Բումբարաշ (վիպակ)

**«Բումաբարաշ»** (, **«Թալիսման»**, ), Արկադի Գայդարի անավարտ պատմությունը, որը ստեղծվել է 1930-ականների երկրորդ կեսին և նվիրված է Ռուսաստանի հարավում քաղաքացիական պատերազմի իրադարձություններին։

## Սյուժե
Հրատարակվել են պատմվածքի միայն երկու սկզբնական գլուխները։

Սեմյոն Բումբարաշը տուն է վերադառնում ավստրիական գերությունից։ Ռուսաստանում հեղափոխություն է, հայրենի վայրերում քաղաքացիական պատերազմ է, գործում են ավազակախմբեր։ Նրան սպանված համարող հարազատները վաճառել են գրեթե ավարտված տունը, հարսնացուն ամուսնացել է ուրիշի հետ։ Ընկերը՝ Յաշկա Կուռնակովը, Սեմյոնին կանչում է Կարմիր բանակ, բայց Բումբարաշը չի ցանկանում նորից պատերազմ գնալ։ Մի քանի օր անց Յաշկա Կուռնակովը ռումբ է նետում գյուղի «ինքնապաշտպանության» վրա, և Սեմյոնը դառնում է ավազակների թշնամին։ Նա փախչում է իր գյուղից, հանդիպում է մի տղայի՝ Վանյային, որն իրեն անվանում է Իրտիշ և ամեն ինչ անում է կարմիրբանակային դառնալու համար։ Կարմիրները կանգնած են հարևան գյուղում։ Նրանք Բումբարաշի մոտ հայտնաբերում են սխալմամբ իրեն հասած ռազմական փաթեթը, և Բումբարաշը, չցանկանալով պարզել, թե դա ինչով է ավարտվելու, նորից փախչում է։

Իրտիշը, Կարմիր բանակի հրամանատարի հանձնարարությամբ, զեկույցով ուղարկվում է Ռոսոշանսկ քաղաք։ Քաղաքը պաշարված է Տուրգաչովի ավազակախմբի կողմից։ Իրտիշը մտնում է եղբոր մոտ, ճաղերի հետևում տեսնում է Տուրգաչյովի կնոջը և որդուն, որոնց պատանդ են պահում բանտում, և գնում է կոմիսար Գրինվալդի մոտ։ Նա նրան ջոկատ չի վերցնում, բայց թողնում է իր մոտ որպես նկարիչ։ Իրտիշը այցելում է մորը։

## Ստեղծման պատմություն
Գայդարը սկսել է աշխատել վիպակի վրա 1930-ականների երկրորդ կեսին՝ «Կապույտ գավաթի» թողարկումից հետո։ 1936 թվականի մարտին նա, պատասխանելով ընթերցողների նամակներին, խոսել է ապագա ստեղծագործության մասին՝ խոստանալով, որ այն կհայտնվի մամուլում նույն տարվա աշնանը։ Սակայն պատմվածքը նշված ժամկետում չի հրատարակվել և անավարտ է մնացել գրված երկու գլուխներից հետո։ Դրա պատճառը, ինչպես հիշել է Ռուվիմ Ֆրաերմանը, 1937 թվականին Վալենտին Կատաևի «Գալիս է զինվորը ռազմաճակատից»  (, «Ես աշխատավոր ժողովրդի որդին եմ», ) պատմվածքի հրապարակումն էր։ Սյուժեների և գաղափարների նմանությունը ստիպել է գրողին դադարեցնել աշխատանքը։  «Բումբարաշ։ Վիպակներ և պատմվածքներ» (, 2012) ժողովածուի նախաբանում Նիկիտա Ելիսեևի կողմից արտահայտված մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Գայդարը հրաժարվել է շարունակել «Բումբարաշը»՝ նախապատվությւոնը տալով «Թմբկահարի ճակատագիրը» պատմվածքին, քանի որ այդ ժամանակ կալանքի տակ է հայտնվել նրա նախկին կինը՝ Լիա Սոլոմյանսկայան։

Գայդարը սկսեց գրել «Թալիսման» վերնագրով պատմվածք։ Այն մնացել էր ձեռագրի վրա, այսպես է Գայդարը անվանել ապագա վիպակը նաև նամակներում։ Բայց աստիճանաբար գլխավոր հերոսի հնչեղ անունը փոխարինել է սկզբնական տարբերակին։ Սակայն երկու անուններն էլ հիշատակվում են մինչ օրս։

Վիպակի գլուխների առաջին հրապարակումը տեղի է ունեցել 1951 թվականին «Ա.Պ. Գայդարի կյանքն ու ստեղծագործությունը» () ժողովածուում։

## Ֆիլմ
1971 թվականին Էկրան է բարձրացել «Բումբարաշ» երկսերիանոց հեռուստատեսային ֆիլմը՝ Վալերի Զոլոտուխինի գլխավոր դերակատարմամբ։ Որպես ֆիլմի սցենարի հիմք օգտագործվել է «Բումբարաշ» վիպակը, «Պարտությունների և հաղթանակների օրերին» (, 1925) վիպակը և Գայդարի մի քանի վաղ պատմվածքներ, որոնք թույլ են տվել լրացնել բացակայող սյուժետային գիծը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արկադի Գայդարի ստեղծագործություններ