Թոֆիգ Յագուբլու

**Թոֆիգ Ռաշիդ օղլու Յագուբլու** (, ), ադրբեջանցի քաղաքական գործիչ, լրագրող, «Մուսավաթ» կուսակցության նախկին փոխնախագահ (2010-2018 թվականներ) և Ժողովրդավարական ուժերի ազգային խորհրդի համակարգող կենտրոնի անդամ։

Մի քանի անգամ ձերբակալված և բանտարկված լինելով՝ «Amnesty International»-ը Յագուբլուին ճանաչել է որպես խղճի բանտարկյալ։

## Կենսագրություն
Թոֆիգ Ռաշիդ օղլու Յագուբլուն ծնվել է 1961 թվականի փետրվարի 6-ին, ադրբեջանաբնակ Ինջաօղլու (Շուա-Բոլնիսի) գյուղում, որն այն ժամանակ եղել է Խորհրդային Միության Վրացական ԽՍՀ-ի կազմում։ 1989 թվականին դիմում է ներկայացրել ԽՄԿԿ անդամակցությունից դուրս գալու համար։ Մասնակցել է Լեռնային Ղարաբաղի Առաջին պատերազմին և երկու անգամ ներկայացվել է Ադրբեջանի Ազգային հերոսի կոչման, սակայն տարբեր պատճառներով չի շնորհվել։ 2012 թվականին «Ենի Մուսավաթ» առցանց թերթը սկսել է հրատարակել Յագուբլուի ռազմական օրագիրը։

Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր և մեկ որդի։ 2012 թվականին Յագուբլուի դուստրերից մեկը՝ Նիգար Հազին, բանտարկվել է։ Նրա մյուս դուստրը՝ Նարգիզ Յագուբլուն, մահացել է 2015 թվականին։

### Քաղաքական գործունեություն
Յագուբլուն 1992 թվականին միացել է Մուսավաթին։ Աբուլֆազ Էլչիբեյի նախագահության տարիներին Յագուբլուն եղել է Բաքվի Բինագադի շրջանի գործադիր իշխանության ղեկավարի առաջին տեղակալը։

## Ձերբակալություններ
1998 թվականից ի վեր Յագուբլուն մի քանի անգամ ձերբակալվել է, նրան դատապարտել են երկու տարվա պայմանական ազատազրկման՝ բողոքի ցույցերին մասնակցելու համար։ 2013 թվականի փետրվարի 4-ին դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման՝ կառավարության դեմ բողոքի ցույցերին մասնակցելու համար։ 2016 թվականի մարտի 17-ին ներում է ստացել նախագահի հրամանագրով։ 2014 թվականին Շաքիի ծանր հանցագործությունների դատարանը Յագուբլուին դատապարտել է հինգ տարվա ազատազրկման՝ պաշտոնապես զանգվածային բռնություն հրահրելու համար։ 2019 թվականի հոկտեմբերին Յագուբլուն կալանավորվել է 30 օրով՝ խաղաղ բողոքի ցույցերի ժամանակ ոստիկանության հրամաններին չենթարկվելու համար, ըստ պաշտոնական վարկածի։

### Ձերբակալությունը 2020 թվականին
Ադրբեջանի Ներքին գործերի նախարարության տվյալներով՝ 2020 թվականի մարտի 22-ին, ժամը 15:00-ի սահմաններում, Բաքվի Նիզամիի շրջանում, Թոֆիգ Յագուբլուի վարած Toyota Corolla մակնիշի մեքենան բախվել է Էլխան Ջաբրայիլովի վարած Lada Riva մակնիշի մեքենային։ Սակայն Յագուբլուի դուստրը՝ Նիգար Հազին, հայտնել է, որ երբ նա կայանված ավտոմեքենայի մեջ է եղել, և մեկ այլ մեքենա է բախվել նրան, մինչդեռ Էլխան Ջաբրաիլովը, որը վարելիս է եղել տվյալ մեքենան, շտապել է Յագուբլուի մոտ և սկսել մեղադրել։

Յագուբլուի պաշտպաններից մեկը՝ Նեմաթ Քերիմլին, պնդել է, որ քննիչները կողմնակալ են և բացատրել է, որ ոստիկանությունը «առգրավել է Յագուբլուի բջջային հեռախոսը և չի վերադարձրել այն։ Յագուբլուն իր հեռախոսով ձայնագրել է, թե ինչպես է ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո իր վրա հարձակվել այդ տղամարդը, որը հետագայում ճանաչվել է որպես տուժող»։ Այնուամենայնիվ, Ներքին գործերի նախարարության մամուլի ծառայության ղեկավար Էհսան Զահիդովը նշել է, որ «չնայած վթարի պատճառը Թոֆիգ Յագուբլուն էր, նա սկսել է հակամարտություն և բռունցքներով ու բանալիով ծեծել Էլխան Ջաբրայիլովին և նրա կնոջը՝ Ջավահիր Ջաբրայիլովային, պատճառելով նրանց տարբեր ծանրության վնասվածքներ»։

Նիզամիի շրջանի ոստիկանության բաժանմունքը քրեական գործ է հարուցել Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 221.3 հոդվածի համաձայն (խուլիգանություն՝ զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների օգտագործում, եթե դա զուգորդվել է զոհի նկատմամբ բռնությամբ կամ ուրիշի գույքի ոչնչացմամբ կամ վնասով): Թոֆիգ Յագուբլուն ձերբակալվել է որպես կասկածյալ։

Հաջորդ օրը Թոֆիգ Յագուբլուին երեք ամսով կալանավորել և տեղափոխել են 3-րդ բանտ։ Սակայն նա չի ընդունել իր դեմ հարուցված քրեական գործը և ասել է, որ իրեն «զրպարտել են»։ Ասել է, որ դատավարությունը համարում է կողմնակալ և Ադրբեջանի ղեկավարության «քաղաքական պատվերի կատարում»։ Նրա դուստրը՝ Նիգար Հազին, նույնպես հերքել է բոլոր մեղադրանքները։ Մայիսի 21-ին Human Rights Watch-ը կոչ է արել Ադրբեջանի իշխանություններին ազատ արձակել Թոֆիգ Յագուբլուին։

2020 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Նիզամիի շրջանային դատարանում դատավոր Նարիման Մեհդիևի նախագահությամբ կայացած դատավարության ժամանակ դատախազը հանդես է եկել ելույթով և միջնորդել է Թոֆիգ Յագուբլուին դատապարտել չորս տարի վեց ամիս ազատազրկման։ Սեպտեմբերի 2-ին Յագուբլուն մեղադրել է դատարանին և իշխանություններին մեղադրանքներ կեղծելու մեջ ապա հայտարարեց, որ հացադուլ կսկսի՝ ի նշան այս կամայականության դեմ բողոքի։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Յագուբլուն դատապարտվել է չորս տարի և երեք ամիս ազատազրկման։ Սեպտեմբերի 12-ին Յագուբլուն նախնական կալանքի կենտրոնից տեղափոխվել է քաղաքային հիվանդանոց։ 17 օր հացադուլից հետո Բաքվի վերաքննիչ դատարանը Յագուբլուի խափանման միջոցը փոխարինել է տնային կալանքով։

### Ձերբակալությունը 2021 թվականին
2021 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Ադրբեջանի ոստիկանությունը բռնի կերպով ցրել է Բաքվի կենտրոնում անցկացվող խաղաղ բողոքի ցույցը՝ ձերբակալելով տասնյակ ցուցարարների, այդ թվում՝ Յագուբլուին, որը պնդում էր, որ ոստիկանությունը դաժանորեն ծեծի է ենթարկել իրեն՝ տեսանկարահանելիս, և պահանջում էր, որ նա տեսախցիկի առջև ասի, որ կդադարի քննադատել Ադրբեջանի ղեկավարությանը։ Human Rights Watch-ը հայտարարել է, որ նրան ծեծի են ենթարկել ոստիկանական բաժանմունքում, ապա կրկին՝ Բաքվի ծայրամաս մեքենայով տանելիս, քաղաքի կենտրոնից 70 կմ հեռավորության վրա թողնելիս, և որ «նրա դեմքին և մարմնին ակնհայտորեն բռնության հետքեր էին երևում»։

2021 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Amnesty International-ը հայտարարել է, որ Յագուբլուն կրկին ձերբակալվել է՝ ձերբակալությունը որակելով որպես հարձակում Ադրբեջանում կառավարության քննադատների և հիմնարար ազատությունների վրա։

## Միջազգային արձագանք
2023 թվականի հունվարի 9-ին կայացած ճեպազրույցի ժամանակ Յագուբլուի և նրա գործընկեր Բախտիյար Հաջիևի վերջին ձերբակալության վերաբերյալ հարցին պատասխանելով՝ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի խոսնակ Նեդ Փրայսն ասել է, որ նախարարությունը «խորապես մտահոգված է Բախտիյար Հաջիևի և Թոֆիգ Յագուբլուի ձերբակալությամբ և կալանավորմամբ»։ Փրայսը կոչ արեց Ադրբեջանի իշխանություններին «արագորեն ազատ արձակել նրանց» և «հարգել իրենց քաղաքացիների իրավունքները, այդ թվում՝ խաղաղ ճանապարհով կարծիք հայտնելու իրավունքը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ ադրբեջանական կողմից
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ