Վիլհելմ Ռենտգեն

**Վիլհելմ Կոնրադ Ռենտգեն** (, ), գերմանացի ականավոր ֆիզիկոս։

Նա 1895 թվականին հայտնագործեց կարճալիք էլեկտրամագնիսական ճառագայթումը՝ ռենտգենյան ճառագայթները։ Ռենտգենյան ճառագայթների հայտնագործումը հսկայական նշանակություն ունեցավ ֆիզիկայի ամբողջ հետագա զարգացման համար, մասնավորապես, հանգեցրեց ռադիոակտիվության հայտնագործմանը։

[մինի|Վիլհելմ Ռենտգենի առաջին «բժշկական» ռենտգենը. նրա կնոջ ձեռքի ռենտգենն է, որը Ռենտգենը վերցրել է [1895-ին։]]

Ֆիզիկայի գծով առաջին Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է Ռենտգենին (1901)։ Ռենտգենն օժանդակում էր իր հայտնագործությունը բժշկության մեջ գործնականորեն կիրառելու արագ տարածմանը։ Ռենտգենյան ճառագայթներ ստանալու համար նրա սարքած առաջին ռենտգենյան խողովակի կառուցվածքի հիմնական գծերը պահպանվել են մինչև այժմ։

## Կրթություն
1865–1868 թվականներին սովորել է Ցյուրիխի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցում և 1868 թվականին Ցյուրիխի համալսարանում ստացել դոկտորի աստիճան։

## Պրոֆեսորական գործունեություն
Որպես պրոֆեսոր աշխատել է․ 
* Հոհենհայմի բարձրագույն գյուղատնտեսական դպրոցում (1875 թվականից) 
* Ստրասբուրգի համալսարանում (1876 թվականից) 
* Գիսենի համալսարանում (1879 թվականից) 
* Վյուրցբուրգի համալսարանում (1888 թվականից), իսկ 1894 թվականից՝ համալսարանի ռեկտոր 
* 1900-1920 թվականներին Մյունխենի համալսարանի պրոֆեսոր (այստեղ 1903-1906 թվականներին նրա ասիստենտն է եղել Ա․ Ֆ․ Իոֆեն)։

## Ուսումնասիրություններ և հայտնագործություններ
Ուսումնասիրել է բյուրեղների պիեզոէլեկտրական և պիրոէլեկտրական հատկությունները, բացահայտել բյուրեղներում էլեկտրական և օպտիկական երևույթների փոխադարձ կապը։

Մագնիսականության բնագավառում Ռենտգենի կատարած հետազոտությունները հիմք են ծառայել Հ․ Ա․ Լորենցի էլեկտրոնային տեսության համար։

1895 թվականին հայտնաբերել է նոր տեսակի ճառագայթում, որը նա անվանել է X-ճառագայթներ և ստեղծել առաջին*[[ռենտգենյան խողովակներ]]ը*։ 1895–1897 թվականներին հրատարակած 3 աշխատանքներում տվել է նոր ճառագայթման որոշ հատկությունների սպառիչ վերլուծությունը։ Ռենտգենյան ճառագայթման հայտնագործումը կարևոր նշանակություն է ունեցել ատոմի և նյութի կառուցվածքի ուսումնասիրման համար։ Այն լայնորեն կիրառվում է բժշկության մեջ, գիտության ու տեխնիկայի զանազան բնագավառներում։

1901 թվականին Նոբելյան մրցանակի առաջին դափնեկիրն է եղել ֆիզիկայի բնագավառում։

## Ի պատիվ
Ռենտգենի անունով է կոչվում․ 
* (6401) Ռենտգեն (), աստերոիդը
* Ռենտգենիում (Rg), արհեստականորեն ստացված ռադիոակտիվ քիմիական տարը
* Ռենտգեն արտահամակարգային չափման միավորը։

## Տես նաև
* Ռենտգենյան ճառագայթներ
* Ռենտգենակառուցվածքային վերլուծություն
* Ռենտգենամետրիա
* Ռենտգենատեխնիկա
* Ռենտգենաբանություն
* Ռենտգենագրություն 
* Ռենտգենյան խողովակներ

## Երկեր
* Օ новом виде лучей, под ред․ и с примечаниями А․ Ф․ Иоффе, М․–Л․, 1933 (Ռենտգենի աշխատությունների ցանկ)։

## Գրականություն
* Иоффе А․ Փ․, Вильгельм Конрад Рентген, «Природа», 1938, № 2
* Иоффе А․ Փ․, Историческое значение открытия Рентгена, «Изв․ АН СССР․ Сер․ физическая», 1946, т․ 10, № 4․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Դափնեկիրների ցանկեր
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ուտրեխտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռեմշայդ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով