Բոր (Նիղդե)

**Բոր** (), քաղաք և շրջան Նիղդեի մարզում Թուրքիա։ Գտնվում է Նիղդե քաղաքից 14 կմ հյուսիս, ոչ բարձր բլրի վար (ծովի մակերևույթից 1100 մ բարձրությամբ)։ Շրջանում ապրում է 63020 մարդ, որոնցից 29804 ապրում են շրջանի կենտրոնում։ Քաղաքը գտնվում է Տավրոսի լեռներից հյուսիս, Կիլիկիայի դարպասներ լեռնանցքից որ հեռու, որը տանում է դեպի Կիլիկիա և Սիրիա ունի առևտրական և ռազմական կարևոր նշանակություն։

## Անունը
Խեթերն ու Ասորիները այս վայրն անվանել են *Տուվանուվա*։ Կյուրոս Կրտսերի և Ալեքսանդր Մեծի շրջանում այն կոչվել է *Դանա*, իսկ Հռոմեական կայսրության՝ Տիանա։  Այս հնագույն քաղաքակրթություն ժամանակների ավերակները այժմ կարելի է գտնել Կեմերխիսար գյուղի մոտ։ Բորը հանդիսանում է համեմատաբար երիտասարդ բնակավայր։

## Պատմություն
Մարդիկ այս հարթավայրում բնակվել են Խեթական թագավորության ժամանակներից ի վեր։ Ավելի ուշ այս հողերը պատկանել են Ասորեստանին, Փռյուգիային, Իրանին և Մակեդոնիային։ Հռոմեական ժամանակաշրջանում այստեղ կառուցվել է Տիանա քաղաքը՝ Կապադովկիայի ամենահարավային քաղաք կենտրոնը։ Բյուզանդական շրջանում քաղաքը արևելյան միջերկրածովյան կարևորագույն քրիստոնեական կենտրոններից մեկն էր և թուքերի մեջ հայտնի էր որպես *Կիլիսեխիսար* («Եկեղեցիների քաղաք»)։

Թուրքերն այստեղ հաստատվել են Մանազկերտի ճակատամարտից (1071)հետո։ Հին Տիանայի պաշտպանական կառույցները օգտագործվել են Բոր, Կեմերխիսար և Բախչելի  բնակավայրերի կառուցման համար։

Այժմ Բորի տնտեսությունը հիմնված է անասնապահության, կաշվի ստացման և գորգագործության վրա։ Կլիման այստեղ շատ չոր է գյուղատնտեսության զարգացման համար, բայց Կեմերխսարի շրջանը հարմար է խաղողագործության և մրգերի (հատկապես խնձորի և ծիրանի) համար։ Ամբողջությամբ վերցրած շրջանը շատ աղքատ է, և այստեղից շատ բնակիչներ հեռանում են Եվրոպա կամ էլ Թուրքիայի խոշոր քաղաքներ։

## Տեսարժան վայրեր
* Ալեդդին-բեյ (Ուլու Չամի) մզկիթ՝ գետի ափին քաղաքի կենտրոնում։
*Շեյխ-Իլյաս (Կալե Չամի) 16-րդ դարի մզկիթ։
* Ժայռեր, որտող խեթերը խոնարհվել են ամպրոպի աստծուն, Գյոկբեզ գյուղի մոտ։
*Տիանա քաղաքի ավերակները, հռոմեական ջրվեժները Բախչելի և Կեմերխիսար գյուղերի միջև ընկած բլուրների վրա, հռոմեական բաղնիքների համալիրը և Կարակալլայի շրջանի ակվեդուկը (211-217)։ Մինչև մեր օրերը պահպանվել են Բախչելի մոնումենտալ լողավազանը, խեթական պեղված Կյոշկ Խյոյուկ բնակավայրի կողքին։ Ինչպես նաև անտիկ շրջանից պահպանվել են շատ հնագույն շենքեր և շինություններ, մեկ սյուն։
* Հանքային աղբյուրներ և ցեխային վաննաներ Կեմերխսիայից հարավ։ Տաք աղբյուրը (15&nbsp;°C) հիշատակվում է դեռևս անտիկ ձեռագրերում։ Իչմելեր աղբյուրը իր մեջ ներառում է և հանքային ջուր, և լողանալու համար լողավազան։

## Հայտնի բնիկները
*Ապոլլոնիոս Թիանացի (Մ․թ․ա․ I դար)՝ փիլիսոփա և մոգ
*Էբուբեկիր Խազիմ Թեպեյրան (1863-1947)՝ օսմանյան գրող և պաշտոնյա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bor Sultan Alaaddin mosque 1085.jpg|Բոր, Սուլթան Ալադին մզկիթ
Պատկեր:Bor Haci Kasim Sari Camii 1056.jpg|Բոր, Հաջի Քասիմ Սարի Մզկիթ
Պատկեր:Bor Sokullu Mehmet Pasha mosque 1017.jpg|Բոր, Սոկուլլու Մեհմեթ Փաշա մզկիթ
Պատկեր:Bor Sokullu Carsisi 1022.jpg|Բոր, Սոկուլու կանգառ 
Պատկեր:Bor Seyh Ilyas (Kale) mosque 1076.jpg|Բոր, Սեյհ Իլյաս (Ամրոց) մզկիթ
Պատկեր:Bor Old Hamam 1045 Panorama.jpg|Բոր, հին բաղնիք
Պատկեր:Bor Erkekler Hamam 1003.jpg|Բոր, Էրկեկլեր բաղնիք
Պատկեր:Bor Clock Tower 1016.jpg|Բար, ժամացույցի աշտարակ
Պատկեր:Bor Bilgin cultural centre 0999.jpg|Բորմ Բիլգին  մշակութային կենտրոն
Պատկեր:Bor View 1081.jpg|Բոր, տեսարան
Պատկեր:Bor Ahmet Kuddusi Hazreti mausoleum 1089.jpg|Բոր, Ահմեթ Քուդուսի Հազրեթի դամբարան


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт района 
* Официальный сайт города 



Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Անատոլիա