open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աստենիա

**Աստենիա** (՝ թուլություն), **աստենիկ վիճակ**, **աստենիկ համախտանիշ**, **աստենիկ հակազդում**, **նյարդահոգեկան թուլություն**, քրոնիկական հոգնածության համախտանիշ, հիվանդագին վիճակ է, որը դրսևորվում է խիստ հոգնածությամբ և սպառվածությամբ, տրամադրության ծայրահեղ անկայունությամբ, ինքնատիրապետման ցածր մակարդակով, անհամբերությամբ, քնի խանգարմամբ, տևական մտավոր և ֆիզիկական լարվածության անկարողությամբ, բարձր ձայների, վառ լույսի, սուր հոտերի նկատմամբ անհանդուրժողականությամբ։ Հիվանդների ցածր տրամադրությունը կարող է ուղեկցվել նաև քմահաճությամբ, լացով։

## Ծագումնաբանություն
Աստենիան կարող է առաջանալ ներքին օրգանների հիվանդությունների, վարակների, թունավորումների, հուզական, մտավոր և ֆիզիկական գերծանրաբեռնվածության, աշխատանքի, հանգստի և սննդի սխալ գրաֆիկի, ինչպես նաև նյարդային և հոգեկան հիվանդությունների արդյունքում։ Աստենիայի այն տեսակը, որն առաջանում է նյարդային գերծանրաբեռնվածության, հուզմունքի, երկարատև կոնֆլիկտների և բացասական ապրումների արդյունքում, կոչվում է նևրաստենիաներ։

Աստենիան կարող է ի հայտ գալ նաև ներքին օրգանների հիվանդությունների սկզբնական փուլերում (օրինակ՝ սրտի իշեմիկ հիվանդություն), ուղեկցել այդ հիվանդությանը՝ որպես դրա դրսևորումներից մեկը (օրինակ՝ խոցային հիվանդությունները տուբերկուլոզ և այլ քրոնիկական հիվանդությունները), կամ հանդես գալ որպես սուր հիվանդության ավարտի հետևանք (թոքաբորբ, գրիպ)։

Աստենիան նաև համարվում է Էլեկտրամագնիսական դաշտի (ԷՄԴ) գերբարձրհաճախականության ճառագայթման դիապազոնի կլինիկական դրսևորումներից մեկը։

## Ախտանիշներ
Աստենիայի դրսևորումը կախված է այն առաջացնող հիմնական հիվանդությունից։ Աթերոսկլերոզի դեպքում նկատվում են հիշողության խանգարումներ և լացկանություն, հիպերտոնիկ հիվանդության դեպքում՝ գխացավեր և սրտի շրջանում տհաճ զգացություններ։ Աստենիայի առանձնահատկությունների ճշգրտումը հաճախ նպաստում է հիմնական հիվանդության ճանաչմանը։

## Բուժում
Բուժումն ուղղված է աստենիայի հիմնական պատճառի հայտնաբերմանը։ Անհրաժեշտ է նաև ընդհանուր վերականգնողական բուժում՝ գլյուկոզայի, վիտամինների ընդունում, աշխատանքի և հանգստի ճիշտ կազմակերպում, զբոսանքներ, կանոնավոր սննդակարգ, քնի վերականգնում, ֆիզիկական հատուկ վարժությունների կատարում, թեպետ ոչ բոլոր հիվանդներն են լավ ընկալում ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը։ Օգտագործում են նաև նոոտրոպներ, հակադեպրեսանտների ոչ մեծ չափաբաժիններ և այլ դեղամիջոցներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Астения // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907 
* Бамдас Б. С. Астенические состояния. — М.։, 1961 
* Крейндлер А. Астенический невроз. — Бухарест։, 1963 
* Кречмер Э. Астенический тип. 

Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդությունների ախտանիշներ և նշաններ
Կորատո

**Կորատո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ապուլիա մարզի Բարի գավառում։

Բնակչությունը 47442 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 284 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 167 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 70033։ Հեռախոսային կոդ՝ 080։

Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սան Կատալդոն։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:555 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:55000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 25189
 bar:1871 from:0 till: 26367
 bar:1881 from:0 till: 30798
 bar:1901 from:0 till: 41739
 bar:1911 from:0 till: 45307
 bar:1921 from:0 till: 50010
 bar:1931 from:0 till: 45026
 bar:1936 from:0 till: 44661
 bar:1951 from:0 till: 45467
 bar:1961 from:0 till: 39452
 bar:1971 from:0 till: 38579
 bar:1981 from:0 till: 41198
 bar:1991 from:0 till: 42750
 bar:2001 from:0 till: 44971
 bar:2011 from:0 till: 48072
PlotData=
 bar:1861 at: 25189 fontsize:S text: 25189 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 26367 fontsize:S text: 26367 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 30798 fontsize:S text: 30798 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 41739 fontsize:S text: 41739 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 45307 fontsize:S text: 45307 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 50010 fontsize:S text: 50010 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 45026 fontsize:S text: 45026 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 44661 fontsize:S text: 44661 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 45467 fontsize:S text: 45467 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 39452 fontsize:S text: 39452 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 38579 fontsize:S text: 38579 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 41198 fontsize:S text: 41198 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 42750 fontsize:S text: 42750 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 44971 fontsize:S text: 44971 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 48072 fontsize:S text: 48072 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 080 9592111
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.corato.ba.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.corato.bari.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կաստելանա Գրոտե

**Կաստելանա Գրոտե** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ապուլիա մարզի Բարի գավառում։

Բնակչությունը 19147 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 272 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 68 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 70013։ Հեռախոսային կոդ՝ 080։

Բնակչության հովանավոր սրբերն են Մարիամ Աստվածածինը և Հռոմի պապ Լեո I-ը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:505 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 9811
 bar:1871 from:0 till: 8863
 bar:1881 from:0 till: 9651
 bar:1901 from:0 till: 11400
 bar:1911 from:0 till: 11533
 bar:1921 from:0 till: 11618
 bar:1931 from:0 till: 11994
 bar:1936 from:0 till: 12488
 bar:1951 from:0 till: 13961
 bar:1961 from:0 till: 14099
 bar:1971 from:0 till: 14839
 bar:1981 from:0 till: 16288
 bar:1991 from:0 till: 17585
 bar:2001 from:0 till: 18276
 bar:2011 from:0 till: 19340
PlotData=
 bar:1861 at: 9811 fontsize:S text: 9811 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 8863 fontsize:S text: 8863 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 9651 fontsize:S text: 9651 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 11400 fontsize:S text: 11400 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 11533 fontsize:S text: 11533 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 11618 fontsize:S text: 11618 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 11994 fontsize:S text: 11994 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 12488 fontsize:S text: 12488 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 13961 fontsize:S text: 13961 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 14099 fontsize:S text: 14099 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 14839 fontsize:S text: 14839 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 16288 fontsize:S text: 16288 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 17585 fontsize:S text: 17585 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 18276 fontsize:S text: 18276 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 19340 fontsize:S text: 19340 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 080 4900239
* Էլեկտրոնային փոստ՝ segreteria@comune.castellanagrotte.ba.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.castellanagrotte.ba.it/

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հովարդ Այկեն

**Հովարդ Այկեն** (, ), ամերիկացի ինժեներ, իսկ IBM֊ում ղեկավարել է ամերիկյան առաջին համակարգչի«Մարկ 1»֊ի  ստեղծման աշխատանքները։

Սովորել է Մեդիսոնի Վիսկոնսինի անվան համալասարանում  ()։ 1939 թվականին Հարվարդի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան։ Իր աշխատանքի ընթացքում Այկենը բախվեով միայն թվային լուծումներ ունեցող դիֆերենցիալ հավասարումների, նա միտք հղացավ ստեղծել բարդ մաթեմատիկական հաշվարկներ իրականացնող էլեկտրամեխանիկական հաշվողական սարք։ Հոպլեր Գրեյսի () օգնությամբ և IBM֊ի ֆինանսավորմամբ 1944 թվականին կառուցվեց մեքենան։
Անտեսելով  IBM֊ի հետ ունեցած տարաձայնությունները Այկենը շարունակում է համակարգչի ստեղծման աշխատանքները։ 1947 թվականին Այկենը ստեղծեց «Հարվարդյան Մարկ 2»֊ը, որին հաջորդեց «Հարվարդյան Մարկ 3»֊ը (1949) և «Հարվարդյան Մարկ 4» (1952)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* История компьютера: Компьютер Марк-1
* Father of the computer age  
* UW-Madison College of Engineering Engineers' Day 1958 Award Recipients — Howard Aiken  
* Устное интервью с Richard M. Bloch — Институт Чарльза Бэббиджа, University of Minnesota, Minneapolis. Bloch describes his work at the Harvard Computation Laboratory for Howard Aiken on the Harvard Mark I.
* Устное интервью с Robert V. D. Campbell — Институт Чарльза Бэббиджа, University of Minnesota, Minneapolis. Campbell discusses the contributions of Harvard and IBM to the Harvard Mark I projec t. 
* IEEE Biography 

Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Մասներ

**Մասներ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *մասներ*՝ «մասունքներ» բառից։

## Գործածություններ
* Մասներ ջուլհակ, ով իր կնոջ Դուխթարի հետ ոսկով, արծաթով ու նկարներով զարդարեց այն Ավետարանը, որը Երուսաղեմում 1321 թվականին Երկայն Ստեփան գրչին գրել էր տվել Վարդիշխան քահանան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Արցինյանո

**Արցինյանո** (իտալ. *Arzignano*), քաղաք Իտալիայի Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 25 957մարդ (2013 թվական), բնակչության խտությունը 758,31 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 34 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս - 36071։ Հեռախոսային կոդ - 00444։

Ամեն տարի նոյեմբերի 1-ին տոնվում է քաղաքի տոնը, Բոլոր Սրբերի տոնի օրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
Մարաս

**Մարաս**, հայկական անուն։ Առաջացել է Ամարաս ուխտատեղիի անվան կրճատված ձևից։ Գործածվել է Ղարաբաղում։ Հիշատակվել է 1658 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անհայտ սեռի հայկական անձնանուններ
Լուզիանա

**Լուզիանա** (իտալ. *Lusiana*), կոմունա Իտալիայի Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։
 
Բնակչությունը կազմում է 2902 մարդ, բնակչության խտությունը 85 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 34 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս - 36046։ Հեռախոսային կոդ - 0424։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Հակոբոս առաքյալը։ Ամեն տարի հուլիսի 25-ին տոնվում է քաղաքի տոնը։

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ
Հալշտատ

**Հալշտատ** (, ), կոմունա Ավստրիայում, Վերին Ավստրիա դաշնային հողում։

Մտնում է Գմունդեն շրջանի մեջ։ Բնակչությունը՝ ։ Զբաղեցնում է 60 կմ² տարածք։ 

Հալշտատյան մշակույթի կենտրոնը ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության հուշարձան է։ Տեղակայված է Հալշտատի լճի դժվարամատչելի ալպյան տեղանքում։

## Պատմություն

Հալշտատի աղի հանքերն ամենահինն են Եվրոպայում․ շահագործվում են ավելի քան 3 հազար տարի։ Բնակավայրի մասին տեղեկություններ գրավոր աղբյուրներում հայտնվել են 1311 թվականին։ Միջնադարյան Հալշտատի պատմության մասին գրեթե ոչինչ չի պահպանվել, քանի որ գտնվում էր կապի ուղուց բավականին հեռու։

1595 թվականից լուծվող աղը աշխարհի ամենահին խողովակաշարով տեղափոխվում է Էնբենզե, որը գտնվում է Հալշտատից 40 կմ հեռավորության վրա։

## Սովորույթներ
Չնայած իր պատկառելի տարիքին՝ բնակավայրի զարգացումը սահմանափակվում է լճի և ժայռերի միջև տարածությամբ։ Այդ իսկ պատճառով Հալշտատում կա հողի սուր պակաս, այդ թվում նաև գերեզմանոցի։ Յուրաքանչյուր 10 տարին մեկ մահացածների ոսկորները դուրս են բերվում հողից, կեղտազրկում են, գրանցվում (նրանց վրա նշվում է անունը, մասնագիտությունը և մահացածի մահվան թվականը) և դրվում են տեղի մատուռում՝ հանրային ցուցադրման։ Ազատված տարածքում իրականացվում են նոր թաղումներ։

## Չինական կրկօրինակ
2012 թվականին Գուանդուն նագանգի Լոյան քաղաքում Մինիմետալս հանքարդյունաբերական և մետաղների ընկերությունը կառուցել է գյուղի կրկնօրինակը։ Շինարարությունը կազմել է մոտավորապես 700-940 միլիոն ԱՄՆ դոլլար։

2013 թվականին այնտեղ անշարժ գույքի գինը կազմել է 240-600 000 եվրո, ավելի թանկ, քան օրիգինալ Հալշտատի միջնադարյան տները։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Գմունդեն շրջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրիայում
Ցերկոսպորոզներ

**Ցերկոսպորոզներ**, բույսերի հիվանդություններ, հարուցիչները Cercospora սեռի սնկեր են, որոնք տարածվում են վեգետացիայի ընթացքում, ձմեռում վարակված բույսերի մնացորդներում հողի մակերևույթին կամ վերին շերտերում հաստացած հիֆերի կուտակումների ձևով։ Առավել վնասակար և տարածված են ճակնդեղի, կարտոֆիլի, պտղատու կուլտուրաների, խաղողի ցերկոսպորոզներ։ Ճակնդեղի և կարտոֆիլի տերևների, ցողունի վրա առաջանում են կլորավուն կամ երկարավուն գորշ կամ կարմիր երիզով մոխրագույն բծեր։ Կարտոֆիլի հիվանդ տերևները ծածկվում են մոխրամանուշակագույն փառով, հաճախ չորանում են։ Տերևների վնասված մասի մահացման պատճառով ճակնդեղի արմատապտուղների բերքը և շաքարայնությունը, ինչպես նաև կարտոֆիլի պալարների բերքն ու օսլայի պարունակությունը նվազում է։ Պայքարի միջոցները, ճակնդեղի և կարտոֆիլի բերքահավաքից հետո դաշտի մաքրում, ճակնդեղի առաջին տարվա ցանքերի մեկուսացում սածիլվող սերմնաբույսերից։ Սնուցում ֆոսֆոր կալիումական պարարտանյութերով, սրսկում 1%-անոց բորդոյան հեղուկով կամ դրա փոխարինիչներով (2-3 անգամ)։ Պտղատու կուլտուրաների տերևների վրա առաջանում են տարբեր չափի, ձևի և գույնի բծեր՝ սնկի սպորակիրներով։ Խաղողի վնասված տերևները և հատապտուղները թափվում են։ Պայքարի միջոցները․ բույսերի վնասված մասերի և թափված տերևների ոչնչացում, ճյուղերի էտման, սրսկում 1%-անոց բորդոյան հեղուկով (2-3 անգամ)։
Ասկոլի Սատրիանո

**Ասկոլի Սատրիանո** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում՝ Ֆոջա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 6346 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 19 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 334 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 71022, հեռախոսային կոդ՝ +39 00885։

Քաղաքի հովանավորն է սուրբ Պոտիտը։ Քաղաքի օրը նշվում է ամեն տարի հունվարի 14-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ձոլինո

** Ձոլինո ** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում՝ Լեչե գավառում։ 
Բնակչությունը կազմում է 2297 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 255 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 71010, հեռախոսային կոդ՝ +39 00836։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 802
  bar:1871 from:0 till: 903
  bar:1881 from:0 till: 994
  bar:1901 from:0 till: 1277
  bar:1911 from:0 till: 1431
  bar:1921 from:0 till: 1547
  bar:1931 from:0 till: 1682
  bar:1936 from:0 till: 1863
  bar:1951 from:0 till: 2266
  bar:1961 from:0 till: 2341
  bar:1971 from:0 till: 2094
  bar:1981 from:0 till: 2047
  bar:1991 from:0 till: 2279
  bar:2001 from:0 till: 2194
PlotData=
  bar:1861 at: 802 fontsize:S text: 802 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 903 fontsize:S text: 903 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 994 fontsize:S text: 994 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1277 fontsize:S text: 1.277 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1431 fontsize:S text: 1.431 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1547 fontsize:S text: 1.547 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1682 fontsize:S text: 1.682 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1863 fontsize:S text: 1.863 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2266 fontsize:S text: 2.266 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 2341 fontsize:S text: 2.341 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 2094 fontsize:S text: 2.094 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2047 fontsize:S text: 2.047 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2279 fontsize:S text: 2.279 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2194 fontsize:S text: 2.194 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## Կապի տվյալներ
* Հեռախոս։ 0836 600003
* Էլեկտրոնային փոստ։ sindaco@comune.zollino.le.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.zollino.le.it/

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սասեքս դրայվ (փողոց)

[մինի|Սասեքս դրայվի տեսքը օդից և [Կանադական թագավորական դրամահատարանը, 1920 թ.]]
**Սասեքս դրայվ** () նշանակալի փողոց Օտտավայում (Օնտարիո) , Կանադայում։ Այն ձգվում է գրեթե Օտտավա գետին զուգահեռ։ Սասեքսը սկսվում է հարավում Ռիդո փողոցից և ուղղվում դեպի հյուսիս, հետո թեքվում է դեպի հյուսիս-արևելք և վերջանում Մաքեյ փողոցի մոտ։

Սասեքս դրայվը մայրաքաղաքի ամենահայտնի փողոցն է, շնորհիվ այն բանի, որ Սասեքս դրայվ, 24 հասցեում գտնվում է վարչապետի պաշտոնական նստավայրը։ Սասեքսի վրա են տեղակայված նաև գլխավոր կառավարչի նստավայրը Ռիդո հոլլում և Օտտավայի նախկին քաղաքապետարանը։

Սասեքս դրայվի վրա են գտնվում նաև մի քանի դեսպանատներ (այդ թվում՝ Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի), Կանադայի գեղարվեստի թանգարանը, Կանադական թագավորական դրամահատարանը, Կանադայի պետական հետազոտական խորհուրդը, Լեսթերի և Պիրսոնի անվան շենքը, որը համարվում է Կանադայի արտաքին գործերի նախարարության շտաբ-գրասենյակը, Աստվածամոր տաճարը, ինչպես նաև այգիների և հայտնի հուշարձանների շարքեր։ Կանադական պատերազմի թանգարանը առաջ գտնվում էր Սասեքսի վրա, բայց այժմ այն տեղափոխել են Լեբրետոնյան հարթավայրեր։

Կատեգորիա:Օտտավայի փողոցներ
Ֆոձա

**Ֆոձա** (իտալ. *Foza*), կոմունա Իտալիայի Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 731 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը 21 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 35 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս - 36010։ Հեռախոսային կոդ - 0424։

Ֆոձա բնակավայրում օգոստոսի 15-ին նշում են Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 884
 bar:1881 from:0 till: 1817
 bar:1901 from:0 till: 1430
 bar:1911 from:0 till: 1680
 bar:1921 from:0 till: 1838
 bar:1931 from:0 till: 1578
 bar:1936 from:0 till: 1553
 bar:1951 from:0 till: 1724
 bar:1961 from:0 till: 1375
 bar:1971 from:0 till: 893
 bar:1981 from:0 till: 793
 bar:1991 from:0 till: 793
 bar:2001 from:0 till: 733
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 884 fontsize:S text: 884 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1817 fontsize:S text: 1.817 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1430 fontsize:S text: 1.430 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1680 fontsize:S text: 1.680 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1838 fontsize:S text: 1.838 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1578 fontsize:S text: 1.578 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1553 fontsize:S text: 1.553 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1724 fontsize:S text: 1.724 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1375 fontsize:S text: 1.375 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 893 fontsize:S text: 893 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 793 fontsize:S text: 793 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 793 fontsize:S text: 793 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 733 fontsize:S text: 733 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT-ի տվյալներով


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության համաշխարհային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սոբրադինիու (Բաիա)

**Սոբրադինիու** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա մարզում։ Մտնում է Կրուզեյրու դու Ժերեմոաբու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 21 410 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 322,661 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 16,2 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 285.026.056,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 13.337,05 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,684 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Մարգ (անձնանուն)

**Մարգ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *մարգ*՝ «արոտավայր, մարգագետին» բառից։ Գործածվել է 13-14-րդ դարերում։

## Գործածություններ
* Մարգ քահանա, հայր Հովհան գրչի, ով 1335 թվականին ընդօրինակեց Ավետարանը։
* Մարգ, վաղամեռիկ որդի նույն գրչի, նախորդի թոռը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Ֆիլադելֆիա (Բաիա)

**Ֆիլադելֆիա** (), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահանգի Բաիա մարզում։ Մտնում է Սենոր դու Բոնֆին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 17 340 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 564,017 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 30,7 մարդ/կմ2։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 27.659.995,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.601,34 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,586 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Կլիման
Կլիման արևադարձային է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Գեորգի Ցագոլով

**Գեորգի Ալեքսանդրովիչ Ցագոլով** (, ), Կովկասում խորհրդային իշխանության համար պայքարի կազմակերպիչներից։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ 1916 թվականից։ 1916 թվականից սովորել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Մասնակցել է Փետրվարյան հեղափոխությանը (1917)։ 1917 թվականի ապրիլից հեղափոխական աշխատանք է կատարել Վլադիկավկազում (Օրջոնիկիձե), եղել է «Կերմեն» կուսակցության (Հյուսիսային Օսեթիայի գյուղացիական չքավորության 1917 թ. ամռանն ստեղծված հեղափոխական–դեմոկրատական կազմակերպություն), ԿԿ–ի նախագահը։ 1918 թ. գործուղվել է Սարիղամիշ, եղել ռազմաճակատի ՌՀԽ–ի նախագահը։ Կուսակցական աշխատանք է կատարել Բաքվում, ապա՝ Հյուսիսային Կովկասում։ Եղել է Թերեքի մարզային ժող․ սովետի անդամ, Հս․ Օսեթիայի ՌՀԽ-ի նախագահ, 1919 թ.՝ Վլադիկավկազի պաշտպանության կազմակերպիչներից։ Սպանել են սպիտակ-գվարդիականները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոլշևիկներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Ցեխահրաբուխներ

մինի|Տիզդար ցեխահրաբուխը ՌԴ Կրասնոդարի երկրամասում
**Ցեխահրաբուխներ**, սալսաներ (), ցեխաբլուրներ, մակալուբաներ, բազմաձև երկրաբանական գոյացումներ, որոնք մշտապես կամ պարբերաբար Երկրի մակերևույթ են Ժայթքում ցեխային զանգվածներ և գազեր, հաճախ ջրի և նավթի հետ։ Հանդիպում են, հիմնականում, նավթաբեր և հրաբխային մարզերում, ինչպես նաև առատորեն բուսական նյութ և ջուր (երբեմն նավթի բարակ շերտերով) բերող գետերի դելտաներում։ Ցեխաբուխներ հանդիպում են Իտալիայում, Իսլանդիայում, Նոր Զելանդիայում, Կենտրոնական Ամերիկայի երկրներում։ Նախկին ԽՍՀՄ տարածքում հայտնի էին Կասպից ծովի արլևելյան ափին, Ապշերոնի, Թամանի, Կերչի թերակղզիներում, Արևելյան Վրաստանում։

## Ծանոթագրություններ
Տաբոկաս դու Բրեժու Վելիու

**Տաբոկաս դու Բրեժու Վելիու** (), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա մարզում։ Մտնում է Կրուզեյրու դու Ժերեմոաբու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 13 595 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 550,518 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 8,8 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 19.851.872,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.509,99 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,599 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Երեխաները՝ մեծահասակների արատների զոհեր

**Երեխաները՝ մեծահասակների արատների զոհեր**, մարդկային արատների հուշարձան Մոսկվայի «Բոլոտնայա» հրապարակում, Մոսկվայի Կրեմլից 610 մետր հյուսիս։

## Պատմություն
Հուշարձանը բաղկացած է 15 բրոնզե քանդակներից, որոնք արտացոլում են մարդկային ցեղի արատները՝ ալկոհոլիզմ, թմրամոլություն, մարմնավաճառություն, գողություն, անտեղյակություն, ստախոսություն, անտարբերություն։ Արձանախմբի կենտրոնում նախադպրոցական տարիքի աղջիկ և տղա են, որոնք շարժվում են աչքերը կապած, ոտքերի մոտ ընկած է հեքիաթների գիրքը։

Հուշարձանի բացումը կատարվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ Միխայիլ Շեմյակին
* ճարտարապետներ՝ Վյաչեսլավ Բուխաև, Անդրեյ Եֆիմով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Children – Victims Of Adult Vices: Sadistic And Terryfying Sculptures In Moscow Park
* Children are the Victims of Adult Vices, Bolotnaya Square, Moscow

Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մարդկային արատների հուշարձաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հուշարձաններ
Ցախավել (թերթ)

**«Ցախավել»**, երգիծական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1915-1921 թվականներին, Բոստոնում (1915), Նյու Յորքում։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Ս․ Կյուլո (Ս․ Կյուլոյան)։

«Պատերազմական լուրեր», «Անթել հեռագիրներ» և այլ ենթավերնագրերով ներկայացրել է առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքը, դեմ արտահայտվել պատերազմող տերությունների քաղաքականությանը, թուրքական բարբարոսությունները Արևմտյան Հայաստանում։

«Ցախավել» անվամբ երգիծական պատկերազարդ երկշաբաթաթերթը լույս է տեսել 1943-1958 թվականներին, Թեհրանում։ խմբագիր՝ Ե․ Բազեն (Միրզոյան)։ 1943-1944 թվականներին հրատարակվել է որպես ժողովածու (1-8 համար)։

Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Ցելեստին

**Ցելեստին** (լատ՝. caelestis-երկնագույն), միներալ։ Քիմիական կազմը՝ SrS04։ Բարիտի հետ առաջացնում է իզոմորֆ շարք։ Sr-ը մասամբ տեղակալվում է Ca-ով (կալցիումացելեստին)։ Բյուրեղագիտական համակարգը ռոմբային է։ Առաջացնում է սկավառականման, բրգաձև բյուրեղներ, հատիկավոր, թելավոր, թերթաձև ագրեգատներ։ Գույնը՝ անգույն, երկնագույն, սպիտակ, կանաչավուն։ Փայլը՝ ապակու։ Կարծրությունը՝ 3-3.5, խտությունը՝ 3960 կգ/մ3։ ԽՍՀՄ–ում հայտնի է Միջին Ասիայում, Պովոլժիեում, Ուրալում, արտասահմանում՝ Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում, Իտալիայում։ Ցելեստինի հումք է ստրոնցիումի միացությունների ստացման համար, որոնք կիրառվում են շաքարի, ապակու, դեղագործական արդյունաբերության մեջ, ինչպես նաև մետալուրգիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միներալներ
Ֆորմոզա դու Ռիու Պրետու

**Ֆորմոզա դու Ռիու Պրետու** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա մարզում։ Մտնում է Բառիյրաս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 20 381 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 16 185,171 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,3 մարդ/կմ2։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1961 թվականին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 40.817.686,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.518,68 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,652 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:1961 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ 1954

**Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ 1954** Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ հանդիպում։ Տեղի է ունեցել 1954 թվականի հուլիսի 4-ին, Բեռն քաղաքի «Վանկդորֆ» մարզադաշտում։ Խաղը տեղի է ունեցել Գերմանիայի և Հունգարիայի հավաքականների միջև։ Չեմպիոն է դարձել Գերմանիայի հավաքականը, որը Հունգարիայի հավաքականին հաղթել է 3։2 հաշվով; Այս խաղում Գերմանիայի հավաքականը ռեվանշի հասավ Հունգարիայի հավաքականից՝ խմբային փուլում կրած պարտությունից հետո։

## Խաղի հաշիվը

300px|frameless|կենտրոն

## Տես նաև
* Ֆուտբոլի Աշխարհի առաջնություն 1954

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tournament overview 

Կատեգորիա:1954 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային հանդիպումներ
Մարերի (անձնանուն)

**Մարերի**, հայկական իգական անուն։ Հայկ նահապետի աղջիկներից մեկի անունն է, որից առաջացել է հայոց *մարերի* ամսանունը։ Սակայն այս ստուգաբանությունը Հրաչյա Աճառյանը համարում է կեղծ ստուգաբանություն, քանի որ մարերի ամսանվան ծագումը իրանական է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Ցարիցնո

**Ցարիցնո** (), թաղամաս Մոսկվայի Հարավային վարչական շրջանում։

Եղել է Եկատերինա II կայսրուհու քաղաքամերձ նստավայրը։ Ցարիցնոյի բնապատկերային պարտեզում (նախագիծը՝ 1788 թվական, ճարտարապետներ՝ Մատվեյ Կազակով, Պյոտր Վալուև) գեղատեսիլ տեղադրված տաղավարների և մասնաշենքերի անսամբլ է, որոնց մեծամասնության ճարտարապետության մեջ կլասիցիզմը համադրված է հին ռուսական և կեղծ գոթական մոտիվների հետ (Մեծ պալատ (1799-1782 թվականներ, ճարտարապետ Վասիլի Բաժենով, քանդվել է 1786 թվականին, 1787 թվականին վերակառուցել է ճարտարապետ Մատվեյ Կազակովը, անավարտ է), Փոքր պալատ, «Օպերային տուն», «Հեծելազորային մասնաշենքեր», «Հացի դարպաս», կամուրջներ (բոլորը՝ 1776-1785 թվականներ, ճարտարապետ Վասիլի Բաժենով)։ Սկզբնապես Ցարիցնոի տարածքը 400 հա էր, այժմ՝ 110 հա։

## Ծանոթագրություններ
Ունիվերսալիաներ

**Ունիվերսալիաներ** (լատ․universalis-ընդհանուր), ընդհանուր հասկացություններ, միջնադարյան փիլիսոփայության կարևորագույն կատեգորիաներից և խնդիրներից։ Այդ խնդրի լուծումն ունեցել է գոյաբանական (ընդհանուրի ինքնակա գոյությունը), իմացաբանական (հասկացությունների և իմացության պրոցեսում դրանց առաջացման էությունը) և տրամաբանական (հասկացությունների և եզակի իրերի հարաբերությունը) տեսանկյուն։ Ըստ Պլատոնի, մտածողության մեջ ընդհանուրին համապատասխանում է գերզգայական աշխարհում ընդհանուրը։ Ըստ Արիստոտելի, ունիվերսալիաները թե՝ գոյաբանական, թե՝ իմացաբանական առումով ածանցված են եզակի իրերից։ Այդ պրոբլեմը, հատկապես ունիվերսալիաների գոյաբանական կարգավիճակի հարցը, առավել հստակ դրել է, թեև չի լուծել Պորփյուրը, որի ձևակերպմամբ էլ (Բոեցիուսի միջոցով) այն ներթափանցել է սխոլաստիայի մեջ և դարձել ամբողջ միջնադարյան փիլիսոփայության կենտրոնական և վիճարկելի խնդիրներից (տես Նոմինալիզմ և ռեալիզմ, Կոնցեպտուալիզմ)։ Արդի բուրժ․ փիլիսոփայության մեջ շեշտը դրվում է գիտության լեզվի վերլուծության կամ էլ գիտական տեքստերի համաձայնեցման վրա (հարցի սոցիալական տեսանկյունը)։ Ունիվերսալիաների պրոբլեմի դիալեկտիկամատերիալիստական ըմբռնման հիմքը եզակիի, առանձնահատուկի և համընդհանուրի դիալեկտիկան է։ Ունիվերսալիաների պրոբլեմը հայ փիլիսոփայության մեջ առաջին անգամ որոշակիորեն դրել և բազմակողմանիորեն վերլուծել է Դավիթ Անհաղթը։ Նա ցույց է տվել անտիկ նոմինալիզմի և ռեալիզմի տարատեսակների ակունքները և առաջ քաշել հարցի 3 հիմնական և հնարավոր լուծումներ (ընդհանուրը գոյություն ունի մինչ իրերի բազմությունը, իրերի բազմության մեջ և իրերի բազմությունից հետո)։ Թեև Դավիթ Անհաղթի ուսմունքը կրում է սինկրետիկ բնույթ, այնուամենայնիվ նշմարվում է հարցի նոմինալիստական լուծումը, որը հիմք ծառայեց Հայաստանում նոմինալիստական ուսմունքների առաջացման համար։ Ունիվերսալիաների հարցին անդրադարձել են Հովհան Օձնեցին, Խոսրովիկ թարգմանիչը, հետագայում այն դարձել է հայ փիլիսոփայության գլխավոր խնդիրներից Հովհաննես Իմաստասերը, Հովհան Որոտնեցին, Գրիգոր Տաթևացին, Հակոբ Ղրիմեցին և ուրիշներ դրսևորել են ակնհայտ նոմինալիստական դիրքորոշում, Վահրամ Րաբունին ստեղծել է նոմինալիստական ամբողջական ուսմունք։ Նոմինալիստական հայեցակետի գերիշխումը Հայաստանում պայմանավորված էր ինչպես բնագիտական մտքի զարգացմամբ և հայ փիլիսոփայության էմպիրիկ- սենսուալիստական ուղղվածությամբ, այնպես էլ պապության նկրտումների դեմ մղված գաղափարախոսական-դավանաբանական պայքարում ազգային ինքնուրույն եկեղեցու գոյության արդարացման գաղափարով։

Կատեգորիա:Միջնադարյան փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Սխոլաստիկա
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տրամաբանություն
Կատեգորիա:Գոյաբանություն
Ջոզեֆֆո Ցառլինո

**Ջոզեֆֆո Ցառլինո** (, ), իտալացի կոմպոզիտոր, երգեհոնահար, երաժշտական տեսաբան։ Եղել է հոգևորական, ղեկավարել Վենետիկի Սան Մարկո տաճարի կապելլան։ Վերածննդի դարաշրջանի առաջադեմ գիտնական Ջոզեֆֆո Ցառլինոն հիմք է դրել հարմոնիայի մասին ժամանակակից ուսմունքին։ Իր դատողություններում նա հիմնվել է լսողական ընկալման վրա, այլ ոչ թե վերացական սխոլաստիկ պնդումների։ 1588-1589 թվականներին Վենետիկում հրատարակվել է Ջոզեֆֆո Ցառլինոի գրական աշխատությունների լիակատար ժողովածուն։ Մոտետների, մադրիգալների և այլ ստեղծագործությունների հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Երաժշտական տեսաբաններ
Կատեգորիա:Հոգևորականներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Վերածննդի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Մարտիկ (անձնանուն)

**Մարտիկ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն *մարտիկ*՝ «մարտնչող, ռազմիկ, քաջամարտիկ» բառից։ Նորակերտ անուն է, առաջացել է 19-րդ դարում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Միշա Ազնավուր

**Միշա Ազնավուր** (), ֆրանսիացի գրող, դերասան և երաժիշտ։ Նա մեծանուն երգիչ Շառլ Ազնավուրի որդին է։

## Կենսագրություն
Ծնվել և կրթությունը ստացել է Շվեյցարիայի Ժնև քաղաքում։ Մշտապես ապրում  Փարիզում, ելույթ է ունեցել էստրադայում, թողարկել է երկու CD և բանաստեղծությունների ժողովածու ֆրանսերեն լեզվով։ Նկարահանվել է մի քանի ֆրանսիական ֆիլմերում։ 2006 թ. գարնանից բնակվում է Մոսկվայում, որտեղ 2007 թվականին սեպտեմբերի 18-ին կայացել է Ազնավուրի «Փարիզ, Մոսկվա, սեր...» ռուսերեն լեզվով առաջին գրքի շնորհանդեսը (վեպ-հաշվետվություն Ազնավուրի Մոսկվայում բնակվելու առաջին տարվա կյանքի մասին, որտեղ նա փորձում էր հասկանալ Ռուսաստանը և այնտեղ իր հոգին ձեռք բերել)։

## Գրականություն
* Азнавур, М. Париж, Москва, любовь… — М.։ Рипол Классик, 2007. — 320 с. — ISBN 978-5-386-00146

## Աղբյուրներ
* Миша Азнавур

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Մարիա Գիմբուտաս

**Մարիա Գիմբուտաս** (, ), լիտվական ծագումով ամերիկացի հնագետ և մշակութաբան, հայտնի է իր՝ Հին Եվրոպայում նեոլիթյան և բրոնզեդարյան մշակույթների ուսումնասիրություններով և լայնորեն ընդունված կուրգանային տեսությամբ, որը գտնվում էր նախահնդեվրոպական հայրենիքում՝ Պոնտական լեռներում։

Գիմբուտասը ծնվել է Լիտվայի մայրաքաղաք Վիլնյուսում։ Նրա ծնողները եղել են Լիտվայի մտավորականության ներկայացուցիչներ։ 1908 թվականին նրա մայրը Բեռլինի համալսարանում ստացել է ակնաբուժության դոկտորի աստիճան, եղել է Լիտվայի առաջին կին բժիշկը, մինչդեռ նրա հայրը իր բժշկական աստիճանը ստացել է 1910 թ. Տարտուի համալսարանում։ 1917 թվականի ռուսաստանյան հեղափոխությունից հետո Գիմբուտասի ծնողները մայրաքաղաքում հիմնել են առաջին լիտվական հիվանդանոցը։ Եղել են ավանդական ժողովրդական արվեստների գիտակներ և իրենց տանը հաճախակի հյուրընկալել են ժամանակակից երաժիշտների, գրողների և հեղինակների։ 1931 թ. Գիմբուտասն իր ծնողների հետ բնակություն հաստատեց Լիտվայի պատմական մայրաքաղաք Կաունասում, որտեղ և շարունակեց իր ուսումը։ Ծնողների բաժանվելուց հետո նա ապրեց իր մոր և եղբոր հետ։ Հինգ տարի անց հայրը հանկարծամահ եղավ։ Այդ ժամանակ Գիմբուտասը խոստացավ, որ գիտնական կդառնա։ 1938 թվականին գերազանցությամբ ավարտեց Կաունասի Աուշրա գիմնազիան և նույն տարի ընդունվեց Վիտաուտաս Մագնուսի անվան համալսարան, որտեղ Բանասիրության ֆակուլտետում սովորեց լեզվաբանություն։ Այնուհետև Վիլնյուսի համալսարանում հետամուտ եղավ սովորելու հնագիտություն, լեզվաբանություն, ազգագրություն, բանահյուսություն և գրականություն։ Գիմբուտասը մշակույթի և կրոնի ոլորտում դրսևորել է եզակի հմտություններ։ 1941 թվականին ամուսնացավ ճարտարապետ, լիտվական տպագրության մեծ գործիչ Յուրգիս Գիմբուտասի հետ։ Հաջորդ տարի գերազանցությամբ ավարտեց իր «Լիտվայի թաղման եղանակները երկաթի դարաշրջանում» մագիստրոսական թեզը։ 1946 թվականին ստացավ հնագիտության դոկտորի աստիճան։ Գիմբուտասի ընտանիքը լքեց Գերմանիան և 1949 թվականին տեղափոխվեց Միացյալ նահանգներ։ 1993 թ․ հունիսին Վիտատուաս Մագնուսի համալսարանում ստացավ պատվավոր դոկտորի կոչում։ Գիտնականներից, ուսանողներից և անհաշիվ լիտվացի քաղաքացիներից ստացավ գերգնահատական, որը նույնպես հաջորդ տարի կրկնվեց Ամերիկայում, երբ 1994 թ. փետրվարի 2-ին Լոս Անջելեսում Մարիա Գիմբուտասը մահացավ։ Հազարավոր մարդիկ եկան արտահայտելու իրենց սերն ու հարգանքը այս հրաշք կնոջ ու լիտվացի գիտնականի հանդեպ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հնագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Անիսֆիլդ Վուլֆ գրքային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լիտվացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Լիտվացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կին հնագետներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Մշակութաբաններ
Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վիտովո Մեծի համալսարանի շրջանավարտներ
Հաշվողական տեխնիկայի պատմություն

Հաշվողական տեխնիկան հանդիսանում է կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը տվյալների մշակման և հաշվարկներ իրականացնելու գործընթացներում։ Հաշվարկներ կատարելու առաջին հարմարանքները, հավանաբար բոլորին հայտնի հաշվողական փայտիկներ, այժմ էլ են օգտագործվում շատ դպրոցների տարրական դասարաններում՝ հաշվել սովորեցնելու համար։ Զարգանալով այդ հարմարանքները դարձան ավելի բարդ, օրինակի համար այնպիսին, ինչպիսին Ֆինիկյան կավե պատկերիկներ, այդպես է հաշվարկելի մարմինների ոչ իրական քանակը պատկերացնելու համար։ Այդպիսի հարմարանքներից օգտվել են այն ժամանակավա վաճառականները և հաշվետարները։
Աստիճանաբար հաշվարկների պարզ հարմարանքներից ծնվեցին ավելի բարդ սարքեր։ Աբակ (հաշվիչներ), լոգարիթմական քանոններ, համակարգիչ: Չնայած հին հաշվիչների պարզությանը, փորձառու հաշվետարը կարող էր ստանալ պարզ հաշվարկների արդյունքը ավելի արագ, քան ժամանակակից համակարգիչ ունեցող ոչ լիարժեք մասնագետը։

right|thumb|150px|Մասսայական տնային համակարգիչ, միացված հեռուստացույցին

Կատեգորիա:Հաշվողական տեխնիկա
Մաքրինե

**Մաքրինե**, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն *մաքուր* բառից։ Նորակերտ անուն է։ Հնում գործածվել է Մակրինե ձևով։

## Գործածություններ
* Մակրինե (Մակրինա), քույր Մեծն Բարսեղի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Էդվարդ դե Բոնո

**Էդվարդ դե Բոնո** (, ), բրիտանացի հոգեբան, փորձագետ ստեղծագործ մտածելակերպի ոլորտում։

### Կենսագրություն
Էդվարդ Չարլզ Ֆրենսիս Պուբլիուս դե Բոնոն ծնվել է մայիսի 19-ին 1933 թվականին Մալթայում։ Ավարտել է Սբ. Մարտինի քոլեջը Մալթայում։ Հետագայում ստանում է բժշկագիտության դոկտորի աստիճան Մալթայի համալսարանում, իսկ հետագայում որպես Ռոդսի կրթաթոշակ ստացող սովորել է Օքսֆորդում, Քրայթ-Չերչ քոլեջում, որտեղ ստանում է մագիստրոսի կոչում հոգեբանությունից։ Դե Բոնոն նույնպես ստանում է բժշկագիտության դոկտորի աստիճան Թրինթի քոլեջում Քեմբրիջում, ինչպես նաև իրավագիտության դոկտորի աստիճան Դանդիի համալսարանում։ Էդուարդ դե Բոնոն աշխարհին հայտնի է ինչպես գործնական մտածելակերպի հմտությունների զարգացման առաջատար մասնագետ։ Նա գիտության մեջ ներքաշել է «Լաթերալ մտածելակերպ» հասկացությունը, որը հետագայում ներառվել է Օքսվորդի ժամանակակից անգլերենի բառարանում։ Դե Բոնոն մշակել է գիտական մեթոդների համակարգ, որը մարդու մեջ զարգացնում է ստեղծագործող մտածելակերպի հմտությունները, ինչպես նա ասում էր՝ «հավասարակշռված մտածելակերպ»։

Դե Բոնոն քառասունհինգ գրքի հեղինակ է, որոնք թարգմանվել են քսանյոթ լեզուներով, նկարահանված են երկու գիտական ֆիլմեր։ Գիտնականը կարդացել է դասախոսություններ աշխարհի քառասունհինգ երկրներում և հանդես էր գալիս միջազգային խոշորագույն գիտաժողովներում, իսկ 1989 թվականին նրան առաջարկվել է Նոբելյան մրցանակի հավակնորդների հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը։ Հավասարակշռված մտածելակերպի մշակման մեթոդիկային են դիմել առաջատար արդյունաբերական կազմակերպությունները, ինչպիսիք են IBM, NTT (Ճապոնիա), Du Pont, Eriksson, Ford և ալյն։
Ներկայիս պահին Էդվարդ դե Բոնոն հատուկ կրթական ծրագրի ղեկավար է, որը կյանքի է կոչում երեխաների ստեղծագործ մտածելակերպի զարգացման ծրագիրը հանրակրթական դպրոցներում։
250px|մինի|Լաթերալ մտածելակերպ, գաղափարի հիմնադիր Էդվարդ դե Բոնո 250px|մինի|Edward de Bono "Six thinking hats"

## Լաթերալ մտածելակերպ
Բրիտանացի գիտնական Էդվարդ դե Բոնոն բազմաթիվ մեթոդներ է առաջարկել ստեղծագործելու և մտածելակերպի մասին։ Նա համարվում է «լաթերալ մտածելակերպ» տերմինի հիմնադիրը, որը էապես տարբերվում է ուղղահայաց մտածելակերպից նրանով, որ հարցականի տակ է դնում սկզբնական պայմանները։ Լաթերալ մտածելակերպի օրինակներից մեկը համարվում է վեց գլխարկների մեթոդը (սպիտակը մարմնավորում է անալիտիկ մտածելակերպը, սևը՝ քննադատական, դեղինը՝ լավատեսական, կանաչը՝ ստեղծագործող մտածելակերպը, իսկ կապույտը՝ հեռանկարային մտածելակերպը)։ Փոխաբերական իմաստով հագնելով գլխարկներից որևէ մեկը` մարդը կարող է նայել խնդրին մի քանի տեսանկյունից։

## Երկեր
* Էդվարդ դե Բոնո «Մտածողության վեց գլխարկներ»
* «Ոչ ստանդարտ մտածելակերպ»
* «Ջրային տրամաբանություն» WATER LOGIC
* «Լաթերալ մտածելակերպ»
* «Սովորեցրեք ձեր երեխային մտածել»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Մալթացի գրողներ
Շուրի (Լիվոյի վտակ)

**Շուրի** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Աջ վտակը՝ Լիվո գետն է։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կեմ գետի ակունքն է մինչև Յուշկոզերսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։

Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **02020000812102000002864**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **102000286**
* *Ավազանի կոդը* - **02.02.00.008**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **02**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Որոգինիզմ

[250px|մինի|Որոգինեսն ըստ Անդրե Թևեի «Les vrais pourtraits…» -ի, [1584 թ.]]
**Որոգինիզմ**, քրիստոնեական աստվածաբանության ուղղությունների համախումբ, Ալեքսանդրյան աստվածաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ Որոգինեսի (մոտ՝ 185-254) տեսություններից մեկը։ Որոգինեսը հսկայական ազդեցություն է ունեցել քրիստոնեական աստվածաբանության հետագա զարգացման վրա, նրա աշակերտներն են եղել Սուրբ Գրիգոր Հրաշագործը, 3-րդ դարի նշանավոր աստվածաբան Պամփիլիոս Կեսարացին, եկեղեցական պատմիչ Եվսեբեոս Կեսարացին։ Նրա որոշ գաղափարներ, որոնք նա ներկայացնում էր որպես վարկած, դեռ իր կենդանության օրոք որակվել են որպես հերետիկոսական։ Այժմ «որոգինիզմի» անվան տակ հասկանում են երեք գաղափար՝ Որոգինեսի վարդապետությունը, վարդապետություն՝ գրված նրա հակառակորդնեիր կողմից, 6-րդ դարի որոգինիստների վարդապետությունը։ Քրիստոնեական եկեղեցու պատմության մեջ որոգինիզմի հետ են կապվում երկու հիմնական բանավեճեր, որ տեղի են ունեցել 4-րդ դարի վերջին - 5-րդ դարի սկզբում և 6-րդ դարի կեսերին։ Շուտով, տիեզերական 5-րդ ժողովից հետո (553) oրիգենիզմն անհետացել է քրիստոնեական բանավեճի ոլորտից։ Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են,  որ որոգինիզմն ընկած է ավելի ուշ առաջացած այնպիսի հերետիկոսական շարժումների հիմքում, ինչպիսիք են արիոսականությունը, պատկերամարտությունը և կատարների ուսմունքը։

## Որոգինեսի դոգմատիկ համակարգ
Իր գլխավոր աշխատության մեջ՝ «Յաղագս սկզբանց», Որոգինեսը ձևակերպում է աստվածաբանական ուսումնասիրությունների սեփական խնդիրները։ Քանի որ առաքյալները հայտնել էին միայն այն, ինչ գտել էին նպատակահարմար և շատ բաների մասին լռել էին, մնացել էին բազմաթիվ անպատասխան հարցեր։ Դրանց թվում Որոգինեսը խոսում է Սուրբ Հոգու և Երրորդության տեղի, մեռածների հարության, կամքի ազատության, հոգու առաջացման և շատ ուրիշ հարցերի մասին։ Իր հայացքներն Որոգինեսը ներկայացնում է ոչ որպես դոգմա, նախընտրելով  դնել միայն հարցադրումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Ալեքսանդրիայի աստվածաբանական դպրոց
Կատեգորիա:Օրիգեն
Ցանցենաբորբ

**Ցանցենաբորբ**, ռետինիտ (լատ`․ retina-ցանցաթաղանթ), աչքի ցանցաթաղանթի բորբոքում ․Պատճառներն են աչքի ցանցաթաղանթի արյան անոթների մեջ թարախային ինֆեկցիայի ներթա փանցումը՝ արյան վարակման (սեպսիս) կամ օրգանիզմում թարախային օջախի առկայության, տուբերկուլոզի, թունավորումների և այլնի դեպքերում։ Սովորաբար զուգակցվում է աչքի անոթաթաղանթի ախտահարման հետ (խորիոռետինիտ)։ Բնորոշվում է տեսադաշտի օջախային մասնակի մթագնումների առաջացմամբ՝ ակնհատակի բորբոքային կիզակետին համապատասխան։ Անբավարար բուժման դեպքում առաջանում է տեսողության կայուն անկում։ Աչքի ցանցաթաղանթի ոչ բորբոքային հիվանդությունները, որոնց պատճառներն են անոթների ախտահարումները, նյութափոխանակության խանգարումները, արյան հիվանդությունները, անվանվում են ռետինապաթիաներ։ Առավել հաճախ լինում են հիպերտոնիկ հիվանդության, հղիության թունավորումների, շաքարային հիվանդության և այլն դեպքերում։ Բուժումը` պատճառի վերացում։
Սկիո

**Սկիո** (իտալ. *Schio*), քաղաք Իտալիայի Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։ Քաղաքը գտնվում է Վիչենցայից հյուսիս, Գարդա լճից արևելք։ Սկիոն շրջապատում են Պրեդալպերը, այսպես կոչված՝ «Փոքր Դոլոմիտները», և Պասուբիո լեռը։

Քաղաքի հովանավորն է համարվում Պետրոս առաքյալը։ Քաղաքի տոնը հունիսի 29-ին է։

## Պատկերասրահ

Image:Schio church of St. Mary.jpg|Սուրբ Մարիամի եկեղեցին
Image:Schio duomo visto dal castello.jpg|Տաճարը
Image:Schio_il_castello.jpg|Ամրոցը
Image:Schio_l'Omo.jpg|L'Omo
Image:Schio_Teatro_Civico.jpg|Քաղաքային թատրոնը
image:Schio-Chiesa S.Francesco.JPG|Սուրբ Ֆրանցիսկոսի եկեղեցին
image:Schio-Chiesa di S.Antonio.JPG|Սուրբ Անտոնիոսի եկեղեցին
image:Schio-Monumento Alessandro Rossi.JPG|Ալեսանդրո Ռոսսիի հուշարձանը


## Քույր քաղաքներ
*  Լանդսհուտ, Գերմանիա, 1981-ից
*  Կապոշվար, Հունգարիա, 1990-ից
*  Պետանժ, Լյուքսեմբուրգ 1992-ից

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Սկիո. կաշվե պատյանների և դիրիժաբլների հայրենիք 

## Ծանոթագրություններ
Մաքրուհի

**Մաքրուհի**, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն *մաքուր* բառից։ Նորակերտ անուն է։ Աստվածածնի 7 անուններից մեկն է՝ Աստվածածին, Մարիամ, Թագուհի, Սրբուհի, Տիրուհի, Մաքրուհի, Դշխուհի։ Անվան կրճատ ձևն է Մաքրիկ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Ցանցաձև խողովակներ

**Ցանցաձև խողովակներ**, մաղաձև խողովակներ, վանդակաձև խողովակներ, ծաղկավոր բույսերի փոխադրող տարրեր, երկարությամբ ձգված միաշարք բջիջներ են, որոնց ծայրային պատերն ունեն մաղաձև ծակոտիներ։ Ցանցենաբորբի առաջացման ընթացքում բջջի վակուոլների թաղանթները, կորիզը, օրգանելները քայքայվում են, ցիտոպլազման խառնվում է բջջահյութի հետ։ Բույսերի մեծամասնության Ցանցենաբորբը գործում են 1 տարի, որոշ տեսակներինը (արմավենիներ)՝ մինչև տասնյակ տարիներ։ Ցանցենաբորբով է կատարվում օրգանական նյութերի (գլխավորապես շաքարների) տեղափոխությունը։
Մեխակ (անձնանուն)

**Մեխակ**, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն մեխակ ծաղկանունից։ Կովկասում տարածված անուն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Ցանգ

**Ցանգ** (), կիսովի զսպանակվող վռանի ձև ունեցող հարմարանք, որը ծառայում է գլանաձև կամ պրիզմայաձև շինվածքների սեղմման համար։ Կիրառում են մետաղահատ կամ փայտամշակման հաստոցներում, ցանգավոր մատիտներում։

Կատեգորիա:Մեխանիկա