Գյոզալ Բայրամլը

**Գյոզալ Բայրամլը** (նաև՝ **Գեզալ,** , ), պետական և քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատ կուսակցության (ԱԺՃԿ) նախագահության անդամ և փոխնախագահ, նախկին քաղբանտարկյալ։

## Գործունեություն
Գյոզալ Բայրամլըն ծնվել է 1962 թվականի ապրիլի 27-ին։

Երկար տարիներ եղել է Ադրբեջանի Ժողովրդական ճակատ կուսակցության անդամ և փոխնախագահ, նպաստել է Ադրբեջանի առաջին կառավարության ձևավորմանը 1992 թվականին՝ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո մինչև 1993 թվական, երբ իշխանության է եկել Հեյդար Ալիևը։ Հետագայում Բայրամլըն դարձել է ականավոր կին ընդդիմադիր գործիչներից մեկը և մարդու իրավունքների պաշտպան, պաշտպանել է Ադրբեջանում քաղբանտարկյալների իրավունքները։ Մի քանի անգամ կարճ ժամկետով կալանավորվել է իր քաղաքական գործունեության համար։

## Ձերբակալություն և քաղաքական բանտարկություն
Բայրալիին ձերբակալել է Պետական սահմանային ծառայությունը 2017 թվականի մայիսի 25-ին՝ Վրաստանից Ադրբեջան սահմանը հատելիս, արտասահմանում բուժումից վերադառնալիս։ Իշխանությունները նրան մեղադրել են չհայտարարագրված դրամական միջոցների մաքսանենգության մեջ։ Բայրամլըն մերժել է իր դեմ առաջադրված մեղադրանքները՝ դրանք անվանելով քաղաքական դրդապատճառներով պայմանավորված և պնդելով, որ գումարը նրա պայուսակի մեջ է տեղադրվել միտումնավոր։

Դատարանում տված իր ցուցմունքում Բայրամլըն նշել է, որ 2016 թվականի հոկտեմբերին իրեն կանչել են Կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչություն և սպառնացել ձերբակալությամբ, եթե չդադարեցնի իր «հակապետական գործունեությունը», ակնհայտորեն նկատի ունենալով «Նարդարանի գործով» քաղբանտարկյալների պաշտպանությունը։ Նա նշել է, որ այս զրույցից կարճ ժամանակ անց սկսել է սպառնալիքներ ստանալ և դրանց մասին հայտնել է իրավապահ մարմիններին, սակայն գործը երբեք օբյեկտիվորեն չի քննվել:

2018 թվականի հունվարի 23-ին Բայրամլըին Գազախի շրջանային դատարանը դատապարտվել է 3 տարվա ազատազրկման։ Բայրամլըի ձերբակալությունը համընկել է մեկ այլ ընդդիմադիր լրագրողի և մարդու իրավունքների պաշտպան Աֆղան Մուխթարլիի ձերբակալության հետ։ Բայրամլըն և Մուխթարլին ձերբակալվել են 2017 թվականի մայիսին հարևան Վրաստանի հետ առանձին սահմանային անցակետերում և դատապարտվել ազատազրկման՝ մաքսանենգության համար։ Նրանց ձերբակալությունները և հետագա բանտարկությունը լայնորեն քննադատվել են միջազգային մակարդակով։

Միջազգային Human Rights Watch իրավապաշտպան կազմակերպությունը հայտարարություն է տարածել, որում դատապարտում է ռեժիմի քննադատների նկատմամբ կիրառվող բռնաճնշումները և կոչ է անում Ադրբեջանի իշխանություններին ազատ արձակել երկու բանտարկյալներին: Amnesty International-ը նրանց համարել է խղճի բանտարկյալներ:

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը դատապարտել է նրա ձերբակալությունը և հետագա դատապարտումը: Եվրոպական Միությունը հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է. «Անհապաղ անհրաժեշտ է Ադրբեջանի կողմից ուսումնասիրել հիմնարար իրավունքների, այդ թվում՝ խոսքի ազատության իրականացման հետ կապված ազատազրկման բոլոր դեպքերը և անհապաղ ազատ արձակել բոլոր տուժածներին»: ԵԽԽՎ իրավական հարցերի և մարդու իրավունքների հանձնաժողովը նույնպես մտահոգություն է հայտնել Ադրբեջանում մարդու իրավունքների իրավիճակի վերաբերյալ:

Երկու տարի բանտարկությունից հետո, ներում է ստացել 2019 թվականի մարտին Նովրուզի տոնից առաջ զանգվածային համաներման միջոցով՝ 400 բանտարկյալների հետ միասին, այդ թվում՝ 51 քաղբանտարկյալների:

## Մահ
Բանտարկության ընթացքում Բայրամլըն բազմաթիվ վնասվածքներ է ստացել և զրկվել է պատշաճ սննդից և բժշկական օգնությունից: Բանտից ազատվելուց հետո բժշկական օգնության համար դիմել է Գերմանիայի Հայդելբերգի համալսարանական հիվանդանոցում, որտեղ նրա մոտ ախտորոշվել է ծանր հիվանդություն: Բայրամլըն մահացել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Բաքվի իր բնակարանում:

Նրա հուղարկավորության ժամանակ ձերբակալվել է ընդդիմադիր լրագրող Ֆաթիմա Մովլամլին՝ մեղադրվելով կարանտինի կանոնների խախտման մեջ։ Շուտով ազատ արձակվելուց հետո նա հայտնել է, որ ոստիկանության կողմից ձերբակալության պահին առգրավված իր հեռախոսը իրեն չեն վերադարձրել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախագահի ներման արժանացածներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կալանավորներ և ձերբակալվածներ