Յուն Սոկ Յոլ

**Յուն Սոկ Յոլ** (, ), կորեացի քաղաքական գործիչ և դատախազ, որը Կորեայի Հանրապետության գլխավոր դատախազի պաշտոնը զբաղեցրել է 2019 թվականից մինչև 2021 թվականը, ընտրվել Է Կորեայի Հանրապետության Նախագահ։

Յունը «ժողովրդի ուժը» հիմնական ընդդիմադիր Պահպանողական կուսակցության թեկնածուն էր 2022 թվականի նախագահական ընտրություններում, որտեղ հաղթանակ էր տարել.

## Վաղ տարիներ
Յուն ծնվել է Յունհու-Դոն քաղաքում, Սոդեմուն գու շրջանում, Սեուլում 1960 թվականին։ Նրա հայրը, Յուն Կի Չժունը, թոշակի անցած ուսուցիչ է, ավարտել է Յենսեի համալսարանը և Հիթոցուբասիի համալսարանը, հետագայում հիմնել Է Կորեական վիճակագրական հասարակություն, իսկ այժմ Կորեայի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկական անդամ է։ Նրա մայրը ծնվել է Կանն քաղաքում և դասվանդել է Իհվայի կանանց համալսարանում՝ ամուսնությունից հետո այդ պաշտոնը լքելուց առաջ։

Յունը սովորել է Չհունգամի միջնակարգ դպրոցում և իրավունք է ստացել  սովորելու Սեուլի ազգային համալսարանում։ Քվանջու Յուն ու նրա գործընկերները բեմադրված դատավարություն են կազմակերպել, որտեղ նա հանդես է եկել մեղադրողի դերում՝ պահանջելով մահապատիժ Հանրապետության նախագահ Չոն դու Հվանի համար։Բեմադրված դատարանից հետո Յունը փախել է Կանվոնդո նահանգ։

1982 թվականին անիզոմետրիայի պատճառով ազատվել է զինվորական ծառայությունից։ Ավելի ուշ Յունը հավելել է, որ այդ վիճակի պատճառով չի կարող վարորդական իրավունք ստանալ։

Յունը քննության առաջին մասը հանձնել է համալսարանի 4-րդ կուրսում գտնվող փաստաբանի համար, սակայն ձախողել է երկրորդը։ Նա շարունակում է ձախողել հաջորդ ինը տարիների ընթացքում։ Նրա անհաջող փորձերի պատճառները պարզ չեն, սակայն հիմնական է համարվում բեմադրված դատավարությունը, որը նա անցկացրել է նախագահի դեմ։ Ի վերջո, նա փաստաբանական սերտիֆիկատ է անցել 1991 թվականին։

## Դատախազական կարիերա

### Աշխատանքի սկիզբը
Յունն իր կարիերան սկսել է Տեգուի դատախազությունում 1994 թվականին։ Նա գլխավորել է հատուկ վարչություն և Կենտրոնական քննչական վարչություն, որոնք հետաքննել են կոռուպցիայի հետ կապված գործերը։ 1999 թվականին նա կալանավորել էր կոմիսար Պակ Հի Վոնի օգնականին, որը ներգրավված էր կոռուպցիայի մեջ, չնայած Կիմ Դե Չժունի կառավարության բյուրոկրատների վճռական առարկություններին։

2002 թվականի հունվարին Յունը որոշ ժամանակ աշխատել է որպես իրավաբան Bae-ում, Kim & Lee-ում, սակայն հեռացել է, քանի որ զգացել է, որ չի համապատասխանում այդ պաշտոնին։ Վերադառնալով որպես դատախազ,  նա պատասխանատվության է ենթարկել նախագահի նման կողմնակիցներին, բացի Մու Հենից, ինչպիսիք են Անխի Ջոնը և Կան Գիմ Վոնը։ 2006 թվականին նա ձերբակալել է Չոն Մոգին Hyundai Motor Company-ում կաշառքների գործին նրա մասնակցության համար։ 2008 թվականին նա աշխատել է իրավախորհրդատուների անկախ խմբում, որը զբաղվում էր BBK-ի բաժնետոմսերի գների մանիպուլյացիայի հետ կապված միջադեպի հետաքննությամբ, որը կապված էր նախագահ Լի Մեն Բակի հետ։

2013 թվականին Յունը գլխավորել է հատուկ քննչական խումբը, որը հետաքննում էր հետախուզության ազգային գործակալության մասնակցությունը 2012 թվականին հասարակական կարծիքի մանիպուլյացիայի հետ կապված սկանդալին։ Յունը հետապնդել է նախկին ղեկավար Նարվան Սեյ Հունին՝ հանրային պաշտոնյաների ընտրության մասին օրենքը խախտելու համար։ Նա արդարադատության նախարար Հվան Կեին մեղադրել է իր հետաքննության վրա ազդեցության մեջ։ Արդյունքում նա իջեցվել է պաշտոններում և Սեուլի դատախազությունից տեղափոխվել Թեգուի և Թեջոնի դատախազություն։

Ավելի ուշ Յունը գլխավորել է հատուկ դատախազ Պակ Յոն Սու խմբի հետաքննությունը, որը հետաքննել է 2016 թվականին Չհվե Սուն Սիլի հետ կապված սկանդալի հետ կապված մեղադրանքները, որին մասնակցել են նաև Samsung-ի փոխնախագահ Լի Ջեյոնը և Կորեայի այն ժամանակվա նախագահ Փակ Կըն Հյե։ Հետագայում այդ սկանդալը հանգեցրել է 2016 թվականի դեկտեմբերին երկրի նախագահի իմփիչմենթի.

2017 թվականի մայիսի 19-ին նորընտիր նախագահ Մուն Չժե Ինը Յունին նշանակել Է Սեուլի կենտրոնական շրջանի դատախազության պետ։ Մեղադրանքն առաջադրվել է երկու նախկին նախագահ Լի Մյոն Բաքվի և Փակ Կըն Հյե կողմից, ինչպես նաև ՆԱՐ-ի երեք նախկին ղեկավարներ, նախկին գլխավոր դատավոր Յանսոն Տեն և ավելի քան 100 այլ նախկին պաշտոնյաներ և ձեռնարկությունների ղեկավարների պաշտոնավարման ընթացքում։ Յունը նաև ղեկավարել է Samsung-ի հաշվապահական խարդախության հետաքննությունը։

### Գլխավոր դատախազ
2019 թվականի հունիսի 17-ին Յունը նշանակվել է գլխավոր դատախազ՝ փոխարինելով Մուն Մու Իրին ։ Նրա թեկնածությունը ողջունել են իշխող «Դեմոկրատական կուսակցությունը» և «Հանուն ժողովրդավարության և խաղաղության կուսակցությունը», սակայն դեմ են հանդես եկել «Ազատ Կորեան» և «Բարունմիրեյը»։ «Արդարություն» կուսակցությունը չեզոք էր մնում նշանակմանը։ 1Հուլիսի 6-ին նա պաշտոնապես նշանակվել է նոր գլխավոր դատախազ, իսկ նրա լիազորությունների ժամկետը սկսվել է 9 օրից։ Նախագահ Մունը նրան կարգադրել է չեզոքություն պահպանել՝ հավելելով, որ կոռուպցիայի ցանկացած տեսակ պետք է խստորեն հետաքննվի, նույնիսկ եթե դրանք կապված են կառավարության հետ։

Յունը հետաքննություն է վարել արդարադատության նախարար Չո Քուկի նկատմամբ, որը ներգրավված է եղել տարբեր սկանդալներում։ Դատական հետապնդման մասին նրա որոշումը ողջունել է ընդդիմությունը, սակայն դատապարտվել Է «Դեմոկրատական կուսակցության» և նրա կողմնակիցների կողմից։

Այն բանից հետո, երբ Չուն Մին էր նշանակվել արդարադատության նոր նախարար, նա դատի է տվել Յունին մոտ գտնվող մի քանի դատախազների։ Չուն իր որոշումը բացատրել է նրանով, որ Յունը չի ներկայացրել իր բաժնի վերակազմակերպման ծրագիրը, որը նա խնդրել է։ Սակայն դա կապույտ տան կողմից գնահատվել է որպես վրեժխնդրություն Չո Կուկի հետապնդման համար։

2020 թվականի ապրիլին «Դեմոկրատական կուսակցության» պատգամավորները կրկին հարձակվել են Յունի վրա և նրան կոչ են արել հրաժարական տալ, քանի որ սկսվել է ընտրությունների մասին օրենքի խախտման գործերի հետաքննություն՝ ինչպես իշխող, այնպես էլ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների մասնակցությամբ, ինչպես նաև 2018 թվականին Ուլսանի քաղաքապետի ընտրությունների արդյունքները կեղծելու կասկածների վերաբերյալ։

2020 թվականի նոյեմբերի 24-ին Արդարադատության նախարար Չու Մի Էը հեռացվել է պաշտոնից՝ վկայակոչելով էթիկական նորմերի ենթադրյալ խախտումները, իշխանության չարաշահումը և նրա համախոհների և ընտանիքի անդամների նկատմամբ հետաքննությանը միջամտելը։ Յուն դատական արգելք է դրել նախարարի՝ պաշտոնից հեռացնելու որոշման վրա, որը Սեուլի Վարչական դատարանի կողմից հավանության է արժանացել դեկտեմբերի 1-ին՝ ժամանակավորապես կասեցնելով նրա հեռացումը։ Դեկտեմբերի 16-ին Արդարադատության նախարարությունը Յունին երկու ամսով հեռացրել էր՝ ընդունելով կարգապահական տույժի մեջ վեց հիմնական մեղադրանքներից չորսը։ Հետագայում այդ որոշումը հավանության արժանացավ նախագահ Մունի կողմից։ Սակայն դեկտեմբերի 24-ին Սեուլի վարչական դատարան ներկայացված դատական արգելքից հետո կասեցումը չեղարկվել է, քանի որ դատարանը Յունի հայտարարությունն ընդունել է այն մասին, որ նրա հեռացման գործընթացն անարդար էր։

2021 թվականի մարտի 4-ին Յուն Սոկ Յոլը հրաժարական է տվել, որն ընդունել է Նախագահ Մունը։

## Քաղաքական գործունեություն

### 2022 թվականի նախագահական քարոզարշավը
Յունը 2022 թվականի ընտրություններում նախագահի պոտենցիալ թեկնածու էր համարվում Չո Կուկի հետ կապված սկանդալից հետո (ակադեմիական նվաճումների կեղծումը, որոնք հետաքննել է Յունը) և որպես հասարակական կարծիքի հարցումների կարևոր թեկնածու է հանդես եկել առնվազն 2020 թվականի հունվարից։ 2021 թվականի հունվարին անցկացված հարցմանը, որին մասնակցել են նախագահի բոլոր հնարավոր թեկնածուները, Յուն առաջատարն էր որպես առավել նախընտրելի՝ հավաքելով ձայների 30,4 տոկոսը, ինչն ավելի շատ է, քան կառավարող «Դեմոկրատական կուսակցության» ներկայացուցիչներ Լի Չժե Մենը և Լի Նակ Յոնը.

2021 թվականի հունիսի 29-ին Յունը պաշտոնապես առաջադրել է իր թեկնածությունը 2022 թվականի նախագահական ընտրություններում։ Հուլիսի 12-ին նա Ազգային ընտրական հանձնաժողովում գրանցվել է որպես անկախ թեկնածու։

Հուլիսի 30-ին պաշտոնապես միացել է պահպանողական «Ժողովրդի ուժին»։ Մինչ այդ Յունը քաղաքականապես անկախ էր, թեև նրա ժողովրդական աջակցությունը հիմնականում գալիս էր պահպանողականներից։

Նախնական ընտրությունների ժամանակ Յունը քննադատության է ենթարկվել մի քանի ենթադրյալ խախտումների և հակասական հայտարարությունների համար։ Հուլիսին Յունը հանդես էր գալիս 120-ժամյա աշխատանքային շաբաթվա ընթացքում՝ քննադատելով նախագահ Մունի քաղաքականությունը 52-ժամյա աշխատանքային շաբաթվա նկատմամբ։ Յունը պաշտպանում է Սննդամթերքի անվտանգության ստանդարտների ապակարգավորումը, քանի որ, նրա կարծիքով, «Աղքատներին պետք է թույլատրվի ցածր գներով անորակ սնունդ ուտել», վկայակոչելով 1980 թվականի տնտեսագետ Միլթոն Ֆրիդմենի «Ընտրության ազատություն» գիրքը։ Միլթոն Ֆրիդմենը 1980 թվականի «Ընտրության ազատություն. անձնական հաստատում» որպես ոգեշնչման աղբյուր այդ գաղափարի համար։ Օգոստոսին Յունը հայտարարել էր, որ Հարավային Կորեայում վերջին ֆեմինիստական շարժումը կարևոր գործոն է դարձել, որը խորացնում է երկրում ցածր ծնելիության խնդիրը։ Ավելի ուշ նույն շաբաթ Յունը Busan Ilbo-ին տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ Ֆուկուսիմա 1-ի միջուկային աղետի հետևանքով «գործնականում ճառագայթման արտահոսք չի եղել», քանի որ «ռեակտորներն իրենք չեն փլուզվել»։

Սեպտեմբերի 2-ին Newsverse լրատվական կայքը հոդված էր հրապարակել, որում ասվում էր, որ գլխավոր դատախազի պաշտոնում գտնվելու ընթացքում Յուն ավագ դատախազին և քաղաքականությանը հրահանգել է քաղաքական դրդապատճառներով քրեական հայտարարություններ ներկայացնել «Դեմոկրատական կուսակցության» քաղաքական գործիչների վրա 2020 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին՝ փորձելով ազդել ընտրությունների վրա։ Հոդվածում նշվում էր, որ Յուն ավագ դատախազ Սոն Ջուն Սոնային հրամայել է բողոքներ ներկայացնել «Դեմոկրատական կուսակցության» ընդդիմադիր թեկնածուների դեմ և Ազգային ասամբլեայի անդամ Կիմ Ունին կարգադրել է քրեական բողոքներ ներկայացնել բարեկամ «Դեմոկրատական կուսակցության» քաղաքական գործիչների և լրագրողների դեմ։ Մեղադրանքներին ի պատասխան՝ Գերագույն դատախազության բարձրաստիճան պաշտոնյաների շրջանում կոռուպցիայի հետաքննության վարչությունը ներքին հետաքննություն է սկսել։ Յունը հերքել է մեղադրանքները և մեղադրանքներին և հետաքննությանը ի պատասխան հայտնել է Չո Սոն Ընի և Ազգային հետախուզական ծառայության տնօրեն Պակ Ջի Վոնեի մասին։ Շուտով այն բանից հետո, մեղադրանքները հրապարակվել են, աջակցությունը հիմնական թեկնածու է «Ժողովրդի ուժ» Հոն Չժուն Պհեն կտրուկ աճել է, թե ինչն է Հոնին դարձրել ընտրական փուլի ամենանշանակալի մրցակիցներից մեկը։

Հոկտեմբերի 1-ի նախնական բանավեճերի ժամանակ «Ժողովրդի ուժ»-ի նախագահի բոլոր որակավորված թեկնածուների թվում Յունի ձախ ափի վրա գրված է եղել հիերոգլիֆ հանչան, որը նշանակում է «թագավոր», հաջողության թալիսման, որը հաճախ գրում են Շամանովի խորհրդով։ Դրանից կարճ ժամանակ անց հայտնի դարձավ, որ Յունը նաև նախորդ երկու առաջնային քննարկումների ժամանակ ձեռքին պիտակ է ունեցել։ Յունի հիմնական հակառակորդները, այդ թվում Հոն Չժուն Պհեն և Յու Որդի Մինը, քննադատել են Յունին շամանական պրակտիկաների օգտագործման համար և անհեթեթորեն համեմատել են նրան նախկին նախագահ Փակ Կըն Հյե սկանդալի հետ, որը շամանին թույլ է տվել չափազանց մեծ ազդեցություն ունենալ նրա որոշումների վրա։ Քննադատությանն ի պատասխան Յունը հայտարարել է, որ «կողմնակիցը դա նկարել է որպես աջակցության ուղերձ, որը ինձ ստիպում է վստահ լինել, թե ինչպես է թագավորը բանավեճի ժամանակ»։

Հոկտեմբերին Յունը հաճոյախոսություն է արել Կորեայի Հանրապետության նախկին ուլտրաաջ ռազմական բռնապետ Չոն Դու Հվանեի մասին։ Պուսանում «Ժողովրդի ուժի» պաշտոնյաների հետ հանդիպման ժամանակ Յունը հայտարարել է, որ «շատ մարդիկ մինչև հիմա կարծում են, որ Չոնը քաղաքականության մեջ հաջողության է հասել, բացառությամբ ռազմական հեղաշրջման և Քվանջայի ապստամբության շնորհիվ»։ Չոն Դու Հվանը համարվում է Հարավային Կորեայում խիստ հակասական ֆիգուր, որը պատասխանատու է մարդու իրավունքների բազմաթիվ խախտումների համար, ներառյալ անմեղ քաղաքացիական անձանց խոշտանգումներն ու սպանությունները։ Յուն ավելի ուշ ներողություն է խնդրել իր հայտարարությունների համար։ Սակայն ներողություն խնդրելուց կարճ ժամանակ անց նա իր Ինստագրամ-օգտահաշվում լուսանկար է հրապարակել, որտեղ նա խնձորով կերակրում է իր շանը։ Քանի որ «խնձոր» և «ներողություն» բառերը կորեական լեզվով (사과) օմոգրաֆներ են, դա մեկնաբանվել է որպես սեփական ներողության ծաղրանք:Չոնի մասին արտահայտությունները, ինչպես նաև Ինստագրամ-ի գրառումը քննադատության են ենթարկվել ժողովրդի ուժի փրայմերիզում մնացած բոլոր երեք թեկնածուների կողմից. Յունը կրկին ներողություն է խնդրել իր դիտողությունների համար, երբ նոյեմբերի 10-ին այցելել է նրանց ազգային գերեզմանատուն։ Մայիսի 18-ին Քվանջա, թեև նրա այցը դիմավորել են ցուցարարները։

2021 թվականի նոյեմբերի 5-ին Յունը պաշտոնապես առաջադրեց իր թեկնածությունը «Ժողովրդի ուժից» 2022 թվականի նախագահական ընտրություններում։ Հաղթանակը եկավ այն բանից հետո, երբ Յունը ճնշեց մրցակցող թեկնածու Հոն Չժուն Պհեի աջակցության պոռթկումը նախնական ընտրությունների վերջին շաբաթների ընթացքում։ Առաջադրումը դարձավ կուսակցության անդամների և լայն հանրության չորսօրյա քվեարկության արդյունքը։ Յուն Սոկ Յոլը ստացել է ձայների 47,85 տոկոսը, մինչդեռ Հոն Ջուն Պհեն ստացել է ձայների 41,50 տոկոսը, Յու Որդին Մինը՝ 7,47 տոկոսը, իսկ Վոն Հի Ռենը՝ 3,17 տոկոսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի նախագահներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքական գործիչներ