Շաքարաջուր (ուտեստ)

**Շաքարաջուր** (, գուանդունի տեղական բարբառ), քաղցր ապուրի տեսակ Չինաստանում: Տարածքային առանձնահատկություններով պայմանավորված՝ Գուանդուն նահանգի Գուանֆուի բնակիչները սովորաբար այն կոչում են շաքարաջուր, այնինչ Գուանդուն նահանգի Չաոշանի բնակիչները այն կոչում են քաղցր ապուր, աղանդեր, քաղցրահամ ապուր, որի տեսակները բազմազան են: Այս ուտեստը ծագել է Լիննան շրջանում, ներկա պահին հայտնի է Գուանդունում, Գուանսիում, Հոնկոնգում, Մակաոում և այլ վայրերում։ Շաքարաջուրը համեմատաբար խիտ է, նրան ավելացվում են տարբեր բաղադրիչներ, հետևաբար կանտոներենում այն սովորաբար կոչվում է «սննդային շաքարաջուր», այլ ոչ՝ «խմելու շաքարաջուր»։ 

Շաքարաջուրը սովորաբար մատուցվում է աղանդեր ուտելուց հետո, կամ ընթրիքից հետո՝ որպես երեկոյան խորտիկ։«Կարմրավուն ճարմանդ» ֆիլմում կա մի տեսարան, որտեղ ցանկանում են ուտել երեկոյան խորտիկներ, ուստի մարդիկ այրում են թղթադրամներ՝ կարմիր լոբու մածուկ պատրաստելու համար, որը հարստություն է խորհրդանշում։ 

Շաքարաջուրը կարող է տաք կամ սառը վիճակում օգտագործվել, համը և. բաղադրությունը կախված սեզոնից նույնպես փոխվում է, օրինակ՝ ամռանը այն կանաչ լոբու մածուկի տեսքով է, որը կարող է իջեցնել տենդը, ձմռանը՝ քունջութի մածուկով շաքարաջուրը կարող է տաքացնել մարմինը: Շաքարաջրի տարբեր տեսակներ օգտագործվում են բուժման տարբեր նպատակներով. կարմիր լոբու մածուկը ունի հակաանեմիկ և սննդարար ազդեցություն, կանաչ լոբու ապուրն էլ ունի ջերմիջեցման և դետոքսիկայի բուժման ազդեցություն:

## Պատմություն
### Ծագում
Ավանդական բժշկության մեջ կա այն կարծիքը,որ շաքարավազը ունի ջրազրկող ազդեցություն։ Քանի որ Լիննան շրջանը գտնվում է բարձր ջերմաստիճանային գոտում, Գուանդուն նահանգը իր հերթին գտնվում է Հարավային Գուանդունում, որտեղ կլիման տոթ է և խոնավ, իսկ Մարգարիտ գետի դելտայի շրջանը մերձարևադարձային է, հարուստ է շաքարեղեգով, ունի շաքարավազի հարուստ ռեսուրսներ, ուստի այս շրջանի մարդիկ ունեն «շաքարաջուր տաքացնելու» սովորությունը，այսինքն՝ սովոր են խմել շաքարաջուր՝ խոնավության դեմ պայքարելու համար։ 

Շաքարաջրի ծագումը արդեն անհնար է ուսումնասիրել, բայց այն հիշատակվել է Գուանճոունի պատմության դեռ վաղ շրջանից: Այնուամենայնիվ որոշ հետազոտողներ մատնանշում են, որ Սոն դինաստիայի «սառը ջուրը» միգուցե շաքարաջրի նախատիպն է, ըստ Չժոու Միի՝ «Մայրաքաղաք Վուլինի անցած օրերի գործերը» աշխատության մեջ հարավային Սոն դինաստիայի շուկայում վաճառվող սառը ջուրը հայտնի է նաև «քաղցր լոբու ապուր, բրնձի ալկոհոլային խմիչք, սոյայի ջուր, տանձի օշարակ, վայրի սալորի ջուր, կոճապղպեղի քաղցր ջուր, պապայայի հյութ, թեյ, ալոե ծառի ջուր, հյութեղ լի չիի ջուր, դառը ջուր, մանր ցիտրուսային մրգերի խումբ, ըմպելիք՝ մաշկի ծավալը նվազեցնելու համար (Սոն դինաստիայի աշխատությունում «Կծկել փայծախը»), սալորի ծաղիկների գինի, բուսական անանուխի թուրմ, հինգ տեսակի բույսերի մեծ հարմարեցված փոշի, ձմեռուկի խմիչք անվանումներով։

Շաքարաջուրը պատրաստվում է որոշ բուժիչ միջոցներից, լոբազգիներից, մրգերից, ալյուրով պատրաստված սննդից՝ շաքարով եփված և հասունացած, ինչը ունի թարմացնող և հովացնող ազդեցություն, հեղուկներ արտադրելու և մարմնի առողջությունը բարելավելու ազդեցություն։ Շաքարաջրի բաղադրությունը նույնպես կարող է տարբեր լինել։  Կախված եղանակի՝ պատրաստում են տարբեր տեսակի խոնավեցնող և առողջությանը օգտակար շաքարաջուր։  Ամռանը խմում են կանաչ լոբու մածուկ, չինական ջրային շագանակ, ինչը  հովացնում է, աշնանը՝ եփված շուշանի շաքարաջուր, հյուսիսային և հարավային ծիրանից քաղցր ապուր՝ թոքերը ամրացնելու համար, ձմռանը՝ սև կպչուն բրնձի, լոբու մածուկը ունեն արյունաստեղծ ազդեցություն, էներգիա հաղորդելու հատկություն: 

### Լեգենդ
Կա վարկած, որ շաքարաջուրը ծագել է հին ժամանակների արիստոկրատների շրջանում, որոնք հյուրերին մատուցում էին մի բաժակ քաղցր ապուր՝ ուտեստի սննդարար արժեքը բարելավելու և մարսողությանը օգնելու համար: Ցին դինաստիայի թագավորական պալատի գեղեցկուհիները խմում էին մեկ բաժակ շաքարաջուր, որի բաղադրիչների տարբերությունը կապված էր թագավորական պալատում նրանց զբաղեցրած տարբեր դիրքերի հետ: Մի բաժակ լավ շաքարաջուրը ոչ միայն կարող է հագեցնել քաղցը, այլ նաև կարող է «ամռանն ու աշնանը մեղմել տապը, ձմռանը և գարնանը՝ մեկուսացնել ցուրտը»: 

Թան դինաստիայի ժամանակ հայտնի էր «սառցե լոտոսի շուշաններ» կոչվող շաքարաջուրը, Սոն դինաստիայի ժամանակ՝ «կարմիր լոբու քաղցր շիլան», Ցին դինաստիայում՝ մեծ տարածում գտած «սալորաչրի հյութը», որը հայտնի է մինչև այսօր: Հարավային Գուանդունում, որտեղ «եղանակը վատ է», խոնավ և տաք է, առողջությունը պահպանելու համար մարդիկ հրաժարվել են չոր և տաք դեղորայքային սննդային հավելումներից։ Հավը, բադը, ձուկը, միսը նաև տարբեր տեսակի բանջարեղեններ ու մրգեր պատրաստվում էին տաք կամ սառը ավանդական չինական բժշկական բաղադրիչների հետ միասին՝ ապագա հիվանդությունները կանխելու համար: Հետագայում, Գուանդունում ապրող մարդիկ աստիճանաբար ապուր եփելու գաղափարը տարածեցին, մշակեցին շաքարաջրի լայն տեսականի:

## Ավանդույթներ
Ավանդույթներում շաքարաջուրը նույնպես տեղ է գտնում, Գուանդուն նահանգում ամուսնության ժամանակ՝ երկնքի ու երկրի երկրպագությունից հետո, հարսն ու փեսան նստում են կողք կողքի մահճակալի եզրին, փեսայի ծնողները խնդրում են «բախտավորություն բերող ծեր կնոջը» հարազատներին ու ընկերներին փոխանցել սենյակում գտնվող  արական և իգական ուժերի փայտիկները, որոնք շաղ են տրվում տանիքից մինչև մառան։ Բացի այդ, «բախտավորություն բերող կինը» ձեռքում պահում է լոտոսի սերմերով ապուր, բաժանում, կերակրում հարսին և փեսային, ինչը պտղաբերություն է խորհրդանշում:

## Պատրաստման եղանակ
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:Green_bean_soup.jpg|աջից|մինի|200x200փքս|կարմիր լոբու մածուկ և խոտաբույսերի խառնուրդ
Շաքարաջուրն ունի պատրաստման երեք եղանակ՝ շոգեխաշում (այսինքն դանդաղ կրակի վրա եփու), եփում և խաշում։ Օգտագործվում են հետևյալ հիմնական բաղադրիչները՝ լոբի, մրգեր, դեղորայք, հավի ձու, սոյայի կաթ և այլն: Առ այսօր հայտնի են համային և այլ հատկություններով օժտված շաքարաջրի տեսակներ. ամռան շատ է օգտագործվում ջերմիջիջեցնող «Ցինպուլիանի» (Հարավային Չինաստանին բնորոշ սառը ուտեստ) շաքարաջուրը, աշնանը օգտագործում են ձյունե թառ (հատուկ սնկի տեսակ) և ձյունաբալ (օգտագործվում է չինական բժշկության մեջ)՝ հազը դադարեցնող և աշնանային չորությունը վերացնող շաքարաջուր, ձմռանը՝ ստամոքսը տաքացնող մածուկ-շաքարաջուր և կարմիր լոբու մածուկ: 

Շաքարաջրի պատրաստման համար օգտագործվում է երեք տարբեր տեսակի շաքարավազ: Եփած լոբու շաքարաջուր, ինչպես նաև լոբու խյուս, քունջութի մածուկ և նուշի մածուկ պատրաստելու համար կարող են օգտագործել սպիտակ հատիկավոր շաքարավազ կամ շաքարի կտորներ։ Շաքարջին  կոճապղպեղ, «ուժեղ համ» ունեցող բուժիչ շաքար կամ  հիպերքրոմիկ շաքար ավելացնելու դեպքում անհրաժեշտ է օգտագործել կարմիր շաքար, որը կարող է մեղմացնել կոճապղպեղի և այլ համեմունքների ուժեղ համը: Շոգեխաշված ձյունային նեկտար (պատրաստվում է բադի պոչից), չինական ձյունափոշի, ծիծեռնակի բույն և այլ համի թարմ և քաղցր շաքարաջուրը նաև օգտագործված սառցե շաքարավազը կարող է շաքարաջրի գույնը պայծառացնել:

## Տեսակներ
link=https://zh.wikipedia.org/wiki/File:BlacksesameSoup.jpg|մինի|200x200փքս|Քունջութի մածուկ, ավանդական քաղցր ապուրներից մեկը
Շաքարաջուրը ի սկզբանե չի եղել նույնքան բազմազան և բազմատեսակ, ինչպես այսօր։ Նախկինում պարզապես օգտագործել են տարբեր տեսակի լոբիներ, կովի կաթ և միրգ՝ որպես հումք, ավելացրել են դեղին սառցե շաքարի կտորներ և  մարմանդ կրակի վրա եփելեվ՝ ստացել շաքարաջուր: Ներկայումս կան շաքարաջրի տեսակներ, որոնցում պահպանել են ավանդական պատրաստման եղանակը, օրինակ՝ քունջութի մածուկը, քաղցր կարտոֆիլի ապուրը և այլն: Հետագայում վերջիններիս ավելացվել են տարբեր տեսակի թարմ մրգեր, կոկոսի հյութ, մանգոյի հյութ, ծովային պալմ, սաբա (էկզոտիկ մթերք) և այլն:

Ներկայումս շաքարաջրի տեսակները բազմաթիվ են. լոբազգիներից պատրաստում են կարմիր լոբու մածուկ, կանաչ լոբու մածուկ, բողկի մածուկ (կարմիր լոբու նախատիպն է), ընկույզի տեսակներից՝ քնջութի մածուկ, նուշի մածուկ, գետնանուշի կարագ, պեկանի մածուկ (ընկույզի տեսակ է), հացահատիկից՝ վարսակի մածուկ, մանուշակագույն կպչուն բրինձ, բժշկական բաղադրիչներից՝ շուշանի շաքարաջուր, լոտոսի սերմերի շաքարաջուր, նաև կան բանջարեղենի և պտուղների շաքարաջրեր, ինչպիսիք են քաղցր կարտոֆիլի ապուրը, պապայայի և սպիտակ սնկի շաքարաջրերը և այլն:

Ներկայումս համեմատաբար շաքարաջրի ամենահայտնի տեսակներից են կարմիր լոբու մածուկը, կանաչ լոբու մածուկը, քնջութի մածուկը, գետնանուշի կարագը, նուշի մածուկը, հավկիթի մածուկը, սպիտակ մաղձը, սաբան, հավկիթի մածուկը, սպիտակ մաղձը, քաղցր կարտոֆիլի շաքարաջուրը, մակաբույծ լորանտուսի ձվից պատրաստված թեյի և սոյայի կաթի ձվով շաքարաջուրը և այլն: Համեմատաբար նոր տեսակներ են սաբայով շաքարաջրերը՝ պտուղներով և բանջարեղենով (ինչպես մանգոյի սաբան և դդմի սաբա) շաքարաջուր, կոճապղպեղից պատրաստված գնդիկներ, չինական ավանդական դեսերտ (պատրաստվում է մանգոյից սի միից և կոկոսի կաթից) և այլն:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Ապուրներ
Կատեգորիա:Չինական խոհանոց