Մարիա Բակունինա

**Մարիա Միխայլովնա Բակունինա** (**, ), ռուս-իտալացի քիմիկոս և երկրաբան։ Ծնվել է Սիբիրում, բայց դեռ վաղ տարիքում տեղափոխվել է Իտալիայի հարավ, որտեղ ուսման տարիներին սկսել էր սովորել քիմիա։ Նեապոլի համալսարանն դեռ չավարտած՝ արդեն հայտնի էր որպես ստերեոքիմիայի նորարար և զգալի ձեռքբերումներ ուներ կիրառական քիմիայում։ 20-րդ դարի սկզբին նա իրականացրել է մի շարք երկրաբանական հետազոտություններ Կամպանիայի շրջանում՝ հայտնաբերելով իխթիոլի հանքավայրեր՝ արդյունահանման նպատակով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո նա շարունակեց իր աշխատանքը Նեապոլի համալսարանում և պատերազմից հետո ամբողջապես նվիրեց իրեն Պոնտանական ակադեմիայի վերականգնմանը։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
1873 թվականի փետրվարի 2-ին Մարիա Բակունինը ծնվել է Սիբիրում՝ Կրասնոյարսկ (ռուսերեն՝ Красноярск) քաղաքում։ Նա ռուս անարխիստ Միխայիլ Բակունինի երրորդ զավակն էր։ Հայրիկի մահից հետո՝ 1876 թվականին, ընտանիքը տեղափոխվեց Նեապոլ՝ որտեղ արդեն իսկ ունեին ծանոթներ։ Միջնակարգ կրթությունը ավարտելուց հետո Մարիան ընդունվեց Նեապոլի համալսարանի քիմիայի բաժինը։ 1890 թվականին նա արդեն աշխատում էր որպես լաբորանտ քիմիայի ինստիտուտում, որտեղ իր ղեկավարն էր Ագոստինո Օլյալորո Տոդարոն, ում հետ հետագայում նա ամուսնացավ։ 1895 թվականին Բակունինը ավարտել է համալսարանը՝ պաշտպանելով դիպլոմային աշխատանքը ստերեոքիմիայի թեմայով։

## Մասնագիտական գործունեություն
Իր կարիերայի ընթացքում նա իրականացրել է կարևոր հետազոտություններ՝ սկսած վաղ շրջանի ուսումնասիրություններից, որոնց շարքում առանձնանում է «նիտրոցիննամիկ և օքսի-ցիննամիկ թթուների երկրաչափական իզոմերիզմը»։ Ավելի ուշ նա հետազոտել է «պիկրոտոքսինի կառուցվածքը, ֆենոլների էստերացումը և որոշ կոլոիդային լուծույթների կատալիտիկ ազդեցությունը օրգանական սինթեզներում»։ Բակունինի ներդրումները կիրառական քիմիայի ոլորտում հանգեցրել են մի շարք դեղագործական արտադրանքների պատրաստմանը։ Նրա հետազոտությունները հրապարակվել են «Annali di Chimica Applicata» և «Gazzetta Chimica Italiana» գիտական ամսագրերում, ինչպես նաև Նեապոլի «Società di Scienze, Lettere ed Arti» ակումբի և Բոլոնիայի Գիտությունների ակադեմիայի հրապարակումներում։

### Սկզբնական աշխատանքները
1900 թվականին Բակունինը մշակել է ֆոսֆորի պենտօքսիդի օգտագործման նոր մեթոդ՝ իոնների, անհիդրիդների և եթերների պատրաստման համար։ Այս ոլորտում կատարած աշխատանքի համար հայտնի իտալացի քիմիկոս Ստանիսլաո Կաննիցարոն նրան շնորհել է Նեապոլիտանական ակադեմիայի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի մրցանակը։ 

1902 թվականին նա մասնակցել է կիրառական քիմիայի կոնֆերանսին, որը հրավեր էր Իտալական քիմիական ընկերության կողմից՝ իտալական քիմիական ընկերություն հիմնելու նպատակով։ 1905 թվականին Բակունինը դարձավ Պոնտանական ակադեմիայի անդամ: 

### Երկրագիտություն
1906 թվականին Բակունինը միացավ գիտահետազոտական խմբին, որը ուսումնասիրում էր Վեզուվի հրաբուխի ժայթքումը։ 1909 թվականին նա կազմել է Իտալիայի թերակղզու երկրաբանական քարտեզը՝ կրթության նախարարության պատվերով, որտեղ առանձնակի ուշադրություն է դարձրել Սալեռնոյի լեռներում առկա յուղաքարի և իխթիոլի նստվածքների ուսումնասիրությանը։ Այդ նույն տարում նա սկսել է դասավանդել կիրառական քիմիա Նեապոլի Վերադաս Պոլիտեխնիկական դպրոցում, որտեղ 1912 թվականին նշանակվել է կիրառական տեխնոլոգիական քիմիայի ամբիոնի վարիչ։

Դրանից հետո, 1911-ից մինչև 1930 թվականը, Բակունինը աշխատում էր որպես խորհրդատու տեղական կառավարությունների և ընկերությունների համար, որոնք հետաքրքրված էին Գիֆֆոնիի շրջանի իխտիոլի հանքերի արդյունաբերական զարգացմամբ: 1921 թվականին, նա ընտրվել է Իտալական քիմիական ասոցիացիայի Նեապոլիի մասնաճյուղի նախագահ: 1928 թվականին Նիկոլա Պառավանոյի կողմից նշանակվել է Ազգային հետազոտական խորհրդի (CNR) քիմիայի և արոմատիկ ածխաջրածինների հանձնաժողովներում, թեև 1930 թվականին այս հանձնաժողովները լուծարվեցին։

1933-ից 1935 թվականներին նրա գիտական հոդվածները հրապարակվեցին «Gazzetta Chimica Italiana» գիտական ամսագրում և լայն ճանաչում ձեռք բերեցին։

### Գիտնական վերջին տարիները
1938 թվականին Մարիա Բակունինն իր միջամտությամբ կանխել է իր քրոջ որդու՝ հակաֆաշիստ մաթեմատիկոս Ռենատո Կաչոպպոլիի բանտարկումը ֆաշիստական իշխանությունների կողմից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նրա տունը հրկիզվել է նացիստների կողմից, և նա ստիպված տեղափոխվել է Նեապոլի համալսարանի մի դատարկ դահլիճ, որտեղ 1940–1947 թվականներին ղեկավարում էր օրգանական քիմիայի ամբիոնը։ Դաշնակիցների հաղթանակից հետո նա կարողացավ կանխել համալսարանի ռազմական օկուպացումը։ 

Իտալիայի հետպատերազմյան վերականգնման ընթացքում նա դարձավ Ազգային Հետազոտական Խորհրդի (CNR) քիմիայի հանձնաժողովի անդամ։ Բակունինը համագործակցեց Բենեդետո Կրոչեի հետ՝ վերականգնելու Պոնտանական ակադեմիան և 1944 թվականին ընտրվեց ակադեմիայի նախագահ։Որպես նախագահ՝ Բակունինը աշխատել է Ադոլֆո Օմոդեոյի հետ՝ վերականգնելու Ակադեմիայի գրադարանը։ Նա եղել է ակադեմիայի նախագահը մինչև 1949 թվականը։

1960 թվականի ապրիլի 17-ին Բակունինը մահացել է իր տանը՝ 87 տարեկան հասակում։ Նրա հոգեհանգստի արարողության ժամանակ Բակունինի աշակերտ Ռոդոլֆո Ա. Նիկոլաուսը նրան բնութագրել է որպես «իշխանապաշտ, սակայն մեծ հմայքով և բարձր հեղինակություն ունեցող անհատականություն», որի կերպարը, ըստ նրա, «փայլ ու հմայք էր հաղորդում Նեապոլի քիմիայի աշխարհին»։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Իտալացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Իտալացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս քիմիկոսներ