open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վան-Դեր-Վալսյան ուժեր

**Վան-Դեր-Վալսյան ուժեր** (Յոհանես Դիդերիկ վան դեր Վալսի անունով), էլեկտրականապես չեզոք ատոմների կամ մոլեկուլների փոխազդեցության ուժերի տարածված անվանումը։ Վան-Դեր-Վալսյան ուժերը՝ միջմոլեկուլային (և միջուկային) փոխազդեցության ուժեր՝ էներգիայով 10-20 կՋ/մոլ։ Ժամանակակից գիտությունում դրանք սովորաբար վերաբերվում են այն ուժերին, որոնք առաջանում են մոլեկուլների պոլարիզացիայից և դիպոլերի ձևավորումից։ Դրանք բացահայտվել են Յո. Դ. վան դեր Վալսի կողմից 1869 թվականին։

Վան-Դեր-Վալսյան ուժերի շնորհիվ իներտ գազերը կարող են գոյություն ունենալ հեղուկ և ամուր ագրեգատային վիճակներում։
Վան-Դեր-Վալսյան ուժերին պատկանում են նաև դիպոլների միջև (հավաստի և ինդուկցիոնացված) փոխազդեցությունները։ Անվանումը կապված է այն փաստի հետ, որ այս ուժերը պատճառ են հանդիսանում իրական գազի վիճակի հավասարման մեջ ներսի ճնշման ուղղման համար։ Այս փոխազդեցությունները, ինչպես նաև ջրածնային կապերը, որոշում են կենսաբառարանային մեծ մոլեկուլների տարածական կառուցվածքը։ Վան-Դեր-Վալսյան ուժերը նույնպես առաջանում են մասնիկի (մակրոսպոպիկ մասնիկի կամ նանոմասնիկի) և մոլեկուլի միջև, ինչպես նաև երկու մասնիկների միջև։

## Վան-Դեր-Վալսյան ուժերի դասակարգում
Վան-Դեր-Վալսյան փոխազդեցությունը բաղկացած է երեք տիպի թույլ էլեկտրամագնիսական փոխազդեցություններից։
* Օրիենտացիոն ուժեր, դիպոլ-դիպոլային ձգում։ Օգտագործվում է մոլեկուլների միջև, որոնք հանդիսանում են մշտական դիպոլներ։ Օրինակ՝ HCl հեղուկ և ամուր վիճակներում։ Ակտիվության էներգիան հակադարձորեն համամասնաբար է հեռավորության միջև չորրորդ կարգի։
* Դիսպերսիոն ձգում (Լոնդոնյան դիսպերսիոն ուժեր)։ Պատճառվում է պահի դիպոլի և ինդուկցիոն դիպոլի փոխազդեցությամբ։ Այս փոխազդեցության էներգիան հակադարձորեն համամասնաբար է հեռավորության միջև վեցերորդ կարգի։
* Ինդուկցիոն ձգում (պոլարիզացիոն ձգում)։ Համարվում է մշտական դիպոլի և ինդուկցիոն (պատճառված) դիպոլի փոխազդեցությունը։ Այս փոխազդեցության էներգիան հակադարձորեն համամասնաբար է հեռավորության միջև վեցերորդ կարգի։

Մինչ այժմ շատ հեղինակներ պնդում են, որ Վան-Դեր-Վալսյան ուժերը որոշում են խողովակային կուտակումների փոխազդեցությունները, սակայն սա հակասում է փորձնական տվյալներին՝ Դեբայ ջերմաստիճանի անիզոտրոպության չափին և այն ամենին, ինչ վերաբերվում է ճառագայթային ռեֆլեկցիայի անիզոտրոպության չափին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոլեկուլային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քիմիական ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Սմարանդա Գեորգիու

**Սմարանդա Գեորգիու** (, գրական կեղծանունը՝ **Մայքա Ամարա** [*Maica Smara*], ), ռումին գրող, հասարակական գործիչ։

Գրել է դաստիարակչական բնույթի գործեր՝ «Հոր աղջիկը» (1912), «Մոր տղան» (1920)։ Հայտնի է «Բանաստեղծություններ» (1888), «Տառապանքի գրչից» (1888 թ.), «Նովելներ» (1890), «Կնոջ իմաստությունը» (1896), «Անցյալի սիմֆոնիաներ» (1927) գործերով։ Մասնակցել է Խաղաղության համաշխարհային ժողովին (1900)։ Ծանոթացել է հայ ժողովրդի անցյալին, այցելել Վենետիկի Մխիթարյաններին և հայկական այլ կենտրոններ։ Գեորգիուի «Լաց մի՛ լինի, Հայաստան ...» բանաստեղծությունը բողոք է հայ ժողովրդի ջարդարարների դեմ։ Երկար տարիներ աշխատակցել է ոումինական «Արարատ» հայագիտական հանդեսին։

Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ռումինացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ռումինացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ռումինացի ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Վուստերվից

**Վուստերվից** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում էոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 3151 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 23,43 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 69 688*։

## Ժողովրդագրություն
mini|links|200px|Bevölkerungsentwicklung seit 1875. <br>- Blaue Linie: Bevölkerungsentwicklung des Gebietes in den heutigen Grenzen. <br>- Gepunktete Linie: Normierte Bevölkerungsentwicklung des Landes Brandenburg.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Նատո Վաչնաձե

**Նատո Վաչնաձե** (ի ծնե անուն՝ Նատալյա Գեորգիի Անդրոնիկովա,, ), վրացի խորհրդային կինոդերասանուհի, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի։

Կինոյում նկարահանվել է 1920-ական թվականներին։ Համր կինոյի շրջանում խաղացել է գլխավորապես վրացական գրականության էկրանավորումներում՝ Նինո («Ավազակ Արսենը», վրացական ժողովրդի պոեմի մոտիվներով, 1924), Նունու («Անարգանքի սյան մոտ», ըստ Ղազբեգիի «Հայրասպանը» վեպի, 1924), Ֆատի («Ձիավորը «Ուայլդ-Վեստից», ըստ Նինաշիձեի «Ո՞վ է մեղավոր» վեպի, 1925)։ Ստեղծել է ոգեշունչ, քնարական կերպարներ։ Հնչուն կինոյի լավագույն դերերից են՝ Թամար («Վերջին դիմակահանդեսը», 1934), Նենո («Արսեն», 1937), Նանի («Ոսկեգույն հովիտ», 1937)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1941)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Վրաստանի ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Ավիավթարից զոհվածներ
Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Չափազանցություն

**Չափազանցություն**, **հիպերբոլ** ( - չափազանցում), գեղարվեստական պատկերավորման միջոց, երբ առարկան, երևույթը, գործողությունը ներկայացվում է չափազանցված կողմերով։ Չափազանցություն հեղինակի կամ բանահյուսական ստեղծագործության ոճն ու պատումը բնութագրող հատկանիշ է։

Բնորոշ է բանահյուսությանը, գեղարվեստական գրականությանը, մասնավորապես՝ երգիծական բնույթի գործերին (Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար» կատակերգության տարբեր դրվագներ և գործն ամբողջությամբ)։

Կատեգորիա:Ոճաբանություն
Կատեգորիա:Հռետորություն
Լա Գուարդիա (Տոլեդո)

**Լա Գուարդիա** (իսպ․՝ La Guardia), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Մեսա դե Օկանիյա* շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 196 կմ²։ Բնակչությունը 2472 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 55 կմ։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Աշոտ Հակոբյան

**Աշոտ Վլադիմիրի Հակոբյան** (), հայ ազատամարտիկ Արմավիրի տարածաշրջանից։

## Կենսագրություն
Աշոտ Հակոբյանը ծնվել է 1975 թ.-ի հուլիսի 16-ին Արմավիրի շրջանի Մայիսյան գյուղում։
Հայրը՝ Վլադիմիր Հակոբյանը, ԼՂՄ-ի Հադրութի շրջանի Հին Թաղլար գյուղից է, մայրը՝ Արևհատ Սիմոնյանը, Մայիսյանից։
Ա. Հակոբյանը ավարտել է Մայիսյանի միջնակարգ դպրոցը, աշխատել տնտեսությունում։
1993 թ. Աշոտ Հակոբյանը զորակոչվել է ծառայելու հայկական նորաստեղծ բանակում։ 1994 թ. հունվարին կամավոր մեկնել է Արցախ։ Կռվել է Զանգեզուրում, Հորադիզում։
1994 թ. ապրիլի 20-ին Հորադիզի շրջակայքում ծավալված մարտերի ժամանակ Ա. Հակոբյանը քաջաբար զոհվել է։ Նա 19 տարեկան էր, ամուսնացած չէր
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Իզոլա դել Պիանո

**Իզոլա դել Պիանո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 668 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 29 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 23 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1014
  bar:1871 from:0 till: 1113
  bar:1881 from:0 till: 1091
  bar:1901 from:0 till: 1229
  bar:1911 from:0 till: 1279
  bar:1921 from:0 till: 1278
  bar:1931 from:0 till: 1373
  bar:1936 from:0 till: 1422
  bar:1951 from:0 till: 1435
  bar:1961 from:0 till: 1199
  bar:1971 from:0 till: 817
  bar:1981 from:0 till: 709
  bar:1991 from:0 till: 649
  bar:2001 from:0 till: 664
PlotData=
  bar:1861 at: 1014 fontsize:S text: 1.014 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1113 fontsize:S text: 1.113 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1091 fontsize:S text: 1.091 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1229 fontsize:S text: 1.229 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1279 fontsize:S text: 1.279 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1278 fontsize:S text: 1.278 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1373 fontsize:S text: 1.373 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1422 fontsize:S text: 1.422 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1435 fontsize:S text: 1.435 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1199 fontsize:S text: 1.199 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 817 fontsize:S text: 817 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 709 fontsize:S text: 709 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 649 fontsize:S text: 649 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 664 fontsize:S text: 664 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)


## Համայնքի վարչակազմը
*Հեռախոս։ 0721 720127
*Էլ-փոստ։ comune.isola-piano@provincia.ps.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.isola-del-piano.ps.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սարգիս Վանանդեցի

**Սարգիս Գրիգորի (Տեր Մարգարի) Վանանդեցի** (Միրզայան, Սարգիս Միրզա Վանանդեցի, ), հայ դրամատուրգ, բանասեր, դերասան, հասարակական-թատերական գործիչ, խմբագիր։
## Գործունեություն
Եղել է Զմյուռնիայի Հաշտենից, Վասպուրական ընկերությունների անդամ, Աղքատասիրաց ընկերության ատենադպիր, Հաշտենից ընկերության «Միություն» հանդեսի և «Իրավունք» (1868 թ.) թերթի խմբագիր, «Վասպուրական թատրոն»-ի հիմնադիրներից, ղեկավարներից ու առաջատար դերասաններից մեկը։ Առաջին պիեսը՝ «Մեծն Ներսես կամ Հայաստանի բարերարը» ողբերգությունը, գրել է 1857 թվականին (հրատարակել է 1858 թվականին, բեմադրել է 1861 թվականին Զմյուռնիայում, իսկ 1871 թվականին՝ Բաքվում), առաջին անգամ բեմադրվել է 1859 թվականին, Մոսկվայում, «Արիստակես» անունով։ Այնուհետև գրել է «Միհրդատ» (1858 թվականին, բեմականացրել է 1859 թվականին, Թիֆլիս, Կ․ Պոլիս, 1870 թվականին, Երևան), «Վիրգինեա» (1858 թվականին, բեմադրել է 1862 թվականին, Զմյուռնիա) ողբերգությունները։ 1861-1862 թվականներին «Վասպուրական թատրոն»-ում կատարել է Արշակի (Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի «Արշակ Բ»), Ներսեսի և Միհրդատի (իր «Մեծն Ներսես» և «Միհրդատ» պիեսներում), Աավուղի (Վ․ Ալֆիերիի «Մավուղ») և այլ դերեր։ 1866 թվականին Զմյուռնիայում անգլերեն և հայերեն լեզուներով հրատարակել է «Նորին մեծություն Վիկտորյա թագուհու հայոց Արշակունիներից սերված լինելը» աշխատությունը։

Թոռն է գրական-մշակութային գործիչ Հովհաննես Վանանդեցու (1772-1841)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 4.

Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Վանդակամած

մինի|Վանդակամած
**Վանդակամած**, արդյունաբերական շենքի պատող կոնստրուկցիայի (առավելապես պատի) կարկաս (կմախք)։ Սովորաբար բաղկացած է կանգնակներից և պարզունակներից, որոշ դեպքերում նաև շեղմույթներից։

Վանդակամածը թույլ է տալիս թեթևացնել պատերի կոնստրուկցիան՝ ուղղաձիգ և հորիզոնական բեռնվածքները հիմնական կարկասին հադորդելով։ Օժանդակ կամ տնտեսական նշանակության սակավահարկ շենքերի կարկասի (առավելապես փայտե) տարատեսակ։

## Տես նաև

* Շինարարություն

Կատեգորիա:Շինարարություն
Հաշամ

**Հաշամ** (), ծածանազգիների ընտանիքին պատկանող ձուկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանարապետության Կարմիր գրքում։

## Տարածվածություն
ՀՀ-ում ՝ Արաքս, Մեծամոր, Հրազդան, Արփա, Որոտան, Ախուրյան գետերում և դրանց ջրերով սնվող ջրանցքներում, ջրամբարներում տարածված է կարմրաշուրթ հաշամ ենթատեսակը (Aspius aspius taeniatus)։ Մանրաձկներն ապրում են փոքրիկ վտառներով, հասունները վարում են մենակյաց կենսաձև։

## Ընդհանուր բնութագիր
Խոշոր ձուկ է։ Մարմինը կողքերից թեթևակի սեղմված է, երկարությունը 40-50 (երբեմն՝ մինչև 100) սմ է։ Բերանը մեծ է՝ դեպի վեր ուղղված թեք կտրվածքով, գտնվում է դնչի ծայրին։ Ստորին ծնոտը մի փոքր երկար է վերինից, ունի փոքրիկ ցցվածք, որը բերանը փակելիս մտնում է վերին ծնոտի վրա գտնվող փոսիկի մեջ։ Պոչային լողակը մկրատաձև է։ Թեփուկները մանր են, կողագծում՝ 67-90 հատ։ Մեջքային լողակում կա 11 ճառագայթ, հետնալողակում՝ 14-17։ Գլանային ատամները երկշարք են։ Խռիկային առէջները (6-11) կարճ, կոշտ ու սրածայր են։ Մեջքը մոխրագույն է՝ կապտավուն նրբերանգով։ Կողքերը և փորիկն արծաթափայլ են։ Մեջքային և պոչային լողակները մոխրագույն են՝ կարմրավուն հիմքով։ Փորային, կրծքային լողակները և հետնալողակը նարնջագույն են կամ դեղնամոխրագույն։ Աչքի ծիածանաթաղանթը արծաթագույն է կամ ոսկեգույն։ Սեռահասուն է դառնում 3-5 տարեկանում, երբ մարմնի երկարությունը 45 սմ է, զանգվածը՝ 2,5 կգ։ Սեռական երկծնությունը թույլ է արտահայտված։ Արուներն էգերից փոքր են և ավելի երկար լողակներով։ Բազմացման շրջանում արուների գլխի վրա հայտնվում է մանր ալրագույն ցան։

## Բազմացում
Բազմանում է ապրիլին ջրի 12-14&nbsp;°C ջերմաստիճանում։ Բեղունությունը հասնում է 80 հազարից մինչև մի քանի հարյուր հազար ձկնկիթի, որը նարնջագույն է կամ դեղնանարնջագույն՝ 1,3 մմ տրամագծով։ Դնում է ջրակալների արագահոս տեղամասերի խճապատ հատակին։ Կենդանակեր տեսակ է, երիտասարդները սնվում են տարբեր անողնաշարավորներով՝ ջրի վրա թափվող միջատներով ու նրանց թրթուրներով, ջրալվերով, այլ ջրային անողնաշարավորներով, հասունները՝ մանր ձկներով, գորտերով, նաև մանր կաթնասուններով ու ջրլող թռչուններով։

## Նշանակություն
Արդյունավետ նշանակություն չունի փոքրաթվության պատճառով։ Սիրողական ձկնորսության օբյեկտ է։ Անհետացող ձկնատեսակ է. պաշարները նվազում են գերորսի և կենսամիջավայրի էկոլոգիական փոփոխությունների պատճառով։

## Պահպանություն
Հայաստանի տարածքում հազվադեպ, կրճատվող թվաքանակով և արեալով տեսակ է, որը քիչ մտահոգող կարգավիճակով ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Նախկինում եղել է բավականին տարածված տեսակ։ Հիմնական ջրառատ գետերի վրա հիդրոտեխնիկական կառույցների կառուցման հետևանքով թվաքանակը և արեալը խիստ կրճատվել են։ Ներկայումս հազվադեպ հանդիպում է գարնանը Արաքս գետի վտակների գետաբերանների ստորին մասերում։

Վտանգման հիմնական գործոններն են գետերի ջրային ռեժիմի փոփոխումը գետերի ջրի չկարգավորվող օգտագործման հետևանքով, աղտոտումը, բնական վերարտադրության պայմանների վատթարացումը և որսագողությունը։

Պահպանության միջոցառումներ իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածանակերպեր
Կատեգորիա:Ծածանազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Թուրքական փոխառությունները հայերենում

**Թուրքական փոխառություններ**, հայերենի` թուրքերենից փոխառյալ բառերը։

Թուրքական դարավոր լծի, իշխանավորների, ապա պետության բռնատիրական ու ձուլողական քաղաքականության արդյունք է նաև թուրքերենի` լեզվական ու հատկապես բառապաշարային ազդեցությունը հայերենի վրա, որ սկսում է 13-14 դարերից։ Թուրքերենն իր ազդեցությունն է թողել միջին հայերենի ու գերազանցապես հայ բարբառների վրա։ Հայ բարբառներում թուրքերենից փոխառյալ (անմիջական ու միջնորդավորված) բառերի քանակը մի քանի հազարի է հասնում։

Հայոց գրական լեզուն սկզբունքորեն մերժում է թուրքական փոխառությունները։ Ժամանակակից գրական հայերենում գործածվում են միայն մոտ երեք տասնյակ թուրքական փոխառություններ, որոնք գրական լեզու են անցել բարբառներից։ Այդ բառերի մի մասը միջնորդավորված փոխառություններ են և արաբական ու պարսկական (ուշ շրջանի) ծագում ունեն. *[[աթաբեկ]], ալոճ, աղութ (հակինթ), արխ (առու), [[բաբան]] (պարսպաքանդ պատերազմական գործիք), բեղ, բեկ, բիճ (ապօրինի զավակ), բուխարի(կ), դդմաճ, դում, [[ելակ]], [[երշիկ]], զիլ (սուր ձայն), [[զմրուխտ]], թաղար, թոզ (փոշի), խաթուն (տիկին), խամաճիկ (տիկնիկ), խամութ, խորոտ(իկ), ճոթ (ծայր), մասուրա (մաքոք), յոլա (յոլա գնալ), չոքել, ջիգր (վրեժ, ոխ), [[վառոդ]], տոպրակ, փուր (կեղև), քութեշ*։

Այս բառերի զգալի մասը պատկանում է գրական լեզվի ժողովրդախոսակցական բառապաշարին։ Դրանց մեծ մասը ժամանակակից հայերենում ունեն իրենց հոմանիշները՝ *աղութ - հակինթ, արխ - առու, թոզ - փոշի, տոպրակ - պարկ, մախաղ* և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Ա. Սուքիասյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, Երևան, 2008, էջ 206։

Կատեգորիա:Հայերենի բառապաշար
Յոզեֆ

**Յոզեֆ** (գերմաներեն` Josef, Joseph)` գերմանական, լեհական և չեխական անուն է, համարժեք է հայկական Հովսեփին։ Գերմանականն ունի կրճատ **Զեփ** (գերմաներեն՝ Zepp) ձևը։
## Անունը կրողները
* **[[Յոզեֆ Անտոն Ստրանիցկի]]** (1676-1726) •Josef Anton Stranitzky• ավստրիացի դերասան և դրամատուրգ
* **[[Յոզեֆ Ստժիգովսկի]]** (1862-1941) •Josef Strzygowski• ավստրիացի պատմաբան, հայագետ և արվեստաբան
* **[[Յոզեֆ Լադա]]** (1887-1957) •Josef Lada• չեխ նկարիչ և գրող
* **[[Յոզեֆ Հայդն]]** (1732-1809) •Franz Joseph Haydn• ավստրիացի մեծ երգահան
* **[[Յոզեֆ Մարկվարտ]]** (1864-1930) •Josef Markwart• գերմանացի արևելագետ, հայագետ, բանասեր և լեզվաբան
* **[[Յոզեֆ Մատեյ]]** (1922-92) •Josef Matěj• չեխ կոմպոզիտոր
* **[[Յոզեֆ Յոախիմ]]** (1831-1907) •Joseph Joachim• հրեական ծագումով ավստրա-հունգարացի ջութակահար
* **[[Իոսիֆ Վայդեմայեր|Յոզեֆ Վայդեմայեր]]** (1818-66 թթ.) •Joseph Arnold Weydemeyer• գերմանական և ամերիկյան բանվորական շարժման գործիչ
* **[[Բենեդիկտոս XVI|Յոզեֆ Ռատցինգեր]]** (Բենեդիկտոս XVI, 1927 թ.Մարքթլ ամ-Ին) •Joseph Alois Ratzinger• 265րդ Հռոմի պապը 2005-13 թթ.
* **[[Յոզեֆ Կարստ]]** (1871-1942) •Josef Karst• գերմանացի լեզվաբան, հայագետ
* **[[Յոզեֆ Կոհլեր]]** (1849-1941) •Josef Kohler• գերմանացի իրավաբան և բանաստեղծ
* **[[Ֆրիցլյան գործ]]** (*1935) •Josef • ավստրիացի էլեկտրիկ
* **[[Ֆրանց Յոզեֆ I]]** (, , ,1830-1916 թթ.Շյոնբրուն) Ավստրա-Հունգարիայի կայսր
* **[[Զեպպ Բլատեր]]** (*1936) •Josef (Zepp) Blatter• ՖԻՖԱ-ի նախագահը

## Ծանոթագրություններ
Վիզենբուրգ (Մարկ)

**Վիզենբուրգ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում էոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 4708 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 218,20 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 69 665*։

Կոմունան ստորաբաժանվում է 14 գյուղական համայնքի։

## Պատկերներ

Պատկեր:Rathaus_Wiesenburg.jpg| 
Պատկեր:Schloss Wiesenburg.JPG| 
Պատկեր:Kirche_Jeserig.jpg| 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բենսդորֆ

**Բենսդորֆ** (), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։

Գտնվում է Պոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1240 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի).։ Տարածքը կազմում է 34,13 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 69 028։

Կոմունան ներառում է 5 գյուղական շրջան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վերդեր (Հաֆել)

**Վերդեր** (), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում Պոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 23&nbsp;017 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 115,99 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 69 656*։

Քաղաքը բաժանված է 8 քաղաքային թաղամասերի։

## Պատկերներ

Պատկեր:Werder.jpg| 
Պատկեր:Werder_old_town_hall.jpg| 
Պատկեր:Werder_Lendelhaus.jpg| 


## Քույր քաղաքներ
* Բիրժայ (Լիտվա)
* Օփենհայմ (Գերմանիա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* http://www.werder-havel.de/en/home_p.htm

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վենցլով

**Վենցլով** (), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Պոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ցիզարի ենթակայության ներքո։ Բնակչությունը 562 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 20,37 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ *12 0 69 648*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վյաչեսլավ Հովհաննիսյան

**Վյաչեսլավ Հովհաննեսի Հովհաննիսյան** (), հայ ազատամարտիկ Արմավիրի տարածաշրջանից։

## Կենսագրություն
Վյաչեսլավ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1974 թ.-ի դեկտեմբերի 11-ին նախկին Ուզբեկական ՍՍՀ-ում։ Նրանց ընտանիքը մշտական բնակության նպատակով 1980 թ. տեղափոխվել է Արմավիրի (Հոկտեմբերյանի) շրջանի Եղեգնուտ գյուղը։ 1990-1991 ուսումնական տարում ավարտել է հիշյալ գյուղի դպրոցի 8-րդ դասարանը։ Այնուհետև միջնակարգ կրթություն է ստացել հեռակա ուսուցման ձևով՝ միաժամանակ աշխատելով արտադրության մեջ։ 1994 թ. մայիսի 12-ին նա զորակոչվել է հայկական բանակ և իր ծառայությունն անցկացրել է Կապան քաղաքում։ Սահմանային գոտում մարտական հանձնարարությունների կատարման ժամանակ նա զոհվել է 1994 թ.-ի հունվարի 23-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Ֆոգելսբերգ (շրջան)

**Ֆոգելսբերգ ** (), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Լաուտերբախ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1458,99 կմ2։ Բնակչությունը 110 151 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 75 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը 06 5 35 է։ Շրջանում 19 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ
 
մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Լան-Դիլ (շրջան)

**Լան Դիլ ** (), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Վեցլար քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1066,52 կմ2։ Բնակչությունը` 254 312 մարդ։ Բնակչության խտությունը` 238 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը` 06 5 32։ Շրջանում 23 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ
 
մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Շվալմ-Էդեր (շրջան)

**Շվալմ-Էդեր ** (), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Հոմբերգ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1538,49 կմ2։ Բնակչությունը՝ 183 332 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 119 մարդ/կմ2։

Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 06 6 34։ Շրջանում 27 համայնք կա։

## Ծանոթագրություններ

մինի|ձախից|Շրջանը մարզի քարտեզին

Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Հարավաֆրիկյան աղվես

Հարավաֆրիկյան աղվեսը () փոքր չափսի մոխրագույն աղվես է։ Հանդիպում է միայն Հարավային Աֆրիկայում։
 
## Ապրելավայրը
Հարավաֆրիկյան աղվեսը հանդիպում է Հարավային Աֆրիկայում, Զիմբաբվեում, Բոտսվանայում և այդ երկրներին հարող տարածքներում։ Այս կենդանին սովոր է չոր կլիմային և կարող է ապրել անապատային և կիսաանապատային վայրերում։

## Պահվածքը
Հարավաֆրիկյան աղվեսը վարում է գիշերային կյանք և նրան կարելի է տեսնել մթնշաղից լուսաբաց ընկած ժամանակահատվածում։ Ցերեկները նա սովորաբան անցկացնում է իր ստորգետնյա բնում։ Այս աղվեսները կարող են խորը փորել և հարմարավետ բներ կառուցել իրենց համար, սակայն նրանք երբեմն ապաստանում են ուրիշ կենդանիների լքված բներում։ 
Հարավաֆրիկյան աղվեսները մենակյաց կենդանիներ են։ Նրանք զույգերով ապրում են միայն ձագեր ունելու նպատակով, իսկ ընդհանրապես ապրում և որսում են մենակ։

Հարավաֆրիկյան աղվեսները լռակյաց կենդանիներ են, բայց երբեմն կարող են տարբեր ձայնային ազդանշաններ արձակել։ Վտանգի դեպքում նրանք հաչոց հիշեցնող ձայն են հանում։ 
Հարձակման պատրաստվող աղվեսները գռմռում են և ցույց են տալիս ժանիքները։ Իրենց ուրախությունը ցույց տալու համար հարավաֆրիկյան աղվեսները բարձրացնում են պոչը և տանել-բերելու շարժումներ անում։

## Սնունդը
Հարավաֆրիկյան աղվեսները ամենակեր են և ուտում են բուսական և կենդանական սնունդ։ Սովորաբար այս կենդանիները սնվում են մանր կրծողներով, սակայն հայտնի են բազմաթիվ դեպքեր, երբ նրանք որսացել են ավելի մեծ կենդանիների՝ նապաստակներ, թռչուններ և տարբեր սողուններ։ Բացի դրանից նրանք ուտում են նաև թռչունների ձվեր, մահածաց կենդանիների մարմիններ, միջատներ, մեղվի թրթուր և մրգեր։

## Բազմացումը
մինի
Ինչպես և մյուս շնազգիների ներկայացուցիչները, հարավաֆրիկյան աղվեսները իրենց զույգին չեն փոխում կյանքի ընթացքում։ Էգ աղվեսի հղիությունը տևում է մոտ 51-53 օր և ծնում է մեկից վեց ձագուկ։ Ձագերը ծնվում են բնում և այդտեղից չեն հեռանում մինչև չորս ամսական դառնալը։ Մայրը նրանց կաթով կերակրում է մինչև ութ շաբաթական դառնալը, և ձագերը սկսում են իրենք իրենց համար կեր հայթայթել չորս ամսական հասակում։ Հինգ ամսականում ձագերն անկախանում են ծնողներից։ Արուները նույնպես մասնակցում են ձագերին կերակրելու հարցում։ 
Ձագերը լիովին հասունանում են մեկ տարեկան հասակում։
Երբեմն մի քանի էգեր կարող են նույն տեղանքում ունենալ իրենց ձագուկներին և սնվել միասին, սակայն մեծ մասամբ էգ աղվեսները նախընտրում են միայնակ մեծացնել և դաստիարակել իրենց ձագերին։ 
Հարավաֆրիկյան աղվեսներն ապրում են մոտ 6 տարի, բայց կարող են հասնել մինչև 10 տարեկան։

## Թշնամիները և վտանգները
Հարավաֆրիկյան աղվեսի հիմնական թշնամիներն են հանդիսանում գիշատիչ թռչունները և մեծ կաթնասուն կենդանիները՝ առյուծ, կարակալ, հովազ, բորենի և այլն։

Այս կենդանուն սպառնող և տարածված հիվանդություններն են կատաղությունը և շնազգիների հոգեբանական խանգարումը։ 
Այլ վտագներից են որսորդները, ճանապարհատրանսպորտային պատահարները, թակարդները։

Հարավաֆրիկյան աղվեսը չի համարվում վերացող կենդանի։

Կատեգորիա:Աղվեսներ
Նի Յո

**Շաֆեր Չիմեր Սմիթ** (, ), ավելի հայտնի է որպես **Նի Յո** (Ne-Yo), ամերիկացի R&B երգիչ, երգահան, երաժշտական պրոդյուսեր, պարող և դերասան։ Իր կարիերան սկսել է որպես երգեր գրող, երբ 2004 թվականին գրում է «Let Me Love You» հիթը ամերիկացի երգիչը Մարիոյի համար։ Իր դեբյուտային ստուդիական ալբոմը թողարկել է 2006 թվականի փետրվարին, իսկ ընդհանուր թվով մինչև այժմ թողարկել է 6 ստուդիական ալբոմ, որոնցից մի քանիսը ամբողջ աշխարհում վաճավել է միլիոնավոր օրինակներով և գլխավորել են տարբեր հիթ շքերթներ։ Բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր է, այդ թվում 3 անգամ ստացել է Գրեմմի մրցանակ։

## Անձնական կյանք
Նի Յոն 2009 թվականից հանդիպել է դերասանուհի Մոնյետա Շոյի հետ։ Նրանց դուստրը՝ Մադիլին Գրեյս Սմիթը, ծնվել է 2010 թվականի նոյեմբերի 12-ին Ատլանտայում։ Զույգի որդին՝ Մեյսոն Էվան Սմիթը, լույս աշխարհ է եկել 2011-ի հոկտեմբերի 9-ին։ Նի Յոն և Մոնյետա Շոյը բաժանվել են 2013 թվականին։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
* «In My Own Words» (2006)
* «Because of You» (2007)
* «Year of the Gentleman» (2008)
* «Libra Scale» (2010)
* «R.E.D.» (2012)
* «Non-Fiction» (2015)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:1979 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 12 ծնունդներ
Կանաչ ճառագայթ (վեպ)

**«Կանաչ ճառագայթ»** (), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի արկածային վեպը, որը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Գրված է 1882 թվականին։ Գրքում տեղ են գտել 1859 թվականի ամռանը Ժյուլ Վեռնի և նրա ընկեր Ինյարի դեպի Անգլիա և Շոտլանդիա կատարած ճանապարհորդությունից ստացած տպավորությունները։

## Հրատարակություն
Վեպը առաջին անգամ հրատարակվել է 1882 թվականի մայիսի 17-ից մինչև հունիսի 23-ը «Le Temps» թերթում։ Առաջին գրքային հրատարակությունը, որի մեջ մտել է նաև «Որսորդության տասը ժամը» պատմվածքը, լույս է տեսել 1882 թվականի հուլիսի 24–ին։ Այդ պատմվածքը և վեպը տեղ են գտել նաև պատկերազարդ հրատարակությունում (վեպի 44 նկարազարդումները արվել են Լեոն Բենետտի կողմից), լույս տեսած 1882 թվականի հոկտեմբերի 23–ին։ Նրանք, «Ռոբինզոնների դպրոցը» վեպի հետ միասին, կազմել են «Անսովոր ճանապարհորդություններ»–ի տասնյոթերորդ «երկակի» հատորը, որը հրատարակվել է 1882 թվականի նոյեմբերի 13–ին։

## Սյուժե
Երես առած երիտասարդ աղջիկը՝ որբուկ Հելինա Քեմփբելը, ապրում էր իր քեռիների՝ Մելվիլլ եղբայրների տանը։ Նրանք ցանկանում են ամուսնացնել նրան բարձրաշխարհիկ Արիստոբուլուս Ուրսիկլոսի՝ հանճարեղ գիտնականի հետ, որը դուր չի գալիս Հելինային։ Նա, ցանկանալով հետաձգել ամուսնությունը, ասում է, որ չի ամուսնանա մինչև չտեսնի կանաչ ճառագայթ։ Մելվիլները, Հելինան, նրանց սպասուհի Էլիզաբեթը և սպասավոր Պատրիջը որոնում են կանաչ ճառագայթը Հեբրիդյան կղզիներում՝ հայտնվելով շատ ծիծաղաշարժ և վախեցնող իրավիճակներում։

## Բովանդակություն
Գիրքը բաժանված է քսաներեք գլուխների։

* *Գլուխ առաջին*. Եղբայր Սեմը և եղբայր Սիբը
* *Գլուխ երկրորդ*. Հելինա Քեմփբելլ
* *Գլուխ երրորդ*. Հոդված «Մորնինգ Պոստ»–ում
* *Գլուխ չորրորդ*. Քլայդով վար
* *Գլուխ հինգերորդ*. Շոգենավից շոգենավ
* *Գլուխ վեցերորդ*. Կորրիվրեկան ջրապտույտը
* *Գլուխ յոթերորդ*. Արիստոբուլուս Ուրսիկլոս
* *Գլուխ ութերորդ*. Ամպ հորիզոնում
* *Գլուխ իններորդ*. Էլիզաբեթի ակնարկները
* *Գլուխ տասներորդ*. Կրոկետի մեկ պարտիա
* *Գլուխ տասնմեկերորդ*. Օլիվեր Սինկլեր
* *Գլուխ տասներկուերորդ*. Նոր նախագծեր
* *Գլուխ տասներեքերորդ*. Ծովի հմայքը
* *Գլուխ տասնչորսերորդ*. Կյանքը Իոնա կղզու վրա
* *Գլուխ տասնհինգերորդ*. Մենաստանի ավերակները
* *Գլուխ տասնվեցերորդ*. Հրացանի երկու կրակոց
* *Գլուխ տասնյոթերորոդ*. «Կլորինդա»–ի տախտակամածին
* *Գլուխ տասնութերորդ*. Ստաֆֆա
* *Գլուխ տասնիններորդ*. Ֆինգալի անձավը
* *Գլուխ քսաներորդ*. Տիկին Քեմփբելի որոնումները
* *Գլուխ քսանմեկերորդ*. Փոթորիկ անձավում
* *Գլուխ քսաներկուերորդ*. «Կանաչ ճառագայթ»
* *Գլուխ քսաներեքերորդ*. Եզրափակում

## Հետաքիրքիր փաստեր
* Վեպի պատվին անվանվել է հավայան սիգարի տեսակներից մեկը։
* Վեպի հիմքում ընկած է Կանաչ Ճառագայթի մասին շոտլանդական առասպելը, որը երջանկություն է տալիս յուրաքանչյուրին, ով տեսել է այն։

## Նկարազարդումներ գրքից

Jules-verne-de-wonderstraal-1.png|
Jules-verne-de-wonderstraal-2.png|
Jules-verne-de-wonderstraal-3.png|


## Աղբյուրներ
* «Зелёный луч» в Лаборатории Фантастики
* «Зелёный луч» на Bookmate.com

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1882 վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:1882 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր
Չաթալ Հույուք

մինի|250px|Քաղաքն առաջին պեղումներից հետո
240px|մինի|Տիպային ինտերիերի տեղամասային վերարտադրում
**Չաթալ Հույուք** , մեր թվարկությունից առաջ 7-րդ հազարամյակի նեոլիթյան խոշոր բնակավայր Առաջավոր Ասիայում (այժմ՝ Թուրքիայի Քոնյա քաղաքից մոտ 54 կմ հարավ-արևելք, Քյուչուքքյոյ գյուղից մոտ 1,5 կմ հարավ)։

Պեղվել է 1961-1963 թթ.՝ անգլիացի հնագետ Ջեյմս Մելլարտի ղեկավարությամբ։ Չաթալ Հույուքը բաղկացած է մշակութային մնացորդներից արհեստականորեն առաջացած երկու բլրից, որոնք միմյանցից բաժանվում են Չարշամբա գետի նախկին հունով։ Արևելյան բլուրը, որն ունի մոտ 13 հա մակերես, բազմաշերտ, օվալաձև (450 մ և 275 մ տրամագծերով) բնակավայր է՝ 17,5 մ առավելագույն բարձրությամբ։ Արևելյան բլուրը շրջանաձև (մոտ 400 մ տրամագծով), 7,5 մ բարձրությամբ, պղնձաքարային դարի բնակավայր է։ Պեղումները հիմնականում կատարվել են արևելյան բլրում, որի նեոլիթյան շերտերի հաստությունը ավելի քան 19 մ է։ Շուրջ 4000 մ2 տարածքում պեղված հաջորդական 12 շինարարական շերտերից յուրաքանչյուրն առանձին բնակավայր է (գոյատևել են 7-9-րդ դարերում)։ Հում աղյուսից կառուցված տները բաղկացած են ուղղանկյուն հիմքով 1-3 կից սենյակներից, մեծը (մոտ 25-27 մ2) ծառայել է իբրև բնակարան-խոհանոց, փոքրերը՝ պահեստներ։

Չաթալ Հույուքից հայտնաբերվել են որսորդության, անասնապահության զարգացման մակարդակը բացահայտող նյութեր, հասարակ խեցի, քարե գործիքներ, զենքեր (դաշույններ և այլն) ու զարդեր (նույնիսկ՝ հայելիներ), երկրաչափական նախշերով կավե կնիքներ, փայտե ամաններ։ Չաթալ Հույուքի բնակիչներին հայտնի է եղել պղնձի ու արճճի մշակումը։ Պեղված մոտ 40 սրբարաններում, որոնք բնակելի սենյակներից տարբերվում են միայն ներքին ձևավորմամբ, պահպանվել են աստվածուհիների ու հովազների պատկերներով կավե բարձրաքանդակներ, ցլերի կավե գլուխներ, վայրի ցլի եղջյուրներով կուռքեր։ Կան նաև որմնանկարներ (որսի, մարդկանց դիակներ հոշոտող գիշակեր թռչունների և այլ տեսարաններով), հրաբխի ժայթքում պատկերող բնանկար։ Առանձին խումբ են կազմում կավե ու քարե՝ մինչև 30 սմ չափի արձանիկները (գերակշռում են գազանների մայր աստվածուհուն անձնավորողները)։

Չաթալ Հույուքի բնակչության մեջ գերիշխել է որսորդության պաշտամունքը, սկսել են ձևավորվել երկրագործական հավատալիքների տարրերը։ Հանգուցյալներին թաղել են տներում (սովորաբար՝ կավե մահիճների կամ հատակի տակ)՝ կմախքը նախապես մաքրելով փափուկ հյուսվածքներից։ Զարգացած են եղել անդրշիրիմյան աշխարհի վերաբերյալ պատկերացումները (այդ են վկայում յուրահատուկ գույքն ու թաղման ծեսերը)։ Չաթալ Հույուքում հասարակական հիմնական միավորը եղել է փոքր ընտանիքը՝ մոր գլխավորությամբ։ Չաթալ Հույուքի մշակույթը, իր հասակակից մյուս մշակույթների համեմատությամբ, եղել է առավել զարգացած։

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Քարի դար
Կատեգորիա:Թուրքիայի նախկին բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի Միջերկրածովյան տարածաշրջան
Կատեգորիա:Փոքր Ասիա
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Բուկաուտալ

**Բուկաուտալ** (), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։

Գտնվում է Պոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 515 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 39,07 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 69 089։

Կոմունան ներառում է 4 գյուղական շրջան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բիբլիական Դավիթը (հուշարձան, Երևան)

**«Բիբլիական Դավիթը» հուշարձան**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ ՀՀ Ազգային Ժողովի շենքի բակում, տեղադրվել է 2009 թվականին՝ ի հիշատակ 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ԱԺ-ում տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողությունների զոհերի։

## Պատմություն
2009 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ԱԺ բակում 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության զոհերի հիշատակի հուշաքարի (քանդակագործ՝ Լևոն Թոքմաջյան) տեղում տեղադրվեց Երվանդ Քոչարի «Բիբլիական Դավիթը» ստեղծագործության կրկնօրինակը (բնօրինակը ստեղծվել է 1953 թվականին, 2009 թվականին մոտ 5 անգամ մեծացվել է)։

Արձանը զոհվածներին հատուկ չի նվիրվել, բայց իր մեջ ունի խոր ցավ, վիշտ, կորուստ։

Հուշարձանի բացմանը ներկա են եղել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը, ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը, Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ կաթողիկոսը, բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, պատգամավորներ, կառավարության անդամներ, զոհվածների հարազատներ։

«Բիբլիական Դավիթը» հուշարձան 02.jpg
«Բիբլիական Դավիթը» հուշարձան 03.jpg


## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ Երվանդ Քոչար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երվանդ Քոչարի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Բրյուկ

**Բրյուկ** (), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։

Գտնվում է Պոտսդամ Միտելմարկ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3623 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 85,71 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 69 076։

Կոմունան ներառում է 5 գյուղական շրջան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մոխրագույն արտույտ

**Մոխրագույն արտույտ** (), արտույտների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։

## Կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը՝ 13-14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 24-32 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 22,4-28,1 գ։ Մարմինը դեղնամոխրագույն է՝ մոխրադարչնագույն երանգով, վերին մասում՝ ավելի գորշ։ Կուրծքը և կողքերը մանր խայտերով են, թևի ծայրը՝ դուրս ցցված։ Կտուցը կարճ է ու հաստ։ Հասունի փետրածածկը խամրած է։ Երիտասարդի մարմնի վերին մասի փետուրները բաց երիզով են։ Բնակվում է կիսաանապատներում, չուի ընթացքում՝ լեռնատափաստաններում։

## Սննդառություն
Սնվում է խոտաբույսերի սերմերով, անողնաշարավորներով։

## Բազմացում
150px|մինի|ձախից
Գարնանային վերադարձը՝ մարտի 2-րդ կեսից։ Հարսանեկան խաղերն ու զույգերի թռիչքները տևում են ապրիլի վերջից հունիսի 3-րդ տասնօրյակը։ Բնադրում է ապրիլ-հունիսին՝ գետնին։ Բույնը փոքրիկ փոսիկ է՝ չոր խոտերից։ Դնում է սպիտակավուն կամ կավագույն՝ դարչնագույն պտերով 4-5 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 12-13 օր։ Ձագերին կերակրում են էգն ու արուն՝ 5-8 ր 1 անգամ։ 12-13 օրական ձագերը հեռանում են բնից։ Աշնանային չուն՝ օգոստոս-սեպտեմբերին (առանձին անհատներ՝ դեկտեմբերի վերջին)։

Կատեգորիա:Արտույտներ
Կատեգորիա:Թռչուններ
Մոխրագույն բադ

thumb|''Mareca strepera''

**Մոխրագույն բադ**, բադերի ընտանիքի ջրլող թռչուն։ Նստակյաց է, քիչ տարածված։
## Կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը՝ 46-56 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 84-95 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 650-900 գ։ Արուի փետրածածկը մոխրագույն է, կրծքի ստորին մասը և փորը՝ սպիտակ, վերնապոչը և ներքնապոչը՝ սև։ Էգը դարչնագույն-մոխրագույն է՝ խայտավոր, գլուխը՝ ավելի բաց գույնի, կտուցի կողքերը՝ նարնջագույն։ Հանգստի պահին ու թռչելիս տեսանելի է և՝ էգի և՝ արուի սպիտակ փետրահայելին։

## Կենսակերպ
Մոխրագույն բադերը սովորաբար հանդիպում են առանձին զույգերով և փոքր ու մեծ երամներով (60-300 թռչուն)։ Բնակվում է լճակներում, ճահճուտներում, ծանծաղ գետերում, թաց մարգագետիններում։

## Սննդառություն
Սնվում է բույսերով։

## Բազմացում
Բնադրազույգերը կազմվում են մայիսի սկզբից։ Բույնը ոչ խորը փոսիկ է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է գետնին, ջրին մոտ, առանձին դեպքերում՝ ջրափից քիչ հեռու՝ խիտ խոտերի մեջ։ Ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի կես-հունիսին։ Դնում է 55 մմ տրամագծով, դեղնավուն-սպիտակ 8-12 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 27-28 օր։ Ձագերը բնում հայտնվում են հունիսի 2-րդ տասնօրյակ-հուլիսին։ Սևանա լճի մակարդակի նվազման և Գիլլի լճի չորացման հետևանքով ողջ ավազանի տարածքում բնադրող խոշոր համակեցություններն անհետացել են, մասամբ էլ տեղափոխվել Արարատյան դաշտի լճերն ու լճակները։

Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Արտաքին հղումներ
* Մոխրագույն բադը Երևանի կենդանաբանական այգում
* Մոխրագույն բադը Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնում

Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բադեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կլերմոն-Ֆերան

**Կլերմոն-Ֆերան** (ֆրանսերեն՝ *Clermont-Ferrand*), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի կենտրոնական մասի հարավում, Պյուի դը Դոմ դեպարտամենտում։ 2008 թվականին բնակչությունը կազմել է 139 հազար մարդ։

## Անվանում
Սկզբնապես կոչվել է *Nemossos*․ գալլերեն Nem ― «սրբազան» բառից։ Հռոմեական տիրապետության շրջանում եղել է Auguestonemeton ամրությունը (անվանումը կազմված է Օգոստոս կայսեր անունից և գալլերեն Nemeton ― «սրբազան» բառից)։

3-4-րդ դարերում հայտնի է եղել Arverni անվանումով (տեղական գալլական ցեղի անունով)։ Մերովինգների (առաջին թագավորական դինաստիան Ֆրանկների պետությունում) օրոք ստացել է Clermont անունը, որն առաջացել է Clair mont ― «լուսավոր լեռ» ժողովրդական անվանումից (արևով լուսավորված գագաթ քաղաքից վերև)։

Այժմյան քաղաքը կազմավորվել է 1731 թվականին՝ Կլերմոն և Մոնֆերան քաղաքների միավորումից․ այստեղից էլ քաղաքի կրկնակի անվանումը՝ Կլերմոն Ֆերան։

Մոնֆերանը հայտնի է 11-րդ դարից Montem Ferrandum անունով, որը կազմված է mont ― «լեռ» բառից և Ferrand անձնանունից (մոտակա լեռներից մեկի վրա դղյակ կառուցած ֆեոդալի անունը)։

## Պատմություն
Հռոմեացիների գալուց առաջ քաղաքը ֆրանսիացիների առևտրական կենտրոնն էր։ Հույն պատմիչ Ստրաբոնը իր աշխատություններում քաղաքը անվանել է Նեմեսս։

Կլերմոն անվանումը (լատիներեն Augustonemetum) հանդիպում է ֆրանկների թագավորության մասին արձանագրություններում (761 թվական)։ Միջին դարերում քաղաքի ղեկավարը եպիսկոպոս էր։ Կլերմոնում 535 և 1095 թվականներին եղել են երկու եկեղեցական ժողովներ։ Երկրորդ ժողովի քննարկման բուն թեման եղել են խաչակրաց արշավանքները։

Օվերնի իշխանները ջանքեր չեն խնայել Կլերմոնը եկեղեցականներից վերցնելու և իրենց երկրի մայրաքաղաքը դարձնելու։ Ցանկանալով հասնել իրենց ուզածին՝ նրանք մոտակայքում կառուցում են Մոնֆերրան քաղաքը։ Վերջապես որոշվեց քաղաքը միացնել և այն անվանակոչվեց Կլերմոն-Ֆերան։

## Քույր քաղաքներ
*  Աբերդին
*  Սալֆորդ
*  Ռեգենսբուրգ
*  Գոմել
*  Օվյեդո
*  Նորտ-Կվինսլենդ
* Բրագա
*  Նորման
*  Օեմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Պերգոլա (Պեզարո է Ուրբինո)

**Պերգոլա (Պեզարո է Ուրբինո)** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 6735 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 59 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 113 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61045։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։

Bronzi_dorati_da_Cartoceto_di_Pergola_-_10.JPG


## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:15000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 8801
  bar:1871 from:0 till: 9356
  bar:1881 from:0 till: 9120
  bar:1901 from:0 till: 9439
  bar:1911 from:0 till: 9792
  bar:1921 from:0 till: 10622
  bar:1931 from:0 till: 10983
  bar:1936 from:0 till: 11869
  bar:1951 from:0 till: 12686
  bar:1961 from:0 till: 10034
  bar:1971 from:0 till: 8299
  bar:1981 from:0 till: 7821
  bar:1991 from:0 till: 7169
  bar:2001 from:0 till: 6810
PlotData=
  bar:1861 at: 8801 fontsize:S text: 8.801 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 9356 fontsize:S text: 9.356 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 9120 fontsize:S text: 9.120 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 9439 fontsize:S text: 9.439 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 9792 fontsize:S text: 9.792 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 10622 fontsize:S text: 10.622 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 10983 fontsize:S text: 10.983 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 11869 fontsize:S text: 11.869 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 12686 fontsize:S text: 12.686 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 10034 fontsize:S text: 10.034 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 8299 fontsize:S text: 8.299 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 7821 fontsize:S text: 7.821 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 7169 fontsize:S text: 7.169 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 6810 fontsize:S text: 6.810 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Համայնքի վարչակազմ
*Հեռախոս։ 0721 73731
*Էլ-փոստ։ sindaco@comune.pergola.pu.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.pergola.pu.it 

## Քույր քաղաքներ
*  Գերնսբախ, 2010

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ  
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պելիո (Պեզարո է Ուրբինո)

**Պելիո (Պեզարո է Ուրբինո)** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 720 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 36 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61049։ Հեռախոսային կոդ՝ 0722։
մինի|աջից

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 750
  bar:1871 from:0 till: 850
  bar:1881 from:0 till: 850
  bar:1901 from:0 till: 1043
  bar:1911 from:0 till: 1144
  bar:1921 from:0 till: 1199
  bar:1931 from:0 till: 1150
  bar:1936 from:0 till: 1440
  bar:1951 from:0 till: 1472
  bar:1961 from:0 till: 1173
  bar:1971 from:0 till: 655
  bar:1981 from:0 till: 627
  bar:1991 from:0 till: 641
  bar:2001 from:0 till: 727
PlotData=
  bar:1861 at: 750 fontsize:S text: 750 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 850 fontsize:S text: 850 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 850 fontsize:S text: 850 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1043 fontsize:S text: 1.043 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1144 fontsize:S text: 1.144 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1199 fontsize:S text: 1.199 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1150 fontsize:S text: 1.150 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1440 fontsize:S text: 1.440 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1472 fontsize:S text: 1.472 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1173 fontsize:S text: 1.173 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 655 fontsize:S text: 655 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 627 fontsize:S text: 627 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 641 fontsize:S text: 641 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 727 fontsize:S text: 727 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0722 310100
* Էլ-փոստ։ comune.peglio@provincia.ps.it
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.peglio.pu.it/

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մոնտեչիկարդո

**Մոնտեչիկարդո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 1670 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 65 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 26 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։

Մոնտեչիկարդոն սահմանակից է Մոմբարոկչիո, Մոնտեֆելչինո, Մոնտելաբատե, Պեզարո, Սանտ Անջելո Լիզոլայում, Սերունգարինա, Ուրբինո մունիցիպալիտետներին։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Սեբաստիանը։ Տոնը նշվում է հունվարի 20-ին։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1453
  bar:1871 from:0 till: 1574
  bar:1881 from:0 till: 1661
  bar:1901 from:0 till: 1839
  bar:1911 from:0 till: 2011
  bar:1921 from:0 till: 2073
  bar:1931 from:0 till: 2195
  bar:1936 from:0 till: 2238
  bar:1951 from:0 till: 2225
  bar:1961 from:0 till: 1567
  bar:1971 from:0 till: 953
  bar:1981 from:0 till: 880
  bar:1991 from:0 till: 969
  bar:2001 from:0 till: 1296
PlotData=
  bar:1861 at: 1453 fontsize:S text: 1.453 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1574 fontsize:S text: 1.574 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1661 fontsize:S text: 1.661 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1839 fontsize:S text: 1.839 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2011 fontsize:S text: 2.011 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2073 fontsize:S text: 2.073 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2195 fontsize:S text: 2.195 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2238 fontsize:S text: 2.238 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2225 fontsize:S text: 2.225 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1567 fontsize:S text: 1.567 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 953 fontsize:S text: 953 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 880 fontsize:S text: 880 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 969 fontsize:S text: 969 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1296 fontsize:S text: 1.296 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Համայնքի վարչակազմ
*Հեռախոս։ 0721 910189
*Էլ-փոստ։ monteciccardo@provincia.ps.it
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.monteciccardo.pu.it/ 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մոնտե Չերիոնե

**Մոնտե Չերիոնե ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 676 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0541։

Բնակավայրի հովանավորն է Սեբաստիայի Սուրբ Վլասը։ Տոնակատարությունը փետրվարի 3-ին է։

## Պատվավոր քաղաքացիներ
Կոմունայի պատվավոր քաղաքացին է գրող Ումբերտո Էկոն։

## Ժողովրդագրություն
**Բնակչության գրաֆիկը**.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1128
  bar:1871 from:0 till: 1209
  bar:1881 from:0 till: 1313
  bar:1901 from:0 till: 1493
  bar:1911 from:0 till: 1589
  bar:1921 from:0 till: 1619
  bar:1931 from:0 till: 1522
  bar:1936 from:0 till: 1632
  bar:1951 from:0 till: 1532
  bar:1961 from:0 till: 1017
  bar:1971 from:0 till: 841
  bar:1981 from:0 till: 764
  bar:1991 from:0 till: 685
  bar:2001 from:0 till: 688
PlotData=
  bar:1861 at: 1128 fontsize:S text: 1.128 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1209 fontsize:S text: 1.209 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1313 fontsize:S text: 1.313 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1493 fontsize:S text: 1.493 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1589 fontsize:S text: 1.589 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1619 fontsize:S text: 1.619 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1522 fontsize:S text: 1.522 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1632 fontsize:S text: 1.632 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1532 fontsize:S text: 1.532 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1017 fontsize:S text: 1.017 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 841 fontsize:S text: 841 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 764 fontsize:S text: 764 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 685 fontsize:S text: 685 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 688 fontsize:S text: 688 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:По данным  ISTAT


## Քույր քաղաքներ
*Ռանդազզո

## Համայնքի վարչակազմ
*Հեռախոս։ 0541 978882
*Էլ-փոստ։ անհայտ
*Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.montecerignone.pu.it/ 

## Պատկերասրահ

MonteCerignoneSpettacolo.jpg
Map_of_comune_of_Monte_Cerignone_(province_of_Pesaro_and_Urbino,_region_Marche,_Italy).svg


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ