Գոտու գիրք

**Գոտու գրքեր**, փոքր, փոխադրելի գրքեր, որոնք կրել են որպես միջնադարյան զգեստի պարագա միջնադարյան եվրոպացի վանականները, հոգևորականները և ազնվականները 13-րդ և 16-րդ դարերի միջև ընկած ժամանակահատվածում: Դրանք գրքեր էին, որոնց կաշվե կազմը շարունակվում էր երկար կոնաձև պոչով, որի ծայրին կար մեծ հանգույց, որը կարող էր ամրացվել գոտու մեջ: Հանգույցը սովորաբար կաշվի շերտերից էր, որոնք հյուսված էին միմյանց՝ ամրության համար: Գիրքը կախվում էր գլխիվայր, որ վերև բարձրացնելիս պատրաստ լիներ ընթերցանության: Գրքերը սովորաբար կրոնական թեմաներով էին՝ հոգևորականի ամենօրյա արարողություն, կամ աշխարհիկ անձանց (հատկապես կանանց) համար՝ «Ժամագիրք»: Գոտու գիրք դարձած ամենահայտնի տեքստերից մեկը Բոետիոսի *«Փիլիսոփայության մխիթարանքի մասին»* աշխատությունն է, չնայած այն միակ պահպանված փիլիսոփայական/աստվածաբանական գոտու գիրքն է:

Կանայք հատկապես գոտիավոր գիրք են կրել, քանի որ նորաձև է եղել գոտու գիրք կրել գոտկատեղից վերև՝ գոնե 15-րդ դարում։  Գոտուն ամրացված գիրքը նպաստել է, որ ձեռքերը կրելուց ազատ լինեն, այնպես էլ արժեքավոր գրքերը պաշտպանել են գողությունից և եղանակային վատ պայմաններից։ Այն նաև տեսանելիորեն արտահայտել է կրողի սոցիալական դիրքը, հարստությունը և կրթությունը (կամ առնվազն գրագիտությունը)։  Հեղինակավոր դեմքերը, սրբերը կամ առաքյալները, ինչպիսին է Սուրբ Հերոնիմոսը, հաճախ պատկերվել է գոտու գիրքը ձեռքին։  Գոտու գրքերը նաև նորաձև պարագա են եղել աշխարհիկ կանանց համար։ Գոտու գրքի գեղարվեստական պատկերումները հաստատում են դրանց ժողովրդականությունը։

## Ժամանակ
մինի|275x275փքս|Նյուրնբերգից 1471 թվականի գոտու գիրք
Գոտու գրքերն առաջին անգամ հայտնվել են 13-րդ դարի վերջին և ժողովրդականություն են ձեռք բերել 15-րդ դարում, երբեմն վերածվելով ցուցադրական թանկարժեք քարերով զարդարված ցուցադրական գրքերի և 16-րդ դարի վերջում, երբ տպագիր գրքերը շատ ավելի տարածված են դարձել: Դրանց օգտագործումից դուրս մնալու պատճառը գոտու գրքերի ոչ կրոնական տեքստերի համեմատաբար փոքր թիվն էր: Ավելի ու ավելի էժան տպագրության միջավայրում ավելի հեշտ էր վերարտադրել տեքստերը, քան ժամանակ վատնել առանձին ձեռագրերի պահպանման վրա: Բարդ կառուցվածքով գոտու գրքերի կազմերը որոշակի պահից հետո պարզապես գործնական չեն եղել:

## Արվեստում
Գոտու գրքերի հարյուրավոր գեղարվեստական պատկերներ կան: Կույս Մարիամը պատկերված է այնպիսի հայտնի նկարներում, ինչպիսիք են « Գենտի խորանը» և «Մերոդի խորանը», իսկ Սուրբ Եկատերինան կարդում է Կոնրադ Վիցի «Մարիամ Մագդաղենացու հետ» կտավում: Նվիրատուն կարդում է Յան վան Էյքի *«Մադոննան Կանոն վան դեր Պաելեի հետ»* կտավում: Արվեստում դրանց ժողովրդականությունը վկայում է գոտու գրքի շատ ավելի լայն տարածման և ընդունման մասին որպես կազմ, քան պահպանված օրինակներն են ենթադրում: Սակայն արվեստում չընթերցվող գրքերը սովորաբար կրվում են կազմի ծալքերից, այլ ոչ թե ամրացվում են գոտուն, և շատերը չափազանց մեծ են որպես պարագա կրելու համար:

150 օրինակներից բաղկացած ցանկը «ցույց է տալիս, որ գեղանկարչության և քանդակագործության մեջ ներկայացվածության համամասնությունը գրեթե հավասար է»։ Այնուամենայնիվ, միայն 23 միջնադարյան գոտու գրքեր են պահպանվել իրենց սկզբնական կազմով, որոնցից ամենահին թվագրվող օրինակը Գերմանիայի Կաստլ քաղաքից է (մոտ 1453):  Պահպանված օրինակների փոքր թվի պատճառներից առնվազն մեկը բխում է այն փաստից, որ գոտու գրքերի օգտագործումը մեծապես սահմանափակվել է Նիդերլանդներից մինչև Վերին Հռենոսի հովիտ ձգվող նեղ տարածքով: 
Պատկեր:Robert_Campin_015.jpg|alt=Saint Barbara, wing of the Werl Triptych, Robert Campin|Սուրբ Վարվառա, Վեռլի խորանի թև, Ռոբեր Կամպեն
Պատկեր:Jan_van_Eyck_-_The_Ghent_Altarpiece_-_Virgin_Mary_(detail)_-_WGA07629.jpg|alt=Jan van Eyck, Ghent Altarpiece, Virgin Mary|Յան վան Էյկ, *[[Գենտի խորան]]*, «Կույս Մարիամ»
Պատկեր:Katharinaundmagdalena.jpg|alt=Saints Catherine and Mary Magdalene, Konrad Witz, c. 1440|*Սրբոց Եկատերինա և Մարիամ Մագդաղենացի*, Կոնրադ Վից, ք. 1440
Պատկեր:Martin_Schongauer_-_The_Holy_Family_-_Google_Art_Project.jpg|alt=Martin Schongauer, The Holy Family|Մարտին Շոնգաուեր, «*Սուրբ ընտանիք»*
Պատկեր:Canon_van_der_Paele_(Book_and_Glasses)_Van_Eyck.jpg|alt=Jan van Eyck's Madonna with Canon van der Paele|Յան վան Էյքի «*Մադոննան Կանոն վան դեր Պաելեի հետ»*
Պատկեր:Malling_Kirke_Altertavle_del.jpg|alt=Apostles on a Danish altarpiece|Առաքյալները դանիական խորանի վրա
Պատկեր:Helgen_med_posebind.jpg|alt=Another Danish apostle|Դանիացի առաքյալ
Պատկեր:Vergänglichkeitsbuch_210_100v_Totentanz.jpg|alt=Totentanz, Death comes for a monk, with a book in his belt.|*Տոտենտանց*, Մահը գալիս է մի վանականի մոտ՝ գոտկատեղին գիրքը։


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրքերի ձևավորում
Կատեգորիա:Գրքերի պատմություն
Կատեգորիա:Ձեռագրեր