Լուֆթվաֆե

**Լուֆթվաֆե** ( - *օդային ուժեր*), գերմանական ռազմա-օդային ուժերի անվանումը ռեյխսվերի, վերմախտի և բունդեսվերի կազմում, հիմնականում այս եզրը օգտագործվում է Երրորդ Ռեյխի օդային ուժերի դեպքում (1933—1945)։

## Լյուֆտվաֆեն վերմախտի կազմում
Այս ռազմական ուժերի կազմավորումը սկսվել է 1933 թվականին։ Լուֆթվաֆեի ուժերի գլխավոր հրամանատարն էր Հերման Գյորինգը (9 մարտի 1935 - 23 ապրիլի 1945), հետագայում նա դարձավ գեներալ ֆելդմարշալ և ռեյխսմարշալ, նա միևնույն ժամանակ ղեկավարում էր նաև Ավիացիայի ռեյխսնախարարությունը։ Վերջինը իրականացնում էր ավիացիոն արդյունաբերության, քաղաքացիական ավիացիայի և սպորտային ավիացիայի ղեկավարությունը։

### Լուֆթվաֆեի կառուցվածքը
Նախապատերազմյան տարիներին Գերմանիայի օդուժը բաժանված էր օդային շրջանների (), որոնց հրամանատարներին էին ենթարկվում տարածքում ընկած բոլոր ՌՕՈւ ստորաբաժանումները։

Ի սկզբանե ստեղծման օրից Լուֆթվաֆեն ղեկավարվում էր երկու ղեկավար շտաբներով. Գերագույն շտաբ () և Գլխավոր շտաբ ()։ 1942 թվականի գարնանը այս երկու շտաբները միավորվեցին Լուֆթվաֆեի գլխավոր հրամանատարության( տակ։

1939 թվականին Լուֆթվաֆեի կազմվածքը վերջնականապես հաստատվեց (նախագծվել էր Հերման Գյորինգի և Էրխարդ Միլխի կողմից), և պահպանվեց մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։

## Օդանավերի տարբերանշաններ

Պատկեր:Balkenkreuz.svg|Գերմանիայի ՌՕՈւ տարբերանշան 1933-1945
Պատկեր:Flag of Germany 1933.svg|Պոչային նշանի վաղ ժամանակի տարբերակ 1935-1939
Պատկեր:Luftwaffe swastika.svg|Պոչային նշանի վերջին տարբերակ 1939-1945


## Անձնակազմի տարբերանշաններ

## Տես նաև
* ժամանակակից Գերմանիայի Ռազմա-օդային ուժեր

; Հայտնի օդաչուներ
* Հերման Գյորինգ
* Էրիխ Հարտման
* Էրխարդ Միլխ
* Հանս-Յոախիմ Մարսել
* Վալտեր Նովոտնի
* Հանս-Ուլրիխ Ռուդել
* Հելմուտ Լիպֆերտ

## Գրականություն
* Bekkerm Cajus. *Angriffshohe 4000* (in German). Munich, Germany: Heyne, 1964.
* Bergström, Christer, *Barbarossa: The Air Battle: July-December 1941*. London: Chevron/Ian Allan, 2007. ISBN 978-1-85780-270-2.
* Bergstrom, Christer. *Stalingrad: The Air Battle: November 1942 - February 1943.* London: Chevron/Ian Allan, 2008. ISBN 978-1-85780-276-4.
* Bergström, Christer, *Kursk: The Air Battle: July 1943.* London: Chevron/Ian Allan, 2008. ISBN 978-1-903223-88-8.
* Bergström, Christer and Andrey Mikhailov. Black Cross/Red Star-Vol. 1, Operation Barbarossa 1941.* London: Classic Colours, 2003. ISBN 978-0-935553-48-2.
* Bergström, Christer and Martin Pegg. *Jagdwaffe: The War in Russia: January-October 1942*. London: Classic Colours, 2003. ISBN 1-903223-23-7.
* Bowmen, Martin and Theo Boiten. *Battles with the Luftwaffe: The Air War Over Germany 1942-1945*. London: Collins, 2001. ISBN 978-0-00-711363-7.
* Buckley, John. *Air Power in the Age of Total War*. West Midlands, UK: UCL Press,1999. ISBN 1-85728-589-1.
* Bungay, Stephen. *The Most Dangerous Enemy: A History of the Battle of Britain*. London: Aurum Press, 2000.ISBN 1-85410-721-6.
* Caldwell, Donald and Richard Muller. *The Luftwaffe over Germany: Defense of the Reich*. London: Greenhill Books, 2007. ISBN 978-1-85367-712-0.
* Cockburn, Alexander and Jeffrey St. Clair. *Whiteout: The CIA, Drugs, and the Press*. Brooklyn, New York: Verso, 1999. ISBN 1-85984-139-2.
* Cooper, Matthew. *The German Air Force 1933-1945: An Anatomy of Failure*. New York: Jane's Publishing Incorporated, 1981. ISBN 0-531-03733-9.
* Corum, James. "The Luftwaffe's Army Support Doctrine, 1918-1941". *The Journal of Military History*, Vol. 59, No. 1, January 1995, pp.&nbsp;53–76.
* Corum, James. *The Luftwaffe: Creating the Operational Air War, 1918-1940.* Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, 1997. ISBN 978-0-7006-0836-2.
* Corum, James. *The Roots of Blitzkrieg: Hans von Seeckt and German Military Reform. Modern War Studies*. Lawrence: University Press of Kansas. 1992. ISBN 0-7006-0541-X.
* Corum, James F. (Mueller, R. and H.E. Volkmann, eds.). "Staerken und Schwaechen der Luftwaffe". * Die Wehrmacht: Mythos und Realitaet* (in German). Munich, Germany: Oldenbourg Verlag, 1999.
* Crawford, Steve. *Eastern Front, Day by Day*. London: Spellmount Publications, 2006. ISBN 1-86227-359-6.
* de Zeng IV, Henry L. and Douglas G. Stankey. *Bomber Units of the Luftwaffe 1933-1945: A Reference Source: Volume 1*. London: Midland Publishing, 2007. ISBN 978-1-90653-708-1.
* Drabkin, Artem.*The Red Air Force at War: Barbarossa and the Retreat to Moscow: Recollections of Soviet Fighter Pilots on the Eastern Front*. Barnsley, South Yorkshire, UK: Pen & Sword Books, 2007.ISBN 978-1-84415-563-7.
* Dressel Joachim and Manfred Griehl. *Bombers of the Luftwaffe*. London: Arms and Armour:DAG Publications, 1994.ISBN 1-85409-140-9.
* Dye, Peter J. "Logistics in the Battle of Britain". *Air Force Journal of Logistics*, Winter 2000.
* Faber, Harold. *Luftwaffe: An analysis by Former Luftwaffe Generals*. London: Sidgwick & Jackson, 1979. ISBN 0-283-98516-X.
* Goss, Chris. *Dornier 17* (In Focus). Surrey, UK: Red Kite, 2005. ISBN 0-9546201-4-3.
* Goss, Chris. *The Bombers' Battle: Personal Accounts of the Battle of Britain by Luftwaffe Bomber Crews July-October 1940*. London: Crécy Publishing, 2000. ISBN 978-0-947554-82-8.
* Griehl, Manfred and Joachim Dressel. *Heinkel He 177 - 277 - 274*. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing, 1998. ISBN 1-85310-364-0.
* Hayward, Joel S. *Stopped At Stalingrad: The Luftwaffe and Hitler's Defeat in the East 1942-1943*. Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, 2001. ISBN 0-7006-1146-0.
* Hall, Steve and Lionel Quinlan.*KG55*. Surrey, UK: Red Kite, 2000. ISBN 0-9538061-0-3.
* Hess, William N. *B-17 Flying Fortress: Combat and Development History*. St. Paul, Minnesota: Motorbook International, 1994. ISBN 0-87938-881-1
* Holmes, Tony. *Spitfire vs Bf 109: Battle of Britain*. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2007. ISBN 978-1-84603-190-8.
* Homze, Edward. *Arming the Luftwaffe*. Lincoln, Nebraska: University of Nebraska, 1976. ISBN 0-8032-0872-3.
* Hooton, E.R. *Phoenix Triumphant: The Rise and Rise of the Luftwaffe*. London: Brockhampton Press, 1994. ISBN 1-86019-964-X.
* Hooton, E.R. *The Luftwaffe: A Study in Air Power, 1933-1945*. London: Classic Publications, 2010. ISBN 978-1-906537-18-0.
* Hooton, E.R. *Luftwaffe at War: Gathering Storm 1933-39: Volume 1*. London: Chevron/Ian Allan, 2007. ISBN 978-1-903223-71-0.
* Hooton, E.R. *Luftwaffe at War: Blitzkrieg in the West: Volume 2 *. London: Chevron/Ian Allan, 2007. ISBN 978-1-85780-272-6.
* Hooton, E.R. *Eagle in Flames: The Fall of the Luftwaffe*. London: Weidenfeld Military, 1997. ISBN 978-1-85409-343-1.
* Irving, David. *The Rise and Fall of the Luftwaffe: The Life of Field Marshal Erhard Milch*. London: Little, Brown, 1974. ISBN 978-0-316-43238-2.
* Just, Gunther. J. *Stuka Pilot Hans Ulrich Rudel.* Atglen, Pennsylvania: Schiffer Military History, 1986.ISBN 0-88740-252-6
* Kaplan, Philip. *Fighter Aces of the Luftwaffe in World War II.* Barnsley, South Yorkshire, UK: Pen & Sword Books, 2007. ISBN 1-84415-460-2.
* Ketley, Barry, and Mark Rolfe. *Luftwaffe Fledglings 1935-1945: Luftwaffe Training Units and their Aircraft.* Aldershot, GB: Hikoki Publications, 1996. ISBN 0-9519899-2-8.
* Killen, John. *The Luftwaffe: A History*. Barnsley, South Yorkshire: Pen & Sword Books, 2003. ISBN 978-0-85052-925-8.
* Manrho, John and Ron Putz. *Bodenplatte: The Luftwaffe's Last Hope-The Attack on Allied Airfields, New Year's Day 1945*. Aldershot, UK: Hikoki Publications, 2004. ISBN 1-902109-40-6.
* Macksey, K. *The Memoirs of Field-Marshal Kesselring*. London: Greenhill Books, 2006. ISBN 978-1-85367-287-3.
* Nowarra, Heinz. J. *The Flying Pencil*. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Military History. 1990. ISBN 0-88740-236-4.
* Neitzel, Söhnke. *Der Einsatz der Deutschen Luftwaffe über der Nordsee und dem Atlantik: 1939-45* (in German). Bonn, Germany: Bernard & Graefe, 1995. ISBN 978-3-76375-938-5.
* Neitzel, Söhnke and Harald Weltzer. *Soldaten: On Fighting, Killing and Dying: The Secret Second World War Tapes of German POWs*. New York: Simon & Schuster, 2012. ISBN 978-1-84983-948-8.
* Pegg, M. *Transporter Vol. 1: Luftwaffe Transport Units 1937-1943*. London: Classic Publications, 2007. ISBN 978-1-90322-363-5.
* Price, Alfred. *The Last Year of the Luftwaffe: May 1944 - May 1945*. London: Greenhill Books, 2001. ISBN 978-1-85367-440-2.
* Probert, H. A. *The Rise and Fall of the German Air Force 1933-1945*. Arms & Armour, 1987. ISBN 978-0-85368-560-9.
* Ruffner, Kevin. *Luftwaffe Field Divisions, 1941-45*. Oxford, UK: Osprey, 1997. ISBN 1-85532-100-9
* Scutts, Jerry. *Mustang Aces of the Eighth Air Force*. Oxford, UK: Osprey Publishing, 1994. ISBN 1-85532-447-4.
* Scutts, Jerry. *Bf 109 Aces of North Africa and the Mediterranean*. Oxford, UK: Osprey Publishing, 1994. ISBN 1-85532-448-2.
* Smith, Peter. *Luftwaffe at War: Defeat in the West 1943-1945* (Luftwaffe at War, Vol. 6). London: Greenhill Books, 1998. ISBN 978-1-85367-318-4.
* Smith, Peter. *Luftwaffe at War: The Sea Eagles: The Luftwaffe's Maritime Operations*. London: Greenhill Books, 2001. ISBN 978-1-85367-442-6.
* Smith, Peter. *Luftwaffe at War: Stukas Over Steppe, Blitzkrieg in the East 1941-1944* (Luftwaffe at War Series, Vol. 9). London: Greenhill Books, 1999. ISBN 978-1-85367-355-9.
* Smith, Peter and E.J. Creek. *Kampfflieger: Bombers of the Luftwaffe: 1942-1943*. London: Classic Publications, 2004. ISBN 978-1-903223-49-9.
* Stenman, K. *Luftwaffe Over Finland* (Luftwaffe at War Series, Vol. 18). London: Greenhill Books, 2002. ISBN 978-1-85367-469-3.
* Taylor, A.J.P. and S.L. Mayer. *History of World War II*. London: Octopus Books, 1974. ISBN 978-0-7064-0399-2.
* Tooze, Adam. *The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy*. London: Allen Lane, 2006. ISBN 0-7139-9566-1.
* [http://zfacts.com/metaPage/lib/US-stratigic-bombing-survey-1945-totals.pdf "US Strategic Bombing Survey".] Maxwell Air Force Base, Alabama: Air University Press (US Air Force), 1987. (Reprint of the Summary Reports (Europe and the Pacific) of the strategic bombing surveys conducted near the close of World War II.)
* van Creveld, M., S. Cranby and K. Brower. *Airpower and Maneuver Warfare Air*. Maxwell Air Force Base, Alabama: Air University Press (US Air Force), 1994.
* Vasco, John. *Zerstorer: Luftwaffe Fighter Bombers and Destroyers 1939-1945: Volume 1*. London: Classic Publications, 2005. ISBN 978-1-903223-57-4.
* Weal, John. *Bf 109 Aces of the Russian Front*. Oxford, UK: Osprey, 2003a. ISBN 1-84176-084-6.
* Weal, John. *Bf 109 Defence of the Reich Aces*. Oxford, UK: Osprey, 2006. ISBN 1-84176-879-0.
* Weal, John. *Focke-Wulf Fw 190 Aces of the Russian Front*. Oxford, UK: Osprey, 1998. ISBN 1-85532-518-7.
* Weal, John. *Junkers Ju 87 Stukageschwader of North Africa and the Mediterranean*. Oxford, UK: Osprey, 2003b. ISBN 1-84176-538-4.
* Weal, John. *Junkers Ju 87 Stukageschwader 1937-41*. Oxford, UK: Osprey, 1997. ISBN 1-85532-636-1.
* Weal, John. *Messerschmitt Bf 110 Zerstörer Aces World War Two*. Oxford, UK: Osprey, 1998. ISBN 1-85532-753-8.
* Weal, John. *Jagdgeschwader 27 'Afrika'.*Oxford, UK: Osprey, 2003. ISBN 1-84176-538-4.
* Williamson, Murray. *Strategy for Defeat: The Luftwaffe 1933-1945''. Maxwell AFB, Alabama: Air University Press (US Air Force), 1983. ISBN 978-1-58566-010-0.

## Արտաքին հղումներ
* The Luftwaffe, 1933-45
* Լուֆթվաֆեի արխիվ, բոլոր հայտնի օդաչուները 1939 - 1945  
* Լուֆթվաֆեի օդաչուների բառարան  
* Լուֆթվաֆեի տարբերանշաններ 
* Լուֆթվաֆեի քայլերգը (աուդիո)
* Պատերազմը գերմանական օդաչուների աչքերով  baursak.info կայքում 
* Գերմանական Լուֆթվաֆեի ասերը airwar.ru կայքում 
* Լուֆթվաֆեն allaces.ru կայքում 
* «The Marshal’s Baton» 

Կատեգորիա:Գերմաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ