open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աննե Լինբու

**Աննե Լինբու** (օգոստոսի 1, 1971) նորվեգացի մանկաբույժ, ներկայումս Նորվեգիայի երեխաների իրավունքների պաշտպան։ Պաշտոնում նշանակվել է Նորվեգիայի կառավարության կողմից 2012 թվականին վեց տարի ժամկետով։

## Վաղ կյանք, կրթություն և բժշկական կարիերա
Աննե Լինբուն մեծացել է Ռեվետալում (Վեսթֆոլդ) ուսուցիչների ընտանիքում։ Փոքր հասակում երգել է Սանդեֆյորդի աղջիկների երգչախմբում։

2000 թվականին Օսլոյի համալսարանում ստացել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան, և ձեռք բերել բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան Նորվեգիայի տնտեսագիտության դպրոցում։ Որպես մանկաբույժ հաստատվել է 2011 թվականին։

2008-2011 թվականներին որպես խորհրդատու աշխատել է *Statens Barnehus*-ում (Օսլո), իսկ 2010 թվականից հետազոտող է Հանրային առողջության նորվեգական ինստիտուտում։ 2001-2002 թվականներին որպես պրակտիկանտ աշխատել է *Bærum* հիվանդանոցում, 2002-2003 թվականներին՝ որպես օգնական բժիշկ *Drammen* հիվանդանոցում, և 2004-2007 թվականներին՝ *Ullevål* համալսարանական հիվանդանոցում։ 2010 թվականին դիմել է Օսլոյի համալսարան փիլիսոփայության դոկտորի ծրագրի համար, սակայն չի ավարտել այն։

## Երեխաների իրավունքների պաշտպան
Լինբուն երկար ժամանակ ուսումնասիրել է երեխաների խնամակալության խնդիրներն ու անտեսումը և առաջարկել, որ ծնողների հետ աշխատանքը պետք է պարտադիր լինի, նախքան այսպիսի դեպքերը կհասնեն դատարան։

2012 թվականի ամռանը նա հարցազրույց տվեց նորվեգական «Vårt Land» ամսագրի համար, որտեղ պահանջում էր, որ տղամարդկանց կրոնական թլպատումը պետք է փոխվի խորհրդանշական ընկալմամբ։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Աննեն հրավիրված էր Հելսինկի՝ «NOCIRC» և «Sexpo» կազմակերպությունների գիտաժողովին։ Այստեղ նա հաստատեց, որ Սիմոն Վիզենտալի կենտրոնը դիմել է իրեն, և ինքն այն կարծիքին է, որ տղամարդկանց ավանդական թլպատումը պետք է արգելվի :

2013 թվականին Աննե Լինբուն Շվեդիայի, Ֆինլանդիայի, Դանիայի և Իսլանդիայի երեխաների իրավունքների պաշտպանների, ինչպես նաև Դանիայի Երեխաների խորհրդի ներկայացուցչի և Գրենլանդիայի երեխաների ներկայացուցչի հետ համատեղ բանաձև ընդունեցին այն մասին, որ «Տղաներին պետք է թույլ տալ ինքնուրույն որոշել ցանկանում են թլպատվել, թե ոչ»։

Ավելի ուշ նրանք հայտարարեցին, որ «Թլպատումն առանց բժշկական ցուցման, որը չի կարող ուղեկցվել անձի համաձայնությամբ, հակասում է բժշկական էթիկայի կանոններին»։

## Անձնական կյանք
Աննե Լինբուն ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։ Ընտանիքն ապրում է Օսլոյի Յուլեվալ Հագբի հատվածում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հարցազորւյց Փոլ Մեսոնի հետ
* Նորվեգիայի մարդու իրավունքների պաշտպանի կայքը

Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկաբույժներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի մարդու իրավունքների պաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանայք Նորվեգիայում
Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ
All the Stars

«**All the Stars**», ամերիկացի ռեփեր Քենդրիկ Լամարի և երգչուհի SZA-ի երգը, որ թողարկվել է որպես Marvel Studios-ի «Սև Հովազ» ֆիլմի սաունդթրեքի *[[Black Panther (ալբոմ)|Black Panther: The Album]]* ալբոմի գլխավոր սինգլ։ Երգի հեղինակներն են կատարողները, ինչպես նաև Sounwave-ը և Al Shux-ը։ Վերջին երկուսը հանդես են եկել որպես սինգլի պրոդյուսերներ։ Սինգլը թողարկվել է 2018 թվականի հունվարի 4-ին։ Քենդրիկ Լամարը նաև նշանակվել է ֆիլմի երաժշտության հեղինակներից մեկն ու պրոդյուսերը. Լամարին անձամբ ընտրել է ֆիլմի ռեժիսոր Ռայան Կուգլերը։

## Տեղեկություններ երգի մասին
Քենդրիկ Լամարը «Սև Հովազ» ֆիլմի ստեղծմանն իր մասնակցության մասին առաջին անգամ ակնարկել է «LOVE» երգի տեսահոլովակում, որ թողարկվել է 2017 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։ Մոտավորապես 1:54-ում տեսահոլովակում հայտնվում է հայտնվում է «B.Panther Soundtrack Coming Soon» տեքստը։ Պաշտոնական հայտարարությունը տեղի է ունեցել 2018 թվականի հունվարի 4-ին «All the Stars» երգի թողարկման հետ միասին։ Թողարկումից հետո Քենդրիկ Լամարը շնորհակալություն է հայտնել ռեժիսոր Ռայան Կուգլերին և հայտարարել, որ իր համար պատիվ է երաժշտություն ստեղծել նրա և Marvel-ի հետ միասին։

## Քննադատական արձագանքներ
*[[Rolling Stone]]* ամսագրի գրախոսը բարձր է գնահատել երգը՝ Լամարի ռեփը կոչելով «հրապուրիչ», SZA-ի կատարումը՝ «գրավիչ» և «վոկալային շրջադարձերով լի»։ *[[Pitchfork]]* հրատարակությունը երգին տվել է բացասական գնահատական՝ այն կոչելով «սովորական» և «գունատ» Լամարի ու SZA-ի նախկին ոչ վաղ աշխատանքների համեմատությամբ, ինչպես նաև նշվել է, որ երգը «գերլցված է ամեն հնարավոր կլիշեներով» և «զուրկ է անհատականությունից և ինչ-որ իրական մտապատկերից»։

## Հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

|-
! scope="row"| Portugal (AFP)
|Gold
|5,000
|-}

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2018 երգեր
Յագո Էրերին

**Յագո Էրերին Բուիսան** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ատլետիկ Բիլբաո» ակումբի դարպասապահ։

## Կարիերա
Յագո Էրերին ծնվել է Բիլբաոյում։ «Ատլետիկ Բիլբաո» ակումբի սան է։ Ավելի ուշ որոշ ժամանակ խաղացել է «Բասկոնիայի» ֆարմ-ակումբում, ինչից հետո վարձավճարով տեղափոխվել է «Բարակալդո» 2007 թվականի հունվարին։ 2012 թվականի ամռանը հարազատ ակումբ վերադառնալուց հետո միացել է պահեստային թիմին, որ հանդես էր գալիս Սեգունդա Բ-ում։
2010 թվականի հուլիսին Էրերին, «փնտրելով նոր ֆուտբոլային կյանք», որոշել է հեռանալ «Ատլետիկից» և պայմանագիր է կնքել «Ատլետիկո Մադրիդի» հետ։ Երկու մրցաշրջան հանդես է եկել պահեստային թիմում և մեկ մրցաշրջան՝ երրորդ կազմում։ 2011 թվականի հունվարի 8-ին կայացած «Խետաֆե Բ» ակումբի հետ հանդիպման 72-րդ րոպեին Յագոն խփել է հաղթական գոլը։

Էրերինը վերադարձել է «Ատլետիկ» 2012 թվականի ամռանը՝ կնքելով երկու տարվա պայմանագիր, սակայն անմիջապես վարձավճարով տեղափոխվել է «Նումանսիա»։ Օգոստոսի 18-ին կատարել է իր նորամուտը Սեգունդայում՝ մասնակցելով «Սպորտինգի» դեմ խաղին։

2013 թվականի հուլիսին Յագոն նոր պայմանագիր է կնքել «Ատլետիկի» հետ և վերջնականապես տեղափոխվել է նրա հիմնական կազմ։ Օգոստոսի 23-ին Էրերին անցկացրել է իր առաջին հանդիպումը Լա Լիգայում՝ մասնակցելով «Օսասունայի» դեմ խաղին, որն ավարտվել է «Ատլետիկի» հաղթանակով (2։0)։ Սակայն Լա Լիգայում իր առաջին մրցաշրջանի խաղերի մեծ մասը Յագոն անցկացրել է պահեստայինների նստարանին։

## Ձեռքբերումներ
* Իսպանիայի սուպերգավաթի դափնեկիր – 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը «Ատլետիկի» պաշտոնական կայքում
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նումանսիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լեգանեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Չեռնոբիլցիների հուշարձան (Արմավիր, Ռուսաստան)

**Չեռնոբիլցիների հուշարձան** (), հուշարձան, Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Արմավիր քաղաքի ճարտարապետական տեսարժան վայրերից մեկը։ Գտնվում է հիշատակի թեմատիկ Չեռնոբիլցիների պուրակում։ Չեռնոբիլցիների առաջին հուշարձանը կանգնեցվել էր 1996 թվականին։ 2013 թվականին այն ապամոնտաժվել է, իսկ նրա փոխարեն 2014 թվականին կանգնեցվել է չեռնոբիլցիների մեկ այլ հուշարձան։

## Առաջին հուշարձան
Հուշարձանի տեղադրման հիմնական նախաձեռնողներից մեկը եղել է Արմավիրի կազակական շրջանի եսաուլ Ալեքսանդր Պետրովիչ Իվանովը, իսկ նախագիծն իրականացրել են ճարտարապետ Ն. Գ. Սամբուրովան, քանդակագործ Վ. Գ. Բատրակովը և նկարիչ Ն. Ա. Բերեզովսկայան։ Հուշարձանի վեցտոննանոց հիմքը դրվել է 1996 թվականի հունիսի 26-ին, իսկ արդեն հուլիսի 12-ին հուշահամալիրը բացվել է։ Իր տեսքի համար հուշարձանը ստացել է «ծառի հուշարձան» ոչ պաշտոնական անվանումը։

Հուշարձանը մոտ 9 տոննա ընդհանուր քաշով երկու մարմարե սալ էր։ Ուղղահայաց և վերևում փոքր-ինչ թեքված, 3,5 մետր բարձրությամբ սալին փորագրված էին ծառ, որից արյուն էր կաթում, և «Չեռնոբիլ» միության խորհրդանշանը։ Արյան կաթիլներից «ընկնում էին» ռադիոակտիվ ճառագայթման նշանները` ալֆա, բետա և գամմա։ Այն խորհրդանշում էր աշխարհի վիշտը և ճառագայթումից «օտարման գոտում» կենդանի ամենի մուտացիան։ Ծառից քիչ վերև փորագրված էր ուղղափառ խաչ։

2010-ական թվականների սկզբին որոշում է կայացվել, որ «Ծառի հուշարձանը» իր գաղափարական բովանդակությամբ այնքան էլ չի համապատասխանում իր նպատակին որպես չեռնոբիլցիների հուշարձան։ Այդ պատճառով 2013 թվականին արձանն ապամոնտաժվել է և նրա տեղում սկսել է կառուցվել մեկ այլ հուշարձան։

## Երկրորդ հուշարձան
Նոր հուշարձանի շինարարությունն իրականացվել է 2013-2014 թվականներին։ Այն բացվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։ Դա ցանցաձև գլոբուս է, որի ներսում պարփակված է ատոմ (խորհրդանշում է Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարի սպառնալիքն ամբողջ աշխարհի համար)։ Հինգ տղամարդիկ կանգնած են` իրենցով ծածկելով գլոբուսը (տղամարդկանց թիվը խորհրդանշում է հինգ մայր ցամաքները, որոնցից ժամանած կամավորները, համախմբվելով, «փակում էին ճառագայթման ճանապարհը»)։ Հուշասալիկի վրա փորագրված են այն 158 արմավիրցիների ազգանունները, որոնք մահացել են չեռնոբիլյան աղետի հետևանքները վերացնելիս։ Այդ հուշարձանի հեղինակը արմավիրցի քանդակագործ Սերգեյ Կամիշինն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* В Армавире появился памятник героям-чернобыльцам. А-медиа группа. 20 сентября 2013.
* Тем, кто землю спасал в том апреле . «Армавирский собеседник». 25 сентября 2013.

Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի հուշարձաններ
«Սոյուզ» կրող հրթիռի հուշահամալիր

մինի|Սամարայի տիեզերական թանգարանի «Սոյուզ» կրող հրթիռ հուշարձան
**Դ. Ի. Կոզլովի անվան Սամարայի տիեզերական թանգարանի «Սոյուզ» կրող հրթիռ հուշարձան**, գտնվում է Սամարայի Լենինի պողոտայի վերջում՝ Կոզլովի հրապարակում `«Ռոսիսկայա» մետրոյի կայարանի հարևանությամբ։ Տեղադրվել է Յուրի Գագարինի տիեզերք թռչելու տարելիցի և 1958 թվականին Սամարայում արտադրված R-7 հրթիռների պատվին («Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի կողմից)։

## Կառուցվածք
Հուշարձանը իրական R-7 հրթիռ է՝ կրող կոնստրուկցիայով։ Հրթիռի բարձրությունը շենքի հետ կազմում է 68 մետր, քաշը` 20 տոննա։ Կրող կառույցը կշռում է 53 տոննա։ Տեղադրված հրթիռի ցուցանմուշը պատրաստվել է 1984 թվականին կույբիշևյան «Պրոգրես» գործարանում՝ որպես Պլեսեցկի տիեզերակայանում ռազմական ուսուցման մոդել։ 1999 թվականին, իր ռեսուրսը սպառած հրթիռը «Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի 40-ամյա տարեդարձի կապակցությամբ նվիրել են ընկերությանը, որն այն վերածել է մակետի. հրթիռից հանել են բոլոր սարքավորումները և ամրացրել են հեղույսներով՝ միայն բաքի վրա ծախսելով մոտ 13 հազար։ Բացի այդ, հրթիռ ներկվել է սպիտակ, իսկ տիեզերանավի ծածկող մասը՝ նարնջագույն։  Հուշահամալիրը և թանգարանի շենքը մեկ ճարտարապետական կառույց են (ծրագրի ճարտարապետներ՝ Ժուկով և Չիչերին)։

## Ստեղծման պատմություն
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2001 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Արարողությանը ներկա են գտնվել Սամարայի մարզի նահանգապետ Կոնստանտին Տիտովը, «Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի գլխավոր կոնստրուկտոր Դ. Ի. Կոզլովը, Ռոսավիակոսմոսի, Բայկոնուրի հրաձգարանի, Պլեսեցկի ներկայացուցիչներ։

2007 թվականի հուլիսի 7-ին հուշարձանի մոտ բացվել է «Սիրո ծառուղին»։

Սամարայի տիեզերական թանգարանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականի ապրիլի 12-ին։ Գործունեության առաջին իսկ տարվա ընթացքում թանգարանը դարձավ զբոսաշրջության զարգացման բաժնի «Սամարայի շրջանի տուրիստական ապրանքանիշ» մրցանակակիր։

2010 թվականի փետրվարի 24-ին հուշարձանի դիմաց հրապարակն անվանվել է «Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի լեգենդար կոնստրուկտոր Դ. Ի. Կոզլովի անունով։

## Փաստեր
Այս հուշահամալիրը Р-7 հրթիռին նվիրված 5-րդ հուշարձանն է։ Р-7 կրող հրթիռին նվիրված մյուս հուշարձաններն են՝
* Մոսկվայում, Ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդես, 1969 
* Կորոլյով մերձմոսկովյան քաղաքում՝ «Էներգիա» հրթիռա-տիեզերական կորպորացիայի տարածքում
* Կալուգայում՝ Կ. Է. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարանի տարածքում, 1973 
* Լենինսկ քաղաքում (այժմ՝ Բայկոնուր), 1981

## Պատկերասրահ

Samara cosmos.jpg|Սամարայի տիեզերական թանգարան
Samara in museum.JPG|Սամարայի տիեզերական թանգարանի ցուցանմուշ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт музейно-выставочного центра «Самара космическая»
* «Памятник космонавту» открыт в центре Самары // РИА Новости 08/04/2011

Կատեգորիա:Սամարայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սամարայի հուշարձաններ
Կիրանց (Դաշկեսանի շրջան)

**Կիրանց** (հայտնի է նաև թուրքերի կողմից տրված Շարուկքար, Սեյիդքենդ անվանումներով, ներկայում կոչվում է՝ ` **Քեմերքայա**), նախկին հայկական, ներկայում ադրբեջանաբնակ գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում, շրջկենտրոն Դաշկեսան քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք։

## Աշխարհագրություն
Կիրանց գյուղը տեղակայված է Արթինաջուր գետի ձախ վտակ Ոչխարաջրի ձախ ափի ձորալանջին՝ ծովի մակերևույթից 1230-1380 մ բարձրության վրա։  շրջապատված անտառազուրկ բլուրներով։

## Պատմություն
Կիրանց գյուղի տարածքում 1980-ական թվականների դրությամբ պահպանված պատմական հուշարձանները վկայում են, որ բնակավայրը բնակելի է եղել հնագույն ժամանակներից։ 1899 թվականին հնագետ Է.Ռյոսլերը Կիրանցի մոտակայքում հայտնաբերել ու պեղել է բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների անցումային ժամանակահատվածին վերագրվող դամբարանադաշտեր։

Գյուղի վերաբերյալ գրավոր տեղեկություններ առկա են սկսած 19-րդ դարի վերջից հիմնականում մամուլում, վավերագրական փաստաթղթերում և տեղագիր հեղինակների նյութերում։ Հայտնի է, որ այն եղել է հայկական ու հայաբնակ գյուղ մինչև ադրբեջանական ջարդերի սկսումը մոտ 1988-1990 թվականները։ Ջարդերի ժամանակ երբեմնի > հայկական գյուղը հայաթափվել է և ամբողջությամբ վերածվել ադրբեջանականի։

Համաձայն 19-րդ դարով թվագրվող արխիվային նյութերի՝ Կիրանց գյուղը գտնվել է թուրք կալվածատերեր Մահմեդ աղա Աբուլ-բեկ օղլիի, Սոյուն աղա Նովրուզ-աղա օղլիի և Վալի-բեկի իրավասության ներքո։

Գյուղին Սեյիդքենդ են անվանել տարածաշրջանում բնակվող թուրքերը։

## Բնակչություն
Համաձայն մի շարք պատմաբանների և ուսումնասիրողների հրապարակած տեղեկությունների՝ Կիրանցի բնակիչները տեղաբնիկներ են եղել։ Առկա է նաև տեղեկատվություն, որ որո բնակիչներ Կիրանց են տեղափոխվել Ղաբաղթափա գյուղից։

## Տես նաև
* Կաղնի խաչ վանք
* Սուրբ Սարգիս եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կիրանց (Դաշկեսանի շրջան)
Չեռնոբիլցիների պուրակ (Արմավիր, Ռուսաստան)

**Չեռնոբիլցիների պուրակ** (, ոչ պաշտոնական անվանումը`** Չեռնոբիլցիների հիշատակի պուրակ**, ), հիշատակի թեմատիկ պուրակ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Արմավիր քաղաքում։ Բացվել է 2006 թվականի ապրիլի 21-ին, Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարի հետևանքները վերացնողների հիշատակը հավերժացումը համար։ Պուրակը գտնվում է Եֆրեմովի փողոցում։

## Հուշարձաններ պուրակում
### «Ծառի արձան» (1996-2013)
Սա ինստալյացիա էր, որը պատկերում էր ծառ, որից արյուն է կաթում։ Արյունից ձևավորվում էին ռադիացիոն ճառագայթման նշաններ` ալֆա, բետա և գամմա։ Խորհրդանշել է աշխարհի վիշտը և ճառագայթումից «օտարման գոտում» կենդանի ամենի մուտացիան։ Հուշարձանը քանդվել է 2013 թվականին, և նրա տեղում հետագայում կառուցվել է նորը։

### [[Չեռնոբիլցիների հուշարձան (Արմավիր, Ռուսաստան)‎|Չեռնոբիլցիների հուշարձան]] (2014-այժմ)
Գլոբուս է, որի ներսում պարփակված է ատոմ (խորհրդանշում է Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարի սպառնալիքն ամբողջ աշխարհի համար)։ Հինգ տղամարդիկ կանգնած են` իրենցով ծածկելով գլոբուսը (տղամարդկանց թիվը խորհրդանշում է հինգ մայր ցամաքները, որոնցից ժամանած կամավորները, համախմբվելով, «փակում էին ճառագայթման ճանապարհը»)։ Հուշասալիկի վրա փորագրված են այն 158 արմավիրցիների ազգանունները, որոնք մահացել են չեռնոբիլյան աղետի հետևանքները վերացնելիս։ Հուշարձանը բացվել է 2014 թվականին հնի տեղում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Զբոսայգիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի զբոսայգիներ
Սամարայի երկաթուղային թանգարան

**Երկաթուղային տեխնիկայի թանգարան** (), մասնագիտացված թանգարան Սամարայում, գտնվում է Լիտվինովյան փողոցի 332 լիտեր Ա հասցեում։ Թանգարանը հիմնվել է Սամարայի պետական համալսարանի կրթական կորպուսների տարածքում (նախկինում Բեզիմյանկա կայանի երկաթուղային զորքերի 9-րդ բրիգադի հրաձգարան)։

## Պատմություն
Թանգարանի ստեղծման նախապատրաստական աշխատանքները սկսվել են սեպտեմբերի 15-ին և ավարտվել երկու ամսվա ընթացքում։ Երկաթուղին նախագծի համար ներդրել է 5 միլիոն ռուբլի։

2010 թվականի նոյեմբերի 9-ին տեղի է ունեցել թանգարանի հանդիսավոր բացումը` նվիրված Կույբիշևի երկաթուղու 136-ամյակին և «Ռուսական երկաթուղիներ» ՓԲԸ-ի հիմնադրման 7-ամյակին։

## Ցուցանմուշներ
### Ենթակառուցվածք
* Դաշկովո երկաթուղային կայարանը (XIX դարի կեսին կառուցված յուրահատուկ կայարանը տեղափոխվել է Դաշկովո կայանից (Պենզայի մարզ) 
* Լուսազդանշաններ, սլաքներ և  ազդանշանների և ճանապարհային միջոցների նմուշներ
* Հնագույն կամրջի տարրեր
* Երկաթգծերի նմուշներ

### Մոտորավագոնային շարժակազմ
* ЭР200 էլեկտրագնացք ЭР200-252, ЭР200-254 երկու վագոնների կազմում և առջևից գնացող գնացք ЭР200-107
* СД № 035 և СМ3 № 256 վագոններ, երկու վագոններն էլ ի սկզբանե ունեցել են СВ սերիան, այնուհետև՝ СД,  ստորին պլատֆորմներին մտնելու համար երկուսի դռներն էլ ձևափոխված են, СМ3 սերիան ստացել են 1956 թ. 3 кВ փոխակերպման արդյունքում։ Համարվում է թանգարանի ամենաթանկարժեք ցուցանմուշներից մեկը, քանի որ նման էլեկտրական ավտովագոնները պահպանվում են միայն Հոկտեմբերյան երկաթուղու թանգարանի հավաքածուում։
* Էլեկտրագնացք ЭР2-371, կցովի վագոն, առջևից գնացող և մոտորային վագոններ, նախնական տեսքին չեն բերվել
* Դիզելային գնացք ДР1А-310

### Շոգեքարշեր
* Չերեպանովների շոգեքարշի մակետ 
* П36-0232, բերվել է Զլատոուստից (Չելյաբինսկի մարզ) (այնտեղ մնացել են П36-0058 մնացորդները)
* Л-0815
* ЛВ-0268
* ЭР766-80
* Еа-2735, մուտք է գործել  2015 թ.

### Ջերմաքարշեր
* ТЭП60-1029
* ТЭ3-5531
* 2ТЭ10Л-1364
* ЧМЭ3-5188
* ТЭМ2-3018
* ТГК2-7892
* ТУ2-104, նեղուղի, բերվել է մանկական երկաթուղուց

### Էլեկտրաքարշեր
* ВЛ22м-442
* ВЛ23-401
* ВЛ8-1700
* ЧС2-817
* ЧС4-160
* ВЛ10-085,
* ВЛ60К-2518, թանգարանի ցուցադրությունում ընդգրկված չէ, գտնվում է հանգարում՝ որպես ուսումնական գնացքաշար

### Երկաթուղային սայլակ և ճանապարհային տեխնիկա
* Մոտոդրեզինա ДТ-5 «Պիոներուհի»
* АГВ-171
* АС1А-2327
* АС4-022, ճանապարհային մոտրիս
* ЭСО, ռոտորային ձյունամաքրիչ
* ДМС-1077
* ПЗСМ, գործել է 2015 թ.
Ցուցանմուշների զգալի մասը տրամադրվել է Կույբիշևի, Մերձվոլգյան և Հարավային Ուրալի երկաթուղիների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* В Самаре открылся Музей железнодорожной техники
* Без прошлого нет будущего 

Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի երկաթուղային թանգարաններ
Կատեգորիա:Սամարայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սամարայի տեսարժան վայրեր
Հեգե Ռիիսե

**Հեգե Ռիիսե** (, ), նորվեգացի ֆուտբոլիստուհի, Նորվեգիայի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ։

## Ակումբային կարիերա
Ռիիսեն ֆուտբոլ սկսել է խաղալ վեց տարեկանից և մինչեւ 14 տարեկան խաղացել է տղաների թիմում։ 1992 թվականին հաղթել է Նորվեգիայի գավաթի մրցաշարը՝ *Սեցկոգ Հյոլանդ* ակումբի կազմում։ 1995 թվականի վերջում՝ չորս այլ նորվեգացիների հետ, միասին միացել են *Nikko Securities Dream Ladies* ֆուտբոլային ակումբին՝ Ճապոնիայում։ Ակումբը հաղթել է ճապոնական լիգայի և գավաթի առաջնություններում՝ 1996 թվականին և գավաթը՝ 1997 թվականին, որից հետո Ռիիսեն վերադարձել է Նորվեգիա` կրկին խաղալով Սեցկոգ Հյոլանդի կազմում։

2000 թվականին միացել է «Ասկեր ՖԱ»-ին (Օսլո) և կրկին հաղթել գավաթի մրցաշարը «Ասկերի» հետ՝ նույն տարում։ 2003 թվականին Նորվեգիայի ֆուտբոլի ասոցիացիան Ռիիսեին անվանում է նորվեգացի լավագույն կին ֆուտբոլիստ։

2005 թվականին վերադառնալով Նորվեգիա, Հեգե Ռիիսեն միացել է Օսլոյի «Ստրյոմմեն» ակումբին և 2006 թվականին դարձել է ակումբի մարզչի օգնական։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ 37 տարեկան հասակում, խաղացել է «Ստրյոմմեն» ակումբի հետ իր վերջին խաղը և որպես ֆուտբոլիստ հեռացել ֆուտբոլից։

## Միջազգային կարիերա
Ռիիսեն՝ Նորվեգիայի ազգային հավաքականի կազմում առաջին անգամ խաղացել է 1990 թվականին։ Հավաքականի կազմում հաղթել է ՈՒԵՖԱ-ի կանանց առաջնության մրցաշարը՝ 1993 թվականին։ Երկու տարի անց Նորվեգիայի ազգային թիմում նվաճել է ՖԻՖԱ-ի՝ աշխարհի կանանց 1995 թվականի գավաթը և մրցաշարից հետո արժանացել «Ոսկե գնդակի»։

Նորվեգիայի ազգային հավաքականում Հեգե Ռիիսեի ամենամեծ նվաճումը Սիդնեյի 2000 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալ նվաճելն էր, դառնալով աշխարհի միայն երեք կանանցից մեկը, որոնք միաժամանակ դարձել են օլիմպիական, աշխարհի գավաթի և Եվրոպայի առաջնության հաղթող։

2004 թվականի սեպտեմբերին՝ միջազգային ֆուտբոլից հեռացել է 188 գավաթով և 58 գոլով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Հեգե Ռիիսեի վիճակագրություն 

Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆուտբոլիստուհիներ
Սամարայի մարզային գեղարվեստի թանգարան

**Սամարայի մարզային գեղարվեստի թանգարան** (), Ռուսաստանի Պովոլժիե տարածքի խոշորագույն թանգարաններից մեկը։

## Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 1897 թվականին տեղացի նկարիչ Կոնստանտին Գոլովկինի կողմից` մի խումբ սամարացի նկարիչների մասնակցությամբ։ Հավաքածուի համար հիմք է հանդիսացել 19-20-րդ դարերի արտերկրում գտնվող սամարացի նկարիչների կտավները, ինչպես նաև դարի սկզբի ռուս վարպետների ստեղծագործությունները։ Թանգարանն ունի 18-19-րդ դարերի ռուսական արվեստի հարուստ հավաքածու, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի ռուս նկարիչների գեղանկարների և գրաֆիկայի հավաքածու։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է 1920-1970-ական թվականների խորհրդային արվեստի նմուշներ։

## Գրականություն
* Петрова Т.А. По залам Самарского художественного музея. Русский авангард. Путеводитель. - Самара, 2010.
* Петрова Т.А. По залам Самарского художественного музея. Русская живопись XVIII - начала XX века. Путеводитель. - Самара, 2007.
* От Модерна до Авангарда = From art Nouveau to Avantgarde art: Альбом / Самар. худож. музей; Сост. Басс Л.Я. - М.: ГАЛАРТ, 1995. - 183 с. - ISBN 5-269-00834-3.

## Պատկերասրահ

Subashi desant.jpg|Հովհաննես Այվազովսկի «Դեսանտ Նիկոլայ Ռաևսկին Սուբաշում» (1839)
Unknown by Borovikovsky (Samara).jpg|Վլադիմիր Լուկիչ «Կնոջ դիմանկար» (1805)
Воззвание Минина к нижегородцам в 1611 году.jpg|Միխայիլ Պեսկով «Քաղաքացի Մինինի կոչը նիժեգորոդցիներին» (1861)
Саврасов Зима 1873.jpg|Ալեքսեյ Սավրասով, «Ձմեռ» (1873)
Stepanov 007.jpg|Ալեքսեյ Ստեպանով «Վոլգայի վրա» (1897)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1897 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1897 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Սամարայի թանգարաններ
Ճանապարհ բադիկներին (քանդակ)

**«Ճանապարհ բադիկներին»** (), քանդակագործական հորինվածք Մոսկվայում, քաղաքի տեսարժանիքներից մեկը, որը տեղադրվել է 1991 թվականին Նովոդևիչի վանքի մոտ գտնվող պուրակում։

## Պատմություն
«Ճանապարհ բադիկներին» քանդակագործական հորինվածքը տեղադրվել է 1991 թվականին Նովոդևիչի վանքի մոտ գտնվող պուրակում, լճակի ափին։ Ամերիկացի գրող Ռոբերտ Մակքլոսկիի «Ճանապարհ բադիկներին» հեքիաթային վիպակը, որը հրապարակվել է 1941 թվականինին, ունեցել է այնպիսի մեծ հաջողության, որ Բոստոնի իշխանությունները որոշել են կենտրոնական զբոսայգում տեղադրել գրքի գլխավոր հերոսուհու՝ մայր բադիկ Տիկին Մալարդի և նրա ութ ձագուկների արձանը։ Հուշարձանը պատրաստվել է Ռոբերտ Մակքլոսկիի երկրպագուհի Նենսի Շոնի էսքիզներով։ Այս քանդակի պատճենը 1991 թվականին ԱՄՆ-ի առաջին տիկին Բարբարա Բուշը նվիրել է ԽՍՀՄ առաջին տիկին Ռաիսա Գորբաչովային, որը, ամուսնու հետ գտնվելով Բոստոնում և գործնական այցով հայտնվելով քաղաքի Կենտրոնական զբոսայգում, հետաքրքրվել էր արձանախմբով։
Հուշարձանի բացումից հետո հաջորդ գիշերը բադիկներից մեկին գողացել էին։ 2000 թվականի փետրվարին անհետացան ևս երեք ֆիգուրներ։ Քանդակի հեղինակը, իմանալով այս մասին, որոշել է վերականգնել իր ստեղծագործությունը, և 2000 թվականի սեպտեմբերի 18-ին տեղի է ունեցել վերականգնված արձանախմբի հանդիսավոր բացումը։ Արարողությանը ներկա են եղել Միխայիլ Գորբաչովը դստեր՝ Իրինայի հետ, Ռուսաստանում ԱՄՆ-ի արտակարգ դեսպան Ջեյմս Քոլինզը, Ռուսաստանի այն ժամանակվա մշակույթի նախարար Միխայիլ Շվիդկոյը, Մոսկվայի կառավարության մշակույթի հանձնաժողովի նախագահ Իգոր Բուգաևը և այլք։

Ներկայում վանդալությունից պաշտպանելու նպատակով քանդակն ամրացված է ամրաններով, մոտակայքում գտնվում է պահպանության ծառայության պահակատնակը։

## Նկարագրություն
«Ճանապարհ բադիկներին» քանդակագործական հորինվածքը տեղադրված է սալարկած ճեմուղու վրա և բաղկացած է ինը ֆիգուրից։ Դրանք են՝ մայր բադիկ Մալարդը և ութ ձագուկները՝ Ջեկը, Քեկը, Լեկը, Մեկը, Նեկը, Քվեկը, Փեկը և Քվակը։ Հուշարձանը Ռուսաստանի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների միջև հաշտեցման յուրօրինակ խորհրդանիշ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Գրեմիո

**Գրեմիո** (), բրազիլական ֆուտբոլային ակումբ Պորտու Ալեգրիից։ Ակումբը հիմնադրվել է 1903 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս Սերիա A-ում՝ Բրազիլիայի բարձրագույն դիվիզիոնում և Լիգա Գաուշուում՝ Ռիու Գրանդի դու Սուլի տեղական առաջնությունում։

Գրեմիոն 36 անգամ հաղթել է Լիգա Գաուշուն, 2 անգամ՝ Սերիա A-ն և 1 անգամ՝ Սերիա B-ն։ Ակումբը ռեկորդային 5 անգամ հաղթել է Բրազիլիայի գավաթը և 1 անգամ՝ Բրազիլիայի սուպերգավաթը։ Բացի այդ, Գրեմիոն 1 անգամ հաղթել է Միջմայրցամաքային գավաթը, 3 անգամ՝ Լիբերտադորեսի գավաթը և 2 անգամ՝ Ռեկոպա Սուդամերիկանան։

Գրեմիոն մրցակցություն ունի «Ինտերնասիոնալի» հետ։ Նրանց հակամարտությունը համարվում է ամենալարվածը Բրազիլիայում և ամենալարվածներից մեկն աշխարհում։

## Նվաճումներ
### Ազգային
* **[[Սերիա A (Բրազիլիա)|Սերիա A]]** 
** **Հաղթող (2).** 1981, 1996
* **[[Սերիա B (Բրազիլիա)|Սերիա B]]**
** **Հաղթող (1).** 2005
* **[[Ֆուտբոլի Բրազիլիայի գավաթ|Բրազիլիայի գավաթ]]**
** **Հաղթող (5).** 1989, 1994, 1997, 2001, 2016
* **[[Ֆուտբոլի Բրազիլիայի սուպերգավաթ|Բրազիլիայի սուպերգավաթ]]**
** **Հաղթող (1).** 1990

### Միջազգային
* **[[Ֆուտբոլի միջմայրցամաքային գավաթ|Միջմայրցամաքային գավաթ]]**
** **Հաղթող (1).** 1983
* **[[Լիբերտադորեսի գավաթ]]**
** **Հաղթող (3).** 1983, 1995, 2017
* **[[Ռեկոպա Սուդամերիկանա]]** 
** **Հաղթող (2).** 1996, 2018
* **[[Սանվա բանկի գավաթ]]**
** **Հաղթող (1).** 1995

### Տեղական
* **Սուլ Մինասի գավաթ**
** **Հաղթող (1).** 1999
* **Սուլ Բրազիլերոյի առաջնություն**
** **Հաղթող (1).** 1962
* **[[Լիգա Գաուշու]]**
** **Հաղթող (36).** 1921, 1922, 1926, 1931, 1932, 1946, 1949, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1977, 1979, 1980, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1993, 1995, 1996, 1999, 2001, 2006, 2007, 2010
* **ՖԳՖ գավաթ**
** **Հաղթող (1).** 2006
* **Պորտու Ալեգրիի առաջնություն**
** **Հաղթող (28).** 1911,1913,1912, 1914, 1915, 1919, 1920, 1921, 1922, 1923, 1925, 1926, 1930, 1931, 1932, 1933, 1935, 1937, 1938, 1939, 1946, 1949, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1964, 1965

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրեմիոյի պաշտոնական կայքը
* Գրեմիոյի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Գրեմիոյի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Գրեմիոյի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Գրեմիոյի պաշտոնական ՅուԹյուբի էջը
* Գրեմիոն transfermarkt-ում
* Գրեմիոն futbol24.com-ում
* Գրեմիոն soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:Բրազիլական ֆուտբոլային ակումբներ
Սամարայի կենդանաբանական այգի

մինի|Սամարայի կենդանաբանական այգու ցուցանակը
**Սամարայի կենդանաբանական այգի** (), կենդանաբանական այգի Սամարա քաղաքում։

## Կենդանիներ
Կենդանաբանական այգու կենդանիների թվում են՝ ամուրյան վագրը, հեռավորարևելյան ընձառյուծը, աֆրիկյան առյուծը, սև յագուարը, գորշ արջը, կապիկները, սիրամարգերը, արծիվները, ծովարծիվները, բվեճները, նեղոսյան կոկորդիլոսը, օձերի էկզոտիկ տեսակներ, պիրանաները և այլ հետաքրքիր կենդանիներ։

## Պատմություն
Սամարայի կենդանաբանական այգու հիմնադրման ամսաթիվը համարվում է 1992 թվականի հունվարի 16-ը։ Կենդանաբանական այգու նախնական հավաքածուն բաղկացած էր «Տերեմոկ» (Վերնատնակ) կոոպերատիվին պատկանող կենդանիներից և իր կազմում ներառում էր 46 տեսակի 80 առանձնյակներ։ Կենդանաբանական այգու հիմնադիրն ու առաջին տնօրենն է եղել Ալեքսեյ Իվանովիչ Դեգտյարը։ Մինչև 1997 թվականի դեկտեմբեր Սամարայի կենդանաբանական այգին իրենից ներկայացնում էր տեղաշարժվող հավաքածու, ամռանը կենդանիները գտնվում էին Յուրի Գագարինի անվան զբոսայգում, ձմռանը՝ Ժիգուլևսկի այգիների ջերմոցներում։ Կենդանիներին կերակրելը, ինչպես նաև պահպանման պայմանները բավարար չէին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ 1997 թվականին Սամարայի կենդանաբանական այգին ունեցավ մշտական վայր Ընդհատակյա գործիչների ձորակում (այժմ՝ Պոստնիկովի ձորակ), 0,23 հեկտար տարածքում կենդանիների պահպանման պայմանները չբարելավեցին։

2006 թվականին Սամարայի կենդանաբանական այգին անցավ մշակույթի նախարարության Սամարայի մարզի ենթակայության ներքո, և կենդանաբանական այգու ղեկավար դարձավ Օլեգ Վալենտինովիչ Շեպտալովը։ Այնուհետև կենդանաբանական այգում ամեն ինչ արմատապես փոխվեց. Սամարայի կենդանաբանական այգին այժմ դարձել է Սամարայի մարզի բնակիչների սիրված վայրերից (այցելուների թիվն ավելացել է 3,5 անգամ), կենդանիների պահպանման համար կառուցվել են նոր շենքեր՝ Էկոցուցասրահ, ակվատերիում, թռչնարաններ, մեծավանդակներ գիշատիչների, կղճակավորների  համար, կահավորված երկու լճակներ թռչունների համար։ Կերակրումն իրականացվում է ըստ Մոսկվայի կենդանաբանական այգու օրաբաժնի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սամարայի կենդանաբանական այգի 

Կատեգորիա:Կենդանաբանական այգիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կենդանաբանական այգիներ
Կատեգորիա:Սամարայի տեսարժան վայրեր
Սառեկ

**Սառեկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 12 տուն հայ բնակիչ։

## Տես նաև
* Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անահիտ Քնարյան

**Անահիտ Գրիգորի Քնարյան** (), հայ բանաստեղծուհի։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1984)։

## Կենսագրություն
Անահիտ Քնարյանը ծնվել է 1948 թվականին Գառնի գյուղում։ Ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը։ Դպրոցում դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն, Աբովյան քաղաքի շրջանային թերթում եղել է լրագրող, այնուհետև՝ շրջանային ռադիոհաղորդումների գլխավոր խմբագիրը։ 1992-1997 թվականներին աշխատել է հեռուստառադիոպետվարչության «Մշակույթ» ստեղծագործական միավորումում որպես խմբագիր, որտեղ հիմնադրել և հեղինակել է «Դիմանկար» և «Տեսադարան» հաղորդաշարերը։ 1998 թվականին հիմնադրել է Սարդարապատ հուշահամալիր-թանգարանի լրատվական կենտրոնը։ 2001-2004 թվականներին խմբագրել է «Հանրապետություն» էլեկտրոնային թերթը։

## Ստերծագործական գործունեություն
Ուսանողական տարիներից տպագրվել է բուհական, հանրապետական թերթերում, «Նոր Ձայներ» գրական անթոլոգիայում, «Գարուն» ամսագրում։ Ստեղծագործության թեման սերն է, հայրենիքը, իր ապրած ժամանակը՝ պայքար, Արցախյան պատերազմը, արտագաղթը։

* «Ուլունք Շամիրամա ի ծով», 1975
* «Զարկերակ», «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան-1980։
* «Տրոփ», ISBN&nbsp;9785550002568:
* «Անվերջ սկիզբ», ՀԳՄ հրատարակչություն, Երևան-2003
* «Դատավճիռ», 2017, ISBN 978-9939-0-2498-1:
* «Անվերադարձ վերադարձ»

## Տես նաև
* Հայաստանի գրողների միության անդամների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Խաչատրյան Հ. Հ. Գրական տեղեկատու, 1986։

Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կիրովի կամուրջ (Սամարա)

**Կիրովի կամուրջ** (), Սամարա գետի վրա գտնվող կայմապարաններով կամուրջ, որը բացվել է 2014 թվականին։ Սամարա քաղաքից կամրջի ելքը կատարվում է Կիրովի պողոտայից։

Շինարարության գլխավոր կապալառուն «Վոլգասպեցսրոյ» ՍՊԸ-ն էր։ «Վոլգասպեցսրոյի» սնանկացման ընթացակարգից հետո նոր կապալառու դարձավ «Սամարանստրոյ» ՓԲԸ-ն։ Կամրջի բացումը մի քանի անգամ հետաձգվել է։

2014 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Սամարայի նահանգապետ Նիկոլայ Մերկուշկինի և ՌԴ տրանսպորտի նախարար Մաքսիմ Սոկոլովի ներկայությամբ տեղի է ունեցել կամրջի բացման արարողությունը։ Տեղաշարժումը բացվել է Կիրովի պողոտայից մինչև Բելոզյորկի-Չերնովսկի-Նիկոլաևկա ավտոճանապարհի հատված։
left|thumb|220px|Կամրջի շինարարությունը, 2011 թվական

Երկու տարի անց ավարտին է հասցվել կամուրջը Վոլգայի շրջանին կապող ճանապարհային հանգույցը։

2017 թվականի ամռանը Կիրովի կամուրջը, նախագծային փաստաթղթերից շեղումների պատճառով, չի գործարկվել։ Ռոստեխնադզորը բազմիցս դիմել է դատարան, որը Սամարայի մարզի տրանսպորտի նախարարությանը տուգանել է անավարտ կառույցի շահագործման համար։

## Բնապահպանական հետևանքներ
Սամարայի մարզի տրանսպորտի և ավտոճանապարհների նախարարությունը գնահատել է կամրջի կառուցման համար բնությանը պատճառված վնասը։ Դա կազմել է 208236 սազան և 63048 ստերլետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Ксения Лампова.* Кировский мост в Самаре не достроят до 2025. «Другой город», 29 февраля 2016 со ссылкой на газету «Самарское обозрение» от 29 февраля 2016 года.
* *Максим Агеев.* Кировский мост ускорил въезд в Самару на 15 минут, но добавил 17 км пробега. «Новости Самары», 15.10.2014 со ссылкой на gorod.samara24.ru

Կատեգորիա:Սամարայի կամուրջներ
Կատեգորիա:Սամարայի տեսարժան վայրեր
Պարահանդեսային երեկո (նկար)

**«Պարահանդեսային երեկո»** (), ֆրանսիացի ինքնուս նկարիչ, պարզունակ արվեստի`պրիմիտիվիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Անրի Ռուսոյի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1886 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 117.3 × 89.5 սմ։ «Պարահանդեսային երեկո» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանում (Ֆիլադելֆիա, ԱՄՆ)։

## Պատմություն
«Պարահանդեսային երեկո» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է կարիերայի վաղ շրջանում՝ քառասուներկու տարեկան հասակում։ Անրի Ռուսոն մինչև քառասուն տարեկանն աշխատում էր որպես մաքսավոր, և սկսեց նկարել միայն թոշակի անցնելուց հետո։ Նախքան այս կտավը վրձնելը հեղինակն իր արտանկարները ցուցադրության է ներկայացրել Ելիսեյան դաշտերում, որոնք արել էր Լուվրում։ 1886 թվականին հեղինակն առաջին անգամ հանրությանը ներկայացնում է այս կտավը Անկախների սալոնում։ «Պարահանդեսային երեկոն» հանրության կողմից ծաղրի ենթարկվեց պլանի շինծու հորինվածքի և բնանկարի խիստ մանրամասն լինելու համար։ Սակայն, երբ նկարը տեսնելու համար այդտեղ հրավիրեցին Կամիլ Պիսսարոյին, արձագանքը կտրուկ փոխվեց։ Վերջինս հիացավ այս կտավով, հատկապես դրա գունային հարստությամբ։ Դրա շնորհիվ Անրի Ռուսոն մեծ հայտնիություն ձեռք բերեց։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *La Vérité sur le Douanier Rousseau*, Plon, 1961.
* *La Vérité sur le Douanier Rousseau. Le Conseil municipal de Paris et les Artistes indépendants : 1880—1900*, La Bibliothèque des Arts, Lausanne-Paris, 1971.
* *Le Douanier Rousseau et Frumence Biche*, La Bibliothèque des Arts, Lausanne-Paris, 1973.

Կատեգորիա:1886 նկարներ
Կատեգորիա:Անրի Ռուսսոյի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Էլլեն Հորն

**Էլլեն Հորն** (ի ծնե՝ Էլլեն Սթոյսենմ, ), նորվեգացի դերասան, թատրոնի ռեժիսոր և Նորվեգական բանվորական կուսակցության քաղաքական գործիչ։

## Կարիերա
Հորնն իր կարիերան սկսել է Օսլոյի նոր թատրոնում որպես տիկնիկայինի դերասան (1969-1970 թթ.), կրթվել է Նորվեգիայի ազգային թատերական ակադեմիայում (1972-1975 թթ.), և մինչև 1980-ականների վերջը եղել է նորվեգական թատրոնի ամենահայտնի և կենտրոնական գործիչներից մեկը։ Որպես դերասանուհի՝ աչքի է ընկել բազմակողմանիությամբ։ Լինելով Նորվեգիայի ազգային թատրոնի ղեկավար (1992-2000 թթ.)՝ նա կարողացել է մարող ընկերությունը վերածել զարգացած մշակութային կենտրոնի ինչպես ֆինանսական առումով, այնպես էլ թատերական։ Հորնը ընդգրկվել է Նորվեգիայի հեռարձակող ընկերության և Ազգային թատրոնի ասոցիացիայում, և մինչ օրս Riksteatret-ի տնօրենն է։

Ավելի ուշ Հորնը զարգացրեց և ամրապնդեց Իբսենի փառատոնը, և ղեկավարեց Ազգային թատրոնը մինչև դրա 100-ամյակը՝ 1999 թվականը։ Այդ առիթով պարգևատրվել է Սուրբ Օլավի մեդալով։ Սթոլթենբերգի առաջին կառավարման ժամանակ եղել է մշակույթի նախարար (2000-2001 թթ.):

Կառավարությունից դուրս գալուց հետո Հորնը վերադարձել է Ազգային թատրոն որպես դերասան, և վերջին տարիներին շրջել *Undset* և *Jeg kunne gråte blod* թատերական ընկերությունների հետ (Մարի և Համսունների մասին)։ Ինչպես թատրոնի տնօրեն, այնպես էլ նախարար եղած ժամանակ նա տատանվում էր՝ արդյոք բավականաչափ որակավորված է նման մեծ խնդիրներով զբաղվելու համար և իր քննադատական մոտեցումը զուգակցել է ծանր և կենտրոնացած աշխատանքի հետ։

## Անձնական կյանք
Հորնը ամուսնացած է (1988 թ.) նորվեգացի ջազ թմբկահար Ջոն Քրիսթենսենի (ծնված՝ 1943 թ.) հետ։ Ունի երկու երեխա՝ թատրոնի տնօրեն Կյերսթի Հորն (ծնված՝ 1977 թվականին, նկարիչ Պեր Քրիստիան Հորնի հետ ամուսնությունից (1973–1981 թթ.)), և Էմիլի Սթոյսեն Քրիսթենսեն (ծնված՝ 1986 թ., ներկայիս ամուսնությունից)։

## Պարգևներ
* Սուրբ Օլավի մեդալ, 1999

## Ընտրյալ դերեր
*Սիգրիդ Ունսեթ «*Undset*»-ում (Trøndelag թատրոն, 2005)
* Մարգրեթ «*Adjø solidaritet (Farewell Illusions)*»-ում (ֆիլմ, 1985)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Rossiné, Hans. "Ellen Horn". Norsk biografisk leksikon (in Norwegian). Kunnskapsforlaget. Retrieved 28 January 2010.

## Արտաքին հղումներ
*Էլլեն Հորնի կենսագրությունը SNL.no-ում Նորվեգական մեծ հանրագիտարան 
*Էլլեն Հորնը Սթորթինգում

Կատեգորիա:Կանայք Նորվեգիայում
Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասաններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ
Կինոխցիկի հուշարձան

**Կինոխցիկի հուշարձան** (), Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայի տեսարժան վայրերից մեկը, որը 2001 թվականին տեղադրվել է Ռուսական կինեմատոգրաֆի փառքի ծառուղում, որը գտնվում է Մոսֆիլմովսկայա փողոց, թիվ 8 հասցեում, «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի շենքի հարևանությամբ։

## Պատմություն
Քանդակագործ Ալեքսեյ Ռոսլյակովի Կինոխցիկի հուշարձանը տեղադրվել է 2001 թվականին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի շենքի հարևանությամբ գտնվող Ռուսական կինեմատոգրաֆի փառքի ծառուղու բարձրադիր հատվածում՝ հոլիվուդյան փառքի ծառուղու նմանությամբ։ Քանդակագործական հորինվածքը դարձել է ծառուղու յուրատեսակ սկիզբը։

Հուշարձանի ստեղծման գաղափարը հայտնվել է 2001 թվականի ամռանը՝ Մոսկվայի միջազգային ամենամյա կինոփառատոնի անցկացման ժամանակ։

Կինոխցիկի հուշարձանի նմանակը, որը կանգնեցված է պատվանդանի վրա, գտնվում է Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական համալսարանի մուտքի մոտ։ Այդ հորինվածքի կազմում ընդգրկված է նաև լուսատու սարք։

## Նկարագրություն
Կինոխցիկի հուշարձանի հորինվածքը բավական հետաքրքրական է։ Մեկ կալանի վրա մեկը մյուսի վրա տեղադրված է տարբեր ժամանակների երեք կինոխցիկ՝ «Pathe», «Այմո», ինչպես նաև՝ Լյումիեր եղբայրների դարաշրջանի «Louis Lumere» կինոխցիկ։ Որպես քանդակի պատվանդան ծառայում է աղյուսից շարված կլոր հարթակը։ Տարածքը քանդակի շուրջ սալարկված է ռուս հայտնի դերասանների և ռեժիսորների ձեռքերի ցեմենտե դրոշմահետքով սալիկներով։ Առաջինն իր «հետքը» թողել է դերասան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Նիկիտա Սերգեևիչ Միխալկովը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Սիրի Թոլլերյոդ

**Սիրի Թոլլերյոդ** (), նորվեգացի մոդել։

## Վաղ կյանք
Յոթ տարեկանից Թոլլերյոդը սկսել է հաճախել դպրոց։ Իր ակտիվությամբ աչքի էր ընկնում նաև դպրոցից դուրս և զբաղվում էր տարբեր սպորտաձևերով։ Ունի մեկ մեծ քույր՝ Սուսաննան։ Նրան հայտնաբերել է սկաուտ Դոննա Յոաննան Սյորլանդսենտերետ առևտրի կենտրոնի H&M խանութում Սուրբ ծննդյան գնումներ կատարելու ժամանակ։

2006 թվականի սեպտեմբերին Սիրին մեկնեց Միլան մոդելի կարիերայով զբաղվելու նպատակով, սակայն շուտով վերադարձավ՝ ստանալու իր ավագ դպրոցի դիպլոմը։ Ավարտելուց անմիջապես հետո պայմանագիր կնքեց «Trump Models»-ի հետ և առաջարկ ստացավ նկարահանվել Իտալիայի Vogue-ի համար։

2007 թվականի ապրիլին Թոլլերյոդը տեղափոխվեց Նյու Յորք՝ մոդելի կարիերայով լիարժեքորեն զբաղվելու նպատակով, և նույն տարում ներկայացվեց «DKNY» ընկերության կողմից, բացեց և փակեց D&G-ի գարնանային շոուները, հայտնվեց «10»-ի շապիկի վրա և Սթիվեն Մեյսելի հետ նկարահանվեց «Prada Sport»-ի համար։ 2009 թվականին Trump գործակալություններից տեղափոխվեց «DNA Model Management»:

## Կարիերա
Թոլլերյոդին նկարել են այնպիսի լուսանկարիչներ, ինչպիսիք են՝ Սթիվեն Մեյսել, Կարլ Լագերֆելդ, Սթիվեն Քլեյն և Էլեն վոն Ունվերթ։ Նրա նկարները հայտնվել են «Vogue»-ի միջազգային խմբագրությունների, ֆրանսիական «French Revue de Modes», «Elle» և այլ ամսագրերի շապիկներին։ Հայտնվել է նաև «Dazed & Confused», «Numéro», «V», «Harper's Bazaar», «W», «Allure» և այլ ամսագրերում։

Աշխատել է «Dolce & Gabbana», «Christian Lacroix», «Louis Vuitton», «Calvin Klein», «Chanel» և «Prada» ընկերությունների համար։ Լինելով Կարլ Լագերֆելդի ֆավորիտը՝ Թոլլերյոդը համարվում է «Chanel»-ի վերելքային և վայրէջքային ուղիների ներկայացուցիչը, բացել է Fall 2008 RTW և Pre-Fall 2008 շոուները։

Մոդելը ներկայացրել է նաև «Barneys New York», «Bergdorf Goodman», «DKNY», «GAP», «ohn Galliano», «Max Mara», «Miu Miu», «Prada», «Sportmax», «Valentino» և «White House Black Market» ընկերությունների գովազդային քարոզարշավները։ Թոլլերյոդը «Valentino SpA»-ի «Rock 'n Dreams» և Գվեն Ստեֆանիի «World of Harajuku Lovers» բույրերի դեմքն է։ Բրազիլիայում եղել է Վիկտոր Հյուգոյի մի շարք քարոզարշավների ներկայացուցիչը։

Թոլլերյոդը ներկայացվել է նաև "Matchstick Girl" նորաձևության մասին ֆիլմում։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Նյու Յորքի «Soho House» ակումբում 2011 թվականի ապրիլի 14-ին։

## Բարեգործություն
Թոլլերյոդը միացել է մի շարք հայտնի մոդելների և դիզայներների՝ Բնապահպանական արդարադատության հիմնադրամի մասին իրազեկվածությունը բարձրացնելու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սիրի Թոլլերյոդը Fashion Model Directory-ում

Կատեգորիա:Կանայք Նորվեգիայում
Կատեգորիա:Նորվեգացի մոդելներ
Փառքի հուշարձան (Սամարա)

**Փառքի հուշարձան** (), գտնվում է Սամարա քաղաքի Լենինյան շրջանի Փառքի հրապարակում։ Համարվում է Սամարա քաղաքի խորհրդանիշերից մեկը։

## Պատմություն
Փառքի հուշարձանը կառուցվել է 1968-1971 թվականներին Կույբիշևում (այժմ՝ Սամարա), բացվել է 1971 թվականի նոյեմբերի 5-ին։ Կառուցվել է Կույբիշևի ինքնաթիռային արդյունաբերության աշխատակիցների պատվին, որոնք մեծ ներդրում են ունեցել Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի համար։ Նախագծի հեղինակներն են եղել քանդակագործ Պավել Իվանովիչ Բոնդարենկոն, մոսկվացի ճարտարապետ Ա. Բ. Սամսոնովը և քանդակագործ Օլեգ Կիրյոխինը։ Հուշարձանի տեղադրման համար գումար է հավաքվել ամբողջ քաղաքից, Կույբիշևի գործարանների ու ֆաբրիկաների յուրաքանչյուր աշխատակից նվիրաբերել է 1 ռուբլի։ Կույբիշևի քաղաքային գործադիր կոմիտեն որոշել է հուշարձանի կառուցման վայրը` Տոնավաճառի զառիթափ լանջին։

Բարձր լեգիրված պողպատից պատրաստված հոյակապ հուշարձանը 13 մետր բարձրությամբ աշխատավորի արձան է, որը դեմքով նայում է դեպի Վոլգան և կանգնած է 40-մետրանոց պատվանդանի վրա։ Դեպի վեր պարզած ձեռքերում պահել է ինքնաթիռի թևեր՝ խորհրդանշելով Կույբիշևում արտադրվող ռազմական ինքնաթիռների թևերը։ Աշխատավորի կերպարը խորհրդանշում է աշխատողին, պատվանդանը՝ դեպի երկինք հառնող պայծառ լույս։ Հուշարձանի կողքին տեղադրվել է «Վշտալլուկ մայրը» հուշահամալիրը, որը ստեղծել են հուշարձանի հեղինակները։

Պաշտոնական անվանումից բացի` հուշարձանը ստացել է նաև այլ հայտնի անուններ, օրինակ` «Պաննիկովսկին սագով»` ի պատիվ «Ոսկե հորթը» և «Թևեր» ստեղծագործությունների հերոսների։ Երբեմն հուշարձանը շփոթում են Գագարինի հուշարձանի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Антон Черепок, Виталий Политов* Как выглядит лицо рабочего с Монумента славы анфас. и Инфографика о монументе. «Другой город», 2016

Կատեգորիա:Սամարայի հուշարձաններ
Աբաս Բ Կյուրիկյան

**Աբաս Բ Կյուրիկյան** (), Մածնաբերդի իշխան (թագավոր)՝ 1185 - 1192 թվականներին։

Մածնաբերդի իշխան Կյուրիկե Գ-ի որդին, Զաքարե Բ և Իվանե Ա Զաքարյան-Երկայնաբազուկների քրոջ՝ Նանա Զաքարյանի ամուսինը, Կյուրիկյանների թագավորական տոհմից։

## Կենսագրություն
Աբաս Բ Կյուրիկյանը ծնվել է 1173 թվականին Մածնաբերդի Կյուրիկե Գ իշխանի ընտանիքում։ 1185 թվականին, երբ Աբասը դեռ 12 տարեկան էր, մահանում է նրա հայրը՝ Կյուրիկե Գ-ն, իսկ Աբասը քրոջ՝ Բավրինեայի խնամակալության տակ դառնում է Մածնաբերդի իշխան։ 1190 թվականին Աբաս Բ-ն ամուսնանում է Զաքարե Բ և Իվանե Ա Զաքարյան-Երկայնաբազուկների քրոջ՝ Նանա Զաքարյանի հետ։ 2 տարի հետո՝ 1192 թվականին, 19 տարեկան հասակում մահանում է։

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 5

Կատեգորիա:Բագրատունիներ
Կատեգորիա:Կյուրիկյաններ
Կատեգորիա:Մածնաբերդի իշխանություն
Խավիեր Էչեյտա

**Խավիեր Էչեյտա Գորիչատեգի** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Ատլետիկ Բիլբաո» ակումբի և Իսպանիայի հավաքականի կենտրոնական պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Էչեյտան ծնվել է Ամորեբետա Էչանոյում (Բիսկայա) և «Ատլետիկ Բիլբաո» ակումբի պատանեկան ակադեմիայի սան է։ Բիլբաոյի գլխավոր հավաքականում իր առաջին խաղերն անցկացրել է 2008/09 մրցաշրջանում։ 2008 թվականի նոյեմբերի 16-ին «Օսասունայի» դեմ դեբյուտային խաղում ֆուտբոլիստը փոխարինել է վնասվածք ստացած Ուստարից Ալդեկոատալորա Աստարլաոյին, իսկ «Նումանսիայի» դեմ հաջորդ խաղում հեռացվել է դաշտից։ Դեկտեմբերի 21-ին Էչեյտան «Ռեալ Բետիսի» դեմ խաղի ընդմիջման ժամանակ փոխարինել է Անդեր Մուրիլիոյին և օգնել իր թիմին հաղթանակ տանել (1։0)։ Մրցաշրջանի մնացած մասը խաղացողն անցկացրել է «Ատլետիկի» պահեստային կազմում՝ «Բիլբաո Ատլետիկում»։

2010 թ. Հունվարին փոխանցման պատուհանի վերջին օրը Էշթաին տրվել է 5 ամսվա վարձակալությամբ Կարթագենի, որը խաղացել է Սեգունդայում։ 2010 թ. Հուլիսի 16-ին խաղացողը դուրս է եկել «Ատլետիկ» և պայմանագիր է կնքել Սեգունդս «Էլչե» ակումբի հետ, որտեղ նա արագ դարձավ հիմնական գծի խաղացող։

2013 թ. Հունիսի 4-ին, խաղադրույքը խաղացել է 40 խաղ և վաստակելով 4 գոլ, ինչ օգնում էր Էլչին 30 տարվա ընթացքում առաջին անգամ իսպանական ֆուտբոլի ընտրանին հասնելու համար, իսկ Էչեթեան որպես ազատ գործակալ վերադարձավ «Ատլետիկ Բիլբաո»։ 2013-14 մրցաշրջանում լուրջ վնասվածքի պատճառով Էշթա ընդամենը 3 խաղ էր խաղում։

«Աթլետիկ» Էշեթայի համար նրա առաջին գոլը խփել է 2014 թ. Հոկտեմբերի 25-ին, «Ալմերիայի» դարպասներում։

## Միջազգային կարիերա
2015 թվականի հոկտեմբերին Էչեյտան առաջին անգամ հրավիրվել է Իսպանիայի հավաքական։ Հոկտեմբերի 12-ին նա մասնակցել է Եվրո-2016-ի որակավորման փուլի՝ Ուկրաինայի հավաքականի դեմ ողջ խաղին (1։0), երբ իսպանացիները երաշխավորել են իրենց անցումը հաջորդ փուլ։

## Ձեռքբերումներ
; Ատլետիկ Բիլբաո
* Իսպանիայի սուպերգավաթի դափնեկիր – 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* 
* 

Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Էլչեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կարտախենայի ֆուտբոլիստներ
Ծաղրածուներ (քանդակ)

**«Ծաղրածուներ»** (), Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայի տեսարժան վայրերից մեկը, որը 2002 թվականին տեղադրվել է Ցվետնոյ բուլվարի կրկեսի դիմաց։ Արձանախմբի զբաղեցրած մակերեսը շուրջ 60 քառակուսի մետր է։ Հուշարձանը նվիրված է կրկեսի ժառանգական արտիստ և Ցվետնոյ բուլվարի կրկեսի հիմնադիր Ալբերտ Սալամոնսկուն և մեծանուն ծաղրածու և դերասան Յուրի Նիկուլինին։ Հեղինակն է քանդակագործ Զուրաբ Ծերեթելին։

## Պատմություն և գտնվելու վայր
Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 2002 թվականի հունիսի 14-ին Մոսկվայի այն ժամանակվա քաղաքապետ Յուրի Լուժկովի ներկայությամբ։ Բացման իրական ամսաթվին հակասում է հորինվածքն ավարտող ճամպրուկի վրայի «Ծերեթելի 2004» մակագրությունը։ Ենթադրվում է, որ դա հուշարձանի բացման նախատեսվող տարեթիվն է։

Հորինվածքը տեղադրված է Ցվետնոյ բուլվարի Նիկուլինի անվան մոսկովյան կրկեսի դիմացի մայթին, քանի որ անմիջապես կրկեսի հարևանությամբ տեղ չի գտնվել։ Հուշարձանը տեղադրելու համար ամրացվել է հողը և սալարկվել են ճեմուղիները, իսկ հանգստացողների հարմարավետության համար տեղադրվել են նստարաններ։

Այս քանդակի փոքր պատճենը տեղադրվել է Վրացական հրապարակում, քանդակի հեղինակ Զուրաբ Ծերեթելիի արվեստանոցի մոտ։

## Նկարագրություն
Հորինվածքի կենտրոնը շատրվանն է, որի թասը թաքնված է բրոնզե ճաղերի տակ, որի միջով ցայտում են ջրի տարբեր շիթեր, այդ թվում՝ թույլ, որոնք ամռանը գրավում են երեխա ուշադրությունը։ Շատրվանի կենտրոնում տեղադրված է միանիվ հեծանվի վրա նստած և «անձրևի» տակ ընկած ծաղրածուի քանդակը։ Արտիստն ակնհայտորեն ինչ-որ տեղ է շտապում, բացում է իր անձրևանոցը և չի նկատում, թե ինչպես է իր ճամպրուկից ընկնում ևս մեկ ծաղրածու, որը ոտքերով հուսահատ կառչում է ճամպրուկի եզրերից՝ հույս ունենալով խուսափել անկումից։

Հորինվածքի երկրորդ մասում մեկը մյուսի վրայով ցատկող երկու ծաղրածուներն են։ Հաջորդ քանդակը պատկերում է ծաղրածուի, որը զարմացած քարացել է գլուխկոնծի տալուց առաջ։ Հորինվածքի չորրորդ մասում նստած ծաղրածու է, որն ակնհայտ հետաքրքրությամբ հետևում է տեղի ունեցող ամեն ինչին։ Յուրօրինակ ավարտ են ծառայում ծաղրածուական մոռացված պարագաները՝ ճամպրուկը, կոշիկը, ձեռնափայտը և գլխարկը։

## Պատկերասրահ

Meshchansky District, Moscow, Russia - panoramio (71).jpg|Արձանախմբի կենտրոնական հատվածը շատրվանով
Meshchansky District, Moscow, Russia - panoramio (73).jpg|Կենտրոնական հատվածի ծաղրածուները
Meshchansky District, Moscow, Russia - panoramio (74).jpg|Մեկը մյուսի վրայով ցատկող ծաղրածուները
Killer Klowns From Outer Space - panoramio.jpg|Ծաղրածուներից մեկը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Չապաևի հուշարձան (Սամարա)

**Չապաևի հուշարձան** (), Վասիլի Իվանովիչ Չապաևին նվիրված հուշարձան Սամարայում։ Գտնվում է  Չապաևի հրապարակում՝ դրամատիկական թատրոնի դիմաց։

## Պատմություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 1932 թվականին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության տասնհինգերորդ ամյակի կապակցությամբ։ Նախագծի վրա աշխատել են ճարտարապետ Իոսիֆ Լանգբարդը և քանդակագործ Մատվեյ Մանիզերը (Մանիզերը  Սամարայում ստեղծել է նաև Կույբիշևի և Լենինի հուշարձանը)։

Չապաևի դեմքը ստեղծելու համար Մանիզերին օգնել է Չապաևի որդին՝ Ալեքսանդրը, որը նման էր իր հորը։ Կարմիր գվարդիական-բաշկիրի կերպարի համար քանդակագործի համար կեցվածք է ընդունել Լենինգրադի զինվորական բժշկական ակադեմիայի ունկընդիր և բաշկիր բանաստեղծ Գայսա Յուսուպովը։

Ստեղծման ժամանակ հուշարձանը եղել է երկրում ամենամեծը (բարձրությունը՝ 10 մետր, հենքի չափը՝ 17 x22 մ)։  Փայլաթիթեղներով ծածկված պատվանդանի վրա տեղադրվել է հուշատախտակ, որի վրա գրված է Վլադիմիր Լենինի կողմից արված մեջբերում.

## Կրկնօրինակ
Հուշարձանը պատրաստվել է Լենինգրադում, նախքան Սամարա ուղարկվելը այն տեսել է Սերգեյ Կիրովը և հեղինակին խնդրել է Լենինգրադի համար ստեղծել հուշարձանի կրկնօրինակը։ Հեղինակն այն քանդակել է 1933 թվականին։ Տեղադրված է Սանկտ-Պետերբուրգում՝ Սեմյոն Բուդյոննիի անվան  կապի ռազմական ակադեմիայի դիմացի հրապարակում։

## Գրականություն
* Алексушин Г. В. Самарские памятники: Научно-справочное пособие. - Самара, 2008. - 500 экз.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Памятник Василию Чапаеву 
* Памятник Василию Ивановичу Чапаеву и его армии

Կատեգորիա:Սամարայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն