Իրավիճակային վերլուծություն

**Իրավիճակային վերլուծություն** (կամ *իրավիճակի վերլուծություն*), ռազմավարական կառավարման տերմին, որը վերաբերում է մեթոդների ամբողջությանը, որոնք ղեկավարները օգտագործում են կազմակերպության ներքին և արտաքին միջավայրը վերլուծելու համար՝ հասկանալու կազմակերպության հնարավորությունները, հաճախորդներին և բիզնեսի միջավայրը: Իրավիճակային վերլուծությունը կարող է ներառել մի քանի վերլուծական մեթոդներ, ինչպիսիք են՝ 5C վերլուծությունը, SWOT վերլուծությունը և Փորթերի հինգ ուժերի վերլուծությունը։

## Մարքեթինգում
Մարքեթինգում մարքեթինգային պլան ստեղծվում է՝ ընկերություններին ուղղորդելու համար, թե ինչպես փոխանցել իրենց ապրանքների առավելությունները՝ պոտենցիալ հաճախորդների կարիքներին համապատասխան: Իրավիճակային վերլուծությունը մարքեթինգային պլանի երկրորդ քայլն է և առանցքային է երկարաժամկետ հարաբերությունների հաստատման գործում:

Մարքեթինգային պլանի բաղադրիչներն են՝
* Ներածություն
* Իրավիճակային վերլուծություն
* Նպատակադրում
* Բյուջետավորում
* Ռազմավարություն
* Իրականացում
* Գնահատում

Իրավիճակային վերլուծությունը դիտարկում է ինչպես մակրո-շրջակա միջավայրային գործոնները, որոնք ազդում են բազմաթիվ ընկերությունների վրա, այնպես էլ միկրո-շրջակա միջավայրային գործոնները, որոնք կոնկրետ ազդում են տվյալ ընկերության վրա: Իրավիճակային վերլուծության նպատակը ընկերությանը ցույց տալն է՝ կազմակերպության և արտադրանքի դիրքը, ինչպես նաև բիզնեսի ընդհանուր գոյատևումը միջավայրում: Ընկերությունները պետք է կարողանան ամփոփել շրջակա միջավայրում առկա հնարավորություններն ու խնդիրները՝ հասկանալու իրենց հնարավորությունները շուկայում։

## 5C վերլուծություն
Իրավիճակային վերլուծությունը հաճախ անվանում են «3C վերլուծություն», սակայն այն ընդլայնվել է 5C վերլուծության, ինչը թույլ է տվել ընկերություններին ավելի շատ տեղեկություն ստանալ ներքին և արտաքին գործոնների վերաբերյալ՝ ռազմավարական որոշումներ կայացնելու համար: 5C վերլուծությունը համարվում է ամենաօգտակար և տարածված եղանակը շուկայական միջավայրը վերլուծելու համար՝ շնորհիվ այն լայնածավալ տեղեկությունների, որոնք այն տրամադրում է։

### Ընկերություն
Ընկերության վերլուծությունը ներառում է ընկերության նպատակների, ռազմավարության և հնարավորությունների գնահատում: Այս վերլուծությունը կազմակերպությանը հուշում է բիզնես մոդելի ուժեղ կողմերի մասին, այն մասին, թե արդյոք կան բարելավման կարիք ունեցող ոլորտներ, և թե որքանով է կազմակերպությունը համապատասխանում արտաքին միջավայրին:

* Նպատակներ և ձգտումներ. վերլուծություն բիզնեսի առաքելության, արդյունաբերության և առաքելության հասնելու համար պահանջվող հստակ նպատակների վերաբերյալ:
* Դիրքավորում. վերլուծություն մարքեթինգային ռազմավարության և մարքեթինգ միքսի վերաբերյալ:
* Արդյունավետություն. վերլուծություն, թե որքան արդյունավետ է բիզնեսը հասնում իր նշված առաքելությանը և նպատակներին:
* Ապրանքային գիծ․ վերլուծություն բիզնեսի արտադրած ապրանքների վերաբերյալ և դրանց հաջողության մակարդակը շուկայում։

### Մրցակիցներ
Մրցակիցների վերլուծությունը հաշվի է առնում մրցակիցների դիրքը ոլորտում և այն հնարավոր սպառնալիքը, որը նրանք կարող են ներկայացնել այլ բիզնեսների համար: Մրցակիցների վերլուծության հիմնական նպատակն է, որ բիզնեսները վերլուծեն մրցակիցների ներկայիս և հնարավոր բնույթը և հնարավորությունները, որպեսզի կարողանան նախապատրաստվել մրցակցությանը: Մրցակիցների վերլուծությունը կենտրոնանում է հետևյալ չափանիշների վրա.

* Մրցակիցների նույնականացում: Ընկերությունները պետք է կարողանան նույնականացնել իրենց ոլորտի մրցակիցներին: Օգտակար է իմանալ, թե արդյոք մրցակիցները տրամադրում են նույն ծառայությունները կամ ապրանքները նույն հաճախորդների բազային՝ ուղիղ մրցակիցների վերաբերյալ տեղեկություն ստանալու համար: Պետք է նույնականացվեն ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի մրցակիցները, ինչպես նաև ապագա հնարավոր մրցակիցները:
* Մրցակիցների գնահատում: Մրցակիցների վերլուծությունը ներառում է նրանց նպատակների, առաքելության, ռազմավարությունների և ռեսուրսների գնահատում: Սա թույլ է տալիս մանրամասն համեմատել մրցակիցների և կազմակերպության նպատակներն ու ռազմավարությունները:
* Մրցակիցների ապագա նախաձեռնությունների կանխատեսում: Մրցակցի հնարավոր գործողությունների վերաբերյալ վաղ շրջանի տեղեկությունը ընկերությանը օգնում է նախապատրաստվել մրցակցությանը:

### Հաճախորդներ
Հաճախորդների վերլուծությունը կարող է լինել լայնածավալ և բարդ: Ընկերությունները վերլուծում են մի շարք կարևոր ոլորտներ, որոնցից են՝

* Դեմոգրաֆիկ տվյալներ
* Գովազդ, որը հարմար է դեմոգրաֆիկ տվյալներին:
* Շուկայի չափը և հնարավոր աճը
* Հաճախորդների պահանջները և կարիքները
* Գնման մոտիվացիա
* Բաշխման ալիքներ (մանրածախ, առցանց, մեծածախ և այլն):
* Գնման քանակն ու հաճախականությունը
* Հաճախորդների եկամտային մակարդակը

### Գործընկերներ
Գործընկերներն օգտակար են բիզնեսների համար, քանի որ նպաստում են գաղափարների ստեղծման աճին և մեծացնում նոր բիզնես հնարավորություններ ձեռք բերելու հավանականությունը: Գործընկերների տեսակներն են՝

* Գործակալություններ: Գործակալություններն աշխատում են որպես միջնորդներ բիզնես աշխարհի մեջ: Երբ բիզնեսները կարիք ունեն հատուկ մասնագիտացված աշխատակցի, նրանք դիմում են հավաքագրման գործակալությունների:
* Մատակարարներ: Մատակարարները տրամադրում են հումք, որն անհրաժեշտ է արտադրանքներ կառուցելու համար: Մատակարարների տեսակները ներառում են՝ արտադրողներ, մեծածախ առևտրականներ, առևտրականներ, ֆրանչայզերներ, ներմուծողներ և արտահանողներ, անկախ արհեստավորներ և drop shippers: Մատակարարների յուրաքանչյուր կատեգորիա կարող է ընկերությանը տրամադրել տարբեր հմտություններ և փորձ:
* Բաշխողներ (): Բաշխողները կարևոր են, քանի որ նրանք պահեստային տարածքներ են պաշարների համար: Բաշխողները կարող են օգնել արտադրողի հետ հարաբերությունների կառավարման հարցում, ինչպես նաև առևտրի գործընկերների հետ հարաբերությունների կարգավորման մեջ:
* Գործընկերություններ: Գործընկերները կիսում են ակտիվները և պարտավորությունները, ինչը կարող է նոր աղբյուր հանդիսանալ կապիտալի և հմտությունների ձեռքբերման համար:

Բիզնեսները պետք է կարողանան պարզել, թե արդյոք գործընկերը ունի բիզնեսի համար անհրաժեշտ կարողությունները, ինչպես նաև գնահատել գործընկեր-բիզնես հարաբերությունների համար պահանջվող նվիրվածության մակարդակը:

### Կլիմա
Բիզնես կլիման և միջավայրը լիարժեք հասկանալու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել և հասկանալ այն բազմաթիվ գործոնները, որոնք կարող են ազդել բիզնեսի վրա: Կլիմայի վերլուծությունը, որը հայտնի է նաև որպես PEST վերլուծություն, ներառում է հետևյալ ոլորտների վերլուծությունը.

* Քաղաքական և կարգավորող միջավայր: Վերլուծություն այն մասին, թե որքան ակտիվ է կառավարությունը կարգավորում շուկան իր քաղաքականություններով և ինչպես դա կազդի ապրանքների և ծառայությունների արտադրության, բաշխման և վաճառքի վրա:
* Տնտեսական միջավայր: Վերլուծություն մակրոտնտեսական միտումների վերաբերյալ, ինչպիսիք են փոխարժեքներն ու ինֆլյացիայի մակարդակը, ինչը կարող է ազդեցություն ունենալ բիզնեսների վրա:
* Սոցիալական/մշակութային միջավայր: Վերլուծություն, որը մեկնաբանում է հասարակության միտումները, որը ներառում է ժողովրդագրության, կրթության, մշակույթի և այլնի ուսումնասիրությունը:
* Տեխնոլոգիական վերլուծություն: Տեխնոլոգիայի վերլուծությունը օգնում է բարելավել հին ռեժիմները և առաջարկում նոր մեթոդներ ծախսերի արդյունավետության համար: Մրցունակ մնալու և մրցակիցների նկատմամբ առավելություն ձեռք բերելու համար բիզնեսները պետք է բավարար չափով հասկանան տեխնոլոգիական զարգացումները։

## SWOT

SWOT վերլուծությունը ևս մեկ մեթոդ է իրավիճակային վերլուծության, որը ուսումնասիրում է ընկերության ուժեղ և թույլ կողմերը (ներքին միջավայր) և շուկայում առկա հնարավորությունները և սպառնալիքները (արտաքին միջավայր): SWOT վերլուծությունը դիտարկում է ինչպես ներկայիս, այնպես էլ ապագա իրավիճակները: Վերլուծության նպատակն է հնարավորինս ամրապնդել ուժեղ կողմերը՝ միևնույն ժամանակ նվազեցնելով թույլ կողմերը: SWOT վերլուծությունը օգնում է ընկերությանը մշակել պլան, որը կպատրաստի այն հնարավոր տարբեր սցենարների համար՝ որպես կորպորատիվ կամ ռազմավարական պլանավորման մաս:

## Փորթերի հինգ ուժեր

Փորթերի մոդելը ներառում է մրցակիցների կողմից եկող սպառնալիքների համար միջավայրի սկանավորում և վաղաժամ խնդիրների բացահայտում՝ մրցակիցների կողմից կիրառվող սպառնալիքները նվազագույնի հասցնելու համար: Այս մոդելը կարող է կիրառվել ցանկացած տեսակի բիզնեսի համար՝ փոքրից մինչև ավելի մեծ բիզնեսի համար: Փորթերի մոդելը ոչ միայն բիզնեսների համար է, այլև կարող է կիրառվել երկրի համար՝ օգնելու պատկերացում կազմել համաշխարհային շուկայում մրցակցային առավելություն ստեղծելու վերաբերյալ: Փորթերի հինգ ուժերի մոդելի վերջնական նպատակն է օգնել բիզնեսին համեմատել և վերլուծել իրենց շահութաբերությունն ու դիրքը արդյունաբերության հետ՝ ընդդեմ անուղղակի և ուղղակի մրցակցության:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կապ
Կատեգորիա:Մարքեթինգ
Կատեգորիա:Մենեջմենթ
Կատեգորիա:Պլանավորում
Կատեգորիա:Ռազմավարական մենեջմենթ