Իսրայել Կաց

**Իսրայել Կաց** (, ), իսրայելցի քաղաքական գործիչ և «Լիկուդ» կուսակցությունից Քնեսեթի անդամ, այժմ զբաղեցնում է պաշտպանության նախարարի և Իսրայելի անվտանգության կաբինետի անդամի պաշտոնը։ Կացը հայտնի է Իսրայելի տրանսպորտային ենթակառուցվածքների արդիականացման գործում ունեցած իր դերով, մասնավորապես՝ ավտոմայրուղիների ընդլայնման, արագընթաց երկաթուղու զարգացման, ինչպես նաև նավահանգիստներում իրականացված բարեփոխումների շնորհիվ, որոնք ավելացրել են մրցակցությունն ու նվազեցրել բեռնափոխադրման ծախսերը։ Կացը նախկինում զբաղեցրել է գյուղատնտեսության նախարարի, տրանսպորտի նախարարի, հետախուզության նախարարի, էներգետիկայի նախարարի, ֆինանսների նախարարի և երկու անգամ՝ արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնները։ 2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին հայտարարվել է, որ վարչապետ Նեթանյահուն նրան կառաջադրի պաշտպանության նախարարի պաշտոնում՝ Յոավ Գալանտի պաշտոնանկությունից հետո։

## Կենսագրություն
Իսրայել Կացը ծնվել է Աշկելոնում։ Նրա ծնողները՝ Մեիր Կացը և Մալկան ((Նիրա) ծնված Դոյչ), Հոլոքոստը վերապրածներ են Ռումինիայի Մարամուրեշ շրջանից։ Մեծացել է Մոշավի Կֆար Ահիմում։  Զորակոչվել է Իսրայելի պաշտպանության ուժեր 1973 թվականին և ծառայել է դեսանտային-դեսանտային բրիգադում որպես զինվոր և ջոկի հրամանատար։ 1976 թվականին ավարտել է սպայական թեկնածուի դպրոցը և վերադարձել դեսանտային-դեսանտային բրիգադ որպես դասակի հրամանատար։ 1977 թվականին զորացրվելուց հետո սովորել է Երուսաղեմի Եբրայական համալսարանում և ստացել բակալավրի և մագիստրոսի աստիճաններ։ 1980-ականների սկզբին եղել է ուսանողական միության նախագահ։ 1981 թվականի մարտին մեկ տարով հեռացվել է համալսարանից արաբական բռնության դեմ բողոքի ցույցին մասնակցելու համար, որի ընթացքում ռեկտոր Ռաֆայել Մեխուլամին փակել են իր սենյակում:

Կացը ամուսնացած է և ունի երկու երեխա։

## Քաղաքական կարիերա
Կացն առաջին անգամ ընդգրկվել է «Լիկուդ» կուսակցության ցուցակի 45-րդ հորիզոնականում 1992 թվականի Իսրայելի օրենսդիր մարմնի ընտրություններում, սակայն բաց է թողել այն, երբ «Լիկուդը» շահել է ընդամենը 32 տեղ։ 1996 թվականի ընտրություններում Կացը զբաղեցրել է 34-րդ հորիզոնականը «Լիկուդ - Գեշեր - Ցոմետ» ցուցակում, սակայն զրկվել է Քնեսեթում մանդատից, երբ դաշինքը ստացել է ընդամենը 32 մանդատ։ 1998 թվականի նոյեմբերին մտել է Քնեսեթ՝ որպես Էհուդ Օլմերտի փոխարինող։ Նա վերընտրվել է 1999 և 2003 թվականներին, իսկ 2003 թվականին Արիել Շարոնի կառավարությունում նշանակվել է գյուղատնտեսության նախարար։ Կացը լքել է կաբինետը 2006 թվականի հունվարին՝ «Լիկուդ»-« Քադիմա» կուսակցության պառակտումից հետո, և վերընտրվեց 2006 թվականի ընտրություններում։

2004 թվականի հունվարին Կացը հայտարարել է Գոլանի բարձունքներում վերաբնակիչների թվի զգալիորեն ավելացման ծրագրի մասին։ 2004 թվականի մարտին առաջարկել է հանրաքվե անցկացնել «Լիկուդի» բոլոր գրանցված անդամների շրջանում, ինչը թույլ է տվել Արիել Շարոնին, որը մտադիր է եղել մոբիլիզացնել հասարակական կարծիքը՝ աջակցելու իր Գազայից դուրս գալու ծրագրին, շրջանցել «Լիկուդի» համագումարի ներսում ընդդիմությունը, որտեղ գերակշռում էին իսրայելցի գաղութարարների ճնշման խմբերը։ Կացը, Բենյամին Նեթանյահուի, Սիլվան Շալոմի և Լիմոր Լիվնատի հետ միասին հայտարարել են, որ երկու շաբաթվա ընթացքում հրաժարական կտան կառավարությունից, եթե Շարոնը չհամաձայնվի ազգային հանրաքվե անցկացնել դուրս գալու ծրագրի վերաբերյալ։ Նույն ժամանակահատվածում Համաշխարհային սիոնիստական կազմակերպության հետ համատեղ լոբբինգ է իրականացրել՝ Արևմտյան ափին բնակավայրերի համար խթաններ և սուբսիդիաներ տրամադրելու համար 32 միլիոն դոլար հատկացնելու համար:

2007 թվականի մարտին Իսրայելի ոստիկանությունը խորհուրդ է տվել մեղադրանք առաջադրել Կացին՝ խարդախության և վստահության չարաշահման մեղադրանքներով, որոնք կապված են Գյուղատնտեսության նախարարությունում նրա նախարարի պաշտոնավարման ընթացքում քաղաքական նշանակումների հետ։ Հաշվետվությունը պարզել է, որ նախարարության 24 սեզոնային աշխատակիցներ «Լիկուդի» կենտրոնական կոմիտեի անդամներ էին կամ կոմիտեի անդամների երեխաներ։ Ոստիկանությունը քննչական նյութերը փոխանցել է կենտրոնական շրջանային դատախազությանը։ Ավելի ուշ գլխավոր դատախազը հրաժարվել է քրեական հետապնդում սկսելուց։
մինի|Կացը Իսրայելում ԱՄՆ դեսպան Դեյվիդ Մ. Ֆրիդմանի (աջից) հետ 2019 թվականի օգոստոսին։
Կացը 2005 թվականի դեկտեմբերին առաջադրվել է «Լիկուդի» առաջնորդի պաշտոնում՝ ստանալով ձայների 8.7%-ը։

2009 թվականի ընտրություններում և «Լիկուդ» կուսակցության ցուցակում 11-րդ հորիզոնականը գրավելուց հետո Կացը պահպանել է իր տեղը և նշանակվել է տրանսպորտի նախարար Նեթանյահուի կառավարությունում։ 2009 թվականի հուլիսին որոշել է Իսրայելում առկա ճանապարհային նշանները փոխարինել նորերով, որպեսզի դրանց վրա անգլերեն և արաբերեն գրված բոլոր անվանումները լինեն եբրայերեն անվանումների ուղղակի տառադարձություն, այլ ոչ թե ուղղակիորեն անգլերեն և արաբերեն գրված։

2010 թվականի փետրվարին Արդարադատության բարձրագույն դատարանը Կացին հանձնարարել է հրահանգներ տալ՝ հիմնվելով հանձնաժողովի այն եզրակացության վրա, որ հասարակական ավտոբուսներում սեռային տարանջատումն անօրինական է, և որ առանձին նստատեղերը չեն կարող պարտադրվել, ինչպես դա անում էին հարեդիները։ Կացը, պարտավորվելով իրականացնել առաջարկությունները, պատասխանել է, որ ավտոբուսները կարող են կրել նշաններ, որոնք ենթադրում են, որ սեռային տարանջատումը կամավոր է։ Հարեդի համայնքը օրենքի կիրառման այս ձախողումը համարեց հաղթանակ։ Բարձրագույն դատարանի դատավորները քննադատել են Կացի որոշումը՝ թույլատրել սեռային խտրականությամբ տարանջատված ավտոբուսների շարունակական շահագործումը։
[մինի|Կացը ԱՄՆ պետքարտուղար [Էնթոնի Բլինքեն|Էնթոնի Բլինկենի հետ Թել Ավիվում, 2024 թվականի հունվարի 9։]]
2011 թվականի հուլիսին Կացը հաստատել է, որ պետությունը սուբսիդավորում է Արևմտյան ափի բնակավայրերում ավտոբուսի տոմսերը, ինչի պատճառով դրանք ավելի էժան են, քան Կանաչ գծի ներսում տոմսերը։ Ըստ Կացի, այս քայլը նպատակ ուներ խրախուսել վերաբնակիչներին օգտվել Արևմտյան ափի զրահապատ հասարակական տրանսպորտից, ինչը, ըստ երևույթին, կնվազեցներ պետական ծախսերը ոչ զրահապատ, մասնավոր տրանսպորտային միջոցների համար զինվորական և անվտանգության ուղեկցորդներ տեղակայելու համար։

Կացը վերընտրվել է 2013 թվականին և նոր կառավարությունում մտաց որպես տրանսպորտի նախարար։ Լիկուդի ցուցակում չորրորդ տեղը զբաղեցնելուց հետո  վերընտրվել է 2015 թվականին, որից հետո նոր կառավարությունում նշանակվել է հետախուզության նախարար, ինչպես նաև մնաց տրանսպորտի նախարար:

2019 թվականի փետրվարին Կացը ստանձնել է արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։

2020 թվականի մայիսի 17-ին Կացը դարձել է ֆինանսների նախարար։
մինի|Կացը Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Դեյվիդ Լամիի հետ Երուսաղեմում, 2024 թվականի հուլիսի 15-ին։
2024 թվականի հունվարի 1-ին Կացը երկրորդ անգամ ստանձնել է արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը՝ Քնեսեթի կողմից լիազորությունների բաժանման համաձայնագրի հաստատումից հետո, որը հանգեցրել է Էլի Քոհենի փոխարինմանը։

2024 թվականի հուլիսին մասնակցել է Վաշինգտոնում կայացած ՆԱՏՕ-ի 2024 թվականի գագաթնաժողովին, որտեղ Կացը զգուշացրել է Իրան-Ռուսաստան դաշինքի և Իրանի ու Չինաստանի կողմից սպառնացող վտանգների մասին, ինչպես նաև հանդիպել է Դանիայի, Նիդեռլանդների, Չեխիայի, ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի, Հարավային Կորեայի և Կանադայի արտաքին գործերի նախարարների հետ:

2025 թվականի փետրվարին Կացը հանձնարարել է Իսրայելի պաշտպանության բանակին պատրաստել մի ծրագիր, որը «կթույլատրի Գազայի ցանկացած բնակչի, որը ցանկանում է հեռանալ, դա անել»՝ ասելով. «Այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Իսպանիան, Իռլանդիան, Նորվեգիան և այլք, որոնք կեղծ մեղադրանքներ են ներկայացրել Իսրայելին Գազայում իր գործողությունների համար, իրավաբանորեն պարտավոր են թույլ տալ Գազայի բնակիչներին մուտք գործել իրենց տարածք: Նրանց երեսպաշտությունը կբացահայտվի, եթե նրանք հրաժարվեն»։ Իսպանիան և Իռլանդիան մերժել են Կացի առաջարկը։ Կացը նաև առաջարկել է, որ Գազայից պաղեստինցիները պետք է ներգաղթեն Կանադա, քանի որ Կանադան ունի «կառուցվածքային ներգաղթի ծրագիր»։

2024 թվականի դեկտեմբերին Ասադի ռեժիմի անկմանը հաջորդած Իսրայելի կողմից Սիրիա ներխուժման ժամանակ Իսրայելը վերահսկողություն ստանձնեց Սիրիայի տարածքում գտնվող ՄԱԿ-ի կողմից հսկվող UNDOF բուֆերային գոտու նկատմամբ, մի քայլ, որը խախտել է Սիրիայի հետ 1974 թվականի անջատման մասին համաձայնագիրը։ 2025 թվականի փետրվարին Իսրայել Կացը հայտարարել է, որ իսրայելական ուժերը կմնան Սիրիայի հարավում՝ «անորոշ ժամանակով՝ մեր համայնքները պաշտպանելու և ցանկացած սպառնալիք կանխելու համար»։

2025 թվականի մարտին Կացը դատապարտել է Սիրիայի արևմտյան մասում տեղի ունեցած բախումների ժամանակ կառավարամետ զինյալների կողմից սիրիացի ալավիների կոտորածները և Սիրիայի նախագահ Ահմեդ ալ-Շարաային (ում Կացը անվանում է «Ալ-Ջուլանի» *մարտական կեղծանունով*) բնութագրել է որպես «Ալ-Կաիդայի դպրոցի ջիհադիստ ահաբեկիչ, որը վայրագություններ է կատարում ալավիական քաղաքացիական բնակչության դեմ»։ Կացը հաստատել է Իսրայելի մտադրությունը՝ պահպանել Հերմոն լեռան և այլ անվտանգության գոտիների վերահսկողությունը, պաշտպանել Գոլանի և Գալիլեայի շրջանների համայնքները, ապահովել Սիրիայի հարավի ապառազմականացումը և պաշտպանել տեղի դրուզ բնակչությանը։

2025 թվականի հունիսի 8-ին Կացը հրամայել է իսրայելական զինվորականներին կանխել հունիսյան «Գազայի ազատության նավատորմի» «Մադլին» նավի ափ դուրս գալը Գազայի ափ։ Նա ինքնաթիռի ուղևորներից մեկին՝ Գրետա Թունբերգին, հակասեմական է անվանել։ Հրամայել է, որ նավատորմի անդամներին ցուցադրվեն հոկտեմբերի 7-ի հարձակումների տեսագրությունները։

## Հայացքներ և կարծիքներ
### Խաղաղություն և անվտանգություն
[մինի|Կացը [Tzipi Hotovely|Ցիպի Հոտովելիի և Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Դեյվիդ Քեմերոնի հետ Երուսաղեմում, 2024 թվականի հունվարի 24։]]
Խաղաղության և անվտանգության հարցերում Կացը համարվում է Իսրայելի կառավարության կոշտ գծի կողմնակից։ Արևմտյան ափի նկատմամբ ունի անեքսիոնիստական տեսակետ, աջակցում է բնակավայրերի շարունակական շինարարությանը, Իսրայելի լիակատար ինքնիշխանության տարածմանը Արևմտյան ափին և Պաղեստինի ինքնավարության հետ բոլոր հարաբերությունների խզմանը։ Դեմ է երկու պետությունների լուծմանը և պաղեստինյան պետության ստեղծմանը ցանկացած ձևով, ինչը անընդունելի է համարում՝ հաշվի առնելով «մեր իրավունքները այս հողի նկատմամբ»։ Փոխարենը, Կացը կողմ է ինքնավար պաղեստինյան կազմավորման ստեղծմանը՝ «հորդանանական քաղաքացիական և քաղաքական պատկանելությամբ» և Գազայի հատվածը Եգիպտոսին միացնելուն։ Դեմ է Վեցօրյա պատերազմի ժամանակ Սիրիայից գրավված Գոլանի բարձունքներից ցանկացած տարածքային նահանջի, այն համարելով «Իսրայելի անբաժանելի մասը և կենսական նշանակություն ունի նրա անվտանգության և պաշտպանության համար»։

2024 թվականին Կացը ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտետեշին հայտարարել է Իսրայելում *անցանկալի անձ՝* 2024 թվականի հոկտեմբերին Իսրայելի դեմ Իրանի կողմից իրականացված հարվածները Մերձավոր Արևելքի հակամարտության վերաբերյալ հայտարարության մեջ չդատապարտելու համար:

2024 թվականի նոյեմբերի 5-ին հայտարարվել է, որ Նեթանյահուն նրան կառաջադրի պաշտպանության նախարարի պաշտոնում՝ փոխարինելով պաշտոնից ազատված Յոավ Գալանտին։

### Ահաբեկչություն և կանխարգելում
2016 թվականի Բրյուսելի պայթյուններից հետո Կացը որոշակի հակասություններ է առաջացրել, երբ Իսրայելի ռադիոյով «կոշտ» մեկնաբանություններ է արել Բելգիայի և Արևմտյան աշխարհի իսլամական ահաբեկչության դեմ արդյունավետորեն պայքարելու անկարողության մասին։ *«Ջերուսալեմ Փոստ»-ը* մեջբերել է Կացի խոսքերը. «Պատերազմի առաջին կանոնն է՝ ճանաչիր քո թշնամուն, իսկ Եվրոպան և ներկայիս ամերիկյան կառավարությունը պատրաստ չեն այս պատերազմը սահմանել որպես իսլամիստական ահաբեկչության դեմ պայքար։ Եթե Բելգիայում նրանք շարունակեն շոկոլադ ուտել և վայելել կյանքը, և շարունակեն ներկայանալ որպես մեծ դեմոկրատներ և լիբերալներ, նրանք չեն իմանա, որ իրենց երկրում որոշ մուսուլմաններ ահաբեկչություն են կազմակերպում, նրանք չեն կարողանա պայքարել նրանց դեմ»։ «Շոկոլադ ուտող բելգիացիների» մասին դիտողությունը լայնորեն մեջբերվել է արևմտյան լրատվամիջոցներում և ծաղրի ենթարկվել Twitter-ում և իսրայելցի մեկնաբանները Կացիչին մեղադրել են Իսրայելին արտերկրում վատ կերպար ստեղծելու մեջ։

2016 թվականի մարտին Կացը Քնեսեթին ներկայացրել է մի օրինագիծ, որը թույլ կտար Իսրայելի կառավարությանը արտաքսել ահաբեկիչների ընտանիքներին, եթե պարզվի, որ նրանք տեղյակ են եղել այդ գործողության մասին, խրախուսել են այն կամ օգնել են դրան։ Այս միջոցառումը լայն աջակցություն ստացավ իշխող կոալիցիայի և ընդդիմադիր հիմնական պատգամավորների կողմից։ Նույն ամսին Կացը պնդել է, որ Իսրայելը պետք է կիրառի «նպատակային քաղաքացիական ոչնչացումներ» Բոյկոտի, ներդրումներից զրկելու և պատժամիջոցների (BDS) առաջնորդների դեմ։ Արտահայտությունը բառախաղ է եբրայերեն «նպատակային սպանություններ» բառի հետ։

### Լեհական հակասեմիտիզմ
Իսրայելական հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցի ժամանակ Կացը մեջբերել է Իցհակ Շամիրին, որտեղ ասել է, որ լեհերը «հակասեմականությունը ծծել են իրենց մայրերի կրծքերից», ինչն էլ, իբր, ստիպել է Լեհաստանի վարչապետ Մատեուշ Մորավեցկիին չեղարկել իր այցը Իսրայել 2019 թվականի փետրվարին։ Մորավեցկին ասել է, որ դիտողությունները անընդունելի և ռասիստական են։

### Հակամարտություն Թուրքիայի հետ
2014 թվականի օգոստոսին, երբ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը մեղադրել է Իսրայելին Գազայում պաղեստինցի արաբների «համակարգված ցեղասպանություն» իրականացնելու փորձի մեջ՝ Իսրայելի «Պաշտպանական եզր» ռազմական գործողության պատճառով, Կացը հրապարակավ հիշեցրել է Էրդողանին 1915 թվականի հայերի ցեղասպանության մասին՝ մերժելով Իսրայելը պաշտպանելու մեղադրանքները նրանցից, ում նա անվանել էր Էրդողանի «իսլամական շարժման ընկերներ»:

2024 թվականին Թուրքիայի նախկին Եվրոպական Միության հարցերով նախարար և Արդարություն և զարգացում կուսակցության խոսնակ Օմեր Չելիքը Կացին համեմատել է նացիստ առաջնորդ Ադոլֆ Հիտլերի գլխավոր դիվանագետ Յոախիմ ֆոն Ռիբենտրոպի հետ՝ Գազայի հատվածի ներխուժման ժամանակ նրա սադրիչ դիտողությունների պատճառով։

### Ֆրանսիայի հետ վեճ
2025 թվականի մայիսին Կացը քննադատել է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի կոչը՝ որոշակի պայմաններով ճանաչել Պաղեստինի պետությունը՝ ասելով. «Նրանք կճանաչեն Պաղեստինի պետությունը թղթի վրա, իսկ մենք կկառուցենք հրեա-իսրայելական պետությունը գետնին։ Թուղթը կնետվի պատմության աղբարկղը, և Իսրայելի պետությունը կծաղկի ու կբարգավաճի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի իսրայելցի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Իսրայելի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելի նախարարներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսրայելի ֆինանսների նախարարներ
Կատեգորիա:Հրեա քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի 20-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի 21-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի 22-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քնեսեթի 23-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ֆինանսների նախարարներ