Կյանքի ապահովագրություն

**Կյանքի ապահովագրություն** (), ապահովագրողի և ապահովագրվողի միջև կնքվող ապահովագրական պայմանագրի տեսակ։  

Ըստ ապահովագրական պայմանագրի՝ ապահովագրողը խոստանում է շահառուին վճարել գումար ապահովագրված անձի մահվան դեպքում: Կախված պայմանագրից, այլ իրադարձություններ, ինչպիսիք են մահացու հիվանդությունը կամ ծանր հիվանդությունը, կարող են նաև առաջացնել վճարումներ կատարելու անհրաժեշտություն: Ապահովադիրը սովորաբար վճարում է հավելավճար՝ կանոնավոր կամ միանվագ: Նպաստները կարող են ներառել այլ ծախսեր, ինչպիսիք են թաղման ծախսերը:  

Կյանքի ապահովագրության քաղաքականության յուրաքանչյուր պայմանագրի տեսակ ներառում է ապահովագրված դեպքերի սահմանափակումներ: Հաճախ պայմանագրում գրված հատուկ բացառումները սահմանափակում են ապահովագրողի պատասխանատվությունը։ Ընդհանուր օրինակները ներառում են ինքնասպանության, խարդախության, պատերազմի, խռովության և քաղաքացիական բախումների հետ կապված դեպքերը: Դժվարություններ կարող են առաջանալ, երբ իրադարձությունը հստակ սահմանված չէ, օրինակ՝ ապահովագրվածը գիտակցաբար ռիսկի է ենթարկվել՝ համաձայնելով փորձարարական բժշկական ընթացակարգին մասնակցությունը՝ ընդունելով դեղորայք, որը հանգեցրել է վնասվածքի կամ մահվան:

Ժամանակակից կյանքի ապահովագրությունը որոշակի նմանություն ունի ակտիվների կառավարման ոլորտին, և կյանքի ապահովագրողները դիվերսիֆիկացրել են իրենց արտադրանքի առաջարկները կենսաթոշակային ապրանքների, ինչպիսիք են անուիտետները:

Կյանքի ապահովագրության պայմանագրերը սովորաբար բաժանվում են երկու հիմնական քաղաքականությունների.

* Պաշտպանության քաղաքականություն - նախատեսված է որոշակի դեպքերում նպաստ տրամադրելու համար, սովորաբար միանվագ վճարում: 
* Ներդրումային քաղաքականություն - այս քաղաքականության հիմնական նպատակն է նպաստել կապիտալի աճին կանոնավոր կամ միանվագ հավելավճարներով։

## Պատմություն

Ապահովագրության վաղ օրինակներից մեկը վերաբերում է Հին Հռոմին: «Թաղման ակումբները» հոգում էին անդամների թաղման ծախսերը և ֆինանսական օգնություն էին տրամադրում նրանց ընտանիքներին։ 1816 թվականին, երբ հնագիտական պեղումներ էին կատարվում Էլ Մինիայում (Օսմանյան կայսրության նահանգներից մեկում), հայտնաբերվել է Ներվա-Անտոնինյան դինաստիայի դարաշրջանի սալիկ Անտինոս տաճարի ավերակներում, որը ներկայացնում էր Հռոմեական Իտալիայում մ.թ. 133 թվականին Հադրիանոս կայսեր կառավարած ժամանակաշրջանում հիմնադրված թաղման ընկերակցության կանոնադրությունը և անդամավճարները։

1851 թվականին, ԱՄՆ-ի ապագա Գերագույն դատարանի դատավոր Ջոզեֆ Պ. Բրեդլին, որը ժամանակին աշխատել էր որպես ակտուար Mutual Benefit Life Insurance Company-ում, հոդված է հրապարակել՝ պատմական ակնարկ ներկայացնելով Սևերոսյան դինաստիայի ժամանակաշրջանի «կյանքի աղյուսակի» մասին, որը կազմել էր հռոմեացի իրավագետ Ուլպիանոսը մոտ 220 թ.՝ Էլագաբալոս կայսեր, և որը ներառվել էր Հուստինիանոս I-ի կազմած *[[Պանդեկտներ]]* իրավական ժողովածուի մեջ։

Առաջին հայտնի կյանքի ապահովագրության պայմանագիրը կնքվել է Լոնդոնի Royal Exchange-ում՝ 1583 թվականի հունիսի 18-ին։ Ռիչարդ Մարտինը ապահովագրել է Ուիլյամ Գիբոնսի կյանքը՝ վճարելով 30 ֆունտ 13 վաճառականի, որպեսզի ստանա 400 ֆունտ, եթե ապահովագրված անձը մահանա մեկ տարվա ընթացքում։ Ժամանակակից կյանքի ապահովագրություն առաջին ընկերությունը եղել է Amicable Society for a Perpetual Assurance Office, որը հիմնադրել են Ուիլյամ Թալբոթը և Սըր Թոմաս Ալենը 1706 թվականին Լոնդոնում։ 

ԱՄՆ-ում կյանքի ապահովագրության վաճառքը սկսվել է 1760-ական թվականներին։ 1759 թվականին Ֆիլադելֆիայի և Նյու Յորքի պրեսբիտերական սինոդները ստեղծել են *Աղքատ այրիների և պրեսբիտերական նախարարների երեխաների օգնության կորպորացիան*, իսկ 1769 թվականին բողոքական քահանաները հիմնադրել են նմանատիպ հիմնադրամ։ 1787-1837 թվականներին ավելի քան երկու տասնյակ ապահովագրական ընկերություններ էին ձևավորվել, սակայն միայն մի քանիսն են գոյատևել։

1870-ական թվականներին, ԱՄՆ բանակի և նավատորմի սպաները հիմնադրել են Բանակի փոխօգնության ասոցիացիան և Նավատորմի փոխօգնության ասոցիացիան՝ աջակցելու նրանց, որոնք կորցրել էին իրենց ընտանիքի անդամներին պատերազմների կամ ծովային աղետների հետևանքով։

## Ընդհանուր ակնարկ
### Պայմանագրի կողմերը

Այն անձը, որը պատասխանատու է ապահովագրության վճարումները կատարելու համար, ապահովագրության սեփականատերն է, մինչդեռ ապահովագրվածը այն անձն է, որի մահը կհանգեցնի մահվան նպաստի վճարմանը։ Ապահովագրության սեփականատերը և ապահովագրվածը կարող են նույն անձը լինել կամ չլինել։ Օրինակ, եթե ինչ-որ մեկն ապահովագրություն է գնում իր կյանքի համար, ապա նա միաժամանակ և՛ սեփականատերն է, և՛ ապահովագրվածը։ Սակայն եթե տվյալ մարդը ապահովագրություն է գնում ամուսնու կյանքի համար ապա ամուսինն է ապահովագրվածը։ 

Սեփականատերը ստանում է ապահովագրական գումարը ապահովագրված անձի մահից հետո։ Ապահովագրության սեփականատերն է նշանակում շահառուին, սակայն շահառուն ապահովագրության պայմանագրի կողմ չէ։ Սեփականատերը կարող է փոխել շահառուին, եթե ապահովագրության մեջ նշված չէ անշրջելի շահառու։ Եթե ապահովագրությունն ունի անշրջելի շահառու, ապա շահառուի փոփոխությունները, ապահովագրության վերագրումը կամ կանխիկ արժեքի փոխառությունը հնարավոր կլինի միայն սկզբնական շահառուի համաձայնությամբ։

### Պայմանագրի պայմանները
Հատուկ բացառություններ կարող են կիրառվել, օրինակ՝ ինքնասպանության մասին դրույթները, որոնց համաձայն ապահովագրական պայմանագիրը դառնում է անվավեր, եթե ապահովագրված անձը ինքնասպանություն գործի նշված ժամկետում (սովորաբար՝ գնման օրվանից երկու տարվա ընթացքում, սակայն որոշ նահանգներում օրենսդրորեն սահմանված է մեկ տարվա ինքնասպանության դրույթ): Ապահովագրված անձի կողմից դիմումում կատարված որևէ սխալ ներկայացում նույնպես կարող է հիմք հանդիսանալ պայմանագրի անվավեր ճանաչման համար։ 

Ապահովագրական պայմանագրի անվանական գումարը այն նախնական գումարն է, որը պայմանագիրը կվճարի ապահովագրված անձի մահվան դեպքում կամ երբ այն հասնի նշված տարիքին (օրինակ՝ 100 տարեկանին): Սակայն իրական մահվան նպաստը կարող է լինել ավելի մեծ կամ փոքր, քան անվանական գումարը։

### Ծախսեր, ապահովագրություն և տեղաբաշխում
Ապահովագրական ընկերությունը հաշվարկում է ապահովագրական պրեմիումները՝ ապահովելու պահանջների վճարումը, վարչական ծախսերը և շահույթի ստացումը։ Ապահովագրության արժեքը որոշում են ակտուարները՝ հաշվարկված մահացության աղյուսակների հիման վրա։ Մահացության աղյուսակները վիճակագրական տվյալների վրա հիմնված աղյուսակներ են, որոնք ցույց են տալիս տարբեր տարիքի մարդկանց սպասվող տարեկան մահացության ցուցանիշները։ 

Քանի որ մարդկանց մեծանալիս մահացության հավանականությունը մեծանում է, մահացության աղյուսակները ապահովագրական ընկերություններին հնարավորություն են տալիս հաշվարկել ռիսկը և համապատասխանաբար բարձրացնել պրեմիումները տարիքին զուգահեռ։ Նման գնահատականները կարևոր դեր կարող են խաղալ հարկային կարգավորման մեջ։

Մահացության աղյուսակները ապահովագրության արժեքի ելակետային տվյալներն են, բայց նաև հաշվի են առնվում անհատի առողջական և ընտանեկան պատմությունը (բացառությամբ խմբային ապահովագրությունների)։ Այս ուսումնասիրությունն ու գնահատումը կոչվում է անդերայթինգ։

Անդերայթերների կողմից հաշվի առնվող որոշակի գործոններն են՝

* Անձնական բժշկական պատմությունը
* Ընտանիքի բժշկական պատմությունը
* Վարորդական գրանցումը
* Հասակին և քաշին մասին ինֆորմացիան

Այս և այլ գործոնների հիման վրա ապահովագրվողները դասակարգվում են առողջական տարբեր խմբերում և որոշվում են ապահովագրության արժեքները։

ԱՄՆ-ում կյանքի ապահովագրական ընկերությունները համագործակցում են Բժշկական տեղեկատվության բյուրոյի հետ, որոնց հասանելի են վերջին յոթ տարիների ընթացքում ապահովագրվածների տվյալների բազան։ Դիմումի շրջանակներում ապահովագրողը հաճախ պահանջում է դիմորդի համաձայնությունը՝ իր բժշկական տվյալները ստանալու համար։

Ավտոմատացված կյանքի անդերայթինգը տեխնոլոգիական լուծում է, որը նախատեսված է ապահովագրական դիմումների գնահատման ավանդական գործընթացի մի մասը կամ ամբողջը ավտոմատացնելու համար՝ կրճատելով տվյալների պահանջը և արագացնելով որոշումների կայացումը։ Այս համակարգերը թույլ են տալիս վաճառքը իրականացնել տեղում և կրճատել ապահովագրության հաստատման ժամկետները՝ շաբաթներից կամ ամիսներից մինչև ժամեր կամ նույնիսկ րոպեներ՝ կախված ապահովագրության գումարից։

Ապահովագրական ընկերությունների եկամուտների հիմնական մասը գոյանում է պրեմիումների հաշվին, սակայն դրանց ներդրումը ապահովագրական պաշարների մեջ ապահովագրական ընկերությունների համար կարևոր եկամտի աղբյուր է։

Շատ ընկերություններ դիմորդներին բաժանում են չորս հիմնական կատեգորիայի՝

* Լավագույններ – լավագույն առողջություն ունեցող անձինք, առանց բացասական բժշկական պատմության, դեղորայքային բուժման և ժառանգական լուրջ հիվանդությունների։
* Նախընտրելիներ – դիմորդը կարող է ունենալ որոշակի բժշկական խնդիրներ։
* Ստանդարտ – միջին առողջություն ունեցող անձինք, ովքեր մեծամասնություն են կազմում։
* Ծխողներ – առանձին կատեգորիա ծխողների համար։

Այս կատեգորիաները մեծ ազդեցություն ունեն ապահովագրական վճարների չափի վրա։

### Մահվան նպաստներ
Ապահովագրվածի մահվան դեպքում ապահովագրողը պահանջում է մահվան ընդունելի ապացույց նախքան վճարումը։ Եթե ապահովագրվածի մահը կասկածելի է և ապահովագրության գումարը մեծ է, ապահովագրողը կարող է հետաքննել մահվան հանգամանքները՝ նախքան որոշում կայացնելը՝ արդյոք պարտավոր է վճարել պահանջը։

Ապահովագրական գումարի վճարումը կարող է իրականացվել մեկանգամյա կամ պարբերական վճարումների ձևով, որը վճարվում է կանոնավոր մասնաբաժիններով՝ կա՛մ որոշակի ժամանակահատվածի համար, կա՛մ շահառուի ողջ կյանքի ընթացքում։

Մահվան նպաստը վճարվում է միայն այն դեպքում, եթե ապահովագրված անձը մահանում է պայմանագրի գործողության ընթացքում։ Եթե ապահովագրվածը ապրում է ավելի երկար, քան պայմանագրի ժամկետը, ապա մահվան նպաստը չի վճարվում, և պայմանագիրը սովորաբար դադարում է ուժի մեջ լինել։ Որոշ պայմանագրեր կարող են թույլ տալ ապահովագրվածին ստանալ վճարված ապահովագրավճարների որոշակի մասը, եթե նա ապրում է պայմանագրի գործողության ժամկետից երկար։

### Ապահովագրություն ընդդեմ երաշխավորության
Հատուկ դեպքերում «ապահովագրություն» (insurance) և «երաշխավորություն» (assurance) տերմինների օգտագործումը կարող է շփոթության պատճառ դառնալ։ Ընդհանուր առմամբ, այն իրավասություններում, որտեղ օգտագործվում են երկու տերմիններն էլ, «ապահովագրություն»-ը վերաբերում է այնպիսի դեպքերի ծածկույթին, որոնք կարող են տեղի ունենալ (հրդեհ, գողություն, ջրհեղեղ և այլն), մինչդեռ «երաշխավորություն»-ը ապահովում է ծածկույթ այն դեպքերի համար, որոնք անխուսափելի են։ Միացյալ Նահանգներում երկու տեսակ ծածկույթներն էլ սովորաբար կոչվում են «ապահովագրություն»՝ պարզության համար, հատկապես այն ընկերությունների կողմից, որոնք վաճառում են երկու ծառայություններն էլ։ Որոշ սահմանումներով «ապահովագրություն»-ը ցանկացած այնպիսի ծածկույթ է, որն ապահովում է փոխհատուցում իրական կորուստների հիման վրա, մինչդեռ «երաշխավորություն»-ը ծածկույթ է, որը տրամադրում է նախապես որոշված վճարումներ՝ անկախ կրած կորուստներից։

Կյանքի ապահովագրությունն ընդհանուր առմամբ բաժանվում է երկու հիմնական դասի՝ ժամանակավոր և մշտական, կամ հետևյալ ենթադասերին՝ ժամկետային, ունիվերսալ, ամբողջ կյանքի համար նախատեսված և կապիտալացված ապահովագրություն։

### Ժամկետային ապահովագրություն
Ժամկետային ապահովագրությունն ապահովում է ապահովագրություն որոշակի ժամկետով (սովորաբար 10–30 տարի): Կյանքի ժամկետային ապահովագրության պայմանագրերը կանխիկ արժեք չեն կուտակում, սակայն զգալիորեն էժան են, քան համարժեք անվանական գումար ունեցող մշտական կյանքի ապահովագրության պայմանագրերը։ 

Կյանքի հիփոթեքային ապահովագրությունը ապահովագրում է անշարժ գույքով ապահովված վարկը և սովորաբար ներառում է հաստատուն ապահովագրավճար՝ նվազող ապահովագրական անվանական արժեքով, քանի որ ապահովագրված է հիփոթեքային վարկի հիմնական գումարը և տոկոսները, որոնք մշտապես նվազում են հիփոթեքային վճարումների միջոցով։ Պայմանագրի անվանական գումարը միշտ համարժեք է այն հիմնական գումարին և տոկոսներին, որոնք պետք է վճարվեն, եթե դիմորդը մահանա մինչև վարկի վերջնական վճարման իրականացումը։

#### Խմբային կյանքի ապահովագրություն
Խմբային կյանքի ապահովագրությունը (նաև հայտնի է որպես կյանքի մեծածախ ապահովագրություն) ժամկետային ապահովագրություն է, որը ներառում է մի խումբ մարդկանց, սովորաբար ընկերության աշխատակիցներին, ասոցիացիայի անդամներին կամ կենսաթոշակային հիմնադրամի անդամներին: Խմբային կյանքի ապահովագրությունը հաճախ թույլ է տալիս խմբից դուրս եկող անդամներին պահպանել իրենց ծածկույթը՝ գնելով անհատական ​​ծածկույթ: Անդերայթինգն իրականացվում է ամբողջ խմբի համար՝ ֆիզիկական անձանց փոխարեն։

### Կյանքի մշտական ​​ապահովագրություն
Մշտական ​​կյանքի ապահովագրությունը կյանքի ապահովագրությունն է, որը ծածկում է ապահովագրվածի մնացած կյանքի ժամկետը: Մշտական ​​ապահովագրության պոլիսը կուտակում է դրամական արժեք մինչև դրա մարման ամսաթիվը: Սեփականատերը կարող է մուտք գործել դրամական արժեքով գումար՝ հանելով գումարը, փոխառելով կանխիկի արժեքը կամ հանձնելով քաղաքականությունը և ստանալով հանձնման արժեքը։

Մշտական ​​ապահովագրության երեք հիմնական տեսակներն են՝ ամբողջ կյանքի, ունիվերսալ և կապիտալացված ապահովագրություն:

## Տես նաև
* Կյանքի միջին տևողություն
* Կենսաթոշակ

## Ծանոթագրություններ
### Հատուկ հղումներ

### Ընդհանուր աղբյուրներ
* 
* Oviatt, F. C. "Economic place of insurance and its relation to society" in 
* 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ապահովագրություն
Կատեգորիա:Մահ
Կատեգորիա:Ռիսկեր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ