Կոնրադ Լորենց

**Կոնրադ Լորենց** (), ավստրիացի գիտնական, էթոլոգիայի՝ կենդանիների վարքագիծն ուսումնասիրող գիտության հիմնադիրներից, բնազդն ուսումնասիրող առաջին գիտնականներից, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1973)։

## Կենսագրություն
մինի|ձախից|Խորհրդային ռազմագերի Լորենցը
Ծնվել է բժիշկ Ադոլֆ Լորենցի ընտանիքում։ 1922 թվականին ընդունվել է Կոլումբիայի համալսարանը, 1923 թվականից ուսումը շարունակել է Վիեննայի համալսարանում՝ 1928 թվականին ստանալով բժշկագիտության դոկտորի կոչում։ 1933 թվականին ավարտում է ասպիրանտուրան՝ բնագիտական որակավորմամբ։ Եղել է Զեևիզենի (Գերմանիա) համեմատական ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն։ 1938 թվականին Գերմանիայի կողմից Ավստրիայի անշլյուսից հետո կամավոր անդամագրվել է Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցությանը։

Նրան վերագրվում են հետևյալ տողերը․*«Բնական ընտրությունը ի օգուտ հասարակության պետք է իրականացվի որոշակի հասարակական կառույցի միջոցով, եթե մարդկությունը չի ցանկանում ոչնչանալ դրդված այլասերման արդյունքում։ Ռասսայական գաղափարախոսությունը՝ որպես պետության հիմք, թույլ կտա մեծ բաների հասնել այս ասպարեզում։ Մենք կարող ենք ու մենք պետք է վստահենք մեր լավագույն քաղաքացիների բնական բնազդներին՝ ձերբազատվելու բնակչության այն տարրերից, որոնց կրում ենք իրենց մեջ կեղտ»։*

Հետագայում նա պնդել է, որ նկատի չի ունեցել մարդկանց ֆիզիական ոչնչացում։ Իսկ ուսումնասիրողները ենթադրում են, որ նա կարող էր նկատի ունենալ պարտադիր ստերջացումը, որը մինչ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը տարածված էր գիտական շրջանակներում։1941 թվականին պրոֆեսորին զորակոչեցին վերմախտի շարքերը։ 1942 թվականին պրոֆեսորը հայտնվում է արևելյան ճակատի թիկունքային հոսպիտալներից մեկի նյարդային բաժանմունքի կրտսեր բժշկի պաշտոնում։ Աշխատանքից ազատ ժամանակ Լորենցը ուսումնասիրել է մարդկային հոգեբանության պաթոլոգիաները։ 1944 թվականին Լորենցին տեղափոխել են Վիտեբսկի դաշտային հոսպիտալ։ Կարմիր բանակի հարձակման ժամանակ Կոնրադը վիրավոր վիճակում գերի է ընկնում։ Սկզբում հայտնվում է Սմոլենսկում, ապա որպես ռազմագերի տեղափոխվում Հայաստան՝ Սևանում ռազմագերիների ճամբար։ Նա հիշվել է ժամապահներին նրանով, որ ազատ ժամանակ որսում էր կարիճների ու հում վիճակում ուտում դրանք։ Նշվում է, որ նա նաև ժամանակ էր գտնում ուսումնասիրելու շրջակա տարածքի կենդանական աշխարհը, հետևել կենդանիների պահվածքը։

Պատերազմի ավարտից հետո Լորենցը նամակով դիմում է ակադեմիկոս Լևոն Օրբելուն՝ խնդրելով միջնորդել Ստալինի մոտ՝ իրեն գերությունից ազատելու։ Օրբելին օգնում է Լորենցին։1950-ական թվականներին Կոնրադ Լորենցը ցույց է տվել, որ սագի ճուտիկները ձվերից դուրս գալուց հետո առաջին 16 ժամերի ընթացքում հետևում են իրենց տեսած բոլոր առարկաներին, ինչը բնածին վարքի դրսևորում է, իսկ որ հետագայում գնում են միայն որոշակի առարկայի հետևից՝ ձեռքբերովի վարքի տարր է։

## Անդամակցություն
* Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցություն
* Ամերիկյան և դանիական թռչնաբանական ընկերությունների անդամ
* Հնդկաստանի կենդանաբանական ակադեմիայի անդամ
* Շվեյցարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ
*ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անդամ

## Պարգևներ
* 1964 թվական - Գիտության և արվեստի Ավստրիայի շքանշան
* 1969 թվական - Գիտության մասսայականացման համար Կալինգա մրցանակ
* 1972 թվական - Humboldt հասարակության Ոսկե Մեդալ
* 1973 թվական - Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայից
* 1984 թվական - Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Խաչ և աստղ շքանշան
* 1984 թվական - Գիտության և արվեստի Bavarian Maximilian մեդալ

## Մեջբերումներ Կոնրադ Լորենցից

## Երկեր
* Լորենց Զ. Կոնրադ, «Սողոմոն թագավորի մատանին», Ե.: Հայաստան, 1982, 248էջ
* «Մարդը գտնում է իր բարեկամին»
* «Քաղաքակիրթ մարդկության 8 մահացու մեղքերը»
* «Էթոլոգիայի ներածությունը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ավստրիական «Գիտության և արվեստի համար» պատվո խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բնագետներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Կատեգորիա:Ռազմական բժիշկներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ