Riot grrrl

**Riot Grrrl** (արգլերեն եզրույթ․ արտասանվում է *ռայըթ գըռլ*), անդերգրաունդային ֆեմինիստական փանք շարժում, որ սկիզբ է առել 1990-ական թվականներին ԱՄՆ-ի Վաշինգտոն նահանգի Օլիմպիա քաղաքում և խաղաղօվկիանոսային հյուսիսարևելյան մեծ տարածաշրջանում / greater Pacific Northwest ու տարածվել առնվազն 26 արտասահմանյան երկրում։ Ենթամշակութային այս շարժումը համադրել է ֆեմինիզմը, փանք երաժշտությունն ու քաղաքականությունը և հաճախ զուգակցվում է ֆեմինիզմի երրորդ ալիքի հետ, որը երբեմն դիտարկվում է որպես Riot grrrl շարժման զարգացման արդյունք (ճիշտ այդպես էլ ֆեմինիստական չորրորդ ալիքն է առնչվում 2010-ական թվականների փանք երաժշտությանը)։ Կարծիք է հայտնվում նաև, որ ժանրը ծագել է ինդի ռոքից՝ կանանց հնարավորություն ընձեռելով արտահայտելու իրենց զայրույթը, ցասումը, ընկճախտը, բնորոշ այլ հույզեր ու զգացումներ։ Շարժումն իր արտահայտությունն է գտել մի կողմից կոշտուկոպիտ, սովորաբար սիրողական եղանակով ստեղծված փանկ ռոքում, մյուս կողմից՝ քաղաքական ակտիվության մեջ, որը ռոքի ժանրը որոշ ժամանակ  վերածել է ազդեցիկ ենթամշակույթի։ Բազմաթիվ riot grrrl կատարողներ կենտրոնացել են գենդերային հարաբերությունների հետ այս կամ այն կերպ առնչվող թեմաների վրա ( բռնաբարություն, ընտանեկան բռնություն, միասեռական սեր )՝ դրանք դիտարկելով արմատական դիրքերից։ Սկզբում շարժման առաջնորդներն իրենց դրեցին մեծ երաժշտական բիզնեսից դուրս և կտրվեցին կորպորատիվ շահերից. riot-grrrl կատարողների ձայնագրությունների մեծ մասը թողարկվել է Kill Rock Stars խոսուն անվանումը կրող լեյբլով։

Զանգվածային լրատվամիջոցները riot grrrl շարժմանն սկզբնապես առնչված երաժշտախմբերի մեջ ներառել են Bikini Kill-ը, Bratmobile-ը, Heavens to Betsy-ն, Excuse 17-ը, Slant 6-ը, Emily's Sassy Lime-ը, Huggy Bear-ը, Jack Off Jill-ը, Skinned Teen-ը, որը հետագայում ստեղծել է Riot Goth տերմինը։ Ընդրկված են եղել նաև queercore երաժշտախմբերից Team Dresch-ն ու the Third Sex-ը։

21-րդ դարում riot grrrl շարժման հետևորդները վերջնակապես դուրս թռան լրատվամիջոցների ուշադրության կիզակետից և ձեռնամուխ եղան պրակտիկ գործունեություն ծավալելուն՝ կազմակերպելով կանանց երաժշտական փառատոներ, ինքնապաշտպանության դասընթացներ ( *«Home Alive»* ), օգնություն աշխատանքի տեղավորման հարցում, ընդհատակյա գրականության հրատարակում և այլն։

## Շարժման պատմություն
աջից|մինի|316x316փքս| Bikini Kill երաժշտախմբի անդամ Քեթլին Հաննան
Շարժումը ի հայտ եկավ 1990-ականների սկզբին, երբ ֆեմինիստական գաղափարները սկսեցին թափանցել ամերիկյան ինդի մշակույթի թատերաբեմ։ 1991 թվականին, ի պատասխան « Քրիստոնեական կոալիցիայի » « Կյանքի իրավունք » նախաձեռնության, որը կոչ էր անում արգելել աբորտը, ինքնաբուխ շարժում առաջացավ՝ հանուն կնոջ՝ հղիությունն ընդհատելու իրավունքի (այդ շարժման արտահայտություններից էր *Rock for Choice* փառատոնը, որը կազմակերպել էին L7 խմբի անդամները)։ Աստիճանաբար շարժումը դարձավ համազգային։ Նոր շարժման առաջնորդները 1991 թվականի վերջին առաջին անգամ օգտագործեցին «riot  grrrl» տերմինը (որն սկզբնապես գործածվել էր Մաունթ Փլեզենտում ռասայական խռովությունների առնչությամբ)։

Նախաձեռնությունը վերագրվում է Ջեն Սմիթին (Bratmobile, Rastro! և The Quails- երաժշտախմբերի անդամ), ով բազմիցս գրել է «աղջիկների ապստամբության» անհրաժեշտության մասին։ Շուտով Ալիսոն Վուլֆը (Սմիթի ընկերուհին), Մոլլի Նյումանը, ինչպես նաև Քեթլին Հանան և Թոբի Վեյլը (հայտնի են Bikini Kill երաժշտախմբին իրենց մասնակցությամբ) իրենց ֆենզին անվանեցին *Riot Grrrl* (չնայած դրանից առաջ արդեն կար «Jigsaw»-ի նմանատիպ հրատարակություն, որն իր կարգախոսներում օգտագործում էր *Angry grrls* տերմինը)։

Շատերի կարծիքով Riot Grrrl երաժշտական շարժման ակունքներում կանգնած են երկու երաժշտախումբ՝ Bikini Kill-ը և Bratmobile-ը (չնայած այդ խմբերի անդամներն իրենց չեն համարում դրա կազմակերպիչներն ու ոգեշնչողները)։

Ուշագրավ այս երևույթի զարգացման գործում կարևոր դեր է խաղացել նաև 1991 թվականի օգոստոսի 20- ից 25-ը  K Records ձայնագրող ընկերության կազմակերպած *International Pop Underground (IPU) Convention* երաժշտական փառատոնը։ Առաջին երեկոյին («Love Rock Revolution Girl Style Now» կարգախոսի ներքո) ելույթ են ունեցել Bratmobile-ը, Heavens to Betsy-ն, Նիկի ՄաքՔլյուրը, Լու Մաֆեոն, Ջին Սմիթը՝ Mecca Normal- ից, 7 Year Bitch-ը, Suture-ը և Wondertwins-ը (վերջին երկու խմբերը Քեթլին Հաննայի կողմնակի նախագծերն էին)։ Հաջորդ օրերին փառատոնի բեմ բարձրացան ալտերնատիվ ռոքի տարբեր ժանրերի խմբեր՝ Unwound-ը, L7-ը, The Fastbacks-ը, The Spinanes-ը, Shadowy Men on a Shadowy Planet-ը, Girl Trouble-ը, The Pastels-ը, Kicking Giant-ը, Rose Melberg-ը, Seaweed-ը, Kreviss-ը, I Scream Truck-ը, Scrawl-ը, Nation of Ulysses-ը, The Melvins-ը, Jad Fair-ը, Thee Headcoats-ը և Steve Fisk-ը։

Riot Grrrl շարժման հետ առնչվում են նաև հետևյալ երաժշտախմբերը. ԱՄՆ-ում՝ Mecca Normal, Slant 6, Sta-Prest, Sue P. Fox, Jenny Toomey, Autoclave, Raooul, Nomy Lamm, Excuse 17, Oiler, Canopy, Third Sex, Cheesecake, CWA: (Cunts with Attitude), Tattle Tale, Growing Up Skipper, The Need, Team Dresch, Fifth Column, Bangs, Free Kitten, Emily's Sassy Lime, The PeeChees, Մեծ Բրիտանիայում՝ Huggy Bear, Mambo Taxi, Skinned Teen, Pussycat Trash, The Phantom Pregnancies, Linus, Budget Girls, Sister George, Karen Ablaze, Voodoo Queens, Ճապոնիայում՝ Nonstop Body, Red Bacteria Vacuum, Lolita No. 18, Չինաստանում՝ Hang on the Box։

Քուերքոր / queercore շարժման շատ անդամներ միավորվեցին riot grrrl-ի հետ, իսկ Chainsaw, Sister Nobody, Jane Gets A Divorce,  I (heart) Amy Carter ֆենզիները լուսաբանում էին այդ երկու շարժումները։ Միևնույն ժամանակ՝ պանկի ասպարեզում կային  ամբողջովին աղջիկներից բաղկացած մի քանի երաժշտախմբեր, որոնք արտահայտում էին արմատական գաղափարներ և քարոզում ֆեմինիզմ, բայց չէին մտնում riot grrrl շարժման մեջ։ Դրանց թվում էին 7 Year Bitch-ը, Red Aunts-ը, Thee Headcoatees-ը, Spitboy-ը։ Ընդ որում՝ Hole-ը, L7-ը և Babes in Toyland-ը (ըստ Allmusic-ի ), հիմնականում համահունչ էին շարժման ոգուն, բայց սոսկ անուղղակի առնչություն ունեին դրա գաղափարախոսության հետ։

## Հիմնադիրներն ու կազմավորման վրա ազդեցություն ունեցածները
250px|մինի|Ելույթ է ունենում Bikini Kill երաժշտախումբը։
* Babes in Toyland
* Hole
* L7
* X-Ray Spex․ https://ru.wikipedia.org/wiki/X-Ray_Spex"
* Յոկո Օնո
* Ջոան Ջեթ
* The Slits
* Plasmatics․ https://ru.wikipedia.org/wiki/Plasmatics"
* Siouxsie and Banshees
* The Raincoats
* Արետա Ֆրանկլին
* Բեթ Դևիս
* Նիկո
* Bush Tetras
* Au Pairs
* Penetration․ https://ru.wikipedia.org/wiki/Penetration" 
* The Shaggs
* Rubella Ballet․ https://ru.wikipedia.org/wiki/Rubella_Ballet" 
* LiLiPUT
* Լիդիա Լանչ
* Poison Girls
* Քիմ Գորդոն
* Ֆեմինիստ նկարչուհիներ Կարոլի Շնիման, Լինդա Բենգլիս, Մարթա Ռոսլեր, Ջոաննա Ուենթ, «Վագինալ Կրեմ» Դևիս և Բարբարա Կրյուգեր ;
* Անջելա Դևիս, Քեթի Աքեր, Բել Հուքս, Գերտրուդ Սթայն, Ջուլիա Կրիստևա և Էմմա Գոլդման։

## Տես նաև
* Pussy Riot

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Gottlieb, Joanne and Gayle Wald.  "Smells Like Teen Spirit: Riot Grrrls, Revolution, and Women in Independent Rock."  *Microphone Fiends: Youth Music and Youth Culture*.  Eds. Andrew Ross and Tricia Rose.  New York: Routledge, 1994.
* 
*Kearney, Mary Celeste. "Brought to You by Girl Power: Riot Grrrl's Networked Media Economy," *Girls Make Media*. New York: Routledge, 2006. .
*Kearney, Mary Celeste. "‘Don’t Need You’: Rethinking Identity Politics and Separatism from a Grrrl 	Perspective," *Youth Culture: Identity in a Postmodern World *. Ed. Jonathan Epstein. Cambridge: Blackwell, 1998.  . 
*Kearney, Mary Celeste. "The Missing Links: Riot Grrrl—Feminism—Lesbian Culture." *Sexing the Groove: Popular Music and Gender*. Ed. Sheila Whiteley. New York: Routledge, 1997. .
*Leonard, Marion. "Feminism,‘Subculture’, and Grrrl Power." *Sexing the Groove: Popular Music and Gender*. Ed. Sheila Whiteley. New York: Routledge, 1997. . 
*Nguyen, Mimi Thi. "Riot Grrrl, Race, and Revival." *Women & Performance* 22. 2-3 (2012): 173-196.

## Արտաքին հղումներ
* RIOT GRRRL ՄԱՆԻՖԵՍՏՈ

Կատեգորիա:1990-ականներ երաժշտությունում
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոքի ժանրեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտության ոճեր
Կատեգորիա:Ենթամշակույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Կատեգորիա:Երաժշտության ենթամշակույթներ
Կատեգորիա:Ինդի ռոք
Կատեգորիա:Կանայք երաժշտությունում
Կատեգորիա:Պանկ
Կատեգորիա:Պանկ ռոք
Կատեգորիա:Պանկ ռոքի ժանրեր
Կատեգորիա:Ռոք երաժշտության ժանրեր
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ և արվեստ