկնակի աստղ է)։ Միցարի անվանումն առաջացել է արաբերեն ձի բառից, իսկ դրա արբանյակ Ալկորինը՝ հեծյալ բառից։ Հնում արաբները հեծելազորում թույլատրում էին ծառայելու նրանց, ովքեր այդ աստղերը տեսնում էին անզեն աչքով։

Կատեգորիա:Աստղեր
BMW Sauber F1.06

**Բոլիդ BMW Sauber F1.06** (), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 2006 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանական ավտոմեքենաներ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Կուրբանմուրատ Նեպեսով

**Կուրբանմուրատ Բազարբայի Նեպեսով ** (հայտնի է նաև *«Բասմաչ»* կամ *«Թուրքմեն»* մականունով, , , ), հայ ազատամարտիկ, ազգությամբ թուրքմեն, Արցախյան պատերազմի մասնակից հայկական կողմից, Հայր Վահան կամավորական ջոկատի անդամ։ Եռաբլուր պանթեոնում թաղված միակ մուսուլման մարտիկն է։ Արիության հետմահու մեդալակիր (2009)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1969 թվականի Թուրքմենական ԽՍՀ Կալինինոյի շրջանում (այժմ՝ Թուրքմենստանի Հանրապետության Բոլդումսազի էտրապ):։

Ծառայել է Աֆղանստանում, որտեղ վիրավորվել է։ Հետագայում հայ զինակիցներից մեկը Նեֆեսովին արյուն է տվել։

### Մասնակցություն Արցախյան պատերազմին
Աֆղանստանից խորհրդային զորքերի դուրս բերումից հետո Նեֆեսովը ժամկետային ծառայություն էր անցնում Հայաստանում, ապա՝ հայտնվում է Արցախում և որոշում է միանալ հայ ազատագրական պայքարին։ 1991 թվականին Վոլոդյա Մաթևոսյանը ստեղծում է «Հայր Վահան» ջոկատը և միանգամից մեկնում Արցախ, որին էլ հենց սկզբից միանում է Կուրբանմուրադ Նեֆեսովը։ Ջոկատի մեջ հայերից բացի եղել են եզդիներ, ռուսներ, ասորի, հույն և թուրքմեն։ Պատերազմի ժամանակ հայտնի էր «Բասմաչ» կամ ուղղակի «Թուրքմեն» մականուններով։

1992 թվականի փետրվարին «Հայր Վահան» ջոկատը մարտական խնդիր ուներ՝ ազատել Քարվաճառի շրջանի լեռնաբերձ Աղդաբան գյուղը, որից ադրբեջանցիները հարձակվում էին Մարտակերտի շրջանի վրա։ Նեֆեսովը հետախուզման է գնացել և իրեն կողմից ճշտված կոորդինատների շնորհիվ ջոկատի մարտիկները Արցախի Հանրապետության ապագա գեներալ-մայոր Ժորա Գասպարյանի հրամանատարության ներքո ոչնչացրել է թշնամու 6 տանկ և ազատել Աղդաբանը։

Կուրբանմուրադ Նեֆեսովը զոհվել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 13-ին մարտի ժամանակ։ Զոհվելուց հետո Նեֆեսովի մարմինը 4 ամիս մնացել է դիարանում, քանի որ պատերազմի ժամանակ դժվար էր տեղափոխել այն Թուրքմենստան, սակայն վերջում որոշում է կայացվել հողին նրան հանձնել Եռաբլուրում։ Նեֆեսովը Եռաբլուր պանթեոնում թաղված միակ մուսուլման մարտիկն է։

## Պարգևներ
* Արիության մեդալ (2009 հունվարի 29)։

## Տես նաև
* Գենադի Սուլկիս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետությունում մահացածներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Թուրքմեն ազատամարտիկներ
Կոնստանտին Մարջանիշվիլի

**Կոնստանտին Ալեքսանդրի Մարջանիշվիլի** (Մարջանով) (), խորհրդային ռեժիսոր։ ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1931)։

## Կենսագրություն
Բեմական գործունեությունն սկսել է 1893 թվականին Քութայիսում, որպես դերասան այլ դերերի շարքում՝ խաղալով նաև Մասիսյանցի դերը (Սունդուկյանի «Խաթաբալա»)։ 1894 թ. անցել է ռուսական բեմ՝ որպես ռեժիսոր ստեղծելով բազմաթիվ ներկայացումներ Իրկուտսկի, Սարատովի, Ռոստովի և այլ քաղաքների թատրոններում, ապա՝ ղեկավարել Ռիգայի Նեզլոբինի խումբը, որը բեմադրել է Գորկու, Բլոկի, Չեխովի, Լ․ Անդրեևի, Նայդյոնովի մի շարք պիեսներ։ 1910-1913 թթ. աշխատել է ՄԳԱԹ-ում (Կ․ Համսունի «Կյանքի ճիրաններում», Իբսենի «Պեր Գյունտ»)։ 1913-1914 թթ. Մոսկվայում կազմակերպել է Ազատ թատրոնը՝ ձգտելով ընդլայնել բեմարվեստի սինթետիկ հնարավորությունները։ Այստեղ համագործակցել է հայ դիրիժոր Կ․ Սարաջեի և երգիչ Ա․ Կարատովի հետ։ 1914 թ. Ռոստովում բեմադրել է Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» պիեսը, որը տեղի հայկական մամուլը համարել է «գովելի ձեռնարկություն», «ռուսական որոնող թատրոնի խստապահանջ ռեպերտուարի ցանկը մի չքնաղ գոհարով ճոխացնող գործ»։ 1919 թ. Կիևում բեմադրել է Լոպե դե Վեգայի «ֆուենտե օվեխունա» դրաման՝ ներկայացմանը հաղորդելով հեղափոխական մեծ թափ ու հերոսական ոգի։ 1920 թ. Պետրոգրադում կազմակերպել է Կոմիկական օպերայի թատրոնը և մասնակցել մասսայական թատերականացված հանդեսների բեմադրություններին։ 1922 թվականից՝ Թիֆլիսի նորաստեղծ Ռուսթավելու անվան թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։ Վրացական բեմի խորհրդային վերածնունդը ամբողջովին կապված է Մարջանիշվիլիի անվան հետ։ Ռուսական բեմի հեղափոխական ավանդույթները Մարջանիշվիլին այստեղ ներդաշնակել է վրացական թատրոնի ազգային խառնվածքին։ Լոպե դե Վեգայի «Ֆուենտե օվեխունա», Զ․ Անտոնովի «Արևի խավարումը Վրաստանում», Դ․ Էրիսթավիի «Բաժանություն», Շեքսպիրի «Համլետ», Ազիանիի «Դասալիք կինը» բեմադրությունները նպաստել են վրացական բեմարվեստի բուռն զարգացմանը։ 1928 թ. Մարջանիշվիլին Քութայիսում հիմնադրել է 2-րդ պետական թատրոնը (այժմ՝ Թբիլիսիում)։ Տոլլերի «Հոպլյա՜, մենք ապրում ենք», Գուցկովի «Ուրիել Ակոսատ», Կիրշոնի «Հաց»։ Լավրենյովի «Բեկում», Կակաբաձեի «Կվարկվարե Թութաբերի» բեմադրություններով վրացական բեմն ապրել է աննախընթաց վերելք, երկու ազգային թատրոններում աճել են Վ․ Անջափարիձեի, Ու․ Չխեիձեի, Վ․ Գոձիաշվիլու, Ա․ Խորավայի, Ա․ Վասաձեի, Թ․ Ճավճավաձեի, Ս․ Զաքարիաձեի նման դերասաններ։ Թիֆլիսի Հայ դրամայի «Ֆուենտե օվեխունա» և Ն․ Ազիանիի «Դասալիք կինը» («Դեզերտիրկա») բեմադրությունները իրականացվել են ըստ Մարջանիշվիլիի ռեժիսորական մտահղացման։ Կյանքի վերջին տարիներին աշխատել է Մոսկվայի Փոքր թատրոնում, որպես գլխավոր ռեժիսոր։ Բեմադրություններ է տվել նաև Թիֆլիսի օպերային թատրոնում։ Վրաստանում ստեղծել է մի շարք ֆիլմեր։ Հայ արվեստի զործիչներից մոտիկից շփվել է Հ․ Դանիելյանի, Լ․ Իսեցկու հետ։ Տարբեր առիթներով Մարջանիշվիլիի արվեստը հատուկ ուշադրության նյութ են դարձրել Օ․ Սևումյանը և Ս․ Քափանակյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Արտադրական թափոններ

մինի|Արդյունաբերական թափոնները գործարանի պոչամբարում։
**Մնացուկներ արտադրության**, թափոններ արտադրական, արտադրության պրոցեսում առաջացող մնացուկներ (հանքամանրուք, կտորտանք, տաշեղ, միներալային հումքի և վառելիքի բալաստային մասը, մոխիր, խարամ և այլն)։ Մնացուկների քանակը կախված է արտադրության տեխնոլոգիայից, սկզբնական հումքի որակից, նյութի չափակազմից, արտադրական պրոցեսների կազմակերպումից։ Տեխնիկական առաջընթացը հնարավորություն է տալիս կրճատել արտադրության մնացուկների քանակը, ինչպես նաև օգտագործել դրանց զգալի մասը կողմնակի արտադրանք ստանալու համար, որն էապես նպաստում է հումքի և նյութի ծախսի, արտադրանքի արժեքի կրճատմանը և արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Արդյունաբերական թափոններից խոսափելու պրոցեսներին են վերաբերում փակ շրջանային տեխնոլոգիական ցիկլերի մշակումը, կեղտաջրերի և մթնոլորտ դուրս եկող արտանետվածքների տեսքով արտադրության մնացուկների կրճատումը։ Ստեղծվում են արդյունաբերական համալիրներ, որտեղ մի ձեռնարկությունը որպես հումք օգտագործում է մյուսի մնացուկները։ Այս միջոցառումները զգալի չափով ապահովում են շրջապատող միջավայրի մաքրությունը և հնարավորություն են տալիս տնտեսելու բնական պաշարները։

Կատեգորիա:Արտադրություն
Պետրոս Մնացականյան

**Պետրոս Մկրտչի Մնացականյան** (կուսակցական ծածկանունը՝ *Պիեր*, ), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1905)։

1906 թվականից Բաքվում և Թիֆլիսում աշխատակցել է բոլշևիկյան թերթերին, կատարել կուսակցական հանձնարարություններ։ Բաքվում նրա լուսանկարչատունը եղել է բոլշևիկների ընդհատակյա հավաքատեղի։ Մուսավաթական Ադրբեջանի տարիներին Մնացականյանը Բաքվի ընդհատակյա բոլշևիկյան կոմիտեի ակտիվ անդամներից էր։ Կուսակցական աշխատանք է տարել նաև Լեռնային Ղարաբաղում։ Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո եղել է Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի խմբագրական կոլեգիայի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Հանրահաշվական երկրաչափություն

**Հանրահաշվական երկրաչափություն**, մաթեմատիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է հանրահաշվական բազմաձևությունները։ Այսպես են կոչվում n-չափանի տարածության այն կետերի բազմությունները, որոնց կոորդինատները F_1(x_1,x_2,...,x_n)=0, F_m(x_1,x_2,...,x_n)=0 հավասարումների համակարգի լուծումներ են F_1,F_m-երը x_1,...,x_n փոփոխականների բազմանդամներ են)։ Յուրաքանչյուր հանրահաշվական բազմաձևություն ունի որոշակի չափողականություն, որը կետը բազմաձևության վրա որոշող անկախ պարամետրերի թիվն է։ 1 և 2 չափողականություն ունեցող հանրահաշվական բազմաձևությունները համապատասխանաբար կոչվում են հանրահաշվական կորեր և հանրահաշվական մակերևույթներ։ Հանրահաշվական կորեր են, օրինակ, կոնական հատույթները։ Պատմականորեն հանրահաշվական երկրաչափությունը ծագել է ցածր կարգի կորերի և մակերևույթների ուսումնասիրությունների հիմքի վրա։ Երրորդ կարգի կորերը դասակարգել է Իսահակ Նյուտոնը (1704)։ 19-րդ դարում հանրահաշվական երկրաչափությունը կորերի և մակերևույթների հատուկ դասերի ուսումնասիրությունից հետզհետե անցավ կամայական բազմաձևություններին վերաբերող առավել ընդհանուր խնդիրների առաջադրմանը։ Ընդհանուր հանրահաշվական երկրաչափության տեսությունը կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին՝ գերմանացի մաթեմատիկոս Մ. Նյոթերի, իտալացի մաթեմատիկոսներ Ֆ. Էնրիկեսի, Ֆ. Սևերի և այլոց աշխատանքներում։ Հանրահաշվական երկրաչափությունն իր ծաղկումն ապրեց 20-րդ դարում Ա. Վեյլի, Ա. Լեֆշեցի և այլոց աշխատանքների շնորհիվ։ Հանրահաշվական երկրաչափության բնագավառում զգալի ներդրում ունեն խորհրդային մաթեմատիկոսներ Ն. Չեբոտարյովը, Ի. Շաֆարևիչը։ Հանրահաշվական երկրաչափությունը մաթեմատիկայի առավել ինտենսիվ զարգացող բաժիններից է, որի մեթոդները մեծ ազդեցություն ունեն շատ փոփոխականների ֆունկցիաների տեսության, թվերի տեսության, մասնական ածանցյալներով հավասարումների, հանրահաշվական տոպոլոգիայի, խմբերի տեսության և մաթեմատիկայի այլ բաժինների վրա։

Կատեգորիա:Հանրահաշվական երկրաչափություն
Հանրահաշվական թիվ

**Հանրահաշվական թիվ**, a_1 a^n +...+a_n a+a_{n+1} = 0 հանրահաշվական հավասարմանը բավարարող a թիվ [n \geqslant 1, իսկ a_1,a_2,...,a_{n+1}-երը ամբողջ (ռացիոնալ) թվեր են]։ a_1=1 դեպքում a թիվը կոչվում է ամբողջ հանրահաշվական թիվ։ Հանրահաշվական թվեր են, օրինակ, ռացիոնալ թվերը, \sqrt{5}-\sqrt{3}-ը. ամբողջ հանրահաշվական թվեր են ամբողջ թվերը, \sqrt{2}-ը, (\sqrt{5}-1)-ը։ Այն թվերը, որոնք հանրահաշվական չեն, կոչվում են տրանսցենդենտ թվեր։

Կատեգորիա:Հանրահաշիվ
Կատեգորիա:Թվեր
Միքայել Ասորի

**Միքայել Ասորի** կամ **Միքայել Մեծ** (, ), ասորի պատմիչ, եկեղեցական գործիչ։ 1166 թվականից՝ Ասորի Ուղղափառ (Հակոբիկյան) Եկեղեցու պատրիարք։

## Կենսամատենագրություն
Միքայել Ասորին իր ժամանակի Ամենաուսյալ անձնավորություններից մեկն է եղել։ Նա թողել է հարուստ պատմական ժառանգություն, որոնցից մի մասը («'Ժամանակագրութիւն», «Ճառ քահանայութեան նորին Միխայէլի ասացեալ», «Խոստովանութիւնն հաւատոյ», «Վասն աստիճանաց Եկեղեցւոյ», «Գաւազանագիրք» և այլն) միջնադարում թարգմանվել են հայերեն։

Միքայել Ասորու գրական ժառանգության մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում նրա «Ժամանակագրութիւնը», որն ընդգրկում է աշխարհի արարչությունից սկսած մինչև XII-րդ դարի պատմությունը։ Այս երկը կարևոր է նաև նրանով, որ նրա մեջ պահապանել են որոշ պատմիչների կորսված երկերից հատվածներ։ Միքայել Ասորու վերոհիշյալ երկն անփոխարինելի սկզբնաղբյուր է նաև Կիլիկյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման համար։ Այս երկը 1248 թվականին Իսահակ քահանայի և նրա աշակերտ Վարդան Վանականի կողմից համառոտված կերպով թարգմանվել է հայերեն։ Մինչև XIX-րդ դարի վերջերը Միքայել Ասորու «Ժամանակագրութեան» բնագիրը համարվում էր կորսված և հայերեն թարգմանությունն էր կատարում բնագրի դեր։ Հայերեն բնագիրը 1868 թվականին ֆրանսիացի արևելագետ Վիկտոր Լանգլուայի կողմից թարգմանվել է ֆրանսերեն։ 19-րդ դարավերջին ֆրանսիացի արևելագետ Ժան Բատիստ Շաբոյի կողմից Հալեպի եկեղեցիներից մեկում հայտնաբերվում է Միքայել Ասորու «Ժամանակագրութեան» ասորերեն բնագիրը պարունակող 1598 թվականին գրված մի ձեռագիր՝ արաբերեն թարգմանության հետ միասին։ Այս բնագիրը ֆրանսերեն թարգմանության հետ միասին լույս է տեսնում 1899-1910 թթ. Փարիզում՝ Ժան Բատիստ Շաբոյի աշխատասիրությամբ։

## «Ժամանակագրութեան» հրատարակությունները
### Ասորերեն բնագիր եւ ֆրանսերեն թարգմանություն
* 
* 
* 
* 

### Հայերեն թարգմանություն
* **Միխայէլ Ասորի**, Ժամանակագրութիւն, Երուսաղէմ, 1871։

## Գրականություն
* **Peter Nagel**, Michael I., in: Wassilios Klein (Hrsg.), Syrische Kirchenväter, S. 228-239
* **Dorothea Weltecke**, Die „Beschreibung der Zeiten“ von Mor Michael dem Großen (1126–1199). Eine Studie zu ihrem historischen und historiographiegeschichtlichen Kontext (= CSCO, 594, Subsidia 110). Peeters. Louvain 2003.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք Մալաթիայից
Կատեգորիա:Ասորի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Ասորի պատմիչներ