Ռիդլի թիրեոիդիտ

**Ռիդլի թիրեոիդիտ** (վահանագեղձի բորբոքում), հայտնի է նաև որպես **ինվազիվ ֆիբրոզ թիրեոիդիտ**, քրոնիկ հիվանդություն: Համարվում է, որ Ռիդլի թիրեոիդիտը բազմաթիվ օրգան համակարգեր ախտահարող իմունոգլոբուլին G4 ասոցացված հիվանդության դրսևորումներից մեկն է: Այն բազմաօրգանային հիվանդություն է, որն ախտահարում է ենթաստամոքսային գեղձը, լյարդը, երիկամը, թքագեղձերը, ակնակապճի հյուսվածքները, հետորովայնամզային տարածությունը: Հիվանդության դրոշմանիշներն են ֆիբրոզը և իմունոգլոբուլին G4 սինթեզող պլազմատիկ բջիջներով ներսփռանքը:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Իմունոգլոբուլին G4 ասոցացված հիվանդությունները բնութագրվում են տարածուն ֆիբրոզով: Ռիդլի թիրեոիդիտի դեպքում ֆիբրոզը տարածվում է պատիճից դուրս և ընդգրկում է պարանոցի հարակից կառուցվածքները՝ կլինիկորեն նմանվելով վահանաձև գեղձի քաղցկեղին: Դիտվում է վահանագեղձի արագ մեծացում: Հնարավոր հետևանքներ են շնչափողի սեղմումը և դիսֆագիան: Վահանագեղձի ֆոլիկուլային բջիջների ապաճը հաստատում է հիպոթիրեոզը: Վերջինիս ախտանիշներն են լորձայտուցը (միքսէդեման), լեթարգիան, զգայունությունը ցրտի նկատմամբ, անտարբերությունը, հիշողության և կենտրոնացման վատթարացումը, դեպրեսիան, սիմպաթիկ ակտիվության ընկճումը, փորկապությունը և քրտնարտադրության նվազումը: Սրտի արտամղման ծավալի նվազումը հանգեցնում է դժվարաշնչության և մաշկի գունատության:

## Ախտաֆիզիոլոգիա
Ռիդլի թիրեոիդիտը հանգեցնում է վահանագեղձի պարենքիմայի փոխարինմանը խիտ ֆիբրոզ հյուսվածքով, որն ախտահարում է նաև պարանոցի այլ կառուցվածքներ՝ տարածվելով պատիճից դուրս: Սա հանգեցնում է վահանագեղձի չափազանց կարծր՝ քարի նման պնդությանը և ամրցմանը հարակից հյուսվծքներին: Բորբոքային գործընթացը տարածվում է նաև հարակից մկանների վրա և հանգեցնում շնչափողի սեղմման: Շնչափողի կամ կերակրափողի խցանումը հնարավոր է թեթևացնել միայն վիրաբուժական եղանակով:

## Ախտորոշում
Այն սովորաբար դրսևորվում է որպես պարանոցի առաջային հատվածում տեղակայված, անցավ, կոշտ զանգված, որը շաբաթների կամ տարիների ընթացքում զարգանում է՝ ճնշելով հարակից կառույցներին, այդպիսով առաջացնելով դիսֆագիա, շնչահեղձություն, խեղդում և խռպոտություն: Հիվանդները կարող են դիմել հիպոթիրեոզի և հիպոպարաթիրեոզի ախտանիշներով, քանի որ այս գեղձերը փոխարինվում են ֆիբրոզ հյուսվածքով: Ֆիզիկալ զննման արդյունքում բացահայտվում է շրջակա հյուսվածքին ֆիքսված, կոշտ և քարանման վահանաձև գեղձ: Ախտորոշումը պետք է հաստատվի վահանաձև գեղձի կենսազննմամբ, քանի որ գեղձի կոշտ և ֆիբրոզ բնույթը անհնար է դարձնում ուլտրաձայնային մեթոդով հետազոտմամբ միանշանակ ախտորոշումը:

## Բուժում
Սովորաբար կիրառվում է պրեդնիզոլոն, չնայած որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է վիրաբուժական միջամտություն: Տամոքսիֆենը նույնպես օգտագործվում է բուժման մեջ և կարող է արդյունավետ լինել: Վիրաբուժական միջամտության նպատակը շնչափողի և կերակրափողի վրա ճնշումը վերացնելն է, ցուցված է նաև իսթմեկտոմիա (վահանագեղձի նեղուցի հեռացում):

## Տարածվածություն
Ռիդլի թիրեոիդիտը հազվադեպ հիվանդություն է համարվում: Հիվանդների մեծամասնությունը մնում է էութիրեոիդ, սակայն մոտավորապես 30%-ի մոտ զարգանում է հիպոթիրեոզ և ավելի հազվադեպ՝ հիպերթիրեոզ: Ավելի հաճախ հիվանդանում են կանայք:

## Անվանակարգում
Հիվանդությունն անվանվել է Բերնարդ Ռիդլի անունով: Հիվանդությունն առաջին անգամ առանձնացվել է 1883 թվականին, իսկ նկարագրությունը հրապարակվել է 1896 թվականին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ներզատական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վահանագեղձ
Կատեգորիա:Վահանագեղձի հիվանդություններ