Շախմատային օլիմպիադա 2024

**Շախմատի 45-րդ համաշխարհային օլիմպիադա**, ՖԻԴԵ-ի կողմից կազմակերպված բաց և կանանց շախմատային մրցաշար, որը տեղի է ունեցել Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ից 23-ը։ Դա առաջին օլիմպիադան է Հունգարիայում այն բանից հետո, երբ Բուդապեշտը 1926 թվականին հյուրընկալել է 2-րդ ոչ պաշտոնական օլիմպիադան։

## Անցկացման վայր
2024 թվականի օլիմպիադայի անցկացման ընթացակարգը սկսվել է 2019 թվականի նոյեմբերին։ Յուրաքանչյուր քաղաք, որը հետաքրքրված է եղել մրցաշարի անցկացմամբ, պետք է իր հայտը ներկայացներ ՖԻԴԵ-ին մինչև 2020 թվականի մայիսի 1-ը։ Օլիմպիադան հյուրընկալելու միայն մեկ հայտ է եղել Բուդապեշտից, որը 2020 թվականի դեկտեմբերին հաստատվել է ՖԻԴԵ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից։ Երկրի քաղաքական իշխանությունները, շախմատիստները, օլիմպիական շարժման և մարզական ոլորտի ականավոր գործիչներն իրենց անվերապահ աջակցությունն են հայտնել միջոցառմանը։

Ի սկզբանե 45-րդ օլիմպիադան պետք է տեղի ունենար 2022 թվականին Մինսկում, սակայն բելառուսական կազմակերպիչները չեն կատարել իրենց կազմակերպչական և ֆինանսական պարտականությունները և ՖԻԴԵ-ն որոշել է օլիմպիադան տեղափոխել այնտեղից, ինչից հետո վերսկսել են նոր հայտերի ընդունումը։

## Մրցաշարի բյուջե
Ըստ 2020 թվականի տվյալների՝ օլիմպիադայի նախնական ընդհանուր բյուջեն կազմել է 16,6 միլիոն եվրո, որից 9 միլիոն եվրոն նախատեսված է եղել մրցաշարի սպասարկման և անցկացման համար։

2021 թվականի հունիսին ՖԻԴԵ-ի նախագահ Արկադի Դվորկովիչը Հունգարիայի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահ Լասլո Սաբոի և Հունգարիայի ազգային սպորտային գործակալության գործադիր տնօրեն Աթիլա Միհոկի հետ պայմանագիր է ստորագրել միջոցառումը Բուդապեշտում անցկացնելու համար։ Օլիմպիադայի ժամանակ  օգտագործվել է նոր տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են գերարագ 5G անլար ցանցը, իրական ժամանակի տեսողական հեռարձակումը, հոլոգրամները և տեսողության խնդիրներ ունեցողների համար նոր հայտնագործված «զգայուն» շախմատային տախտակներ։

## Մրցաշարի կանոնակարգ
* Մրցաշարն անցկացվել է շվեյցարական մրցակարգով՝ 11 տուրով
* Ժամանակի կառավարում. 90 րոպե առաջին 40 քայլի համար, գումարած 30 րոպե և 30 վայրկյան ավելացված յուրաքանչյուր քայլի համար 40-րդ քայլից հետո
* Յուրաքանչյուր տուրում թիմի կազմում խաղացել են չորս հոգի։ Վերջնական միավորը կախված է եղել թիմի բոլոր անդամների խաղից
* Թիմերըը բաղկացած են եղել չորս հոգուց և մեկ պահեստային խաղացողից
* Շախմատիստները մինչև 30-րդ քայլը չէին կարող համաձայնվել ոչ-ոքիի
* Վայրը՝ SYMA մարզահամաժողովների կենտրոն։

## Ժամանակացույց

Ժամանակացույցը կարող է փոփոխվել միայն ՖԻԴԵ-ի նախագահի հաստատմամբ։

## Թիմեր
Ընդհանուր առմամբ շախմատային օլիմպիադային գրանցվել են 197 թիմ բաց մրցաշարին, 184 թիմ՝ կանանց մրցաշարին, ինչը համարվում է ռեկորդային։ Հունգարիան, որպես մրցաշարի ընդունող երկիր, հանդես է եկել երեք թիմով։ Ռուսաստանին ու Բելառուսին արգելվել է մասնակցել մրցաշարին՝ Ուկրաինա Ռուսաստանի շարունակվող ներխուժման պատճառով։ Մի շարք ռուս առաջատար խաղացողներ փոխել են ֆեդերացիաները և մասնակցում են մրցաշարին այլ հավաքականների անվան ներքո։ Ալեքսանդր Գրիշչուկն ու Վլադիմիր Կրամնիկը օլիմպիադային մասնակցում են համապատասխանաբար որպես Իրանի և Ուզբեկստանի հավաքականների ավագներ։

Քենիայի Կակումա փախստականների ճամբարում նույնպես թիմ է ձևավորվել օլիմպիադային մասնակցելու համար։

## Մասնակիցներ
Օլիմպիադային մասնակցել են 2700-ից բարձր վարկանիշ ունեցող 24 շախմատիստ և աշխարհի լավագույն 20 խաղացողներից 15-ը, այդ թվում՝ աշխարհի գործող չեմպիոն Դին Լիրենը (Չինաստան), բարձր վարկանիշ ունեցող շախմատիստ և աշխարհի նախկին չեմպիոն Մագնուս Կառլսենը (Նորվեգիա) և աշխարհի չեմպիոնի կոչման հավակնորդ Գուկեշ Դոմարաջուն (Հնդկաստան)։ Բաց մրցաշարին մասնակցել են 246 գրոսմայստեր, 126 միջազգային վարպետ, 1 կանանց գրոսմայստեր, 169 ՖԻԴԵ-ի վարպետ և 82 ՖԻԴԵ-ի վարպետի թեկնածու։

Մասնակցությունից հրաժարվել են՝ աշխարհում երրորդ վարկանիշ ունեցող շախմատիստ Հիկարու Նակամուրան, աշխարհի 15-րդ չեմպիոն Վիշվանաթան Անանդը, հավակնորդների մրցաշարերի մասնակիցներ Ալիռեզա Ֆիրուզջան և Թեյմուր Ռաջաբովը։

## Վերջնարդյունք
Մրցաշարի և բաց և կանանց մրցումներում հաղթող է ճանաչվել Հնդկաստանի հավաքականները։ Բաց մրցաշարում երկրորդ տեղը զբաղեցրել է ԱՄՆ-ի հավաքականը, երրորդը՝ Ուզբեկստանի։

Կանանց մրցաշարում արծաթե մեդալ են Ղազախստանի հավաքականի շախմատիստուհիները, բրոնզե մեդալ՝ ԱՄՆ-ի հավաքականի շախմատիստուհիները։

Հնդիկ գրոսմայստեր Գուկեշ Դոմարաջուն ամենաբարձր ցուցանիշն է դրսևորել առանձին խաղատախտակի վրա։ Նա բաց մրցաշարում 10 հնարավորից վաստակել է 9 միավոր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Турниры на Chess-results
* [Положение о проведении сор,0


[Կատեգորիա:2024 Հունգարիայում]
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաներ
Կատեգորիա:Սպորտը Հունգարիայում