Նաուկալպան

**Նաուկալպան**, պաշտոնապես՝ **Նաուկալպան դե Խուարես**, Մեխիկո նահանգի 125 համայնքներից մեկն է և գտնվում է Մեխիկո քաղաքից մի փոքր հյուսիս-արևմուտք։ Համայնքի կենտրոնը Նաուկալպան Դե Խուարես քաղաքն է, որը տարածվում է հարևան Ուիշկիլուկան համայնքի վրա։

Նաուկալպան անվանումը ծագում է նահուատլ լեզվից և նշանակում է «չորս թաղամասերի կամ չորս տների վայր»։ Խուարեսը պաշտոնական անվանմանը ավելացվել է 1874 թվականին՝ Բենիտո Խուարեսի պատվին։  Տարածքի պատմությունը սկսվում է տլատիլիկայից, որոնք բնակություն են հաստատել Հոնդո գետի ափերին մ.թ.ա. 1700-ից 600 թվականներին, սակայն հենց Մեքսիկան է տվել այն իր ներկայիս անունը, երբ նրանք գերիշխել են այնտեղ 15-րդ դարից մինչև Մեքսիկայի կայսրության իսպանական նվաճումը։ Նաուկալպանը պնդում է, որ այն տարածքն է, որտեղ Էռնան Կորտեսը հանգստացել է «Նոչե Տրիստե» գետի վրա, երբ նրանք փախչում էին Տենոչտիտլանից 1520 թվականին, սակայն սա վիճելի է։ Այն Լոս Ռեմեդիոսի Աստվածածնի տունն է՝ Կույս Մարիամի փոքրիկ պատկեր, որը սերտորեն կապված է նվաճման հետ և, ինչպես ասում են, թողնվել է այստեղ։ Այսօր Նաուկալպան քաղաքն իրականում ավելի մեծ է, քան մունիցիպալիտետը, որի մի մասը տարածվում է հարևան Ուիշկիլուկան մունիցիպալիտետի վրա, չնայած Նաուկալպան մունիցիպալիտետի տարածքում կան այլ քաղաքներ, որոնք գտնվում են Նաուկալպան քաղաքից դուրս: Այն Մեքսիկայի խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է: Այնուամենայնիվ, այն առավել հայտնի է որպես Սյուդադ Սատելիտեի տեղակայում, որը 1960-ական թվականների զարգացում է և Տորեո դե Կուատրո Կամինոս ցլամարտի մրցահարթակի տեղանք, որը քանդվել է 2010-ական թվականներին՝ Տորեո Պարկե Սենտրալ խառը օգտագործման զարգացման համար: Մունիցիպալիտետի միակ չքաղաքայնացված տարածքներն են Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը և մի շարք էխիդոներ, բայց բնակարանային պակասը լուրջ ճնշում է գործադրել այս տարածքների վրա:

## Պատմություն
Մեքսիկայի հովիտը, որի մի մասն է կազմում Նաուկալպանը, մարդկանց կողմից բնակեցված է եղել ավելի քան 20,000 տարի։ Նաուկալպանի պատմությունը սկսվում է Տլատիլկա անունով մի խմբից, որը բնակություն է հաստատել Հոնդո գետի ափերին մ.թ.ա. 1700-ից 600 թվականներին, որտեղ այժմ գտնվում են ժամանակակից Նակաուլպանը, Տոտոլինգան և Լոս Կուարտոսը։ Նախադասական շրջանում (մ.թ.ա. 1400-ից 1300 թվականներ) ժամանել է օլմեկների մի խումբ, որը զգալի ազդեցություն է ունեցել Տլատիլկայի տիրապետության վրա։ Հետագայում Տլատիլկան նաև մեծ ազդեցություն է ունեցել Թեոտիհուական քաղաքակրթության վրա։ Մ.թ. 1000-ից 1200 թվականներին չիչիմեկները նվաճել են Տլատլիկան և տապալել իրենց միապետությունը։ Այս ժամանակահատվածում կառուցվել է Պիրամիդ դել Կոնդեն, որը գտնվում է այժմյան Էլ Կոնդե թաղամասում։ Ավելի ուշ՝ նախաիսպանական շրջանում, տարածքը կառավարվում էր Տլակոպանի (Տակուբա) կողմից և էթնիկապես գերիշխում էր Օտոմիի կողմից։ 1428 թվականից սկսած՝ տարածքը գտնվում էր Տեպանեսե դե Ացկապոցալկոյի տիրապետության տակ, որը հետագայում նվաճվեց Ացտեկների Եռակի դաշինքի կողմից, որոնք այն անվանեցին Նաուկալպան։ 1520 թվականի հունիսի 30-ին Էռնան Կորտեսը փախավ Տենոչտիտլանից դեպի այն վայրը, որը այժմ Նաուկալպանն է։ Ըստ լեգենդի՝ նա լաց է եղել Մոնտեսումա կիպարիս ծառի տակ, որը, որոշների կարծիքով, գտնվում է այստեղ՝ Օտոկամպուլկո լեռան ստորոտում։ Սա կոչվում է «Նոչե Տրիստե» կամ «Վշտի գիշեր»։ Կա վեճ այն մասին, թե արդյոք այս ծառը գտնվում է այստեղ, թե Պոպոտլայում։ Մեկ այլ լեգենդի համաձայն՝ իսպանացիների փախուստի ժամանակ Կույս Մարիամի պատկերը թողնվել է մագուեյ բույսի տակ, որտեղ այսօր գտնվում է Լոս Ռեմեդիոսի սրբավայրը։

1521 թվականին Տենոչտիտլանի անկումը տարածքը հասցրեց իսպանական վերահսկողությանը։ Հերնան Կորտեսը այս տարածքի նահանգապետությունը զիջեց Իզաբել Մոկտեսումային և Ալոնսո դե Գրադոյին՝ այն անվանելով Սան Բարթողոմեոս Նաուկալպան։ Բնիկ ժողովուրդների ավետարանչությունն իրականացրին ֆրանցիսկյանները, որոնք կառուցեցին Սան Գաբրիել դե Տակուբա վանքը և մի շարք պատմական եկեղեցիներ, ինչպիսիք են Սան Ֆրանցիսկո դե Ասսիզի եկեղեցին, Ինմակուլադա Կոնսեպսիոն եկեղեցին և Լոս Ռեմեդիոս եկեղեցին։ 1574 թվականին կառուցվեց Սան Բարթողոմեոս Նաուկալպանի տաճարը, իսկ աշտարակները կառուցվեցին ավելի ուշ՝ 1629 թվականին։ Տարածքը կարևոր էր գաղութային ժամանակաշրջանում շինարարական քարի, ավազի և խճաքարի արդյունահանման համար, որն օգտագործվում էր Մեխիկո քաղաքում բազմաթիվ շինությունների համար, այդ թվում՝ Մեխիկո քաղաքի Մետրոպոլիտեն տաճարի և Ազգային պալատի համար։ ] 1810 թվականին Ռեմեդիոսների Կույսը Մեխիկո քաղաքի տաճարից բերվեց այստեղ՝ զորավարի հագուստով։ Նա հռչակվեց Իսպանիայի հովանավորուհի և «իսպանական բանակի պահապան»։ Տեղացիների շրջանում նրան անվանում էին «գաչուպինա» (իսպաներենի ժարգոնային բառ): Ի վերջո, նա դարձավ Նաուկալպանի հովանավորուհին, իսկ նրա հայտնաբերման 450-ամյակը նշվեց 1990 թվականին: Նրա սրբավայրը կառուցվեց 1875 թվականին: 1821 թվականին Խոակին և Բեռնարդո Միրամին եղբայրները հիմնադրեցին *«Diario Militar»* թերթը: Այս թերթի հեղինակներից մեկը Խոսե Խոակին Ֆերնանդես դե Լիզարդին էր, որը հայտնի էր որպես «El Pensador Mexicano» (Մեքսիկացի մտածող):  Քաղաքը մնաց Տլալնեպանտլայի կախյալ մասը 19-րդ դարի մեծ մասի ընթացքում, չնայած այն դարձել էր անկախ մունիցիպալիտետ 1826 թվականին: Արդյունաբերականացումը սկսվեց այստեղ Հիլադոս և Տեխիդոս դե Ռիո Հոնդո գործարանի հիմնադրմամբ, որը բացվեց Բենիտո Խուարեսի կողմից 1869 թվականին: 1899 թվականին Սանտա Կրուս դել Մոնտեի տարածքը միացվեց մունիցիպալիտետին: Մեքսիկական հեղափոխության ժամանակ զապատիստաների առաջնորդներ Ռաֆայել Կարիլյոն և Ռոման Դիասը գործել են մոտակա Չիմալպա լեռներում՝ դաշնային ուժերի դեմ։ Կուատրո Կամինոս կայարանը բացվել է 1947 թվականին։ Այն երկար տարիներ եղել է քաղաքի խորհրդանիշը, ինչպես նաև Նաուկալպանի մետրոյի կայարանի՝ Կուատրո Կամինոսի խորհրդանիշը։ Շենքը քանդվել է 2009 թվականին՝ առևտրային համալիրի համար տեղ ազատելու համար։ Նաուկալպանը պաշտոնապես քաղաք է հռչակվել 1957 թվականին, և նույն թվականին հիմնադրվել է Սյուդադ Սատելիտեն։ Նախագիծն ավարտվել է 1963 թվականին։ Դրա հինգ ֆիրմային աշտարակները նախագծվել են Լուիս Բարագանի և Մատիաս Գյորիցի կողմից։ 1975 թվականին Նաուկալպանը դարձել էր Մեքսիկայի ամենաարդյունաբերական քաղաքներից մեկը։

## Քաղաք
ձախից|մինի|Մեխիկոյի լանդշաֆտը, որը երևում է Պեդեգալ դե Էչեգարայից|280x280փքս
աջից|մինի|''Acueducto de los Remedios-''ն անցնում է Չամապա ցածր եկամուտ ունեցող արվարձանով
Նաուկալպան քաղաքը տարածվում է հարևան Ուիշկիլուկան համայնքի վրա։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ նրա ընդհանուր բնակչությունը կազմել է 913,681 բնակիչ, որոնցից 792,211-ը՝ Նաուկալպան համայնքի, իսկ 121,470-ը՝ Ուիշկիլուկան համայնքի։ Քանի որ քաղաքները կամ բնակավայրերը առանձին կառավարություն չունեն, երկու մասերը կառավարվում են իրենց համապատասխան համայնքներից։ Նաուկալպան համայնքի կազմում միայն Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը և մի քանի էխիդոներ են մնում հիմնականում չքաղաքայնացված։ Համայնքի բնակչության ավելի քան 95%-ը ապրում է քաղաքում։ Համայնքը բաղկացած է քաղաքի 119 թաղամասերից, 18 փոքր գյուղերից, 71 բնակելի թաղամասերից և երկու գյուղական բնակարանային թաղամասերից։ Արդյունաբերության աճի շնորհիվ Նաուկալպանը երկրի ամենակարևոր համայնքներից մեկն է։ Այստեղ արտադրվող արտադրանքը ներառում է սննդամթերք, խմիչքներ, ծխախոտ, հագուստ և տեքստիլ, փայտե արտադրանք և թուղթ, մետաղներ և քիմիական նյութեր։ Արդյունաբերական պարկերի թվում են Ալսե Բլանկոն, Ատոտոն, Արդյունաբերական Նաուկալպանը, Լա Պերլան և Տլատիլկոն։ Մունիցիպալիտետը Մեծ Մեխիկո քաղաքի մաս է կազմում և գտնվում է Մեքսիկայի հովտում՝ կիսելով այս տարածաշրջանում տարածված օդի որակի և այլ բնապահպանական խնդիրներ: Նաուկալպանն արդեն մասնակցում է «Hoy No Circula» ծրագրին, որը սահմանափակում է մասնավոր ավտոմեքենաների օգտագործումը Մեխիկո քաղաքում և հարակից որոշ տարածքներում շաբաթվա ընթացքում և քննարկում է սահմանափակումները նաև շաբաթ օրերին երկարաձգելու հնարավորությունը: Դրա ենթահողը համարվում է խիստ աղտոտված, հիմնականում Բորդո Պոնիենտոյի աղբավայրի և ենթահողի խորտակման պատճառով՝ ստորգետնյա ջրերի գերմղման և չմաքրված կեղտաջրերի թափման պատճառով: Բացի այդ, շատ փոքր բիզնեսներ, ինչպիսիք են աղյուսագործական ձեռնարկությունները, հասարակական զուգարանները և ռեստորանները, կոպտորեն խախտում են սանիտարական և բնապահպանական օրենքները: Այնուամենայնիվ, ավտոմեքենաները կազմում են օդի աղտոտման 70%-ը: Ավելի խիստ բնապահպանական կանոնակարգեր են ընդունվել և կիրառվել, բայց դա հանգեցրել է մունիցիպալիտետի լքմանը խոշոր արդյունաբերությունների կողմից, որոնք տեղափոխվել են հյուսիս և արևմուտք: Ավելի քան 200 ընկերություն տեղափոխվել է այստեղից և հարևան Տլալնեպանտլա և Էկատեպեկ մունիցիպալիտետներից: Նաուկալպանից հեռացած արդյունաբերությունների թվում են մետաղագործությունը, ցեմենտի, ապակու գործարանները և այլ ոլորտներ, որոնք օգտագործում են մեծ քանակությամբ էներգիա: Արտադրական օբյեկտների մոտ քսան տոկոսը փակվել է, իսկ վեց արդյունաբերական պարկերը դատարկ են: Բացի շրջակա միջավայրի կարգավորումից, հողերի և վարձակալության գների աճը, տնտեսական անկումը և Ասիայից եկող մրցակցությունը նույնպես հետևում են այլ գործիչների:
Քաղաքով և մունիցիպալիտետի միջով անցնում են մի քանի խոշոր ճանապարհներ, որոնք Մեխիկո Սիթիի տարածքը կապում են հյուսիսային և արևմտյան մասերի, ինչպես նաև մետրոպոլիտենի այլ մասերի հետ: Անիլյո Պերիֆերիկոյի հյուսիսային հատվածն անցնում է Սյուդադ Սատելիտեով: Այս ճանապարհին երկրորդ մակարդակ ավելացնելու ծրագրեր կան, սակայն տեղի բնակիչները դեմ են դրան: Մտահոգություններից մեկն այն է, որ նոր ճանապարհը կվնասի մոտակա Տոռես դե Սատելիտեին: Վերջերս կառուցված Վիադուկտո Բիսենտենարիո մայրուղին, որը կապում է Մեխիկո Սիթիի արևմտյան Մեխիկո նահանգի հետ, անցնում է Նաուկալպանով և առաջին հատվածն էր, որը սկսեց շահագործվել: Այս հատվածը Լոմաս Վերդեսի հատվածը կապում է Մեխիկո Սիթիի սահմանին գտնվող Կուատրո Կամինոսի հետ: Այս ճանապարհների կառուցումը, կանխատեսումների համաձայն, փոփոխություններ կմտցնի քաղաքի քաղաքային լանդշաֆտում՝ ներգրավելով այնպիսի նախագծեր, ինչպիսիք են գրասենյակային շենքերը և առևտրային կենտրոնները: Մի շարք նախագծեր արդեն իսկ իրականացվում են: Նպատակն է այստեղ կառուցել Սանտա Ֆեի և Ինտերլոմասի նման տարածքներ: Նաուկալպանը մեծապես կախված է մեքենաներից և այլ մոտորային տրանսպորտային միջոցներից: Ջանքեր են գործադրվել հեծանիվների օգտագործումը խթանելու համար, ինչպիսիք են հեծանվային ուղիները և անվճար հեծանիվների վարկերը, սակայն դրանք հաջողությամբ չեն պսակվել։

Նաուկալպանի ամենահայտնի թաղամասերից մեկը Սյուդադ Սատելիտեն է՝ իր «Տորես դե Սատելիտե» յուրօրինակ քանդակով։ Սյուդադ Սատելիտեն 1950-ական և 1960-ական թվականներին Մեխիկո քաղաքի տարածքում դաշնային կառավարության կողմից իրականացված մի շարք խոշոր նախագծերից մեկն էր՝ «Կոնջունտո Հաբիտասիոնալ դե Տլալտելոլկո»-ի և «Սյուդադ Համալսարանական» կենտրոնի հետ միասին։ 1940-ականների վերջից մինչև 1950-ականների սկիզբը Մեխիկո քաղաքը սկսեց աճել դեպի Դաշնային շրջանի հյուսիսային սահմանները և ներգրավել քաղաքաշինությունը հարակից Մեխիկո նահանգում։ Նաուկալպանի արվարձանային գոտու համար նախատեսված նախագծերից մեկը «Սյուդադ Սատելիտե» անվամբ նախագիծն էր։ Նախագիծը 1958 թվականին ղեկավարել է ճարտարապետ Լուիս Բարագանը և ֆինանսապես աջակցել է «Բանկո Ինթերնասիոնալ Հիպոտեկարիո»-ին։[2] Քաղաքի նախագծումը և համակարգումը վերահսկել է ճարտարապետ Մարիո Պանին։ Այն նախագծվել է, որպես արվարձանային համայնք՝ «կանաչ միջանցքով» (այգիներով շրջապատված մայրուղի), որը կապում է այն Մեխիկո քաղաքի հետ։ Հողերի գրավիչ գները ստեղծեցին շուկայի բումի սկիզբ 1960-ականների կեսերին առաջին բնակարանների վաճառքից անմիջապես հետո, և հաջորդ տասը տարիների ընթացքում կանաչ միջանցքը անհետացավ։ Բացի հիմնական համայնք լինելուց, այն նաև խոշոր առևտրի թաղամաս է եղել 1962 թվականին *Centro Comercial Satélite*-ի բացումից ի վեր։

Տորես դե Սատելիտը կառուցվել է ճարտարապետներ Լուիս Բարագանի և Մատիաս Գյորիցի կողմից՝ նկարիչ Խեսուս Ռեյես Ֆերեյրայի համագործակցությամբ 20-րդ դարի կեսերին: Հինգ քանդակները կազմում են պրիզմաներ, որոնց բարձրությունը տատանվում է երեսունից հիսուներկու մետրի սահմաններում: Դրանք գտնվում են Մեքսիկա նահանգի ամենածանրաբեռնված ճանապարհներից մեկի շրջանաձև երթևեկելի մասում: Դրանք կառուցվել են որպես Մեքսիկայում համաշխարհային մակարդակի դիզայնի ավանգարդի խորհրդանիշներ և որպես Մեծ Մեխիկո քաղաքի Նաուկալպան ընդլայնման «ողջույն»: Տորես դե Սատելիտը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ներառվել է ճարտարապետական ժառանգության ցանկում:
Նաուկալպանի երկրորդ ամենահայտնի տեսարժան վայրը վերջերս քանդվեց։ Տորեո դե Կուատրո Կամինոսը (բառացիորեն՝ «Չորս ճանապարհների ցլամարտի ասպարեզ») կառուցվել է 1940-ական թվականներին՝ նախկինում հասիենդայում։  Տարիների ընթացքում քաղաքը կառուցվել է, և ասպարեզը շրջապատող տարածքը դարձել է տեղական խոշոր տրանսպորտային հանգույց։ Մեխիկո քաղաքի մետրոյի 2-րդ գծի հյուսիսարևմտյան ծայրը ավարտվում է այստեղ՝ մեծ ավտոբուսային կայարանում, որը գտնվում է Տորեոյից ընդամենը մի քանի թաղամաս հեռավորության վրա։ Տորեոյում տասնհինգ տեղական ավտոբուսային երթուղիներ, ինչպես նաև Տոլուկա և արևմուտք տանող այլ վայրեր ավտոբուսներ են հավաքվում այստեղ։ Այս ավտոբուսները խցանում են Ինգենիերոս Միլիտարես, Ռոդոլֆո Գաոնա և Սան Մատեո շրջակա փողոցները։ Այս ասպարեզը գմբեթավոր տանիքով երկար տարիներ քաղաքի խորհրդանիշն էր, բայց 2009 թվականին այս շենքի քանդումը սկսեց տեղ զիջել առևտրային համալիրի համար։ Ավտոբուսային երթուղիների մեծ մասը տեղափոխվել է քանդման և վերակառուցման համար, և տարածքում քննարկվում է ավտոբուսային տերմինալի կառուցումը։ Շենքի կորստից անկախ, Մետրո Կուատրո Կամինոսի խորհրդանիշը կմնա գմբեթի պատկերը։
մինի|Նաուկալի այգի|283x283փքս
Սյուդադ Սատելիտեից և Տորեոյից բացի, այստեղի այլ տեսարժան վայրերից են Սերո Մոկտեսուման, Վիլլա Ալպինան, Կոնդե ի Տլատիլկո Պիրամիդը, քաղաքի կենտրոնում գտնվող Մեխիկայի սրբավայրը և Նաուկալպանի թանգարանը: Գաղութային շրջանի պատմական կառույցներից են Կարակոլեսը, ջրատարը, Սանտա Կրուսի կամուրջը, Լոս Ռեմեդոսի սրբավայրի կամարները, Սան Լուիս Տլատիլկոյի ծխական համայնքը: Քաղաքի կենտրոնում է գտնվում Տլատիլկա մշակույթի թանգարանը: Արենա Նաուկալպանը Նաուկալպանի, Մեքսիկայի նահանգի խոշոր ասպարեզներից մեկն է: Այն վաղուց ի վեր եղել է լուչա լիբրեի տունը և ներկայումս IWRG-ի կենտրոնական ասպարեզն է: Ասպարեզում յուրաքանչյուր հինգշաբթի և կիրակի անցկացվում է «լուչա լիբրեի շոու»: Նաուկալլի այգին զբաղեցնում է քառասուներեք հեկտար տարածք և հանդիսանում է ծառերով և այլ բուսականությամբ լի բնական տարածք: Այնտեղ կան նաև հանգստի և սպորտի հարմարություններ, ինչպիսիք են սահադաշտերը, հեծանվային ուղիները, խաղահրապարակները և Նաուկալլիի կուլտուրայի տունը։ Նաուկալպանի սիմֆոնիկ նվագախումբը պարբերաբար ելույթ է ունենում այստեղ՝ իր սեփական համերգասրահում։

Քաղաքը հյուրընկալում է մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների կամպուսներ։ Colegio de Ciencias y Humanidades Plantel Naucalpan-ը տեխնիկական քոլեջ է, որը կապված է UNAM-ի հետ: Այն բացվել է 1971 թվականին՝ ՄԱԿ-ի գործունեության ապակենտրոնացման շրջանակներում։ Մասնագիտությունների մեծ մասը կապված է գիտության և տեխնիկայի հետ։ Այլ կրթական հաստատություններ, որոնք ունեն հարմարություններ Naucalpan-ում, ներառում են *«Universidad Nuevo Mundo; Universidad de Norteamérica, Colegio en Alta Dirreción Empresarial և Universidad del Valle de Mexico»* համալսարանը: Universidad Autónoma del Estado de México-ն ծրագրում է 2010 թվականին այստեղ կառուցել կամպուս՝ որպես իր ընդլայնման ջանքերի մի մաս:Քաղաքը հյուրընկալում է մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների կամպուսներ։ *Colegio de Ciencias y Humanidades Plantel Naucalpan*-ը տեխնիկական քոլեջ է, որը կապված է UNAM-ի հետ: Այն բացվել է 1971 թվականին՝ ՄԱԿ-ի գործունեության ապակենտրոնացման շրջանակներում։ Մասնագիտությունների մեծ մասը կապված է գիտության և տեխնիկայի հետ։ Այլ կրթական հաստատություններ, որոնք ունեն հարմարություններ Naucalpan-ում, ներառում են Universidad Nuevo Mundo; Universidad de Norteamérica, Colegio en Alta Dirreción Empresarial և Universidad del Valle de Mexico համալսարան: Universidad Autónoma del Estado de México-ն ծրագրում է 2010 թվականին այստեղ կառուցել կամպուս՝ որպես իր ընդլայնման ջանքերի մի մաս:

## Լոս Ռեմեդիոսի Աստվածածին
Նաուկալպան քաղաքի և մունիցիպալիտետի հովանավորուհին Լոս Ռեմեդիոսի կույսն է։ Նա Կույս Մարիամի փոքրիկ պատկեր է՝ 27 սմ բարձրությամբ։ Այս պատկերը սերտորեն կապված է իսպանական նվաճման հետ, մասնավորապես՝ «Նոչե Տրիստե» կամ «Վշտերի գիշեր» անունով հայտնի դրվագի հետ։ Ասում են, որ նա իր մարդկանց տարել է բնիկների կրոնական սրբավայր՝ ացտեկներից փախչելու համար, կանգ առնելով այստեղ՝ Օտումբա գնալու ճանապարհին։ Ավանդության համաձայն, Կորտեսի զինվորներից մեկը՝ Գոնսալո Ռոդրիգես դե Վիլյաֆուերտեն, կրում էր Կույս Մարիամի փոքրիկ պատկեր և թաքցրել նրան մագուեյ բույսերից մեկի տակ՝ հետագայում նրան վերադարձնելու և հարգանքի տուրք մատուցելու համար, եթե ողջ մնա։ Այս տարածքում տեղի ունեցած հետագա ճակատամարտի ժամանակ իսպանացիները հայտնել են, որ տեսել են մի երիտասարդ աղջկա, որը հող էր նետում ացտեկների աչքերի մեջ՝ իսպանացիներին օգնելու համար։ Մեկ այլ լեգենդի համաձայն, այս պատկերը հայտնվել է Սերո դե լոս Պախարոսում, որտեղ 1574 թվականին կառուցվել է մատուռ, որը հետագայում՝ 1628 թվականին, ընդարձակվել է կամարակապ տանիքով և գմբեթով։ Կապված լինելով նվաճման հետ, Կույսի այս պատկերը համարվում է «իսպանական» և հովանավորչություն նրանց և իսպանական սովորույթներ ընդունած բնիկների համար: Նա համարվում է չորս հիմնական ուղղությունների (իր դեպքում՝ արևմուտքի) հետ կապված Կույսերից մեկը՝ Տեպեյակի, Պիեդադի և դե լա Բալայի կույսերի հետ միասին: Չնայած տարածքի համար իր կարևորությանը, այս պատկերը պահվել է Մեխիկո քաղաքի տաճարում մինչև 1810 թվականը: Այդ թվականին նրան տեղափոխեցին Նաուկալպանում գտնվող իր սրբավայր՝ զորավարի հագուստով: Նա հռչակվեց Իսպանիայի հովանավորչուհի և «իսպանական բանակի պահապան»։ Սրա նպատակն էր հակազդել Միգել Իդալգոյի կողմից Գվադալուպեի Կույսի օգտագործմանը որպես իր անկախության շարժման խորհրդանիշ:[1] Այս պատկերը Մեքսիկայում անցկացվող առաջին ամենամյա երթերից մեկի կենտրոնն էր, որը Մեխիկո քաղաքի Սանտա Վերակրուս եկեղեցուց գնաց դեպի Նաուկալպանում գտնվող նրա տնային սրբավայրը: Նրա տոնը դեռևս նշվում է սեպտեմբերի 1-ին։ Այս օրը սրբավայրը առատորեն զարդարված է սպիտակ ծաղիկներով, որոնց թվում է նաև ծաղկաթերթերի գորգը Սան Միգել Արկանջել էսպլանադում։  Այս սրբավայրը գտնվում է ոչ թե քաղաքում, այլ մունիցիպալիտետի լեռնային արևմտյան մասում, որտեղ գտնվում է Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը։ Նրա տոնը նշվում է «Լոս Ապաչես», *«Լոս Մորոս», «Չիչիմեկաս» և «Պաստորցիտա»* պարերով։ 450-ամյակը նշվել է 1990 թվականին։

## Համայնք
մինի|Քաղաքապետարան
ձախից|մինի|Մուտքը Մեխիկոյից Նաուկալպան՝ Պերիֆերիկո պողոտայով|285x285փքս
Քաղաքի այն մասը, որը գտնվում է Նաուկալպան մունիցիպալիտետի տարածքում, գրեթե համաչափ է մունիցիպալիտետին, որտեղ միայն Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը և մի քանի էխիդոներ են մնացել հիմնականում չքաղաքայնացված։ Մունիցիպալիտետը բաղկացած է քաղաքի 233 թաղամասերից, 18 փոքր գյուղերից, 71 բնակելի թաղամասերից և երկու գյուղական բնակարանային թաղամասերից։ Միասին այս բնակավայրերը զբաղեցնում են 149.86 կմ² տարածք։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մեխիկոյի հովտում՝ Մեխիկո քաղաքից հյուսիս-արևելք և Մեքսիկայի նահանգի մայրաքաղաք Տոլուկայից հյուսիս-արևմուտք։ Մունիցիպալիտետը սահմանակից է Ատիսապան դե Սարագոսա, Տլալնեպանտլա դե Բազ, Խիլոցինգո, Ուիշկիլյուկան դե Դեգոլյադո, Խոնակատլան և Լերմա մունիցիպալիտետին՝ արևելքից և հարավ-արևելքից Մեխիկո քաղաքի դաշնային շրջանի հետ։

Ամենաբարձր գագաթներն են Օրգանո և Լա Մալինչե լեռները՝ ծովի մակարդակից 3650 մետր (11980 ոտնաչափ) բարձրության վրա: Այլ նշանակալի բարձրությունների թվում են լա Կանտերան, Էլ Սեդրալը, Սան Խոսելիտոն, Լա Պլանտասիոնը և Պենյա դել Ռայոն: Տարածքով անցնող հիմնական գետերն են Տոտոլինան, Սան Լորենցոն և Լոս Ռեմեդիոսը: Համայնքի ջրամատակարարումը լրացվում է 28 խորը ջրհորներով և ջրատարով, որը ջուր է բերում Լերմա գետից: Այն ունի չափավոր կլիմա՝ ամռանը և վաղ աշնանը անձրևոտ եղանակով: Սառեցման ջերմաստիճանը տեղի է ունենում նոյեմբերից մինչև փետրվար ամիսները, բայց վերջին զգալի ձյունը տեղացել է 1967 թվականին: Քաղաքից դուրս բուսականությունը բաղկացած է փշատերև ծառերից և կաղնիներից, ինչպես նաև պտղատու ծառերի այգիներից, ինչպիսիք են սալորաչիրը, խնձորը և տանձը: Վայրի բնության մեծ մասը բաղկացած է փոքր կաթնասուններից, ինչպիսիք են սկյուռները և օպոսումները, ինչպես նաև փոքր սողուններից և թռչուններից: Այնուամենայնիվ, անտառահատումը լուրջ խնդիր էր: Կան ութ էխիդո, որոնցից հինգը նախատեսված են գյուղատնտեսության համար, իսկ մնացածը՝ այլ գործունեության համար: Գյուղատնտեսական արտադրությունը ներառում է կենդանիների կեր, գարի, լոբի, եգիպտացորեն, ցորեն, ավոկադո, դեղձ և կակտուսի պտուղներ: Անասնապահությունը ներառում է խոշոր եղջերավոր անասուններ, խոզեր, ոչխարներ և ընտանի թռչուններ: Կար նաև որոշակի իշխանի բուծում: Այստեղ դեռևս արդյունահանվում են շինարարական քարեր, ավազ և խճաքար: Այնուամենայնիվ, մունիցիպալիտետի տնտեսական գործունեության ճնշող մեծամասնությունը կազմում են քաղաքում արդյունաբերությունն ու առևտուրը:[1] Մունիցիպալիտետի հիմնական չքաղաքայնացված տարածքը Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկն է, որը գտնվում է ծայր արևմուտքում: Այս պարկը հիմնադրվել է 1938 թվականին դաշնային կառավարության կողմից հրամանագրերով՝ 400 հեկտար մակերեսով: Դրա սահմաններում է գտնվում Լոս Ռեմեդիոսի Կույսի սրբավայրը՝ գաղութային դարաշրջանի ջրատար և նախահիսպանական հնագիտական գոտի՝ Չիչիմեկա տաճարով: Այս բոլորը գտնվում են Սերո Մոկտեսումա կոչվող լեռան մեջ և շրջակայքում: Այս վայրը ացտեկական աստղադիտարան էր և նաև ենթադրվում է, որ այնտեղ է հանգստացել Կորտեսը և նրա մարդիկ Տենոչտիտլանից փախչելուց հետո:

Ջրատարը 500 մետր երկարություն ունի և բաղկացած է հիսուն կամարներից, որոնց բարձրությունը 16 մետր է և գետնի մեջ ձգվում է 1.7 մետր: Առաջին աստիճանը կառուցվել է 1616 թվականին փոխարքա Դիեգո Ֆերնանդես դե Կորդոբայի օրոք՝ Սան Ֆրանցիսկո Չիմալպա գյուղի աղբյուրից Լոս Ռեմեդիոսի սրբավայր ջուր բերելու նպատակով: Այս ջուրը նաև օգտագործվել է Սան Բարտոլոմեո, Սանտա Մարիա Նատիվիտաս և Սանտա Կրուս գյուղերի դաշտերը ոռոգելու համար: Ջրատարը հիմնականում պատրաստված է կավե խողովակներից՝ օդը դուրս մղելու համար նախատեսված երկու մեծ պարուրաձև աշտարակներով: Այս աշտարակները շրջապատում են Լոս Ռեմեդիոսի Աստվածածնի սրբավայրը և կոչվում են *«Կարակոլներ»* (խխունջներ): 1764 թվականին այս համակարգի մատակարարած ջրի քանակը այլևս բավարար չէր, և փոխարքա Խոակին դե Մոնսերատը կառուցեց կամարակապ համակարգը, որն ավարտվեց 1765 թվականին: Ի վերջո, այս համակարգը չէր կարողանում ջուր մատակարարել և դարձավ պարզապես ճարտարապետական հուշարձան: Այգու սկզբնական մակերեսի յոթանասունհինգ տոկոսն այժմ ունի անօրինական բնակավայրեր, այդ թվում՝ տեղական իշխանությունների կողմից թույլատրված բնակավայրեր: Չնայած այս բնակավայրերը կարող են բռնագրավվել և ոչնչացվել դաշնային օրենքի համաձայն, դա տեղի չի ունեցել: *«Profepa»* դաշնային բնապահպանական գործակալությունը բողոքներ է ստացել այգու տարածք վերջերս կատարված ներխուժումների վերաբերյալ, որոնց արդյունքում տասնյակ ծառեր են հատվել: Գործակալությունը արձագանքել է գաղութային դարաշրջանի ջրատարի մոտ երկու ենթաբաժանմունքներ կառուցելու կառուցապատողի ծրագրերի ստուգումներով՝ ստուգելու համար, թե արդյոք հողը մասնավոր է, թե հանրային: Դրա պատճառներից մեկն այն է, որ այգում բացակայում են պահպանման ծրագրեր, ցանկապատեր և զարգացման ջանքերը կանխելու այլ միջոցներ: Անօրինական բնակավայրերն ու զարգացումը ազդել են նաև այգուն հարակից էջիդո հողերի վրա: Սա և այն փաստը, որ բնակարանաշինությունն այժմ սկսում է ներխուժել հնագիտական գոտի, հանգեցրել է հարևան համայնքների կազմակերպությունների ներգրավմանը բողոքի ակցիաներին:

### Քաղաքներ և գյուղեր
աջից|մինի|Սան Ֆրանցիսկո Չիմալպա գյուղ|321x321փքս
Ամենամեծ բնակավայրերն (քաղաքներ և գյուղեր) են՝

## Էկոնոմիկա
Նաուկալպանը երկրի ամենահզոր մունիցիպալիտետներից մեկն է. Մեխիկո քաղաքին հարող տարածքում կան բազմաթիվ փոքր և միջին բիզնեսներ, ինչպիսիք են դեղագործական լաբորատորիաները, պահեստամասերի բիզնեսները, քիմիական արտադրանքի և տեքստիլ արտադրության գործարանները: Առևտրի և ծառայությունների ոլորտը կարևոր է, վերջին 40 տարիների ընթացքում այն աճել է: Դրա ծաղկումը սկսվել է 1971 թվականին *Plaza Satélite* առևտրի կենտրոնի բացմամբ: 2007 թվականին կառուցվել է ևս մեկ առևտրի կենտրոն՝ *La Cúspide Sky Mal*l-ը: Մեքսիկա նահանգում հարստության բաշխման վերաբերյալ Ռեյես-Բարետո-Ռոդրիգեսի (2007) ուսումնասիրության համաձայն՝ Նաուկալպան դե Խուարեսը 2000 թվականին բավարար հարստություն է ստեղծել իր քաղաքացիների կարիքները երկու անգամ հոգալու համար, ի տարբերություն այլ մունիցիպալիտետների, որոնք տարեկան ստեղծում են իրենց քաղաքացիների կարիքների միայն մեկ երրորդը: Նաուկալպանը և նրա հարևան Էկատեպեկը բնակեցնում են Մեքսիկա նահանգի բնակչության 19%-ը և երկուսն էլ արտադրում են նահանգի եկամտի մի փոքր ավելին, քան 22%-ը:

## Քույր քաղաքներ

## Աշխարհագրություն
### Կլիմա
Օվկիանոսային կլիմայի մերձարևադարձային բարձրլեռնային բազմազանությունը գոյություն ունի աշխարհի բարձրադիր մասերում, որոնք գտնվում են կա՛մ արևադարձային, կա՛մ մերձարևադարձային գոտիներում, չնայած այն սովորաբար հանդիպում է որոշ արևադարձային երկրների լեռնային վայրերում: Այս կլիմայի համար Կյոպպենի կլիմայի դասակարգման ենթատիպը «Cwb» է (օվկիանոսային մերձարևադարձային բարձրլեռնային կլիմա)։

## Կրթություն
Քոլեջներ և համալսարաններ.

* Բարձրագույն ուսումնասիրությունների դպրոց (FES) Ակատլան *(Facultad de Estudios Superiores Acatlán)* Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարան
* Գիտության և հումանիտար քոլեջ Naucalpan campus *(Colegio de Ciencias y Humanidades plantel Naucalpan*) Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ayuntamiento de Naucalpan de Juárez Official website
*  www.naucalpan.org Naucalpan City Portal
*  https://web.archive.org/web/20080308220907/http://www.laluzysombra.com/ La luz y sombra local magazine by Guasco Telecom.
* Vivir Aquí  Naucalpan local newspaper
* El mejor portal de Ciudad Satélite, Restaurantes, Servicios, Compras y más... 
* ''satelandia.com'', restaurantes, bares, antros, gimnasios y más
* Bizarro Radio, Online Radio Station from Satélite

Կատեգորիա:Մեխիկո