Կորեայի երաժշտություն

մինի
**Կորեայի երաժշտությունը**  ի սկզբանե զարգացել է Չինաստանի ազդեցության տակ, ինչի արդյունքում ավանդական նվագարանների և երաժշտական ժանրերի միջև բազմաթիվ փոխառություններ կան։ 20-րդ դարի սկզբին Կորեայում հայտնվել է եվրոպական երաժշտություն ( , յնակ), որը հակադրվում է ավանդական երաժշտությանը ( , կուգակ)։ Կուգակը իր հերթին բաժանվում է «Հյանակ» (ըստ կորեական էության), «տանակ»  և « աակ» (պալատական)։ Ժամանակակից Հարավային և Հյուսիսային Կորեայում ավանդական երաժշտությունը զարգանում է անհատականորեն։
մինի

## Պատմություն
### Հին երաժշտություն
Առաջին երաժշտական գործիքներ ներխուժել են Կորեա Արևմտյան Չինաստանից և Կենտրոնական Ասիայից, երբ զուգահեռ ընթանում էր սեփական երաժշտական գործիքների գյուտը։
մինի
#### Ակամմու
Կորեական երաժշտության նախակարապետը՝ նախապատմական «Ակամմու» ցեղերի ( , բառացի «երաժշտություն, երգ ու պար») երաժշտությունը զարգացել է կախարդական փորձերի, Երկնքի և Երկրի պաշտամունքային արարողությունների հետ սերտ կապերի մեջ
մինի:

#### Միջնադարյան երաժշտություն
Կորեական երաժշտության զարգացման երկրորդ շրջանը Միջնադարն է (918-1910-ական թվականներ), երբ Չինաստանից Կորեա բերեցին պալատական երաժշտության ժանր յայուեն, որը վերածվել է տեղական «աակ»-ի։ Բացի այդ, այս շրջանում Կորեայում սկսել է զարգանալ ժողովրդական երաժշտությունը։

## Կորյո գերդաստան
Կորյո զարգացրել է Միասնական Սիլլայի երաժշտական ավանդույթը և ընդունել է չինական պալատական երաժշտության յայուե ժանրը, պահպանել և զարգացել է նաև Հյանակը և Տանակը։ Երաժշտություն գլխավորում էր երկու պալատական ինստիտուտներ. Տեակսո երաժշտական բաժնը ( ) և Կվանհյոնբանը (): Պալատական երաժշտությունը բաժանել է ծիսական, ծիսական և ժամանցի, ինչպես օրինակ հանդիսավոր երաժշտությունը ընդգրկում էր  հյանակ և տանակ ժանրերի ստեղծագործություններ։

### Չոսոնի դինաստիա
1392 թվականին  իշխանությունը անցնում է Չոսոն դինաստիային։ Պալատական ինստիտուտներ Տեակսոն և Աակսոն շարունակում են գործունեությունը, հիմնադրվում են երեք այլ երաժշտական վարչություններ, բայց 1457 թվականի բարեփոխումները, նվազեցնում են նրանց թիվը երկուսի՝ Չանակսո ( ) և  Ակհատոկգամ (), իսկ որոշ ժամանակ անց, նրանք միաձուլվում են Չանագվոնի մեջ ( ):

Սեջոնգ Մեծի  կառավարման տարիներին Կորեայում սկսել են արտադրել շատ տարբեր գործիքներ աակը կատարելու համար, այդ երաժշտությունը ավելի վաղ են սկսել կատարել. այդուհետև ամեն առավոտ թագավորի և պաշտոնյաների հանդիպման ժամանակ և կոնֆուցիանական ծեսերի կատարման ընթացքում հնչել է աակը։ Սրա հետ մեկտեղ աակը կորցրել է իր չինական արմատները և սկսել զարգանալ ինքնուրույն։

Հյանակ ժանրին պատկանող չոսոնյան երկու ստեղծագործությունները` Պոտհեպհյոնը () և Չոնդեոպը () հասել են մինչև մեր օրեր, և ամեն տարի այդ ստեղծագործությունները հնչում են  տոնի ժամանակ։ Բացի դրանցից պահպանվել են նաև , Մանդեյոպ, (), , շատ երգեր «Դրակոնների գովերգը, որոնք թռչում են երկնքում» գրքից և այլ ստեղծագործություններ։

մինի|աջից|Չոնմյո-չերայեկ
Տանակ ժանրը ներկայացվում էր «սաակների» (պալատական պարերի համար նվագակցում, անհետացել են դինաստիայի կառավարման վերին տարիներին) և կորեականացված չինական ծիասական երաժշտության միջոցով։

## Ժամանակակից երաժշտություն
Ժամանակակից շրջանը սկսում է մինչև Կորեայի  նվաճումը Ճապոնիայի կողմից 1910 թվականին և բնութագրվում է Կորեա եվրոպական արվեստի ներթափանցմամբ. երաժշտություն, պար, թատրոն և այլն։ Այս ընթացքում երաժշտությունը բաժանվում է «ավանդական» ( ) և  «ժամանակակից» ( ) ձևերի։

## Պալատական երաժշտություն
### Ծիսական երաժշտություն
մինի|աջից|Չոնմյո-չերյակ

Աակ, ծիսական երաժշտություն, որն ունի չինական ծագում և կատարվում է չինական գործիքների կրկնօրինակներով։ Այս ժանրից պահպանվել են ընդամենը երկու ստեղծագործություն։ Ներկայումս աակը հազվադեպ է կատարվում, թեև կան պետության կողմից ֆինանսավորվող կազմակերպություններ ( «Կորեայի ավանդական կատարողական արվեստի ազգային կենտրոնը») (), որոնք փորձում են պահպանել կորեկան երաժշտության հին տարատեսակները։

 (, մունմյո-չերաեկ) Կորեայում հայտնվել է 1116 թվականին, ժամանակակից Հարավային Կորեայում այն կատարվում է գլխովոր կոնֆուցիանական տաճարում: Կոնֆուցիանական երաժշտությունը կատարվում է հերթափոխով` երկու նվագախմբերով և ուղեկցվում է պարերով։

Նախնիների սրբավայրում կատարվող երաժշտական ելույթը (, չոնմյո-չերաեկ) կատարվում է մայիսին։ Այդ ելույթը շատ ընդհանրություն ունի կոնֆուցիանական ծիսական երաժշտության հետ, մասնավորապես այն կատարվում է երկու նվագախմբերով, սակայն գործիքների կազմը տարբերվում է (ավելացել են փողային տեգիմ և տանպհիր ու հարվածային պանհյան գործիքները)։

### Զվարճացնող և ռազմական երաժշտություն
#### Հյանակ
Հյանակին են պատկանում պալատական երաժշտության ստեղծագործությունների մեծ մասը, մասնավորապես շատ հին ու նհայտնի ստեղծագործություն «Սուջեչհոնը» (): Հիմնական թեման պատկանում է հոբոյի նմանություն ունեցող փհիրի և տեֆիմ գործիքներին, ինտերվալային համակարգը (ինչպես ամբողջ հյանակում) պենտատոնիկ է (դո, մի-բեմոլ, ֆա, սոլ, սի-բեմոլ)։ Սովորաբար հյանակում օգտագործվում է չորս մոդալություն, իսկ տիպիկ անսամբլը պարունակում է երկու փհիրի, լայնակի ֆլեյտա, հեգիմ, աջեն և չանգու։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Song Bang-song. Korean Music. — Jimoondang Publishing Company, 2000. — ISBN 89-88095-13-8.
* The Concise Garland Encyclopedia of World Music. — Taylor& Francis, 2013. — ISBN 9781136095948.
* The Ancient Arts of Korea. — Ministry of Culture and Information, 1970.
* Yi Hye-Gu, Provine R.C. Essays on Traditional Korean Music. — Royal Asiatic Society, Korea Branch, 1981.
* Gagok, lyric song cycles accompanied by an orchestra. UNESCO (2010)
* Kim Hŭng-gyu, Fouser R. Understanding Korean Literature. — M.E. Sharpe, 1997. — (An Eastgate book). — ISBN 9781563247736.

## Տես նաև
* Հարավային Կորեայի երաժշտությունը

## Արտաքին հղումներ
* ''Kpop Radio Pdm'' (Community dedicated to Korean Culture, music and Korean music radio)
* ''Generacion Kpop'' (Community websites dedicated to Korean music and Korean music radio)
* Culture & Arts in Korea: Trends in Music 
* ''Overview of Traditional Korean Music'' 
* Minyo  [Translation from Minsok Kyoyuk Jaryojip, published by Bongchon Norimadang]
* ''News articles about Korean Music'' 

Կատեգորիա:Կորեական երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Կորեայի երաժշտություն
Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ