Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության տնտեսություն

**Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության տնտեսություն **, ազգային տնտեսություն, որը կտրուկ նվազել է 1980-ական թվականներին՝ չնայած բնական ռեսուրսների և հանքային հարստության հսկայական ներուժին։ Համախառն ներքին արդյունքը 2023 թվականի դրությամբ կազմում է 69,474 միլիարդ դոլար։ Վերջին հինգ հաշվետու տարիների ընթացքում Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության արտահանումը փոխվել է 15,2 միլիարդ դոլարով՝ 2017 թվականի 13,3 միլիարդ դոլարից մինչև 2022 թվականին՝ 28,5 միլիարդ դոլար։

1960 թվականին իր անկախության ժամանակ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը Աֆրիկայի երկրորդ ամենաարդյունաբերական երկիրն էր Հարավային Աֆրիկայից հետո։ Այն աչքի էր ընկնում բարգավաճող հանքարդյունաբերական ոլորտով, իսկ գյուղատնտեսության ոլորտը համեմատաբար արդյունավետ էր[: Այդ ժամանակից ի վեր, տասնամյակներ շարունակ կոռուպցիան, պատերազմը և քաղաքական անկայունությունը լուրջ վնաս են հասցրել հետագա աճին, որը մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ով և ՄԶԻ վարկանիշով, ԿԴՀ-ին դասում են ՄԱԿ-ի` աշխարհի ամենաքիչ զարգացած երկրների շարքում։

Չնայած դրան, ԿԴՀ արագորեն արդիականանում է. այն կապված է Մալայզիայի հետ 2016 թվականին ՄԶԻ զարգացման ամենամեծ դրական փոփոխության համար։ Կառավարության ծրագրերը ներառում են մոր և մանկան առողջության համար առողջապահական համակարգի ամրապնդում, էլեկտրաէներգիայի հասանելիության ընդլայնում, ջրամատակարարման վերակառուցում և քաղաքային և սոցիալական ենթակառուցվածքների վերականգնման ծրագրեր։

## Հակամարտությունների տնտեսական հետևանքները
Վերջին երկու հակամարտությունները (Առաջին և Երկրորդ Կոնգոյի պատերազմները), որոնք սկսվել են 1996 թվականին, կտրուկ կրճատել են ազգային արտադրանքը և պետական եկամուտները, ավելացրել են արտաքին պարտքը և հանգեցրել են ավելի քան հինգ միլիոն մարդու մահվան պատերազմի և դրա հետ կապված սովի ու հիվանդության պատճառով։ Թերսնուցումը ազդում է երկրի բնակչության մոտավորապես երկու երրորդի վրա։

Գյուղատնտեսությունը տնտեսության հենարանն է, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 57,9%-ը 1997 թվականին։ 1996 թվականին գյուղատնտեսությամբ զբաղված էր աշխատուժի 66%-ը։

Օգտակար հանածոներով հարուստ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունն ունի արդյունահանման դժվար պատմություն, որը շատ տասնամյակների ընթացքում եղել է երկրի ներսում բազմաթիվ պայքարների հիմքում, բայց հատկապես 1990-ական թվականներին։ Աֆրիկայի երկրորդ ամենամեծ երկրի տնտեսությունը մեծապես կախված է հանքարդյունաբերությունից։ Մեծ տնտեսական ակտիվություն տեղի է ունենում ոչ ֆորմալ հատվածում և չի արտացոլվում ՀՆԱ-ի տվյալների մեջ։

2006 թվականին Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը 163 երկրների մեջ դասեց 156-րդ տեղում Կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսով` 2.0 վարկանիշով հավասարվելով Բանգլադեշին, Չադին և Սուդանին։ Նախագահ Ջոզեֆ Քաբիլան ստեղծեց Տնտեսական հանցագործությունների դեմ պայքարի հանձնաժողովը, երբ 2001 թվականին եկավ իշխանության։

Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում հակամարտությունները կապված էին ջրի, օգտակար հանածոների և այլ ռեսուրսների հետ։ Քաղաքական օրակարգերը վատթարացրել են տնտեսությունը, քանի որ ճգնաժամի ժամանակ վերնախավը շահում է, իսկ ժողովուրդը տուժում։ Սա վատթարացել է ազգային և միջազգային կոռումպացված կորպորացիաների հետևանքով։ Կորպորացիաները հրահրում և թույլ են տալիս պայքարել ռեսուրսների համար, քանի որ դրանից շահում են։ 1998 թվականի պատերազմից հետո փախստականների հոսքը միայն նպաստում է աղքատության խնդրի վատթարացմանը։ ԿԴՀ-ում հարկատուների փողերը հաճախ յուրացվում են երկրի կոռումպացված ղեկավարների կողմից, որոնք այդ գումարներն օգտագործում են իրենց շահերի համար։ ԿԴՀ-ն ՄԱԿ-ի Մարդկային զարգացման ինդեքսում մշտապես գնահատվում է ամենացածրը։

## Պատմություն

Գյուղական հատվածի համար կարևոր էր հարկադիր աշխատանքը (ստրկությունը)։ Տնտեսության մեջ գերիշխող կորպորացիաները հիմնականում պատկանում էին Բելգիային, սակայն բրիտանական կապիտալը նույնպես կարևոր դեր ունեցավ։ 1950-ական թվականները եկամուտների և սպասումների աճի ժամանակաշրջան էին։ Ասում էին, որ Կոնգոն ուներ Աֆրիկայում լավագույն հանրային առողջապահական համակարգը, բայց կար նաև հարստության հսկայական անհավասարություն։ Բելգիական ընկերությունները որոշ ոլորտներում աշխատողներին ավելի շատ էին նախընտրում և նրանց արտահանում էին տարբեր ոլորտներում աշխատելու համար՝ սահմանափակելով հնարավորությունները մյուսների համար։ Նպաստավոր խմբերը նաև ավելի լավ կրթություն ստացան և կարողացան աշխատանք ապահովել նույն էթնիկ խմբի մարդկանց համար, ինչը մեծացրեց լարվածությունը։

1960 թվականին 20 միլիոն բնակչությունից կային միայն 16 համալսարանավարտներ։ Բելգիան դեռևս ուներ տնտեսական հզորություն, իսկ անկախությունը բարելավման քիչ հնարավորություն էր տալիս։ Ընդհանուր կարգախոսները ներառում էին «ոչ էլիտա, ոչ մի փորձանք» և «անկախությունից առաջ = անկախությունից հետո»։ Երբ բելգիացիները հեռացան, նրանց հետ հեռացան պետական պաշտոնյաների ու կրթված բնակիչների մեծ մասը։ Մինչ անկախությունը, 5000 պետական աշխատատեղերից ընդամենը 3-ն էին Կոնգոյի բնակիչներից։ Արդյունքում ինստիտուցիոնալ գիտելիքների և մարդկային կապիտալի կորուստը խոցելի դարձրեց կառավարությանը։
### Զաիր
Կոնգոյի ճգնաժամից հետո Մոբուտուն հանդես եկավ որպես երկրի միակ կառավարիչ և քաղաքականապես կայունացրեց երկիրը։ Տնտեսապես, սակայն, իրավիճակը շարունակեց անկում ապրել, և մինչև 1979 թվականը գնողունակությունը 1960 թվականի համեմատ կազմում էր միայն 4%-ը։ 1976 թվականից սկսած ԱՄՀ-ն կայունացնող վարկեր է տրամադրել բռնապետությանը։ Գումարի մեծ մասը յուրացվել է Մոբուտուի և նրա շրջապատի կողմից։ ԱՄՀ-ի ներկայացուցիչ Էրվին Բլումենտալին 1982 թվականին նշել է, որ «տագնապալիորեն պարզ է, որ Զաիրի կոռուպցիոն համակարգը՝ իր բոլոր չար ու տգեղ դրսևորումներով, իր սխալ կառավարմամբ և խարդախությամբ կկործանի միջազգային կառույցների, բարեկամ կառավարությունների և առևտրային բանկերի բոլոր ջանքերը՝ ուղղված Զաիրի տնտեսության վերականգնմանն ու վերականգնմանը։ Բլումենտալը նշել է, որ «շանս չկա», որ պարտատերերը երբևէ կվերականգնեն իրենց վարկերը։ Այդուհանդերձ, ԱՄՀ-ն և Համաշխարհային բանկը շարունակում էին վարկ տրամադրել, որը յուրացվել է, գողացվել, կամ «մսխվել փղերի նախագծերի վրա»։ Կառուցվածքային ճշգրտման ծրագրերը, որոնք իրականացվել են որպես ԱՄՀ վարկերի պայման, կրճատել են առողջապահության, կրթության և ենթակառուցվածքների աջակցությունը։

### 1990-ական թվականներ
Վատ ենթակառուցվածքները, անորոշ իրավական դաշտը, կոռուպցիան և կառավարության տնտեսական քաղաքականության և ֆինանսական գործառնությունների բաց չլինելը խոչընդոտում են ներդրումներին և աճին։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի մի շարք առաքելություններ հանդիպել են նոր կառավարության հետ՝ օգնելու նրան մշակել համահունչ տնտեսական ծրագիր, սակայն հարակից բարեփոխումները կասեցված են։

Հանդիպելով արժույթի շարունակական արժեզրկմանը, կառավարությունը դիմեց ավելի կտրուկ միջոցների և 1999 թվականի հունվարին արգելեց ամերիկյան դոլարի համատարած օգտագործումը ներքին բոլոր առևտրային գործարքների համար, ինչը հետագայում շտկեց։ Կառավարությունը չի կարողացել արտարժույթ ապահովել տնտեսական գործարքների համար, մինչդեռ իր ծախսերը ֆինանսավորելու համար դիմել է փող տպելու։ 2000 թվականին աճը բացասական էր՝ միջազգային դոնորների պայմանները բավարարելու դժվարության, հիմնական արտահանման շարունակական ցածր գների և հեղաշրջումից հետո անկայունության պատճառով։ Կոնգոյի ֆրանկը կայուն է եղել մի քանի տարի (*Ndonda*, 2014)։

### 2000-ական թվականներ
Կոնգոյի տնտեսական աճը 2019 թվականին 4,4%-ից դանդաղեց մինչև 0,8% 2020 թվականին։ Աճը պայմանավորված էր արդյունահանող արդյունաբերության ոլորտով, որը Չինաստանից մեծ պահանջարկի շնորհիվ ավելացավ 6,9%-ով 2020 թվականին։ Միևնույն ժամանակ, ոչ հանքարդյունաբերական ոլորտները կրճատվել են 1,6%-ով (2019 թվականի 5,7%-ի դիմաց)՝ համաճարակի հետ կապված սահմանափակումների, ավելի թույլ առևտրային գործունեության և պետական ծախսերի սահմանափակման պատճառով։ Մասնավոր սպառումը և պետական ներդրումները 2020 թվականին նվազել են համապատասխանաբար 1,0 և 10,2%-ով։

### Հատուկ տնտեսական գոտիներ
Կոնգոն ձեռնամուխ է լինում հատուկ տնտեսական գոտիների (*SEZ*) ստեղծմանը` խրախուսելու իր արդյունաբերության վերածնունդը։ Առաջին *SEZ*-ը նախատեսվում էր ստեղծել 2012 թվականին Կինշասայի կոմունայի *N'Sele*-ում՝ կենտրոնանալով ագրոարդյունաբերության վրա։ Կոնգոյի իշխանությունները նաև նախատեսում էին բացել ևս մեկ գոտի՝ նվիրված հանքարդյունաբերությանը (Կատանգա) և երրորդը՝ ցեմենտի (Բաս-Կոնգոյում)։ Ծրագրի երեք փուլ կար, որոնցից յուրաքանչյուրն ուներ իր նպատակները։ I փուլը եղել է Հատուկ տնտեսական գոտում իրական ներդրումների նախադրյալը, որտեղ քաղաքականություն մշակողները համաձայնել են շրջանակին, ուսումնասիրվել է դրա ստեղծման շրջանակը և կանխատեսել հողի համար շուկայի պոտենցիալ պահանջարկը։ Երկրորդ փուլի առաջին փուլը ներառում էր Հատուկ տնտեսական գոտու համար օրենքների ներկայացում, բիզնեսի համար լավ վայրեր գտնելը, և ներկայումս ջանքեր են գործադրվում օգնելու կառավարությանը ներգրավել օտարերկրյա ներդրումներ։ Երկրորդ փուլը նախատեսում է աջակցել կառավարությանը երկրի համար շրջանակներ ստեղծելու, տեղանքի ընդհանուր պլանի ստեղծման, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության ուսումնասիրություն և այլ հարցեր։ III փուլը ներառում էր Համաշխարհային բանկի հետ գործարքների փուլ, որը կպահեր մրցունակությունը։ Ծրագիրը տարբերակներ է փնտրում՝ ծրագիրը Համաշխարհային բանկին փոխանցելու համար, ինչը կարող է շատ շահավետ լինել երկրի արևմտյան հատվածի համար։

## Տվյալներ
Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են 1980–2023 թվականների տնտեսական հիմնական ցուցանիշները։ 5%-ից ցածր գնաճը կանաչ գույնով է։

## Տնտեսական հետևանքներ
Շարունակվող հակամարտությունները կտրուկ նվազեցրին պետական եկամուտները և ավելացրեցին արտաքին պարտքը[15]: Ռեյնթյենսը նշել է, որ «անապահովության ձեռներեցները զբաղված են արդյունահանող գործունեությամբ, որն անհնարին կլիներ կայուն պետական միջավայրում։ Քրեականացման համատեքստը, որում տեղի են ունենում այդ գործողությունները, հնարավորություն է տալիս զգալի խմբակային և անձնական հարստացման համար՝ զենքի, ապօրինի թմրամիջոցների, թունավոր արտադրանքի շրջանառության միջոցով։ Երկրում ձևավորվեցին անօրինական մենաշնորհներ, որտեղ հարկադիր աշխատանքի էին տանում երեխաներին։ Ազգային պարկերը լցված էին մարդկանցով, ովքեր ձգտում էին շահագործել օգտակար հանածոներ և ռեսուրսներ։ Պատերազմի պատճառով ավելացել է աղքատությունն ու սովը, ինչը մեծացրել է հազվագյուտ վայրի կենդանիների որսը։ Կրթությունը մերժվում էր այն ժամանակ, երբ երկիրը գտնվում էր օտարերկրյա վերահսկողության տակ, և շատ քչերն են գումար վաստակում երկրում առկա հանքանյութերից։ Ազգային ռեսուրսները չեն հանդիսանում տարածաշրջանում շարունակվող մարտերի հիմնական պատճառը, սակայն մրցակցությունը դարձել է պայքարը շարունակելու խթան։

Կոնգոյի տնտեսական ազատության մակարդակը ամենացածրերից մեկն է աշխարհում։ Զինված աշխարհազորայինները երկրի արևելյան հատվածում կռվում են կառավարության հետ հանքարդյունաբերության ոլորտի կամ կառավարության կոռուպցիայի պատճառով, և թույլ քաղաքականությունը հանգեցնում է տնտեսության անկայունության։ Մարդու իրավունքների խախտումները նույնպես խաթարում են տնտեսական գործունեությունը։

Կոնգոն ունի 7% գործազրկության մակարդակ, մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ամենացածր ցուցանիշն ունի աշխարհում։ Սեփական ընկերություններ հիմնել փորձող մարդկանց համար հիմնական խնդիրն այն է, որ ընկերության բացման համար անհրաժեշտ կապիտալի նվազագույն չափը հինգ անգամ գերազանցում է միջին տարեկան եկամուտը, և գները կարգավորվում են կառավարության կողմից, ինչը գրեթե ստիպում է մարդկանց աշխատել ավելի մեծ ընկերությունների համար, ավելի կոռումպացված բիզնեսներում, հակառակ դեպքում նրանք աշխատանք չեն ունենա։ Կոնգոյի համար դժվար է խրախուսել արտաքին առևտուրը՝ կարգավորման խոչընդոտների պատճառով։

## Միջազգային հարաբերություններ
Վատ ենթակառուցվածքները, անորոշ իրավական դաշտը, կոռուպցիան և կառավարության տնտեսական քաղաքականության և ֆինանսական գործառնությունների բաց չլինելը մնում են ներդրումների և աճի արգելակ։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի մի շարք առաքելություններ հանդիպել են նոր կառավարության հետ՝ օգնելու նրան մշակել համահունչ տնտեսական ծրագիր, սակայն հարակից բարեփոխումները կասեցված են։

Հանդիպելով արժույթի շարունակական արժեզրկմանը, կառավարությունը դիմեց ավելի կտրուկ միջոցների և 1999 թվականի հունվարին արգելեց ԱՄՆ դոլարի համատարած օգտագործումը ներքին բոլոր առևտրային գործարքների համար։ Կառավարությունը չի կարողացել արտարժույթ ապահովել տնտեսական գործարքների համար, մինչդեռ իր ծախսերը ֆինանսավորելու համար դիմել է փող տպելու։ 2000 թվականին աճը բացասական էր՝ միջազգային դոնորների պայմանները բավարարելու դժվարության, հիմնական արտահանման շարունակական ցածր գների և հեղաշրջումից հետո անկայունության պատճառով։ 2003 թվականին 125 ընկերություններ նպաստել են Կոնգոյի հակամարտությանը՝ ցույց տալով կոռուպցիան։

### Համաշխարհային Բանկ
Միջազգային զարգացման ասոցիացիայի օգնությամբ Կոնգոն աշխատել է սոցիալական ծառայությունների վերականգնման ուղղությամբ։ Դա արվում է 15 միլիոն մարդու հնարավորություն տալով օգտվել հիմնական առողջապահական ծառայություններից՝ մարդկանց վրա մալարիայի տարածումը կանխելու համար։ Շտապ զորացրման և վերաինտեգրման ծրագրով ավելի քան 107,000 մեծահասակ և 34,000 երեխա զինվոր հեռացան իրենց ռազմականացված դիրքերից։ Կատանգայի Լուբումբաշիից Կասոմենո ճանապարհորդության ժամանակը իջել է յոթ օրից մինչև երկու ժամ՝ բարելավված ճանապարհների շնորհիվ, ինչը հանգեցրել է հիմնական ապրանքների գների 60%-ով նվազմանը։ *IFC*-ի, *KfW*-ի և ԵՄ-ի օգնությամբ բարելավվեց բիզնեսը՝ 51%-ով կրճատելով բիզնես ստեղծելու ժամանակը, 54%-ով կրճատելով շինարարության թույլտվություններ ստանալու ժամանակը և նվազեցնելով հարկերի քանակը՝ 118-ից 30-ի։ Առողջության բարելավումները նկատելի են հատկապես այն պատճառով, որ առաքումները, որոնց մասնակցում են վերապատրաստված անձնակազմը, 47-ից հասել են 80%-ի։ Կրթության ոլորտում երեխաներին տրամադրվել է 14 միլիոն դասագիրք, դպրոցն ավարտելու տեմպերն աճել են, և բարձրագույն կրթությունը հասանելի է դարձել։

### Արժույթի միջազգային հիմնադրամ
ԱՄՀ-ն նախատեսում է Կոնգոյին 1 միլիարդ դոլարի վարկ տրամադրել երկամյա կասեցումից հետո, երբ նա չկարողացավ մանրամասնել իր պետական սեփականություն հանդիսացող հանքերից մեկի և իսրայելցի միլիարդատեր Դեն Գերթլերի հանքարդյունաբերության գործարքի մասին։ Վարկը կարող է անհրաժեշտ լինել երկրին, քանի որ 2016 թվականի դեկտեմբերին ընտրություններ էին լինելու, և դրա ֆինանսավորման արժեքը կազմում էր շուրջ 1,1 միլիարդ դոլար։ Քվեարկության ամենամեծ խնդիրն այն էր, որ Արևմտյան Եվրոպայի՝ մեծությամբ 68 միլիոն բնակչություն ունեցող երկիրը ասֆալտապատ ճանապարհներով ընտրատեղամասեր հասնելու խնդիր ուներ։

## Ոլորտներ
### Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը տնտեսության հենարանն է, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 57,9%-ը 1997 թվականին։ Հիմնական մշակաբույսերը ներառում են սուրճը, արմավենու յուղը, կաուչուկը, բամբակը, շաքարավազը, թեյը և կակաոն։ Պարենային մշակաբույսերը ներառում են կասավա, սոսի, եգիպտացորեն, գետնանուշ և բրինձ։ 1996 թվականին գյուղատնտեսությունը զբաղված էր աշխատուժի 66%-ը։

Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը 2018 թվականին արտադրել է.

*29,9 միլիոն տոննա կասավա (աշխարհում 3-րդ խոշորագույն արտադրողը, զիջելով միայն Նիգերիային և Թաիլանդին);
*4,7 միլիոն տոննա սոսի (աշխարհի ամենամեծ արտադրողը);
*2 միլիոն տոննա եգիպտացորեն;
*1,1 միլիոն տոննա արմավենու յուղ;
*990 հազար տոննա բրինձ;
*384 հազար տոննա քաղցր կարտոֆիլ;
*309 հազար տոննա բանան;
*307 հազար տոննա գետնանուշ;
*213 հազար տոննա մանգո (ներառյալ մանգոստին և գուավա);
*213 հազար տոննա պապայա;
*205 հազար տոննա լոբի;
*186 հազար տոննա արքայախնձոր;
*168 հազար տոննա նարինջ;
*101 հազար տոննա կարտոֆիլ;
Ինչպես նաև գյուղատնտեսական այլ ապրանքների ավելի փոքր արտադրություններ, ինչպիսիք են սուրճը (29 հազար տոննա), կակաոն (3,6 հազար տոննա), բնական կաուչուկը (14 հազար տոննա) և թեյը (3,6 հազար տոննա)։

### Ձկնորսություն
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը նաև ունի Աֆրիկայի անտառների 50 տոկոսը և գետային համակարգ, որը կարող է հիդրոէլեկտրակայան ապահովել ամբողջ մայրցամաքի համար, ասվում է ՄԱԿ-ի զեկույցում երկրի ռազմավարական նշանակության և կենտրոնական Աֆրիկայում որպես տնտեսական տերության պոտենցիալ դերի մասին։ Ձկները Կոնգոյում կենդանական սպիտակուցի միակ ամենակարևոր աղբյուրն են։ Ծովային, գետային և լճային ձկնորսության ընդհանուր արտադրությունը 2003 թվականին գնահատվել է 222,965 տոննա, բոլորը, բացառությամբ 5,000 տոննայի, ներքին ջրերից։ *PEMARZA* պետական գործակալությունը զբաղվում է ծովային ձկնորսությամբ։

### Անտառային տնտեսություն
Անտառները զբաղեցնում են ընդհանուր հողատարածքի 60 տոկոսը։ Կան հսկայական փայտանյութի պաշարներ, և երկրի 61 միլիոն հեկտար (150 միլիոն ակր) շահագործվող անտառածածկ տարածքի առևտրային զարգացումը դեռ նոր է սկսվում։ Բաս-Կոնգոյի Մայումբե տարածքը ժամանակին եղել է փայտանյութի շահագործման հիմնական կենտրոնը, սակայն այս տարածքում անտառները գրեթե սպառվել են։ Կենտրոնական կյուվետի և Ուբանգի գետի հովտի ավելի ընդարձակ անտառային շրջանները ուշադրությն կենտրոնում են։

Փայտի արտադրությունը գնահատվել է 72,170,000 մ2 2003-ին, մոտ 95 տոկոսը վառելիքի համար։ Ներկայումս հավաքվում է մոտ 14 տեսակ։ Անտառային արտադրանքի արտահանումը 2003 թվականին կազմել է 25,7 մլն դոլար։ Օտարերկրյա կապիտալն անհրաժեշտ է, որպեսզի անտառտնտեսությունը ընդլայնվի, և կառավարությունը գիտակցում է, որ հարկային կառուցվածքի և արտահանման ընթացակարգերի փոփոխությունները անհրաժեշտ կլինեն տնտեսական աճը հեշտացնելու համար։

### Հանքարդյունաբերություն
Օգտակար հանածոներով հարուստ Կոնգոն ունի օգտակար հանածոների արդյունահանման դժվար պատմություն, որը շատ տասնամյակների ընթացքում եղել է երկրի ներսում բազմաթիվ պայքարների հիմքում, բայց հատկապես 1990-ական թվականներին։ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության՝ Աֆրիկայի երկրորդ ամենամեծ երկրի տնտեսությունը, որը պատմականորեն մեծապես հույս է դրել հանքարդյունաբերության վրա, այլևս չի արտացոլվում ՀՆԱ-ի տվյալների մեջ, քանի որ հանքարդյունաբերությունը տուժել է երկարաժամկետ «անորոշ իրավական դաշտից, կոռուպցիայից, և կառավարության քաղաքականության թափանցիկության բացակայությունից։

«Զաիրի իրական տնտեսությունը» գրքում ՄակԳաֆին նկարագրել է երկրորդ, հաճախ անօրինական տնտեսությունը՝ «D համակարգը», որը դուրս է պաշտոնական տնտեսությունից (*MacGaffey* 1991:27) և հետևաբար չի արտացոլվում ՀՆԱ-ում։

## Հանքանյութերի շահագործում
Աֆրիկայի՝ մեծությամբ երկրորդ երկրի տնտեսությունը մեծապես կախված է հանքարդյունաբերությունից։ Կոնգոն կոբալտի հանքաքարի աշխարհի ամենամեծ արտադրողն է, ինչպես նաև պղնձի և ադամանդների խոշոր արտադրողը։ Կոնգոն ունի համաշխարհային կոլտանի 70%-ը և ադամանդի համաշխարհային պաշարների ավելի քան 30%-ը հիմնականում փոքր, արդյունաբերական ադամանդների տեսքով։ Կոլտանը տանտալի հիմնական աղբյուրն է, որն օգտագործվում է համակարգիչների և բջջային հեռախոսների էլեկտրոնային բաղադրիչների արտադրության մեջ։ 2002 թվականին անագ հայտնաբերվեց երկրի արևելքում, սակայն մինչ օրս հանքարդյունաբերությունն իրականացվում է փոքր մասշտաբով։ Մանոնոն Կենտրոնական Կոնգոյում ունի լիթիումի և անագի զգալի հանքավայր, մշակվում է ավստրալիական ընկերության կողմից։

Հակամարտության հանքանյութերի՝ կոլտանի և կազիտիտի (համապատասխանաբար տանտալի և անագի հանքաքարերի) մաքսանենգությունը նպաստել է Արևելյան Կոնգոյում պատերազմի թեժացմանը։

Այսօրվա խոշոր հանքարդյունաբերական ընկերությունները փոփոխություններ են կատարում և հավատարիմ են մնում *ESG*-ի (*Environmental, Social and Governance*) և *IRMA*-ի (*Initiative for Responsible Mining Assurance*) համաշխարհային պահանջարկին։ Համաշխարհային ճանաչված այդպիսի հավաստագրումներից մեկը *3T iTSCi*-ն է՝ տարածաշրջանում միակ լայնորեն ներդրված և ընդունված օգտակար հանածոների հետագծելիության և պատշաճ ուսումնասիրության համակարգը 3T օգտակար հանածոների համար՝ անագ, տանտալ և վոլֆրամ, միջազգայնորեն ճանաչված հավաստագիր պատասխանատու հանքարդյունաբերության և հետագծելիության համար՝ համաձայն 2010 թվականի *Dodd-Frank Act*-ի։ Այսօր Կենտրոնական Աֆրիկայի չորս երկրներ, ներառյալ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը, ապահովում են օրինական և էթիկական *3T* հանքանյութեր։ *ITSCI*-ն արդյունաբերության միակ նախաձեռնությունն է, որն ունի 100%-ով համահունչ ստանդարտներ ՏՀԶԿ-ի ուղեցույցին։ Շատ բան է արվել վերջին 15 տարում՝ արհեստավոր և փոքր հանքագործներին *iTSCi*-ի միջոցով ապահովելով աջակցության ցանց՝ հիմքերը կառուցելու և արդյունաբերությունը կարգավորելու համար։

### Պղինձ, կոբալտ
Լոնդոնում գործող *Katanga Mining Limited* ընկերությանը պատկանում է Լուիլուի մետալուրգիական գործարանը, որը տարեկան մշակում է 175,000 տոննա պղինձ և 8,000 տոննա կոբալտ, այն աշխարհի ամենամեծ կոբալտի վերամշակման գործարանն է։ Վերականգնողական մեծ ծրագրից հետո ընկերությունը վերսկսեց պղնձի արտադրությունը 2007 թվականի դեկտեմբերին, իսկ կոբալտի արտադրությունը 2008 թվականի մայիսին։

Տնտեսական ակտիվության մեծ մասը տեղի է ունենում ոչ ֆորմալ հատվածում և չի արտացոլվում ՀՆԱ-ի տվյալների մեջ։

### Տրանսպորտ

Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում վերգետնյա տրանսպորտը միշտ էլ խնդիր է եղել։ Կոնգոյի ավազանի տեղանքը և կլիման լուրջ խոչընդոտներ են ստեղծում ճանապարհների և երկաթուղային շինարարության համար, և հեռավորությունները հսկայական են այս հսկայական երկրում։ Ավելին, տնտեսական վատ կառավարումը և ներքին հակամարտությունը երկար տարիների ընթացքում հանգեցրել են լուրջ թերներդրումների։

Մյուս կողմից, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունն ունի հազարավոր կիլոմետր երկարությամբ նավարկելի ջրային ուղիներ, և ավանդաբար ջրային տրանսպորտը եղել է երկրի մոտավորապես երկու երրորդով տեղաշարժվելու հիմնական միջոցը։

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Democratic Republic of the Congo latest trade data on ITC Trade Map
* Dias, Elizabeth (24 July 2009). "First Blood Diamonds, Now Blood Computers?". *[[Time (magazine)|Time]]*. 
* Oasis Kodila Tedika et Francklin Kyayima Muteba, The sources of growth in DRC before independence. A cointegration analysis, CRE Working paper, n°02/10, juin 2010
* Exenberger, Andreas/Hartmann, Simon (2007): The Dark Side of Globalization. The Vicious Cycle of Exploitation from World Market Integration: Lesson from the Congo, Working Papers in Economics and Statistics 31-2007
* 
*  "The lucrative mining industry is unscrupulous, environmentally disastrous, and a linchpin of Congo’s economy. How can it be reformed?" Review of 5 books on the topic.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն