Թադեուշ Բորովսկի

**Թադեուշ Բորովսկի** (,), լեհ բանաստեղծ և արձակագիր: Գերմանական Օսվենցիմ և Դախաու համակենտրոնացման ճամբարների կալանավոր, որոնց մասին արձակի մեծ շերտ է թողել:

Առավել նշանակալից են նրա պատմվածքների երկու ժողովածուները մահվան ճամբարների բանտարկյալների կյանքի և առօրյայի մասին («Մեզ մոտ Աուշվիցում» և «Հրաժեշտ Մարիային»), որոնցում պատկերվում է «Զոհին հանցակից դարձնելու ողբերգությունը»։

## Կենսագրություն
ձախից|մինի|273x273փքս|Բորովսկու գերեզմանը
Ծնվել և մինչև 11 տարեկան ապրել է խորհրդային Ուկրաինայում: 1926 թվականին Բորովսկու հայրը՝ ազգայնացված գրախանութի նախկին սեփականատերը, ուղարկվել է Կարելիայի Գուլագ, մեկ տարի անց նրա մայրը ձերբակալվել է և աքսորվել Սիբիր: 1932 թվականին Կարմիր Խաչի օգնությամբ Թադեուշն ու նրա եղբայրը հայրենադարձվել են Լեհաստան, հաստատվել են Վարշավայում։ 1932 թվականին ազատ է արձակվել հայրը, 1934 թվականին՝ մայրը:

1940 թվականին (օկուպացիայի ժամանակ) ավարտել է ընդհատակյա ճեմարանը, սկսել է սովորել ընդհատակյա համալսարանում։ Սովորել է Վարշավայի համալսարանի լեհական գրականության ֆակուլտետում՝ դառնալով լավագույն ուսանողներից մեկը: Գրել է բանաստեղծություններ, տպագրվել «Ճանապարհ» ամսագրում։ 1942 թվականին հրատարակել է «Ինչ-որ տեղ երկիր..» (Gdziekolwiek ziemia)։

1943 թվականին նացիստները ձերբակալել են նրան, Պավյակը երկու ամիս անցկացրել է Վարշավայի բանտում, այնուհետև անցել է Աուշվից և Դախաու ճամբարներով: 1945 թվականի մայիսին ազատ արձակվելուց հետո եղել է Մյունխենի մերձակայքում գտնվող տեղահանվածների ճամբարում, 1946 թվականի մարտին վերադարձել է Լեհաստան։ Միևնույն ժամանակ իմացել է, որ իր հարսնացուն՝ Մարիա Ռունդոն, որի հետ ապրել է մինչև ճամբարը, և որը ծառայել է որպես «Հրաժեշտ Մարիային» պատմվածքի հերոսուհու նախատիպը, նույնպես անցել է ճամբարներով և ողջ մնացել:

Ակտիվորեն ներգրավվել է գրական կյանքում, միացել է կոմունիստական կուսակցությանը (ՊՈՐՊ): Այս տարիներին հիմնականում արձակ է գրել։ 1950 թվականին պարգևատրվել է պետական մրցանակով։ Ընկերոջ ձերբակալությունից հետո հիասթափվելով կոմունիստական ռեժիմից՝ 28 տարեկանում ինքնասպան է եղել՝ թունավորվելով շմոլ գազից։ Թաղված է Վարշավայի զինվորական Պովոնզկի գերեզմանատանը։

## Ժառանգություն և ճանաչում
Բանաստեղծություններն ու նովելիստիկան ընդգրկվել են լեհական գրականության դասականների մեջ, թարգմանվել են աշխարհի շատ լեզուներով: Իմրե Կերտեսը իր Նոբելյան խոսքում բարձր է գնահատել նրա արձակը։ Շատ գրականագետներ Բորովսկու արձակը հավասարեցնում են Պրիմո Լևիի և Վառլամ Շալամովի արձակին։ Բետա անվան տակ այն նկարագրված է Չեսլավ Միլոշ-ի «Ստրկացված միտքը» գրքում (1953): Բորովսկու վեպերի հիման վրա բեմադրվել է Անջեյ Վայդայի «Լանդշաֆտը ճակատամարտից հետո» ֆիլմը (1970): Նրա մասին նկարահանվել է «Կտակ» (1970) վավերագրական ֆիլմը: Բորովսկու կենսագրության դրդապատճառները ներառվել են Բերնհարդ Շլինկի «Ընթերցողը» (1995) վեպում։

Բորովսկու բանաստեղծությունները ռուսերեն են թարգմանել Նատալյա Գորբանևսկայան, Վլադիմիր Բրիտանիշսկին, Անատոլի Գելեսկուլը, Օլեգ Խասլավսկին։ Ժամանակակից Ռուսաստանում Բորովսկու ստեղծագործությունը քարոզում է Դմիտրի Բիկովը:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Adamowicz H. *Tadeusz Borowski and His Prose*. Ottawa: National Library of Canada, 1982.
* Kulesza D. *Dwie prawdy: Zofia Kossak i Tadeusz Borowski wobec obrazu wojny w polskiej prozie lat 1944—1948*. Białystok: Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana, 2006.

**Հրապարակումներ ռուսերեն լեզվով**
* Прощание с Марией; Рассказы. — М.: Художественная литература, 1989
* Январское наступление. Польские писатели о событиях второй мировой войны.- М.: Молодая гвардия, 1985.
* Подборка стихов Боровского в русском переводе
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Ինքնասպաններ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Հետախույզներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստից փրկվածներ
Կատեգորիա:Հուշագիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ