open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հարություն Թումանյան

**Հարություն Օհանջանի Թումանյան** (), հայ գրող, թատերագիր։ Եղել է ուսուցիչ։

## Ստեղծագործություններ
Սկսել է տպագրվել 1890-ական թվականներին «Աղբյուր», «Տարազ», «Լումա» և այլ պարբերականներում։ Լույս է ընծայել «Խոլեր» (1892) վոդևիլը, «Ամուրին» (1898) երգիծաբանական պատկերը, «Բանաստեղծություններ» (1899) ժողովածուն, «Մելիք Բեգլար» (1900), «Մելիք Ցուսուֆը» (1900), «Գալի Մահրասան» (1902), «Մուսա» (նվագ 1-2, 1902-1904), «Հազարան բլբուլ» (1903) պոեմները։ Գրել է նաև «Արտավազդ Բ» (1904) պատմական ֆեերիան և «Համառոտ ստուգաբանություն հայոց աշխարհաբար լեզվի» (1904) աշխատությունը։

## Պիեսներ
* «Ալք»
* «Աշխարհի կործանում»
* «Արտավազդ Բ»
* «Խելքի տոպրակներ»
* «Խոլերա»
* «Կնյազի շաշկեն»
* «Հազարան բլբուլ»
* «Պըլը-Պուղի»

## Թարգմանություններ

* Ճավճավաձե Իլիա։ Բանաստեղծություններ.- Երևան։ Սովետական գրող, 1978.- 93 էջ։
* Ճավճավաձե Իլիա։ Ընտիր երկեր։ Գիրք առաջին. Ոտանավորներ և պոեմներ.- Թբիլիսի։ Տպարան Ա. Ֆ. Մյասնիկյանի անվան «Զարյա Վաստոկա»-ի, 1937.- 117, 1 չհ. էջ.- Բովանդ-ից՝ Որոշ ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ թատերագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Հարություն Աթոյան

**Հարություն Տիգրանի Աթոյան** (), հայ ֆիզիկոս, նկարիչ։

Մասնագիտությամբ ֆիզիկոս է, զբաղվել է նաև գեղանկարչությամբ։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում, Լենինականում, Արթիկում։ Բնանկարների, ժանրային պատկերների և նատյուրմորտների հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կոնստանդին Ալաջալյան

**Կոնստանդին Իվանի Ալաջալյան** (), հայ նկարիչ, գրաֆիկ։ Աշխատել է մոնումենտալ գեղանկարչության և պլակատի բնագավառներում։

Սիմոն և Ստեփան Ալաջալովների եղբայրը։

## Կենսագրություն
Կոնստանդին Ալաջալյանը ծնվել է 1900 թվականին։ Մանկությունն անցել է Դոնի Ռոստովում։ Գիմնազիան ավարտելով՝ ինքնուրույն սովորել է նկարել։ 1917-1918 թվականներին սովորել է Պետրոգրադի համալսարանում։ Հեղափոխության տարիներին միացել է հեղափոխական իշխանությանը ծառայող արվեստագետների խմբին։ Պատվերով նկարել է քարոզչական պաստառներ, հեղափոխության առաջնորդների դիմանկարներ։ 1918 թվականին վերադարձել է Ռոստով, համագործակցել «Искусство» ամսագրի հետ։ 1918 թվականին մասնակցել է Ռոստով-Նախիջևան համայնքի 8-րդ գարնանային ցուցահանդեսին, «Донская волна» ամսագրի համար ստեղծել է գրաֆիկական դեկորատիվ տարրեր (1918-1919)։

1920 թվականին հանդիպել է Սերգեյ Եսենինին, ստեղծել նրա դիմանկարը, որը տասը տարի անց տպագրվել է Մերի Դեստի «Իսիդորա Դունկանի ավարտը» գրքում (Detsi M. Isadora Duncan’s end. London, 1929):

1921 թվականին ապրել է Իրանում, Կոստանդնուպոլսում։ 1923 թվականից տեղափոխվել է ԱՄՆ, 1928 թվականին ստացել ամերիկյան քաղաքացիություն։

Զբաղվել է որմնանկարչությամբ, գրքի ձևավորմամբ։ Նկարել է պաննոներ, աշխատակցել է թերթերին։ Նրա ձևավորած գրքերից են Գերշվինի «Երգերի» գիրքը, Սկինների «Մեր սրտերը ջահել էին ու զվարթ», Միլլերի «Մոխրոտը» և այլն։

## Մատենագրություն
* Ջանետ Ֆիշեր. «Ալաջալովի նկարները և գծանկարները», Նյու Յորք, 1942 (անգլերեն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատկերազարդողներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Չիվիտավեկյա

**Չիվիտավեկյա** (), քաղաք կենտրոնական Իտալիայում։ Գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում, 80 կիլոմետր հեռավորության վրա մայրաքաղաքից, ենթարկվում է Հռոմի վարչական կենտրոնին։ Քաղաքը համարվում է Հռոմի նավահանգիստ։ Բնակչությունը կազմում է 50 000 մարդ ըստ 2010 թվականի։

## Պատմություն
thumb|ձախից|Չիվիտավեկյան 1795 թվականին։
Ժամանակակից քաղաքը կառուցվել է արդեն գոյություն ունեցող Էտրուսկյան բնակատեղիում։

Նավահանգիստը կառուցվել է 2-րդ դարում Տրայանոս կայսեր կողմից։
1996 թվականին այս քաղաքը դարձավ գլխավոր նավահանգիստը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ
Սեպեդա լա Մորա

**Սեպեդա լա Մորա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ավիլա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Էլ-Բարկո-դե-Ավիլա-Պիեդրախիտա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 31 կմ2։ Բնակչությունը՝ 96 (2010)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը՝ 41 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Asociación Cultural El Rollo de Cepeda la Mora 
* Parques Naturales / Municipios situados en el entorno del "Espacio Protegido" 
* Gredos Norte / Cepeda la Mora 
* Cepeda la Mora en el Catastro de Ensenada

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Բաղդասար Այվազյան (նկարիչ)

**Բաղդասար Այվազյան** (), հայ նկարիչ, ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Մյունխենի և Շտուտգարտի գեղարվեստների ակադեմիաներում։ 1923 թվականից ապրել է Արգենտինայում։ 1944 թվականին կազմակերպել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Գործերից են՝ «Պառավ կինը», «Աննա-Մարի» և այլն։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահ ում։

## Մատենագրություն
* Onnig Avedissian, Peintres et eculpteus Armeniens. Le Caire, 1959

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Աորտա

**Աորտա**, արյան մեծ շրջանառության գլխավոր զարկերակը։ Սկսվում է սրտի ձախ փորոքից։

## Տեսակներ
Տարբերում են վերել աորտա, աորտայի աղեղ և վայրէջ աորտա, որը մինչև ստոծանին անվանվում է կրծքային, ստոծանուց ցած՝ որովայնային աորտա։ Վերջինս գոտկային IV ողնի մակարդակին բաժանվում է աջ ու ձախ ընդհանուր զստային զարկերակների։ Յուրաքանչյուր զստային զարկերակ ճյուղավորվում է *[[ներքին զստային զարկերակ|ներքին]]* (արյուն է մատակարարում կոնքի օրգաններին ու պատերին) և *[[արտաքին զստային զարկերակ|արտաքին]]* զստային զարկերակների։ Վերջինս վերածվում է ազդրային զարկերակի և ճյուղավորվելով՝ արյուն է մատակարարում ստորին վերջույթներին (ծնկափոսային, առաջային և հետին մեծ ոլոքային, փոքր ոլոքային և ոտնաթաթի զարկերակներ)։

Աորտայի վերել հատվածից, նրա սկզբնական լայնացումից (կոճղեզ) դուրս են գալիս աջ ու ձախ պսակային զարկերակները, որոնք արյուն են մատակարարում սրտին։

Աորտայի աղեղից աջից դեպի ձախ դուրս են գալիս բազկագլխային ցողունը, ձախ ընդհանուր քնային և ենթաանրակային զարկերակները։ Ընդհանուր քնային զարկերակը բաժանվում է արտաքին քնային զարկերակի, որն արյուն է մատակարարում պարանոցի վերին մասին, դեմքի և գլխի արտաքին ծածկույթներին, և ներքին քնային զարկերակի, որն արյուն է մատակարարում գլխուղեղի մեծ մասին և տեսողական օրգանին, ինչպես նաև կարծր ուղեղապատյանին և քթի խոռոչի լորձաթաղանթի մի մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Աորտա - Մեդեքս

Կատեգորիա:Զարկերակներ
Բեթթի (երգչուհի)

**Էլիզաբեթ Դանիելյան** (), ավելի հայտնի է որպես **Բեթթի**, հայ պատանի երգչուհի։ Նա ներկայացրել է Հայաստանը 2014 թվականի նոյեմբերին Մալթայում անցկացված Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթին, որտեղ կատարել է իր «People of the Sun» (Արևի մարդիկ) երգը։

## Կարիերա
### 2014-ներկա։ Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ

2014 թվականի սեպտեմբերի 14-ին երգչուհին մասնակցելով Մանկական Եվրատեսիլ 2014 թվականի երգի մրցույթի Հայաստանի ազգային ընտրությանը, ժյուրիի և հեռուստադիտողի քվեարկության արդյունքում իր «People of the Sun» երգով ճանաչվում է հաղթող և ստանում է հնարավորություն ներկայացնելու Հայաստանը Մալթայի Մարսա քաղաքում անցկացված Մանկական Եվրատեսիլ 2014-ին։ Նա մրցույթում հանդես գալով 12-րդ համարի ներքո, քվեարկության արդյունքում հավաքում է 146 միավոր և զբաղեցնում է 3-րդ հորիզոնականը։ Նա ստանում է ամենամեծ թվով առավելագույն 12 միավորները՝ 6 անգամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2003 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մարտի 7 ծնունդներ
Աշխատանքային բուժում

**Աշխատանքային բուժում**, աշխատանքով որոշ հիվանդությունների և վնասվածքների բուժում։

Երկարատև անգործությունը տկարացնում է մարդուն, այն դեպքում, երբ աշխատանքն իբրև բնական խթան բարձրացնում է կենսական տոնուսը։ Երկարատև հիվանդության հետևանքով մարդու էներգիական հնարավորությունները նվազում են, որը ոչ միայն հիվանդագին վիճակի, այլև անգործունեության հետևանք է։ Հոգեբանական առումով անցանկալի է նաև չաշխատող մարդու երկարատև սոցիալական մեկուսացումը։

Աշխատանքի կիրառումը բուժման ընթացքում՝ բժշկության խնդիր է։ Միայն բժիշկը կարող է ճիշտ որոշել աշխատանքային բուժման սկիզբը, աշխատանքային բեռնվածությունը, աշխատանքի տեսակը, որոնք հանձնարարվում են հիվանդի վիճակին համապատասխան։ Աշխատանքային բուժումը, որպես վերականգնողական բուժման մեթոդ, կիրառվում է վերականգնման կենտրոններում, որտեղ վնասվածքներ, ուղեղային արյան շրջանառության խանգարումներ ունեցող հիվանդներին աստիճանաբար վերադարձնում են սովորական կենսական ռիթմի։ Այն օգնում է մարդուն գլխուղեղի անոթային ախտահարումից հետո վերականգնել ընդհանուր ակտիվությունը և մեղմացնել լուծանքների հետևանքները, ինֆարկտից հետո վերադառնալ նախկին կենսակերպին։

Աշխատանքային բուժումը ոսկրահոդային համակարգի հիվանդությունների դեպքում կանխում է հոդերի կայուն անշարժության (անկիլոզ) առաջացումը։

Կատեգորիա:Բուժման միջոցներ
Երվանդ Երվանդյան (այլ կիրառումներ)

**Երվանդ Երվանդյան** անունը կարող է վերաբերել.

* Երվանդ Ա Սակավակյաց - հայոց թագավոր մ.թ.ա. 570 - մ.թ.ա. 560
* Երվանդ Բ - հայոց թագավոր մ.թ.ա. 404 - մ.թ.ա. 360
* Երվանդ Գ - Հայաստանի սատրապ մ.թ.ա. 344 - մ.թ.ա. 331, ապա՝ հայոց թագավոր մ.թ.ա. 317 - մ.թ.ա. 260
* Երվանդ Դ Վերջին - հայոց թագավոր մ.թ.ա. 220 - մ.թ.ա. 201
Էջմիածնի Մայր Տաճարի թանգարան

**Էջմիածնի Մայր Տաճարի թանգարան**, կառուցել է 1869 թվականին Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսը՝ Ռուսաստանի հայ համայնքի միջոցներով։ Մայր Տաճարի թանգարանը գտնվում է տաճարի հարավարևելյան մասում։ Շինությունը ձգվում է Մայր Տաճարի Ավագ Խորանի ողջ լայնությամբ՝ հարավային և արևելյան կողմերով։

## Պատմություն
Մինչ թանգարանի կառուցումն ավանդական սրբազան մասունքները պահվել են բեմի հետևում գտնվող Մայր Տաճարի սրահներում և արևելյան պահոցներում և դրանց դասավորվածությունը դժվարացրել է այդ իրերի ցուցադրությունը։ Թանգարանի կառուցումը հնարավորություն է տվել նմուշների ցուցադրության համար նոր պահարաններ ավելացնել, տեղեր հատկացնել ավելի մեծ իրերի համար։ Թանգարանում կան բազմաթիվ մասնատուփեր։ Ժամանակին արհեստավոր վարպետները նշխարները պահելու համար հատուկ մասնատուփեր պատրաստելու ավանդույթ են ունեցել։ Դրանք պատրաստել են տարբեր արհեստավորներ, վարպետներ։ Մասնատուփերը երբեմն օգտագործվել են եկեղեցում երկար ժամանակ պահված մասունքն ամփոփելու համար, սկզբում պատրաստվել են, հետո որոշվել է, թե ինչ մասունք է պահվելու այնտեղ։

Թանգարանում պահվող սրբազան գանձերից են՝
* Սուրբ Գեղարդը (որով խոցել են Քրիստոսին և որը պահվում է արծաթե մասնատուփի մեջ)
* Նոյյան տապանի մասունքը, որն ամփոփված է 1698 թ. պատրաստված մասնատուփում
* Խոտակերաց Սուրբ Նշան մասնաց պահարանը՝ Հիսուս Քրիստոսի սուրբ Խաչափայտի մասունքներով (914-929)
* Աշոտ Երկաթի մասնատուփով խաչը, որի մեջ պահվում է Քրիստոսի խաչափայտից մի մասունք (այն գոյություն ունեցող թափորի խաչերից ամենահինն է)
* Անիի Հովհաննես-Սմբատ արքայի լեռնային բյուրեղից պատրաստված խաչը
* Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալների աջերը
* Անդրեասի, Սուրբ Գևորգի մասունքները
* Հավուց Թառ եկեղեցու Ամենափրկիչը,
* Կոմիտաս վարդապետի խույրը
* Ստեփանոս Լեհացու, Վարդգես Սուրենյանցի կտավները
* Արվեստի այլ արժեքավոր նմուշներ

Ցուցադրվող նմուշները պատմում են նաև Հայոց Սփյուռքի մասին, քանի որ դրանցից շատերը ներկայացնում են այն տարածաշրջանները, որտեղից բերվել են։ Մայր Աթոռին նմուշներ են ընծայվել աշխարհի տարբեր թեմերից, հայկական համայնքներից, ընտանիքներից ու անհատներից։

1958 թ. Ավագ Խորանի վերանորոգման նպատակով կատարված աշխատանքներին զուգընթաց, տեղի ունեցած հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են 301-303 թթ. Գրիգոր Լուսավորչի հիմնած Խորանի մնացորդները։ Ճարտարապետ Ալեքսանդր Սահինյանի ղեկավարած պեղումների ժամանակ հայտնաբերվեց նաև հեթանոսական շրջանի կրակարան, որի վրա կառուցվել էր Խորանը։ Բացի դրանից հայտնաբերվեց ևս մի խորան՝ սյունաձև հիմքով, բեմով և Խորանի հիմնաքարով, որը կառուցվել էր հինգերորդ դարում՝ Վահան Մամիկոնյանի կողմից։

## Ցուցադրություն
Այժմ թանգարանում պահվում են սրբազան մասունքներ և կրոնական արվեստի ուրույն նմուշներ։

## Միջոցառումներ
2013 թվականից թանգարանը մասնակցում է «Թանգարանների գիշեր» համաեվրոպական միջոցառմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մայր Տաճարի թանգարան

Կատեգորիա:1869 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1869 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի թանգարաններ
Գերասիմ Շահվերդյան

**Գերասիմ Գուրգենի Շահվերդյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
1978-1984 թվականներին սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժնում։ 1981-1983 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1984-1990 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1985 թվականից մասնակցում է ցուցահանդեսների։ 2003 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։

## Ստեղծագործություններ
* Ռազմական վիրաբույժ Գ. Բաբայանի հուշարձանը, Մոսկվա, 1985 
* Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան, Աջափնյակի թաղապետարան, Երևան, 1999 
* «Նուռ», 2002 թվական, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջան, Երևան
* «Մայր և մանուկ», Ջերմուկի «Արարատ» առողջարան, 2005 
* Հրանտ Շահինյանի հուշարձան, Երևան, 2014
*  Ալբերտ Ազարյանի կիսանդրի, Երևան, 2022

## Պատկերասրահ

Արարատ, Ջերմուկ.jpg|«Մայր և մանուկ»
Նուռ, Մալաթիա.jpg|«Նուռ»
Հրանտ-Շահինյանի-հուշարձան 05.jpg|Հրանտ Շահինյանի հուշարձան (Երևան)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Աչքի պրոթեզ

thumb|Աչքի պրոթեզ
**Աչքի պրոթեզ**, ապակե կամ պլաստմասսայե արհեստական աչք։ Ըստ ծիածանաթաղանթի և սպիտապատյանի գույնի՝ աչքի պրոթեզը պետք է համապատասխանի առողջ աչքին, ըստ ձևի և չափի՝ շաղկապենային խոռոչին։

Խորհուրդ է տրվում աչքի պրոթեզը գիշերը հանել, մշակել բորաթթվի լուծույթով (1 բաժակ ջրին՝ 1 թեյի գդալ) և պահել չոր վիճակում։ Դպրոցական և պատանեկան տարիքում պրոթեզը մշակելուց հետո նորից հարկավոր է տեղադրել ակնաճեղքում (գիշերն այն հանել խորհուրդ չի տրվում, քանի որ հնարավոր է բացակայող աչքի ակնախոռոչի ոսկրերի աճի կասեցում)։

Աչքի պրոթեզի մաշվելու դեպքում (առաջանում են խորդուբորդություն, ճաքեր) անհրաժեշտ է փոխարինել նորով (սովորաբար՝ 1,5-2 տարի անց)։

Աչքի պրոթեզ ակնաճեղք դնելու համար լայն ծայրն ուղղում են դեպի քունքը՝ գոգությամբ դեպի վեր, վերին կոպը վեր են բարձրացնում և դրա տակ տեղադրում պրոթեզի լայն եզրը, ստորին կոպը հետ են քաշում այնքան, որ այն գտնվի պրոթեզի եզրից ցած։ Կոպը բաց թողնելիս պրոթեզն ակնակապիճում ճիշտ դիրք է գրավում։ Պրոթեզը հանում են՝ ստորին կոպը հետ քաշելով և դրա վրա սեղմելով։

Կատեգորիա:Պրոթեզներ
Ապաակտիվացում

**Ապաակտիվացում**, ռադիոակտիվ նյութերի հեռացումը հագուստից, տեխնիկայից, շինություններից, տեղանքից, ջրից և այլ վարակված օբյեկտներից՝ մարդկանց վարակումը կանխելու նպատակով։

Նշված նյութերը չի կարելի ոչնչացնել (ինչպես միկրոօրգանիզմները) կամ չեզոքացնել (ինչպես քիմիական նյութերը)։

## Մեթոդներ
Ապաակտիվացման հիմնական խնդիրը ռադիոակտիվ նյութերով վարակման մակարդակի նվազեցումն է մինչև սահմանային թույլատրելի մեծությունը։ Այդ նպատակով օգտագործում են ֆիզիակական, քիմիական, ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական մեթոդներ։ Առարկայի մակերևույթին նստած ռադիոակտիվ փոշին հեռացնում են ֆիզիկական մեթոդներով (ջրով լվացում, լաթով սրբում և այլն)։ Եթե դրանք նվազ արդյունավետ են, և այդ նյութերն ավելի ամուր են կպած վարակված իրերին, կիրառում են քիմիական և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ (թթուների, ալկալիների, լվացամիջոցների և այլ միացությունների լուծույթներ, որոնք, փոխազդելով ռադիոակտիվ նյութերի հետ, առաջացնում են լուծելի կոմպլեքսներ)։ Վերջիններս հեշտությամբ հեռացվում են ջրով։

Հագուստի ապաակտիվացման հասարակ եղանակներ են թափահարելը, փայտով հարվածելը, խոզանակով, փոշեկուլով մաքրելը, իսկ եթե դրանք նվազ արդյունավետ են, ապա՝ հատուկ լվացքատներում լվացամիջոցներով լվանալը։

Հեղուկների ապաակտիվացման համար օգտագործում են իոնափոխանակային խեժեր, փրփրագոյացման, մակարդման (կոագուլում), նոսրացման և այլ մեթոդներ, իսկ ջրի համար՝ նաև կենսաբանական զտիչներ։ Լավ փաթեթավորված մթերքների ապաակտիվացման նպատակով խնամքով լվանում են փաթեթները, իսկ չփաթեթավորված մթերքներից հեռացնում են վերին՝ ռադիոակտիվ նյութերով վարակված շերտը։ Էժանագին փոքրաքանակ մթերքները ոչնչացնում են։ Արագ տրոհվող (կիսատրոհման փոքր պարբերությամբ) ռադիոակտիվ նյութերով ջրի, սննդամթերքի և այլ օբյեկտների վարակման դեպքում ռադիոակտիվության փոքրացումը տեղի է ունենում բնական տրոհման հաշվին (մինչև անվտանգ մակարդակը)։

## Իրականացնողներ
Ջինված ուժերում ապաակտիվացումն իրականացնում է անձնակազմը՝ ստորաբաժանումների և զորամասերի հրամանատարների կարգադրությամբ՝ առանց մարտական խնդիրների կատարումը դադարեցնելու կամ դրանք ավարտելուց հետո, որպես կանոն, չվարակված շրջանում, անմիջապես զորամասերում և ստորաբաժանումներում կամ հատուկ մշակման կետերում։

Բնակչության ապաակտիվացումն իրականացվում է սեփական ուժերով կամ քաղաքացիական պաշտպանության հիմնարկների և կազմավորումների օգնությամբ։ Կատարման որակը հսկվում է բաժնեչափման ապաակտիվացման ճառագայթաչափման սարքերով։

Ապաակտիվացումն իրականացնող անձինք պետք է օգտվեն պաշտպանական միջոցներից, պարբերաբար կատարեն բաժնեչափական հսկողություն, վերջում՝ անցնեն սանիտարական մշակում։

## Տես նաև
* Բնակչության պաշտպանությունը զանգվածային ոչնչացման զենքից
* Ճառագայթման ապակտիվացում

Կատեգորիա:Ռադիոակտիվություն
Ռոստոկ

**Ռոստոկ **(գերմաներեն՝ *Rostock * ՄՀԱ՝ ),** **հյուսիսային Գերմանիայի Մեքլենբուրգ Պոմերանիա նահանգի ամենամեծ քաղաքն է։ Տեղադրված է Վարնով գետի վրա՝ Բալթիկ ծովի ափին։ Ռոստոկում է գտնվում Բալթյան տարածաշրջանի ամենահին համալսարաներից մեկը՝ Ռոստոկի համալսարանը, որը հիմնադրվել է 1419 թ-ին։

## Տես նաև
* Մեքլենբուրգ Պոմերանիա
* Գերմանիա
* Գերմանիայի քաղաքներ
* Ռոստոկի համալսարան

## Արտաքին հղումներ
* Ռոստոկի պաշտոնական կայք
* Ռոստոկի զբոսաշրջության պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կլաուդիո Մարկիզիո

**Կլաուդիո Մարկիզիո** (), իտալացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս Թուրինի «Յուվենտուս»ում և Իտալիայի ազգային հավաքականում։

## Մանկություն
Մարկիզիոն ծնվել է և մեծացել է Թուրինի արվարձաններից մեկում։  Նրա ամբողջ ընտանիքը եղել է «Յուվենտուս»ի երկրպագու։ Հետագայում նրա հետաքրքրությունը ֆուտբոլի հանդեպ ավելի ու ավելի է մեծանում։ Եվ նա ընդունվում է «Յուվենտուս»ի ակադեմիա(7 տարեկան հասակում)։

## Կարիերա
## Յուվենտուս
Ակադեմիայում երկար ժամանակ նա խաղացել է որպես ենթահարձակվող։ Այդ ժամանակ նա հնարավորություն է ունելցել շփելու իր կուռքի` Ալեսանդրո Դել Պիերոյի հետ։ 16 տարեկան հասակում նա սկսել է ավելի շատ հանդես գալ կիսապաշտպանությունում, որն էլ հետագայում դառնում է նրա հիմնական դիրքը։ 2005-2006 մրցաշրջանում Ֆաբիո Կապելլոյի հրահանգով նա տեղփոխվում է առաջին թիմ։ Եվ իր առաջին հանդիպումը անցկացնում «Կալիարի»ի հետ խաղում։ Հաջորդ մրցաշրջանի սկզբում նա նույնպես հանդես էր գալիս Բ թիմում, սակայն տեղափոխվեց առաջին թիմ և ստացավ 15 համարը։ Սեպտեմբերի վերջին օգնել է թիմին հաղթել «Ինտեր»ի հետ սկզբունքային խաղում(5:1)։

## Էմպոլի
2007 թվականի հուլիսի 25-ին նա վարձավճարով տեղփոխվել է «Եմպոլի»։ Այստեղ նա անցկացնելու էր 2007-2008 մրցաշրջանը։ Նա իր դեբյուտը այստեղ նշել է օգոստոսի 26-ին «Ֆիորենտինա»յի հետ խաղում։ Իսկ եվրոպական մրցաշարերում իր դեբյուտը նշել է «Ցյուրիխ»ի հետ խաղում։ Մարկիզիոն «Եմպոլի»ում հանդիսանում էր առանցքային խաղացող։

## Վերադարձ դեպի Յուվենտուս
Հաջորդ մրցաշրջանում վերադարձել է «Յուվենտուս»։ Նա Յուվենտուսւմ էլ էր առանցքային խաղացողներից մեկը։ Օգոստոսին իր դեբյուտն է նշել Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլում՝ «Արթմեդ»ի հետ խաղում։ Դեկտեմբեր ամսին նա արդեն մեծ ճանաչում էր ձեռք բերել «Յուվենտուս»ի երկրպագուների մեջ։ Հենց այդ ամսին էլ նա նշեց իր 23 ամյակը, իսկ առաջին գոլը խփել է «Ֆիորենտինայի» դարպասը։
250px|մինի|ձախից|Մարկիզիոն Իտալիայի ազգային հավաքականում

## Իտալիայի հավաքական
2009 թվականի օգոստոսի 12-ին նա իր դեբյուտն է նշել Շվեցարիայի հետ ընկերական խաղում(0։0)։ Առաջին անգամ միջազգային խաղերում դաշտ է դուրս եկել 2010 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլում՝ Բուլղարիայի հետ խաղում։ Իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում խփել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 7-ին՝ Սերբիայի հավաքականի դարպասը, հետաքրքիրն այն է որ խաղի նախօրեին Մարկիզիոն նշել է, որ ցանկանում է բացել իր գոլերի թիվը ազգային հավաքականի կազմում։ Եվրոպայի 2012 թվականի առաջնության ժամանակ Մարկիզիոն թիմի հիմանկան խաղացողներից մեկն էր։ Նա իր թիմին օգնեց հասնել մինչև եզրափակիչ, որտեղ Իտալիայի հավաքականը պարտվեց Իսպանիայի հավաքականին (0։4)։

## Ելույթների վիճակագրություն

*2016 թվականի մայիսի 14-ի տվյալներով *

## Ազգային հավաքական
* 2006 - Իտալիա Մ20 1(0)
* 2007-2009 - Իտալիա Մ21 14(0)
* 2009 - Իտալիա 48(4)

300px|մինի

## Ձեռքբերումներ
* Իտալիայի չեմպիոն- 2011-2012, 2012-2013, 2013-2014
* Սերիա Բ-ի հաղթող- 2006-2007
* Իտալիայի սուպերգավաթակիր- 2012, 2013

## Ազգային հավաքականում նվաճումներ
* Եվրոպայի փոխչեմպիոն - 2012
* Կոնֆեդերացիաների գավաթի բրոնզե մեդալակիր - 2013

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Հյուսիսային Ամերիկայի երկրների ցանկ

**Հյուսիսային Ամերիկա** (անգլերեն՝ North America, ֆրանսերեն՝ Amérique du Nord, իսպաներեն՝ América del Norte), աշխարհի 6 մայրցամաքներից մեկն է։ Մեծությամբ երրորդ մայրցամաքն է՝ 24,2 միլիոն կմ²։

## Տես նաև
* Հյուսիսային Ամերիկայի դրոշներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր
Կատեգորիա:Հոդվածների ցանկեր աշխատանքը համաձայնեցնելու համար
Խորեն Տեր-Հարությանի թանգարան

**Էջմիածնի պատկերասրահ**, **Խորեն Տեր-Հարությանի թանգարան**, հիմնադրվել է 1970 թվականին։

## Պատմություն
Էջմիածնի պատկերասրահը հիմնադրվել է 1970 թվականին։ Երկար տարիներ գործել է Գևորգյան ճեմարանի շենքում։ 1994 թվականին շենքը վերադարձվել է Մայր Աթոռին, իսկ մասնաճյուղին տրամադրվել է Էջմիածնի կինոթատրոնի շենքը։

Թանգարանում ցուցադրվում են ամերիկահայ քանդակագործ Խորեն Տեր-Հարությանի ստեղծագործությունները (քանդակ, գծանկար, գեղանկար)։ Խորեն Տեր-Հարությանն առաջին անգամ Հայաստան է եկել 1970 թվականին արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության և մշակութային կապերի հայկական ընկերության հրավերով։ 1971 թվականին Երևանի Նկարչի տանը բացված անհատական ցուցահանդեսը լայն ճանաչում է բերել նրան նաև Հայաստանում, իսկ 1983 թվականին քանդակագործը հայրենիքին է նվիրաբերել 200-ից ավելի ստեղծագործություն։

## Ցուցադրություն
1994 թվականին Էջմիածնի մասնաճյուղում բացվեց վարպետի աշխատանքների մշտական ցուցադրությունը։ Այստեղ ներկայացված են Տեր-Հարությանի քանդակները, Ջամայկայում ապրած տարիներին կատարած գեղանկարչական երկերը և տարբեր երկրներում ստեղծած գրաֆիկական գործերը, որոնք արտացոլում են նրա գեղարվեստական լեզուն, պատկերացում տալիս նրա արվեստի բազմաժանրության մասին։

## Խորեն Տեր-Հարության
Խորեն Տեր-Հարությանի արվեստն ըստ արժանվույն գնահատվել է ժամանակակիցների կողմից, լայն արձագանք է գտել ամերիկյան և այլ երկրների մամուլում։ 1929 թվականից նա ունեցել է բազմաթիվ անհատական (ԱՄՆ, Ջամայկա, Անգլիա, Շոտլանդիա, Իտալիա, Ֆրանսիա) և համատեղ ցուցահանդեսներ համաշխարհային ճանաչում ստացած արվեստագետների հետ (Մայոլ, Դեսպիո, Պիկասո, Գաբո, Լիպշից), արժանացել է տասնյակ մրցանակների։ Տեր-Հարությանի աշխատանքները պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։ «Փոքր Մհեր», «Գյուտարար» մոնումենտալ գործերը տեղադրված են Ֆիլադելֆիայի «Ֆեյրմաունթ Փարք»-ում, «Կուղբ» աշխատանքը՝ Նյու Յորքի Բերնարդ Բարուքի անվան քաղաքային քոլեջի նախասրահում, իսկ Երևանի Օղակաձև զբոսայգում վեր է խոյանում «Վերածնված Հայաստան» կոթողը։

## Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքում, Կոմիտասի հրապարակում, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հարևանությամբ։

## Պատկերասրահ

Khoren Ter Harutyan Museum, Echmiadzin (7).jpg
Khoren Ter Harutyan Museum, Echmiadzin (4).jpg
Khoren Ter Harutyan Museum, Echmiadzin (3).jpg
Khoren Ter Harutyan Museum, Echmiadzin (5).jpg
Khoren Ter Harutyan Museum, Echmiadzin (6).jpg
Khoren Ter Harutyan Museum, Echmiadzin (1).jpg
Khoren Ter Harutyan Museum, Echmiadzin (2).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խորեն Տեր-Հարությանի թանգարան
* Խորեն Տեր-Հարությանի թանգարան

Կատեգորիա:1970 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1970 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի թանգարաններ
Տիգրան Արտաշեսյան (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան Արտաշեսյան** անունը կարող է վերաբերել.

* Տիգրան Ա կամ Տիրան Ա - հայոց թագավոր մ.թ.ա. 115 - մ.թ.ա. 95
* Տիգրան Բ Մեծ - հայոց թագավոր մ.թ.ա. 95 - մ.թ.ա. 55
* Տիգրան Գ - հայոց թագավոր մ.թ.ա. 20 - մ.թ.ա. 8
* Տիգրան Դ - հայոց թագավոր մ.թ.ա. 8 - մ.թ.ա. 1
Էդմոնտոն Օյլերս

**«Էդմոնտոն Օյլերս»** (անգլերեն՝ *Edmonton Oilers*), կանադական պրոֆեսիոնալ հոկեյի ակումբ։ Հանդես է գալիս Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) արևմտյան կոնֆերենցիայի խաղաղօվկիանոսյան դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Կանադայի Ալբերտա նահանգի Էդմոնտոն քաղաքում։

Ակումբն հիմնադրվել է 1971 թվականի նոյեմբերի 1-ին։ Մեկնարկային մրցաշրջանում թիմն սկսել է հանդես գալ 1972 թվականից՝ որպես Հոկեյի համաշխարհային ասոցիացիայի (WHA) հիմնական 12 ակումբներից բաղկացած լիգայի անդամ։ Սկզբնապես WHA-ում նախատեսված էր, որ Ալբերտա նահանգը պետք է ներկայնեն «Օյլերսը» և «Կալգարի Բրոնկոսը», սակայն երբ մինչև մրցաշրջանի մեկնարկը «Բրոնկոսը» տեղափոխվում է ԱՄՆ Օհայո նահանգի Կլիվլենդ քաղաք, թիմը որոշում է կոչվել «Ալբերտա Օյլերս»։ Մեկ տարի անց թիմը մեկընդմիշտ վերականգնում է «Էդմոնտոն Օյլերս» անվանումը։ 1979 թվականին «Օյլերսը» սկսում է հանդես գալ Հոկեյի ազգային լիգայում՝ վերջինիս և Հոկեյի համաշխարհային ասոցիացիայի միավորումից հետ։

Հոկեյի ազգային լիգայում հանդես գալուց ի վեր թիմը 5 անգամ նվաճել է Սթենլիի գավաթը՝ 1984, 1985, 1986, 1987 և 1990 թվականներին։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) ակումբներ
Մհեր Աբեղյանի թանգարան

**Էջմիածնի Մհեր Աբեղյանի թանգարան**, հիմնադրվել է 1990 թվականին։

## Պատմություն
Էջմիածնի Մհեր Աբեղյանի թանգարանը հիմնադրվել է 1990 թվականին հայրենի քաղաքին նկարչի նվիրաբերած գեղանկարչական և գրաֆիկական ստեղծագործությունների հիման վրա։

## Մհեր Աբեղյան
Մհեր Աբեղյանի արվեստը ձևավորվել է 1930-1940 թվականների սկզբում գրաֆիկական, այնուհետև գեղանկարի ասպարեզում ազգային գեղանկարչության ավանդույթների, մասնավորապես Մարտիրոս Սարյանի արվեստի ազդեցությամբ։ Նրա բազմաժանր գործերին բնորոշ են էպիկական շունչը, վառ գունային և լուսային հագեցածությունը։

## Ցուցադրություն
Մասնաճյուղում ներկայացված են Աբեղյանի յուղաներկ կտավները, պարբերաբար ցուցադրվում են նաև նրա գրաֆիկական աշխատանքները։ Աբեղյանի ստեղծագործությունների զգալի մասը ցուցադրվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մշտական ցուցադրությունում։

## Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքում, Կոմիտասի հրապարակում։

## Արտաքին հղումներ
* Մհեր Աբեղյանի թանգարան
* էջմիածին տեղեկատու

Կատեգորիա:1990 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Վաղարշապատի թանգարաններ
Կատեգորիա:ՀԱՊ մասնաճյուղեր
Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի կենսագրական թանգարաններ
Լևոն Թուխիկյան

**Լևոն Սիմոնի Թուխիկյան** (), հայ խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի դերասանական (1955) և ռեժիսորական (1975) ֆակուլտետները։ 1955-1966 թվականներին աշխատել է Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ 1966 թվականից աշխատում է Երևանի դրամատիկական թատրոնում։ Լավագույն դերերից են՝ Ալեքսեյ (Վ.Վիշնևսկու «Լավատեսական ողբերգություն», 1967), Յասոն (Ժ. Անույի «Մեդեա», 1969), Պարատով (Օստրովսկու «Անօժիտը», 1970), Դոմինիկո Սորյանո (Էդ. դե Ֆիլիպպոյի «Ֆիլումենա Մարտուրանո», 1971), Ռիչարդ Երրորդ (Շեքսպիրի «Ռիչարդ III», 1972), Թափառնիկոս (Հ. Պարոնյանի «Ատամնաբույժն արևելյան», 1976)։

Հեղինակ է «Վերվարածներ» (1987) վեպի, «Երեք դիմակ» (2003) պիեսի և պատմվածքների։

Բեմադրություններից են՝
* Ֆ. Դյուրենմաթի «Խաղում ենք Մթրինդբերգ» (1975)
* Զ. Խալափյանի «Հայրական տուն» (1977)

## Դերեր ֆիլմերում
* 1958 - «Ինչու է աղմկում գետը» - Սուրեն 
* 1960 - «Նվագախմբի տղաները» - Ցոլակ
* 1966 - «Վերջին նետումը» - Ռուբեն

## Հեռուստաբեմադրություններ
* «Երկիր Նաիրի», ըստ Չարենցի
* «Մուսա լեռան քառասուն օրը», ըստ Վերֆելի

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1972
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1980
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Թուխմանուկի լեռնանցք

**Թուխմանուկի լեռնանցք**, լեռնանցք Հայաստանի Արարատի ու Վայոց ձորի մարզերի սահմանագծում, Դահնակի և Ուրծի լեռնաշղթաները միմյանց կապող թամքոցի վրա։ Բարձրությունը 1795 մ է։ Բաղկացած է էոցենի գոյացումներից։ Լանդշաֆտը լեռնատափաստանային է։ Թուխմանուկի լեռնանցքով է անցնում Երևան-Ջերմուկ խճուղին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Ուրծի լեռնաշղթա
Իրավունքի փիլիսոփայություն

**Իրավունքի փիլիսոփայություն** իրավագիտության մեթոդաբանական հիմքն է։ Իրավունքի փիլիսոփայությունը, որպես փիլիսոփայության բաղադրիչ մաս չի տարբերվում փիլիսոփայությունից ոչ իր ֆունկցիաներով, ոչ իր մեթոդներով։

## Իրավունքի փիլիսոփայության խնդիրներ
Իրավաբանական գիտությունների վերաբերմամբ իրավունքի փիլիսոփայության վերաբերյալ իրավունքի փիլիսոփայությունը լուծում է նույն այն խնդիրները, ինչը որ լուծում է փիլիսոփայությունը՝ մարդկային իմացության բոլոր ճյուղերի նկատմամբ։ Իրավունքի փիլիսոփայության ընդհանուր տեսական խնդիրը իրավաբանական բոլոր գիտությունների հիմքում ընկած պետա-իրավական համընդհանուր կատեգորիաների ուսումնասիրությունն է։

### Համընդհանուր կատեգորիաներ
Իրավագիտության հիմնական և բարձրագույն գիտական կատեգորիան «իրավունքն» է, որը «հասարակական», հասարակության «պետական» կյանքի երևույթ է։

## Աղբյուրներ
* «Պետության և իրավունքի տեսություն», 1997 Երևան, թարգմանությունը Խաչիկ Հարությունյանի

Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփայություն
Սարգիս Թումանյան

**Սարգիս Հմայակի Թումանյան** (), հայ խորհրդային ինժեներ-հիդրոշինարար։

## Կենսագրություն
1943 թվականին ավարտել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1956-1961 թվականներին աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների ԳՀԻ-ի տնօրենի տեղակալ, 1961-1974 թվականներին՝ «Էլեկտրոն» գործարանի տնօրեն։ 1974 թվականից եղել է ՀԽՍՀ կենցաղային սպասարկման նախարար։ «Նաիրի» էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների ընտանիքի՝ սերիական արտադրության մեշ ներդրման աշխատանքների համար 1971 թվականներին արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Թրոմբոֆլեբիտ

**Թրոմբոֆլեբիտ** (՝ մակարդուկ, մակարդախցան երակ), երակի պատի բորբոքում՝ լուսանցքը փակող մակարդուկի՝ թրոմբի առաջացմամբ։ Պատճառներն են՝ վարակիչ հիվանդությունները, երակների վնասվածքները, արյան հոսքի դանդաղումը և մակարդելիության բարձրացումը։ Լինում է մակերեսային և խորանիստ երակների թրոմբոֆլեբիտ։ Առավել հաճախ ախտահարվում են ստորին վերջույթների և փոքր կոնքի երակները, հազվադեպ՝ սիներակները, դռներակը, լյարդային երակները։ Երբեմն թրոմբոֆլեբիտ հանդիսանում է ծննդաբերության, զանազան վիրահատությունների, վարակիչ հիվանդությունների, չարորակ նորագոյացությունների բարդություն։ Սուր թրոմբոֆլեբիտն արտահայտվում է ախտահարված երակների ցավերով, մարմնի ջերմության բարձրացմամբ, դողով։ Մակերեսային երակների թրոմբոֆլեբիտ բնորոշվում է ցավոտ, պինդ հանգույցների առաջացմամբ և երակի ուղղությամբ մաշկի կարմրությամբ։ Խորանիստ երակների թրոմբոֆլեբիտի դեպքում արյան հոսքի խանգարման հետևանքով առաջանում է ծայրանդամի այտուց։ Հնարավոր է նաև թրոմբոֆլեբիտի քրոնիկական ընթացք, պարբերաբար սրացումներով։ Թրոմբոֆլեբիտի ամենավտանգավոր բարդությունը թրոմբի պոկվելը և դրանով թոքային զարկերակի խցանվելն է։ Բուժումը կախված է թրոմբոֆլեբիտի ձևից և փուլից՝ հանգիստ, անտիբիոտիկներ, հակամակարդիչ դեղանյութեր, երբեմն՝ վիրաբուժական միջամտություն։

## Ախտանիշներ
Այս ախտանիշները հաճախ, բայց ոչ միշտ կապված են թրոմբոֆլեբիտի հետ։
* ցավեր ախտահարված մարմնի հատվածում
* մաշկի կարմրություն կամ բորբոքում (ոչ միշտ)
* ծայրանդամների էդեմա
* լավ տեսանելի լարանման երակներ
* ոտքերում տեղայնացված ջերմության զգացում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արյունատար անոթների հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Հրազդանի պատկերասրահ

**Հրազդանի պատկերասրահ**, հիմնադրվել է 1981 թվականին։

Պատկերասրահը հանդիսանում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղ։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 18-ին պատկերասրահը վերաբացվել է նոր ցուցադրությամբ, որտեղ ներկայացված են 1960-ական թվականներից մինչև մեր օրերը ստեղծագործող հայ նկարիչների շուրջ 53 ստեղծագործություններ։

## Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում, Սպանդարյանի 2 հասցեում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հրազդանի պատկերասրահ 

Կատեգորիա:Հայաստանի պատկերասրահներ
Կատեգորիա:ՀԱՊ մասնաճյուղեր
պ
Կատեգորիա:1981 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1981 հիմնադրումներ Հայաստանում
Թուղթ ընդհանրական (գրություն)

[մինի|[Ներսես Դ Կլայեցի]]
**Թուղթ ընդհանրական**, Ներսես Շնորհալու հորդորական գրությունը՝ ուղղված բոլոր հայերին։ Արտացոլում է 12-րդ դարի սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների, հասարակական ներհակությունների բնույթը Հայաստանում։ Այն նաև ամուսնաընտանեկան, քրեա-իրավական նորմերի հուշարձան է։ «Թուղթ ընդհանրական»-ն ուղղվել է աշխարհիկ և հոգևոր բոլոր խավերին, բացահայտել հոգևորականության այլասերումն ու հեղինակության անկումը, եկեղեցու հետ ազգային ինքնուրույնության պահպանման հարցում։ Ներսես Շնորհալին հոգևորականներին խրատել է՝ ագահության, հարստություն կուտակելու, անձնական տնտեսություններն ընդլայնելու տենչով մտահոգվելու փոխարեն նվիրվել ժողովրդի հոգևոր դաստիարակության գործին, լինել առաքինի, պարկեշտ, զերծ մնալ կաշառակերությունից։ Աշխատավորներին նվիրված բաժնում կամայականությունների, անօրինական հարկերի, ծայրահեղ շահագործման ենթակա ժողողովուրդների զանգվածների վիճակը թեթևացնելու նպատակով ֆեոդալներին հորդորել է լինել չափավոր, շինականին անտեղի չհարկել, չպատժել, չկողոպտել, մահվան չդատապարտել։ Նրանց հորդորել է նվիրվածություն հոգևոր կյանքին, հնազանդություն ֆեոդալներին։ «Թուղթ ընդհանրական»-ում հեղինակը սահմանել է ամուսնական տարիքը (տղաների համար՝ 15, աղջիկների համար՝ 12), կարևոր համարել ամուսնության կամավորությունը։ Խրատներում հատուկ տեղ է հատկացվել կանանց։ Գիտակցելով կենցաղ մուտք գործող ծայրահեղ նորաձևությունների վտանգավորությունը՝ կանանց խրատել է պճնամոլությամբ զբաղվելու, անձը ոսկով ու արծաթով զարդարելու փոխարեն լինել պարկեշտ, հոգեպես գեղեցիկ, զերծ մնալ աղանդներից, կավատությունից, անբարոյականությունից։ «Թուղթ ընդհանրական»-ը գրվել է հոգևորականության դերի բարձրացման, հերձվածողների դեմ պայքարն ուժեղացնելու նպատակով, արտացոլել է դասակարգային հակասությունների սրման, սոցիալական, իրավական անարդարությունների խորացման էությունը։ Այնտեղ հայ իրականության մեջ առաջին անգամ արծարծվում է աշխատավոր ժողովրդին կամայականություններից պաշտպանելու անհրաժեշտությունը։ «Թուղթ ընդհանրական» առաջին անգամ հրատարակվել է 1788 թվականին, Պետերբուրգում։ 1829 թվականին Վենետիկում հրատարակվել է լատինական, 1841 թվականին Պետերբուրգում՝ ռուսերեն մասնակի թարգմանությամբ։

Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Հայ միջնադարյան գրականություն
Թուղթք Առաքելոց

**Թուղթ Առաքելոց**, վաղ քրիստոնեական շրջանի նամակագրական բնույթի գրական տեսակ։ Գրվել են 1-ին դարի վերջերից մինչև 2-րդ դարի կեսերը։ Կանոնականացված և Նոր կտակարանում ընդգրկված են 21 Թուղթ Առաքելոց, որոնցից 14-ը վերագրված են Պողոս, 3-ը՝ Հովհաննես, 2-ը՝ Պետրոս, մեկական՝ Հակոբոս և Հուդա առաքյալներին։ Թուղթ Առքելոցն ուղղված են քրիստոնեական նորակազմ տարբեր համայնքներին, եկեղեցիներին, առանձին անձանց և դավանափոխ հրեաներին։ Թուղթ Առաքելոցը պատկերացում է տալիս քրիստոնեության տարածման, վաղ շրջանի համայնքային-եկեղեցական կյանքի ու գաղափարախոսության մասին։

Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի գրքեր
Պանամա (քաղաք)

**Պանամա** (), Պանամա պետության մայրաքաղաքը (1903 թվականից), համանուն նահանգի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Պանամայի ջրանցքի խաղաղօվկիանոսյան ելքի մոտ։ Բնակչությունը՝ 880 691 (2010)։ Ծովային նավահանգիստ է։

Պանամայով է անցնում Պանամերիկյան ճանապարհը։ Ունի միջազգային օդանավակայան (Տոկումեն)։

## Տնտեսություն
Տնտեսությունը կապված է ջրանցքի սպասարկման հետ։ Կա սննդի, տեքստիլ արդյունաբերություն։

## Կրթություն
Պանամայում են գտնվում երկրի համալսարանը, «Մանտա Մարիա լա Անտիգուա» կաթոլիկական համալսարանը, Պանամայի ազգային, լեզվի և պատմության գիտության ակադեմիաներ, Ազգային և համալսարանի գրադարանները, Ազգային թանգարանը, թատրոնները, կոնսերվատորիան։

Հիմնադրել են իսպանացիները, 1519 թվականին։

## Պատկերասրահ

 
File:Iglesia Nuestra Sra. del Carmen.jpg|
File:Interior view la merced.jpg|
File:Plaza de Bolovar.jpg|
File:Iglesia de la merced old.jpg|
File:Street view panamas.jpg|
File:Street in old city yah.jpg|


## Գրականություն
* Mellander, Gustavo A. (1971) The United States in Panamanian Politics։The Intriguing Formative Years. Danville, Ill.։ Interstate Publishers, OCLC 138568
* Mellander, Gustavo A. Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon։ The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico։ Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.

Կատեգորիա:1519 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Պանամայի քաղաքներ
Աշոտ Թումանյան

**Աշոտ Հովհաննեսի Թումանյան** (), հայ բոլշևիկ հեղափոխական գործիչ, մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1903)։

Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը (1901)։ Մասնակցել է 1899 թվականին Ջալալօղլիում (այժմ՝ Ստեփանավան) Ստեփան Շահումյանի՝ մարքսիստական խմբակի աշխատանքներին։ 1910-1913 թվականներին Սոլովյանի և Անանովի հետ, եղել է կապավար Վրաստանի և Հայաստանի բոլշևիկների միջև։ Թղթակցել է «Կայծ», «Նոր խոսք» թերթերին։ 1919-1920 թվականներին ղեկավարել է Թիֆլիսի ընդհատակյա կուսակցական դպրոցը։ 1921 թվականին Կովկասյան բյուրոն նրան աշխատանքի է ուղարկել Հայաստան։ 1922-1934 թվականներին զբաղվել է մանկավարժությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներ

**Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներ**, գիտության տարբեր բնագավառների ամենամյա համաշխարհային օլիմպիադաներ։ Օլիմպիադաները նախատեսված են մասնակցող երկրի ավագ դպրոցների 4-6 լավագույն աշակերտների համար, որոնք ընտրվում են ներքին ազգային օլիմպիադաներից։ Բացառություն են կազմում լեզվագիտության օլիմպիադան, որը թույլատրում է մասնակցելու երկու թիմի, ինֆորմատիկայի օլիմպիադան, որը թույլ է տալիս մասնակցելու երկու թիմի կազմակերպող երկրի կողմից և բնագիտական օլիմպիադան, որը նախատեսված է միջին դպրոցի աշակերտների համար։ 
Առ այսօր կան նմանատիպ 14 օլիմպիադաներ

* Կիրառական կենսաբանության միջազգային օլիմպիադա (IABO,)
* Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադա (IMO, սկսած 1959, չի կայացել 1980)
* Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա (IPhO, սկսած 1967, չի կայացել 1973, 1978, 1980)
* Քիմիայի միջազգային օլիմպիադա (IChO, սկսած 1968, չի կայացել 1971)
* Ինֆորմատիկայի միջազգային օլիմպիադա (IOI, սկսած 1989)
* Կենսաբանության միջազգային օլիմպիադա (IBO, սկսած 1990)
* Փիլիսոփայության միջազգային օլիմպիադա (IPO, սկսած 1993)
* Բնապահպանության միջազգային օլիմպիադա (INEPO, սկսած 1993) 
* Աստղագիտության միջազգային օլիմպիադա (IAO, սկսած 1996)
* Աշխարհագրության միջազգային օլիմպիադա (IGeo, սկսած 1996) 
* Լեզվաբանության միջազգային օլիմպիադա (IOL/ILO, սկսած 2003)
* Բնագիտության միջազգային օլիմպիադա (IJSO, սկսած 2004) 
* Աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա (IOAA, սկսած 2007) 
* Երկրի մասին գիտությունների միջազգային օլիմպիադա (IESO, սկսած 2007)

## International Olympiad List
### World
* Science Olympiads are international student competitions. There are international science olympiads to date:

### Regional
#### Asian Olympiad List

#### European Olympiad List

#### African Olympiad List

#### American Olympiad List

## Արտաքին հղումներ
*Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներ

Կատեգորիա:Առարկայական օլիմպիադաներ
Հայաստանի դատական համակարգ

**Հայաստանի դատական համակարգ**, Հայաստանի տարածքում արդարադատություն իրականացնող պետական իշխանության մասնագիտացված մարմինների համակարգ։

Դատական իշխանությունը պետական իշխանության հատուկ, անկախ մարմիններին՝ դատարաններին պատկանող բացառիկ իրավունքն է հատուկ դատավարական կարգով քննել  իրավական վեճերն օրինակության, մարդու իրավունքների պաշտպանության և վերականգման նպատակով։

## Դատական իշխանության հատկանիշները
Դատական իշխանության հատկանիշները՝ իշխանությունների տարանջատման համակարգում, հանդիսանում են անկախությունը, ինքնուրույնությունը և առանձնացվածությունը։
### Դատական իշխանության անկախություն
Դատարանը և դատավորները չպետք է կախված լինեն ո՛չ օրենսդիր, ո՛չ գործադիր պետական մարմիններից, կազմակերպություններից ու անհատներից, նաև՝ վերադաս դատարաններից։ 
Դատարաններն իրենց գործառույթները կատարում են զերծ մնալով որևէ ազդեցությունից կամ ներգործությունից։
### Դատական իշխանության ինքնուրույնություն
Դատարաններն գործում են առանց ինչ-որ ենթակայության, օրենքով իրենց տրված լիազորությունների հիման վրա։ Դատարանների կայացրած որոշումները անքակտելի են և չունեն ինչ-որ մեկի հաստատման կարիքը։ Դատարանի որոշումը, որն օրինական ուժի մեջ է, կատարումն պարտադիր է բոլորի համար։ 
### Դատական իշխանության առանձնացվածություն
Դատական համակարգը չի ենթարկվում և չի հարում պետական իշխանության որևէ այլ համակարգի։ Բայց դա չի նշանակում, որ դատական համակարգը լրիվ մեկուսացված է այլ իշխանություններից։ Օրենսդիր մարմինն ընդունում է օրենքներ, որոնց համապատասխան կազմակերպվում և գործում են դատարանները։
## Դատական իշխանությունը պատկանում է բացառապես դատարաններին
Դատարանն անկախ և ինքնուրույն մարմին է։ Դատարանը կայացնում է որոշումներ պետության անունից՝ լուծելուվ կոնկրետ վեճերը, պարտադիր ղեկավարվելով օրենքով։ 
## Հայաստանի դատական համակարգը
Դատական համակարգը պետության բոլոր դատարանների ամբողջությունն է, որը միավորում է ընդհանուր խնդիրներ ունեցող, միասնական սկզբունքներով կազմակերպված և գործող, միմյանց հետ արդարադատության իրականացման հարաբերություններով կապված բոլոր դատարաններին։ 
Հայաստանի դատարանների ամբողջությունը բաժանվում է երկու ենթահամակարգերի՝
*Սահմանադրական դատարան
*Ընդհանուր իրավասության դատարաններ (առաջին, վերաքննիչ, վճռաբեկ ատյանի դատարաններ), մասնագիտացված դատարաններ.

## Տես նաև
* Արցախի Հանրապետության դատական համակարգ

## Աղբյուրներ
Հասարակագիտություն, 11-րդ դասարանի դասագիրք, հեղինակներ Գ. Ղազինյան, Ա. Վաղարշյան, Ա. Գյուլբուդաղյան

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանում արդարադատության ոլորտի բարեփոխումների մշտադիտարկում

Կատեգորիա:ՀՀ դատական համակարգ
Չիկագո Բլեքհոքս

**«Չիկագո Բլեքհոքս»** (անգլերեն՝ *Chicago Blackhawks*), ամերիկյան պրոֆեսիոնալ հոկեյի ակումբ։ Հանդես է գալիս Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) արևմտյան կոնֆերենցիայի Կենտրոնական դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Չիկագո քաղաքում (Իլինոյս նահանգ)։ Հիմնադրվել է 1926 թվականին և ընդհանուր առմամբ 5 անգամ նվաճել Սթենլիի գավաթը՝ 1933, 1937, 1960, 2010, 2013 և 2015 թվականներին։

«Բոստոն Բրուինսի», «Դետրոյթ Ռեդ Ուինգզի», «Մոնրեալ Կանադիենսի», «Նյու Յորք Ռենջերսի» և «Տորոնտո Մեյփլ Լիֆսի» հետ մտնում է NHL-ի «օրիգինալ վեցյակի» մեջ։

Տան հանդիպումները «Բլեքհոքսն» անցկացնում է «Յունայթեդ սենթր» մարզապալատում։

Թիմի անվանումը բխում է Առաջին աշխարհամարտին մասնակցած ամերիկյան 86-րդ հետևակային դիվիզիայի 333-րդ գնդացրային գումարտակի «Սև բազեների դիվիզիա» ("Blackhawk Division") մականունից, որն էլ իր հերթին ստացված էր բնիկ ամերիկացի առաջնորդ Սև Բազեի անունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) ակումբներ
Ջերմուկի պատկերասրահ

**Ջերմուկի պատկերասրահ**,  Հայաստանի հանրապետության Վայոց ձոր մարզի Ջերմուկ քաղաքում գործող Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Ջերմուկի մասնաճյուղ՝ պատկերասրահ։ Այն գործում է 1972 թվականից։

## Պատամություն
Ջերմուկի պատկերասրահի շենքը մինչև 1972 թվականը եղել է հյուրանոց ռեստորան։ 1972 թվականից Հայաստանի ազգային պատկերասրահն այն վերցրել է և մինչ օրս  գործում է որպես պատկերասրահ (ՀԱՊ Ջերմուկի մասնաճյուղ ՊՈԱԿ)։ Ջերմուկի պատկերասրահը գտնվում է Արփա գետի առափնյա լանջին։ Ցուցադրությունը դիտելուց հետո այցելուները հնարավորություն ունեն բակային տարածքից բացված դաշտային ճանապարհով տասը րոպեում հասնել Ջերմուկի ջրվեժ։

## Ցուցադրություն
Պատկերասրահի մշտական ցուցադրության հավաքածուն ներառում է 1920-1990-ական թվականների ստեղծագործողների մոտ 100 գեղանկարներ ու քանդակներ։ Ցուցադրությունը ներառում է խորհրդային-հայկական և ժամանակակից մշակութային ժառանգության ցուցանմուշներ։ Ներկայացված են Մարտիրոս Սարյանի, Արա Սարգսյանի, Գևորգ Գրիգորյանի, Մհեր Աբեղյանի, Հովհաննես Զարդարյանի, Հարություն և Արմինե Կալենցների, Գրիգոր Խանջյանի, , Լավինա Բաժբեուկ-Մելիքյանի, Սարգիս Բաղդասարյանի, Խաչատուր Իսկանդարյանի, Մարտին Պետրոսյանի, Ռուբեն Ադալյան (նկարիչ)ի և այլոց աշխատանքներ։

մինի|Ջերմուկի պատկերասրահի առաջին հարկի ցուցասրահ
մինի|Ջերմուկի պատկերասրահի երկրորդ հարկի ցուցասրահ

## Միջոցառումներ
Բացի մշտական ցուցադրությունից, մասնաճյուղում պարբերաբար կազմակերպվում են մշակութային տարբեր միջոցառումներ, այդ թվում՝ ժամանակավոր ցուցահանդեսներ, հուշ-երեկոներ, դասախոսություններ և դասընթաց-սեմինարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1972 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ՀԱՊ մասնաճյուղեր
Կատեգորիա:Հայաստանի պատկերասրահներ
Պարբերույթ

**Պարբերույթ**, շարահյուսական ուրույն կառույց (բարդ կամ բազմաբարդ նախադասություն, արտահայտություն, ասույթ), որի բաղադրիչ տարրերը գտնվում են բովանդակային, ռիթմահնչերանգային որոշակի համաչափության, ներդաշնակ համապատասխանության մեջ։

Պարբերույթի համար բնութագրական են հատկապես հետևյալ գծերը՝
* ծավալուն ու երկկազմ է, ամփոփված բարդ նախադասության մե, բաղկացած է երկու հակադիր կամ զուգադիր մասերից, որոնք հնչերանգով ևս տրոհված են,
* առաջին մասը կազմված է ներդաշնակ հարաբերակցություն ունեցող, համաչափ դասավորված տարրերից, անդամներից (երկու և ավելի), որոնք միմյանց նկատմամբ համասեռ են, միաբնույթ ու կառուցվածքով, հնչերանգային բնութագրով՝ մերձավոր։ Սա կարևորագույն մասն է, որն ըստ անդամների քանակի լինում է երկանդամ, եռանդամ, բազմանդամ։ Երկրորդ մասը փակում, ամբողջացնում է պարբերույթը (ինչպես կառուցվածքով, այնպես էլ բովանդակությամբ),
* երկրորդ մասն առաջինի հետ միանում է շաղկապով, շաղկապական կամ ընդհանրացնող բառով, կամ էլ առանց դրանց,
* առաջին մասի բաղադրիչ տարրերը սովորաբար միմյանց հարաբերակցում են համադասական կապակցությամբ,
* հնչերանգային դրվածքը բնութագրվում է աստիճանական բարձրացումով (առաջին մասում), դադարով (երկրորդի սկզբում), ակնհայտ իջեցումով (վերջում),
* բնորոշ է կառուցվածքային, իմաստաբանական ավարտվածությամբ, բովանդակային կապակցվածությամբ, միասնությամբ, ամբողջականությամբ, նաև՝ մասերի համաչափությամբ, կապակցող տարրեի (շաղկապների) միօրինակությամբ, բաղադրիչների (անդամների) արտասանական գրեթե նույն տևողությամբ, կառույցների կաղապարային մերձակցությամբ, հնչերանգային հստակ անցումներով և այլն։

Այս ամենը պարբերույթին տալիս են երաժշտականություն, ռիթմիկություն, արտասանվածքը դարձնում են գեղեցիկ, սահուն, արտահայտիչ։ Պարբերույթը գեղեցկախոսության կարևորագույն միջոցներից է. այն հաճախակի գործածվում է գրական խոսքում, արձակում, մասնավորապես չափածոյում, հրապարակախոսության ու ճարտասանության մեջ։ Խմբավորումները (տեսակավորումները) կատարվում են կառուցվածքային, իմաստաբանական և այլ հատկանիշներով։ Առաջին բնութագրություններն արվել են անտիկ մտածողների կողմից։ Այս գաղափարը հետագայում մշակվել է նաև հայ մատենագրության մեջ։

Պարբերույթի բնորոշ գծերը ցուցադրող օրինակներից է Նահապետ Ռուսինյանի «Կիլիկիա»-յից հետևյալ հատվածը.

## Գրականություն
* Վ. Առաքելյան, Հայերենի պարբերույթը, Երևան, 1968։
* Գ. Գարեգինյան, Ժամանակակից հայոց լեզու (Բարդ նախադասություն), Երևան, 1984։
* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Շարահյուսություն
Ալավերդու պատկերասրահ

**Ալավերդու պատկերասրահ**, հիմնադրվել է 1987 թվականին։

Պատկերասրահը Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղն է։ 2009 թվականի նոյեմբերի 14-ին մասնաճյուղը վերաբացվել է «Հայկական բնանկարը» խորագիրը կրող ցուցահանդեսով։

Պատկերասրահում ցուցադրված են Սեյրան Խաթլամաջյանի, Արփենիկ Նալբանդյանի, Լուսիկ Ագուլեցու, Ռուբեն Շահվերդայնի և այլ  նկարիչների գործեր։ Գործում են մշտական և ժամանակավոր ցուցադրություններ։

## Հասցե
Պատկերասրահը գտնվում է Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքի Կախոյան 7 հասցեում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալավերդու պատկերասրահ 

Կատեգորիա:1987 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1987 հիմնադրված թանգարաններ
պ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի թանգարաններ
Կատեգորիա:ՀԱՊ մասնաճյուղեր
Կատեգորիա:Հայաստանի պատկերասրահներ
Ալեքսանդր Շորին

**Ալեքսանդր Ֆեոդորովիչ Շորին** (, ), ռադիոյի, հեռագրության և ձայնագրման բնագավառի խորհրդային գյուտարար։ 1919 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը և դասավանդել նույն տեղում։ 1919-1922 թվականներին աշխատել է Նիժնի Նովգորոդի ռադիոլաբորատորիայում, 1922-1927 թվականներին՝ ղեկավարել թույլ հոսանքով աշխատող գործարանների տրեստի ռադիոբաժինը, 1934 թվականից՝ Ավտոմատիկայի և հեռուստամեխանիկայի ինստիտուտի տնօրեն։

Հեղինակ է մի շարք գյուտերի, ստարտստոպային հեռագրական ապարատ, ռադիոտառատպման տրանսլյացիոն տեղակայանք և այլն։ Շորինի անվան հետ է կապված ԽՍՀՄ-ում հնչյունային կինոյի ծնունդն ու զարգացումը։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1941), պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։

Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:1890 ծնունդներ
Կատեգորիա:1941 մահեր
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Սիսիանի պատկերասրահ

**Սիսիանի պատկերասրահ**, ՀԱՊ-ի «Սիսիանի պատկերասրահ» մասնաճյուղը գործում է 1996 թվականից։

## Ցուցադրություն
Պատկերասրահում ցուցադրվում են Մարտիրոս Սարյանի, Մհեր Աբեղյանի, Մարիամ Ասլամազյանի, Հարություն Կալենցի, Գոհար Ֆերմանյան,, Գրիգոր Խանջյան, Հակոբ Հակոբյանի, Եղիշե Թադևոսյանի, Փանոս Թերլեմեզյանի, Ռաֆայել Շիշմանյանի, Սեդրակ Առաքելյանի, Գաբրիել Գյուրջյանի, Խաչատուր Եսայանի, Զաքար Խաչատրյանի, Ստեփան Աղաջանյանի, Հենրիկ Սիրավյանի, Ռաֆայել Աթոյանի, Աշոտ Մելքոնյանի և այլոց աշխատանքներ։ Ներկայացված է նաև Փարավոն Միրզոյանի ստեղծած բանաստեղծ Համո Սահյանի դիմանկարը։ Ուշագրավ են Էդվարդ Իսաբեկյանի էքսպրեսիվ, Մկրտիչ Քամալյանի գունագեղ ստեղծագործությունները, ինչպես նաև Ռուբեն Շահվերդյանի դեկորատիվ աշխատանքները։

Պատկերասրահում կազմակերպվում են ժամանակակից նկարիչների աշխատանքների ցուցահանդեսներ։

## Հասցե
Պատկերասրահը գտնվում է Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի Սիսական 39 հասցեում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սիսիանի պատկերասրահ

Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1996 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ՀԱՊ մասնաճյուղեր
Կատեգորիա:Հայաստանի պատկերասրահներ
պ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի թանգարաններ