open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յոմ Կիպուր

մինի|«Յոմ Կիպուրին հրեաներն աղոթում են սինագոգում»
Նկարի հեղինակ՝ Մորիսի Գոթլիեբ
**Յոմ Կիպուր** (եբրայերեն՝ יוֹם כִּיפּוּר‎), հայտնի է նաև «Քավության օր» անվամբ, Հուդայիզմում համարվում է տարվա ամենասուրբ օրը։ Կենտրոնական թեմաներն են քավությունն ու ապաշխարությունը։ Հրեաներն այն տոնում են մոտ 25-ժամյա ծոմապահությամբ և շարունակական աղոթքներով՝ օրվա ժամանակի մեծ մասն անցկացնելով սինագոգում, հոգևոր ծառայություններ մատուցելով։

## Ռոշ Հաշանա և Յոմ Կիպուր
Յոմ Կիպուրը թիշրեյ ամսվա 10-րդ օրն է և համարվում է Շաբաթների շաբաթ։ Ռոշ Հաշանան, որը Թորայում կոչվում է *Յոմ Թերուա*, ըստ հրեական օրացույցի՝ համարվում է առաջին ամսվա առաջին օրը։ Այս օրն Աստծուց մեղքերի թողություն են խնդրում։ Յոմ Կիպուրը հրեական օրացույցում համարվում է «Կարևոր սուրբ օրեր» կամ Յամիմ Նորայիմ (Ցասման օրեր), որը սկսվում է Ռոշ Հաշանայով։

## Սուրբգրյան ընթերցումներ
Ըստ հրեական ավանդույթի՝ Աստված ամեն մի անձի ճակատագիրը գալիք տարվա համար գրում է Կյանքի գրքում և սպասում, մինչև որ Յոմ Կիպուրը «կկնքի» դատավճիռը։ Ցասման օրերի ընթացքում հրեան փորձում է բարելավել իր վարքն ու Աստծո առջև թողություն խնդրել իր և այլոց հանդեպ գործած մեղքերի համար և հուսով է, որ Աստված կների իրեն։

## Աղոթքի քանակներ
Սովորական օրերին հավատացյալ կյանքով ապրող հրեաներն օրվա մեջ աղոթում են երեք անգամ` հետևյալ անվանումներով. *Շախարիթ* կամ առավոտյան աղոթք, *Մինխա* կամ ցերեկային աղոթք և *Մաարիվ* կամ երեկոյան աղոթք։ Յոմ Կիպուրն օրվա մեջ ունի աղոթքի համար նախատեսված հինգ ժամ՝ վերոգրյալին ավելացնելով *Մուսաֆն* ու *Նեիլան*։ Հրեաներն այս տոնի ընթացքում ապաշխարում են հանրային կամ մասնավոր վայրում։ Այս թվին ավելանում է նաև րաբուննապետին կամ կոհեն գադոլին ուղղված աղոթքը Երուսաղեմի Սուրբ տաճարում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հուդայականություն
Պավել Վեյնբերգ

**Պավել Իսաևիչ Վեյնբերգ** (), ռուս գրող, հումորիստ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է նոտարի ընտանիքում, ծնողներն էին երկրորդ գիլդիայի վաճառական Իսա Սեմենովիչ (Վոլֆովիչ) Վեյնբերգը (1791-1865) և Ռոզա Աբրամովնա Վեյնբերգը։ Ծնողներն ունենալով հրեական ծագում, 1830 թվականին ընդունել են ուղղափառությունը։ Սովորել է Օդեսայի 2-րդ գիմնազիայում։ Նա ծառայել է երկաթգծի վրա, խաղացել Օդեսայի ռուսական թատրոնում՝ Ն.Կ. Միլոսլավսկու խմբում։ 1860-ական թվականների վերջերին հանդես եկավ հրեական, ռուսական, հայկական կյանքի ընթերցող և պատմող։ Նա թողարկեց մի շարք հավաքածուներ՝ տեսարանների, անեկդոտների, պատմությունների հավաքածուների շարք։ 1880 թվականին ընդունվեց Ալեքսանդրյան թատրոնի խմբում։ Փոքրիկ դերեր խաղալուց հետո, մի քանի տարի անց դուրս եկավ թատրոնից։ Շրջագայեց, հաջողությամբ խաղաց իր տեսարանները։ 1891 թվականին լուրջ հիվանդության պատճառով գամվեց մահճակալին։

## Գրական գործունեություն
Իր խաղացանկից տեսարաններ և անեկդոտնոր է տպագրել «Զվարճանք» և այլ հումորային ամսագրերում։ 1870 թվականին նա թողարկեց «Տեսարաններ հրեական կյանքից» առանձին հրատարակությունը։ Չնայած հավաքածուն բացասական քննադատության արժանացավ, սակայն 20-րդ դարի սկզբին հաջողություն ունեցավ և դիմակայեց 8 հրատարակության։ Թողարկեց «Նոր տեսարաններ և անեկդոտներ հրեական, հայկական, հունական, գերմանական և ռուսական կյանքից» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1880), «Նոր պատմություններ և տեսարաններ» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1886), «Պատմությունների և տեսարանների ամբողջական հավաքածու» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1896):

## Ընտանիք
Դերասանի հայրը դրամատուրգ և բանաստեղծ գրող Պավել Պավլովիչ Վեյնբերգն է, բանաստեղծ Պետրա Իսաևիչի Վեյնբերգի եղբայրը, կոմպոզիտոր Յակով Վլադիմիրի Վեյնբերգի և ֆիզիկոս Բորիս Պետրովիչ Վեյնբերգի հորեղբայրը։
Պ. Ի. Վեյնբերգի եղբայրը՝ իրավաբան, ուսանողական քարտուղար Յակով Իսաևիչ Վեյնբերգը ամուսնացած էր կոմպոզիտոր Անտոն Գրիգորևիչ Ռուբինշտեյնի քրոջ՝ Լյուբով Գրիգորևնա Վեյնբերգի հետ, նրանց դուստրը՝ Նադեժդա Յակովլևնա Շվեդովան (1852-1892)(մանկագիր եւ մանկավարժ) ամուսնացած էր Նովոռոսիսկի համալսարանի ֆիզիկոս և ռեկտոր Ֆ.Ն. Շվեդովի հետ։
Մյուս եղբայրը` Սիմոն Իսաևիչ Վեյնբերգը (1835-?) երրորդ գիլդիայի վաճառական էր, նրա թոռն էր բանաստեղծ Գեորգի Ադամովը։ Քույրը՝ Աննա Իսաևնա Վեյնբերգը (1827—?), 1861 թվականին ամուսնացավ Օդեսայի քաղաքային բժիշկ Դմիտրի Միխայլովիչ Լևենսոնի հետ (1830-1883 թթ., Նրա եղբոր` Ս.Մ. Լևենսոնի թոռը` բանաստեղծ Կորնե Չուկովսկին էր):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Русские писатели. 1800 — 1917. Биографический словарь. Т. 1: А — Г. Москва: Большая российская энциклопедия, 1989. С. 401.
* *Лев Бердников* Братья-антиподы. Пётр и Павел Вейнберги

Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հումորիստներ
Նիսորիա

**Նիսսորիա** () համայնք Իտալիայում, մտնում է Սիցիլիա գավառի մեջ, Էննա կենտրոնին է կցված վարչականորեն։

Բնակչությունը կազմում է 3015 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 49մարդ/կմ2։ Զբաղեցնում է 61 կմ2 տարածք, Փոստային ինդեքս՝ 94010, հեռախոսային կոդ՝ 0935:

Քաղաքի պատմությունը կապված է երկու առանձին տարածքների հետ. արևային սարահարթից, որտեղ այժմ քաղաքի կենտրոնն է տեղադրված, և ծայրամասից, որը կոչվում է Տորրե և որտեղ 6-րդ դարից ի վեր հնագույն քաղաք Նուսիրան է գտնվում՝ հիմնված արևելքից ներգաղթածների կողմից, որոնք իրենց հետ Գրիգոր Լուսավորչի հավատքն էին բերել Հայաստանից։ Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչին մինչև 1855 թվ.-ը համարել են Նիսսորիայի հովանավորը։

13-րդ դարում պաշտպանողական փլատակների կառուցումը և 1953 թվ.-ին երևան եկած ոսկե բյուզանդական զարդարանքները(6-7-րդ դարեր) հաստատում են այս տարածքի հայտնիությունը և արժեքը։

Քաղաքը 861 թվ.-ին արաբների կողմից գրավված է եղել։ Գրաֆ Ռոջերը քաղաքը նվիրել է եպիսկոպոս Տրոինին, հետագայում 1095-1096 թթ.-ին պատկանել է եպիսկոպոս Մեսսինին։ Ֆրիդրիխ 2-րդը սրբերին հակառակ տարածքը կիսել է 24 մասի և հաստատել է բարոնների կառավարումը։ Այս ժամանակներից Նուսիրայի (Nysira) տարածքը ստացել է Նոբիլ Բարոնիա (Nobile Baronia) անունը, որտեղից էլ գալիս է ժամանակակից անունը՝ Նիսսորիա (Nissoria):

1746 թվ.-ին Ֆրանչեսկո Ռոդրիգո Մոնկադա Վենտիմիլիա Արագոնան, արքայազն Պատերնոն տեղափոխեցին քաղաքը այն տեղում, որտեղ այժմ գտնվում է։

#### Տեսարժան վայրեր

Սբ. Իոսիֆի գլխավոր եկեղեցի

Հիմնվել է 1746 թվ.-ին, երբ արքայազն Պատերնոն որոշեց փոքրիկ գյուղ Նիսսորիան տեղափոխել նոր վայր և հիմնեց քաղաքը եկեղեցու շուրջը։ Մինչև մեր օրերը քաղաքի հատակագիծը չի փոփոխել։ Սկզբում եկեղեցին մեկ ոչ մեծ նավից էր բաղկացած։ Հետագայում ընդլայնվեց և ավելացվեցին մի քանի կոյմնակի նավեր։ 19-րդ դարի կեսերին քաղաքի հովանավոր է դառնում սբ. Իոսիֆը։ 20-րդ դարի սկզբին Բուռն Ուրբաթ օրը վանահայրը դարձձել է ծխականներին՝ խնդրանքով, որ եկեղեցու զոհասեղանի մասը վերանորոգվի։ Նվիրաբերումները, որոնք հիմնականում ոսկեզօծ զարդարանքներ էին, Ֆրանսիացի վարպետ Ֆորնազյեին կատարված էին ոսկե խճանկարով։ Եկեղեցու ինտերիերը զարդարված էր Էլիո Ռոմանոյի հրաշալի որմնանկարներով։

Գեղջկական խավի էթնո-մարդաբանական թանգարան

Թանգարանի համալիրը չորս մասից է բաղկացած.

-թանգարանի մուտքի սկզբում՝ «սեպտեմբերի 11» այգի

-պարտեզ՝ ստեղծված և ղեկավարված տեղական ավանդույթներով

-էթնո-մարդաբանական թանգարան իր ցուցադրանմուշներով

-մուլտիմեդիայի սրահ ֆիլմերի ցուցադրման համար և ինֆորմացիոն կենտրոն Pro Loco

Նիսսորիայի թանգարանը գտնվում է Լուիջի Ստուրցոյի անվան դպրոցի ետևում, զբաղեցնում է 800 մ2 տարածք։ Մի քանի սրահներ պատմում են գյուղական կյանքի մասին։ Ներկայացված է հողագործների գործիքները, տնային սպասքը։ Տիպիկ 20-րդ դարի գյուղական կյանքի վեակառուցումն է տրված։ Ցուցադրանմուշները համադրված են լուսանկարիչ Բենիտո Սալամոնեի աշխատանքներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հայաստան-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիր (ՀԸԳՀ)

**Հայաստան-Եվրոպական Միություն համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիր (ՀԸԳՀ)** (), 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին Բրյուսելում Հայաստանի և Եվրոպական Միության միջև ստորագրված համաձայնագիր։

2018 թվականի ապրիլի 18-ին Հայաստանի խորհրդարանը միաձայն վավերացրեց Հայաստանի և Եվրոպական Միության միջև «Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության մասին» համաձայնագիրը։

## Ստորագրողներ
Պայմանագիրը ստորագրվել է 2017 թվականին ԵՄ Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովի շրջանակներում։ Հայաստանի կողմից պայմանագիրը ստորագրել է Հայաստանի ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը, իսկ ԵՄ կողմից՝ ԵՄ արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ Ֆեդերիկա Մոգերինին։ Ստորագրման արարողությանը ներկա էին նաև Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը և Եվրոպայի Խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը։

## Արձագանք
Հատկանշական է, որ 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին նախատեսված պայմանագրի ստորագրումից առաջ Հայաստանի ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի հրավերով Հայաստան էր այց կատարել ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը, ում ընդունել էր նաև Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը։ Նոյեմբերի 21-ին տեղի են ունեցել Էդվարդ Նալբանդյանի և Սերգեյ Լավրովի բանակցությունները, որոնց արդյունքներով նախարարները հանդես են եկել համատեղ մամուլի ասուլիսով։ Նույն օրը Էդվարդ Նալբանդյանն ու Սերգեյ Լավրովը Հայաստանի Ազգային պատկերասրահում բացել են Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակին նվիրված պատմական լուսանկարների և փաստաթղթերի «Հայաստան-Ռուսաստան. դարերով ստուգված բարեկամություն» խորագրով ցուցահանդեսը։

Անդրադառնալով Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրին, նոյեմբերի 24-ին Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպան Իվան Վոլինկինը կարծիք է հայտնել, որ «Հայաստանն ինքնիշխան պետություն է և իրավունք ունի մասնակցելու ցանկացած պայմանագրի և միավորման, որոնք չեն հակասում նախկինում ստանձնած պարտավորություններին»։ Միաժամանակ նա ավելացրել է, որ «Հայաստանի անվտանգությունն ապահովելու հարցում ԵՄ-ն չի կարող փոխարինել Ռուսաստանին»։

## Վավերացում անդամ երկրների և Հայաստանի միջև

## Տես նաև
* Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի և Եվրամիության համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիր
* Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement between the European Union and the European Atomic Energy Community and their Member States, of the one part and the Republic of Armenia, of the other part

Կատեգորիա:2017 Եվրոպական միությունում
Կատեգորիա:2017 Հայաստանում
Կատեգորիա:2017 կնքված պայմանագրեր
Կատեգորիա:2017 նոյեմբերի իրադարձություններ Հայաստանում
Կատեգորիա:2017 պայմանագրեր
Կատեգորիա:Եվրոպական ինեգրացիա
Կատեգորիա:Եվրոպական միության պայմանագրեր և հռչակագրեր
Կատեգորիա:Հայաստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր
Ահաբեկչություն Բիր ալ Աբեդում

**Ահաբեկչություն Բիր ալ Աբեդում**, ահաբեկչական հարձակում, որը տեղի է ունեցել 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին Եգիպտոսի Հյուսիսային Սինայ նահանգի Բիր ալ Աբեդ բնակավայրի սուֆիստական մզկիթի վրա։ Ահաբեկչությունը տեղի է ունեցել Էլ Արիշ քաղաքից 40 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Պայթյունի և դրան հաջորդած փոխհրաձգության արդյունքում զոհվել է ավելի քան 270 մարդ, ևս 130-ը ստացել են տարբեր աստիճանի վնասվածքներ։ Այս ահաբեկչությունը դարձել է ժամանակակից Եգիպտոսի պատմության ամենախոշոր ահաբեկչությունը։

## Հարձակում
Տեղական ԶԼՄ-ների տվյալներով, ահաբեկիչները, ովքեր մոտեցել էին մզկիթին չորս արագագնացներով, պայթեցրել են ռումբերը, այնուհետև կրակ բացել սուֆիստական մզկիթում ողջ մնացած հավատացյալների ուղղությամբ։ Ահաբեկիչները կրակ են բացել նաև ահաբեկչության վայր ժամանած շտապ օգնության ավտոմեքենաների ուղղությամբ։

## Զոհեր
2017 թվականի նոյեմբերի 25-ի տվյալներով հարձակման արդյունքում զոհվածների թիվը հասել է 270-ի, ավելի քան 130 մարդ վիրավորվել է։ Ոստիկանությունը հայտարարել է, որ տուժածներին տեղափոխել են տեղի հիվանդանոցներ, քանի որ երկրի զինված ուժերը արգելափակել են բնակավայրից դուրս եկող բոլոր ճանապարհները։

## Արձագանք
Հարձակումից հետո Եգիպտոսում հայտարարվել է եռօրյա ազգային սուգ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 Եգիպտոսում
Կատեգորիա:2017 զանգվածային սպանություններ
Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ Եգիպտոսում
Գեղարվեստի ազգային թանգարան (Սանտյագո)

**Չիլիի գեղարվեստի ազգային թանգարան** (), գեղարվեստի ազգային թանգարան Չիլիի մայրաքաղաք Սանտյագոյում։

## Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 1880 թվականի սեպտեմբերի 18-ին «Ազգային արվեստի թանգարան» անվամբ և համարվում է Հարավային Ամերիկայի հնագույն թանգարանը։ 1910 թվականից տեղակայված է իր համար կառուցված պալատում, որը գտնվում է Չիլիի Ֆորեստալ զբոսայգում։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է Չիլիի անկախության 100-ամյակի առթիվ ֆրանս-չիլիացի ճարտարապետ Էմիլ Ժեքուրի նախագծով։ 1976 թվականի ապրիլին թանգարանի շենքը ճանաչվել է որպես Չիլիի պատմական հուշարձան։ 1985 թվականի երկրաշարժի հետևանքով թանգարանը լուրջ վնասներ է կրել։ Շենքի վերանորոգումը տևել է երեք տարի։
Թանգարանի հավաքածուում ներառված է շուրջ երեք հազար ցուցանմուշ, այդ թվում՝ նկարներ, քանդակներ, գծագրեր և փորագրություններ։ Այստեղ հիմնականում Չիլիի արվեստագետների ստեղծագործություններն են, այդ թվում՝ Պեդրո Լիրան, Ալֆրեդո Վալենսուելա Պուելման, Կոսմե Սան Մարտին, Ալբերտո Վալենսուելա Լյանոսը և Ալեխանդրո Սիկարելին։
Միևնույն ժամանակ թանգարանն ունի արտասահմանյան հայտնի վարպետների, այդ թվում` իսպանացի նկարիչներ Ֆրանսիսկո Սուրբարանի և Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոյի, ֆրանսիացի նկարիչներ Կամիլ Պիսսարոյի, Ժան Բատիստ Կամիլ Կորոյի, Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյիի, քանդակագործներ Օգյուստ Ռոդենի և Էմիլ Անտուան Բուրդելի ստեղծագործությունների զգալի հավաքածու։

Հավաքածուի իտալական մասում ներառված են մոտ 60 կտավներ, որոնց մեծ մասը ստեղծվել է 19-րդ դարի կեսերին և 20-րդ դարի սկզբում ընկած ժամանակահատվածում (Պիետրո Գաբրինի, Ջովանի Բոլդինի)։

Թանգարանի հավաքածուն ներառում է նաև մի քանի ստեղծագործություններ ֆլամանդացի և հոլանդացի նկարիչներից, այդ թվում՝ Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի, Յակոբ Յորդանսի, Կոռնելիս դե Վոսի, Ալբերտ Կեյպի, Յան Վիլդենսի և Ադրիան վան Օստադեի ստեղծագործություններից։

Թանգարանում են գտնվում նաև 46 կակեմոնոյի մի փոքր հավաքածու (թանաքով կամ ակվարելով ստեղծված մագաղաթ), որոնք 1968 թվականին թանգարանին է նվիրաբերել չինական դեսպանատունը, 15 ֆիգուրներ Աֆրիկայից և 27 ճապոնական գրավյուրներ։

## Պատկերասրահ

Bartolomé Esteban Murillo - Virgen con el Niño.jpg|Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյո, «Մադոննան մանկան հետ»
Camille Pissarro - Los sauces en invierno, Eragny, c. 1890.jpg|Կամիլ Պիսսարո, «Ուռիները ձմռանը», 1891
"La lección de geografía".jpg|Ալֆրեդո Վալենսուելա Պուելմա, «Աշխարհագրության դաս»
Alfredo Valenzuela Puelma - Coquetería.jpg|Ալֆրեդո Վալենսուելա Պուելմա, «Կոկետություն»
Alejandro Cicarelli - El Árbol Seco.jpg|Ալեխանդրո Սիկարելլի,«Չոր ծառ»
Alejandro Cicarelli - Filoctetes Abandonado.jpg|Ալեխանդրո Սիկարելլի, «Լքված Ֆիլոկտետ»
Pedro Lira - Carta de amor.jpg|Պեդրո Լիրա, «Սիրային նամակ»
Pedro Lira - Paisaje, 1871.jpg|Պեդրո Լիրա, «Բնանկար», 1871
Cosme San Martín La lectura.jpg|Կոսմե Սան-Մարտին, «Ընթերցում», 1874
"Paisaje de cordillera".jpg|Ալբերտո Վալենսուելա Լյանոս, «Լեռնային բնանկար», մոտ. 1901
Alberto Valenzuela Llanos - Paisaje (Lo contador).jpg|Ալբերտո Վալենսուելա Լյանոս, «Բնանկար»


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գեղարվեստի ազգային թանգարան
* Virtual Tour in 360° view of Museo Nacional de Bellas Artes | Flip360

Կատեգորիա:Չիլիի թանգարաններ
Կատեգորիա:1880 հիմնադրումներ Չիլիում
Կատեգորիա:Ազգային պատկերասրահներ
Կատեգորիա:1880 հիմնադրված թանգարաններ
Ցիստինուրիա

**Ցիստինուրիա**, առաջին խմբի տուբուլոպատիայով հիվանդ մարդկանց ժառանգական հիվանդություն, ժառանգվում է աուտոսոմ-ռեցեսիվ ճանապարհով։ Ցիստինուրիայի բոլոր տիպերը զարգանում են SLC3A1 գենի մուտացիայի դեպքում։ Հանդիպում է 1:20000 հաճախականությամբ։

## Պաթոգենեզ
Հիվանդության հիմքում ընկած է ցիստինի տեղաշարժման խանգարումը դեպի բարակ աղիքի և երիկամային դարպասների լորձաթաղանթ։ Կա 3 տեսակի ցիստինուրիա.
* 1 տեսակ՝ ցիստինի տեղաշարժման և դիամինոմոնոկարբոնային ամինաթթուների բացակայությունը աղիքներում։
* 2 տեսակ՝ ցիստինի տեղաշարժման 50 %-ով նվազում և դիամինոմոնոկարբոնային ամինաթթուների լրիվ բացակայությունը աղիքներում ու երիկամներում։
* 3 տեսակ՝ աղիքներում նրանց նորմալ ներծծման ժամանակ այդ ամինաթթուների տեղաշարժման նվազումը դեպի երիկամներ։

## Կլինիկա
Հաճախ կլինիկական ախտանիշերը սկսում են հայտնվել 10-20 տարեկանում։ Ախտանիշներն են՝ ցավ որովայնի շրջանում, երիկամների ծակծկոցների նոպաներ, ուռոդինամիկայի խանգարում, արտերիալ հիպերտենզիա, ֆիզիկական թերզարգացում։ Հետազոտության ժամանակ կարող է հայտնաբերվել՝ ցիստինի բյուրեղներ մեզում, մեզի քրոմատոգրաֆիայի ժամանակ ամինոացիդուրիայի հայտնաբերում։

## Ախտորոշում և դիֆերենցիալ ախտորոշում
Ախտորոշում կարող են տալ միայն արյունում և մեզում ցիստինի բավարար քանակի ժամանակ։ Ցիստինուրիան դիֆերենցում են պիելոնեֆրիտով, ինտերստիացիալ նեֆրիտով, նեֆրոլիտիազով, ամինոացիդուրիայով, երիկամների քրոնիկ անբավարարությամբ։

## Բուժում
Նշանակում են ակտիվ ռեժիմ, դիետան՝ կարտոֆիլային, սահմանափակելով ծծումբ պարունակող սպիտակուցները, մեթիոնի քանակությունը ուտելիքում։ Ավելացնում են խմելու ռեժիմը, պետք է լինի նաև ալկալիական խմիչքներ (մեզում рН-ի քանակը պետք է պահպանվի 7,5 մակարդակի վրա)։

## Գրականություն
# Մ. Ս. Իգնատովա և Յ. Ե. Վելտիշև, Մանկական նեֆրոլոգիա, 1989
# Մ. Վ. Էրման, Մանկահասակների նեֆրոլոգիա սխեմաներով և աղյուսակներով, 1997
# Ե. Վ. Տուշ, Ռախիտ և ռախիտանման հիվանդություններ, 2007

## Արտաքին հղումներ
* Ցիստինուրիա 
* Ցիստինուրիայի թերապիա 
* Ցիստինուրիայով հիվանդների աջակցման կայք  
* Ցիստինուրիայով հիվանդների միջազգային համայնք 

Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ
Ադիլոն Բարո

**Ադիլոն Բարո** (), ամբողջական անունը՝ Իասինտ Կամիլ Ադիլոն Բարո, ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ, ով 1848 թվականի դեկտեմբերի 20-ից մինչև 1849 թվականի հոկտեմբերի 31-ը եղել է վարչապետ։

## Կենսագրություն
Ադիոն Բարոն ծնվել է 1791 թվականի հուլիսի 19-ին Վիլֆոր քաղաքում։

Մինչև 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությունը փաստաբանի որակավորմամբ աշխատել է Փարիզի վճռաբեկ դատարանում։
 
1827 թվականից ի վեր նա եղել է հասարակության հայտնի և ազդեցիկ անդամ, իսկ հետագայում դարձավ «Aide-toi et le ciel t’aidera»-ի նախագահ։ Հեղափոխության ժամանակ նա աշխույժ մասնակցեց Դեմոկրատական կուսակցության հետապնդումներին։

Լուի Ֆիլիպ I օրոք զբաղեցրել է Օ դը Սենի բաժնի թաղապետի պաշտոն, սակայն դա տևել է ընդամենը կես տարի։ Այդ պահից ի վեր նա իր քաղաքական գործունեությունը կենտրոնացած էր բացառապես Ֆրանսիայի խորհրդարանում։ Ընդդիմության գլխին կանգնած նա մինչև 1848 թվականը մասնակցել է խորհրդարանական բանավեճերին։

Նա հրաժարվել է բիզնեսից և շարունակել իր խորհրդարանական գործունեութունը՝ որպես հիմնադիր և օրենսդիր ժողովի անդամ։
 
Երբ ձևավորվեց Նապոլեոնի առաջին նախարարությունը, 1848 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նշանակված նախագահ և արդարադատության նախարար Բարոն սահմանափակեց մամուլի ազատությունը։ 1849 թվականի հոկտեմբերի 31-ին նա ստիպված հրաժարական տվեց, իսկ 1851 թվականի դեկտեմբերի 2-ին նա վերջապես հեռացավ քաղաքականությունից։
 
Այնուամենայնիվ, 1872 թվականի հուլիսի 27-ի հրամանագրով նշանակվեց փոխնախագահ։
  
Նա մահացել է 1873 թվականի օգոստոսի 6-ին Փարիզի Բուժիվալ արվարձանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Կիմ Մին Գյու

**Կիմ Մին Գյու** (հանգըլ՝ 김민규, հանջա՝ 金珉奎, կորեերենի նոր ռոմանականացում՝ Kim Min Gue, ), հարավկորեացի դերասան։ 2017 թվականի աշնանից նկարահանվում է հարավկորեական «Սա մեր առաջին կյանքն է» հեռուստասերիալում։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսային սերիալներ

### Ֆիլմեր

### Վեբ-դորամաներ

### TV Show

## Արտաքին հղումներ
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ռոմանտիկություն

**Ռոմանտիկություն**, տարբեր գործոնների համադրություն, ինչպիսիք են գաղափարները, զգացմունքները, հույզերը, կյանքի պայմանները, որոնք միասին ստեղծում են էմոցիոնալ աշխարհահայացք։

Բացի դրանից ռոմանտիկությունը կարելի է ընկալել որպես կյանքի ձև, որը բնութագրվում է լավատեսությամբ, ալտրուիզմով, դրական  հույզերով, լավ զգացումներով, մարդկանց հանդեպ լավ վերաբերմունքով և արժեքների խոստովանությամբ, որոնք հակասում են «գորշ օրերին», նյութական արժեքներին, պրագմատիզմին, ինչպես նաև քաղաքական գործունեությանը։ Ռոմանտիկությունը կապված է իդեալական հարաբերությունների հետ։
 
Ռոմանտիկությունը կարող է բնութագրել հոգևոր աճի, լիրիկական դատոողությունների և գործողությունների ներկայության դրամատիկ մոտիվները։ Ռոմանտիկությունը կամ ռոմանտիկ հարաբերությունները որպես կանոն առաջանում են միայն որոշ իրավիճակներում, երբ մարդկանց վրա արտաքին աշխարհի ազդեցությունը հավասարակշռված է, իսկ առաջին պլան են մղվում հարաբերությունները և միմյանց հանդեպ առաջանում է կապվածություն։

Ռոմանտիկ հասկացությունն  առաջացել է XVII դարի կեսերին Անգլիայում։ Սկզբում այն բնութագրում էր ժողովրդական պոեզիան լցված լիրիկական մոտիվներով։ Հետագայում ձևավորվեց գիտական և փիլիսոփայական դպրոցների մի տեսակ, որոնք տարբեր կերպ էին վերաբերվում ռոմանտիկությանը։ Այսպես, Իենական ռոմանտիկների խումբը, որը ղեկավարում էին Շլեգել եղբայրները, ռոմանտիկությունը բնորոշել են «երազային, խանդավառ, անիրական»։

## Տես նաև
* Պլատոնական սեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարոյականության հասկացություններ
Կատեգորիա:Սեր
Վիետնամի նահանգային ենթակայության քաղաքներ

**Վիետնամի նահանգային ենթակայության քաղաքներ**, դրանք Վիետնամում երկրորդ մակարդակի վարչական միավորներն են։ Այս կատեգորիան ներառում է տարածաշրջանի խոշոր քաղաքները և վարչական կենտրոնները, ինչպես նաև տարածաշրջանի տնտեսական, մշակութային, գիտական կամ զբոսաշրջային կենտրոնները։ Ընդ որում, քաղաքի ծայրամասերի կամ այլ մասերի բնակչությունը վարում է գյուղատնտեսական ապրելակերպ։ Նահանգային ենթակայության քաղաքներն ունեն հավասար կարգավիճակ շրջանների, վարչատարածքային միավորների՝ առաջին և երկրորդ կարգերի նկատմամբ։

5 տարին մեկ անգամ քաղաքներում հաշվարկվում են միավորները, կախված բնակչության թվաքանակից, տարածքից և նրա կազմից, ինչպես նաև որոշ լրացուցիչ գործոններից։ Այս բալանոց համակարգում՝ վարչական միավորների մեջ նշանակվում է մեկից երեք կարգ։

Նահանգային ենթակայության քաղաքները կարող են բաժանվել քաղաքային համայնքի կոմունաների, գյուղական և քաղաքային թաղամասերի։ 2017 թվականին, նահանգային ենրակայության հինգ քաղաքներում, գյուղական վարչական միավորներ չկա։ Այդ քաղաքներն են՝ Հալոնգը, Հյուեն, Շոկչանգը, Թհուզաումոտը և Դոնգհան։

## Նահանգային ենթակայության քաղաքների ցանկ

* Կուանգնին քաղաքում գտնվում է չորս քաղաք (Հալոնգ, Մոնգկայ, Իյենգբի, Կամֆա),
* Ութ նահանգներում կան երկու քաղաքներ (Նինբին, Դոնգթհապ, Կուանգնամ, Լամդոնգ, Կհանհոա, Բարիա Բունգտաու, Անզյանգ, Թհայնգուեն), 
* Երկու քաղաքներում չկան մարզային ենթակայության քաղաքներ (Բինֆիոկ, Դակնոնգ)։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիետնամ
Tell Me You Love Me

«**Tell Me You Love Me**», ամերիկացի երգչուհի Դեմի Լովատոյի վեցերորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Island, Safehouse և Hollywood ձայնագրման լեյբլների կողմից։ Կազմված է 17 ստեղծագործություններից Deluxe և Target տարբերակների հետ։ Գլխավոր երգ Sorry Not Sorry-ն թողարկվել է հուլիսի 11-ին, հասնելով համար 6-ին ԱՄՆ-ի Billboard Hot 100-ում, հետևաբար դառնալով Լովատոյի ամենաբարձր հորիզոնականը։ Լովատոն հայտարարեց ալբոմի անվանումը և թողարկման ամսաթիվը 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին, մինչ այդ ակնարկներ անելով ալբոմի մասին բազմաթիվ հարցազրույցներում։ Ալբոմը հասել է top 10-ի Արգենտինայում, Ավստրալիայում, Բելգիայում, Կանադայում, Իռլանդիայում, Հոլանդիայում, Նոր Զելանդիայում, Շոտլանդիայում, Իսպանիայում, Միացյալ Թագավորությունում և Միացյալ Նահանգներում։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Ամսական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 ալբոմներ
Կատեգորիա:2017 երգեր
Կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ընկերություն

**Կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ընկերություն** (, կրճատ` GAMM), կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի բնագավառում աշխատող գիտնականների  միջազգային գիտական ընկերակցություն։

## Պատմություն
Կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ընկերությունը հիմնադրվել է Գերմանիայում 1922 թվականի սեպտեմբերի 21-ին` մեխանիկայի և մաթեմատիկայի  բնագավառի ճանաչված գիտնականներ Լյուդվիգ Պրանդտլի և Ռիխարդ Էդլեր ֆոն Միզեսի կողմից։ Ընկերության հիմնական խնդիրներն են գիտնականների գործունեության կոորդինացումը և գիտական ինֆորմացիայի տարածումը, որը լուծվում է գիտական միջոցառումների իրականացման միջոցով։ Ընկերությունը անցկացնում է տարեկան համագումարներ, որպես կանոն Գերմանիայի տարբեր քաղաքներում (1941 թվականին և 1944-1949 թվականներին համագումարներ չեն անցկացվել)։

1958 թվականին Կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ընկերության և Հաշվողական տեխնիկայի ընկերակցության (ACM) Ցյուրիխում անցկացված համատեղ համագումարում հրապարակեցին ալգորիթմական լեզվի բարձր մակարդակի ALGOL 58  ունիվերսալ ստանդարտը, որը դարձավ կարևոր ուղենիշ հաշվողական տեխնիկայի և ծրագրավորման պատմության մեջ։

1989 թվականին ընկերությունը հիմնեց Ռիխարդ ֆոն Միզեսի անվան ամենամյա մրցանակ, որը շնորհվում էր այն  երիտասարդ գիտնականներին (մինչև 36 տարեկան), ովքեր կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի բնագավառում ապահովում էին բացառիկ գիտական արդյունքներ։ Ավանդույթի համաձայն այս մրցանակը շնորհվում է ամենամյա համագումարի բացման ընթացքում։ Շնորհանդեսի բացման ծրագրի մեջ է մտնում նաև մրցանակակրի պլենար զեկույցը։

Ընկերությունը հրատարակում է РАММ գիտական ամսագիրը, որում հրապարակվում են գիտական միջոցառումների նյութերը։

2000-ական թվականների սկզբի դրությամբ ընկերության անդամներ են համարվում տարբեր երկրների շուրջ 2500 գիտնականներ։

## Մատենագիտություն
* Dörr J., Görtler H., Hämmerlin G., Mettler E. 50 Jahre GAMM (нем.) // Ingenieur-Archiv. - Berlin-Heidelberg: Springer-Verlag, 1972. - Bd. 42. - S. 1-37. - ISBN 978-3-662-37740-6. - DOI:10.1007/978-3-662-38558-6.
* Segal S. L.[en] Mathematicians under the Nazis. - Princeton University Press, 2003. - ISBN 9780691004518. - р. 308-311.

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* O’Connor J., Robertson E. F. The German Society for Applied Mathematics and Mechanics // MacTutor History of Mathematics archive, University of St. Andrews.

Կատեգորիա:Միջազգային գիտական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ
Վիչենցա (գավառ)

**Վիչենցա** (), գավառ Իտալիայի հյուսիսում, Վենետո մարզում։ Մայրաքաղաքը Վիչենցան է։ Գավառն  ունի 2723 քառ․կմ տարածք, ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 874630 մարդ (2012 թվականի դրությամբ)։ Կա 121 կոմունա (մունիցիպալիտետ) այստեղ։ Պրովինցիայի կարևոր քաղաքներն ընդգրկում են Բասանո դել Գրապա, Մոնտեքիո Մաջորե, Տորի դի Կուարտեզոլո, Սկիո, Նովենտա Վիչենտինա, Տիենե, Մարոստիկա, Լոնիգո, Արցինյանո և Վալդանո կոմունաները։

Սկսած 2014 թվականից գավառի նախագահը Աքիլլե Վարիատին է Դեմոկրատական կուսակցությունից։ Պրովինցիայի նախագահը, 2007 թվականից մինչև 2014 թվականը եղել է Ատտիլիո Շնեկը՝ Լիգա Վենետա կուսակցությունից։ Լիգա Վենետետան Լեգա Նորդ քաղաքական կուսակցական խմբի անդամ է։ Նախքան Ատտիլո Շնեկը, նախագահը եղել է Մանուելա Դալ Լագոն, ով նաև Լիգա Վենետա կուսակցության անդամներից է։

Գավառում բնակչությունը անհավասարաչափ է տեղաբաշխված։ Բնակչության ավելի քան 60%-ը բնակվում է արևելյան, արևմտյան և հյուսիսային (հայտնի է որպես Ալտո Վիչենտինոն) փակուղիների խիտ արդյունաբերական տարածքներում, ինչպես նաև Բասանո դել Գրապա տարածքի շրջակայքում։ Մնացած 40%-ը բնակվում է գավառի հարավային մասում՝ հիմնականում գյուղական բնակավայրերում։

Արդյունաբերական և գյուղատնտեսական ճգնաժամը խոչընդոտում է որոշ ոլորտների տնտեսական աճին։ Արևմտյան մասում տեղակայված քաղաքները, ինչպիսիք են Վալդանոն և Մոնտեքյոն, ունեն բարձր գործազրկություն, որն ուղեկցվում է պղնձի ու տեքստիլ արդյունաբերության անկմամբ։ Կոլլի Բերիչին և Բասսո Վինչենտոն, որոնք մնում են մեծ մասամբ գյուղատնտեսական տարածքներ, նույնպես ունեն գործազրկության բարձր մակարդակ։ Խիստ արդյունաբերական Ալտո Վիչենտինո տարածքը միայն տալիս է գավառների համախառն ներքին արդյունքի կեսը։

Հնդկաստանի նախկին վարչապետ Ռաջիվ Գանդիի այրին՝ Սոնյա Գանդին (ծնվել է Էդվիջ Անտոնիա Ալբինա Մայինոյի՝ Լուզիանա փոքր գյուղում), ծնվել է Վիչենցա գավառում։ Այժմ նա ապրում է Նյու Դելիում։ Նա համարվել է երրորդ ամենաազդեցիկ կինը Ֆորբս ամսագրում 2004 թվականին։ Սոնյա Գանդին նաև ընդգրկվել է *Time* ամսագրի աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ մարդկանց շարքում 2007 և 2008 թվականներին։

Իտալացի հայտնի գյուտարար, ֆիզիկոս և ինժեներ Ֆեդերիկո Ֆաջին, նույնպես ծնվել է Վիչենցայում։ Նա ձևավորել է առաջին միկրոպրոցեսորը։

## Պատկերասրահ

Pian delle Fugazze visto da Vicenza.jpg
Panorama Asiago.jpg
Ferruccio Marzari targa Brendola.jpg
Fiume Dese nei pressi della foce.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիչենցա գավառի կայք

Կատեգորիա:Գավառներ
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Սասսարի

**Սասսարի** (), քաղաք Իտալիայում, Սարդինիա ինքնավար մարզում։ Կալիարիից հետո երկրորդ ամենամեծ քաղաքն է  բնակչության թվով՝ 127,525 բնակիչ, և ֆունկցիոնալ ուրբանիզացված տարածք է՝ շուրջ 222000 բնակչությամբ։ Կղզու ամենահին քաղաքներից մեկն է, որը պարունակում է արվեստի գլուխգործոցների նշանակալից հավաքածու։

Սկսած հիմնադրումից՝ 12-րդ դարից Սասսարին կառավարվում էր լոգուդորոցիների, պիզացիների, սասսարեցիների, Արագոնիայի թագավորության և իսպանիացիների կողմից, որոնք բոլորն էլ նպաստել են Սասսարիի պատմական և գեղարվեստական ժառանգությանը։

Սասսարի քաղաքը հարուստ է արվեստով, մշակույթով և պատմությամբ, և հայտնի է իր գեղեցիկ պալատով, և նեոկլասսիկալ ճարտարապետության ոճերով կառուցված մի շարք կառույցներով, ինչպիսիք են Պիացցա դ'Իտալիան (Իտալիայի հրապարակ) և Teatro Civico թատրոնը (Քաղաքացիական թատրոն)։

Սարդինիա կղզու բնակչությամբ երկրորդ քաղաքը և Իտալիայի հինգերորդ խոշորագույն մունիցիպալիտետը (546 քառակուսի կիլոմետր)՝ Սասսարին, մշակութային, զբոսաշրջային, առևտրական և  քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի կղզու համար։ Քաղաքի տնտեսությունը հիմնականում հենված է զբոսաշրջության և ծառայությունների, մասամբ նաև՝ հետազոտությունների, շինարարության, դեղագործության և նավթարդյունաբերության վրա։

## Աշխարհագրություն
Սասսարին գտնվում է Սարդինիա կղզու հյուսիս-արևմուտքում, ծովի մակարդակից 225 մետր բարձրության վրա։ Քաղաքը տարածվում է լայն կարստային սարահարթի վրա, որը իջնում է դեպի Ասինարա ծոց և Նուրրա դաշտավայր։ Քաղաքը շրջապատված է հազարավոր հեկտարների ձիթապտղի պլանտացիաների կանաչ գոտիներով, որոնք 19-րդ դարից մասամբ փոխարինվել են կաղնու և միջերկրական ծառերի խառն անտառներով։ Նուրա դաշտավայրն, որը նոսր է բնակեցված, տարածվում է դեպի արևմուտք և ընդգրկում է Սասսարի քաղաքի հիմնական մասը, մինչդեռ քաղաքային ագլոմերացիան, որն ունի 275,000 բնակչություն, տարածվում է՝ հարավ-արևելք։ Ջրի առատությունը՝ շուրջ 400 աղբյուրներ և արտեզյան հորեր, դարեր շարունակ նպաստել է այգեգործության զարգացմանը։

## Ժողովրդագրություն
2007 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 128,611 բնակիչ, որից 61,944՝ տղամարդ, իսկ 66,667՝ կին։ Վերջին 7 տարիների ընթացքում (2001-2008 թվականներին), բնակչությունը 9,519 ավելացել է։

Վերջին 7 տարիների ընթացքում (2001-2008թթ.) Բնակչությունը 9,519 բնակչությամբ ավելացել է,

* Ծնելիություն՝ 8,2 ծնունդ / 1000 բնակիչ
* Ընդհանուր ծնելիության մակարդակը՝ 1,15 ծնունդ/1000 բնակիչ
* Մահացության մակարդակը՝ 7,9 մահ/1000 բնակիչ

### Միգրացիա
Վերջին տասնամյակների ընթացքում քաղաքի բնակչությունը մեծացել է, հիմնականում կղզու ներքին շրջաններից և այլ իտալական շրջաններից եկած հազարավոր սարդինիացիների գաղթի պատճառով։ 2008 թվականին քաղաքի բնակչության 98.4%-ը իտալացիներ էին, իսկ 1978 բնակիչ օտարերկրյա ներգաղթյալներ էին։ Սասսարիում բնակվող օտարերկրացի քաղաքացիներն են ․

* - 270
* - 259
* - 71
* - 66
* - 66
*  - 57
*  - 44
*  - 35
*  - 34
*  - 32

## Քույր քաղաքներ
Սասսարիի քույր քաղաքներն են.

## Տես նաև
* Սասսարի (գավառ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սասսարի համայնք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանական քաղաքներ
Սավոյների արքայական պալատներ

**Սավոյների արքայական պալատներ** (), պալատների խումբ Թուրինում, Պիեմոնտ մարզում, Հյուսիսային Իտալիայում։ 1997 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կայքի, օբյեկտները ընդհանուր թվով 14-ն են։

## Պատմություն
Սավոյական դինաստիան հին կառավարական ընտանիք է, որը հիմնադրվել է 1003 թվականին Սավոյա շրջանում (ներկայումս՝ Ռոն Ալպերի դեպարտամենտը Ֆրանսիայում)։ Հետագայում նրա ազդեցությունը հզորացավ, իսկ 1720 թվականից ընտանիքը գլխավորեց Իտալիայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Սարդինիայի թագավորությունը։ Իսկ արքայատոհմի կրտսեր ճյուղը՝ Սավոյան Կարինյանոյի տունը, նպաստել է 1861 թվականին Իտալիայի միավորմանը և ղեկավարել է Իտալիայի թագավորությունը 1861 թվականից մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ Այդ ժամանակ Վիկտոր Էմանուիլ III թագավորը հրաժարվեց գահից՝ զիջելովի որդուն՝ Ումբերտո II-ին։ Սակայն 1946 թվականին  սահմանադրական հանրաքվեից հետո միապետությունը վերացավ և հաստատվեց հանրապետությունը, իսկ Սավոյանների տան անդամներին հորդորեցին երկրից հեռանալ։

1562 թվականին սավոյական կոմս Էմանուիլ Ֆիլիբերտոն, մայրաքաղաքը տեղափոխեց Թուրին և սկսեց մի շարք շինարարական նախագծեր ժամանակի լավագույն ճարտարապետների հետ։ Հետագա կառավարիչները շարունակեցին կառուցել և վերակառուցել պալատները։ Շքեղ զարդարված ամրոցները որպես կանոն ձևավորված էին ժամանակի նկարիչների գործերով՝ նպատակ ունենալով տպավորություն թողնել հասարակության վրա և ցուցադրել Սավոյանի տան իշխանությունը։

Բացի Թուրինի պալատներից, շրջակա գյուղերում կառուցվել են ամառանոցներ և որսորդական կացարաններ։ Այս բոլոր շենքերը ընդգրկվեն են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում՝ նկարագրությամբ, որ նրանք «ցուցադրում են XVII և XVIII դարերի եվրոպական ճարտարապետությունը, ցույց տալով իրենց ոճը և շքեղությունը, նյութական առումով՝ բացարձակ միապետության ուժը»։

## Բնակավայր
*  Թուրինում։

* Պիեմոնտում՝ Թուրինի մոտ։

## Տես նաև
* Սավոյայի դքսություն
* Սարդինիայի թագավորություն
* Իտալիայի թագավորություն (1861–1946)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Օբյեկտները [ՅուԹյուբ]ի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական ալիքում]

Կատեգորիա:Թուրինի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Կատեգորիա:Իտալիայի պալատներ
Կատեգորիա:Իտալիայի թագավորություն (1861–1946)
Միշա (երգիչ)

**Միշա** (իրական անունը՝ *Միքայել Գրիգորյան*), (մայիսի 4, 2008, Ստեփանակերտ, Արցախ), հայ երգիչ, երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Միշան ծնվել է Արցախի մայրաքաղաքում՝ Ստեփանակերտում։ Մայրը և հայրը նույնպես ծագումով արցախցիներ են, մայրը տեղական մանկապարտեզում երաժշտության ուսուցչուհի է, իսկ հայրը՝ Արցախի բանակի նվագախմբի դիրիժոր։ Ընտանիքում 3 երեխաներից երրորդն է։ Նա սովորում է Ստեփանակերտի Ալ. Գրիբոյեդովի անվան հ․ 3 միջնակարգ դպրոցում։ Միշան զբաղվում է երաժշտությամբ 4 տարեկանից։ Նա «Արցախի ձայներ» երաժշտական խմբի անդամ է, պրոդյուսերը Լիրա Քոչարյանն է, ով այդ խմբի հիմնադիր, ղեկավարն է։ Միշան կարողանում է նվագել դաշնամուր, ջութակ, տիրապետում է հարվածային գործիքի։
2019 թվականի վերջից նա միջազգային W-Music Entertainment-ի արտիստ է։ Այս լեյբլի գլխավոր պրոդյուսեր Ռոբերտ Ռուբենին էլ նրա երկրորդ պրոդյուսերն է։ Ռոբերտը նրան տվել է Michel Grig (Միշել֊Միքայել անվան անգլերեն տարբերակը,Գրիգ֊Գրիգորյան ազգանվան կրճատ տարբերակը)։
Նա ունի 6 տեսահոլովակ՝ «Փոքրիկ Ղարաբաղցին», «Հորովել», «Ես եմ», «Բումերանգ», «Մամա» (հայ. անգլ), (այսքանը մինչև 2019 թվականի վերջը՝ Լիրա Քոչարյանի գլխավորությամբ)։ «Confetti»,«Мой Арцах» և «Что ты делаешь со мной» երգի տոսահոլովակը շուտով կլինի համացանցում (2019 թվականի վերջից հետո՝ Ռոբերտ Ռուբենու գլխավորությամբ)։
Միքայելն ունի նաև երգեր որոնք տեսահոլովակ չունեն, դրանք են՝
«Карантин», «Танцы до утра».
Միխայիլը սկսել է հենց ինքը գրել իր երգերը Արցախյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ՝ երբ գտնվում էր Մոսկվայում՝ գրել է Мой Арцах երգը։

Միշան արժանացել է մի շարք մրցանակների՝ մասնակցելով միջազգային մրցույթներին։ 2016 թվականին նա մասնակցել է Նոր ալիք մրցույթի մանկական տարբերակին, իր «Փոքրիկ Ղարաբաղցին» երգով՝ զբաղեցնելով 2-րդ տեղը և դառնալով սիրված ժյուրիի կողմից։ 2017 թվականին մասնակցել է Ավրորա մրցանակաբաշխությանը և երգել է «Սոխակ» երգը։ 2017 թվականի նոյեմբերի 26-ին մասնակցել է Թբիլիսիում Մանկական Եվրատեսիլ 2017 մրցույթին իր «Բումերանգ» երգով և զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը։
2019 թվականին մասնակցել է ռուսական «Մանկական Ձայն» մրցույթին և հաղթել։ Նույն թվականին էլ հայկական «I Like It» մանկական մրցույթի պատանի ժյուրիի անդամ էր, նրա ավագ գործընկերը Սոնա Ռուբենյանն էր, հաղթողը լինում է հենց իրենց թիմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետությունում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Այրիություն

[270px|thumb|right|[Կոնստանտին Մակովսկի «*Այրին*». 1865. Ռուսական պետական թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ]]

**Այրիություն**, մարդու դրությունն ամուսնու կամ կնոջ մահվանից հետո։ Տղամարդն այս դրությունում կոչվում է ամուրի, իսկ կինը՝ այրի։

## Պատմություն
Այրիությունը ի հայտ է գալիս ամուսնությունից հետո։ Միաժամանակյա մահը հազվադեպ է հանդիպում, որպես կանոն, ամուսիններից մեկն ապրում է մյուսով։

### Այրիներ
Մի շարք ժողովուրդների սովորության համաձայն՝ ամուսիններից մեկի մահից հետո մյուսը վերջ է տալիս կյանքին՝ ինքնասպանությամբ։ Հնդկաստանում այս ծեսը կոչվում է սաթի և ստեղծվել է մինչև XIX դարը։ Չինաստանում այրիները ինքնասպանությամբ զբաղվել են V դարից սկսած մինչև XX դարը։ Այս ավանդությունը նպատակ ունի այրիներին պաշտպանելու կողմնակի ոտնձգություններից և խորհրդանշում է հավատարմությունը կնոջ մահացածի հանդեպ։ Քոչվոր ժողովուրդների մոտ ինքնասպանություն բառը փոխվում է ինքնավնասում բառով։ Այլ երկրներում, այրին ամուսնու մահից հետո ոչ միայն վերջ չի տալիս իր կյանքին, այլև կարող է նորից ամուսնանալ։ Հին հույների առասպելներում այսպես առաջին անգամ վարվել է Գորգոֆոնան (Պերսեի աղջիկը)։ Հին Կտակարանում ասվում էր, որ այրիները կարող են ամուսնանալ իրենց մահացած ամուսնու բարեկամներից մեկի հետ։

Հին ժամանակներում օրենսդրորեն սահմանափակվում էր այրիների պաշտպանության իրավունքները։ Խոսքը, Պողոս առաքյալի՝ Տիմոթեոսին ուղղված առաջին նամակի մասին է, որտեղ ասվում է, որ պետք է այրիները պահպանեն պարտականությունները իրենց և եկեղեցու նկատմամբ։ Վերջիններս պետք է օգնեն այրիներին ստեղծելու իրենց երկրորդական ամուսնությունը։ Ասիական երկրներում՝ ավանդական համայնքներում, հարազատները պետք է պահեն այրիներին։

## Ամուրիներ
Վարքը ամուրիների, որպես կանոն կանոնակարգված չի եղել հետագա ժամանակահատվածում, բացառությամբ՝ սգո օրերի, որոնք երկու անգամ քիչ են, քան այրիներինը, որի պատճառը եղել է սեռական անհավասարությունը։

## Արդիականություն
Ներկայումս օրենքները հիմնականում կանոնակարգում են այրիների և ամուրիների իրավունքները, ժառանգություն ստանալը, կենսաթոշակները, փոխհատուցումը և այլն։ Թողնում են նրանց անձնական կյանքն առանց ուշադրության։ Ավանդույթները, կապված երկրորդական ամուսնության հետ, այնպես են՝ ինչպես եղել են անցյալում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Библейский энциклопедический словарь. М, 1995.
* Школа этикета. Екатеринбург, 1998.

## Տես նաև
* Ուրախ այրիներ
* Սև այրիներ
* Ծովային այրիներ

Կատեգորիա:Մահ
Կրիմուլդայի շրջան

**Կրիմուլդայի շրջան**  (), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի կենտրոնական մասում, գտնվում է պատմական Վիձեմե մարզում։ Երկրամասն ներառում է երկու շրջաններ։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Ռագանա գյուղը։

Սահմանակից է Սեյայի, Պարգաույայի, Լիգատնեի,  Սիգուլդայի և Ինչուկալնսի շրջաններին։

2010 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 5.778 մարդ։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 339.1 կմ²։

Տարածաշրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին Լատվիայի Ռիգայի վարչական բարեփոխումների ավարտից հետո։

## Ազգային կազմ
2011 թվականի Լատվիայի մարդահամարի տվյալներով բնակչության ազգային կազմը բաշխվել է հետևյալ կերպ՝

## Տարածքային բաժանում
* Կրիմուլդայի շրջան ()
* Լեդուրգեսի շրջան ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կրիմուլդայի շրջանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Լատվիայի բնակչություն
Կատեգորիա:Լատվիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Լատվիայում
Օրադյա

**Օրադյա** (, , ), քաղաք  Կրիշանայում (Ռումինիա)։ Համաձայն 2002 թվականի մարդահամարի, բնակչությունը կազմում է մոտ 206,000 մարդ (տասնմեկերորդ տեղը երկրում)։

## Աշխարհագրություն
Կրիշանա շրջանի կենտրոնը, Բիհորի շրջանի վարչական կենտրոնը։ Քաղաքը գտնվում է Հունգարիայի սահմանի մոտ, Միջինդանուբյան դաշտավայրում, Կրիշլ-Ռեփիդ գետի հովտում (ռում. Crişul Repede, հունգ. Sebes-Körös — *Шебеш-Кёрёш*)։
### Կլիմա




## Պատմություն
Առաջին անգամ Օրադիան հիշատակվել է լատիներեն **Վարադինում** անվանումով (լատ. Varadinum))՝ 1113 թվականին։ Օրադիի ամրոցը, որի ավերակները գոյատևել են մինչ օրս, 1241 թվականին առաջին անգամ հիշատակվել է մոնղոլ-թաթարների պաշտպանության նախապատրաստման կապակցությամբ։ Սակայն XVI դարում բնակավայրը վերածվեց քաղաքի։

1700-ական թվականներին Վիենային ճարտարագետ Ֆրանց Անտոն Հիլբրանդտը նախագծեց քաղաքի շենքերը բարոկկո ոճով։ 1752 թվականից քաղաքում կառուցվել են բազմաթիվ շենքեր, այդ թվում՝ Հռոմի կաթոլիկ տաճարը, Եպիսկոպոսի պալատը, Քրիսի (Muzeul Ţurii Crişurilor) թանգարանը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին քաղաքը ազատագրվել է՝ 1944 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Դեբրեքենում գործող 2-րդ զինված ուժերի զորքերի կողմից։

## Տնտեսություն
Օրադյանը վաղուց եղել է Ռումինիայի ամենաբարգավաճ քաղաքներից մեկը, հիմնականում հունգարական սահմանի մոտ գտնվելու պատճառով, քաղաքը դարձել է Արևմտյան Եվրոպայի դարպասը։

Գործազրկության մակարդակը քաղաքում կազմում է մոտ 6%, ինչը մի փոքր ավելի ցածր է քան Ռումինիայի ցուցանիշը, բայց ավելի բարձր է քան Բիհոր թաղամասի ցուցանիշը(2%)։ Օրադյան ներկայումս Բիհորի նահանգում արտադրում է արդյունաբերական արտադրանքի մոտ 63%-ը, որը կազմում է շրջանի բնակչության մոտ 34,5%-ը։ Հիմնական արդյունաբերության ճյուղերն են կահույքի, տեքստիլ, կոշկեղենի և սննդի արդյունաբերությունները։

## Տրանսպորտ
Քաղաքում կա երեք տրամվայի և մի քանի ավտոբուսային երթուղիներ։ Երեք երկաթուղային կայարան։

## Էթնիկ կազմ
* 1910: 69 000 (ռումինացիներ՝ 5,6 %, հունգարացիներ՝: 91,1 %)
* 1920: 72 000 (ռումինացիներ՝ 5%, հունգարացիներ՝ 92%)
* 1930: 90 000 (ռումինացիներ՝ 25%, հունգարացիներ՝ 67%)
* 1966: 122 634 (ռումինացիներ՝ 46%, հունգարացիներ՝ 52%)
* 1977: 170 531 (ռումինացիներ՝ 53%, հունգարացիներ՝ 45%)
* 1992: 222 741 (ռումինացիներ՝ 64%, հունգարացիներ՝ 34%)

## Ճարտարապետություն
Քաղաքի հնագույն թաղամասերը հիմնականում կառուցվել են ավստրո-հունգարական կայսրության դարաշրջանում` բարոկկո ոճով։ Քաղաքի ծայրամասերի շենքերը կառուցվել են կոմունիզմի ժամանակներին։

2002 թվականին վերականգնվել են բազմաթիվ պատմական շենքեր։

## Քույր քաղաքներ
*  **[[Դեբրեցեն]]**, Հունգարիա
*  **[[Կոսլադա]]**, Իսպանիա
*  **[[Կոշիցե]]**, Սլովակիա
*  **[[Մանտովա]]**, Իտալիա
*  **[[Սեյրա]]**, Ֆրանսիա
*  **[[Գիվաթաիմ]]**, Իզրաել
*  **[[Իվանո-Ֆրանկովսկ]]**, Ուկրաինա
*  **[[Լինչոպինգ]]**, Շվեդիա

## Պատկերասրահ

File:Piata Ferdinand.jpg
File:Medicina Oradea.jpg
File:Oradea (Nagyvárad) - piaţa Unirii.JPG
File:Catedrala Catolica.jpg|
File:Oradea-Nagyvárad - Crişul Repede and synagogue.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Туристический гид Оради 
* Webcam (view from the City Hall Tower)
* Путешествие в Румынию .
* 
* Oradea Town Hall 

Կատեգորիա:1113 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքներ
Ռագանա

**Ռագանա** (), խոշոր գյուղ Լատվիայի կենտրոնական մասում, համարվում է Կրիմուլդայի շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Պատմություն
մինի|Կրիմուլդայի դպրոցը

Ռագանա գյուղը իր անվանումը ստացել է գյուղի մոտ գտնվող փոստային կայարանից, որը կապում է Ռիգայի և Դերպտի փոստային կայանները։

Ներկայումս գյուղը ունի մարզային դումա և վարչական հաստատություններ, փոստային բաժանմունք, Կրիմուլդայի միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն։

Թարգմանաբար ռագանա նշանակում է «կախարդ»։ Ռագանա գյուղում 2014 թվականի օգոստոսի վերջին տեղի ունեցավ վհուկների պաշտոնական հավաք։ Սակայն, կաթոլիկ եկեղեցին իր բողոքն արտահայտեց։

1922-1928 թվականներին Լատվիայի Կարմիր խաչի անունից Կրիմուլդայում ստեղծվել է ոսկրային տուբերկուլոզի առաջին պետական հիվանդանոցը։ 1991-ից 1995 թվականները հիվանդանոցում բացվել է բազմաթիվ վերկանագնողական բաժանմունքներ, այդ թվում՝ երեխաների և դեռահասների համար։ 2002 թվականին հիվանդանոցը ստացել է «GmbH» գրքույկը և ճանաչվել լավագույն բժշկական հաստատություն։

## Գրականություն
* Hans Feldmann, Heinz von zur Mühlen (Hg.): *Baltisches historisches Ortslexikon, Teil 2: Lettland (Südlivland und Kurland).* Böhlau, Köln 1990, ISBN 3-412-06889-6, S. 300–301.
* Astrīda Iltnere (Red.): *Latvijas Pagasti, Enciklopēdija.* Preses Nams, Riga 2002, ISBN 9984-00-436-8.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կրիմուլդայի շրջանի պաշտոնական կայքը 
* Տեղեկություններ Ռագանա գյուղի ճանապարհորդական պորտալի մասին mesta.lv
* Տեղեկատվություն Ռագանա գյուղի բազաների մասին

Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Լատվիայում
Կատեգորիա:Լատվիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լատվիայի բնակչություն
Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Վարդան Բոստանջյան

**Վարդան Բաբկենի Բոստանջյան** (), հայ  տնտեսագետ, քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ, 5-րդ և 6-րդ գումարման պատգամավոր, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ 2017-2018 թվականներին՝ ՀՀ ԱԺ Գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։

## Կրթություն
Վարդան Բոստանջյանը 1956-1966 թվականներին սովորել է Մ. Աբեղյանի անվան մաթեմատիկական թեքումով դպրոցում։ 1971 թվականին ավարտել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետը։ 1977 թվականին՝ ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի սիբիրյան բաժանմունքի տնտեսագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ ստանալով ինժեներ-էլեկտրիկի որակավորում։

## Աշխատանք և գիտամանկավարժական գործունեություն
1971-1974 թվականներին որպես ինժեներ աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1977-1993 թվականներին որպես ավագ գիտաշխատող, սեկտորի վարիչ, բաժնի վարիչ, գիտական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն աշխատել է Հայաստանի պետպլանի տնտեսագիտական և պլանավորման գիտահետազոտական ինստիտուտում։

1993-1999 թվականներին եղել է ՀՀ Գերագույն խորհրդի աշխատակազմի սոցիալ-տնտեսագիտական բաժնի վարիչ։ 2003-2007 թվականներին զբաղեցրել է ԵՊՀ տնտեսագիտության ֆակուլտետի ֆինանսահաշվային ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։ 2004-2016 թվականներին եղել է Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի Պետական քննական հանձնաժողովի նախագահ։ ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիայի անդամ, ՀՀ ինժեներական ակադեմիայի թղթակից-անդամ է։ Հեղինակ է ավելի քան 130 հրապարակումների։

## Քաղաքական գործունեություն
Խորհրդային տարիներին երկու անգամ ընտրվել է Երևանի Խորհրդային շրջանի շրջխորհրդի պատգամավոր։ 1999-2003 թվականներին համամասնական ընտրակարգով «Միասնություն» դաշինքից եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։
ԲՀԿ անդամ է։

2007 թվականի մայիսի 12-ին համամասնական ընտրակարգով Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունից։

## Պարգևներ
* Երախտագիտության մեդալ, 2017 թ.

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վարդան Բոստանջյանի գրքերը և հոդվածները ԵՊՀ կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԲՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:Երախտագիտության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Արտո Տերյան

**Արտո Տերյան** (, ), իրանահայ դերասան, ռեժիսոր, Իրանի «Սեփահ բանկի» տնօրեն։ Իրանում մեծ դեր է խաղացել թատրոնի զարգացման գործում։

Թատրոնի դերասանուհի, ռեժիսոր Վարթո Տերյանի ամուսինը, ֆիզիկոս, աստղագետ Ալենուշ Տերյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Արտո Տերյանը ծնվել է 1892 թվականին Թեհրանում։ Սովորել է Թեհրանի Հայկազյան դպրոցում։ Երիտասարդ տարիքից մեծ հետաքրքրություն է դրսևորել թատրոնի նկատմամբ։ 1917 թվականին Տերյանն մեկնել է Մոսկվա, ուսումնասիրել թատերական արվեստը։ Թեհրանում հիմնադրել է մի շարք թատերախմբեր, մարմնավորել է բազմաթիվ դերեր։

Արտո Տերյանը մեծ ներդրում ունի իրանական թատրոնի առաջընթացի գործում։ Նա հայերեն և պարսկերեն է թարգմանել մի շարք պիեսներ։

Մահացել է 1954 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող՝ Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Կատեգորիա:Իրանահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Իրանահայ թատերական ռեժիսորներ
Վարթո Տերյան

**Վարթո Տերյան** (, ), իրանահայ դերասան։

Արտո Տերյանի կինը, Ալենուշ Տերյանի մայրը։

## Կենսագրություն
Վարթո Տերյանը ծնվել է 1896 թվականին Թավրիզում։ Նախնական կրթություն ստացել  է Թեհրանում, այնուհետև ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել է Շվեյցարիա, որտեղ սովորել է նաև բեմական խոսքի արվեստ։ Վերադարձել է Թեհրան, ամուսնացել Արտո Տերյանի հետ, և միասին հանդես են եկել բազմաթիվ ներկայացումներում։ Շուրջ 25 տարի գործել է թատերական ասպարեզում։

Խաղացել է պարսկական պիեսներում, արժանացել «Իրան», «Միություն», «Իրանի աստղ», «Ազատ Իրան», «Օրենք», փարիզյան «Մերքուր դը Ֆրանս» ամսագրերի գովասանքին ու մեծարմանը։

Մահացել է 1974 թվականին Թեհրանում։

## Գրականություն
* Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ դերասաններ
Կուրնա (լիճ)

**Կուրնա** կամ ** Կուրնաս ** (), Կրետե կղզու ամենամեծ քաղցրահամ լիճը։ Գտնվում է Լեֆկա - Օրի լեռնաշղթայի արևելյան լանջին, Հանեա քաղաքից 48 կմ դեպի հարավ - արևելք։ Լճի շրջագիծը մոտ 3.5 կմ է, մակերեսը՝  1.2 քառակուսի կիլոմետրից մի փոքր ավելի, առավելագույն խորությունը` 25 մետր։ Լճի հատակը ծովի մակարդակից ցածր է 3 մետր։ Լճից հոսում է Արմիրոս գետը։

Միջնադարում լիճը կրել է **Կորեսիա** (, ) անվանումը, քանի որ մոտակայքում եղել է Աթենաս Կորեսիացուն նվիրված տաճարը։ Ներկայիս անվանումը արաբերենից թարգմանվում է «լիճ»։ Լիճն ընդգրկված է եվրոպական բնապահպանական «Natura 2000» ծրագրում։ Այստեղ բազմանում են կրիաներ։

Լճից հարավ՝ Կերատիդա կոչվող վայրում է գտնվում Կուրնա քարանձավը, որը հայտնաբերվել է 1961 թվականին։ Քարանձավն
ունի մի քանի մուտք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կուրնաս 

Կատեգորիա:Կրետեի լճեր