open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լուարայի դղյակներ

**Լուարայի դղյակներ** (), Ֆրանսիայի Լուարա գետի հովտում տեղակայված ճարտարապետական կառույցներ։ Սրա տակ հասկանում են դղյակները (շատո), որոնք գտնվում են Լուարայի և նրա վտակներ՝ Մեն, Շեր, Էնդր, Վիենա և Լուար գետերի միջին հոսանքներում, երկու վարչական շրջանների՝ Կենտրոնի (Տուրենմ Օռլեանե և Բերի պատմական շրջաններ) և Լուարայի Հողերի (Անժու պատմական շրջան), և չորս դեպարտամենտների՝ Լուարե, Լուար և Շեր, Էնդր և Լուարա, Մեն և Լուարա, տարածքում։ Ֆրանսիայի այս հատվածի հոյակապ ճարտարապետա-պատմական հուշարձանների բազմաքանակությունը պայմանավորեց Սյուլի-սյուր-Լուարից մինչև Շալոն-սյուր-Լուար Լուարայի հովտի գրանցումը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։ Դղյակների մեծ մասը կառուցված է միջին դարերում, բայց նշանակալի մասը կառուցվել է ավելի ուշ՝ Վերածննդի դարաշրջանում, երբ ֆրանսիական թագավորները ապրում էին Լուարայի, նրա վտակների ափերին կամ դրանց մոտակայքում (15-16-րդ դարեր)։ Լուարայի դղյակների տակ լայն մտքով հասկանում են նաև գետի ավազանում տեղակայված և ազնվական ընտանիքներին երբեմնի պատկանած մի շարք պատմական այլ կառույցներ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մի քանի դղյակներ, օրինակ՝ Շենոնսոն, օգտագործվել են որպես դաշտային ռազմական հոսպիտալներ։

## Լուարայի դղյակների ցանկ

## Աշխարհագրական դիրք
center|1000px

## Գրականություն
* *Монкло Ж. М. П.* Замки Луары. Альбом. / Под ред. Е. С. Сабашникова; Пер. А. А. Сабашниковой. — М.: Слово, 2003. — 359 с. — ISBN 978-5-85050-695-7.
* *Турчин В. С.* Города и замки Луары. — М.:Искусство, 1986. — 224 с. — (Города и музеи мира).
* *Schweitz D.* Châteaux et forteresses du Moyen Âge en Val de Loire, Touraine, Anjou, Berry, Orléanais, Vendômois, marche bretonne, Tours, CLD, 2006.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Перечень замков Луары, открытых для посещения 
* Региональный комитет по туризму  
* Base Mérimée — База данных исторических памятников Франции: поиск по объектам архитектуры
* Base Palissy — База данных исторических памятников Франции: поиск по движимым объектам 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի դղյակներ
Ծովախեցգետնի ձողիկներ

[thumb|[:ja:スギヨ|Sugiyo *«Kaori-hako»*]]

**[[Խաչափառներ|Խաչափառների]] ձողիկներ** (նաև կոչվում են «ծովախեցգետնի մսի նմանակում»), ապրանքների տեսակ, որոնք ստեղծվում են արհեստականորեն սուրիմի ձկնային սպիտակուցներից կամ սպիտակ ձկան փխրեցված մսից։ Ըստ ձևի և գույնի՝ հիշեցնում է ծովախեցգետնի ոտքի կամ չանչի միս։

## Պատմություն
Ճապոնական «Sugiyo Co., Ltd.» (スギヨ, Sugiyo) ընկերությունը 1973 թվականին ստեղծել է «Kanikama» ծովախեցգետնի ձողիկները։ Ճապոնիայում ծովախեցգետնի ձողիկները հայտնի են եղել հենց «Kanikama» անունով։ Միջազգային շուկայում արտադրանքը 1976 թվականին առաջին անգամ ներկայացրել է «Berelson Company»-ն։ ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ ծովախեցգետնի ձողիկների արտադրությունը սկսվել է Մուրմանսկ քաղաքում 1984 թվականին «Պրոտեին» անունը կրող գործարանում։

## Արտադրության տեխնոլոգիա և կազմ
Չնայած անվանը՝ ծովախեցգետնի ձողիկները ընդհանրապես ծովախեցգետնի միս չեն պարունակում։ Հիմնական բաղադրիչը սուրիմին է՝ Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսային շրջանների սպիտակ օվկիանոսային ձկների (մինտայ, հեք, պուտասու) փխրեցված միսը։

Առանձին ձողիկները, որպես կանոն, կարմիր կամ դեղնա-կարմիր են, ուղղանկյունաձև, երկարավուն տեսքի. ծովախեցգետնի ձողիկների շերտերը կարելի է կոկիկ կերպով բաժանել և առանձնացնել մոտավորապես այնպես, ինչպես թելավոր պանիրը։ Խորհուրդ չի տրվում ծովախեցգետնի ձողիկները սառեցնել։ Ծովախեցգետնի ձողիկներն ունեն ծովամթերքներին հատուկ հոտը համը թեթև աղի է։ Բույրի և համի ուժեղացման համար, որպես կանոն, օգտագործում են նատրիումի գլուտամատ։

## Օգտագործում
Հիմնականում ծովախեցգետնի ձողիկներն օգտագործվում են աղցաններում որպես իսկական ծովախեցգետնի մսի փոխարինող կամ որպես ձկան սպիտակուցի ոչ թանկ աղբյուր։ Նաև երբեմն օգտագործվում են «Կալիֆորնիա» ռոլների պատրաստման մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Սուրիմի
* Չկնային գնդիկներ
* Պեմիկան

## Արտաքին հղումներ
* Սուրիմիի արտադրություն

Կատեգորիա:Ծովամթերքով ուտեստներ
Կատեգորիա:Ձկնային ուտեստներ
Կատեգորիա:Ճապոնական խոհանոց
Կուրսկայա (Ստավրոպոլի երկրամաս)

**Կուրսկայա** (), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Կուրսկայայի շրջանի կազմում, հանդիսանում է մունիցիպալ շրջանի վարչական կենտրոնը։

Դոբրովոլնոե գյուղի, Նովայա Դերևնյա ու Նովոտավրիչեսկի խուտորների, Ռովնի ավանի  հետ միասին կազմավորում է «Կուրսկայայի գյուղխորհուրդ» գյուղական համայնքը (), հանդիսանում է նրա կենտրոնը։

Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 045 մարդ։
; Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով Կուրսկայայում բնակվող հիմնական ազգություններն են․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կուրսկայա ստանիցայի և Կուրսկայայի շրջանի ինֆորմացիոն պորտալ  
* Կուրսկայայի մունիցիպալ շրջանի պաշտոնական կայք  
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 
* Կուրսկայա ստանիցան տեղագրական քարտեզների վրա 
* Կուրսկայա ստանիցան Յանդեքս-քարտեզի վրա 

Կատեգորիա:1784 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Կուրսկայայի շրջանի բնակավայրեր
Return to Forever (ալբոմ, Scorpions)

***Return to Forever***, գերմանական Scorpions հարդ ռոք խմբի 18-րդ ստուդիական ալբոմը՝ թողարկված 2015 թվականի փետրվարի 20-ին։

## Ալբոմի մասին
2012 թվականի հուլիսին Մատիաս Յաբսը *[[Billboard]]* ամսագրին տված հարցազրույցի ժամանակ հայտնել է, որ 2013 թվականին Scorpions-ը պատրաստվում է թողարկել նախկինում չհրապարակված ստեղծագործությունների ալբոմ։

Ալբոմի գործիքավորման և ձայնագրման համար օգտագործվել են դեմո և այլ աշխատանքներ, որոնք մնացել են *[[Blackout (ալբոմ, Scorpions)|Blackout]]*, *[[Love at First Sting]]*, *[[Savage Amusement]]*, *[[Crazy World]]* ալբոմների ձայնագրումից։ Նաև ալբոմում կան նոր ստեղծագործություններ։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Աբաշիսպիր

**Աբաշիսպիր** (), գյուղ Վրաստանի հարավ-արևմուտքում՝ Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի մարզի Աբաշայի շրջանում։

Գտնվում է ծովի մակարդակից 20 մետր բարձրության վրա՝ Աբաշայի շրջան վարչական կենտրոն Աբաշայից 1,5 կմ հեռավորության վրա։

Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվայլների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 262 մարդ, հիմնականում՝ վրացիներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Վրացական սովետական հանրագիտարան, հ. 1, էջ 17, 1975

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Հարավարևելյան Միացյալ Համաշխարհային Քոլեջ

**Հարավարևելյան Միացյալ Համաշխարհային Քոլեջ**, ( ) Միացյալ Համաշխարհային Քոլեջների շարժման անդամ և անկախ, միջազգային դպրոց Սինգապուրում։ Դպրոցն ունի երկու հիմնական տարածք՝ Դովեր և Արևելք։

## Պատմություն
Հիմնադրումից ի վեր դպրոցումը հիմնական կրթությամբ էր։ 1990-ականներին դպրոցն ընդլայնվեց և այժմ միջնակարգ է։ Այսօր երեխաները դպրոց ընդունվում են 4 տարեկանից՝ ստանալով ամբողջական կրթություն ՝ բաղկացած 5 փողկապակցված առարկաներից․ ակադեմիական, խմբակներ, արդատասարանական կրթություն, անհատական և սոցիալական կրթություն և ծառայություն։ Քոլեջի կրթական ծրագիրը տանում է դեպի GCSE 9-10-րդ դասարաններում և IB (ՄԲ) 11-12-րդ դասարաններում։ 3000-ից ավել ուսանողներ կան Դովերում, 2300-իս ավել՝ արևելյան կամպուսում։ Երբ արևելյան կամպուսը լիովին համալրվի, ուսանողների թիվը կհասնի 2500-ի։

Հարավարևելյան Ասիայի Աշխարհի Միացյալ Քոլեջը տարբերվում է մնացյալ Համաշխարհային Միացյալ Քոլեջների անդամ հանդիսացող դպրոցներից։ Վերջիններս լիովին գիշերօթիկ դպրոցներ են, որոնք առաջարկում են միայն ՄԲ ծրագիրը 16-19 տարեկան երիտասարդների համար։ Այս քոլեջը երեխաներին ընդում է 4 տարեկանից, աշակերտների մեծամասնությունը Սինգապուրից վտարվածների երեխաներ են։ Դպրոցում կացություն հաստատում են 300-ն ընդհանուր աշակերտներից, որոնք հիմնականում հարևան ասիական երկրներից են։ Դպրոցի աշակերտների մի ստվար զանգված, որոնց կրթաթոշակ է տրամադրվում, ընտրվում են ազգային կոմիտեների միջոցով, կամ պարզապես անմիջապես դիմում են քոլեջին։ Սինգապուրի կառավարությունը հիմնականում փորձում է թույլ չտալ իր քաղաքացիներին հաճախել միջազգային դպրոցներ երկրի ներսում, այդ իսկ պատճառով Հարավարևելյան Ասիայի Աշխարհի Միացյալ Քոլեջն ամբողջ ցանցում տեղացի աշակերտների ամենաքիչ քանակն ունի։ Դասավանդող անձնակազմի անդամները ավելի քան 25 ազգութան ներկայացուցիչներ են։

Քոլեջի ՄԲ-ի տարեկան միջին բալը 36․5 է, այնինչ համաշխարհային ստանդարտն է ՝ 29․8։
Ամբողջական ծրագիրը նաև առաջակում է ընդլայնված սպորտի, թատրոնի, երաժշտության, առաջնորդության խմբակներ և արտադասարական կրթական ծրագիր։ Դպրոցի կրթական ծրագրի շեշտը դրված է ծառայության վրա, այն լայնորեն ճանաչված է որպես մոդել երեխաներին ընդգրկելու իմաստալից հասարակական ծառայության մեջ։ Good Schools Guide International's-ը ասում է. «Դպրոցն ունի բավականին լավ կրթական համբավ, սակայն առաջարկում է շատ ավելին, քան պարզապես հաջող քննությունները հանձնելուն պատրաստվելն է․․․Դպրոցն ակնհայտորեն նրանց համար չէ, ովքեր սիրում են կողքից լուռ հետևել»:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սինգապուր
Ծալենջիխայի վանք

**Ծալենջիխայի վանք** (), միջնադարյան քրիստոնեական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի մարզի Ծալենջիխա քաղաքում։

Վանքը գտնվում է Վրաց ուղղափառ եկեղեցու ենթակայության տակ գտնվող Զուգդիդյան և Զայիշյան թեմում։ Ծալենջիխայի վանքը հայտնի է իր յուրօրինակ որմնանկարչական ցիկլով (այսպես կոչված պալեոլոգիական), որոնց մեծ մասի հեղինակն է Կոստանդնուպոլսից հրավիրված մի որմնանկարիչ։

## Պատմություն
Եկեղեցին գտնվում է Արևմտյան Վրաստանում՝ Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի երկրամասում։ Գտնվում է Զուգդիդ քաղաքից 30 կմ հեռավորության վրա՝ Ցխենիսծղալի գետի ափին, Ծալենջիխա քաղաքում։

Ծալենջիխայի վանքը կառուցվել է 12-14-րդ դարերում՝ որպես խաչա-գմբեթավոր տաճար՝ երեք որմնանկարչական պատկերասրահներով։ Նրանցից երկուսը գտնվում են տաճարի հարավային և հյուսիսային կողմերում և ներկայումս վերածված են առանձին մատուռների։

Հիմնադրման ժամանակահատվածում պատկանել է Մեգրելական իշխանության Դադիանի իշխաններին։

1960-1980 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում վանքը մասնակիորեն վերանորոգվել է, իսկ վթարային վիճակում գտնվող որմնանկարները ժամանակավորապես հեռացվել են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ծալենջիխայի շրջան
Ասաֆ Հանուկա

**Ասաֆ Հանուկա** (, , ), իսրայելցի գրքի ձևավորող և ծաղրանկարիչ, որը իր երկվորյակ եղբոր՝ Թոմեր Հանուկայի () հետ ստեղծել է Bipolar կոմիքսը, որը առաջարկվել է The Will Eisner Comic Industry Awards, Harvey Awards և Ignatz Awards մրցանակների։ Աշխատում է Vibe, Նյու Յորք Թայմս, Harvard Business Review և Wall Street Journal խոշոր լրագիրների հետ։ Իր լավագույն աշխատանքն է համարում 2006 թվականին Էդգար Քերետի ստեղծագործության հիման վրա ստեղծած «Կամիկաձե պիցերիան» գրաֆիկական վեպը։

Ժամկետային զինվորական ծառայության ժամանակ սկսել է համագործակցել իսրաելացի գրող Էդգար Քերետի հետ։ 1997 թվականին Էդգարի պատմվածքների «Զայրույթի փողոցները» ժողովածուն ձևավորել է Ասաֆը։ Նրանց հաջորդ համատեղ աշխատանքը «Կամիկաձե պիցերիան» էր, որը 2007 թվականին առաջադրվել է Էյսեր մրցանակին, թարգմանվել է անգլերեն և իսպաներեն։

Նա 2010 թվականի հունվարից ինքնակենսագրական կոմիքսներ է թողարկում, որոնք հրատարակվում են իսրաելական Calcalist բիզնես-ամսագրում։ Ասաֆ Հանուկան շահել է Illustrator ընկերության 2010 թվականի ոսկե մեդալը և տարեկան Communication Arts կատարելության մրցանակը։

## Հրատարակված գրքեր
### [[Անգլերեն]]
* *Bipolar*, with Tomer Hanuka, Alternative Comics (publisher)|Alternative Comics,
* *Pizzeria Kamikaze*, with Etgar Keret, Alternative Comics (publisher)|Alternative Comics, 2005, ISBN 1-891867-90-3.

### [[Եբրայերեն]]
* *Simtaot Hazaam* (*Streets of Fury*), by Etgar Keret, Zmora Bitan, 1997.

### [[Ֆրանսերեն]]
* "Carton Jaune!", with Didier Daeninckx, (publisher) Hachette 2004
* "K.O. a Tel Aviv" collection of The Realist comics strips, (publisher) Steinkis 2012
* "K.O. a Tel Aviv 2" second collection of The Realist comics strips, (publisher) Steinkis 2014
* "K.O. a Tel Aviv 3" third collection of The Realist comics strips, (publisher) Steinkis 2016
* "Le Divin", with Tomer Hanuka, story by Boaz Lavie, Dargaud, 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Asaf Hanuka.com – official website
* The Realist autobiographical comics

Կատեգորիա:Հրեա նկարիչներ
Ուսապարկի խնդիր

250px|մինի|աջից|Ուսապարկի խնդրի օրինակ․ անհրաժեշտ է 15 կգ տարողությամբ ուսապարկում տեղավորել արկղեր այնպես, որ ընդհանուր արժեքականությունը լինի առավելագույնը
**Ուսապարկի խնդիրը** կոմբինատոր օպտիմիզացման NP-խնդիրներից է։ Խնդիրը իրենից ներկայացնում է սահմանափակ տարողությամբ ուսապարկում, որում պետք է տեղավորել մաքսիմալ թանկարժեք իրեր։ Հենց այդտեղից է ստացել անվանումը։ Ուսապարկի խնդրի տարբեր տարբերակների հետ կարելի է հանդիպել այլ բնագավառներում՝ տնտեսագիտությունում, կիրառական մաթեմատիկայում, կրիպտոգրաֆիայում, գենետիկայում և լոգիստիկայում։

Ընդհանուր առմամբ խնդիրը իր դասական տարբերակում կարելի է ձևակերպել այսպես․ տրված բազմությամբ առարկաներով,որոնք ունեն քաշ և արժեք պետք է ընտրել ամենամեծ արժեքականությամբ ենթաբազմությունը, որը չի գերազանցում ընդհանուր քաշը։

## Խնդրի դասական ձևակերպում
Ենթադրենք ունենք իրերի հավաքածու, որից յուրաքանչյուրը ունի երկու պարամետր՝ քաշ և արժեք։ Ունենք նույնպես ուսապարկ սահմանափակ տարողությամբ։ Խնդիրն այն է, որ պետք է ուսապարկը հավաքել մաքսիմալ արժեքավոր իրերով և հետևել քաշային սահմանափակմանը։

Մաթեմատիկորեն խնդիրը կարելի է ձևակերպել այսպես․ ունենք n բեռ։ Յուրաքանչյուր i-րդ բեռի համար սահմանված է **քաշ**  w_i>0  և **արժեք** v_i>0, i= 1,2,...,n։ Տրված է W տարողություն։ Պետք է ընտրել բեռերի ենթաբազմություն, որ նրանց քաշը չգերազանցի W քաշը և գումարային արժեքականությունը լինի առավելագույնը։
### Ուսապարկի խնդրի այլ տարբերակներ
Գոյություն ունի խնդրի շատ տարբերակներ։ Տարբերվում են միայն ուսապարկի, իրերի և ընտրությունների պայմաններով։
# 0-1 ուսապարկի խնդիրը (), յուրաքանչյուրից իրից մեկից ոչ ավելի։
# Սահմանափակված ուսապարկի խնդիր (), յուրաքանչյուրից իրից տրված քանակից ոչ ավելի։
# Անսահմանափակ ուսապարկի խնդիր (ամբողջ թվանի ուսապարկ) (), յուրաքանչյուր առարկայից կամայական քանակությամբ։
# Այլ ընտրություններով ուսապարկի խնդիր ()։
# Ուսապարկերի խնդիր (), ունենք ուսապարկեր, յուրաքաանչյուրը իր առավելագույն տարողությամբ։ Յուրաքանչյուր առարկան կարելի է դնել ցանկացած ուսապարկում կամ ոչ։
# Բազամաչափ ուսապարկի խնդիր (): քաշի փոխարեն տրված է ուրիշ այլ ռեսուրսներ (օրինակ՝ քաշ,ծավալ, տեղավորման ժամանակ)։

## Ծանոթագրություններ

## Литература
; ռուսերեն լեզվով
#  
# 
# 
#  
# 
# 
# 
# 
# 
# 
#  

; անգլերեն լեզվով
# 
#  
# 
#  

## Արտաքին հղումներ
* Welcome to the Knapsack
* Knapsack Problem By Eric Grimsom John Guttag — MIT
* Knapsack Problem solutions in many languages
* Das Rucksack-Problem (Knapsack Problem)

Կատեգորիա:Դինամիկ ծրագրավորում
Կատեգորիա:Կիրառական մաթեմատիկա
Անհայտ հերոսի հուշարձան (Սերբիա)

**Անհայտ հերոսի հուշարձան** (), Առաջին համաշխարհային պատերազմին նվիրված հուշարձան, որը գտնվում է Ավալա լեռան վրա՝ Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադից հարավ-արևելք։

Հուշարձանի ճարտարապետական կառուցվածքի հեղինակն է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի սան, խորվաթ ճարտարապետ Իվան Մեշտրովիչը։

Հուշահամալիրը կառուցվել է 1934-1938 թվականներին, այն վայրում, որտեղ թաղված է Առաջին համաշխարհային պատերազմում Սերբիայի համար կռված անհայտ մի զինվոր։

Նման շատ փոքրիկ հուշարձաններ են կառուցվել նաև Սերբիայի այլ բնակավայրերում։ Անհայտ հերոսի հուշարձանի հարևանությամբ գտնվում է նաև Ժրնով բերդը։

## Պատմություն
Ներկայիս հուշարձանը կառուցվել է 1922 թվականին կառուցված անհայտ զինվորի հուշարձանի տեղում։ Ավելի վաղ, այդ հուշարձանը կառուցվել էր ի հիշատակ այն անհայտ զինվորի, որը սպանվել էր 1915 թվականին Ավստրո-Հունգարիայի դեմ մղվով մերտերից մեկում:մինի|241x241px|Անհայտ հերոսի գերեզմանը հուշահամալիրի ներսում|ձախից1938 թվականին նոր հուշահամալիրի ստեղծումից հետո սերբ զինվորի մարմնի մնացորդները տեղափոխել են նոր հատկացված վայր։

Անհայտ հերոս-զինվորի նոր հուշահամալիրի շինարարությունը սկսվել է 1934 թվականին՝ Ժրնով բերդի մոտ, Ավալա սարի գագաթին։ Այդ ընթացքում քանդվել է տեղի հին հուշարձանը, որպեսզի տեղ ազատվի նոր հուշարձանի համար։

Նոր հուշարձանի առաջին քարը դրել է Հարավսլավիայի թագավոր Ալեքսանդր I-ը։ Դրանից հետո մի քանի ամիս անց Հարավսլավիայի թագավորը սպանվում է Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում։

Հուշարձանի շինարարությունը սկսվել է Առաջին համաշխարհային (1914-1918) և Բալկանյան պատերազմների (1912-1913) մասնակից, Հարավսլավիայի թագավոր Ալեքսանդր I-ի հրամանագրով։ Հուշարձանի արտաքին տեսքը մշակել է խորվաթ քանդակագործ Իվան Մեշտրովիչը, իսկ գլխավոր ինժեները եղել է Ստևան Ժիվանովիչը։

Հուշարձանի մշակմանը մասնակցել են նաև Հարավսլավիայի թագավորական բանակի և նավատորմի անդամները։ Հուշարձանը իր տեսքով նման է սարկոֆագի և պատրաստված է սև գրանիտից։ Հուշարձանի շուրջ գտնվում են Հարավսլավիայի բոլոր երկրների՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի, Չեռնոգորիայի, Դալմաթիայի, Խորվաթիայի, Սլովենիայի և Սերբիայի պաշտոնական լեզուներով ներկայացված գրություններ։

Հուշարձանի վերևում գտնվում է Ալեքսանդր I-ի մակագրությունը։ Հուշարձանը ունի 14,5 մետր (48 ֆուտ) բարձրություն և 36 մետր (118 ոտքերի) երկարություն։

2006 թվականին հուշարձանի շուրջը բարեկարգվել է։ Ներկայումս այն գտնվում է Սերբիայի Հանրապետության վերահսկողության ներքո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սերբիայի հուշարձաններ
Արքայադուստր Սոֆյա

«**Արքայադուստր Սոֆիա**» ( Sofia the First), ամերիկյան անիմացոն սերիալ, նկարահանված «Disney Television Animation» ստուդիայի կողմից։

## Սյուժե
Այս մուլտսերալը պատմում է Սոֆիայի կյանքի մասին, որը երջանիկ պատահականությամբ դարձավ արքայադուստր։ Նա ստացավ Ավալորայի կախարդական թալիսմանը։ Պալատական հրաշագործը վաղուց էր ուզում ստանալ այդ թալիսմանը։ Սոֆիային սպասվում են շատ տարբեր, երբեմն նույնիսկ վտանգավոր արկածային դժվարություններ, և նրա ընկերները կօգնեն նրան հաղթահարել դրանք։

## Օրիգինալ հնչյունավորողներ
* **Արիել Ունիտեր**, Արքայադուստր Սոֆիա
* **Դարսի Ռոուս Բիրնս**, Արքայադուստր Էմբեր
* **Զակ Կալիսոն**, Արքայազն Ջեյմս
* **Տրևիս Ուիլլինհեմ**, Ռոնալդ արքան
* **Սառա Ռամիես**, Թագուհի Միրանդա
* **Ջես Գարնել**, Սեդրիկ
* **Ուլեյն Բրէդի**, Կլեվեր
* **Թիմ Գանն**, Բեյլիվիկ

## Սերիանների ցանկ
### Առաջին Եթերաշրջան

## '''Երկրորդ եթերաշրջան'''

## Երրորդ եթերաշրջան

## Դերակատարներ
Առաջին եթերաշրջան՝
* Արքայադուստր Սոֆիա
* Արքայադուստր Էմբեր
* Արքայազն Ջեյմս
* Թագուհի Միրանդա
* Թագավոր Ռոնալդ
* Բեյլիվիկ
* Սեդրիկ
* Կլեվեր
* Ռոբին
* Միա
* Պնդուկ

## Երգեր
Առաջին եթերաշրջան՝
* Ողջույնի երգ
* Ես չգիտեմ թե ինչպես լինել արքայադուստր
* Արքաների դպրոցում
* Մի քիչ հաց
* Քույր լինել
* Թռչել և երգել
* Արքայադուստրները ունեն իրենց աշխարհը
* Ինչ լավ է
* Գիշերանոցային խնջույք
* Աղմկել

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտսերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Նովոսելիցկոե

**Նովոսելիցկոե** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Նովոսելիցկոեի շրջանի կազմում, հանդիսանում է մունիցիպալ շրջանի վարչական կենտրոնը։ Կազմավորում է «Գյուղ Նովոսելիցկոե» գյուղական համայնքը ()։

Տեղակայված է Ստավրոպոլից մոտ 120 կմ հեռավորության վրա։

Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8543 մարդ։
; Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով այստեղ բնակվում են հետևյալ ազգությունները․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 
* Նովոսելիցկոե գյուղը տեղագրական քարտեզների վրա 
* Նովոսելիցկոե գյուղը Յանդեքս-քարտեզի վրա 
* Նովոսելիցկոե գյուղը «wikimapia.org» նախագծում 

Կատեգորիա:1786 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Նովոսելիցկոեի շրջանի բնակավայրեր
Ստամբուլի երկու դեմքը

**Ստամբուլի երկու դեմքը** (), թուրքական հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է 2013 թվականի օգոստոսի 31-ից FOX, այնուհետև Show TV հեռուստաընկերություններով։ Գլխավոր դերերում խաղում են Կադիր Դողուլուն, Նեսլիհան Աթագյուլը, Յունուս Էմրե Յըլդըրըմերը, Դիլարա Օզթյունչը և Սեդա Թյուրքմենը։ Գլխավոր ռեժիսորը Սադուլլահ Ջելենն է, իսկ պրոդյուսերը՝ Աթա Թյուրքօղլուն։

## Սցենար
Սցենարը հիմնված է թուրք գրող և հրապարակախոս Փեյամի Սաֆայի համանուն վեպի վրա։

Սերիալը բացահայտում է Ստամբուլի երկու տարբեր աշխարհները։ Մի կողմից, Ֆաթիհն է, որը Ստամբուլի ամենաաղքատ թաղամասերից մեկն է, որտեղ ապրում է Ներիմանը (Նեսլիհան Աթագյուլ)։ Նա երազում է դառնալ հայտնի նկարչուհի։ Թողել է համալսարանական կրթությունը երրորդ կուրսում՝ աղքատության պատճառով։ Ունի մանկության ընկեր Շինասին, ով սիրահարված է աղջկան։

Երկրորդ աշխարհը Հարբիյեն, որը Ստամբուլի ամենահարուստ թաղամասերից մեկն է։ Այստեղ էլ բնակվում է Մաջիթը (Կադիր Դողուլու)։ Երիտասարդը հարուստ ընտանիքից է, ով ցոփ կյանք է վարում։ Պատահական մի օր պարահանդեսի ժամանակ Մաջիթը տեսնում է Ներիմանին և սիրահարվում։ Արդյոք կարող են Ստամբուլի երկու հակադիր պատկերները լինեն միասին։ Ներիմանը և Մաջիթը իրենց սիրո համար պետք է անցնեն մի շարք փորձություններով։

## Դերասանական կազմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Սեբաստիան I

**Սեբաստիան I Ցանկալի** (, ), Պորտուգալիայի թագավոր Ավիզների գերդաստանից։

## Թագավորման սկիզբը
մինի|Սեբաստիանը 6 տարեկան հասակում|ձախից
մինի|Սեբաստիանը 16 տարեկան հասակում
Եղել է Ժուան Մանուելի և Խուան Ավստրիացու որդին։ Ժուան III-ի թոռն է։ Սեբաստիանի հայրը մահացել է թոքախտից 1554 թվականի հունվարի 2-ին` Սեբաստիանի ծնունդից առաջ։ Նրա մայրը լքել է Լիսաբոնը 1554 թվականի մայիսի 17-ին և վերադարձել Իսպանիա` իր երեխայի խնամքը վստահելով սկեսրոջը` Եկատերինա Ավստրացուն և դրանից հետո այլևս չի տեսել իր երեխային, սակայն նրա հետ պահպանել է նամակագրությունը և Պորտուգալիայից ստացել է նրա դիմանկարները։

Երբ մահացել է իր պապը, Սեբաստիանը ընդամենը 3 տարեկան էր և մինչ նա կդառնար չափահաս, նրա խնամակալը նախ իր տատիկ Եկատերինան էր, այնուհետև` կարդինալ Էնրիկեն` Լիսաբոնի արքեպիսկոպոսը և Ժուան III-ի եղբայրը։ 1568 թվականին, լինելով 15 տարեկան, Սեբաստիանը իր վրա վերցրեց պետական գործերը։ Նրա կառավարումը Պորտուգալիայի համար աղետալի հետևանքներ ունեցավ։

## [[Խաչակրաց արշավանք]] և մահ
Սեբաստիանն ապրում էր երևակայական աշխարհում, որը լիքն էր միջնադարյան ասպետական իդեալներով։ Նրա գլխավոր նպատակը Հյուսիսային Աֆրիկայում Պորտուգալիայի համար գաղութներ նվաճելն էր։ Օգտվելով Ֆեսի թագավորությունում տիրող գահի համար կռիվներից` նա որոշեց Մարոկկոն ազատել մուսուլմաններից` իրեն համարելով խաչակիրների ժառանգորդ։

1574 թվականին արշավ կազմակերպեց դեպի Տանժեր, որտեղ անհաջող կերպով կռիվ տվեց մավրերի հետ։ Երբ Մարոկկոյում գահի համար կռիվ սկսվեց, Սեբաստիանը օգնության ձեռք մեկնեց արտաքսված Աբու Աբդալ Մուհամեդին։ Նրա բանակը կազմված էր պորտուգալացի, իսպանացի, իտալացի և գերմանացի վարձկաններից։ Սակայն Սեբաստիանը զորքին ջարդեցին, ինքը թագավորը զոհվեց, սակայն նրա մարմինը գտնվեց։

Հարավի չամուսնացած թագավորի մահը հանգեցրեց Ավիզների գերդաստանի ընկճմանը և Պորտուգալիայի ու Իսպանիայի միացմանը։

## Լեգենդ Սեբաստիանի մասին
Թագավորի անհետացումը Սեբաստիանի անվան շուրջ լեգենդ է ստեղծել. դեռ երկար ժամանակ պորտուգալացիները սպասում էին, որ նա կվերադառնա և կփրկի Պորտուգալիան թշնամիներից։ Որպեսզի վերացնի լեգենդը, Ֆիլիպ II-ը, 1580 թվականին գահ բարձրացավ և հայտարարեց, որ Մարոկկոյից ստացել է Սեբաստիանի մնացորդները և թաղել է դրանք Լիսաբոնի Ժերոնիմուշ վանքում։ Այդ հայտարարությունն ունեցավ սպասված արդյունքը։ Դրանից հետո տարբեր ժամանակահատվածներում հայտնվել են չորս ինքնակոչներ, ովքեր ներկայացել են որպես կորած թագավոր։ Նրանց շարքում էին Պենամակորի թագավորը (իրական անունը հայտնի չէ), Մաթեուշ Ալվարեշը և այլք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Պորտուգալիայի թագավորներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հետմահու երեխաներ
Նովոալեքսանդրովսկ

**Նովոալեքսանդրովսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասի Նովոալեքսանդրովսկի շրջանի կազմում, հանդիսանում է մունիցիպալ շրջանի վարչական կենտրոնը։

Կազմավորում է «Քաղաք Նովոալեքսանդրովսկ» քաղաքային համայնքը ()։

Տեղակայված է Ռասշևատկա գետի վրա վրա՝ Ստավրոպոլից 77 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 067 մարդ։
; Ազգային կազմը
Նովոալեքսանդրովսկում բնակվող հիմնական ազգություններն են․
* ռուսներ — 90,5 %
* հայեր — 3,2 %
* գնչուներ — 2,0 %

## Քաղաքային ենթակառուցվածքները
* Նովոալեքսանդրովսկի շրջանի երիտասարդական կենտրոն
* Մշակույթի պալատ
* «Մայակ» մշակույթի քաղաքային տուն
* «Ստրոիտել» մշակույթի քաղաքային տուն
* Մշակույթի և հանգստի քաղաքային զբոսայգի
* «Միր» կինոթատրոն
* Շրջանային պատմա-գավառագիտական թանգարան
* Միջհամայնքային կենտրոնացված գրադարանային համակարգ
* Կենտրոնական շրջանային հիվանդանոց
* Շրջանային ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկա
* «Յունոստ» մարզա-առողջապահական հաստատություն
* «Դրուժբա» մարզադաշտ
* Քաղաքային ֆոնտան, տեղակայված «Դրուժբա» մարզադաշտի մոտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նովոալեքսանդրովսկի մունիցիպալ շրջանի պաշտոնական կայք  
* Նովոալեքսանդրովսկ քաղաքը «Мой Город» հանրագիտարանում 
* Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 
* Նովոալեքսանդրովսկ քաղաքը տեղագրական քարտեզների վրա 
* Նովոալեքսանդրովսկ քաղաքը Յանդեքս-քարտեզի վրա 
* Նովոալեքսանդրովսկ քաղաքը «wikimapia.org» նախագծում 

Կատեգորիա:1804 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի Նովոալեքսանդրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր
Ռոուեն Բլենչարդ

**Ռոուեն Բլենչարդ** (,  թվական), ամերիկացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է Disney Channel հեռուստաալիքի «Աղջիկը ճանաչում է աշխարհը» հեռուստասերիալում՝ Ռայլի Մեթյուզի դերով։

## Կյանք և Կարիերա
Ծնվել է Լոս Անջելեսում, Կալիֆոռնիա նահանգում: Նրա պապը հայրական կողմով, Մերձավոր Արևելքից ներգաղթյալ էր, իսկ իր տատիկի նախնիները հայրական կողմով ծագումով Անգլիայից, Դանիայից ու Շվեդիայից են։ Իր անունը Ռոուենը ստացել է Էնն Ռայսի «Մոգության ժամ» սիրավեպի կերպարներից մեկի պատվին։ Ունի կրտսեր քույր ու եղբայր, Կառմեն և Շեյն։

Սկսել է իր կարիերան հինգ տարեկանում։ 2010 թվականին «Պլան Բ» ֆիլմում խաղացել է Մոնայի դստեր դերը և Disney Junior «Ռոբոտ Դենս-Ա-Լոտ» հաղորդմանը կատարել է Քեյթլինի դերը։ 2011 թվականին Ռոուենը «Լրտեսների երեխաները 4D» ֆիլմում խաղաց՝ Ռեբեկկա Ուիլսոնի դերը, ինչպես նաև «Ոչինչ ընդհանուր» ֆիլմում խաղաց Ռակել Պաչեկոյի դերը։ 2013 թվականի հունվարի վերջին Բլենչարդը ստացել է Disney Channel հեռուստաալիքի «Աղջիկը ճանաչում է աշխարհը» հեռուստասերիալի գլխավոր դերը։ Ռոուենը Սաբրինա Քարփենթերի հետ միասին կատարել է նաև սերիալի գլխավոր երգը։ Նա «Տղան ճանաչում է աշխարհը» սիթքոմում նկարահանվում էր Կորիի և Տապանգայի դստեր գլխավոր դերում։ Բլենչարդը Disney Channel Circle of Stars երաժշտական խմբի մասնակիցն է։ 2015 թվականի հունվարի սկզբին Ռոուենը նկարահանվել է Disney Channel-ի «Անտեսանելի քույր» ֆիլմում՝ Կլեոյի դերում։

## Անձնական կյանք
Ռոուենն ակտիվ գործունեություն է ծավալում ֆեմինիզմի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, բռնության կիրառման դեմ պայքարի հարցերում։ Այս թեմաների շուրջ նրա մեկնաբանությունները ներկայացված են Թվիթթերում և Tumblr-ում, ինչպես նաև նա հանդես է եկել ՄԱԿ-ի կանայք և ԱՄՆ ազգային հանձնաժողովի տարեկան համաժողովում՝ որպես HeForShe-ի և ֆեմինիստական արշավի մասնակից։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Պարգևներ և Անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.imdb.com/name/nm3688576/
* https://twitter.com/rowblanchard

 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ հայկական սերմամբ
Անվտանգության աջակցության միջազգային ուժեր

**Անվտանգության աջակցության միջազգային ուժեր** (; **ISAF**), ՆԱՏՕ-ի կողմից գլխավորվող միջազգային զորային կոնտինգենտ, որը գործում է Աֆղանստանի տարածքում 2001 թվականից։

Անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերը ստեղծվել են ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի № 1386 բանաձևի համաձայն 2001 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։ Նրանց ներկայությունը երկրում թալիբների ռեժիմի տապալումից հետո անհրաժեշտ էր աֆղանական Ժամանակավոր մարմնին Քաբուլում և մոտակա տարածքներում անվտանգության ապահովման համար։ Դա արվում էր նրա համար, որպեսզի Ժամանակավոր մարմինն, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի աշխատակազմը գործեն անվտանգ պայմաններում։

2003 թվականի օգոստոսից Անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերն իրականացվում են ՆԱՏՕ-ի բլոկի կողմից։ 2014 թվականի վերջում զինված կոալիցիայի միջազգային ուժերին փոխարինեց ոչ մարտական «Որոշիչ աջակցություն» դաշինքի գործողությունը։ Պատերազմի ամբողջ ծանրությունն ընկել է աֆղանական բանակի վրա։

## Գերագույն հրամանատարություն

## Կառուցվածք և թվաքանակ
Ի սկզբանե ISAF-ի պատասխանատվության տարածքն ընդգրկում էր միայն Աֆղանստանի մայրաքաղաք Քաբուլը։

2003 թվականի հոկտեմբերին ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհուրդը Քաբուլի սահմաններից դուրս առաքելության ընդարձակման որոշում է կայացրել։ Ընդարձակումը կատարվում էր աստիճանաբար և ավարտվել է 2006 թվականի հոկտեմբերին, երբ Անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերն իրենց վրա են վերցրել պետության ամբողջ տարածքի անվտանգության ապահովումը։ Աֆղանստանում թվաքանակի մեծացման նպատակն էր հանդիսանում «Թալիբան» ահաբեկչական շարժման ակտիվության զսպումն՝ աֆղաններին ժամանակ տալով իրենց ձեռքը վերցնել վերահսկողությունը երկրում։

2011 թվականի հունիսի 6-ին Անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերի թվաքականը կազմում էր 132 457 զինծառայող (այդ թվում 90 հազար ամերիկացի), առաքելության մեջ մասնակցում էին 48 երկրներ։

2012 թվականի սեպտեմբերի 21-ին ՆԱՏՕ-ի լրացուցիչ կոնտինգենտը ի դեմս ԱՄՆ-ի 33 հազար զինծառայողների, որն ուղարկվել էր Աֆղանստան երեք տարի ժամկետով, լքում է երկիրը։

2015 թվականի հունվարի 1-ին «Հարատև ազատություն» առաքելությունն ավարտվել է, այդ պատճառով կոալիցիոն զորքերի թվաքանակը զգալիորեն կրճատվել է։ Մասնավորապես, ամերիկյան խմբավորումը 2015 թվականի ամռան դրությամբ կազմում էր մոտ 11 հազար զինծառայող, ովքեր ներգրավված էին նոր, ոչ մարտական «Որոշիչ աջակցություն» առաքելության մեջ։

## Տես նաև
* Աֆղանական պատերազմ (2001-2014)
* «Հարատև ազատություն» ռազմագործողություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Полковник А. Соболев. Размещение в Афганистане Международных сил безопасности // "Зарубежное военное обозрение", № 1 (658), январь 2002. стр.8-9

## Արտաքին հղումներ
* ISAF պաշտոնական կայք  
* ուկրաինական թվակազմի ընդարձակում 

Կատեգորիա:Աֆղանական պատերազմներ
Իրիդիումի սուլֆիդ(IV)

**Իրիդիումի սուլֆիդ(IV)**, անօրգանական միացություն, իրիդիումի ու ծծմբաջրածնի աղը` IrS2 բանաձևով, մուգ-շագանակագույն փոշի, չի լուծվում ջրում։

## Ստացում
* Վակուումում ծծմբի ու իրիդիումի փոխազդեցությունից` տաքացման պայմաններում.
::\mathsf{Ir + 2S \ \xrightarrow{T}\ IrS_2 }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Իրիդիումի սուլֆիդը առաջացնում է մուգ-շագանակագույն փոշի, չի լուծվում ջրում։

## Գրականություն
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իրիդիումի սուլֆիդներ
Ընկերության պարադոքս

[thumb|right|350px|Պարզ [սոցիալական գրաֆ, որտեղ արտացոլված է ընկերության պարադոքսը․ գրեթե բոլորը (բացի Ժոզեն և Ժանը) ավելի քիչ ընկեր ունեն, քան իրենց ընկերների ունեցած միջին ընկերների քանակը։]] 
**Ընկերության պարադոքս** (), երևույթ, ըստ որի, որպես կանոն, մարդկանց մեծամասնությունն ավելի քիչ ընկեր ունի, քան միջինում իրենց ընկերը։

## Պատմություն
Երևույթը հայտնաբերել է Նյու Յորքի պետական համալսարանի սոցիոլոգ Սքոթ Ֆելդը 1991 թվականին, երբ ուսումնասիրում էր սոցիալական ցանցերը։

Պարադոքսը ճիշտ է նաև ավելի նեղ իմաստով սոցիալական ցանցերի համար, հատկապես՝ համացանցային սոցիալական ցանցերի։ Օրինակ՝ 2012 թվականին այն հաստատվեց Կոռնելի համալսարանի գիտնականների կողմից, որոնք վերլուծեցին Ֆեյսբուքի 721 միլիոն օգտատերի։ Գիտնականները պարզեցին նաև, որ այս պնդումը ճիշտ է Թվիթերի օգտատերերի 98%-ի համար։

Չնայած վարկածի ակնհայտ պարադոքսալ լինելուն՝ այն ստացվում է գրաֆների տեսության և հավանականության տեսության հիմնարար սկզբունքներից, որը կիրառվում է սոցիալական գրաֆի դեպքում։

Մասնավորապես, պարադոքսը կարելի է բացատրել ընտրանքի տեղաշարժումով, որտեղ մեծաքանակ կապեր ունեցող անձինք ավելի մեծ հավանականություն ունեն հայտնվել ընկերների շարքում։

Նմանատիպ դիտարկում կարելի է կատարել նաև այլ փոխկապված համայնքների դեպքում։ Օրինակ՝ մարդկանց մեծամասնության սեռական զուգընկերները միջինում ունեցել են ավելի շատ սեռական զուգընկերներ, քան հենց իրենք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Գրաֆների տեսություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական վիճակագրություն
Կատեգորիա:Պարադոքսներ
Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր
Հակա-Էդիպուս

**Հակա-Էդիպուս. Կապիտալիզմ և շիզոֆրենիա**  ()  1972 թվականին լույս տեսած Ժիլ Դելյոզի և Ֆելիքս Գուատարիի, համապատասխանաբար փիլիսոփա և հոգեվերլուծող, համատեղ գիրքն է, որը հանդիսանում է նրանց «Կապիտալիզմ և շիզոֆրենիա» աշխատության առաջին հատորը։ Աշխատության երկրորդ հատորն «Հազարավոր բարձրավանդակներ» (1980) գիրքը։

Դելյոզը և Գուատարին քննարկում են *ցանկության* կապը իրականության հետ, հատպակես կապիտալիստ հասարակության պարագայում. Նրանք քննարկում են մարդու հոգեբանությունը, էկոնոմիկան, հասարակությունը և պատմությունը։ Նրանք ստեղծում են *մատերիալիստական հոգեբանություն* հասկացությունը, որը կապված է անգիտակցականի և նրա հասարակության ու դրա արտադրողական գործառությունների հետ։ Դելյոզը և Գուատարին նաև առաջին անգամ օգտագործում են *ցանկության մեքենա* հասկացությունը (որը նաև կապված է *մարմին առանց օրգանների* հասկացության հետ), ու քննադատության են ենթարկում Զիգմունդ Ֆրոյդի հոգեվերլուծական գլխավոր տեսություններից մեկը՝ Էդիպյան բարդույթը։ Դելյոզը ու Գուատարին նաև վերաշարադրում են Կարլ Մարքսի գաղափարները մարդկության մատերիալիստական պատմության վերաբերյալ մասնավորապես՝ «պրիմիտիվ կամ պարզ», «դեսպոտիկ» և «կապիտալիստական» հասարակությունները նրանց ապրանքաարտադրությունը և դրա սպառումը։ Սրա հետ զուգահեռ Դելյոզը և Գուատարին զարգացնում են քննադատական մի մեթոդ որը կոչում են *շիզոանալիզ* (շիզովերլուծություն)։

Գրքում նաև քննարկվում և քննադատվում են այնպիսի մտածողների մտքեր ինչպիսիք են՝ Բենեդիկտ Սպինոզան, Իմանուիլ Կանտը, Կարլ Յունգը, Միշել Ֆուկոն և այլք։ Բացի փիլիսոփաներից նրանք նաև քննարկում են գեղարվեստական գրականության հեղինակներին և մի շարք այլ արվեստագետների ՝ Ջեք Քերուակ, Սեմյուել Բեքեթ, Մարսել Պրուստ, Անտոնեն Արտո, Ուիլյամ Թըրներ։

Ֆրիդրիխ Նիցշեն նույնպես ազդեցություն է թողել գրքի հեղինակների վրա. *Հակա-Էդիպուսը* դիտվում է որպես «Հակաքրիստոսը» գքրի շարունակությունը ։ Տպագրվելուց հետո գիրքը բավականին լայն տարածում գտավ և մինչև օրս էլ պահպանում է իր դիրքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հակաֆաշիստական գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր հոգեվերլուծության մասին
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիզմ
Կատեգորիա:1972 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Արանեց (այլ կիրառումներ)

**Արանեց**, կարող է վերաբերել՝
* Արանեց - գյուղ Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Պեչորա մունիցիպալ շրջանի կազմում
* Արանեց - գետ Ռուսաստանում, Մեծ Արանեցի վտակը
Արաշենդա (այլ կիրառումներ)

**Արաշենդա**, կարող է վերաբերել՝
* Արաշենդա - գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում
* Արաշենդա - գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանում
Արասխ (այլ կիրառումներ)

**Արասխ**, կարող է վերաբերել՝
* Արասխ - գավառ Մեծ Հայքի Պարսկահայք նահանգի կազմում
* Արասխ - գետ Ուրմիա լճի ավազանում, Նազլու գետի վտակը
Արատես (այլ կիրառումներ)

**Արատես**, կարող է վերաբերել՝
* Արատես - գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Հերմոնից 4 կմ հյուսիս-արևելք, Վարդենիսի լեռների հարավային լանջերին, Այսասի գետի հովտում
* Արատես - գետ Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռներից և Շատին գյուղից հյուսիսում աջից միախառնվում Երկայնարտ գետին
Արատտա (այլ կիրառումներ)

**Արատտա**, կարող է վերաբերել՝
* Արատտա - շումերական սեպագրերում հիշատակվող երկիր
* Արատտա - գետ հնագույն Հայաստանում՝ Ուրարտուում, աշխարհագրական ճշտգրիտ տեղն անորոշ
Մարկուս Ռեց

**Մարկուս Ռեց** (*Markus Raetz*, ), շվեյցարացի քանդակագործ և կոնցեպտուալ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Մարկուս Ռեցը ծնվել է 1941 թվականին Շվեյցարիայի Բեռնին կից Բյուրենե փոքր քաղաքում։ Մեծացել է այնտեղ, ամառային արձակուրդների ժամանակ օգնել է տեղական նկարչին, սովորել է Բեռնում։ Քսանից քսաներկու տարեկան հասակում ուսուցիչ է աշխատել։ Գեղարվեստական կրթություն չի ստացել, բացառությամբ Ամստերդամի Reitveld Academy-ում խածագծման կես տարի ուսումնասիրման։

1966 թվականից սկսել է ցուցադրվել։ Ունեցել է բազմաթիվ ցուցադրություններ թանգարաններում և պատկերասրահներում, այդ թվում նաև Շվեյցարիայի խոշոր թանգարաններում, Ամստերդամի Stedelijk թանգարանում, Գերմանիայի Kolnischer Kunstverein-ում, Լոնդոնի Serpentine Gallery-ում և Նյու Յորքի Նոր թանգարանում։ Ունի ավելի քան 30000 գծանկար

Նա 1977 թվականի Սան Պաուլուի բիենալեում ներկայացրել է Շվեյցարիան։ Ոչ մեկ անգամ մասնակցել է Վենետիկի բիենալեին։ 2009 թվականին մասնակցել է Մոսկվայի բիենալեին։

## Ստեղծագործություններ
Մարկուս Ռեցի արվեստը իրականության և պատրանքի հետ է կապված։ Օրինակ նա քանդակ է արել, որը պատկերում է Ռենե Մագրիտի նկարած 1929 թվականին նկարած ծխամորճը, որը կոչվում էր «Սա իմ ծխամորճն է» ()։ Մարկուսը իր ստեղծագործությունը անվանել է «Ոչ ծխամորճ» ()։ Քանդակի շուրջը պտտվելով կարելի է համոզվել, որ դա թուջի ոլորված կտոր է, որը ծխամորճ չէ, բացառությամբ մի կետի, որտեղից նա ծխամորճի տեսք ունի։

Այլ գործերում տարբեր դիտակետերից նայելուց «Այո»-ն (SI) վերածվում է «Ոչ»-ի (NO),   «Ամեն ինչ»-ը (TODO)  «Ոչինչ»-ի (NADA)։ Լարերից սարքված ճագարը հայելու մեջ լայնեզր գլխարկով տղամարդ է։

Մարկուս Ռեցը տեսողական բառախաղեր է սիրում, նրա քանդակներն ու նկարները մեկ կերպար են, որոնք փոխվում են մեկ այլի կամ աբստրակտը վերածվում է ճանաչելի կերպարի։ Ռեցը իր աշխատանքը համեմատում է  հռոմեացի բանաստեղծ  Օվիդիուսի «Կերպարանափոխություններ»-ի (Metamorphoses)  հետ, որտեղ կինը վերափոխվում է դափնու ծառի և այստեղ երկու կերպար չէ՝ կին և ծառ, և վերափոխման պահն է ամենահետաքրքիրը։ Շարժումը կա Ռիցի համարյա բոլոր քանդակներում կամ նրանք են շարժվում կամ էլ ստիպում են դիտողին շարժվել իրենց շուրջ։

## Աշխատություններ
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Philadelphia Museum of Art
* Галерея Тейт
* Brooke Alexander Gallery, Нью-Йорк
* ArtNet

Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի լուսանկարիչներ
Վինետու

**Վինետու** (գերմ.` Winnetou), ապաչների մեսկալերո ցեղի մտացածին առաջնորդի կերպար, գերմանացի գրող Կառլ Ֆրիդրիխ Մայի մի շարք գրքերի գլխավոր հերոսն է։

## Կերպարի նկարագիր
Վինետուն ապաչների մեսկալերո ցեղի առաջնորդի որդին է։ Հավատարիմ է իր խոսքին և նվիրված` ընկերներին, խիզախ է, խելամիտ, վայելում է բոլոր հնդկացիական ցեղերի հարգանքը` նույնիսկ ռազմատենչ կոմանչների։ Նա հիանալի հեծյալ է, վարպետորեն տիրապետում է հրազենին, նետողական զինատեսակներին, դանակներին, նիզակներին և այլն։ Վինետուն ծանոթ է ամերիկյան գաղութարարների սովորույթներին, քանի որ նրանց շրջապատում ստացել է լավագույն կրթություն։ Բացի այդ, նա խստորեն պահպանում է իր ցեղի սովորույթները։ Նա ցուցաբերում է տղամարդկային համեստություն և իր մասին գերադասում է խոսել երրորդ դեմքով։ Հանդուրժող է և խաղաղասեր։ Ամեն կերպ ձգտում է խոչընդոտել հնարավոր բախումներին և հարթել ցանկացած խնդիր` խաղաղ ճանապարհով։

Վինետուն խաղաղության համար մղվող պայքարի իսկական մարտիկ է։ Ամերիկյան բնիկների և եվրոպացի վերաբնակիչների միջև փորձում է ստեղծել բարեկամության և խաղաղության մթնոլորտ։ Համոզմունքներով ճակատագրապաշտ է և հավատում է, որ աշխարհում ամեն ինչ արդեն որոշված է Մանիտուի կողմից։

Վինետուի մասին պատմող Կառլ Մայի հիմնական վեպերը ստեղծվել են 1891-1910 թվականներին.

* «Վինետուն»
* «Վինետուի սպիտակ եղբայրը»
* «Վինետուի ոսկին»
* «Սև մուստանգը»
* «Վինետուի ժառանգները»
* «Սատանան և Իսկարիովտացին»

Կինեմատոգրաֆում Վինետուի կերպարը մարմնավորել են ֆրանսիացի դերասան Պիեռ Բրիսը և սերբ դերասան Գոյկո Միտիչը։

## Պատմություն
Ըստ Կարլ Մայի պատմության՝ առաջին դեմքով պատմող Ծերուկ Շաթերհանդը հանդիպում է ապաչի Վինետուին, և նախնական դրամատիկ իրադարձություններից հետո նրանց միջև իսկական բարեկամություն է ծագում. շատ դեպքերում նրանք ցույց են տալիս մեծ մարտունակություն, բայց նաև այլ մարդկանց հանդեպ կարեկցանքի։ Նա կերպավորում է մարդկության բնածին «բարության» հանդեպ հավատը, թեև նրան մշտապես սպառնում են չարակամ թշնամիները։

Ոչ դոգմատիկ քրիստոնեական զգացմունքներն ու արժեքները կարևոր դեր են խաղում, իսկ Մեյի հերոսները հաճախ նկարագրվում են որպես գերմանացի ամերիկացիներ։

Վինետուն դառնում է Մեսկալերո Ապաչների (և ընդհանրապես ապաչների, ներառյալ նավահո) ցեղի ղեկավարն այն բանից հետո, երբ նրա հայրը՝ Ինտշու-ցչունան և նրա քույր Նշո-ցչին սպանվեցին սպիտակ ավազակ Սանտերի կողմից։ Նա հեծնում է Իլտչի (*Iltschi* - քամի») կոչվող ձի և ունի մի հայտնի հրացան, որը կոչվում էր Silberbüchse (Արծաթե հրացան, երկփողանի հրացան, որի կոթը զարդարված է արծաթե գամասեղներով)։ Ծերուկ Շաթերհանդը դառնում է Վիննետուի արյունակից եղբայրը և հեծնում Իլտչիի եղբորը, որի անունն էր Հատատիտլա (*Hatatitla* - կայծակ)։ Մի շարք ադապտացիաներում Վինետուն երրորդ դեմքով է խոսում իր մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Արարատ Ղարիբյան (այլ կիրառումներ)

**Արարատ Ղարիբյան**, կարող է վերաբերել՝
* Արարատ Ղարիբյան - հայ լեզվաբան
* Արարատ Ղարիբյան - հայ նկարիչ
Արբանյակ (այլ կիրառումներ)

**Արբանյակ**, կարող է վերաբերել՝
* Արբանյակ - երկնային մարմին, որը պտտվում է որոշակի հետագծով (ուղեծիր) մեկ այլ մարմնի շուրջ (օրինակ մոլորակի) տիեզերական տարածությունում, ձգողության ուժի ազդեցության տակ
* Արբանյակ - ենթավիրուսային մասնիկ, որը կազմված է նուկլեինաթթվից և որի կրկնապատկումը կախված է օգնական կամ տեր վիրուսների առկայությունից
Արբո (այլ կիրառումներ)

**Արբո**, կարող է վերաբերել՝
* Արբո - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում
* Արբո - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում
Արբուզովկա (այլ կիրառումներ)

**Արբուզովկա**, կարող է վերաբերել՝
* Արբուզովկա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Չերտկովսկի շրջանում
* Արբուզովկա - գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում
Արգավանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)

**Արգավանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ**, կարող է վերաբերել՝
* Արգավանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Արարատի մարզի Արգավանդ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
* Արգավանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Արմավիրի մարզի Արգավանդ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
Արդա (այլ կիրառումներ)

**Արդա**, կարող է վերաբերել՝
* Արդա - Երուսաղեմի թագավոր Բալդուին I Բուլոնցու կինը
* Արդա - գետ Բուլղարիայի հարավում ու Հունաստանի հյուսիս-արևելքում
* Արդա - գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Կիլեմարսկի շրջանի կազմում
Արդատովսկի շրջան (այլ կիրառումներ)

**Արդատովսկի շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Արդատովսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Նիժնի Նովգորոդի մարզում
* Արդատովսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մորդովիա հանրապետությունում
Արբա (այլ կիրառումներ)

**Արբա**, կարող է վերաբերել՝
* Արբա - գետակ Արաքսի ավազանում, նրան է միանում ձախից, Նախիջևան քաղաքից քիչ արևելք, Հին Ջուղայի մետակայքում
* Արբա - կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Պարդենոնե գավառում
Արբաժ (այլ կիրառումներ)

**Արբաժ**, կարող է վերաբերել՝
* Արբաժ - քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Արբաժսկի շրջանի կազմում
* Արբաժ - գետ Ռուսաստանում, Շոշմայի վտակը
Արդեններ (այլ կիրառումներ)

**Արդեններ**, կարող է վերաբերել՝
* Արդեններ - բարձրություն Բելգիայի հարավում, մասամբ Ֆրանսիայում և Լյուքսեմբուրգում
* Արդեններ - դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում, սահմանակից է Բելգիային
Արդեչ (այլ կիրառումներ)

**Արդեչ**, կարող է վերաբերել՝
* Արդեչ - գետակ Վայոց ձորի մարզում, Արփա գետի ձախ օժանդակը
* Արդեչ - լեռնագագաթ Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռների ճյուղավորություններում
Արդոն (այլ կիրառումներ)

**Արդոն**, կարող է վերաբերել՝
* Արդոն - գյուղ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Կլինցովսկի շրջանի կազմում
* Արդոն - քաղաք Ռուսաստանի Դաշնությունում, Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետություն&nbsp;-&nbsp;Ալանիայի Արդոնի շրջանի վարչական կենտրոն, Հյուսիս-Կովկասյան երկաթուղու կայարան
Արդոստ (այլ կիրառումներ)

**Արդոստ**, կարող է վերաբերել՝
* Արդոստ - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում
* Արդոստ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում
* Արդոստ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում
* Արդոստ - գետ Վերին Բասենում, Արաքսի ավազանում, նրա ձախակողմյան վտակը
* Արդոստ - գետակ Ճորոխի գոտի ավազանում
Արե (այլ կիրառումներ)

**Արե**, կարող է վերաբերել՝
* Արե - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում
* Արե - կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Պադուա գավառում
Արեգդեմ (այլ կիրառումներ)

**Արեգդեմ**, կարող է վերաբերել՝
* Արեգդեմ - գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակում
* Արեգդեմ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Հազզո-Խաբլջոզի գավառակում
Արեգին (այլ կիրառումներ)

**Արեգին**, կարող է վերաբերել՝
* Արեգին՝ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում,
* Արեգին՝ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սպարկերտի գավառակում,
* Արեգին՝ գետակ Լեռնային Կիլիկիայում, Ջահանի ավազանում,
* Արեգին՝ բերդ Լեռնային Կիլիկիայում, Ջահանի ավազանում,
* Արեգին՝ լեռ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռնաշղթայում։
Արեգունի (այլ կիրառումներ)

**Արեգունի**, կարող է վերաբերել՝
* Արեգունի - գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանի լեռների ստորոտին, Սևանա լճի արևելյան ափի մոտ
* Արեգունի - գետակ Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Սևանի լեռներից և Արեգունի գյուղից ներքև թափվում Սևանա լիճ
Արենի (այլ կիրառումներ)

**Արենի**, կարող է վերաբերել՝
* Արենի - գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում
* Արենի - համայնք Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, ներառում է 9 գյուղ,
* Արենի - սեղանի տեսակավոր գինի
* Արենի - կիրճ Վայոց ձորում, Շարուրի դաշտից Վայոց ձոր մտնող կիրճը
Էդինբուրգյան դղյակ

right|290px|thumb|Շոտլանդական թագավորների պալատները
**Էդինբուրգյան դղյակ** (), հին ամրոց ժայռի վրա (Castle Rock (Edinburgh)), Շոտլանդիայի մայրաքաղաք Էդինբուրգի կենտրոնում։ Մինչև վերջերս գտնվում էր Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարության տիրապետության տակ։ Դղյակը բաց է այցելությունների համար և հանդիսանում է Էդինբուրգի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը։

Դեպի դղյակ տանում է Հին Էդինբուրգի գլխավոր փողոցը, այսպես կոչված «Թագավորական մղոնը», որի մյուս ծայրում գտնվում է Հոլիռուդյան պալատը։

Դղյակը գտնվում է հանգած հրաբխի տեղում, Castle Rock (Edinburgh) ժայռի կատարին, հրաբուխը ակտիվ է եղել մոտ 350 միլիոն տարի առաջ։ Ժայռի գագաթը բնակեցվել է ուշ բրոնզե դարից, մոտ մ.թ.ա. 800 տարի առաջ։ Այսպես կոչված Դին Էյդին (Din Eidyn)  ամրոցի կամ Էյդինի ամրոցի (Stronghold of Eidyn) մասին առաջին հիշատակումները տրվում են մոտ մ.թ. 600 թվականին վալլիացիների դյուցազներգության մեջ։ Դղյակի գոյության մասին առաջին որոշակի ցուցումները կապված են Շոտլանդիայի թագավոր Դավիթ Առաջինի գահակալության հետ, որը 1139 թվականից սկսած դղյակում հրավիրում էր գիտական և եկեղեցական ծառայողների հավաքներ։

Իր ամբողջ պատմության ընթացքում դղյակը «բանալի» է հանդիսացել դեպի Շոտլանդիա։ Կառուցված լինելով վաղ միջնադարում` դղյակը վերակառուցվել է 17-րդ դարի սկզբին, և պաշտպանության համար կարող էր օգտագործվել բերդային հրետանին։ Դղյակը անառիկ ամրոցի տպավորություն է թողնում։ Երեք կողմից այն պաշտպանվում է ուղղաբերձ ապառաժներով, իսկ դղյակի մուտքը սահմանափակվում է չորրորդ` արևելյան կողմից ուղղաձիգ ճանապարհով։ Ճանապարհին կարելի է մոտենալ միայն երկար և դատարկ էսպլանադայի միջով, այն մի տարածք է,  որը դղյակից կարող էր լիովին գնդակոծվել։ Այնտեղ ամեն տարի անց է կացվում թագավորական զինվորական նվագախմբերի շքերթը։

Դղյակի տարածքում է գտնվում Էդինբուրգի (կարելի է ասել Շոտլանդիայի) ամենահին կառույցը` Սուրբ Մարգարիտայի կապելլան, որն անվանել են Շոտլանդիայի թագուհու անունով, իսկ իրականում 12-րդ դարում կառուցել է  նրա տղան` Շոտլանդիայի թագավոր Դավիթը։ Էդինբուրգյան դղյակում է պահվում «Stone of Scone» քարը և Շոտլանդիայի թագը։

Միլս-մաուն մարտկոցի վրա տեղադրված է այսպես կոչված «Ժամային թնդանոթը» ()` հրետանային զենք պատի վրա, որից ամեն օր, բացի կիրակի, Ավագ հինգշաբթի և Սուրբ Ծննդյան օրերից, ուղիղ ժամը մեկին (ցերեկ) կրակոց է տրվում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ամրոցի պաշտոնական կայքը 
* Հոդված ամրոցի մասին Undiscoveredscotland.co.uk կայքում
* Էդինբուրգյան դղյակի կառուցման պատմություն

Կատեգորիա:Էդինբուրգի թանգարաններ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի դղյակներ
Արեգի (այլ կիրառումներ)

**Արեգի**, կարող է վերաբերել՝
* Արեգի - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում, Խոտորջրի գյուղախմբում
* Արեգի (Ակնի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում
* Արեգի - հայկական իգական անուն
Չինգաչգուկ

**Չինգաչգուկ** (Chingachgook, **Մեծ Օձ**), ամերիկացի գրող Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպերի մի շարք գրական ստեղծագործությունների գլխավոր հերոսներից մեկն է։ Պատկանում է «ազնվացեղ վայրենի» գրական կերպարների տիպին։

## Կերպարի նկարագիրը
Չինգաչգուկը ծագումով հյուսիսամերիկյան մոհիկանների հնդկացիական ցեղից է։ Նա իմաստուն է և խիզախ մարտիկ, բարի է և արդար։ Նրան հարգում են ընկերները, իսկ թշնամիները վախենում են նրանից։ Ահա թե ինչ է ասված «Վերջին մոհիկանը» գրքում նրա անվան ծագման մասին. «Իհարկե, Չինգաչգուկ անունը, որը նշանակում է «Մեծ Օձ», չի նշանակում, որ նա իրականում օձ է, բնավ ոչ։ Նրա անունը ասում է, որ իրեն հայտնի են մարդկային բնավորության և մտքի բոլոր ոլորաններն ու անկյունները։ Նա լռակյաց է և ունակ է իր թշնամիներին հասցնել հարվածներ այնպիսի պահերի, երբ նրանք բոլորովին դրան չեն սպասում»։

«Վերջին մոհիկանը» վեպում մահանում է նրա միակ որդին` Ունկասը։ Հեղինակի կարծիքով Չինգաչգուկը դառնում է վերջին մոհիկանը, վերջին առաջնորդը և վերջին ներկայացուցիչը երբեմնի հզոր, բայց ներկայումս մահացած ցեղի։ Սակայն հնդկացիների կարծիքով, վերջին մոհիկանը նրա որդի Ունկասն էր` վերջին ծնվածը, վերջին երիտասարդ մարտիկը և իրենց ցեղը շարունակելու վերջին հույսը։

Չինգաչգուկի կերպարը հանդիպում է Կուպերի չորս վեպերում.

* «Պիոներները կամ Սասքուեհաննայի ակունքների մոտ» (1823թ.)
* «Վերջին մոհիկանը կամ պատմություն 1757 թվականի մասին» (1826թ.)
* «Հետախույզը կամ Օնտարիոյի ափերին» (1840թ.)
* «Գազանորսը կամ պատերազմի առաջին արահետը» (1841թ.)

Կինեմատոգրաֆում Չինգաչգուկին բազմիցս մարմնավորել է սերբ դերասան Գոյկո Միտիչը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Կատեգորիա:Ֆիլմերի հերոսներ