Հնդկական խոհանոց

մինի|260пкс|Շուկա Հնդկաստանում, որտող վաճառվում են Հնդկաստանին բնորոշ մթերքներ
**Հնդկական խոհանոց** Հնդկաստանի ժողովուրդների խոհանոց։ Այն իր մեջ ներառում է մեծաթիվ ժողովուրդների ավանդական խոհանոցները, որոնք բնակվում են Հնդկաստանի տարածքում։ Դրանք շատ տարբեր են՝ կապված տարածքի բուսականության, եղանակի և մշակույթի հետ։ Ճաշատեսակների պատրաստման համար օգտագործվում են համեմունքներ, խոտեր, բանջարեղեններ և մրգեր։ Ավանդական խոհանոցի վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել կրոնն ու ավանդույթները։ Միջին Արևելքի  և Կենտրոնական Ասիայի խոհանոցն իրենց ազդեցությունն են թողել հյուսիսային Հնդկաստանի խոհանոցի վրա։

Այնպիսի պատմական իրադարձություններ, ինչպիսիք են այլ ազգերի կողմից Հնդկաստանի նվաճումը, համաշխարհային առևտուրը և Հնդկաստանի գաղութացում, հնդկական խոհանոցում նոր մթերքներ են ավելացրել։ Օրինակ կարտոֆիլը, որը ներկայումս Հնդկաստանի որոշ շրջաններում հիմնական ուտելիք է հանդիսանում բերվել է պորտուգալացիների կողմից՝ կարմիր պղպեղի և հացի հետ։ Հնդկական խոհանոցը ազդեցություն է ունեցել նաև այլ երկրների խոհանոցի վրա, օրինակ աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների ժամանակ հնդկական համեմունքները հասել են Եվրոպա։ Հնդկաստանից համեմունքներ են սկսել  գնել եվրոպական և ասիական պետությունները։ Հնդկական խոհանոցն իր ազդեցությունն է ունեցել նաև Միջին Արևելքի, Հյուսիսային Ամերիկայի, Աֆրիկայի Կարիբյան ավազանի երկրների վրա։

## Պատմություն
Հնդկական խոհանոցն իր մեջ ամփոփում է տարբեր մշակույթների հետ փոխհամագործակցության 8000-ամյա փորձն ու մշակույթը, ինչը հանգեցրել է ներկայիս հնդկական խոհանոցի բազմազան համերի ու ուտեստների առկայությանը։ Ավելի ուշ Մեծ Բրիտանիայի  և Պորտուգալիայի հետ առևտուրը ավելացրել է հնդկական խոհանոցի գույները։

### Հին դարեր
Հին հնդկական ուտեստներն իրենցից ներկայացրել են հատիկավորներ, բանջարեղեններ, մրգեր, ցորեն, կաթնամթերք և մեղր։ Այսօր հիմնական ուտելիքներից են տարատեսակ հատիկավորները («դալ»), ցորենի ալյուրը (aṭṭa), բրինձը և կորեկի սերմը, որոնք աճեցվում են Հնդկաստանում մ․թ․ա․ 6200 թվականից։ Սրամանա շարժման ժամանակ Հնդկաստանի բնակիչների մի մասը դարձել են բուսակերներ, Հնդկաստանի կլիման թույլ է տալիս աճեցնել մրգեր, բանջարեղեններ և ցորեն ողջ տարվա ընթացքում։  «Բհագավադգիտան» նույնպես առանձնացնում է սնվելու նորմեր (գլուխ 17, տողեր 8-10)։ Ճաշերում տավարի միս օգտագործելը խստիվ արգելվում է, քանի որ կովը հինդուիզմում համարվում է սուրբ կենդանի։ Բացի Կերալա նահանգից և Հնդկաստանի հյուսիսարևելյան հատվածից այլ տեղ կովի միս չեն ուտում։

## Խոհանոց
Հնդկաստանում առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում բուսակերությանը՝ սաբջիին՝ հատիկավոր կուլտուրաներից և բանջարեղեններից, որոնք համեմվում են ավանդական համեմունքներով, որոնցում առաջին տեղ է զբաղեցնում կարին։ Հնդկական խոհանոցի հիմքում նաև բրինձն է, որը բլիթի և համեմունքի հետ անվանում են թխալի, մատուցվում է նաև կարիով։ Առաջին ուտեստները հիմնականում ապուրներ են՝ դհալ՝ հատիկավորներից։ Հնդկական վառ աղանդերներից է վաթիլապամը։

## Պատմություն, ազդեցություն
Հինդուիզմի ազդեցությամբ կովի մսի օգտագործումը բացառվում է, քանի որ կովը սուրբ կենդանի է համարվում։ Բուդիստական արքա Աշոկի թագավորության ժամանակահատվածում մսային սնունդը հնդկացիների համար այդքան էլ բնորոշ չէր, սակայն իսլամի ազդեցությամբ մսային կերակուրները նորից վերադարձան հնդկական խոհանոց։ Խոհարարական հատուկ շրջան է հանդիսանում Հնդկաստանի հյուսիս արևմուտքը, որի խոհանոցը կոչվում է *մուգլայ*։

## Պատկերասրահ

File:Spices in an Indian market.jpg|Հնդկական համեմունքներ  մթերային խանութում
File:3 types of lentil.jpg|Ոսպը հանդիսանում է հնդկական խոհանոցի հիմնական բաղադրիչներից մեկը
File:Vegetarian Andhra Meal.jpg|Անդհրա-Պրադեշ նահանգում կարևոր առիթներով մատուցվող բուսական կերակուր
File:Assamese Thali.jpg|Ասամի նահանգում պատրաստված կերակուր
File:Bengali Fish meal.jpg|Բենգալացիների ամբողջական կերակուր
File:Rajma Chawal, from India.jpg|Կարմիր լոբի՝ `շոգեխաշած բրնձով
File:Palakpaneer.jpg|Սպանախ պանրով
File:Roti with Baigan(Brinjal) subji and curd.jpg|Սմբուկը կաթնաշորով
File:Vindalho.jpg|Խոզի վինդալու, պորտուգալացի նավաստիներ կողմից Գոա բերված հայտնի հնդկական կերակրատեսակ
File:Khaman.jpg|Գուջարաթ նահանգի բնակիչների ավանդական նախուտեստ
File:Rogan josh02.jpg| Քաշմիրյան հայտնի ուտեստ
File:Another Vegetarian Meal.jpg|Կառնատակա նահանգի հաց և  բուսական սնունդ
File:Bisi Bele Bath.jpg|Կառնատակա նահանգում բրինձից, ոսպից, համեմունքներից և բանջարեղենից պատրաստված ուտեստ
File:Keralacuisinefish.jpg|Կերալայի ձուկ
File:Fish Moilee Kerala Style (aka KeralaFish Molly).JPG
File:Baati.jpg
File:Pav Bhaji.jpg
File:Cooked Poha.jpg


## Տես նաև
*Վինդալու
*Դալ (ուտեստ)
*Կիչարի
*Պասանդա
*Գուլաբ ջամուն

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Кухня Северной, Центральной и Южной Индии // Бхаратия.ру

Կատեգորիա:Խոհանոց ըստ երկրի
Կատեգորիա:Խոհանոց ըստ տարածաշրջանի
Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով