Աբդուլ Քալամ

**Ավուլ Պակիր Ջայնուլաբդին Աբդուլ Քալամ** (), (, , ), հնդիկ ավիատիեզերական գիտնական և պետական գործիչ, Հնդկաստանի նախագահ (2002-2007):

## Կենսագրություն
Ազգությամբ թամիլ, դավանանքով մուսուլման Աբդուլ Քալամը ծնվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Թամիլնադ նահանգի հարավում գտնվող Ռամեշվարամ գյուղաքաղաքում՝ աղքատ ձկնորսի ընտանիքում։ Նրա հայրը ունեցել է նավակ, զբաղվել հինդու ուխտավորներին տեղափոխմամբ։ Մայրը եղել է տնային տնտեսուհի։ Քալամը եղել է ընտանիքի չորս եղբայրներից և մեկ քրոջից կրտսերը։

Աբդուլ Քալամը մանկությունից առանձնացել է ոչ միայն դպրոցում գիտելիքներ ձեռք բերելու իր զարմանալի հետևողականությամբ, այլ նաև աշխատասիրությամբ և պատասխանատվությամբ։ Դասերից հետո Աբդուլ Քալամը թերթեր է վաճառել։ Նա կրթություն է ստացել է Ռամանաթապուրամի Շվարցի անվան ավագ դպրոցում, որից հետո՝ 1950 թվականին, ընդունվել է Տիրուչչիրապպալի քաղաքի Սուրբ Ջոզեֆ քոլեջ, իսկ 1954 թվականին՝ Չեննայ նահանգի  Մադրասի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, որտեղ ստացել է ավիաինժեների դիպլոմ։

1958 թվականից աշխատել է Պաշտպանական հետազոտությունների կազմակերպությունում, իսկ 1963 թվականին տեղափոխվել է Հնդկաստանի տիեզերական հետազոտությունների կազմակերպություն։

Աբդուլ Քալամը մեծ ներդրում է ունեցել Հնդկաստանի արբանյակային և հրթիռային ծրագրերի զարգացման մեջ և հայտնի է որպես «Հնդկաստանի հրթիռային մարդ» անվամբ։

Աբդուլ Քալամը մասնավորապես ղեկավարել է «SLV-3» հրթիռակիրի նախագիծը, որը նախատեսված է եղել «Ռոհինի» շարքի արբանյակները Երկրի ուղեծիր հանելու համար։ 1980 թվականի հուլիսի 18-ին նրա ղեկավարությամբ Հնդկաստանն առաջին անգամ ինքնուրույն տիեզերք է արձակել «Ռոհինի-1» արբանյակը (նախկինում հնդկական արբանյակները՝ «Արիաբհատա»-ն և «Բհասկար I»-ը, արձակվել են խորհրդային հրթիռներով)։ Նա կարևոր կազմակերպչական, տեխնիկական և քաղաքական դեր է ունեցել 1998 թվականի Փոխրանի-II միջուկային փորձարկումների ընթացքում, որոնք առաջինն են եղել 1974 թվականի հնդկական միջուկային փորձարկումից հետո։

1992֊1999 թվականներին Աբդուլ Քալամը եղել է պաշտպանության նախարարի գիտական խորհրդական և Պաշտպանական հետազոտությունների վարչության ղեկավար։ Նա հեղինակել է «Տեխնոլոգիական ծրագիր-2002»-ը, որի նպատակը եղել է Հնդկաստանը զարգացող երկրից անցում զարգացած երկիր։ Նախագահ դառնալուց առաջ զբաղեցրել է կառավարության գլխավոր գիտատեխնիկական խորհրդականի պաշտոնը՝ պատասխանատու լինելով երկրի ռազմավարական, տնտեսական և սոցիալական գիտատեխնիկական զարգացման համար։

2002 թվականին Աբդուլ Քալամը ընտրվել է Հնդկաստանի նախագահ՝ հաղթելով Լակշմի Սահգալին։ Նրան աջակցել են Հնդկական ազգային կոնգրես և Բհարաթիա ջանատա կուսակցությունները։

Նա հրավիրյալ պրոֆեսոր է եղել Ահմեդաբադի Հնդկական կառավարման ինստիտուտում, Ինդորի Հնդկական կառավարման ինստիտուտում, եղել է Հնդկական տիեզերական գիտությունների և տեխնոլոգիաների ինստիտուտի ռեկտոր, ավիատիեզերական ինժեներիայի պրոֆեսոր Չեննայի Աննայի համալսարանում, ինչպես նաև հրավիրյալ դասախոս Հնդկաստանի բազմաթիվ այլ գիտահետազոտական հաստատություններում։

Նա համարվել է նաև ռուս-հնդկական համատեղ «Բրամոս» թևավոր հրթիռների արտադրության ձեռնարկության ստեղծման նախաձեռնողներից։

Աբդուլ Քալամը հայտնի է եղել իր ռազմավարական տեսլականով։ Իր «Հնդկաստան-2020» գրքում առաջարկել է ծրագիր, որով երկիրը պետք է դառնա տեխնոլոգիական գերպետություն։

2012 թվականին Քալամը երկրորդ տեղն է զբաղեցրել Outlook-ի կողմից անցկացված «Մեծագույն հնդիկ» հարցման մեջ։ 2014 թվականի սեպտեմբերին Հնդկաստանը և Միացյալ Նահանգները մեկնարկել են Ֆուլբրայթ-Քալամ կլիմայական կրթաթոշակը, որը հնարավորություն է տվել վեց հնդիկ դոկտորանտների և հետազոտողների աշխատել ԱՄՆ-ի հաստատությունների հետ 6-12 ամիս ժամկետով:

Աբդուլ Քալամը մահացել է 2015 թվականի հուլիսի 27-ին, 83 տարեկանում, Հնդկաստանի արևելքում գտնվող Շիլոնգ քաղաքում։ Նրա ինքնազգացողությունը վատացել է տեղի համալսարանում դասախոսության ժամանակ, որից հետո տեղափոխվել է հիվանդանոց, սակայն բժիշկները չեն կարողացել փրկել նրա կյանքը։ Մահվան պատճառը հավանաբար եղել է սրտի կաթվածը։

2015 թվականի հուլիսի 30-ին նրան հուղարկավորել են իր ծննդավայր Ռամեշվարամում։ Ավելի քան 350․000 մարդ է մասնակցել հուղարկավորությանը, այդ թվում՝ վարչապետը, Թամիլնադի նահանգապետը, ինչպես նաև Կառնատակաի, Կերալայի և Անդհրա Պրադեշի գլխավոր նախարարները։

## Հիշատակում
thumb|Հնդկաստանի փոստային նամականիշ Քալամի պատվին, 2015 թվական
2015 թվականին Թամիլ Նադուի կառավարությունը հայտարարել է, որ Քալամի ծննդյան օրը՝ հոկտեմբերի 15-ը, կնշվի որպես «Երիտասարդության վերածննդի օր»: Այն նաև սահմանել է «Դոկտոր Ա. Պ. Ջ. Աբդուլ Քալամի մրցանակը», որը ներառում է ոսկե մեդալ, վկայական և 500․000 ռուփի (5․900 ԱՄՆ դոլար), որը ամեն տարի շնորհվում է Հնդկաստանի անկախության օրը նահանգի այն բնակիչներին, որոնք նվաճումներ ունեն գիտության, հումանիտար գիտությունների կամ ուսանողների բարեկեցության խթանման գործում։

2015 թվականին՝ Քալամի ծննդյան տարեդարձի առթիվ, Հնդկաստանի փոստը թողարկել է փոստային նամականիշեր՝ նվիրված Քալամի ծննդյան 84-ամյակին:

Քալամը իր կյանքը նվիրել է ուսանողներին սովորեցնելուն և ոգեշնչելուն։ Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը 2010 թվականին հոկտեմբերի 15-ը հռչակել է Ուսանողների համաշխարհային օր։

2017 թվականին ՆԱՍԱ-ի Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի հետազոտողները Միջազգային տիեզերական կայանի ֆիլտրերի վրա հայտնաբերել են նոր աերոբիկ մանրէ և անվանել այն ի պատիվ Քալամի։

2018 թվականի փետրվարին Հնդկաստանի բուսաբանական ծառայության գիտնականները նոր հայտնաբերված բույսի տեսակը նրա պատվին են անվանել։

2022 թվականին նոր հայտնաբերված ձկան  տեսակն անվանվել է Քալամի պատվին։

2023 թվականին նոր հայտնաբերված ջրային արջի տեսակն անվանվել է գիտնականի պատվին։

Քալամի անունով անվանակոչվել են մի քանի վայրեր․ 2015 թվականի օգոստոսին Նյու Դելիի Աուրանգզեբ ճանապարհը անվանակոչվել է Քալամի անունով։ 2015 թվականի սեպտեմբերին Օդիշայում գտնվող ազգային հրթիռային փորձարկման կայանը  վերանվանվել է Աբդուլ Քալամ կղզի։ 2015 թվականի հոկտեմբերին Հիմալայներում Բարա Շիգրի սառցադաշտի մոտ գտնվող 6,180 մ (20,280 ոտնաչափ) բարձրությամբ գագաթն անվանակոչվել է Քալամ լեռ։ Նրա անունով է անվանակոչվել  Հայդարաբադում գտնվող «Դոկտոր APJ Աբդուլ Քալամ» հրթիռային համալիրը։ Բիհարի կառավարության գիտության և տեխնոլոգիաների դեպարտամենտի կողմից կառուցվող Աբդուլ Քալամ գիտական քաղաքը նույնպես կրում է նրա անունը։ Պուդուչերիում գտնվող «Դոկտոր Աբդուլ Քալամ» գիտական կենտրոնն ու պլանետարիումը անվանակոչվել են Քալամի պատվին։ Մի շարք համալսարաններ, կրթական հաստատություններ անվանակոչվել են Քալամի պատվին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official website 
* Website of Dr. APJ Abdul Kalam during his tenureship as the President of India, hosted by the National Informatics Centre

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ղեկավարներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի նախագահներ
Կատեգորիա:Նախագահներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ