open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գետնամուշկ

**Գետնամուշկ** (), գետնամուշկազգիների ընտանիքին պատկանող գետնամուշկ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, մշտադալար խոտաբույս է, ունի 5–10 սմ բարձրություն։ Ցողունները ուղիղ են, մի փոքր բարձրացող։ Տերևները գծային–նշտարաձև են, հերթադիր, պարուրաձև, խիտ դասավորությամբ։ Սպորանգիումները մեկական են և գտնվում են տերևների անոթներում։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Մրղուզի լեռնաշղթա)։ Հայաստանից բացի հանդիպում է նաև Արևելյան Ասիայում, Ճապոնիայում, Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում, Ալթայում, Կրասնոյարսկի երկրամասում, Իրկուտսկի հարավում, Յակուտիայի հյուսիսում, Կամչատկայում, Կուրիլյան կղզիներում և Չուկոտյան թերակղզում։ Ռուսաստանում տարածված է Նոր Երկրից մինչև Կովկաս ներառյալ։

## էկոլոգիա
Աճում է միջինից մինչև ենթալպյան գոտի՝ ծովի մակարդակից 1000–2300 մ բարձրությունների վրա, անտառներում, խոնավ ժայռերի վրա։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականին Մրղուզի լեռնաշղթայում։ Հայաստանի ֆլորայի համար ոչ միայն նոր տեսակ է, այլև նոր ցեղի, նոր ընտանիքի և ընդհանրապես նոր կարգի պատկանող տեսակ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Գետնամուշկազգիներ
Կատեգորիա:Գետնամուշկեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Դորոնիկում Բալանզայի

**Դորոնիկում Բալանզայի** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
60-100 սմ բարձրությամբ բազմամյա բույս է։ Արմատամերձ տերևները սրտաձև–ձվաձև են և երկար կոթուններով։ Ծաղկակիրները վերին մասում ունեն գեղձային թավոտություն։ Զամբյուղները գտնվում են վահանիկանման ծաղկաբույլերում։ Եզրի ծաղիկները միաշարք են, լեզվակավոր, իգական և դեղին։ Միջին ծաղիկները խողովակաձև են և երկսեռ։

## Տարածվածություն
Աճում է Վերին Ախուրյանի (Օկսյուզ և Աղբաբա լեռնագագաթներ, Ջավախեթի լեռնաշղթա) և Զանգեզուրի (Տաշտունի լեռնանցք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1800–2500 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայկական բարձրավանդակի էնդեմիկ բույս է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Գերարածեցման արդյունքում և աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խոզանափուշ բարալիկ

**Խոզանափուշ բարալիկ** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բարակ գետնատարած ճյուղերով, մինչև 30-40 սմ բարձրությամբ միամյա բույս է։ Տերևները երկարավուն են, ամբողջաեզր, թեթևակի ոստայնանման թավոտությամբ։ Զամբյուղները մանր ու գնդաձև են, 0,5-1 սմ տրամագծով։ Ծածկոցի թերթերը նեղ-նշտարաձև-բզաձև են, բարակ, վերևում թեթևակի հետ թեքված։ Ծաղիկները դժգույն-ծիրանագույն են։ Սերմնիկները մանր են, սեպաձև ու հարթ։ Պապուսը թափվող է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում, (Իլան-դաղ, Դվին, Խոր Վիրապ)։ Աճում է նաև Արևելյան Անդրկովկասում, Իրանում և Աֆղանստանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1400 մ բարձրությունների վրա, կիսաանապատում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է Արարատյան գոգավորության երեք լոկալիտետներից, որոնք գտնվում են ինտենսիվ տնտեսական գործունեության տարածքներում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Կարմիր գրքի առաջին հրատարակությամ մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Միխայիլ Ֆոկին

**Միխայիլ Միխայլովիչ Ֆոկին** (; ), բալետի ռուս արտիստ, բալետմայստեր, մանկավարժ։

1898 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի թատերական ուսումնարանը (Ն. Գ. Լեգատի դասարանը)։ Եղել է Մարիինյան թատրոնի մենապարող։ 1918 թվականից ապրել և աշխատել է արտասահմանում (1921 թվականից՝ ԱՄՆ–ում)։ Ստեղծել է պարարվեստի միասնական լեզվով լուծված անկրկնելի ներկայացումներ, դիմել պարային ֆոլկլորին և հարակից արվեստներին։ Որպես պարող Ֆոկինը տիրապետել է կատարման վեհ նրբագեղ շարժումների, թեթև բարձր թռիչքի (կատարել է դասական խաղացանկի դերապարեր)։

Ֆոկինի բեմադրություններից են Չերեպնինի «Արմիդայի տաղավարը», Շոպենի երաժշտությամբ՝ «Շոպենիանա», Արենսկու «Եգիպտական գիշերներ» (Մարիինյան թատրոն), Ստրավինսկու «Պետրուշկա», Ռավելի «Դափնիս և Քլոե» (Ռուս. թատերաշրջաններ)։

Աննա Պավլովայի համար ըստ Սեն–Սանսի երաժշտության բեմադրել է «Մեռնող կարապը» պարային էտյուդը։

1934–1935 թվականներին աշխատել է «Գրանդ օպերա»-ում, 1936–1939 թվականներին՝ «Բալլե ռյուս դե Մոնտե Կսալո» թատերախմբում։ 1923–1942 թվականներին, Նյու Յորքում ղեկավարել է ստուդիա։

Հեղինակ է հուշագրությունների և բալետի մասին հոդվածների։

## Գրականություն
* Иванов И., М. Фокин, П., 1923; Красорская В. М., Русский балет– ный театр начала XX века, Л., 1971.
* Фокин М. М. Против течения. Воспоминания балетмейстера / Ред. Г. Н. Добровольская; составление Ю. В. Слонимского, Г. Н. Добровольской. — 2-е изд., доп. и испр. — Л.: «Искусство», 1981. — 510 с.
* Добровольская Г. Н. Михаил Фокин. Русский период. — СПб.: Гиперион, 2004. — 496 с. — ISBN 5-89332-099-9.
* Мариус Петипа. Материалы. Воспоминания. Статьи / Отв ред. Ю. И. Слонимский; составитель и автор примечаний А. Н. Нехендзи. — 1-е. — Л. : «Искусство», 1971. — 446 с. — 40 000 экз.
* Соколов-Каминский А. А. Фокин Михаил Михайлович. Электронный словарь. «Меч и трость». Православный монархический журнал. Проверено 15 мая 2017.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բալետի արտիստներ
Դենիել Արզանի

**Դենիել Արզանի** (, ), իրանական ծագմամբ ավստրալիացի ֆուտբոլիստ, «Սելտիկ» ակումբի և Ավստրալիայի հավաքականի կիսապաշտպան։ 2018 թվականի աշխարհի առաջնության մասնակից։

Արզանին ծնվել է Իրանում, 8 տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Սիդնեյ, ապա Մելբուրն։

## Ակումբային կարիերա
Արզանին «Սիդնեյ» և «Մելբուրն Սիթի» ակումբների սան է։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 21-ին՝ «Պերտ Գլորի» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ նա կատարել է իր նորամուտը Ա Լիգայում։ 2018 թվականի հունվարի 25-ին՝ «Նյուքասլ Յունայթեդ Ջետս» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ Դենիելը խփել է իր առաջին գոլը «Մելբուրն Սիթի» ակումբի կազմում։ Մրցաշրջանի արդյունքներով Արզանին ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ։

2018 թվականի ամռանը Արզանին տեղափոխվել է անգլիական «Մանչեստր Սիթի» ակումբ, ինչից անմիջապես հետո վարձավճարային հիմունքներով սկսել է հանդես գալ շոտլանդական «Սելտիկ» ակումբի կազմում։

## Միջազգային կարիերա
2015 թվականին Արզանին Ավստրալիայի պատանեկան հավաքականի կազմում մասնակցել է Չիլիում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությանը։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Գերմանիայի պատանեկան հավաքականի դեմ խաղին։

2018 թվականի հունիսի 1-ին՝ Չեխիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղի ժամանակ Արզանին կատարել է իր նորամուտը Ավստրալիայի հավաքականի կազմում՝ հանդիպման երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Մեթյու Լեկին։ Հունիսի 9-ին՝ Հունգարիայի հավաքականի դեմ խաղի ժամանակ նա խփել է իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում

2018 թվականին Արզանին մասնակցել է Ռուսաստանում կայացած աշխարհի առաջնությանը։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Ֆրանսիայի, Դանիայի և Պերուի հավաքականների դեմ խաղերին։

### Գոլերն Ավստրալիայի հավաքականի կազմում

## Ձեռքբերումներ
**Անհատական**

*Ա Լիգայի լավագույն ֆուտբոլիստ — 2017/18

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իրանցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոմելի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուտրեխտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սելտիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Տաճարի լեռ

**Տաճարի լեռ** (, *ալ Հարամ ալ Քուդս աշ Շարիֆ* — «ազնվագույն սրբություն»; , *Հար ա Բաիթ*, նաև , *Հար ա Մորիա*), Երուսաղեմի Հին քաղաքում գտնվող, դիրքով այլ շրջանների վրա տիրող, բարձր պատերով պարսպված ուղղանկյուն հրապարակ։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 774 մետր է։

Քարե պարսպի բարձրությունը ամենաբարձր կետում 45 մետր է։ Քարե շարվածքի ընդհանուր ծավալը 200 հազար մ³ է՝ մի փոքր քիչ քան Գիզայի Մենկաուրի բուրգի ծավալը։

Հուդայականության առաջին, իսլամի երրորդ սրբավայրը։ Տաճարի լեռան տարածքում են գտնվել՝ Երուսաղեմի առաջին և երկրորդ տաճարները։ Այժմ Տաճարի լեռան տարածքում  գտնվում են երկու մզկիթ՝ ալ-Ակսան և Ժայռի գմբեթը։

800px|մինի|center|Տաճարի լեռան հրապարակը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան վայրեր
Կատեգորիա:Արաբա-իսրայելական հակամարտություն
Կատեգորիա:Երուսաղեմ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտությունը Երուսաղեմում
Պետեր Քրիստեն Ասբյորնսեն

**Պետեր Քրիստեն Ասբյորնսեն** (, ), նորվեգացի գրող, գիտնական ժողովրդական հեքիաթներ հավաքող

## Կենսագրություն
Ասբյորնսեն ծնվել է 1812 թվականին Քրիստիանիայում (այժմ ՝ Օսլոյում), արհեստավորի ընտանիքում։ Լինելով ուսանող, նա հանդիպել է Իյորգեն Մուի հետ, որի հետ միասին ճամփորդելով Նորվեգիայում, սկսել է հավաքել ժողովրդական ավանդազրույցներ։ Նրանց աշխատանքի արդյունքը դարձավ 1841 թվականին հրատարակված «Նորվեգական ժողովրդական հեքիաթներ» ժողովածուն ()։ Մի քանի տարի Ասբյորնսենը ինքնուրույն թողարկել է իր երկրորդ ժողովածուն՝ «Նորվեգական կախարդական հեքիաթները և ժողովրդական ավանդազրույցները» (, 1845—1847)։ Հավաքված հեքիաթները նա փորձեց փոխանցել բնօրինակին ավելի մոտ, չավելացնելով լրացուցիչ ոչինչ, դրանով իսկ պահելով նրանց գեղեցկությունն ու ինքնությունը։ Հեղինակ է այնպիսի հեքիաթների, ինչպիսիք են՝ «Թագավորական նապաստակները», «Ուտ Ռյոստի ագռավները», «Բերտա Տուպենհաուկի պատմվածքները»։ 1856-1876 թվականներին նա աշխատել է որպես անտառագետ, նաև հրատարակել է բազմաթիվ գիտական աշխատանքներ։ Վախճանվել է 1885 թվականին Քրիստիանիայում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ասբյորնսենի դիմանկարը տեղադրվել է նորվեգական 50 կրոն թղթադրամի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Наталия Будур. 200-Летний юбилей сказочника, биолога и кулинара  // Норвегия. Официальный сайт в России. — 22 марта 2012.
* Встречи с норвежской сказкой 
* Asbjørnsenselskapet («Общества почитателей Асбьёрсена»)

Կատեգորիա:19-րդ դարի գիտնականներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Վլադիմիր Ֆոկ

**Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ Ֆոկ** (, ), խորհրդային ֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1939), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1968)։

1922 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանը և աշխատանքի անցել նույն համալսարանում (1932 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1919–1923 թվականներին և 1928–1941 թվականներին աշխատել է Օպտիկայի պետական ինստիտում, 1924–1936 թվականներին՝ Լենինգրադի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտում, 1934–1941 թվականներին և 1944–1953 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտում, 1954–1964 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկական պրոբլեմների ինստիտուտում։

Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային, քվանտային էլեկտրադինամիկային, դաշտի քվանտային տեսությանը, բազմաէլեկտրոն համակարգերի տեսությանը, ձգողության տեսությանը, ռադիոֆիզիկային, մաթեմատիկական ֆիզիկային, ֆիզիկայի փիլիսոփայությանը և մեթոդաբանական հարցերին։ Մեխանիկային վերաբերող հետազոտությունների ամենակարևոր արդյունքը առաձգականության տեսության հարթ խնդրի լուծումն էր՝ Ֆրեդհոլմի ինտեգրալ հավասարումների օգնությամբ։ 1926 թվականին ընդհանրացրել է քվանտային մեխանիկայի ալիքային հավասարումը մագնիսական դաշտի համար, առաջինը ապացուցել նրա գրադիենտային ինվարիանտությունը և ստացել ռելյատիվիստական սկալյար հավասարում՝ Կլայն-Գորդոնի հավասարում։

1930 թվականին մշակել է, այսպես կոչված, ինքնահամաձայնեցված դաշտի մեթոդը (կոչվում է նաև Հարտրի–Ֆոկի մեթոդ)։ Դաշտի քվանտային տեսության համար էական նշանակություն են ունեցել երկրորդային քվանտացման և քվանտային էլեկտրադինամիկային նվիրված աշխատանքները։ 1934 թվականին մշակել է ֆունկցիոնալների մեթոդը փոփոխական թվով համակարգերի տեսության հավար։ Արտածել է մարմինների համակարգի շարժման մոտավոր հավասարումները էյնշտեյնի ձգողության տեսության շրջանակներում։

Կատարել է ռադիոալիքների տարածման տեսությանը վերաբերող մի շարք հիմնարար հետազոտություններ (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946, Լենինյան մրցանակ (I960)։ Պարգևատրվել է Լենինի 4 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Աննա Կարենինա (ֆիլմ, 1967)

**Աննա Կարենինա** (), խորհրդային լիամետրաժ գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1967 թվականին, ռեժիսոր Ալեքսանդր Զարխիի կողմից։ Կինոնկարը Լև Տոլստոյի համանուն վեպի էկրանավորումն է։

## Սյուժե
Ֆիլմի պատմության հիմքում ընկած է ամուսնացած կնոջ՝ Աննա Կարենինայի և երիտասարդ սպա Ալեքսեյ Վրոնսկու սերը։ Աննան լքում է ընտանիքը՝ երջանկություն փնտրելով իր սիրած էակի մոտ։ Նա ստիպված էր դիմել իր կյանքի թերևս ամենալուրջ քայլին՝ բաժանվել որդուց։ Նրա նկատմամբ փոխվում է բարձրաշխարհիկ շրջապատի վերաբերմունքը և այդ ամենը ստորացնում ու ցավ է պատճառում գլխավոր հերոսուհուն։ Այդպես էլ երջանկություն չգտնելով և չհամակերպվելով իր վիճակի հետ, ֆիլմի վերջում Աննան նետվում է գնացքի տակ։

## Դերասանական կազմ

## Նկարահանող խումբ

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ֆիլմում գլխավոր դերերը կատարել են նախկինում ամուսիններ Տատյանա Սամոյլովան և Վասիլի Լանովոյը։
* Ֆիլմը 1968 թվականին պետք է մասնակցեր Կաննի կինոփառատոնին, սակայն Ֆրանսիայում ուսանողական ընդհարումները խանգարեցին կինոփառատոնի բացմանը և այդպես էլ ֆիլմի եվրոպական ցուցադրությունը չկայացավ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լև Տոլստոյի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ամուսնական դավաճանության մասին
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Ստելլա Դամասուս

**Ստելլա Դամասուս** (Stella Damasus, ), նիգերիացի դերասանուհի և երգչուհի։ 2009 թվականին Աֆրիկայի կինոակադեմիայի մրցանակաբաշխության ժամանակ առաջադրվել է լավագույն դերասանուհու առաջատար դերի համար։ 2007 թվականին Նիգերիայի ժամանցային մրցանակաբաշխությանն արժանացել է «Լավագույն դերասանուհի» մրցանակին։ 2012 թվականին նա Հյուսթոնի (Տեխաս) Ոսկե իկոնների ակադեմիայի մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Լավագույն դերասանուհի» մրցանակին «Երկու հարսնացու և երեխա» ֆիլմի համար։

## Կենսագրություն
Ստելլա Դամասուսը ծնվել է 1978  թվականին Նիգերիայի Էդո նահանգի Բենին Սիթիում։ Ունի չորս քույր։ Մեծացել է Բենին Սիթիում, որտեղ էլ ստացել է տարրական կրթություն։ 13 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Դելտա նահանգի Ասաբա քաղաք, որտեղ շարունակել է միջնակարգ կրթությունը։

### Անձնական կյանք
Դամասուսը 1999 թվականին ամուսնացել է Ջաիե Աբոդերինի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու դուստր։ 2005 թվականին Ջաիեն հանկարծամահ է եղել։ 2007 թվականին Դամասուսը ամուսնացել է Էմեկա Նզերիբեի հետ։ Ամուսնությունը տևել է յոթ ամիս, զույգն ամուսնալուծվել է։ 2011 թվականից կապի մեջ է մի շարք մրցանակների դափնեկիր, Նոլիվուդի պրոդյուսեր և ռեժիսոր Դանիել Ադեմինոկանի հետ։

## Գործունեություն
Դամասուսը երաժշտական կարիերան սկսել է Լագոսում, որտեղ Klink Studios-ում աշխատել է երգչուհի։ Այնտեղ նա Նիգերիայի ռադիոյի և հեռուստատեսության համար վոկալ ձայնագրություններ է կատարել։

Դամասուսն ավարտել է Լագոսի համալսարանի թատերական արվեստ բաժինը։ 1992 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է նիգերիական 
*Abused* ֆիլմում։ Նրան ճանաչում է բերել պրոդյուսեր Էմեմ Իսոնգի և ռեժիսոր Ֆրանսիս Ագուի *Breaking Point* ֆիլմը։ Նկարահանվել է 7 տասնյակից ավել ֆիլմերում։

## Ֆիլմագրություն

* *Betrayed by Love* (1999)
* *Face of a Liar* (2001)
* *Rumours* (2002)
* *Submission* (2003)
* *Real Love* (2003)
* *Passions* (2003)
* *My Time 1&2* (2003)
* *When God says Yes* (2003)
* *Never say goodbye* (2003)
* *Market seller 1&2* (2003)
* *The Intruder 1&2* (2003)
* *Emotional Pain* (2003)
* *Dangerous Desire* (2003)
* *Bad Boys* (2003)
* *After the Fight* (2004)
* *Queen 1&2* (2004)
* *Missing Angel 1,2&3* (2004)
* *Kings Pride* (2004)
* *Engagement Night 1&2* (2004)
* *Above Love* (2004)
* *Red Hot* (2004)
* *Burning Desire 1&2* (2004)
* *Cinderella* (2004)
* *Dangerous Twins 1, 2 & 3* (2005)
* *Wheel of Change* (2005)
* *The Seed 1&2* (2005)
* *Desperate and Dangerous* (2005)
* *Real Love 2&3* (2005)
* *Games Women Play 1&2* (2005)
* *The Bridesmaid* (2005)
* *Behind Closed Doors 1&2* (2005)
* *Widow* (2006)
* *Standing Alone* (2008)
* *Yankee Girls* (2008)
* *Yankee Girls 2* (2008)
* *Four sisters* (2008)
* *Halimat* (2016)
* *Affairs of the Heart* (2016)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նիգերիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Տեր և տիկին Ադելմաններ (ֆիլմ)

**«Տեր և տիկին Ադելմաններ»** (), ֆրանս-բելգիական մելոդրամա` նկարահանված 2017 թվականին։ Ռեժիսոր Նիկոլա Բեդոսի լիամետրաժ առաջին ֆիլմն է։ 2018 թվականին ֆիլմն առաջադրվել է ֆրանսիական ազգային Սեզար կինոմրցանակին։

## Սյուժե
Վիկտորի (Նիկոլա Բեդոս) և Սառայի (Դորիա Տիյե) հարաբերությունները հանկարծակի են սկսվում։ Փարիզյան բարում առաջին հանդիպման ժամանակ նրանք դեռ չգիտեին, որ իրենց կյանքի հետաքրքրություններն այդքան մոտ էին։ Վիկտորն սկսնակ գրող է, իսկ Սառան` դասական գրականության մագիստրոս։ Ավելի մոտիկից ծանոթանալով` նրանք չեն կարողանում ապրել առանց իրար։ Եվ չնայած համատեղ կյանքի 45-ամյա փորձին` նրանց զգացմունքները չեն մարում։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ

## Պարգևներ և առաջադրումներ
}}}
|-
| rowspan="2" |**«Բյուրեղյա գլոբուս» մրցանակ**
| rowspan="2" style="text-align:center;" |12.02.2018
| rowspan="1" |Լավագույն ֆիլմ
| rowspan="1" |*Տեր և տիկին Ադելմաններ*
| առաջադրում
|-
| rowspan="1" |Լավագույն դերասանուհի
| rowspan="1" |Դորիա Տիյե
| առաջադրում
|-
| rowspan="2" |**[[Սեզար (կինոմրցանակ)|«Սեզար» մրցանակ]]**
| rowspan="2" style="text-align:center;" | 2.03.2018
| rowspan="1" |Լավագույն դեբյուտային ֆիլմ
| rowspan="1" |*Տեր և տիկին Ադելմաններ*
| առաջադրում
| rowspan="2" |
|-
| rowspan="1" |Լավագույն դերասանուհի
| rowspan="1" |Դորիա Տիյե
| առաջադրում
|}

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեր և տիկին Ադելմանները *Ukrainian Film Distribution* կայքում

Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բելգիական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1990-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2000-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1980-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1970-ականներին
Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Անվանաբայական ստորոգյալ

**Անվանաբայական ստորոգյալ**, դիմավոր բայով և այլ խոսքի մասերով կազմված ստորոգյալը կոչվում է անվանաբայական։ Այն կազմված է լինում երկու կամ ավելի բառերից, որոնցից մեկը էական բայն է կամ վերացական մի բայ, մյուսը կամ մյուսները՝ նյութական իմաստ ունեցող որևէ խոսքի մաս (բացի խոնարհված բայից)։

Անվանաբայական ստորոգյալի մաս կազմող և ստորոգվող հատկանիշն արտահայտող վիճակացույց բառը կոչվում է ստորոգելի կամ ստորոգելիական վերադիր, իսկ ստորոգվող հատկանիշը ենթակային ստորոգողը կոչվում է հանգույց։ Օրինակ՝ «Մեր լեզուն ճկուն է ու բարբարոս» (Եղիշե Չարենց) նախադասության մեջ ճկուն և բարբարոս ածականները հատկանշացույց են, իսկ է էական բայը այդ հատկանիշները վերագրել է լեզուն ենթակային։

Հայերենում ստորոգելին արտահայտվում է՝
* Գոյականի ուղիղ և թեք հոլովներով Աշխարհն էլ ասես մի հեքիաթ լիներ։ (Ավ. Իսահակյան), Գիրքը Արամինն է։ Գդալը թեյի է։ Տունը քարից է։ Կահույքը որակով է։
* Ածականներով (Ճոխ է հայոց լեզուն։)
* Թվականներով (Արամը հինգերորդն է։ Նրանք երեքն են։)
* Դերանուններով (Այս գիրքը մերն է։ Մեր հին տունն այնտեղ էր։)
* Դերբայներով (Կարևորը լավ անուն թողնելն է։ Նա լավ կռվող է։)
* Մակբայներով (Արդեն ուշ է։)

Հանգույցն արտահայտվում է էական բայի դրական ու ժխտական ձևերով, ինչպես նաև վերացական կոչվող բայերով (անել, դառնալ, թվալ, համարվել, հանդիսանալ, երևալ, կոչվել, հռչակվել, ճանաչվել, ձևանալ, մնալ, ստանալ, անվանվել, նշանակվել, առաջադրվել և այլն)։

## Աղբյուրներ
# Ա. Պապոյան, Խ. Բադիկյան, Հայոց լեզվի շարահյուսություն, Երևան, 2003թ.։
# Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու (շարահյուսություն), Երևան 1987։

Կատեգորիա:Խոսքի մասեր
Օշականի կամուրջ

**Օշականի կամուրջ**, կամուրջ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Քասաղ գետի վրա, Աշտարակ քաղաքից հարավ-արևմուտք, Օշական գյուղից հարավ։ Կառուցել է Նահապետ Եդեսացի կաթողիկոսը (1691-1706) սրբատաշ կարմիր տուֆից։ Ունի հինգ կամար, կառուցված է սրբատաշ քարերով։ Նորոգել է 1778 թ կաթողիկոս Սիմեոն Երևանցին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Օշականի կամուրջ, 2015 ArmAg (10).JPG
02 Oshakan 04.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օշականի կամուրջ 

Կատեգորիա:Հայաստանի կամուրջներ
Կատեգորիա:1706 հիմնադրումներ
Սուտլիկ որսկանը

**Սուտլիկ որսկանը**, Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթը, որը գրվել 1910 թվականին։

Հեղինակը պատմում է մի որսի պատմություն, որը ակնհայտ սուտ է, այդ պատճառով էլ ստացել է «Սուտլիկ որսկան» վերնագիրը։

## Սյուժե
Հեղինակը պատմում է, որ մի քանի հոգով գնում են որսի։ Ապա տեսնում են երեք լիճ՝ «երկուսը ցամաք, մնի մեջ էլ ըսկի ջուր չկա»։ ՄԵկ էլ անջուր լճում տեսնում են երեք լողացող բադ։ Որսորդները ցանկանում են սպանել բադերին, սակայն զենք չի լինում իրենց ձեռքին։ Ամեն թևը հինգ գազ ու կես երկարություն ունեցող բադին սպանում է հեղինակի հայրը՝ կարճ ու երկար, հաստ ու բարակ մի փետով։ Բադը մշակելու համար դանակ էր հարկավոր, սակայն ոչ մեկ չուներ, հեղինակի հայրն էլ դանակ ուներ, բայց առանց բերանի։ Այդ անբերան դանակով էլ մշակում են բադին։ Ապա որսորդները շարունակում են ճանապարհը ու տեսնում երեք գյուղ...

Հեքիաթի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներ
Կիկոսի մահը

«**Կիկոսի մահը»**, Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթը, որը գրվել է 1913 թվականին։ Հեքիաթը պատմում է մի ընտանիքի հիվանդ երևակայության մասին։

## Սյուժե
Մի աղքատ մարդ ու կին են լինում, ովքեր ունենում են երեք աղջիկ։ Մի օր հայրը աղջկան ուղարկում է ջրհորից ջուր բերելու, որի կողքին մի բարձր ծառ է լինում։ Աղջիկը, տեսնելով ծառը, միտք է անում.

Հայրը, տեսնելով, որ աղջիկը ուշանում է, իր միջնեկ աղջկան է ուղարկում։ Միջնեկ քույրը գալիս է տեսնում, որ իր փոքր քույրը լացում է, հարց ու փորձ է անում և իմանում եղելությունը, ինքը նույնպես սկսում ողբալ մանուկ Կիկոսի համար։ Հայրը, տեսնելով, որ իր միջնեկ աղջիկն էլ չի գալիս, մեծ աղջկան է ուղարկում։ Մեծ քույրը տեսնում է, որ իր փոքր քույրերը լացում են, հարց ու փորձ է անում և իմանում եղելությունը, ապա ինքն էլ սկսում ողբալ մանուկ Կիկոսի համար։ Նույն կերպ գալիս է նաև մայրը ու իմանալով ամեն ինչ՝ սկսում սգալ իր թոռան համար։ Վերջիվերջո ծարաված հայրը վճռում է ինքը գնալ և տեսենել թե ինչ է կատարվում...

Հեքիաթի հիման վրա նկարահանվել է «Կիկոսի մահը» մուտֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեքիաթներ
Venom (երգ, Էմինեմ)

«**Venom»**, ամերիկացի ռեփեր Էմինեմի երգը, որը գրվել է 2018 թվականի նույնանուն ֆիլմի համար։ Ներառվել է նրա Kamikaze ալբոմում։ Թողարկվել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 21-ին՝ որպես թվային սինգլ։ Ալբոմի թողարկմանը հաջորդում է մի շարք երկրների երաժշտական շքերթներում բարձր հորիզոնականներ գլավելը։ Երգը հայտնվել է  ԱՄՆ-ի, Կանադայի և Ավստրալիայի թոփ 50-ի շարքում։

## Բեքգրաունդ
2018 թվականի օգոստոսի 30-ին Էմինեմը հրապարակում է 15 վայրկյան տևողությամբ թիզերը։ Հոլովակում գրված էր «Venom» , որի «E» տառը շրջվում է։ Վերջինս հանդիսանում է Էմինեմի խորհրդանշանը։ Յոթ ժամ անց՝ 2018 թվականի օգոստոսի 31-ին, հրապարակվեց Էմինեմի նախապես չծանուցված Kamikaze ալբոմը, որտեղ "Venom" սինգլը հանդես է գալիս որպես ալբոմի եզրափակիչ երգ։ 2018 թվականի սեպտեմբերի 21-ին երգը թողարկվեց որպես թվային սինգլ։

Այն ներառում է ծանուցումներ Վենոմ ֆիլմի և նրա կերպար Էդի Բրոքի վերաբերյալ։

## Տեսահոլովակ
2018 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Էմինեմը իր թվիթերյան էջում գրառում է կատարել այն մասին, որ երգը կհրապարակվի հաջորդ ուրբաթ։ Տեսահոլովակը հրապարակվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։ Որպես նախորդ՝ «Fall» տեսահոլովակի շարունակություն, առաջին տեսարանը ցույց է տալիս, որ անցորդը գտնում է նախկինում կոտրատված Revival CD-ն, տուփը բացելով տեսնում է ամբողջովին սև սկավառակ։ Նա այն դնում է պայուսակի մեջ և նստում ավտոբուս։ Երբ երգը սկսվում է, սիմբիոտիկ սկավառակը սկսում է քայլել մարդու պարանոցի վրայով և «ստիպում» նրան երգել։ Նա վարակում է վարորդին՝ նրան ավտոբուսի դռնից դուրս նետելով, որը նույնպես սկսում է երգել։ Էմինեմի սիմբիոտը տարածվում է ամենուր, վարակում անմեղ անցորդների, որոնք երգելու ընթացքում վնաս են պատճառում քաղաքին։ Տեսահոլովակի սկզբում Էմինեմը մի մութ սենյակում էր, որտեղ միայն ետնամասից մի լույս էր վառվում։ Նա երգի կատարման ժամանակ ամբողջովին սև է հագնված եղել։ Իսկ հոլովակի վերջին հատվածում, վերջին զոհը, վարակվելով սիմբիոտով վերածվում է Էմինեմի և կատարում վերջին կրկներգը, իսկ հետո վերածվում Marvel Comics'-ի կերպար Վենոմին։

## Կենդանի կատարումներ
2018 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Jimmy Kimmel Live!» ուշ-գիշերային շոուի հերթական սերիայի ընթացքում, Էմինեմը կատարում է երգը՝ Նյու Յորքի Empire State Building-ի 103-րդ հարկում։ Կատարումը հրապարակվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Այն 8 րոպե տևողությամբ հոլովակի մի մասն է, որի հեղինակներն են Ջեյմս Լարեսն ու մեքսիկական ծագմամբ ամերիկացի կատակերգու Գիլերմո Ռոդիգեսն։ Տեսահոլովակը նկարահանվել է Google Pixel 3 բջջային հեռախոսով։

## Շքերթներ

## Սերտիֆիկացում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:2018 սինգլներ
Կատեգորիա:Էմինեմի երգեր
Օշարա

**Օշարա**, գետ Կուրի ավազանում, նրա աջակողմյան Բորժոմկա վտակի ձախ օժանդակը, նրա վերին հոսանքի շրջանում։ Հոսում է Բորժոմ քաղաքց 15 կմ հարավ ընկած շրշանով։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Կիրա Դևիս

**Կիրա Դևիս**, (), ամերիկացի պրոդյուսեր, *Alcon Entertainment* ընկերության մարքեթինգի նախկին տնօրեն։

## Կյանք
Կիրա Դևիսն արմատներով Սանտա Ֆեից՝ Նյու Մեքսիկո է։ Սովորել է թատերական արվեստի ռեժիսուրայի բաժնում։ Ավարտել է Նյու Մեքսիկոյի պետական համալսարանը։ Ավարտելուց հետո, նա աշխատել է մի շարք մասնագիտական թատրոններում։ Նա ամուսնացած է Էնդրյու Էյ. Կոսովեի հետ, ով Alcon *Entertainment*-ի համահիմնադիրներից մեկն է։ Զույգն ունի երկու երեխա։

## Կարիերա
1994 թվականին Դևիսը հանդիպել է Ալկոնի համահիմնադիրներ Բրոդերիք Ջոնսոնի և Էնդրյու Կոսովեին՝ *Love Is All There Is* ֆիլմի ստեղծման ժամանակ, որտեղ նա եղել է զգեստավորման պատասխանատուի օգնական։ Դևիսը 1997 թվականին սկսել է աշխատել նրանց հետ, երբ Ջոնսոնը և Կոսովեն հիմնադրեցին Ալկոն ընկերությունը՝ դառնալով ընկերության առաջին աշխատողը։ Դևիսը թողել է իր պաշտոնը 2006 թվականին։ 2007 թվականին ստեղծեց իր սեփական 8:38 ընկերությունը։ Առաջին ֆիլմը, որի պրոդյուսերը եղել է Դևիսի ընկերությունը, *Prisoners*-ն էր։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կարմիր Մոսկվա

right|thumb|350px|«Կարմիր Մոսկվա» օծանելիք և օդեկալոն՝ 2016 թվականի արտադրության
**«Կարմիր Մոսկվա»** (), խորհրդային շրջանում հայտնի կանացի օծանելիք, որն արտադրվել է մոսկովյան՝ «Նոր արշալույս» օծանելիքի գործարանի կողմից, որը մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը կոչվել է «Բրոկար և Կո»։ Պարունակում է ավելի քան  60 բաղադրիչ, օծանելիքի պաշտոնական բնութագրի մեջ գրված է. «Նուրբ, տաք, ընտիր բույր՝ նարնջածաղկի երանգով։ Ռուդոլֆ Արկադիևիչ Դրիդմանը իր «Օծանելիք» գրքում, որը հրատարակվել է  1955 թվականին, գրել է. «Կարմիր Մոսկվան նույնացվում է նրբագեղ ջերմության, մեղեդային , առաձգական  երգայնության հետ», «Կարմիր Մոսկվա», «օծանելիքը» հիմնականում իրենից ներկայացնելով մանուշակային հավաքածու, իր հոտով բավականին զգացմունքային է, սակայն երանգի փոփոխության և մի շարք ներդաշնակ միջոցների ներմուծման շնորհիվ, ստացել է առանձնահատուկ գեղեցկություն և հարուստ բույր, «Կարմիր Մոսկվա օծանելիքը», որը բաղկացած է հիրիկի, մանուշակի, մեխակի խառնուրդներից և դրանց բույրերի ամրապնդման համար օգտագործվել է նաև հասմիկի բնահյութ»։ Ռենատա Լիտվինովան բնութագրում է այն որպես «քաղցրումեղցր, խտացված, որը ծնում է նորմալ, առողջ կարոտախտ»։ 1958 թվականին նշանավորվել է Բրյուսելի համաշխարհային ցուցահանդեսում ձեռք բերված մրցանակով։

«Կայսրուհու սիրելի փունջ» բույրը արտադրվել է Ռոմանովների տան 300 ամյակի կապակցությամբ, որը նշվել է 1913 թվականին՝ կայսրուհի Մարիյա Ֆյոդորովնայի համար. նա Ալեքսանդր երրորդի կինն էր, վերջինս ֆրանսիացի օճառագործ Ավգուստ Միշելի որդին էր, և հեղափոխությունից հետո բանաձևը վերանայվեց։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ որպես հիմք օգտագործվել է 1905 թվականի ֆրանսիական օծանելիք *L’Origan Coty*։ Բույրի արտադրությունը վերսկսվել է «Նոր արշալույս» գործարանի կողմից  1925 թվականին՝ «Կարմիր Մոսկվա» անվանումով։ «Կայսրուհու սիրելի փունջը» աղբյուրներում հաճախ շփոթում են ավելի հին բույրի՝ «Կայսրուհու փունջը», որը մշակվել է կայսրական տան մատակարար՝ Հենրիխ Բրոկարի կողմից (1836—1900) ոչ ուշ 1882 թվականից։

Ավելի քիչ հավանական վարկածի համաձայն «Կարմիր Մոսկվա» օծանելիքը արտադրվել է  1920-ական թվականների կեսերին՝ Պոլինա Ժեմչուժենայի մասնակցությամբ (ապագա ժողկոմ Վ. Մ. Մոլոտովի կինը) և ուղիղ կապ չունի մինչհեղափոխական բույրերի հետ, քանի որ այդ ժամանակ համապատասխան բաղադրիչները դեռևս օծանելիքի մեջ չեն օգտագործվել։

Տարածված է նաև քաղաքային առասպել «Կարմիր Մոսկվա» և «Շանել No. 5» օծանելիքների բույրերի նմանության վերաբերյալ։ Դրա հետ կապված խորհրդային օծանելիքները կամ մեկնաբանվում են՝ որպես խորհրդային օծանելիքի արտադրության կողմից հայտնի ֆրանսիական բույրի պատճենահանում, կամ հաստատվում է, որ  ֆրանսիական օծանելիքը սինթեզվել է Էռնեստ Բոյի կողմից (մինչև հեղափոխությունն աշխատել է Մոսկվայում) «Կայսրուհու փունջ» օծանելիքի հիման վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օծանելիքների պատմություն «Կարմիր Մոսկվա» 

Կատեգորիա:Օծանելիքներ
NYSE Euronext

**NYSE Euronext,** ընկերությունների խումբ, ձևավորված աշխարհում ամենամեծ Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայի (NYSE) և Euronext Եվրոպական բորսայի միաձուլման հետևանքում։ Ղեկավարել է Նյու Յորքի, Փարիզի, Ամստերդամի, Բրյուսելի և Լիսաբոնի ֆոնդային բորսաներին, նաև Լոնդոնի ֆինանսական ֆյուչերսների և օպցիոնների միջազգային բորսա (LIFFE)։

Ընկերությունը ձեռք է բերվել Intercontinental Exchange բորսայի կողմից 2013 թ. նոյեմբերին 8,2 միլիարդ դոլարով և դադարել է գոյություն ունենալ որպես իրավաբանական անձ, նրա դուստր ձեռնարկությունները գործում են նոր սեփականատերերի որոշումների համաձայն։

NYSE Euronext*-*ը հանդիսանում էր, ոչ միայն ԱՄՆ գլխավոր բորսան, այլ նաև աշխարհում ամենաազդեցիկ և ամենահին բորսաներից մեկը։ Այն ներկայացնում էր ֆինանսական իշխանության խորհրդանիշը և, իրավամբ, կապիտալիզացիայի ծավալով զբաղեցնում էր առաջին տեղն աշխարհում քսան խոշորագույն ֆոնդային բորսաների միջև։ Բորսայում վաճառված ընկերությունների կապիտալիզացիայի ծավալը հասնում էր 28,5 տրիլիոն դոլարի։

NYSE  բորսան հիմնադրվել է 1792 թ. Նյու Յորքի 24 բրոքերների կողմից։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին բորսան դարձել է ոչ առևտրային կորպորացիա։ Ներկայումս նրա անդամների թիվը կազմում է 1366 և չի փոխվում 1950-ականներից։ Անդամակցությունը կարող է վաճառվել, և նրա արժեքը հասնում է 3 միլիոն դոլարի։

Ինչ վերաբերում է Euronext Եվրոպական ֆոնդային բորսային, ապա այն ստեղծվել է 2000 թ. Փարիզի, Ամստերդամի եւ Բրյուսելի ֆոնդային բորսաների միաձուլման արդյունքում։ Այս միության նպատակը եվրոպական ֆինանսական շուկայում առավելություն ձեռք բերելու մտադրությունն էր։ Ձևավորվելուց հետո հաջորդեց մի շարք միաձուլումներ Euronext-ի և Եվրոպայի այլ խոշոր բորսաների՝ Լոնդոնի և Պորտուգալիայի ֆոնդային բորսաների հետ։

Չնայած իր փոքր պատմությանը, Euronext ֆոնդային բորսան, մինչև NYSE*-ի* հետ միաձուլումը, աշխարհի ամենախոշոր ֆոնդային բորսներից մեկն էր, և նրա կապիտալիզացիան կազմում էր 2,9 տրիլիոն դոլար։ Պետք է նշել, որ սակարկումների արդյունքում այս բորսայում ձևավորվում է Euronext 100 ամենակարևոր միջազգային տնտեսական ցուցանիշներից մեկը։

Բորսաները ներկայանում էին NYSE Euronext անվան տակ և ունենում էին իրենց գերակայության տակ Նյու Յորքի, Ամստերդամի, Լիսաբոնի, Փարիզի, Բրյուսելի ֆոնդային բորսաները, ինչպես նաև Լոնդոնի ֆինանսական ֆյուչերսների և օպցիոնների միջազգային բորսան։ NYSE Euronext բորսայի դուստր ընկերությունների շարքում են NYSE Arca և Euronext life:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ ԱՄՆ-ում
Ջոննի Նոքսվիլ

**Ֆիլիպ Ջոն Կլեպ** (, ) հայտնի է Ջոննի Նոքսվիլ անունով (Johnny Knoxville)՝ ամերիկացի դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր և կասկադյոր։

## Կենսագրություն
Ջոննի Նոքսվիլը ծնվել է 1971 թվականի մարտի 11-ին Նոքսվիլում (Թենեսի նահանգ)։ 4 տարի միաժամանակ հիվանդացել է գրիպով, թոքաբորբով և բրոնխաբորբով, մինչև հիմա տառապում է բրոնխային հեղձուկ հիվանդությամբ։ Դեռևս դպրոցական տարիներից հակված էր խուլիգանությունների։ 1990 թվականին տեղափոխվել է Լոս Անջելես։

## Կարիերա
Դերասանական վարպետություն ուսանել է Կալիֆոռնիայի Դրամատիկական արվեստի ակադեմիայում և նույնիսկ նկարահանվել է մի քանի ֆիլմերում։ 2000 թվականին հրավիրվեց հեռուստատեսություն, որպեսզի ստեղծի «Խենթեր» շոուն, որի մասնակիցներն իրենց և ուրիշների հետ հիմար և վտանգավոր փորձարկումներ էին կատարում։ Շոուի գաղափարների վրա նա աշխատել է Սպայկ Ջոնզ ռեժիսորի հետ միասին։ Առաջին անգամ եթեր է հեռարձակվել 2001 թվականին MTV ալիքով։ Շոուն բաղկացած էր կեսժամյա դրվագներից։ Ծայրահեղ սպորտի տեսակների մասին հայտնի ամսագրի խնդրանքով Ջոննի Նոքսվիլն իր վրա փորձարկեց ինքնապաշտպանական միջոցները։ Նրա կարծիքով ամենադժվարն արցունքաբեր գազի փորձարկումն էր։ «Այն մնում է աչքերում 15 րոպե,- ասում է Ջոնը։ Ինչ-որ մեկը խորհուրդ է տվել լվանալ աչքերը կաթով, սակայն դա չօգնեց»։ Այդ բոլոր փորձարկումների տեսահոլովակները նա ուղարկում էր ամսագրի խմբագիրներին։ «Ես նույնիսկ չէի ենթադրում, որ այս ամենից շոու կստացվի,- ասում է Ջոնը։ Ես ուղղակի անում էի այդ ամենը չմտածելով հետևանքների մասին»։

## Անձնական կյանք
1995 թվականի մայիսի 15-ին նա ամուսնացել է Մելանի Լին Քեյթսի հետ։ 1996 թվականին ծնվեց նրանց դուստրը՝ Մեդիսոնը։ 2007 թվականի փետրվարին Մելանին և Ջոնը հայտարարեցին իրենց ամուսնալուծության մասին։ 2008 թվականի մարտի 20-ին նրանք վերջնական ամուսնալուծվեցին։ 2008 թվականի սեպտեմբերին Ջոնը սկսեց հանդիպել Նաոմի Նելսոնի հետ։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 21-ին նա երկրորդ անգամ դարձավ հայր։ Նրանք ունեցան որդի, որին անվանեցին Ռոկո Ակիրա Կլեպ։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նա օրինականացրեց իր և Նաոմիի հարաբերությունները, իսկ 2011 թվականի հոկտեմբերի 6-ին նրանք ունեցան դուստր՝ Էրլո Կլեպ։

## Ֆիլմագրություն

## Անվանակարգեր
* MTV Movie Awards 2003 — «Լավագույն հումորային կատարում» («Խենթեր»).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Կասկադյորներ
Լիբերիոս (Հռոմի պապ)

**Լիբերիոս**  (, ), Հռոմի պապ 352 թ. մայիսի 17-ից մինչև 366 թվականի սեպտեմբերի 24-ը։

## Հարաբերությունները արիոսականների հետ
[thumb|[Մազոլինո դա Պանիկալե|Մազոլինո:Լիբերիոս պապը հիմնում է Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկան]]Սուրբ Լիբերիոսը (ըստ ռուսական ավանդույթի՝ Լիբերիոս Խոստովանահայր) հայտնի է դարձել որպես արիոսականության դեմ պայքարող մարտիկ։ Նա գահընկեց է արվել կայսր Կոստանդիոս II–ի կողմից, քանի որ հրաժարվել է ստորագրել Միլանի եկեղեցաժողովի՝ Աթանաս Ալեքսանդրացուն դատապարտող որոշումը, աքսորվել է Թրակիա, իսկ նրա փոխարեն նշանակվել է ավելի ուշ հակապապ հռչակված Փելիքս II-ը։ Արդյունքում՝ Լիբերիոսը համաձայնել է դատապարտել Աթանաս Մեծին, ստորագրել է իմաստային առումով արիոսականությանը մոտ հավատո հանգանակը։ Նա նաև դարձել է Փելիքսի իշխանակիցը։ Հռոմ վերադառնալուց հետո Լիբերիոսը շարունակել է պայքարը։ Ավելի ուշ Աթանասը հաշտվեց Լիբերիոսի հետ։ Հետագայում սրբադասվել է ուղղափառ Արևելքում, բայց երբեք փառքի չի արժանացել կաթոլիկների կողմից։

## Մշակույթ
Լիբերիոսի օրոք կազմվել է հռոմեական եպիսկոպոսների առաջին ռեեստրը և քրիստոնեական նահատակների պաշտոնական ցուցակը։ 352 թվականին կառուցվել է Սանտա Մարիա Մաջորեն։ Լեգենդի համաձայն՝ Լիբերիոս պապը ամռանը երազ է տեսնում, որում Աստվածամայրը հրամայել է իրեն շենքը կառուցել այնտեղ, ուր առավոտյան ձյուն դրած լինի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր
Ոզնագլխիկ Տուրնեֆորի

**Ոզնագլխիկ Տուրնեֆորի** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մինչև 1 մ բարձրությամբ բազմամյա բույս է։ Ցողունն ունի սպիտակ թաղիքային թավոտություն, զամբյուղների տակ տերևակալած չէ։ Տերևները շատ փշոտ են, գոգավոր կամ փետրաձև հատված, վերևից` ոստայնանման, տակից՝ թաղիքային թավոտությամբ և գեղձերով ծածկված ջղերով։ Խոզանների փունջը խիտ չէ և հասնում է զամբյուղի կեսին։ Ծածկոցի բոլոր տերևները՝ արտաքինները և միջինները, ունեն երկար, կոշտ, ցցված փշոտ–թարթիչավոր եզրեր, գագաթում` հազվադեպ փոքր կարճոտիկ գեղձերով։ Պսակը դժգույն–երկնագույն է։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Իջևանի և Բերդի շրջակայք)։ Աճում է նաև Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 700–1400 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառների եզրերին։ Ծաղկում է օգոստոս–սեպտեմբեր ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է ինտենսիվ տնտեսական գործունեության գոտում գտնվող մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գրոսհեյմիա Կարլ-Հենրիի

**Գրոսհեյմիա Կարլ-Հենրիի** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Մինչև 1 մ բարձրությամբ, հաստ ցողուններով բազմամյա բույս է։ Զամբյուղները համարյա գնդաձև են՝ 20-25 մմ տրամագծով, չծածկված գագաթնային տերևներով։ Ծաղիկները դեղին են։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Ջերմուկի շրջակայք)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000–2200 մ բարձրությունների վրա, բարձրախոտում, անտառի եզրերին։ Ծաղկում է հուլիս–օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ բուսատեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջաների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված Ջերմուկ առողջարանի շրջակայքում իրականացվող տնտեսական գործունեության ինտենսիվացման հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
 
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խոզանափուշ երևանյան

**Խոզանափուշ երևանյան** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
40-50 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները հերթադիր են, փետրաձև հատված, կոշտ, խիտ ոստայնանման թավոտությամբ։ Ջղերի ծայրերին կան սուր, կոշտ փշեր։ Ճյուղերի ծայրերին գտնվող զամբյուղները գնդաձև են։ Ծածկոցի թերթերն ունեն խիտ ոստայնանման թավոտություն և նեղ ուղիղ փշանման հավելուկներ։ Ծաղիկները դեղնավուն են՝ դուրս ցցված վարդագույն վերնակապով։ Պտուղը սեպաձև է և հարթ, պապուսը՝ թափվող։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Գուդեմնիս, Ագարակ, Լեհվազ, Վահրավար, Մեղրի, Կարչևան, Կուրիս)։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Օրդուբադ)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800–1400 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ և քարքարոտ լանջերին, թփուտներում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ բույսերից է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Ագարակավանի շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ֆարիդա Բուրկիա

**Ֆարիդա Բուրկիա** (Farida Bourquia, ), մարոկկացի ռեժիսոր, կինոարտադրությունում գործունեություն ծավալած մարոկկացի առաջին կանանցից մեկը։

## Գործունեություն
1968-1973 թվականներին դրամատիկական արվեստ է ուսանել Մոսկվայում, այնուհետև դրամատիկական արվեստ է դասավանդել Կասաբլանկայի կոնսերվատորիայում։  Կինոգործունեություն ծավալել է հանրային հեռուստատեսությունում՝ Radiodiffusion-Télévision Marocaine, ստեղծել վավերագրական ֆիլմեր և մանկական հաղորդումներ։

1975 թվականին Կանանց միջազգային տարում Ֆարիդա Բուրկիան ստեղծել է Մարոկկոյի առաջին վավերագրական ֆիլմերը, որոնք ամբողջությամբ ստեղծվել են կնոջ կողմից։ 1982 թվականին նկարահանված *The Embers* ֆիլմը պատմում է գյուղում ապրող երեք որբ երեխաների մասին։ «Երկու կանայք ճանապարհին» ֆիլմն ամերիկյան դասական  «Թելմա և Լուիզա» ֆիլմի մարոկկյան տարբերակն է։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր հեռուստատեսության համար
* *Le dernier aveu* [Վերջին խոստում]
* *La bague* [Մատանին]
* *Je ne reviendrai pas* [Չեմ վերադառնա]
* *Le visage et le miroir* [Դեմքն ու հայելին]
* *La boite magique* [Կախարդական տուփ]
* *La maison demandee* [Հայտնի տունը]

### Ընտրյալ ֆիլմեր
* *al-Jamra* / *La braise* [Էմբերներ], 1982
* *Tariq al Alyat* / Deux femmes sur la route* [Երկու կանայք ճանապարհին], 2007
* *Zaynab, la rose d'Aghmat'', 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարոկկացի կին կինոռեժիսորներ
Ամենաշատ վաճառված երաժշտական կատարողների ցանկ

Ցանկը ներառում է իր մեջ երաժշտական կատարողներ, որոնք ամենաքիչը վաճառել են 75 միլիոն ձայնագրում։ Երաժիշտները դասավորված են նվազման կարգով, ինչպես հայտարարված վաճառքներով, այնպես էլ ընդհանուր սերտիֆիկացված միավորներով։ Եթե երկու կամ ավել կատարողներ ունեն նույն թվով վաճառված ձայնագրումներ, ապա նրանք դասակարգվում են սերտիֆիկացված միավորների թվաքանակով։ 2017 թվականի դրությամբ թե՛ հայտարարված վաճառքներով, թե՛ սերտիֆիկացված միավորների վաճառքների թվով ամենաշատ վաճառված խումբը համարվում է The Beatles-ը, Մայքլ Ջեքսոնն ամենաշատ վաճառված մենակատարն է հայտարարված վաճառքների հիման վրա, իսկ Ռիհաննան՝ սերտիֆիկացված վաճառված միավորների թվով։

## Վաճառքներ
### 250 միլիոն և ավել ձայնագրումներ

Պատկեր:The Beatles members at New York City in 1964.jpg|The Beatles
Պատկեր:Michael Jackson in 1988.jpg|Մայքլ Ջեքսոն
Պատկեր:Elvis Presley promoting Jailhouse Rock.jpg|Էլվիս Փրեսլի
Պատկեր:Madonna Rebel Heart Tour 2015 - Stockholm (23051472299) (cropped).jpg|Մադոննա
Պատկեր:Elton John 2011 Shankbone 2.JPG|Էլթոն Ջոն
Պատկեր:LedZeppelinmontage.jpg|Լեդ Զափելին
|Փինք Ֆլոյդ


### 200 միլիոնից - 249 միլիոն ձայնագրումներ

Պատկեր:Rihanna concert in Washington DC (2).jpg|Ռիհաննա
Պատկեր:MariahGMA cropped.jpg|Մրայա Քերի
Պատկեր:Céline Dion 2012.jpg|Սելին Դիոն
Պատկեր:ACDC In Tacoma 2009.jpg|AC/DC
Պատկեր:Whitney Houston Welcome Home Heroes 1 cropped.jpg|Ուիթնի Հյուսթոն
Պատկեր:Queen - montagem.png|Queen
Պատկեր:Stones members montage2.jpg|The Rolling Stones


### 120 միլիոնից - 199 միլիոն ձայնագրում

Պատկեր:Taylor Swift 2012.jpg|Թեյլոր Սվիֆթ
Պատկեր:Garth Brooks on World Tour (crop).png|Գարթ Բրուք
Պատկեր:Eminem DJ Hero.jpg|Eminem
Պատկեր:The Eagles in performance, 2008.jpg|Eagles
Պատկեր:U2 on Joshua Tree Tour 2017 Brussels 8-1-17.jpg|U2
Պատկեր:Bruno Mars, Las Vegas 2010.jpg|Բրունո Մարս
Պատկեր:Kanye West at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|Քանյե Ուեսթ


### 100 միլիոնից - 119 միլիոն ձայնագրումներ

Պատկեր:Justin Bieber in 2015.jpg|Ջասթին Բիբեր
Պատկեր:Katy Perry DNC July 2016 (cropped).jpg|Քեթի Պերրի
Պատկեր:Adele 2016.jpg|Ադել
Պատկեր:Tony Bennett & Lady GaGa, Cheek to Cheek Tour 06 edited.jpg|Լեդի Գագա
Պատկեր:Metallica at The O2 Arena London 2008.jpg|Metallica
Պատկեր:Jay-Z @ Shawn 'Jay-Z' Carter Foundation Carnival (crop 2).jpg|Ջեյ Զի
Պատկեր:Bon Jovi 1.jpg|Բոն Ջովի


### 80 միլիոնից - 99 միլիոն ձայնագրումներ

Պատկեր:B'Z Best Buy Theater montage.jpg|B'z
Պատկեր:ShaniaTwainJunoAwardsMar2011.jpg|Shania Twain
Պատկեր:Coldplay Viva La Vida Tour in Hannover August 25th 2009.jpg|Coldplay
Պատկեր:Flo Rida (6924266548).jpg|Flo Rida
Պատկեր:Nicki Minaj 3, 2012.jpg|Նիքի Մինաժ
Պատկեր:Ayumi Hamasaki 2007.jpg|Ayumi Hamasaki
Պատկեր:Van Halen 2008 (crop).jpg|Van Halen


### 75 միլլինից - 79 միլիոն ձայնագրումներ

Պատկեր:Journey publicity photo 2013.jpg|Journey
Պատկեր:Black Eyed Peas at Walmart meeting.jpg|The Black Eyed Peas
Պատկեր:KennyGHWOFMay2013.jpg|Kenny G
Պատկեր:Usher Cannes 2016 retusche.jpg|Աշեր
Պատկեր:Robbie Williams Cannes 2015.jpg|Ռոբի Ուիլյամս

*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ցանկեր:Երաժշտություն
Կոկիա

**Կոկիա** (վրացերեն՝ გოკიო՝ Կոկիա), հայաբնակ բնակավայր Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, պատմական Ջավախքի գավառի տարածքում, շրջկենտրոն Ախալքալաքից 18&nbsp;կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Գյուղում բնակվում է 128 ընտանիք։ Բնակչության ընդհանուր քանակը կազմում է 550 մարդ։

Կոկիայում և մերձակայքում գոյություն են ունեցել 7 ավերակ եկեղեցիներ։ Դրանցից մեկը, որը գտնվում է գյուղի արևմտյան եզրին, տեղաբնակներին հայտնի է «Յամաջի ժամ» անվամբ և գրեթե ավերակ է։ Գյուղամիջում պահպանվել են նաև  «Շտաբի ժամ» անվամբ հայտնի եկեղեցու հիմնապատերը։ «Զիարաթ», «Տարբողոզ», «Միրթազին չայիր» և «Չաթալ յողան» հնավայրերում են գտնվում մի շարք եկեղեցիների ավերակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Շովիցիա գեղապտուղ

**	Շովիցիա գեղապտուղ** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա բույս  է, որն ունի 20-25 սմ բարձրություն։ Տերևի մասերը նեղ-գծային են, հովանոցները՝ տերևներին հակադիր։ Պտուղը ծածկված է լայնակի, մեկը մյուսի վրա հենված ծալքերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Էրեբունի պետական արգելոց, Նուբարաշեն, Ողջաբերդ, Շորբուլախ գյուղերի շրջակայք)։ Հայաստանից բացի աճում է Ղարաբաղում, Նախիջևանում Արևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 900-1500 մ բարձրությունների վրա, չոր, քարքարոտ և կավոտ լանջերին, երրորդական ժամանակաշրջանի կարմիր կավերի վրա, աղակալած տեղերում, կիսաանապատում և տափաստանում։ Ծաղկում է ապրիլ ամսին, պտղաբերում՝ մայիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվեցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կղմուխ Օշեի

**Կղմուղ Օշի** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա դժգույն-կանաչ խոտաբույս է, որի բարձրությունը 15-60 սմ է։ Կոճղարմատը հանգուցավոր է և ծածկված կռճիկանման գորտնուկային թմբիկներով։ Տերևները թեթևակի մսալի են։ Զամբյուղներն ունեն 5-8 մմ տրամագիծ և հավաքված են փուխր ողկույզներում։ Լեզվակավոր ծաղիկները 1-4 ստամինոդիումներով են, ծաղկափոշի չառաջացնող առէջներով։ Սերմնիկները մերկ են կամ հազվագյուտ մազիկներով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատ ավանի շրջակայք, Մասիս, Երասխի լեռնաշղթա)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Անատոլիայում և Արևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1100 մ բարձրությունների վրա, տրավերտիններում, հանքայնացած ճահճային տեղերում, խոնավ աղուտերերում, հանքային աղբյուրների մոտ։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության ոչ մի կոնկրետ գործողություն չի իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր