Ռենտգենիում

**Ռենտգենիում** (Rg), արհեստականորեն ստացված ռադիոակտիվ քիմիական տարր։ Կարգահամարը՝ 111։ Հայտնի իզոտոպներից ամենակայունը 281Rg-ն է, որի կիսատրոհման պարբերությունը 26 վայրկյան է։ Ռենտգենիումն առաջին անգամ ստացվել է 1994 թվականին Գերմանիայի Դարմշտադտ քաղաքի Վիսհաուզն համայնքում գտնվող Հելմհոլցի ծանր իոնների ուսումնասիրության կենտրոնում։ Անվանվել է Վիլհելմ Ռենտգենի պատվին։ Պարբերական աղյուսակում գտնվում է 7-րդ պարբերության 11-րդ խմբում, d-տարր է։

## Պատմություն
[thumb|left|200px|Ռենտգենիումը կոչվել է ֆիզիկոս [Վիլհելմ Ռենտգենի պատվին, ով հայտնաբերել է ռենտգենյան ճառագայթները։]]
thumbnail|left|Դարմշտադում ռենգենիումը հայտնաբերման և ճանաչման ներկայացման ֆոնը։
### Պաշտոնական հայտնաբերում
Ռենտգենիումը առաջին անգամ սինթեզվել է Սիգուարդ Հոֆմաննի կողմից ղեկավարվող միջազգային խմբի կողմից Գերմանիայի Դարմշտադ քաղաքում՝ Հոլմհելցի ծանր իրոնների հետազոտման կենտրոնում (GSI), 1994 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։ Խումը բիսմութ-209-ը ռմբակոծել է նիկել-64-ի արագացված միջուկով և հայտնաբերել է ռենտգենիում-272 իզոտոպի ատոմ։

:<span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:-0.4em;line-height:1.0em;font-size:80%;text-align:right">209<br />83</span>Bi<span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:0.8em;line-height:1.0em;font-size:80%;text-align:left"><br /></span> + <span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:-0.4em;line-height:1.0em;font-size:80%;text-align:right">64<br />28</span>Ni<span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:0.8em;line-height:1.0em;font-size:80%;text-align:left"><br /></span> → 272111Rg + <span style="white-space:nowrap;><span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:-0.4em;line-height:1.0em;font-size:80%;text-align:right">1<br />0</span>n<span style="display:inline-block;margin-bottom:-0.3em;vertical-align:0.8em;line-height:1.0em;font-size:80%;text-align:left"><br /></span></span>

Այս ռեակցիան նախկինում արվել էր Դուբնայի Միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտում 1986 թվականին, բայց 272Rg ատոմ չէր նկատվել։ 2001 թվականին IUPAC/IUPAP միացյալ աշխատանքային խումը հաշվել է, որ ժամանակ հայտնաբերման համար անբավարար փաստեր կային։ GSI խոմը կրկնել է փորձը 2002 թվականին և ստացել է ևս երեք ատոմ։ 2003 թվականի զեկույցում JWP-ը որոշել է, որ GSI խումը պետք է ճանաչվի տարրի հայտնաբերման համար։

### Անվանում
Ըստ չբացահայտված և անանուն տարրերի Մենդելեյվի անվանակարգության՝ ռենտգենիումը պետք է ունենար *eka-ոսկի* անվանումը։ 1979 թվականին IUPAC-ը հրատարակել է հանձնարարական, ըստ որի՝ տարրը պետք է անվանվեր *ունունունիում* (*Uuu* նշանով)․ ժամանակավոր անուն մինչև տարրի հայտնաբերումն ու մշտական անվանակոչումը։ Չնայած նրան, որ անվանումը լայնորեն օգտագործվել է քիմիական համայնքի բոլոր մակարդակներում, հանձնարարականը հիմնականում անտեսվել է ոլորտի գիտնականների կողմից, որոնք այն կոչում էին կամ «տարր–111»՝ *(111)* նշանով կամ պարզապես *111*։

*Ռենտգենիում* (Rg) անվանումը առաջարկել է GSI խումը 2004 թվականին՝ գերմանացի ֆիզիկոս, ռենտգենյան ճառագայթների հայտնաբերող Վիլհելմ Կոնրադ Ռենտգենի պատվին։ Տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միությունը ընդունել է այս անվանումը 2004 թվականի նոյեմբերի 1-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ
Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր
Կատեգորիա:Ռենտգենիում