open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռաֆայել Կոռեա

**Ռաֆայել Վիսենտե Կոռեա Դելգադո** (, ապրիլի 6, 1963, Գուայակիլ, Էկվադոր), էկվադորցի պետական և քաղաքական գործիչ,  2006 թվականից Էկվադորի նախագահ։

## Կենսագրություն
Ռաֆայել Կոռեան տնտեսագիտության դոկտոր է (2001), ավարտել է ԱՄՆ Իլինոյսի համալսարանը։ Տնտեսագիտություն է դասավանդել Սան Ֆրանցիսկո դե Կիտոյի համալսարանում։ 2005 թվականի ապրիլի 20-ից օգոստոսի 9-ը զբաղեցրել է էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։

Նախագահ է դարձել՝ հաղթելով 2006 թվականի նոյեմբերի 26-ի նախագահական ընտրություններում՝ «հասարակ ժողովրդին» սատարող իր սոցիալիստական տեսլականների և հակաամերիկյան հռետորության շնորհիվ։ Երդմնակալության արարողությունը տեղի ունեացավ 2007 թվականի հունվարի 15-ին։ Արարողությանը ներկա էին Բոլիվիայի (Էվո Մորալես), Վենեսուելայի (Ուգո Չավես), Բրազիլիայի, Չիլիի, Նիկարագուայի (Դանիել Օրտեգա), Պերուի, ինչպես նաև Իրանի (Մահմուդ Ահմադինեժադ) նախագահները։

Ըստ Ռաֆայել Կոռեայի հայտարարությունների՝ նրա արտաքին քաղաքականությունը պետք է միասնական լատինաամերիկյան բլոկի կազմավորման և ԱՄՆ-ի հեգեմոնիայի դեմ պայքարի նպատակ ունենա։ Իր նախընտրական ելույթներից մեկի ժամանակ ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջորջ Բուշին բնութագրեց որպես «անհավանական բութ» անձնաավորություն։ Կոռեան դեմ է հանդես գալիս ԱՄՆ-ի հետ միասնական առևտրի գոտի ստեղծելուն, դեմ է նաև Մանտա քաղաքի (Էկվադորի արևմուտք) մոտ գտնվող ռազմաօդային բազայի վարձակալման գործող պայմանագիրը ԱՄՆ-ի հետ երկարաձգելուն։

2009 թվականի ապրիլի 26-ին կայացած նախագահական ընտրություններում Կոռեան վերընտրվեց երկրորդ անգամ։ Նրա օգտին քվեարկեց բոլոր ընտրողների 54%-ը։ Երկրորդ տեղում էր նախկին նախագահ Լուսիո Գուտիեռեսը (31 %), երրորդ տեղում՝ Էկվադորի ամենահարուստ բնակիչը՝ բանանային մագնատ Ալվարո Նոբոան (8 %)։ Օտարերկրյա դիտորդների հաղորդմամբ՝ ընտրություններն ընդհանուր առմամբ ընթացան առանց կեղծիքների։ Այդուհանդերձ, որպես գործող նախագահ, Կոռեան նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ շատ առավելություններ ուներ։

2009 թվականի օգոստոսի 10-ին նա երկրորդ անգամ մասնակցեց երդմանակալության արարողությանը որպես Էկվադորի նախագահ և իշխանության գլուխ անցավ։

2010 թվականի սեպտեմբերի 30-ին բողոքի զանգվածային ցույցերի ժամանակ վնասվածք ստացավ բողոքող ցուցարարների հետ հանդիպման ժամանակ։ Մի քանի ժամ գտնվում էր հոսպիտալում, որտեղ բժշկական օգնություն ստանալուց հետո կառավարական զորքը տարհանեց նրան։

2013 թվականի փետրվարի 17-ի նախագահական ընտրություններում հաղթանակ տարավ և երրորդ անգամ վերընտրվեց որպես Էկվադորի նախագահ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Видеовыступление президента Рафаэля Корреа
* Официальный Сайт Рафаэля Корреа 
* Блог Президента 
* Сайт президента Республики 
* Биография CIDOB Фонд 
* Сайт Информированные Гражданство
* Министерство экономики 
* Как искоренить бедность? Эквадор под руководством президента Рафаэля Корреа за семь лет совершил левый поворот

Կատեգորիա:Գուայակիլ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Էկվադորի նախագահներ
Կատեգորիա:Էկվադորի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Էկվադորի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Էկվադորի ֆինանսների նախարարներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Քրիստոնյա սոցիալիստներ
Դիքդաշ (այլ կիրառումներ)

**Դիքդաշ**, կարող է վերաբերել՝
* Դիքդաշ - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Ղարաբաղի լեռնահամակարգում
* Դիքդաշ - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Լոռիում, Ղոշղոթան
* Դիքդաշ - լեռնագագաթ և լեռներ Պոնտական լեռնահամակարգի արևելյան հատվածում
Դհոլ (այլ կիրառումներ)

**Դհոլ**, կարող է վերաբերել՝
* Դհոլ - հայկական հարվածային ազգային երաժշտական գործիք
* Դհոլ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում
Դմիտրի Ախշարումով (այլ կիրառումներ)

**Դմիտրի Ախշարումով**, կարող է վերաբերել՝
* Դմիտրի Ախշարումով - ուտոպիստ-սոցիալիստ, գրող, բժիշկ
* Դմիտրի Ախշարումով - ռուսական ռազմական գործիչ և պատմաբան, ծագումով հայ
Դմիտրովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)

**Դմիտրովսկի գյուղական խորհուրդ**, կարող է վերաբերել՝
* Դմիտրովսկի գյուղական խորհուրդ - Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովսկի շրջանում
* Դմիտրովսկի գյուղական խորհուրդ - Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևսկի շրջանում
* Դմիտրովսկի գյուղական խորհուրդ -  Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում
* Դմիտրովսկի գյուղական խորհուրդ -  Ուկրաինայի Սումիի մարզի Վելիկոպիսարևսկի շրջանում
Բվով տուն (Նովոչերկասկ)

**Բվով տուն** (), մոդեռն ոճի բնակելի տուն Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում, Խորհրդային փողոցի և Դուբովսկու փողոցի հանգույցում (Դուբովսկու փողոց, թիվ 8)։

## Նկարագրություն
Տունը կառուցվել է 1910 թվականին և սկզբում եղել է փոխադարձ վարկի ընկերության ղեկավար Գ. Գ. Կրիվցովի, այնուհետև՝ Նովոչերկասկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի պրոֆեսոր Մ. Մ. Գրիշինի (1891-1979) սեփականությունը։

Ատամանսկայա փողոցի հեռանկարը եզրափակող բնակելի շենքի ճարտարապետական ոճը արվեստաբան Վ. Կուլիշովն անվանել է «ֆիննական մոդեռն»։ Նման եզրահանգման պատճառը ճակատի հարդարման մեջ օգտագործված, մակատեսքի տեսանկյունից բացարձակապես տարբեր նյութերի պարզ համադրությունն է, ինչը բնորոշ է հյուսիսային երկրներին. վայրի քար, մուտքի եզերող պորտալ, հարկի ստորին, ցոկոլային մաս և պատերի մակերեսը ծածկող ջնարակապատ սալիկ։

Տան անվանումն առաջացել է նրանից, որ մուտքի վերևի սրածայր ճակտոնի խորշում տեղադրված է մարմարե բվի՝ ընտանեկան բարօրության և երջանկության խորհրդանիշի քանդակ։ Փայլուն դեղնականաչ մակերեսով սալիկների և կոպտատաշ մոխրագույն քարի հակադրությունը հաճախ կարելի է հանդիպել միջնադարյան ճարտարապետության մեջ։

Հենց այս տունն է հիշատակվում քաղաքում ծնված խորհրդային գրող Գենադի Սեմենիխինի «Նովոչերկասկ» վեպում, սակայն այնտեղ նշված է այլ հասցե։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1910 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Նովոչերկասկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր
Ամենաշահութաբեր մուլտֆիլմերի ցանկ

Ցանկը հիմնված է ֆիլմերի` կինոթատրոններում վաճառված տոմսերից ստացած եկամուտների վրա։ Կազմված է ըստ Box Office Mojo կայքի տվյալների։

* Մուլտֆիլմերի մեծ մասը` տասնչորսը, ստեղծվել է Walt Disney Animation Studios-ի կողմից։
* Մուլտֆիլմերից տասը ցանկում ընդգրկվել են 2016 թվականին։
* «Սառցե սիրտը» մուլտֆիլմը ամենաեկամտաբեր ոչ-սիքվել և ոչ-պրիկվել ֆիլմն է։
* «Խաղալիքների պատմություն։ Մեծ փախուստ» մուլտֆիլմն ամենահաջողված սիքվելն է։
* «Առյուծ արքան», «Գեղեցկուհին և Հրեշը», «Նեմոյին որոնելիս» և «Հրեշների կորպորացիա» մուլտֆիլմերը 17, 20, 9 և 11 տարի անց նորից ցուցադրվել են կինոթատրոններում։
* «Գեղեցկուհին և Հրեշը» ցանկի ամենահին մուլտֆիլմն է։
* Ցանկից միայն 10 մուլտֆիլմեր են, որոնք ստեղծվել են 2001 թվականից առաջ։

## Ամենաեկամտաբեր մուլտֆիլմերի ցանկ
: *Ֆոնի գույնը*  * նշանակում է, որ ֆիլմերը գտնվում են վարձույթում*

## Ամենաեկամտաբեր անիմացիոն ֆիլմաշարերի ցանկ
Ցանկը կազմված է կինեմատոգրաֆիայի պատմության մեջ ամենաեկամտաբեր 10 անիմացիոն ֆիլմաշարերից։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիական ցուցակներ
Սկրա դի Լեգենի ճակատամարտ

**Սկրա դի Լեգենի ճակատամարտ** (, ), ճակատամարտ Հունաստանի և Բուլղարիայի թագավորությունների միջև՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Տեղի է ունեցել 1918 թվականի մայիսի 29-31-ն ընկած ժամանակահատվածում։

Համարվում է Սալոնիկի ռազմաճակատի ամենաարյունարբու ճակատամարտերից մեկը։ Սկրա դի Լեգենի մարտերի ժամանակ հունական զորքերին օժանդակում էր վերջինիս անտանտյան դաշնակիցներից Ֆրանսիան։

## Ճակատամարտի ընթացք
Բուլղարական բանակն ամրացրեց իր դիրքերը հունական Մակեդոնիայի երկրամասում գտնվող Սկրա գետի շրջակայքում՝ խնդիրներ ստեղծելով դաշնակիցների ուժերի առաջխաղացման համար։ 1918 թվականի մայիսի կեսերին Սալոնիկի ռազմաճակատում կռվող ֆրանսիական բանակը շարժվեց օգնելու Հունաստանի զինված ուժերին։

Անտանտի ուժերն անցել են հարձակման և գրավել են Սկրայի հովիտը։ Ռազմագործողության ժամանակ հունական կողմում կռվում էին 5-րդ և 6-րդ կղզային դիվիզիան՝ գեներալ Էմանուիլ Յանուի գլխավորությամբ, ինչպես նաև Կրետեում կռվող 7-րդ և 8-րդ դիվիզիաները՝ Պանայոտիս Սպիլիադիսի հրամանատարությամբ։ Հունական ընդհանուր ուժերին միավորում էր նշանավոր գեներալ Էմանուիլ Զիմվրակակիսը, ով Առաջին համաշխարհային պատերազմի Սալոնիկի ռազմաճակատի նշանավոր զորահրամանատարներից էր։ Բուլղարացիների բանակը կազմված էր 5 գնդերից։

Հուլիսի 16-ին հունական զորքերը նոր հարձակում սկսեցին, որի պատճառը բուլղարացիների ռմբակոծություններն էին։ Մարտերն այս անգամ տևեցին երկու օր։ Դրա արդյունքում հույները զբաղեցրեցին նախկինում Բուլղարիայի վերահսկողության տակ գտնվող մի շարք դիրքեր։

## Գրականություն
* Grigorios Dafnis, Sofoklis Eleftheriou Venizelos (Athens: Ikaros, 1970) pp.&nbsp;44–47

## Արտաքին հղումներ
* Սալոնիկի ճակատն Առաջին համաշխարհային պատերազմում 1916-1918 թթ. 

Կատեգորիա:Հունաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Բուլղարիայի ճակատամարտեր
Թալերհոֆ

մինի|Ճամբարի տեսքը թռչնի թռիչքի բարձրությունից
մինի|Վայրը, որտեղ անցկացվել են գլխատումները և մահապատիճները
**Թալերգոֆ** (), համակենտրոնացման ճամբար, որ ստեղծել է Ավստրո-Հունգարական կայսրությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի առաջին օրերին։ Գտնվել է Ալպերի ստորոտի հովիտներից մեկում` Շտիրիա նահանգի գլխավոր քաղաքի` Գրացի մոտ։ Թալերգոֆը 20-րդ դարի համաշխարհային պատմության մեջ համակենտրոնացման ճամբարներից առաջիններից մեկն է և առաջինը Եվրոպայում։

Այստեղ են բնակեցվել Գալիցիայից և Բուկովինայից տեղահանված բնակիչներ` ռուսիններ, որոնք եղել են Ռուսական կայսրության կողմնակիցները և տեղահանվել են լեհերի և ուկրաինամետների պահանջով։ Ռուսամետների մյուս խոշոր համակենտրոնացման ճամբարը եղել է Թերեզինը։

## Պատմություն
Գալիցիայի և Բուկովինայի ռուսամետների առաջին խումբը Թալերգոֆ է բերվել 1914 թվականի սեպտեմբերի 4-ին։

Մինչև 1915 թվականի ձմեռըԹալերգոֆում բարաքներ չեն եղել։ Մարդիկ բաց երկնքի տակ պառկել են հողին թե՛ անձրևին, թե՛ ցրտին։

ԱՄՆ-ի կոնգրեսական Ժոզեֆ. Մակորմիկի վկայությամբ տարհանվածներին ենթարկել են ծեծի ու կտտանքի։

1914 թվականի` Շլեերի պաշտոնական հաղորդագրության մեջ նշվում էր, որ Թելերգոֆում այդ ժամանակ գտնվել է 5.700 մարդ։ Նրանցից 1915-ը եղել են Լեմկովշչինայի բնակիչներ։

1914 թվականի սեպտեմբերի 4-ից 1917 թվականի մայիսի 10-ը Թալերգոֆում բանտարկվել են 20.000 ռուսամետներ, միայն առաջին մեկուկես տարվա ընթացքում մահացել է ավելի քան 3.000 բանտարկյալ։ Գալիցիացի քաղաքական գործիչ Դմիտրի Մարկովի տվյալներով 1915 թվականի առաջին կեսին գլխատվել է մոտ 3.800 մարդ։

Ճամբարը փակվել է 1917 թվականի մայիսին Ավստրո-Հունգարիայի վերջին կայսր Կառլ  I-ի կարգադրությամբ։ Ճամբարի տեղում բարաքները մնացել են մինչև 1936 թվականը։ Էքսգումացիայի են ենթարկվել 1767 դիակ, որոնք վերահուղարկավորվել են Ֆելդկիրխեն () գյուղի մոտ գտնվող ընդհանուր գերեզմանոցում։

Ներկայումս ճամբարի տեղում Գրաց-Թալերգոֆ օդանավակայանն է։

## Ականատեսների վկայություն
մինի|Թալեգրոֆի օրացույց. Առաջին թողարկում
Ալեքսանդր Մակովսկու վկայությունից.

Ահա ինչ է գրում ճամբարի նախկին բանտարկյալ Վասիլի Վավրիկը.

## Նշանավոր բանտարկյալներ
մինի|Գլխատվածները Թալերգոֆում, 1916 թվական
* Յարոսլավ Կաչմարչիկ (1885-1944) - լեմկիների Ռուսական ժողովրդական հանրապետության նախագահ
* Նիկոլայ Անտոնևիչ - պատմաբան, հրապարակախոս
* Վասիլի Վավրիկ - գրող, գրականագետ, պատմաբան
* Նիկոլայ Գլեբովիցկի - գրող, հասարակական գործիչ
* Յուրի Դեմյանչիկ - բանասեր
* Մեֆոդի Տրոխանովսկի - հասարակական գոչծիչ, մանկավարժ

## Հիշատակ
մինի|Հուշարձան Թալերգոֆի զոհերի հիշատակին Լվովում
1934 թվականի Լվովի Լիչակովսկի գերեզմանոցում կանգնեցվել էհուշարձան` նվիրված Թալերգոֆի զոհերի հիշատակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համակենտրոնացման ճամբարներ
Կատեգորիա:Բնակչության տեղահանում
Կատեգորիա:Ավստրո-Հունգարիան Առաջին համաշխարհային պատերազմում
Գեներալ Կուռնակովի տուն

**Գեներալ Կուռնակովի տուն** (), շենք ՌԴ Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքի Ատամանսկայա, 28 հասցեում։ Հիշատակվում է բազմաթիվ պատմական փաստաթղթերում և համարվում է քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։ Այդ տանը նշվել են զինվորական ազնվականության բոլոր կարևոր ու հիշարժան իրադարձությունները։

## Պատմություն
Գեներալ Սեմյոն Կուռնակովի տունը առաջիններից մեկն է հայտնվել Նովոչերկասկ քաղաքում։ Այն կառուցվել է 1810 թվականին, հիշատակվում է 1812 թվականի հունիսի 10-ի փաստաթղթերում, որոնցում ժամանակակիցները նշում են, որ շինությունը լավագույններից մեկն է քաղաքում։ Տան տերը հաճախ է լուծել քաղաքում ճարտարապետական կառույցների շինարարության հետ կապված հարցեր։

1817 թվականի մայիսի 9-ին այս տանը կազմակերպվել է շքեղ տոնակատարություն. ամուսնացել է ատամանի որդի Իվան Մատվեևիչը։ Հարսնացուն մեկ այլ ատամանի` Ստեպան Եֆրեմովի թոռնուհին էր։

1818 թվականին գեներալի տանը կազմակերպել են պարահանդես քաղաք ժամանած Ալեքսանդր I-ի պատվին։ Որոշ ժամանակ անց շենքը դարձել է կազակ Շեյկինի սեփականությունը։ Նա վերակառուցել է նախկին գեներալական տունը, և 1870-ական թվականներին այս շինությունն արդեն հայտնի էր որպես «Եվրոպական» հյուրանոց։ Այնտեղ կանգ էին առնում առավելապես ստեղծագործական մասնագիտությունների ներկայացուցիչները։

1930-ական թվականներին հյուրանոցը վերակազմավորվել է ուսանողական հանրակացարանի։ 

XXI դարում շենքում Հարավռուսական պետական տեխնիկական համալսարանի հանրակացարանն է։

## Նկարագրություն
Բարձր ցոկոլով, պատշգամբով և մեծ չափերի սյուներով երկհարկանի քարե շենքի տան դիմաց սկզբնապես նստարաններով հրապարակ էր։ Այժմ այնտեղ է Ալեքսանդրովյան զբոսայգին է։ Պատշգամբն ունի երկաթե ցանցկեն ցանկապատ։ Շենքի ճակատին կան բազմաթիվ պատուհաններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նովոչերկասկի շենքեր և կառույցներ
Ռեդիսոն Բլու Հոթել Երևան

**Ռեդիսոն Բլու Հոթել Երևան** (), «Կարլսոն Ռեզիդոր» ընկերության «Ռեդիսոն Բլու» հյուրանոցային ցանցին պատկանող 5 աստղանի հյուրանոց Երևանում։ Ի սկզբանե հյուրանոցը բացվել է 2005 թվականին որպես «Գոլդեն Փելես Երևան» հյուրանոց։ 2014-2016 թվականներին հյուրանոցն ընդլայնվել և բարեկարգվել է։ Վերաբացվել է 2016 թվականի հուլիսին որպես «Ռեդիսոն Բլու Հոթել Երևան»։

Հյուրանոցը գտնվում է Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում՝ Ազատության պողոտայի 2/2 հասցեում, Հաղթանակ զբոսայգու տարածքում։

## Պատմություն
մինի|Հյուրանոցի շենքը 2008 թվականին, նախքան բարեփոխումները
2005 թվականի մայիսի 31-ին Երևանի Հաղթանակ զբոսայգու տարածքում բացվել է «Գոլդեն Փելես Հոթել Երևանը»։ Հյուրանոցի կառուցման ընթացքում տարածքում կտրվեցին հազարավոր ծառեր։ Հյուրանոցի բացմանը մասնակցել է Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը։ Բացման պահին հյուրանոցն ունեցել է 66 հյուրասենյակ։

2014 թվականին հյուրանոցը ժամանակավորապես փակվել է վերակառուցման և ընդլայնման համար։ 2016 թվականի հուլիսի 12-ին բարեկարգված հյուրանոցը բացվել է «Ռեդիսոն Բլու Հոթել Երևան» անվան ներքո։ Հյուրանոցային համալիրի բացման արարողությանը մասնակցել է Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը՝ Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի ուղեկցությամբ։

## Ծառայություններ
Հյուրանոցն ունի 142 սենյակ, այդ թվում՝ 19-ը բարձրակարգ համարներ են (այդ թվում՝ թագավորական, նախագահական սենյակներ), 6-ը համաժողովի սրահներ, ռեստորաններ և բարեր։

Հյուրանոցում գործում է 1000 քմ տարածք զբաղեցնող «Տեռա-ՍՊԱ» համալիրը, որն ներառում է սպա-խնամքի 7 խցիկ, չոր սաունա, թուրքական բաղնիք, ֆիթնես կենտրոն և թենիսի կորտ։ Կենտրոնի տարածքում գործում է նաև 25 մ երկարությամբ փակ լողավազան, որը Երևանի հյուրանոցային լողավազաններից ամենամեծն է։

Հյուրանոցի ձեղնահարկի «ԱդԱստրա» բացօթյա ռեստորանն առաջարկում է տարբեր խոհանոցների խորտիկներ, միջազգային խոհանոց, հատկապես գրիլ-բարում պատրաստված սթեյքեր։ Ռեստորանից բացվում է Երևանի և Արարատ լեռան հրաշալի տեսարաններից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Երևանի հյուրանոցներ
Միշա Մենգելբերգ

**Միշա (Միխայիլ Կառլովիչ) Մենգելբերգ** (, հունիսի 5, 1935, Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ ֊ մարտի 3, 2017, Ամստերդամ, Նիդերլանդներ), ուկրաինական ծագմամբ նիդեռլանդացի ջազային դաշնակահար և կոմպոզիտոր, կոմպոզիտորների Գաուդեամուս միջազգային մրցույթի դափնեկիր (1961), ֆրի ջազի եվրոպացի առաջատար կատարողներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կիևում դիրիժոր Կարել Մենգելբերգի՝ Վիլեմ Մենգելբերգի զարմիկի ընտանիքում։ Ուսումնասիրել է ճարտարապետություն, 1958-1964 թվականներին սովորել է Հաագայի արքայական կոնսերվատորիայում։ Միևնույն ժամանակ Լոսդրեխտի ջազային փառատոնին դարձել է դափնեկիր։ Նրա վաղ աշխատանքները կրում են այնպիսի երաժիշտների ազդեցությունը, ինչպիսիք են Տելոնիուս Մոնկը, Դյուկ Էլինգտոնը, Ջոն Քեյջը։

Միշա Մենգելբերգը հանդես է եկել բազում հայտնի երաժիշտների հետ, որոնց թվում են Դերեք Բեյլին, Պետեր Բրյոցմանը, Էրիկ Դոլֆին, Էվան Փարքերը, Էնթոնի Բրեքսթոնը։ 1967 թվականին Վիլեն Բրյոքերի և Հան Բենինքի հետ Instant Composers Pool ավանգարդային համույթի հիմքն էր։

Մենգելբերգը մահացել է 2017 թվականի մարտի 3-ին Ամստերդամում։

## Սկավառակագրություն
### Սոլո ալբոմներ
* 1979: *Pech Onderweg* (BV Haast)
* 1982: *Musica Per 17 Instrumenti / 3 Intermezzi /Omtrent Een Componistenactie* Composer's Voice
* 1994: *Impromptus* (FMP)
* 1997: *Misha Mengelberg* (I Dischi Di Angelica)
* 1997: *The Root Of The Problem* (hatOLOGY)
* 1999: *Two Days In Chicago* (hatOLOGY)
* 2000: *Solo* (Buzz)
* 2005: *Senne Sing Song* (Tzadik)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 1996 Mengelberg interview conducted by Dan Warburton
* Discography from the European Free Improvisation Pages 
* ICP Orchestra Homepage
* FMP releases

Կատեգորիա:Հոլանդացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդացի դաշնակահարներ
Տանաիս (կինոթատրոն)

**«Տանաիս» կինոթատրոն** (), կինոթատրոն ՌԴ Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Քաղաքի հնագույն կինոթատրոնն է։ Տեղական նշանակության ճարտարապետական հուշարձան է։

## Պատմություն
1903 թվականին Նովոչերկասկ քաղաքի Պլատովի պողոտայում Կոնդրատովայի տանը բացվեց «Պատե» կինոթատրոնը, որի սարքավորումները բերվել էին Փարիզից, ֆրանսիական «Ֆ. և Է. Պատե» ընկերությունից։ Նրա պատվին էլ սկզբնապես կոչվում էր կինոթատրոնը։ Տեղացի կազակուհի Եվդոկիա Պետրովնա Կոնդրատովան շենքի շինարարությունը կազմակերպել էր հատուկ կինոթատրոնի համար։ Այս շենքը դարձել է առաջինը քաղաքում, որը կառուցվել է զուտ որպես կինոթատրոն, ինչն էլ հենց նրան տալիս է պատմական կարևորություն։

1914 թվականի ամռանը և աշնանը կինոյում ժողովրդականություն էր վայելում ռազմական թեմատիկան, տեղական մամուլում հաճախ հանդիպում էին այսպիսի հայտարարություններ. *«Պատե» էլեկտրաբիոգրաֆում ցուցադրվում է «Պայքար դևի հետ» ժապավենը` հայտնի կինեմոդերասան Վ. Հարիսոնի մասնակցությամբ»* կամ` *«Պատեն» հաջողությամբ մրցակցում է Նովոչերկասկ քաղաքում` ցույցադրելով մեծ պատմական ժապավեններ, ինչպես «Սպարտակը` գլադիատորների առաջնորդը» և «Կլեոպատրան և Անտոնիոսը»*։

Սկզբնապես կինոթատրոնի շենքն ուներ պատշգամբ։ Առաջին հարկում ձախ կողմից գտնվում էր արդուզարդի խանութ, իսկ աջից` վարսավիրանոց։ Նկուղում գտնվում էր գինու մառան։ Ամբողջ XX դարի ընթացքում շենքն օգտագործվել է անմիջական նշանակությամբ, ոչ մի խանութ այնտեղ այլևս չի եղել, փոխվել է միայն նրա անունը. 1927 թվականին «Պատե» կինոթատրոնը վերանվանել է «Տեմպ», ապա «III Ինտերնացիոնալ», «Սովետսկի», «Կոմսոմոլեց» և արդեն 1990-ական թվականներին` «Տանաիս»։

2000-ական թվականներին շենքը վերանորոգվել է, իսկ 2010 թվականի սկզբին հանվել վաճառքի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Кинотеатр «Танаис»  // Novocherkassk.net

Կատեգորիա:Նովոչերկասկի շենքեր և կառույցներ
Պարոնիկ Մաթևոսյան

**Պարոնիկ Մաթևոսյան** (, ), հայ բժիշկ, վիրաբույժ։ Կ. Պոլսի հայկական բժշկական ընկերության հիմնադիր-նախագահ (1912):

## Կենսագրություն
Պարոնիկ Մաթևոսյանը ծնվել է 1836 թվականին Խարբերդի նահանգի Ակն քաղաքում։ 1863 թվականին ավարտել է Կոլումբիայի բժշկական համալսարանը։

Մշակել է ծաղկի և դեղին տենդի համաճարակների դեմ պայքարի միջոցառումներ։ 1865 թվականին կատարելագործվել է Լոնդոնում, Փարիզում, այնուհետև վերադարձել է Կ. Պոլիս և աշխատել հայկական Ս. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցում։ Կ. Պոլսի բոլոր հիվանդանոցներում առաջինն է ներդրել Դ. Լիստերի հականեխման սկզբունքները։ 1873 թվականին եղել է Կ. Պոլսի Կայսերական բժշկական ընկերության պատվավոր անդամ, ապա՝ ատենապետ։ Աշխատել է ամերիկյան դեսպանատանը։
Մահացել է 1926 թվականին Կ. Պոլսում։

## Երկեր
Գրել է «Տեղեկագիր Ս. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցին» գրքույկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GetTreated Medical Travel: Five medical innovations you didn’t know were Armenian
* Armenian Pioneers in America

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Ռաստաշանսկիների կալվածատուն

**Ռաստաշանսկիների կալվածատուն** (), թանգարան, հուշագեղարվեստական ցուցադրություն` նվիրված խորհրդային և ռուս դերասան, երգիչ, Յուրի Ռաստաշանսկուն և նրա նկարչական հավաքածուին։ Կալվածատունը գտնվում է Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի Պետրուշինո գյուղում։

## Նկարագրություն
Թանգարանը գտնվում է այն տանը, որտեղ 1998-2011 թվականներին ապրել է Յուրի Ռաստաշանսկին։ Թանգարանը բացվել է 2012 թվականի փետրվարին։ Հավաքածուի հիմք են ծառայել Յուրի Ռաստաշանսկու տարբեր տարիներին հավաքած նկարները։ Թանգարանում անցկացվում են գրական երեկոներ և դաշնամուրային երաժշտության համերգներ։

## Թանգարանի ֆոնդ
Թանգարանի գեղանկարչական նյութերի ֆոնդում պահպանման ավելի քան 150 միավոր է, այդ թվում` խորհրդային գեղանկարչության այնպիսի վարպետների գործեր, ինչպիսիք են Ի. Վ. Ռադոմանը, Ա. Ե. Ստրելովը, ինչպես նաև փորագրանկարներ և գրաֆիկական աշխատանքներ։

Ձեռագրավավերագրական ֆոնդը ներառում է Յուրի Ռաստաշանսկու նոթատետրերն ու սևագրությունները, ազդագրեր, լուսանկարներ, դերասանի ստեղծագործական կյանքի մասին հոդվածներ մամուլում։ 

Հիշատակի ֆոնդում կա պահպանման մոտ 100 միավոր։ Այնտեղ պահվում են երգչի անձնական իրերը, ինչպես նաև բեմական հագուստները և ընտանեկան մասունքները։

Ռաստաշանսկիների ընտանիքի ֆոնդը ներառում է պահպանման ավելի քան 1000 միավոր, այդ թվում` ֆոտոարխիվ, տեսագրություններ և ձայնագրություններ։ Դրա մեջ մտնում են փաստաթղթեր, նամակներ, ընտանիքի անդամների ձեռագրեր։

## Այցելություն
Թանգարանը գտնվում է գյուղ Պետրուշինո, Ստախանովի փողոց, տուն 28 հասցեով։ Այցելությունը` ըստ նախնական պայմանավորվածության։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Радоман И. В. (официальный сайт)
* Страница И. В. Радомана на сайте мемориального музея «Городок художников на Масловке»
* Страница И. В. Радомана на сайте московского союза художников-монументалистов 
* Страница А. Е. Стрелова на сайте арт-галереи Nostalgie

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջան
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի թանգարաններ
Դուկա դˈԱոստա կամուրջ

**Դուկա դˈԱոստա կամուրջ** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Ֆլամինիո բուլվարը Լաուրո Դե Բոսիս հրապարակին Ֆլամինիո և Դելլա Վիտտորիա շրջաններում։

## Նկարագրություն
մինի|ձախից|300 px
Կամուրջը նվիրված է Աոստայի երկրորդ դուքս էմանուելե Ֆիլիբերտո Սավոյային։ Կամուրջը նախագծել է ճարտարապետ Վինչենցո Ֆասոլոն։ Շինարարությունը սկսվել է 1939 թվականին և ավարտվել 1942 թվականին։

Կամուրջը երկաթբետոնե կառույց է, ունի մեկ կամար։ Երկարությունը կազմում է 220 մետր, իսկ լայնությունը՝ 30 մետր։ Կամարի երկարությունը 100 մետր է։ Կամրջի երկու ծայրերում տեղադրված են սյուներ, որոնց ճակատամասերը ձևավորել է տոսկանացի քանդակագործ Վիկո Կոնսորտին։ Քանդակներում պատկերված են նաև կռվի տեսարաններ Իսոնցո, Տագլիամենտո, Սիլ և Ադիջ գետերի վրա։

Կամուրջը կապում է Ֆլամինիո շրջանը Իտալական ֆորումին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Map of the bridges of Rome
* The form on ''Structurae'', the database of structural and civil engineering works
Դաշույն (մ.թ.ա. 13-12-րդ դարեր, Արթիկ)

**Դաշույն**, մ.թ.ա. 13-12-րդ դարերում Արթիկում հայտնաբերված սեպաձև շեղբով միաձույլ դաշույն, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2346-331 համարի ներքո։

## Նկարագրություն
Երկսայր դաշույնը  երկու երեսից զարդարված է ակոսներով, որոնց միջև գալարվող օձի մեկական ռելիեֆներ են։
Դաշույնը պատրաստված է տեխնիկական բարդ եղանակով՝ երկգույն մետաղի օգտագործումով (դեղին մակերեսի վրա ընդելուզված են կարմրագույն պղնձե ռելիեֆներ)։ Շեղբի վերին՝ լայնացող մասում փորագրված է վազող պարույր։ Դաստակը խողովակաձև է՝ կիսագնդաձև գլխիկով։ Գլխիկի վրա՝ եռանկյունաձև միջնորմապատերով առանձնացված հատվածներում, պահպանվել են փայտյա ներդիրներ
:

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

.

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Զինվորական գերեզմանատուն № 6 (Կրեմպնա)

thumb|right|300px|Հուշարձան
**Զինվորական գերեզմանատուն № 6 (Կրեմպնա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, որը գտնվում է Կրեմպնա գյուղի մերձակայքում՝  Անդրկարպատյան վոևոդությունում։ Գերեզմանը մաս է կազմում Արևմտագալիցիական զինվորական գերեզմանոցի, որը ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Գերեզմանոցում հուղարկավորված են ավստրիական, գերմանական և ռուսական բանակի զինծառայողները, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը հիմնվել է 1915 թվականին սլովակ ճարտարապետ Դուշան Յուրկովիչի նախագծով։

Գերեզմանատանը հուղարկավորված են 53 ավստրիացի, 33 ռուս և 34 գերմանացի անհայտ զինվորներ։ 1914 թվականին Կրեմպնա գյուղում գտնվող Սուրբ Կոսմի և Դեմիանի եկեղեցիները եղել են դաշտային հիվանդանոց և ենթադրվում է, որ այստեղ թաղված են զինվորներ, ովքեր զոհվել են վերքերից։

## Բնութագիր
Գերեզմանատունը ցանկապատված է քարե ցանկապատով։ Գերեզմանատան կենտրոնում գտնվում է հուշարձան, կազմված չորս քարե սյուններից, որոնց գագաթներ միանում են քարե ծաղկեպսակով։ Այս հուշարձանը տեղադրվել է 1990 թվականին և ստեղծել են արաբ փորագրիչները լեհ և ավստրիացի զինվորականների պատվերով, ովքեր խաղաղապահներ են  Գոլանի բարձունքներում։

## Աղբյուրներ
* Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid niski i Pogórze. Warszawa — Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Rewasz», 1995, s. 32-33. ISBN 83-85557-20-2.

## Արտաքին հղումներ
*  Cmentarze z I wojny światowej, Okręg I Nowy Żmigród  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ մրցույթի հոդվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Ջակոմո Մատեոտտիի կամուրջ

**Ջակոմո Մատեոտտի**, նախկին Պոնտե դել Լիտտորիո , կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։
Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Առնալդո դա Բրեսչիա բուլվարը և Piazza delle Cinque Giornate հրապարակը Պրատի, Ֆլամինիո և Դելլա Վիտտորիա շրջաններում։

## Նկարագրություն
Կամուրջը նախագծել է Ավգուստո Անտոնելլին։ Այն ուներ Պոնտե դելլե Միլիզիե անունը։ Կառուցումը սկսվել է 1924 թվականին և ավարտվել է 1929 թվականին։ Բացումը տեղի է ունեցել 1929 թվականի ապրիլի 29-ին, որպես Լիտտորիո կամուրջ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կամուրջը նվիրվում է սոցիալիստ առաջնորդ Ջակոմո Մատեոտտին (Իտալիայի սոցիալիստական կուսակցություն), որն առևանգվել է կամրջի մոտակայքում։

Կամուրջն իրենից ներկայացնում է եռակամար կառույց, որի երկարությունը կազմում է 138,6 մետր։

## Երթուղի
Կամրջի վրայով անցնում է 19 տրամվայը։
Հռոմի մետրոպոլիտենի A գծով Ջակոմո Մատեոտտիի կամուրջ կարելի է հասնել Ֆլամինիո և Լեպանտո կայարաններից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Rendina, Claudio. Enciclopedia di Roma (2005 ed.). Newton Compton Editori, Rome. ISBN 88-541-0304-7.
Բանակային զինապահեստ (Նովոչերկասկ)

**Բանակային զինապահեստ** (), շենք ՌԴ Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Ճարտարապետ` Լուիջի Ռուսկա։

## Պատմություն
Զինապահեստի շենքը նախագծել է ճարտարապետ Լուիջի Ռուսկան։ Երմակի պողոտայի և Տրոիցկի հրապարակի անկյունում 1820 թվականին այն կառուցել է բանակային ճարտարապետ Կ. Կ. Պեյկորը, որն ակտիվորեն մասնակցել է Նովոչերկասկի շինարարությանը նրա գոյության առաջին տարիներին։
ձախից|մինի|240x240փքս|Զինապահեստի մուտքերից մեկը
Գտնվելով Հաղթական կամարի հարևանությամբ (Պետերբուրգյան զառիվայր, այժմ` Գերցենի զառիվայր)` զինապահեստի շենքը ոճով մոտ է նրան։ Այս շինությամբ Պեյկորը ցանկանում էր մեկ ամբողջություն դարձնել Պետերբուրգյան զառիվայրը և դեպի Մայր տաճարի հրապարակ տանող Երմակի պողոտան։ Մեկ հարկանի П-աձև շենքի կողային թևերը ճակատին ունեցել են չորսսյունանոց սյունասրահներ, որոնք զարդարված էին բրոնզե դրոշներով և զինվորական տարբերանշաններով (չեն պահպանվել)։ Զինապահեստի առջևի հարթակում, որը ցանկապատված էր շղթաներով, տեղադրված էին նաև թնդանոթներ և գնդեր, որոնք կազակները ձեռք էին բերել ինչպես ազովյան մարտերում, այնպես էլ անգլո-ֆրանսիական զավթիչներից Տագանրոգի պաշտպանության ժամանակ, երբ 1855 թվականի հուլիսին դեսանտ իջեցնելու պահին նրանք գրավել էին անգլիական ռազմական «Ջասպեր» շոգենավը։

Ներկայումս զինապահեստի պահպանված մասերում զորամաս է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья - Войсковой арсенал в Новочеркасске
* Энциклопедия Новочеркасска - Градостроительная культура

Կատեգորիա:Նովոչերկասկի շենքեր և կառույցներ
Սերժանտ Ջոյս Կիլմերի եռանկյունի

**Սերժանտ Ջոյս Կիլմերի եռանկյունի** (), հասարակական այգի Բրուքլինում։ Տարածքը կազմում է 4 մ². Նյու Յորքի ամենափոքր այգին է Լյուկ Լանգ Սքվերի հետ միասին:

Կոչվել է ի պատիվ ամերիկացի գրող Ջոյս Կիլմերի (), որը զոհվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմում:

## Ջոյս Կիլմեր
thumb|170px|Ջոյս Կիլմերը ռազմաճակատում
Ալֆրեդ Ջոյս Կիլմերը ծնվել է Նյու Ջերսի նահանգի Նյու Բրանսուիկ քաղաքում։ Ռատգերսի նաապատրաստական դպրոցն ապարտելուց հետո ընդունվել է Ռատգերսի քոլեջ (ներկայում՝ Ռատգերս համալսարան), որտեղից հետագայում տեղափոխվել է Կոլումբիայի համալսարան, որտեղ 1908 թվականին ստացել է արվեստի բակալավրի կոչում։ 1909 թվականին  Ջոյս Կիլմերն աշխատանքի է տեղավորվել որպես բառարանի խմբագիր։ Երեք տարի անց նա դարձել է անգլիկան եկեղեցու կողմից հրատարակվող *The Churchman* թերթի գրական խմբագիր։ Դրանից մեկ տարիա անց՝ 1913 թվականին, Ջոյս Կիլմերն իր կարիերան աշխատանքի է անցել The New York Times-ում։ Նույն թվականին նա գրել է «Ծառեր» () քնարական պոեմը, որ նրան մեծ ճանաչում է բերել երկրում։

1917 թվականին Ջոյս Կիլմերը, լինելով ընտանիքի միակ կերակրողը և իրավունք ունենալով չզորակոչվել, կամավոր դարձել է հետևակ զինվոր։ Ռազմաճակատում նա կարճ ժամանակ անց ստացել է սերժանտի կոչում։ Կիլմերը տեղափոխվել է ծառայելու ռազմական հետախուզությունում, բայց շարունակել է գրական գործունեությունը և պարբերաբար հոդվածներ է գրել *Stars and Stripes* ռազմական շաբաթաթերթի համար։ 1918 թվականի հուլիսի 30-ին Մառնի ճակատամարտում Ջոյս Կիլմերը զոհվել է դիպուկահարի կրակոցից։ Ըստ այդ ժամանակվա մի շարք պարբերականների՝ Ջոյս Կիլմերը եղել է 20-րդ դարի սկզբի լավագույն հրապարակախոսների շարքում:

## Այգու պատմություն
Սքվերն առաջացել է նրա շուրջը գտնվող փողոցների վերանախագծման արդյունքում։ Այն Ջոյս Կիլմերի պատվին կոչելու գաղափարը եղել է դեռ 1920 թվականին։ Այգու կարգավիճակ տարածքին տրվել է 1934 թվականին։ Մեկ տարի անց այն ստացել է իր ներկայիս անվանումը։
Եռանկյունու արևմտյան կողմում՝ արևմտյան 12-րդ փողոցի կողմից, տեղակայված է դրոշաձող։ Նստարանների շարքերի երկայքով տնկվել են կաղնիներ, որոնք իր պոեմում գովերգել է Կիլմերը։ Սքվերի մյուս կողմում տնկված են ծաղիկներ ու թփեր:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի այգիներ
Տալյամենտո

**Տալյամենտո ** (), հյուսիսարևելյան Իտալիայում է, Ալպերով հոսում է  դեպի Ադրիատիկ ծով Վենեցիայի և Տրիեստի միջև գտնվող շրջանով։ Ակունքը գտնվում է Մաուրիա Փասսից (Mauria Pass) Վենետոյի և Ֆրիուլի-Վենետիկ Ջիուլիայի (Friuli-Venezia Giulia) սահմանին։

Վերևի մասում այն հոսում է պատմական Սարինա շրջանով հյուսիսային մասով՝ Ուդինե պրովինցիայով։
Միջին և ցածր մակարդակներում այն սկզբում անցնում է Ուդինե և Պորդենոնե նահանգներով, իսկ հետո նախկին Վենեցիայի նահանգի միջով, հետո թափվում է Վենետիկի ծոց։

Լիգնանո Սաբբիադորոլնի (Lignano SabbiadoroIn) և Սան Միքել Տալյամենտոյի (San Michele al Tagliamento) միջև։
Ջրբաժանը ընդգրկում է 2916 կմ քառ. մակերես մոտ 165000 բնակչությամբ։ Ջրբաժանը գրեթե ամբողջությամբ գտնվում է Սարնիայում և Ֆրուլիի այլ լեռնային հարթավայրերում։

Ջրբաժանի  86.5% -ը գտնվում է Ուդինե նահանգում։ Նրա ափերի երկայքով գտնվող գլխավոր քաղաքներն են Լատիսանան և Սան Միքելե ալ Տալյամենտոն։ Նրա մոտակայքում են գտնվում հետևյալ  քաղաքները՝ Տոլմեզզոն, Ջեմոնա դել Ֆրիուլին,  Սան Դանիել դել Ֆրիուլին, Սփիլիմբերգոն, Կասարա դելլա Դելիզիան, Քոդրոիփոն, Սան Վիտո ալ Տալյամենտոն, Փինզանո ալ Տալյամենտոն։

## Ընթացք
Ակունքը գտնվում է 1195 ոտնաչափ բարձրության վրա՝ Վենետոյում՝ Լորենզագո դի Կադորեում՝ Բելլունո նահանգում։ Սկզբում հոսում է արևմուտքից արևելք ուղղությամբ՝ Քարնից Ալպերին զուգահեռ։ Առաջին վտակը Լումիեյն է, որը միանում է Տալյամենտոյին ձախից ակունքից 26 կմ հեռավորությունից։
Գետն անցնում է Փինզանո ալ Տալյամենտո յով և, ընթանալով հարավային ուղղությամբ, ընդարձակվելով հարթավայրում, հասնում է 3 կմ լայնության Սփիլիմբերգոյի մոտակայքում և բաժանվում է մի քանի ճյուղերի։
Իր ընթացքն ավարտելուց առաջ գետը ջրեր է ընդունում ստորգետնյա գետից ՝ Վարմոյից։ Վերջ ի վերջո այն թափվում է Ադրիատիկ ծով Լագունա Մարանոյի և Կաորլեի միջև։

## Անուններ
Բացի իտալական Տալյամենտո անունից, գետը հայտնի է տարբեր շրջաններում տրված անուններով. օրինակ, Տիլիմենտ (Tiliment), Տաիամենտ (Taiament), Տիլիմինտ (Tilimint), Տիումենտ (Tiument), Տիմենտ(Timent) և Տուեմենտ (Tuement)։ Վենետիկի լեզվով գետը հայտնի է որպես Տաջամենտո (Tajamento), սլովեներեն լեզվով՝  Tilment, իսկ լատիներենով՝ Տիլիավենտում (Tiliaventum) կամ Տալյամենտում (Taliamentum) անուններով, նաև գերմաներեն Դուլմենդե (Dülmende) անվամբ` Միջին դարերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի գետեր
Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծովի ավազանի գետեր
Իժ (Marvel Comics)

**Իժ** (), նախկինում հայտնի է որպես **Մադամ Հիդրա** (), իրաական անունը **Օֆելյա Սարգսյան** (), Marvel Comics-ի կերպար է, «Վրիժառուների», Ա․Պ․Լ․Զ․Ա․ -ի և Իքս Մարդկանց հակառակորդն է։

Կերպարին ստեղծել է Ջիմ Սթերանկոն և այն առաջին անգամ հայտնվել է «Կապիտան Ամերիկա» թիվ 110 ( փետրվար 1969) կոմիքսում։

## Կենսագրություն
Կինը, որը հետո դարձավ «Իժ» ծնվել էր 1920-ն թվականին։ Մանուկ հասակում նա որբացավ, երբ նրա ծնողները մահացան քաղաքական հեղափոխությունների ժամանակ՝ Արևելյան Եվրոպայում։ Մեծացել է Հունգարիայում։

## Ուժերը և ունակությունները
Իժը չունի գերմարդկային ունակություններ, բայց նրա ֆիզիկական բնութագրերը՝ ուժ, դիմացկունություն, ճարպկություն, արագություն, ռեֆլեքս, գտնվում են մարդկային կարողությունների գագաթնակետին։ Նա գրեազանց տիրապետում էր թրին և մարտարվեստի վարպետ է։

Որպես կանոն, Իժը օգտագործում է բազմազան թունավորված զենքեր, որոնց հիմքն է կազմում օձի մոտիվները՝ տեգեր, արհեստական եղունգներ և այլ։

Իժը - ինտրիգների անզուգական վարպետ է։ Նա հանցավոր կազմակերպությունների ղեկավարման ահռելի փորձ ունի, հրաշալի ռազմավարական և մարտավարական ունակություններ ունի։ Նա աշխարհի լավագույն լրտեսներից մեկն է։ Նա նաև սիրում է կրել կաշվե կանաչ զգեքստ որը գրկում է ողջ մարմինը ինչպես դա ցուցադրված է «Կուղխ»  ֆիլմում։

## Այլընտրանքային տարբերակներ
### Ապոկալիպսիսի Դար
Այս մութ իրականությանում Իժը ամուսնացած էր Արծաթե Սամուրայի հետ, ամուսնու հետ նրանք պայքարում էին Ճապոնիայի կղզիներից Ապոկալիպսիսի Հեծյալների դեմ։ Իժը սպանվել էր, երբ փրկում էր Սամուրայի կյանքը։ Նրա մահը ստիպեց Արծաթե Սամուրային ընդունել Մագնետոյի առաջարկը և միանալ Իքս Մարդկանց։

### Ultimate
Ultimate Marvel տիեզերքում Իժը հայտնվում է "Ultimatum: Spider-Man Requiem" կոմիքսում ՀԻԴՐԱ կազմակերպության հետ։ Նա հարձակվում է Թոնի Ստարկի գրասենյակի վրա, որպեսզի ստանա Երկաթե մարդու զրահը, բայց տապալվում է նրա կողմից Սարդ-մարդու օգնությամբ և վերցվեց Վ.Ա.Հ.Ա.Ն-ի հսկողության տակ։

## Կոմիկսներից դուրս
### Հեռուստատեսություն
* «Իքս Մարդիկ՝ Էվոլյուցիա» անիմացիոն սերիալում հանդիսանում է որպես Իքս Մարդկանց գլխավոր թշնամի։
* Նա նաև հայտնվում է «Վրիժառուները՝ Երկրի հզորագույն հերոսները» անիմացիոն սերիալում։

### Ֆիլմեր
* «Նիք Ֆյուրի՝ Վ.Ա.Հ.Ա.Ն-ի գործակալը» ֆիլմում Իժի դերը կատարել է Սանդրա Հեսը։ Ֆիլմում նրան կոչում էին Անդրեա ֆոն Շթրուքեր։
* [մինի|[Սվետլանա Խոդչենկովա - Հիդրայի դերակատարը «Կուղխ» ֆիլմում:]]Ռուս դերասանուհի Սվետլանա Խոդչենկովան մարմնավորել էր Իժին Կուղխի մասին պատմող երրորդ «Կուղխ» ֆիլմում։ Այս տարբերակը զգալիորեն տարբերվում է կոմիսքսական տարբերակից՝ նրա անունն է Վիկտորիա Գրին, նա ՀԻԴՐԱ-ի գործակալ չէ, այլ գերունակություններով մուտանտ։ Ֆիլմում Իժը հանդիսանում է Կուղխի հիմանական հակառակորդը։ Հայտնի է, որ նա համատեղում է կենսաքիմիան և մետաֆիզիկան, թույները նրա մասնագիտացումն է։ Ավելի վաղ դերի համար դիտարկվել էր Ջեսիկա Բիլը, բայց նա հրաժարվեց։

### Տեսախաղեր
«Կապիտան Ամերիկա՝ Գերզինվոր» խաղի մեջ կերպարին ձայնավորել է Օդրի Վասիլեվկին։

## Նշումներ

## Արտաքին հղումներ
* [Մադամ Հիդրա](http://marvel.com/universe/Viper_(Madame_Hydra)) ն Marvel.com կայքում
* Մադամ Հիդրա ն marvel.wikia.com կայքում։

Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի կերպարներ
Կատեգորիա:Հորինված մարդասպաններ
Europeana

**Europeana**, մշակութային ժառանգության եվրոպական թվային հարթակ։ Կայքում լուսաբանված են Լեոնարդո դա Վինչիի Մոնա Լիզայի, Յան Վերմեերի Մարգարտե ականջօղով աղջկա, Չարլզ Դարվինի և Իսահակ Նյուտոնի աշխատանքների, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի երաժշտության և այլն մասին։

Ավելի քան 3000 եվրոպական հաստատություն իր ներդրումն է ունեցել Europeana-ում։ Այս հաստատությունների թվում են այնպիսի միջազգային անուններ, ինչպիսիք են Ամստերդամի պետական թանգարանը, Բրիտանական գրադարանը և Լուվրը, ինչպես նաև ԵՄ անդամ երկրների շրջանային արխիվներ, տեղական թանգարաններ և այլն։ Նրանց ընդհանուր հավաքածուն հնարավորություն է տալիս բացահայտել Եվրոպայի մշակութային և գիտական ժառանգությունը նախնադարից մինչև մեր օրերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Պաշտոնական կայք
*"Europeana: Moving to Linked Open Data" , article in  *Information Standards Quarterly* Spring/Summer 2012, v.24, no. 2. (PDF )
* Europeana at Google Cultural Institute

Կատեգորիա:Առցանց արխիվներ
Կատեգորիա:Եվրոպական մշակույթ
Կատեգորիա:Համացանցը և Եվրամիությունը
Արմանդո Դիազ

**Արմանդո Դիազ** (, ), իտալացի ռազմական գործիչ, Վիտտորիայի դուքս (1918), մարշալ (նոյեմբերի 4, 1924):

## Կենսագրություն
1881 թվականից անցել է ծառայության իտալական բանակում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբից գլխավորել է Վերին հրամանատարության օպերատիվ բաժանմունքը։ 1916 թվականին գլխավորել է 19-րդ դիվիզիան։ Կռվել է Իզոնցոյում։ Նրա ջոկատը Իզոնցոյում կարողացել է ճեղքել ավստրո-հունգարական զորքերը։ Նույն թվականին նշանակվել է Գլխավոր շտաբի պետ։ Դիազին հաջողվել է կանխել ավստրո-հունգարական զորքերի ներխուժումը դեպի Կապորետտո։ 1918 թվականի վերջում իտալական զորքերը Դիազի գլխավորությամբ սկսում են լայնամասշտաբ հարձակում, որը ստացել է «պատերազմ Վիտտորիո-Վենետոյի մոտ» անվանումը։ «Պատերազմի» սկզբում ավստրո-հունգարական զորքերը ոչնչացվել են։ 1918 թվականի նոյեմբերի 3-ին Իտալական ճակատի ռազմական գործողությունները դադարեցվել են։

## Պատկերասրահ

Italian Genera Armandol Diaz.jpg|Արմանդո Դիազ
Armando Diaz 1921.jpg|1921 թվական
Armando Diaz at Lincoln Statue Ohio - Feb 11 1922 NPG.jpg|Արմանդո Դիազի արձանը
Diaz.jpg|Դիազ


### Շքանշաններ

Order of the Most Holy Annunciation BAR.svg|Սուրբ Ավետման բարձրագույն
Cavaliere di gran Croce Regno SSML BAR.svg|Սուրբ Ղազարի և սուրբ Մավրիկիայի
Cavaliere di gran croce OMS BAR.png|Սավոյի բարձրագույն
Cavaliere di Gran Croce OCI Kingdom BAR.svg|Իտալիայի թագ
Valor militare silver medal BAR.svg|Զինվորական քաջության
Mauriziana BAR.svg|Մավրիկական
SMOM-gcs.svg|Մալթայական
Legion Honneur GC ribbon.svg|Պատվավոր լեգեոնի
BEL - Order of Leopold - Grand Cordon bar.svg|Լեոպոլդ Առաջինի


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Залесский К. А. Кто был кто в Первой мировой войне. - М.: АСТ; Астрель, 2003. - 896 с. - 5000 экз. - ISBN 5-17-019670-9 (ACT); ISBN 5-271-06895-1 (Астрель).

## Տես նաև
* Առաջին համաշխարհային պատերազմ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի մարշալներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի ասպետներ
Զինվորական գերեզմանատուն № 7 (Դեշնիցա)

մինի|աջից
**Զինվորական գերեզմանատուն № 7 (Դեշնիցա)** (), զինվորական գերեզմանատուն, որը գտնվում է Դեշնիցա գյուղի Յասլենսկի մարզի մերձակայքում՝ Անդրկարպատյան վոևոդությունում։ Գերեզմանը մաս է կազմում Արևմտագալիցիական զինվորական գերեզմանոցի, որը ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Գերեզմանոցում հուղարկավորված են  Ավստրո-հունգարական, գերմանական և ռուսական բանակի ծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին  Ռազմական գերեզմանների վարչության Կ. և Կ. զինվորական պարետատան Կրակովի կողմից ավստրիացի ճարտարապետներ Դուշան Յուրկովիչի և Ադոլֆ Կաշպարի ծրագրով։ Գերեզմանատունը ունի ուղղանկյունի ձև և 427  քառակուսի մետր տարածք, որտեղ կան 3 եղբայրական և 35 անհատական գերեզմաններ, որոնցում հուղարկավորված են 32 ավստրիացի, 2 գերմանացի, 2 խաղաղ բնակիչ և 39 ռուս զինվորներ։

## Բնութագրում
Գերեզմանատունը գտնվում է լավ վիճակում և գտնվում է գյուղական ճանապարհի մոտ Դիմիտրի Սոլունսկի եկեղեցու հարևանությամբ, կառուցված 1790 թվականին։ Գերեզմանատան մուտքը տեղակայված են հետնամասից (եկեղեցու կողմից)։ 90-ական թվականներին գերեզմանատունը վերակառուցվել է, նախնական ծրագրի համաձայն վերականգնվել է քարե պատը, տարածքը մաքրված է։ Քանդակազարդի երկու կողմերում տեղակայված են հուշատախտակներ գերմաներեն գրվածքներով.








## Աղբյուրներ
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.

## Արտաքին հղումներ
*  Cmentarz wojenny nr 7 — Desznica  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ մրցույթի հոդվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Ֆորտ Բրիջ

**Ֆերտ օֆ Ֆորտ երկաթուղային կամուրջ** կամ ուղղակի **Ֆորտ Բրիջ** (), երկաթուղային կամուրջ Շոտլանդիայի արևելյան մասում։ Կառուցվելով 1882- 1890 թվականներին՝ կամուրջը եղել է աշխարհի առաջին բարձակային կամուրջներից մեկը։ Կառուցման առաջին տարիներին այն եղել է աշխարհի ամենաերկար թռիչք ունեցող կամուրջը։ Կամուրջը Շոտլանդիայի մայրաքաղաք Էդինբուրգը կապում է Ֆայֆ մարզի հետ։ Կամուրջը և երկաթգիծը պատկանում են բրիտանական «Network Rail» ընկերությանը։

1999 թվականին բրիտանական կառավարությունը առաջարկել է կամուրջը ներառել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։ Երկաթուղային կամրջի տակով անցնում է Ֆորտ Ռոուդ ավտոմայրուղին, որի կառուցումը ավարտվել է 1964 թվականին։

Երկար ժամանակ Շոտլանդիայի Էդինբուրգ և Աբերդին քաղաքները կապված են եղել միայն երկու կամուրջներով՝ Ֆորտ Բրիջով և Ֆերտ օֆ Թեյով։ Մինչ այդ, 1806 թվականին առաջարկվել է ներկայիս կամրջի վայրում կառուցել ստորջրյա թունել, իսկ 1818 թվականին՝ կամուրջ։ Սակայն երկու ծրագրերն էլ մերժվել են։ 1865 թվականին Շոտլանդիայի կառավարությունը որոշել է Քուինսֆրի գյուղի մոտ կառուցել կամուրջ։ Կամրջի շինարարությունը սկսվել է 1879 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ 1890 թվականի մարտի 4-ին տեղի է ունեցել կամրջի բացման պաշտոնական  արարողությունը։ Բացման արարողությանը մասնակցել են Մեծ Բրիտանիայի ապագա թագավոր Էդուարդ VII-ը և ֆրանսիացի հայտնի ճարտարապետ Գուստավ Էյֆելը։ Կամրջի կառուցման վրա ծախսվել է ավելի քան 3,2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ գումար։ Անգլիացի բանաստեղծ և նկարիչ Ուիլյամ Մորիսը կամուրջն անվանել է «այլանդակության գագաթնակետ»։

Կամրջի կառուցման ժամանակ մահացել է ավելի քան 57 մարդ։

## Շահագործում
1980 թվականի հունվարի 21-ին երկու գնացքներ, որոնք ունեցել են 300 մետր երկարություն, անցել են կամրջի վրայով հարավային կողմից։ 72 տոննա քաշ ունեցող գնացքները ունեցել են 50 վագոններ, որոնց ընդհանուր կշիռը կազմել է մոտ 900 տոննա։ Փորձարկումները ցույց տվեցին, որ կամուրջը ամուր է և պատրաստ է շահագործման։

1894 թվականին կամրջով անցել են 26 451 ուղևորներ, ընդհանուր բեռնվածությունը կազմել է 7 492 833 տոննա։ 2000 թվականին կամրջով անցել են 54 800 ուղևորներ, իսկ ընդհանուր բեռնվածությունը կազմել  10 500 000 տոննա։

## Զանգվածային մշակույթում
thumb|200px|Կամուրջը գիշերը

* Կամրջի վրա է նկարահանվել Ալֆրեդ Հիչքոքի 1935 թվականին նկարահանված «39 աստիճաններ» ֆիլմը, ինչպես նաև 1959 թվականին նկարահանված ռիմեյքը։
* Ֆորտ Բրիջ երկաթուղային կամուրջը հանդիպում է «Grand Theft Auto. San Andreas» և Need for Speed: Underground համակարգչային խաղերում։
* Ֆրանսիացի պարկուրիստ Սեբաստիան Ֆուկանը, առանց ապահովագրության, բարձրացել է կամրջի ամենավերին հատվածը՝ Channel 4 բրիտանական հեռուստաընկերության «Jump Britain» հաղորդաշարի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1890 հիմնադրումներ Շոտլանդիայում
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի կամուրջներ
Զինվորական գերեզմանատուն № 8 (Նովի Ժմիգրուդ)

մինի|աջից
**Զինվորական գերեզմանատուն № 8 (Նովի Ժմիգրուդ)** (), զինվորական գերեզմանատուն, որը գտնվում է Նովի Ժմիգրուդ գյուղի մերձակայքում՝ Յասլենսկի մարզ՝ Անդրկարպատյան վոևոդությունում։ Գերեզմանը մաս է կազմում Արևմտագալիցիական զինվորական գերեզմանոցի, որը ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Գերեզմանատանը հուղարկավորված են  Ավստրո-հունգարական, գերմանական և ռուսական բանակի ծառայողներ, ովքեր զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1914 թվականին և 1915 թվականի մայիսին։ Անդրկարպատյան վոևոդության պատմական հուշարձան։

## Պատմություն
Գերեզմանատունը կառուցվել է 1915 թվականին Ռազմական գերեզմանների վարչության Կ. և Կ. զինվորական պարետատան Կրակովի կողմից ավստրիացի ճարտարապետ Դուշան Յուրկովիչի  ծրագրով։ 1650 քառակուսի մետր տարածք ունեցող գերեզմանատանը գտնվում են 27 եղբայրական և 157 անհատական գերեզմաններ, որոնցում հուղարկավորված են 1 լեհ, 58 ավստրիացի, 5 գերմանացի, 149 ռուս զինվորներ Գրեմենչուգսկիի 32-րդ հետևակային զորքերից, Իզմաիլսկի 189-րդ հետևակային զորքերից, Օչակովսկիի 190-րդ հետևակային զորքերից և Ինսարսկի 196-րդ հետևակային զորքերից և 1 խաղաղ բնակիչ։

1991 թվականի հունվարի 6-ին գերեզմանատունը ընդգրկվել է Անդրկարպատյան վոևոդության պատմական հուշարձանների ցանկում (№ 293):

## Բնութագրում
Գերեզմանատունը ունի ուղղանկյան ձև և ցանկապատված է փայտե և քարե ցանկապատերով։ Գերեզմանատան կենտրոնում գտնվում է հուշարձան հինգ սյուների տեսքով, որոնք տեղադրված են պատվանդանի վրա։ Խոյակների վրա առկա են ծաղկե զարդաքանդակներ։

Գերեզմանատունը զբաղեցնում է առանձին տարածք ծխական գերեզմանատանը։ Գերեզմանատունը մյուսներից տարբերվում է մյուս Արևմտագալիցիական զինվորական գերեզմանոցներից նրանով, որ 149 զոհված ռուս զինվորների անուննից հայտնի են 50 անուն։

Բացի Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից զինծառայողներից, գերեզմանատանը հուղարկավորված են լեհ նորակոչիկներ, ովքեր զոհվել են 1920 թվական փետրվարի 11-ին Լեհ-խորհրդային և Մաիրա Սկոլուդի պատերազմների ժամանակ, 1945 թվականին գերմանացիների կողմից գնդակահարված։

## Գրականություն
* Oktawian Duda: Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, 1995. ISBN 83-85548-33-5.

## Արտաքին հղումներ
* Cmentarz wojenny nr 8  
* Метрика кладбища 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ մրցույթի հոդվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Ալեն-Ֆուրնիե

**Ալեն-Ֆուրնիե** (, իսկական անուն-ազգանունը՝ Անրի Ֆուրնիե, ), ֆրանսիացի արձակագիր։

Հայտնի է դարձել 1913-ին գրած միակ ավարտուն վեպով՝ «Երկար Մոլնը» ()։ Վեպով հռչակ ձեռք բերելով՝ դառնում է կայացած գործարար Կլոդ Կազիմիր-Պերիեի քարտուղարը, որի հետ համահեղինակությամբ սկսում է աշխատել «Բրեստ, անդրատլանտյան կայան» ստեղծագործության վրա։

Վախճանվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Մառնի ճակատամարտում Վերդենի մոտ գտնվող Սեն-Ռեմի անտառում։

Մահվանից հետո 1924 թվականին «Հրաշք» վերնագրով հրատարակվում է նրա վաղ շրջանի բանաստեղծությունների և արձակ մանրապատումների գիրքը։ 1922 թվականին «Nouvelle Revue française» ամսագրում հրատարակվում են «Կոլումբ Բլանշ» անավարտ վեպի հատվածները։

## Ալեն-Ֆուրնիեն հայերեն
* Երկար Մոլնը (վեպ), Ե., «Սովետական գրող», 1978, 204 էջ։ Թարգմ.՝ Սոֆի Ավագյան։
* Երկար Մոլնը (վեպ), Ե., «Անտարես», 2013, 224 էջ։ Թարգմ.՝ Ս. Ավագյան։

## Ծանաթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհվածներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Ինքնադիմանկար (Սարյան)

**«Ինքնադիմանկար»**, հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1909 թվականին ստեղծած ինքնադիմանկարը` բնության ուժն իր մեջ կրող ստեղծագործ անհատի հավաքական, ընդհանրացված կերպարը։ Նկարիչը ստեղծել է այս կտավի երկու տարբերակ։ Կտավներից մեկը գտնվում է Սարյանի տուն-թանգարանում, մյուսը` Տրետյակովյան պատկերասրահում։
[մինի|«Ինքնադիմանկար», [Տրետյակովյան պատկերասրահ]]

## Նկարագրություն

Սարյանի 1909 թվականին ստեղծած գործերը վկայում են, որ արվեստագետը ձգտում է ընդհանրացնել տեսածը, ուժեղացնել գույների հնչեղությունը, խորացնել գունային մակերեսների գծապլաստիկան, տալ նրանց ինքնավարություն։ Սարյանական գունային հակադրումներն ուժեղացնում են լույսը, դրանով իսկ մեծացնում կյանքի զգացողությունը։

«Ինքնադիմանկարի» մասին Սարյանն ասել է.

Կտավի մակերեսը լուծված է կապույտ, դեղին, կարմիր շեշտված գունաբծերով։ Նկարչի դեմքն արտացոլված է արևի ճառագայթներով` ստեղծելով տպավորություն` իբրև ինքն է ճառագում արևային էներգիա։ Սարյանն օգտագործել է արտահայտիչ կոնտրաստային գույներ` ձեռքի լայն, ազատ վրձնահարվածներով։

## Տվյալներ
* «Ինքադիմանկար», 1909, Ստվարաթուղթ, տեմպերա, 67,6 х 53,4 սմ։ Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան, Երևան
* «Ինքադիմանկար», 1909, Ստվարաթուղթ, տեմպերա, 47,8 x 44,2 սմ։ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Կյանքն ինքնանկարներում, Մ. Մ. Ղազարյան (Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ)](http://hpj.asj-oa.am/3260/1/1980-1(77).pdf)

Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի նկարներ
Կատեգորիա:1909 նկարներ
Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ