Գերի Կուպեր

**Գերի Կուպեր** (, իսկական անունը Frank James Cooper, ), ամերիկացի դերասան։

Խաղացել է 110-ից ավելի ֆիլմերում, Օսկար մրցանակի եռակի դափնեկիր է՝ 2 անգամ Օսկար լավագույն դերասանի համար անվակարգում (1941, 1952) և ևս մեկ Օսկար է ստացել կինոյում ունեցած ներդրման համար (1961 թվական)։ Ամերիկյան կինոակադեմիան իր կողմից հրապարակած Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում նրան ընդգրկել է 11-րդ տեղում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1901 թվականին ԱՄՆ-ի Մոնտանա նահանգում։ Նրա հայրը բարձրաստիճան դատավոր էր և որդուն ուղարկել է կրթություն ստանալու Անգլիայում մասնավոր դպրոցում։ Վերադառնալով ԱՄՆ՝ նա որոշում է դառնալ նկարիչ։ Ծանր ավտովթարի է ենթարկվում և արդյունքում կորցնում հիշողությունը և կարողանում է վերականգնվել միայն բժշկական միջամտությունից հետո։

1930-ական թվականներին նկարահանվելով վեստեռներում և արկածային ֆիլմերում՝ «մրցում է» Կլարկ Գեյբլի հետ Հոլիվուդի առաջին «սրտակեր» կոչման համար։ «Սերժանտ Յորք» և «Ուղիղ կեսօրին» ֆիլմերի համար Օսկարի է արժանացել Օսկար լավագույն դերասանի համար անվակարգում։

Ամուսնացել է Նյու Յորքցի Բալֆի Վերոնիկայի հետ և ունեցել է մեկ դուստր։ Գերի Կուպերը և հայտնի գրող Էռնեստ Հեմինգուեյը մտերիմ ընկերներ էին։

Կյանքի վերջին տարիները նա հիվանդացել էր քաղցկեղով և նրա հիվանդությունը գաղտնի էր պահվում։ Մահվանից մի քանի ամիս առաջ ստացած Օսկար մրցանակը իր փոխարեն ստացավ իր ընկերը՝ նույնպես ամերիկացի հայտնի կինոդերասան Ջեյմս Ստյուարտը, հայտարարելով, որ Գերի Կուպերը ծանր հիվանդ է։

Մահացել է 1961 թվականին և թաղված է Նյու Յորքի գերեզմանատներից մեկում։

## Ֆիլմագրություն
Կինոյում նկարահանվել սկսել է 1925 թվականից խաղալով հիմնականում վեստեռն ժանրի համր ֆիլմերում։ Նրա մասնակցությամբ առաջին ձայնային ֆիլմը 1929 թվականին նկարահանված «Վիրջինիացին» ֆիլմն է։ Հենց այս ֆիմում իր առաջին անգամ արտասանած իր բառերը և դերասանական խաղաոճը ընգծվում է իր հետագա ֆիլմերում։ Գերի Կուպերի հերոսները հիմնականում կովբոյներ ու արկածախնդիրներ էին։

Խաղացել է ընդհանուր թվով մոտ 115 ֆիլմում, որոնցից առավել նշանավորներն են.

* Թևեր&nbsp;-&nbsp;1927
* Սա&nbsp;-&nbsp;1927
* Մարոկկո&nbsp;-&nbsp;1930
* Նրա կինը&nbsp;-&nbsp;1931
* Ալիսը հրաշքների աշխարհում&nbsp;-&nbsp;1933
* Կյանքի պլաններ&nbsp;-&nbsp;1933
* Ցանկություն&nbsp;-&nbsp;1936
* Միստեր Դիդսը տեղափոխվում է քաղաք&nbsp;-&nbsp;1936
* Մարդը հարթավայրերից- 1936
* Սերժանտ Յորք&nbsp;-&nbsp;1940
* Մարդը արևմուտքից&nbsp;-&nbsp;1940
* Ծանոթացեք Ջոն Դոուի հետ&nbsp;-&nbsp;1941
* Յանկիների հպարտությունը&nbsp;-&nbsp;1942
* Ու՞մ մահն է գուժում զանգը&nbsp;-&nbsp;1943
* Թիկնոց և դաշույն&nbsp;-&nbsp;1946
* Ուղիղ կեսօրին&nbsp;-&nbsp;1952
* Վերակրուս&nbsp;-&nbsp;1954
* Սեր կեսօրից հետո&nbsp;-&nbsp;1957
* Մարդը արևմուտքից&nbsp;-&nbsp;1958

## Մրցանակներ և փաստեր
### Մրցանակներ
Ընդհանուր թվով ստացել է կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս -ի, որոնց թվում
6 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 3-ը, 2-ը Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում և 1 պատվավոր Օսկար կինոյում ունեցած ավանդի համար։ Ստացել է 1 Ոսկե Գլոբուս, 1 Դավիդ դի Դոնատելլո մրցանակ և այլն։ 1960 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա աստղը։

### Փաստեր
Ընդգրկված է Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից կազմված տարբեր վարկանիշային ցանկերում հետևալ տեղերում
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղեր&nbsp;-&nbsp;11
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում առկա է Գերի Կուպերի 3 դրական հերոս
# Ուիլլ Քեյն «Ուղիղ կեսօրին»&nbsp;-&nbsp;5
# Լու Ջերիգ, «Յանկիների հպարտությունը»&nbsp;-&nbsp;25
# Էլվին Յորք, «Սերժանտ Յորք» -35
* Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն խոսքերի ցանկում «Յանկիների հպարտությունը» ֆիլմում իր հերոս Հենրի Լուիս Գերիգի «Այսօր ես ինձ համարում եմ աշխարհի ամենահաջողակ մարդը» խոսքը 38-րդն է։

## Նկարներ


Պատկեր:Gary Cooper 1903.jpg|Կուպերը մանուկ հասակում, 1903 թ. լուսանկար
Պատկեր:Gary Cooper in The Winning of Barbara Worth 1926.jpg|«Բարբարո Վորթ» ֆիլմում
Պատկեր:Gary Cooper NM430.jpg|1930 թ. լուսանկար
Պատկեր:Bluebeards-eighth-wife.jpg|Կլոդետ Կոլբերի հետ
Պատկեր:The Pride of the Yankees1.jpg|«Յանկիների հպարտությունը» ֆիլմում
Պատկեր:Joan Fontaine and Gary Cooper.jpg|Ջոան Ֆոնտեյնի հետ
Պատկեր:Gary Cooper Eleanor Roosevelt.jpg|Էլեոնոր Ռուզվելտի հետ
Պատկեր:James Gleason, Barabara Stanwyck, Gary Cooper, and Frank Capra playing chess, 1940.jpg|Գ. Կուպերը, Ֆրենկ Կապրան և Բարբարա Սթենվիկը,1940 թ. լուսանկար
Պատկեր:Gary Cooper 2.jpg|«Վերա Կրուզ» ֆիլմում
Պատկեր:Gary Cooper-Helen Hayes in A Farewell to Arms.jpg|Հելեն Հայսի հետ «Հաջողություն զենք» ֆիլմում
Պատկեր:Gary Cooper and Ingrid Bergman in Saratoga Trunk 1945.jpg|Ինգրիդ Բերգմանի հետ 
Պատկեր:Eiganotomo-garycooper-nov1952.jpg|1952 թ. լուսանկար



## Գրականություն
* Arce, Hector. Gary Cooper։ An Intimate Biography. New York։ Bantam Books, 1980, First edition 1979. ISBN 978-0-553-14130-6.
* Benson, Nigel. Dunstable in Detail. Dunstable, UK։ The Book Castle, 1986. ISBN 978-0-950-97732-4.
* Donnelley, Paul. Fade To Black։ A Book Of Movie Obituaries, 2nd Edition. London։ Omnibus Press, 2005, First edition 2003. ISBN 978-1-84449-430-9.
* Janis, Maria Cooper. Gary Cooper Off Camera։ A Daughter Remembers. New York։ Harry N. Abrams, Inc., 1999. ISBN 978-0-8109-4130-4.
* Meyer, Jeffrey. Gary Cooper։ American Hero. New York։ William Morrow, 1998. ISBN 978-0-688-15494-3.
* Rogers, Ginger. Ginger։ My Story. New York։ Harper Collins, 1991. ISBN 978-0-06-156470-3.
* Selznick, David O. Memo from David O. Selznick. New York։ Modern Library, 2000. ISBN 0-375-75531-4.
* Shearer, Stephen Michael. Patricia Neal։ An Unquiet Life. Lexington, Kentucky։ The University Press of Kentucky, 2006. ISBN 978-0-8131-2391-2.
* Swindell, Larry. The Last Hero։ A Biography of Gary Cooper. New York։ Doubleday, 1980. ISBN 0-385-14316-8.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Internet Movie Database կայքում
* ԿինոՊոիսկ կայքում
* AllRovi կայքում 
* Turner Classic Movies

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ