Յուրի Լյանկա

**Յուրի Գրիգորևիչ Լյանկա** (, ), մոլդովացի քաղաքական և պետական գործիչ։ Մոլդովայի Հանրապետության արտաքին գործերի և եվրոպական ինտեգրացիայի նախարար և առաջին փոխվարչապետ (2009–2013), 2013 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2015 թվականի փետրվարի 18-ը Մոլդովայի Հանրապետության վարչապետ, 2018 թվականի հունվարի 10-ից մինչև 2019 թվականի հունիսի 8-ը եվրոպական ինտեգրացիայի հարցերով փոխվարչապետ։

Մոլդովայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության նախագահի առաջին տեղակալ (2011 ապրիլից 2015 փետրվար):

## Կրթություն
* Նախնական կրթությունը ստացել է Չիմիշլիա քաղաքի ճեմարանում Միհայա Էմինեսկու անվան ճեմարանում։
* 1981-1986 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտում, ստացել է լիցենցիատի աստիճան միջազգային հարաբերությունների ոլորտում։ Տիրապետում է ռումիներեն, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, հունգարերեն և բուլղարերեն լեզուները։

## Մասնագիտական գործունեություն
* 1986-1993՝ արտաքին գործերի նախարարության աշխատակից։
* 1993-1997՝ Մոլդովայի Հանրապետության դեսպանության խորհրդական ԱՄՆ-ում։
* 1998՝ եվրոպական ինտեգրացիայի հարցերով հատուկ հանձնարարություններով դեսպան։
* 1998-1999՝ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ:
* 1999-2001՝ արտաքին գործերի նախարարի առաջին տեղակալ:
* 2001-2005՝ «ASCOM-Grup» ընկերության փոխնախագահ։
* 2005-2007՝ ԵԱՀԿ ազգային փոքրամասնությունների հարցերով գերագույն հանձնակատարի ավագ խորհրդական:
* 2007-2009՝ «ASCOM-Grup» ընկերության փոխնախագահ:
* 2005-2009՝ Արտաքին քաղաքականության ասոցիացիայի փոխնախագահ:
* 2009 թվականին Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի պատգամավոր:
* 2009-2013՝ առաջին փոխվարչապետ, արտաքին գործերի և եվրոպական ինտեգրացիայի նախարար Ֆիլատ I և Ֆիլատ II կառավարություններում։
* 2009-2015՝ Մոլդովայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ, փոխնախագահ։
* 2013-2014՝ Մոլդովայի Հանրապետության վարչապետ:
* 2015 թվականից առ այսօր Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի անկախ պատգամավոր։
* 2015 թվից մինչ օրս Մոլդովայի Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության նախագահ։
* 2016 թվականի աշնանը Մոլդովայի Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության կողմից առաջադրվել է հոկտեմբերի 30-ի նախագահական ընտրություններ թեկնածու։

## Դիվանագիտական աստիճան
Արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Մոլդովայի կառավարությունում
2009 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Մոլդովայի Հանրապետության նախագահի № 4-V հրամանագրով նշանակվել է փոխվարչապետ, արտաքին գործերի և եվրոպական ինտեգրացիայի նախարար։

2013 թվականի մարտի 5-ին Մոլդովայի Հանրապետության կառավարությունը Վլադիմիր Ֆիլատոմի գլխավորությամբ խորհրդարանում Լյանկան ստացել է անվստահության քվե, սակայն Վլադիմիր Ֆիլատը մնացել է վարչապետի պաշտոնում՝ որպես պաշտոնակատար։

2013 թվականի ապրիլի 22-ին Մոլդովայի Սահմանադրական դատարանը ճանաչել է հակասահմանադրական Վլադիմիր Ֆիլատի՝ վարչապետի պաշտոնակատարի պաշտոնում գտնվելը և պարտավորեցրել է նախագահին նշանակել վարչապետի նոր պաշտոնակատար: 2013 թվականի ապրիլի 23-ին նախագահ Նիկոլաե Տիմոֆտին ստորագրել է Յուրի Լյանկաին վարչապետի պաշտոնակատար նշանակելու հրամանագիր։ 2013 թվականի ապրիլի 25-ին հրամանագիրն ուժի մեջ է մտել։

2013 թվականի մայիսի 30-ին Մոլդովայի խորհրդարանը հաստատել է նրա թեկնածությունը վարչապետի պաշտոնում՝ 58 ձայնով, Մոլդովայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության և Մոլդովայի դեմոկրատական կուսակցության, Լիբերալ կուսակցության «բարեփոխիչ» պատգամավորների և որոշ անկախ պատգամավորների աջակցությամբ։

2015 թվականի հունվարի 28-ին նախագահ Նիկոլայ Տիմոֆտին Յուրի Լյանկային երկրորդ անգամ առաջադրել է վարչապետի պաշտոնում, սակայն 2015 թվականի փետրվարի 12-ին ստացել է Մոլդովայի Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության և Մոլդովայի դեմոկրատական կուսակցության 42 պատգամավորների աջակցությունը, և Լյանկայի կառավարումը չի հաստատվում։ Փետրվարին նրան փոխարինել է նոր վարչապետ Կիրիլ Գաբուրիչը։

## Լյանկայի կառավարում

## Անձնական կյանք
Մայրը էթնիկ բուլղարուհի է։ Ամուսնացած է և ունի երկու երեխա:

## Հայտարարություններ
2011 թվականի հունիսին Յուրի Լյանկան, լինելով Մոլդովայի Հանրապետության արտաքին գործերի և եվրոպական ինտեգրման նախարար, հայտարարել և 2011 թվականին նոյեմբերին հաստատել է, որ Մոլդովայի Հանրապետության արտաքին գործերի և եվրոպական ինտեգրացիայի պաշտոնից հրաժարական է տալու, եթե մինչև 2012 թվականի վերջ Մոլդովայի քաղաքացիները չստանան առանց վիզայի մուտքի հնարավորություն դեպի Եվրամիության երկրներ։

Եվրամիության պատվիրակության ղեկավար Դիրկ Շյուբելը այս հայտարարությունը համարել է «շատ համարձակ»։

Արդյունքում 2012 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Լյանկան հրաժարականի դիմում է ներկայացրել այն ժամանակ գործող վարչապետ Վլադ Ֆիլատին։ Վերջինս, սակայն, այդ հայտարարությունը չի ընդունել և մամուլի ասուլիս է կազմակերպել՝ իր որոշումը բացատրելով նրանով, որ գոհ է Լյանկայի հաջողություններից և նախարարի հրաժարականին կվերադառնա այն ժամանակ, երբ առաջին մոլդովացի քաղաքացին Եվրամիություն մեկնի մոլդովական անձնագրով։

2013 թվականի հունիսին Լյանկան, լինելով Մոլդովայի Հանրապետության վարչապետ, կրկին խոստացել էր, որ Մոլդովայի Հանրապետության քաղաքացիների համար ԵՄ-ի հետ առանց վիզայի ռեժիմը հաստատվելու է 2014 թվականի աշնանը։

Արդյունքում, 2014 թվականի ապրիլի 28-ից սկսած Մոլդովայի քաղաքացիները կարողացել են օգտվել առանց վիզայի կարճաժամկետ ուղևորություններից դեպի Շենգենյան գոտի։

2015 թվականի փետրվարի 26-ին Յուրի Լյանկան հայտարարել է Մոլդովայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունից դուրս գալու մասին այն պատճառով, որ ներկայիս լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունը շատ է տարբերվում վերջին տարիներին եղած կուսակցությունից։ Պատճառը նաև այն է, որ կուսակցությունը խախտել է իր խոստումը՝ չհամագործակցել Մոլդովայի Հաղթական Կոմունիստական Կուսակցության հետ, ինչպես նաև լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունից և դեմոկրատական կուսակցույունից փոքրամասնության կառավարության նշանակման պատճառով, որին աջակցում է Մոլդովայի Հանրապետության կոմունիստների կուսակցությունը: Երկրորդ անգամ վարչապետի թեկնածու նշանակվելով՝ Յուրի Լյանկան հիմնվել է եվրոպամետ կուսակցությունների աջակցության վրա, այդ թվում՝ Լիբերալ կուսակցություն, և ոչ կոմունիստների աջակցության։

Մոլդովայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունից հեռանալուց հետո Յուրի Լյանկան հայտարարել է նոր քաղաքական նախագծի՝ Մոլդովայի Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության ստեղծման մասին։ Կուսակցության հիմնադիրների թվում էին լիբերալ-դեմոկրտական կուսակցությունիցվ դուրս եկած շատ անդամներ, ինչպես նաև նախկին սպորտի և երիտասարդության նախարար Օկտավիան Ցիկուն և վերլուծաբան, նախկին քաղաքական գործիչ Օազու Նանտոյը։

2015 թվականի հուլիսի 26-ին տեղի է ունեցել Մոլդովայի Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության հիմնադրման առաջին համագումարը: Յուրի Լյանկան ընտրվել է կուսակցության նախագահ։

2018 թվականի նոյեմբերի 7-ին հակակոռուպցիոն դատախազությունը քրեական գործ է հարուցել Յուրի Լյանկայի դեմ ՝ նախկին վարչապետ Լիվիու Տրիստան Լյանկայի որդու ուսումը Իլան Շորի կողմից ֆինանսավորելու փաստով, որը մեկ տարի առաջ արդեն դատապարտվել էր 7 տարի 6 ամիս ազատազրկման՝ «Բանկային խարդախության» գործով։ Ի պատասխան լրագրողների և հակաճգնաժամային դատախազության մեղադրանքների՝ Լյանկան հայտնել է, որ լրագրողների ներկայացրած բանկային քաղվածքները կեղծ են: Իր հերթին Իլան Շորը, երբ նրան հարցրել են, թե արդյոք վերջինս վճարել է Յուրի Լյանկայի որդու ուսման վարձը, ասել է, որ չի հիշում։

## Մրցանակներ
* Մոլդովայի Հանրապետության շքանշան (2014)։
* «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի կոմանդոր (Իտալիա, 2013 հունիսի 2)։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ