Սանտյագո դե Լիներս

**Սանտյագո դե Լիներս** (այլ։ ամբողջական իսպաներեն տարբերակ  **Սանտյագո Անտոնիո Մարիա դե Լիներս Բրեմոն**, կամ ֆրանսերեն  **Ժակ դե Լինե**, կամ խառը տարբերակով **Սանտյագո Լինե**, , ֆրանսիացի ազնվական, որ անցել է իսպանական ծառայության։ 

Այս պաշտոնում նա հետ է մղում բրիտանացիների կողմից Հարավային Ամերիկան գրավելու երկու փորձ։ Նա 1807-1809 թվականներին եղել է Ռիո դե լա Պլատայում։ Նա Ռիո դե լա Պլատայի փոխարքայության նախավերջին տեղակալն է։ Մահանում է՝ փորձելով հակադրվել Իսպանական գաղութների անկախության պատերազմին։

## Կենսագրություն
### Ծագումնաբանություն և վաղ տարիներ
Ժակ  (ավելի ուշ Սանտյագո) դե Լիներսը ծնվել է 1753 թվականի Նիորե քաղաքում հուլիսի 25-ին, որը մտնում էր ֆրանսիական Պուատու  նահանգի մեջ։
Այս ընտանիքի շատ անդամներ իրենց ցույց են տվել զինվորական ծառայության մեջ։ Լիներներից մեկը մահացել է 1356 թվականին Պուատյեի ճակատամարտում, իսկ մյուսը 1747 թվականին Լոուֆելդի ճակատամարտում
:
Ժակը ինը երեխաներից չորրորդն էր, 1765 թվականին՝ 12 տարեկան հասակում, Ժակը ընդունվում է ռազմական դպրոց Մալթայում, հետո սովորում է  իսպաներեն։ 1768 թվականին նա վերադառնում է Ֆրանսիա՝ որպես Մալթայի ասպետ
:
Ֆրանսիան դադարեցնում է պատերազմը։ Վեց տարի անցկացնելով կայազորի ծառայության մեջ, նահանջի հույս չունենալով՝ Ժակ Լինեերսը 1774 թվականին խնդրում է գնալ հանգստի։

### Իսպանական նավատորմում
Ժակը հույս ուներ իրեն դրսևորել Ալժիրի արշավանքի ժամանակ, որը ղեկավարում էր Օ Ռեյլը։ 1775 թվականին Լիներսը կամավոր մտնում է Պեդրո Կաստեխոնիի նավատորմը։ Եվ երբ իսպանական արշավանքը ձախողվում է,  Լիներսը 1775 թվականին որպես օտարերկրացու ընդունում են սովորելու որպես գարդիոմարին։
Քննություն տալով՝ կոչման համար՝ Լիներսը մտնում է իսպանական նավատորմ։ Իսպանա-պորտուգալական պատերազմում նա մասնակցում է բրազիլական արշավանքին
:

Պատերազմի ավարտից մեկ տարի անց Իսպանիան մասնակցում է Ամերիկայի անկախության պատերազմի 1779-1781 թվականին Սեն-Վինսենտ նավի վրա նա վերցրել է մի քանի անգլիական նավեր։ 1782 սկզբին Լիներսը տեղափոխվում է  «Սան-Պասկլ» և էսկադրայի կազմում ուղևորվում 
Մինորկա.
Մաոն նավահանգստի բլոկադայի ժամանակ Լիներսը նորից կարողանում դրսևորել իրեն։ Երկու բրիտանական նավերով (14-10-հրետանիով) նրան հաջողվում է ականապատել իսպանական նավատորմը։ Օգտվելով մառախուղից՝ Լիներսը տասնվեց նավակներով աբորդաժի մեջ է վերցնում այդ նավերը և տանում է դեպի  իսպանացիները։ Արկածախնդրությանը մասնակցող իսպանացիները գնդակոծվում են ինչպես նավերից, այնպես էլ ափամերձ հրետանուց ոչնչանում են, իսկ ինքը՝ Ժակ Լիներսը, ծանր վիրավորվում է։ Ապաքինվելով՝ նա շարունակում է մասնակցել պաշարմանը, որն հաջողությամբ ավարտվում է 1782 թվականի փետրվարի 5-ին

Ոգեշնչված անգլիացիներից Բալեարի ազատագրումով՝ բուրբոնները 1782 թվականին փորձում են կրկին գրավել Ջիբրալթարը։ 1782 թվականի սեպտեմբերի 13-ին տասը լողացող մարտկոցներ նավահանգստից պետք է հարձակվեին բերդի վրա, բայց միայն երեքն են հասնում պահանջվող հեռավորությանը։ Երկրորդի շրջանակներում, Նասաու-Սիգենի իշխանի հրամանատարությամբ Լիներսը կռվում է։ Մարտկոցը կռվում է 17 ժամ, մինչև օդ թռչելը։ Մեկ այլ արկ կրակ է առաջացնում՝ հարվածելով վառոդի պահեստին։ Լինեսը և Մասաու–Սիեգենը հայտնվում են ջրի մեջ։ Պաշարման ընթացքում մի քանի անգլիական նավեր կարողանում են ճեղքել պաշարումը։ Հետապնդումներից մեկի ժամանակ Լիներսը կարողանում է գրավել նավերից մեկը։ Դրա և պաշարման ընթացքում կատարած գործողությունների համար նրա պաշտոնը բարձրացնում են.։

Անգլիայի հետ պատերազմի ավարտից հետո Լինիերսը մասնակցում է Ալժիրի հետ մեկ այլ պատերազմի։ Հաշվի առնելով այն փաստը, որ այս արշավանքը նույնպես ավարտվում է անհաջողությամբ, որոշվում է հաշտություն կնքել։ Լինիերսին ուղարկում են Ալժիր՝ որպես կառավարիչ։ Խաղաղությունից բացի, նրան հաջողվում է հասնել ֆրանսիացի, իսպանացի և իտալացի բանտարկյալների ազատ արձակմանը.

### Ամերիկայում
thumb|
1788 թվականին Լիներսը ուղարկվում է Լա Պլատա։ 1791 թվականին Բուենոս Այրեսում նա ամուսնանում է երկրորդ անգամ, 1792 թվականի սկզբին նշանակվում է նավի կապիտան։ 1796-1802 թվականներին Սանտյագո դե Լիներսը, ապավինելով Մոնտեվիդեոյին, պաշտպանում է նահանգապետությունը բրիտանական նավերից։ Այս ծառայության ընթացքում նա հանդիպում է Սասսենի մարկիզին.
 
1802 թվականին Ամյենի խաղաղությունից հետո, Լիներսը նշանակվում է Պարագվայի ճիզվիտական առաքելությունների կառավարիչ։ Այս պաշտոնում երեք տարի անցկացնելուց հետո Սանտյագո դե Լիներսը 1805 թվականին վերադառնում է Բուենոս Այրես։ Ճանապարհին, առանց ծննդաբերության ընթացքում համապատասխան բժշկական օգնություն ստանալու, նրա երկրորդ կինը մահանում է։ Հասնելով Բուենոս Այրես՝ Լիներսը ղեկավարում է նավատորմը։

## Պայքար անգլիական արշավանքների դեմ
thumb|Ռազմական գործողությունների թատերաբեմ
1805 թվականին առաջին աստիճանի կապիտան Խոյում Պոպգեմը հոլանդացիներից գրավում է Քեյփի գաղութը։ 1806 թվականին նա որոշում է գրավել իսպանական Ռիո դե լա Պլատան անգլիական թագի համար։ Նավերի վրա բեռնելով գեներալ Բերեսֆորդի 1400 զինվորներին (800 մարդ՝ա 71 լեռնային գնդից և 600 մարդ ВМС-ից), 6 ֆրեգատներից, 3 կորվետներից և 5 տրանսպորտային նավերից բաղկացած էսկադրիլիան ուղևորվում է դեպի Հարավային Ամերիկա.

Հունիսի 10-ին ջոկատը հայտնվում է Ռիո դե լա Պլատայի ջրերում։ Օգտվելով նրանից, որ իսպանական զորքերը գտնվում էին Մոնտեվիդեոյում, հունիսի 27-ին գրավում է Բուենոս Այրենսը..

Պաշտպանվող Սանտյագո Լիներսը մոլորության մեջ ընկնում բրիտանական նավատորմի զորավարժություններից և բաց է թողնում վայրէջքը Կիլմեսում.

Իմանալով, որ արգենտինական աշխարհազորայինները չեն կարող դիմակայել, և Սոբրեմոնտեն մեկնել է Կորդովա (Արգենտինա), Սանտյագո Լիներսը չի ընդգրկվում իսպանական զորքերի կապիտուլյացիայի մեջ և հրաժարական է տալիս. 
Նա Բերեսֆորդի թույլտվությամբ այցելում է իր ընտանիքին Բուենոս Այրեսում.
Այնտեղ, գնահատելով տեղի բնակիչների դժգոհությունը զավթիչներից, նա շփման մեջ է մտնում իր կողմից կազմակերպված խմբերի հետ։ 
Սանտյագոն, վերադառնալով Մոնտեվիդեո՝ դիմում է նահանգի նահանգապետին
պահանջելով 500 մարդ հատկացնել Բուենոս Այրեսը վերանվաճելու համար (Մարկիզ Սասենացի, Նապոլեոն I և ..., էջ 35)։ Նա, խորհրդի հետ խորհրդակցելուց հետո առանձնացվում է 600 մարդ, որոնք նավատորմից միանում են են 320 նավաստիներ և 73 ֆրանսիացի կորսարներ։ 1806 թվականին Լիներսը մառախուղի քողի տակ մոտենում է Բուենոս-Այրեսին։ Օգոստոսի 10-ին մոտենալով նրան՝ նա Բերեսֆորդին վերջնագիր է ներկայացնում, որը հրաժարվում է կապիտուլյացիայից։ Բուենոս-Այրեսի պատերազմի ժամանակ  Լիներսը հրաշքով փրկվում է։ Բերեսֆորդը կապիտուլացվում է, 1200 զինվոր թողնում է երկիրը՝ իսպանացիներին թողնելով 1600 հրացան, հրետանի և դրոշ։
thumb|Ռիո դե լա Պլատայի վիցե-թագավորություն

Ժողովուրդը համաձայնում համակերպվել պայմաններին։ Սոբրեմոնտեն և իր ներկայացուցիչներին ուղարկում է Կորդովա։ Խորհրդի ներկայացուցիչները նշանակում են Սոբրեմոնտեին 3000 մարդու ղեկավար։ Նա հայտնում է, որ ասամբլեայի կարծիքին ենթարկվում է։ Դեսպանները համոզում են վիցե-թագավորին այն բանում, որ եթե նա փոխի ուժը, կհաղթի։
Մադրիդը այդ որոշումը հաստատում է և իր վաստակի համար Լիներսին նշանակում է նավատորմի ղեկավար։

Նոր պաշտոնում Սաննտյագոն, պատրաստվելով նոր արշավանքին, սկսում է ամրացնել Բուենոս-Այրեսը։ Զինապահեստում կար միայն 2000 հրացան (ներառյալ անգլիացիներից վերցրածը), բայց պահանջվում էր երկու անգամ ավելի ավելի։ Հավաքվում է և վերանորոգվում են հին զենքերը։ Զենքի և փամփուշտի արտադրության համար հալում են ամանեղեն՝ լրացնելու համար վառոդի պաշարը։ Արշավախումբ է ուղարկվում Չիլի և Պերու.

1807 թվականին Պոպգեմը ստանում է Անգլիայից ակնկալվող ամրացումը՝ 13 հազար զինվոր՝ Ջոն Ույատլոկի գլխավորությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ