Ֆիգեն Յուքսեքդաղ

**Ֆիգեն Յուքսեքդաղ Շենօղլու** (, ), թուրք քաղաքական գործիչ և լրագրող, ով 2014-2017 թվականներին Սելահաթին Դեմիրթաշի հետ միասին եղել է Թուրքիայի ձախակողմյան «Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության» (HDP) համանախագահը։ Նա Վանի ընտրատարածքից ընտրված պատգամավոր էր 2015 թվականի հունիսի համընդհանուր ընտրություններից սկսած՝ մինչև 2017 թվականի փետրվարի 21-ը, երբ դատարանի վճռով զրկվեց պատգամավորական մանդատից։ Նրա կուսակցական անդամակցությունը և, հետևաբար, համանախագահի պաշտոնը դադարեցվել են դատարանի կողմից 2017 թվականի մարտի 9-ին՝ «ահաբեկչական քարոզչություն» տարածելու համար վեց տարվա ազատազրկման դատավճռից հետո։

2024 թվականի մայիսին նա դատապարտվել է 30 տարվա և երեք ամսվա ազատազրկման, իսկ HDP-ի առաջնորդ Սելահաթին Դեմիրթաշը դատապարտվել է ավելի քան 40 տարվա ազատազրկման։

## Կյանք և աշխատանք
Ֆիգեն Յուքսեքդաղը մեծացել է Ադանայի նահանգի Յումուրթալըք շրջանի Գյոլովասը գյուղում՝ գյուղական թուրքմենական ընտանիքում՝ լինելով տասը երեխաներից իններորդը։ Նա իր ընտանիքը նկարագրել է որպես հավատացյալ, պահպանողական և ազգայնական։ Այնուամենայնիվ, նրա հայրը կարևորում էր, որ իր դուստրերը կրթություն ստանան և հաջողակ լինեն։ Ավագ դպրոցում սովորելու տարիներին նա սկսեց ներգրավվել քաղաքական գործունեության մեջ և միացավ աշխատավորական շարժմանը։ Երբ Աշխատավորների միջազգային օրվա ցույցի ժամանակ նա ձերբակալվել է, ինչը հանգեցրել է ընտանեկան տարաձայնությունների։ 18 տարեկանում Ֆիգենը հեռացել է տնից և մեկնել Ստամբուլ, սակայն հետագայում նրա հարաբերությունները ընտանիքի հետ կրկին կարգավորվել են:

## Քաղաքական գործունեություն
2002 թվականի համընդհանուր ընտրություններում նա Ադանայի ընտրատարածքից առաջադրվել էր որպես պատգամավորության անկախ թեկնածու։ Նախքան «Սոցիալիստ կին» ամսագրի խմբագիր դառնալը, նա մի քանի տարի ներգրավված է եղել կանանց իրավունքների պաշտպանության շարժումներում։ Լինելով «Աթըլըմ» թերթի խորհրդի անդամ՝ 2009 թվականին նա կալանավորվել է իր քաղաքական գործունեության պատճառով։ Դրանից կարճ ժամանակ անց՝ 2010 թվականին, նա համահիմնադրել է «Ճնշվածների սոցիալիստական կուսակցությունը» (ESP), իսկ 2014 թվականին հրաժարական է տվել ղեկավարի պաշտոնից՝ HDP-ին միանալու համար, որի հետ ESP-ն միավորվել է նույն տարվա վերջին։ 2014 թվականի հունիսին Յուքսեքդաղը Սելահաթին Դեմիրթաշի հետ միասին ընտրվել է HDP-ի համանախագահ։ Նա պատգամավոր է ընտրվել 2015 թվականի հունիսի 7-ին և վերընտրվել՝ 2015 թվականի նոյեմբերի 1-ին։

## Դատական հետապնդում
2016 թվականի մայիսին նա զրկվել է պատգամավորական անձեռնմխելիությունից, իսկ նույն տարվա հոկտեմբերին նրան արգելվել է լքել Թուրքիան։ Նա ձերբակալվել է 2016 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ «ահաբեկչության» հետ կապված հետաքննությունների շրջանակում ենթադրաբար չհամագործակցելու համար։ 2017 թվականի փետրվարի 21-ին խորհրդարանը դադարեցրել է նրա պատգամավորական անդամությունը, իսկ 2017 թվականի մարտի 9-ին Վճռաբեկ դատարանը որոշել է, որ նա այլևս HDP-ի անդամ չէ։

2017 թվականի ապրիլի 11-ին նա դատապարտվել է 1 տարվա ազատազրկման «ահաբեկչական քարոզչության» համար։ 2019 թվականի հունվարի 7-ին նա պարտավորեցվել է վճարել 1740 թուրքական լիրա՝ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին վիրավորելու համար։

2021 թվականի մարտի 17-ին Վճռաբեկ դատարանի դատախազ Բեքիր Շահինը հայց է ներկայացրել Սահմանադրական դատարան՝ պահանջելով հինգ տարով արգելել Յուքսեքդաղին և HDP-ի 686 այլ քաղաքական գործիչների զբաղվել քաղաքականությամբ։ Հայցը ներկայացվել էր HDP-ի փակման պահանջի հետ միասին՝ պատճառաբանելով կուսակցության ենթադրյալ կազմակերպչական կապերը Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության (PKK) հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադանա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թուրք կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Թուրք ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 25-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական կուսակցությունների առաջնորդներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության (Թուրքիա) անդամներ
Կատեգորիա:Քրդական ծագմամբ թուրքեր