Դոնդի

**Դոնալդ ժոզեֆ Ուայթ**, **«DONDI»** (), ամերիկացի գրաֆիտի արտիստ։

## Կենսագրություն
### Կյանքի վաղ շրջան
Դոնդին ծնվել է Արևելյան Նյու Յորքի  Բրուքլին թաղամասում և ընտանիքի հինգ երեխաներից փոքրն է եղել։ Ծնողները եղել են աֆրոամերիկացի ու իտալական ծագումով ամերիկացի։ Երկրորդ կուրսում հաճախել է կաթոլիկ դպրոց։ 1975 թվականին Արևելյան Նյու Յորքը դարձել էր անկայուն շրջան՝ ռասայական լարվածությամբ և սոցիալական բախումներով, ինչպիսին եղել է ավազակախմբերի հայտնիությունը։ Զեֆիրին (Zephyr) տված հարցազրույցում Դոնդին հայտարարել է, որ 1970-ականներին միացել է մի քանի ավազակախմբերի՝ հարձակման ենթարկվելուց խուսափելու համար։ Դպրոցը թողնել ձգտելով՝ նա 1984 թվականին ստացավ GED, աշխատանքի է տեղավորվել պետական հաստատությունում և սկսել է հետաքրքրվել գրաֆիտիով։

### Գրաֆիտի
300px|մինի|ձախից|Դոնդիի գրաֆիտիներից գնացքի վրա
Գրաֆիտին Դոնդիի կյանքի լուրջ մասն է դարձել 1970-ականների կեսերին։ Նա օգտագործել է  «NACO» և «DONDI» պիտակները և աշխատել է կատարելագործել իր ոճը՝ աստիճանաբար անցնելով պարզ պիտակներից՝ ավելի բարդ տարրերի ստեղծմանը։ Այն ժամանակ Դոնդիի անվան օգտագործումը (իր իսկ անվանման տարբերակը) համարվում էր խիստ ռիսկային, քանի որ Քաղաքային տրանսպորտի ղեկավարությունը և Նյու Յորքի ոստիկանության վարչությունը (NYPD) փորձում էին ճնշել գրողներին։ 1979 թվականին Դոնդին պաշտոնապես ընդունել է իր անունը, երբ իր տան տանիքին նկարել է հսկա կտոր։

1977 թվականին նա դարձել է TOP անձնակազմի (The Odd Partners) անդամ։ 1978 թվականին Դոնդին ստեղծել է իր անձնակազմը` CIA (Crazy Inside Artists) անունով, որում ընդգրկվել են այլ հայտնի արվեստագետներ, ինչպիսիք են նրա լավ ընկերը՝ DURO: Հաջորդ 20-ից ավել տարիների ընթացքում Դոնդին ճանաչվել է որպես ոճական չափանիշ՝ ազդելով գրաֆիտի հեղինակների սերունդների վրա։

Դոնդին առաջ է մղել բազմաթիվ ոճեր և տեխնիկա, որոնք այսօր էլ օգտագործվում են ժամանակակից գրաֆիտի նկարիչների կողմից։ Չնայած նա հաճախ է ստեղծել վայրի ոճի կտորներ այլ հեղինակների համար (օրինակ՝ հայտնի 2MANY կտորը), նա ցանկանել է, որ հասարակությունը կարդա և վայելի իր աշխատանքը, ուստի նա կենտրոնացել է ընթեռնելի տառերի վրա՝ բարդ լրացումներով և խորհրդանիշներով։

1978-1980 թվականներին նրա ամենահայտնի աշխատանքը եղել է «Գերեզմանի երեխաները» (մաս1, 2 և 3)՝ Նյու Յորքի մետրոպոլիտենում երեք ամբողջական վագոն։ Պիեսի անունը վերցվել է *Black Sabbath* երգից։ Ռեժիսոր Մարթա Կուպերը նկարահանել է ֆինալաային հատվածը սկզբից մինչև վերջ։ Այս վերջին հատվածում Դոնդին որդեգրել է հանգուցյալ Վոն Բոդեի (Vaughn Bode) մուլտհերոսներին։ Ավելի ուշ նա «Գերեզմանի երեխաներ 3» տարբերակը նկարել է ստուդիայում։

Նա առաջին գրաֆիտի արտիստն է եղել, ով անհատական ցուցադրություն է ունեցել Նիդեռլանդներում և Գերմանիայում, և նրա աշխատանքները հավաքվել են եվրոպական թանգարաններում։

Ինչպես վկայել են 1980-ականների սկզբի թերթերն ու ամսագրերը, ինչպես նաև People ամսագիրը, նա աշխատել է Fun Gallery-ի հետ և այնպիսի արվեստագետների հետ, ինչպիսիք են Ժան-Միշել Բասքիան, Լի Քվինոնեսը, Քիթ Հարինգը, ERO (Դոմինիկ Ֆիլբերտ), Rammellzee, Fab 5 Freddy, Futura 2000, Toxic, Zephyr և այլք, նա փողոցներից գրաֆիտիի արվեստը բերել է պատկերասրահներ, Միացյալ Նահանգների, Եվրոպայի և Ճապոնիայի թանգարաններ։

### Վախճան
Դոնդին մահացել է ՁԻԱՀ-ից, 1998 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։

## Ժառանգություն
Դոնդին երեխա չի ունեցել, բայց նրա ընտանիքը, այդ թվում՝ եղբայրը՝ Մայքլ Ուայթը և նրա որդին՝ Մայք Ուայթը, առաջ էին տանում նրա ժառանգությունը:Դոնդին իրենից հետո թողել է հարյուրավոր նկարներ և գծանկարներ, որոնց սեփականության իրավունքը դեռ վիճարկվում է։ 1998 թվականից 2000 թվականներին Zephyr-ը, IZ-ը, Wiz-ը, Doc-ը և Keo-ն նկարել են մեծարման որմնանկարներ։ Ապակե խողովակների նկարիչ Marbleslinger-ը օգտագործել է Dondi տրաֆարետը 2008 թվականի ստեղծագործությունների շարքի համար։

Dondi- ն ներկայացվել է Converse կոշիկի վրա, Product Red նախագծի շրջանակներում (2007), ինչպես նաև Kool Sugar Apparel- ի պարկուճ հագուստի շարքում, որը պետք է հասանելի լիներ 2016-ին։ Ստացված հասույթի մի մասը փոխանցվել է ՁԻԱՀ-ի բարեգործական կազմակերպությանը։ 2019 թվականին Դոնդի Ուայթ Հիմնադրամը համագործակցել է Virgil Abloh-ի հետ իր Off-White հագուստի շարքի համար։  Առաջիկա բոլոր համագործակցային աշխատանքները կտեղադրվեն Instagram- ում @dondi_the_real:

2018 թվականի հունվարին Artnet-ի աճուրդում 1984 թվականի Դոնդիի կտավը, որը կոչվել է «Պինդ կազմավորում» (Solid Formation), գնահատվել է 50,000 ԱՄՆ դոլար և 70,000 ԱՄՆ դոլար, 240,000 ԱՄՆ դոլար։

## Լրատվամիջոցներ
### Ցուցահանդեսներ և ներկայացումներ

* Martha Cooper and the Radiant Children (1979)
* Esses ստուդիո (1980)
* New York/New Wave (1981)
* Fun պատկերասրահ (1982)
* New York City Rap Tour (1982)
* Yaki Kornblit պատկերասրահ (1983)
* Fun պատկերասրահ (2) (1983)
* Museum Boijmans - Van Beuningen (1983)
* Եվրոպական թանգարանային ներկայացումներ(1983–85)
* 56 Bleecker պատկերասրահ (1987)
* The Rempire ներկայացում (1992)
* Groninger Museum Retrospective (1992)
* * GHOST Galerie DONDISM (Marseille; 2018)
* Musee des Monuments Francais (Փարիզ)

### Կինոնկար
* *Dreams Don't Die* (1982)
* Style Wars (1983)
* Wild Style (1983)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արտիստներ
Կատեգորիա:ՁԻԱՀ-ի հետ կապված հիվանդություններից մահացածներ