Սոնի Լաբու Տանսի

**Սոնի Լաբու Տանսի** (, իրական անունը՝ Մարսել Նտսոնի (, ), կոնգոլեզացի վիպասան, պատմվածքների հեղինակ, դրամատուրգ և բանաստեղծ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ նա մահացել է 47 տարեկանում, Տանսին շարունակում է մնալ Աֆրիկայի առավել բեղմնավոր գրողներից և «նոր Աֆրիկյան գրի» հայտնի պրակտիկներից մեկը։ Նրա «L'Anté-peuplerufr» վեպն արժանացել է *Grand prix littéraire d'Afrique noirerufr* մրցանակի 1983 թվականին։ Հետագա տարիներին նա ղեկավարել է թատերախումբ Բրազավիլում (Կոնգոյի Հանրապետությունում)։

## Կյանք և կարիերա
Ծնվել է 1947 թվականի հուլիսի 5-ին Լեոպոլդվիլից հարավ գտնվող Կիմվաանզա գյուղում (այժմ՝ Կինշասա, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն), եղել է ընտանիքի ավագ երեխան։ Սկզբում կրթություն է ստացել տեղական կիկոնգո լեզվով և սկսել է խոսել ֆրանսերեն միայն տասներկու տարեկանում, երբ նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Բրազավիլ (Ֆրանսիական Կոնգո)։ Տանսին սովորել է Բրազավիլի կենտրոնական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում, որտեղ սովորել է գրականություն, իսկ 1971 թվականին՝ կրթությունն ավարտելուց հետո, դարձել է Կինդաուբում ֆրանսերենի և անգլերենի ուսուցիչ։ Նույն թվականին նա սկսել է գրել սցենարներ թատրոնի համար և վերցրել է «Սոնի Լաբու Տանսի» կեղծանունը՝ որպես հարգանքի տուրք Չիկայա Ու Տամսիին՝ կոնգոլեզացի գրողին, որը պետության ռեպրեսիվ բնույթի մասին քաղաքական ենթատեքստով բանաստեղծություններ է գրել։

Իր կարիերայի սկզբում Տանսին շարունակել է անգլերեն դասավանդել Պուենտ Նուարի Չիկայա Պիեռ քոլեջում՝ աշխատելով առաջին երկու վեպերի և մի քանի պիեսների վրա։ 1979 թվականին նա հիմնադրել է Ռոկադո Զուլու թատրոնը և իր պիեսները բեմադրել Աֆրիկայում, Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, ինչպես նաև պարբերաբար հանդես է եկել Լիմոժի ֆրանսախոս երկրների միջազգային փառատոնում։

Երկար տարիներ դասավանդելուց հետո Տանսին անցել է պետական աշխատանքի՝ աշխատելով որպես ադմինիստրատոր Բրազավիլ քաղաքի մի քանի նախարարություններում։ 1980-ականների վերջին նա համաձայնության է եկել ընդդիմության առաջնորդ Բեռնար Կոլելասի հետ, որպեսզի ստեղծի Կոնգոլեզական շարժում հանուն ժողովրդավարության և ինտեգրալ զարգացման (MCDDI) քաղաքական կուսակցությունը, որը դեմ է հանդես եկել նախագահ Դենի Սասսու Նգեսսոյի և նրա Կոնգոլեզիայի աշխատանքի կուսակցության կոմունիստական ռեժիմին։ 1992 թվականին Տանսին ընտրվել է պատգամավոր Բրազավիլի Մակելեկելյան շրջանից։ Ըննդիմության քաղաքականությանը մասնակցելու համար զրկվել է անձնագրից 1994 թվականին։

Շուտով Տանսին հայտնաբերել է, որ վարակված է ՁԻԱՀ-ի վիրուսով, սակայն ուղևորությունների սահմանափակումը թույլ չի տվել նրան արտասահման մեկնել իր և իր կնոջ բուժման համար։ Տանսին մահացել է ՁԻԱՀ-ից 1995 թվականի հունիսի 14-ին՝ կնոջ մահից 14 օր անց։

## Աշխատանքներ ֆրանսերեն
* *Conscience de tracteur* (Դաքար, Nouvelles Éditions Africaines / Yaoundé: Clé, 1979)
* *La vie et demie*, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1979)
* *Je soussigné cardiaque* (Փարիզ, Haitier, 1981)
* *L'état honteux*, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1981)
* *La parenthèse de sang* (Փարիզ, Haitier, 1981)
* *L’anté-peuple*, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1983)
* *Les sept solitudes de Lorsa Lopez*, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1985)
* *Cinq ans de littératures africaines: 1979—1984* (Փարիզ, C.L.E.F, 1985).
* *Un citoyen de ce siècle* (Փարիզ, Equateur, 1986), ներառում է «Lettre ouverte à l’humanité» և *Antoine m’a vendu son destin.*
* *Francophonie*, երկու պիես (Փարիզ, L’avant-scène, 1987), ներառում է Տանսիի *Moi, veuve de l’empire* պիեսը
* *Le coup de vieux: Drâme en deux souffles* (Փարիզ և Դաքար, Présence Africaine, 1988).
* *Les yeux du volcan*, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1988).
* *Qui a mangé Madame d’Avoine Bergotha?* (Կառնիեր, Բելգիա, Lansman, 1989)
* *Une chouette petite vie bien osée* (Կառնիեր, Բելգիա, Lansman, 1992)
* *Théâtre*, երեք հատորով (Կառնիեր, Բելգիա, Lansman, 1995—1998), առաջին հատորում՝ *Qu’ils le disent, qu’elles le beuglent* և *Qui a mangé Madame d’Avoine Bergotha?*, երկրորդ հատորում՝ *Bevat: Une vie en arbre et chars . . . bonds* և *Une chouette petite vie bien osée*, երրորդ հատորում՝ *Monologue d’or et noces d’argent* և *Le trou*
* *Le commencement des douleurs* (Փարիզ, Seuil, 1995)
* *Poèmes et vents lisses* (Փարիզ, Le Bruit des Autres, 1995)
* *L’autre monde: Écrits inédits, edited by Nicolas Martin-Granel and Bruno Tilliette* (Փարիզ, Revue Noire, 1997)
* *L’atelier de Sony Labou Tansi,* ed. Martin-Granel and Greta Rodriguez-Antoniotti' (Փարիզ, Revue Noire, 2005)--comprises v1, *Correspondance: Lettres à José Pivin (1973—1976)* and *Lettres à Françoise Ligier (1973—1983)*; v2, *Poésie*; and v3, *Machin la hernie: Roman.*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ՁԻԱՀ-ի հետ կապված հիվանդություններից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ