Սոֆիա Սմիթի հավաքածու

Սոֆիա Սմիթի հավաքածու, Սմիթ քոլեջում կանանց  վերաբերյալ ձեռագրերի, լուսանկարների, պատմությունների, պարբերականների և այլ սկզբնաղբյուրների համաշխարհային ճանաչում ունեցող շտեմարան է։

## Ընդհանուր
Սոֆիա Սմիթի հավաքածուն խոշորագույններից մեկն է  կանանց ճանաչված պահոցների, ձեռագրերի, արխիվային, լուսանկարների, պարբերականների և այլ սկզբնաղբյուրների պատմության մեջ, ունի ավելի քան 10 000 ֆուտ (3000 մ) նյութեր,  Միացյալ Նահանգներում և արտերկրում գաղութային դարաշրջանի կանանց մասին պատմական փորձ։  Սոֆիա Սմիթի հավաքածուն գտնվում է Սմիթ քոլեջի արխիվների հետ նույն տարածքում՝ Մասաչուսեթս նահանգի Նորթհեմփթոն քոլեջի համալսարանում։

Ուժեղ կողմերը ներառում են ծնելիության վերահսկում և վերարտադրողական իրավունքներ, կանանց իրավունքներ, ընտրական իրավունք, ժամանակակից կանանց շարժում, արտերկրում աշխատող ամերիկացի կանայք, արվեստ (հատկապես թատրոն), մասնագիտություններ (հատկապես լրագրություն և սոցիալական աշխատանք) և միջին խավի ընտանեկան կյանք Նոր Անգլիայում տասնիններորդ և քսաներորդ դարերում։ Այս հավաքածուներից շատերը տեսողական, ինչպես նաև ձեռագիր և տպագիր նյութերի հարուստ աղբյուրներ են։

Սոֆիա Սմիթի հավաքածուն լայն հանրության համար բաց է անվճար, չի տարածվում, բայց հասանելի է բոլորին։  Սոֆիա Սմիթի հավաքածուին կարելի է ծանոթանալ առցանց կամ պատվիրել լուսապատճենների տեսքով։

## Պատմություն

Հավաքածուն ստեղծվել է Մարգարեթ Սթորս Գրիերսոնի կողմից 1942 թվականին գրադարանի տարբերակիչ ներդրում քոլեջի կանանց կրթության առաքելության մեջ ծառայելու համար։  Ավելի ուշ հավաքածուն անվանակոչվեց Սմիթ քոլեջի հիմնադիր Սոֆիա Սմիթի անունով, ով իր մահից հետո՝ 1870 թվականին, իր կարողությունը 387,468 դոլար (մոտավորապես 7,000,000,00 ԱՄՆ դոլար ներկայիս շուկայում) կտակել Է Սմիթ քոլեջին։ Սմիթ քոլեջը հիմնադրվել է 1870 թվականին, նրա կարողությունը գնահատվում է 100,000,000,000 ԱՄՆ դոլար։

1941 թվականին Սմիթ քոլեջի նախագահ Հերբերտ Դևիսն առաջարկեց Սմիթ քոլեջի գրադարանի ընկերներին ստեղծել կին գրողների աշխատանքին նվիրված հավաքածուն որպես հատուկ նախագիծ։ Սմիթի քոլեջի արխիվագետ Մարգարեթ Սթորս Գրիրսոնը նշանակվել է Սմիթ քոլեջի ընկերների գրադարանի գործադիր քարտուղար և կանանց հավաքածուի տնօրեն 1942 թվականին։ Գրիրսոնը աշխատել է որպես գլխավոր տնօրեն 1943 թվականին։

Գրիրսոնի խոսքով՝  նախագահ Դևիսը ինքը լիովին չէր հասկանում, թե ինչ է ուզում։  Կանանց իրավունքների շարժման ակտիվիստ, պատմաբան և արխիվագետ Մերի Ռիտեր Բիրդը, ավելի շատ հույս ուներ, որ Սմիթը շահագրգռված կլինի շարունակել նոր լքված կանանց արխիվի՝ կանանց արխիվների համաշխարհային կենտրոնի  աշխատանքը, որը նա հիմնել է 1935 թվականին։  Առաջին տարվա ընթացքում նվիրատվությունների ծավալը, զուգորդված Բիերդի ազդեցության հետ, հանգեցրեց նրան, որ նախագիծը վերասահմանվեց որպես կանանց նյութերի հատուկ պատմական հավաքածու, որն արտացոլում է կանանց հետաքրքրություններն ու գործունեությունը մարդկության պատմության ընթացքում և ամբողջ աշխարհում։

Նվիրատվությունները, որոնցից շատերը գալիս էին  Սմիթի շրջանավարտներից, վկայում էին աճող հետաքրքրված համաձայնության մասին, թե ինչպիսին պետք է լինի նոր հավաքածուն։

...Նման հավաքածուն առաջին հերթին ներկայացնում էր պատմական արժեք՝  առաջարկելով  թարմ նյութ, որի հիման վրա կարելի էր վերաշարադրել մեր երկրի պատմության էջերը:... Սակայն հիմնական խնդիրն այն է, որ ամերիկացի կանանց մասին նյութերի հավաքումը, սկսած գաղութային ժամանակներից, չհանգեցնի այլ երկրների կանանց մասին նյութերի մերժմանը:.. Սմիթ քոլեջի գրադարանի ընկերների շրջանում շատերը հատկապես պնդում են, որ հավաքածուն այլ կերպ է շրջանակված, և ես վստահ եմ, որ այն կենդանի օգնություն կցուցաբերի ծրագրի իրականացման գործում:... Սա հենց այն հավաքածուն է, որը մեծանալուն պես թափ կստանա։ Ես կարծում եմ, որ մենք ունենք լավ հնարավորություն է ստեղծել մի հավաքածու, որը... կարող էր առանձնանալ...

Հավաքածուի աճի հետ մեկտեղ աճեց նաև ձեռագրերի և հրատարակված նյութերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև դրանց ճանաչումը գիտնականների ազգային համայնքի կողմից։ Մարգարեթ Գրիրսոնը խոսեց այդ վաղ տարիներին հավաքածուի ձևավորման գործում իր դերի մասին։

Նախագահ Դևիսն իսկապես առաջարկել է կին գրողների ստեղծագործությունների ժողովածու ստեղծելու գաղափարը, և ես տարիներ շարունակ զբաղված եմ եղել այդ գաղափարի վերաիմաստավորմամբ՝ դրան իմաստ հաղորդելու համար։  Աշխատանքի ընթացքում ես քիչ թե շատ զուսպ կերպով շահեցի շատ խելացի շրջանավարտների և ոչ Սմիթի կանանց հավանությունը, աջակցությունը և պարզաբանումը...Ես միակն եմ համալսարանում, ով մի փոքր տիրապետում է կանանց ոլորտին, և Ես աջակցություն եմ գտել միայն համալսարանի նախագահի կողմից, թեև դանդաղ եմ առաջադիմել, գուցե մի փոքր շրջահայացորեն ապավինելով կատարված փաստերին, որոնք ապացուցում էին իմ իրավացիությունը...Ամեն դեպքում, կարծում եմ, որ դուք կհասկանաք, թե ինչպես եմ ես եկել նման որոշման.. եթե դա հասկանում են նրանք, ում ծրագիրը պետք է լինի։  Համոզված եմ, որ այն այնքան խելամիտ և արժեքավոր  է, որ անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ զարգացնել այն...

Այդ առաջին տարիներին հավաքածուն զարգացավ արագ տեմպերով, թեև 1946 թվականի դրությամբ այն դեռ անուն չուներ։ Գրիրսոնի խոսքով՝  քոլեջի հիմնադիր Սմիթի անունը այլ նպատակներով չի օգտագործվել։ Եվ թվում էր, թե տեղին է վերցնել այն կնոջ անունը, ով հիմնել է քոլեջը, որպեսզի կանանց ապահովի տղամարդկանց առաջարկվողին համարժեք (բայց ոչ հավասար) կրթություն այն հավաքածուի համար, որը պետք է ավելի շատ տեղեկություններ տրամադրեր դարերի ընթացքում կանանց նվաճումների մասին.... Կարճ ժամանակ անց կանանց հավաքածուն հայտնի դարձավ որպես Սոֆիա Սմիթի հավաքածու։

## Հավաքածուներ

Սոֆիա Սմիթի հավաքածուն ներառում է ավելի քան 650 հավաքածու (ավելի քան 10,000 գծային ոտնաչափ) անհատների և ընտանիքների անձնական և մասնագիտական փաստաթղթեր, կազմակերպությունների գրառումներ, թեմատիկ հավաքածուներ, բանավոր պատմություններ, պարբերականներ, լուսանկարներ և տեսալսողական նյութեր։

### Անձնական և ընտանեկան փաստաթղթեր
Անձնական և ընտանեկան փաստաթղթերը պարունակում են նամակներ, օրագրեր, գրանցամատյաններ և լուսանկարներ։ Առավել լայնորեն օգտագործվում են ծննդյան վերահսկման ակտիվիստ Մարգարեթ Սանգերի հավաքածուները, Էլեն Գեյթս Սթարը, Չիկագոյի Հալլ Հաուս բնակավայրի Ջեյն Ադամսի հետ համատեղ համահիմնադիրը, Մերի վան քլիք, սոցիալական հետազոտող և բարեփոխիչ, Գարիսոն, Հեյլ և Էյմս ընտանիքներ, քաղաքական ակտիվիստ Դորոթի Քենյոն, հեղինակի և ակտիվիստ Գլորիա Սթայնեմի աշխատանքները և ֆեմինիստ լեսբուհի և ճարտարապետ Ֆիլիս Բիրկբին։

### Կազմակերպությունների հաշվետվություններ
Կազմակերպությունների հաշվետվությունները ներառում են արձանագրություններ, նամակագրություններ, զեկույցներ, հրապարակումներ և հարակից նյութեր, որոնք փաստաթղթավորում են կանանց հարցերով զբաղվող ավելի քան վաթսուն կազմակերպությունների գործունեությունը, ինչպիսիք են ընտանիքի պլանավորման ամերիկյան ֆեդերացիան, հարևան կանանց ազգային կոնգրեսը ևԱզգային խորհուրդը։

### Թեմատիկ հավաքածուներ
Թեմատիկ հավաքածուները ներառում են աֆրոամերիկացի կանանց, նկարիչների, ժամանակակից կանանց շարժման, օրագրերի, ինքնակենսագրությունների, ընտանեկան փաստաթղթերի, լրագրության, աշխատանքային հարաբերությունների, կանանց բժշկության, վերարտադրողական իրավունքների և կանանց առողջության, սոցիալական աշխատանքի և ընտրական իրավունքի շարժման մասին նյութեր։

### Բանավոր պատմություններ
Բանավոր պատմությունները, ինչպես առանձին աղբյուրներից, այնպես էլ անձնական փաստաթղթերի հավաքածուներից, ընդգրկում են այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են կանայք ծնելիության վերահսկման շարժման մեջ, սոցիալական աշխատանքը, ընտրական իրավունքի շարժումը, իտալացի ներգաղթյալները, աֆրոամերիկացի կանայք և ամերիկուհիները Վիետնամի պատերազմի ժամանակ։ Սմիթի կամ այլ հաստատությունների կողմից հովանավորվող այս նախագծերը ներառում են հարցազրույցներ, որոնք ձայնագրվել են աուդիո ժապավենների, սկավառակների, տեսաերիզների, և գրամեքենաների վրա, որոնցից մի քանիսը ուղեկցվում են փոքր քանակությամբ կենսագրություններով, լուսանկարներով կամ նախագծի ձայնագրություններով։ Հին նախագիծը, որը հիմնադրվել է արդեն Էվերսմայերի կողմից 1999 թվականին, որպես Սոֆիա Սմիթի հավաքածուի մաս պահվում է արխիվում։  Ֆեմինիզմի ձայներ բանավոր պատմության նախագիծը (1990-2006)՝ որպես Սոֆիա Սմիթի հավաքածուի մաս պահվում է արխիվում։

### Պարբերականների հավաքածու
Պարբերականների հավաքածուն ներառում է ավելի քան 1000 անուն ժամանակակից և պատմական կանանց ամսագրեր, թերթեր, տեղեկագրեր և այլ սերիալներ, ինչպես նաև 50 ընթացիկ բաժանորդագրություններ։ Նրա ֆոնդերում ներկայացված են այնպիսի պարբերականներ, ինչպիսիք են Լեդի Գոդիի գիրքը (1830-1889), կանանց ամսագիրը (1870-1916), լուսակիր Լյուցիֆերը (1897-1901), Էվգենեզիան (Մեքսիկա, 1943-45), եկեղեցական կինը (1943-49) և սև գոտին (Հարավային Աֆրիկա, 1956-72), ինչպես նաև կանանց ազատագրման մասին  խորամանկ առնետ և թավշյա բռունցք վաղ պարբերականները։

### Զվարճացող աղջիկը հավաքածու
Զվարճացող աղջիկը հավաքածուն բաղկացած է 18 մասերից՝ փոքր ինքնահրատարակված ամսագրերով (հայտնի է որպես  աղջիկը զվարճացում է), որոնք թողարկվել են հիմնականում երիտասարդ կանանց և աղջիկների կողմից։ Հավաքածուն հիմնականում բաղկացած է առանձին համարներից, որոնք հիմնականում թվագրվում են 1990-ական թվականներով, և դրանցում արտահայտված է ֆեմինիստական դիրքորոշում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Sophia Smith Digital Collections
*"Revealing Women's Stories", Papers from the 50th Anniversary Celebration of the Sophia Smith Collection 
*Smith College
*Smith College Archives
*Review of "Across the Generations: Exploring U.S. History through Family Papers," a Sophia Smith Collection website, on Teachinghistory.org
*http://teachinghistory.org/history-content/website-reviews/23153 of "Agents of Social Change: 20th-Century Women's Activism," a Sophia Smith Collection website, on Teachinghistory.org
*Hanscom, Elizabeth Deering, and Helen French Greene. Sophia Smith and the Beginnings of Smith College. Hanscom, Elizabeth Deering, and Helen French Greene. Sophia Smith and the Beginnings of Smith College. Northampton: Smith College, 1925.
*Solomon, Barbara Miller. In The Company of Educated Women: A History of Women and Higher Education in America. Solomon, Barbara Miller. In The Company of Educated Women: A History of Women and Higher Education in America. New Haven: Yale University Press, 1985.
*Lavender Legacies Guide, Society of American Archivists Lavender Legacies Guide, Society of American Archivists, Society of American Archivists
*Margaret Storrs Grierson papers, ca. 1800-1997 (bulk 1918-1997), Smith College Archives  Margaret Storrs Grierson papers, Smith College Archives 
*Power of Women's Voices The Power of Women's Voices: Selections from the Voices of Feminism Project , Smith College

Կատեգորիա:Ակտիվիզմ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ և առողջություն