Հեյվորդի գործ

**Հեյվորդի գործ** (), հակամարտություն Ջոել Հեյվորդի մագիստրոսական թեզի շուրջ, որը 1993 թվականին պաշտպանվել է Քենթերբերիի համալսարանում (Քրայսթչերչ, Նոր Զելանդիա) և նվիրված է Հոլոքոստի ժխտման պատմագրությանը։

Ատենախոսության եզրակացությունները պաշտպանում էին Հոլոքոստի ժխտողների պնդումները, սակայն աշխատանքը բարձր գնահատվեց քննիչների կողմից: Հետագայում Հեյվորդը ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան։ Այն բանից հետո, երբ դիսերտացիայի հետ կապված խնդիրը հրապարակվեց 1999 թվականի վերջին, սկանդալ սկսվեց։ Համալսարանի կողմից ստեղծված դիսերտացիայի վերագնահատման աշխատանքային խումբը հերքել է Հեյվորդի եզրակացությունները, սակայն դրանք համարել է սխալների, այլ ոչ թե գիտակցված մանիպուլյացիայի արդյունք։ Հեյվորդին տրված աստիճանը չեղյալ չի հայտարարվել:

Ինքը՝ Հեյվորդը, հայտարարել է, որ չի պաշտպանում Հոլոքոստի ժխտումը, ռևիզիոնիստ չէ և ափսոսում է այն սխալների համար, որոնք թույլ է տվել երիտասարդ և անփորձ ժամանակ: Հետագայում նա հեռացավ Նոր Զելանդիայից, ընդունեց իսլամ և զբաղվեց իսլամական հետազոտություններով և ռազմական պատմությամբ։

## Ջոել Հեյվորդը և նրա դիսերտացիան
մինի|Ջոել Հեյվորդը 2018 թվականին|150px
Ջոել Հեյվորդը ծնվել է 1964 թվականին Նոր Զելանդիայում։ 1996 թվականի մայիսի 3-ին ավարտել է Քենթերբերիի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը՝ ստանալով ռազմական պատմության դոկտորի կոչում։

Հեյվորդը պնդում էր, որ հրեական ծագում ունի և դրականորեն է վերաբերվում Իսրայելին: Մինչ մագիստրոսական թեզ գրելը եղել է The New Zealand Friends of Israel սիոնիստական կազմակերպության անդամ և եղել է հակասեմականության դեմ պայքարի խմբի անդամ ()։ Հեյվորդը մի քանի հոդված է հրապարակել New Zealand Jewish Chronicle-ում՝ Նոր Զելանդիայի ամենամեծ համազգային հրեական թերթում, Հոլոքոստի ժխտողներ Դևվիդ Իրվինգի և Ֆրեդ Լեյխտերի մասին: Այս հոդվածները սուր քննադատական էին և գրեթե հակառակ էին այն ամենին, ինչ նա գրել էր իր դիսերտացիայում։ «Հոլոքոստի ռևիզիոնիզմը Նոր Զելանդիայում» նմանատիպ հոդվածը (անգլ.՝ Holocaust Revisionism in New Zealand: The ‘Thinking Man’s Anti-Semitism?') հրատարակվել է Հեյվորդի կողմից ավստրալական Without prejudice ամսագրում 1991 թվականի դեկտեմբերին։

1991 թվականից նա համալսարանում պատրաստել և 1993 թվականին պաշտպանել է մագիստրոսական թեզ «Հրեաների ճակատագիրը գերմանացիների ձեռքում՝ Հոլոքոստի ռևիզիոնիզմի զարգացման և նշանակության պատմական հետաքննություն» թեմայով ()։ Ատենախոսության բովանդակությունը Հոլոքոստի ժխտման պատմագրությունն էր: Այն պարունակում է հինգ գլուխ, որոնք ընդգրկում են տարբեր խմբեր և մարդկանց, ովքեր մասնակցել են Հոլոքոստի ժխտմանը։ Կան նաև յոթ հավելվածներ, հապավումների ցուցակ, բառարան, շնորհակալություն, ներածություն, եզրակացություն և մատենագիտություն: Ատենախոսության ծավալը մոտ 150 հազար բառ է, ինչը զգալիորեն ավելին է, քան նման աշխատանքի սովորական չափը։

Ատենախոսության եզրակացությունները պարունակում էին խիստ հակասական պնդումներ: Մասնավորապես, Հեյվորդը գրել է, որ նացիստական համակենտրոնացման ճամբարներում զոհվել է զգալիորեն ավելի քիչ, քան 6 միլիոն հրեա, գուցե նույնիսկ 1 միլիոնից պակաս, իսկ Հիտլերը անձնական պատասխանատվություն չի կրում նրանց տառապանքների համար: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հրեաներին սպանելու համար գազի խցիկների օգտագործման մասին պնդումը Հեյվորդը քարոզչություն է անվանել։ Ատենախոսության վերջնական եզրակացությունն այն պնդումն էր, որ «ապացույցների ծանրությունը հաստատում է այն տեսակետը, որ նացիստները համակարգված չեն ոչնչացրել հրեաներին գազի պալատներում կամ չունեն ոչնչացման քաղաքականություն որպես այդպիսին»։

Չնայած նշված խնդիրներին, Հեյվորդը ստացել է A + գնահատականը (ամենաբարձր գնահատականը) իր գիտական ղեկավար, դոցենտ Վինսենթ Օրանժից և Ջոն Ջենսենից (), Ուաիկատոյի համալսարանի արտաքին քննիչ։ Հեյվորդի պահանջով համալսարանի գրադարանում դիսերտացիայի հասանելիությունը սահմանափակվեց մինչև 1999 թվականի հունվարը։ Հեյվորդի դոկտորական ատենախոսությունը որևէ կապ չուներ մագիստրոսական թեզի հետ և նվիրված էր լյուֆթվաֆեի մարտական գործողություններին 1942-1943 թվականներին։

## Հակամարտություն
1996 թվականից Հեյվորդը աշխատել է որպես Մեսի համալսարանի պաշտպանության և ռազմավարական հետազոտությունների ամբիոնի ավագ դասախոս: Այն բանից հետո, երբ Հոլոքոստի ժխտման վերաբերյալ մագիստրոսական թեզը հասանելի դարձավ, այն 1999 թվականի վերջին գրավեց հասարակության ուշադրությունը և առաջացրեց հանրային վրդովմունքի ալիք: Հեյվորդը պնդում էր, որ բազմաթիվ նամակներ է ստացել վիրավորանքներով, մահվան մաղթանքներով և նույնիսկ սպառնալիքներով։
150px|մինի|Դևիդ Զվարց
2000 թվականի ապրիլին սկսվեց հանրային քննարկումը։ Սկանդալի մասշտաբն աննախադեպ էր երկրի համար։  Նոր Զելանդիայի հրեական խորհրդի նախագահ Դեյվիդ Զվարցը գրել է, որ Քենթերբերիի համալսարանը պետք է լուծեր այս դիսերտացիայի հետ կապված խնդիրը նախքան դրա պաշտպանությունը, և որ այն չպետք է ընդունվի և հրապարակվի: Նա պնդում էր, որ համալսարանը և Հեյվորդի գիտական ղեկավարը պատասխանատու են այս իրավիճակի համար: Հրեական խորհուրդը կոչ է արել համալսարանին հետ կանչել դիսերտացիան և չեղյալ համարել Հեյվորդի աստիճանը: Պարզվել է, որ OAI խումբը կապվել է պատմության ֆակուլտետի հետ դեռ այն ժամանակ, երբ Հեյվորդը նոր էր պատրաստում դիսերտացիան՝ նախազգուշացնելով հնարավոր խնդիրների մասին։
մինի|Ռիչարդ Էվանս|150px
Հրեական խորհրդի խնդրանքով ատենախոսությանը արձագանք է ուղարկել բրիտանացի հայտնի պատմաբան, որը նույն ժամանակահատվածում հանդես է եկել նաև որպես «Իրվինգն ընդդեմ Լիպշտադտի» դատավարության փորձագետ, Քեմբրիջի համալսարանի ժամանակակից պատմության պրոֆեսոր, նացիստական Գերմանիայի պատմության մասնագետ Ռիչարդ Էվանսը։ Այս ակնարկը կտրուկ բացասական էր: Էվանսը գրել է, որ Հոլոքոստի ժխտողների գրականությունը մասնագետներին հայտնի է որպես հակասեմական, ռասիստական և հաճախ նեոֆաշիստական քարոզչություն, որը քողարկվում է որպես գիտություն: Հակառակ դրան, Հեյվորդը Հոլոքոստը ժխտողներին ներկայացրեց որպես ճշմարտությունը փնտրող օբյեկտիվ գիտնականներ և եզրակացրեց, որ շատ դեպքերում ժխտողների պնդումներն արդարացված են: Միևնույն ժամանակ, նա հետևողականորեն նսեմացրեց բազմաթիվ երկրներում տարբեր գիտնականների կողմից Հոլոքոստի բազմաթիվ բարեխիղճ ուսումնասիրությունները: Էվանսը դիսերտացիան համարեց համակարգված կողմնակալ և անազնիվ գրականության գնահատման մեջ։

Ընդհակառակը, ռևիզիոնիստները բարձր գնահատեցին դիսերտացիան և փորձեցին օգտագործել այն։ Ուաիկատոյի համալսարանի քաղաքագետ Դով Բինգը նշել է, որ չնայած Հեյվորդի դիսերտացիան անհասանելի էր հանրության համար, նրա եզրակացություններից 1997 թվականին փորձել է օգտվել ավստրալացի ամենահայտնի ժխտող Ֆրեդերիկ Տոբենը նրա դեմ դատավարության ժամանակ։ 2000 թվականին բրիտանացի ռևիզիոնիստ Դեյվիդ Իրվինգը նույնիսկ հրավիրեց Հեյվորդին ելույթ ունենալ ամերիկացի պատմաբան Դեբորա Լիպշտադտի դեմ դատական գործընթացում։ Այնուամենայնիվ, Հեյվորդը հրաժարվեց աջակցել Իրվինգին։ 2003 թվականին Հեյվորդին աջակցելու համար հանդես է եկել նորզելանդացի նեոնացիստ Քերի Բոլթոնը։
մինի|Յան Բարկեր|150px
2000 թվականի ապրիլի 27-ին Քենթերբերիի համալսարանը ստեղծեց աշխատանքային խումբ Հեյվորդի դիսերտացիան գնահատելու համար, որը բաղկացած էր երեք փորձագետներից՝ Օքլենդի համալսարանի նախկին կանցլեր, Բարձր դատարանի նախկին դատավոր Յան Բարկեր և պատմաբաններ Էնն Թրոթեր և Ստյուարտ Մաքինթայր։ Աշխատանքային խմբի ամփոփիչ եզրակացությունները հրապարակվել են 2000 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ 89 էջանոց լայնածավալ զեկույցում։ Զեկույցը, բացի դիսերտացիայի վերլուծությունից, պարունակում էր նաև ընդարձակ հավելվածներ, որոնք ընդգրկում էին Հեյվորդի մագիստրոսական ծրագրում ընդգրկվելու պահից մինչև զեկույցի պատրաստման ժամանակը: Նա ասում էր, որ թեզը «լուրջ թերություններ ունի ապացույցների մշակման և փաստարկի որակի մեջ», և որ այն արժանի չէր այդքան բարձր գնահատականի։ Զեկույցում դիսերտացիայի եզրակացությունը կոչվեց «այլասերված և չարդարացված»: Այնուամենայնիվ, աշխատանքային խումբը դիսերտացիայի եզրակացությունները ճանաչեց որպես սխալների արդյունք, այլ ոչ թե Հեյվորդի կողմից գիտակցված աղավաղումների և մանիպուլյացիաների, և հրաժարվեց աստիճանի չեղարկումից: Զեկույցում նշվել է դիսերտացիայի հանրային մուտքն արգելափակելու չարդարացված ժամկետը և այն փաստը, որ այդ ժամանակահատվածում Հեյվորդը տեքստ է տրամադրել առնվազն երեք անձի, որոնցից երկուսը Հոլոքոստի ակադեմիական պատմաբաններ չեն եղել։ Աշխատանքային խումբը նաև քննադատել է համալսարանի և պրոֆեսորադասախոսական կազմի աշխատանքի համակարգային թերությունները և առաջարկել մշակել ընթացակարգ, որը կբացառի ապագայում ատենախոսությունների նախապատրաստման և պաշտպանության նման բացթողումները։ Այս աշխատանքը համալսարանին արժեցել է 200 հազար Նորզելանդական դոլար։

Մի քանի լրատվամիջոցներ, այդ թվում՝ բրիտանական The Guardian թերթը, գրել են, որ Քենթերբերիի համալսարանը միակ արևմտյան համալսարանն է, որը հավանություն է տվել դիսերտացիային, որն աջակցում է Հոլոքոստի ռևիզիոնիստների փաստարկներին։ Լրագրող Դիանա Վիհտելը, որի հայրը՝ Բեն Վիհտելը, վերապրել է Հոլոքոստը, գրել է, որ Հեյվորդի հետ համաձայնությունը նշանակում է, որ «բոլորը՝ վերապրածներից մինչև ՍՍ-ի աշխատակիցներ և Նյուրնբերգում նացիստական պատերազմի հանցագործներ, միաբերան ստում էին: Եղել են նաև հրապարակումներ՝ ի պաշտպանություն Հեյվորդի։ Այսպիսով, Sunday Star Times-ի հոդվածում աստիճանի վերացման կոչերը համեմատվել են «նացիզմի դարաշրջանում Գերմանիայի համալսարաններին պարտադրված կարգադրությունների հետ»: Հեյվորդին սատարողներից ոմանք գրել են, որ նա զրպարտության և հետապնդումների է ենթարկվել «սիոնիստների» կողմից։  Հիմնական քննարկումը ծավալվել է այն հարցի շուրջ, թե արդյոք Հեյվորդի պնդումները ընկնում են խոսքի ազատության տակ։

Սկանդալը շարունակվել է մի քանի տարի։ 2002 թվականի հունիսին Ջոել Հեյվորդը հեռացավ Մասի համալսարանից։ 2003 թվականի հուլիսին Քենթերբերիի համալսարանի միջնադարյան պատմության դասախոս Թոմաս Ֆաջը հանդես է եկել ի պաշտպանություն Հեյվորդի ()։ Նա դիսերտացիային ներկայացվող պահանջները անվանել է «վհուկների որս», իսկ Էվանսին մեղադրել է Հեյվորդի թեզերը խեղաթյուրելու մեջ։ Նրա The Fate of Joel Hayward in New Zealand Hands: From Holocaust Historian to Holocaust? հոդվածի հրապարակումից հետո History Now համալսարանական հրատարակությունում ամսագրի խմբագիր Յան Քեմփբելը (անգլ.՝ Ian Campbell) ստիպված է եղել հրաժարական տալ, իսկ համարը հետ է կանչվել, քանի որ պատմության ֆակուլտետի խմբագրական խորհուրդն ու ղեկավարությունը рրապարակումը վիրավորական են համարել։ Ի նշան բողոքի հրաժարական է տվել նաև Թոմաս Ֆաջը։ Ֆաջի հոդվածը հետագայում հրապարակվել է ֆրանսիացի ժխտողների AAARGH կայքում և Նորզելանդական Renaissance Press հրատարակչությունում ՝ նույն թեմայով Քերրի Բոլթոնի երկու հոդվածների հետ միասին։ Ի պաշտպանություն Հեյվորդի՝ խնդրագիր է կազմակերպվել, որը ստորագրել են մի քանի տասնյակ գիտնականներ և հասարակական գործիչներ, այդ թվում՝ խորհրդարանի պատգամավոր Ռոդնի Հայդը։

Էվանսը պատասխանեց Ֆաջի քննադատությանը, որ Հեյվորդի նկատմամբ նրա վերաբերմունքը արդար և անկողմնակալ էր։ Էվանսի կարծիքով, դիսերտացիայի հետ կապված խնդիրը վերաբերում է ոչ թե խոսքի ազատությանը, այլ ակադեմիական ցածր չափանիշներին: Նրա հետ համաձայն էին Բինգը, Զվարցը և մի շարք այլ մեկնաբաններ, ովքեր նշում էին, որ խոսքի ազատության մասին խոսակցությունների հետևում հաճախ կորչում էր այն փաստը, որ նման դիսերտացիան ընդունելի ճանաչելը զգալի վնաս է հասցնում հետազոտության գիտական սկզբունքներին։

## Հետագա իրադարձություններ
Հեյվորդը հետագայում խոստովանեց, որ 1990-ականների սկզբին չափազանց ամբարտավան էր և բավականաչափ որակավորված չէր նման բարդ թեմայի համար, ինչը նրան հանգեցրեց մի շարք սխալ եզրակացությունների։ Նա ներողություն է խնդրել Նոր Զելանդիայի հրեական համայնքից և հերքել դիսերտացիայում արված իր պնդումները։ Նա նաև խնդրել է համալսարանին հանել դիսերտացիան իր գրադարանից։ Համալսարանը թույլ չտվեց հեռացնել դիսերտացիան, բայց թույլ տվեց գրել լրացում։ Հեյվորդը հայտարարել է, որ չի պաշտպանում Հոլոքոստի ժխտումը և ռևիզիոնիստ չէ: «Դիսերտացիայի սխալները, որոշ մարդկանց զայրույթը այդ սխալների համար և դիսերտացիան սխալ օգտագործելը որոշ ռասիստների և քաղաքական դրդապատճառներով տարօրինակների կողմից»։

Քենթերբերիի համալսարանի փոխկանցլեր Դերիլ Լե Գրյու (անգլ.՝ Daryl Le Grew) նաև ներողություն է խնդրել հրեական համայնքից։ Աշխատանքային խմբի զեկույցի հրապարակումից հետո լրագրողների համար կայացած մամուլի ասուլիսում նա հայտարարել է, որ Քենթերբերիի համալսարանը «չի աջակցում Հոլոքոստի ռեվիզիոնիզմին» և հակասեմիտիզմին: Լե Գրյուն նաև նշել է, որ Հեյվորդի դիսերտացիան չպետք է ընդունվեր առանց ավելի մանրակրկիտ ստուգման։

Չնայած ներողություն խնդրելուն և սխալների ընդունմանը, Հեյվորդը բացասական համբավ ձեռք բերեց ակադեմիական համայնքում և չկարողացավ աշխատանք գտնել Նոր Զելանդիայում[./Մասնակից:Մարիամ11/Սևագրություն_1#cite_note-Gregory—2003——-9 ]։ 2004 թվականին տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա, 2005 թվականին իսլամ է ընդունել։ 2010 թվականի սկզբին Հեյվորդը տեղափոխվել է Արաբական Միացյալ Էմիրություններ։ 2012 թվականից աշխատել է Աբու Դաբիի Խալիֆայի համալսարանի Միջազգային և քաղաքացիական անվտանգության ինստիտուտում։ Մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերը նա աշխատել է որպես Քեմբրիջի մուսուլմանական քոլեջի գործադիր տնօրեն։ Մասնագիտանում է իսլամական հետազոտությունների և ռազմական պատմության մեջ: 2024 թվականին նա ընդգրկվել է աշխարհի 500 ամենաազդեցիկ մուսուլմանների ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների հակամարտություններ
Կատեգորիա:Գիտական բանավեճեր