Ստեպան Կրասովսկի

**Ստեպան Ակիմի Կրասովսկի** (. ), խորհրդային զորահրամանատար, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ ավիացիոն բանակների հրամանատար: Խորհրդային Միության հերոս (29.05.1945). Ավիացիայի մարշալ (1959), պրոֆեսոր (1960):

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1897 թվականի օգոստոսի 8-ին (նոր տոմարով՝ օգոստոսի 20-ին) Ռուսական կայսրության Մոգիլյովի նահանգի Գլուխի գյուղում (ներկայիս  Բելառուսի Հանրապետության Մոգիլյովի մարզի Բիխովի շրջանում), բելառուս գյուղացու բազմազավակ ընտանիքում: 1911 թվականին ավարտել է ծխական դպրոցը, 1915 թվականին՝ Բիխովի ուսումնարանը, որից հետո աշխատել է Սելեցկի փոստային բաժանմունքում՝ որպես հեռագրիչի աշակերտ:

## Ռուսական կայսերական բանակում
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1916 թվականի մայիսին զորակոչվել է ցարական բանակ, սկզբում ծառայել Պսկովի նահանգում՝ Սիբիրյան պահեստազորային գնդում, ապա  ուղարկվել ուսանելու: Ավարտել է Արևմտյան ռազմաճակատի անլար հեռագրի մեխանիկների դասընթացները Մինսկում, ստացել կրտսեր սպայի կոչում, նշանակվել 2-րդ բանակային կորպուսի ռադիոկայանի պետ:  1917 թվականի մարտ ամսից ծառայել է Արևմտյան ռազմաճակատի 25-րդ կորպուսի ավիաջոկատում:

## Քաղաքացիական պատերազմ
1917 թվականի հոկտեմբեր ամսից՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության իրադարձությունների ժամանակ մտել է Կարմիր բանակ: Մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին. 1918 թվականից Արևելյան ռազմաճակատի 33-րդ սոցիալիստական ավիաջոկատի կապի պետն էր: Կադրերի պակասը նկատի առնելով՝ յուրացրել է նաև դիտորդ-օդաչուի մասնագիտությունը, կատարել տասնյակ մարտական թռիչք:  1919 թվականի հոկտեմբերից 4-րդ բանակի ավիացիոն ջոկատի կոմիսարն էր, 1920 թվականի մայիսից՝ 11-րդ կարմիր բանակի 1-ին ավիաջոկատի կոմիսարը: Կռվել է Կոլչակի բանակների դեմ, այնուհետև մարտական գործողությունների մասնակցել  Անդրկովկասում:

## Միջպատերազմական ժամանակաշրջան
Մինչև 1925 թվականը շարունակել է ծառայել Կարմիր բանակի ավիացիայում. սկզբում 33-րդ ավիաջոկատի կոմիսարն էր (Հարավային Կովկաս), 1924 թվականի աշնանից՝ 14-րդ ավիաջոկատի կոմիսարը (Մոսկվայի զիվորական օկրուգ): 1926 թվականին ավարտել է Ն. Ե. Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ակադեմիային առընթեր՝ ռազմաօդային ուժերի հրամանատարական կազմի կատարելագործման դասընթացները: 1927 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է 3-ր ավիաջոկատի (Իվանո-Վոզնեսենսկ) հրամանատար և զինկոմ: 1934 թվականի մարտ ամսին տեղափոխվել է Լենինգրադի զինվորական օկրուգ: 1936 թվականին ավարտել է Ն. Ե. Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ակադեմիան, 1936 թվականից ղեկավարել 253-րդ գրոհային ավիաբրիգադը, 1937 թվականի նոյեմբերից՝ ծանր ռմբակոծիչների ավիակորպուսը, 1939 թվականի հոկտեմբերից՝ Լենինգրադի զինվորական օկրուգի ավիացիոն բազավորման շրջանը:

14-րդ բանակի ռազմաօդային ուժերի և Մուրմանսկի ավիաբրիգադի հրամանատարի պաշտոնում մասնակցել է 1939—1940 թվականների խորհրդա-ֆիննական պատերազմին:

1940 թվականի մարտ ամսից Կրասնոդարի ռազմա-ավիացիոն ուսումնարանի պետն էր, 1941 թվականի հունվարից՝ Հյուսիսկովկասյան զինվորական օկրուգի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարի օգնականը զինվորական ուսումնական հաստատությունների գծով:

## Հայրենական մեծ պատերազմ
Ստեպան Կրասովսկին Հայրենական մեծ պատերազմի ճակատներում գտնվել է 1941 թվականի օգոստոսից, երբ նշանակվել է 56-րդ առանձին բանակի ռազմաօդային ուժերի հրամանատար։ 1942 թվականի հունվարից Բրյանսկի ռազմաճակատի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարն էր, 1942 թվականի մայիսից հուլիս՝ 2-րդ օդային բանակի հրամանատարը, 1942 թվականի նոյեմբերի 6-ից մինչև նոյեմբերի 16-ը՝ Հարավարևմտյան ռազմաճակատի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարը, 1942 թվականի նոյեմբերի 16-ից մինչև 1943 թվականի մարտի 26-ը՝ 17-րդ ռազմաավիացիոն բանակի հրամանատարը։ 1943 թվականի մարտ ամսից մինչև պատերազմի ավարտը նա կրկին 2-րդ ավիացիոն բանակի հրամանատարն էր։ Նրա հրամանատարությամբ գործած ստորաբաժանումները կռվել են Հարավային, Բրյանսկի, Հարավարևմտյան, Վորոնեժի և 1-ին Ուկրաինական ճակատներում։ Մասնակցել են Դոնի Ռոստովի և Ստալինգրադի պաշտպանական մարտերին, Կուրսկի ճակատամարտին, Դնեպրի գետանցմանը, Կիևի ազատագրմանը, Կորսուն-Շևչենկոյի, Լվով-Սանդոմեժի, Ստորին Սիլեզիայի, Բեռլինի և Պրահայի գործողություններին։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1945 թվականի մայիսի 29-ի հրամանագրով՝ «հրամանատարության մարտական ​​առաջադրանքների օրինակելի կատարման և գերմանացի զավթիչների դեմ պայքարում ձեռք բերած հաջողությունների համար» ավիացիայի գեներալ-գնդապետ Ստեպան Ակիմովիչ Կրասովսկուն շնորհվեց Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։

## Հետպատերազմական ժամանակաշրջան
Պատերազմից հետո, մինչև 1947 թվականի մայիսը, նա շարունակել է ղեկավարել Ավստրիայում տեղակայված 2-րդ ավիացիոն բանակը։ 1947 թվականի մայիսից Հեռավոր Արևելքի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարն էր, 1951 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1952 թվականի օգոստոսը՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ռազմաօդային ուժերում խորհրդային գլխավոր խորհրդականը, 1952 թվականի օգոստոսից՝ Մոսկվայի զիվորական շրջանի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարը, 1953 թվականի հունիսից՝ Հյուսիսկովկասյան զինվորական շրջանի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարը, 1955 թվականի ապրիլից՝ 26-րդ ավիացիոն բանակի (Բելառուսի զինվորական շրջան) հրամանատարը: 1956 թվականի ապրիլից մինչև 1968 թվականի մայիսը ղեկավարել է ռազմաօդային ուժերի ակադեմիան։

1961-1966 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ։

1968 թվականի հոկտեմբերից թոշակի է անցել։ 1970 թվականի հուլիսից ընդգրկվել է ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության գլխավոր տեսուչների խմբում։

Ապրել է Մոսկվայում։ Մահացել է 1983 թվականի ապրիլի 21-ին։ Թաղվել է Մոսկվայի մարզի Մոնինո գյուղի զինվորական հուշահամալիր-գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
thumb|Հուշատախտակ Մոսկվայի մարզի Մոնինո ավանի Մաշրշալ Կրասովսկի փողոցի այն տան պատին, որտեղ ապրել է մարշալը
;ԽՍՀՄ.
* Խորհրդային Միության հերոս (29.05.1945).
* վեց Լենինի շքանշան (19.01.1943, 21.02.1945, 6.04.1945, 29.05.1945, 15.09.1961, 7.08.1967):
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (19.08.1977).
* Կարմիր դրոշի չորս շքանշաններ (23.11.1942, 3.11.1944, 6.11.1947, 11.10.1968).
* Սուվորովի 1-ին (19.08.1944) և II աստիճանների (27.08.1943) շքանշաններ
* Կուտուզովի 1-ին աստիճանի շքանշան (29.05.1944).
* Բոգդան Խմելնիցկու 1-ին աստիճանի շքանշան (10.01.1944).
* Կարմիր աստղի շքանշան (27.10.1932).
* «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայելու համար» 3-րդ աստիճանի շքանշան (30.04.1975).
* Մեդալներ։

;Արտասահմանյան պարգևներ.
* «Virtuti Militari» III աստիճանի շքանշան (Լեհաստան)
* Գրյունվալդի խաչի 1-ին աստիճանի շքանշան (Լեհաստան)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» ոսկե շքանշան (ԳԴՀ, 08.05.1975)
* Սպիտակ առյուծի 2-րդ աստիճանի շքանշան (Չեխոսլովակիա)
* Չեխոսլովակիայի ռազմական խաչ
* «Ռազմական արժանիքների համար» շքանշան (Մոնղոլիա, 06.07.1971)
* «Ի հիշատակ 1944 թվականի սլովակյան ապստամբության» մեդալ (ЧССР)
* «Զինական բարեկամության ամրապնդման համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (Չեխոսլովակիա)
* «Զինական եղբայրություն» ոսկե մեդալ (ԳԴՀ)
* «Բուլղարական ժողովրդական բանակի 20 տարի» մեդալ (Բուլղարիա, 22.08.1964)
* «Գեորգի Դիմիտրովի ծննդյան 90-ամյակի» մեդալ (Բուլղարիա, 23.02.1974)
* «Չին-խորհրդային բարեկամության» մեդալ (ՉԺՀ)
* «Մոնղոլական ժողովրդական բանակի 50 տարի» մեդալ (Մոնղոլիա, 15.03.1971)
* «Մոնղոլական ժողովրդական հեղափոխության 50 տարի» մեդալ (Մոնղոլիա, 16.12.1971)
* «Մոնղոլական Ժողովրդական Հանրապետության զինված ուժերի 60 տարի» մեդալ (Մոնղոլիա, 29.12.1981)
* «Կուբայի հեղափոխական զինված ուժերի 20-ամյակ» մեդալ (Կուբա)

## Զինվորական կոչումներ
* բրիգադի հրամանատար (04.12.1935); 
* ավիացիայի գեներալ-մայոր (04.06.1940); 
* ավիացիայի գեներալ-լեյտենանտ (20.12.1942); 
* ավիացիայի գեներալ-գնդապետ (04.02.1944); 
* ավիացիայի մարշալ (08.05.1959).

## Հուշագրություն
* *Красовский С. А.* Жизнь в авиации. — М.: Воениздат, 1968.
* *Красовский С. А.* Побеждают советские соколы. // Битва за Сталинград. 4-е издание. — Волгоград: Нижне-Волжское книжное издательство, 1973. — С.348-365.
* *Красовский С. А.* Штурмовики в качестве истребителей. // Военно-исторический журнал. — 1977. — № 8. — С.58-62.

## Հիշատակ
Ստեպան Կրասովսկու անունով են կոչվել՝

* փողոցներ Վորոնեժում, Մոսկվայի մարզի Մոնինո ավանում
* փողոց և հրապարակ Մոգիլյովի մարզի Բիխով քաղաքում
* Մոնինոյի № 3 դպրոցը, որի բակում տեղադրվել է հերոսի կիսանդրին, պատին՝ փակցվել հուշատախտակ.
*  Մոնինոյի «Авиатор» ակումբը.
* Զավալնոյե գյուղի միջնակարգ դպրոցը Завальное
* Մարշալի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ 1997 թվականի օգոստոսի 17-ին Մոնինոյում տեղադրվել է նրա հուշարձան-կիսանդրին (քանդակագործ՝ Ն. Վենգրին):
* Մարշալ Կրասովսկին Մոնինոյում իր սեփական միջոցներով բազմաբնակարան շենք է կառուցել ակադեմիայի զինծառայողների համար:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Красовский Степан Акимович на сайте Министерства обороны Российской Федерации
* 
* Иваново воспитало десятки боевых лётчиков. Аргументы и факты. Владимир.

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 20-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի մասնակիցներ