Անտոնիա Սյուզեն Բայեթ

**Անտոնիա Սյուզեն Բայեթ** (. ( ), օրիորդական ազգանունը՝ Դրեբլ, , ), անգլիացի կին գրող, որի գրքերը թարգմանվել են ավելի քան երեք տասնյակ լեզուներով։ 1990 թվականին իր «Տիրել» վեպի համար արժանացել է Բուքերյան մրցանակի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1936 թվականին Շեֆիլդում, փաստաբանի և ուսուցչուհու ընտանիքում: Կրտսեր քույրը՝ Մարգարեթ Դրեբլը, գրող է: Անտոնիան ավարտել է Քեմբրիջի Նյունեմ քոլեջը: Անգլիական գրականությունից դոկտորական ատենախոսությունը պաշտպանել է Օքսֆորդի համալսարանի Սոմերվիլ քոլեջում:

1990 թվականին Բուքերյան մրցանակ է ստացել «Տիրել» / *Possession* վեպի համար, որը թարգմանվել է աշխարհի ժողովուրդների 26 լեզուներով, ներառվել բազմաթիվ երկրների  համալսարանական ծրագրերում: 

Բայեթի «Մանկական գիրք» վեպը 2009 թվականին ընդգրկվել է Բուքերյան մրցանակաբաշխության կարճ ցանկում, 2010 թվականին արժանացել James Tait Black Memorial Prize մրցանակի, *The Djinn in the Nightingale's Eye* խորագիրը կրող պատմվածքների ժողովածուն (1994) 1995 թվականին ստացել է Aga Khan Prize for Fiction: 

2002 թվականին Բայեթին շնորհվել է Շեքսպիրյան մրցանակ, 2016 թվականին՝ Erasmus Prize, 2017 թվականին՝ Park Kyong-ni Prize,  2018 թվականին՝ Hans Christian Andersen Literature Award: 2012 թվականին նա առաջադրվել է գրականության Նոբելյան մրցանակի:

Անտոնիա Բայեթը մահացել է 2023 թվականի նոյեմբերի 16-ին՝ 87 տարեկան հասակում:

## Պատիվներ և մրցանակներ
1990 թվականին Բայեթին գրական իր վաստակի համար շնորհվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի հրամանատարական աստիճան / Commander of the Order of the British Empire (CBE), 1999 թվականին՝ այդ շքանշանի տիկին հրամանատարի աստիճան / Dame Commander of the Order of the British Empire] (DBE):

Նրան շնորհվել են նաև պատվավոր դոկտորի կոչումներ՝

* 1991 թ.՝ Դարհեմի համալսարանից
*1993 թ.՝ Լիվերպուլի համալսարանից
*1994 թ.՝ Պորտսմութի համալսարանից
*1995 թ.՝ Լոնդոնի համալսարանից
*1999 թ.՝ Քեմբրիջի համալսարանից
*1999 թ.՝ Քեմբրիջի Նյունհեմ համալսարանից
*2004 թ.՝ Քենթի համալսարանից
*2004 թ.՝ Լոնդոնի համալսարանական քոլեջից
*2010 թ.՝ Լեյդենի համալսարանից:
*2008 թ. *[[The Times]]* -ը Բայեթին ներառել է 1945 թվականին հաջորդած ժամանակաշրջանի բրիտանացի 50 մեծագույն գրողների ցանկում
*2017 թ. Անտոնիա Բայեթն ընտրվել է Բրիտանական ակադեմիայի անդամ:
*2017 թ. նրան շնորհվել է նվաճումների ամերիկյան ակադեմիայի *Ոսկե ափսե* մրցանակ:

### Գրական մրցանակներ
*1986. PEN/Macmillan-ի *Արծաթե գրիչ* մրցանակ՝ *Անվրդով կյանք / Still Life*երկի համար

*1990. Բուքերյան մրցանակ՝ *Տիրել / Possession: A Romance* վեպի համար
*1990. Irish Times-ի միջազգային մրցանակ / Irish Times International Fiction Prize *Տիրել / Possession: A Romance* վեպի համար
*1991. Commonwealth Foundation prizes|Համագործակցության երկրների գրողների մրցանակ (Եվրասիա տարածաշրջան, «Լավագույն գիրք» անվանակարգ), *Տիրել / Possession: A Romance* վեպի համար
*1995. Premio Malaparte (Իտալիա)
*1995. Ագա Խան մրցանակ / Aga Khan Prize for Fiction, *Ջինը սոխակի աչքի մեջ / The Djinn in the Nightingale's Eye*-ի համար
*1998. Mythopoeic Award for Adult Literature *Ջինը սոխակի աչքի մեջ / The Djinn in the Nightingale's Eye*-ի համար
*2002. Շեքսպիրյան մրցանակ (Գերմանիա)
*2009. Blue Metropolis International Literary Grand Prix
*2009. Բուքերյան մրցանակաբաշխության կարճ ցանկ. *Մանուկների գիրք / The Children's Book* վեպի համար
*2010. Ջեյմս Թեյթ Բլեքի հուշամրցանակ / James Tait Black Memorial Prize, *Մանուկների գիրք / The Children's Book* վեպի համար
*2016. Էրազմի մրցանակ / Erasmus Prize (Նիդերլանդներ)՝ գրականության ասպարեզում ներդրած բացառիկ ավանդի համար / for "exceptional contribution to literature"
*2017. Park Kyong-ni Prize (Հարավային Կորեա)
*2018. Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան գրական մրցանակ / Hans Christian Andersen Literature Award (Դանիա)

## Անդամություն

* 2014 թվականին Անտոնիա Բայեթն ընտրվել է արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի արտասահմանյան պատվավոր անդամ:

## Մատենագրություն
### Վեպեր
* 1964 – *The Shadow of the Sun*
* 1967 – *The Game*, Chatto & Windus
* 1978 – *The Virgin in the Garden*
* 1985 – *Still Life*, Chatto & Windus
* 1990 – *Possession*
* 1992 – *Angels and Insects*
* 1997 – *Babel Tower*
* 2000 – *The Biographer's Tale*
* 2002 – *A Whistling Woman*
* 2009 – *The Children's Book*
* 2011 – *Ragnarok: The End of the Gods*

### Պատմվածքների ժողովածուներ
* 1987 - *Sugar and Other Stories*
* 1993 - *The Matisse Stories*
* 1994 - *The Djinn in the Nightingale's Eye*
* 1998 - *Elementals: Stories of Fire and Ice*
* 2003 - *Little Black Book of Stories*

### Էսսեներ և կենսագրություններ
* 1965 - *Degrees of Freedom: The Early Novels of Iris Murdoch*
* 1989 - *Unruly Times: Wordsworth and Coleridge, Poetry and Life*
* 1991 - *Passions of the Mind: Selected Writings*
* 1995 - *Imagining Characters: Six Conversations about Women Writers*
* 2000 - *On Histories and Stories: Selected Essays*
* 2001 - *Portraits in Fiction*
* 2016 - *Peacock & Vine: On William Morris and Mariano Fortuny*

## Էկրանավորում
* 1992 - «Հրեշտակներ և միջատներ» (), ռեժիսոր՝ Ֆիլիպ Հասս, ըստ «Մորֆո Եվգենիա» վեպի։
* 2002 - «Մոլեգնություն» (), ռեժիսոր՝ Նիլ Լաբութ, ըստ «Տիրել» վեպի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Mundler, Helen E. (2003). Intertextualité dans l’œuvre d’A. S. Byatt (Intertextuality in the work of A. S. Byatt). Paris, Harmattan, 2003. ISBN 2-7475-4084-7
* Hicks, Elizabeth (2010). *The Still Life in the Fiction of A. S. Byatt.* Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. ISBN 978-1-4438-2385-2
* Mundler, Helen E. “Time to murder and create? The Bible as intertext in A. S. Byatt’s Elementals: Stories of Fire and Ice”. FAAAM, no. 4, 2010: 65–77.

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի արձակագիրներ