open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քսանյութեր (ավտոմեքենա)

**Ավտոմեքենայի քսանյութեր**, ըստ կիրառման նպատակի տարբերում են 
*շարժիչի
*փոխանցատուփի
*գլխավոր փոխանցիչի
*ղեկային կառավարման փոխհաղորդիչային յուղեր և թանձր (պլաստիկ) քսանյութեր՝ հանքային յուղերի և թանձրիչների խառնուրդներ (կիրառվում են այն դեպքերում, երբ հանքային յուղերի օգտագործումն անթույլատրելի է մեքենայի կառուցվածքային առանձնահատկությունների պատճառով)։ 
## Շարժիչի քսանյութեր
Ավտոմեքենայի շարժիչների յուղերը լինում են 
*ամառային
*ձմեռային
*համապիտանի (ամառային յուղերն ավելի մածուցիկ են, քան ձմեռայինները)։

Տարբերում են 
*կարբյուրատորային շարժիչների (հին անվանումը՝ ավտոլ) քսանյութեր
*դիզելների քսանյութեր

Փոխհաղորդիչային յուղերը, որոնք նախատեսված են մեծ բեռնվածքների ենթակա շփվող մասերը յուղելու համար, պետք է ունենան որոշակի հատկություններ, որոնք ձեռք են բերվում հատուկ հավելանյութերի ներմուծմամբ։ Որոշակի վազքատարածություն անցնելուց հետո հարկավոր է յուղերը և քսանյութերը փոխարինել նորով։

Կատեգորիա:Քսայուղեր
Southpaw (սաունդթրեք)

**«Southpaw: Original Motion Picture Soundtrack»**, 2015 թվականին նկարահանված «Ձախլիկը» ֆիլմի սաունթրեք։

## Ստեղծում
2014 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ֆիլմի համար սկսեց երաժշտություն գրել կոմպոզիտոր Ջեյմս Հորները։ Այս սաունթրեքը «Տիտանիկ» և «Ավատար» ֆիլմերի երաժշտությունների հեղինակի համար եղավ վերջինը։ Վերջինս մահացել է հունիսի 22-ին, Կալիֆորնիայիում, ինքնաթիռի վթարի պատճառով։

2015 թվականի մայիսի 22-ին ռեփեր Էմինեմը, սաունթրեքի գործադիր տնօրենի հետ, ինչպես նաև համագործակցեց DJ Khalil-ի։

«Phenomenal» սինգլը թողարկվել է 2015 թվականի հունիսի 2-ին «Shady Records» լեյբլով։ Հուլիսի 10-ին ազատ է արձակվել իրենց երկրորդ սինգլը «Kings Never Die»: Սաունթրեքը հասանելի էր լինելու բոլորին հուլիսի 24-ից, ֆիլմի ազատ արձակման օրից։

## Երգացանկ
Սաունթրեքը ներառում է Ջեյմս Հորների, Էմինեմի, 50 Cent-ի և այլ կատարողների երգեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Southpaw: Original Motion Picture Soundtrack». Shady Records

Կատեգորիա:2015 ալբոմներ
Ջրաեմուլսային ներկեր

**Ջրաեմուլսային ներկեր**, կիրառվում են ինչպես դրսի, այնպես էլ ներսի աշխատանքների համար։ Ջրաեմուլսային ներկերով կարելի է ներկել փայտը, սվաղը (նույնիսկ խոնավ), բետոնը, քարը, յուղաներկով և արծնաներկով պատած փայլատ մակերևույթները, ներկաստառված մետաղե առարկաները։ 
## Օգտագործում
Ջրաեմուլսային ներկերով ներկված մակերևույթները հեշտությամբ են լվացվում ջրով։ Այդ ներկերը չի կարելի օգտագործել սոսնձաներկով պատած կամ լաքապատ մակերևույթներ ներկելու համար։ Ներկը քսում են վրձնով, գլանիկով կամ ներկացրիչով (ծախսը 20 գ 1 մ2–ի համար)։ Պահանջվող գույնի ներկ ստանալու համար կարելի է իրար խառնել տարբեր գույնի ջրաեմուլսային ներկեր։

Կատեգորիա:Ներկանյութեր
Օդի խոնավարար (էլեկտրական)

[մինի|Խոնավարար սարքավորում [Աուգսբուրգի (Գերմանիա) թանգարաններից մեկում]]
**Օդի էլեկտրական խոնավարար**, բնակելի շինություններում հիգիենիկ պայմանները բարելավող սարք, որն ապահովում է օդի մարդու առողջության համար օգտակար խոնավություն (հատկապես ձմռանը) և միաժամանակ օդը հագեցնում բացասական իոններով, ինչը բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում օրգանիզմի կենսագործունեության համար։

Օդի խոնավարարը տեղադրում են պատերից, լուսամուտներից, կահույքից առնվազն 0,5 մ հեռու։ Էլեկտրացանցին միացնելիս օդի խոնավարարի միջի ջուրը դուրս է մղվում մանրահատիկ փոշու տեսքով և օդը հագեցնում խոնավությամբ։ 
## Տեսակներ
Օդի խոնավարարի անոթները լինում են բաց՝ ափսեի կամ շրջած կոնի տեսքով և փակ ջուր լցնելու ու փոշեցրելու անցք ունեցող կափարիչով։ 
*Բաց տեսակի օդի խոնավարարները թեթև են ( զանգվածը մինչև 800 գ) և խնայողական «Բրիզ» օդի խոնավարարը (սպառվող հզորությունը 4-6 Վտ)։ 
*Փակ տեսակի օդի խոնավարարների արտադրողականությունն ավելի մեծ է, քան բացինը, սակայն դրանք ավելի ծանր են (2-2,5 կգ) և ավելի շատ էլեկտրաէներգիա են ծախսում (սպառվող հզորությունը 25– 30 Վտ)։

Կատեգորիա:Կենցաղային սարքեր
Աշխատանքային բանակներ

350px|մինի|Աշխատանքային բանակ, 1920 թվական
**Աշխատանքային բանակներ** (), սկզբնապես՝ կարմիր բանակի այն զորամասերը, որոնք Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, 1920 թվականի սկզբի դադարի ժամանակաշրջանում օգտագործվեցին Խորհրդային Ռուսաստանի տնտեսությունը վերականգնելու համար։

Առաջինը աշխատանքային բանակները վերակազմեց 3-րդ բանակը (1920 թվական, հունվար), այնուհետև՝ 2-րդը, 7-րդը, 8-րդը և այլն։ Պահպանելով բանակային կառուցվածքը՝ այդ զորամիավորումները մասնակցեցին երկաթուղային տրանսպորտի, ածխի արդյունաբերության վերականգնմանը, վառելիքի և պարենամթերքի տեղափոխմանը։

Աշխատանքային բանակները վերացվեցին 1921 թվականին։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ներքին քաղաքականություն
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ զինված ուժեր
Ֆարաման (Էն)

**Ֆարաման** (), համայնք Ֆրանսիայում, Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Մեկսիմյո (կանտոն) կանտոնի կազմի մեջ։ Բուրակ ան Բրես շրջանի կոմունա։

Համայնքի INSEE կոդ՝ *01198*։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 28 կմ դեպի արևելք, 35 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսացամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ չեն լինում, հիմնականում՝ ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 681 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 475 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 373-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 102-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 78,5%, 1999 թվականին եղել է՝ 75,4%)։ 373 աշխատունակ բնակիչներից 358-ը աշխատում էին (202 տղամարդ և 156 կին), անաշխատանք էին 15-ը (7 տղամարդ և 8 կին)։

102 անգործունակ մարդկանցից 40-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 28-ը թոշակառու, 34-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Church of Faramans (Ain).JPG|Եկեղեցի
Պատկեր:Mairie de Faramans (Ain).JPG|Մերյա
Պատկեր:Monument aux morts de Faramans (Ain).JPG|Զինվորական հուշարձան
Պատկեր:Croix à Faramans (Ain).JPG|Ճանապարհամերձ խաչ 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ակակի Գելովանի

**Ակակի Գելովանի** (, 1923, Սվանեթիա, Լալխոնալ - 1996), վրացի գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, երգիծաբան, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Ակակի Գելովանին ծնվել է Սվանեթիայի Լալխոնալ գյուղում։ Անդրանիկ ժողովածուն լույս է տեսել 1953 թվականին։ Ինքնուրույն և թարգմանական 17 գրքերի հեղինակ է։ Մի շարք ստեղծագործություններ տպագրվել են գերմանական պարբերականներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:1923 ծնունդներ
Կատեգորիա:1996 մահեր
Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Երգիծաբաններ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Անցումներ

**Անցումներ** կիսահաղորդչային սարքերում, կիսահաղորդիչներում ընթացող երևույթներ, որոնց վրա հիմնված է կիսահաղորդչային սարքերի աշխատանքը։ Անցումները կարելի է դասակարգել՝
* Ըստ կիսահաղորդիչների էլեկտրահաղորդականության տիպի՝ էլեկտրոն–խոռոչային (P-n–անցում,), խոռոչ–խոռոչային (P+–P—անցում), էլեկտրոն–էլեկտրոնային (ո+–n—անցում) և այլն,
* Ըստ քիմիական կառուցվածքի՝ հոմոգեն անցում (կամ հոմոանցամներ), երբ անցումն ստեղծվում է մի տիպի կիսահաղորդչի բյուրեղի ներսում, և հետերոգեն անցում (կամ հետերոանցումներ), երբ անցումն ստեղծվում է երկու տարբեր կիսահաղորդիչների բյարեղայիև ցանցերի հպման տեղում։

Առավել հետաքրքրաթյուն են ներկայացնում տարբեր արգելված գոտիներով կիսահաղորդիչների միջև գոյացող հետերոանցումները։

## Ստացում
Ներկայումս անցումներ են ստանում ոչ միայն սոսկ կիսահաղորդիչների, այլև կիսահաղորդիչ-մետաղ և կիսահաղորդիչ-դիէլեկտրիկ կոևտակտներում։ Միևնույն կիսահաղորդչային սարքում միաժամաևակ օգտագործվում են տարբեր տիպի և տարբեր քանակության անցում։ Այս կամ այն տիպի անցում ստանալու համար մշակված են տեխնոլոգիական տարբեր եղանակներ, որոնցից որնէ մեկի ընտրությունը կախված է այն բանից, թե ինչ նպատակով (հոսանքի ուղղում, դետեկտում, հաճախության Փոխակերպում, ազդանշանի ուժեղացում և այլն) է օգտագործվում կիսահաղորդչային սարքը։ Հաճախ անցումները անվանում են պատրաստման տեխնոլոգիական եղանակի անունով։

## Միաձուլման եղանակ
Առավել տարածված է միաձուլման եղանակը (միաձույլ անցումներ), երբ որևէ տիպի կիսահաղորդիչ լեգիրվում է հակառակ էլեկտրահաղորդականության կիսահաղորդչով։ Ըստ որում, այս դեպքում անցումները կարող են լինել հարթ կամ կետային՝ կախված կոնտակտային մակերևույթների ձևից ու չափից։ Մեծ նշանակություև ունի անցումների ստացումը դիֆուզման (այդ թվում՝ կրկևակի դիֆուզման) եղանակով (դիֆուզիոն անցումներ)։ Կիսահաղորդիչը տեղավորում են անցում ստանալու համար անհրաժեշտ խառնուրդների գոլորշիներ պարունակող գազի մթնոլորտում և ջերմության ազդեցության տակ խառնուրդների ատոմները դիֆուզվում են կիսահաղորդչի մեջ։

## Ձգված անցում
Աճեցված կամ «ձգված» անցում ստանալու համար ակցեպտորային կամ դոնորային խառնուրդները ներմուծում են կիսահաղորդչի միաբյուրեղն աճեցնելու ժամանակ։ Կոնտակտվող նյութերի միջև անհաղորդիչ (չեզոք) թաղանթ տեղավորելու միջոցով ստանում են մակերևութապատնեշային անցումներ։

## Պլանար–էպիտաքսիալ տեխնոլոգիա
Կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի տեխնոլոգիայի կարևոր նվաճումներից է, այսպես կոչված, պլանար–էպիտաքսիալ տեխնոլոգիան, որը միավորում է դիֆուգիոն, աճեցված և մակերևութապատնեշային անցումի ստացման եղանակները։ Այն հնարավորություն է ստեղծում կիսահաղորդչային սարքերը մամլելու պլաստմասսաների մեջ, որը թույլ է տալիս ոչ միայն կիսահաղորդչային սարքերի մետաղե-ապակե իրանները փոխարինել պլաստմասսայե իրաններով, այլև մեքենայացնել ու ավտոմատացնել սարքերի հավաքման առավել աշխատատար ու դժվար գործողությունները։

## Տես նաև
* Կոնտակտներ
* Կիսահաղորդիչներ
* Կիսահաղորդչային սարքեր
* Կիսահաղորդչային դիոդ
* Տրանզիստոր
* Կիսահաղորդչային նյութեր
* Ֆոտոէլեմենտ

## Գրականություն
* Федотов Я. А., основы физики полупроводныкових приборов, 2 испр. и дополн. изд., М., 1969.

Կատեգորիա:Կիսահաղորդիչների ֆիզիկա
Սերգո Կոտրիկաձե

**Սերգո Կոտրիկաձե** (, ), խորհրդային ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1969)։

## Կենսագրություն
Հանդես է եկել «Դինամո» Թբիլիսի և «Տորպեդո» Քութայիս ակումբներում։

1962 թվականին ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի կազմում մեկնեց Չիլի՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնությանը։ Մրցաշարում ոչ մի խաղ չխաղաց, բայց հավաքականը կարողացավ հասնել 1/4-րդ եզրփակիչ, այնտեղ պարտվելով Չիլիի հավաքականին։

1963 թվականին ԽՍՀՄ օլիմպիական հավաքականում անցկացրեց երկու խաղ՝ երկուսն էլ Ֆինլանդիայի դեմ։ Առաջինը կայացավ հուլիսի 22-ին (7-0), երկրորդը՝ օգոստոսի 1-ին (4-0)։

1971 թվականից զբաղվել է մարզչական կարիերայով։ 1971-1973 թվականներին եղել է «Դինամո» Թբիլիսիի մարզիչը, 1974-1977 թվականներին Թբիլիսիի «Դինամո» դպրոցի մարզիչը։ Ղեկավարել է նաև ՎԻՏ Ջորջիա ակումբը։

## Ձեռքբերումներ
* ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ 1964
* ԽՍՀՄ բրոնզե մեդալակիր՝ 1959, 1962, 1967
* ԽՍՀՄ լավագույն դարպասապահ՝ 1962
* Ընդգրկված է եղել ԽՍՀՄ մրցաշրջանների լավագույն երեսուներեք ֆուտբոլսիտների ցուցակում՝ 1960-1963 (բոլոր անգամները № 3) 
* 20-րդ դարի Վրաստանի լավագույն մարզիչ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը ''RusTeam.ru'' կայքում
* Օֆոստոսի 9-ին ծնվել էն։ ''Championat.ru'' 

Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորպեդո Քութայիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի մարզիչներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Անցումային ճառագայթում

**Անցումային ճառագայթում**, հաստատուն արագությամբ շարժվող լիցքավորված մասնիկի էլեկտրամագնիսական ճառագայթումը՝ երկու միջավայրերի սահմանն անցնելիս։ Անցումային ճառագայթում առաջանում է միջավայրի անհամասեռության պատճառով մասնակի էլեկտրամագնիսական դաշտի վերաձևավորման շնորհիվ։ Անցումային ճառագայթում տեսականորեն կանխատեսել են Վ. Գինզբուրգը ն Ի. Ֆրանկը (1946 թվական)։ Հետագայում Անցումային ճառագայթման տեսությունը հիմնականում զարգացվել է Հայաստանում (Գ. Ղարիբյան, Մ. Տեր-Միքայելյան, Ն. Ղորխմազյան, Ա. Ամատանի և ուրիշներ)։

## Նպատակ
Հետազոտությունները հետապնդում էին երկու նպատակ՝
* Բարձր էներգիաների տիրույթում տարրական մասնիկների էներգիայի չափման սարքերի ստեղծում,
* Նյութի օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրության

Ետ արձակվող Անցումային ճառագայթման (վակաում-միջավայր սահմանից) սպեկտրն ընդգրկում է բոլոր հաճախականությունները՝ սկսած ամենաերկար ալիքներից մինչն օպտիկական տիրույթը։ Ցույց է տրված, որ ռելյատիվիստական մասնիկի անցումային ճառագայթումը հիմնականում առաքվում է դեպի առաջ՝ m_0c^2/E փոքր անկյան տակ և ընդգրկում է նաև կոշտ ճառագայթման տիրույթը (m_0c^2 մասնիկի դադարի էներգիան է, իսկ E՝ լրիվ էներգիան)։ Ռելյատիվիստական մասնիկի անցումային ճառագայթման լրիվ էներգիան համեմատական է մասնիկի էներգիային՝ ի տարբերություն ետ արձակված ճառագայթման, որտեղ այդ կախումը լոգարիթմական Է։ Քանի որ անցումային ճառագայթման ինտենսիվությունը շատ Փոքր է բաժանման մեկ սահմանի վրա (1/137 ֆոտոն), ապա ուսումնասիրված է նաև այդ ճառագայթման առանձնահատկությունները բազմաշերտ միջավայրերում։ Այս դեպքում տարբեր սահմաններից առաքված ճառագայթներն ինտերֆերենցում են՝ առաջացնելով յուրահատուկ պատկեր։ Որոշ աշխատանքներում այս ճառագայթումն անվանում են «ռեզոնանսային»։

Առաջարկված են Անցումային ճառագայթման օգնությամբ մետաղների օպտիկական պարամետրերը որոշելու մեթոդներ։

## Ձևավորում
Անցումային ճառագայթում ձևավորվում Է միջավայրերի բաժանման սահմանին հարակից որոշ միջակայքում, որը կոչվում Է անցումային ճառագայթման ձևավորմաև գոտի։ Երբ գոտիները շատ մեծ են սահմանի աղավադվածության գծային չափերից, անցումային ճառագայթում համընկնում է միջավայրերի կտրուկ սահմանի դեպքի հետ։ Երբ մասնիկի Էներգիան որոշ կրիտիկական արժեքից մեծ է դառնում, ապա անցումային ճառագայթման առաջացման վրա սկսում է ազդել մասնիկի բազմակի ցրումը միջավայրում։ Ի դեպ, Էներգիայի այդ կրիտիկական արժեքը բավականաչափ մեծ Է, օրինակ կապարի համար Էլեկտրոնների Eկ≈400 Մէվ, իսկ պրոտոնների Eկ≈2,7•109 Գէվ։

Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսական ճառագայթում
Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսական երևույթներ
Մուրման Լեբանիձե

**Մուրման Լեբանիձե** (, ), վրացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, ակնարկագիր։ Ռուսթավելի մրցանակի դափնեկիր (1973)։

## Կենսագրություն
Մուրման Լեբանիձեն ծնվել է Ադրբեջանի Աղստև քաղաքում։ Սովորել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողություններին, ծանր վիրավորվել է և վերադարձել Թբիլիսի։ 1948 թվականին ամուսանցել է Հելեն Ճավճավաձեի հետ։

1950 թվականին լույս է տեսել բանաստեղծությունների առաջին գիրքը։ Ավելի քան 30 գրքերի հեղինակ է։ Գրել է նաև մանուկների համար։ Վրացերեն է թարգմանել Նիկոլայ Նեկրասովի և այլ բանաստեղծների գործերը։ Գրել է «Սևանի ափին» պոեմը։

## Գրականություն
* ვასაძე. ა, ქსე, ტ. 6, გვ. 152, თბ., 1983

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Անդրե Անտուան

**Անդրե Անտուան** (, ), ֆրանսիացի ռեժիսոր, դերասան, թատրոնի տեսաբան, «թատերական նատուրալիզմի» խոշորագույն ներկայացուցիչ, բազմաթիվ տաղանդավոր դերասանների դաստիարակ։ Ծնվել է հունվարի 31-ին, Լիմոժում։ 1887 թվականին կազմակերպել է «Ազատ թատրոնը», 1897 թվականին՝ «Անտուանի թատրոնը»։ 1906–14-ին եղել Է «Օդեոն» թատրոնի տնօրենը։ Այնուհետև աշխատել է կինոյում, զբաղվել գրական–քննադատական ստեղծագործությամբ։ Անտուանը դերասանական և ռեժիսորական արվեստում եղել է ռեֆորմատոր։ Նա առաջինն է ժամանակակից բովանդակություն հաղորդել ռեժիսորի մասնագիտությանը։ Հանդես է եկել մելոդրամայի, քաղքենիական թատերագրության դեմ։ Առաջին անգամ Ֆրանսիայում նա է բեմադրել Լ. Տոլստոյի «Խավարի իշխանությունը» (1888), Իբսենի «Ուրվականները» (1890), Հաուպտմանի «Ջուլհակները» (1893), Բ. Բյոռնսոնի «Սնանկացումը» (1893) ևն։ «Ազատ թատրոն»–ի օրինակով թատրոններ են ստեղծվել Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Անգլիայում, Բելգիսւյում։ Մահացել է հոկտ. 9-ին, Պուլիգենում։ «Ազատ թատրոն»–ի օրինակով թատրոններ են ստեղծվել Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Անգլիայում, Բելգիայում։ Մահացել է հոկտ. 9-ին, Պուլիգենում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թատերական ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ֆրանսիացի դերասաններ
Ex aequo et bono

**Ex aequo et bono** (լատիներեն՝ համաձայն հավասարության և խղճի կամ համաձայն բարու և արդարության) հռոմեական իրավունքից փոխառված լատիներեն արտահայտություն, որն օգտագործվում է միջազգային իրավունքում։ Ex aequo et bono -ն դատական որոշումների կայացման միջոց է, որի ժամանակ դատարանը առաջնորդվում է ոչ թե իրավունքի աղբյուրներում ամրագրված նորմերով, այլ առաջնորդվում է համաձայն արդարության և տրամաբանության։ Այս միջոցը հիմնականում օգտագործվում է միջազգային դատարաններում։ Ներպետական դատարաններում այս միջոցը համարյա չի օգտագործվում, քանի որ ի տարբերություն միջազգային իրավունքի, ներպետական օրենսդրությունը բավականին զարգացած է և բոլոր իրավահարաբերությունները կարգավորված են իրավական նորմերով։

500px|մինի|կենտրոն|Միջազգային դատարանի նիստ

## Գործնական կիրառում
Հին Հռոմում ex aequo et bono -ն հիմնականում օգտագործվում էր արբիտրաժային դատարաններում։ Քանի որ այս միջոցը գործում էր բավականին հաջող, այն հետագայում տարածվեց Հռոմեական կայսրության հարևան երկրներում, իսկ հետագայում սկսվեց օգտագործվել միջազգային իրավունքում։

## Միջազգային իրավունք
Ներկայումս Ex aequo et bono-ի սկզբունքն ամրագրված է ՄԱԿի Միջազգային դատարանի ստատուտում։ Ստատուտի 38րդ հոդվածի 2րդ կետը թույլատրում է դատարանին գործը լուծել Ex aequo et bono-ի միջոցով, եթե կողմերը համաձայն են։ Այսպիսի ամրագրում կար նաև Ազգերի Լիգային կից գործող Միջազգային արդարադատության մշտական պալատի ստատուտում։

ՄԱԿի Միջազգային դատարանի ստատուտի ընդունումից առ այսօր Միջազգային դատարանը չի օգտագործել այս միջոցը։

## Արբիտրաժ
Արբիտրաժներում Ex aequo et bono-ի միջոցով գործերի լուծումն օգտագործվում է այն երկրներում, որտեղ ընդունված է արբիտրաժի մասնավոր իրավունքի(կամ քաղաքացիական իրավունքի) կոնցեպցիան (Civil Law Concept of Arbitration) .

 Ex aequo et bono-ն թույլատրված է նաև Յունսիտրալի Արբիտրաժային կանոնագրքում։

Կատեգորիա:Հռոմեական իրավունքի եզրույթներ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Կատեգորիա:Իրավարություն
Լադո Սուլաբերիձե

**Շալվա Ամիսուլաշվիլի** (, 1919, ապրիլի 20, Վանի շրջան, Շուամթա - 1993, սեպտեմբերի 27, Թբիլիսի), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
Շալվա Ամիսուլաշվիլին ծնվել է Վանի շրջանի Շուամթա գյուղում։ Սովորել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Շուրջ 10 ժողովածուների հեղինակ է։ Ժողովածուներում ամփոփված են բանաստեղծություններ, բալլադներ, պոեմներ։ Վրացերեն է թարգմանել ԽՍՀՄ ժողովուրդների պոեզիայի լավագույն նմուշներ։ Գրել է «Սևանի ափին» պոեմը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Թեյմուրազ Ջանգուլաշվիլի

**Թեյմուրազ Ջանգուլաշվիլի** (, ), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
1936 թվականին հրատարակվել է Մուրման Լեբանիձեի, Օթար Ջելիձեի հետ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1948 թվականին լույս է տեսել Ջանգուլաշվիլու առաջին ժողովածուն, որը ճակատային ռազմիկ-բանաստեղծի զգացմունքներն ու խոհերը գեղարվեստորեն արտահայտող գիրք է։ 1949 թվականին հրատարակել է մանկական բանաստեղծությունների և պոեմների նոր ժողովածուն։ Ունի մեծ թվով թարգմանություններ։ 1953 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը։

Թաղված է Դիդուբեի պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Գիշատչություն

[մինի|աջից|300px|Խոշոր [մրջյունների խումբը զոհի դիակը խժռելիս]]
[մինի|աջից|300px|[Մողեսը սպանել է առնետին]]
**Գիշատչություն,** տրոֆիկական ձև կամ կենսակերպ, որը բնորոշ է կենդանի օրգանիզմներին։ Հաճախ թվում է, թե նման փոխազդեցությունների էությունը շատ պարզ է՝ մի առանձնյակը սպանում է մյուսին և ուտում նրա մարմինը։ Այս գործառույթները ընթանում են շատ բարդ և բազմազան եղանակներով։

Գիշատչությունը սովորաբար հատկանշական է գիշատիչ կենդանիներին (օրինակ՝ վագր, առյուծ, կոկորդիլոս, արջ), գիշատիչ բույսերին և գիշատիչ սնկերին (արտրոբոտրիս սակավասպոր, արտրոբոտրիս անկանոն, արտրոբոտրիս հոծ, արտրոբոտրիս սեպաձև)։

Գիշատիչ և գիշակեր կենդանիներին բնորոշ է որսորդական բարդ վարք։ Գոյություն ունեն գիշատիչ օրգանիզմների մի մեծ խումբ, որոնք սննդառություն կատարելու համար որոնում են իրենցից ավելի թույլ կենդանի օրգանիզմներ։ Օրինակ՝ առյուծը կամ առյուծների փրայդը իր սեփական կարիքները հոգալու կամ իր կորյունին կերակրելու համար հարկադրաբար փնտրում է համապատասխանաբար ավելի թույլ կճղակավորների խումբ և հարձակում գործում նրանց վրա։

Բացի այն, որ զոհը ձեռք է բերում հարմարանքներ գիշատչից պաշտպանվելու համար, որպես կանոն գիշատիչը որսում է հիվանդ կամ թույլ առանձնյակներին։ Տվյալ պարագայում գիշատիչը նպաստում է իր զոհի բնական ընտրությանը և կատարելագործմանը։ Տվյալ պարագայում գիշատիչների միջև տեղի է ունենում բնականոն ընտրութուն (գոյության կռիվ), որի արդյունքում ողջ են մնում ավելի ուժեղ առանձնյակներ։

## Գիշատչության տեսություն
Համատեղ էվոլյուցիայի արդյունքում դիտվում է երկու փոխազդող տեսակների՝ գիշատիչների և զոհերի առաջադիմական էվոլյուցիան։ Էվոլյուցիայի արդյունք է նաև այն հանգամանքը, երբ գիշատիչ օրգանիզմը սնվում է փոքր և թույլ տեսակներով։ Ըստ գոյության կռվի տեսության՝ այս գործընթացի արդյունքում մահանում են այն առանձնյակները, որոնց գիշատիչը հասցնում է տեսնել և որսալ։

Շահում են քիչ նկատելի տեսակները, որի արդյունքում առաջանում է հովանավորող գունավորում, մարմնի ամուր ծածկույթներ, ինչպես նաև պաշտպանության համակարգներ, օրինակ՝ փշեր (ոզնիներ) և պատիան (կրիա, զրահակիր)։

Քանակական հարաբերակցությունը ունի մեծ նշանակություն գիշատչության մեջ, քանի որ զոհի և գիշատի փոխազդեցությունները առաջին հերթին կախված են նրանց քանակական հարաբերությունից։ Գիշատչության երևույթը կարող է նպաստել նաև զոհի պոպուլյացիայի թվաքանակի կտրուկ նվաչմանը և նույնիսկ տեսակի ոչնչացմանը։

## Պատկերասրահ

Wolves Kill.jpg|Գայլերը զոհի ավարի մոտ
Male_Lion_and_Cub_Chitwa_South_Africa_Luca_Galuzzi_2004.JPG|Առյուծը և կորյունը ցլի ավարի մոտ
American Alligator eating Blue Crab 2.JPG|Ալիգատորը ուտում է կապույտ խեցգետնին
Cub with trophy.jpg|Արջը իր որսացած ձկան հետ
Compsophis laphystius preying Guibemantis depressiceps 03.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիշատչություն
Կոտե Դաուշվիլի

**Կոտե (Կոնստանտին) Դավիթի Դաուշվիլի** (, ), կինոյի և թատրոնի վրացի խորհրդային դերասան։ Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1958), Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1979)։

## Կենսագրություն
Կոտե Դաուշվիլին ծնվել է 1909 թվականի մարտի 19-ին Բաքվում։ Դերասանական գործունեությունն սկսել է 1928 թվականին Թբիլիսիի Կարմիր բանակի թատրոնում։ 1930 թվականից աշխատել է Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան ակադեմիական թատրոնում։ Հետագայում դարձել է նշված թատրոնի առաջատար դերասաններից մեկը։ Կինոյում նկարահանվել է 1931 թվականից։

Կետո Դաուշվիլին մահացել է 1980 թվականի հուլիսի 5-ին։

## Ֆիլմագրություն
* 1938 – Ընկերներ
* 1942 – Գեորգի Սահակաձե – *Տրիպիլի*
* 1945 – Ոսկե արահետ
* 1947 – Բանաստեղծի օրորոցայինը
* 1957 – Օթարի այրին
* 1962 – Կուղբ
* 1965 – Հիմա ժամանակներն ուրիշ են
* 1965 – Խևսուրյան բալլադ – *Մգելիկա*
* 1966 – Հանդիպում լեռներում – *Զվիադ*
* 1968 – Անհաջողություն
* 1969 – Մի՛ վշտանա – *Գերմոգենի հայրը*
* 1970 – Շամիրամի այգիները – *Գերասիմ*
* 1972 – Գաղտնարան կարմիր քարերի մոտ
* 1974 – Գիշերային այցելություն
* 1977 – Ցանկությունների ծառ – *պապ*
* 1977 – Միմինո – *պապիկ*
* 1978 – Հուսո աստղ – *Բարխուդար*
* 1978 – Ֆեդյա
* 1979 – Մեր հայրերի հողը
* 1979 – Ես երգ եմ հորինում – *Բախման դայի*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Даушвили Котэ (Константин) Давидович 

Կատեգորիա:Վրացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Ջերմատնային կուլտուրաներ

250px|մինի|աջից
**Ջերմատնային կուլտուրաներ**, բանջարային, դեկորատիվ, պտղատու և հատապտղատու բույսեր, որոնք մշակվում են ջերմատներում։ Բերքը կարելի է ստանալ տարվա այն եղանակներին, երբ դաշտում հնարավոր չէ բույսեր աճեցնել։ 
## Մշակվող կուլտուրաներ
Բանջարային բույսերից ջերմատներում մշակում են․
*վարունգ
*լոլիկ
*ավելի քիչ տաքդեղ, սմբուկ, հազար, պեկինյան կաղամբ, ծաղկակաղամբ, սպանախ, սամիթ, ամսաբողկ, կանաչ սոխ, նեխուր, մաղադանոս
*բոստանայիններից՝ սեխ
*դեկորատիվներից՝ քրիզանթեմ, մեխակ, արջտակ, մոխրածաղիկ, շահպրակ, դրախտավարդ (հորտենզիա) և այլն
*պտղատուներից՝ կիտրոն, դեղձ
*հատապտղատուներից՝ գետնաելակ
*կարելի է մշակել նաև խաղող և սնկեր (շամպինիոն)

Զերմատների համար ստեղծված են հատուկ սորտեր և հիբրիդներ։ 
## Աճեցման մեթոդներ
Աճեցման մեթոդներն են․ 
*սերմերի ցանք գրունտում կամ ջերմատըների դարակներում (ամսաբողկ, սամիթ)
*սածիլում (վարունգ, լոլիկ, տաքդեղ)
*հետագա աճեցում մինչև հասունացումը (ծաղկակաղամբ)
*վեգետատիվ օրգաններով տնկում (սոխ, նեխուր)։

Ըստ ընդունված բուսաշրջանառության տարվա ընթացքում կարելի է ստանալ տարբեր ջերմատնային կուլտուրաների մի քանի բերք։ Բանջարային բույսերը մշակվում են որպես ինքնուրույն և խտացվող կուլտուրա (ենթացանվում են հիմնական բույսի հետ)։ 
## Ջերմատնային կուլտուրաների խնամք
Ապահովել՝
*օդափոխանակությունը. լուսավորությունը, հոդի և օդի խոնավությունը
*ջերմությունը
*օրգանական և հանքային պարարտանյութերով սնուցումը
*հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարը

Բերքը հավաքում են պարբերաբար, ըստ օգտագործման օրգանների (տերև, ծաղկաբույլ, արմատապտուղ, պտուղ և այլն) և տնտեսական պիտանիության։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Ալեքսանդր Չեռնիշով

**Ալեքսանդր Ալեքսեևիչ Չեռնիշով** (, ), էլեկտրատեխնիկայի բնագավառի խորհրդային գիտնական, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1932, թղթակից անդամ 1929 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1907), որտեղ և աշխատել է մինչն 1936 թվականը (1919 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են բարձր լարումների տեխնիկային և ռադիոտեխնիկային։
Զբաղվել է նաև
* էլեկտրական չափումների
* հեռուստատեսության
* երկաթուղիների էլեկտրիֆիկացման
* գիտական աշխատանքների պլանավորման և կազմակերպման
* էլեկտրատեխնիկայի պատմության և այլ հարցերով։

Մասնակցել է ԳՈԷԼՌՈ-ի պլանի մշակմանը։ Կանգնած է եղել հեռուստատեսության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի ստեղծման ակունքներում։

Ընդհանուր առմամբ հրատարակել է շուրջ հարյուր գիտական աշխատանք, ստացել 42 արտոնագիր ու հեղինակային վկայագիր՝ իր կատարած գյուտերի ու հայտնագործությունների համար։

## Աշխատությունների ընտրանի
* Абсолютные измерения в высоковольтных цепях. — Санкт-Петербург: тип. М. М. Стасюлевича. — 1913.
* Единая высоковольтная сеть СССР. — Ленинград: изд-во и тип. Акад. наук. — 1931.
* Электро-энергетические проблемы Урало-Кузбасского комбината. — Ленинград: изд-во и тип. Акад. наук СССР, 1933.
* Traits distinctifs du systeme de l’electrification de l’URSS. — Krjijanowsky de l' Academie des sciences de l’URSS. — 1935.
* Автоматика и телемеханика — техника социализма [Текст]. — Москва: ВСНИТО Всес. совет науч. инж.-техн. об-в. — 1937.
* Фотоэлементы и элементы со вторичной эмиссией. / Отв. ред. акад. А. А. Чернышев. — Москва; Ленинград: Изд-во Акад. наук СССР. — 1937.
* Электрофизика // Математика и естествознание в СССР. М.; Л., 1938. — С. 284—509.

## Մրցանակներ
Կարլ Հենրիխ ֆոն Սիմենսի անվան մրցանակ (1912)

Լենինյան մրցանակ (1930)։

1933 թվականի հոկտեմբերի 3-ին որպես մրցանակ ստացել է նաև անձնական օգտագործման ավտոմեքենա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Борисов В. П.* Чернышев Александр Алексеевич // Сайт Российской академии наук
* 
* *Рогинский В. Ю., Чернышева М. А.* Александр Алексеевич Чернышев, 1882—1940. — М.: Наука, 1998. — 120 с. — ISBN 5-02-000763-3.
* Ученые академии (1920—1950-е гг.): Коллекция фотопортретов М. С. НАППЕЛЬБАУМА Архивы Российской Академии наук.

Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական պոլիտեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Նուգզար Կակիլաշվիլի

**Նուգզար Կակիլաշվիլի** (, ), նախկին խորհրդային ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ ԽՍՀՄ սպորտի միջազգային կարգի վարպետ (1969)։

## Կենսագրություն
«Դինամո» Թբիլիսիի պաշտոնական կայքի տվյալներով, Կակիլաշվիլին ծնվել է 1960 թվականի մայիսի 28-ին, թեև որոշ աղբյուրներ նրա ծննդյան թիվը համարում են օգոստոսի 25-ը։ Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել Թբիլիսիի «ФШ-35»-ում։ 1977 թվականին դարձավ «Դինամո» Թբիլիսիի ֆուտբոլիստը, բայց մինչ նա կհաստատվեր հիմնական թիմում, որոշ ժամանակ խաղաց «Դինամոյի» դուբլում։ 1979 թվականին «Դինամոն» դարձավ ԽՍՀՄ գավաթակիր և իրավունք ստացավ մասնակցելու ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթի խաղարկությանը։ «Դինամոն» հասավ եզրափակիչ, Կակիլաշվիլին 1-1 հաշվի ժամանակ Զաուր Սվինաձեյի փոխարեն մտավ խաղադաշտ։ Խաղի հիմնական ժամանակի ավարտից չորս րոպե առաջ Վիտալի Դարասլիյան թիմին հաղթանակ բերեց։ Կակիլաշվիլին «Դինամոյում» խաղաց մինչև 1987 թվականը, անցկացրեց 198 խաղ և խփեց 21 գոլ։ «Դինամոյից» հեռանալուց հետո նա համապատասխանաբար խաղաց երկրորդ դիվիզիոնի Գուրիա և «Դինամո» Բաթում ակումբներում։ Կարիերան ավարտեց «Շեվարդենի-1906»-ում։ Կարիերայի ավարտից հետո նշանակվեց Բորիս Պաիճաձեի անվան մարզադաշտի տնօրենը։ Ղեկավարել է մայրաքաղաքի ֆուտբոլի ֆեդերացիան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը *FootballFacts.ru* կայքում
* Պրոֆիլը *fannet.org* կայքում

Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գուրիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Բաթումի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շևարդենի-1906-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Նունատակ

[thumb|300px|Արևելյան [Գրենլանդիայի նունատակներ]]
**Նունատակ** (), սառցաշերտից դուրս ցցված, ամբողջությամբ սառույցով շրջապատված ժայռոտ պիկ, լեռնագագաթ կամ բլուր։ Նունատակները բնորոշ են Գրենլանդիայի և Անտարկտիդայի ծայրամասային գոտիներին։ Սառցապատ շարածքներում բուսականության համար ապաստան է հանդիսանում։

Այն նունատակերը, որոնք որոնք ամբողջությամբ պատված են սառույցով, ունեն կլորավուն գագաթ, հաճախ պատված են սառցահետքերով (*Glacial striation*)։ Դրանք սահմանելու համար երբեմն օգտագործում են իսլանդական «նունակոլ» տերմինը ()։

«Նունատակ» բառը փախառնվել է էսկիմոսների լեզվից, մտել է Արևմտյան Եվրոպայի լեզուներ ոչ ուշ, քան 1880-ական թվականը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ
Կատեգորիա:Նունատակներ
Կատեգորիա:Սառցաբանություն
Խուտա Բերուլավա

**Խուտա Բերուլավա** (, ), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
Սովորել է Սուխումիի մանկավարժական ինստիտուտում, այնուհետև՝ Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում։ Լույս է ընծայել բանաստեղծությունների ու պոեմների շուրջ 3 տասնյակ ժողովածու։ Բազմաթիվ թարգմանություններ է կատարել հայերենից, ռուսերենից, օսերենից և այլ լեզուներից։

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Ստեղծագործություններ
* Թռչունի սիրտ ունեցող տղան։ Երևան, Արևիկ։ 1990։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Սերգեյ Չեռնիշով

**Սերգեյ Եգորովիչ Չեռնիշով** (), ռուս խորհրդային ճարտարապետ։

## Ուսում
Ավարտել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանը (1901) և Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիան (1907)։

## Կենսագրություն
* Եղել է Մոսկվայի գլխավոր ճարտարապետ (1934-1941)
* Մոսքաղգործկոմի ճարտարագիտական գծով վարչության նախագահ (1944-1948)
* ԽՍՀՄ ճարտարապետական միության առաջին քարտուղար (1950-1955)
* Դասավանդել է Մոսկվայի Վխուտեմաս-Վխուտեինում (1918-1930) և ճարտարապետական ինստիտուտում (1931-1950)

## Աշխատանքներ
* Աշխատանքներից են՝ Մոսկվայի վերակառուցման գլխավոր հատակագիծը (համահեղինակներ՝ ճարտարապետ Վ․ Ն․ Սեմյոնով և ուրիշներ, 1931-1935)
* Մոսկվայի համալսարանի շենքերի համալիրը Լենինյան բլուրներում (համահեղինակներ՝ Պ․ Վ․ Աբրոսիմով, Լ․ Վ․ Ռուդնև, Ա․ Ֆ․ Խրյակով և ուրիշներ, 1949-1953)։

## Մրցանակներ
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1949
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կոնստրուկտիվիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Նոդար Գուրեշիձե

**Նոդար Գուրեշիձե** (, 1927, Աբաշայի շրջան, գյուղ Մարանի - 30 հոկտեմբերի, 2004), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
Նոդար Գուրեշիձեն ծնվել է Աբաշայի շրջանի Մարանի գյուղում։ 1950 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի փիլիսոփայական ֆակուլտետը։ Բանաստեղծությունների առաջին գիրքը հրատարակվել է 1954 թվականին։ Վրացերեն, ռուսերեն և ուկրաիներեն ժողովածուների հեղինակ է։ Թարգմանված բանաստեղծություններ ունի լեհերեն, գերմաներեն, սերբերեն և այլ լեզուներով։ Թարգմանություններ է կատարել Նիկոլայ Նեկրասովից, Ավետիք Իսահակյանից, Վլադիմիր Մայակովսկուց, Սամեդ Վուրղունուց, Աշոտ Գրաշուց, Հրաչյա Հովհաննիսյանից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:1927 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Դմիտրի Չեռնով

**Դմիտրի Կոնստանտինովիչ Չեռնով** (), մետալուրգիայի, մետաղագիտության, մետաղների ջերմային մշակման բնագավառի ռուս գիտնական։

## Ուսում
Ավարտել է Պետերբուրգի գործնական տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1858)։

## Կենսագրություն
* 1889 թվականից՝ Միխայլովսկի հրետանային ակադեմիայի պրոֆեսոր
* 1868 թվականին հայտնագործել է պողպատի ֆազային փոխակերպումների կրիտիկական կետերը (հայտնի են Չեռնովի կետեր անվամբ)
* Բացահայտել է ջերմային մշակման ազդեցությունը պողպատի կառուցվածքի և հատկությունների վրա, սահմանել պողպատի ձուլուկի բյուրեղացման տեսություն, ուսումնասիրել բյուրեղների գոյացման և աճման պրոցեսը
* Պողպատի մետալուրգիայի առաջընթացի համար կարևոր նշանակություն ունեցան Չեռնովի մետալուրգիական պրոցեսների ինտենսիվացման և արտադրության տեխնիկայի կատարելագործման բնագավառի աշխատությունները
* Աշխատանքներ է կատարել ձուլածո պողպատի արտադրության կոնվերտերային եղանակի կատարելագործման, հրետանային արտադրության զարգացման ուղղությամբ 
* Չեռնովը ժամանակակից մետաղագիտության ռուս մետալուրգների և մետաղագետների խոշոր գիտական դպրոցի հիմնադիրն է։
* Ընտրվել է Ռուսական մետալուրգիական ընկերության պատվավոր անդամ, Երկաթի և պողպատի անգլիական ինստիտուտի պատվավոր փոխնախագահ, Լեռնային ինժեներների ամերիկյան ինստիտուտի և ռուսական ու արտասահմանյան այլ գիտական հաստատությունների պատվավոր անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Ջանսուղ Չարկվիանի

**Ջանսուղ Չարկվիանի** (, ), վրացի բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ջանսուղ Չարկվիանին ծնվել է Ցագերի շրջանի Սուրմուշ գյուղում, գյուղատնտեսի ընտանիքում։ 1953 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը։ Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1947 թվականին, առաջին գիրքը՝ 1951 թվականին։ Ունի բանաստեղծությունների բազմաթիվ ժողովածուներ, որոնցից երեքը՝ մանկական։ Մի շարք բանաստեղծություններ թարգմանվել են ԽՍՀՄ ժողովուրդների և այլ լեզուներով։

## Մրցանակներ
* Քնարական պոեմի համար ստացել է Վրաստանի կոմերիտմիության դափնեկրի կոչում
* Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակ
* Շալվա Դադիանիի անվան գրական մրցանակ
* Պատվո շքանշան
* Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացի

## Ջանսուղ Չարկվիանին հայերեն
* Մի պայմանով; Վերադարձ։ Վրացական պոեզիա, Ե., «Արմավ», 2017, էջ 17-18։ Թարգմ.՝ Գագիկ Դավթյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:1931 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 30 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ
Չեռնովցիի համալսարան (ՈՒՍՍՀ)

**Չեռնովցիի համալսարան**(ՈՒՍՍՀ), 4-րդ կարգի պետական բուհ Ուկրաինայի Չեռնովցի քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1875 թվականին հոգևոր սեմինարիայի հիման վրա երեք ֆակուլտետով՝
* աստվածաբանական
* իրավաբանական
* փիլիսոփայության

## Ֆակուլտետներ
Սովետական իշխանության տարիներին համալսարանը դարձել է խոշոր գիտական և մշակութային կենտրոն։ Նրա կազմում կան
* պատմության
* բանասիրական, օտար լեզուների
* մաթեմատիկայի
* ֆիզիկայի
* քիմիայի
* կենսաբանական
* աշխարհագրական
* ընդհանուր տեխնիկայի
* տնտեսագիտական
* որակավորման բարձրացման ֆակուլտետներ, նախապատրաստական բաժիններ, ասպիրանտուրա։

Ունի 51 ամբիոն, բուսաբանական այգի (1877 թվականից), կենսաբանական կայան, փորձարարական ձկնաբուծարան, սեյսմիկ և օդերևութաբանական կայաններ, պրոբլեմային երկու լաբորատորիա, կենդանաբանական, բուսաբանական, երկրաբանական, համալսարանի պատմության թանգարաններ, գիտական գրադարան (ավելի քան 1,7 մլն գիրք)։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1975)։
500px|մինի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт
* Черновицкий национальный университет им. Юрия Федьковича 
* Красный корпус ЧНУ. Университетская семинарская церковь Трех Святителей. Фото
* Фоторепортаж о Черновицком национальном университете 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի համալսարաններ
Կատեգորիա:1875 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Չետնիկներ

**Չետնիկներ**, Բալկանյան թերակղզում
* 1․ 15—19-րդ դարերում օսմանյան լծի դեմ ազգային-ազատագրական պայքարի պարտիզանական ջոկատների (չետ) զինված մասնակիցներ (հիմնականում՝ հայդուկներ)։ 19-րդ դարի 60-ական թվականներին Բուլղարիայում չետնիկների շարժման աչքի ընկնող ներկայացուցիչներն էին Գ․ Ռակովսկին, Պ․ Խիտովը, Ֆ․ Տոտյոն, Ս․ Ղարաջան, Հաջի Դիմիտրը։
* 2․ 20-րդ դարի Հարավսլավիայում սերբական մեծապետական շարժման մասնակիցներ (գեներալ Դ․ Միխայլովիչի գլխավորությամբ), որոնք երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1939—1945) պայքարում էին ժողովրդական-ազատագրական ուժերի դեմ։

Կատեգորիա:Ազատագրական շարժում
Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Պարտիզանական շարժումներ
Wafi City

right|thumb|300px|Raffles Dubai հյուրանոցի կառուցումը, 2007 թվականի հուլիս։
**Wafi City**, բազմաֆունկցիոնալ համալիր Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքում։ Ներառում է Wafi Mall հանրախանութը, Raffles Dubai 5-աստղանի հյուրանոցը, ռեստորաններ, գիշերային ակումբ և բնակելի հատված։ Բացվել է 2002 թվականին։ Համալիրն զբաղեցնում է 80 000 մ² տարածք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wafi City-ի պաշտոնական կայք էջը 
* Վաֆի հանրախանութ  

Կատեգորիա:Դուբայի շենքեր և կառույցներ
Դավիթ Կակաբաձե

**Դավիթ Կակաբաձե** (, ), խորհրդային շրջանի վրացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Դավիթ Կակաբաձեն ծնվել է 1889 թվականի օգոստոսի 8-ին Քութայիսի մոտակա Կուխի գյուղական բնակավայրում։ Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում սովորել է կերպարվեստ՝ 1910-1915 թվականներին։ 1914 թվականին նա հրապարակել է իր առաջին նկարչական մաինֆեստը։ 1919-1920 թվականներին ապրել է Ֆրանսիայում։ Բացի կերպարվեստից, զբաղվել է նաև քանդակագործությամբ։

Ֆրանսիայում սովորելուց հետո Դավիթը վերադառնում է Խորհրդային Միություն։ 1928-1948 թվականներին դասավանդել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայում` արվեստի պատմություն։ Նրա նշանավոր աշակերտներից է Կակուլաձե Կարլ Նոևիչը։ 1928-1930 թվականներին նա սկսել է աշխատել թատրոնում և համագործակցել Կ. Մարջանիշվիլու հետ։

Դավիթ Կակաբաձեն մահացել է 1952 թվականի մայիսի 10-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Kintsurashvili, Ketevan (2006), *David Kakabadze, A 20th Century Classic*. Tbilisi, ISBN 99940-60-10-4.
* Kintsurashvili, Ketevan (2013), "David Kakabadze, Georgian Modern Artist and Inventor," New York։ Nova, ISBN 9781619428508.
* Kintsurashvili, Ketevan & Janiashvili, David (2013), "David Kakabadze," Tbilisi։ Bakur Sulakauri Publishing, ISBN 978-9941-15-786-8

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Արվեստագետներ
Կատեգորիա:Վրացի բեմանկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստագետներ
Շալվա Քոքոձե

260px|աջից|մինի|Ինքնանկար
**Շալվա Քոքոձե** (, , նոյեմբերի 7, Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու, Գերմանիա), վրացի գեղանկարիչ և դիզայներ։ Փարիզի դպրոցի սան։

## Կենսագրություն
1916 թվականին սովորել է ազնվականների համար նախատեսված գիմնազիայում։ 1914 թվականին Շալվան մեկնում է Ռուսական կայսրության մայրաքաղաք Մոսկվա և ընդունվում Մոսկվայի պետական համալսարան։ Նա սովորում է համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում։

1916 թվականից նա սկսել է ուսումնասիրել Մոսկվա քաղաքի գեղանկարչությունը, քանդակագործությունը և ճարտարապետությունը, սկայան Ռուսաստանում հեղափոխության գլուխ բարձրացնելու պատճառով նա վերադառնում է Վրաստան` 1918 թվականին։

1916 թվականից սկսած նա եղել է Վրաստանի արվեստագետների Հասարակական կազմակերպության անդամ։ Ակտիվորեն մասնակցել է հասարակության կողմից կազմակերպված ցուցահանդեսներին։

1918 թվականին նա Թիֆլիսում աշխատել է Գեորգի Ջաբադարիի անվան թատրոն-ստուդիայում` որպես դիզայներ և գեղազարդիչ։

Ստանալով Վրաստանի արվեստագետների ֆինանսական աջակցությունը, Շալվան իր ուսումը շարունակում է Եվրոպայում։ 1919 թվականին նա նկարիչներ Դավիթ Կակաբաձեի և Լադո Գուդիաշվիլիի հետ մեկնել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզ։

1921 թվականին բուժում ստանալու նպատակով Շալվան գնում է Գերմանիա և նոյեմբերի 7-ին մահանում Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու քաղաքում։ Նա այժմ թաղված է Գերմանիայում։

## Նշանավոր գործեր


Պատկեր:Shalva Kikodze, In the Restaurant (1921).jpg
Պատկեր:Kikodze. Guria (Woman with a Jar).jpg
Պատկեր:Kikodze. Adjarian women.jpg
Պատկեր:Kikodze Potrait.jpg
Պատկեր:Sh. Kikodze. 1920 (1).jpg
Պատկեր:Kikodze Paris.jpg
Պատկեր:Kikodze. Paris, In memory of the young deceased friend.jpg
Պատկեր:Sh. Kikodze. 1920 (2).jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կոլլեգիում Օրիենտալե

**Կոլլեգիում Օրիենտալե** (), էկումենիկ բնույթի կաթոլիկ հոգևոր ճեմարան, որի նպատակն է Կաթոլիկ արևելյան ինչպես նաև ոչ կաթոլիկ արևելյան Եկեղեցիների համար հոգևորականների պատրաստությունը։

## Պատմություն
Կոլլեգիում Օրիենտալեն հիմնադրվել է 1998 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Գերմանիայի Բավարիա երկրամասի Այխշտետ քաղաքում՝ Անդրեաս Թիրմայերի (Andreas Thiermeyer) կողմից և Աշխշտետի եպիսկոպոս Վալտեր Միքսայի (Walter Mixa) անմիջական աջակցությամբ։ Այն Այխշտետի կաթոլիկ թեմին (Bistum Eichstätt) պատկանող հոգևոր կրթական հաստատություն է և գտնվում է Այխշտետի եպիսկոպոսի անմիջական տնօրինության ներքո։

## Առաքելություն
Կոլլեգիում Օրիենտալեում ուսանում են շուրջ 40 ուսանողներ Կաթոլիկ արևելյան (Մարոնիական Կաթոլիկ, Ասորի Մալաբար Կաթոլիկ, Ասորի Մալանկար Կաթոլիկ, Ուկրաինական, Հունգարական, Սլովակական հունակաթոլիկ) ինչպես նաև Հին Արևելյան Ուղղափառ (Հայաստանեայց Առաքելական) և Բյուզանդական ավանդույթին պատկանող Ուղղափառ (Վրաց Ուղղափառ, Մոսկվայի պատրիարքարանին ենթակա Ուկրաինական Ուղղափառ) Եկեղեցիներից։ Այս հոգևոր կրթական հաստատության առաքելությունն է պատրաստել աստվածաբանական որակյալ կրթությամբ հոգևորականներ, որոնք իրենց հետագա ծառայությունը կբերեն իրենց եկեղեցիներում։ Ինչպես նաև նպաստել զանազան Արևելյան Եկեղեցիների ծիսական, աստվածաբանական ավանդույթների փոխճանաչմանը և էկումենիկ երկխոսությանը։ Կոլլեգիում Օրիենտալեի ուսանողներն իրենց աստվածաբանական կրթությունը ստանում են Այխշտետ-Ինգոլշտադի Կաթոլիկ համալսարանի Աստվածաբանության ֆակուլտետում։ Աստվածաբանական կրթության կազմակերպմանը զուգահեռ Կոլլեգիում Օրիենտալեի ղեկավարությունն կազմակերպում է զանազան միջոցառումներ, որոնք նպատակաուղղված են նպաստելու արևելքի քրիստոնյա ժողովուրդների պատմությանը և մշակույթին առնչվող զանազան խնդիրների լուսաբանմանը։ Այսպես օրինակ Կոլլեգիում Օրիենտալեի կողմից Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի շրջանակներում կազմակերպվեց հիշատակի միջոցառում։

## Ծիսական կանոնակարգ
Կոլլեգիում Օրիենտալեի հիմնական ծիսական ավանդությունը (Ս. Պատարագ, Ժամերգություններ) բյուզանդականն է՝ գերմաներեն լեզվով
, սակայն կանոնակարգված կերպով պարբերաբար կատարվում են նաև մյուս եկեղեցական ավանդույթիներին պատկանող (ասորական, հայկական, և այլն) աստվածապաշտություն։ Կոլլեգիում Օրիենտալեում առկա են նաև ասորական և ղպտական մատուռներ։

## Ղեկավար կազմ
### Ռեկտորներ
* 1998 - 2008 - Անդրեաս Թիրմայեր (Archimandrit Dr. Andreas Thiermeyer)
* 2008 - 2014 - Պաուլ Շմիդտ (Msgr. Paul Schmidt)
* 2014 - Օլեկսանդր Պետրինկո (Erzpriester Dr. Oleksandr Petrynko)

### Փոխռեկտորներ
* 2008 - 2014 - Օլեկսանդր Պետրինկո (Erzpriester Dr. Oleksandr Petrynko)
* 2014 - 2016 - Թոմաս Կրեմեր (Archimandrit Dr. Thomas Kremer)
* 2016 - Ֆրանցիսկուս Սուքքար (P. Franziskus Succar)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայքէջ
*Կոլլեգիում Օրիենտալե - Վավերագրական ֆիլմ

Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական էկումենիկ կազմակերպություններ
Չմիացած երկրների շարժում

250px|մինի|Չմիացած երկրների շարժման անդամ (մուգ կապույտով) և դիտորդ (բաց կապույտով) պետությունները
**Չմիացած երկրների շարժում**, **ՉՄՇ** (), 120 զարգացող երկրների ֆորում, որտեղ պետությունները վարում են ռազմաքաղաքական խմբավորումներին չմասնակցելու արտաքին քաղաքականություն։

Չմիացման շարժման հիմքը դրվել է Բանդունգի կոնֆերանսում (1955)։ Երկրները ՉՄՇ մեջ ներքաշվում էին սովորաբար խուսափելու Սառը պատերազմի այս կամ այն բևեռին՝ Վարշավյան պայմանագրի կազմակերպության պրոխորհրդային կոմունիստական ռեժիմներին և ՆԱՏՕ-ի պրոամերիկյան կապիտալիստական երկրներին սատարելուց։

Չմիացած երկրների շարժումը կազմակերպորեն ձևավորվել է Բելգրադի կոնֆերանսում (1961), որտեղ ստեղծվել է մշտական գործող բյուրո։ Չմիացած երկրների պայքարի ազդեցությամբ լուծարվել են ՍԵԱՏՕ և ՍԵՆՏՕ ռազմական խմբավորումները։

Կատեգորիա:Սառը պատերազմ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Ռուսլան Միքաբերիձե

**Ռուսլան Միքաբերիձե** (, ), թատրոնի և կինոյի վրացի խորհրդային դերասան։ Վրաստանի վաստակավոր արտիստ։

## Կենսագրություն
Ռուսլան Միքաբերիձեն ծնվել է 1939 թվականի օգոստոսի 24-ին Խարկովում։

Նկարահանվել է ավելի քան 40 գեղարվեստական ֆիլմերում՝ հիմնականում կատարելով երկրորդ պլանի կամ էպիզոդիկ դերեր։ Առավել հայտնի Միմինո ֆիլմում կատարած Գիվի Իվանովիչ Գոգլիձեի՝ Թելավի օդանավակայանի օդաչուների ջոկատի հրամանատարի դերը։ Աշխատել է «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում։

Մահացել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Թբիլիսիում։

## Ֆիլմագրություն
* 1972 – Լուսնի առևանգումը – *Ջոտո*
* 1975 – Սեր առաջին հայացքից – էպիզոդ
* 1976 – Իսկական թիֆլիսեցին ու մյուսները
* 1976 – Սանդուղք – *ծառայող*
* 1976 – Դատը, որ չկայացավ – *Գուրամ Քոբերիձե*
* 1977 – Դաթա Թութաշխիա (1, 3 և 6 սերիաներ) – *ժանդարմ Շվանգիրաձե*
* 1977 – Ծանոթանանք (կինոալմանախ)
* 1977 – Մրցավազք
* 1977 – Միմինո – *Գիվի Իվանովիչ Գոգլիձե*
* 1978 – Սիբիրիադա – *Տոֆիկ Ռուստամով*
* 1979 – Նիկան լեռներում
* 1979 – Վտանգավոր ընկերներ – *Սատանա, սպանված ավազակ*
* 1980 – Ինչու է սուլում սոխակը (կարճամետրաժ)
* 1980 – Նպատակ – *նավաստի*
* 1980 – Պատահական գնդակ
* 1981 – Լողորդը
* 1981 – Թեհրան-43 – *ահաբեկիչ*
* 1985 – Երիտասարդ կոմպոզիտորի ճանապարհորդությունը – *Դշալվա Խետերելի*
* 1986 – Նեյլոնե տոնածառ – *ավտոբուսի վարորդ*
* 1986 – Չեգեմյան դետեկտիվ – *Բախուտ*
* 1987 – Էլլայի ու Ռարուի արկածները – *սառնավագոնի վարորդ*
* 1987 – Խարեբա և Գոգի – *գեներալ*
* 1989 – Մայիսյան ձյուն – *մեքենավար*
* 1989 – Հեռացվածները (կինոալմանախ) – *անցորդ*
* 1989 – Անցյալը միշտ մեզ հետ է – *դեկան*
* 1989 – Տուրանդոտ – *ռեժիսոր գեղարվեստական խորհրդում*
* 1990 – Ախ, այդ սարսափելի, սարսափելի հեռուստացույցը – *Անզոր*
* 1992 – Անձնագիր – *թուրք Մուստաֆա*
* 1992 – Գործարք
* 2005 – Եվ գնում է գնացքը – *ուղևոր*
* 2011 – Գործարք քսան տարի անց – *Կակո*

## Հնչյունավորում
* 1987 – Բալլադ երգչի մասին (անիմացիոն)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսլան Միքաբերիձեն kino-teatr.ru կայքում 
* Ռուսլան Միքաբերիձեն IMDb կայքում 
* Ռուսլան Միքաբերիձեն kinopoisk.ru կայքում 

Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրաստանի վաստակավոր արտիստներ
Իրակլի Օչիաուրի

**Իրակլի Օչիաուրի** (, , ), վրացի ժամանակակից նկարիչ և քանդակագործ։ Արժանացել է Շոթա Ռուսթավելու անվան մրցանակի, որ Վրաստանում արվեստի ու գրականության բնագավառում շնորհվող բարձրագույն մրցանակն է։

## Կենսագրություն
1945 - 1951 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի քանդակագործության ֆակուլտետում պրոֆեսոր Սիլովան Կակաբաձեի, ապա Յակոբ Նիկոլաձեի մոտ։

Իրակլի Օչիաուրիի դիսերտացիան նվիրված էր Վաժա Փշավելային։ Իրակլի Օչիաուրին ցուցահանդեսների է մասնակցում 1953 թվականից։ Նրա առաջին գործը՝ Մարինե Կուբանեիշվիլիի դիմանկարը, առանձնակի ուշադրության արժանացավ Մոսկվայում անցկացվող ցուցահանդեսի ժամանակ, ինչի շնորհիվ Իրակլի Օչիաուրին դարձավ ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։

Նույն տարում՝ 1953 թվականին, Իրակլի Օչիաուրին ստեղծեց իր առաջին հարթաքանդակը՝ Յակոբ Նիկոլաձեի դիմապատկերը։

1952-1962 թվականներին շարունակել է աշխատել քանդակագործության բնագավառում, մասնակցել է ցուցահանդեսների ու մրցույթների։

Իրակլի Օչիաուրելի է ստեղծել մարգարիտ որոնողների քանդակը, որ տեղադրված է Պիցունդայում, Ալեքսանդր Կազբեգիի արձանը Ստեպանցմինդայում, Վաժա Փշավելայի արձանը Դուշեթում։ Նա աշխատում է նաև գրաֆիկայի ու նկարչության բնագավառներում։

Իրակլի Օչիաուրին Վրաստանի ժողովրդական նկարիչ է ու Վրաստանի ճարտարագիտական համալսարանի պրոֆեսոր։

Իրակլի Օչիաուրին Համաշխարհային ցուցահանդեսների է մասնակցել Մոնրեալում (Կանադա) և Օսակայում (Ճապոնիա)։
Նա անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Նորվեգիայում, Ավստրիայում, Արևմտյան և Արևելյան Գերմանիաներում, Սիրիայում, Բելգիայում, Հորդանանում, Ճապոնիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ираклий Очиаури: «Я служу искусству и Грузии» 

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վրացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Վրաստանի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Վրաստանի ժողովրդական արտիստներ