Յանա Վագներ

**Յանա Միխայլովնա Վագներ** (, ), ռուս բանաստեղծուհի, «Վոնգոզերո», «Կենդանի մարդիկ» և «Ով չի թաքնվել» վեպերի հեղինակ, բլոգեր։

## Կենսագրություն
Յանա Միխայլովնա Վագները ծնվել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, Մոսկվայում։ Վագներ նրա մոր օրիորդական ազգանունն էր, ով 60-ական թվականներին ԽՍՀՄ էր եկել Չեխոսլովակիայից ռուսաց լեզու և գրականություն ուսումնասիրելու։ Չնայած նրա մայրը մշտական բնակություն էր հաստատել ԽՍՀՄ-ում (նա աշխատում էր որպես թարգմանչուհի  Համամիութենական ռադիոում), Յանային ամեն տարի ամառային արձակուրդներին ուղարկում էին Չեխոսլովակիա մայրական կողմի տատիկի և պապիկի մոտ, այդ պատճառով էլ նա կարողանում էր լավ խոսել չեխերեն։

1994 թվականին Յանան ավարտել է Ռուսական պետական հումանիտար համալսարանը (ՌՊՀՀ), աշխատել որպես չեխերենից անգլերեն թարգմանչուհի, տասը տարուց ավելի զբաղվել տրանսպորտային լոգիստիկայով։ 2011 թվականից բնակվում է Մերձմոսկովյան Զվենոգորոդ քաղաքից ոչ հեռու։ Ամուսնացած է ունի մեկ որդի։

## Ստեղծագործություն
Առաջին հրապարակումը կայացել է 2010 թվականին՝ АСТ «Лисья честность» հրատարակչության ժողովածուում, այնպիսի հեղինակների հետ համատեղ, ինչպիսիք են Մարթա Կետրոն, Դմիտրի Վոդեննիկովը և այլն։

Նրան հանրաճանաչություն բերեց առաջին  «Вонгозеро» վեպը, որը հրատարակվել է 2011 թվականին *ЭКСМО* հրատարակչությունում։ Վեպն ընդգրկվել է «Новая словесность» («НОС») և «Национальный бестселлер» գրական մրցանակների հավակնորդների ցուցակում և դարձավ «*Prix Bob Morane 2015 (prix littérature fantastique) catégorie meilleur roman étranger*», «*Prix Russophonie meilleure traduction du russe vers le français*» և «*Grand Prix des lectrices de Elle*» եզրափակիչի մասնակից։ 2019 թվականի աշնանը *Premier* ծրագրով ցուցադրվեց վեպի մոտիվներով Պավել Կոստոմարովի կողմից նկարահանված «Эпидемия» հեռուստասերիալը։ 2019 թվականի ապրիլին սերիալն ընդգրկվել է *Canneseries* փառատոնի հիմնական մրցույթում։ 2019 թվականի դրությամբ վեպը թարգմանվել էր 11 լեզուներով, հերթում են ևս երկուսը` մոնղոլերենը և արաբերենը։

«Վոնգոզեր»-ի շարունակությունը դարձել է «Կենդանի մարդիկ» վեպը, որը հրապարակվել է АСТ հրատարակչությունում 2013 թվականին և ընդգրկվել է «*Национальный бестселлер*» մրցանակաբաշխության երկար ցուցակում։ Երրորդ` «Ով չի թաքնվել» վեպը, գրվել է հերմետիկ դեդեկտիվի ժանրով և լույս է տեսել 2017 թվականին Ելենա Շուբինայի խմբագրությամբ АСТ հրատարակչությունում և առաջադրվել է «*Большая книга*», «*Ясная поляна*» և «*Национальный бестселлер*» մրցանակների անվանակարգերում։ Պատրաստվում է էկրանավորման։

## Մատենագիտություն
**Վեպեր**
* «Вонгозеро», 2011, Эксмо հրատարակչություն։
* «Живые люди», 2013, АСТ հրատարակչություն։
* «Кто не спрятался», 2017, АСТ հրատարակչություն։ Ելենա Շուբինայի խմբագրություն։

**Վիպակ**
* «2068», 2018, Вимбо հրատարակչություն։

**Պատմվածքներ**
* Лизина любовь, 2010, АСТ հրատարակչություն։
* Дура, 2010, АСТ հրատարակչություն։
* Ловушка, 2010, АСТ հրատարակչություն։
* Женщина в его доме, 2010, АСТ հրատարակչություն։
* Обмен, 2010, АСТ հրատարակչություն։
* Анна говорит, 2010, АСТ հրատարակչություն։
* Некрасивая Соня, 2013, АСТРЕЛЬ հրատարակչություն։
* Один нормальный день, 2014, АСТРЕЛЬ հրատարակչություն։
* Блаженны нищие духом, 2018, АСТ հրատարակչություն, Ելենա Շուբինայի խմբագրություն։

**Աուդիոգրքեր**
2018
* «Вонгозеро»
* «Живые люди»
* «Кто не спрятался»

2019
* «2068»
* «Один нормальный день»
* «Блаженны нищие духом»

## Քննադատություն
Շատ են ցանկանում վեպը քամել, չորացնել, նոսրացնել, թույլ տալ, որ այն պարզվի և միաժամանակ հրաժարվել անվերջ կրկնվող մակդիրներից, որոնց լրակազմը դժվար է չհիշել` «ոսկե», «յուղոտ», «սերուցքային», «խլացուցիչ» և «անքուն» (սա հավանաբար, այն մակդիրն է, որը մշտապես արթուն ընթերցողի մոտ արթնացնում է էմպատիա գրողի հանդեպ)։ Ցավալին այն է, որ  հայրենական «մեծ» գրականության  սյուժեների և ժանրերի  ճգնաժամի պայմաններում գրագետ ինտրիգով և լարված ներվերով հագեցած վեպը, գրեթե չի փորձում նորից պատմել ռուսական քսաներորդ դարի ողջ պատմությունը, արդեն արժանի է «հաստատուն չորսի»։  
Ելենա Մակեենկոն «Ով չի թաքնվել» վեպի մասին։

## Գրական մրցանակներ
### Անվանակարգ
* 2011 — НОС (Վոնգոզերո վեպ)
* 2012 — Ազգային  բեսթսելլեր (Վոնգոզերո վեպ)
* 2013 — Ազգային  բեսթսելլեր (Կենդանի մարդիկ վեպ)
* 2018 — Ազգային  բեսթսելլեր  (роман Кто не спрятался)
* 2018 — Մեծ գիրք  (Ով չի թաքնվել վեպ)
* 2018 — Ясная поляна (Ով չի թաքնվել վեպ)

### Եզրափակիչ
* 2015 — Grand Prix des lectrices de Elle (Վոնգոզերո վեպ)
* 2015 — Prix Bob Morane 2015 (prix littérature fantastique) catégorie meilleur roman étranger (Վոնգոզերո վեպ)
* 2015 — Prix Russophonie meilleure traduction du russe vers le français (Վոնգոզերո վեպ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս բլոգերներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ