Ինքնահեղաշրջում

[thumb|right|275px|Հեծելազորը [Փարիզի փողոցներում Ֆրանսիայի 1851 թվականի հեղաշրջման ժամանակ, երբ դեմոկրատական ճանապարհով ընտրված նախագահ Լուի-Նապոլեոն Բոնապարտը բռնապետությամբ գրավեց իշխանությունը, և մեկ տարի անց հռչակվեց Ֆրանսիայի կայսր]]

**Ինքնահեղաշրջումը**, որը նաև կոչվում է **ավտոհեղաշրջում** (-ից), կամ **վերևից հեղաշրջում**, պետական հեղաշրջման ձև է, երբ մի ազգի ղեկավարը, օրինական ճանապարհով իշխանության գալով, փորձում է անօրինական ճանապարհով պահել իշխանությունը։ Ղեկավարը կարող է լուծարել կամ անզոր դարձնել ազգային օրենսդրությունը և ապօրինի կերպով ստանձնել սովորական պայմաններում չտրամադրված արտակարգ լիազորություններ։ Այլ միջոցները կարող են ներառել ազգի սահմանադրության չեղարկումը, քաղաքացիական դատարանների կասեցումը և բռնապետի լիազորությունները ստանձնելը։

1946-2022 թվականներին տեղի է ունեցել մոտ 148 ինքնակառավարման հեղաշրջման փորձ՝ 110-ը՝ ավտորիտար երկրներում և 38՝ ժողովրդական երկրներում։

## Հատկանշական իրադարձություններ, որոնք նկարագրված են որպես ինքնահեղաշրջումներ
*link=|frameless|upright=0.12 Հռոմեական կայսրություն։ Հուլիոս Կեսար Փետրվար, մ.թ.ա. 44 * ՝ Թագավոր Գուստավուս III (1772 թվականի օգոստոսի 19)
* : Նախագահ Լյուի-Նապոլեոն Բոնապարտ (2 դեկտեմբերի, 1851)
* : Արքայազն Ալեքսանդր Բատենբերգցի (ապրիլի 27, 1881)
* : Նախագահ Խուան Լինդոլֆո Կուեստաս (10 փետրվարի, 1898 թ.)
* . Կանցլեր Էնգելբերտ Դոլլֆուսս (Մարտի 15, 1933)
* : Կանցլեր Ադոլֆ Հիտլեր (Մարտի 23, 1933/Օգոստոսի 2, 1934)
* : Նախագահ Գաբրիել Տերրա (Մարտի 31, 1933)
* : Վարչապետ՝ Պետական Ավագի պարտականություններում Կոնստանտին Փատս (Մարտի 12, 1934)
* : Վարչապետ Կարլիս Ուլմանիս (Մայիսի 15–16, 1934)
* : Վարչապետ Իոաննիս Մետաքսաս (Օգոստոսի 4, 1936)
* : Նախագահ Գետուլիո Վարգաս (Նոյեմբեր 10, 1937)
* : Նախագահ Հիգինիո Մորինիգո (Նոյեմբեր 30, 1940) 
* : Թագավոր Միքայել Առաջին (Օգոստոսի 23, 1944)
* : Նախագահ Մամերտո Ուրրիոլագոիտիա (Մայիսի 16, 1951)
* : Նախագահ Ֆերդինանտ Մարկոս (Սեպտեմբեր 23, 1972)
* : Նախագահ Պարկ Չուն Խե (Հոկտեմբեր 17, 1972)
* : Նախագահ Խուան Մարիա Բորդաբերրի (Հունիսի 27, 1973)
* : Վարչապետ Հուա Կուոֆն (Հոկտեմբեր 6, 1976)
* : Նախագահ Ալբերտո Ֆուջիմորի (Ապրիլի 5, 1992) 
* : Նախագահ Բորիս Ելցին (Սեպտեմբեր 21, 1993)
* : Վարչապետ Հուն Սեն (Հուլիս, 1997)
* : Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան (Հուլիսի 15, 2016)
* : Նախագահ Նիկոլաս Մադուրո (Մարտի 29, 2017)
* : Նախագահ Մարտին Վիսկարրա (30 Սեպտեմբեր 2019)
* : Վարչապետ Մուհիիդդին Յասսին (29 Փետրվարի 2020)
* : Նախագահ Վլադիմիր Պուտին (Հուլիսի 4, 2020/Դեկտեմբեր 31, 1999)
* : Նախագահ Նայիբ Բուկելե (Մայիսի 1, 2021)
* : Նախագահ Կաիս Սայեդ (Հուլիսի 25, 2021)
* : Ինքնիշխանության խորհրդի նախագահ Աբդել Ֆատտահ ալ-Բուրհան (Հոկտեմբեր 25, 2021)

## Հատկանշական իրադարձություններ, որոնք նկարագրված են որպես ինքնահեղաշրջման փորձ
*: Նախագահ Խորխե Սերրանո Էլիաս (Մայիս 25–Հունիս 5, 1993)
*: Նախագահ Աբդուրրահման Վահիդ (Հուլիսի 1–25, 2001]])
*: Վարչապետ Մահաթհիր Մոհամադ (Փետրվար 23–Մարտ 1, 2020)
*: Նախագահ Դոնալդ Թրամփ (Հունվարի 6, 2021)
*: Նախագահ Պեդրո Կաստիլյո (Դեկտեմբերի 7, 2022)
*: Վարչապետ Բենյամին Նեթանյահու (Ընթացիկ իրադարձություններ, քանի որ նա պաշտոնը ստանձնել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 29-ին)
*: Նախագահ Ալեխանդրո Ջիամմետտեի (Սեպտեմբերի 1–մեր օրեր, 2023)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Կատեգորիա:Սահմանադրական ճգնաժամեր
Կատեգորիա:Քաղաքական հեղաշրջումներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն