Հարություն Մկրտչյան (գրող)

**Հարություն Գաբրիելի Մկրտչյան** (), հայ գրող, գրականագետ։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1963), բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1968), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1934-1991), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Հարություն Մկրտչյանը 1915 թվականին կորցրել է ծնողներին, փրկվել կոտորածներից և ընկել Էջմիածնի մանկատունը։ 1916-1919 թվականներին սովորել է Գևորգյան ճեմարանում, 1921 թվականին կոմերիտմիության շրջկոմի քարտուղար է եղել Ներքին Ախտայում, Կոտայքում, Բաշ-Գառնիում։ 1923-1926 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի 26 կոմիսարների անվան կոմունիստական համալսարանում։ 1940 թվականին ավարտել է (էքստեռն) Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1931-1933 թվականներին եղել է Հայաստանի արվեստի աշխատողների միության նախագահը, 1934-1937 թվականներին՝ Հայաստանի գրողների միության առաջին քարտուղարը, «Գրական թերթ»-ի (1932, 1935-1936), «Սովետական գրականություն» («Խորհրդային գրականություն», 1934-1937, 1947-1950) ամսագրի խմբագիր, գրական թանգարանի տնօրենը (1937-1940)։

Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1950-1968 թվականներին եղել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի հայ գրականության ամբիոնի վարիչ, 1968 թվականից՝ Երևանի համալսարանի հայ գրականության դասախոս։ Սկսել է գրել 1920-ական թվականներին։ Լույս են տեսել «Նովելներ և ակնարկներ» (1945), «Անմահական այգի» (1957), «Հայրենի երկրում» (1963) ժողովածուները, մանուկների համար՝ «Զանգակավոր գայլը» (1945), «Արագիլը» (1946) գրքույկները։ «Անհայտ զինվորի հիշատակարանը» (գիրք 1-3, 1969-1975) վեպում փորձել է պատկերել 1918-1920 թվականներին Հայաստանում տիրող վիճակը, հայ ժողովրդի պայքարը ներքին և արտաքին թշնամիների դեմ, խորհրդային վարչակարգի հաստատումը Հայաստանում։ Հրատարակել է Միքայել Նալբանդյանին, Ստեփան Զորյանին, Ակսել Բակունցին նվիրված մենագրություններ, «Գրական դեմքեր»-ով (1953) ներկայացրել Հակոբ Հակոբյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Դերենիկ Դեմիրճյանի, Նաիրի Զարյանի, Գեղամ Սարյանի դիմանկարները, կազմել քրեստոմատիա IX և X դասարանների համար, գրել խորհրդահայ գրականության դասագիրք (1967) X դասարանի համար։

## Երկեր
[մինի|Հարություն Մկրտչյանի հուշատախտակը Երևանի [Իսահակյան փողոց (Երևան)|Իսահակյան 44 հասցեում]]
* Զանգակավոր գայլը, Երևան, 1945, 24 էջ։
*  Նովելներ և ակնարկներ, Երևան, 1945, 203 էջ։
* Արագիլը, 1946, Երևան, 12 էջ։
* Նովելներ և ակնարկներ, Երևան, 1947, 165 էջ։
* Գրական դեմքեր, Երևան, 1953, 320 էջ։
* Արագիլը։ Զանգակավոր գայլը, Երևան, 1954, 24 էջ։
* Ստեփան Զորյան, Երևան, 1954, 176 էջ։
* Միքայել Նալբանդյան, Երևան, 1955։
* Սովետական գրականություն։ Քրեստոմատիա միջնակարգ դպրոցի 10-րդ դասարանի համար, Հայպետհրատ, 1955, 502 էջ։
* Անմահության այգի (ակնարկներ և պատմվածքներ), Երևան, 1957, 172 էջ։
* Ակսել Բակունց (կյանքը և ստեղծագործությունը), Երևան, 1958, 120 էջ։
* Արագիլը, Երևան, 1960, 24 էջ։
* Հայրենի երկրում (ակնարկներ), Երևան, 1963, 308 էջ։
* Անհայտ զինվորի հիշատակարանը, գիրք 1, Երևան, 1966, 536 էջ։
* Անհայտ զինվորի հիշատակարանը, գիրք 1, 2-րդ հրտ., Երևան, 1969, 532 էջ։ 
* Անհայտ զինվորի հիշատակարանը, գիրք 2, Երևան, 1973, 704 էջ։
* Անհայտ զինվորի հիշատակարանը, գիրք 3, Երևան, 1975, 744 էջ։
* Անհայտ զինվորի հիշատակարանը, հատոր 1, Երևան, 1980, 776 էջ։
* Անհայտ զինվորի հիշատակարանը, հատոր 2, Երևան, 1980, 864 էջ։
* Մի հայի պատմություն (վեպ), Երևան, 1986, 336 էջ։
* Զղջում (վեպ), Երևան, 1988, 504 էջ։
* Ընտիր երկեր, հատ. 1. Նովելներ, Մի հայի պատմություն, Երևան, 1990, 544 էջ։
* Ընտիր երկեր, հատ. 2. Զղջում, Երևան, 1990, 512 էջ։ 
* Վերջին բարեկամը (պատմվածքներ), Երևան, 2004, 103 էջ։

### Մամուլ
* Պատմվածք, որ պիտի ավարտի քաղսովետը։ «Գրական թերթ», 1948, № 2:

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1963

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ