Վասիլի Չումակով

**Վասիլի Իլյիչ Չումակով** (, ), ֆոտոլրագրող, Վյոշենսկի շրջանային «Սովետսկի Դոն» թերթի ֆոտոլրագրող, Դոնի գրող Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի կյանքի լուսանկարչական քրոնիկի ստեղծող։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշանով և 12 մեդալներով, այդ թվում՝ «Բեռլինը գրավելու համար» մեդալով, «Մ. Ա. Շոլոխովի 100-ամյակի կապակցությամբ» մեդալով։ ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ, ՌԽՖՍՀ ժուռնալիստների միության մրցանակի դափնեկիր։ Վյոշենսկայա ստանիցայի պատվավոր քաղաքացի։

## Կյանք և գործունեություն
Վասիլի Իլյիչը ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 17-ին Հյուսիսային Կովկասի մարզի Վյոշենսկի շրջանի Գորոխովսկ խուտորում։ Աշխատել է Վյոշենսկի պետական բանկում որպես հաշվապահ։ 1944 թվականին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Վասիլի Չումակովն ավարտել է ռազմաօդային ուժերի 16-րդ բանակի շտաբին կից օդալուսանկարչության հատուկ դպրոցը: Վասիլի Իլյիչը մասնակցել է Բեռլինի գրոհին, այնուհետև յոթ տարի ծառայել է Գերմանիայում, ապա՝ Լենինգրադի ռազմական օկրուգում, իսկ 1960 թվականին վերադարձել է Դոն։ 1960-1991 թվականներին աշխատել է Վյոշենսկի ստանիցայում, եղել «Խորհրդային Դոն» Վյոշենսկի շրջանային թերթի ֆոտոթղթակից։ Չումակովն առաջին անգամ լուսանկարել է Միխայիլ Շոլոխովին 1963 թվականի հունվարի 8-ին Վյոշենսկի ստանիցայի մշակույթի տան դահլիճում՝ «Երբ լալիս են կազակները» ֆիլմի առաջին ցուցադրության ժամանակ (ռեժիսոր՝ Եվգենի Ալեքսանդրովիչ Մորգունով)։ Չումակովի առաջին հանդիպումը և զրույցը Միխայիլ Շոլոխովի հետ կայացել է 1964 թվականի հունվարի 26-ին։ Վասիլի Իլյիչը հիշում է.

Վասիլի Իլյիչ Չումակովը ավելի քան 20 տարի ստեղծել է Միխայիլ Շոլոխովի կյանքի լուսանկարչական տարեգրությունը։ Նա լուսանկարել է Դոնի բանաստեղծ Միխայել Շոլոխովի հանդիպումները Վյոշենսկում անգլիացի գրող Չարլզ Սնոուի և նրա կնոջ՝ բանաստեղծուհի Պամելա Ջոնսոնի հետ (1963), Կիրովի գործարանի պատվիրակության հետ (1964, 1965), ԳԴՀ-ի մշակույթի աշխատողների հետ, Շվեդական հեռուստատեսության աշխատակիցների հետ (1965), Յուրի Գագարինի և ԽՍՀՄ-ի, Բուլղարիայի, Հունգարիայի, Լեհաստանի, Կոլումբիայի, ԳԴՀ-ի երիտասարդ գրողների պատվիրակության հետ (1967), Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի Վ. Մայսուրաձեի (1970), գրողներ Անատոլի Կալինինի և Անատոլի Սոֆրոնովի  հետ (1971), ԽՍՀՄ-ում Մոնղոլիայի դեսպան Խ. Բանզրագչայի հետ, Շոլոխովին Սուխե-Բատորի շքանշանի հանձնման ժամանակ (1975), ԽՍՀՄ ավիացիայի մարշալ Ալեքսանդր Եֆիմովի (1982), Բուլղարիայի զրահատանկային զորքերի գեներալ Պ. Նեդյալկովի հետ (1982), տիեզերագնացներ Գեորգի Իվանովի (Բուլղարիա), Նիկոլայ Ռուկավիշնիկովի  (1983) և  բազմաթիվ այլ հայտնի անձանց հետ։

Նրա լուսանկարները տպագրվել են «Խորհրդային Դոն» թերթի, ինչպես նաև մարզային, հանրապետական և կենտրոնական թերթերում և ամսագրերում, բազմաթիվ գրքերում և ալբոմներում` «Գյուղական կյանք», «Գրական թերթ», «Մուրճ», «Օգոնյոկ», «Նեվա», «Վոլգա», «Դոն», «Խորհրդային լուսանկար», «Խորհրդային ավիացիա», «Ենիսեյ», բուլղարական և չեխոսլովակյան մամուլում։

Չումակովին շնորհվել է ՌՍՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում (22 օգոստոսի 1979 թվական) և ՌԽՖՍՀ ժուռնալիստների միության մրցանակի դափնեկիր է։

Դոնի Ռոստովում (1975, 1995), Նովոչերկասկում (1975) Վյոշենսկի ստանիցայում (1975, 1995) անցկացվել են Միխայիլ Շոլոխովի կյանքին և գործունեությանը նվիրված Վասիլի Չումակովի լուսանկարների անհատական ցուցահանդեսները։

Չումակովը Միխայիլ Շոլոխովի անվան պետական արգելոց-թանգարանին է տրամադրել երկու հազար լուսանկարներ և հինգ հազար նեգատիվներ, որոնցում պատկերված է գրող Միխայիլ Շոլոխովը։

Վասիլի Իլյիչին հարցրել էին, թե Միխայիլ Շոլոխովի որ լուսանկարն է իր ամենասիրելին, այդ հարցին նա պատասխանել էր այսպես.

Գրող Միխայիլ Անդրեևիչ Անդրիասովն ասել է.

Վասիլի Իլյիչիը մահացել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, Վյոշենսկի ստանիցայում։

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան
* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ
* «Մ. Ա. Շոլոխովի 100-ամյակի կապակցությամբ» մեդալ
* ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Шолоховская энциклопедия/ Колл. авторов; глав. ред. Ю. А. Дворяшин; вступ. ст. М. М. Шолохов. — М.: Издательский дом «СИНЕРГИЯ», 2013. — С. 1014—1015. — 1216 с.: ил. ISBN 978-5-94238-022-9.

## Արտաքին հղումներ
* Газета «Наше время», № 348 от 01 октября 2010 года. Ключи от дома в подарок почётному гражданину

Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ֆոտոլրագրողներ