open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արթուր Հերման

**Արթուր Լ. Հերման** (, ), ամերիկացի պատմաբան և հանրաճանաչ պատմության մասին գրքերի հեղինակ։ Հադսոնի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։

## Կենսագրություն
Արթուր Հերմանը ծնվել է 1956 թվականին, սանսկրիտի հետազոտող, Վիսկոնսինի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր Արթուր Կ. Հերմանի որդին է։ Ստացել է բակալավրի աստիճան Մինեսոտայի համալսարանում, մագիստրոսի կոչում և  պատմության գծով փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան Ջոնս Հոփքինսի համալսարանում։ Մեկ ուսումնական տարի անցկացրել Է Շոտլանդիայի Էդինբուրգի համալսարանում։ Ատենախոսությունը նվիրված է եղել 17-րդ դարի սկզբի ֆրանսիական հուգենոտների քաղաքական հայացքներին։

1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին դասավանդել է *Sewanee* համալսարանում, Ջորջ Մեյսոնի համալսարանում և Ջորջթաունում։ Սմիթսոնյան կամպուսում եղել է «Արևմտյան ժառանգության ծրագրի» հիմնադիրը և համակարգողը։

Հերմանի՝ շոտլանդական լուսավորության մասին «How the Scots Invented the Modern World» (2001) գիրքը դարձել է բեսթսելեր՝ ըստ *[[The New York Times|New York Times]]*-ի։

«*Gandhi and Churchill: The Epic Rivalry that Destroyed an Empire and Forged Our Age*» գիրքն ընդգրկվել է 2009 թվականի Պուլիտցերյան մրցանակի հավակնորդների կարճ ցուցակում։

## Ընտանիք
1987 թվականին ամուսնացել է Բեթ Մարլե Վարշոֆսկու հետ, որի հետ բնակություն է հաստատել Վիրջինիա նահանգի Շառլոտսվիլ քաղաքում։

## Մատենագիտություն
* *The Idea Of Decline In Western History*, Free Press, 1997-01-08 .
* *Joseph McCarthy: Reexamining the Life and Legacy of America’s Most Hated Senator*, Free Press, 1999-12-02 .
* *How the Scots Invented the Modern World: The True Story of How Western Europe's Poorest Nation Created Our World and Everything in It*, Three Rivers Press 2002-09-24 .
* *To Rule the Waves: How the British Navy Shaped the Modern World*, HarperCollins, 2004-10-26 .
* *Gandhi and Churchill:The Epic Rivalry that Destroyed an Empire and Forged Our Age*, Bantam, 2008-04-29 .
* *Freedom’s Forge: How American Business produced victory in World War II*, 2012 
* *The Cave and the Light: Plato vs. Aristotle and the Struggle for the Soul of Western Civilization*, Random House, 2013-10 .
* *Douglas MacArthur: American Warrior*, Random House, 2016-06-14 .
* *1917: Lenin, Wilson, and the Birth of a New World Disorder*, HarperCollins, 2017-11-28 .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Biographical profile, *Hudson Institute*
* Guide to the Arthur Herman papers, 1950—1999, *George Mason Universities Libraries*

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մինեսոտայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Տիգրան Թավադյան

**Տիգրան Գուրգենի Թավադյան** (), հայ խմբագիր։

## Կենսագրություն
1993 թվականին ավարտել է Կուբանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1993-1996 թվականին՝ «Մաշտոց» թերթի, 1996 թվականից՝ «Երկրամաս» ամսաթերթի (2002 թվականին ճանաչվել է Ռուսաստանի Դաշնության լավագույն էթնիկ պարբերական) հիմնադիր խմբագիր։

Թավադյանը Կրասնոդարի երկրամասի Էթնոքաղաքագիտական հետազոտությունների և «Համշեն» կենտրոնների տնօրենն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Ազնվության արկղ

մինի|Unattended parsnips left for sale at the roadside, with a locked honesty box
**Ազնվության արկղ**, որը նաև հայտնի է որպես «պատվի տուփ» (BrE) կամ ««պատվի տուփ»» (AmE), ծառայության համար գանձման մեթոդ է, ինչպիսին է ընդունելությունը կամ ավտոկայանատեղը, կամ այնպիսի ապրանքի համար, ինչպիսին է տնային արտադրանքը և ծաղիկները, որոնք հիմնված են յուրաքանչյուր այցելուի վրա, որը վճարում է արկղում  պատվի համակարգի միջոցով։ Տոմսերը չեն թողարկվում, և նման կայքերը սովորաբար անտեսված են։ Երբ օգտագործվում են Ճամբարային վայրերում  և այլ այգիներում, դրանք երբեմն կոչվում են «երկաթե ռեյնջեր»», քանի որ հաճախ կա երկաթյա դրամարկղ՝ իրական պարկի ռեյնջերի փոխարեն։ Որոշ խանութներ դրանք օգտագործում են նաև թերթեր վաճառելու համար, որպեսզի խուսափեն դրամարկղում տողերից։

Նման տուփերը սովորաբար օգտագործվում են գյուղական վայրերում, որտեղ հաճախորդների և այլ այցելուների ցածր թիվը, առաջարկվող ապրանքների ցածր քանակի կամ արժեքի հետ մեկտեղ, նշանակում է, որ սպասարկողը չի բերի ներդրումների դրական վերադարձ։ Շատերը նաև տեղական գործողություններ են, որտեղ հաճախելը հնարավոր չէ։

Տորթի սառնարան, ազնիվ տուփ տորթերի սառնարան Բիքսթեր, Շեթլանդ, Շոտլանդիա, առանձնահատկությունները հեռուստատեսային հարմարեցման մեջ  Անն Քլիվզվեպեր։

Ազնվության տուփերի օգտագործումը վերածնվեց COVID-19 համաճարակի ժամանակ, քանի որ գնումները կարող են կատարվել առանց շփման.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մանրածախ առևտուր
Ջոն Մերթոն Օլդրիչ

**Ջոն  Մերթոն Օլդրիչ** (, ), ամերիկացի միջատաբան։ Համարվում է ամենաբեղուն միջատաբաններից մեկը, որն ուսումնասիրել է ճանճերին։ Օլդրիչը միջատների համադրողի օգնական է եղել ԱՄՆ ազգային թանգարանում։ Նրա հավաքածուն այսօր էլ մնում է թանգարանի համար ամենակարևոր երկթևանիների ընդհանուր հավաքածուներից մեկը։

## Կենսագրություն
Միջատաբանություն սովորել է ամերիկյան մի քանի համալսարաններում։ 1893 թվականին դարձել է Այդահոյի համալսարանում պրոֆեսոր։ Երկար տարիների աշխատանքից հետո մի քանի այլ դասախոսների միասին 1913 թվականին հեռացվել է այնտեղից, քանի որ նրանք համալսարանի նախագահին մեղադրել են անձեռնահասության համար։ Շարունակել է իր կարիերան *Entomology Bureau*-ում։ Եղել է ամերիկյան Ունիվերսալիստական Եկեղեցու ակտիվ անդամ։ 1915-1920 թվականներին եղել է Ամերիկայի միջատաբանական ընկերության քարտուղար-գանձապահ, իսկ 1921 թվականին՝ նախագահ։ 1926 թվականին եղել Է Վաշինգտոնի միջատաբանական ընկերության (Washington Entomological Society) նախագահը։ 1934 թվականի մայիսի 27-ին հանկարծամահ է եղել։ Թաղված է Մոսկվայում (Այդահո նահանգ)։

### Ընտանիք
Ամուսնացած է եղել երկու անգամ։ Առաջին կինն ու որդին մահացել են։

## Մատենագիտություն
* Aldrich, John M. and Carl Robert Osten-Sacken. *[https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/1681 A catalogue of North American Diptera (or two-winged flies).]* Washington, D.C.: Smithsonian Institution (1905).
* Aldrich, John M. "The North American species of parasitic two-winged flies belonging to the genus Phorocera and allied genera." *Proceedings of the United States National Museum*. 63:2486 (1924): 1-90.
* Aldrich, John M. "Notes on the Types of American two-winged Flies of the Genus Sarcophaga and a few related Forms described by the early Authors." "Proceedings of the United States National Museum." 78.2855 (1930): 39.
* Aldrich, John M. and ed. Samuel Wendell Williston. "Dolichopodidae and Phoridae." *On the Diptera of St. Vincent*. London: Royal Entomological Society of London (1896).
* Aldrich, John M. *[https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/10372 Papers on Diptera.]*. Washington, D.C.: Smithsonian Institution (1913). 
* Aldrich, John M. *[https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8573 Sarcophaga and allies in North America.]* Murphey-Bivins Co. Press (1916).

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Letter Written by Dr. Hendel to Dr. John M. Aldrich from the Smithsonian Institution Archives

Կատեգորիա:Ամերիկացի կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միջատաբաններ
Դեպի ապագա

**«Դեպի ապագա»**, Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Տաշքենդում լույս տեսնող ազգային, հասարակական, մշակութային եռամսյա հանդես։

## Նկարագրություն
Ուզբեկստանի հայկական ազգային, մշակութային կենտրոնի հրատարակչություն։ Լույս է տեսնում 2008 թվականից Տաշքենդում՝ հայերեն, ռուսերեն։

Հիմնադիր-խմբագիր՝ Գեորգի Սահակով։

Լուսաբանում է Ուզբեկստանի հայկական համայնքի առօրյան, ազգային, կրթական, մշակութային միջոցառումները։ Անդրադառնում է ՀՀ-ում, ԼՂՀ-ում և Սփյուռքում տեղի ունեցող համահայկական կարևոր իրադարձություններին, Հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության հիմնախնդիրներին, Արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման բանակցային գործընթացներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի հայկական հանդեսներ
Վլադիմիր Մաղալյան

**Վլադիմիր (Վահան) Սարգսի Մաղալյան** (), հայ լրագրող, խմբագիր, բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1988 թվական)։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարան (1968 թվական)։

1969–1970 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծ-անասնաբուժական ինստիտուտի «Կադրերի համար», 1971–2006 թվականներին՝ «Երևանի համալսարան» թերթերի, միաժամանակ, 1992–2001 թվականներին՝ «Հանդես Երևանի համալսարանի» պարբերականի գլխավոր խմբագիր։

1981 թվականից՝ Երևանի պետական համալսարանի «Գրական համալսարան» գրական-գեղարվեստական տարեգրքի հիմնադիր-խմբագիր, 2006 թվականից՝ Երևանի պետական հանալսարանի հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի գիտաշխատող։ Լույս են տեսել Մաղալյանի «Դաղեթ-Խաչեն» (1999 թվական), «Գրական-մշակութային կյանքը Երևանի համալսարանում (1919–2009 թվականներ)» (2010 թվական), «Հայ տեղական մամուլը և գրատպությունը Վրաստանում (1885–1990 թվականներ)» (2012 թվական) աշխատությունները, «Խարույկ» (1992 թվական), «Խրամի զմրուխտ ափերին» (2011 թվական) բանաստեղծությունների ժողովածուները։

## Աշխատություններ

Ռուսերենից թարգմանել է Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Սերգեյ Եսենինի, գերմաներենից՝ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի, Հայնրիխ Հայնեի, նաև անտիկ հեղինակների՝ Անակրեոնի, Սաֆոյի գործերից։ Կազմել, խմբագրել և հրատարակության է պատրաստել «Երախտավոր մանկավարժը» (2007 թվական), «Քնար համալսարանի» (2008 թվական), «Երևանի պետական համալսարանը վավերագրերում (1918–2009 թվականներ)» (2009 թվական), «Երևանի համալսարանի հոբելյանները (1919–2009 թվականներ)» (2011 թվական) և այլ ժողովածուներ։

## Պարգևներ

* Երևանի պետական համալսարանի ոսկե մեդալ (1999 թվական, 2009 թվական)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Շուշի (թերթ)

**«Շուշի»**, հասարակական-քաղաքական երկշաբաթաթերթ, որը 1994-2020 թվականներին լույս է տեսնել Շուշիում։

## Նկարագրություն
Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջվարչակազմի պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսնել 1994-2020 թվականներին Շուշիում։

Խմբագիրներ՝ Մուշեղ Բաղդասարյան, Յաշա Բարալյան, Հովիկ Մուսայելյան, Վարուժան Փամբուխչյան, Գեորգի Քարամյան, Արարատ Բարսեղյան (2000 թվականից)։ Արտացոլել է շրջանի վերականգնման-վերակառուցման ընթացքը, ադրադարձել Արցախյան ազատամարտի տարեգրությանը, լուսաբանել շրջանի կրթամշակութային, սոցիալ-տնտեսական կյանքը, այդ ոլորտների զարգացմանն ուղղված ծրագրերը։ Տպագրել է գրական և գիտական նյութեր (նաև թարգմանություններ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Քաղաքական զրուցակից

**«Քաղաքական զրուցակից»**, հասարակական-քաղաքական կիսամսյա հանդես (սկզբում՝ ամսագիր)։ Մինչև 1989 թվականը՝ ՀԿԿ ԿԿ պրոպագանդայի և ագիտացիայի բաժնի հրատարակություն։

## Պատմություն
Լույս է տեսել 1933-1991 թվականներին Երևանում (1934-1935 թվականներին՝ «Պրոպագանդիստ», 1936–1965 թվականներին՝ «Ագիտատորի բլոկնոտ», 1966–1971 թվականներին՝ «Ագիտատորի և պրոպագանդիստի բլոկնոտ», 1972-1979 թվականներին՝ «Ագիտատոր և պրոպագանդիստ», 1980–1989 թվականներին՝ «Կուսակցական խոսք», 1989 թվականից՝ «Քաղաքական զրուցակից»)։ Խմբագիրներ՝ Վ. Դաստակյան, Գինո Շաղգամյան, Բալաբեկ Մարտիրոսյան, Դավիթ Հարությունյան, Գրիգոր Սինանյան, Սարգիս Ղևոնդյան, Խաչիկ Իսկանդարյան, Զավեն Գրիգորյան, Սալոմե Արեշյան, Արամ Հայրյան, Արամայիս Մնացականյան, Գուրգեն Հարությունյան, Արտեմ Քոթանջյան, Հակոբ Այվազյան, Ռոբերտ Խաչատրյան, Մուսայել Քոչարյան, Տաճատ Վարժապետյան, Գևորգ Մուրադխանյան, Գրիգոր Պետրոսյան, Վարազդատ Բզնունի, Վաչե Ենգիբարյան, Կամո Վարդանյան, Խաչիկ Հովակիմյան։

Լուսաբանել է ՀԿԿ գաղափարախոսական աշխատանքը, տպագրելհոդվածներ Խորհրդային Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և միջազգային կյանքի վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ
Հովսեփ Նալբանդյան

**Հովսեփ Ներսեսի Նալբանդյան** (), հայ գրականագետ, մատենագետ, թարգմանիչ, հրատարակիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1989 թվական)։ 1992–1993 թվականներին՝ Հալեպի Մեսրոպյան վարժարանի տնօրեն։ 1994 թվականին տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ 2005 թվականին Լոս Անջելեսում հիմնադրել է «Հովսեփ և Կարոլին Նալբանդյան» հրատարակչական ընկերությունը և նույնանուն մատենաշարը։

Նալբանդյանի մեկենասությամբ մատենաշարով հրատարակվել են Վազգեն Շուշանյանի, Հովհաննես Շիրազի, Ռոմանոս Սահակյանի, Վազգեն Առաքելյանի և ուրիշների ստեղծագործություններից (20 անուն)։ Լույս են տեսել Նալբանդյանի «Լոյս» (հատոր 1–6, 2000–2009 թվականներ) ընդհանուր գիտելիքների հանրագիտարանը, «Ամերիկահայ գիրքի պատմութիւն։ Հայկական բառարաններու համառօտ պատմութիւն» (2011 թվական), «Հայ գիրքը Ամերիկայի մէջ» (2015 թվական) մատենագիտական ժողովածուները, «Ուղղագրութեան նիւթերու ժողովածուն» (2012 թվական)։ Կազմել և խմբագրել է «Հայոց լեզու» (2012 թվական), «Մեսրոպ Մաշտոց մեծասքանչը։ Ձօն երախտագիտութեան» (2013 թվական) ժողովածուները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Hovsep Nalbandian 
* Յովսէփ Նալպանտեանի այցը Աւետիսեան վարժարան
* Հովսեփ Նալբանդյանի 22-րդ հատորը՝ Հուշարձան մայրերուն»

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Ավետագիր

**«Ավետագիր»**, կրոնական ամսագիր, հայ ավետարանչական միության հրատարակություն։

## Պատմություն

Լույս է տեսել 1945-1947 թվականներին Նյու Յորքում՝ հայերեն և անգլերեն։ Տնօրեն՝ Մարի Գալայճյան, խմբագիր՝ Անդրանիկ Պետիկյան։

Տպագրել է Աստվածաշնչի տարբեր հատվածները մեկնաբանող աստվածաբանական, կրոնաբարոյական հոդվածներ, լուրեր Սփյուռքի, մասնավորապես՝ ամերիկահայ ավետարանականների կյանքից։

Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական ամսագրեր
Նոր աշխարհ (թերթ, Թիֆլիս)

**«Նոր աշխարհ»**, գրական-քաղաքական և հասարակական պարբերական։

## Նկարագրություն
Լույս է տեսել 1907–1908 թվականներին Թիֆլիսում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Գրիգոր Ճեպեյան։ Նյութերի գերակշիռ մասի հեղինակը կամ թարգմանիչը խմբագիրն էր։ Մերժել է «պետություն» և «կառավարություն» հասկացությունները, նոր՝ «ազատ» հասարակարգի հիմք համարել բարեկեցությունը։

Տպագրել է նաև գեղարվեստական գործեր, ժողովրդական բանահյուսության նմուշներ, ծանոթացրել հայկական գավառների կյանքին։

Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Հովսեփ Կասեսյան

**Հովսեփ Կասեսյան** (), հայ գրող, հրապարակախոս, հրատարակիչ-խմբագիր։

## Կենսագրություն
Հիմնադրել է «Մենք» հանդեսը և Աթենքի Հայ-հունական հետազոտությունների կենտրոնը։ Հունարեն է թարգմանել Հայաստանի պատմությանն ու բանասիրությանը վերաբերող երկեր։ Անդրադարձել է նաև Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի գործունեությանը։

Լույս են տեսել Կասեսյանի «Հայ ազատագրական պայքարը» (1979 թվական), «Թուրքերն ընդունում են հայերի ցեղասպանությունը» (1985 թվական), «Ղարաբաղան հարցը» (1990 թվականին, երեքն էլ՝ հունարեն) աշխատությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Ապագա մանկավարժ

**«Ապագա մանկավարժ»**, բուհական երկշաբաթաթերթ (մինչև 2008 թվականը՝ ամսաթերթ)։

## Նկարագրություն
Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսնում 2002 թվականից Վանաձորում։ Խմբագիր՝ Լևոն Սարգսյան։ Լուսաբանում է բուհի գիտակրթական, մշակութային, մարզային առօրյան, տպագրում է դասախոսների և ուսանողների հոդվածները, ներկայացնում է համալսարանի կերպարվեստի բաժնի շնորհալի սաների ստեղծագործությունները։

Անդրադառնում է նաև բուհի գիտխորհրդի ամենամսյա նիստերում քննարկվող հարցերին։

Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թերթեր
Լենինյան դրոշ

**«Լենինյան դրոշ»**, զինվորական երկօրյա թերթ։ 
## Նկարագրություն
Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգի «Լենինսկոյե զնամյա» (ռուսերեն) թերթի հայերեն տարբերակը։ Լույս է տեսել 1942–1956 թվականներին Թբիլիսիում (1942–1945 թվականներին՝ «Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի մարտիկ»)։ Խմբագիրներ՝ Արամայիս Մնացականյան, Վարդան Ղազանչյան, Սուրեն Գրիգորյան, Վարդան Վարդանյան։ Լուսաբանել է պատերազմի ընթացքը Կովկասյան ռազմաճակատում, հայ ժողովրդի հերոսական անցյալի օրինակով ոգևորել է զինվորներին, ներկայացրել հայկական ռազմարվեստի պատմությունը։ Թերթը մեծ ավանդ ունի հայկական ռազմական տերմինների մշակման և արմատավորման գործում։

Կատեգորիա:Հայկական ռազմական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Հայ ասպետ (հանդես)

**«Հայ ասպետ»**, մանկապատանեկան, կրթամշակութային, ժամանցային հանդես։

## Նկարագրություն
Լույս է տեսնում 2011 թվականից Երևանում։ Խմբագիր՝ Կարին Տոնոյան։ Տպագրում է գիտաճանաչողական հոդվածներ, նյութեր՝ հայրենի բնաշխարհի, հայոց պատմության, հայկական մշակույթի մասին, անվանի մարդկանց կենսագրություններ։ Լուսաբանում է «Հայ ասպետ» ուսումնակրթական կենտրոնի և նույնանուն հիմնադրամի աշխատանքները։ Յուրաքանչյուր համարի 2-րդ էջում տեղադրվում են Հայաստանի հանրային հեռուստատեսության «Հայ ասպետ» հաղորդաշարի հերթական թեմայի հարցերից՝ պատասխաններով։

## Արտաքին հղումներ
*Հայ ասպետ հիմնադրամ

Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական մանկավարժական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրթական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական ժամանցային պարբերականներ
Պերսի Բրաուն

**Պերսի Բրաուն** (. ), հայտնի բրիտանացի գիտնական, նկարիչ, արվեստի քննադատ, պատմաբան և հնագետ, հայտնի է որպես հնդկական ճարտարապետության և արվեստի հեղինակ, հատկապես հունարեն-բակտրական արվեստի ուսումնասիրությունների համար։

## Կյանքը և աշխատանքը
Բրաունը ծնվել է Բիրմինգհեմում 1872 թվականին։ Սկսել է իր ուսումը տեղի արվեստի դպրոցում, այնուհետև սովորել է արքայական արվեստի քոլեջում, որտեղ ավարտել է 1898 թվականին։ Նա եղել է Հնդկական կրթական ծառայության անդամ 28 տարի, 1899 թվականից մինչև 1927 թվականը։ Նա դարձավ Լահորի Մեյո արվեստի դպրոցի (այժմ Ազգային արվեստի քոլեջ) տնօրենը և Լահորի թանգարանի վարիչը։ 1909 թվականին նա լքեց Լահորը, որպեսզի Ռամ Սինգը նրան հաջորդի Մեյոյի արվեստի դպրոցի տնօրենի պաշտոնում, ով այդ պաշտոնը զբաղեցրեց մինչև 1913 թվականը։ Նույն տարում, նա դարձավ Կալկաթայի կառավարության արվեստի դպրոցի տնօրենը**:** Նա թոշակի է անցել 1927 թվականին և դարձել է Կոլկատայի Վիկտորիա հուշահամալիրի քարտուղար և վարիչ։ Նա պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1947 թվականը, որից հետո իր մնացած օրերը անցկացրել է Սրինագարում։

## Հատկանշական աշխատանքներ
Բրաունը առաջին գրողներից մեկն էր, ով կենտրոնացավ բացառապես հնդկական և բուդդայական ճարտարապետության վրա։ Նա գրել է ճարտարապետության և արվեստի վերաբերյալ մի քանի կարևոր գրքեր, ներառյալ երկու հատորով Հնդկական ճարտարապետությունը (I հատոր. Բուդդայական և հինդուական ժամանակաշրջաններ և II հատոր. Իսլամական ժամանակաշրջան) 1940 թվականին։ Նրա մյուս հայտնի աշխատանքները ներառում են Հնագիտության և հնության բաժնի նկարագրական ուղեցույցը (1908), Գեղատեսիլ Նեպալ(1912), Հնդկական նկարչություն(1918), և շրջագայություններ Սիքիմում և Դարջիլինգի շրջանում(1922)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հնագետներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի պատմաբաններ
Ռուստով

**Ռուստով** (), գյուղ Ադրբեջանի Գուբայի շրջանում։ Ամբողջ համայնքի բնակչությունը կազմում է 9061 բնակիչ (2009 թ.)։

## Ստուգաբանություն
Գյուղի անվան ծագումը կապված է պարսկերեն «ռուստա» բառի հետ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Մեծ Կովկասի նախալեռներում՝ Չիգաջուկչայ գետի վրա, Գուբա քաղաքից 18 կմ հարավ-արևելք։

## Բնակչություն
Բնակչության մեծ մասը թաթեր են։ Ռուստով բնակավայրը ներառում է 12 գյուղ, որոնց բնակչությունը պատկանում է իրանախոս խմբին։ Ռուստով բնակավայրում ապրում է 6000 թաթ, այն թաթերի հնագույն բնակավայրերից էր։ Ռուստով թաթերենում (ռուստա) նշանակում է գյուղ կամ գյուղացի։ Թաթերն ունեն իրենց ազգային թաթերեն լեզուն։ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում բնակվել է 9061 մարդ։

### Նշանավոր բնակիչներ
* Գիյասեդդին Գեյբուլլաև - Ադրբեջանցի պատմաբան,
* Բաշիր Սաֆարօղլի - թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1968),
* Զառնիգար Աղաքիշիևա - թատրոնի և կինոյիա դրբեջանցի դերասանուհի, ԱՀ ժողովրդական արտիստուհի։

## Պատմություն
Ենթադրաբար, ժամանակակից թաթերի նախնիները Անդրկովկաս են տեղափոխվել Սասանյան դինաստիայի օրոք (մ.թ. III-VII դդ.): Ռուստովը եղել է Ղուբայի խանության մեջ առանձին նահանգ։ 1811 թվականին ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ Ռուստովի մոտ ճակատամարտ է տեղի ունեցել Ղուբայի Շիխալի խանի ուժերի և գեներալ Խաթունցևի ռուսական զորքերի միջև։ 1824 թվականին Ռուստովը, ի թիվս Ղուբայի նահանգի այլ յոթ գյուղերի, ընդգրկվել է նախկին Բաքվի խանի՝ Միրզա Մուհամմադ Խան II-ի վարչակազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ղուբայի շրջանի բնակավայրեր
Աշխարհիկությունը Թուրքիայում

[մինի| 2007 թվականի հանրապետական բողոքի ցույցերը՝ ի պաշտպանություն քեմալական բարեփոխումների, հատկապես պետական [Աշխարհիկ պետություն|աշխարհիկության և ժողովրդավարության և ընդդեմ Թուրքիայի ենթադրյալ իսլամացման՝ «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության ղեկավարությամբ]]
Աշխարհիկությունը սահմանադրական սկզբունք է Թուրքիայի Հանրապետությունում։ Այն առաջին անգամ ներդրվել է 1928 թվականի փոփոխություններով՝ 1924 թվականի Սահմանադրության մեջ, որը վերացրել է այն դրույթը, որ երկրի պետական կրոնը իսլամն է։ Աշխարհիկությունը կապված է նաև Թուրքիայի առաջին նախագահ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի հետագա բարեփոխումների հետ, որոնք սահմանել է վարչական և քաղաքական պահանջներ ժամանակակից, ժողովրդավարական, աշխարհիկ պետություն ստեղծելու համար, որը համապատասխանում է քեմալիզմի սկզբունքներին։

Առաջին ներդրումից ինը տարի անց աշխարհիկությունը բացահայտորեն նշված էր նաև 1937 թվականի Թուրքիայի սահմանադրության երկրորդ հոդվածում։ 1982 թվականի գործող սահմանադրությունը նույնպես չի ճանաչում պաշտոնական կրոնը և չի խրախուսում այն։

Թուրքական աշխարհիկության սկզբունքը և պետության և կրոնի տարանջատումը պատմականորեն բացատրվել են պետության արդիականացման անհրաժեշտությամբ։ Այս կենտրոնացված առաջադեմ մոտեցումը անհրաժեշտ էր համարվում ոչ միայն կառավարության արդյունավետ աշխատանքի, այլև հասարակության մշակութային կյանքի վրա ազդելու համար, որտեղ, քեմալականների կարծիքով, գերակշռում էին սնահավատությունը, դոգմաները և տգիտությունը։

Թուրքական «laiklik»-ը կոչ է անում տարանջատել եկեղեցին պետությունից, ինչպես նաև պետության դիրքորոշումը նկարագրում է որպես «ակտիվ չեզոքության» դիրքորոշում, որն արտահայտվում է կրոնի գործերի վերահսկողության և իրավական կարգավորման մեջ։ Երկրում կրոնական հարաբերությունները մանրակրկիտ վերլուծվում և գնահատվում են կրոնական գործերի գրասենյակի կողմից (Diyanet Işleri Başkanlığı կամ պարզապես Diyanet)։ Կրոնական գործերի վարչության պարտականությունները ներառում են «իսլամի հավատալիքների, երկրպագության և էթիկայի վերաբերյալ աշխատանքներ կատարելը, հասարակությանը կրթելը իրենց կրոնի մասին և հոգ տանելը երկրպագության սրբազան վայրերի մասին»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհիկություն
Կատեգորիա:Աշխարհիկություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Կրոնը Թուրքիայում
Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք
Ալբուլենա Կրիեզիու

**Ալբուլենա Կրիեզիու** (, ), ալբանական դերասանուհի, ծնունդով Կոսովոյից։ Որպես դերասանուհի իր դեբյուտը կայացել է 2003 թվականին «Debanti politik» թատերական ներկայացման մեջ։ Նա հայտնի է «Debanti politik» սերիալում Միմոզա Ուկայի և «O sa mirë» սիթքոմում Տրինգա Բելեգուի դերով։

## Կենսագրություն
Ալբուլենա Կրիեզիուն ծնվել է 1986 թվականի օգոստոսի 27-ին Ջյակովիցայում։ Երեխա տարիքից երազում էի դերասանուհի դառնալ։

Ավարտել է միջնակարգ դպրոցը Օդխիսե Պասկալիի արվեստի դպրոցում՝ Պեչում, դերասանական արվեստով։ 2008 թվականին ավարտել է Պրիշտինայի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետը նաեւ դերասանական արվեստով, այնուհետեւ ստացել է նույն ոլորտում մագիստրոսի աստիճան։

Ալբուլենան բազմաթիվ դերեր է խաղացել կինոյում և թատրոնում։ Նա եղել է Գյակովայի պրոֆեսիոնալ թատրոնի, Պրիշտինայի «Դոդոնա» թատրոնի, Սկոպյեի Ալբանական թատրոնի և «Act Productions»-ի անդամ։ Նա ստացել է լավագույն դերասանուհի մրցանակը Միջերկրական կինոփառատոնում Իտալիայում և 2016 թվականին Ֆրանսիայի DC փառատոնում։ Բնակվում է Պրիշտինայում, աշխատում է Կոսովոյի ազգային թատրոնում։ Ինքը՝ Կրիեզյուի խոսքերով, թատրոնն իր համար դարձել է «երկրորդ տուն», քանի որ իրեն հարմարավետ է զգում այնտեղ, իսկ այնտեղ աշխատելը «առանձնահատուկ հաճույք է»։

### Անձնական կյանք
Մի քանի անգամ ամուսնացած է եղել։ 2016 թվականի օգոստոսին ամուսնացել է ռեժիսոր Իլիր Բոքշիի հետ։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ին նրանց որդին՝ Դոնը, ծնվել է։

Իր հարցազրույցներից մեկում Ալբուլենա Կրիեզիուն իր սիրելի նախագիծն անվանել է «Dorëzimi në Spokan» պիեսը ամուսնու և ռեժիսոր Իլիր Բոկսիի հետ Գյակովայի պրոֆեսիոնալ թատրոնում։

## Աշխատանքներ
### Ֆիլմագրություն

* 2005 - Anatema
* 2006 - Vaska
* 2006 - Tonight Is Cancelled
* 2007 - Rikthimi
* 2007 - E dehura
* 2009 - Si Merlin
* 2009 - Shiko botën
* 2009 - Darka
* 2010 - Këpuca
* 2010 - Ashensori
* 2010 - Kodi i jetës
* 2010 - Sinner’s Pride
* 2010 - Turpi
* 2010 - Tri dritaret
* 2011 - The Wedding Tape
* 2012 - Kolona
* 2014 - Dear Nita
* 2016 - Cheating for Papers

### Հեռուստատեսություն
* 2009 - Lexi në qytet
* 2009 - SpitaliKS
* 2013 - O sa mirë
* 2014-2015 - Stinë dashurie
* 2019-2020 - iStar

### Թատրոն
* 2003 - Debanti politik
* 2004 - Lulëkuqet
* 2005 - Shi në Uerto Monte
* 2005 - Betohem se…
* 2005 - Letër nga burgu… letër në burg
* 2005 - Lumturizet
* 2006 - Sekretet e dashurisë
* 2009 - Tregimi zoologjik
* 2010 - Vdekja dhe vasha
* 2010 - Peer Gynt
* 2019 - The 39 Steps
* 2020 - Eshtrat që vijnë vonë
* 2020 - Allo Allo!

### Տեսահոլովակներ
* 2014 - *Arsye s’kam* (Վալի Կուկի)

## Մրցանակներ
* Լավագույն դերասանուհի մրցանակ, Միջերկրական կինոփառատոն, Իտալիա (2016),
* Լավագույն դերասանուհի մրցանակ DC փառատոնում, Ֆրանսիա (2016)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ալբանացի դերասանուհիներ
Ֆուտբոլ պլյուս

**«Ֆուտբոլ պլյուս»**, հայկական մարզական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսնում 1996 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիրը եղել է Սուրեն Բաղդասարյանը։ Այժմ գլխավոր խնբագիրը Աշոտ Մարտիրոսյանն է։

Պարբերականը ներկայացնում է նորություններ ֆուտբոլի հանրապետական և միջազգային առաջնությունների մասին, հայ և այլազգի ճանաչված ֆուտբոլիստներին, մարզիչներին, ֆուտբոլի պատմության հիշարժան դրվագներ։ Անդրադառնում է նաև մարզաշխարհի կարևոր այլ նորությունների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մարզական պարբերականներ
Ֆուտբոլ 365

«**Ֆուտբոլ 365**», հայկական մարզական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսնում 2005 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր-խմբագիրը Գևորգ Բուռնուզյանն է։

Պարբերականը տպագրում է բացառապես ֆուտբոլին առնչվող նյութեր։ Ներկայացնում է Հայաստանի, Անգլիայի, Իսպանիայի, Իտալիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի ֆուտբոլի առաջնությունների վիճակագրական տվյալները, պատմում հայտնի ֆուտբոլիստների մարզական ուղու մասին։ Աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների ընթացքում լույս է ընծայում օրացույց-հավելվածներ։

Կատեգորիա:Հայաստանի շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական մարզական պարբերականներ
Լունա 3

***Լունա-3***, կամ *Ե-2A համար 1* (), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի երրորդ հաջողված առաքելությունը։ Արձակվել է 1959 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից։ Առաջին առաքելությունն էր, երբ տիեզերական սարքը լուսանկարեց Լուսնի հակադարձ կողմը։ Չնայած լուսանկարների վատ որակին դրանք առաջինն էին Լուսնի հակադարձ կողմի Երկրի մակերևույթից անտեսանլի լինելու պարագայում։ Այս լուսանկարները տարածվեցին ամբողջ աշխարհով և համապատասխան մշակումից հետո ստեղծվեց «Լուսնի հակադարձ կողմի ատլասը»։

## Հետաքրքիր փաստեր
Լուսնի հակադարձ կողմի լուսանկարումը թույլ տվեց Սովետական Միությանը ամրագրել Լուսնի մակերևույթի առանձնահատկությունների անվանումներ, այնպիսին ինչես՝ Ցիոլկովսկի, Ջորդանո Բրունո, Մենդելեև, Սկլոդովսկայա խառնարանները, Երազանքի ծովը և Մոսկվայի ծովը. Հերթական անգամ ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիրը ապացուցեց իր հաղթանակը Տիեզերական մրցավազքում։

1957 թվականին հայտնի ֆրանսիացի գինեգործ Անրի Մերը սովետական հյուպատոսի հետ հազար շիշ ֆրանսիական շամպայնի խաղադրույք կապեց, որ սովետական արբանյակը չեն կարողանա «տեսնել» Լուսնի մոթ կողմը։ Երբ Լուսնի հակադարձ կողմի լուսանկարները հրապարակվեցին աշխարհի մամուլում, Անրի Մերը ընդունեց իր պարտությունը և ուղարկեց հազար շիշ շոմպայն ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա։


Պատկեր:Luna 3 moon.jpg|«Լունա-3» կայանի կատարած Լուսնի հակադարձ կողմի առաջին լուսանկարը
Պատկեր:Soviet Union-1959-stamp-photo of moon.jpg|ԽՍՀՄ 1959 թվականի փոստային դրոշմանիշ «Լունա-3» կայանի պատկերով
Պատկեր:1984 CPA 5559.jpg|ԽՍՀՄ 1984 թվականի փոստային դրոշմանիշ նվիրված տիեզերական հեռուստատեսության 25-ամյակին «Լունա-3»-ի պատկերով
Պատկեր:Stamp of Kazakhstan 462.jpg|Ղազախստանի փոստային դրոշմանիշ «Լունա-3» կայանի պատկերով


## Տես նաև
* Լունա ծրագիր
* Ռեյնջեր ծրագիր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Zarya – Luna 3 chronology 
* Soviet Moon photographs
* Flight of Luna 3
* Luna 3 Image Catalogue at NSSDC 
* Processed images from the Luna 3 mission
* 

Կատեգորիա:1960 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր
Ֆրանսահայ տարեգիրք

«**Ֆրանսահայ տարեգիրք**», լույս է տեսել 1926-1927 թվականներին Փարիզում (2 գիրք)։ Հարուստ նյութ է պարունակում անցյալի հայ-ֆրանսիական կապերի, ֆրանսահայ գաղթավայրի կազմավորման վերաբերյալ։ Արժեքավոր են Մեծ եղեռնից փրկված և Ֆրանսիայում ապաստանած հայերի մասին հոդվածները, վիճակագրական տվյալները։ Անդրադարձել է Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական և մշակութային կյանքին, հայկական տարբեր գաղթավայրերի առօրյային։

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ մամուլ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրականություն
Կատեգորիա:Տարեգրություններ
Ջորջ Դանտոն Ուայդեներ

**Ջորջ Դանտոն Ուայդեներ** (, ), ամերիկացի գործարար, Ուայդեներների միլիոնատեր ընտանիքի անդամ։ Մահացել է «Տիտանիկի» խորտակման ժամանակ։

## Կենսագրություն
Ջորջ Ուայդեները ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիա քաղաքում, մագնատ Փիթեր Բրաուն Ուայդեների (1834-1915) և Հաննա Ժոզեֆին Դանթոնի (1836-1896) ընտանիքում։

Միացել է հոր բիզնեսին՝ ստանձնելով «Ֆիլադելֆիա Թրեքշն» ընկերության ղեկավարությունը, որը արտադրում էր էլեկտրական մալուխ և տրամվայների մասեր։ Բացի այդ, Ուայդեները եղել է մի քանի այլ ազդեցիկ ընկերությունների տնօրենների խորհրդի անդամ։ Որպես արվեստի հովանավոր՝ Ուայդեները եղել է Փենսիլվանիայի արվեստի ակադեմիայի տնօրենը։

1883 թվականին Ուայդեները ամուսնացել է Էլեոնորա Էլկինսի՝ հոր գործընկերոջ՝ Ուիլյամ Լյուկենս Էլկինսի դստեր հետ։ Նրանք ունեցել են երկու որդի՝ Հարի Էլկինս Ուայդեները (1885-1912) և Ջորջ Դանտոն Ուայդեներ կրտսերը (1889-1971) և  մեկ դուստր՝ Էլեոնոր Ուայդեները (1891-1953)։ Ընտանիքը բնակվել է Փենսիլվանիայի Էլկինս Պարկ նահանգի *Լիննվուդ Հոլլ* առանձնատանը, որը կառուցվել է գեորգիական ոճով։

## Տիտանիկի վրա

1912 թվականին Ջորջ Ուայդենները, նրա կինը՝ Էլեոնորը և որդին՝ Հարրին, ուղևորվել են Փարիզ Ուայդեների նոր հյուրանոցի՝ «Ritz-Carlton»-ի համար խոհարարներ գտնել նպատակով։ Վերադարձի ճանապարհին նրանք տոմս են պատվիրել «Տիտանիկ» նավով։ Նավի բախումից հետո Ջորջ Ուայդեները կնոջն ու սպասուհուն նստեցրել է 4 համարի փրկանավը։ Կանանց փրկել է «Կարպատիա» շոգենավը, սակայն ինքը՝ Ուայդեները և որդին մահացել են։ Նրանց հիշատակի արարողությունը տեղի է ունեցել Փենսիլվանիա նահանգի Էլկինս պարկում գտնվող Սուրբ Պողոս Եպիսկոպոսական եկեղեցում։ Նրանց վաղաժամ մահից երկու շաբաթ անց Ուայդեների դուստրը՝ Էլեոնորը, ամուսնացել է Փենսիլվանիայի Էլկինս պարկի ընտանեկան կալվածքում։

Իր մահից կարճ ժամանակ առաջ Ուայդեները ճարտարապետ Հորաս Տրամբաուերին հանձնարարել է նախագծել և կառուցել Միրամարի առանձնատունը։ 2800 մ² մակերեսով տունը կառուցված է ֆրանսիական նեոդասական ոճով։

Ուայդների այրին՝ Էլեոնորան, ի հիշատակ իր որդու՝ Հարրիի, Հարվարդի համալսարանում կառուցել է Ուայդեների գրադարանը։ Նրա եղբայրը՝ Ջոզեֆ Ուայդեները, դարձել է Վաշինգտոնի արվեստի ազգային պատկերասրահի հիմնադիրներից մեկը։ Ուայդեների միակ թոռը՝ Ֆից Յուջին Դիքսոն կրտսերը (1923-2006), եղել է Ֆիլադելֆիայի մարզական թիմերի բարերար և սեփականատեր։

## Ժողովրդական մշակույթում
1953 թվականին «Տիտանիկ» ֆիլմում Ուայդեներին մարմնավորել է դերասան Գայ Ստենդինգը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջորջ Դանտոն Ուայդեները «Տիտանիկի հանրագիտարանում»

Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Տիտանիկի ուղևորներ և անձնակազմ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանկիրներ
Աստղային եղբայրներ

**«Աստղային եղբայրներ»** (), հայ քանդակագործ, ՌԴ ժողովրդական նկարիչ Գեորգի Ֆրանգուլյանի 1979 թվականին ստեղծված քանդակը, որը պահվում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում (գույքահամար՝ СКС-1600)։  Պատկերասրահ է բերվել ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարությունից՝ 1985 թվականին, ձեռք է բերվել հեղինակից։

## Հեղինակի մասին
Գեորգի Վարդանի Ֆրանգուլյանը հայ խորհրդային և ռուսաստանցի քանդակագործ է, պրոֆեսոր, Ռուսաստանի արվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարիչ։ Ֆրանգուլյանը ստեղծագործական լայն դիապազոնով վառ նորարար քանդակագործ է՝ օժտված ստեղծագործելու անսպառ ուժով։ Նա աշխատում է հաստոցային և մոնումենտալ քանդակագործության մեջ՝ օգտագործելով ոչ միայն ավանդական նյութեր, այլև կերամիկա, մոմ, ապակի, հայելիներ և նույնիսկ՝ ջուր։ Ֆրանգուլյանը որպես քանդակի ստեղծման նախապատրաստական փուլ օգտագործում է գծանկարներն ու մոնումենտալ գրաֆիկան։

## Քանդակի նկարագրություն
«Աստղային եղբայրներ» կոմպոզիցիան նվիրված է տիեզերական ճամփորդությունների ռոմանտիկային։ Խոշոր երեսակված հարթությունները ֆիգուրներին տալիս են մոնումենտալություն, ծանրակշռություն, ընդհանրացված ուրվագծերն արտահայտում են տիեզերական ճամփորդների ֆիզիկական և բարոյական ուժը։ Կոմպոզիցիայի կառուցման հստակությունն ու համարձակությունը դրսևորվում են լիարժեք պլաստիկայի և քանդակի ձևի մեջ ակտիվորեն ներառված տարածության սինթեզում։ Քանդակն ինքնին կառուցողական է և առարկայական, բայց վարպետի ոգեշնչման հիմնական աղբյուրը մնում է մարդը՝ որպես գեղագիտական և էթիկական իդեալի չափանիշ։

«Աստղային եղբայրներ» կոմպոզիցիան պատրաստված է կռածո պղնձից։ Բարձրությունը 2 մետր է, լայնությունը՝ 1 մետր, խորությունը՝ 0,5 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1979 քանդակներ
Կատեգորիա:Գեորգի Ֆրանգուլյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի ցուցանմուշներ
Սոնյա Չերվենա

**Սոնյա Չերվենա** (, ), չեխ օպերային մեցցո-սոպրանո, Ֆրանկֆուրտի, Սան Ֆրանցիսկոյի օպերաների, Պրահայի Ազգային թատրոնի երգչուհի։ Սոնյա Չերվենայի կարիերան տևել է մոտ 70 տարի։

## Կենսագրություն
Սոնյա Չերվենան ծնվել է 1925 թվականին Պրահայում։ 1947 թվականին նա առաջին անգամ հանդես է եկել Բեդրժիխ Սմետանայի չեխական հայտնի «Վաճառված հարսնացուն» օպերայում։ 1950 թվականին նա ավարտել է Պրահայի կոնսերվատորիան։ Սոնյա Չերվենան Պիլսենի թատրոնի բեմադրությունների դերերով դարձել է հայտնի։ 1948 թվականին Չեխոսլովակիայում կոմունիստական վարչակարգ հաստատվելուց հետո երգչուհուն արգելել են աշխատել երկրի գլխավոր թատրոնում։

Սոնյա Չերվենան քանի տարի աշխատել է երկրի փոքր թատրոններում և 1962 թվականին գաղթել Արևմտյան Բեռլին։ Երգչուհու կարիեիան Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետությունում կտրուկ վերելք է ունեցել։ Նա նաև ելույթներ է ունեցել աշխարհի շատ այլ թատրոններում։

1989 թվականին Չեխոսլովակիայում տեղի ունեցած թավշյա հեղափոխությունից հետո երգչուհին վերատարձել է Չեխոսլովակիա, որտեղ կարճ ժամանակ անց վերականգնել է իր ժողովրդականությունը։ 2002 թվականին 77-ամյա Սոնյա Չերվենան առաջին անգամ ելույթ է ունեցել Չեխիայի Ազգային թատրոնի բեմում, իսկ հետագա տարիներին հյուրախաղերով հանդես է եկել երկրի տարբեր քաղաքներում։ Իր կյանքի ընթացքում նա նկարահանվել է մոտ տասը ֆիլմում, առաջին անգամ՝ 1949 թվականին, վերջին անգամ՝ 2017 թվականին։

Սոնյա Չերվենայի կարիերան տևել է ավելի քան 70 տարի, համարվում է համաշխարհային օպերայի պատմության մեջ ամենաերկար ժամանակ ելույթ ունեցած երգիչներից մեկը։

Սոնյա Չերվենան մահացել է 2023 թվականի մայիսի 7-ին։

## Պարգևներ
Սոնյա Չերվենան արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, այդ թվում՝ Չեխիայի Հանրապետության պետական «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալով, Ջոն Քենեդու անվան կենտրոնի ոսկե մեդալը և այլն։ 2012 թվականիին նա ընտրվել է Հրադեց Կռալովե քաղաքի պատվավոր քաղաքացի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Soňa Červená v souborném katalogu Akademie věd České republiky
* Soňa Červená na webu Čeští operní pěvci
* Soňa Červená na webu Národního divadla
* Chtěla jsem zpívat, nikoli mlčet  – rozhovor pro Týdeník Rozhlas (2004)
* ''Moje 20. století'' – dokument České televize (2005, video online)
* Soňa Červená a Geraldina Muchová v pořadu *Krásný ztráty* (9. září 2005, video online)
* Soňa Červená v cyklu 13. komnata|*13. komnata* (2011, video online)
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Չեխ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Չեխ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Չեխ օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Արմիդեի պալատի ավերումը

**«Արմիդեի պալատի ավերումը»** (), ֆրանսիացի նկարիչ, դրամատուրգ և փորագրիչ Շառլ Կուապելի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1737 թվականին։Յուղաներկով կտավի չափերն են 334 × 633 սմ։

Այսօր «Արմիդեի պալատի ավերումը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Նանսիի կերպարվեստի թանգարանում (Նանսի, Ֆրանսիա)։

## Պատմություն
«Արմիդեի պալատի ավերումը» ստեղծագործությունը պատվիրվել է Գոբելենների թագավորական մանուֆակտուրայի համար 1733 թվականին։ Այն համալրելու էր Վերսալում Ֆրանսիայի թագուհի Մարիա Լեշինսկու օպերային գոբելենների շարքը։ Այդ շարքը ստեղծվել է՝ ներշնչվելով Ժան Բատիստ Լյուլլիի «Արմիդե» և Ֆիլիպ Կինոյի «Ռոլան» օպերաներից։

## Նկարագիր
Կտավի սյուժեի տեսարանը վերցված է «Արմիդե» օպերայի 5-րդ տեսարանի վերջին հատվածից, որտեղ պատկերված է Արմիդեն։ Ասպետ Ռենոյի մերժումից խստորեն վիրավորված, Արմիդեն, ազատ տալով իր ցասմանը, ավերում է հրաշալի պալատը, որտեղ նրանք վայելում էին իրենց սերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* La destruction du Palais d’Armide (1737)

Կատեգորիա:1737 նկարներ
Կատեգորիա:Նանսիի կերպարվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Շառլ Կուապելի նկարներից
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Սոգդիյան մարզի պատմական թանգարան

**Սոգդիյան մարզի պատմական թանգարան** (ռուս.՝ Истори́ческий музéй Согди́йской óбласти), տարածաշրջանային պատմական թանգարան Խուջանդում, Տաջիկստանի մեծությամբ երկրորդ քաղաքում և երկրի ամենահյուսիսային նահանգի՝ Սոգդիյան մարզի մայրաքաղաքում։ Թանգարանը կառուցվել է Խուջանդ ամրոցում, որը վերակառուցվել է 1999 թվականին, հին քաղաքի պարսպի հարավարևելյան անկյունում։ Հին քաղաքի հյուսիսային կողմում հոսում է Սիրդարյա գետը, որի երկայնքով զբոսաշրջիկները կարող են քայլել կամ գոնդոլ քշել։

## Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 2006 թվականին Սոգդիյան մարզի պատմա-տեղական թանգարանի հիման վրա՝ Տաջիկստանի ամենահին թանգարանի։

Խուջանդում երկրագիտական թանգարանը հիմնադրվել է 1931 թվականին՝ երեք տարի շուտ, քան Դուշանբեի ազգային թանգարանը։

1980-ականներին թանգարանը գտնվում էր 20-րդ դարասկզբի ճարտարապետական հուշարձան Մասջիդի Ջամի տաճարի մզկիթի համալիրում։ 1990-ականների վերջին համալիրի այս հատվածը տրվել է քաղաքի իսլամադավան համայնքին։ Թանգարանի նոր շենքը կառուցվել է 2003 թվականից 2006 թվականներին՝ քաղաքի պատմական կենտրոնում գտնվող հնագույն ամրոցի տեղում։ Շինարարությունն արժեցել է 3 800 000 սոմոնի, որից 500 000-ը հատկացվել է երկրի նախագահի գանձարանից։ Թանգարանի նոր ցուցադրությունները բացվեցին այցելուների համար 2007 թվականի մարտին՝ ի պատիվ Խուջանդի 2520-ամյակի տոնակատարության։

2013 թվականին թանգարան է այցելել ավելի քան 30 հազար զբոսաշրջիկ։ Հարկ է նշել, որ ընդհանուր թվից ավելի քան 2000-ը օտարերկրյա զբոսաշրջիկներ էին։

## Թանգարանի մասին
մինի|230x230փքս| Թեմուրմալիկի գլոբուս և արձան
Թանգարանի հավաքածուները ներառում են ավելի քան 28 հազար իր։ Ցուցահանդեսում լայնորեն ներկայացված են Սոգդիյան մարզի պատմությանը վերաբերող ցուցանմուշներ, այդ թվում՝ հազվագյուտ տաջիկական ձեռագործ գորգեր, տաջիկական ասեղնագործություն և տարազներ։ Անցյալին ավելի հեռուն նայելով՝ կարելի է տեսնել նախապատմական կյանքի դիորամաներ, ժամանակակից մարմարե խճանկարներ, որոնք պատկերում են Ալեքսանդր Մակեդոնացու կյանքը, ով մոտակայքում կառուցել է իր քաղաքներից ամենահեռավորը, և Թեմուրմալիկի արձանը, ով հայտնի է դարձել մոնղոլների արշավանքին դիմակայելու փորձի համար 1219 և 1220 թվականներին։ Տաջիկ ժողովրդի հերոս Թեմուրմալիկի արձանը ստեղծվել է երիտասարդ ու տաղանդավոր քանդակագործ, Քամալ Խուջանդիի պետական մրցանակի դափնեկիր Դավրոնջոն Ռախմատովի կողմից՝ 3,5 մետր բարձրությամբ և 4 տոննա բրոնզե մետաղով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:2006 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ
Կատեգորիա:Տաջիկստանի թանգարաններ
Յովանա Ռապորտ

**Յովանա Ռապորտ** (, ծն. **Վոյնովիչ**, , փետրվարի 18, 1992, Տրստենիկ, Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), սերբ-ռումինուհի, նախկինում հարավսլավացի և չեռնոգորացի, շախմատիստ, կանանց գրոսմայստեր (2009 թվական)։ Չեռնոգորիայի շախմատի կանանց առաջնության կրկնակի հաղթող (2009, 2010)։ Սերբիայի շախմատի կանանց առաջնության հաղթող (2014 թվական)։

## Կենսագրություն
Շախմատի Եվրոպայի և աշխարհի պատանեկան առաջնությունների բազմակի մասնակից տարիքային տարբեր խմբերում։ Իր լավագույն արդյունքին նա հասել է 2002 թվականին՝ ներկայացնելով Հարավսլավիան, մինչև 10 տարեկան աղջիկների շախմատի աշխարհի առաջնությունում և գրավել է երրորդ տեղը։ Երեք անգամ նա խաղացել է Չեռնոգորիայի հավաքականում մինչև 18 տարեկան աղջիկների շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնությունում (2007-2009), որտեղ թիմային հաշվարկում նվաճել է արծաթ (2008) և բրոնզ (2007), և երկու ոսկե մեդալ (2008)։ Անհատական մրցաձևում՝ 2  ոսկի (2008,2009) և արծաթե (2007) մեդալներ։

Նա Չեռնոգորիայի շախմատի կանանց առաջնությունների բազմակի հաղթող է, որում երկու անգամ առաջինն էր (2009, 2010), ինչպես նաև նվաճել է արծաթ (2008) և բրոնզ (2007)։ 2014 թվականին նա գերազանց հանդես եկավ Սերբիայի կանանց շախմատի առաջնությունում։

2009 թվականին Անթալիայում նա հաղթել է Միջերկրական կանանց շախմատի առաջնությունում։ 2011 թվականին Պանչևոյում հաղթել է կանանց շախմատի միջազգային մրցաշարում։

Ներկայացրել է Չեռնոգորիայի և Սերբիայի հավաքականները հինգ շախմատային օլիմպիադաներում (2008-2016) և հինգ շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնություններում (2007-2015)։ 2015 թվականին Եվրոպայի շախմատի թիմային առաջնությունում նա նվաճել է անհատական ոսկե մեդալ։

Մրցաշարերում ունեցած հաջողությունների համար ՖԻԴԵ-ն 2008 թվականին նրան շնորհեց միջազգային վարպետի կոչում կանանց մեջ, իսկ 2009 թվականին՝ միջազգային գրոսմայստերի կոչում կանանց մեջ։ Նա դարձավ առաջին չեռնոգորացի շախմատիստ, ում շնորհվեց գրոսմայստերի կոչում։

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Անձնական կյանք
2016 թվականին նա ամուսնացել է ծագումով հունգարացի գրոսմայստեր Ռիխարդ Ռապորտի հետ (ծն. 1996 թ.)։ Նրանք բնակություն են հաստատել Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Սերբ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Samsung Galaxy Watch 5

**Samsung Galaxy Watch 5**,  Wear OS օպերացիոն համակարգով աշխատող խելացի ժամացույց, որը մշակվել և թողարկվել է Samsung Electronics ընկերության կողմից։ Ժամացույցի թողարկման մասին առաջին անգամ հայտարարվել է 2022 թվականի օգոստոսի 10-ին և այն թողարկել է 2022 թվականի օգոստոսի 26-ին։

## Տեխնիկական բնութագիր

## Տես նաև
* Samsung Galaxy Watch 4
* Samsung Galaxy Watch

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2022 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:Դյուրակիր համակարգիչներ
Կատեգորիա:Ժամացույցներ
Կատեգորիա:Սարքեր
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Սկոպիե քաղաքի թանգարան

մինի|220x220փքս| Հին երկաթուղային կայարանում այժմ գտնվում է Սկոպյե քաղաքի թանգարանը
**Սկոպյե քաղաքի թանգարան** (, ) մշակութային հաստատություն, որը գտնվում է Հյուսիսային Մակեդոնիայի Սկոպիե քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1949 թվականին, այն գտնվում է նախկին երկաթուղային կայարանում, որը մասամբ ավերվել է 1963 թվականի Սկոպիեի երկրաշարժի ժամանակ։ Թանգարանում տեղակայված են մշտական ցուցադրություններ, որոնք ներկայացնում են Սկոպիեի և մասամբ Հյուսիսային Մակեդոնիայի պատմությունը՝ սկսած առաջին գրանցված բնակավայրերից մոտ մ.թ.ա. 3000 թվականից մինչև մեր օրերը։

## Պատմություն
1970 թվականից նրա գլխավոր տարածքը գտնվում է հին երկաթուղային կայարանից հարմարեցված հատվածում, որը մասամբ ավերվել է 1963 թվականի երկրաշարժից։ Համեմատաբար պահպանված շենքի մեկ երրորդը այսօր գործում է որպես թանգարան՝ 4500 մ2 մակերեսով, որից 2000 մ2-ը զբաղեցնում է ցուցադրական տարածքը։

Այդ ժամանակվանից թանգարանը կապում է գործունեությունը Սկոպյե քաղաքի հնագիտության, պատմության, էթնոլոգիայի և արվեստի պատմության ոլորտներում։ Ի լրումն համակարգված հետազոտությունների, հավաքագրման, տեսակավորման, պաշտպանության և պահպանման, թանգարանի անձնակազմը զբաղվում է նաև թանգարանային նյութի մասնագիտական մշակմամբ և գիտական ուսումնասիրությամբ և հանրային ներկայացմամբ ցուցահանդեսների, թեմատիկ նախագծերի միջոցով երկրի ներսում և արտերկրում։

Թանգարանն ունի 21 950 թանգարանային առարկաներից բաղկացած ֆոնդ՝ բաժանված չորս բաժնի՝ հնագիտության, պատմության, էթնոլոգիայի և արվեստի պատմություն։ Թանգարանի ֆոնդը ներառում է մակեդոնական գեղարվեստական լուսանկարչության դոյեն Բլագոյ Դռնկովի 182 նվիրատված լուսանկարի և ճապոնական գրաֆիկայի նվիրատվություն՝ ukiyo-e-ի կողմից։ 1991 թվականին Լյուբոմիր Բելոգասկին Սկոպյեի քաղաքի թանգարանին է հանձնել 159 աշխատանք (հիմնականում ջրաներկ)։ Բացառիկ արժեք ունեցող այս հավաքածուն, որն իր տեսակի մեջ առաջինն է երկրում, պահվում է թանգարանի նորաստեղծ պատկերասրահում, որը կրում է նվիրատուի անունը՝ նրա և նրա ստեղծագործության հիշատակը պահպանելու համար։

## Ցուցադրություն թանգարանի ազգաբանական բաժնում
Անցյալի միջով զբոսանքը թանգարանում մշտական ցուցադրություն է, որն ընդգրկում է Սկոպյեի և նրա շրջակայքի նախապատմությունից մինչև 20-րդ դարի սկիզբ ընկած ժամանակահատվածը։ Բաց գրաֆիկական ստուդիան՝ «MAK-GRAF»-ը բացվել է 1994 թվականին և ունի միջազգային բնույթ և հանդիսանում է արվեստագետների և հասարակության միջև կապի պահպանման տարածք, որտեղ գրաֆիկ նկարիչները կարող են ստեղծագործել և ցուցադրել իրենց աշխատանքները։ Սուլա Խանում կա Հին Սկոպյեի շուկայի պատմության մշտական ցուցադրություն, «KPJ»-ի նահանգային կոմիտեի Հիշատակի թանգարան և ապօրինի զենքերի հուշահամալիր թանգարան։

Հին երկաթուղային կայարանի շենքը, որտեղ այժմ գտնվում է թանգարանը, հայտարարվել է Հյուսիսային Մակեդոնիայի նշանակալի մշակութային ժառանգության մի մաս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Media related to Museum of the City of Skopje at Wikimedia Commons

Կատեգորիա:1949 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի թանգարաններ
Սոս Նուրիջանյան

**Սոս Բենիամինի Նուրիջանյան** (), Բրեստի ամրոցի պաշտպանության մասնակից։

## Կրթություն
Ծնվել է 1920 թվականին Ղափանի  շրջանի Վաչագան գյուղում Բենիամին Մարտիրոսի և Արփենիկ Աղաբեկի Նուրիջանյանների ընտանիքում (Արփենիկը հայագետ-արևելագետ Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանի քույրն է)։ Ավարտել է Կապանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։

## Մասնակցություն Հայրենական պատերազմի տարիներին
1939 թվականի սառնաշունչ ձմռանը՝ դեկտեմբերին, երեք հարյուրից ավելի կապանցիներ զորակոչվեցին Կարմիր բանակ, նրանցից հարյուրը զինվորական ծառայությունն անցկացրեց Բրեստի ամրոցի կայազորում։ Այդ թվում նաև Սոս Նուրիջանյանը՝ 84-րդ հրաձգային գնդի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի հրամանատարի տեղակալը։ 1941 թվականի հունիսի 22-ի գիշերը հերթապահում էր Սոսը։ Հանկարծ լսվեց երկու ուժգին պայթյուն։ Սոսը տագնապ հայտարարեց և ոտքի հանեց գումարտակը։ Թշնամին ներս էր խուժել միջնաբերդ, շարժվում էր դեպի զորանոց։ Բերդապահ զինվորները նետվեցին ձեռնամարտի։ Թշնամին ետ շպրտվեց՝ թողնելով շատ զոհեր։ 
 Երկրորդ գրոհի ժամանակ Սոս Նուրիջանյանի դասակը, խաչաձև կրակի տակ առնելով թշնամուն, ստիպեց նրան փախուստի դիմել մեծ կորուստներով։ 28 օր շարունակ փոքրաթիվ կայազորը հերոսաբար ետ էր մղում հիտլերյան 45-րդ հետևակային դիվիզիայի և 27-րդ հրետանային գնդի կատաղի գրոհները։ Այսպիսի գրոհներից մեկի ժամանակ Սոսը ծանր վիրավորվեց, գիտակցությունը կորցրած վիճակում ֆաշիստները գերի վերցրեցին։ Մի քանի ռազմագերիների հետ Սոսը փախավ Բրեստի շրջանում գտնվող ֆաշիստական ճամբարից։ Անցնելով թշնամու կողմից օկուպացված քաղաքները՝ Կովելը, Օլևսկը, Կորստինը, Կիևը, Սոման, Լազովայան, Ժդանովը և Ազովի ծովի սառույցները՝ դեկտեմբերի 27-ին հասավ Եյսկ քաղաքը։

142-րդ հատուկ բրիգադի կազմում, որը կազմավորվեց Վլադիմիրովկա քաղաքում, 1942 թվականի մայիսի 2-ից մինչև հուլիսի 3-ը Սոսը մասնակցել է Սևաստոպոլի պաշտպանությանը։ Պաշարման վերջին օրը, կոնտուզիա ստացած վիճակում, 2-րդ անգամ ֆաշիստները գերի վերցրին։ 1943 թվականի նոյեմբերին ֆաշիստները ուժեղացված պահակախմբերով գերիներին տարան հարավային Ֆրանսիայի Մանդ քաղաքը։ 1944 թվականի հունիսի 3-ին, ամուր կապ հաստատելով ֆրանսիական պարտիզանների հետ, 52 հոգով կազմակերպում են փախուստ ռազմագերիների ճամբարից։ Ստեղծվեց Միկոյանի անվան ռազմագունդը, որը ֆաշիստներից ազատագրեց մի շարք քաղաքներ։
1945 թվականի օգոստոսի 19-ին ռազմագունդը վերադարձավ հայրենիք։ Պատերազմից հետո ապրել է Երևանում։

## Պարգևներ
Անձնուրաց խիզախության համար Սոս Նուրիջանյանը պարգևատրվել է.

* «Հայրենական պատերազմի II աստիճանի» շքանշանով
* «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալով
* Ֆրանսիայի «Մարտական խաչ» շքանշանով (3 անգամ) և այլ մարտական մեդալներով։

## Կյանքը պատերազմից հետո
Զորացրվելուց հետո աշխատել է Երևանի կահույքի ֆաբրիկայում որպես հաստոցավար։ 1948 թվականին Սոս Նուրիջանյանին ձերբակալում և ուղարկում են Մագադան։ 1955 թվականին Սոսին բաց են թողնում և արդարացնում են։

Սոս Նուրիջանյանը մահացել է 1968 թվականին։

[մինի|[Վաչագան (գյուղ)|Վաչագան գյուղի  գերեզմանոցում գտնվող Սոս Նուրիջանյանի արձանը (քանդակագործ՝ Մարատ Նուրիջանյան)]]

## Ծանոթագրություններ

*