open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մաքս Բարֆելդտ

**Մաքս Բարֆելդտ** (, ), գերմանացի դրամագետ և ռազմական գործիչ, հետևակի գեներալ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։  Անտիկ դրամագիտության բնագավառի խոշոր մասնագետ, հատկապես Հռոմի հանրապետության դրամների գծով։

Գերմանացի դրամագետ Էմիլ Բարֆելդտի կրտսեր եղբայրը։

## Կենսագրություն
Սովորել է Վալշտատի և Բեռլինի կադետական կորպուսում։ Պատանեկան տարիներից հրապուրվել է դրամագիտությամբ։  Մասնագիտացել է հիմնականում Հռոմեական հանրապետության և Ներքին Սաքսոնիայի դրամների գծով։ 1873 թվականին, ստանալով սպայական կոչում, գործուղվել է 75-րդ հետևակային գունդ։ 1874 թվականին Շտադում լույս է ընծայում դրամագիտության մասին իր առաջին աշխատությունը։ 1874 թվականից եղել է «Numismatisch-Spragistischen Anzeiger. Zeitung für Münz-, Siegel-und Wappenkunde» հանովերյան թերթի խմբագրի տեղակալը։ 1876 թվականից մինչև 1882 թվականը Շտադի գնդային համհարզն էր, միաժամանակ տեղական պատմա-գավառագիտական ընկերության քարտուղարը։ 1878 թվականին ամուսնացել է։ 1882 թվականից մինչև 1885 թվականը սովորել է Պրուսական ռազմական ակադեմիայում։ 1911 թվականից honoris causa Գիսենի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր է, 1921 թվականից  Հալլեի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։ 1911 թվականից մինչև 1913 թվականը Օլշտինի  37 դիվիզիայի հրամանատարն էր։ 1912 թվականին պարգևատրվել է  Թագավորական դրամագիտական ընկերության մեդալով։ 1913 թվականին  ստանում է պրուսական տոհմական ազնվականի տիտղոս։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում եղել է 19-րդ ռեզերվային դիվիզիայի հրամանատար, իսկ  1915 թվականի հունիսից մինչև 1916 թվականը՝ 10-րդ ռեզերվային դիվիզիայի։ Մասնակցել է Շարլերուի, Սեն-Կանտենի, Մառնի, Շամպանի առաջին և Վերդենի ճակատամարտերին։ 1917 թվականին ընդունվել է Գերմանական հայրենական կուսակցության մեջ, ավելի ուշ Գերմանական ազգային հայրենական կուսակցության և Պողպատյա սաղավարտի։

## Հիմնական աշխատություններ
* Nachträge und Berichtigungen zur Münzkunde der römishen Republik im Anschluβ an Babelon’s Verzeichnis der Consular - Münzen ets. 3 Bde. - Wien, Hildesheim, 1897-1913;
* Sammlung römischer Münzen der Republik und des West - Kaiserreiches. - Halle, 1922;
* Die römischen Goldmünzprägungen während der Republik und unter Augustus. - Halle, 1923;
* Niedersächsisches Münzarchiv. Verhandlungen auf Kreis- und Münzprobationstagen des Niedersächsischen Kreises 1551-1625. 4 Bde. - Halle, 1927-1930.

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Bahrfeldt, Max Ferdinand von (seit 1913), Deutsche Biographie 
* Max von Bahrfeldt, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg 
* Bahrfeldt,Max von, Staatsbibliothek zu Berlin 
* Bahrfeldt, Max Ferdinand von 1856-1935 , Digital Library Numis 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գեներալներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հնագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ռազմական գործիչներ
Քարիս Վան Հաուտեն

**Քարիս Վան Հաուտեն** (, ), նիդեռլանդացի դերասանուհի և երգչուհի, նիդեռլանդական «Ոսկե հորթուկ» կինոմրցանակի եռակի կրող, որն անվանակարգվել է որպես «լավագույն դերասանուհի»։ Դերասանուհուն համաշխարհային հռչակ է բերել Պաուլ Վերհուվենի «Սև գիրք» զինվորական դրամայում ունեցած գլխավոր դերը, նաև նրա դերը Գահերի խաղ հեռուստասերիալում։

## Կենսագրությունը և աշխատանքները
Քարիս Անուկ վան Հաուտենը ծնվել է 1976 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Լեյդերդորպ քաղաքում։ Նրա մայրը *Մարգե Ստասենն* է, ով աշխատում է նիդեռլանդական ուսուցողական հեռուստաալիքում։ Հայրը` Թեոդոր Ջեյմս վան Հաուտենը (09.08.1952-07.04.2016), եղել է գրող և հեռուստատեսային սցենարիստ։ Քարիսն ունի փոքր քույր` *Էլկա վան Հաուտենը*, ով նույնպես դերասանուհի է, և բացի այդ ձևավորող։

Քարիսը դերասանուհի է ցանկացել դառնալ դեռևս 5 տարեկան հասակում, երբ իր հայրը իրեն տարել էր Նապոլեոն Բոնապարտին նվիրված ֆիլմի ցուցադրությանը։ 1990-ական թվականների սկզբին նա հաճախել է Ուտրեխտ  համայնքի վարժարան, սակայն դրա հետ մեկտեղ  Թիլ Ուլենշպիգելի մասին բեմադրութայն մեջ տանում է գլխավոր դեր։ 1995 թվականին նրան միաժամանակ ընդունում են Նիդեռլանդների ամենահայտնի երկու թատերական ուսումնական դպրոցները` Մաստրիխտի և Ամստերդամի դրամատիկական ակադեմիաները։ Քարիսը ընտրություն է կատարում հօգուտ Ամստերդամի, որտեղ և սկսում է թատերական կարիերան։ Որպես թատերական դերասանուհի 1999 թվականին ստանում է *Pussuise Prize* մրցանակը, իսկա մեկ տարի հետո  *Top Naeff Award*-ը։

## Կարիերա
Աստիճանաբար զարգանում է հեռուստատեսային դերասանուհու կարիերան։ Նրա դերը «Սյուզի Քյու» հեռուստատեսային ֆիլմում, 1999 թվականին իրեն բերեց նիդեռլանդական «Ոսկե հորթուկ» մրցանակը, որպես «հեռուստատեսային լավագույն դերասանուհի»։ Քարիս վան Հաուտենը այդ նուն մրցանակը 2 անգամ է ստացել, սակայն այս անգամ արդեն որպես կինոդերասանուհի` 2001 թվականին նկարահանված «Օրիորդ կատու» ընտանեկան ֆիլմում և Փոլ Վերխովենայի հականացիստական «Սև գիրք» դրամայում իր ունեցած դերերի համար, որոնք նիդեռլանդական կինոպատմության ընթացքում ամենաթանկարժեք ֆիլմերն են եղել։
Վերջին ֆիլմը նրան միջազգային փառք է բերում:«Սև գիրք»-ը 2006 թվականին մասնակցություն է ունեցել Վենետիկի կինոփառատոնին։ Վան Հաուտենը ֆիլմում տանելով հրեացի երգչուհի Ռախիլ Շտայնի դերը, ով նացիստներից վրեժ էր լուծում իր ընտանիքի մահվան համար և նաև սիրահարված էր  գեստապոների կապիտանին, ամբողջ աշխարհի լրատվական միջոցների կողմից բարձ գնահատականի է արժանացել։

## Անձնական կյանք
Քարիս վան Հաուտենը մինչև 2009 թվականը ապրել է «Սև գիրք» ֆիլմի գործընկերոջ` գերմանացի դերասան Սեբաստյան Կոխի հետ։ Սակայն դերասանների զբաղվածությունը թույլ չի տվել նրանց միասին լինել և դրա պատճառով բաժանվել են։

2015 թվականից Քարիսը ամուսնացած է Գայ Փիրսի հետ։ 2016 թվականի օգոստոսի 29-ին ծնվեց նրանց որդին` Մոնթե Փիրսը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական վեբ կայք   
* Պաշտոնական կայք 
* Carice van Houten  Ֆոտո-պատկերասրահ
* Carice van Houten Allmovie կայքում

Կատեգորիա:Հոլանդացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Մլեհ (այլ կիրառումներ)

**Մլեհ**, կարող է վերաբերել՝
* Մլեհ - Կիլիկյան Հայաստանի իշխան Ռուբեն Բ-ի խնամակալ 1169 թվականից, Կիլիկյան Հայաստանի իշխան՝ 1170 թվականից
* Մլեհ Վարաժնունի - հայ զորավար, ով ծառայում էր Բյուզանդական կայսրությունում
Մխիթար (այլ կիրառումներ)

**Մխիթար**, կարող է վերաբերել՝

* Մխիթար - հայկական ծագում ունեցող արական անձնանուն,
* Մխիթար - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում կամ Սասուն գավառակում
* Մխիթար - հայ ճարտարապետ
Մխիթար Գոշ (այլ կիրառումներ)

**Մխիթար Գոշ**, կարող է վերաբերել՝
* Մխիթար Գոշ - հայ մտածող–գիտնական, օրենսդիր, առակագիր, հոգևորական, մանկավարժ, հասարակական գործիչ
* Մխիթար Գոշ - գիտամեթոդական hանդես նվիրված hասարակական գիտություններին
Մխիթարյան վարժարան (այլ կիրառումներ)

**Մխիթարյան վարժարան**, կարող է վերաբերել՝
* Մխիթարյան վարժարան - ամենօրյա միջնակարգ վարժարան, հիմնվել է 1956 թվականին, Բուենոս Այրեսում
* Մխիթարյան վարժարան - հիմնվել է 1936 թվականին, Հալեպում՝ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության կողմից
Մհեր (այլ կիրառումներ)

**Մհեր**, կարող է վերաբերել՝
* Մհեր - տղամարդու հայկական տարածված անուն
* Մհեր - վիպական-առասպելական հերոս
Մշակ (այլ կիրառումներ)

**Մշակ**, կարող է վերաբերել՝
* Մշակ - լայն առումով հողի մշակությամբ զբաղվող, երկրագործ, վարձու աշխատող, բանվոր
* Մշակ - հայկական արական անուն
* Մշակ - հասարակական-քաղաքական, գրական թերթ։ Հրատարակվել է 1872-1921 թթ. Թիֆլիսում
* Մշակ - քաղաքական, գրական թերթ (սկզբում՝ շաբաթական, այնուհետև՝ եռօրյա)։ Լույս է տեսել 1925—1957 թվականներին, Ֆրեզնոյում
Մշակույթ (այլ կիրառումներ)

**Մշակույթ**, կարող է վերաբերել՝
* Մշակույթ - հասարակության և մարդու զարգացման որոշակի մակարդակ, որն արտահայտվում է մարդկանց գործունեության և կյանքի կազմակերպման ձևերով և տիպերով
* Մշակույթ - գրական հանդես։ Լույս է տեսել 1954—1955 թվականներին, Բեյրութում
* Մշակույթ - երիտասարդական գրական հրատարակություն
* Մշակույթ - արվեստի և գրականության պարբերագիրք։ Լույս է տեսել 1967, 1970 թվականին (ընդամենը՝ 5 գիրք), Դամասկոսում
* Մշակույթ - ազգագրական տարեգիրք
Մշակույթի տուն (այլ կիրառումներ)

**Մշակույթի տուն**, կարող է վերաբերել՝
* Մշակույթի տուն - Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում
* Մշակույթի տուն - Արարատի մարզի Վերին Արտաշատ գյուղում
Մոզել (այլ կիրառումներ)

**Մոզել**, կարող է վերաբերել՝
* Մոզել - գետ Ֆրանսիայում, Լյուքսեմբուրգում, Գերմանիայում, Հռենոսի ձախ վտակը
* Մոզել - դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում
Մոժարի (այլ կիրառումներ)

**Մոժարի**, կարող է վերաբերել՝
* Մոժարի - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում
* Մոժարի - գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում
Մոիսեևկա (այլ կիրառումներ)

**Մոիսեևկա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոիսեևկա - գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Եմելչևի շրջանում
* Մոիսեևկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում
Մյունխեն (այլ կիրառումներ)

**Մյունխեն**, կարող է վերաբերել՝
* Մյունխեն - Գերմանիայի երրորդ քաղաքը Բեռլինից և Համբուրգից հետո, Բավարիայի մայրաքաղաքը
* Մյունխեն - շրջան Գերմանիայում
Մոլ (այլ կիրառումներ)

**Մոլ**, կարող է վերաբերել՝
* Մոլ - նյութի քանակի միավոր, Միավորների միջազգային համակարգի յոթ հիմնական միավորներից մեկը
* Մոլ - համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում
* Մոլ - փողոց Լոնդոնի Վեստմինստեր շրջանում, որը կապ է հաստատում Բուքինգեմյան պալատի և Թրաֆալգար հրապարակի միջև
Ադամ Արծրունի

**Ադամ Արծրունի** կամ **Ատաւ Արծրունի** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, 3-րդից - 4-րդ դար), Եսայի Արծրունու հայրը, Արծրունիների նախարարական տոհմից։ Ադամ Արծրունու մասին կենսագրական այլ տեղեկություններ չկան։

Ադամ Արծրունու որդին՝ Եսայի Արծրունին գրել է Հունան և Բարաքիաս (մահացել է 327 թ.) նահատակների ընդարձակ վկայաբանությունը, որն էլ անցել է հունական, լատինական և հայկական Հայսմավուրքի (Յասմաւուրք) մեջ (մարտի 20-21)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 48, 124

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Մոլդովկա (այլ կիրառումներ)

**Մոլդովկա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոլդովկա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Սոչիի քաղաքային օկրուգի կազմում
* Մոլդովկա - գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում
Մոլիա (այլ կիրառումներ)

**Մոլիա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոլիա - կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ
* Մոլիա - կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Մանտուա գավառում
Մոլիզե (այլ կիրառումներ)

**Մոլիզե**, կարող է վերաբերել՝
* Մոլիզե - մարզ Հարավային Իտալիայում, Ապենինյան թերակղզում
* Մոլիզե - կոմունա Իտալիայում
Փսիրցխա

**Փսիրցխա** (նաև` Պսիրծխա, Պսիրցխա, Պսիրձխա, աբխազերեն՝ Ҧсырӡха, վրացերեն՝ ფსირცხა), գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում, Գուդաութայից 20 կմ արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 80 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 834 մարդ` հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականին՝ 1386 մարդ, հայեր և աբխազներ։

2011 թվականի հաշվառումներով, գյուղում բնակվում է 1738 մարդ, որից 1205-ը հայեր։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, ցիտրուսների և եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ հայկական տարրական դպրոց, բուժկայան, ակումբ և հանգստյան տուն։

Գյուղը հիմնադրել են Սինոպից և Օրդուից եկած հայերը` 1881 թվականին։

Ժամանակակից Նոր Աֆոն քաղաքի տարածքը անցյալում եղել է Փսիրցխա գյուղի մի մասը։ 1920-1930 թվականներին Նոր Աֆոնը աբխազների կողմից նույնպես կոչվել է Փսիրցխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Մոլինոս (այլ կիրառումներ)

**Մոլինոս**, կարող է վերաբերել՝
* Մոլինոս - բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում
* Մոլինոս - դեպարտամենտ Արգենտինայում
Մոխովայա (այլ կիրառումներ)

**Մոխովայա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոխովայա - գետ Ռուսաստանում, Խվոստովայայի վտակը
* Մոխովայա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լեբեդյանսկի շրջանի կազմում
Մոխրագույնի հիսուն երանգները (այլ կիրառումներ)

**Մոխրագույնի հիսուն երանգները**, կարող է վերաբերել՝
* Մոխրագույնի հիսուն երանգները - անգլիացի գրող Է. Լ. Ջեյմսի սիրային էրոտիկա վեպը
* Մոխրագույնի հիսուն երանգները - ամերիկյան ֆիլմ
Մոկրայա (այլ կիրառումներ)

**Մոկրայա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոկրայա - գետ Ռուսաստանում, Պեսչանկայի վտակը
* Մոկրայա - գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում
Մոկսա (այլ կիրառումներ)

**Մոկսա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոկսա - գետ Ռուսաստանում, Օբնորայի վտակը
* Մոկսա - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բուտուրլինսկի շրջանի կազմում
Մոմո (այլ կիրառումներ)

**Մոմո**, կարող է վերաբերել՝
* Մոմո - ասիական ուտեստ
* Մոմո - կոմունա Իտալիայում
* Մոմո (մարտահրավեր) - 2018 թվականի հայտնի մահացու մարտահրավեր
Մոյա (այլ կիրառումներ)

**Մոյա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոյա - մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա նահանգում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում
* Մոյա - քաղաք Կոմորոսի արևելքում գտնվող Անյուան կղզում
Մոն (այլ կիրառումներ)

**Մոն**, կարող է վերաբերել՝
* Մոն - կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում
* Մոն - համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում
* Մոներ
Մոնակո (այլ կիրառումներ)

**Մոնակո**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնակո - փոքրիկ պետություն Հարավային Եվրոպայում՝ Ֆրանսիայի հարավ արևելքում՝ Միջերկրական ծովի ափին
* Մոնակո - Մոնակոյի Իշխանության պաշտոնական մայրաքաղաք
* Մոնակո - Ֆուտբոլային ակումբ Ֆրանսիայի հարավում գտնվող Մոնակոի թագավորությունում
Մոնբար (այլ կիրառումներ)

**Մոնբար**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնբար - Ֆրանսիայի կանտոն
* Մոնբար - շրջան Ֆրանսիայում
Մոնբլան (այլ կիրառումներ)

**Մոնբլան**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնբլան - բյուրեղային լեռնազանգված
* Մոնբլան - մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տառագոնա նահանգում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում
Մոնլյուսոն (այլ կիրառումներ)

**Մոնլյուսոն**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնլյուսոն - համայնք Ֆրանսիայում
* Մոնլյուսոն - շրջան Ֆրանսիայում
Մոնումենտ (այլ կիրառումներ)

**Մոնումենտ**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնումենտ - քանդակագործության և ճարտարապետության մեջ՝ պատմական խոշոր իրադարձության, հասարակական նշանավոր գործչի պատվին կանգնեցված մեծ չափերի հուշարձան
* Մոնումենտ - հուշարձան Լոնդոնի կենտրոնում
Մոնտանյա (այլ կիրառումներ)

**Մոնտանյա**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնտանյա - համայնք Բրազիլիայում՝ Էսպիրիտու Սանտու նահանգի կազմում
* Մոնտանյա - կոմունա Ֆրանսիայում
* Մոնտանյա - քաղաք Իտալիայում
Մոնտգոմերի շրջան (այլ կիրառումներ)

**Մոնտգոմերի շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Ալաբամա նահանգի շրջաններից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Մերիլենդ նահանգի 24 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը
* Մոնտգոմերի շրջան - ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
Մոոստե (այլ կիրառումներ)

**Մոոստե**, կարող է վերաբերել՝
* Մոոստե - գյուղական ավան Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Մոոստե շրջանում
* Մոոստե - շրջան Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգում
Մոչալիշչե (այլ կիրառումներ)

**Մոչալիշչե**, կարող է վերաբերել՝
* Մոչալիշչե - գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանում
* Մոչալիշչե - գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Զվենիգովսկի շրջանի կազմում
Մոս (այլ կիրառումներ)

**Մոս**, կարող է վերաբերել՝
* Մոս - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում
* Մոս - կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո
* Մոս - քաղաք և համայնք Իսպանիայում
Մոսկովսկի (այլ կիրառումներ)

**Մոսկովսկի**, կարող է վերաբերել՝
* Մոսկովսկի - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Եգորլիկսկի շրջանում
* Մոսկովսկի - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մարտինովսկի շրջանում
Էմմա Պետրոսյան (ազգագրագետ)

**Էմմա Խաչատուրի Պետրոսյան** (), հայ ազգագրագետ, բանահավաք։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1989)։

## Կենսագրություն
Էմմա Պետրոսյանը ծնվել է 1934 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Բաքվում։ 1957 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1961 թվականից աշխատում է Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում, 1972-1976 թվականներին դասավանդել է Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանում։

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են միջնադարյան ժողովրդական թատրոններին, ծիսակատարություններին, ազգագրական, դասական պարերին և այլ խնդիրներին։ Կազմակերպել է ժողովրդական պարի անսամբլներ («Վասպուրական», 1969, 1981-1989 թվականներին  «Հասկեր», «Տավրոս», «Մարաթուկ» և այլն)։

## Երկեր
* Театральные и плясовые черты в средневековых армянских миниатюрах: Автореф. ... канд. искусствоведения, Э. Х. Петросян, Ереван, 1967.
* Праздники армян в контексте европейской културы (Հայոց տոները եվրոպական մշակույթի ենթատեքստում)։
* Боги и ритуалы Древней Армении, 2004 : т.л. (Э.Х. Петросян); конц. (Петросян Эмма Хачатуровна).
* Лисициан, С. С. Армянские старинные пляски, 1983, т.л. (Сост. и отв. ред. Э. Х. Петросян).
* Праздники армян в контексте европейской культуры / Эмма Петросян, НАН РА, Ин-т Археологии этнографии, РАУ., НАН РА, Ин-т Археологии этнографии, РАУ. Ереван, Тигран Мец, 2011.
* Հաբիտուս I: Հայաստանի և հարակից երկրների ազգաբանություն և հնագիտություն (25-27 հոկտեմբեր, 2010, միջազգային գիտաժողովի նյութեր)։ Մարդաբանական և հնագիտական ուսումնասիրություններ, խմբ.՝ Հ. Մարության, Է. Պետրոսյան, Հ. Պետրոսյան, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Հաբիտուս I միջազգային գիտաժողով (Երևան, 25-27 հոկտեմբեր, 2010), Երևան, Գիտություն, 2014։
* Театр в средневековых армянских миниатюрах, Эмма Петросян, [Отв. ред. С. Лисициан], НАН РА Ин-т археологии и этнографии, Институт археологии и этнографии, Национальная академия наук Республики Армения, Ереван, Тигран Мец, 2014.

## Գրականություն
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. - 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5
* Боги и артисты древнеармянского театра. Антитопор интервью Вадима Арутюнова с Петросян Э. Х. от 30.12.2016 г.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Մոնրեալ (այլ կիրառումներ)

**Մոնրեալ**, կարող է վերաբերել՝
* Մոնրեալ - ամենախոշոր քաղաքը Քվեբեկ նահանգում և մեծությամբ երկրորդ քաղաքը Կանադայում
* Մոնրեալ - Ֆրանսիայի կանտոն
Մորգունովկա (այլ կիրառումներ)

**Մորգունովկա**, կարող է վերաբերել՝
* Մորգունովկա - գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում
* Մորգունովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում
Մորի (այլ կիրառումներ)

**Մորի**, կարող է վերաբերել՝
* Մորի - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում
* Մորի - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում
* Մորի - կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Տրենտո գավառում
Մորիս շրջան (այլ կիրառումներ)

**Մորիս շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Մորիս շրջան - ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
* Մորիս շրջան - ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի 21 վարչական միավորներից մեկը
* Մորիս շրջան - ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը
Մորմ (այլ կիրառումներ)

**Մորմ**, կարող է վերաբերել՝
* Մորմ - մորմազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի, թփերի, կիսաթփերի, երբեմն՝ փաթաթվող բույսերի ցեղ
* Մորմ - գայլասարդերի ընտանիքի մի քանի ներկայացուցիչների հավաքական անուն
Մորտիե (այլ կիրառումներ)

**Մորտիե**, կարող է վերաբերել՝
* Մորտիե - համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում
* Մորտիե - համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում
Մուլեն Ռուժ (այլ կիրառումներ)

**Մուլեն Ռուժ**, կարող է վերաբերել՝
* Մուլեն Ռուժ - հայտնի կաբարե Փարիզում
* Մուլեն Ռուժ - 2001 թ. ավստրալամերիկյան մյուզիքլ-ֆիլմ
Մուլք (այլ կիրառումներ)

**Մուլք**, կարող է վերաբերել՝
* Մուլք (Երզնկայի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում
* Մուլք (Կամախի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում
* Մուլք (Էրզրումի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում
* Մուլք (Սպերի գավառ) - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում
* Մուլք - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գյավաշի գավառում
* Մուլք - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում
* Մուլք - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հայոց ձորի գավառում
* Մուլք - հողային տիրույթի անվանում Միջին Արևելքի երկրներում, Հարավային Կովկասում արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում
Մորոզով (այլ կիրառումներ)

**Մորոզով**, կարող է վերաբերել՝
* Մորոզով - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանում
* Մորոզով - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում
* Մորոզով - գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանում
Մումիա (այլ կիրառումներ)

**Մումիա**, կարող է վերաբերել՝
* Մումիա - քայքայումից արհեստականորեն պահպանած դիակ
* Մումիա - բնական գունանյութ
* Մումիա - ռեժիսոր Սթիվեն Սոմերսի ֆիլմերից
Մորոզիխա (այլ կիրառումներ)

**Մորոզիխա**, կարող է վերաբերել՝
* Մորոզիխա - գետ Ռուսաստանում, Կուչուկի վտակը
* Մորոզիխա - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի կազմում
Մուկաչևո (այլ կիրառումներ)

**Մուկաչևո**, կարող է վերաբերել՝
* Մուկաչևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում
* Մուկաչևո - քաղաք Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում, մարզային ենթակայության քաղաք
Մուսայելյանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)

**Մուսայելյանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ**, կարող է վերաբերել՝
* Մուսայելյանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Շիրակի մարզի Մուսայելյան (Ախուրյան) գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
* Մուսայելյանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Շիրակի մարզի Մուսայելյան (Աշոցք) գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
Մուսորկա (այլ կիրառումներ)

**Մուսորկա**, կարող է վերաբերել՝
* Մուսորկա - գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Ստավրոպոլսկի շրջանի կազմում
* Մուսորկա - գետ Ռուսաստանում, Մեծ Յուգի վտակը
Մուստյալա (այլ կիրառումներ)

**Մուստյալա**, կարող է վերաբերել՝
* Մուստյալա - գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանում
* Մուստյալա - շրջան Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգում
Մուտա (այլ կիրառումներ)

**Մուտա**, կարող է վերաբերել՝
* Մուտա - իտալյան նիմփա
* Մուտա - գետ Ռուսաստանում, Անույի վտակը
Մուր շրջան (այլ կիրառումներ)

**Մուր շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Մուր շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
* Մուր շրջան - ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը
Մուրավիշչե (այլ կիրառումներ)

**Մուրավիշչե**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրավիշչե - գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանում
* Մուրավիշչե - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում
Մունդու Նովու (այլ կիրառումներ)

**Մունդու Նովու**, կարող է վերաբերել՝
* Մունդու Նովու - համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում
* Մունդու Նովու - համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում
* Մունդու Նովու - համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում
Մուշեղկա (այլ կիրառումներ)

**Մուշեղկա**, կարող է վերաբերել՝
* Մուշեղկա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում
* Մուշեղկա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Աղջադաղի գավառակում
Մուրավլյովկա (այլ կիրառումներ)

**Մուրավլյովկա**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրավլյովկա - գյուղ Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Իզմայիլի շրջանում
* Մուրավլյովկա - գյուղ Ռուսաստանի Օրյոլի մարզի Լիվենսկի շրջանի կազմում
Մուրճ (այլ կիրառումներ)

**Մուրճ**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրճ - հարվածային գործողության մեքենա՝ մետաղական նախապատրաստուկը պլաստիկ դեֆորմացիայի ենթարկելու համար
* Մուրճ - ամսագիր հայկական գրական, հասարակական-քաղաքական ամսագիր։ Հրատարակվել է 1889-1907 թթ. Թիֆլիսում
* Մուրճ - գրական կազմակերպություն։ Հիմնվել է 1922 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբերին, Երևանում՝ Ա․ Վշտունու նախաձեռնությամբ
* Մուրճ - գրական-գեղարվեստական, քննադատական պարբերական։ Հայաստանի պրոլետարական գրողների («պրոլետկուլտականների») հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1922-1923 թվականներին Երևանում
Մուրճ և մանգաղ (այլ կիրառումներ)

**Մուրճ և մանգաղ**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրճ և մանգաղ - Խորհրդային Միության դրոշմը՝ բանվորա-գյուղացիական միության նշանը
* Մուրճ և մանգաղ - օրաթերթ, այնուհետև՝ եռօրյա (1927 թվականից)
Մուրոմսկոե (այլ կիրառումներ)

**Մուրոմսկոե**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրոմսկոե - գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում
* Մուրոմսկոե - գյուղ Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Զելենոգրադսկի շրջանի կազմում
Մուրոս (այլ կիրառումներ)

**Մուրոս**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրոս - կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում
* Մուրոս - քաղաք և համայնք Իսպանիայում
Մստա (այլ կիրառումներ)

**Մստա**, կարող է վերաբերել՝
* Մստա - գետ Ռուսաստանում (Տվերի մարզ, Նովգորոդի մարզ)
* Մստա - գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ուդոմելսկի շրջանի կազմում
Մրցակցություն (այլ կիրառումներ)

**Մրցակցություն**, կարող է վերաբերել՝
* Մրցակցություն - կենսաբանությունում, սոցիոլոգիայում և էկոլոգիայում իրենից ներկայացնում է օրգանիզմների, մարդկանց, կենդանիների կամ խմբերի միջև ընթացող մրցույթ, որի պատճառը կարող է լինել բազմազան՝ փառքի, ճանաչման հասնելու, մրցանակ ստանալու, առաջնորդի կարգավիճակ ստանալու և այլ տարբեր շարժառիթների համար
* Մրցակցություն - մաքսիմալ շահույթ ստանալու նպատակով ռեսուրսների ձեռքբերման, արտադրության և իրացման լավագույն պայմանների համար տնտեսվարող սուբեկտների պայքարը
Սաառեպեեդի (այլ կիրառումներ)

**Սաառեպեեդի**, կարող է վերաբերել՝
* Սաառեպեեդի - գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սաառեպեեդի շրջանում
* Սաառեպեեդի - շրջան Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգում
Սաբահ (այլ կիրառումներ)

**Սաբահ**, կարող է վերաբերել՝
* Սաբահ - նահանգ Արևելյան Մալայզիայում
* Սաբահ - լիբանանցի համա-արաբական երգչուհի
* Սաբահ - Թուրքիայի թերթ
Սաբին շրջան (այլ կիրառումներ)

**Սաբին շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Սաբին շրջան - ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը
* Սաբին շրջան - ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը
Սաբինկա (այլ կիրառումներ)

**Սաբինկա**, կարող է վերաբերել՝
* Սաբինկա - գետ Ռուսաստանում, Ուրժումկայի վտակը
* Սաբինկա - գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Բեյսկի շրջանի կազմում
Մուրսալ (այլ կիրառումներ)

**Մուրսալ**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրսալ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Կանգալի գավառում
* Մուրսալ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում
Մուրսիա (այլ կիրառումներ)

**Մուրսիա**, կարող է վերաբերել՝
* Մուրսիա - պատմական մարզ Իսպանիայի հարավ-արևելքում, Միջերկրական ծովի ափին
* Մուրսիա - քաղաք Իսպանիայի հարավ-արևելքում
Սաբլյա (այլ կիրառումներ)

**Սաբլյա**, կարող է վերաբերել՝
* Սաբլյա - գետ Ռուսաստանում, Ներլի վտակը
* Սաբլյա - գետ Ռուսաստանում, Կուբրի վտակը
Սաբուե (այլ կիրառումներ)

**Սաբուե**, կարող է վերաբերել՝
* Սաբուե - գյուղ Վրացական Հանրապետության Կախեթի մարզ երկրամասի Ղվարելի շրջանում
* Սաբուե - գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում
Սագ (այլ կիրառումներ)

**Սագ**, կարող է վերաբերել՝
* Սագ - սագանմանների կարգի բադերի ընտանիքի ջրլող թռչուններ
* Սագ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գյոզալդարայի գավառակում
Սագա (այլ կիրառումներ)

**Սագա**, կարող է վերաբերել՝
* Սագա - հին իսլանդական արձակ ասք
* Սագա - գետ Ռուսաստանում, Պեչորայի վտակը
Սադա (այլ կիրառումներ)

**Սադա**, կարող է վերաբերել՝
* Սադա - գյուղ Հայոց Միջագետքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում
* Սադա - գետ Ռուսաստանում, Բուգաևսկի Շարի վտակը
* Սադա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում
* Սադա - քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Լա-Կորունյայի մեջ
* Սադա - գետ Ռուսաստանում, Լեկմայի վտակը
* Սադա - գետ Ռուսաստանում, Չեպցայի վտակը
Թավշածաղիկ ուղղաձիգ

**Թավշածաղիկ ուղղաձիգ** կամ **թավշածաղիկ աֆրիկյան** (), բարդածաղկավորների ընտանիքի թավշածաղիկների ցեղի միամյա խոտաբույսերի տեսակ է։ Ծագում է Կենտրոնական Ամերիկայից, բնության մեջ աճում է Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկաներում։ Որպես դեկորատիվ բույս լայն տարածում ունի բոլոր կլիմատիկ գոտիներում։

## Նկարագրություն
մինի|Թավշածաղիկ ուղղաձիգ|left
Կոմպակտ թուփ է, երբեմն ցրված սաղարթով։ Միամյա խուտաբույս է։ Արմատային համակարգը փնջաձև է։ Ցողունն ուղիղ է, 20-80 սմ բարձրությամբ։ Տերևները խոշոր են՝ մինչև 20 սմ երկարությամբ, հերթականությամբ են, փետրավոր կամ առանձնացված, ատամնավոր, բաց կանաչից մինչև մուգ կանաչ։ Ծաղկաբույլերը ևս խոշոր են՝ 6-8 սմ տրամագծով, հասարակ կամ լիաթերթիկ՝ դեղին, կիտրոնադեղին, նարնջագույն, առանձին, 3-10 սմ ցողունի վրա։

## Բնապահպանություն
Հիմնական արեալը Մեքսիկայում ցածր խոնավությամբ սոսու և կաղնու անտառներն են։ Վայրի տեսքով հանդիպում են ԱՄՆ հարավային նահանգներում, համարվում է մոլախոտ, զբաղեցնում է խաթարված հողատարածքները։

## Կիրառում
Լայնորեն օգտագործվում է որպես դեկորատիվ բույս։ Առանձնանում է աղտոտվածության հանդեպ դիմացկունությամբ, այդ պատճառով հարմար է քաղաքների ձևավորման համար։ Թավշածաղիկը կարողանում է կուտակել ծանր մետաղները, այդ պատճառով էլ օգտագործվում է աղտոտված վայրերի մաքրման համար։ Օգտագործվում է դեղին և նարնջագույն սննդային ներկեր ստանալու համար, ինչպես նաև որպես երկրորդային հումք օգտագործվում է ակտիվ կենսաբանական նյութեր ստանալու համար։

Թավշածաղիկն ունի սուր հոտ, որով տարբերվում է մյուս ծաղկաբույսերից։ Լուսասեր է, ջերմասեր, բավականին արագ է աճում, վատ է տանում անգամ ամենաթեթև սառնամանիքները։  Խոնավասեր է, սակայն լավ է տանում նաև ժամանակավոր չորությունը։ Գերադասում է ավազակավային, սննդանյութերով հարուստ, փուխր, ստրուկտուրային հողերը։  Ծաղկում է ցանքից 60-70 օր հետո։ Մարտին սերմերը ցանում են ջերմոցներում։ Ծաղիկները դաշտ են տեղափոխում ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգն անցնելուց հետո։ Օգտագործում են ծաղկային ձևավորումներում, իսկ բարձր տեսակները՝ նաև կտրելու ծաղիկ ստանալու համար։

Իր «Նոր Իսպանիայի գործերի ընդհանուր պատմությունը» հիմնական աշխատության մեջ Բեռնարդինո դե Սաագունը (1547-1577), հիմնվելով ացտեկների ներկայացրած տվյալների վրա, տարբեր փաստեր է ներկայացրել ուղղաձիգ թավշածաղկի վերաբերյալ.
:«Այս ծաղիկները դեղին են և անուշ բույրով, լայն են և գեղեցիկ, իսկ ուրիշները, այգիներում մշակվածները, լինում են երկու տեսակ։ Իգական սեռի ծաղիկները մեծ են և գեղեցիկ, իսկ մյուսները, որ արական սեռի են, այդքան գեղեցիկ ու մեծ չեն»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղածաղկազգիներ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Մուրադ Տխագալեգով

**Մուրադ Տխագալեգով** (), ռուս երգիչ, երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Մուրադ Տխագալեգովը ծնվել է 1984 թվականի հուլիսի 30-ին Նալչիկ քաղաքում, մեծ և բազմազավակ ընտանիքում։ Նա ունի երկու եղբայր եվ չորս քույր։ Ազգությամբ չերքեզ է։ Կրթությամբ ոսկերիչ է։ Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։ Ներկայում ապրում է քաղաք Նարտկալայում։ «9 ալիք» հյուսիսկովկասյան երաժշտական մրցույթի բազմակի մրցանակակիր։ Մինչև երգիչ դառնալը քաղաք Նալչիկում աշխատել է բետոնի գործարանում, այդտեղ էլ միտք է ծագել՝ իր ձայնը հանրությանը ներկայացնել։ Մեծ բեմ բարձրանալուն նրան օգնել է իր հին ընկեր Ա. Գերյուգովը։ Հարազատներից թաքուն նա աշխատանքից հետո այցելել է ձայնագրման ստուդիայում եվ ձայնագրվել։ 2010 թվականին հանդես է եկել իր առաջին մենահամերգով Մոսկվայում։ Հետո նա մենահամերգով հանդես է եկել Ռուսաստանի ավելի քան քսան քաղաքներում։ Նրա ճանաչվածությունը գագաթնակետին հասավ 2011-2012 թվականներին։ Նա դարձավ ճանաչված ամբողջ Ռուսաստանում և խորհրդային տարածաշրջանի բոլոր երկրներում իր «Կալիմ» հիթի շնորհիվ։ Այդ ժամանակվանից այդ երգը սկսեց հնչել բազմաթիվ ռադիոկայաններում և նախկին ԽՍՀՄ-ի բոլոր երկրներում։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Այսպես 2015 թվականի նոյեմբերին "На дискотеку" երգը չհեռացավ երկու հարյուր թոփ հավաքածուներից Ռուսաստանի iTunes ժանրի world հավաքածուից։
* Ավելի քան յոթանասուն շաբաթ չի հեռանում երեսուն հավաքածուներից Ռուսաստանի iTunes ժանրի world հավաքածուից։
* Երգը միաժամանակ արժանացել է երկու մրցանակների միանգամից երկու անվանակարգերում՝ "Русский шансон" և iTunes Ռուսաստան։
* Այդ երգը միաժամանակ ներկայացվել է տասնութ տարբեր ալբոմների ժողովածուներում, որոնցից յոթը նշված է  թոփ հարյուր հավաքածուներում։
* Այդ երգը տարբեր ժամանակաշրջանում զբաղեցրել է թոփ հարյուր հավաքածուներում iTunes տասը տարբեր երկրներում, ինչպես, օրինակ, Գերմանիայում,Չեխիայում, Լիտվայում, Թուրքմենստանում։

## Մրցանակներ և ճանաչում
* «Կալիմ» սինգլը գրավեց 7-րդ տեղը։ Թվային վարկանիշում վաճառքի ըստ Lenta.ru- ի։
* «Կալիմ» սինգլը գրավել է պատվավաոր տեղը ամենաշատ հնչողություն ունեցող լավագույն տասնյակում Ռուսաստանում և ԱՊՀ-ում։
* Հյուսիսային Կովկասի «9 ալիք» մրցանակաբաշխության բազմակի մրցանակակիր։ * "На дискотеку" տեսահոլովակը հավաքել է ավելի քան քառասուն միլիոն դիտորդ։
* 2015 թվականին "На дискотеку" հոլովակը ցուցադրվել է RU.TV ալիքով «Տարվա հայտնություն» մրցանակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Լաշա Սալուքվաձե

**Լաշա Սալուքվաձե** (, ), վրացի ֆուտբոլիստ։ «Դիլա» ակումբի պաշտպան։

## Կարիերա
2005 թվականին խաղացել է «Ռուբին» ակումբի համար։ 2011 թվականին մարտի 1-ին դարձել է խաղացող «Վոլգա» թիմում։ 2013 թվականի հունվարին, դարձել է խաղացող «ՍԿԱ Խաբարովսկ» թիմում։ 2004 թվականին առաջին անգամ խաղացել է Վրաստանի ֆուտբոլի հավաքականում։ Խաղացել է 24 խաղ, ընդ որում 7-ը տեղի են ունեցել Եվրո-2008 մրցախաղի ժամանակ։

## Կարիերայի վիճակագրություն
2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դրությամբ։

### Միջազգային

2015 թվականի հունիսի 9-ի դրությամբ։

## Ձեռքբերումներ
«Ռուբին»
* Ռուսաստանի չեմպիոն։ 2008, 2009
* Ռուսաստանի առաջնությունում բրոնզե մեդալակիր։ 2010

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուբինի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա

**Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա** (), դանիացի հայտնի հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը։ Գրվել է 1835 թվականին։ Թարգմանվել է աշխարհի մի շարք լեզուներով, այդ թվում և` հայերեն։

## Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է մի արքայազնի մասին։ Այս արքայազնն ուզում է ամուսնանալ մի արքայադստեր հետ։ Նա ցանկանում էր գտնել իսկական արքայադուստր։ Արքայազնը շատ էր փնտրել, բայց չէր գտել իր երազած արքայադստերը։ Նա շատ արքայադուստրերի էր տեսել, բայց չգիտեր, թե որն էր իրական արքայադուստրը։ Մի օր, երբ ուժեղ անձրև էր գալիս, հանկարծ թակեցին դարպասները։ Արքայազնը գնաց դարպասները բացելու։ Այնտեղ կանգնած էր մի արքայադուստր։ Արքայազնը նրան ներս հրավիրեց։ Ջուրը թափվում էր աղջկա մազերից և զգեստից։ Արքայադուստրն ասաց, որ ինքն ամենաիսկական արքայադուստրն է։ Ծեր թագուհին որոշում է ստուգել դա։ Արքայադստեր համար անկողին պատրաստելիս 12 վերմակի ու ներքնակի տակ դնում են մի սիսեռահատիկ։ Առավոտյան արքայադուստրն ասում է, որ ինքը վատ է քնել, քանի որ զգացել է կոշտ առարկան։ Բոլորը հասկանում են, որ նա արքայադուստրն է, քանի որ միայն իսկական արքայադուստրը կարող էր լինել այդքան նուրբ ու զգայուն։

## Կերպարներ
* Արքայազն
* Արքայադուստր
* Ծեր թագուհին

## Էկրանավորում
* «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա», խորհրդային ֆիլմ, 1976 թվական։
* «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա», ամերիկյան մուլտֆիլմ, 2002 թվական։
* «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա», Գ. Վասիլևի և Ա. Իվաշենկոյի երաժշտական ներկայացումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Հանս Քրիստիան Անդերսեն - Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա

Կատեգորիա:Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթներ
Կատեգորիա:Հեքիաթներ
Կատեգորիա:Մանկական գրականություն
Ռիկարդու Էսգայո

**Ռիկարդու Էսգայո** (պորտ.՝ Ricardo de Sousa Esgaio, մայիսի 16, 1993, Նազարե, Պորտուգալիա), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս պորտուգալական «Սպորտինգ»-ի և Պորտուգալիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։

Մասնակցել է 2016 թվականի օլիմպիական խաղերին։

## Ակումբային կարիերա
Էսգայոն «Սպորտինգ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Թիմի հիմնական կազմում իր դեբյուտը պորտուգալացին նշել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ «*Վիդեոտոն*»-ի դեմ խաղում։ Պորտուգալիայի առաջնության շրջանակներում Ռիկարդուն իր դեբյուտը նշել է 2013 թվականի հունվարի 5-ին՝ «*Պասուշ դե Ֆեռեյրա*»-ի դեմ խաղում։

2015 թվականի հունվարին Էսգայոն վարձակալակն հիմունքներով տեղափոխվել է «Ակադեմիկա»։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը Ռիկարդուն նշել է փետրվարի 1-ին՝ «*Մարիտիմու*»-ի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
2016 թվականին Պորտուգալիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում մասնակցել է օլիմպիական խաղերին։ Անցկացրել է 4 հանդիպում։

## Ձեռքբերումներ
* Պորտուգալիայի սուպերգավաթակիր - 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Սադախ (այլ կիրառումներ)

**Սադախ**, կարող է վերաբերել՝
* Սադախ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Էրունի գավառակում
* Սադախ - գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում
The Jackson 5-ի ձայնագրած երգերի ցանկ

## Ընտրված երգեր

## Համագործակցություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երգերի ցանկեր
Մայքլ Ջեքսոնի ձայնագրած երգերի ցանկ

**[[Մայքլ Ջեքսոն]]ի** ձայնագրած երգերի ցանկ**։**

## Երգեր

## Տես նաև
* Մայքլ Ջեքսոն
* Մայքլ Ջեքսոնի սինգլների սկավառակագրություն
* Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմների սկավառակագրություն
* Մայքլ Ջեքսոնի վիդեոգրություն
* Մայքլ Ջեքսոնի շրջագայություններ
* The Jackson 5-ի ձայնագրած երգերի ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* [[Մայքլ Ջեքսոն]ի Յություբի էջը]
* [[Մայքլ Ջեքսոն]ի ֆեյսբուքի էջը]
* [[Մայքլ Ջեքսոն]ի Թվիթթերի էջը]
* http://www.songfacts.com/artist-michael_jackson.php
* http://www.allmusic.com/artist/michael-jackson-mn0000467203
* http://pitchfork.com/artists/2237-michael-jackson/

Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Երգերի ցանկեր
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոն
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմներ
Սադովայա (այլ կիրառումներ)

**Սադովայա**, կարող է վերաբերել՝
* Սադովայա - գետ Ռուսաստանում, Պրիմորսկայայի վտակը
* Սադովայա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում
* Սադովայա - գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջանում
Սադովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)

**Սադովսկի գյուղական խորհուրդ**, կարող է վերաբերել՝
* Սադովսկի գյուղական խորհուրդ - Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովսկի շրջանում
* Սադովսկի գյուղական խորհուրդ - Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումսկի շրջանում
Սազ (այլ կիրառումներ)

**Սազ**, կարող է վերաբերել՝
* Սազ - լարային կսմիթվող նվագարան
* Սազ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում

* Սազ - գետակ Արաքսի ավազանում
Սալ (այլ կիրառումներ)

**Սալ**, կարող է վերաբերել՝
* Սալ - նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառում, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում
* Սալ՝
*# ստուգիչ սալ, ճշգրիտ մշակված արտաքին հարթությամբ կոշտ տուփաձև կողավոր թուջե միաձույլ կոնստրուկցիա
*# Հարդարիչ սալ, հարթ պրիզմայաձև պողպատե սալ՝ մետաղե թերթերը, ձողերը և շինվածքները հատուկ մուրճի հարվածներով ուղղելու համար
*# Չափանշման սալ, ճշգրիտ մշակված վերին հարթ մակերևույթով պրիզմայաձև սալ, որը ծառայում է որպես բազիսային հարթություն՝ նախապատրաստուկների չափանշման դեպքում չափերի երկրաչափական համաձայնեցման համար
* Սալ - երկրակեղևի տեղամաս պլատֆորմի սահմաններում, որտեղ ծալքավոր հիմքը գտնվում է համեմատաբար ցածր խտությունների վրա և ծածկված է հորիզոնական կամ թույլ կերպով խախտված նստվածքային ապարների հաստվածքով:
Սալաիր (այլ կիրառումներ)

**Սալաիր**, կարող է վերաբերել՝
* Սալաիր - գետ Ռուսաստանում, Ինյայի վտակը
* Սալաիր - գետ Ռուսաստանում, Տոմայի վտակը
Սալախանա (այլ կիրառումներ)

**Սալախանա**, կարող է վերաբերել՝
* Սալախանա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրի-Աբաղայի գավառում
* Սալախանա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառում
* Սալախանա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում
Սալին շրջան (այլ կիրառումներ)

**Սալին շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Սալին շրջան - ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը
* Սալին շրջան - ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
* Սալին շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
* Սալին շրջան - ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը
Սալիվան շրջան (այլ կիրառումներ)

**Սալիվան շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Սալիվան շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
* Սալիվան շրջան - ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը
* Սալիվան շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
* Սալիվան շրջան - ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը
* Սալիվան շրջան - ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
Ջոն Բոլ

**Ջոն Դադլի Բոլ** (, ), հանրահայտ ամերիկացի գրող, դետեկտիվների հեղինակ։

## Կենսագրություն
Ջոնի մանկությունն անցել է Միլուոկիում։ Ավարտելով Carroll քոլեջը՝ նա դարձել է օդաչու։ Երկրորդ համաշխարհայինի տարիներին՝ ծառայել է ավիացիայում։  
Պատերազմից հետո Բոլն աշխատել է ռադիոմեկնաբան, պլանետարիումի ղեկավարի օգնական, երաժշտական խմբագիր «Բրուքլինյան արծիվ» ռաիդոկայանում։ Երկար տարիներ ծառայել է որպես օդաչու։ Գրել է ավելի քան 10 վեպ։ Առավել հայտնի է նրա՝ 1965 թվականին գրած «Խեղդող գիշերը Կարոլինայում» վեպը՝ սևամորթ դետեկտիվ Վիրջիլ Թիբսի մասնակցությամբ։ Այս վեպի համար Բուլն արժանացել է Էդգար Պոյի մրցանակի՝ տարվա լավագույն դեբյուտի համար։ Ստեղծագործությունը էկրանավորվել է։ Վեպը մտել է Դետեկտիվ գրականություն վաճառողների ազգային ասոցիաիցիայի կողմից կազմած «20-րդ դարի հարյուր ավագույն վեպերի» ցանկի մեջ։

## Վեպեր
Բացի «Խեղդող գիշերը Կարոլինայում» վեպից՝ գրողի գրչին են պատկանում այնպիսի գրքեր, ինչպիսիք են «Թրամփլին գործողությունը», «Տիեզերք գործողությունը», «Տիեզերավարպետ 1»-y, «Առաջին թիմը», «Ֆուրգոնը» և այլն։

Դետեկտիվ ժանրից զատ՝ Ջոն Բոլը գրել է «Առաջին թիմը» քաղաքական թրիլլերը։ Գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ Խորհրդային միությանը կապիտուլյացիայից հետո (որն այդպես էլ չի անվանվում գրքում) առանց մի կրակոցի։

## Մատենագրություն

### Վիրջիլ Թիբզ
# In the Heat of the Night (1965) — Խեղդող գիշերը Կարոլինայում[Մեկ այլ անվանում. Խեղդող գիշերը Կարոլինայում]
# The Cool Cottontail (1966) — Մահը նուդիստական լողափում
# Johnny Get Your Gun (1969) — Քո կրակոցն է, Ջոնի [Մեկ այլ անվանում. Death of a Playmate (1972)]
# Five Pieces of Jade (1972) — Նեֆրիտի հինգ բեկորները
# The Eyes of the Buddha (1976) — Բուդդայի աչքեր
# One for Virgil Tibbs (1976) (պատմվածք)
# Virgil Tibbs and the Cocktail Napkin (1977) (պատմվածք)
# Virgil Tibbs and the Fallen Body (1978) (պատմվածք)
# Then Came Violence (1980)
# Singapore (1986) — Սինգապուր
# Good Evening Mr. Tibbs (1987) — արի երեկո, պարոն Թիբզ (պատմվածք)

### Շարքից դուրս
* Operation Springboard (1958) — «Թրամփլին» գործողություն [Մեկ այլ անվանում. Operation Space — «Տիեզերք» գործողություն]
* Rescue Mission (1966)
* Miss One Thousand Spring Blossoms (1968)
* The First Team (1971) — Առաջին թիմը
* Mark One: The Dummy (1974)
* The Winds of Mitamura (1975)
* Phase Three Alert (1977)
* Police Chief (1977) — Ոստիկանության շեֆ
* A Killing in the Market (1978)
* The Mystery Story (1978)
* The Murder Children (1979)
* Trouble for Tallon (1981)
* Chief Tallon and the S.O.R. (1984)
* Murder California Style (1987)
* The Kiwi Target (1988)
* The Van: A Tale of Terror (1989) — Ֆուրգոն. սարսափ պատմություն
* Artic Showdown

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրողի մասին հոդված անգլերեն լեզվով

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Սալմե (այլ կիրառումներ)

**Սալմե**, կարող է վերաբերել՝
* Սալմե - շրջան Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգում
* Սալմե - գյուղական ավան Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Սալմե շրջանում
* Սալմե - էստոնական դիցաբանության կերպար
Սալովկա (այլ կիրառումներ)

**Սալովկա**, կարող է վերաբերել՝
* Սալովկա - գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում
* Սալովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում
Սալոր (այլ կիրառումներ)

**Սալոր**, կարող է վերաբերել՝
* Սալոր - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում
* Սալոր - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կերճանիսի գավառակում
Բերտիեի հրացան

**Բերտիե** — ֆրանսիական զենք - զինամթերքի ընտանիք, արտադրված զինագործ- ինժեներ Ա. Բերտիեի կողմից, ֆրանսիական բանակի համար։

Առաջին պատրաստի նմուշը փորձարկվել է 1880 թ..

## Օգտվող երկրները
* Սերբիայի թագավորություն — Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հրացանները ներկրվեցին Ֆրանսիայից` ռազմական օգնության ծրագրով։
* Հունաստան
* Հարավսլավիա —Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո հրացանները մնացին պահեստային զինանոցներում մինչև 1941 թ. ապրիլին Հարավսլավիայի օկուպացիան ։ Հետագայում հրացաններն օգտագործում էին պարտիզանները НОАЮ
* Իսպանական երկրորդ հանրապետություն — Զենքի մի որոշակի քանակություն օգտագործվեց Իսպանիայում հանրապետական շարժման ժամանակ պատերազմներ Իսպանիայում
* Երրորդ ռեյխ (գերմ. Drittes Reich — Երրորդ կայսրություն, Երրորդ իշխանություն) — Գերմանական ոչ պաշտոնական անվանումով կայսրությունում 24 1933թ. մարտից[6][7] մինչև 23 մայիսի 1945 թ. —կարաբիններն ու հրացանները հայտնվեցին ոստիկանների և թիկնապահների, (ֆրանսիական *Carabine Mle 1890* վերանվանվեցին *Karabiner 551(f)*, *Mousqueton Mle 1892* — անվանումներով *Karabiner 552(f)*, *Mousqueton Mle 1892/16* — *Karabiner 553(f)*, *Fusil Mle 07/15* — *Gewehr 302(f)*, *Fusil Mle 07/16* — *Gewehr 304(f)*, *Fusil Mle 07/15/34* — *Gewehr 241(f)*, իսկ տրոֆեյնի հրացանները *Mousqueton Mle 1892* հունական բանակում վերանվանվեցին*Karabiner 502(g)*)

## Տարբերակներ և փոփոխություններ
* **La carabine de cavalerie** —հեծելազորային կարաբին
* **La carabine de cuirassiers Mle 1890** — կիրասիր նմուշների կարաբիններ 1890 թիվ
* **Le mousqueton d’artillerie Mle 1892** — 1892 թվականին հրետանավորների համար, սուր և սվին հավելումներով
* **Le fusil Mle 1902 de tirailleur indochinois** — 1902 թվականի հրացան,հատուկ ֆրանսիական անձնակազմի համար, որոնք մարտնչում էին Հնդկաչինի գաղութային զորքերի դեմ։
* **Le fusil Mle 1907 M 15** — 1915 թվականի հրացան ֆրանսիական բանակի համար
* **Le fusil 07/15 M 34** — 1934 թվականի հրացան 7,5×54 мм տրամաչափի փամփուշտներով. Կարողությունը`5 փամփուշտ
* **Le fusil Mle 1907 de tirailleur sénégalais** — 1907 թվականի հրացան ֆրանսիական զորքերի անձնակազմի համար, որոնք մարտնչում էին Սենգելայում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* М. Р. Попенкер. Բերտիեի մոդելի հրացաններ և կարաբիններ / Bertier մեդելներ 1892, 1902, 1097, 1907-15 и 1916 (Ֆրանսիա) / «Современное стрелковое оружие мира» կայք
* Berthier Rifles / Internet Movie Firearms Database
Սալուտ (այլ կիրառումներ)

**Սալուտ**, կարող է վերաբերել՝
* Սալուտ - գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում
* Սալուտ - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում
* Սալուտ - լեռնագագաթ Շիրակի մարզում Գոգարանց լեռների արևմտյան ծայրամասում
Սալտա (այլ կիրառումներ)

**Սալտա**, կարող է վերաբերել՝
* Սալտա - քաղաք Արգենտինայի հյուսիս-արևմուտքում
* Սալտա - գյուղ Ռուսաստանի Դաղստան հանրապետության Գուբինսկի շրջանի կազմում
* Սալտա - մայրաքաղաքային դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սալտա պրովինցիայի կազմում
* Սալտա - պրովինցիա հյուսիսարևմտյան Արգենտինայում՝ Չիլիի, Բոլիվիայի և Պարագվայի սահմանի մոտ
Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Նիգերիան ֆուտբոլիմիջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Նիգերիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից։ Նրանք 3 անգամ հաղթել են Աֆրիկայի ազգերի գավաթը, որոնցից վերջինը՝ 2013 թվականին։ 1994 թվականի ապրիլին ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում Նիգերիան զբաղեցրել է 5-րդ տեղը, որը նրանց պատմության լավագույն արդյունքն է։ Նիգերիան որակավորվել է վերջին 6 աշխարհի առաջնություններից 5-ին՝ բաց թողելով միայն 2006 թվականի առաջնությունը։ Այս առաջնություններից 3-ում հավաքականն անցել է 1/8 եզրափակիչ։ Մինչև 1994 թվականը Նիգերիայի հավաքականի մականունն էր *Կանաչ Արծիվներ*, սակայն նրանց բազմաթիվ հաջողությունների համար, 1994 թվականին նրանց սկսեցին անվանել *Սուպեր Արծիվներ*։

ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 38-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նիգերիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքը
* Նիգերիայի հավաքականը FIFA.com-ում 
* Նիգերիայի հավաքականը soccerway.com կայքում