open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ոչինչ չի մնա

**«Ոչինչ չի մնա»**, 2007 թվականին նկարահանված ռեժիսոր Հրաչ Քեշիշյանի նկարահանած դրամա։

2008 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի «Արտամրցութային ծրագրեր» ծրագրում։

## Սյուժե
«Ոչինչ չի մնա» ֆիլմը մարդկային բնավորության, անհամաձայնության, ըմբոստության, սիրո և տառապանքի մասին է։

Արսենն ու Էլիզան ամուսնացած են 4 տարի։ Էլիզան ապրել է ԱՄՆ-ում, ամուսնությունից հետո տեղափոխվել է Երևան, որտեղ ապրում է ամուսնու հետ։ Նրանք բնակարան են վարձակալում Արսենի ընկերոջ՝ Նարեկի հետ։ Արսենը լրագրող է, Էլիզան՝ տնային տնտեսուհի։ Ամեն ինչ լավ է, քանի դեռ Լոս Անջելեսից չի ժամանել Էլիզայի ընկերուհին՝ Էլենը, որի պատճառով ընտանիքը քանդվում է. Էլենը, դավաճանելով ընկերուհուն, սկսում է հանդիպել Արսենի հետ։

## Դերեր
* Խորեն Լևոնյան՝ Արսեն
* Նարինե Պետրոսյան՝ Էլիզա
* Նազենի Հովհաննիսյան` Էլեն
* Արմեն Մարգարյան՝ Նարեկ
* Հրաչյա Հարությունյան՝ Էլիզայի հայրը

## Նկարահանող խումբ
* Պրոդյուսեր՝ Հրաչ Քեշիշյան
* Ռեժիսոր՝ Հրաչ Քեշիշյան
* Սցենարի հեղինակներ՝ Դավիթ Հարությունյան, Հրաչ Քեշիշյան
* Օպերատոր՝ Արթուր Ապրեսով
* Նկարիչ՝ Գագիկ Բաբայան
* Կոմպոզիտոր՝ Հայկո
* Հնչյունավորող՝ Կարեն Ծատուրյան
* Մոնտաժ՝ Արման Մարության, Վահագն Խաչատրյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ոչինչ չի մնա» ֆիլմը youtube կայքում

Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հրաչյա Քեշիշյանի ֆիլմեր
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Խաչ եկեղեցի** անունը կարող է վերաբերել.

* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Ախալքալաք (Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, կղզի Աղթամար (Թուրքիա)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Ապարան (Հայաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Առնուվիլ լե Գոնես (Ֆրանսիա)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Բուրգաս (Բուլղարիա)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Դոնի Ռոստով (Ռուսաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Երևան (Հայաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Թբիլիսի (Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Լիճք (Հայաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Մահլազան (Իրան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Մոսկվա (Ռուսաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Սամարա (Ռուսաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Սոչի (Ռուսաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Երևան, Արաբկիր վարչական շրջան (Հայաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Դամալա, Վրաստան
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Մեծ Արագյալ գյուղում (Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Գումբուրդո Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Խանդո Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Սուլդա Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Փոքր Պամաճ Վրաստան
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Սազել Վրաստան
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Մեծ Պամաճ Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Աբաթխև Վրաստան)
* Սուրբ Խաչ եկեղեցի, գյուղ Գավառ Հայաստան)

## Տես նաև
* Երևման Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Ախալցխա (Վրաստան)
* Երևման Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քաղաք Ախալքալաք (Վրաստան)
Թամար Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Թամար Հովհաննիսյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Թամար Հրաչյայի Հովհաննիսյան (1954), հայ դերասանուհի, ռեժիսոր, սցենարիստ։
* Թամար Ստեփանի Հովհաննիսյան (1948), հայ երաժշտագետ, դաշնակահար։
Նինա Խաչատուրյան (այլ կիրառումներ)

**Նինա Խաչատուրյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Նինա Ալեքսանդրի Խաչատուրյան (1931), հայ պատմաբան։
* Նինա Խաչատուրյան (1968), ամերիկահայ արվեստագետ։
Մարիա Սահակյան

**Մարիա Սերգեյի Սահակյան** (), հայ ռեժիսոր, մոնտաժող, սցենարիստ, Սեդա Վերմիշևայի թոռնուհին։

## Կենսագրություն
Մարիա Սերգեյի Սահակյանը ծնվել է 1980 թվականի հուլիսի 24-ին Երևանում։ 1993 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ռուսաստան։

1996 թվականին Սահակյանն ընդունվել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտ (ՎԳԻԿ)՝ կինոյի և հեռուստատեսության ռեժիսուրայի ֆակուլտետ (Վլադիմիր Կոբրինի արվեստանոց)։

2003 թվականին ավարտել է ուսումը՝ «Հրաժեշտ» դիպլոմային աշխատանքով։ Ֆիլմը ցուցադրվել է Օբերհաուզենի կինոփառատոնին, Ֆրանսիայի Անժեր քաղաքում տեղի ունեցած «Premier Plans» կինոփառատոնին, Հոլանդիայի «International Filmfestival Rotterdam»-ի պաշտոնական ծրագրում, Telluride Film Festival-ում և այլն։ Ֆիլմն արժանացել է «Ոսկե ծիրան» փառատոնի գրան պրիի, Իտալիայի Ֆանո քաղաքում տեղի ունեցած միջազգային կինոփառատոնում հատուկ նշման, ՎԳԻԿ-ի փառատոնին Կոդակ ընկերությունից ստացել է մրցանակ և փառատոնի կողմից՝ «Սուրբ Աննա» դիպլոմ։

### Մահ
Մահացել է 2018 թվականին։ Իր կտակի համաձայն՝ թաղված է Սանահինի վանական համալիրին կից գերեզմանոցում։

## Մրցանակներ
* 2006 - հայ կինեմատոգրաֆների միության կողմից մրցանակ՝ «Փարոս» ֆիլմի համար (Երևանի «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոն, 2006)
* 2013 - Հայաստանի ազգային կինոմրցանակ «Հայակ»՝ «Ես չեմ» ֆիլմի համար

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր

### Սցենարիստ

### Մոնտաժող

## Պատկերասրահ

Մարիա Սահակյանի գերեզմանը Սանահինում.jpg|Մարիա Սահակյանի գերեզմանը Սանահինում
Մարիա Սահակյանի հուշաքարը Սանահինում.jpg|Մարիա Սահակյանի հուշաքարը Սանահինում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ մոնտաժողներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Նինա Խաչատուրյան (պատմաբան)

**Նինա Ալեքսանդրի Խաչատուրյան** (), հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1988), պրոֆեսոր (1990):

## Կենսագրություն
Նինա Խաչատուրյանը ծնվել է 1931 թվականին Մոսկվայում, ծառայողների ընտանիքում։ Հայրը ձերբակալվել է ՌՍՖՍՌ քրեական օրենսգրքի 58-րդ կետով։ 1955 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Մասնագիտացել է միջնադարյան պատմության ամբիոնում։ 1955 թվականին պաշտպանել է դիպլոմային աշխատանք՝ «Ֆրանսիայի XIV դարի պատմությունից»։ 1968 թվականից դասավանդել է Մոսկվայի պետական համալսարանում։ Եղել է Միջնադարի և նոր ժամանակների վաղ շրջանի պատմաբանների համառուսաստանյան ընկերության շրջանակներում՝ «Իշխանություն և հասարակություն» գիտական խմբի ղեկավար։ 1992 թվականից Մոսկվայի պետական համալսարանին առընթեր ընդհանուր պատմության մասնագիտացված խորհրդի անդամ։

Աշխատությունները վերաբերում են միջնադարյան պետականության պատմությանը, հասարակարգի դասային կառուցվածքին և դասային միապետությանը, միջնադարյան քաղաքների ավատատիրական բնույթին և այլ հարցերի։

## Երկեր
* (Денисова Н. А.) Из истории политической борьбы во Франции в нач. XIV в. (трактаты легиста Дюбуа об уничтожении ордена тамплиеров) // Средние века. 1961. Вып. 20. С. 208-224.
* Духовенство и дворянство на Генеральных штатах 1302-1308 гг. // Средние века. 1966. Вып. 29. С. 90-113.
* Возникновение Генеральных штатов во Франции. М., 1976.
* Город в системе феодальной формации // Вопросы истории. 1983. № 1. С. 67-84.
* Сословная монархия во Франции XIII-XIV вв. М., 1989.
* История Франции XI-XIV вв. // История средних веков / под ред. С. П. Карпова и З. В. Удальцовой. Т. 1. С. 225-261. (впервые в 1990)
* Эволюция государства в средневековой Европе с древнейших времен до конца XV в. // История Европы. М., 1992., Т. 2., ч. 3. с. 487-508.
* Медиевистика в Московском университете // Историческая наука в Московском университете 1755-2004. М., 2004.
* Тема королевского двора в исследованиях отечественных медиевистов // Вестник РГНФ, 3/36, 2004. С. 106-118.
* Власть и общество. М., 2008.
* «Король - император в своем королевстве»… Политический универсализм и централизованные монархии // Империи и этнонациональные государства в Западной Европе в Средние века и раннее Новое время. М., 2011. С. 66-88.
* Тема королевского двора в российской медиевистике: рефлексии и эксперимент // Французский ежегодник. 2014. С. 8-26.
Գիտական խմբի գործունեության արդյունքում լույս է տեսել «Власть и общество» («Իշխանություն և հասարակություն») աշխատության 5 մենագրություն՝
* Двор монарха в Средневековой Европе: явление, модель, среда. М., 2001.
* Королевский двор в политической культуре средневековой Европы. Теория, символик, церемониал. М., 2004.
* Священное тело короля. Ритуалы и мифология власти. М.,2006.
* Власть, общество, индивид в средневековой Европе. М., 2008.
* Империи и этнонациональные государства в Западной Европе. М., 2011.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Սանտա Մարիա դեյ Միրակոլի

**Սանտա Մարիա դեյ Միրակոլի** (, ), կաթոլիկ եկեղեցի Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Տեղակայված է Պիացցա դել Պոպոլո հրապարակում, Ավրելիանոսի պատի հյուսիսային դարբասների դիմաց, Վիա դել Կորսո փողոցի վրա։ Սանտա Մարիա դեյ Միրակոլի և կից Սանտա Մարիա դի Մոնտեսանտոն «երկվորյակ» եկեղեցիները կառուցվել են 1662-1679 թվականներին ճարտարապետներ Կառլո Ռեյնալդիի, Կառլո Ֆոնտանայի և Լորենցո Բերնինիի կողմից։ Եկեղեցիների կառուցումը նախաձեռնել է Ալեքսանդր VII Պապը, որը հանձնարարում է Կառլո Ռեյնալդիին երկու եկեղեցիներով ձևավորել Վիա դել Կորսո փողոցի մուտքը։ Երկու շինությունների կառուցումը ֆինանսավորում է կարդինալ Ջիրոլամո Գաստալդին։
մինի|ձախից|Սանտա Մարիա դեյ Միրակոլի եկեղեցու ինտերիերը|350 px

Թեև այս կառույցներին արտաքին տեսքի նմանության համար անվանում են «երկվորյակ» եկեղեցիներ, սակայն թե՛ նախագծով, թե՛ արտաքին ձևավորմամբ, նրանք ունեն որոշակի տարբերություններ։

Սանտա Մարիա դի Մոնտեսանտո եկեղեցին ունի օվալաձև ուրվագծեր, իսկ Սանտա Մարիա դեյ Միրակոլին շրջանաձև կառույց է՝ ութանկյուն գմբեթով և զանգակատնով։ Վերջինս կառուցվել է 18-րդ դարում։ Սանտա Մարիա դեյ Միրակոլի եկեղեցու կառուցումը սկսվել է 1675 թվականին և ավարտվել է 1681 թվականին։
Եկեղեցու ինտերիերը զարդարված է Բերնինիի աշակերտ Անտոնիո Ռաջիի ֆրեսկոներով։ Բենեդետտո և Գաստալդի կարդինալների արձանները Կառլո Ֆոնտանայի աշխատանքներն են։ Ինտերիերի ձևավորումը ևս պատկանում է Կառլո Ֆոնտանային։ Բարձր բեմի վրա Մարիամ Աստվածածնի պատկերն է, որի անունն է կրում եկեղեցին։ Նրան է նվիրված նաև բեմի աջ կողմում գտնվող առաջին աղոթարանը։

## Պատկերասրահ

Image:Interior Miracoli 01.JPG|Եկեղեցու գմբեթը
Image:Santa Maria dei Miracoli (Rome) - Interior.jpg|Եկեղեցու բեմը
Image:Rom, Santa Maria dei Miracoli, Seitenaltar.JPG|Աղոթարան
Image:Rom, Santa Maria dei Miracoli, der Hauptaltar.JPG|Տիրամոր պատկերը բեմի վրա
Image:Interior Miracoli 07.JPG|Եկեղեցու աբսիդը


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Herbert Rosendorfer *Kirchenführer Rom*. Edition Leipzig 1999, ISBN 3-361-00485-3, Стр. 171. 
* M. Armellini, ''Le chiese di Roma dal secolo IV al XIX'', Roma 1891, p.&nbsp;323
* C. Hülsen, ''Le chiese di Roma nel Medio Evo'', Firenze 1927, pp.&nbsp;537–538
* C. Rendina, *Le Chiese di Roma*, Newton & Compton Editori, Milano 2000, p.&nbsp;203-204
* M. Quercioli, *Rione IV Campo Marzio*, in AA.VV, *I rioni di Roma*, Newton & Compton Editori, Milano 2000, Vol. I, pp.&nbsp;264–334
* R. Luciani, *Santa Maria dei Miracoli e Santa Maria di Montesanto*, Fratelli Palombi Editori, Roma 1990, pp.&nbsp;22–46

## Արտաքին հղումներ
* Պատկերասրահ

Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Լիսնո (լիճ)

**Լիսնո** (), լիճ Վիտեբսկի մարզի Վերխնեդվիսկի շրջանում։ Լճի հյուսիսային  ափը սահմանակցում է Պսովսկի մարզի Սեբեժսկի շրջանի հետ։ Տեղակայված է 42 կմ հեռավորության վրա Վերխենդվինսկի հյուսիս-արևելքից, մտնում է Սեբեժյան լճերի խմբի մեջ։

## Նկարագրություն
Լճի վրա կան մի քանի կղզիներ։ Ամենամեծ կղզին Լիսինյանսկին է, որը գտնվում է լճի հարավում։

Լճի միջով անցնում է Սվոլնա գետը։

## Բուսական աշխարհ
Համատարած բուսածածկույթը հանդիպում է արևելյան ափերին, որոնք ամբողջությամբ կտրված են լճից Լիսինյան կղզիններով։ Ստորջրյա մակրոֆիտների ընդարձակման խորությունը հասնում է 2 մետրի, և հազվադեպ, որ հասնում է 2․6 մետրի։

## Կենդանի աշխարհ
Լճի մեջ լինում են պերկես, մանրածածան , շիղաձուկ, լոքո, օձաձուկ, ծածան ձկների տեսակները։

## Էկոլոգիա
Լճի ափերը խիտ բնակեցված չեն։ Անտառի լայն շերտը պահպանում է լիճը աղտոտումից։ Որի հետևանքով բարձրանում է ջրի որակը և գերում զբոսաշրջիկներին։
1995 թվականից լիճը և  նրան շրջապատող անտառները մտան «Կարմիր անտառ» () լանդշաֆտային հատուկ պաշտպանման վայրի մեջ։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուսի լճեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Սոպեր (գետ)

**Սոպեր** (), գետ, որը գտնվում է Բաֆինի երկիր կղզու հարավում (տարածք Նունավուտ, Կանադա)։

Ինուկտիտուտ լեզվով գետը կոչվում է Kuujuaq, կամ «մեծ գետ». իր պաշտոնական անվանումը գետը ստացել է ի պատիվ Դ․ Դյուի Սոպերի (արկտիկական հետազոտող, կենդանաբան, թռչնաբան և գրող)։ 1992 թվականից Սոպեր գետը իր վտակների հետ ընդգրկված է Կանադայի պահպանվող գետերի ցուցակում։

## Աշխարհագրություն
Գետը սկիզբ է առնում Տերրա-Ինկոգնիտա թերակղզու սարահարթում։ Հոսում է դեպի հարավ և թափվում է Սոպեր աղի լիճ, իսկ հետո Հուդզոնի նեղուցի Պլեզենտ ծոցը, Կիմմիրուտ գյուղի մոտակայքում (նախկին Լեյկ-Հարբոր)։ Կիմմիրուտը ամենամոտ բնակավայրն է Իկալուիտին (նախկին անվանումը՝ Ֆրոբիշեր-Բեյ)՝ Նունավուտ տարածաշրջանի վարչական կենտրոնին։ Գետի երկարությունը կազմում է 108 կմ, ավազանի տարածքը կազմում է 2500 կմ²։ Գետի մոտ 50 կմ-ը նավարկելի է։ Խոշոր վտակներից են Լիվինգսթոնը (86 կմ) և Ջոյը (54 կմ)։

## Երկրաբանություն
Ինտենսիվ մետամորֆիզմը տեղի է ունեցել 1 740 միլիոն տարի առաջ, ստեղծել է շատ հետաքրքիր երկրաբանական պատկեր Սոպեր գետի ավազանում։ Ավազանում գտնվում են լազուրիտի հանքավայրեր (կապույտ թանկարժեք քար), որը աշխարհի մի քանի հայտնիներից մեկն է։ Փայլարի հանքավայրերը հանդիպում են շատ վայրերում։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
Գետի հովիտ պաշտպանում է ուժեղ քամիներից, դրա շնորհիվ հովտում ստեղծվել է յուրահատուտ միկրոկլիմա։ Ի տարբերություն սարավանդների, տեղ-տեղ պատված է մամուռներով և քարաքոսերով։ Հովտում աճում է տորֆամամուռ, մի քանի տեսակ բոշխ, լեռնային դեղին քարբեկ և բազմաթիվ արկտիկական վայրի ծաղիկներ, ինչպես նաև կա յուրահատուկ արկտիկական ուռենիների անտառ, որոնք հասնում են մինչև 3,6 մետր բարձրության։

Կաթնասուններից հանդիպում են կարիբուն, աղվեսը, գայլը և նապաստակը։ Լեմմինգին կերակուրի աղբյուր է հանդիսանում գիշատիչների համար, մասնավորապես բազեների և ճախրուկի (բազեի տեսակ) համար։ Այստեղ նաև հանդիպում են եղջերավոր արտույտը, սպիտակ կաքավը, ճեղագռավը։ Ծովային թռչուններից են՝ սուզահավը։ Գետի ջրերում հանդիպում է արկտիկական լերկամորթիկը, իսկ Սոպեր լճում՝ ձողաձուկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Ֆոն դյու Լաք

**Ֆոն դյու Լաք** (), գետ Կանադայի Սասկաչևան նահանգում։

## Աշխարհագրություն
Ֆոն դյու Լաք գետը գտնվում է Սասկաչևան նահանգի հյուսիսային մասում և հանդիսանում է Մակենզի ջրային ցանցի գետերից մեկը, որը թափվում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս։ Գետի երկարությունը կազմում է 277 կիլոմետր, ավազանի մակերեսը կազմում է 66800 կմ², իսկ նրա միջին մասում ջրի ծախսը հավասար է վայրկյանում 300 մ³:

Գետը սկիզբ է առնում 395 մետր բարձրությունից Վուլլաստոն լճի Կաննիգ ծոցից։ Սկզբում հոսում է դեպի հյուսիս, հետո 393 մետր բարձրությունից լցվում է Հատչետ լիճ, հետո մի քանի անգամ փոխում է ընթացքը (→ հյուսիս-արևմուտք → հյուսիս → արևմուտք → հյուսիս-արևելք → արևմուտք)։ 276 մետր բարձրությունից թափվում է Բլեքկ-Լեյկ լճի հյուսիսարևելյան մասում, լքելով նրան կից գտնվող Բլեքկ-Լեյկ ավանը, հոսելով դեպի հյուսիս-արևելք և մոտենալով Ստոնի-Ռապիդս թեքվում է դեպի արևմուտք։ 202 մետր բարձրությունից թափվում է Աթաբասկա լճի արևելյան մասում։

## Հիմնական վտակներ
* Կրի
* Չիպմեն
* Սաուտեր
* Ուոտերֆաունդ
* Հաուռոկ
* Պերչ
* Պորկյուպայն

Գետի ափերին ապրում են հիմնականում դենե հնդկացիական ցեղերը։

Գետի ջրերում կան են շիղաձկներ, դեղին պերկեսներ, գայլաձկներ, սիգեր, շերեփաձկներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Կալեդոնյան անտառ

մինի|Կալեդոնական անտառը Ավիմորի ծայրամասում
**Կալեդոնյան անտառ** (), լանդշաֆտի տեսակ, որը երբևէ ծածկել է Շոտլանդիայի մեծ մասը։ Ներկա պահին մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով պահպանվել է այդ անտառների ընդամենը  1 %-ը Գրամպիանյան և Շոտլանդական լեռնաշխարհներում։ Բայցևայնպես, այն բազմաթիվ կենդանատեսակների տարածման շրջանն է համարվում, որոնք հանդիպում են միայն Բրիտանական կղզիներում։

## Պատմություն
Կալեդոնյան անտառը վերջնականապես ձևավորվել է սառցե դարաշրջանի ավարտին, մոտ 10 հազար տարի առաջ։ Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը զագալիորեն ցածր էր, քան հիմա, և Լա-Մանշ նեղուցի փոխարեն գոյություն ուներ պարանոց, որը միացնում է ժամանակակից Բրիտանական կղզիները մայրցամաքային Եվրոպային, այդ պատճառով այդ «կամրջով»  բուսականությունը սկսել է տարածվել դեպի հյուսիս՝ զբաղեցնելով այն տարածքները, որտեղ հալչել էր սառցաշերտը։ Անտառը, որը նման է ներկայիս Կալեդոնյան անտառին, սկզբում զբաղեցնում էր Մեծ Բրիտանիայի ամբողջ տարածքը, իսկ հետո՝ կարճ ժամանակահատվածում, կլիմայի տաքացման հետ զուգընթաց այն կրճատվում է և պահպանվում է միայն կղզու հյուսիսում՝ Շոտլանդական բարձրավանդակում։

Էկոլոգների գնահատմամբ, Եվրասիայի ծայր արևմուտքում տարածվող տայգայում ձևավորված սոճու անտառի տարածքը կազմում է շուրջ 15 հազար քառ․ կմ։ Շոտլանդիայի մեծ մասը ծածկված էր սոճիներով, կեչիներով, արոսիներով, կաղամախիներով, գիհիներով, ամառային կաղնիներով և մի քանի այլ ծառերով։ Կղզու արևմտյան հատվածն ավելի խոնավ կլիմա ունի։

Անտառն իր անվանումը ստացել է հռոմեացիների շնորհիվ, որոնք Շոտլանդիային անվանում էին Կալեդոնի։ Առաջին անգամ այն հիշատակվում է Պլինիոս Ավագի «Բնական պատմություն», որը գրված է մոտ մ․թ․ 77 թվականին։

## Պահակներ
Ներկա ժամանակներում անտառի մնացած մասը պահպանվում է օրենքներով։ Մասնավորապես, նրա զգալի մասը տեղակայված է Կերնգորմսի ազգային պարկում։ Մնացած այլ կղզյակները ունեն արգելոցի կարգավիճակ և գտնվում են Թռչունների պահպանության թագավորական ընկերության և անտառային տնտեսության կառավարական հանձնաժողովի կառավարման տակ։

## Լեգենդներ և բանահյուսություն
Արթուր արքայի մասին աշխատության մեջ, որը կոչվում  է «Բրիտների պատմություն», պատմվում է տասներկու մարտերից մեկի մասին՝ Cat Coit Celidon․ այդ մարտերը տեղի են ունեցել Կալեդոնյան անտառում։ Բրիտանացի գիտնականներ Ռեյչել Բրոմվիչը և Մարգրեթ Հեյքոքը  ենթադրում են որ Անտառի բանակը կենդանացել է հրաշագործների կողմից Cad Goddeu (ծառերի մարտը) պոեմում․ այստեղ նկարագրվում է Կալեդոնյան անտառը։

Մեռլինի մասին կելտական առասպելներում Միլդին Ուիլտի կերպարը նույնպես կապված է այդ անտառի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Reforesting Scotland
*Forestry Commission Scotland 
*Scotland's Trees, Woods and Forests 
*Caledonia dreaming , Published: January 2011
*History and ancient woodlands of Scotland , Expanding Scotland's woods and forests 
*The Central Scotland Forest 
*Trees native to Scotland 
*Trees for Life Site
*Cairngorms National Park Site
*Highland Native Wildlife Park Site
*RSPB Abernethy Forest Reserve Site 

Կատեգորիա:Շոտլանդիայի անտառներ
Խոբդա

**Խոբդա** (), գետ։ Հանդիսանում է Իլեկա գետի ձախ վտակը։ Գետը սկիզբ է առնում Մուգոջարի լեռնաշղթայի արևմտյան հատվածից։ Հոսում է դեպի Ղազախստանի Ակտոբե շրջան։

Գետի անունը ենթադրաբար առաջացել է մոնղոլական տեղանուններից, համապատասխանաբար «հոբո», «հովոո»՝ փոս, ողողափոս, առու։

## Ջրագրություն
Գետի երկարությունը 225 կմ է։ Վտակներից մեկի՝ Փոքր Խոբդայի երկարությունը 363 կմ է։ Ավազանի տարածքը՝ 14.700 կմ² է։

Գետի ափերից մեկի մոտ կատ չշահագործվող քարածխի հանք։

## Ջրային տվյալներ
* Ջրային տարածքի կոդը պետության ջրային ցուցակում - 12010000912112200008574
* Ջրային ուսումնասիրման կոդը - 112200857
* Ավազանի կոդը - 12.01.00.009
* Ջրային ուսումնասիրման հատորի համարը - 12

## Գրականություն
* Խոբդա - հոդվածը Խորհրդային Մեծ Հանրագիտարանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղազախստանի գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Լիթլ Սասկաչևան

**Լիթլ Սասկաչևան** (), գետ Կանադայի Մանիտոբա նահանգի արևմտյան մասում։ Սկիզբ է առնում Ռայդինգ Մաունթին ազգային պարկի () տարածքում, Օդի լճից ()։ Մոտ 105 կմ հոսում է դեպի հարավ Մանիտոբայի համայնքներով և Ռափիդ Սիթի քաղաքի միջով։ Գետի ընդհանուր երկարությունը 185 կիլոմետր է։ Բրանդոնից մոտ 9,7 կիլոմետր դեպի արևմուտք այն միախառնվում է Ասսինիբոյնի հետ։ Գետի ավազանի մակերեսը 4100 կմ² է։ Այն ներառում է բազմաթիվ լճեր և երեք ջրամբար (Միննեդոսա, Ռափիդ Սիթի ջրամբար և Ուատոպանա)։ Գետի ավազանի տարածքում ապրում է մոտավորապես 9480 մարդ, իսկ ամռանը բնակչության թիվը ավելանում է։ Գետի շրջակայքում աճեցնում են ցորեն, ձիթատու մշակաբույսեր և սևուկ։

1911 թվականին Կանադայի աշխարհագրական խորհուրդը գետին տվել էր «Միննեդոսա գետ» անվանումը, սակայն սկզբնական անունը վերադարձվել է 1978 թվականին։

Ամենաշատ ջրի ամենօրյա ծախսը գրանցվել է 1969 թվականի ապրիլի 14–ին և կազմել է 105 մ³ վայրկյանում։ Տարվա ընթացքում ջրի միջին հոսքի ծավալը 142 կմ³ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Թեսլին (գետ)

**Թեսլին** (), գետ, որը հոսում է Յուկոնում, Կանադայում՝ Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի հյուսիսարևելյան հատվածում։ 393 կմ երկարություն ունեցող Թեսլինը սկիզբ է առնում համանուն լճից և թափվում է Յուկոն գետը։ Վերջինս հանդիսանում է Թեսլինի աջ վտակը։

Հիմնական վտակներն են՝ Ջենինգսը, Հեյնեսը, Սվիֆտը, Նասուտլինը, որոնք ևս աջակողմյան վտակներ են։

## Պատմություն
1896-1899 թվականների Կլոնդայկի ոսկե տենդի ժամանակ՝ ոսկու որոնման գործողությունների ընթացքում, գետը ծառայել է ոսկեխույզերի տեղափոխմանը։ Գետի անգլերեն անվանումն վերցված է տեղաբնիկ ցեղերի լեզվից։ Թեսլինի հյուսիսային ափին ապրող Տյուչոն ցեղի լեզվով գետն անվանվում է Դելին Չու, իսկ դլինկիտներն այն անվանում են *Դեյսլի Հինի* ():

Տեղի ինլանդական ցեղերի ինքնանվանումը հնչում է, որպես *«Դայսլին Կվան»*, որը թարգմանաբար նշանակում է «Մեծերի հզոր ցեղ»։ Հանքագործներն ու հետախույզները ուսումնասիրություններ անցկացնելով տարածաշրջանում արձանագրել են, որ բնօրինակ անվանումը, որն էլ դարձել է վերջինիս ընթացիկ անունը։ Գետի վերին հատվածը 1904-1951 թվականներին կոչվել է Ուայտսվան։ Թեսլինի մեջ թափվում են ևս երկու այլ գետեր։ Ջենինգսը՝ հարավ-արևելքից, իսկ Սվիֆտը՝ հյուսիս-արևելքից։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
Գետի ափագծի մոտ աճող ամենատարածված ծառը դա սև եղևնին է։ Գետում տարածված ամենանշանավոր ձկնատեսակն է սաղմոնն է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* C. Michael Hogan, Black Spruce: Picea mariana, GlobalTwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg, November, 2008
* Andrew Hope III, Alaska Native Knowledge Network. 2000. Map of Tlingit Kwaans and Territories
* Parks Canada. 1976. Wild Rivers: Yukon Territory, Published by Wild Rivers Survey, Planning Division, Parks Canada, 84 pages

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Օրխոն

**Օրխոն** (), գետ Մոնղոլիայում, Սելենգա գետի աջ վտակն է։

## Աշխարհագրություն
Երկարությունը 1124 կիլոմետր է, ավազանի մակերեսը 132.8 հզ կմ²։ Գետը սկիզբ է առնում Խանգայական լեռներից Արհանայ այմակում, կա նեղ տեղ–տեղ կիրճաձև հովիտ, որն առաջացնում է Ուլան Ցուտգալան ջրվեժը, բարձրությունը՝ 20 մետր, երկարությունը՝ 10 մետր։ Միջին հատվածում ձորը խորն է, ոլոր-մոլոր, ստորին հատվածում՝ լեռները։ Օրխոնի ալիքը կարող է հասնել 100-150 մետրի։

Ջրի միջին ծախսը գետաբերանում՝ 120 մ/վրկ³ է։ Գարնանային ձնհալից գետը հորդանում է։ Գետը սառած է նոյեմբերից մինչև ապրիլ ամիսները։

## Տեսարժան վայրեր
Գետի երկայնքով մեկ բազմաթիվ հուշարձաններ կան, տարածքում երկու զգալի հնագիտական վայրեր կան՝ Հարա Բալգաս, ույղուրների ֆեոդալական պետությանը մայրաքաղաքը, և Կարակորումը, Մոնղոլական կայսրության մայրաքաղաքը, Պյոտր Կոզլովը գետի հովտում հայտնաբերել է մի քանի հոնական դամբարաններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сайт с фотографиями водопада Улаан-Цутгалан

Կատեգորիա:Մոնղոլիայի գետեր
Կատեգորիա:Սելենգա գետի վտակներ
Բուենոս Այրես (լիճ)

**Բուենոս Այրես** կամ **Հեներալ Կարրերա**, սառցադաշտային ծագման լիճ Պատագոնյան Անդերից՝ Արգենտինայի և Չիլիի սահմանին։ Ներկայումս լճի մակերեսը 1850 կմ² է։ Ծովի մակերևույթից բարձր է 208 մետր, ամենախոր բարձրությունը 590 մետր է։ Լճի արևմտյան մասը ֆյորդաձև է՝ եզրված ուղղաձիգ անտառապատ ժայռերով, արևելյան մասն ընկած է բարձրավանդակի վրա և ողողված է մորեններով։ Լճի հոսքն իրականանում է Բերտրան լճի միջոցով՝ դեպի Բեյկեր գետը, որը պատկանում է Խաղաղ օվկիանոսի ավազանին։

Լճի փոսորակը հայտնվել է սառույցների՝ արևմուտքից դեպի արևելք, դեպի Պլիոցենյան բաժին, իսկ հետագայում՝ պլեյստոցեն փոխ առ փոխ շարժումներից։ Մինչև վաղ Գոլոցենը լճի բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում էր 406 մետր և լճից՝ Ռիո Դեսեադո գետի միջով գոյություն ուներ հոսք՝ դեպի Ատլանտյան օվկիանոս։ Լճի չիլիական մասից սառույցի հալումից հետո Բեյկեր գետի միջով հոսք բացվեց դեպի Խաղաղ օվկիանոս և լճի մակարդակն իջավ ներկայիս արժեքին (208 մետր)։ Հուներից մեկը՝ Ֆենիքս Գրանդե գետի հոսքը, որը նախկինում լիճ էր թափվում արևելքից, փոփոխվեց 1898 թվականին Ֆրանսիսկո Մորենոյի ղեկավարությամբ իրականացվող նախագծի հետևանքով։ Ջրի մի մասը վերաուղղվեց Ռիո Դեսեադո գետի ավազան։ Ճյուղավորումը տեղակայված է Պերիտո Մորենո քաղաքից ոչ հեռու։

Լիճը հայտնաբերվել է 1880-1881 թվականներին Կարլոս Մարիա Մոյանոյի կազմակերպած արշավախմբի կողմից. Մոյանոն բարձրացավ Ռիո Չիկոյի ուղղությամբ գրեթե մինչև ակունք, ինչից հետո գնաց հյուսիս՝ Պատագոնյան Անդերի երկարությամբ։ Լեբալյոս լեռնային զանգվածի ստորոտում (2748 մետր)՝ ավելի քան 1.5 հազար մետր բարձրության վրա, Մոյանոյի արշավախումբը հայտնաբերեց Ռիո Դեսեադոյի վերին հոսանքները և Բուենոս Այրես լիճը։

Լճի չիլիական մասում կան մարմարյա քարանձավներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բուենոս Այրեսի մարմարյա քարանձավները
* Բուենոս Այրես լճի լազուրը և մարմարը՝ Հեներալ Կարրերան։ Ֆոտոռեպորտաժ 

Կատեգորիա:Արգենտինայի լճեր
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի լճեր
Կատեգորիա:Չիլիի լճեր
Կատեգորիա:Սահմանային լճեր
Բալսաս (գետ)

**Բալսաս** (), գետ Հյուսիսային Ամերիկայում, որը ձևավորվել է Հարավային Մեքսիկայի կենտրոնական հատվածում։ Համարվում է Մեքսիկայի խոշորագույն գետերից մեկը (724 կմ)։ Սկսվում է Մեքսիկական բարձրավանդակի հարավային մասից և Պուեբլա նահանգի տարածքում խառնվում է Սան Մարտին և Զաուպան գետերին։ Հոսում է հարավ-արևմուտք, ապա Գեռերո նահանգից հոսում է դեպի արևմուտք՝ կազմելով Միչոական նահանգի հետ սահմանը։ Թափվում է Խաղաղ օվկիանոս՝ Լասարո Կարդենաս քաղաքից ոչ շատ հեռու։

Բալսաս գետը ամբողջ ընթացքում հոսում է լեռներով, և իր տարբեր հատվածներում ունի տարբեր անուններ. Մորելոս նահանգում՝ Ամակուզակ (Amacuzac), Օախակա նահանգում՝ Միքստիտեկո, Պուեբլա նահանգում՝ Ատոյակ և Գեռերո նահանգում՝ Մեզկալա (Mezcala):

## Աշխարհագրություն և կլիմա
Բալսաս գետը տեղակայված է Հարավային Սիերա-Մադրե գոտու և Տրանսմեքսիկական հրաբխային գոտու տեկտոնական իջվածքի միջև։
Բալսաս գետի ավազանում կան ոսկու, կապարի, պղնձի, ցինկի, երկաթի, ածուխի, բարիտի, մանգանի, մկնդեղի, ծարիրի, տալկի հանքեր։

Գետն ունի մի քանի սահանքներ։ Ավազանի մեծ մասը զբաղեցնում է արևադարձային սաղարթախիտ անտառները։ Գետի ձախակողմյան հիմնական վտակներն են Միստեկոն, Տլապենկոն, աջից՝ Նեհապան, Կուցամալան, Տակամ-բարոն, Տեպալկատեպեկը։

Կլիման ավազանում տատանվում է բարեխառն և մերձարևադարձային գոտիների միջև, իսկ տարեկան միջին ջերմաստիճանը տանատնվում է 12.5-ից մինչև 28&nbsp;°C-ի սահմաններում։ Ավազանի տեղումները խիստ սեզոնային են և տարվա անձրևների 90%-ը թափվում են մայիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ 546 մմ-ով տեղումներ են գրանցվում հիմնականում չորային տարածքներում և ձորում, իսկ 1000-1600 մմ լեռնաշխարհի լճերի տարածքում։

## Բնիկներ
Բալսաս գետի հովտում ապրում են տեղի բնիկները՝ ամերինդիաները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сухие леса Бальсаса (WWF) 
* Xihuatoxtla Shelter - Evidence for Paleoindian Use of Corn —archaeology.about.com

Կատեգորիա:Մեքսիկայի գետեր
Ալսեկ

**Ալսեկ **(),  գետ Հյուսիսային Ամերիկայի հյուսիս արևմուտքում։ Հոսում է Յուկոնի տարածքով, Բրիտանական Կոլումբիայի մարզով Կանադայում, ինչպես նաև ԱՄՆ֊ի Ալյասկա նահանգով։ Առաջին անգամ քարտեզագրել է ռուս հիդրոգրաֆ Միխայիլ Տեբենկովը 1852 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Սնվելով Սուրբ Եղիայի լեռնաշղթայի (St. Elias Mountain) (որը աշխարհում առափնյա լեռնաշղթաներից երկրորդն է մեծությամբ) հսկայական սառցադաշտերից,  գետը սկիզբ է առնում Քլուեյնի ազգային պարկից, Յուկոնի հարավ–արևմտյան անկյունում շրջապատված լեռներով, սառցադաշտերով և լայն հովիտներով։ Գետի սկիզբը համարվում է սառցադաշտերով հոսող երեք գետերի՝ Դիզադեշի, Կասկավալշի, և Դաստի  միաձուլման վայրը։ Գետերի խառնման արդյունքում միաձուլվող 16 կիլոմետրանոց գետաբազկից առաջանում է լայն ջրային հյուսվածք, այնուհետև հաջորդում են 74 կիլոմետրանոց հորձանուտները, կիրճերը, սառցադաշտերը  և լողացող սառցաբեկորները։ Գետը հոսում է դեպի հարավ՝ Բրիտանական Կոլումբիայի հյուսիս–արևմտյան անկյունը, որտեղ Թաթշենի–Ալսեկի մարզային պարկի տարածքում որտեղ իրեն է միանում Թաթշենինի գետը։

 Գետի վերջին հատվածը անցնում է  ԱՄՆ–ի տարածքով և թափվում հարավային Յակուտատի Դրայ–Բեյ ծովացուց, իր հետ բերելով շատ տիղմ և ողորատ։ Գետի երկարությունը կազմում է մոտ 250 կմ։  Գետի ամենավտանգավոր հատվածը Թրնբեքի կիրճն է  (Turnback Canyon), որը համարվում է աննավարկելի  և այնտեղով լողարկելը շատ վտանգավոր է, այնուամենայնիվ, փորձառու և հմուտ կանոյիստները համարձակվում են անցնել այն։

## Պատկերասրահ

File: Dry Bay and Alsek River.jpg| Ալեսկ գետը և Դրայ Բեկը
File: Alsek River Yukon.jpg| Ալեսկ գետը Յուկոնից
File: Alsek River01.jpg| Ալեսկ գետի տեսարանը ինքնաթիռից
File:Mount Logan.jpg| Լոգանի լեռը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր
Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Վաալ

**Վաալ** (, *Ֆալրիֆիր*, ), գետ ՀԱՀ-ում, Օրանժ գետի ամենամեծ վտակը։ Երկարությունը մոտ 1250 կմ, ջրահավաք ավազանի մակերեսը 196&nbsp;438&nbsp;կմ², ջրի տարեկան միջին ծախսը 124,59 մ³/վ։ Գետի ակունքները տեղակայված են Դրակոնյան լեռներում, Մպումալանգեում, Յոհանսբուրգի արևելյան մասում, Էրմելոյից 30 կմ դեպի հյուսիս և Հնդկական օվկիանոսից մոտավորապես 240 կմ հեռու։ Գետը հոսում է դեպի արևմուտք՝ թափվելով Օրանժ գետը։

Գետի հյուսիսային ափում ընկած են Մպուալանգա և Գաուտենգ քաղաքները և Հյուսիս-արևմտյան նահանգը, իսկ հարավայինում՝ Ֆրի Սթեյթ նահանգը։

Գետի ակունքից մինչև գետաբերան ընկած են Ստանդերոն, Ֆիլիրս, Պարեյս, Օրնկի Բլումհոֆ, Քրիստիանա, Ուորենտոն, Բարքլի Ուեսթ, Դելպորտսհուպ և Դուգլաս քաղաքները։

## Ջրաբանություն
Գետի վերին հոսանքը ընթանում է Դրակոնյան լեռներով և Բարձր Վելդով, այդ մասում այն հոսում է հովիտով։ Ամենամեծ վտակներն են՝ Վիլգեն, Ֆետը, Ռիտը, Հարթսը, Կլիպը, Ֆալրիֆիրը, Սեյքերբոսրանդը, Թայբոսփրեյթը, Կրոմելբուսփրեյթը, Օուվերսփրեյթը, Մույրիֆիրը, Ռենոստերիֆիրը, Վալսը և Զանդը։ Գետի վարարում դիտվում է նոյեմբերից մինչև փետրվար ամիսներին։

Գետի վրա կան մի քանի ջրամբարներ, որոնցից ամենամեծերն են Բլումհոֆդամը, Ֆալդամը և Հրուտդրայդամը։

## Նշանակություն
Վաալը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսության համար։ Գետի ջրով կատարում են ոռոգումներ և հիմնականում Ֆրի Սթեյթ շրջանում։ Գաուտենգում և մոտակա շրջաններում գետի ջուրը օգտագործում է 12 միլիոն սպառող։

## Պատմություն
Պատմականորեն՝ գետի վերին հոսանքն օգտագործվել է Բասուտո ցեղի Մոշվեվշե I-ի (1820-1850) թագավորության ժամանակաշրջանում։ Ապա այն դարձել է Տրանսվաալի և Օրանժի Անկախ հանրապետության սահմանագիծը։ «Տրանսվաալ» նշանակում էր «Վաալից այն կողմ»։ Այդ անվանումը կապված է Կապի և Նատալի գաղութների հետ, որոնք այդ ժամանակաշրջանում համարվել են եվրոպական բնակչության հիմնական բնակավայրերը և տեղակայված էին Վաալից դեպի հարավ։

Անգլո-բուրական պատերազմի ժամանակ (1899-1902) գետի ափերին տեղի են ունեցել մի քանի ընդհարում կռվող կողմերի միջև։

Վաալի հոլանդական (հետագայում՝ աֆրիկաանս) անվանումը համարժեք է գոտենտոտական ցեղի *Tky-Gariep* անվանմանը։ Ինչպես Վաալը, այնպես էլ «Tky»-ը նշանակում է «թխաթույր» կամ «պղտոր», ջրի տեսքի պատճառով, քանի որ վարարման ժամանակաշրջանում տիղմ է լցվում։ Գետի վերին հոսանքը կոչվել է «Likwa» (հյուսային նդեբելերեն լեզվով), «Ikwa» զուլուերենով, «ilikwa» սվատերի լեզվով, «lekwa» սեսոտոներենով կամ «cuoa», այդ բոլոր անվանումները մատնանշում են գետի հավասար հոսանքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Годовой отчёт о состоянии окружающей среды в Южной Африке 
* Parys.info
* Parys on the Vaal
* Vaal Meander
* Vaal River Cruises
* Vaal River Properties 
* Vaal de Grace Estate
* University Campus on banks of Vaal river 

Կատեգորիա:Աֆրիկայի գետեր
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության գետեր
Օնոն

**Օնոն** (, )՝ գետ, հոսում է հյուսիսարևելյան Մոնղոլիայի և Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի տարածքում և կազմում է Շիլկայի աջ մասը։

## Աշխարհագրություն
Գետի երկարությունը 1032 կմ է (որից 298 կմ-ը գտնվում է Մոնղոլիայի տարածքում), ջրահավաք ավազանի մակերեսը կազմում է 96 200 կմ²։ Սկիզբ է առնում արևելյան Մոնղոլիայում Հենտեյ լեռնաշխարհի Հենտիյն-Նուրրու և Իհ-Հենտեյ լեռնանցքների բաժանման շրջաններում՝ Հան-Հենտեյ-Նուրրու ազգային պարկում։ Հոսում է Հենտեյ-Չիկոյսկական լեռնաշխարհում (կղզում), Մոգոյտույսկական և Բորշովական լեռնանցքների միջև՝ ստորին հոսանքի վայրերում։ Միանալով Ինգոդայի հետ՝ առաջացնում է Շիլկա գետը։ Անդրբայկալյան երկրամասի տարածքում գետահովիտ է։

Հիմնական վտակները աջ կողմում՝ Հուրահ-Գոլ, Բորզյա, Ունդա, ձախ կողմում՝ Ագուցա, Կըռա, Իլյա, Ագա։

## Ջրագրություն
Սնումը հիմնականում ձնային է։ Հեղեղաջրերը իրար հետևից առաջացնում են ամառային գետավարարումներ։ Ջրի միջին տարեկան ծախսը գետաբերանից մոտ 12 կմ հեռավորության վրա կազմում է 191մ³/վ, ամենաշատը՝ 2810մ³/վ, նվազագույնը՝ 1,22 մ³/վ։ Սառչում է նոյեմբերին, ծանծաղուտներում ամբողջությամբ սառչում է։ Հալվում է ապրիլին և մայիսի սկզբին։ Օգտագործվում է ոռոգման և արդյունաբերական ջրամատակարարման համար։

## Պատմական տեղեկություններ
Օնոնի վերին հոսանքը (Դելյուն-Բոլդոկ բնասահմանը) այն հավանական վայրերից մեկն է, որտեղ ծնվել և մեծացել է Չինգիզ խանը։ Ըստ ավանդույթի՝ այստեղ էլ թաղվել է նա։ Այդպիսի պնդումը հայտնվել է 20-րդ դարի վերջում։ Մինչև 1930-ական թվականները Ռուսական կայսրության քարտեզների վրա Չինգիզ խանի ծննդավայրը նշված է եղել Օնոնի միջին մասում՝ Ներքին Ցաուսչեյ ավանում։ Ռուսական հետազոտողները անգամ շեշտում էին, որ այդ տեղեկությունները ստացել են մոնղոլ պատմաբաններից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Մոնղոլիայի գետեր
Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Չժուցզյան

**Չժուցզյան** կամ **Կանտոնյան գետ** (չին․՝ 珠江, փին․՝ Zhū Jiāng), երրորդ ամենաերկար գետը Չինաստանում՝ Յանցզիից և Հուանհեից հետո։ Երկարությունը 2200 կմ է։

Գետը իր ջրառատությամբ զբաղեցնում է երկրորդ տեղը՝ Յանցզիից հետո։ Գուանդունից մինչև գետը փռված է 3618 մետրանոց *Հումենի կամուրջը*։

Չժուցզյան գետը աշխարհի ամենաախտոտված գետերից մեկն է։ Գետի էստուարը մշտապես մաքրում են օվկիանոսային նավերի համար։

2009 թվականի դեկտեմբերի այստեղ սկսվել է 49․6 կմ երկարությամբ Մակաո-Չժուհայ-Հոնկոնգ կամրջի կառուցումը։

## Բնակեցում
* Գուիլին
* Դոնգուան
* Ֆոշան
* Զուհայի
* Պանյու
* Զոնգշան
* Հոնգ Կոնգ
* Մակաու
* Շենզեն
* Վուզհոու
* Զաոքինգ

## Պատկերասրահ

Xijiang Zhaoqing.JPG
Pearlriver.jpg
Dongguan007.jpg
Yelin-Island-view-of-Zhuhai-and-Jiuzhou-Islands-0718.jpg


## Գրականությւոն
* Ивановский А. О. Си-цзян // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Տես նաև
* Չինաստանի գետերի ցանկ
* Հայտնի կամուրջ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր
Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Հարրիկանա (գետ)

thumb|Հաննա ծովախորշը և Հարրիկանա գետը (ձախից): NASA-ի արբանյակային լուսանկարը|left

**Հարրիկանա** (), գետ Կանադայի Քվեբեկ նահանգի արևմուտքում և Օնտարիո նահանգի հյուսիս-արևելքում։ Հանդիպում է նաև **Հարրիկանո** անվամբ ():

Սկիզբ է առնում Բլոուին լճից, որը գտնվում է Կանադայի Քվեբեկ քաղաքի հյուսիսում։ Ակունքի մոտ հոսում է մի շարք լճերով՝ De Montigny, Lemoine, Mourier, Malartic, La Motte և Figuery: Հարրիկանան հոսում է հիմնականում հյուսիս-արևմուտք ուղղությամբ և թափվում է Հաննա ծովախորշով Ջեյմսի ծովածոց Օնտարիոյում։ Երկարությունը կազմում է 533 կմ, իսկ ավազանի տարածքը՝ 29&nbsp;300 կմ², նրա մակերեսի 80 %-ը թափվում է Քվեբեկում, իսկ 20 %-ը՝ Օնտարիոյում։

Գլխավոր վտակներն են.
* Պլամանդոն
* Սամսոն
* Բերրի
* Տյուրժոն
** Ուովագոսիկ
** Տեո

## Պատմություն
Քանի որ Հարրիկանա գետը թափվում է Ջեյմսի ծովածոց, որը Հուդզոնի ծոցի մասն է, այսինքն նրա ավազանը եղել է Ռուպերտի հողի մի մասը, դե-ֆակտո պատկանում է Հուդզոնի ծոցի ընկերությանը սկսած 1670 թվականից։ 1801 թվականին Ալեքսանդր Մակքենզին քարտեզի մեջ մտցրեց գետի ողջ մարշրուտը և առաջին անգամ տվեց նրան Հարրիկանո (Harricanaw River) անվանումը։ 1835 թվականին Բրեդֆորդի քարտեզի վրա այն կոչվել է Հարրիկանա (Harricana River): 1868 թվականի տվյալներով գետը և նրա ավազանը գնացել են դեպի Կանադայի դոմինիոնները, իսկ 1898 թվականին պաշտոնապես միացվել է Քվեբեկ նահանգին։ Այդ ժամանակից ի վեր լրջորեն սկսվեց Հարիկանայի գաղութացումը և բնակեցումը։

1906 թվականին Հենրի Օ'Սալլիվանը ուսումնասիրեց Հարիկանայի ափերը և արդեն 1908 թվականին նրա ափերին հայտնվեց ճամբար կառուցվող միջմայրցամաքային երկաթուղու համար։ Մի քանի տարի անց, 1910 թվականին, առաջին անգամ գաղութաբնակները լինում են այն վայրում, որտեղ երկաթուղին անցնում է գետով և որտեղ հիմա գտնվում է Էյմոս քաղաքը։

thumb|left|Հարրիկանան 1916 թվականին
thumb|left

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Մահակամ

**Մահակամ** (), գետ Ինդոնեզիայի տարածքում գտնվող Կալիմանտան կղզում ()։ Հոսում է արևելյան Կալիմանտան գավառով ()։ Թափվում է Մակասարի նեղուցը՝ Սամարինդայի արևելյան քաղաքները ()՝ ստեղծելով ճյուղավորված դելտա։ Պատմական անվանումներ՝ *Կուտայ* (), *Բանդժար* ()։ Երկարությունը մոտ 920 կմ է, մակերեսը մատ 80 հազար կմ² է։ Գետի ջրավազանը առանձնանում է կենդանական բազմազանությամբ։ Որոշ կենսաբանական տեսակներ էնդեմիկ են։

## Ջրագրություն
Երկարությունը՝ մոտ 920 կմ, լայնությունը՝ մինչև 50 մ (վարարման ժամանակ մինչև 2 կմ), խորությունը՝ մինչև 30 մ, մակերեսը՝ մոտ 80 հազար կմ²։

Ակունքը գտնվում է Կալիմանտան կղզու կենտրոնում՝ Չեմուր լեռան հարավային մասում (), Մյուլլեր լեռնաշղթայի հյուսիսային մասում (), Մալազիայի և Ինդոնեզիայի պետական սահմանի շրջանում։

Մակասարի նեղուցը թափվելով՝ ստեղծվում է 1800 կմ² դելտա։ Դելտայում հաճախակի են հանդիպվում ճահիճները, հարյուր տասնյակ գետաբազուկների մեջ կարելի է առանձնացնել 3 հիմնական գետաբազուկնները՝ համապատասխանաբար ընթացիկը ՝ հյուսիսարևելյան, հարավարևելյան և հարավայինը։

Մահակամը մեծ ծավալներով միանում է Բելայան () ևԿեդանգ-Կեպալա () գետերով ձախից թափվելով գետաբերանը։ Մահակամի ջրավազանում կան ավելի քան տարբեր չափերի 76 լճակներ․ մեծ լճակը, որն ունի գետային մշտական հոսք, միացած է նրան ճահիճներով ու վտակներով։ Առավելլ մեծ լճակները գտնվում են միջին հոսքում։ Անձրևային եղանակների ժամանակ ջրի մակարդակը բարձրանում է 6-7 մետր։

## Բնություն
Բերեգա Մահակամը գտնվում է բարձր, միջին և ցածր աստիճանների վրա։ Մահակամի և նրա ափերի էկոհամակարգը տարբերվում է տարբեր կենդանիների և բույսերի տեսակներով։ Ներկայումս հայտնի է 147 ձկան տեսակ, ինչպես նաև իրավադիական դելֆինը ()։ Գետի ափին հայտնի է ավելի քան 298 թռչնի տեսակ, որոնցից 70 տեսակը գտնվում են անհետացման եզրին, իսկ 5-ը էնդեմիկ են։

## Տրանսպորտի և տնտեսավարության արժեք
Մահակամը հանդիսանում է Հարավային Կալիմանտանի կարևոր ջրատրանսպորտային երթուղին, որը կապ է հաստատում հարավային Կալիմանտանի և հարակից շրջանների հետ։

Խոշոր քաղաքներ Սամարինդան, Տենգարոնգը (),Մուարկամանը (), Լոնգիրամը () գտնվում են Մահակմի ափերին՝
մինի|«Մահակամ» կամուրջը՝ Սամարինդա քաղաքում
Գետի խորությանը և լայնությանը ցածր հոսքը ապահովում է բեռնափոխադրման և ուղևորափոխոդրման անվտանգությունը։

Ձկնորսությունն այստեղ զարգացած է։ Տարեկան ցուցանիշը կազմում է 30 հազար տոննա։ Միջին և ցածր հոսքերում երևում են Մահակամի 5 ավտոճանապարհային կամուրջները՝ «Մահակամ» կամուրջը (), «Մահակամ-2» կամոուրջը (, 2011 թվականի նոյեմբերին փլվել է) և «Մահուլու» () կամուրջը Սամարինդայում, «Կարտանեգարա» () կամուրջը և «Մարտադիպուրա» () կամուրջը Կուտայկարտանեգարա շրջանում։ Եվս երկու կամուրջներ կառուցվել են 2010 թվականին՝ «Մահկոտա-2» () կամուրջը։

## Հետաքրքիր փաստեր
Մահակամ գետի դելտայում և նրան շրջապատող տարածքում IV—V դարերում ապրել է ամենահին հայտնի պատմաբաններից մեկը, ով կրթվել է Ինդոնեզիայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի գետեր
Բլադվեյն

**Բլադվեյն** (), գետ Կանադայում։

## Աշխարհագրական դիրք
Բլադվեյն գետն սկիզբ է առնում Օնտարիո երկրամասում գտնվող գավառական Վուդլանդ Կարիբու կոչվող անտառից մոտավորապես Տանդոր-Բեյից 600 կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք և Վիննիպեգայից 500 կիլոմետր հյուսիս-արևելք։ Այս գետը հոսում է այդ տարածքով, ապա հատում է Արտերի (Artery Lake) լիճը և հատում է Մանիտոբայի հետ սահմանը, իսկ մնացած ճանապարհին գետը հոսում է Անտիկակի այգով։ Այստեղ նրա հոսքը արագանում է, քանի որ այն սկսում է հոսել մոտ 20 մետրից պակաս լայնություն ունեցող հունով։ Գետը այստեղ հաճախ դուրս է գալիս իր հունից։ Բլադվեյն գետը թափվում է Վիննիպեգ լիճը։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
Գավառային այգիների տարածքում ապրում են հազվադեպ հանդիպող կենդանիների տեսակներ, որոնք վտանգված են Կանադայի մյուս տարածքներում։ Դրանցից են՝

* Կուղխ
* Սպիտակ հավալուսն
* Ջրարծիվ
* Մոխրագույն և սպիտակ բու
* Անտառային կարիբու

Աճում են էնդեմիկ բույսեր, որոնցից է քրքումը։

Անտառներում աճում են ավելի սովորական ծառեր. դրանցից են սոսին, սև եղևնին և կեչին, կան նաև թեղիներ, կաղնու ծառեր և կնձնենիներ։
Կենդանիներից այստեղ ավելի տարածված են եղնիկները, ամերիկական որմզդեղներ, աղվեսներ։ Գետի ջրերում հանդիպում է մինոգան, որը լինում է միայն Մանիտոգայում։ Բլադվեյնում տարածված են նաև այլ ձկներ, օրինակ՝ սիգը, սոմը և թառափը։

1987 թվականից Բլադվեյն գետի 200 մետրանոց տարածքը, որ գտնվում է Մանիտոգայում ներառվել է Կանադայի հսկվող գետերի ցանկի մեջ, իսկ 1988 թվականին գետի 160 մետր երկարություն ունեցող հատվածը՝ գտնվող Օնտարիո մարզում նույնպես ներառվեց ցանկի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Արուն (Կոսի վտակ)

**Արուն** (Չինաստանում՝ **Պունգչու**, ), գետ Նեպալի արևմուտքում և Տիբեթի ինքնավար շրջանի հարավում։

Սկիզբ է առնում Չինաստանի Տիբեթի ինքնավար շրջանի Շիգաձե օկրուգի Նյալամ գավառում, այնուհետև հոսում է Տինգրի և Դինգգյո գավառներով։ Արունը հատում է Նեպալի սահմանը Հիմալայների գլխավոր լեռնաշղթայում, Մակալու և Կանչենջանգա լեռնային մասսիվների միջև։Սահմանի տարածքում գետի բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է մոտ 3500 մ, իսկ մոտակա լեռներինը հասնում է 8500 մետրի, ինչը Արուն գետի հովիտը դարձնում է ամենախորերից մեկը աշխարհում։

Արունը Նեպալի խոշորագույն գետն է, որը անցնում է Հիմալայներով։ Արունի ավազանը զբաղեցնում է Սանթ Կոսի գետի ավազանի ավելի քան կեսը, սակայն գետի հոսքի միայն մեկ չորրորդն է նրանը։ Դա բացատրվում է այն բանով, ավազանի 80 %–ը գտնվում Հիմալայների անձրևային ստվերում։ Տեղումների միջին քանակը ավազանի տիբեթական մասում չի գերազանցում 300 մմ–ը։ Հիմալայներից անցումից հետո գետը զգալիորեն ավելի ջրառատ է դառնում, քանի որ այնտեղ տիրում է արևմտյան Նեպալի խոնավ մուսսոնային կլիմայի ազդեցությունը։ Արունի ավազանի ռելիեֆը Չինաստանի սահմանից դեպի հարավ լեռնային է, խիստ բաժանված գետահովիտներով։ Այդ շրջանը առանձնանում է բարձր սեյսմիկ ակտիվությամբ։ Արունի ավազանի շրջանում է ապրում է գրեթե կես միլիոն մարդ, նրանց մեծամասնությունը ապրում է գետի հոսանքի ստորին մասում, 300-ից 1000 մետր բարձրության վրա։

Արունը միախառնվում է Սուն Կոսի գետը և ձևավորվում է Սափթ Կոսի հետը։ Սափթ Կոսի գետի ծախսի 37 %֊ը պատկանում է Արունին, Սուն Կոսիի՝ 44 %, իսկ Թամուրինը՝ 19 %։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Նեպալի գետեր
Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր
Կատեգորիա:Տիբեթի գետեր
Նենցզյան (գետ)

**Նենցզյան**, Չինաստանի հյուսիս-արևելքում գտնվող գետ, Սունգարիի ձախակողմյան խոշոր վտակը։

## Ջրագրություն
Գետը հոսում է Մանչժուրյան հովտում, Մեծ Խինգան և Փոքր Խինգան լեռնաշղթաների միջև։ Սնվում է հիմնականում անձրևներից։ Սառչում է նոյեմբերի ամսին, իսկ ապրիլին սկսում է բացվել։ Նավարկելի է մինչև Ցիցիկար քաղաքը, հարթահատակ նավակների համար մինչև Նենցզյան քաղաքը (նախկինում առավել հայտնի է եղել մանչժուրյան Մերգեն անվանումով)։

## Վտակներ
* Չոլ
* Հանխե
* Տաոերխե
* Նեմեր

## Պատմություն
thumb|left|Նենցզյան (''Nonni'') 1892 թվականի քարտեզում
17-րդ դարում ռուս ճանապարհորդները, արևմուտքից դեպի արևելք հատելո Մեծ Խինգան լեռնաշղթան, անվանել էին Նենցզյանը «Նաուն գետ», և գրել են, որ այնտեղ «ապրում են․․․ բոգդիհանյան տոհմի քոչվոր առևտրական մարդիկ, որոնք հաց են ցանում»։

Այդ ժամանակից ի վեր Ցին կայսրության կառավարման երկուս ու կես դարի ընթացքում Նենցզյանը ծառայել է հյուսիսային Մանչժուրիի գլխավոր տրանսպորտային մայրուղի՝ միացնելով այդ երկրամասի երկու գլխավոր քաղաքներ Ցիցիկարը և Նենցզյանը (Մերգեն) առավել զարգացած է Մանչժուրյան և Պեկինյան երկրամասերի հարավի հետ։ Մերգենից գոյություն է ունեցել ստորգետնյա ճանապարհ Փոքր Խինգանով մինչև Այգունյու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր
Ջորջ (գետ)

**Ջորջ** (), գետ Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Լաբրադոր թերակղզում։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագրում
Իր սկիզբը առնում է Ջենյեր լճից 488 մետր բարձրության  վրա, Շեվերվիլից 175 կմ դեպի արևելք, Սմոլվուդ ջրամբարից հյուսիս։ Հոսում է դեպի հյուսիս։ Թափվում է Ունգավա ծոցը, 18 կմ-ի վրա այն գտնվում է Կանգիկսուալջուակ գյուղի հյուսիս-արևմուտքում։ Գետի երկարությունը 565 կմ է, իսկ ավազանի մակերեսը  41700 կմ² է։ Գետի ավազանի հարավային և արևելյան սահմանը գտնվում է Քվեբեկ և Նյուֆաունդլենդ և Լաբրադոր մարզերի սահմանում։ Գետը ակունք է առնում փոքր լճերից և ճահճուտներից, որոնք միացված են սահանքավոր վտակներով։ Իր ակունքից մինչև Ինդիան-Հաուս (60 կմ) գետ հասնելը այն առատանում է և առաջացնում է վտակներ և ծանծաղուտներ, իսկ լճից որոշ հեռավորություն անցնելուց հետո գետի հեսքը դանդաղում է։ Վերջին 40 կմ -ը գետի վրա ազդում են Ունգավաի մակընթացությունները։ Գետի գլխավոր վտակներն են Ֆորդը և Դե-Պասը։ Գետի ավազանի մեջ բազմաթիվ լճեր կան, այդ թվում նաև Գոլան լիճը։ Գետը շատ «դաժան» և գեղեցիկ է։, հզոր և սրընթաց, վտանգավոր է լողի համար, հատկապես նորեկների համար, սակայն այն շատ հայտնի է կանոիստների մոտ։

## Պատմություն
Ինուկտիտուտ լեզվով գետի անունը հնչում է ինչպես Kangirsualujjuap Kuunga (մեծ ծովածոցի գետը), նասկապիների լեզվով՝ Mushuan Shipu (գետ առանց ծառերի), իննուի լեզվով՝ Metsheshu Shipu (արծվի գետը)։ Իր ներկայիս անվանումը Ջորջ գետը ստացել է 1811 թվականի օգոստոսի 12-ին, երբ Մորավյան եղբայրների կազմից երկու հոգի՝ Բենջամին Գոտտլիբը Լոխլմեյստերը և Ջորջ Կմոչը գետը անվանեցին ի պատիվ Մեծ  Բրիտանիայի թագավոր՝ Գևորգ III-ի, ով 1769 թվականին մորավյան եղբայրներին հողատարածք է տվել ապրելու համար։

1839-1840 թվականների ձմռանը Գուդզոնյան վտակի ընկերությունը Ֆորտ-Տրիալ առևտրի կետն է բացել Ինդիան-Հաուս լճի արևելյան ափին, սակայն այն գոյություն է ունեցել մինչև 1842 թվականի հունիսի 15-ը։ Ինդիան-Հաուս լիճը կրել է նաև «Օրլանդսոն լիճ» անվանումը, ի պատիվ Գուդզոնովյան վտակի կազմակերպության անդամի, ով առաջին եվրոպացիներից էր ով ցամաքով Գուդզոնյան վտակից գնացել է Անտլանտյան Օվկիանոս։

Ջորջ գետը շատ հաճախ ասոցացվում է Լեոնիդաս Հաբերդի 1903 թվականի անհաջող արշավի հետ և դրա հաջորդ հաջող արշավը կանոեով, որը իրականացրել են Մինի Հաբարդը և Դիլոն Ուոլլեսը 1905 թվականի, ինչպես նաև 1910 թվականին Հեսկետ Պրիչարդի արշավը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:2273 LK Helen Falls (pano).jpg|Ջորջ գետը
Պատկեր:1009 George River (pano).jpg
Պատկեր:1100 LK George River (pano).jpg
Պատկեր:1549 LK Campsite at Helik Rapid.jpg
Պատկեր:1245 LC Hike to Kashapuatshitik Lake.jpg
Պատկեր:1485 LC Hike to Pyramid Peak (pano).jpg
Պատկեր:2327 LK Sarvakallak Rapid (pano).jpg
Պատկեր:2700 LK Sunset on Ungava Bay.jpg
Պատկեր:2558 LK Ford Island.jpg|Ֆորդ կղզին
Պատկեր:Indian House Lake (panorama).jpg|Ինդիան-Հաուս լիճը
Պատկեր:3001 LC Kangiqsualujjuaq hike.jpg|Տեսարանը Կինգիկսուալուջուակից


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քվեբեկի գետեր
Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Դոլգոե (լիճ, Բելառուս)

**Դոլգոե լիճ** (), լիճ  Գլուբոկսի շրջանում, Շոշա գետի ավազանում (ավազան Արևմտյան Դվինում)։ Բելառուսիայի ամենախորը լիճը։

## Նկարագրություն
Լճի ափերը պատված են խիտ թփուտներով, ինչ-որ տեղ առանձնանում են կաղնիները և եղևնիները։ Ստորջրյա խառնարանի թեքությունները նույնպես շատ մեծ են (մինչև 30-40°)։ Ափերն ու հատակը ափամերձ գոտում (մինչև 10-15 մետր խորությամբ) ավազային են, շատ խորություններում հատակը պատված է տիղմով, կավով և նեխատիղմով (ծովածոցերում)։

Ավազանը ծանծաղ է։ Ջրի ամբողջությամբ փոփոխության համար պահանջվում է 6 տարի։ Ջրային զանգվածը ճահճայնացված է։ Լիճ թափվում են 7 ոչ մեծ առվակներ, որոնք թափվում են Շո և Սվյադովո լճեր։ Ըստ էության սնուցման համար կարևոր դեր են խաղում ստորգետնյա աղբյուրները։
Լճի շրջակայքում են գտնվում Դոլգոե, Զյաբկի և Կրիվցի գյուղերը։

## Կենդանական աշխարհ
Լճում հայտնաբերել են ռելիկտային կենդանիներ՝ Limnocalanus macrurus[1] և Pallasea quadrispinosa։
Իխտոֆաունայի բնույթով Դոլգոե լիճը տիպիկ սիգայի և սնետկայի ջրավազան է։ Բացի դրանից լճում լինում են օձաձուկ, գայլաձուկ, մանրածածան, յազ, պերկես, շերեփաձուկ, լին, սպիտակաձուկ և այլ ձկների տեսակներ։

## Էկոլոգիա
Լճի բնության եզակիությունը, ջրի մաքրությունը, ինչպես նաև եզակի կենդանիների բնակեցումը հանդիսանում է պատճառ՝ որ 1979 թվականին Դոլգոե լիճը հայտարարվել է հանրապետական նշանակության հիդրոլոգիական արգելոց։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Долгое — самое глубокое озеро 

Կատեգորիա:Բելառուսի լճեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Ուսումասինտա

**Ուսումասինտա** (), գետ Հարավային Ամերիկայում։ Հոսում է Գվատեմալայի հյուսիսարևմտյան հատվածով և Մեքսիկայի հարավ-արևելքով։ Ընդհանուր երկարությունը կազմում է 560 կմ, իսկ ավազանի տարածքը կազմում է 106000 կմ²։ Համարվում է Հարավային Ամերիկայի ամենաջրառատ գետերից մեկը։

Ուսումասինտա գետը ձևավորվել է գվատեմալական Լա Պասիոն և Սալինա գետերի միաձուլման տեղում։ Գվատեմալայի տարածքում գետը հոսում է 198.25 կմ երկարությամբ։ Դրա ջրհավաք մակերեսը կազմում է 2638 կմ քառ.: Մեքսիկայի տարածքում տարեկան միջին մուտքը կազմում է 150 մ³/վրկ։

Ուսումասինտան ձևավորվում է Գվատեմալայի և մեքսիկական Չյապաս նահանգների միջև ընկած բաժանարար սահմանում։ Այն հոսելով թափվում է Գրիհալվա գետը։ Ուսումասինտան ունի երկու աջակողմյան վտակ՝ Էլ-Վապորն ու Սան Պադրոս ի Սան Պաբլոն, որն էլ իր հերթին թափվում է Մեքսիկական ծոց։

Գետափին պահպանվել են Յաշչիլանա և Պյեդրոս Նեգրաս հնագույն քաղաքների ավերակները, որոնք համարվում են մայաների քաղաքակրթության օջախներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Գվատեմալայի գետեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր