Ստալինգրադի ճակատամարտ (ֆիլմ)

**«Ստալինգրադի ճակատամարտ»** (), խորհրդային երկսերիանոց գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է Վլադիմիր Պետրովը։ Կինոէպոպեան պատմում է Հայրենական մեծ պատերազմի վճռական ճակատամարտի մասին։

Առաջինն սերիայի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1949 թվականի մայիսի 9-ին, երկրորդ սերիայինը՝ 1949 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։ 1960 թվականին ֆիլմը խմբագրվել է. առաջին սերիայից հանվել են Լավրենտի Բերիայի մասնակցությամբ մի քանի տեսարաններ են։

## Սյուժե
1942 թվականի ամառ։ Գերմանական զորքերը ձգտում են դեպի Վոլգա, բայց Ստալինը գեներալ Վասիլևսկուն հրահանգում է բոլոր ջանքերը գործադրել Ստալինգրադը պաշտպանելու համար։ Այստեղ է ուղարկվում շտաբի ներկայացուցիչ Մալենկովը, որը բանվորներին կոչ է անում ոտքի կանգնել՝ պատպանելու իրենց հայրենի քաղաքը։ Աշխարհազորայինները կանգնեցնում են գերմանացիների առաջխաղացումը մինչև թարմ ուժերի հասնելը։ Վոլգա գետով պաշարված քաղաքին օգնության են հասնում գեներալ Ռոդիմցևի ուժերը։ Սերժանտ Պավլովը կատարում է իր հայտնի սխրանքը։ Ստալինի հրահանգով հյուսիսից եկող գերմանացիներին հարվածում են հարևան ճակատի ուժերը՝ հակառակորդին շեղելով Ստալինգրադի վրա հարձակումից։ Եվ վերջապես որոշում է ընդունվում այստեղ ուղարկել գեներալ Ռոկոսովսկուն՝ հակահարձակման կազմակերպման համար, որի ժամանակը նշանակում է Ստալինը։

Միևնույն ժամանակ Վաշինգտոնում նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտն իր ցավակցությունն է հայտնում «այդ պայքարող ռուսներին» և բանակցությունների է ուղարկում իր հատուկ ներկայացուցիչ Հարրիմանին։ Սակայն Ուինսթոն Չերչիլը շարունակում է սաբոտաժի ենթարկել «Երկրորդ ճակատի» բացումը։ Այդ ժամանակ Պաուլյուսի դանդաղկոտությունից դժգոհ Հիտլերը հրամայում է Ստալինգրադի դեմ ուղարկել նորանոր ուժեր, այդ թվում՝ դաշնակից ռումինացիներին։

Խորհրդային Միության զորքերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն առաջարկում է Ստալինգրադի շրջանում գերմանական զորքերի խմբավորման շրջապատման գործողություն իրականացնել։ 1942 թվականի նոյեմբերին գործողությունը հաջողությամբ ավարտվում է, և Պաուլյուսի բանակը հայտնվում է լրիվ շրջապատման մեջ։ Հիտլերն իր շտաբից շրջափակված զորքերին հրամայում է շարունակել անիմաստ դիմադրությունը։ Գեներալներ Ռոկոսովսկին և Վորոնովը գործողությունների ավարտի պլան են մշակում՝ կապված Պաուլյուսի զորքերի ամբողջական ոչնչացման հետ։ Գերմանացիները հրաժարվում են հանձնվել և լիովին կոտորվում են։ Ֆիլմի ավարտին Շումիլովի 64-րդ բանակի զինվորները գերի են վերցնում ֆելդմարշալ Պաուլյուսին։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Պետրով
* Սցենարի հեղինակ՝ Նիկոլայ Վիրտա
* Օպերատորներ՝ Յուրի Եկելչիկ, Կոնստանտին Պետրիչենկո, Գրիգորի Այզենբերգ
* Կոմպոզիտոր՝ Արամ Խաչատրյան
* Նկարիչ՝ Լեոնիդ Մամալաձե
* Հնչյունային օպերատոր՝ Վալերի Պոպով

## Մրցանակներ
1949 թվականին ֆիլմն արժանացել է «Բյուրեղապակյա գլոբուսի» Կառլովի Վարիի կինոփառատոնում։ Ալեքսեյ Դիկին, որը մարմնավորել է Ստալինին, 1949 թվականին ստացել է Գոտվալդովի կինոփառատոնի մրցանակ, իսկ ռեժիսոր Վլադիմիր Պետրովն ստացել է Չեխոսլովակիայի աշխատանքային կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար։ Պետրովը, օպերատոր Յուրի Եկելչիկը և չորս դերասաններ՝ Ալեքսեյ Դիկին, Նիկոլայ Սիմոնովը, Յուրի Շումսկին և Վլադիմիր Գայդարովը, 1950 թվականին արժանացել են Ստալինյան մրցանակի «Ստալինգրադի ճակատամարտ» ֆիլմի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1940-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1949 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Խաչատրյան