open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տրիտոնի շատրվան

**Տրիտոնի շատրվան** (, շատրվան Հռոմում, որի հեղինակն է Ջովաննի Լորենցո Բեռնինին։

Այս շատրվանը տեղակայված է Բարբերինի հրապարակում, որը ոչ այնքան հեռու է Բարբերինի պալլացցոյից։ Շատրվանը ստեղծվել է 1642 թվականին Հռոմի պապ Ուրբանիոս VIII-ի պատվերով՝ պալացցոյի շինարարությունն ավարտելուց հետո։

մինի|ձախից|Տրիտոնի շատրվանը

Շատրվանի պատվանդանն իրենից ներկայացնում է 4 դելֆինների արձաններ, որոնց պոչի ծայրերին տեղադրված է հսկայական մի խեցի։ Բացված փեղկերի մեջ գտնվում է Պոսեյդոնի որդու՝ Տրիտոնի արձանը։ Տրիտոնի գլխավերևում պահած խեցուց ջուրը շատրվանում է, որը լցնում է շատրվանի ավազանը։ Դելֆինների միջև պատկերված է Բարբերինիների զինանշանը՝ պապական պսակաթագ։

Հենց այդ նույն հրապարակում է գտնվում հեղինակի մեկ այլ աշխատանք՝ մեղուների շատրվանը։

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հռոմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հռոմի շատրվաններ
Կատեգորիա:Շատրվաններ
Հենրիկ Լարսոն

**Հենրիկ Էդվարդ Լարսոն** (, ծնվել է 1971 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Հելսինբորգում, Շվեդիա), շվեդ ֆուտբոլիստ, հարձակվող, առավել հայտնի է շոտլանդական «Սելտիկ» և իսպանական «Բարսելոնա» ակումբներում խաղերով։ Եղել է Շվեդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հիմնական խաղացող 1993-2002 և 2004-2006 թվականների ընթացքում՝ կազմում դառնալով 1994 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2003 թվականի նոյեմբերին ճանաչվել է վերջին 50 տարիների Շվեդիայի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2008 թվականին վերադարձել է հավաքական, որպեսզի նրա կազմում մասնակցի Եվրոպայի առանջնությանը։

## Հանդիպումների վիճակագրություն
### Ակումբային գործունեություն

### Միջազգային գործունեություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սելտիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Միք Ֆոուլի

**Մայքլ Ֆրենսիս (Միք) Ֆոուլի ավագ** (, ), ամերիկացի կիսաակտիվ պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), գրող, կատակերգու, հաղորդավար, ակտիվիստ, դերասան և հնչյունավորող, WWE փառքի սրահի անդամ (2013), Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի փառքի սրահի Ֆրենք Գոթչի անվան մրցանակի դափնեկիր (2010)։

Առավել հայտնի է ամերիկյան «World Wrestling Federation» (WWF, այժմ՝ WWE), «World Championship Wrestling» (WCW), «Extreme Championship Wrestling» (ECW), «Total Nonstop Action Wrestling» (TNA), «National Wrestling Alliance» (NWA), ինչպես նաև բազմաթիվ ճապոնական ռեստլինգ-կազմերպություններում ունեցած ելույթներով։ Ռինգում հանդես է եկել ինչպես իրական անվամբ, այնպես էլ մի շարք տարբեր կերպարներով, որոնցից առավել հիշվողներն են Կակտուս Ջեքը, Դյուդ Լավը և Մենքայնդը։

Մարզական կարիերայում չորս անգամ ճանաչվել է աշխարհի չեմպիոն, ընդ որում՝ երեք անգամ նվաճել է WWF/E և մեկ անգամ՝ TNA աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսները։ Աշխարհի ծանրքաշային գոտիներից զատ, 11 անգամ հռչակվել է թիմային վարկածով չեմպիոն (ութ անգամ WWF, երկու անգամ ECW աշխարհի և մեկ անգամ՝ WCW աշխարհի թիմային չեմպիոն), 1 անգամ նվաճել TNA լեգենդների, և մեկ անգամ՝ WWF հարդքոր տիտղոսները։ Տիտղոսային նվաճումներից զատ հայտնի է նաև **«Հարդքորի լեգենդ»** պատվանունով։

Եղել է հարդքոր ռեստլինգի կարկառուն ներկայացուցիչներից՝ ողջ կարիերայի ընթացքում հանդես գալով խիստ վտանգավոր մենամարտերում, ինչի հետևանքով բազմաթիվ առիթներով կոտրել է քիթը, ծնոտը, ուսը, դաստակը, զրկվել առջևի չորս ատամներից, ստացել երկրորդ և երրորդ աստիճանի մարմնական այրվածքներ և նույնիսկ զրկվել աջ ականջի 2/3-ից։

Հրատարակել է 4 հուշագրական, 4 մանկական և 2 ժամանակակից գեղարվեստական գիրք։ Հեղինակած ստեղծագործությունները մի քանի անգամ հայտնվել են «Նյու Յորք Թայմսի» բեստսելլերների ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը WWE.com կայքում
* Էջը IMDb կայքում

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:WWE փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հուշագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Անգին զարդը (հեռուստասերիալ)

**Անգին զարդը** (), բրազիլական հեռուստասերիալ արտադրված Ռեդե Գլոբոյի կողմից, հեռարձակվել սկսել է 2013 թ. սեպտեմբերի 16-ից մինչև 2014 թ. Ապրիլի 4-ը։ Հեռուստասերիալը մանրամասն հանդիսատեսին ծանոթացնում է Բուդդայականություն կրոնին, սերիալը ցուցադրում է թե ինչպես կարելի է սիրո և կարեկցանքի միջոցով հաղթահարել բոլոր դժվարությունները։ Սա մի յուրահատուկ պատմություն է, որը ամբողջ աշխարհում սիրվեց` իր Քրիստոնեական և Բուդդայական գաղափարների միաձուլումով։ Հեռուստասերիալը անրադարձել է երկրորդ Համաշխարհային պատերազմին, բրազիլիայում կանանց իրավունքներին, ռասայական խտրականությանը։ Հեռուստասերիալի նկարահանման համար ստեղծվեցին երկու արհեստական քաղաքներ 1930-ականների ոճով, սերիալի նկարահանումների համար դերասանական անձնակազմը մեկնեց Նեպալ:«Լավագույն սերիալ» անվանակարգում արժանացել է Էմմի միջազգային մրցանակի։ 2015 թվականին սերիալը ցուցադրվեց Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության եթերում։

## Դերերում
* Մել Մայա -Պերոլա, Ռիմպոչե
* Կարոլինա Դիկման -Յոլանդա Լեպուշ
* Կայո Բլատ- Լամա Սոնամ
* Ռեժինալդու Ֆարիա- Յոլանդայի հայրը

## Համաշխարհային ցուցադրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*   
* 

Կատեգորիա:Բրազիլական հեռուստասերիալներ
Գեղեցկության գինը

**Գեղեցկության գինը** (), բրազիլական հեռուստասերիալ արտադրված Ռեդե Գլոբոյի կողմից, հեռարձակվել սկսել է 2011 թվականի օգոստոսի 22-ից մինչև 2012 թվականի մարտի 23-ը։ Հեռուստասերիալի սցենարով նկարահանվել է Տելեմունդոյի Վարձու ամուսինը սերիալը։ Հեռուստասերիալը հայաստանում հեռարձակվել սկսել է 2015 թվականի օգոստոսի 31-ից, Արմենիա հեռուստաալիքով։

## Սյուժե
Հեռուստասերիալը պատմում է աղքատ կնոջ՝ Գրիսելդայի մասին ով իր տունը պահելու համար տղամարդու համազգեստով վերանորոգման աշխատանքներ է տանում, նա ունի մի որդի՝ ապագա բժիշկ Անտենորը, որը կապված է հայտնի մի կնոջ՝ Թերեզա Քրիստինայի դստեր Պատրիսիայի հետ, Գրիսելդան հավատում է որ մի օր լոտոյով մեծ գումար է շահելու և այդպես էլ լինում է։

## Դերերում
* Դալտոն Վիգ,
* Քրիստիանե Տորլոնի
* Լիլիա Կաբրալ
* Կարոլինա Դիկման
* Սոֆի Շարլոթ
*Ժուլիա Լեմերտս
* Ալեխանդրո Ներու
* Կայո Կաստրո

## Համաշխարհային ցուցադրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Fina Estampa

Կատեգորիա:Բրազիլական հեռուստասերիալներ
Շտինա Վերենֆելս

**Շտինա Վերենֆելս** (, ), շվեյցարացի ռեժիսոր, սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Շտինա Վերենֆելսը ծնվել է Շվեյցարիայի Բազել քաղաքում։ Մանկությունն անցել է ԱՄՆ-ում, Իսպանիայում և Հունաստանում։ 1983 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը Ցյուրիխում։ Ուսումնասիրել է դեղագիտություն և 1991 թվականին կրթությունը շարունակել է Նյու Յորքի համալսարանի Թիշ գեղարվեստի դպրոցում, որտեղ հաճախել է Սփայք Լիի, Արթուր Փենի և Մարքեթա Քիմբրելի վարպետության դասերին։

Ուսումն ավարտել է «Դրվագներ Ստորին Իսթ Սայդից» (1994) մրցանակակիր կարճամետրաժ վավերագրական ֆիլմով, որը պատմում է նյույորքյան թաղամասից հրեական մշակույթի անհետացման մասին։ Շվեյցարիայում նկարահանել է «Հրուշակեղեն, ցավ և քաղաքականություն» (1998) ֆիլմը, որի համար արժանացել է Շվեյցարիայի կինոմրցանակին։ Նրա «Հետցնցում» առաջին խաղարկային ֆիլմը (2006), որի պրեմիերան կայացել է Բեռլինալեի «Համայնապատկեր» ծրագրում, արժանացել է մի քանի մրցանակի։ 2015 թվականին Վերենֆելսի «Դորա կամ մեր ծնողների սեռական նեվրոզները» ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի «Խաղարկային ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում։

Շտինա Վերենֆելսը Ցյուրիխի գեղարվեստի համալսարանում (ZHdK) դասավանդում է կինոդրամատուրգիա, ռեժիսուրա և կինոդերասանի արվեստ։

### Ընտանիք
Ամուսնացած է շվեյցարացի պրոդյուսեր, կինոռեժիսոր Սամիրի հետ։ Զույգը բնակվում է Ցյուրիխում։

## Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Մրցանակներ, պարգևներ
* Բեռլինալեի «Համայնապատկեր» ծրագրի մրցանակներ «Հետցնցում» խաղարկային ֆիլմի համար (2006)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Շվեյցարացի ռեժիսորներ
Բաբելոնը (սերիալ)

**Բաբելոնը** (), բրազիլական հեռուստանովել արտադրված աշխարհահռչակ Ռեդե Գլոբոյի կողմից։ Պրեմիերան կայացավ 2015 թվականի մարտի 16-ին։ Գլխավոր դերերում են Ադրիանա Էստևեսը, Գլորիա Պիրեշը, և Սոֆի Շարլոթը։ 

Հեռուստասերիալը ցնցեց ողջ աշխարհը քննադատելով` հոմոֆոբիան, պայքար ռասայական խտրականության դեմ, վերաբերվելով նույնասեռականությանը և պաշտպան կանգնելով ԼԳԲՏ անձանց։ 

Հանրահայտ դերասանուհի Ֆերնանդա Մոնտենեգրուն մարմնավորել է լեսբուհու դեր սերիալում։

## Համաշխարհային ցուցադրություն

Կատեգորիա:Բրազիլական հեռուստասերիալներ
Անձի երկվություն (հեռուստասերիալ)

**Անձի երկվություն՝** բրազիլական հեռուստասերիալ արտադրված աշխարհահռչակ Ռեդե Գլոբոյի կողմից մինի-սերիալ, որը Բրազիլիայում հեռարձակվեց 2014 թվականի սեպտեմբերի 19-ից մինչև դեկտեմբերի 19-ը, գլխավոր հերոսուհին Դեբորա Ֆալաբելլան է, սցենարիստը Գլորիա Պերեզը։
Հեռուստասերիալը պատմում է մի «բարի տղայի» մասին, ով տառապում է անձի երկվությամբ, նա մեկ խաղաղասեր է մեկ էլ սերյական մարդասպան։

## Համաշխարհային ցուցադրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլական հեռուստասերիալներ
Էկզոտիկ բարիոններ

thumb|right|200px|Պենտաքվարկ
**Էկզոտիկ բարիոններ**, տարրական մասնիկներ, որոնք չորս կամ ավելի քվարկների և այլ տարրական մասնիկների (հակաքվարկների կամ գլյուոնների) կապված վիճակներ են։ Օրինակ՝ պենտաքվարկները, որոնք կազմված են չորս քվարկից և մեկ հավաքվարկից։ Էկզոտիկ բարիոններին կարելի է հակադրել սովորական բարիոնները, որոնք երեք քվարկի կապված վիճակներ են։

Մինչև հիմա հայտնի միակ էկզոտիկ բարիոնը պենտաքվարկներն են՝  և , որոնք հայտնաբերվել են 2015 թվականին LHCb նախագծում։

Որոշ առանձնահատուկ փորձնական անոմալիաներ բացատրելու համար ենթադրվում է, որ մի քանի տիպի էկզոտիկ բարիոններ գոյություն ունեն, ինչը ստանդարտ մոդելից դուրս ենթադրություն է։ Սակայն այսպիսի մասնիկների անկախ փորձնական վկայություն չկա։ Մի օրինակ են սուպերսիմետրիկ R-բարիոնները, որոնք երեք քվարկի և գլյուինոյի կապված վիճակներ են։ Ամենաթեթև R-բարիոնը նշանակվում է \mbox{S}^{0} և կազմված է վերև-քվարկից, ներքև-քվարկից, տարօրինակ քվարկից և գլյուինոյից։ Ակնկալվում է, որ այս մասնիկը կյանքի երկար տևողություն ունի կամ կայում է և դրա միջոցով կարելի է բացատրել գերբարձր էներգիայով տիեզերական ճառագայթները։ Կայուն էկզոտիկ բարիոնները ուժեղ փոխազդող մութ նյութի թեկնածուներ են։

Ըստ ապագայագետ Ռայմոնդ Կուրցվայլի՝ 21-րդ դարի վերջին կարող է հնարավոր լինի ֆեմտոտեխնոլոգիաների կիրառությամբ ստեղծել էկզոտիկ բարիոններից կազմված նոր քիմիական տարրեր, որոնցից ի վերջո նոր տարրերի պարբերական համակարգ կկազմվի, որի տարրերը կատարելապես այլ հատկություններ կունենան՝ ի տարբերություն սովորական քիմիական տարրերի։

## Տես նաև
* Էկզոտիկ հադրոններ
* Բարիոններ
* Հադրոններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարիոններ
Կատեգորիա:Հիպոթետիկ տարրական մասնիկներ
Հիասքանչ այգեգործուհին

**Հիասքանչ այգեգործուհին**  - (122×80սմ) «Տիրամայրը» ստորագրված Ռաֆայել Սանտիի անունով, որը XVI դարից համարվում է Լուվրիր գոհարներից մեկը։ Այն վերաբերվում է Ռաֆայելի Ֆլորենցիայում ստեղծագործական շրջանին(1507) և շատ ընդհանրություններ ունի երկու այլ աշխատանքների հետ՝ «Տիրամայրը կանաչների մեջ» և «Գավազանով Տիրամայրը»։

## Պատմություն
Հնուց ընդունված է համեմատել «Հիասքանչ այգեգործուհուն» այն «Տիրամոր» հետ, որին Վազարիի վկայությամբ, Ռաֆայելին է պատվիրել պատկերել հայտնի սիենացի Ֆ․ Սերգարդին։ Ռաֆայելի Հռոմ մեկնելուց հետո նկարը ավարտին է հասցվել Ռաֆայել Գորլանդայոյին (նրա վրձնին է պատկանում ըստ երևույթի Տիրամոր երկնագույն թիկնոցը)։ Սիենայից կտավը կատարել է ճանապարհորդություն Ֆրանցիսկ առաջինի արքունիկ, դառնալով առաջինը Ռաֆայելի աշխատանքներից Ֆրանսիայում, որտեղ շուտով դարձավ խոնարհումի և հիացմունքի առարկա։ Թագավորական հավաքածուների կատալոգներում նկարն երկար ժամանակ նշվել է «Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի հագուստով մի գյուղացի» անունով, մինչ հայտնի արվեստաբան Պիեռ Յան Մարիետտը 1720 թվականին չտվեց նրան ավելի ռոմանտիկ անվանում «Հիասքանչ այգեգործուհին»։

## Նկարագրություն
Կույսը ձեռքով բռնել է իր ծնկին թեքված նորածին Քրիստոսին։ Նա իր ձեռքը պարզել է որպեսզի վերցնի նրա ձեռքի գիրքը (ավանդական «Կարդացող Տիրամոր» կոմպոզիցիայի թեմա)։ Նրանց հայացքներն հատվում են։ Աջ անկյունում ծնկաչոք պատկերված է Հովհաննես Մկրտիչը գավազանով, խաչով պսակված։ Նրա հայացքը հառած է նորածնին։ Երեք բնորդների գլուխներն էլ բոլորված են հազիվ նկատելի պսակով։ Տիրամոր հագուստը պատկերված է երկու արդեն սովորական դարձած գույներով (կարմիր և կապույտ), ավելացված է ոսկեգույնը թևերի վրա, որը հարմոնիկ է դիտվում բնանկարի և այգու կանաչների հետ, որ շրջանակում են պատկերը ներքևից։ Կանաչների մեջ տարբերվում են մանուշակները, որ խորհրդանշում են Մարիամի հնազանդությունը, և ցնցուղը, որ խորհրդանշում է Քրիստոսի հույզերը։ Տիրամոր մեջքի հետևում փռվում է անհողդողդ բնությունը աջից լճերով, ձախից քաղաքով։ Եռանկյունաձև կոմպոզիցիան, որ նման է «Սուրբ Աննան Տիրամոր և նորածին Քրիստոսի հետ» նկարին, ցույց է տալիս Լեոնարդո Դա Վինչիի կերպարներին հետեվելը։ Սակայն Լեոնարդոյին հատուկ միստիկ պատկերման փոխարեն Ռաֆայելի կտավն թողնում է ընտանեկան համերաշխության և ներդաշնակ խաղաղության զգացողության տպավորություն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Pierluigi De Vecchi. *Raffaello*. Rizzoli, Milano 1975
* Paolo Franzese. *Raffaello*. Mondadori Arte, Milano 2008

Կատեգորիա:1507 նկարներ
Կատեգորիա:Ռաֆայել Սանտիի նկարներ
Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ
Ֆորխհայմ

**Ֆորխհայմ** (), քաղաք Գերմանիայում, շրջանային կենտրոն, որը գտնվում է Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Մտնում է Ֆորխհայմ շրջանի տարածի մեջ։
Բնակչությունը 30396 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ)։ Տարածքը 44,46 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 4 74 126*։

## Պատմություն
thumb|left|150 px| Գերմանիայի առաջին արքա Կոնրադ 1-ինի հուշարձանը
Մերովինգովների և Կարոլինգովների ժամանակաշրջանում այստեղ եղել է թագավորական պալատ։
Քաղաքի մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են 805 թվականին, երբ այն հիշատակվել է որպես կարևոր առևտրական կենտրոն՝ առևտրական ուղու վրա։ Այստեղ 856, 858, 872 և 874 թվականներին ապրել է Լյուդովիկ 2-րդ Գերմանացին, իսկ 878 և 880 թվերին՝ Լյուդովիկ III Կրտսերը։

887 թվականին այստեղ արքա է ընտրվել Առնուլֆ Կարինտացին, որն իր նստավայր է այցելել 889, 892 և 896 թվերին։ Այստեղ արքա է ընտրվել նաև Լյուդովիկ IV Մանուկը, որը եղել է այստեղ 900, 903, 904, 907, 908 և 910 թվականներին։

thumb|left|300 px| Մարկպլաց՝ Ռատհաուզը և Սբ․ Մարտինի եկեղեցին
thumb|left|300 px|Քաղաքային պարիսպը

911 թվին Ֆորխհայմում ընտրվել է առաջին գերմանացի արքան՝ Կոնրադ I-ը, որն ապրել է հենց այստեղ 914 և 918 թվերին։

Օտտոն Մեծը այցելել է քաղաք 961 թվին, իսկ 976-ին՝ Օտտոն III-ը։

Հենրիխ II Սուրբ արքան միակն է, որը ընտրվել է որպես սուրբ և հենց նա էլ քաղաքը նվիրել է Բամբերգի եպիսկոպոսությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Բավարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կառնայ

[thumb|Կառնայների պատկերով [փոստային նամականիշ (Ուզբեկստան)]]
**Կառնայ**, պղնձյա փողային երաժշտական գործիք, որը տարածված է Իրանում, Տաջիկստանում և Ուզբեկստանում։ Իրենից ներկայացնում է երկար, հաճախ երկու մետր երկարությամբ, ոչ կոր խողովակ։ Հնչերանգով մոտ է տրոմբոնին։ Կառնայը բնույթով մարտական և հանդիսավոր ազդանշաններ կատարելու համար է։ Այս գործիքը ունի հզոր և ուժեղ ձայն։ Մեր օրերում կառնայները հնչում են ժողովրդական տոների և հարսանիքների ժամանակ։

Կատեգորիա:Ուզբեկական երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Տաջիկական երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Իրանական երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Փողային երաժշտական գործիքներ
Կատեգորիա:Իրանական հայտնագործություններ
Ջինևրա դ՛Էստեի դիմանկարը

**Արքայադստեր դիմանկարը** (), նկարը վաղ կվատրոչենտոյի ներկայացուցիչ իտալացի գեղանկարիչ Պիզանելլոյի աշխատանքն է։ Հայտնի և նաև «Արքայադստեր պատկերը Էստե տանից» և վերագրվում է Պիզանելլոյին հիմնականում նրա համար, որ նա գտնվել է Ֆերարում այն ժամանակ և ստեղծել է դիմանկարը և հիշարժան շքանշանը, որ պատկերում է մարքիզ Լեոնելլո դե Էստեին։

## Պատմություն
Արքայադուստրը պատկերված է պրոֆիլ, թիթեռնիկների և ծաղիկների ֆոնի վրա։ Համարվում է, որ դա Ջինևրա դ՛Էստեի դիմանկարն է, չնայած նրան, որ սկզբում ենթադրում էին, որ նկարում պատկերված է Մարգարիտտա Գոնզագոն՝ Լեոնելլո դե Էստեի կինը։ Այս դիմանկարը դիտվում է ինչպես մի մաս, որ հանդիսանում էր Լեոնելլոի դիմանկարի երկրորդ մասը։ Այս տարբերակի կողմնակիցները պնդում են, որ սովորաբար նկարները, որ պատկերում են ամուսնական զույգի, ունեին նույնանման չափսեր և ֆոն։ Բացի այդ, նկարի վրայի ծաղիկները չեն պատկանում Գոնզագո ընտանիքի նշաններին, նրանում առկա է մաիյն ծաղկամանը - դե Էստեների խորհրդանիշը։

Ջինևրա դ՛Էստեն ամուսնացել է կառավարիչ Ռիմինի Սիդժիզմոնդո Պանդոլֆո Մալատեստայի հետ, և սպանվել է նրա կողմից, երբ հայտնի է դարձել նրա անպտղության մասին։ Նկարում թիթեռնիկների առկայությունը (ամուսնության խորհրդանիշ, ինչպես նաև մահվան խորհրդանիշը) հանգեցրել է այն վարկածին, որ Պիզանելլոն պատկերել է Ջենևրայի դիմանկարը նրա մահից հետը 1440 թվականին։ Ֆոնի պատկերման մանրամասն պատկերումը և կտավի գունավոր միջավայրը - ուշ գոթիկ շրջանի վկայությունն են, որի բացառիկ ներկայացուցիչներից էր հանդիսանում հյուսիսային Իտալիայի նկարիչ Պիզանելլոն։
մինի|250px|Լիոնելլո դե Էստեի դիմանկարը, Պիզանելլո, 1441, 28×19 սմ, Կառռառի ակադեմիա

## Նշանաբանություն
* Թիթեռնիկ - հոգու խորհրդանիշ
* Ծաղիկներ - ամուսնության խորհրդանիշ, պտղաբերության և կանացի մահվան խորհրդանիշ
* Մեխակ - ամուսնության խորհրդանիշ, պտղաբերության
* Ծաղկաման(Ջենևրայի հագուստի թևքերի վրա) - Էստե տան խորհրդանիշը, եթե դա լիներ հարսանեկան նկար, ապա նրա վրա պատկերված կլինեին Հարսնացուի և փեսայի տների խորհրդանիշները։
* Գիհի ճյուղը - () ելնում է Ջենևրա անվանումից () և քանի որ հանդիսանում է կնոջ մահվան խորհրդանիշը, վերաբերում է մահացած Ջենևրային։

## Գրականություն
* Майская М.И., Пизанелло, М.1981, стр. 74-75.
* Leandro Ventura, Art dossier n°113 Pisanello, 1996, Torino, Giunti.
* Антонио Пизанелло

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1435 նկարներ
Կատեգորիա:Պիզանելլոյի նկարներ
Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Բրանդի Նոյնկիրխեն

**Բրանդի Նոյնկիրխեն** (), կոմունա Գերմանիայում, որը գտնվում է Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Մտնում է Ֆորխհայմ շրջանի տարածի մեջ։

Բնակչությունը կազմում է 7095 մարդ(2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ)։ Տարածքը 26,37 կմ²։ Պաշտոնական կոդն է ՝ *09 4 74 154*։

## Պատմություն
1314 թվականին Բրանդի Նոյնկիռխենում կառուցվում է կանոնիկական եկեղեցի Սուրբ Ավգուստինը։ 1410 թվականին բնակավայրը ստանում է առևտրական քաղաքի կարգավիճակ։ Նոյնկիռխենը 1803 թվին Բամբերգ եպիսկոպոսության հետ միասին Բավարիայի մաս է համարվել։ 1886 և 1963 թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանում Նոյնկիռխենում կառուցվում է երկաթգիծ, որը հասնում է մինչև Էշենաու։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո մեծաքանակ փախստականներ բնակություն են հաստատել այստեղ և Siemens AG ընկերության հիմնումից հետո կրկին բնակչության թիվը աճ արձանագրեց։ Պատմական քաղաքին կից կառուցվեցին բավականին թվով արվարձաններ։
Այստեղ շատ են արդյունաբերական և առևտրական ընկերությունները։ Խոշորներից են ավտոմեքենաների կամուրջների և փոխանցման տուփերի արտադրությամբ զբաղվող գործարանները։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Neunkirchena-Brand-Kirchplatz.jpeg| 
Պատկեր:Oberes-Schwabachtal-Ermreuth-Rödlas-16-05-2005.jpeg| 
Պատկեր:Neunkirchen-am-Brand-Erlanger-Tor.jpeg| 
Պատկեր:Neunkirchen-am-Brand-Zehntscheune.jpeg| 
Պատկեր:Neunkirchen-am-Brand-St.-Michaelkirche.jpeg| 
Պատկեր:Neunkirchen-am-Brand-neues-Rathaus.jpeg|Ռատուշա
Պատկեր:Ermreuth-Synagoge.jpeg| 
Պատկեր:Ermreuth-Schloss.jpeg|Դղյակ
Պատկեր:Ermreuth-Kirche.jpeg| 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում
* Պաշտոնական կայք
Ուժեղ փոխազդող ծանր մասնիկներ

**Ուժեղ փոխազդող ծանր մասնիկներ** (), հիպոթետիկ տարրական մասնիկներ, որոնք սովորական նյութի հետ ուժեղ փոխազդեցության մեջ են, բայց չնայած դրան, կարող են մութ նյութ ձևավորել։

Ուժեղ փոխազդող ծանր մասնիկներն առաջարկվել են որպես գերբարձր էներգիաների տիեզերական ճառագայթների խնդրի և սառեցնող հոսքերի բացակայության լուծում։ 1990 թվականից մինչև հիմա տարբեր փորձեր և դիտումներ են արվել, որոնք սահմանափակումներ են դնում ուժեղ փոխազդող ծանր մասնիկների վրա։

Ուժեղ փոխազդող ծանր մասնիկները կարող են էական ջերմություն արտադրել։ DAMA փորձը սահմաններ է որոշել NaITl բյուրեղներով։

Ուրանի ջերմության չափումները բացառում են 150 Մէվ֊ից 104 ԳէՎ ուժեղ փոխազդող ծանր մասնիկների գոյությունը։ Երկրի ջերմության հոսքը էապես սահմանափակում է լայնական հատույթի կտրվածքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Հիպոթետիկ տարրական մասնիկներ
Պար (նկար, Բուգրո)

**Պար** (), 19-րդ դարի գեղանկարիչ Ուիլյամ Բուգրոյի նկարը։ Ներկա պահին նկարը ցուցադրված է Փարիզում՝ Օրսե թանգարանում։

## Ցուցադրումներ
Փարիզ, Սալոն, Ֆրանսիա, 1857

## Գրականություն
* Vendryes Ch., Catalogue illustré des oeuvres de William Bouguereau, Paris, 1885
* Vachon M., William Bouguereau, Paris, 1900
* Compin Isabelle — Roquebert Anne, Catalogue sommaire illustré des peintures du Musée du Louvre et du Musée d’Orsay, Paris, 1986
* Compin Isabelle — Lacambre Geneviève [coordination]- Roquebert Anne, Musée d’Orsay. Catalogue sommaire illustré des peintures, Paris, 1990

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Галерея работ Бугро

Կատեգորիա:1850 նկարներ
Կատեգորիա:Ուիլյամ Բուգրոյի նկարներ
Կատեգորիա:Օրսե թանգարանի նկարներ
Սպանությունների գործակալություն (վեպ)

**Սպանությունների գործակալություն** (), սուր սյուժետային վեպ, որն սկսել է Ջեկ Լոնդոնը, և նրա մահից հետո ավարտել է Ռոբերտ Ֆիշը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1963 թվականին։

## Բովանդակությունը
Իվան Դրագոմիլովը ստեղծում է ընկերություն, որն ընդունում է պատվերներ ցանկացած մարդու (այդ թվում՝ պետության ղեկավարի, թագավորի) սպանության պատվեր. հարցը միայն գինն է։ Բայց հասարակ մարդասպաններից գործակալությունը տարբերվում է նրանով, որ պահանջում է հիմնավորել սպանության դատավճիռը. զոհը պետք է այնպիսի հանցանք կատարած լինի, որ արժանի լինի մահվան։ Գործակալության աշխատակիցներն այնքան սկզբունքային են, որ Դրագիմիլովը ընդունում է իր սպանության պատվերը՝ անկեղծ կարծելով, որ ինքն արժանի է մահվան։ Բայց մահվան վճռի ընդունումը դեռ չի նշանակում, որ «Սպանությունների գործակալության» ղեկավարը մահը կընդունի առանց պայքարելու։

## Ստեղծման պատմությունը
Ջեկ Լոնդոնն առաջին անգամ է անդրադարձել դետեկտիվ ժանրին, չնայած այս անցումը կարող էր ենթադրվել. հեղինակի նախորդ գործը «Երեքի սիրտը» արկածային վեպն էր։ Սյուժեն հիմնված է մի գաղափարի վրա, որը Լոնդոնը վերցրել է Լյուիս Սինքլերից 1910 թվականին։ Նույն թվականին էլ նա սկսում է գրել վեպի մի մասը, բայց գործն առաջ չի շարժվում. ինչպես Լոնդոնն է ասում, ինքը չի կարողանում մտածել դեպքերի տրամաբանական ավարտ։ 1916 թվականին Ջեկ Լոնդոնը մահանում է՝ վեպը թողնելով անավարտ։ 1963 թվականին եղած նյութի, Լոնդոնի մտահղացումների, ինչպես նաև վեպի ավարտի՝ Լոնդոնի կնոջ նկարագրության հիման վրա վեպն ավարտում է Ռոբերտ Ֆիշը։ 1969 թվականին վեպի հիման վրա նկարահանվել է The Assassination Bureau Limited ֆիլմը, որի գործողությունները, ի տարբերություն վեպի, տեղի են ունենում ոչ թե ԱՄՆ-ում, այլ Եվրոպայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1969 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Ջեկ Լոնդոնի վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անավարտ վեպեր
Կատեգորիա:1963 թվականի ամերիկյան վեպեր
Տամաուլիպաս

**Տամաուլիպաս** (), պաշտոնական անվանումը՝ **Տամաուլիպասյի ազատ և ինքնիշխան նահանգ**, Մեքսիկայի 31 նահագներից մեկը։ Կազմված է 43 համայնքներից և մայրաքաղաք Սյուդադ Վիկտորիայից։ Մայրաքաղաքն անվանվել է ի պատիվ Մեքսիկայի առաջին նախագահ Գվադալուպե Վիկտորիայի։

## Տվյալներ
Նահանգը գտնվում է Մեքսիկայի հյուսիս-արևելքում։ Հարավ-արևելքում սահմանակից է Վերակրուսին, հարավ-արևմուտքում՝ Սան Լուիս Պոտոսին, արևմուտքում՝ Նուևո Լեոնին։ Հյուսիսում 370 կմ սահմանակից է ԱՄՆ-ին՝ ձգվելով Տեխաս նահանգի երկայնքով։

Տամաուլիպաս անվանումը ծագել է Տամահոլիպայից, ուաստեկյան տերմին, որի տամ նախածանցը նշանակում է «վայր (որտեղ)», հոլիպա-ի համար գիտական մեկնաբանում չկա, բայց ընդունված մեկնաբանություններից է «բարձր բլուրները»։ Նահանգի անվան ըստ մեկ այլ մեկնաբանության՝ այն ծագել է Ta ma ho'lipam-ից («վայր, որտեղ լիպանական ցեղն աղոթում է»)։

Բացի մայրաքաղաք Սյուդադ Վիկտորիայից մյուս խոշոր քաղաքներից են Ռեյնոսան, Նուևո Լարեդոն, Մատամորոսը, Տամպիկոն։

## Ժողովրդագրություն

## Տամաուլիպասի բուսական և կենդանական աշխարհը




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tamaulipas state government. 
* Ley de Escudo de Armas y el Himno de Tamaulipas
Ասոֆրա

**Ասոֆրա ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 11,84 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 263 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 36 կմ հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Լա Ռիոխայի (Իսպանիա) մունիցիպալիտետներ
Ախամիլ

**Ախամիլ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 66,15 կմ2 տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 61։ 2011 թվականին այդ ցուցանիշը հասել է ութսունի, այնուհետր սկսել է աստիճանաբար նվազել։ Բնակչության խտությունը կազմել է 1,21 մարդ/կմ²։ Ախամիլը գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 46 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ

File:AJAMIL-01.jpg|Ախամիլին բնորոշ ճարտարապետությամբ հատված
File:AJAMIL-02.jpg|Բնակավայրի կենտրոնը
File:AJAMIL-03.jpg|Եկեղեցին (XVI-XVII դարեր)
File:AJAMIL-04.JPG|Ծաղկազարդ պատշգամբներից մեկը
File:AJAMIL-06.jpg|Տիպական փողոց
File:AJAMIL-05.jpg|Գեղեցիկ փողոցներից մեկը

250px|մինի|աջից

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հակաֆեռոմագնիսներ

մինի|Հակաֆեռոմագնիսներում մագնիսական մոմենտներն ուղղված են իրար հակառակ և ուժով հավասար են: 
**Հակաֆեռոմագնիսներ**, նյութեր, որոնցում հաստատվել է ատոմների կամ իոնների մագնիսական մոմենտների հակաֆեռոմագնիսական կարգ։

## Հատկություններ
Սովորաբար նյութը վերածվում է հակաֆեռոմագնիսի, երբ նրա ջերմաստիճանը ցածր է որոշակի \,T_N Նեյլի ջերմաստիճանից, և մնում է հակաֆեռոմագնիս մինչև նրա ջերմաստիճանը չի անցնում \,T_K Կյուրիի ջերմաստիճանից։

## Հակաֆեռոմագնիսները տարրերում
Հակաֆեռոմագնիսներ են պինդ թթվածինը (a-մոդիֆիկացիա, երբ \,T_N ), քրոմը (\,T_N  = 310 K), ինչպես նաև մի շարք հողալկալիական մետաղներ։ Վերջիններում սովորաբար դիտվում է բարդ հակաֆեռոմագնիսական կառուցվածք \,T_N և (\,OK  ջերմաստիճանային տիրույթում։
Ավելի ցածր ջերմաստիճանում նյութը իրեն պահում է որպես ֆեռոմագնիս։ Համեմատաբար տարածված հակաֆեռոմագնիսների՝ հողալկալիական տարրերի մասին տեղեկություններ բերված են աղյուսակում։

 Տարածված հակաֆեռոմագնիսների մասին տեղեկություններ



## Հակաֆեռոմագնիսները քիմիական միացություններում
Քիմիական միացությունների թիվը, որոնք որոշակի ջերմաստիճանում վերածվում են հակաֆեռոմագնիսի, հասնում է հազարի։ Հակաֆեռոմագնիսների մեծամասնության \,T_N ջերմաստիճանը ավելի ցածր է սենյակային ջերմաստիճանից։ Բոլոր հիդրատացված աղերի համար \,T_N չի գերազանցում \,10 K, օրինակ՝ \,CuCl_2 \times 2H_2O Նեյլի ջերմաստիճանը \,T_N = 4,31 K:

Համեմատաբար պարզ միացություններ



## Կիրառություն
Ցածր ջերմաստիճաններում հակաֆեռոմագնիսներ օգտագործելով՝ հնարավոր է ստանալ հիշողության բջիջներ, որոնք պարունակում են 12 ատոմ (համեմատության համար, ժամանակակից կոշտ սկավառակներում 1 բիթ ինֆորմացիա պահելու համար անհրաժեշտ է մոտ 1 միլիոն ատոմ)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* К. М. Хёрд — Многообразие видов магнитного упорядочения в твёрдых телах
* Тябликов С. В. Методы квантовой теории магнетизма. 2-е изд. — М., 1975.

## Տես նաև
* Հակաֆեռոմագնիսականություն
* Ֆեռոմագնիսականություն

Կատեգորիա:Խտացված նյութի ֆիզիկա
Կատեգորիա:Մագնիսականություն
Կաչաղակ (նկար, Մոնե)

**Կաչաղակ** (), ֆրանսիացի նկարիչ Կլոդ Մոնեի (Claude Monet, 1840-1926) աշխատանքը, որ կատարվել է 1868-1869 թվականներին։ Նկարի չափերն են՝ 89×130 սմ, շրջանակով 120,5×164 սմ։

XIX դարի վերջի 60-ական թվականներին Մոնեին համակեց պատկերել և փոխանցել հանդիսատեսին զգացմունքներ ու տպավորություններ, որ արթնացել էին նրա հոգում բնության շրջապատում գտնվելիս։ Ոգեշնչվելով Պիսսարոյի ինչպես նաև Ռենուարի և Սիսլեի ստեղծագործություններից, նա ընկղմվեց ձյունե բնապատկերի պատկերման բարդության մեջ։ Դրանից ոչ շատ առաջ հանդիսատեսին էր ներկայացվել և հավանության արժանացել ձմեռային բնապատկերը, որ կատարվել էր նկարիչներ՝ Գյուստավ Կուրբեի կողմից, որտեղ ներկայացվում էր ձմեռային անտառի և որսի տեսարան։ Կարծես նվազեցնելով ոգևորությունը որ արտահայտվում էր Կուրբեի աշխատանքում, Մոնեն նախընտրել է պատկերել նկարում կաչաղակն՝ նստած դարպասի վրա, որպես փխրուն, միայնակ նոտայի, ինչ-որ մեկի կողմից պատահաբար նետված նոտաների հնգագծի վրա։ Նկարում պատկերը ողողված է լույսով և ձյունով, որոնք մեզ են փոխանցում խուսափող և կիսաթափանցիկ նյութի զգացողություն։

Նկարիչը ստեղծել է իմպրեսիոնիզմին հատուկ բնանկար, որն իր անվանումն է ստացել հինգ տարի անց, առաջին պաշտոնական ցուցադրությանը։ Այդ գյուղական բնապատկերում Էտրետայից քիչ հեռու, որ նկարվել է Մոնեի կողմից կարծես մեկ շնչով, օգտագործվել են հազվադեպ և այն ժամանակ ոչ այնքան վառ, դրա հետ մեկտեղ փայլուն անցումներ, որ ստեղծում են ձմեռային արևոտ օրվա անկրկնելի լուսավորում։

Այս նկարի հանդիսատեսի վրա թողած տպավորությունը, արտահայտել է հայտնի քննադատ Ֆելիքս Ֆենեոն, գրելով, որ հանդիսատեսը սովոր լինելով պաշտոնական գեղանկարչության և ակադեմիկոսներից եկող սարսափելի պատկերային սոուսին, հիացել էր այս թեթև նկարի խորհրդածությունից։

Մոնեի եղանակային նորույթը և համարձակությունը, ընկղմում է մեզ մեր հույզերի և զգացմունքների աշխարհ, ինչը ակներև տարանջատում է այդ նկարը ակադեմիական այդ ժամանակաշրջանին պատկանող ձմեռային պատկերներից։ Այդ իրավիճակն բացատրվում է նրանով, որ նկարը մերժվել է Փարիզյան սալոնի կողմից 1869 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Magpie, 1868—1869, Claude Monet, Google Art Project, www.googleartproject.com

Կատեգորիա:Կլոդ Մոնեի նկարներ
Կատեգորիա:Օրսե թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Կատեգորիա:1868 նկարներ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Բրի (Էնայի գավառ)

**Բրի** (), համայնք Ֆրանսիայում, Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Տերնե համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Լան շրջանի օկրուգը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ *02122*։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 59մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 42 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 30-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 12-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 71.4 %, 1999 թվականին եղել է՝ 79.6 %)։ 30 աշխատունակ բնակիչներից 29-ը աշխատում էին (15 տղամարդ և 14 կին), անաշխատանք էին 1-ը։
12 անգործունակ մարդկանցից 2-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 7-ը թոշակառու, 3-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Բրի 

Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թու Չեյնսի սկավառակագրություն

Ամերիկացի ռեփեր Թու Չեյնսը թողարկել է 3 ստուդիական ալբոմ, 12 միքսթեյպ, 1 մինի ալբոմ և 79 սինգլ։

## Ալբոմներ
### Ստուդիական ալբոմներ

### Միքսթեյպներ

### Մինի ալբոմներ

## Սինգլներ
### Սեփական սինգլներ

### Մասնակցությունը ուրիշների սինգլներում

## Արտաքին հղումներ
* Թու Չեյնսի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ
Ֆլեշ (հեռուստասերիալ, 2014)

«**Ֆլեշը»** (), ամերիկյան հեռուստասերիալ, նկարահանված Գրեգ Բեռլանտիի, Էնդրյու Կրայսբերգի և Ջեֆ Ջոնսի կողմից։ Եթեր է հեռարձակվում The CW հեռուստաալիքով։ Հիմնված է DC Comics-ի սուպերհերոսի Ֆլեշի (Բարրի Ալեն) հիման վրա, ստեղծված Ռոբերտ Կնայգերի, Ջոն Բրումի և Կարմին Ինֆանտինոյի կողմից։ Սերիալը "Նետ"-ի սփին-օֆֆն է, և տեղի է ունենում նույն ժամանակաշրջանում։ Առաջին սերիայի ցուցադրումը տեղի ունեցավ 2014 թ. հոկտեմբերի 7-ին։

2022 թվականի օգոստոսի 1-ին «Ֆլեշը» սերիալի գործադիր պրոդյուսեր՝ Էրիկ Ուոլլեսը հայտարարեց, որ գալիք 9-րդ սեզոնը, որը բաղկացած կլինի 13 սերիաներից՝ կդառնա սերիալի վերջին սեզոնը, այսպիսով ավարտելով Ֆլեշի մասին պատմող սերիալը։

2023 թվականի մայիսի 24-ին հեռարձակվեց սերիալի եզրափակիչ սերիան։

## Սյուժե
Բարրի Ալենը մանուկ հասակում ականատես է լինում իր մոր սպանությանը, որում անարդարացիորեն մեղադրում են հորը և դատապարտում։ Բարրին լինելով դատաբժշկական փորձագետ փորձում է բացահայտել մոր սպանության հետ կապված ողջ ճշմարտությունը, որի հետքերը նրան տանում են գիտնական Հարրիսոն Ուելսի մասնիկների արագացուցչի մոտ։ Մասնիկների արագացուցչի պայթյունից հետո կայծակը հարվածում է Բարրիին, որի պատճառով նա 9 ամիս ընկնում է կոմայի մեջ։ Արթնանալով, նա իմանում է, որ ունի գերմարդկային արագությամբ շարժվելու կարողություն։

## Դերասանական կազմ

:  = Գլխավոր դեր եթերաշրջանում
:  = Երկրորդական դեր եթերաշրջանում
:  = Եթերաշրջանում հրավիրված դերասան
:  = Դերը խաղացել է այլ դերասան
:  = Չի հայտնվել

### Գլխավոր դերեր

### Երկրորդական կերպարներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան քրեական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Սփին-օֆֆ հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ֆլեշ
Կատեգորիա:CW-ի բնօրինակ ծրագրեր
Ջրահարսի երգը

**Ջրահարսի երգը** բրազիլական մինի-սերիալ արտադրված Ռեդե Գլոբոյի կողմից, հեռարձակվել սկսել է 2011 թվականի հունվարի 11-ից, սցենարի հեղինակը Գլորիա Պերեզն է, Իսիս Վալվերդեն գլխավոր դերում էր։

## Սյուժեն

Հիմնականում վերաբերվում է բրազիլական կարնավալին, երբ կարնավալի ժամանակ երգչուհին երգում է ջրահարսի երգը այդ ժամանակ նրա վրա կրակում են։

## Համաշխարհային ցուցադրություն

Կատեգորիա:Բրազիլական հեռուստասերիալներ
Բելլա Հադիդ

**Իզաբելլա Խաիր Բելլա Հադիդ** (, ), ամերիկացի մոդել։ 2016 թվականին պրոֆեսիոնալների քվեարկության արդյունքներով ճանաչվել է «Տարվա մոդել»։ Համարվում է նորաձևության *Dior* և *Bulgari* տների դեմքը և դեսպանը։

## Վաղ կյանք
Հադիդը ծնվել և մեծացել է Վաշինգտոն քաղաքում։ Մուլտիմիլիոնատեր և անշարժ գույքի գործակալ Մուհամեդ Հադիդի ու Յոլանդա Ֆոսթերի դուստրն է։ Ունի մեկ ավագ քույր՝ Ջիջի Հադիդը, և մեկ կրտսեր եղբայր։ Ունի երկու կիսախորթ քույրեր և հինգ խորթ քույրեր։

## Գործունեություն
### Մոդելային կարիերա
Այժմ IMG Models գործակալության անդամ է։ Նրա քույրը՝ Գիգի Հադիդը նույնպես մոդել է, նրանք միասին աշխատել են մի շարք միջոցառումների ժամանակ, ներառյալ Թոմֆորդի և Դիանե ֆոն Ֆուրսթենբերգի ցուցադրությունները Նյու Յորքի նորաձևության շաբաթում 2015-ի սեպտեմբերին։ 2015-ի Նոյեմբերին նա հայտնվեց Seventeen ամսագրի շապիկին և ներկայացավ ֆոտոշարքերով մի շարք ամսագրերում, այդ թվում՝ Vogue Australia և Elle: 

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Դահրազ

300px|մինի|աջից|Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ
**Դահրազ**, լքված գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում, շրջկենտրոնից՝ 19 կմ, մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 33 կմ հեռավորության վրա, ընդգրկված է Սառնաղբյուր համայնքի կազմում։

## Բնակչություն
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել է ադրբեջանցիների կողմից Արցախյան պատերազմի ժամանակ՝ 1992 թ. հունիսին, ազատագրվել 1992 թ. սեպտեմբերին։ Այժմ այնտեղ բնակվում են 4 դահրազեցիներ։ Պատերազմից հետո գյուղը չի վերականգնվել։

## Տեսարժան վայրեր
Դահրազում կան պատմամշակութային հուշարձաններ՝ կանգուն վիճակում գտնվող Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (1862 թ.) և գյուղից 500 մ հյուսիս-արևելք գտնվող Դահրազ (Հոռումսիմ) ամրոցը (9-13 դդ.):

250px|մինի|Դահրազի Սբ. Աստվածածին եկեղեցին

## Արտաքին հղում
* Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գյուղեր
Քեյջ Բեյքեր

**Քեյջ Բեյքեր** (; ), ամերիկուհի գրող։

## Կենսագրություն
Քեյջ Բեյքերը ծնվել է 1952 թվականի հունվարի 10-ին, Կալիֆոռնիա նահանգի Հոլիվուդ քաղաքում։ Քեյջ Բեյքերը առաջին անգամ տպագրվել է 1997 թվականին «Asimov’s Science Fiction» հանդեսում։ Նրա առաջին վեպը՝ «*In the Garden of Iden*» վերնագրով, հրատարակվել է 1997 թվականին և ներառվել է տարվա ամենավառ դեբյուտների շարքում՝ իր վրա սևեռելով քննադատների ուշադրությունը։ Երկրորդ վեպը՝ «*Sky Coyote*» անվանմամբ հրատարակվել է 1999 թվականին։ Հետո, 2011 թվականին լույս են տեսնում նրա երրորդ և չորրորդ վեպերը՝ «*Mendoza in Hollywood*» և «*The Graveyard Game*» անվանումներով։ 2002 թվականին նա հրատարակում է իր առաջին պատմվածքների ժողովածուն՝ «Black Projects, White Knights» վերնագրով։

Վախճանվել է 2010 թվականի հունվարի 31-ին արգանդի քաղցկեղի հիվանդությունից։

Գրականության հետ մեկտեղ, Քեյջ Բեյքերը զբաղվում էր գեղանկարչությամբ։ Բայցի այդ, նա ուսուցանում էր նաև անգլերեն։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* 2004, Theodore Sturgeon Award «Լավագույն գիտական ֆանտաստիկա պատմվածք» անվանակարգի «Մարսա կայսրուհին» համար() (2003)
* 2009, Նեբուլա մրցանակ «Պատմվածք»-ի անվանակարգում The Women of Nell Gwynne’s համար (2009)
* 2010, Լոկուս մրցանակ «Պատմվածք»-ի անվանակարգում The Women of Nell Gwynne’s համար (2009)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քեյջ Բեյքերի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Հացիկ (այլ կիրառումներ)

**Հացիկ ** կարող է վերաբերել՝

* Հացիկ (Մշո գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։
* Հացիկ (Արմավիրի մարզ) - գյուղ ՀՀ Արմավիրի մարզում, Արմավիրի տարածաշրջանում։
* Հացիկ (Շիրակի մարզ) - գյուղ ՀՀ Շիրակի մարզում։
* Հացիկ (լեռնագագաթ) - լեռնագագաթ Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռնահամակարգում։

## Տես նաև
* Հացիկավան - գյուղ ՀՀ Շիրակի մարզում։
* Հացեկաց - գյուղ պատմական Հայաստանի Տարոն (կամ Տուրուբերան) գավառում։
Էրսե (Իսպանիա)

**Էրսե ** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 17,21 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 370 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 7 կմ հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Լա Ռիոխայի (Իսպանիա) մունիցիպալիտետներ
Երկաթյա շեյխ

230px|մինի|Երկաթյա շեյխը թիմակից Նիկոլայ Վոլկովի հետ (1986թ․)
**Հուսեին Խոսրով Ալի Վազիրի** (, , ), առավել հայտնի **Երկաթյա շեյխ** (*The Iron Sheik*) ռինգային անվամբ, ամերիկաբնակ իրանցի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), նախկին օլիմպիական ըմբիշ և դերասան, Իրանի զինված ուժերի նախկին զինվորական, WWE (2005) և NWA փառքի սրահների անդամ (2008)։

Առավել հայտնի է եղել «World Wrestling Federation» (WWF, այժմ՝ WWE) կազմակերպությունում ունեցած ելույթներով, որտեղ որպես գլխավոր հիլ, նվաճել է WWF չեմպիոնական տիտղոսը՝ չորս շաբաթ անց այն զիջելով գլխավոր բեյբիֆեյս Հալկ Հոգանին։ Մեկ անգամ նվաճել է նաև WWF աշխարհի թիմային չեմպիոնական տիտղոսը «Ռեսլմանիայի» անդրանիկ թողարկման ժամանակ (Նիկոլայ Վոլկովի հետ)։

2005 թվականին առաջադրվել է WWE փառքի սրահ։

Մահացել է 2023 թվականին, 81 տարեկանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* ԱՊաշտոնական կայք
* Էջը WWE.com կայքում

Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:WWE փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Թեհրան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Իրանցի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Իրանցի մարզիկներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Մարտի 15 ծնունդներ
Կուդկա (գետ)

**Կուդկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Յարոսլավլի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Վելիկայա գետի ձախ ափից 199 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 55 կմ, ավազանի տարածքը 490 կմ2 է։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վադնիյե, գետը ենթաավազան չունի, գետի գետային ավազանը Նարվա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 01030000112102000027857
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 102002785
* Ավազանի կոդը — 01.03.00.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 2
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մարինա Ալես

**Մարինա Ալես** (*Մարինե Կառլենի Վարդանյան-Համբարձումյան*) (նոյեմբերի 24, 1958, Մոսկվա), երգահան, բարերար, Սայաթ-Նովայի համահայկական մրցույթ-փառատոնի մրցանակակիր։

## Կենսագրություն
### Կրթություն
Մարինա Ալեսը ծնվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 24-ին, Մոսկվայում։ 1975 թվականին ընդունվել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարան, դաշնամուրի բաժին։ 1979 թվականին, ուսումնարանն ավարտելուց հետո, նա աշխատանքի է անցել Երևանի Արտեմի Այվազյանի անվան երաժշտական դպրոցում` որպես մանկավարժ։ 1982 թվականին Մարինան ընդունվում է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի թատերագիտական բաժին, որն ավարտում է 1987 թվականին։

Այնուհետև Մարինա Ալեսը տեղափոխվում է Մոսկվա և կատարելագործվում Մոսկվայի Թատերական արվեստի պետական ինստիտուտում։

### Աշխատանքային տարիներ
Վերադառնալով Երևան Մարինան աշխատանքի է անցնում ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտում, միաժամանակ դասավանդելով Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի արվեստի տեսության և պատմության ամբիոնում, ուր շարունակում է իր գործունեությունը մինչև 1998 թվականը։

Աշխատանքի բերումով 1993 թվականին մեկնում է ԱՄՆ։ 1998-2008 թվականներին աշխատել է Վաշինգտոնում և Մոսկվայում` որպես արվեստի խորհրդատու։

## Ստեղծագործական կյանք
Ալես ստեղծագործական կեղծանունը վերցրել է իր երկու երեխաների՝ Ալեքսանդր և Սեդա անունների հապավումից։ Մարինա Ալեսը շուրջ 300 երգերի հեղինակ է։ Նրա երգերի և հայերեն և ռուսերեն տեքստերի հեղինակն ինքն է։ Նա թողարկել է 5 սկավառակ՝ «Կհեռանամ ինձանից», «Իմ բարդիներ», «Մտորումներ», «Քո կողքին և առանց քեզ», «Ոտաբոբիկ` երկնքով»։ Նրա երգերը կատարում են Հայաստանի երգարվեստի լավագույն ներկայացուցիչները։ Մարինան հեղինակել է 12 սինգլ՝ «Քարե անձրև», «Պատրանքի թևով», «Постойте, господа», «Դարի զավակներ» և այլն։

## Պարգևներ և մրցանակներ
Մարինա Ալեսն արժանացել է Սայաթ-Նովայի համահայկական մրցույթ-փառատոնի գլխավոր մրցանակին։ Նա 1989 թվականից Հայաստանի թատերական գործիչների միության անդամ է։ 2008 թվականից ապրում է Երևանում։

Նա արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների և պատվոգրերի, որոնցից են՝ Վաշինգտոնում հայ-ամերիկյան ասամբլեայի և Մոսկվայի «Արմենիա» պրոդյուսերական ընկերության կողմից ստացած մրցանակները՝ հայկական արվեստում ունեցած ավանդի համար։ 2010 թվականին լույս է տեսել Մարինա Ալեսի «Բեկորներ» բանաստեղծությունների ժողովածուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Շի Շի շի շի շի

**Շի Շի շի շի շի** կամ **Պատմություն այն մասին, թե ինչպես Շի անունով մարդը կերավ առյուծներին** (չին.՝ 施氏食獅史, փինյին.՝ Shī Shì shí shī shǐ), բանաստեղծություն դասական չինարենով, որպես կատակ գրված 20-րդ դարի ամերիկա-չինացի լեզվաբան Չժաո Յուանժեմենի կողմից։ Անվանումը թարգմանվում է ինչպես «պատմություն այն մասին, թե ինչպես Շի անունով մարդը կերավ առյուծներին»։ Արտասանվում է 32 վանկով և բոլոր 32 վանկերը արտասանվում են որպես *շի*։

## Տես նաև
* Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo
* James while John had had had had had had had had had had had a better effect on the teacher
* That that is is that that is not is not is that it it is

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Կատեգորիա:Բառախաղեր
Պղնձի-քարի դար

250px|մինի|աջից
250px|մինի|աջից
**Էնեոլիթ** (-պղնձե և  (աօց)-քար), պղնձի դար, պղնձաքարային դար, նոր քարի դարից (նեոլիթ) բրոնզի դարին անցնելու ժամանակաշրջան։ Այն բնորոշվում է պղնձագործության զարգացմամբ, թեև տնտեսության մեջ քարե գործիքները դեռևս շարունակում էին գերիշխել։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
էնեոլիթում քարե գործիքների կողքին երևան են գալիս առաջին պղնձե գործիքները, որոնք սկզբում պատրաստվում էին զտաբեկոր, այնուհետև՝ հանքային պղնձից։ Ուսումնասիրողների մեծ մասը էնեոլիթը համարում է ոչ թե նախնադարյան պատմության առանձին ժամանակահատված, այլ բրոնզի դարի նախնական շրջան։ Եգիպտոսում և Միջագետքում էնեոլիթը սկսվում է մեր թվարկությունից առաջ 4-րդ, Եվրոպայում՝ մեր թվարկությունից առաջ 3-րդ հազարամյակներում։ Նախկին ՍՍՀՄ-ի տարածքում հայտնի են Անաուի, Նամազգա-թեփեի (Միջին Ասիա), Տրիպոլիեի (Ուկրաինա) էնեոլիթյան բնակատեղիները։ էնեոլիթյան մարդը բնակվել է գետերի ու լճերի ափերին, զբաղվել բրիչային երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ էնեոլիթին բնորոշ է փայլեցրած գունազարդ (հալաֆյան տիպի) և սև խեցեղենը, հանդիպում է նաև անփայլ, ալիքավոր նախշերով և հարդախառն կոպիտ խեցեղեն։

## Հայկական լեռնաշխարհ

Հայկական լեռնաշխարհի էնեոլիթյան բնակատեղիները պատկանում են հիմնականում մեր թվարկությունից առաջ 5-4, մասամբ՝ 3 հազարամյակներին։ Դրանցից արժեքավոր նյութեր են տվել հատկապես Շամիրամ-Ալթի (Վանա լճի մոտ, ուրարտական Մենուա թագավորի ջրանցքի ափին), Նախիջևանի Քյուլ-թափա առաջին, Էջմիածնի Մոխրաբլուր, Մխլու-թափա արհեստական բլուրները, Թեղուտը (Էջմիածնից հարավ)։

## Խալկոլիթյան բնակավայրեր
Վերջին չորս տասնամյակներում խալկոլիթյան մեծաթիվ բնակավայրեր են բացահայտվել ժամանակակից Հայաստանի ամբողջ տարածքում։ Դրանցից չորսը` Ադաբլուրը և Թեղուտն Արարատյան դաշտում, Արենի-1-ը՝ Վայոց Ձորում, Գոդեձորը՝ Սյունիքում, մասնակիորեն պեղվել են։ Սրանք բոլորն էլ թվագրվում են Ք. ա. 4500-3400 թթ.։ 
#### Թեղուտ
Թեղուտը յայլաղային անասնապահությամբ զբաղվող հովիվների փոքրիկ գյուղակ էր՝ բաղկացած կիսագետնափոր, կլոր հատակագծով խրճիթներից։ Այստեղ հայտնաբերվել են բարձրորակ կավամաններ, ինչպես նաև պղնձե գործիքներ՝ ներկրված այլ վայրերից։ 
#### Ադաբլուր
Ադաբլուրն ակնհայտորեն ավելի մեծ էր։ Բնակատեղին բաղկացած էր ընդարձակ, բազմասենյակ համալիրներից, որոնք ձգվում էին փողոցների երկայնքով։ Այստեղ հայտնաբերվել են արհեստանոցների մնացորդներ և կավե քանդակներ։ 
#### Արենի-1
Արփա գետի կիրճի Արենի-1 քարանձավի չոր միջավայրը և կայուն ջերաստիճանը ձևավորել են հիանալի պայմաններ օրգանական նյութերի պահպանման համար։ Հացահատիկը, մրգերը, կտորը, կաշին և նույնիսկ խոտը, որոնք սովորաբար չեն պահպանվում այլ վայրերում, մեզ տանում են արտեֆակտերի մի անհայտ աշխարհ, որն ստեղծվել է խալկոլիթյան ժամանակաշրջանում։ Եզակի են քարանձավի խորքում հայտնաբերված` աշխարհում մինչ այժմ հայտնի գինու ամենահին հնձանը, որը թվագրվում է Ք. ա. 4000 թ. և տրեխը՝ Ք. ա. 3600 թ.։

#### Գոդեձոր
Գոդեձորը տեղակայված է բարձր լեռնային, ալպիական արոտավայրերի միջավայրում։ Այն կարևոր անցակետ ու փոխանակման կենտրոն էր շարժունակ հովիվների համար։ Այստեղ կուտակվում էր հետիոտնի երկու-երեք օրվա ճանապարհի հեռավորությամբ հանքավայրերից բերված վանակատը և ապա արտահանվում։ Կավի վրայի կնիքների դաջվածքները վկայում են մասնավոր, շատ հավանական է՝ ընտանեկան ունեցվածքի նշագրման ավանդույթի մասին։

Կատեգորիա:Պղնձի-քարի դար
Սամվել Դանիելյան (ըմբիշ)

**Սամվել Վլադիմիրի Դանիելյան** (1971, նոյեմբերի 2, Բաքու), հունահռոմեական ոճի հայազգի ըմբիշ, մարզիչ, Ռուսաստանի եռակի չեմպիոն (1992, 1993, 1999), Եվրոպայի չեմպիոն (1999), 1991 թվականի աշխարհի գավաթակիր, հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի չեմպիոն (1995), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1995)։

## Կենսագրություն
Սամվել Դանիելյանը ծնվել է 1971 թվականին Բաքվում։ 1978 թվականից զբաղվել հունահռոմեական ըմբշամարտով Ֆելիքս Ավակովի և ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Էդուարդ Կասպարովի ղեկավարությամբ։ 1987 թվականից եղել է ԽՍՀՄ պատանեկան հավաքականի անդամ։ 1989 թվականին Արցախյան ազատամարտի տարիներին տեղափոխվել է Կրասնոդար, հետագայում՝ Դոնի Ռոստով, որտեղ շարունակել է զբաղվել ըմբշամարտով Պյոտր Չինիբալայանցի ղեկավարությամբ։ 1991-2001 թվականներին եղել է Ռուսաստանի հավաքականի անդամ՝ դառնալով հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի գավաթակիր (1991)։ 1996 թվականից՝ Ատլանտայի օլիմպիական խաղերի մասնակից։

2001 թվականին ավարտել է կարիերան։ 2008 թվականից Մոսկվայի Իվան Յարիգինի անվան թիվ 64 Ըմբշամարտի պալատի մարզիչն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էջը օլիմպիականների բազայում 
*Интервью Самвела Даниеляна газете «Спорт-Экспресс»

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Սամվել Դանիելյան (ճարտարապետ)

**Սամվել Սայիկի Դանիելյան** (), հայ ճարտարապետ։ Երևանի գլխավոր ճարտարապետ (2004-2011)։

## Կենսագրություն
1968-1974 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետա-շինարարական ֆակուլտետում, 1984 թվականին պաշտպանել է գիտական թեզը Մոսկվայի ճարտարապետական ինստիտուտում, Ճարտարապետության թեկնածու (1988), դոցենտ (1992)։ 1973-1975 թվականներին եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լաբորատորիայի ինժեներ, 1975-1983 թվականներին՝ ճարտարապետության և շինարարական արդյունաբերության ամբիոնի ասիստենտ, 1983-1990 թվականներին դասավանդել է նույն ամբիոնում։ 1990-1996 թվականներին եղել է Ճարտարապետության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ, 1996 թվականին՝ Երևանի գլխավոր Ճարտարապետի տեղակալ։ 1998-2000 թվականներին եղել է ՀՀ Կառավարության աշխատակազմի քաղաքաշինության և բնական ռեսուրսների վարչության պետի տեղակալ։ 2000-2003 թվականներին՝ Ճարտարապետության ֆակուլտետի դեկան, 2003-2004 թվականներին՝ Երևանի քաղաքապետարանի ճարտարապետության և քաղաքաշինական վարչության պետ։ 2004-2011 թվականներին զբաղեցրել է Երևան քաղաքի գլխավոր ճարտարապետի պաշտոնը։ 2011 թվականից "Classic AD" դինամիկ զարգացող ճարտարապետական արվեստանոցի գլխավոր ճարտարապետն է։

Սամվել Դանիելյանի նախագծերով կառուցվել են ՝
* Բնակելի շենքեր Սպիտակի շրջանի Լեռնանցք համայնքում
* Բնակելիներ Երևանում, Լուսակերտում, Բյուրականում
* Ֆիզիկայի ինստիտուտի լաբորատորիան Արագած լեռան մոտ
* Առողջապահական համալիր Աբովյանում
* «Սյունիք» ռեստորանը Աբովյանում
* Բիզնես կենտրոն Երևանում
* Պահածոների գործարանի առողջարան Աղվերանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Սամվել Դանիելյան, Հին ու նոր Երևանի խաչմերուկում

Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ