Այլին Քոլինզ

**Այլին Մարի Քոլինզ** (, ), ամերիկացի տիեզերագնաց։ 2006 թվականի մայիսի 1-ին լքել է ՆԱՍԱ-ն՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժերի պաշտոնաթող գնդապետ: Նախկին ռազմական ուսուցիչ և փորձարկող օդաչու Քոլինզը պատմություն է կերտել որպես առաջին (որպես գիտափորձ) կին, ով դարձել է Սփեյս Շաթլի օդաչու և հրամանատար: Իր աշխատանքի համար պարգևատրվել է մի քանի մեդալներով։ Գնդապետ Քոլինզը 4 թռիչքների ընթացքում տիեզերքում անցկացրել է 36 օր, 8 ժամ, 10 րոպե 8 վայրկյան։

## Կրթություն
* 1974, Ազատ ակադեմիա Էլմայրայում (Նյու Յորք, ԱՄՆ)
* 1978, Սիրաքյուսի (Սիրաքյուսյան) համալսարան Սիրաքյուսյում, Նյու Յորք, ԱՄՆ (մաթեմատիկայի և տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան)
* 1986, Սթենֆորդի համալսարան (տնտեսագիտության մագիստրատուրա)
* 1989, Վեբսթերի համալսարան Վեբսթեր Գրովսում, Միսսուրի, ԱՄՆ (Տիեզերական կառավարման համակարգերի մագիստրատուրա)
* 1990, փորձնական օդաչուների դպրոց Էդվարդսի ռազմաօդային բազայում (Կալիֆորնիա, ԱՄՆ):

## Ծառայություն ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերում
* 1979, թռիչքային պատրաստություն է անցել Վանս ռազմաօդային բազայում (Օկլահոմա, ԱՄՆ):
* 1979-1982, Վենս ռազմաօդային բազայի հրահանգիչ:
* 1983-1985, C-141 տրանսպորտային ինքնաթիռի օդաչու և հրահանգիչ Թրևիս ռազմաօդային բազայում (Կալիֆորնիա, ԱՄՆ):
* 1986, սովորել է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի տեխնոլոգիական ինստիտուտում:
* 1986-1989, ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի ակադեմիայի ուսուցիչ:

1983 թվականի հոկտեմբերին որպես տրանսպորտային օդաչու մասնակցել է Գրենադա ներխուժմանը։ Թռիչքի ընդհանուր ժամանակը 30 տեսակի օդանավի վրա ավելի քան 500 ժամ է:
ձախից|մինի|Քոլինզը Զվեզդա մոդուլում

## Թռիչնքեր
Քոլինզը ընտրվել է որպես տիեզերագնացների թեկնածու 1992 թվականին և իր առաջին թռիչքի ժամանակ՝ STS-63 1995 թվականին, որպես օդաչու ղեկավարել է Սփեյս Շաթլ Դիսքավերին, քանի որ այն միացել է ռուսական Միր տիեզերակայանին: Որպես տիեզերական մաքոքի առաջին կին օդաչու իր հաջող թռիչքի համար Քոլինզը պարգևատրվել է մրցանակով, որը հայտնի է որպես Հարմոնի ավար: Բացի այդ, նա եղել է STS-84-ի օդաչուն 1997 թվականին:

Քոլինզը նաև դարձավ ամերիկյան Columbia - STS-93 տիեզերանավերի առաջին կին հրամանատարը, որը մեկնարկեց 1999 թվականի հուլիսին և ուղեծիր դուրս բերեց Չանդրա աստղադիտակը:

Քոլինզը ղեկավարել է STS-114 «վերադարձ դեպի թռիչք» առաքելությունը։ Թռիչքը փորձարկել է անվտանգության ուժեղացված միջոցները և համալրել Միջազգային տիեզերական կայանը: Շաթլը մեկնարկել է 2005 թվականի հուլիսի 26-ին և վայրէջք կատարել 2005 թվականի օգոստոսի 9-ին։ STS-114 առաքելության ընթացքում Քոլինզը դարձավ առաջին տիեզերագնացը, ով կատարեց մանևր, որը հայտնի է որպես մաքոքային 360 աստիճանի պտույտ: ՄՏԿ-ում գտնվող տիեզերագնացները լուսանկարել են շաթլի «փորը»՝ տեսնելու, թե արդյոք շաթլի վերադարձը վտանգ կներկայացնի չամրացված ջերմային պաշտպանության սալիկներից:

2006 թվականի մայիսի 1-ին Քոլինզը հայտարարեց, որ կլքի ՆԱՍԱ-ն՝ ընտանիքի հետ ավելի շատ ժամանակ անցկացնելու և այլ գործունեությամբ զբաղվելու համար։ ՆԱՍԱ-ից թոշակի անցնելուց հետո նա եղել է շաթլային ծրագրերի վերլուծաբան՝ լուսաբանելով CNN-ի արձակումները և վայրէջքները:
[մինի|Բլարնի ամրոցը, որը գտնվում է [Իռլանդիայի Քորք կոմսության համանուն գյուղում]]

## Անձնական կյանք
Այլին Քոլինզի ծնողները՝ Ջեյմս Ի.-ն և Ռոուզ Մարի Քոլինզը, ներգաղթյալներ էին Իռլանդիայի Քորք կոմսությունից: Նա ունի երեք հարազատ եղբայր: Մանկուց Այլինը հետաքրքրություն է ցուցաբերել տիեզերական թռիչքի նկատմամբ և ցանկացել է ինքնուրույն թռչել տիեզերք։

Ավարտելուց հետո նա մնաց Vance AFB-ում և մարզվեց T-38 «Թելոն»-ով թռչելու համար երեք տարի, այնուհետև տեղափոխվեց C-141 Starlifter Թրևիս ավիաբազայում, Կալիֆոռնիա: 1986-1989 թվականներին նա սովորել է Կոլորադոյի ամերիկյան ռազմաօդային ակադեմիայում, որտեղ դարձել է մաթեմատիկայի ասիստենտ և սովորել T-41 ինքնաթիռով թռչելու համար: 1989 թվականին Քոլինզը դարձավ ԱՄՆ երկրորդ կինը, ով վերապատրաստվեց որպես օդաչու: Այնուհետև, ավարտելով օդուժի փորձնական օդաչուների դպրոցը, Այլինը ստացավ դիպլոմ 89B դասարանում: Նա ընտրվել է տիեզերագնացների ծրագրի համար 1990 թվականին։

Քոլինզն ամուսնացել է օդաչու Փեթ Յանգսի հետ 1987 թվականին և նրանք երկու երեխա ունեն։

Ունի սիրողական ռադիոկապի լիցենզիա, զանգ KD5EDS։

## Մրցանակներ
ձախից|մինի|Այլին Քոլինզ
Քոլինզը ստացել է «Հատկանշական ծառայության մեդալ» (ԱՄՆ-ի Պաշտպանության նախարարություն), «Հատկանշական ծառայության մեդալ» (ԱՄՆ), «Հատկանշական ծառայության մեդալ» (ԱՄՆ), «Վաստակավոր ծառայության» մեդալ (ԱՄՆ), «Վաստակավոր ծառայության» մեդալ (ԱՄՆ) մեկ կաղնու տերևի կլաստերով և «Օդ» Ուժի գովասանքի շքանշան մեկ կաղնու տերևների խմբով, Զինված ուժերի արշավախմբի մեդալ Գրենադայում ծառայության համար (Շտապ կատաղություն), Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշան, ՆԱՍԱ-ի պատվավոր առաջնորդության մեդալ և NASA-ի Տիեզերական թռիչքի երեք մեդալ - 1995, 1997 և 1999 թվականներ, Ազատ ոգի, իսկ 2006 թվականին՝ Ազգային տիեզերական մրցանակ։ Նրա անունով է կոչվել աստղագիտական ​​աստղադիտարանը՝ Նյու Յորք նահանգի Քորնինգ համայնքային քոլեջի Այլին Մ. Քոլինսի աստղադիտարանը:

Քոլինզի անունը ներառվել է Կանանց ազգային փառքի սրահում»: Բրիտանիկա հանրագիտարանը նրան ճանաչել է որպես պատմության 300 կանանցից մեկը, ովքեր փոխել են աշխարհը:

Սիրաքյուսյի Կենտրոնական բուլվարը, տեղական Հենքոկ միջազգային օդանավակայանի մուտքի ճանապարհը, կոչվում է Քոլինզի անունով:

Նյու Յորք նահանգի օրենսդիր մարմինը որոշում է ընդունել (ուժի մեջ է 2006 ովականի մայիսի 9-ին), որն անդրադառնում է Քոլինզի կարիերայի կարևորագույն իրադարձություններին: Փաստաթղթում, մասնավորապես, ասվում է. «Բանաձևի նպատակն է հաշվի առնել և հրապարակայնորեն ճանաչել մեր ազնվական պետության այն մարդկանց նշանակալի ավանդը, ովքեր աչքի են ընկել իրենց օրինակելի կարիերայով, նորարարական ոգով և կյանքում վճռականությամբ»: Այս մասին հայտարարել է նահանգային սենատոր Ջորջ Ուիները՝ նահանգային սենատում, իսկ վեհաժողովի անդամ Թոմաս Ֆ. Օ՛Մարան։ Էլմիրա համայնքային քոլեջը 2006 թվականի հունիսի 4-ին քոլեջի 148-ամյակի արարողության ժամանակ Այլին Քոլինզին շնորհեց գիտությունների դոկտորի պատվավոր կոչում: Հունիսի 7-ին Ադլերի պլանետարիումի կանանց հանձնաժողովը Այլին Քոլինզին շնորհեց Տիեզերական հետազոտությունների մրցանակը: 2006 թվականի հունիսի 14-ին Դուբլինի համալսարանական քոլեջը գնդապետ Քոլինզին շնորհեց գիտությունների դոկտորի պատվավոր կոչում Իռլանդիայի Ազգային Համալսարանի կողմից: 2007 թվականին Տիեզերական ֆոնդը Քոլինզին շնորհեց Դուգլաս Ս. Մորրո համայնքի աջակցության մրցանակ, որը ամեն տարի շնորհվում է անհատին կամ կազմակերպությանը, որը նշանակալի ներդրում է ունեցել տիեզերագնացության հանրահռչակման գործում։ Քոլինզը նաև Օդային ուժերի ասոցիացիայի, «Daedalians», կին օդաչուների շքանշանի, Ամերիկյան տիեզերական հիմնադրամի, Օդագնացության և տիեզերագնացության ամերիկյան ինստիտուտի և Իննսունիններների անդամ է:
[ձախից|մինի|[Մերկուրի 13-ից յոթը STS-63-ի մեկնարկի ժամանակ 02/03/1995 թվական]]

## Պատվավոր հյուրեր
Տես նաև․ Կին տիեզերագնացների ցանկ

Քոլինզը հրավիրեց «Մերկուրի 13» խմբի կենդանի անդամներից յոթին մասնակցելու իր առաջին տիեզերական արձակմանը` STS-63, 1995 թվականի փետրվարի 3-ին (երբ նա դարձավ առաջին կինը, ով օդանավում էր տիեզերանավով):

## Քաղաքականության մեջ
մինի|Քոլինզը՝ 2016 թվականին ելույթ է ունեցել հանրապետականների ազգային համագումարում։
2016 թվականի հուլիսի 20-ին Քոլինզը ելույթ է ունեցել Քլիվլենդում (Օհայո) Հանրապետականների ազգային համագումարում։ Կարծիքներ կան, որ նա կարող է նշանակվել ՆԱՍԱ-ի ադմինիստրատոր նախագահ Թրամփի օրոք:

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:1933 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի սպաներ
Կատեգորիա:Կանայք պատմության մեջ
Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Կին օդաչուներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ