Յոհան Կյոլեր

**Յոհան Կյոլեր** (, ), էստոնացի նկարիչ, էստոնական գեղանկարչության հիմնադիրը։

## Կյանք և գործունեություն
Յ. Կյոլերը ծնվել է աղքատ գյուղացու ընտանիքում, եղել է ծնողների յոթերորդ զավակը։ Դպրոցական կրթությունն ստացել է Վիլյանդիում, այնուհետև սովորել է նկարչություն Լատվիայի Ցեսիս քաղաքում։ 1846 թվականին Կյոլերը գնում է Սանկտ Պետերբուրգ և աշխատում է ցուցափեղկերի ու ցուցանակների ձևավորմամբ։ 1848-1855 թվականներին սովորել է պետերբուրգյան Գեղարվեստի ակադեմիայում, որտեղ նախ զբաղվում է գծանկարչությամբ, ապա՝ գեղանկարչությամբ։ Իր դիպլոմային՝ «Հերակլեսը հնազանդեցնում է Կերբերին» աշխատանքի համար նկարիչը պարգևատրվում է փոքր ոսկե մեդալով։

1857 թվականից սկսած Կյոլերը շարունակում է կրթությունը արտասահմանում՝ Բեռլինում և Փարիզում։ Այցելում է նաև Բելգիա և Հոլանդիա, 1858 թվականին ավարտում է ուղևորությունը Իտալիա Ալպերի վրայով, ապրում է Միլանում, Հռոմում, Ֆլորենցիայում և Ժնևում։ Իտալիայում նկարիչը հետաքրքրվում է ջրաներկով։ 1859 թվականին նա Հռոմում ներկայացնում է «Քրիստոսը խաչի վրա» նկարը և ընդունվում է գերմանացիների Հռոմեական նկարչական «Colonna» միություն։

1861 թվականին նկարիչը դառնում է պետերբուրգյան Ակադեմիայի անդամ, իսկ 1862 թվականին Կյոլերը վերադառնում է Սանկտ Պետերբուրգ։ Իր քաղաքական հայացքներում լինելով միապետական՝ նա 1862-1874 թթ. եղել է Ալեքսանդր II կայսեր դստեր՝ մեծ դքսուհի Մարիա Ալեքսանդրովնայի նկարչության ուսուցիչը։ 1869-1870 թվականներին Կյոլերը պետերբուրգյան Ակադեմիայում եղել է դոցենտ։ 1867 թվականին նա պարգևատրվել է պատմական և դիմանկարային գեղանկարչի պրոֆեսորի կոչումով կանցլեր Ալեքսանդր Գորչակովի դիմանկարի համար։ Նույն ընթացքում նկարիչը հեղինակել է բնանկարներ, տեսարաններ էստոնացի գյուղացիների կյանքից։

1886-1889 թվականներին նկարիչն ապրել ու աշխատել է Վիեննայում, Փարիզում և Նիցցայում։ Կյոլերը նաև մասնակցություն է ունեցել էստոնացիների մշակութային կյանքին։ 1860-1890-ական թվականներին նա եղել է էստոնական ազգային շարժման դեմոկրատական թևի ակնառու ներկայացուցիչներից մեկը։ Սանկտ Պետերբուրգում բարեկամական կապեր է ունեցել Էստոնիայի ազգային զարթոնքի առաջատար դեմքերից գրող Կառլ Ռոբերտ Յակոբսոնի հետ։ 1891-1893 թվականներին Էստոնիայի գրողների միության (*Eesti Kirjameeste Selts*) նախագահը։

1976 թվականին Վիլյանդիի կենտրոնական հրապարակում բացվել է Յ. Կյոլերի հուշարձանը։

## Կյոլերի աշխատանքների օրինակներ

Պատկեր:Johann Köler 1859.jpg|Յ. Կյոլեր *Ինքնանկար (1859)*
Պատկեր:Philipp Karell 1886.jpg|*Նիկոլայ I-ի և Ալեքսանդր II-ի անձնական բժիշկ Ֆիլիպ Կարելի դիմանկարը (1886)*
Պատկեր:Johann Köler 1858.gif|*Աղջիկը Հռոմից (1858)*
Պատկեր:Johann Köler Nikolai Petrovitsch Semjonovi tütre portree.jpg|*Ն. Պ. Սեմյոնովի աղջկա դիմանկարը (1865)*
Պատկեր:JOHANN KÖLER 1859-1862 Itaalia maastik.jpg|*Իտալական բնանկար*
Պատկեր:Johann Köler Itaallanna lastega ojal.jpg|*[[Առվակը երեխաների հետ անցնող իտալուհին]] (1862)*
Պատկեր:Johann Köler - Kristus ristil.jpg|*Քրիստոսը խաչի վրա (1857-1859)*
Պատկեր:Johann Köler - kunstniku sünnikoht 1868.jpg|*Հարազատ խրճիթ (1868)*
Պատկեր:Köler-Lorelei needmine munkade poolt.jpg|*Լորելեյ (1887)*
Պատկեր:Johann Köler - Eva pärast pattu langemist.jpg|*Եվան մեղանչումից հետո (1883)*
Պատկեր:Johann Köler õlimaal.jpg|*Կնոջ դիմանկար*
Պատկեր:Kreutzwald-köler.jpg|*[[Ֆրիդրիխ Կրեյցվալդ]]ը կարդում է «Կալևիպոեգ» էպոսի ձեռագիրը (1864)*


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Эрм В. Ю. Кёлер, 1826—1899։ (Иохан Кёлер). — М.։ Искусство, 1960. — 52, [16] с. — 10 000 экз. (обл.)

## Արտաքին հղումներ

* 
* Յոհան Կյոլերի աշխատանքները Էստոնիայի արվեստի թանգարանում

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Էստոնացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Էստոնացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Էստոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության նկարիչներ