Վացլավ Վիդրա

**Վացլավ Վիդրա** (), թատրոնի և կինոյի չեխ դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ, գրող-հուշագիր։ Չեխոսլովակիայի պետական մրցանակի դափնեկիր (1924), ՉՍՍՀ ժողովրդական արտիստ (1946)։ Նորամուտը կատարել է 1893 թվականին, ապա խաղացել տարբեր շրջիկ թատերախմբերում։ Եղել է Պլզենի (1907-1913), Պրահայի Քաղաքային թատրոնների (1913-1922), Ազգային թատրոնի (1922 թվականից, 1945-1949 թվականներին՝ նաև գեղարվեստական ղեկավար) դերասան։ Հեղինակ է «Ձայն եմ խնդրում» (1954) և «Իմ ճանապարհորդությունները կյանքում և արվեստում» (1958) գրքերի։

## Կենսագրություն
Վացլավ Վիդրան ծնվել է 1876 թվականի ապրիլի 29-ին Պլզենում (Ավստրո-Հունգարիա), ռազմական երաժիշտի ընտանիքում։ Սովորել է գերմանական միջնակարգ դպրոցում, սակայն տարվելով թատրոնով, նախքան դպրոցն ավարտելը թողել է ուսումն ու 1893 թվականին կատարել նորամուտը Է. Ժոլների ղեկավարած թատերախմբում։

Խաղացել է տարբեր շրջիկ թատերախմբերում։ 1907 թվականից մինչև 1913 թվականը եղել է Պլզենի քաղաքային թատրոնի դերասան։ Այնտեղ կայացել է որպես նկարիչ-դեմոկրատ և ռեալիստ։ Իր մարմնավորած յուրաքանչյուր կերպարում փորձել է բացահայտել սոցիալական էությունը։

1913-1922 թվականներին ելույթ է ունեցել Պրահայի Քաղաքային թատրոնում, որտեղ իրեն դրսևորել է որպես հոգեբանական վերլուծության վարպետ, նրա աշխատանքները նշանավորվել են խառնվածքով, սուր մտքով։ 1922 թվականին տեղափոխվել է Պրահայի Ազգային թատրոն և այնտեղ զբաղեցրել առաջատար դիրք՝ դառնալով դերասան Էդուարդ Վոյան գործի շարունակողը։ Ազգային թատրոնում Վացլավ Վիդրան աշխատել է նաև որպես ռեժիսոր՝ 1920-ական և 1930-ական թվականներին դերասանական գործունեությունից բացի զբաղվելով ռեժիսուրայով։

1914-1954 թվականներին հանդես է եկել կինոնկարներում։ Նկարահանվել է ավելի քան 30 ֆիլմերում, այդ թվում՝ համր կինոյում։

1943-1949 թվականներին եղել է Պրահայի Ազգային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։ 1949 թվականից զբաղեցրել է պետական թատրոնների ինտենդանտի պաշտոն։ Եղել է Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ։

Վացլավ Վիդրան հեղինակել է «Ձայն եմ խնդրում» (1954) և «Իմ ճանապարհորդությունները կյանքում և արվեստում» (1958) գրքերը, որոնցում ամփոփել է իր երկարամյա աշխատանքը թատրոնում, բնութագրել իր ժամանակակից բազմաթիվ դերասանների և ռեժիսորների, մտքեր է արտահայտել դերասանական և ռեժիսորական արվեստի և ընդհանուր առմամբ թատրոնի մասին։

Վացլավ Վիդրան մահացել է 1953 թվականի ապրիլի 7-ին Պրահայում։ Թաղվել է Վիշեգրադի գերեզմանատանը։

## Ընտրյալ դերեր
մինի|240x240փքս|Վացլավ Վիդրայի կիսանդրին Վիշեգրադի գերեզմանատանը

* Իրկա («Չեխը և գերմանացին», Շտեպանեկ, 1907)
* Ջրաղացպան Վավրա («Մարիշա», Ա. և Վ. Մրշտիկներ, 1910)
* Սոլնես («Շինարար Սոլնեսը», Իբսեն, 1908),
* Վալտեր Ֆյուրստ («Վիլհելմ Տելլ», Շիլլեր, 1909)
* Գլոստեր («Արքա Լիր», Շեքսպիր, 1907)
* Պյոտր («Խավարի իշխանությունը», Տոլստոյ, 1912)
* Օթելլո («Օթելլո», Շեքսպիր, 1922)
* Դոն Ժուան («Դոն Ժուան», Մոլիեր, 1917)
* Զիգմունդ («Հուսյաններ», Դվորժակ, 1919)
* Հյուպատոս («Զորի», Էմիլ Վերհառն, 1920)
* Ռոբեսպիեռ («Դանտոնի մահը», Գեորգ Բյուխներ, 1921)
* Կրեչինսկի («Կրեչինսկու հարսանիքը», Ալեքսանդր Սուխովո-Կոբիլին, 1921)
* Գերո, Վոյնար («Գերո», 1924, «Վոյնարկա», 1926, Ալոիս Յիրասեկ)
* Տանտալ («Տանտալի մահը», Յարոսլավ Վրխլիցկի, 1925)
* Յան Ամոս Կոմենսկի («Սպիտակ լեռ», Դվորժակ, 1924)
* Ֆիլիպ Դուբսկի («Մեր սնապարծները», Լադիսլավ Ստրոուպեժնիցկի, 1938)
* Ադամ Արարիչ և Ալկվիստ («Ադամ Արարիչ», Կարել Չապեկ, 1927)
* Բարոն Կրյուչ («Սպիտակ հիվանդություն», Կարել Չապեկ, 1937)
* Վալենտա («Հրկիզողի դուստրը», Յ․ Տիլ, 1939)
* Ֆամուսով («Խելքից պատուհաս», Ալեքսանդր Գրիբոյեդով, 1935)
* Մուրոմսկի և Վարավին («Կրեչինսկու հարսանիքը», 1940 և «Գործ», 1934, Ա. Սուխովո-Կոբիլին)
* Կուրոսլեպով («Ջերմ սիրտ», 1925)
* Ռոգոժին («Ապուշը», Դոստոևսկի, 1928)
* Բերեստ («Պլատոն Կրեչետ», Ալեքսանդր Կոռնեյչուկ, 1936)
* Եգոր Բուլիչով («Եգոր Բուլիչովը և ուրիշները», Մաքսիմ Գորկի, 1946)
* Արքա Լիր, Հուլիոս Կեսար (Շեքսպիր, 1936)
* Պրոսպերո («Փոթորիկ», Շեքսպիր, 1937)

## Մրցանակներ

* Չեխոսլովակիայի պետական մրցանակ (1924),
* Չեխոսլովակիայի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1946, եղել է այդ կոչմանն արժանացած առաջին դերասանը),
* Պրահայի Ազգային թատրոնի պատվավոր անդամ (1946)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Театральная энциклопедия. Том 1/Глав. ред. С. С. Мокульский — М.: Советская энциклопедия, 1961.
* Träger J., Vaclav Vydra, Praha, 1951. 
* Vaclav Vydra narodni umēlec. К 70. narozeninam, Praha, 1946. 

## Արտաքին հղումներ

* Václav Vydra  
* 

Կատեգորիա:Չեխ դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Չեխ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Չեխ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Չեխ գրողներ