open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Խաղաղօվկիանոսյան որոր

**Խաղաղօվկիանոսյան որոր** () որորների ընտանիքի մեծ և սպիտակագլուխ թռչուն։

## Տարածվածություն
Խաղաղօվկիանոսյան որորները բնադրում են Ալյասկայում, Հյուսիսային Ամերիկայի արևմտյան ափին և Արևելյան Ասիայում (ներառյալ Ռուսաստանի տարածքը)։ Միակ թռիչքը, որը կատարվել է դեպի Եվրոպա, գրանցվել է Ֆինլանդիայի տարածքում 2012 թվականին։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Խաղաղօվկիանոսյան որորը ամենամեծ որորներից մեկն է։ Այս թռչունն ունի 55-68,5 սմ երկարություն, թևերի բացվածքը 132-160 սմ է, իսկ քաշը 1,05-1,7 կգ։

## Ստուգաբանություն
Այս թռչունի լատիներեն Larus անունը նշանակում է ճայ կամ խոշոր ծովային թռչուն։

Բնության պահպանության միջազգային միությունը այս տեսակը ներառել է Հատուկ պահպանության մեջ՝ որպես քիչ մտահոգող տեսակ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Larus schistisagus map.svg|Խաղաղօվկիանոսյան որորի տարածման արեալ
Պատկեր:Larus schistisagus winter.jpg|Թռչելիս
Պատկեր:Larus schistisagus winter2.jpg
Պատկեր:Larus schistisagus-USFWS.jpg
Պատկեր:Larus schistisagus, Rebun Island, Hokkaido.jpg
Պատկեր:Slaty-bcked Gull (Larus schistisagus) (31842346224).jpg
Պատկեր:Larus schistisagus, Sakhalin (210203443).jpg
Պատկեր:Slaty-bcked Gull (Larus schistisagus) (32306287670).jpg
Պատկեր:April4 2010 Sitka Alaska Larus schistisagus.JPG
Պատկեր:Slaty-backed Gull on sea ice, Hokkaido 1.jpg
Պատկեր:Ooseguro-kamome.jpg
Պատկեր:Slaty backed Gull 20090114.JPG
Պատկեր:Чайки 01.jpg


## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:Ասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Որորներ
We May Never Love Like This Again (երգ)

**«We May Never Love Like This Again»** (), երգ, որը գրվել է 1974 թվականին Ալ Կաշայի և Ջոլ Հիրշորնի կողմից «The Towering Inferno» ֆիլմի համար։

## Նկարագրություն
1974 թվականին երգն արժանացել է Օսկար լավագույն երգի համար մրցանակի և կատարվել Մորին ՄաքԳովերնի կողմից։ ՄաքԳովերնը կատարել է Կաշայի և Հիրշորնի «The Morning After» երգի քավեր տարբերակը, որը երկու տարի առաջ նույնպես արժանացել էր Ակադեմիայի մրցանակի լավագույն երգի համար։

«We May Never Love Like This Again» երգի ձայնագրությունը թողարկվել է որպես սինգլ ՄաքԳովերնի «Wherever Love Takes»-ի մեկնաբանություն։ Դա «Ոսկի» ֆիլմից երգ էր, որը մրցելու էր Օսկարի լավագույն երգի համար «We May Never Love Like This Again»-ի հետ։ «We May Never Love Like This Again» երգը հասել է «Billboard Hot 100» շքերթի 83-րդ հորիզոնական։ Երգը ՄաքԳովերնի համար դարձավ գլխավոր հիթ Ավստրալիայում (#5): «Օսկար»-ի երկու մրցանակակիր երգ ունենալու շնորհիվ ՄաքԳովերնը ձայնագրեց ելույթ մրցանակաբաշխության համար և ալբոմ՝ օսկարակիր երգերով։

Հոլիվուդյան կոմպոզիտոր Ջոն Վիլյամսը գրել է ֆիլմի համար բնօրինակ երաժշտություն։ Ալբոմի համար երգի փաստացի ձայնագրությունը կատարվել է 1974 թվականին (հետագայում թողարկվել է որպես սինգլ) Կարլ Մադուրիի կողմից «Belkin-Maduri Productions»-ի համար։ Այն կազմակերպվել էր Ջո Հադսոնի և նախագծվել՝ Արնի Ռոզենբերգի կողմից։

## Շքերթներ

### Շաբաթական շքերթներ

### Տարվա ամփոփիչ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1974 սինգլներ
Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Վեցերորդ համարի տիկինը

**Վեցերորդ համարի տիկինը։ Երաժշտությունը փրկեց իմ կյանքը**, Ակադեմիայի մրցանակակիր» 2013-ի վավերագրական կարճամետրաժ կինոնկարն է, որը նկարահանվել և արտադրվել է Մալքոլմ Քլարկեի կողմից։

Վեցերորդ համարի տիկինը։ Երաժշտությունը փրկեց իմ կյանքը պատմում է Պրասից գերմանախոս հրեա դաշնակահար Ալիս Հերց-Սոմերի պատմությունը, որն իր մահվան մեջ էր Հոլոքոստի աշխարհի ամենահին վերապրածը։ Վավերագրական ֆիլմում նա քննարկում է երաժշտության, ծիծաղի կարևորությունը և ինչպես կյանքի լավատեսական աշխարհայացք ունենալը։ Հերցը (1903–2014) մահացավ 110 տարեկանում՝ 86-րդ Ակադեմիայի մրցանակաբաշխությունից մեկ շաբաթ առաջ։

## Մրցանակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
*  The inspiration for the film.
*  
* 
* http://insidemovies.ew.com/2014/02/28/oscar-documentary-shorts-the-lady-in-number-6/ 
*

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Արվեստ
Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինոարվեստ
Կատեգորիա:Օպտիկական արվեստ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների կանադական ֆիլմեր
Ջոն Սիլ

**Ջոն Սիլ** (; ), ավստրալիացի կինոօպերատոր։

## Կենսագրություն
Առաջնաելույթ է ունեցել 1976 թվականին։ Միջազգային հայտնիություն է ստացել՝ նկարահանվելով Փիթերի Ուիր «Վկա» (1985) ֆիլմում, արդյունքում այդ ռեժիսորի հետ նկարահանել է ևս մի քանի ժապավեն։ Ավելի ուշ հիմնականում աշխատել է ԱՄՆ-ում։

Ավստրալիական և ամերիկյան կինոօպերատորների միության անդամ է։

## Ֆիլմագրություն
* 1983՝ Ավազակներ հեծանիվների վրա (Բրայան Թրենչարդ Սմիթ)
* 1984՝ Արծաթե քաղաք/Silver City (Սաֆիա Թուրքևիչ)
* 1985՝ Վկա  (Փիթեր Ուիր, անվանակարգ «Օսկար» մրցանակի համար, անվանակարգ BAFTA մրցանակի համար
* 1986՝ Ուղեկից (Ռոբերտ Հարմոն)
* 1986՝ Մոծակների ափը (Փիթեր Ուիր)
* 1988՝ Գորիլլաները մառախուղի մեջ (Մայքլ Էփթեդ, BAFTA մրցանակի անվանակարգ )
* 1989՝ Անձրևի մարդը  (Բարի Լևինսոն, անվանակարգ «Օսկար» մրցանակի համար)
* 1989՝ Մեռած պոետների հասարակություն (Փիթեր Ուիր)
* 1991՝ Բժիշկ (Ռենդա Հեյնս)
* 1992՝ Լորենցոյի յուղը (Ջորջ Միլլեր)
* 1993՝ Ֆիրմա (Սիդնի Փոլաք)
* 1994՝ Թերթ (Ռոն Հովարդ)
* 1995՝ Ռանգունայից հեռու (Ջոն Բուրման)
* 1995՝ Ամերիկյան նախագահը (Ռոբ Ռայներ)
* 1996՝ Անգլիացի հիվանդը (Էնթոնի Մինգելա,  «Օսկար» մրցանակ,  BAFTA մրցանակ, Եվրոպական կինոմրցանակ)
* 1996՝ Միսսիսիպիի ուրվականները (Ռոբ Ռայներ)
* 1998՝ Հրեշտակների քաղաքը ( Բրեդ Սիրբերլինգ)
* 1999՝ Տաղանդավոր պարոն Ռիփլին (Էնթոնի Մինգելլա, անվանակարգ BAFTA մրցանակի համար)
* 2001՝ Հարրի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը (ֆիլմ) (Քրիստոֆեր Կոլամբուս)
* 2004՝ Ցուրտ լեռը (Էնթոնի Մինգելա, «Օսկար» մրցանակի անվանակարգ, BAFTA մրցանակի անվանակարգ)
* 2004՝ Իսպանական անգլերեն (Ջեյմս Բրուքս)
* 2010՝ Պարսից արքայազնը։ Ժամանակի դաշույնը (Մայք Նյուել)
* 2015՝ Խելագար Մաքս․ զայրույթի ճանապարհը  (Ջորջ Միլլեր)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* В Интернет-энциклопедии кинооператоров 
* Road Rage. John Seale ACS ASC / MAD MAX: FURY ROAD

Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 ծնունդներ
Էնդրյու Լեսնի

**Էնդրյու Լեսնի** (, ), ավստրալիացի կինոօպերատոր։ «Մատանիների տիրակալը։ Մատանու եղբայրություն» ֆիլմի համար «Օսկարի» և «Մատանիների տիրակալը։ Թագավորի վերադարձը» ֆիլմի համար «BAFTA» մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 1-ին, Սիդնեյում։ Սովորել է Կինոյի, հեռուստատեսության և ռադիոյի ավստրալիական դպրոցում։ Նրա առաջին աշխատանքը եղել է «Simon Townsend's Wonder World» (1979) շոուն։ Էնդրյուի առաջին կինոնկարը եղել է 1980 թվականի «Վերադարձ» ֆիլմը։ Մինչև 1995 թվականը Լեսնին նկարահանել է ևս 18 նվազ հայտնի ֆիլմեր և սերիալներ, իսկ հետո աշխատանք է ստացել «Բեյբ։ Չորքոտանի երեխա» կինոժապավենում։ 1998 թվականին թողարկվել է ֆիլմի շարունակությունը՝ «Բեյբ։ Խոզուկը քաղաքում» վերնագրով։ 2001 թվականին Էնդրյու Լեսնին նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը կինոռեժիսոր Փիթեր Ջեքսոնի հետ։ 2001-2003 թվականներին թողարկվել է «Մատանիների տիրակալը» կինոեռերգությունը։ Առաջին մասի՝ «Մատանիների տիրակալը։ Մատանու եղբայրություն» ֆիլմի համար Լեսնին արժանացել է «Օսկարի», իսկ վերջին՝ «Մատանիների տիրակալը։ Թագավորի վերադարձը» ֆիլմի համար ստացել է «BAFTA» մրցանակ։

Դրանից հետո Էնդրյուն մասնակցել է հետևյալ հայտնի ֆիլմերի նկարահանման աշխատանքներին՝ «Քինգ-Քոնգ», «Ես Լեգենդ եմ», «Սիրելի ոսկորներ», «Տարերքների տիրակալը», «Կապիկների մոլորակի ապստամբությունը»

Մահից առաջ աշխատել է «Մատանիների տիրակալի» նախապատմության՝ «Հոբիթ» կինոեռերգության վրա։ Լեսնի վերջին ֆիլմը եղել է Ռասսել Քրոուի ռեսժիսորական դեբյուտը՝ «Ջուր որոնողը» ֆիլմը, որի առաջնային ցուցադրությունը կայացել է 2014 թվականի վերջին։

Էնդրյու Լեսնին միաժամանակ աշխատել է կինոօպերատորների երկու միջավայրերում՝ ավստրալիական և ամերիկյան։

Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 27-ին սրտի կաթվածից 59 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Andrew Lesnie's profile on the AFTRS website
* Russell Crowe remembers late cinematographer Andrew Lesnie 

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Հոբիթ (ֆիլմաշար)
Կատեգորիա:Մատանիների տիրակալը (ֆիլմաշար)
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Այն պահից, երբ դուք հեռացաք

**«Այն պահից, երբ դուք հեռացաք»** (), ռեժիսոր Ջոն Քրոմվելի՝ 1940-ական թվականների առավել նշանակալից ռազմական կինոֆիլմերից մեկը։ Գլխավոր դերում խաղացել է Կլոդետ Կոլբերը։ «Այն պահից, երբ դու հեռացար. զինվորի նամակն իր կնոջը» վեպի էկրանավորումը` Մարգարետ Բիլլի Ուայլդերի։

Գրեթե երեք ժամ ձգվող ֆիլմի սյուժեն պտտվում է ամերիկյան սովորական ընտանիքի և նրա տանտիրուհու՝ տիկին Հիլթոնի շուրջը։ Վերջինիս ամուսինը՝ Թիմը, գնացել է պատերազմ։ Ինչպես նշել են կինոքննադատները, առավել անսպասելի և հետաքրքիր լուծումը ֆիլմի պրոդյուսեր Դեյվիդ Սելզնիկի՝ սիրեկանների դերասաններ Ջենիֆեր Ջոնսի և Ռոբերտ Ուոքերի ընտրությունն է եղել, ովքեր այդ ժամանակ օրինական ամուսիններ էին։

Ֆիլմն «Օսկար» մրցանակաբաշխության է ներկայացվել ինը անվանակարգերում. «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն դերասանուհի» (Կլոդետ Կոլբեր), «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» (Մոնտի Վուլի), «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» (Ջենիֆեր Ջոնս), «Լավագույն երաժշտություն» (Մաքս Սթայներ),՝ «Լավագույն օպերատորական աշխատանք» (Ստենլի Կորտես, Լի Գարմս), «Լավագույն վիզուալ էֆեկտներ», «Լավագույն բեմադրող նկարիչ» (Մարկ-Լի Կիրկ, Վիկտոր Ա. Գանջելին) և «Լավագույն մոնտաժ», բայց շահել է միայն մեկ արձանիկ՝ Մաքս Սթայների լավագույն երաժշտության համար։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ական թվականներին ամերիկյան փոքրիկ քաղաքում։ Մինչ ամուսինը՝ Թիմը, իր երկրի խաղաղության համար կռվում էր ռազմաճակատում, տիկին Էնն Հիլթոնը (Կլոդետ Կոլբեր) զբաղված էր հանկարծակի իր գլխին թափված կենցաղային խնդիրներով։ Որպեսզի տանը դատարկ մահճակալ չմնա, նա վերցնում է կենվոր գնդապետ Վիլյամ Սմոլեթին (Մոնտի Վուլի)։ Ընտանեկան բյուջեն խիստ սահմանափակ է, շատ մթերքներ չէին բավարարում։ Տիկին Հիլթոնի համար այդ ամենը աննշան մանրուքներ են թվում, երբ նա տեղեկանում է, որ իր դուստեր Ջեյնի (Ջենիֆեր Ջոնս) և գնդապետի թոռան՝ Վիլյամի (Ռոբերտ Ուոքեր) միջև սիրավեպ է սկսվել։

## Դերերում

## Քննադատություն
Ֆիլմը տարբեր արձագանքներ է ստացել համաշխարհային կինոքննադատների կողմից։ Նրանց մեծամասնությունը նշել է  չափազանց գերզգայությունն ու անիրական սյուժեն, որ հատուկ է ֆիլմին։

**«Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սենտիմենտալ քարոզչություն»*՝ Բոբ Բլում, *Journal and Courier*:
**«Աստեղային դերասանական կազմով ստեղծված ռազմական  հրաշալի դրամա»*՝ Քեն Հանկե, *Mountain Xpress*:
**«Ես փայփայել եմ այդ երեք ժամերը, որ տևում էր ֆիլմը, քանի որ դրանք ինձ ժամանակ են տվել, որպեսզի հասկանամ բոլոր կերպարներին և, հնարավոր է, նույնիսկ սիրեմ նրանց»*՝ Մայքլ Վ. Ֆիլիպս–կրտսեր, *Goatdog Movies*:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:1940-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1944 ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լավագույն երաժշտության համար Օսկարի մրցանակակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Գիյոմ Ռոշերոն

**Գիյոմ Ռոշերոնը** ֆրանսիական տեսողական էֆեկտների վերահսկիչ է, ով ծնվել է 1981 թվականին Ֆրանսիայի Փարիզ քաղաքում։ Նա իր կարիերան սկսել է 2000 թ.-ին Փարիզում գործող BUF Compagnie-ի ընկերությունում, և հինգ տարի հետո այնտեղ հրավիրվել է աշխատանքի շարժվող նկարչական ընկերությունում։ Նա ստացավ Ակադեմիայի մրցանակ 85-րդ Ակադեմիայի մրցանակաբաշխության ժամանակ «Կյանք Պի» ֆիլմի համար՝ Լավագույն տեսողական էֆեկտների կատեգորիայում։ Նա իր հաղթանակը կիսեց Դոնալդ Ռ. Էլիոթի, Էրիկ-Ջան դե Բոերի և Բիլ Ուեսթենհոֆերի հետ։ 2020 թվականին նա ստացավ իր երկրորդ Ակադեմիայի մրցանակ անվանակարգը՝ «Լավագույն տեսողական էֆեկտներ», իսկ երկրորդ հաղթանակը՝ «2019 թվականի 1917» կինոնկարի համար, 92-րդ Ակադեմիայի մրցանակաբաշխության ժամանակ։

## Ընտրված ֆիլմագրություն
*Խուճապի սենյակ(2002)
*Մատրիցան վերբեռնում է(2003)
*Բեթմեն։ Սկիզբը(2005)
*Հարրի Փոթերը և Կրակի գավաթը (ֆիլմ)(2005)
*Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը(2006)
*Մեր թվարկությունից 10 000 տարի առաջ (2008)
*Նարնիայի քրոնիկները. Կասպյան իշխան (2008)
*Կոբրա նետում(2009)
*Հարրի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը (ֆիլմ) (2009)
*Գիշերը թանգարանում 2 (2009)
*Փերսի Ջեքսոնը և որոտներ գողացողը(2010)
*Ֆորսաժ 5(2011)
*Արգելված ընդունելություն(2011)
*Պիի կյանքը (ֆիլմ)(2012)
*Պողպատե մարդը (2013)
*Ուոլթեր Միթիի անհավանական կյանքը (ֆիլմ)(2013)
*Գոդզիլա(2014)
*Դեպի փոթորիկ(2014)
*Բեթմենն ընդդեմ Սուպերմենի։ Արդարության արշալույսին(2016)
*Ghost է Shell-ում(2017)
*Գոդզիլա 2 (2019)
*Աստղերին(2019)
*1917 (2019)

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Սիդնի Հովարդ

** Սիդնի Քոու Հովարդ** (, ), ամերիկացի դրամատուրգ և սցենարիստ։ 1925 թվականին ստացել է Պուլիտցերյան մրցանակ ու հետմահու` 1940 թվականին «Օսկար» մրցանակ «Քամուց քշվածները» ֆիլմի սցենարի համար (Լավագույն ադապտացված սցենար)։

1920-ական թվականների սկզբին գրել է հետազոտություններ ԱՄՆ-ի բանվորական շարժման մասին։

Սիդնի Հովարդը երկու անգամ եղել է ամուսնացած. առաջինը 1922 թվականի հունիսի 1-ին Քլեր Էյմսի հետ, որի հետ ապրել է 8 տարի։ Սակայն ամունալուծությունից մեկ տարի հետո երկրորդ անգամ ամուսնացել է Բլեյն Դեմրոշի հետ։ Ընդհանուր ունեցել է 5 երեխա (1 երեխա առաջին ամուսնությունից և 4 երեխա երկրորդից)։

Սիդնին մահացել է Մասսաչուսետս նահանգի իր ֆերմայում` աշխատանքի ժամանակ։ Նա փորձում էր գործի գցել սեփական տրակտորի շարժիչը, երբ այն միացավ և տրակտորը սեղմեց նրան պատին։

## Ընտրված ֆիլմագրություն
* 1929 - Բանտարկյալը / Condemned
* 1929 - Բուլդոգ Դրամմոնդ (ֆիլմ) / Bulldog Drummond
* 1930 - Վիճակախաղ / Raffles
* 1931 - Էրրոումիստ / Arrowsmith
* 1933 - Քրիստոֆեր Բին / Christopher Bean

## Ընտրված ստեղծագուրծություններ
**Սրեր* (1921)
**Նրանք գիտեն` ինչ են ուզում* (1924)
**Հաջողակ Սեմ Քարվեր* (1925)
**Նեդ Մաք Քոբի դուստրը* (1926)
**Արծաթե լար* (1926)
**Կիսաստված* (1929)
**Ս. Ս. Տենասիթի* (1929), ադապտացիա։
**Մարսել* (1930)
**Արրոուսմիթ* (1931), ադապտացիա։
**Մայքլ Օքլեր* (1932), ադապտացիա։
**Դեղին Ջեքը* (1934)
**Դոդսվորդ* (1934)
**Ձոն ազատությանը* (1934)
**Փառքի ճանապարհը* (1935), ադապտացիա։
**Յանկե Դուդլի տեսիլքը* (1937)
**[[Քամուց քշվածները (ֆիլմ)]]* (1939)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Guide to the Sidney Coe Howard Papers at The Bancroft Library
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կալիֆոռնիական որոր

**Կալիֆոռնիական որոր** () որորների ընտանիքի թռչուն (Laridae): Այս թռչունները տարածված են Հյուսիսային Ամերիկայում։

Տարեց թռչունները արտաքնապես նման են արծաթափայլ որորներին (*Larus argentatus*), բայց նրանք ունեն ավելի փոքր դեղին կտուց`սև օղակով, դեղին ոտքեր և կլոր սպիտակ գլուխ։ Մարմինը հիմնականում սպիտակ է, մեջքը և թևերի վերին մասը մոխրագույն է։ Երիտասարդ թռչունները նույնպես նման են արծաթափայլ որորներին, բայց ունեն շագանակագույն փետուրներ։

Այս թռչունները բնադրում են Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքի լճերի և ճահիճների վրա, ինչպես նաև հյուսիս-արևմտյան տարածքներից (Կանադա) դեպի արևելք՝ Կալոֆոռնիա և Կոլորադո։ Բնադրում են գաղութներով, հաճախ այլ թռչունների հետ միասին։ Բույնը մակերեսային փոս է, որը ծածկված է խոտով ու փետուրներով։ Էգ թռչունը սովորաբար դնում է 2-3 ձու։ Երկու ծնողներն էլ կերակրում են ձագերին։

Սրանք չվող թռչուններ են, որոնք ձմռանը թռչում են մինչև Խաղաղ օվկիանոսի ափ։ Սովորաբար միայն այս ընթացքում կարող են թռչուններ տեսնել Կալիֆոռնիայի արևմուտքում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 001.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 004.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 006.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 003.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 002.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 008.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 011.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 009.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 012.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 014.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 005.jpg
Պատկեր:Larus californicus Palo Alto May 2011 010.jpg
Պատկեր:Santa Barbara California 5111.jpg
Պատկեր:California Gull (Larus californicus) RWD2.jpg
Պատկեր:Larus californicus map.svg|Կալիֆոռնիական որորի տարածման արեալ
Պատկեր:California gull - Larus californicus screeching.jpg
Պատկեր:California Gull From The Crossley ID Guide Eastern Birds.jpg
Պատկեր:Mono Lake, California (5d818ba4c7da4e4fad19b0095ae4550e).jpg
Պատկեր:California gull (48114476452).jpg
Պատկեր:Larus californicus 10 2014-03-06.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Patuxent Bird Identification InfoCenter : California gull information and pictures. Retrieved 2006-09-27
* California Gull Species Account – Cornell Lab of Ornithology
* California Gull at *Animal Diversity Web*


Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Որորներ
Ժան Բուրգուեն

**Ժան Բուրգուեն** (, ), ֆրանսիացի կինոօպերատոր։ «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների դափնեկիր «Ամենաերկար օրը» ֆիլմում լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար։

## Կենսագրություն
Ժանը ծնվել է 1913 թվականի մարտի 4-ին Ֆրանսիայի Փարիզ քաղաքում։ 1936 թվականից սկսել է աշխատել որպես կինոօպերատոր։ 1959 թվականին «Իմ հորեղբայրը» ֆիլմում օպերատորական աշխատանքի համար դարձել է կատալոնական «Սուրբ Գևորգ» մրցանակի դափնեկիր։ 1960 թվականին Մար-դել-Պլատա կինոփառատոնում շահել է մրցանակ «Մի աղջիկ ամառվա համար» ֆիլմի համար։ Հայտնի է նաև «Դեդեն Անտվերպենից», «Արդարադատությունը իրականացվեց», «Սև Օրֆեյ» և «Ամենաերկար օրը» ֆիլմերով։

Մահացել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ֆրանսիայի Փարիզ քաղաքում։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն
* 1948՝ Դեդեն Անտվերպենից / Dedee d’Anvers (ռեժիսոր Իվ Ալեգրե)
* 1950՝ Արդարադատությունը իրականացվեց / Justice est faite (ռեժիսոր Անդրե Քայաթ)
* 1955՝ Հուսարներ / Les Hussards (ռեժիսոր Ալեքս Ժոֆե)
* 1958՝  Իմ հորեղբայրը / Mon Oncle (ռեժիսոր Ժակ Թաթի)
* 1959՝ Սև Օրֆեյ / Orfeu Negro (ռեժիսոր Մարսել Կամյու)
* 1962՝  Ամենաերկար օրը / The Longest Day (ռեժիսորներ Քեն Էնակին, Բեռնարդ Վիկի, Էնդրյու Մարթոն)
* 1969՝  Ցանկալի ամուսին / L’homme de desir (ռեժիսոր Դոմինիկ Դելուշ)

## Մրցանակներ
* 1963 թվականին «Ամենաերկար օրը» ֆիլմում լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար Վալտեր Վոտիցի հետ համատեղ եղել է «Օսկար» մրցանակի դափնեկիր։
* 1963 թվականին «Ամենաերկար օրը» ֆիլմում լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Մարտի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:1913 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 3 մահեր
Կատեգորիա:1991 մահեր
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Գալվեստոն (Տեխաս)

**Գալվեստոն** (), քաղաք Միացյալ Նահանգներում, որը տեղակայված է Տեխաս նահանգի հարավարևելյան հատվածում՝ Մեքսիկական ծոցում գտնվող Գալվեստոն կղզում։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 57466 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Ծովային առողջարան է։

## Պատմություն
Գալվեստոն կղզին անվանվել է իսպանացի տեղաբնիկ Բեռնանդո դը Գալվես ի Մադրիդի պատվին։ 1816 թվականին կղզում բնակություն է հաստատել ֆրանսիացի ծովահեն Լուի-Միշել Օրին, որն այստեղից զենք էր մատակարարում մեքսիկացի ապստամբներին։ Օրիի մահվանից հետո կղզում նրա բնակատեղին զբաղեցրել է Ժան Լաֆիտը։

Առաջին մշտական բնակավայրը հիմնադրվել է համանուն կղզում 1825 թվականին, և արդեն 1839 թվականին այն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին քաղաքի նավահանգիստը նահանգում և Մեքաիկական ծոցում լավագույնն էր և ամենածաղկողը։

left|thumb|183px|Փոթորկի հետևանքները Գալվեստոնում

1900 թվականի սեպտեմբերի 8-ին քաղաքում տեղի է ունեցել  ավերիչ փոթորիկ է՝ Միացյալ Նահանգների համար ռեկորդային թվով զոհերի թվով, սակայն դա չի դադարեցրել դրա արագ զարգացումը։

Այդ ժամանակ Գալվեստոնը հարավում ամենանշանավոր նավահանգիստն էր, որը կապված էր հարավարևմտյան և կենտրոնական նահանգների մի շարք խոշոր առևտրային քաղաքների՝ Տեխասի, Այովայի, Կանզասի, Կոլորադոյի, Նեբրասկայի, Մինեսոտայի, Միսսուրիի, Դակոտայի և այլ քաղաքների հետ։ Միացյալ Նահանգների այս ամբողջ մասը, որի բանալին Գալվեստոնն է, 20-րդ դարի սկզբին եղել է բնակչության նույնքան շահավետ տեղը, որքան Նյու Յորքն էր դրանից մի քանի տասնամյակ առաջ. ներգաղթյալներին Եվրոպայից այդ նահանգներ ուղևորվելը զգալիորեն ավելի ձեռնտու է և, Մեքսիկական ծոցի նավահանգիստներով շրջանցելով, ավելի մոտ է մեկնել հյուսիսարևելյան Ատլանտյան նավահանգիստները, իսկ դրանցից ամենակարևորը Գալվեստոնն էր։ Դա հատկապես արդիական է դարձել 1907 թվականի հոկտեմբերին Ամերիկայում տեղի ունեցած տնտեսական ճգնաժամի և երկիր մուտք գործելու սահմանափակումների ուժեղացման հետ կապված, երբ սրվել է Ամերիկայի ամբողջ մայրցամաքում գաղթականների հավասարաչափ բաշխման և լեփ-լեցուն արևելքից դեպի նոսր բնակեցված հարավարևմտյան նահանգներ նրանց ցրելու խնդիրը, որտեղ ուժեղացող արդյունաբերության պայմաններում աշխատանքային ձեռքերի հսկայական պահանջարկ կար։

## Հասարակական տրանսպորտ
Քաղաքում աշխատում են ավտոբուսային երթուղայիններ, ինչպես նաև տրամվայ (1988 թվականից)։

## Քույր քաղաքներ

* , Արմավիր
* , Տրիվանդրամ
* , Վերակրուս
* , Սթավանգեր
* , Մալագա, Անդալուզիա
* , Նիգատա
* , Թամսույ


## Հայտնի բնիկներ և ծնվածներ
* Բարրի Ուայթ (1944-2003)` ամերիկացի երգիչ։
* Մարիսելա Օչոա (1963-2011)` դերասանուհի և նկարչուհի։
* Քրիստոֆոր (Կովաչևիչ) (1928-2010)` Սերբիայի ուղղափառ եկեղեցու եպիսկոպոս։
* Քինգ Վիդոր (1894-1982)` ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ։
* Ջեք Ջոնսոն (1871-1946)` ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1825 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Պատմական երկրների մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ
Կեոլադեո ազգային պարկ

**Կեոլադեո ազգային պարկ** (, ), ազգային պարկ Բհարատպուր շրջանում՝ հնդկական Ռաջաստան նահանգի արևելքում։ Ավելի վաղ հայտնի է եղել որպես Բհարատուր թռչնի արգելոց։ Կեոլադեոն զբաղեցնում է մոտավորապես 28,73 կմ² տարածք է Ագրայից տեղակայված է 50 կմ դեպի արևմուտք։

Ազգային պարկը տուն է ծառայում բազմաթիվ հազվագյուտ և մահացող թռչունների տեսակների համար, որոնք այստեղ են գաղթում ձմեռային շրջանում։ Հետաքրքրություն է ցուցաբերում ինչպես զբոսաշրջիկների, այնպես էլ գիտնական-օրնիտոլոգների համար։ Հիմնադրվել է 1982 թվականին, համարվում է Ռամսարի համաժողովի օբյեկտ։ 1985 թվականից գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության վերահսկողության ներքո։ Պարկն իր մեջ ներառում է խոտային, անտառային և ճահճային տարածքներ։

## Տեղագրություն
Պարկին ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Ագրայում (Կեոլադեոյից մոտավորապես 50 կմ), որն ամենօրյա թռիչքներ է ընդունում Դելիից, Մումբայից, Վարանասիից և Լաքհնաուից։ Ամենամոտ երկաթուղային Բհարատպուր կայանը տեղակայված է Կեոլադեոյից ընդամենը 5 կմ հեռավորության վրա։ Բհարատպուրը ավտոմոբիլային ճանապարհներով միացված է Հնդկաստանի հյուսիսային խոշոր քաղաքների հետ։ Հեռավորությունը մինչև Դելի կազմում է 184 կմ, մինչև Ջայպուր՝ 176 կմ, իսկ մինչև Մաթհուրա՝ 39 կմ։

## Կենդանական աշխարհ
Տուն է հանդիսանում թռչունների 366, բույսերի 379, ձկների 50, օձերի 13, մողեսների 7, կրիաների 7 տեսակների և անողնաշարավորներ բազմաթիվ տեսակների համար։ Ձմեռային շրջանում համարվում է հազվագյուտ հանդիպող ստերհ տեսակի միակ հայտնի գոյության վայրը։

Պարկում հանդիպում են կաթնասունների 27 տեսակներ, որոնցից հարկ է նշել այնպիսի տեսակներ, որոնք են նիլգաուն, վայրի վարազը, խաղտաբղետ եղջերուն, հնդկական զամբարը (բավականին քիչ), գարնան, ակսիսը, մակակ-ռեզուսը, լանգուրը, կատուների երկու տեսակ՝ եղեգնակատու և ձկնորս կատու, մանգուստների երկու տեսակ, հարթ ջրասամույր, շնագայլեր, բորենիներ, կրծողների մի քանի տեսակներ։ Ջրային թռչունների տեսակներից են մոխրագույն բադը, հնդկական բադը, փոքր, մեծ և հնդկական բակլանները և այլն։

## Պատկերասրահ

Image:Family Breakfast.jpg|Հնդկական կտուցավորների խումբ
Image:Sambhars are common sight at Keoladeo Ghana National Park Bharatpur India.jpg|Կեոլադեո պարկում զամբարների ընտանիք
Image:Great Egret at Keoladeo Ghana National Park, Bharatpur, India.jpg|Մեծ սպիտակ տառեղ, Կեոլադեո
File:Painted Stork at Bharatpur Bird Sanctuary, Bharatpur, Rajasthan India.jpg|Հնդկական կտուցավորները վաղ առավոտյան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Reuters: Drought-ridden Indian bird park loses its birds. Version of 2007-Feb-25. Retrieved 2007-Feb-27.
* List of birds
* Information on birds and region
* Bharatpur Bird Sanctuary

Կատեգորիա:1982 հիմնադրումներ Հնդկաստանում
Կատեգորիա:1982 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հնդկաստանում
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի աշխարհագրություն
Բալշա I

**Բալշա I** (սերբ.՝ Balsa I, խորվ.՝ Balša I), սերբ ազնվական, Բալշիչների դինաստիայի հիմնադիր, որը ապրել է XIV դարում։ Ենթադրվում է, որ Ստեֆանի Դուշանի օրոք Բալշը պատկանում էր միայն Ստեփանակերտին, բայց զրպարտելով Զետա ազնվականությունը, նա իր իշխանությունը ընդլայնեց դեպի Ստորին Զետա, Կոտոր և Ալբանիայի մի մաս։ Որոշ հետազոտողներ կարծում էին, որ Բալշայի գահակալության ավարտին Ալբանիան պատկանում էր նրան «Ավլոնից առաջ», բայց ոչ բոլոր Բալսայի հաջողությունները հաստատվեցին։
մինի|Владения Балшичей после смерти Балша I

## Քաղաքականություն
1361 թվականին արքայազն Վոյիսլավ Վոյնովիչը, Կոտորի հետ դաշինքով, պատերազմ սկսեց Դուբրովնիկի դեմ՝ փորձելով գրավել Մլեժ կղզին։ Դուբրովնիկի իշխանությունները, պատերազմը դադարեցնելու համար, դիմեցին Բալշային՝ խաղաղության հասնելու միջնորդության համար։ Հաստատվեց խաղաղություն։ Եվ Բալշան դարձավ Դուբրովնիկի պատվավոր քաղաքացի։ Սակայն շուտով խաղաղությունը խզվեց, և պատերազմը նորից սկսվեց։ Սա անուղղակիորեն նպաստում էր Վենետիկի դիրքորոշմանը, որը բազմիցս ցանկանում էր վերադարձնել Դուբրովնիկը։ Համարվում է, որ Դուբրովնիկի աջակցությունը պայմանավորված էր «Զետա» հողերը միավորելու ցանկությամբ, որոնցում մաս էր կազմում Կոտորը։ 1362 թվականին Բալշայի որդիների՝ Վերին Զետայի կառավարիչ Դուրաշ Իլիչի սպանությունը և նրա շրջանի անակցումը Բալշիչների ունեցվածքին նույնպես կապված են դրա հետ։ Նույն թվականին մահացավ Բալշա I-ը։

## Ընտանիք
Մոնղոլական ավանդույթի համաձայն, Բալշան կին կողմում գտնվող նեմանիշների ազգականն էր, նա եկել էր Ստեֆան Նեմանիի որդի Վուկանից։ Հետևաբար, իշխանության գալուց հետո, որը ստացավ Ստեֆան Ուրոշա V-ի մահվան մեղավորը, Վուկաշին Մրնյավչեվիչան, բալշիխները հռչակեցին իրենց անկախությունը «կանոնակարգից»։

Բալշան ուներ երեք որդի՝ Ստրատիմիրին, Գեորգի I Բալշիչ և Բալշա II:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Հղումներ
* BALŠIĆI:BALŠA I (англ.). Foundation for Medieval Genealogy. Дата обращения 20 мая 2011.
* 

Կատեգորիա:14-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Ալբանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի պատմություն
Կատեգորիա:Սերբիայի պատմություն
Սոֆյա Լիլիս

**Սոֆյա Լիլիս** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է 2017 թվականի «Այն» ֆիլմում Բևերլի Մարշի դերով.

## Կենսագրություն
Սոֆյան ծնվել է 2002 թվականի փետրվարի 13-ին Նյու Յորք քաղաքի Բրուքլին բնակավայրում։ Նա ունի երկվորյակ եղբայր՝ Ջեյքը, ինչպես նաև խորթ եղբայր՝ Ֆիլիպը։ Յոթ տարեկան հասակից Lee Strasberg Theatre and Film Institute-ում դերասանական վարպետություն է սովորել։

Դերասանի մասնագիտությամբ դեբյուտ է կատարել 2013 թվականին, իսկ առաջին դերը լիամետրաժ ֆիլմում կատարել է մեկ տարի անց՝ Շեքսպիրի «Միջամառային գիշերվա երազ» կատակերգության հերթական բեմադրության ժամանակ։ 2017 թվականին կատարել է Սթիվեն Քինգի «Դա» վեպի էկրանավորման գլխավոր դերերից մեկը։ 2018 թվականին նկարահանվել է HBO-ի «Սուր առարկաներ» հեռուստասերիալում։ 2020 թվականի հունվարին նրա մասնակցությամբ թողարկվել է «Սա ինձ դուր չի գալիս» հեռուստասերիալը, որտեղ Սոֆյան հանդես է եկել գլխավոր դերում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Ֆեյ Բեյնտեր

**Ֆեյ Օկել Բեյնտեր** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, «Օսկար»-ի մրցանակակիր։

## Կենսագրություն
Ֆեյ Բեյնտերը ծնվել է 1893 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Լոս-Անջոլոսում։ Նրա կինոնկարի դեբյուտը տեղի է ունեցել 1934 թվականին, և նույն թվականին նա հայտնվել է Բրոդվեյի թատրոններում։

Բեյնտերը արագորեն հասավ հաջողության և 1938 թվականին դարձավ առաջին դերասանուհին, ով միանգամից երկու անվանակարգում առաջադրվեց «Օսկար»՝ որպես «Սպիտակ դրոշ» ֆիլմի լավագույն դերասանուհի և լավագույն դերասանուհի «Յիզեբել» ֆիլմում, որի համար ստացավ Ակադեմիայի մրցանակ։

1961 թվականին Բեյնտերը նկարահանվեց «Երեխաների ժամ» ֆիլմում՝ Օդրի Հեփբուրնի և Շիրլի Մակլեյնի հետ միասին, որոնք վերջինն էին կինոյի կարիերայում։ Տիկին Ամելիա Թիֆորդի շնորհիվ նա կրկին վաստակեց «Օսկար» մրցանակ, բայց դերասանուհին մրցանակը չստացավ։ Կինոարդյունաբերության զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար Ֆեյ Բեյներտը դարձել է Հոլիվուդի փառքի 7021-րդ աստղ։

Ֆեյ Բեյնտերը մահացել 1968 թվականի ապրիլի 16-ին, նա մահացավ թոքաբորբից 74 տարեկան հասակում։ Քանի որ նրա ամուսին Ռեգինալդ Վենեբլը զինվորական էր, նրան կողքին թաղեց՝ Արլինգտոնի ազգային գերեզմանատանը։

## Ընտրված կինոգրաֆիա
* Երեխաների ժամ (196))- *Տիկին Ամելիա Թիֆորդ*
* Առաջին տիկին (1953) -*Տիկին Դոնելսոն*
* Վալտեր Միտտիի գաղտնի կյանքը (1947) - *Էունիս Միտտի*
* Վիրջինյան (1946) - *Տիկին Թեյլոր*
* Արդար (1945) - *Մելիսա Ֆրեյք*
* Տաք ջրեր (1944) - *Մորաքույր Էմիլին*
* Դրախտային էակ (1944) - Մարգարեթ Սիբիլ
* Տարվա կին (1942) - *Էլեն Ուայթկոմ*
* Երիտասարդները Բրոդվեյում (1941) — *Պարոն Ջոնս*
* Մեր քաղաքը (1940) -Տիկին Գիբս
* Թեթև ժամ (1938) -*Աննա Լինդեն*
* Յեզեբէլ (1938) - *Մորաքույր Բելլ*
* Սպիտակ պաստառներ (1938) -*Աննա Պարմելի*
* Փախուստ դեպի վաղը (1937) - *Անիտա Կուպերը*

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
### Մրցանակներ

* 1939 -   «Օսկար» մրցանակ «Յիզեբել» ֆիլմի լավագույն դերասանուհի լինելու համար։

### Անվանակարգեր
* 1939 - Մրցանակ «Օսկար» «Սպիտակ դրոշ» ֆիլմի լավագույն դերասանուհի լինելու համար։
* 1962 - Մրցանակ «Օսկար» «Երեխաների ժամ»  ֆիլմի լավագույն դերասանուհի լինելու համար։
* 1962  - Մրցանակ «Ոսկե գլոբուս» «Երեխաների ժամ» ֆիլմի լավագույն դերասանուհի լինելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Արլինգտոնի ազգային գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Արա Վարդանյան (ոսկերիչ)

**Արա Վարդանյան** (), բրազիլահայ հայտնի ոսկերիչ, առավել հայտնի է որպես նույնանուն ոսկերչական ստուդիայի հիմնադիր։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Վարդանյանը ծնվել է Լիբանանի Բեյրութ քաղաքում, ոսկերիչների ընտանիքում և իր դեռահասությունն անցկացրել Բրազիլիայի Սան Պաուլո քաղաքում՝ շրջապատված թանկարժեք քարերով։ Նախքան 1998 թվականին Նյու Յորք մեկնելը, ՆԱՍԴԱՔ-ում վաճառական է աշխատել՝ ստանալով տնտեսագիտական կրթություն Բոստոնի համալսարանում։ 2000 թվականին Վարդանյանը լքել է ֆինանսական շուկան Բրազիլիա վերադառնալու նպատակով, և ժամանակը հատկացրել զարդեր նախագծելուն։

## Գործունեություն
2000 թվականին, Վարդանյանը հիմնել է իր նույնանուն ոսկերչական ստուդիան և այդ ժամանակից սկսած մշակել է նորարարական զարդերի նախագծեր, ներառյալ երկու և երեք մատի մատանիներ՝ «Ութոտնուկի օղակներ», «ճարմանդներ» և յուրահատուկ կերպով սկսել է օգտագործել ադամանդներ։ Վարդանյանի զարդերի նմուշների համար ոգեշնչման հիմնական աղբյուրն են հանդիսանում թանկարժեք քարերը՝ ամեն ինչ ստեղծելով դրանց հիման վրա։

2002 թվականին, Վարդանյանը սկսել է իր զարդերի նմուշները միջազգայնորեն վաճառել Նյու Յորքում և 2005 թվականին բացել Սան Պաուլոյի իր ցուցասրահը։ Դրան հաջորդել է խանութների բացումը Սան Պաուլոյում (2010) և Ռիո դե Ժանեյրոյում (2012)։ 2014 թվականին GRAACC-ի *Անկոտրում Հույս* արշավի հետ համագործակցել է քաղցկեղով հիվանդ երեխաների համար գումար հավաքելու գործընթացին։

2016 թվականին Վարդանյանը բացել է իր առաջին մասնաճյուղը Բրազիլիայի սահմաններից դուրս՝ Մայֆեյր քաղաքում, Լոնդոնում՝ Baron Saatchi-ի նախկին տան մի հատվածում։ Վարդանյանի զարդերը կրել են հայտնի մարդիկ, ինչպիսիք են` Նաոմի Քեմփբելը, Պենելոպե Քրուզը և Մադոննան։

## Համագործակցություններ
Վարդանյանը համագործակցել է տարբեր արվեստագետների հետ, որոնցից են բրազիլացի նկարիչ Էռնեստո Նետոն (2002), Բրազիլիայի դեկորատիվ լուսավորության ապրանքանիշ Scatto-ն, գերմանացի նկարիչ Janaina Tschäpe-ը (2013) և բրազիլական կահույքի դիզայներ  Hugo França-ն։ Վարդանյանը հաճախ դիզայնում ներառում է կնոջ՝ նախկին մոդել Sabrina Gasperin-ի կերպարը, որին նա ընդունում է որպես ապրանքանիշի մուսա։ Իր հերթին Gasperin-ը Վարդանյանի հետ նախագծում է իր *Sabrina by Ara Vartanian* հավաքածուն, որն իր մեջ ներառում է նաև 2011 թվականի *Mothers and Daughters* հավաքածուն։

2017-ին ստեղծել է նոր հավաքածու՝ համագործակցելով բրիտանացի սուպերմոդել Քեյթ Մոսի հետ, որը կոչվում է Kate Moss X Ara Vartanian
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ոսկերիչներ
Հայաստանը Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթում

**[[Հայաստան]]ը** մասնակցել է **[[Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ]]ին**, որը անցկացվել է Իսրայելի մայրաքաղաք Թել-Ավիվում։ Հայաստանը ներկայացրել է երգիչուհի Սրբուկը իր «Walking Out» երգով։

## Ներքին ընտրություն
2018 թվականի նոյեմբերի 30-ին Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունը հայտարարեց  Սրբուկին որպես Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթի հայաստանյան պատվիրակ:Դրա հետ մեկտեղ մեկնարկվեց, որ հայ և արտասահմանյան երգահանները կարող են իրենց երգերը ուղղարկել մինչև հունվարի 10-ը։

## Եվրատեսիլում
Ըստ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի կանոնների մասնակցող երկրները բաժանվում են երկու կիսաեզրափակիչների,բացառություն են կազմում միայն Իտալիան,Մեծ Բրիտանիան,Իսպանիան,Գերմանիան և Ֆրանսիան ինչպես նաև այդ տարի հյուրընկալող երկիրը,2019 թվականին այդ երկիրը Իսրայելն էր։ 2019 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցավ վիճակահանութոյւնը որի արդյունքում պարզ դարձավ,որ Հայաստանը ելույթ է ունենալու երկրորդ կիսաեզրափակչում մայիսի 16-ին և պետք է ելույթ ունենար  մրցույթի առաջին կեսում։

Այն բանից հետո, երբ 2019 թվականի մրցույթի բոլոր մրցող երգերը թողարկվեցին, կիսաեզրափակչի անցկացման կարգը որոշվեց շոուի պրոդյուսերների կողմից,սակայն սա չի որոշվում վիճակահանության միջոցով,նրա համար որ նման երգեր չլինեն իրար հաջորդող։ Հայաստանը հանդես եկավ առաջին համարի ներքո։

### Կիսաեզրափակիչ
Հայաստանը բացեց երկրորդ կիսաեզրափակիչը ՝ հանդես գալով առաջին համարի ներքո։ Հայաստանը չհայտնվեց երկրորդ կիսաեզրափակչի լավագույն տասնյակի մեջ և, հետևաբար, չկարողացավ որակավորվել եզրափակիչ։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ Հայաստանը կիսաեզրափակչում գրավել է տասնվեցերորդ հորիզոնականը՝ ստանալով ընդհանուր 49 միավոր՝ հեռուստատեսությունից 23 միավոր և ժյուրիի 26 միավոր։ Քվեարկության հին համակարգով Հայաստանը 23 միավորով կհայտնվեր 15-րդ հորիզոնականում։

### Քվեարկություն
Երկու կիսաեզրափակիչների և եզրափակչի քվեարկությունը անց է կացվում նույն ձև։ Յուրաքանչյուր երկրի քվեարկություն բաղկացած է երկու մասից իրենց ազգային ժյուրիից և ՝ հեռուստադիտողներից:Յուրաքանչյուր երկրի ժյուրիի կազմում են երաժշտական կրթություն ունեցող հինգ մասնագետներ,որոնք իրենց ներկայացրած երկրի քաղաքացիներ են, մրցույթից առաջ հրապարակվում են  իրենց անունները`թափանցիկություն ապահովելու համար։ Բացի այդ, ազգային ժյուրիի որևէ անդամի չի թույլատրվում որևէ կերպ առնչվել իրենց երկիրը ներկայացնող արտիստի ելույթի հետ։
#### Հայաստանի ստացած միավորները

#### Հայաստանի տված միավորները

#### Առանձին քվեարկության արդյունքները
Հայաստանի ժյուրիի կազմը

* Ռուբեն Շահինյան  - երագահան
* Էրիկ Կարապետյան - երգիչ, երգահան
* Սոնա Ռուբենյան - երգիչ, երգահան
* Տիգրան Պետրոսյան - երգիչ, կոմպոզիտոր
* Ամալիյա Մարգարյան - երգիչ

## Տես նաև
* Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
* Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ

## Ծանոթագրություններ
Ռոջեր Ալթունյան

**Ռոջեր Էդվարդ Քոլլինգվուդ Ալթունյան** (, ), անգլո-հայ բժիշկ և դեղագետ, որը նատրիումի քրոմոգլիկատի՝ որպես բրոնխիալ ասթմայի դեղամիջոց օգտագործման նախաձեռնողն էր։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Միացյալ Թագավորություն, որտեղ նա սովորեց բժշկություն և սկսեց իր հետազոտությունները։

## Կարիերա
### Դեղաբանական հետազոտություն

Սկսելով խելայից՝ ասթմայի ավանդական միջոցներից, Ալթունյանը 1965 թվականին հայտնաբերեց, որ խելայի ակտիվ բաղադրիչը հենց խելինն է։ Նա ի վերջո ստեղծեց ավելի անվտանգ քիմիական նյութեր՝ հիմնված խելինի՝ նատրիումի քրոմոգլիկատի վրա։ Այն հետագայում վաճառվեց «Fisons Pharmaceuticals»-ի կողմից, որի սկիզբը դրեց Ռոն-Պուլենս Ռորերը, որն իր հերթին ձեռք բերեց Սանոֆի-ավետիսը։ Նատրիումի քրոմոգլիկատը տեսականորեն օգտագործված մաստախցի բջիջների ստաբիլիզատորներն էին։ Մաստախցը առանցքային դեր է խաղում ալերգիկ և ասթմատիկ բորբոքման գործընթացում։ Մաստախցի բջիջները պարունակում են հզոր բորբոքային միջնորդներ, որոնցից ազատվելուց հետո հանգեցնում են օդուղիների բորբոքման և բրոնխի խցանման։ Նատրիումի քրոմոգիկատը կայունացնում է մաստախցը՝ դրանով իսկ կանխելով միջնորդների ազատումը։

Ամբիքրոմիլ (Պրոբիքրոմի) նշանը նույնպես ունի իր անունը, որը գտնվում է Լայստերշորում, Լայքերթերշիրում։ Սա Բենզոդիպիրան կառուցվածք ունի։

### Պատերազմական ծառայություն
1941 թվականին Ալթունյանը միացավ Ռազմական օդուժին և դարձավ թռիչքի հրահանգիչ։ Նրան համարվել են օդաչուների «բացառիկ» հրահանգիչ, իսկ 1943 թվականին ընդունեցին թռիչքի հրահանգիչների դպրոցի աշխատակազմ։ Նրան շնորհվել է օդուժի խաչ՝ գիշերային թռիչքի ժամանակ նոր տեխնիկա մշակելու համար։ Ըստ նրա, թռիչքի փորձը ոգեշնչում է «սպինհալերը», շարժիչով աշխատող սարքը, որը նատրիումի քրոմոգլիկատը մղում է թոքերը խորքը։

## «Ծիծեռնակներ և Ամազոններ»
Մանկության տարիներին Ալթունյանները այցելեցին իրենց բրիտանացի տատին ու պապին (նրա պապը Վ. Գ. Քոլինգվուդն էր) Լճային երկրամասում, որտեղ նրանք հանդիպեցին գրող Արթուր Ռենսոմին։ Ռենսոմը Ալթունյանի և իր չորս քույրերից երեքի պատվին անվանեց իր հանրահայտ գրքը՝ «Ծիծեռնակներ և Ամազոններ», Ռոջերը դարձավ Ռոջեր Ուոլքեր՝ նավի տղա։ Ռենսոմը հետագայում եկավ և մնաց ընտանիքի հետ Հալեպում ու նրանց մի փոքրիկ նավակ նվիրեց, այնուհետև այնտեղ գրեց Փիթեր Դաքի մեծ մասը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Հայ արվեստ (թատերախումբ)

**«Հայ արվեստ» թատերախումբ**, թատերախումբ, որը ձևավորվել է Նյու Յորքում, գլխավորապես դերասան Հովհաննես Զարիֆյանի շուրջ։ Կարծիք կա, որ թատերախումբն ստեղծել են Մկրտիչ Թոփալյանը և Արտավազդ Գույումճյանը, որոնք թատերախումբ ստեղծելու միտք ունեցել են 1930 թվականի ամռանը։ Նրանք հոգացել են թատերախմբի նյութական որոշ հարցեր և ղեկավարումը հանձնել Հովհաննես Զարիֆյանին։

Ամերիկահայ թերթերից մեկը, անդրադառնալով խմբի ստեղծման փաստին, գրել է.

## Ներկայացումներ
Թատերախմբի բեմադրած առաջին ներկայացումը եղել է Լևոն Շանթի «Ինկած բերդի իշխանուհին» ստեղծագործությունը։ Ըստ ժամանակակիցների վկայությունների` բեմադրությունը դրական արձագանք է ունեցել, արժանացել մի շարք թատերախոսականների։ Չնայած այս ստեղծագործությունը բազմաթիվ անգամներ բեմադրված է եղել ամերիկահայ գաղութում, սակայն դրա դրական ընդունելությունն առավելապես նպատակ է ունեցել քաջալերել նորաստեղծ թատերախմբին։

Թատերախմբի երկրորդ ներկայացումը Ժանին Մեյի «Արկածախնդրություն» դրաման էր, որին ժամանակի մամուլն արձագանքել է իբրև «Զարիֆյանի կողմից հիմնականում հայ կյանքը ներկայացնող ինքնուրույն գործեր բեմադրելու փորձ»։

Խումբը իր երրորդ ներկայացումը տվել է նոյեմբերի 16-ին, որը եղել է Անիթա Լուսի «Բամբասանք» կատակերգության բեմադրությունը, որը մամուլի կողմից համարվել է խմբի ամենահաջողված ներկայացումը։ Այս բեմադրությանը մասնակցել են Զարիֆյան ամուսինները։

## Ֆինանսական խնդիրներ և փակում

Ժամանակի մամուլի վկայություններից պարզ է դառնում, որ թատերախումբն ունեցել է ֆինանսական խնդիրներ և կարիք է ունեցել աջակցության։

«Հայ արվեստ» թատերախումբը գործել է երեք ամիս միայն` 1930 թվականի սեպտեմբերից մինչև նույն թվականի նոյեմբերի վերջ։ Ըստ Զարիֆյանի` թատերախումբը 1930 թվականի դեկտեմբերից արդեն գոյություն չի ունեցել։

Այս թատերախմբի քայքայումից հետո Հովհաննես Զարիֆյանը համագործակցություն է փնտրել Ամերիկայում գործող մի շարք այլ թատերախմբերի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ թատրոն
Կատեգորիա:Հայկական թատրոնի պատմություն
Մեծակտուց որոր

**Մեծակտուց որոր** () շատ խոշոր որոր, տարածված է Ավստրալիայի ափերին։ Տեսակն ընդգրկում է երկու ենթատեսակ՝ *L. p. pacificus* հարավ-արևելյան ափերում և Թասմանիայում и *L. p. georgii* (Ավստրալիայի հարավում և արևմուտքում)։

## Բնութագիր
ձախից|մինի|Սա փոքր թռչուն է
Այս թռչունն ունի 58-66 սմ երկարություն, թևերի բացվածքը կազմում  է 137-157 սմ, իսկ քաշը՝ 0,9-1,18 կգ։ Այս թռչունն ունի հիմնականում սպիտակ գույն թևերի և մեջքի մուգ գունավորմամբ, ոտքերը՝ հզոր և դեղին։ Մեծակտուց որորն ունի հզոր դեղին կտուց՝ կարմիր վերջավորությամբ։

Երիտասարդ թռչունները, ի վերջո, ձեռք են բերում իրենց տեսակին բնորոշ գունավորում և կյանքի չորրորդ տարում տարբերվում են հասուն թռչուններից։

## Վարքագիծ
Թռչում են առանձին կամ զույգերով, թռչելու ընթացքում փնտրելով իրենց համար կեր։  Երբեմն թռիչքի ժամանակ բարձրությունից հարձակվում են և որսում ծովոզնիներ և փափկամարմիններ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Larus pacificus Bruny Island.jpg
Պատկեր:Larus pacificus - Derwent River Estuary.jpg
Պատկեր:Larus pacificus (44591690062).jpg
Պատկեր:Larus pacificus - adult.jpg
Պատկեր:Larus pacificus (44641551461).jpg
Պատկեր:Larus pacificus - juvenile in flight.jpg
Պատկեր:Pacific Gull (Larus pacificus) (8079593194).jpg
Պատկեր:Larus pacificus-Melbourne, Australia.jpg
Պատկեր:Larus pacificus, St Kilda pier, Melbourne.jpg
Պատկեր:Pacific Gull (mug shot).jpg
Պատկեր:Pacific Gulls - Tasmania S4E5535 (21782965303).jpg
Պատկեր:Nests and eggs of Australian birds, including the geographical distribution of the species and popular observations thereon (1901) (14748206321).jpg
Պատկեր:Adult and juvenile pacific gulls.jpg
Պատկեր:Seabird, Elwood Beach.JPG
Պատկեր:Larus pacificus (25119268977).jpg


## Ծանոթագրություններ
Էջե Թեմելքուրան

**Էջե Թեմելքուրան** (, ), թուրք լրագրող և գրող։ 2000-2009 թվականներին եղել է «Milliyet», իսկ 2009-2012 թվականների հունվար ամսին՝ «Habertürk» թերթերի սյունակագիր։ 2010-2011 թվականներին աշխատել է Habertürk TV-ում որպես հաղորդավար։ Հեռացվել է «Habertürk-ից», 2011 թվականի դեկտեմբերին Ուլուդերեի ջարդերից հետո, կառավարությանն ուղղված քննադատական հոդվածներից հետո։ Երկու անգամ հռչակվել է «Թուրքիայի ամենաշատ կարդացվող քաղաքական սյունակագիր»։ Նրա սյունակները հրապարակվել հանրահայտ այնպիսի լրատվամիջոցներում, ինչպիսիք են *[[The Guardian]]-ը* և *[[Le Monde Diplomatique]]-ը*։

Ավարտելով Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը՝ Թեմելքուրանը դարձել է շուրջ 12 գրքերի հեղինակ, ներառյալ անգլերենով հրապարակված երկու աշխատություններ (*Deep Mountain, Across the Turkish-Armenian Divide*, Verso 2010, և *Book of the Edge*, BOA Editions 2010)։ 2008 թվականին եղել է «Reuters» գործակալության ժուռնալիստիկայի ուսումնասիրության ինստիտուտի հրավիրովի դասախոս, որի ընթացքում նա գրել է «Խորը լեռներ․ հայ-թուրքական սահմանաբաժանը» աշխատությունը։ Նրա մի քանի գրքեր, ներառյալ «Ինչ եմ պատրաստվում քեզ ասել» աշխատությունը պատմում է թուրք քաղբանտարկյալների հացադուլների մասին։ 2008 թվականին պարգևատրվել է Թուրքիայի մարդու իրավունքների ասոցիացիայի «Այշե Զարաքոլուի մտքի ազատություն» մրցանակով։

Իր առաջին՝ «Հնչում է ինչպես բանանը» աշխատությունը տպագրվել է 2010 թվականին և թարգմանվել արաբերեն ու լեհերեն։

2018 թվականին Թեմելքուրանի «Դարձ» վեպը թարգմանվել և տպագրվել է հայերեն։ Այն պատմում է 1980 թվականի հեղաշրջմանը նախորդող իրադարձությունների մասին Անկարայում ապրող երեխաների՝ Ալիի ու Այշեի աչքերով։

2019 թվականին նա տպագրել է «Ինչպես կորցնել երկիրը․ 7 քայլ ժողովրդավարությունից դեպի բռնապետություն» աշխատությունը, որը պատմում է աջաթևյան պոպուլիզմի աճի և դրա ընդհանուր ազդեցության վերաբերյալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Milliyet թերթում աշխատած անձինք
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ
Կատեգորիա:Թուրք սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Թուրք վիպասաններ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական ժանրի թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Նադիր Աբդուռահմանով

**Նադիր Գամբար օղլի Աբդուռահմանով** (, ), ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Նադիր Աբդուռահմանովը ծնվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լաչինում։ 1933 թվականին Ն. Աբդուռախանովի ընտանիքը տեղափոխվել է Բաքու։ Սկզբում Նադիրը  նկարչական կրթություն է ստացել Բաքվի երեխաների արվեստի կրթության տանը։ Իսկ 1940-1941 թվականներին նրան ուղարկել են սովորելու Մոսկվայում՛ շնորհալի երեխաների հատուկ արվեստի դպրոց։ Երբ պատերազմը սկսվեց, նա վերադարձել է Բաքու և անմիջապես ընդունվել Ա.Ազիմզադեի անվան գեղարվեստի դպրոցի երկրորդ կուրս։

Ն. Աբդուռախանովը ընդունվել է Ադրբեջանի Բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետ։ Բայց նա շատ էր սիրում նկարել։ Նադիրը տեղափոխվել է բժշկական ինստիտուտի երեկոյան բաժանմունք և նորից վերադարձել արվեստի դպրոց։ 1944 թվականին հանրապետական ցուցահանդեսում նա առաջին անգամ ցուցադրել է իր «Փախստականները» նկարը։

1960 թվականին նկարիչը ստացել է արվեստի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում, իսկ 1964 թվականին՝ Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Ֆրենկ Փիրսոն

**Ֆրենկ Փիրսոն** (, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Փիրսոնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է բանակում, այնուհետև ավարտել է Հարվարդի համալսարանը։ Նախքան իր առաջին սցենարը հեռուստատեսությանը վաճառելն աշխատել է Թայմ և Life ամսագրերում որպես թղթակից։ 1958 թվականից նա աշխատել է Հոլիվուդում. նախ` որպես սցենարների խմբագիր, իսկ հետո սկսել է սցենարներ գրել հեռուստասերիալների համար (*Naked City*, *Route 66*):  Նա մի քանի հայտնի ֆիլմերի, այդ թվում` «Քեթ Բալլու» և «Սառնարյուն Լյուկը» ֆիլմերի սցենարների համահեղինակ է. նշված երկու ֆիլմերն էլ առաջադրվել են Օսկար մրցանակի։ 1976 թվականին «Շների կեսօր» ֆիլմը նրան Օսկար է պարգևել։

Փիրսոնը մի քանի հայտնի ֆիլմեր է նկարահանել հեռուստատեսության համար, այդ թվում` «Կեղտոտ պարգևներ» և «Դավադրություն» ֆիլմերը։

1981-1983 և 1993-1995 թվականներին Փիրսոնը եղել է Ամերիկայի սցենարիստների գիլդիայի Արևմտյան մասնաճյուղի նախագահ, ինչպես նաև` 2001-2005 թվականներին եղել է Կինեմատոգրաֆիկ արվեստի և գիտության ակադեմիայի նախագահ։

Փիրսոնն ամուսնացել է երեք անգամ, ուներ երկու երեխա։ Մահացել է 2012 թվականի հուլիսի 22-ին, Լոս Անջելեսում, իր սեփական տանը, կարճատև հիվանդության արդյունքում։

## Մրցանակներ և առաջադրումներ
* Օսկար լավագույն օրիգինալ սցենարի համար` Շների կեսօր (1976)
* *Austin* կինոփառատոնի մրցանակ` սցենարիստի հատուկ արժանիքների համար (2003)
* Կանբարա մրցանակ` Սան Ֆրանցիսկոյի միջազգային կինոփառատոն (2011)
* Առաջադրում Օսկար լավագույն ադապտացված սցենարի համար անվանակարգում` «Քեթ Բալլու» ֆիլմի սցենարի համար (1966)
* Առաջադրում Օսկար լավագույն ադապտացված սցենարի համար անվանակարգում` «Սառնարյուն Լյուկը» (1968)
* Ոսկե գլոբուս մրցանակի Շան կեսօր ֆիլմի լավագույն սցենարի համար (1976).

## Ընտրված ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
* Հայելային պատերազմ (1969)
* Աստղը է ծնվել(1976)
* Գնչուների թագավորը (1978)
* Քաղաքացի Կոնը (1992)
* Թրուման (1995)
* Կեղտոտ նկարներ (2000)
* Դավադրություն (2001)
* Զինվորի աղջիկ (2003)

### Սցենարի հեղինակ
* Անդերսոն մագնիսական ժապավենները (1972)
* Շների կեսօր (1975)
* Աստղ է ծնվել (1976)
* Գնչուների թագավորը (1978)
* Երկիր (1989)
* Անմեղության կանխավարկած (1990)
* Լավ կինը (2010)
* Խելագարները (2012)

## Ծանոթագություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ապակի (ֆիլմ, 1958)

**Ապակի** (), 1958 թվականի գունավոր վավերագրական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Բերտ Հանստրան։ Հոլանդական առաջին ֆիլմն է, որ արժանացել է «Օսկարի»։ Ընդհանուր առմամբ արժանացել է շուրջ 20 մրցանակի։ Համարվում է ամենաազդեցիկ ֆիլմերից մեկը կինեմատոգրաֆի պատմության մեջ, դասավանդվում է բելգիական, հոլանդական ու ամերիկյան կինոակադեմիաներում։

## Ստեղծման պատմություն
Ֆիլմի ստեղծման համար հիմք է ծառայել «Զրույց ապակու մասին» 25 րոպե տևողությամբ գովազդային-ուսուցողական հոլովակը, որ 1958 թվականին նկարահանվել է ապակի արտադրող գործարանի պատվերով։ Շշի կոնվեյերում տեղի ունեցած անսարքության հետ կապված միջադեպը, որին ականատես է եղել Բերտ Հաստրան, նրան հուշել է սյուժեն, և նա ֆինանսավորման համար դիմել է կառավարությանը։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ապակի փչող բանվորների աշխատանքի մասին։ Հաստրան ֆիլմի ժամրը բնութագրել է որպես «փորձարարական կինոպոեմ», իսկ ապակի փչողների շարժումները համեմատել է պարի հետ, որ կատարվում է Պիմ Յակոբսկի ջազային քառյակի նվագակցությամբ։ Տեմպի արագացումը հիմնականում կապված է այդ ժամանակի կինոմոնտաժի խորհրդային մոտնաժի հետ։

Հումորային ոճն առկա է կոնվեյերի տեսարաններում, որտեղ տեխնիկական խախտման պատճառով շշերը կոտրվում են մեկը մյուսի հետևից, մինչև միջամտում է մարդը՝ ինդուստրացման ու ավանդույթի միջև կոնֆլիկտի ալեգորիան։

## Քննադատական արձագանքներ
Ուշադրության արժանացնելով ֆիլմի սահմանափակ ձևաչափը՝ քննադատները բարձր են գնահատել այն։ «Հանստրայի հաճույքը պարզ երևում է կադրերի եռանդուն ու զվարճալի այդ սիմֆոնիայի յուրաքանչյուր կերպարում»,– գրել է հոլանդական թերթը։

## Մրցանակներ
* «Օսկար» *լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ* անվանակարգում (1960)
* BAFTA մրցանակ *լավագույն վավերագրական ֆիլմ* անվանակարգում (1959)
* «Արծաթե արջ» *հատուկ մրցանակ* կատեգորիայում (1958)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* The cinema of the Low Countries.Ernst Mathijs. 2004. Wallfower Press. ISBN 1-904764-00-2.

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդական վավերագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հոլանդերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր