Նոր Գյուղ

**Նորգյուղ**, նախկին՝ **Թազագյուղ**, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 39 կմ հարավ-արևմուտք, Գետառ գետի աջափնյակում։

Նոր Գյուղ է վերանվանվել 1946 թ.-ի ապրիլի 4-ին։

## Տեղադրություն
Նոր Գյուղը գտնվում է Աբովյան քաղաքից 2,3 կմ արևելք՝ Կոտայք (ելղովան) և Մայակովսկի (Շահապ) գյուղերի միջակայքում՝ ծովի մակերևույթից 1431 - 1455 մետր բարձրությամբ լայնագոգ հարթության վրա։

## Անվանում
Մինչև 1946 թվական պաշտոնական անվանափոխությունը հայտնի էր Թազագյուղ կամ Թազաքյանդ անվամբ։

## Պատմություն
Իր անվանը համապատասխան նոր գյուղ է։ Գյուղի հին գերեզմանոցն իսկ չի պարունակում ոչ միայն միջնադարյան, այլև ուշ- միջնադարյան թաղումներ։

## Բնակչություն
Ըստ տեղացիների վկայության՝ ներկայիս գյուղաբնակները սերում են 1830- ական թվականների սկզբներին տեղում հաստատված խոյեցի 7 ընտանիքներից։

Նոր Գյուղի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Դպրոց
Այս գյուղում եկեղեցական- ծխական առաջին ուսումնարանի գոյությունն արձանագրում են սկսած 1918 թվականից, երբ նորաբաց հաստատությունը գործում էր 1 ուսուցչով և 48 աշակերտով։
Գործել է նաև 1919 թվականին։
1929 թվականին գյուղի դպրոցի ուսուցիչ Մովսես Հարությունյանը հիշվում է ի  թիվս Սիբիր աքսորվածների։ 
Հետագա տասնամյակներում և մինչ այսօր գործում է միջնակարգ դպրոցը։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է երկրագործությամբ, ծխախոտագործությամբ, անասնապահությամբ և թռչնաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
մինի|աջից|Նոր գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին
Նոր Գյուղն ունի 1886 թ.-ին կառուցված Սբ. Աստվածածին (Սբ.Վարդան) եկեղեցի,  «Թնթոցներ» կամ Սբ. Ամենափրկիչ մատուռը։

### Եկեղեցի
Նորագյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու մասին առաջին վկայությունը վերաբերում է 1839 թվականին։ Եկեղեցին հիմնակառուցվել է 1886 թվականին։
1913 թվականին եկեղեցին այն աստիճանի էր քայքայվել, որ Երևանի գործակալին հանձնարարվել էր այցելել գյուղ և հոգաբարձուների հետ խորհրդակցել եկեղեցու շինությանն հարցի շուրջ։
Եկեղեցին միշտ պահպանել է իր Սբ. Աստվածածին անվանումը, չնայած իր գոյության ընթացքում կատարված մի քանի վերակառուցումների։ Հենց այս անվամբ էլ եկեղեցին հիշվում է բազմաթիվ վավերագրերում(օրինակ՝ 1842 թվական, 1909 թվական)։

### Ճարտարապետություն
Խորանը՝ կիսաշրջանաձև է, զույգ ավանդատները՝ ուղղանկյունաձև, սլաքաձև թաղածածկը պահող նույնաձև կամարները կրող երկու զույգ սյուներ խաչաձև կտրվածքով, մկրտարանի ավազանը՝ իր ավանդական տեղում՝ հյուսիսային որմի մեջ։ Մուտքերը բացված են արևմտյան և հարավային ճակատներից, վերջինս՝ նույն կողմից եկեղեցուն կցված քառասյուն զանգակատան մեջ։
Հարդարանքի գլխավոր տարրերն են հարավային մուտքի բարավորի վերնամասում ագուցված գեղաքանդակ խաչքարը, զույգ մուտքերի արտաքին քանդակազարդ եզրագոտիները։
Խաչքարին փորագրված է ՅՆԹՀ հապավումը, որը բացվում է այսպես.
Յիսուս Նազովրեցի՝ թագավոր հրեից։
Գյուղի ծխատեր քահանաներից հայտնի են  նաև Աստվածատուր Տեր- Հովհաննիսյանը, որը հիշվում է 1841թվականից, իսկ 1911 - 1912 թվականներից Համազասպ Տեր Սարգսյանը։

### «Թնթոցներ» կամ Սբ. Ամենափրկիչ մատուռ
Ուխտատեղի է գյուղի հարավարևմտյան եզրին՝ Գետառի աջ ափով ձգվող ժայռապարի մի հատվածում։ Նվիրատվական բնույթի պարզ ժայռախաչեր են, որոնց վրա կառուցվել է անկանոն հատակագծով փոքրածավալ մի շինություն։ Ըստ հարավահայաց որմի մեջ ագուցված քարի բովանդակության՝ վերջին անգամ նորոգվել է 2012 թվականին։

### Գերեզմանոց
Գյուղն ունի երկու գերեզմանոց։ Դրանցից հինը գտնվում է գյուղի հարավարևմտյան եզրին՝ Գետառի աջափնյա ձորաեզրի հարթակին։ Այստեղ առավել հին թաղումնեը վերաբերում են 1830-ական թվականներին։ Դրանք մեծագույն մասով անմշակ սալատապաններն են, որոնցից մի մասն ունի նաև պարզագույն լուծումներով հարդարված գլխակալ խաչքարեր։ Արձանագիր են միայն ուղղանկյունաձև մշակված մի քանի տապանաքարեր։

### Մանուկ ավետարան կամ Թուխ մատուռ
Մերօրյա պարզ շինություն է, որի ներսում կա ուշագրավ մի խաչքար, Ժ-ԺԱ դարերին բնորոշ ոճական և գեղարվեստական առանձնահատկություններով։

### Սբ. Աստվածածին մատուռ
Հյուսիսարևելյան թաղամասում գտնվող կիսավեր սրբատեղի է։ Այստեղ պահպանվել են տարբեր խաչքարերի մաս կազմող անարձանագիր բեկորներ։

### Նոր գերեզմանոց
Գտնվում է գյուղի հյուսիսային եզրին և զբաղեցնում է մի քանի անգամ ավելի ընդարձակ մակերես, քան հին գերեզմանոցը։
Գործող գերեզմանոց է, որի համեմատաբար հին հատվածում առկա առավել վաղ տապանաքարերը վերաբերում են խորհրդային առաջին տասնամյակներին։

## Տես նաև
* Նոր Գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր