Ռիգայի միջազգային օդանավակայան

**Ռիգայի միջազգային օդանավակայան** (; IATA՝ RIX, ICAO՝ EVRA), Լատվիայի մայրաքաղաք Ռիգայի գլխավոր օդային դարպասը։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնից 13 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Մարուպեի շրջանում։ Այն պատկանում է Լատվիայի Հանրապետության տրանսպորտի նախարարությանը։ Օդանավակայանի օպերատորը հենց օդանավակայանն է (RIX GH) և թուրքական «TAV Airports» հոլդինգը ():

Ռիգայի օդանավակայանը Բալթյան երկրների ամենամեծ օդանավակայանն է բեռների և ուղևորափոխադրումների առումով։ 2019 թվականի վերջին օդանավակայանի ուղևորահոսքը գերազանցել է 7,7 միլիոն մարդ։

Այն կենտրոն է Լատվիայի Air Baltic ազգային ավիաընկերության, ինչպես նաև SmartLynx Airlines չարտերային ավիաընկերության և Ryanair էկոնոմ ավիաընկերության համար (2022 թվականից)։ 2021 թվականին Ryanair-ը հայտարարեց Ռիգայում իր բազայի ստեղծման մասին։ 2018 թվականի կեսերին Raf-Avia-ն, Inversija-ն և Vip Avia-ն, որոնք ևս հիմնված են օդանավակայանում, ուղիղ չվերթներ են կատարում աշխարհի 100 քաղաքների ( դրությամբ), ներառյալ Լոնդոնը, Օսլոն, Ֆրանկֆուրտը, Բեռլինը, Ստոկհոլմը, Կոպենհագենը։

## Պատմություն
Ուղևորային օդային տերմինալը կառուցվել է Լատվիական ԽՍՀ Ռիգայի մարզում 1973 թվականին՝ ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության մեծ ռազմական օդանավակայանի թռիչքուղու արևելյան կողմում։ Ինքը՝ ռազմական օդանավակայանը, գտնվում էր թռիչքուղու արևմտյան մասում գտնվող Սկուլտե գյուղում և շարունակում էր գործել մինչև ԽՍՀՄ փլուզումը։ Քաղաքացիական ինքնաթիռներն օգտագործել են այս ռազմական օդանավակայանի թռիչքուղին թռիչքի և վայրէջքի համար։

1945 թվականից հետո Սկուլտեում տեղակայված էր մեծ ռազմական օդանավակայան, կայազոր և ավիացիոն ստորաբաժանման գյուղ։ Այստեղ էր հիմնված Բալթյան նավատորմի 1-ին պահակային ականի և Տորպեդոյի ավիացիոն գունդը, որը ռմբակոծել էր Բեռլինը 1941 թվականին՝ օդ բարձրանալով Էստոնիայի Սաարեմաա կղզուց։ Հետագայում այստեղ տեղակայվեցին Բալթյան նավատորմի Իլ-28 առաջնագծի ռմբակոծիչների գունդը և Բալթյան նավատորմի Իլ-38 ինքնաթիռների 145-րդ առանձին հակասուզանավային էսկադրիլիան։

Մինչև 1970-ական թվականների սկիզբը 1-ին գվարդիական ականը և «Տորպեդո Կլայպեդա» Կարմիր դրոշի ավիացիոն գունդը տեղակայված էր Սկուլտե ռազմական օդանավակայանում։ Այս գնդի օդաչուներն առաջինը հարվածեցին Բեռլինին 1941 թվականի օգոստոսի 7-ին Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Ռիգայի օդանավակայանի մոտ գտնվող ռազմական քաղաքում հետագայում տեղակայվել են նաև ռազմածովային ավիացիայի թռիչքային կայազորը Սկուլտե և 145-րդ առանձին հեռահար հակասուզանավային օդային ջոկատի բազան։

Մինչ ուղևորային տերմինալի կառուցումը Ռիգայում օգտագործվում էին հետևյալ օդանավակայանները.

* Սպիլվե օդանավակայան (1930-1986). ներկայումս օգտագործվում է որպես GA օդանավակայան, սակայն քաղաքի զարգացման ծրագրի համաձայն նախատեսվում է կառուցել այս տարածքը։
* Ռումբուլա օդանավակայան. Հիմնադրվել է որպես ռազմական օդանավակայան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ 1965 թվականից այն սպասարկում էր նաև մարդատար թռիչքներ խոշոր ինքնաթիռներով, որոնց համար թռիչքուղին Սպիլվե օդանավակայանում փոքր էր։ Քաղաքացիական թռիչքները դադարեցվել են Ռիգայի օդանավակայանի կառուցումից մեկ տարի անց։ 1978 թվականին այն փակվեց, ռազմական ինքնաթիռները տեղափոխվեցին Լիելվարդի օդանավակայան։ Այժմ նախկին օդանավակայանի տարածքը զբաղեցնում է ավտոշուկան։ Օդանավակայանի տարածքում պարապլաներային թռիչքներ են իրականացվում։

Ռիգայի օդանավակայանի ամբողջական արդիականացումը և նրա հարավային մասի կառուցումն ավարտվել են 2001 թվականին՝ Ռիգայի 800-ամյակի տոնակատարության ժամանակ։

Օդանավակայանի հարակից տարածքում գործում էր Ռիգայի բաց օդային ավիացիոն թանգարանը, որը ստեղծել է էնտուզիաստ Վիկտոր Տալպան. այն ներկայացնում է ռազմական և քաղաքացիական ինքնաթիռներ, հիմնականում խորհրդային ժամանակաշրջանից, այդ թվում՝ «Աերոֆլոտ» ավիաընկերությունների Տու-134, «Տու-154», «Մի-6», «Տու-22Մ1», «ՄիԳ-25ՌԲՍ» և ավիացիոն տեխնիկայի այլ եզակի օրինակներ։ Այս պահին, դատական ​​գործընթացներից հետո, թանգարանը տեղափոխվել է և գործում է Վիկտոր Տալպայի մասնավոր սեփականության ներքո, որը գտնվում է նոր հասցեում՝ Skultes iela 35։

## Ներկա կարգավիճակ
2005 թվականին Մյունխենում օդանավակայանների եվրոպական կազմակերպության միջազգային խորհրդի կոնգրեսում Ռիգայի օդանավակայանը ճանաչվել է լավագույնը Եվրոպայում տարեկան մեկից հինգ միլիոն ուղևորների սպասարկման կատեգորիայում։ Ժյուրին գնահատում է օդանավակայանները ուղևորների սպասարկման, օդանավերի և անվտանգության միջոցների առումով։ 2006 թվականին ավարտվեց տերմինալի հյուսիսային հատվածի շինարարությունը, կառուցվեց ինքնաթիռների սպասարկման և վերանորոգման ժամանակակից անգար։ Օդանավակայանի ողջ պատմության ընթացքում այնտեղ երբեք լուրջ ավիավթարներ չեն եղել։

2008 թվականի հոկտեմբերի 17-ին տրանսպորտի նախարար Այնար Սլեսերսի նախաձեռնությամբ ավարտվեցին թռիչքուղին 650 մետրով երկարացնելու աշխատանքները՝ մինչև 3,2 կմ, այժմ օդանավակայանը կարող է տեղավորել գրեթե բոլոր տեսակի ինքնաթիռներ (թռիչքուղին շահագործման է հանձնվել։ հոկտեմբերի 30-ին)։ Այս ծրագրի իրականացումն արժեցել է 16,51 մլն լատ (23,58 մլն եվրո)։

2009 թվականին Ռիգայի միջազգային օդանավակայանն առաջին անգամ մտել է աշխարհի «Թոփ 100» օդանավակայանների վարկանիշը՝ շաբաթվա ընթացքում միջազգային չվերթներով սպասարկվող ուղևորների քանակով. OAG Aviation Solutions (OAG), այն զբաղեցրել է 98-րդ տեղը՝ սպասարկելով օգոստոսի 24-ից 30-ը ընկած շաբաթվա ընթացքում, օդանավակայանից մեկնել է 66,427 միջազգային ուղևոր։ Նույն տարում Ռիգայի օդանավակայանում ուղևորահոսքի աճը կազմել է 10,2%; 2011 թվականին՝ 9,5%։ Վերջին տարիներին Riga International Airport պետական ​​բաժնետիրական ընկերությունը դարձել է Եվրոպայի ամենաարագ զարգացող օդանավակայաններից մեկը։ Այսպիսով, օդանավակայանը սպասարկել է 5,4 միլիոն ուղևորի 2016 թվականին, 7,06 միլիոն՝ 2018 թվականին, իսկ 7,8 միլիոն ուղևորի՝ 2019 թվականին։

2019 թվականին թռիչքուղին վերակառուցվել է և կառուցվել նոր երթուղի։ 2021 թվականին օդանավակայանի բեռնաշրջանառությունը մեծացել է էլեկտրոնային առևտրով. բեռնափոխադրումների ծավալը հասել է 27,900 տոննայի, ինչը հինգերորդով ավելի է, քան 2020 թվականին, նույնիսկ 2%-ով ավելի, քան մինչ Covid 2019-ը։ Աճի գործիքներից մեկը նոր բեռնափոխադրումն էր դեպի Հոնկոնգ, որը շահագործում է միջազգային բեռնափոխադրող Venipak ընկերությունը շաբաթական երկու անգամ։ Ավարտվել է 4500 մ² DHL բեռնատար տերմինալի կառուցումը։

## Ավիաուղիներ և ուղղություններ
[մինի|[airBaltic-ի Bombardier CS300 Ռիգայի օդանավակայանում]]
[մինի|[Turkish Airlines կազմակերպության Boeing 737-800 Ռիգայի օդանավակայանում]]
[մինի|[Wizz Air կազմակերպության Airbus A320-200 Ռիգայի օդանավակայանում]]
[մինի|[Ryanair կազմակերպության Boeing 737-800 տերմինալի առջև]]
2019 թվականի հունվարի դրությամբ Ռիգայի օդանավակայանը սպասարկում էր հետևյալ ավիաընկերություններին (շուկայի մասնաբաժինը ցույց է տրված 2021 թվականը).

## Վիճակագրություն

## Ավտոկայանատեղեր
Ռիգայի օդանավակայանի տարածքում գործում են շուրջօրյա մեկ կարճաժամկետ (P1) և երկու երկարաժամկետ (P3, P4) կայանատեղեր։

Օդանավակայանում գործում է Park&Fly ծառայություն։ Park&Fly-ը 24-ժամյա ավտոկայանատեղի է, որը գտնվում է Ռիգայի օդանավակայանից մեքենայով մեկ րոպեի հեռավորության վրա։ Ուղևորը թողնում է իր մեքենան Park&Fly-ում, և նա և իր ուղեբեռը անվճար առաքվում են անմիջապես օդանավակայանի դռան մոտ։ Ռիգայի օդանավակայան վերադառնալուց հետո անվճար Park&Fly ավտոբուսը ուղեւորին վերադարձնում է մեքենան։

## Տրանսպորտ
Օդանավակայանից Ռիգա հասնելու մի քանի եղանակ կա՝ տաքսիով, հասարակական տրանսպորտով և airBaltic Airport Express միկրոավտոբուսով։

Քաղաքային ավտոբուսի 22 երթուղին օդանավակայանը կապում է քաղաքի կենտրոնի հետ (Աբրենես փողոց)։ Շարժումների միջակայքը 10-30 րոպե է։ Ուղևորության տևողությունը 35 րոպե է։ Մեկ ուղևորության տոմս կարելի է ձեռք բերել վարորդից (գինը 2,00 եվրո) կամ տոմսերի մեքենայից (1,15 եվրո)։ Օդանավակայանի էքսպրես միկրոավտոբուսը տերմինալի ելքի մոտ է։ Աշխատում է յուրաքանչյուր կես ժամը մեկ։ Ճանապարհը դեպի Ռիգայի կենտրոն տևում է մոտ 20 րոպե։

## Փորձարկումներ
2014 թվականի մայիսին Լատվիայի կառավարությունը՝ ի դեմս Ռիգայի օդանավակայանի, պարտվել է Ryanair-ի դեմ Լոնդոնի արբիտրաժային դատարանում ունեցած հայցը, որի համար ավիաընկերությանը պետք է վճարեր 802 հազար եվրո։ Լատվիան չկարողացավ ապացուցել, որ 2004 թվականին տրանսպորտի նախարար Այնար Սլեսերսի նախաձեռնությամբ ավիաընկերության և օդանավակայանի միջև կնքված համաձայնագիրը, որը նախատեսում էր զեղչեր օդանավակայանի և աերոնավիգացիոն ծառայությունների վրա, երբ հասավ տարեկան 500 հազար ուղևորի շեմը, ձեռնտու չէ։ . Դատարանը բավարարեց Ryanair-ի գրեթե բոլոր հայցերը և մերժեց օդանավակայանի հակընդդեմ հայցը 2 միլիոն եվրոյի համար՝ օդանավիգացիոն ծառայությունների համար չվճարված հաշիվների համար, որոնք համաձայնագրով ներառված էին օդանավակայանի վճարների մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт аэропорта на русском языке
* Официальный сайт аэропорта на латышском языке

Կատեգորիա:Ռիգայի շենքեր և կառույցներ