MOL

**MOL** (, առավել հայտնի որպես **MOL Group**), հունգարական նավթագազային ընկերություն, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Բուդապեշտում, Հունգարիա։ *MOL Group*-ի անդամներն են խորվաթական և սլովակական նախկինում պետական նավթագազային ընկերությունները՝ *INA*-ն և *Slovnaft*-ը։ *MOL*-ը Հունգարիայի ամենաշահութաբեր ձեռնարկությունն է՝ 2019 թվականին 770 միլիոն դոլար զուտ շահույթով։ Ընկերությունը նաև երրորդ ամենաթանկ ընկերությունն է Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում, 2013 թվականին աշխարհի խոշորագույն ընկերությունների Fortune Global 500 ցանկում 402-րդն է։

2021 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ ամենամեծ բաժնետերը *Mol New Europe Foundation*-ն է՝ 10,49%-ով առաջ *Maecenas Universitatis Corvini* հիմնադրամից և *Mathias Corvinus Collegium* հիմնադրամից, երկուսն էլ՝ 10%, *OmanOil Budapest*-ը՝ 7,14%, OTP և *ING Bank*՝ 4,9% և 4,48% համապատասխանաբար։ Բաժնետոմսերի գրեթե 45%-ը *Free-float* շրջանառության մեջ է։

*MOL*-ը ակտիվ է հետազոտման և արտադրության, վերամշակման, բաշխման և շուկայավարման, նավթաքիմիական, էներգիայի արտադրության, առևտրի և մանրածախ առևտրի ոլորտներում։ 2021 թվականի դրությամբ MOL-ը գործում է աշխարհի ավելի քան 30 երկրներում, աշխատում է 25000 մարդ, ունի 2000 սպասարկման կայան 9 երկրներում (հիմնականում Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում) վեց ապրանքանիշերի ներքո։ Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում MOL-ն արտադրում և վաճառում է այնպիսի ապրանքներ, ինչպիսիք են վառելիքը, քսանյութերը, հավելումները և նավթաքիմիական նյութերը։ Ընկերության գործունեության առավել նշանակալից ոլորտներն են Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպան, Հարավային Եվրոպան, Հյուսիսային ծովը, Մերձավոր Արևելքը, Աֆրիկան, Պակիստանը, Ռուսաստանը և Ղազախստանը։

MOL-ն ունի առաջնային ցուցակ Բուդապեշտի ֆոնդային բորսայում և հանդիսանում է *BUX ինդեքսի* բաղկացուցիչ մասը։ 2021 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ այն ունի 6 միլիարդ դոլար շուկայական կապիտալ, Բուդապեշտի ֆոնդային բորսայում ցուցակված երկրորդ խոշոր ընկերությունն է։ MOL-ն ունի նաև երկրորդական լիստինգ Վարշավայի ֆոնդային բորսայում։

## Պատմություն

### Հիմնադրում (1994–1995)
1991 թվականի հոկտեմբերի 1-ին MOL-ը ստեղծվել է որպես իրավահաջորդ՝ միավորելով 1957 թվականին ստեղծված *National Oil and Gas Trust*-ի 9 նախկին անդամներին։ 1995 թվականին ընկերությունների փաստացի ինտեգրումն ավարտվել է, և նախկինում առանձնացված կազմակերպությունները սկսել են գործել մեկ միասնական կազմակերպության շրջանակներում։ MOL-ը որոշեց սեփականաշնորհման ռազմավարություն՝ միջազգային շուկայի, քաղաքական և իրավական մարտահրավերներին արձագանքելու համար, որոնց ընկերությունը բախվում էր ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։

### Տարածաշրջանային ընդլայնում (1995–2001)
1995 թվականին ընկերությունը բացեց լցակայաններ Տրանսիլվանիայում, Ռումինիա։ 2000 թվականին այն ձեռք բերեց Սլովակիայի ազգային նավթային ընկերության՝ *Slovnaft*-ի 36% բաժնեմասը։ Այսպիսով, ընկերությունը դարձավ Կենտրոնական Եվրոպայում առաջին նավթային ընկերությունը, որը հաստատեց անդրսահմանային գործընկերություն, ինչպես նաև բացեց նոր բիզնես մասնաճյուղ՝ ձեռք բերելով հունգարական *TVK* նավթաքիմիական ընկերության 32,9%-ը։

1999 թվականին *MOL*-ը մտավ Պակիստան՝ դառնալով *TAL Block*-ի օպերատորը (արտադրության մեջ 8,42% բաժնեմասով), որը երկրի ածխաջրածին արտադրող ամենամեծ բլոկներից մեկն է։

### Միջազգային ընդլայնում (2002–2007)
2002 թվականին *INA*-ի սեփականաշնորհման ակտի արդյունքում՝ Խորվաթիայի ազգային նավթային ընկերության INA-ի 25%+1 բաժնետոմսերի մասնավորեցման բաց հրապարակային մրցույթը մեկնարկեց 2002 թվականի մայիսին։ MOL-ը հաղթեց մրցույթը 505 միլիոնով՝ *OMV*-ի 420 միլիոն դոլարի դիմաց։

Մինչև 2004 թվականը MOL-ը մի քանի քայլով ամբողջությամբ ձեռք բերեց Սլովակիայի ազգային վերամշակող *Slovnaft*-ը և Հունգարիայի էթիլենի և պոլիպրոպիլենային առաջատար արտադրող *TVK*-ն, որոնց նկատմամբ MOL-ը վերահսկողություն ձեռք բերեց՝ ավելացնելով իրենց մասնաբաժինը մինչև 34,5% 2001 թվականին։ 2015-ին MOL-ն այնուհետև բարձրացրեց իր բաժնետոմսերը TVK-ում մինչև 100%։

2003-2005 թվականներին MOL-ը ձեռք էր բերել Ռումինիայում *Shell*-ի բոլոր լցակայանները։ 2004 թվականին MOL-ը մտավ ավստրիական շուկա՝ գնելով վառելիքի պահեստարան Կոռնեյբուրգում, իսկ մեկ տարի անց ձեռք բերեց *Roth* լցակայանների ցանցը։ 2007 թվականի օգոստոսին MOL-ը գնեց *Italiana Energia e Servizi S.p.A. (IES)*, որը Մանտուայի նավթավերամշակման գործարանի և Իտալիայում 165 մանրածախ կայաններից բաղկացած ցանցի սեփականատերն է։

### Միջազգային ընդլայնում II (2007–2016)
2007 թվականին MOL-ը մտավ Իրաքի Քուրդիստանի շրջան, որտեղ նրա դուստր ձեռնարկությունը *MOL Kalegran*-ը պատկանում է *Shaikan PSC*-ի 20%-ին։ Հետագայում 2009 թվականին MOL-ը ձեռք բերեց *Pearl Petroleum* կոնսորցիումի (*Pearl*) բաժնետոմսերի 10%-ը *Crescent Petroleum*-ից և *Dana Gas PJSC*-ից։

2007 թվականի նոյեմբերին MOL-ը զեկուցեց նոր տարածաշրջանային նախաձեռնության մասին՝ ստեղծելու միասնական տարածաշրջանային գազատարի համակարգ, որը կոչվում է Նոր Եվրոպական փոխանցման համակարգ (NETS): 2007 թվականի դեկտեմբերի 20-ին MOL-ը հայտարարեց ռազմավարական համագործակցության մասին չեխական *CEZ* էլեկտրաէներգետիկական ընկերության հետ։ *CEZ*-ի հետ համատեղ ձեռնարկությունը կենտրոնացած է գազով էլեկտրաէներգիայի արտադրության և դրա հետ կապված գազի ենթակառուցվածքների վրա Կենտրոնական և Հարավարևելյան Եվրոպայում՝ գործարկելով երկու 800 ՄՎտ հզորությամբ էլեկտրակայաններ Հունգարիայում և Սլովակիայում։ Ռազմավարական գործընկերության շրջանակներում իր բաժնետոմսերի 7%-ը CEZ-ին վաճառելուց հետո, MOL-ը 2008 թվականի մարտի 10-ին հայտարարեց 8% բաժնետոմսերի վաճառքի մասին *Oman Oil Company*-ին։

2008 թվականի մայիսի 9-ին MOL-ը պայմանագիր ստորագրեց 35% բաժնեմաս ձեռք բերելու Հնդկաստանում գտնվող բլոկում, որը շահագործվում է հնդկական *ONGC*-ի կողմից։ MOL-ը հետագայում ձեռք բերեց *INA*-ի բաժնետոմսերի 22,16%-ը Զագրեբի ֆոնդային բորսայում իր ընդհանուր հրապարակային առաջարկի միջոցով։

2011 թվականի մայիսի 24-ին Օրբանի երկրորդ կաբինետը գնեց ռուսական *Surgutneftegas*-ի բաժնետոմսերը, այդպիսով հունգարական պետությունը ձեռք բերեց ընկերության բաժնետոմսերի 21,2%-ը։

2013 թվականի վերջին MOL-ը մտավ Հյուսիսային ծով՝ ձեռք բերելով *Wintershall*-ի պորտֆելը, որը ներառում էր արտադրական դաշտերի և չմշակված նախագծերի խառնուրդ։ Այն նաև դիրքեր է ձեռք բերել Հյուսիսային ծովի կենտրոնական Սքոթի կենտրոնում։ MOL-ը հետագայում ընդլայնեց իր հետախուզական պորտֆելը` մուտք գործելով Նորվեգիա 2015 թվականին, *Ithaca Petroleum Norge*-ը ձեռք բերելուց հետո։

2014 թվականի մայիսի 8-ին MOL-ը հայտարարեց իտալական *Eni*-ի դուստր ձեռնարկությունների ձեռքբերման մասին Չեխիայում, Սլովակիայում և Ռումինիայում, ներառյալ 208 բենզալցակայանների մանրածախ ցանցը, որոնք նախկինում գործում էին *Agip* ապրանքանիշի ներքո։ Գործարքը ներառում էր նաև *Eni*-ի մեծածախ բաժնետոմսերի յուրացումը Չեխիայում, Սլովակիայում և Ռումինիայում։ Չեխիայում MOL-ի մանրածախ շուկայի մասնաբաժինը գերազանցել է 10 տոկոսը՝ շնորհիվ 125 նոր գազալցակայանների և 24 *Slovnaft* և 125 *PAP Oil* լցակայանների, որոնք նույնպես պատկանում են խմբին։ 274 սպասարկման կայաններով *MOL Group*-ը երկրում վառելիքի մանրածախ վաճառքով երկրորդն է։ Սլովակիայում 253 բենզալցակայաններ արդեն ամբողջ ցանցի մաս էին կազմում, ընդ որում այն ժամանակ գնված էր 41 լցակայան։ Ռումինիայում գոյություն ունեցող ցանցն ընդլայնվել է 42 հորերով՝ ավելացնելով 189 ապրանք, ինչը կազմում է մանրածախ վաճառքի 12%-ը։

### Դիվերսիֆիկացում (2016–2021)
2016 թվականին MOL-ը հայտարարեց իր երկարաժամկետ ռազմավարությունը «MOL 2030»: Ըստ ընկերության՝ իր բիզնես մոդելը կշարունակեր ապահովել կայուն և կայուն շահութաբերություն հաջորդ 10-15 տարիների ընթացքում, սակայն նոր ներդրումները համարվում էին էական MOL-ի ապագայի համար։ Որպես ռազմավարության մաս՝ ընկերությունը մտադիր է դիվերսիֆիկացնել *Oil & Gas*-ի դասական բիզնեսը և վերածվել տարածաշրջանի քիմիական և սպառողական ապրանքների և ծառայությունների առաջատար ընկերության։

Մինչև 2030 թվականը MOL-ը նախատեսում էր 4,5 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի ներդրումներ՝ իր նավթաքիմիական բիզնեսն ընդլայնելու և ապրանքային սեգմենտից ավելի բարձր ավելացված արժեքով քիմիական ապրանքներ տարածելու համար։ Նոր ռազմավարությանը հաջորդած առաջին նախագծերից մեկը «Պոլիոլ» քիմիական նախագիծն էր։ 2018 թվականի սեպտեմբերին MOL-ը հասավ նախագծի վերջնական ներդրմանը և *ThyssenKrupp*-ի հետ կնքեց ինժեներական, գնումների և շինարարական (*EPC*) պայմանագրեր։

2019 թվականի հոկտեմբերին Հունգարիայի Տիսայվարոս քաղաքում համալիրի հիմնաքարը դրվել է Զոլտ Էռնադին, Ֆերենց Կոնչը, Սամի Պելկոնենը և Միհալի Վարգան։ Նախատեսվում էր, որ գործարանն ամբողջությամբ շահագործվի մինչև 2021 թվականը։

Ընկերությունը 2018 թվականին համագործակցություն է ձևավորել գերմանական *APK*-ի հետ պլաստիկ վերամշակման համար, իսկ 2019 թվականին ձեռք է բերել «Ավրորա»՝ վերամշակված պլաստմասսա կոմպոզիցիայի գերմանական ընկերությունը։

2017 թվականին MOL-ը մեկնարկեց նավատորմի կառավարման, էլեկտրոնային շարժունակության և ավտոմեքենաների փոխանակման ձեռնարկություններ։

2019 թվականի սեպտեմբերին *MOL Serbia*-ն վառելիքի նոր պահեստ է բացել Սրեմսկի Կարլովցիում։ Համալիրը MOL-ի ամենամեծ ներդրումն է Սերբիայում վերջին 15 տարիների ընթացքում։ 2019 թվականի նոյեմբերին MOL-ը պայմանագիր ստորագրեց *Chevron*-ի հետ՝ ձեռք բերելով նրանց 9,57% բաժնեմասը Ազերի-Չիրագ-Գյունաշլի (*ACG*) նավթային հանքավայրում և 8,9% բաժնեմասը Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան (BTC) խողովակաշարում։ Խողովակաշարը ACG-ից հում նավթ է տեղափոխում Միջերկրական ծովի Ջեյհան նավահանգիստ։ Ընդհանուր գործարքը գնահատվել է 1,57 միլիարդ դոլար
2019 թվականի նոյեմբերին MOL Group-ը հայտարարեց, որ ձեռք է բերել 100% բաժնետոմս գերմանական Aurora պլաստմասսա արտադրող ընկերության մեջ։

2014 թվականին, որպես ռազմավարական նպատակ, MOL-ը սկսեց ուսումնասիրել իր հում նավթի մատակարարման դիվերսիֆիկացման ուղիները և հարմարեցնել իր նավթավերամշակման գործարանները ոչ ռուսական այլընտրանքային հում նավթի վերամշակման համար՝ ավելի մեծ ճկունության հասնելու նպատակով։ Մինչև 2022 թվականը MOL-ը ավելի քան 170 միլիոն ԱՄՆ դոլար է ներդրել Ադրիա խողովակաշարի այլընտրանքային լոգիստիկայի կառուցման համար։ Սա թույլ է տալիս ավելի շատ ծովային առաքումներ մատակարարել Հունգարիայում և Սլովակիայում գտնվող *Duna* և *Slovnaft* նավթավերամշակման գործարանները։ Հում նավթի դիվերսիֆիկացման ջանքերի շնորհիվ *Duna* նավթավերամշակման գործարանը ներկայումս կարող է վերամշակել ոչ *REB* հումքի մոտ 35%-ը՝ խառնված *Urals* նավթի հետ։ Ուկրաինայի պատերազմն արագացրել է պլանավորման այս գործընթացը

MOL-ին անհրաժեշտ է մինչև 700 միլիոն դոլարի ներդրումային ցիկլ և առնվազն 2–4 տարի, որպեսզի կարողանա անցնել 100% այլընտրանքային հումքի վերամշակման։

2021 թվականի հունիսին *MOL Group*-ը համաձայնություն ձեռք բերեց *OMV*-ի 92,25% բաժնետոմսերը *OMV Slovenija d.o.o.*-ում, ավստրիական նավթագազային *OMV AG* հսկայի սլովենական թեւը 301 միլիոն եվրոյով ձեռք բերելու մասին։

## Արտաքին հղումներ
* Official website molgroup.info

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ