Չարլզ Դրեյփեր

**Չարլզ Սթարք Դրեյփեր** (, ), ամերիկացի գիտնական և ինժեներ, հաճախ «իներցիալ նավագնացության հայր»։ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանի չափիչ սարքերի լաբորատորիայի հիմնադիր և տնօրեն։ Հետագայում լաբորատորիան համալսարանից առանձնացավ և վերանվանվեց Չարլզ Սթարքի անվան լաբորատորիա.: ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է(1957),, ԱՄՆ-ի ազգային ինժեներական ակադեմիայի անդամ (1965), Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրացի անդամ (1978, 1970 թվականից ի վեր թղթակից).:

## Կենսագրություն
Ծնվել է ԱՄՆ-ի Միսսուրի նահանգի Վինձոր քաղաքում։ 1917 թվականին ընդունվել է Միսսուրիի համալսարան, որտեղից տեղափոխվել է Սթենֆորդ։ 1922 թվականին ստացել է հումանիտար գիտությունների  բակալավրի աստիճան հոգեբանության ոլորտում և ընդունվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, որտեղ հետագայում ստացել է գիտությունների բակալավրի ու մագիստրոսի աստիճան (1928), իսկ 1938 թվականին պաշտպանել է ֆիզիկայի դոկտորի թեզ.: Սկսած 1938 թվականից, Փիրսը սկսեց դասավանդել ինստիտուտում, 1939 թվականին արդեն որպես պրոֆեսոր օդագնացության դասախոսություններ է կարդացել։

Արդեն որպես մագիստրոս 1930 թվականին հիմնադրել է չափիչ սարքավորումների լաբորատորիա, որն այժմ էլ գործում է։ 1961 թվականին լաբորատորիան «Ապոլլոն» ծրագրի մասնակցության պայմանագիր ստացավ՝ Ապոլոն կողային կառավարման համակարգչի մշակման համար։ Համակարգիչը մեկ խորանարդ սամտիմետր չափսով անցկացնում էր հաշվարկներ ու վերահսկում էր շարժումներ, ուղղություններ, և ղեկավարում էր թռիչքների ժամանակ թիմային և լուսնային մոդուլներով։ 1973 թվականից սկսած լաբորատորիան առանձնացավ Մասաչուսեթսի համալսարանից և սկսեց կրել Դրեյփերի անունը։

Դրեյփերի մյուս հետաքրքրությունները իներցիոն նավագնացության սարքավորումներն են, ինժեներական գիտությունների կիրառական ոլորտը, որն ակտիվորեն սկսեց ձևավորվել  20-րդ դարի 30-ական թվականներին։ Դրեյփերն անգնահատելի ներդրում կատարեց իներցիալ նավագնացության վերականգնման ու զարգացման մեջ, ինչի համար 1981 թվականին մտավ գյուտարարների փառքի Ազգային դահլիճ։ Դրեյփերի լաբորատորիան մշակում էր նավագնացության համակարգը նաը զինվորականների կարիքների համար՝ «Ատլաս», «Տոր», «Տիտան», «Պոլարիս», «Պոսեյդոն», «Թրայդենտ 1», «Թրայդենտ 2» հրթիռների համար.:

## Պարգևներ ու խոստովանություն
* 1957 թվական, Հոլլիի մեդալ
* 1959 թվական, գիտական նվաճումների համար Ուիլյամ Պրոկտերի անվան մրցանակ
* 1960 թվական, Թայմ ամսագրի վարկածներով արժանացել է Տարվա մարդ մրցանակի
* 1960 թվական, Հովարդ Պոտտսի շքանշան ամերիկյան Ֆրանկլին ինստիտուտի կողմից
* 1964 թվական, ԱՄՆ-ի Ազգային գիտական շքանաշան
* 1967 թվական, հասարակական ծառայության մեդալ (ՆԱՍԱ) 
* 1970 թվական, Ինժեներական ազգային ակադեմիայի հիմնադիրների կողմից շքանշան
* 1971 թվական, Ջոն Սքոթի շքանշան
* 1971 թվական, Ռուֆուս Օլդենբուրգերի շքանշան
* 1973 թվական, Էլեկտրատեխնիկայի ինժեներների և էլոկտրոնիկայի ամերիկյան ինստիտուտի Լամմե շքանշան
* 1981 թվական, Սմիթսոնովյան ինստիտուտի Լէնգլի ոսկե մեդալ
* 1981 թվական, ընդգրկվել է Գյուտարարների փառքի ազգային ակադեմիա։

1989 թվականին ի նշան գիտնականի և ինժեների արժանիքների, հիմնվել է Չարլզ Սթարք Դրեյփերի մրցանակ, որը շնորհվել է ինժեներական զգալի նվաճումների համար, այն հասարակության վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել, ինչպես նաև  բերել է կյանքի որակի բարելավման և տեղեկատվության հասանելիության.:

## Հետաքրքիր փաստեր
* Ինչպես հենց ինքը՝ Դրեյփերը, այնպես էլ նրա հարազատները Միսսուրի նահանգում նշանակալից դեր են խաղացել։ Մասնավորապես, նրա զարմիկ Լլոյդ Սթարքը եղել է նահանգի 39-րդ նահանգապետը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ