Չվերթ 93 United Airlines

**Չվերթ 93 United Airlines,** ուղևորատար չվերթ, որը թռիչքի ընթացքում գրավել են ահաբեկիչների կողմից 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ Boeing 757-222 օդանավը, որը պատկանում էր United Airlines ավիաընկերությանը, իրականացնում էր չվերթ Նյու Յորքից դեպի Սան Ֆրանցիսկո։ Ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել Պենսիլվանիա քաղաքի մոտ։ Վթարի հետևանքով բոլոր 44 մարդիկ զոհվել են։

Թռիչքից 46 րոպե անց ահաբեկիչները ներխուժել են օդաչուների խցիկ։ Զիյադ Ջարահը վերցրել է ինքնաթիռի վերահսկողությունը իր վրա, և ուղղությունը փոխել է դեպի Վաշինգտոն։ Ենթադրվում է, որ ահաբեկիչների նպատակը եղել է ոչնչացնել Կապիտոլիումը կամ Սպիտակ տունը։

Ինքնաթիռը գրավելուց հետո, ուղևորները և սպասուհիները կարողացել են օգտագործել հեռախոս, և այդ մասին հայտնել Նյու Յորքի Համաշխարհային առևտրի կենտրոն։ Այսպիսով, ուղևորները մի քանի անգամ փորձել են վերականգնել ինքնաթիռի վերահսկողությունը։

«Սև արկղեր»-ը ցույց են տվել, որ ուղևորները փորձել են կանգնեցնել ահաբեկիչների մտադրությունը։ Բացի այս չվերթից, 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ահաբեկիչները գրավել են ևս երեք ինքնաթիռ։ Վթարի վայրում ներկայումս գոյություն ունի հուշահամալիր։

## Ահաբեկիչներ
thumb|Զիյադ Ջարահ
Ինքնաթիռում կար չորս ահաբեկիչ

* Զիյադ Ջարահ () (Լիբանանի Հանրապետություն) - ահաբեկիչ և օդաչու։
* Ահմեդ Ալ Նամի () (Սաուդյան Արաբիա)։
* Ահմեդ Ալ Խազնավի () (Սաուդյան Արաբիա)։
* Սաիդ Ալ Գամդի () (Սաուդյան Արաբիա)։

Զիյադ Ջարահ, անդամ Ալ Կաիդայում, ծնվել է Լիբանանի Հանրապետությունում և ստացել աշխարհիկ կրթություն։ Նա ուզում էր դառնալ օդաչու, և 1996 թվականին մեկնում է Գերմանիա, որտեղ ընդունվում է համալսարան, և ուսումնասիրում է գերմաներեն լեզուն։ Մեկ տարի անց նա մեկնում է Համբուրգ։ Համբուրգում Ջարահը հանդիպում է մուսուլման ֆունդամենտալիստներին, և սկսում է ակտիվորեն շփվել նրանց հետ։

1999 թվականի նոյեմբերին Ջարահը գնում է Աֆղանստան, որտեղ միանում է Ալ Կաիդայի խմբին։ Այնուհետև Ջարահը վերադառնում է Համբուրգ, որտեղ կորցնում է իր անձնագիրը։ Այսպիսով, նա կարողանում է առանց անձնագրի մեկնել Աֆղանստան։

2000 թվականի մայիսին Ջարահը ձեռք է բերում վիզա, որով կարող է մուտք գործել ԱՄՆ, և հունիսին մեկնում է Ֆլորիդիա։ Ֆլորիդիայում նա սկսում է իր փորձնական ուսումնասիրությունները։

Ահմեդ Ալ Նամին ժամանում է ԱՄՆ 2001 թվականի մայիսի 28-ին, զբոսաշրջիկի վիազայով։ Ահմեդ Ալ Խազնավինը ժամանում է Մայամի 2001 թվականի հունիսի 8-ին։ Սաիդ Ալ Գամդին ժամանում է Օռլանդո 2001 թվականի հունիսի 28-ին։

Խմբի հինգերորդ անդամ - Մուհամեդ Ալ Քահտանի, Դուբայից ժամանում է Օռլանդո 2001 թվականի օգոստոսի 3-ին։ Սակայն, նա առաջացրել է կասկած մաքսային մարմիններին, քանի որ նա միայն իր հետ վերցրել էր 2800 դոլլար և մեկ տոմս։ Նրան Օռլանդոյից հետ են ուղարկում Դուբայ, որտեղից նա վերադառնում է Սաուդյան Արաբիա։

Ջարահի և Ալ Դամդիի անձնագրերը հայտնաբերվում են վթարի վայրում։

## Տեղեկություններ
### Ինքնաթիռ, ուղևորներ և անձնակազմի անդամներ
Չվերթ **UAL93**, իրականացնում էր Boeing 757-222 օդանավը (գրանցման համրը N591UA, կողային համար 28142)։ Առաջին չվերթը իրականացվել է 1996 թվականի հունիսի 17-ին, նույն թվականի հունիսի 28-ին ինքնաթիռը հանձնվում է United Airlines ավիաընկերությանը։ Ինքնաթիռը ուներ երկու շարժիչ՝ Pratt & Whitney PW2037 արտադրության։ Մինչ վթարի տեղի ունենալը ինքնաթիռը իրականացրել է ավելի քան 6968 չվերթ «մեկնում-ժամանում», և օդում է գտնվել ավելի քան 18 435 ժամ։

Ինքնաթիռը ուներ 182 նստատեղ, սակայն այդ օրը ինքնաթիռում գտնվում էր 37 ուղևոր և 7 անձնակազմի անդամները։
* Ինքնանթիռի առաջին հրամանատար - 43 ամյա Ջեյսոն Դալ ()
* Ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատար - 36 ամյա Լերոյ Հոմեր ()

Ինքնաթիռում գտնվում էր հինգ սպասուհի
* 58 ամյա Լորեյն Բեյ () - հին սպասուհի,
* 38 ամյա Սանդրա Բրեդշոյ (),
* 49 ամյա Վանդա Գրին (),
* 33 ամյա Սիսի Լայլս (),
* 49 ամյա Դեբորա Ուէլշ ()

### Չվերթ 093
Բոլոր չորս ահաբեկիչները ստուգվել են ժամը 07:03ից մինչև 07:39-ը (EST): Ժամը 07:03 Ալ Գամդին ինքնաթիռ է գնացել առանց ուղեբեռի, իսկ Ալ Նամին իր հետ տարել է երկու ճամպրուկ։ Ժամը 07:24-ին Ալ Խազնավին իր հետ տարել է մեկ ճամպրուկ, իսկ Ջարահը ինքնաթիռ է բարձրացել առանց ճամպրուկի։ Ալ Խազնավի ճամպրուկի մեջ եղել է պայթուցիկ։ Օդանավակայանի աշխատակիցները Ալ Խազնավի ճամպրուկի մեջ չեն նկատել այդ պայթուցիկը.:

Ալ Խազնավինը և Ալ Գամդին ժամը 07:39-ին նստել են առաջին կարգի տեղերը։ Ալ Նամին վայրէջքից մի քանի րոպե անց նստեց առաջին դասին պատկանող նստատեղին։ Ինքնաթիռը ժամը 08:00 վայրէջք է կատարում։ Այսպիսով, ինքնաթիռը 4 րոպե անց բախվում է Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի շենքին։ Մնացած առևանգված ինքնաթիռները նույնպես բախվում են այդ շենքին։

Ժամը 09:02-ին չվերթ 175-ի ինքնաթիռը բարձրանում է օդ։ Այնուհետև Նյու Յորքի օդային երթևեկության ծառայությունը նախազգուշացումներ է հաղորդում այս օդանավին։ Ավիադիսպետչեր Էլ Բալինջերը սկսում է ահաբեկիչների մասին հայտնել գրեթե ողջ United Airlines ավիաընկերությունին պատկանող բոլոր ինքնաթիռներին։ Երբ չվերթ 175-ը ստանում է այդ նախազգուշացումները, օդաչուները 15 րոպե անց կապվում են դիսպետչերի հետ, և նրան հայտնում են, որ ամեն ինչ կարգին է։ Ժամը 09:24-ին UAL93 չվերթը ստանում է հաղորդագրություն Բալինջերի կողմից. «*Զգուշացեք, հնարավոր է ներխուժում լինի խցիկ ահաբեկիչների կողմից - երկու ինքնաթիռ արդեն բախվել են Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի շենքին*»։

Ժամը 09:26-ին օդաչուները կապվում են դիպետչերի հետ. «*Էդ, կրկնիր վերջին նախադասությունը*»։ Ժամը 09:27-ին անձնակազմի անդամները նորմալ պատասխանել են դիսպետչերին, որը վերջին արձագանքներ անձնակազմի անդամներից։

### Առևանգումը
Ինքնաթիռի առևանգել են ժամը 09:28-ին: Այդ ժամանակ **AAL11** և **UAL175** չվերթները արդեն բախվել էին Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի շենքին։ Մինչ օրս չեն բացահայտել, թե ինչու ահաբեկիչները ինքնաթիռը առևանգել են թռիչքից 46 րոպե անց։ Այսպիսով, ինքնաթիռը հանկարծակի 20 մետր իջել է ներքև։ Ժամը 09:28-ին ինքնաթիռը փոխանցում է աղետի ազդանշան՝ «Mayday»: Դիսպետչերներից մեկը հարցնում է. «*Ինչ որ մեկը զանգահարել է?*», սակայն պատասխան չեն ստանում։

35 վայրկյան անց, երբ անձնակազմի անդամները ազանշան էին տվել, ևս մեկ անգամ էլ են տալիս։ Ինչ որ մեկը օդաչուների խցիկից բղավում էր. «*Mayday! դուրս այստեղից! դուրս այստեղից!*»: Հետաքննող հանձնաժողովը, սեպտեմբերի 11-ին, ասել է, որ, ամենայն հավանականությամբ, 5-րդ ահաբեկիչը եղել է Մուհամեդ Ալ Քահտանին, սակայն նա չի կարողացել մասնակցել այդ հարձակմանը, քանի որ նրան ԱՄՆ-ից հետ են ուղարկել։

Հետաքննութունը զայնագրիչից պարզել է, որ 09:31-ին Ջարահը այսպես է ասել ուղևորներին. «*Տիկնայք և պարոնայք, ձեզ հետ խսում է հրամանատարը. Մնում եք նստած ձեր տեղերում։ Մենք ունենք պայթուցիկ*»։

Դիսպետչերը չի հասկացել Ջարահի ասացը, և խնդրել է, որ կրկնի։ Նաև ձայնագրություններից պարզ է դարձել, որ սպասուհիներից ինչ որ մեկը կռվում էր ահաբեկիչների հետ։ Այնուհետև նրան սպանել են, կամ պարտադրել են որ լռի, և ահաբեկիչներից ինչ որ մեկը արաբերենով ասել է. «*Հանգիստ. Ես Ավարտեցի*»։

Ժամը 09:39-ին, երբ արդեն երկու րոպե անցել էր չվերթ 077-ից երբ բախվել էր Պենտագոնի մոտ, լսվեց երկրորդ հայտարարությունը Ջարահի կողմից. «*Ձեզ հետ խոսում է ինքնաթիռի հրամանատարը, մնում եք նստած, մեզ մոտ ռումբ կա, և եթե լուռ նստեց մենք կվերադառնանք օդանավակայան, խնդրում եմ չաղմկել*»։

Ուղևորները և սպասուհիները այդ ընթացքում բջջային հեռախոսով կապվնում են իրենց հարազատների հետ, և իրար հրաժեշտ տալիս։ Հեռախոսազանգերը սկսվել են ժամը 09:30-ից։ Ընդհանուր առմամբ, զանգերի թիվը կազմել է 35 զանգ։ Ուղևորներից մեկը, Տոմ Բառնետը մի քանի անգամ զանգահարում է իր կնոջը, և հայտնում է, որ ինքնաթիռը առևանգել են և իրենց մոտ կա մի պայթուցիկ։ Նա նաև նշել է, որ ուղևորներից մեկը վիրավորվել էր դանակով։

### Ուղևորների ինքնապաշտպանությունը
մինի|Զիյադ Ջարահի անձնագիրը՝ հայտնաբերված վթարի վայրից
Ուղևորների ինքնապաշտպանությունը UAL93 չվերթում սկսվել է ժամը 09:57-ին, այնուհետև ուղևորները որոշում են պայքարել ահաբեկիչներ դեմ։ UAL175 և AAL77 չվերթի ուղևորները ոչինչ չեն կարողացել անել ահաբեկիչների դեմ։ Սպասուհի Սիսի Լայսլը այդ ժամանակ զանգահարում է ամուսնուն, և հայտնում է, որ նրանք փորձում են կոտրել խցիկի դուռը։

Ժամը 09:58-ին Ջարահը իր հանցակից ընկերներին ասում է. «Նրանք փորձում են կոտրել դուռը»։ Ժամը 09:59-ին Ջարահը ինքնաթիռը սկսում է վեր ու վար անել, որպեսզի ուղևորներին կանգեցնի։

Ձայնագրիչը նաև արձանագրել է, որ ինքնաթիռում կոտրվում են օբյեկտները և ապակիները։ Մի քանի վարյկյան անց Ջարահը ասում է. «*Եվ ի՞նչ, ի՞նչ, վե՞րջ հասնու՞մ ենք*», ահաբեկիչներից մեկը նրան պատասխանում է «*Դեռ ոչ*»։

Ժամը 10:01-ին Ջարահը կրկին հարցնում է. «*Եվ ի՞նչ, ի՞նչ, վե՞րջ հասնու՞մ ենք*», հանցակիցներից մեկը պատասխանում է «*Այո, իջնենք*»։ Ժամը 10:02-ին ահաբեկիչներց մեկը բարձր բղավում է «*Ներքև, Ներքև*»։ Ինքնաթիռը սկսեց ընկնել, այնուհետև շրջվեց։ Ահաբեկիչներից մեկը սկսեց բարձր բղավել։ Վերջին հնչյունները արձանագրվել նե ժամը 10:03-ին։ Հետաքննող հանձնաժողովը, սեպտեմբերի 11-ին եկել է այն եզրակացության, որ «*ահաբեկիչները պահպանել են ինքնաթիռի հսկողությունը, սակայն մի քանի վայրկյան հետո, ուղևորները ներխուժում են խցիկ*»։

Նաև եկել են այն եզրակացության, որ ուղևորներից ինչ որ մեկը սպանել է ահաբեկիչներից մեկին։

### Վթար
Ինքնաթիռը բախվել է գետնին ժամը 10:03-ին։ Ազգային տրանսպորտի անվտանգության խորհրդի նախագահը հայտնել է, որ ինքնաթիռը բախվել է 906 կմ/ժ արագությամբ։ Հարվածից հետո, ինքնաթիռը ամբողջությամբ ոչնչացել է։ Բոլոր 44 մարդիկ, այդ թվում ահաբեկիչները մահացել են։

## Պատկերասրահ

A tour of the Flight 93 National Memorial - 01.jpg
A tour of the Flight 93 National Memorial - 02.jpg
A tour of the Flight 93 National Memorial - 04.jpg
A tour of the Flight 93 National Memorial - 05.jpg
A tour of the Flight 93 National Memorial - 06.jpg
Flight 93 National Memorial (2903054659).jpg


## Մշակութային ասպեկտներ
* Կորած չվերթ - 2006 թվականի ֆիլմ։
* Չվերթ 93 - Այս ֆիլմը նկարահանվել է 2006 թվականին, Ամերիկայում և Կանադայում։

## Տես նաև
* Չվերթ 11 American Airlines
* Չվերթ 175 United Airlines
* Չվերթ 77 American Airlines

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* United Airlines Flight #93 Cockpit Voice Recorder Transcript( )
* Flight 93 National Memorial Campaign (official website)
* Somerset's Flight 93 Tribute Website 
* Flight 93 National Memorial  (National Park Service)
* Photo Essay: Flight 93 Memorial near Somerset,PA
* ()
** ()
* Photo of Aircraft Pre 9/11

Կատեգորիա:2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին առևանգված ինքնաթիռներ