Պարսկական դարիկ

[250px|մինի|աջից|IIIb տիպի [Աքեմենյան պետություն|աքեմենյան դարիկ, մոտ մ.թ.ա. 420 թվական]]

Պարսկական **դարիկ**, ոսկե մետաղադրամ էր, որը նմանատիպ արծաթե մետաղադրամի` սիգլոսի հետ միասին ներկայացնում էր Աքեմենյան պարսկական կայսրության երկմետաղ դրամական համակարգը։

Կյուրոս Մեծը (մ.թ.ա. 550-530 թվականներ) մետաղադրամներ է հատել Պարսկական կայսրության համար` մ.թ.ա. 546 թվականից հետո, Լիդիայի նվաճումից և նրա թագավոր Կրեսոսի պարտությունից հետո, որն արտադրել էր պատմության մեջ առաջին մետաղադրամները։ Երևում է,  Կյուրոսը սկզբում ընդունել է լիդիական դրամը և շարունակել հատել Լիդիայի առյուծ և ցուլ մետաղադրամները։

Դարեհ I-ը (մ.թ.ա. 521-486 թվականներ) արտադրել է նոր հաստ ոսկե մետաղադրամ, որը 8.4 գրամ ստանդարտ քաշ ուներ, արժեքով հավասար էր 20 արծաթե մետաղադրամի։ Մետաղադրամների մեջ օգտագործված ոսկին շատ բարձր որակի էր, 95.83% մաքրությամբ, և նրա վրա դրոշմված էր պարսկական թագավորի կամ նետ ու աղեղով զինված վեհ ռազմիկի կերպար։ Նրանց գործածումն ավարտվեց մ.թ.ա. 330 թվականին Ալեքսանդր Մեծի արշավանքով, որից հետո նրանք հիմնականում ձուլվում էին և վերաթողարկվում որպես Ալեքսանդր Մեծի մետաղադրամներ։ Սա համարվում է նրանց հազվագյուտ լինելու հիմնական պատճառը, չնայած ժամանակին դրանց լայն տարածումներին։

Մ.թ.ա. 5-րդ դարի ավարտին, Փոքր Ասիայում պարսկական սատրապները որոշեցին հատել իրենց մետաղադրամները։ Դարեհը նման ոտնձգությունը համարեց մահապատժի արժանի հանցագործություն, քանի որ դրամահատման իրավունքը համարվում էր որպես թագավորի բացառիկ արտոնություն։ Դրամագիտական փաստերը թույլ չեն տալիս հաստատել դարիկների և սիգլոյի վրայի պատկերի նույնականացումը։ Այն ընդունվել է Դարեհի կողմից որպես իր թագավորական իշխանության եռանդուն արտահայտություն իր մետաղադրամների թողարկումների համար։

[250px|մինի|աջից|[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյան դարիկ, մ.թ.ա. 4-րդ դար:]]
Մետաղադրամը երկու անգամ հիշատակվում է եբրայերեն Աստվածաշնչում, որտեղ այն կոչվում է «ադարկոնիմ», քանի որ իսրայելցիները դրա հետ շփվեցին այն ժամանակ, երբ իրենց բաբելոնյան նվաճողները նվաճեցին Պարսկաստանը։ «Քրոնիկների առաջին գիրքը» նկարագրում է Դավիթ թագավորին, որը հրավիրեց ժողովրդի հավաք` խնդրելով նվիրաբերել տաճարի կառուցման համար։ Ժողովուրդը մեծահոգաբար տվեց «Աստծու տան ծառայելու համար ոսկե հինգ հազար տաղանդ և տասը հազար դարիկ, տասը հազար արծաթե տաղանդ, տասնութ հազար բրոնզե տաղանդ և հարյուր հազար երկաթե տաղանդ»։ Քանի որ Հին Կտակարանի ժամանակագրության համաձայն ենթադրվում է, որ Դավիթը սկսեց թագավորել մոտ մ.թ.ա. 1048 և մոտ մ.թ.ա. 1007 թվականների միջև, դարիկի օգտագործումը կամ անախրոնիզմ է կամ գրողի կողմից ժամանակակից միավորների փոխակերպում։ Մյուս օրինակը Եզրասի 8.27-ն է; ինչպես նաև հունարեն «*darkemonium*» տերմինի ածանցյալ բառը Եզրասի 2:69-ում և երեք անգամ Նեեմիայի 7:70-72-ում։

Պարսկաստանի սատրապների կողմից բաժանված կաշառքից հետո Հունաստանում սկսվեց Կորնթոսյան պատերազմը Սպարտայի թագավոր Ագեսիլաուս II-ի ղեկավարությամբ, որը նշվում է որպես հաջող արշավ Փոքր Ասիայից, նշելով, որ ինքը դուրս է բերվել Ասիայից «տասը հազար աղեղնավորների կողմից» (վկայակոչելով դարիկի վրա դրոշմված պատկերը)։

Հին հույները հավատում էին, որ «dareikós» (δαρεικός) տերմինը ծագել է Դարեհ Մեծի անունից, որը, հավանաբար, հատել է այդ մետաղադրամները։ Որոշ գիտնականներ համաձայն են դրան և կազմում են հին պարսկերեն բառը որպես **dārayaka*-, մինչդեռ մյուսները ընդհանուր առմամբ ենթադրում էին, որ հունական տերմինը կարող է ծագել հին պարսկական *dari*-ից («ոսկե», որը, հավանաբար, դարձավ زر [zar] ժամանակակից պարսկերենով), և որ այն առաջին հերթին կապված էր Դարեհի անվան հետ միայն հետագա ժողովրդական ստուգաբանությամբ։


PERSIA, Achaemenid Empire. temp. Darios I to Xerxes I. Circa 505-480 BC. AV Daric (14mm, 8.32 g).jpg|II տիպի դարիկ («Նետ կրակող թագավոր»), Դարեհ I-ից մինչև Քսերքսես I-ի ժամանակաշրջան (I տիպի դարիկը անհայտ է)։ Մոտ մ.թ.ա. 505-480 թվականներ։
PERSIA. Achaemenid Kings. Circa mid-4th Century BC.jpg|III տիպի  դարիկ («նիզակով վազող թագավոր») ոսկե մետաղադրամ (մ.թ.ա. 4-րդ դարի կես)։
PERSIA, Achaemenid Empire. temp. Artaxerxes II to Artaxerxes III. Circa 375-340 BC. AV Daric (15mm, 8.33 g).jpg|IV տիպի դարիկ («Դաշույնով վազող թագավոր»), Արտաքսերքսես II-ից մինչև Արտաքսերքսես III-ի ժամանակաշրջան, մոտ մ.թ.ա. 375-340 թվականներ (15 մմ, 8.33 գ)
PERSIA. Alexandrine Empire. Circa 322-315 BC. AV Double Daric (16.66 gm). Babylon mint.jpg|Կրկնակի դարիկ, հիմնականում հատվել է Ալեքսանդր Մեծի բաբելոնյան արշավանքներից հետո, մ.թ.ա. 322-315 թվականներին։


## Տես նաև
*Աքեմենյան մետաղադրամներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աքեմենյան պետության մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Մետաղադրամներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ոսկե դրամներ