Կոնստանտին Լեսելիձե

**Կոնստանտին Նիկոլայի Լեսելիձե** (. ), խորհրդային զորավար, գեներալ-գնդապետ (1943), Խորհրդային Միության հերոս (1971):

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականի հոկտեմբերի 2-ին (նոր տոմարով՝ 15-ին) Քութայիսի նահանգի Օզոուրգեթի քաղաքում (ըստ այլ աղբյուրների՝ 1904 թվականի մարտի 15-ին (28-ին) Օզուրգեթի գավառի Խվարբեթի գյուղում:

8-9 տարեկան երեխա՝ 1912 թվականի մայիսից մինչև 1913 թվականի սեպտեմբերը որպես սևագործ բանվոր՝ աշխատել է Բաթումի մարզի Չաքվա գյուղի թեյի պլանտացիաներում: Այնուհետև մինչև 1917 թվականի մայիսը սովորել է Օզուրգեթի գավառի Զվանի գյուղի երկդասյա ուսումնարանում, որից հետո՝ մինչև 1919 թվականի մայիս ամիսը ուսումը շարունակել է Օզուրգեթի քաղաքի բարձրագույն ուսումնարանում:

1920 թվականին անդամագրվել է կոմերիտմիությանը: 1921 թվականից ծառայության է անցել Կարմիր բանակում: 1922 թվականին ընդունվել է Վրացական միացյալ զինվորական դպրոց, մինչև 1924 թվականի սեպտեմբերի կեսերը սկզբում՝ որպես կուրսանտ, ապա՝ վաշտի ավագ, այնուհետև՝ դասակի հրամանատար մասնակցել է տեղական հակակոմունիստական ​​շարժումների ու ապստամբությունների ճնշմանը։ 1925 թվականին ավարտել է վրացական զինվորական դպրոցը, իսկ 1929 թվականին՝ Թբիլիսիի հրետանային ուսումնարանը։ 1925 թվականին անդամագրվել է կոմունիստական ​​կուսակցությանը։ 1929 թվականից ղեկավարել է հրետանային ստորաբաժանումներ։ 1931 թվականի ապրիլից մինչև 1937 թվականի հուլիս ամիսը եղել է 2-րդ վրացական հրետանային գնդի հրամանատարն ու քաղղեկը, այնուհետև մինչև 1938 թվականի հունիսը՝ Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգի 63-րդ վրացական հրաձգային դիվիզիայի հրամանատարն ու քաղղեկը, որի անվանման մեջ 1938 թվականի մայիսին *վրացական* բառը փոխարինվել է *լեռնային* բառով: 1938 թվականի հունիսին Լեսելիձեն տեղափոխվել է Բելառուսական զինվորական օկրուգ, նշանակվել 5-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրետանու պետ, մասնակցել խորհրդային զորքերի 1939 թվականի լեհական արշավին, Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին իսկ օրերից՝ Մինսկի, Վյազմայի, Բրյանսկի, Տուլայի պաշտպանական մարտերին (2-րդ հրաձգային կորպուսի հրետանու պետի պաշտոնում)։

1941 թվականի օգոստոսից մինչև 1942 թվականի հունիսի 14-ը եղել է Արևմտյան ռազմաճակատի 50-րդ բանակի հրամանատարի տեղակալ և հրետանու պետ, ապա նշանակվել է Անդրկովկասյան ռազմաճակատի 3-րդ հրաձգային կորպուսի հրամանատար: 1942 թվականի օգոստոսին դարձել է Անդրկովկասյան ռազմաճակատի 46-րդ բանակի հրամանատարը: 1943 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին Լեսելիձեն Անդրկովկասյան ռազմաճակատի 47-րդ բանակի հրամանատարն էր, ապա՝ մինչև 1944 թվականի հունվար ամիսը՝ Հյուսիսկովկասյան ռազմաճակատի 18-րդ բանակի հրամանատարը: Բանակային ստորաբաժանումները նրա հրամանատարությամբ հերոսաբար պաշտպանել են Անդրկովկասը, Կերչի թերակղզում պլացդարմ գրավել, մասնակցել Կովկասի, այնուհետև՝ Աջափնյա Ուկրաինայի ազատագրման մարտերին:

Ինչպես նշել է Ս. Բորզենկոն՝ «Կովկասյան գլխավոր լեռնաշղթայի լեռնանցքներում այդ ժամանակ վճռվում էր Մերձավոր Արևելքի և Ասիայի ժողովուրդների ապագան»:

1944 թվականի փետրվարի 14-ից Կոնստանտին Լեսելիձեն բուժվել է Մոսկվայում՝ ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողկոմիսարիատի կենտրոնական զինվորական հոսպիտալում, որտեղ էլ մեկ շաբաթ անց կնքել է իր մահկանացուն:

1944 թվականի փետրվարի 26-ին թաղվել է Թբիլիսիի Հին Վերա թաղամասի գերեզմանատանը: Դրանից ուղիղ երեսուն տարի անց՝ 1974 թվականի փետրվարի 26-ին նրա աճյունը վերահուղարկավորվել է Դիդուբեի պանթեոնում՝ վրացի նշանավոր գործիչների աճյունների կողքին:

Կոնստանտին Լեսելիձեի եղբայրներից Դավիթն ու Վալերիանը, ինչպես նաև՝ որդին՝ Օթարը, նույնպես մասնակցել են Հայրենական մեծ պատերազմին, հասել փոխգնդապետի, գնդապետի զինվորական կոչման:

## Պարգևներ
* Վրաստանի Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան № 100 (30 մարտի 1931 թ.).
* երկու Կարմիր աստղի շքանշան № 832 (23 մարտի 1936 թ.), № 24956, 31 օգոստոսի 1941 թ. 
* Կարմիր դրոշի շքանշան № 24551, 12 ապրիլի 1942 թ. 
* Լենինի շքանշան № 9623, 13 դեկտեմբերի 1942 թ.
* Սուվորովի 1-ին աստիճանի շքանշան № 54, 18 սեպտեմբերի 1943 թ. 
* Կուտուզովի 1-ին աստիճանի շքանշան № 66, 9 հոկտեմբերի 1943 թ. 
* Բոգդան Խմելնիցկու  1-ին աստիճանի շքանշան № 36, 10 հունվարի 1944 թ. 
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ, 1 մայիսի 1944 թ. (հետմահու)
* ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1971 թ. մայիսի 13-ի հրամանագրով Կոնստանտին Լեսելիձեին հետմահու շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում:

## Զինվորական կոչումներ
* Գնդապետ (17.02.1936 թ.)
* Հրետանու գեներալ-մայոր (02.01.1942 թ.)
* Գեներալ-լեյտենանտ (14.10.1942 թ.)
* Գեներալ-գնդապետ (09.10.1943 թ.)

## Հիշատակ
Գեներալ Լեսելիձեի պատվին փողոցներ են կոչվել Կարելիայի Օլոնեցկի շրջանի Իլյինսկի ավանում, Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում (այդ փողոցի երկայնքով ձգվող պուրակում 1945 թ. կանգնեցվել է գեներալի կիսանդրին), Քութայիսում, Զուգդիդիում, Խոնիում, Օզուրգեթիում, Գորիում,Սուխումում (1996 թ. վերանվանվել է, կոչվել Աբազինյան փողոց), Սոչիում, Գելենջիկում, Նովոռոսիյսկում,  Ժիտոմիրում, Բերդիչևում:
* Գեներալի անունով էր կոչվել Աբխազիայի Գագարինյան շրջանի Լեսելիձե ավանը, որը 1992 թ. վերանվանվել է Գյաչռիփշ):
* «Գեներալ Լեսելիձե» ջերմանավը 
* Լեսելիձե եղբայրների մարտական փառքի մասունքները պահվում են Օզուրգեթի քաղաքի երկրագիտական թանգարանում:

## Ծանոթագրություններ