Ջրային սղարան

**Ջրային** **սղարանը** սղարանի տեսակ է, որը նախատեսված է լողավազաններում կամ ջրաշխարհներում տաք եղանակին՝ բաց, կամ ցուրտ եղանակին փակ տարածքների օգտագործման համար։ Ջրային սղարանները տարբերվում են իրենց օգտագործման եղանակով և, ինչպես նաև, չափով: Որոշ սղարաններ պահանջում են, որ սահողները նստեն անմիջապես սղարանի վրա, կամ սահելու համար անհրաժեշտ գորգի կամ խողովակի վրա:

Սովորական ջրային սղարանն օգտագործում է պոմպային համակարգ՝ ջուրը վեր մղելու համար, որն այնուհետև ազատորեն հոսում է դեպի ներքև: Ջուրը նվազեցնում է շփումը, ուստի սահողները շատ արագ սահում են սղարանով ներքև: Ջրային սղարանները մտնում են լողավազան (այս տեսակը կոչվում է սուզվող սղարան) կամ երկար խողովակի մեջ:

## Ջրային ավանդական սղարաններ

### Մարմնի վրա սահող սղարաններ
Մարմնի վրա սահող սղարանները չունեն գորգ կամ խողովակ, փոխարենը սահողները նստում կամ պառկում են անմիջապես սղարանի մակերեսին: Ամենապարզ տարբերակները թաց մանկական սղարաններն են։

Կան մարմնի վրա սահող սղարանների տարբեր տեսակներ, այդ թվում արագության սղարաններ, թասաձև և «AquaLoop»-եր։

### Խողովակային սղարաններ
Որոշ սղարաններ նախատեսված են խողովակով սահելու համար, որում սովորաբար շարքով տեղավորվում է 2 կամ 3 սահող: Մարմնի վրա սահող սղարանների նման սրանք ունեն բազմաթիվ ոլորաններ և լինում են տարբեր տեսակի, այդ թվում՝ թասաձև, ձագարաձև և կիսախողովակային:

### Ամենաերկար սղարան
Աշխարհի ամենաերկար ջրային սղարանը 2013 թվականի փետրվարից ժամանակավորապես տեղակայված էր Նոր Զելանդիայի Վայմաուկու քաղաքում։ Կառուցվել է 650 մետր (2,130 ֆուտ) երկարությամբ, որից 550 մետրը (1,800 ֆուտ) պատշաճ գործում էր։ Դրա ստեղծողները պնդում էին, որ նախորդ ռեկորդակիրն ուներ մոտ 350 մետր (1,150 ֆուտ) երկարություն: Սղարանը պետք է տեղափոխվեր Նյու Ջերսի նահանգի Վերնոն քաղաքի «Action Park»:

Կոստա Ռիկայի Բուենա Վիստա Լոջ ջրաշխարհի ջրային սղարանը 400 մետր (1,300 ֆունտ) երկարություն ունի։ Այստեղ սահողները անմիջապես նստում են սղարանի վրա։

Ամենաերկար բազմամարդ ջրային սղարանը Ինդիանա նահանգի Սանտա Կլաուս քաղաքի «Holiday World»-ում գտնվող 37 մետր (1,763 ֆունտ) երկարությամբ «Mammoth»-ն է։

Ներկայիս ջրային ամենաերկար միանձնյա սղարանը՝ «The Longest»-ը, մշտական մեկ ուղևորի համար նախատեսված խողովակաձև ջրային սղարան է, որը գտնվում է Մալայզիայի Պենանգ քաղաքի «ESCAPE» ընտանեկան թեմատիկ այգում: Այցելուները մուտք են գործում տեսարժան վայր ճոպանուղու միջոցով և սղարանով իջնում մոտավորապես 4 րոպե՝ անցնելով 1,111 մետր (3,645 ֆուտ) երկարությամբ գեղատեսիլ ջունգլիների միջով։

## 21-րդ դարի ջրային խողովակներ
### Ջրային օղակաձև խողովակներ
Ջրային օղակաձև խողովակներն (looping) առաջին անգամ օգտագործվել են Նյու Ջերսի նահանգի Վեռնոն թաունշիփում (ավան) գտնվող «Action Park»-ում 1980-ականների կեսերին, որը կոչվել է «Cannonball Loop»։ Այդ սղարանն ունեցել է ուղղահայաց հատված, սակայն բազմիցս փակվել է անվտանգության նկատառումներից ելնելով։ 2000-ականների վերջերին ավստրիական արտադրող «Aquarena»-ն մշակել է աշխարհի առաջին անվտանգ օղակաձև ջրային սղարանը, որը հայտնի է որպես «AquaLoop»։ Ընկերությունը նախագծել է սղարաններ՝ թեքված օղակով, այլ ոչ թե դասական, ուղղահայաց օղակով։ Սղարանը ներկայումս լիցենզավորված է և տարածվում է կանադական ջրային սահուղիների արտադրող «WhiteWater West» ընկերության կողմից։ Աշխարհում կա մոտ 20 «AquaLoop»։ Առաջինը եղել է Սլովենիայում 2008 թվականին։ Ամենամեծ խմբաքանակները գտնվում են Ավստրալիայում՝ «Wet'n'Wild Gold Coast»-ում և «Raging Waters Sydney»-ում, որոնք երկուսն էլ ունեն 4 «AquaLoop», բացված համապատասխանաբար՝ 2010 և 2013 թվականներին։ «Wet'n'Wild Gold Coast»-ը նաև առաջինն էր, որ մեկ վայրում տեղադրեց մեկից ավելի «AquaLoop»։ «AquaLoop»-ում օգտագործվում է անսպասելի բացվող հատակ (trap-door), որից հետո սահողը իջնում է մոտավորապես 17 մետր (56 ֆուտ) երկարությամբ գրեթե ուղղահայաց վայրէջքով՝ մինչև 60 կմ/ժ (37 մղոն/ժ) արագությամբ։ Ամբողջ երթուղին ավարտվում է մոտ 7 վայրկյանում։

### Թասաձև սղարաններ
Թասային սղարանը ջրային սղարանի տեսակ է, որտեղ սահողը կտրուկ իջնելուց հետո մտնում է կլոր «թաս»-ի մեջ։ Կենտրոնախույս ուժի ազդեցությամբ սահողը պտտվում է թասի արտաքին եզրային հատվածով, ապա դուրս է գալիս կենտրոնական անցքով, հաճախ՝ դեպի ներքևի լողավազան, իսկ երբեմն՝ դեպի սահուղու լրացուցիչ հատված։ Այս ոճի սղարանն ունի մի քանի տարբերակներ և արտադրվում է «ProSlide», «WhiteWater West»  և «Waterfun Products» ընկերությունների կողմից։ Տարբերակները կարող են նախատեսված լինել մինչև չորս հոգու համար։

### Ընտանեկան ռաֆթինգ

Ընտանեկան ռաֆթինգ սղարանները խողովակային սահուղիների մեջ ունեն ամենամեծ տարածվածությունը. սովորաբար յուրաքանչյուրում լինում է 4-ից 6 սահող։ Սահողները նստում են կլոր ռաֆթիմեջ և սահում երկար, ոլորապտույտ մոտ 4,5 մետր (15 ֆուտ) լայնությամբ ոլորաններով մինչև ներքև։ Այս տեսակը արտադրվում է՝« Australian Waterslides and Leisure», «ProSlide», «Waterfun Products» և «WhiteWater West» ընկերությունների կողմից։ Այս ընկերություններից բոլորը արտադրում են դրանց բացօթյա տարբերակները, իսկ «ProSlide»-ը արտադրում է նաև փակ տարբերակը։

### Ձագարաձև սղարան
Ձագարաձև սղարանով սահելիս սահողները պետք նստեն 2 կամ 4 տեղանոց կլոր խողովակի մեջ։ Նրանք իջնում են թունելի ներսից և դուրս գալիս հիմնական տարրի վրա, որը ձևով նման է կողքի վրա դրված ձագարի (funnel)։ Սահողները ճոճվում/տատանվում են մի կողմից մյուսը՝ մինչև դուրս են գալիս ֆունելի հետևի մասով և ընկնում լողավազանի մեջ։ Ամենատարածված ձագարաձև թասը «ProSlide Tornado»-ն է, որից աշխարհում կա մոտ 60 հատ՝ սկսած 2003 թվականից։ 2010-ին «WhiteWater West»-ը սկսել է մշակել մրցակցային արտադրանք՝ «Abyss», որը կարող է ունենալ մինչև 6 հոգանոց ռաֆթ։

### Բազմագոտի մրցարշավային սղարան

Բազմագոտի մրցարշավային սղարանը այնպիսի ատրակցիոն է, որտեղ սովորաբար 4-ից 8 սահող սահում են փորի վրա՝ գլուխն առաջ՝ հատուկ գորգի վրա, և իջնում են մի քանի անկումային և վերելքային հատվածներով։ 

### Արագության սղարան

Արագության սղարանը մարմնի վրա սահելու տեսակ է, որով սահողները իջնում են շատ կտրուկ մինչև ներքև։ Գրեթե բոլոր ջրային սղարանների արտադրողները ունեն այս տեսակի տարբերակ։ «ProSlide»-ն ու «WhiteWater West»-ը առաջարկում են անսպասելի բացվող հատակ ունեցող արագության սղարան՝ նույն մեխանիզմով, ինչ «AquaLoop»-ում։

### Ազատ անկմամբ մեկնարկային կապսուլա
Ազատ անկմամբ մեկնարկային կապսուլան սարքավորում է, որը տեղադրվում է մարմնի վրա սահելու սկզբնամասում։ Սահողը մտնում է կապսուլայի մեջ (սովորաբար ունի թափանցիկ դիմային մաս)։ Երբ կապսուլան փակվում է, սահողի տակ բացվում է հատակ, և սահողը «ընկնում»։ Այս կապսուլաները տարբեր արտադրողների մոտ հայտնի է տարբեր անուններով․ «ProSlide»-ը կոչում է «SkyBox», իսկ «WhiteWater West»-ը՝ «AquaDrop»։

## Փչովի ջրային սղարաններ
Փչովի ջրային սղարանները սովորաբար պատրաստվում են հաստ, ամուր PVC-ից կամ վինիլից և նեյլոնից, և փչվում են օդափոխիչով։ Ջուրը մատակարարվում է՝ սղարանին միացնելով ջրախողովակին, որպեսզի մշտական ջրահոսք ստեղծվի։ Կան փոքր չափի փչովի սղարններ՝ բակում օգտագործման համար, և ավելի մեծ տարբերակներ՝ դպրոցական միջոցառումների, պիկնիկների, կորպորատիվ կամ տոնավաճառների ժամանակ օգտագործման համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ