Հառլոու Շեփլի

**Հառլոու Շեփլի** (Շափլի, , ), ամերիկացի աստղագետ։ ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1924), Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1946)։ Գիտական գործունեությանը զուգընթաց՝ քաղաքական ակտիվիստ է եղել ԱՄՆ-ում նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտի նախաձեռնած նոր կուրսի (*New Deal*) և տրումենյան արդար կուրսի (*Fair Deal*) ընթացքում։

Շեփլին ցեֆեիդ աստղերի միջոցով հաշվարկել է Ծիր Կաթին գալակտիկայի չափսերը և Արեգակի դիրքը դրա սահմաններում՝ կիրառելով պարալաքսը։ 1953 թվականին առաջ է քաշել «հեղուկ ջրի գոտու» իր տեսությունը, որը ներկայումս հայտնի է որպես «բնակության համար պիտանի գոտու համադրույթ»։

## Կենսագրություն
1910 թվականին ավարտել է Միսսուրի նահանգի համալսարանը (Կոլումբիա)։ 1912-1914 թվականներին աշխատել է Փրինստոնի համալսարանում, 1914-1921 թվականներին՝ Մաունթ-Վիլսոնի աստղադիտարանում։ 1921-1952 թվականներին եղել է Հարվարդի աստղադիտարանի տնօրենը։ Մեր գալակտիկայի, ինչպես նաև արտագալակտիկական աստղային համակարգերի հետազոտման՝ փոփոխական աստղերի ուսումնասիրության վրա հիմնված նոր ուղղության հիմնադիրներից է։ Մշակել է խավարուն կրկնակի աստղերի ուղեծրերի տարրերի որոշման (ամերիկացի աստղագետ Հ․ Ռասելի հետ) և մինչև հեռավոր աստղային համակարգեր ու աստղակույտեր եղած հեռավորությունների որոշման մեթոդներ, ուսումնասիրել է Մագելանի ամպերը, հետազոտել է այլ գալակտիկաների կառուցվածքային յուրահատկություններն ու տարածական բաշխումը։ Շեփլիի նախաձեռնությամբ է կազմակերպվել ասուպների ուսումնասիրությունը լուսանկարչական մեթոդներով։

## Անձնական կյանք
Շեփլին 1914 թվականի ապրիլին ամուսնացել է աստղագետ Մարթա Բեթցի հետ (1890–1981), ով օգնել է նրան հետազոտական աշխատանքներում ինչպես Մաունթ Ուիլսոնում, այնպես էլ հարվարդյան աստղադիտարանում։ Նրանք ունեցել են հինգ զավակ; Դուստրը՝ Միլդրեդ Շեփլի-Մեթյուզը, գրող էր, խմբագիր, չորս որդիներից Լլոյդը մաթեմատիկոս էր, տնտեսագետ, տնտեսագիտության բնագավառում Նոբելյան մրցանակ է նվաճել 2012 թվականին դափնեկիր, Ուիլլիսն էլ դարձել է ամերիկյան տիեզերական հետազոտությունների գործակալության՝ ՆԱՍԱ-ի գործադիր խոշոր ղեկավարներից մեկը։

Թեև Հառլոու Շեփլին ագնոստիկ էր, այդուհանդերձ մեծապես հետաքրքրված էր կրոնով։

## Պարգևներ
* ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հենրի Դրեյփերի անվան մեդալ (1926)
* Ֆրանսիայի աստղագիտական ընկերության Ժյուլ Ժանսենի անվան մրցանակ (1933)
* Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի Ռումֆորդի անվան մրցանակ (1933)
* Թագավորական աստղագիտական ընկերության (Մեծ Բրիտանիա) ոսկե մեդալ (1934)
* Խաղաղօվկիանոսյան երկրների աստղագիտական ընկերության Բրյուսի մեդալ (1939)
* Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի Ժանսենի մեդալ (1940)
* Պիոս XI-ի մեդալ (1941)
* Ֆրանկլինի մեդալ (1945)
* Ամերիկյան աստղագիտական ընկերության Հենրի Նորիս Ռասելի անվան մրցանակ (1950)

## Հիշատակ
Հառլոու Շեփլիի պատվին են կոչվել՝
* Լուսնի խառնարաններից մեկը
* № 1123 աստղակերպը (աստերոիդը)
* Կենտավրոսի համաստեղությունում գալակտիկաների գերկուտակումը (անգլ.՝ Shapley Supercluster).
* 1908 թվականին հայտնաբերված Լիլիանա (756) աստղակերպն այդպես է կոչվել աստղագետի քրոջ պատվին։
* 1917 թվականին հայտնաբերված Միլդրեդ (878) աստղակերպն այդպես է կոչվել աստղագետի դստեր պատվին։

## Աշխատություններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Bok B.J. Harlow Shapley — cosmographer and humanitarian. — Sky & Teleskop, 44, 354, 1972
* Jones B.Z. and Boyd L.G. The Harvard College Observatory, Cambridge, 1971

## Արտաքին հղումներ
* ''Nature'' – Obituary
*
*The Great Debate
*Collection of  Pieces on The Great Debate
*
* at antwiki.org

Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ