Բադեն բանկ

**Բադեն բանկ**, մասնավոր թողարկման բանկ Գերմանիայում 1870-1935 թվականներին: Բանկի գլխամասային գրասենյակը գտնվում էր Մանհայմում, իսկ 1932 թվականից՝ Կարլսռուեում:

1934 թվականին Ռեյխի օրենքով այն լուծարվեց և շարունակեց գոյություն ունենալ միայն որպես տիպիկ առևտրային, բանկային, վարկային հաստատություն:

1978 թվականին Badische Bank-ը միավորվեց Württembergische Bank-ի հետ՝ ձևավորելով Baden-Württembergische Bank-ը, որը 2001 թվականին ձեռք է բերվել Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասի պետական բանկի կողմից (Լանդեսբանկ Բադեն-Վյուրթեմբերգ):

## Պատմություն
Արդեն 1844 թվականին Բադենի նահանգի խորհրդարանում քննարկվում էր կենտրոնական բանկի ստեղծման հարցը։ Նպատակը արտաքին բանկերից անկախ լինելն էր։ Այնուամենայնիվ, դիմադրությունը հետաձգեց հիմնադրումը մինչև 1870 թվականը, երբ Մանհայմի և Կարլսռուեի առևտրի պալատները մշակեցին Badische Bank-ի ստեղծման օրինագիծ և այն ներկայացրեցին նահանգի խորհրդարանի միջոցով : Այնուամենայնիվ, մեծ դքսությունն արդեն թղթային փողեր էր թողարկում 1848 և 1854 թվականներին:

1870 թվականի մարտի 25-ին Badische Bank-ը Բադենի Մեծ Դքսության կառավարությունից ստացավ իր կոնցեսիան որպես մասնավոր կենտրոնական բանկ: Բացի մեծ դքսությունից, բանկի ստեղծմանը մասնակցել են նաև այլ բաժնետերեր։ Բացի Բադենի մասնավոր բանկիրներից, նրանց թվում էին Ադոլֆ Ֆոն Հանզեմանը Disconto-Gesellschaft-ից և Բարոն Կառլ ֆոն Ռոտշիլդը Ֆրանկֆուրտի M. A. Rothschild & Söhne բանկից:

Կապիտալը կազմում էր 10,500,000 գուլդեն (համարժեք է 6,000,000 թալերի) և բաժանվում էր 30,000 բաժնետոմսերի 350 գուլդեն (կամ 200 թալեր):

Արդեն 1871 թվականին Կարլսռուեում մասնաճյուղ է բացվել։

Բանկն իրավունք ուներ թողարկել վճարված կապիտալից երեք անգամ ավելի մեծ գումար։  Թղթադրամի շրջանառության մեկ երրորդը պետք է ծածկված լիներ արծաթով, երկու երրորդը ՝ ոսկով կամ մուրհակներով։  Կենտրոնական բանկի արտոնության դիմաց բանկը պարտավոր էր շահույթի հինգերորդ մասը բաշխել երկրին ՝ 5 տոկոս շահաբաժինը հանելուց հետո : Այս պետական մասնաբաժինը 1880 թվականին աճել է 2,626,80 ոսկե մարկից մինչև 22,885 մարկի 1890 թվականին.

1870 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Badische Bank-ը թողարկեց 10-գուլդեն թղթադրամներ,

1871 թվականի հուլիսի 1-ին 50-գուլդենի թղթադրամներ:

Թղթադրամների շրջանառությունը 1871 թվականին կազմել է 11,370,000 գուլդեն, իսկ 1874 թվականին աճել է մինչև 30,276,000 գուլդեն։

Հետո մտել է  շուկայական  արժույթ  (մարկ) կայսրության մասշտաբով: Նրանք սկսեցին թողարկել 100 մարկանոց թղթադրամներ, որոնք տպագրվել են 1874, 1890, 1902, 1907 և 1918 թվականներին։ Այս բոլոր թղթադրամները թողարկվել են Ֆրանկֆուրտի Dondorf & Naumann տպարանում։

Գնաճի ժամանակահատվածում Badische Bank-ը թողարկել է թղթադրամներ 500 մարկ անվանական արժեքով (1922թ. օգոստոսի 1-ի դրությամբ), 5000 մարկ, 10000 մարկ, 500000 մարկ, 1 միլիոն մարկ, 20 միլիոն մարկ, 2 միլիարդ մարկ (30, 100 միլիարդ մարկ) և 100 միլիարդ մարկ (30, 100 միլիարդ) տարին։ 1924 թվականի հոկտեմբերին նա թողարկեց ավելի քան 50 մարկանոց թղթադրամներ։

1931 թվականին Բադենի Հանրապետությունը ձեռք բերեց Deutsche Bank-ի բաժնետոմսերի փաթեթը և այդպիսով դարձավ մեծամասնության բաժնետեր։

1934 թվականին նացիոնալ-սոցիալիստական ​​կառավարությունը վերացրեց դասակարգային արտոնությունները։ Արդյունքում բանկը ընդլայնվեց որպես սովորական առևտրային բանկ։

1937 թվականին Ֆրայբուրգում ձեռք բերվեց Կարլ Թրաութվեյնի բանկային բիզնեսը։

1978 թվականին Բադեն բանկը (Badische Bank) միավորվեց Վյուրտեմբերգ բանկի (Württembergische Bank) հետ,ձևավորել Բադեն-Վյուրթեմբերգ բանկ (Baden-Württembergische Bank), որը 2001 թվականին ձեռք է բերվել Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասի պետական բանկի կողմից (Landesbank Baden-Württemberg)։

## Ծանոթագրություն

*