Արշաթոու կղզի

**Արշաթոու կղզի**, ավազոտ ժայռ Պեռլ գետի Գուանճոու հատվածում: Սկզբնապես այն կոչվել է Շածյան կամ Արշաթոու, այն անվանվել է «Արշաթոու», քանի որ գտնվում է Տաշաթոուից ներքև և ձևավորվել է Տաշաթոուից ավելի ուշ: Այն արևելքից արևմուտք ունի 3.3 կիլոմետր երկարություն և հյուսիսից հարավ ամենալայն կետում՝ 600 մետր լայնություն, զբաղեցնելով 1.26 քառակուսի կիլոմետր տարածք: Կղզին բոլոր կողմերից շրջապատված է գետով, որի հյուսիսարևմտյան անկյունը նայում է Դոնշան այգուն, իսկ հյուսիսային կողմը՝ Ճուդաո հյուրանոցին և գետի մյուս կողմում՝ Վույան նոր քաղաքին:

Սկզբում տարածքը հիմնականում գյուղական և գյուղատնտեսական հողեր էին: Նախկին տեղանուններից են Նանսի (Հոնչենգ այգու շրջակայքը), Ֆենհուանգշա (Սինգհայ համերգասրահի և այլ մշակութային և զվարճանքի օբյեկտների շրջակայքը), Սյանցզյաո (Տաոյուան ​​ռեստորանից հյուսիս գտնվող տարածքը) և Արշավեյ (Արշա արևելյան ավտոբուսային կայարանից հյուսիս-արևմուտք գտնվող տարածքը): Ներկայիս Հոնչենգ այգու տարածքում ժամանակին կառուցվել է նոր գյուղ:

1980-ական թվականներից ի վեր Արշա կղզին վերածվել է բարձրակարգ բնակելի թաղամասի: Ներկայումս կղզին հպարտանում է մշակութային և մարզական կառույցներով, ինչպիսիք են Շինհայի համերգասրահը, Գուանդունի արվեստի թանգարանը, Գուանդունի մարզադահլիճը և Գուանդունի արտասահմանյան չինական թանգարանը: Այն ունի նաև կրթական և բժշկական կառույցներ, ինչպիսիք են Արշայի մարզական բազան (Գուանդունի մարզական մասնագիտական ​​և տեխնիկական քոլեջ), Ճըսինի միջնակարգ դպրոցի Արշա կղզու կամպուսը, Գուանդունի Յուեսյո շրջանի Յուկայի փորձարարական դպրոցը, Գուանդունի ամերիկյան դպրոցը և Գուանդունի ավանդական չինական բժշկության Գուանդունի նահանգային հիվանդանոցի Արշա կղզու մասնաճյուղը: Իր առատ կանաչ տարածքների և գեղեցիկ տեսարանների շնորհիվ Արշա կղզին նաև Գուանդունի հայտնի բացօթյա հանգստի վայր է համարվում:

## Պատմություն
մինի|二沙岛卫星图（1966年）
մինի|珠江近二沙島一景
Արշա կղզին (նախկինում հայտնի էր որպես «Արշաթոու») ձևավորվել է Ցին դինաստիայի օրոք: Գտնվելով Մարգարտյա գետի լայնացող հատվածում, որտեղ ջրի հոսքը դանդաղ է, այն ձևավորվել է Շա գետի ելքի մոտ շարժվող ավազի կուտակումից: Սկզբնապես այն բաղկացած էր երեք անկապ մասերից՝ Շաբեյ («Հայսինշա»), Շասի («Քուոչենշա») և Շանան («Ֆենգշխուանշա»): Մինչև վաղ հանրապետական ​​դարաշրջանը կղզին հիմնականում անապատ էր, որտեղ բնակվում էին միայն ցրված ձկնորսական խրճիթներ: Հանրապետական ​​շրջանից հետո գյուղացիները կառուցեցին ձկնաբուծարաններ և ստեղծեցին գյուղատնտեսական հողեր՝ աստիճանաբար միացնելով երեք ավազագոտիները մեկի մեջ:

Արշա կղզու արևելյան ծայրը նախկինում հայտնի էր որպես «Արշավեյ»։ Այստեղ ժամանակին եղել է Չժոնգլյուժժու ամրոցը, որը հայտնի է նաև որպես Ճոնլյուշա ամրոց։ Այն կառուցվել է Ցին դինաստիայի Տաոկուանի գահակալության տասնվեցերորդ տարում (1836թ.): Այս ամրոցը, Սյանցուն ջրանցքի մուտքի մոտ գտնվող Սույուան ​​ամրոցի (մոտավորապես ներկայիս Հայսինշա հրապարակի արևելյան մասը) և Չըկանում գտնվող Սույուեն ​​ամրոցի (մոտավորապես ներկայիս Գուանճոու աշտարակը) հետ միասին, Ցին դինաստիայի օրոք պաշտպանել են Գուանճոու քաղաքի արևելյան մասը։ Ցին դինաստիայի «Մերձափնյա պաշտպանության համառոտ նկարագրությունը» աշխատության մեջ նշվում է. «Գուանտուն նահանգի գետերը լայն են, բայց միայն Լիտեն և Արշավեյը՝ քսան լի երկարությամբ արևելքում, և Դավանցզյաոն՝ տասնհինգ լի երկարությամբ հարավ-արևմուտքում, համեմատաբար նեղ են և կարող են պաշտպանվել»։ Ամրոցը գրավվել և ավերվել է բրիտանական բանակի կողմից Ցին դինաստիայի Տաոգուանի գահակալության քսանմեկերորդ տարվա մարտին (1841թ.)՝ Առաջին ափիոնի պատերազմի Գուանճոուի առաջին ճակատամարտի ժամանակ։ Այն ավելի ուշ վերանորոգվեց։ Հետևաբար, ներկայումս  Գուանտունում ակտիվորեն գործող արևմտյան բնակիչների համար Էրշա կղզին անգլերենում կոչվում էր Նեյփիեր կղզի，Չինաստանում առևտրի առաջին բրիտանացի վերահսկիչ լորդ Նեյփիերի անունով։ Երկրորդ ափիոնային պատերազմի ժամանակ՝ 1857-1861 թվականներին, Գուանճոուն գրեթե չորս տարի օկուպացված էր անգլո-ֆրանսիական դաշնակից ուժերի կողմից, և Խումենից մինչև նահանգային գետը բոլոր ամրոցները ավերվեցին։ 1880 թվականին Ճոնլյո Դիճու ամրոցը վերակառուցվեց և վերանորոգվեց, իսկ 1884 թվականին այն վերակառուցվեց որպես արևմտյան ոճի ամրոցի և հագեցվեց օտարերկրյա թնդանոթներով։ Հետագայում, երբ գետի պաշտպանական գիծը ընդարձակվեց դեպի արևելք՝ մինչև Յուճու և Չանչոու գիծը, ամրոցների կարևորությունը նվազեց։ Ճոնլյո Դիճու ամրոցն այլևս գոյություն չունի, և դրա տեղանքն այժմ գտնվում Արշա կղզու արվեստի այգում։

Մոտավորապես 1921 թվականին Գուանճոուի հայտնի բժիշկ և դեղագործ առևտրական Լիան Փեյծին, երկու այլ հայտնի բժիշկների՝ Ցզո Ջիֆանի և Մի Հեյունի, ինչպես նաև փաստաբան Չըն Դանիենի և Նանյան Յանցաո ընկերոըթյան խոշոր բաժնետեր Ծիեն Ճաոնանի հետ միասին, քննարկեցին Արշատոուի արևմտյան ծայրում Ճուծիենի խնամքի տան հիվանդանոցի կառուցման համար միջոցներ հայթայթելու հարցը: Այստեղ բուժվել և բժշկական օգնություն են ստացել բազմաթիվ հայտնի մարդիկ և հարուստ մարդիկ։ 1930-ականների սկզբին «Չինաստանի ազգային ավիացիոն կորպորացիա» չինա-ամերիկյան համատեղ ձեռնարկությունը կղզում կառուցեց լողացող կամրջային նավամատույց՝ որպես Արշաթոուի ջրային օդանավակայան, սակայն այն շուտով լքվեց իր տարրական հարմարությունների պատճառով:

1954 թվականին, երբ վարչապետ Չժոու Էնլայը ստուգեց Գուանչժոուն, նա հրահանգեց, որ «ջրային բնակիչներին թույլատրվի բնակություն հաստատել ցամաքում»։ Արշաթոուն ընտրվեց որպես տանկա ժողովրդի բնակավայրերից մեկը։ Կղզու բնակիչների մեծ մասը ապրուստը վաստակում էր գյուղատնտեսությամբ։ Կղզու հյուսիսը վերածվեց գյուղատնտեսական հողերի, որտեղ աճեցվում էին ջրային շագանակներ, շաքարեղեգ, լոտոսի արմատներ և նետասլաց մշակաբույսեր, որոնք մի ժամանակ վաճառվում էին ամենուրեք։ Կղզու կենտրոնական և հարավային մասերը վերածվեցին Էրշա ձկան տապակման ֆերմաների, որոնք իրենց գագաթնակետին ունեին մոտ 200 մ³ ջրային մակերես։ 1955 թվականին, Օլիմպիական խաղերին նախապատրաստվելու անհրաժեշտության պատճառով, Ճուծիենի ծերանոցի հիվանդանոցը վերածվեց սպորտային մարզումների բազայի։

1984 թվականի հոկտեմբերին Գուանճոուի քաղաքային կառավարությունը հայտարարեց Արշաթոուի լայնածավալ զարգացման մասին: Ամբողջ կղզին նախատեսված էր որպես գյուղական ոճի համալիր զբոսաշրջային գոտի, որտեղ արևելյան մասը՝ որպես այգի և զվարճանքի գոտի, կենտրոնական մասը՝ որպես առանձնատների բնակելի տարածք, իսկ արևմտյան մասը՝ որպես սպորտային և զվարճանքի գոտի: Ցածրադիր տեղանքի պատճառով, 1985 թվականի սեպտեմբերին, պաշտոնական զարգացումից առաջ Արշատոուն ավելի քան մեկ տարի ավազի պոմպով և լցոնմամբ էր զբաղվում: 1987 թվականին Գուանճոուի քաղաքային շինարարության և զարգացման կորպորացիան և Ֆրանսիայի Լիոնի տարածաշրջանային քաղաքային զարգացման ընկերությունը ստեղծեցին «Արշա կղզու համատեղ զարգացման ընկերությունը»՝ Էրշա կղզու նախագծի զարգացման համար պատասխանատու լինելու համար: Ծրագիրը նախատեսում էր Արշա կղզու 110 հեկտար զարգացվող հողատարածքը բաժանել 18 տարածքների՝ 550,000 քառակուսի մետր ընդհանուր շինարարական մակերեսով: Այն պետք է կառուցվեր որպես «ամենականաչ, ամենահանգիստ, ամենագեղեցիկ և բարձրակարգ բնակելի, մշակութային, զվարճանքի և գեղատեսիլ տարածք»: Սակայն երկու կողմերի միջև համագործակցությունը կարճ ժամանակ անց դադարեցվեց բանակցությունների միջոցով։ 1989 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Գուանչժոուի քաղաքային անվանակոչումների կոմիտեն հայտարարեց, որ «Արշաթոու»-ն պաշտոնապես վերանվանվել է «Արշա կղզի»։ Սկզբնական անվանումները, ինչպիսիք են Շիայուեն ​​փողոցը, Շատի փողոցը, Շիենծյաո փողոցը և Ֆերմերների նոր գյուղը, չեղյալ հայտարարվեցին, իսկ կղզու ճանապարհները վերանվանվեցին հին և նոր «Գուանճոուի ութ գեղատեսիլ վայրերի» անուններով։

1990-ականներից հետո Գուանճոուի քաղաքային շինարարության և զարգացման կորպորացիան Հոնկոնգից ֆոնդեր ներդրեց ցածր խտությամբ բնակելի  համայնքներ կառուցելու համար: Հանրային մշակութային վայրերը, ինչպիսիք են Գուանտունի արվեստի թանգարանը, Շինհայի համերգասրահը և Գուանդունի արտասահմանյան չինական թանգարանը, նույնպես մեկը մյուսի հետևից սկսեցին շինարարությունը: 1994 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Յունյին այգին՝ Արշա կղզում մեկնարկած առաջին անշարժ գույքի նախագիծը, առաջին անգամ դրվեց հանրային վաճառքի:

## Տրանսպորտ
Արտաքին տրանսպորտը հիմնականում հիմնված է արևելքում գտնվող Գուանչժոու կամրջի և արևմուտքում գտնվող Յանցզյան Արևելյան ճանապարհին միացող կամրջի վրա։ Ներկայումս կղզու արևմտյան կողմում գտնվում է Էրշա կղզու Արևմտյան ավտոբուսային տերմինալը, որը 12 (դեպի Բայյուն շրջան/Ֆոշանի Նանհայ շրջան) և 57 (դեպի Լիվանի շրջան) ավտոբուսային երթուղիների տերմինալն է։ Այն ավարտվել է 1988 թվականին, երբ Յանցզյան ճանապարհի երկարացումը հասավ Արշա կղզի։

Միջանկյալ կանգառները գտնվում են Արշա կղզու գլխավոր արևելք-արևմուտք ճանապարհների՝ Տաթոն ճանապարհի և Յանյու ճանապարհի երկայնքով՝ արևմուտքից արևելք՝ Արշա Արևմուտք, Խուբեյի նահանգային ավանդական չինական բժշկության հիվանդանոցի Արշայի մասնաճյուղ, Շինհայի համերգասրահ և Արշա Արևելք (Չուանցի այգի): B21, 89, 131A, 131B, 194 և 781 ավտոբուսային երթուղիները բոլորը կանգ են առնում վերը նշված կանգառներում:

Մետրոյի 12-րդ գիծը կայարան ունի Արշա կղզում՝ կղզու կենտրոնական մասում։

Կղզու արևելյան կողմում կա Տաթոնգ ճանապարհի կամուրջ (Արշայի երկրորդ կամուրջ), իսկ արևմտյան կողմում՝ Գուանճոու կամուրջ, որը ծառայում է որպես հետիոտնային և տրանսպորտային կամուրջ՝ կղզին ցամաքային տրանսպորտի հետ կապելու համար: Բացի այդ, կղզու արևելյան ծայրում գտնվող Հայսին կամուրջը թույլ է տալիս հետիոտներին և զբոսաշրջիկներին ոտքով հասնել Հայճու շրջանի Գուանճոու աշտարակի շրջակայքը, կղզու արևելյան ծայրից հյուսիս կա նաև կամուրջ, որը տանում է դեպի Ծյանխը  շրջանի Հայսինշա և Ճուծյան Նոր Քաղաքի շրջակայքը: Արշայի մարզական մարզումների բազան սկզբում ունեցել է հետիոտնային կամուրջ (հայտնի է նաև որպես «Առաջին կամուրջ»), որը այն կապում է Պերլ գետի հյուսիսային ափին: 1988 թվականին Հայյին կամուրջի կառուցումն ավարտվեց և բացվեց երթևեկության համար, և միևնույն ժամանակ կառուցվեց Յանցզյան Արևելյան ճանապարհը Արշա կղզուն կապող հետիոտնային և տրանսպորտային կամուրջ, որը միացավ Յանցզյան Արևելյան ճանապարհի մոտեցման կամրջին: Դրանից հետո «Առաջին կամրջի» կարևորությունը աստիճանաբար նվազեց, և այն քանդվեց մոտ 2000 թվականին։

Բացի այդ, կղզու հյուսիսային կողմում սկզբնապես կառուցվում էր հետիոտնային կամուրջ, որը կանցներ Արշա գետի վրայով, որը թույլ կտար կղզու բնակիչներին ճանապարհորդել դեպի Վույանծունի շրջակա տարածքներ:Սակայն իշխանությունները սկսեցին քանդել շինարարական հենասյունը 2022 թվականի ապրիլին՝ «Էրշա գետի անվտանգ անցումն ապահովելու» պատրվակով[, և շինարարությունը դեռևս չի վերսկսվել։

## Մշակույթ
Քանի որ տեղանունը սկսվում է թվով, Գուանճոուում կա մի հանգ, որն օգտագործում է 1-ից 10 թվերը՝ ճանապարհների/վայրերի անունները կազմելու համար՝ Իտը ճանապարհ, Արշատոու, Սանյուենլի, Սըփայլոու, Ուսյանկուան, Լյուրոնգ ճանապարհ, Ցիժուրոնգ, Պակի Արմալու, Ծյուքյուսյանգ, Շըֆու ճանապարհ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Չինաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր