Մշակութային ազգայնականություն

**Մշակութային ազգայնականություն**, տերմին, որն օգտագործվում է ազգայնականություն ուսումնաասիրող գիտնականների կողմից՝ նկարագրելու մտավորականների ջանքերը՝ խթանելու ազգային համայնքների ձևավորումը՝ շեշտը դնելով ընդհանուր մշակույթի վրա։ Այն հակադրվում է «քաղաքական» ազգայնականությանը, որը վերաբերում է ազգային ինքնորոշման համար կոնկրետ շարժումներին՝ ազգային պետության ստեղծման միջոցով։

## Սահմանում
Ջոն Հաչինսոնը 1987 թվականի «Մշակութային ազգայնականության դինամիկան» աշխատության մեջ փաստարկներ էր շրջանառում նախկին գիտական աշխատությունների դեմ, որոնք հակված էին շփոթել ազգայնականությունը և պետականապաշտական շարժումները: Հաչինսոնը մշակել էր տիպագրություն, որը տարբերակում էր մշակութային և քաղաքական ազգայնականներին՝ նկարագրելով, թե ինչպես են առաջինները գործում որպես բարոյական նորարարներ, որոնք ի հայտ են գալիս ճգնաժամի ժամանակ և ստեղծում շարժումներ, որոնք առաջարկում են ինքնության նոր քարտեզներ՝ հիմնված պատմական առասպելների վրա, որոնք, իրենց հերթին, կարող են ոգեշնչել սոցիալ-քաղաքական վերածննդի ծրագրեր վերջիններից։ Նա ընդգծում է պատմաբանների և արվեստագետների դինամիկ դերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են նրանք փոխազդում կրոնական բարեփոխիչների և դժգոհ արդիականացող մտավորականության հետ՝ ազգային ինքնություն ձևավորելու համար:

Իր հետագա աշխատանքում Հաչինսոնը ընդունում է, որ իր նախկին տարբերակումը կարող է չափազանց պարզունակ լինել և ընդունում է.

Այս մշակութային «վերածնունդները» նախորդներից տարբերվում են դրանց քաղաքական դինամիզմով, որը բխում է «նորդասական և նախառոմանտիկ եվրոպական մտավոր հոսանքների միավորումից»։ Այս մշակութային ազգայնական շարժումները նպատակ ունեին մշակութային համասեռացում և պատմության ուսումնասիրությունն օգտագործում էին որպես սոցիալական նորարարության ռեսուրս։ Մտավորականները նպատակ ունեն «բնակչությանը ներկայացնել ինքնության նոր քարտեզներ և քաղաքական դեղատոմսեր, որոնք պնդում են, որ համատեղում են պատմական ավանդույթի և ժամանակակից առաջընթացի առաքինությունները ճգնաժամի ժամանակներում»։

## Պատմություն
Էնթոնի Սմիթը նկարագրում է, թե ինչպես են մտավորականները առաջնային դեր խաղացել ազգայնականության մշակութային ընկալումների ձևավորման գործում.

Սմիթը պնդում է, որ Հեղափոխության դարաշրջանում ավանդական կրոնի և հասարակության առջև ծառացած մարտահրավերները շատ մտավորականների մղել են «հայտնաբերել այլընտրանքային սկզբունքներ և հասկացություններ, ինչպես նաև նոր դիցաբանություն և խորհրդանիշ՝ մարդկային միտքն ու գործողությունը օրինականացնելու և հիմնավորելու համար»։ «Պատմականության» միաժամանակյա հասկացությունը բնութագրվում էր որոշակի ժողովուրդների և մշակույթների ծննդյան, աճի և քայքայման վերաբերյալ ի հայտ եկող հավատով, որը դարձել է «ավելի ու ավելի գրավիչ որպես անցյալի և ներկայի ուսումնասիրության շրջանակ և [...] որպես բացատրական սկզբունք անցյալի և ներկայի իրադարձությունների իմաստը պարզաբանելու համար»։

Յոհան Գոթֆրիդ Հերդերը և Յոհան Գոթլիբ Ֆիխտեն համարվում են ազգային նույնականության մշակութային սահմանման կողմնակից հիմնական դեմքեր։ Նրանք շեշտում էին ազգային մշակույթների յուրահատկությունը, որը հիմնականում հիմնված էր լեզվի վրա՝ ընդգծելով դրա բնույթը որպես «ժողովրդի եզակի պատմական հիշողության և ավանդույթների մարմնացում և ազգային ոգու կենտրոնական աղբյուր»։

Միրոսլավ Հրոխը պնդում է, որ մշակութային ազգայնականությունը հիմք է դրել քաղաքական ազգայնականության ի հայտ գալուն։

Յաել Թամիրի համար ազգային ինքնորոշման իրավունքը ներկայացնում է «մշակութային խմբերի եզակի մշակութային էության» և մշակութային յուրահատկություն զարգացնելու նրանց իրավունքի մարմնացումը՝ անկախ նրանից, թե այդ խմբերը ձգտում են անկախ ազգային պետության, թե ոչ։

## Քննադատություն
Որոշ գիտնականներ, ինչպիսիք են Քրեյգ Քալհունը և Էրիկ Հոբսբաումը, քննադատում են ազգության մշակութային սահմանումները՝ ազգային ինքնությունների ձևավորման գործում պետության դերը և սոցիալ-քաղաքական էլիտաների կողմից մշակութային ինքնությունների կառուցման գործում ունեցած դերը անտեսելու համար: Նմանապես, Փոլ Բրասը պնդում է, որ ազգային ինքնությունները տրված չեն, այլ սոցիալ-քաղաքական էլիտաների քաղաքականության արդյունք են։

Ումութ Օզքիրիմլին մերժում է մշակութային և քաղաքական ազգայնականության միջև եղած կտրուկ տարբերությունը՝ ընդգծելով, որ ազգայնականությունը վերաբերում է երկուսին էլ։ Նա նշում է, որ այն միաժամանակ ներառում է «քաղաքականության «մշակութայնացումը» և մշակույթի «քաղաքականացումը»։

## Օրինակներ
Ֆլամանդական կամ հինդուական ազգայնականության չափավոր դրսևորումները կարող են լինել «մշակութային ազգայնականությունը», մինչդեռ նույն այս շարժումները ներառում են նաև էթնիկ ազգայնականության և ազգային միստիցիզմի ձևեր։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Ազգայնականություն
Կատեգորիա:Մշակույթ
Կատեգորիա:Մշակույթի սոցիոլոգիա
Կատեգորիա:Քաղաքական գաղափարախոսություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփայություն