Թամարա Մոսկվինա

**Թամարա Նիկոլայի Մոսկվինա** (օրիորդական ազգանունը՝ Բրատուս, , ), գեղասահքի խորհրդային, ռուս մարզիչ։ ԽՍՀՄ-ի յոթակի չեմպիոն, ԽՍՀՄ ժողովուրդների ձմեռային սպարտակիադայի կրկնակի հաղթող, աշխարհի և Եվրոպայի փոխչեմպիոն։

### Կրթությունը
*Լենինգրադի N330 դպրոցը՝ արծաթե մեդալով
*Ն. Ա. Ռիմսկի-Կորսակովի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժինը
*Լենինգրադի պետական կրկնակի շքանշանակիր ֆիզիկական կուլտուրայի Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ինստիտուտը՝ գերազանցությամբ (ուսման ընթացքում եղել է Լենինյան թոշակառու)
*Լենինգրադի պետական կրկնակի շքանշանակիր ֆիզիկական կուլտուրայի Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ինստիտուտի ասպիրանտուրան
*Գիտությունների թեկնածու (1971 թ.)
*Դոցենտ

### Սպորտային կարիերա
Լենինգրադի շրջափակման ժամանակ Թամարա Բրատուսի ընտանիքը տեղափոխվել է Ուրալում գտնվող հարազատների մոտ, իսկ Լենինգրադ վերադարձել են 1948 թվականին։

Գեղասահքով սկսել է զբաղվել «Буревестник» սահադաշտում։ Նրա առաջին մարզիչը Ի. Ի. Բոգոյավլենսկին էր։ 1950 թվականի կեսերից մասնակցել է խոշոր մրցաշարերի։

Դեռ պատանեկությունից գեղասահքի նկատմամբ ուներ արտասովոր ֆանտազիա և ստեղծագործական մոտեցում։ Աշխարհում առաջին անգամ 1960 թվականին հորինել և հանդես է եկել (մյուս տվյալների համաձայն՝ 1955 թվականին) թեքում երկու ձեռքերով՝ բռնելով ոտքերից գլխի վերևում շարժումը (1970 թվականների վերջերին անվանվեց «բիլման»), որն էլ մինչև այսօր համարվում է պտույտներից ամենադժվարը։

1957 թվականից մարզվում էր Ի. Բ. Մոսկվինի ղեկավարությամբ։

1950-ականների վերջերից Բրատուսը եղել է ԽՍՀՄ առաջնությունների մրցանակակիրներից մեկը, իսկ 1960 թվականին, հանդես գալով Եվրոպայի առաջնությունում, զբաղեցնում է ամենավերջին՝ 27-րդ տեղը։ Չնայած ԽՍՀՄ առաջնություններում ունեցել է հինգ հաղթանակ, այնուամեմայնիվ, Բրատուսը, որպես մենասահորդ, երբեք չի մասնակցել աշխարհի առաջնությանը։

1962-1963 թվականներին Եվրոպական առաջնություններում զբաղեցնում է նախավերջին տեղը (աշխարհի առաջնությանը սպորտային ղեկավարությունն ուղարկում է երկրի առաջնությանը չմասնակցած Տատյանա Նեմցովային, ով նույնպես զբաղեցնում է նախավերջին տեղը, իսկ 1964 թվականին ղեկավարությունը որոշում է ընդհանրապես մենասահորդ չուղարկել Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններին)։

1964 թվականին ամուսնանում է Ի. Բ. Մոսկվինի հետ։

1965 թվականին կայացած Եվրոպայի մոսկովյան առաջնությանը Բրատուսը տասնչորրոդն էր. հանդիսատեսի կողմից հիշվել է նրա ցուցադրական ելույթը (որտեղ նա կատարեց ամեն ինչ՝ բացի ակսելից, կրկնակի թռիչքից և «բիլման պտույտից»)։

1964-1965 թվականներին անցնում է զուգասահքի, քանի որ միջազգային մակարդակում խորհրդային զուգասահքի դպրոցը իշխող դիրք ուներ։

Առաջին զուգընկերը Ալեքսանդր Գավրիլովն էր։ Միասին նրանք հաղթեցին ԽՍՀՄ առաջնությունում (ամենաուժեղ զույգի բացակայության դեպքում, մասնավորապես՝ Լյուդմիլա Բելոուսովայի և Օլեգ Պրոտոպոպովի)։

Ալեքսեյ Միշինի հետ զուգասահքում 1966-1967 թվականներին ԽՍՀՄ առաջնություններում զբաղեցնում է երրորդ տեղը։

1967 թվականին առաջին անգամ հայտնվում է հավաքականում։ 1967 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում զույգը Մոսկվինայի անկման պատճառով զբաղեցնում է 6-րդ տեղը։ Ամենահաջողը 1968/69 մրցաշրջանն էր, երբ զույգը հաղթեց ԽՍՀՄ առաջնությունում, երրորդն էր Եվրոպայի, իսկ երկրորդը՝ աշխարհի առաջնություններում։ Դրանից հետո Մոսկվինան վերջնականապես անցավ մարզչական աշխատանքի։

### Սպորտային արդյունքների ամփոփ աղյուսակ
*Զուգասահքում
*Ալեքսանդր Գավրիլովի հետ
*1965 թվական՝ ԽՍՀՄ առաջնությանը ոսկե մեդալ
*Ալեքսեյ Միշինի հետ

*Մենասահքում

### Մարզչական աշխատանք
1962 թվականից մարզչական աշխատանքով զբաղվել է «Буревестник» և «Труд» հասարակական կազմակերպություններում, իսկ 1971 թվականից՝ Օլիմպիական ռեզերվի մասնագիտացված մանկապատանեկան դպրոցում։

#### Հայտնի սաներ
*Իրինա Վորոբյովա/Ալեքսանդր Վլասով (Եվրոպայի և աշխարհի մրցանակակիրներ)
*Իրինա Վորոբյովա/Իգոր Լիսովսկի (1981 թվականի Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոններ)
*Ելենա Վալովա/Օլեգ Վասիլև (1984 թվականի օլիմպիական չեմպիոններ, 1988 թվականի օլիմպիադայի արծաթե մրցանակակիրներ, Եվրոպայի (1984-1986 թթ.) եռակի չեմպիոններ, աշխարհի (1983, 1985, 1988 թվականներ) եռակի չեմպիոններ)
*Նատալյա Միշկուտյոնոկ/Արթուր Դմիտրիև (1992 թվականի օլիմպիական չեմպիոններ, 1994 թվականի օլիմպիադայի արծաթե մրցանակակիրներ, աշխարհի կրկնակի չեմպիոններ (1991-1992 թթ.))
*Ելենա Բեչկե/Դենիս Պետրով (1992 թվականի օլիմպիդայի և 1992 թվականի աշխարհի առաջնության արծաթե մրցանակակիրներ)
*Օքսաննա Կազակովա/Արթուր Դմիտրիև (1998 թվականի օլիմպիական չեմպիոններ, 1996 թվականի Եվրոպայի չեմպիոններ)
*Ելենա Բերեժնայա/Անտոն Սիխառուլիձե (2002 թվականի օլիմպիական չեմպիոններ, 1998 թվականի օլիմպիադայի արծաթե մրցանակակիրներ, աշխարհի (1998 թ., 1999 թ.), Եվրոպայի (1998 թ., 2001 թ.) և Ռուսաստանի բազմակի չեմպիոններ)
*Կյոկո Ինա/Ջոն Ցիմմերման (2002 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մրցանակակիրներ)
*Յուլյա Օբերտաս/Սերգեյ Սլավնով (2005 թվականի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մրցանակակիրներ)
*Յուկո Կավագուտի/Ալեքսանդր Սմիռնով (աշխարհի առաջնության կրկնակի չեմպիոններ, 2010 և 2015 թվականների Եվրոպայի առաջնության չեմպիոններ, Ռուսաստանի եռակի չեմպիոններ)

Շարունակում է մարզչական աշխատանքը։

### Դպրոց
2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ին բացվել է պետական մասնագիտացված մանկապատանեկան օլիմպիական ռեզերվի «Звездный лед» մարզադպրոցը։

Այդ դպրոցը հիմնվել է մարզիչներ Թամարա Մոսկվինայի և Ալեքսեյ Միշինի համար։

Այժմ դպրոցը աշխատում է "Юбилейный" սպորտային համալիրի բազայի վրա, իսկ 2016 թվականին խոստացել էին երկու բազա կառուցել Կրասնոգվարդեյսկի թաղամասում։

### Մրցանակներ և կոչումներ
*Շքանշան «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» III աստիճան (1998 թվականի փետրվարի 27). 1998 թ. XVIII Ձմեռային օլիմպիական խաղերում բարձրագույն սպորտային նվաճումների համար
*Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանակակիր (1984 թվական)
*Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1988 թվական)
*Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (1994 թվականի ապրիլի 22). ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման ու 1994 թվականի XVII Ձմեռային օլիմպիական խաղերի նախապատրաստման և անցկացման գործում ունեցած անձնական մեծ ավանդի համար
*ՌԴ ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր գործիչ (2002 թվական)
*ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1969 թվական)
*ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ
*Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ
*Ռուսաստանի նախագահի շնորհակալագիր (2003 թվականի մայիսի 5). Սոլթ-Լեյք-Սիթիի XIX օլիմպիադայի խաղերում մարզիկների լավ պատրաստվածության և բարձր մարզական նվաճումների համար
*Սանկտ-Պետերբուրգի պատվավոր քաղաքացի 
*Սանկտ-Պետերբուրգի սպորտում ամենալավը (Սանկտ-Պետերբուրգի կառավարություն, 2010 թվականի փետրվարի 2)
*Սանկտ-Պետերբուրգի օրենսդիր ժողովի պատվավոր դիպլոմ (2002 թվական)
*Եղել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության կազմում. տվել է հանձնարարական Բելոուսովայի և Պրոտոպոպովի մուտքին։

### Ֆիլմագրություն
Ֆիլմում Թամարա Մոսկվինան խաղացել է ինքն իրեն.

*1969 թվական՝ «Երկնագույն սառույց»
*2000 թվական՝ «Աստղերի սառցե փայլը» (ռեժիսոր՝ Ն. Վ. Օռլով)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ