Իվան Զայցև

**Իվան Կոնդրատևիչ Զայցև** (, ), ռուս և ուկրաինացի նկարիչ և մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Իվան Զայցևը ծնվել է 1805 թվականին Պենզայի գուբերնիայի ճորտերի ընտանիքում։ Զայցևների ընտանիքում եղել են սրբանկարիչներ, ներկարարներ և ընտանեկան գեղանկարիչներ։ Նրա հայրը ծառայել է կալվածատիրոջ մոտ բազմաթիվ պաշտոններում՝ սկսած կառավարիչից մինչև «անպարկեշտ» նկարների նկարիչ։ Նկատելով որդու նկարչական տաղանդը, հայրը ծնկաչոք թույլտվություն է խնդրել իր տիրոջից տղային Արզամասի Ա. Վ. Ստուպինի նկարչական դպրոց ընդունելու համար։ Զայցևը սովորել է այնտեղ 1823 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1827 թվականը, երբ ստիպված է եղել թողնել դպրոցը, քանի որ իր տերը ոչ մի կոպեկ չի վճարել կրթության համար՝ չնայած վարձի վճարման պայմանավորվածությանը։

Սակայն ճակատագիրը բարենպաստ է եղել Զայցևի համար․ առաջին սեփականատիրոջ մահից հետո նա անցել է հաջորդ սեփականատիրոջը, ով, ապրելով Սանկտ Պետերբուրգում և տեսնելով Զայցևի նկարչական տաղանդը, նախ նրան ուղարկել է անանուն ֆրանսիացի նկարչի մոտ շարունակելու ուսումը, ապա (1830 թվականին) նրան թույլատրել է ընդունվել Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիա։ Եղել է Վասիլի Շիրյաևի, իսկ ավելի ուշ՝ Կառլ Բրյուլովի աշակերտը։

1837 թվականին Իվան Կոնդրատևիչ Զայցևն ավարտել է որպես ազատ նկարիչ՝ Գեղարվեստի ակադեմիայում սովորելու ընթացքում ստանալով երկու երկրորդ կարգի արծաթե մեդալ՝ առաջինը (1834 թվականի մայիսի 1-պն) ինքնանկարի համար, իսկ երկրորդը (1835 թվականի դեկտեմբերի 24-ին) բնօրինակ անձանց խմբի նկարի համար։

Մասնավոր նախագծերի վրա աշխատելիս (Օռլովի տաճարի երեք սրբապատկերները և գրող Իվան Լաժեչնիկովի դիմանկարի պատճենը, 1836), Զայցևն ամուսնացել է պետրոգրադյան հարուստ ընտանիքի դաստիարակչուհու հետ, որի հետ ծանոթացել է, երբ նրան հրավիրել են նկարելու նրա դիմանկարը։ Ամուսնությունը և միջոցների պակասը ստիպել են Զայցևին հրաժարվել զուտ գեղարվեստական աշխատանքից և անցնել մանկավարժական աշխատանքի, որը կայուն եկամուտ է երաշխավորել:

Ընդունվել է մայրաքաղաքի Առաջին կադետական կորպուս՝ որպես նկարչության ուսուցիչ, որտեղ աշխատել է 1839 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1847 թվականը, երբ հիվանդության և Բալթյան կլիման փոխելու պատճառով տեղափոխվել է Պոլտավայի Պետրովսկու կադետական կորպուս, որտեղ էլ անցկացրել է կյանքի մնացած մասը։ Պոլտավայում Զայցևն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել տեղական կյանքին և եղել է տեղի աղջիկների գիմնազիայի հիմնադիրներից մեկը, որտեղ մի քանի տարի անվճար նկարչություն է դասավանդել։

Իվան Կոնդրատևիչ Զայցևը մահացել է 1890 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Պոլտավայում։

Թողել է հետաքրքիր հուշագրություններ, որոնք հրատարակվել են «Ռուսական հնություններ» (1887, հատոր 11) ամսագրում և պարունակում է մի շարք փոքր, բայց հետաքրքիր մանրամասներ, որոնք պատկերում են նկարչի այդ ժամանակաշրջանի կյանքը։ Նրա հուշագրությունները միակ պատմական փաստաթուղթն է, որը վկայում է Տարաս Շևչենկոյի և Վասիլի Շիրյաևի 1830-ականների սկզբին Սանկտ Պետերբուրգում գտնվելու մասին։

Նրա թոռը գյուտարար Գլեբ Կոտելնիկովն է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Кондаков, «Юбилейный сборник Академии Художеств», т. II, ст. 72 (неверно указан год поступления в ИАХ).
* Петров, «Материалы» т. II, стр. 326, 331.
* «Русская старина», т. 54, 1887 г., стр. 666 и сл.
* «Старые годы» 1910 г., июль — сентябрь, ст. 31, 33, 75.

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ