Կորսված պատրանքներ

«**Կորսված պատրանքներ»** (), սերիալային վեպ, հեղինակ՝ ֆրանսիացի գրող Օնորե դը Բալզակ․ 1837-1843 թվականներ։ Բաղկացած է երեք մասից։ Սկսվում է նահանգային Ֆրանսիայում, այնուհետև տեղափոխվելով Փարիզ և վերջապես վերադառնում գավառներ։ Գիրքը հիշեցնում է Բալզակի մեկ այլ մեծագույն վեպ՝ *«La Rabouilleuse»* (*Սև ոչխարը*, 1842), որի գործողությունները տեղի են ունենում Փարիզում և գավառներում: Այն կազմում է *«La Comédie humaine»-*ի *«Scènes de la vie»*-ի մի մասը։

## Նախաբան
Վեպի գլխավոր հերոսը՝ Լյուսիեն Շարդոնը, աշխատում է որպես լրագրող, իսկ նրա ընկեր Դեյվիդ Սեչարդը տպագրիչ է։ Սրանք երկուսն էլ մասնագիտություններ էին, որոնց հետ Բալզակն ինքը փորձ ուներ։ Բալզակը տպագրական բիզնես էր սկսել Փարիզում 1826 թվականին, որը սնանկացավ 1828 թվականին։ Նրա փորձառությունները ազդեցին Դեյվիդ Սեշարդի աշխատանքային կյանքի նկարագրության վրա*։ Բալզակը գնել էր «La Chronique de Paris»* թերթը 1836 թվականին և հիմնել «*La Revue Parisienne»-ը* 1840 թվականին, որոնք երկուսն էլ նույնպես փլուզվեցին։ Նրա մի շարք վեպեր տպագրվել էին թերթերում, թեև նա հաճախ տարաձայնություններ ուներ հրատարակիչների հետ։ Նա նաև թերթերում կոշտ արձագանքներ էր ստացել այնպիսի քննադատներից, ինչպիսիք են Շառլ Ավգուստին Սենտ-Բյովը և Ժյուլ Ժանինը: Բալզակը քննադատում էր «*La Peau de chagrin»-*ի մամուլին և ավելի ուշ հրապարակեց մամուլի քննադատություն, որը կոչվում էր *Փարիզի մամուլի մենագրություն* 1842 թվականին։

## Գրում և հրապարակում
«*Կորսված պատրանքներ»-ը* հրատարակվել է երեք մասով՝

* 1837 - *Les Deux Poètes* (*Երկու բանաստեղծները*), Փարիզ՝ Վերդեթ
* 1839 - *Un grand homme de Province à Paris* (*Փարիզի գավառների մեծ մարդը*), Փարիզ՝ Սուվերեն
* 1843 - *Ève et David* (*Եվա և Դավիթ*), Փարիզ

*«Կորսված պատրանքներ»-*ի տարբեր մասերի վերնագրերը, որոնք լույս են տեսել վեց տարվա ընթացքում, զգալիորեն տարբերվում են խմբագրությունից մինչև հրատարակություն, ինչպես նաև սերիական տեսքով: Երրորդ մասի վերջնական անվանումը՝ «*Les Souffrances de l'inventeur»* (*Գյուտարարի տառապանքները*), Բալզակը վերանվանել է «*La Comédie humaine»-*ի Furne հրատարակության իր անձնական օրինակի վրա։ «*Երկու բանաստեղծները»* ներառում են գլխավոր հերոսի սոնետները: Իրական կյանքում դրանք գրել են Բալզակի բանաստեղծ ընկերները, այդ թվում՝ Թեոֆիլ Գոթիեն։

## Սյուժեի ամփոփում
Լյուսիեն Շարդոնը՝ ցածր միջին խավի հոր և արիստոկրատական ​​ծագում ունեցող աղքատ մոր որդին, ամբողջ ստեղծագործության առանցքային գործիչն է: Ապրելով Անգուլեմում՝ նա աղքատ է, անհամբեր, գեղեցիկ և հավակնոտ: Նրա այրի մայրը, քույրը՝ Էվեն, և նրա լավագույն ընկերը՝ Դեյվիդ Սեչարդը, ոչինչ չեն անում՝ նվազեցնելու նրա բարձր կարծիքը սեփական տաղանդների մասին, քանի որ դա նրանց կարծիքն է: Նույնիսկ երբ *«Կորսված պատրանքներ»-*ի առաջին մասը սկսվում է «*Les Deux poètes»* (*Երկու բանաստեղծները*), Լյուսիենն արդեն գրել է պատմական վեպ և սոնետի հաջորդականություն, մինչդեռ Դավիթը գիտնական է: Երկուսն էլ, ըստ Բալզակի, «բանաստեղծ» են նրանով, որ ստեղծագործաբար փնտրում են ճշմարտությունը։ Նրանց եղբայրությունը բանաստեղծական ձգտումների եղբայրություն է, լինի դա գիտնական, թե գրող, նույնիսկ նախքան Դեյվիդի ամուսնանալն Էվեի հետ, երկու երիտասարդները հոգևոր եղբայրներ են: Լյուսիենը ներկայացվում է Անգուլեմի բարձր հասարակության առաջատար գործիչ տիկին դը Բարգետոնի հյուրասենյակ, ով արագորեն հրապուրվում է նրանով: Շատ չանցած, որ զույգը փախչում է Փարիզ, որտեղ Լյուսիենը ընդունում է իր մայրական հայրանունը՝ դե Ռուբեմպրեն և հույս ունի թողնել իր նշանը որպես բանաստեղծ: Մյուս կողմից, տիկին դը Բարգետոնը ճանաչում է իր ընտանիքը և, չնայած մնալով Փարիզում, խզում է բոլոր կապերը Լյուսիենի հետ՝ թողնելով նրան աղքատության մեջ:

Երկրորդ մասում՝ «*Un Grand homme de Province à Paris»*, Լյուսիենը հակադրվում է լրագրող Լուստոյի և բարձր մտածողությամբ գրող Դանիել դ'Արթեզի հետ: Տիկին դը Բարգետոնի կողմից արկածախնդիր «Sixte du Châtelet»-ի համար խրված լինելով, նա տեղափոխվում է բարձրակարգ դերասանուհի-մարմնավաճառների և նրանց լրագրող սիրահարների սոցիալական շրջանակում, շուտով նա դառնում է Քորալիի սիրահարը: Որպես գրական լրագրող՝ նա մարմնավաճառում է իր տաղանդը, սակայն դեռևս կրում է բարձր հասարակությանը պատկանելու հավակնություն և ցանկանում է թագավորական կարգադրությամբ ստանձնել դե Ռուբեմպրեսի ազգանունն ու զինանշանը: Նա իր հավատարմությունը ազատական ​​ընդդիմադիր մամուլից փոխում է մեկ կամ երկու ռոյալիստական ​​թերթերի, որոնք աջակցում են կառավարությանը: Դավաճանության այս արարքը նրան բերում է իր նախկին լրագրող գործընկերների անխնա ատելությունը, որոնք ոչնչացնում են Քորալիի թատերական համբավը: Իր հուսահատության խորքում նա երեք մուրհակների վրա կեղծում է իր եղբոր անունը։ Սա նրա վերջնական դավաճանությունն է որպես անձ իր ամբողջականության նկատմամբ: Կորալիի մահից հետո նա խայտառակ վերադառնում է Անգուլեմ, որը դրված էր Շատելետների կառքի հետևում։ Տիկին դե Բարգետոնը նոր է ամուսնացել դյու Շաթելեի հետ, ով նշանակվել է այդ շրջանի պրեֆեկտ։

Երրորդ մասում «*Les Souffrances de l'inventeur»-ում* , Անգուլեմում Դեյվիդ Սեչարդին դավաճանում են բոլոր կողմերից, բայց նրան աջակցում է իր սիրող կինը: Նա հորինում է թղթի արտադրության նոր ու ավելի էժան մեթոդ։ Թղթի արտադրության գործընթացների առաջընթացը թեմատիկ մակարդակով սերտորեն միահյուսված է գրականության առևտրայնացման հետ: Լյուսիենի կողմից իր եղբոր ստորագրության կեղծումը գրեթե սնանկացնում է Դեյվիդին, ով ստիպված է իր գյուտի գաղտնիքը վաճառել գործարար մրցակիցներին։ Լյուսիենը պատրաստվում է ինքնասպան լինել, երբ նրան է մոտենում կեղծ ճիզվիտ քահանա՝ աբե Կառլոս Հերերան։ Նա փախուստի դիմած դատապարտյալ Վոտրինն է , որին Բալզակն արդեն ներկայացրել էր «*Le Père Goriot»-* ում: Հերերան Լյուսիենին վերցնում է իր պաշտպանության տակ, և նրանք մեկնում են Փարիզ, այնտեղ նոր հարձակում սկսելու մայրաքաղաքի վրա: Լյուսիենի պատմությունը շարունակվում է «*Splendeurs et misères des courtisanes»-* ում:

## Թեմաներ
### Գավառական կյանք
Գավառների ապրելակերպը համադրվում է մետրոպոլիայի ապրելակերպի հետ, քանի որ Բալզակը հակադրում է Անգուլեմի և Փարիզի կյանքի տարբեր տեմպերը, այդ քաղաքներում ապրելու տարբեր չափանիշները և նրանց տարբեր ընկալումները:

### Գեղարվեստական ​​կյանքը Փարիզում
Բալզակը ուսումնասիրում է 1821-22-ի Փարիզի գեղարվեստական ​​կյանքը և ընդհանրապես գեղարվեստական ​​կյանքի բնույթը։ Լյուսիենը, որը դեռևս ոչ այնքան տպագրված հեղինակ էր, երբ սկսվում է վեպը, չի կարողանում տպագրել իր վաղ գրական ստեղծագործությունը, քանի դեռ նա գտնվում է Փարիզում, և մայրաքաղաքում գտնվելու ընթացքում որևէ հետևանք չի գրում: Դանիել դ'Արթեզը, մյուս կողմից, ակտիվորեն չի ձգտում գրական համբավի, դա գալիս է նրա գրական ամուր գրական արժանիքներից:

### Լրագրություն
Բալզակը դատապարտում է լրագրությունը՝ այն ներկայացնելով որպես ինտելեկտուալ մարմնավաճառության ամենավտանգավոր ձև։ Ամբողջ գրքում գրական արդյունաբերությունը համեմատվում է նորաձևության արդյունաբերության հետ, օրինակ օգտագործելով միանման տերմիններ՝ «շրջագայությունը» և «ոճը» գրելու և հագնվելու ձևեր են, «բուտիկները» վաճառում են գրքեր և հագուստ։ Այս լեզվական կրկնօրինակները բացահայտում են գործարար հետաքրքրությունը լրագրության նկատմամբ, որը, ինչպես և նորաձևությունը, փնտրում է նորություն և մակերեսային գրավչություն։

### Երկակիություն
Բալզակը հաստատում է բոլոր բաների երկակիությունը, և՛ Փարիզում, և՛ Անգուլեմում, օրինակ՝ Լյուսիեն դը Ռուբեմպրեի կերպարը, ով նույնիսկ երկու ազգանուն ունի, Դեյվիդ Սեշարդի ենթադրյալ ընկերը՝ նոտար Պետիտ-Կլոդը, ով գործում է իր հաճախորդի *դեմ*, ոչ թե նրա համար, իրավական *մրցակցությունները* (հաշիվները), որոնք «*contes fantastiques»* են (ֆանտաստիկ հեքիաթներ), թատրոն, որն ապրում է կեղծիքով, բարձր հասարակությունը նույնպես, Աբբե Կառլոս Հերերան, որը կեղծ քահանա է և իրականում հանցագործ, Սուրբ Հոգու դեմ մեղքը , որի շնորհիվ Լյուսիենը հրաժարվում է իր իսկական անարատությունից՝ կեղծելով իր եղբոր ստորագրությունը և նույնիսկ մտածելով ինքնասպանության մասին:

## Պատմական ռազմավարություններ
(1) Չնայած *«Կորսված պատրանքներ»-ը* մեկնաբանություն է ժամանակակից աշխարհին, Բալզակը պատմաքաղաքական ֆոնի ուրվագծման մեջ մշուշոտ է: Ավելի լայն սոցիալական ֆոնի նրա ուրվագծումը շատ ավելի ճշգրիտ է:

(2) *«Կորսված պատրանքներ»-ն* օգտագործում է տեմպի մի քանի փոփոխություն: Նույնիսկ տեմպի փոփոխությունը երկրորդ մասից երրորդ մասի միայն մակերեսային հակադրություն է կյանքի միջև, քանի որ այն ապրում է մայրաքաղաքում և կյանքը մարզերում: Ամենուր գործում են մարդկային վարքի նույն օրենքները։ Անձի անկումը կարող է առաջանալ լրագրողի հարձակման կամ օրենքի դանդաղ խեղդվող մեքենայությունների պատճառով:

(3) Հատկապես «*La Cousine»-ում Բետ Բալզակը առաջին վիպասաններից էր, ով կիրառեց «in medias res»* տեխնիկան: *«Կորսված պատրանքներ»-* ում կա դրա անսովոր օրինակ՝ վեպի երկրորդ մասը ծառայում է որպես ընդլայնված հետադարձ հայացքի նախերգանք, որը հաջորդում է երրորդ մասում:

(4) *«Կորսված պատրանքներ»-ը* նաև լի է վեհություններով և դեգրադացիաներով, հուզված շեշտադրումներով և ռոմանտիկ հռետորաբանությամբ, որոնց դեմ էր Ֆրենկ Լիվիսը * «Le Père Goriot»-* ում: Հերոսներն ու տեսակետները բևեռացված են։ Լյուսիենի և Դեյվիդի, արվեստի և գիտության, Լուստոյի և դ'Արթեզի, լրագրության և գրականության, Փարիզի և գավառների և այլնի միջև առկա է ուժեղ և, գուցե, փոքր-ինչ արհեստական ​​հակադրությունը: Եվ այս բևեռացումը հասնում է մելոդրամայի այն կետին, երբ Բալզակը կարծես բարոյական տարբերություններ է դնում՝ «արատության» և «առաքինության» միջև։ Կորալին ընկած կինն է, ուժի և մաքրության հրեշտակ: Այնուամենայնիվ, Բալզակը նաև նկարագրում է Կորալիի սերը Լյուսիենի հանդեպ որպես փրկագնող մաքրության ձև, «թողություն» և «ողորմություն»: Այսպիսով, կառուցվածքային առումով մելոդրամայում նա ընդգծում է այն, ինչը, իր կարծիքով, հակադրությունների հիմնարար նմանությունն է։

(5) Պատմական գեղարվեստական ​​գրականության մեջ գոթական վեպի (*[[Օտրանտոյի ամրոց|Օտրանտոյի ամրոցը]]*, *[[Ուդոլֆոյի առեղծվածներ|Ուդոլֆոյի առեղծվածները]]*, *Վանականը*) ներմուծված մելոդրաման լայն տարածում գտավ գրականության մեջ այն ժամանակաշրջանում, երբ գրվում էին *Պատրանքները:* Ջեյն Օսթինը երգում է այն «*Նորթանգերի աբբայություն»-ում*: Յուջեն Սյուն կանոնավոր կերպով օգտագործում էր այն՝ *«Կորսված պատրանքներ»-*ի օրինակները անհավանական պատահականության սկզբունքով։ Լյուսիենը, փորձելով վճարել Քորալիի հուղարկավորության ծախսերը՝ գրելում էր անպիտան սիրային երգեր, երբ նրա մարմինը դեռևս սառն էր՝ «*deus ex machina»* (կամ «*Satanas ex machina»*) վեպի վերջում Հերերայի տեսքով:

*(6) Ինչպես «Comédie Humaine»-*ի բոլոր հիմնական գործերը, *«Կորսված պատրանքներ»-ը* կենտրոնանում է սոցիալական կապի վրա: Սիրո շղթայի շրջանակներում, Լյուսիենի հետ հարաբերություններում Քորալին կյանք տվող է, նրա սերն ունի հաղորդության հատկություն: Աշխարհիկ մանևրելու միջավայրում ազդեցությունը նրա վրա ճակատագրական է: Նա, այլ կերպ ասած, և՛ ընկած, և՛ հարություն առած կին է՝ կախված նրանից, թե ինչ կապի մեջ է նա դիտվում: Անգուլեմի անբարենպաստ միջավայրում տիկին դը Բարգետոնը անհեթեթ բլյուստոկ է, տեղափոխվելով Փարիզ՝ նա ենթարկվում է անմիջական «մետամորֆոզի»՝ դառնալով բարձր հասարակության իսկական բնակչուհի, և իրավամբ, երրորդ մասում՝ Անգուլեմի *պրեֆեկտուրայի* օկուպանտը: Ինչ վերաբերում է Լյուսիենի գրվածքների արժեքին, սոցիալական օրենքներն են առաջնային, սա փաստ է, որը նա չի գիտակցում, քանի դեռ ուշ չէ:

(7) *«Կորսված պատրանքներ»-ն* ըստ Դոնալդ Ադամսոնի, «աշխարհի գաղտնի գործունեության բացահայտումն է, քան բնավորության զարգացումը լուսավորող դաստիարակչական վեպ*»:*

## Շարունակություն
Այս վեպի հաջողությունը ոգեշնչել է Բալզակին գրել չորս մասից բաղկացած շարունակություն՝ *«Splendeurs et misères des courtisanes»* (մաս-մաս տպագրվել է 1838-1847 թվականներին)։ «*Illusions perdues»* և «*Splendeurs et misères des courtisanes»-ը կազմում են «La Comédie Humaine»-* ի մի մասը՝ Բալզակի գրած վեպերի և պատմվածքների շարքը, որը պատկերում է ֆրանսիական հասարակությունը Բուրբոնների վերականգնման և հուլիսյան միապետության ժամանակաշրջանում (1815-1848):

## Հարմարեցումներ
*«Կորսված պատրանքներ»-ը* մի քանի անգամ հարմարեցվել էր կինոյի, հեռուստատեսության և բեմի համար՝

* 1966 թվականին *«Կորսված պատրանքներ»-ը* հեռարձակվել է որպես 4 դրվագից բաղկացած հեռուստատեսային ադապտացիա՝ ռեժիսոր Մորիս Կազնյովի կողմից, որտեղ Իվ Ռենյեն խաղում էր Լյուսիենի դերում։ 
* 2011 թվականի ապրիլին Բոլշոյի բալետը բեմադրել է Բալզակի վեպով ոգեշնչված համանուն բալետը։ Այն ստեղծվել է Ալեքսեյ Ռատմանսկու խորեոգրաֆիայի ներքո և բացվել է Փարիզի Գառնիե պալատում 2014 թվականին։
* Ֆրանսիական ֆիլմի ադապտացիան՝ «Կորուսյալ պատրանքները»*,* ցուցադրվել Վենետիկի 78-րդ կինոփառատոնում և թողարկվել 2021-ի հոկտեմբերի 20-ին Ժերար Դեպարդիեն, Սեսիլ դը Ֆրանսը և Քսավյե Դոլանը: 
* Փոլին Բեյլի բեմական ադապտացիա, որը ներկայացվել է Փարիզի Բաստիլի թատրոնում 2021 թվականի սեպտեմբերից մինչև հոկտեմբեր

## Անգլերեն թարգմանություններ
* Քեթրին Պրեսկոտ Ուորմլի (Roberts Bros., 1893) երկու հատորում՝ «*Կորած պատրանքներ», «Երկու պոետներ՝ Եվան և Դեյվիդը»*  և «*Փարիզի նշանավոր գավառական»*։
* Էլլեն Մերիեյջ (JM Dent, 1897) երկու հատորով, «*Կորած պատրանքներ», «Երկու պոետներ՝ Եվան և Դեյվիդը»*  և «*Փարիզի նշանավոր գավառական»*։
* Քեթլին Ռեյն (Ջոն Լեման, 1951), «*Կորած պատրանքներ»*։
* Հերբերտ Հանթ (Պենգուին, 1971), «*Կորած պատրանքներ»*։
* Ռայմոնդ Մակկենզի (Մինեսոտայի համալսարան, 2020), «*Կորած պատրանքներ»*։

## Մատենագիտություն
### Քննադատական ստեղծագործություններ
* Adamson, Donald (1981) "*Illusions perdues*", London: Grant & Cutler
* Baron, Anne-Marie (1996) "Artifices de mise en scène et art de l’illusion chez Balzac", in: *L’Année balzacienne*, 1996, pp.&nbsp;23-35
* Bérard, Suzanne-Jean (1961) *La Genèse d’un roman de Balzac: "Illusions perdues"*, 2 vols, Paris: Colin
* Borderie, Régine (2005) "Esthétique du bizarre: *Illusions perdues*", in: *L’Année balzacienne*, 2005, pp.&nbsp;175-98
* Lukács, György (1967) "Illusions perdues", in *Balzac et le réalisme français*, Paris: Maspéro, pp.&nbsp;48-68
* Prendergast, Christopher (1978) *Balzac: fiction and melodrama*. London: Edward Arnold

* Դոնալդ Ադամսոն (1981) «*Կորած պատրանքներ»,* Լոնդոն, Գրանթ և Քաթլեր
* Բարոն, Աննա Մարիա (1996) «Artifices de mise en scène et art de l'illusion chez Balzac», 1996, էջ 23-35
* Բերարդ, Սյուզան Ջին (1961) «*La Genèse d'un roman de Balzac», «Կորած պատրանքներ»,* Փարիզ
* Բորդերի, Ռեգին (2005) «Esthétique duzarre», «*Կորած պատրանքներ»*, «*L'Année balzacienne»*, 2005, էջ 175-98
* Գյորգի Լուկաս (1967) «*Կորած պատրանքներ»*, «*Balzac et le réalisme français»*, Փարիզ, էջ 48-68
* Քրիստոթփեր Պրենդերգաստ (1978), «*Բալզակ. գեղարվեստական ​​գրականություն և մելոդրամա»,* Լոնդոն՝ Էդվարդ Առնոլդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Օնորե դը Բալզակի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Օնորե դը Բալզակի վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրքեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական վեպեր