Իկազնի գետտո

**Իկազնի գետտո** (ամառ 1941 — ամառ 1942), հրեական գետտո, Վիտեբսկի շրջանի Բրասլավսկի շրջանի Իկազն գյուղի և հարակից բնակավայրերի հրեաների հարկադիր վերաբնակեցման վայր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Բելառուսի տարածքի գրավման ընթացքում հրեաների հետապնդման և ոչնչացման գործընթացում:

## Իկազնի օկուպացիա և գետտոյի ստեղծում
Իկազն գյուղը գերմանական զորքերի կողմից գրավվել է 1941 թվականի հունիսի 24-ին։ 

Օկուպացիայից անմիջապես հետո գերմանացիները, իրականացնելով հրեաների ոչնչացման նացիստական ծրագիրը, կազմակերպել են գետտո այդ տեղանքում.

## Գետտոյի վերացում
Գյուղը գրավելուց անմիջապես հետո գերմանացիները հավաքել են 17 հրեայի, ծեծել նրանց և գնդակահարել քաղաքից հարավ՝ Ժվիրկի վայրում։  Հրեա Շնեյդերին և նրա կնոջը սպանել են ոչ թե գերմանացիները, այլ իրենց հարևանները։  Օգոստոսի 25-ին 35 հրեաների մահվան սպառնալիքի տակ ստիպել են հավաքել 1500 ռուբլի «ռազմատուգանք»։ 

Տեղի հրեաներից շատերը զոհվել են «ակցիաների» ժամանակ (նացիստները նման էվֆեմիզմով էին անվանում իրենց կազմակերպած զանգվածային սպանությունները), իսկ մեծ մասը 1942 թվականի ամռանը (ապրիլին) տեղափոխվել են Բրասլավի գետտո և սպանվել արդեն այնտեղ։ Իկազնի հրեաների մի մասը հայտնվել է Միորսկի գետտոյում, որը գտնվում էր գյուղից 20 կմ հեռավորության վրա։ 

Շատերը չէին ուզում հեռանալ, փախչում էին ու թաքնվում։  Նրանց բռնել և փակել են Սամովարի տան նկուղում, որը պատերազմից առաջ մեծ մառանով խանութ էր պահում։  1942 թվականի ամռանը նրանց՝ 20 մարդ, փայտերով ծեծել են և գնդակահարել Իկազնի ծայրամասում գտնվող Ժվիրկի վայրում՝ հին դպրոցի դիմաց: Մի քանիսին հրել են փոսի մեջ և ողջ թաղել։  Տեղի տղամարդկանց ստիպել են նայել գնդակահարությանը և սպասել փոսերը ծածկելու հրամանին։  Հրեաները հրաժեշտ էին տալիս՝ գլուխ տալով նրանց։

## Փրկության դեպքեր
Ժորովների ընտանիքը տասը ամիս օգնել է թաքնվել Իցիկ Սամովարին, որը 1943 թվականին գնացել է պարտիզանների մոտ։ 

Հրեական Գենս ընտանիքը թաքնվել է Աննա Դենիսովայի մոտ։

## Հիշատակ
Իկազնում հրեաների ցեղասպանության զոհերի հուշարձան չկա, բայց սպանության վայրից շուրջ տասը մետր հեռավորության վրա մի փոքր բարձրադիր վայրում ընկած է մի մեծ կարմիր քար։ 

Պատերազմից հետո Ժվիրկիի միջով նոր ճանապարհ էին հարթում դեպի Միորի, և երբ բուլդոզերը փորել է սպանված հրեաների ոսկորները, դրանք պարզապես մի կողմ են նետել։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
;Գրքեր և հոդվածներ
* 
* Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.

;Արխիվային աղբյուրներ
* Государственный архив Витебской области (ГАВитО), — фонд 2848, опись 1, дело 249, листы 6, 6об.;

;Լրացուցիչ գրականություն
* Черноглазова Р. А., Хеер Х. Трагедия евреев Белоруссии в 1941—1944 гг.: сборник материалов и документов. — Изд. 2-е, испр. и доп.. — Мн.: Э. С. Гальперин, 1997. — 398 с. — 1000 экз. — ISBN 978-985-6279-02-0.
* Смиловицкий Л. Л. Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944. — Тель-Авив: Библиотека Матвея Черного, 2000. — 432 с. — ISBN 9789657094242.
* Свидетельствуют палачи. Уничтожение евреев на оккупированной территории Беларуси в 1941—1944 гг. / Составители В. И. Адамушко, И. П. Герасимова, В. Д. Селеменев. — 2-е издание. — Мн.: НАРБ, 2010. — 199 с. — ISBN 978-985-6372-67-7.

Կատեգորիա:Բելառուսի գետտոներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստը Բելառուսում