Ուիլիամ Ուոլթոն

**Սըր Ուիլյամ Թըրներ** **Ուոլթոն** (, ), անգլիացի կոմպոզիտոր։ Վաթսուն տարվա կարիերայի ընթացքում նա գրել է երաժշտություն դասական տարբեր ժանրերում և ոճերում՝ կինոերաժշտությունից մինչև օպերա։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունների թվում են «*Façade*»-ը, «*Բելշացարի խնջույքը*» կանտատը, Ալտի կոնցերտը, «Առաջին սիմֆոնիան», ինչպես նաև բրիտանական թագադրության «*Crown Imperial»*-ը և «*Orb and Sceptre»*-ը։

Լանքաշիրի Օլդհեմ քաղաքում ծնված երաժշտի որդի Ուոլթոնը նախ եղել է երգչախմբի անդամ, ապա սովորել է Օքսֆորդի Քրայսթչերչ քոլեջում։ Համալսարանից դուրս գալուց հետո նրան աջակցեցին գրականությամբ զբաղվող Սիթուել քույր ու եղբայրները, որոնք նրան տուն և կրթություն տրամադրեցին։ Նրա առաջին նշանավոր գործը՝ ստեղծված Էդիթ Սիթուելի հետ, «*Façade*»-ն էր, որը սկզբում նրան բերեց մոդեռնիստի համբավ, բայց հետագայում դարձավ հանրահայտ բալետի երաժշտություն։

Կյանքի միջին տարիներին Ուոլթոնը հեռացավ Անգլիայից և իր երիտասարդ կնոջ՝ Սուսանայի հետ հաստատվեց Իտալիայի Իշկիա կղզում։ Այդ ժամանակ նա այլևս չէր ընկալվում որպես մոդեռնիստ, և 1950-ականների նրա որոշ ստեղծագործություններ որակվեցին որպես հնացած։ Նրա միակ ամբողջական օպերան՝ «*Տրոիլուս և Կրեսիդա*»-ն, նույնպես այդ պիտակն ստացավ և քիչ հռչակ ունեցավ օպերային բեմերում։ Վերջին տարիներին նրա գործերը կրկին արժևորվեցին․ այն ստեղծագործությունները, որոնք իրենց առաջնախաղի ժամանակ քննադատվել էին քննադատների կողմից, հետագայում գնահատվեցին և դրվեցին նրա վաղ շրջանի գործերի կողքին։

Ուոլթոնը դանդաղ աշխատող, մանրակրկիտ և կատարելության ձգտող կոմպոզիտոր էր, ուստի իր երկար կարիերայի ընթացքում ստեղծած աշխատանքների թիվը մեծ չէր։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունները շարունակում են հաճախ կատարվել նաև 21-րդ դարում, և 2010 թվականին նրա գրեթե բոլոր գործերը արդեն թողարկվել էին CD-ով։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ

Ուոլթոնը ծնվել էր երաժշտական ընտանիքում՝ Լանկաշիրի Օլդհեմ քաղաքում, երեք տղաներից և մեկ աղջկանից բաղկացած ընտանիքի երկրորդ որդին։ Նրա հայրը՝ Չարլզ Ալեքսանդր Ուոլթոնը երաժիշտ էր, ով սովորել էր «*Royal Manchester College of Music*»-ում Չարլզ Հալեի մոտ և ապրուստ էր վաստակում որպես երգեցողության ուսուցիչ։ Չարլզի կինը՝ Լուիզա Մարիա Ուոլթոնը, մինչև ամուսնությունը երգչուհի էր եղել։ Ուիլյամ Ուոլթոնի երաժշտական ընդունակությունները նկատվել էին դեռ մանկուց․ նա անցել էր դաշնամուրի և ջութակի դասընթացներ, թեև երբեք լիարժեք չէր տիրապետել այդ գործիքներից որևէ մեկին։ Ավելի հաջողակ էր որպես երգիչ․ նա և իր ավագ եղբայրը երգում էին հոր երգչախմբում՝ մասնակցելով Հենդելի, Հայդնի, Մենդելսոնի և այլ կոմպոզիտորների խոշորամասշտաբ ստեղծագործությունների կատարմանը։

Ուոլթոնը սովորում էր տեղի դպրոցում, սակայն 1912 թվականին նրա հայրը թերթում տեսավ հայտարարություն՝ Օքսֆորդի Քրայստ Չերչի տաճարի դպրոցի երգչախմբի փորձաշրջանի վերաբերյալ և դիմեց, որպեսզի Ուիլյամին ընդունեն։ Սակայն տղան և մայրը չհասան նախատեսված գնացքին Մանչեստրից Օքսֆորդ, քանի որ Ուոլթոնի հայրը տոմսերի գումարը ծախսել էր տեղի պանդոկում։ Լուիզա Ուոլթոնը ստիպված եղավ փող պարտք վերցնել մրգավաճառից։ Թեպետ նրանք Օքսֆորդ հասան այն ժամանակ, երբ ընդունելության քննությունները արդեն ավարտվել էին, տիկին Ուոլթոնին հաջողվեց համոզել, որ որդուն լսեն, և նա ընդունվեց։

Նա մնաց երգչախմբի դպրոցում վեց տարի։ Քրայստ Չերչի դեկան, դոկտոր Թոմաս Սթրոնգը նկատեց երիտասարդ Ուոլթոնի երաժշտական ներուժը, իսկ Սըր Հյուբերթ Փարրին, տեսնելով նրա վաղ ստեղծագործությունների ձեռագրերը, Սթրոնգին ասաց․ «Այս տղայի մեջ շատ բան կա, պետք է աչքդ վրան պահես»։

Տասնվեց տարեկանում Ուոլթոնը դարձավ Քրայսթչերչի ուսանող։ Երբեմն ասում են, թե նա Օքսֆորդի ամենաերիտասարդ ուսանողն էր՝ Հենրի VIII-ից հետո, և թեև դա հավանաբար ճշգրիտ չէ, նա, այնուամենայնիվ, ամենաերիտասարդներից մեկն էր։ Նա վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Հյու Ալենը՝ Օքսֆորդի երաժշտական կյանքի գլխավոր գործիչներից մեկը։ Ալենը Ուոլթոնին ծանոթացրեց ժամանակակից երաժշտությանը, այդ թվում՝ Ստրավինսկու «*[[Պետրուշկա (բալետ)|Պետրուշկա]]*»-յին, և հետաքրքրություն առաջացրեց «նվագախմբի գաղտնիքներով»։ Ուոլթոնը շատ ժամանակ էր անցկացնում համալսարանի գրադարանում՝ ուսումնասիրելով Ստրավինսկու, Դեբյուսիի, Սիբելիուսի, Ռուսելի և այլոց ստեղծագործությունների նոտաները։ Նա անտեսում էր ոչ երաժշտական առարկաները և, թեև առանց դժվարության հանձնում էր երաժշտական քննությունները, տապալեց հունարեն և հանրահաշիվ առարկաների քննությունները, որոնք անհրաժեշտ էին ավարտելու համար։

Ուոլթոնի երիտասարդական տարիներից գրեթե ոչինչ չի պահպանվել, բայց նրա հիսունհինգ տարեկանում գրված երգչախմբային «*A Litany*» ստեղծագործությունը արդեն կանխատեսում էր նրա հասուն ոճը։

Օքսֆորդում Ուոլթոնը բարեկամացավ մի շարք բանաստեղծների հետ, այդ թվում՝ Ռոյ Քեմփբելի, Սիգֆրիդ Սասսունի և, հատկապես իր ապագայի համար կարևոր, Սաչեվերել Սիթուելի հետ։ 1920 թվականին Ուոլթոնին հեռացրին Օքսֆորդից՝ առանց դիպլոմի և հստակ ապագա ծրագրերի։ Սիթուելը նրան հրավիրեց Լոնդոն՝ գրականությամբ զբաղվող եղբոր և քրոջ՝ Օզբերթի և Էդիթի հետ ապրելու։ Ուոլթոնը բնակություն հաստատեց Չելսիում գտնվող նրանց տան մանսարդում՝ հետագայում հիշելով. «Ես գնացի մի քանի շաբաթով, բայց մնացի մոտ տասնհինգ տարի»։

### Առաջին հաջողություններ
Սիթուելները հոգ էին տանում իրենց աշակերտի մասին՝ և՛ նյութապես, և՛ մշակութային առումով, տալով նրան ոչ միայն տուն, այլև հարուստ մշակութային կրթություն։ Նա երաժշտության դասեր ստացավ Էռնեստ Անսերմեի, Ֆերուչչո Բուզոնիի և Էդուարդ Ջեյ Դենթի մոտ։ Նկատվեց ռուսական բալետին, հանդիպեց Ստրավինսկուն և Գերշվինին, լսեց «Savoy Orpheans»-ին Սավոյ Հոթելում և գրեց փորձարարական լարային քառյակ, որը ուժեղ ազդեցություն էր կրել Վիեննայի Երկրորդ դպրոցի ազդեցությունից և կատարվեց նոր երաժշտության փառատոնում Զալցբուրգում՝ 1923 թվականին։ Ալբան Բերգը լսեց կատարումը և այնքան տպավորվեց, որ Ուոլթոնին տարավ ծանոթացնելու իր ուսուցչին՝ Վիեննայի Երկրորդ դպրոցի հիմնադիր Առնոլդ Շյոնբերգին։

1923 թվականին, Էդիթ Սիթուելի հետ համագործակցությամբ, Ուոլթոնը ունեցավ իր առաջին մեծ հաջողությունը, թեև սկզբում այն ավելի շատ սկանդալային համբավ բերեց։ «*Façade»*-ը առաջին անգամ հանրության առաջ հնչեց Լոնդոնի «*Aeolian Hall*»-ում՝ հունիսի 12-ին։ Այն բաղկացած էր Էդիթի բանաստեղծություններից, որոնք նա ընթերցում էր մեգաֆոնի միջոցով՝ էկրանի հետևից, մինչդեռ Ուոլթոնը ղեկավարում էր վեց երաժիշտներից բաղկացած անսամբլը, որը նվագում էր ուղեկցող երաժշտությունը։ Մամուլի արձագանքը հիմնականում բացասական էր։ Ուոլթոնի կենսագիր Մայքլ Քենեդին մեջբերում է բնորոշ մի վերնագիր՝ «Անհեթեթություն, որի համար մարդիկ վճարեցին, որպեսզի լսեն»։ «*Daily Express»*-ը ատում էր գործը, բայց խոստովանում էր, որ այն տանջող կերպով հիշվող է։ «*The Observer»*-ը դատապարտել էր բանաստեղծությունները և Ուոլթոնի երաժշտությունը անվանել «անվնաս»։ Իսկ «*The Illustrated London News»*-ում Դենթը ավելի լավ գնահատական տվեց՝ նշելով. «Սկզբում լսարանը հակված էր այս ամենը համարել անհեթեթ կատակ, սակայն Միս Սիթուելի պոեզիայի և պարոն Ուոլթոնի երաժշտության մեջ միշտ կա զարմանալիորեն լուրջ տարր, որը շուտով ստիպեց լսարանին լուռ և ուշադիր լսել»։ «*The Sunday Times»*-ում Էռնեստ Նյումանը գրել էր Ուոլթոնի մասին. «Որպես երաժշտական կատակերգու՝ նա իսկական գոհար է… Այստեղ ակնհայտ է բարձրակարգ հումորային երաժշտական տաղանդ»։

Լսարանի մեջ էին Էվելին Վոուն, Լիտտոն Սթրեյչին, Վիրջինիա Վուլֆը և Նոել Քաուարդը։ Վերջինս այնքան վրդովվեց Սիթուելի բանաստեղծությունների ոճից և բեմադրությունից, որ հեռացավ ներկայացման ժամանակ։ Երաժիշտներն էլ չէին հավանում երաժշտությունը. հարվածային գործիքների կատարող Չարլզ Դրեյփերը հարցրել էր Ուոլթոնին․ «Պարոն Ուոլթոն, արդյո՞ք որևէ կլարնետահար երբևէ վնասել է ձեզ»։ Այնուամենայնիվ, գործը շուտով ընդունվեց, և մեկ տասնամյակի ընթացքում Ուոլթոնի երաժշտությունը դարձավ հանրահայտ «*Façade»* բալետի հիմք, որը բեմադրել էր Ֆրեդերիկ Էշթոնը։

1920-ականներին, երբ Ուոլթոնը դեռ ապրում էր Սիթուելների տան մանսարդում, նա ստեղծեց մի շարք գործեր, այդ թվում՝ «*Portsmouth Point***»**-ը, որը նվիրված էր Սիգֆրիդ Սասսունին և ոգեշնչված էր Թոմաս Ռոուլանդսոնի համանուն հայտնի նկարից։ Այն առաջին անգամ հնչեց որպես միջնաբեմային երաժշտություն Դյագիլևի 1926 թվականի բալետի ընթացքում, որտեղ «*The Times»*-ը բողոքեց․ «Նոր երաժշտության մասին դժվար է կարծիք կազմել, երբ այն լսվում է զրույցների շշուկի միջից»։ Հաջորդ տարի սըր Հենրի Վուդը ներառեց գործը «*Proms*» համերգաշարում, որտեղ այն ավելի մեծ տպավորություն թողեց։ Այս կատարումը ղեկավարեց հենց Ուոլթոնը․ նա չնայած չէր սիրում դիրիժորություն անել, սակայն իր գործերի մեկնաբանության վերաբերյալ ուներ հստակ պատկերացումներ, և նվագախմբի երաժիշտները գնահատում էին նրա «թեթև անկաշկանդ» մոտեցումն ու «ամբողջովին անհանգստությունից զերծ» պահվածքը։ 1920-ականների մյուս գործերից են կարճ օրկեստրային «*Siesta*» (1926) ստեղծագործությունը և «*Sinfonia Concertante***»** դաշնամուրի և նվագախմբի համար (1928), որը մեծ հավանություն ստացավ իր պրեմիերայի ժամանակ Թագավորական ֆիլհարմոնիկ ընկերության համերգում, սակայն հետագայում չմտավ մշտական համերգացանկ։ 

1929 թվականի «*Ալտի*» կոնցերտը Ուոլթոնին հասցրեց բրիտանական դասական երաժշտության հանրաճանաչության։ Այն գրվեց սըր Թոմաս Բիչեմի առաջարկով՝ ալտի վիրտուոզ Լայոնել Թերտիսի համար։ Երբ Թերտիսը ստացավ նոտաները, նա անմիջապես մերժեց ստեղծագործությունը։ Այդ պահին գործը կատարեց կոմպոզիտոր և ալտահար Պաուլ Հինդեմիթը, ով առաջին անգամ ներկայացրեց այն։ Ստեղծագործությունը ընդունվեց մեծ ոգևորությամբ։ «*The Manchester Guardian»*-ում Էրիկ Բլոմը գրել էր․ «Այս երիտասարդ կոմպոզիտորը բնածին հանճար է» և հավելել, որ գայթակղիչ է այս կոնցերտը համարել վերջին ժամանակների լավագույն գործը՝ անկախ ազգային պատկանելությունից։ Շուտով Թերտիսը փոխեց իր կարծիքը և սկսեց կատարել այն։ 1932 թվականին Վուսթերում «*Three Choirs Festival*»-ի համերգում նրա կատարումը միակ դեպքն էր, երբ Ուոլթոնը հանդիպեց իր մեծագույն կուռքին՝ Էլգարին։ Վերջինս, սակայն, չէր կիսում ընդհանուր հիացմունքը կոնցերտի նկատմամբ։

Ուոլթոնի հաջորդ մեծ ստեղծագործությունը եղավ հսկայածավալ երգչախմբային կանտատը՝ «*Belshazzar’s Feast*»-ը (1931)։ Այն սկզբում նախատեսված էր համեստ մասշտաբով․ «*[[BBC]]*»-ն պատվիրել էր ստեղծագործություն փոքր երգչախմբի, առավելագույնը տասնհինգ երաժիշտներից բաղկացած նվագախմբի և մենակատարի համար։ Օզբերթ Սիթուելը կազմեց տեքստը՝ ընտրելով հատվածներ Հին Կտակարանի մի շարք գրքերից և Հայտնության գրքից։ Սակայն ստեղծագործական գործընթացում Ուոլթոնը հասկացավ, որ իր երաժշտությունը պահանջում է շատ ավելի մեծ ուժեր, քան «*BBC*»-ն պատրաստ էր տրամադրել։ Բիչեմը փրկեց իրավիճակը՝ գործը ներառելով 1931 թվականի Լիդսի փառատոնի ծրագրում՝ Մալքոլմ Սարջենթի ղեկավարությամբ։ Հետագայում Ուոլթոնը հիշում էր Բիչեմի խոսքերը․ «Քանի որ դու այլևս երբեք չես լսի այս գործը, տղաս, ինչու չավելացնես մի երկու փողային նվագախումբ էլ»։ Վաղ փորձերի ժամանակ Լիդսի երգչախմբի անդամները դժվարանում էին տիրապետել երաժշտությանը, և Լոնդոնի երաժշտական շրջանակներում կեղծ լուրեր տարածվեցին, թե Բիչեմը ստիպված է եղել Սարջենտին ուղարկել Լիդս՝ ճնշելու դիմադրությունը։ Պրեմիերան մեծ հաղթանակ էր թե՛ կոմպոզիտորի, թե՛ դիրիժորի և թե՛ կատարողների համար։ Ժամանակակից քննադատներից մեկը գրել էր․ «Նախնական կատարման ահռելի ազդեցությունը լիովին արդարացնում էր այն զգացումը, որ մեր երկրում հայտնվել է մեծ կոմպոզիտոր, որի ստեղծագործական հնարավորությունների սահմաններ պարզապես գոյություն չունեն»։ Այս գործը մինչ օրս մնում է երգչախմբային դասական ռեպերտուարի անբաժանելի մաս։

### 1930-ականներ
1930-ականներին Ուոլթոնի հարաբերությունները Սիթվելների հետ այնքան էլ սերտ չէին: Նա սիրային կապեր և նոր ընկերություններ ուներ, որոնք նրան դուրս էին բերում նրանց շրջապատից։ Նրա առաջին երկարատև կապը եղել է գերմանացի բարոնի երիտասարդ այրի Իմմա ֆոն Դյորնբերգի հետ։ Նրանք հանդիպել են 1920-ականների վերջում և միասին էին մինչև 1934 թվականը, երբ Իմման լքեց նրան։ 

Ավելի ուշ Ուոլթոնը կապվեց Ալիս Վիմբորնի Վիկոնտեսի (ծնված՝ 1880) հետ, ում հետ հարաբերությունները շարունակվեցին 1934 թվականից մինչև նրա մահը՝ 1948 թվականի ապրիլ։ Այս կապը ավելի խորացրեց Ուոլթոնի և Սիթվելների միջև եղած խզումը, քանի որ Ալիսը նույնքան չէր սիրում Սիթվելներին, որքան նրանք՝ իրեն։ 1930-ականներին Ուոլթոնը վաստակում էր այնքան, որ առաջին անգամ ֆինանսապես անկախ լիներ։ 1931 թվականի երաժշտական բարերարուհուց ստացած ժառանգությունը ևս բարելավեց նրա նյութական վիճակը, և 1934-ին նա լքեց Սիթվելների տունը և գնեց տուն Բելգրավիայում։

Ուոլթոնի առաջին խոշոր ստեղծագործությունը «*Բելշացարի տոնախմբությունից»* հետո եղավ նրա «*Առաջին սիմֆոնիան*»։ Այն չէր գրվել պատվերով, և նա դանդաղ էր աշխատում․ սկսեց 1931-ի վերջին և ավարտեց միայն 1935-ին։ 1933-ի ավարտին նա արդեն գրել էր չորս մասից երեքը և խոստացել էր պրեմիերան դիրիժոր Համիլթոն Հարթիին։ Սակայն այդ պահին նա չկարողացավ ավարտել գործը։ Նրա կապի ավարտը Իմմա ֆոն Դյորնբերգի հետ համընկավ երկարատև և համառ ստեղծագործական ճգնաժամի հետ, ինչը կարող էր պատճառ հանդիսանալ։ Հարթին համոզեց Ուոլթոնին, որ թույլ տա կատարել արդեն գրված երեք մասերը, և դրանք ներկայացվեցին 1934 թվականի դեկտեմբերին Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ։ Նույն տարում Ուոլթոնը ընդհատեց սիմֆոնիայի աշխատանքը, որպեսզի գրի ֆիլմի իր առաջին երաժշտությունը՝ Փոլ Ցինների «*Մի՛ փախիր ինձնից երբեք»* (1934) կինոնկարի համար, որի դիմաց նա ստացավ £300։

Ութ ամսվա դադարից հետո Ուոլթոնը վերադարձրեց սիմֆոնիայի աշխատանքը և 1935-ին ավարտեց այն։ Նույն տարվա նոյեմբերին Հարթին և սիմֆոնիկ նվագախումբը ներկայացրին ամբողջական ստեղծագործությունը։Սիմֆոնիան մեծ միջազգային հետաքրքրություն առաջացրեց։ Եվրոպացի առաջատար դիրիժորներ Վիլհելմ Ֆուրտվանգլերը և Վիլեմ Մենգելբերգը խնդրեցին գործի նոտաների օրինակները, Չիկագոյի սիմֆոնիկ նվագախումբը ԱՄՆ-ում Հարթիի ղեկավարությամբ ներկայացրեց պրեմիերան, Յուջին Օրմանդին և Ֆիլադելֆիայի նվագախումբը Նյու Յորքում կատարեցին ստեղծագործությունը, իսկ երիտասարդ Ջորջ Սելլը այն ղեկավարեց Ավստրալիայում։

1934 թվականին Էլգարի մահից հետո իշխանությունները դիմեցին Ուոլթոնին՝ պատվիրելով գրել Էլգարի ոճին համահունչ քայլերգ՝ 1937 թվականին Ջորջ VI-ի թագադրման համար։ Նրա «*Crown Imperial***»** ստեղծագործությունը անմիջապես հաջողություն ունեցավ հանրության շրջանում, սակայն հիասթափեցրեց նրանց, ովքեր Ուոլթոնին համարում էին առաջատար կոմպոզիտոր։ Այդ տասնամյակի Ուոլթոնի մյուս աշխատանքներից են մի շարք ֆիլմերի երաժշտություններ, այդ թվում՝ նրա առաջին երաժշտությունը Շեքսպիրի էկրանավորման համար՝ «*Ինչպես կամենաք***»** (*As You Like It*, 1936), կարճ բալետ(1936), «*Լոնդոն քաղաքի փառաբանման համար***»** (*In Honour of the City of London*, 1937)։ Սիմֆոնիայի հետ մեկտեղ 1930-ականների նրա ամենակարևոր ստեղծագործությունը եղավ «*Ցլականցի կոնցերտը***»** (*Violin Concerto*, 1939), որը պատվիրել էր Յաշա Հայֆեցը։ Ուոլթոնը հետագայում խոստովանեց, որ այդ կոնցերտը արտահայտում էր իր սերը Ալիս Վիմբորնի հանդեպ։ Նրա արտահայտված ուժեղ ռոմանտիկ ոճը ստիպեց որոշ քննադատների այն որակել որպես հետադիմական, իսկ Ուոլթոնը թերթի հարցազրույցում ասել է․

«Այսօրվա սպիտակ հույսը վաղվա սև ոչխարն է։ Այս օրերին կոմպոզիտորի համար շատ տխուր է ծերանալը... Խորհուրդ եմ տալիս բոլոր զգայուն կոմպոզիտորներին մահանալ 37 տարեկանում։ Գիտեմ՝ ես անցել եմ առաջին պայծառ շրջանը և արդեն պատրաստ եմ իմ քննադատական կործանմանը»։

1930-ականների վերջում Ուոլթոնը տեղեկացավ երիտասարդ անգլիացի կոմպոզիտորի` Բենջամին Բրիտենi մասին, որի համբավը շուտով պետք է գերազանցեր իրեն:Նրանց առաջին հանդիպումից հետո Բրիտենը իր օրագրում գրել է․ «[...] ճաշեցի Ուիլյամ Ուոլթոնի հետ Սլոուն Սքուերում։ Նա հմայիչ է, բայց միշտ զգում եմ, որ մեր հարաբերությունները նման են դպրոցականների միջև եղածին – նա ակնհայտորեն անգլիական երաժշտության ավագ տեսուչն է, իսկ ես՝ խոստումնալից նորեկը»։ Նրանք բարեկամական հարաբերությունների մեջ մնացին մինչև Բրիտենի մահը։ Ուոլթոնը գնահատում էր Բրիտենի բազմաթիվ գործեր և նրան համարում էր հանճար, մինչդեռ Բրիտենը չէր հավանում Ուոլթոնի բոլոր ստեղծագործությունները, բայց երախտապարտ էր նրա աջակցությանը իր կյանքի դժվարին պահերին։

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ուոլթոնը ազատված էր զինվորական ծառայությունից՝ պայմանով, որ նա կգրի երաժշտություն՝ ռազմական քարոզչական ֆիլմերի համար։ Բացի այդ, նա վարում էր շտապօգնության մեքենաներ (իր խոսքերով՝ «չափազանց վատ»), և աշխատում էր Բրիտանական բանակի կինոբաժնում՝ որպես երաժշտական խորհրդատու։ Պատերազմի ընթացքում նա գրել է վեց ֆիլմի երաժշտություն․ որոշների մասին նա ասել է, որ «բավական ձանձրալի» էին, իսկ որոշները դարձել են դասականներ, օրինակ՝ «*The First of the Few***»** (*1942*) և Լորենս Օլիվիեի Շեքսպիրի «*Հենրի V*»(*1944*) էկրանավորումը։

Սկզբում Ուոլթոնը անտեսում էր իր ֆիլմերի երաժշտությունը՝ համարելով այն պրոֆեսիոնալ, բայց առանց իրական արժեքի։ Նա մերժում էր դրանք համերգային սյուիտների ձևով մշակելու առաջարկները՝ ասելով․ «Ֆիլմի երաժշտությունը լավ ֆիլմի երաժշտություն չէ, եթե այն կարելի է օգտագործել այլ նպատակով»։ Ավելի ուշ նա փոխեց իր վերաբերմունքը և թույլ տվեց, որ համերգային սյուիտներ պատրաստվեն «*The First of the Few***»** և Օլիվիեի Շեքսպիրի ֆիլմերի երաժշտություններից։ «*[[BBC]]*»-ի համար Ուոլթոնը գրել է երաժշտություն լայնածավալ ռադիո-դրամայի համար՝ «Քրիստոֆեր Կոլումբոս», որի հեղինակն էր Լուիս ՄաքՆիսը, և գլխավոր դերում հանդես էր գալիս Օլիվիեն։ Ինչպես ֆիլմերի դեպքում, այստեղ էլ կոմպոզիտորը հակված էր նվազեցնել իր կատարած աշխատանքի երաժշտական կարևորությունը։

Այս պատվերներից բացի, Ուոլթոնի՝ պատերազմի տարիների նշանակալի աշխատանքներից են՝ միջանկյալ երաժշտություն Ջոն Գիլգուդի 1942 թվականին բեմադրած «*[[Մակբեթ (ողբերգություն)|Մակբեթի]]***»** համար, երկու բալետի երաժշտություն «*Sadler’s Wells Ballet*»-ի համար՝ «*The Wise Virgins***»** (կազմված Յ. Ս. Բախի ստեղծագործությունների հիման վրա), և «*The Quest***»**, որի սյուժեն մասամբ հիմնված էր Սպենսերի «*Հեքիաթների թագուհու»* վրա, ինչպես նաև համերգասրահի համար գրված գործեր՝ «*Music for Children***»**, և հումորային «*Scapino*»-ն՝ գրված Չիկագոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի հիսնամյակին։

1941 թվականի մայիսին Ուոլթոնի Լոնդոնի տունը ավերվեց գերմանական ռմբակոծության հետևանքով, և նա բնակություն հաստատեց Ալիս Վիմբորնի տանը՝ Նորթհեմփթոնշիրի գյուղական տարածքում։ Այստեղ նա ձեռնամուխ եղավ վաղուց մտածած մի շարք նախագծերի իրականացմանը։ 1939 թվականին նա ծրագրում էր գրել խոշոր կամերային ստեղծագործություն՝ լարային քառյակ, սակայն այն հետաձգեց պատերազմի ֆիլմերի երաժշտություն գրելու պատճառով։ 1945 թվականի սկզբին նա վերադարձավ այդ աշխատանքին։ Ուոլթոնը գիտակցում էր, որ Բենջամին Բրիտենը, իր «*Les Illuminations***»** (1940), «*Sinfonia* *da Requiem***»** (1942) և «*Peter Grimes***»** (1945) ստեղծագործություններով այս ընթացքում ստեղծել էր մի շարք նշանակալի գործեր, մինչդեռ ինքը 1939 թվակնի Ցլականցի կոնցերտից հետո ոչ մի խոշոր ստեղծագործություն չէր գրել։ Անգլիացի քննադատներն ու հանդիսատեսը սկզբում այդ կոնցերտը չէին դասում Ուոլթոնի լավագույն աշխատանքների շարքում։ Քանի որ Հայֆեցը գնել էր ստեղծագործությունը երկու տարի բացառիկ կատարելու իրավունքը, այն Բրիտանիայում հնչեց միայն 1941 թվականին։ Լոնդոնյան պրեմիերան, որտեղ մենակատարը քիչ հայտնի էր, և կատարմանը նպաստող ակուստիկ պայմանների բացակայության պատճառով, անմիջապես չբացահայտեց ստեղծագործությունը որպես գլուխգործոց։ Լարային քառյակը լա մինորում, որը ներկայացվեց 1947 թվականի մայիսին, Ուոլթոնի 1940-ականների ամենախոշոր ստեղծագործությունն էր։ Քենեդին այն կոչում է նրա լավագույն ձեռքբերումներից մեկը և «հստակ նշան, որ նա ազատվել է կինոմշակույթի ազդեցությունից և վերագտել իր իսկական ձայնը»։

### Պատերազմից հետո
1947 թվականին Ուոլթոնին շնորհվեց Թագավորական Ֆիլհարմոնիկ ընկերության ոսկե մեդալը։ Նույն թվականին նա ընդունեց «*BBC*»-ի հրավերը՝ գրել իր առաջին օպերան։ Նա որոշեց այն կառուցել Չոսերի «*Տրոյլուս և Կրիսեյդա»* պոեմի հիման վրա, սակայն նախապատրաստական աշխատանքները կանգ առան 1948 թվականի ապրիլին, երբ մահացավ Ալիս Վիմբորնը։ Որպեսզի Ուոլթոնը շեղվի իր վշտից, երաժշտական հրատարակիչ Լեսլի Բուզին համոզեց նրան նույն տարվա վերջում՝ որպես բրիտանական պատվիրակ, մեկնել Բուենոս Այրեսում անցկացվող հեղինակային իրավունքի վերաբերյալ համաժողովի։ Այնտեղ Ուոլթոնը հանդիպեց Սուսանա Գիլ Պասոյին (1926–2010)՝ արգենտինացի իրավաբանի դստերը։ Նա 22 տարեկան էր, այսինքն՝ Ուոլթոնից 24 տարով փոքր։ Սկզբում  ծաղրում էր Ուոլթոնի սիրային հետաքրքրությունը, սակայն նա համառեց, և Սուսանան վերջում համաձայնեց ամուսնանալ նրա հետ։ Հարսանիքը կայացավ 1948 թվականի դեկտեմբերին Բուենոս Այրեսում։ Ամուսնության առաջին օրերից զույգը տարվա կեսը անցկացնում էր Իտալիայի Իսկիա կղզում, իսկ 1950-ականների կեսերից այնտեղ հաստատվեց մշտական։

Ուոլթոնի՝ 1940-ականների վերջին ստեղծագործությունը Օլիվիեի «*Համլետ»* (1948) ֆիլմի երաժշտությունն էր։ Դրանից հետո նա կենտրոնացավ իր օպերայի՝ «*Տրոյլուս և Կրեսիդա***»**-յի վրա։ «*BBC*»-ի առաջարկով նա հրավիրեց Քրիստոֆեր Հասալին գրել լիբրետոն։ Դա վատ ազդեց Ուոլթոնի հարաբերությունների վրա Սիթուելների ընտանիքի հետ, որոնցից յուրաքանչյուրն իրեն էր համարում այդ դերի իսկական թեկնածու։ Աշխատանքները դանդաղ էին ընթանում, քանի որ Ուոլթոնը հաճախ ընդմիջումներ էր անում՝ զբաղվելով այլ գործերով։ 1950 թվականին նա և Հայֆեցը «*EMI*»-ի համար ձայնագրեցին Ցլականցի կոնցերտը։ 1951 թվականին Ուոլթոնը ստացել է ասպետի կոչում։ Նույն տարում նա պատրաստեց «*Façade***»**-ի պաշտոնական տարբերակը, որը բազմաթիվ փոփոխությունների էր ենթարկվել իր պրեմիերայից հետո։ 1953 թվականին՝ Եղիսաբեթ II-ի գահակալությունից հետո, նա կրկին հրավիրվեց գրել թագադրման երթ՝ «*Orb and Sceptre***»**, ինչպես նաև «**Te Deum»** խորալային մշակում՝ արարողության համար։

«*Տրոյլուս և Կրեսիդա*» օպերան ներկայացվեց Քովենթ Գարդենում 1954 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։ Պատրաստման ընթացքում այն բախվեց բազմաթիվ անհաջողությունների․ Օլիվիեն, որը նախատեսված էր ռեժիսորի դերում, հրաժարվեց, նույնը արեց Հենրի Մուրը, որը պետք է կատարեր ձևավորումը։ Ելիզաբեթ Շվարցկոպֆը, որի համար գրվել էր Կրեսիդայի դերը, հրաժարվեց մասնակցել։ Նրա փոխարինողը՝ Մագդա Լասլոն, դժվարանում էր տիրապետել անգլերեն բառերին։ Դիրիժոր Մալքոլմ Սարջենթը, ըստ կարծիքների, «լավ ծանոթ չէր նոտագրությանը»։ Պրեմիերան ընդունվեց բարեկամաբար, բայց ընդհանուր կարծիքը այն էր, որ Հասալն ու Ուոլթոնը ստեղծել էին հնացած ոճի օպերա։ Հաջորդ տարվա ընթացքում այն բեմադրվեց Սան Ֆրանցիսկոյում, Նյու Յորքում և Միլանում, սակայն չկարողացավ թողնել դրական տպավորություն և չմտավ օպերային կանոնական օրակարգի մեջ։

1956 թվականին Ուոլթոնը վաճառեց իր լոնդոնյան տունը և լիովին հաստատվեց Իսկիա կղզում։ Նա Ֆորիոյում սարալանջի վրա կառուցեց մի տուն, որը կոչեց «**La Mortella»**։ Սուսանա Ուոլթոնը այնտեղ ստեղծեց հիասքանչ այգի։ 1950-ականների Ուոլթոնի մյուս ստեղծագործությունների թվում էին երաժշտությունը Շեքսպիրի չորրորդ ֆիլմի համար՝ Օլիվիեի «*[[Ռիչարդ II (պիես)|Ռիչարդ III]]»*-ը, և «Թավջութակի կոնցերտը» (1956), որը գրվեց Գրեգոր Պիատիգորսկու համար։ Վերջինս պրեմիերան կատարեց 1957 թվականի հունվարին Բոստոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի և դիրիժոր Չարլզ Մյունշի հետ։ Որոշ քննադատներ այն համարեցին հնացած․ Փիթեր Հեյուորթը գրել էր, որ ստեղծագործության մեջ գրեթե ոչինչ չկար, ինչը կզարմացներ ունկնդիրներին։ Այնուամենայնիվ, կոնցերտը մտել է կանոնավոր ցանկերի մեջ․ այն կատարել են Փոլ Տորտելիեն, Յո Յո Ման, Լին Հարելը և Պիեռ Ֆուրնիեն։

1966 թվսկսնին Ուոլթոնը հաջողությամբ վիրահատվեց թոքերի քաղցկեղի պատճառով։ Մինչ այդ նա շատ էր ծխում օգտագործում, սակայն վիրահատությունից հետո այլևս երբեք չծխեց։ Վերականգնման ընթացքում նա աշխատեց մեկ գործողությամբ կատակերգական օպերայի վրա՝ «*[[Արջը (պիես)|Արջը]]***»**, որը առաջին անգամ ներկայացվեց Բրիթենի Ալդեբուրգ փառատոնում 1966 թվականի հունիսին և ընդունվեց մեծ ոգևորությամբ։ Ուոլթոնը, սովոր լինելով քննադատների կողմից անտեսվելուն, կատակով ասում էր, թե «ինչ-որ բան սխալ է, երբ ճիճուները սկսում են գովեստներ անել»։ 1967 թվականին նա ստացավ Արժանավորության շքանշան՝ դառնալով չորրորդ կոմպոզիտորը, ում տրվել էր այդ պատվավոր կոչումը՝ Էլգարից, Վոն Վիլյամսից և Բրիթենից հետո։

1960-ականների Ուոլթոնի նվագախմբային ստեղծագործությունների մեջ են «*Երկրորդ սիմֆոնիան***»** (1960), «*Տարբերակներ Հինդեմիթի թեմայի վրա***»** (1963), «*Կապրիչո բուրլեսկո***»** (1968) և «*Իմպրովիզացիաներ Բրիթենի մի իմպրոմտուի վրա***»** (1969)։ Այդ շրջանում նրա երգաշարերից մեկը՝ «*Anon in Love»* (1960), գրվել էր Փիթեր Պիրզի համար, իսկ «*A Song for the Lord Mayor’s Table»* (1962)՝ Շվարցկոպֆի համար։ Նրան պատվիրեցին երաժշտություն գրել 1969 թվականին «*Բրիտանիայի ճակատամարտը»* ֆիլմի համար, սակայն ֆիլմի ընկերությունը մերժեց երաժշտության մեծ մասը՝ փոխարինելով այն Ռոն Գուդվինի ստեղծագործությամբ։ Ուոլթոնի երաժշտության համերգային սյուիտը հրապարակվեց և ձայնագրվեց նրա մահից հետո։ «*Բրիտանիայի ճակատամարտի»* փորձից հետո Ուոլթոնը հայտարարեց, որ այլևս չի գրի ֆիլմի երաժշտություն, սակայն Օլիվիեն կարողացավ համոզել նրան ստեղծել երաժշտություն Չեխովի «*Երեք քույրերը»* ֆիլմի համար՝ 1969 թվականին։

### Վերջին տարիներ
Ուոլթոնը երբեք չէր գրել երաժշտություն հեշտությամբ կամ արագ, իսկ իր վերջին տասնամյակում կոմպոզիցիան նրա համար դարձել էր ավելի դժվար։ Նա բազմիցս փորձեց գրել երրորդ սիմֆոնիան Անդրե Պրեվինի համար, բայց վերջնականապես հրաժարվեց դրանից։ Նրա վերջին գործերի մեծ մասը նախորդ ստեղծագործությունների փոփոխություններ նոր տարբերակներն էին։ Նա նվագախմբային տարբերակ պատրաստեց իր «*Anon in Love»* երգաշարից (առաջին տարբերակը տենոր և կիթառի համար էր), իսկ Նեվիլ Մարրիների խնդրանքով վերածեց իր «*A minor»* լարային քառյակի՝ լարային նվագախմբի սոնատայի։ Այս շրջանի մեկ բնօրինակ ստեղծագործությունը «*Jubilate Deo»*-ն էր, որը պրեմիերայից անցավ նրա յոթանասունամյակին նվիրված մի շարք միջոցառումների շրջանակում։ Բրիտանիայի վարչապետ Էդվարդ Հիթը կազմակերպեց Ուոլթոնի ծննդյան ընթրիք՝ «10 Downing Street» -ում, որին մասնակցում էին արքայադղյակների ներկայացուցիչներ և Ուոլթոնի ճանաչված գործընկերները։ Բրիթթեն անցկացրեց Ուոլթոնին նվիրված երեկո Ալդեբուրգում, իսկ Պրեվինը ղեկավարեց ամբողջովին Ուոլթոնի գործերից բաղկացած համերգը Թագավորական փառատոնում։

Ուոլթոնը վերանայեց «*Տրոյլուս և Կրեսիդա»* օպերայի նոտագրությունը, և այն բեմադրվեց Քովենթ Գարդենում 1976 թվականին։ Նմանապես, ինչպես 1954-ին, պատրաստման ընթացքում նորից բախվեց դժբախտությունների՝ Ուոլթոնը վատառողջ էր, Պրեվինը, որը պետք է ղեկավարեր համերգը, նույնպես հիվանդացավ, իսկ Տրոյլուսի դերակատարը հրաժարվեց։ Քննադատների արձագանքը կրկին սառն էր։ Ուոլթոնի վերջին ստեղծագործական փորձերի մի մասը տեղի ունեցավ կինոռեժիսոր Թոնի Փալմերի հետ համագործակցությամբ։ Նա մասնակցեց Փալմերի պրոֆիլային ֆիլմին՝ «*At the Haunted End of the Day»* (1981), իսկ 1982-ին Ուոլթոնը և նրա կինն օտար մարմնավորումներ կատարեցին Փալմերի ինժեներական՝ «*Վագներ»* (9 ժամ տևողությամբ ֆիլմում), որտեղ խաղացին Ֆրեդերիկ Օգյուստոսի և Սաքսոնիայի Մարիա թագուհու դերը։ 1982 թվականի մարտին անցկացվեցին համերգներ՝ Ուոլթոնի 80-ամյակին նվիրված, Բարբիկան և Թագավորական փառատոնում։ *Բելշացարական* համերգին (Թագավորական փառատոնում, որը ղեկավարում էր Պրեվինը) ունկնդիրների ջերմ ընդունելությունն անգամ հուզմունք առաջացրեց Ուոլթոնի մեջ։

Ուոլթոնը մահացավ «*La Mortella***»**-ում 1983 թվականի մարտի 8–ին՝ 80 տարեկան հասակում։ Նրա մոխիրը դրվեց Իսկիա կղզում, իսկ Վեստմինսթերյան աբբայությունում անցկացվեց միջոցառում՝ որտեղ նրա պատվին կանգնեցվեց հիշատակի քարը՝ Էլգարի, Վոն Վիլյամսի և Բրիթենի մկողքին։

## Երաժշտություն
Ուոլթոնը աշխատում էր դանդաղ։ Նա շարունակաբար վերանայում էր իր երաժշտությունը։ Նա ասել է. «Առանց ռետինե ջրաներկի ես լիովին խորտակվում էի»։ Այս պատճառով էլ իր վաթսուն տարիների կոմպոզիտորական գործունեության ընթացքում նրա ամբողջ ստեղծագործական ժառանգությունը մեծ չէ։ Օրինակ, «*Façade»*-ի 1923 թվականի առաջին ներկայացումից մինչև «*Sinfonia Concertante»*-ի 1928 թվականի պրեմիերան նա միջին հաշվով տարեկան ստեղծագործել է միայն մեկ փոքրիկ գործ։ «*Grove’s Dictionary of Music and Musicians»*-ի Բայրոն Ադամսը գրում է

Հեղինակը ավելացնում է, որ Ուոլթոնի հավատարիմ մնալը իր հիմնական ոճին երբեք չի տատանվել, և հենց այս նվիրվածությունն իր տեսլականին՝ զուգորդված ռիթմիկ կենսականությամբ, զգայական մելանխոլիայով, խորամանկ գրավչությամբ և նվագախմբային վարպետությամբ, Ուոլթոնի լավագույն երաժշտությանը տալիս է «անթառամ շքեղություն»: Ուոլթոնի մեկ այլ կենսագիր՝ Նիլ Տիերնին նշում է, որ թեև ժամանակակից քննադատները պնդում էին, որ պատերազմից հետո նրա երաժշտությունը չի հասնում նախապատերազմյան մակարդակին, սակայն պարզ է դարձել, որ նրա ուշագրավ ստեղծագործությունները «կամքի իմաստով թերևս պակաս ուղիղ են, բայց ավելի խորունկ» են:

### Ուոլթոնի նվագախմբային երաժշտությունը
#### Նվագախմբային երգեր և կարճ ստեղծագործություններ

Ուոլթոնի առաջին լիարժեք նվագախմբային ստեղծագործությունը՝ «*Portsmouth Point»* (1925), որը ոգեշնչված է Թոմաս Ռոուլանդսոնի նույնանուն պատկերով, պատկերում է ձգտող, աշխույժ նավահանգստային տեսարան (Մայքլ Քենեդիի խոսքով՝ «H.M.S. Pinafore նավի ծովահեններն անցկացնում են գիշերային զվարճալիք»)՝ արագաշարժ մի երաժշտություն. խաչաձև ռիթմեր, որոնք տարիներ շարունակ բարդություններ էին ստեղծում նվագախմբի դիրիժորների և երաժիշտների համար։ Ողջ ստեղծագործական գործունեության մեջ Ուոլթոնը շարունակեց նման ոճով գրել, օրինակ՝ աշխույժ «*Scapino»* կատակերգական երգը, որը պատվերով ստեղծվել է Չիկագոյի նվագախմբի համար և որի մասին «*The Musical Times»*-ը գրել է՝ «հմայիչ միացություն՝ ուրախալի խառնաշփոթի մեջ»։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նրա այդ ժանրի ստեղծագործություններից են՝ «*Johannesburg Festival Overture»* (1956), «զվարճալի, բայց կտրուկ վերջերով», «*Capriccio burlesco»* (1968) և ավելի երկար «*Partita»* (1957), որը գրվել է Կլիվլենդի նվագախմբի համար և որին «*Grove»*-ը բնութագրել է որպես «հիասքանչ խտացված նոտագրություն՝ բարձրացնող էպիկական ավարտով և նվագախմբային վարպետությամբ»։ Ուոլթոնի կարճ ստեղծագործություններին են պատկանում նաև երկու հարգանքի տուրք երաժշտական գործընկերներին՝ «*Variations on a Theme by Hindemith»* (1963) և «*Improvisations on an Impromptu of Benjamin Britten»* (1969), որոնցում սկզբնական նյութը աստիճանաբար փոխվում է և ընդգծվում է Ուոլթոնի անձնական երաժշտական ձայնը։ Հանգուցյալ քննադատ Հյու Օտթավեյն ասել է, որ այս երկու գործերում «երկու երաժշտական անհատականությունների փոխազդեցությունը … զարմանալի է»։

**Կոնցերտներ և սիմֆոնիաներ**

Ուոլթոնի առաջին մեծամասշտաբ հաջող կոնցերտային գործը՝ «*Viola Concerto»* (1929), ամբողջությամբ տարբերվում է «*Portsmouth Point»*-ի բարձրաձայն տեմպերից։ Ջազի, և ռավելի ազդեցությունները նկատելի են, սակայն կառուցվածքով և ռոմանտիկ ցանկությամբ այն ավելի մոտ է Էլգարի «*Cello Concerto»*-ին։ Էդվարդ Սաքվիլ-Վեստը և Դեզմոնդ Շոու-Թեյլորը «*The Record Guide»*-ում գրել են, որ այս գործում «Ուոլթոնի ներսում մինչև այդ պահը ի հայտ չեկած լիրիկական պոետը լիարժեք դրսևորվում է»։ Ուոլթոնը պահպանեց այս կոնցերտային ձևաչափը իր հաջորդ երկու կոնցերտներում՝ ջութակի (1937) և թավջութակի (1956) համար։ Յուրաքանչյուրն ունի երեք մաս և համադրում է անհանգիստ ու կոպիտ հատվածներ ավելի տաք, ռոմանտիկ մասերի հետ։Ջութակի կոնցերտն ավելի ներհակված է․ խորհրդանշում է ժամանակի անխուսափելի անցումը։

Ուոլթոնի երկու սիմֆոնիաներն իրարից զգալիորեն տարբերվում են։ Առաջինը մեծածավալ է և որոշ պահերի հիշեցնում է Սիբելիուսի ոճը։ «*Grove»*-ը բնութագրում է այդ գործի «պայծառ չարությունը, զգայական ճկունությունն ու արտահայտչականությունը»՝ ասելով, որ սիմֆոնիան հարգանքի տուրք է Ուոլթոնի համառությանը և գյուտարար տաղանդին։ Քննադատները միշտ տարակարծություն են ունեցել վերջին մասի վերաբերյալ՝ արդյոք այն արժանի է ամբողջ գործին։ Երկրորդ սիմֆոնիան, համեմատած Առաջինի հետ, շատ քննադատների համար ավելի թեթև է թվացել, և ինչպես 1950-ականների Ուոլթոնի շատ գործեր, այն համարվել է հնաոճ։ Այն լրիվ այլ բնույթի գործ է։ Դեյվիդ Քոքսը բնութագրել է այն որպես «ավելի շատ դիվերտիմենտո, քան սիմֆոնիա… շատ անձնական, ամբողջությամբ Ուոլթոնին բնորոշ», իսկ Քենեդին նրան անվանել է «մոռացված մթնոլորտով, բացառիկ օրիգինալ, Ուոլթոնի հասուն և համառ թեթևացված ոճի օրինակ 1945-ից հետո»։

#### Ուոլթոնի բալետների, թատերական և կինոյի երաժշտությունը
Չնայած ընդհանուր առմամբ դանդաղ և մանրակրկիտ կոմպոզիտոր էր, Ուոլթոնը կարող էր արագ աշխատել, երբ անհրաժեշտ էր։ Նրա բեմական և էկրանային որոշ ստեղծագործություններ գրվել են շատ սեղմ ժամկետներում։ Ինքը՝ Ուոլթոնը, բալետներն ու բեմադրական երաժշտությունը համեմատաբար պակաս կարևոր էր համարում, քան իր համերգային գործերը, և հաճախ քննադատաբար էր մոտենում դրանց։

«*Sadler’s Wells*» բալետային խմբի համար նրա ստեղծագործություններից «*The Wise Virgins»* (1940) բալետը ութ հատվածների մշակում է Բախի երգչախմբային և գործիքային երաժշտությունից։ «*The Quest»-ը* (1943), որը գրվել է մեծ շտապողականությամբ, «*Grove»*-ի բնորոշմամբ տարօրինակորեն հիշեցնում է Վոն Վիլյամսի երաժշտությունը։ Այս գործերից և ոչ մեկը չմտավ մշտական օրակարգ, ի տարբերություն «*Façade»*-ի հիման վրա գրված բալետի, որի երաժշտությունը ընդլայնվել է ամբողջական նվագախմբի համար՝ պահպանելով սկզբնաղբյուրի ջազային ազդեցություններն ու հեգնական ոճը։ «*The Quest»*-ի երաժշտությունը և «*Viola Concerto»*-ն հետագայում օգտագործվել են 1972 թվականի «*O.W.»* բալետում։

Ուոլթոնը թատրոնի համար քիչ երաժշտություն է գրել․ ամենանշանավորներից է «*Macbeth»* ներկայացման համար գրված երաժշտությունը (1942)։

1934–1969 թվականների ընթացքում Ուոլթոնը գրել է 13 ֆիլմերի երաժշտություն։ Նա ստեղծել է «*Spitfire Prelude and Fugue»* ստեղծագործությունը՝ սեփական «*The First of the Few* »(1942) ֆիլմի երաժշտության հիման վրա։ Շեքսպիրյան ֆիլմերի համար գրված նրա երաժշտական սյուիտներում, որոնք հարմարեցվել են համերգային կատարման, միախառնված են էլիզաբեթյան ոճավորումները և Ուոլթոնին բնորոշ երաժշտական լեզուն։ Քենեդին հատկապես բարձր է գնահատել «*Henry V»* ֆիլմի Աժենկուրյան ճակատամարտի հատվածը, որտեղ երաժշտությունը «սարսափազդու իրականությամբ» է պատկերում ֆրանսիացի ասպետների հարձակումը։ Չնայած Ուոլթոնը կարծում էր, որ ֆիլմերի երաժշտությունը համերգային դահլիճում ուժեղ ազդեցություն չունի, նրա մահից հետո մի շարք ֆիլմերի երաժշտական սյուիտներ ձևավորվել են և կատարվել։

### Օպերա
Ուոլթոնը երկար տարիներ աշխատել է իր միակ լիամետրաժ օպերայի՝ «*Troilus and Cressida»*-ի վրա՝ ինչպես պրեմիերայից առաջ, այնպես էլ հետո։ Այն երբեք չի համարվել հաջողակ գործ։ Լիբրետոն հաճախ քննադատվել է որպես թույլ, իսկ երաժշտությունը՝ չնայած առանձին փայլուն հատվածներին, համարվել է ոչ բավականին դրամատիկ՝ լսողի ուշադրությունը պահելու համար։ «*Grove»*-ը այս գործը նկարագրում է որպես մասնակի հաջող փորձ՝ վերակենդանացնելու 19-րդ դարի իտալական օպերայի ավանդույթները մի հետպատերազմյան դարում, որը զգուշավոր էր հերոսական ռոմանտիզմից։

Ուոլթոնի միակ մյուս օպերան՝ «*The Bear»*-ը (Չեխովի կատակային վոդևիլի հիման վրա), շատ ավելի ջերմ է ընդունվել։ Քննադատ Էնդրյու Փորթերը այն բնորոշել է «*The Musical Times»*-ում որպես «Ուոլթոնի ամենաուժեղ և ամենափայլուն գործերից մեկը»։ Այնուամենայնիվ, լինելով մեկ գործողությամբ օպերա՝ այն հազվադեպ է բեմադրվում, քանի որ շատ օպերային թատրոններ նման ժանր չեն ներառում մշտական ցուցադրություններում։ 2013–2015 թվականների ընթացքում «*Operabase»*-ի տվյալներով՝ ամբողջ աշխարհում եղել է միայն չորս բեմադրություն։

### Ուոլթոնի երգչախմբային և այլ վոկալ ստեղծագործությունները
Ուոլթոնի եկեղեցական երաժշտական գործերից են՝ «*Coronation Te Deum***»** (1952), «*Missa brevis***»** (1966), «*Jubilate Deo***»** (1972) և«*Magnificat and Nunc dimittis***»** (1974), ինչպես նաև «*A Litany***»** (1916) և «*Set me as a seal upon thy heart***»** (1938)։ Ուոլթոնի ամենահայտնի և ամենահաճախ կատարվող ստեղծագործություններից մեկն է կանտատան «*Belshazzar’s Feast*»-ը։ Այն գրված է մեծ նվագախմբի, խառը երգչախմբի և բարիտոն սոլիստի համար։ Գործը միահյուսում է երգչախմբային և նվագախմբային պատկերավոր տեսարաններ՝ ներկայացնելով Բաբելոնի շքեղությունն ու ապականությունը, վայրագ և ջազային բռնկումներ, ինչպես նաև հրեաների ողբերգական լացը և վերջնական ուրախությունը գերությունից ազատվելու առիթով։ Բիչեմի առաջարկով արդեն իսկ մեծ նվագախմբին ավելացվել երեք տրոմբոն, երեք շեփոր և տուբա։ Շատ քննադատներ այն համարել են ամենակարևոր անգլիական հիմնական գործը Էլգարի «*The Dream of Gerontius»*-ից (1900) հետո։ Ուոլթոնի հետագա միջուկային գործերը չեն հասել այս ստեղծագործության ժողովրդականությանը։ Դրանց թվում են՝ «*In Honour of the City of London***»** (1937) և *«Gloria»* (1960–1961), որը գրվել է Հադերսֆիլդի ընկերության 125-ամյակի առիթով։

### Ձայնագրություններ
78 պտույտ/րոպե սկավառակների ժամանակներից, երբ համեմատաբար քիչ ժամանակակից երաժշտություն էր ձայնագրվում, ձայնագրող ընկերությունները նախընտրում էին Ուոլթոնին։ 1929 թվականին փոքր, նորաստեղծ «*Decca»* ընկերությունը ձայնագրեց «*Façade***»**-ի տասնմեկ մասերը՝ հեղինակի ղեկավարությամբ՝ կամերային անսամբլի կատարմամբ, որտեղ բանախոսներ էին Էդիթ Սիթվելը և Ուոլթոնի ընկեր ու գործընկեր Կոնստանտ Լամբերտը։ 1930-ականներին Ուոլթոնը նաև իր երկու խոշոր սիմֆոնիկ գործերը ներկայացրեց սկավառակին, կրկին «*Decca»*-ում՝ Առաջին սիմֆոնիան՝ Հարթիի և Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ, և Վիոլայի կոնցերտը՝ Ֆրեդերիկ Ռիդլի և հեղինակի ղեկավարությամբ։ 1940-ականներին Ուոլթոնը տեղափոխվեց «*Decca»*-ից՝ իր ավելի հին և մեծ մրցակից «*EMI»*-ին։ *[[EMI]]*-ի պրոդյուսեր Ուոլթեր Լեգգը հաջորդ երկու տասնամյակներում կազմակերպեց Ուոլթոնի խոշոր և բազմաթիվ փոքր գործերի ձայնագրություններ։ Մեկ մրցակից կոմպոզիտոր կատակով ասել է, որ եթե Ուոլթոնը… (նրա բառերով՝ գազեր արձակի), Ուոլթեր Լեգգը դա էլ կձայնագրի։

Թեպետ Ուոլթոնը հակված չէր դիրիժորությանը, նա անձամբ ղեկավարել է բազմաթիվ *EMI* ձայնագրություններ և մի քանիսը՝ այլ լեյբլերի համար։ Նա ստուդիական ձայնագրություններ է արել «*Առաջին սիմֆոնիայի***»**, «*Վիոլայի կոնցերտի***»**, «*Ցեղիոլոյի կոնցերտի***»**, «*Sinfonia Concertante***»**-ի, «*Façade Suites***»**-ի, «*Partita***»**-ի, «*Belshazzar’s Feast***»**-ի, ինչպես նաև Շեքսպիրի ֆիլմերի և «*The First of the Few»*-ի երաժշտական սյուիտների։Կան նաև կենդանի կատարմամբ ձայնագրություններ, որոնք թողարկվել են կոմպակտ-դիսկով, այդ թվում՝ «*Ցելլոյի կոնցերտը***»** և «*Coronation Te Deum***»**-ը։

Ուոլթոնի գրեթե բոլոր գործերը առևտրային նպատակով ձայնագրվել են։ 1990-ականներին *EMI*-ն թողարկեց «*Walton Edition*» CD շարքը, իսկ «*Chandos Records»*-ի «*Walton Edition*»-ի ձայնագրությունները ավարտվեցին 2010-ին։ Նրա ամենահայտնի գործերը ձայնագրվել են աշխարհի տարբեր երկրներում։ Ամենահաճախ ձայնագրվածներից են՝ «*Belshazzar’s Feast***»**, թավջութակի և ջութակի կոնցերտները և «*Առաջին սիմֆոնիան***»**, որն արդեն մոտ երեսուն ձայնագրություն ունի՝ սկսած Հարթիի՝ 1936 թվականի տարբերակից։

## Ժառանգություն
1944 թվականին ասել են, որ Ուոլթոնը ամփոփում է անգլիական երաժշտության անցյալը և կանխագուշակում նրա ապագան։ Ավելի ուշ գրողները եզրակացրել են, որ նա քիչ ազդեցություն է թողել հաջորդ սերնդի կոմպոզիտորների վրա։ Իր վերջին տարիներին Ուոլթոնը ընկերացավ երիտասարդ կոմպոզիտորների հետ, այդ թվում՝ Հանս Վերներ Հենցեի և Մալքոլմ Առնոլդի, սակայն, թեև նա գնահատում էր նրանց աշխատանքը, իր կոմպոզիցիոն ոճով նրանց վրա ազդեցություն չունեցավ։ Ամբողջ կյանքի ընթացքում Ուոլթոնը ոչ մի պաշտոն չի զբաղեցրել երաժշտական կոնսերվատորիաներում, ուսանողներ չի ունեցել, դասախոսություններ չի կարդացել և հոդվածներ չի գրել։ Նրա մահից հետո Սուսանա Ուոլթոնի նախաձեռնությամբ ստեղծված «*Walton Trust***»** հիմնադրամը իրականացնում է արվեստի կրթական ծրագրեր, խթանում բրիտանական երաժշտությունը և Իշկիա կղզում ամեն ամառ անցկացնում վարպետության դասեր՝ տաղանդավոր երիտասարդ երաժիշտների համար։

## Ծանոթագրություններ
### Նշումներ

### Ծանոթագրություններ

### Աղբյուրներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*William Walton Trust
*William Walton Online Archive. Archive of digitised works from the Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University.
* Walton pages at Oxford University Press
* "The Jazz Age", lecture and concert by Chamber Domaine given on 6 November 2007 at Gresham College, including Walton's *Façade* (available for audio and video download).
*  performed by Julian Lloyd Webber and the Academy of St Martin in the Fields conducted by Sir Neville Marriner
* 
* Sir William Walton on Desert Island Discs, BBC Radio 4 in 1982.

Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Դիրիժորներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ