Թոմաս Թոմփիոն

**Թոմաս Թոմփիոն՝** թագավորական ընկերության անդամ () անգլիացի ժամագործ և մեխանիկ, ով մինչ օրս համարվում է «անգլիական ժամագործության հայր»։ Թոմփիոնի աշխատանքները ներառում են աշխարհի ամենապատմական և կարևոր ժամացույցները, և դրանց համար կարելի է շատ բարձր գին ստանալ, երբ աճուրդում հայտնվում են ակնառու նմուշներ։ Հուշատախտակը տեղադրված է ի պատիվ այն տան, որը նա կիսում էր Լոնդոնի Ֆլիթ փողոցում իր հավասարապես հայտնի աշակերտ և իրավահաջորդ Ջորջ Գրեհեմի հետ:

## Կենսագրություն
Թոմաս Թոմփիոնը ծնվել է մոտ 1639 թվականին և մկրտվել 1639 թվականի հուլիսի 25-ին Անգլիայի Բեդֆորդշիր նահանգի Նորթիլ քաղաքում։ Իքվելի ընտանեկան տնակը՝ Նորթիլ ծխական համայնքում գտնվող նրա հայրենի գյուղը, ունի հուշատախտակ, որը տեղադրվել է նրա պատվին հարգարժան ժամագործների ընկերության կողմից 1952 թվականին: Նա դարբնի ավագ որդին էր, որը նույնպես կոչվում էր Թոմաս Թոմփիոն, և հավանաբար դարբին էր աշխատում մինչև 1664 թվականը, երբ դարձավ լոնդոնյան ժամացույցագործի աշակերտ: Նրա նախորդ տարիների մասին շատ քիչ բան է հայտնի: Լոնդոնում Թոմփիոնի մասին առաջին հիշատակումը գրանցվել է մոտ 1670 թվականի վերջին Ուոթեր Լեյնում (այժմ՝ Ուայթֆրայս փողոց) Ֆլիթ փողոցից դուրս։

Նրա վաղ ժամացույցի ոճը վկայում է Ջոզեֆ Կնիբի հետ սերտ կապի մասին։ Թոմփիոնի վաղ շրջանի ամենակարևոր հովանավորը գիտնական Ռոբերտ Հուկն էր, ով հավանաբար լավ գիտեր Քնիբների ընտանիքին, քանի որ երկուսն էլ Օքսֆորդում էին: Հուկի հարաբերությունները Թոմփիոնի հետ նրա հաջողության գրավականն էր, քանի որ դա դռներ է բացել թագավորական հովանավորության համար, ինչպես նաև նրան հնարավորություն է տվել օգտվել նորագույն տեխնոլոգիաներից:

Թոմփիոնի գերազանցությունը հիմնված էր նրա արտադրությունների ձայնային ձևավորման, ինչպես նաև օգտագործվող նյութերի բարձր որակի վրա։ Սա, իր վարձած աշխատողների ակնառու հմտության հետ մեկտեղ, նրան անգերազանցելի հեղինակություն ապահովեց հայտնի աշխարհում: Այս աշխատողներից շատերն ունեին ֆրանսիական և հոլանդական հուգենոտական ծագում, ինչպիսիք են Դանիել և Նիկոլաս Դելանդերները, Հենրի Կալոն և Չարլզ Մոլինսը, վերջինս կարող էր կապված լինել հողմաղացների ընտանիքի հետ:

Կարևոր է նշել, որ հուգենոտները, ովքեր նրա համար աշխատում էին արվեստի և արհեստների ոլորտում, կարողացել են բավարարել Թոմփիոնի պահանջները բարձր որակի արտադրության համար, որի վրա նա հիմնել է իր անզուգական հեղինակությունը: Նա միացել է դրան 1671 թվականին և դարձել վարպետ 1704 թվականին՝ աշխատելով այլ հայտնի ժամագործների կողքին, ինչպիսիք են Չարլզ Գրետոնը, Դանիել Քուերը և Ջոզեֆ Ուինդմիլսը: 1704 թվականին Թոմփիոնը դարձավ Լոնդոնի ժամացույցների ընկերության գլխավոր տնօրենը:

Երբ թագավորական աստղադիտարանը հիմնադրվել է 1676 թվականին, թագավոր Չարլզ II-ը ընտրել է Թոմփիոնի ընկերությունը՝ ստեղծելու երկու նույնական ժամացույց՝ հիմնվելով Հուկի գաղափարի վրա, շատ երկար ճոճանակ է, որը ճոճվում է շատ փոքր աղեղով։ Դրանք ամրագրված էին ութանկյուն սենյակում, որոնցից յուրաքանչյուրը ղեկավարվում էր Ռիչարդ Թաունլիի կողմից նախագծված մահացու փախուստով, և երկու ժամացույցները միայն տարին մեկ անգամ պետք է փաթաթվեն: Նրանք ապացուցեցին, որ շատ ճշգրիտ են և կարևոր դեր են խաղացել աստղագիտական դիտարկումների համար անհրաժեշտ ճիշտ հաշվարկների կատարման գործում:
աջից|մինի|Հուշատախտակ Լոնդոնի Ֆլիթ փողոցում՝ Թոմաս Թոմփիոնի և Ջորջ Գրեհեմի հիշատակին
[աջից|մինի|Թոմաս Թոմփիոնի կողմից պատրաստված արևային ժամացույց [Հեմփթոն Քորթ պալատում, ք. 1680 թ]]
Գիտնական Ռոբերտ Հուկի հետ իր հարաբերությունների շնորհիվ նա ստեղծել է հավասարակշռող աղբյուրներով առաջին ժամացույցներից մեկը. դրանք կարող էին շատ ավելի ճշգրիտ լինել, քան ավելի վաղ ստեղծված ժամացույցները: Փորձարկվել են մի քանի տարբեր տեսակի կշեռքներ, այդ թվում՝ վաղ տեսակը՝ կրկնակի հավասարակշռիչներով, որոնք միացված են իրար՝ շարժման սխալները վերացնելու համար: Դրանցից մեկը պատրաստվել է Չարլզ II թագավորի համար և նշվել է «Ռոբերտ Հուկի» գյուտը, 1658 թվականին։ Թ․ Թոմփի-ի գյուտը, 1675 թվականին: Ուիլյամ Դերեմը դա նշում է իր «արհեստական ժամագործ» գրքում։ Այս ժամացույցը, ըստ երևույթին, չի պահպանվել մինչև մեր օրերը։ Ի վերջո, Թոմփիոնը հավասարակշռության զսպանակն օգտագործել է պարզ պարույրի տեսքով՝ մեկ հավասարակշռող սարքով, ճիշտ նույն դիզայնն օգտագործել է Քրիստիան Հյուգենսը իր համար Thuret ընկերության կողմից պատրաստված ժամացույցում: Թոմփիոնի վաղ պարուրաձև հավասարակշռության զսպանակային շարժումներից մի քանիսը նույնպես նման էին Հյուգենս Թյուրետի օրինակին, քանի որ նրանք ունեին կանգնած տակառ և առանց ապահովիչ: Հյուգենսը պատկերացնում էր, որ վերջինս անհրաժեշտ չէր լինի, քանի որ պարուրաձև զսպանակը հավասարակշռությունը կդարձներ իզոխրոն: Թոմփիոնը շուտով պետք է պարզեր, որ այս բավականին լավատեսական ենթադրությունը, սակայն, սխալ էր, քանի որ Թոմփիոնի բոլոր հետագա պարուրաձև հավասարակշռման զսպանակային շարժումները ապահովիչներ ունեն, և այս դիզայնը դարձավ ստանդարտ օրինակ անգլիական ժամացույցների մեջ 17-րդ և 18-րդ դարերում:

Հաճախ նշվում է, որ Թոմփիոնը հորինել է հավասարակշռության զսպանակային կարգավորման որոշակի տեսակ գրպանի ժամացույցներում, որոնք լայնորեն օգտագործվում էին մինչև 19-րդ դարի վերջը: Սա ունի եզրաքարեր, որոնք տեղադրված են սեկտորային դարակի վրա և շարժվում են պինիոնով, որի վրա տեղադրված է աստիճանավոր և համարակալված սկավառակ: Թեև այս համակարգը օգտագործվում էր Թոմփիոնի կողմից, շատերն այն սխալ կերպով անվանում են «Թոմփիոնի կարգավորիչ»: Այնուամենայնիվ, նա, անշուշտ, չի հորինել այս համակարգը, քանի որ նման կարգավորող սարքերն արդեն օգտագործվում էին 1670-ական թվականներին Thuret մոդելի ֆրանսիական հավասարակշռության զսպանակային ժամացույցների վրա:

Որպես Անգլիայի ամենահայտնի ժամագործը՝ Թոմփիոնի արհեստանոցը իր կարիերայի ընթացքում կառուցել է մոտ 5500 ժամացույց և 650 ժամացույց: Թոմփիոնի ժամացույցները հայտնի են իրենց օրիգինալ դիզայնով և ամուր կառուցվածքով։ Մեխանիկայով հետաքրքրվողներին հատկապես գրավում են նման ժամացույցների մեխանիզմները և նրա կրկնվող ժամացույցները, քանի որ դրանք բավականին բարդ են, իսկապես կարելի է ասել նույնիսկ չափազանց բարդ, թեև գործելու մեջ արդյունավետ:Նա կիսում է այս հատկանիշը հետագայում ֆրանս-շվեյցարացի ժամագործ Աբրահամ-Լուի Բրեգեի հետ:

Թոմփիոնի մեկ այլ նորամուծություն էր ստեղծել իր զսպանակային և երկարատև ժամացույցների համարակալման համակարգ, որը համարվում է առաջին դեպքը, երբ սերիական համարակալման համակարգը կիրառվեց արտադրված ապրանքների համար:

### Հետագա կյանք
Թոմփիոնը համագործակցել է Էդվարդ Բանգերի հետ 1701 թվականին մինչև մոտավորապես 1707 կամ 1708 թվականները, երբ այն լուծարվել է բոլորովին անհասկանալի հանգամանքներում: Անշուշտ, մոտավորապես 1711 թվականից այն Ջորջ Գրեհեմն էր, ով համագործակցում էր Թոմփիոնի հետ: Նրա հետագա ստեղծագործություններից մի քանիսը համատեղ ստորագրված են, և առեղծվածային կերպով որոշ ժամացույցների վրա այս ստորագրությունն ունի առանձին ափսեի վրա, որը ծածկում է Թոմփիոնի և Բանգերի ստորագրությունը, որը փորագրված է ճիշտ թվատախտակի վրա:

Ջորջ Գրեհեմը շարունակել է զարգացնել ինչպես գիտական ​​գործիքների, այնպես էլ ժամացույցների նախագծերը Թոմփիոնի մահից հետո, ինչպես նաև շարունակել է Թոմփիոնի համարակալման համակարգը իր ժամացույցների համար:

Թոմաս Թոմփիոնը մահացել է 1713 թվականի նոյեմբերի 20-ին և թաղվել է Վեստմինստերյան աբբայությունում, իսկ Ջորջ Գրեհեմը թաղվել է նրա կողքին 1751 թվականին։ Նրա հիշատակը հավերժացնող հուշարձան կա նաև Վեստմինստերյան աբբայությունում։ Նրա շատ ժամացույցներ դեռ գործում են այսօր, այդ թվում՝ Բուքինգհեմյան պալատում նրա մեկ տարվա ժամացույցներից երկուսը: Նրա ժամացույցներից շատերը գոյատևում են և իրենց ձայնային կառուցվածքի շնորհիվ դեռ շարունակում են աշխատել, ինչպես կանխատեսել էր Հաթոնը 1773 թվականին:

Այսպես կոչված «Բրիտանական վարպետներ» շարքի ժամանակակից շվեյցարական ձեռքի ժամացույցների «Tompion» ապրանքանիշը կապ չունի ո՛չ Թոմաս Թոմփիոնի, ո՛չ էլ այդ անունով օրիգինալ ֆիրմայի հետ։

## Թոմփիոնի աշխատանքի օրինակներ
[աջից|մինի|Զարդարված ժամացույց (հայտնի է որպես «Mostyn Tompion»), որը պատրաստվել է Թոմաս Թոմփիոնի կողմից [Բրիտանական թանգարան|Բրիտանական թանգարանում, 1690 թվական]]

* Երկարաժամանակ աստղագիտական ​​թվով մոտ 1680 Ջոն Սմիթ – Ֆիցվիլիամի թանգարան Քեմբրիջ, Անգլիա
* Մեկ տարվա տևողությամբ գարնանային ժամացույց՝ հարվածող մեծ սոներիով, որը հայտնի է որպես «Մոստին Թոմփիոն»; Թոմփիոնի ամենալավ ժամացույցը՝ Ջանոգլի Հորոլոգիական պատկերասրահ, Բրիտանական թանգարան, Բլումսբերի, Լոնդոն

* Ութօրյա կրկնակի ձգվող կրկնվող սեղանի ժամացույց էբոնացված պատյանով: Լոնդոն. մոտ 1700 թվական Մոյզի սրահի թանգարան, Բուրի Սենտ Էդմունդս, Սաֆոլկ, Անգլիա
* Պարուրաձև հավասարակշռման զսպանակով առաջին ժամացույցներից մեկը՝ Գիտության թանգարան, Քենսինգթոն, Լոնդոն
* Արևային ժամացույցները Քյու Գարդենսում և Հեմփթոն Քորթ այգիներում, երկուսն էլ մոտ 1680 թվական, Լոնդոն

## Ծանոթագրություններ


## Հետագա ընթերցում
* 
* 
* Radage, Dennis, Meinen, Werner, and Radage, Laila. (2016). *[http://www.grettonbook.com/ THROUGH THE GOLDEN AGE – Charles Gretton – Watch and Clockmaking]*. Vancouver: Three O'clock Publishing. A book about renowned clockmaker and watchmaker Charles Gretton (1648–1731), a contemporary of Thomas Tompion and, like him, active in the Worshipful Company of Clockmakers. The book contains a substantial historical introduction as well as historical appendices that provide details about clockmaking and watchmaking in London in the late 17th and early 18th centuries, which readers interested in Thomas Tompion and his era may find useful.
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Վեստմինստերյան աբբայությունում թաղվածներ