open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարիո Կասաս

**Մարիո Կասաս Սիերա** (, ), իսպանացի դերասան։

Մարիոյի մանկության երազանքն էր դառնալ ոստիկան կամ հրշեջ ծառայության աշխատող։ Որոշ ժամանակ անց նա ցանկանում է դառնալ դերասան։ Կասասն ունի քույր՝ Շեիլա, և երկու եղբայր՝ Քրիստիան և Oսկար։ Մարիո Կասասը հանդիպել է դերասանուհի Մարիա Վալվերդեի հետ։

Նա խաղացել է «Երեք մետր երկնքի մակարդակից վերև», «Ես ցանկանում եմ քեզ», «Տապան», «Պակո», «Խումբ 7», «Ուղեղի արտահոսք», «Նեոնային մարմին», «Ամառային անձրև», «Սեքս, խնջույքներ և սուտ» « Լա Մուլ», «Երկնային դրախտ», «Լոս 33 », «Իսմաել», «Վհուկները` Սուգարամուրդիից» ֆիլմերում։ Առաջին տասը տարիների ընթացքում Մարիոն նկարահանվում էր տարբեր գովազդներում։ 18 տարեկանում Կասասը տեղափոխվում է Մադրիդ և ընդունվում «Քրիստինա Ռոտա» դպրոց։ Առաջին էկրանային դեբյուտը եղել է Անտոնիո Բանդերասի «Ամառային անձրև» ֆիլմը։ Այս ֆիլը սիրո մասին է և փիլիսոփայական իմաստ ունի։ Ֆիլմի ռեժիսորը հայտնի Անտոնի Բանդերասն է։ Նույն տարում (2006 թ.) դեռահաս Մարիոն նկարահանվում է իսպանական «SMS» ֆիլմում։ Նա խաղացել է «Պակոն և նրա մարդիկ» կատակերգությունում։ Այս սերիալը նկարահանվել է ավելի քան 5 տարի և շատ սիրված է եղել հանդիսատեսի կողմից։

2010 թ. դեկտեմբերի 3-ին լույս է տեսնում «Երեք մետր երկնքի մակարդակից վերև», ֆիլմը, որտեղ Մարիոն խաղում է գլխավոր դերը։ Այս ֆիլմը նրան առավել հայտնի դարձրեց։ ACE մրցանակաբաշխության ժամանակ նա արժանացավ լավագույն դերասանի տիտղոսին։ 2012 թ. լույս է տեսնում «Երեք մետր երկնքի մակարդակից վերև», ֆիլմի շարունակությունը՝ «Երեք մետր երկնքի մակարդակից վերև. Ես ցանկանում եմ քեզ» ֆիլմը։ 2011-2013 թթ. Մարիոն նկարահանվել է իսպանական «Տապան» սերիալում։

2013 թ. մայիսի 5-ին լույս է տեսնում «Լա Մուլ» ֆիլմը, որտեղ նա խաղում է գլխավոր դերը։ Նույն տավա հոկտեմբերին Սան-Սեբաստիան փառատոնում տեղի է ունենում «Վհուկները` Սուգարամուրդիից» ֆիլմի պրիմերիան։ 2013 թ. ամռանը Մարիոն նկարահանվել է իր առաջին անգլալեզու ֆիլմում, որի պրիմերան տեղի կունենա 2014 թ. մայիսին։ 2013 թ. ձմռանը լույս է տեսնում «Իսմաել» ֆիլմը։ 2014 թ. հունվարին Մարիոն Կասասը և Անտոնիո Բանդերասը միասին նկարահանվել են «Los 33» ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Իսպանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի մոդելներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Պաս Վեգա

**Պաս Վեգան** (, ծնված **Պաս Կամպոս Տրիգո** (, ), իսպանացի դերասանուհի։ Վեգան խաղացել է Մեծ Եղեռնի մասին պատմող Արտույտների ագարակը ֆիլմում, մարմնավորելով Նունիկի դերը։ 2002 թ-ին դերասանուհին ամուսնացել է վենեսուելացի Օրսոն Սալասարի հետ և նրանից ունի երեք երեխա՝ Օրսոն կրտսերը, Ավուն և Լենոնը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաս Վեգայի պաշտոնական կայք էջը   
* Պաս Վեգայի հարցազրույցը «Fotogramas» ամսագրին (2005 թ.) 

Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի մոդելներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Մարիա Վալվերդե

**Մարիա Վալվերդե Ռոդրիկեսի** (, ) իսպանացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Մարիա Վալվերդեն ծնվել է 1987 թվականի մարտի 24-ին Մադրիդում, Կարաբանչել շրջանի ստեղծագործական մի ընտանիքում։ Իր գրեթե բոլոր մերձավոր ազգականները կապված են արվեստի հետ, հայրը՝ նկարիչ է, մայրը՝ քանդակագործ, իսկ պապիկը՝ թատրոնի տնօրեն։

Դեռ մանուկ հասակից Մարիան սիրում էր դիտել ֆիլմեր։ Իր սիրած դերասաններին մշտապես տեսնելով էկրանին նա երազում էր մեծանալ, դառնալ դերասանուհի  եւ լինել հայտնի ինչպես նրանք։ Մարիան դպրոցի և քոլեջի կրթությունը համատեղում էր թատերական արվեստի հետ։  Նա 10 տարեկանում արեց իր առաջին քայլը

Մարիայի երազանքը՝ դառնալ կինոդերասանուհի կատարվեց 16 տարեկանում 2003 թվականին նա խաղաց Մանուել Մարտին Կուենկաի ֆիլմում, որը կոչվում էր «Բոլշևիկյան թուլությունը»։ Այս դերից հետո 2004 թվականի Լուիս Թոսարի հետ միասին նա ստացել է Գոյայի մրցանակը, որպես լավագույն երիտասարդ դերասանուհի։ Դրա հետ մեկտեղ նաև 2 իսպանական կտավներ «Վորվիկ» և «Դուրս է մարմինը» անվանումներով։

2005 թվականին նրան հրավիրում են Իտալիա «Մելիսայի ինտիմ օրագիրը» ֆիլմում նկարվելու։ Նա պետք է մարմնավորեր Մելիսա Պանարելոյին ով նոր էր սկսում իր սեռական կյանքը։

Մեկ այլ լուրջ աշխատանք էր նաև իր դերը Անոտոնիո Հերանդեզի «Բորջիա» ֆիլմում, որտեղ նա մարմնավորում էր Լուկրեցիա Բորջիային։

Նա և Մարիո Կասասը հանդիպելով իրար սիրահարվել են և սկսել են շփվել բայց 2014 թվականի սեպտեմբերին որոշ պատճառներով զույգը բաժանվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարիա Վալվերդեի պաշտոնական կայք էջը 

Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Հովհան Արշակունի

**Հովհան Արշակունի** (ծննդյան թիվն անհայտ է - զոհվել է 537 թվականին), հայ զորավար, Արտավան Արշակունու հայրը։

Որդու հետ հարձակվել է Բարձր Հայքի կուսակալ Ակակիոսի վրա՝ սպանելով նրան։ Այնուհետև 536 թվականին փախել է Պարսկահայաստան։ Բյուզանդական Հուստինիանոս Ա կայսրը նրանց վրա ուղարկել է Սիտտաս (Սիդդա) զորավարին, որին հայրը և որդին նույնպես պարտության են մատնել և սպանել։

537 թվականին իր բարեկամ, իշխան Բուզես զորավարի հրավերով Հովհանը գնացել է նրա մոտ խնջույքի, որտեղ դավադրաբար սպանվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հրաչեայ Աճառեան։ Հայոց անձնանունների բառարան, հ. Գ, էջ 543, կետ 33։ Երևանի պետական համալսարան, Երևան, 1946

Կատեգորիա:Արշակունիներ
Վահան Արշակունի

**Վահան Արշակունի** (ծննդյան թիվն անհայտ է - զոհվել է 545 թվականին), հայ զորավար, Արտավան Արշակունու և Հովհան Արշակունու եղբայրը։

Հոր մահից հետո ծառայել է պարսիկներին, սակայն իր երդվյալ թշնամի Ատոմ Ակեացու մահից հետո եղբայրների հետ անցել է ծառայության բյուզանդացիների մոտ, զոհվել է 545 թվականի Կարթագենի ճակատամարտում։

## Աղբյուրներ
* Հրաչեայ Աճառեան։ Հայոց անձնանունների բառարան, հ. Ե, էջ 12, կետ 20։ Երևանի պետական համալսարան, Երևան, 1962

Կատեգորիա:Արշակունիներ
Հակոբ Հակոբյան (քիմիկոս)

**Հակոբ Երվանդի Հակոբյան** (), քիմիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1959), պրոֆեսոր (1962)։

## Կենսագրություն
1938 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1958-1968 թվականներին եղել է Հայքիմգիտնախագիծ ԳՀԻ վինիլացետատի բաժանմունքի պետ, 1968-1971 թվականներին՝ ԵՊԻ պլաստմասսաների սինթեզի և վերամշակման տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են մոնոմերների սինթեզի, պոլիմերման գործընթացների տեխնոլոգիայի մշակմանը, վինիլացետատի սինթեզին, պոլիմերմանը և համապոլիմերմանը, պոլիվինիլսպիրտից սինթետիկ մանրաթելի, մեթիլացետատից՝ մեթիլսպիրտի, քացախաթթվի և այլնի ստացմանը։ Որոշ աշխատանքներ ներդրվել են արդյունաբերության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հմայակ Հակոբյան

**Հմայակ Ստեփանի Հակոբյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
մինի|Նատյուրմորտ. Բանջարեղեն (1901)
Սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում (1886-1891 թթ., նկարչության ուսուցիչ՝ Հ. Ս. Շամշինյան), Մյունխենի կայսերական ակադեմիայում (1891-1894 թթ.)։ Ապրել և աշխատել է Գերմանիայում, Շվեյցարիայում, Կովկասում (մասնավորապես՝ Թիֆլիսում)։ Ստեղծագործել է հիմնականում դիմանկարի, նատյուրմորտի, բնանկարի ժանրերում, ունի նաև թեմատիկ-կոմպոզիցիոն ոչ մեծ կտավներ։ Հակոբյանի բնանկարներն արտացոլում են գյուղի կյանքը («Վարը Արագածի լանջին», 1910-1920 թթ., «Հովիվը», 1910-ական թթ.)։ Վավերագրական են Հակոբյանի քաղաքական տեսարանների պատկերները («Հին Թիֆլիս», 1888 թ.)։ Ստեղծել է հայ գեղջուկների («Հայ գյուղացին», 1917 թ.), արհեստավորների («Ոսկերիչ Ալեքոն», 1895-1898 թթ.) կենցաղական մեկնաբանությամբ տիպեր, ինչպես նաև մտավորականների ու պատմական անձանց դիմանկարներ («Մովսես Խորենացի», «Կաթողիկոս Խրիմյան», երկուսն էլ՝ 1900-1910 թթ.), ինքնանկարներ։ Հակոբյանը գեղանկարչական բարձր վարպետության է հասել իր նատյուրմորտներում («Բանջարեղեն», «Մրգեր», երկուսն էլ՝ 1901 թ.)։ Հակոբյանի արվեստին բնորոշ են քնարականությունը, կառուցվածքային պարզությունը, հուզականությունը։ 1948 թվականին Երևանում բացվել է նրա հետմահու ցուցահանդեսը։

Հակոբյանի գործերը պահվում են ՀԱՊ-ում, մասնավոր հավաքածուներում՝ Թբիլիսիում, Մոսկվայում։

## Գրականություն
* Շիշմանյան Ռ., Բնանկարն ու հայ նկարիչները, Երևան,1958։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Ատտալոս II

**Ատտալոս II** Փիլադելփոս՝ Պերգամոնի կառավարիչ, որը ժառանգել է գահը իր եղբայր Եվմենոս II-ից մ.թ.ա. 159 թ.-ին և կառավարել մինչև իր մահը ` մ.թ.ա. 137 թ.-ին։ Եվմենոսի օրոք դարձել է զորահրամանատար, աչքի է ընկել Գաղատիայում (189) և Հունաստանում (171): Բազմիցս մեկնել է Հռոմ և ստացել է հռոմեացիների աջակցությունը Դեմետրոս Սելևկյանի գահից հեռացման ու Ալեքսանդր Վալասին սիրիական գահին հաստատման հարցում։ Ատտալոսի կառավարման տարիներին պատերազմ է սկսվել Բութանիայի թագավոր Պրուսիոս II-ի հետ։ Ատտալոսի անունը հավերժացրել է նրա հիմնադրած քաղաքը` Ատտալիան (այժմ՝ Անթալիա)։

Կատեգորիա:Պերգամոնի արքաներ
Հովհաննես Հակոբյան (ճարտարապետ)

**Հովհաննես Համազասպի Հակոբյան** (), ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1964)։ ԽՍՀՄ հայրենական պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
1941 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտը։ Կատարել է բազմաթիվ ճարտարագիտական հուշարձանների (այդ թվում՝ Թալինի Կաթողիկե և Ներսեհ Կամսարականի եկեղեցիների (1935&nbsp;-&nbsp;1937), Օձունի հուշարձանախմբի (1936), Հաղպատի վանքի համալիրի (1946) չափագրություններ։

Հակոբյանի նախագծերով Երևանում կառուցվել են բնակելի տներ Տիգրան Մեծի պողոտայում (1950), Դեմիրճյան փողոցում (1976), Զեյթուն թաղամասում (1980), Աջափնյակի Դ 1 (Լուկաշին) թաղամասը (1950-1955), ավտոդողերի գործարանի բնակելի համալիրը (1968), պոլիկլինիկաներ (1972, 1974) Մոսկովյան փողոցում, Հաղթանակի զբոսայգու արհեստական լիճը, կատարվել է նաև շրջակայքի բարեկարգումը (1960), Երևանի հյուսիսարևելյան մուտքը (1960), հյուրանոց (1955) Ջերմուկում և այլն։

1984 թվականին Երևանում հանդես է եկել ճարտարապետական, գեանկարչական, չափագրական գործերի անհատական ցուցահանդեսով։

## Պարգևներ
1951 թվականին դարձել է Երիտասարդ ճարտարապետների, 1962-1967 թթ՝ Խորհրդային ճարտարապետության նվաճումների համամիութենական ստուգատեսների դափնեկիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Շաշկի

**Շաշկի**, կամ **տամայախաղ**, խաղ բազմավանդակ տախտակի վրա երկու խաղացողի միջև։ Շաշկին որոշ նմանություններ ունի շախմատի հետ։ Շաշկին խաղացվում է հատուկ ֆիշկաներով։ Շաշկու մասին առաջին հիշատակությունները մեզ հասել են հին եգիպտական աղբյուրներից և ունեն գրեթե հինգհազարամյա պատմություն։ Խաղում են երկուսով՝ երկգույն վանդակներով քառակուսի խաղատախտակի վրա, սև ու սպիտակ խաղաքարերով։

## Նպատակ
Նպատակն է ոչնչացնել մրցակցի խաղաքարերը կամ խաղատախտակի վրա ստեղծել այնպիսի դրություն, որ դրանք զրկվեն քայլ կատարելու հնարավորությունից։

## Տեսակներ
Գոյություն ունեն շաշկիի բազմաթիվ տարատեսակներ։ Այժմ կան շաշկու ռուսական, անգլիական, ամերիկյան, իտալական, կանադական և այլ տեսակներ։ Կա նաև հայկական շաշկի։ Դրանք իրարից տարբերվում են դաշտերի (վանդակների) և խաղաքարերի թվով։

## Ռուսական շաշկի
Ռուսական շաշկին տարածված է նաև Հայաստանում։ Այն խաղում են 64 սև ու սպիտակ դաշտերի բաժանված խաղատախտակի վրա՝ 12-ական սև ու սպիտակ խաղաքարերով, որոնք շարվում են առաջին երեք հորիզոնական շարքերի բոլոր սև դաշտերի վրա։

## Կանոններ
մինի|Example of game 01
Քայլ է անվանվում խաղաքարի տեղաշարժը դեպի հարևան ազատ դաշտը (հանդարտ քայլ)։ Կան նաև հարվածող քայլեր, երբ քայլ կատարելու իրավունք ստացած խաղացողը «ուտում» է, այսինքն՝ խաղատախտակից հանում է հակառակորդի՝ սեփական խաղաքարի ճանապարհին հարվածի տակ հանդիպող մեկ և ավելի խաղաքարեր։ Սրանք խաղատախտակից հեռացվում են քայլի ավարտից հետո միայն։ Չի կարելի նույն խաղաքարի վրայով անցնել երկու անգամ։ Լինում են հասարակ խաղաքարեր և «տամաներ». «տամա» է դառնում վերջին հորիզոնականին հասած հասարակ խաղաքարը, որը կարող է անկյունագծով ազատ շարժվել ցանկացած դաշտով։ Եթե մասնակիցներից մեկը չի ուտում կամ չի նկատել, որ քար պետք է ուտի մյուս մասնակիցը կարող է վերցնել մյուս մասնակցի քարը բայց միայն այն քարը որով պետք է ուտի մյուս մասնակցի քարը։ Դա կոչվում է «ֆուկա»։

## Մրցույթներ
1725 թ. սահմանվել են 100-վանդականոց խաղատախտակով՝ 20-ական խաղաքարով միջազգային շաշկու խաղի կանոնները։
1947 թ. հիմնադրվել է Շաշկու համաշխարհային ֆեդերացիան, որը միավորում է շուրջ 50 երկիր և զբաղվում է այդ խաղի զարգացման հարցերով։ Ներկայումս անցկացվում են 100 - վանդականոց շաշկու միջազգային մրցաշարեր, աշխարհի չեմպիոնատներ։ Հայաստանում նույնպես տեղի են ունենում 100 - վանդականոց շաշկու մրցումներ։

## Տես նաև
* Հայկական շաշկի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շաշկիի միջազգային ֆեդերացիայի կայքը 
* շախմատ iwin 

*
Կատեգորիա:Սեղանի խաղեր այբբենական կարգով
Հարություն Հակոբյան

**Հարություն Հմայակի Հակոբյան** (), ձեռնածու-աճպարար։ ՀԽՍՀ (1961), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1982)։

## Կենսագրություն
Հարություն Հակոբյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Իգդիր քաղաքում։ 1935 թվականին ավարտել է Երևանի Խորեոգրաֆիայի ուսումնարանը և պարել Պարի պետական անսամբլում։ Սովորել է նաև Երևանի շինարարական տեխնիկումում, այնուհետև աշխատել է «Հայշինում»։ 1973 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Ա. Լունաչարսկու անվան թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական բարձրագույն դասընթացները։ Ձեռնածու-աճպարարությամբ հանդես է եկել 1943 թվականից, 1965 թվականից՝ «Մոսկոնցերտի» արտիստ։

«Անսովոր համերգ» հեռուստաֆիլմը (1985, «Էկրան» կինոմիավորում) նվիրված է Հակոբյանի կյանքին և ստեղծագործությանը։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել նաև Երևանում։ Մահացել է 2005 թվականին Մոսկվայում։ Թաղված է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։

## Մրցանակներ, պարգևներ
Հակոբյանը միջազգային մի շարք մրցույթների դափնեկիր է՝ Կոլոմբոյում (Շրի Լանկա) արժանացել է 1-ին մրցանակի և «Միջազգային մոգական ակումբի» պատվավոր անդամի կոչման (1957), Փարիզում՝ «Մեծ մրցանակի» («Գրան պրի») և Ռոբեր Գուդենի անվան մեդալի (1959), Գերմանիայում՝ Բոսկոյի անվան մրցանակի և Վ. Դուրովի անվան մեդալի (1974), Կարլովի Վարիում՝ հատուկ մրցանակի (1977)։

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1950
* 1961 ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1961
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, 1982
* ՌԴ Պատվո շքանշան, 1998
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ աճպարարներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Grand Theft Auto: Vice City

**«Grand Theft Auto: Vice City»** (այլ կերպ՝ *«GTA: Vice City»*, ), 2002 թվականին «Rockstar North» ստուդիայի կողմից մշակված և «Rockstar games» ընկերության կողմից թողարկված էքշըն և բաց աշխարհ ժանրերի համակարգչային խաղ, «Grand Theft Auto» խաղաշարի երկրորդ 3D անիմացիոն ռեժիմով և ընդհանուր առմամբ վեցերորդ խաղը։ Հյուսիսամերիկյան շուկա խաղը մտել է 2002 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ սկզբնապես «PlayStation 2», իսկ հաջորդ տարի արդեն՝ «Xbox» և «Microsoft Windows» համակարգերի համար։ Հաջորդում է «Grand Theft Auto III»-ին և նախորդում «Grand Theft Auto: San Andreas»-ին։

Խաղը ներշնչված է 1980-ականների ամերիկյան զանգվածային մշակույթով։ Գործողություններն ընթանում են 1986 թվականին՝ **Վայս սիթի** գեղարվաստական քաղաքում (ստեղծված Մայամիի նախատիպով)։ Խաղի գլխավոր հերոսը 15 տարվա ազատազրկումից հետո ազատություն ձեռք բերած, ոմն իտալական արմատներով ամերիկացի Թոմի Վերսետտին է, ով թմրանյութային առևտրի ձախողումից հետո սկսում է փնտրել մեղավորներին և, միաժամանակ, ստեղծում է մեծ կայսրություն՝ ասպարեզից աստիճանաբար հանելով քաղաքի այլ ծանրակշիռ խմբավորումներին։

Թողարկումից հետո «Vice City»-ն դառնում է 2002 թվականի ամենավաճառած համակարգչային խաղը։

## Հնչյունավորումներ
* Ռեյ Լիոտա - Թոմի Վերսետտի
* Թոմ Սայզմոր - Սանի Ֆորելի
* Ռոբերտ Դեյվի - Հրամանատար Խուան Գարսիա Կորտեզ
* Ուիլյամ Ֆիչտներ - Քեն Ռոզենբերգ
* Դենիս Հոփեր - Սթիվեն Սկոտ
* Բարտ Ռեյնոլդս - Էվերի Կարինգթոն
* Ֆիլիպ Մայքլ Թոմաս - Լենս Վենս
* Դենի Տրեհո - Ումբերտո Ռոբինա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* GTA Vice City խաղը Grand Theft Wiki-ում
* Ultimate Vice City 2.0-ը  Game World-ում
* Ultimate Vice City Patch 2.1-ը  Game World-ում

Կատեգորիա:Grand Theft Auto
Կատեգորիա:2002 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Կատեգորիա:PlayStation 2 տեսախաղեր
Կատեգորիա:PlayStation 4 տեսախաղեր
Գևորգ Հակոբյան (գրող)

**Գևորգ (Ժորա) Բարսեղի Հակոբյան** (), ժամանակակից հայ մանկավարժ, գրող։

Երկար տարիներ հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել հայրենի գյուղում։ Գեղարվեստական ակնարկներն ու պատմվածքները տպագրվել են հանրաճանաչ մամուլում։ Իր կնոջ հետ ստեղծել է Ծովասար մանկական երգչախումբը։ Մշակել են «Մարաթուկ Աստվածածին», «Գըքելեր», «Սասնա հարսներ» երգերը։

## Ստեղծագործություններ
* «Չհասցրեց լուսանկարվել», (փաստագրական ակնարկների գիրք), 1984
* «Արտենի սարի ստորոտին» (Ակնարկ), Երևան, 1984
*«Ծովասարի կակաչները»(վեպ) Արևիկ, 1988 ISBN 5807700937, ISBN 9785807700933
* «Քելե, Լաո», Երևան, 2002 ISBN 99930-2-337-X(բանաստեղծությունների ժողովածու)
* «Մի տար զմեզ ի փորձություն»(Պատմվածքներ), Երևան, 1990 ISBN 5-550-00234-5

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ուիլյամ Ֆիչտներ

**Ուիլյամ Էդվարդ Ֆիչտներ** (, ), ամերիկացի դերասան, ով հայտնի է մի շարք այնպիսի կերպարների կերտման համար, ինչպիսիք են **Ալեքսանդր Մահոնին** «Փախուստ բանտից» հեռուստասերիալից, **Քեն Ռոզենբերգը** «Grand Theft Auto: Vice City» և «Grand Theft Auto: San Andreas» վիդեոխաղերից և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուիլյամ Ֆիչտներ - IMDb էջ
* Ուիլյամ Ֆիչտները contact-themovie կայքում
* Onion A.V. Club էջ
* Fichtner Firsthand  - Yahoo խումբ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Ջուլիան Մառլի

**Ջուլիան Ռիկարդո Մառլի** (, ), անգլա-ճամայկացի ռեգգի երգիչ, երաժիշտ, երգահան, պրոդյուսեր։

Բոբ Մառլիի և բարբադոսցի Լյուսի Փաունդերի որդին։ Ռաստաֆարական շարժման անդամներից։

## Սկավառակագրություն
* *Lion in the Morning* (1996)
* *A Time & Place* (2003)
* *Awake* (2009)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ֆանկայք 
*Ջուլիան Մառլիի նկարներ 
* GYI: Julian 
* Հարցազրույց Ջուլիան Մառլիի հետ
* Հոդված Ջուլիան Մառլլի մասին

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ճամայկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ճամայկացի ռեգգի երաժիշտներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արվեստագետներ
Դավիթ Մալյան

**Դավիթ Մելքումի Մալյան** (), հայ դերասան, ՀԽՍՀ և ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ։

ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հենրիկ Մալյանի հորեղբայրն է։

## Կենսագրություն
Դավիթ Մալյանը ծնվել է 1904 թվականին Զաքաթալա քաղաքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի ծխական դպրոցում, որը կիսատ է թողել, քանի որ ընտանիքի հետ միասին 1918 թվականին Ադրբեջանից տեղափոխվում է Վրաստանի Թելավ քաղաք։

Մասնագիտական կրթությունը Մալյանը ստանում է Թիֆլիսի Հայարտան դրամատիկական ստուդիայում 1924 թվականին՝ Արշակ Բուրջալյանի և Ստեփան Քափանակյանի ղեկավարությամբ։

Կարճ ժամանակ աշխատում է Երևանի Առաջին պետթատրոնում, այնուհետև աշխատանքի է անցնում Թիֆլիսի Հայ դրամայում։

1929-1930 թվականներին Դավիթ Մալյանը աշխատել է Լենինականի դրամատիկական թատրոնում։ Այնուհետև երկու թատերաշրջան անց է կացրել Երևանի Բանվորական թատրոնում։ Հետո դերասանը տեղափոխվում է Հայֆիլմ և 1937 թվականին հաստատվում Սունդուկյանի անվան թատրոնում իբրև դերասան։

Հեղինակ է «Դեմքեր, հանդիպումներ» գրքի (1974)։

## Պարգևներ
ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1950, 1952)

## Խաղացած դերերը թատրոնում
մինի|Դավիթ Մալյանի հուշատախտակը Երևանում
* Ժադով՝ «Եկամտավոր պաշտոն»
* Նեսչաստլիվցև՝ «Անտառ»
* Կրեչինսկի՝ «Կրեչինսկու հարսանիքը»
* Միքայելյան՝ «Կապուտան», 1938 թվական
* Դենիս Դավիդով՝ «Ֆելդմարշալ Կուտուզով», 1942 թվական
* գեներալ Օգնև՝ «Ռազմաճակատ», 1942 թվական
* Հարրի Սմիթ՝ «Ռուսական հարց», 1947 թվական
* Միքայել Նալբանդյան՝ «Միքայել Նալբանդյան», 1952 թվական
* Շիբանով՝ «Մեծ ուժ»
* Մակեև՝ «Օտար ստվեր»
* Ավալյան՝ «Բարձունքներում»
* Տիգրան՝ «Խիզախում»
* Թուսյան՝ «Սպանված աղավնի», 1944 թվական
* Պարատով՝ «Անօժիտը», 1946 թվական
* Լոպախին՝ «Բալենու այգին», 1951 թվական
* Կարենին՝ «Կենդանի դիակ», 1951 թվական
* Չեպուռնոյ՝ «Արևի զավակները», 1953 թվական
* Սմբատ՝ «Քաոս», 1959 թվական
* Կարսեցյան՝ «Փորձադաշտ»
* Պոտապով՝ «Մոսկովյան բնավորություն»

## Խաղացած դերերը կինոյում

## Գրականություն Դավիթ Մալյանի մասին
* Ա.Արաքսմանյան, Դավիթ Մալյան, 1957 թվական

## Մեջբերումներ Դավիթ Մալյանից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թատերական մանկավարժներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Մեզոմոլորակ

**Մեզոմոլորակ**, սահմանում, հորինված Այզեք Ազիմովի կողմից այն մոլորակային մարմինների համար, որոնք իրենց մեծությամն ավելի փոքր են Մերկուրիից և մեծ են Սերեսից։ Եթե չափենք մեծությունը գծային չափերով կամ ծավալով, ապա մեզոմոլորակները կարող են լինել 1000-ից 5000 կմ տրամագծով։ Այս դասակարգման մեջ մտնում են՝ Էրիսը, Պլուտոնը, Մակեմակեն, Հոմեան, Սեդնան, Օրկը և Կվավարը։ Այս ցանկին կարող են միանալ նույնպես (84522) 2002 TC<sub>302</sub> և Վարունան, եթե պարզվի, որ նրանց չափերը մոտ են այս գնահատման վերին սահմանին։

«Մեզոմոլորակ» սահմանումը առաջին անգամ օգտագործվել է Ազիմովի կողմից «Ի՞նչը անվան մեջ» հոդվածում, որը առաջին անգամ լույս է տեսել 1980-ականների վերջում Լոս Անջելես Թայմսում, և 1991 թվականին վերատպվել է «Նոր հնարավորություններ» գրքում։ Հոդվածի մեջ Ազիմովը նշել է, որ Արեգակնային համակարգում կան մեծ թվով մոլորակային մարմիններ, և (ի տարբերություն Արեգակի և մոլորակների արբանյակների), և հայտարարել է, որ ցանկացած սահամնը հիմնական և փոքր մոլորակների միջև կամայական է։ Շարունակելով, Ազիմովը ցույց է տալիս, որ Մերկուրիի, որը միանշանակորեն համարվում էր մոլորակներից ամենափոքրը և Սերեսի, որը փոքր մոլորակներից այն ժամանակ ամենամեծի, չափերի մեջ մեջ կա չափազանց մեծ տարբերություն։

Այն ժամանակ հայտնի միակ մարմինը, որը այդ միջակայքում էր գտնվում Պլուտոնն էր։

Փոխանակ կամայական կերպով Պլուտոնին հատկացնելը հիմնական մոլորակների կամ փոքր մոլորակների թվին, Ազիմովը առաջարկեց անվանել ցանկացած մարմինները որոնք զբաղեցնում են միջանկյալ դիրք Մերկուրիի և Սերեսի միջև մոզոմոլորակներ (&nbsp; - միջին, միջանկյալ).

Սկսած 2000 թվականից հայտնաբերվեցին մի քանի Տրանսնեպտունային մարմիններ, որոնք չափերով փոքր են Մերկուրիից և մեծ են Սերեսից. Սա փաստը հիմնավորում էր երկնային մարմինների հատուկ դասակարգի գաղափարը, այնպիսին ինչպիսին էր մեզոմոլորակը։

2006 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը ընդունեց գաճաճ մոլորակներ սահմանումը, որի մեջ մտան Սերեսը, Պլուտոնը, Էրիսը, իսկ ավելի ուշ Մակեմակեն և Հոմեան։

## Տես նաև
* Աստերոիդ
* Գաճաճ մոլորակ

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Մոլորակների տեսակներ
Ցվետանա Պասկալևա

**Ցվետանա Պասկալևա** (), բուլղարուհի ռեժիսոր, օպերատոր, կինովավերագրող և լրագրող, Հայաստանի և Բուլղարիայի լրագրողների միության անդամ։ Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի գնդապետ (1995)։

## Կենսագրություն
1984 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Թատերարվեստի պետական ինստիտուտը։

1991-1994 թվականներին աշխատել է Արցախում, Գետաշենում, Շահումյանում, լուսաբանել արցախյան հերոսամարտը, Արցախի խնդիրը ներկայացրել միջազգային հանրությանը։

Նկարահանել է պատերազմական իրադարձություններին, արցախյան ազատագրական պայքարին նվիրված վեց վավերագրական ֆիլմ (հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն)՝ «Ղարաբաղի վերքերը» ընդհանուր անվամբ, որոնք արժանացել են մի շարք մրցանակների՝ Ժնևի (1992), Հոլիվուդի (1993), Վերմոնտի (ԱՄՆ, 1994) միջազգային կինոփառատոներում։

1993-1994 թվականներին ԱՄՆ Կոնգրեսում, Կանադայի խորհրդարանյում, ՄԱԿ-ում, «Միջազգային համաներում» և այլ կազմակերպություններում ցուցադրել է իր ֆիլմերը, ելույթներ ունեցել ի պաշտպանություն արցախահայության ազատագրական պայքարի։

1995-1997 թվականներին Հայաստանի ազգային հեռուստատեսությունում վարել է Արցախի անցյալին և ներկային նվիրված «Իմ թանկագին ողջեր և մեռածներ», 1998-2001 թվականներին՝ Հայաստանի և ԱՀ խնդիրների շուրջ՝ «Ասպեկտ» հեղինակային, հրապարակախոսավերլուծական հաղորդաշարերը։ 2014 թվականից Հանրային հեռուստաընկերությամբ վարում է արցախյան գոյամարտին և նրա հերոս մասնակիցներին նվիրված «Նվիրյալները» հաղորդաշարը։

2001 թվականին նկարահանել է Շուշիի ազատագրմանը նվիրված «Ոգի և հավատ» փաստավավերագրական ֆիլմը։

## Ֆիլմեր
*«Բարձունքներ, հույսեր» (1991)
*«Կլինի՞ արդյոք առավոտ Ղարաբաղի վրա» (1992)
*«Իմ թանկագին ողջեր և մեռածներ» (1993), 
*«Ղարաբաղի վերքերը» (1994), 
*«Մայր հողի զինվորները» (1994), 
*«Լռություն» (1995), 
*«Հավատ և ոգի» (2001)

## Կոչումներ և պարգևներ
*1993 Արցախի գրողների միության «Եղիշե» մրցանակ
*1994 Annual Columbus International Film & Video Festival's bronze plaque
*Արցախի բանակի գնդապետ
* 1996 ՀՀ Արիության մեդալ
*2009 ՀԲԸՄ Կարպիս Փափազյան մրցանակ
*2009 Մովսես Խորենացու մեդալ։
*Երախտագիտության մեդալ (2015)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*''The Wounds of Karabakh'' film by Tsvetana Paskaleva

Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայից Հայաստան արտագաղթածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի լրագրողների միության անդամներ
Բեյսբոլ

մինի|Հարձակվող թիմի հարվածող խաղացողը։
[245px|մինի|[Բեյբ Ռութը 1920 թվականին]]

**Բեյսբոլ** (, *base* - բազա, հիմք և *ball* - գնդակ), թիմային խաղ բեյսբոլային գնդակով և մականով։ Խաղին մասնակցում են երկու թիմ, յուրաքանչյուրում ինը (երբեմն տասը) խաղացողներ։

Բեյսբոլը տարածված սպորտաձև է ԱՄՆ-ում, Կուբայում, Ճապոնիայում, Չինաստանում և Հարավային Կորեայում։ Ներկայումս ավելի քան 120 երկրում խաղում են բեյսբոլ։ Գոյություն ունի նաև բեյսբոլի պարզեցված ձևը՝ սոֆթբոլը։

## Ընդհանուր տեղեկություններ բեյսբոլի մասին
Բեյսբոլը սպորտի ազգային տեսակ է ԱՄՆ-ում։ Այդ խաղը հաճախ անվանում են ամերիկյան սպորտի հռչակավոր մարզաձև։ Համարվում է, որ բեյսբոլն առաջացել է ռաունդերս հինավուրց անգլիական խաղից, որը անգլիացի գաղութարարները Ամերիկա են բերել դեռևս 18-րդ դարում։ «Բեյս» և «բոլ» անգլերեն բառերը համապատասխանաբար նշանակում են հիմք՝ գետին, և գնդակ։ Բեյսբոլ խաղում են 9-ական խաղացող ունեցող 2 թիմերով շեղանկյուն հրապարակում (կողմի երկարությունը՝ 27,4 մ), որի անկյուններում կան հենակետեր՝ բազաներ։ Թիմերը հերթով գրավում են մե՛կ պաշտպանողական, մե՛կ հարձակողական դիրք։ Պաշտպանվող թիմի խաղացողը՝ փիթչերը (նետողը), գնդակը նետում է խաղի մեջ, իսկ հարձակվող թիմի խաղացողը՝ բեթթերը (հարվածողը), պետք է նետած գնդակը զարկանի՝ մականի հարվածով հետ մղի, այնուհետև վազքով հնարավորինս արագ շրջանցի բոլոր երեք բազաները և վերադառնա «տուն»՝ նախկին դիրք։ Եթե պաշտպանվող թիմի խաղացողը կարողանում է գնդակով հարվածել վազողին, մինչև նրա առաջին բազա հասնելը, վերջինս դուրս է գալիս խաղից։ Վազող բեթթերը խաղից դուրս է գալիս նաև այն դեպքում, երբ բաց է թողնում 3 սթրայք՝ 3 գնդակ սթրայքի գոտում («տան» տարածքի վրա՝ իր թևատակերի և ծնկների բարձրությամբ), կամ եթե պաշտպանվողներին հաջողվում է օդում բռնել մականի հարվածով հետ մղված գնդակը։ Իսկ եթե վազողին հաջողվում է վազքով շրջանցել բոլոր երեք բազաները և վերադառնալ «տուն» (դա կոչվում է «շրջանաձև վազք»), վազքը համարվում է հաշվված, և հարձակվող թիմը ստանում է միավորներ։ Խաղը բաղկացած է 9 խաղափուլից՝ իննինգից։ Խաղափուլը համարվում է ավարտված, երբ յուրաքանչյուր թիմից խաղից դուրս է գալիս երեքական խաղացող։ Հաղթում է այն թիմը, որը խաղի վերջում ավելի շատ է հավաքում վազք-միավորներ։ Բեյսբոլը մեծ ժողովրդականություն է վայելում ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև Ավստրալիայում, Նիդեռլանդներում, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում, Ճապոնիայում և Լատինական Ամերիկայի բազմաթիվ երկրներում։

*
Գրեգ Սալկին

**Գրեգ Սալկին** (, ), հրեական ծագումով բրիտանացի դերասան։ Ծնվել է 1992 թվականի մայիսի 29-ին Լոնդոնում, Մեծ Բրիտանիա։ Առաջին անգամ նկարահանվել է 2006 թվականին՝ բրիտանական «66» ֆիլմում։ Այնուհետև նկարահանվել է Դիսնեյի մի շարք ֆիլմերում՝ Բոլոր զանգերը հնչում են, Avalon High և այլն։ Սալկինը ազգությամբ հրեա է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիա

**Մարդու իրավունքների և հիմնական ազատություների պաշտպանության մասին կոնվենցիա** (հայտնի որպես **Մարդու իրավունքների Եվրոպական կոնվենցիա** (**ՄԻԵԿ**, անգլ. **ECHR**), միջազգային համաձայնագիր, որը կարգավորում է մարդու իրավունքները և հիմնական ազատությունները Եվրոպայում։ Այն կազմվել է 1950 թ. նոր ստեղծված Եվրոպայի Խորհրդի կողմից։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 1953 թ. սեպտեմբերի 3-ից։ Եվրոպայի Խորհրդի բոլոր անդամ պետությունները անդամակցում են կոնվենցիային և նոր մասնակիցները պարտավորվում են կոնվենցիան վավերացնել սեղմ ժամկետներում։

## Երկրներ

Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ
Կատեգորիա:Միջազգային կոնվենցիաներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ալբանիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Կիպրոսի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Բելգիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ավստրիայի պայմանագրեր
Խաղալիք

մինի|Խաղալիք
**Խաղալիք**, իր, որն օգտագործվում է խաղալու համար։ Վերստեղծելով իրական և երևակայական առարկաներ, կերպարներ՝ Խաղալիքը ծառայում է մտավոր, բարոյական, գեղագիտական և ֆիզիկական դաստիարակության նպատակին։ Օգնում է երեխաներին ճանաչելու արտաքին աշխարհը, ընտելացնում նրանց նպատակասլաց, իմաստալից գործունեության, նպաստում մտածողության, հիշողության, խոսքի զարգացմանը։ Խաղալիքն օգտագործվում է ուսումնա-դաստիարակչական աշխատանքի ընթացքում, երեխաների ստեղծագործելու ունակությունները զարգացնելու նպատակով։ Խաղալիքի տիպը, բնույթը, բովանդակությունը և ձևավորումը որոշվում է ըստ կոնկրետ դաստիարակչական խնդրի, երեխայի տարիքին, զարգացման աստիճանին և հետաքրքրություններին համապատասխան։

## Ստեղծման պատմություն
Հայտնի է հնագույն ժամանակներից (Հին Եգիպտոս, մ. թ. ա. III հազարամյակ)՝ մարդկանց, կենդանիների, աշխատանքի գործիքների, կենցաղային առարկաների տեսքով։ Խաղալիքներ են հայտնաբերվել անտիկ դարաշրջանի (Հունաստան, Հռոմ) մանկական գերեզմանատներում։

Նախկին ՍՍՀՄ-ի տարածքում խաղալիքների առաջին արտադրությունը սկսվել է Նովգորոդում (XII դար), XVII դարից լայնորեն տարածվել է ժողովրդական տնայնագործական խաղալիքը։ Խաղալիքներ են պատրաստվել նաև մեծերի զվարճության համար։ XIX դարի վերջից սկսվել է խաղալիքի արդյունաբերական արտադրությունը մետաղից, թաղանթանյութից, ապա (XX դար)՝ պլաստմասսայից և սինթետիկ նյութերից։

## Տեսակները
Խաղալիքները լինում են.
* կերպարային
* ուսուցողական
* տեխնիկական
* թատերական
* պարահանդեսային
* երաժշտական
* սպորտա-շարժիչային
* զվարճանքի
* տոնածառի
* փափուկ
* հեռակառավարումով

## Արտադրություն
Խաղալիքի արտադրությունը առավելապես զարգացած է ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Գերմանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Իտալիայում։

## Տես նաև
* Մանկական խաղեր

*
Լուի Բրայլ

**Լուի Բրայլ** (, ), ֆրանսիացի տիֆլոմանկավարժ, գյուտարար՝ Բրայլի գրերի հեղինակը։

## Կենսագրություն
Լուի Բրայլը ծնվել է 1809 թվականի հունվարի 4-ին ֆրանսիական փոքրիկ Կուվրե քաղաքում։
thumb|left|mini|Գրված է «Լուի Բրայլ» ըստ Բրայլի այբուբենի
3 տարեկան հասակում Բրայլը սկսեց կուրանալ աչքերի բորբոքման հետևանքով, որը սկսվեց, երբ հոր արհեստանոցում վնասվեց դանակով։ Վերջնականապես կուրացավ 5 տարեկանում։

10 տարեկանում Լուիին հանձնեցին Կույր երեխաների ազգային դպրոց (), որտեղ նա սովորեց նվագել դաշնամուր և երգեհոն։

1824 թվականին մշակեց մինչ այժմ ամբողջ աշխարհում գործածվող կույրերի կետառելիեֆային այբուբենը (Բրայլի գրեր)։ Ու քանի որ նաև տաղանդավոր երաժիշտ էր, Բրայլը բացի տառերից ու թվերից նույն սկզբունքներով մշակեց նոտագրություն և երաժշտություն էր դասավանդում կույրերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրականը Peoples.ru կայքում

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Կույր երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կույրեր
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Հրո աշտարակներ

**Հրո աշտարակներ** ( «Հրո աշտարակներ»), Ադրբեջանի ամենաբարձր երկնաքերերը։

## Նախագիծը
Հրո աշտարակները կառուցված են երեք բարձրահարկ երկնաքերերից։ Կառույցը զբաղեցնում է 227 հազար քառ. մետր տարածք։ Շենքերի կառուցումը սկսվել է 2007 թվականի հոկտեմբերին, նախաձեռնողն է եղել ադրբեջանա-թուրքական «DIA Holding» ընկերությունը։ Նախատեսվում էր որ շինարարական աշխատանքները ավարտվելու են 2010 թվականի դեկտեմբերին, սակայն եղանակային անբարենպաստ պայմանների շնորհիվ ժամկետը տեղափոխվեց։ Ըստ շինարարական ընկերության նախագիծը կավարտվի 2012 թվականին։

## Հետաքրքիր փաստեր
*Երկնաքերերը նկարահանվել են Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի տեսաբացիկների մեջ։

## Լուսանկարներ

File:Old and new Baku.JPG|Տեսարանը Հին Քաղաքից։
File:Stamps of Azerbaijan, 2012-1035.jpg|Կառույցը Եվրատեսիլ 2012-ի նամականիշի վրա։


## Արտաքին հղումներ
* http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=875700
* http://en.trend.az/capital/business/1714383.html 
* https://www.youtube.com/watch?v=vhpboaXvHHc

Կատեգորիա:Ադրբեջանի երկնաքերներ
Կատեգորիա:Բաքու
Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Ռեյ Լիոտա

**Ռեյմոնդ Ալեն (Ռեյ) Լիոտա** (, ), ամերիկացի դերասան և կինոպրոդյուսեր։ Առավել հայտնի է Ֆիլ Ալեն Ռոբինսոնի «Նրա երազանքների դաշտը» (1989), Մարտին Սկորսեզեի «Փառավոր տղաներ» (1990), Գայ Ռիչիի «Ռևոլվեր» (2005) և մի շարք այլ ֆիլմերից։ Կատարել է նաև «Grand Theft Auto: Vice City» (2002) համակարգչային խաղի գլխավոր հերոսի՝ Թոմի Վերսետտիի հնչյունավորումը։

Ստացել է Էմմի մրցանակ, ինչպես նաև առաջադրվել Ոսկե Գլոբուս մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռեյ Լիոտա - IMDb էջ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Հաջի-Նովրուզ-Ալի-բեկի մզկիթ

**Հաջի Նովրուզ Ալի-բեկի մզկիթ**, շիա մզկիթ Երևան քաղաքի պատմական Շահար թաղամասում՝ այսօրվա Վերնիսաժի տեղում։ Խարխլված տեսքով պահպանվել է մինչև 1950-ական թվականները։ Տեսքով նման է եղել Զալ խանի մզկիթին, սակայն չափսերով ավելի փոքր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հիմնադրումներ Երևանում
Կատեգորիա:Երևանի չպահպանված հուշարձաններ
Ղևոնդ Հակոբյան

**Ղևոնդ Ավագի Հակոբյան** (), ինժեներական զորքերի գեներալ-մայոր (1958)։

Ավարտել է Վ. Կույբիշևի անվան ռազմաինժեներական ակադեմիան (1937)։ 1939-1940 թվականներին (որպես ավիագնդի հատուկ սարքավորումների ինժեներ) մասնակցել է Արևմտյան Ուկրաինայի և Արևմտյան Բելառուսիայի ազատագրմանը և Ֆինլանդիայի դեմ պատերազմին։ ԽՍՀՄ հայրենական պատերազմի ժամանակ՝ Հարավային ռազմաճակատի ռազմաօդային ուժերի շտաբում հատուկ ծառայության ինժեներ-հրահանգիչ, 1943 թվականից՝ 4-րդ օդային բանակի գլխավոր ինժեների տեղակալ, մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի, Թամանի, Կուբանի, Ուկրաինայի, Բելառուսիայի ազատագրմանը, Լեհաստանում, Չեխոսլովակիայում և Գերմանիայում մղված մարտերին։ 1945-1947 թվականներին ծառայել է Գերմանիայի խորհրդային զորախմբում, 1947-1950 թվականներին՝ ռազմաօդային ուժերի գլխավոր շտաբում, 1951-1963 թվականներին եղել է Կիևի ինժեներաավիացիոն բարձրագույն ռազմական ուսումնարանի ռադիոտեխնիկական ֆակուլտետի պետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ինժեներատեխնիկական ծառայության հայ գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Մարիա Հակոբյան

**Մարիա Տիգրանի Հակոբյան** (), հայ բանաստեղծուհի։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1964 թվականից)։

Եղել է բանաստեղծ Համո Սահյանի կինը։

## Կենսագրություն
Մարիա Հակոբյանը ծնվել է 1921 թվականին ՌԴ Ստավրոպոլի երկրամասի Գեորգիևսկ քաղաքում։ Նրա մշեցի ծնողներն այստեղ էին գաղթել 1915 թվականին։ 1928-1930 թվականներին սովորել է տեղի հայկական դպրոցում։ 1930 թվականին ընտանիքով փոխադրվել է Բաքու։ 1938 թվականին ավարտել է Բաքվի 39-րդ հայկական միջնակարգ դպրոցը։ 1942 թվականին ավարտել է Բաքվի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ 1951 թվականին փոխադրվել է Երևան և մի քանի տարի աշխատել հանրապետական մամուլում։ 1956-1962 թվականներին եղել է «Առողջապահություն» ամսագրի բաժնի վարիչը, 1962-1970 թվականներին՝ «Պիոներ» ամսագրի աշխատակից, 1970-1980 թվականներին՝ «Գրական թերթի» պոեզիայի բաժնի վարիչը։

Մարիա Հակոբյանը Սահյանի 1-ին կինն էր, բժշկուհի էր, բանաստեղծուհի, ամուսիններ են եղել 1945-1979 թթ., 1946-ին ծնվել է ավագ որդին՝ Նաիրին/ բանասեր է և մի քանի բանաստեղծական ժողովածուի հեղինակ/, 1954-ին կրտսերը՝ Արայիկը, մահացել է 2003 թ. –ի օգոստոսի 28-ին ծանր հիվանդությունից։

Մարիա Հակոբյանը մահացել է Երևանում։

## Ստեղծագործություններ
Հակոբյանի պոեզիային բնորոշ են սիրո, կարոտի մոտիվները, քնարական մեղմախոսությունը։ 1958 թվականին լույս է տեսել Հակոբյանի առաջին գիրքը` «Անանուն ծաղիկներ», որին հաջորդել են «Լույսերի շշուկ» (1963), «Անծանոթ երազ» (1967), «Աշնան ծառուղի» (1971), «Ոսկի տերևաթափ» (1978), «Մանուշակ» (1981), «Մարինե վանքում» (2004) ժողովածուները։

## Երկեր
### Գրքեր
* Անանուն ծաղիկներ (բանաստեղծություններ), Ե., Հայպետհրատ, 1958, 68 էջ։
* Լույսերի շշուկ (բանաստեղծություններ), Ե., Հայպետհրատ, 1963, 179 էջ։
* Անծանոթ երազ (բանաստեղծություններ), Ե., Հայաստան, 1967, 235 էջ։
* Աշնան ծառուղի (բանաստեղծություններ), Ե., Հայաստան, 1971, 247 էջ։
* Ոսկի տերևաթափ (բանաստեղծություններ), Ե., Սովետական գրող, 1978, 199 էջ։
* Մանուշակ (բանաստեղծություններ), Ե., Սովետական գրող, 1981, 191 էջ։
* Մարինե վանքում (բանաստեղծություններ), Ե., Զանգակ-97, 2004, 208 էջ։

### Մամուլ
* Մարինե վանքում; Ափսոս; Ձյունը եկել է; «Ինձ երջանկության երգեր են սազում»; Իմչ իմանաս։ «Գրական թերթ», 1969, № 7։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ
Երգ

**Երգ**, երաժշտության համեմատաբար պարզ և տարածված տարատեսակներից մեկը, որն իր մեջ միավորում է պոետիկական տեքստն ու ոչ բարդ, հեշտ մտապահվող մեղեդին։ Երգերը տարբերվում են իրարից մի շարք դրսևորումներով, օրինակ ժանրերով։ Երգը կարող է կատարվել և մեկ հոգու, և երգչախմբի կողմից։ Երգերը երգվում են և երաժշտական գործիքների նվագակցությամբ, և առանց։

## Ուղեցույց
օրոր օրոր - ից Ակնա 
 

*
Ներսես Հակոբյան

**Ներսես Բաբայի Հակոբյան** (), բժիշկ, հիգիենիստ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1937), պրոֆեսոր (1938)։

## Կենսագրություն

Ծնվել է 1892 թվականին Գորիսի շրջանի Խնածախ գյուղում։ Մանկության տարիներն անցել են հայրենի գյուղում։ 1902 թվականին ընդունվել է Բաքվի 3-րդ գիմնազիան։ Դեռևս գիմնազիայում սովորելու տարիներին նա արդեն մտածում էր բժիշկ դառնալու մասին և 1912 թվականին հաջողությամբ ավարտելով գիմնազիան` մեկնել է Ուկրաինա և ընդունվել Կիևի բժշկական ֆակուլտետը։ Համալսարանում սովորելու տարիները համընկել են Ռուսաստանում հեղափոխական վերելքի և Առաջին համաշխարհային պատերազմի արհավիրքների հետ, որն իր ազդեցությունն է ունեցել նրա բարոյական, քաղաքական և հասարակական հայացքների ձևավորման վրա։ 1913 թվականից սկսած մինչ ֆակուլտետը ավարտելը նա ակտիվորեն մասնակցել է քաղաքական, ուսանողական և հասարակական շարժումներին, եղել է ուսանողների խոսքի ազատության և նրանց իրավունքների համար պայքարողների շարքում։

1913-1914 թվականներին, չլինելով հայ դաշնակցական կազմակերպության անդամ, մասնակցել է ուսանողների կազմակերպության հավաքներին։ Կիևում կազմակերպել է հայ ուսանողների գաղտնի խմբակ, որի նպատակն էր մանրամասն ուսումնասիրել պատմությունը և գրականությունը, հատկապես հայ ժողովրդի պատմությունն ու հայ գրականությունը։ Նրա կազմակերպած խմբակը, որի ղեկավարը եղել էր մինչև համալսարանը ավարտելը, պարբերաբար հրավիրել էր պարապմունքներ, որտեղ իր ընկերների հետ նա ելույթներ է ունեցել` վառ պահելով մայր ժողովրդին ծառայելու ցանկությունը և հայրենսիրության զգացմունքը։ Որքան էլ նրան գրավում էր հասարակական և քաղաքական պայքարը, նա` որպես պարտաճանաչ ուսանող, հասկանում էր իր հիմնական նպատակը, որի համար գնացել էր Կիև` բժշկությանը հնարավորին չափով բազմակողմանի տիրապետելն էր։

Ավարտել է Կիևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1916)։ 1932 թվականին՝ Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր հիգիենայի ամբիոնի, 1934-1954 թվականներին՝ կոմունալ հիգիենայի ամբիոնի վարիչ։ 1934-1938 թվականներին՝ սան-բակտերիաբանական ինստիտուտի, 1945-1949 թվականներին՝ ԵԲԻ տնօրեն։ Աշխատանքները վերաբերում են մթնոլորտային օդի սանիտարական թույլատրելի նորմաների, ջրամատակարարման և թափոնների վնասազերծման հարցերին։ Հակոբյանի անունով է կոչվում (1971-ից) Երևանի ընդհանուր հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների ԳՀԻ-ն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ հիգիենիստներ
Վուսթեր

**Վուսթեր** (, ՄՀԱ։ . ( )), քաղաք Մեծ Բրիտանիայի կենտրոնական մասում՝ Սևերն գետի ափերին, Բիրմինգհեմից մոտավորապես 30 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք, Գլոսթերից՝ 27 կիլոմետր դեպի հյուսիս։ Վուսթերշիր կոմսության վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 33 քառ.կմ տարածք։ 2021 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալնեով բնակչության թվաքանակը եղել է 103 872։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 2805 մարդ/կմ²։

Վուսթերը ղեկավարում է քաղաքային խորհորւդը՝ իր 35 պատգամավորներով։ Քաղաքի պաշտամունքային ամենամեծ կառույցը Վուսթերի տաճարն է (13-14-րդ դարեր)։

1651 թվականին Վուսթերի մոտ տեղի է ունեցել Անգլիայի քաղաքացիական պատերազմի վերջին՝ վճռորոշ ճակատամարտը, որի ընթացքում Օլիվեր Կրոմվելի նորովի կազմավորված բանակը ջախջախիչ պարտության է մատնել Չարլզ 2-րդ արքայի ռոյալիստական զորքին։

18-րդ դարի կեսերից ի վեր Վուսթերում է իր գործունեությունը ծավալում շքեղ հախճապակու արտադրությամբ հռչակված  Royal Worcester Porcelain ընկերությունը։ Այստեղ է 1690 թվականին լույս տեսել աշխարհի ամենահին լրագիրը համարվող Berrow's Worcester Journal-ի առաջին համարը։

Վուսթերն ունի համալսարան, որը հիմնադրվել է 1946 թվականին, 1997 թվականին գիտական կոչումներ շնորհելու իրավունք ստացել, 2005 թվականին էլ ձեռք է բերել համալսարանական ամբողջական կարգավիճակ։

## Կլիմա
Վուսթերին բնորոշ է մեղմ կլիման՝ հիմնականում տաք ամառներով և ոչ շատ ցուրտ ձմեռներով։ Երբեմն առատ անձրևների հետևանքով Սևերնը դուրս է հորդում ափերից և հեղեղում քաղաքի փողոցները։

2009–2010 և 2010–2011 թվականների ձմեռներն աչքի են ընկել ձյան արտակարգ առատ տեղումներով և օդի ցածր ջերմաստիճանի տևական պահպանմամբ։ 2010 թվականի դեկտեմբերին արձանագրվել է -19.5&nbsp;°C: Իսկ օդի ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվել է 1990 թվականի օգոստոսի 2-ին՝ 36.6&nbsp;°C:

Վուսթերի եղանակային տվյալները 2003 թվականից հետո արձանագրվել են քաղաքի մոտ գտնվող Փերշորի օդերևութաբանական կայանում։

thumb|500px|Քաղաքի համայնապատկերը՝ դիտված Վուսթերի տաճարից

## Պատկերասրահ

File:The_Guildhall,_High_Street,_Worcester.jpg |Վուսթերյան գիլդիայի սրահը՝ Guildhall-ը
File:Tudor_Buildings_Friar_Street_Worcester.JPG|Թյուդորների ժամանակների կառույցներ Ֆրայեր Սթրիթում /Friar Street
File:Worcester_Library_and_History_Centre_-_The_Hive_-_footbridge_(6364861303).jpg|Գրադարանը և պատմության կենտրոնը
File:King_George's_Fields_SO8656.jpg|*Գևորգ թագավորի դաշտ* կոչվող տեղանքի մուտքը / King George's Fields


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*History of the City of Worcester
* Վուսթերի քաղաքային խորհուրդ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Քաղաքական ազատություն

**Քաղաքական ազատություն** (հայտնի նաև քաղաքական անկախություն) Արևմտյան պատմության և քաղաքական մտքի հիմնական փիլիսոփայությունն է և դեմոկրատական հասարակության ամենակարևոր հատկանիշներից մեկը։ Այն բնութագրվում է որպես ճնշումներից կամ բռնություններից ազատ փոխհարաբերություններ։ 
## Տես նաև
*Գրաքննությունը համացանցում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաղացիական իրավունքներ և ազատություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական հիմնադրույթներ
Կատեգորիա:Սոցիալական հիմնադրույթներ
Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Վուլվերհեմփտոն

**Վուլվերհեմփտոն** ( ), քաղաք Մեծ Բրիտանիայի կենտրոնական մասում՝ Անգլիայի Ուեսթ Միդլենդս կոմսությունում։ Ընկած է Բիրմինգհեմից 12 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ունի «սիթիի» կարգավիճակ։ Զբաղեցնում է 69 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2021 թվականի տվյալներով եղել է 263.700։ Բնակիչներին անվանում են "Wulfrunians": Քաղաքը կառավարում է քաղաքային խորհուրդը։

Պատմականորեն գտնվելով Սթաֆորդշիր կոմսության կազմում՝ Վուլվերհեմփտոնը աճել ու զարգացել է որպես շուկայական քաղաք՝ հիմնականում մասնագիտանալով բրդի առևտրի բնագավառում։ Արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակաշրջանում դարձել է ածխի արդյունահանման, պողպատի, փականների արտադրության, հետագայում՝ նաև մոտոցիկլետների ու ավտոմեքենաների թողարկման խոշոր կենտրոն։ Քաղաքի տնտեսությունը ներկայումս նույնպես հիմնված է ճարտարագիտական արտադրանքի թողարկման վրա, ներառյալ օդատիեզերական արտադրանքի ընդարձակ չափաբաժինը, ինչպես նաև լավ զարգացած սպասարկման սեկտորը։

## Սպորտ
Քաղաքի «Վուլվերհեմփտոն Ուոնդերերս» ֆուտբոլային ակումբը հանդես է գալիս Անգլիայի ֆուտբոլի բարձրագույն դիվիզիոնում՝ Պրեմիեր լիգայում։

## Անվանի վուլվերհեմփտոնցիներ
* Լիամ Փեյն (ծնվ. 1993) — One Direction երաժշտախմբի անդամ
* Scarlxrd (ծնվ. 1994) — բրիտանացի հիփ-հոփ երգիչ
* Ռիչարդ Էթվուդ (ծնվ. 1940) — բրիտանացի ավտոմրցարծավորդ, Ֆորմուլա-1-ի մրցումների մասնակից

## Քույր քաղաքներ
*  Սուբոտիցա, Սերբիա
*  Կլագենֆուրտ, Ավստրիա
*  Վենետիկ, Իտալիա
*  Ջալանդհար, Հնդկաստան
*  Բաֆալո, ԱՄՆ

## Ժողովրդագրություն

## Կլիմա
Վուլվերհեմփտոնին բնորոշ է օվկիանոսային կլիման, Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ *Cfb*:

## Պատկերասրահ

Wolverhampton-cropped.jpg
File:Wolverhampton_Art_Gallery_2.jpg|Արվեստի պատկերասրահը
File:St_Peter's_Church,_Wolverhampton.jpg|Սբ. Պետրոս եկեղեցին
File:Molineux_Ground,_Wolverhampton.jpg|Molineux մարզադաշտը
Wightwick Manor - geograph.org.uk - 4304672.jpg|Wightwick դաստակերտը
File:Wolverhampton_Princes_Square.JPG|Princes_Square հրապարակը
Birmingham Canal Top Lock cottages (geograph 7290918).jpg
New Housing by Wolverhampton Open Air Market - geograph.org.uk - 372935.jpg
Civic Centre - geograph.org.uk - 447471.jpg|Քաղաքացիական կենտրոնը / Civic Centre-ը
Town Hall , North St. , Wolverhampton - geograph.org.uk - 538393.jpg| Հին քաղաքապետարանը
Wolverhampton Central Library.jpg| Կենտրոնական գրադարանը



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wolverhampton Civic and Historical Society
* The Parish of Central Wolverhampton (archived 8 January 2009)
* The Archive of Hart Photography Ltd. Website – Images of Wolverhampton City Center under development during the 1960s
* Վուլվերհեմփտոնի քաղաքային խորհրդի պաշտոնական կայքէջը (անգլերեն)
* 

Կատեգորիա:10-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:985 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության բնակավայրեր
Թարգմանչաց վանք (այլ կիրառումներ)

**Թարգմանչաց վանք** կարող է վերաբերել.
* Թարգմանչաց վանք (Այգեշատ),
* Թարգմանչաց վանք (Խաչակապ),
* Թարգմանչաց անապատ վանք։

## Տես նաև
* Սուրբ Թարգմանչաց եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Պերճ Հակոբյան

**Պերճ Նավասարդի Հակոբյան** (), հայ գյուղատնտես։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1967), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974)։

## Կենսագրություն
Պերճ Հակոբյանը ծնվել է 1905 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Սուրմալուի գավառի Էվջիլար գյուղում։ 1934 թվականին ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսության ինստիտուտը։ 1969-1974 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի ընդհանուր երկրագործության ամբիոնի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են հողի մշակության, ցանքաշրջանառության, ինչպես նաև ՀԽՍՀ լեռնային շրջանների (Սևանի ավազան) երկրագործության համակարգերի ուսումնասիրությանը։

## Երկեր
* Հողի մշակման սիստեմը բամբակացան շրջանների ցանքաշրջանառություններում տարբեր նախորդներից հետո։ Երևան, Հայպետհրատ, 1951։
* Նոր բայազետի շրջանի հացահատիկային կուլտուրաների բարձր բերքի վարպետների փորձը։ Երևան, Հայպետհրատ, 1951։ 
* О системе земледелия в районах Севанского бассейна, 1958, т.л. (П. Н. Акопян), конц. (Акопян Перч Навасардович).
* Երկրագործության սիստեմները Հայկական ԽՍՀ լեռնային գոտում, 1972։ Տիտղթ. (Պ. Ն. Հակոբյան), վերջ. (Հակոբյան Պերճ Նավասարդի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Գայանե Հովհաննիսյան

**Գայանե Հարությունի Հովհաննիսյան** (*Գայանե Մատակյան*) (), հայ մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է ֆրանսիական պանսիոնում։ 1871-1878 թվականներին եղել է ուսուցիչ Թիֆլիսի Գայանյան, 1878-1880 թվականներին՝ տեսուչ Քութայիսի հայոց երկսեռ դպրոցներում։ 1882 թվականին Թիֆլիսում հիմնել է Ֆրյոբելյան ընկերությունը, միաժամանակ ստանձնել Զրկինենց եկեղեցուն կից առաջին հայկական մանկապարտեզի ղեկավարությունը։ 1883 թվականին Հովհաննիսյանը Երևանում հիմնել է առաջին մանկապարտեզը։ 1887 թվականին մեկնել է Կ.Պոլիս և հայկական թաղերում բացել ծաղկոցներ, կազմակերպել կիրակնօրյա միամյա դասընթացներ, որոնց հիման վրա հետագայում ստեղծվել է աղջիկների կիրակնօրյա վարժարան։

Նախադպրոցական դաստիարակությանը նվիրված հոդվածներով հանդես է եկել Կ. Պոլսի «Հայրենիք» պարբերականում։ Ֆրանսերենից թարգմանել է Ա. Վիլիենի «Համառոտ պատմություն ֆիզիկական աշխարհագրության» (1872 թ.) դասագիրքը։ Գայանե Հարությունյանի  մասին նյութեր են պահպանվում Գերմանիայի Բրանդենբուրգ քաղաքի Ֆրիդրիխ Ֆրյոբելի անվան թանգարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Գասպարյան, Մ. (1958) Հայրենանվեր մանկավարժուհի Գայանե Հովհաննիսյան-Մատակյան (1852-1900). Էջմիածին. Պաշտօնական ամսագիր Հայրապետական Աթոռոյ Ս. Էջմիածնի, ԺԵ (8). էջեր 50-55 

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Սթիվեն Մառլի

**Սթիվեն Ռոբերտ Նեստա Մառլի** (անգլ.` Stephen Robert Nesta Marley, ), ճամայկա-ամերիկացի ռեգգի երգիչ, ճամայկացի նշանավոր ռեգգի երգիչ Բոբ Մառլիի և նրա կնոջ՝ Ռիտա Մառլիի որդին։ 5 անգամ շահել է Գրեմմի մրցանակ։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Սթիվեն Մառլիի MySpace էջը
* Ghetto Youths 
* Հարցազրույց Ս. Մառլիի հետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ճամայկացի ռեգգի երաժիշտներ