Աշխարհի քարտեզ

right|300px|thumb|Աշխարհի քարտեզ Վինկել Տրիպելի պրոյեկցիայով
**Աշխարհի քարտեզ**, Երկիր մոլորակի քարտեզը, որն ընդգրկում է Երկրագնդի ամբողջ մակերեսը։

Աշխարհի քարտեզները հիմնականում լինում են տարբեր տեսակի, որոնցից առավել կիրառելի են ֆիզիկականը և քաղաքականը։ Քաղաքական քարտեզներում ներկայացվում են հասարակական օբյեկտներ, վարչական սահմաններ, բնակավայրեր, տրանսպորտային ցանց և այլն։ Ֆիզիկական քարտեզներում ներկայացվում են բնական օբյեկտները` մակերևույթը, ջրագրական ցանցը և ալյն։ Երկրաբանական քարտեզները ցույց են տալիս ոչ միայն երկրի մակերևույթը, այլ նաև ընդերքի կառուցվածքը, լեռնային ապարների տեղադիրքը, տեկտոնական խզվածքային գծերը և այլն։ Գունային քարտեզներում կիրառվում է գույնի երանգը և նրա ինտենսիվությունը՝ ցույց տալու համար օբյեկտների միջև առկա տնտեսական կամ բնական տարբերությունները։

## Պրոյեկցիաներ
Քարտեզների ստեղծման համար կիրառվում են արտապատկերման (պրոյեկցիայի) բազմաթիվ եղանակներ։ Բոլոր պրոյեկցիաներում անխուսափելի են գծերի, հեռավորությունների, անկյունների, օբյետների ձևերի աղավաղումները, և յուրաքնաչյուր պրոյեկցիա ունի իրեն հատուկ աղավաղումների ձևը և չափը։ Ամենից հաճախ կիրառվող պրոյեկցիան համարվում է Մերկատորի պրոյեկցիան, որն ի սկզբանե նախատեսված է եղել ծովային քարտեզների համար։

Mercator projection SW.jpg|Մերկատորի պրեյեկցիա. 82⁰ հարավ 82⁰ հյուսիս
Mollweide projection SW.jpg|Մոլվեյդի պրոյեկցիա
Azimuthal equidistant projection SW.jpg|Բևեռային հավասարաանկյուն պրոյեկցիա
Gall–Peters projection SW.jpg|Գալ-Պետերսի պրոյեկցիա
Robinson projection SW.jpg|Ռոբինզոնի պրոյեկցիա


## Թեմատիկ քարտեզներ
Թեմատիկ քարտեզներում ցույց է տրվում մեկ կամ մի քանի աշխարհագրական տարրեր։ Այս քարտեզները աշխարհի մասշտաբով կարող են ներկայացնել ֆիզիկական, հասարակական, քաղաքական, մշակութային, տնտեսական, սոցիալական, գյուղատնտեսկական պատկերը։


Image:Köppen-vereinfacht.svg|Կլիմայական քարտեզ
CIA WorldFactBook-Political world.pdf|Քաղաքական քարտեզ
World map.png|Ֆիզիկական քարտեզ
CO2 responsibility 1950-2000.svg|Ածխաթթու գազի արտանետումներն ըստ երկրների
Life Expectancy 2008 Estimates CIA World Factbook.png|Կյանքի միջին տևողությունն ըստ երկրների
Countries by Population Density in 2015.svg|Բնակչության միջին խտությունն ըստ երկրների
Es-Laurasia-Gondwana.png|Տրիասի ժամանակաշրջանի աշխարհի քարտեզ


## Պատմական քարտեզներ
Առաջին քարտեզները, որոնք պատկերել են ամբողջ երկրագունդը ստեղծվել են երկաթե դարից մինչև Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները և կատարելագործվել են նորագույն ժամանակաշրջանում ժամանակակից աշխարհագրության կողմից։ Պատմական քարտեզները տեղեկատվություն են տալիս հին ժամանակներում հայտնի աշխարհի մասին, որը հիմնվում է փիլիսոփայության և մշակութի վրա։ Այս ամենը էականորեն տարբերվում է ժամանակակից քարտեզագրությունից։ Այս քարտեզների շնորհիվ գիտնականները փոխանցել են իրենց գիտելիքները ապագա սերունդներին։


Anaximander world map (mul).svg|Անաքսիմանդեր. աշխարհի քարտեզ (մ.թ.ա. 610–546 թթ.)
Worldmaphedo.jpg|Պոսիդոնիուս (մ.թ.ա. 150–130 թթ.)
TabulaRogeriana.jpg|Մուհամեդ ալ Իդրիսի (1154 թվական). հյուսիսը պատկերված է վերևում
Leonardo da Vinci’s Mappamundi.jpg|Լեոնարդե դա Վինչի (1514 թ.)
Mercator 1569.png|Մերկատոր (1569 թ.)
Claes Janszoon Visscher - Nova Totius Terrarum Orbis Geographica Ac Hydrographica Tabula Autore'.jpg |Վիսքհեր (1652 թ.)
World Map 1689.JPG|Գերարդ վան Սչագեն (1689 թ.)


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Edson, Evelyn (2011). The World Map, 1300–1492: The Persistence of Tradition and Transformation. JHU Press. ISBN 1421404303
* Harvey, P. D. A. (2006). The Hereford world map: medieval world maps and their context. British Library. ISBN 0712347607

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Քարտեզագրություն