Ահմադ Ռիդա

Շեյխ **Ահմադ Ռիդա** (, ) լիբանանցի լեզվաբան, գրող և քաղաքական գործիչ։ Արաբական Վերածննդի (հայտնի որպես ալ-Նահդա) կարևոր դեմք լինելով՝ նա կազմել է ժամանակակից միալեզու արաբերեն բառարանը՝ «Մաթն ալ-Լուղա», որը պատվիրվել է Դամասկոսի Արաբական Ակադեմիայի կողմից 1930 թվականին, և լայնորեն համարվում է արաբական գրականության և լեզվաբանության առաջատար գիտնականներից մեկը։

Ռիդան նաև ակտիվորեն ներգրավված է եղել արաբական ազգայնական քաղաքականության մեջ և տարբեր կերպ նկարագրվել է որպես «Սիրիայի առաջատար բարեփոխիչներից մեկը» և «դարի սկզբին արաբականության, տեղական հայրենասիրության և նույնիսկ շիական պարտիկուլյարիզմի պաշտպանության հիմնական խաղացողներից մեկը»։

Նա պաշտպանում էր համարաբական միասնությունը և Ջաբալ Ամալի առաջին գիտնականներից մեկն էր, որը ձգտեց ինտեգրել իր շիա համակրոններին արաբական և մուսուլմանական մեծ ազգերի մեջ՝ պահպանելով իրենց ինքնությունը որպես կրոնական համայնք։

## Քաղաքական ակտիվիզմ և սոցիալական բարեփոխումներ
Ծնված Նաբատիեում, նա Առաջին համաշխարհային պատերազմի արաբական ապստամբությունից հետո Ֆեյսալ թագավորի Մեծ Սիրիայի կառավարման հիմնական կողմնակիցն էր: Ահմադ Արիֆ ալ-Զեյնի հետ նա ներկայացրել է Ջաբալ Ամալին և Լիբանանի շիաներին այն կոնֆերանսների մեծ մասում, որոնք սկզբում հանգեցրին Ֆեյսալի կողմից կառավարվող կարճատև Սիրիայի արաբական թագավորության ստեղծմանը, իսկ ավելի ուշ՝ 1936 թվականին, անցկացվել են սիրիական միասնությունն ընդգծելու համար։

Նա այն երեք բարեփոխիչներից մեկն էր, պատմաբան Մուհամմադ Ջաբար ալ-Սաֆայի (նաև նրա փեսան) և շեյխ Սուլեյման Դահերի հետ միասին, որոնք Ջաբալ Ամելում գիտական ​​և սոցիալական վերածննդի շարժում սկսեցին: Երեքը ստեղծել էին ականավոր մտավորականների միություն, որը հայտնի էր որպես «Ամելի եռյակ» (կամ «Ամիլի եռյակ»), որը օգնում էր ստեղծել հիմնադրամներ և միավորումներ, որոնք նպատակ ունեին վերացնել անգրագիտությունը տարածաշրջանում: Այս շարժումը մաս էր կազմում այսպես կոչված «Ալ-Նահդա»-ի, որի մի մասն էր կազմում Ռիդան և նրա ուղեկիցները Լևանտի տարածաշրջանի ռահվիրաներից։

Եռյակը գլխավոր դեր է խաղացել Ջաբալ Ամելի քաղաքական և մշակութային պատմության ձևավորման գործում՝ լինելով առաջին շիա մտավորականները, որոնք խոսել են արաբական ազգի և արաբական պետության մասին և ձևակերպել շիաների «արաբականության» փաստարկները։ Ռիդան և նրա ուղեկիցները երկու ամիս անցկացրել են Ալեյի ռազմական բանտում՝ խմբի կողմից Օսմանյան տիրապետության դեմ բռնի դիրքորոշման պատճառով։

## Ժառանգություն
Շեյխ Ահմադ Ռիդան գրել է կարևոր «Մաթն ալ-Լուղա» բառարանը: Որպես գրող, բանաստեղծ և լեզվաբան, նա Դամասկոսի Արաբական ակադեմիայի անդամ էր և համարվում էր քսաներորդ դարում Մեծ Սիրիայից դուրս եկած մեծագույն մտավորականներից մեկը: Եգիպտացի գրող Ահմադ Ամինը նրան նկարագրել է որպես «Լևանտի մեծագույն գրող և արաբական աշխարհի մեծագույն լեզվաբան»: Նա ականավոր գիտնական Հասան Կամել ալ-Սաբբայի հորեղբայրն էր, Մուհամմադ Ջաբար ալ-Սաֆայի աները և գեներալ Հիշամ Ջաբերի նախապապը: Ավելին, նա աշխատել է Ահմադ Արիֆ ալ-Զեյնի և Սուլեյման Զահիրի հետ «Ալ-Իրֆան» ամսագրի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Short biography on asharqalarabi.org.uk, in Arabic
* Summary of book written about Ahmad Rida, in Arabic
* Short biography on cultural blog, in Arabic
* Short biography on alnabatieh.com, in Arabic

Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Լիբանանցի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Կատեգորիա:Լիբանանցի գրողներ
Կատեգորիա:Արաբ թարգմանիչներ