open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անտիֆոնային երգեցողություն

**Անտիֆոնային երգեցողություն**,  երկու երգչախմբի կամ մեներգչի և երգչախմբի փոխնեփոխ երգեցողությունը։

Ծագել է հին հունական ողբերգությունից, որտեղ սովորաբար երգչախումբը բաժանված էր երկու կիսաերգչախմբ (կիրառվել է նաև հին­ հրեական տաճարային երգեցողության մեջ)։ Մեր թվարկության սկզբին այն ներմուծվել է քրիստոնեական մշակույթ (Իգնատիոս Անտիոքացի Աստվա­ծակիր եպիսկոպոս, կաթոլիկական եկեղեցում Ամբրոսիոս Մեդիոլանացի եպիսկոպոս)։

Անտիֆոնային երգեցողության սկզբունքը տարածվել է Իտալի­այում, իսկ վաղքրիստոնյական շրջանում դարձել երգասացության ամենատարածված ձևե­րից։ Հետագայում այն լայնորեն  օգտա­գործել  են  բոլոր  ժամանակների  բազմա­թիվ կոմպոզիտորներ։

Անտիֆոնային երգեցողությունը կատարել են տղամարդկանց և մանկական երգչախմբերը, ուշ շրջանում կաթոլիկական եկեղեցում քահանան, երգչախմբերի մասերը՝ ամբողջ երգչա­խումբը։ Հայկական պաշտամունքի երգեցողութ­յան մեջ այդ ձևը կոչվում է փոխ։

Անսիֆոնային երգեցողությունը սերել է ժողովրդական երգարվ­ից, մասնա­վորապես՝ շուրջպարային շղթայակապ կառուց­վածքի երգերից։ Խմբի մի մասը մեղեդու 1 նախադասությունն ավարտում է, իսկ մյուս մասը նրանից վերցնում է վերջին բառերը և պատասխանում նույն կամ նոր նախա­դասությամբ՝ ստեղծելով յուրօրինակ  երկ­ձայնություն։

Անսիֆոնային երգեցողությունը կիրառվում է նաև ժողովրդական և կոմպոզիտորային գործիքավորման երաժշտության մեջ։ Կոմիտասի 
երկերից անտիֆոնային երգեցողության նմուշներ  են «Էն դիզան», «Եղնիկ», «Օրոր», «Սև ա չոբա­նի շունը» և այլ խմբերգեր։

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Եկեղեցական երաժշտություն
Ական լիճ

**Ական լիճ** (ճապ.՝ 阿寒湖, *Ական-կո*), լիճ Կուշիրոյում՝ Հոկայդո, Ճապոնիա։ Գտնվում է Ական ազգային պարկում։

## Պատմություն
Հրաբխային ակտիվության արդյունքում մոտ 6000 տարի առաջ ձևավորվել էլ իճը, երբ առաջացավ լավային ամբարտակը։ 1930-ական թվականներին լիճը  8–9 մետր թափանցիկության աստիճան ուներ։ Տեղական տաք ջրային հանգստավայրերի պատճառով աղտոտվածությունը նվազեցրել է թափանցիկությունը մինչև 3-4 մետրի։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
Լիճը հայտնի է մարիմոյով (լատ.՝ *Aegagropila linnaei*), ջրիմուռների ագրեգացիաներով, որոնք 2–30 սմ տրամագծով գնդաձև տեսք են ստանում։ Լճի այլ բուսական աշխարհի ներկայացուցիչներն են՝

* Եղեգն
* Նունուֆար
* լատ.՝ Potamogeton crispus
* լատ.՝ Hydrilla verticillata
* լատ.՝ Myriophyllum verticillatum
* Վալիսներիա
* լատ.՝ Melosira italica
* լատ.՝ Asteronella formosa
* Սինեդրա

Կոկանեի սաղմոնի (լատ.՝ *Oncorhynchus nerka*) ծաման վայրը Ական լիճն է։ Լճի մյուս կենդանական աշխարհը ներառում է հետևյալը

* Պլանկտոն։
** լատ.՝ Daphnia longiremis
** լատ.՝  Bosmina coregoni
** լատ.՝ Euryteora affinis
* Ստորգետնյա։
** լատ.՝ Chironomus plumosus
** լատ.՝ Tubificidae
* Ձուկ։
** Գետածածան
** Կարասիուս
** լատ.՝ Hypomesus olidus
** լատ.՝ Leuciscus hakonensis
**

## Պատկերասրահ
[ձախից|մինի| Ական Կալդերա<br />Ական լիճ (կենտրոն)<br /> [Մեական (հրաբուխ)  (հարավ-արևմուտք) 
thumbtime=2|մինի|Ական լիճ, դեկտեմբեր 2021|կենտրոն[մինի| Ական լիճը և [Օական (հրաբուխ)|Օական լեռը|կենտրոն]]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի լճեր
Կատեգորիա:Հոկայդոյի լճեր
Ժոզեֆ Իշխանյան

**Ժոզեֆ Եղիայի Իշխանյան** (), լիբանանահայ երաժիշտ, կիթառահար, կոմպոզիտոր, մանկավարժ, պրոֆեսոր (1990-ից), Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պատվավոր պրոֆեսոր (2002)։

## Կենսագրություն
Ժոզեֆ Իշխանյանը  ծնվել է 1931 թվականի փետրվարի 19-ին, Բեյրութ քաղաքում։ 1949 թվականից կիթառ է նվագել Վրույր Մազմանյանի հետ։ Հետագայում Իշխանյանին Իսպանիայի կառավարության կողմից տրվել է կրթաթոշակ։

1963 թվականին ավարտել է Մադրիդի թագավորական կոնսերվատորիան, որից հետո ուսումը շարունակել Իտալիայի «Academia Chigiana»-ում (Իտալիա)։ 1970 թվականից դասավանդել է Բեյրութի կոնսերվատորիայում, եղել է տեղի կիթառի դասարանի հիմնադիրը, դասական կիթառի առաջին տարածողներից մեկը Մերձավոր Արևելքում։

Ժոզեֆ Իշխանյանը մենահամերգներով հանդես է եկել Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի երկրներում։ 2002 թվականին անգամ մենահամերգով հանդես է եկել Հայաստանում, վարպետության։ դասեր է անցկացրել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։

Հեղինակ է «Կիթառի ուսուցման արդի մեթոդներ» (1999) ձեռնարկի, «Երաժշտական տերմինների բառարան»-ի (արաբերեն և ֆրանսերեն, 2000)։

2003 թվականին Իսպանիայի կրթության նախարարությունը Ժոզեֆ Իշխանյանին շնորհել է «Քաղաքացիական արժանիքների շքանշան», իսկ 2011 թվականին՝ Կաթոլիկ Իզաբելայի շքանշան՝ Իսպանիային արտասահմանում մատուցած ծառայությունների համար։

Ժոզեֆ Իշխանյանը մահացել է 2016 թվականի մարտի 29-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Joseph Ichkhanian
*Maestro Joseph Ichkhanian Memorial Montage

Կատեգորիա:Կիթառահարներ
Կատեգորիա:Հայ կիթառահարներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Անահիտ Կոստանյան

**Անահիտ Կոնստանտինի Կոստանյան** (), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության (1991 թվականից), «Կանայք երաժշտության մեջ» ընկերության (2004 թվականից) անդամ։

## Կենսագրություն
Անահիտ Կոստանյանը ծնվել է 1963 թվականի փետրվարի 10-ին Երևանում։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսում­նարանի երաժշտության տեսության և կոմպոզիցիայի բաժինը (դասատու՝ Լևոն Չաուշյան)։ 1988 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիա կոմպոզիցիայի բաժինը (Գրիգոր Եղիազարյանի դասարան), իսկ 1990 թվականին՝ ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Էդգար Հովհաննիսյան)։

1990-1991 թվականներին դասավանդել է Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսում­նարանում, 1992-2000 թվականներին՝ Ա. Աճեմյանի անվան երաժշտական դպրոց, 2001 թվականից՝ Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։

Հեղինակել է բալետային սյուիտ, կվարտետներ, վոկալ-փողային կվինտետ (ըստ Մ. Մեծարենցի)՝ ձայնի և փայտե փողային գործիքների, լարային կվարտետի, երգաշարերի (ըստ Ն. Զարյանի և Պ. Սևակի)՝ երգչախմբի համար, «Հայրենասիրական երգեր», «Ժողովրդական պար», «Այբբենարան» մանկական մյուզիքլ, մանկական երգեր, դաշնամուրային գործեր (սոնատին, պիեսներ՝ պատանի դաշնակահարի համար) և այլն։

## Պարգևներ
* ՅՈԻՆԵՍԿՕ-ի Ա. Խաչատրյանի հուշամեդալ (2007),
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2017)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անահիտ Կոստանյան - 3 երգ Մ. Մեծարենցի խոսքերով
* Անահիտ Կոստանյան - «Աղջիկների պար»

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Էդուարդ Թումաճանյան

**Էդուարդ Համազասպի Թումաճանյան** (), հայազգի օպերային երգիչ (բարիտոն)։ Ռումինիայի վաստակավոր արտիստ (1972)։

## Կենսագրություն
Էդուարդ Թումաճանյանը ծնվել է 1942 թվականի փետրվարի 4-ին Բուխարեստում։ 1968 թվականին ավարտել է Բուխարեստի կոնսերվատորիան։

1968 թվականին դարձել է Բուխարեստի օպերային թատրոնի մեներգիչ. դերերգերից են՝ Դոն Պիցարո (Լ. վան Բեթհովենի «Ֆիդելիո»), Վոլֆրամ (Ռ. Վագների «Տանհոյզեր»), Ռիգոլետտո (Ջ. Վերդիի «Ռիգոլետտո»), Օնեգին (Պ. Ի. Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին») և այլն։

Գլխավոր դերերգերով հանդես է եկել Փարիզի, Ռուանի, Լիոնի, Լոզանի, Զալցբուրգի, Համբուրգի, Քյոլնի, Միլանի, Ամստերդամի, Վիեննայի, Նովոսիբիրսկի, Խարկովի և այլ օպերային թատրոններում։ Երգել է նաև Ջ. Վերդիի (10-ից ավելի), Շ. Գունոյի, Ժ. Բիզեի, Ջ. Պուչչինիի, Գ. Դոնիցետտիի, Վ. Ա. Մոցարտի, Մ. Պ. Մուսորգսկու, նաև ժամանակակից կոմպոզիտորների՝ Է. Վոլֆ Ֆեռարիի «Մադոննայի մանյակը», Պ. Բենտոյուսի «Համլետ» և այլ օպերաներում։ Մենահամերգներով ելույթներ է ունեցել սիմֆ. նվագախմբերի հետ. երգացանկում՝ Յ. Ս. Բախի. Գ. Ֆ. Հենդելի, Յ. Հայդնի, Լ. վան Բեթհովենի, Բ. Բրիտտենի, Գ. Ֆ. Տելեմանի, Կ. Օրֆի օրատորիաները, Ֆ. Շուբերտի, Յ. Բրամսի, Մ. Ռավելի, Ս. Վ. Ռախմանինովի, Ջ. Էնեսկուի, Օ. Ռեսպիգիի երկերից։ Հանդես է եկել Մ. Կաբալիեի, Պ. Դոմինգոյի, Մ. Ֆրենիի, Խ. Կառերասի, Կ. Ռիչարելլիի և ուրիշների հետ։

Էդուարդ Թումաճանյանի կատարողական արվեստն աչքի է ընկնում երգերի և դերերգերի նուրբ, ինքնատիպ մեկնաբանությամբ։

Միջազգային մրցույթների (Փարիզ, 1972, Վիեննա, 1979, և այլն) դափնեկիր է։

1972 թվականին արժանացել է Ռումինիայի վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչման

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Fradkin, Robert A. (1996). ''The Well-Tempered Announcer: A Pronunciation Guide to Classical Music''  p.&nbsp;105. Indiana University Press

Կատեգորիա:Բարիտոններ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի վաստակավոր արտիստներ
Hello Games

**Hello Games Ltd**, բրիտանական ընկերություն, որ զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ և հրատարակչությամբ և տեղակայված է Գիլֆորդ քաղաքում (Մեծ Բրիտանիա)։ Ընկերությունը ավելի հայտնի է իր տիեզերական արկածների մասին պատմող No Man’s Sky խաղով, ինչպես նաև The Last Campfire խաղով։

## Պատմություն
Hello Games-ը հիմնադրվել է 2008 թվականի օգոստոսին, այն ընկերությունների մի քանի նախկին մշակողների կողմից։ Develop Awards 2010-ի ժամանակ ընկերությունը նվաճեց մի անգամից երկու տիտղոս՝ *«Լավագույն նոր ստուդիա»* և *«Լավագույն միկրոստուդիա»*։ 2010 թվականի սեպտեմբերին ընկերությունը ընդգրկվեց The Guardian ցանկի հարյուրյակում, որեպես վեջին 12 ամիսների ընթացքում ամենաինովացիոն և ստեղծագործական ընկերություն։ Gamescom 2011-ի ժամանակ ընկերությունը ներկայացրեց իր երկրորդ խաղը՝ Joe Danger 2: The Movie։ Երկու տարի անց, VGX 2013-ի ժամանակ, Hello Games-ը ներկայացրեց գիտաֆատսատիկ արկածային խաղ, որը կրում էր No Man’s Sky անվանումը։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ընկերության գրասենյակը, մոտ գետերից մեկի հունից դուրս գալու պատճառով անցավ ջրի տակ։

No Man’s Sky խաղը սկզբնական շրջանում պետք է թողարկվեր 2016 թվականի հունիսին, սակայն դրանից մեկ ամիս առաջ, Շոն Մյուրրեյը հայտարարեց, որ խաղի թողարկում հետաձգվել է, որոշակի ծրագրային խնդիրների պատճառով։

Game Developers Conference 2017-ի ժամանակ Hello Games-ը հայտարարեց, Hello Labs-ի հիմնադրման մասին, այն իրենից ներկայացնում էր խումբ, որը պետք է զբաղվեր փորձնական նախագծերի ֆինանսավորմամբ։ 2018 թվականին The Game Awards-ի ժամանակ Hello Games-ը ցուցադրեց իր նոր խաղը՝ The Last Campfire, որը թողարկվել էր 2020 թվականի ամռանը։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Արաքսյա Խաչատրյան

**Արաքսյա Արտավազդի Խաչատրյան** (), հայ խմբավար, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Արաքսյա Խաչատրյանը ծնվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 17-ին Երևանում։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1992 թվականին՝ ԵԿՄ խմբավարության բաժինը (Ա. Վերանյանի, Դ. Ղազարյանի դասարաններ)։

1992-2004 թվականներին և 2012 թվականից ՀՄՊՀ-ի դասախոս է։

2001 թվականին հիմ­նադրել է «Ցոլեր» կանանց քառաձայն երգչախումբը։

2004-2012 թվականներին եղել է Թեհրանի հայ մշակութային «Արարատ» կազմակերպության «Արարատ» տղամարդկանց և կանանց երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար և խմբավար։ Երգչախումբը մասնակցել է «Մեկ ազգ, մեկ մշակույթ» (2008), «Իմ Հայաստան» (2012) համահայկական, «Կոմիտաս Վարդապետ» (2013), «Ֆաջր» միջազգային (2014, 3-րդ մրցանակ, Իրան) փառատոներին։

Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Վինսենթ Ռոդրիգես III

**Վինսենթ Ռոդրիգես III** (, ), ամերիկացի թատերական գործիչ և հեռուստատեսային դերասան։ Առավել հայտնի է The CW հեռուստաալիքի հեռարձակած «Խենթ նախկին ընկերուհին» հեռուստասերիալում կատարած Ջոշ Չանի դերով

## Վաղ կյանք և անձնական կյանք
Ծնվել է Սան Ֆրանցիսկոյում ֆիլիպինցիների ընտանիքում, մեծացել է Կալիֆոռնիայի Դալի Սիթի քաղաքում։ Ունի ֆիլիպինյան, լատինամերիկյան և չինական արմատներ։ Ունի երեք ավագ քույր, որոնք ծնվել են Մանիլայում։ 2003 թվականին ավարտել է Կատարողական արվեստների խաղաղօվկյանոսյան կոնսերվատորիան։ Նաև տիրապետում է մարտարվեստների։ 2005 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք և սկսել է ավելի հաճախ հանդես գալ որպես անսամբլի դերասանական կազմի անդամ տարածաշրջանային թատերական բեմադրություններում։ Նա դասավանդում է նաև դրամատկական որոշ դպրոցներում։ Հեռուստատեսությամբ սկզբից կատարել է փոքրիկ դերեր «Սոխային լուրեր» և «Պատանդներ» հեռուստասերիալներում, մինչ 2015 թվականին Ջոշ Չանի բեկումնային կերպարի մարմնավորումը «Խենթ նախկին ընկերուհին» հեռուստասերիալում։

2015 թվականից ամուսնացած է Գրեգորի Վրայթի հետ։ Որպես գեյ դերասան՝ «Խենթ նախկին ընկերուհին» հեռուստասերիալում նրա դերակատարումը արժանացել է գովասանքի։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսություն

### Ֆիլմ

## Սաունդթրեք

## Թատերական ներկայացումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Թատերական գործիչներ
Ստուրսկուգ

**Ստուրսկուգ** (նորվ.՝ Storskog, լատ.՝ Big Forest), բնակավայր Նորվեգիայում (Sør-Varanger մունիցիպալիտետ), որտեղ գտնվում է ռուս-նորվեգական սահմանի միակ կանոնավոր ավտոմոբիլային անցակետը : Այն փոխարինեց  առաջին՝ 1949 թվականին ՆԱՏՕ-ի Skafferhullet անցակետին Նորվեգիայի միանալուց առաջ ստեղծված անցակետին։ Ռուսական կողմից անցակետը կոչվում է Բորիսոգլեբսկ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Стурскуг на спутниковой карте Викимапия

Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ստուրսկուգ
Դմիտրի Լեկգեր

**Դմիտրի Միկոլայովիչ Լեկգեր** (, ), գերմանական ծագմամբ ուկրաինացի ջութակահար և երաժշտության ուսուցիչ, Լվովի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։ Լվովի ջութակի դպրոցի հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
Հոր մահից հետո նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Պոլտավա, որտեղ Դմիտրոն միաժամանակ սովորել է ռեալական և երաժշտական ուսումնարանում։ Նրա ջութակի ուսուցիչը եղել է հայտնի ուսուցիչ Յակով Հեգները՝ հայտնի Լեոպոլդ Աուերի աշակերտը։ Ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ Դմիտրոն ջութակի դասեր է առել պրոֆեսոր Միխայլո Պրեսից՝ հայտնի ուսուցիչ Իվան Գրժիմալայի աշակերտից։

Դմիտրիի թոքերի հիվանդության պատճառով ընտանիքը 1913 թվականին տեղափոխվել է հարավ, և երիտասարդ ջութակահարը Օդեսայի կոնսերվատորիում հանձնել է ընդունելության քննություններ։ Ուսման տարիներին հանդես է եկել որպես մենակատար, նվագել է սիմֆոնիկ նվագախմբում։ 1917 թվականին ավարտելով Օդեսայի կոնսերվատորիան և աշխատել որպես Յալթայի սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատար և կոնցերտմայստեր։

1918 թվականից աշխատել է Բաթումում, 1920 թվականին տեղափոխվել է Վլադիկավկազ, որտեղ դասավանդել է «Ժողովրդական կոնսերվատորիայում», միաժամանակ՝ Քութայիսիի երաժշտական դպրոցում, ունեցել է համերգներ և հյուրախաղեր։

1927-1944 թվականներին աշխատել է Երևանի կոնսերվատորիայում։ Հայաստանում գտնվելու տարիներին աշխատել է նաև Ա. Սպենդիարյանի անվան, Ռ. Մելիքյանի անվան ուսումնարաններում, Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում, եղել է նույն դպրոցի ջութակահարների անսամբլի հիմնադիրը։ 1934 թվականին արժանացել է պրոֆեսորի կոչման։ Մասնակցել է ՀԽՍՀ նոր երաժշտական կրթօջախների և նվագախմբերի ստեղծմանը, հանդես է եկել որպես մենակատար, նաև կոնսերվատորիայի լարային քառյակում, համագործակցել է հայ կոմպոզիտորների հետ, եղել նրանց ստեղծագործությունների առաջին կատարողն ու տարածողը։ Նրա երկացանկում եղել են Չայկովսկու, Պագանինիի, Շոպենի, Բախի, Բեթհովենի և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններից։

Լեկգերի սաներից են են եղել Հրաչյա Բոգդանյանը, Զոյա Պետրոսյանը, Զարեհ Սահակյանցը, Լևոն Մամիկոնյանը և ուրիշներ։

1948–1973 թվականներին դասավանդել է Լվովի կոնսերվատորիայում, եղել է լարային, փողային և ժողովրդական գործիքների ամբիոնի վարիչ, մշակել է ջութակի ուսուցման մեթոդներ, 1961 թվականին արժանացել է Ուկրաինայի տարվա լավագույն մանկավարժի կոչմանը։

Պարգևատրվել է «Աշխատանքային արիության համար» մեդալով։

Դմիտրի Լեկգերը մահացել է 1980 թվականի մայիսի 11-ին Լվովում։ Թաղված է Յանիվսկու գերեզմանատանը։

## Գրականություն
*Будагян А., Дмитрий Николаевич Лекгер, Е., 2012

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Лекґер Дмитро Миколайович|сторінки =69-70 

Կատեգորիա:Գերմանացի ջութակահարներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Զիլան Տիգրիս

**Զիլան Տիգրիս** (), հայազգի երգիչ Թուրքիայում։

## Կենսագրություն
Զիլան Տիգրիսը ծնվել է Տիգրանակերտ (Դիարբեքիր) քաղաքում, որտեղ և ստացել է իր տարրական, միջնակարգ և բարձրագույն կրթությունը։ Նրա և՛ մայրը, և՛ հայրը էթնիկ հայեր են։ 2015 թվականին Զիլան Տիգրիսը մասնակցել է Սփյուռքի նախարարության կողմից կազմակերպված «Արի տուն» ծրագրին, որի շրջանակներում էլ այցելել է Հայաստան։

Երգչուհու մորական տատն իր ամբողջ ընտանիքը կորցրել է հայոց ցեղասպանության ժամանակ, ողջ է մնացել միայն մեկ քույրը։ Նրա տատիկին որդեգրել է մի գնդապետ, իսկ տատիկի քրոջը վաճառել են շուկայում։

## Երաժշտություն
Զիլան Տիգրիսը երաժշտությամբ էր զբաղվում մոտ 3 տասնամյակ։ Թողարկել է երկու ալբոմ՝ 1992 և 1998 թվականներին, որոնք բաղկացած են միայն քրդերեն երգերից։ 1989 թվականին Տիգրանակերտում ստեղծել է առաջին մանկական երգչախումբը, իսկ 2005 թվականին ստեղծել է քաղաքի առաջին կանացի երգչախումբը։ Երգել է քրդերենով, թուրքերենով և հայերենով։

## Մահ
2023 թվականի փետրվարի 6-ին Թուրքիայի հարավ-արևմուտքում տեղի ունեցավ 7.8 մագնիտուտ ուժգնությամբ ավերիչ երկրաշարժ, որին զոհ գնացին տասնյակ հազարավոր մարդիկ։ Փետրվարի 7-ին հայտնի դարձավ, որ փլատակների տակ է նաև Զիլան Տիգրիսը։ Երկու օր հետո, փետրվարի 9-ին փլատակների տակից մահացած են հանել հայազգի երգչուհուն և իր ամուսին Զալդաշ Չանքայանին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքահայ երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի և Սիրիայի երկրաշարժի զոհեր (2023)
Էլ Մահալլա էլ Քուբրա

**Էլ Մահալլա էլ Քուբրա** ( «մեծ տեղ»; ղպտ.՝ ϯϣⲁⲓⲣⲓ), քաղաք հյուսիսային Եգիպտոսում, Նեղոսի դելտայի կենտրոնում, Ղարբիա մուհաֆազի խոշոր կենտրոն։

## Պատմություն
Քաղաքը հայտնի է եղել փարավոնների ժամանակաշրջանից ի վեր և հույներին հայտնի է եղել *Դիդոսիա* անվանումով, որը նշանակում է «*կանեփ*», իսկ եգիպտացիներին՝ *Դիշայրի* (ղպտերեն ՝ ϯϣⲁⲓⲣⲓ), որը նշանակում է «*բնակավայր*»։ Քաղաքը մշակութային կենտրոն է եղել մինչև ղպտիական և հռոմեական դարաշրջանները։ Մինչ Եգիպտոսի արաբների կողմից նվաճումը, քաղաքը կարևորություն էր ներկայացնում որպես գործվածքների և հագուստի արտադրության կենտրոն։ Արաբների նվաճումից հետո այն ստացել է ներկայիս անվանումը։ 1320 թվականին քաղաքը դարձավ Արևմտյան շրջանի կենտրոն, որն ընդգրկում էր ժամանակակից Կաֆր էլ Շեյխ նահանգը և Ադ Դակահլիա նահանգի որոշ շրջաններ։

## Բնակչություն
Կարևորությամբ երկրորդ և բնակչության թվաքանակով առաջին քաղաքը Ղարբիա նահանգում։ Բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 450 833 մարդ, շրջանի բնակչությունը՝ 1000,2 հազար մարդ (2001)։ Բնակչության մեծ մասն աշխատում է տեքստիլի և թեթև արդյունաբերությնաբերական արտադրամասերում։ Բնակչության զգալի մասը զբաղված է նաև առևտրի և կրթության ոլորտներում։

## Կրթություն
Բացի բազմաթիվ տարրական դպրոցներից, քաղաքն նաև ունի մոտ 6 միջնակարգ դպրոց և 5 քոլեջ։ Երկու հեռուստաալիք՝ ընդհանուր վեցերորդ ալիք Դելտայի համար և տեղական ալիք։

## Տրանսպորտ, արդյունաբերություն
Քաղաքն ունի երկաթուղային կայարան, այն նաև ճանապարհային կենտրոնական հանգույց է։ Ունի օդանավակայան։ Մանածագործական և տեքստիլ (հիմնականում բամբակի) արդյունաբերության խոշոր կենտրոն է։

Հեռախոսային կոդ - 2043։ Ժամային տարբերություն (Հայաստանին համեմատ)՝ 2 ժամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտում աղյուսակային ներդիրով հոդվածներ
Հակոբ Խանջյան

**Հակոբ Սեպուհի Խանջյան** (), հայ ջութակահար, երաժշտագետ։ Տաթևիկ Սազանդարյանի ամուսինը, Դավիթ Խանջյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Հակոբ Խանջյանը ծնվել է 1912 թվականին Վանում։ 1937 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայի ջութակի բաժինը (Ի. Ա. Զելիխմանի դասարան)։

1937-1940 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ջութակի բաժնում։ 1943 թվականից եղել է Հայկական ռադիոյին կից եռյակի ջութակահար, Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի նվագախմբի փոխկոնցերտմայստեր, 1955-1957 թվականներին՝ տնօրեն, 1957-1959 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ՆԽ-ին կից արվեստի վարչության պետ, ապա՝ Գրականության և արվեստի թանգարանի գիտաշխատող։

Հեղինակել է «Միքայել Թավրիզյան» (1957), «Երգը կանչում է. (Հայկական երգի-պարի պետական անսամբլի հյուրախաղերը)» (1961), «Կարո Կարապետյան» (1965), «Հայկական ժողովրդական երգի-պարի վաստակավոր անսամբլ» (հայ., ռուս., 1973), «Պայծառ անուններ» գրքերը։

Հակոբ Խանջյանը մահացել է 1968 թվականին Երևանում։
 
## Ընտանիք
* Կինը՝ Տաթևիկ Սազանդարյան, օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1956),
** Որդին՝ Դավիթ Խանջյան, դիրիժոր, կոմպոզիտոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1977)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Սասեբո

, Ճապոնիայի կենտրոնական քաղաք, որը գտնվում է Նագասակի պրեֆեկտուրայում. Քաղաքի տարածքը կազմում է 426,49 կմ², բնակչությունը՝ 247 739 (հունիսի 1, 2019), բն. խտությունը՝ 598,72 մարդ/կմ². Սասեբոյում գտնվում էր ՝ Կայսերական ճապոնական նավատորմի չորս խոշորագույն արսենալներից մեկը, որն, այժմ, «Sasebo Heavy Industries» ընկերության նավաշինական արտադրամաս է; Այնտեղ է նաև տեղակայված ԱՄՆ յոթերորդ ԱՄՆ նավատորմի և Ճապոնիայի ծովային ինքնապաշտպանական ուժերի բազան։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է Կյուսյու կղզում, Կյուսյու շրջանի Նագասակի պրեֆեկտուրայում։ Սահմանակից է Մացուուրա, Սայկայ, Հիրադո, Իմարի քաղաքներին և Խասամի, Սաձա, Կավատանա, Արիտա գյուղերին։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 247 739 մարդ։ Բնակչության թվաքանկի փոփոխությունը 1980 թվականից մինչ 2005 թվականը։

## Սիմվոլիզմ
Քաղաքը սիմվոլիկ ծառը Ճապկին է, ծաղիկը՝ լատ.՝ Lilium speciosum։

## Հայտնի մարդիկ
* Ռյու Մուրակամի՝ գրող և կինոռեժիսոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կյուսյու տարածաշրջան
Կատեգորիա:Ճապոնիա
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Այնթապի բերդ

**Այնթապի բերդ** (), բերդ Թուրքիայի Այնթապ (Գազիանթեպ) քաղաքի կենտրոնում գտնվող բլրի գագաթին։ Առաջին անգամ որպես դիտակետ օգտագործվել է  Խեթական կայսրության ժամանակ։ Այն ընդարձակվել և վերածվել է ամրոցի հռոմեական տիրապետության ժամանակ։ Ամրոցը լրջորեն տուժել է 2023 թվականի փետրվարին տեղի ավերիչ երկրաշարժերից։

## Պատմություն
Բլրի գագաթն առաջին անգամ որպես դիտակետ օգտագործվել է Խեթական կայսրության կողմից։ Հետագայում այն ընդլայնվել է և վերածվել գլխավոր ամրոցի՝ Հռոմեական կայսրության կողմից մ.թ. 2-րդ և 3-րդ դարերում։ Ամրոցը վերակառուցվել և ընդարձակվել է Բյուզանդիայի կայսր Հուստինիանոս I-ի օրոք մ.թ. 527-ից մինչև 565 թվականներին։ Շրջանաձև ամրոցի շրջագիծը 1200 մետր է (3900 ոտնաչափ)։ Պարիսպները կառուցված են քարից, իսկ ամրոցն ունի 12 բաստիոն։

Ամրոցը բազմիցս վերակառուցվել է։ Այստեղ փոփոխություններ են տեղի ունեցել 12-13-րդ դարերում, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության օրոք, և այն կարևոր դեր է խաղացել 20-րդ դարի սկզբին Թուրքիայի անկախության պատերազմի ժամանակ։

2023 թվականի փետրվարի 6-ին ամրոցը լրջորեն վնասվել է երկու հաջորդական երկրաշարժերից։ Արևելյան և հարավային բաստիոններից մի քանիսը փլուզվել են, իսկ ամրոցի շուրջ երկաթե ճաղավանդակները և պատերը լրջորեն վնասվել են։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Վիկտոր Խաչատրյան

**Վիկտոր Հարությունի Խաչատրյան** (), ջութակահար, դիրիժոր, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1985)։

Երգչուհի Աննա Խաչատրյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Վիկտոր Խաչատրյանը ծնվել է Երևանում, 1946 թվականի ապրիլի 7-ին։ Ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջութակի (1972), դիրիժորության (1996) բաժինները, որից հետո ուսումը շարունակել է ասպիրանտուրայում՝ Կարպ Դոմբաևի դասարանում։

Վիկտոր Խաչատրյանը եղել է Հայաստանի ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի կոնցերտմայստեր, 1990-1991 թվականին՝ գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժորի պաշտոնակատար, 1982-1987 թվականներին՝ Հայհամերգի մենակատար, 1988-1993 թվականներին՝ իր հիմնադրած «Իկար» կամերային նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։

1988-2012 թվականներին դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում, 1998 թվականից արժանացել է պրոֆեսորի կոչման, 2005 թվականից եղել է ամբիոնի վարիչ, նույն թվականից որպես մենակատար և դիրիժոր հանդես է եկել Հայաստանում և արտերկրում կամերային և սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ։

Եղել է հայ կոմպոզիտորների մի շարք երկերի առաջին կատարողը, միջազգային մրցույթների, փառատոների հանձնախմբերի անդամ։ Վիկտոր Խաչատրյանի կատարումներով թողարկվել են մի շարք ձայնապնակներ և ձայնասկավառակներ։

Երաժշտի ձայնագրությունները տեղ են գտել Հայաստանի և ԽՍՀՄ հեռուստառադիոյի ոսկե ֆոնդում։

Վիկտոր Խաչատրյանը մահացելէ Երևանում, 2012 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։

## Գրականություն
*Հովհաննիսյան Թ., Վիկտոր Խաչատրյանի արվեստը. Ջութակահարի և դիրիժորի ստեղծագործական ճանապարհը, Ե., 2004:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վիկտոր Խաչատրյանի արվեստը ։ Ջութակահարի և դիրիժորի ստեղծագործական ճանապարհը / Թ. Հովհաննիսյան

Կատեգորիա:Կոնցերտմայստերներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Ալիս Շահմիրյան

**Ալիս Գեղամի Շահմիրյան** (), երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։

## Կենսագրություն
Օհան Դուրյանի կինը։ Սովորել է Մարսելի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, ապա կատարելագործվել երգիչ  Ժ. Գոմբի  ղեկավարությամբ։

1962 թվականիցից համերգներով շրջագայել է Ավինյոնում, Փարիզում, Մարսելում, Նիսում, Լիոնում, Վալանսում, Ժնևում, Գերմանիայում, ԽՍՀՄ-ում, Իրանում։

Երգացանկում՝ Էկտոր Բեռլիոզի, Մորիս Ռավելի, Կլոդ Դեբյուսիի, Գաբրիել Ֆորեի, Ա. Դյուպարկի և այլ ստեղծագործություններից։

1966 ից գլխավոր դերերգերով (Մարգարիտ, Մարիամ՝ Է. Բեռլիոզի «Ֆաուստի դատապարտումը», «Քրիստոսի մանկությունը»,  Շառլոտա՝ Ժ. Մասնեի «Վերթեր», Մինիոն՝ Ամբրուազ Թոմայի «Մինիոն», Կարմեն՝ Ժ. Բիզեի «Կարմեն», Էբոլի՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Դոն Կառլոս») երգել է Մարսելի, Նիսի, Թուլոնի, Առլի և այլ օպերային թատրններում։ Ձայնի ընդգրկուն  դիապազոնի և ճկուն գուներանգների շնորհիվ կատարել է նաև սոպրանոյի դերերգեր։

1970–1975 թվականներին Մարսելում, Փարիզում, Երևանում հանդես է եկել Անուշի դերերգով (Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ»)։

1974 թվականին թողարկել է հայկական երգերի ձայնասկավառակ, համերգներով շրջագայել Իրանում (Թեհրան, Շիրազ,  Թավրիզ,  Աբադան,  Սպահան), Լիբանանում (Բեյրութ)։

1977 թվականին ելույթ է ունեցել Պալերմոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ՝ Օհան Դուրյանի ղեկավարությամբ։

1991 թվականից ապրում է Երևանում, զբաղվում է բարեգործությամբ, աջակցում  է  որբ երեխաներին ու ազատամարտիկներին։

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ մեցցո-սոպրանոներ
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Լիվոռնո)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ** (), նախկին հայ կաթողիկե եկեղեցի Իտալիայի Տոսկանայի շրջանի Լիվոռնո քաղաքում։ Ավերվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, պահպանվել է բարոկկո ոճի նրբագեղ ֆասադը, որն այժմ Կիլիկիայի հայոց պատրիարքարանի սեփականությունն է և կանգնած է երկու երեք հարկանի շենքերի միջև, որոնք 2008 թվականից ծառայում են որպես միջմշակութային կենտրոն։ Եկեղեցու հասադը Via della Madonna փողոցում է, Greci Uniti տաճարից և Մադոննայի եկեղեցուց ոչ հեռու։ Մարմարե ճակատին առկա են Անդրեա Վակկայի «*Գթության և հավատքի* *արձանները*» և Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի օվալաձև պատկերը։

## Նախկին եկեղեցու պատմություն
Հայերը 1593 թվականի հունիսին Ֆերդինանդո I Մեդիչիից արտոնություններ ստացան Լիվոռնոյում։ 1683 թվականին նրանց թվաքանակն ու հարստությունը նպաստեցին եկեղեցի ունենալու գործին։ 1697 թվականին դուքսը համաձայնություն տվեց ֆինանսավորման ծրագրին։ Ֆինանսավորումը կատարել են 120 հայ վաճառականներ։ Հռոմի թույլտվությունն ստանալու և շինարարությունն ավարտին հասցնելու գործում մեծ ներդում է ունեցել Աղվանից Թեոդորոս Օղլանքեշիշյան իշխանական տոհմից Աստվածատուր Օղլանքեշիշյանին (դե Մաթուս), որը Լիվոռնո էր ժամանել որպես նորջուղայեցի Խոջա Մինասենց առևտրային տան գործակալ։ Հանգանակության ընդհանուր 3245 պեցցա գումարին նա հատկացրել է ևս 53032 պեցցա։ Սակայն եկեղեցու բարերարը չի տեսել շինարարության ավարտը. 1709 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, ֆինանսական զեղծումները քողարկելու նպատակով, նրան սպանել է Բեժան անունով վրացի ծառայողը, որին դե Մաթուսը փրկագնել էր ստրկությունից։

Հռոմի պապը բարձր գնահատելով Աստվածատուր Օղլանքեշիշյանի ավանդը՝ նրան շնորհել է Հռոմի քաղաքացու, Լաթերանյան կոմսի և Ոսկե խաչի ասպետի կոչումների։ Հռոմի կաթոլիկ «*Congregatio pro Gentium Evangelizatione»-ն* համաձայնել է, որ եկեղեցին պատկանի հայ քահանաներին, սակայն թույլ է տվել տեղի եպիսկոպոսին որոշել, թե արդյոք այլ քահանաներ պետք են, թե ոչ։ Այս խնդրին բախվել են հիմնականում ուղղափառ Արևելքի ժողովուրդները ներկայացնող եկեղեցիները։

Շինարարությունը սկսվել է 1701 թվականին՝ ենթադրաբար Կոսիմո III-ի որդու՝ արքայազն Ֆերդինանդի նախագծով և իրականացվել Ջովանի Դել Ֆանտասիայի կողմից։ Եկեղեցին օծվել է 1714 թվականին։ 1799 թվականի մայիսին ֆրանսիացիներն այս եկեղեցուց առգրավել են 47 ֆունտ արծաթյա իրեր, և դրա արժեքը հատուցվել է միայն Փարիզում բողոքի ցույցերից հետո։ 1843 թվականից մինչև 1845 թվականը եկեղեցին վերադարձվել է համայնքին։ Եկեղեցին ավերվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռմբակոծության հետևանքով։

## Նախկին եկեղեցի
Նախկին եկեղեցին փոքր էր, սակայն ուներ զարդարված բարձր, բարակ գմբեթ։ Մեծ կտավների վրա պատկերված էին հայ եկեղեցու չորս ուսուցիչները, այդ թվում՝ հայոց գրերի ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցը, աջ կողմում Սուրբ Գրիգորը մկրտում է հայոց թագավոր Տրդատին և նրա հետևորդներին, իսկ ձախ կողմում՝ հեթանոս Աստիագես թագավորին և նահատակ Սուրբ Էքսպեդիտին քրիստոնեություն քարոզող Բարդուղիմեոս առաքյալը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալահայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Լիվոռնոյի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Լեփ-լեցուն սենյակ

«**Լեփ-լեցուն սենյակ**» (), անթոլոգիա հեռուստասերիալ, որի արտադրությամբ զբաղվում է *Apple* ընկերությունը։ Առաջին եթերաշրջանում գլխավոր դերակատարներն են Թոմ Հոլանդը և Ամանդա Սեյֆրիդը։

## Սյուժե
Առաջին եթերաշրջանի գլխավոր կերպարներն են Դենի Սալիվանը՝ բազմաթիվ անձնային խանգարումներով տղամարդ և Ռիան՝ բժշկուհի, որը փորձում է օգնել նրան և զուգահեռաբար կարգավորել իր անձնական կյանքը։ Գրական հիմքը հանդիսանում է Դենիել Քիզի «Բիլլի Միլիգանի բազմաթիվ մտքերը» վեպը։

Հաջորդ եթերաշրջանը նվիրված է լինելու այլ անսովոր հոգեկան հիվանդություններ ունեցող անձանց։

## Դերերում
* Թոմ Հոլանդ՝ Դենի Սալիվան
* Ամանդա Սեյֆրիդ՝ Ռիա

## Արտադրություն
Դեռ 1997 թվականին Թոդ Գրաֆը և Դենի Դե Վիտոն գրել են «Լեփ-լեցուն սենյակ» ֆիլմի սցենարը։ Որպես ռեժիսոր հանդես է եկել Ջեյմս Քեմերոնը։ Գլխավոր կերպարի մարմնավորման համար հետաքրքրություն են հայտնել Ջոնի Դեփը, Բրեդ Փիթը, Շոն Փենը, Քոլին Ֆարելը և այլ դերասաններ, որոնցից մի քանիսին Միլիգանը անձամբ է խորհուրդ տվել։ 2015 թվականի մարտին հայտնի է դարձել, որ դերը ստացել է Լեոնարդո ԴիԿապրիոն, նա ձգտել է կատարել այդ դերը մոտ 20 տարի, սցենարիստը եղել է Ջեյսոն Սմիլովիրը, իսկ արտադրությամբ զբաղվել է դերասանի *Appian Way* ընկերությունը։ Հայտնի է, որ 2016 թվականին անցկացվել են նկարահանումներ, սակայն որոշ ժամանակ անց դրանք դադարեցվել են։

2021 թվականի ապրիլին հայտարարվել է, որ «Լեփ-լեցուն սենյակը» լինելու է ոչ թե ֆիլմ, այլ հեռուստասերիալ, որի առաջին եթերաշրջանը բաղկացած է լինելու 10 էպիզոդից։ Առաջին եթերաշրջանի սցենարը գրել է Ակիվա Գոլդսմանը։ Գլխավոր դերերը ստացել են Թոմ Հոլանդը և Ամանդա Սեյֆրիդը։ Նկարահանումներն սկսվել են 2022 թվականի մարտին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2023 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ
Շուշանիկ Իսկանդարյան

**Շուշանիկ (Սուսաննա) Արմենի Իսկանդարյան**(), հայ երաժշտագետ, կոմպոզիտոր։ Հայատանի կոմպոզիտորների միության անդամ (1982), Ազատ Մանուկյանի թոռը։

## Կենսագրություն
Շուշանիկ Իսկանդարյանը ծնվել է Երևանում, 1945 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պատմա-տեսական
(1969, Ա. Բարսամյանի դասարան) և կոմպոզիցիայի (1980, Էդվարդ Միրզոյանի դասարան) բաժինները։

1967-1994 թվականներին դասավանդել է Երևանի Կոստանտին Սարաջևի անվան երաժշտական դպրոցում, 1994-1997 թվականներին՝ էստրադային և ջազային արվեստի քոլեջում։

## Ստեղծագործություններ
*«Մանկական ալբոմ», (1979)
*«Վարիացիաներ» (1980), դաշնամուրի համար
*«Պիես» (1981), լարային քառյակի համար
*«Պոեմ» (1988), թավջութակի և դաշնամուրի համար
*«Մտորում», «Խաղ» երկմասանի պիես, (1989)
* «Ողջույն ազատ Հայաստանին», (1996)
*«Երգ խաղաղության մասին» (1988, խոսք՝ Ե. Պետրոսյանի)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Ժամանակի միջով ճանապարհորդողի կինը

**«Ժամանակի միջով ճանապարհորդողի կինը»** (), ֆանտաստիկ ժանրի հեռուստասերիալ, հանդիսանում է Օդրի Նիֆենեգերի համանուն վեպի էկրանավորումը, պրեմիերան կայացել է 2022 թվականի մայիսի 15-ին։ Գլխավոր դերերը կատարում են Թեո Ջեյմսը և Ռոուզ Լեսլին։

2022 թվականի հուլիսի 1-ին հեռուստասերիալը ավարտվել է մեկ եթերաշրջանից հետո։

## Սյուժե
Գրական հիմքը հանդիսանում է Օդրի Նիֆենեգերի վեպը։ Այն պատմում է Չիկագոյում ապրող գրադարանավար Հենրի Դեթեմբլի և նրա կնոջ՝ Քլեր Էբշիրի մասին, վերջինս արվեստագետ է, որը պատրաստում է թղթից քանդակներ։ Հենրին հիվանդ է հազվադեպ գենետիկ հիվանդությամբ՝ քրոնոանբավարարությամբ, ինչի արդյունքում նա անկախ իր կամքից ճանապարհորդում է ժամանակի միջով։ 1991 թվականին քսանամյա Քլերը Նյուբերիի գրադարանում հանդիպում է քսանութամյա Հենրիին, այդ ժամանակ Հենրին ոչ մի անգամ դեռևս չէր տեսել Քլերին, բայց վերջինս ծանոթ էր նրա կյանքի մեծ մասին։

## Դերերում
* Թեո Ջեյմս — *Հենրի Դեթեմբլ*
* Ռոուզ Լեսլի — *Քլեր Էբշիր*

## Արտադրություն
Հեռուստասերիալի մասին հայտարարվել է 2018 թվականի հուլիսին։ Շոուրանները եղել է Սթիվեն Մոֆաթը։ 2021 թվականի փետրվարին հայտնի է դարձել, որ գլխավոր դերակատարներն են Թեո Ջեյմսը և Ռոուզ Լեսլին։ Հեռուստասերիալի պրեմիերան կայացել է 2022 թվականի մայիսի 15-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2022 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:HBO-ի բնօրինակ ծրագրեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտական ֆանտաստիկա
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Գրքերի էկրանավորումներ
Էմմանուել եկեղեցի

**Էմմանուել եկեղեցի,**  1852 թվականին հիմնադրված հայ ավետարանական եկեղեցի Սիրիայի Հալեպ քաղաքում։ Եկեղեցու ներկայիս շենքը կառուցվել է 1923 թվականին։ Այն ներկայումս ծառայում է որպես Սիրիայում Հայ Ավետարանական միաբանության նստավայրը, որը հանդիսանում է Մերձավոր Արևելքի Հայ Ավետարանական Եկեղեցիների Միության անդամ։

Էմանուելի եկեղեցին վնասվել է 2016 թվականի հունվարի 17-ին գնդակոծության ժամանակ։

## Հովիվներ

* Ադուր Աղա Նիզիբլյան (1852-1855)
* Վեր. Նազար Մաքանեան (1855-1865)
* Վեր. Սարգիս Սարգիսեան (1865-1890)*
* Վեր. Կարապետ Մարգարեան (1865-1890)*
* Տիար Գևոր Ղազանչեան (1865-1890)*
* Կարապետ Ադանալեան (1865-1890)*
* Տիար Գրիգոր Ճուկուրեան (1865-1890)*
* Տիար Գարեգին Գույումճեան (1865-1890)*
* Վեր. Մանուկ Միսիրեան (1891-1903)
* Վեր. Ստեփան Թովմասեան (1904-1913)
* Վեր. Յովհաննէս Էսքիճեան (1913-1916)
* Այցելություն հովիվներ և քարոզիչներ (1917-1923)
* Վեր. Կարապետ Յարութիւնեան (1922-1931)
* Վեր. Սիսագ Մանուկյան (1931-1932)
* Վեր. Սիրագան Աղբաբեան (1932-1952)
* Վեր. Սողոմոն Նույջուկյան (1950-1959)
* Վեր. Յովհաննէս Քարճեան (1960-1979, ասպ. 1956-1958)
* Վեր. Սողոմոն Քիլաղբյան (1980-1995)
* Այցելություն հովիվների և քարոզիչների (1995-1997 թթ.)
* Վեր. Սերոբ Մեգերդիչյան (1997-2015)
* Տիար Սամուէլ Թաշճեան (2016–2019)

(*տարիներն անհայտ են)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* AEEC պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Սիրիահայ ավետարանական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Լեյլի (աշուղ)

**Լեյլի (Լեյլի Սամվելի Եփրիկյան)** (), հայ աշուղ։

## Կենսագրություն
Լեյլի Եփրիկյանը ծնվել է Վրաստանի Բոգդանովկայի շրջանի Ղաուրմա գյուղում, 1942 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ Գյուղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1964 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան։ Ավարտել է Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրության ֆակուլտետը, դասավանդել է դպրոցում, միաժամանակ եղել «Ջավախք» երգի-պարի անսամբլի ղեկավարը։ 1998 թվականին ընդունվել է Ջիվանու անվան աշուղական դպրոցը։

2003 թվականին «Սայաթ-Նովա» մշակութային կենտրոնի և Հայ աշուղների միության կողմից Լեյլի Եփրիկյանին շնորհվել է վարպետ աշուղի կոչում։

Մոտ 4000 բանաստեղծության և 500-ից ավելի աշուղական երգի հեղինակ է՝ «Խաս բաղի մեջ», «Ով բախտ անարդար», «Արի ղարիբ ջան», «Եղնիկ յար», «Նաիրուհի», «Կարոտի թևով», «Ջավախքը իմ երգն է»։

Նվագում է դափ։

Աշուղական երգի «Սայաթ-Նովա» փառատոնի մրցանակակիր է։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի վեց զավակ, 2004 թվականին աշուղի կոչում է շնորհվել նաև Լեյլիի քրոջը՝ Զարուհի Եփրիկյանին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Աշուղ Լեյլի 

Կատեգորիա:Հայ աշուղներ
Իրինա Խաչատրյան

**Իրինա Վալենտինի Խաչատրյան** (), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (2001 թվականից)։

## Կենսագրություն
Իրինա Խաչատրյանը ծնվել է 1976 թվականի հունվարի 22-ին Երևանում։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի Ս. Ասլամազանի անվան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի և կոմպոզիցիայի բաժինները (դասատու՝ Ս. Բաբաթորոսյան), 1994 թվականին՝ Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսում­նարանի տեսության բաժինը (դասատուներ՝ Բ. Սակիլարի և Ա. Ղազարյան)։ 1999 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը (Է. Հովհաննիսյանի և Մ. Իսրայելանի դասարաններ), ապա ասպիրանտուրան (ղեկ.՝ Մ. Իսրայելան)։

1999 թվականին սկսել է դասավանդել Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական քոլեջում։

Գրել է սոնատներ՝ ֆլեյտայի և դաշնամուրի, ջութակի և դաշնամուրի, կլառնետի և դաշնամուրի, «Ինտեր­լյուդիա»՝ կամերային նվագախմբի, «Էլեգիա»` սիմֆոնիկ նվագախմբի, «Նվիրում»՝ հոբոյի, դաշնամուրի և լարային նվագախմբի համար, սիմֆոնիա, լարային կվարտետ, դաշնամուրային պիեսներ, «Երաժշտություն սիմֆոնիկ նվագախմբի համար», երգեր և գործիքային ստեղծագործություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ
Փոլ Մեսքալ

**Փոլ Մեսքալ** (, ), իռլանդացի դերասան։ Ծնվել և մեծացել է Քիլդեր կոմսության Մեյնութ քաղաքում՝ ոստիկանի և ուսուցչի ընտանիքում։ Ունի եղբայր և քույր։ Առավել մեծ հայտնություն ստացել է «Նորմալ մարդիկ» հեռուստասերիալում կատարած Քոննել Ուորդենի դերով, որի համար «BAFTA» հեռուստատեսային մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Լավագույն դերասան» մրցանակի և պրայմ-թայմ «Էմմի» մրցանակաբաշխության ժամանակ անվանակարգվել է «Մինի սերիալում կամ հեռուստաֆիլմում լավագույն դերասան» մրցանակի։ Ներկայումս ապրում է Լոնդոնում։

2022 թվականին բրիտանական «Իմ Արև» դրամայում գլխավոր դերակատարման համար արժանացել է համընդհանուր գնահատանքի քննադատների և հանդիսատեսի կողմից, ֆիլմի շնորհիվ առաջադրվել է «Օսկար», BAFTA և «Քննադատների արձագանքը» մրցանակների՝ «լավագույն դերասան» անվանակարգում:«Տրամվայ «Ցանկություն»» պիեսի լոնդոնյան բեմադրության մեջ Սթենլի Կովալսկու դերի համար արժանացել է Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի՝ լավագույն դերասան անվանակարգում։

## Ֆիլմագրություն
### Կինո և հեռուստատեսություն

### Երաժշտական տեսահոլովակներ

### Թատրոն

## Մրցանականեր և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Իռլանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Սիվրիհիսար)

**Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի** (), հայ առաքելական տաճար Թուրքիայի արևմտյան Էսքիշեհիր նահանգի նախկին հայկական Սիվրիհիսար քաղաքում։Հայոց ցեղասպանությունից և հայերին տեղահանելուց հետո եկեղեցին օգտագործել են որպես խանութ։ Այն Անատոլիայի ամենամեծ եկեղեցիներից մեկն է։

Սուրբ երրորդությունը կառուցվել է 1650 թվականին, սակայն հրդեհվել է 1876 թվականին։ 1881 թվականին Ներսես Բ պատրիարքի օրոք եկեղեցին վերակառուցվել է ճարտարապետ Մինտես Փանոյատի կողմից։ 1915 թվականին Հայոց ցեղասպանությունից հետո եկեղեցին դատարկ է մնացել։ 2001 թվականին մերժվեց վերականգնման ծրագիրը, սակայն գմբեթի վերակառուցումը սկսվեց 2010 թվականին։ Եկեղեցին վերաբացվել է շինարարության փուլում։

Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին հորինվածքով ուղղանկյուն բազիլիկ կառույց է։ Եկեղեցու ներսում եղած հին որմնանկարներն ու հայերեն արձանագրությունները գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացված են։
[մինի| [Սիվրիհիսարի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին։]]

## Ծանոթագրություններ
*  (in Turkish)

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Էսքիշեհիրի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Աննա մատուռ (Յակուբիե)

**Սուրբ Աննա եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի պատմական Կիլիկիայում, Ադանայի վիլայեթի (հետագայում՝ Հալեպի վիլայեթի) Բեյլանի գավառակի Յակուբիե գյուղում։ Ներկայումս գտնվում է Սիրիայի Իդլիբի մարզի Ջիսր ալ-Շուղուրի գավառի Ալ-Ջանուդիայի շրջանում։

## Պատմություն
Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսության մամլո դիվան հայտնում է, որ 2023 թվականի փետրվարի 6-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով տուժել է նաև Յակուբիե գյուղը, իսկ եկեղեցին փլուզվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հալեպի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մատուռներ
Կատեգորիա:Յակուբիե
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Հալեպ)

**Սուրբ Խաչ եկեղեցի** (), Հայ կաթոլիկ եկեղեցի Սիրիայի Հալեպ քաղաքի Ուրուբե թաղամասում։

## Պատմություն
Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել 1993 թվականի ապրիլի 24-ին՝ հայոց ցեղասպանության 78-րդ տարելիցին։ Եկեղեցու ճարտարապետը հալեպահայ Սարգիս Բալմանուկյանն է։ Եկեղեցին ունի մեկ գմբեթ և մուտքի մոտ զանգակատուն։

Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ և 2012 թվականին Հալեպի պատերազմից հետո Հալեպի Հայ Կաթողիկե Արքեպիսկոպոսության նստավայրը ժամանակավորապես տեղափոխվել է Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քանի որ թեմի նստավայրը պարբերաբար գնդակոծվում էր իսլամիստ ապստամբների կողմից։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Church of the Holy Cross, Aleppo (3).jpg|Եկեղեցին ցերեկը
Պատկեր:Holy Cross Church, Aleppo.jpg|Եկեղեցին գիշերը
Պատկեր:Holy Cross Church, Aleppo, 31 May 2014.jpg|Եկեղեցու ներքին տեսքը


## Տես նաև
* Հայերը Սիրիայում
* Հայ Կաթողիկե եկեղեցի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բերիո թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սիփան Հակոբյան

**Սիփան Հակոբյան (Օլահ)** (), հայ օպերային երգիչ (տենոր), դաշնակահար, դիրիժոր։

## Կենսագրություն
Սիփան Հակոբյանը ծնվել է 1990 թվականի հունիսի 4-ին Երևանում։ 2007 թվականին ավարտել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի վոկալ-տեսական բաժինը (դասատու՝ Լ. Ստեփանյան), 2013 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիա դիրիժորության (Դ. Ղազարյանի դասարան) բաժիը, ապա՝ մագիստրատուրան։ 2012-2014 թվականներին սովորել Լոնդոնի Թագավորական երաժշտական ակադեմիայի վոկալ (Ֆ. Դոգհանի դասարան) բաժնում։

2007-2010 թվականներին եղել է  Հայ հոգևոր երաժշտության կենտրոնի վոկալ քառյակի երգիչ և խմբավար, 2011-2013 թվականներին՝ Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ երգչախմբի երգիչ, 2011-2017 թվականներին՝ Սբ Սարգիս եկեղեցու երգչախմբի դիրիժոր (նաև՝ սարկավագ), 2013-2016 թվականներին՝ Լոնդոնի Թեքեյան մշակութային միության գեղարվեստական ղեկավար։

2013 թվականին Լոնդոնում հիմնադրել է «Քլինգեն» (նախապես՝ «Կոմիտաս») երգչախումբը, որի գեղարվեստական ղեկավարն ու դիրիժորն է. 30-ից ավելի համերգներով հանդես է եկել մի շարք ճանաչված համերգասրահներում, եկեղեցիներում և այլուր՝ տարածելով հայկական երաժշտությունը։

Մենահամերգներով շրջագայել է Հայաստանում, Ավստրիայում, Գերմանիայում, Ռուսաստանում, Մալթայում և այլ երկրներում։

2012թվականին՝ Անգլիայում, 2013 թվականին Հայաստանում ղեկավարել է Գ. Հենդելի «Մեսսիա» և Յ. Հայդնի «Աշխարհի արարումը» օրատորիաների խմբերգային հատվածները։ Հանդես է եկել Ա. Տիգրանյանի «Անուշ», Գ. Հենդելի «Ռոդելինդա» օպերաներում։

2018 թվականին Մալթայում ղեկավարել է երգչախումբ, որին երկացանկում ընդգրկված էին Կոմիտասի խմբերգերից։

2007 թվականին արժանացել է Հանրապետական մշակութային փառատոնի 1-ին մրցանակի և ոսկե մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Աննա Հակոբջանյան

**Աննա Վալերիի Հակոբջանյան** (), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ (2004)։

## Կենսագրություն
Աննա Հակոբջանյանը ծնվել է 1978 թվականի մայիսի 17-ին Կիրովականում (ներկայում՝ Վանաձոր)։ 1998 թվականին ավարտել է Վանաձորի Մ. Թավրիզյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի տեսության բաժինը, 2003 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը, իսկ 2005 թվականին՝ ասպիրանտուրան (վերջին երկուսը՝ Ա. Զոհրաբյանի դասարան)։

Գրել է «Exodus» (2003)՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի և խառը երգչախմբի, «Տաղ անանձնական» (2013)՝ տերեմինի և լարային նվագախմբի, կամերային երկեր՝ «Կոնցերտշտյուկ» (1996)՝ շեփորի և դաշնամուրի, պիես (1998)՝ լարային քառյակի համար, «Sonata Classic» (2000)՝ ջութակի և դաշնամուրի, «Anthem» (2002)՝ մենակատարների անսամբլի (ֆլեյտա, հոբոյ, կլառնետ, ալտ սաքսոֆոն, դաշնամուր) և լարային կվինտետի, «Images and Shadows» (2004)՝ ֆլեյտայի, կլառնետի, ջութակի, թավջութակի և դաշնամուրի, «The Labirinthes of Memory» (2005)՝ լարային քառյակի, «Նևմեր» (2007)՝ ֆլեյտայի և կլառնետի, «A une Dame creole» (2010)՝ սոպրանոյի, ֆլեյտայի, 2 ջութակի, ալտի, թավջութակի և դաշնամուրի համար, վոկալ շարքեր («Ցողակաթիլներ», ըստ Հ. Սահյանի, 2002, «Երեքնուկ», ըստ Վ. Դավթյանի, 2004), խմբերգեր («Լուսնի երգը», 1998, «Ձայները», ըստ Ռ. Դավոյանի, 1999, «Աղոթք Երրորդության», ըստ Ներսես Շնորհալու, 2002, «Տեր ողորմեա», 2008, «Ագնուս դեյ», 2011), դաշնամուրային («Կապույտ լապտերիկ», 1997, վարիացիաներ, 1998) և այլ երկեր։

## Մրցանակներ
* 2003 – Բ. Բրիտտենի անվան երիտասարդ կոմպոզիտորների մրցույթի 3-րդ մրցանակ, 
* 2009 – Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի մրցանակաբաշխության դափնեկիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աննա Հակոբջանյան - Agnus Dei

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ
Զմմառի Տիրամոր տաճար

**Զմմառի Տիրամոր տաճար** (), հայ կաթողիկե եկեղեցու մայր տաճարը Ուրուգվայի Մոնտեվիդեո քաղաքի Պրադո շրջանում, որը հանդիսանում է Լատինական Ամերիկայի և Մեքսիկայի Հայ Կաթողիկե էկզարխատի մայր տաճար։

Տաճարը նվիրված է հայ կաթոլիկների հովանավոր Զմմառի Սուրբ Տիրամորը։ Այն կարևորագույն կրոնական կենտրոն է տեղի հայ համայնքի համար։

## Նույն նվիրվածությունը
Մոնտեվիդեոյում կա Զմմառի Տիրամորը նվիրված ևս մեկ եկեղեցի՝ Լա Կոմերսիալի Զմմառի Տիրամոր ծխական եկեղեցին։
կենտրոն|մինի|Զմմառի Տիրամոր տաճարը

## Տես նաև
* Սուրբ Ներսես Շնորհալի Մայր տաճար
* Հայերն Ուրուգվայում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական քրիստոնեական տաճարներ
Կատեգորիա:Մոնտեվիդեոյի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Լատինական Ամերիկայի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուրուգվայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Հալեպ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի** (), հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Սիրիայի Հալեպ  քաղաքի Սուլեյմանիե թաղամասում։ Եկեղեցին գործում է 1983 թվականի մայիսի 1-ից։ Օծել է այն ժամանակվա Կիլիկիո Կաթողիկոս Գարեգին Ա Քեսաբցին։

## Նախապատմություն
Ներկայիս եկեղեցին համարվում է հին քրիստոնեական Ջդայդե թաղամասի Սուրբ Աստվածածին պատմական եկեղեցու շարունակությունը, որը բացվել է 1429 թվականին և գործել մինչև 20-րդ դարի սկիզբը՝ Սուրբ Քառասնից Մանկաց եկեղեցու բակում, երբ այն նախ վերածվեց գրադարանի, իսկ վերջերս՝ 1991 թվականին, **Զարեհյան թանգարանի**։

## Պատմություն
ձախից|մինի| Եկեղեցին գիշերը
Հալեպի Սուլեյմանիե շրջանի հայ մեծ համայնքին սպասարկող եկեղեցու բացակայությունը ծնեց նոր եկեղեցի կառուցելու գաղափարը, որն իրականություն դարձավ հայ բարերարների նվիրատվություններով, հատկապես արմատներով Կիլիկիայի Այնթապ (ներկայիս Գազիանթեփ) քաղաքի հայերի և Հալեպի այնթապահայության հոգևոր առաջնորդ Հայր Զարմայր Հինդոյանի ջանքերով։

Հողօրհնեքի արարողությունը տեղի է ունեցել 1972 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Խորեն Ա Բարոյանի ներկայությամբ։ Շինարարական աշխատանքներն ամբողջությամբ ավարտվել են 1982 թվականին։ Օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 1983 թվականի մայիսի 1-ին Գարեգին Քեսաբցու հովանավորությամբ։

Մեր օրերում հալեպահայության կյանքում մեծ դեր ունի հենց եկեղեցին։ Այն սովորաբար հավատացյալներով լեցուն է կիրակնօրյա կանոնավոր պատարագների ժամանակ։

Եկեղեցին ունի բեմով մեծ դահլիճ, որն օգտագործվում է մշակութային հանդիպումների, համերգների, սեմինարների և տոնակատարությունների համար։ Դահլիճը բացվել է 1987 թվականին։

1993 թվականին եկեղեցու գլխավոր մուտքի աջ կողմում կանգնեցվել է Սարգիս Բալմանուկյանի խաչքար-հուշակոթողը՝ ի հիշատակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի։ Եկեղեցին հիմնովին վերանորոգվել է 1998 թվականին։

Եկեղեցու հարևանությամբ են գտնվում հայկական **Գերտասիրաց ավագ դպրոցը** և *Զոհրաբ Կապրիելյան թատրոնը*։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Armenian Church of the Holy Mother of God, Aleppo, 2010 (3).jpg|Ծաղկազարդի ժամանակ
Պատկեր:Armenian Church of the Holy Mother of God, Aleppo, 2010 (4).jpg|Եկեղեցին կողքից
Պատկեր:Armenian Church of the Holy Mother of God, Aleppo, 2009 (interior).jpg|զոհասեղանը
Պատկեր:Grtasirats Armenian High School, Aleppo, 2010 (1).jpg|Գերտասիրաց ավագ դպրոց եկեղեցական համալիրում


## Տես նաև
* Հայերը Սիրիայում
* Հայ առաքելական եկեղեցի
* Սուրբ Քառասնից Մանկաց եկեղեցի
* Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կիլիկիո Հայոց Կաթողիկոսության պաշտոնական կայք 
* Բերիոյ Հայոց Առաջնորդարան (Հալեպ, Սիրիա)

Կատեգորիա:Հալեպի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հալեպի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Շմավոն Գրիգորյան

**Շմավոն Հրաչի Գրիգորյան** (), հայ ֆագոտահար, դիրիժոր, արվեստագիտության թեկնածու (2009)։

## Կենսագրություն
Շմավոն Գրիգորյանը ծնվել է Երևան քաղաքում, 1986 թվականի հունվարի 21-ին։ Ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ֆագոտի (2007, Գ. Մայիլյանի դասարան) բաժինը, որից հետո ուսումը շարունակել Ցյուրիխի Արվեստների համալսարանի ֆագոտի (Ջ. Մանդոլեզիի, Ու. Դենգլերի դասարաններ) և դիրիժորության (Մ. Կիշոցիի դասարան) բաժիններում։ Երաժիշտը վարպետության դասեր է առել ֆագոտահարներ Ս. Շվեյգերտից (Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ, սոլո ֆագոտ), Գ. Նունեզից («Ռոյալ Կոնցերտգեբաու» նվագախումբ, սոլո ֆագոտ), Ս. Ացոլինիից։ Նա կամերային երաժշտություն է սովորել Հ. Գրիգորյանից, Մ. Ֆրուտիգերից, Ֆ. Ռասինից, Մ. Ռացից, Է. Շմիդից, Ջ. Մանդոլեզիից և ուրիշներից։

Շմավոն Գրիգորյանը նվագել է դիրիժորներ Վալերի Գերգիևի, Մուհայ Թանի, Դևիդ Զինմանի, Քոլին Դևիսի, Ֆակունդո Ագուդինի, Մ. Վենդբերգի, Կարեն Դուրգարյանի և այլ դիրիժորների ղեկավարությամբ։

Նա մենահամերգներ է ունեցել Մ. Բուրգի (հոբոյ), Մ. Ֆրուտիգերի (հոբոյ), Դ. Չենայի (ֆագոտ) և ուրիշ երաժիշտների հետ։

Շմավոն Գրիգորյանը հանդես է եկել Մյունխենի երիտասարդական ֆիլհարմոնիկ, Ցյուրիխի «Տոնհալե» նվագախմբերի հետ, Մոսկվայում մասնակցել է Զատկի փառատոնին (գեղարվեստական ղեկավար և դիրիժոր՝ Վ. Գերգիև), հանդիսացել է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի աջակցման հիմնադրամի հիմնադիրներից և տնօրեն, Ա. Հարությունյանի անվան փողային գործիքների ամենամյա միջազգային փառատոնի հիմնադիր (2017)։

Հեղինակել և իրագործել է մի շարք նախագծեր՝ «Համերգ ճեմասրահում», «Օրկեստր+», «Օպերային արվեստը ՀՀ մարզերում և Արցախում», «Օպերային արվեստը կրթօջախներում», «Օպերային արվեստը սահմանամերձ գոտիների զորամասերում», «Հեքիաթն է կանչում»  և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գրիգորյան Շմավոն Հրաչի
*Հայաստանի օպերայի և բալետի թատրոն. մեր մասին / Basson

Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ ֆագոտահարներ