Ֆունտ ստեռլինգի թղթադրամներ

**Ֆունտ ստեռլինգի թղթադրամներ** (խորհրդանիշը՝ £; ISO 4217 արժույթի կոդը՝ GBP) Միացյալ Թագավորության, Ջերսիի, Գերնսիի, Մեն կղզու, Բրիտանական Անտարկտիդայի տարածքի, Հարավային Ջորջիայի և Հարավային Սենդվիչ կղզիների և Տրիստան դա Կունյայի պաշտոնական արժույթն է։

«Անգլիայի բանկը» Անգլիայում և Ուելսում ունի թղթադրամների թողարկման օրինական մենաշնորհ, սակայն պատմական պատճառներով վեց բանկ՝ երեքը Շոտլանդիայում և երեքը Հյուսիսային Իռլանդիայում, թողարկում են նաև իրենց թղթադրամները, որոնք շրջանառվում են համակարգում և կարող են օգտագործվել ցանկացած վայրում կանխիկ գործարքների համար։ Միացյալ Թագավորությունում, սակայն օրենքը պահանջում է, որ թողարկող բանկերը ունենան «Անգլիայի բանկի» թղթադրամների (կամ ոսկու) գումար, որը համարժեք է թողարկված թղթադրամների ընդհանուր արժեքին։

«Crown»-ի կախվածության և այլ ոլորտների կողմից թողարկված ֆունտ ստեռլինգի տարբերակները կարգավորվում են նրանց տեղական կառավարությունների և ոչ «Անգլիայի բանկի» կողմից։ Բրիտանական երեք անդրծովյան տարածքներ (Ջիբրալթար, Սուրբ Հեղինեն և Ֆոլկլենդյան կղզիներ) ունեն նաև արժույթներ, որոնք կոչվում են ֆունտ, որոնք համարժեք են ֆունտ ստեռլինգին։

## «Անգլիայի Բանկի» ներկայումս շրջանառվող թղթադրամներ
Ընթացիկ շրջանառության մեջ գտնվող ֆունտ ստեռլինգի թղթադրամները բաղկացած են Անգլիայի բանկի G սերիա թղթադրամներից՝ 5, 10, 20 և 50 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ։ Այս թղթադրամների դիմերեսին պատկերված է Եղիսաբեթ II-ի դիմանկարը, որն ի սկզբանե ներկայացվել է 1990 թվականին։ Ժամանակի ընթացքում Էլիզաբեթ II-ի պատկերով թղթադրամները աստիճանաբար կհանվեն և կփոխարինվեն Չարլզ III-ի դիմանկարով թղթադրամներով։ Շոտլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի թղթադրամները կարող են մերժվել որպես վճարում Անգլիայում դրանց անծանոթ առևտրականների կողմից, և, հավանաբար, դժվար կամ անհնար է լինելու փոխանակել Բրիտանիայից դուրս։

## Պատմություն

Մինչև 19-րդ դարի կեսերը Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի մասնավոր բանկերն ազատ էին թողարկել իրենց թղթադրամները։ Անգլիայում, Ուելսում, Շոտլանդիայում և Իռլանդիայում գավառական և քաղաքային բանկային ընկերությունների կողմից թողարկված թղթային արժույթը ազատորեն շրջանառվում էր որպես վճարման միջոց։

Քանի որ ոսկու պակասը ազդեց փողի մատակարարման վրա, բանկերի թղթադրամների թողարկման լիազորությունները աստիճանաբար սահմանափակվեցին խորհրդարանի տարբեր ակտերով, մինչև 1844 թվականը «Բանկային կանոնադրության ակտը» Անգլիայի կենտրոնական բանկին թղթադրամներ թողարկելու բացառիկ լիազորություններ տվեց։ Համաձայն օրենքի՝ ոչ մի նոր բանկ չի կարող սկսել թղթադրամներ թողարկել. իսկ թղթադրամ թողարկող բանկերը աստիճանաբար անհետացան միաձուլումների և փակման միջոցով։ Վերջին մասնավոր բանկը, որ թողարկել է անգլիական թղթադրամները 1921 թվականին, Սոմերսեթ բանկն է։:

Այնուամենայնիվ, 1844-ի Բանկային կանոնադրության ակտի մենաշնորհային որոշ դրույթներ կիրառվում էին միայն Անգլիայի և Ուելսի նկատմամբ։ Բանկային թղթադրամների օրենքը Շոտլանդիայում ընդունվեց հաջորդ տարում՝ 1845 թվականին, և մինչ օրս երեք մանրածախ բանկերը պահպանում են Շոտլանդիայում իրենց սեփական ստեռլինգ թղթադրամներ թողարկելու իրավունքը, և չորսը՝ Հյուսիսային Իռլանդիայում։ 1844 թվականին (1845 թվականին Շոտլանդիայում) չմարված թղթադրամների արժեքից ավելի թողարկված թղթադրամները պետք է ապահովված լինեին Անգլիայի Բանկի թղթադրամների համարժեք արժեքով։

Իռլանդիայի բաժանումից հետո Իռլանդիայի ազատ պետությունը 1928 թվականին ստեղծեց իռլանդական ֆունտը։ Նոր արժույթը կապված էր ստեռլինգի հետ մինչև 1979 թվականը։ Իռլանդական ֆունտի համար թղթադրամների թողարկումն ընկավ Իռլանդիայի Հանրապետության արժութային հանձնաժողովի իրավասության ներքո, որը ձեռնամուխ եղավ մասնավոր թղթադրամները 1928 թվականին մեկ Համախմբված թղթադրամների թողարկումով փոխարինելուն։ 1928 թվականին Վեսթմինսթերյան Խորհրդարանի ակտը, որը նվազեցրեց Հյուսիսային Իռլանդիայում շրջանառվող իռլանդական թղթադրամների հավատարմագրային սահմանաչափը, որպեսզի հաշվի առնվի տվյալ տարածքի կրճատված չափը։

Եղիսաբեթ II-ը բրիտանացի առաջին միապետը չէր, ով իր դեմքը դրեց բրիտանական թղթադրամների վրա։ Ջորջ II-ը, Ջորջ III-ը և Ջորջ IV-ը հայտնվել են «Royal Bank of Scotland-»ի վաղ թղթադրամների վրա, իսկ Ջորջ V-ը՝ 10 և 1 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամներում, որոնք թողարկվել են բրիտանական գանձապետարանի կողմից 1914-ից 1928 թվականներին։ Այնուամենայնիվ, մինչև C շարքի թղթադրամների թողարկումը՝ 1960 թվականը, Անգլիայի բանկի թղթադրամները հիմնականում չէին պատկերում միապետին։ Այսօր Շոտլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամներում պատկերված չէ միապետը։

Միապետը պատկերված է Թագի կախվածության կողմից թողարկված թղթադրամների վրա և որոշ թղթադրամների վրա, որոնք թողարկվել են անդրծովյան տարածքների կողմից։

## Ամենօրյա օգտագործում և ընդունում
Շրջանառության մեջ գտնվող ստեռլինգ թղթադրամների լայն տեսականին նշանակում է, որ տարբեր ստեռլինգ թղթադրամների ընդունումը տարբեր է։ Դրանց ընդունումը կարող է կախված լինել առանձին մանրածախ վաճառողների փորձից և ըմբռնումից, և կարևոր է հասկանալ «օրինական հայտի» գաղափարը, որը հաճախ սխալ է հասկացվում։

Ամփոփելով, տարբեր թղթադրամներն օգտագործվում են հետևյալ կերպ։
### Անգլիայի բանկի թղթադրամներ
Սթերլինգի թղթադրամների մեծ մասը թողարկվում է Անգլիայի բանկի կողմից։ Սրանք օրինական վճարումներ են Անգլիայում և Ուելսում։ Անգլիայի Բանկի թղթադրամներն ընդհանուր առմամբ ընդունվում են Անդրծովյան տարածքներում, որոնք համարժեք են ստեռլինգի հետ։ Ջիբրալթարում կան զույգ ավտոմատ դրամարկղային սարքերի օրինակներ, որոնք տեղադրված են միասին, որոնցից մեկը համալրված է Անգլիայի Բանկի թղթադրամներով, իսկ մյուսը՝ տեղականով։
### Շոտլանդական թղթադրամներ
Սրանք Շոտլանդիայում ճանաչված արժույթներն են, թեև օրինական վճարամիջոց չեն։ Դրանք միշտ ընդունվում են Շոտլանդիայի առևտրականների կողմից և սովորաբար ընդունվում են Միացյալ Թագավորության այլ վայրերում։ Այնուամենայնիվ, Շոտլանդիայից դուրս ոմանք կարող են ծանոթ չլինել գրառումներին, և դրանք երբեմն մերժվում են։ Հաստատությունները, ինչպիսիք են քլիրինգի բանկերը, շինարարական ընկերությունները և փոստային բաժանմունքը, հեշտությամբ կընդունեն շոտլանդական թղթադրամները։ Շոտլանդական թղթադրամ թողարկող բանկերի մասնաճյուղերը, որոնք տեղակայված են Անգլիայում, տրամադրում են Անգլիայի Բանկի թղթադրամները և իրավունք չունեն իրենց սեփական թղթադրամները տրամադրել այդ մասնաճյուղերից։ Ժամանակակից շոտլանդական թղթադրամները արտահայտված են ստեռլինգով և ունեն նույն արժեքը, ինչ Անգլիայի Բանկի թղթադրամները. դրանք չպետք է շփոթել նախկին շոտլանդական ֆունտի հետ, առանձին արժույթ է, որը վերացվել է 1707 թվականին։
### Հյուսիսային Իռլանդիայի թղթադրամներ
Հյուսիսային Իռլանդիայի բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամներն ունեն նույն իրավական կարգավիճակը, ինչ շոտլանդական թղթադրամները, քանի որ դրանք ֆունտ ստեռլինգով թողարկված մուրհակներ են և կարող են օգտագործվել Միացյալ Թագավորության ցանկացած վայրում կանխիկ գործարքների համար։ Այնուամենայնիվ, դրանք հազվադեպ են հանդիպում Հյուսիսային Իռլանդիայի սահմաններից դուրս։ Անգլիայում և Ուելսում, թեև դրանք կարող են ընդունվել ցանկացած խանութի կողմից, դրանք հաճախ չեն ընդունվում առանց բացատրության։ Ինչպես շոտլանդական նոտաները, քլիրինգային բանկերը և շինարարական ընկերությունները կընդունեն դրանք։ Հյուսիսային իռլանդական ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամները չպետք է շփոթել իռլանդական ֆունտ (կամ «պունտ») հետ։ Իռլանդիայի Հանրապետության նախկին արժույթը են և փոխարինվել է եվրոով 2002 թվականին։
### Թագի կախվածության թղթադրամներ
Ջերսիի և Գերնսիի Բեյլիվիկները և Մեն կղզին թագի սեփականությունն են, բայց գտնվում են Մեծ Բրիտանիայից դուրս, նրանք արժութային միության մեջ են Միացյալ Թագավորության հետ և թողարկում են ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամներ տեղական նմուշներով (Ջերսիի և Գերնսիի ֆունտները ազատորեն փոխանակելի են Մանշյան կղզիներում)։ Միացյալ Թագավորությունում դրանք ընդհատումներով ընդունվում են վաճառականների կողմից։ Այնուամենայնիվ, դրանք ընդունվում են բանկերի և փոստային բաժանմունքների կողմից, և սեփականատերը կարող է այդ թղթադրամները փոխանակել այլ ստեռլինգ թղթադրամների հետ։ Նրանք նաև թողարկում են իրենց սեփական մետաղադրամները։
### Բրիտանական անդրծովյան տարածքներ
Կան տասնչորս բրիտանական անդրծովյան տարածքներ, որոնցից շատերը թողարկում են իրենց արժույթները, որոնք տարբերվում են ISO 4217-ի համաձայն. Ջիբրալթարը, Ֆոլքլենդյան կղզիները և Սուրբ Հեղինեն, Համբարձման կղզին և Տրիստան դա Կունյան ունեն իրենց սեփական ֆունտը, որը հավասար է ստեռլինգին։ Այս նշումները չեն կարող օգտագործվել Մեծ Բրիտանիայում կամ ծագման տարածքներից դուրս։ Ֆոլքլենդյան կղզու ֆունտը գործում է նաև Հարավային Ջորջիայում և Հարավային Սենդվիչ կղզիներում և Բրիտանական Անտարկտիդայի տարածքում։ Սուրբ Հեղինե ֆունտները, սակայն, չեն կարող օգտագործվել Տրիստան դա Կունյայի բաղկացուցիչ տարածքում, որտեղ ստեռլինգը միակ պաշտոնական արժույթն է։

## Իրավական մրցույթ
Իրավական տենդերը նեղ տեխնիկական հայեցակարգ է, որը վերաբերում է պարտքի մարմանը, և այն գործնական նշանակություն չունի շատ առօրյա գործարքների համար, ինչպիսիք են խանութներից ապրանքներ գնելը։ Բայց դա վերաբերում է, օրինակ, ռեստորանային օրինագծի մարմանը, որտեղ սնունդը կերվել է մինչև վճարման պահանջը, և, հետևաբար, գոյություն ունի պարտք։ Ըստ էության, ցանկացած երկու կողմ կարող է համաձայնել ցանկացած արժեքավոր ապրանքի, որպես փոխանակման միջոց՝ գնումներ կատարելիս (այդ իմաստով, բոլոր փողերը, ի վերջո, փոխանակման ընդլայնված ձև են)։ Եթե գոյություն ունի պարտք, որը օրինական ուժի մեջ է, և պարտապան կողմն առաջարկում է վճարել որոշ ապրանքով, որը օրինական վճարում չէ, ապա պարտատերը կարող է հրաժարվել այդպիսի վճարումից և հայտարարել, որ պարտապանը չի վճարում, եթե պարտապանը առաջարկում է վճարում օրինական վճարման եղանակով, ապա պարտատերը պարտավոր է ընդունել այն, հակառակ դեպքում պարտատերը խախտել է պայմանագիրը։ Այսպիսով, եթե Անգլիայում A կուսակցությունը B կողմին պարտք է 1000 ֆունտ և առաջարկում է վճարել հյուսիսիռլանդական թղթադրամներով, ապա B կուսակցությունը կարող է մերժել և դատի տալ A կողմին չվճարելու համար. եթե A կողմը տրամադրում է Անգլիայի բանկի թղթադրամներ, ապա B կողմը պետք է ճանաչի պարտքը որպես օրինական վճարված, նույնիսկ եթե B կողմը նախընտրում է վճարման այլ ձև։

Առևտրի համար ընդունելի լինելու համար թղթադրամները պարտադիր չէ, որ դասակարգվեն որպես օրինական վճարում. Միացյալ Թագավորությունում ամեն օր միլիոնավոր մանրածախ գործարքներ են իրականացվում՝ օգտագործելով դեբետային և կրեդիտ քարտեր, որոնցից ոչ մեկը օրինական վճարման միջոցով վճարում չէ։ Հավասարապես, առևտրականները կարող են առաջարկել վճարումներ ընդունել արտարժույթով, ինչպիսիք են եվրոն, իենը կամ ԱՄՆ դոլարը։ Ընդունելիությունը որպես վճարման միջոց, ըստ էության, պայմանավորվածության հարց է ներգրավված կողմերի միջև։ Այն դեպքում, երբ գործարքը ենթակա է ԱԱՀ-ի, գործարքը հարկային նպատակներով պետք է փոխարկվի ստեռլինգի։

Շրջանառության մեջ գտնվող միլիոնավոր ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամները օրինական վճարում չեն, բայց դա չի նշանակում, որ դրանք անօրինական են կամ ավելի փոքր արժեք ունեն, նրանց կարգավիճակը «օրինական արժույթի» է (այսինքն, որ դրանց թողարկումը հաստատվում է բրիտանական խորհրդարանի կողմից) և դրանք ապահովված են Անգլիայի Բանկի արժեթղթերով։

Անգլիայի բանկի թղթադրամները միակ թղթադրամներն են, որոնք օրինական վճարման միջոց են Անգլիայում և Ուելսում։ Շոտլանդական և Հյուսիսային Իռլանդիայի թղթադրամները ոչ մի տեղ օրինական վճարամիջոց չեն, իսկ Ջերսիի, Գերնսիի և Մանքսի թղթադրամները միայն օրինական վճարման միջոց են իրենց համապատասխան իրավասություններում։ Թեև այս թղթադրամները Միացյալ Թագավորությունում օրինական վճարման միջոց չեն, դա չի նշանակում, որ դրանք անօրինական են անգլիական օրենսդրության համաձայն, և պարտատերերն ու առևտրականները կարող են ընդունել դրանք, եթե այդպես ցանկանան։ Մյուս կողմից, առևտրականները կարող են չընդունել թղթադրամները որպես վճար, քանի որ Միացյալ Թագավորությունում պայմանագրային օրենքը թույլ է տալիս կողմերին գործարքի չանցկացնել վճարման կետում, եթե նրանք որոշեն չընդունել։

Շոտլանդիայում և Հյուսիսային Իռլանդիայում ոչ մի թղթադրամ, նույնիսկ տեղական բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամները օրինական վճարում չեն։ Նրանք նման իրավական դիրք ունեն չեկերի կամ դեբետային քարտերի նկատմամբ, քանի որ դրանց ընդունելիությունը որպես վճարման միջոց, ըստ էության, պայմանավորված է ներգրավված կողմերի միջև, թեև Շոտլանդիայի օրենսդրությունը պահանջում է ընդունել պարտքի մարման ցանկացած ողջամիտ առաջարկ։

Մինչև 1984 թվականի դեկտեմբերի 31-ը Անգլիայի բանկը թողարկում էր 1 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամներ, և այդ թղթադրամները Շոտլանդիայում և Հյուսիսային Իռլանդիայում ունեին օրինական վճարման կարգավիճակ, քանի դեռ դրանք գոյություն էին։ 1954 թվականի արժույթի և բանկային թղթադրամների մասին օրենքը սահմանեց Անգլիայի Բանկի 5 ֆունտից պակաս արժողությամբ թղթադրամները որպես օրինական վճար Շոտլանդիայում։ Քանի որ անգլերեն 1 ֆունտ թղթադրամը հանվել է շրջանառությունից 1988 թվականին, սա իրավական հետաքրքրություն է առաջացնում Շոտլանդիայի օրենսդրության մեջ, ըստ որի Շոտլանդիայում թղթային օրինական վճարման միջոց չկա։ «HM Treasury»-ն առաջարկել է ընդլայնել օրինական վճարման կարգավիճակը շոտլանդական թղթադրամների համար։

Շոտլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի թղթադրամ թողարկող բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամների մեծ մասը պետք է ապահովված լինի Անգլիայի Բանկի թղթադրամներով, որոնք պահվում են թողարկող բանկի մոտ։ Այս թղթադրամների թողարկումների ընդհանուր չափը գերազանցում է մեկ միլիարդ ֆունտ ստեռլինգը։ Որպեսզի թղթադրամ թողարկող բանկերը կարողանան ունենալ համարժեք արժեքներ Անգլիայի Բանկի թղթադրամներում, Անգլիայի բանկը թողարկում է հատուկ թղթադրամներ՝ մեկ միլիոն ֆունտ («Giants») և հարյուր միլիոն ֆունտ («Տիտաններ») անվանական արժեքներով ներքինի  այլ բանկերի կողմից օգտագործելու համար։

Թղթադրամներն այլևս չեն կարող մարվել ոսկով, և Անգլիայի բանկը կմարի միայն ստեռլինգ թղթադրամները ավելի շատ ստեռլինգ թղթադրամների կամ մետաղադրամների համար։ Ժամանակակից ստեռլինգը ֆիատ արժույթ է, որը ապահովված է միայն արժեթղթերով. ըստ էության Գանձապետարանի IOU-ներ, որոնք ներկայացնում են ապագա եկամուտը բնակչության հարկումից։ Որոշ տնտեսագետներ սա անվանում են «վստահության արժույթ», քանի որ ստեռլինգը հենվում է օգտագործողի հավատքի վրա, այլ ոչ թե որևէ ֆիզիկական տեսակի։

## Թողարկող բանկեր և մարմիններ
Հետևյալ աղյուսակը ներկայացնում է տարբեր բանկերը կամ մարմինները, որոնք իրավասու են տպել ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամներ՝ կազմակերպված ըստ տարածքի.

## Անգլիայի բանկի թղթադրամներ

1921 թվականին Անգլիայի բանկը ձեռք բերեց օրինական մենաշնորհ Անգլիայում և Ուելսում թղթադրամների թողարկման հարցում։ Գործընթաց, որը սկսվեց 1844 թվականի Բանկի կանոնադրության ակտով, երբ սահմանափակվեցին այլ բանկերի թղթադրամներ թողարկելու իրավունքները։

Բանկն իր առաջին թղթադրամները թողարկել է 1694 թվականին, չնայած մինչև 1745 թվականը դրանք գրվել են ոչ կանոնավոր գումարներով, այլ ոչ թե ֆունտի նախապես սահմանված բազմապատիկներով։ Դա հակված էր լինել պատերազմի ժամանակներ, որոնք գնաճային ճնշում գործադրեցին բրիտանական տնտեսության վրա, ինչը հանգեցրեց ավելի մեծ թղթադրամի խնդրին։ 1759 թվականին՝ Յոթնամյա պատերազմի ժամանակ, երբ Բանկի կողմից թողարկված ամենացածր արժեքով թղթադրամը 20 ֆունտ ստեռլինգ էր, առաջին անգամ թողարկվեց 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամ։ 1793 թվականին, հեղափոխական Ֆրանսիայի հետ պատերազմի ժամանակ, Բանկը թողարկեց առաջին 5 ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամը։ Չորս տարի անց հայտնվեցին 1 և 2 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամներ, թեև ոչ մշտական հիմունքներով։ Թղթադրամներն ամբողջությամբ տպագրվել են մեքենայով և վճարվել կրողին մինչև 1855 թվականը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում կառավարությունը թողարկեց 1 ֆունտ և 10/– գանձապետական թղթադրամներ՝ փոխարինելու սուվերեն և կիսավերիշխան ոսկե մետաղադրամները։ Առաջին գունավոր թղթադրամները թողարկվել են 1928 թվականին, ինչպես նաև առաջին թղթադրամներն են, որոնք տպվել են երկու կողմերում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը շրջադարձ կատարեց պատերազմի տենդենցում, որը ստեղծեց ավելի շատ թղթադրամներ. կեղծիքների դեմ պայքարելու համար ավելի բարձր անվանական արժեքով թղթադրամները (մոտ 1000 ֆունտ ստեռլինգ) հանվեցին շրջանառությունից։

Շրջանառության մեջ ուելսյան թղթադրամներ չկան. Անգլիայի բանկի թղթադրամներն օգտագործվում են ողջ Ուելսում։ Վերջին ուելսյան թղթադրամները դուրս են բերվել 1908 թվականին՝ վերջին ուելսյան բանկի՝ Հյուսիսային և Հարավային Ուելսի բանկի փակվելուց հետո։ 1969 թվականին ուելսցի բանկիրի կողմից փորձ է արվել վերակենդանացնել ուելսյան թղթադրամները, սակայն ձեռնարկումը կարճատև է եղել, և թղթադրամները չեն մտել ընդհանուր շրջանառության մեջ՝ այսօր գոյատևելով միայն որպես կոլեկցիոների հետաքրքրասիրություն։

Անգլիայի Բանկի բոլոր թղթադրամները, որոնք թողարկվել են 1960 թվականիվց սկսած C շարքից, պատկերում են Էլիզաբեթ II-ին, ով այդ ժամանակ միապետ էր, հակառակ կողմում, ամբողջ տեսադաշտում դեպի ձախ նրա պատկերը նույնպես հայտնվում է որպես թաքնված ջրանիշ՝ դեմքով դեպի աջ։ Վերջին թողարկումներում առկա է հակապատճենահանող անվտանգության «EURion» համաստեղությունը։

2022 թվականի սեպտեմբերին՝ Եղիսաբեթ II-ի մահից հետո, ենթադրություններ առաջացան այն մասին, թե կոնկրետ երբ Անգլիայի բանկը կսկսի թղթադրամները փոխարինել Չարլզ III-ի դիմանկարով թղթադրամներով։ Սգո շրջանի ավարտից հետո Բանկը հայտարարեց, որ Թագավորի դիմանկարը, որը նախատեսված էր իր թղթադրամների վրա օգտագործելու համար, կթողարկվի մինչև 2022 թվականի վերջը։ Թագավորի նոր դիմանկարով, ինչպես նաև նրա անձնական գաղտնագրով վերանայված նոտաների պատկերները հրապարակվել են Անգլիայի բանկի կողմից 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին. դրանք նախատեսվում է շրջանառության մեջ մտնել մինչև 2024 թվականի կեսերը։

Անգլիայի բանկը թղթադրամների նիշ ընտրելու համար ունի մի շարք չափանիշներ. սկզբում այն ուսումնասիրում է, թե ով է նախկինում ցուցադրել, որպեսզի թույլ տա արտացոլել հասարակության բազմազանությունը։ Այն չի ընդունում գեղարվեստական կերպարներ կամ կենդանի մարդկանց, բացառությամբ իշխող միապետի, փոխարենը նպատակաուղղված է մարդկանց, որոնցով և՛ լայնորեն հիանում են, և՛ համարվում են, որ նրանք կարևոր ներդրում են ունեցել բրիտանական հասարակության և մշակույթի մեջ։ Վերջնական չափանիշն այն է, որ անհատն ունի օգտագործման համար մատչելի հեշտությամբ ճանաչելի դիմանկար։ Պարտադիր չէ, որ սա նկարչություն լինի, քանի որ մինչև 2024 թվականի մայիսը օգտագործվել է երկու քանդակ և երկու լուսանկար։
### Պատմական գործիչներ
}

|-
|align="center" | https://www.worldbanknotescoins.com/2015/05/england-20-pound-sterling-note-1999-sir-edward-elgar.html|| Bank of England £20 note|£20 || 149 × 80 || Սըր Էդվարդ Էլգար Անհայտի կողմից || 22 Հունիս 1999 ||30 Հունիս 2010 || 
|-
!colspan=8|  F Շարք
|-
|align="center" | https://www.worldbanknotescoins.com/2015/05/england-20-pound-sterling-note-2007-adam-smith.html|| Bank of England £20 note|£20 || 149 × 80 || rowspan=2|Թագուհի Եղիզաբեթ IIGirls of Great Britain and Ireland Tiara-ումԴոն Ֆորդի կողմից || Ադամ Սմիթ  Ջեյմս Թասսիի կողմից || 13 Մարտ 2007 || 30 Սեպտեմբեր 2022 ||
|-
|rowspan=1| https://www.worldbanknotescoins.com/2015/05/england-50-pound-sterling-note-2011-matthew-boulton-james-watt.html|| rowspan="1" |  £50 || rowspan="1" | 156 × 85 || Մեթյու Բուլթոն & Ջեյմս Ուոթ Ուիլյամ Ռիդլիի և սըր Թոմաս Լոուրենսի կողմից||rowspan=1| 2 Նոյեմբեր 2011 || 30 Սեպտեմբեր 2022 ||
|-
!colspan=8|  G Շարք (Թագուհի Էլիզաբեթ II)
|-
|align=center|https://web.archive.org/web/20160602160628/http://www.telegraph.co.uk/content/dam/news/2016/06/02/99648581_five-pound-banknote-NEWS-large_trans%2B%2BtLiXk9I2QPXgI4Uxb3W8EZ4gz3qz54_bsJIilxgiIC0.jpg|| Bank of England £5 note|£5 || 125 × 65 || rowspan=4|Եղիսաբեթ II թագուհինGirls of Great Britain and Ireland Tiara-ումby Don Ford || Սըր Ուինսթոն Չերչիլ Յուսուֆ Քարշի կողմից ||13 Սեպտեմբեր 2016|| Օգտագործման մեջ
|-
|align=center|https://www.flickr.com/photos/bankofengland/sets/72157686282722226|| Bank of England £10 note|£10 || 132 × 69|| Ջեյն ՕսթինՋեյմս Էնդրյուսի կողմից || 14 Սեպտեմբեր 2017 
|Օգտագործման մեջ 
|-
|align=center|https://www.thetravelmagazine.net/wp-content/uploads/%C2%A320-note.jpg|| £20 || 139 × 73|| Թուրներ Թուրների կողմից  ||20 February 2020
|Օգտագործման մեջ 
|
|-
|align-center|https://ichef.bbci.co.uk/news/976/cpsprodpb/C39E/production/_117687005_whatsubject.jpg|| Bank of England £50 note|£50 || 146 × 77 ||Ալան Թյուրին]Էլլիոտտի & Ֆրայի կողմից || 23 Հունիս 2021 || Օգտագործման մեջ
|
|-
!colspan=8| G Շարք (Թագավոր Չարլզ III)
|-
|https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/images/banknotes/king-charles/kc-5-pound.jpg?h=296&iar=0&w=570&hash=BFD64DB53C9D4A1E020EDC9A4FBB9165 || Bank of England £5 note|£5 || 125 × 65 || rowspan=4| Թագավոր Չարլզ III || Սըր Ուինսթոն ՉերչիլՅուսուֆ Քարշի կողմից || rowspan=4| 5 June 2024|| ||
|-
|https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/images/banknotes/king-charles/kc-10-pound.jpg?h=298&iar=0&w=570&hash=BF157B800FE0D1E498C8FE95F2178C10 || Bank of England £10 note|£10|| 132 × 69 ||Ջեյն ՕսթինՋեյմս Էնդրյուսի կողմից || ||
|-
|https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/images/banknotes/king-charles/kc-20-pound.jpg?h=300&iar=0&w=570&hash=B644C266E7BC186596A98410508E6E53|| Bank of England £20 note|£20 || 139 × 73 ||Թուրներ Թուրների կողմից  || ||
|-
|https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/images/banknotes/king-charles/kc-50-pound.jpg?h=301&iar=0&w=570&hash=AE260229D17D466F41069FDF8C7DAF0F || Bank of England £50 note|£50 || 146 × 77 ||Ալան Թյուրինգ Էլլիտոննի և Ֆրայի կողմից   || ||
|-
!colspan=8| Բարձր արժեք
|-
|rowspan=1| http://ichef-1.bbci.co.uk/news/660/media/images/65436000/jpg/_65436606_1993-237a4.jpg|| rowspan="1" |£1,000,000 || 210 × 148||rowspan=2 colspan=2 align=center| Ոչ ոք || 1990 ||rowspan=2 colspan=2 align=center| Չշրջանառված
|-
|rowspan=1| https://web.archive.org/web/20150717071922/http://www.cityam.com/assets/uploads/content/2015/07/titannote2-55a7a36b59b8f.jpg|| rowspan="1" |£100,000,000 || 297 × 210|| 2004
|}

### Դ Շարք
1960-ականների կեսերին, C շարքի ներդրումից անմիջապես հետո, Անգլիայի բանկը առաջարկեց ներկայացնել թղթադրամների նոր շարք, որտեղ ներկայացված էին բրիտանական պատմության մարդիկ։ Բացի թղթադրամների արտաքին տեսքը բարելավելուց, նոր նմուշների բարդությունը նպատակ ուներ դժվարացնել կեղծարարությունը։ Դ շարքի նոր թղթադրամների նախագծման առաջադրանքը տրվել է Բանկի նոր ներքին դիզայներ Հարրի Էքլսթոնին, ով ոչ միայն ինքն է նախագծել թղթադրամները, այլև ստեղծել է թագուհու երեք անհատական դիմանկար։ Սկզբում նախատեսվում էր, որ այն ժամանակ շրջանառության մեջ գտնվող թղթադրամների անվանական արժեքները կթողարկվեն D շարքի ներքո։ Այդ նպատակով նախագծվել է D 10/– թղթադրամ, որում պատկերված է սըր Ուոլթեր Ռալեյը, որը տասնորդականացման դեպքում կդառնա 50 պենսանոց թղթադրամ և նախատեսված է լինելու  թողարկվելիք նոր շարքի առաջինը։ Այնուամենայնիվ, գնաճը կրճատել էր թղթադրամի գնահատված ժամկետը մինչև շրջանառության մեջ գտնվող մոտավորապես հինգ ամիս։ Արդյունքում, նոր թղթադրամը չներկայացվեց, և 10/-անոց թղթադրամը փոխարինվեց 50p մետաղադրամով՝ 1969 թվականին։ Փոխարենը, 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամն առաջին D շարքի թղթադրամն էր, որը շրջանառության մեջ մտավ 1970 թվականին, իսկ դարձերեսին՝ Ուիլյամ Շեքսպիրն է։

1970-ականների անխափան գնաճը նույնպես զգալիորեն քայքայեց 1 ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամի կյանքի տևողությունը, և D Շարքից 1 ֆունտ թղթադրամը, որում պատկերված էր  Իսահակ Նյուտոնը, դադարեցվեց 1984 թվականին՝ նախորդ տարի փոխարինվելով մետաղադրամով և պաշտոնապես հանվեց շրջանառությունից՝ 1988 թվականին։ Այնուամենայնիվ, բոլոր թղթադրամները, անկախ նրանից, թե երբ են հանվել շրջանառությունից, կարող են ներկայացվել Անգլիայի Բանկում, որտեղ դրանք կփոխանակվեն ընթացիկ թղթադրամներով։ Այլ բանկերը նույնպես կարող են որոշել փոխանակել հին թղթադրամները, սակայն նրանք պարտավոր չեն դա անել։
### E շարք
Երբ 1990 թվականին ներկայացվեց E շարքը, Անգլիայի բանկի լուսանկարիչներից մեկի՝ Դոն Ֆորդի լուսանկարների հիման վրա պատվիրվեց թագուհու նոր դիմանկարը։ Այս դիմանկարում, որը նախատեսված է E շարքի բոլոր թղթադրամների համար, թագուհին պատկերված է Ելիզավետա II-ի գոհարները, թագուհի Ալեքսանդրայի կլաստեր ականջօղերը և թագուհի Վիկտորիայի ականջօղերը, ոսկե հոբելյանական վզնոց։ Արտադրվել են E շարքից երկու տարբեր հավաքածուներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պատմական տարբեր կերպարներով է. առաջին սերիայի E թղթադրամը եղել է 5 ֆունտանոց Ջորջ Սթիվենսոնի պատկերով, որին հաջորդում են £20 (Մայքլ Ֆարադեյ), £10 (Չարլզ Դիքենս) և £ 50 (Սըր Ջոն Հուբլոն)։ Երեք ցածր անվանական արժեքները փոխարինվեցին E Շարքից (Տրաբերակ) շարքով, որտեղ ներկայացված էին Էլիզաբեթ Ֆրայը, Չարլզ Դարվինը և սըր Էդվարդ Էլգարը, 50 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամն այս ընթացքում չի փոխարինվել։
### F շարք
F շարքի թղթադրամները բաղկացած են 2007 թվականին ներկայացված 20 ֆունտ ստեռլինգանոցից և 2011 թվականին ներկայացված 50 ֆունտ ստեռլինգից։ 5 կամ 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամներ այս շարքի համար նախատեսված չէին։ Դրա մեկնարկը հայտարարվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Անգլիայի Բանկի կառավարչի կողմից։ Այս թղթադրամները հանվել են 2022 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, որից հետո դրանք կարող են փոխանակվել միայն G շարքի թղթադրամների հետ։

Այս նոր թղթադրամներից առաջինում՝ 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամում, պատկերված է շոտլանդացի տնտեսագետ Ադամ Սմիթը, առաջին շոտլանդացին, ով հայտնվել է անգլական թղթադրամի վրա։ (Առաջին ոչ անգլիացին, անգլո-իռլանդացի ֆելդմարշալ Արթուր Ուելսլին, Վելինգթոնի դուքսը, հայտնվեց  D շարքում 5 ֆունտ ստեռլինգ 1971 թվականին)։ Հայտնի էր, որ Անգլիայի Բանկի 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամների նախկին թողարկումները տուժել են կեղծման ավելի բարձր հաճախականությամբ (2007 թվականին հայտնաբերված 290000 դեպքերից 276,000-ը), քան ցանկացած այլ անվանական արժեք։ Գրությունը, որը ներառում է նաև անվտանգության ուժեղացված հատկանիշներ, շրջանառության մեջ է մտել 2007 թվականի մարտի 13-ին։

F շարքի հաջորդ նոր թղթադրամը՝ 50 ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամը, շրջանառության մեջ է մտել 2011 թվականի նոյեմբերի 2-ին։ Այն Անգլիայի բանկի առաջին թղթադրամն է, որտեղ պատկերված են երկու բրիտանացիներ՝ Ջեյմս Ուոթը (մեկ այլ շոտլանդացի) և Մեթյու Բուլթոնը։

### G շարք
2011 թվականին Անգլիայի բանկը հայտարարեց թղթադրամների նոր հավաքածուի ներդրման մասին, որոնք պետք է դառնան G շարք։ Բանկը կարծիք է ստացել, թե արդյոք պլանավորված նոր թղթադրամները պետք է շարունակեն պատրաստվել թղթադրամից, թե՝ դրանք պետք է լինեն պոլիմերային։ Որոշում կայացնելով անցնել պոլիմերային թղթադրամներին՝ G շարքի առաջին թղթադրամը՝ պոլիմերային 5 ֆունտ թղթադրամը, շրջանառության մեջ է մտել 2016 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, 10 ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամը՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։ 20 թղթադրամ՝ 2020 թվականի փետրվարի 20-ին, և 50 ֆունտ ստեռլինգը՝ 2021 թվականի հունիսի 23-ին։  Թղթադրամների պատրաստման համար օգտագործվող նյութը բիառանցքային ուղղվածությամբ պոլիպրոպիլեն է։

2013 թվականի ապրիլին Անգլիայի բանկը հայտարարեց, որ իր հաջորդ պլանավորված նոր թողարկումը, որը նախատեսված է լինելու 2016 թվականին 5 ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամ, կկատկերի Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլին.։ Չերչիլի ընտրությունը՝ որպես փոխարինող Էլիզաբեթ Ֆրայի, որոշ բանավեճեր բարձրացրեց բրիտանական թղթադրամների վրա կանանց ներկայացվածության վերաբերյալ, և քննադատները մտավախություն հայտնեցին, որ Անգլիայի Բանկի թղթադրամներում բացառապես արական կերպարներ կներկայացվեն, բացի Էլիզաբեթ II-ից, որը նշված է յուրաքանչյուր ստեռլինգ մետաղադրամի և Անգլիայի բանկի թղթադրամի վրա։ 2013 թվականի հուլիսին հայտարարվեց, որ F շարքից 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամի դիզայնը կրելու է 19-րդ դարի հեղինակ Ջեյն Օսթինի դիմանկարը։։ 
2015 թվականին Բանկը հայտարարեց, որ իրենք ընդունում են հանրության առաջարկները, որպեսզի տեսողական արվեստի գործիչը հայտնվի 20 ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամի վրա՝ փոխարինելու Ադամ Սմիթին, իսկ նոր թղթադրամը կներկայացվի 2020 թվականին։2016 թվականի ապրիլին հայտարարվեց, որ Թուրները ընտրվել է նոր 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամի վրա հայտնվելու համար։

2013 թվականի սեպտեմբերին Անգլիայի բանկը բացեց հանրային խորհրդակցությունների շրջան պոլիմերային կամ պլաստիկ թղթադրամների ներդրման վերաբերյալ, որոնք շրջանառության մեջ կդրվեին 2016 թվականից, եթե առաջարկները հանավության արժանանային։ Պոլիմերային թղթադրամները «մոտ 15%-ով փոքր» կլինեն, քան փոխարինվող թղթադրամներ։ Խորհրդակցությունից հետո, 2013 թվականի դեկտեմբերին, Բանկը հաստատեց, որ պլաստիկ կամ պոլիմերային թղթադրամները շրջանառության մեջ կդրվեն 2016 թվականին՝ սըր Ուինսթոն Չերչիլի պատկերով 5 ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամի ներմուծմամբ Ջեյն Օսթենի պոլիմերային 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամը շրջանառության մեջ է մտել 2017 թվականի սեպտեմբերին։ Միացյալ Թագավորությունում կանխիկացման մեքենաներից շատերը շահագործող «LINK» ընկերության ներկայացուցիչն ասաց, որ պետք է զգալի ներդրումներ կատարվեն, քանի որ մեքենաները պետք է փոխվեն՝ համապատասխանեցնելով 5 ֆունտ ստեռլինգանոց պոլիմերային թղթադրամներին, որոնք ավելի փոքր կլինեն, քան նախորդները։ Ջեյն Օսթենի պոլիմերային 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամը շրջանառության մեջ է մտել 2017 թվականի սեպտեմբերին 20 ֆունտ ստեռլինգը ցույց է տալիս Թուրների (ինքնադիմանկարից), «Light is colour» մեջբերումը Թերների 1818 թվականի դասախոսությունից և «Մարտական ​​Տեմերաիր»-ի տեսարանը։

2018 թվականի մարտին գանձապետարանը սկսեց խորհրդակցություն՝ դիտարկելով 50 ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամի, ինչպես նաև մեկ և երկու պենս մետաղադրամների հնարավոր դուրսբերման հարցը՝ հիմք ընդունելով, որ դրանք զգալիորեն ավելի քիչ են օգտագործվում, քան մյուս անվանական արժեքները՝ £-ի նկատմամբ լրացուցիչ հիմնավորումներով։ 50 նշում է, որ Միացյալ Թագավորությունում ընկալվում է փողերի լվացման, հարկերից խուսափելու և այլ ֆինանսական հանցագործությունների մեջ դրա օգտագործման մասին, չնայած արտասահմանում դրա պահանջարկին։  F շարքի տարբերակը ներկայացվել է 2011 թվականին, մինչդեռ դրա նախորդը շրջանառության մեջ էր քսան տարի, ուստի 50 ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամը ամբողջությամբ հետ վերցնելու որոշ նկատառում կար՝ որպես հարկերից խուսափելու դեմ պայքարելու միջոց, և այն փաստը, որ կանխիկ գործարքները՝ օգտագործելով նման բարձր արժեք։ Թղթադրամները գնալով հազվադեպ են դառնում։ Այնուամենայնիվ, 2018 թվականի հոկտեմբերին Անգլիայի բանկը հայտարարեց, որ մտադիր է ներդնել G շարք պոլիմերային 50 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամ՝ կառավարության կողմից վերանայումից հետո:։ Նոր 50 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամը նախատեսվում է ներկայացնել այն բանից հետո, երբ թողարկվի G շարքի 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամը Թուրների մասնակցությամբ.: 2019 թվականի հուլիսին հայտարարվեց, որ նոր գրառման մեջ կներկայացվի համակարգչային պիոներ Ալան Թյուրինգը՝ 1951 թվականին «Elliott & Fry» լուսանկարչական ստուդիայի կողմից արված լուսանկարից, բանաձևերի աղյուսակ Թյուրինգի 1936 թվականի «Հաշվարկելի թվերի մասին» աշխատությունից՝ «Entscheidungsproblem»-ի կիրառմամբ։

## Բարձրարժեք թղթադրամներ
Անգլիայի Բանկի կողմից 1945 թվականից ի վեր 50 ֆունտից բարձր արժեքով թղթադրամներ չեն թողարկվել ընդհանուր շրջանառության համար, չնայած Շոտլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի բանկերը դեռ օգտագործում են 100 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամներ։ Այնուամենայնիվ, Անգլիայի բանկը արտադրում է ավելի բարձր արժեքով թղթադրամներ, որոնք օգտագործվում են շոտլանդական և հյուսիսիռլանդական թղթադրամների հավասարությունը պահպանելու համար։ Շոտլանդական և Հյուսիսային Իռլանդիայի բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամները պետք է ֆունտի դիմաց ֆունտ ստեռլինգ լինեն Անգլիայի բանկի թղթադրամներով (բացի 1845 թվականին շրջանառության մեջ գտնվող արժույթը ներկայացնող փոքր գումարից), և այդ նպատակով օգտագործվում են 1 միլիոն ֆունտ և 100 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամներ։  Նրանց դիզայնը հիմնված է հին A շարքի նշումների վրա։

## Շոտլանդիա և Հյուսիսային Իռլանդիա
Մինչ Անգլիայի և Ուելսի նահանգային բանկերն ընդհանրապես կորցրել էին թղթային արժույթի թողարկման իրավունքը, մասնավոր թղթադրամների թողարկման պրակտիկան շարունակվել է Շոտլանդիայում և Հյուսիսային Իռլանդիայում։ Շոտլանդական բանկերի՝ թղթադրամներ թողարկելու իրավունքը հանրաճանաչորեն վերագրվում է հեղինակ սըր Ուոլթեր Սքոթին, ով 1826 թվականին արշավ է մղել շոտլանդական թղթադրամները «Malachi Malagrowther» կեղծանունով պահելու համար։ Սքոթը մտավախություն ուներ, որ 1826 թվականի Բանկերների (Շոտլանդիա) ակտով առաջարկված մասնավոր թղթադրամների սահմանափակումը կարող է տնտեսական բացասական հետևանքներ ունենալ, եթե ընդունվի Շոտլանդիայում, քանի որ ոսկին և արծաթը սակավ են, իսկ շոտլանդական առևտուրը հիմնված է փոքր թղթադրամների վրա՝ որպես շրջանառության մեջ գտնվող փողի հիմնական միջոց։ Նրա գործողությունը ի վերջո դադարեցրեց մասնավոր թղթադրամների վերացումը Շոտլանդիայում։

Շոտլանդական և Հյուսիսային Իռլանդիայի թղթադրամներն անսովոր են, նախ այն պատճառով, որ դրանք թողարկվում են մանրածախ բանկերի, այլ ոչ թե կենտրոնական բանկերի կողմից, և երկրորդ, քանի որ դրանք տեխնիկապես օրինական վճարում չեն Մեծ Բրիտանիայում, նույնիսկ Շոտլանդիայում կամ Հյուսիսային Իռլանդիայում, քանի որ դրանք իրականում մուրհակ են։

Վեց մանրածախ բանկեր ունեն «HM Treasury»-ի լիազորությունները՝ որպես արժույթ թողարկելու ստեռլինգ թղթադրամներ։ Չնայած դրան, թղթադրամները կարող են մերժվել Անգլիայի և Ուելսի հասցեատերերի հայեցողությամբ, և դրանք հաճախ չեն ընդունվում Միացյալ Թագավորությունից դուրս գտնվող բանկերի և փոխանակման բյուրոների կողմից։ Սա հատկապես ճիշտ է Շոտլանդիայի թագավորական բանկի 1 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամի դեպքում, որը միակ 1 ֆունտանոց թղթադրամն է, որը շրջանառության մեջ է մնացել Մեծ Բրիտանիայում։

2000 թվականին Եվրոպական կենտրոնական բանկը նշեց, որ եթե Միացյալ Թագավորությունը միանա եվրոյին, ապա շոտլանդական բանկերը (և, ընդարձակմամբ, Հյուսիսային Իռլանդիայի բանկերը) պետք է դադարեցնեն թղթադրամների թողարկումը։ 2007–2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ մասնավոր թղթադրամների ապագան Միացյալ Թագավորությունում անորոշ էր։

2007–2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամից հետո Միացյալ Թագավորության կառավարությունը մի շարք բանկեր փրկեց փլուզումից։ 2009 թվականի Բանկային ակտն ընդունվել է լիազորված բանկերի կողմից թողարկված թղթադրամների սեփականատերերի պաշտպանությունը բարելավելու նպատակով, որպեսզի թղթադրամները ունենան նույն մակարդակի երաշխավորված արժեքը, ինչ Անգլիայի Բանկի թղթադրամներինը։ 2009 թվականի ակտի քննադատները մտահոգություն հայտնեցին, որ այն կսահմանափակի թղթադրամների թողարկումը Շոտլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի առևտրային բանկերի կողմից՝ վերացնելով վերը մեջբերված ավելի վաղ ակտերի դրույթներից շատերը։ Նախնական առաջարկների համաձայն՝ բանկերը ստիպված կլինեին ստեռլինգ միջոցներ տրամադրել Անգլիայի Բանկին՝ մասնավոր թղթադրամների թողարկումը ծածկելու համար մեկ շաբաթ, այլ ոչ թե շաբաթավերջին, դրանով իսկ կորցնելով չորս օրվա տոկոսադրույքը և թղթադրամների արտադրությունը ֆինանսապես ոչ կենսունակ դարձնելով։ Միացյալ Թագավորության գանձապետարանի, Անգլիայի բանկի և շոտլանդական բանկերի միջև բանակցություններից հետո պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել, որ ֆոնդերը տոկոսներ կվաստակեն՝ թույլ տալով նրանց շարունակել թողարկել իրենց սեփական թղթադրամները։

2014 թվականի Շոտլանդիայի անկախության հանրաքվեին նախորդած հանրային քննարկման ժամանակ քննարկվել է Շոտլանդիայի ապագա արժույթի հարցը։ Մինչ «SNP»-ն հանդես էր գալիս անկախ Շոտլանդիայի և մնացած Միացյալ Թագավորության միջև արժութային միության օգտին HM Treasury-ն հայտարարություն տարածեց 2013 թվականի ապրիլին, որում ասվում էր, որ Անգլիայի բանկի հետ ներկայիս հարաբերությունները կարող են փոխվել անկախությունից հետո, ինչի արդյունքում շոտլանդական բանկերը. կարող է կորցնել Անգլիայի Բանկի հիմնադրամներով թղթադրամներ թողարկելու հնարավորությունը։

### Շոտլանդիա
Մինչև 1701 թվականը Շոտլանդիան թողարկեց իր սեփական ֆունտը՝ Scots ֆունտ, Շոտլանդիայում մանրածախ բանկային թղթադրամների թողարկումը ենթակա է Բանկի 1844 թվականի կանոնադրությանը։ Թղթադրամների (Շոտլանդիա) 1845 թվականի օրենքին, արժույթի և բանկային թղթադրամների մասին 1928 թվականին և 1971 թվականին և մաքսային ծառայությունը Լոնդոնի տեղեկագրում հրապարակում է «Շոտլանդիայի մի քանի թողարկող բանկերի կողմից թողարկվող օրենքով թույլատրված թղթադրամների գումարը, շրջանառության մեջ գտնվող թղթադրամների և Անգլիայի բանկի թղթադրամների և մետաղադրամների միջին գումարը»։

### Շոտլանդիայի թղթադրամներ
«Bank of Scotland»-ի բոլոր թղթադրամները կրում են սըր Ուոլթեր Սքոթի դիմանկարը ճակատային մասում՝ ի հիշատակ իր 1826 թվականի «Malachi Malagrowther» արշավի, որն ուղղված էր շոտլանդական բանկերին՝ պահպանելու իրենց սեփական թղթադրամներ թողարկելու իրավունքը։ «Bank of Scotland-»ի 2007 թվականի թղթադրամների վերանախագծումը հայտնի է որպես Շոտլանդիայի կամուրջներ։ Այս գրառումները ներկայացվել են 2007 թվականի սեպտեմբերի 17-ին և ցույց են տալիս Շոտլանդիայի ամենահայտնի կամուրջները հակառակ կողմում։ «Շոտլանդիայի կամուրջներ» շարքը ներկայումս թարմացվում է նոր պոլիմերային թղթադրամների թողարկմամբ, որոնց դիզայնը հետևում է «կամուրջների» նույն հիմնական թեմային։ Նախորդ եռասունամյա շարքի թղթադրամները հանվում են շրջանառությունից և փոխարինվում 2007 թվականի շարքով (կամ թողարկված պոլիմերային շարքով), սակայն մնում են օրինական արժույթ։ Այն բանից հետո, երբ 2008 թվականի սեպտեմբերին «HBOS»-ը (Շոտլանդիայի բանկը) կվերցնի «Lloyds TSB»-ն, հաստատվեց, որ նոր բանկային ընկերությունը կշարունակի թղթադրամներ տպել «Bank of Scotland» անունով։ Համաձայն Բանկային թղթադրամների՝ (Շոտլանդիա)  1845 թվականի օրենքի, բանկը կարող էր կորցնել թղթադրամների թողարկման իր իրավունքները, սակայն Շոտլանդիայում կենտրոնական գրասենյակը պահելով, թղթադրամների թողարկումը կշարունակվի։

### Շոտլանդիայի թագավորական բանկի թղթադրամներ
2017 թվականի օգոստոսի դրությամբ Շոտլանդիայի թագավորական բանկը թղթադրամների նոր շարքի ընդունման գործընթացում է։ Դրանք պատրաստվելու են պոլիմերից։ Երկուսը (5 և 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամները) արդեն թողարկվել են, իսկ նոր 20 ֆունտանոց թղթադրամը նախագծվում է։ 5 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամը դիմերեսին ցույց է տալիս Նան Շեփերդին, որն ուղեկցվում է նրա 1977 թվականի «Կենդանի լեռը» գրքից մեջբերումով, իսկ ետնամասում՝ Քեյրնգորմերը։ Դարձերեսում պատկերված է երկու սկումբրիա՝ շոտլանդական գաելական բանաստեղծ Սորլի Մաքլինի «An Roghainn» (Ընտրությունը) բանաստեղծությունից մի հատված։ 10 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամի դիմերեսին պատկերված է Մերի Սոմերվիլը՝ նրա «Ֆիզիկական գիտությունների կապը» աշխատանքից մեջբերումով, իսկ ֆոնին Բերնթիսլենդի լողափը։ Հետևի կողմում պատկերված են երկու ջրասամույր և մի հատված Նորման Մաքքեյգի «Moorings» բանաստեղծությունից։ 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամի դիմերեսին, որը կներկայացվի 2020 թվականին, կցուցադրվի Քեթրին Քրենսթոնը։

Թագավորական բանկի թղթադրամների նախորդ շարքը, որն ի սկզբանե թողարկվել է 1987 թվականին, շարունակում է շրջանառության մեջ մնալ, չնայած այն այժմ գտնվում է պոլիմերային թղթադրամներով փոխարինման փուլում։ Յուրաքանչյուր թղթադրամի ճակատային մասում պատկերված է Լորդ Իլայի (1682–1761) նկարը՝ բանկի առաջին կառավարիչը, որը հիմնված է Էդինբուրգցի նկարիչ Ալան Ռամզեյի կողմից 1744 թվականին նկարված դիմանկարի վրա : Թղթադրամների ճակատային մասում պատկերված է նաև բանկի նախկին գլխամասային գրասենյակի փորագրությունը Սանկտ Պետերբուրգում։ Թղթադրամների երկու կողմերում ֆոնային գրաֆիկան ճառագայթային աստղային ձևավորում է, որը հիմնված է շտաբի հին շենքի բանկային սրահի զարդարուն առաստաղի վրա։ Թղթադրամների հետևի մասում շոտլանդական ամրոցների պատկերներ են՝ յուրաքանչյուր արժույթի համար տարբեր ամրոց։

Երբեմն Շոտլանդիայի թագավորական բանկը թողարկում է հիշատակի թղթադրամներ։ Օրինակները ներառում են 1 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամը, որը թողարկվել է 1997 թվականին Ալեքսանդր Գրեհեմ Բելի ծննդյան 150-ամյակի կապակցությամբ, 20 ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամը Եղիսաբեթ թագուհի մայրիկի ծննդյան 100-ամյակի համար՝ 2000 թվականին, 5 ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամը, որը հարգում է վետերան գոլֆիստ Ջեք Նիկլաուսին։ Վերջինը՝ բաց առաջնությունը Սենտ Էնդրյուսում 2005 թվականին, և 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամը, որը թողարկվել է ի հիշատակ Հ.Մ. Եղիսաբեթ II թագուհու ադամանդե հոբելյանի 2012 թվականին։

## Clydesdale Bank-ի թղթադրամներ
«Clydesdale Bank»-ը ներկայումս շրջանառության մեջ ունի երեք շարք թղթադրամներ։ Թղթադրամների ամենավերջին հավաքածուն՝ Պոլիմերային շարքը սկսեց շրջանառության մեջ մտնել 2015 թվականի մարտին, երբ «Clydesdale Bank»-ը դարձավ առաջին բանկը Մեծ Բրիտանիայում, որը թողարկեց պոլիմերային թղթադրամներ։ 5 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամները, որոնք թողարկվել են Չորրորդ կամուրջի կառուցման 125-ամյակի կապակցությամբ, պարունակում են անվտանգության մի քանի նոր առանձնահատկություններ, ներառյալ արտացոլող գրաֆիկան, որը տպագրված է թղթադրամի թափանցիկ «պատուհանի» վրա : Պոլիմերային շարքի հետագա թղթադրամները ժամանակի ընթացքում կներկայացվեն՝ փոխարինելով նախորդ թղթադրամներին։

Պոլիմերային թղթադրամները շարունակում են թղթե թղթադրամների Համաշխարհային ժառանգության շարքի թեման, որը ներկայացվել է 2009 թվականին։

Ավելի վաղ հայտնի շոտլանդական շարքի թղթադրամները պատկերում են նշանավոր շոտլանդացի պատմական մարդկանց՝ նրանց հետ կապված իրերի և վայրերի հետ միասին։

«Clydesdale Bank»-ը նաև երբեմն թողարկում է հատուկ թողարկման թղթադրամներ, օրինակ՝ 10 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամ, որը նշում է բանկի հովանավորությունը Շոտլանդիայի հավաքականին՝ 2006 թվականի Համագործակցության խաղերում։

### Հյուսիսային Իռլանդիա
Հյուսիսային Իռլանդիայում երեք մանրածախ բանկեր օգտագործում են ֆունտ ստեռլինգ թղթադրամներ թողարկելու իրենց իրավունքը՝ «Bank of Ireland», «Danske Bank» (նախկին Հյուսիսային բանկ) և «Ulster Bank»: 2020 թվականի դրությամբ «Northern Bank»-ը և «Ulster Bank»-ը միակ երկու բանկերն են, որոնք մինչ այժմ թողարկել են հատուկ հուշադրամներ։

Մինչև 2020 թվականի հունիսը «First Trust Bank»-ը (նախկինում դաշնակից իռլանդական բանկերը) թողարկում էր իրենց սեփական թղթադրամները, բայց այլևս դա չի  անում։
#### Իռլանդիայի բանկի թղթադրամներ
Հյուսիսային Իռլանդիայի մյուս բանկերի նման, «Bank of Ireland»-ը պահպանում է թղթադրամների թողարկման իր իրավունքները մինչև Իռլանդիայի բաժանումը. մինչդեռ «Bank of Ireland»-ի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Դուբլինում, այն թողարկում է ստեռլինգ թղթադրամներ Միացյալ Թագավորության ներսում։ Իռլանդիայի բանկը, չնայած իր անվանը, կենտրոնական բանկ չէ և երբեք չի եղել. այն մանրածախ բանկ է։ Դրա ստեռլինգ թղթադրամները չպետք է շփոթել նախկին իռլանդական ֆունտի թղթադրամների հետ, որոնք օգտագործվում էին Իռլանդիայի Հանրապետությունում մինչև 2001 թվականին եվրոյի ընդունումը։

«Bank of Ireland»-ի կողմից թողարկված թղթադրամները ունեն միատեսակ դիզայն՝ 5 ֆունտ, 10 ֆունտ, 20 ֆունտ, 50 ֆունտ և 100 ֆունտ անվանական արժեքներով՝ յուրաքանչյուրը տարբերվում է ըստ գույնի։ Նշումները բոլորը ներկայացնում են նստած կնոջ՝ Հիբերնիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի կոմսությունների հերալդիկ վահանների նկարազարդումը։ Մինչև 2008 թվականի ապրիլը Բանկի բոլոր թղթադրամներում պատկերված էր Բելֆաստի Քուինս համալսարանի նկարազարդումը։ 2008 թվականի ապրիլին թողարկված £5, £10 և £20 թղթադրամների նոր շարքը պատկերում է «Old Bushmills Distillery»-ը և այս նոր թղթադրամները աստիճանաբար կփոխարինեն նախորդ շարքին, քանի որ հին թղթադրամները հանվում են շրջանառությունից։ 2019 թվականին Իռլանդիայի բանկը թողարկեց նոր պոլիմերային թղթադրամներ՝ նույն ձևով, ինչ իրենց թղթե թղթադրամները, բայց նույն չափի, ինչ Անգլիայի Բանկի համարժեքները։

#### «First Trust» բանկ
Մինչև 2020 թվականի հունիսը First Trust բանկը թողարկում էր 10 ֆունտ, 20 ֆունտ, 50 ֆունտ և 100 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամներ։ Թղթադրամները կրում են ընդհանուր հյուսիսային իռլանդացիների դիմանկարները ճակատում, հակառակ կողմում տարբեր նկարազարդումներ։ Մինչև 1993 թվականը բանկը թողարկում էր թղթադրամներ իր նախկին առևտրային անվանմամբ՝ «Allied Irish Banks»:

2019 թվականի փետրվարին First Trust-ը հայտարարեց, որ դադարեցնում է սեփական թղթադրամների թողարկումը, իսկ վերջնական դուրսբերումը տեղի կունենա 2020 թվականի հունիսի 30-ին։ Դեռևս շրջանառության մեջ գտնվող ցանկացած թղթադրամը մնացել է օրինական արժույթ մինչև 2022 թվականի հունիսի 30-ը, որից հետո դրանք կարող են փոխանակվել այլ ստեռլինգի թղթադրամներով բանկի մասնաճյուղերում։

### «Danske Bank»
2012 թվականին Հյուսիսային բանկը ընդունեց Կոպենհագենում գտնվող իր մայր ընկերության՝ «Danske Bank Group»-ի անվանումը և վերաբրենդավորեց իր մանրածախ բանկային գործունեությունը։ 2013 թվականի հունիսին բանկը թողարկել է 10 ֆունտ և 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամների նոր շարք, որոնք կրում են նոր ֆիրմային անվանումը։ Միևնույն ժամանակ նա նաև հայտարարեց, որ դադարեցնում է 50 և 100 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամների արտադրությունը։ Հյուսիսային բանկի անվանումը կրող հին թղթադրամները որոշ ժամանակ կշարունակվեն շրջանառության մեջ, քանի որ դրանք աստիճանաբար հանվում են և մնում են վճարման ընդունելի ձևեր : Չնայած նոր թղթադրամների վրա դանիական անվանմանը, «Danske Bank»-ի թողարկած թղթադրամները ստեռլինգ թղթադրամներ են և չպետք է շփոթել Դանիայի կենտրոնական բանկի՝ «Danmarks Nationalbank»-ի թողարկած դանիական կրոնի թղթադրամների հետ։

Danske Bank-ը 5 ֆունտ ստեռլինգով թղթադրամներ չի թողարկում, սակայն Հյուսիսային բանկի կողմից թողարկվել է 5 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամ՝ նշելու 2000 թվականը։ Դա պոլիմերային թղթադրամ էր՝ թղթի փոխարեն տպված սինթետիկ պոլիմերով։ Այն բանկի նախքան 2004 թվականի թղթադրամներից միակն է, որը դեռ շրջանառության մեջ է. մնացած բոլորը հետ են կանչվել 2004 թվականին Բելֆաստի կենտրոնակայանում 26,5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ կողոպուտից հետո։

2019 թվականի դրությամբ Danske Bank-ը թողարկում է միայն £10 և £20 անվանական արժեքները։
### Ulster բանկ
«Ulster Bank»-ի թղթադրամները բոլորը ներկայացնում են Հյուսիսային Իռլանդիայի երեք տեսարաններ՝ Մորն լեռները, Եղիսաբեթ թագուհու կամուրջը և Հսկաների ճանապարհը։ 2007 թվականի հունվարի 1-ից թողարկված նոտաներում պատկերված է Շոտլանդիայի թագավորական բանկի «Մարգարտյա անիվ» պատկերանշանը։

2006 թվականի նոյեմբերին «Ulster Bank»-ը թողարկեց իր առաջին հուշադրամը՝ մեկ միլիոն ֆունտ ստեռլինգանոց թղթադրամների թողարկում՝ ի հիշատակ հյուսիսիռլանդացի ֆուտբոլիստ Ջորջ Բեսթի մահվան առաջին տարելիցի։

2018 թվականի հունիսին «Ulster Bank»-ը հայտարարեց պոլիմերային թղթադրամների նմուշների նոր շարքի ներդրման մասին, որն առաջինն է Միացյալ Թագավորությունում, որն ունի ուղղահայաց ուղղվածություն։ Նոր շարքը մշակվել է «Ապրել բնության մեջ» թեմայով՝ ընդգծելով Հյուսիսային Իռլանդիայի բուսաբանական, կենդանաբանական և աշխարհագրական առանձնահատկությունները։ Առաջին հայտարարվածը հինգ ֆունտանոց թղթադրամն էր, որի վրա պատկերված են Ստրենգֆորդ Լաֆի, Brent սագի և ֆուչիայի պատկերները, որոնք նախագծվել են օգտագործելով «միգրացիա» թեման, իսկ տասը ֆունտ թղթադրամը, որը կրում է «աճի» թեման, առանձնահատկություններ։ 2019 թվականի օգոստոսին բացահայտվեց նոր քսան ֆունտանոց թղթադրամի դիզայնը՝ Հյուսիսային Իռլանդիայի՝ որպես «բնակելի վայրի» գաղափարով, և պատկերներով, ներառյալ Լաֆ Նեյը, եվրոպական օձաձուկը և Ալոճենի ծաղիկը։

Որպես «Ulster Bank Limited-»ի բիզնեսի փոխանցում «National Westminster Bank PLC»-ին, որն ավարտվել է 2021 թվականի մայիսի 3-ին, 2020 թվականին թղթադրամների թողարկման իրավունքը փոխանցվել է «Ulster Bank Limited»-ից «National Westminster Bank PLC»-ին։

## Մանշյան կղզիներ
Մանշյան կղզիները վարչական նպատակներով խմբավորվում են Ջերսիի և Գերնսիի Բայլվիկների մեջ։ Կղզիները Միացյալ Թագավորության մաս չեն, բայց բրիտանական թագից կախվածության մեջ են և Միացյալ Թագավորության հետ արժութային միության մեջ են։ Ե՛վ Ջերսին, և՛ Գերնսին թողարկում են իրենց սեփական թղթադրամները։ Այս գրառումները ազատորեն շրջանառվում են երկու տարածքների միջև, ուստի Ջերսիի թղթադրամները սովորաբար օգտագործվում են Գերնսիում և հակառակը։ Մասնավոր թղթադրամներն այլևս շրջանառության մեջ չեն Մանշյան կղզիներում։ Այս նշումները օրինական վճարման միջոց են իրենց իրավասություններում, բայց օրինական վճար չեն Մեծ Բրիտանիայում։

Օլդերնիի կառավարությունը (Գերնսիի Բեյլիվիքի մի մասը) նույնպես լիցենզավորված է թողարկելու իր սեփական արժույթը՝ Ալդերնի ֆունտը, բայց միայն հատում է հատուկ հուշադրամներ և չի թողարկում թղթադրամներ։
### Ջերսիի նահանգներ թղթադրամներ
Ներկայիս թղթադրամների շարքը շրջանառության մեջ է մտել 2010 թվականի ապրիլի 29-ին։ Գրառումների դիմերեսը ներառում է Եղիսաբեթ 2-րդ թագուհու դիմանկարը՝ հիմնված Մարկ Լոուրենսի լուսանկարի վրա, Ջերսիի կարևոր տեսարժան վայրի տեսարանին զուգահեռ՝ անգլերեն տեքստով։ Յուրաքանչյուր գրության հակառակ կողմը ներառում է Ջերսիի բազմաթիվ պատմական առափնյա պաշտպանական աշտարակներից մեկի պատկերը, որը կառուցվել է 18-րդ դարի վերջին, ինչպես նաև մշակութային կամ լանդշաֆտային կարևորության հետագա պատկեր, տասներկու ծխական գագաթների պատկերներ և ֆրանսերեն ձևակերպված տեքստով։ Ջրանիշը Ջերսիի կովն է, և անվտանգության հետագա առանձնահատկությունները ներառում են Ջերսիի թափանցիկ քարտեզը, իսկ 10, 20 ֆունտ և 50 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ կարկատան հոլոգրամը, որը ցույց է տալիս Ջերսիի զինանշանի և Ջերսի կղզու տարբեր պատկերը։ Լա Կորբիերի փարոսի ֆոնի վրա 2012 թվականի հունիսի 1-ին 100 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամ է թողարկվել՝ ի հիշատակ Եղիսաբեթ II թագուհու ադամանդե հոբելյանի։

Նախորդ շարքը, որը աստիճանաբար դուրս է եկել շրջանառությունից 2010 թվականին, պատկերում էր թագուհի Եղիսաբեթ II-ին առջևում, իսկ Ջերսիի տարբեր տեսարժան վայրեր կամ Ջերսիի պատմության իրադարձությունները պատկերված էին հակառակ կողմում։
### Գերնսի նահանգների թղթադրամներ
Գերնսի ֆունտը օրինական վճարում է Գերնսիում, բայց նաև ազատորեն շրջանառվում է Ջերսիում։ Այն ստեռլինգ ֆունտ է, սակայն թղթադրամների վրա «ստեռլինգ» բառը բաց է թողնված, ինչպես անգլական վրա։ Գերնսիի թղթադրամները կարող են փոխանակվել նաև բանկերում և փոխանակման բյուրոներում, չնայած հաղորդվել է, որ բրիտանական բանկերն այլևս չեն ընդունում 1 ֆունտ արժողությամբ Գերնսի թղթադրամները, քանի որ նրանք այլևս հնարավորություն չունեն 1 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ բրիտանական թղթադրամների հետ աշխատելու համար (որոնք թողարկվում են միայն Շոտլանդիայում)։

Բացի մետաղադրամներից, օգտագործվում են հետևյալ թղթադրամները.

* £ 1 թղթադրամ, կանաչ, Դանիել դե Լիզլ Բրոք, Գերնսիի հարկադիր կատարող (1762–1842) և թագավորական դատարան, Սուրբ Պիտեր նավահանգիստ (1840) առջևում և շուկա, Սուրբ Պիտեր նավահանգիստ՝ հետևում
* 5 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամ, վարդագույն, Եղիսաբեթ II թագուհին և քաղաքի եկեղեցին, Սուրբ Պիտեր Պորտը առջևում և Ֆորտ Գրեյ և Հանոիս Փարոս (1862) հետևում
* £ 10 թղթադրամ, կապույտ/նարնջագույն, Եղիսաբեթ II թագուհի և Էլիզաբեթ քոլեջ, Սենթ Պետեր Պորտ առջևում և Սաումարես այգի, «Les Niaux Watermill», «Le Trepied Dolmen» հետևի մասում։
* 20 ֆունտ արժողությամբ թղթադրամ, վարդագույն, Եղիսաբեթ II թագուհու և Սենտ Ջեյմս համերգասրահը, Սենթ Փիթեր Պորտը առջևում և Վեյլ ամրոցը և Սուրբ Սամփսոնի եկեղեցին հետևում։
* 50 ֆունտ ստեռլինգ արժողությամբ թղթադրամ, բաց շագանակագույն, թագուհի Եղիսաբեթ II-ը և թագավորական պալատը առջևում, իսկ Սուրբ Էնդրյուի եկեղեցին և «La Gran'mère»-ը հետևի մասում։

## Մեն կղզի
Մեն կղզու կառավարությունը թողարկում է իր սեփական թղթադրամները և մետաղադրամները, որոնք օրինական վճարում են Մեն կղզում։ Մանքս ֆունտ ստեռլինգի տեղական թողարկումն է, սակայն թղթադրամների վրա «ստեռլինգ» բառը չի հայտնվում։ Այս թղթադրամները կարող են փոխանակվել Միացյալ Թագավորության բանկերում և փոխարժեքի բյուրոներում։

Բոլոր մանքս թղթադրամների առջևի մասում պատկերված են Եղիսաբեթ II թագուհու պատկերները (թագը չի կրում. նա կղզում միայն Մանի տիրակալն էր) և Տրիսկելեսը։ Յուրաքանչյուր արժույթ իր հակառակ կողմում ներկայացնում է կղզու տարբեր տեսարան.

* £ 1 – Թայնվալդ Հիլլ
* £5 – Ռուշեն ամրոց
* £10 – Պիլ ամրոց
* £20 – Laxey Wheel
* 50 ֆունտ - Դուգլաս Բեյ

## Բրիտանական անդրծովյան տարածքներ
Բրիտանական երեք անդրծովյան տարածքներ օգտագործում են իրենց առանձին արժույթները՝ արտահայտված ֆունտով, որոնք համարժեք են ֆունտ ստեռլինգին։ Այս տարածքների կառավարությունները տպում են իրենց սեփական թղթադրամները, որոնք ընդհանուր առմամբ կարող են օգտագործվել միայն իրենց ծագման տարածքում։ Անգլիայի Բանկի թղթադրամները սովորաբար շրջանառվում են տեղական թղթադրամների թողարկումներին զուգահեռ և ընդունվում են որպես օրինական արժույթ։
### Ջիբրալթար
Ջիբրալթարում թղթադրամները թողարկվում են Ջիբրալթարի կառավարության կողմից։ Ֆունտը միակ օրինական վճարման միջոց է դարձել 1898 թվականին, և Ջիբրալթարը թողարկել է իր սեփական թղթադրամները 1934 թվականից։ Գրառումների դիմերեսին բրիտանական միապետի պատկերն է և «ֆունտ ստեռլինգ» գրությունը, ինչը նշանակում է, որ Մեծ Բրիտանիայում ավելի շատ մանրածախ առևտրականներ կընդունեն դրանք։
### Ֆոլքլենդյան կղզիներ
Ֆոլքլենդյան կղզիների ֆունտը Ֆոլքլենդյան կղզիների արժույթն է։ Թղթադրամները թողարկվում են Ֆոլքլենդյան կղզիների կառավարության կողմից։ Բոլոր դրամների նկարազարդումները նույնն են՝ բրիտանական միապետի, վայրի բնության և տեղական տեսարանների վրա, անվանական արժեքները տարբերվում են դրամների չափով և գույնով։
### Սուրբ Հեղինե, Համբարձում և Տրիստան դա Կունյա
Սուրբ Հեղինեն, Համբարձումը և Տրիստան դա Կունյայի բաղկացուցիչ տարածքները՝ Սուրբ Հեղինեն և Համբարձում կղզին օգտագործում են Սուրբ Հեղինե ֆունտը։ Այս տարածքներում թղթադրամները թողարկվում են Սուրբ Հեղինեի կառավարության կողմից և կրում են բրիտանական միապետի պատկերը։

## Կեղծարարություն
Կենտրոնական բանկերի տվյալներով՝ կեղծ թղթադրամների հարաբերակցությունը շվեյցարական ֆրանկի համար կազմում է մոտ 10-ը մեկ միլիոնի դիմաց, եվրոյի համար՝ 50, ԱՄՆ դոլարի համար՝ 100-ը, իսկ ստեռլինգը՝ 300-ը մեկ միլիոնի դիմաց։

## Համագործակցություն
Ազգերի Համագործակցության անդամ պետությունները թողարկում են իրենց սեփական թղթադրամները, որոնք առանձին արժույթներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության տնտեսություն
Կատեգորիա:Շոտլանդիա
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆունտ