Քթըմպանի կարցինոմա

**Քթըմպանի կարցինոմա**, կամ քթըմպանի քաղցկեղ, տարածված չարորակ քաղցկեղ, որը սկիզբ է առնում քթըմպանից։ Այն առավել հաճախ տեղակայվում է քթըմպանի հետին-կողմնային հատվածում կամ ըմպանային ծոցում (Ռոզենմյուլերի փոսիկ), ինչը կազմում է դեպքերի 50%-ը։ Քթըմպանային կարցինոման հանդիպում է և՛ երեխաների, և՛ մեծահասակների շրջանում։ Այս քաղցկեղն էապես տարբերվում է գլխի և պարանոցի շրջանի այլ քաղցկեղներից իր համաճարակաբանությամբ, պատճառներով, կլինիկական ընթացքով և բուժմամբ։ Այն զգալիորեն ավելի տարածված է Արևելյան Ասիայի և Աֆրիկայի որոշ տարածաշրջաններում, քան այլուր, ընդ որում դրա առաջացման գործում դեր ունեն վիրուսային, սննդային և ժառանգական գործոնները: Այն առավել հաճախ հանդիպում է տղամարդկանց շրջանում: Այն չտարբերակված տիպի տափակբջջային կարցինոմա է: Տափակ էպիթելային բջիջները տափակ տիպի բջիջներ են, որոնք մաշկում և որոշ մարմնի խոռոչները պատող թաղանթներում են: Չտարբերակված բջիջներն այն բջիջներն են, որոնք չունեն իրենց բնորոշ հասուն հատկանիշները կամ գործառույթները:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Քթըմպանի կարցինոման կարող է դրսևորվել որպես երկկողմանի ուռուցք կամ գոյացություն՝ պարանոցի հետին հատվածում: Այս գոյացությունները սովորաբար զգայուն կամ ցավոտ չեն, բայց հայտնվում են որպես քաղցկեղի մետաստազային տարածման արդյունք դեպի ավշային հանգույցներ՝ դրանով իսկ առաջացնելով ավշային հանգույցների այտուցում: Ավշային հանգույցները գործում են որպես իմունային համակարգի մաս և տարածված են ամբողջ օրգանիզմով: Պարանոցի ավշային հանգույցների այտուցը շատ մարդկանց շրջանում հիվանդության սկզբնական դրսևորումն է և քթըմպանի կարցինոմայի ախտորոշումը հաճախ կատարվում է ավշային հանգույցի բիոպսիայով: Քթըմպանի քաղցկեղի նշանները կարող են հայտնվել գլխացավերի, կոկորդի ցավի և լսողության, շնչառության կամ խոսելու խնդիրների տեսքով: Քթըմպանի կարցինոմայի լրացուցիչ ախտանիշներն են՝ դեմքի ցավ կամ թմրածություն, մշուշոտ տեսողություն կամ պատկերի երկվություն, բերանը բացելու դժվարություն կամ կրկնվող ականջի վարակներ: Եթե ականջի վարակը չի ուղեկցվում վերին շնչուղիների վարակով, ապա պետք է կատարվի քթըմպանի հետազոտություն: Սա պայմանավորված է նրանով, որ մեծահասակների շրջանում ականջի վարակներն ավելի քիչ են տարածված, քան երեխաների շրջանում: Առաջնային ուռուցքի նշանները և ախտանիշներն են՝ տրիզմ (ծամիչ մկանների սպազմ), ցավ, միջին ականջի բորբոքում, քթային հետհոսք՝ պայմանավորված փափուկ քիմքի պարալիչով (շարժման կորուստ կամ խանգարում), լսողության կորուստ և գանգուղեղային նյարդերի կաթված: Ավելի մեծ գոյացությունները կարող են առաջացնել քթի անցանելիության խանգարում կամ արյունահոսություն և ռնգախոսություն: Մետաստազային տարածումը կարող է հանգեցնել ոսկրային ցավի կամ օրգանների ֆունկցիայի խանգարման: Հազվադեպ, հիվանդության տարածված ձևերի դեպքում կարող է առաջանալ օստեոարթրոպաթիայի (հոդերի և ոսկրերի հիվանդություններ) պարանեոպլաստիկ համախտանիշ:

## Պատճառներ
Քթըմպանի կարցիոման առաջանում է վիրուսային, շրջակա միջավայրի ազդեցության և ժառանգականության գործոնների համակցման արդյունքում: Վիրուսային ազդեցությունը կապված է Էպշտեյն-Բարի վիրուսով վարակման հետ: Էպշտեյն-Բարի վիրուսը ամենատարածված վիրուսներից մեկն է. ԱՄՆ-ում մարդկանց 95%-ը շփվում է այս վիրուսի հետ մինչև 30-40 տարեկան դառնալը: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը չունի սահմանված կանխարգելիչ միջոցառումներ այս վիրուսի համար, քանի որ այն շատ հեշտությամբ է տարածվում և տարածված է ամբողջ աշխարհում: Շատ հազվադեպ է Էպշտեյն-Բարի վիրուսը հանգեցնում քաղցկեղի առաջացման, ինչը ենթադրում է մի շարք ազդող գործոնների առկայություն։

Մյուս հավանական պատճառներն են՝ գենետիկական նախատրամադրվածությունը և պահածոյացված մսի ու աղի ձկան օգտագործումը, որոնք պարունակում են քաղցկեղածին ցնդող նիտրոզամիններ: Հետազոտված քթըմպանի կարցինոմայի դեպքերի գրեթե կեսում հայտնաբերվել են տարբեր մուտացիաներ, որոնք ակտիվացնում են NF-κB ազդանշանային ուղին:

Էպշտեյն-Բարի վիրուսի և քթըմպանի կարցինոմայի միջև կապը միանշանակ է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) II և III տիպի ուռուցքների դեպքում, սակայն ավելի քիչ է հաստատված ԱՀԿ I տիպի քթըմպանի կարցինոմայի համար, որտեղ նախնական գնահատականները հուշում են, որ մարդու պապիլոմավիրուսը կարող է կապ ունենալ: Էպշտեյն-Բարի վիրուսի ԴՆԹ-ն հայտնաբերվել է չեղջերացող քթըմպանի քաղցկեղով հիվանդների 96%-ի արյան պլազմայում, մինչդեռ ստուգիչ խմբի շրջանում այդ ցուցանիշը կազմել է ընդամենը 7%: Էպշտեյն-Բարի վիրուսի հետ կապված կորիզային հակածնի և վիրուսային ԴՆԹ-ի հայտնաբերումը 2-րդ և 3-րդ տիպի քթըմպանի քաղցկեղներում բացահայտել է, որ Էպշտեյն-Բարի վիրուսը կարող է վարակել էպիթելային բջիջները և կապված է դրանց չարորակ փոխակերպման հետ: Քթըմպանի կարցինոմայի առաջացումը (հատկապես էնդեմիկ ձևի) բազմափուլ գործընթաց է, որտեղ Էպշտեյն-Բարի վիրուսը, էթնիկ ծագումը և շրջակա միջավայրի քաղցկեղածինները կարևոր դեր են խաղում: Ավելի կարևոր է այն, որ Էպշտեյն-Բարի վիրուսի ԴՆԹ-ի մակարդակը փոխկապակցված է բուժման արդյունավետության հետ և կարող է կանխատեսել հիվանդության ախտադարձը՝ հուշելով, որ այն կարող է լինել կանխատեսման անկախ ցուցանիշ: Այն մեխանիզմը, որով Էպշտեյն-Բարի վիրուսը փոփոխում է քթըմպանի բջիջները, ներկայումս ուսումնասիրվում է՝ հիմնավորված թերապևտիկ թիրախ ապահովելու համար:

Նաև քննարկվում է այն հարցը, թե արդյոք քրոնիկական սինուսիտը կարող է լինել քթըմպանի քաղցկեղի պոտենցիալ պատճառ։ Հիպոթեզի համաձայն՝ սա կարող է տեղի ունենալ այնպես, ինչպես մարմնի այլ մասերի քրոնիկական բորբոքային վիճակների դեպքում՝ գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսային հիվանդության պատճառով առաջացած կերակրափողի բորբոքումը հանգեցնում է Բարետի կերակրափողի զարգազմանը։

## Ախտորոշում
### Դասակարգում
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) առանձնացրել է քթըմպանի քաղցկեղի երեք ենթատիպ.

* տիպ 1. Տափակաբջջային եղջերացող կարցինոմա, որը սովորաբար հանդիպում է տարեց մեծահասակների մոտ,
* տիպ 2. Չեղջերացող կարցինոմա,
* տիպ 3. Չտարբերակված կարցինոմա:

3-րդ տիպն ամենահաճախն է հանդիպում վաղ տարիքի երեխաների և դեռահասների շրջանում, հանդիպում են նաև 2-րդ տիպի որոշ դեպքեր: Հայտնաբերվել է, որ և՛ 2-րդ, և՛ 3-րդ տիպերը կապված են Էպշտեյն-Բարի վիրուսի տիտրերի բարձր մակարդակի հետ, սակայն 1-ին տիպի դեպքում դա չի դիտվում: Բացի այդ, 2-րդ և 3-րդ տիպերին կարող է հաջորդել բորբոքային բջիջների՝ լիմֆոցիտների, պլազմային բջիջների և էոզինոֆիլների ներհոսքը, որը կոչվում է լիմֆոէպիթելիոմա:

Քթըմպնի կարցինոման դասակարգվում է որպես չարորակ նորագոյացություն կամ քաղցկեղ, որն առաջանում է քթըմպանի լորձաթաղանթի էպիթելից՝ առավել հաճախ քթըմպանի կողմնային ծոցում կամ Ռոզենմյուլերի փոսիկում (եվստախյան փողի բացվածքի մուտքի հետևում գտնվող խորշ): Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը քթըմպանի կարցինոման դասակարգում է երեք տիպի՝ ըստ հանդիպման հաճախականության՝ չեղջերացող տափակաբջջային կարցինոմա, եղջերացող տափակաբջջային կարցինոմա և բազալոիդ տափակաբջջային կարցինոմա: Ուռուցքը պետք է ցուցաբերի տափակաբջջային տարբերակման նշաններ. չեղջերացող տիպի դեպքում (որը հայտնի է նաև որպես լիմֆոէպիթելիոմա), ուռուցքն ամենաուժեղն է կապված քաղցկեղային բջիջների՝ Էպշտեյն-Բարի վիրուսով վարակվածության հետ:
Պատկեր:Lymphoepithelioma_met_to_LN_4.jpg|Չտարբերակված քթըմպանի կարցինոմա՝ փոքր խոշորացում:
Պատկեր:Lymphoepithelioma_met_to_LN_1.jpg|Չտարբերակված քթըմպանի կարցինոմա՝ միջին խոշորացում:
Պատկեր:Lymphoepithelioma_met_to_LN_2.jpg|Չտարբերակված քթըմպանի կարցինոմա՝ մեծ խոշորացում:
Պատկեր:Lymphoepithelioma_met_to_LN_6.jpg|Չտարբերակված քթըմպանի կարցինոմա՝ մեծ խոշորացում:

մինի|Քթըմպանի քաղցկեղով հիվանդի ֆտորդեզօքսիգլյուկոզ-պոզիտրոն-էմիսիոն շերտագրություն/համակարգային շերտագրությունԼայնական կտրվածք, որը ցուցադրում է ՖԴԳ-դրական առաջնային օջախը:
**Փուլայնություն**

Քթըմպանի կարցինոմայի փուլայնությունը հիմնված է կլինիկական և ճառագայթային հետազոտությունների վրա: Հիվանդների մեծ մասը դիմում է հիվանդության III կամ IV փուլերում:

I փուլը փոքր ուռուցք է, որը սահմանափակված է քթըմպանով:

II փուլը ուռուցք է, որը տարածվում է տեղային հատվածում կամ ուղեկցվում է պարանոցի ավշային հանգույցների սահմանափակ ախտահարման որևէ նշանով:

III փուլը մեծ ուռուցք է՝ պարանոցի ավշային հանգույցների ախտահարմամբ կամ առանց դրա, կամ ուռուցք՝ պարանոցի երկկողմանի ավշային հանգույցների ախտահարմամբ:

IV փուլը մեծ ուռուցք է, որն ընդգրկում է ներգանգային կամ ստորքունքային շրջանները, պարանոցի ավշային հանգույցների տարածուն ախտահարում և/կամ ցանկացած հեռակա մետաստազ:
Պատկեր:Diagram_showing_stage_T1_nasopharyngeal_cancer_CRUK_249.svg|T1 փուլի քթըմպանի քաղցկեղ
Պատկեր:Diagram_showing_stage_T2_nasopharyngeal_cancer_CRUK_257.svg|T2 փուլի քթըմպանի քաղցկեղ
Պատկեր:Diagram_showing_stage_T3_nasopharyngeal_cancer_CRUK_264.svg|T3 փուլի քթըմպանի քաղցկեղ
Պատկեր:Diagram_showing_stage_T4_nasopharyngeal_cancer_CRUK_270.svg|T4 փուլի քթըմպանի քաղցկեղ


## Ռիսկի գործոններ
Քթըմպանի կարցինոման դասակարգվում է որպես տափակբջջային քաղցկեղ և կապված չէ ծխախոտի օգտագործման հետ։ Այնուամենայնիվ, կան որոշակի ռիսկի գործոններ, որոնք կարող են նախատրամադրել քթըմպանի քաղցկեղի զարգացմանը՝ դրանց ազդեցությանը ենթարկվելու դեպքում։ Այս ռիսկի գործոններն են՝ չինական կամ ասիական ծագումը, Էպշտեյն-Բարի վիրուսի ազդեցությունը, անհայտ գործոնները, որոնք հանգեցնում են հազվադեպ ընտանեկան կլաստերների և ալկոհոլի չարաշահումը։

### Էպշտեյն-Բարի վիրուս
Աշխարհի բնակչության ավելի քան 90%-ը վարակված է Էպշտեյն-Բարի վիրուսով և հանդիսանում է դրա կրողը։ Այս վիրուսի փոխանցումը տեղի է ունենում թքի միջոցով և ավելի հաճախ հանդիպում է զարգացող երկրներում, որտեղ բնակելի տարածքներն ավելի խիտ են բնակեցված և պակաս հիգիենիկ: Վիրուսի բազմացումը կարող է տեղի ունենալ բերանըմպանի և քթըմպանի էպիթելային հյուսվածքներում: Էպշտեյն-Բարի վիրուսը հիմնականում թիրախավորում է B-լիմֆոցիտները: Պարզվել է, որ քթըմպանի կարցինոմա ախտորոշում ունեցող հիվանդների շրջանում Էպշտեյն-Բարի  վիրուսի հակածնի նկատմամբ հակամարմինների մակարդակն ավելի բարձր է, քան այն անձանց շրջանում, որոնց մոտ քթըմպանի կարցինոմա չի ախտորոշվել:

### Ծխախոտի օգտագործում
Այն անձինք, որոնք ենթարկվում են ծխախոտի ծխի ազդեցությանը, ունեն քթըմպանի կարցինոմայի զարգացման 2-6 անգամ ավելի բարձր ռիսկ։ Միացյալ Նահանգներում 1-ին տիպի քթըմպանի կարցինոմայով հիվանդների մոտավորապես երկու երրորդը օգտագործել ծխախոտ։ Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ-ում ծխելու մակարդակի անկումը կարող է կապված լինել 1-ին տիպի քթըմպանի կարցինոմայի տարածվածության նվազման հետ։ Հարավային Չինաստանում և Հյուսիսային Աֆրիկայում ենթադրվում է, որ ծխի բարձր մակարդակն առաջանում է ոչ թե ծխախոտից, այլ գյուղական վայրերում փայտի վառարաններից և կրակից։

## Բուժում
Քթըմպանի կարցինոման կարող է բուժվել վիրահատության, քիմիաթերապիայի, ճառագայթային թերապիայի կամ իմունաթերապիայի միջոցով։ Ճառագայթային թերապիայի տարբեր ձևեր կան, այդ թվում՝ 3D կոնֆորմալ ճառագայթային թերապիան, ինտենսիվությամբ մոդուլացված ճառագայթային թերապիան, մասնիկների փնջով թերապիան և բրախիթերապիան, որոնք սովորաբար օգտագործվում են գլխի և պարանոցի քաղցկեղների բուժման մեջ։ Չտարբերակված քթըմպանի կարցինոմայում Էպշտեյն-Բարի վիրուսի գաղտնի սպիտակուցների արտահայտումը կարող է պոտենցիալ կերպով օգտագործվել իմունային հիմքով թերապիաների համար։ Ընդհանուր առմամբ, գոյություն ունի բուժման երեք տարբեր տեսակ կամ մեթոդ, որոնք կարող են կիրառվել քթըմպանի կարցինոմայով հիվանդների համար։ Դրանք են՝ ճառագայթային թերապիան, քիմիաթերապիան և վիրահատությունը։ Չնայած ներկայումս գոյություն ունի բուժման երեք մեթոդ, իրականացվում են կլինիկական հետազոտություններ, որոնք կարող են մշակել քթըմպանի կարցինոմայի ավելի արդյունավետ բուժումներ։ Կլինիկական հետազոտությունը գիտական ուսումնասիրություն է, որն աշխատում է բուժման նոր մեթոդներ մշակելու կամ գործող մեթոդների մասին ավելի շատ տեղեկություններ ստանալու կամ դրանք բարելավելու ուղղությամբ։ Եթե կլինիկական հետազոտության արդյունքում ի հայտ գա արդյունավետ բուժում, ապա այս մեթոդը կարող է դառնալ բուժման նոր ստանդարտ մեթոդ։ Բուժման ընթացքում կամ դրանից հետո կարող են իրականացվել թեստեր՝ որոշելու համար, թե արդյոք բուժումն ազդում է, կամ արդյոք անհրաժեշտ է դադարեցնել կամ փոխել բուժումը։ Այն թեստերը, որոնք արվում են բուժումից հետո՝ բուժման ավարտից հետո հիվանդի վիճակը պարզելու համար և կոչվում են հետագա հսկողության թեստեր, որոնք ցույց են տալիս, թե արդյոք հիվանդի վիճակը փոխվել է, կամ արդյոք քաղցկեղը կրկնվել է։

### Ճառագայթային թերապիա
Ճառագայթային թերապիան օգտագործում է բարձր էներգիայի ռենտգենյան ճառագայթներ կամ այլ տեսակի ճառագայթում, որոնց նպատակն է կանխել քաղցկեղային բջիջների աճը կամ ամբողջությամբ ոչնչացնել դրանք: Այս տեսակի թերապիան հիվանդին կարող է տրվել արտաքին կամ ներքին եղանակով: Արտաքին ճառագայթման դեպքում օգտագործվում է սարք, որը թիրախավորված ճառագայթում է ուղարկում քաղցկեղի օջախ: Հիվանդի տրվում է ցանցավոր դիմակ՝ գլուխը և պարանոցը անշարժ պահելու համար, մինչ սարքը պտտվում է՝ արձակելով ճառագայթների փնջեր: Այս տեսակի բուժման ընթացքում առողջ բջիջները նույնպես կարող են վնասվել: Հետևաբար, գոյություն ունեն ճառագայթային թերապիայի ևս երկու ձևեր, որոնք նվազեցնում են մոտակա առողջ բջիջների վնասման հավանականությունը՝ ինտենսիվությամբ մոդուլացված ճառագայթային թերապիա և ստերեոտակտիկ ճառագայթային թերապիա: Ինտենսիվությամբ մոդուլացված ճառագայթային թերապիան օգտագործում է ուռուցքի չափի և ձևի եռաչափ պատկերներ՝ ճառագայթման բարակ փնջերը տարբեր անկյուններից և տարբեր ինտենսիվությամբ ուղղելու համար: Ստերեոտակտիկ ճառագայթային թերապիայի դեպքում ճառագայթումն ուղղվում է անմիջապես ուռուցքին: Այս թերապիայի ժամանակ ճառագայթման ընդհանուր չափաբաժինը բաժանվում է ավելի փոքր դոզաների, որոնք տրվում են մի քանի օրվա ընթացքում:

Ճառագայթային թերապիայի՝ որպես քաղցկեղի բուժման մեթոդի կիրառումը կախված է քաղցկեղի տեսակից և փուլից, սակայն թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին ճառագայթային թերապիաները կարող են օգտագործվել քթըմպանի քաղցկեղի բուժման համար: Եթե արտաքին ճառագայթային թերապիան ուղղված է վահանաձև գեղձի հատվածին, ապա դա կարող է ազդել վահանաձև գեղձի աշխատանքի վրա: Այդ պատճառով, ճառագայթումից առաջ և հետո կատարվում են արյան հետազոտություններ՝ վահանաձև գեղձի հորմոնների մակարդակը ստուգելու համար:

### Քիմիաթերապիա
Քիմիաթերապիան աշխատում է որպես քաղցկեղի բուժման մեթոդ՝ օգտագործելով դեղամիջոցներ, որոնք կանգնեցնում են քաղցկեղային բջիջների աճը՝ կա՛մ սպանելով դրանց, կա՛մ կանխելով դրանց բաժանումը։ Այս տեսակի թերապիան կարող է տրվել համակարգային կամ տեղային եղանակով։ Համակարգային քիմիաթերապիայի ժամանակ դեղամիջոցն ընդունվում է ներքին ընդունման եղանակով, ներերակային կամ միջմկանային եղանակով։ Այս մեթոդի դեպքում դեղամիջոցը շրջանառվում է արյան համակարգով և կարող է հասնել մարմնի բոլոր հատվածներում գտնվող քաղցկեղային բջիջներին։ Տեղային քիմիաթերապիան այն է, երբ դեղամիջոցը ներմուծվում է անմիջապես ողնուղեղային հեղուկի, որևէ օրգանի կամ մարմնի խոռոչի մեջ (օրինակ՝ որովայնի խոռոչ)։ Այս եղանակով դեղերը հիմնականում ազդում են տվյալ հատվածի քաղցկեղային բջիջների վրա։ Այնուամենայնիվ, քիմիաթերապիայի տեսակը, որը նշանակվում է հիվանդին, կախված է քաղցկեղի տեսակից և փուլից։ Բացի այդ, քիմիաթերապիան կարող է օգտագործվել որպես ադյուվանտ թերապիա ճառագայթումից հետո՝ հիվանդի մոտ հիվանդության ախտադարձերը նվազեցնելու համար։ Եթե քիմիաթերապիան տրվում է ճառագայթումից հետո, ապա այն կարող է օգտագործվել մնացած ցանկացած քաղցկեղային բջիջ ոչնչացնելու համար։

### Իմունաթերապիա
Սննդի և դեղերի վարչությունը հաստատել է տորիպալիմաբ-tpzi-ն ցիսպլատինի և գեմցիտաբինի հետ համակցված՝ մետաստազային կամ ռեցիդիվող, տեղային տարածված քթըմպանի կարցինոմայով  չափահաս հիվանդների առաջին գծի բուժման համար։ Սննդի և դեղերի վարչությունը նաև հաստատել է տորիպալիմաբ-tpzi-ն որպես մոնոթերապիա այն չափահասների համար, որոնք ունեն կրկնվող, անվիրահատելի կամ մետաստազային քթըմպանի կարցինոմա, որի դեպքում հիվանդությունը հարաճել է պլատին պարունակող քիմիաթերապիայի ընթացքում կամ դրանից հետո։

## Վիրահատական բուժում
Վիրահատությունը կարող է օգտագործվել որպես քաղցկեղի առկայությունը որոշելու կամ այն հեռացնելու մեթոդ: Եթե ուռուցքը չի արձագանքում ճառագայթային թերապիային, ապա հիվանդը կարող է վիրահատվել, որպեսզի հեռացվի ուռուցքը: Այն դեպքերում, երբ քաղցկեղը տարածվել է դեպի ավշային հանգույցներ, ապա անհրաժեշտ է հեռացնել ավշային հանգույցները կամ պարանոցի այլ հյուսվածքներ:

## Համաճարակաբանություն
2010 թվականի դրությամբ՝ ամբողջ աշխարհում քթըմպանի կարցինոմայից գրանցվել է 65,000 մահվան դեպք՝ 1990 թվականի 45,000-ի դիմաց:

Քթըմպանի կարցինոման հազվադեպ է հանդիպում Միացյալ Նահանգներում և շատ այլ երկրներում՝ կազմելով 1 դեպքից պակաս յուրաքանչյուր 100,000 մարդու հաշվով։ Սակայն այն չափազանց տարածված է Չինաստանի հարավային շրջաններում, հատկապես Գուանդունում, որտեղ այն կազմում է Չինաստանի բոլոր քաղցկեղների 18%-ը։ Այն երբեմն անվանում են «կանտոնյան քաղցկեղ», քանի որ այս տարածաշրջանում գրանցվում է մոտ 25 դեպք 100,000 մարդու հաշվով, ինչը 25 անգամ ավելի բարձր է, քան աշխարհի մնացած մասերում։ Այն նաև բավականին տարածված է Թայվանում։ Սա կարող է պայմանավորված լինել հարավարևելյան ասիական սննդակարգով կամ այն հանգամանքով, որ հարավային չինացիները (օրինակ՝ կանտոնացիները և թայվանցիները) ունեն հարավարևելյան ասիական ծագում՝ հյուսիսարևելյան Ասիայի Հան չինացիների հետ հնագույն միջէթնիկ ամուսնությունների միջոցով, ինչը հանգեցրել է քթըմպանի կարցինոմայի գենետիկական ռիսկի փոխանցմանը։ Թեև Ասիայում քթըմպանի կարցինոման հիմնականում հանդիպում է միջին տարիքի անձանց շրջանում, աֆրիկյան դեպքերի զգալի մասը հանդիպում է երեխաների շրջանում: Այս էնդեմիկ շրջաններում քթըմպանի կարցինոմայի բարձր ռիսկի պատճառը դեռևս լիովին պարզ չէ: Ցածր ռիսկային բնակչության շրջանում, ինչպիսին է ԱՄՆ-ը, դիտվում է երկգագաթ տարիքային բաշխում. առաջին գագաթնակետը տեղի է ունենում ուշ դեռահասության/վաղ չափահասության շրջանում (15–24 տարեկան), որին հաջորդում է երկրորդ գագաթնակետը կյանքի ավելի ուշ շրջանում (65–79 տարեկան):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Cancer Management Handbook: Head and Neck Tumors 
* Clinically reviewed nasopharyngeal cancer information for patients from Cancer Research UK

Կատեգորիա:Ուռուցք
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կատեգորիա:Քիթ