Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը (մուլտֆիլմ, 1956)

**«Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը»**, խորհրդային տիկնիկային մուլտիպիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր  Անատոլի Կարանովիչը «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1956 թվականին Ա․Ս․ Պուշկինի համանուն հեքիաթի հիման վրա Բորիս Բրոդսկու գրած սցենարով։

## Սյուժե
Ա. Ս. Պուշկինի համանուն հեքիաթի էկրանավորումն է։

Տերտերը Բալդիին վարձում է որպես աշխատող բնակության, սննդի և այն բանի դիմաց, որ տերտերը տարեվերջին կդիմանա ճակատին հասցված երեք կտտոցին։ Բալդին լավ է աշխատում, բայց տերտերը վախենում է իր ճակատի անվնասության համար և ուզում է խուսափել վճարումից։ Կնոջ խորհրդով նա Բալդիին տալիս է անհնարին առաջադրանք և ուղարկում սատանաների մոտ բահրայի հետևից, որը նրանք ենթադրաբար պետք է վճարեին նրան։ Բալդին հասնում է ծով և պահանջում է սատանաներից բահրան, սակայն նրանք հրաժարվում են վճարել և առաջարկում են մրցել իրենց հետ։ Բալդին խաբում է սատանաներին երեք փորձություններում՝ վազք, փայտի նետում և զամբիկի բարձրացում։ Սատանաները նրան տալիս են բահրայով պարկը, որը նա բերում է տերտերին։ Ագահ տերտերը ստանում է ճակատին իր կտտոցները։

## Նկարահանող խումբ

## Տեխնիկական տվյալներ

## Նկարագրություն, արձագանքներ և քննադատություն
«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում ռեժիսորներ Ա. Կարանովիչի և  Բորիս Ստեպանցևի «Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը» ծավալուն մուլտիպլիկացիոն ֆիլմի ստեղծման աշխատանքների մասին զեկուցվել է «Կինոյի արվեստ» ամսագրի 1955 թվականի դեկտեմբերյան համարում։

Ըստ Գինսբուրգ Ս. Ս.-ի՝ Կարանովիչին իր առաջնաելութային «*Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը*» ֆիլմում չի հաջողվել մինչև վերջ լուծել իր առջև դրված բարդ և պատասխանատու խնդիրը՝ պուշկինյան կերպարների էկրանավորումը։ Այնուամենայնիվ, տիկնիկային մուլտիպլիկացիայի զարգացման համար այս ներկայացումը դարձել է կարևոր քայլ դեպի առաջ։ Ռեժիսորին հաջողվել է, թեկուզ ոչ բավարար հետևողականորեն, հեքիաթը տեղափոխել կինոարվեստի լեզու, որի բանալին էր ի սկզբանե դրված Պուշկինի կերպարների պարոդիականությունը։ Գործող անձանց կերպարները ճիշտ սահմանված են (բացառությամբ տերտերի և տերտերակնոջ, որոնց ագահության դատապարտումը ծանրացրել է հեքիաթի գաղափարը, հանգեցրել զավեշտական ինտոնացիայի կորստին)։ Ֆիլմի ընդհանուր ոճաբանությանը դիմակայելը ծննդյան տեսարանի գործողության միջոցով հաջողությամբ թույլ է տվել օրգանապես ներկայացնել մարդ-արտիստին։ Միայն շուկայի և թեյի երեկույթների տեսարանները, որոնք ոճավորել է Բորիս Կուստոդիևը, անշուշտ հետաքրքիր են տեսողական առումով՝ որպես ժողովրդական արվեստի օրինակ, բայց դուրս են մղվում ընդհանուր երգիծական սյուժեի գաղափարից։

Ըստ «Կինոյի տարեգրքի» հեղինակների՝ 1956 թվականի ընթացքում, ռուսական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմի զարգացման մեջ առաջադեմ քայլ է Կարանովիչի առաջնաելութային «*Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը*», որը դարձել է Պուշկինի հեքիաթի հաջող մեկնաբանությունը Բրոդսկու սցենարային մշակման մեջ՝ չնայած Կուստոդիևի աշխատանքների ակնհայտ ազդեցության տակ ոճավորման հմայքին։ Ռեժիսորը ճիշտ է հասկացել (չնայած այն ամբողջովին հետևողականորեն լուծված չէ) Պուշկինի հեքիաթի պարոդիական բնույթը ցույց տալու խնդիրը։ Սատանաների կերպարները շատ ծիծաղելի են։ Հեքիաթային ստորջրյա թագավորության իրավիճակի մեկնաբանությունը գերազանց է իր պարոդիականությամբ։ Տերտերն ու տերտերակինը տեղ-տեղ լավն են, բայց հեքիաթի մեկնաբանության ռեժիսորական անճշտությունը, որը համգեցնում է Պուշկինի մտահաղացման ծանրացմանը՝ ագահությունը ծաղրելուց դեպի դրա թեթևացումը անցնելով, նրանց կերպարները դարձրել է ամենաքիչ հաջողվածը։

«Խորհրդային կինոյի պատմություն» չորսհատորյակի հեղինակների կարծիքով՝ Կարանովիչի «*Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը*» ֆիլմը, ի թիվս նորաստեղծ ստուդիայի մի քանի այլ առաջին ժապավենների (տիկնիկային մուլտիպլիկացիայի), ցույց է տվել ստեղծագործական թիմի վարպետության կուտակումը, նորարարության նրա պատրաստակամությունը, ինչպես նաև խորհրդային տիկնիկային կինոյի զարգացման ընդհանուր ուղղության ճշտությունը։

Ըստ Վենժեր Ն․Յ-ի՝ Կարանովիչին մասամբ հաջողվել է լուծել «*Տերտերի և նրա Բալդի ծառայի հեքիաթը*» բարդ արտադրությունը ժողովրդական տիկնիկային ներկայացման ավանդույթներով։ Ֆիլմում ակնհայտ են իսկական տիկնիկային արտահայտչականության տարրերը։

Մուլտֆիլմում միացված են նկարչության և տիկնիկային անիմացիայի տեխնոլոգիաները։ Սցենարում փոխում է բնօրինակ տեքստի բանավոր բաղադրիչը, բայց ուշադիր հետևել են նաև  բնօրինակ ստեղծագործության կերպարների կազմին և դրա սյուժետային գծին։ Բոլոր դերերը հնչյունավորել է Բ. Չիրկովը, նա է կարդում նաև հեղինակային տեքստը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1956 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր