Ջոն Փոփլ

**Սըր Ջոն Էնթոնի Փոփլ** () բրիտանացի տեսական քիմիկոս էր, ով 1998 թվականին Ուոլթեր Կոնի հետ արժանացել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի՝ քվանտային քիմիայում հաշվողական մեթոդների մշակման համար։

## Վաղ տարիք և կրթություն
Փոփլը ծնվել է Սոմերսեթ նահանգի Բերնհեմ-օն-Սի քաղաքում և սովորել է Բրիստոլի քերականական դպրոցում։ 1943 թվականին նա ստացել է Քեմբրիջի Թրինիթի քոլեջի կրթաթոշակ։ 1946 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան։ 1945-1947 թվականներին նա աշխատել է Բրիստոլի ինքնաթիռների ընկերությունում։ Այնուհետև նա վերադարձել է Քեմբրիջի համալսարան և 1951 թվականին մաթեմատիկայի դոկտորի կոչում է ստացել միայնակ զույգ էլեկտրոնների վրա աշխատանքի համար։

## Կարիերա
Դոկտորական աստիճան ստանալուց հետո նա եղել է Քեմբրիջի Թրինիթի քոլեջի գիտաշխատող, իսկ 1954 թվականից՝ Քեմբրիջի մաթեմատիկայի ֆակուլտետի դասախոս։ 1958 թվականին նա տեղափոխվեց Ֆիզիկայի ազգային լաբորատորիա, որը գտնվում է Լոնդոնի մոտ՝ որպես ֆիզիկայի հիմունքների նոր բաժանմունքի ղեկավար։ 1964 թվականին նա տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, որտեղ ապրեց կյանքի մինչև կյանքի վերջը, պահպանելով բրիտանական քաղաքացիությունը։ Փոփլն իրեն ավելի շատ մաթեմատիկոս էր համարում, քան քիմիկոս, սակայն տեսական քիմիկոսները նրան համարում են իրենցից ամենակարևորները։ 1964 թվականին նա տեղափոխվեց Կարնեգի Մելոն համալսարան Փիթսբուրգում, Փենսիլվանիա, որտեղ 1961-1962 թվականներին ակադեմիական արձակուրդի էր անցել։ 1993 թվականին նա տեղափոխվել է Իլինոյս նահանգի Էվանսթոնի Հյուսիսարևմտյան համալսարան, որտեղ մինչև իր մահը եղել է քիմիայի հոգաբարձուների պրոֆեսոր։

## Հետազոտություն
Փոփլի հիմնական գիտական ​​ներդրումները չորս տարբեր ոլորտներում էին։

### Ջրի վիճակագրական մեխանիկա
Փոփլի վաղ աշխատությունը ջրի վիճակագրական մեխանիկայի վերաբերյալ, ըստ Մայքլ Ջ. Ֆրիշի, «երկար տարիներ մնաց ստանդարտ»։ Քեմբրիջում սա նրա PhD թեզի թեման էր։

### Միջուկային մագնիսական ռեզոնանս
Սկզբնական շրջանում նա ուսումնասիրել է Միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի հիմքում ընկած տեսությունը, իսկ 1959 թվականին Վ.Գ.Շնայդերի և Հ.Ջ.Բերնշտեյնի հետ համահեղինակել է Բարձր լուծաչափով միջուկային մագնիսական ռեզոնանս դասագիրքը։

### Կիսաէմպիրիկ տեսություն
Նա մեծ ներդրում է ունեցել մոտավոր մոլեկուլային ուղեծրի (MO) հաշվարկների տեսության մեջ՝ pi էլեկտրոնային համակարգերի համար, սկսելով Ռուդոլֆ Փարիզերի և Ռոբերտ Գ. Պարի կողմից մշակված մեթոդից, որն այժմ կոչվում է Փարիզեր–Պար–Պոփլ մեթոդ։ Այնուհետև նա մշակեց դիֆերենցիալ համընկնման ամբողջական անտեսման (CNDO) (1965 թ.) և դիֆերենցիալ համընկնման միջանկյալ անտեսման (INDO) մեթոդները եռաչափ մոլեկուլների վրա մոտավոր MO հաշվարկների և հաշվողական քիմիայի այլ զարգացումների համար։ 1970 թվականին նա և Դեյվիդ Բևերիջը գրեցին «Մոտավոր մոլեկուլային ուղեծրային տեսություն» գիրքը, որը նկարագրում է այս մեթոդները։
### Էլեկտրոնային կառուցվածքի սկզբնական տեսություն
Փոփլը ավելի բարդ հաշվողական մեթոդների մշակման առաջատարն էր, որոնք կոչվում են ab initio քվանտային քիմիայի մեթոդներ, որոնք օգտագործում են կա՛մ Սլեյթերի տիպի օրբիտալների կամ Գաուսի ուղեծրերի հիմնական հավաքածուները՝ ալիքի ֆունկցիան մոդելավորելու համար։ Թեև սկզբնական շրջանում այս հաշվարկները իրագործելու համար չափազանց թանկ էին, բարձր արագությամբ միկրոպրոցեսորների հայտնվելը դրանք շատ ավելի իրագործելի դարձրեցին այսօր։ Փոփլը մեծ դեր ունեցավ հաշվողական քիմիայի ամենալայն կիրառվող փաթեթներից մեկի՝ Գաուսյան ծրագրերի փաթեթի մշակման գործում, ներառյալ առաջին տարբերակի՝ Գաուսի 70-ի համահեղինակությանը։

## Ծանոթագրություններ