Մեռուկացնող սիալոմետապլազիա

**Մեռուկացնող սիալոմետապլազիա** (), սովորաբար կարծր քիմքի հետին մասում տեղակայված խոցային ախտահարում: Ենթադրաբար այն առաջանում է մանր թքագեղձերի իշեմիկ նեկրոզից (արյան անբավարար մատակարարման հետևանքով հյուսվածքի մահ), որն առաջանում է ի պատասխան վնասվածքի: Հաճախ անցավ է:     

Հիվանդությունը ինքնասահմանափակող է և սովորաբար անցնում է 6-10 շաբաթվա ընթացքում:     

Չնայած ամբողջությամբ բարորակ է և բուժում չի պահանջում՝ ունենալով նմանություններ բերանի խոռոչի քաղցկեղի հետ, երբեմն ախտորոշվում է որպես չարորակ: Հետևաբար այն համարվում է կարևոր հիվանդություն, չնայած հազվադեպությանը:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Հիվանդությունը ավելի հաճախ տեղակայված է փափուկ և կարծր քիմքերի միացման հատվածում: Այնուամենայնիվ վիճակը կարող է զարգանալ այնտեղ, որտեղ տեղակայված են մանր թքագեղձերը: Երբեմն եղել են դեպքեր, որոնք ընդգրկել են խոշոր թքագեղերը: Այն կարող է լինել միակողմանի և երկկողմանի: Ախտահարումը սովորաբար 1-4սմ տրամագիծ ունի:

Սկզբում ախտահարումը փափուկ, էրիթեմատոզ (կարմիր) այտուց է: Այնուհետև խոցային շրջանում ծածկող լորձաթաղանթը պատռվում է առաջացնելով խորը լավ սահմանազատված խոց, որը դեղնաշագանակագույն է և ունի բլթակավոր հիմք: 

Սովորաբար միայն թույլ ցավ է լինում, և հիվանդությունը հաճախ ամբողջությամբ անցավ է ընթանում: Կարող են լինել նախանշանային ախտանիշներ, որոնք կարող են նման լինել գրիպին, մինչև ախտահարման ի հայտ գալը:

## Պատճառներ
Հստակ պատճառ հայտնի չէ: Առկա են առավելագույն ապացույցներ, որոնք հաստատում են, որ տվյալ հիվանդության զարգացման մեխանիզմը թքագեղձի բլթակների անոթային ինֆարկտն է: Փորձարարական ճանապարհով հաստատվել է, որ տեղային անզգայացնողները և զարկերակների կապումը լաբորատոր առնետների մոտ առաջացնում են հյուսվածքային փոփոխություններ, որոնք նման են մեռուկացնող սիալոմետապլազիային: Այս իշեմիայի առաջացմանը նպաստող ենթադրյալ գործոնները թվարկված են ստորև, սակայն երբեմն ակնհայտ նախատրամադրող գործոն չկա՝ 

* Վնասվածք, օրինակ ինտուբացիան կամ վիրահատական միջամտությունները,
* Տեղային անզգայացնողների ներարկումը,
* Ծխելը,
* Ալկոհոլը,
* Շաքարային դիաբետը,
* Անոթային հիվանդություն, օրինակ արտերիոսկլերոզ,
* Ատամների պրոթեզների առաջացրած ճնշումը,
* Ալերգիա,
* Նյարդային բուլիմիա,
* Ինֆեկցիաներ,
* Իոնացնող ճառագայթում:

## Ախտորոշում
Սրա և եղջերային բջիջների կարցինոմայի (SCC) միջև տարբերությունը հիմնված է առաջացած վնասվածքի և/կամ ատամնային բուժման հետ:    

Իմունոհիստոքիմիան կարող է օգնել ախտորոշմանը: Եթե ախտահարումը մեռուկացնող սիալոմետապլազիան է իմունառեակտիվությունը p53-ի նկատմամբ կլինի օջախային կամ կբացակայի, MIB1-ի (Ki-67) դեպքում ցածր ռեակտիվություն կդիտվի, ինչպես նաև 4A4/p63  և կալպոնին դրական միոէպիթելային բջիջների առկայություն։

## Բուժում
Վիրահատության անհրաժեշտություն չկա:

## Կանխատեսում
Ապաքինումը երկարաձգվում է և սովորաբար տևում է 6-10 շաբաթ: Վերքերի բուժումը կատարվում է երկրոդային լավացմամբ:

## Համաճարակաբանություն
Հիվանդությունը հազվադեպ է հանդիպում: Ախտահարվածների բնորոշ տարիքային միջակայքը մոտավորապես 23–66 տարեկանն է: Այն սովորաբար առաջանում է ծխողների մոտ: Տղամարդկանց և կանանց մոտ հարաբերակցությունը կազմում է 1.95:1 և 2.31:1:

## Պատմություն
Մեռուկացնող սիալոմետապլազիայի մասին առաջին անգամ հայտնել են Աբրամսը և համահեղինակները 1973 թվականին:

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատամնաբուժություն
Կատեգորիա:Բերանի խոռոչի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նեկրոզ