Մայրը (Հրաչյա Քոչար)

«**Մայրը**», Հրաչյա Քոչարի պատմվածքն է, որը գրվել է 1957 թվականին:

## Գնահատական
Հրաչյա Քոչարը ռազմական թեմաներից չհրաժարվեց նաև պատերազմն ավարտվելուց հետո: Այն, ինչ գրողը չէր կարող անել ոտքի վրա, մարտի թեժ պահին, պետք է աներ գրասեղանի առաջ, խաղաղ իրադրության մեջ:

## Սյուժե
Պատմվածքը պատմվում է առաջին դեմքով: Զորամասը կորցրած երեք զինվորներ անցնում էին ռուսական տափաստաններով՝ ձնախառը անձրևի տակ՝ հետևում գերության մեջ թողնելով Ուկրաինան: Հեռվում լսվում էին խուլ որոտներ, ճանապարհին եղած գյուղերում լուռ էր: Երեք զինվորներից մեկը ուժասպառ ասում է, որ քայլելու ուժ չունի. նա նոր էր ավարտել Լենինգռադի կոնսերվատորիան ու երազել էր հայտնի ջութակահար լինել իր հայրենի քաղաքում: Զինվորները  շուտով հասնում են մի գյուղ ու առաջին պատահած տանը մոտենում: Դուռը բացում է մի պառավ՝ նիհարավուն, գլուխը շորով կապած, նեղ, երկարաճիտ սապոգներով, ու զինվորներին ներս հրավիրում: Զինվորները տեսնում են, որ, բացի իրենցից, հինգ-վեց զինվոր էլ կան տանը: Խարկովցի զինվորը՝ զինվորներից մեկը, օգնում է պառավին փայտ ու չոր խոտ բերել։ Ուժասպառ զինվորին պառկեցնում են, մոտեցնում վառարանի տաք պատին: Պառավը ներողություն խնդրող հայացքով ասում է, որ միայն կարտոֆիլ ունի հյուրասիրելու, իսկ երբ տղաներն ասում են, որ ճարպ ունեն իրենց մոտ, պառավն ուրախ անցնում է գործի ու տապակած կարտոֆիլ պատրաստում: Զինվորները սեղան են նստում, ուտում ու քնում հոգնատանջ զինվորի ծանր քնով: Առավոտյան, երբ պառավը արթնացնում է զինվորներին, իրենցից առաջ եկած զինվորները արդեն գնացել էին: Երբ նորից հացի են նստում՝ նորից տապակած կարտոֆիլ ուտելու, գալիս է հարևանուհին ու պառավից կարտոֆիլ խնդրում: Հարևանուհու գնալուց հետո պառավն ասում է, որ իր հարևանուհու տանն էլ զինվորներ կան: Հրաժեշտի ժամանակ մինչ պառավը բարի ճանապարհ էր մաղթում զինվորներին, նրանցից մեկը՝ պատմողը, թղթի մեջ փաթաթած խոզաճարպի վերջին կտորը դնում է սեղանին, ու զինվորները հեռանում են: Դեռ չէին հեռացել, երբ զինվորների հետևից վազում է մի փոքրիկ աղջիկ ու պարզում թղթի մեջ փաթաթած խոզաճարպը, թե՝ մոռացել էիք, վերցրեք: Հասնում է պառավը ու կրկնում, չի համաձայնում վերցնել փաթեթը՝ հավելելով, որ իր երկու տղաներն էլ են ճակատում, նրանցից մեկը հրամանատար է՝ Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Վատուտինը, ու խնդրում է փոխանցել նրան, որ ինքը ողջ ու առողջ է: Նույն օրը երեք զինվորները գտնում են իրենց ստորաբաժանումները: Դրանից հետո շատ տներում գիշերեցին զինվորները, բայց պատմողի հիշողության մեջ մնաց Չեպուխինո գյուղի այն պառավը: Հետագայում, երբ գեներալ Վատուտինին ճանաչում էր ամբողջ աշխարհը, զինվոր Ստեպան Ֆիլատովը բոլորին պատմում էր, թե ինչպես է հանդիպել ռազմաճակատի հրամանատարի մորը, թե ինչպես է նա հյուրասիրել տղաներին: Մի օր էլ ջութակահարը նամակ գրեց գեներալ Վատուտինին, այդ ամենը պատմեց նրան նամակով ու պատասխան ստացավ, որը պահում էր իր ծոցագրպանում ու գրեթե ամեն օր կարդում զինվորների մոտ: Անցնում են Վոլգոգրադյան օրերը, առջևում արդեն Ուկրաինան էր: Գեներալ Վատուտինի զորքերը ազատագրում էին քաղաքը քաղաքի հետևից և շուտով մոտեցան Դնեպրին: «Մեր զորքերի ամեն մի հաղթանակի լուրը լսելիս ինձ այնպես էր թվում, թե բոլորի առջևից գնում է այն փոքրիկ պառավ կնոջ որդին, վիթխարահասակ մի դյուցազն՝ միշտ անպարտ ու անխոցելի, որին կախարդական թալիսմանի պես ամեն չար գնդակից ու փորձություններից պահում, պահպանում է բարի ու արդար մոր սերը, որ նրա հետ է լինում միշտ, բոլոր հարձակումների ու գրոհների ժամանակ»։ Վաղ գարնանային մի օր զինվորներին է հասնում Վատուտինի մահվան լուրը: Ջութակահարը այդ պահին նվագում է մի թախծոտ երգ: Անցնում են տարիներ: Պատերազմը ավարտվել էր, վերաշինվում էին ավերված քաղաքները, սպիանում՝ վերքերը, աշխարհը լցվում էր նորածինների ճիչերով, Ուկրաիան տոնում էր իր ազատագրման երեսուն տարին ու Կիևում հավաքել բազմաթիվ հյուրերի տարբեր երկրներից: Տեղի էր ունենում հերոսի արձանի բացումը, երբ բոլոր կողմերից շշուկներ տարածվեցին, որ գալիս է մայրը՝ այն նույն պառավը, որ հյուրընկալել էր զինվորներին: Ճառեր են ասվում, փառաբանվում հերոսի գործերը, բայց կարծես դրանք չէին հասնում մորը, դեմքի ոչ մի մկան չէր շարժվում. «թվում էր, թե իրար դիմաց կանգնել էին երկու արձան, մայր ու որդի ու այդպես պիտի հավիտյան կանգնած մնան»։ 

## Կերպարներ
* Հեղինակ
* Պառավ մայր
* Ստյոպա Ֆիլատով
* Նիկոլայ Վատուտին

## Տես նաև
* Փրկիչը
* Սրբազան ուխտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրաչյա Քոչարի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1957 գրքեր