Կլարիսի Լիսպեկտոր

**Կլարիսի Լիսպեկտոր** (, ), բրազիլացի խոշորագույն գրող։ Այսօր Ժուան Գիմարայնս Ռոզայի հետ համարվում է 20-րդ դարի ամենահայտնի արձակագիրներից մեկը Բրազիլիայում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Պոդոլիայի տարածքում՝ Չեչելնիկ քաղաքում՝ հրեական ընտանիքում։ Փախչելով քաղաքացիական պատերազմի շրջանի ջարդերից՝ նրա ծնողները՝ Պինհուս (Պեդրո Պինկաս) Սամուիլովի Լիսպեկտորը (?)-1940) և Մանյա (Մարիետա Մարիա) Կրիմգոլդը հասել են Բեսարաբիա, որտեղից 1922 թվականին գաղթել են Բրազիլիա։ Կլարիսը 3 քույրերից կրտսերն էր։ Բրազիլիայում Լիսպեկտորները փոխել են անունները. Պինհուսը դարձել է Պեդրո, Մանյան՝ Մարիետա, Լեյան՝ Էլիսա, իսկ Հաջան՝ Կլարիսի։ Միայն միջնեկ աղջիկը՝ Տանյան (1915–2007) է պահպանել իր անունը։ Երեք տարի անց Մարիետայի առողջական վիճակը հանկարծակի վատանում է, և նրանք տեղափոխվում են Ռեսիֆի։ Այստեղ ևս շարունակվում են ընտանիքի հոր ֆինանսական դժվարությունները։ Կլարիսին 10 տարեկան էր, երբ մայրը մահանում է 1930 թվականի սեպտեմբերին 42 տարեկանում սիֆիլիսից, որով վարակվել էր Ուկրաինայում, երբ զինվորները բռնաբարել էին։

1932 թվականին Կլարիսին ընդունվում է Ջինասիո Պեռնամբուկանո նահանգի ամենահեղինակավոր միջնակարգ դպրոցը։ Մեկ տարի անց, կարդալով Հերման Հեսսեի «Տափաստանի գայլը», որոշում է դառնալ գրող։ 1934 թվականին, երբ Կլարիսին դեռահաս էր, Պեդրո Լիսպեկտորը որոշում է իր դստրերի հետ տեղափոխվել Ռիո դե Ժանեյրոյի այն ժամանակվա մայրաքաղաք։

Կլարիսին իրավաբանական կրթությունը սկսել է 1937 թվականին Բրազիլիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, որը ժամանակի բարձրագույն ամենահեղինակավոր ուսումնական հաստատությունն էր։ Նրա առաջին հայտնի պատմվածքը՝ «Տրիունֆո»-ն, հայտնվել է *Պենեում* 1940 թվականի մայիսի 25-ին։ Դրանից կարճ ժամանակ անց՝ 1940 թվականի օգոստոսի 26-ին, նրա հայրը մահացել է անհաջող վիրահատության արդյունքում։

Լիսպեկտորը ծանոթացել է բրազիլացի գրողների երիտասարդ սերնդի հետ։ Նրանց թվում էր Լուսիո Կարդոսունը, որին նա սիրահարվել էր, սակայն Լուսիոն հոմոսեքսուալ էր, և շուտով Կլարիսին սկսեց հանդիպել իր համակուրսեցի Մորի Գուրգել Վալենտեի հետ, որն աշխատում էր Բրազիլիայի արտաքին կապերի նախարարությունում։ Դիվանագետի հետ ամուսնանալու համար քաղաքացիություն էր անհրաժեշտ, և նա այն ձեռք է բերում հենց դառնում է չափահաս։ Կլարիսին Բրազիլիայի քաղաքացիություն է ստացել 1943 թվականի հունվարի 12-ին, իսկ հունվարի 23-ին ամուսնացել է Վալենտեի հետ։

1944-1949 թվականներին ապրել է Եվրոպայում, 1952-1959 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում։ Եղել է դիվանագիտական ծառայության մեջ, զբաղվել լրագրությամբ, թարգմանել Ագաթա Քրիստիի ստեղծագործությունները։

1966 թվականին սեփական տանը հրդեհ է բռնկվել, որից հետո երկար ժամանակ եղել է ֆիզիկական և հոգեկան ծանր վիճակում, չի կարողացել գրել ձեռքի ուժեղ այրվածքների պատճառով։ 1968 թվականին Բրազիլիայում մասնակցել է ռազմական բռնապետության դեմ բողոքներին։ Լիսպեկտորի ստեղծագործություններից շատերը հրապարակվել են միայն նրա մահից հետո։

Հայտնի ամերիկացի թարգմանիչ Գրեգորի Ռաբասան այսպես է գրել Լիսպեկտորի մասին.

Կլարիսի Լիսպեկտորը շատ գեղեցիկ կին էր, նրա դիմանկարները նկարել են շատ նկարիչներ, որոնց թվում են Կառլուս Սկլյարը և Ջորջո դե Կիրիկոն։ Միայն տանը կախված է եղել նրա պատկերով առնվազն 10 նկար, սակայն այդքանով հանդերձ նա լուսանկարվել չի սիրել։

## Ճանաչում
Ազգային մի քանի մրցանակների դափնեկիր, նրա արձակ գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Մի քանի վեպեր և նովելներ դրվել են ֆիլմերի հիմքում:

## Ստեղծագործություններ
### Պատմվածքներ
* *Alguns contos*, 1952 
* *Laços de família*, 1960 (Ներառում է պատմվածքներ, որոնք նախկինում հրատարակվել են որպես *Alguns Contos*)
* *A Legião estrangeira*, 1964 
* *Felicidade clandestina*, 1971 
* *A imitação da rosa*, 1973 (Ներառում է նախկինում հրապարակված նյութեր)
* *A Via-crucis do corpo*, 1974 
* *Onde estivestes de noite*, 1974
* *Para não esquecer*, 1978
* *A Bela e a fera*, 1979

### Մանկական գրքեր
* *O Mistério do Coelho Pensante*, 1967
* *A mulher que matou os peixes*, 1968 
* *A Vida Íntima de Laura*, 1974 
* *Quase de verdade*, 1978
* *Como nasceram as estrelas: Doze lendas brasileiras*, 1987

### Վեպեր
* *Perto do Coração Selvagem*, 1943 
* *O Lustre*, 1946 
* *A Cidade Sitiada*, 1949
* *A Maçã no Escuro*, 1961 
* *A Paixão segundo G. H.*, 1964 
* *Uma Aprendizagem ou O Livro dos Prazeres*, 1969 
* *Água Viva*, 1973 
* *A hora da Estrela*, 1977 
* *Um Sopro de Vida*, 1978

### Թերթերի հոդվածներ և այլ ակնարկներ
* *A Descoberta do Mundo*, 1984 (Թերթի սյուներ, որոնք հրապարակվել են *Jornal do Brazil*-ում)
* *Visão do esplendor*, 1975
* *De corpo inteiro*, 1975 (Հարցազրույց հայտնի մարդկանց հետ)
* *Aprendendo a viver*, 2004 (Նախկինում որպես *A Descoberta do Mundo* հրապարակված սյունակների ընտրանի)
* *Outros escritos*, 2005 (Տարբեր տեքստեր, ինչպիսիք են հարցազրույցները և պատմվածքները)
* *Correio feminino*, 2006 (Կանանց համար նախատեսված բրազիլական ամսագրերում կեղծանվամբ գրված տեքստերի հավաքածու)
* *Entrevistas*, 2007 (Հարցազրույց)

### Նամակագրություն
* *Cartas perto do coração*, 2001, (Նամակագրություն Ֆերնանդո Սաբինոյի հետ)
* *Correspondências*, 2002, (Նամակագրություն)
* *Minhas queridas*, 2007, (Նամակագրություն քույրերի՝ Էլիսա Լիսպեկտորի և Տանյա Լիսպեկտոր Կաուֆմանի հետ)

## Մրցանակներ
* 1945. Գրաս Արանի հիմնադրամի մրցանակ, որը հիմնադրվել է Բրազիլիայի գրական ակադեմիայի կողմից («Վայրի սրտի հետ միասին» վեպի համար)։
* 1961. Կարմեն Դոլորես Բարբոսայի մրցանակ («Խնձորը խավարի մեջ» վեպը)։
* 1967. Կալունգի մրցանակ մանկական ազգային կազմակերպության կողմից (մանկական գիրք «Երազող նապաստակի առեղծվածը»)։
* 1976. Դաշնային շրջանի մշակույթի հիմնադրամի 10-րդ ազգային գրական մրցույթի առաջին մրցանակ։
* Պարգևատրվել է Մշակույթում ունեցած վաստակի համար շքանշանով։

## Գրականություն
* Fitz E.E. Clarice Lispector. Boston: Twayne Publishers, 1985
* Varin C. Langues de feu: essai sur Clarice Lispector. Laval: Trois, 1990
* Cixous H., a.o. Reading with Clarice Lispector. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1990.
* Peixoto M. Passionate fictions: gender, narrative, and violence in Clarice Lispector. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1994
* Clarice Lispector, a narração do indizível. Porto Alegre: Artes e Ofícios, 1998
* Cróquer Pedrón E. El gesto de Antígona o la escritura como responsabilidad: Clarice Lispector, Diamela Eltit y Carmen Boullosa. Santiago de Chile: Editorial Cuarto Propio, 2000
* Freixas L. Clarice Lispector. Barcelona: Ediciones Omega, 2001.
* Rosenbaum Y. Clarice Lispector. São Paulo: Publifolha, 2002
* Santos C. Bending the rules in the quest for an authentic female identity: Clarice Lispector and Carmen Boullosa. New York: P. Lang, 2004
* Dinis N. Perto do coração criança: imagens da infância em Clarice Lispector. Londrina: Editora da Universidade Estadual de Londrina, 2006.
* Moser B. Why this world: a biography of Clarice Lispector. Oxford; New York: Oxford UP, 2009

## Պատկերասրահ
**Կլարիսի Լիսպեկտոր**

Պատկեր: Clarice_Lispector_e_Tom_Jobim,_sem_data.tif|Լիսպեկտորը և բրազիլացի երաժիշտ Թոմ Ժոբիմը
Պատկեր: Clarice_Lispector_statue.jpg|Կլարիսի Լիսպեկտորի արձանը, Բրազիլիա
Պատկեր: EstatuaClarice.jpg|Ռիո դե Ժանեյրո. Կլարիսի Լիսպեկտորի և նրա շան՝ Ուլիսեսի արձանը, քանդակագործ Էդգար Դյուվիվիե
Պատկեր: Benjamin_Moser_with_a_book_manuscript_(cropped).jpg|Բենջամին Մոսերը Կլարիսի Լիսպեկտորի պատմվածքների ամբողջական ձեռագրով


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Биография, библиография
* Биография, библиография, фото
* Редкое интервью Клариси Лиспектор на ресурсе Центра языка и культуры португалоговорящих стран

Կատեգորիա:20-րդ դարի բրազիլացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բրազիլացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի մոդելներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ