Ներքին թրեյդինգ

**Ներքին թրեյդինգ** (), ընկերության մասին ոչ հրապարակային, ներքին տեղեկատվության վրա հիմնված՝ հանրային ընկերության բաժնետոմսերի կամ այլ արժեթղթերի (օրինակ՝ պարտատոմսերի) գնում: 

Տարբեր երկրներում ներքին տեղեկատվության վրա հիմնված առևտրի որոշ տեսակներ անօրինական են: Դա պայմանավորված է նրանով, որ անարդար է համարվում այլ ներդրողների նկատմամբ, ովքեր հասանելիություն չունեն կազմակերպության ներքին տեղեկատվությանը, և քանի որ ներքին տեղեկատվություն ունեցող ներդրողը կարող է ավելի մեծ շահույթ ստանալ, քան սովորական ներդրողը: Ներքին թրեյդինգը կարգավորող կանոնները բարդ են և զգալիորեն տարբերվում են երկրից երկիր: Անձը, ով ունի ոչ հրապարակային տեղեկատվություն և դրա հիման վրա առևտուր է անում, կարող է մեղադրվել հանցագործության համար։

Միացյալ Նահանգների և մի շարք այլ երկրների օրենսդրությունների համաձայն՝ կորպորատիվ պաշտոնյաների, հիմնական աշխատակիցների, տնօրենների կամ նշանակալից բաժնետերերի կողմից իրականացվող առևտուրը պետք է զեկուցվի կարգավորող մարմիններին կամ հրապարակայնորեն բացահայտվի, սովորաբար առևտրից մի քանի աշխատանքային օրվա ընթացքում: Այս դեպքերում, Միացյալ Նահանգներում գործարք իրականացնողները պարտավոր են ներկայացնել *Ձև 4* ԱՄՆ *Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովին* ()՝ իրենց սեփական ընկերությունների բաժնետոմսերը գնելիս կամ վաճառելիս:

## Անօրինականություն
Նյութական ոչ հրապարակային տեղեկատվության վրա հիմնված ներքին թրեյդինգն արգելող կամ քրեականացնող օրենքներ գոյություն ունեն աշխարհի շատ իրավական համակարգերում, սակայն զգալիորեն տարբերվում են երկրից երկիր: Միացյալ Նահանգներում 1934 թվականի *Արժեթղթերի բորսայի* մասին օրենքի 16(բ) և 10(բ) բաժինները վերաբերում են ներքին թրեյդինգին: ԱՄՆ Կոնգրեսն այս օրենքը ընդունել է 1929 թվականին: Թեև համարվում է, որ Միացյալ Նահանգներն ամենալուրջ ջանքերն է գործադրում ներքին առևտրային օրենքները կիրառելու համար, սակայն եվրոպական օրենսդրությունն ավելի խիստ շրջանակ է ապահովում ապօրինի ներքին առևտրի դեմ: Եվրամիությունում և Միացյալ Թագավորությունում ոչ հրապարակային տեղեկատվության հիման վրա արված առևտուրները ենթակա են առնվազն քաղաքացիական տույժերի և նաև քրեական տույժերի: Միացյալ Թագավորության Ֆինանսական վարքագծի մարմինը պատասխանատվություն է կրում հետաքննելու և հետապնդելու ներքին թրեյդինգ համարվող գործարքները, որոնք սահմանված են Քրեական արդարադատության մասին 1993 թ. ակտով։

### "Ներքին" հասկացության օգտագործումը
Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում, Ավստրալիայում, Գերմանիայում և Ռումինիայում ներքին տեղեկատվությանը հասանելիություն ունեցողների շարքում են ընկերության աշխատողները, տնօրենները, ընկերության բաժնետիրական արժեթղթերի դասի 10%-ից ավելի իրական սեփականատերերը: 

Այս մարդկանց՝ բաժնետոմսերում կատարված առևտուրները, որոնք հիմնված են նյութական ոչ հրապարակային տեղեկատվության վրա, համարվում են խարդախություն, քանի որ նրանք խախտում են բաժնետերերի հանդեպ ունեցած հավատարմության պարտականությունը: 

### Պատասխանատվության ապացույց
Ներքին թրեյդինգով զբաղվող անձի պատասխանատվության բացահայտումը կարող է դժվար լինել, քանի որ գործարքն արած մարդիկ կարող են փորձել թաքնվել օֆշորային ընկերությունների, այլ վստահված անձանց հետևում: Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը () ամեն տարի հետաքննում է ավելի քան 50 գործ, որոնցից շատերը վարչական եղանակով լուծվում են դատարանից դուրս: Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը և մի քանի ֆոնդային բորսաներ ակտիվորեն վերահսկում են առևտուրը՝ փնտրելով կասկածելի գործողություններ: Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը չունի քրեական պատիժ կիրառելու լիազորություն, սակայն կարող է գործերը փոխանցել ԱՄՆ դատախազությանը հետագա հետաքննության համար:

Միացյալ Նահանգներում և ոչ եվրոպական իրավական համակարգերի մեծ մասում ոչ հրապարակային տեղեկատվությամբ արված առևտուրը համարվում է անօրինական: Օրինակ, եթե ռեստորանում գտնվող ինչ-որ անձ լսում է, թե ինչպես է ընկերության գործադիր տնօրենը ֆինանսական տնօրենին նշում, որ ընկերության շահույթը կլինի սպասվածից ավելի բարձր, և այնուհետև գնում է բաժնետոմսեր, մեղավոր չէ, քանի դեռ նա կապ չի ունեցել կապը ընկերության կամ ընկերության աշխատակիցների հետ։

Միացյալ Նահանգներում, բացի քաղաքացիական տույժերից, վաճառողը (կամ թրեյդերը) կարող է նաև ենթարկվել քրեական հետապնդման, կամ եթե Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի կանոնակարգերը խախտվել են, ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը () կարող է անցկանցնել անկախ հետաքննություն: Եթե ​​Արդարադատության նախարարությունտ հայտնաբերի քրեական հանցագործություն, վարչությունը կարող է քրեական մեղադրանք ներկայացնել:

## Օրինականություն
Քանի որ հրապարակային առևտրով զբաղվող կորպորացիաների աշխատակիցները, հաճախ ունենալով բաժնետոմսերի կամ բաժնետոմսերի օպցիոններ, զբաղվում  են ներքին թրեյդինգով, որն օրինական է: Այս գործարքները հրապարակվում են ԱՄՆ Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի փաստաթղթերի միջոցով, որոնք հասանելի են նաև ակադեմիական հետազոտողների կողմից որպես կառուցվածքային տվյալների հավաքածու:

ԱՄՆ Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի 10b5-1 կանոնը պարզաբանում է, որ ներքին թրեյդինգի արգելքը չի պահանջում ապացույց, որ գնորդն առևտուր իրականացնելիս իրականում օգտագործել է էական ոչ հրապարակային տեղեկատվություն։ Միայն այդպիսի տեղեկատվության տիրապետումը բավարար է դրույթը խախտելու համար, և Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը կենթադրի, որ նյութական ոչ հրապարակային տեղեկատվության տիրապետողն օգտագործել է այս տեղեկատվությունը առևտուր իրականացնելիս: Այնուամենայնիվ, Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի կանոն 10b5-1-ը նաև առևտուր իրականացնողների համար ստեղծել է դրական պաշտպանություն, եթե գնորդը կարող է ցույց տալ, որ իր անունից իրականացված առևտուրն իրականացվել է որպես նախկինում գոյություն ունեցող պայմանագրի կամ ապագա առևտրի համար գրավոր պարտադիր պլանի մաս:

Օրինակ, եթե գնորդն ակնկալում է թոշակի անցնել որոշակի ժամանակահատվածից հետո և, որպես կենսաթոշակային պլանավորման մաս, վերջինս ընդունել է գրավոր պարտավորեցնող ծրագիր՝ երկու տարի շարունակ, յուրաքանչյուր ամիս, վաճառելու ընկերության բաժնետոմսերի որոշակի քանակություն, իսկ գնորդը ՝ ավելի ուշ տնօրինում է ընկերության մասին էական ոչ հրապարակային տեղեկատվություն, ապա սկզբնական պլանի վրա հիմնված առևտուրը կարող է ներքին թրեյդինք լինել:

## Միացյալ Նահանգների օրենսդրությունը
Մինչև 21-րդ դարը և Եվրամիությունում շուկայի չարաշահումների մասին օրենքների ընդունումը, Միացյալ Նահանգները առաջատար երկիրն էր ներքին թրեյդինգի կանխարգելման ոլորտում։ 

### Դատարանի որոշումներ
Ներքին թրեյդինգը կարգավորող իրավունքի զարգացման մեծ մասը բխում է դատարանների որոշումներից:

1968 թվականին Երկրորդ շրջանային վերաքննիչ դատարանը առաջ քաշեց «հավասար խաղադաշտի» () տեսությունը ներքին թրեյդինգի վերաբերյալ ԱՄՆ Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովն ընդդեմ Texas Gulf Sulfur Co-ի գործում: Դատարանը հայտարարել է, որ յուրաքանչյուր ոք, ով տիրապետում է ներքին տեղեկատվությանը, պետք է կամ բացահայտի այդ տեղեկատվությունը կամ ձեռնպահ մնա առևտուրից: Texas Gulf Sulphur Company-ի աշխատակիցները օգտագործել էին Քիդդի հանքավայրի հայտնաբերման մասին ներքին տեղեկատվությունը, որպեսզի շահույթ ստանան՝ գնելով բաժնետոմսեր և օպցիոններ ընկերության բաժնետոմսերում:

## Իրավական տարբերություններ՝ ըստ երկրների օրենսդրությունների
ԱՄՆ-ը և Մեծ Բրիտանիան տարբերվում են այն հարցում, թե ինչպես է օրենքը մեկնաբանում և կիրառում ներքին թրեյդինգը: 

Մեծ Բրիտանիայում այս ոլորտը կարգավորող օրենքներն են՝ 

* Քրեական արդարադատության ակտը 1993թ., Մաս V, 1-ին ցուցակ,
* Ֆինանսական ծառայությունների և շուկաների մասին 2000 թ. օրենքը, որը սահմանում է «շուկայական չարաշահման» հանցագործությունը,
* Եվրոպական միության թիվ 596/2014 կանոնակարգը։

Սկզբունքն այն է, որ անօրինական է շուկայական զգայուն տեղեկատվության (ընդհանուր առմամբ ոչ հայտնի) վրա հիմնված թրեյդինգը: Սա շատ ավելի լայն շրջանակ է, քան ԱՄՆ օրենսդրությամբ: ԱՄՆ օրենսդրության հետ համեմատած հիմնական տարբերություններն այն են, որ որևէ կապ չի պահանջվում ոչ արժեթղթի թողարկողի, ոչ էլ գնորդի հետ։ Այսինքն անհրաժեշտ է, որ մեղավոր կողմը առևտուր կատարի՝ միաժամանակ ունենալով ներքին տեղեկատվություն:

Ճապոնիան այս թեմայով առաջին օրենքն ընդունել է 1988 թվականին: Ռոդերիկ Սեմենն ասել է. «Նույնիսկ այսօր շատ ճապոնացիներ չեն հասկանում, թե ինչու է դա անօրինական: Իրոք, նախկինում ողջամտություն էր համարվում գիտելիքներ շնորհիվ շահույթ ստանալը»:

Արժեթղթերի միջազգային կազմակերպության () «Արժեթղթերի կարգավորման նպատակներն ու սկզբունքները» (թարմացված մինչև 2003 թ.) փաստաթուղթը նշում է, որ արժեթղթերի շուկայի լավ կարգավորման երեք նպատակներն են՝ ներդրողների պաշտպանությունը, շուկաների արդարության, արդյունավետության և թափանցիկության ապահովումը, և նվազեցնելով համակարգային ռիսկը: Ըստ այս սկզբունքների՝ «ներդրողների պաշտպանությունը» այս համատեքստում նշանակում է, որ «Ներդրողները պետք է պաշտպանված լինեն ապակողմնորոշիչ, մանիպուլյատիվ կամ խարդախ գործողություններից, ներառյալ ներքին թրեյդինգը»: Աշխարհի արժեթղթերի և ապրանքների շուկայի կարգավորողների ավելի քան 85 տոկոսը Արժեթղթերի միջազգային կազմակերպության անդամ են և ստորագրել են այս Հիմնական սկզբունքները:

Համաշխարհային բանկը և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը այժմ օգտագործում են Արժեթղթերի միջազգային կազմակերպության հիմնական սկզբունքները տարբեր երկրների համակարգերի ֆինանսական առողջությունը վերանայելու համար՝ որպես այս կազմակերպության ֆինանսական հատվածի գնահատման ծրագրի մաս։

## Ըստ պետությունների և միությունների
### Եվրոպական միություն
2014 թվականին Եվրամիությունն ընդունեց օրենսդրություն (*Քրեական պատժամիջոցներ շուկայական չարաշահման մասին*), որը ընդհանրացրեց քրեական պատժամիջոցները։ ԵՄ բոլոր անդամ երկրները համաձայնել են սահմանել առավելագույն պատիժ՝ նվազագույնը չորս տարվա ազատազրկում շուկայի մանիպուլյացիայի և ներքին թրեյդինգի լուրջ դեպքերի համար, և առնվազն երկու տարի ժամկետով ներքին տեղեկատվության ոչ պատշաճ բացահայտման համար:

### Միացյալ թագավորություն
Թեև ներքին թրեյդինգը Մեծ Բրիտանիայում անօրինական է 1980 թվականից ի վեր, դժվար էր հաջողությամբ հետապնդել ներքին թրեյդինգի մեջ մեղադրվող անձանց: Եղել են մի շարք հայտնի դեպքեր, երբ անհատները կարողացել են խուսափել հետապնդումից: Փոխարենը, Մեծ Բրիտանիայում կարգավորող մարմիննները սահմանել են մի շարք տուգանքներ՝ պատժելու շուկայի չարաշահումները:

### Կանադա
2008-ին ոստիկանությունը բացահայտեց դավադրություն, որում ներգրավված էին Բեյ Սթրիթի և Ուոլ Սթրիթի փաստաբան Գիլ Քորնբլումը, ով աշխատում էր Sullivan & Cromwell-ում և  Dorsey & Whitney-ում, և նախկին փաստաբան Սթեն Գրմովսեկը, ովքեր ավելի քան 10 միլիոն դոլար էին շահել։ 14 տարվա ընթացքում ապօրինի շահույթ ստացած Քորնբլումն ինքնասպանություն է գործել կամրջից ցած նետվելով, քանի որ նա գտնվում էր հետաքննության մեջ և շուտով նրան պետք է ձերբակալեին, բայց նախքան նրա դեմ քրեական մեղադրանք առաջադրելը, մեկ օր առաջ, նրա ենթադրյալ համախոհ Գրմովսեկը մեղավոր ճանաչվեց: Գրմովշեկն իրեն մեղավոր է ճանաչել և դատապարտվել 39 ամսվա ազատազրկման։ Սա ամենաերկար ժամկետն էր, որը երբևէ սահմանվել է Կանադայում նմանատիպ հանցանքների համար: Այս հանցագործությունները ներկայացվել են Մարկ Քոքլիի 2011թ. ոչ գեղարվեստական ​​գրքում՝ «Հուշում և առևտուր» ():

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mark J. Astarita, Insider Trading: Legal vs. Illegal Insider trading: Legal vs. Illegal ,
* Stephen M. Bainbridge, Securities Law: Insider Trading (1999) .
* M. Duffy, Insider Trading: Addressing the Continuing Problems of Proof (2009) 23(2) *Australian Journal of Corporate Law* 149. (link).
* Larry Harris, Trading & Exchanges, Oxford Press, Oxford, 2003. Chapter 29 "Insider Trading" .
* Grechenig, The Marginal Incentive of Insider Trading: an Economics Reinterpretation of the Case Law, 37 The University of Memphis Law Review 75-148 (2006) (link).
* 
* *[[Review of Financial Studies]]*; May2009, Vol. 22 Issue 5, pp.&nbsp;1845–1887
* Grechenig, Positive and Negative Information – Insider Trading Rethought
* Pierre Hauck, Europe's commitment to countering insider dealing and market manipulation on the basis of Art. 83 para. 2 TFEU A critical evaluation
*International Standard Book Number-13: 978-1-4200-7403-1 (eBook - PDF)

* Insider Trading Informational page from the U.S. Security and Exchange Commission (SEC)
* Testimony Concerning Insider Trading, by Linda Thomsen, Director of the SEC's Division of Enforcement, before the U.S. Senate Judicial Committee (September 26, 2006)
* SEC Forms 3, 4 and 5
* Insider Trading: Information on Bounties
*Hoffman, Liz, "Towers Watson CEO Sold Stock Before Big Deal: John Haley netted nearly $10 million on preannouncement sales", *Wall Street Journal*, September 23, 2015. Towers Watson CEO John J. Haley's pre-deal sale of personally owned stock questioned.

* Insider Trading: The Legal and Illegal SECLaw.com, 2002
* Timothy Sullivan We're still against fraud, aren't we? ''United States v. O'Hagan'': Trimming the Oak in the wrong season St. John's Law Review, Winter 1997.
* An opinion on Why Insider Trading Should be Legal Larry Elder Interviews Henry Manne
* Why forbid insider trading? by Ajay Shah, consultant to the Ministry of Finance, India
* ''Information, Privilege, Opportunity and Insider Trading'' by Robert W. Mcgee and Walter E. Blocka scholarly work that opposes regulations against insider trading
* *[https://reason.com/2002/06/25/free-samuel-waksal/ Free Samuel Waksal]* argues that businessman's insider trading should not be considered a crime
* Rule: Ownership Reports and Trading by Officers, Directors and Principal Security
* SEC Edgar Database on current Form 3, Form 4 and Form 5 filings

Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Բիզնես իրավունք
Կատեգորիա:Բորսաներ
Կատեգորիա:Ինֆորմացիա
Կատեգորիա:Կաշառակերություն
Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Կատեգորիա:Հանցագործություն
Կատեգորիա:Հասարակական խնդիրներ
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Սեփականության դեմ հանցագործություններ
Կատեգորիա:Տնտեսական խնդիրներ
Կատեգորիա:Քրեական իրավունք
Կատեգորիա:Ֆինանսական իրավունք
Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Կատեգորիա:Ֆինանսական տերմիններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ