Նյոշատել (կանտոն)

**Նյոշատելի (Նևշատելի) հանրապետություն և կանտոն** (,  — *«նոր ամրոց»*), ֆրանսախոս կանտոն Շվեյցարիայի արևմտյան մասում։ Զբաղեցնում է 802,96 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որից 716,72-ը՝ ցամաքային, 86,24-ը՝ ջրային (Նյոշատել լճի մակերեսը 85,74 կմ² է, Բիլի լճինը՝ 0,50 կմ²)։ Հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ձգվում են Յուրայի լեռները։  Վարչական կենտրոնը Նյոշատել քաղաքն է։
 
2007 թվականի տվյալներով կանտոնի բնակիչների թվաքանակը եղել է 169,782։ Նրանցից 39.654-ը (կամ 23.4%-ը) օտարերկրացիներ էին։

## Պատմություն
Նյոշատել կանտոնը պատմականորեն հաջորդել է նույնանուն իշխանությանը, որն ի հայտ էր եկել միջին դարերում՝ որպես կրտսեր Ցերինգենների տիրույթ, ապա XVI դարի սկզբներին անցել Լոնգվիլներին, իսկ Մարիա Նեմուրցու մահվանից հետո՝ Հոհենցոլլերներին։ Մարշալ Բերտիեի կարճատև իշխանությունից հետո էլ մտել է շվեյցարական համադաշնության կազմի մեջ (1815 թվականին)։

## Վարչական բաժանում
Մինչև 2018 թվականը կանտոնը վարչականորեն բաժանված էր հետևյալ վեց շրջանների.
* Բուդրի ()
* Վալ դը Ռուս ()
* Վալ դը Տրավեր ()
* Լա Շո դը Ֆոն ()
* Լը Լոկլ ()
* Նյոշատել (, )
2018 թվականի հունվարի 1-ից շրջանները լուծարվել են, և կանտոնի 31 համանքներն ընկել են կանտոնային իշխանությունների անմիջական ենթակայության տակ։

## Ժողովրդագրություն
[thumb|left|Կանտոնի ամենամարդաշատ քաղաքը՝ [Լա Շո դը Ֆոնը]]
Կանտոնի բնակչության մեծամասնությունը ֆրանսախոս է։ Դավանանքի տեսակետից՝ նյոշատելցիները պատմականորեն բողոքականներ են, սակայն վերջին տասնամյակների ընթացքում զգալի չափով աճել է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդների թիվը (գլխավորապես Իտալիայից ու Պորտուգալիայից ներգաղթածների հաշվին); 2000 թվականին արդեն բողոքականները կազմում էին կանտոնի ամբողջ բնակչության 38%-ը, կաթոլիկները՝ 31%-ը։

2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով՝ կանտոնի բնակչության թվաքանակը եղել է 177 970, որի 74,4 %-ը ազգությամբ շվեյցարացի էին և  Շվեյցարիայի քաղաքացիներ։

Ստորև ներկայացված են կանտոնի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները՝ սկսած 1950 թվականից, ըստ նրա կազմում եղած վեց շրջանների.



Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:200000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0 
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0 
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=

  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2010 text:2010

PlotData=

  color:barra width:20 align:left
  bar:1950 from:0  till: 127856
  bar:1960 from:0 till: 146175
  bar:1970 from:0  till: 168238
  bar:1980 from:0  till: 158720
  bar:1990 from:0  till: 160322
  bar:2000 from:0  till: 166476
  bar:2010 from:0  till: 172021

PlotData=

  bar:1950 at: 127856 fontsize:S text: 127856 shift:(0,5) align: center
  bar:1960 at: 146175 fontsize:S text: 146175 shift:(0,5) align: center
  bar:1970 at: 168238 fontsize:S text: 168238 shift:(0,5) align: center
  bar:1980 at: 158720 fontsize:S text: 158720 shift:(0,5) align: center
  bar:1990 at: 160322 fontsize:S text: 160322 shift:(0,5) align: center
  bar:2000 at: 166476 fontsize:S text: 166476 shift:(0,5) align: center
  bar:2010 at: 172021 fontsize:S text: 172021 shift:(0,5) align: center





## Կառավարումը
Կանտոնում օրենսդիր իշխանությունն իրականացնում է *Մեծ խորհուրդ*ը (*Grand Conseil*), գործադիր իշխանությունը՝ հինգ անդամներից բաղկացած *Պետական խորհուրդ*ը (*Conseil d'État*), վերաքննիչ դատավարությունը՝ կանտոնային դատարանը(*Tribunal cantonal*): Առաջին ատյանի դատարաններ են շրջանային դատարանները (*Tribunaux régionaux*): 2009 թվականի ապրիլի 26-ին անցկացված ընտրություններում հաղթանակ է տարել *FDP*-ն, որին կանտոնի կառավարության կազմում բաժին է հասել երեք տեղ; Երկու տեղ էլ հատկացվել է *SP*-ին։

## Պատկերասրահ

Lac de Neuchatel.jpg|Նյոշատել լիճը
Gorges areuse.jpg|Արեզե կիրճը
Creux du Van.jpg|Creux du Van-ը Վալ դը Տրավերում
Picswiss NE-20-69.jpg|ICN  գնացքակազմը Նյոշատելի կայարանում
Gianfredo-Camesi-Neuchatel2.jpg|Նյոշատելի համալսարանը
Château de Neuchâtel.jpg|Նյոշատելի ամրոցը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
*
*Village of Valangin
*International Watchmaking Museum
* Պաշտոնական կայք
* Պաշտոնական վիճակագրություն
* Tourism: Neuchâtel and surroundings «Watch Valley»
* Portal Neuch.ch

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կանտոններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի վարչական բաժանում