ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունը Վենեսուելայում (2026)

2026 թվականի հունվարի 3-ին Միացյալ Նահանգները մի շարք ավիահարվածներ է սկսել Վենեսուելայի վրա և գերի է վերցրել գործող նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյին։ **«Գործողություն՝ բացարձակ վճռականություն**» կոդային անվամբ հարձակումը սկսվել է այն ժամանակ, երբ Միացյալ Նահանգների զինված ուժերը տեղական ժամանակով ժամը 2:00-ի սահմաններում ռմբակոծել են հյուսիսային Վենեսուելայի տարբեր վայրեր։ Գործողության ընթացքում ավիահարվածներ են հասցվել մայրաքաղաք Կարակասի շրջակայքում՝ ներգրավվելով ավելի քան 150 ինքնաթիռ։ Պաշտպանության նախարար Վլադիմիր Պադրինո Լոպեսի խոսքով՝ Վենեսուելան ազգային արտակարգ դրություն է հայտարարել «Մադուրոյի հրամանով»։ Նախագահ Մադուրոն և առաջին տիկին Սիլիա Ֆլորեսը գերի են վերցվել ԱՄՆ ուժերի կողմից և տեղափոխվել Նյու Յորք։ ԱՄՆ գլխավոր դատախազ Փեմ Բոնդին հայտարարել է, որ Մադուրոյին և Ֆլորեսին մեղադրանք է առաջադրվել Նյու Յորքի ԱՄՆ հարավային շրջանում՝ թմրավաճառության հետ կապված մի քանի մեղադրանքներով, որը փոխարինում է նմանատիպ մեղադրանքների վրա հիմնված 2020 թվականի մեղադրական եզրակացությանը։

Վենեսուելայի փոխնախագահ Դելսի Ռոդրիգեսը հայտարարել է, որ Մադուրոյի և նրա կնոջ գերեվարումը «անօրինական է» է, և որ երկիրը «երբեք չի լինի որևէ ազգի գաղութ»։ Հարձակման օրինականությունը կասկածի տակ է դրվել ԱՄՆ-ի և այլ երկրների պաշտոնյաների կողմից։ Մի շարք համաշխարհային առաջնորդներ և միջազգային իրավունքի փորձագետներ նշել են, որ ասպատակությունը խախտում է ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը և Վենեսուելայի ինքնիշխանությունը, մինչդեռ այլ համաշխարհային առաջնորդներ աջակցություն են հայտնել գործողությանը։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը հարվածները անվանել է «վտանգավոր նախադեպ» և կոչ է արել պահպանել միջազգային իրավունքը՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստ նշանակելով հունվարի 5-ին։ Թրամփի վարչակազմը նախապես չի տեղեկացրել Կոնգրեսին գործողության մասին։ Թրամփի վարչակազմի անդամները և հանրապետական օրենսդիրները պաշտպանել են հարվածների և գերեվարման օրինականությունը՝ որպես իրավապահ մարմինների գործողություն՝ ռազմական աջակցությամբ, որի համար նախագահն ունի «բնորոշ սահմանադրական լիազորություններ» ձեռնարկելու համար։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները «կղեկավարի» Վենեսուելան մինչև իշխանության փոխանցումը և որ ամերիկյան ընկերությունները «շատ ակտիվորեն կներգրավվեն» Վենեսուելայի նավթարդյունաբերության մեջ։

## Նախապատմություն
[աջից|մինի|Նախագահ Թրամփը հետաքրքրություն հայտնեց Վենեսուելայի նավթը վերահսկելու հարցում՝ ասելով. «Մենք նավթային բիզնեսով ենք զբաղվում, [...] մենք նավթ կվաճառենք»։ Վենեսուելան աշխարհում ունի [Աշխարհի երկրներն ըստ նավթի պաշարների|նավթի ամենամեծ ապացուցված պաշարները։]]

Մադուրոն, որին քննադատները մեղադրում են ավտորիտար կառավարման մեջ, Ազգային ընտրական խորհրդի կողմից հայտարարվեց 2024 թվականի նախագահական ընտրությունների հաղթող. արդյունք, որը միջազգային դիտորդների կողմից որակվեց «կեղծված»։ Ընդդիմությունը պնդում էր, որ իր թեկնածուն՝ Էդմունդո Գոնսալեսը, հաղթել է ճնշող մեծամասնությամբ։ Վենեսուելայի կառավարությունը Գոնսալեսի նկատմամբ ձերբակալման օրդեր արձակեց, ինչից հետո վերջինս լքեց երկիրը և ապաստան ստացավ Իսպանիայում։ Միացյալ Նահանգները Մադուրոյին մեղադրեց ընտրակեղծիքների և «նարկոպետություն» (թմրապետություն) ղեկավարելու մեջ։ Մադուրոն շարունակեց պաշտոնավարել որպես նախագահ մինչև իր գերեվարումը։

Տարիներ շարունակ Թրամփը ճնշում էր գործադրում Մադուրոյի վրա՝ պահանջելով հեռանալ պաշտոնից։ Թրամփի կառավարման առաջին ժամկետի ընթացքում Արդարադատության նախարարությունը Մադուրոյին մեղադրանք առաջադրեց կոկաինի թրաֆիքինգի նպատակով հանցավոր համագործակցության համար, ինչը Մադուրոն հերքեց։ 2023 թվականի մամուլի ասուլիսի ժամանակ Թրամփն ասաց. 

Բայդենի վարչակազմը չճանաչեց Մադուրոյի վարչակազմի լեգիտիմությունը 2024 թվականի ընտրություններից հետո։ 2025 թվականի հուլիսին Թրամփի վարչակազմը «Արևների կարտելը» (Cartel of the Suns) դասեց գլոբալ ահաբեկչական խմբավորումների շարքին՝ Մադուրոյին նշելով որպես դրա առաջնորդ։ Նույն ամսում գաղտնի հրամանով ԱՄՆ զինված ուժերին հանձնարարվեց ուժ կիրառել ահաբեկչական կազմակերպությունների ցանկում ներառված կարտելների դեմ։

2025 թվականի օգոստոսին Միացյալ Նահանգները սկսեց ռազմական ուժերի կուտակումը Կարիբյան ծովի հարավային հատվածում՝ տեղակայելով ռազմանավեր և զինվորական անձնակազմ։ Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը (ԿՀՎ) խումբ ուղարկեց Վենեսուելա, որը սկսեց հետևել Մադուրոյի տեղաշարժերին։ Սեպտեմբերին ԱՄՆ Հարավային հրամանատարությունը սկսեց ռազմական հարվածներ հասցնել Կարիբյան ծովում գտնվող նավերին՝ պնդելով, որ դրանցից մի քանիսը Վենեսուելայի անունից թմրամիջոցների թրաֆիքինգ են իրականացնում։ 2025 թվականի նոյեմբերին վենեսուելական ընդդիմության առաջնորդ Մարիա Կորինա Մաչադոն Մայամիում տեղի ունեցած գործարար հանդիպման ժամանակ, որին մասնակցում էր նաև Թրամփը, խոստացավ բացել Վենեսուելայի նավթի և գազի պաշարները, իսկ Թրամփի վարչակազմը գաղտնի բանակցություններ սկսեց Մադուրոյի կառավարության հետ նավթային պաշարների շուրջ։ 2025 թվականի դեկտեմբերին սա վերաճեց պատժամիջոցների տակ գտնվող վենեսուելական հում նավթ տեղափոխող տանկերների կալանման. Առափնյա պահպանության հատուկ նշանակության ուժերը (DSF) իրականացնում էին մարտավարական նավակող բարձրացումներ՝ Պաշտպանության նախարարության միջոցների հետ համագործակցությամբ։ Այս գործողության ընթացքում Թրամփը պնդեց, որ Վենեսուելայի նավթային պաշարները գողացվել են Միացյալ Նահանգներից։ Այս կալանումները մաս էին կազմում ավելի լայն շրջափակման, որը նախորդեց 2026 թվականի հունվարյան հարձակումներին։

2025 թվականի այս գործողությունները «Հարավային նիզակ» օպերացիայի մաս էին. արշավ, որն ուղղված էր ենթադրյալ հանցավոր ցանցերի դեմ, ներառյալ նրանց, որոնք ըստ մեղադրանքի փոխկապակցված էին Վենեսուելայի կառավարության հետ։

Թրամփը նախկինում վենեսուելական երկու թմրախմբավորումներ՝ «Տրեն դե Արագուան» և «Արևների կարտելը», որակել էր որպես օտարերկրյա ահաբեկչական կազմակերպություններ և պնդել, որ վերջինս ղեկավարվում է Մադուրոյի կողմից։ 2025 թվականի նոյեմբերին ԱՄՆ-ն տեղակայեց «USS Gerald R. Ford» ավիակիրը, իսկ դեկտեմբերին սկսեց որսալ և կալանել նավթատար տանկերները՝ շրջափակում հաստատելով Վենեսուելայի նկատմամբ։ Դեկտեմբերի վերջին ԱՄՆ-ն նաև գաղտնի գործողություններ սկսեց Վենեսուելայում՝ ԿՀՎ-ի հրահանգով։ Թրամփը հայտարարել էր, որ ԱՄՆ զինված ուժերը հարվածներ են հասցնելու Վենեսուելայի տարածքում։

Հարձակմանը նախորդող շաբաթների ընթացքում համաձայնագիր ստորագրվեց Միացյալ Նահանգների և Վենեսուելայի հարևանությամբ գտնվող կղզի-պետություն Տրինիդադ և Տոբագոյի միջև՝ թույլ տալով ԱՄՆ զինուժին մուտք գործել երկրի օդանավակայաններ։ Շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ, գեներալ Դեն Քեյնը հունվարի 3-ի մամուլի ասուլիսում հայտարարեց, որ ԱՄՆ զինված ուժերը ամիսներ են ծախսել գործողության պլանավորման և փորձարկման վրա, և ուժերը դիրքավորված ու պատրաստ են եղել դեռևս «դեկտեմբերի սկզբից»։

## Հարձակում
Նախագահ Թրամփը հրամայել է հարվածներ հասցնել Վենեսուելայի ներսում, այդ թվում՝ ռազմական օբյեկտներին։ 
Ժամը 2:00-ի սահմաններում գրանցվել է առնվազն յոթ պայթյունառավոտյան, և ցածր թռչող ինքնաթիռներ են նկատվել, հիմնականում Լա Գուայրայի, Իգերոտեի, Մեսետա դե Մամոյի, Բարուտայի, Էլ Ատիլոյի, Չարալլավեի, Կարմեն դե Ուրիայի մոտակայքում, որոնք հիմնականում գտնվում են մայրաքաղաք Կարակասի ներսում կամ մոտակայքում։ Պայթյունների մեծ մասը տեղի է ունեցել ալեհավքների և գործող ռազմական բազաների մոտ։ Խոշոր պայթյուններ են գրանցվել նաև Իգերոտե օդանավակայանում։

Հարվածները տևել են կես ժամ։ Կարակասի բազայի ռազմական անգարներից մեկից ծուխ է բարձրացել, մյուսը մնացել է առանց էլեկտրաէներգիայի։ Վենեսուելայի ընդդիմության առաջնորդ Մարիա Կորինա Մաչադոյի խոսնակ Դավիթ Սմոլանսկին CBS News-ին ասել է, որ Ֆորտ Տիունայից և Միրանդայի ավիաբազայից բացի, հարվածներ են հասցվել նաև Լա Գուայրա նավահանգստին և Սերո էլ Վոլկանի ալեքհավքներին։

## Մադուրոյի ձերբակալություն

մինի|Նիկոլաս Մադուրոն և Կիլիա Ֆլորեսը 2025 թվականի մայիսին
Ժամը 5:21-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Truth Social-ում գրառում է կատարել, որ Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն և նրա կինը՝ Սիլիա Ֆլորեսը, ձերբակալվել և արտաքսվել են երկրից։ Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի խոսքով՝ Մադուրոն ձերբակալվել է և ԱՄՆ-ում կենթարկվի քրեական մեղադրանքի։ Վենեսուելայի փոխնախագահ Դելսի Ռոդրիգեսը հաստատել է, որ Մադուրոն և նրա կինը անհետ կորած են և պետական հեռուստատեսությամբ աուդիո հաղորդագրության միջոցով պահանջել է «կյանքի ապացույց»։ Ռոյթերսի աղբյուրների համաձայն՝ Ռոդրիգեսն այժմ գտնվում է Ռուսաստանում։

Վենեսուելայի ընդդիմության աղբյուրները Վենեսուելայում Sky News-ին հայտնել են, որ իրենք կարծում են, որ Մադուրոյի ձերբակալությունը Միացյալ Նահանգների հետ «բանակցային ելք» է։ Ժամեր անց ԱՄՆ գլխավոր դատախազ Փեմ Բոնդին հայտարարել է, որ Մադուրոյին և Ֆլորեսին մեղադրանք է առաջադրվել Նյու Յորքի հարավային շրջանում՝ թմրավաճառության հետ կապված մեղադրանքներով։

Ժամը 18:00-ից կարճ ժամանակ առաջ Մադուրոյին և Ֆլորեսին տեղափոխող ինքնաթիռը վայրէջք կատարեց Նյու Յորքի Ստյուարտ ավիացիոն ազգային գվարդիայի բազայում։ Նրան տեսել են ինքնաթիռից դուրս գալիս՝ շրջապատված դաշնային գործակալներով: Այնուհետև նրան ուղղաթիռով տեղափոխել են Նյու Յորքի Մանհեթեն քաղաք: Նրան զրահապատ շարասյունով տարել են տեղական Թմրանյութերի դեմ պայքարի վարչության (DEA) գրասենյակ, որտեղ նրան հարցաքննել են, նախքան Մետրոպոլիտենի կալանավայրում պահելը։

## Զոհեր
Վենեսուելայի պաշտպանության նախարար Վլադիմիր Պադրինո Լոպեսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ մարտական ուղղաթիռները հրթիռներ են արձակել քաղաքային տարածքներում, և որ պաշտոնյաները աշխատում են տեղեկություններ հավաքել զոհերի և վիրավորների թվի վերաբերյալ։ Վենեսուելայի գլխավոր դատախազ Տարեկ Ուիլյամ Սաաբը հայտնել է, որ «այս հանցավոր ահաբեկչական հարձակման հետևանքով անմեղ մարդիկ են վիրավորվել, ոմանք` զոհվել»: Կատիա Լա Մարում հարվածները հասցվել են եռահարկ քաղաքացիական բնակարանային համալիրի, որի հետևանքով զոհվել է մեկ մարդ, ծանր վիրավորվել է մեկը։ Վենեսուելայի անանուն պաշտոնյան հայտնել է, որ հարձակման հետևանքով զոհվել է առնվազն 40 մարդ, այդ թվում՝ քաղաքացիական անձինք և զինվորականներ։

Թրամփը *«Նյու Յորք Փոստ»*-ին ասել է, որ կուբայական ուժերը մասնակցել են գործողությանը. «Գիտեք, երեկ գիշեր շատ կուբացիներ զոհվեցին։ ... Նրանք պաշտպանում էին Մադուրոյին։ Դա լավ քայլ չէր»։ Նա ասել է, որ չգիտի կուբացի և վենեսուելացի զոհերի ճշգրիտ թիվը։ Թրամփը նաև Fox News-ի հարցազրույցի ժամանակ ասել է, որ ամերիկացի զինվորներ չեն զոհվել, սակայն ոմանք վիրավորվել են, երբ նրանց ուղղաթիռը խոցվել է։ Ուղղաթիռների մեկ այլ խումբ նույնպես կրակի տակ է հայտնվել։

## Հետևանքներ
ԱՄՆ Դաշնային ավիացիոն վարչությունը (FCA) հրապարակել է NOTAM հրամանագիր, որով արգելվում է ԱՄՆ ինքնաթիռների թռիչքը Վենեսուելայի օդային տարածքում բոլոր բարձրություններում՝ հղում անելով «շարունակական ռազմական գործունեությանը»։ Կարակասում ԱՄՆ դեսպանատունը հայտարարել է, որ տեղում ապաստարան է տեղադրվե։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Կարակասի հարավային շրջանը հոսանքազրկվել է։ Թրամփի վարչակազմի պաշտոնյաները հաստատել են, որ տեղյակ են իրավիճակի մասին։ CBS News-ը հաղորդել է, որ նախագահ Թրամփը հրամայել է հարվածներ հասցնել Վենեսուելայի ներսում, այդ թվում՝ ռազմական օբյեկտներին, սակայն ԱՄՆ կառավարությունը պաշտոնական հայտարարություն չի տարածել։

Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն պայթյուններից հետո հայտարարել է ազգային արտակարգ դրություն։ Կառավարությունը խոստացել է պաշտպանվել ԱՄՆ ռազմական գործողություններից, որոնք ուղղված են ռեժիմի փոփոխությանը, ինչը որակել է որպես «իմպերիալիստական ագրեսիա», և կոչ է արել գումարել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ։

## Արձագանքներ
### Վենեսուելա
Վենեսուելայի կառավարությունը հայտարարել է, որ մերժում և դատապարտում է Միացյալ Նահանգների ռազմական ագրեսիան, և մեղադրում է Միացյալ Նահանգների կառավարությանը, սակայն ուղղակիորեն չի հիշատակում Դոնալդ Թրամփին։ Նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն արտակարգ դրություն է հայտարարել միջադեպի կապակցությամբ։ Ընդդիմության առաջնորդ Մարիա Կորինա Մաչադոն CBS News-ին ասել է, որ աջակցում է Թրամփի ռազմավարությանը։

### Միջազգային
* ․ Արգենտինայի նախագահ Խավիեր Միլեյը սոցիալական ցանցերում արձագանքել է Նիկոլաս Մադուրոյի և նրա կնոջ ձերբակալությանը․ «Ազատությունն առաջ է շարժվում, *[[¡Viva la libertad, carajo!]]*»։

* ․ Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն դատապարտել է ԱՄՆ-ի ավիահարվածները։ Բելառուսի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի գործողությունները «զինված ագրեսիա» և «ուղղակի սպառնալիք» են միջազգային խաղաղության և անվտանգության համար։

* ․ Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվան դատապարտել է ռազմական հարվածներն ու Մադուրոյի ձերբակալությունը՝ դրանք որակելով որպես Վենեսուելայի ինքնիշխանության նկատմամբ լուրջ խախտում և վտանգավոր նախադեպ միջազգային հանրության համար։

* ․ Կոլումբիայի նախագահ Գուստավո Պետրոն հայտարարել է, որ Կարակասում տեղի են ունենում հրթիռային ռմբակոծություններ, և կոչ է արել անհապաղ գումարել ՄԱԿ-ի և Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության նիստեր։ Նա նաև կոչ է արել հրատապ նիստ գումարել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում։

* ․ Կուբայի նախագահ և Կոմունիստական կուսակցության առաջին քարտուղար Միգել Դիաս-Կանելը դատապարտել է Վենեսուելայի դեմ ԱՄՆ-ի գործողությունները՝ դրանք որակելով «հանցավոր հարձակում»։ Նա կոչ է արել միջազգային հանրությանը հանդես գալ միասնական դատապարտմամբ՝ խոսելով Վենեսուելայի ժողովրդի և Լատինական Ամերիկայի դեմ ուղղված «պետական ահաբեկչության» մասին։

* ․ ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալասը կոչ է արել զսպվածության՝ ընդգծելով միջազգային իրավունքի և ՄԱԿ-ի կանոնադրության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Նա կրկնել է ԵՄ դիրքորոշումը, ըստ որի՝ Նիկոլաս Մադուրոյի կառավարությունը չի համարվում օրինական։

* ․ Գերմանիայի դաշնային արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ ուշադիր հետևում է զարգացումներին և լուրջ մտահոգություն ունի իրավիճակի կապակցությամբ։

* ․ Ինդոնեզիայի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Իվոն Մևենգկանգը կոչ է արել լարվածության թուլացման և երկխոսության՝ շեշտելով ՄԱԿ-ի կանոնադրության և միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների պահպանումը։

* ․ Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը խստորեն դատապարտել է Վենեսուելայի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունները՝ դրանք որակելով որպես երկրի ազգային ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության խախտում։

* ․ Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար Անտոնիո Տայանին հայտարարել է, որ Հռոմը և Կարակասում Իտալիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը հետևում են զարգացումներին։

* ․ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումը խստորեն դատապարտել է ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունները՝ հայտարարելով, որ դրանք հակասում են ՄԱԿ-ի կանոնադրությանը։ Նա կոչ է արել ԱՄՆ-ին պահպանել միջազգային իրավունքը և դադարեցնել Վենեսուելայի դեմ ուղղված բոլոր ագրեսիվ գործողությունները։

* ․ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը դատապարտել է հարվածները՝ դրանք որակելով որպես զինված ագրեսիա։

* ․ Հարավային Կորեայի նախագահ Լի Ջե-Մյունը հանձնարարել է ապահովել Վենեսուելայում գտնվող երկրի քաղաքացիների անվտանգությունը և մշակել հնարավոր տարհանման ծրագրեր։ Արտաքին գործերի նախարարությունը ստեղծել է հատուկ աշխատանքային խումբ։

* ․ Իսպանիայի արտաքին գործերի նախարարությունը կոչ է արել զսպվածության և լարվածության նվազեցման, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի և ՄԱԿ-ի կանոնադրության պահպանման։ Նախարարությունը հայտարարել է, որ պատրաստ է աջակցել խաղաղ և բանակցային լուծման գործընթացին։ Միևնույն ժամանակ վերահաստատվել է, որ Իսպանիան չի ճանաչում 2024 թվականի Վենեսուելայի նախագահական ընտրությունների արդյունքները։

* ․ Վարչապետ Կամլա Փերսադ-Բիսեսարը հայտարարել է, որ Տրինիդադ և Տոբագոն որևէ մասնակցություն չի ունեցել Վենեսուելայի դեմ իրականացված ԱՄՆ-ի ռազմական գործողություններին։

* ․ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քիր Սթարմերը հայտարարել է, որ Միացյալ Թագավորությունը որևէ կերպ ներգրավված չի եղել գործողությանը։ Նա միաժամանակ շեշտել է միջազգային իրավունքի պահպանման կարևորությունը, սակայն հրաժարվել է ուղղակիորեն դատապարտել հարվածները։

* ․ Ուրուգվայի արտաքին հարաբերությունների նախարարությունը դատապարտել է Վենեսուելայի դեմ ԱՄՆ-ի միջամտությունը՝ կոչ անելով հարգել ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը և Վենեսուելայի ինքնիշխանությունը։
․ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը խորապես անհանգստացած է Վենեսուելայում գործողությունների սրմամբ և ԱՄՆ ռազմական գործողություններով՝ իր ՄԱԿ-ի խոսնակ Ստեֆան Դյուժարիկի 2026 թվականի հունվարի 3-ին տարածած հայտարարության մեջ։ Գուտերեշը նշել է, որ դա «մտահոգիչ հետևանքներ ունի տարածաշրջանի համար», «վտանգավոր նախադեպ է կազմում» և մտահոգված է, որ «միջազգային իրավունքի կանոնները չեն հարգվել»։ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար Վոլկեր Թուրքը կոչ է արել զսպվածություն ցուցաբերել՝ հարգելով միջազգային իրավունքը։ Թուրքը նշել է, որ «Վենեսուելայի ժողովրդի պաշտպանությունը գերակա է և պետք է ուղղորդի ցանկացած հետագա գործողություն»։ Վենեսուելայի Բոլիվարյան Հանրապետության հարցերով ՄԱԿ-ի անկախ միջազգային փաստահավաք առաքելությունը մտահոգություն ր հայտնել Վենեսուելայում մարդու իրավունքների իրավիճակի վերաբերյալ և կոչ է արել, որ հաշվետվողականությունը չի կարող անտեսվել զարգացող իրավիճակի պատճառով։ Մարդու իրավունքների խորհրդի կողմից նշանակված առաքելության նախագահ Մարտա Վալինասը կրկնել է Թուրքի մտահոգությունները «մարդու իրավունքների լուրջ խախտումների և մարդկության դեմ հանցագործությունների» վերաբերյալ՝ չնայած ԱՄՆ-ի կողմից իր գործողությունների արդարացմանը։ Խմբի փորձագետ անդամ և մարդու իրավունքների պաշտպան Ալեքս Նևեն ընդգծել է, որ միջազգային իրավունքը խախտող ռազմական միջամտությունը անհիմն է, և որ տարիներ շարունակ բռնաճնշումների մեջ ներգրավված վենեսուելացի պաշտոնյաները նույնպես պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն։ Մեկ այլ փորձագետ՝ Մարիա Էլիզա Քվինտերոսը, ասել է, որ սա տարածվում է Մադուրոյից մինչև երկրի անվտանգության ուժերը վերահսկող այլ ռազմական պաշտոնյաներ։

### Օրինականություն
Հարվածների օրինականությունը կասկածի տակ է դրել Արիզոնայի սենատոր Ռուբեն Գալյեգոն՝ գործողության սկզբում X-ի եթերում հայտարարելով, որ «Այս պատերազմն անօրինական է»։ Վենեսուելայի պաշտպանության նախարար Վլադիմիր Պադրինո Լոպեսը նույնպես հայտարարել է, որ հարձակումները անօրինական են։

## Վերլուծություն
Միջազգային հարաբերությունների վերլուծաբան Դոմինիկ Վագհորնը գրել է, որ Մադուրոյի ձերբակալումը աննախադեպ իրադարձություն էր, նույնիսկ հաշվի առնելով Միացյալ Նահանգների կողմից պետությունների ղեկավարների նախկին պաշտոնանկությունները: Նա գործողությունը բնութագրել է որպես ակնհայտորեն «միջազգային իրավունքի սկզբունքներին հակասող»։ Ջուլիան Բորգերն ասել է, որ գործողությունը ներկայացնում է անցում հիմնականում կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգից դեպի «ազդեցության մրցակցող ոլորտներից մեկը, որը պետք է որոշվի զինված ուժով»։

Որոշ մեկնաբաններ զուգահեռներ են անցկացրել ԱՄՆ-ի կողմից Վենեսուելայի Մադուրոյի հեռացման և ԱՄՆ-ի նախկին միջամտությունների միջև, մասնավորապես՝ 1989 թվականին Մանուել Նորյեգային գերի վերցնելու համար Պանամա ներխուժման և 2003 թվականին Սադամ Հուսեյնին տապալելու համար Իրաք ներխուժման միջև՝ նշելով նմանատիպ արդարացումներ (թմրանյութերի ապօրինի շրջանառություն, ժողովրդավարության խաթարում), անհնազանդ առաջնորդների թիրախավորում և ԱՄՆ միջամտության շուրջ բանավեճեր:

*[[The Guardian|The Guardian-ի]]* լրագրող Սայմոն Թիսդալը Միացյալ Նահանգների գործողությունը որակել է որպես «անհիմն», անօրինական և «ոչ այնքան տարբեր» Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժումից։ Նա նաև ասել է, որ դա ստեղծել է նախադեպ, որը կարող է արդարացնել Չինաստանի կողմից Թայվանի ապագա ներխուժումը, որը մեկ շաբաթ առաջ ռազմական գործողություններ էր իրականացնում դրա շուրջ: Դեյվիդ Ռոտկոպֆը նախագահ Թրամփի վարքագիծը որակել է որպես «ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության պուտինացում»:

*[[Նյու Յորք Թայմս|«Նյու Յորք Թայմս»]]*-ը դատապարտել է հարձակումը որպես «վտանգավոր և անօրինական»՝ այն որակելով որպես «վերջին օրերի իմպերիալիզմի» գործողություն, որը զուրկ էր «միջազգային օրինականության, վավեր իրավական լիազորությունների կամ ներքին հավանության որևէ նշույլից» և ռիսկի էր դիմում արդարացում ապահովելու այլ ավտորիտար կառավարությունների համար, որոնք ցանկանում էին գերիշխել իրենց հարևանների վրա: Համեմատելով հարձակումը Լիբիայում ձախողված միջամտությունների, Աֆղանստանի պատերազմի և ԱՄՆ-ի Նիկարագուայում ներգրավվածության հետ՝ այն զգուշացրեց «Վենեսուելայում քաոսի հնարավորության» մասին, այդ թվում՝ բռնության մասին կիսառազմական խմբավորումների կողմից, ինչպիսիք են վենեսուելական կոլեկտիվոսը կամ Կոլումբիայի ազգային-ազատագրական բանակը (ELN), որը գործում է Վենեսուելայի արևմտյան մասում:

## Տես նաև
* Նիկոլաս Մադուրոյի ձերբակալում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2026
Կատեգորիա:2026 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2026 Վենեսուելայում