open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ղրիմի բոլոր սրբերի և Թեոդորոս զորավարի տաճար

**Ղրիմի բոլոր սրբերի և Թեոդորոս զորավարի (Ստրատելատ) տաճար** (), քրիստոնեական տաճար Ղրիմի Ալուշտա քաղաքում։ 19-րդ դարի ճարտարապետության մեծագույն հուշարձան է։

*Հասցեն՝* Վլադիմիր Խրոմիխի փողոց, 16։

## Պատմություն
1837 թվականին կոմս Մ. Ս. Վորոնցովի հրամանով և ճարտարապետ Գ. Տորիչելիի նախագծով Ալուշտայում կառուցվել է տաճարի շենք, որի զանգակատունը դարձել է Ալուշտայի քաղաքաշինության դոմինանտը։

Տաճարի շենքն ուղղափառ եկեղեցու համար անսովոր տեսք ունի, այն կառուցված է Անգլիայի գյուղական եկեղեցիների նմանությամբ՝ գոթական ճարտարապետության տարրերի օգտագործումով, ինչպես ճակատներում, այնպես էլ ներսույթներում։ Եկեղեցու պատկերակալը կառուցել է քաղքենի Պանտելեյմոն Բոչարովը Չեռնիգովի նահանգից։ Իսկ գավառական ճարտարապետ Ս. Դևոյի գծագրերով 1841 թվականին եկեղեցու շուրջը կառուցվել է ուղղանկյունաձև մետաղյա պարիսպ քարե սյուների վրա։

Նոր եկեղեցին օծվել է 1842 թվականի նոյեմբերի 30-ին Թեոդորոս զորավարի (Ստրատելատ) անունով։

1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Ալուշտայի տաճարը փակվել է, զանգակատունն ավերվել, իսկ խորհրդային տարիներին տաճարի շենքը վերածվել է ակումբի։

Թեոդորոս զորավարի տաճարը վերականգնվել է 20-րդ դարի վերջին։ Տաճարի վերականգնման թույլտվությունը համընկել է Ռուսաստանում քրիստոնեության ընդունման 1000-ամյակի (1988 թվական) և Ղրիմի բոլոր սրբերի հիշատակի եկեղեցական տոնի (դեկտեմբերի 28) հաստատման հետ։ Այդ առիթով Ալուշտայում վերականգված տաճարն օծվել է հանուն Ղրիմի բոլոր սրբերի և Թեոդորոս Ստրատելատի։

1992 թվականին կառուցվել է 37 մ բարձրությամբ նոր զանգակատուն։ Ավելի ուշ կառուցվել է նոր գավիթ, որի առաստաղը զարդարել է «Ամենասուրբ Աստծվածածին» որմնանկարը։ Եկեղեցու արևելյան ճակատին խճանկարով պատկերվել է Ս. Թեոդորոս զորավարը։ Հեղինակներն են նկարիչներ Ս. Մարկինը և Ա. Գուբսկին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Храм во имя всех Крымских Святых и Феодора Стратилата.jpg
Պատկեր:10. Алушта Церква Федора Стратилата.jpg
Պատկեր:Julia Zirka fortez Alusta stratilat4.JPG|Ս. Թեոդորոս զորավարի խճանկարը

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Храм Всех Крымских Святых
* Храм Всех Крымских Святых и Феодора Стратилата

Կատեգորիա:1837 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ալուշտայի շենքեր և կառույցներ
Աղվան Պապիկյան

**Աղվան Պապիկյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, «Ռակուվ» ֆուտբոլային ակումբի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Աղվանը ԼԿՍ ակադեմիայի սան է։ Կրտսեր եղբոր՝ Վոլոդիայի հետ հավասար անցնելով ակումբային ակադեմիայի բոլոր մակարդակները՝ 2011 թվականին նա ներառվել է հիմնական խմբի կազմում։ «Լոձ»-ի կազմում Պապիկյանը խաղացել է ընդամենը 8 խաղ։

2013 թվականի փետրվարին վարձավճարով տեղափոխվել է մոսկովյան «Սպարտակ»։

## Միջազգային կարիերա
Աղվան Պապիկյանը խաղացել է Հայաստանի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականների կազմում։

2013 թվականի մարտի 12-ի Հայաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի և Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի միջև խաղից հետո Պապիկյանը Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կազմից ավագ թիմում խաղալու համար ընտրված երեք երիտասարդական ֆուտբոլիստների շարքում էր։

## Նվաճումներ
* Հայաստանի գավաթի 2014 թվականի նվաճող

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լոձ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 8 ծնունդներ
Արսեն Սարգսյան (մարզիկ)

**Արսեն Սարգսյան** (), հայ թեթևատլետ, մասնագիտացված է հեռացատկ սպորտաձևում։ Հայաստանի բազմակի չեմպիոն։ 2012 թվականի օլիմպիական խաղերի մասնակից։ Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։

## Կենսագրություն
Արսեն Սարգսյանը ծնվել է 1984 թվականի դեկտեմբերի  13-ին՝ Վանաձոր քաղաքում։ Հեռացատկով սկսել է զբաղվել  2000 թվականից։ Հայաստանը ներկայացրել է Եվրոպայի և աշխահի առաջնություններում։ 2010 թվականին դարձել է Ռոբերտ Էմմիյանի մրցաշարի անվան բրոնզե մրցանակակիր։ 2012 թվականին Մոսկվայի բաց առաջնությունում ՑՍԿԱ-ի հրապարակում երկրորդ տեղ է զբաղեցրել՝ 7.79 մետր արդյունքով։ Նույն թվականին՝ 8.20 մետր արդյունքով դարձել է Հայաստանի չեմպիոն։ Բացի առաջնությունում հաղթելուց, նա  10 սմ լրացուցիչ արդյունքով Օլիմպիական խաղերի մասնակցության որակավորման արդյունք է գրանցել։ Լոնդոնում Օլիմպիական խաղերի ժամանակ անհաջող ելույթ է ունեցել։ Սարգսյանը  7.62 մ արդյունքով չի կարողացել դուրս գալ եզրափակիչ, զբաղեցրել է  26-րդ տեղը։

## Նվաճումներ
* 2010 թվական — Ռոբերտ Էմմիյանի անվան մրցաշարի բրոնզե մրցանակակիր
* 2012 թվական — Մոսկվա քաղաքի բաց առաջնության արծաթե մրցանակակիր
* 2012 թվական — Հայաստանի չեմպիոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ թեթևատլետներ
Կատեգորիա:Հայ հեռացատկորդներ
Դաղձ դաշտային

**Դաղձ դաշտային** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
20-40 սմ բարձրությամբ, երկար կոճղարմատով, մազիկներով և գեղձերով ծածկված բազմամյա բուրավետ խոտաբույս է։ Հակադիր կոթունավոր ձվաձև կամ երկարավուն տերևները ատամնաեզր են։ Մանուշակագույն կամ վարդագույն մանր ծաղիկները հավաքված են հասկանման ծաղկաբույլերում։ Բաժակն ունի կարճ եռանկյունաձև ատամիկներ, պսակի ստորին մասը խողովակաձև է, իսկ վերինը՝ զանգականման։ Պտուղները մանր ձվաձև ընկուզիկներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների գետափերին, ճահիճներում և խոնավ մարգագետիններում։ Տարածված է Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Արարատի, Լոռու և Տավուշի մարզերում։ Մեղրատու բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են կանաչ զանգվածն ու ծաղիկները։ Տերևների և ցողունի մակերեսին կան մանր գեղձիկներ, ուր կուտակվում է մենթոլ պարունակող եթերային յուղ։ Ծաղիկներից, ցողուններից և տերևներից պատրաստում են թեյ և հրուշակողենի որոշ տեսակների համար համեմունք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Աբեղախոտ ճահճային

**Աբեղախոտ ճահճային** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Երկար, հանգույցավոր կոճղարմատներով բազմամյա խոտաբույս է։ Հակադիր երկարավուն-նշտարաձև սղոցաեզր տերևները աճում են 30-60 սմ բարձրությամբ ճյուղավոր ցողունի վրա։ Ցողունի ստորին և միջին մասում աճող տերևները կոթունավոր են, իսկ վերինները՝ նստադիր։ Տերևածոցերում խմբված են երկշուրթ հնգանդամ ծիրանագույն կամ վարդագույն-մանուշակագույն ծաղիկները, որոնք առաջացնում են երկարավուն հասկանման ծաղկաբույլեր։ Զանգականման խողովակաձև բաժակը կրկնակի անգամ կարճ է պսակից։ Չորս առէջները երկուժ են, իսկ պտուղը կազմված է 4 փոքր, մուգ դարչնագույն պտղիկներից։

## Տարածվածություն
Աճում է նախալեռնային, ստորին և միջին լեռնային գոտիների ճահիճներում, խոնավ մարգագետիններում, գետերի և լճերի ափերին։ Տարածված է Տավուշի, Լոռու, Կոտայքի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։ Մեղրատու բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Չորացած և մանրացած արմատներից պատրաստում են ալյուր, որն օգտագործում են հաց թխելու համար, իսկ վերգետնյա մասից ստանում են կանաչ ներկանյութ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Զոպա նեղատերև

**Զոպա նեղատերև** (), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

## Նկարագրություն
Հակադիր երկար նեղ և սրածայր տերևներով, կարճաթավ քառանիստ ցողուններով, 30-40 սմ բարձրությամբ կիսաթուփ է։ Տերևների մակերեսը երկու կողմերից ծածկված է եթերային յուղեր պարունակող գեղձային մազիկներով։ Գագաթնային տերևների անութներում աճող կապտամանուշակագույն ծաղիկները կազմում են միակողմանի ողկույզներ։ Նեղ նշտարաձև բաժակաթերթիկներից կազմված խողովակաձև և զանգականման բաժակը ծածկում է խողովակաձև պսակի կեսը։ Երկշուրթ պսակի վերին շուրթն ուղիղ է, ստորին եռաբլթակ շուրթը թեքված է ներքև, իսկ 4 երկուժ առէջները դուրս են գալիս պսակից։ Պտուղը կազմված է չորս եռանիստ ընկուզիկներից։

## Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների քարքարոտ լանջերին և ժայռերի վրա։ Տարածված է Շիրակի, Լոռու, Տավուշի և Սյունիքի մարզերում։ Մեղրատու և գեղազարդային բույս է։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերին մասը տերևներով և ցողուններով։ Որոշ եվրոպական երկրներում՝ Ֆրանսիայում, Գերմանիայում և Պորտուգալիայում այս բույսի խոտային մասն օգտագործվում է որպես օֆիցինալ հումք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ
Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Նորայր Բախտամյան

**Նորայր Բախտամյան** () հայ հրաձիգ՝ ատրճանակից, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, 2011 թվականի հրաձգության աշխարհի գավաթի արծաթե մրցանակակիր։ 3 Օլիմպիական խաղերի մասնակից (2004, 2008 և 2012):

## Կենսագրություն
Նորայր Բախտամյանը ծնվել է 1970 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ Երևանում։ Հրաձգությամբ տարվել է 1985 թվականից։ Սպորտում առաջին քայլերն արել է Խորեն Իգիթյանի գլխավորությամբ։

## Նվաճումներ
Սպորտում եղած ողջ ընթացքում բազմիցս դարձել է Հայաստանի չեմպիոն։ 2004 թվականին Աթենքի Օլիմպիական խաղերում՝ 10 մետր հրաձգությունում, զբաղեցրել է 4-րդ տեղը։ Չորս տարի անց ելույթ է ունեցել Պեկինի Օլիմպիական խաղերում, բայց՝ անհաջող։ 2011 թվականին Սիդնեյի աշխարհի գավաթի առաջնությունում երկրորդն է եղել։ 2012 թվականին երկու անգամ գրավել է աշխարհի գավաթի չորրորդ տեղը։ Նույն տարվա փետրվարին ֆիննական Վերումայկի քաղաքում կայացած Եվրոպայի ձմեռային առաջնությունում հավաքելով 679,6 միավոր՝ գրավել է 6-րդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հայ հրաձիգներ
Կիրակոս Բանասեր

**Կիրակոս Բանասեր** (ինչպես նաև Կիրակոս Ռշտունեցի, ), հայ պատմաբան, աստվածաբան, 15-րդ դարի եկեղեցական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է պատմական Հայաստանի Ռշտունիք գավառում (Վասպուրական), որի հետևանքով կոչվել է նաև Ռշտունեցի։ Եղել է Թովմա Մեծոփեցու աշակերտն ու մտերիմ ընկերը, հնարավոր է Մեծոփեցու որոշ ստեղծագործությունների համահեղինակ։ Նա մեծ ներդրում է ունեցել 1441 թվականին հայ կաթողիկոսարանի նստավայրը Էջմիածին տեղափոխելու գործում։ 1446 թվականին Թովմա Մեծոփեցու մահից հետո Կիրակոսը գրում է իր ամենահայտնի ստեղծագործությունը՝ «Թովմայի՝ մեծ ուսուցչի պատմությունը, որը գրվել է վարդապետ Կիրակոս Բանասերի կողմից»: Բացի Թովմա Մեծոփեցու կյանքից և գործունեությունից, Կիրակոսը հետաքրքիր տեղեկություններ է հաղորդում դարի կեսերին հայկական 15-րդ եկեղեցու վիճակի մասին։ Պահպանվել է նաև Կիրակոս Ռշտունեցու կարճ ժամանակագրական աշխատությունը (1443 թվական), որն ընդգրկում է 12-15-րդ դարերը։ Այս փոքրիկ պատմական շարադրանքը կարևոր նշանակություն ունի Անդրկովկասի՝ Թամերլանի և Կարա-Կոյունլուն ցեղերի նվաճումն ուսումնասիրելու համար։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ժամանակագրութիւն
* «История великого учителя Товмы, написанная вардапетом Киракосом Банасером» на сайте vostlit.info

Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ հոգևորականներ
Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Լյուդվիգ Գրիգորյան (ազատամարտիկ)

**Լյուդվիգ Միքայելի Գրիգորյան** (), ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Գրիգորյան Լյուդվիգը ծնվել է 1940 թվականի հուլիսին 25-ին, Գորիսի շրջանի Ակներ գյուղում։ Նա զրկվել է  հորից, երբ մեկ տարեկան էր։ Լյուդվիգ Մանուկյանը սովորել և ավարտել է Վերիշենի միջնակարգ դպրոցի ութերորդ դասարանը, միևնույն ժամանակ մասնակցել է գյուղի  աշխատանքներին։ 1959-1961 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1976 թվականին պայթեցնողի մասնագիտությամբ ավարտել է  Ռուսաստանի Դաշնության Ելեց քաղաքի շինտեխնիկումը։ Վերադարձել է Գորիս, աշխատանքի անցել  ճանապարհների շինվարչությունում։

Ղարաբաղյան շարժումը սկսելուց հետո եղել է ականապատող և ականազերծող։ Ինքնապաշտպանական տարբեր  ջոկատների կազմում մասնակցել է Մարտակերտի, Խոզնավարի, Վաղատուրի, Խնածախի, Շռնուխու պաշտպանական մարտերին, մասնակցել զենքի փորձարկումների և արժանացել խրախուսանքների։ Նա ստացել է «Լիդո պապիկ» մականունը, երբ Շռնուխ գյուղի պահակակետերում  փոխարինել է նորակոչիկ զինվորներին։ Մասնակցել է Կուբաթլիի և Ղոզաչի  գրավմանը։

1993 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ հերթական ականազերծման  ժամանակ մահանում է ականի պայթունից։

## Աղբյուրներ
* Էդուարդ Զոհրաբյան, Համլետ Միրզոյան, Գորիսի հանրագիտարան, Ե․, 2008, էջ 125։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Արթուր Մինասյան (ֆուտբոլիստ)

**Արթուր Սերգեյի Մինասյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Արթուր Մինասյանը մասնակցել է 1997 թվականի Հայաստանի սուպերգավաթի խաղարկության եզրափակչին։

2009 թվականի սկզբին Մինասյանը պայմանագիր է կնքել «Կիլիկիայի» հետ 2,5 տարով։ Սակայն 2010 թվականի առաջնության ավարտից հետո երկու կողմերը փոխադարձ համաձայնությամբ խզել են պայմանագիրը։

## Կարիերան հավաքականում
Հայաստանի ազգային հավաքականում Մինասյանը հանդես է եկել 1999-2001 թվականներին։ Նորամուտային խաղը կայացել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Անդորրայի մայրաքաղաքում ընդդեմ այդ երկրի հավաքականի։ Մինասյանը խաղադաշտ է դուրս եկել հանդիպման 78-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Արմեն Շահգելդյանին։ Խաղն ավարտվել է 3:0 հաշվով։ Հավաքականում իր միակ գոլը Մինասյանը խփել է Ուզբեկստանի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 2։ 0 հաշվով։

## Ձեռքբերումներ
; «Երևան»
* Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2) – 1995/96, 1998
; «Լոզաննա»
* Շվեյցարիայի գավաթակիր – 1998/99
* Շվեյցարիայի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 1999/00
; «Արարատ» (Երևան)
* Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր (2) – 1996/97, 2008
* Հայաստանի գավաթակիր (2) – 1996/97, 2008
; «Բանանց»
* Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր – 2002
* Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2004
; «Փյունիկ»
* Հայաստանի չեմպիոն – 2003

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը armfootball.tripod.com կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* 
* 

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Հորդանանյան դինար

**Հորդանանյան դինար** (; կոդ։ **JOD**; ոչ պաշտոնապես կրճատ՝ **JD**), Հորդանանի արժույթն է 1950 թվականից սկսած։

Հորդանանյան դինարը լայնորեն օգտագործվում է նաև Հորդանան գետի արևմտյան ափում իսրայելական շեքելի հետ միասին։ Դինարը բաժանված է 10 դիրհամի, 100 քիրշի (կոչվում է նաև պիաստր) կամ 1000 ֆուլուս։

## Պատմություն

1927-1950 թվականներին Պաղեստինյան արժութային հանձնաժողովը թողարկեց պաղեստինյան ֆունտը որպես պաշտոնական արժույթ Բրիտանական մանդատի Պաղեստինում և Տրանսհորդանիայի էմիրաթում։ 1946 թվականի մայիսի 25-ին Հորդանանը դարձավ անկախ թագավորություն, ծագեց ազգային արժույթի թողարկման գաղափարը և հանգեցրեց 1949 թվականի թիվ 35 ժամանակավոր ակտի ընդունմանը։ Սույն ակտով ստեղծվեց Հորդանանի Արժույթի խորհուրդը, որը դարձավ Հորդանանի արժույթը արքայությունում թողարկելու իրավունք ունեցող միակ իշխանությունը։ Լոնդոնում գործող կազմակերպությունը բաղկացած էր նախագահից և չորս անդամից։

Քանի որ 1950 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ հորդանանյան դինարը դարձավ թագավորության պաշտոնական արժույթը, ապա 1950 թվականի սեպտեմբերի 30-ին թագավորության մեջ պաղեստինյան ֆունտի օգտագործումը դադարեցվեց։ Թղթադրամները, թեև թողարկել է Հորդանանի Արժույթի խորհուրդը,կրում էին երկրի պաշտոնական անունը՝ «Հորդանանի Հաշեմյան թագավորություն»։

Մինչև 1992 թվականը մետաղադրամները արաբերեն անվանվում էին ֆիլս, քիրշ, դիրհամ և դինար, բայց անգլերեն միայն ֆիլս և դինար։ 1992 թվականից ի վեր ֆիլսը և դիրհամը չեն օգտագործվում արաբերեն, իսկ անգլերեն անվանումները տրվում են դինարին, ինչպես նաև քիրշին կամ պիաստրին։

## Մետաղադրամներ
Մետաղադրամները թողարկվել են 1949 թվականին՝ 1, 5, 10, 20, 50 և 100 ֆիլս անվանական արժեքներով։ 1 ֆիլսի առաջին թողարկումը սխալմամբ հատվել է «1 ֆիլ» անվանմամբ։ 20 ֆիլս մետաղադրամները հատվել էին մինչև 1965 թվականը, 1968 թվականին հատվել էին 25 ֆիլս, իսկ 1970 թվականին՝ 1/4 դինար մետաղադրամները։ 1 ֆիլս մետաղադրամը վերջին անգամ հատվեց 1985 թվականին։ 1996 թվականին ավելի փոքր 1/4 դինար մետաղադրամները արտադրվեցին 1/2 և 1 դինար մետաղադրամների հետ միասին։

# *rub'a*՝ արաբ.՝ "չորսի մաս" կամ "քառորդ".
# *nusf*՝ արաբ.՝ "երկուսի մաս" կամ "կես".

## Թղթադրամներ
1949 թվականին թղթադրամները թողարկվեցին կառավարության կողմից 1/2, 1, 5, 10 և 50 դիրհամ անվանական արժեքներով։ 1959 թվականից սկսած Հորդանանի կենտրոնական բանկը ստանձնեց թղթադրամների արտադրությունը։ 20 դինար թղթադրամները թողարկվեցին 1977 թվականին, որից հետո 1999 թվականին թողարկվեցին 50 դինար թղթադրամները։ 1⁄2 դինար թղթադրամները փոխարինվեցին մետաղադրամներով 1999 թվականին։

## Փոխարժեքի ֆիքսված գործակից
1995 թվականի հոկտեմբերի 23-ից դինարի համար պաշտոնապես հաստատվել է ԱՄՀ-ի փոխառությունների հատուկ իրավական կարգավիճակ (SDRs): Գործնականում այն ամրագրված է հիմնականում 1 ԱՄՆ դոլար = 0.709 դինար, որը մեկնաբանվում է մոտ 1 դինար = 1.41044 դոլար։ Կենտրոնական բանկը ԱՄՆ դոլարի առք ու գնում է կատարում մեկ դոլարի դիմաց 0.708 դինարով և վաճառում է մեկ ԱՄՆ դոլար `0.710 դինարի դիմաց

## Տես նաև

* Հորդանանի տնտեսությունը
* Պաղեստինյան տարածքների տնտեսությունը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հորդանանի Հաշիմյան թագավորության մետաղադրամներ
* Հորդանանի Հաշիմյան թագավորության թղթադրամներ 
* Հորդանանի թղթադրամներ  

Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Կատեգորիա:Դինար
Կատեգորիա:Հորդանանի տնտեսություն
Հայկական շատրվան (Թեոդոսիա)

**Հայկական շատրվան**, միջնադարյան շատրվան Թեոդոսիա քաղաքում, կառուցվել է Միտրիդատ (սար Ֆեոդոսիա) սարի ստորոտում՝ հայկական Սուրբ Միքայել և Գաբրիել հրեշտակապետերի անվան եկեղեցու մոտակայքում։

## Պատմություն
Շատրվանը կառուցվել է 1491 թվականին կամ 1584 (1586) թվականին՝ Թեոդոսիայի հայ բնակիչների կողմից։ Գտնվում է Միտրիդատ լեռան ստորոտում՝ հայկական Սուրբ Միքայել և Գաբրիել հրեշտակապետերի անվան եկեղեցու մոտակայքում։ Շատրվանը կառուցվել է որմնաքարով, որն ամրացվել է կրային լուծույթով, ունեցել է պրիզմայի ձև։ Նրա հյուսիսային մասը զարդարվել է սլաքաձև որմնախորշով և դրա վրա առկա երեք կտրվածքային վարդակներով։ Շատրվանի վերևում տեղադրված է մարմարե սալիկ, որի վրա հայերենով գրված է շատրվանի կառուցման տարեթիվը։ Կառուցվել է հայկական աղբյուրներին բնորոշ ճարտարապետական ձևով, որը տարածված էր Հայաստանում 11-րդ  դարից մինչև 21-րդ դարի  կեսերը։

Ուկրաինական ԽՍՀ նախարարների խորհրդի՝ 1979 թվականի սեպտեմբերի 6-ի № 442, № 1209 և Ղրիմի քաղկոմի՝ 1979 թվականի մայիսի 22-ի № 284 որոշումներով՝ հայկական շատրվանը ներառվել է ճարտարապետական հուշարձանների շարքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային ժառանգություն Ուկրաինայում
Միհրդատ (լեռ)

**Միհրդատ** (, ), լեռ Ղրիմ քաղաքում, Կերչ քաղաքի սահմանագծում։ Լեռան վրա կա կառուցված հուշարձան ռազմական փառքի և Ֆաշիստական Գերմանիայի զավթիչների դեմ մղած պայքարում ի պատվին։

## Աշխարհագրություն
Իր դիրքով լեռը հանդիսանում է Կերչ քաղաքի աշխարհագրական կենտրոնը։ Լեռան գագաթից տեսարան է բացվում դեպի քաղաքը և դեպի Կերչի ծովածոցը։ Ծովի մակարդակից գտնվում է 91,4 մետր բարձրության վրա։

## Պատմություն
### Անտիկ ժամանակաշրջան
Լեռ Կերչ քաղաքի կենտրոնում, որի վրա տեղակայված է Պանտիկապեոն անտիկ ժամանակաշրջանի քաղաքը։ Անվանակոչվել է ի պատիվ Պոնտոսի արքա Միհրդատ VI Եվպատորի, ով զոհվել էր այստեղ հռոմեացիների դեմ քաղաքական և ռազմական պայքարի մղման ժամանակ։ Այդ անունը թարգմանաբար նշանակում է «Միտրի պարգև »։Այդ անունը կրել են Փոքր Ասիայի Պոնտական 6 արքաները, նրանցից վերջինը՝ Միհրդատ VI Եվպատորը, հռոմեացիների վտանգավոր թշնամիներից էր։ Միհրդատին, ով կառավարել էր Իբերիայում(այժմ՝ Վրաստան), հռոմեացի  կայսր Վեսպասիանը(կառավարել է 69-79 թթ.) օգնեց դիմադրել Ալանական ցեղերի ներթափանցման փորձերին։
Պարթևստանի 4 արքաները ևս կրում էին Միհրդատ անունը։

### Միհրդատը Ցարական Ռուսաստանի և Սովետական Միության ժամանակ
Միհրդատ լեռը, որպես Կերչ քաղաքի տարածք, Կյուչուկ-Կայնարդջի խաղաղության պայմանագրով միացվում է Ռուսական կայսրությանը։ Վարչատարածքային 1783-1802 թվականների բաժանման ժամանակ Կերչ քաղաքը մտցվում է Տավրիկյան նահանգի կազմի մեջ։
Մինչ 1917 թվականի հեղափոխությունը Կերչ քաղաք են ժամանել Ցարական կայսրեր՝ Ալեքսանդր I-ը , Նիկոլայ I-ը, Ալեքսանդր II-ը և կայսրուհի՝  Մարիա Ալեքսանդրովան։ Սովետական միության պատմության մեջ լեռը մտել է ինչպես ևս մեկ տարածք Ղրիմի թերակղզում, որտեղ Երկրորդ Աշխարհամարտի ժամանակ ճակատամարտ է տեղի ունեցել ԳերմանաՖաշիստական զորքերի հետ, դառնալով Ղրիմի ռազմական փառքի պաշտպանների կենտրոնը։ Անքակտելիորեն 
լեռը մեծ դեր է խաղացել Կերչ քաղաքի պաշտպանության և ազատագրության գործում։1943 թվականի դեկտեմբերին, Կերչ-Էլտինգենի դեսանտային գործողության շրջանակներում, Էլտիգեն գյուղից դուրս գալով Նովոռոսիսկի հրաձգային գունդը՝ գնդապետ Վասիլի Գլադկովի գլխավորությամբ մտնում է Կերչ քաղաք։ Այստեղ՝ Միհրդատ լեռան գագաթին, 1944 թվականի ապրիլի 11-ին Ղրիմի օպերացիայի շրջանակներում Կերչի ազատարարները Կարմիր դրոշակ են բարձրացնում։

## Երկրաբանություն
Լեռան մոտ, 1910 թվականի երկաբանական հետազոտությունների արդյունքում գիտնական-երկրաբան Ս.Պ.Պոպովի կողմից հայտնաբերվել էր և առաջին անգամ նկարագրվել հանք, որը 1914 թվականին լեռան անունով անվանակոչվեց Միհրդատիտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կերչի թերակղզի
Կատեգորիա:Ուկրաինական մշակույթ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Մայկոպ)

**Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Մայկոպ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ()։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Հարավային Ռուսաստանի հայոց թեմին, գտնվում է Ռուսաստանի Կրասնոդարի մարզում՝ Ադիգեայի Մայկոպ քաղաքում (Հաղթանակի փողոց, տուն 10)։ Համակարգում է Մայկոպում բնակվող առաքելական ռուսահայության հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն
Մայկոպում հայերն առաջին անգամ հաստատվել են 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Նրանք եղել են Նոր Նախիջևանից, Ղրիմից ու Արևմտյան Հայաստանից գաղթածներ, ինչպես նաև համշենահայեր Տրապիզոն, Օրդու, Սամսուն քաղաքների ծայրամասերից (Սև ծովի հարավային ափեր), որոնք փախել են Օսմանյան կայսրությունում հայերի կոտորածների պատճառով։ Մայկոպի հայկական համայնքը եղել է փոքրաթիվ․ 1897 թվականին այնտեղ ապրել է 381 հայ (265 տղամարդ և 116 կին), 1902 թվականին՝ 344 (168 և 176), 1908 թվականիցն՝ 540 (256 և 284), 1915 թվականին՝ 762 (392 և 370), 1916 թվականին՝ 639 (355 և 284)։

Սուրբ Հարություն եկեղեցին կառուցվել է 1912 թվականին։

## Ճարտարապետություն
Նախապես եկեղեցին եղել է ուղղանկյուն երկհարկանի շենք՝ կառուցված գավառային մոդեռն ոճով։ Հետագայում կառուցված համաչափ շինության պատճառով այն դարձել է П-աձև և 
կորցրել իր սկզբնական տեսքը։

## Տես նաև
* Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Մայկոպ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մայկոպի հայկական համայնքի պատմություն
* Եկեղեցին wikimapia.org կայքում

Կատեգորիա:Մայկոպի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:1912 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Հարավային Ռուսաստան)
Հովհաննես Գրիգորյան (ֆուտբոլիստ)

**Հովհաննես Ռազմիկի Գրիգորյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
2003 թվականին Հովհաննես Գրիգորյանը Կապանի «Լեռնագործի» կազմում նշել է իր նորամուտը Հայաստանի Պրեմիեր լիգայում։ Հաջորդ տարի «Լեռնագործը» կազմալուծվել է, և նրա տեղում ձևավորվել է նրա ավանդույթների շարունակող «Գանձասարը», որի կազմում էլ իր ելույթները շարունակել է Գրիգորյանը։ Կապանում երկու մրցաշրջան ծաղալուց հետո տեղափոխվել է «Բանանց»։ 2009 թվականի դեկտեմբերին՝ Երևանի «Բանանցի» հետ կնքված պայմանագրի ժամկետի ավարտից կես տարի առաջ, Գրիգորյանը երկկողմանի համաձայնությամբ խզել է պայմանագիրը և ազատ գործակալի իրավունքներով տեղափոխվել «Գանձասար»։ Տեղափոխվելու որոշումը կապված էր «Բանանցի» կազմում չընդգրկվելու հետ։ 2010 թվականի առաջնության ավարտից հետո հայտնի է դարձել, որ ֆուտբոլիստով հետաքրքրվում է Կազանի «Ռուբինը»։ Կուրբան Բերդիևը դիտել է Հովհաննես Գրիգորյանի մասնակցությամբ խաղի տեսագրությունը և որոշել դիտարկել նրա թեկնածությունը։

Մրցաշրջանի ավարտից հետո Գրիգորյանով հետաքրքրվել են «Բանանցն» ու Կազանի «Ռուբինը», իսկ հետո տեղեկություն է տարածվել, որ նա կարող է տեղափոխվել Երևանի «Արարատ»։ Ավելի ուշ լուր է տարածվել, որ «Ուլիս» տեղափոխվելու վերաբերյալ։ 2011 թվականի հունվարի վերջին հայտնի է դարձել, որ Հովհաննես Գրիգորյանը պայմանագիր է կնքել «Շիրակի» հետ։ Ակումբում նկատվել են դրական փոփոխություններ, ինչից առաջ նա գտնվում էր ճգնաժամային դրության մեջ։

Ամառային տրանսֆերային պատուհանի ժամանակ ֆուտբոլիստն ակումբի հետ միասին որոշել է խզել պայմանագիրը երկկողմանի համաձայնությամբ։ Գրիգորյանն այդ որոշումը կայացրել է ընտանեկան հանգամանքներից ելնելով։ Ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է Երևան, որտեղ պայմանագիր է կնքել «Միկայի» հետ։ Առաջնության ավարտին պայմանագրի ժամկետն ակումբը չի երկարացրել, և Գրիգորյանը դարձել է ազատ գործակալ։ Նա հայտարարել է, որ ունի մի քանի առաջարկներ և շուտով որոշում կկայացնի իր հետագա կարիերայի վերաբերյալ։ Նշվել է «Շիրակ» վերադառնալու հնարավորությունը, որտեղից նա տեղափոխվել էր «Միկա»։ Մեկ շաբաթ անց Գրիգորյանը պայմանագիր է կնքել «Շիրակի» հետ երկուսուկես տարով։ 2012 թվականի հունվարի 8-ին Գրիգորյանը միացել է թիմին։ Ակումբի կազմում առաջնության մեկ երրորդն անցկացնելուց հետո Գրիգորյանը հեռացել է թիմից՝ միանալով Երևանի «Ուլիսին»։

## Ձեռքբերումներ
; «Բանանց»
* Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր – 2006, 2007
* Հայաստանի գավաթակիր – 2007
* Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2008, 2009
* Հայաստանի Սուպերգավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2005, 2008
; «Միկա»
* Հայաստանի գավաթակիր – 2011
; «Շիրակ»
* Հայաստանի գավաթակիր – 2011/12

## Ելույթների վիճակագրություն
*2012 թվականի հուլիսի 12-ի տվյալներով*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտու 2-ի ֆուտբոլիստներ
Հայկական փողոց (Կիև)

**Հայկական փողոց** (), փողոց Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևի Դարնիցկի շրջանում՝ Խարկովի մասսիվի Կրասնի Խուտոր տեղանքում։ Ձգվում է Միկոլա Բաժանի պողոտայից մինչև Յոլոչնի փողոց։

Հայկական փողոցը հարում են Դնեպրոդերժինսկի, Գորլովսկայա փողոցները, Խարկովի մայրուղին, Տաշքենդի և Բորովայա փողոցները։

## Պատմություն
Փողոցը ձևավորվել է 1950-ական թվականներին *240-րդ նոր* անվանումով։ Ժամանակակից անվանումը կրում է 1953 թվականից։

## Տրանսպորտ
Հասարակական տրանսպորտի երթուղի փողոցով չի անցնում, քանի որ այն քաղաքային գլխավոր գիծ չէ և շատ նեղ է։ Հնարավոր է հասարակական տրանսպորտ նստել Խարկովսկի մայրուղու, ինչպես նաև օգտվել № 29 տրամվայից Տաշքենդի փողոցում։ Սակայն փողոցի տրանսպորտային ապահովման գլխավոր դերը կատարում է «Վիրլիցա» մետրոյի կայարանը, ինչպես նաև ոչ հեռու գտնվող Խարկովի հրապարակում մետրոյի «Բորիսպոլսկայա» կայարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Вулиці Києва : довідник : [укр.] / за ред. А. В. Кудрицького. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1995. — С. 41. — ISBN 5-88500-070-0.
* Вулиці Києва. Довідник / упоряд. А. М. Сигалов та ін. — К. : Реклама, 1975. — С. 38.
* Вулиці Києва. Довідник / під ред. А. М. Сигалова. — К. : Агентство преси «Журналіст», 2005. — С. 42. — ISBN 966-95457-1-5.
* Вірменська вулиця // Вулиці міста Києва: офіційний довідник   / Додаток до рішення Київської міської ради від 22 січня 2015 року № 34/899 «Про затвердження офіційного довідника „Вулиці міста Києва“ ».  — С. 36.

## Արտաքին հղումներ
* Армянская улица на сервисе Яндекс.Панорамы.

Կատեգորիա:Կիևի փողոցներ
Հայկական ռապսոդիա (Բաբաջանյան և Հարությունյան)

**Հայկական ռապսոդիա**, երկու դաշնամուրների համար նախատեսված սիմֆոնիա, որը դասվում է դաշնամուրային խոշոր կոնցերտային ստեղծագործությունների շարքին։ Գրվել է 1950 թվականին կոմպոզիտորներ Առնո Բաբաջանյանի և Ալեքսանդր Հարությունյանի կողմից։ Երաժշտական ստեղծագործության ոճը հիմնականում որոշվում է երկու կոմպոզիտորների ստեղծագործական անհատականությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Հարությունյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Առնո Բաբաջանյանի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Կատեգորիա:Սիմֆոնիաներ
Հերհերի ջրամբար

**Հերհերի ջրամբար** ջրամբար Հայաստանում, Վայոց ձորի մարզում, Հերհեր գյուղի ստորին մասում, ծովի մակարդակից 1430 մետր բարձրության վրա։ Լճի ծավալը կազմում է 26 մլն մ3։ Այն կառուցված է Հերհեր գետի վրա։ Ջրամբարի աջ կողմում գտնվում է Դար Ալաղես հրաբուխը։

## Տես նաև
* Հայաստանի ջրամբարների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի ջրամբարներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի ջրագրություն
Արա Նիգոյան

**Արա Ժորայի Նիգոյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կարիերա
1985-1986 թվականներին Արա Նիգոյանը հանդես է եկել ԽՍՀՄ երկրորդ լիգայի «Սպարտակ» (Հոկտեմբերյան) ակումբում, որի կազմում անցկացրել է 43 հանդիպում և խփել յոթ գոլ։ Հայաստանի առաջնությունում խաղացել է «Բանանց» (1992-1994), «Արարատ» (1995-1996, 1997, 2000-2001), «Երևան» (1998-1999) ակումբներում։ 1996/97 մրցաշրջանն անցկացրել է Թեհրանի «Արարատ» ակումբում։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտել է Հայաստանի առաջին լիգայի «Արմավիր» (2002) և «Լոկոմոտիվ» (Երևան) ակումբներում

Խորհրդային Միության պատանեկան հավաքականի կազմում Արա Նիգոյանը մասնակցել է ՈՒԵՖԱ 1985 թվականի մրցաշարին (մինչև 16 տարեկաններ)։ Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է երեք հանդիպման։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 14-ին փոխարինման է դուրս եկել հավաքականի պատմության մեջ տեղի ունեցած առաջին խաղի՝ Մոլդովայի հավաքականի հետ հանդիպման 62-րդ րոպեին (0:0)։ 1995 թվականի հունիսի 7-ին մասնակցել է 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական փուլի՝ Իսպանիայի հավաքականի դեմ խաղի առաջին 69 րոպեներին (0:1)։ 1998 թվականի օգոստոսի 18-ին մասնակցել է Լիբանանի դեմ ըկերական խաղին, որի 34-րդ րոպեին հեռացվել է դաշտից։

Արա Նիգոյանը՝ որպես մարզիչ, աշխատել է Երևանի «Կիլիկիա» (2004), Դիլիջանի «Իմպուլս» (մինչև 2013) ակումբնրում։ 2013 թվականին դարձել է «Միկա» ակումբի մարզիչ։ Նույն թվականի սեպտեմբերից մինչև 2014 թվականի հունիս եղել է «Միկա-2» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ 2017 թվականի ապրիլին ընդգրկվել է «Բանանց» ակումբի մարզչական շտաբում, իսկ նույն թվականի հոկտեմբերին դարձել է «Բանանց-2» ակումբի գլխավոր մարզիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Մայրենիք

**Մայրենիք**, սեփականության տեսակ, որը վաղ ֆեոդալիզմի դարաշրջանում տարածված էր Հայաստանում։ Այս գույքն ունի սեփականության իրավունք, որի կրողը հանդիսանում է կինը։ Մայրենիքի սեփականության առարկան համարվել է անշարժ գույքը։ Որպես կանոն այն փոխանցվել է մորից որդիներին կամ դստրերին։ Այս իրավական երևույթը հայտնի էր դեռևս շումերական իրավական մշակույթում, որը հասարակ իրավունքի միջոցով ներթափանցել է Հայկական լեռնաշխարհ և մտել հայկական իրավունքի մեջ։ Մովսես Խորենացին գրում է, որ «Տիգրան II-ի որդին՝ Արտավազդ II-ը որպես բաժին իր եղբայրներին և քույրերին առանձնացնում է իր թագավորության շրջանների մի մասը»։

Կինը Հայաստանում հանդիսանում էր սեփականության իրավունքի ինքնուրույն սյուբեկտ։ Նա ոչ միայն տիրում և օգտվում էր իր շարժական և անշարժ սեփականությունից, այլև տարբեր իրավական ձևերով տնօրինում էր այն։ Արմեն Հայկյանցի կարծիքով, Հայաստանում վաղ ֆեոդալիզմի դարաշրջանում մայրենիք սեփականության իրավունքը հանդիսանում է նշանակալի փաստ, որը բնութագրում է կնոջ քաղաքացիական գործունեության ծավալը և նրա անձնական և սեփականատիրական-իրավական դիրքը ընտանիքում և հասարակությունում։ Նման սեփականության գոյության դեպքում կարելի է համարձակ հաստատել, որ վաղ ֆեոդալիզմի դարաշրջանում ֆեոդալների դասին պատկանող կանանց անձնական և սեփականատիրական իրավունքները եղել են բավականին լայն։ Իսկ դա անկասկած վկայում է հասարակական կյանքում բավականին ազատական, իսկ իրավական կյանքում` մասնավոր իրավական արժեքների առկայության մասին։

## Տես նաև
* Հայրենիք (սեփականություն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի սեփականության իրավունք
Կատեգորիա:Գույքային իրավունք
Ռոս Բաղդասարյան Կրտսեր

**Ռոս Տիգրան Բաղդասարյան Կրտսեր** (,  ), ամերիկացի պրոդյուսեր, երգիչ և կոմպոզիտոր։ «Էլվինը և բուրունդուկներ» մուլտսերիալի արտադրող Ռոս Բաղդասարյան ավագի որդին։

## Կենսագրություն
Ունի հայկական ծագում, Օսմանյան կայսրությունից գաղթածի ժառանգ է։ Հանդիսանում է հայտնի գրող Վիլյամ Սարոյանի զարմիկը։ Որպես երեխա՝ դեռ վաղ տարիքում մասնակցել է  *«Էլվինայի շոուին»*։ Հոր հետ հիմնադրել է  *«Bagdasarian Productions»*  ընկերությունը, որը մուլտսերիալի ունեցած հաջողության հիման վրա  մինչ օրս  ստեղծում է անիմացիոն սերիալներ՝ «Էլվինն ու շերտավոր սկյուռերը (մուլտսերիալ)»։

1972 թվականին՝  հոր մահից հետո, Ռոսը ղեկավարել է *«Bagdasarian Productions»*  ընկերությունը, շարունակել է նրա գործը՝ որպես «Էլվին և Բուրունդուկներ» հորինված երաժշտական խմբի  պրոդյուսեր։  1979 թվականին Ռոսի և նրա կնոջ կողմից  մտահաղացվել է աղջիկ-շերտավոր սկյուռերը կոնցեպտը։ 2007-2016 թվականներին Ռոսը մասնակցել է  «Էլվինը և բուրունդուկները 2։ Պիսկվել» լիամետրաժ ֆիլմի ստեղծմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* History at Chipmunks.com

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Էլվինը և բուրունդուկները
Կրինիտներ

**Կրինիտներ**, հայկական նշանավոր ընտանիք Բյուզանդիայում, որը 9-10 դարերում տվել է մի շարք զորահրամանատարեր և թեմի կուսակալներ։ Բարեկամական կապերի մեջ է գտնվել հայկական մեկ այլ տոհմի՝ Մոսիլեների հետ։

## Տոհմի ականավոր ներկայացուցիչներ
*Պրոկոպիոս Կրինիտ — բյուզանդական զորահրամանատար, զոհվել է բուլղար Սիմեոն I թագավորի դեմ արշավանքի ժամանակ
* Արոտր Կրինիտ — Ռոմանոս I Լակապինոսի օրոք Պելոպոնեսի ստրատեգոս
* ՊասկալԿրինիտ — 10-րդ դարի կեսերի Կալաբրիայի ստրատեգոս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի հայկական տոհմեր
Միհրան Մանասյան

**Միհրան Ազատի Մանասյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կենսագրություն
Միհրան Մանասյանը 2007 թվականին ընդգրկվել է «Փյունիկ» ակումբի կազմում։ 2010 թվականի առաջնության ավարտից հետո ստացել է ազատ գործակալի կարգավիճակ և որոշել տեղափոխվել այլ ակումբ, որովհետև վերջին ժամանակաշրջանում չէր ընդգրկվում թիմի կազմում։ Ֆուտբոլիստով հետաքրքրվել է «Ուլիս» ակումբը։ Որոշ բանակցություններից հետո Մանասյանն Ալբերտ Թադևոսյանի հետ երկամյա պայմանագիր է կնքել ակումբի հետ։ Սակայն «Ուլիսում» իրավիճակը չի փոխվել, և Մանասյանը նախկինի պես միայ դուրս է եկել փոխարինման։ Դրանով է պայմանավորված մեկ մրցաշրջանի ընթացքում անցկացրած խաղերի քիչ լինելը (յոթ հանդիպում)։ Առաջնության ավարտից հետո տեղեկություն է հայտնվել, որ Մանասյանն ավարտել է խաղացողի կարիերան առողջական վիճակի պատճառով։

2012 թվականի հունվարին Աբովյանում հիմնադրվել է «Քինգ Դելյուքս» ակումբը, և Մանասյանը ցանկություն է հայտնել հանդես գալ այդ ակումբում։ Ակումբի կազմում անցկացրած ստուգողական խաղերում Մանասյանը ցուցաբերել է ակտիվություն և արդյունավետություն։ Մեկ ամիս անց ակումբը պայմանագրեր է կնքել 20 ֆուտբոլիստների հետ, որոնց թվում էր նաև Մանասյանը։

## Ձեռքբերումներ
; «Փյունիկ»
* Հայաստանի չեմպիոն (4) – 2007, 2008, 2009, 2010
* Հայաստանի գավաթակիր (2) – 2009, 2010
* Հայաստանի Սուպերգավաթի դափնեկիր (3) – 2007, 2008, 2010

; «Ուլիս»
* Հայաստանի չեմպիոն (1) – 2011

; «Ալաշկերտ»
* Հայաստանի չեմպիոն (1) – 2015/16

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* 
* 
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը «Ալաշկերտ» ակումբի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ալք

**Ալք**, hայկական և քրդական դիցաբանության մեջ չար ոգիներ, որոնք վնասում են ծննդկաններին և նորածիններին, հարձակվում են հղի կանանց վրա և առևանգում մանուկներին։ Նմանատիպ անուններով հայտնի են նաև Կովկասի և Միջին Ասիայի շատ ժողովուրդների դիցաբանություններում։

## Առանձնահատկություններ
Քրիստոնեական առասպելի մեջ Աստված ստեղծեց իգական սեռի Ալք, որպես Ադամի ընկերուհու, բայց նա, լինելով մարմնեղեն արարած, չսիրեց Ալքին, որը կրակոտ էր, և ապա Աստված ստեղծեց Եվային։ Այդ ժամանակից ի վեր Ալքերը թշնամական են կանանց և նրանց սերունդների նկատմամբ։

## Նկարագրություն
Հայկական ժողովրդական ավանդության համաձայն, Ալքն ունի անտրոպոզոմորֆային կերպար, այսինքն՝ կիսով չափ մարդիկ, կիսով չափ գազաններ. դրանք մոհնաթներ են՝ կրակոտ աչքերով, պղնձե ճիրաններով, երկաթե ատամներով։ Լինում են արական և իգական սեռի։ Ապրում են լեռներում, ավազուտներում, հաճախ՝ տների կամ գոմերի անկյուններում, իսկ նրանց թագավորը՝ խորը կիրճում։ Ալքը խեղդում է ծննդկանին, ուտում նրա միսը, հատկապես լյարդը, երեխային վնաս պատճառում դեռևս մոր արգանդում. առևանգում են նորածիններին և տանում նրանց իրենց թագավորի մոտ։

Ալքը չի կարող դիպչել երկաթին։ Եթե նրա հագուստին ասեղ մտցնեն, նա երկար ժամանակ կզրկվի ուժից, քանի որ նա չի կարող ազատվել ասեղից և ոչ ոքի չի կարող չարիք պատճառել։ Ապագա մորը Ալքից պաշտպանելու համար գիշերը նրա մոտ սուր կամ դանակ էին թողնում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Алы // Мифологический словарь/ Гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М.:Советская энциклопедия, 1990. — 672 с.

Կատեգորիա:Հայկական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Դևեր
Կատեգորիա:Ոգիներ
Մոսկվայի հայկական համայնք

**Մոսկվայի հայկական համայնքը (ՄՀՀ)**, Մոսկվայի հայերին միավորող հասարակական կազմակերպություն։

Մոսկվայի հայկական համայնքի կենտրոնը գտնվում է  Կարմիր Պրեսնյա փողոց, տուն 9, 4-րդ շինություն հասցեում։

## Խնդիրներ
Մոսկվայի հայ համայնքի ստեղծման և գործունեության հիմնական նպատակներն են.
* հայ ազգին և նրա Էթնիկ խմբերին պատկանող քաղաքացիների միավորումը՝ նպատակ ունենալով պահպանել հայկական ինքնությունը, լեզվի զարգացումը, կրթությունը, ազգային մշակույթը։
* միջազգային կապերի ամրացման և ազգային-մշակութային ծրագրերի իրականացման մասնակցությունը։

Մոսկվայի հայկական համայնքը հիմնադրվել է 1991 թվականի նոյեմբերի 30-ին և գրանցվել Մոսկվայի արդարադատության վարչությունում` 1992 թվականի փետրվարի 13-ին (թիվ 878 վկայական)

## Ուղեցույց
* ՄՀՀ-ի անփոփոխ նախագահ է հանդիսանում (1999 թվականից) Նորայր Թևանյանը։ 
* ՄՀՀ-ի նախագահի տեղակալ, ՄՀՀ-ի գործադիր տնօրեն, գեներալ-մայոր՝ Ռոման Արուտյունով։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական կազմակերպություններ
Հարություն Փափազյան

**Հարություն** (*Արթուր*) **Կարապետի Փափազյան** (), հայ դաշնակահար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է երաժիշտների ընտանիքում։ 1972 թվականին ավարտել է Պ. Ի. Չայկովսկու անվան դպրոցը (Յ. Զարգարյանի դասարանը), 1977 թվականին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան (Գեորգի Սարաջևի դասարան)։ Հետագայում իր ձայնային տվյալներն զարգացրել է Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայում՝ Յ. Ի. Միլշտեյնի մոտ։

1980-ականներից «Արմկոնցերտ»-ի մենակատար, Երևանի կոնսերվատորիայի դասախոս։

## Գործունեություն
1972 թվականին Բաքվում դարձել է Անդրկովկասի դաշնակահարների 4-րդ մրցույթի հաղթող (1-ին մրցանակը), 1974 թվականին արժանացել է 2-րդ մրցանակին` Բ. Սմետանայի անվան դաշնակահարների միջազգային մրցույթում (Հրադեց Կրալովե), 1979 թվականին՝ Վիանա դա Մոտտայի անվան մրցույթի 1-ին մրցանակ (Լիսաբոն), 1980 թվականին՝ Շոպենի անվան 10-րդ մրցույթում 3-րդ մրցանակ (Վարշավա)։

Հ. Փափազյանի առային հանրային ելույթը տեղի է ունեցել Երևանում, դեռևս երաժշտական դպրոցում սովորելու ժամանակ։ Շոպենի անվան մրցույթից հետո հանդես է եկել Ավստրալիայում, Ֆինլանդիայում, Հոլանդիայում, Ճապոնիայում, Կանադայում, Շվեդիայում, Իտալիայում։ Առաջին անգամ հանդես է եկել 1985 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Քարնեգի հոլում։ 10 տարի հետո` 1995 թվականի մարտի 28-ին, կատարել է Ֆ. Շոպենի բոլոր 24 էտյուդները (մաս 10 և մաս 25) և 24 պրելյուդաները (մաս 28), 1995 թվականի նոյեմբերի 19-ին՝ Շոպենի 7 մեծ պոլոնեզները և Սի-Մինոր սոնատը, ինչպես նաև Շոպենի Նյուկտո դո-դիեզ մինորը (մաս posth.) և Մոցարտի «Rondo alla turca»-ն։ 1997 թվականին Էվերի Ֆիշեր հոլում (Լինկոլն կենտրոն) վարպետորեն կատարել է Մոցարտ, Շոպենի 4 բալլադները և Կլոդ Դեբյուսիի պրելյուդաների 1-ին գիրքը։

Հ. Փափազյանի երաժշտական խաղացանկը ընդգրկում է Դոմենիկո Սկարլատիից մինչև ժամանակակից կոմպոզիտորներ, այդ թվում՝Յ. Ս. Բախի, Լ. վան Բեթհովենի, Ֆ. Լիստի, Ֆ. Շոպենի, Ս. Վ. Ռախմանինովի, Ս. Ս. Պրոկոֆևի, Կ. Դեբյուսիի գործերից, Կոմիտասի մանրանվագներից։ Այդ ցանկում իր հատուկ տեղն ունի Ֆրեդերիկ Շոպենը։ Համագործակցում էր ձայնագրման մի շարք ընկերությունների հետ` Veriton և Maral:

Նրա կատարումները տարբերվում էին իրենց լիրիկականությամբ, նուրբ ճաշակով, ոճային առանձնահատկությամբ և հնչերանգային բազմազանությամբ։

## Մրցանակներ
* 1972 – Դաշնակահարների IV այսրկովկասյան մրցույթի 1-ին մրցանակ (Բաքու), 
* 1974 – Բ. Սմետանայի անվան միջազգային մրցույթի 2-րդ մրցանակ (Գրադեց-Կրալով, Չեխիա),
* 1979 – Վ. դա Մոտտայի անվան մրցույթի 1-ին մրցանակ (Պորտուգալիա),
* 1980 – Ֆ. Շոպենի անվան մրցույթի 2-րդ մրցանակ (Լեհաստան)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Ֆլուորեսցեին (բժշկական կիրառում)

**Ֆլուորեսցեին**, դեղամիջոց, որն օգտագործվում է մի շարք ակնային խնդիրներ ախտորոշելու նպատակով։ Երբ կիրառվում է որպես աչքի կաթիլ կամ բարակ թղթի միջոցով դրվում է աչքի մակերևույթին, այն օգնում է հայտնաբերել աչքի այնպիսի վնասվածքները, ինչպիսիք են՝ օտար մարմնի առկայությունը կամ եղջերաթաղանթի քերծվածքները։ Երբ կիրառվում է բերանացի կամ ներարկվում է երակի մեջ, այն օգնում է տեսանելի դարձնել աչքի հետևում առկա արյունատար անոթները ֆլուորեսցեինային անգիոգրաֆիայի ընթացքում։

Երբ այն կիրառում են աչքի մակերևույթին, կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել կարճատև շաղված տեսողությունը և փափուկ կոնտակտային լինզաների գույնի փոփոխությունը։ Երբ կիրառվում է բերանացի կամ ներարկվում է երակի մեջ, կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել գլխացավը, սրտխառնոցը և մաշկի գույնի կարճատև փոփոխությունը։ Ալերգիկ ռեակցիաները հազվադեպ են զարգանում։ Ֆլուորեսցեինը ներկանյութ է, որն այնպես է ներծծվում վնասված եղջերաթաղանթի կողմից, որ այդ հատվածները կոբալտ կապույտ լույսի տակ կանաչ են երևում։ Կա նաև տեսակետ այն մասին, որ գալիս է նախապես խառնված լիդոկաինի հետ։

Ֆլուորեսցեինը առաջին անգամ պատրաստվել է 1871 թվականին։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր դեղերի ցանկում, առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներից է։ Զարգացող երկրներում մեծածախ արժեքը 5 մլ շիշի դիմաց մոտ 12,25 դոլար է։ Միացյալ Թագավորությունում եզակի դեղաչափը արժե մոտ 0,43 ֆունտ։ Միացյալ Նահանգներում այն նույնպես շատ թանկ չէ։

## Այլ կենդանիներ
Այն նաև երբեմն օգտագործվում է որոշելու համար, թե որ կենդանին վարքագծային ինչ փոփոխությունների կարիք ունի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Վասակ Իշխանիկ

**Վասակ Իշխանիկ** (ծննդյան ամսաթիվը հայտնի չէ, մահացել է 892-893), ինքնավար Սյունիքի իշխան։ Գերեվարվել է և մյուս հայ իշխանների հետ 850 թվականի կեսերին արաբ զինվորական հրամանատար Բուղայի կողմից աքսորվել։ Նրա բացակայության տարիներին Աշոտ Բագրատունու համաձայնությամբ նրա տեղը գրավել է  Վասակ Գաբուռը՝ Գեղարքունիքի իշխանը։ Վերադառնալով՝ նորից հաստատվել է որպես իշխան՝ ընդունելով Բագրատունիներից որպես վասալ կախվածությունը։ Անիի հայկական թագավորության վերականգնումից հետո արաբներն ամեն կերպ խրախուսում էին հայ ֆեոդալների կենտրոնախույս գործունեությունը, սակայն Սյունիքի պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի հաղորդմամբ՝ Վասակը չէր ցանկանում ապստամբի անուն  ժառանգել և հավատարիմ էր մնում հայոց թագավորին։ Իշխանությունը ժառանգել է եղբայրը՝ Աշոտ Սյունին։

## Տես նաև
* Սյունիք
* Սյունիքի թագավորություն
* Հայաստանի պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Կատեգորիա:Սյունիներ
Կատեգորիա:Սյունիքի իշխաններ
Մորիոկա

thumb|right|Մորիոկայի քաղաքապետարան

, քաղաք Ճապոնիայում, Իվատե պրեֆեկտուրայի մայրաքաղաքը։

2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալների համաձայն, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 296 739, իսկ բնակչության խտությունը՝ 335 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 886,47 կմ2 տարածք։

## Աշխարհագրություն
Մորիոկան գտնվում է Իվատե պրեֆեկտուրայի կենտրոնում՝ Կիտակամի ծովածոցում, երեք գետերի հանդիպման վայրում։ Կիտակամին Ճապոնիայի Խաղաղ օվկիանոսի ավազանին պատկանող երկրորդ ամենախոշոր գետն է (զիջում է միայն Տոնե գետին) և ամենաերկարնը Տոհոկու տարածաշրջանում։ Այն հոսում է քաղաքի միջով՝ հյուսիսից հարավ։ Գետի վրա կառուցվել են մի շարք ջրամբարներ, որոնցից են «Սիձուսիդան» և «Գանդոն»։ Իվատե գործող հրաբխի գագաթից տեսարան է բացվում դեպի քաղաքի հյուսիսարևմտյան հատվածը։

### Հարևան բնակավայրեր
*Իվատե պրեֆեկտուրա
**Հանամակի
**Հատիմանտաի
**Տակիձավա
**Միյակո
**Սիձուկուիսի
**Կուձումակի
**Սիվա
**Յահաբա
**Իվաիձումի

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչության շարժը ներկայացված է աղյուսակում․

## Կլիմա
Մորիոկայի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում)։

## Կրթություն
### Համալսարաններ
*Իվատեի համալսարան
*Իվատեի բժշկական համալսարան

### Ավագ դպրոցներ
Մորիոկայում կա 8 ավագ դպրոց․
* Մորիոկայի առաջին ավագ դպրոց
* Մորիոկայի երկրորդ ավագ դպրոց
* Մորիոկայի երրորդ ավագ դպրոց
* Մորիոկայի չորրորդ ավագ դպրոց
* Մորիոկայի հարավային ավագ դպրոց
* Մորիոկայի ագրարային ավագ դպրոց
* Մորիոկայի արդյունաբերական ավագ դպրոց
* Մորիոկայի տնտեսագիտական ավագ դպրոց

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Մորիոկայի պաշտոնական կայք 

*

Կատեգորիա:1597 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Ֆարելի եղբայրներ

**Ֆարելի եղբայրներ** (), **Փիթեր Ջոն Ֆարելի** ()՝ հայտնի որպես **Փիթեր Ֆարելի** և **Ռոբերտ Լեո Ֆարելի-Կրտսեր** (), հայտնի որպես **Բոբբի Ֆարելի**, ամերիկացի կինոռեժիսորներ և սցենարիստներ, 10-ից ավելի ֆիլմերի սցենարիստներ և ռեժիսորներ, այդ թվում՝ «Բոլորը խենթանում են Մերիի համար», «Հիմարը և ավելի հիմարը», «Ես, կրկին ես և Իրենը», «Երեք խամաճիկները» և «Հիմարը և ավելի հիմարը 2»։

## Վաղ տարիներ
Եղբայրները մեծացել են Կամբերլենդում (Ռոդ Այլենդ), ունեն իռլանդական ծագում։ Քոլեջն ավարտելուց հետո՝ նրանք իրենց կարիերան շարունակեցին որպես սցենարիստներ, հատկապես՝ «Սայնֆելդ» հեռուստասերիալի համար։

## Թեմատիկա
Եղբայրների առաջին չորս ֆիլմերից յուրաքանչյուրը («Հիմարը և ավելի հիմարը», «Քինգպին», «Բոլորը խենթանում են Մերիի համար», «Ես, կրկին ես և Իրենը») այնպիսի սյուժե ունի, որ կենտրոնացած է ճանապարհորդության շուրջը։ Ֆիլմերում բոլոր ճանապարհորդություններն սկսվում են Ռոդ Այլենդից, բացի «Քինգպին» ֆիլմից, որտեղ ճանապարհորդությունն սկսվում է Փենսիլվանիայից։ Ֆիլմերում հաճախ են կիրառում բուֆոնադ և զուգարանային հումոր, իսկ դրանցում հաճախ կան հիմարի կերպար մարմնավորող փոքր դերեր։ Ֆիլմերից շատերում պարունակում են հիշողությունների տեսարաններ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող է իրադարձությունը տրավմատիկ ազդեցության ունենալ մարդու վրա։ Եղբայրենրը հայտնի են նաջ իրենց ֆիլմերկ սաունդթրեքներով, որոնք իրենցից ներկայացնում են դասական, *power pop* և ֆոլկ ռոք երգերի միագումար։

Սպորտը նրանց ֆիլմերի ընդհանուր գիծն է, և նրանք իրենց ֆիլմերում հաճախ նկարահանել են սպորտային աստղերի (հատկապես՝ Նոր Անգլիայի հավաքականներից)։

Եղբայրներին թե՛ խրախուսում էին, թե՛ քննադատում այն պատճառով, որ իրենց ֆիլմերում օգտագործում էին հաշմանդամության թեման։ Այս առիթով Փիթեր Ֆարելին ասել է. 

Նրանք աշխատունակ մարդկանց հաճախ պատկերում են որպես հիմար («Հիմարը և ավելի հիմարը»), իսկ հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց՝ ավելի շնորհաշատ («Ես, կրկին ես և Իրենը») և ամբիցիոզ։

*Conundrum Entertainment* պրոդյուսերական ընկերության հիմնադիրներն են։

## Օսկար
2019 թվականի հունվարին Փիթեր Ֆարելին նոմինացվել է «Օսկար»-ի՝ որպես «Լավագույն օրիգինալ սցենար»՝ «Կանաչ գիրք» ֆիլմի սցենարի համար։ Փետրվարի 25-ին «Կանաչ գիրք» ֆիլմն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի՝ *«Լավագույն ֆիլմ»* անվանակարգում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:1958 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 17 ծնունդներ
Հակափայտացման իմունոգլոբուլին

**Հակափայտացման իմունոգլոբուլին**, հայտնի նաև **փայտացման իմունոգլոբուլին (ՓԻԳ)** և **փայտացման հակատոքսին**, փայտացման տոքսինի հանդեպ հակամարմիններ պարունակող դեղամիջոց։ Այն ստանում են փայտացման կանխարգելման համար նրանք, ովքեր ունեն վարակման բարձր ռիսկ ունեցող վերք և լիարժեք չեն պատվաստվել փայտացման անատոքսինով։ Այն կիրառվում է նաև փայտացման բուժման նպատակով՝ հակաբիոտիկների և միոռելաքսանտների հետ միասին։ Տրվում է միջմկանային ներարկման եղանակով։

Հիմնական կողմնակի ազդեցություններից են ներարկման տեղում ցավը և ջերմությունը։ Ալերգիկ ռեակցիաները, այդ թվում՝ անաֆիլաքսիան, հազվադեպ են դրսևորվում։ Մարդու արյան պլազմայից ստացված տարբերակի կիրառման դեպքում առկա է նաև վարակների (օրինակ՝ վիրուսային հեպատիտներ և ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ) տարածման ցածր վտանգ։ Հղիության ընթացքում կիրառումը թույլատրելի է։ Այն ստանում են մարդու կամ ձիու արյան պլազմայից։

Ձիու պլազմայից ստացված տարբերակի կիրառումը սկսել է տարածվել 1910-ականներին, մինչդեռ մարդու պլազմայից ստացված տարբերակի կիրառումը հաճախացել է 1960-ականներին։ Այն ընգրկված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում և առողջապահության համակարգի ամենաարդյունավետ և ամենաապահով դեղամիջոցներից է։ Զարգացող երկրներում ձիու պլազմայից ստացված տարբերակի 1500 ԱՄ-ի շուկայական գինը մոտավորապես 0,90–3,60 ԱՄՆ դոլլար է, մինչդեռ մարդու պլազմայից ստացված տարբերակի 250 ԱՄ-ի գինը՝ 10,00–46,86 ԱՄՆ դոլլար։ Մարդու պլազմայից ստացված տարբերակը կարող է անհասանելի լինել զարգացող երկրներում։ Միացյալ Նահանգներում բուժման կուրսի արժեքը մոտավորապես 100–200 դոլլար է։ Ձիու պլազմայից ստացված տարբերակը սովորաբար չի կիրառվում զարգացած երկրներում՝ շիճուկային հիվանդության առաջացման վտանգի պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր