open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տաումատաուկատանգիինգակոաոաոուտամատեապոկանուենուկիտանատահու

**Տաումատաուկատանգիինգակոաոաոուտամատեապոկանուենուկիտանատահու** (մաորիների լեզվով՝ *Taumata-whakatangihanga-kōauau-a-Tamatea-pōkai-whenua-ki-tana-tahu*), Նոր Զելանդիայում գտնվող բլրի տեղական անվանումն է, որը գրանցված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես «աշխարհի ամենաերկար տեղանուն»։ Բլրի բարձրությունը 305 մետր է։ Բլրակը մոտ է գտնվում Պորանգահաու կոչվող ավանին, իսկ Վայպուկուրաու քաղաքից գտնվում է հարավ։

Տեղացիները խոսակցությունը հեշտացնելու համար բլրակը կոչում են պարզապես **Տաումատա**։ Բլրակի ամբողջական անվանումը թարգմանվում է որպես «Պնդուկենիների սպիտակ հովտում գտնվող Սուրբ Տիսլիոսի կարմիր քարանձավի դիմացի արագահոս հեղեղատի կողքին գտնվող Սուրբ Մարիամի եկեղեցին»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* yourDictionary.com` աշխարհի ամենաերկար տեղանունը  

Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Վենետիկի վաճառականը

thumb|Կատակերգության առաջին հրատարակության տիտղոսաթերթը
**Վենետիկի վաճառականը** (), անգլիացի գրող Ուիլյամ Շեքսպիրի կատակերգություն հինգ գործողությամբ։ Ենթադրաբար գրվել է 1596-98 թթ. միջև։ Առաջին անգամ բեմադրվել է 1598 թ.։ Հրատարակվել է 1600 թ.։ Կատակերգությունը թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուների, այդ թվում նաև հայերեն։

Գրվածքը բազմիցս բեմադրվել է տարբեր երկրների թատրոններում, մոտ 10 անգամ էկրանավորվել է, իսկ գլխավոր հերոս Շեյլոկին այդ ֆիլմերում մարմնավորել են կինոյի պատմության առաջին մեծության աստղեր՝ Բինգ Քրոսբին, Օրսոն Ուելսը, Լոուրենս Օլիվիեն, Ալ Պաչինո և այլք։

## Արտաքին հղումներ
* «Վենետիկի վաճառականը» կատակերգության հայերեն թարգմանության թվային տարբերակը 

Կատեգորիա:Շեքսպիրի կատակերգություններ
Արկադի Տեր-Հակոբյան

**Արկադի Ավագի Տեր-Հակոբյան (Տեր-Ակոպով)** (), իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՌԽՖՍՀ պատվավոր իրավաբան, Ռազմական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ, արդարադատության պաշտոնաթող գնդապետ, Միջազգային անկախ էկոլոգաքաղաքագիտության համալսարանի քրեական քաղաքականության ամբիոնի պրոֆեսոր, ՌԴ Բարձրագույն Դատարանին կից Գիտախորհրդակցական խորհրդի անդամ։

## Կենսագրություն
Արկադի Տեր-Հակոբյանը ծնվել է 1940 թվականի հունվարի 1-ին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Խաչմաս քաղաքում։ Մինչև ռազմական արդարադատություն գալը զինվորական ծառայություն էր անցնում երկաթուղային զորքերում։

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆեսոր Ա.Ա. Տեր-Հակոբյանի անվան Մարդու անվտանգության իրավական ապահովման ոլորտում գիտական հետազոտությունների աջակցության հիմնադրամ 
* 20-րդ դարի երկրորդ կեսի Ռուսաստանի հայտնի իրավաբան գիտնականներ'
* Արկադիր Տեր-Հակոբյանը «Հայազգ» կայքում
* ՄՆԷՊՈՒ 

Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Քրեական իրավունքի մասնագետներ
Ֆլորա Մարտիրոսյան

**Ֆլորա Արտաշեսի Մարտիրոսյան** (), նշանավոր հայ երգչուհի, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2011), Կոմիտասի անվան միջազգային երաժշտական դպրոցի հիմնադիր, "Artists for Peace" բարեգործական կազմակերպության հիմնադիր, "Never Again" մշակութային շարժման նախաձեռնող։ Հայտնի է ժողովրդական երգերի կատարմամբ։

## Կենսագրություն
Ֆլորա Մարտիրոսյանը ծնվել է 1957 թվականի փետրվարի 5-ին Գյումրիում։ Նրա հայրը մարզիկ էր, մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ Ընտանիքում չորս երեխա էին՝ երկու տղա, երկու աղջիկ։ Ֆլորան ամենափոքր երեխան էր։ Վոկալ տվյալները ժառանգել է մորից։ Ավարտել է Գյումրու Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցը։ Ֆլորա Մարտիրոսյանը ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան։

1973 թվականին նա մասնակցում է «Գարուն 73» երգի մրցույթին և արժանանում առաջին մրցանակին։ 1987 թվականին ամուսնանում է լրագրող Հրահատ Գևորգյանի հետ։ 1991 թվականին նա ընտանիքով տեղափոխվում է ԱՄՆ՝ Լոս Անջելես։

1997 թվականին նրանք վերադառնում են Երևան։ 1997-2001 թվականներին նա գլխավորում է Արմեն Տիգրանյանի անվան երաժշտական դպրոցը։

2001 թվականին ամուսնու նշանակման հետ կապված Ֆլորա Մարտիրոսյանը տեղափոխվում է Լոս Անջելես։ 2002 թվականին Ֆլորա Մարտիրոսյանը Միացյալ Նահանգներում հիմնում է Կոմիտասի անվան երաժշտական ակադեմիա։

2007 թվականին հիմնում է "Artists for Peace" բարեգործական հիմնադրամը, որի կազմում ընդգրկվել են աշխարհահռչակ երգիչներ, հոլիվուդյան գերաստղեր, իրենց ձայնը բարձրացնելու ընդդեմ ցեղասպանությունների, "Այլևս երբեք" կարգախոսով։

2011 թվականի սեպտեմբերին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչում։

2011 թվականի նոյեմբերի 1-ին, Լոս Անջելեսի Գիբսոն համերգասրահում տեղի ունեցավ առաջին համերգը, որին մասնակցում էին Սթիվի Ուոնդերը, Չակա-Կանը, Էրիկ Բենեթը, Բոբի Բրաունը և շատ ուրիշներ։

Մահացել է 2012 թվականի նոյեմբերի 20-ին Լոս-Անջելեսում՝ լեղապարկի վիրահատությունից հետո առաջացած բարդությունների պատճառով։ Երգչուհու աճյունը բերվել է Երևան, որտեղ դեկտեմբերի 11-ին Արամ Խաչատրյան համերգասրահում հրաժեշտի արարողություն է տեղի ունեցել։ Թաղված է Երևանի քաղաքային պանթեոնում։

## Ձայնասկավառակներ
* Ծով աստղիկ (1994)
* Ունի վերադարձ (1998)
* Կանգնիր քարավան (2002)
* Քելե լաո (2002)
* Երազ տեսա (2003)
* Իմ ուղին (2005)
* Մենք (2007)
* Փայլող աստղ (2007)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆլորա Մարտիրոսյանի լավագույն երգերը

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ պրոդյուսերներ
Հակոբ Հարքացի

**Հակոբ Հարքացի** կամ **Հակոբոս եպիսկոպոս** (ծննդյան և մահվան թթ. անհայտ), Թոնդրակյան շարժման առաջնորդ X դարի վերջին - XI դարի սկզբին։ Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Հարք գավառի եպիսկոպոս։ Հակոբ Հարքացին ժխտել է Աստծու ու հավատացյալի միջև եկեղեցու և հոգևորականության միջնորդության անհրաժեշտությունը, քարոզել պարզ կենցաղավարություն։ Հայոց կաթողիկոս Սարգիս Ա Սևանցին նրան կարգալուծ է արել, աղվեսադրոշմել և բանտարկել։ Բանտից փախած Հակոբ Հարքացին Կոստանդնուպոլսում ապարդյուն փորձել է հունադավանություն ընդունել, այնուհետև առժամանակ ապրել է Թոնդրակում, ապա՝ Խլաթում (բնակվել է տեղի թոնդրակյան համայնքում)։ Վախճանվել է Նփրկերտում։

## Գրականություն
* Արիստակես Լաստիվերցի, Պատմություն, Ե., 1971։ 
* Հովհաննիսյան Ա., Դրվագներ հայ ազատագրական մտքի պատմության, գիրք 1, Ե., 1957։ 
* Տեր–Մինասյան Ե. Գ. Միջնադարյան աղանդների ծագման և զարգացման պատմությունից, Ե., 1968

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոնդրակյան շարժում
Կատեգորիա:Հայ եպիսկոպոսներ
Եկատերինա Ֆլեյշից

**Եկատերինա Աբրամի (Աբրահամի) Ֆլեյշից** (, ), ռուս և խորհրդային իրավաբան, քաղաքացիական իրավունքի մասնագետ, Ռուսական կայսրության առաջին փաստաբան կինը (դատապաշտպանի օգնական), առաջին կինը ԽՍՀՄ-ում, ով ստացել է իրավաբանական գիտությունների դոկտորի կոչումը։

## Կենսագրություն
Եկատերինա Ֆլեյշիցը ծնվել է 1888 թվականի հունվարի 28-ին Կրեմենչուգ քաղաքում, իրավաբանաի ընտանիքում։ 1904 թվականին ոսկե մեդալով գիմնազիա է ավարտել, իսկ 1907-ին գերաեզանց ավարտել Փարիզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և էքստերնով Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, ստանալով առաջին աստիճանի դիպլոմ։

1909 թվականից Ֆլեյշիցը աշխատում է որպես Պետերբուրգի դատական պալատի շրջանի դատապաշտպանի (երդվյալ հավատարմատարի) օգնական, դառնում է Ռուսաստանի պատմության մեջ փաստաբանի օգնական առաջին կինը։

## Արտաքին հղումներ
* Եկատերինա Ֆլեյշիցի կենսագրությունը civilista.ru կայքում
* Եկատերինա Ֆլեյշիցը Ռուսաստանի առաջին փաստաբան կինն է 

Կատեգորիա:1888 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունվարի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:1968 մահեր
Կատեգորիա:Հունիսի 30 մահեր
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Կրեմենչուգ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության իրավաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային իրավաբաններ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունքի մասնագետներ
Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունքի մասնագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ իրավագետներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության փաստաբաններ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Ալեքսանդր Հակոբյան (մեխանիկ)

**Ալեքսանդր Արշակի Հակոբյան** (), մեխանիկոս։ ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1943), պրոֆեսոր (1937), ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1940)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետրոգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1917)։ 1920-1930 թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ-ում. 1928-1929 թվականներին՝ տեխնիկական ֆակուլտետի դեկան։ Հիմնադրման օրից աշխատել է ԵՊԻ-ում, կազմակերպել և գլխավորել է տեսական մեխանիկայի (1930-1939), թերմոդինամիկայի և ջերմատեխնիկայի (1939-1954), գլխավորել ֆիզիկայի (1954-1957) ամբիոնները։

Աշխատանքները վերաբերում են դասական և կիրառական մեխանիկայի տարբեր հարցերին։ Ուսումնասիրել է հեղուկից և ցանկացած թվով գազերից բաղկացած խառնուրդների թերմոդինամիկական հատկությունները՝ հաշվի առնելով նրանցում քիմիական ռեակցիաների և մակակլանման հնարավորությունը։ Հիմնավորել է թերմոդինամիկայի երկրորդ օրենքը՝ ջերմաստիճանի ցանկացած նշանի դեպքում։ Հակոբյանը ԽՍՀՄ-ում առաջիններից է վեկտորական հաշվի օգնությամբ շարադրել տեսական մեխանիկայի դասընթացը։

## Երկեր
* Ֆիզիկա։ Դասախոսություններ կարդացված Երևանի ժող. համալսարանում 1922 թվականին, Եևան, Պետհրատ, 1922։
* Կլասիկ թերմոդինամիկը և քիմիական կոնստանտը։ Երևան, Ա. հ., 1925։
* Տեսական մեխանիկա։ Երևան, Հայպետհրատ, 1941։
* Տեսական մեխանիկա, մաս 1-2, Երևան, 1941-1964։
* Թերմոդինամիկա, Երևան, 1952։
* Химическая термодинамика։ Учебное пособие / А. А. Акопян, Москва, Высшая школа, 1963.

### Մամուլ
* Հոդվածների մատենագիտություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մեքենագետներ
Մազեր

մինի|աջից|Թարթիչները և հոնքերը օգնում են պաշտպանել աչքերը փոշուց և կեղտից։
Մազը բաղկացած է երկու մասից՝ մաշկի մակերևույթից դուրս ցողունից և մաշկի մեջ ընկղմված արմատից։
Մազի արմատը վերջանում է մազի սոխուկով, որին կպած է մազի ծծակը։ 

## Կառուցվածք
Մազի արտաքին շերտը կազմված է իրար վրա դասավորված կերատին թեփուկներից։ Մազերի տեսանելի մասը կոչվում է ցողուն. Մազերի մասը, որը ընկղմված է մաշկի մեջ և կոչվում է մազերի արմատ (կամ մազերի սոխուկ). սոխուկը պարուրված է մազային պարկիկով՝ ֆոլիկուլ։ Մազերի տեսակը կախված է ֆոլիկուլի ձևից՝ ուղիղ մազերը աճում են կլոր, թեթև գանգուրը՝ օվալ, իսկ շատ գանգուրը՝ երիկամանման 
ֆոլիկուլից։

Յուրաքանչյուր մազ բաղկացած է երեք շերտերից. Արտաքին շերտի կամ cuticle, պաշտպանական դեր է կատարում և կազմված է թեփուկների նման բարակ բջիջներից, որոնք միմյանց ծածկում են տանիքի կղմինդրի նման։ Երբ cuticle թեփուկները խիտ են, խնամքով իրար ծածկում են, ապա մազերը մետաքսանման են, փափուկ ու փայլուն։ Եթե cuticle բջիջները ֆիզիկապես կամ քիմիական վնասված են, ապա մազերը կորցնում են իրենց փայլը, դյուրաբեկ են և հեշտությամբ խճճվում են։ cuticle-ի տակի շերտը կեղևն է՝ cortical նյութ, որը կազմված է ձգված բջիջներից, որոնք մազերին ուժ և էլաստիկություն են տալիս։ Այն պարունակում է մելանին melanin պիգմենտը, որը և որոշում է մազերի բնական գույնը։ Յուրաքանչյուր մազի կենտրոնում ուղեղային նյութ է medulla, որը բաղկացած է փափուկ keratin բջիջներից և օդային խոռոչներից։ Այս շերտի նշանակությունն անհայտ է, ենթադրվում է, որ նրանով են սնուցում ստանում արտաքին երկու շերտերը՝ կեղև ու cuticle: Սրանով կարելի է բացատրել հիվանդության ժամանակ մազերի կտրուկ փոփոխությունը։

Մազերի բնական փայլը կախված է իրենց ճարպային, այդ թվում հականեխիչ քսուքից, որը օգնում է օտար միկրոօրգանիզմների դեմ պայքարում։ Մաշկում գտնվում են ճարպագեղձեր, որոնք իրենց արտադրանքն են մղում մազերի follicles։

;Մազերի խնամքը
 
Ճարպոտ մազերն անհրաժեշտ է լվանալ ավելի հաճախակի, քան չոր և բնականոն մազերը։ Լվանալու համար ամենալավը 40–45&nbsp;°C ջերմաստիճանի ջուրն է։ Ավելի լավ է օգտագործել փափուկ (կալցիումի, մագնեզիումի, երկաթի աղերից զուրկ), եռացրած ջուր կամ բորաքսի (1 լ ջրին՝ 1 թեյի գդալ) թույլ լուծույթ։
Կարճ մազերը սանրում են արմատից դեպի ծայրերը, երկար մազերը՝ ծայրերից՝ սանրն աստիճանաբար վերև տեղաշարժելով։ Ավելի լավ է օգտագործել բնական մազից պատրաստած խոզանակ, մազաթափության դեպքում՝ նոսր ատամներով սանր։ Մազերը կարելի է կարճացնել՝ սկսած մանկական տարիքից։ Տղաները դեմքի մազերը սափրում են 15–16 տարեկանից։ Մազերի աճման արագությունից կախված՝ սափրում են ամեն օր կամ օրընդմեջ։
Մազերը հարդարելու (կտրելու, ներկելու, գանգրացնելու, վարսահարդարիչով մշակելու), հոնքերը և թարթիչները խնամելու նպատակով ստեղծված են բազմաթիվ գեղեցկության սրահներ, վարսավիրանոցներ, առողջության կենտրոններ։
Մազահարդարումը և դիմահարդարումը վերածվել են յուրօրինակ արվեստի. ամեն տարի անցկացվում են վարսավիրների և դիմահարդարների զանազան մրցույթներ։

## Աղբյուրներ
* հայկական հանրագիտարան 

Կատեգորիա:Մազեր
Կատեգորիա:Մազածածկույթ
Արմենական-Ռամկավար ազատական կուսակցություն

**Արմենական-Ռամկավար ազատական կուսակցություն** հայ ազգային կուսակցություն է։ Հիմնվել է 2009 թ.։ Կուսակցությունը գործում է Հայաստանում և սփյուռքում բաղկացած մասնավորապես նախկին Ռամկավար Ազատական Կուսակցության անդամներէ, կուսակցության ներքին պառակտումի արդյունք։ Լուծարված է 2012-ին և միավորված Հայաստանի Ռամկավար ազատական կուսակցություն (ՀՌԱԿ)-ի հետ։

Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Ռամկավար ազատական կուսակցություն
Կատեգորիա:Հայաստանի լիբերալ կուսակցություններ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ կուսակցություններ
Գրեմլիններ

«**Գրեմլիններ**» (), 1984 թվականին նկարահանված սարսափ կատակերգություն ֆիլմ։

Ռեժիսոր Ջո Դանթեն նկարահանել է ֆիլմը Քրիս Քոլամբոսի սցենարով, իսկ որպես ֆիլմի պրոդյուսեր հանդես է եկել Սթիվեն Սփիլբերգը։

Ֆիլմը շատ մեծ հաջողություն է ունեցել կինովարձույթում և արժանացել կինոքննդատների հավանությանը։ 1990 թվականին նկարահանվել է նաև ֆիլմի շարունակությունը՝ «Գրեմլիններ 2. Նոր խմբաքանակ» անվանումով։

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոս Բիկկի Պելցերը ապրում է ամերիկյան մի փոքրիկ քաղաքում սովորական կյանքով։ Նա սովորում է, աշխատում է բանկում, ունի շուն, սիրահարված է իր գեղեցկուհի գործընկերուհուն՝ Քեյթին։

Բայց ամեն ինչ փոխվում է այն ժամանակվանից, երբ նրա հայրը՝ գյուտարար Ռենդելլ Պելցերը Ծննդյան տոներին նրան նվիրում է մի փոքրիկ զավեշտալի կենդանի՝ մոգվայ, որը նա գնում է չինական թաղամասերի խանութներից մեկում։ Վաճառողը նրանց պատվիրում 3 կարևոր բան. նրանց ներկայությամբ չմիացնել պայծառ լույս, թույլ չտալ որ նրա վրա ջուր կաթա և ամենակարևորը՝ չկերակրել նրան կեսգիշերից հետո։ Պելցերը կենդանուն անվանում է Գիզմո։

Սակայն մի անգամ Բիլլին պատահաբար թրջում է Գիզմոյին և նա սկսում է ինքնաբազմանալ՝ և ծնվում են ուրիշ փոքրիկ կենդանիներ, որոնք սակայն շատ չար են լինում։ Մի անգամ նրանք փչացնում են ժամացույցը և Բիլլին կերակրում է Գիզմոյին կեսգիշերից հետո և այդ ժամանակ Գիզմոյի վրա առաջնում են բլթակներ, որոնցից ծնվում են ավելի չար կենդանիներ՝ Գրեմլիններ։

Բիլլին սկսում է Գիզմոյի հետ պայքարել Գրեմլինների դեմ, որոնք համախմբվելով փորձում են վերացնել քաղաքը և սպանել նրա բոլոր բնակիչներին ...

## Դերերում
* Զակ Հելլիգան - *Բիլլ Պելցեր*
* Ֆիբի Քեյթս - *Քեյթ Բերինջեր*
* Հոյթ Էքսթոն - *Ռենդելլ Պելցեր*
* Ֆրենսիս Լի ՄակՔեյն - *Լինն Պելցեր*
* Կեկ Լյուկ - *միստր Վինգ*, Գիզմոյի նախկին տերը
* Քորի Ֆելդման - *Փիթ Ֆեունտեյն*
* Պոլլի Հոլլիդեյ - *միսսիս Ռուբի Դիգլ*
* Դիկ Միլլեր - *Մյուրրեյ Ֆատտերման*
* Ջեկի Ջոզեֆ - *Շեյլա Ֆատտերման*
* Սքոթ Բրեյդի - *շերիֆ Ֆրենկ*
* Ջաջ Ռեյնհոլդ - *Ջերալդ Հոփքինս*
* Էդվարդ Էնդրյուս - *միստր Ռոլանդ Կորբեն*
* Ջոն Լու - *միստր Վինգի թոռը*

ֆիլմում երկրորդական դերերով հանդես են եկել նաև ֆիլմի ստեղծագործական կազմի անձինք և այլ հայտնի կինոդեմքեր

* Սթիվեն Սփիլբերգ - *հաշմանդամի սայլակով տղամարդ*
* Թոմ Բերինջեր - *լրագրող*
* Ջերրի Գոլդսմիթ - *հեռախոսախցիկի տղամարդ*
* Ուիլյամ Շալլերտ - *հայր Բարտլետտ*
* Չաք Ջոնս - *միստր Ջոնս*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IMDb կայքում
* allmovie կայքում
* Գրեմլիններ Օնլայն
* հոդվածներ Ֆանտաստիկայի Աշխարհ թերթում 

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Amblin Entertainment ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ կատակերգություն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սթիվեն Սփիլբերգի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հրեշների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորք նահանգում
Հայ ազգային կոնգրես

**Հայ Ազգային Կոնգրես** (ՀԱԿ), կուսակցություն Հայաստանում։ Հիմնադրվել է 2008 թվականին ստեղծված «Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցությունների դաշինքի հիման վրա 2013 թվականին։ Նախագահն է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ Փոխնախագահներ՝ Լևոն Զուրաբյանը և Արամ Մանուկյանը։ ՀՀՇ-ի և ՀԱԿ դաշինքի իրավահաջորդն է։

## Կուսակցության մասին
Կուսակցության բարձրագույն մարմինը համագումարն է։ Համագումարն իրավասու է քննարկել և լուծել Կուսակցության գործունեությանը վերաբերող ցանկացած հարց։ Համագումարը՝ ընդունում է Կուսակցության ծրագիրն ու հաստատում կանոնադրությունը, փոփոխություններ և լրացումներ կատարում դրանց մեջ, իր աշխատանքները կազմակերպելու նպատակով ձևավորում է ժամանակավոր հանձնաժողովներ, քննարկում և որոշումներ է ընդունում Կուսակցության գործունեության կարևորագույն խնդիրների և առկա քաղաքական իրավիճակի վերաբերյալ, պատվիրակներից երկու տարի ժամանակով ընտրում է Կուսակցության նախագահ։ Մինչ օրս, սկսած 1989 թվականից 17 համագումարներ է անցկացրել Հայոց համազգային շարժումը, 2 համագումար դաշինքը և 2013 թվականի ապրիլի 14-ին տեղի է ունեցել Հայ Ազգային Կոնգրես կուսակցության 1-ին համագումարը։

2014-2015 թվականներին ՀԱԿ-ը եղել է ոչ իշխանական եռյակ դաշինքի անդամ։

2015 թվականին պայքարել է սահմանադրական փոփոխությունների դեմ։

2017 թվականին մասնակցել է ԱԺ ընտրությունների «Կոնգրես-ՀԺԿ» դաշինքով։

2018 թվականին Երևանի ավագանու ընտրություններում սատարել է «Իմ քայլը» դաշինքին։

2021 թվականին մասնակցել է ԱԺ ընտրությունների սեփական ցուցակով։

## Կուսակցությունը ԱԺ-ում
Կուսակցությունը մանդատներ է ստածել 5-րդ գումարման ԱԺ-ում, պատգամավոր են ընտրվել Արամ Մանուկյանը, Լևոն Զուրաբյանը, Գագիկ Ջհանգիրյանը, Լյուդմիլա Սարգսյանը, Ստեփան Դեմիրճյանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայ ազգային կոնգրես - Քաղաքական երկխոսություն

Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայ ազգային կոնգրես
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
ՀԱԿ (այլ կիրառումներ)

**ՀԱԿ** հայատառ հապավումը կարող է վերաբերել հետևյալ եզրույթներին․
* ՀԱԿ - Հայ ազգային կոնգրես, կուսակցություն Հայաստանում
* ՀԱԿ - Համաշխարհային առևտրի կենտրոն, 

Կատեգորիա:Հապավումներ
«Շուշիի ազատագրման համար» մեդալ

**«Շուշիի ազատագրման համար» մեդալ**, Արցախի Հանրապետության պետական պարգև, որով պարգևատրվում են Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի, ազգային անվտանգության պետական վարչության, ներքին գործերի նախարարության այն զինծառայողները, կամավորական ջոկատների ազատամարտիկները, ովքեր Շուշիի ազատագրման և այդ գործողության ընթացքում մյուս բնակավայրերի ազատագրման անմիջական մասնակիցներն են, ինչպես նաև Շուշիի ազատագրման կազմակերպիչներն ու ղեկավարները։ Սահմանվել է Արցախի ԱԺ 1994 մայիսի 7-ի որոշմամբ։

Մեդալը 32-մմ լայնությամբ և 42-մմ երկարությամբ ութանկյուն է՝ պատրաստված հատուկ ձուլվածքից։ Մեդալի երեսին՝ վերևում «Արցախ», ներքևում «Շուշի» մակագրություններն են, կենտրոնում՝ արծվի պատկերը, որի աջ թևի վերևում պատկերված է խաչ։ Մեդալը երիզված է ութանիստ շրջանակով։ Մեդալի դարձերեսին՝ «Շուշին ազատագրված է 1992. 9 մայիսի» մակագրությունն է, որից ներքև պատկերված է երեք խաչ։ Պատկերները և մակագրություններն ուռուցիկ են։ Ամրակալի և ուղղանկյան օղակի միջով մեդալին միացված է ուղղանկյունաձև շերտաձողիկ, որը պատված է 32 մմ լայնությամբ Արցախի դրոշի երեք գույներով, մետաքսե դափնեպսակով զարդարված ժապավենով։ «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով պարգևատրվել է 1060 մարդ (2003)։

## Արտաքին հղումներ
* Արցախի պետական պարգևներ 

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պետական պարգևներ
Ջիբրալթար

**Ջիբրալթար** ( ), Բրիտանական տարածք Պիրենեյան թերակղզու հարավում։
Ունի ռազմածովային նշանակություն Բրիտանիայի համար։ Ընդգրկում է ժայռոտ (մինչև 425 մ բարձրությամբ) թերակղզին և ժայռերը Պիրենեյան թերակղզուն միացնող ավազոտ պարանոցը։ Չեզոք գոտիով բաժանվում է իսպանական Լա Լինեա քաղաքից։ Տարածությունը 6,5 կմ² է, բն․ 29,5 հզ․ (2020)։ Պետական լեզուն անգլերենն է, բնակիչները անգլիացիներ են։ Այս երկրում շատ տարածված են կապիկները։ Երկիրը գտնվում Պիրենեյան թերակղզում։ Անունը՝ Ջիբրալթար, արաբերեն բառ է։ Անունը տրվել է ի պատիվ արաբական հրամանատար Թարիք Իբն Ջիյադի, ով գլխավորում էր արաբների ներխուժումը Իբերյան թերակղզի։ Ջիբրալթարն ունի 3000 տարվա պատմություն։ Երկիրը ղեկավարել են հռոմեացիները, կայսրության անկումից հետո նրան տիրեցին գերմանական ցեղերը։ 1462 թվականի պայմանագրով Ջիբրալթարը դարձավ Իսպանիայի սեփականությունը։ 1713 թվականի պայմանագրով կղզին անցավ Մեծ Բրիտանիային։ 1830 թվականին Ջիբրալթարը պաշտոնապես հայտարարվել է բրիտանական գաղութ։ Երկիրն այժմ փորձում է անկախանալ Բրիտանիայից, սակայն դրան դեմ է Իսպանիան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի կախյալ տարածքներ
Կատեգորիա:Պիրենեյան թերակղզի
Կատեգորիա:Ջիբրալթար
Կատեգորիա:Քաղաք-պետություններ
Մոնսեֆ Մարզուկի

**Մոնսեֆ Մարզուկի** (, լրիվ անվանումը Մոնսեֆ Բեն Մոհամմեդ Էլ Բեդուի Մարզուկի, ), թունիսցի քաղաքական գործիչ, գրող և բժիշկ է։ 2011 թվականի Թունիսի հեղափոխությունից հետո Մոնսեֆը դարձավ Թունիսի նախագահ։ 2021 թվականի նոյեմբերին Մոնսեֆ Մարզուկին ձերբակալության միջազգային օրդեր է ստացել՝ պետական անվտանգությունը վտանգի ենթարկելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Հղում
* Պաշտոնական կայք էջը  

Կատեգորիա:Թունիսի նախագահներ
Կատեգորիա:Թունիսի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թունիսցի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Ալի իբն Աբի Թալիբ

[մինի|Ալի իբն Աբի Տալիբ - ([Հակոբ Հովնաթանյան)]]
**Ալի իբն Աբու Թալիբ** (արաբերեն՝ علي بن أﺑﻲ طالب, ), Արաբական խալիֆայության խալիֆա 656-661 թվականներին, Մուհամմադի հորեղբորորդին և փեսան։

Ալին նաև իսլամի առաջին արական կրոնափոխն էր։ Սուննի մուսուլմանները համարում են Ալիին չորրորդ և վերջնականը «Ռաշիդուններից» (արդարացիորեն առաջնորդված կրոնապետներ), իսկ շիա մուսուլմանները նկատում են Ալիին որպես առաջին իմամը և համարում են նրա և նրա հետնորդները որպես օրինական իրավահաջորդները Մուհամմեդի, բոլորն անդամներ լինելով «Ահլ ալ-Բայտ»ի, Մուհամմեդի ընտանիքը։ Այս անհամաձայնությունը բաժանել է «Ումման» (իսլամական համայնքը) սուննի և շիա մասնաճյուղերի։

Մուսուլմանական, հատկապես՝ շիա աղբյուրները, գրում են որ Մուհամմադի կյանքի ժամանակ, Ալին միայն անձն էր, որ ծնվել է Քաաբայի սրբավայրում Մեքքայում, իսլամի ամենասուրբ վայրը։ Ալիի հայրը Աբու Թալիբն էր, իսկ մայրը՝ Ֆատիմա բինտ Ասադ, բայց նա Մուհամմեդի տան մեջ մեծացել է։ Մուհամմեդը իր կարգին հոգ տարվել էր Աբու Թալիբից, նրա հորեղբայրը։ Երբ Մուհամմեդը հաղորդել է, որ ստացել է աստվածային հայտնություն, Ալին առաջին տղամարդն էր ընդունելու իր ուղերձումը, նվիրելով իր կյանքը իսլամի։

Ալին գաղթել է Մեդինա Մուհամմեդից անմիջապետ հետո։ Մեդինայում, Մուհամմեդն ասել է Ալիին, որ Ալլահն պատվիրել էր Մուհամմեդին, որ տա նրա դուստրը, Ֆատիման, Ալիի ամուսնության։ Տասը տարվա ընթացքում, որ Մուհամմեդը գլխավորել է Մեդինայի համայնքը, Ալին չափազանց ակտիվ է եղել իր ծառայությամբ, առաջնորդելով մարտիկների ջոկատներ մարտերում։ Ալին մասնակցել է վաղ քարավանի արշավանքների Մեքքայից և ավելի ուշ՝ գրեթե բոլոր մարտերում կռվել է սկիզբ առնող մուսուլմանական համայնքի կողմից։

Ալին նշանակվել կրոնապետ (խալիֆա) Մուհամմեդի ուղեկիցների կողմից («Սաբահաները») Մեդինայում երրորդ կրոնապետ Ութման իբն Աֆանի սպանությունից հետո։ Նրա գլխավորության տակ, քաղաքացիական պատերազմ է ծագել։ 661 թվականին, Ալին հարձակման է ենթարկվել մի առավոտ, երբ երկրպագում էր Կուֆա մզկիթում և մահացել է մի քանի օր հետո։

Իսլամական մշակույթում, Ալին հարգվում է իր քաջության, գիտելիքին, հավատքին, ազնվության, իսլամի նվիրվածության, խորը հավատարմության Մուհամմեդի, հավասար վերաբերմունքին բոլոր մուսուլմանների և մեծահոգության ներողամիտ լինելու համար նրա պարտված թշնամիների հանդեպ։ Ալիի ազդեցությունը եղել է կարևոր իսլամական պատմության։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Արաբներ
Կատեգորիա:Շիա իսլամ
Կատեգորիա:Սպանվածներ
Կատեգորիա:Մուսուլման գրողներ
Կատեգորիա:Սպանված քաղաքական գործիչներ
Գագա դաշտ

**Գագա դաշտ**, Մուղանի դաշտի շարունակությունը, որը տարածվում է Զավե (Ղազախ) գավառի ստորին մասում՝ Գագա Սուրբ Սարգիս սարի աջ և ձախ կողմերում, այսինքն Ոսկեպար վտակի և Կուր գետի հովիտներում։

## Տես նաև
* Գագա Սուրբ Սարգիս վանք
* Գագա բերդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղազախի շրջան
Կատեգորիա:Դաշտեր
Փսոու (այլ կիրառումներ)

**Փսոու** կարող է նշանակել՝
* Փսոու, գետ Արևմտյան Կովկասում
* Փսոու, Աբխազական երկաթուղու երկաթուղային պլատֆորմ
* Փսոու, աբխազական գինու տեսակ
* Փսոու (նախկինում՝ Սալմե), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանի Գեչրիփշ գյուղի կազմում
* Վեսյոլոյե-Փսոու, Սոչի քաղաքի մանրաշրջան
Նադոր (այլ կիրառումներ)

**Նադոր**, կարող է վերաբերել՝
* Նադոր (պաշտոն), Հունգարիայի թագավորությունում մինչև 1853 թվականը թագավորից հետո հաջորդ բարձրագույն պաշտոնը։
* Նադոր (քաղաք), քաղաք է Մարոկոյում։
* Նադոր (պրովինցիա), պրովինցիա է Մարոկոյի արևելյան մասում։
Ամենակարող Բրյուսը

«**Ամենակարող Բրյուսը**» (), 2003 թվականին ռեժիսոր Թոմ Շիդյակի կողմից նկարահանված կատակերգական ֆիլմ՝ Ջիմ Քերրիի գլխավոր դերակատարմամբ։

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոս Բրյուս Նոլանը (*[[Ջիմ Քերրի]]*) - հեռուստալրագրող է, ով հայտնի է իր հետաքրքիր և ծիծաղելի սյուժեներով։ Նրա հաղորդումները շատերի սիրելի ծրագրերն են, նա կարողանում է ուրախացնել շատերին։ Սակայն Բրյուսի երազանքն էր դառնալ մեծ հեռուստավարող և առաջ գնալ իր մասնագիտության մեջ։ Նա գրեթե միշտ դժգոհում է իր ճակատագրից և ոչնչից գոհ չէ։

Նրա սիրելի աղջիկը՝ Գրեյսը (*[[Ջենիֆեր Էնիսթոն]]*), աշխատում է մանկապարտեզում և իր կյանքից շատ գոհ է։ Նա սիրում է Բրյուսին՝ չնայած նրա հոռետեսական բնավորությանը։ Բրյուսը ցանկանում է լեգենդար մարդ դառնալ, իսկ Գրեյսը ամեն օր ցանկանում է մի նոր բան անել շրջապատի համար։

Մի անգամ Բրյուսին հնարավորության է ընձեռնվում պատրաստել հիանալի մի սյուժե, որը պետք է հեռարձակվի ուղիղ եթերում։ Բայց հենց եթերից առաջ Բրյուսը տեղեկանում է, որ այն պետք է վարի իր գործընկեր և հակառակորդ Էվանը (*[[Սթիվ Քարել]]*)։ Եվ այդպիսով նրա կյանքում անհաջողությունները հաջորդում են մեկը մյուսին, նրա վրա հարձակվում են փողոցային խուլիգանները՝ կոտրելով նրա մեքենան, անհաջողությունների շարք աշխատավայրում, նույնիսկ նրա ու Գրեյսի հարաբերությունները գնալով վատանում են։

Եվ ահա մի անգամ Բրյուսը պատահաբար հայտնվում է մի մեծ լքված շինությունում, որտեղ հանդիպում է տարօրինակ մի մարդու (*[[Մորգան Ֆրիման]]*), ով սկզբում ներկայանում է որպես հավաքարար, հետո՝ էլեկտրականության մասնագետ, իսկ վերջում պարզվում է, որ նա հենց աստվածն է։ Նա ասում է, որ մշտապես հետևում էր Բրյուսին և լսել է վերջինիս անհաջողությունների մասին, որոնք արդեն հուսալքության են հասցրել նրան։ Աստված առաջարկում է Բրյուսին այսպես ասած իր աշխատանքը՝ օժտելով նրան բոլոր կարողություններով, դրանով աստված փորձում է պարզել, թե արդյո՞ք Բրյուսն ի վիճակի է գլուխ հանել իր գործերից, որոնք անթիվ ու անհամար են։

Բրյուսը համաձայնվում է և նա դառնում է ամենակարող։ Ու կարծես թե կյանքում ամեն ինչ ընկնում է իր տեղը, բոլոր խնդիրները լուծվում են ու ամեն ինչ ավելի քան հրաշալի է դառնում Բրյուսի կյանքում։ Սակայն կամաց-կամաց պարզվում է, որ աստված լինելը այնքան էլ հեշտ չէ, չէ որ պետք է պատասխանել բոլորի աղոթքներին ու հարցերին ...

## Դերերում
* Ջիմ Քերրի - Բրյուս Նոլան
* Մորգան Ֆրիման - աստված
* Ջենիֆեր Անիստոն - Գրեյս Կոննելի
* Սթիվ Քարել - Էվան Բաքսթեր
* Ֆիլիպ Բեյքեր Հոլլ - Ջեք
* Քեթրին Բելլ - Սյուզան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2000-ականների ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Spyglass Entertainment ֆիլմեր
Կատեգորիա:Touchstone Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրաքննված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր քրիստոնեության մասին
Ֆլեշմոբ Դիվիզիա

**Ֆլեշմոբ Դիվիզիա**, հասարակական կազմակերպություն Հայաստանում։ 2012 թվականին նախաձեռնությունը գրանցվեց որպես երիտասարդական հասարակական կազմակերպություն։

2012 թվականին Հայաստանի մշակույթի նախարարության հետ համատեղ իրականացրել է «Մուտքը՝ գրքով» միջոցառումների շարքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի հասարակական կազմակերպություններ
Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն

**Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն** **(ՀՄԿԿ)** Հայաստանում գործող կուսակցություն է։ Հիմնվել է Յուրի Մանուկյանի կողմից 2003-ի հուլիսի 7։

Կուսակցությունը արդյունք է շարք մը կոմունիստական կուսակցությունների և ձախակողմյան շարժումների և մտավորականների միավորման

Կուսակցությունը միությունն է հետևյալ կուսակցությունների՝
* **Հայաստանի նորացված կոմունիստական կուսակցություն** (հիմնվել է 2002-ին Յուրի Մանուկյանի և Հրանդ Ոսկանյանի կողմից) երկուքին վտարումեն ետք Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության շարքերից իրենց իշխանամետ քաղաքականության համար
* **Հայաստանի աշխատավորության կոմունիստական կուսակցություն**
* **Հայ աշխատավորների միություն** (հիմնվել է 1999-ին)
* **Հայաստանի կոմունիստների միություն**
* **Հայաստանի մարքսիստական կուսակցություն** (հիմնվել է 1997-ին՝ գլխավորությամբ Դավիթ Հակոբյանի)

## Տես նաև
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀՀ)
* Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցություն

Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ Հայաստանում
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (1917)

**Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն** (կրճատ՝ **ՀԿԿ**, , ) հայկական հասարակական-քաղաքական կազմակերպություն, որը հիմնվել է 1917 թվականի նոյեմբերին։ Գործել է մինչ Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցության կողմից պաշտոնապես հաստատված կոմունիստական կուսակցության ստեղծումը 1920 թվականի հունիսի 30-ին։

Ձևավորվել էր արտերկրայնության սկզբունքով՝ Արևմտյան Հայաստանում հեղափոխական աշխատանք տանելու նպատակով։ Հատուկ Արևմտյան Հայաստանի համար կոմկուս ստեղծելու գաղափարը պատկանում էր Թիֆլիսում աշխատող կոմունիստ հայերին, որոնք հիմնականում Արևմտյան Հայաստանից էին (Գ. Հայկունի, Հ. Հովսեփյան, Վ. Երեմյան, Մ. Սահակյան և ուրիշներ)։

ՀԿԿ ստեղծելու աշխատանքն սկսվել է 1917 թվականի նոյեմբերին։ Կազմվել է կոմիտե, աշխատանք ծավալել է Խորհրդային Ռուսաստանի կառավարության 1917 թվականի դեկտեմբերին ընդունած դեկրետն իրագործելու նպատակով անդամներն ուղարկվել է Արևմտյան Հայաստանի մի շարք քաղաքներ, որտեղ դեռևս գտնվում էին ռուսական զորքերը. սկսվել է «Հայկական սոցիալիստական կարմիր բանակի» զորամասեր ստեղծելու համար կամավորների ցուցակագրումը։ Սակայն իր հիմնական նպատակը՝ չկարողացավ իրագործել։ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ Արմ. Հայաստանի գրաված տարածքներից ռուսական զորքերի հեռանալը ի չիք դարձրեց «Թուրքահայաստանի մասին» դեկրետի իրագործումը և Արևմտյան Հայաստանում ՀԿԿ գործունեության ծավալումը։ Ավելին, 1918 թվականի մայիսին, Անդրկովկասում անկախ պետություններ առաջանալուց հետո, ՀԿԿ-ն հարկադրված հեռացել է Անդրկովկասից։ Կազմակերպության կենտրոնական կոմիտեն անցել է Հյուսիսային Կովկաս, իսկ 1919 թվականի սկզբին՝ Մոսկվա։ Կենտրոնական կոմիտեի անդամների հիմնական մասն աշխատել է Հայկական գործերի կոմիսարիատում։

1918-1920 թվականներին կուսակցությունը գուրծունեություն է ծավալել հայ գաղթականների շրջանում Հոկտեմբերյան հեղափոխության և խորհրդային իշխանության գաղափարները տարածելու ուղղությամբ։

ՀԿԿ անդամ Գուրգեն Հայկունին մասնակցել է Կոմունիստական ինտերնացիոնալի առաջին կոնգրեսին (1919 թվականի մարտ)։ Կազմակերպությունն ունեցել է իր պաշտոնաթերթը՝ «Կարմիր օրեր» (հրատարակվել է Թիֆլիսում, 1918 թվականի մարտից), որին հաջորդել է «Կարմիր դրոշակը»։

Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո ՀԿԿ շատ գործիչներ Խորհրդային Հայաստանում զբաղեցրել են պատասխանատու պաշտոններ։ Նրանց մեծ մասը հալածվել է 1930-ական թվականներին։ Ըստ տարբեր աղբյուրների՝ ՀԿԿ ունեցել է 100-ից մինչև 1500 անդամ։

## Տես նաև
* Սպարտակ (երիտասարդական կազմակերպություն)
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀԽՍՀ) 1920-1991
* Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն

## Աղբյուրներ
* *[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]]*, հ. 6, 1980, Էջ 144։

Կատեգորիա:Ազգային-ազատագրական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Կատեգորիա:1917 հիմնադրումներ Հայաստանում
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (այլ կիրառումներ)

**Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն** (ՀԿԿ), անվանումն ունեն Հայաստանում եղած կամ գործող մի քանի կուսակցություններ՝

* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (1917) - 1917-1920 թվականներին գոյություն ունեցած հասարակական-քաղաքական կազմակերպություն
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀԽՍՀ) - 1920-1991 թվականներին գոյություն ունեցած Հայաստանի ԽՍՀ իշխող կուսակցություն
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀՀ) - 1991 թվականից Հայաստանում գոյություն ունեցող կուսակցություն

## Տես նաև
* Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն (ՀՄԿԿ)
* Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցություն (ՀԱՄԿԿ)
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀՀ)

**Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն** (կրճատ՝ **ՀԿԿ**, ), Հայաստանում գործող կուսակցություն։ Գրանցվել է 1991 թվականին։ Այն համարվում է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Հայկական մասնաճյուղի հաջորդողը։ Սա հիմնական կոմունիստական կուսկացությունն է Հայաստանում և 2006 թվականին պնդել է որ ունի 18,000 անդամ (հիմնականում տարեց)։

Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության պաշտոնաթերթը «Հայաստանի կոմունիստն» է, որը լույս է տեսնում 1992 թվականի նոյեմբերից, Երևանում։ Լույս է տեսնում նաև կուսակցության ռուսալեզու՝ «Պրավդա Արմենիի» () թերթը։

Կուսակցությունը չպետք է շփոթել Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցության (ՀՄԿԿ), Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցության (ՀԱՄԿ), կամ Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցության (ՀԴԿ) հետ, որը ստեղծել է Հայաստանի ԽՍՀ կոմկուսի վերջին քարտուղար Արամ Գ. Սարգսյանը։

## Առաջնորդներ
Կուսակցության առաջնորդները կոչվում են «առաջին քարտուղար»։
* 1991-1999 թվականներ՝ Սերգեյ Բադալյան
* 1999-2003 թվականներ՝ Վլադիմիր Դարբինյան
* 2003-2013 թվականներ՝ Ռուբեն Թովմասյան
* 2013 թվականից՝ Տաճատ Սարգսյան

## Աջակցության հենարան և ընտրությունների արդյունքներ
thumb|Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության ձայների մասնաբաժինը 1999 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ըստ Հայաստանի մարզերի:

Կուսակցությունը 1990-ականներին մնաց զգալի քաղաքական ուժ՝ խարիզմատիկ առաջնորդ Սերգեյ Բադալյանի գլխավորությամբ, ով մահացավ 1999 թվականին։ Կուսակցության 1994 թվականի մայիսյան աշխատանքի օրվա երթին մասնակցեցին 10,000-ից 60,000 աջակիցներ։

Մինչդեռ կուսակցությունը հավաքեց 12.4% ձայն 1995 թվականի հուլիսյան ընտրություններին՝ հասարակական կարծիքի հարցումները թե ընտրություններից առաջ թե հետո ցույց էին տալիս հասարակական ավելի մեծ աջակցություն։ 1994 թվականի նոյեմբերի հարցման համաձայն՝ հարցավածների 40.1%-ը աջակցելու են կուսակցությանը և ըստ 1995 թվականի նոյեմբերի հարցման՝ 37.6%-ը արել են դա։

2004 թվականին «Պաշտոնական օգտագործման համար միայն» Հայաստանի քաղաքական կուսակցությունների մասին հեռագրում, Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ջոն Օրդուեյը գրել է որ կուսակցությունը ունի «ամբողջ երկրով մեկ 50,000-ից պակաս անդամ (որոնց մեծ մասը բավականին տարեց են)» և որ «այն այլևս առանձնապես ազդեցիկ չէ»։

Կուսակցություն մասնակցել է բոլոր խորհրդարանական ընտրություններին, բայց 2003 թվականից ի վեր չի կարողացել անցնել 5%-անոց շեմը։ 2003 թվականին կուսակցությունը մեղադրեց կառավարությանը «զանգվածային ընտրակեղծիքների» մեջ։ Կուսակցությունը բոյկոտեց  2018 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները, դա առաջին դեպքն էր Խորհրդային Միության փլուզումից հետո։

## Տես նաև
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀԽՍՀ)
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (1917)
* Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Հունգարական հեղափոխություն (1848-1849)

**Հունգարական հեղափոխություն**, Ավստրիական կայսրությունից անկախության և ժողովրդավարական հասարակարգի հաստատության համար մղվող պայքար Հունգարիայում։ 1848 թվականի եվրոպական հեղափոխական ալիքի մաս է կազմում։ Սկսվել է 1848-ի մարտի 15-ին, Պեշտի ժողովրդական ապստամբությամբ։ Ապստամբությունը գլխավորում էին Շ.Պետեֆին և Պ. Վաշվարին։

Ապստամբության ընթացքում ընդունվեց ժողովրդավարական ռեֆորմների ծրագիր («Տասներկու կետեր»), իշխանությունն անցավ ժողովրդավարական ուժերից կազմված Հասարակության փրկության կոմիտեին, ստեղծվեցին Ազգային գվարդիայի ջոկատներ։ Մարտի 17-ին Ֆերդինանդ I կայսրը ստիպված նշանակեց «Անկախ հունգարական կառավարություն», որի մեջ մտավ նաև (դեմոկրատների կողմից) է. Կոշուտը (ֆինանսների նախարար)։ Պետական ժողովն անցկացրեց ռեֆորմներ (ճորտատիրական իրավունքի, կոռի և տասանորդի, կալվածատիրական դատարանի և այլնի վերացում), մտցրեց ընդհանուր հարկադրում, հռչակեց Հունգարիայի անկախությունը ֆինանսական և ռազմական հարցերում, սակայն ոչ անջատ Հաբսբուրգների կայսրությունից։

Լինելով Հունգարիայի նոր շրջանի պատմության ամենանշանավոր իրադարձություններից մեկը, հանդիսանում է հունգարական ազգային ինքնության հիմնական տարր։ Նրա արդյունավետությունը ցույց է տրվում այն փաստով, որ միայն ցարական Ռուսաստանի աննախադեպ, խոշոր բանակով միջամտությունը կարող էր այն կանգնեցնել։

1848-1849 թվականների ազատագրական պայքարը նաև հայ սփյուռքի պատմության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Պատերազմին մասնակցել են մեծ թվով հունգարահայ սպաներ։ Հեղափոխության ավարտին սպանված տասներեք արադյան նահատակներից երկուսը, Էռնո Քիշը և Վիլմոշ Լազարը հայ էին։ Նրա ամենանշանավոր գործիչը դարձավ Լայոշ Կոշութը, որին հաջողվեց ստեղծել ուժեղ բանակ, պարտության մատնել ավստրիացիներին և դուրս քշել երկրից։

Կատեգորիա:Ավստրիական կայսրություն
Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցություն

**Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցություն** (ՀԱՄԿ) Հայաստանում գործող կոմունիստական կուսակցություն է Հայաստանի մէջ հիմնված Վազգեն Սաֆարյանի կողմից։ Հայաստանում գործող երկու այլ կոմունիստական կուսակցություններ գոյություն ունեն։

## Տես նաև
* Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀՀ)
* Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն

Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Արադի նահատակներ

alt=|մինի|''«Արադի նահատակներ»'', աշխատանքը՝ Յանոշ Թորմայի
**Արադի նահատակներ** (), հունգարական բանակի 13 գեներալներ, որոնք մահապատժի են ենթարկվել 1849 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Արադում 1848-1849 թվականների հունգարական հեղափոխության ճնշումից հետո։

## Պատմություն
Հունգարական հեղափոխությունը սկսվել է 1848 թվականին։ 1849 թվականի գարնանը հունգարական զորքերը վերահսկողության տակ վերցրին Հունգարիայի թագավորության ամբողջ տարածքը, և ապրիլի 14-ին պետական ժողովը որոշում ընդունեց Հունգարական գահը Հաբսբուրգներից զրկելու և Հունգարիայի անկախությունը հռչակելու մասին։ Լայոշ Կոշուտը հայտարարվեց երկրի ղեկավար-նախագահ, սակայն ամեն ինչ փոխեց ռուսական ներխուժումը։

Կատեգորիա:Հունգարիայի պատմություն

Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված հեղափոխականներ
Օրինաց երկիր կուսակցություն

**«Օրինաց Երկիր» կուսակցություն** (հակիրճ՝ **ՕԵԿ**), կուսակցություն Հայաստանում։ Երկար տարիներ համագործակցել է տվյալ ժամանակ երկրում իշխող կուսակցություն համարվող Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության հետ՝ ստանալով նախարարական, մարզպետական և այլ պաշտոններ, իսկ կուսակցության նախկին նախագահ Արթուր Բաղդասարյանը ստացել է Հայաստանի անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոն։ Ներկայումս իրեն համարում է ընդդիմադիր քաղաքական ուժ։

## Պատմություն
1998 թվականի հունիսին Արթուր Բաղդասարյանն ընտրվել է իր իսկ կողմից հիմնադրված «Օրինաց երկիր» կուսակցության նախագահ մինչև 2018թ․։ 2018թ․-ից դուրս է եկել քաղաքականությունից։

## Մասնակցությունն ընտրություններին
### ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման ընտրություններ
2003 թ․ ընտրություններին ՕԵԿ-ը հանդես է գալիս ընդդիմադիր ուժ, հավաքում է զգալի ձայներ, ԱԺ նախագահ է ընտրվում է ՕԵԿ այդժամանակվա նախագահ Արթուր Բաղդասարյանը։ Կոալիցիա է կնքում ՀՀԿ-ի հետ։
### ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման ընտրություններ
2007 թ․ ընտրություններին ՕԵԿ-ը  հանդես է գալիս ընդդիմադիր ուժ, հավաքում է զգալի ձայներ, ունենում է 8 պատգամավոր։ Կոալիցիա է կնքում ՀՀԿ-ի հետ։
### ՀՀ Նախագահի 2008թ․ ընտրություններ
2008 թ․ Նախագահի ընտրություններին ՕԵԿ նախագահ Արթուր Բաղդասարյանը հանդես է գալիս ընդդիմադիր ուժ,հավաքում է 100․000- ից ավել քվե՝ զբաղեցնելով 3-րդ հորիզոնականը։ 2008 թ․ կոալիցիա է կնքում ՀՀԿ-ի հետ։ Արթուր Բաղդասարյանը ստանձնում է Անվտանգության Խորհրդի քարտուղարի պաշտոնը։
### ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման ընտրություններ
2012 թ. ՕԵԿ ընտրություններից հետո կոալիցիա կնքեց ՀՀԿ-ի հետ։ 2014-2015թթ. ՕԵԿ-ի պատգամավորների մեծ մասը դուրս եկաց կուսակցությունից ու խմբակցությունից միանալով ՀՀԿ-ին։ 2014 թ. ՕԵԿ-ը  դուրս է  եկել կոալիցիայից։ 
### ՀՀ 2015 թ․ Սահմանադրական փոփոխություններ
2015 թ. Սահմանադրական փոփոխություններին ՕԵԿ-ը դեմ է եղել։ 
### ՏԻՄ ընտրություններ և դաշինք
Այնուհետև նախաձեռնել է Հայկական Վերածնունդ անվանումով(նույնանուն սփյուռքահայ կազմակերպություն պնդում է, որ միտումնավոր է իր անունը օգտագործվել) դաշինք, որի մեջ են մտել տասնյակ քիչ հայտնի ու անհայտ կուսակցություններ, միավորներ, մասնակցել է 2016 թ . Գյումրիում եւ Վանաձորում քաղաքապետի եւ ավագանու ընտրություններին բավականին ձայներ հավաքելով։ Վանաձորում կոալիցիայի մեջ է մտնում ՀՀԿ-ի հետ։
### ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման ընտրություններ
2017 թ. Հայկական Վերածնունդ անվամբ դաշինքը մասնակցելով ԱԺ ընտրություններին չի կարողանում անցնել անցողիկ շեմը, առաջին անգամ պատմություն մեջ չի հայտնվում Խորհրդարանում։ 
### Երևանի քաղաքապետի 2018թ․ արտահերթ ընտրություններ
2018 թ. Երևանի քաղաքապետի  ընտրություններին ևս չի կարողանում անցնել անցողիկ շեմը։
### ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման ընտրություններ
2018 թ. ԱԺ ընտրություններին եւս չի կարողանում անցնել անցողիկ շեմը։

Կատեգորիա:1998 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Էռնո Քիշ

[մինի|upright| Էռնո Քիշի հուշատախտակը [Բուդապեշտում]]
**Էռնո Քիշ** կամ **Էրնե Օգոստինոսի Կիշյան** նաև **Գիշ**, **Կիշ** (հնագույն տոհմանունը՝ Ագոնց) (, , իսկական ազգանունը՝ Քեշիշյան) (), հունգարահայ սպա, Արադի նահատակներից մեկը։

1817 թվականից եղել է զինվորական ծառայության մեջ։ 1842 թվականին նշանակվել է Հաննովերյան հեծելազորային գնդի հրամանատար։ 
Հունգարիայի հեղափոխության սկզբից միացել է հեղափոխական զորքերին՝ հեղափոխության տրամադրության տակ դնելով իր գերդաստանի հարստությունը (մոտ 6-7 միլիոն ֆորինտ)։ Բանակում սերբական հակահեղփոխական զորքերի ջախջախման ժամանակ դրսևորած մարտական հմտության համար ստացել է գեներալի աստիճան, նշանակվել հեղափոխական բանակի հարավային ուժերի ընդհանուր հրամանատար։

Երբ բռնկվեց 1848 թ. հեղափոխությունը, Քիշն իր գնդի հետ անցավ հունգարական կառավարության կողմը և գործում էր ընդդեմ սերբերի։ 1848 թ. դեկտեմբերին Քիշը նշանակվեց հարավային Հունգարիայի հրամանատար. կապիտուլացվել է Վիլագոշում և հանձնվել Պասկևիչինի։ Ռազմական դատարանը դատապարտել է նրան գնդակահարության։

Ազատագրել է մի շարք քաղաքներ, մերժել կայսերական բանակի կողմն անցնելու առաջարկը։ Հեղափոխության պարտությունից հետո, 1849 թվականի սեպտեմբերի 21 թվականին, Կիշը ձերբակալվել է և 12 այլ զորապետերի հետ (այդ թվում՝ Վիլմոշ Լազարը) գնդակահարվել։ Կիշը կապված է եղել հունգարահայ գաղութին և օժանդակել նրան։

Նադպեչկերեկում (Հարավսլավիա) կանգնեցվել է Կիշի հուշարձանը (1906), իսկ Արաղում՝ հուշակոթող՝ ի պատիվ 13 հերոսների։ 
Կիշի անվամբ փողոցներ են կոչվել Բուդապեշտում, Սեգեդում և այլուր։

Պարգևատրվել է Հունգարիայի հեղափոխության շքանշանով։

## Աղբյուրներ
* «Ով ով է Հայեր», կենսագրական հանրագիտարան, հատոր Ա, Երևան 2005

Կատեգորիա:Ռումինահայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Արադի նահատակներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայերը Հունգարիայում
Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցություն

**Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցություն,** հիմնադրվել է 1991 թվականին Արամ Սարգսյանի կողմից։

## Պատմություն
Խորհրդային Միության և ՀՍՍՀ կազմալուծումից հետո Հայաստանի իշխող Կոմունիստական կուսակցությունը շնորհազրկվել էր։ Կուսակցութան գործող քարտուղար Արամ Գասպարի Սարգսյանը լուծարեց կուսակցությունը և ստեղծեց Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցությունը՝ նշանակվելով որպես նոր կուսակցության առաջին քարտուղար։

Միևնույն ժամանակ, Ռուբեն Թովմասյանը և որոշ այլ կուսակցության անդամներ, ակնհայտորեն համաձայն չլինելով Սարգսյանի՝ Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցությունը լուծարելու քայլին, դրանից անմիջապես հետո հիմնեցին նոր Կոմունիստական կուսակցություն։

Կուսակցությունը մասնակցել է 1999 թ. Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններին, հավաքել է ընդհանուր ձայների ընդամենը 0.98% -ը։

Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցությունը երբեք չի եղել Հայաստանի կառավարության կազմում։ Այնուամենայնիվ, Սարգսյանը 2003-ից 2007 թվականներին պատգամավոր էր։ 2007թ.-ի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունը Ազգային ժողովում ներկայացուցչություն չստացավ, քանի որ չկարողացավ հաղթահարել սահմանված անցողիկ շեմը՝ հավաքելով ձայների ընդամենը 0,27%։

Կուսակցությունը մասնակցեց նաև 2012 թ. Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններին, և հավաքեց ընդհանուր ձայների ընդամենը 0.37% -ը։

Կուսակցությունը Տիգրան Արզաքանցյանի հետ մասնակեց 2021 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին և հավաքեց ընդհանուր ձայների ընդամենը 0,39% -ը՝ չկարողանալով ստանալ ԱԺ-ում որևէ մանդատ։

## Գործունեություն
2019-ի հունիսին Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցության ներկայացուցիչները հանդիպում ունեցան Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ և քննարկեցին Հայաստանի ներքին և արտաքին քաղաքական խնդիրները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցություն - Քաղաքական երկխոսություն

Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Կուսակցություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Վիեննայի Մխիթարյան վանք

200px|աջից|մինի |Վիեննայի Մխիթարեան վանք
**Վիեննայի Մխիթարեան վանք**, Հայկական կաթոլիկ եկեղեցու Մխիթարյան միաբանության վանքը Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնից ոչ հեռու Նոյբաու շրջանում, վանքի անունով կոչված, Մխիթարիստների փողոցում (*Mechitaristengasse*)։

## Պատմություն
1773 թ. Մխիթարյան հայրերի մի մասը Սուրբ Ղազարից անջատվեց, վերաբնակվեց Տրիեստում և նոր վանք հիմնեց։

Տրիեստի (1797-1805) ֆրանսիական գրավման ընթացքում, Մխիթարյան հայրերը, որպես Հաբսբուրգյան միապետության հպատակներ, ապաստան գտել են Վիեննայում։

Վանքը հիմնվել է 1810 թ. և տեղավորվել էր կապուցիների կարգին պատկանող շինություններում։

1837 թ. վանքը վերակառուցվել է, իսկ եկեղեցին իր ճարտարապետական համալիրով կառուցվել է 1874 թ.-ին։

Ժամանակի ընթացքում Վիեննայի մխիթարեանների վանքը Սուրբ Ղազարի վանքի հետ աշխարհում հայկական մշակույթի նշանակալից տարր դարձան։ Վանքի ֆոնդերում պահվում են դրամագիտական հավաքածու (10 000 հայկական և 20 000 այլ երկրների մետաղադրամներ), խեցեղեն, գորգեր և այլ իրեր, հիմնականում հայկական արտադրության։ Պատկերասրահում պահվում են հայ նկարիչների արժեքավոր նկարներ, որոնց թվում նաև Այվազովսկու գործերից։

Վանքի գրադարանում ավելի քան 2800 հայկական ձեռագրեր և ավելի քան 170 000 հնագույն ու ժամանակակից հայկական տպագիր գործեր են պահպանվում։ Գրադարանը կարող է հպարտանալ արևմտյան աշխարհում պահվող հայկական թերթերի և ամսագրերի ամենամեծ հավաքածուով։

1889 թ.-ից Վիեննայի Մխիթարեանների վանքում լիկյոր է արտադրվում, որի բաղադրատոմսը միաբանության հիմնադիր Մխիթար Սեբաստացին բերել է Կոստանդնուպոլսից։

Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ (Կիլիկիա)
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վիեննայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Վիեննայում
Կատեգորիա:Վիեննայի Մխիթարյան միաբանություն
Կատեգորիա:Ավստրիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ներարկիչ

մինի|150px
**Ներարկիչ**, բժշկական գործիք՝ օրգանիզմի մեջ դեղամիջոց ներարկելու կամ մարմնից արյուն կամ այլ հեղուկ հանելու համար։ Իրենից ներկայացնում է ապակե կամ պլաստմասե գլանաձև սրվակ, որի մեկ ծայրին սեղմակ է, մյուս ծայրին ասեղ։ Սեղմակը ներս հրելով կամ դուրս քաշելով հեղուկը համապատասխանաբար դուրս է մղվում ներարկչից և ներս է քաշվում ներարկչի մեջ։

Սովորաբար նախատեսված են մեկ անգամյա գործածության համար. բացառություն են ապակե ներարկիչները, որոնք կարող են վերաօգտագործվել ախտազերծումից հետո։ Առանց ախտազերծման ներարկիչի վերաօգտագործումը կարող է մարմին փոխանցել տարբեր բացիլներ, այդ թվում ՄԻԱՎ վարակներ։

Ներարկիչներ օգտագործվել են դեռևս հռոմեացիների կողմից։

Կատեգորիա:Բժշկական սարքավորումներ
Միջազգային միավոր

**Միջազգային միավոր** (, ), կրճատ՝ **ՄՄ** (անգլերեն՝ *IU* կամ պարզապես *U*, ֆրանսերեն *UI*, ռուսերեն *МЕ*, գերմաներեն և մի քանի այլ լեզուներում՝ *IE*), վիտամինների, հորմոնների, որոշ դեղանյութերի, պատվաստանյութերի, հակաբիոտիկների և փոխներարկման պատրաստուկների չափման միավոր, որը հիմնված է ոչ թե նյութի ծավալի, այլ կենսաբանական ակտիվության վրա։

1 ՄՄ-ի իրական ծավալը տարբեր նյութերի դեպքում տարբեր է։ Այն որոշվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հատուկ հանձնաժողովի կողմից։

### Օրինակներ
* 1 ՄՄ ինսուլին - 34,7 μգ բյուրեղային ինսուլինի կենսաբանորեն համարժեք ծավալ (1/22 մգ)
* 1 ՄՄ վիտամին A - 0,3 μգ ռետինոլի կամ 0,6 μգ բետա-կարոտինի համարժեք ծավալ
* 1 ՄՄ վիտամին C - 50 μգ ասկորբինաթթու
* 1 ՄՄ վիտամին D - 0,025 մկգ խոլե կամ էրգոկալցիֆերոլ
* 1 ՄՄ վիտամին E - 2/3 մգ d-α-տոկոֆերոլ կամ  1 մգ dl-α-տոկոֆերոլի ացետատ։

Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Հունգարիայի աշխարհագրություն

Հունգարիան Կենտրոնական Եվրոպայի երկրներից է։ Տարածքը՝ 93.030 կմ2 է։ Հյուսիսից սահմանակից է Սլովակիայի և Ուկրաինայի, արևելքից Ռումինիայի, հարավից Սերբիայի, Խորվաթիայի, արևմուտքից Ավստրիայի և Սլովենիայի հետ։

Հունգարիան գտնվում է Կարպատների ավազանում։ Տարածքի մեծ մասը կազմում է Մեծ Հարթավայրը։ Արևմտյան և հյուսիսային մասում լեռնաշղթաներ կան, երկրի ամենաբարձր կետը Կեկեշ լեռն է (1014 մ)։ Հունգարիայի ամենակարևոր գետերը Դանուբը և Տիսան են, մյուս նշանավոր գետերը՝ Դրավա, Ռաբա, Իպոյ, Շայո, Սամոշ, Կյորյոշ, Մարոշ։ Հունգարիայի և Կենտրոնական Եվրոպայի ամենամեծ լիճը Բալատոնն է, որի մակերեսը կազմում է 592 կմ2, մեծ լճեր են նաև Ֆերտյո, Վելենցեի և արհեստական Տիսայի լճերը։

Կատեգորիա:Հունգարիայի աշխարհագրություն