Արևելյան Աֆրիկայի համայնք

**Արևելյան Աֆրիկայի Համայնք** (**ԱՖՀ**), միջկառավարական կազմակերպություն, որը կազմված է Արևելյան Աֆրիկայի ութ երկրներից։ Անդամ երկրներն են Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը, Սոմալիի Դաշնային Հանրապետությունը, Բուրունդիի, Քենիայի, Ռուանդայի, Հարավային Սուդանի, Ուգանդայի և Տանզանիայի Հանրապետությունները։ Հարավային Սուդանի նախագահ Սալվա Կիիր Մայարդիտը ԱՖՀ-ի ներկայիս նախագահն է։ Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1967 թվականին, փլուզվել է 1977 թվականին և վերաստեղծվել 2000 թվականի հուլիսի 7-ին։ ԱՖՀ-ի հիմնական նպատակն է խթանել տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրումը։

2008 թվականին Հարավային Աֆրիկայի Զարգացման Համայնքի (ՀԱԶՀ) և Արևելյան և Հարավային Աֆրիկայի ընդհանուր շուկայի (ԱՀԱԸՇ) հետ բանակցություններից հետո ԱՖՀ-ը համաձայնել է ընդլայնված ազատ առևտրի տարածքի ստեղծմանը, որը ներառում է բոլոր երեք կազմակերպությունների անդամ երկրները։ ԱՖՀ-ը Աֆրիկյան տնտեսական համայնքի անբաժանելի մասն է։

ԱՖՀ-ը Արևելյան Աֆրիկայի ֆեդերացիայի հավանական նախորդն է, որը նրա անդամների ենթադրյալ դաշնությունն է մեկ ինքնիշխան պետության մեջ։ 2010 թվականին ԵՀՀ-ն գործարկել է իր սեփական ընդհանուր շուկան ապրանքների, աշխատուժի և կապիտալի համար տարածաշրջանում` նպատակ ունենալով ստեղծել ընդհանուր արժույթ և, ի վերջո, լիարժեք քաղաքական դաշնություն։ 2013 թվականին ստորագրվել է արձանագրություն, որտեղ ուրվագծվում են 10 տարվա ընթացքում արժութային միություն ստեղծելու իրենց ծրագրերը։ 2018 թվականի սեպտեմբերին ստեղծվել է հանձնաժողով՝ սկսելու տարածաշրջանային սահմանադրության մշակման գործընթացը։

## Պատմություն
### Ձևավորում և վերակազմավորում
[մինի|Ձախից աջ՝ Ուգանդայի նախագահ [Յովերի Մուսևենին, Քենիայի նախագահ Մվայ Կիբակի և Տանզանիայի նախագահ Ջակայա Կիկվետեն ԱՖՀ-ի ութերորդ գագաթնաժողովի ժամանակ Արուշայում։ 2006 թվականի նոյեմբեր։]]
Քենիան, Տանզանիան և Ուգանդան համագործակցում են միմյանց հետ 20-րդ դարի սկզբից։ Արևելյան Աֆրիկայի արժութային խորհուրդը 1919-1966 թվականներին տրամադրել է ընդհանուր արժույթ։ 1917 թվականին Քենիայի և Ուգանդայի միջև մաքսային միությանը, որին Տանգանիկան միացել է 1927 թվականին, հետևեցին Արևելյան Աֆրիկայի Բարձրագույն հանձնաժողովը 1948-1961 թվականներին, Արևելյան Աֆրիկայի Ընդհանուր Ծառայությունների Կազմակերպությունը։

Քենիայի գաղութի, Ուգանդայի պրոտեկտորատի և Տանգանիկա տարածքի միջև միջտարածաշրջանային համագործակցությունը պաշտոնապես ձևակերպվել է 1948 թվականին Արևելյան Աֆրիկայի Բարձրագույն հանձնաժողովի կողմից։ Դա նախատեսում էր Մաքսային միություն, ընդհանուր արտաքին սակագին, արժույթ և փոստային ծախսեր։ Այն նաև ընդհանուր ծառայություններ է մատուցել տրանսպորտի և կապի, գիտական հետազոտությունների և կրթության ոլորտներում։  Անկախությունից հետո գործունեության այս ինտեգրված ոլորտները վերականգնվել են և Արևելյան Աֆրիկայի Բարձրագույն Հանձնաժողովին (ԱԱԲՀ) փոխարինել է  Արևելյան Աֆրիկայի Ընդհանուր Ծառայությունների Կազմակերպությունը (ԱՖԸԾԿ), ինչը, շատ դիտորդների կարծիքով, պետք է հանգեցներ երեք տարածքների միջև քաղաքական ֆեդերացիայի։ Նոր կազմակերպությունը դժվարությունների է հանդիպել համատեղ պլանավորման և հարկաբյուջետային քաղաքականության բացակայության, առանձին քաղաքական ուղղությունների և Քենիայի գերիշխող տնտեսական դիրքի պատճառով։ 1967 թվականին ԱՖԸԾԿ-ին փոխարինել է ԱՖՀ-ն։ Այս մարմնի նպատակն է ամրապնդել անդամների միջև կապերը ընդհանուր շուկայի, միասնական մաքսային սակագնի և մի շարք հանրային ծառայությունների միջոցով՝ տարածաշրջանում հավասարակշռված տնտեսական աճի հասնելու համար։

1977 թվականին ԱՖՀ-ն պլուզվել է։ Փլուզման պատճառները Քենիայի եղել են պահանջներն՝ ավելի շատ տեղեր տրամադրել քաղաքականության մարմիններում, քան Ուգանդան և Տանզանիան, տարաձայնությունները Ուգանդայի բռնապետ Իդի Ամինի հետ, որը պահանջել է, որ Տանզանիան, որպես ԱՖՀ անդամ պետություն, ապաստան չտա այն ուժերին, որոնք պայքարում են մեկ այլ անդամ պետության կառավարությունը տապալելու համար, ինչպես նաև Տանզանիայում սոցիալիզմի անհամեմատելի տնտեսական համակարգերը և Քենիայում կապիտալիզմը։ Երեք անդամ երկրները կորցրել են ավելի քան վաթսուն տարվա համագործակցությունը և մասշտաբի տնտեսության առավելությունները, թեև Քենիայի կառավարության որոշ պաշտոնյաներփլուզումը տոնել ենշամպայնով։

Նախագահներ Դանիել Արապ Մոյը (Քենիա), Ալի Հասան Մվինին (Տանզանիա) և Յովերի Կագուտա Մուսևենին (Ուգանդա) 1993 թվականի նոյեմբերի 30-ին Կամպալայում ստորագրեցին Արևելյան Աֆրիկայի համագործակցության պայմանագիրը և ստեղծեցին եռակողմ համագործակցության հանձնաժողով։ Սկսվել է վերաինտեգրման գործընթաց՝ ներառելով համագործակցության եռակողմ ծրագրեր քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում, հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների, պաշտպանության, անվտանգության և իրավական ու դատական գործերում։

ԱՖՀ-ն վերաստեղծվել է 1999 թվականի նոյեմբերի 30-ին, երբ ստորագրվել է նրա վերստեղծման պայմանագիրը։ Այն ուժի մեջ է մտել 2000 թվականի հուլիսի 7-ին՝ նախորդ համայնքի և նրա մարմինների փլուզումից 23 տարի անց։ 2004 թվականի մարտին ստորագրվել է Մաքսային միության մասին համաձայնագիրը, որն ուժի մեջ է մտել 2005 թվականի հունվարի 1-ից ։ Քենիան՝ տարածաշրջանի խոշորագույն արտահանողը, մինչև 2010 թվականը շարունակել է մաքսատուրքեր վճարել մյուս չորս երկրներ ներմուծվող ապրանքների համար՝ կրճատված չափով։ Երրորդ երկրներից ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ կիրառվում է սակագների ընդհանուր համակարգ։ 2016 թվականի նոյեմբերի 30-ին հայտարարվել է, որ մոտակա նպատակը լինելու է կոնֆեդերացիայի ստեղծումը, այլ ոչ թե ֆեդերացիայի։

### Հարավային Սուդանի միացում
Քենիայի և Ռուանդայի նախագահները հրավիրել են Հարավային Սուդանի Ինքնավար Կառավարությանը 2011 թվականին Հարավային Սուդանի անկախացումից հետո դիմել անդամակցության համար, իսկ Հարավային Սուդանը 2011 թվականի հուլիսի կեսերի դրությամբ, ըստ տեղեկությունների, արդեր ցանկություն է ունեցել դիմելու։ Ռոյթերսը Հարավային Սուդանը համարում է կարճաժամկետ ժամանակում ԱՖՀ-ի միանալու ամենահավանական թեկնածուն, և Տանզանական *The Citizen* օրաթերթում հրապարակված հոդվածում, որը հայտնում է, որ Արևելյան Աֆրիկայի Օրենսդիր ժողովի նախագահ Աբդիրահին Հայթար Աբդին ասում է, որ Հարավային Սուդանը «ազատ է միանալու ԱՖՀ-ին», պնդում է, որ վերլուծաբանները, կարծում եմ, որ երկիրը շուտով կդառնա տարածաշրջանային մարմնի լիիրավ անդամ։

2011 թվականի սեպտեմբերի 17-ին *Daily Nation-ը* մեջբերել է Հարավային Սուդանի մի պատգամավորի խոսքերը, որը ասում է, որ թեև իր կառավարությունը ցանկանում է միանալ ԱՖՀ-ին, այն հավանաբար կհետաձգի իր անդամակցությունը այն մտավախությունների պատճառով, որ իր տնտեսությունը բավականաչափ զարգացած չէ, որպեսզի մրցակցի ԱՖՀ անդամ երկրների հետ և կարող է «աղբավայր» դառնալ Քենիայի, Տանզանիայի և Ուգանդայի արտահանման համար։ Դրան հակադարձել է նախագահ Սալվա Կիիրը, որը հայտարարել է, որ Հարավային Սուդանը սկսել է դիմելու գործընթացը մեկ ամիս անց։ Դիմումը հետաձգվել  2012 թվականիէ դեկտեմբերին, սակայն Հարավային Սուդանում ուգանդական boda-boda օպերատորների հետ տեղի ունեցած միջադեպերը քաղաքական լարվածություն են ստեղծել և հետաձգել են գործընթացը։

2012 թվականի դեկտեմբերին Տանզանիան համաձայնել է Հարավային Սուդանի՝ ԱՖՀ-ին միանալու հայտին՝ ճանապարհ բացելով աշխարհի նորագույն պետության համար՝ դառնալու տարածաշրջանային բլոկի վեցերորդ անդամը։ 2013 թվականի մայիսին Արևելյան Աֆրիկայի համայնքը 82,000 ԱՄՆ դոլար Է հատկացրել Հարավային Սուդանի դաշինքին միանալու համար, չնայած դա կարող է տեղի էր ունենալ 2016 թվականից ոչ շուտ։ Ենթադրվում է, որ այս գործընթացը, որը պետք է սկսվեր 2013 թվականի օգոստոսին Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի նախարարների խորհրդի նիստից հետո և պետք է տևեր առնվազն չորս տարի։ 2012 թվականին Նայրոբիում կայացած 14-րդ հերթական գագաթնաժողովում Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի պետությունների ղեկավարները հաստատել են ստուգման զեկույցը, որը ներկայացվել էր նախարարների խորհրդի կողմից, այնուհետև այն ուղարկեցին Հարավային Սուդանի հետ բանակցային գործընթաց սկսելու համար։

Ստեղծվել է թիմ՝ Հարավային Սուդանի հայտը գնահատելու համար։ Այնուամենայնիվ, 2014 թվականի ապրիլին երկիրը խնդրել է հետաձգել ընդունելության գործընթացը, ենթադրաբար, շարունակվող ներքին կոնֆլիկտի պատճառով։

Հարավային Սուդանի արտաքին գործերի նախարար Բարնաբա Մարիալ Բենջամինը 2015 թվականի հոկտեմբերին հրապարակավ հայտարարել է, որ մայիսին, հունիսին, օգոստոսին, սեպտեմբերին և հոկտեմբերին հատուկ տեխնիկական կոմիտեի գնահատումներից և հանդիպումներից հետո կոմիտեն առաջարկել է Հարավային Սուդանին թույլատրել միանալ Արևելյան Աֆրիկայի Համայնքին։ Այդ առաջարկությունները, սակայն, չեն հրապարակվել հանրությանը։ Հաղորդվել է, որ Հարավային Սուդանը կարող է ընդունվել արդեն 2015 թվականի նոյեմբերին, երբ Արևելյան Աֆրիկայի երկրների ղեկավարները կհանդիպեն իրենց գագաթնաժողովում։

2016 թվականի մարտին Հարավային Սուդանն ի վերջո հաստատվել է դաշինքին անդամակցելու համար, իսկ 2016 թվականի ապրիլին ստորագրել է միանալու պայմանագիր։ Համաձայնագիրը վավերացնելու համար նա ուներ վեց ամիս, ինչն էլ արել է սեպտեմբերի 5-ին, և այդ ժամանակ նա պաշտոնապես միացել է համայնքին։ Երկիրը դեռ չի մասնակցում նույն չափով, ինչ մյուս անդամները։

### Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության միացում
2010 թվականին Տանզանիայի պաշտոնյաները ցանկություն հայտնեցին հրավիրել ԴՀ Կոնգոյին միանալու Արևելյան Աֆրիկայի Համայնքին։ Կոնգոն դիմել է ԱՖՀ ընդունվելու համար 2019 թվականի հունիսին։ 2021 թվականի հունիսին ԱՖՀ-ի գագաթնաժողովը մեկնարկել է ստուգման առաքելություն՝ գնահատելու Կոնգոյի համապատասխանությունը Համայնք ընդունելու համար, և այնուհետև մշակել է զեկույց իրենց բացահայտումների վերաբերյալ։ 2021 թվականի նոյեմբերի 23-ին Արևելյան Աֆրիկայի Համայնքի հարցերով պատասխանատու նախարարները առաջարկել են ԱՖՀ-ի պետությունների ղեկավարներին քննարկել ստուգող խմբի զեկույցը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության (ԿԱՀ) Համայնքին միանալու դիմումի վերաբերյալ։ 2022 թվականի փետրվարին ԱՖՀ Նախարարների խորհուրդը առաջարկել է, որ ԿԺԴ-ն ընդունվի որպես ԱՖՀ նոր անդամ երկիր։ 2022 թվականի մարտի 18-ին ԱՖՀ-ի գլխավոր քարտուղար Փիթեր Մաթուկին հաստատել է, որ պետությունների ղեկավարները կհաստատեն ընդունելությունը 2022 թվականի մարտի 29-ին։ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը ընդունվել է որպես ԱՖՀ-ի անդամ 2022 թվականի մարտի 29-ին, պետության ղեկավարի վիրտուալ գագաթնաժողովում, որը վարում էր Քենիայի Ուհուրու Քենյատան և պաշտոնապես դարձել է Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի անդամ 2022 թվականի հուլիսի 11-ին։ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության միանալը ԱՖՀ-ի համար բացում է Արևմտյան Աֆրիկայի ափին գտնվող առաջին նավահանգիստը։

### Սոմալիի միացում
Սոմալիի ներկայացուցիչները 2012 թվականի մարտին դիմել են ԱՖՀ-ին անդամակցելու համար։ Դիմումը քննարկվել է ԱՖՀ-ի պետությունների ղեկավարների կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերին, որոնք խնդրել են, որ ԱՖՀ Խորհուրդը աշխատի Սոմալիի հետ՝ ստուգելու իրենց դիմումը։ 2015 թվականի փետրվարին ԱՖՀ-ը կրկին քննարկել է այդ հարցը, բայց հետաձգել է որոշումը, քանի որ ստուգումը դեռևս չէր սկսվել և ոչ էլ Սոմալիի կառավարության հետ նախապատրաստական աշխատանքներն էին ավարտված։ 2022 թվականի հուլիսի 22-ին ԱՖՀ պետությունների ղեկավարների 22-րդ սովորական գագաթնաժողովի ժամանակ ԱՖՀ-ի պետությունների ղեկավարները նշել են, որ Սոմալիի՝ համայնքին միանալու ստուգման գործընթացը պետք է արագ ավարտվի։ 2023 թվականին Արևելյան Աֆրիկայի Համայինքի գլխավոր քարտուղար Փիթեր Մաթուկին ասել է, որ Սոմալին վճռական քայլ է կատարել դաշինքի ութերորդ անդամը դառնալու ուղղությամբ, ընդ որում ընդունման շուրջ բանակցությունները տևելու են օգոստոսի 22-ից սեպտեմբերի 5-ը։ Սոմալին պաշտոնապես ընդունվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին պետությունների ղեկավարների 23-րդ սովորական գագաթնաժողովի ժամանակ՝ հինգ ժամ տևած դռնփակ հանդիպումից հետո։ Անդամակցության պայմանագիրը ստորագրվել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Ուգանդայի Կամպալայում գտնվող նախագահական նստավայրում, ընդ որում Սոմալին 6 ամիս ժամանակ է ունեցել պայմանագրի վավերացումն ավարտելու համար։  Անդամակցությունը պաշտոնական է եղել միայն վավերացման ավարտից հետո։ 2024 թվականի փետրվարի 10-ին խորհրդարանը հավանություն է տվել միանալու պայմանագրին։ Սոմալին իր վավերացման փաստաթղթերը ի պահ է հանձնել 2024 թվականի մարտի 4-ին՝ այդպիսով դառնալով կազմակերպության ութերորդ անդամը։

## Աշխարագրություն
Ձեզ ընդգրկող աշխարհագրական շրջանը զբաղեցնում է 4,810,363 քառակուսի կիլոմետր (1,857,292 քառակուսի մղոն) տարածք, որի ընդհանուր բնակչությունը կազմում է մոտ 281,050,447 մարդ։

## Գործընկեր պետություններ

### Այլ երկրներ
#### Անգոլա
2019 թվականին նախագահ Լորենսուն միջնորդել է բացել սահմանները և դադարեցնել ռազմական գործողությունները հարևան Ռուանդայի և Ուգանդայի միջև։ Պատմականորեն Անգոլան սերտորեն համագործակցել է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության հետ քաղաքական ոլորտում՝ կենտրոնանալով այս երկրում խաղաղության և կայունության վրա։ Անգոլան ներկայումս ղեկավարում է Ռուանդայի և Ուգանդայի գործընկեր պետությունների՝ Ուգանդայի և Ռուանդայի հետ Կոնգոյի արևելյան հատվածում կայունության ապահովման Լուանդական գործընթացը։

#### Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետություն
ԱՖՀ-ի գործընկեր պետությունները՝ Բուրունդին, Կոնգոն, Ռուանդան և Տանզանիան ներգրավված են եղել Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետությունում խաղաղապահ առաքելություններում։ Նախագահ Տուադերան ողջունել է Ռուանդայի աջակցությունը երկրում խաղաղություն ապահովելու գործում։ Կոնգոյի միացումը ԱՖՀ-ին և ենթակառուցվածքների զարգացումը Կոնգոյի Հանրապետությունում գտնվող Պուենտ Նուարից մինչև Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետության մայրաքաղաք Բանգի, ինչպես նաև երկրի ընդգրկումը Lapsset նախագծում Լամու-Ջուբա-Բանգի-դուալա հատվածում, որը թույլ կտա այս օգտակար հանածոներով և ռեսուրսներով հարուստ երկրին իրականացնել տնտեսական օգուտներ։

#### Կոմորյան կղզիներ
2023 թվականի հուլիսին Քենիայի նախագահ Ուիլյամ Ռուտոն բարձրացրել է Կոմորների միանալու գաղափարը ԱՖՀ-ին՝ ստորագրելով համաձայնագիր Քենիայի և Կոմորների միջև խորը երկկողմ համագործակցության համար։ Կոմորները և գործող անդամ Տանզանիան ծովային սահման ունեն։

#### Կոնգոյի Հանրապետություն
Կոնգոյի Հանրապետությունը ամուր պատմական քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կապեր ունի ԴՀ Կոնգոյի հետ։ Կոնգոյի Հանրապետությունը Մեծ լճերի տարածաշրջանի միջազգային կոնֆերանսի շրջանակներում ներգրավված է Արևելյան ԴՀ Կոնգոյի խաղաղության և կայունության ջանքերում Անգոլայի հետ միասին։ Ռուանդայի և Ուգանդայի առաջնորդները հանդիպում են ունեցել Լուանդայում նախագահ Սասու Նգեսսոյի հետ՝ աջակցելու խաղաղության այս ջանքերին։

#### Ջիբութի
Երբ Սոմալին պատրաստվում էր միանալ խմբին, ԱՖՀ-ի գլխավոր քարտուղարն ակնարկել է, որ Ջիբութին և Եթովպիան կմիանանԱՖՀ-ին, որպեսզի համայնքի շուկայական չափը հասնի 800 միլիոն մարդու։

#### Եթովպիա
Քենիայի նախագահ Ուհուրու Քենյատան առաջարկեց ընդլայնել EAC-ը՝ ներառելով Կենտրոնական, Հյուսիսային և Հարավային Աֆրիկայի պետությունները, ինչպիսին է Եթովպիան։ Եթովպիայի պոտենցիալ միացումը EAC-ին բնակչությանը կհասցնի մոտավորապես 420 միլիոնի։ Ելույթ ունենալով 2020 թվականին Մոյալում մեկ կանգառի սահմանային կետի բացման ժամանակ ՝ Եթովպիայի վարչապետ Աբի Ահմեդը վերահաստատեց իր հավատարմությունը տարածաշրջանային ինտեգրմանը ՝ ասելով, որ Արևելյան Աֆրիկայի ժողովուրդը մեկ ժողովուրդ է, և տնտեսական ինտեգրումն այն հիմնական նպատակն է, որին տարածաշրջանը պետք է հասնի ՝ իր ներուժը բացահայտելու համար:.

#### Մալավի
2010 թվականին Տանզանիայի պաշտոնյաները հետաքրքրություն հայտնեցին Մալավիին հրավիրելու ԱՖՀ-ին միանալու համար։ Մալավիայի արտաքին գործերի նախարար Էտտա Բանդան, սակայն, ասել է, որ Մալավիայի անդամակցության վերաբերյալ պաշտոնական բանակցություններ չեն ընթանում։

#### Մոզամբիկ
Ուգանդայի նախագահ Յովերի Մուսևենին 2022 թվականի մայիսին ակնարկել է Մոզամբիկում Արևելյան Աֆրիկայի տարածաշրջանային ուժեր տեղակայելու հնարավորության մասին՝ հյուսիսային նահանգներում ապստամբների դեմ պայքարելու համար։ Ռուանդան Մոզամբիկի խնդրանքով 2021 թվականի հուլիսին ուժեղ զորակազմ Է ուղարկել Կաբո Դելգադա։ Մոզամբիկ աջակցում է մշակութային և պատմական կապերը ԱՖՀ գործընկեր երկրների հետ։ Երկրում բնակվում է սուահիլի խոսող բնակչության զգալի մասը։

#### Սուդան
Սուդանը ԱՖՀ-ին միանալու հայտ է ներկայացրել 2011 թվականին, որտեղ Բուրունդին, Քենիան և Ռուանդան սատարում էին անդամակցությանը, մինչդեռ Տանզանիան և Ուգանդան դեմ էին դրան։ Նրանք պնդում էին, որ Սուդանի կողմից ԱՖՀ-ի հետ անմիջական սահմանի բացակայության, սևամորթ աֆրիկացիների նկատմամբ ենթադրաբար խտրական գործողությունների, մարդու իրավունքների ոտնահարման և Հարավային Սուդանի և Ուգանդայի հետ ռազմական գործողությունների պատմության պատճառով Սուդանը իրավասու չէր միանալ, և նրանց դիմումը մերժվել է 2012 թվականի դեկտեմբերին։

## Քաղաքականություն
«Արևելյան Աֆրիկայի Ֆեդերացիայի արագ հետագծման կոմիտեն» ստեղծվել է 2004 թվականին՝ հետագա ինտեգրման համար նախագահ Մուսևենիի երկարամյա ճնշման արդյունքում։ Այն առաջարկեց մինչև 2013 թվականը ստեղծել ֆեդերացիա՝ մեկ ընտրված նախագահով։ Այն ժամանակվա հինգ անդամներից կազմված ազգային հանձնաժողովը, որն ուսումնասիրում էր խնդիրը, գործել է 2007-ից 2009 թվականներին։ Բացառությամբ Տանզանիայի, այս հանձնաժողովները պարզեցին, որ իրենց բնակչության մեծամասնությունը կողմ է հետագա ինտեգրմանը։ Այնուամենայնիվ, մինչ նշանակված հանձնաժողովները շարունակեցին ուսումնասիրել ինտեգրումը մինչև 2012 թվականը, գաղափարի հանդեպ ոգևորությունը թուլացավ։ 2005 թվականին ստեղծված մաքսային միության լիարժեք իրականացումը բազմիցս հետաձգվել է։ Ընդհանուր շուկան շարունակում է խոչընդոտվել ազգային սահմանափակումներով։

Ոմանք զարմանում են այն մասին, թե որքանով են քաղաքական միության վերաբերյալ տեսակետները բաժանվում վերնախավից դուրս և տարեց մարդկանց հետ կապված ՝ պնդելով, որ երիտասարդները լավ տեղեկացված չեն որևէ երկրում տեղի ունեցող գործընթացի մասին։ Մյուսները մատնանշում են Արևելյան Աֆրիկայի ինքնության զգացողության աճը, որը բխում է ժամանակակից հաղորդակցություններից։ Նրանց համար քաղաքականապես միասնական Արևելյան Աֆրիկայի ընդհանուր տեսլականը գովելի է և փոփոխության պոտենցիալ շարժիչ ուժ է։ Պաշտոնական Եվրոպական միության գաղափարին հավատարիմ մնալը համեմատաբար սահմանափակ է, ինչպես սոցիալական, այնպես էլ սերունդների առումով, և, Հետևաբար, շատերը կասկածում են նախագծի իրականացման ժամկետների վերաբերյալ։ Արագացված քաղաքական միավորման գաղափարն առաջին անգամ քննարկվել է 2004 թվականին և հավանության է արժանացել Քենիայի, Տանզանիայի և Ուգանդայի երեք նախագահների կողմից։ Այսպիսով, Քենիայի Ամոս Վակոյի գլխավորած բարձր մակարդակի կոմիտեին հանձնարարվել է ուսումնասիրել ինտեգրումն արագացնելու հնարավորությունը ՝ նպատակ ունենալով հասնել քաղաքական ֆեդերացիային ավելի շուտ, քան նախկինում ենթադրվում էր։ Այնուամենայնիվ, մտավախություն կար, որ արագ փոփոխությունները կհանգեցնեն նրան, որ հանրաճանաչ ռեակցիոն քաղաքականությունը դեմ կլինի նախագծին։ Այնուամենայնիվ, փաստարկներ կային, որ սկզբնական փուլում մեծ ծախսեր կպահանջվեն, և որ ծրագրի արագացված իրականացումը թույլ կտա ավելի շուտ տեսնել առավելությունները։ Արևելյան Աֆրիկայի համայնքը Հարավային Սուդանի նախագահ Սալվա Կիիր Մայարդիտին նշանակել է իր նախագահ 2023 թվականի նոյեմբերին։ Այնուամենայնիվ, այս որոշումը քննադատության է ենթարկվել որոշ տարածաշրջանային դիտորդների կողմից։ Օրինակ ՝ Հարավսուդանացի ազդեցիկ վերլուծաբան Դուոպ Չակ Վուոլը 2023 թվականի դեկտեմբերին հրապարակել է «Բռնապետության արդարացումը Հարավային Սուդանում։ Գործ արևելաաֆրիկյան համայնքի դեմ» խորագիրը կրող հոդվածը։ Այս հոդվածում նա քննադատում է Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի որոշումը՝ Կիիրին իր նախագահ նշանակելու մասին՝ նշելով, որ դուք չեք կատարել ձեր բարոյական պարտավորությունները և մեղադրում Է դաշինքին՝ անտեսելու այն, ինչ նա անվանել է Սալվա Կիիրի բռնակալություն։

Նահանգների միջև պահպանվում են զգալի քաղաքական տարաձայնություններ  Մուսևենիի հաջողությունը Սահմանադրության փոփոխությունը երրորդ ժամկետով իրականացնելու հարցում կասկածներ է առաջացրել այլ երկրներում։ Տանզանիայի և Ուգանդայի խորհրդարաններում միակուսակցական համակարգի գերակայությունը գրավիչ չէ քենիացիների համար, մինչդեռ Քենիայի էթնիկ քաղաքականությունը դեռևս բացակայում է Տանզանիայում։ Ռուանդան ունի տարբերակիչ քաղաքական մշակույթ և քաղաքական էլիտա, որը նվիրված է զարգացող պետություն կառուցելուն։ Այնուամենայնիվ, պնդում են, որ ընդհանուր առանձնահատկությունները շատ ավելի խորն են։ Ազգային էլիտայի շատ ներկայացուցիչներ, ովքեր դեռ հիշում են ձեր նախկինին, հաճախ են կիսվում հիշողություններով և կորստի սուր զգացումով՝ կապված նրա վերջնական փլուզման հետ։ Ավելի ցինիկորեն, մյուսները պնդում են, որ այս պատմական հավակնությունները քաղաքական գործիչներին հնարավորություն են տալիս դիրքավորվել որպես պետական գործիչներ և տարածաշրջանային շահերի ներկայացուցիչներ։ Բացի այդ, ինստիտուտները ձեզ տալիս են զգալի նոր լիազորություններ՝ նրանց, ովքեր աշխատում են այնտեղ։

2007 թվականին անցկացված ոչ պաշտոնական հարցումները ցույց են տվել, որ տանզանիացիների մեծամասնությունը (80%) բացասաբար է վերաբերվում Արևելյան Աֆրիկայի ֆեդերացիային։ Տանզանիան ավելի շատ տարածք ունի, քան ԵՏՄ-ի մյուս հիմնադիր երկրները միասին վերցրած, և որոշ տանզանացիներ վախենում են ձեր մյուս անդամ երկրների ներկայիս բնակիչների կողմից տարածքի գրավումից։

Այլ խնդիրները կապված են այլ տարածաշրջանային խմբերի մասնակցությունից հրաժարվելու պետությունների ցանկության հետ։ Շատ տանզանիացիներ նույնպես մտահոգված են, որ ընդհանուր շուկայի ստեղծումը նշանակում է վերացնել խոչընդոտները աշխատուժի և կապիտալի ազատ տեղաշարժի համար։ Աշխատուժի ազատ տեղաշարժը Ուգանդայում և Քենիայում կարող է ընկալվել որպես խիստ ցանկալի և կարևոր օգուտներ ունենալ Տանզանիայի զարգացման համար; Այնուամենայնիվ, Տանզանիայում տարածված է դիմադրություն հողի նկատմամբ իրավունքները օտարերկրացիներին, այդ թվում ՝ Քենիայի և Ուգանդայի քաղաքացիներին փոխանցելու գաղափարին։

Քենիայից, Ռուանդայից և Ուգանդայից կազմված «Կամավորների կոալիցիան» սկսել է մի շարք նախաձեռնություններ, ներառյալ երկաթուղային և նավթամուղերի համատեղ նախագծերը, համատեղ զբոսաշրջային վիզան և պաշտպանության և անվտանգության պայմանագիրը, որպեսզի շրջանցեն դժկամությունը։ այլ անդամներ։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այս խմբավորման շրջանակներում նախագծերի առաջընթացը հետաձգվել է։ Անդամների միջև երկկողմանի հակասությունները, ոգևորության պակասը և քաղաքական անկայունությունը եղել են ինտեգրման ջանքերի հետաձգման և թուլացման հիմնական պատճառները : Ակնկալվում է, որ նոր անդամները կհարմարեցնեն իրենց օրենքները, որպեսզի համապատասխանեն ԱՖՀ-ի պահանջներին իրենց միանալուց հետո, սակայն դրան խոչընդոտում է ներքին քաղաքականությունը։ Հարավային Սուդանը, որը սկզբնական հնգյակից դուրս առաջին անդամն է, շարունակում է անհամապատասխան մնալ ընդհանուր շուկայի օրենքներին։

### Կառավարում
#### Արևելյան Աֆրիկայի արդարադատության դատարան
Արևելյան Աֆրիկայի արդարադատության դատարանը համայնքի դատական թևն է։

### Արևելյան Աֆրիկայի օրենսդիր ժողով
Արևելյան Աֆրիկայի Օրենսդիր ժողովը համայնքի օրենսդիր թևն է։ ԱԱՕԺ-ն ունի 27 անդամ, որոնք բոլորն ընտրվում են համայնքի անդամ երկրների Ազգային ժողովների կամ խորհրդարանների կողմից։ ԱԱՕԺ-ն վերահսկում է համայնքի գործունեության շրջանակներում ընդգրկված բոլոր հարցերը, և նրա գործառույթները ներառում են համայնքի բյուջեի քննարկում և հաստատում, համայնքի հետ կապված բոլոր հարցերի քննարկում և խորհրդի կողմից առաջարկությունների ներկայացում, որոնք նա կարող է անհրաժեշտ համարել պայմանագրի իրականացման համար, համայնքի հետ կապված հարցերի վերաբերյալ Ազգային ժողովների կամ խորհրդարանների հետ կապի պահպանում։ ԱԱՕԺ-ն նաև վերահսկում է համայնքի բյուջեի քննարկումը և հաստատումը, համայնքին վերաբերող հարցեր և հանձնաժողովների ստեղծում այնպիսի նպատակների համար, որոնք նա անհրաժեշտ է համարում։ 2001 թվականի իր բացումից ի վեր ԱԱՕԺ-ն մի քանի լիագումար նիստեր է անցկացրել Առուշայում, Կամպալայում և Նայրոբիում։

Վեհաժողովի խոսնակը Ուգանդայից Դեն Քիդեգան է, որի իմփիչմենթ հայտարարելուց հետո նրան փոխարինել է Մարգարեթ Զզիվային, որը նույնպես Ուգանդայից է։ Վեհաժողովին վերագրվում է կարևոր օրինագծերի ընդունումը, հատկապես տարածաշրջանային և միջազգային առևտրին վերաբերող օրինագծերը, ներառյալ ձեր դիրքորոշումը այնպիսի հարցերի վերաբերյալ, ինչպիսիք են Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունը և Վիկտորիա լճի տրանսպորտը։

## Տնտեսագիտություն
### Մաքսային միության կարևորություն
Մաքսային միության հիմնական ասպեկտները ներառում են՝

# երրորդ երկրներից ներմուծման միասնական արտաքին սակագին (CET)
# Անմաքս առևտուր անդամ երկրների միջև
# ընդհանուր մաքսային ընթացակարգեր

Հումքի (0%), կիսաֆաբրիկատների (10%) և պատրաստի արտադրանքի (25%) համար կիրառվում են տարբեր դրույքաչափեր, վերջին տոկոսը սահմանվում է որպես առավելագույն։ Սա զգալիորեն ցածր է այն մակարդակից, որը նախկինում առավելագույնն էր Քենիայում (35%), Տանզանիայում (40%) և Ուգանդայում (15%)։ Սակայն այս Մաքսային միությունը դեռ ամբողջությամբ չի ստեղծվել, քանի որ գոյություն ունի ընդհանուր արտաքին սակագներից և ապրանքների ու ծառայությունների անմաքս տեղաշարժից բացառությունների զգալի ցանկ։ Անհրաժեշտ է նաև տեխնիկական աշխատանք՝ Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի մուտքի հիմնական նավահանգիստներում մաքսային ընթացակարգերի ներդաշնակեցման և արդիականացման ուղղությամբ։

Շատ վերլուծաբաններ եկամուտների ստացման ակնկալվող օգուտները համարում են նվազագույն ՝ հիմնվելով համեմատական ստատիկ մոդելավորման վրա, որը ցույց է տալիս Մաքսային միության Ամբողջական սակագնային փաթեթի անհապաղ ներդրման միանգամյա հետևանքները։ Գտածոները վկայում են ներտարածաշրջանային առևտրի աճի մասին, որը հիմնականում արդյունք է առևտրի վերակողմնորոշման, այլ ոչ թե ստեղծման, ինչը հանգեցնում է Քենիայում և Տանզանիայում որոշ կուտակային սոցիալական օգուտների, բայց Ուգանդայում բարեկեցության նվազման։ Առևտրային ինտեգրման տեսանկյունից Արևելյան Աֆրիկայի համայնքը կարող է լավագույն ընտրությունը չլինել, քանի որ երեք երկրների միջև առևտրի ներկայիս ծավալը փոքր է իրենց արտաքին առևտրի համեմատ, և Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի 105 միլիոն քաղաքացիները համաշխարհային մասշտաբով մեծ շուկա չեն ներկայացնում ՝ հաշվի առնելով շատ ցածր միջին եկամուտները։ այնուամենայնիվ, Արևելյան Աֆրիկայի համայնքը կարող է ավելի լավ ընտրություն լինել, քան Արևելյան Աֆրիկայի համայնքը։

### Առևտրային բանակցություններ
Արևելյան Աֆրիկայի համայնքը բանակցում է առևտրային գործընկերների հետ բոլոր մասնակից երկրների անունից։ ԵՄ-ի և Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի միջև տնտեսական գործընկերության համաձայնագրի շուրջ 2014 թ.բանակցությունները բախվեցին դժվարությունների, քանի որ 2014 թվականի հունվարին կայացած բանակցային նստաշրջանում չհաջողվեց ավարտել բանակցությունները, որոնք նախատեսվում էր ավարտել մինչև 2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ը։ Սա լարվածություն է առաջացրել Քենիայի և այլ երկրների միջև։ Բանակցություններ են ընթանում նաև Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի և ԱՄՆ-ի միջև առևտրի և ներդրումների գործընկերության բանակցություններ սկսելու վերաբերյալ։

### Աղքատության կրտաճում
Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի այն երկրներում, որոնց տնտեսությունը զարգացած է, կան խոշոր ոչ ֆորմալ հատվածներ, որոնք ինտեգրված չեն պաշտոնական տնտեսության և խոշոր բիզնեսի հետ։ Աշխատուժի մեծ մասը չի կիսում գյուղատնտեսական արտադրանքի լայնածավալ արտադրության և վերամշակման հետ կապված մտահոգությունները։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ տարածաշրջանում հիմնականում գյուղացի աղքատների կենսապայմանների բարելավման համար խոստացված ներդրումները աննշան կլինեն, բացառությամբ ագրոարդյունաբերական ընկերությունների, որոնք զբաղվում են գյուղատնտեսական արտադրանքի մշակմամբ կամ այլ կերպ նպաստում են փոքր արտադրության և առևտրի համակարգմանը։ Միասնական շուկայի ստեղծումը սահմանին կստեղծի ինչպես հաղթողներ (բազմաթիվ սննդամթերք արտադրողներ և սպառողներ բոլոր սահմանների երկու կողմերում), այնպես էլ պարտվողներ (մաքսանենգներ և մաքսային, ոստիկանություն և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցներ, որոնք ներկայումս շահում են կաշառքից սահմաններում և սահմաններում)։ Ավելի էական ազդեցություն կարող է ունենալ համաշխարհային շուկայում արտադրության մեջ նոր սերնդի ներդրումները, որոնք հիմնված են բնական ռեսուրսների (հատկապես հանքարդյունաբերության և գյուղատնտեսության) բնագավառում տարածաշրջանի համեմատական առավելությունների վրա, իսկ նոր սակագնային կառուցվածքը թույլ է տալիս ավելի լավ պայմաններ ստեղծել համաշխարհային շուկա արտահանողների համար՝ էժանացնելով ներդրումները և փոխարժեքի վրա ճնշումների նվազեցման միջոցով։

### Ընդհանուր շուկա
2010 թվականի հուլիսի 1-ին Քենիայի նախագահ Մվաի Կիբակին գործարկել է Արևելյան Աֆրիկայի ընդհանուր շուկայի արձանագրությունը, որը գոյություն ունեցող Մաքսային միության բլոկի ընդլայնումն է, որն ուժի մեջ է մտել 2005 թվականին։ Արձանագրությունը կնպաստի Արեւելյան Աֆրիկայի համայնքի ներսում աշխատուժի, կապիտալի, ապրանքների և ծառայությունների ազատ տեղաշարժին։ Անդամ պետությունները ստիպված կլինեն փոխել իրենց ազգային օրենքները, որպեսզի ապահովեն ընդհանուր շուկայի որոշ ասպեկտների լիարժեք իրականացումը, ինչպիսիք են ներգաղթը և մաքսայինը։ Այս օրենքի ամբողջական ընդունումը երկրներից յուրաքանչյուրին կարող է տևել մինչև հինգ տարի, բայց ընդհանուր շուկայի պաշտոնական ճանաչումը տեղի է ունեցել հուլիսի 1-ին։ Քենիան ակնկալում է, որ իր քաղաքացիները երկու ամսվա ընթացքում կսկսեն օգտվել Արևելյան գործընկերության երկրներում տեղաշարժի ազատությունից։ Քենիան, Ռուանդան և Բուրունդին արդեն համաձայնել են չեղարկել աշխատանքի թույլտվության վճարը Արևելյան Աֆրիկայի համայնքի քաղաքացիների համար։ Ընդհանուր շուկան դիտվում է որպես քայլ մինչև 2024 թվականը ընդհանուր արժույթի ներդրման և դրանից հետո ամբողջական քաղաքական ֆեդերացիայի ճանապարհին։ Քենիացի ձեռնարկատերերը դժգոհում են, որ մինչև 2011 թվականը ընդհանուր շուկայի առավելությունները գոյություն կունենան միայն թղթի վրա, և որ դեռ շատ աշխատանք կա անելու։ Կամայական կանոններն ու ձգձգումները շարունակում են Քենիայի և Տանզանիայի միջև առևտուրը թանկ և դժվար դարձնել։

ԵՀՀ-ում մարդկանց ազատ տեղաշարժը նախատեսվում է բարելավել «երրորդ սերնդի» ID քարտերի ներդրմամբ։ Այս քարտերը կբացահայտեն սեփականատիրոջը որպես հայրենի երկրի և «Արևելյան Աֆրիկայի» երկքաղաքացի։ Երրորդ սերնդի քարտերն օգտագործվում են Ռուանդայում, իսկ 2010 թվականից նաև Քենիայում, իսկ դրանից հետո մյուս երկրները։ Աշխատանքներ են տարվում նաև բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների փոխադարձ ճանաչման և հավատարմագրման ուղղությամբ, ինչպես նաև ԱՖՀ-ում սոցիալական ապահովության նպաստների ներդաշնակեցումը։

Ընդհանուր շուկայի ամբողջական ընդունումը խաթարվել է անդամ պետությունների միջև շարունակվող պրոտեկցիոնիզմի պատճառով, ազգային առաջնորդների վրա քաղաքական ճնշումներով պայմանավորված որոշումները դանդաղեցնում են ինտեգրման պարտավորությունների իրականացումը նույնիսկ հիմնադիր անդամների ներսում։ Երկկողմանի քաղաքական լարվածությունը որոշ ժամանակաշրջաններում հանգեցրել է սահմանային հսկողության՝ ավելի խաթարելով ընդհանուր աշխատաշուկան։ Կոռուպցիան հանգեցրել է նրան, որ որոշ ինտեգրացիոն նախաձեռնություններ թերֆինանսավորվեն։

## Ծրագրեր
Նոր պայմանագիրն առաջարկվել է 2004 թվականին կազմված ծրագրերով, որի նպատակն եղել է 2012 թվականից մինչև 2015 թվականներին ներդնել արժութային միություն ընդհանուր արժույթով՝ արևելյան աֆրիկյան շիլլինգով։ Նախատեսվել է նաև քաղաքական միություն՝ Արևելյան Աֆրիկայի Դաշնություն, ունենալով ընդհանուր նախագահ (ի սկզբանե ռոտացիոն սկզբունքով) և ընդհանուր խորհրդարան մինչև 2010 թվականը։ Այնուամենայնիվ, որոշ փորձագետներ, ինչպիսիք են Քենիայի հանրային քաղաքականության հետազոտության և վերլուծության ինստիտուտում (KIPPRA) հիմնված հասարակական վերլուծական կենտրոնը, նշել են, որ ծրագրերը չափազանց հավակնոտ են մինչև 2010 թվականը իրականացնելու համար, քանի որ մի շարք քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական մարտահրավերներ դեռևս պետք է իրականացվեն։ Առաջարկը եղել է Ազգային խորհրդատվական քննարկումների առարկա, և վերջնական որոշում պետք է ընդունվեր ԱՖՀ պետությունների ղեկավարների կողմից 2007 թվականի կեսերին։ 2013 թվականին ստորագրվել է արձանագրություն, որտեղ ուրվագծվում են 10 տարվա ընթացքում արժութային միություն ստեղծելու իրենց ծրագրերը։

2018 թվականի սեպտեմբերին ստեղծվել է հանձնաժողով՝ սկսելու տարածաշրջանային սահմանադրության մշակման գործընթացը։:

2023 թվականի հունվարին Արևելյան Աֆրիկայի Համայնքը նախատեսել էր առաջիկա չորս տարիների ընթացքում թողարկել միասնական արժույթ։ Կազմակերպության Նախարարների խորհուրդը պետք է որոշի Արևելյան Աֆրիկայի արժութային ինստիտուտի գտնվելու վայրը և միասնական արժույթի թողարկման ճանապարհային քարտեզի ստեղծումը։

## Առաջնորդներ
### Նախագահ

### Գլխավոր քարտուղար

## Համեմատություն այլ տարածաշրջանային դաշինքների հետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Առևտրային դաշինքներ
Կատեգորիա:Աֆրիկա
Կատեգորիա:Աֆրիկայի երկրներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Աֆրիկյան Միություն
Կատեգորիա:Բուրունդի
Կատեգորիա:Գերազգային միություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կատեգորիա:Հարավային Սուդան
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ուգանդա
Կատեգորիա:Պանաֆրիկանիզմ
Կատեգորիա:Ռուանդա
Կատեգորիա:Սոմալի
Կատեգորիա:Տանզանիա
Կատեգորիա:Քենիա