Մարջ Պիրսի

**Մարջ Պիրսի**  (, ), ամերիկացի գրող, բանաստեղծուհի, ֆեմինիստ և հասարակական ակտիվիստ, որի գործերը դասվում են դասական ֆեմինիստական գրականության և մասնավորապես ֆեմինիստական գիտական ֆանտաստիկայի շարքին։

## Կենսագրություն
Մարջ Պիրսին ծնվել է 1936 թվականի մարտի 31-ին, ԱՄՆ-ի Միչիգան նահանգի Դետրոյթ քաղաքում։ Նա Ռոբերտ Պիրսի (ազգությամբ` վալլիացի) և Բերտա Բեռնիս Բունին Պիրսի (ռուս-լիտվական ծագում ունեցող հրեա) դուստրն է։ Որպես բանաստեղծուհի` շատ բանով պարտական է մորը, որը նրան սովորեցրել է դիտողականություն։ Տատիկը իր թոռնուհուն դաստիարակել է հրեական հավատքով և պատմել է բազմաթիվ ընտանեկան պատմություններ։ Պատանեկության շրջանում երկարատև հիվանդությունը ստիպել է Պիրսին կարդալ սովորել։ Նա, մասնավորապես, սիրում էր կարդալ Բրոնտե քույրերին, Դորոթի Լի Սեյերսին, Էռնեստ Հեմինգուեյին, Ուոլթ Ուիթմենին, Կարլ Մարքսինի և Զիգմունդ Ֆրեյդին։

Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո նա իր բանաստեղծությունների համար արժանանում է «Գոպվուդ» մրցանակի և ստանում է Միչիգանի համալսարանում կրթություն ստանալու կրթաթոշակ։ Այնուհետև նա Հյուսիսարևմտյան համալսարանից ստանում է մագիստրոսի կոչում։ 1960-ականների վերջին նա արդեն երկու անգամ ամուսնացել էր։ Կյանքի այս ժամանակահատվածում Պիրսին դարձել էր քաղաքացիական իրավունքների կրքոտ ջատագով և դեմ էր արտահայտվել պատերազմին։ Նա, մասնավորապես, «Նոր ձախեր» շարժման անդամ էր, մասնակցում էր նաև «Ուսանողները հանուն ժողովրդավարական հասարակության» շարժմանը, բայց, նկատելով, որ այստեղ տղամարդիկ գերակշռում են, անցում կատարեց կանանց իրավունքների պաշտպանության շարժմանը։ 1977 թվականին նա դարձավ «Կանանց ինստիտուտը հանուն մամուլի ազատության» կազմակերպության անդամ։

Որպես բանաստեղծ նա առաջին անգամ հանդես եկավ 1968 թվականին՝ լույս ընծայելով «Կործանված ճամբար» բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն (): Նրա առաջին վեպը լույս է տեսել 1969 թվականին և կրում էր «Արագ իջնել ընդհատակ» անվանումը։ 1982 թվականին Պիրսին կրկին ամուսնացավ։

## Ստեղծագործական ուղի
Մարջ Պիրսը հեղինակ է ավելի քան տասնյոթ բանաստեղծությունների ժողովածուների, այդ թվում` «Լուսինը միշտ կին է» (, 1980, համարվում է ֆեմինիստական գրականության դասական) և «Օրվա օրհնության արվեստը», (, 1999):

Նա նաև գրել է տասնհինգ վեպ, մեկ պիես՝ «Վերջին սպիտակ դասը» (անգլ. The Last White Class), համահեղինակ է Իրա Վուդի հետ, էսսեների ժողովածուի՝ «Խայտաբղետ  խորանարդիկներ մգդակած վերմակի համար» (), մեկ ոչ գեղարվեստական գիրք և հուշապատումների մի հատոր։ Պիրսի վեպերն ու պոեզիան ուղղորդված են դեպի ֆեմինիստական և սոցիալական թեմաներ։ 1993 թվականին գեղարվեստական «Ապակե մարմինը» () գիտաֆանտաստիկ վեպը գրողին բերեց Արթուր Կլարկ մրցանակ։

«Մթության քաղաքը» () և «Լույսի քաղաքը» () վեպերի իրադարձությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ, իսկ այնպիսի վեպերում, ինչպիսիք են «Ամառային մարդիկ» () և «Կրքոտ կանանց ցանկությունը» () նկարագրում է մեր օրերի իրադարձությունները։ Նրա բոլոր գրքերը վերաբերում են կանանց կյանքին։ «Կինը՝ ժամանակի եզրին» () վեպը համատեղում է ժամանակի ճանապարհորդության պատմությունը սոցիալական արդարության, ֆեմինիզմի հարցերի և հոգեկան խանգարումներ ունեցող մարդկանց վերաբերմունքի հետ։ Ստեղծագործությունը համարվում է ուտոպիական ժանրի դասական ֆեմինիստական գրականություն և պատկերում է ավերակ միջավայր ունեցող մի աշխարհ, որտեղ գերակշռում են մեգապոլիսները՝ ինտերնետի ֆուտուրիստական տարբերակով։ Պիրսը նաև օգտագործում է հրեական միստիցիզմի տարրեր և «Գոլեմի» մասին  լեգենդը, բայց պատմվածքի  հիմնական տարրը համարվում է գլխավոր հերոսուհու փորձերը վերականգնել իր որդու նկատմամբ խնամակալությունը։

Պիրսի վեպերում պատումներն իրականացվում են բազմաթիվ կերպարների անունից։ Հաճախ գրողը օգտագործում է պատումներ առաջին և երրորդ անձի անունից։ Մասնավորապես, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին պատմական վեպում «Բանակ մեկնելը» () նկարագրում է ինը գլխավոր հերոսների կյանքը Միացյալ Նահանգներում, Եվրոպայում և Ասիայում։ Օրինակ, վեպում ֆրանսիացի աղջկա Ժաքլին Լևի-Մոնոտի օրագիրը պատմվում է առաջին անձի անունից, բայց նացիստների կողմից նրան գերի  վերցնելուց հետո պատումը սկսվում է վարվել երրորդ անձի անունից։

## Անձնական կյանք
Մարջ Պիրսին ամուսնու` Իռա Վուդի հետ բնակվում է Մասաչուսեթսի Վելֆրիթ քաղաքում: Վելֆրիթի տունը նախագծել է Պիրսին և զույգն այնտեղ բնակվում է 1970-ական թվականներից։

## Ստեղծագործություններ
### Նորավեպեր
* *Going Down Fast*, 1969
* *Dance The Eagle To Sleep*, 1970
* *Small Changes*, 1973
* *Woman on the Edge of Time*, 1976
* *The High Cost of Living*, 1978
* *Vida*, 1980
* *Braided Lives*, 1982
* *Fly Away Home*, 1985
* *Gone To Soldiers*, 1988
* *Summer People*, 1989
* *He, She And It* (հայտնի է նաև որպես` *Body of Glass*), 1991
* *The Longings of Women*, 1994
* *City of Darkness, City of Light*, 1996
* *Storm Tide*, 1998 (Իռա Վուդի հետ)
* *Three Women*, 1999
* *The Third Child*, 2003
* *Sex Wars*, 2005

### Կարճ պատմվածքներ
* *The Cost of Lunch, Etc.*, 2014

### Բանաստեղծական ժողովածուներ
* *Breaking Camp*, 1968
* *Hard Loving*, 1969
* *Barbie Doll*, 1973
* *4-Telling* (Էմմեթ Յարեթի, Դիք Լուրի և Ռոբերտ Հերշոնի հետ միասին), 1971
* *To Be of Use, 1973
* *Living in the Open*, 1976
* *The Twelve-Spoked Wheel Flashing*, 1978
* *The Moon is Always Female*, 1980
* *Circles on the Water, Selected Poems, 1982
* *Stone, Paper, Knife*, 1983
* *My Mother's Body*, 1985
* *Available Light*, 1988
* *Early Ripening: American Women's Poetry Now* (ed.), 1988; 1993
* *Mars and her Children*, 1992
* *What are Big Girls Made Of*, 1997
* *Early Grrrl*, 1999.
* *The Art of Blessing the Day: Poems With a Jewish Theme*, 1999
* *Colours Passing Through Us*, 2003
* *The Hunger Moon: New and Selected Poems, 1980-2010*, 2012
* *Made in Detroit*, 2015

### Այլ ստեղծագործություններ
* "The Grand Coolie Damn" and "Song of the fucked duck" in *Sisterhood is Powerful: An Anthology of Writings From The Women's Liberation Movement*, 1970, խմբագիր` Ռոբին Մորգան
* *The Last White Class*, (պիեսի համահեղինակ` Իռա Վուդ), 1979
* *Parti-Colored Blocks For a Quilt*, (էսսեներ), 1982
* *The Earth Shines Secretly: A book of Days*, (օրացույց), 1990
* *So You Want to Write*, (ֆանտաստիկ գրականություն), 2001
* *Sleeping with Cats*, (հուշեր), 2002
* *My Life, My Body (Outspoken Authors)*, (էսսեներ, բանաստեղծություններ և հուշեր), 2015

## Մրցանակներ
* Արթուր Սի. Քլարք մրցանակ ֆանտաստիկ գրականության համար, 1992
* Բրեդլիի մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1992
* Brit ha-Dorot մրցանակ, Շալոմ կենտրոն, 1992
* Մեյ Սարտոնի անվան մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1991
* Ոսկե վարդ բանաստեղծական մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1990
* Քերոլին Կիցեր պոեզիայի մրցանակ, 1986, 1990
* Արվեստի ազգային շնորհ մրցանակ, 1978
* Հրեական յունիոն քոլեջի Հումանիտար գիտությունների պատվավոր դոկտոր, Ցինցինատի, Օհայո, 2004

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Piercy in conversation with Martin Espada May 20, 2009 from Lannan (audio file)
* Marge Piercy   at womenshistory.about.com
* Marge Piercy in *Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia* at Jewish Women's Archive
* 
* Biography  from Fooling With Words with Bill Moyers on PBS
* Marge Piercy papers at the University of Michigan
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Հրեա ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ