open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մոցարտի տուն (Վիեննա)

**Մոցարտի տուն** (), թանգարան Վիեննայում, որի շենքը 1784-1787 թվականներին եղել է Մոցարտի տունը։ Գտնվում է Վիեննայի Հին քաղաք կոչվող հատվածում՝ Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճարից ոչ հեռու։

## Պատմություն
Տունը գտնվում է Դոմգասում։ Այն կառուցվել է XVII դարում, ի սկզբանե եղել է երկհարկանի, վերակառուցվել է 1716 թվականին։ Մոցարտն այս շենքում սենյակներ է վարձակալել 1784 թվականին։ Այդ ժամանակ տունը հայտնի էր որպես Կամեսինայի տուն՝ ի պատիվ այն ընտանիքի, որի սեփականությունն էր համարվում 1720 թվականից։ Դեպի Schulerstraße նայող տան բնօրինակի մուտքը (որը Մոցարտն է օգտագործել) փակվել է, քանի որ այդ հատվածում խանութի համար սենյակ է կառուցվել։ Այժմ տան մուտքը շենքի թիկունքից է։

1941 թվականին՝ Մոցարտի մահվան 150-ամյա տարելիցին, նրա բնակության նախկին սենյակները բացվել են հանրության համար «Թագավորական գերմանական մոցարտյան շաբաթ» ծրագրի շրջանակներում, ազգային սոցիալիստական միջոցառում՝ նախատեսված պատվելու Մոցարտին «որպես տիպիկ գերմանացի» կոմպոզիտոր (ի տարբերություն իր պոլիգլոտ ապրելակերպի)։ 1945 թվականին ցուցահանդեսի կազմակերպումը ստանձնել է Վիեննայի թանգարանը։

2004 թվականին Վիեննայի Wien Holding ընկերությունը ստանձնել է Մոցարտի տան ընդհանուր վերանորոգման աշխատանքները և այն վերաձևափոխել է այցելուների համար։ Այս ամենը իրականացվել է նախքան 2006 թվականին Մոցարտի ծննդյան 250-ամյակի միջոցառումների մեկնարկը։ Շինվերանորոգման աշխատանքներից հետո ամբողջ շենքը (այդ թվում` ընդլայնված նկուղը) դարձել է  կոմպոզիտորի կյանքին և գործունեությանը նվիրված կենտրոն, որը ներառում է նաև այն սենյակները, որոնք Մոցարտն է զբաղեցրել։ Այս գործընթացը վերահսկել է Վիեննայի թանգարանը։

Մոցարտի տունը ներկայացնում է տեղեկատվություն կոմպոզիտորի մասին պատմական ցուցանմուշների, ձայնա-տեսային սարքերի միջոցով, իսկ նկուղային հարկում համերգային դահլիճն է։

## Պատկերասրահ

Domgasse, Vienna 12.JPG
Wien.Mozart house01.jpg
Wien Zentrum 2009 PD 20091006 022.JPG
Domgasse z07.JPG
Secretary Kerry Toured the Mozarthaus Museum in Vienna.jpg
Bösendorfer Saal Wien, Mozart House Vienna.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Wien Museum 
* Mozart Museum Vienna (a video)

Կատեգորիա:Վիեննայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ
Կատեգորիա:2006 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Կատեգորիա:Ներքին քաղաք
Կատեգորիա:17-րդ դարի կառույցներ
Դիաֆրա Սակո

**Դիաֆրա Սակո** (, ), սենեգալցի ֆուտբոլիստ, Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և անգլիական «Վեստ Հեմ Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
[thumb|left|150px|Սակոն «[Վեստ Հեմ Յունայթեդի» կազմում]]

Սակոն «Մեց» ակումբի սաներից մեկն էր։ 2009 թվականին՝ պահեստայինների կազմում գտնվելով, նա խփեց 17 գնդակ 22 խաղում և մրցաշրջանում տեղ գտավ հիմնական կազմում։ 2010 թվականի Հունվարի 19-ին Դիաֆրան Ֆրանսիայի առաջնությունում (լիգա 2) նորամուտը նշեց «Բռեստայի» դեմ։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 10-ին «Նանտի» հետ արտագնա խաղում Դիաֆրան խփեց իր առաջին գնդակը «Մեցի» կազմում։ Չնայած նրա ցուցաբերած արդյունքի, Դիաֆրան համարվում էր ռոտացիայի ֆուտբոլիստ, խաղային ժամանակ ստանալու համար Դիաֆրան 2012 թվականին վարձավճարով տեղափոխվեց «Բուլոն»։ Փետրվարի 4-ին Սակոն նորամուտը նշեց «Արլ-Ավիոնի» դեմ դեմ խաղում։ 2013/14 մրցաշրջանում Սակոն խփեց 20 գնդակ 37 խաղում և ճանաչվեց մրցաշրջանի լավագույն խաղացող, միաժամանակ օգնելով թիմին դուրս գալ Լիգա 1։

2014 թվականի ամռանը Սակոն տեղափոխվեց անգլիական «Վեսթ Հեմ Յունայթեդ»։ Տրանսֆերային արժեքը կազմեց 4.5 միլիոն ֆունտ։ Նորամուտի խաղը Սակոն նշեց օգոստոսի 23-ին անգլիայի պրեմիեր լիգայում «Քրիսթալ Պելես»ի դեմ՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Կարլտոն Կոուլին։ Սեպտեմբերի 15-ին «Հալլ Սիթի»ի դեմ խաղում Սակոն խփեց իր առաջին գոլը «Վեսթ Հեմ Յունայթեդում»։ Դրանից հետո Դիաֆրան խփեց հաջորդ 6 խաղերում։ Նրա անվան դիմաց են գրված նաև Լիվերպուլի և Մանչեսթեր Սիթիի դեմ խփված հաղթական գոլերը։

2015 թվականի հուլիսի 2-ին Եվրոպայի lիգայի որակավորման փուլի Անդորայի «Լուզիտանսայի» դեմ խաղում Դիաֆրան դարձավ դուբլի հեղինակ։ Օգոստոսին Սակոն ձերբակալվեց` մեղադրվելով ընտանեկան բռնության և սպանության մեջ, և գրավի դիմաց ազատ արձակվեց։

## Միջազգային կարիերա
2014 թվականի Մայիսի 21 Բուրկինա-Ֆասոյի դեմ ընկերական խաղում Սաքոն Սենեգալի կազմում նշեց նորամուտը։ Մայիսի 25-ին Սենեգալի կազմում խփեց առաջին գոլը Կոսովոյի դեմ խաղում։

### Գոլերը Սենեգալի հավաքականի կազմում

## Ձեռքբերումեր
**Անհատական**

* Ֆրանսիայի առաջնության մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը «Վեստ Հեմ Յունայթեդի» պաշտոնական կայքում 
* 

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Լա Լիգա 1947-48

**[[Լա Լիգա]] 1947-48** մրցաշրջանը սկսվել է 1947 թվականի սեպտեմբերի 21-ին և ավարտվել 1948 թվականի ապրիլի 11-ին։ Մրցաշրջանի արդյունքում հաղթել է Բարսելոնա ՖԱ-ն, ինչը նրա երրորդ չեմպիոնությունն էր։

Մրցաշրջանին մասնակցել են հետևյալ ակումբները`

## Ակումբների տեղագրություն

## Եզրափակիչ աղյուսակ

### Դիրքային փոփոխություն

  


## Գլխավոր ռմբարկուներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*LFP վեբկայք

Կատեգորիա:Լա Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1947 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1948 ֆուտբոլում
Հապկիդո

**Հապկիդո** (, Հապ-միություն, կի-էներգիա, դո-ճանապարհ)։ Կորեայի ռազմական արվեստն է, նման է ճապոնական Այկիդո մարտաձևին, քանի որ դրանց հայտնվելը մեծապես ազդել է նոր սարքավորումների  վրա։ Ապագայում նրա մեջ են  ներառվել թեկվանդո և տենսուդո |տենսուդո]] մարտաձևերը։ Հապկիդոն համեմատաբար ավելի երիտասարդ մարտարվեստ է և Կորեայում զիջում է միայն թեկվանդոյին և ձյուդոին։

## Հիմնական տեղեկություն
Հապկիդոն հիմնականում ինքնապաշտպանական մարտ է, և  հարձակվում են անձի դեմ զինված կամ մի քանի մարդկանցով, այդ դեպքում մարտարվեստը թույլ է տալիս ինքնապաշտպանվել։ Մարտարվեստը  ունի մի քանի ոճ և տեսակ երբ հարձակվում են մի քանի հեգով կամ զինված նախ պետք է ճիշտ պաշտպանվել ապա անցնել հարձակման։ Հապկիդոի տեխնիկան նաև ուսումնասիրվում է նաև օգտագործելով տարբեր տեսակի զենքեր{: Հապկիդո մարտարվեստի հիմնական զենքերն են դանակը, կարճ փայտով սուրը, աղեղը։ Հապկիդոի ուժը - ուժի կառավարման տեխնիկան է ձեր և ձեր հակառակորդի:Այդ վերահսկողությունը իրականացվում է «Խապկի»-ի սկզբունքով։ «Խապկի»-ն նույն ճապոնական այկիդոն է, որը հանդիսանում է նաև դպրոցներում դասավանդվող Ջիու-ջիցուն։ Հապկիդոն ունի երկու ոճ՝ կոշտ և փափուկ։

### Կոշտ ոճ
Այսօր բազմաթիվ կազմակերպություններում դասավանդվում է կոշտ հապկիդո:Մարտարվեստի ոճային առանձնահատկությունն է այն, որ ոճը վերցված է դաոսական վարպետներից։ Կոշտ հապկիդոն կառուցված է մի քանի բառերից, որոնք թարգմանաբար նշանակում են բարձրագույն ռազմական արվեստ։

### Փափուկ ոճ
Այսպես կոչված, փափուկ Հապկիդոն ներկա պահին կիրառվում է միայն գրոսմայստեր Մյունգ Ջենամանը:Մարտարվեստի ոճային առանձնահատկությունն  այն է, որ այստեղ օգտագործվում է շրջանաձև 12 հիմնական շարժումները, որոնք նաև մարտարվեսի առանձնահատկությունն են։ Փափուկ հապկիդոն կառուցված է մի քանի բառերից, որոնք թարգմանաբար նշանակում են էներգետիկ կառավարման բարձրագույն կորեական արվեստ։

Կատեգորիա:Մարտական արվեստներ
Կատեգորիա:Կորեական ազգանուններ
Լեոպոլդ թանգարան

**Լեոպալդ թանգարան** (), գեղարվեստական թանգարան Վիեննայում։ Գտնվում է Թանգարանային թաղամասում` Վիեննայի Նոյբաու շրջանում։

## Պատմություն
Թանգարանը ստեղծվել է Ռուդոլֆ և Էլիզաբեթ Լեոպոլդների մասնավոր հավաքածուի հիման վրա։ Այն հիմնելու համար Ավստրիայի կառավարությունը նրանցից ձեռք է բերել արվեստի 5.000 գործ, իսկ Ռուդոլֆ Լեոպոլդը ցմահ նշանակվել է թանգարանի տնօրեն։ Թանգարանային թաղամասի ամենաշատ այցելություններ ունեցող թանգարանն է։

1994 թվականին Ավստրիայի խորհրդարանը օրենք է ընդունում, որ ստանում է *Lex Leopold* անվանումը (լատիներենից թարգմանաբար` *Լեոպոլդի օրենք*)։ 1999 թվականին Վիեննայի կենտրոնում` կայսրուհի Մարիա-Թերեզայի արձանի և Ազգային պատկերասրահի դիմաց, սկսվում է թանգարանային բազմահարկ շենքի շինարարությունը, որն ավարտվում է 2001 թվականին։ Շինարարությունը գնահատվում է մոտ 400 միլիոն շիլինգ։

Լեոպոլդի թանգարանը բացվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 21-ի երեկոյան Թանգարանային թաղամասի շրջանում, որն իր չափերով ութերորդն է աշխարհում։ Բացման արարողությանը ներկա է եղել Ավստրիայի Հանրապետության նախագահ Թոմաս Քլեյսթիլը։ 12.600 մ² մակերեսով ուղղանկյունաձև կառույցը` երեսպատված 40 х 46×24 մ չափերով սպիտակ սալիկներով, կառուցվել է *Ortner & Ortner* ճարտարապետական գրասենյակի նախագծով։ Թանգարանի մուտքը ձևավորված է 10 մ լայնությամբ ընդարձակ սանդուղքներով։ Ցուցասրահների հատակները պատված են կաղնեփայտե մանրահատակով, իսկ դեկորատիվ մետաղական հատվածները ծածկված են բրոնզափառ արույրով։

## Հավաքածու
Լոեպոլդ թանգարանում պահպանվում է Էգոն Շիլեի աշխատանքների ամենամեծ հավաքածուն, որը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ավստրիական էքսպրեսիոնիզմի առաջատար նկարչի ստեղծագործական ուղու վերաբերյալ։ Հավաքածուն ներառում է ավստրիացի մոդեռն նկարիչ Գուստավ Կլիմտի աշխատանքները։ Լեոպոլդ թանգարանում պահվում են նաև ավստրիացի նկարիչներ Օսկար Կոկոշկայի, Ալբինա Էգեր-Լինցի, Անտոն Կոլիգի, Ալֆրեդ Կուբինի, Կոլո Մոզերի, Հերբերտ Բյոքլի, Անտոն Ֆայշտաուերի, Ֆերդինանդ Վալդմյուլլերի, Անտոն Ռոմակոյի, Յոզեֆ Հոֆմանի, Ռոբերտ Համերշտիլի և Ռիխարդ Գերստլի գործերը։


Պատկեր:Egon Schiele 079.jpg|Էգոն Շիլե, «Ինքնադիմանկար»
Պատկեր:Gustav Klimt 041.jpg|Գուստավ Կլիմտ, «Կյանք և մահ»


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Leopold Museum Privatstiftung (Hrsg.): *5 Jahre Leopold Museum. 12 Jahre Leopold Museum-Privatstiftung. Eine Zeitskizze*. Edition Jesina & raum.kunst.wien, Wien 2006, ISBN 3-902216-29-8

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Վիեննայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ավստրիայի արվեստ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:2001 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Պատկերասրահներ
Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Գազից թունավորում

**Գազից թունավորում** (), ամերիկացի նկարիչ Ջոն Սինգեր Սարջենթի 1919 թվականի նկարած նկարը։

Ջոն Սինգեր Սարջենթը նկարի պատվերը ստացել է Բրիտանական զինվորական հուշահամալիրների կոմիտեից, որի նպատակն էր կերպարվեստի միջոցով հավերժացնել Առաջին համաշխարհային պատերազմի զոհերի հիշատակը։ 1918 թվականի հուլիսին հասնելով Արևմտյան ճակատ՝ Սարջենթը ժամանում է Մեծ Բրիտանիայի Գվարդիական դիվիզիայի դիրքեր, իսկ հետո Ամերիկյան էքսպեդիցիոն ուժերի հետ մեկնում է Իպրի շրջան։ Անձամբ կրելով պատերազմի դժվարությունները, Սարջենթը հրաժարվում է նախապես ընտրած թեմայից և ընտրում պատերազմի իրականությունը լուսավորող առավել կշռադատված մոտեցում, որը բրիտանացիներին դեռ ծանոթ չէր։ Հսկայական կտավը ավարտել է 1919 թվականի մարտին և ցուցադրվել Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ Նկարում պատկերված է գազային հարձակման հետևանքը։ Զինվորների մի քանի խումբ, գազից թունավորվելուց հետո, կապած աչքերով, սանիտարների ուղեկցությամբ քայլում են տախտակամածով դեպի բուժկետ։ Զինվորներից յուրաքանչյուրը, չկորչելու համար, բռնել է իր առջևինի ուսը։ Նրանք շրջապատված են բազմաթիվ ուժասպառ և վիրավոր զինվորներով, ովքեր սպասում են օգնության։ Շրջակայքում եռում են առօրյա ճակատային աշխատանքները՝ բիպլանները օդային մարտ են մղում, իսկ մի քանի զինվոր ֆուտբոլ են խաղում։ Թեև Սարջենթի ստեղծագործությոնը արժանացել է Ակադեմիայի «տարվա նկար» մրցանակին, բայց ոչ բոլորին է դուր եկել, և մինչև այժմ նկարի շուրջ քննարկումները չեն մարում։ Այժմ նկարը գտնվում է Լոնդոնի Լամբետի շրջանի Կայսերական ռազմական թանգարանում։

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1919 նկարներ
Կատեգորիա:Նկարներ մահվան մասին
Կատեգորիա:Ջոն Սինգեր Սարջենթի նկարներ
Ազովի ռազմական նավատորմի նավաստիների հուշարձան

**Ազովի ռազմական նավատորմի նավաստիների հուշարձան** (), հուշարձան ՌԴ Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում։ Տեղադրվել է 1975 թվականի մայիսին գետային կայարանի մոտ։ ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ է № 6100230000 կոդով։

## Պատմություն
Ազովի ռազմական նավատորմի նավաստիների հուշարձանը գտնվում է Ազովի պատմական կենտրոնական շրջանում՝ ծովային կայարանի մոտ։ Հուշարձանը պատվանդանի վրա տորպեդավոր մոտորանավակ է։ Հուշարձանը տեղադրվել է Ժողովրդական պատգամավորների քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի որոշմամբ։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Տագանրոգ քաղաքը 680 օր եղել է գերմանական օկուպացիայի տակ։ 1941 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1942 թվականի հուլիս Ազովում էր գտնվում Ազովի ռազմական նավատորմի Դոնի առանձին ջոկատը, որը պաշտպանում էր Դոնի գետաբերանը և Տագանրոգի ծոցը։ Դոնի ջոկատի կազմում էին «Հայրենիքի համար» թիվ 10 զրահագնացքը, գետային հրետանավակներ, պահակային մոտորանավակների դիվիզիոնը, ջրափնյա թիվ 661 մարտկոցը, 40-րդ առանձին հրետանային դիվիզիոնը։ Դոնի առանձին ջոկատի ծովայիններից էր Խորհրդային Միության հերոս Ցեզար Կունիկովը։

Ազովի ռազմական նավատորմի զինվորականները 1943 թվականի օգոստոսի 30-ին ծովային դեսանտ իջեցրին Տագանրոգի շրջանում։ Նավաստիներն իրենց գործողություններով օգնեցին քաղաքի ազատագրմանը. նրանք փոքր տարողությամբ նավերով տեղաշարժվում էին Դոնի գետաբերանի մանր գետակներով՝ օկուպացված տարածքների շուրջ։ Այն բանից հետո, երբ Ազովը և Ազովի շրջանը օկուպացվեցին գերմանացիների կողմից, Ազովի ռազմական նավատորմը վերաբազավորեցին Սևծովյան ափ՝ Նովոռոսիյսկ քաղաքի մոտ, որտեղ մարտեր էին ընթանում Ստանիչկիի (Միսխակո հրվանդան) «Փոքր երկիր» ռազմահենադաշտի համար։

Պատերազմի տարիներին Ազովի ռազմական նավատորմի մոտ 1500 նավաստիներ պարգևատրվել են շքանշաններով և մեդալներով։ Նրանց թվում են նաև Խորհրդային Միության հերոսներ։ Պատերազմից հետո Ազովի թիվ 3 դպրոցի բակում տեղադրվել է Խորհրդային Միության հերոս Ցեզար Կունիկովի կիսանդրին։

Ազովի ռազմական նավատորմի Դոնի ջոկատի նավաստիների սխրանքների պատվին հուշարձանը բացվել է 1975 թվականի մայիսի 7-ին։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը բետոնե բարձր պատվանդանի վրա տեղադրված տորպեդավոր մոտորանավակ է։ Նման մոտորանավակներով մարտնչել են Ազովի ռազմական նավատորմի Դոնի ջոկատի նավաստիները։ Հուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ա. Իվանովը և Գ. Ստուլցևը։

Հուշարձանի պատվանդանին արված է հետևյալ գրությունը.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*  Памятник морякам Азовской военной флотилии 
* Морякам Азовской военной флотилии .
* Торпедный катер 

## Գրականություն
* Михайлушкин П. Морякам Азовской военной флотилии/П. Михайлушкин //Красное Приазовье. – 1984. – 1 августа
* Чумак, Т. Героическим морякам. Газ. Читай-Азов. 2008. – 5 августа.

Կատեգորիա:Ազովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Ֆարդ (ռեփեր)

**Ֆարհադ Նազարինեյադ** (, հունիսի 16, 1984, Սպահան, Իրան, բեմական անունը՝ **Ֆարդ**, ), իրանական ծագմամբ գերմանացի ռեփեր։

## Կենսագրություն
Ֆարհադ Նազարինեյադը ծնվել է 1984 թվականի հունիսի 16-ին Իրանի Սպահան քաղաքում։ Մանուկ հասակում ընտանիքի հետ գաղթել է Գերմանիա՝ հաստատվելով Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի երկրամասի Գլադբեք քաղաքում։

Հենց Գլադբեքում էլ Ֆարհադը կատարեց իր առաջին քայլերը երաժշտության բնագավառում։ Նախ և առաջ նա ընտրում է իր բեմական անունը՝ *Ֆարդ*, որն էլ իր անվան կրճատ տարբերակն էր։ 1994 թվականին՝ տաս տարեկան հասակում, Ֆարհադը սկսել է իր պրոֆեսիոնալ երաժշտական կարիերան։

2006 թվականին նա թողարկում է իր առաջին ստեղծագործությունը, որը կրում էր *«արյուն, քրտինք, արցունքներ և հաղթանակներ»* անվանումը։ Այդ ստեղծագործության մեջ Ֆարդը ներկայացնում էր իր զգացումներն ու անցած ուղին օտար միջավայրում։ 2010 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ֆարհադ Նազարինեյադը կամ պարզապես Ֆարդը լույս է ընծայում իր առաջին ստուդիական ալբոմը, որը վերնագրված էր *Alter Ego:*

2011 թվականի նոյեմբերի 4-ին Ֆարդը լույս է ընծայում իր երկրորդ ձայնասկավառակը՝ *«անապատ»* վերնագրով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Պարսիկ ռեփերներ
Ժոզեֆ Նյեպս

** Ժոսեֆ Նյեպս **(, ), ֆրանսիացի հայտնագործող, առավել հայտնի է որպես գելիոգրաֆիայի և լուսանկարչության ստեղծողներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բուրգունդիայի  Շալոն-սյուր-Սոն  քաղաքում ազնվականների ընտանիքում։ Նրա հայրը Լյուդովիկոս XV-ի խորհրդականն էր, մայրը՝ նշանավոր փաստաբանի դուստր։ Շալոնում ընտանիքն ուներ մեծ ունեցվածք։ Ժոզեֆը 1780 թվականից 1788 թթ. բանախոսական արվեստ էր սովորում Շալոնի, Տրուի և Անժեի քոլեջներում։

Չնայած որ ուսումը նրան պատրաստում էր եկեղեցական կարիերային, նա 1972 թ. որոշեց փոխել ուղղությունը, մուտք գործելով հեղափոխական բանակ ու դառնալով սպա, մասնակցում էր զինվորական գործողություններին Սարդինիայում և Իտալիայում։ Վատ առողջությունը ստիպեց նրան հրաժարական տալ։ 1795 թվականին նա տեղափոխվեց Նիցցա, որպես հանրային ծառայող և ամուսնացավ Ագնեսսա Ռամերի հետ։
Վեց տարի անց նա վերադարձավ իր հայրենի քաղաք իր ավագ եղբայր Կլոդի հետ։ Առաջին հայտնագործությունը պիրեոլոֆորն էր, ինչն իրենից ներկայացնում էր ներքին շարժման այրիչ, որի օգնությամբ կարելի էր նավակ շարժել  Սենայում։ 1816 թ․ Նյեպսը սկսեց աշխատել լուսանկարչական պատկեր ստանալու վրա։ Սկզբնական շրջանում օգտագործվում էր  արծաթի աղ, որը սևանում է ցերեկային լույսից։ Նյեպսը կարողացավ ստանալ նեգատիվ, բայց խցիկից  արծաթի աղի ազատ արձակումից հետո ամբողջ լուսանկարը սևանում էր։ Հետագայում Նյեպսը փորձում էր օգտագործել պղնձե կամ կրաքարե ափսե, պատված բիտումի բարակ շերտով։  Առաջին անգամ Նյեպսը ֆիքսված պատկեր ստացավ մոտ  1822 թվականին ՝ «Բացված սեղանը», որը, ցավոք,մեզ չի հասել։ Ամենահինը  մեզ հայտնի լուսանկարներից «Տեսարան պատուհանից Լե Գրայում» 1826 թվականին, որի պահաժամը տևել է մոտ 8 ժամ։
 
1829 թ. 64-ամյա Նյեպսը հիվանդացավ։ Նա և իր ավագ եղբայրը՝ Կլոդը ծախսեցին իրենց ժառանգությամբ ստացած ամբողջ գումարը տարբեր հայտնագործությունների վրա, բայց դրանցից  ոչ մեկը նրանց մեծ գումարներ չբերեց։ Գելիոգրաֆիան դարձավ Նյեպսի հիմնական զբաղմունքը, և նա դրան նվիրեց իր ողջ ուժերը։ Ժոսեֆը մահացավ 1833 թ.

## Հիշատակ

1970 թ. Միջազգային աստղագիտական միությունը Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարանն անվանակոչեց Նյեպսի անունով։

մինի|Տեսարան պատուհանից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Լարիսա (նոմոս)

**Լարիսայի նոմոս** (), տարածաշրջանային միավոր կամ նոմոս Հունաստանում, Թեսալիայի պերիֆերիայի ամենախոշոր վարչատարածքային միավորը։

Նոմոսի վարչական կենտրոնն ու խոշորագույն քաղաքը՝ Լարիսան է՝ Հունաստանի Հանրապետության հինգերորդ խոշորագույն քաղաքը։

## Աշխարհագրություն
Լարիսայի տարածաշրջանային միավորը կենտրոնական դիրք է գրավում Հունաստանի Թեսալիա երկրամասի տարածքում՝ ընդհանուր հաշվով տեղակայված լինելով երկրի հյուսիսարևելյան հատվածում։

Ներառում է 45 դիմոսներ՝ այդ թվում և Լարիսա քաղաքը, որը Մակեդոնիա պատմաշխարհագրական երկրամասի կենտրոնն է ու Հունաստանի երկրորդ խոշորագույն քաղաքը։

Զբաղեցնում է 3683 կմ քառակուսի տարածք։ Նոմոսի տարածքում գտնվում են Հունաստանի երկու խոշոր  լճեր՝ Կորոնիան և Վոլվին։

## Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Մակեդոնիայի երկրամասի Լարիսա տարածաշրջանային միավորի բնակչությունը կազմում է 279 305 մարդ։

Բնակչության խտությունը կազմում է 52,4 մարդ/կմ քառ.: Նոմոսի բնակչության հիմնական մասը հույներն են, որոնք դավանում են հույն ուղղափառություն։

Ազգային փոքրամասնություններից աչքի են ընկնում բուլղարները, ռումինացիները, ալբանացիներն ու հայերը։

## Տես նաև
* Թեսալիա
* Լարիսա (քաղաք)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենտրոնական Մակեդոնիա պերիֆերիայի նոմոսներ
Կատեգորիա:Հունաստանի նոմոսներ
Չժաո Չանձզին

**Չժաո Չանձզին** (, ), չինացի պատմության ուսուցիչ և քաղաքական ակտիվիստ։

## Կենսագրություն
Չժաո Չանձզինը ծագումով Չինաստանի Շանսյի նահանգի փոքր գյուղերից մեկից է։ 1988 թ. սեպտեմբերին նա ընդունվել է Շանսյիի մանկավարժական ուսումնարանի պատմության ֆակուլտետ։

### Ուսանողական ակտիվիզմ
1989 թ. ապրիլին նա և իր համակուրսեցիներից մի քանիսը ստեղծում են ուսանողական ինքնակառավարման կոմիտե։

1989 թ. հունիսին ձերբակալվել է Թյանմեն հրապարակում տեղի ունեցած ցույցերին մասնակցելու համար։ Պեկինի Ցինչյըն բանտում կես տարուց ավել անցկացնելուց հետո արդարացվել է և ուղարկվել այն դպրոցը, ուր հաճախում էր մինչև ուսումնարան ընդունվելը և ավարտել է այն 1992 թ.:

Դպրոցն ավարտելուց հետո, մինչև 1998 թ. Չժաոն որպես ուսուցիչ աշխատել է Հանչժոնի № 813 միջուկային ինդուստրիալ գործարանում։

### Հանրագիր ուղղված Համաչինաստանյան 15-րդ համագումարին
1997 թ. օգոստոսին նա հանրագիր ներկայացրեց Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության համաչինաստանյան 15-րդ համագումարին, որի մեջ իր «Բարեփոխեք քաղաքական համակարգը և բռնեք ժողովրդավարացման ուղին» ակնարկի միջոցով ներկայացնում էր քաղաքական բարեփոխումների ծրագիր։ Կոռուպցիայից ու ոչ արժանապատիվ աշխատանքային պայմաններից իր գործընկերներին ազատելու նպատակով նա փորձեց որպես գործարանի ներկայացուցիչ առաջադրվել Համաչինաստանյան ժողովրդական ժողովի ընտրություններին, որպես առանցքային ծրագիր ունենալով Արհմիությունների համաչինաստանյան ֆեդերացիայի քննադատությունը։ Նրան կալանավորեցին 1998 թ. մարտի 25-ին, իսկ սեպտեմբերի 8-ին դատապարտեցին 3 տարվա ազատազրկման։

### Հանրագիր ուղղված Համաչինաստանյան 16-րդ համագումարին
2002 թ. նոյեմբերին նա գրեց բաց նամակ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության համաչինաստանյան 16-րդ համագումարին և դրա տակ հավաքեց 192 ստորագրություն։ Նամակը պահանջում էր Չինաստանի ժողովրդավարացումը։ Չժաոյին առաջադրվեց մեղադրանք «պետական հեղաշրջմանն ուղղված կոչեր անելու» համար։ 2003 թ. հուլիսի 10-ին Սիանի ժողովրդական դատարանում անցկացվեց դռնփակ դատական նիստ, որտեղ նրան դատապարտեցին 5 տարվա ազատազրկման։

Չինաստանում մարդկանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող HRIC կազմակերպության նախագահ Լյու Ցինը քննադատեց դատավճիռն, այն անվանելով՝ «անօրինական իրավական գործընթացի միջոցով ահաբեկելու մի ձև։ Հատկապես վրդովվեցնող է, որ բաց նամակի գործով դատական նիստն անցկացվել է փակ դռների ետևում՝ պետական գաղտնիքը չբացահայտելու նկատառումներով»։

2005 թվականի դեկտեմբերին Չժաոն հրաժարվեց մասնակցել դրոշի բարձրացման արարողությանը և երգել օրհներգը։ Դրանից հետո նրան 40 օրով տեղափոխեցին մենախուց։ 2006 թվականի փետրվարի 18-ին նրան երեք ամսով տեղափոխեցին մենախուց՝ մարտական պատրաստությանը մասնակցելուց հրաժարվելու և Ֆալունգունի անդամներին տեսակցելու համար։

Նա շարունակում է գտնվել բանտում և մնում է Amnesty International-ի ուշադրության կենտրոնում։

## Ծանոթագրություններ
Շեինի հուշարձան

**Շեինի հուշարձան** (), ռուս պետական և ռազմական գործիչ, մերձավոր բոյար (1695 թվականից), ռուսական առաջին գեներալիսիմուս (1696) Ալեքսեյ Շեինի քանդակագործական պատկերը Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում։ Ալեքսեյ Շեինը մասնակցել է Ղրիմի արշավներին և ցարի հրամանով ճնշել է ստրելեցների խռովությունը։ Ազովի համար մարտերում զորավարը ստացել է բարձրագույն զինվորական կոչում։ Հուշարձանը բացվել է 2009 թվականի հունիսի 12-ին։ Նախագծի հեղինակներն են Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ Մ. Լուշնիկովը, Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ, Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից անդամ Վ. Մոկրոուսովը։

Գտնվելու վայրը` Ազով քաղաքի պատմական կենտրոն, Մոսկովյան փողոցի թիվ 23 շենքի մոտ։

## Հուշարձան
2009 թվականի հունիսի 12-ին Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում բացվել է ռուսաց առաջին գեներալիսիմուս, Պետրոս Մեծի զինակից, բոյար Ալեքսեյ Շեինի (1652-1700) հուշարձանը։ Ռազմական գործչի բրոնզե քանդակը տեղադրվել է պատվանդանին Ազովի պատմական կենտրոնում` թանգարանի դիմաց։ Ա. Շեինը պատկերված է կանգնած, նրա մեկ ձեռքին սուր է, մեկ ոտքով նա հենվում է ամրոցի քարին։ Հուշարձանի բարձրությունը պատվանդանի հետ մոտ 5 մետր է։

Պետրոս Մեծի ազովյան հուշարձանի, Ազովի ամրոցի և գավառագիտական թանգարանի հետ այն կազմում է պատմական համալիր, որը հիշեցնում է Ազովի և Ռուսական պետության տարեգրության էջերի մասին։ Հուշարձանի վրա գրված է.

Բրոնզե արձանը տեղադրված է Ազովի պատմական կենտրոնում` Կովալյովի տան և Առևտրային շարքերի 2-րդ մասնաշենքի միջև։

## Պատմություն
1695 և 1696 թվականներին Պետրոս I-ը ձեռնարկել էր Ազովյան արշավներ` Ռուսաստանի ռազմական ձեռնարկներ Օսմանյան կայսրության դեմ։ 1696 թվականի Ազովյան արշավում Ա. Շեինը գլխավորում էր ռուսական զորքերը։

Մարտերի արդյունքում ռուսական զորքերին հանձնվեցին Ազովի կայազորը և Լյուտիխ բերդը, որը գտնվում էր Դոնի գետաբերանի հյուսիսային թևի մոտ։ Զորավար Շեինը Ազովյան երկրորդ արշավում մատուցած ծառայությունների համար դարձավ առաջին ռուս գեներալիսիմուսը։

Ազովի գրավումը դարձավ XVII դարում Օսմանյան կայսրության դեմ պատերազմներում Ռուսաստանի առաջին խոշոր հաղթանակը։ Ռուսների այս մեծ ռազմավարական հաջողությունն ամրապնդվեց 1700 թվականին Կոստանդնուպոլսի խաղաղ պայմանագրով։ Ազովը դադարեց Թուրքիայի կայսերական ձգտումների հյուսիսարևելյան պատվարը լինելուց, մուտքը դեպի Ազովի ծով Ռուսաստանի հարավում բացվեց։ Արշավների արդյունքում Ռուսաստանը ստացավ Ազովը` կից տարածքներով ու նոր կառուցված ամրոցներով (Տագանրոգ, Պավլովսկ, Միուս) և դադարեց Ղրիմի խանին ամենամյա տուրք վճարելուց։

## Գրականություն
* Генералиссимус Шеин вернулся в Азов (памятник Шеину) //Азовская неделя. – 2009. - №24 (18 июня). – С.1

## Աղբյուրներ
* ПАМЯТНИКИ ИСТОРИИ И АРХИТЕКТУРЫ.
* Памятник первому русскому генералиссимусу, соратнику Петра Великого, боярину Алексею Семеновичу Шеину 
* Памятник Шеину

Կատեգորիա:Ազովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ
Կավուր կամուրջ

**Կավուր կամուրջ** (), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Հատում է Տիբեր գետը։ Կապում է Պիացցա դել Պորտո դի Ռիպետտա հրապարակը Մելլինի բուլվարին Կամպիո Մարցիո և Պրատի շրջաններում։ Այն նաև կապող օղակ է հանդիսանում Կավուր հրապարակի կից տարածքի և Մեծ կրկեսի «Ara Pacis»-ին հարող տարածքի միջև։

## Նկարագրություն
Կավուրի կամուրջը կառուցվել է 1896-1901 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, իսկ բացումը տեղի է ունեցել 1901 թվականի մայիսի 25-ին։ Կառուցվել է ճարտարապետ Անջելո Վեսկովալիի նախագծով։ Այն կրում է Իտալիայի վերամիավորման ժամանակաշրջանի գործիչ Կամիլլո Բենսո Կավուրի անունը։ Կամուրջը կառուցվել է Ռիպետտա անցումի փոխարեն։ Վերջինս կառուցվել էր 1878 թվականին։

Կամրջի երկարությունը 110 մետր է, իսկ լայնությունը՝ 20 մետր։ Կազմված է հինգ կամարներից և ամբողջովին պատված է տրավերտինով։

## Երթուղի
Հռոմի մետրոպոլիտենի A գծով Կավուրի կամուրջ կարելի է հասնել Իսպանիայի կայարանից։
Մետրոյի C գծով կամուրջ կարելի է հասնել Ռիսորջիմենտո կայարանից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Armando Ravaglioli, Roma anno 2750 ab Urbe condita. Storia, monumenti, personaggi, prospettive, Roma, Tascabili Economici Newton, 1997, ISBN 88-8183-670-X.
* Claudio Rendina, Enciclopedia di Roma, Roma, Newton Compton Editori, 2005, ISBN 88-541-0304-7.
Գելզենբերգ (համակենտրոնացման ճամբար)

**Գելզենբերգ** (), Բուխենվալդի լրացուցիչ համակենտրոնացման ճամբարը։ Այն գտնվել է Նացիստական Գերմանիայի տարածքում՝ Գելզենկիրխեն-Հորստ շրջանի Գելզենկիրխեն քաղաքում։

## Պատմություն
Այս ներքին համակենտրոնացման ճամբարում պահվել են մոտավորապես 2000 հունգար կանայք՝ հրեական արմատներով։ Գելզենբերգում այդ կանայք պահվում էին, որպեսզի կատարեն հանրօգուտ աշխատանք. այն է, շինհրապարակների մաքրում «Gelsenberg Benzin AG» ընկերության տարածքներում 1944 թվականի ամռանը։

Նույն թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած ուժեղ ռմբակոծության ժամանակ ավերվում է ջրածնային գործարանը և հրեա կալանավորներից մոտավորապես 150-ը կնքում են իրենց մահկանացուն։ Մի քանի ողջ մնացած ծանր վիրավորված կալանավորներին տեղափոխում են Գելզենկիրխենի քաղաքային հիվանդանոց։ Համակենտրոնացման ճամբարը այսպիսով ինքնըստինքյան լուծարվում է։ Դրանից հետո, 1944 թվականի սեպտեմբերի կեսերին ճամբարի ողջ մնացած բանտարկյալներին տեղափոխում են Զյոմմերդայի լրացուցիչ համակենտրոնացման ճամբար, որը Թյուրինգիայում էր. այստեղ կանայք աշխատանքի անցան «Rheinmetall Borsig AG» ֆիրմայում։ Մնացած կանանց տեղափոխեցին Էսսեն՝ Բուխենվալդի այլ լրացուցիչ համակենտրոնացման ճամբարներ։

1948 թվականին Գելզենկիրխենի Հրեական մշակութային համայնքի (Jüdischen Kultusgemeinde Gelsenkirchen) նախաձեռնությամբ «Gelsenberg-Benzin AG» ավերված գործարանի տարածքում պաշտոնապես բացվում է ռմբակոծությանը զոհ գնացած կանանց հիշատակն հավերժացնող հուշարձանը։ Այս հուշարձանը մի քանի անգամ տեղափոխվում է 1950-ից 1955 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Այսօր այն տեղադրված է Գելզենկիրխեն քաղաքի հարավային գերեզմանոցի հատվածում՝ նախկին ռմբապաստարանի հարակից տարածքում։

Չնայած այն փաստին, որ դեռևս 1948 թվականի հակաֆաշիստական կազմակերպության (Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes) պարագլուխ Ավգուստ Ֆոլմերը պայքար էր մղում նացիստ հանցագործների դեմ, որոնք աշխատել են ՍՍ-ի հրամանով, միայն 1953 թվականին առաջին անգամ պաշտոնապես հայտարավեց ճամբարի գոյության մասին։

Գելզենկենտրոնում (), որն իրենից ներկայացնում է Գելզենկիրխենի քաղաքային և նորագույն պատմության կենտրոնը, այսօր պահպանվում են պատմական փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են Գելզենբերգ համակենտրոնացման ճամբարին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Eugen Kogon: *Der SS-Staat. Das System der deutschen Konzentrationslager*. Verlag Karl Alber (Freiburg), München 1946.
* Benjamin B. Ferencz: *Lohn des Grauens. die Entschädigung jüdischer Zwangsarbeiter — ein offenes Kapitel deutscher Nachkriegsgeschichte*. Campus Verlag, Frankfurt/M. 1986.
* David A. Hackett (Hrsg.): *Der Buchenwald-Report. Bericht über das Konzentrationslager Buchenwald bei Weimar*. Verlag Beck, München 1996.

## Արտաքին հղումներ
* ''Das Gelsenberglager - eine exemplarische Betrachtung'', bei Gelsenzentrum - Portal für Stadt- und Zeitgeschichte in Gelsenkirchen. 

Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Կատեգորիա:Հոլոքոստը Գերմանիայում
Կատեգորիա:Հրեաների պատմություն
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Հայրենիքի համար զոհվածներին (հուշակոթող, Ազով)

**«Հայրենիքի համար զոհվածներին»** (), հուշահամալիր ՌԴ Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում։ Բացվել է 1971 թվականի մայիսի 9-ին։ Կազմված է երկու գրանիտե կոթողից և անմար կրակից։

## Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Ազով քաղաքի հարավարևմտյան ծայրամասում գերեզմանոցի հետևում կար մի վայր, որտեղ թաղված էին համակենտրոնացման ճամբարում խոշտանգված մարդիկ, այստեղ սկսեցին թաղել նաև 1942 թվականին Ազովի պաշտպանության ժամանակ զոհվածներին, թիվ 3207 հոսպիտալում վերքերից մահացածներին, 44-րդ բանակի` Ազովի և Մերձազովիեի ազատագրման ժամանակ 1943 թվականին զոհված մարտիկներին և հրամանատարներին։ Աստիճանաբար քաղաքում գոյացավ եղբայրական գերեզմանոց։ Պատերազմից հետո այնտեղ կառուցվեց դրոշը ձեռքին զինվորի տեսքով տիպային հուշարձան։

1969 թվականին որոշվեց վերակառուցել ընկածների զինվորների հուշարձանը և ստեղծել հուշահամալիր նոր հրապարակում։ «Ռոստովգրաժդանպրոյեկտի» ճարտարագետներ Գ. Իվանովը և Ն. Խազագերովը պատրաստեցին հուշակոթողի նախագիծը։

Որոշվեց նաև այստեղ տեղափոխել եղբայրական գերեզմանոցի աճյունները, հայտնվեց եղբայրական գերեզման։ Հուշարձանի մեջ խորշեր բացվեցին Հայրենական մեծ պատերազմի մարտադաշտերից վերցված հողով պատիճների համար։ Ազով բերվեց Սևաստոպոլի, Վոլգոգրադի, Նովոռոսիյսկի, Դոնի Ռոստովի, Նովոբատայսկի, Պավլո-Օչակովկայի, Ազովի շրջանի Օբուխովկա գյուղի հողը, հող Հյուսիսային Կովկասից` 403,3 և 429,6 մետր բարձրությունից, որտեղ 1942 թվականին կռվել են ազովցիներ Լ. Կոնդրատևն ու Ա. Կիրիչենկոն։

«Հայրենիքի համար զոհվածներին» հուշահամալիրը բացվեց 1971 թվականի մայիսի 9-ին` նորաբաց Հաղթանակի հրապարակում։ Այն կազմված է երկու գրանիտե կոթողից, ավելի ուշ չորս կողմից նրանց վրա տեղադրվեցին 1918-1920 և 1941-1945 թվականների մարտիկների բարձրաքանդակներ, մուրճ ու մանգաղով հրացաններ։ Կողքին գտնվում է անմար կրակ։ Ջահի կրակը վառվել է Նովոչերկասկ քաղաքում, այնուհետև այն զրահամեքենայով Ազով է տեղափոխել փոխգնդապետ Գ. Վոլկովը։

1989 թվականին Անմար կրակի մոտ տեղադրվեցին հուշատախտակներ տեքստերով, որոնք պատմում են այն մասին, որ հուշակոթողը տեղադրվել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին հայրենիքի համար կյանքը զոհաբերածների, 1943 թվականին Մերձազովիեում զոհված 44-րդ բանակի մարտիկների, 1918-1920 թվականներին Ազովի մահվան ճամբարում խոշտանգված կարմիրբանակայինների և կարմիրգվադիականների, քաղաքի ազատագրման համար 1920 թվականին զոհված 14-րդ Ինզենյան հեղափոխական դիվիզիայի մարտիկների հիշատակին։

1983 թվականին անցկացվել է հուշահամալիրի վերակառուցում, որի ընթացքում սպիտակ մարմարը փոխարինվեց կարմրաշագանակագույն գրանիտից սալիկներով, «Անմար կրակի» ջահը փոխարինեցին կանաչ դափնեպսակով աստղով։ Կոթողի վրա փակցվել են գիպսե սպիտակ բարձրաքանդակներ, 1989 թվականին տեղադրվել են հուշատախտակներ։

## Գրականություն
* Михайлушкин П., Мемориал Славы /П. Михайлушкин //Приазовье. – 1983. – 18 декабря.
* Федотова Т. Мемориал «Павшим за Родину» и площадь Победы в городе Азове /Т. Федотова //Азовская неделя. – 2010. – 6 мая. – С. 3.

## Աղբյուրներ
* Мемориал «Павшим за Родину»
* Описание Мемориал «Павшим за Родину» в Азове
* В Азове открыли обновленный обелиск «Павшим за Родину»

Կատեգորիա:Ազովի հուշարձաններ
Լա Լիգա 1948-49

**[[Լա Լիգա]] 1948-49** մրցաշրջանը սկսվել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 12-ին և ավարտվել 1949 թվականի ապրիլի 17-ին։ Մրցաշրջանի արդյունքում հաղթել է Բարսելոնա ՖԱ-ն, ինչը նրա երրորդ չեմպիոնությունն էր և երկրորդը անընդմեջ։

Մրցաշրջանին մասնակցել են հետևյալ ակումբները`

## Ակումբների տեղագրություն

## Եզրափակիչ աղյուսակ

### Դիրքային փոփոխություն

  


## Գլխավոր ռմբարկուներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*LFP վեբկայք

Կատեգորիա:Լա Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1948 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1949 ֆուտբոլում
Խաղաղ ատոմ (հուշարձան, Վոլգոդոնսկ)

**«Խաղաղ ատոմ»** (), հուշակոթող ՌԴ Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքում, որը խորհրդանշում է քաղաքում ատոմային մեքենաշինության և էներգետիկայի զարգացումը։ Վոլգոդոնսկի գլխավոր խորհրդանիշերից մեկն է։

## Պատմություն
Քանդակագործ Յուրի Ալեքսանդրովի հեղինակած հուշարձանը սկզբում տեղադրվել էր Ցիմլյանսկի «Վոլգոդոնսկ» օդանավակայանի առջևի հրապարակում 1981 թվականին։ Սակայն մի քանի ամիս անց հուշարձանը ստիպված էին տեղափոխել, քանի որ Ռոստովի մարզի գործկոմի նախագահ Մ. Իվանիցկուն Վոլգոդոնսկ կատարած այցելության ժամանակ թվացել էր, որ հուշարձանը շատ մեծ է կայարանամերձ հրապարակի և օդանավակայանի շենքի համեմատությամբ։ Որպես նոր տեղ ընտրվեց Կուրչատովի և Շինարարների պողոտաների խաչմերուկի շրջանաձև հատվածը, որտեղ էլ այն կանգնած է մինչ օրս։

## Նկարագրություն
Կոնստրուկցիայի հիմք են ատոմի էլեկտրոնների ոճավորված ուղեծիրները, որոնց վրա փաթաթված են խաղողի վազեր։ Հուշակոթողի վրայի խաղողի ողկույզները ստեղծում են լրացուցիչ խորհրդանշական կապ Ցիմլյանսկի հետ, որը հայտնի է գինեգործության ավանդույթներով։ Քաղաքը հայտնի է իր խաղողով և գինիներով, որոնք բազմիցս մրցանակներ են ստացել ցուցահանդեսներում։ Հուշարձանի պատվանդանն ունի թեք կողային պատեր։ Ըստ նախնական նախագծի` պատվանդանի ձևը նման է օդանավակայանի նավիգացիոն աշտարակներին և շենքի թեք պատերին։ Ալեքսանդրովի ներկայացրած ճարտարապետական կոմպոզիցիայի նախօրինակը առանց հապաղելու հաստատվել է Վոլգոդոնսկի մոնումենտալ-գեղարվեստական ձևավորման հայեցակարգը մշակող ստեղծագործական խմբի կողմից։ Հուշակոթողի մանրամասների` հիմնակմախքի, չժանգոտող պողպատից երեսապատվածքի և արույրե մասերի (խաղողի վազի և ողկույզների) պատրաստման պատվերը ստացել է «Ատոմմաշ» գործարանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ
Քայլող կինը

**«Քայլող կինը»**, հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 1911 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Սարյանի տուն-թանգարանում։ Սարյանը կտավը վրձնել է Մոսկվայում։

## Նկարագրություն
«Քայլող կինը» կտավը Սարյանը վրձնել է Եգիպտոս կատարած այցելության անմիջական տպավորությամբ 1911 թվականին՝ ոգեշնչված արևելյան մշակույթով։ Դեղին և կանաչ ֆոնի վրա ամբողջ հասակով պատկերված եգիպտուհին կրում է կապույտ հագուստ, ձեռքին ունի մրգի սկուտեղ։ Երկնագույնի հակադրությունը կանաչին և դեղինին ստեղծում է գունային վառ հարաբերակցություն։ Կնոջ ձեռքի սկուտեղն ասոցացվում է բուրգի հետ, եգիպտուհու կերպարը՝ Սֆինքսի։ Ըստ արվեստաբան Ալեքսանդր Կամենսկու՝ «կերպարի արտահայտումն այնքան է ընդհանրացված, որ մարդու հիերոգլիֆ է հիշեցնում»։

Կտավը երկար տարիներ գտնվել է Ա. Հարությունյանի հավաքածուում (Մոսկվա)։ Թանգարանի տնօրեն Շահեն Խաչատրյանը (թանգարանը ղեկավարել է 1967-2004 թվականներին) ձեռք է բերել այն և նվիրաբերել թանգարանին։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1911 նկարներ
Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի նկարներ
Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանի նկարներ
Ֆիլ Լևիս

**Ֆիլ Լևիս** (, ), ամերիկացի դերասան և ռեժիսոր։ Առավել հայտնի է «Ամեն ինչ թիփ թոփ կամ Զակի և Քոդիի կյանքը» և «Ամեն ինչ թիփ թոփ կամ կյանքը տախտակամածին» սերիալներում կատարած պարոն Մոբսի դերով։

## Կենսագրություն
Լևիսը ծնվել է 1968 թվականին սեպտեմբերի 4-ին Ուգանդա քաղաքում։ 18 տարեկանից նա նկարահանվել է տարբեր սերիալներում և մի քանի կինոնկարներում։ Հաճախ խաղում է երկրորդական դերեր։ 2005 թվականին Լևիսը խաղացել է «Ամեն ինչ թիփ թոփ կամ Զակի և Քոդիի կյանքը» և «Ամեն ինչ թիփ թոփ կամ կյանքը տախտակամածին» սիքուելում և կատարել է հյուրանոցի կառավարիչի դերը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Երթ դեպի Վաշինգտոն

մինի|250px|Երթ դեպի Վաշինգտոն
**«Երթ դեպի Վաշինգտոն»** (), բողոքի  խաղաղ ակցիա, որը տեղի է ունեցել Վաշինգտոնում 1963 թվականի օգոստոսի 28-ին։ 200-ից 300 հազար մարդ երթով քայլեցին դեպի Լինքոլնի հուշարձանը, որտեղ Մարտին Լյութեր Քինգը հանդես է եկել «Ես երազանք ունեմ» հայտնի ճառով։ Ցույցի մասնակիցների մոտ 80 %-ը աֆրոամերիկացիներ էին, իսկ մնացած 20 %-ը՝ սպիտակ և այլ ռասայի ներկայացուցիչներ։

Երթը կազմակերպել էին իրավապաշտպանները, աշխատավորները և կրոնական կազմակերպությունները։ Այն կազմակերպվել էր այնպես, որպեսզի, բացի աֆրոամերիակացիներից, ներկայացնի նաև աշխատավորների պրոֆմիութենական շարժումը, ինչպես նաև կրոնական երեք՝ բողոքականների, կաթոլիկների և եբրայական դավանանքները։

Երթից հետո իշխանությունները ստիպաված եղան ընդունել հասարակական վայրերում խտրականությունը արգելող  Քաղաքացիական իրավունքի մասին օրենքը (1964 թվական), և ընտրությունների ժամանակ աֆրոամերիկացիների համար հավասար իրավունքներ սահմանող  Ընտրական իրավունքի մասին օրենքը (1965 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The March on Washington 
* Original Program for the March on Washington 
*  Youtube clip of Bob Dylan performing at the March 
* March on Washington August 28, 1963 Civil Rights Movement Veterans

Կատեգորիա:Հակառասիզմ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Ոչբռնություն
Պոկլոն (հուշահամալիր, Սալսկ)

**«Պոկլոն»** (), հուշահամալիր ՌԴ Ռոստովի մարզի Սալսկ քաղաքի Ազատության հրապարակում։

## Պատմություն
1918 թվականի ապրիլի 23-ին ներկայիս հուշահամալիրի գտնվելու վայրում տեղի է ունեցել սգո հանրահավաք` նվիրված Սալսկի առաջին կարմիրբանակայիններին, որոնք ապրիլի 20-22-ին սպանվել էին Սրեդնի Եգորլիկ գյուղի մոտ` խորհրդային իշխանության համար մղվող մարտերում։ Սկզբնապես եղբայրական գերեզմանին տեղադրված էր փայտե բրգաձև հուշարձան։

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղբայրական գերեզմանում թաղվել են Խորհրդային բանակի զինվորներ, որոնք զոհվել են 1942 թվականին Սալսկի պաշտպանության ժամանակ և մեկ տարի անց նրա ազատագրման ժամանակ։

1947 թվականին եղբայրական գերեզմանում կատարվել են բարեկարգման աշխատանքներ, նրա վրա դրվել է զինվորի գիպսե քանդակ։ Գագաթին աստղով և «Հավերժ փառք Հայրենիքի համար մղված մարտերում ընկած հերոսներին» մակագրությամբ բուրգին ամրացվել է գիպսե պսակ։

1967 թվականին իրականացվել է համալիրի վերակառուցում, և այն ձեռք է բերել իր ժամանակակից տեսքը։ Համալիրի քանդակագործը Վ. Լ. Գլուխովն է, ճարտարապետը` Բ. Վ. Իգնատենկոն, երկուսն էլ Սալսկի բնակիչներ։ Հուշահամալիրը բաց վարդագույն մարմարի փշրանքներից 7-մետրանոց կոթող է, որն ամրացված է հողե բլրակի վրա։ 1975 թվականին եղբայրական գերեզմանին, բլրակի հետևում, տեղադրվել է ինը շիրմաքար։ Նրանց ամրացվել են ուրալյան սպիտակ մարմարից սալեր, որոնց վրա փորագրված են թաղված 177 զինվորների ազգանունները։

1981 թվականին եղբայրական գերեզմանի մոտ թաղվել է Խորհրդային Միության հերոս, Սալսկի բնակիչ Բորիս Տերենտևը։

Հաղթանակի 60-ամյա հոբելյանի առթիվ դեպի հուշարձան գնացող ծառուղում տեղադրվեցին Խորհրդային Միության հերոս սալսկցիների վերակառուցված բարձրաքանդակները։

## Արտաքին հղումներ
* Мемориальный ансамбль «Поклон»

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ
Թինա Լիֆֆորդ

** Թինա Լիֆֆորդ**(, ),  ամերիկյան դերասանուհի և դրամատուրգ։ Նա հայտնի է դարձել ի շնորհիվ Fox հեռուստաալիքի «Հարավային Լոս-Անջելես»(1994) սերիալում ունեցած գլխավոր դերի, որը իհարկե երկար չի տևել, սակայն քննադատների կողմից բարձր գնահատականի է արժանացել։ Դրանից հետո Լիֆֆորդը նկարահանվել է մի շարք հեռուստաֆիլմերում, ներառյալ խաղացել է պատմության մեջ նշանավոր կանանց դերեր, որոնց թվում են Վիննի Մանդելան` «Մանդելա և դը Կլերկ» ֆիլմում, Ջեկի Ջոյներ-Կերսին` «Վազք դեպի երազանք։ Գեյլ Դիվերսի պատմությունը» ֆիլմում։

## Կենսագրությունը
Լիֆֆորդը իր կարիերան սկսել է 1980-ական թվականներին`«Բլյուզ-Հիլլ-փողոց», «Կենգի և Լեյսի» և «Նա սպանություն է գրել» սերիալներում` փոքր դերեր տանելով։ 1983 թվականից մինչև 1988 թվականը երկրորդային դեր է ստացել «Խաղաղ ալեհերձ»-ում։ Որպես լրացում South Central-ին, Լիֆֆորդը 1997 թվականին նկարահանվել է ոչ երկար գոյություն ունեցող NBC Crisis Center սերիալում։ Ընդհանուր առմամբ նա նկարահանվել է ավելի քան 50 հեռուստաշոուներում, որոնց թվում են «Հրեշտակի հպում»-ը, «Նյու-Յորքի ոստիկանությունը», «Ծովային ոստիկանություն.Հատուկ բաժին»-ը, «Շտապ օգնություն»-ը և «Մարմնի մասեր»-ը։ Լիֆֆորդը նաև պարբերական դերեր է ունեցել «Ընտանեկան օրենք» (1999-2001), «C.S.I.: Հանցագործության վայրը» (2004-2005), «Լինկոլն-Հայթս» (2007-2009), «Ծնողները» (2010-2015) և «Սկանդալ» (2015) սերիալներում։

## Ֆիլմագրություն
Մեծ էկրանին Լիֆֆորդը խաղացել է մի քանի հեռուստաֆիլմերում, երկրորդային դերեր տանելով, որոնց թվում են «Գույներ» (1988), «Պերիս Տրաուտ» (1991), «Մեծ կանիոն» (1991), «Մարդասպանի նամակը» (1998), «Այլ կերպ վճարիր» (2000), «Հիանալի Ջոնը» (2001), «Արյունալից աշխատանք» (2002), «Պատանտ» (2005), «Քաղաքային լեգենդներ 3։ Արյունալից Մերին» (2005)։

2016 թվականին Լիֆֆորդը սկսել է նկարահանվել  Oprah Winfrey Network «Ավազների թագուհին» սերիալում, որը Ավա Դյուվերնեյի և Օփրա Ուինֆրիի արտադրությունն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Պատի ժամացույցով տունը

**«Պատի ժամացույցով տունը»** (), գրող Ջոն Բելերսի գոթական վեպը, որը գրված է երիտասարդ լսարանի համար։ Առաջին անգամ գիրքը հրատարակվել է 1973 թվականին։ Գիրքը պատկերազարդել է Էդվարդ Գորին։

## Պատմությունը
Սկզբնական շրջանում վեպը ընդունվել է որպես չափահասների ժամանակից ֆանտազիա, բայց այդ ժամանակ այդպիսի ստեղծագործությունները հայտնի չեն եղել և չեն ընդունվել հասարակության կողմից։ Դրա համար էլ գիրքը հասարակության վրա մեծ տպավորություններ չի թողել։

Գրքի երկրորդ հրատարակիչը խորհուրդ էր տվել Ջոն Բելերսին՝ ևս մեկ անգամ հրատարակել «Պատի ժամացույցով տունը» գիրքը, բայց փոփոխություններ կատարելով գրքում, որպեսզի այն ունենա երիտասարդ լսարան։ Հեղինակը հենց այդպես էլ արեց, ինչը և որոշիչ դարձավ գրողի ճակատագրի համար։

Գիրքը ստացել է մրցանակներ՝ որպես հեղինակավոր գիրք, և 1979 թվականին ստեղծագործությունը հարմարվել էր հեռուստատեսության համար։

«Պատի ժամացույցով տունը» գիրքը դարձել է Ջոն Բելերսի այն եզակի գրքերից մեկը, որոնք թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։

## Այլ գրքեր Լևիս Բարնավելտ կերպարի մասնակցությամբ

Այս գիրքը Ջոն Բելերսի գրքերի շարքից առաջինն է։ 1991 թվականին՝ Բելերսի մահից հետո, հեղինակ Բրեդ Սթիքլենդը շարունակեց գրել գրքերի շարքը, որը մինչև 2008 թվականը արտադրության մեջ էր։

* Կերպարը ստվերի մեջ (1975)
* Նամակը, վհուկն ու մատանին (1976)
* Ուրվականը հայելու մեջ (1993)
* Վրեժ՝ վհուկ որոնողից (1993)
* The Doom of the Haunted Opera (1995)
* Կախարդական թանգարանի ուրվականը (1998)
* Գազանը՝ Հրաշագործի կամրջի տակ (2000)
* Աշխարհի ծայրին գտնվող աշտարակը (2001)
* Սուլոցը, Գերեզմանն ու ուրվականը (2003)
* Տունը, որտեղ ոչ ոք չի ապրում (2006)
* Չարաբաստիկ կախարդի նշանը (2008)

## Մրցանակներ

## Արտաքին հղումներ
* Գրքի քննարկումը www.bellairsia.com կայքում
* 

Կատեգորիա:1973 գրքեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:1973 թվականի ամերիկյան վեպեր
Անդրե Մանուկյան

**Անդրե Մանուկյան** (), ֆրանսահայ ջազ երաժիշտ, գործիքավորող, կոմպոզիտոր, դերասան, դաշնակահար, Horn Staff ջազ բրենդի հիմանդիր և ղեկավար։

## Կենսագրություն
Անդրե Մանուկյանը ծնվել է 1957 թվականին Լիոն քաղաքում։ Հորական կողմը եղել է Իզմիրից, իսկ մորական կողմը՝ Ադաբազարից։ Ցեղասպանության ժամանակ հորական ընտանիքը տեղափոխվել է Զմյուռնա, և 1920 թվականին ծնվել է հայրը։ 1922 թվականի սեպտեմբերին Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կազմակերպած ջարդերի ու քաղաքը հրկիզելու պատճառով նրանք ստիպված լքել են քաղաքը և մեկնել Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքը, այնտեղից էլ Կարմիր Խաչի օգնությամբ՝ Ֆրանսիա։ Մորական պապը՝ Թեհլերյանը եղել է Ադաբազար քաղաքի քաղաքապետը։

Վեց տարեկանից նա դաշնամուր է նվագել։ Ավարտել է Բերկլիի (Բոստոն, Մասաչուսեթս) երաժշտության քոլեջը։ Ֆրանսիա վերադառնալուց հետո երաժշտության դասեր է տվել, ստեղծել է իր առաջին ջազ խումբը և երաժշտություններ է գրել։ Հետագայում՝ 1980 թվականին Գրենոբլում ստեղծեց Horn Staff ջազ խումբը։ Համագործակցել է Շառլ Ազնավուրի ու Ժիլբեր Բեկոյի հետ, աշխատել է նաև հայտնի ակորդեոնահար Ռիշար Գալյանոյի, Միշել Պետրուչիանիի ու ուրիշների հետ։ 2012 թվականին Անդրե Մանուկյանը եղել է Հայաստանում և մենահամերգով հանդես է եկել Արամ Խաչատրյան համերգասրահում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ջազմեններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Անտոն Չեխովի կիսանդրի (Տագանրոգ)

**Անտոն Չեխովի կիսանդրի** (), Անտոն Չեխովի քանդակագործական պատկերը ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ 1935 թվականին այն ստեղծել է քանդակագործ Վերա Մորոզովան։ Տեղադրված է Տագանրոգում, Չեխովի տնակի բակում։ Այս աշխատանքը ԽՍՀՄ-ում Անտոն Չեխովի առաջին քանդակագործական պատկերն է։

## Կիսանդրի
Կիսանդրին, որը կանգնեցված է Չեխովի տնակի բակում, գլխավոր ծառուղուց դեպի ձախ, պատրաստված է երանգավորված գիպսից։ Կիսանդրու բարձրությունը 104 սանտիմետր է։ Պատվանդանը պատրաստած է սվաղած աղյուսից, նրա բարձրությունը նույնպես 104 սմ է։

## Ստեղծման պատմություն
Վերա Մորոզովան կիսանդրին ստեղծելու աշխատանքը սկսել է Տագանրոգում, ուր ժամանել է 1931 թվականին՝ հետևելով ամուսնուն` Ալեքսանդր Մորիսոնին, որը նշանակվել էր «Դոնսկայա պրավդա» տեղական թերթի խմբագիր։ Մորոզովան ինքնուս քանդակագործ էր, հատուկ մասնագիտական կրթություն չէր ստացել։

Ալեքսանդր Մորիսոնն ակտիվորեն զբաղվում էր քաղաքում Չեխովի հոբելյանին նվիրված հանդիսությունների նախապատրաստական աշխատանքներով։ Մեծ գրողի 75-ամյակի տոնակատարության հարցերը համաձայնեցնելու համար նա գնում էր Մոսկվա` Նիկոլայ Բուխարինի մոտ։

Կիսանդրին ստեղծելու աշխատանքը տևեց երկու տարի` 1933-1935 թվականներին։ Կիսանդրին պատրաստվել էր կավից, նրանից ստեղծվել էր գիպսե կաղապարը։ Հոբելյանի կապակցությամբ Ա. Չեխովի կիսանդրին քանդակվեց քարից։

## Հանդիսավոր բացում
Բացումը տեղի է ունեցել 1935 թվականին, Ա. Պ. Չեխովի 75-ամյակին նվիրված տոնակատարությունների ժամանակ, մեծաքանակ հանրության առջև, Մարիա Չեխովայի, Օլգա Կնիպպեր-Չեխովայի, Ալեքսանդր Վիշնևսկու, Ալլա Տարասովայի, Վալենտին Կատաևի և այլոց ներկայությամբ։ Ժապավենը կտրել է գրողի քույրը` Մարիա Չեխովան։

## Կիսանդրու հայտնի պատճեններ
* Ըստ կիսանդրու առկա մոդելի` «Կարմիր կաթսայագործ» գործարանում 1944 թվականի մայիսին ձուլվել է բրոնզե պատճենը, որը տեղադրվել է Տագանրոգի Կարմիր հրապարակում և հանվել այնտեղից 1960 թվականին՝ Իուլիան Ռուկավիշնիկովի չեխովյան մոնումենտալ հուշարձանը տեղադրելուց առաջ։
* Ավելի ուշ նույն տեղում պատրաստվել է երկրորդ օրինակը, որը նվիրվել է Չեխովի անվան թիվ 2 դպրոցին և տեղադրվել է դպրոցի մուտքի մոտ 1950 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տագանրոգի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Դոլբի թատրոն

**Դոլբի թատրոն** (նախկինում կոչվել է **Կոդակ թատրոն**) (), Լոս Անջելեսի Հոլիվուդյան Բուլվար փողոցում գտնվող Hollywood and Highland Center առևտրային մոլի և զվարճանքների կենտրոնում գտնվող թատրոն։
Բացման օրվանից (2001 թվականի նոյեմբերի 9) այստեղ են իրականացվում Օսկարի մրցանակաբաշխությունները։

## Ճարտարապետություն
Թատրոնը նախագծվել է Դեյվիդ Ռոքվելի կողմից Theatre Projects Consultants («Թատրոնի նախագծային խորհրդատուներ») խմբի հետ՝  հատկապես այն հարմարեցնելով Օսկարի մրցանակաբաշխություններին։ 
Թատրոնը աշխարհին հատկապես հայտնի է այս Օսկարի ամենամյա մրցանակաբաշխություններով։

Մինչ 2012 թվականի փետրվարը թատրոնը հովանավորվում էր  Eastman Kodak ընկերության կողմից, որը 75 միլիոն դոլար էր վճարել շինությունն անվանակոչելու համար։
2012 թվականի սկզբին «Eastman Kodak»-ը սնանկ ճանաչվեց, ուստի անվանակոչելու իրավունքի պայամանգիրը դադարեցվեց։ Այնուհետև տարածքի սեփականատիրոջ առաջարկով թատրոնի անվանում ը ժամանակավորապես փոխվեց «The Hollywood and Highland Center» 
2012 թվականի մայիսի 1-ին հայտարարվեց, որ տարածքը կանվանվի Դոլբի թատրոն, այն ժամանակ, երբ «Dolby Laboratories»-ը քսան տարվա ժամկետով անավանակոչելու իրվաունքի պայմանագիր կնքեց Դոլբին նախ առաջին հերթին բարելավեց ձայնային համակարգը՝ կիրառելով Դոլբի Ատմոս (Dolby Atmos): Շարունակաբար ընկերությունը կատարելոգործում է դահլիճը՝ օգտագործելով նորագույն տեխնոլոգիաներ։
thumb|200px|«Մեծ Աստիճանները» դեպի Դոլբի թատրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի թատրոններ