Տավրոմենիայի թատրոն

thumb|300px|Վերականգնման պլան. հունական թատրոն (Ա. Վիլհելմ Կեֆալիդես, 1822)
**Տավրոմենիայի թատրոն**, անտիկ թատերական շենք Տավրոմենիայում (այժմ՝ Տաորմինա, Սիցիլիա)։

## Պատմությունը և կառույցի առանձնահատկությունները
Հին թատրոնը (*teatro greco*, կամ «հունական թատրոն») կառուցված է հիմնականում աղյուսներից։ Թատրոնը կառուցվել է հույների կողմից Մ.թ.ա. 3-րդ դարում՝ ներկայացումների համար։ Կառուցման ժամանակ ստիպված են եղել հավասարեցնել սարը՝ տեղափոխելով 100 հազար խորանարդ մետր կրաքար։ Թատրոնն ունի 120 մ երկարություն, 50 մ լայնություն և 20 մ բարձրություն, բաժանված է բեմի, օրհեստրայի և կավեայի (cavea): Հանդիսատեսի նստատեղերն ուղղված են դեպի հարավ-արևելք՝ դեպի ծովը։ Կավեան ունի 109 մ տրամագիծ։ Թատրոնը նախատեսված է 10 հազար հանդիսատեսի համար։

Հռոմեական ժամանակաշրջանում (Մ.թ.ա. 1-ին դարում) շենքը ամբողջությամբ վերակառուցվել է և վերասարքավորվել այլ տեսակի տեսարանների համար. արենայում սկսել են գլադիատորական արյունոտ մարտեր ցուցադրել։ Լավ ակուստիկան, որը ժամանակին կոչված էր կախարդական հնչեղություն հաղորդել տրագիկ դերասանների ձայներին, բազմիցս ուժեղացրել է պարտվածների և հուզված հանդիսատեսի բղավոցները։

Հռոմեական կայսրության փլուզումից հետո թատրոնն անկում ապրեց և տուժեց պատերազմներից։ Բեմական շենքը մասամբ վերակառուցվել է 19-րդ դարում։

Թատրոնի կողքին է գտնվում Անտիկվարիումը՝ փոքրիկ հնագիտական թանգարանը։ Չնայած հնագիտական գտածոների մեծ մասը ցուցադրվում են Նեապոլի, Մեսինայի և Սիրակուզայի թանգարաններում, այստեղ կան որոշ ցուցանմուշներ, որոնք արժե տեսնել։ Ի թիվս այլ բաների՝ հետաքրքիր է մարմարյա պատվանդանը մակագրությամբ, որում ասվում է, որ Տավրոմենիան տիտղոս է ստացել հին օլիմպիական խաղերի մրցավազքերում։

1787 թվականին Գյոթեն այցելել է թատրոն և հիացել քարանձավից բացվող գեղեցիկ տեսարանով։

1886-1888 թվականներին Գուստավ Կլիմտը օգտագործել է Տաորմինայի անտիկ թատրոնի մոտիվները Վիեննայի Բուրգ թատրոնի աստիճանների առաստաղի որմնանկարի մեջ։

Սա Սիցիլիայի ամենամեծ հնագույն թատրոններից երկրորդն է Սիրակուզայի թատրոնից հետո։

## Անտիկ թատրոն ժամանակակից Տաորմինայում
Թատրոնը վերականգնվել է 19-րդ դարում։ Վերականգնմանը մասնակցել են ռուս ճարտարապետներ Մ.Ե.Մեսմախերը և Վ.Ա.Կոսովը (նրանք ավարտել են վերականգնման պլանները և ֆասադները՝ ճակատները)։

1950-ական թվականներից ի վեր թատրոնը օգտագործվել է որպես բացօթյա թատրոն զվարճանքի տարբեր ձևերի համար՝ թատրոնից մինչև համերգներ, Դավիդ դի Դոնաթելլոյի մրցանակաբաշխություններից մինչև սիմֆոնիկ համերգներ, օպերայից մինչև բալետ։

Թատրոնում են կատարվել նաև Վուդի Ալլենի «Հզոր Աֆրոդիտե» ֆիլմի որոշ նկարահանումներ։

2017 թվականին թատրոնը ծառայել է որպես ֆոն G7-ի 43-րդ գագաթնաժողովի մասնակիցների խմբակային լուսանկարի համար։

Մեր օրերում հունա-հռոմեական թատրոնը Տաորմինայի խորհրդանիշն է։ Քաղաքի բնակիչներն ակտիվորեն օգտվում են նախնիների ստեղծածից. այստեղ անցկացվում են մշակութային և գեղարվեստական միջոցառումներ, ինչպես, օրինակ, արվեստի ամենամյա միջազգային «*Taormina Arte*» փառատոնը։ Այստեղ հանդես են եկել այնպիսի արտիստներ, ինչպիսիք են Լայզա Մինելլին, Դիփ Փարփլ բրիտանական ռոք-խումբը, Ռոբերտ Էնթոնի Պլանտը, Էլթոն Ջոնը, Բրայան Ուիլսոնը, Ջեյմս Բլանտը, Էդդի Վեդդերը, Միկան, Kasabian բրիտանական ռոք-խումբը, Toto ամերիկյան երաժշտական խումբը, Ջեթրո Թալ  բրիտանական ռոք խումբը, Կլաուդիո Բալոնին, Անտոնելլո Վենդիտտին, Duran Duran բրիտանական նյու-վեյվ և սինթի-փոփ խումբը, Սթինգը, The Cure բրիտանական ռոք խումբը, Մարկ Նոպֆլերը, Նոել Գալահերը, Լու Ռիդը, Թրեյսի Չեպմենը, Փաթի Սմիթը, America խումբը, Մարկո Մենգոնին, Էրոս Ռամազոտին, Լաուրա Պաուսինին և ուրիշներ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր: Teatroaren planoa.JPG|Թատրոնի պլանը
Պատկեր: Sicilia Taormina2 tango7174.jpg|Պանորամա
Պատկեր: The Ancient Theatre of Taormina.jpg|Պանորամա
Պատկեր: Taormina-amphi1.JPG|Ամֆիթատրոն
Պատկեր:Noite de espetáculo - 1 (2698313575).jpg|Գիշերային տեսարան
Պատկեր: G7 Taormina family photo 2017-05-26.jpg|G7-ի 43-րդ գագաթնաժողովի մասնակիցների խմբակային լուսանկար
Պատկեր: Epigrafe in lingua e caratteri greci - Teatro antico di Taormina.jpg|Անգլերեն և հունարեն էպիգրաֆ
Պատկեր: Teatro Greco, Taormina ME, Sicily, Italy - panoramio.jpg
Պատկեր: Taormina, Teatro Greco (13).jpg
Պատկեր: Taormina (39548520301).jpg 


## Գրականություն
* Lanfranco Angeli: *Taormina. Perle des Mittelmeers.* F.lli Mistretta, Palermo 1988.

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 3D-обзор театра в Таормине

Կատեգորիա:Թատրոն
Կատեգորիա:Թատրոնի պատմություն
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի թատրոն
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ