Բարգավաճման պահապան գործողություն

**«Բարգավաճման պահապան» գործողություն** (), ռազմական գործողություն, որը հայտարարվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարար Լլոյդ Օսթինի կողմից և իրականացվում է ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիայի կողմից Կարմիր ծովում և Ադենի ծոցում միջազգային նավագնացությունը պաշտպանելու (արգելափակելու) նպատակով։

Սկզբում կոալիցիայի կազմում ընդգրկված էին ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան, Կանադան, Ֆրանսիան, Իտալիան, Նիդերլանդները, Նորվեգիան, Իսպանիան, Բահրեյնը և Սեյշելյան կղզիները։ Ավելի ուշ դրան միացան Հունաստանը և Ավստրալիան։ Պենտագոնի տվյալներով՝ 20 երկրներ համաձայնել են մասնակցել նավագնացության ազատության գործողությանը։

## Նախապատմություն

2023 թվականի նոյեմբերի 19-ին Եմենի հութիները խոստանում են հարձակվել առևտրային այն նավերի վրա, որոնք, իրենց կարծիքով, ուղղվում են դեպի Իսրայել և հակառակը։ Պարբերաբար հարձակումներն ու առևանգումները հանգեցնում են նրան, որ նավագնացային ընկերությունները լքում են Կարմիր ծովի երթուղին և բարձրացնում են ծովային բեռների ապահովագրության վճարները։ Լրատվամիջոցները ռազմական գործողության ծրագրերի մասին իմացել են նրա հայտարարվելուց մի քանի օր առաջ։

## Հակամարտող կողմերի ուժեր
ԱՄՆ ռազմածովային ուժերը կոալիցիայում ներկայացված է ռազմանավերի խմբավորմամբ, որը ներառում է «USS Dwight Eisenhower» ավիակիրը (48 F/A-18 կործանիչ-ռմբակոծիչներ), «USS Philippine Sea» կառավարվող հրթիռային հածանավը և «USS Gravely», «USS Stethem», «USS Carney», «USS Mason» ու «USS Laboon» էսկադրային ականակիրները։

Մեծ Բրիտանիան Կարմիր ծով է ուղարկել «HMS Diamond» էսկադրային ականակիրը։

Հունաստանը կոալիցիոն ուժերի կազմ է ուղարկում իր ֆրեգատը՝ կա՛մ «Hydra»-ն, կա՛մ նույն տեսակի «Psara»-ն։

Դեկտեմբերի 29-ին Դանիան հայտարարում է, որ Կարմիր ծով է ուղարկում իր «Esbern Snare» ֆրեգատը, որը կմտնի կոալիցիոն ուժերի կազմ։

Կանադան, Նորվեգիան և Նիդերլանդները չեն նախատեսում ռազմանավեր ուղարկել Կարմիր ծով և կսահմանափակվեն շտաբային սպաների խմբեր ուղարկելով։

Ավստրալիան գործողության շտաբ կուղարկի 11 զինվորական։

Սեյշելյան կղզիների մասնակցությունը կսահմանափակվի տեղեկատվության փոխանակմամբ։

## Իրադարձությունների ընթացք
[մինի|աջից|Միավորված ծովային ուժերի [խորհրդապատկերը]]
2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ԱՄՆ պաշտպանության նախարարը հայտարարում է միջազգային ծովային անվտանգության ուժերի ստեղծման մասին՝ որպես գործողության մի մաս, որի նպատակն է հակազդել Իրանի կողմից աջակցվող հութիների սպառնալիքներին միջազգային ծովային առևտրին ու շաբաթներ շարունակ առևտրային նավերի վրա հարձակումներից հետո հայտարարում է «Բարգավաճման պահապան» գործողության մեկնարկի մասին՝ Միավորված ծովային ուժերի հովանու ներքո և իր Combined Task Force 153 օպերատիվ խմբի հրամանատարությամբ, որը պատասխանատու է Կարմիր ծովում անվտանգության ապահովման համար։

2023 թվականի դեկտեմբերի 18-ից դեկտեմբերի 26-ն ընկած ժամանակահատվածում հութիները Կարմիր ծովում անօդաչու սարքերով և բալիստիկ հրթիռներով հարձակվել են ևս հինգ նավերի վրա։ Միջազգային անվտանգության ուժերը չեն միջամտել այս միջադեպերից ոչ մեկին։

2023 թվականի դեկտեմբերի 31-ին եմենցի հութիների կողմից վերահսկվող շրջաններից չորս նավակներ գնդակոծում են բեռնարկղեր տեղափոխող «Maersk Hangzhou» նավը, որը պատկանում է դանիական «Maersk Line» նավագնացային ընկերութանը, և լողացել են նավից մի քանի մետր հեռավորության վրա, ԱՄՆ ռազմական ուղղաթիռները պատասխան կրակ են բացել և խորտակել են եմենցի ապստամբ-հութիների երեք նավ, իսկ զինված նավակների մի քանի անձնակազմեր սպանվել են։ «Maersk Hangzhou» նավի վրա ոչ ոք չի տուժել։

2024 թվականի հունվարի սկզբին գործողությանը մասնակցող 12 երկրներ հութիներից պահանջել են վերջնագիր՝ դադարեցնել նավերի գնդակոծումը, ինչից հութիները հրաժարվել են։

2024 թվականի հունվարի 1-ին Բրիտանիան տեղեկացնում է, որ պատրաստվում է ավիահարվածներ հասցնել հութիներին Կարմիր ծովում, եթե ապստամբները շարունակեն գնդակոծել նավերը տարածաշրջանում։ Բրիտանիան միավորելու է իր ուժերը ԱՄՆ-ի և եվրոպական մեկ այլ երկրի հետ՝ հարված հասցնելու նպատակով այն թիրախներին, որոնք գտնվում են Հնդկական օվկիանոսում կամ Եմենում, որտեղից համակարգվում են գրոհները։ ԱՄՆ-ի և Բրիտանիայի համակարգված հարվածի արդյունքում կարող են գործադրվել Թագավորական ռազմաօդային ուժերի ռազմական ինքնաթիռները կամ կառավարվող զենիթային հրթիռներով «HMS Diamond» էսկադրային ականակիրը։ Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Դևիդ Քեմերոնը Իրանին նախազգուշացնում է, որ կիսում է գրոհների կանխման պատասխանատվությունն այն բանից հետո, երբ Պենտագոնում հայտարարել են, որ իրենց ռազմածովային ուժերը խորտակել են եմենցի ապստամբների երեք նավակներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Что известно об операции "Страж процветания" у берегов Йемена

Կատեգորիա:2023 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2023 Եմենում
Կատեգորիա:2023 թվականը միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:2023 իրադարձություններ
Կատեգորիա:2023 հակամարտություններ
Կատեգորիա:2024 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2024 Եմենում
Կատեգորիա:2024 թվականը միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:2024 իրադարձություններ
Կատեգորիա:2024 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Արաբա-իսրայելական հակամարտություն
Կատեգորիա:Իսրայելա-պաղեստինյան պատերազմ (2023)
Կատեգորիա:Կարմիր ծով