open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Say My Name

«**Say My Name**», Destiny's Child ամերիկյան R&B խմբի երգը *[[The Writing's on the Wall]]* երկրորդ ստուդիական ալբոմից։ Երգի գրելու գործընթացին, բացի խմբի վոկալիստներից, մասնակցել են նար Լաշոն Դենիելսը, Ֆրեդ Ջերկինս III, Ռոդնի «Darkchild» Ջերկինսը, որը նաև երգի պրոդյուսերն է։

## Ստեղծման պատմություն
«Say My Name» դարձել է խմբի առաջին երգը, որը ձայնագրվել է Ռոդնի Ջերկինսի հետ համագործակցությամբ, որն աշխատել է խմբի երկրորդ ալբոմի վրա։ Destiny’s Child խմբի հիմնական վոկալիստ Բեյոնսեին երգն սկզբում դուր չի եկել։ Ալոմի համար լուսանկարների շարքի ստեղծման ժամանակ Բեյոնսեի հայրը և խմբի մենեջերը՝ Մեթյու Նոուլզը, ասել է, որ Ջերկինսը փոփոխել է երգը, որը նա «ատում էր» և նրան խնդրել է լսել նոր տարբերակը։ Երգի նոր տարբերակը հավանել են խմբի բոլոր մասնակիցները։

## Երգացանկ
**US CD Single**
# «Say My Name» (Album Version) — 4:28
# «Say My Name» (Timbaland Remix) — 5:02

**US Maxi CD Single**
# «Say My Name» (Album Version) — 4:28
# «Say My Name» (Timbaland Remix) — 5:02
# «Say My Name» (Maurice’s Last Days Of Disco Millennium Mix) — 7:35
# «Say My Name» (Daddy D Remix w/ Rap) — 4:48
# «Say My Name» (Album Version) (featuring Kobe Bryant) — 4:27

**UK CD Single Part 1**
# «Say My Name» — 4:28
# «Say My Name» (Storm Mix by Tariq) — 4:35
# «Say My Name» (Timbaland Remix) — 5:01

**UK CD Single Part 2**
# «Say My Name» (Dreem Teem Club Mix) — 5:45
# «Say My Name» (Noodles Mix) — 5:17
# «Say My Name» (Maurice’s Bass 2000 Mix) — 4:20
Also includes a poster

**European CD Single Part 1** COL 668851 5
# «Say My Name» (Radio Edit) — 3:46
# «Say My Name» (Album Version) — 4:28
# «Say My Name» (Timbaland Remix) — 5:02
# «Say My Name» (Album Version) (featuring Kobe Bryant) — 4:27
# «Say My Name» (Daddy D Remix w/o Rap) — 4:48

**European CD Single Part 2** COL 668851 2
# «Say My Name» (Album Version) — 4:28
# «Say My Name» (Timbaland Remix) — 5:01
# «Say My Name» (Album Version) (featuring Kobe Bryant) — 4:27
# «Say My Name» (Daddy D Remix w/o Rap) — 4:48

**Australian Enhanced CD Single**
# «Say My Name» (Album Version) — 4:28
# «Say My Name» (A Capella) — 4:00
# «Say My Name» (Instrumental) — 4:27
# «Bills, Bills, Bills» (Album Version) — 4:14

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Մարգար Մելքոնյան

**Մարգար Մելքոնյան** (), ամերիկահայ գրող, դասախոս։

Հայաստանի և Արցախի ազգային հերոս Մոնթե Մելքոնյանի եղբայրն է։

## Գործունեություն
Մարգար Մելքոնյանի «My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia» («Իմ եղբոր ճանապարհը. Մի ամերիկացու ճակատագրական ճանապարհորդությունը դեպի Հայաստան», թարգմանվել է հայերեն «Ավո. Մոնթե Մելքոնյանի կյանքն ու մահը» անվանմամբ) հուշագրական գրքում մանրամասն նկարագրվում է եղբոր՝ Մոնթե Մելքոնյանի կյանքը և նրա նշանակալից դերը Արցախյան ազատամարտում։ Գիրքը հրատարակվել է IB Tauris հրատարակչության կողմից 2005 թվականին, ամփոփվել և վերահրատարակվել է 2008 թվականին։ Թարգմանվել է հայերեն, իտալերեն, ռուսերեն և ֆրանսերեն լեզուներով։

Մելքոնյանը նաև խմբագրել է 1993 թվականին լույս տեսած Մոնթե Մելքոնյանի հեղինակած «The Right to Struggle» («Պայքարելու իրավունքը. Հայոց ազգային հարցի մասին») գրվածքների ընտրանին։ 2003 թվականից հասանելի է նաև հայերեն թարգմանությամբ։

Մելքոնյանի այլ գրքերը ներառում են «Richard Rorty's Politics: Liberalism at the End of the American Century» («Ռիչարդ Ռորտիի քաղաքականությունը. Լիբերալիզմը ամերիկյան դարի վերջում») և «Marxism: A Post-Cold War Primer» («Մարքսիզմ. Հետ-սառը պատերազմյան ձեռնարկ») գրքերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Վահե Ղազարյան (ոստիկան)

**Վահե Ռոբերտի Ղազարյան** (), իրավաբան, ՀՀ իրավապահ մարմինների գործիչ, ոստիկանության գեներալ-մայոր, ՀՀ ոստիկանության նախկին պետ (2020-2023թթ.)։ ՀՀ ներքին գործերի նախկին նախարար (2023-2024թթ.)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1974 թվականի  հունիսի 15-ին, Իջևան քաղաքում։ 1995 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը, 1995-1996 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։ 2003-2005 թվականներին եղել է ՀՀ ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության շտաբի տեսուչ, որից հետո՝ մինչև 2009 թվականը՝ ՀՀ ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության քրեական հետախուզության խմբի թմրաբիզնեսի և թմրամոլության դեմ պայքարի օպերլիազոր։ 2009 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ 2009-2012 թվականներին զբաղեցրել է ՀՀ ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության Իջևանի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետի պաշտոնը, այնուհետև նույն վարչության Իջևանի բաժնի օպերատիվ գծով պետի տեղակալի պաշտոնը։ 2016-2018 թվականներին եղել է Դիլիջան քաղաքի ոստիկանության բաժնի պետ, իսկ 2018-2019 թվականներին՝ ՀՀ ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության պետ։

Հայաստանի Հանրապետության նախագահի 2019 թվականի մայիսի 22-ի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության զորքերի հրամանատար, ոստիկանության պետի տեղակալ։

2020 թվականի հունիսի 8-ի ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության պետ։

2023 թվականի հունվարի 9-ին նշանակվել է ՀՀ ներքին գործերի նախարար։

2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին հրաժարական է տվել, իսկ նոյեմբերի 19-ին ազատվել է ՀՀ ներքին գործերի նախարարի պաշտոնից։

Պարգևատրվել է ՀՀ ոստիկանության գերատեսչական մեդալներով և կրծքանշաններով։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր, երկու որդի։

## Հետաքրքիր փաստեր
Վահե Ղազարյանը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի համադասարանցին։ Վահե Ղազարյանի՝ Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության զորքերի հրամանատարի պաշտոնում նշանակվելու հանգամանքը մի շարք լրատվամիջոցներ և հանրային գործիչներ կապում են վարչապետի համադասարանցի լինելու հանգամանքի հետ։ Այս առնչությամբ լրագրողներից մեկի հարցին Վահե Ղազարյանն արձագանքել է հետևյալ կերպ․ *«Սիրելիս, խնդրում եմ… Մենք զուգահեռ դասարաններից ենք եղել»*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Armenia new police chief PM's childhood friend
*ՎԱՀԵ ՌՈԲԵՐՏԻ ՂԱԶԱՐՅԱՆ

Կատեգորիա:ՀՀ ոստիկանապետեր
Կատեգորիա:ՀՀ ոստիկանության գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ներքին գործերի նախարարներ
Jaded

«**Jaded**», ամերիկյան  Aerosmith ռոք խմբի երգը *[[Just Push Play]]* (2001) ալբոմից։ Թողարկվել է որպես առանձին սինգլ ալբոմից առաջ՝ 2000 թվականի վերջին։

ԱՄՆ-ում երգը հասել է 7-րդ հորիզոնականին «Բիլբորդ» ամսագրի «Լավագույն հարյուրյակում» (''Billboard'' Hot 100)։ Նույն «Բիլբորդի» Hot Mainstream Rock Tracks հիթ-շքերթում երգն զբաղեցրել է 1-ին տեղը։ Մեծ Բրիտանիայում սինգլը «Love in an Elevator» երգի հետ հասել է 13-րդ հորիզոնականին (UK Singles Chart հիթ-շքերթում)։

2011 թվականին ամերիկյան VH1 հեռուստաալիքը «Jaded» երգն ընդգրկել է իր «2000-ական թվականների 100 մեծագույն երգերը» ցանկի 86-րդ հորիզոնականում։

## Երգերի ցանկ
**Jaded 670931**

**Jaded 79555**

**Jaded 75227**

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկյան ալտերնատիվ ռոք երգեր
Յուլիանա Նորիջցի

**Յուլիանա Նորիջցի** (ինչպես նաև՝ Յուլիանա Նորվիչցի, Յուլիանան Նորվիչից, Յուլիանան Նորիջից, , ), անգլիացի  հոգևոր գրող, կնոջ կողմից անգլերենով գրված առաջին գրքի հեղինակը։
  
## Կենսագրություն
Նրա կյանքի մասին շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել, անգամ այն անունը, որով նա հայտնի է եղել դարեր շարունակ, պայմանականորեն տրված է եղել Նորիջի տաճարին, որի  մոտակայքում նա ճգնավոր է եղել։ Պատկանել է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցուն։ Նա իր ամբողջ կյանքը գործնականում ապրել է անգլիական Նորիջ քաղաքում, որը նույնպես ունեցել է կենսունակ կրոնական կյանք։ Երեսուն տարեկան հասակում ծանր հիվանդություն է տարել, որի ընթացքում մի քանի ուժեղ հոգևոր պատկերացումներ է ունեցել։ Յուլիանան ապաքինվել է հիվանդությունից և քսան տարի անց իր տեսիլքները գրել «*Աստվածային սիրո տասնվեց հայտնություններ*» գրքում (մոտ՝ 1393 թ.): Նրա գործը լայնորեն հայտնի էր Անգլիայում։ Իր կյանքի մեծ մասը Յուլիանան ապրել է մշտական մեկուսացման մեջ, մի խցում, որը կցված էր Նորվիջի Սուրբ Ջուլիանա եկեղեցուն։ Հոգևոր քննարկումների համար նրան այցելել է Մարջերի Քեմփը։   
   
Ռիչարդ Ռոլլ դե Հեմփոլի և «Անգիտության ամպ» տրակտատի անանուն հեղինակի հետ միասին նա համարվում է անգլիական միջնադարյան ամենամեծ միստիկներից մեկը։ Որևէ հստակ տեղեկություն հայտնի չէ Յուլիանայի անվան, ընտանիքի, կրթության, կյանքի մասին։ Նախապատվությունը տալով անանուն գրելուն և աշխարհից մեկուսանալուն, նա, այնուամենայնիվ, ազդեցիկ էր իր սեփական կյանքի ընթացքում։ Նրա ձեռագրերը խնամքով պահպանել են Բրիջիտին և Բենեդիկտին միանձնուհիները։ Բողոքական ռեֆորմացիան շատ երկար ժամանակ կանխարգելեց դրանց տպագրությունը։ Երկար տեքստն առաջին անգամ հրատարակվել է 1670 թվականին՝ Բենեդիկտին Սերենուս դե Քերսիի կողմից՝ «Աստվածային Սիրո XVI հայտնություններ» վերնագրով։ Քրեսսիի գիրքը վերանայվել է Հարգրեավզ Պարկերի կողմից 1843 թվականին, իսկ տեքստի արդիականացված տարբերակը հրատարակվել է Ջ. Տ. Հեկերի կողմից՝ 1864 թվականին։ Յուլիանան այսօր համարվում է  քրիստոնեական կարևոր միստիկ և աստվածաբան։

## Ճանաչում
Յուլիանան խորապես ընդունվում էր ինչպես կաթոլիկների, այնպես էլ բողոքականների կողմից։ Թոմաս Էլիոթը նրա հայտնությունները մեջբերել է իր քառյակներում. «*Մեղքն անխուսափելի է, բայց ամեն ինչ կկարգավորվի, և դա լավագույն կերպով կարվի*» («Փոքր Գեյդինգ»)։ Ամերիկացի բանաստեղծ, աստվածաբան Թոմաս Մերթոնը նրան անվանել է անգլիական մեծագույն միստիկ և աստվածաբան։

Յուլիանայի ժամանակակից քանդակը զարդարում է Նորիջի անգլիական եկեղեցու ճակատը։

## Գրականություն
* Никола, М. И. Юлиана из Норича и Маджери Кемп у истоков женской повествовательной традиции в Англии. / М. И. Никола // Русскозарубежные литературные связи: Межвуз. сб. науч. тр. / Под ред. Н. М. Ильченко. Н.Новгород, НГ ПУ, 2005. — С. 83-96.
* Jantzen G. Julian of Norwich: mystic and theologian. New York: Paulist Press, 1988
* Nowakowski Baker D. Julian of Norwich’s Showings: from vision to book. Princeton: Princeton UP, 1994.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան գրողներ
Կատեգորիա:Աստվածաբաններ
Կոլի Սիբեր

**Կոլի Սիբեր** (, ), անգլիացի դերասան և «դերասան-մենեջեր», դրամատուրգ և բանաստեղծ-դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Իր գունագեղ «Կոլի Սիբերի կյանքի գովաբանությունը» գրքում (, 1740) նա անեկդոտային և նույնիսկ քաոսային ոճով նկարագրել է իր անձնական կյանքը։ Նա Դրուրի Լեյնում գրել է 25 պիես իր դերասանական կազմակերպության համար, որոնց կեսը վերցվել է տարբեր աղբյուրներից, ինչը, ի թիվս այլոց, հանգեցրել է Ռոբերտ Լոուին և Ալեքսանդր Փոփին քննադատելու նրա «դժբախտ հաշմանդամությունը»՝ որպես «խաչված Մոլիերի և դժբախտ Շեքսպիրի»։ Նա առաջին հերթին իրեն համարել է դերասան և մեծ հաջողություն է ունեցել հանրահայտ կատակերգական «ֆոպերում» այն ժամանակ, երբ ողբերգական դերասանի ամպլուայում նա համառ էր, բայց շատ ավելի ծաղրելի։

Հանդուգն Սիբերը, լինելով էքստրովերտ անհատականություն, չի հարմարվել իր ժամանակակիցներից շատերի հետ, և նրան հաճախ մեղադրել են անճաշակ թատերական բեմադրությունների, բիզնեսի վարման ստվերային մեթոդների, ինչպես նաև սոցիալական և քաղաքական անսկզբունքայնության մեջ, որը, ինչպես համարվել է, շրջանցելով շատ ավելի լավ պոետների, բերել է նրան դափնեկրի կոչում։ Գրական շրջանակներում այս կոչման դեմ բողոքն այնքան մեծ է եղել, որ Սիբերի ժառանգորդ Ուիլյամ Ուայթհեդը ստիպված է եղել իր հասցեին լսել շատ տհաճ բաներ միայն նրա համար, որ զբաղեցրել է բանաստեղծ–դափնեկրի տեղը։ Վերջինս նույնիսկ սկսել է ստեղծագործություններ հրատարակել կեղծանուններով, որոնք հանրության և քննադատների կողմից արժանացել են ջերմ ընդունելության՝ չիմանալով, որ դրանց հեղինակը ծաղրանքի և անտաղանդության մեջ մեղադրելու իրենց սիրելի օբյեկտն է։

Նա հասել է իր ամոթալի փառքի գագաթնակետին, երբ դարձել է գլխավոր հերոս՝ գլխավոր տխմար (the head Dunce), Պոուպի սատիրական «*The Dunciad*» պոեմում։

Սիբերի բանաստեղծական ստեղծագործությունները ծաղրանքի են ենթարկվել նրա ժամանակաշրջանում և հիշվել են միայն այն բանի համար, որ վատն են եղել։ Բրիտանական թատրոնի պատմության մեջ նրա նշանակությունը հիմնված է այն բանի վրա, որ նա եղել է անհայտ դերասան-մենեջերների երկար շարքում առաջիններից մեկը՝ նրա երկու կատակերգությունների հանդեպ հետաքրքրության՝ որպես ճաշակի զարգացման աղբյուրի, 18-րդ դարասկզբի գաղափարախոսության և պատմական աղբյուր հանդիսացող նրա ինքնակենսագրականի արժեքավորության համար։

## Մատենագրություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1671 ծնունդներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:1757 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 11 մահեր
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 6 ծնունդներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Ֆրանչեսկո Ռեդի

**Ֆրանչեսկո Ռեդի** (, ), իտալացի (տոսկանացի) բժիշկ և բնագետ։ Կրթություն է ստացել Պիզայում՝ փիլիսոփայության և բժշկության ոլորտներում։ Ֆերդինանդո II Մեդիչի դուքսի օրոք ծառայել է որպես Տոսկանական արքունիքի գլխավոր բժիշկ և դքսության գլխավոր դեղագործ։

## Գիտական գործունեություն
[ձախից|մինի|ֆրանչեսկո Ռեդիի արձանը Ֆլորենցիայի [Ուֆֆիցիում (Piazzale degli Uffizi): Նրա ոտքերի մոտ Տասկանայում գտնվող Բաքոսի պատճենն է:]]

Նա հիմնել է կենսաբանության պատմության մեջ առաջին փորձերը՝ հերքելով Արիստոտելի գաղափարները կյանքի ինքնածնության վերաբերյալ։ Փորձնականորեն ապացուցել է փտած մսից ճանճերի ինքնածնության անհնարինությունը (փտած մսով ամանների մի մասը շղարշով փակելով՝ նա կարողացավ կանխել ճանճերի ձվադրումը)։ Փորձերի արդյունքները հրատարակվել են 1668 թվականին՝ «Փորձեր միջատների ծագման վերաբերյալ» աշխատության մեջ (): Հայտնի է նաև օձի թույնի և մակաբույծների (որդերի) հետազոտություններով։

Կարլո Ռոբերտո Դատիի հետ միասին կատարել են առաջին ուսումնասիրությունը ակնոցի գյուտի պատմության վերաբերյալ։

## Գրական գործունեություն
1655 թվականից մասնակցել է Դելլա Կրուսկա ակադեմիայի աշխատանքներին և հրատարակված իտալալեզու բառարանի երրորդ հրատարակության նախապատրաստմանը։ Եղել է Արկադիական ակադեմիայի առաջին անդամներից մեկը։ Նա հրատարակել է մի շարք բանաստեղծական աշխատություններ, որոնցից ճանաչում ունի «Բաքոսը Տոսկանայում» բանաստեղծությունը ():

## Հիշատակ
Ի պատիվ Ռեդիի անվանվել են.
* խառնարան Մարսի վրա
* կենդանաբանության իտալական ամսագիր Redia 
* թունաբանության միջազգային հասարակութուն մրցանակ (International Society on Toxinology) — Redi Award
* եվրոպական վիպերի ենթատեսակներ Vipera aspis francisciredi

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Andrea Corsini, "Sulla vita di Francesco Redi. Nuovo contributo di notizie," Rivista di storia delle scienze mediche e naturali, 13 (1922), 86-93.
* Ugo Viviani, Vita ed opere inedite di Francesco Redi, 3 vols., (Arezzo, 1924-1931).
* Luigi, Belloni, "Francesco Redi, biologo," in Celebrazione dell'Accademia de Cimento nel tricentenario della fondazione, Dormus Galileiana, 19 Giugno 1957, (Pisa, 1958), pp.&nbsp;53–70.
* Paula Findlen, "Controlling the Experiment: Rhetoric, Court Patronage and the Experimental Method of Francesco Redi," History of Science, 31 (1993), 35-64.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իտալացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Իտալացի բնագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Իտալացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Պիզայի համալսարանի շրջանավարտներ
Աբդիշո եպիսկոպոս

**Աբդիշո եպիսկոպոս** (նաև՝ **Աբդիսո**, գրաբար՝ Աբդիշոյ եպիսկոպոս, ), ասորի հոգևորական, Սասունի հոգևոր առաջնորդ (6-րդ դարի սկիզբ), Ասորական ուղղափառ եկեղեցու եպիսկոպոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասորական ուղղափառ եկեղեցու եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Ասորի հոգևորականներ
Սեմբոն

**Սեմբոն** (), 1976 թվականին նկարված խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է Էկրան ստեղծագործական միությունում, ըստ Յուրի Ելիսեևի պիեսների մոտիվների։

Ֆիլմի նկարահանմանը մասնակցել են Վորոնեժի Շուտ տիկնիկային թատրոնի դերասանները։ Երգի տեքստի հեղինակը Միխայիլ Պլյացկովսկին է։
 
## Սյուժե
Սեմբոն ջունգլիներում ապրող մի այծքաղի որդին է։ Այծքաղը միշտ շատ հոգ էր տանում իր երեխայի համար, ուստի նրան նախազգուշացրել էր բոլոր վտանգների մասին, որոնք կարող էին հետապնդել նրան ջունգլիներում։ Սեմբոյի համար ամենազարհուրելի և սարսափելի գազանն առյուծն էր, այսպես է ասել մայրիկը։ Սեմբոն դեռ շատ փոքր էր, ուստի ուզում էր գնալ և տեսնել, թե ով է առյուծը, և ինչու են բոլորը նրանից վախենում։ Տեղի շնագայլը խոստանում է Սեմբոյին ցույց տալ առյուծին և առաջարկում է ցույց տալ ճանապարհը։ Լավ է, որ շնիկը և կապիկները, որոնք լսել էին այդ ամենը, ժամանակ որոշում են փրկել այծքաղի փոքրիկ որդուն փորձանքից։ Եթե նրանք չլինեին, Սեմբոն կարող էր ընկնել առյուծի ճանկը կամ սարսափելի կոկորդիլոսի ատամների տակ։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ` Ա. Դոմբրովիչ
* Ռեժիսոր` Օլգա Ռոզովսկայա
* Բեմադրող նկարիչ` Լևոն Խաչատրյան
* Օպերատոր` Եվգենի Տուրևիչ
* Հնչյունային օպերատոր` Վիտալի Ազարովսկի
* Մոնտաժող` Նինա Բուտակովա
* Խմբագիր` Ե. Խոդինա
* Նկարահանող խումբը ներկայացված է ըստ մուլտֆիլմի լուսագրերի։

## Տես նաև
* 1954 թվական` «Ոսկե այծքաղ»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Էկրան» ստեղծագործական միավորում

Կատեգորիա:1976 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Ջիմի Վի

**Ջիմի Վի** ( ), բրիտանացի դերասան և կասկադյոր, որը հայտնի է «Դոկտոր Ով» սերիալում մի քանի չար բժիշկների և այլ այլմոլարակայինների դերեր խաղալով։ «Աստղային պատերազմներ։ Վերջին ջեդայի» ֆիլմում R2-D2 դերում փոխարինել է հանգուցյալ Քենի Բեյքերին։

## Կենսագրություն
Վին իր կարիերան սկսել է որպես դուբլյոր․ փոքր դերասանների փոխարեն հնարքներ է կատարել և լրացուցիչ ծառայություններ է տրամադրել այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսին է «Հարրի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը»։

Վին Գլազգոյի թագավորական թատրոնում Չիկի անամոթ գետնաթզուկի դերում նկարահանվել է նաև «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» ադապտացիայում։

2015 թվականի նոյեմբերին նա ընտրված է եղել «Աստղային պատերազմներ։ Վերջին ջեդայի» ֆիլմում R2-D2 դերում՝ փոփարինելով Քենի Բայքերին, (քանի որ ինչպես Քեն Բայքերը, գաճաճ էր․ հասակը 112 սմ էր), որը մահացել է 2016 թվականի օգոստոսին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1959 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 3 ծնունդներ
Մանուելա Շվեզիգ

**Մանուելա Շվեզիգ** (, ), գերմանացի պետական գործիչ, Գերմանիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության ընտանիքի, թոշակառուների, կանանց և երիտասարդության հարցերի նախարար 2013-2017 թվականներին։ 2017 թվականի հուլիսի 4-ից՝ Մեքլենբուրգ Առաջավոր Պոմերանիայի դաշնային երկրամասի վարչապետ։

## Քաղաքական կենսագրություն
ԳՍԴԿ-ին անդամակցել է 29 տարեկանում, այնուհետև ընտրվել է Շվերինի քաղաքային խորհրդի անդամ (2004-2008)։ Նա դարձել է կուսակցության ղեկավարի տեղակալ և Մեքլենբուրգ Առաջավոր Պոմերանիայի դաշնային երկրամասի հանրային գործերի և առողջապահության նախարար։

2009 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ ընդգրկվել էր Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերի Սոցիալ-դեմոկրատական ստվերային կաբինետի կազմում։ 2011 թվականին ԳՍԴԿ-ի անունից բանակցություններ է վարել կանցլեր Անգելա Մերկելի և աշխատանքի և հասարակական գործերի նախարար Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի հետ՝ պաշտպանելով գործազուրկների համար սոցիալական պաշտպանության բարձրացումը։

2013 թվականին եղել է սոցիալ-դեմոկրատների գլխավոր բանակցողը ընտանեկան, կանանց և հավասար հնարավորությունների հարցերով աշխատանքային խմբում՝ ՔԴՄ/ՔՍՄ և ԳՍԴԿ մեծ կոալիցիայի ստեղծման ժամանակ։ Մտել Է Անգելա Մերկելի երրորդ կաբինետ՝ 39 տարեկանում դառնալով կառավարության ամենաերիտասարդ նախարարը։

ԳՍԴԿ-ի 2015 թվականի համագումարում ստացել է պատվիրակների ձայների 93 %-ը՝ ամբողջ կուսակցական ղեկավարության լավագույն ցուցանիշը։ Նրան Թոմաս Օպերմանի հետ միասին հանձնարարել են կուսակցության նախընտրական ծրագրի նախապատրաստումը հաջորդ դաշնային ընտրությունների համար։

2019 թվականի հունիսի 3-ին Անդրեա Նալեսի հրաժարականից հետո եվրոպական ընտրություններում ԳՍԴԿ-ի ցածր արդյունքների պատճառով կուսակցությունը գլխավորել է ժամանակավոր կոլեգիալ ղեկավարություն՝ երեք փոխնախագահների կազմով, որոնց թվում Մալու Դրայերի և Տորստեն Շեֆեր-Գյումբելի հետ միասին ընդգրկվել է Մանուել Շվեզիգը (2019 թվականի հոկտեմբերի 8-ին նա հայտարարել է այդ պաշտոնից հրաժարականի մասին՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի ախտորոշման պատճառով)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Мануэлы Швезиг.

Կատեգորիա:Գերմանացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կառավարության նախարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիալ-դեմոկրատներ
Տոսյա Ալտման

**Տոյբա (Տոսյա) Ալտման** (, ), Վարշավյան գետտոյի ապստամբության մասնակից, Մոդեխայ Անելևիչի զինակցուհին, Հրեական մարտական կազմակերպության մասնակից։

## Կենսագրություն
Տոյբա (Տոսյա) Ալտմանը ծնվել է 1919 թվականի օգոստոսի 24-ին Լիպնոյում։ Նրա ծնողները եղել են Գուտկինդի (Գուստավ) և Մանի Ալտմանը։ Հայրը ժամագործ է եղել և իր փոքրիկ խանութն է ունեցել Վլոցլավեկում։ 11 տարեկան հասկանում Տոյբան դարձել է «Հա շոմեր հա ցաիր» երիտասարդկան սոցիալիստական սիոնիստական կազմակերպության անդամ։

Հրեական ստորգետնյա կազմակերպությունում նա աշխատել է որպես սուրհանդակ, Վարշավայի գետտոյի սահմաններում կապեր է հաստատել հրեական դիմադրողական խմբերի հետ, տարածել է արգելված տեղեկատվական և քարոզչական նյութեր։ Այնուհետև գետտոյի տարածքում մասնակցել է զենքի մաքսանենգությանը։

1943 թվականի հունվարի 18-ին, երբ իր զինակիցների խումբը բացահայտվել է նացիստների կողմից, նրան հաջողվել է փրկվել։ Տոյբան տեղափոխվել է Միլոյ 18 փողոցում գտնվող բունկեր։ Նա եղել է մայիսի 8-ի ճակատամարտում սակավաթիվ փրկվածներից մեկը։ Հենց այդ ժամանակ էլ սպանվել է Մորդեխայ Անելևիչը։ Տոյբայը ստացել է գլխի և ոտքի վնասվածքներ և գազի թունավորում։ Մայիսի 10-ին նա 70 հոգուց բաղկացած խմբով լքել է գետտոն՝ կոյուղու միջով։ Մայիսի 24-ին հրդեհ է բռնկվել այն ցելյուլոիդի գործարանում, որտեղ թաքնվել է Տոյբան։ Նա ստացել է ծանր այրվածքներ և ստիպված բացել է դուռը։ Դրանից հետո Լեհաստանի ոստիկանությունը բռնել է նրան և տեղափոխել գեստապո։ Անհրաժեշտ բժշկական օգնություն չստանալուց հետո, 2 օր անց նա մահացել է այրվածքների պատճառով։

2001 թվականի «Ապսատմբություն» հեռուստատեսային կինոնկարում նրա դերը խաղացել է Լիլի Սոբոսկին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ziva Shalev, Tosia Altman, Jewish Women Encyclopedia

Կատեգորիա:Հոլոքոստի զոհեր
Կատեգորիա:Վարշավա քաղաքում մահացածներ
Սառա Դրյու

**Սառա Դրյու** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, առավել հայտնի է «Գրեյի անատոմիա» հեռուստաֆիլմում խաղացած դոկտոր Էյպրիլ Քեփների դերով։

## Վաղ կյանք
Դրյուն ծնվել է Շարլոթսվիլում, իսկ մեծացել է Նյու Յորքի Սթոնի Բրուք քաղաքում։ Լինելով դպրոցական՝ նա սկսել է իր կարիերան որպես հնչյունավորման դերասանուհի, աշխատել է «Դարիա» մուլտսերիալում։ 2002 թվականին բակալավրի աստիճանով ավարտել է Վիրջինիայի համալսարանը, իսկ հետագա տարիներին ակտիվորեն երևացել է կինոնկարներում և հեռուստատեսությունում։

## Կարիերա
2001 թվականին Դրյուն «Ռոմեո և Ջուլիետա» բեմադրությունով առաջնաելույթ է ունեցել բեմում, իսկ 2003 թվականին դեր է ստացել «Վինսենթը Բրիկսթոնում» մյուզիքլում։ «Ռադիո» (2003) կինոֆիլմից հետո 2008-2009 թվականներին Դրյուն սկսել է նկարահանվել «Այրու սերը» սերիալում։ 2008-2009 թվականին մի քանի անգամ հայտնվել է «Խենթերը» սերիալում, բացի այդ հյուր է եղել բազմաթիվ այլ շոուներում, այդ թվում`«Օրենք և կարգ։ Հատուկ ստորաբաժանում», Մասնավոր պրակտիկա և Կասլ։

2009 թվականի սկզբներին Շոնդա Ռայմսը Դրյուին վերցրել է իր «Տուփի ներսում» պիլոտ, որը որպես կանոնավոր սերիալ չի իրականացվել։ Դա հանգեցրել է այն բանին, որ հենց նույն թվականին Ռեյմսը դերասանուհուն դոկտոր Էյփրիլ Քեփների դերով վերցրել է իր «Գրեյի անատոմիա» սերիալ։ Վեցերորդում պարբերական կարգավիճակում հայտնվելուց հետո Դրյուն, սկսած յոթերորդ եթերաշրջանից, մտցվել է սերիալի գլխավոր դերասանական կազմ։

## Անձնական կյանք
2002 թվականի հունիսից Դրույն ամուսնացած է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանի դասախոս Փիթեր Լանֆերի հետ։ Զույգը ունի երկու երեխա՝ որդին՝ Միքի Էմանուել Լանֆերը (ծնվ. 18.01.2012) և դուստրը Հաննա Մելի Ռոուզ Լանֆերը (ծնվ. 03․03․2014)։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսություն

### Ֆիլմեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 1 ծնունդներ
Ժոսեֆինա Պլա

**Ժոսեֆինա Պլա** (, ), պարագվայցի բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, վեպերի և պատմվածքների հեղինակ, գրականագետ, հաջողությամբ զբաղվել է նաև կերամիկայի արվեստով։ Զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ, եղել է կանանց իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստ։

## Կենսագրություն
Ժոզեֆինա Պլան ծնվել է Կանարյան կղզիներում գտնվող Լոբոս փոքրիկ կղզում, որը գտնվում է Ֆուերտևենտուրա կղզուց 2 կմ դեպի հյուսիս։ Նրա ծննդյան ստույգ  ամսաթիվը հայտնիչ չէ։ Արգենտինացի բանաստեղծ Ռաուլ Ամարալը (1918-2006), որը հանդիսանում է  նրա կենսագիրն ու  աշխատանքների հետազոտող, նշում է, որ իր ծննդյան օրը 1903 թվականի նոյեմբերի 8-ն է։

Պլայի հայրը եղել է քաղաքային պաշտոնյա, Պլան մանկության և պատանեկության տարիներին բնակվել է Իսպանիայի տարբեր քաղաքներում։

1924 թվականին Պլան հանդիպել է պարագվայցի նկարիչ Անդրես Կամպոս Սերվերայի հետ, որը հետագայում առավել  հայտնի դարձավ Հուլիոս-դարբին () կեղծանվամբ։ Հանդիպումից երկու տարի անց նրանք ամուսնացան։ 1926 թվականից նրանք ապրում էին Պարագվայում, պարբերաբար մեկնում  Իսպանիա։ 1934 թվականին լույս է տեսել Պլայի բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ «Երազի գինը»։ Գիրքը փառաբանում է սերը, որն էլ բերեց նրա համբավ։

1937 թվականին Իսպանիա ուղևորվելու ընթացքում մահացել է ամուսինը։
## Աշխատություններ
Պլայի բանաստեղծությունները ռուսերեն առաջին անգամ լույս են տեսել  1975 թվականին՝ «Լատինական Ամերիկայի պոեզիան» ժողովածուում, Համաշխարհային գրականության գրադարանի 170-րդ հատոր։
* *El precio de los sueños*, 1934
* *Una Novia para Josevai*, 1950
* *La raíz y la aurora*, 1960
* *Rostros en el agua*, 1965
* *Invención de la muerte*, 1965
* *Satélites oscuros*, 1966
* *El polvo enamorado*, 1968
* *Desnudo día*, 1968
* *Luz negra*, 1975
* *Antología Poética*, 1927—1977
* *Follaje del tiempo*, 1982
* *Tiempo y tiniebla*, 1982
* *Cambiar sueños por sombras*, 1984
* *La nave del olvido*, 1985
* *La llama y la arena*, 1985
* *Los treinta mil ausentes*, 1985
* *De la imposible ausente*, 1996

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Josefina Pla Corral recorded at the Library of Congress for the Hispanic Division’s audio literary archive in 1984

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Էլիս Ֆեյ

**Էլիս Ֆեյ** (; ), ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի։

## Կենսագրություն
Էլիս Ջին Լապպերտը ծնվել է 1915 թվականի մայիսի 5-ին Նյու Յորքում, ոստիկան Չարլի Լապերտի և Էլիսի ընտանիքում։ Փորձել է մասնակցել «Զիգֆելդի խելագարությունը» շոուին, սակայն տարիքի պատճառով նրան չեն ընտրել։

1931 թվականին Բրոդվեյում Էլիս Ֆեյը կատարել է առաջին խաղը՝ «Սկանդալներ» բեմադրությունը, որից հետո նա իր ազգանունը փոխարինել է Ֆեյ ազգանունով։ Դրանից հետո նա երկու տարի աշխատել է ռադիոյում՝ «Ֆլյաիշմանի ժամը» հաղորդման մեջ, որտեղ ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Ֆիլ Հարիսի հետ, ում հետ ամուսնացել է 1940 թվականին։ Մինչ այդ նա արդեն ամուսնացած էր դերասան և երգիչ Թոն Մարտինի (1937—1940) հետ։

Նրա դեբյուտը կինոյում կայացել է 1934 թվականին, այն բանից հետո, երբ դերասանուհի Լիլիան Հարվինը հրաժարվել է «Սկանդալներ» պիեսի էկրանավորման գլխավոր դերից։ Ֆիլմում նա կատարել է Մոն Վեիլի դերը, որը նրան մեծ հայտնիություն է բերել և շուտով «Fox Broadcasting Company» ստուդիայի հայտնի պրոդյուսեր Դերրիլ Զանուկը, դարձել է նրա հովանավորը։ Այնուհետև հաջորդել են նոր հաջողված դերերը, որտեղ Ֆեյը ելույթ է ունեցել ոչ միայն որպես դերասանուհի, այլև՝ երգչուհի։ Էլիս Ֆեյի մասնակցությամբ հաջորդ ամենահայտնի ֆիլմերից են դարձել «Հին Չիկագոյում» (1937), «Ռեգթայմ Բենդ Ալեքսանդրա» (1938) և «Այդ գիշերը Ռիոյում» (1941) ֆիլմերը։ Նրա կարիերայի զարգացումը շարունակվել է մինչև 1944 թվականը, երբ էկրանին է հայտնվել «Ընկած հրեշտակ» ֆիլմը։ Հետագայում Էլիսը վերադարձել է ռադիո, որտեղ ամուսնու՝ Ֆիլ Հարիսի հետ, դարձել է երաժշտական հաղորդման հաղորդավար։
|ձախից|մինի|1943 թվական

1945 թվականից հետո Ֆեյը 17 տարի ֆիլմում չի նկարահանվել, էկրանին է հայտնվել միայն 1962 թվականին՝ հանդես գալով երկրորդական դերում՝ «Պետական տոնավաճառ» ֆիլմում։ 1974 թվականին Էլիսը խաղացել է Բրոդվեյի «Լավ նորություններ» մյուզիքլում։ Հարիսը մահացել է 1995 թվականին, իսկ նա՝ դրանից երեք տարի հետո՝ ստամոքսի քաղցկեղից՝ 1998 թվականի մայիսի 9-ին, կալիֆոռնիական Ռանչո Միրաժ քաղաքում։

Դերասանուհին իր ավանդի համար Հոլիվուդյան փառքի ծառուղիում արժանացել է աստղի՝ 6922 բուլվար։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

* 1936 - «Բուռլեսկի թագավորը» - *Պետ Դորան*
* 1936 - «Աղքատ, փոքրիկ, հարուստ աղջիկը» - *Ջերրի Դոլան*
* 1937 - «Հին Չիկագոյում» - *Բելլ Ֆոսետտ*
* 1938 - «Ռեգթայմ Բենդ Ալեքսանդրա» - *Ստելլա Քիրբի*
* 1939 - «Հոլիվուդյան հեծելախումբ» - *Մոլլի Հաիդեն*
* 1939 - «Վարդը Վաշինգթոնի պուրակում» - *Ռոուզ Սեջենտ*
* 1940 - «Լիլիան Ռասել» - *Լիլիան Ռասել*
* 1940 - «Թին Պեն Էլլի» - *Քեթի Բլեյն*
* 1941 - «Այդ գիշերը Ռիոյում» - *Բարոնեսա Սեսիլիա Դուարտե*
* 1943 - «Ամբողջ հրոսակախումբը հավաքում» - *Էդի Ալեն*
* 1945 - «Ընկած հրեշտակ» - *Ջուն Միլզ*
* 1962 - «Պետական տոնավաճառ» - *Մելիսա Ֆրեյկ*
* 1976 - «Շուն Վոն Տոն Տոն, որը փրկեց Հոլիվուդը» - *քարտուղարուհի*
* 1978 - «Մագիա Լեսսի» - *մատուցողուհի*
* 1978 - «Յուրաքանչյուր աղջիկ ունի իր շանսը» - *Քեթի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Էմի Ուայնհաուսի սկավառակագրություն

Անգլիացի երգչուհի և երգահան Էմի Ուայնհաուսի սկավառակագրությունը ներառում է՝ երկու ստուդիական ալբոմ, մեկ համերգային ալբոմ, երեք հավաքածու ալբոմ, չորս մինի ալբոմ, 14 սինգլ (որոնցից երեքը որպես համագործակցող արտիստ), երեք վիդեո ալբոմ և 14 տեսահոլովակ։ Իր մահվան դրությամբ՝ 2011 թվականի հուլիսի 23-ին, Ուայնհաուսը վաճառել էր սինգլների ավելի քան 1,75 միլիոն օրինակ և ալբոմների 3,98 միլիոն օրինակ Միացյալ Թագավորությունում։ Մինչդեռ, նույն ամսաթվի դրությամբ նա ԱՄՆ-ում վաճառել էր երգերի մոտ 3,4 միլիոն օրինակ և ալբոմների 2,7 միլիոն օրինակ։

Նրա դեբյուտային՝ «Frank» ալբոմը թողարկվել է 2003 թվականի հոկտեմբերին և զբաղեցրել է UK Albums Chart չարթի երրորդ հորիզոնականը։ Նրա երկրորդ՝ «Back to Black» ալբոմը թողարկվել է 2006 թվականի հոկտեմբերին, զբաղեցնելով UK Albums Chart չարթի առաջին և Billboard 200 չարթի յոթերորդ հորիզոնականները։ Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության կողմից ալբոմն 11 անգամ պլատինե է հավաստագրվել և համարվում է 2007 թվականի ամենալավ վաճառված ալբոմը Մեծ Բրիտանիայում։ Ալբոմի առաջին՝ «Rehab» սինգլը զբաղեցրել է բրիտանական չարթի յոթերորդ հորիզոնականը և Billboard Hot 100 չարթի իններորդ հորիզոնականը։ Ալբոմի երկրորդ՝ «You Know I'm No Good» սինգլը զբաղեցրել է բրիտանական չարթի 18-րդ հոորիզոնականը։ Այլ սինգլներն են «Back to Black»-ը, որը զբաղեցրել է բրիտանական չարթի ութերորդ հորիզոնականը, «Tears Dry on Their Own»-ը և «Love Is a Losing Game»-ը։ Ալբոմի դելյուքս տարբերակը թողարկվել է 2007 թվականի նոյեմբերին և նույնպես գլխավորել է բրիտանական չարթը։ 2018 թվականի հոկտեմբերի տվյալներով, «Back to Black»-ը վաճառվել է 3,93 միլիոն օրինակով, դառնալով Մեծ Բրիտանիայի բոլոր ժամանակների 13-րդ ամենալավ վաճառված ալբոմը։

Ուայնհաուսը նաև համագործակցել է այլ արտիստների հետ։ Նրա վոկալն առկա է Մարկ Ռոնսոնի «Valerie» երգում։ Երգը զբաղեցրել է բրիտանական չարթի երկրորդ հորիզոնականը։ Նա նաև համագործակցել է Թոնի Բենեթի հետ՝ թողարկելով «Body and Soul» երգը, որը Ուայնհաուսի վերջին ստուդիական ձայնագրությունն է։ Երգը հայտնվել է Ուայնհաուսի հետմահու՝ «» հավաքածուում և Բենեթի «Duets II» ալբոմում։ 2015 թվականին՝ «Էմի» փաստավավերագրական ֆիլմում, որում ներկայացվում է Ուայնհաուսի կյանքի և մահվան մասին, առկա է նույնանուն սաունդթրեքը, որում ներառված են Ուայնհաուսի հայտնի երգերը, ավելի վաղ չհրապարակված երգերը, հազվագյուտ կենդանի կատարմամբ սեսիաները, քավերները և երգեր, որոնք ստեղծվել են ֆիլմի կոմպոզիտորի՝ Անտոնիո Պինտոյի կողմից։ Այն Ուայնհաուսի երկրորդ հետմահու հավաքածուն է։ Սաունդթրեքը զբաղեցրել է բրիտանական չարթի 19-րդ հորիզոնականը։

## Ալբոմներ
### Ստուդիական ալբոմներ

### Համերգային ալբոմներ

### Հավաքածու ալբոմներ

### Բոքս սեթեր

## Մինի ալբոմներ

## Սինգլներ
### Որպես գլխավոր արտիստ

### Որպես համագործակցող արտիստ

## Չարթերում ընդգրկված այլ երգեր

## Հրավիրված ելույթներ

## Հոլովակագրություն
### Վիդեո ալբոմներ

### Տեսահոլովակներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Կատեգորիա:Էմի Ուայնհաուս
Նովա Միլեր

**Ասթրիդ Ֆանի Գրանսթրյոմ** (, ), առավել հայտնի է որպես **Նովա Միլեր** (), շվեդ երգչուհի, երգերի հեղինակ, պարուհի, դերասանուհի և բազմագործիքավորող Շվեդիայի Ստոկհոլմ մայրաքաղաքից։

## Կյանք և կարիերա
Գրանսթրյոմը ծնվել է Շվեդիայի Ստոկհոլմ մայրաքաղաքում՝ երաժշտական ընտանիքում։ Նա կիթառ, դաշնամուր և ջութակ է նվագում։ Երգչուհուն հայտնաբերել է բրիտանացի արտիստ, հեղինակ և երաժշտական գործադիր պրոդյուսեր Լոլենը (), երբ նա 12 տարեկան էր և սովորում էր Ստոկհոլմի պարային դպրոցում։

2015 թվականի գարնանը 21:12 Entertainment-ը ստորագրել է Միլերին Universal Music-ում, և 2015 թվականի հունիսի 12-ին նա թողարկել է իր դեբյուտային՝ «Supernova» երգը։ Երգն ընդգրկվել է Spotify-ի վիրուսային չարթում։ Երգի տեքստը «դժվար հանգամանքներում ամենապայծառ ձևով փայլելու» մասին է, որը կապված է Միլերի փորձի հետ, երբ նրան ծաղրում էին դպրոցում և առցանց։

Միլերը թողարկել է բնօրինակ սուրբծննդյան «My Perfect Christmas» սինգլը 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ին։ Սինգլը դրական գնահատականներ է ստացել՝ զբաղեցնելով շվեդական Expressen թերթի կողմից ստեղծված «Բոլոր ժամանակների 100 լավագույն սուրբծծնդյան երգեր» ցանկի 13-րդ հորիզոնականը։

2016 թվականի մայիսի 27-ին Միլերը 21:12 Entertainment Group լեյբլում թողարկել է «So Good» ռետրո փոփ թրեքը, որը ներշնչվել է Ջեյմս Բրաունի «I Got You (I Feel Good)» երգով։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է MTV-ով հունիսի 27-ին։ Ամերիկյան պրեմիերան իրականացվել է Popstar! ասմագրի կողմից։

Միլերի ձայնի դիամազոնը հինգ օկտավա է։ Նա գլխավոր դեր է կատարել շվեդական «Svansen i kläm» շոուում և որոշ դերեր է հնչյունավորել շվեդական Cartoon Network-ի համար։

Նովայի երկրորդ՝ «Turn Up The Fire» սինգլը իր դեբյուտային մինի ալբոմից 8 միլիոն դիտում է հավաքել ՅուԹյուբում։ Թրեքը դեբյուտել է «Ուղիղ եթերում Ռայան Սիքրեստի հետ» () շոուում։ 2019 թվականի հոկտեմբերին նա թողարկել է «Do It To Myself» սինգլը։

## Ազդեցություններ
Միլերը ներշնչվել է այնպիսի արտիստներից, ինչպիսիք են Չարլի Փութը, Արիանա Գրանդեն, Թեյլոր Սվիֆթը, Բրունո Մարսը և Քրիստինա Ագիլերան։

## Սկավառակագրություն
### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Կին կիթառահարներ
Կատեգորիա:Շվեդ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Շվեդ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին երաժիշտներ
Կատեգորիա:Շվեդ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Շվեդ պարուհիներ
Կիա Վոն

**Կիա Վոն** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստուհի, խաղացել է Կանանց բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում։ Նա «Նյու-Յորք Լիբերտի» թիմի կողմից ընտրվել է 2009 թվականի ՎՆԲԱ դրաֆթում՝ ութերորդ համարով։ Խաղացել է կենտրոնական դիրքում, այժմ խաղում է թուրքական «Ֆեներբահչե» ակումբում։

## Վաղ կյանք
Կիա Վոնը ծնվել է 1987 թվականի հունվարի 24-ին՝ Նյու Յորքի Բրոնքս շրջանում, Էյժի Էլլինգտոնի դուստրն է։ Ունի յոթ կրտսեր եղբայր, սովորել է Մանհեթենի շրջանի թաղամասերից մեկում գտնվող Սուրբ Միխաիլի ակադեմիայում, որտեղ էլ խաղացել է տեղի բասկետբոլի հավաքականի կազմում։

## Ուսանողական կարիերա
2006-2009 թվականներին ուսանել է Ռատգերսի համալսարանում ու մարզվել լեգենդար մարզիչ Վիվիեն Ստրինգերի մոտ։ Համալսարանի բասկետբոլի թիմի կազմում մասնակցել է «Big East conference» մրցաշարին ու  16–0 հաշվով հաղթանակ տարել, միջին հաշվով յուրաքանչյուր խաղում վաստակելով 6․3 միավոր։ Հաջորդ տարի ճանաչվել է « All-Met Division I» կանանց համալսարանական բասկետբոլի տարվա խաղացող՝ յուրաքանչյուր խաղում վաստակելով 12․8 միավոր։

## Անձնական կյանք
Վոնի փեսացուն՝ Գարի Էրվինը, նույնպես պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ է, որը խաղացել է ինչպես «NBA Ջի լիգայում», այնպես էլ՝Ավստրալիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профайл на сайте WNBA.com
* Профайл на сайте USA Women's National Team
* Статистика в WNBA на сайте Basketball-reference.com 
* Студенческая карьера в NCAA на сайте scarletknights.com

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բասկետբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունվարի 24 ծնունդներ
Սովրեմեննիկ (այլ կիրառումներ)

**Սովրեմեննիկ** (), կարող է վերաբերել՝
* Սովրեմեննիկ,  ամսագիր (1836-1846, 1847-1866),
* Սովրեմեննիկ, ռուսական ամսագիր (1911-1915),
* Սովրեմեննիկ, խորհրդային ամսագիր լրագրության վերաբերյալ (1922-1925),
* Սովրեմեննիկ, խորհրդային հրատարակչություն, որ հիմնադրվել է Մոսկվայում (1970),
* Սովրեմեննիկ, խորհրդային և ռուսական թատրոն, որ գործում է Մոսկվայում 1956 թվականից,
* Սովրեմեննիկ, մեկ դերասանի էստրադային թատրոն (1927-1935), որում հանդես է եկել Վլադիմիր Յախոնտովը,
* Սովրեմեննիկ, կինոթատրոն Ռուսաստանի Իվանովո քաղաքում,
* Սովրեմեննիկ, կինոթատրոն Ռուսաստանի Մագնիտոգորսկ քաղաքում,
* Սովրեմեննիկ, կինոթատրոն Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգքաղաքում,
* Սովրեմեննիկ, կինոթատրոն Ռուսաստանի Պենզա քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ
Զեմերինգի երկաթուղի

**Զեմերինգի երկաթուղի** (), աշխարհի առաջին լեռնային երկաթգիծը։ Երկաթգծի առավել հին հատվածը, որ ունի 42 կմ երկարություն, կառուցվել է 1848-1854 թվականներին և անցնում է Մյուրցուշլագ և Գլոգնից քաղաքների միջև գտնվող Զեմերինգի լեռնանցքով, որը բարձրլեռնային բարդ տեղանքում է գտնվում։ Հաշվի առնելով բարդ ռելիեֆը և բարձրության զգալի անկումները՝ Զեմերինգի երկաթուղին համարվում է 19-րդ դարի քաղաքացիական ինժեներիայի նշանակալի ձեռքբերում։ Ճանապարհը նախկինի պես համարվում է ավստրիական Հարավային երկաթուղու մի մասը։

## Պատմություն
Զեմերինգի երկաթուղին կառուցվել է 1848-1854 թվականներին։ Շինարարությանը մասնակցել է մոտ 20.000 մարդ։ Նախագիծը մշակել է ճարտարապետ Կառլ Ռիթեր ֆոն Գեգան։ Ճանապարհն անցնում է ծովի մակարդակից 985 մ բարձրությունով։ Բարդ ռելիեֆով պայմանավորված՝ հարկ է եղել փորել 14 թունել, կառուցել 16 ուղանցույց, ընդ որում դրանցից մի քանիսը երկհարկ են։ Կառուցվել է նաև ավելի քան 100 քարե կամուրջ և 11 ոչ մեծ երկաթուղային կամրջակներ։ Ճանապարհի կայարանները և վարչական շինությունները մասամբ կառուցվել են թունելների փորման ընթացքում առաջացած հանքապարի մնացորդներով։

Ամբողջ ճանապարհի համար բարձրության տատանումը 460 մ է, իսկ ձգվածության 60 %-ի համար թեքվածքը կազմում է 20-25 %, ինչը համազոր է 40 մ ճանապարհին 1 մ բարձրացմանը։ Այսպիսի պայմանները բարդացրել են կառույցի շինարարությունը տեխնիկական տեսանկյունից, հաճախ նոր գործիքների ու տեխնիկայի կարիք է զգացվել։ Հատուկ այս ճանապարհի համար մշակվել է լոկոմոտիվի նոր կոնստրուկցիա, քանի որ ստանդարտ տեխնիկան մինչ օրս էլ չի բավարարում ոլորանների թեքվածքի մեծ աստիճանի և մեծ բարձրությունների պայմաններում։

Երկաթգիծն անցնում է լեռնային գողտրիկ տեղանքով։ Կառույցի շինարարության ժամանակ նախագծի հիմնական դրույթը եղել է «այգում բնապատկերի ստեղծումը», այսինքն՝ ճարտարագետը ցանկացել է ներդաշնակել տեխնիկան ու բնությունը։ Ճանապարհի գեղեցկությունը պայմանավորել է նրա երկարությամբ հանգստյան ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Ներկայումս Զեմերինգը լեռնադահուկային հանգստի և բալնեոթերապիայի կենտրոն է։ Տեղանքը հայտնի է նաև որպես լեռնադահուկային մարզաձևի՝ աշխարհի առաջնությունների անցկացման վայր։

Զեմերինգի երկաթուղին 1998 թվականին հռչակվել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ՝ № 785:

## Զեմերինգի թունել
2012 թվականի ապրիլի 25-ին սկսվել են 27.3 կմ երկարությամբ թունելի կառուցման աշխատանքները։ Թունելը լինելու է շրջանցիկ  Զեմերինգի երկաթգծի 41 կիլոմետրոց հատվածի համար։ Թունելի բացումը նախատեսվում է 2024 թվականին։ Նախագծի սկզբնական արժեքը կազմել է 3.1 միլիարդ եվրո։

## Պատկերասրահ

Semmering-09599u.jpg|Զեմերինգի երկաթուղին XIX դարի վերջին
Railjet Garnitur 49, Kalte Rinne, 09.07.2016.jpg|Ճանապարհի ժամանակակից տեսք
Kalte-Rinne-Viadukt mit Ghega-Museum.jpg|Ուղանցույց
Semmering Railway 2013.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Զեմերինգի երկաթուղին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի կայքում 
* Ճանապարհի նկարագրություն և լուսանկարներ  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1854 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1854 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Երկաթգիծ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրիայում
Դալայ Լամա I

**Գենդուն Դուբ**, (, ), առաջին Դալայ Լաման։

## Կենսագրություն
Գենդուն Դուբը ծնվել է քոչվորների ընտանիքում՝ Սակյա վանքում, և ստացել է Պադմա Դորջե անունը (): Նրա ծնողները հարուստ չէին, ուստի մինչև յոթ տարեկանը նա զբաղվել է նախիրն արածեցնելով։ Հոր՝ Գոնպո Դորջեի մահից հետո գնացել է Նարթանգի Կադամ վանք և միացել սանգային։ 1405 թվականին նա ստացել է գեթսուլ վանականի կոչում և Գենդուն Դուբ վանական անունը։ 1410 թվականին ձեռնադրվել է որպես վանական գելոնգ։

Այնուհետև, 20 տարեկան հասակում, նա դարձել է տիբեթական բուդդիզմի վերափոխող Չժե Ցոնկապայի աշակերտը, ով, ըստ որոշ աղբյուրների, նրա քեռին էր։ Նա նաև դարձել է Ցոնկապայի կողմից հիմնադրված Գանդենի վանքի առաջին վանահայրը, որն այժմ տիբեթական բուդդիզմի խոշոր կենտրոն է։ Գենդուն Դուբը շարունակել է իր կրոնական ուսումնասիրությունները՝ խորացնելով գիտելիքները Վինայայի (մի շարք ծիսական կանոնների) և տրամաբանության վերաբերյալ։ Վերջին կանոնակարգի մասին նա գրել է մի քանի աշխատություններ։ Բացի այդ նա ծանոթացել է լամրիմի ուսմունքին (փուլային ուղի դեպի լուսավորություն)։

Շատ շուտով Գենդուն Դուբը դարձել է ժամանակի հարգված գիտնականներից մեկը։ Նա թողել է հարուստ հոգևոր ժառանգություն. նրա գործերի ժողովածուն կազմում է վեց հատոր։ Դա ներառում է մեկնաբանություններ բուդդայական ամենակարևոր աղբյուրների վերաբերյալ (Վինայա, Պրամանա, Աբհիդարմա, Պրաջնյապարամիտա և Մադհյամիկա), հոգևոր պրակտիկայի, խրատական դաստիարակության և առաջնորդության, աղոթքի և գովաբանության ուսմունքներ։

1447 թվականին Գենդուն Դուբը հիմնադրել է Տիբեթական ամենամեծ վանքերից մեկը Շիգաձեում՝ Տաշիլունպոն, որը հետագայում դարձել է Պանչեն Լամայի նստավայրը։

Իր կյանքի ընթացքում Գենդուն Դուբին կոչել են *նեթեն* (ավագ) և *դուլձինպա* (բարոյականության կրող)։ Նա հետմահու ստացել է Դալայ Լամա I տիտղոսը, այն բանից հետո, երբ 1578 թվականին Սոնամ Գյացոն առաջին անգամ ընդունել է Դալայ Լամա տիտղոսը։

## Ստեղծագործություններ
մինի|Դալայ Լամա I
* Մեկնաբանություններ Չանդրակիրտայի «Մադհամիկա ավատարի» վերաբերյալ (առաջին ստեղծագործությունը, 1430)
* Մեկնաբանություններ «Պրամանավարտիկա»-յի վերաբերյալ, 300 թերթի վրա
* Մեկնաբանություններ Աբհիդարմակոշայի «Արևի լույս՝ ազատության ճանապարհին» ստեղծագործության վերաբերյալ
* «Խավարի ուժի խորտակումը», էպիկական պոեմ Շակյամունի Բուդդայի կյանքի և գործունեության մասին
* «Արևելյան ձնե լեռան երգը», ձոն Չժե Ցոնկապային

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը Դալայ Լամայի պաշտոնական կայքում 
* Դալայ Լամա I. Մոսկովյան «Մահայանա» բուդդայական կենտրոն
* Դալայ Լամա I-ը Դհարմայի հանրագիտարանում 

Կատեգորիա:Դալայ լամաններ
Յոհան Յակոբ Հեկել

**Յոհան Յակոբ Հեկել** (, ), ավստրիացի կենդանաբան և ձկնաբան
(իխթիոլոգ)։

## Կենսագրություն
Կրթություն ստանալով գյուղատնտեսության ոլորտում՝ Հեկելը նվիրվել է բնական գիտություններին՝ կենտրոնանալով բուսաբանության և օրնիթոլոգիայի (թռչնաբանություն) վրա։ Նա համարվում էր հիանալի ծաղկող (պատկերազարդող) և խրտվիլակագործ։ Հետագայում Հեկելը մասնագիտացել է իխթիոլոգիայի (ձկնաբանության) ոլորտում։ Թեև պաշտոնապես պատրաստված կենսաբան չէր, նա շարունակում է ուսումնասիրել ձկների հավաքածուիներ՝ աշխատելով Վիեննայի թանգարանում ։ Հիմնականում նա ճանապարհորդ կամ հետախույզ չէր, ինչպես ժամանակի շատ գիտնականներ, նա մնաց Վիեննայում, որտեղ ուսումնասիրեց և կատալոգիզացրեց նմուշները,որոնք հավաքած էին Քաշմիրում, Միջին Արևելքում և Աֆրիկայի հյուսիս-արևելքում։ Նա սերտորեն համագործակցել է իր ժամանակի մեծ իխթիոլոգների հետ, ինչպիսիք են Ժորժ Կուվերը, Աշիլ Վալենսյենը և Շարլ Լյուսյեն Բոնապարտը։

Հեկելը ճանաչում ձեռք բերեց ցիխլիդների (Cichlidae) հավաքածուի վրա կատարած աշխատանքների շնորհիվ, որը հավաքագրել էր Հեկելի գործընկեր Յոհան Նութերերը՝  Բրազիլիա կատարած ուղևորություների ժամանակ։ Ցիխլիդների ընտանիքի ակարիխտ հեկել տեսակը (Acarichthys heckelii) անվանվել է ի պատիվ Հեկելի։

Հեկելը տաքսոնոմիայի բնագավառներում  նշանակալի ներդրում է ունեցել սիպրինիդների հետազոտություններում։ Նա գրել է ավելի քան 60 աշխատանք, որոնցից առավել հատկանշական է «Ավստրիական Դանուբի միապետության քաղցրահամ ձկները»։ Նա աշխատել է դրա վրա ավելի քան 24 տարի, բայց մահացել է մինչև վերջնական հրապարակումը։

Հեկելը մահացել է 67 տարեկան հասակում բակտերիալ վարակի հետևանքով, որն ամենայն հավանականությամբ, ստացել էր կետի կմախքի հետ աշխատելու ժամանակ։

## Աշխատություններ
* Heckel/Kner: Die Süßwasserfische der österreichischen Monarchie, 1858
*Cyprinen, Scaphirhynchus und andere ichthyologica (1836–1840), with Johann Natterer — Cyprinidae, Scaphirhynchus and other ichthyologica.
* Fische aus Caschmir, (1838), with Karl Alexander Hügel — Fish of Kashmir.
* Die Süßwasserfische der österreichischen Monarchie, mit Rücksicht auf die angränzenden Länder bearbeitet (with 204 woodcuts),  The freshwater fishes of the Austrian monarchy, processed with regard to adjacent countries, with Rudolf Kner (1858).
* Beiträge zur kenntniss der fossilen fische Österreichs, (1856),  Contribution to the knowledge of Austrian fossil fish.
* Neue Beiträge zur Kenntniss der fossilen Fische Österreichs, (1861), with Rudolf Kner — New contribution to the knowledge of Austrian fossil fish

## Գրականություն
* Matthias Svojtka, Luitfried Salvini-Plawen & Ernst Mikschi (2009): Biographischer Abriss zu Johann Jakob Heckel (1790—1857).- Österreichs Fischerei 62 (11/12): 285—288

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Կենդանաբաններ
Զալցբուրգի տաճար

**Զալցբուրգի տաճար** (), հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու տաճար Ավստրիայի Զալցբուրգ քաղաքում։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Տաճարը նվիրված է սուրբ Ռուպերտին և Վիրգիլիոս Զալցբուրգցուն (Սուրբ Վիրգիլիոս)։ Այն գտնվում է Զալցբուրգի պատմական կենտրոնում՝ նրա հյուսիսային մասում՝ Զալցախ գետի մոտ։ Ներկայիս կառույցը բարոկկո ոճի է, ունի 101 մ երկարություն, 45 մ լայնություն։ Գմբեթի բարձրությունը 79 մ է, աշտարակի բարձրությունը՝ 81 մ։ Տաճարն ունի 11 խորան, 5 երգեհոն և բազմաթիվ զանգեր, որոնցից ամենահները ձուլվել են 16-17-րդ դարերում։ Գլխավոր երգեհոնը, որը կառուցվել էր 1703 թվականին, 1988 թվականին փոխարինվել է նոր գործիքով, որն արտադրվել է Շվեյցարիայում։ Տաճարն ունի 900 նստատեղ։ Միաժամանակ տաճարում կարող են գտնվել 10.000 մարդ։

## Պատմություն
150px|մինի|ձախից|Տաճարի խորան
774 թվականի սեպտեմբերի 25-ին եպիսկոպոս Վիրգիլիոս Զալցբուրգցին օծել է ներկայիս տաճարի տեղում կանգնած առաջին քրիստոնեական տաճարը, որը կառուցված է եղել ռոմանական ոճով։ 1167 թվականի ապրիլի 4-ի լույս 5-ի գիշերը Զալցբուրգը, այդ թվում և տաճարը, կայսր Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի հրամանով այրել է կոմս Ֆոն Պլայնը այն բանի համար, որ արքեպիսկոպոս Կոնրադ II ֆոն Բաբենբերգ արքեպիսկոպոսը հրաժարվել է ճանաչել Ֆրիդրիխի առաջադրած հակապապ Վիկտոր IV-ին։

Տաճարը կրկին վերականգնվել է արքեպիսկոպոս Կոնրադ III Վիտելսբախի կողմից, սակայն այրվել 1312 թվականին։ Վերջին հրդեհի ժամանակ կրակն այնքան ուժեղ է եղել, որ եկեղեցու զանգերը հալվել են։ 1598 թվականի չորրորդ հրդեհից հետո արքեպիսկոպոս Վոլֆդիտրիխ ֆոն Ռայտենաուի հրամանով եկեղեցու վնասված հին շենքը մերձակա 55 տների հետ քանդվել է, և նրա տեղում Վինչենցո Սկամոցիի նախագծով 1614 թվականին հիմնադրվել է նոր եկեղեցի։ Տաճարի նոր շենքն օծվել է 1628 թվականի սեպտեմբերին։ Օծման այս տոնը որոշ պատմաբանների կարծիքով Զալցբուրգի գոյության ողջ ընթացքում ամենաշքեղ տոնակատարությունն է եղել։ 1859 թվականին վերակառուցման աշխատանքների ժամանակ տաճարում նոր հրդեհ է բռնկվել։

1944 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Զալցբուրգի տաճարը վնասվել է ամերիկյան բանակի կողմից Զալցբուրգի ռմբակոծման արդյունքում, քանդվել է տաճարի գմբեթը։ Վերականգնողական աշխատանքներն ամբողջությամբ ավարտվել են 1959 թվականին։

## Տաճարին առնչվող հայտնի մարդիկ
* Տաճարում է օծվել ավստրիացի կոմպոզիտոր Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը։
* Տաճարում ծառայել է ուշ վերածննդի շրջանի կոմպոզիտոր, վաղ բարոկկոյի ժամանակաշրջանի կոմպոզիտոր Ստեֆանո Բերնարդինին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Franz Fuhrmann: *Salzburger Dom.* 18. Auflage. Christliche Kunststätten Österreichs, Nr. 4. St. Peter, Salzburg 1999.
* Ferdinand Grell: *Das Salzburger Dombüchlein — zum 350-jährigen Bestand des Doms, geweiht von Paris Lodron am 25. September 1628.* Verlag der Salzburger Druckerei, Salzburg 1978, ISBN 3-85338-125-1.
* Johannes Neuhardt: *Der Dom zu Salzburg: offizieller Führer des Domkapitels.* Fotos: Kurt Gramer. 2. Auflage. Große Kunstführer, Nr. 78. Schnell & Steiner, Regensburg 1998, ISBN 3-7954-1139-4.

## Արտաքին հղումներ
* Զալցբուրգի տաճարի պաշտոնական կայք
* Զբոսաշրջության ավստրիական ներկայացուցչության պաշտոնական ուղեցույց

Կատեգորիա:Ավստրիայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Զալցբուրգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրիայում
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով