Վոլդեմորտի էֆեկտ

մինի|240x240փքս|Մաջիդ Նավազ՝ բրիտանացի ակտիվիստ, որը տարածել է տերմինը
**Վոլդեմորտի էֆեկտ** (), սոցիալական երևույթ, որի ժամանակ մարդիկ վախենում են տալ ինչ-որ մեկի անունը, խոսել ինչ-որ բանի մասին կամ ընդունել դրա գոյությունը և հետևաբար ժխտում են դրան դիմակայելու ցանկացած փորձ։ Արտահայտության հիմքը գալիս է «*[[Հարրի Փոթեր (վիպաշար)|Հարի Փոթերի]]*» վիպաշարում Լորդ Վոլդեմորտի հետ կապված հետևյալ արտահայտությունից՝ «նա, ում անունը չի կարելի տալ», քանի որ վախենում են նրանից կամ ժխտում են նրա գոյությունը։

## Նախապատմություն
Արտահայտությունը տարածվել է բրիտանացի ակտիվիստ Մաաջիդ Նավազի կողմից 2015 թվականին, նա այն կիրառել է այնպիսի վերլուծաբանների, փորձագետների, սոցիալական մեկնաբանների և քաղաքական գործիչների համար, որոնք վախենում են կամ տատանվում են անվանել իսլամիզմի գաղափարախոսությունը՝ որպես իսլամական ահաբեկչության հիմքում ընկած պատճառ։

Նավազը հայտարարել է, որ մարդիկ, որոնք հրաժարվում են ճանաչել արմատական իսլամը համեմատելի են Հոգվարթսի անդամների հետ, որոնք հրաժարվում են տալ Վոլդեմորտի անունը և կարծում են, որ եթե չտան վերջինիս անունը, ապա այդ կերպ նրանք կանխում են իրագործելի լուծման շուրջ բաց քննարկումը, ինչը հետևաբար սրում է իրավիճակը, առաջացնում է սարսափ, խուճապ և ավելի է փառաբանում նրա հզոր էության առասպելը։ Մաջիդն ասում է, որ՝ «խնդրի մասին խոսելուց հրաժարվելը և այն չճանաչելը երբեք այն լուծելու լավ միջոց չէ»։

## Օգտագործման պատմություն
[մինի|220x220փքս|Լորդ Վոլդեմորտը՝ Հարի Փոթերի վիպաշարի գլխավոր չարագործը, որն ազդել է [Նորաբանություն|նորաբանության ստեղծման վրա]]
«Վոլդեմորտի էֆեկտ» տերմինի ամենավաղ օգտագործումը եղել է 2008 թվականին Ավստրալիայի նորածինների առողջության հետազոտության մեջ, որտեղ հայտնել են, որ կաթնախառնուրդները հրապարակումների վերնագրերում կամ անոտացիաներում հազվադեպ են ի հայտ գալիս որպես երեխաների առողջության վերաբերյալ ռիսկի գործոն։

2011 թվականին տերմինն օգտագործվել է ամերիկյան քաղաքականության մեջ և կիրառվել է այն քաղաքական գործիչներին նկարագրելու համար, որոնք մատնանշում են իրենց սիրելի քաղաքական գործիչներին պարզապես «մյուս կողմին բարկացնելու» համար։

Ամերիկացի գրող Դոկտոր Ռիչ Մելհեյմի 2013 թվականին հրապարակված «Քրիստոնեական գրքում» տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է իր ներկայիս իմաստով՝ «նրանք, որոնք չեն ցանկանում տալ մի բանի անունը, որը վախեցնում է նրանց կամ խնդիրներ է առաջացնում նրանց համար»: Հեղինակը ընթերցողին ասում է, որ «մենք պետք տանք նրա անունը, թե ինչ է նա և ով է նա, որպեսզի կարողանանք զբաղվել իրական խնդրի, ոչ թե առասպելի հետ»:

### Իսլամ
2015 թվականին Նավազի կողմից այս արտահայտությունը հանրահռչակելուց հետո այն օգտագործվել է հիմնականում ձախակողմյաններին քննադատելու համար, որոնք բարձրաձայն կերպով դատապարտում են իսլամի ցանկացած օրինական քննադատություն և փոխարենը առաջ են քաշում այնպիսի բաներ, ինչպիսիք են խաչակրաց արշավանքները, նրանցից ոմանք նույնիսկ մեղադրում են զոհերին իսլամական ծայրահեղականությունը ծաղրի ենթարկելու համար (օրինակ՝ Չառլի Էդբոյի ծաղրանկարիչներին): Այս դիրքորոշումը ազդել է «Վոլդեմորտի էֆեկտ» տերմինի վրա, որի անունը նշելը Հարրի Փոթերի վիպաշարում տաբու է և այս իրավիճակում արգելված է պարզապես հայտարարել, որ իսլամական ֆաշիզմը «քաղաքականացված կրոն» է, որը պետք է բաց լինի քննադատության համար։

2015 թվականին տերմինն օգտագործել է հակաահաբեկչության դեմ պայքարի բրիտանացի փորձագետ Հարաս Ռաֆիկը, որը նշել է, որ իսլամական ծայրահեղականությունը Միացյալ Թագավորությունում հանդես է գալիս որպես «Լորդ Վոլդերմորտի» տաբուական թեմա, որով ըստ նրա իսլամիստական գաղափարախոսությունը պիտակավորելու և դատապարտելու փորձը ձախողում է (արևմտյան առաջնորդների կողմից): Ռաֆիկը հայտարարել է՝ «մինչ այժմ շատ է եղել Վոլդեմորտի էֆեկտը, որի անունը չի նշվում և ոչ ոք իրականում դուրս չի եկել և ասել, որ դա իսլամիստական գաղափարախոսություն է»։

Օբամայի վարչակազմը քննադատության է ենթարկվել արմատական իսլամը չճանաչելու համար և փոխարենը ընտրել է «բռնի ծայրահեղականության» հռետորաբանությունը: Խառնաշփոթի օրինակ է եղել այն բանից հետո, երբ 2016 թվականին Օռլանդոյի գիշերային ակումբում տեղի ունեցած հրաձգությունից հետո վարչակազմը հրապարակել է 911 դիսպետչերների հետ հրաձիգի զրույցի խիստ փոփոխված ձայնագրությունները՝ ԴԱԻՇ-ին տված հավատարմության երդումը և որպես «իսլամական զինվոր» իրեն բնորոշելը բաց են թողվել արձանագրություններից։

## Տես նաև
* Ջայլամի էֆեկտ

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Իսլամը Մեծ Բրիտանիայում
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ
Կատեգորիա:Հարրի Փոթեր
Կատեգորիա:Քաղաքական նորաբանություններ