Շեյխ Սաֆի ալ-Դին Խանեգահ և Սրբավայր անսամբլ

**Շեյխ Սաֆի ալ-Դին Խանեգահ և Սրբավայր անսամբլ** (), հուշահամալիր Իրանի Արդաբիլ քաղաքում, որը կառուցվել է Շեյխ Սաֆի ադ Դինի Աբդաիլիի համար։ 2010 թվականին այն գրանցվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Պատմություն
Շեյխ Սաֆին, Սեֆյանների կողմից ստեղծված իսլամական Սուֆիզմի առաջնորդը, ծնվել է Արդաբիլում, որտեղ էլ գտնվում է այս համալիրը։ Սեֆյանները բարձր էին գնահատում գերեզման-մզկիթ ձևը, և Շեյխի դամբարանը իր աղոթասրահով, կազմում են մեկ միասնական համալիր՝ մզկիթին ուղղահայաց անկյունով։ Համալիրի անբաժանելի մասն է կազմում ներքին փոքր բակը՝ 31մ երկարությամբ և 16մ լայնությամբ։ Համալիրի մուտքը անցնում է երկար ճեմուղու միջով։ thumb|Համալիրի պլան|343x343փքս
Շեյխ Սաֆիի դամբարանը կառուցվել է նրա որդու՝ Շեյխ Սադր ադ Դինի Մուսայի կողմից՝ հոր մահից հետո՝ 1334 թվականին։ Հետագայում, 16-րդ դարի վերջից մինչև 18-րդ դարի սկիզբը, Սեֆյանների օրոք, համալիրը ենթարկվել է բազմաթիվ փոփոխությունների։ Դամբարանը՝ բարձր, գմբեթավոր շրջանաձև աշտարակ է 17մ բարձրությամբ։ Պատերի արտաքին կողմը և գմբեթը զարդարված են տարբեր երանգների գունավոր սալիկներվ, հատկապես՝ կապույտով։ Այստեղ են թաղվել իշխող տոհմի ներկայացուցիչներն ու նրանց կանայք, ինչպես նաև արյունալի մարտերի, մասնավորապես, Չալդրանի ճակատամարտի ժամանակ զոհված զինվորները։ Դամբարանի կողքին է գտնվում 17-րդ դարի ճենապակյա տունը, որը պահպանում է սրբավայրի ծիսական իրերը։ Համալիրի տարածքի մաս են կազմում բազմաթիվ բաժիններ, որոնք անցած դարերի ընթացքում կատարել են տարբեր գործառույթներ, այդ թվում՝ գրադարան, դպրոց, մզկիթ, ջրամբար, հիվանդանոց, խոհանոցներ, հացի փուռ և որոշ աշխատանքային գրասենյակներ։ Դեպի Շեյխ Սաֆինի սրբավայր տանող ճանապարհը բաժանված է յոթ հատվածների, որոնք արտացոլում են սուֆիական միստիցիզմի յոթ փուլերը։ Դամբարանի տարբեր մասեր իրարից բաժանված են ութ դարպասներով, որոնք խորհրդանշում են սուֆիզմի ութ սկզբունքները։


Պատկեր:Dast.jpg|Հսկայական ձեռքի փորագրված պատկեր, Սաֆի-ադ-դին Արդաբիլի դամբարանում, որը ցույց է տալիս Փանջ-տան-է Ալ-է Աբայի տասներկու շիա նշանը
Պատկեր:Ya Mannan , Ya Hannan stone.JPG|Սեֆևյան դարաշրջանի դեկորատիվ քարե քանդակ՝ զարդարված Աստծո հատկանիշներով (կարդում ենք յա հաննան, յա մանան) (Ո՛վ ողորմած, ո՛վ մեծահոգի)


## Ճարտարապետական ​​առանձնահատկություններ
Ներկայիս համալիրը, որը կոչվում է Շեյխ Սաֆի ադ Դինի Արդաբիլիի դամբարան, ներառում է դամբարանի արտաքին մասը, դարպասը, մեծ բակը, սյունասրահը, բուն Շեյխ Սաֆի ադ Դինի գերեզմանը, միայն կանանց համար նախատեսված տարածքը՝ անդարունի, որն իրանական ճարտարապետությանն մեջ հատուկ օգտագործվող տերմին է, Իսմայիլ առաջին թագավորի գերեզմանը, Չինի տունը, որն ունի մի շարք գեղեցիկ և արժեքավոր փայտե ու արծաթե դռներ, Ջանաթսարա մզկիթը, Խանքահը, Չերախխանե (լույսերի տուն), Չելլեհխանե (աղոթքի սենյակ), նահատակների գերեզմանատունը և այլ իրեր։

Շեյխ Սաֆի ադ Դինի Արդաբիլի գերեզմանը գլանաձև աշտարակ է, որի վերևում տեղակայված է կարճ գմբեթ։ Գմբեթի տակ կառուցված է կամար, որը դամբարանի արժեքավոր գործերից մեկն է, իսկ եզրի երկայնքով առկա է Ռեքա ավանդական ոճի գեղագրությամբ փորագրված արձանագրություն։ Շեյխ Սաֆի ադ Դինի Արդաբիլի դամբարանի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ այն ներառում է մի շարք արվեստի արժեքավոր գործեր տարբեր գեղարվեստական թեմաներով, այդ թվում՝ կատարյալ խճանկարային սալիկներ, ստուկկոներ, գեղեցիկ արժեքավոր արձանագրություններ և Սեֆայան դարաշրջանի մեծագույն գեղագիրների, ինչպիսիք են՝ Միր Էմադ Հասանի, Միր Քավամոդդինի, Մուհամեդ Իսմայիլի, և այլոց, ուշագրավ գեղագրությունը, թանկարժեք փայտագործություններ, արծաթագործություն և ոսկեգործություն, ձեռագրեր, նկարչություն, քարագործության տարբեր ոճերի օգտագործում և այլն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sheikh Safi Al Din Ardabili Tomb.jpg|Դամբարանի տեսքը 2022 թվական
Պատկեր:Sheikh Safi Al din Tomb.jpg|Շեյխ Սաֆի Ալ Դին Դամբարանը
Պատկեր:The mausoleums of Sheikh Safi.jpg|Կապույտ սալիկապատ դամբարաններ
Պատկեր:Sheykh safi01.jpg|Ներքին բակը և մզկիթը
Պատկեր:Sheikh Safi al-Din Tomb- Ardebil - Azarbaijan Province of Persia - 2009.jpg|Պարսկական իսլամական արվեստը Իվանի վրա դամբարանում
Պատկեր:سقف مقبره شیخ صفی‌الدین.jpg|Դամբարանի առաստաղը
Պատկեր:Sheikh Safi-ad-din Ardabili Statue.jpg|Շեյխ Սաֆի-ադ-դին Արդաբիլիի արձանը
Պատկեր:کتابخانه ی مقبره ی شیخ صفی الدین.jpg|գրադարան
Պատկեր:نمای گنبد از مشهد پشت بنا.jpg


## Ծանոթագրություններ

http։//www.irantourismcenter.com/?page_id=7130 

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ

*Sheikh Safi al-Din Ardabili's Mausoleum Virtual Tour
*More Pictures, Tishineh

Կատեգորիա:1334 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:16-րդ դարի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Արդաբիլի նահանգ
Կատեգորիա:Գմբեթներ
Կատեգորիա:Դամբարաններ
Կատեգորիա:Իսլամական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Իրան
Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Իրանի դամբարաններ
Կատեգորիա:Իրանի կրոնական կառույցներ
Կատեգորիա:Իրանի հնագիտական վայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իրանում
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Սեֆյաններ