Փիթ Ռիվերսի թանգարան

**Փիթ Ռիվերսի թանգարան** (), թանգարան, որը Անգլիայի Օքսֆորդի համալսարանի մասն է կազմում։ Թանգարանում ցուցադրվում են հնագիտական և մարդաբանական հավաքածուներ։ Թանգարանը գտնվում է Օքսֆորդի համալսարանի Բնության պատմության թանգարանի կողքին և մուտքը հնարավոր է միայն այդ շենքով։

Թանգարանը 1884 թվականին հիմնադրել է Օգաստուս Փիթ Ռիվերսը, որն իր անձնական հավաքածուն նվիրաբերել է Օքսֆորդի համալսարանին: Նա խնդրել է, որ համալսարանը վարձի մարդաբանության մշտական դասախոս: Արդյունքում, Էդվարդ Բարնեթ Թայլորը 1885 թվականին դարձել է Մեծ Բրիտանիայի մարդաբանության առաջին դասախոսը: Նույնիսկ այսօր թանգարանի աշխատակիցները համալսարանում դասավանդում են հնագիտություն և մարդաբանություն: Թանգարանի առաջին վարիչը Հենրի Բալֆուրն է եղել: Նվիրատվության մեկ այլ պայմանն այն է եղել, որ հավաքածուն պետք է պահվեր միայն այդ նպատակով օգտագործվող հատուկ շենքում: Հավաքածուի համար տարածք կառուցելու նպատակով համալսարանը վարձել է Թոմաս Մենլի Դինին, որի հայրն օգնել էր նախագծել Բնության պատմության թանգարանի սկզբնական շենքը: Դինը ստեղծել է կից միացված շենք գլխավոր թանգարանի հետևում: Շինարարությունը սկսվել է 1885 թվականին և ավարտվել 1886 թվականին:

Թանգարանի սկզբնական հավաքածուն կազմված է եղել մոտ 22․000 թանգարանային նմուշից։ Այսօր այն ներառում է ավելի քան 600․000 նմուշ, այդ թվում՝ բազմաթիվ կարևոր լուսանկարներ։ Գրեթե ամեն ինչ նվիրաբերվել է գաղութային պաշտոնյաների, ճանապարհորդների, գիտնականների և միսիոներների կողմից։

## Կառուցվածք
Թանգարանի գլխավոր ցուցասրահը մեծ ուղղանկյուն սյունաշար սենյակ է։ Այն ունի երկու վերին հարկ (մերձահարկ) և բարձր կամարակապ առաստաղ։ Տարածքը լի է ապակեպատ պահարաններով և բազմաթիվ ցուցանմուշներով։

Թանգարանի հավաքածուն դասավորված է ըստ առարկաների օգտագործման եղանակի, այլ ոչ թե դրանց տարիքի կամ ծագման վայրի։ Այնտեղ ներկայացված են նույն տեսակի գործիքի կամ իրի բազմաթիվ օրինակներ՝ ժամանակի և տարածաշրջանների միջև տարբերություններով։ Այս յուրահատուկ ոճի հեղինակը Փիթ Ռիվերսն է. նա ցանկացել է, որ ցուցադրությունների միջոցով երևան, թե ինչպես են զարգացել դիզայնը և մշակույթները՝ պարզից մինչև բարդ։

Չնայած Փիթ Ռիվերսի մշակութային էվոլյուցիայի գաղափարը այլևս չի օգտագործվում ժամանակակից թանգարանային ցուցադրություններում, թանգարանը դեռևս պահպանում է նրա սկզբնական դասավորությունը։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ նվիրատվության պայմանագրում ասվում է, որ ցանկացած փոփոխություն պետք է հարգի Օգաստուս Փիթ Ռիվերսի կողմից ստեղծված սկզբունքը։

Թանգարանն ունի հսկայական հավաքածու, ուստի ցուցադրվող իրերը ժամանակ առ ժամանակ փոխվում են։

Այն փակ է եղել 2020 թվականի մարտից մինչև սեպտեմբեր՝ COVID-19 համավարակի պատճառով։ Այդ ընթացքում թանգարանը որոշել է ցուցադրությունից հեռացնել չորացած գլուխները և մարդկային այլ մնացորդներ։ Տնօրենը բացատրել է, որ ցանցաների (չորացած գլուխներ) ցուցադրումը աջակցում է ռասիստական և կարծրատիպային գաղափարներին, որոնք հակասում են թանգարանի արժեքներին։ Այս իրերը ցուցադրվել են 1940-ական թվականներից ի վեր։

## Հայդայի տոտեմի սյուն
[մինի|Հայդայի տոտեմի սյունը, ''Star House''-ից, Մասեթ գյուղ, Հայդա Գվայ (Շառլոտ թագուհու կղզիներ), [Կանադա]]
Թանգարանի ամենամեծ ցուցանմուշը Հայդայի տոտեմի սյունն է՝ 11,36 մետր բարձրությամբ։ Այն սկզբնապես կանգնած է եղել *Star House*-ի առջև՝ Հին Մասեթ գյուղում (Հայդա անվանումը՝ Ուտևաս), որը գտնվել է Բրիտանական Կոլումբիայի Գրեհեմ կղզում, Կանադա։ *Star House*-ը պատկանել է առաջնորդ Անետլասին (մոտ 1816–1893) և, հավանաբար, կառուցվել է 1882 թվականին։ Սյունը գնել է Էդվարդ Բարնեթ Թայլորը և թանգարան բերել 1901 թվականին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Oxford_-_Pitt_Rivers_Museum_-_0269.jpg|Փիթ Ռիվերսի թանգարան
Պատկեր:Pitt_Rivers_Museum_15.jpg|Իրեր աշխարհի տարբեր անկյուններից
Պատկեր:Pitt_Rivers_Museum_21.JPG|Ձկնորսական նավակների մոդելներ ամբողջ աշխարհից
Պատկեր:Pitt_Rivers_Museum_20.JPG|Ճապոնական Նո դիմակներ
Պատկեր:WitchinBottle.jpg|Կախարդանքի շիշ, Հոուվ, Սասեքս
Պատկեր:Shrunken_head_amazon_pitt_rivers.JPG|Չորացած գլուխ(մոտավորապես 2009 թվական), այս իրը, ինչպես նաև մարդկային մնացորդների մեծ մասը, հանվել են ցուցադրությունից 2020 թվականին


## Ընդարձակում
Չնայած թանգարանը չափազանց լեփ-լեցուն է եղել, 1960-ականներին նոր շենք կառուցելու ծրագրերը երբեք չեն ավարտվել: 1964 թվականին համալսարանը ցանկացել է ընդլայնել գիտական տարածքը և թանգարանը տեղափոխել *Banbury Road*-ի վրա գտնվող ավելի մեծ տարածք: Նրանք առաջարկել են կլոր թանգարան, որը կզբաղեցներ ավելի մեծ տարածք, քան Շելդոնյան թատրոնը, Քլարենդոն շենքը և Բոդլեյան գրադարանը միասին վերցրած։

Նոր թանգարանի գաղափարին մեծապես աջակցել է թանգարանի վարիչ Բեռնարդ Ֆագը։ Ֆագի և համալսարանի թանգարանների կոմիտեի համառ լոբբինգից հետո նախագիծը հաստատվել է 1966 թվականի փետրվարին։ Համալսարանը համաձայնել է *Banbury Road*-ի տարածքը պահել երեք տարով, մինչև ֆինանսավորումը կազմակերպվեր։ Քննարկվել են մի քանի ճարտարապետների առաջարկներ, այդ թվում՝ Լեսլի Մարտինի, Փաուելի և Մոյայի, ինչպես նաև Պիեռ Լուիջի Ներվինի։ Ընտրվել է Ներվին, և Օքսֆորդի քաղաքային խորհուրդը հաստատել է նախագծերը փակ քվեարկությամբ՝ 32-ից 29 ձայնով։

Նոր թանգարանի կառուցման համար անհրաժեշտ է եղել 4,5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ և 2,25 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ՝ որպես ոչ առևտրային կազմակերպության նպատակային կապիտալ։ 1968 թվականի մայիսին թանգարանի վարիչ Բեռնարդ Ֆագը կաթված է ստացել և մնացել հիվանդանոցում մինչև ուսումնական տարվա ավարտը։ Սա դժվարացրել է նրա համար դրամահավաքին օգնելու գործընթացը։ 1970 թվականին արշավը կորցրել է իր թափը, դրամահավաքի կոմիտեն լուծարվել է, իսկ սեպտեմբերին համալսարանը հայտարարել է, որ նախագիծը կչեղարկվի։

2004 թվականին թանգարանը Անգլիայի բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման խորհրդից (HEFCE) ստացել է 3,7 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ՝ թանգարանի կողքին նոր մասնաշենք կառուցելու համար։ Շենքի կառուցումն ավարտվել է 2007 թվականին, ինչի արդյունքում թանգարանի ակադեմիական անձնակազմը վերադարձել է և ավելացրել լաբորատորիա՝ նմուշների պահպանման համար։

Ընդլայնման երկրորդ փուլը սկսվել է 2008 թվականի հուլիսի 7-ին, և թանգարանը փակվել է շինարարության ընթացքում։ Այն վերաբացվել է 2009 թվականի մայիսի 1-ին։ 1960-ականների պատկերասրահը հեռացվել է, ինչը թույլ է տվել այցելուներին կրկին հստակ տեսնել տոտեմի սյունը։ Թանգարանի սկզբնական ցուցափեղկերը դրվել են շենքի առջևի մասում։ Վերևի հարկում թողնված տարածքը օգտագործվել է Քլոր Դաֆիլդի կրթական կենտրոնը ստեղծելու համար։ Կառուցվել է նոր մուտքի հարթակ, որպեսզի այցելուները կարողանային անմիջապես մտնել Բնության պատմության թանգարան։ Սա հեշտացրել է մուտքը անվասայլակ օգտագործողների և մանկասայլակներով ծնողների համար։ Խանութը և ընդունարանները տեղափոխվել են այս նոր մուտքի մոտ, և ավելացվել է շրջակա միջավայրի վերահսկողության համակարգ։

## Multaka
2019 թվականին թանգարանը միացել է Գերմանիայի, Իտալիայի, Հունաստանի և Շվեյցարիայի վեց այլ թանգարանների հետ՝ ստեղծելով *Multaka* ցանցը: Սա միջմշակութային թանգարանային նախագիծ է, որն առաջարկում է անվճար էքսկուրսիաներ փախստականների և միգրանտների համար, որոնք վարում են ծրագրի համար պատրաստված արաբախոս ուղեկցորդները: Էքսկուրսիաները կենտրոնանում են մշակութային նմուշների պատմության և ծագման վրա և հրավիրում են այցելուներին կիսվելու սեփական տեսակետներով և պատմություններով իրենց մշակութային ժառանգության մասին։

## Մրցանակներ
2005 թվականին Փիթ Ռիվերսի թանգարանը և Օքսֆորդի համալսարանի Բնության պատմության թանգարանը արժանացել են *[[The Guardian]]*-ի *Family Friendly Museum* մրցանակին: 2019 թվականին Փիթ Ռիվերսի թանգարանն ընդգրկվել է *Art Fund*-ի «Տարվա թանգարան» մրցանակի եզրափակիչ փուլում։

## Գաղութային ժառանգություն
Վերջին տարիներին Փիթ Ռիվերսի թանգարանը ճանաչվել է ապագաղութային աշխատանքների առաջատար։ Ավելի մանրամասն տեղեկություններ կարող եք գտնել թանգարանի պաշտոնական կայքում:

2020 թվականի սեպտեմբերին թանգարանը հայտարարել է իր ցուցադրություններում կարևոր փոփոխությունների մասին։ Այն հեռացրել է մարդկային մնացորդները, այդ թվում՝ 1940-ական թվականներից ցուցադրված չորացած գլուխները։ Ավելացվել է նոր ներածական ցուցափեղկ՝ այցելուներին օգնելու մտածել թանգարանի գաղութային պատմության մասին։ Թանգարանը հայտարարել է, որ չորացած գլուխների ցուցադրությունը խրախուսում է ռասիստական և կարծրատիպային գաղափարները, որոնք չեն համապատասխանում իրենց այսօրվա արժեքներին։ Այն նաև նախատեսում է թարմացնել պիտակները՝ ներառելով արվեստագետների և բնիկ առաջնորդների պատմած պատմությունները։

Իր ապագաղութային աշխատանքի շրջանակներում թանգարանը հանդիպումներ է ունենում համայնքների հետ՝ սխալներն ու բացակայող տեղեկատվությունը շտկելու, ինչպես նաև նմուշները վերադարձնելու մասին քննարկումների համար: Օրինակներից մեկը «Կենդանի մշակույթներ» նախաձեռնությունն է, որը թանգարանի, մասաիների գլխավորած *Oltoilo Le Maa* կոչվող քարոզարշավային խմբի և *InsightShare* կազմակերպության միջև գործընկերություն է: 2022 թվականին Փիթ Ռիվերսի թանգարանը և Բնության պատմության թանգարանը Ավստրալիայի կառավարությանը վերադարձրել են 17 բնիկ ավստրալացիների մնացորդները:

## Նշանավոր մարդիկ
* Հենրի Բալֆուր (թանգարանի վարչության անդամ)
* Բեատրիս Բլեքվուդ (թանգարանի վարչության անդամ, մարդաբան)
* Լեոնարդ Հալֆորդ Դադլի Բաքսթոն (մարդաբան)
* Էլիզաբեթ Էդվարդս (թանգարանի վարչության անդամ, լուսանկարչության պատմաբան)
* Բեռնարդ Ֆագ (թանգարանի վարչության անդամ, հնագետ)
* Բարբարա Ֆրեյրե-Մարեկո (մարդաբան)
* Քրիս Գոսդեն (հնագետ)
* Քլեր Հարիս (ասիական ցուցանմուշների վարչության անդամ)
* Դեն Հիքս (թանգարանի վարչության անդամ)
* Շույլեր Ջոնս (ամերիկացի մարդաբան)
* Մարգարետ Սթեյփլս-Բրաուն (Մակերետի) (*Māori* մարդաբան)
* Հովարդ Մորֆի (մարդաբան)
* Մայքլ Փեյլին (հովանավոր)
* Օգաստուս Հենրի Լեյն Ֆոքս Փիթ Ռիվերս (հնագետ և հիմնական հավաքածուի նվիրատու)
* Էդվարդ Բարնեթ Թայլոր (մարդաբան)

## Տես նաև
* Էշմոլի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Հետագա ընթերցում
* Baumgarten, Lothar.  *Unsettled Objects*.  Edition of *Guggenheim Magazine* published in conjunction with the exhibition AMERICA Invention.  New York: Solomon R. Guggenheim Museum, 1993. (Contains photographic documentation of the Pitt Rivers' collection and essays on ethnographic collecting)
* Chapman, William Ryan.  "Arranging Ethnology: A. H. L. F. Pitt Rivers and the Typological Tradition."  In *Objects and Others: Essays on Museums and Material Culture*.  Edited by George W. Stocking Jr.  Madison: University of Wisconsin Press, 1985.
* Cranstone, B.A.L. and Steven Seidenberg.  *The General's Gift: A Celebration of the Pitt Rivers Museum Centenary, 1884–1984.*  Oxford: JASO, 1984.
* O’Hanlon, Michael.(2014). *The Pitt Rivers Museum: A World Within.* London, Scala Publishers, 2014.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Rethinking Pitt Rivers

Կատեգորիա:1880-ականների ճարտարապետություն
Կատեգորիա:1884 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1886 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարան