Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Բաղդադ)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Բաղդադ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Իրաքի հայոց թեմին, դրա առաջնորդանիստ կառույցն է։ Կազմակերպում է Իրաքի մայրաքաղաք Բաղդադում բնակվող առաքելական իրաքահայության հոգևոր կյանքը, կոչվում է Գրիգոր Լուսավորչի պատվին:

## Պատմություն
Հայ Առաքելական Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճարը կառուցվել է 1954-1957 թվականներին, հայկական եկեղեցուն պատկանող հսկայական կալվածքում, որտեղ 1904 թվականից ի վեր գտնվում է հսկայական հայկական գերեզմանատուն՝ հնագույն և ժամանակակից գերեզմաններով:

Մայր տաճարի կառուցումը հնարավոր է դարձել երկու հայ բարերարների՝ Սիմոն Մ. Ղարիբեանի և Գալուստ Գյուլբենկյանի կատարած շատ մեծ նվիրատվությունների շնորհիվ։

Ողջ 20-րդ դարում, ժամանակի ընթացքում հետագա հասարակական շենքեր են կառուցվել այս տպավորիչ կրոնական կալվածքում՝ տաճարի և գերեզմանատան կողքին: Այնտեղ կա դպրոց, դահլիճ, երկու հուշահամալիր՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության նահատակներին և մեծ թանգարան, որը բացվել է 1997 թվականի նոյեմբերին։

## Ճարտարապետություն
Այն երկարավուն, ամուր շինություն է՝ պատրաստված երկաթբետոնից՝ պատված սպիտակամորթ հարթ ծածկով։ Ներքևի հատվածը երեսապատված է օխրա և բեժ քարով։ Չնայած արտաքին տեսքը գրեթե ամբողջությամբ անզարդ է, տաճարը ներսից ունի պայծառ կահավորանք:

Շենքը բնորոշ է հայկական եկեղեցական ճարտարապետությանը։ Այն միաբսիդ երկայնական (խաչի արևելք-արևմուտք առանցքն ավելի երկար է, քան հյուսիս-հարավ առանցքը) տաճար է, որը շարված է ազատ ձևի խաչաձև ձևով (խաչի թևերը տեսանելի են. դրսից): Նրա ութանկյուն գմբեթը կազմված է պատուհաններով և բրգաձև տանիքով թմբուկից։

Շենքի մուտքին՝ դեպի արևմուտք, նախորդում է եռաստիճան զանգակատան գավիթը՝ ութանկյուն թմբուկավոր գմբեթով ռոտոնդայով, որը ամրացված է հայկական մետաղական խաչով։ Ներսում երգչախմբի համար նախատեսված մեծ տրիբունան նայում է սրբավայրին, որը պարունակում է Հովհաննես Մկրտչի կողմից Քրիստոսի մկրտության պատի նկարը: Երգչախմբի էկրանը բաժանում է նավը Սրբոց Սրբությունից, որի ստորին հատվածը բաց է հավատացյալների համար Սուրբ Հաղորդության համար, իսկ վերին հատվածը՝ բեմը, վերապահված է քահանաներին և սարկավագներին: Վարագույրը փակում է բեմը, որտեղ կա կամարի ձևով աստիճաններով բարձր զոհասեղան, ծածկված մարմարով, զարդարված Աստվածածնի և մանկան պատկերակով, որը տեղադրված է թմբուկի երեք փոքր գմբեթներով: Ավագ խորանի հետևում գտնվում է ամբուլատորիան, որն անցնում է աբսիդի պատի երկայնքով։ Զոհասեղանի երկու կողմերում մկրտարանը գտնվում է ձախ կողմում, իսկ մատյանը՝ աջ: Պատերը զարդարված են վարպետների մի քանի նկարներով և ստեղծագործությունների վերարտադրմամբ։ Վեց մեծ ջահեր շքեղ լույս են ցրում ամբողջ նավի վրա:

Դրսում՝ էքսպլանադի վրա կան երկու հուշահամալիր՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության նահատակներին, որոնց արանքում կանգնած է խաչքարը (նուրբ քանդակազարդ հայկական քարե խաչ): Առաջին հուշահամալիրը, որը կանգնեցվել է 1990 թվականին, պարունակում է Դեյր Զորից (Սիրիա) հեռացված նահատակների մասունքները: Երկրորդը՝ հակառակ դիրքում, կառուցվել է 2015 թվականին՝ ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցի կապակցությամբ։

## Տես նաև
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Թեհրան)
* Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Հալեպ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բաղդադի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իրաքի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ