Կանադա-Ֆիլիպիններ թափոնների վեճ

**Կանադա-Ֆիլիպիններ թափոնների վեճը** միջազգային վեճ է, որն առաջացել է վերամշակման ընկերության կողմից Մանիլա առաքված կանադական աղբի ենթադրաբար սխալ պիտակավորման պատճառով։ 103 բեռնարկղները, որոնք 2013-ից 2014 թվականներին մեկնել էին Վանկուվերից, պիտակավորված էին որպես վերամշակվող պլաստմասսաներ: Ֆիլիպինները հայտարարել է, որ դրանք փոխարենը պարունակում են կենցաղային թափոններ:
մինի|Մանիլա քաղաքը և Վանկուվերը Խաղաղ օվկիանոսի հակառակ կողմերում
Միջազգային պայմանագրերի բարդությունները, ներգրավված մասնավոր ընկերությունը և կանադական կանոնակարգերը բարդացրին իրավիճակը մինչև 2019 թվականը, երբ Ֆիլիպինների նախագահ Ռոդրիգո Դուտերտեն սկսել է Կանադային վերջնագրերով սպառնալ։ 2019 թվականի մայիսի 30-ին կանադական աղբով լի 69 կոնտեյներ հետ ուղարկվեցին։

## Աղբ
2013 և 2014 թվականներին Վանկուվերից Մանիլա տեղափոխվել է 103 բեռնարկղ «Քրոնիկ Պլաստիկս Ինք.»-ի կողմից:

Թեև հայտարարվել է, որ պարունակում է վերամշակվող պլաստիկ, Ֆիլիպինների մաքսային բյուրոն պնդում է, որ դրա փոխարեն հայտնաբերել է «կենցաղային աղբ, պլաստիկ շշեր և տոպրակներ, թերթեր և օգտագործված մեծահասակների տակդիրներ»: Ֆիլիպինների շրջակա միջավայրի և բնական պաշարների նախարարությունը հայտարարել է, որ պարունակության «զգալի» մասը չի վերամշակվում, բայց այն ոչ թունավոր է ինչպես հաստատել է տնօրենը՝ «Դա կապույտ աղբարկղի թափոն է։ Դա թուղթ է, խոհանոցից առաջացած չոր պլաստիկ։ Ես ասեղ չեմ տեսել, տակդիր չեմ տեսել։ Այն վտանգավոր չէ, բայց դա դեռ թափոն է»:

Chronic Plastics-ը մեղադրվում էր Բազելի կոնվենցիան խախտելու մեջ (Վտանգավոր թափոնների անդրսահմանային տեղափոխումների և դրանց հեռացման վերահսկման մասին), որին ստորագրել են և՛ Ֆիլիպինները, և՛ Կանադան: Թեև պայմանագիրը սահմանում է, որ «արտահանող երկիրը պետք է հետ վերցնի թափոնները, եթե ստացող երկիրը հրաժարվում է դրանք ընդունել», Կանադան հրաժարվել է այն հիմքով, որ աղբը կենցաղային պինդ թափոն է, այլ ոչ թե վտանգավոր թափոն: Մինչև 2019 թվականին իրենց հայրենադարձությունը, Վանկուվերի պինդ թափոնների գործառնությունների տնօրենը Toronto Star-ին ասել է, որ աղբամանների պարունակության 99 տոկոսը թուղթ և պլաստիկ է, և միայն մեկ տոկոսն է պատահական աղբ:

2017 թվականի նոյեմբերին առնվազն 26 կոնտեյներով լի աղբ թաղվել է Տարլակի Կապաս քաղաքի աղբավայրում:

## Հայրենադարձություն
2016 թվականին Ֆիլիպինների դատարանը որոշել է, որ աղբը պետք է վերադարձվի Կանադա: Նույն տարում Կանադայի Բնապահպանական իրավունքները փոփոխվեցին, որպեսզի այնպիսի ընկերություններ, ինչպիսին է Chronic Plastics-ը, պարտավորվեն հավաքել իրենց թափոնները: 2017 թվականին Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի գագաթնաժողովում Կանադայի վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն բացատրել է, որ Կանադայի օրենքներն ու կանոնակարգերն արգելել են իր երկրին ընդունել աղբը, սակայն լուծումներ է մշակվել, թեև երկու երկրները դեռևս չեն պայմանավորվել ֆինանսական պատասխանատվությունների շուրջ: 2018 թվականի նոյեմբերի 13-ի դրությամբ կանադական թափոնների պահպանումը արժեցել է մոտավորապես 36 միլիոն ֆիլիպինյան պեսոյի:

2019 թվականի հունվարին իրավիճակի վերլուծության մեջ Անտոնիո Լա Վինյան ասել է, որ Ֆիլիպիններին այլ բան չի մնում անել, քան սպասել Կանադայի կողմից աղբի վերադարձին: Մոտավորապես երեք ամիս անց, 2019 թվականի Լուսոնի երկրաշարժից հետո, Ֆիլիպինների նախագահ Ռոդրիգո Դուտերտեն կտրուկ քննադատել է Կանադային Մանիլայում մնացած աղբի համար։ Կանադային ֆիլիպինցիներին արհամարհելու մեջ մեղադրելուց հետո Դուտերտեն հայտարարել է, որ եթե աղբը Կանադան չհեռացնի մեկ շաբաթվա ընթացքում (մինչև 2019 թվականի ապրիլի 30-ը), Ֆիլիպինները պատերազմ կհայտարարի Կանադային: Ի պատասխան Դուտերտեի սպառնալիքին՝ Ֆիլիպիններում Կանադայի դեսպանն ասել է. «Ես մեկնաբանություններ չեմ տա նախագահի կոնկրետ խոսքերի կամ նրա տոնի վերաբերյալ, բայց ես կասեմ հետևյալը. մեր վարչապետը պարտավորվել է և վերահաստատել է այս հարցը լուծելու հարցում, ներառյալ թափոնները Կանադա վերադարձնելը»:

Մեկ շաբաթ անց, երբ բաց թողնվեց նրա վերջնաժամկետը, Դուտերտեն սահմանել է նոր վերջնաժամկետ՝ մայիսի 15-ը, որի կապակցությամբ նրա արտաքին գործերի նախարար Թեոդորո Լոքսին կրտսերը ասել է, որ Նախագահը ակնկալում է, որ աղբը ծովային ճանապարհով կտեղափոխվի մինչև մայիսի 15-ը։ Այդ ակնկալիքը կարդարանա, հակառակ դեպքում…Նույն օրը, Կանադայի գլոբալ հարցերով զբաղվող գործակալությունը հայտարարել է, որ առաջարկ է արել աղբը վերադարձնելու համար և սերտորեն համագործակցել է Ֆիլիպինների կառավարության հետ՝ մանրամասները մշակելու համար: Bolloré Logistics Canada ընկերությանը շնորհվել է Ֆիլիպիններից թափոնները դուրս բերելու Կանադայի կառավարության պայմանագիրը:

Սուբիկի հատուկ տնտեսական և ազատ նավահանգստային գոտում2019 թվականի մայիսի 30-ին կանադական աղբով լցված 69 բեռնարկղ բարձել է M/V Bavaria բեռնատար նավի վրա՝ Կանադա տեղափոխելու նպատակով 840.000 ԱՄՆ դոլար արժեքով կամ 1,17 միլիոն CA$ (մոտավորապես համարժեք է 1,41 միլիոն CA$-ի 2025 թվականին):

Թայվանում գտնվելու ժամանակ Anna Maersk տեղափոխվելուց հետո աղբը դեռ գրաֆիկով է հասնել Կանադա մինչև 2019 թվականի հունիսի վերջը, որից հետո, ըստ Կանադայի շրջակա միջավայրի և կլիմայի փոփոխության նախարարության, այն հայտնվել է Վանկուվերի թափոնների վերամշակման գործարանում:

Հունիսի 4-ին, երբ աղբի հարցը համարվել է կարգավորված, Ֆիլիպինների գործադիր քարտուղար Սալվադոր Մեդիալդեան չեղարկել է Դուտերտեի կողմից Կանադա մեկնելու և կանադացի պաշտոնյաների հետ գործարքներ կատարելու հնգօրյա արգելքները։ Թեև հունիսի 6-ին Ֆիլիպինների դեսպանը Կանադայում դեռ չէր վերադարձել: Վերջապես, 2019 թվականի հունիսի 29-ին, Chronic Plastics ընկերության մոլորված աղբի 69 կոնտեյներ ժամանել է Ռոբերտս Բանկ Սուպերպորտ Դելտայում, Բրիտանական Կոլումբիա:

## Հետևանքներ
Ջիմ Մակրիսը Chronic Inc ընկերության սեփականատերն է։ 2020 թվականին նա սկսել է միջնորդություն ներկայացնել Կանադայի կառավարությանը՝ հրապարակելու ապացույցներ, որոնք, իր խոսքով, կարդարացնեին իրեն և իր ընկերությանը ցանկացած չարաշահումից, ինչպես նաև ներողություն կխնդրեին իր հեղինակությանը հասցված վնասի համար:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:2010-ականներ միջազգային հարաբերություններում
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում