Դուրյանի շիրիմը

**«Դուրյանի շիրիմը»,** արձակ ստեղծագործություն, հայ մեծ գրող, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ Զապել Եսայանի (1878-1945) վաղ շրջանի նշանավոր ստեղծագործությունների։ Գրվել է 1900 թվականին և նվիրված է արևմտահայ մեծ բանաստեղծ Պետրոս Դուրյանի (1851-1872) հիշատակին։ Ստեղծագործությունը լույս է տեսել «Բազմավեպ» հանդեսում։

## Ստեղծման հանգամանքներ և բովանդակություն
Բանաստեղծությունը գրվել է Պետրոս Դուրյանի մահից մոտ 28 տարի անց, երբ նրա ստեղծագործությունն արդեն իսկ դարձել էր հայ գրականության կարևորագույն երևույթներից մեկը, իսկ նրա անձը՝ ողբերգական ճակատագրի խորհրդանիշ։ Զապել Եսայանը, որը նույնպես ապրում էր Կոստանդնուպոլսում, խորապես տպավորված էր Դուրյանի քնարերգությամբ և նրա կարճ, բայց վառ կյանքով։ Բանաստեղծությունը ոչ միայն հարգանքի տուրք է Դուրյանի հիշատակին, այլև ցավակցություն նրա անժամանակ մահվանը և արտացոլում է անձնական հուզական վիճակներ։

Բանաստեղծությունը սկսվում է Դուրյանի շիրիմի նկարագրությամբ՝ շեշտելով դրա մեկուսացվածությունն ու մռայլությունը։ Եսայանը ներկայացնում է Դուրյանին որպես տաղանդավոր, բայց չհասկացված և տառապյալ հոգու, ով իր ցավերն ու կարոտը թաքցրել է իր բանաստեղծություններում։ Հատկապես շեշտվում է Դուրյանի տաղանդի հսկայականությունը և դրա անիրականացած մնալը՝ կարճ կյանքի պատճառով։

Բանաստեղծության մեջ առկա է խորը տխրություն, կարեկցանք և հիացմունք Դուրյանի ստեղծագործական ժառանգության հանդեպ։ Եսայանը, ով ինքը դառնալու էր հայ իրականության մեջ կնոջ դերի և ճակատագրի խորհրդանիշ, Դուրյանի կերպարում տեսնում է արվեստագետի հոգեվոր տառապանքը և անհատի պայքարը հասարակական անտարբերության դեմ։

## Գաղափարական բովանդակություն և թեմաներ
«Դուրյանի շիրիմը» բանաստեղծությունը բարձրացնում է մի քանի կարևոր թեմաներ.

* **Մահվան և անմահության թեմա:** Բանաստեղծությունը Դուրյանի ֆիզիկական մահվան միջոցով ընդգծում է նրա ստեղծագործական ժառանգության անմահությունը։ Չնայած կարճ կյանքին, Դուրյանի պոեզիան շարունակում է ապրել։
* **Արվեստագետի ողբերգական ճակատագիրը:** Բանաստեղծը մարմնավորում է այն տաղանդավոր անհատին, ով չի կարողանում ամբողջությամբ իրացնել իր ներուժը հասարակական անհասկացողության կամ հիվանդության պատճառով։
* **Հարգանք և հիացմունք:** Եսայանը բացահայտորեն արտահայտում է իր խորին հարգանքը Դուրյանի նկատմամբ՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ գրականության մեջ։
* **Կարեկցանք և մարդկային տառապանք:** Բանաստեղծությունը լի է Դուրյանի ցավերի և մենակության հանդեպ կարեկցանքով։
* **Գրական սերունդների կապը:** Բանաստեղծությունը հանդիսանում է կամուրջ ստեղծագործող սերունդների միջև, որտեղ նոր սերունդը (Զապել Եսայան) հարգանքի տուրք է մատուցում նախորդին՝ շարունակելով նրա գրական ուղին։

## Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
Բանաստեղծությունն աչքի է ընկնում իր քնարականությամբ, հուզական խորությամբ և պատկերավոր լեզվով։ Զապել Եսայանը օգտագործում է մութ ու լուսավոր գույների հակադրություններ՝ շեշտելու Դուրյանի ողբերգական կյանքը և նրա պոեզիայի վեհությունը։ Լեզուն հարուստ է մետաֆորներով և համեմատություններով, որոնք ընդգծում են հեղինակի զգացմունքային վերաբերմունքը։ «Դուրյանի շիրիմը» բանաստեղծությունը վկայում է Եսայանի վաղ շրջանի ստեղծագործություններին բնորոշ ռոմանտիկական ոգու մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Զ. Եսայան, «Դուրյանի շիրիմը»։ «Սիլիհտարի պարտեզները» ինքնակենսագրական վեպ, 1900, թիվ 1, էջեր 3-15։

## Արտաքին հղումներ
* Դանիել Վարուժանի տուն-թանգարանի կայք (Հնարավոր է պարունակի հղումներ կամ տեղեկություն Եսայան-Դուրյան կապի մասին)
* Հայ գրական ժառանգության թվային արխիվ (Հնարավոր է պարունակի Եսայանի կամ Դուրյանի ստեղծագործությունները)

Կատեգորիա:1900 թվականի գրականություն
Կատեգորիա:Զապել Եսայանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Հայ քնարերգություն
Կատեգորիա:Հայկական բանաստեղծություններ