Կրոնական ազատությունը Իրաքում

Իրաքի կառավարության 2010 թվականի պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ երկրի բնակչության 97%-ը մուսուլման էր (60%-ը՝ շիա, 40%-ը՝ սուննի)։ Երկրի սահմանադրությամբ Իսլամը պետական կրոն է։

2023 թվականին Իրաքը կրոնական ազատության ցուցանիշով 4 հնարավոր միավորից ստացել է 1 միավոր։

Նույն թվականին Իրաքն աշխարհում 18-րդն էր՝ որպես քրիստոնյաների համար ամենավատ վայրերից մեկը։

## Նախապատմություն
2010-ական թվականներին Իսլամական պետության (ԻՊ) ()՝ նախկինում Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն (ԻԼԻՊ) () կամ Իրաքի և Սիրիայի իսլամական պետություն (ԻՍԻՊ) () անվանմամբ խմբավորման ապստամբությունները հանգեցրել են կրոնական ազատության խախտումների Իրաքի որոշ հատվածներում։ ԻՊ-ը սուննի ջիհադիստական խմբավորում է, որը հավակնում է կրոնական իշխանության աշխարհի բոլոր մուսուլմանների վրա և ձգտում է աշխարհի մուսուլմանաբնակ տարածքների մեծ մասը, սկսած Իրաքից, ենթարկել իր քաղաքական վերահսկողությանը։ ԻՍԻՊ-ը հետևում է Իսլամի հակաարևմտյան ծայրահեղ մեկնաբանությանը, խթանում է կրոնական բռնությունը և նրանց, ովքեր համաձայն չեն իր մեկնաբանությունների հետ, համարում է անհավատ կամ ուրացող։ Միաժամանակ, ԻՊ-ը նպատակ ունի Սալաֆիստական ուղղվածության իսլամիստական պետություն հիմնել Իրաքում, Սիրիայում և Լևանտի այլ մասերում։

Քանի որ ԻԼԻՊ-ը 2016 թվականին կորցրել է իր տարածքները Իրաքում, զինված ուժերը և դաշնակից աշխարհազորայինները նորից տեղադրել են խաչեր, և քրիստոնյաներին թույլատրվել է վերադառնալ իրենց տներ։

## Կրոնական ազատության կարգավիճակը Իրաքում
2006 թվականին The Globe-ի թղթակից Խիդիր Դոմլեն հայտարարեց, որ Քուրդիստանի տարածաշրջանային կառավարությունը (ՔՏԿ) () խտրական վարքագիծ է դրսևորում քրիստոնյաների նկատմամբ։ Ասորի քրիստոնյաների պնդմամբ՝ Քուրդիստանի դեմոկրատական կուսակցության (ՔԴԿ) () գերակշռող դատական համակարգը դա անում էր պարբերաբար ասորիների նկատմամբ՝ ձախողելով ի նպաստ նրանց կայացված որոշումների կատարումը։ ՔՏԿ-ն մերժեց այս մեղադրանքները։

2022 թվականին տեղական և միջազգային հասարակական կազմակերպությունները հայտնեցին, որ կառավարությունը շարունակում է օգտագործել հակաահաբեկչական օրենքները՝ որպես պատրվակ անձանց (հիմնականում սուննի արաբների) առանց պատշաճ իրավական ընթացակարգի կալանավորելու համար։ Եզդիները և քրիստոնյաները նաև հայտնել են տեղական բնակչության կողմից բանավոր և ֆիզիկական բռնությունների մասին։ 2022 թվականի սեպտեմբերին տեղական ոստիկանության և շիա աշխարհազորային «Քաթաիբ Հեզբոլլահ» () խմբավորման հետ կապված մասնավոր անվտանգության ընկերության անդամները սպառնացել են վտարել Բաղդադի Մարիամ ալ-Ադրա Ներքին Տեղահանված Անձանց ճամբարից 400 ներքին տեղահանված քրիստոնյաների։

2022 թվականին Իսլամական պետությունը դեռևս ակտիվ էր Իրաքում՝ իրականացնելով առևանգումներ և սպանություններ. շարունակվում է նաև Քրդական բանվորական կուսակցության () գործունեությունը։ 

### Ճանաչում
Իրաքի կառավարությունը ճանաչում է հետևյալ կրոնական խմբերին՝ մուսուլմաններ, քաղդեացիներ, ասորիներ, ասորական ուղղափառներ, ասորական կաթոլիկներ, հայ առաքելականներ, հայ կաթոլիկներ, հռոմեացի կաթոլիկներ, ազգային բողոքականներ, անգլիկաններ, ավետարանական բողոքական ասորիներ, Յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ, ղպտի ուղղափառներ, եզդիներ, սաբի-մանդեացիներ և հրեաներ։ Բոլոր ճանաչված կրոնական խմբերը (բացառությամբ եզդիների) ունեն իրենց անձնական կարգավիճակի դատարանները, որոնք զբաղվում են ամուսնության, ամուսնալուծության և ժառանգության հարցերով։ Բահայի, զրադաշտական և քաքաի խմբերին թույլ չի տրվում գրանցվել կառավարությունում, թեև նրանք ճանաչված են քրդական տարածքներում. բահայիզմն անօրինական է։

### Կրթություն
Կառավարության կանոնակարգերը պահանջում են շաբաթական երեք ժամ իսլամական կրթություն պետական դպրոցներում. ոչ մուսուլման աշակերտները պարտավոր չեն մասնակցել դրան։ Քրդական տարածքներում կրոնական կրթության պահանջ չկա։

### Նույնականացման քարտեր
2016 թվականից երկիրը սկսել է նույնականացման քարտեր տրամադրել։ Քարտերի վրա նշված չէ կրողի կրոնը, թեև դիմումի ձևում պահանջվում է այս տեղեկությունը, և այն պահվում է քարտի տվյալների չիպի վրա։ Քաղաքացիները պարտավոր են իրենց նույնականացնել որպես քրիստոնյա, սաբի-մանդեացի, եզդի, հրեա կամ մուսուլման։

### Կրոնափոխության օրենքներ
Օրենքը արգելում է մուսուլմանների դարձը այլ կրոնների։ Եթե անձը մուսուլման է կամ ընդունում է իսլամ, նրա զավակներն ինքնաբերաբար համարվում են մուսուլման։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
United States Bureau of Democracy, Human Rights and Labour. Iraq: International Religious Freedom Report 2007. *This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].*

Կատեգորիա:Կրոնն Իրաքում
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներն Իրաքում