Համբերություն

**Համբերություն** (),  դժվար կամ անցանկալի երկարատև հանգամանքներին դիմանալու ունակություն: Համբերությունը ենթադրում է հանդուրժողականություն սադրանքին, իսկ սթրեսի դեպքում՝ առանց բացասական արձագանքելու ունակություն ցուցաբերել: Համբերությունը նաև օգտագործվում է կարգապահ և անսասան լինելու բնավորության հատկանիշի համար:

## Գիտական ​​​​տեսանկյուն

Հոգեբանության և ճանաչողական նյարդաբանության մեջ համբերությունը ուսումնասիրվում է որպես որոշում կայացնելու խնդիր, որը ներառում է կարճաժամկետ փոքր և երկարաժամկետ ավելի արժեքավոր պարգևի ընտրություն:

2005 թվականի ուսումնասիրության ժամանակ սովորական մարմոզետները և բամբակյա թամարինները ընտրություն կատարեցին անմիջապես փոքր պարգև ստանալու և մեծ պարգևի համար փոփոխական ժամանակ սպասելու միջև: Այս պայմաններում մարմոզետները զգալիորեն ավելի երկար էին սպասում սննդի, քան թամարինները: Այս տարբերությունը չի կարող բացատրվել կյանքի պատմությամբ, սոցիալական վարքագծով կամ ուղեղի չափսերով: Այնուամենայնիվ, այն կարող է բացատրվել սննդային էկոլոգիայով. մարմոզետները կախված են մաստակից, որը ծառերից արտահոսքի հոսքին սպասելով ձեռք բերված սննդամթերք է, մինչդեռ թամարինները սնվում են միջատներով, որոնք իմպուլսիվ գործողություններ պահանջող սննդամթերք են: Հետևաբար, կերերի որոնման էկոլոգիան կարող է ընտրողական ճնշում գործադրել ինքնատիրապետման զարգացման վրա:

Մարդկանց համբերությունը առցանց աշխարհում հետազոտության առարկա է եղել: 2012 թվականին ինտերնետում տեսանյութեր դիտող տասնյակ միլիոնավոր օգտատերերի շրջանում անցկացված ուսումնասիրության ժամանակ Քրիշնանը և Սիտարամանը ցույց են տվել, որ օգտատերերը կորցնում են համբերությունը ընդամենը երկու վայրկյանում՝ սպասելով իրենց ընտրած տեսանյութի նվագարկմանը: Ինտերնետին ավելի արագ արագությամբ միացող օգտատերերը պակաս համբերատար են, քան իրենց գործընկերները՝ ավելի դանդաղ արագությամբ, ինչը ցույց է տալիս կապը մարդկային արագության ակնկալիքի և մարդկային համբերության միջև: Համբերության վերաբերյալ այս և այլ ուսումնասիրությունները մեկնաբաններին հանգեցրին այն եզրակացության, որ տեխնոլոգիայի արագ տեմպը մարդկանց վերակազմավորում է ավելի քիչ համբերատար լինելու համար։

## Կրոնական տեսանկյուն
### Հուդայականություն
Համբերությունն ու տոկունությունը հուդայականությունում աչքի ընկնող թեմաներ են: Թալմուդը համբերությունը գովաբանում է որպես կարևոր անձնական հատկանիշ: Օրինակ՝ Միքիայի պատմությունը պատմում է, որ նա տառապում է բազմաթիվ դժվարություններից, բայց միևնույն ժամանակ դիմանում է՝ ասելով. «Ես կսպասեմ Աստծուն, որը կփրկի ինձ»: Ասվում է, որ Աստծո հանդեպ համբերությունը կօգնի հավատացյալներին գտնել ուժ՝ ազատվելու ֆիզիկական կյանքին բնորոշ չարիքներից:

Եբրայական Թորայում համբերության մասին հիշատակվում է մի քանի առակներում, ինչպիսիք են՝ «Համբերատարը շատ ողջախոհություն է ցուցաբերում, բայց արագ տրամադրված մարդը հիմարությունը դրսևորում է իր գագաթնակետին» (), «Չարամիտ մարդը վեճ է հրահրում, բայց համբերատարը մեղմացնում է վեճը» (), և «Համբերատարը լավ է զինվորից, և իր բարկությունը զսպողը՝ քաղաք գրավողից» ()։ Համբերատարությունը քննարկվում է նաև այլ բաժիններում, օրինակ․ «Համբերատար հոգին ավելի լավ է, քան բարձր հոգին։ Հոգով մի՛ շտապիր դժգոհել, որովհետև դժգոհությունը հիմարի գոգում է բնակվում» )։

### Քրիստոնեություն
Քրիստոնեությունում համբերությունը ամենաարժեքավոր առաքինություններից մեկն է։ Սուրբ Հոգին մեծացնում է համբերությունը այն քրիստոնյայի մոտ, որն ընդունել է փրկության պարգևը: Չնայած համբերությունը ավանդական քրիստոնեական երեք առաքինություններից մեկը չէ կամ ավանդական հիմնական առաքինություններից մեկը, այն Սուրբ Հոգու պտղի մասն է կազմում, ըստ Պողոս առաքյալի՝ Գաղատացիներին ուղղված իր նամակում: Համբերությունը ներառվել է յոթ առաքինությունների հետագա ձևակերպումներում:

Աստվածաշնչում համբերության մասին խոսվում է մի քանի բաժիններում: Առակաց գիրքը նշում է, որ «համբերությամբ կարելի է համոզել իշխանին, և մեղմ լեզուն կարող է կոտրել ոսկոր» (Առակաց 25:14–16): Ժողովողը նշում է, որ «գործի վերջը ավելի լավ է, քան նրա սկիզբը, և համբերությունը ավելի լավ է, քան հպարտությունը» (Ժողովող 7:7–9): Իսկ Ա Թեսաղոնիկեցիներին ուղղված նամակը նշում է, որ մենք պետք է «համբերատար լինենք բոլորի հանդեպ: Զգույշ եղեք, որ ոչ ոք չարիքի փոխարեն չար չհատուցի. այլ միշտ միմյանց և բոլորի համար բարին փնտրեք» (Ա Թեսաղոնիկեցիներ 5:14–15): Հակոբոս առաքյալի ընդհանրական նամակում Աստվածաշունչը քրիստոնյաներին կոչ է անում համբերատար լինել և «տեսնել, թե ինչպես է մշակը սպասում երկրի թանկարժեք պտղին... մինչև որ ստանա վաղ և ուշ անձրևները» (Հակոբոս 5:7–11): Գաղատացիներին ուղղված նամակում համբերությունը նշված է որպես «Հոգու պտղի» մաս. «սեր, ուրախություն, խաղաղություն, համբերատարություն, քաղցրություն, բարություն, հավատարմություն, հեզություն և ինքնատիրապետում։ Այսպիսի բաների դեմ օրենք չկա» (Գաղատացիներ 5։ 21–23)։ Տիմոթեոսին ուղղված նամակում Աստվածաշունչը նշում է, որ «Հիսուսը կարող է իր անսահման համբերատարությունը ցույց տալ որպես օրինակ նրանց համար, որոնք կհավատան իրեն և կստանան հավիտենական կյանք»։

### Իսլամ
Ալլահի հանդեպ անսասան հավատքով համբերատարությունը կոչվում է սաբր, որը իսլամի լավագույն առաքինություններից մեկն է: Սաբրի միջոցով մուսուլմանը հավատում է, որ անհատը կարող է ավելի մոտենալ Աստծուն և այդպիսով հասնել իրական խաղաղության: Իսլամը շեշտում է, որ Ալլահը նրանց հետ է, որոնք համբերատար են, ավելի կոնկրետ՝ աղետի և տառապանքի ժամանակ: Ղուրանի մի քանի տողեր կոչ են անում մուսուլմաններին վախի և կորստի բախվելիս դիմել Ալլահի օգնությանը՝ համբերատար աղոթքներով և համառությամբ Ալլահի համար: Օրինակ՝

Նմանապես, համբերության մասին հիշատակվում է հադիս Սահիհ Բուխարիում.

Իսլամական ավանդույթում Հոբը ցուցաբերել է համբերություն և անսասան հավատ Ալլահի նկատմամբ: Իբն Քաթիրը պատմությունը պատմում է հետևյալ կերպ. Հոբը շատ հարուստ մարդ էր՝ մեծ հողատարածքներով, բազմաթիվ կենդանիներով և երեխաներով, որոնք բոլորը կորել էին, և շուտով նա հիվանդացավ՝ որպես Ալլահի փորձություն: Նա մնաց անսասան և համբերատար Ալլահին ուղղված իր աղոթքներում, ուստի Ալլահը, ի վերջո, ազատեց նրան հիվանդությունից, տվեց նրան կորցրած գումարի կրկնակին և կյանքի կոչեց նրանից առաջ մահացած երեխաների կրկնակի թվաքանակը:

### Բուդդայականություն
Բուդդայականությունում համբերությունը «կատարելություններից» մեկն է, որը բոդհիսատվան մարզում և կիրառում է՝ կատարյալ լուսավորության հասնելու համար: Համբերության բուդդայական հասկացությունը տարբերվում է բառի անգլերեն սահմանումից: Բուդդայականությունում համբերությունը վերաբերում է վնասին չպատասխանելուն, այլ ոչ թե պարզապես դժվար իրավիճակին դիմանալուն: Այն սեփական զգացմունքները վերահսկելու ունակությունն է նույնիսկ քննադատության կամ հարձակման ենթարկվելիս: Դհամմապադայի 184-րդ համարում ասվում է. «Համբերատարությունը բարձրագույն խստությունն է»:

Տիբեթյան բուդդիստ Թուբտեն Զոպան խորհուրդ է տվել մարդկանց մարզել համբերատարությունը՝ օգտվելով դժվար մարդկանց հետ հանդիպումներից․

### Հինդուիզմ
Հինդուիզմում համբերությունը/զսպվածությունը համարվում է էական առաքինություն:

Հինդուիզմի փիլիսոփայության մեջ համբերությունը դժվարին պայմանների և մարդու գործողությունների ու արարքների հետևանքների (կարմա) ուրախ դիմանալն է: Այն նաև սպասելու, հակադրությունները՝ ինչպիսիք են ցավն ու հաճույքը, ցուրտն ու տաքը, տխրությունն ու ուրախությունը, հանգիստ, առանց անհանգստության և առանց վրեժխնդրության ցանկության դիմանալու ունակությունն է: Միջանձնային հարաբերություններում դա նշանակում է, որ եթե ինչ-որ մեկը հարձակվում կամ վիրավորում է առանց պատճառի, ապա պետք է դիմանալ դրան՝ առանց թշնամանք, զայրույթ, վիրավորանք կամ անհանգստություն զգալու: Համբերությունը բացատրվում է որպես ավելին, քան վստահություն, որպես արժեք, որը արտացոլում է մարդու մարմնի և մտքի վիճակը: «Պարիկսահա» տերմինը երբեմն թարգմանվում է նաև որպես փորձություն կամ քննություն՝ այլ համատեքստերում: Այս հասկացություններից մի քանիսը ներառվել են յոգայի հոգևոր ընկալման մեջ: Հինդուիզմի Սանդիլյա Ուպանիշադը նույնականացնում է համբերության և զսպվածության տասը աղբյուրներ: Այս տասը աղբյուրներից յուրաքանչյուրի անուղղակի համոզմունքն այն է, որ մեր ներկա ոգին և բոլորի, այդ թվում՝ մեր ապագան ավելի ուժեղ կլինեն, եթե այս համբերատարությունները լինեն մարդու ուղեցույցը։ Տասը աղբյուրները հետևյալն են.

Հինդուիզմի դասական գրականությունը գոյություն ունի բազմաթիվ հնդկական լեզուներով: Օրինակ՝ Տիրուկկուրան, որը գրվել է մ.թ.ա. 200-ից մինչև մ.թ. 400 թվականները, և երբեմն կոչվում է Թամիլ Վեդա, հինդուիզմի վերաբերյալ ամենասիրված դասականներից մեկն է, որը գրվել է հարավհնդկական լեզվով: Այն նույնպես քննարկում է համբերությունն ու հանդուրժողականությունը՝ առաջին գրքի 16-րդ գլուխը նվիրելով այդ թեմային: Տիրուկկուրան ենթադրում է, որ համբերատարությունը անհրաժեշտ է բարոյական կյանքի և մարդու երկարատև երջանկության համար, նույնիսկ եթե համբերատարությունը երբեմն դժվար է կարճաժամկետ հեռանկարում: Այս գրքից հատվածներն են. «մեր վարքագիծը միշտ պետք է խթանի հանդուրժողականությունը», «մարդը պետք է համբերատարությամբ դիմանա կոպիտ դիտողություններին, քանի որ դա մեզ տանում է դեպի մաքրություն», «եթե ուրիշները մեզ անարդարացիորեն են դատում, լավագույնն է հաղթահարել մեր վիրավորանքը համբերատարությամբ, ընդունել տառապանքը և զերծ մնալ անարդար վրեժխնդրությունից»., «լավ է համբերատարությամբ դիմանալ քեզ հասցված վիրավորանքներին, բայց դրանք մոռանալն ավելի լավ է» և այլն:

### Մեհեր Բաբա
Հոգևոր ուսուցիչ Մեհեր Բաբան նշել է, որ «Հոգևոր աշխարհին ձգտողի առաջին պահանջներից մեկն այն է, որ նա համատեղի անսպառ ոգևորությունը անզիջելի համբերության հետ… Հոգևոր ջանքերը պահանջում են ոչ միայն ֆիզիկական տոկունություն և քաջություն, այլև անսասան համբերատարություն և անսասան բարոյական քաջություն»:

## Տես նաև
* Զեֆիրային գիտափորձ
* Կենդանի հերթ
* Ինքնավերահսկողություն
* Դանդաղ շարժում
* Ժամանակ
* Հանդուրժողականություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձ
Կատեգորիա:Առաքինություն
Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան արտահայտություններ
Կատեգորիա:Բարոյագիտություն
Կատեգորիա:Բարոյական հոգեբանություն
Կատեգորիա:Բարոյականություն
Կատեգորիա:Բուդդայականություն
Կատեգորիա:Երիտասարդական մշակույթ
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Կատեգորիա:Ժամանակ
Կատեգորիա:Ժամանակի կառավարում
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Հասարակական էթիկա
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբուժություն
Կատեգորիա:Հոգևորություն
Կատեգորիա:Հույզեր
Կատեգորիա:Մարդկային վարք
Կատեգորիա:Մշակույթ
Կատեգորիա:Վարք
Կատեգորիա:Քրիստոնեական առաքինություններ