Միացյալ Նահանգների արժույթի խոշոր դենոմինացիաներ

**Միացյալ Նահանգների արժույթի խոշոր դենոմինացիաներ** (**),** Միացյալ Նահանգների ֆինանսների նախարարությունը մինչև 1969 թվականը շրջանառության մեջ է դրել ԱՄՆ արժույթի ավելի խոշոր դենոմինացիաներ, քան $100-ն է: Այդ թվականից ի վեր ԱՄՆ դոլար թղթադրամները թողարկվում են յոթ դենոմինացիաներով՝ $1, $2, $5, $10, $20, $50 և $100։

## Ակնարկ և պատմություն
Խոշոր անվանական արժեքով արժույթը (այսինքն՝ այն թղթադրամները, որոնց անվանական արժեքը  $500 կամ ավելի է) օգտագործվել է Միացյալ Նահանգներում դեռևս 18-րդ դարի վերջերից։ Առաջին $500 թղթադրամը թողարկվել է Հյուսիսային Կարոլինայի կողմից, համաձայն 1780 թվականի մայիսի 10-ին ընդունված օրենսդրության։ Վիրջինիան շուտով հետևեց այս օրինակին և 1780 թվականի հոկտեմբերի 16-ին թույլատրեց $500 և $1,000 թղթադրամների տպագրությունը, իսկ 1781 թվականի մայիսի 7-ին՝ նաև $2,000 թղթադրամների թողարկումը։

Բարձր անվանական արժեքով գանձապետական թղթադրամներ նույնպես թողարկվել են․ օրինակ՝ 1812 թվականի պատերազմի ժամանակ թողարկվել են $1,000 անվանական արժեքով թղթադրամներ՝ համաձայն 1812 թվականի հունիսի 30-ի օրենքի։ Ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում Համադաշնության արժույթը ներառել է $500 և $1,000 թղթադրամներ։ Դաշնային առաջին թղթադրամները (1861) նույնպես ներառում էին բարձր անվանական արժեքով թղթադրամներ, ինչպիսիք են եռամյա տոկոսային պարտատոմսերը՝ $500,$1,000  և  $5,000 անվանական արժեքներով, որոնք հաստատվել են Կոնգրեսի կողմից 1861 թվականի հուլիսի 17-ին։ Ընդհանուր առմամբ, բարձր անվանական արժեքով թղթադրամներով թողարկվել է ԱՄՆ արժույթի 11 տարբեր տեսակ, գրեթե 20 տարբեր թողարկման տարեթվերով։

ԱՄՆ թղթադրամների դիմային կողմի ձևավորումները, որպես կանոն, պատկերում են պատմական գործիչներ, կամ այլաբանական կերպարներ, որոնք խորհրդանշում են կարևոր գաղափարներ (օրինակ՝ ազատություն, արդարություն), կամ երկուսն էլ։ Դարձրերեսի ձևավորումները տատանվում են մաքուր դեկորատիվ նախշերից՝ շքեղ արժեքային նշումներով, մինչև պատմական արվեստի գործերի վերարտադրություններ։

## Հանրային և ինստիտուցիոնալ կիրառում
Շարք 1934 թվականի ոսկեգույն արժեթղթերը ($100; $500; $1,000; $10,000; և $100,000) տպագրվել են ոսկու ստանդարտի վերացման և ոսկու պարտադիր բռնագանձման՝ նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելթի հրամանով 1933 թվականի մարտի 9-ին (տես ԱՄՆ-ի գործադիր հրաման 6102): Այսպիսով, 1934 թվականի շարքի թղթադրամները օգտագործվել են միայն պետական կառույցների (այսինքն՝ Դաշնային պահուստի բանկի) ներսում իրականացվող գործարքների համար և չեն տրվել հասարակությանը: Այս շարքը դադարեցվել է 1940 թվականին: 1928 թվականի շարքի ոսկեգույն արժեթղթերի կողմնային տպագրությունն արվել է սև և կանաչ գույներով (տես՝ ԱՄՆ դոլարի պատմություն):

## Պասիվ փոխհատուցում
Խորհրդատվական բարձր արժեքով թղթադրամները, որոնք դեռևս համարվում են օրինական շրջանառություն ԱՄՆ-ում, վերջին անգամ տպվել են 1945 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, և պաշտոնապես դադարեցվել են 1969 թվականի հուլիսի 14-ին՝ Դաշնային պահուստային համակարգի կողմից՝ «օգտագործման պակասի» պատճառով։ Ավելի ցածր արտադրական արժեքով $500 և $1,000 թղթադրամները փաստացի անհետացել էին այդ ժամանակից շատ առաջ։ 

1969 թվականի հուլիսից սկսած, Դաշնային պահուստը սկսել է հանել բարձր արժեքով արժույթը շրջանառությունից և ոչնչացնել այն մեծ թղթադրամները, որոնք բանկերից վերադարձվել էին։ 2009 թվականի մայիսի 30-ի դրությամբ հայտնի էր, որ միայն 336 հատ $500 թղթադրամ կա, 342 հատ  $1,000 թղթադրամ, 165,372 հատ $5,000 թղթադրամ և պակաս, քան 75,000հատ $10,000 թղթադրամներ (ըստ 900,000-ից ավելի տպվածներից)։ Չնայած նրանց եզակիությանը՝ հավաքողներն անհամեմատ բարձր են վճարում, քան դրանց անվանական արժեքը՝ դրանք ձեռք բերելու համար, և մի քանիսը գտնվում են թանգարաններում։

Այս բարձր արժեքով թղթադրամները հիմնականում օգտագործվել են բանկերի և դաշնային կառավարության կողմից՝ մեծ ֆինանսական գործարքների համար, հատկապես՝ 1865 թվականից 1934 թվականների ոսկե վկայականների պարագայում։ Թվային արժույթի համակարգերի ներդրումը դարձրել է մեծ չափի կանխիկ գործարքները հիմնականում չպահանջվող, իսկ դրամանենգության և դրամի օգտագործման խնդիրները՝ անօրինական գործունեությունների համար, ինչպիսիք են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը և փողերի լվացումը, պատճառել են, որ ԱՄՆ կառավարությունը չվերարտադրի բարձր արժեքով արժույթ։

ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության կայքի համաձայն՝ «Ամերիկյան արժույթը ներկայում տպագրվում է հետևյալ անվանական արժեքներում՝ $1, $2, $5, $10, $20, $50 և $100: Միացյալ նահանգների արժութային համակարգի նպատակը հասարակության պահանջներին ծառայելն է, և այս անվանական արժեքները բավարարում են այդ նպատակին: Ոչ ֆինանսների նախարարությունը, ոչ էլ Դաշնային պահուստը չունեն որևէ պլան՝ փոփոխելու ներկայիս արժույթը»: Սակայն, 2025 թվականին Կոնգրեսում ներկայացվել է օրինագիծ՝ $250 արժողությամբ թղթադրամ թողարկելու մասին։

## Բարձր անվանական արժեքով թղթադրամների թողարկման տվյալներ

## Թղթադրամների աղյուսակ
ԱՄՆ-ի Սմիթսոնյան ինստիտուտի ազգային դրամագիտական հավաքածուն պարունակում է ապացույց վկայագրեր, որոնք հաստատված են ԱՄՆ փորագրության և տպագրության գրասենյակի կողմից, ինչպես նաև հարկային բաժնի ԱՄՆ արժույթների հավաքածուն: Ապացույցների և շրջանառված թղթադրամների համադրությամբ կազմվել է գրեթե ամբողջական տեսակի բարձր արժողությամբ արժույթի հավաքածու: Հատկապես բացակայում են մի քանի տեսակներ՝ ընդլայնված և տոկոսային վճարով արժեթղթերից: Այս բարձրարժեք թղթադրամները տպագրվել են 1860-ականների սկզբին մինչև միջնաժամկետը՝ շատ բարակ թղթի վրա, ուստի դրանք գրեթե չկան պահպանված տեսքով: Նրանց թողարկումը (1861–65) նախորդում է փորագրության և տպագրության գրասենյակի՝ ԱՄՆ արժույթի պատասխանատվությանը (1870-ականները), հետևաբար ներկայիս արխիվներում շատ քիչ ապացույցներ են պահպանվել:

## Տես նաև
* Տրիլիոն դոլար արժեքով մետաղադրամ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ
### Մեջբերումներ

### Ընդհանուր գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Դենոմինացիա  փորագրության և տպագրության գրասենյակից
* ԱՄՆ ֆինանսների նախարարություն

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տնտեսություն
Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Արժույթներ ըստ տարածաշրջանի
Կատեգորիա:Դոլար
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ ԱՄՆ-ում