open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վերա Ամիրխանյան

**Վերա Հովակիմի Ամիրխանյան** (1928, Թեղուտ), մանկավարժ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1975), դոցենտ (1983), ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչուհի (1968)։

## Կենսագրություն
Վերա Ամիրխանյանը ծնվել է 1928 թվականին Լոռու մարզի Թեղուտ գյուղում։ 1947 թվականին ավարտել է Վանաձորի մանկավարժական ուսումնարանը, այնուհետև Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրության ֆակուլտետը։

1951 թվականից աշխատանքի է անցել Վանաձորի մանկավարժական ուսումնարանում, այնուհետև աշխատել է Վանաձորի № 5 միջնակարգ դպրոցում՝ որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի։ 1963 թվականից զուգահեռ եղել է դպրոցի ուսմասվար։

Վերա Ամիրխանյանը 1969 թվականի վերջին եղել է Կիրովականի պետական մանկավարժական ինստիտուտի հիմնադիր դասախոսներից մեկը, աշխատել է գրականության ամբիոնում՝ որպես ավագ դասախոս, այնուհետև դոցենտ։

Ամիրխանյանի աշակերտներից Գագիկ Աթաբեկյանը նրա մասին ասել է․ 

## Ստեղծագործություններ
Վերա Ամիրխանյանը շուրջ 40 հոդվածների ու մենագրությունների հեղինակ է, գիտական զեկուցումներով հանդես է եկել միջբուհական գիտաժողովներում։ Նրա հրատարակված աշխատություններից են․
* «Ստեփան Զորյանի «Տխուր մարդիկ» նովելաշար» (1983)
* «Ստեփան Զորյանի փոքրածավալ արձակը» (1985)
* «Ինչպես անցնել Զորյանի «Տխուր մարդիկ» շարք»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզում ծնվածներ
Իգնաց Մոշելես

**Իգնաց Իսահակ Մոշելես**, (,  ), բոհեմական ոճի վիրտուոզ դաշնակահար, դիրիժոր, կոմպոզիտոր, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Իսահակ (հետագայում օգտագործել է Իգնաց անունը) Մոշելեսը ծնվել է Պրահայում՝ հարուստ հրեայի ընտանիքում։ Դաշնամուր նվագել սովորել է Պրահայում՝ Դ. Վեբերի մոտ։ 1808 թվականին գնացել է Վիենա, որտեղ կոմպոզիտորական արվեստ է սովորել Անտոնիո Սալիերիի մոտ, իսկ նրա մոտ աշխատող Ի. Գ. Ալբրեխտսբերգերից սովորել է երաժշտության տեսություն։ Մանկական տարիքից սկսել է համերգներ տալ և արդեն 14 տարեկանում իր սեփական համերգն է բեմադրել։

1814 թվականին Բեթհովենը նրան հանձնարարել է «Ֆիդելիո» օպերայի համար ստեղծել  դաշնամուրային երաժշտություն։

1821—1845 թվականներին ապրել է Լոնդոնում և Բեռլինում,որտեղ զբաղվել է համերգային և մանկավարժական գործունեությամբ։ Նրա աշակերտը եղել է Արնի Լիտոլֆը, որը 12 տարեկանում Կովենտ գարդեն արքունական թատրոն հանդես է եկել որպես դաշնակահար։ 1825 թվականին ամուսնացել է Ֆրանկ Ֆուրտում՝ Շարլոտ Էմդենի հետ, որը հրեա բանկիրի աղջիկ էր և հրեական ծագումով գերմանացի բանաստեղծ, հրապարակախոս և գրաքննադատ Հայնրիխ Հայնեի  զարմուհին։

1837 թվականին հանդես է եկել որպես դիրիժոր։

1844 թվականին նրան պատվել են Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Կ. Վ. Նեսելռոդը և Անգլիայի դեսպան Ֆ. Ի. Բրուննովը, սակայն երաժշտի` Պետերբուրգում կայանալիք համերգն ընդհատվել է իշխանուհի Ալեքսանդրա Նիկոլաևնայի մահվան պատճառով։

1846 թվականին մշտական բնակության է մեկնել Լայպցիգ, որտեղ մինչև կյանքի վերջ եղել է Լայպցիգի կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժնի պրոֆեսոր։ Նրա աշակերտներից են եղել Եվգենի Ալբրեխտը, Իոսիֆ Աշերը, Վոլդեմար Բարգիլը, Ֆյոդոր Բեգրովը, Լուի Բրասսեն, Ռաֆայել Յոշեֆֆին, Իվան Կնորրը, Նիկոլայ Լիսենկոն, Ալեքսանդր Միխալովսկին, Լուի Նիդերմեյերը, Լուիզա Ֆարրանկը, Ալֆրեդ Յաելը և այլ հայտնի երաժիշտներ։

## Ստեղծագործություններ
*8 համերգ՝ դաշնամուրի համար՝ նվագախմբի հետ առավել հայտնի է 3-րդ, 5-րդ և 7-րդ Պաթետիկ կոնցերտ
*«Հուշեր Իռլանդիայի մասին», «Հուշեր Դանիայի մասին», «Շոտլանդիայի արձագանքները»
*Մեծ յոթներգություն դաշնամուրի, լարային քառյակի, կլարնետի և եղջյուրաձև շեփորի համար
*Մեծ վեցյակ դաշնամուրի, ֆլեյտայի, 2 եղջյուրաձև շեփորի, ջութակի և թավջութակի համար
*և այլ ստեղծագործություններ, պիեսներ՝ մեկ կամ երկու դաշնամուրի համար, այդ թվում սոնատներ, էտյուդներ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* *Геника Р.* Из летописей фортепиано: Музыкально-исторический очерк. И. Мошелес. // Русская Музыкальная Газета. — 1905. — № 14-19.
* *Moscheles Ch.* Moscheles’s Leben…. — Bd. l-2. — Leipzig, 1872—1873.

## Արտաքին հղումներ
* Сайт, посвящённый Игнацу Мошелесу 

Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտական մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դասական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հրեա կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հրեա դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հրեա երաժիշտներ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական դպրոց

**Ալավերդու Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական դպրոց**, նախնական երաժշտական կրթության ուսումնական հաստատություն Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում։

## Պատմություն
Ուսումնական հաստատությունը հիմնադրվել է 1945 թվականին։ Երաժշտական դպրոցի հիմնադիր-տնօրենը (1945-1948) ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Էդուարդ Կզարթմյանն է, ով դպրոցի հիմնադրման մասին ասել է. 
1951-1952 թվականներին դպրոցը տվել է առաջին շրջանավարտները՝ 3 հոգի, որից հետո շրջանավարտների թիվը աստիճանաբար ավելացել է։

Երաժշտական դպրոցի քսանամյակի տոնակատարությանը ներկա է գտնվել նաև հիմնադիրրը, ով այդ մասին ասել է.

Ալավերդու երաժշտական դպրոցը համագործակցել է Թբիլիսիի, Ռուսթավի, Զեստափոնի, Ռիգայի, Սումգայիթի երաժշտական դպրոցների հետ։

1964 թվականից դպրոցը կրում է Ռոմանոս Մելիքյանի անունը։

Դպրոցը մասնակի վերանորոգվել է հիմնադրման 50-ամյակի կապակցությամբ, իսկ հիմնանորոգված մասնաշենքը շահագործման է հանձնվել 2009 թվականի մարտի 24-ին։

## Բաժիններ
* Դաշնամուր 
* Լարային գործիքներ (կիթառ, ջութակ)
* Ժողովրդական գործիքներ (քանոն, դուդուկ, շվի, ակորդեոն, 
* Փողային գործիքներ (շեփոր, սաքսոֆոն, կլարնետ, ֆլեյտա)

## Աշխատակազմ
Երաժշտական դպրոցի վաստակավոր ուսուցիչներից են Ֆլորա Բեկթաշյանը, Դոլորես Խորիստաֆորովան, Վարազդատ Հովհաննիսյանը, Սուսաննա Սիմոնյանը, Նաիրա Ջավախյանը, Մերի Իսրայելյանը, Անահիտ Շահվերդյանը, Հռիփսիմե Շահինյանը, Անահիտ և Ջուլիետա Նալբանդյանները և ուրիշներ։

Դպրոցի աչքի ընկած սաներից են Մելանյա Աբովյանը, Ռուսլան Գալստյանը, Սվետլանա Նավասարդյանը, Տաթևիկ Շախկուլյանը, Էռնեստ Դուրգարյանը և ուրիշներ։

Տարբեր տարիներին Ալավերդու Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական դպրոցի տնօրեններն են եղել.
* Ստեփան Նաղդյան (1948-1952), 
* Սվետլանա Ղալամքարյան (1952-1953), 
* Ջեմմա Սարգսյան (1953-1957), 
* Կարպիս Տեր-Պետրոսյան (1957-1972), 
* Էլմիրա Աբաջյան (1972-2003), 
* Հռիփսիմե Շահինյան (2003-2025)*
* Լիա Տիտանյան (2025—ից )

## Տես նաև
* Էդուարդ Կզարթմյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալավերդի քաղաքի երաժշտական դպրոցի սաները հաշվետու համերգ էին կազմակերպել

Կատեգորիա:Երաժշտական դպրոցներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Ալավերդու շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Կրթությունը Հայաստանում
Յամասակի թորման գործարան

մինի|12 տարվա հնեցման վիսկի|alt=|312x312px**Յամասակի թորման գործարան**, ճապոնական վիսկիի գործարան։ Տեղակայված է Ճապոնիայում՝ Օսակա վարչական շրջանի Սիմամոտո քաղաքում։ Բացվել է 1923 թվականին և պատկանում է «Suntory» ընկերությանը։ Այն վիսկի արտադրող առաջին ճապոնական ընկերությունն է։ Գործարանի «վիսկիի գրադարանում» ցուցադրված է յոթ հազար շիշ չխառնած վիսկի։

## Վիսկիի տարբերակներ
Յամասակիի վիսկիի հիմնական տարբերակները երեքն են․
* Yamazaki Single Malt 12 տարվա հնեցմամբ վիսկի
* Yamazaki Single Malt 18 տարվա հնեցմամբ վիսկի
* Yamazaki Single Malt 25 տարվա հնեցմամբ վիսկի

ԱՄՆ-ի տարածքից դուրս կան նաև այնպիսի առաջարկներ, ինչպես 10, 25, 35 և 50 տարվա հնեցմամբ վիսկիներ։ Որոշ առաջարկներ թվագրվում են 1980, 1984, 1993 թվականներին։

## Գնահատում
Սպիրտային խմիչքների գնահատման մի շարք կազմակերպություններ, ինչպես «Beverage Testing Institute»-ը և «San Francisco World Spirits Competition»-ը, դրական են արտահայտվել Յամասակիի առաջարկների մասին։ Մասնավորապես, 2008-2013 թվականներին 18-ամյա վիսկին արժանացել է «San Francisco Spirits Competitions»-ի վեց հաջորդական կրկնակի ոսկե մեդալի։ «Proof66.com» գնահատման ագրեգատորը Յամասակիի 18-ամյա հնեցմամբ վիսկին իր գնահատածների շարքում ընդգրկում է 97 տոկոսանոցների դասում։

2013 թվականի Վիսկիի համաշխարհային մրցանակաբաշխության ժամանակ Յամասակիի 25-ամյա վիսկին արժանացել է «Ճապոնական լավագույն ոչ թունդ խմիչք» կոչմանը։ Ջիմ Մյուրեյի «Whisky Bible 2015»-ը տարվա լավագույն վիսկի մրցանակով պարգևատրել է «Yamazaki Single Malt Sherry Cask 2013»-ը 
։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Buxton, Ian (2012). 101 World Whiskies to Try Before You Die. Edinburgh: Hachette Scotland. pp.&nbsp;78–79. ISBN 9780755363193.

## Արտաքին հղումներ
* 
*Պաշտոնական կայք 
*Ուղեցույց 

Կատեգորիա:Գործարաններ
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Ճապոնական ապրանքանիշեր
Երևանի Հյուսիսային համալսարանի Ալավերդու «Թումանյան» մասնաճյուղ

**Երևանի Հյուսիսային համալսարանի Ալավերդու «Թումանյան» մասնաճյուղ**, բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքում։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1996 թվականին՝ որպես առանձին «Թումանյան» համալսարան, իսկ 2000 թվականին մասնաճյուղի կարգավիճակով միացվել է Երևանի Հյուսիսային համալսարանին։

Մասնաճյուղի կայացման գործում էական ներդրում են ունեցել դասախոսներ Ռոբերտ Տիտանյանը, Հովիկ Հանեսյանը, Լեյլի Կարապետյանը, Եսայ Եսայանը, Արտյոմ Անդրեասյանը, Աշոտ Ներսիսյանը, Ռոմիկ Կարապետյանը, Հենրիկ Քոչինյանը և ուրիշներ։

Համալսարանում սովորում է շուրջ 300 ուսանող, այդ թվում՝ Ստեփանավանի, Գուգարքի տարածաշրջաններից, Տավուշի մարզից, Վրաստանի հայաբնակ գյուղերից, Ջավախքից։

1997 թվականից մասնաճյուղի կազմում գործում է բժշկական քոլեջ։

## Ֆակուլտետներ
* Տնտեսագիտություն և կառավարում 
* Իրավագիտություն 
* Մանկավարժություն և մեթոդիկա 
* Ինֆորմատիկա և հաշվողական տեխնիկա

## Վարչակազմ
Երևանի Հյուսիսային համալսարանի Ալավերդու «Թումանյան» մասնաճյուղի հիմնադիր տնօրենը Ռոբերտ Տիտանյանն է։ 2000-2013 թվականներին մասնաճյուղի տնօրենը Վլադիմիր Բեկթաշյանն էր, իսկ 2013 թվականից՝ Ալբերտ Սարգսյանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երևանի Հյուսիսային համալսարանի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ալավերդի
Կատեգորիա:Ալավերդու շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի համալսարաններ
Հոլ

thumb|Պտտվող հոլ
thumb|Սլովենականհոլ (տիպիկ օրինակ)

**Հոլ**, խաղալիք (և ոչ միայն), պտտման ընթացքում պահապանում է հավասարակշռությունը հենման կետի նկատմամաբ։

Արագ պտտվող հոլը չի ընկնում (իմպուլսի մոմենտի պահպանման օրենքով)։ Աստիճանաբար շփման ուժերը բերում են նրան, որ հոլի անկյունային արագությունը սկսում է փոքրանալ և նա սկսում է շեղվել պտտման առանցքից։ Պտուտաքայլով սկսում է հեռանալ առանցքից, պրոցեսիայի ենթարկվել և աստիճանաբար գալիս է դադարի վիճակի։ 
thumb|Հոլի պրոցեսիան|right
Հոլը, գիրոսկոպի պարզագույն օրինակ է, գիրոսկոպն օգտագործվում է ժամանակակից նավարկման համակարգերում։

Հոլը Մանկական Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթի խորհրդանիշն է։

## Տարատեսակներ

Պատկեր:K umdrehkreisel.jpg|Չինական հոլ, պտտվելիս շրջվում է գլխիվայր։
Պատկեր:Celt with weights of gemstone turtles-01.jpg|Կելտական քար, կարող է ինքնակամ փոխել պտտման ուղղությունը։
Պատկեր:TCTrompos.jpg|Տրոմպո, պտտման համար օգտագործվում է բարակ պարան։
Պատկեր:Sevivon.jpg|Դրեյդլ, քառանիստ է։
Պատկեր:Nimmgib.2.jpg|Վերցրու հապա (),խաղաքարերի նման վեցանիստ է։
Պատկեր:Sakai-Kreisel.jpg|Սակայի, պատրաստվում է մետաղալարից։ Հայտնագործել է ճապոնացի պրոֆեսոր Տակաո Սակային։


* Կուբար, տրոմպոյի ռուսական տարբերակը։
* Լևիտրոն, մագնիսական բարձիկով։

thumb|Պարանով հոլ

## Հոլով խաղալիքներ
thumb|Հոլով խաղալիք
Խաղը հիշեցնում է բիլիարդ։ Ափսեանման հարթության վրա հոլը պտտվում է և տարբեր ուղղությամբ ցրում գնդիկներին։ Գնդիկները ընկնում են տարբեր փոսիկների մեջ։ Ամեն մի փոսիկ բալավորված է, և խաղացոողը համապատասխան բալեր է հավաքում։

## Գեղարվեստ

Jean-Baptiste Siméon Chardin 006.jpg|Շարդեն.Հոլով տղան (1735 թվական)
Piet Hohmann Bromtol.jpg|Հոլ հուշարձան, Նիդեռլանդներ 
Teetotum Bruegel.gif|Դեյդլով աղջիկը, *Փիթեր Բրեյգել Մանկական խաղեր* (1560 թվական)


## Կինոյում և մարդկային գործունեության այլ ոլորտներում
* «Հոլը», *ռուսական գեղարվեստական ֆիլմ 2009 թվական։*
* «Սկիզբ», *գեղարվեստական ֆիլմ 2010 թվական, ԱՄՆ։*
* «Ի՞նչ, Որտե՞ղ, Ե՞րբ» , *ինտելեկտուալ խաղ,որտեղ հարցերն ընտրվում են սլաքով հոլի օգնությամբ։*

## Ծանոթագրություններ

* viktor-kaye.livejournal.com

Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Բոինգ 737-ի ավիավթար Ջակարտայի մոտ

**Բոինգ 737-ի ավիավթար Ջակարտայի մոտ**, խոշոր ավիավթար Ինդոնեզիայի մայրաքաղաք Ջակարտայի մոտ, որը տեղի է ունեցել 2018 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։ Lion Air ավիաընկերության Boeing 737 MAX 8 ինքնաթիռը կատարում էր JT-610 չվերթը՝ Ջակարտայից դեպի Պանկալպինանգ։

Ինքնաթիռում եղել է 181 ուղևոր (178 մեծահասակ և 3 երեխա) և անձնակազմի 8 անդամ։ Ուղևորների թվում եղել է 20 ինդենեզացի պաշտոնատար անձ, 7 անձ Բակգկո-Բելիտունգի շրջանային ազգային ներկայացուցչությունից և 3 դատավոր։

Վթարված ինքնաթիռը հայտնաբերվել է Ճապոնական ծովում, Ճավա կղզուց 13 կմ արևմուտք։ Մահացել են ինքնաթիռում եղած բոլոր 189 մարդիկ։ Սա Բոինգ 737-ի MAX 8 դասի ինքնաթիռի առաջին վթարն է և զոհերի թվով խորոշագույնն է Բոինգ 737-ի համար (սրանից առաջ եղել է Մանգալուրի ավիավթարը, որի զոհերի թիվը 158 է)։

## Ինքնաթիռ
Boeing 737 MAX 8 (կողային համարը PK-LQP, գործարանային՝ 43000, սերիական՝ 7058) ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքը կատարել է 2018 թվականի հուլիսի 30-ին։ Lion Air ավիաընկերություն է տեղափոխվել երկու շաբաթ անց՝ օգոստոսի 13-ին։ Այդ մոդելի ինքնաթիռը կարող է տեղափոխել 162-ից 210 ուղևոր։ Այն հագեցած է եղել երկու CFM International LEAP-1B տուրբոշարժիչներով։ Մինչ վթարն ունեցել է 440 «թռիչք-վայրէջք» և օդում է գտնվել 800 ժամ։

Սա Բոինգ 737-ի չորրորդ սերնդի առաջին ինքնաթիռն է, որը վթարվել է։

## Ուղևորներ և անձնակազմ
Ըստ ինդոնեզացի պատասխանատու պաշտոնյաների, ինքնաթիռում եղել է 189 մարդ, որոնցից 181 ուղևոր (178 մեծահասակ և 3 երեխա, որից մեկը մանկահասակ) և անձնակազմի 8 անդամ։

JT-610 չվերթի անձնակազմում եղել է 2 օդաչու և 6 բորտուղեկցորդ։
* Ինքնաթիռի հրամանատարը եղել է հնդիկ Բհավայ Սունեյյան Նյու Դելիից, որը «Lion Air» ընկերությունում աշխատել է 7 տարի՝ օդում լինելով մոտ 6000 ժամ։
* Երկրորդ օդաչուն եղել է ինդոնեզացի՝ 5000 թռիչքային ժամով։

Ուղևորների թվում եղել են
* 20 աշխատակից Ինդոնեզիայի ֆինանսների նախարարությունից,
* 10 աշխատակից Ինդոնեզիայի աուդիտորական խորհրդից,
* 2 աշխատակից Ինդոնեզիայի Ֆինանսների և Զարգացման վերահսկղության գործակալությունից,
* 7 աշատակից Բակա-Բելիտունգի շրջանային ազգային ներկայացուցչությունից,
* 3 փաստաբան և 3 դատավոր։

Ինքնաթիռում է եղել է նաև մեկ արտասահմանցի՝ Իտալիայի քաղաքացի, պրոֆեսինալ հեծանվորդ Անդրեա Մանֆրեդին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ավիավթարի նկարագրությունը Aviation Safety Network-ում
* JT-610 չվերթը flightradar24-ում
* Lion Air JT-610 Boing 737 Jatuh, Kabasarnas : ELT Tidak Terdeteksi LUT  /  

Կատեգորիա:2018 հոկտեմբերի իրադարձություններ
Օձուտ (լեռ)

**Օձուտ**, լեռ Թուրքիայում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնաշղթայում, Չմշկածագի գավառակում։ Թուրքերը թարգմանաբար անկանել են *Իլանդաղ*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մնձուրի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Թունջելիի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Ֆելիքս Կոստանդյան

**Ֆելիքս Հայկի Կոստանդյան** (), ինժեներ-մեխանիկ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1972)։

## Կենսագրություն
Ֆելիքս Կոստանդյանը ծնվել է 1929 թվականին Լոռու մարզի Օձուն գյուղում։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մեխանիզացիայի ֆակուլտետը։

### Անձնական կյանք
Կոստանդյանի կինը բժշկուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1970) Պայծառ Դիլբարյանն էր (1932, Սպիտակ - 2009, Օձուն), որը հատկապես ակտիվ գործունեություն է ծավալել երկրաշարժից տուժած տարածքներում։ Պարգևատրվել է Պատվո նշան շքանշանով (1966)։

## Աշխատանքային գործունեություն
Ֆելիքս Կոստանդյանն աշխատել է Կրասնոդարի երկրամասում, այնուհետև Ալավերդու քիմիական, ապա պղնձաքիմիական կոմբինատում։ Աշխատանքային գործունեությունը շարունակել է Ախթալշին տրեստում՝ որպես գլխավոր մեխանիկ, շինմեքենայացման գլխավոր վարչության պետ։ Երկար տարիներ եղել է շինմոնտաժային տրեստի կառավարիչ՝ ակտիվ մասնակցություն ունենալով Ալավերդու պղնձաքիմիական կոմբինատի շինարարական և արտադրատեխնիկական վերակառուցման աշխատանքներում։ Տրեստում նրա կառավարիչ աշխատելու ժամանակահատվածում վերակառուցվել է ոչ միայն պղնձաքիմիական կոմբինատը, այլև բուռն վերելք է ապրել նաև Ալավերդի քաղաքը։ Այստեղ ձևավորվել է Սանահինի նոր թաղամասը, կառուցվել են Ալավերդի-Սանահին ճոպանուղին, ավտոճանապարհը, դպրոցի, մանկապարտեզի, տեխնիկումի շենքերը, մշակույթի պալատը, հյուրանոցը։ Այդ տարիներին շինմոնտաժային տրեստի գործունեության շրջանակը ընդգրկել է նաև Ալավերդի քաղաքի վարչական տարածքի մեջ մտնող Սանահին, Ակներ, Թումանյան, Այրում, Ախթալա բնակավայրերը, նաև Ստեփանավանի, Թումանյանի, Կալինինոյիյի, Նոյեմբերյանի շրջանները։

1981 թվականից Կոստանդյանը ղեկավարել է «Հանրապետական շինարարական կենտրոն» վերապատրաստման դպրոցը։ Նա նաև կազմակերպել է հանրօգուտ միջոցառումներ և նախաձեռնություններ, եղել է հասարակական ակտիվ աշխատող։

Կոստանդյանը մեծ աշխատանք է կատարել Երևանաբնակ հայրենակիցների համախմբման, հայրենի բնաշխարհի հետ կապի ամրապնդման ուղղությամբ։ Երկար տարիներ գլխավորել է Երևանաբնակ օձունեցիների «Օձուն» և լոռեցիների «Թումանյան» հայրենակցական միությունը։

## Պարգևներ
1971 թվականին Կոստանդյանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարարներ
Կատեգորիա:Օձուն գյուղում ծնվածներ
Երկմատ ծույլ

**Երկմատ ծույլ**, կամ **ունաու** (), երկու պահպանված երկմատ ծույլերի տեսակներից մեկը։ Տեսակը առաջին անգամ դասակարգել է   Լիննեյի կողմից 1758 թվականին, ով վերագրեց տեսակը *[[Bradypus]]* (*Bradypus didactylus*) տիպին։

Երկմատ ծույլերը բնակվում են Հարավային Ամերիկայի արևադարձային անտառների հյուսիսային հատվածում, ներառյալ Պերուն և Բրազիլիայի մի մասը՝ ընկած Ամազոն գետից հյուսիս։

## Նկարագրություն
Կենդանու մարմնի երկարությունը 53—73 սմ է, զանգվածը 4-8 կգ։ Մորթին կոշտ է, խիտ նախաշերտով։ Գունավորումը մոխրագույն -  դարչնագույնից բեժ գույն, մեջքի մասում մորթին ավելի մուգ ու երկար է՝ մինչև 15 սմ, դեմքը կճատաքիթ։ Աչքերը փուքր ու մուգ են՝ շականակագույն ծիածանաթաղանթով։ Ականջները մորթու տակ թաքնված են։ Ունի յոթ պարանոցային ողեր, 24-25 կրծքային ողեր, ինչը կաթնասունների շրջանում առավելագույն քանակն է։ Երկմատ ծույլի ամենամոտ հարակից տեսակը Հոֆմանի «ծույլն» է (*Choloepus hoffmani*), որը ևս վերաբերում է  *[[Choloepus]]* տիպին։

## Կենսակերպ
Վարում է խիստ ծառային ապրելակերպ՝ զբաղեցնելով մոտավորապես չորս հեկտար տարածք։

## Բեղմնավորում
Հղիությունը տևում է վեց ամիս։ Կենդանու ձագը կշռում է 30-34 գրամ և ունենում է 25 սմ երկրություն։ Մոտավորապես 2,5 ամսականից նա սկսում է ուտել տերևներ, իսկ հարևան ճյուղ է տեղափոխվում ինը ամսականից։ Հայտնի են երկմատ ծույլերի բազմացման դեպքեր ոչ բնական պայմաններում։ Ոչ բնական պայմաններում ապրում են մինչև 40 տարի, իսկ բնության մեջ, միջին կյանքի տևողությունը 20 տարի է։

## Բնապահպանական կարգավիճակ
Տեղաբնիկները օգտագործում  են ծույլերի միս, կաշվից պատրաստում են թամբի ծածկոցներ, իսկ ճանկերը օգտագործում են զարդերի պատրաստման համար։

Ունաուն չի դասվում պաշտպանվող տեսակների թվին։

## Պատկերասրահ

File:Двупалый ленивец I.jpg|Երկմատ ծույլը Մորոզովսկի կենդանաբանական այգում
File:Двупалый ленивец II.jpg|
File:Двупалый ленивец III.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Двупалый ленивец или уна

Կատեգորիա:Համրուկներ
Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Զամբեզի (տարածք)

**Զամբեզի** (), (մինչ 2013 թվականի օգոստոսի 8-ը՝ Կապրիվի), (), Նամիբիայի 14 վարչական շրջաններից մեկն է։ Տեղակայված է Կապրիվիի գոտու արևելյան մասում, ինչի համար էլ ստացել է իր անվանումը։ Տարածքը 14&nbsp;528 կմ² է, բնակչությունը՝ 90&nbsp;596 (2011)։ Վարչական կենտրոնը Կատիմա-Մուլիլո քաղաքն է։

## Պատմություն
Այն տարածքի հանձնումը, որը հնարավորություն էր տալիս գերմանական պրոտեկտորատից Հարավարևմտյան Աֆրիկայի Զամբեզի գետ հասնելու համար, նախատեսվել էր Զիմբաբվեի պայմանագրով, բայց փաստացի՝ Կապրիվիի գոտու միավորումը տեղի ունեցավ միայն 1891 թվականին։ «Կապրիվիի գոտին» իր անվանումը ստացել է  Լեո ֆոն Կապրիվիի անունից (գերմանացի զինվորական և քաղաքական գործիչ), որը 1890-1894 թվականներին եղել է Գերմանիայի կանցլեր։

«Կապրիվիի գոտու» առանձնացումը հանգեցրեց լոզի (բարոտսե) ժողովրդի էթնիկական տարածքի քայքայմանը։ Այդ տարածքի մեծ մասը մնաց Բարոտսելենդում, որն էլ 1885 թվականին դարձավ Մեծ Բրիտանիայի պրոտեկտորատը, իսկ հետագայում մտավ բրիտանական պրոտեկտորատ  Հյուսիսային Ռոդեզիայի կազմի մեջ։ Զամբիայի Հանրապետության անկախության հռչակման ժամանակ լոզի ժողովուրդը բազմիցս հանդես եկավ «Կապրիվիի գոտու» արևելյան հատվածը Զամբիայի կազմում ընդգրկելու պահանջով, սակայն Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը հրաժարվեց վերանայել այդ առաջարկը։

1968 թվականին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության կառավարությունը ապարտեիդի քաղաքականության շրջանակներում ստեղծեց Հարավարևմտյան Աֆրիկայի 11 էթնիկ «հայրենիք» (homeland): Ընդ որում «Կապրիվիի գոտու» արևմտյան հատվածը ներառվեց Կավանգոլենդի հոմլենդի մեջ, իսկ արևելյան մասը կազմեց Արևելյան Կապրիվը։

1977 թվականին Արևելյան Կապրիվի հոմլենդը ստացավ ներքին ինքնակառավարման իրավունք՝ Կապրիվիի պետություն անվանումով, ստեղծվեց կառավարություն և օրենսդրական խորհուրդ, զինանշան և դրոշ։ Կապրիվիի պետության դրոշն իրենից ներկայացնում էր 4՝ հավասար երկարությամբ գիծ՝ սև, սպիտակ, կապույտ և կանաչ գույներով։ Սպիտակ և կապույտ պաստառի վրա պատկերված էին 2 սև փիղ՝ կնճիթները միմյանց ուղղած։

1990 թվականին Նամիբիայի հանրապետության անկախության հռչակմամբ՝ Կավանգոն և Կապրիվին ընդգրկվեցին նրա կազմում և դադարեցին առանձին գործել՝ իրենց դրոշներով և զինանշաններով հանդերձ։

## Վարչական բաժանումը
Տարածքը բաժանվում է 8 ընրական շրջանի

* Ջուդեա Լյաբոլոմա
* Կաբե
* Հարավային Կաբե 
* Կատիմա-Մուլիլո (գյուղական տարածք)
*Կատիմա-Մուլիլո (քաղաքային տարածք)
* Կոնգոլա
* Լինյատի
* Սիբինդա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Flag of East Caprivi.svg| Կապրիվիի պետություն1977—1990
Պատկեր:Flag of CANU.svg| Կապրիվիի աֆրիկյան ազգային միություն


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Statistikprofil von Sambesi 2011 ; Namibia Statistics Agency, Februar 2014 (englisch)

Կատեգորիա:Նամիբիայի շրջաններ
Արթուր Գֆի

**Արթուր Գֆի** (, ), Պուատոյի նահանգապետ, վերջին դուքս դե Ռոաննե Գֆիերի դինաստիայից, Բլեզ Պասկալի ամենամոտ ընկերներից մեկը։

## Կենսագրությունը
թջճpx|մինի|Արթուր Գիֆի վերակառուցած Ուարոնի դղյակը Պուատոյում
Անրի Գֆիերի որդին, մարքիզ Բուասի, կոմս Մոլեվրի (1605—24 օգոստոսի 1639) և Անն-Մարի Պեր (մահացել է 1676)։ Տասնհինգ տարեկանում իր պապ Լուի Գիֆերից ժառանգել է Ռոհաննայի դուքս բարձր կոչումը (1575—1642)։ Ծառայել է բանակում, 1649 թվականին նշանակվել է բանակի մարշալ (ֆրանսիական Maréchal de camp - բրիգադայի գեներալ)։ 1651 թվականին նա ստանում է Պուատոյի նահանգապետի պաշտոնը։ Այդ տարածքում է գտնվում նրան պատկանող հողերի մեծ մասը և դքսի նստավայր-Ուարոնի դղյակը ()։ 1654 թվականին Լյուդովիկ XIV թագադրման արարողակարգին դուքսը կրում է թագավորի դաշույնը։

1652 թվականին ծանոթանում է Բլեզ Պասկալի հետ։ Դքսի և գիտնականի միջև ստեղծվում է ընկերական փոխհարաբերություններ, որը կապված էր ընդհանուր հետաքրքրություններով՝ չնայած պապի  հակաաստվածային ոգով դաստիարակությանը, դե Պուանան, այնուամենայնիվ, հետաքրքրվում էր կրոնի հարցերով։ Նա հրապուրված էր նաև մաթեմատիկայով։ Պասկալը հաճախ էր հյուրընկալվում դքսի տանը, որտեղ նրա համար հատուկ սենյակ էր առանձնացված։

Դուքս դե Պուանան եղել է Պուատի ճահիճների չորացման ընկերության բաժնետեր, որտեղ և ներգրավել էր Պասկալին։ Իր ընկերոջ, գիտնական դոկտոր դե Ռոհանայի ազդեցությամբ զբաղվել է Յանսենիզմի գաղափարներով և փոխել իր կյանքի ձևը։ Նա հրաժարվել է հարուստ Ժառանգորդ օրիորդ դե Մեսմի հետ ամուսնությունից և պատրաստվում էր դառնալ Պոր֊Ռոյալյայի ճգնավոր, զրկելով իրեն նահանգապետի լիազորություններից։ Նման փոփոխությունները դքսի ընտանիքում հավանության չարժանացան, իսկ ինքը՝ Պասկալը դրա հետևանքով քիչ էր մնում կյանքից զրկվեր։ Մի անգամ դքսի տան իր սենյակ է ներխուժում դաշյունով ծառան։ Գիտնականին մահից փրկում է միայն այն, որ այդ օրը նա հեռանում է տնից ավելի վաղ, քան անում էր միշտ։

1658 թվականին դուքս դե Պուանան համոզում է Պասկալին, որն այդ ժամանակ հեռացվել էր գիտական գործունեությունից և չէր պատրաստվում հրապարակել իր հայտնագործությունները՝ խնդրի լուծումները կապված ցիկլոիդների հետազոտման հետ, անցկացնելով մրցույթ մաթեմատիկների միջև կոմպլեքս խնդիրների լուծման հետ կապված։

1662 թվականին գլխավորում է Փարիզի ձեռնարկությունը՝ էժան հանրային կառքերի շարժման տեղափոխման գործով (ծածկակառքերը հետագայում ստացել են հանրակառքեր անվանումը), որի ստեղծման գաղափարը տվել է Պասկալը։

Պասկալի մահից հետո 1662 թվականին Պուանան փորձում է հրատարակել նրա փիլիսոփայական աշխատությունները։ Իր քրոջ Շառլոտայի օգտին նա հրաժարվում է դքսի կոչումից (1667), որն դավաճանել  էր(1667) իր ամուսնուն՝ Ֆրանսուա դե լա Ֆեյյադին, հայտնի զորահրամանատարի հորը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Гербы герцогов де Роанне 

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Արարատ Մկրտումյան

**Արարատ Աշոտի Մկրտումյան** (), հայ բանաստեղծ, գրական և հասարակական գործիչ։ Գրել է բանաստեղծություններ, քառյակներ, բալլադներ, քննադատական ու հրապարակախոսական հոդվածներ։

## Կենսագրություն
Արարատ Մկրտումյանը ծնվել է 1957 թվականի մայիսի 1-ին Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում՝ ծառայողի ընտանիքում։

1974 թվականին ավարտել է Ալավերդու Ս. Սպանդարյանի անվան միջնակարգ դպրոցը, որն ավարտելուց հետո աշխատել է Ալավերդու լեռնամետալուրգիական կոմբինատում՝ որպես բանվոր։

1975-1977 թվականներին ծառայել է բանակում։

1977-1982 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետում, այնուհետև ուսումը հեռակա շարունակել է ասպիրանտուրայում։

1984 թվականից աշխատել է Գյուրիում՝ որպես գրքասերների ընկերության քաղաքային բաժանմունքի քարտուղար։ Միաժամանակ ղեկավարել է Գյումրիի «Շամանդաղ» գրական խմբակը։ «Գարուն», «Ավանգարդ», «Բանվոր», «Լոռի» թերթերում տպագրել է բանաստեղծություններ, գրական խնդիրներին նվիրված հոդվածներ և ակնարկներ։

Մահացել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ Լենինականում՝ երկրաշարժի ժամանակ։

### Ընտանիք
* Հայր՝ Աշոտ Մկրտումյան
* Մայր՝ Շամամ Մկրտումյան
* Քույրեր՝ Անահիտ, Անուշ, Ալվարդ Մկրտումյաններ
* Եղբայր՝ Արթուր Մկրտումյան
* Կին՝ Կարինե Մկրտումյան (Ձվակերյան) (ամուսնացել են 1980 թվականին)
* Դուստրեր՝ Լիլիթ (ծնվել է 1981 թվականին) և Մարիամ (ծնվել է 1983 թվականին) Մկրտումյաններ

## Ստեղծագործություններ
1993 թվականին լույս է տեսել Մկրտումյանի «Ծանրացող արյուն» բանաստեղծությունների ժողովածուն, իսկ 2007 թվականին՝ «Մի հայրենիք ավելի» ժողովածուն։

Մկրտումյանը հիմնականում գրել է դասական բանաստեղծություններ, իր ուժերը փորձել է նաև ազատ բանաստեղծության ժանրում։ Նա ռեալիստ գրող է. կյանքը պատկերել է այնպիսին, ինչպիսին կա՝ չվախենալով բարձրաձայնել ճշմարտությունը։

Մտերիմ է եղել բանաստեղծներ Հովհաննես Գրիգորյանի և Հակոբ Մովսեսի հետ։

## Գրական մրցանակաբաշխություն
Արարատ Մկրտումյանի մահից հետո նրա եղբայրը՝ Արթուր Մկրտումյանը, աջակցում է երիտասարդ բանաստեղծներին, կազմակերպում մրցանակաբաշխություններ, միջոցառումներ։

2017 թվականի հունիս ամսից Հայաստանի գրողների միության Շիրակի մարզային բաժանմունքի կողմից հայտարարվել է «Արարատ Մկրտումյան» ամենամյա գրական-երիտասարդական մրցանակաբաշխություն, որին կարող են մասնակցել Շիրակի մարզում ապրող և ստեղծագործող մինչև 31 տարեկան (Արարատ Մկրտումյանը ապրել է 31 տարի) բանաստեղծները։ Մրցանակը սահմանվել է Արթուր Մկրտումյանի նախաձեռնությամբ` ի նպաստ հայ գրականության զարգացման։ 2018 թվականին համանմնան մրցանակաբաշխություն է կազմակերպվել նաև Լոռու մարզում, որտեղ 1-ին տեղը զբաղեցրել է բանաստեղծուհի Լորետա Մուրադյանը «Թաքնագրեր» ժողովածուի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արարատ Մկրտումյան. Բանաստեղծություններ
* Արարատ Մկրտումյան. Բանաստեղծություններ
* Ֆիլմ բանաստեղծի մասին

Կատեգորիա:Ալավերդի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Սպիտակի երկրաշարժի զոհեր
Ուգանդայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

**Ուգանդայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ**, Ուգանդայի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված 3 անվանումներ  (|2012 թվականի դրությամբ)։ 1 օբյեկտ ընդգրկված է ցանկում մշակութային չափանիշներով, 2 օբյեկտ՝ բնության։ Բուխանգի թագավորների հուղարկավորությունը Կասուբում ճանաչվել է մարդկային ստեղծագործ  հանճարի գլուխգործոց (չափանիշ) և գտնվում է վտանգի տակ գտնվող Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում, իսկ ազգային պարկեր  Բվինդի-Իմպենիտրեիբլը և Ռուվենզորի-Մաունտինսը ճանաչվել են բնության ֆենոմեններ կամ տարածքներ բնության բացառիկ գեղեցկության և էսթետիկ կարևորության։ Բացի դա 2012 թվականի դրությամբ  հանրապետության 5 օբյեկտներ գտնվում են Համաշխարհային ժառանգության  ցանկը ընդգրկվելու թեկնածուների ցուցակում։ Ուգանդան  վավերացրել է Կոնվենցիա համաշխարհային մշակութային և բնության ժառանգության պահպանման մասին 20 նոյեմբերի 1987 թվական։

Առաջին անգամ Ուգանդայի երկու օբյեկտ ընդգրկվել են ցանկում 1994 թվականին Յունեսկոյի համաշխարհային ժառանգության Կոմիտեի 18-րդ նիստի ժամանակ։

## Ցանկ
Այս աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են Յունեսկոյի համաշխարհային ժառանգության ցուցակ ավելացվելու հերթականությամբ

## Նախնական ցուցակ
Աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են նախնական ցուցակ ընդգրկվելու հերթականությամբ: Այս ցանկը ներառում է Ուգանդայի կառավարության կողմից Համաշխարհային ժառանգության ցուցակ ընգրկվելու թեկնածու առաջարկված օբյեկտները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Uganda . UNESCO World Heritage Centre.

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
Սուրեն Հոբոսյան

**Սուրեն Գևորգի Հոբոսյան** (), պատմաբան, հնագետ-ազգագրագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու (1998)։

## Կենսագրություն
Սուրեն Հոբոսյանը ծնվել է 1949 թվականին Ալավերդու շրջանի (այժմ Լոռու մարզի) Շնող գյուղում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմական ֆակուլտետի հնագիտության բաժինը։ Աշխատանքի է անցել Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում՝ որպես ազգագրության բաժնի ավագ լաբորանտ։ 1981 թվականից եղել է գիտաշխատող, 2004 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող, իսկ 2005 թվականից՝ ազգագրության բաժնի վարիչ։ 1989-2009 թվականներին մասնակցել է Լոռի բերդի, Աշտարակի, Երնջատափի, Աքորու և այլ հուշարձանների պեղումներին։ 2009 թվականից Հոբոսյանը ղեկավարել է Թեղուտի հանքավայրի իրացման գոտու պատմամշակութային հուշարձաների հնագիտական ուսումնասիրություններ իրականացնող արշավախումբը։

## Գիտական գործունեություն
Հոբոսյանի գիտական հետազոտությունները հիմնականում վերաբերում են ավանդական տնտեսությանը, ձիթհանության հմտություններին, հացահատիկների վերամշակման համակարգին, խաղողագործության ու գինեգործության ազգագրությանը։

## Ստեղածագործություններ
* «Հայոց ձիթհանության մշակույթը XIX դարի 2-րդ և XX դարի 1-ին կեսերին» մենագրություն (2007)
* «Գինին հայոց ավանդական մշակույթում» (համահեղինակ) (2005)
* «Ժողովուրդներ և մշակույթներ. Հայեր» (համահեղինակ) (2011)

Շուրջ 40 գիտական հոդվածների հեղինակ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սուրեն Հոբոսյան. Դսեղի արեւի ժամացույցը տեղափոխելը հանցագործություն է

Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Հայ հնագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Հենրիկ Քոչինյան

**Հենրիկ Ջումշուդի Քոչինյան** (), ինժեներ-մեխանիկ, քաղաքական և պետական գործիչ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1978), պրոֆեսոր (2002)։ Հեղինակել է 53 գիտական հոդված, ուսումնական ձեռնարկներ, դասագրքեր։ Արժանացել է մի շարք պետական պարգևների։

## Գործունեություն
1956-1966 թվականներին սովորել և ավարտել է Շնող գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկամեքենաշինական ֆակուլտետում։ 1972-1976 թվականներին սովորել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։

1971-1974 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի նախարարության կոնստրուկտորային-տեխնոլոգիական բյուրոյում՝ որպես կոնստրուկտոր, ավագ կոնստրուկտոր, ավագ ինժեներ։ Դրանից հետո՝ մինչև 1995 թվականը, աշխատել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում՝ որպես օգնական, դոցենտ, դեկանի տեղակալ, մեխանիկամեքենաշինական ֆակուլտետի դեկան։ 1990-1995 թվականներին համատեղությամբ եղել է Ավտոմոբիլների ամբիոնի վարիչ։ 1990-1998 թվականներին եղել է Հայաստանի տրանսպորտի և կապի նախարար։ 1998-2006 թվականներին եղել է Լոռու մարզպետ, 2008-2010 թվականներին՝ ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի հարկային տեսչության պետ, վարչության պետի տեղակալ, 2010-ից՝ ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության «ՀՀ ավտոմոբիլային ճանապարհների տնօրինություն» ՊՈԱԿ-ի գլխավոր տնօրեն։

## Գիտական աշխատանքներ
* «Ավտոմոբիլային ագրեգատների հաշվարկ և նախագծում» (1994)
* «Էկոլոգիական անվտանգություն» (2001)
* «Փորձնական արդյունքների մշակում և մոդելավորում» (2003)

## Պարգևներ
* Մխիթար Գոշի (2002), Անանիա Շիրակացու (2004), Զորավար Անդրանիկի (2005) մեդալներ
* ՀՀ վարչապետի (2006), ՀՀ տարածքային կառավարման (2006), ՀՀ կրթության և գիտության (2008), ՀՀ տրանսպորտի և կապի (2010) նախարարությունների ոսկե հուշամեդալներ
* ՀԽՍՀ ԺՏՆ ցուցահանդեսի (1985), Ֆրիտյոֆ Նանսենի (1999), Աղետի գոտու վերականգնման ռուս-հայկական համագործակցության (2004), ՀՀ ոստիկանապետի համագործակցության (2005) մեդալներ
* Երևանի պոլիտեխնիկական և Վանաձորի մանկավարժական (2012) ինստիտուտների ոսկե մեդալներ
* ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր, ՀՀ վարչապետի և ՀՀ ոստիկանապետի կողմից անվանական զենքեր

Քոչինյանն արժանացել է նաև Պատվավոր երկաթուղային (1996), ԱՊՀ երկրների պատվավոր ճանապարհաշինարար (2012), Վանաձորի, Շնողի, Դսեղի, Գարգառի պատվավոր քաղաքացու կոչումների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նախարարներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Հայաստանի գրողների միության Լոռու մարզային բաժանմունք

**Հայաստանի գրողների միության Լոռու մարզային բաժանմունք**, գրական տարածաշրջանային կազմավորում Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1957 թվականի հուլիսի 21-ին՝ որպես ՀՍԳՄ Կիրովականի գրական միավորում։ Նախագահ է նշանակվել Նոր-Այրը, ով բաժանմունքը ղեկավարել է 17 տարի։

Միավորման ստեղծումն առաջինը ողջունել է Ավետիք Իսահակյանը՝ այդ մասին ասելով. 
1960 թվականին լույս է տեսել «Լոռի» ալմանախը, իսկ մի քանի տարի անց հրատարակվել են Նորիկ Սաֆարյանի, Սերո Անտոնյանի, Ռազմիկ Պողոսյանի, Մհեր Բեժանյանի, Գրետա Մկրտչյանի, Հրաչյա Սարուխանի բանաստեղծական առաջին գրքերը, Գալուստ Գալստյանի պատմվածքների ու նովելների ժողովածուն։

1968 թվականի նոյեմբերի 21-ին Կիրովականում անցկացվել է հանրապետության երիտասարդ և սկսնակ գրողների ութերորդ խորհրդակցությունը (մասնակիցներ էին Նաիրի Զարյանը, Համո Սահյանը, Պարույր Սևակը, Անահիտ Սահինյանը, Մկրտիչ Սարգսյանը, Սուրեն Աղաբաբյանը, Հրանտ Թամրազյանը, Սերգեյ Սարինյանը և այլք), որի արդյունքում Կիրովականի գրական միավորումը վերակազմավորվել է ՀԳՄ Կիրովականի բաժանմունքի, իսկ 2006 թվականից՝ Լոռու մարզային բաժանմունքի։

Հայաստանի սովետական գրողների միության Կիրովականի բաժանմունքի առաջին հաշվետու ընտրական ժողովը կայացել է 1974 թվականի փետրվարի 26-ին, որտեղ զեկուցումով հանդես է եկել Նոր-Այրը և իր խնդրանքի համաձայն ազատվել բաժանմուքի պատասխանատու քարտուղարի պարտականությունից։

2010 թվականին Վանաձորի ավագանու որոշմամբ բաժանմունքը նոր մասնաշենք է ստացել՝ տեղափոխվելով Վանաձորի Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի պալատ։

## Նկարագրություն
Հայաստանի գրողների միության Լոռու մարզային բաժանմունքը միավորում է Հայաստանում և դրա սահմաններից դուրս հայտնի ավագ, միջին և երիտասարդ սերունդների ստեղծագործողներին։ Բաժանմունքում կազմակերպվում են տարաբնույթ գրական միջոցառումներ՝ քննարկումներ, ընթերցումներ, գրքերի շնորհանդեսներ, գրողների հոբելյաններ։

1997 թվականից հրատարակվում է մարզային գրական բաժանմունքի «Երկունք» թերթը (հիմնադիր-խմբագիր՝ Մանվել Միկոյան), որը դարձել է գրական կյանքի տարեգիրը։ Ի տարբերություն մյուս գրական-մշակութային պարբերականների՝ «Երկունք»-ը տպագրում է բացառապես գրական նյութեր։

## Ղեկավարներ
* Ռազմիկ Պողոսյան (1974-1990)
* Հրաչյա Սարուխան (1990-1992)
* Նելլի Շահնազարյան (1992-1997)
* Սամվել Զուլոյան (1997-2000)
* Հրաչյա Սարուխան (2000-2009)
* Մանվել Միկոյան (2009 թվականից)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀԳՄ Լոռու մարզային բաժանմունքը՝ Վանաձորի Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի պալատում

Կատեգորիա:Գրական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միություն
Կատեգորիա:Վանաձորի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1957 հիմնադրումներ Հայաստանում
Ֆրանչեսկա Արկիբուջի

**Ֆրանչեսկա Արկիբուջի** (, ), իտալացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ֆրանչեսկա Արկիբուջին ծնվել է 1960 թվականի մայիսի 16-ին, Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում, մտավորականի ընտանիքում։ Նրա մեծ եղբայրը՝ Դանիելե Արկիբուջին, քաղաքական և տնտեսական գործիչ է, տեսաբան (ծնվ. 1958):  Արկիբուջին դերասանական վարպետություն է սկսել սովորել Ալեքսանդրո Ֆերզենից, հայրենիքում ավարտել է Փորձարարական կինոկենտրոնը  կինոռեժիսոր մասնագիտությամբ։

Սկզբում Ֆրանչեսկան կինոարվեստում իր կարիերան սկսել է, որպես դերասանուհի, նա 1978 թվականից  մինչև 2008 թվականը ընկած ժամանակահատվածում նկարահանվել է միայն 7 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում, սակայն վերջնական արդյունքում նա նախապատվությունը տվել է կինոռեժիսուրային և ֆիլմերի սցենարներ գրելուն։ 2017 թվականի հունվարի դրությամբ Արկիբուջին նկարահանել և սցենարներ է գրել 18 ֆիլմերի և հեռուստասերիալների համար։ Նա արժանացել է քսանչորս տարբեր կինոմրցանակների և առաջադրվել ևս տասնութում։  
   
Ֆրանչեսկան ամուսնացած է երաժիշտ Բատիստա Լենայի հետ և ունի երեք որդի։ Ընտանիքը բնակվում է և՛ Հռոմում, և՛ Տոսկանայում։ Նրանք ունեն հինգ կատու և մեկ շուն, ինչպես նաև զբաղվում են այգեգործությամբ։

## Ֆիլմագրություն
* Mignon è partita (1988)
* Verso sera (1990)
* The Great Pumpkin (1993)
* Con gli occhi chiusi (1994)
* La strana storia della banda sonora (1997)
* L'albero delle pere (1998)
* Domani (2001)
* Renzo e Lucia (2004)
* Lezioni di volo (2006)
* Questione di cuore (2009)
* Il nome del figlio (2015)
* Like Crazy (2016)
* Gli Sdraiati (2017)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իտալացի ռեժիսորներ
Միասնության արձան

**Միասնության արձան** (), Հնդկաստանի ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ և նախկին վարչապետ Վալլաբհբհայ Պատելի արձանը Հնդկաստանի Գուջարաթ նահանգի Նարմադա շրջանում։ Այն աշխարհի ամենաբարձր արձանն է։ Արձանի բարձրությունը 182 մետր է, պատվանդանի հետ բարձրությունը հասնում է 240 մետրի։ Միասնության արձանը մոտ 4 անգամ բարձր է Ազատության արձանից։

Արձանի կառուցման ծրագրերի մասին հայտարարվել է 2003 թվականին։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 31-ին այն բացել է Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին։ Կառույցն արժեցել է 430 մլն դոլար։ Արձանն իր շրջակա կառույցների հետ զբաղեցնում է 20 հազար քառ․ մ տարածք և շրջապատված է 12 քառ․ կմ մակերես զբաղեցնող արհեստական լճով։

[thumb|center|400px|Մի քանի արձանների չափերի համեմատություն․ Միասնության արձան՝ 240 մ (պատվանդանի հետ), [Գարնանային տաճարի Բուդդա՝ 153 մ (պատվանդանի հետ), Ազատության արձան (Նյու Յորք)՝ 93 մ (պատվանդանի հետ), Մայր հայրենիքը կանչում է (Վոլգոգրադ), Հիսուս Քրիստոսի արձան (Ռիո Դե Ժանեյրո), Դավիթ (Միքելանջելո) (Ֆլորենցիա)։]].

## Տես նաև
* Աշխարհի ամենաբարձր արձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Հնդկաստանում
Կատեգորիա:Գուջարաթ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հսկայական արձաններ
Պտուտակահան (կոկտեյլի տեսակ)

**Պտուտակահան**, օղու և նարնջի հյութից պատրաստված ալկոհոլային կոկտեյլ։ Կոկտեյլի այս տեսակը ներառված է լոնգ դրինք) կոկտեյլների խմբում։ Այն մտնում է Բարմենների միջազգային ասոցիացիայի պաշտոնական կոկտեյլների ցանկի մեջ)։

## Պատմություն
Պտուտակահան կոկտեյլի մասին գրավոր առաջին հիշատակումը հանդիպում է ամերիկյան «Թայմ» ամսագրի՝ 1949 թվականի հոկտեմբերի 24-ի համարում։

Կոկտեյլի անվան ծագման մասին հստակ և ճշգրիտ տեղեկություններ չկան, սակայն գոյություն ունեն վարկածներ, որոնց համաձայն՝ այս կոկտեյլը կապում են ամերիկացի օդաչուների, ամերիկացի նավթագործների հետ, ովքեր աշխատում են իսլամական երկրում՝ Սաուդյան Արաբիայում, հետևապես՝ չեն խմում ալկոհոլային խմիչքներ։ Կան նաև այլ վարկածներ։

## Պատրաստում
Բարմենների միջազգային ասոցիացիայի բաղադրատոմսի համաձայն՝

* 50 մլ օղի
* 100 մլ նարնջի հյութ։

Հայբոլ բաժակի մեջ, որը լցված է լինում սառույցի կտորներով, օղի և նարնջի հյութ են լցնում, իսկ հետո խառնում։ Կոկտեյլը զարդարվում է նարնջի կտորներով։

## Տարատեսակներ
* «Պտուտակահանը հակառակ». կոկտեյլի տարատեսակ, որը պատրաստվում է բաղադրատարրերի հակառակ հերթականությամբ։
* «Ձայնային պտուտակահան». կոկտեյլի տարատեսակ, որը պատրաստվում է օղու և «Բլյու կյուրասաո»-ի հավասար չափաբաժիններից և այդպես է անվանվել՝ ի պատիվ հայտնի «Դոկտոր Ով» հեռուստասերիալի պտուտակահանի։
* «Փոքրիկ գայլիկոն». պտուտակահանի տարատեսակ է (ընդ որում՝ ոմանք այն համարում են լիովին անկախ բաղադրատոմս), որը պարունակում է ջին և լայմի հյութ՝ ճիշտ այն նույն հարաբերակցությամբ, ինչ և պտուտակահանի դեպքում։ Մատուցվում է սառույցով։

## Տես նաև
* Կոկտեյլ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

## Արտաքին հղումներ

* Сайт Международной ассоциации барменов 
* Коктейль Screwdriver на сайте IBA 
* Коктейль Screwdriver на сайте Барменской ассоциации России 

Կատեգորիա:Ալկոհոլային կոկտեյլներ
Կատեգորիա:Կոկտեյլներ այբբենական կարգով
Մոգական թվեր (ֆիզիկա)

lang=ru|thumb|Նշված մոգական թվերով նուկլիդների աղյուսակ։
**Մոգական թիվ**, ատոմի միջուկում (ատոմային ֆիզիկա) գտնվող նուկլոնների թիվն է, որի դեպքում լրիվ լցվում է նրա թաղանթներից մեկը։

## Նկարագրություն
2012 թվականի դրությամբ հայտնի են 7 մոգական (ֆիզիկա) թվեր. 2, 8, 20, 28, 50, 82, 126։ Վերջին հայտնի թիվը վերաբերում է միայն նեյտրոններին (126)։ Այն ատոմի միջուկները, որոնք ունեն մոգական թվով պրոտոններ կամ նեյտրոններ, տարբերվում են մեծ կապի էներգիայով, այդ իսկպատճառով և ավելի մեծ կայունությամբ, քան իրենց մոտակա հարևանները տարրերի աղյուսակում։ Յուրահատուկ կայունությամբ են տարբերվում, այսպես կոչված, կրկնակի մոգական միջուկները։ Այդպիսի միջուկում մոգական են, և՛ նեյտրոնների թիվը, և՛ պրոտոնների թիվը։ Բնության մեջ գոյություն ունեն հետևյալ կրկնակի մոգական միջուկները  , , , , ։ Կան նաև մի քանի կարճ կյանքի տևողությամբ, արհեստականորեն ստացված կրկնակի մոգական միջուկներ , , , , , , ։ Մոգական թվով թաղանթ ունեցող նյութերը աչքի են ընկնում են տարրերի առատությամբ. Հելիում-4-ը տիեզերքի ամենաբազմաքանակ (և կայուն) միջուկներից մեկն է և առաջատար 208-ը՝ ամենաերկար կայուն նուկլիդն է։ Մոգական միջուկների տարօրինակ կայունությանը թույլ է տալիս ենթադրել, որ հնարավոր է ստեղծել տրանսուրանային տարրեր, որոնք կունենան կիսատրոհման մեծ պարբերություն,ինչը հատուկ չէ մեծ ատոմային զանգված ունեցող տարրերին։ Նուկլոնների մոգական թիվ ունեցող ծանր իզոտոպներ ենթադրվում է հայտնագործել, այսպես կոչված «կայունության կղզում»։ Քանի որ, ըստ միջուկների տեսական հաշվարկների, դրանք գնդային չեն, ի տարբերություն մնացած հայտնի մոգական միջուկների, կա կարծիք, որ գնդային մոգական միջուկների շարքը վերջավոր է։

## Նոր մոգական թիվ
Միջուկի ֆիզիկայով զբաղվող ճապոնացի գիտնականները 2013 թվականի հոկտեմբերին հայտարարարեցին, որ մոգական թիվ են հայտնաբերել, և դա 34-ն է։ Իրենց եզրակացությունը կայացրել էին արագացուցիչներում կատարված փորձերի հիման վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իզոտոպներ
Կատեգորիա:Պարբերական աղյուսակ
Կատեգորիա:Ռադիոակտիվություն
Կատեգորիա:Ամբողջ թվերի հաջորդականություններ
Լայոնս

**[[Դեյվիդ Լայոնս|Լայոնս]]** ( կամ ), անգլիական ազգանուն։ Այդ ազգանունով հայտնի մարդիկ`
* Լայոնս, Ալբերտ Նեյլ (1880—1940) — անգլիացի վիպասան, դրամատուրգ և լրագրող։
* Լայոնս, Ժոզեֆ (1879—1939) — Ավստրալիայի վարչապետ։
* Լայոնս, Ջոն (1937—1999) — ավստրալիացի գիտնական, դասախոս Նոր Հարավային Ուելսի համալսարանում։
* Լայոնս, Դեվիդ (ծնվ. 1976) — ավստրալիացի դերասան։
* Լայոնս, Լեո (ծնվ. 1987) — ամերիկյան բասկետբոլիստ։
* Լայոնս, Լեո (երաժիշտ) — Բրիտանացի երաժիշտ, նախկին բաս-կիթառիստ Ten Years After խմբում։
* Լայոնս, Լորենցո (1807—1886) —  Հավայան կղզիներում ամերիկացի միսիոներ, օրհներգերի հեղինակ։
* Լայոնս, Էդմունդ (1790—1858) — բրիտանացի ծովակալ, Ղրիմի պատերազմի մասնակից։
* Լայոնս, Յուժդին (1898—1985) — ամերիկացի գրող, լրագրող։

### Բաղադրիչ ազգանուններ
* Կեմպբել Լայոնս, Պատրիկ (ծնվ. 1943) — Նիրվանա (*Nirvana*) խմբի վոկալիստ և ստեղնաշարային գործիքների մասնագետ։

## Տեղանուններ
* 
* Լայոնս-Պարկ (C-Train) — Սի - Տրեյնի կայարան Կալգարիում։
* Լայոնս Խիլ — գյուղ Իռլանդիայում։
* Կամուրջ Լայոնս-Գեյտ — Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում կախովի կամուրջ ավտոմեքենաների համար։
* Պորտ Լայոնս— Օդանավակայան Պորտ Լայոնսի շրջանում  (Ալյասկա), ԱՄՆ։

## Սպորտային ակումբներ
* Բրիտիշ Կոլամբիա Լայոնս —  Կանադայի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ,  գործում է Կանադայի ֆուտբոլի լիգայի Արևմտյան բաժնում։
* Դիթրոյթ Լայոնս — պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ։
* Քվինսլենդ Լայոնս —Ավստրալիայի Քվինսլենդ նահանգի  Բրիսբեն քաղաքի ֆուտբոլային ակումբ ։ 
* Լայոնզ —ռեգբի ակումբ Յոհաննեսբուրգում, Հարավային Աֆրիկա։
* Լայոնս Ջիբրալթար — Ջիբրալթարի ֆուտբոլային ակումբ  ( Մեծ Բրիտանիա)։
* Լայոնս Երուսաղեմ — նախկին հոկեյի ակումբ Երուսաղեմ քաղաքում։
* Սանկտ Պետերբուրգի Լայոնս — Սանկտ Պետերբուրգի ֆուտբոլային ակումբ։
* Տրայսկիրխեն Լայոնս  — Ավստրիայի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ
* Ֆրանկֆուրտ Լայոնս — գերմանական հոկեյի ակումբ։
* Ցյուրիխ Լայոնս — Ցյուրիխ քաղաքի հոկեյի ակումբ։
* Չզեցզյան Լայոնս — չինական բասկետբոլի ակումբ  (ՉԲԱ)։
* Շանդուն Լայոնս —Չինական բասկկետբոլի ասոցացիայի բասկետբոլային ակումբ (ՉԲԱ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անգլիական ազգանուններ
Դուքս Ալեքսանդր Սոդերմանլանդացի

Նորին թագավորական մեծությունՙ  դուքս Ալեքսանդր, թագաժառանգ Ալեքսանդր, (), շվեդիայի թագաժառանգ, Կարլ Ֆիլիպի և նրա տիկին Սոֆիայի առաջին որդին, գործող թագավոր Կարլ XVI Գուստավի և թագուհի Սիլվիի հինգերորդ թոռը։

## Կենսագրություն
2015 թվականի հոկտեմբերի 15֊ին պարզվել է, որ թագաժառանգ Կարլ Ֆիլիպը և նրա կինը՝ թագուհի Սոֆյան սպասում են իրենց առաջնեկի ծննդին՝ 2016 թվականի ապրիլին։ Թագաժառանգ Ալեքսանդրը ծնվել է 2016 թվականի ապրիլի 19֊ին՝ ժամը 18:25 ֊ին՝ Ստոկհոլմի Դանդերյուդ հիվանդանոցում։ Նորածնի քաշը եղել է 3595 գրամ, հասակը՝ 49 սմ։ Ապրիլի 20֊ին թագաժառանգի ծունդը նշվել է հրավառությամբ՝ 21 զարկով ՝ Շեպպսհոլմեն կղզում, որը դեմ դիմաց է գտնվում Ստոկհոլմյան պալատին։ Հրավառություն է եղել նաև Բուդենում, Կարլսկրունայում  և Գյոթեբորգում։

2016 թվականի ապրիլի 21֊ին թագավոր Կարլ XVI Գուստավը նախարարների խորհրդի նիստում հայտնել է թագաժառանգի անունը և տիտղոսը․ թագաժառանգ Ալեքսանդր Էրիկ Խուբերտուս Բերտիլ, դուքս Սոդերմանլանդացի։ Էրիկ անունը թագաժառանգը ստացել է իր պապի՝ Էրիկ Խելկվիստի պատվին։ Բացի դրանից այդ անունն են կրել մի քանի շվեդական թագավորներ, նրանցից վերջինը եղել է Էրիկ XIV–ը։ Բերնադոտների դինաստիայում այդ անունը կրել է Վեստմանլանդսկի դուքս թագաժառանգ Էրիկը։ Անուններից մեկը՝ Խուբերտուսը հանդիսանում է թագավորի չորրորդ անունը։ Բերտիլ անունն արդեն հանդիպել է թագավորական ընտանիքում, սա նաև թագաժառանգ Կարլ Ֆիլիպի անուններից մեկն է։ Շվեդիայի պատմական գավառներից մեկը՝ Սոդերմանլանդը  տեղակայված է Սվեալանդ շրջանում, դրանից առաջ դքսերի տիտղոսը    տիտղոսը կրել են թագաժառանգներ Կարլը (ապագա թագավոր Կարլ XIII), Օսկարը (ապագա թագավոր Օսկար I) և Վիլհելմը (1884—1965)։

2016 թվականի ապրիլի 22֊ին կատարվել է շնորհակալական մաղթանք՝ «Te Deum» (քրիստոնեական հիմն)։ Բացարձակ գենետիկ օրենքի ուժով, որը Շվեդիայում գործում է 1980 թվականից, Նորին Թագավորական Գերազանցությունը Շվեդական թագը ժառանգելու կարգով զբաղեցնում է հինգերորդ տեղը․ (թագուհի Վիկտորիայից, Էստելից, թագաժառանգ Օսկարից և իր հայր՝ թագաժառանգ Կարլ Ֆիլիպից հետո)։

2016 թվականի սեպտեմբերի 9֊ին թագաժառանգ Ալեքսանդրը կնքվել է արքեպիսկոպոս Անտիե Յակելենի ձեռամբ՝ Դրոթթնինգհոլմ պալատի  մատուռում, որտեղ նախկինում կնքվել են իր զարմիկները՝ թագուհի Լեոնորը և թագաժառանգ Նիկոլասը։ Նրա կնունքի արարեղությանը ներկա են  եղել  թագուհի Վիկտորիան՝ հայրական կողմի զարմուհին, Լինա Ֆրեյդը՝ մայրական կողմի զարմուհին, Վիկտոր Մագնուսոնը՝ թագուհի Կրիստինայի փոքր որդին և Ալեքսանդրի զարմիկը, Յան֊Օկե Խանսսոն և Կայզա Լարսսոնը՝ Կարլ Ֆիլիպի և Սոֆիայի ընկերները։

## Պարգևներ
* Սերոֆիմյան շքանշանի ասպետ (ծննդյան պահից);
* Կառլ XIII շքանշանի ասպետ (ծննդյան պահից);

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Шведский принц Карл Филипп и София Хеллквист показали сына

Կատեգորիա:Ստոկհոլմ քաղաքում ծնվածներ
Ռեյնհոլդ Բեգաս

**Ռեյնհոլդ Բեգաս**  (), գերմանացի քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Ռեյնհոլդ Բեգասը՝  նկարիչ Կառլ Բեգասի որդին, ծնվել է Բեռլինում։ Իր նախնական կրթությունը (1846-1851) ստացել է սովորելով Քրիստիան Դանիել Ռոշի և Լյուդվիգ Վիլհելմ Վիչմանի մոտ։ Իտալիայում սովորելու ժամանակահատվածում 1856-ից 1858 թվականներին քանդակագործության բնագավառում  նրա վրա ազդեցություն ունեցավ Առնոլդ Բյոկլինը եւ Ֆրանց Ֆոն Լենբախը նատուրալիստական ոճի ուղղությամբ։ Այս միտումը նշանավորվեց Բորուսիա խմբում, Բեռլինում ճակատի փոփոխությունը իրականացնելու համար, որն առաջին հերթին բերեց նրան համընդանուր հռչակ։

1861 թվականին Վայմարում Բեգանը նշանակվեց արվեստի դպրոցի պրոֆեսոր, սակայն պահում է պաշտոնը ընդամենը մի քանի ամիս։ Այն, որ նա մրցույթից հետո ընտրվեց, որպեսզի կերտի Ֆրիդրիխ Շիլլերի արձանը Ժանդարմմարմարկտ Բեռլիում, նրան մեծ հռչակ էր բերում, որը նա արդեն ձեռք էր բերել. արդյունքում Գերմանիայի մայրաքաղաքում ամենահրաշալի արձաններից մեկը  ամբողջովին արդարացրեց իր ընտրությունը։ Սկսած 1870 թվականից Բեգասը իրեն էր ենթարկեցնում պլաստիկ արվեստը Պրուսիայի թագավորությունում, հատկապես Բեռլինում։ Այս շրջանի իր գլխավոր աշխատությունների շարքում են Բորուսիայի հսկայական արձանը Փառքի սրահի համար, Նեպտուն շատրվանը բրոնզից պալատական նախասրահում, Ալեքսանդր ֆոն Հումբոլտի արձանը, և Կայսր-Վիլհելմ-Նեյշոնալդենկմալը, բոլորը Բեռլինում; Կայսր Ֆրեդերիկ III-ի սարկավարգը Պոտսդամի Խաղաղության Եկեղեցու դամբարանում; և վերջապես կայսր Վիլհելմ I-ի ազգային հուշարձանը, Օտտո ֆոն Բիսմարկի արձանը Ռայխստագի առջև և մի քանի արձաններ Հաղթանակի ճանապարհին ։

## Պատկերասրահ

Berlin Neptunbrunnen.jpg|Նեպտուն բրոնզե շատրվան
Reinhold Begas Adolph von Menzel.jpg|Ադոլֆ Ֆոն Մանզելի կիսանդրին
Carl Van Vechten-Krieg-KW Nationaldenkmal.jpg|Կառլ Վան Վեխտենը Մարսի դիմաց
Bismarck-Nationaldenkmal.JPG|Բիզմարի հուշահամալիրի ճակատային տեսարանը
Begas Susanna.jpg|Սյուզաննա
Prometheus 3.jpg|Պրոմեթևս
Reinhold Begas-Bismarck-Sarkophag im Dom zu Berlin.jpg| Սարկոֆագ
Berlin-wedding-schillerpark3.jpg| Շիլլերի հուշարձան
Dom Berlin Kaiser Friedrich III 026.jpg|Կայսր Ֆրեդերիկ III
Berlin Nationaldenkmal Kaiser Wilhelm 1900.jpg|Կայսր Վիլհելմ 
Begas-Kriegswissenschaft-Mutter Erde fec.jpg|Ուումնասիրելով դասականներին պատերազմում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ