Բրեյնռոթ

**Բրեյնռոթ** (անգլերեն "brain rot"  -**ուղեղի քայքայում**), ինտերնետում ցանկացած ցածր որակի կամ մակարդակի բովանդակություն, որը կարող է առաջացանել բացասական հոգեբանական և կոգնետիվ հետևանքներ։ Տերմինը նաև վերաբերում է թվային մեդիայի չափից ավելի օգտագործմանը, հատկապես կարճաժամկետ ժամանցին և դումսքրոլինգին, ինչը կարող է ազդել կոգնետիվ առողջության վրա։ Տերմինը ծագել է Ալֆա և Բետա սերունդների առցանց մշակույթներում։

## Ծագում և օգտագործում
Ըստ *[[Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչություն|Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչությ]]ան*, տերմինը առաջին անգամ օգտագործվել է 1854 թվականին՝ Հենրի Դեյվիդ Թորոյի *[[Ուոլդեն կամ կյանքն անտառում|«Ուոլդեն»]]* գրքում։ Թորոն քննադատում էր այն, ինչը նա տեսնում էր որպես ինտելեկտուալ չափանիշների անկում՝ երբ բարդ գաղափարները ավելի քիչ էին գնահատվում, և նա դա համեմատում էր 1840-ականների Եվրոպայում «կարտոֆիլի քայքայման» հետ։

Այն առցանց օգտագործվել է դեռ 2004 թվականին։ 2007-ին «ուղեղի քայքայում» տերմինը օգտագործվել է Twitter-ի օգտատերերի կողմից՝ ծանոթությունների խաղերային շոուները, տեսախաղերը և «օնլայն ժամանցը» նկարագրելու համար։ Առցանց, արտահայտությունը սկսվեց ավելի շատ օգտագործվել 2010-ականներին, նախքան 2020 թվականին Discord-ում արագորեն ավելի տարածվելը և ինտերնետային մեմ դառնալը։ 2024 թվականին այն ամենից հաճախ օգտագործվում էր Ալֆա սերնդին քննադատելով՝՝ նշելով, որ սերունդը «չափազանց խորասուզված է առցանց մշակույթի մեջ»։ Տերմինը սովորաբար կապված է անհատի բառապաշարի հետ, որը բաղկացած է բացառապես ինտերնետային հումորներից։ Ըստ Օքսֆորդի՝ 2023-ից մինչև 2024 թվականը տերմինի օգտագործումն աճել է 230%-ով մեկ միլիոն բառի հաճախականությամբ։ Լեզվաբան Բրենթ Հենդերսոնը կանխատեսել է, որ տերմինը կշարունակի օգտագործվել՝ նշելով դրա արդիականությունը։

Տերմինը հաճախ կապվում է Ալֆայի և Z սերունդների շրջանում տարածված ժարգոնների և հասկացությունների հետ, ինչպիսիք են՝ «skibidi» (YouTube-ի *[[Skibidi Toilet]]* շարք), «rizz» (հմայք, խարիզմա), «gyatt» (հետույք), «fanum tax» (սնունդ գողանալ), «sigma» (նկատի ունենալով առաջնորդին կամ ալֆա տղամարդուն) և «դելուլու» (զառանցանք)։ Որոշ առցանց բովանդակություն ընդհանուր կոչվում է «բռեյնռոթ», ինչպես օրինակ *«Skibidi Toilet»* վեբ շարքը։

## Ազդեցություն
2024 թվականին տերմինը ճանաչվել է Օքսֆորդի տարվա բառ՝ գերազանցելով այլ բառերին, ինչպիսիք են «*demure*»-*ը* և «*romantasy»-ն*։ Դրա ժամանակակից օգտագործումը *[[Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչություն|Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակության]]* կողմից սահմանվում է որպես «մարդու մտավոր վիճակի ենթադրյալ վատթարացում, հատկապես դիտվում է որպես այնպիսի նյութի (հատկապես առցանց բովանդակության) գերօգտագործման արդյունք, որը համարվում է անիմաստ կամ անհետաքրքիր»։

Նույն տարում միլլենիալ ավստրալացի սենատոր Ֆաթիմա Փայմանը հայտնվել է վերնագրերում՝ Ավստրալիայի խորհրդարանում կարճ ելույթ ունենալիս  Ալֆա սերնդի ժարգոնը օգտագործելու համար: Նա ելույթը ներկայացրել է որպես «ոմեր հասարակության հաճախ մոռացված զանգվածին» ուղղված՝ նկատի ունենալով Զեթ և Ալֆա սերունդներին, և ասել, որ նա «կներկայացնի իր հայտարարության մնացած մասը իրենց ծանոթ լեզվով»։ Օգտագործելով ժարգոնային տերմիններ՝ Փեյմանը քննադատել է կառավարության ծրագրերը, որոնք վերաբերվում էին 14 տարեկանից ցածր երեխաներին սոցցանցերից օգտվելու արգելմանը և ասել. «Չնայած որ ձեզանից մի մասը դեռ չի կարող ընտրել, հուսով եմ, որ երբ ընտրեք, դա կլինի  ավելի շատ աուրայով ավելի թույն կառավարություն համար։ Սկիբիդի»։ Ելույթը, որը գրվել է 21-ամյա աշխատակցի կողմից, ոմանց կողմից պիտակավորվել է որպես առցանց աշխարհից դուրս «բռեյնռոթի» օրինակ։

## Տես նաև
* Էլզագեյթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանցային տերմինաբանություն