20 եվրո թղթադրամ

**20 եվրո թղթադրամ** (20 €), երրորդ ամենացածր արժեքով եվրո թղթադրամն է և օգտագործվում է 2002 թվականից՝ եվրոյի (կանխիկ տեսքով) շրջանառության մտնելու պահից։ Թղթադրամն օգտագործվում է 25 երկրներում (նաև Կոսովոյում), որոնց համար եվրոն միակ արժույթն է (24-ը՝ օրինական կերպով ընդունել են այն)։ Այս երկրներում բնակչության ընդհանուր թիվը ներկայումս կազմում է մոտավորապես 350 միլիոն մարդ։ 2024 թվականի հուլիսին եվրագոտում շրջանառվում էր մոտ 4,818,000,000 հատ 20 եվրո թղթադրամ, ինչը կազմում է շրջանառվող թղթադրամների 16.3%-ը։ Սա երկրորդ ամենատարածված թղթադրամն է ըստ քանակի։ Վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ 20 եվրո թղթադրամի միջին կյանքը մոտ երկու տարի է, որից հետո այն փոխարինվում է մաշվածության պատճառով։

Սա երրորդ ամենափոքր թղթադրամն է՝ չափսերով 133 × 72 մմ, և ունի կապույտ գունային սխեմա։ Թղթադրամի վրա պատկերված են կամուրջներ և կամարներ, որոնք արված են գոթական ճարտարապետության ոճով (13–14-րդ դարեր)։ 20 եվրո թղթադրամն ունի մի շարք բարդ անվտանգության հատկանիշներ, ինչպիսիք են ջրանիշերը, անտեսանելի թանաքը, հոլոգրամները և միկրոտպագրությունը, որոնք թույլ են տալիս ստուգել դրա իսկությունը։

Եվրոպա շարքի 20 եվրո թղթադրամի ձևավորումը ներկայացվել է 2015 թվականի փետրվարի 24-ին, իսկ շրջանառության մեջ է մտել նույն տարվա նոյեմբերի 25-ին։

## Պատմություն
Եվրոն հիմնադրվել է 1999 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն դարձավ ավելի քան 300 միլիոն եվրոպացիների արժույթ։ Ի սկզբանե՝ երեք տարի շարունակ, այն «անտեսանելի» արժույթ էր, որը կիրառվում էր միայն հաշվապահական հաշվառման մեջ։ Եվրոյի թղթադրամներն ու մետաղադրամները շրջանառության մեջ մտան միայն 2002 թվականի հունվարի 1-ին, երբ այն փոխարինեց եվրագոտու 12 երկրների՝ օրինակ՝ բելգիական ֆրանկի և հունական դրախմայի ազգային արժույթներին։

Եվրագոտուն միացան հետևյալ երկրները՝ Սլովենիան 2007թվականին, Կիպրոսը և Մալթան՝ 2008 թվականին, Սլովակիան 2009 թվականին, Էստոնիան 2011 թվականին, Լատվիան 2014 թվականին, Լիտվան 2015 թվականին և Խորվաթիան 2023 թվականին։

### Անցման շրջան
Անցման ժամանակաշրջանը, երբ հին արժույթները փոխանակվում էին եվրոյով թղթադրամների և մետաղադրամների, տևեց մոտ երկու ամիս՝ 2002 թ. հունվարի 1-ից մինչև փետրվարի 28-ը։ Յուրաքանչյուր երկրում նախկին արժույթների՝ օրինական վճարման միջոց լինելու վերջնաժամկետը տարբեր էր։ Օրինակ՝ Գերմանիայում մարկը դադարեց օրինական լինել արդեն 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, սակայն փոխանակման ժամկետը ևս երկու ամիս էր գործում։ Նույնիսկ երբ հին արժույթները դադարեցին լինել օրինական, կենտրոնական բանկերը շարունակում էին ընդունել դրանք՝ տասը տարի անց կամ ընդմիշտ կախված երկրից։

### Փոփոխություններ
2003 թվականի նոյեմբերից առաջ տպագրված թղթադրամների վրա առկա է Եվրոպական կենտրոնական բանկի առաջին նախագահի՝ Վիմ Դյուիզենբերգի ստորագրությունը։ 2003 թվականի նոյեմբերի 1-ից սկսած՝ ստորագրում է Ժան-Կլոդ Տրիշեն, որը պաշտոնավարել է մինչև 2012 թվականի մարտը։ 2012 թվականի մարտից հետո՝ թղթադրամների վրա ստորագրում է Մարիո Դրագին։ 2020 թվականից շրջանառության մեջ աստիճանաբար սկսեցին հայտնվել Քրիստին Լագարդի ստորագրությամբ թղթադրամները։

Մինչև 2013 թվականի մայիսը շրջանառվում էր միայն եվրոյի մեկ շարք, սակայն նախատեսվում էր թողարկել նոր՝ արտաքինից նման, բայց թարմացված շարք։ Թղթադրամների փոխարինումն իրականացվում էր ըստ արժեքի՝ աճման կարգով։ Առաջին թարմացված թղթադրամը՝ 5 եվրոն, շրջանառության մեջ մտավ 2013 թվականի մայիսի 2-ին, իսկ դիզայնը ներկայացվել էր հունվարի 10-ին՝ Ֆրանկֆուրտի հնագիտական թանգարանում։ Թեև նոր դիզայնը մոտ է նախորդին, այն պարունակում է փոփոխություններ՝ թարմացված քարտեզ, Եվրոպայի հոլոգրամ, ինչպես նաև ԵՄ ընդլայնման արտացոլում՝ ներառելով Կիպրոսն ու Մալթան (նախկին քարտեզներում դրանք չէին պատկերվել)։ Նոր շարքում առաջին անգամ օգտագործվել է բուլղարական գրությունը՝ «ЕВРО» և «ЕЦБ»()՝ Բուլղարիայի 2007 թվականի միացման արդյունքում։

Եվրոպա շարքի 20 եվրո թղթադրամի դիզայնը ներկայացվել է 2015 թվականի փետրվարի 24-ին, իսկ շրջանառության մեջ մտել՝ նոյեմբերի 25-ին։ Նախորդ շարքի թղթադրամները մնում են օրինական վճարման միջոց և չեն կորցնում արժեքը։ Դրանք շրջանառվում են նորերի հետ միասին մինչև հին պաշարների սպառումը։

2020 թվականից Քրիստին Լագարդի ստորագրությունը աստիճանաբար սկսեց հայտնվել շրջանառության մեջ մտնող թղթադրամների վրա՝ դառնալով չորրորդ ստորագրությունը, որը հայտնվել է եվրոյի թղթադրամների վրա:

## Ձևավորում
մինի|Քսան եվրո թղթադրամների առաջին շարքի ձևավորում՝ դիմային կողմը։
մինի|Քսան եվրո թղթադրամների առաջին շարքի ձևավորում՝ հակառակ կողմը։
մինի|20 եվրո անվանական արժեքով թղթադրամ ՝ լուսավորված լյումինեսցենտային լույսով՝ դիմային կողմը։
մինի|20 եվրո անվանական արժեքով թղթադրամ ՝ լուսավորված լյումինեսցենտային լույսով՝ հակառակ կողմը։
20 եվրո թղթադրամը եվրոյի երրորդ ամենափոքր թղթադրամն է՝ 133 մմ × 72 մմ չափսերով և ունի կապույտ գունային սխեմա։ Եվրոյի բոլոր թղթադրամների վրա պատկերված են կամուրջներ և կամարների բացվածքներ՝ տարբեր պատմական եվրոպական ճարտարապետական ոճերով. 20 եվրոյի թղթադրամն արտացոլում է գոթական ժամանակաշրջանը (13-14-րդ դարեր)։

Թեև Ռոբերտ Կալինայի սկզբնական նախագծերը նախատեսված էին իրական հուշարձաններ պատկերել, սակայն քաղաքական նկատառումներով՝ թղթադրամի վրա պատկերված կամուրջներն ու ճարտարապետական տարրերը հորինված են՝ ներկայացնելու տվյալ դարաշրջանի ոճը։

Եվրոյի բոլոր թղթադրամների վրա առկա են հետևյալ հիմնական տարրերը՝

* թղթադրամի անվանական արժեքը,
* ԵՄ դրոշը,
* եվրոպական կենտրոնական բանկի նախագահի ստորագրությունը,
* բանկի հապավումները՝ ԵՄ տարբեր լեզուներով,
* Եվրոպայի քարտեզը,
* ԵՄ արտաքին տարածքների պատկերը,
* ԵՄ դրոշի աստղերը,
* տասներեք անվտանգության մեթոդներ, որոնք ներկայացված են ստորև։

2015 թվականի փետրվարի 5-ին եվրոպական կենտրոնական բանկը ներկայացրեց խաղ՝ օգնելու հանրությանը ծանոթանալ նոր €20 թղթադրամի անվտանգության առանձնահատկություններին։ Նշանակալի նոր հակակեղծարարական միջոցը թափանցիկ պատուհանն է, որի մեջ առկա է հոլոգրամ, որը ցույց է տալիս Եվրոպա դիցուհու դիմանկարը և 20 թիվը։

Եվրոպա շարքի քսան եվրո թղթադրամի դիզայնը պաշտոնապես ներկայացվել է 2015 թվականի փետրվարի 24-ին։

### Անվտանգության միջոցներ (առաջին շարք)
[մինի|[Ջրանիշ 20 եվրո թղթադրամի վրա։]]
Քանի որ քսան եվրոյի թղթադրամը ցածր արժողության է, այն չունի նույնքան բարդ անվտանգության մեթոդներ, ինչքան բարձր արժողության թղթադրամները, սակայն այն պաշտպանված է հետևյալ գործիքներով․

* Հոլոգրամ – Երբ թղթադրամը թեքվում է, հոլոգրամային պատկերը փոխվում է՝ ցուցադրելով արժեքը կամ պատուհան/դուռ։ Հետնապատկերում երևում են ծիածանագույն, շրջանաձև միկրո-տառեր, որոնք շարժվում են կետի կենտրոնից դեպի եզրերը։
* Եվրիոն համաստեղություն
* Հատուկ կետերի խմբավորում, որը օգնում է կանխել թղթադրամների պատճենումը։
* Հատուկ տպագրական տեխնիկա – Թղթադրամը հատուկ տպագրությամբ ունի յուրահատուկ հպում։
* Փայլուն շերտ – Երբ թեքվում է թղթադրամը, հայտնվում է փայլուն շերտ՝ թվային արժեքով և եվրոյի (€) խորհրդանիշով։
* Ջրանիշ – Լույսի դեմ պահելու դեպքում երևում է թաքնված պատկեր (հիմնականում արժեքի թիվը և ճարտարապետական պատկեր)։
* Դաջված տպագրություն – Թղթադրամի վրա որոշ հատվածներ, օրինակ՝ արժեքի թիվը կամ գրառումները, տպագրված են այնպես, որ զգալու դեպքում այն կարծես թանձր կամ բարձր լինի։ Հնարավոր է զգալ՝ անցկացնելով մատով կամ քերծելով եղունգով։
* Ուլտրամանուշակագույն թանաք – Ուլտրամանուշակագույն լույսի տակ թղթադրամը չի փայլում, սակայն թղթում առկա մանրաթելերը երևում են կարմիր, կապույտ և կանաչ գույներով։ ԵՄ դրոշը երևում է կանաչ, աստղերը՝ նարնջագույն, նախագահի ստորագրությունը՝ կանաչ։ Առջևի մեծ աստղերն ու շրջանները փայլում են, իսկ ետնամասի Եվրոպայի քարտեզը, կամուրջը և արժեքի թիվը երևում են դեղին գույնով։
* Միկրոտպագրություն – Թղթադրամի տարբեր հատվածներում առկա են մանրագույն տառեր (օրինակ՝ «ΕΥΡΩ» բառի ներսում), որոնք տեսնելու համար խոշորացույց է անհրաժեշտ։ Այս տառերը շատ պարզ են։
* Անվտանգության թել – Թղթադրամի մեջ կա թաքնված մուգ գիծ։ Լույսի դեմ պահելիս այն երևում է որպես մուգ շերտ՝ որի վրա մանր տառերով գրված է "EURO" և արժեքը։
* Ծակոտիներ – Լույսի դեմ պահելիս հոլոգրամի վրա կարելի է նկատել ծակոտիներ, որոնք կազմում են եվրոյի խորհրդանիշը (€), ինչպես նաև արժեքը։
* Փայլատ մակերես – Թղթադրամը պատրաստված է մաքուր բամբակից, ունի կոշտ և թարմ հպում՝ ոչ թե փափուկ կամ մոմածածկ։
* Շտրիխկոդեր - բարկոդեր։
* Սերիական համար – Յուրաքանչյուր թղթադրամ ունի իր անհատական սերիական համարը։

### Անվտանգության միջոցներ (Եվրոպա շարք)
* Ջրանիշ – Երբ թղթադրամը պահվում է սովորական լույսի աղբյուրի դիմաց, երկու կողմերում երևում է Եվրոպայի դիմանկարը և էլեկտրատիպային արժեքի թիվը։
* Դիմանկարի պատուհան – Լույսի դեմ պահելու դեպքում հոլոգրամի պատուհանը դառնում է թափանցիկ և բացահայտում է Եվրոպայի դիմանկարը, որը տեսանելի է թղթադրամի երկու կողմերից։
* Դիմանկարի հոլոգրամ – Երբ թեքվում է թղթադրամը, հոլոգրամը՝ արծաթագույն ուղղահայաց շերտը թղթադրամի աջ հատվածում, ցուցադրում է Եվրոպայի դիմանկարը, «€“ խորհրդանիշը, գլխավոր պատկերը և թղթադրամի արժեքը։
* Զմրուխտյա թիվ – Թեքելիս, թղթադրամի ձախ ստորին անկյունի «20» թիվը ստեղծում է լույսի շարժման էֆեկտ՝ վերևից ներքև։ Այդ թիվը նաև փոխում է գույնը՝ զմրուխտ կանաչից դեպի մուգ կապույտ։
* Անվտանգության թել – Լույսի դեմ պահելիս թղթադրամի մեջ երևում է մուգ գիծ։ Այդ գծում մանր սպիտակ տառերով տեսանելի են «€“ խորհրդանիշը և թղթադրամի արժեքը։
* Միկրոտպագրություն – Թղթադրամի որոշ հատվածներում առկա են մանր տառեր։ Դրանք տեսնելու համար անհրաժեշտ է խոշորացույց։ Տառերը շատ պարզ են։.

## Շրջանառություն
Եվրոպական կենտրոնական բանկը ուշադիր հետևում է եվրոյով մետաղադրամների և թղթադրամների շրջանառությանը և պաշարներին։ Եվրամիության դրամավարկային համակարգի (Eurosystem) հիմնական պարտականություններից է ապահովել եվրո թղթադրամների արդյունավետ և անխափան մատակարարումը և պահպանել դրանց արժանահավատությունն ամբողջ եվրագոտու տարածքում։

2023 թվականի դեկտեմբերին եվրագոտու տարածքում շրջանառության մեջ է գտնվել 4 858 043 996 հատ 20 եվրոյանոց թղթադրամ՝ ընդհանուր 97 160 879 920 եվրոյի արժողությամբ։

Այս թիվը «մաքուր» ցուցանիշ է․ այն ներկայացնում է կենտրոնական բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամների քանակը՝ առանց հավելյալ տարբերակման, թե ով է դրանք պահում։ Այսինքն՝ ներառված են նաև վարկային հաստատությունների պահեստներում գտնվող թղթադրամները։

Թեև առաջին սերնդի թողարկման ամսաթիվը 2002 թ. հունվարն է, վիճակագրական տվյալների հրապարակման տեսանկյունից առավել կարևոր են թղթադրամների առավելագույն շրջանառության թվերը ըստ տարվա։ Տարվա վերջին շրջանառության թիվը սովորաբար ավելի բարձր է։

3 նոյեմբերի 2017 թվականի տվյալներն են․

he European Central Bank is closely monitoring the circulation and stock of the euro coins and banknotes. It is a task of the Eurosystem to ensure an efficient and smooth supply of euro notes and to maintain their integrity throughout the euro area.

In Դեկտեմբեր 2023, there were  €20 banknotes in circulation around the Eurozone. for €.

This is a net number, i.e. the number of banknotes issued by the Eurosystem central banks, without further distinction as to who is holding the currency issued, thus also including the stocks held by credit institutions.

Besides the date of the introduction of the first set to January 2002, the publication of figures is more significant through the maximum number of banknotes raised each year. The number is higher the end of the year.

The figures are as follows (3 Nov 2017):

2015 թվականի նոյեմբերին թողարկվեց նոր «Եվրոպա» սերիան։

Առաջին սերիայի թղթադրամները մի քանի շաբաթ շրջանառվում էին զուգահեռ նոր «Եվրոպա» սերիայի թղթադրամների հետ՝ մինչև նախկին պաշարների սպառվելը, որից հետո աստիճանաբար դուրս բերվեցին շրջանառությունից։ Այսպիսով, երկու սերիաներն էլ որոշ ժամանակ համաժամանակյա շրջանառության մեջ էին, սակայն առաջին սերիայի մասնաբաժինը անխուսափելիորեն կտրուկ նվազեց։

In November 2015, a new 'Europe' series was issued.

The first series of notes were issued in conjunction with those for a few weeks in the series 'Europe' until existing stocks are exhausted, then gradually withdrawn from circulation. Both series thus run parallel but the proportion tends inevitably to a sharp decrease in the first series.

Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) տրամադրած վերջին տվյալներն են՝

The latest figures provided by the ECB are the following:

## Իրավական տեղեկատվություն
Իրավական առումով, ինչպես եվրոպական կենտրոնական բանկը, այնպես էլ եվրագոտու երկրների կենտրոնական բանկերը իրավունք ունեն թողարկել եվրո թղթադրամների հինգ տարբեր տեսակները։ Մարմնավիճակում, միայն տարածաշրջանի ազգային կենտրոնական բանկերն են ֆիզիկապես թողարկում և հետ կանչում եվրո դրամանիշները։ Եվրոպական Կենտրոնական Բանկը չունի կտրոնի բաժանմունք և չի մասնակցում որևէ դրամական գործառնության։

## Հսկում
Եվրոպական մակարդակում գոյություն ունեն մի քանի համայնքներ, որոնցից է օրինակ EuroBillTracker-ը, որը որպես հոբբի հետևում է այն եվրո թղթադրամներին, որոնք անցնում են նրանց ձեռքերով՝ գրանցելու և պարզելու, թե ուր են նրանք ուղղվել կամ եղել։ Մասնավորապես, նպատակն է գրանցել հնարավորինս շատ թղթադրամներ՝ իմանալ նրանց տարածման մանրամասները՝ թե որտեղից և ուր են դրանք սովորաբար ճանապարհորդում, հետևել դրանց՝ թե կոնկրետ որտեղ են տեսնել որևէ թղթադրամ, և կազմել վիճակագրություններ ու վարկանիշներ, օրինակ՝ ո՞ր երկրներում կան ավելի շատ թղթադրամներ։ EuroBillTracker-ը մինչ 2016-ի մայիսը գրանցել է ավելի քան 155 միլիոն թղթադրամ, որի արժեքը գերազանցում է 2.897 միլիարդ եվրոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Եվրո
Կատեգորիա:Եվրոպա
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Փող