Օտոն Ժուպանչիչ

**Օտոն Ժուպանչիչ** (, ), սլովենացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, սլովենական մոդեռնիզմի առաջնորդներից մեկը։ Սլովենիայի գիտության և արվեստի ակադեմիայի անդամ (1938)։ «Սլովենյան մոդեռնի» ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
Ժուպանչիչը մեծահարուստ վաճառականի որդի է եղել, նրա մայրը բնիկ Խորվաթիայից էր։ Սովորել է Նովո Մեստոյում և *Լյուբլյանում*։ Ժուպանչիչը եղել է սլովենացի մոդեռնիստների՝ *Իվան Չանկարի*, *Յոսիպ Մուրնի* և *Դրագոտին Կետեի* շրջանակի անդամ։ 1896-1900 թվականներին սովորել է Վիեննայի համալսարանում, բայց դասընթացը չի ավարտել։ Ապա ծանոթացել է Վիեննական սեցեսսիոնիզմի արվեստին, Գալիցիայի ուսանողների միջոցով սովորել է ուկրաինական ժողովրդական պոեզիա, որը զգալի ազդեցություն է ունեցել նրա վրա։ Վերադառնալով Լյուբլյանա՝ դասավանդել է դասական գիմնազիայում։ 1905 թվականին նա այցելել է Ֆրանսիա և Գերմանիա։ Գերմանիայում նա մնացել է որպես մասնավոր դաստիարակ մինչև 1910 թվականը։ Այնուհետև նա ղեկավարել է Լյուբլյանայի քաղաքային արխիվը, ղեկավարել դրամատիկական թատրոնը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ նա ավելի շատ միապետության կողմնակից էր։ Օկուպացիայի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա համակրում էր ընդհատակյա հակաֆաշիստական մամուլում կեղծանուններով տպագրված Ազատագրական ճակատին։ Պատերազմից հետո կոմունիստական իշխանությունների կողմից արժանացել է մի շարք մրցանակների, ստացել ժողովրդական բանաստեղծի կոչում։ 1941 թվականից աշխատակցել է անլեգալ պարտիզանական մամուլին։ Ժուպանչիչի հիմնական ժողովածուներն են՝ «Արբեցումի գավաթ» (1899), «Հարթավայրում» (1904), «Զրույցներ ինձ հետ» (1908), «Վիդի օրվա լուսաբացին» (1920), «Կուսածաղիկը ձյան տակ» (1945)։

## Գործունեություն
Ժուպանչիչի վաղ շրջանի բանաստեղծությունները, որոնք նշանավորվել են կյանքի հեթանոսական զգացումով, եվրոպական սիմվոլիզմի ազդեցությամբ և գաղափարապես Նիցշեի և Բերգսոնի ազդեցությամբ, բացասաբար են ընդունվել սլովենական հասարակության պահպանողական շրջանակների կողմից։ Շատ է թարգմանել Դանթե, Կալդերոն, Մոլիեր, Վոլտեր, Գյոթե, Ստենդալ, Բալզակ, Դիքենս, Տոլստոյ, Ֆրանս, Շոու, Չեսթերտոն, Համսուն և այլն։ Նրա մանկական գրքերը հայտնի են։

## Արվեստի գործեր
### Պոեզիա
* 1899 թվական, *Արբեցնող գունդ* 
*1904 թվական,  *Հարթավայրի վրայով*  
* 1908 թվական, *Խոսակցություններ ինքս ինձ հետ*  
* 1920 թվական, *Լուսաբացին օրվա տեսարան*  
* Ծիծեռնակ ձյան տակ  (1945)

### Դրամատուրգիա
* 1904 թվական, *Հավատարիմ հոգիների գիշեր*  
* 1924 թվական, *Վերոնիկա Դեսենիցից* 

## Խոստովանում
Զուպանչիչը 1938 թվականին եղել է Սլովենիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։ Զուպանչիչի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի շատ լեզուներով, հաճախ մեծ բանաստեղծների կողմից՝ Հունգարիայում՝ Շանդոր Վյորեսի, նախկին ԽՍՀՄ-ում՝ Լեոնիդ Մարտինովի կողմից։

## Հրատարակություններ ռուսերեն
* Пробуждение. М.: Гослитиздат, 1961
* Лирика. М.: Художественная литература, 1978

## Գրականության ցանկ
* Bernik F. Mladi Župančič med tradicijo in modern. Ljubljana: Državna založba Slovenije, 1978
* Capude A. Bergson in Župančič. Ljubljana: Univerza v Ljubljani, 1983
* Kos M. Župančič in Nietzsche. Ljubljana: Slavistično društvo Slovenije, 2000
* Mušič J. Oton Župančič: življenje in delo. Ljubljana: Mladika, 2007

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սլովենացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Սլովենացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սլովենացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Սլովենիայի քաղաքական գործիչներ