Վլադիմիր Կարա-Մուրզա

**Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Կարա-Մուրզա** (, ), ռուս ընդդիմադիր քաղաքական գործիչ, լրագրող, հրապարակախոս և վավերագրական կինոռեժիսոր։

Կարա-Մուրզան որպես լրագրող իր կարիերան սկսել է 1990-ականների վերջին՝ աշխատելով ռուսական և միջազգային մի շարք առանցքային լրատվամիջոցների հետ, իսկ 2004-2012 թվականներին եղել է RTVi հեռուստաալիքի Վաշինգտոնի բյուրոյի ղեկավարը։ «Նրանք ընտրեցին ազատությունը» և «Նեմցով» վավերագրական ֆիլմերի հեղինակն և ռեժիսորը։

Նաև 1990-ականների վերջին Կարա-Մուրզան սկսել է իր կարիերան որպես քաղաքական գործիչ։ Բորիս Նեմցովի մտերիմն է։ Մինչև 2008 թվականը եղել է «Աջ ուժերի միություն» կուսակցության անդամ։ Համերաշխություն շարժման բյուրոյի անդամ է 2008 թվականից։ 2012-2015 թվականներին եղել է Ռուսաստանի ընդդիմության համակարգող խորհրդի անդամ, ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել Ժողովրդական ազատություն կուսակցությունում։ 2016-2021 թվականներին եղել է Միխայիլ Խոդորկովսկու «Բաց Ռուսաստան» հիմնադրամի փոխնախագահ։

Կարա-Մուրզան առանցքային մեծ դեր է ունեցել Մագնիտսկու ակտի (2012 թվականի) ընդունման խթանման գործում, այնուհետև աշխատել է նմանատիպ օրենքներ տարածել այլ երկրներում։ Ակտիվորեն համագործակցել է ԱՄՆ Կոնգրեսի և Եվրախորհրդարանի հետ՝ պնդելով ընդլայնել պատժամիջոցները ռուս պաշտոնյաների դեմ։

Կարա-Մուրզան բազմիցս ենթարկվել է հետապնդումների ռուսական իշխանությունների կողմից։ 2015 և 2017 թվականներին երկու լուրջ թունավորում է ստացել, որոնք նա և որոշ քննիչներ կարծում են, որ սպանության փորձ են։ 2022 թվականի ապրիլի 22-ին Ռուսաստանի արդարադատության նախարարությունը Կարա-Մուրզային ավելացրել է «օտարերկրյա գործակալների» անձանց ցուցակում։ 2023 թվականի ապրիլի 17-ին դատապարտվել է 25 տարվա ազատազրկման՝ դավաճանության, «կեղծ լուրերի մասին օրենքի» և «անցանկալի կազմակերպության հետ համագործակցելու» մեղադրանքով։ Amnesty International-ը նրան ճանաչել է խղճի բանտարկյալ։ 2024 թվականի օգոստոսի 1-ին ազատ է արձակվել Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև գերիների փոխանակման շրջանակներում։

## Վաղ կյանք
Վլադիմիրը ծնվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Մոսկվայում, պատմաբանների և լրագրողների ընտանիքում։ Հայրը եղել է հեռուստալրագրող Վլադիմիր Կարա-Մուրզան (1959-2019 թվականներ), մայրը՝ Ելենա Գորդոնը, արվեստի պատմաբան, աշխատել է Պուշկինի թանգարանում և որպես թարգմանիչ։

Կարա-Մուրզան սովորել է Մոսկվայի թիվ 1216 «ֆրանսիական» հատուկ դպրոցում։ Հաճախել է երաժշտական դպրոց, որտեղ սովորել է նվագել կլառնետ, իսկ երիտասարդ տարիներին մտածել է երաժշտի կարիերայի մասին։

1997 թվականին նրա մայրը աշխատանքի է տեղափոխվել Մեծ Բրիտանիա՝ իր հետ տանելով որդուն։ 2003 թվականին Կարա-Մուրզան ստացել է պատմության բակալավրի և մագիստրոսի կոչում Քեմբրիջի համալսարանից։ Քեմբրիջում նրա հիմնական թեմաներից մեկն եղել է խորհրդային այլախոհական շարժման պատմությունը։ Դիպլոմային աշխատանքը նվիրված է եղել Ռուսական կայսրության Պետական Դումային։

## Լրագրողական կարիերա
Կարա-Մուրզայի հայրը եղել է ՆՏՎ-ի հիմնադիրներից, ուստի մանկուց Վլադիմիրը այցելել է Օստանկինո և Պետդումա։ Լրագրության մեջ է 16 տարեկանից։ Որպես թղթակից Լոնդոնում աշխատել է *«Նովիե Իզվեստիա»* (1997-2000 թվականներ) և *[[Կոմերսանտ|«Կոմերսանտ»]]* (2000-2004 թվականներ) թերթերում։ 2002 թվականին եղել է *Russian Investment Review* բիզնես ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ Անգլիայում սովորելու և աշխատելու ընթացքում նա ստացել է բրիտանական քաղաքացիություն։
մինի|Վլադիմիր Կարա-Մուրզան 2005
2004-2012 թվականներին եղել է ԱՄՆ Վաշինգտոն քաղաքում RTVi հեռուստաընկերության բյուրոյի ղեկավարը։ Միակ ռուս լրագրողն է, որը նկարահանել է «ՅՈՒԿՕՍ»-ի գործով ՌԴ ֆինանսների նախարար Ալեքսեյ Կուդրինին ուղղված դատական ծանուցագրի ներկայացումը։

2011 թվականին ներկայացվել է Վլադիմիր Կարա-Մուրզայի «Բարեփոխումներ կամ հեղափոխություն։ Առաջին Պետական Դումայում պատասխանատու նախարարություն ձևավորելու փորձի պատմության մասին» գիրքը։

### Հեռացում RTVi-ից և «մասնագիտության արգելք» (2012)
2012 թվականի գարնանը RTVi-ի նկատմամբ վերահսկողությունը Վլադիմիր Գուսինսկուց անցել է Զվեզդա պետական մեդիա հոլդինգի նախկին ղեկավար Ռուսլան Սոկոլովին։ Հեռուստաալիքի նոր ղեկավարությունը սեպտեմբերի 1-ին պաշտոնանկ է արել Կարա-Մուրզային, իսկ հուլիսի 12-ին ԱՄՆ-ում ՌԴ դեսպան Սերգեյ Կիսլյակի հրամանով չեղարկվել է նրա լրագրողական հավատարմագրումը։ Դեսպանատան մամուլի քարտուղար Եվգենի Խորիշկոն այս որոշումը բացատրել է նրանով, որ Կարա-Մուրզան այլևս «լրագրող» չէ։

Բորիս Նեմցովի ստացած տեղեկությունների համաձայն՝ «Կարա-Մուրզային աշխատանքից հեռացնելու հրամանը տվել է անձամբ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի առաջին տեղակալ Ալեքսեյ Գրոմովը։ Նույն Գրոմովը զգուշացրել է բոլոր լրատվամիջոցներին, այդ թվում՝ անկախ լրատվամիջոցներին, որ անախորժություններից խուսափելու համար լավ կլինի աշխատանքի չընդունել լրագրող Կարա-Մուրզային։ Արդյունքում՝ մենք գործ ունենք երկրի պատմության մեջ մեր ընկերոջ համար մասնագիտության ամբողջական արգելման առաջին դեպքի հետ»։ «Սև ցուցակի» առկայությունը հաստատել է անձամբ Կարա-Մուրզան. «Յուրաքանչյուր լրատվամիջոցի ղեկավար, ում հետ ես զրուցել եմ (որոնցից ոմանք մինչև վերջերս իրենք էին համագործակցության առաջարկ անում), քաղաքավարի ասել է, որ համագործակցությունն այժմ անհնար է»։ Ե՛վ Կարա-Մուրզան, և՛ Նեմցովը «մասնագիտության արգելքը» կապել են լրագրողի ակտիվ մասնակցությանը «Մագնիտսկու ակտի» հետ։

## Քաղաքական գործունեություն
### Համակարգային ընդդիմություն (1999-2003 թվական)
1999-2001 թվականներին եղել է «Ռուսաստանի դեմոկրատական ընտրություն» կուսակցությունում, 2001-2008 թվականներին՝ «Աջ ուժերի միությունում»։ 2000-2003 թվականներին եղել է ՌԴ Պետդումայի «Աջ ուժերի միություն» խմբակցության նախագահ Բորիս Նեմցովի խորհրդականը։

2003 թվականի դեկտեմբերի 7-ի ընտրություններում եղել է Պետդումայի պատգամավորի միակ թեկնածուն էր «Աջ ուժերի միությունում» և «Յաբլոկո» կուսակցություններից Մոսկվայի Չերտանովսկի թիվ 204 ընտրատարածքում։ Քարոզարշավի ընթացքում «Միասնական Ռուսաստանի» թեկնածու Վլադիմիր Գրուզդևի թիմը փորձել է հեռացնել Կարա-Մուրզային ընտրությունների։ Ընտրությունների օրը հայտնաբերվել է «կարուսել քվեարկություն»։ Բրիտանացի լրագրող Էնդրյու Ջեքի «Պուտինի Ռուսաստանի ներսում» գրքում Չերտանովսկի շրջանը բերվել է որպես մանիպուլյացիայի օրինակ 2003 թվականի Ռուսաստանի ընտրություններում։ Ըստ ընտրությունների պաշտոնական արդյունքների՝ Գրուզդևը ստացել է 149,069 ձայն (53,78%), Կարա-Մուրզան՝ 23,800 ձայն (8,59%), իսկ Կոմունիստական կուսակցության թեկնածու Սերգեյ Սերեգինը ստացել է 18,992 ձայն (6,85%)։

### Ոչ համակարգային ընդդիմություն (2004 թվականից)
#### Վլադիմիր Բուկովսկու աջակցություն (2007 թվական)
2004 թվականի հունվարին համահիմնել է «Կոմիտեն 2008. ազատ ընտրություն» խումբը, որը փաստացի դադարեցրել է իր գոյությունը 2005 թվականի ամռանը։ 2007 թվականի մայիսին Կարա-Մուրզան նախաձեռնել է գրող և իրավապաշտպան Վլադիմիր Բուկովսկու առաջադրումը որպես Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի թեկնածու դեմոկրատական ընդդիմությունից 2008 թվականի ընտրություններում։

2007 թվականի մայիսից մինչև դեկտեմբեր եղել է Բուկովսկու առաջադրման նախաձեռնող խմբի համակարգողը, որում ընդգրկված են եղել Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Յուրի Ռիժովը, գրող Վիկտոր Շենդերովիչը, հրապարակախոս Անդրեյ Պիոնտկովսկին, իրավաբան Յուրի Շմիդտը, իրավապաշտպան Ալեքսանդր Պոդրաբինեկը, քաղաքագետ Վլադիմիր Պրիբիլովսկին և այլ հասարակական գործիչներ։ 2007 թվականի հոկտեմբերին եղել է «Ազատ մարդկանց հանրահավաքի» կազմակերպիչներից մեկը՝ ի պաշտպանություն Բուկովսկու թեկնածությանը Մոսկվայի Տրիումֆալնայա հրապարակում։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պաշտոնում Վլադիմիր Բուկովսկու առաջադրումը սատարող մի խումբ ընտրողների ժողովում, որում ընդունվել է 823 մարդ (անհրաժեշտ 500-ի դեպքում), ընտրվել է խմբի լիազոր ներկայացուցիչ ՌԴ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում։ Դեկտեմբերի 22-ին Ռուսաստանի Դաշնության Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը մերժել է Բուկովսկու գրանցումը։

#### «Համերաշխություն» (2008 թվականից)
2007 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ԱՈՒՄ համագումարում Կարա-Մուրզան ընտրվել է Դաշնային քաղաքական խորհրդի անդամ։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 29-ին հայտարարություն է արել այն մասին, որ հրաժարական է տալիս կուսակցությունից՝ ի նշան բողոքի՝ Կրեմլի «Ճիշտ պատճառ» նախագծին մտնելու դեմ։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 13-ին «Համերաշխություն» Միացյալ ժողովրդավարական շարժման հիմնադիր համագումարում ընտրվել է Դաշնային քաղաքական խորհրդի անդամ։ Քվեարկության արդյունքներով 77 թեկնածուների մեջ զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը՝ զիջելով միայն Բորիս Նեմցովին։

2010 թվականի մարտի 10-ին ստորագրել է ռուսական ընդդիմության՝ «Պուտինը պետք է գնա» կոչը (ստորագրություն թիվ 4)։ 2011 թվականից մասնակցել է «Հանուն արդար ընտրությունների» կարգախոսով սկսված բողոքի ակցիաներին։

#### Մագնիտսկու ակտ (2011 թվականին)
2011 թվականի փետրվարից մինչև մայիս Կարա-Մուրզան ռուսական ընդդիմության անունից վարել է բանակցություններ ԱՄՆ Կոնգրեսում «վիզային պատժամիջոցների ենթակա անձանց կատեգորիաների ընդլայնման շուրջ»՝ Սերգեյ Մագնիտսկու հաշվետվողականության և օրենքի գերակայության ակտի շրջանակներում։ Նա հասել է նրան, որ օրինագծի վերջնական տեքստում ներառվի խոսքի, միավորումների և հավաքների ազատության, ինչպես նաև արդար դատավարության և ժողովրդավարական ընտրությունների իրավունքի խախտումները։ Հանդես է եկել ի պաշտպանություն այդ օրինագծի ԱՄՆ Կոնգրեսում և Եվրոպական խորհրդարանում լսումների ժամանակ։ Մագնիտսկու ակտի առաջմղման շրջանակներում հանդիպումներ է ունեցել ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամների հետ, Բորիս Նեմցովի, Միխայիլ Կասյանովի և Գարի Կասպարովի հետ միասին։

2012 թվականի հունիսի 16-ին Ռուսաստանի Հանրապետական կուսակցության - Ժողովրդական ազատության կուսակցության միավորման համագումարում ընտրվել է Դաշնային քաղաքական խորհրդի անդամ։

2012 թվականի հոկտեմբերին ընտրվել է Ռուսաստանի ընդդիմության համակարգող խորհրդի անդամ՝ զբաղեցնելով ընդհանուր քաղաքացիական ցուցակի 21-րդ հորիզոնականը։

2013 թվականի օգոստոսին Կարա-Մուրզան գրանցվել է Յարոսլավլի շրջանային դումայի պատգամավորի թեկնածու Բորիս Նեմցովի գլխավորած Ռուսաստանի Հանրապետական կուսակցություն - Ժողովրդական ազատության կուսակցության ցուցակի կազմում, սակայն ավելի ուշ հեռացվել է ընտրություններից երկքաղաքացիության առկայության հիմքով, որը նա նշել է փաստաթղթեր ներկայացնելիս։ Նեմցովը խոստացել է, որ Կարա-Մուրզայի հեռացումը կվիճարկվի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում (ՄԻԵԴ)։ 2013 թվականի դեկտեմբերին Կարա-Մուրզան բողոք է ներկայացրել ՄԻԵԴ՝ ընտրություններին մասնակցելու իր իրավունքի խախտման վերաբերյալ՝ նշելով, որ «ցավոք, մենք ստիպված եղանք հասնել հենց Ստրասբուրգ, որպեսզի ապացուցենք, որ Ռուսաստանի քաղաքացիներն իրավունք ունեն առաջադրվել Ռուսաստանի ընտրություններում»։ Բողոքը ՄԻԵԴ է փոխանցվել 2017 թվականի մայիսին։

#### Առաջին թունավորում (2015 թվական)
մինի|Վլադիմիր Կարա-Մուրզան 2015 թվականի հունվարին
2015 թվականի մայիսի 26-ին Կարա-Մուրզան Ռուսաստանի Հանրապետական կուսակցություն - Ժողովրդական ազատության կուսակցության գործընկերոջ հետ ճաշել է Մոսկվայի կենտրոնում գտնվող ռեստորաններից մեկում, այնուհետև «Ռուսաստանն այսօր» գործակալության շենքում հանդիպել է ևս երկու գործակալի հետ։ Նրանց հետ զրույցի ընթացքում Կարա-Մուրզան հանկարծակի վատ է զգացել։ Սկզբում շատացել է նրա սրտի բաբախյունը, հետո սկսել է փսխել։ Երբ ժամանել է շտապօգնությունը, նա գրեթե չի կարողացել շարժվել։ Բժիշկները սկզբում կարծել են, որ նա սրտի կաթված է ստացել, բայց ի վերջո նրա մոտ ախտորոշեցին երիկամային սուր անբավարարություն՝ թունավորման պատճառով։ Կարա-Մուրզան նախ հոսպիտալացվել է Դավիդովսկու անվան քաղաքային կլինիկական հիվանդանոց, իսկ նույն օրը երեկոյան տեղափոխվել է Բակուլևի անվան սրտաբանական կլինիկա, որտեղ սկսել են նախապատրաստվել վիրահատության։ Կարա-Մուրզայի փաստաբան Վադիմ Պրոխորովի խոսքով՝ հիվանդանոց է եկել հայտնի սրտաբան Միխայիլ Ալշիբայան, որն ասել է․ «Ի՞նչ եք անում։ Սիրտը լավ է, նրան թունավորել են»։ Որոշվել է հիվանդին ուղարկել Պիրոգովի անվան 1-ին քաղաքային հիվանդանոց։ Մայիսի 27-ին Կարա-Մուրզան հոսպիտալացվել է Առաջին քաղաքային հիվանդանոց։ Սկսել են վատ աշխատել Կարա-Մուրզայի թոքերը, սիրտը, երիկամներն ու լյարդը։ Նա մայիսի 28-ին սրտաբանական բաժանմունքից տեղափոխվել է այս հիվանդանոցի 6-րդ վերակենդանացման բաժանմունք։ Մայիսի 29-ին հիվանդանոցում խորհրդակցություն է անցկացվել իսրայելական «Ասուտա» բժշկական համալիրի աշխատակցի մասնակցությամբ։ Որոշվել է հրաժարվել արտերկրում բուժումից և այն շարունակել Մոսկվայում։ Բուժումն իրականացվել է գլխավոր բժշկի վերակենդանացման գծով տեղակալ, Մոսկվայի գլխավոր ռեանիմատոլոգ Դենիս Պրոցենկոյի հսկողությամբ։ Ինչ-որ պահի միացված է եղել արհեստական կենսապահովման 8 սարք։

Հունիսի 2-ին բժիշկները Կարա-Մուրզային կարճ ժամանակով դուրս են բերել արհեստական կոմայից, և նա ճանաչել է կնոջը։ Հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ Ալեքսեյ Սվետը պարզաբանել է, որ լրագրողի վիճակը կայունացել է. «Դեռ վաղ է խոսել նշանակալի հաջողությունների մասին, բայց վերահսկվում է է արյան ճնշումը, և նրա հեմոդինամիկան կայունացել է»։ Հունիսի 3-ին, ըստ հոր, որդին վերջապես ուշքի է եկել, և թեև արհեստական օդափոխության խողովակը խանգարել է նրան խոսել, նա ասել է մեկ արտահայտություն։ Հունիսի 15-ին Կարա-Մուրզան վերակենդանացման բաժանմունքից տեղափոխվել է թերապևտիկ բաժանմունք։ Միայն հուլիսի 5-ին Կարա-Մուրզան այնքան է ապաքինվել, որ նրան հաջողվել է թռչել ԱՄՆ։ Թռիչքը իրականացրել է ամերիկյան US Air Ambulance ընկերությունը երեք կանգառով՝ Ֆինլանդիայի Տուրկու, Իսլանդիայի Կեֆլավիկ և Կանադայի Սեն Ջոն քաղաքներում։ Տարհանումը, ինչպես նաև բուժումը վճարել է Միխայիլ Խոդորկովսկին, տրանսպորտային ծախսերը գնահատվում են 100.000 դոլար։ ԱՄՆ-ում Վլադիմիրը վեց ամիս անցավ վերականգնողական կուրս։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո որոշ ժամանակ քայլել է ձեռնափայտով։

Կարա-Մուրզան վստահ է, որ իրեն թունավորել են որպես վրեժ լուծելու իր ընդդիմադիր գործունեության համար, մասնավորապես՝ Արևմուտքում ռուս պաշտոնյաների դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու համար՝ Մագնիտսկու սպանության, Ղրիմի բռնակցման և Բորիս Նեմցովի սպանության հետ կապված։ Ֆրանսիայում անցկացված փորձաքննությունը պարզել է, որ Կարա-Մուրզայի մարմնում ծանր մետաղների մակարդակը զգալիորեն բարձր է եղել նորմայից։ Միևնույն ժամանակ, Կարա-Մուրզայի հայտարարության հիման վրա Ռուսաստանում անցկացված դատաբժշկական փորձաքննությունը չի կարողացել հաստատել, որ այն եղել է թունավորում։

2015 թվականի դեկտեմբերին Կարա-Մուրզան հայտարարություն է ներկայացրել Ռուսաստանի Դաշնության Քննչական կոմիտե, որում խնդրել է քրեական գործ հարուցել Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական օրենսգրքի 30 և 105 (սպանության փորձ) հոդվածով։

2015 թվականի հուլիսին Կարա-Մուրզան ընտրվել է Ժողովրդական ազատություն կուսակցության փոխնախագահ։ 2016 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ կտրուկ դեմ է արտահայտվել ազգայնական Վյաչեսլավ Մալցևին կուսակցության թեկնածուների ցուցակում ընդգրկելուն։ 2016 թվականի դեկտեմբերին Ժողովրդական ազատություն կուսակցության համագումարում ներկայացրել է բանաձեւի նախագիծ, որը դատապարտում է Մալցևին ցուցակում ընդգրկելու որոշումը և կուսակցության նախընտրական քարոզարշավին «ազգայնական և հակասեմական հայացքներ կրող անհատների» մասնակցությունը։ Նախագիծը համագումարի մեծամասնության կողմից մերժվելուց հետո Կարա-Մուրզան հրաժարական է տվել կուսակցության փոխնախագահի պաշտոնից և լքել է նրա շարքերը։

2016 թվականի մայիսից՝ Բորիս Նեմցովի անվան ազատության հիմնադրամի խորհրդի նախագահն է։

#### Երկրորդ թունավորում (2017 թվական)
մինի|Վլադիմիր Կարա-Մուրզան (մեջտեղում) Կանադայի Պահպանողական կուսակցության առաջնորդ Էնդրյու Շերի հետ հանդիպմանը: 2017 թվականի հունիսի 1։
2017 թվականի փետրվարի 2-ին Կարա-Մուրզան ծայրահեղ ծանր վիճակում տեղափոխվել է Ս. Ս. Յուդինի անվան Քաղաքային կլինիկական հիվանդանոց՝ թունավորման նույն ախտանիշներով, ինչպես 2015 թվականին Այն ժամանակ հիվանդանոցի տնօրենը եղել է Դենիս Պրոցենկոն, որը փրկել է Կարա-Մուրզային։ Փետրվարի 13-ին Կարա-Մուրզան վերակենդանացման բաժանմունքից տեղափոխվել է թերապևտիկ բաժանմունք։ Փետրվարի 19-ին դուրս է գրվել հիվանդանոցից, որից հետո անցել է վերականգնողական բուժում արտասահմանում։ Կարա-Մուրզայի արյան նմուշները, ինչպես նաև մազերի և եղունգների նմուշները ուղարկվել են Ֆրանսիա, ԱՄՆ և Իսրայել՝ թունաբանական անալիզի համար։ 2018 թվականի աշնանը հայտնի է դարձել, որ ՀԴԲ-ն հրաժարվել է հրապարակել անցկացված լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները։

2018 թվականի ապրիլին ՌԴ Քննչական կոմիտեն (ՔԿ) վերսկսել է Կարա-Մուրզայի թունավորման հետաքննությունը։ Նրա փաստաբան Վադիմ Պրոխորովը Քննչական կոմիտեի կողմից այս գործով հետաքրքրության արթնացումը կապել է Սկրիպալների թունավորման հետ։ 2021 թվականի մայիսի 25-ին հայտնի է դարձել, որ Քննչական կոմիտեի Մոսկվայի վարչությունը մերժել է հարուցել քրեական գործ 2015 և 2017 թվականներին Կարա-Մուրզայի թունավորումների վերաբերյալ։

2021 թվականի փետրվարին հրապարակված Bellingcat-ի հետաքննական զեկույցում ասվում է, որ կա հավանականություն, որՌԱԴԾ-ի նույն խումբը կարող է ներգրավված լինել 2015 և 2017 թվականներին Կարա-Մուրզայի և Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորումներին։
մինի|Վլադիմիր Կարա-Մուրզան Բորիս Նեմցովի սպանության վայրում։ Բոլշոյ Մոսկվորեցկի կամուրջ, 2021 թվականի թետրվարի 27։
Հոկտեմբերի 9-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը պաշտպանել Է Վլադիմիր Կարա-Մուրզայի բողոքը ՝ կապված նրա թունավորման գործով ՔԿ-ի անգործության հետ։ Ինչպես 2023 թվականի հուլիսին հայտնել է ինքը՝ Կարա-Մուրզան, Պրեսնենսկի շրջանային դատարանը հրաժարվել է բավարարել նրա բողոքը, սակայն վերաքննիչ դատարանը բեկանել է շրջանային դատարանի որոշումը և բողոքն ուղարկել Զամոսկվորեցկի շրջանային դատարան՝ նոր քննության։ Բողոքն ինքնին վերաբերում էր 2015 և 2017 թվականներին Կարա-Մուրզայի թունավորումներին և առնչվում էր նրան, որ Քննչական կոմիտեն, ընդդիմադիրի կարծիքով, արդյունավետ գործողություններ չի ձեռնարկել այդ իրադարձությունների հանգամանքները պարզելու ուղղությամբ  2024 թվականի փետրվարի 22-ին Մոսկվայի Զամոսկվորեցկի շրջանային դատարանը նույնպես մերժել է Կարա-Մուրզայի հայցն ընդդեմ Քննչական կոմիտեի։ Մոսկվայի քաղաքային դատարանը մերժել է Կարա-Մուրզայի բողոքը Զամոսկվորեցկի շրջանային դատարանի որոշման դեմ։

2019 թվականի հուլիսին Կարա-Մուրզան ստանձնլ էց Ռուսաստանի քաղաքացիների կողմից ստեղծված և ԱՄՆ-ում գրանցված «Ազատ Ռուսաստան» հիմնադրամի փոխնախագահի պաշտոնը։ «Ազատ Ռուսաստան»-ը 16-րդն է Ռուսաստանի Դաշնությունում անցանկալի ճանաչված կազմակերպությունների ցանկում։

2021 թվականի աշնանը, Պետդումայի ընտրությունների ժամանակ, Կարա-Մուրզան դեմ է արտահայտվել Ալեքսեյ Նավալնիի գործընկերների «Խելացի քվեարկություն»՝ Ռուսաստանի Դաշնության Կոմունիստական կուսակցությանը որևէ ձևով աջակցելու չցանկանալու պատճառով։

#### Ազատազրկում (2022-2024 թվականներ)
2022 թվականի փետրվարին Ուկրաինա ռուսական ներխուժման սկզբից Կարա-Մուրզան եղել է Ռուսաստանի հակապատերազմական կոմիտեի անդամ։ 2022 թվականի ապրիլի 11-ին ձերբակալվել է 15 օրով՝ ոստիկանությանը չենթարկվելու մեղադրանքով, հաղորդում է, որ նա «անպատշաճ վարքագիծ է դրսևորել, փոխել է իր շարժման հետագիծը»՝ իր տան մոտ ոստիկանական մեքենա տեսնելուց հետո։ Ապրիլի 22-ին նրան դուրս են բերել հարցաքննության, որից հետո Բասմանի շրջանային դատարանը քաղաքական գործչին ուղարկել է նախնական կալանքի վայր։ Ապրիլի 22-ին Ռուսաստանի արդարադատության նախարարությունը Կարա-Մուրզային ավելացրել է «օտարերկրյա գործակալներ» անձանց ցուցակում։

2023 թվականի ապրիլի 17-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը Սերգեյ Պոդոպրիգորովի նախագահությամբ Վլադիմիր Կարա-Մուրզային դատապարտել է 25 տարվա ազատազրկման՝ դավաճանության, ռուսական բանակի մասին զրպարտություն տարածելու և անցանկալի կազմակերպության հետ համագործակցելու մեղադրանքով։ Կարա-Մուրզայի պաշտպանությունը երկու անգամ պահանջել է Պոդոպրիգորովին հեռացնել՝ պատճառաբանելով, որ նա չի կարող անաչառ վարել դատավարությունը, քանի որ Կարա-Մուրզայի նախաձեռնությամբ նա ընդգրկվել է «Մագնիտսկու ցուցակում»։ Սակայն այս միջնորդությունը չի բավարարվել։ Գործը քննվել է դռնփակ այն պատրվակով, որ գործը պարունակում է գաղտնի նյութեր։

Արիզոնա նահանգի օրենսդիր մարմնի ստորին պալատում Կարա-Մուրզային մեղադրել են «ռուսական բանակին անհիմն մեղադրելու համար Ուկրաինայում պատերազմի արգելված միջոցների և մեթոդների կիրառման մեջ»։ Նրան մեղադրել են նաև 2021 թվականի հոկտեմբերին Մոսկվայում քաղբանտարկյալներին աջակցելու համար համաժողով անցկացնելու համար, որի համար վճարել է «Ազատ Ռուսաստան» հիմնադրամը։ Ինչ վերաբերում է դավաճանության մեղադրանքին, ապա այս հոդվածով մեղադրանքի կոնկրետ ձևակերպումն անհայտ է, սակայն 2022 թվականի հոկտեմբերին փաստաբան Վադիմ Պրոխորովը պնդել է, որ դավաճանության մեղադրանքը կապված է Կարա-Մուրզայի հրապարակային հայտարարությունների հետ, որոնք քննադատում էին Ռուսաստանի իշխանություններին։ Կարա-Մուրզան իրեն մեղավոր չի ճանաչել առաջադրված մեղադրանքներից որևէ մեկում։ Իր վերջին խոսքում ասել է․

Ալեքսեյ Նավալնին և մի շարք այլ քաղաքական գործիչներ խոստովանել են, որ դատավճիռը քաղաքական դրդապատճառներ ունի։ Ռուսաստանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Դեբորա Բրոներտը, որը մասնակցել է դատական նիստերին, աջակցություն է հայտնել Կարա-Մուրզայի ընտանիքին և կոչ է արել չեղարկել դատավճիռը։

2023 թվականի հուլիսի 31-ին Առաջին Վերաքննիչ դատարանը անփոփոխ է թողել Վլադիմիր Կարա-Մուրզայի նկատմամբ կայացված պատիժը։

2023 թվականի սեպտեմբերին Կարա-Մուրզան տարվել է Օմսկի շրջանի ԻԿ-6, որտեղ նրան գրեթե անմիջապես տեղավորել են պատժախուց։ Փաստաբան Վադիմ Պրոխորովը մամուլին ասել է, որ իր պաշտպանյալի մոտ ախտորոշվել է պոլինեվրոպաթիա, ինչը, ըստ ռուսական օրենսդրության, խանգարում է նրան կրել պատիժը։ Այս ախտորոշումը հաստատելու համար քաղաքական գործչի պաշտպանները կսպասեն բուժզննման անցկացմանը։

Դեկտեմբերի 1-ին Մոսկվայի Զամոսկվորեցկի դատարանը Կարա-Մուրզային տուգանել է 50 հազար ռուբլով օտարերկրյա գործակալի կողմից գրառումների պահպանման կանոնները խախտելու համար։

2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ավստրալիան հայտարարել է ԱԴԾ-ի, ՌԴ Քննչական կոմիտեի, ՌԴ դատարանների և Արդարադատության նախարարության տասներեք աշխատակիցների նկատմամբ, որոնք, ըստ Ավստրալիայի ղեկավարության, կապված են Կարա-Մուրզայի քրեական հետապնդման հետ։

2024 թվականի հունվարի 31-ին հայտնի է դարձել, որ Կարա-Մուրզան տեղափոխվել է մեկ խցային տիպի հաստատություն։ Պատճառը, ըստ նրա, ոտքի կանգնելուց հրաժարվելն էր, երբ եղել է «ոտքի» հրամանը։ Վլադիմիրի առողջական վիճակը վատացել է այս և նմանատիպ այլ «ազդեցության միջոցառումների» հետևանքով։

2024 թվականի ապրիլի 12-ին Օմսկի Սովետսկի շրջանային դատարանը Կարա-Մուրզային տուգանել է 30 հազար ռուբլով սոցիալական ցանցերում նրա գրառումներում օտարերկրյա գործակալի նշումների բացակայության համար։ Մայիսի 22-ին Վերաքննիչ դատարանը մերժել է այս պատժի դեմ բողոքը։ 2024 թվականի ապրիլի 17-ին Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն դատարանը անորոշ ժամանակով հետաձգել է Կարա-Մուրզայի վճռաբեկ բողոքի քննությունը նրա քրեական գործով դատավճռի դեմ։ 2024 թվականի մայիսի 14-ին պատիժը արդեն հաստատել է Գերագույն դատարանը։

2024 թվականի մայիսի 23-ին հայտնի է դարձել, որ Սովետսկի շրջանային դատարանը վարույթ է ընդունել Օմսկի Ռոսկոմնադզորից ստացված նյութերը՝ բացելով նոր դատական գործ Կարա-Մուրզայի հրապարակումների վրա օտարերկրյա գործակալի բացակայության վերաբերյա։ Ըստ դատարանի՝ Կարա-Մուրզան նյութեր է տարածել բանտից Telegram մեսենջերի միջոցով։ Ինքը՝ Կարա-Մուրզան, իր պաշտպանությունը հիմնավորել է նրանով, որ իրեն օտարերկրյա գործակալ չի համարում։

Հուլիսի 5-ի մոտ Վլադիմիր Կարա-Մուրզան ՊԿՏ-ից տեղափոխվել է բանտային հիվանդանոց։ Ընդհանուր առմամբ մեկուսարանում անցկացրել է 10 ամիս։

#### Ազատ արձակում (2024 թվական)
մինի|Վլադիմիր Կարա-Մուրզայի կինն ու երեխաները նրա հետ հեռախոսով խոսում են բանտից դուրս գալուց անմիջապես հետո։
2024 թվականի օգոստոսի 1-ին ազատ է արձակվել Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև գերիների փոխանակման շրջանակներում։ Ազատ արձակվելուց հետո իր ընտանիքի հետ առաջին հեռախոսազրույցում, որոնք այդ ժամանակ գտնվել են Օվալաձև գրասենյակում, Կարա-Մուրզան ասել է, որ վստահ է, որ կմահանա բանտում։ Փոխանակումից հետո Կարա-Մուրզան հասել է Բոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:«Յաբլոկո» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ընդդիմություն Վլադիմիր Պուտինին
Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական բանտարկյալներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ