Նովելլա Մատվեևա

**Նովելլա Նիկոլաևնա Մատվեևա** (), խորհրդային և ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ, բարդ, դրամատուրգ, գրականագետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1934 թվականի հոկտեմբերի 7-ին (այլ տվյալներով՝ 1930 թվականին) Դետսկոյե Սելոյում։ Հայրը՝ Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Մատվեև-Բոդրին, եղել է աշխարհագրագետ, Հեռավոր Արևելքի տեղական պատմաբան, Համամիութենական աշխարհագրական ընկերության լիիրավ անդամ, իր աշխարհայացքով ռոմանտիկ (այստեղից էլ երեխաների անունները՝ Նովելլա և Ռոալդ): Մայրը՝ Նադեժդա Տիմոֆեևնա Մալկովան, եղել է գրականության ուսուցիչ, բանաստեղծուհի, որն իր ստեղծագործությունները հրատարակել է Մատվեևա-Օռլենևա կեղծանունով։ Պապը՝ Նիկոլայ Պետրովիչ Մատվեև-Ամուրսկին, գրող էր և առաջին «Վլադիվոստոկ քաղաքի պատմության» հեղինակը, ծնվել և մահացել է Ճապոնիայում, բայց երկար ժամանակ ապրել է Վլադիվոստոկում։ Հորեղբայրը՝ Վենեդիկտ Մարտը, եղել է ֆուտուրիստ բանաստեղծ, մահապատժի է ենթարկվել Կիևում 1937 թվականին։ Նրա որդին՝ Նովելլայի զարմիկ Իվան Էլագինը, երկրորդ ալիքի  Միացյալ Նահանգներ արտագաղթած բանաստեղծ։

1950-1957 թվականներին Նովելլա Մատվեևա աշխատել է Մոսկվայի մարզի Շչելկովսկի շրջանի մանկատանը։ 1962 թվականին հեռակա ավարտել է Ա.Մ.Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական բարձրագույն դասընթացները։

Պոեզիա գրել է մանկուց, հրատարակել է 1958 թվականից։ Առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1961 թվականին, միաժամանակ Մատվեևան ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միություն։

1963 թվականին լույս է տեսել «Նավակ» () բանաստեղծությունների երկրորդ ժողովածուն, որին հաջորդում են «Ծիծեռնակի դպրոցը» (), «Գետը», «Երգերի օրենքը», «Ալեբախության երկիր» () և այլն։

Մատվեևան երգեր է հորինել իր իսկ բանաստեղծությունների հիման վրա և կատարել դրանք իր նվագակցությամբ յոթ լարային կիթառի վրա։

## Անձնական կյանք
Նովելլա Մատվեևան ամուսնացած է եղել բանաստեղծ Իվան Կիուրուի (1934-1992) հետ, ում հետ ծանոթացել է Գրականության ինստիտուտում սովորելու տարիներին։

## Կյանքի վերջին տարիներ
Կյանքի վերջին տարիներին ապրել է մերձմոսկովյան տնակում և շփվում էր քիչ մարդկանց հետ։ Մատվեևան թողել է չհրապարակված գործերի զգալի արխիվ։ Դմիտրի Բիկովի խոսքով՝ «Մատվեևան շատ է գրել։ Կան տասնյակ երգեր՝ սևագրերով, սեղանի վրա, էսքիզներով (նա ձայնագրել է մեղեդիները յուրովի. նկարել է կիթառի վիզը և վրան նշաններ դրել), հարյուրավոր բանաստեղծություններ, սոնետներ, էպիգրամներ չեն տպագրվել զգուշության կամ տակտի նկատառումներով. շատ երգեր ընդհանրապես ձայնագրված չեն, և այժմ արխիվագետների հերթն է բացահայտել և հրապարակել այս հին ձայնագրությունները»։

2014 թվականին Նովելլա Մատվեևան հրապարակել է բանաստեղծություն՝ նվիրված Ղրիմի բռնակցմանը։

Նովելլա Մատվեևան մահացել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Խիմկիի միկրոշրջանի Սխոդնյա քաղաքում գտնվող իր ամառանոցում։ Թաղված է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը (հատված 25)։

## Ստեղծագործություն
1950-ականների վերջից Նովելլա Մատվեևան սկսել է երգեր գրել իր բանաստեղծությունների հիման վրա և կատարել դրանք իր նվագակցությամբ յոթ լարային կիթառի վրա: 1972 թվականից նա նաև երգեր է հորինել իր ամուսնու՝ բանաստեղծ Իվան Կիուրուի բանաստեղծությունների հիման վրա։

Ինչպես Մոսկվայի և Մերձմոսկովյան շրջանի մի շարք այլ բարդ-կատարողներ (Ադա Յակուշևա և այլք), Մատվեևան ներկա է եղել թոշակառուների և հաշմանդամների համար նախատեսված համերգներին Մոսկվայի սոցիալական ծառայության տարածաշրջանային կենտրոններում, այդ թվում՝ Ֆիլի-Դավիդկովո սոցիալական ծառայությունների կենտրոնում:

1984 թվականին Մոսկվայի Կենտրոնական մանկական թատրոնը բեմադրել է Մատվեևայի «Էգլի կանխատեսումը» () պիեսը՝ Ալեքսանդր Գրինի ստեղծագործությունների հիման վրա ստեղծված ֆանտազիա, որը պարունակում էր 33 երգ։

1996 թվականին նրա հուշերի գիրքը՝ «Երկնքում թողած գնդակը» («Мяч, оставшийся в небе»), տպագրվել է «Զնամյա» ամսագրում (թիվ 7)։ 1998 թվականին Նովելլա Մատվեևան դարձել է Պուշկինի անվան պոեզիայի, իսկ 2002 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության պետական ​​մրցանակի դափնեկիր գրականության և արվեստի բնագավառում։

Վերջին տարիներին նա աշխատել է Շեքսպիրի սոնետների թարգմանությունների վրա։ 2010-ականների առաջին կեսին նա գրել է մի շարք բանաստեղծություններ («Ազատության սիրահարներ», «Ղրիմ [Ինչ-որ մեկի «կարծիքները»]» (), «Կոնտրա», «Սանձ» և մի այլն՝ շոշափելով ժամանակակից Ռուսաստանի ակտուալ քաղաքական թեմաները։

2009 թվականին թողարկվել է Նովելլա Մատվեևայի 14 երգերից բաղկացած ալբոմը, որը կատարել է «Сегодня в Мире» խումբը և արժանացել հեղինակի բարձր գնահատականին:

Մատվեևայի՝ մետաֆորների վրա կառուցված տեքստերը բացահայտում են այն, ինչ թաքնված է անսպասելի պատկերների հակադրություններում, հակառակ ուժերի ասոցիատիվ ընկալման, աշխարհի ստատիկ և դինամիկ տեսլականների փոփոխության մեջ։ Պարադոքսալ տեսակետները, փախուստը հումորի և հեգնանքի մեջ, հնչյունների խաղին կապվածությունը, որը հիշեցնում է Մարինա Ցվետաևայի պոեզիան, ընդամենը մի քանիսն են այն բազմազան ուղիներից, որոնք բանաստեղծուհին անցնում է տեսանելիի հետևում էականը տարբերելու համար. «Ես հոգին եմ փնտրում արտաքին տեսքի տակ»։

## Մատենագիտություն

## Սավառակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Персональная страничка Н. Матвеевой на Bard.ru — тексты песен, записи (разные исполнители)
* Тексты песен Н. Матвеевой на bards.ru
* Страничка Н. Матвеевой на bards.ru
* Антология одной песни: Green Sleeves или «Девушка из харчевни»
* Песни Новеллы Матвеевой исполняет Елена Камбурова. Журнал «Кругозор» (№ 2, 1965)
* 
 
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ