Պրոկոնսուլ (կապիկ)

**Պրոկոնսուլ** (անգլ․՝ Proconsul(mammal)) պրիմատների անհետացած տեսակ է, որը գոյություն է ունեցել 21-ից 17 միլիոն տարի առաջ միոցենի դարաշրջանում: Բրածո մնացորդները առկա են Արևելյան Աֆրիկայում, ներառյալ Քենիայում և Ուգանդայում: Վաղ միոցենի պրոկոնսուլների տեղամասերի ապրելավայրերը դեռևս փորձնական են և տատանվում են անտառապատ միջավայրից մինչև ավելի բաց, չոր խոտածածկ տարածքներ:

Պրոկոնսուլի անունը, որը նշանակում է «կոնսուլից առաջ» (անգլ․՝ consul (հյուպատոս), ենթադրում է, որ այն համարվում է շինպանզեի նախնի:

## Նկարագարություն
Պրոկոնսուլ կապիկի  առանձնահատկությունները ներառում են պրոնոգրադ կեցվածքը, որը մատնանշվում է երկար ճկուն մեջքով, կոր մետակարպալներով և վերևից ճյուղավորված ծառային քառանկյուն դիրքային ռեպերտուարով: Պրոկոնսուլին գոյություն ունեցող կապիկների հետ կապող հիմնական հատկանիշը պոչի բացակայությունն է. այլ «կապիկների» առանձնահատկությունները ներառում են նրա ուժեղ բռնելու կարողությունները, արմունկի հոդի կայունացումը և դեմքի կառուցվածքը: Պրոկոնսուլը չի կարող առանց ջանքերի կախվել ծառերի ճյուղերից, ինչպես այսօր անում են գիբոնները և այլ ոչ մարդկային կապիկները:

## Բացահայտում և դասակարգում
մինի|203x203փքս|Կոնսուլը Մանչետրի Բելլ Վյու գազանանոցում, 1984թ
Պրոկոնսուլի առաջին նմուշը՝ մասնակի ծնոտը, որը հայտնաբերվել է 1909 թվականին Արևմտյան Քենիայի Կիսումուի մոտ գտնվող Կորու քաղաքում ոսկի որոնողի կողմից, նաև ամենահին բրածո հոմինոիդն էր և առաջին բրածո կաթնասունը, որը երբևէ հայտնաբերվել է Աֆրիկայում: Անունը՝ պրոկոնսուլ, մշակվել է Արթուր Հոփվուդի կողմից 1933 թվականին և նշանակում է «կոնսուլից առաջ»՝ Լոնդոնում գերի ընկած հայտնի շիմպանզեի՝ Կոնսուլի անունով։ Ժամանակին Կոնսուլը օգտագործվում էր որպես կրկեսային անվանում՝ շիմպանզեների համար: 1903թ.-ի Փարիզի Ֆոլի Բերժերն ուներ հանրահայտ կատարող շիմպանզե՝ Կոնսուլ(հյուպատոս) անունով։
մինի|Աֆրիկյան պրոկոնսուլի գանգ
1931 թվականին Հոփվուդը հայտնաբերել էր երեք անհատների բրածոներ, երբ Լուիս Լիքիի հետ արշավում էր Վիկտորիա լճի շրջակայքում: Կոնսուլը, որը նա ընտրեց անվանման մեջ օգտագործելու համար, վերը նշվածներից և ոչ մեկը չէր, այլ Լոնդոնի կենդանաբանական այգում գտնվող մյուս կապիկն էր: Պրոկոնսուլը Հոփվուդի խոսքերով «շիմպանզեի նախնիներից է»: Նա նաև ավելացրեց *աֆրիկանուս բառը* որպես հատուկ անուն։

Ավելի ուշ հայտնաբերված այլ բրածոներ սկզբում դասակարգվել են որպես աֆրիկանուս և հետագայում վերադասակարգվել․այն է՝ ի սկզբանե աֆրիկանուս համարվող բրածոների ընդհանուր ավազանը բաժանվել է, և բեկորները միացվել են այլ գտածոների հետ, նոր տեսակ ստեղծելու համար: Օրինակ, Մերի Լիքիի 1948 թվականի հայտնի գտածոն Ալան ՈՒոքերի կողմից միացվեց  Թոմաս Ուիթվորթի 1951 թվականի գտածոներին՝ որպես *հեսելոնի*։ . Կորուից և Սոնղորից գտածոները դեռևս համարվում են *աֆրիկանուս:*  Պրոկոնսուլից այժմ որոշված են չորս տեսակներ, թեև շատ բրածոներ ունեն նմանատիպ հատկանիշներ։

Պրոկոնսուլիոդների ընտանիքն առաջին անգամ առաջարկվել է Լուիս Լիքիի կողմից 1963 թ. մեկ տասնամյակ անց նա և Վիլֆրիդ Լե Գրոս Քլարկը սահմանեցին աֆրիկանուս, նյանզա և մայոր անունները: Դրանք անմիջապես չընդունվեցին, բայց ի վերջո հաղթեցին:

20-րդ դարի երկրորդ կեսին հոմինոիդների դասակարգման պատմությունը բավական բարդ է։ Պալեոանտրոպոլոգներից շատերը գոնե մեկ անգամ փոխել են իրենց կարծիքը, քանի որ նոր բրածոներ են ի հայտ եկել և նոր դիտարկումներ են արվել և շարունակում են արվել: Մեկ տասնամյակի գրականության մեջ հայտնաբերված դասակարգումները հիմնականում նույնը չեն, ինչ մյուս տասնամյակի դասակարգումները։

## Ծանոթագրություններ

## Նշումներ

* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Անհետացած կենդանիներ
Կատեգորիա:Հոմինիդներ
Կատեգորիա:Մարդանման կապիկներ
Կատեգորիա:Պրիմատներ