Էպշտեյն-Բարի վիրուս

**Էպշտեյն-Բարի վիրուս կամ մարդու 4-րդ տիպի հերպես վիրուս,** վիրուսների տեսակ հերպեսվիրուսների ընտանիքի գամմահերպեսվիրուսներ ենթաընտանիքից:

## Բնութագիր
Էպշտեյն-Բար վիրուսի գենոմը ներկայացված է երկշղթա ԴՆԹ-ով։ Ներկայումս այս վիրուսը այլ հերպես վիրուսների հետ մեկտեղ կարևոր դեր ունի մարդու մարմնում ուռուցքային բջիջների ձևավորման գործում: Էպշտեյն-Բար վիրուսը լավ վերարտադրվում է Բուրկիթի լիմֆոմային բջիջների, մոնոնուկլեոզով հիվանդների արյան, լեյկեմիկ բջիջների և առողջ մարդու ուղեղի բջիջների կուլտուրաներում: Այս վիրուսով վարակված շատ մարդիկ ասիմպտոմատիկ են:

Վիրուսը կարող է բազմանալ նաև B լիմֆոցիտներում։ Ի տարբերություն այլ հերպեսի վիրուսների, այն չի հանգեցնում բջիջների մահվան, այլ հակառակը, ակտիվացնում է դրանց բազմացումը: Վիրիոնները ներառում են հատուկ անտիգեններ՝ կապսիդ, միջուկային, վաղ  և թաղանթային  անտիգեններ։ Նրանցից յուրաքանչյուրը ձևավորվում է որոշակի հաջորդականությամբ և առաջացնում է համապատասխան հակամարմինների սինթեզ։

## Ստուգաբանություն
Վիրուսն ի սկզբանե անվանվել է անգլիացի վիրուսաբան, պրոֆեսոր Մայքլ Էնթոնի Էփշտեյնի և նրա ասպիրանտ Իվոն Բարրի անունով, ովքեր նկարագրել են այն 1964 թվականին ։ 1979 թվականին գիտական ​​անվանումը փոխվել է Մարդու հերպեսվիրուս 4., 2016 թվականին՝ ընդգծելով ենթաընտանիքը, որին պատկանում է տեսակը՝ Մարդու գամմահերպեսվիրուս 4. ։

## Ախտաբանություն
Էպշտեյն-Բարի վիրուսի հետ ասոցացված հիվանդություններ․

* Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշ
* Ինֆեկցիոն մոնոնուկլեոզ (Ֆիլատովի հիվանդություն, համբույրի հիվանդություն, ուսանողական հիվանդություն.)
* Լիմֆոգրանուլեմատոզ (Հոջկինի լիմֆոմա)
* Որոշ ոչ-Հոջկինի լիմֆոմաներ, մասնավորապես Բուրկիթի լիմֆոման (Կենտրոնական Աֆրիկայի լիմֆոմա)
* Նազոֆարինգեալ քաղցկեղ
* Ընդհանուր փոփոխական իմունային անբավարարություն
* «Ալիսը հրաշքների աշխարհում համախտանիշ»
* Հեպատիտ
* Հերպես
* Ստոմատիտ
* Փոխպատվաստումից հետո լիմֆոպրոլիֆերատիվ հիվանդություն
* Ցրված սկլերոզ.
* Մազմզոտ լեյկոպլեկիա
* Կիկուչի-Ֆուջիմոտո հիվանդություն
* Հիպոթիրեոզ։

## Բուժում
Հակավիրուսային թերապիայի համար օգտագործվում են դեղամիջոցներ, որոնք արդյունավետ են տարբեր տեսակի հերպեսի վիրուսների դեմ՝ գանցիկլովիր, վալացիկլովիր: Հատուկ թերապիա ,որպես կանոն, պահանջվում է վիրուս-ասոցացված հիվանդությունների դեպքում այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն իմունային անբավարարություն։

### Գենոթերապիա
Խոստումնալից արդյունքներ են ներկայացվել 1-ին տիպի հերպեսի վիրուսների (herpes simplex virus, HSV-1), 4-տիպի (Epstein-Barr վիրուս, EBV) և  5-րդ տիպի (մարդու ցիտոմեգալովիրուս, HCMV) դեմ, CRISPR/Cas9 մեթոդով։ Նրանց ԴՆԹ-ի որոշ հատվածների համար ստեղծվել են ուղղորդող ՌՆԹ մոլեկուլներ, որոնց շնորհիվ Cas9 նուկլեազները կարողանում են ճանաչել և հատել դրանք։ Փորձերը ցույց են տվել, որ վիրուսային ԴՆԹ-ի մեկ հատվածի կտրվածքը նվազեցնում է վարակված բջիջների թիվը մոտավորապես կիսով չափ, իսկ երկու հատումը հանգեցնում է վիրուսների գրեթե ամբողջական հեռացմանը։

## Կանխարգելում
Էպշտեյն-Բարի վիրուսի դեմ արդյունավետ պատվաստանյութ չկա, ընթանում են կլինիկական փորձարկումներ: Պատվաստանյութի ստեղծման հիմնական խնդիրը վիրուսի գոյության տարբեր փուլերում սպիտակուցի կազմի տարբերություններն են:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* ''Epstein-Barr Virus: Implicated in Cancer Etiology in China, Impetus for a Vaccine'' Article in The Scientist 13 (6):1, Mar. 15, 1999
* ''Современные подходы к лечению Эпштейн— Барр-вирусной инфекции у взрослых (журнал «Лечащий Врач» № 2 2011)''

Կատեգորիա:ԴՆԹ վիրուսներ
Կատեգորիա:Երկշղթա պարույրով վիրուսներ
Կատեգորիա:Վիրուսային վարակներ
Կատեգորիա:Վիրուսներ