Դարպաս (սպորտ)

[thumb|300px|[Ֆուտբոլային դարպասներ]]

Սպորտային թիմային խաղերում **դարպասը** կոչվում է կառուցվածք, սովորաբար ուղղանկյուն ձևով, որը տեղադրված է դաշտի եզրին։

Սպորտում գոլը կարող է վերաբերել կամ գոլ խփելու դեպքին, կամ ֆիզիկական կառուցվածքին կամ տարածքին, որտեղ հարձակվող թիմը պետք է գնդակ կամ հարված ուղարկի միավորներ վաստակելու համար։ Դարպասը տեղադրվում է խաղադաշտի յուրաքանչյուր ծայրում՝ յուրաքանչյուր թիմին պաշտպանելու համար։ Շատ սպորտաձևերում դարպասի դիզայնը սովորաբար բաղկացած է երկու ուղղահայաց գամասեղներից, որոնք կոչվում են դարպասաձողեր, որոնք աջակցում են հորիզոնական ձողին։ Դարպասի գիծը, որը նշված է խաղադաշտում դարպասաձողերի միջև, սահմանազատում է դարպասի տարածքը։ Այսպիսով, նպատակն է գնդակը կամ տափօղակն ուղարկել դարպասաձողերի միջև, ձողի տակ կամ վերևում (կախված սպորտից) և դարպասի գծի միջով։ Այլ սպորտաձևերում կարող են լինել այլ տեսակի կառույցներ կամ գոտիներ, որոնց միջով պետք է անցնի գնդակը, օրինակ՝ բասկետբոլի օղակը։

## Ուղղանկյուն դարպասով խաղեր
Ուղղանկյուն դարպասի խաղերում գոլը հաշվարկվում է, եթե գնդակը կամ տափօղակն անցնում է ձողերի միջև և ձողի տակ։ Դարպասը սովորաբար խստացվում է ցանցով, որի մեջ խրված է խփված գնդակը (այս դեպքում լարվածությունը պետք է չափազանց ուժեղ լինի, կարող է օգտագործվել նաև լրացուցիչ մարող ցանց)։ Նման խաղերում դարպասները պաշտպանում է հատուկ խաղացող-դարպասապահ։

### Ֆուտբոլ
Ֆուտբոլում դարպասը տեղադրվում է դաշտի երկու կողմերում գտնվող դեմքի գծերի երկայնքով։ Դարպասի բարձրությունը 2,44 մետր է (8 ֆուտ), լայնությունը՝ 7,32 մ (8 յարդ)։ Երկու դարակաշարերի և խաչմերուկների խաչմերուկի լայնությունն ու բարձրությունը նույնն են և չեն գերազանցում 12 սմ (5 դյույմ)։ Դարպասին գոլ խփելը միավորներ վաստակելու հիմնական միջոցն է, բացի հակառակորդի տեխնիկական պարտության հայտարարման հետևանքով դրանց ստացումից կամ ոչ-ոքի զրոյական վերջնական հաշվի դեպքում։ Դարպասապահի գոտին չափում է 18,32 մ (20 յարդ) 5,5 մ (6 յարդ)։

### Գնդակով հոկեյ
Գնդակով հոկեյի դարպասը բաղկացած է երկու ուղղահայաց դարակաշարերից և մեկ վերին խաչմերուկից, որոնք ամրացված են միմյանց հետ։ Դարակաշարերը տեղադրվում են դարպասի գծին ուղղահայաց՝ դաշտի գծանշման մեջ նշված նշանների վրա։ Վերին ձողը զուգահեռ է դարպասի գծին։ Դարակաշարերը և խաչմերուկը պատրաստված են փայտե բլոկներից կամ մետաղական խողովակներից, որոնք պատված են 5-ից 7,5 սմ լայնությամբ փայտե շերտերով՝ դարպասի ներքին չափերը (դեպի դաշտ)՝ Բարձրությունը 210 սմ է, լայնությունը՝ 350 սմ։ դարպասին խփած գնդակը թիմին բերում է մեկ գոլ։

### Տափօղակով հոկեյ
Հոկեյի դարպասները տեղադրվում են այսպես կոչված դարպասի գծի վրա (անցուղի)։ Դարպասի լայնությունը 1,83 մետր է (6 ոտնաչափ), բարձրությունը՝ 1,22 մետր (4 ոտնաչափ)։ Դարպասները պատրաստված են 5 սմ (2 դյույմ) տրամագծով շրջանաձև խողովակներից։ Գոլ խփած տափօղակը գոլ խփած թիմին բերում է մեկ գոլ։

### Մականախաղ
Մականախաղում դարպասը տեղադրվում է դաշտի վերջում՝ առջևի գծում։ Դարպասի բարձրությունը 2,14 մետր է (7 ոտնաչափ), լայնությունը՝ 3,66 մետր (12 ոտնաչափ)։

### Հանդբոլ
Հանդբոլում դարպասը գտնվում է դաշտի սահմանին։ Դարպասի չափերը՝ 2 մետր բարձրություն և 3 մետր լայնություն Դարպասները պատրաստված են քառակուսի (8 x 8 սմ) խաչմերուկից։ Խաղացողները միավորներ են վաստակում՝ ձեռքերով գնդակը նետելով դարպասին։

### Ջրագնդակ
Ջրագնդակում դարպասները տեղադրվում են խստորեն դարպասի գծերիի մեջտեղում և խաղադաշտի սահմաններից առնվազն 0,30 մ հեռավորության վրա։ Դարպասի բարձրությունը 90 սմ է, լայնությունը (դարակաշարերի միջև հեռավորությունը)՝ 3 մետր։

### Լաքրոս
Լաքրոսում դարպասները տեղակայված են հատուկ գոտում, որը կոչվում է քրիս։ Դարպասի լայնությունը 1,80 մետր է, երկարությունը՝ նաև 1,80 մետր։ Հաճախ ծանրացնում են բեռները։

## H-ձևավորված դարպաս
H-ձևի դարպասի խաղերում գոլը հաշվում է, երբ գնդակը թռչում է վերին ձողի վրայով և ցանկացած բարձրության վրա գտնվող կողային ձողերի միջև։ Նման դարպասներում ցանց չկա։ Մրցավարները որոշում են, թե արդյոք գոլ է խփվել։

### Ռեգբի
Ռեգբիում հիմնական նպատակը գնդակը ստուգարքային դաշտ մտցնելն է, իսկ գոլեր խփելը երկրորդական բնույթ է կրում։ Ռեգբիի տարբեր տարբերակներում գոլերը տարբեր միավորներ են վաստակում։ Վերին ձողը գտնվում է 3 մետր բարձրության վրա, կողային սյուների միջև հեռավորությունը 5,6 մետր է։ Ի տարբերություն խաղային սպորտաձևերի մեծ մասի, ռեգբիի դարպասը տեղադրվում է ոչ թե խաղադաշտի սահմանին, այլ դրա ներսում՝ խաղադաշտը և ստուգարքը բաժանող գծի վրա (այսպես կոչված՝ դարպասի գիծ)։

### Ամերիկյան ֆուտբոլ
Ամերիկյան ֆուտբոլում խաղից խփած գոլերը վաստակում են 3 միավոր։ Դարպասի չափերը գրեթե նույնական են ռեգբիի դարպասի չափերին։ Ձողի բարձրությունը 10 ոտնաչափ է (3 մետր), իսկ ձողերի միջև հեռավորությունը՝ 18,6 ոտնաչափ (5,7 մետր)։ Մարզադաշտերում, որոնք օգտագործվում են բացառապես ամերիկյան ֆուտբոլի համար, դարպասները հաճախ տեղադրվում են մեկ կենտրոնական հենարանի վրա։

### Կանադական ֆուտբոլ
Կանադական ֆուտբոլում խաղից խփած գոլերը նույնպես վաստակում են 3 միավոր։ Ինչպես ռեգբիում, այնպես էլ դարպասը տեղադրվում է ոչ թե խաղադաշտի սահմանին, այլ դրա ներսում՝ խաղադաշտը և խաղադաշտը բաժանող գծի վրա (դարպասի գծեր)։ Երկու ձողերի միջև հեռավորությունը 18 ոտնաչափ 6 դյույմ է (5,64 մ), բարձրությունը՝ 40 ոտնաչափ (12,19 մ), բարը տեղադրված է 10 ոտնաչափ (3,04 մ) բարձրության վրա։

## Կելտական ֆուտբոլի դարպաս
Կելտական ֆուտբոլում դարպասաձողերի բարձրությունը 7 մետր է, նրանց միջև հեռավորությունը 6,5 մ է։ 2,5 մ բարձրության վրա դարակաշարերը միացված են բարով։ Դարպասի ստորին հատվածը ամրացված է ցանցով, իսկ դարպասապահը պաշտպանում է այն։ Ի տարբերություն թիմային շատ այլ մարզաձևերի, միավորները շնորհվում են՝ անկախ նրանից, թե գնդակը թռչում է ձողի վրայով կամ տակով։ Եթե գնդակը թռչում է բարերի տակ գտնվող դարակաշարերի միջև, շնորհվում է 3 միավոր, եթե բարից վեր՝ 1 միավոր։

## Ավստրալիական ֆուտբոլի դարպաս
Ավստրալիական ֆուտբոլում դարպասի հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք կրկնակի են և չունեն խաչ։ Ներքին դարպասի դարակաշարերի բարձրությունը 6 մետր է, նրանց միջև հեռավորությունը 6,4 մ է։ Արտաքին դարպասների սյուներն ունեն 3 մ բարձրություն և գտնվում են ներքին դարպասների սյուներից 6,4 մ հեռավորության վրա։ Եթե գնդակը թռչում է արտաքին դարպասաձողերի միջև, շնորհվում է 1 միավոր, եթե ներքին դարպասաձողերի միջև ոտքով հարվածելուց հետո՝ 6 միավոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բասկետբոլային եզրույթներ
Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր
Կատեգորիա:Գոյական
Կատեգորիա:Դարպասներ
Կատեգորիա:Հոկեյ
Կատեգորիա:Մարզական իրեր
Կատեգորիա:Սպորտ
Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային եզրույթներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կանոններ