Աշխարհագրության փիլիսոփայություն

**Աշխարհագրության փիլիսոփայություն** փիլիսոփայության ենթաոլորտ, որը զբաղվում է աշխարհագրության իմացաբանական, մետաֆիզիկական և աքսիոլոգիական հարցերով, աշխարհագրական մեթոդաբանությամբ ընդհանրապես, և ավելի լայնորեն կապված հարցերով, ինչպիսիք են տարածության և վայրի ընկալումն ու ներկայացումը:

## Պատմություն
Աշխարհագրական գիտելիքներին վերաբերող մեթոդաբանական հարցերը քննարկվել են դարեր շարունակ: ԱՄՆ-ում Ռիչարդ Հարթշորնին (1899-1992) է վերագրվում անգլերեն լեզվով առաջին խոշոր համակարգված մշակումը՝ 1939 թվականին՝ «Աշխարհագրության բնույթը. ժամանակակից մտքի քննադատական ​​​​ուսումնասիրություն անցյալի լույսի ներքո», որը հաջորդ տասնամյակներում հիմք հանդիսացավ քննադատական ​​​​էսսեների մի քանի հատորների համար: Հարթշորնն ինքը գերմանացի աշխարհագրագետ Ալֆրեդ Հետներին (1859-1941) վերագրում է ժամանակագրական ավանդույթի հիմնադիրը։

Ջոն Քիրթլենդ Ռայթը (1891-1969), ամերիկացի աշխարհագրագետ, որը հայտնի է իր քարտեզագրությամբ և աշխարհագրական մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ, 1947 թվականին ստեղծեց «երկրաբանություն» տերմինը՝ աշխարհագրական գիտելիքների այս տեսակի լայն ուսումնասիրության համար: Այս ոլորտի այլ կարևոր աշխատանքներից են Դեյվիդ Հարվիի 1969 թվականի «Աշխարհագրության բացատրությունը» և ֆրանսիացի փիլիսոփա Անրի Լեֆեբրի 1974 թվականի «Տարածության ստեղծումը»: Դա նրա բարձրացրած հարցերի քննարկում էր, որը մասամբ ոգեշնչեց 1990-ականներին Փիլիսոփայության և աշխարհագրության ընկերության հիմնադրմանը։

## Ամերիկյան կազմակերպություններ
Փիլիսոփայության և աշխարհագրության ընկերությունը հիմնադրվել է 1997 թվականին Էնդրյու Լայթի, հետագայում Ջորջ Մեյսոնի համալսարանի փիլիսոփայի, և Տեխասի A&M համալսարանի աշխարհագրագետ Ջոնաթան Սմիթի կողմից: «Փիլիսոփայություն և աշխարհագրություն» տարեկան գրախոսվող ամսագրի երեք հատորները հրատարակվել են Rowman & Littlefield Press-ի կողմից, որը հետագայում դարձել է երկամյա ամսագիր, որը հրատարակվում է Carfax հրատարակիչների կողմից: Այս ամսագիրը 2005 թվականին միացավ աշխարհագրագետների կողմից հիմնադրված մեկ այլ ամսագրի՝ «Էթիկա, տեղ և միջավայր» վերնագրով և դարձավ «Էթիկա, տեղ և միջավայր. փիլիսոփայության և աշխարհագրության ամսագիր», որը հրատարակվում է Ռաութլեջի կողմից: Մինչև 2009 թվականը ամսագիրը խմբագրվել է Լայթի և Սմիթի կողմից և հրատարակել է փիլիսոփաների, աշխարհագրագետների և այլ հարակից ոլորտների մասնագետների աշխատանքներ՝ տարածության, տեղանքի և շրջակա միջավայրի լայն մեկնաբանությամբ հարցերի վերաբերյալ: Այն ճանաչվել է որպես շրջակա միջավայրի էթիկայի ոլորտի շրջանակը ընդլայնելու գործիք՝ ներառելով քաղաքային միջավայրի վերաբերյալ աշխատանքները:

2009 թվականին Սմիթը թոշակի անցավ ամսագրից, և նոր համահեղինակ դարձավ Կոլորադոյի համալսարանից Բենջամին Հեյլը: Հեյլը և Լայթը վերագործարկեցին ամսագիրը 2011 թվականի հունվարին՝ որպես «Էթիկա, քաղաքականություն և միջավայր»։ Չնայած ամսագիրը այդ ժամանակվանից ի վեր ավելի շատ կենտրոնացել է շրջակա միջավայրի էթիկայի և քաղաքականության միջև եղած փոխհարաբերությունների վրա, այն դեռևս ողջունում է աշխարհագրագետների կողմից համապատասխան աշխատանքների վերաբերյալ ներկայացված նյութերը:

2002 թվականին սկսվեց գրքերի շարք, որը նույնպես սկզբում հրատարակվել էր Rowman & Littlefield-ի, իսկ ավելի ուշ՝ Cambridge Scholars Press-ի կողմից, որը հրատարակում էր Փիլիսոփայության և աշխարհագրության ընկերության տարեկան հանդիպումների նյութերը, որոնք կազմակերպվել էին Թաուսոնի համալսարանի Գարի Բեքհաուսի և Ջոն Մուրունգիի կողմից։ 2005 թվականին այս տարեկան հանդիպումները հովանավորող ընկերությունը դարձավ Միջավայրի, տարածության և տեղի ուսումնասիրության միջազգային ասոցիացիան, իսկ 2009 թվականին գրքերի շարքը զիջեց գրախոսվող «Միջավայր, տարածություն, տեղ» ամսագրին, որը հրատարակվում է կիսամյակային և ներկայումս խմբագրվում է Հարավային Կոնեկտիկուտի պետական ​​համալսարանի Ք. Պատրիկ Հայդքամփի, Թրոյ Փեդոքի և Քրիստին Պետտոյի կողմից։

## Տես նաև
* Մայրցամաքային փիլիսոփայություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Society for Philosophy and Geography

Կատեգորիա:Աշխարհագրության պատմություն
Կատեգորիա:Սոցիալական գիտությունների փիլիսոփայություն