Կապկի ծաղկի համաճարակ (2023-2024)

**Կապկի ծաղիկ շտամի համաճարակ**, սկսվել է Կենտրոնական Աֆրիկայում առնվազն 2023 թվականի սեպտեմբերին: 2024 թվականի օգոստոսի դրությամբ գրանցվել է ավելի քան 17000 դեպք, որոնցից 517-ը եղել են մահացու ելքով, ինչի ճնշող մեծամասնությունը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում է։

2024 թվականի օգոստոսի 14-ին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը համաճարակը հայտարարել է  հանրային առողջության միջազգային նշանակություն ունեցող արտակարգ իրավիճակ:

## Նախապատմություն
2022 թվականի մայիսին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) վիրուսի մեկ այլ շտամի պատճառով առաջացած կապկի ծաղկի նախկին բռնկումը հայտարարել է որպես միջազգային առողջապահական արտակարգ իրավիճակ: Մինչ հաջորդ մայիսին ԱՀԿ-ն չեղարկել է իր գլոբալ արտակարգ դրությունը, հիվանդությունն արդեն վարակված է եղել 87000 մարդ, ինչը հանգեցրել է 140 մահվան:

## Համաճարակ
### Ժամանակագրություն
2023 թվականի սեպտեմբերին Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունումնկատվել է Ib կլադի վարակի պատճառով առաջացած կապկի ծաղկի դեպքերի աճ, որոնցից մի քանի դեպքերը հայտնաբերվել են Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ՝ Հարավային Կիվու նահանգի հանքարդյունաբերական  Կամիտուգա բնակավայրում: Համազգային բռնկում է գրանցվել 2024 թվականի հունվարին:

2024 թվականի օգոստոսին Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման աֆրիկյան կենտրոնը հայտարարել է, որ Աֆրիկայում ծաղկի բռնկումների տարածումը դարձել է հանրային առողջապահական արտակարգ իրավիճակ, ինչի ժամանակ գրանցվել է ավելի քան 517 մահ: Արդյունքում կազմակերպությունը օգնություն և միջամտություն է խնդրել միջազգային հանրությունից՝ վերահսկելու վիրուսի տարածումը և բուժելու վարակված հիվանդներին: ACDC-ն հայտարարել է, որ համաճարակի պատճառ հանդիսացող վիրուսի շտամի մահացության մակարդակը 3-4% է, ինչը զգալիորեն ավելի բարձր է, քան 1%-ից պակաս մահացության մակարդակը, որը գրանցված էր 2022-2023 թվականներին կապկի ծաղկի համաճարակի ժամանակ: Օգոստոսի 14-ին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը համաճարակը հայտարարել է հանրային առողջության միջազգային նշանակություն ունեցող արտակարգ իրավիճակ կամ համաշխարհային առողջապահական արտակարգ իրավիճակ:

2024 թվականին կապկի ծաղկի դեպքեր են գրանցվել տասնհինգ երկրներում։ Այս հիվանդությունից գրանցված բոլոր դեպքերի և մահերի ավելի քան 96%-ը հաստատվել է Կոնգոյում, որտեղ գրանցվել է 16․839 դեպք և 501 մահ: Ըստ ACDC-ի, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում գրանցված դեպքերի 70%-ը 15 տարեկանից ցածր երեխաների մոտ է, և ժողովրդագրական այս խմբին բաժին է ընկնում գրանցված մահերի 85%-ը: Համաճարակաբան Ժակ Ալոնդան մտահոգություն է հայտնել Կոնգոյի և հարևան երկրներում փախստականների ճամբարներում հիվանդության տարածման վերաբերյալ, հատկապես հաշվի առնելով այն լարվածությունը որն արդեն իսկ դրվում է Կոնգոյի ազգային առողջապահական համակարգի վրա՝ կապված  և կարմրուկի միաժամանակյա համաճարակի, ինչպես նաև համատարած թերսնման հետ։

## Հաստատված դեպքեր

## Վիրուսաբանություն
Կապկի ծաղիկը առաջանում է *[[Կապկի ծաղկի վիրուս|կապկի ծաղկի վիրուսից]]*: Վիրուսը փոխանցվում է վարակված կենդանիների կամ մարդկանց հետ սերտ շփման միջոցով, ներառյալ անձնական շփումը և ֆիզիկական շփման այլ տեսակներ, աղտոտված մահճակալներ, հագուստ կամ ներարլիչներ, սեռական շփում և վարակված մսի օգտագործումը: 

Կոնգոյի Կենսաբժշկական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտից դոկտոր Պլասիդե Մբալա-Կինգբենին զեկուցել է, որ վերլուծության արդյունքները նշանավորել են «Կապկի ծաղկի համաճարակի նոր փուլը» նախորդ՝ 2022 և 2023 թվականների համաճարակներից հետո, քանի որ, ըստ տեղեկությունների, նոր տարբերակն առաջացրել է վնասվածքներ հիմնականում սեռական օրգանների վրա:, ինչը հիվանդության ախտորոշումն ավելի դժվար է դարձնում՝ համեմատած այն շտամների հետ, որոնք առաջացրել են կրծքավանդակի, ոտքերի և ձեռքի վնասվածքներ: Մբալա-Կինգբենին նաև նշել է, որ նոր տարբերակը կարող է հանգեցնել լուռ փոխանցման ավելի մեծ հավանականության՝ իր տարբեր դրսևորումների պատճառով: Հետազոտական թիմը պարզել է, որ հայտնաբերված ձևը Clade I տիպի շտամն է, որը պատմականորեն ավելի ծանր ախտանիշներ է առաջացրել՝ համեմատած Clade II տիպի շտամի հետ, որը գերակշռել է 2022-2023 Կապկի ծաղկի համաճարակի բռնկման ժամանակ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2023 Աֆրիկայում
Կատեգորիա:2023 աղետներ
Կատեգորիա:2023 իրադարձություններ
Կատեգորիա:2024 Աֆրիկայում