open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Իսլանդիայի համայնքներ

մինի|Իսլանդիայի համայնքները
**Իսլանդիայի համայնքները (մունիցիպալիտետները)** () Իսլանդիայի վարչական տարածքներն են, որոնց ինքնավարությունը հաստատված է Իսլանդիայի Սահմանադրությունով։ Համայնքների թիվը այժմ հասնում է 76։

## Պատմություն
Առաջին անգամ համայնքները կազմավորվել են Իսլանդիայում 10-րդ դարում, երբ գյուղերը միանալով իրար կոմունաներ () էին կազմել, որոնց հիմնական նպատակներ աղկատ ընտանիքների օգնության տրամադրումը։ Երբ Իսլանդիայիում ուրբանիզացիա է սկսվել, 18-96-րդ դարերում առաջին անգամ առաջացել էին ազատ քաղաքները ()։ Իսկ 20-րդ դարում վերջնականորեն սկսվեցին համայնքներ առաջնալ իրենց ժամանակակից տեսքով, այդ պահից տարբերությունները գյուղերի և քաղաքների միջև վերանում են։

1944 թվականին Իսլանդիայի անկախության հռչակումից հետո համայնքները լայն ինքնավարություն էին ստացել, բայց տեղական իշխանության մարմինների ավելի էֆեկտիվ աշխատանքի համար որոշված էր եղել փոքր համայնքները միացնել խոշորների հետ։ Սակայն համայնքները միավորվում են միայն հանրաքվեից հերո, եթե համայնքների բնակիչների մեծամասնությունը քվեարկում է միավորման համար։ Սակայն եթե համայնքի բնակչության թիվ 50-ից քիչ է, ապա միավորումը կարող է կատարվել նույնիսկ առանց բնակչության համաձայնությանը։

Իսլանդիայի համայնքների թիվ արագ նվազում է։ 1950 թվականին կար 229 համայնք, 1995 թվականին՝ 170, 2000՝ 124, իսկ 2010 թվականին տեղական իշխանության մարմինների ընտրությունից հետո համայնքների թիվը կազմեց 76։

## Իշխանության տեղական մարմիններ

Կառավարական նպատակներով Իսլանդիայի համայնքներում (մունիցիպալիտետներում) ընտրվում են հինգից մինչև տասնհինգ անդամ ունեցող Համայնքային խորհուրդները։ Համայնքային խորհուրդը նաև կարող է կառավարչի վարձել, որը կարող է խորհրդի անդամ չլինել։ Քաղաքային համայնքներում կառավարչի դերը կատարում է քաղաքապետը (), իսկ գյուղական համայնքներում՝ *սվեյտարստյոուրիները* ()։

## Համայնքների ցանկը ըստ բնակչության թվի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլանդիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ
Վերջակետ

**Վերջակետը** հայերենի կետադրական նշաններից մեկն է, որը դրվում է ավարտված նախադասության վերջում։ Այն նաև օգտագործվում է հին վրացերեն գրություններում։

## Պատմություն
5-9-րդ դարերի հայերեն քերականական աշխատություններում և ձեռագրերում վերջակետն արտահայտվել է մեկ քառակուսի կամ քառանկյունի կետով, ինչպես այսօր միջակետն է։ Սակայն գործածության տեղով և մասամբ ձևով տարբերվել է միջակետից։ Վերջակետի իմաստով այն գրվել է տողից վերև, իսկ միջակետի և ստորակետի իմաստով՝ տողի վրա։ Վերջակետը դրվել է պարզ և բարդ նախադասությունների վերջում, և արտահայտել խոսքի ավարտը, վերջնական դադարը, կամ ըստ հին քերականների «խորհրդի» վախճանը»։

Տասներորդ դարից հայերեն գրություններում գրիչների մեծ մասն օգտագործել են կրկնակետն (։) որպես վերջակետ։ Այս դարից վերջակետը դրվում է տողի վրա, իսկ որոշ ձեռագրերում հայտնվում է որպես քառանկյունի գծեր։ Կրկնակետը վերջակետի դերում նաև հայտնվել է վաղ շրջանի ռուսական ձեռագրերում տասնչորրորդ դարից։

Այժմյան երկու կետով վերջակետի գործածությունն ավելի կանոնավոր, հաստատուն ու համատարած է դառնում ԺԱ-ԺԲ դարերից սկսած, և շարունակվում մինչ այժմ։

Վերջակետը կոչվել է նաև **կետ ավարտյալ**։ Ոմն անանուն մեկնիչ և հետագայում այլ քերականներ, այդ շարքում Վարդան Արևելցին վերջակետը կոչել են **արքա**, իսկ Ստեփանոս Սյունեցին ութերորդ դարում այն համարում է **խոստումն** կամ **վախճան**։ Մի ձեռագրում այն նաև համարվել է **վճար և հանգիստ բանին**։

## Գործածություն
Վերջակետը հայերենում տրոհության նշան է. դրվում է ավարտված նախադասությունների վերջում, և արտահայտում է մեծ դադար։

*Օրինակ՝*
Մի աղքատ մարդ ու կնիկ են լինում, ունենում են երեք աղջիկ։
Մի օր հերը աշխատելիս է լինում, ծարավում է, մեծ աղջկանը ջուրն է ղրկում։ Էս աղջիկը կուժն առնում է գնում աղբյուրը։ 
Աղբրի գլխին մի բարձր ծառ է լինում։ --*[[s:Կիկոսի մահը|Կիկոսի մահը]], Հովհաննես Թումանյան*

Վերջակետն անմիջապես հաջորդում է նախորդ բառին՝ առանց բացատի, իսկ վերջակետից հետո դրվում է մեկ բացատ։ Վերջակետին հաջորդող բառը (բացատից հետո) սկսվում է մեծատառով։

## Յունիկոդում
Վերջակետը համակարգչային յունիկոդ ստանդարտում ներկայացվում է U+0589 նիշով։

Վինդոուզի լռելյայն հայերենի դասավորության խնդիրներից մեկն է այն, որ վերջակետն արտահայտող յունիկոդի U+0589 նիշի փոխարեն օգտագործվել է անգլերեն երկուկետն արտահայտող U+003A նիշը։ Թեև երկու նիշերն իրար բավականին նման են, սակայն կոդավորման տեսակետից խնդիրներ են առաջացնում, քանի որ հայերեն վերջակետն արտահայտում է նախադասության ավարտն, իսկ անգլերեն երկուկետը՝ ոչ։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Հայերեն վերջակետը յունիկոդում
* Յունիկոդի հայերենի նիշերը
Ստիկկիսհոուլմյուր

**Ստիկկիսհոուլմյուր** (), քաղաք և համայնք Իսլանդիայի արևմուտքում։ Բնակչությունը՝ ։

## Աշխարհագրություն
Ստիկկիսհոուլմյուր քաղաքը գտնվում է Իսլանդիայի արևմտյան մասում, Վեստուրլանդ տարածաշրջանում, Սնայֆեդլսնես կղզի հյուսիսում։ Քաղաքը Բրեյդի-ֆիորդ ֆիորդի հարավային ափին է գտնվում։ Ստիկկիսհոուլմյուր նավահանգիստը շատ հարմար է նավագնացության համար։ Այստեղից նաև կատարվում է կանոնավորապես լաստանավային կապ Ֆլատեյ կղզու հետ։

## Քաղաք-գործընկերներ
*  Կոլդինգ, Դանիա

## Տես նաև
* Իսլանդիայի համայնքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իսլանդիայի համայնքներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի քաղաքներ
Վիկտորիա Պլզեն

**Վիկտորիա Պլզեն**, ֆուտբոլային ակումբ Չեխիայից։ Չեխիայի չեմպիոն 2-ակի գավաթակիր։

Կատեգորիա:Չեխիա
Կատեգորիա:1911 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ
Ա-Վեր-ու-Մար

**Ա-Վեր-ու-Մարը** () շրջան (ֆրեգեզիա) է Պորտուգալիայում, և մտնում է Պորտու շրջանի մեջ։ Շրջանը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ափին, իսկ տարածքը կազմում է 5,21&nbsp;կմ²։ Շրջանի պահապան կույսը Մարիամն է ()։ Շրջանը ստեղծվել է 1922 թ։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 8675 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1922 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուրվառ

մինի|150px|աջից|Ոսկե բուրվառ՝ Արևելյան ուղղափառ մի եկեղեցում

**Բուրվառ** կամ **ծխարկման անոթ,** անուշահոտություններ, ծծումբ, կամ խունկ ծխելու աման: Ներդրվել և օգտագործվել է բնապաշտական ժամանակներից և ունեցել է տարբեր նշանակություններ։ Ծիսական նպատակներով ծխարկել են անուշահոտություններ, իսկ միջավայրերի, կարասների և այլ տարաների ախտահանման նպատակով ծխարկել են ծծումբ։ 

Քրիսոնեական տարբերակում այն կախված է շղթաներից և զարդարված է մանր բոժոժներով։ Այն օգտագործվում է քրիստոնեական տարբեր եկեղեցիների կողմից, ինչպիսին են Հայ առաքելական եկեղեցին և այլ Օրիենտալ ուղղափառ եկեղեցիները, Կաթողիկե եկեղեցին, Անգլիկան եկեղեցին, Արևելյան ուղղափառ եկեղեցին, Հին կաթողիկե եկեղեցին, և տարբեր գնոստիկական եկեղեցիներում։ Այն նաև օգտագործվում է միասնական ֆրիմասոնության և ծիսական մոգության մեջ։ Բուրվառարանի (Censer) տեսակ է բախուրը։

Բուրվառն օգտագործվում է տերունական և սրբերի պատկերների առաջ և ժողովրդին խնկարկելու համար։ Այն գործ է ածվել հին ուխտի ժամանակաշրջանից, և վերցված է այն տեղից։
մինի|270x270փքս|Բուրվառ բնապաշտական

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Պատարագ
Առյուծ արքան

**«Առյուծ արքան»** (), 1994-ի հունիսի 15-ին թողարկված ամերիկյան մուլտֆիլմ։ Նկարահանվել է «Ուոլթ Դիսնեյ» ընկերության կողմից։ Ուոլթ Դիսնեյի դասական անիմացիոն ֆիլմերի շարքում երեսուներկուերրորդն է։

Ամերիկյան կինոկադեմիայի Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 10 լավագույն ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերի ցանկում գտնվում է 4-րդ տեղում։

Ֆիլմի գլխավոր հերոսn առյուծ Սիմբան է, ով հոր՝ Մուֆասայից հետո պետք է դառնար կենդանիների հաջորդ թագավորը, սակայն նախանձախնդիր հորեղբայրը՝ Սքարը դավադրաբար սպանում է եղբորը՝ դառնալով թագավոր, իսկ Սիմբան տարիներ անց վերականգնում է իշխանությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1994 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր
Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին
Կատեգորիա:Լավագույն երաժշտության համար Օսկարի մրցանակակիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր առյուծների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին
Միջակետ

**Միջակետը** հայերենի կետադրության տրոհության նշաններից մեկն է, որը դրվում է համադասական նախադասությունների բաղադրիչ նախադասություններն իրարից և ուղղակի խոսքը հեղինակի խոսքից բաժանելու համար, ինչպես նաև մի շարք այլ դեպքերում։

## Պատմություն
Միջակետը գրաբարի շրջանի քերականների և հայկական հին ձեռագրերում գործածվել է որպես տրոհության նշան՝ տրոհել է համադասական նախադասության առանձին պարզ նախադասությունները միմյանցից, ուղղակի խոսքը հեղինակի խոսքից, և գրվել թվական արժեք ներկայացնող տառերի աջ ու ձախ կողմերում՝ նրանց գրության մյուս բառերից առանձնացնելու համար։ Այն ունեցել է քառակուսի կամ քառանկյունի տեսք, և գրվել տողի վրա։

Վերջակետը կոչվել է նաև **միջակ**։ Միջակետն ու ստորակետը քերականների կողմից համարվել են վերջակետի *ծառան* կամ *սպասավորը*։ Ստեփանոս Սյունեցին ութերորդ դարում այն համարում է **պատճառ**։ Ըստ Սյունեցու միջակետին հանդիպելիս ձայնը պետք է կախ գցել, քանի որ նախադասությունը դեռ չի ավարտված։

## Գործածություն
Միջակետն օգտագործվում է՝
**ա.** անշաղկապ բարդ համադասական նախադասությունների բաղադրիչ նախադասությունների միջև, եթե դրանք որոշ ինքնուրույնություն են պահպանում։

*Օրինակ՝*
Անձրևը դադարեց. վարդերը ժպտացին. ծիածանը կամար հյուսեց։

**բ.** երկու նախադասությունների միջև, եթե երկրորդը նախորդի բացատրությունն է։

*Օրինակ՝*
Օջախը վառեց և երեսը ցավից կնճռոտվեց. մատն առել էր բոցին։

**գ.** առաջադաս հեղինակային խոսքի և նրան հաջորդող որոշիչի ուղղակի խոսքի միջև։

*Օրինակ՝*

Արջը գոհ մրթմրթաց քթի տակ. «Ա՛յ ընկերս էսպես շիտակ պիտի լինի. Դե՛հ շիփ-շիտակ գնա՛ հիմի»։ *--Շիրվանզադե*

**դ.** բառի կրճատված մասի փոխարեն։

*Օրինակ՝*
Տարիներ փորձելուց հետո, Պրն. Պետրոսյանը թարգեց ծխելը։

**ե.** համարակալումների ժամանակ, հերթական համար նշանակող թվից կամ տառից անմիջապես հետո։

*Օրինակ՝*
Հայերենի տրոհության նշանները չորսն են.
1. վերջակետ
2. միջակետ
3. ստորակետ
4. բութ

**զ.** բացատրությունից հետո, եթե անմիջապես հաջորդում են օրինակներ։

*Օրինակ՝*
Հայաստանը համարվում էր Սովետական միության Սիլիկոնային Հովիտը, և այնտեղ արտադրվում էին առաջատար համակարգիչներ. Արագածը, Նայիրին։

**է.** բառից կամ բառաշարից հետո, եթե հաջորդում է ահա, սա, սրանք բառերով սկսվող կարծիք կամ միտք։

*Օրինակ՝*

Լինե՞լ թե չլինել. սա է խնդիրը։ *--Շեքսպիր*

Գրաբարի շրջանում միջակետը նաև օգտագործվել է թվական արժեքով գործածվող տառերի աջ և ձախ կողմերում, դրանք գրության այլ բառերից առանձնացնելու համար։

Միջակետն անմիջապես հաջորդում է նախորդ բառին՝ առանց բացատի, իսկ միջակետից հետո դրվում է մեկ բացատ։ Նախադասությունները տրոհելիս, միջակետին հաջորդող բառը (բացատից հետո) գրվում է փոքրատառով։

## Յունիկոդում
Միջակետը համակարգչային յունիկոդ ստանդարտում ներկայացվում է U+2024 նիշով։

Վինդոուզի լռելյայն հայերենի դասավորության խնդիրներից մեկն է այն, որ միջակետն արտահայտող յունիկոդի U+2024 նիշի փոխարեն օգտագործվել է անգլերեն վերջակետն արտահայտող U+002E նիշը։ Թեև երկու նիշերը նույնանման են, սակայն կոդավորման տեսակետից խնդիրներ են առաջացնում, քանի որ անգլերեն վերջակետն արտահայտում է ընդհանուր նախադասության ավարտն, իսկ միջակետը՝ ոչ։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
*Հայերեն միջակետը յունիկոդում
*Յունիկոդի հայերենի նիշերը

Կատեգորիա:Հայերենի կետադրություն
Ազազ

**Աազազ** (Ազազ; ), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում, Հալեպի մարզի Ազազի գավառում։ Համանուն շրջանի կենտրոնն է։

Տեղանքը հայտնի է նրանով, որ 1125 թվականի հունիսի 11-ին այստեղ տեղի է ունեցել հանրահայտ Ազազի ճակատամարտը, որը ընթացել է սելջուկների և խաչակիրների միջև։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Հալեպից 50 կմ արևմուտք՝ թուրքական սահմանից 7 կմ հեռավորության վրա։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 573մ է։

## Պատմություն
2012 թվականի հուլիսի 19-ին Սիրիայի ազատագրական բանակի ներկայացուցիչները հայտարարել են քաղաքի գրավման մասին, որն իրագործել են երեք շաբաթ տևած ճակատամարտերից հետո։

2013 թվականի սեպտեմբերի 18 լույս 19-ի գիշերը չորս ժամ տևած կռիվներից հետո քաղաքը գրավվել է Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության զորքերի կողմից, որոնք դուրս են վտարել ազատագրական բանակի զինվորներին և գլխատել հարյուրավոր գերիների։

## Բնակչություն
2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 66 138 մարդ։

## Տրանսպորտ
Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը Հալեպի միջազգային օդանավակայանն (Aleppo International Airport) է, որը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազազի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Սոմալի (այլ կիրառումներ)

**Սոմալին** կարող է վերաբերել՝

* Սոմալի (թերակղզի) - թերակղզի Աֆրիկայում։
* Սոմալի - պետություն Աֆրիկայում։
Հարցական նշան

**Պարույկը**, **ոլորակը** կամ **հարցական նշանը** հայերենի կետադրության առոգանության նշաններից մեկն է, որը դրվում է հիմնականում նախադասությունում հարցական բառի վերջին ձայնավորի վրա՝ հարցական նախադասություն կազմելու համար։ Հայերենը աշխարհի միակ լեզուն է, որում հենց վաղագույն շրջանից հարցական ու բացականչական նշանները գործածվել են հարցում և բացականչություն պահանջող բառերի վրա և ոչ թե նախադասությունների վերջում, ինչպես եվրոպական լեզուներում։

## Պատմություն
Հայ քերականական գրչագրերում հարցական նշանը հանդես է եկել Ե-Է դարերից, իսկ բուն գրչության մեջ՝ ԺԱ-ԺԳ դարերից։ Եվրոպայի գրականության մեջ, սակայն, հարցական նշանները առաջին անգամ հանդես են գալիս ԺԷ դարի վերջերին։

Հայերենը հանդիսանում է աշխարհի միակ լեզուն, որտեղ հարցական նշանը գործածվում է պահանջող բառերի վրա և ոչ նախադասությունների վերջում։

## Գործածություն
Հայերենում հարցական նշանն դրվում է՝

**ա.** հարցական իմաստ արտահայտող դերանունների և վերաբերականների վերջին ձայնավորի վրա.

Օրինակներ՝


Հագուստս հանում են, կասեն՝ համբերի,
Ճրագս մարում են, կասեն՝ համբերի,
Օջախս քանդում են, կասեն՝ համբերի,.
Մինչև ե՞րբ համբերեմ, մինչև ե՞րբ, ասեք,
Մարդիկ լեզու չունեն, քարե՛ր, դուք խոսեք։ --*[[s:Քարեր, դուք խոսեք|Քարեր, դուք խոսեք]], Գուսան Շերամ*



Ի՞նչ անենք ուրեմն, ինչպե՞ս փըրկըվինք,
Մեզ հալածողեն մենք որտե՞ղ փախչինք,
Հայության անվան խարանած կընիք,
Հայի ճակատին կոխել են մարդիկ։ --*[[s:Հայ վիշտը|Հայ վիշտը]], Ռափայել Պատկանյան*


**բացառություն.**

«Միթե» բառի դեպքում, հարցական նշանը դրվում է ի տառի վրա։ Օրինակ՝


Մի՞թե չեմ կարող, մարգարե չեղած,
Քու գալիք օրերն պատմել քու դիմաց. --*[[s:Ամիրա|Ամիրա]], Ռափայել Պատկանյան*

Մի՞թե միշտ այդպես ազգը խղճալի,
Կը լինի ծառա օտար իշխանի,
Մի՞թե Աստուծո աթոռի մոտին
Անարժան է հայն և հայի որդին։ --*[[s:Ձա՛յն տուր, ո՜վ ծովակ...|Ձա՛յն տուր, ո՜վ ծովակ...]], Րաֆֆի*


**բ.** հարցական հնչերանգով արտահայտվող ցանկացած բառի վերջին ձայնավորի վրա։

*Օրինակ՝*


Խլացնե՞լ սիրտը, չզգա՞լ, չընդվզե՞լ,
Մոռանալո՞ւ տալ, անգամ մոռանա՞լ։ --*Սիլվա Կապուտիկյան*


## Յունիկոդում
Հարցական նշանը համակարգչային յունիկոդ ստանդարտում ներկայացվում է U+055E նիշով։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Հայերեն հարցական նշանը յունիկոդում
* Յունիկոդի հայերենի նիշերը

Կատեգորիա:Կետադրություն
Կատեգորիա:Հայերենի կետադրություն
Կատեգորիա:Տիպոգրաֆիկա
Կատեգորիա:Քերականություն
Պարսպատունիք

**Պարսպատունիք**, գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում։

## Աշխարհագրություն
Ենթադրվում է որ Արտաշես Ա-ը Փայտակարանի հետ Պարսպատունիքը միացրել է Մեծ Հայքին։ Արշակունիների ժամանակաշրջանում Պարսպատունիքը եղել է Մեծ Հայքի կազմում՝ ստանալով Մարդպետական անվանումը։

## Պատմություն
Հայաստանի 387 և 581 թթ բաժանումից հետո Պարսպատունիքի մի մասը կցվել է Սասանյան Իրանին։ Բագրատունիների օրոք Պարսպատունիքի մի մասը ազատագրվել է մտել Հերի ամիրայության կազմի մեջ։ Բագրատունիների անկումից հետո Պարսպատունիքը զավթել են սելջուկյան թուրքերը, մոնղոլ-թաթարները, պարսիկները և այլ զանազան ցեղեր։ 1555 թ պայմանագրի Պարսպատունիքի զգալի մասը անցել է Սեֆյան Պարսկաստանին։ Պարսպատունիքի տարածքը այժմ գտնվում է Ուրմիա լճի հյուսիսային և հյուսիսարևելյան կողմում, ներկայիս Իրանի տարածքում է։ Այժմ Պարսպատունիքում ապրում են շատ հայեր։ Կենտրոնը Հեր (այժմ՝ Խոյ) քաղաքն էր։

## Տես նաև
* Վասպուրական
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանում

## Գրականություն
* Թ.Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ
Աբա (քաղաք, Նիգերիա)

**Աբա** (), քաղաք Նիգերիայի Աբիա նահանգում։ Գտնվում է Աբա գետի ափին, Պորտ Հարկորտ – Էնուգու երկաթուղու և ավտոմայրուղու հատման կետում։ Քաղաքը շատ հաճախ անվանում են «փղերի քաղաք»։

Բնակչությունը՝ ։

## Պատմություն
Ի սկզբանե Աբա քաղաքը եղել է իգբո ցեղի բնակության վայր։ 1901 թվականին այստեղ կառուցվել է բրիտանական ռազմական դիրք, որը 1915 թվականին կապված էր Պորտ Հարկորտի հետ։ Եղել է Բրիտանական գաղութային վարչակազմի կենտրոն։ 1929 թվականին եղել է կանանց՝ գաղութային իշխանությունների հարկային քաղաքականության դեմ ուղղված ապստամբության կենտրոն։ 1967 թվականին ոչ կարճ ժամանակով դարձել է անջատողական Բիաֆրա պետության կենտրոնը։

## Էկոլոգիա
Հյուսիսային Նիգերիայից մեծաքանակ փախստականների հոսքի պատճառով Աբա քաղաքը դարձել է երկրի ամենաաղտոտված քաղաքը։

## Տնտեսություն
Քաղաքում առկա են արմավենու յուղի վերամշակման, օճառի, գարեջրի գործարաններ, դեղագործական, անվադողերի, տրիկոտաժե և տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Քաղաքում առկա են բազմաթիվ առևտրի կենտրոններ, որոնց թվում է նաև հայտնի «Արիարիա» շուկան։

Աբա քաղաքում գործում են մի շարք առևտրային և տեխնիկական ուսումնական հաստատություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նիգերիայի քաղաքներ
Հայկական անունների տոների ցանկ

Հայ առաքելական եկեղեցին տարվա տարբեր տոների օրերին նաև տոնում է որոշ տոնի հետ առնչվող անձնանունների տոներ, որոնք ներկայացված են ստորև։

Կատեգորիա:Հայաստանի տոներ
Կատեգորիա:Հայկական անձնանուններ
Կատեգորիա:Տոների ցանկեր
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Ջեյսոն Բեյթման

**Ջեյսոն Քենտ Բեյթմանը** (, ), ամերիկացի կինոյի և հեռուստատեսության դերասան է։ Նա հանդիսատեսնի հայտնի է «Սիրո բանաձև ամուսնության գերիների համար», «Հենկոկ» ֆիլմերից։

## Ֆիլմագրություն
* 1987, Գայլուկ 2
* 1991, Անհրաժեշտ դաժանություն
* 1992, Անտեսելով կանոնները
* 1999, Սերը գարշահոտում է
* 2001, Սոլ Գուդ
* 2002, Սիրունիկը
* 2002, Միայն մեկ ելք
* 2004, Սթարսկին և Հաչը
* 2004, Բարձր միավորներ
* 2006, Ապահարզան ամերիկյան ձևով
* 2007, Էքս սիրեկանը
* 2007, Արթուրը և մինիպուտները
* 2007, Կոզրե տուզ
* 2007, Թագավորություն
* 2007, Ջունո
* 2007, Հրաշքների խանութը
* 2008, Պաշտոնի բարձրացումը
* 2008, Թռիչքում
* 2008, Հենկոկ
* 2009, Իշխանության խաղերը
* 2009, Սստի հնարումը
* 2009, Ես կուզեի երկինք գնալ
* 2009, Էքստրակտ
* 2009, Սիրո բանաձև ամուսնության գերիների համար
* 2010, Ավելի քան ընկերը
* 2010, Փոլ
* 2011, Ընդմիջում
* 2011, Անհավատ տերերը
* 2015, Նվեր
* 2016, Կենդանապոլիս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջեյսոն Բեյթման  

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոդքասթերներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Զիմբաբվեի վարչական բաժանում

մինի|աջից|250px|Զիմբաբվեի վարչական բաժանման քարտեզը
Զիմբաբվեն բաժանվա է 8 նահանգների և նահանգային կարգավիճակով երկու քաղաքների (Հարարե և Բուլավայո)։ Դրանք, իրենց հերթին, բաժանվում են 59 շրջանների, որոնք էլ բաժանվում են 1200 մունիցիպալիտետների։

## Տես նաև
* Զիմբաբվեի քաղաքներ
Աբադան (Թուրքմենստան)

**Աբադանը** (, նախկինը անվանումները *Բեզմեյն, Բյուզմեյն*), քաղաք է Թուրքմենստանում, Ախալյան վիլայեթում, Թուրքմենստանի հարավարևմտյան մասում։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 42269&nbsp;մարդ (2009 թ.-ի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքմենստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:1963 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ավստրիայի վարչական բաժանում

մինի|Ավստրիայի ֆեդերալ տարածքները
Համաձայն Ավստրիայի անկախության հռչակագրի՝ Ավստրիան համարվում է ֆեդերատիվ հանրապետություն և բաժանված է 9&nbsp;ֆեդերալ շրջանների ()։

## Ֆեդերալ շրջանները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի վարչական բաժանում
Սենեգալի վարչական բաժանում

մինի|աջից|300px|Սենեգալի շրջանները
Սենեգալը վարչական առումով բաժանված է 14 շրջանների։

## Տես նաև
* Սենեգալի քաղաքներ

Կատեգորիա:Սենեգալի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Վաչագան Մելոյան

**Վաչագան Գարեգինի Մելոյան** (), լեռնադահուկային սպորտի մարզիչ, Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1970)։

## Կենսագրություն
1955 թվականին ավարտել է ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը և աշխատանքի անցել նույն ինստիտուտի դահուկասպորտի և ալպինիզմի (հետագայում՝ կիրառական մարզաձևերի) ամբիոնում որպես դասախոս, ասիստենտ, դոցենտ (1982), իսկ 1974-1987 թթ.՝ ամբիոնի վարիչ։

Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու (1975)։

1960-1975 թթ. եղել է Հայաստանի լեռնադահուկային սպորտի հավաքականի ավագ մարզիչ։

1970 թվականին արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր մարզչի կոչմանը։

## Աշխատություններ
Գիտական աշխատանքները նվիրված են դահուկասպորտի հիմնահարցերին և դպրոցականների մկանային ուժի զարգացման հարցերին։

## Աղբյուրներ
**Միքայել Իսպիրյան, Վահրամ Առաքելյան «Մարզական հանրագիտարան»,* Երևան, 2003, ISBN 99930-873-4-3, էջ 177

Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:2009 մահեր
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Հիպոկինեզիա

**Հիպոկինեզիան **վերաբերում է մարմնի շարժումների աննորմալ դանդաղեցմանը։ Այն պայմանավորված է լինում բազալ գանգլիաների (նյարդահանգույցների) մի շարք հիվանդություններով (որոնցից է Պարկինսոնի հիվանդությունը), մտավոր առողջության վնասվածքներով և այլ հիվանդությունների պատճառով երկար տևած անգործությամբ։

Հիպոկինեզիան ներառում է առողջական խանգարումների մի քանի տարատեսակ.

* **Ակինեզիան** (α- a-, “առանց” և κίνησις kinēsis, “շարժում”) շարժում իրականացնելու անունակությունն է, որն առաջանում է հարկ եղած պահին շարժական (մոտորային) գործողությունն ակտիվացնելու կամ այն ընտրելու բարդացման պատճառով։ Ակինեզիան պայմանավորված է շարժման ուղիղ ուղղում դոպամիներգիկ բջիջների ակտիվության կտրուկ անկումով։ Այն հաճախ է հանդիպում Պարկինսոնի հիվանդություն ունեցողների մոտ։ 
* **Բրադիկինեզիան** (βραδύς bradys, “դանդաղ”, κίνησις kinēsis, “շարժում”) նույնպես բնորոշվում է շարժումների դանդաղկոտությամբ, բայց՝ ի տարբերություն ակինեզիայի, դանդաղկոտությունն ի հայտ է գալիս ոչ թե շարժումը սկսելու ժամանակ, այլ դրա իրականացման ընթացքում։ Հայտնաբերվել է, որ բրադիկինեզիան կապված է բազալ գանգլիաների խանգարումների արդյունքում առաջացող հիվանդությունների հետ, որոնցից է նաև Պարկինսոնի հիվանդությունը։ Բրադիկինեզիան Պարկինսոնի հիվանդության երեք հիմնային ախտանիշներից մեկն է (մյուս երկու ախտանիշներն են ցնցումներն ու մկանային ռիգիդությունը։ Պարկինսոնի հիվանդություն ունեցողների մոտ բրադիկինեզիայի պատճառով է երբեմն աղքատանում կամ վերանում դիմախաղը։ Դա այսպես կոչված “քարե դեմքի” ախտանիշն է։ 
* **“Սառչելու” ֆենոմենը** բնութագրվում է մկանները ցանկացած ուղղությամբ շարժելու անցողիկ անունակությամբ։ Հանկարծակի սկիզբ առնելով, այն տևում է մի քանի վայրկյան և ապա կորչում։ 

* **Պոստուրալ անկայունությունը** կանգնուն հավասարակշռված վիճակը պահելու անունակությունն է, որը հաճախ հանդիսանում է կոտրվածքների պատճառ։

= Տես նաև =
* Շարժման ուղիղ ուղղի
* Շարժման անուղղակի ուղղի

= Արտաքին հղումներ =
* Պարկինսոնիզմ  (Doctors.am)

= Ծանոթագրություններ =

Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Օկտոպամին

**Օկտոպամին**, ներծին (էնդոգեն) կենսածին (բիոգեն) ամին, որը ներգրավված է ադրեներգիկ և դոպամիներգիկ համակարգերի գործունեությունում։

## Դերը անողնաշարավորների օրգանիզմներում
Օկտոպամինը 1984 թ.-ին հայտնաբերել է իտալացի գիտնական Վիտորիո Էրսպոմերը (Vittorio Erspamer) ութոտնուկի թքագեղձերում։ Բացահայտվել է, որ անողնաշարավորների մոտ այն նեյրոհաղորդիչի, ներյոհորմոնի և ներյոմոդուլյատորի ֆունկցիաներ է կատարում։ Այն լայնորեն օգտագործվում է բոլոր միջատների, խեցեմորթների և սարդերի մոտ էներգատար գործողություններում (energy-demanding behaviors), որոնցից են թռչելը, ցատկելը, ձվադրելը և այլն։

Առավել լավ հասկացված է օկտոպամինի դերը մորեխի ցատկելու իրականացման դեպքում, որտեղ ամինը զբաղվում է մկանային ակտիվության կարգավորմամբ և այդպիսով բարձրացնում մկանների փոխհամագործակցության արդյունավետությունը։

Մեղրամեղվի և մրգի ճանճի մոտ այն կարևոր դեր է խաղում ուսուցանման և հիշողության բնագավառներում։ Լուսատտիկի մոտ օկտոպամինի ազատումը հանգեցնում է լույսի արտադրության։

Խավարասերի զմրուխտյա կրետները իրենց ճիճուների համար կեր նախապատրաստելու համար թույն են ներարկում ամերիկյան խավարասերի գլխային նյարդահանգույցի (ուղեղային գանգլիայի) մեջ։ Թույնը արգելափակում է նրա օկտոպամինային ռեցեպտորները (ընկալիչները), և խավարասերը այդպիսով դադարում է փախչել կամ ընդհանրապես ակտիվ շարժ ցուցաբերել։ Նա դառնում է հնազանդ, և կրետը՝ նրա բեղիկից շնաթոկի պես քաշելով, տանում է նրան է իր բունը և այնտեղ թողնելով ձվադրում նրա փորի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Թեմատիկ գրականություն
* P.D. Evans, "Octopamine", in *Comprehensive Insect Physiology*, 11, 499, Oxford University Press 1985.

Կատեգորիա:Ֆենոլային միացություններ
Մի անգամ Ամերիկայում

**«Մի անգամ Ամերիկայում»** (), Սերջիո Լեոնեի գանգստերական ֆիլմը, նկարահանվել է 1984 թվականին։ Մասամբ հիմնված է Հերի Գրեյի ինքնակենսագրական ստեղծագործության վրա։

## Սյուժե
Կինոնկարում պատմվում է մի քանի գանգստեր ընկերների մասին, որոնք իրար հանդիպելով 20-րդ դարի սկզբներին Նյու Յորքի հրեական թաղամասում՝ հարստացել են 1920-30-ական թթ՝ «Արգելքի» տարիներին։

## Դերակատարներ

## Մրցանակներ
Սերժիո Լեոնեի վերջին ռեժիսորական աշխատանքն է։ Արժանացել է մոտ 13 տարբեր կինոմրցանակի, ներկայացվել է 2 Ոսկե Գլոբուսի, ստացել է 2 BAFTA մրցանակ։ Կինոնկարը 250 լավագույն ֆիլմեր (ըստ IMDb վարկածի)ի ցանկում 2011 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դրությամբ զբաղեցնում է 76-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայք 
* 
* 
* 
* 
* 
* Roger Ebert's 1984 Review 

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պեպլումներ
Կատեգորիա:Սերջիո Լեոնեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Էնիո Մորիկոնեի
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1933 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1931 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1925 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1968 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1924 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1923 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1932 թվականին
Կատեգորիա:1980-ականների իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր բռնաբարության մասին
Ֆտորաջրածին

**Ֆտորաջրածինը** (HF) անգույն, սուր հոտով գազ է, լավ լուծվում է ջրում, tհալ=-83,4&nbsp;°C, tեռ=19,5&nbsp;°C:(պլավիկյան թթու)։

HF → H+ + F-

Միակ  թթուն է, որը լուծում է ապակին, շնորհիվ հետևյալ ռեակցիայի.

SiO2 + 4HF → SiF4 + 2H2O կամ SiO2 + 6HF → H2(SiF6) + 2H2O

Այդ պատճառով պլավիկյան թթուն պահում են պլաստմասսայե կամ մոմապատ ամաններում։

Օքսիդը (F2O) անգույն, բնորոշ հոտով գազ է, tհալ=-224&nbsp;°C, tեռ=19,5&nbsp;°C։ Ստանում են ֆտորի և ալկալիների փոխազդեցությունից.

2F2 + 2NaOH → 2NaF + H2O + F2O

Ֆտորն օգտագործում են հատուկ պլաստմասսաների (տեֆլոն), ֆրեոնների և հեղուկ հրթիռային վառելիքի օքսիդիչի ստացման համար։

իեիոօքկքօ

Կատեգորիա:Ֆտորիդներ
Կատեգորիա:Ջրածնային միացություններ
Կատեգորիա:Ֆտորի միացություններ
Կատեգորիա:Անօրգանական թթուներ
Կատեգորիա:Հալոգենաջրածիններ
Կատեգորիա:Գազեր
Բորաթթու

**Բորաթթու** (H3BO3) սպիտակ, ջրում լուծվող բյուրեղային թթու։ Ստանում են բորատներից.
:Na2B4O7 + 2HCl+5H2O → 4H3BO3+2NaCl

Թույլ եռահիմն թթու է, տաքացնելիս քայքայվում է.
:H3BO3 → HBO2 + H2O
:2HBO2 → B2O3 + H2O

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինսեկտիցիդներ
Կատեգորիա:Անօրգանական թթուներ
Կատեգորիա:Բորի միացություններ
Կատեգորիա:Լուսանկարչական ռեակտիվներ
Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական** (), ներկայացնում է Բրազիլիան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։

Ամենաարդյունավետ հավաքականն է ֆուտբոլի պատմության մեջ՝ 5 անգամ դարձել է աշխարհի չեմպիոն (1958,  1962, 1970, 1994 և 2002), բացի դրանից միակ հավաքականն է, որը մասնակցել է բոլոր աշխարհի առաջնություններին։

## Ներկա կազմ

## Արդյունքներ
### ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014

## Ձեռքբերումներ
### Աշխարհի առաջնություններ

### Կոնֆեդերացիաների գավաթ

### Ամերիկայի գավաթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիա
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ Աշխարհի գավաթ նվաճած երկրներ
Ռեդինգ (Անգլիա)

[մինի|ձախից|Բենեդիկտյան աբբայություն [:en:Reading Minster]]
[մինի|ձախից|Սուրբ Մարիամի տաճարը [:en:St Mary's Church, Castle Street, Reading]]

**Ռեդինգ** (), քաղաք է Մեծ Բրիտանիայում, Բերքշիր կոմսությունում։ Քաղաքը գտնվում է Քենեթ գետի վրա՝ Թեմզայի վտակի։ Քաղաքի հնագույն տաճարներից մեկն է Սուրբ Մարիամի տաճարը (:en:St Mary's Church, Castle Street, Reading), իսկ Բենեդիկտյան աբբայությունը (:en:Reading Minster) հիմնադրվել է դեռևս Հենրիխ I-ի օրոք։

## Հայտնի բնակիչներ
* Քեյթ Ուինսլեթ (ծնվ. 1975)  - դերասանուհի
* Քեյթ Միդլթոն (ծնվ. 1982)  - Արքայազն Ուիլյամի կինն է։
* Պիպա Միդլթոն (ծնվ. 1983) - Քեյթ Միդլթոնի կրտսեր քույրն է։
* Էլիզա Բենեթ (ծնվ. 1992) - դերասանուհի։

## Քույր քաղաքներ
Ռեդինգի քույր քաղաքներն են.
*  Դյուսելդորֆ, Գերմանիա (սկսած 1947, պաշտոնապես since 1988)
*  Քլոնմել, Իռլանդիա (սկսած 1994)
*  Սան Ֆրանցիսկո Լիբրե, Նիկարագուա (սկսած 1994)
*  Սփեյթսթաուն, Բարբադոս (սկսած 2003)
*  Բերուվալա, Շրի Լանկա (սկսած 2004)
*  Ռեդինգ, Փենսիլվանիա

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք էջը
* Ռեդինգի համալսարանը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:871 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Սուպերկոպա դե Իսպանիա

**Սուպերկոպա դե Իսպանիա** (), Իսպանական ֆուտբոլային մրցաշար, որը վիճարկվում է Լա Լիգայի և Կոպա դել Ռեյի հաղթողների միջև։

Ներկայիս մրցաշարը հիմնադրվել է միայն 1982 թվականին, սակայն 1940 թվականից 1953 թվականներն անցկացվել է նմանատիպ մրցաշար։

Մրցաշարի վերջին խաղերը կայացել են 2017 թվականի Օգոստոսի 13-ին և 16-ին։ Հանդիպումները կայացան Կոպա դել Ռեյ 2016–17 հաղթող Բարսելոնայի և Լա Լիգա 2016–2017 թվականների հաղթող Ռեալ Մադրիդի միջև։ Ռեալը հաղթեց ընդհանուր 5։1 հաշվով և դարձավ Իսպանիայի սուպերգավաթակիր։

## Եզրափակիչները ըստ տարիների

## Հղումներ
Spanish Supercup in RSSSF.

Իսպանական վիկիպեդիա

Կատեգորիա:Սուպերկոպա դե Իսպանիա
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի գավաթի մրցություններ Իսպանիայում
Քաղցկեղածին

**Քաղցկեղածիններ** կամ **կանցերոգեններ** ( - *[[քաղցկեղ]]* և  - *ծնել*), նյութեր կամ ֆիզիկական գործոններ, որոնք ընդունակ են առաջացնել քաղցկեղ և/կամ նպաստել դրա զարգացմանը։ Դա կարող է պայմանավորված լինել գենոմենը վնասելու ունակությամբ կամ բջջային նյութափոխանակության գործընթացների խախտմամբ։ Որոշ ռադիոակտիվ նյութեր համարվում են քաղցկեղածին, բայց դրանց քաղցկեղածին ակտիվությունը վերագրվում է ճառագայթմանը։ Ոչ ռադիոակտիվ քաղցկեղածինների օրինակ են ասբեստը, որոշ դիօքսիններ և ծխախոտի ծուխը։

## Տես նաև
* Քաղցկեղածինների ցանկ

Կատեգորիա:Քաղցկեղածիններ
Արտաշատի պայմանագիր

**Արտաշատի պայմանագիրը**, կնքվել է հռոմեական զորավար Գնեոս Պոմպեոսի և հայոց արքա Տիգրան Մեծի միջև։

Մ.թ.ա(Մեր թվարկությունից առաջ)67 թվականի վերջին հռոմեական սենատը Լուկուլլոսի փոխարեն հռոմեական զորքերի հրամանատար է նշանակում Պոմպեոսին, որին տրվում են պատերազմներ վարելու, հաշտություն կնքելու և այլ լիազորություններ, ինչպես նաև սահմանափակ իշխանություն։ Պոմպեոսը, իր հրամանատար նշանակվելու մասին լուրը Կիլիկիայում լսելով, սկսում է նախապատրաստվել Միհրդատի և Տիգրանի դեմ պատերազմին։ Պոմպեոսը կարճ ժամանակահատվածում խոշոր բանակ է ստեղծում, և, Միջագետքում Տիգրանի գրաված երկրները պարթևներին վերադարձնելու խոստումով, իր կողմն է գրավում Հրահատ III-ին՝ նրան դարձնելով Հայաստանի վտանգավոր հակառակորդ։ Հայաստանի և Պոնտոսի դեմ ուղղված հռոմեա-պարթեական դաշինքի կնքման գործում դեր է կատարում նաև Տիգրան Կրտսերը։

Մ.թ.ա 66 թվականի գարնանը Մեծ Հայքի վրա են հարձակվում պարթևական զորքերը` իրենց կորցրած հողերը վերագրավելու և Տիգրան Կրտսերին հայկական գահի վրա բարձրացնելու նպատակով։ Հայաստան մտնելուն պես Պոմպեոսը պաշարում է Արտաշատը, սակայն հայկական զորքերի կողմից երկար դիմադրությունից հետո Պոմպեսը վերադառնում է հայրենիք՝ պաշարումը հանձնարարելով Տիգրան Կրտսերին։ Հռոմեական զորքերի հրամանատարի հեռացումից հետո, Տիգրան Մեծը հարձակվում է և հաղթում որդուն, որին հաջողվում է փախչել։ Պոմպեոսը, Միհրադտին պարտության ենթարկելուց հետո, աշնանը հարձակվում է Մեծ Հայքի վրա և շարժվում դեպի Արտաշատ։

Տիգրան Մեծի համար ստեղծվում է բարդ իրավիճակ։ Նա միայն իր բանակով, առանց դաշնակից ուժերի չէր կարող դիմակայել Հին Հռոմին և Պարթևական թագավորությանը։ Մեծ Հայքի այդ ժամանակ կայուն չէր նաև ներքին դրությունը։ Այս ծանր պայմաններում մ.թ.ա 66 թվականի աշնանն Արտաշատում հաշտության պայմանագիր է կնքում Հայաստանի և Հռոմի միջև։։

## Կետեր
Մ.թ.ա 66 թվականին կնված Արտաշատի պայմանագիրը պարունակում էր հետևյալ կետերը՝
* Ավարտվում է հայ-հռոմեական պատերազմը։
* Մեծ Հայքի կողմից նվաճված բոլոր պետությունները զիջվում են Հռոմին (բացառությամբ Հայկական Միջագետքի)։
* Մեծ Հայքն իր 15 նահանգներով և Գոդերձական կուսակալական շրջաններով պահպանվում է որպես անկախ պետություն։
* Ծոփքը ևս մնում է Մեծ Հայքի կազմում (Տիգրան Կրտսերի կալանավորման և Հռոմ հաղթանդեսի տանելու հանգամանքով պայմանավորված)։
* Մեծ Հայքը Հռոմին վճարում է ռազմատուգանք 6000 արծաթյա տաղանդի չափով, յուրաքանչյուր հռոմեական զինվորին՝ 50 դրամքե, յուրաքանչյուր հարյուրապետին՝ 100 դրամքե, իսկ յուրաքանչյուր զինվորական տրիբունին՝ մեկ դրամքե։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ-հռոմեական պատերազմ
Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմ
Մազազ

**Մազազ** գավառը եղել է Մեծ Հայքի թագավորության Այրարատ նահանգի գավառներից մեկը։ Վաղ միջնադարում **Մազազ** գավառն անջատվել է Նիգ գավառից, որի մասն է կազմել Վարաժնունիք գավառի հետ միասին։

Նիգ, **Մազազ**, Վարաժնունիք գավառների սկզբնական տերերն են եղել Գնթունիները՝ Մեծ Հայքի թագավորության իշխանական նշանավոր տներից մեկը։

Հետագայում Նիգի մի մասն անցել է Վարաժնունիներին կամ Վարաժնունի իշխանական տանը, որոնց անունով էլ կազմավորվել է նոր գավառ՝ Վարաժնունիք։ Վերջիններիս հարևան էր **Մազազ** գավառը, որտեղ իր իշխանությունն էր պահպանում Գնթունիների իշխանական տան մի ճյուղը։

Տե՛ս Այրարատ նահանգի քարտեզը։

## Աղբյուրներ
* Երեմյան Ս. Տ., Հայաստանն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի, Երևան, 1963, էջ 72
* Ղևոնդ Ալիշան, Այրարատ, Վենետիկ։
* Բաբկեն Հարությունյան, Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի, Մաս Ա, Երևան, 2001 (մեծադիր քարտեզով)։
* Բաբկեն Հարությունյան, Հայաստանի պատմության ատլաս, Ա մաս, Երևան, 2004, 2005։
* Բաբկեն Հարությունյան, Հայաստանի պատմության ատլաս, Բ մաս, Երևան, 2008։
* Բաբկեն Հարությունյան, Հայաստանի ազգային ատլաս, Բ մաս, Երևան, 2008։

Կատեգորիա:Այրարատի գավառներ
Վարաժնունիք (Վասպուրական)

**Վարաժնունիք** (Ծաղկոցաձոր), գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում։

## Աշխարհագրություն
Հիշատակվում է VII դ․ «Աշխարհացոյց»-ում՝ Արածանի գետի և Ապահունիք գավառի մերձավորությամբ։

## Պատմություն
Վաղ Միջնադարում Վարաժնունիք գավառն անջատվել է Նիգ գավառից, որի մասն է կազմել Մազազ գավառի հետ միասին։

Նիգ, Մազազ, Վարաժնունիք գավառների սկզբնական տերերն են եղել Գնթունիները` Մեծ Հայքի թագավորության իշխանական նշանավոր տներից մեկը։ Հետագայում Նիգի մի մասն անցել է Վարաժնունիներին կամ Վարաժնունի իշխանական տանը, որոնց անունով էլ կազմավորվել է նոր գավառ` Վարաժնունիք։ Վերջիններիս հարևան էր Մազազ գավառը, որտեղ իր իշխանութիւնն էր պահպանում Գնթունիների իշխանական տան մի ճյուղը։

## Տես նաև
* Վասպուրական
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանում

## Գրականություն
* Թ.Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։
* Երեմյան Ս.Տ., Հայաստանն ըստ «Աշխարհացույց»-ի, Երևան, 1963, էջ 82
* Ղևոնդ Ալիշան, Այրարատ, Վենետիկ։
* Բաբկեն Հարությունյան, Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացույց»-ի, Մաս Ա, Երևան, 2001 (մեծադիր քարտեզով)։
* Բաբկեն Հարությունյան, Հայաստանի պատմության ատլաս, Ա մաս, Երևան, 2004, 2005։
* Բաբկեն Հարությունյան, Հայաստանի պատմության ատլաս, Բ մաս, Երևան, 2008։
* Բաբկեն Հարությունյան, Հայաստանի ազգային ատլաս, Բ մաս, Երևան, 2008։

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ
Կատեգորիա:Վարաժնունիք գավառ
Սուրբ Բարդուղիմեոս եկեղեցի

**Սուրբ Բարդուղիմեոս եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակի Ալբայրաք գյուղի մոտակայքում։

## Պատմություն
Եկեղեցու հիմքը դրվել է 4-րդ դարում։ Բլուրին տեղադրված վանքն ունեցել է օժանդակ կառույցներ և աշտարակներով պարիսպ, որի հետքերն այժմ նշմարելի են։ Արտաքուստ եկեղեցին և գավիթր կազմում են քառանկյունի հատակագծով մի ամբողջական ծավալ։

Սրբատաշ դեղնավուն քարե պատերը մշակված են հորիզոնական և ուղղահայաց ռիթմիկ ջլատումներով, փոքրաչափ լուսամուտներով։ Արմ․ ճակատին է շքամուտքը, որ զարդարված է կրոնական թեմաներով՝ տարբեր ժամանակների բարձրարվեստ քանդակներով։ Ներքուստ խաչաձև հատակագծով կենտրոնագմբեթ եկեղեցու արլ․ թևը վերջափակվում է նիստավոր աբսիդով, որն ավարտվում է նիստավոր կոնքով, անկյուններում ունի չորս ավանդատներ, որոնցից ավագ խորանինկից երկուսը երկհարկանի են, և նրանցիցմեկում, ըստ տապանաքարի չթվագրված արձանագրության, թաղված է Ս․ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Գավիթը հատվող կամարներով կենտրոնակազմ հորինվածք է։ Կամարները հանգում են ութ հենարանների, որոնցից վեցը որմնասյուներ են, երկուսը՝ եկեղեցու արմ․ պատին շատ մոտկանգնած սյուներ։ Եկեղեցու գմբեթը և գավթի երդիկի ռոտոնդաձև ծածկը այժմ ավերված են։

1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունից ի վեր եկեղեցին չի գործել։

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ավանկ

**Ավանկ** ()-առասպելական արարած է Ուելսի առասպելաբանությունում։ Տարբեր աղբյուրներում նա ներկայացվում է որպես ահռելի կոկորդիլոսի, կամ էլ ահռելի կուղբի տեսքով։ Ըստ ավանդության Ավանկը ապրել է Լլին իր Ավանկ (*Llyn yr Afanc*) ճահճուտում, Կոնուի
գետի վրա, Հյուսիսային Ուելսում։ Նա սնվելու համար գետի տակն էր անցկացնում տարածքի ընտանի կենդանիներին։

## Արտաքին հղումներ
* Առասպելաբանական հանրագիտարան
* Ավանկ 
* Առասպելաբանություն

Կատեգորիա:Ուելսի առասպելաբանություն
Ջորջ Մայքլի դիսկոգրաֆիան

## Ալբոմներ
### [[Faith (Ջորջ Մայքլ)|Faith]] ([[1987]])
# Faith
# Father Figure
# I Want Your Sex
# One More Try
# Hard Day
# Hand To Mouth
# Look At Your Hands
# Monkey
# Kissing A Fool
# A Last Request (I Want Your Sex Part 3)
### [[Listen Without Prejudice, Vol. 1]] ([[1990]])
# Praying For Time
# Freedom '90
# They Won't Go When I Go
# Something To Save
# Cowboys And Angels
# Waiting For That Day
# Mothers Pride
# Heal The Pain
# Soul Free
# Waiting (Reprise)
### [[Older]] ([[1996]])
# Jesus To A Child
# Fastlove
# Older
# Spinning The Wheel
# It Doesn't Really Matter
# The Strangest Thing
# To Be Forgiven
# Move On
# Star People
# You Have Been Loved
# Free

### [[Ladies And Gentlemen: The Best Of George Michael]] ([[1998]])
# Jesus To A Child
# Father Figure
# Careless Whisper
# Don't Let The Sun Go Down On Me
# You Have Been Loved
# Kissing A Fool
# I Can't Make You Love Me
# Heal The Pain
# A Moment With You
# Desafinado
# Cowboys And Angels
# Praying For Time
# One More Try
# A Different Corner
# Waltz Away Dreaming
# Outside
# Fastlove
# As
# Too Funky
# Freedom '90
# Star People '97
# Killer
# Papa Was A Rollin' Stone
# I Want Your Sex
# Monkey
# Spinning The Wheel
# Waiting For That Day
# Fantasy
# I Knew You Were Waiting For Me
# Hard Day
# Faith
# Somebody To Love
### [[Songs From The Last Century]] ([[1999]])
# Brother Can You Spare A Dime
# Roxanne
# You've Changed
# My Baby Just Cares For Me
# The First Time Ever I Saw Your Face
# Miss Sarajevo
# I Remember You
# Secret Love
# Wild Is The Wind
# Where Or When

### [[Patience]] ([[2004]])
# Patience
# Amazing
# John & Elvis Are Dead
# Cars & Trains
# Round Here
# Shoot The Dog
# My Mother Had A Brother
# Flawless (Go To The City)
# American Angel
# Precious Box
# Please Send Me Someone (Anselmo's Song)
# Freeek!
# Through
### [[Twenty Five]] ([[2006]])
Disc 1
#Everything She Wants - Wham!
#Wake Me Up Before You Go-Go - Wham!
#Freedom - Wham!
#Faith
#Too Funky
#Fastlove
#Freedom '90
#Spinning the Wheel
#Outside
#As (c Mary J. Blige)
#Freeek! (Not '04)
#Shoot The Dog
#Amazing
#Flawless (Radio Edition)
#An Easier Affair
Disc 2
#Careless Whisper
#Last Christmas - Wham!
#A Different Corner
#Father Figure
#One More Try
#Praying For Time
#Heal The Pain (with Sir Paul McCartney)
#Don't Let The Sun Go Down On Me (with Sir Elton John)
#Jesus To A Child
#Older
#Round Here
#You Have Been Loved
#John and Elvis Are Dead
#This Is Not Real Love (with Mutya)
Disc 3
#Understand
#Precious Box
#Roxanne
#Fantasy
#Cars and Trains
#Patience
#You Know That I Want To
#My Mother Had A Brother
#If You Were There - Wham!
#Safe
#American Angel
#My Baby Just Cares For Me
#Brother Can You Spare A Dime? (performed at Pavarotti & Friends)
#Please Send Me Someone (Anselmo's Song)
#Through

## Հղում
* Ջորջ Մայքլ - Ռուսաստան

Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության մշակույթ
Դինամո Զագրեբ

**Դինամո Զագրեբ**, խորվաթական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Զագրեբից։ Ակումբը 1․ ՀՍԿ Գրադանսկի կամ ամբողջական *Prvi hrvatski građanski športski klub* (Հայերեն՝ Առաջին խորվաթական քաղաքացիական սպորտային ակումբ) իրավահաջորդն է՝ հիմնադրված 1911 թվականին և արգելվել է 1945 թվականին և փոխարինվել նոր հիմնադրված Դինամո Զագրեբով։ Ակումբն իր տնային խաղերն անցկացնում է Մակսիմիր մարզադաշտում։ Այն ամենահաջող ակումբն է Խորվաթիայի ֆուտբոլում՝ քսանմեկ անգամ հաղթելով Խորվաթիայի ֆուտբոլային լիգայում, տասնհինգ անգամ՝ Խորվաթիայի ֆուտբոլային գավաթում և վեց անգամ Խորվաթիայի ֆուտբոլի սուպեր գավաթում։ Ակումբը 1946-1991 թվականներին մասնակցել է Հարավսլավիայի առաջին լիգայում և 1992 թվականից Խորվաթիայի առաջին լիգայում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նոր կոմունիստական կուսակցությունը որոշեց արգելել ՀՍԿ Գրադանսկիի նման ֆուտբոլային ակումբների գործունեությունը՝ համարելով այն ֆաշիստական և ազգայնական։ Քանի որ այն արգելվեց 1945 թվականին, ստեղծվեց Դինամո մարզական ակումբը, որը դարձավ ՀՍԿ Գրադասկիի ոչ պաշտոնական իրավահաջորդը՝ ստանալով իշխող կուսակցության համաձայնությունը։ Նրանք մասնակցեցին 1946-47 թվականների Հարավսլավիայի առաջին լիգայի խաղարկությանը և գրավեց երկրորդ տեղը։ Նրանց երկրորդ մրցաշրջանում ակումբը դարձավ Հարավսլավիայի չեմպիոն։ Հետագայում ակումը հաղթեց ևս երեք անգամ և յոթ անգամ դարձավ Հարավսլավիայի գավաթակիր։ Հարավսլավիայի մասնատումից հետո ձևավորվեց Խորվաթիայի ֆուտբոլային լիգայի համակարգը և Դինամոն լքեց Հարավսլավիայի լիգաբ 1991 թվականին։

Մինչև 1990-ական թվականները հիմնադրման տարեթիվ համարվում էր 1945 թվականը, սակայն Հարավսլավիայի մասնատումից հետո ակումբը վերադարձրեց մինչպատերազմյան Գրադանկի Զագրեբ և Հասկ ակումբների հետ կապը։ Այս պատճառով 1991 թվականի հունիսին այն վերանվանվեց **Հասկ Գրադանսկի**, այս անվամբ մնաց մինչև 1993 թվականի փետրվարը, երբ վերանվանվեց **Խորվաթիա Զաֆրեբ**։ Նրանք հինգ անգամ հաղթեց Խորվաթիայի լիգայում և երկու անգամ մասնակցեց 1998–99 և 1999–2000  թվականների ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլերին և 2000 թվականի փետրվարից կոչվեց Դինամո Զագրեբ։ Չնայած թեման վիճելի էր, սակայն 2011 թվականից ակումբի ղեկավարությունը սկսեց պաշտոնապես հայտարարել, որ ակումբը Գրադանսկիի իրավահաջորդն է և նույն տարվա ապրիլին որոշվեց ակումբի անվանումը դարձնել ԳՆԿ Դինամո (*Građanski nogometni klub Dinamo* կամ «Դինամո քաղաքացիների ֆուտբոլային ակումբ»).

Ակումբի ավանդական գույնը թագավորական կապույտն է, որին եվրոպական խաղերում փոխարինեց ավելի մուգ կապույտը։ Գլխավոր մրցակիցն է Հայդուկ Սպլիտն է։ Ակումբի ամենանշանավոր հաղթանակներից է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2015-2016-ի խմբային փուլում անգլիական Արսենալի նկատմամբ 2-1 հաշվով, որը նրանց առաջին հաղթանակն էր Չեմպիոնների լիգայում 1999-2000 մրցաշրջանից հետո։ Մեկ այլ նշանավոր հանդիպումն էր 1999-2000 թվականների մրցաշրջանի ոչ ոքին Մանչեսթեր Յունայթեդի դեմ, որը Եվրոպայի չեմպիոնն էր այդ ժամանակ և շատ երկրպագուներ համարում են Դինամոյի ամենալավ հանդիպումներից մեկը ակումբի պատմության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորվաթական ֆուտբոլային ակումբներ
Էլիզա Բենեթ

**Էլիզա Հոուփ Բենեթը** (), ), բրիտանացի դերասանուհի։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Մարտի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռեդինգ քաղաքում ծնվածներ
Էքմելեդին Իհսանօղլու

Էքմելեդին Իհսանօղլուն (, ), 2004-2014 թվականներին Իսլամական կոնֆերանսի գլխավոր քարտուղարը։ Նրա պատմության, գիտության, թուրքական մշակույթի վերաբերյալ աշխատանքները մի շարք լեզուներով հասանելի են իսլամական աշխարհում։

Իհսանօղլուն ամուսնացած է, ունի 3 երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իսլամական կոնֆերանս կազմակերպություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 25-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրք ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Թուրք սուննի մուսուլմաններ
Կատեգորիա:Ազգայնական շարժում կուսակցության քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրք պատմաբաններ
Ֆերմենտի ակտիվ կենտրոն

**Ակտիվ կենտրոն** է կոչվում ֆերմենտի այն մասը, ուր միանում են սուբստրատները, որպեսզի ներգրավվեն քիմիական ռեակցիայի մեջ։

right|thumb|350px|“ճկվող բանալու” մոդելը, համաձայն որի սուբստրատների ձևից կախված փոխվելու է նաև ակտիվ կենտրոնի ձևը
## Կապման մեխանիզմները

Գոյություն ունի ֆերմենտների գործունեության մեխանիզմը նկարագրող երկու մոդել. մեկը “կողպեքի և բանալու” (lock and key model) մոդելն է, և մյուսը՝ “հարմարեցվող կողպեքի” (induced fit) մոդելը։

*Համաձայն առաջինի, ֆերմենտի ակտիվ կենտրոնը կատարելապես համապատասխանում է այն հատուկ սուբստրատին, որը պետք է կապնվի նրա հետ, և այդ պատճառով հետագա փոփոխություններ հարկավոր չեն։ 
*Հարմարեցվող կողպեքի մոդելը “կողպեքի և բանալու” մոդելի ավելի բարդեցված ձևն է։ Այն ենթադրում է, որ ակտիվ կենտրոնն ավելի ճկուն կառուցվածքային միավոր է, և որ յուրահատուկ մնացորդային տարրերի (residues) ներկայությունն այնտեղ (որոնցից են, օր. ամինաթթուները) դրդելու է ֆերմենտին հաջողությամբ որոշել ճիշտ սուբստրատը, որից հետո հնարավոր է որոշակի կազմային փոփոխություններ տեղի ունենան, երբ սուբստրատը կապնվի կենտրոնի հետ։

## Տես նաև
* Ֆերմենտ
* Սուբստրատ

Կատեգորիա:Ֆերմենտներ
Կատեգորիա:Կատալիզ
Վարդան Մինասյան

**Վարդան Մինասյան** (), հայ նախկին ֆուտբոլիստ, ֆուտբոլային մարզիչ, Հայկական «Արարատ Արմենիա» ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր մարզիչ։

## Միջազգային կարիերա
1996-1999 թվականներին համարվել է Հայաստանի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստ, որի կազմում մասնակցել է 11 հանդիպման։

## Մարզչական կարիերա
Նա սկսել է իր մարզչական կարիերան «Փյունիկում» որպես մարզիչի օգնական։ Նա նաև եղել է Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նախկին մարզիչ Իան Պորտերֆիլդի օգնական։ 2008 թվականի հունվարին, երբ Հայաստանի հավաքականի մարզիչ դարձավ Յան Պոուլսենը, Վարդան Մինասյանը մնաց մարզչի օգնական։ Այնուհետև 2009 թվականի մարտին, երբ Պուլսենը հեռացավ Հայաստանի հավաքականից, Վարդան Մինասյանը դարձավ Հայաստանի հավաքականի մարզիչ։ 2008 թվականին Վարդան Մինասյանը դարձավ «Փյունիկի» մարզիչ։

2021 թվականի փետրվարին Վարդան Մինասյանը նշանակվել է Ղազախստանի Պրեմիեր լիգան ներկայացնող «Տարազ» ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնում։

2023 թվականի հունիսին վերադարձել է «Արարատ-Արմենիա», որտեղ հիմա հանդես է գալիս որպես մարզիչ։

## Անձնական տվյալներ
Վարդանն ամուսնացած է, ունի 2 երեխա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի հավաքականի մարզիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Ալֆրեդո դի Ստեֆանո

**Ալֆրեդո դի Ստեֆանո Լաուլիե** (, ծնվել է Հուլիսի 4, 1926, Բուենոս Այրես, Արգենտինա, մահացել է Հուլիսի 7, 2014, Մադրիդ, Իսպանիա), արգենտինա-իսպանացի ֆուտբոլիստ (հարձակվող) և մարզիչ։ Ծնվել է իտալական էմիգրանտների ընտանիքում Կապրի քաղաքից.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1926 ծնունդներ
Կատեգորիա:2014 մահեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 4 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 7 մահեր
Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա