Էրգոստերոլ

**Էրգոստերոլ** (էրգոստա-5,7,22-տրիեն-3β-ոլ), միկոստերոլ, որը գտնվում է սնկերի և նախակենդանիների բջջաթաղանթում և կատարում է նույն գործառույթները, ինչ խոլեստերինը կենդանական բջիջներում։ Քանի որ սնկերի և նախակենդանիների գոյատևման համար անհրաժեշտ է էրգոստերոլ, այն առաջացնող ֆերմենտները շատ կարևոր դեղաբանական թիրախներ են և նպաստում են նոր դեղերի հայտնաբերմանը։ Մարդու օրգանիզմում, էրգոստերոլը վիտամին D2-ի պրովիտամինային ձևն է։ Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությամբ տեղի է ունենում քիմիական ռեակցիա, որի արդյունքում առաջանում է վիտամին D2։

## Դերը սնկերում
Էրգոստերոլը հանդիպում է սնկերում և ստացել է իր անվանումը էրգոտից՝ «Claviceps» սնկի տեսակից, որոնցից առաջին անգամ առանձնացվել է էրգոստերոլը։ Էրգոստերոլը հանդիսանում է խմորասնկերի և այլ սնկերի բջջաթաղանթ բաղկացուցիչ մասը և կատարում է այնպիսի գործառույթներ, ինչպես խոլեստերինը կենդանական բջիջներում։ Ենթադրվում է, որ բարձրակարգ սնկերի մոտ այս նյութի առկայությունը պայմանավորված է կլիմայական անկայունությամբ։ Իրենց բնական միջավայրում (հողում կամ բույսերի ու կենդանիների մակերեսին) այս օրգանիզմները մշտապես ենթարկվում են խոնավության կտրուկ տատանումների։ Չնայած Էրգոստերոլի սինթեզն ավելի շատ էներգիա է պահանջում, քան խոլեստերինինը, էվոլյուցիայի ընթացքում այն դարձել է սնկերի համար յուրահատուկ միջոց, որը օգնում է նրանց հարմարվել և գոյատևել գրեթե ամենուր։ էրգոստերոլի առավելություններից է նաև նրա կառուցվածքում (B-օղակում) առկա երկու զուգորդված կրկնակի կապերը, որով պայմանավորված է  նրա հակաօքսիդանտ հատկությունը։ Էրգոստերոլի այսպիսի կառուցվածքը, էվոլյուցիայի ընթացքում նրան օգնել է նաև փոխազդել հագեցած լիպիդների հետ։

## Կենսասինթեզ
Խմորասնկերի մեջ այն նյութը որից ստացվում է էրգոստերոլը, կոչվում է էրգոստատետրաենոլ: Այս նյութի կառուցվածքում կա մի հավելյալ կրկնակի կապ, որը պետք է վերականգնվի։ Դա անում է հատուկ մի ֆերմենտ՝ ստերոլ ռեդուկտազը: Որպեսզի այս ֆերմենտը կարողանա կատարել իր աշխատանքը, նրան անհրաժեշտ է էներգիայի աղբյուր, որը կոչվում է նիկոտինամիդադենիներկնուկլեոտիդի ֆոսֆատ։

## Որպես վիտամին D2-ի նախորդող
Էրգոստերոլը հանդիսանում է վիտամին D2-ի բնական հումքը։ Երբ սպիտակ շամպինյոնները ենթարկվում են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման, դրանց մեջ ժամանակի ընթացքում ավելանում է վիտամին D2-ի քանակությունը։ Սնկերն աճեցվում են արդյունաբերական մասշտաբներով, որպեսզի դրանցից էրգոստերոլ արդյունահանվի: Այնուհետև դրանից պատրաստում են փոշի, որը վաճառվում է որպես վիտամին D2-ի սննդային հավելում կամ որպես հավելանյութ է օգտագործվում՝ սննդի արդյունաբերության մեջ։

Նախավիտամինի և վիտամին D2-ի խառնուրդ պարունակող ճառագայթված էրգոստերոլի պատրաստուկները 1930-ական թվականներին անվանել են վիոստերոլ։

## Հակասնկային դեղերի թիրախ
Քանի որ էրգոստերոլն առկա է սնկերի բջջաթաղանթներում, սակայն բացակայում է կենդանիների մոտ, այն հարմար թիրախ է հանդիսանում հակասնկային դեղամիջոցների համար։ Էրգոստերոլը հայտնաբերվում է նաև որոշ նախակենդանիների բջջաթաղանթներում, ինչպիսիք են, օրինակ՝ տրիպանոսոմները։ Հենց սա է պատճառը, որ որոշ հակասնկային դեղեր օգտագործվում են արևմտաաֆրիկյան քնախտը բուժելու համար։

Ամֆոտերիցին B-ն հակասնկային դեղամիջոց է, որի թիրախը էրգոստերոլն է։ Այն ֆիզիկապես կապվում է բջջաթաղանթում առկա էրգոստերոլի հետ՝ անցուղի ստեղծելով սնկի թաղանթի վրա։ Սա հանգեցնում է նրան, որ իոնները (հիմնականում կալիումը և պրոտոնները) ու այլ մոլեկուլներ սկսում են արտահոսել բջջից դուրս, ինչն էլ ոչնչացնում է բջիջը։  Չնայած Ամֆոտերիցին B-ն ժամանակի ընթացքում իր կողմնակի ազդեցությունների պատճառով փոխարինվել է ավելի անվտանգ միջոցներով, այն դեռևս օգտագործվում է կյանքին վտանգ սպառնացող սնկային կամ նախակենդանիների վարակների բուժման համար։

Ֆլուկոնազոլը, միկոնազոլը, իտրակոնազոլը, կլոտրիմազոլը և միկլոբուտանիլը այլ կերպ են գործում՝ նրանք ընկճում են լանոստերոլից էրգոստերոլի սինթեզը և խոչընդոտում 14α-դեմեթիլազ ֆերմենտի աշխատանքը։ Էրգոստերոլն ավելի փոքր մոլեկուլ է, քան լանոստերոլը, այն սինթեզվում է ֆարնեզիլ պիրոֆոսֆատի երկու մոլեկուլների միավորմամբ, որի արդյունքում ստացվում է 30 ածխածին ունեցող լանոստերոլ: Այնուհետև հեռացվում են երկու մեթիլ խմբեր, ինչի արդյունքում ձևավորվում է էրգոստերոլը։ Ազոլային դասի հակասնկային միջոցները արգելակում են այն ֆերմենտը, որն իրականացնում է դեմեթիլացման գործընթացը՝ լանոստերոլից էրգոստերոլ անցման կենսասինթետիկ ուղին։

## Հկապրոտոզոային դեղերի թիրախ
Որոշ նախակենդանիներ, այդ թվում՝ տրիխոմոնադսերը և լեյշմանիաները, ընկճվում են այն դեղամիջոցներիից, որոնք թիրախավորում են էրգոստերոլի սինթեզն ու ֆունկցիան

## Թունավորություն
Էրգոստերոլի փոշին գրգռիչ ազդեցություն ունի մաշկի, աչքերի և շնչառական ուղիների համար: Մեծ քանակությամբ ընդունումը կարող է հիպերկալցեմիա առաջացնել, որը փափուկ հյուսվածքներում և երիկամներում կարող է կալցիումական աղերի կուտակում առաջացնել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բջջաբանություն
Կատեգորիա:Սնունդ
Կատեգորիա:Ստերոիդներ
Կատեգորիա:Վիտամին D
Կատեգորիա:Վիտամիններ