open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դեմիս Օհանջանյան

**Դեմիս Արմեն Օհանջանյան** (, ), ծագումով հայ անգլիացի նախկին պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային հարձակվող։ Խաղացել է Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայում «Դոնկաստեր Ռովերսի» կազմում։

## Կենսագրություն
Դեմիս Օհանջանյանը միացել է «Միդլվիչ Աթլետիկին» 1996-1997 մրցաշրջանի սկզբին։ Նախքան 1997 թվականի հունվարին «Դոնկաստեր Ռովերսին» միանալը, նա կարճ ժամանակ է անցկացրել «Քերզոն Էշթոնի» կազմում։ Օհանջանյանն ընդամենը մեկ հանդիպում է անցկացրել «Ռովերսի» կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով «Նորթհեմփթոն Թաունի» հետ խաղում, որում նրա թիմը հյուրընկալվելիս պարտվել է 0-2 հաշվով։ Ազատ արձակվելով՝ 1997 թվականի փետրվարին նա միացել է «Մաքլսֆիլդ Թաունին»՝ գոլ խփելով իր առաջին խաղում, երբ «Մաքլսֆիլդը» հյուրընկալվելիս 2-0 հաշվով հաղթել է «Մորքեմբին» Սփալդինգի գավաթում։ 1997 թվականի նոյեմբերին նա գոլ է խփել «Ուինսֆորդ Յունայթեդի» կազմում իր նորամուտի խաղում։

Ավելի ուշ նա միացել է «Մոսլիին»՝ 1998–1999 և 1999–2000 մրցաշրջանների ընթացքում 15 խաղում դառնալով հինգ գոլի հեղինակ։

Դեմիսը շարունակել է խաղալ «Քեռնարֆոն Թաունում», «Սթեֆորդ Ռենջերսում», «Ուինսֆորդ Յունայթեդում», «Ֆլիքսթոնում», «Վուդլի Սփորթսում» և «Չեդլի Թաունում»։ 2003 թվականի մրցաշրջանում նա լքել է «Վուդլի Սփորթսը» և միացել «Էբբի Հեյին»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մակլսֆիլդ Թաունի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ալեքսանդր Ռաֆայել

**Ալեքսանդր Ռաֆայել** () առաջին բրիտանահայը, որը ծառայել է Միացյալ Թագավորության Համայնքների պալատում։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ռաֆայելն ընտրվել է որպես Վիգերի պատգամավոր Իռլանդիայի Քառլոու շրջանի ընտրատարածքից՝ 1835 թվականի հունիսին տեղի ունեցած միջանկյալ ընտրությունների ժամանակ։ Սակայն ընտրությունների արդյունքները վիճարկվել են միջնորդության հիման վրա, և նա պաշտոնանկ է արվել 1835 թվականի օգոստոսի 19-ին։ Ռաֆայելին որպես կաթոլիկ վիգ Սենտ Ալբանսից հաջողվել է կրկին մտնել Համայնքների պալատ 1847 թվականին և աթոռը պահպանել մինչև մահը։ Նախքան խորհրդարանում ծառայելը, նա 1834 թվականին եղել է Լոնդոնի շերիֆը, որի ժամանակ հանցագործի հետ կռվելիս կորցրել է ձախ ցուցամատի ծայրը։ Նրա հայրը Էդվարդ Ռաֆայելն էր, որը Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում գտնվող Carniac բանկի հիմնադիրներից էր, որն իր դռները բացել էր 1788 թվականին։

Նրա ժառանգությունը Լոնդոնի Սըրբիթոն շրջանի Սուրբ Ռաֆայել եկեղեցին է, որը նա ֆինանսավորել է և կառուցել որպես ընտանեկան մատուռ։ Շինարարությունն ավարտվել է 1848 թվականին, նրա մահից ընդամենը երկու տարի առաջ։ Այն հետագայում բացվել է հանրության համար որպես Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցի նրա եղբորորդու՝ Էդվարդի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Parliamentary Election Results in Ireland, 1801-1922*, edited by B.M. Walker (Royal Irish Academy 1978)
* Leigh Rayment's Historical List of MP s  
* James Corbett, *A History of St Albans* states that Alexander Raphael was a Whig, as does F.W.S. Craig in *British Parliamentary Election Results 1832-1885*.

## Արտաքին հղումներ
* Hansard 1803–2005: contributions in Parliament by Alexander Raphael
* Рафаэль Александр

Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Հայկ Պապիկյան

**Հայկ Արսենի Պապիկյան** (), ազատ ոճի հայ ըմբիշ, մինչև 20 տարեկանների Եվրոպայի չեմպիոն (2022), ըմբիշ Ռազմիկ Պապիկյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Հայկ Պապիկյանը ծնվել է 2003 թվականի հունիսի 14֊ին, Երևան քաղաքում։ 10 տարեկանից զբաղվել է ըմբշամարտով։ Պապը և հայրը նույնպես զբաղվել են ըմբշամարտով։

2022 թվականի հուլիսին Հռոմում տեղի ունեցած ըմբշամարտի Մ20 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունում Հայկ Պապիկյանը եզրափակչում առավելության է հասել ադրբեջանցի ըմբիշ Սաբիր Ջաֆարովիի նկատմամբ և դարձել չեմպիոն։ Մինչ այդ նա մեկնարկային գոտեմարտում 10-0 հաշվով հաղթել էր լատվիացի, 1/4 եզրափակիչում՝ 
մոլդովացի և կիսաեզրափակչում՝ հունգարացի մարզիկներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Hayk PAPIKYAN

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Գրանդ Կուրոն

**Գրանդ Կուրոն** (), համայնք Ծովամերձ Սեն գավառում, Նորմանդիայի շրջան, հյուսիսային Ֆրանսիա։

## Աշխարհագրություն
Փոքր արվարձանային քաղաք՝ հսկայական կոնտեյներային նավահանգիստով և զգալի թեթև արդյունաբերությամբ, որը գտնվում է Սեն գետի ափին, Ռուանի կենտրոնից 7 մղոն (11 կմ) հարավ՝ D938, D3 և D13 ճանապարհների միացման վայրում։ A13 ավտոերթուղին անցնում է համայնքի տարածքի հարավային հատվածով։

## Բնակչություն

## Հետաքրքիր վայրեր

* Մենհիր Միլթյուիտ անտառ, վկայում է նեոլիթյան բնակչության առկայության մասին
* Սուրբ Մարտին եկեղեցի, թվագրվում է 14-րդ դարին
* Սուրբ Անտոնի եկեղեցի, թվագրվում է 19-րդ դարին
* The château du Grésil, Գրեսիլ ամրոց
* Բենեդիկտյան կացարանի մնացորդները

## Քույր քաղաքներ

* Սիլզ, Գերմանիա
* Ֆելտեն, Գերմանիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*պաշտոնական կայք
Ավգուստա Գրոներ

**Ավգուստա Գրոներ** (, ), ավստրիացի գրող։ Նա նաև հրատարակել է Օլաֆ Բյորնսոն, Ա. ֆոն դեր Պաուրա, Ռենորգ և Մետիս գրական անուններով։

## Կենսագրություն
Ավգուստա Կոպալլիկը ծնվել է Վիեննայում՝ պաշտոնյայի ընտանիքում։ 1876-1905 թվականներին աշխատել է որպես դպրոցի ուսուցչուհի։ 1879 թվականին ամուսնացել է լրագրող Ռիչարդ Գրոների հետ։ 1882 թվականից նա սկսեց զբաղվել գրական գործունեությամբ որպես հրապարակախոս։ 1893 թվականին գրական բաժնի կողմից Չիկագոյի համաշխարհային ցուցահանդեսում իր աշխատանքի համար նա մրցանակ ստացավ։ 1890 թվականից սկսեցին թողարկվել նրա բազմաթիվ դետեկտիվ պատմվածքներն ու վեպերը։ Գրոները գերմանալեզու գրականության մեջ առաջինն էր, ով ստեղծեց ստեղծագործությունների շարք, որոնք միավորված էին մեկ կերպարով՝ խուզարկու Յոզեֆ Մյուլլերով։ Այս շարքի առաջին ստեղծագործությունը՝ «Ոսկե գնդակը» (Die goldene Kugel) պատմվածքը հրատարակվել է 1892 թվականին։

1894 թվականին Գրոները հիմնել է Ավստրիական երիտասարդական թերթը («Österreichische Jugendzeitung») և Ավստրիական երիտասարդական գրադարանը («Österreichische Jugendbibliothek»)։

Գրոների պատվին անվանվել է «Ոսկե Ավգուստա» մրցանակը, որը 2009 թվականից երեք տարին մեկ շնորհվում է գրողներին, թարգմանիչներին և հրատարակիչներին՝ դետեկտիվ գրականության ոլորտում ձեռքբերումների համար։

## Ընտրված աշխատանքներ
* Das Geheimnis der Sylvesternacht (1890)
* Am Verlobungstage (1903)
* Der Mann mit den vielen Namen (1906)
* Der rote Merkur (1910)
* Странная тень (Der seltsame Schatten, 1913)
* Das wandernde Licht (1924)
* Mene tekel…. Eine seltsame Geschichte. (1892)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Groner, Auguste. В «Австрийском биографическом словаре» — Österreichisches Biographisches 
Lexikon 1815—1950 (ÖBL). Band 2, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1959, S. 72.
* Gerhard Lindenstruth: Auguste Groner (1850—1929), eine illustrierte Bibliographie. Selbstverlag, Gießen 1992.

Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացի գրողներ
Գլիկա Ներա

**Գլիկա Ներա** (, նշանակում է «քաղցր ջրեր», անվանվել է ստորերկրյա ջրերի աղբյուրներին մոտ լինելու համար), արվարձան Աթենքի հյուսիսային մասում, Հունաստանում։ 2011 թվականի տեղական ինքնակառավարման բարեփոխումներից հետո այն մտնում է Պայանիա մունիցիպալիտետի կազմի մեջ, որտեղ այն մունիցիպալ միավոր է։ Մունիցիպալ միավորն ունի 9,238 կմ² տարածք։

## Աշխարհագրություն
Գլիկա Ներան տեղակայված է անտառապատ Հիմետտոս լեռան ամենահյուսիսային մասի արևելյան լանջին։ Դա կենտրոնական Աթենքից 11 կմ արևելք և Էլիֆհերոս Վենիզելոս միջազգային օդանավակայանից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք է։ Հարակից քաղաքներն են հյուսիս-արևելքում Գերակասը, իսկ հարավում՝ Պայանիան։ 64 Մայրուղին անցնում է գյուղաքաղաքի հյուսիսային մասով։

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ


 Γλυκά Νερά Αττικής.jpg|Տեսարան
 Κέντρο Γλυκών Νερών.jpg|Գյուղաքաղաքի կենտրոնը
 Αρχιτεκτονική Σταυρού.jpg|Ստավրոսի ճարտարապետություն
 Κεντρικός_Κόμβος_Σταυρού.jpg|Ստավրոսի ճանապարհային հանգույց
 Αρχιτεκτονική Γλυκών Νερών 2.jpg|Բնակելի ճարտարապետություն
 Πλατεία Γλυκών Νερών.jpg|Գկխավոր հրապարակ
 Αγορά Γλυκάνερων.jpg|Առևտրի գոտի
 Αρχιτεκτονική Γλυκών Νερών 3.jpg|Բնակելի ճարտարապետություն
 Road behind the church of Metamorphosis tou Sotiros in Glyka Nera.jpg|Ճանապարհ Մետամորֆոսեոս Սոտիրոսի եկեղեցու հետևում
 Night street scene in Glyka Nera.jpg|Տեսարան գիշերային բնակելի փողոցից
 Road in upper Glyka Nera, looking downhill.jpg|Նայելով բլուրից ներքև
 First Middle School of Glyka Nera.jpg|Միջնակարգ դպրոց


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Պաշտոնական կայք 
*Նախկին պաշտոնական կայք, արխիվացված
Հովսեփ Ազնավուր

**Հովսեփ Ազնավուր** (), Օսմանյան կայսրությունում գործած հայ ճարտարապետ։ Հայտնի է Պոլսի բուլղարական Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու կառուցմամբ։

## Կենսագրություն
Հովսեփ Ազնավուրը ծնվել է Լոնդոնում։ Ընտանիքով Պոլիս փոխադրվելուց հետո՝ 1867 թվականին մեկնել է Վենետիկի Մուրադ-Ռափայելյան վարժարան և 1871 թվականին վերադարձել է ծնողների մոտ։ Հոր երազանքն էր, որ որդին նախ երկրագործություն, ապա մեքենագիտություն և փաստաբանություն սովորի։ Բայց տեսնելով, որ այդ մասնագիտություններից ոչ մեկում նա չի հաջողում, ասպարեզի ընտրությունը թողել է Հովսեփին։ Այդպես Հովսեփը մեկնել է Հռոմ՝ ուսանելու գեղարվեստի վարժարանում։

Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում սովորելու տարիներին Հովսեփ Ազնավուրը բարձր առաջադիմություն է ունեցել փիլիսոփայությունից, երկրաչափությունից և պատմագիտությունից, ինչպես նաև լավ է յուրացրել գծագրությունը և հաջողություններ է ունեցել սպորտում։ 1876 թվականին Հռոմում իտալական ընդհանուր մարզական մրցույթի ժամանակ 2000 մասնակիցների մեջ նա նվաճել է առաջին մրցանակները բոլոր մարզաձևերում։ Այդ կապակցությամբ Վիկտոր Էմանուել թագավորը նրան շնորհել է երկու արծաթյա կանթեղ և ժամացույց։

1878 թվականին, ուսանող եղած ժամանակ, «Տիբերիուս» ընկերությունը Հռոմում ամառանոց կառուցելու մրցույթ է հայտարարել։ Հովսեփը հաղթել է այդ մրցույթում և ստացել է «Վալադիե» մեդալը։ «Տիբերիուս» ընկերությունը ի պատիվ Ազնավուրի կազմակերպել է խնջույք, որին ներկա են եղել իտալացի իշխաններ։

Հովսեփ Ազնավուրը կառուցել է բազմաթիվ շենքեր. Հռոմում՝ «Տիբերիուս» ընկերության հանդիսասրահը, Պոլսում՝ Թեփեբաշի թաղապետական և Բերայի նոր ֆրանսիական թատրոնները, Ֆեների բուլղարական երկաթե եկեղեցին, Ռեժիի ծխախոտի ընկերության Ջիպալիի մեծ գործարանը, Սանասարյան, Գյուլբենկյան, Թոփալյան և Գաթըրճըօղլու խաները, Ռուքիե արքայադստեր և արքայազն Աբաս Հիլմիի ապարանքները, Նիյմեթ արքայադստեր, արքայազն Մուհամեդ Ալիի կնոջ և Պողոս բեյ Յուսուֆի դամբարանները։

Հովսեփ Ազնավուրը նաև Վառնայի օպերային թատրոնի հեղինակն է (1895 թվական)։

Նուբար Փաշայի օժանդակությամբ Եգիպտոսում կառուցել է մի շարք շինություններ։

Եղել է Օսմանյան ճարտարապետների միության առաջին նախագահը (1913 թվական)։

Հովսեփ Ազնավուրը եղել է Սահմանադրական ռամկավար կուսակցության հիմնադիրներից մեկը։ Երկար տարիներ անդամակցել է ՀԲԸՄ-ին, եղել է Կահիրեի թեմական ժողովի անդամ, մասնակցել է Կահիրեի հայ գեղարվեստասիրաց միությանը, եղել է Հայ մարմնամարզական ակումբի նախագահը։ Իր կարողության չափով սատարել է ազգային բարենպատակ հաստատություններին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ Ազնավուրը տեղափոխվել է Եգիպտոս։

Նրա վերջին աշխատանքը Հայոց ցեղասպանության 1,5 միլիոն զոհերին նվիրված հուշարձանի ձևավորումն է, որը հետագայում ենթադրվում էր տեղադրել Հայաստանում։

Նա նախագծել է նաև մասնավոր առանձնատներ և վիլլաներ։

Մահացել է Կահիրեում, 1935 թվականի հունիսի վերջին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Էթնիկ հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Ջուլիան Բիզանտին

**Ջուլիան Սարգիս Բիզանտին** (, ), բրիտանահայ դասական կիթառահար, որը ելույթ է ունեցել ամբողջ աշխարհում, մասնավորապես Քարնեգի հոլում, Թագավորական փառատոնային դահլիճում, Եղիսաբեթ թագուհու դահլիճում, Ուիգմոր հոլում, Սիդնեյի օպերային թատրոնում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Լոնդոնում, Կառլ Բիզանտինի և Մեյվիս Բեսսի Հարիսի ընտանիքում։ ծագումով հայ է։ 21 տարեկանում նա նշանակվել է Երաժշտության թագավորական քոլեջի պրոֆեսոր (հաջորդել է Ջոն Ուիլյամսին), որը տվյալ պահին այդ պաշտոնին արժանացած ամենաերիտասարդ անձնավորությունն էր։ Այժմ նա ապրում է Ավստրալիայում, որտեղ դասական կիթառի ուսուցման ղեկավար է Գրիֆիթ համալսարանի Քուինսլենդ կոնսերվատորիայում։

Ջուլիան Բիզանտինն աշխարհի ամենահայտնի դասական կիթառահարներից է։ Նա ելույթներ է ունեցել 76 երկրների ամենահեղինակավոր երաժշտական սրահներում։ Նրան մամուլում հաճախ են հիշատակում իր արտիստիզմի, անհատական ոճի և վիրտուոզության համար։

Ջուլիան Բիզանտինը համերգներով ելույթներ է ունեցել Եվրոպայի, Ասիայի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի խոշոր նվագախմբերի հետ, ներառյալ Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը, Շոտլանդական կամերային նվագախումբը, Բիրմինգհեմի սիմֆոնիկ նվագախումբը և BBC-ի սիմֆոնիկ նվագախումբը։ Նա լայն ժողովրդականություն է ձեռք բերել Բրիտանական խորհրդի լայնածավալ միջազգային համերգային շրջագայությունների, ինչպես նաև ռադիո- և հեռուստատեսային ելույթների միջոցով ամբողջ աշխարհում։ Իր կարիերայի սկզբում կիթառի ասպարեզում նրա հայտնի դառնալը լայնորեն վերագրվում է եզակի հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմին, որին նա հրավիրել էր ներկայացնելու Էյտոր Վիլլա-Լոբոսի կյանքն ու կիթառային երաժշտությունը։ Մեծ Բրիտանիայի առաջատար հեռուստատեսային ցանցերից մեկի՝ *Thames Television*-ի մեծ ճանաչում ձեռք բերած այս ֆիլմը հեռարձակվել է աշխարհի շատ երկրներում։

Ժամանակակից երաժշտության ոլորտում Ջուլիան Բիզանտինը համագործակցել է այնպիսի նշանավոր կոմպոզիտորների հետ, ինչպիսիք են Պիեռ Բուլեզը, Փիթեր Մաքսվել Դեյվիսը և Փիթեր Սքալթորփը։

## Նախասիրություններ
Ջուլիան Բիզանտինը չինական ճենապակու հավաքորդ է, հնագիտության, թենիսի սիրահար։

## Աշխատություններ
* 6 Pieces by Albeniz for Guitar, 1984, Guitar Technique Rationalised, 2002, musician solo recordings, (albums) 4 EM1-United Kingdom, Meridian Records. Performed as a soloist with orchestras in 20 countries including Royal Philharmonic Orchestra (խմբագիր)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Դասական կիթառահարներ
Յոզեֆ Կլիբեր

**Յոզեֆ Կլիբեր** (, ), ավստրիացի քանդակագործ և նկարիչ։

## Կյանք և գործունեություն
Յոզեֆը քանդակագործ Ուրբան Քլիվերի որդին էր։ 1785 թվականին ընդունվել է տեղական (Ինսբրուկում) նկարչական դպրոցը։ 1792 թվականին մեկնել է Վիեննա։ Սկզբում նա Վիեննայում ապրում է աղքատության մեջ, մինչև որ դառնում է քանդակագործ Յոհան Բապտիստ Շտրաուբի աշակերտը։ Իր մեկ այլ ուսուցչի՝ Յոհան Մարտին Ֆիշերի հետ նա ուսումնասիրում է ձուլման տեխնիկան։ 19-րդ դարի առաջին տասնամյակում նա Լիխտենշտեյնի արքայազն Յոհանի համար, Վիեննայում նրա պալատների և Ավստրիայի մայրաքաղաքի շրջակայքում փոքր պլաստիկ արվեստի բազմաթիվ պատվերներ է կատարել։ Այս պատվերների շնորհիվ նա փառք է ձեռք բերել որպես քանդակագործ և 1814 թվականին ստացել է գաղտնի խորհրդականի կոչում, ինչպես նաև ղեկավարել է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի փորագրության և հանքաքարի արդյունահանման դպրոցը՝ սկզբում որպես ժամանակավոր, իսկ 1815-1845 թվականներին՝ նրա մշտական տնօրենը։ Պարգևատրվել է մեծ ոսկե մեդալով քաղաքացիական գործունեության և այլ արժանիքների համար։ Վիեննայում նրա անունը կրում է մի փողոց (Kliebergasse) և այգի (Klieberpark):

Յոզեֆ Կլիբերը 19-րդ դարի առաջին կեսի ավստրիացի ամենակարևոր քանդակագործներից էր։ Նա պատկանում էր ռեալիստական դպրոցին՝ նրա քանդակագործական կոմպոզիցիաները, որոնք զարդարում էին շենքերի ճակատները, շատրվանները, նրա պլաստիկ գործերը Ավստրիայի մայրաքաղաքի դեմքն էին 19-րդ դարի այսպես կոչված «նախամարտյան ժամանակաշրջանում»։ Իր քանդակի համար նա նախընտրել է օգտագործել ավազաքար։

Յոզեֆի որդին՝ Էդուարդ Կլիբերը (1805-1079) նույնպես նկարիչ և գծանկարիչ էր, ինչպես նաև նրա թոռը՝ Կարլ Գյոբելը (1824-1899)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Isterbrunnen-IMG 5495.JPG|alt=Деталь фонтана Истер (1844)|Իստեր շատրվանի դետալ (1844
Պատկեր:Ferenc magyar király szobra a pannonhalmi főapátság épületében.jpg|alt=Статуя императора Франца-Иосифа I|Կայսր Ֆրանց Ժոզեֆ I-ի արձանը
Պատկեր:Wien Anna-Gasse - Blauer Karpfen.jpg|alt=Фриз здания «У голубых карпов», Аннаштрассе, Вена|Կապույտ Կարպ շենքի ֆրիզ, Աննաստրասե, Վիեննա
Պատկեր:Palais Erzherzog Albrecht 002.jpg|alt=Статуя Минервы, дворец эрцгерцога Альбрехта, Вена|Միներվայի արձանը, Էրխհերցոգ Ալբրեխտի պալատ, Վիեննա
Պատկեր:Flora and Zephyr MET DP132101.jpg|alt=«Флора и Зефир»|«Ֆլորա և Զեֆիր»


## Գրականություն
* Klieber Josef. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 3, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1965, стр. 402 f. (Прямая ссылка на стр. 402, стр. 403).
* Karl Weiß: Klieber, Josef. в: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 16, 
* Duncker & Humblot, Leipzig 1882, стр. 182 f. Neuigkeits-Welt-Blatt от 25. 10. 1910 Nr. 117, стр. 9.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարիչներ
Ալեն Ջոն

**Ալեն Ջոն** (, ), հայազգի սկսնակ քանդակագործ, որը միացել է Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական ռազմաօդային ուժերին որպես ղեկապետ և զոհվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

## Կենսագրություն
Ջոնը կրթություն է ստացել Տիվերթոնի Բլանդելի դպրոցում և 1938 թվականին ընդունվել է Քեմբրիջի Արքայական քոլեջ։ Նրան ասել են, որ մինչև կիսամյակի սկիզբը կարող է մեկնել արտերկիր։ Փոխարենը Ջոնը որոշել է որոշակի ժամկետով վերադառնալ դպրոց՝ նախագծելու Դպրոցական աշտարակի դատարկ խորշում տեղադրվելիք արձանը։ Նա, ի վերջո, ընտրել է Քրիստոսին «Օրհնության մեջ»։ Էրիկ Գիլլը, որն այն ժամանակ դպրոցի վարպետն էր, քանդակի կավե մոդելի մասին ասել է, որ *«այս տարի ոչ ոք այս երկրում ավելի նուրբ աշխատանք չի կատարել»*։ Բնօրինակ արձանը մինչ օրս մնում է այդ տեղում։

Ալեն Ջոնը սերում էր հայ վաճառականների ընտանիքից, որը գաղթել էր Պարսկաստանից (Նոր Ջուղա)՝ բնակություն հաստատելով Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքում։

Ջոնը զինվորագրվել է Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական ռազմաօդային ուժերին որպես ղեկապետ՝ նախընտրելով թռչել ընկերների հետ, այլ ոչ թե բանակից ազատվելու տարբերակներ փնտրել։ Նա կատարել է Գերմանիայի վրայով գիշերային թռիչքների երկար շարք և զոհվել է առաջադրանքը կատարելու ժամանակ ստացած վիրավորումներից։

Այն ժամանակ Քովենթրիի եպիսկոպոս Նևիլ Գորթոնը 1943 թվականի դեկտեմբերի 29-ին գրել է «Թայմսում»՝ առաջարկելով, որ Ջոնի կերտած արձանը վերափոխվի Ռազմաօդային ուժերի հուշահամալիրի։

Հետագայում արձանը վերափոխվել է Նևիլ Գորթոնի պատվերով և կանգնած է հին Քովենթրիի տաճարի ավերակներում՝ որպես պատերազմի ժամանակ իրենց կյանքը զոհածների հիշատակը հավերժացնող հուշարձան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Letter to The Times from Neville Gorton, Bishop of Coventry, Wednesday, 29 December 1943 (pg. 5; Issue 49739; col F)
*Public sculpture of Warwickshire, Coventry and Solihull; Volume 6 of Public sculpture of Britain; George Thomas Noszlopy; 2003;Liverpool University Press - Public Sculpture of Britain 

Կատեգորիա:Անգլիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Բրիտանահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Նեմեսիոս Եմեսացի

**Նեմեսիոս Եմեսացի** ()․ փիլիսոփա, կրոնավոր, Եմես՝ այժմ Սիրիայի Հոմս քաղաքի եպիսկոպոս։

## Կենսագրություն
Նեմեսիոս Եմեսացու կյանքի ու գործունեության մասին չափազանց քիչ տեղեկություն է պահպանվել։ Ենթադրվում է, որ նա ապրել է 4-րդ դարի երկրորդ կեսին և 5-րդ դարի սկզբներին։ Նրա մասին հայտնի են երկու փաստ. նա եղել է Եմես քաղաքի եպիսկոպոսը և հեղինակել է «Մարդու բնության մասին» երկը, որի ազդեցությունը նկատվում է միջնադարի և 17-18-րդ դարերի հայ փիլիսոփայական մտքի, հատկապես Հովհան Որոտնեցու հայացքների վրա։ Նեմեսիոսի մասին առաջին տեղեկությունները հայտնի են 7-րդ դարի մտածողներ Մաքսիմ Խոստովանողի, Անաստասիա Սինաիտացու և 10-րդ դարի սիրիացի մտածող Մովսես Բար Ցեֆի «Դրախտի մասին» երկերից։

## Մարդու բնության մասին
Ըստ հետազոտողների «Մարդու բնության մասին» երկը Նեմեսիոս Եմեսացին գրել է 4-րդ դարի վերջերին։ Այս ենթադրության համար հիմք է հանդիսացել այն, որ Նեմեսիոսը իր գրքում վերլուծում է «հերձվածողներ» Ապողինար Լաոդիկացու և Եվնոմիուսի հոգու մասին տեսակետները, սակայն քրիստոսաբանական ու մարդաբանական հարցեր քննարկելիս ոչինչ չի գրում 5-րդ դարի սկզբներին արևելաքրիստոնեական աշխարհի միտքը փոթորկած Եվտիքիոսի, Նեստորի և Պելագիոսի մասին։ Նեմեսիոսի երկը տարածված է եղել քրիստոնեական աշխարհում և որոշակի ազդեցություն է ունեցել թե՛ արևելյան՝ հունալեզու, և թե՛ արևմտյան՝ լատինալեզու  փիլիսոփայական՝ մարդաբանական, հոգեբանական ու բարոյագիտական մտքի զարգացման վրա։ Նեմեսիոսի գիրքը լատիներեն առաջին անգամ թարգմանել է Ալֆանուս Սալերնացին 1080 թվականին, երկրորդ անգամ Բուրգունդիո Պիզանացին՝ 1153 թվականին կամ 1165 թվականին, իսկ առանձին գրքով հրատարկվել է 1565 թվականին Անտվերպենում։ Միջնադարում Նեմեսիոսի երկը թարգմանվել է նաև ասորերեն, արաբերեն և վրացերեն։

Նեմեսիոսի երկը բաղկացած է 44 գլխից, որոնցում քննարկվում են հետևյալ թեմաները՝

# մարդու բնության մասին (գլուխ 1),
# հոգու բնության մասին (գլուխ 2), հոգու և մարմնի միավորման մասին (գլուխ 3),
# մարդու մարմնի և դրա տարրերի մասին (գլուխ 4-5),
# հոգու զորությունների ու տեսակների, զգայությունների, հոգու և մարմնի գործողությունների ու վիճակների, ֆիզիոլոգիական գործընթացների, ուրախության, տրտմության, երկյուղի, կամավորի և պատահականի և այլնի մասին (գլուխ 6-34),
# կամքի ազատության, ճակատագրի և նախախնամության մասին (գլուխ 35-44)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ասորի եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի մահեր
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Դավիթ Մանուկյան (ըմբիշ)

**Դավիթ Սասունիկի Մանուկյան** (), խորհրդային և ուկրաինացի հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, Եվրոպայի առաջնության մրցանակակիր, 2000 թվականի Սիդնեյի օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Սպորտային կարիերա
Հունահռոմեական ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1979 թվականից։ Հանդես է եկել «Չեմպիոն» (Զապորոժիե) ըմբշամարտի ակումբում և «Սպարտակ» (Զապորոժիե) մարզական ընկերությունում։ Մարզվել է Եվգենի Չերտկովի ղեկավարությամբ։ 1989 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ երիտասարդական առաջնության հաղթող։ 1987-1990 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ երիտասարդական հավաքականի կազմում։ 1994-2003 թվականներին հանդես է եկել Ուկրաինայի ազգային հավաքականում։ 1999 թվականին հաղթել է Առաջին Համաուկրաինական ամառային մարզական խաղերում։ 2000 թվականի ապրիլին Մոսկվայում Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչում պարտվել է բելառուս Վյաչեսլավ Մակարենկոյին։ 2000 թվականի սեպտեմբերին Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերում նա երեք մենամարտ անցկացրեց խմբային փուլում, որոնցում տարել է երեք հաղթանակ․ նախ հաղթել է Վյաչեսլավ Մակարենկոյին, ապա՝ Սամոայից Ֆաաֆետայ Իուտանուին ու լեհ Արթուր Միխալկևիչին և դուրս եկել կիսաեզրափակիչ, որտեղ պարտվել է ԱՄՆ-ից Մեթ Լինդլենդին, իսկ բրոնզե մեդալի համար պայքարում պարտվել է ֆինն Մարկո Յուլի-Հաննուկսելային, ի վերջո զբաղեցրել 4-րդ տեղը և մնացել առանց մեդալի։

## Սպորտային արդյունքներ
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 1997 - 11,
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 1998 - 8,
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 1998 - 10,
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 1999 - 7,
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 1999 - 17,
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2000 -,
* Օլիմպիական խաղեր 2000 - 4։

## Անձնական կյանք
2004 թվականին ավարտել է Զապորոժիեի ազգային համալսարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография 

Կատեգորիա:Զապորոժիեի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ըմբշամարտիկներ
Նահատակաց եկեղեցի (Հալեպ)

**Նահատակաց եկեղեցի**, հայ ավետարանական եկեղեցի է, որը գտնվում է Սիրիայում, Հալեպի Սուլեյմանիե թաղամասում։

## Պատմություն
Եկեղեցու ծագման պատմությունը սկսել է 1865 թվականին, երբ Թուրքիայի Այնթապ քաղաքում հայ ավետարանական Քայաջիկ եկեղեցու միաբանությունը որոշել է բաժանվել երկու խմբի։ Նրանք, ովքեր համաձայնել են տեղափոխվել, քաղաքի Հայիկ թաղամասում հիմնել են երկրորդ եկեղեցին։ Եկեղեցու առաջին հովիվն է եղել Կարա Գրիգոր Հարությունյանը, ով եկեղեցուն ծառայել է մինչև իր մահը՝ 1907 թվականը։ Եկեղեցում այդ տարիներին գործել է տարրական և միջնակարգ վարժարան, որ  հիմնադիր բարերար Ատուր Նիզիբլյանի պատվին կոչվել է Նիզիբլյան վարժարան։ Մի քանի հոգևորականներ ստանձնել են եկեղեցու ղեկավարությունը մինչև 1921 թվականը, երբ քեմալական կառավարության ռասիստական քաղաքականության շրջանակներում Այնթաբի ողջ հայությունը հարկադրված հեռացվել է քաղաքից:։

1931թվականին նախկին Հայիկ թաղամասի եկեղեցու տասնյոթ անդամներ համախմբվել են և հիմնել Հալեպում Նահատակաց եկեղեցին։ Անունն ընտրվել է ի հիշատակ Օսմանյան վարչակարգի օրոք՝ 1914-1918 թվականներին, իրենց կյանքը կորցրած հայ նահատակների։ Եկեղեցու առաջին հովիվը եղել է է Հակոբ քահանայ Չաքմաքճյանը։ Միաբանությունը սկզբում հավաքվել է Սալիբեի քրիստոնեական թաղամասին մոտ գտնվող հին բակում, այնուհետև տեղափոխվել է վարձով շենք, որն այն ժամանակ հայտնի էր որպես Սուլեյմանիե փողոցում գտնվող Հայկական Կարմիր Խաչի շենք։ 1965 թվականին եկեղեցու վարչությունը որոշել է կալվածք գնել Սուլմանիե թաղամասում, որպեսզի կառուցի իր մշտական սրբավայրը։ Եկեղեցին իր հիմնադրման պահից մեծ դեր է խաղացել հայերի  քրիստոնեական, բարոյական և ազգային կերպարի ձևավորման գործում։ Եկեղեցուն կից կա երիցատուն, գործում են «Լևոնեան» սրահը և կիրակնօրյա դպրոց։ Հալեպի հրթիռակոծությունների պատճառով որոշ չափով վնասվել է նաև Նահատակաց եկեղեցին։

## Ծանոթագրություններ

ք
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ ավետարանական վանքեր և եկեղեցիներ
Գրեգորի Փոլ Ջորդան

**Գրեգորի Փոլ Ջորդան** (, ), ծագումով հայ բրիտանա-հնդկական բժիշկ և մանկավարժ։ Նա ծառայել է տարբեր բժշկական պաշտոններում գաղութային Բրիտանական Հոնկոնգում և աշխատել է տարածքի տարբեր բժշկական և կրթական հաստատություններում։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք և կրթություն
Գրեգորի Փոլ Ջորդանը ծնվել է Կալկաթայում, բրիտանա-հնդկական հայազգի պետական-հասարակական գործիչ, մեծահարուստ Փոլ Չաթերի զարմիկի ընտանիքում։

Ջորդանը 1880 թվականին ավարտել է Էդինբուրգի համալսարանը՝ ստանալով բժշկության բակալավրի, վիրաբուժության մագիստրոսի կոչում։ Այնուհետև նա սովորել է Վիեննայում և Փարիզում և 1884 թվականին ստացել է Վիրաբույժների թագավորական քոլեջի (MRCS) անդամի դիպլոմ։

### Գաղութային կարիերա
Դիպլոմը ստանալուց հետո Ջորդանը մեկնել է Բրիտանական Հոնկոնգ և ընդգրկվել *WS Adams* ընկերություն, որը հետագայում դարձել է *Anderson & Partners*։ Մոտավորապես այդ ժամանակահատվածում նա դարձել է Հոնկոնգի գաղութային վիրաբույժ։

Երբ գաղութային վիրաբույժի պաշտոնը լուծարվել է, Ջորդանը Ադամսին փոխարինել է նավահանգստի առողջապահական սպայի պաշտոնում, ի լրումն սեփական բժշկական պրակտիկայի։ Նավահանգստի առողջապահական սպայի պաշտոնում նա մնացել է մինչև մահ։ 1887 թվականին նա օգնել է հիմնել Ալիսի հիշատակային հիվանդանոցը և այնտեղ ծառայել է որպես խորհրդատու վիրաբույժ։ Քանի որ նա եկամուտ էր ստանում իր անձնական պրակտիկայից, Ալիսի հիշատակային հիվանդանոցում բուժվող չինացի հիվանդները անվճար բուժում էին ստանում Ջորդանից և նրա գործընկեր բժիշկներից։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա դարձել է ոստիկանության վիրաբույժ-տեսուչ։

Պատրիկ Մենսոնի և Ջեյմս Քենթլիի հետ Ջորդանն օգնել է հիմնադրել Հոնկոնգի բժշկական քոլեջը։ Նա ծառայել է քոլեջի տարբեր ֆակուլտետային պաշտոններում, իսկ 1915 թվականին նշանակվել է արևադարձային բժշկության պրոֆեսոր քոլեջի իրավահաջորդում՝ Հոնկոնգի համալսարանում։

1913 թվականից նա աշխատել է որպես Հոնկոնգի համալսարանի պրոռեկտորի տեղակալ, իսկ 1918 թվականից՝ նաև որպես պրոռեկտորի պաշտոնակատար։ 1921 թվականի հունվարին Ուիլյամ Բրունյաթը ժամանել է՝ Ջորդանին այդ պաշտոնից ազատելու համար։

Կյանքի վերջին տարիներին Գրեգորի Փոլ Ջորդանին շնորհվել է իրավագիտության դոկտորի աստիճան։

## Անձնական կյանք
Ջորդանը մահացել է 1921 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Լոնդոնում։ Նա ամուսնացած էր։ Եղել է մասոնական կազմակերպության անդամ։

## Ժառանգություն
Ջորդանի անունով է կոչվում Կոուլունի Ջորդան մայրուղին։ Ջորդանի մահից հետո նրա հորեղբայր Փոլ Չաթերը նրա անունով գրադարան է հիմնել Հոնկոնգի համալսարանի Ուսանողների միության շրջանակներում, որը բացվել է հաջորդ տարվա սեպտեմբերին նրա այրու կողմից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Գողգոթավանք

**Գողգոթավանք**, Հայաստանի Լոռու մարզի Այգեհատ գյուղատեղիում պահպանվող X-XVII դարերին պատկանող միակ կանգուն եկեղեցին։

## Անվան ստուգաբանություն
Եկեղեցին տեղական բարբառով անվանում են Գոգոթավանք, որը մեզ է փոխանցվել բանահյուսությունների միջոցով։ Անվանումը առնրություն ունի Երուսաղեմի մերձակա Գողգոթա սրբացված լեռան հետ, ուր, ըստ ավանդության, թաղված է նախահայր Ադամը, և ուր խաչվել է Հիսուս Քրիստոսը։

Աղոթասրահն իր որմերի վիմական արձանագրություններում պարզապես կոչվում է եկեղեցի՝ առանց որևէ անվան, իսկ Քոբայրավանքի Արևշահի արձանագրության մեջ՝ Բդաեթի (Իգահատի) սուրբ Կաթողիկե՝ այն Մարիամաշեն Կաթողիկեի հետ չշփոթելու համար։

## Պատմություն
Ըստ ամենայն հավանականության՝ Գողգոթավանքի Կաթողիկեն կառուցվել է 1180-ական թվականներին Սամուէլի կողմից։ Սակայն, հավանաբար, եկեղեցին կրկին միջամտությունների կարիք է ունեցել և ավելի ուշ Մարիամ Կյուրիկյանը, նվիրվելով այդ սուրբ գործին, սալարկել ու զուգել է այն, և վերաշինված աղոթարանը, ըստ կարգի, վերստին օծվել է 1223 թվականին. այսպիսի ենթադրության հիմք է տալիս մուտքի կիսաշրջան ճակատաքարի արձանագրությունը։ Ըստ Հաղպատի վանական համալիրի մի ընծայագրի վկայության՝ նույն Մարիամը՝ Կյուրիկե թագավորի դուստրը, 1200 թվականին Իգահատ (Յայգհատ) գյուղից մի ճորտ-շինական է ընծայել Ս. Նշան եկեղեցուն։ Ըստ երևույթին, նույն դարում եկեղեցին նորոգել են Գալիանեն ու իր եղբայր Սարգիսը։

## Կառուցվածք
Գողգոթավանքի Ս. Կաթողիկեն սրբատաշ բազալտով շարված երկթեք լանջերով միանավ սրահ է, որը մեզ է հասել ամբողջական վիճակում, մասնակիորեն խարխլված են ծկասալերն ու ներսի սալահատակը։

## Տես նաև
* Այգեհատ
* Քոբեր կայարանի գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գուգարաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձաններ
Շուշի (այլ կիրառումներ)

**Շուշի** անունը կարող է վերաբերել

*Բնակավայրեր, վարչատարածքային միավորներ՝*
* Շուշի՝ քաղաք Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո), 
* Շուշիի բերդ՝ հայկական միջնադարյան ամրոց-բնակավայր Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո), 
* Շուշիի գավառ՝ վարչաքաղաքական միավոր Ռուսական կայսրության կազմում,
* Շուշիի շրջան՝ վարչական միավոր Արցախի Հանրապետությունում (շրջանի մեծ մասը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո),
* Շուշիի շրջան՝ վարչական միավոր ԽՍՀՄ կազմում գտնվող Խորհրդային Ադրբեջանի մեջ ընդգրկված Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար հանրապետությունում,
* Շուշիի շրջան՝ վարչական միավոր Ադրբեջանի Հանրապետությունում (որոշակի առումով համապատասխանում է Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանի տարածքին)։

*Պատմություն և իրադարձություններ՝*
* Շուշիի պատմություն՝ Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանի Շուշի քաղաքի պատմությունը,
* Շուշիի ջարդեր՝ 1920 թվականին Շուշի քաղաքի հայ ազգաբնակչության մասսայական կոտորած, ջարդեր, տեղահանություն, գույքի և անձնական ունեցվածքի ոչնչացում և թալան
* Շուշիի ազատագրում՝ Արցախյան ազատամարտի ժամանակ՝ 1992 թվականին, հայկական ուժերի իրականացրած ռազմագործողություն, որի շնորհիվ Շուշի քաղաքն անցավ Պաշտպանության բանակի վերահսկողության ներքո,
* Շուշիի գրավում՝ 2020 թվականին տեղի ունեցած 44-օրյա պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից Շուշի քաղաքի գրավման ռազմագործողություն։

*Հաստատություններ, կառույցներ՝*
* Շուշիի հոգևոր ծխական դպրոց՝ հայկական ուսումնական հոգևոր հաստատություն Շուշի քաղաքում, որը բացվել է 1861 թվականին,
* Շուշի քաղաքի պատմության թանգարան՝ հայկական թանգարան, որը մինչև 2020 թվականի նոյեմբերը գործում էր Շուշի քաղաքում և ներկայացնում քաղաքի հնագույն պատմությունը,
* Շուշիի գորգերի թանգարան՝ հայկական գորգերի թանգարան, որը մինչև 2020 թվականի նոյեմբերը գործում էր Շուշի քաղաքում, 
* Շուշի հիմնադրամ՝ հասարակական կազմակերպություն Արցախի Հանրապետությունում, որի նպատակն էր հռչակված Շուշի քաղաքի մշակութային զարգացմանն ու բարոյահոգևոր վերելքին նպաստելը,
* Շուշի քրեակատարողական հիմնարկ՝ (Շուշիի բանտ)՝ քրեակատարողական հիմնարկ Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանի Շուշի քաղաքում (ներկայում չի գործում, քանի որ գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո)։

*Այլ՝*
* Շուշիի ազատագրման համար մեդալ՝ Արցախի Հանրապետության պետական պարգև, որով պարգևատրվել են Շուշիի ազատագրման և այդ գործողության ընթացքում մյուս բնակավայրերի ազատագրման անմիջական մասնակիցներին։

## Տես նաև
* Շուշիի շրջան (այլ կիրառումներ)
Էննան Ալիմով

**Էննան Ալիմով** (, ), խորհրդային Ղրիմի թաթար գրող և նկարիչ։

## Կենսագրություն
Էննան Մեմուտովիչ Ալիմովը ծնվել է 1912 թվականին Չերեմիսովկա գյուղում (Կոպիրլիկյոյ, այժմ՝ Ղրիմի Բելոգորսկի շրջան), Բելոգորսկից ոչ հեռու, Ղրիմի թաթարների ընտանիքում։ Գյուղական իննամյա դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է ծխախոտի գործարանում։ 1933 թվականին ընդունվել է Նիկոլայ Սամոկիշի գեղարվեստական ստուդիան և ավարտել այն 1936 թվականին։ 1937 թվականին արվեստանոցը վերածվեց Ղրիմի արվեստի դպրոցի, իսկ 1938 թվականի հուլիսի 16-ից (1938 թվականի հուլիսի 19-ին Ղրիմի ԽՍՀ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդին առընթեր Արվեստի բաժնի մասին No 102 հրաման) մինչև 1941 թվականի սեպտեմբերը՝ Էննան Ալիմովը եղել է դրա տնօրենը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից հետո մեկնել է ռազմաճակատ։ 1941 թվականին ավագ սերժանտի զինվորական կոչումով զոհվել է Դոնբասում մարտերում։

Էննան Ալիմովի կտավները չեն պահպանվել։ 1933-1936 թվականներին «Յաշ Կուվետ» («Երիտասարդ ուժ») և «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթերում տպագրվել են նրա «Բագըջի քըզլար» («Խաղողագործ աղջիկներ»), «Օրմանդա թան» («Լուսաբացն անտառում»), «Կայտառմա օնագյան կիզ» («Խայթարմա պարող աղջիկը») վերարտադրությունները։

1936-1941 թվականներին լույս են տեսել նրա «Հայրենի գյուղը», «Տատրակը թափահարում է թևը» և «Ձկնորսները» պատմվածքները։ «Տատրակը թափահարում է թևը» պատմվածքի գլխավոր հերոսի նախատիպը նրա սիրելի Էմինե Սմեդլյաևան էր։ Ալիմովի «Իմ հայրենիքը» և «Դիմավորելով լուսաբացը» բանաստեղծությունները տպագրվել են «Գրական Ղրիմ» թերթում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Панова З. С.* Развитие жанра рассказа в крымскотатарской литературе 30-х гг. XX века (на примере рассказа Э.Алимова «Горлица машет крылом») // Ученые записки Таврического национального университета им. В. И. Вернадского. — 2013. — Т. 26 (65), № 1. — Ч.1. — С. 192—195. — (Серия «Филология. Социальные коммуникации»).
* *Велиулаева А.* Къырымтатар эдебияты: 6-нджи сыныф. — Акъмесджит, 1998.
* «Я никого не забуду…» / Сборник произведений крымскотатарских писателей 1913—1940 гг. — Симферополь, 2001.

Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թաթար գրողներ
Ամենագեղեցիկ ձին

**«Ամենագեղեցիկ ձին»** (), Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի արտադրության խորհրդային մանկական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ստեփան Պուչինյանը Բորիս Ալմազովի համանուն վեպի հիման վրա։

Ֆիլմում նկարահանվել են Մոսկվայի ձիավարության դպրոցի ձիերը, Կոնուսի գլխավոր դերում նկարահանվել է ախալթեքեյան ցեղատեսակի Գրանատ ձին։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են Լենինգրադում։ «Պանամա» մականունով ծույլիկ Իգոր Պոնոմարյովը սկսում է զբաղվել ձիասպորտով և վարպետության դասեր է ստանում տարեց ժոկեյ Դենիս Պլատոնովիչի մոտ։ Նրա նոր ընկերը՝ Կոնուս անունով ձին, փոխում է տղայի ողջ կյանքը։

## Դերերում
* Օլեգ Ժակով – *Դենիս Պլատոնովիչ
* Սաշա Սիմակին – *Իգոր Պոնոմարյով (Պանամա)
* Լյուդա Դիակոնովա – *Յուլյա Ֆոմինա
* [[Եվգենի Ժարիկով]] – *Բորիս Ստեպանովիչ
* Լեոնիդ Կուրավլյով – *Իգորի հայրը
* [[Արտյոմ Կարապետյան (դերասան)|Արտյոմ Կարապետյան]]
* [[Ալեքսեյ Սմիռնով|Ալեքսեյ Սմիրնով]]
* Լարիսա Լուժինա – *Իգորի մայրը
* Նիկոլայ Դուպակ

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Ստեփան Պուչինյան
* Սցենարիստ՝ Վյաչեսլավ Նաումով
* Օպերատոր՝ Սերգեյ Ֆիլիպով
* Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Գևորգյան
* Նկարիչ՝ Ալեքսանդր Վագիչև

## Ծանոթագրություններ

## Գրախոսականներ
* Щекочихин Ю. «Счастье это когда тебя понимают». Искусство кино, 1978, № 1, с. 33—42
* Ибрагимбеков Р. «По прозвищу „Панама“». Лит. газ. 1978. 25 января.

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ձիերի մասին
Ի՞նչ է կատարվում քեզ հետ

**«Ի՞նչ է կատարվում քեզ հետ»** (), ռեժիսոր Վլադիմիր Սարուխանովի խորհրդային ֆիլմը հասունացման և դպրոցական փոխհարաբերությունների թեմայով։

## Սյուժե
Վեցերորդ դասարանի աշակերտ Միտյա Գրոմովը անմիջական և անկախ տղա է։ Նա չի հասցնում զբաղվել դասերով․ պետք է օգնի ծեր ձիապանին՝ փրկել իր ձիուն սպանդանոցից։ Դրանում նրան օգնում են տարրական դասարանների տղաները, իսկ Գրոմովը դրան ի պատասխան սկսում է ընկերություն անել նրանց հետ, որպես իրեն հավասարի հետ, նրանց օգնում է բարելավել բարդ հարաբերությունները ծնողների հետ։ Այս ամենը հանգեցնում է ավագների կողմից չհասկացվելուն և դպրոցում խնդիրների առաջանալուն, ինչպես նաև Միտյայի համադասարանցի Նինայի մոր բացասական վերաբերմունքին, որը հիվանդության պատճառով մնում է նույն դասարանում։ Թվում է, թե Ռոմեոն ու Ջուլիետն այլևս չեն նստի նույն նստարանին, բայց Գրոմովը պարզապես չի հանձնվում։ Նա որոշում է անել հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի նույնպես մնա նույն դասարանում։

## Դերերում
* Վյաչեսլավ Բարանով – *Միտյա Գրոմով
* Օլգա Պոնոմարյովա – *Նինա Գորչակովա
* Բորիս Զայդենբերգ – *Լև Իվանովիչ, դպրոցի տնօրեն (հնչյունավորել է [[Արմեն Ջիգարխանյան]]ը)
* Դանուտա Ստոլյարսկայա – *Ելենա Նիկոլաևնա, Միտյայի մայրը, էքսկուրսավար
* Լիլիանա Ալեշնիկովա – *Նինայի մայրը
* Գալինա Օռլովա – *Վերա Նիկոլաևնա, գրականության ուսուցչուհի
* Մարինա Գավրիլկո – *Կլարա Պավլովնա, հանրահաշվի ուսուցչուհի
* Ալեքսանդր Եֆիմով – *Վանյա Զայչենկո, Միտյայի փոքրիկ ընկերը, մաթեմատիկական հրաշամանուկ
* Ալեքսանդր Դուբրովին – *Սլավա Շչուկին, Միտյայի փոքրիկ ընկերը
* Նինա Սարուխանովա – *Մարիշկա, Միտյայի փոքրիկ ընկերուհին
* Ելենա Գնուսկովա – *Լենա Մուշկինա
* Վասիլի Ագապով – *Վասյա Լոբով, առաջին «հետամնաց»
* Վադիմ Մադյանով – *Շարապով, երկրորդ «հետամնաց»
* Լյուդմիլա Կարաուշ – *Լյուդմիլա Ալեքսանդրովնա Երշովա, ոստիկանության կապիտան
* Իվան Ռիժով – *Պալ Պալիչ, Հորզելենտրեստի ձիապան
* Վասիլի Վեկշին – *Միտյայի հայրն, նավաստի
* Յակով Բելենկի – *Արսեն Գեորգիևիչ, «հարյուրամյա մարդ»
* Յուրի Պուզիրյով – *Վանյայի հայրը
* Մարգարիտա Կորաբելնիկովա – *Վանյայի մայրը
* Ելենա Մաքսիմովա – *Լիդիա Իվանովնա, մանկապարտեզում դայակ
* Զոյա Տոլբուզինա – *Զոյա Ալեքսանդրովնա, երկրաչափության ուսուցչուհի
* Նիկոլայ Պոգոդին – *ֆիզիկոս, Վանյայի ծնողների հյուրը

## Նկարահանման խումբ
* Սցենարի հեղինակներ՝ Յուզ Ալեշկովսկի
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Սարուխանով
* Կոմպոզիտոր՝ Սերգեյ Կորտես
* Օպերատոր՝ Պյոտր Կատաև
* Երգի հեղինակ՝ Յու. Միխայլով (Յուլիյ Կիմ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фотоэкскурсия по местам и объектам фильма  

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Խաղաղություն ներս եկողին

**«Խաղաղություն ներս մտնողին»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմը, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Ալեքսանդր Ալովը և Վլադիմիր Նաումովը 1961 թվականին։

## Սյուժե
Կարմիր բանակի կրտսեր լեյտենանտ Իվլևը, որը հենց նոր է ուսումնարանն ավարտել, ժամանում է Բեռլին՝ Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի կապիտուլյացիայից մի քանի օր առաջ։ Մարտերի ժամանակ ավերված քաղաքում զինվորները հղի գերմանուհի են գտնում, և զորամասի հրամանատարությունը որոշում է օգնել նրան հասնել հոսպիտալ։ Լեյտենանտ Իվլևին հանձնարարում են ուղեկցել այդ կնոջը՝ նրան տալով վարորդ և հանձնարարելով հոսպիտալ հասցնել նաև մի կոնտուզիահար զինվորի։ Դրանով ավագ սպաները ցանկանում են պաշտպանել լեյտենանտին Բեռլինում պատերազմի վերջում հնարավոր զոհվելուց։

Արդյունքում, բոլորովին այլ մարդ դարձած, մեծացած գլխավոր հերոսը, իր ճանապարհին հանդիպած վարորդի՝ ամերիկյան բանակի զինվորի հետ միասին, օգնում է գերմանուհուն՝ նրան ապահով վայր հասցնելով։ Պատերազմը ավարտվում է՝ նշանավորվելով մի նոր մարդու ծնունդով արդեն խաղաղ աշխարհում։ Վերջնական կադրում նորածինը միզում է արդեն ավելորդ, դեն նետված զենքերի կույտի վրա։

## Դերերում

## Մրցանակներ
* Վենետիկի XXII կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակ լավագույն ռեժիսորական աշխատանքի համար և «Պազինետիի գավաթ» (իտալացի կինոքննադատների մրցանակ լավագույն արտասահմանյան ֆիլմի համար) (Իտալիա, 1961)
* Դերասան Նիկոլայ Գրինկոյին «Ստուդեբեկեր» ընկերության մեքենայի գովազդի համար շնորհվել է «Ստուդեբեկեր» մարդատար ավտոմեքենա (Գրինկո մրցանակը չի ստացել)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1961 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Աշխարհի ութերորդ հրաշալիքը (ֆիլմ, 1981)

**«Աշխարհի ութերորդ հրաշալիքը»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրել է ռեժիսոր Սամսոն Սամսոնովը 1981 թվականին։ Ըստ ֆիլմի հեղինակների սահմանման, որը նշվում է լուսագրերում, ֆիլմի ժանրը «մարզական ֆանտազիան» է։

## Սյուժե
Ֆիլմի հերոսուհիները խորհրդային բասկետբոլիստուհիներն են, որոնք մասնակցում են Հերայի գավաթի միջազգային մրցումներին։ Հուզիչ բասկետբոլային խաղերը, հույն բասկետբոլիստուհու կյանքը փրկած խորհրդային մարզուհու ազվությունը, առաջին սիրո տագնապները և այլ իրադարձություննե հիմք են կազմում ֆիլմի սյուժեի համար։

## Դերերում
* Ելենա Շչյոլոկովա – *Ալեքսանդրա Մամոնովա, բասկետբոլիստ
* [[Լիա Ախեջակովա]] – *Յուլիա Երմոլինա, թարգմանիչ
* Տատյանա Կրավչենկո – *Լիդիա Պավլովնա Լավրուշինա, բասկետբոլի թիմի մարզիչ
* Վիկտորյա Ալեքսեևա – *Եկատերինա Զնամենսկայա, բասկետբոլիստուհի
* Իրինա Գուբանովա – *Պոլինա Յակովլևնա Չեռնովա, բասկետբոլի թիմի բժիշկ
* Իվետա Մոնսե – *Անժելա Լոնգ, բասկետբոլիստուհի
* Ֆլորենտին Ջուջունիա – *Մարիո, լուսավորող
* Ստանիսլավ Միխին – *Անդրեյ Կրոտով
* Ռասմի Ջաբրաիլով – *Տորես, բասկետբոլի խաղերի մրցավար
* Յուրի Կասյան – *բասկետբոլի թիմի երկրորդ մարզիչ
* Միխայիլ Չիգիրև – *բասկետբոլի թիմի մարզիչ Բուլղարիայից
* Լեոնիդ Դովլաթով – *Պորտո Դալի քաղաքի քաղաքապետ
* Եվգենի Լիսկոնոգ – *բասկետբոլի միջազգային ֆեդերացիայի ներկայացուցիչ
* Ելենա Խանգա – *օտարերկրացի թարգմանիչ

## Նկարահանող  խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Վլադիմիր Կապիտանովսկի
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Սամսոն Սամսոնով
* Բեմադրող օպերատորներ՝ Միխայիլ Դեմուրով, Վիկտոր Էպշտեյն-Ստրելցին
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ալեքսանդր Մյագկով
* Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Դոգա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր բասկետբոլի մասին
Խոհարարուհին (ֆիլմ)

**«Խոհարարուհին»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, «քնարական կինոկատակերգություն», որը նկարահանել է ռեժիսոր Էդմոնդ Քեոսայանը Անատոլի Սոֆրոնովի համանուն պիեսի հիման վրա։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1966 թվականի հունիսին։

## Սյուժե
Կոմբայնավար Ստեպան Կազանեցը, որը սիրահարվել էր երիտասարդ այրի Պավլինա Խուտորսկայային, փորձել է սիրո խոստովանություն անել նրան, սակայն անհաջողության է մատնվել, և կինը շերեփով հարվածել է նրա գլխին։ Այս սկանդալային սիրային պատմությունը հայտնի է դարձել Կուբանի ամբողջ տարածքում։ Կազակուհին հեռացել է իր հարազատ Կանևսկայա ստանիցայից  և տեղավորվել կոմբայնավարների դաշտային ճամբարում։ Բայց Կազանեցը չի կարող ապրել իր սիրելիից հեռու և գնում է նրա հետևից։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Անատոլի Սոֆրոնով
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Էդմոնդ Քեոսայան
* Օպերատոր՝ Ֆեոդոր Դոբրոնրավով
* Նկարիչ՝ Վիտալի Գլադնիկով
* Կոմպոզիտոր՝ Բորիս Մոկրոուսով
* Ռեժիսոր՝ Լեոնիդ Չերտոկ
* Դիրիժոր՝ Էմին Խաչատրյան

## Փաստեր ֆիլմի մասին
Ֆիլմը նկարահանվել է Ադիգեայի Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկոեի շրջանում 1964-1965 թվականներին և Կրասնոդարի երկրամասի Նեկրասովսկայա ստանիցայում (կախովի կամուրջ)։

Ըստ որոշ վկայությունների՝ Վլադիմիր Վիսոցկու դերը մասամբ հնչյունավորել է Էդմոնդ Քեոսայանը, իսկ Վիսոցկու փոխարեն երկու երգ կատարում է երգչախմբի մենակատարներից մեկը։

## Տես նաև
* Ամառային երազներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1965 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Էդմոնդ Քեոսայանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Ռուդոլֆ Բախեր

thumb|210px|Երիտասարդ Ռուդոլֆ Բախերը իր մոլբերտի մոտ (ամսաթիվը անհայտ է)
[thumb|375px|[Չեչիլլիա Մետելայի դամբարան]]
**Ռուդոլֆ Բախեր** (), ավստրիացի նկարիչ և քանդակագործ։

## Կյանք և ստեղծագործություն
1882-1888 թվականներին սովորել է Վիեննայի Գեղարվեստի ակադեմիայում Լեոպոլդ Կարլ Մյուլլերի և պատմության նկարիչ Քրիստիան Գրիպենկերլի մոտ։ Նրա վաղ նկարները հիմնականում նվիրված էին կրոնական թեմաներին։ 1894 թվականից Վիեննայի նկարիչների տան անդամ էր։
 
Նա Վիեննական սեցեսսիոնիզմի անդամներից էր և երկու անգամ զբաղեցրեց վերջինիս նախագահի պաշտոնը (1904-1905, 1912-1914)։ 1896 թվականին «Große Berliner Kunstausstellung» արվեստի ցուցահանդեսում նրան շնորհվել է փոքր ոսկե մեդալ։ Նա եղել է «Ver Sacrum» ամսագրի գծանկարների և փայտի փորագրությունների մշտական հեղինակը։

1903-1933 թվականներին նա եղել է իր մայր բուհի՝ Վիեննայի ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա կենտրոնացել է դիմանկարչության և կենդանիների 
փոքրիկ քանդակների վրա։

Ծննդյան 80-ամյակի կապակցությամբ 1942 թվականին նրան նվիրեցին «Գյոթե շքանշան արվեստի և գիտության համար» և Վիեննա քաղաքի պատվո մատանի։ Նա նաև արժանացել է ակադեմիայի պատվավոր անդամի կոչմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Ժակ Քալայջյան

**Ժակ Քալայջյան** (, առավել հայտնի է **Ժիկա** () կեղծանվամբ, ,), ֆրանսահայ ծաղրանկարիչ, որը հիմնականում հայտնի է *Les Pieds nickelés* շարքով։

## Կենսագրություն
Երիտասարդ տարիներին Ժակ Քալայջյանը զբաղվել է տարբեր մասնագիտություններով։ Նա եղել է կոշկակար, հրուշակագործ, ռադիո վերանորոգող, կինոյի ինտերվալիստ և երկրորդական դերակատար։ Ի վերջո, 1941 թվականին նա դարձել է *L'Épicier* թերթի ծաղրանկարիչ։

1946 թվականին նա *Les Aventures du Petit Dédé*-ի հետ *Cadet Journal*-ում թողարկել է իր առաջին կոմիքսները, այնուհետև հաջորդ տարի նա հայտնվել է *Almanach Vermot*-ի էջերում։ 1948 թվականին Ժիկան ստեղծել է *Les Mésaventures de Pachydou* շարքը SETL հրատարակությունների համար, ինչպես նաև նկարել է *L'Os à marrow*, *Le Hérisson*, *Paris Jour*, *Vaillant* և *Pilote* հանդեսների համար։

1969 թվականին նա ժամանել է Փարիզյան հրատարակչական ընկերություն և մտել *Journal des Pieds Nickelés*-ի և *Trio*-ի աշխարհ, որտեղ սկզբում նա ծաղրանկարիչ Ռընե Պելոսի կոլորիստն էր, մինչև հրատարակիչը նրան վստահեց իր իրավահաջորդությունը *Pieds Nickelé*-ների համար, որոնցից նա հետագայում ստեղծեց վեց ալբոմ։

1998-2004 թվականներին մասնակցել է *Du Dessin de Presse* և *D'Humour de Louviers* փառատոներին և 1999 թվականին արժանացել հանրության մրցանակին։

Ժակ Քալայջյանն ապրել է Շելլում ավելի քան երեսունհինգ տարի, ինչն ազդել է *Les Pieds Nickelés en voir de tous les couleurs* ալբոմի սցենարի վրա, որի գործողությունները մասամբ տեղի են ունենում այդ քաղաքում։

## Մատենագիտություն
* *Les Pieds Nickelés marins-pêcheurs* (սցենարը՝ Ռոլան դը Մոնտոբերի)
* *Les Pieds Nickelés vulcanologues* (սցենարը՝ Անդրե Մանգենի)
* *Les Pieds Nickelés à la Une* (սցենարը՝ Ժան-Պոլ Տիբերիի)
* *Les Pieds Nickelés toubibs de nuit* (սցենարը՝ Անդրե Մանգենի)
* *Les Pieds Nickelés en voient de toutes les couleurs* (սցենարը՝ Ժան-Պոլ Տիբերիի)
* *Les Pieds Nickelés et la Dame de fer* (սցենարը՝ Ժան-Պոլ Տիբերիի)
* *Escroqueries en tous genres* (սցենարը՝ Ժան-Պոլ Տիբերիի)

Որպես կոլորիստ՝ Ժակարբոյի և Սերժ Սեն-Միշելի 6 ալբոմներում.

* *Les Pieds Nickelés au mondial*
* *Les Pieds Nickelés et le Club*
* *Les Pieds Nickelés et le rallye*
* *Les Pieds Nickelés karatekas*
* *Les Pieds Nickelés font le tour*
* *Les Pieds Nickelés aux jeux*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ծաղրանկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ