Բենջամին Հեյդոն

**Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոն** (, , ), բրիտանացի նկարիչ, ով նկարել է խոշոր չափերի պատմական ժանրային գեղանկարներ, թեև նա նաև նկարել է մի քանի իր ժամանակի թեմաներ և դիմանկարներ: Նրա կոմերցիոն հաջողությունը տուժել է հովանավորների հետ հաճախ աննրբանկատ հարաբերություններից և այն հսկայածավալ մասշտաբներից, որոնց վրա նա նախընտրում էր աշխատել: Ամբողջ կյանքի ընթացքում ֆինանսական խնդիրները է ունեցել, որոնք հանգեցրել են պարտքերի համար մի քանի անգամ ազատազրկման։ Նա մահացել է ինքնասպանությամբ, 1846 թվականին:

Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոնը նաև հանդես է եկել արվեստի մասին դասախոսություններով, պահել է ծավալուն օրագրեր, որոնք լույս են տեսել հետմահու։

## Վաղ տարիներ
### Մանկություն
Հեյդոնը ծնվել է Պլիմութում: Ընտանիքի միակ զավակն է եղել: Հայրը` Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոնը հաջողակ տպագրիչ, գրենական պիտույքներ վաճառող և հրատարակիչ էր, իսկ մայրը՝ Մերին՝ Դոդբրուկի ռեկտոր քահանա Բենջամին Քոբլիի դուստրն էր  (Դևոն, Հարավարևմտյան Անգլիա):

Վաղ տարիքում Հեյդոնը կրթության նկատմամբ ունակություններ է դրսևորել, որը խնամքով դաստիարակել է մայրը։ Վեց տարեկանում նա ընդունվել է Պլիմութի քերականական դպրոց (*Plymouth Grammar School*), իսկ տասներկու տարեկանում՝ հետտարական կրթությունը շարունակել է նույն դպրոցում, որտեղ անգլիացի գեղանկարիչ սըր Ջոշուա Ռեյնոլդսը  նույնպես իր կրթության մեծ մասն էր ստացել: 

Հեյդոնը անատոմիայի հանդեպ սիրով է ներարկվել Գերմանացի անատոմ և մանկավարժ Բեռնարդ Զիգֆրիդ Ալբինուսին կարդալու շնորհիվ, և մանկուց ցանկացել է նկարիչ դառնալ:

### Թագավորական ակադեմիա
[մինի|[Սելենեի ձիու գլուխը, 1809 թվականին սև և սպիտակ կավիճով կապույտ թղթի վրա, որը գտնվում է Բրիտանական թանգարանում (Լոնդոն)]]

1804 թվականի մայիսի 14-ին Հեյդոնը եռանդով և հույսով լի գնացել է Լոնդոն, որտեղ ընդունվել է Թագավորական ակադեմիայի դպրոց։ Նա այնքան հրապուրված է սովորել, որ ընկերոջը` Հենրի Ֆուզելին հարցրել, թե երբ է ուտելու ժամանակ գտնում։

1807 թվականին, 21 տարեկան հասակում, կայացել է Հեյդոնի առաջին ցուցադրությունը Թագավորական ակադեմիայում: Նկարը, որը նա ներկայացրել էր՝ *«Հանգստությունը Եգիպտոսում»*, մեկ տարի անց գնել է ինտերյերի դիզայնել Թոմաս Հոուփը (1769-1831) Լոնդոնի Դքսուհու փողոցում գտնվող իր տան եգիպտական սենյակի համար: Սա լավ սկիզբ էր Հեյդոնի համար, ով կարճ ժամանակ անց պատվեր է ստացել Մուլգրեյվի 1-ին կոմս Հենրի Ֆիպսից և ծանոթացել է արվեստի հովանավոր և սիրողական նկարիչ, 7-րդ բարոնետ Սըր Ջորջ Բոմոնտի հետ: 1809 թվականին նա ավարտել է *Dentatus-* ի իր նկարը, որը, թեև մեծացրել էր նրա համբավը, բայց և հանգեցրել էր մինչև կյանքի վերջը Թագավորական ակադեմիայի հետ վեճերի. նա վրդովվել էր, որ հանձնաժողովը նկարը կախել է փոքրիկ կողային սենյակում՝ մեծ դահլիճում կախելու փոխարեն: Հեյդոնի կարծիքով իր նկարին պատշաճ կերպով արժանին չի մատուցվել, և Մեծ սենյակում կախելու փոխարեն` ոչ այնքան հեղինակավոր գործերի շարքում «Անտի-սենյակում» կախելը, դավաճանություն է, որը լիովին համարժեք է իր կտավի թեմային:

Նույն տարում` 1809 թվականին Հեյդոնի մոտ ուսանելու է եկել նրա առաջին աշակերտը՝ Չարլզ Լոք Իսթլեյքին, որը հետագայում դառնալու էր բրիտանական արվեստի ինստիտուտի առաջատար դեմքը, Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի առաջին տնօրենը:

## Ֆինանսական խնդիրներ
Ֆինանսական դժվարությունները, որոնք պետք է ուղեկցեին Հեյդոնին իր ողջ կյանքի ընթացքում, սկսվել են 1810 թվականին, երբ Հեյդոնը սկսել էր որոշակի գումար վաստակել իր արվեստով և հայրը դադարեցրել էր նրան վճարել 200 ֆունտ ստեռլինգ տարեկան նպաստը։ Նա նաև վեճերի մեջ է մտել արվեստի հովանավոր Սըր Ջորջ Բոմոնտի հետ, որի համար նկարել էր Մակբեթի նկարը, և Ռիչարդ Փեյն Նայթի հետ, ով զայրացրել էր Հեյդոնին՝ հերքելով  և՛ էսթետիկական, և՛ ֆինանսական արժեքը Պարթենոնի քանդակների, որոնք վերջերս Բրիտանիա էր բերել Լորդ Էլգինը: Հեյդոնը հիացած էր «Էլգինի մարմարներով» և կարծում էր, որ դրանք վկայում են այն մասին, որ հին հույն նկարիչները անատոմիա են ուսումնասիրել:

*«Սողոմոնի դատաստանը»*, Հեյդոնի հաջորդ ստեծագործությունն է, որը գնել էին Պլիմուտի երկու բանկիրները 700 ֆունտ ստեռլինգով, ինչպես նաև ստացել էր 100 ֆունտ ստերլինգ, որի համար քվեարկել էին բրիտանական ինստիտուտի տնօրենները: Եկամուտը բավարար չէր նրա բոլոր պարտքերը մարելու համար, բայց այն պահպանել է նրա վարկանիշը՝ թույլ տալով շարունակել պարտք վերցնել:

## Կարիերայի գագաթնակետ
### Վաղ նկարներ

ձախից|մինի|Հեյդոնի դիմանկարը, որը նկարել է նրա աշակերտուհի Ջորջիա Մարգարետա Զորնլինը  1825 թվականին

1814 թվականի մայիսի վերջին Հեյդոնը օգտվել է Ֆրանսիայի հետ ռազմական գործողությունների դադարեցումից և Փարիզի հաշտության պայմանագրից և այցելել է Փարիզ իր ընկեր Դեյվիդ Ուիլկիին` տեսնելու Նապոլեոնի Եվրոպայից հավաքած արվեստի հավաքածուները Լուվրում: Նա հիասթափվել է իր տեսածից. նա նկարագրել է Ռաֆայելի «Պայծառակերպություն» (*Transfiguration*) նկարը (որը նա հատկապես ցանկանում էր տեսնել) «փոքր և աննշան»: Իսկ Ֆրանսուա Ժերարի արվեստանոցում Նապոլեոնի դիմանկարը տեսնելով` սկսել է հիանալ պարտված ֆրանսիացի առաջնորդով, թեև, ի տարբերություն իր որոշ ավելի արմատական ընկերների, ինչպիսին է Ուիլյամ Հազլիտը, Հեյդոնը երբեք քաղաքականապես չէր հիացել նրանով:

Վերադառնալով Անգլիա, նա ստեղծել է «Քրիստոսի մուտքը Երուսաղեմ» նկարը, որը հետագայում պետք է դառնար *Ամերիկյան գեղանկարչության պատկերասրահի* այցեքարտը. պատկերասրահ, որը կառուցել է նրա զարմիկը` ամերիկյան կլասիցիզմի առաջատար դեմք և 19-րդ դարի Ֆիլադելֆիայի ամենահայտնի ճարտարապետներից մեկը` Ջոն Հևիլենդը:

Մեկ այլ մեծ գործ՝ «Ղազարոսի հարությունը» նկարելիս, ֆինանսական ավելի մեծ խնդիրների պատճառով Հեյդոնը ձերբակալվել է, բայց չի բանտարկվել՝ շերիֆ-սպան հավատացել է խոսքերին` վստահելով նրա արտաքին տեսքին:

1821 թվականի հոկտեմբերին նրա պարքերն է'լ ավելի են աճել, երբ ամուսնացել է Մերի Հայմանի հետ՝ երկու փոքր երեխաներով այրի կնոջ, որոնց ճանաչում էր մի քանի տարի: 1823 թվականին Հեյդոնն իր  պարտքերի համար երկու ամիս անցկացրել է Քինգս Բենչ բանտում, որտեղ նա մխիթարական նամակներ է ստացել այդ ժամանակի ղեկավար դեմքերից: Բանտում եղած ժամանակ նա կազմել է խնդրագիր ուղղված Բրիտանական խորհրդարանին` «պատմական գեղանկարչության խրախուսման վիճակը հետաքննող հանձնաժողով» նշանակելու խնդրանքով, որը խորհրդարանին ներկայացրել է լորդ Հենրի Բրոունը:

[մինի|[Ուիլյամ Վորդսվորթ|Ուիլյամ Ուորդսվորթի դիմանկարը 1842 թվականին]]

### Հետագա իր ժամանակաշրջանի նկարներ
1825 թվականին իր փաստաբան Թոմաս Քիրսին ֆինանսական աջակցություն է առաջարկել պայմանով, որ Հեյդոնը սկսի դիմանկարել: Խիստ դժկամորեն է նա սկսել այդ ժանրում աշխաել, այնուամենայնիվ, սկզբում զգալի հաջողություն է ունեցել: Այդ ժանրում նրա ստեղծագործությունները, սակայն, հարձակումների է ենթարկվել Թեոդոր Հուկի «Ջոն Բուլ» (*John Bull*) շաբաթաթերթում հրապարակված վայրագ գրախոսության մեջ: Հետագայում Հեյդոնը հոդվածը մեղադրել է իր հաճախորդներին կորցնելու և անկառավարելի մեծ պարտքերին վերադառնալու մեջ:

1827 թվականին Քինգս Բենչ բանտում բանտարկության երկրորդ ժամկետից հետո նա նկարել է «Ընտրությունների նմանակում» (*Mock Election* *)* նկարը` ոգեշնչված մի դեպքից, որին նա անձամբ ականատես էր եղել այնտեղ: Նկարը գնել է Ջորջ IV թագավորը 500 ֆունտով: Այս հաջողությունից ոգևորված՝ նա նկարել է ուղեկից ծաղրական նկար` «Նախագահող անդամը» (*Chairing the Member)`* վերադառնալով բանտ որոշ բանտարկյալների նկարելու համար:

Իր ժամանակակիցների կյանքին անդրադաձած երրորդ նկարը «Փանչ և Ջուդի» (*Punch and Judy*) նկարն է, որում ներկայացրել է այդ շոուի հանդիսատեսին, որը Մերիլբոն քաղաքի *New Road* ճանապարհին է եղել: Նրա հույսերը, որ թագավորը կգնի այս աշխատանքը, չեն արդարացել, ինչի հետևանքով նա մեղադրել է Թագավորի նկարների պահապան Ուիլյամ Սեգյերին:

[մինի|«Բիրմինգհեմի քաղաքական միության միտինգի» [սկետչ  (*Meeting of the Birmingham Political Union)*]]

Հեյդոնի մյուս նկարներից են՝ «Էվկլիդես» (1829), «Նապոլեոնը Սուրբ Հեղինեում» նկարները որոնք նկարել է սըր Ռոբերտ Պիլի համար: «Քսենոփոնը «Տաս հազարի» հետ նահանջելիս՝ առաջին անգամ տեսնելով ծովը» (Xenophon, on his Retreat with the 'Ten Thousand,' first seeing the Sea) և «Ժամանակների սպասումով» (Waiting for the Times), որոնք գնել է Ստաֆորդի մարկիզը (բոլորը նկարվել են 1831 թվականին): Նաև 1832 թվականին նկարել է «Ֆալստաֆը և Աքիլլեսը քնար են նվագում» (*Falstaff and Achilles playing the Lyre*) և 1843 թվականին «Կուրտիուսը ցատկում է ծոցը» (*Curtius Leaping into the Gulf*) և «Ուրիել և Սատանա» (*Uriel and Satan*) նկարները:

Որպես խորհրդարանական բարեփոխումների ջատագով, նա որոշել է նկարել Ոսկերչական թաղամասի մոտ գտնվող Նյուհոլ բլրում կայացած միտինգի մեծ կտավը, որտեղ ելույթ էր ունեցել *Բիրմինգհեմի քաղաքական միության* առաջնորդ Թոմաս Աթվուդը: Նկարը ֆինանսավորելու համար ստորագրություններ հավաքելու փորձերը ձախողվել են, և արվել են միայն էսքիզներ, բայց Հեյդոնը ստացել է  պատվեր Վիգի նոր վարչապետ Լորդ Իրլ Գրեյից Գիլդհոլում կայացած Բարեփոխումների բանկետը նկարելու համար: «Բարեփոխումների բանկետը» (*The Reform Banquet*) նկարն ավարտել է 1834 թվականին, որը  պարունակում էր 597 անձանց դիմանկար։ Նա նաև նկարել է «Ստրկության դեմ պայքարի միության ժողովը» (*Meeting of the Anti-Slavery Society*), որն այժմ գտնվում է Լոնդոնի Ազգային դիմանկարների պատկերասրահում:

## Հետագա տարիներ
[մինի|«[Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն|Արթուր Ուելսլի, Վելինգթոնի 1-ին դուքսը» ըստ նկարիչ Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոնի]]

Հեյդոնը հայտնի է եղել որպես գեղանկարչության դասախոս, և 1835 թվականից սկսած ճանապարհորդել է ամբողջ Անգլիայում և Շոտլանդիայում՝ դասախոսական շրջագայություններով։ Նա քարոզել է երկրի հասարակական շենքերը զարդարել ազգի անցյալի փառքը ցուցադրող պատմական նկարներով: 1834 թվականին Վեստմինստերյան պալատի հրդեհից ավերվելուց հետո երեք օր շարունակ նա այցելել է վարչապետ Լորդ Մելբուրնին, որպեսզի նրան համոզի կառավարության հովանավորության կարևորությունը, հատկապես ելնելով վթարից հետո վերականգնման անհրաժեշտությունից: Թեև նրա առաջարկությունների ոգով պլանն իրականացվել է խորհրդարանի պալատներում, բայց Հեյդոնը ոչ մի դեր չի խաղացել դրանում:

Երբ 1843 թվականին Վեսթմինսթեր Հոլում ցուցահանդես է կազմակերպվել՝ խորհրդարանի շենքերը զարդարելու համար նկարների նմուշներ ընտրելու նպատակով, նա ներկայացրել է երկու ուրվագիծ՝ «Անեծքը Ադամին և Եվային» (*The Curse on Adam and Eve*) և «Սև արքայազնը շնորհակալություն է հայտնում լորդ Ջեյմս Օդլիին Պուատիեում» (*Black Prince Thanking Lord James Audley at Poitiers*), բայց հանձնաժողովը, որը պատասխանատու էր այդ աշխատանքը կատարելու նպատակով նկարիչների ընտրության համար (որոնց թվում էր Հեյդոնի նախկին աշակերտ Իսթլեյքը), Հեյդոնի գործերից ոչ մեկը պիտանի չի գտել:

Այնուհետև Հեյդոնը նկարել է «Արիստիդեսի վտարումը» (*The Banishment of Aristides*) նկարը, որը ցուցադրվել է այլ գործերի հետ միասին Փիքադիլի փողոցի Եգիպտական սրահում, որտեղ նա տարիների ընթացքում մի քանի անգամ պատկերասրահ էր վարձել: Այդ նույն ժամանակ նույն վայրում ելույթ էր ունենում նաև ամերիկացի գաճաճ Գեներալ Թոմ Թամը: Զատկի շաբաթվա ընթացքում 12000 մարդ վճարել էր գաճաճին տեսնելու համար, մինչդեռ միայն 133-ն էր այցելել Հեյդոնի ցուցահանդեսը:

## Մահ
մինի|Հեյդոնի գերեզմանը Սուրբ Մարիամի գերեզմանատանը Փադինգթոնում

Հեյդոնի դժվարություններն այնքան են ավելացել, որ իր վերջին մեծածավալ գործի՝ «Ալֆրեդը և երդվյալ ատենակալները» (*Alfred and the Trial by Jury*) նկարի վրա աշխատելիս*,* երբ 3000 ֆունտ ստեռլինգից ավելի պարտքեր ունենալուց հիասթափությամբ ու աներախտագիտությամբ ամբողջովին կոտրված էր, նա գրել է «Այլևս մի ձգձգիր իմ մնալն այս դաժան աշխարհում» և ինքնասպանության փորձ է կատարել՝ կրակելով ինքն իրեն։ Նա վրիպել է և գնդակը չի սպանել նրան, և նա ավարտին է հասցրել որոշումը` վերջ է տվել կյանքին կտրելով կոկորդը։

Նրանից հետո այրի մնացած կնոջը և երեք ողջ մնացած երեխաներին մեծահոգաբար աջակցել են Հեյդոնի ընկերները, այդ թվում՝ սըր Ռոբերտ Փիլը, կոմս դ'Օրսեյը, Թոմաս Թալֆորդը և լորդ Քարլայլը: 

Որպես Փադինգթոնի բնակիչ, նա թաղվել է Սառա Սիդոնսի գերեզմանի հյուսիս-արևմուտքում՝ Սուրբ Մարիամի եկեղեցում (Փադինգթոն, Լոնդոն) : 1885 թվականին գերեզմանատունը վերածվել է զբոսայգու, որը կոչվում է Սուրբ Մարիամի այգիներ։ Հեյդոնի քարը պահպանված սակավաթիվ քարերից մեկն է։ Այն համեստ է և քայքայված, բայց նրա անունը դեռևս ընթեռնելի է (2014):

## Նոթեր, օրագրեր, ինքնակենսագրություն
1839 թվականին Հեյդոնը սկսել է աշխատել ինքնակենսագրականի վրա՝ օգտագործելով իր ծավալուն օրագրերի նյութերը։ Մահից առաջ նա ավարտել է իր կյանքի մինչև 1820 թվականի պատմությունը։ Կենսագրականը լույս է տեսել հետմահու, երեք հատորով, 1853 թվականին՝ Թոմ Թեյլորի խմբագրությամբ և օրագրերից հավելյալ նյութեր ավելացնելով` «Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոնի՝ պատմական նկարիչի կյանքը, նրա ինքնակենսագրությունից և ամսագրերից» (*Life of Benjamin Robert Haydon, Historical Painter, from his Autobiography and Journals*) վերնագրով:

*[[Բրիտանիկա հանրագիտարան|Encyclopædia Britannica]] տասնմեկերորդ հրատարակությունն* այսպես է գնահատել Հեյդոնի ինքնակենսագրությունը.

Հեյդոնի *Դասախոսությունները*, որոնք հրատարակվել են նրա կարդալուց անմիջապես հետո, ցույց են տվել, որ նա նույնքան համարձակ գրող էր, որքան նկարիչ։ Նա նաև գրել է *[[Բրիտանիկա հանրագիտարան]]ի* 7-րդ հրատարակության երկար և մանրամասն «Նկարչություն» հոդվածը:

## Քննադատություն
Չարլզ Դիքենսը գրել է 1846 թվականին, որ «Իր ողջ կյանքում [Հեյդոնը] բացարձակապես սխալվել էր իր կոչման մեջ: Ոչ մի կարեկցանք և վիշտ չկա նրա հանդեպ` այդքան տարիներ շարունակ սխալ գաղափարը տղամարդավարի հետապնդելու համար, մինչև որ շնորհիվ նրա համառության և խիզախության այն գրեթե սկսել էր ճիշտ թվալ, և հիմա ոչինչ չպետք է խանգարի ասել, որ նա, անկասկած, շատ վատ նկարիչ էր, և մնում է ակնկալել, որ նրա նկարները կվաճառվեն կամ հաջողություն կունենան»: Դիքենսը նույնպես նկատել է, որ Հեյդոնի արվեստը «բավականին հիասքանչ էր իր վատությամբ հանդերձ»:

## Ժառանգություն
### Աշակերտներ
Հեյդոնն ունեցել է մի քանի աշակերտ։ Նրանց թվում էին Չարլզ Լանդսիրը և Էդվին Լանդսիրը, Ուիլյամ Բևիկը, Ջոն Ջեքսոնը և Էդվարդ Չաթֆիլդը:

## Հիշատակումներ Հեյդոնի մասին
մինի|«Սենթ Ջեյմս փողոցում իրարանցում կամ շառլատան նկարիչը և նրա վրա հարձակվոները» (''St James' Street in an Uproar or the Quack Artist and his Assailants,'' 1819): Երգիծական պրինտ ուղղված Հեյդոնին (ձախից՝ կապույտով) և Ուիլյամ Պաուլետ Քերիին (Հեյդոնի հետևում գտնվող սագը)։ Քերին քննադատել է Հեյդոնին ութ կավճանկարի ցուցահանդեսի մուտքի համար վճարելելու համար:

* Ուիլյամ Ուորդսվորթը սոնետով դիմել է *Բ.* *Ռ. Հեյդոնին* 1815 թվականին:
* Ջոն Քիթսը Հեյդոնի անունը տվել է իր մի քանի ստեղծագործություններում, այդ թվում՝ *«Հասցեագրված Հեյդոնին»* (1816), *«Հեյդոնին»* և *«Սոնետ Հեյդոնին, որը գրվել է [[Էլգինի մարմարները]] տեսնելու մասին»* (*To Haydon with a Sonnet Written on Seeing the Elgin Marbles,* 1817):
* Լարա Կրիգելը, իր 2007 թվականի «Մեծ դիզայն: Աշխատանքը, կայսրությունը և թանգարանը վիկտորիանական մշակույթի մեջ» *(Grand Designs. Labor, Empire, and the Museum in Victorian Culture)* գրքում ուսումնասիրել է Հեյդոնի գործունեությունը որպես դիզայնի բարեփոխիչ, հատկապես նրա այն փաստարկը, որ մեխանիկները և արհեստավորները պետք է սովորեն նկարել կերպարից՝ ճաշակի սկզբունքները սովորելու համար:
* Օլդոս Հաքսլիի 1921 թվականի «Թիլոտսոնի բանկետը» (*The Tillotson Banquet)* պատմվածքը պտտվում է Հեյդոնի գեղարվեստական աշակերտի վերագտնման շուրջ, իսկ *Անտիկ Հայ*  *(Antic Hay)* հումորիստական վեպի Լիպիատի կերպարի մեջ ոմանք տեսնում են Հեյդոնին:

### Դրամայում
* 1977 թվականին բրիտանացի դերասան Լեոնարդ Ռոսիթերը խաղացել է Հեյդոնի դերը *West End* թատրոնի պիեսում, որը գրել է երգիծաբան Ջոն Ուելսը, որը վերնագրել է *«Անմահ Հեյդոնը»*: Համարվում է, որ դա եղել է Ռոսիթերի լավագույն կատարումներից մեկն է:  *Արենա* վավերագրական ֆիլմաշարը նկարահանող BBC խումբը նկարահանել է նրա շոուի փորձերը: Ռոսիթերը նախկինում (1969) հեռարձակել էր նկարչի օրագրերից Էրիկ Իվենսի ադապտացրած մենախոսությունը:
* 2007 թվականին *Nunkie Theatre Company*-ն Լոնդոնի Թագավորական ակադեմիայի դպրոցների պատմական կյանքի նկարչության դասասենյակում ներկայացրել է *«Արյուն, ոսկոր և հանճար»* նոր պիեսը, որը հիմնված է Հեյդոնի կյանքի և օրագրերի վրա, գրել և կատարել է Ռոբերտ Լլոյդ Փերին: Առաջին ներկայացումը տեղի է ունեցել հունիսի 22-ին՝ Հեյդոնի ինքնասպանության 161-րդ տարելիցին։ Այն հատուկ գրվել է *«The Body Politic»*-ի հետ կապելու համար, որը Հեյդոնի անատոմիական գծագրերի ցուցադրությունն է Արվեստի թագավորական ակադեմիայում:
* 2008 թվականին Վանկուվերի *Touchstone* թատրոնում տեղի է ունեցել «Ազդեցություն» (*Influence)* պիեսի պրեմիերան, որի սցենարը գրել է Ջանեթ Մունսիլը և ռեժիսոր Կատրինա Դաննը: Պատմությունը կենտրոնանում է Ջոն Քիթսի առաջին այցելության վրա՝ տեսնելու Էլգինի մարմարները, որպես Հեյդոնի հյուր, որտեղ նրանք անսպասելիորեն հանդիպում են Աթենաս, Հեփեստոս և Ապոլոն  հունական աստվածներին: Պիեսի գործողությունները տեղի են ունենում այն ժամանակ, երբ Քիթսը դեռ անհայտ էր՝ Հեյդոնի աշակերտն էր։ Ներկայացման պրեմիերան տեղի է ունեցել 2008 թվականի նոյեմբերի 6-ին։
* 2014 թվականին նկարահանված ''Միստր Թերներ'' ֆիլմում Հեյդոնի դերը մարմնավորել է Մարտին Սևեյջը: Նա վիճում է Լոնդոնի Գեղարվեստի Թագավորական ակադեմիայում, բոլոր մյուս անդամների հետ հակասությունների մեջ է, նաև Թերներից մեծ գումար է ուզում փոխառել, որը բարեհաճորեն ընդունելու փոխարեն դառնությամբ է ընդունվում, քանի որ ավելի մեծ գումար էր ակնկալում:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Benjamin_Robert_Haydon_-_Christ's_Entry_into_Jerusalem_-_WGA11207.jpg|alt=Christ's Entry into Jerusalem (between 1814 and 1820)|*Քրիստոսի մուտքը Երուսաղեմ* (1814-1820)
Պատկեր:Benjamin_Robert_Haydon_-_Venus_and_Anchises_-_Google_Art_Project.jpg|alt=Venus and Anchises (1826)|*Վեներա և Անխիսես* (1826)
Պատկեր:Benjamin_Robert_Haydon_(1786-1846)_-_Alexander_the_Great_(356–323_BC),_Taming_Bucephalus_-_485149_-_National_Trust.jpg|alt=Alexander the Great Taming Bucephalus (1826)|*[[Ալեքսանդր Մակեդոնացի]]ն ընտելացնում է [[Բուկեփալոս|Բուկե]]*''փալոսին'' (1826)
Պատկեր:Benjamin_Robert_Haydon_(1786-1846)_-_The_Mock_Election_-_RCIN_405824_-_Royal_Collection.jpg|alt=The Mock Election (1827)|«Ընտրությունների նմանակում» (*The Mock Election**,* 1827)
Պատկեր:Benjamin_Robert_Haydon_(1786-1846)_-_Chairing_the_Member_-_N05644_-_National_Gallery.jpg|alt=Chairing the Member (1828)|*Աթոռավոր անդամը* (*Chairing the Member**,* 1828)
Պատկեր:Benjamin_Robert_Haydon_(1786-1846)_-_Punch_or_May_Day_-_N00682_-_National_Gallery.jpg|alt=Punch or May Day (1829)|«Պանչ կամ մայիսի օր» (1829)
Պատկեր:The_Reform_Banquet_at_Guildhall,_July_11th_1832_by_William_Bromley.jpg|alt=The Reform Banquet, (1833). Print based on Haydon's original paintings|«Բարեփոխումների բանկետը» (*The Reform Banquet*, 1833). բնօրինակ նկարի տպագիր
Պատկեր:Benjamin_Robert_Haydon_-_Christ_Blessing_the_Little_Children_-_Google_Art_Project.jpg|alt=Blessing the Little Children (1837) which is on display at the Walker Art Gallery, Liverpool.|*Օրհնություն փոքրիկ երեխաներին* (1837), ցուցադրվում է Լիվերպուլի ''Walker Art'' պատկերասրահում:
Պատկեր:The_Duke_of_Wellington_Describing_the_Field_of_Waterloo_to_HM_George_IV.png|alt=The Duke of Wellington Describing the Field of Waterloo to George IV (1840)|*[[Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն|Վելինգթոնի դուքսը]] նկարագրում է [[Վաթեռլոյի ճակատամարտ|Վաթերլոյի]] դաշտը [[Ջորջ IV]]-ին* (1840 թ.)
Պատկեր:The_Anti-Slavery_Society_Convention,_1840_by_Benjamin_Robert_Haydon.jpg|alt=The Anti-Slavery Society Convention, 1840 (1841)|*Հակաստրկատիրական միության կոնվենցիան, 1840* (1841)
Պատկեր:Marcus-curtius.jpg|alt=Curtius, an example of Haydon's history painting (circa 1843)|*Կուրտիուս*, Հեյդոնի պատմական գեղանկարի օրինակ (մոտ 1843 թ.)
Պատկեր:Napoleon_Bonaparte_by_Benjamin_Robert_Haydon.jpg|alt=Napoleon Bonaparte (date unknown)|*Նապոլեոն Բոնապարտ* (ամսաթիվն անհայտ է)
Պատկեր:James_Henry_Leigh_Hunt_by_Benjamin_Robert_Haydon.jpg|alt=James Henry Leigh Hunt (date unknown)|*[[Լի Հանթ|Ջեյմս Հենրի Լեյ Հանթ]]* (ամսաթիվն անհայտ է)
Պատկեր:John_Keats_by_Benjamin_Robert_Haydon.jpg|alt=John Keats (date unknown)|*[[Ջոն Քիթս]]* (ամսաթիվն անհայտ է)
Պատկեր:Mary_Russell_Mitford_by_Benjamin_Robert_Haydon.jpg|alt=Mary Russell Mitford (date unknown)|*Մերի Ռասել Միթֆորդ* ( մանկագիր, ամսաթիվն անհայտ է)


## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

= Գրականություն =
=

* 
*   •  • 
* *B. R. Haydon's Correspondence and Table Talk*, (2 vols., 1876) [*Բ. Ռ. Հեյդոնի նամակագրությունը և սեղանի շուրջ զրույցները*] իր որդու՝ Ֆ.Վ. Հեյդոնի հուշերից
* Elwin, Malcolm (ed.) *The Autobiography and Journals of Benjamin Robert Haydon 1786-1846)* [*Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոնի ինքնակենսագրությունը և ամսագրերը (1786-1846)*] (London: Macdonald, 1950)

## Արտաքին հղումներ
* Բենջամին Հեյդոնի 38 ստեղծագործություններ Art UK կայքում
* ''«Անմահ Հեյդոնը»,''  *1977 թվականի Լեոնարդ Ռոսսիտերի պիեսը*
* ''Հեյդոն, նկարչի կյանքը,'' ,  Ռոբերտ Փիթերսի բանաստեղծություններ Հեյդոնի մասին (1989)
* ''Արյան, ոսկորների և հանճարի շուո. Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոն, պատմական նկարիչ, իր իսկ խոսքերով''  Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա (Լոնդոն)
* Բենջամին Ռոբերտ Հեյդոնի «The Body Politic. անատոմիական գծագրերի» գրախոսությունը, Արվեստի թագավորական ակադեմիայում (2007)
* «Անհաջողության հանճար» գրքի ակնարկ,, Հեյդոնի կենսագրությունը *[[The Times]]-ում* (2009)
* Բենջամին Հեյդոնի արխիվը, որը պահվում է Մարիա թագուհու համալսարանում (Լոնդոն)
* 1812 թվականի ապրիլի 4. Հեյդոնը սկսում է Սողոմոնի դատաստանը
* 
* Հեյդոն, Բենջամին Ռոբերտ (1786-1846), նկարիչ Լոնդանի Ազգային արխիվում
*  նկար, որը փորագրել է Ս. Սանգսթերը Ֆիշերի Ննջասենյակի Գրքի (*Fisher's Drawing Room Scrap Book*) համար, 1837 թվականին Լետիցիա Էլիզաբեթ Լենդոնի բանաստեղծական նկարազարդմամբ:
* Բենջամին Հեյդոնի դիմանկարները Լոնդոնի Դիմանկարների ազգային պատկերասրահում:

Կատեգորիա:18-րդ դարի անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ