Էստոնիայի ճանապարհային թանգարան

**Էստոնիայի ճանապարհային թանգարան** (), էստոնական թանգարան՝ նվիրված ճանապարհների և ճանապարհային տեխնիկայի պատմությանը։ Թանգարանի նպատակն է այցելուներին ծանոթացնել ճանապարհների պատմությանը գիտական, կրթական և ժամանցային ձևով։ Թանգարանը տեղակայված  է Պիլվամաա նահանգի Կանեպի շրջանի Վարբուզե գյուղում, Տարտու-Վասցելիինա-Պսկով հին ճանապարհի մերձակայքում 1863 թվականին կառուցված փոստային կայանի տարածքում և շինությունում։ Թանգարանի հիմնադիրը Էստոնիայի ճանապարհային դեպարտամենտն է։

## Թանգարան
Թանգարանի ստեղծման գաղափարը պատկանում է Աադու Լաասին (, 1928-2001), ով երկար տարիներ ղեկավարել է էստոնական ճանապարհների շինարարությունն ու սպասարկումը և համարվում է «էստոնական ճանապարհների գլխավոր ինժեները»։ Գաղափարն առաջարկվել է 1980-ականներին։ Թանգարանի ստեղծումը սկսվել է 1990-ականների վերջին։ Որոշվել է թանգարանը կազմակերպել Պիլվամաա նահանգի Վարբուզե գյուղի նախկին փոստային կայանի տարածքում։ Կայանը կառուցվել է 1863 թվականին և օգտագործվել է ձիաքարշային փոստի համար մինչև 1930-ական թվականները։ Կայարանում են գտնվել մի քանի տասնյակ ձիեր, որոնք կանոնավոր փոստային ծառայություններ են իրականացրել Տարտու և Վիրու քաղաքների միջև։ Այն բանից հետո, երբ ձիաքարշային փոստային բաժանմունքը քայքայվել է, 1935 թվականին կայանը հանձնվել է ճանապարհային վարչության  տնօրինությանը։ Մինչև 1997 թվականը ճանապարհային սպասարկման կենտրոնը գտնվել է այդ տարածքում։

Փոստային կայանների համալիրը, որը բաղկացած է հինգ շենքից, պահպանվում է որպես ճարտարապետական ​​հուշարձան։ Համալիրը ներառում է հետևյալ շենքերը՝
* Գլխավոր շենք, ռեստավրացիայի է ենթարկվել 2001 թվականին,
* Կառասրահ, ռեստավրացիայի է ենթարկվել 2001 թվականին,
* Ախոռներ, ռեստավրացիայի են ենթարկվել 2004 թվականին,
* Դարբնոց, ռեստավրացիայի է ենթարկվել 2005 թվականին,
* Կառապանների և թամբագործների կացարան, որը ռեստավրացիայի է ենթարկվել 2005 թվականին։

Համալիրի շենքերը կառուցված են կարմիր աղյուսով և սալաքարով, դրանք միացված են ընդհանուր քարե պարսպով, որի ներսում կա բակ։ 2003 թվականին մոտ 1000 մ² տարածքով անգար է կառուցվել՝ ցուցադրելու ճանապարհային տեխնիկան և ճանապարհային տրանսպորտային միջոցները, որոնք երբևէ կարելի է տեսնել Էստոնիայի ճանապարհներին։

Դրանք են հիմնական շենքը և ձիակառքերի կառասրահը (ռեստավրացիայի է ենթարկվել 2001 թվականին), ախոռները (ռեստավրացիայի են ենթարկվել 2004 թվականին), դարբնոցը և կառապանների և թամբագործների համար նախատեսված կացարանը (ռեստավրացիայի է ենթարկվել 2005 թվականին)։ Բոլոր շենքերը միացված են քարե պարսպով` կազմելով ընդարձակ բակ։ 2003 թվականին կառուցված 1000 մ² անգարում ցուցադրվում են Էստոնիայի ճանապարհներով ընթացող մեքենաները, ինչպես նաև այն մեքենաները, որոնք օգտագործվել են այդ ճանապարհների կառուցման համար։

Թանգարանի խորհուրդը առաջին անգամ հավաքվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 15-ին․ այդ ամսաթիվը համարվում է թանգարանի հիմնադրման ամսաթիվը։ Հաջորդ տարի երեք հոգի սկսել է աշխատել որպես աշխատակիցներ, աշխատանքները ֆինանսավորել է Ճանապարհային դեպարտամենտի Պիլվասկի մասնաճյուղը։ Թանգարանը բացվել է այցելուների համար 2005 թվականի հունիսի 6-ին։ Թանգարանի առաջին տնօրենն է եղել Մարգե Ռեննիտը ()։

## Ցուցադրություն
Թանգարանի նպատակն է հնարավորինս լայնորեն բացահայտել ճանապարհների պատմությունը։ Թանգարանի ցուցադրությունը նպատակ ունի ճանապարհը ներկայացնել որպես զարգացող ֆիզիկական միջավայր, որի փոփոխությունը տեղի է ունենում ճանապարհով շարժվող տրանսպորտային միջոցների զարգացմանը զուգահեռ։ Այցելուների ուշադրությունն է հրավիրվում այն բանի վրա, թե ինչպես են փոխվում ճանապարհներից օգտվողների կարիքներն ու սովորությունները ժամանակի ընթացքում։

Թանգարանն ունի ցուցանմուշների հետևյալ կատեգորիաները․
* Ճանապարհաշինական մեքենաներ և ճանապարհների սպասարկման մեքենաներ՝ գրեյդերներ, գլդոններ, բեռնատարներ, ավազ փռիչներ և այլն։ Թանգարանն ունի Բալթյան երկրների գրեյդերների ամենաամբողջական հավաքածուներից մեկը։ Այստեղ է գտնվում Էստոնիայում առաջին մոտորիզացված գրեյդերը՝ Bitvargen-ը, ինչպես նաև Պայդեսկի ճանապարհաշինական մեքենաների գործարանի կողմից արտադրված В-10 և Д-512  ավտոգրեյդերները,
* Տրանսպորտային միջոցներ՝ ծածկակառքեր, սայլակառքեր, ավտոմեքենաներ, ավտոբուսներ և այլն,
* Այլ իրեր՝ օժանդակ սարքավորումներ, ազդանշանային լույսեր, համարանիշեր, աշխատանքային գործիքներ, աշխատողների համազգեստ և այլն, 
* Արխիվ՝ փաստաթղթեր, ձեռագրեր, գույքագրման ցուցակներ, անցագրեր, նամակագրություն և այլն,
* Քարտեզներ, գծագրեր, պլաններ,
* Հրատարակություններ՝ ուղեցույցներ, դասագրքեր, տեխնիկական և կարգավորող փաստաթղթեր, գովազդային նյութեր, անձնական գրադարաններ և այլն,
* Ֆոտոհավաքածու՝ ֆոտո, կինո և տեսանյութեր։

Բացի ցուցադրությունից, թանգարանն առաջարկում է մի շարք զվարճանքներ։ Այցելուները կարող են ճանապարհորդել կայանի տարածքում փոստի կառքով, որին քաշում են զույգ ձիեր։ Ճանապարհի մի հատված կա, որը ցույց է տալիս դարաշրջանների փոփոխությունը. ճանապարհը սկսվում է գերանուղիներից և ավարտվում ասֆալտապատ հատվածով, ճանապարհի երկայնքով տեղադրված ցուցանմուշները ցույց են տալիս տարիների ընթացքում փոփոխվող դարաշրջանները։ Ցուցանմուշներից են հին պանդոկը, ստալինյան ժամանակաշրջանի հանգստի գոտին և 1960-ականների բենզալցակայանը։ Տարածքում առկա է  փոքրիկ քաղաք, որտեղ կան էլեկտրական մեքենաներ երեխաների և մեծահասակների համար։ Այցելուները կարող են ճանապարհորդել հին փոստային երթուղու երկայնքով ռազմավարային, ռեստավրացիայի ենթարկված 1943 թվականի Saurer ավտոբուսով։ Թանգարանը կազմակերպում է սեմինարներ, ընտանեկան տոնակատարություններ և ուսումնական միջոցառումներ, թանգարանն ունի նաև 8 տեղանոց հյուրատուն։

Թանգարանը համարվում է Պիլվամայի զբոսաշրջային տեսարժան վայրերից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների թանգարաններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի տրանսպորտային թանգարաններ