Ուկրաինայի զինանշան

[մինի|237px|<center>[Ռյուրիկյաններ|Ռյուրիկյան իշխանների անհատական նշանները]]
[մինի|237px|<center>[Վլադիմիր Սվյատոսլավիչի արծաթե դրամը]]

**[[Ուկրաինա]]յի պետական զինանշանը** () նրա պաշտոնական պետական խորհրդանիշներից է՝ դրոշի և օրհներգ հետ մեկտեղ։ Ներառում է փոքր և մեծ զինանշանները։ Ներկայումս պաշտոնապես օգտագործվում է միայն փոքր զինանշանը՝ հաստատված 1992 թվականի փետրվարի 19-ին։ Մեծ զինանշանը գոյություն ունի օրինագծի տեսքով։

Երկու զինանշաներում էլ կենտրոնական հերալդիկ կերպարը հանդիսանում է Վլադիմիր Մեծ իշխանի՝ Կիևյան Ռուսիայի տիրակալի և մկրտիչի «եռաժանին» ()։ Բացի այդ, մեծ զինանշանի պարտադիր տարրերից է Զապորոժիեի կազակը՝ զինված մուշկետով։

Ուկրաինայի սահմանադրության մեջ զինանշանի մասին սահմանված է.

## Պատմություն
Ուկրաինական զինանշանի եոաժանու ծագման մի շարք վարկածներ կան։

Դրանցից առավել հավանականը Ռյուրիկյան իշխանների ցեղական նշանն է՝ զոհի վրա գահավիժող Ռառոգ-բազեի ոճավորված պատկերը։ Որոշ հետազոտողներ այդ նշանի մեջ տեսնում են գավազան, խարիսխ, եռաժանի, նետ և աղեղ, արբալետ կամ նույնիսկ եղան։ Սակայն Ռյուրիկյանների բազեի վարկածը հաստատում են առաջին Ռյուրիկյանների ժամանակների հնագիտական նյութերի շարքում առկա բազեների հերալդիկ պատկերները։

Մյուս վարկածի համաձայն՝ եռաժանին առաջացել է խազարական երկժանուց։

Մեզ հասած նշան-կնիքներից առավել հայտնիներն են հանդիսանում Ռյուրիկյանների ցեղական նշանները, որոնք իրենցից ներկայացրել են եռաժանիներն ու երկժանիները՝ ոճավորված դինաստիայի յուրաքանչյուր անդամին պատկանելու հետ կապված։ Եռաժանու նշանը առկա է եղել նաև Ռյուրիկյանների մետաղադրամների վրա։

### Հին ռուսական իշխանությունների զինանաշաններ

Պատկեր:Alex K Kyiv Michael 2.svg|*[[Կիևի իշխանություն|Կիևի իշխանության]] զինանշան (13-րդ դար)*
Պատկեր:Alex Chernigiv.svg|*[[Չեռնիգովի իշխանություն|Չեռնիգովի իշխանության]] զինանշան (13-րդ դար)*
Պատկեր:Alex Volhynia.svg|*[[Վոլինի իշխանություն|Վոլինի իշխանության]] զինանշան (13-րդ դար)*
Պատկեր:Alex K Halych.svg|*[[Գալիչի իշխանություն|Գալիչի իշխանության]] զինանշան (13-րդ դար)*
Պատկեր:Alex K Halych-Volynia.svg|*[[Գալիչ-Վոլինի իշխանություն|Գալիչ-Վոլինի իշխանության]] զինանշան (14-րդ դար)*


### Լիտվա-լեհական ժամանակաշրջանի զինանաշաններ

Պատկեր:COA of Kiev Voivodship XVII.svg|*[[Կիևի վոեվոդություն|Կիևի վոեվոդության]] զինանշան*
Պատկեր:POL województwo czernihowskie COA IRP.svg|*[[Չեռնիգովի վոեվոդություն|Չեռնիգովի վոեվոդության]] զինանշան*
Պատկեր:1597 Bielski Volyn Voivodship.svg|*[[Վոլինի վոեվոդություն (Ռեչ Պոսպոլիտայա)|Վոլինի վոեվոդության]] զինանշան*
Պատկեր:POL województwo podolskie IRP COA.svg|*[[Պոդոլսկի վոեվոդություն|Պոդոլսկի վոեվոդության]] զինանշան*
Պատկեր:POL województwo bracławskie IRP COA.svg|*[[Բրացլավի վոեվոդություն|Բրացլավի վոեվոդության]] զինանշան*
Պատկեր:1597 Bielski Rus Voivodship.svg|*[[Ռուսական վոեվոդություն|Ռուսական վոեվոդության]] զինանշան*
Պատկեր:POL województwo bełskie IRP COA.svg|*[[Բելզի վոեվոդություն|Բելզի վոեվոդության]] զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Bieraście Voivodeship.svg|*[[Բերեստիեի վոեվոդություն|Բերեստիեի վոեվոդության]] զինանշան*


### Զապորոժիեի Զորքի զինանաշաններ և կնիքներ

Պատկեր:Lob Zap kleydon 1595.svg|*[[Զապորոժիեի կազակներ|Զապորոժիեի Զորքի]] հայտնի կնիքներից ամենից հինը (1595 թ.)*
Պատկեր:Lob Khmelnitski 1648.svg|*[[Բոգդան Խմելնիցկի]] [[գետման]]ի կնիքը (1648 թ.)*
|*[[Զապորոժիեի կազակներ|Զապորոժիեի Զորքի]] զինանշան (17-րդ դար)*
Պատկեր:Herb Viyska Zaporozkogo (Alex K).svg|*[[Զապորոժիեի կազակներ|Զապորոժիեի Զորքի]] զինանշան (17-18-րդ դարեր)*


### Ռուս կայսերական ժամանակաշրջանի զինանաշաններ

Պատկեր:Coat of Arms of Kiev Governorate.png|*[[Կիևի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Chernigov Governorate.png|*[[Չեռնիգովի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:COA of Volin gubernia.png|*[[Վոլինի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Podolia Governorate.png|*[[Պոդոլսկի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Poltava gubernia (Russian empire).png|*[[Պոլտավայի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Kharkov Governorate (1878-1887).png|*[[Խարկովի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Kherson Governorate.png|*[[Խերսոնի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Tavria Governorate.png|*[[Տավրիկայի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Yekaterinoslav Governorate.png|*[[Եկատերինոսլավի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Донская область МВД Бенке.jpg|*[[Դոնի Զորքի մարզ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Voronezh gubernia (Russian empire).png|*[[Վորոնեժի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of Arms of Kursk gubernia (Russian empire).png|*[[Կուրսկի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Coat of arms of Grodno Governorate 1878.svg|*[[Գրոդնոյի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:RUS gubernia chełmska COA.png|*[[Խոլմի նահանգ]]ի զինանշան*
Պատկեր:Bessarabia Governorate coat of arms.svg|*[[Բեսարաբիայի նահանգ]]ի զինանշան*


### Ավստրո-հունգարական ժամանակաշրջանի զինանաշաններ

Պատկեր:Wappen Königreich Galizien & Lodomerien.png|*[[Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն|Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորության]] զինանշան (1804 — 1918)*
Պատկեր:Wappen Herzogtum Bukowina.png|*[[Բուկովինա (իշխանություն)|Բուկովինայի դքսության]] զինանշան (1862 — 1918)*


### 1917-1920 թթ. անկախության ժամանակաշրջանը
1917 թվականի նոյեմբերի 22-ին Կենտրոնական Ռադան () հռչակեց Ուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետության կազմավորումը Ռուսաստանի կազմում, սակայն պետական խորհրդանիշերը՝ դրոշը և զինանաշանը, չէին հաստատվել։ Չնայած այն փաստին, որ պետական պաշտոնական փաստաթղթերում, մասնավորապես՝ պետական վարկային կտրոնների վրա, ինչպես նաև՝ ՈՒԺՀ ռազմածովային դրոշի վրա տեղ էր գտել Վլադիմիր Մեծի եռաժանին, միայն 1918 թվականի փետրվարի 12-ին ՈՒԺՀ զինանշանը պաշտոնապես հաստատվեց։

Արևմտաուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետության զինանշանը հաստատվեց 1918 թվականի նոյեմբերի 13-ին և նկարագրվեց հանրապետության ժամանակավոր սահմանադրության մեջ։ Այն իրենից ներկայացնում էր կապույտ դաշտում ոսկե առյուծ, որը նայում էր դեպի ձախ (հայացքով դեպի զինանշանը կանգնած մարդու համար)։

1918 թվականի Ուկրաինական Տերության զինանշան իրենից ներկայացնում էր կապույտ ֆոնի վրա Զապորոժիեի կազակի ոսկե պատկեր. ուկրաինական ոսկե եռաժանին տեղադրված էր վահանի վերևում։

Մինչ ԽՍՀՄ կազմավորումը շուրջ հինգ ամիս գոյություն ունեցած Ուկրաինական Խորհրդային Հանրապետությունում որպես զինանշան օգտագործվում էր մուրճի և մանգաղի պատկերը։


Պատկեր:Coat of Arms of UNR.svg|*[[Ուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետություն|ՈՒԺՀ]] փոքր զինանշանը*
Պատկեր:Krychevsky-Great State Emblem of Ukrainian Peoples Republic (1918).png|*[[Ուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետություն|ՈՒԺՀ]] մեծ զինանշանը*
Պատկեր:ZUNR coa.svg|*[[Արևմտաուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետություն|ԱՈՒԺՀ]] զինանշանը*
Պատկեր:Alex_K_Ukrainska_Derzhava.svg|*[[Ուկրաինական Տերություն (1918)|Ուկրաինական Տերության]] զինանշանը (1918)*
Պատկեր:Hammer and sickle.svg|*[[Ուկրաինական Խորհրդային Հանրապետություն|ՈՒԽՀ]] զինանշանը*


### Խորհրդային Ուկրաինան 1919-1991 թթ.

Պատկեր:Coat of arms of Ukrainian SSR 1919.gif|*[[Ուկրաինական ԽՍՀ|Ուկրաինական ՍԽՀ]] զինանշանը (1919 — 1929)*
Պատկեր:Emblem of the Ukrainian SSR (1929-1937).png|*[[Ուկրաինական ԽՍՀ|Ուկրաինական ՍԽՀ]] զինանշանը (1929 — 1937)*
Պատկեր:Emblem of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1937–1949).svg|*[[Ուկրաինական ԽՍՀ]] զինանշանը (1937 — 1949)*
Պատկեր:Coat of arms of Ukrainian SSR.svg|*[[Ուկրաինական ԽՍՀ]] զինանշանը (1929 — 1937)*


### Ուկրաինայի ռայխսկոմիսարիատը և ազգայնական շարժումները

Պատկեր:Reichsadler der Deutsches Reich (1933–1945).svg|*[[Ուկրաինայի ռայխսկոմիսարիատ]]ի պաշտոնական՝ [[Երրորդ Ռայխ]]ի զինանշանը (1941 — 1944)*
Պատկեր:CarpathianRutheniaCoA.svg|*[[Ենթակարպատյան Ռուսիա]]յի զինանշանը*
Պատկեր:Karptska Ukraina COA.svg|*[[Կարպատյան Ուկրաինա]]յի զինանշանը*
Պատկեր:Organization of Ukrainian Nationalists-M.svg|*[[Մելնիկյան շարժում|Մելնիկի շարժման գոտու]] զինանշանը*
Պատկեր:OUN-B-01.svg|*[[Բանդերյան շարժում|Բանդերայի շարժման գոտու]] զինանշանը*
Պատկեր:Ukrainian-state-seal-1941.png|*[[Ուկրաինական Տերություն (1941)|Ուկրաինական Տերության]] կնիքը զինանշանի պատկերով (1941)*


### Ուկրաինայի ժամանակակից զինանշանը

Պատկեր:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|Ուկրաինայի փոքր զինանշանը
Պատկեր:Lesser Coat of Arms of Ukraine (bw).svg|Զինանշանի սև-սպիտակ տարբերակը
Պատկեր:Coat of Arms of Ukraine Tryzub shield dimensioning.svg|Զինանշանի կառուցվածքի սխեմա
Պատկեր:Coat of Arms of Ukraine dimensioning.svg|Զինանշանի կառուցվածքի մանրամասն սխեմա


## Մեծ զինանշանը

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ

Կատեգորիա:1992 զինանշաններ
Ուկրաինա
զինանշան