Կիրառական լեզվաբանություն

**Կիրառական լեզվաբանություն,** միջառարկայական ոլորտ, որը նույնականացնում, ուսումնասիրում և առաջարկում է իրական կյանքում լեզվին առնչվող խնդիրների լուծումներ։ Կիրառական լեզվաբանության հետ կապված ակադեմիական բնագավառներից են կրթությունը, հոգեբանությունը, հաղորդակցային վերլուծությունը, տեղեկատվական գիտությունը, բնական լեզվի մշակումը, մարդաբանությունը և սոցիոլոգիան: Կիրառական լեզվաբանությունը լեզվի գործնական օգտագործումն է:

## Բնագավառ
Կիրառական լեզվաբանությունը միջառարկայական դաշտ է։ Կիրառական լեզվաբանության հիմնական ճյուղերը ներառում են երկլեզվություն և բազմալեզվություն, հաղորդակցային վերլուծություն, հակադրական լեզվաբանություն, լեզվի արժևորում, գրագիտություն, դիսկուրսի վերլուծություն, լեզվի մանկավարժություն, երկրորդ լեզվի ձեռքբերում, լեզվական ծրագրում և քաղաքականություն, միջլեզվաբանություն, ոճաբանություն, լեզվի ուսուցչի կրթություն,դատական ​​լեզվաբանություն, խոհարարական լեզվաբանություն և թարգմանություն:

## Պատմություն
Կիրառական լեզվաբանության ավանդույթը մասամբ հաստատվել է ի պատասխան լեզվաբանության կենտրոնացման նեղացմանը՝ 1950-ականների վերջին գեներատիվ լեզվաբանության ի հայտ գալով, և միշտ պահպանել է իր՝ լեզվական խնդիրների նկատմամբ նրա կենտրոնացմամբ դրսևորված։

Չնայած կիրառական լեզվաբանության բնագավառը սկիզբ է առել Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում, այն արագորեն ծաղկում ապրեց միջազգային համատեքստում։

Կիրառական լեզվաբանությունը սկզբում զբաղվել է լեզվաբանության վրա հիմնված սկզբունքներով և գործնական կիրառություններով։ Սկզբնական շրջանում կիրառական լեզվաբանությունը համարվում էր որպես առնվազն բնագավառից դուրս «կիրառվող լեզվաբանություն»։ Սակայն, 1960-ական թվականներին կիրառական լեզվաբանությունը ընդլայնվեց՝ ներառելով լեզվի արժևորումը, լեզվական քաղաքականությունը և երկրորդ լեզվի ձեռքբերումը։ Դեռևս 1970-ական թվականներին կիրառական լեզվաբանությունը դարձավ  ավելի խնդրակենտրոն բնագավառ քան տեսական լեզվաբանությունը՝ ներառելով իրական աշխարհում լեզվին առնչվող խնդիրների լուծումներ։ 1990-ականներին կիրառական լեզվաբանության ոլորտն ընդլայնվեց՝ ընդգրկելով նաև քննադատական ուսումնասիրություններ և բազմալեզվությունը։ Կիրառական լեզվաբանության հետազոտությունները տեղափոխվեցին «իրական աշխարհի խնդիրների տեսական և էմպիրիկ հետազոտության դաշտ, որտեղ լեզուն հանդիսանում է կենտրոնական խնդիր»։

Միացյալ Նահանգներում կիրառական լեզվաբանությունը նույնպես սկսել էր ավելի նեղ իմաստով՝ կառուցվածքային լեզվաբանության հետազոտությունների կիրառմամբ՝ առաջին հերթին դպրոցներում անգլերենի ուսուցման, այնուհետև՝ երկրորդ և օտար լեզուների։ Լեզվաբանության կիրառական մոտեցումը լեզվի ուսուցմանը առավելագույն կերպով տարածվեց Լեոնարդ Բլումբֆիլդի կողմից, ով մշակեց *Բանակի հատուկ ուսուցման ծրագրի* հիմքերը, և Չարլզ Ս. Ֆրայզի կողմից, ով 1941 թվականին հիմնադրեց Միչիգանի համալսարանում *Անգլերեն* *լեզվի ինստիտուտը* (ELI)։ 1946 թվականին կիրառական լեզվաբանությունը վերոնշյալ համալսարանում դարձավ ուսումնասիրման ճանաչված ոլորտ։  1948 թվականին Միչիգանի Հետազոտական ակումբը հիմնեց «Լեզվաբանություն. Կիրառական լեզվաբանության պարբերական», առաջին պարբերականը, որը կրում էր *կիրառական լեզվաբանություն* տերմինը։ 1960-ականների վերջերին կիրառական լեզվաբանությունը սկսեց ձևավորել իր սեփական ինքնությունը՝ որպես լեզվաբանության միջառարկայական ոլորտ, որը զբաղվում է իրական աշխարհի լեզվական խնդիրներով։ Նոր ինքնությունը ամրապնդվեց 1977 թվականին Կիրառական լեզվաբանության Ամերիկյան ասոցիացիայի հիմնադրմամբ։

## Ասոցիացիաներ
1964 թվականին Ֆրանսիայում հիմնադրվեց կիրառական լեզվաբանության միջազգային ասոցիացիան, որտեղ այն ավելի հայտնի է որպես Association Internationale de Linguistique Appliquée կամ AILA. Կիրառական լեզվաբանության միջազգային ասոցիացիան ունի կից կազմակերպություններ ավելի քան երեսուն երկրներում, որոնցից որոշները թվարկված են ստորև։

### Ավստրալիա
Ավստրալիական կիրառական լեզվաբանությունը թիրախ դարձրեց մայր լեզվի ուսուցման և ներգաղթյալներին անգլերեն ուսուցանելու կիրառական լեզվաբանությունը։ Ավստրալիական ավանդույթը ցույց է տալիս  ավելի ուժեղ ազդեցություն մայրցամաքային Եվրոպայից և ԱՄՆ-ից, քան Մեծ Բրիտանիայից։ 1976 թվականի օգոստոսին կիրառական լեզվաբանների ազգային կոնգրեսում հիմնադրվեց Ավստրալիայի կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան։ Ավստրալիայի կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան (ALAA) համատեղ ամենամյա համաժողով է կազմակերպում Նոր Զելանդիայի կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիայի համագործակցությամբ (ALANZ)։

### Կանադա
Կանադայի կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան/ L'Association Canadienne de Linguistique appliquée (CAAL/ACLA), պաշտոնապես երկլեզու (անգլերեն և ֆրանսերեն) գիտական ասոցիացիա է՝ մոտավորապես 200 անդամներով։ Նրանք հրատարակում են «Կիրառական լեզվաբանության կանադական հանդեսը» և կազմակերպում ամենամյա համաժողով։

### Իռլանդիա
Իռլանդիայի կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան/Cumann na Teangeolaíochta Feidhmí (IRAAL) հիմնադրվել է 1975 թվականին։ Նրանք հրատարակում են Teanga հանդեսը, որը իռլանդերենում նշանակում է «լեզու»։

### Ճապոնիա
1982 թվականին Կիրառական լեզվաբանության Ճապոնիայի ասոցիացիան (JAAL) հիմնադրվել է քոլեջների անգլերենի ուսուցիչների Ճապոնիայի ասոցիացիայում (JACET)՝ ավելի միջազգային մակարդակով գործունեություն ծավալելու նպատակով։ 1984 թվականին JAAL-ը դարձել է Կիրառական լեզվաբանության միջազգային ասոցիացիայի (AILA) գործընկեր։

### Նոր Զելանդիա
Նոր Զելանդիայի կիրառական լզվաբանության ասոցիացիան (ALANZ) հրատարակում է «New Zealand Studies in Applied Linguistics» հանդեսը և 2010 թվականից համագործակցում է Ավստրալիայի կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիայի հետ՝ համատեղ ամենամյա համաժողով կազմակերպելու նպատակով, իսկ Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի Լեզվաբառագիտական Թեստավորման և Ա գնահատման Ասոցիացիան (ALTAANZ) միացել է այս եռակողմ համատեղ համաժողովի համագործակցությանը։

### Հարավային Աֆրիկա
Հարավաֆրիկյան կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան (SAALA) հիմնադրվել է 1980 թվականին։ Այժմ SAALA-ին կապված են չորս հրատարակություններ, այդ թվում՝ Southern African Linguistics and Applied Language Studies Journal (SAJALS) հանդեսը։

### Միացյալ Թագավորություն
Բրիտանական կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան (BAAL) հիմնադրվել է 1967 թվականին։ Նրա առաքելությունն է՝ «կրթության առաջընթացը խթանել և զարգացնել ցանկացած օրինական բարեգործական միջոցներով լեզվի օգտագործման, լեզվի ձեռքբերման և լեզվի ուսուցման ուսումնասիրությունը և այդ ուսումնասիրության մեջ միջառարկայական համագործակցության բարելավումը»։ Բրիտանական կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան կազմակերպում է ամենամյա համաժողով, ինչպես նաև բազմաթիվ փոքր համաժողովներ և միջոցառումներ, որոնք կազմակերպվում են նրա հատուկ հետաքրքրությունների խմբերի (SIGs) կողմից։

### Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ամերիկայի կիրառական լեզվաբանության ասոցիացիան (AAAL) հիմնադրվել է 1977 թվականին։ AAAL-ը կազմակերպում է ամենամյա համաժողով, սովորաբար մարտ կամ ապրիլ ամիսներին, Միացյալ Նահանգներում կամ Կանադայում։

## Պարբերականներ
Այս ոլորտի հիմնական հանդեսներն (պարբերականներն) են՝

* Research Methods in Applied Linguistics
* Annual Review of Applied Linguistics
* Applied Linguistics
* Studies in Second Language Acquisition
* Applied Psycholinguistics
* International Review of Applied Linguistics in Language Teaching
* International Journal of Applied Linguistics
* Applied Linguistics Review
* European Journal of Applied Linguistics
* Language Learning
* Language and Education
* System
* TESOL Quarterly
* International Journal of Language Studies
* Linguistics and Education

Այս հանդեսները ծավալում են լեզվաբանության և կիրառական լեզվաբանության տարբեր ոլորտներ՝ ուսումնասիրելով լեզվաբառագիտական մեթոդներ, լեզվաբառագիտական ձեռքբերումներ և կրթության հետ կապված հարցեր։

## Ծանոթագրություններ

## Լրացուցիչ ընթերցանություն
* Berns, M., & Matsuda, P. K. (2006). *Applied linguistics: Overview and history*. In K. Brown (Ed.), *The Encyclopedia of language and linguistics* (2nd ed.; pp.&nbsp;394–405). Oxford, UK: Elsevier.
* Cook, G. (2003) *Applied Linguistics* (in the series *Oxford Introduction to Language Study*), Oxford: Oxford University Press.
* Davies, A. & Elder, C. (eds.) (2004) *Handbook of Applied Linguistics*, Oxford/Malden, MA:  Blackwell.
* Hall, C. J., Smith, P. H. & Wicaksono, R. (2017). *Mapping Applied Linguistics. A Guide for Students and Practitioners*. (2nd ed.) London: Routledge.
* Spolsky, B., & Hult, F.M. (Eds.). (2008). Handbook of Educational Linguistics. Malden, MA: Blackwell.
* Johnson, Keith & Johnson, Helen (1999) *Encyclopedic Dictionary of Applied Linguistics*, Oxford/Malden, MA: Blackwell.
* McCarthy, Michael (2001) *Issues in Applied Linguistics*, Cambridge University Press.
* Pennycook, Alastair (2001) *Critical Applied Linguistics: A Critical Introduction*, London: Lawrence Erlbaum Associates.
* Schmitt, Norbert (2002) *An Introduction to Applied Linguistics*, London: Arnold.
*Wei, L. (Ed.). (2011). *The Routledge Applied Linguistics Reader.* New York: Routledge.
*Weideman, A. (2024). *A Theory of Applied Linguistics*. Cham: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-67559-1

## Արտաքին հղումներ
*Applied Linguistics information and resources (USA and Canada)
*Center for Applied Linguistics
*Language Academia
*Linguistic Society of America

:Կատեգորիա:Լեզվաբանության բաժիններ
:Կատեգորիա:Լեզվաբանության ճյուղեր
__INDEX__

Կատեգորիա:Միջառարկայական բնագավառներ