open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ապոլլոն և Դաֆնիս (նկար)

**«Ապոլլոն և Դաֆնիս»** (), նկար Պիետրո Պերուջինոյի դիցաբանական սյուժեի վրա, որը նա կատարել է 1495 թվականին։ Այն վաճառվել է Փարիզի Լուվրին 1883 թվականին, որտեղ ցուցադրվում է մինչ օրս և հայտնի է թանգարանի կատալոգում «Ապոլոն և Մարսիա» անվանումով։ 1880-ականներին այն սխալմամբ վերագրվեց  Ռաֆայել Սանտիի վրձնին։

## Նկարագրություն
«Ապոլոն և Դաֆնիս»-ը Պերուջինոյի ամենահայտնի գործերից է, որը պատվիրել էր Լորենցո Մեդիչին։

Նկարի հետին պլանում պատկերված է քաղաքի կամ ամրոցի, եռակամար կամուրջի, ծառերի, բլուրների և գետերի Պերուջինոյի աշխատանքների համար բնորոշ անաղմուկ գյուղական բնապատկերը։ Առաջին պլանում երկու մերկ ֆիգուրներ ակնարկում են, որ նկարը գրված է անտիկ սյուժեի հիման վրա։ Այս և այլ դասական տեղեկանքները ցույց են տալիս, թե ինչպես է առաջարկվել աշխատանքը վերծանել Ֆլորենցիայի հումանիստ վերնախավի կողմից։

Աջ կողմում կանգնած կոնտրապոստ կերպարը, ըստ երևույթին Ապոլլոն Աստվածն է։ Նրա ձախ ձեռքում երկար, բարակ փայտ է, մեջքին՝ աղեղ և նետաման։ Մի փոքր ձախ՝ խոտերի մեջ, քնարն է, նրա տիպիկ երաժշտական գործիքը։ Ապոլլոնի կեցվածքը հիմնված է Պրաքսիտելեսի «Հերմես և Դիոնիսիոս» հերմեսյան քանդակի վրա, որն այժմ շատ հայտնի է որպես «Հերմեսը նորածին Դիոնիսոսի հետ» անվամբ (հայտնաբերվել է 19-րդ դարում)։

Ձախ կողմում պատկերված է ֆլեյտա նվագող երիտասարդի կերպարը։ Նրա կեցվածքը սկիզբ է առել Հերմես Լիսիպոսի քանդակից, որը հայտնի է որպես «Հանգստացող Հերմես»։ Ներկայումս քննարկվում է այն հարցը, թե ով է հենց այդ կերպարը։ Կարծիք կա, որ միգուցե սա սատիրա Մարսիասն է։ Այս դեպքում նկարը նվիրված է հունական առասպելին` սատիրայի և արվեստի աստծո Ապոլլոնի միջև երաժշտական մրցույթի մասին, դրանում Մարսիասը, որը հմտորեն տիրապետում էր ֆլեյտա նվագելուն, մարտահրավեր է նետում Ապոլլոնին, նա կազմակերպում է մրցույթ, որում հաղթում է, և պատժի ժամանակ պատռում հակառակորդի մաշկը։

Այնուամենայնիվ, հետազոտողների մեծ մասը դեռ հակված է հավատալու, որ Պերուջինոն ընդհանրապես չի պատկերել Մարսիին, այլ Դաֆնիսին՝ մի երիտասարդ հովվի, որը, ըստ վարկածներից մեկի, մահացավ Ապոլոնի հանդեպ դժբախտ սիրուց։ Ի դեպ, *Դաֆնիսը* *Լավր* անվան հունական ձևն է, և այդ պատճառով գուցե նկարիչը փորձել է այս կերպ իր աշխատանքը կապել Լորենցո Մեդիչիի անվան հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Vittoria Garibaldi*. Perugino. In: Pittori del Rinascimento. — Firenze: Scala, 2004 (ISBN 888117099X).
* *Pierluigi De Vecchi* ed *Elda Cerchiari*. I tempi dell’arte. — Milano: Bompiani, 1999 (ISBN 88-451-7212-0).
* *Stefano Zuffi*. II Quattrocento. — Milano: Electa, 2004 (ISBN 8837023154).

## Արտաքին հղումներ
* Ապոլոն և Մարսիաս // Ministère de la culture. République Française.
* Նկարը Լուվրի կայքում

Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ տղամարդկանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:1490 նկարներ
Կատեգորիա:Պիետրո Պերուջինոյի նկարներ
Կատեգորիա:Ապոլլոն
Տատյանա Դոլմատովա

**Տատյանա Վլադիմիրովնա Դոլմատովա**, հայ և ռուս ֆուտբոլիստուհի, պաշտպան և հենակետային կիսապաշտպան, մինի ֆուտբոլի խաղացող։ Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստ։

## Կենսագրություն
Վոլգոգրադի սպորտի սան է։ Մանուկ հասակում 8 տարի զբաղվել է թաեքվոնդոյով, ավելի ուշ՝ ֆուտբոլով և մինի ֆուտբոլով «Ռոկադա» ակումբում։ Ֆուտբոլի առաջին մարզիչները Յու. Վ. Կուկանովն ու Կ. Վ. Կայգորոդովն են։

Մեծահասակների մակարդակով առաջին մի քանի տարիները հանդես է եկել մինի ֆուտբոլում՝ Վոլգոգրադի «Ռոկադայի» կազմում, ապա երկու մրցաշրջան անցկացրել է բարձրագույն լիգայի «Սնեժանա-Կոտելնիկի» ակումբում (Մոսկվա)։

2017 թվականի առաջին լիգայի արծաթե մեդալակիր։ 2018 թվականին իր ակումբի հետ նորամուտը նշել է բարձրագույն դիվիզիոնում, առաջին խաղն անցկացրել է 2018 թվականի ապրիլի 18-ին «Կուբանոչկի» դեմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Татьяна Долматова: «Люблю координировать действия команды на поле»

Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հայ կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանից Հայաստան արտագաղթածներ
Աին (Զանգեզուրի գավառ)

**Աին**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

Գտնվում է Հայաստանի տարածքում։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 104 քուրդ բնակիչ։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կիմ Հանմին

**Կիմ Հանմին** (, ), հարավկորեացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։

## Կարիերա
Սկսել է նկարահանել կարճամետրաժ ֆիլմեր։ 2007 թվականին նրա լիամետրաժ ռեժիսորական դեբյուտը եղել է «Ջախջախված դրախտ» առեղծվածային վեպը։ Ֆիլմը պատմում է մեկուսացված կղզում կատարված սպանության մասին, որը դիտել են ավելի քան 2 միլիոն մարդ ամբողջ Կորեայում։ Նրա երկրորդ` «Խարիսխ» ֆիլմի իրադարձությունները տեղի են ունենում մեծ քաղաքում և պտտվում են յուրաքանչյուր քաղաքացու անբաժանելի իրի` բջջային հեռախոսի շուրջ։ Ֆիլմն այնքան հաջող չէր, որքան նրա առաջին ֆիլմը։

Նրա երրորդ` «Նետ։ Վերջին զենքը» ֆիլմի իրադարձությունները տեղի են ունենում մանչու-կորեական պատերազմի ժամանակ։ Շարժընթացիկ նկարի սյուժեն՝ բեմադրված մարտական տեսարաններով և հատուկ էֆեկտներով, պատմում է վարպետ նետաձիգի և նրա քրոջ որոնման մասին, որոնք գերվել են զինվորների կողմից։ Վարձույթի ընթացքում կինոնկարը դիտել է 7,46 միլիոն մարդ՝ այն դարձնելով 2011 թվականի ամենամեծ եկամտաբերությամբ կորեական կինոնկարը։ Ֆիլմը շահել է «Մեծ զանգ»-ի և «Կապույտ վիշապ»-ի բազմաթիվ մրցանակներ։

2014 թվականին նա եղել է «Մյունգ Ռայանի ճակատամարտը» մարտական ֆիլմի ռեժիսորը, որը պատմում է ծովակալ Լի Սունսինի և ճապոնացիների ղեկավարած Կորեական նավատորմի ծովային ճակատամարտի մասին։ Այն դարձել է հարավկորեական պատմության ամենահաջողված ֆիլմը տոմսարկղերում և առաջին կորեական ֆիլմը, որը տոմսարկղերում հավաքել է ավելի քան 100 միլիոն դոլար։

## Ֆիլմագրություն
* *Նկարչի պատմություն* (1995 թվական)
* *Անդին...* (1995 թվական)
* *Կարեկցանք* (1997 թվական)
* *Խառնաշփոթ* (1998 թվական)
* *Կապույտ արևածաղիներ* (1999 թվական)
* *Երեք սոված եղբայրները*
* *Ձմեռում* (2007 թվական)
* *Ջախջախված դրածտ* (2007 թվական)
* *Խարիսխ* (2009 թվական)
* *Նետ. Վերջին զենքը* (2011 թվական)
* *Մյուն Ռայանի ճակատամարտը* (2014 թվակամ)

## Մրցանակներ
* 2007 թվական` Կապույտ վիշապ` Լավագույն ռեժիսորական դեբյուտ, Լավագույն օրիգինալ սցենար 
* 2014 թվական` Մեծ զանգ` Լավագույն ֆիլմ (Մյուն-Ռայանի ճակատամարտ)
* 2014 թվական` Կապույտ վիշապ` Լավագույն ռեժիսորի աշխատանք (Մյուն Ռայանի ճակատամարտ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի սցենարիստներ
Տրապիզոնի գրչության կենտրոն

**Տրապիզոնի գրչության կենտրոն**, հայ գրչության կենտրոն, որը գործել է Փոքր Ասիայի Տրապիզոն քաղաքում։

## Պատմություն
Տրապիզոնի գրչության կենտրոնի պահպանված առաջին ձեռագիրը Չարխափան վանքում 1422 թվականին գրիչ Ղազար Ղրիմեցու ընդօրինակած «Վարք հարանց»-ն է (Մատենադարան, ձեռագիր թիվ 3874)։ Ղազար Ղրիմեցին և նրա աշակերտ Հակոբը մինչև 1455 թվականը ընդօրինակել են բազմաթիվ ձեռագրեր։

1467-1468 թվականներին քաղաքի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքում հիշվում է կազմարար Աբրահամը։ Նույն վանքում Առաքել ոսկերչի որդի Ավետիքն ընդօրինակել է Գանձարան (1467), Նիկողայոս գրիչը՝ Ավետարան (1472)։

Տրապիզոնի գրչության կենտրոնում բազմաթիվ ձեռագրեր են ընդօրինակվել 16-17-րդ դարերում։ Հայտնի են Հովհաննես, Սրապիոն, Առաքել, Սարգիս, Ամիրաս Երզնկացի, Կիրակոս, Միքայել գրիչները։ Ձեռագրերում, որպես պատվիրատուներ և գրչության հովանավորներ, հիշատակվում են Մինաս րաբունապետը, Մարտիրոս Խիզանեցի ուսուցիչը, Ավետիս արքեպիսկոպոսը։

Կենտրոնում ձեռագրեր են գրվել և ընդօրինակվել մինչև 19-րդ դարի սկիզբը (Մատենադարան, ձեռ. N 1354, 2884, 3226, 3484, 6002, 6283, 8901, 10200):

## Գրականություն
* *ԺԵ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ* (կազմող` Լ. Խաչիկյան), մաս 1, 2, Երևան, 1955, 1958։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրչության կենտրոններ
Էդուարդ Պողոսյան

**էդուարդ Պողոսյան** (), հայ թատերական գործիչ, դերասան, Պողոսյան թատերախումբի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
էդուարդ Պողոսյան ծնվել է Կ. Պոլսում, 1900 թվականի մայիսի 15-ին, Պեզճյան վարժարանի ուսուցիչ Նազարեթ էֆենդիի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել է Կեդրոնական վարժարանում։ Սովորելու տարիներից գայթակղվել է թատրոնով, լուռ դերերով մասնակցել է հայերեն ներկայացումների։ 1917 թվականից տարբեր խմբերում կատարել է կատակերգակ փոքր դերեր։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո մի խումը ընկերներով Գում Գափու թաղամասում ստեղծել են «Արևելյան թատերախումբը», որի կազմում խաղում էին Վահրամ Փափազյանը, Հովհաննես Աբելյանը, Հովհաննես Զարիֆյանը։

1923 թվականի սկզբին մեկնել է ԱՄՆ։ Մարտ ամսից հանդես է եկել տարբեր քաղաքների թատրոններում։ Նույն թվականի մարտի 30-ին Բոստոնում բեմադրվել է «Քիթ Կարապետ կամ ամերիկահայ փեսացուն» ներկայացումը։ Պողոսյանը երբեմն իր ներկայացումները ցուցադրել է տարբեր վերնագրերով։

1923 թվականի ապրիլ և մայիս ամիսները եղել են Պողոսյանի ամենավառ գործունեության ամիսները։ Նա իր ընկերների հետ շրջագայել է և «Քիթ Կարապետը» ներկայացրել հայերին, միաժամանակ ծանոթացել միջավայրին ու մարդկանց։ Պողոսյանը իր ներկայացումները շարունակել է հեռավոր ու խուլ վայրերում, որտեղ չեն եղել հայերեն թերթեր։

Պողոսյանը թատերախմբի կազմում երգել է և ասմունքել։ Նրա երգերի մեջ գլուխգործոց է համարվել «Ութօրեքի» երգը, որը նա ժողովրդի ձայնակցությամբ կատարել է անընդհատ։ Նրա երգացանկում եղել են նաև այնպիսի երգեր, որոնք կատարվել են հակառակ իմաստով և ծիծաղ առաջացրել ունկնդիրների մեջ։

Պողոսյանի երգերն ու պարեղանակները 1950-ական թվականներից ձայնագրվել են ձայնապնակների վրա ու լայնորեն տարածվել ոչ միայն ամերիկահայ գաղութում, այլև սփյուռքով մեկ։ 1967 թվականին հրապարակվել է  նրա կատարումները պարունակող մի մեծ ձայնապնակ, որտեղ ձայնագրվել են «Զահել եմ, ջահել եմ», «Բոքերջի Հայկո», «Ախ, սա կնիկս», «Խարբերդի քյոֆթան», «Հայդե քալն, քալե» և այլ երգեր։

«Հայդե քալն, քալե» երգը Թուրքիայում և Մերձավոր Արևելքի թուրքախոս ժողովուրդների մեջ տարածված հայտնի «Յուրի յավրում» պարերգն է՝ թարգմանված հայերենի։ Թուրքերեն այդ երգը սիրված է եղել հայերի մոտ, որն էլ սփյուռքում թարգմանել են հայերեն։

Ամերիկայում էդուարդ Պողոսյանի կողմից հունարենի է թարգմանվել և բեմադրվել Ուզեիր Հաջիբեկովի «Արչին մալ ալան» օպերետը։ Այդտեղ նա խաղացել է Ասկյարի դերը։

1924 թվականին Պողոսյանը մեծացրել է խմբի կազմը, ընդգրկել դրամատիկ դերեր կատարող նոր ուժեր, բեմադրել դրամաներ և կատակերգություններ։ Որոշ ժամանակով խմբի անունը փոխել է «Նյու Յորքի մելոդրամատիկ թատերախումբ» անվամբ։

1957 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Նյու Յորքի թատերասերները տոնել են դերասանի գործունեության 50-ամյա հոբելյանը։

էդուարդ Պողոսյանը մահացել է 1977 թվականի հունվարին, ԱՄՆ-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Ակնարկներ սփյուռքահայ թատրոնի պատմության ։ Գիրք 2 ։ Ամերիկահայ թատրոնի պատմությունby Ստեփանյան, Գառնիկ Խաչատուրի; Տեր-Ստեփանյան, Արմեն.
*Edward Boghossian in the 1940 Census
* merch community Everything is Fake: Armenian Folk Music in NYC in the 1940s , "Sood E, Sood E 

Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական ռեժիսորներ
Արշակ Կարապետյան

**Արշակ Կարապետյան** (), ռազմական գործիչ, գեներալ մայոր, Հայաստանի պաշտպանության նախկին նախարար։

## Կենսագրություն
Արշակ Կարապետյանը ծնվել է 1967 թվականի փետրվարի 6֊ին՝ Երևանում։ 1984-1989 թվականներին սովորել է ՌԴ ք. Կալինինգրադի Ռազմածովային բարձրագույն ուսումնարանում։ 1994-1997 թվականներին սովորել է ՌԴ ԶՈՒ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում՝ ավարտելով ոսկե մեդալով։ 2006 թվականին անգլերեն ռազմական դասընթաց է անցել Մեծ Բրիտանիայի Յորկի համալսարանում՝ 2008 թվականին՝ ՌԴ ԶՈՒ ռազմական ակադեմիայում։
2011 թվականին Արշակ Կարապետյանը ԱՄՆ Հարվարդի Կեննեդիի համալսարանում մասնակցել է դասընթացների։

1993֊2018 թվականին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։ Եղել է զինված ուժերի գլխավոր շտաբի հետախուզության վարչության պետ։ 2018֊2021 թվականներին եղել է Հայաստանի վարչապետի խորհրդական։ 2021 թվականի ապրիլի 13-ից մինչև հուլիսի 20֊ը եղել է Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ։ 2021 թվականի հուլիսի 20֊ին Հայաստանի վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ, իսկ նույն թվականի օգոստոսի 2-ին նշանակվել է պաշտպանության նախարար։ Պաշտոնանկ է արվել 2021 թվականի նոյեմբերի 15-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Արշակ Կարապետյան. «Մենք հրաժարվել ենք հին սպառազինություն ձեռք բերելուց»

Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պաշտպանության նախարարներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Տփղիսի գրչության կենտրոն

**Տփղիսի գրչության կենտրոն**, հայ գրչության կենտրոն, որը 10-19-րդ դարերում գործել է Տփղիսում (այժմ՝ Թբիլիսի)։

## Պատմություն
10-րդ դարում Ուխտանես եպիսկոպոսի պատվերով վրացերենից հայերեն թարգմանություն է կատարել Կիրակոս քահանան։ 1073 թվականին Մկրտիչ քահանան ընդօրինակել է Շարակնոց։

13-րդ դարում օտարներից փրկագնվել, նորոգվել ու լրացվել են մի քանի մատյաններ, այդ թվում՝ «Վանենու Աւետարանը» և Վարդան Արևելցու «Պատմության» անավարտ բնագիրը։ 1300 թվականին Ավետարան է պատկերազարդել Զաքարիան (Մատենադարան, ձեռագիր թիվ 5476), իսկ 1304 թվականին մեկ այլ Ավետարան է ընդօրինակել Խաչատուր սարկավագը (Վենետիկի Մխիթարյան մատենադարան, ձեռագիր թիվ 109)։ 1363 թվականին Տփղիսում ընդօրինակված մատյան է ստացել Հովհան Որոտնեցին (Երուսաղեմի մատենադարան, ձեռագիր թիվ 1297)։ 1444 թվականին Ավետարան է նորոգել ու կազմել Կաթողիկե եկեղեցու քահանա Սարգիսը։

Հիշատակվում են նաև Կարապետ Աղթամարցի, Հովհաննես, Դավիթ, Մկրտիչ, Աստվածատուր գրիչները, մանրանկարիչ Մանուելը, որի մատյաններից 4-ը պահվում են Մատենադարանում (ձեռագիր թիվ 5784, 6260, 6806, 7986)։

Տփղիսում գրչության արվեստը նոր վերելք է ապրել 17-րդ դարում։ Մեզ են հասել նորջուղայեցի Մկրտիչ դպիրի և նրա աշակերտներ Միքայելի, Սարգսի, Գրիգորի, Հակոբի ընդօրինակած բազմաթիվ մատյաններ։ 17-րդ դարում ձեռագրեր են ընդօրինակել և ծաղկել նաև Հովհաննես աբեղան, Բարսեղը, Աղամալ Ջուղայեցին, Միքայելը, Սահակ դպիրը և ուրիշներ։

18-րդ դարում հիշվում են Գրիգոր, Մինաս, Դավիթ դպիր, Մելիքսեթ և այլ գրիչներ։

15-18-րդ դարերում Տփղիսում ստեղծված մատյաններից շուրջ 25-ը պահվում են Մատենադարանում։ Տփղիսի գրչության կենտրոնը շարունակել է գործել նաև 19-րդ դարում, թեև Տփղիսում արդեն զարգանում էր հայկական տպագրությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ԺԵ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմող՝ Լ. Խաչիկյան), մաս 1, 2, Երևան, 1955, 1958։ 
* *[[Աշոտ Աբրահամյան (պատմաբան)|Աբրահամյան Ա.]],* Համառոտ ուրվագիծ հայ գաղթավայրերի պատմության, հ. 1, Երևան, 1964։ 
* Ե-ԺԲ դդ. հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմող՝ Ա. Մաթևոսյան), Երևան, 1988։

Կատեգորիա:Հայ գրչության կենտրոններ
Կատեգորիա:Հայերը Թբիլիսիում
Լաս Վեգաս (մշակույթ)

**Լաս Վեգասի մշակույթ**, Էկվադորի երկարությամբ տեղակայված վերջին ուշ ժամանակաշրջանի ժամանակակից մերձափնյա պլեյստոցեն և գոլոցեն համալիր։ Այն առաջացել է մ.թ.ա 8000-4600 թվականներին։ Լաս Վեգասի մշակույթը իրենից ներկայացնում է «վաղ նստակյաց կյանքին ընտելացված անցում դեպի էկոլոգիական բարդ միջավայրին»։

Սանտա-Էլենա Էկվադորյան թերակղզում (Սանտա Էլենա նահանգ) հայտնաբերվել են տվյալ մշակույթին պատկանող 31 հնէաբանական հուշարձաններ, որը տեղակայված է կենսաբանական բարդ տրոպիկական էկոտոնում։ Բացահայտման ճշգրտությունը հաստատված է ռադիոածխածնային վերլուծությամբ։

Լաս Վեգասի ժողովուրդը զբաղվել է որսորդությամբ և հավաքչությամբ, բացի դրանից տիրապետել է գյուղատնտեսական տարրական, պարզ տեխնոլոգիաներին։ Հայտնաբերվել են ոսկրե ասեղներ, բահեր, որոնք կարող էին օգտագործել ցանցեր և թելեր հյուսելու համար, ինչպես նաև խեցե տարաներ և զենքեր պատրաստելու համար։ Ենթադրվում է, որ օգտագործել են նաև այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են փայտը, կեղևը, եղեգը։

Չնայած էկվադորյան տարածքում մումիաներ չեն հայտնաբերվել, Լաս Վեգասի մշակույթի մարդիկ նման էին Չինչորո մշակույթի  ներկայացուցիչներին, որոնք բնակվել են Չիլիի հյուսիսային մերձափնյա շրջաններում։ Չինչորո մշակույթից պահպանվել են յուրահատուկ մումիաներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Башилов В. А., Проблемы археологии и древней истории стран Латинской Америки. М., Наука, 1990 г.
* Табарев А.В., Введение в археологию Южной Америки, Новосибирск, 2006

Կատեգորիա:Էկվադորի պատմություն
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկա
Կատեգորիա:Մշակութային մարդաբանություն
Կատեգորիա:Պատմություն
Պաղեստինա-իսրայելական հակամարտություն

thumb|300px|Իսրայել
**Պաղեստինա-իսրայելական հակամարտություն,** հակամարտություն, որը Իսրայելի պետության և պաղեստինցիների միջև սկսվել է դեռևս 20-րդ դարի կեսերից։ Այն համարվում է արաբա-իսրայելական հակամարտության հիմնական մասը։ Սա հակամարտություն է մարդկային երկու խմբերի միջև, որոնք միմյանցից պահանջում են ինքնիշխանություն միևնույն տարածքի նկատմամբ, որը նախկին  Մեծ Բրիտանիայի մանդատն էր Պաղեստինում։ Եղել են փորձեր վիճելի տարածքում ստեղծել երկու պետություն։ Պաղեստինի անկախ պետության մոտ նաև Իսրայելի պետությունը։

Ներկայումս իսրայելցիների ու պաղեստինցիների մեծամասնությունը (ըստ բազմաթիվ հարցումների) կարծում են, որ երկու պետության ստեղծման գաղափարը հակամարտությանը վերջ դնելու լավագույն միջոցն է։ Պաղեստինցիների մեծամասնությունը Հորդանան գետի արևմտյան ափին և Գազայի հատվածում տեսնում իրենց ապագա պետության հիմնամասը, որը նույն ձևով էլ ընդունվում է իսրայելցիների կողմից։ Գիտնականների որոշ մասը գտնում է, որ այստեղ պետք է հիմնվի միասնական պետություն, որի արդյունքում ողջ Իսրայելը, Գազայի հատվածը և Հորդանան գետի արևմտյան ափը կդառնա հավասար իրավունքներով երկպետություն։ Սակայն, ինչպես յուրաքանչյուր վերջնական որոշում սա էլ ունի իր տարաձայնությունները վստահության մակարդակի վերաբերման գործում։ Յուրաքանչյուր կողմ իր հակառակորդի միջև տեսնում է ապագա անկախության նկատմամբ որոշակի սպառնալիք։

## Տես նաև
* Ինթիֆադա
* Համաս
* Հեզբոլլահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Արաբա-իսրայելական հակամարտություն
Կատեգորիա:Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտություն
Կատեգորիա:Իսրայելի պատերազմներ
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Կրոնական պատերազմներ
Կատեգորիա:Պաղեստին
Կատեգորիա:Պաղեստին պետություն
Կատեգորիա:Պաղեստինի պատմություն
Կատեգորիա:Պատերազմ
Ֆրանսուա Պուկվիլ

**Ֆրանսուա Պուկվիլ** (, ), ֆրանսիացի դիվանագետ, գրող, ճանապարհորդ, բժիշկ և պատմաբան։

Օսմանյան սուլթանի գերու կարգավիճակում Սեմիբաշենյան ամրոցում, այնուհետև որպես Ֆրանսիայի հյուպատոս Յանինայում 1798-1820 թվականներին հետազոտել է Օսմանյան կայսրության` հույներով բնակեցված շրջանները, առաջիններից է եղել, որ այնտեղ հնագիտական պեղումներ է գտել։

Նրա դիվանագիտական ջանքերն ու լրագրությունը մեծ մասամբ դարձել են Եվրոպայում ֆիլհելենների հիմքը և նշանակալի ներդրում ունեցել Հունական պետականության վերածննդի գործում։

Արժանացել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի և հունական ձիավորի շքանշանի։

## Կարիերայի սկիզբ

Ֆրանսուա Պուկիլը սովորել է Կանի քոլեջում, այնուհետև ընդունվել է Լիսյոյի ճեմարան։ 21 տարեկան հասակում նա դարձել է սարկավագ և ձեռնադրվել է։ Դրանից հետո նա դարձել է փոխանորդ իր հայրենի Մոնմարսե վարչաշրջանում։

Նա հայտնի էր որպես ռոյալիստ, իսկ յակոբինյան տեռորի ժամանակ նրան փրկել է իր սեփական հոտը։ Այս տարիների ընթացքում նա սկսել է ծավալուն նամակագրություն իր եղբոր` Յուգի և քրոջ` Ադելի հետ, որը տևել է նրա ողջ կյանքը։ Այս նամակագրությունը աղբյուր է ծառայում Ֆրանսիական հեղափոխության, Նապոլեոնի և ֆրանսիական ժամանակաշրջանի վերականգնման համար։

Հեղափոխության երկրորդ տարվա դեմոկրատական շարժումը նրան ներգրավել է իր շարքերը. 1793 թվականի հուլիսի 14-ին Ասաբելյա Լե Մերլոնը սկզբնական ժողովի ժամանակ ընդունել է նոր սահմանադրություն, նրա քարտուղարն էր Ֆրանսուա Պուկվիլը։

1793 թվականին նա հրաժարվել է իր քահանայական երդումից և դարձել քաղաքապետի օգնական և ուսուցիչ։ Իր հետագա կյանքի ընթացքում նա խորապես նվիրված է եղել քրիստոնեությանը։ Այնուամենայնիվ, վանականությունից հեռանալը, հանրապետականամետ ելույթները և պապական աթոռի քննադատությունը արքայականների կողմից հետապնդման պատճառ է դարձել, և նա փախել է Նորմանդիայից, հնարավոր է Կան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:ֆրանսիացի հնագետներ
Կատեգորիա:ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճանապարհորդներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մոլիթ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի շրջանում, Բորժոմի քաղաքից 64 կմ հարավ, Թրիալեթի լեռնաշղթայի հարավային լանջի, Մոլիթն հայաբնակ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ըստ Վրաստանի Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու և Իմերեթի թեմի կոնսիստորիայի ֆոնդի արխիվներում պահպանված տեղեկությունների, Մոլիթի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին հիմնադրվել է 19-րդ դարի 60-ականներին։ Եկեղեցին իսկզբանե եղել է քարաշեն կառույց։
 
Եկեղեցին բավականին տուժել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ի երկրաշարժի ժամանակ։

Սուրբ Գևորգ եկեղեցին եղել է միանավ բազիլիկ կառույց, կառուցված է սրպատաշ տուֆից։ Եկեղեցու արտաքին չափերն էն (14.2 x 9.38) մետր, ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմից, իսկ հյուսիսաին և հարավային պատերին ունի երկու կիսաշրջաձև պատուհաններ։

Եկեղեցին ունեցել է 368 ծխական։ Եկեղեցին այժմ  կանգուն վիճակում է։

19-րդ դարի 60-70-ական թվականները եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է, քահանաներ՝ Ալեքսանդր քհն. Սիմոնյանցը և ալուստ քհն. Տեր-Գալուստյանցը։

Բացի Սուրբ Գևորգ եկեղեցուց, գյուղն ունեցել է նաև մեկ այլ եկեղեցի և միջնադարյան մատուռ։ Մատուռը գտնվել է գյուղի հյուսիսային կողմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բորժոմի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Ծաղկասար (Ախուրյանի շրջան)

**Ծաղկասար**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ախուրյանի շրջանում, շրջանի արևելյան մասում, Փամբակի լեռնաշղթայի արևմտյան մասի հարավային լանջին։

Ունի առողջարար կլիմա և խմելու սառնորակ ջուր։

Խանվալի անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։

## Պատմություն
1946 թվականի ապրիլի 4-ին վարանվանվել է Ծաղկասար։ 1960-ական թվականներին գյուղերի խոշորացման կապակցությամբ ապաբնակեցվել է։ Ներկայումս գյուղի ավերակները գտնվում են Ախուրյանի Ջրառատ գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևելք։

## Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։

Ծաղկասարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Դեյվիդ Ֆարրել

**Դեյվիդ Մայքլ Ֆարրել** (), ամերիկացի երաժիշտ, Linkin Park ռոք խմբի բասիստ և բեք վոկալիստ։ Առավել հայտնի է Ֆենիքս բեմական անվանումով։ Նա նաև եղել է Snax փոփ փանկ խմբի անդամ։

## Վաղ կյանք
Ֆարրելին կիթառ նվագել սովորեցրել է մայրը, երբ նա սովորում էր ավագ դպրոցում։ Մեծացել է Պլիմուտ քաղաքում, սակայն, երբ հինգ տարեկան էր տեղափոխվել է Միշեն-Վիեխո։

### Tasty Snax
Ավագ դպրոցում սովորելու ընթացքում միացել է «Tasty Snax» խմբին, որը հետո ստացել է «The Snax» անվանումը։ Խմբի հետ աշխատելու ընթացքում էլեկտրական կիթառից տեղափոխվել է բասի։ Խմբի մեջ էր մտնում նաև նրա քոլեջի ընկեր Մարկ Ֆիորը, ով նաև մասնակցում էր Linkin Parkի վիդեո-ալբոմների ստեղծման աշխատանքներին։ Խումբը թողարկել է երկու երաժշտական և մեկ ալբոմի ժողովածու։ Խումբը լքել է 2000 թվականին։

### Linkin Park
Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնյան համալսարանում Բրեդ Դելսոնին հանդիպելուց հետո միացել է Xero-ին։ 1997 թվականին նպաստել է խմբի դեմո ձայնագրությանը, սակայն Tasty Snax-ի հետ շրջագայության պատճառով լքել է ծրագիրը։ Մեկ տարվա բացակայությունից հետո 2000 թվականին նորից միացել է խմբին։ Չեսթեր Բեննինգթոնի մահից հետո ռոք խումբը իր գործունեությունը դադարեցնում է երեք տարով։  2020 թվականին հայտարարել է, որ խումբը աշխատում է նոր երգի վրա։

## Դիսկոգրաֆիա
### Linkin Park-ի հետ

* *Meteora* (2003)
* *Minutes to Midnight* (2007)
* *A Thousand Suns* (2010)
* *Living Things* (2012)
* *The Hunting Party* (2014)
* *One More Light* (2017)

### Tasty Snax-ի հետ
* *Run Joseph Run* (1998)
* *Snax* (2000)

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Farrell's official LPN page 

Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ մետալ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ալտահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բաս կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թավջութակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Համամիութենական լենինյան կոմունիստական երիտասարդական միություն

**Համամիութենական լենինյան կոմունիստական երիտասարդական միություն**, **ՀամԼԿԵՄ** (, ), **Կոմսոմոլ** (, **Ком**мунистический **Со**юз **Мол**одёжи [**''Կոմ**ունիստիչեսկիյ **սո**յուզ **մոլ**ոդյոժի*, թարգ․՝ կոմունիստական երիտասարդական միություն, կոմերիտմիություն] վանկային հապավումից), [[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն|Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության]] (ԽՄԿԿ) երիտասարդական կազմակերպություն։ [[Խորհրդային Միություն|Խորհրդային Միության]] գոյության ողջ ընթացքում ներկայացվել է որպես ԽՄԿԿ երիտասարդական թև, չնայած պաշտոնապես եղել է անկախ կառույց։

Հիմնադրվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, Համառուսաստանյան բանվորա-գյուղացիական երիտասարդության առաջին համագումարի ժամանակ, որպես *'Ռուսաստանի կոմունիստական երիտասարդական միություն*' (ՌԿԵՄ, *Российский коммунистический союз молодёжи, РКСМ'')։ 1922 թվականին՝ ԽՍՀՄ կազմավորվամբ, կազմակերպությունը ձեռք բերեց համամիութենական կարգավիճակ։ 1924 թվականին ՌԿԵՄ-ին կցվեց Վլադիմիր Լենինի անունը։

1977 թվականի դրությամբ ՀամԼԿԵՄ-ն ունեցել է ավելի քան 36 միլիոն անդամ՝ 14-28 տարեկան։ 9-15 տարեկան երեխաների համար գործել է Համամիութենական պիոներական կազմակերպությունը, իսկ 7-9 տարեկանների համար՝ Հոկտեմբերիկների խմբերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կոմսոմոլ Ռուսաստան

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ
Մարկ Էգարտ

**Մարկ Էգարտ** (, ), ռուս խորհրդային գրող։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1934 թվական)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1901 թվականի փետրվարի 23-ին, (մարտի 8-ին), Կրիվոյ Ռոգ բնակավայրում, հրեա ուսուցչի ընտանիքում։

Տասնհինգ տարեկանից նա մասնավոր դասեր է տվել։ 1918 թվականին ավարտել է առևտրային դպրոցը։

1921 թվականին նա մեկնել է Լեհաստան, ապա՝ Պաղեստին, որտեղ նա ապրել է մի քանի տարի։ 1926 թվականին նա խորհրդային իշխանություններից թույլտվություն է ստացել վերադառնալ ԽՍՀՄ։ Նկարչություն է սովորել Հեղափոխական Ռուսաստանի նկարիչների ասոցիացիայում։ Մի քանի տարի անց նա դարձել է «Վագրանկա» գրական խմբակի անդամ։ 1930 թվականից հրատարակչություններից մեկում աշխատել է որպես խմբագիր։

Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում նա ծառայել է որպես գրական խմբագիր Ռուսաստանի Դաշնության ռազմածովային ուժերում։ 1944 թվականին նրան շնորհվել է «Ծովային ուժերի գերազանց աշխատող» կրծքանշանը։

Նա մահացել է 1956 թվականի հունիսի 15-ին, Մոսկվայում։ Թաղված է Դոնսկոյե գերեզմանատանը։

### Ընտանիք
* Կին` Աննա Լազարևնա
* Դուստր` Ֆրիդա

## Ստեղագործություններ
Իր գրական գործունեությունը նա սկսել է 1929 թվանանին՝ էսսեների հրատարակումով։

Էգարտի ստեղծագործությունների հիմնական թեմաներից մեկը խորհրդական աշխատավորների կյանքն է («Մարուսյա Ժյուռավլյովա» (1937 թվական), «Ընկերներ» (1950 թվական) վեպերը)։ Նրա աշխատանքներից են նաև «Ֆերմայում» (1939 թվական) պատմվածքը հեղափոխության և քաղաքացիական պատերազմի տարիների մասին, «Երիտասարդություն» (1943) և «Առա՛ջ, կապիտանե՛ր» (1947) պատմվածքները` Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, «Այրված երկիրը» ինքնակենսագրական վեպը, «Թալիսման» պատմվածքը (1940 թվական), «Մշուշների ծոցը» երեխաների արկածային պատմությունը (1956 թվական), գիտական ֆանտաստիկ «Անթափանցելիության գոտի» (1946 թվական) պատմվածքը։

## Հրապարակումներ
*  *Содержание: Preface; The ferry; The grave of Urmat; Pavia of Chulishman; The horse of Kidrash; The Yainy Yurt commune ; Den the Komsomolets.*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Գրականություն
* *Богуславский В.* Эгарт, Марк Моисеевич // КЛЭ. Т. 9. — : 1978. — С. 797.
* 
* 
* 
* Творч. конференция моск. писателей. Обсуждение произв. М. Эгарта, С. Колдунова, П. Семынина, «Лит. газета», 1941, 13 апр., № 15.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Описание архива Эгарта М. М.  в РГАЛИ.

Կատեգորիա:Արկածային գրողներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Տոկիոյի արվեստի համալսարան

, Ճապոնիայի արվեստի ամենահին և հեղինակավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից մեկը։

## Պատմություն
Համալսարանը ստեղծվել է 1949 թվականին  և  միաձուլման հետևանքով (երկուսն էլ հիմնադրվել են 1887 թվականին)։ Սկզբում համալսարանը նախատեսված է եղել միայն տղամարդկանց համար։ Կանայք համալսարան ընդունվել են 1946 թվականից։ 1963 թվականին բացվել է ասպիրանտուրան, 1977 թվականից հնարավոր է դարձել ստանալ դոկտորական աստիճան։

## Նկարագրություն
Կորպուսները գտնվում են Թայթո շրջանում, գլխավոր կորպուսը տեղակայված է Տոկիոյի Ուենո այգում։ Համալսարանի ֆակուլտետները գտնվում են նաև Տորիդեում, Ադաթիում (Տոկիո) և Յոկոհամայում։

Համալսարանն ունի երկու հանրակացարան, որոնցից մեկը (ճապոնացի ուսանողների համար) գտնվում է Ներիմայում, իսկ մյուսը՝ (օտարերկրյա ուսանողների համար) Մացուդոյում։

## Հայտնի դասախոսներ
* Տակեշի Կիտանո
* Տակաշի Սիմիձու
* Տակամուրա Կոուն
* Լեոնիդ Կրեյցեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տոկիոյի արվեստի համալսարանի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1879 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի համալսարաններ
Վահրամ Պետրոսյան (դաշնակահար)

**Վահրամ Սարգսի Պետրոսյան** (), հայ դաշնակահար, երգահան։

## Կենսագրություն
Վահրամ Սարգսի Պետրոսյանը ծնվել է 1979 թվականի հուլիսի 21-ին, Երևանում։ 2011 թվականի հունիսի 29-ին ամուսնացել է երգչուհի Լիլիթ Հովհաննիսյանի հետ։

Սովորել է Երևանի թիվ 1 արվեստի դպրոցի կիթառի և դաշնամուրի բաժիններում, որն ավարտել է 1995 թվականին։ 1995-2000 թվականներին ուսումը շարունակել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստի բաժնում՝ երգչախմբի դիրիժորի և մանկավարժի մասնագիտությամբ։ 2006 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժինը, 2009 թվականին՝ նույն հաստատության ասպիրանտուրան՝ որպես դաշնակահար։ 2009 թվականին մասնակցել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երկու աստղ» երաժշտական նախագծին։

Մոտ 150 երգերի, մյուզիքլների, ֆիլմերի երաժշտությունների հեղինակ է։

2008 թվականին Ռազմիկ Ամյանը Վահրամ Պետրոսյանի «Դու իմն ես լինելու» երգով «5 աստղ» միջազգային մրցույթում արժանացել է 1-ին մրցանակի, իսկ «Մամա» երգով Վլադիմիր Արզումանյանը 2010 թվականին «Մանկական Եվրատեսիլ» միջազգային մրցույթում՝ 1-ին մրցանակին։

2009 թվականին գրել է «Կյանքի գինը», 2010 թվականին՝ «Վերադարձ», 2012 թվականին՝ «Մեղավորները» հեռուստասերիալների երաժշտությունները։

Վահրամ Պետրոսյանի երգերը կատարել են նաև արտասահմանյան երգիչները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վահրամ Պետրոսյան
* ԱՄԵՆ ՈՔ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՈՒՆԻ ԱՐՏԱՀԱՅՏՎԵԼՈՒ, ՆՈՒՅՆԻՍԿ` ՀԻՄԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՆՈՒՅՆԻՍԿ՝ ՎԱՀՐԱՄ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ
* Լիլիթ Հովհաննիսյանը պարզել է իր և Վահրամ Պետրոսյանի առաջնեկի սեռը 

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Ազատաշեն (Գորիսի շրջան)

**Ազատաշեն** (նախկին անվանումը՝ *Ուրղունիշեն*), լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Գորիսի տարածաշրջանում, Գորիս քաղաքից մոտ 4 կմ արևելք, Գորիս-Ստեփանակերտ խճուղու աջ կողմում, բազմաթիվ ձորերով կտրտկված վայրում։

Ալիղուլիքենդ անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Գորիսի շրջանի։ Գյուղը վերանվանվել է Ազատաշեն 1940 թ։ 1970-ական թվականներին Ազատաշենը միավորվել է Ձորաշեն և Այգեձոր գյուղերի հետ` կազմելով Հարթաշեն գյուղը։ Ներկայումս լքված է։

## Բնակչություն
Գյուղը լքված է 1970-ական թվականներից, ներկայումս բնակչություն չունի; Նախկինում բնակեցված է եղել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը կաթնաանասնապահություն,  դաշտավարություն, անասնաբուծություն, մեղվաբուծությունն էր։ Գյուղում կար Ս. Հռիփսիմե անունով անշուք կանգուն եկեղեցի։ Գյուղն ուներ միջնակարգ դպրոց, ակումբ, գրադարան>։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գորիսի շրջան
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի աշխարհագրություն
Գերդա Մադվիգ

**Գերդա Մադվիգ** (, ), դանիացի քանդակագործուհի և նկարչուհի։

## Կենսագրություն
**Գերդա Հեյմանը** ծնվել է Գերմանիայում, ծագումով դանիացի հրեաներ Ֆիլիպ Հեյմանի ու Հաննե Էմիլի Ադլերի ընտանիքում։

### Գործունեություն
Նկարել սովորել է նկարիչ-պատկերազարդող Կառլ Թոմսենի մոտ, որից հետո չորսից հինգ տարի աշխատել է պրոֆեսոր Օգյուստ Սաաբիեի հետ։ 1892 թվականին իր առաջին աշխատանքը՝ «Կինը», ցուցադրել է Շարլոտենբորգի ամենամյա գարնանային ցուցահանդեսում, իսկ 1893 թվականին ներկայացրել է «Քնած երեխան»։ Հետագայում մոդելվորել  է «Ասրա» վերնագրված իրական չափսերով արձանը և մի քանի այլ կիսանդրիներ, ի թիվս այլոց իր քրոջ՝ Ջեննիի կիսանդրին։ Մադվիգը նաև նվագել է և համերգներ ունեցել Փարիզում, որտեղ նա ապրել է 1903 թվականից մինչև մահվանից որոշ ժամանակ առաջ։

#### Ոճ
Որպես բնորդներ օգտագործել է միայն ընտանիքի անդամներին, ինչպես նաև հանրահայտ մարդկանց, ինչպիսիք էին իր ժամանակաից պրոֆեսոր Յուլիուս Պետերսենը և մահացած Ֆրեդերիկ Շոպենը։ Որպես քանդակագործ նատուրալիստ է եղել, մինչդեռ նրա կտավները հիմնականում կրել են ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի ազդեցությունը։

## Անձնական կյանք
1905 թվականի մայիսի 16-ին Փարիզում ամուսնացել է նկարիչ Չառլզ Ուիլյամ Մադվիգի հետ։ Ունեցել են մեկ դուստր՝ արվեստի դիլեր Էդիթ Մադվիգ Ֆերսինգը։

### Մահ
Մահացել է 1940 թվականին, հուղարկավորվել Հելլերուպի գերեզմանատանը։

## Աշխատանքներ
### Քանդակներ
*«Կին», 1892
*«Քնած երեխա», 1893 
*Ժամանակակից (ռելիեֆ, 1902-03)
*Ասրա (նկար)
*Կենդանիների արձանիկներ (բրոնզ)
*Զգոնություն (բրոնզ, մոտավորապես՝ 1937)
*Քրիստոս (1938)
*Դուստր Էդիթի արձանիկները

### Կիսանդրիներ
*Յուլիուս Պետերսեն (գիպս, Կոպենհագենի համալսարան)
*Ջենի Սելիգման, ծնյալ՝ Հեյման
*Հանե Հեյման (մարմար)
*Յենս Ֆերդինանդ Ուիլումսեն (Փարիզ, 1904)
*Ֆրեդերիկ Շոպեն (1933)
*Ռոջեր Գարո
*Չարլզ Մադվիգ
*Պիեռ դ'Արքուեն
*Աագե Լուի Դեսո

### Կտավներ
*Ձկնորսական նավահանգիստ հյուսիսային Ֆրանսիայում (ցուցադրվել է 1928 թվականին)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի դանիացիներ
Կատեգորիա:Անձինք Կոպենհագենից
Կատեգորիա:Դանիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Դանիացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Անձրևից հետո, հինգշաբթի

**«Անձրևից հետո հինգշաբթի»** (), 1985 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Միխայիլ Յուզովսկին Ալեքսանդր Օստրովսկու՝ չհրապարակված օպերայի համար գրված լիբրետոյի հիման վրա, որը վերափոխել է Յու. Կիմը։ Ոճով և երաժշտական նյութի քանակով ֆիլմը մոտենում է մյուզիքլի ժանրին։

## Սյուժե
Մի հինգշաբթի օր՝ անձրևից հետո, ծնվում է Ավդեյի թագավորը առաջնեկը։ Նույն օրը տղա է ունենում նաև մառանապետուհի Վարվառան, իսկ կաղամբի մեջ գտնվում է նորածին ընկեցիկ։ Բոլոր երեքին կոչում են Իվան․ թագավոր Ավդեյը շատ ուրախ է, որ շատ երեխաներ են ծնվել (ոչ ոք այդքան չունի) և հրամայում է մեծացնել երեխաներին միասին։ Սակայն Վարվառան վարվում է այլ կերպ․ նա թագավորական օրորոցի մեջ է դնում իր Իվանին, իսկ մյուս երկուսին ուղարկում է տաժանկրության։

Քսան տարի է անցել, և ահա բոլոր երեք Իվանների առջև խնդիր է դրվել հաղթել Անմահ Կոշչեյին և ազատել գեղեցկուհի արքայադուստր Միլոլիկային։

## Դերերում

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ՝ Յուլի Կիմ
* Ռեժիսոր՝ Միխայիլ Յուզովսկի
* Օպերատորներ՝ Կոնստանտին Հարությունով, Վլադիմիր Սապոժնիկով
* Նկարիչ՝ Բորիս Կոմյակով
* Կոմպոզիտոր՝ Գենադի Գլադկով

## Նկարհանումներ
Սյուժեն հորինել է 1860 թվականին Ալեքսանդր Օստրովսկին իր օպերայի համար, որի աշխատանքային անվանումներն էին՝ «Իվան Ցարևիչ» և «Իշխան Իվանը» և բաղկացած էր 6 մասից, որոնցից ավարտվել էին միայն յոթը։ Թատրոնը վերջնամասը պատվիրել է մեկ այլ հեղինակից, և ֆաբուլան, ինչպես այն նախատեսել էր Օստրովսկին, անավարտ է մնացել։ 20-րդ դարում հեքիաթի նյութերը գտել է խորհրդային դրամատուրգ և բարդ Յուլի Կիմը։ Նա հեռացրել է մի քանի տեսարաններ ու կերպարներ, որոնք նրան ոճականորեն դուր չէին գալիս, սյուժեն հասցրել է տրամաբանական ավարտին և ավելացրել իր երգերը։ Պիեսն առաջին բեմադրվել է Մայակովսկու թատրոնի բեմում 1980-ականների սկզբին։ Բեմադրությունը հաջողություն է ունեցել, և հինգ տարի անց ռեժիսոր Միխայիլ Յուզովսկին որոշել է այն էկրանավորել։

Թռչող գորգի թռիչքների համար պատասխանատու էին Ղրիմի լեռնագնացները։ Թռչող հեքիաթային նավը նկարահանել են ինկերմանյան հանքում՝ Անգարի լեռնանցքում, Այ-Պետրի սարահարթում և Յալթայի կինոստուդիայի նկարահանման տաղավարում։ Թռիչքներն իրականացվել են երկրից 100-150 մետր բարձրության վրա՝ անտառի ֆոնին։ Տեսարաններից մեկում հերոսները գորգից ընկնում են լիճը։

## Փառատոներ և մրցանակներ
* 1986 - Մանկական և պատանեկան ֆիլմերի 19-րդ համամիութենական կինոփառատոնի (Ալմա-Աթա)  մրցանակ «Ռուսական ժողովրդական հեքիաթի օրիգինալ և ժամանակակից մեկնաբանության համար»
* «Մեծ արծաթե սարահարթ» () մանկական և պատանեկան ֆիլմերի XVII միջազգային փառատոնում Ջիֆոնիում (Իտալիա)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Երբ բաժանում են կամուրջները

«**Երբ բաժանում են կամուրջները**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է «Լենֆիլմ» ստուդիայում 1962 թվականին։ Այն պատմում է աշխարհում իրենց գտնել փորձող երիտասարդների լարված որոնման մասին։

## Սյուժե
Ե՛վ վերջին քննությունը, և՛ ավարտական երեկոն, և՛ ուսուցիչների բարի պատգամները մնացել են ետևում։ Երեկվա 10-րդ դասարանցիների առաջ բացվել են բոլոր ճանապարհները։ Գարիկի համար ինչ պարզ է. նա ապագա ֆիզիկոս է։ Պարզ է նաև Բորիսին սպասվող ուղին․ նա հաջողությունների կհասնի կարիերայում։ Վալերկային դժգոհ է իր նախկին համադասարանցու հարմարվղականությունից, սակայն ֆիզիկայի բնագավառում է նա ունակություններ չունի․ ծովային ուսումնարանի քննությունների ժամանակ, որտեղ նրան գրավել էր հեռավոր ճանապարհորդությունների ռոմանտիկան, նա «տապալել» է հենց այդ քննությունը։

Բացի այդ, Վալերկան սիրահարվել է իր հարևանուհուն՝ Ինգային, որը, ավարտելով գրադարանային ինստիտուտը, չի ուզում գնալ գյուղ և հեշտ կյանքի հույսով մնացել է Լենինգրադում՝ քիչ-քիչ վաստակել փոքր խաբեբայությունների միջոցով։ Նրա պատճառով Վալերկան մի շարք հիմար արարքներ է կատարել. ծնողներին չասելով՝ մեկնել է Մոսկվա, հեռացել է թատրոնից, որտեղ սկսել էր աշխատել որպես լուսավորող։ Բայց Ինգան դեռևս Վալերկային վերաբերվում է որպես երեխայի։ Շուտով Վալերկայի բախտը բերում է. նրան հաջողվում աշխատանքի անցնել «Զյույդ Վեստ» ռոմանտիկ անունով նավում։ Բայց պարզվում է, որ «Զյույդ Վեստը» հզոր օվկիանոսային ջերմանավ չէ, այլ փոքրիկ հին նավահանգստային բուքսիր։

Շուտով «Զյույդ-Վեստն» իր նավապետ Ռիչարդի անփութության պատճառով վթարի է ենթարկվում։ Մի ամբողջ օր ծեր նավահանգստային աշխատավոր Վալերիի հայրն իր ընկերների հետ բարձրացնում է այն։ Եվ այդ ժամանակ Վալերկան որոշում է աշխատել այն նավահանգստում, ուր վաղուց կանչում էր հայրը Եվ նա որոշում է սովորել հեռակա կարգով։ Այդ մասին նա հայտնում է իր ընկերներին դպրոցի ավարտական երեկոյի ժամանակ, ուր նրան կանչել են նոր շրջանավարտներ։

## Դերերում
### Գլխավոր դերեր
* Վլադիմիր Եմելյանով – *Վալերկայի հայրը
* Վալենտինա Բելյաևա – *Վալերկայայի մայրը, Աննա Միխայլովնա
* Վլադիմիր Կոլոկոլցև – *Վալերկա
* Իյա Արեպինա – *Ինգա
* Լյուդմիլա Կովալյովա – *Իրա
* Յուրի Խազով – *Գարիկ
* Լեոնիդ Բիկով – *Ռիչարդ
* Եվգենի Կուդրյաշև – *Տոլիկ, «Զյույդ-Վեստ» բուքսիրի բոցման
* Ա. Տարասենկով – *Բորիս

=== Դրվագներում ===
* Վլադիմիր Չետվերիկով – *Վալերիի դասընկերը (լուսագրերում նշված չէ)
* Լյուդմիլա Բոլտրիկ, Լիլիա Գուրովա, Մ. Պոգորժելսկի, Պավել Պանկով
* Ե. Գվոզդև, Տ. Կրավչենկո, Անատոլի Կիրիլով, Օսկար Լինդ
* Նիկոլայ Մելնիկով, Նիկոլայ Մուրավյով, Լ. Մալինովսկայա

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վիկտոր Սոկոլով
* Սցենարի հեղինակ՝ Վասիլի Ակսյոնով
* Օպերատորներ՝ Մոիսեյ Մագիդ, Լև Սոկոլսկի
* Բեմադրող նկարիչ՝ Ալեքսանդր Բլեք
* Կոստյումների նկարիչ՝ Դ. Մանե
* Նկարիչ-գրիմարար՝ Վ. Գորյունով
* Կոմպոզիտոր՝ Նադեժդա Սիմոնյան
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Բեքեր
* Մոնտաժող՝ Վ. Միրոնովա
* Բալետմայստեր՝ Ն. Դուդինսկայա
* Խմբագիրներ՝ Ֆ. Ղուկասյան, Ս. Դեմիդենկո, Յ. Ռոխլին
* Տնօրեն՝ Մ. Գենդենշտեյն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Երբ կամուրջներ բաժանում են» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Տամոյոս էկոլոգիական կայան

**Տամոյոս էկոլոգիական կայան** (), առափնյա ծովային էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո նահանգում։

## Հիմնադրում
Առափնյա ծովային էկոլոգիական կայանը, որն ունի 9361 հա տարածք, ստեղծվել է 1990 թվականի հունվարի 23-ին։ Կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Տեղակայված է Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի Անգրա դուս Ռեիս և Պարատի մունիցիպալիտետներում։ Էկոլոգիական կայանը ընդունում է 1980 թվականի հրամանագիրը, որը նախատեսում է ատոմակայանների և էկոլոգիական կայանների համատեղ տեղակայում։ Գտնվում է Իլհա Գրանդե ծովածոցում և ընդգրկում է 29 կղզիներ ու կղզյակներ։ Ամենաբարձր կետը 132 մետր է։ Այն նաև ներառում է 1 կիլոմետր շառավղով ծովային միջավայրը, որը կազմում է Իլհա Գրանդե ծովածոցի 4 %-ը։ Էկոլոգիական կայանի տարածքը 96,64 % ծովային է և 3,36 % ցամաքային։

Այն դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության Iա կատեգորիային (խիստ բնական արգելավայր)։ Ընդհանուր նպատակն է պահպանել բնությունը և աջակցել գիտական հետազոտություններին։ Հատուկ նպատակն է պաշտպանել և վերահսկել Ատլանտյան ծովային կղզու էկոհամակարգի ու դրա ծովային-ջրային միջավայրի ներկայացուցչական նմուշը։ Գտնվում է 12,400 հա տարածքով Տամոյոս շրջակա միջավայրի պահպանության տարածքում, որը ստեղծվել է 1982 թվականին։ Այն Բոկաինա մոզաիկի (221,754 հա) մի մասն է, որը ստեղծվել է 2006 թվականին։

## Կլիմա
Տարեկան տեղումների քանակը 2500 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 19-ից մինչև 27&nbsp;°C։ Ծովածոցը խառը գետախորշային համակարգ է՝ 2 օվկիանոսների ջրառով. մեկը Իլհա Գրանդեի յուրաքանչյուր կողմում, իսկ մյուսը` Սեպետիբա ծովածոցից եկող քաղցրահամ ջրի հիմնական աղբյուրը։ Ափամերձ լեռնաշղթան մոտ է առափնյա գծին։ Այն խափանում  է օվկիանոսի խոնավ օդը և ստեղծում է շատ խոնավ կլիմա՝ տեղատարափ անձրևներով, որոնք առաջացնում են գետի հոսքի կտրուկ աճ։

## Էկոլոգիա
Հարավամերիկյան ջրածիծառը այցելում է կղզիներ հունիս-օգոստոս ամիսներին։ Կղզիներում բուսականությունը Ատլանտյան անտառ բիոմի մաս է կազմում և զգալիորեն տարբերվում է՝ կախված կղզու չափից, հողի պայմաններից և մարդու խանգարման աստիճանից։ Ներառում է արմավենու ծառերով և խոտերի, բոշխերի ու կակտուսների ժայռային գոյացություններով հարուստ ցածր լեռնային կազմավորումներ։ Անտառահատումներից, հրդեհներից և այլ անպատշաճ հողօգտագործումներից կղզիներում կան դեգրադացված տարածքներ։ Նախկինում տարածաշրջանում ձկնորսությունը կործանարար է եղել։ Հուսով ենք, որ էկոլոգիական կայանը կծառայի որպես պաշտպանիչ վահան առափնյա ծովածոցերի համար՝ թույլ տալով ծովային էկոհամակարգերին վերականգնվել։ Արգելված գործողություններն են՝ կղզիներում վայրէջք կատարել, սուզվել, ձկնորսություն անել ու խարիսխ գցել։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*
*

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ
Զեյա

**Զեյա**, գետ Ռուսաստանում, Ամուրի մարզում, Ամուրի  ձախ վտակն է։ Գետի երկարությունը 1242 կմ է։ Ավազանի տարածքը կազմում է 233 000 կմ²։
Սկիզբ է առնում Ստանովյան լեռնային համակարգի Տոկինյան Ստանովիկ լեռնաշղթայից։

## Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Ամուրի ավազանային շրջանին.

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **20030400112118100022394**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **118102239**
* *Ավազանի կոդը* - **20.03.04.001**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **18**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ամուր գետի վտակներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիա

**Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիա** (, IJF) կազմավորվել է 1951 թվականի հուլիսին։

Ի սկզբանե, IJF-ն ընդգրկում էր Եվրոպայի և Արգենտինայի ձյուդոյի ազգային ֆեդերացիաները։ Հաջորդ տասը տարիների ընթացքում չորս մայրցամաքների ազգային կազմակերպությունները միացան Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիային։

IJF-ի կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում։

IJF-ն սահմանում է ձյուդոյի մրցումների կանոնները և անցկացնում է մայրցամաքային և աշխարհի առաջնություններ։

2010 թվականի հունիսի դրությամբ IJF-ում կա ձյուդոյի 198 ազգային ֆեդերացիա։

## Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահներ
* Ալդո Տորտի (), Իտալիա, 1951 
* Ռիսեյ Կանո (), Ճապոնիա, 1952-1965 
* Չարլզ Պալմեր (), Մեծ Բրիտանիա, 1965-1979, 
* Սիգեյոսի Մացումաե (), Ճապոնիա, 1979-1987 
* Սարկիս Կալոգլիան (), Արգենտինա, 1987-1989 
* Լարվի Հարգրեյվ (), Նոր Զելանդիա, 1989-1991 
* Լուիս Բագենա (), Իսպանիա, 1991-1995 
* Չոն Սոն Պակ (), Կորեա, 1995-2007 
* Մարիուս Վիզեր (Marius Vizer), Ռումինիա, 2007 թվականից 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք IJF 

Կատեգորիա:1951 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ձյուդոյի առաջնություններ
Կատեգորիա:Սպորտի միջազգային ֆեդերացիաներ
Ալիքուլիքենդ Առաջին

**Ալիքուլիքենդ Առաջին**, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 1050 հայ բնակիչ։

## Տես նաև
* Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ալիշար (Սիսիանի շրջան)

**Ալիշար**, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Սիսիանի շրջանում, Դաստակերտ քաղաքատիպ ավանից 2-3 կմ հյուսիս-արևմուտք, Այրի գետի ձախ ափին։

Ալիխան անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

Գյուղի շրջակայքում կան պղնձի պաշարներ։

## Պատմություն
Գյուղում մեծամասամբ բնակվում էին ադրբեջանցիներ։ 1939-1940-ական թվականներին գյուղը լքվել է, իսկ բնակիչները հաստատվել են Սոֆլու, Ղզըլշաֆակ և այլ գյուղերում։

## Բնակչություն
Ալիշարի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Քաունտի Քալեն

**Քաունտի Քալեն** (, ), ամերիկացի պոետ, գրող, թարգմանիչ։ Իր ժամանակի հայտի բանաստեղծներից մեկը, դասվում է *Հարլեմյան* Վերածննդի դարաշրջանի բանաստեղծների շարքին։ Պոետ Քալեն ծնվել է Հարլեմում, ամուսնացած է եղել Դյու Բոյս Դյուբուայի դստեր հետ և կարճ ժամանակ է եղել նրա ամուսինը։ Նա գրել է կատարյալ, ավանդական հանգավորված բանաստեղծություններ, որոնք սևամորթների համար շատ սիրված են եղել։ Նա կարծել է, որ բանաստեղծը չպետք է թույլ տա, որ ռասայական նկատառումները թելադրեն բանաստեղծության թեման և ոճը։

## Կենսագրություն
### Մանկություն
Քալեն Քաունտին ծնվել է 1903 թվականի մայիսի 30-ին Էլիզաբեթ Թոմաս Լուկասի ընտանիքում։ Բանաստեղծի վաղ մանկության մասին գրառումների բացակայության պատճառով պատմաբանները դժվարությամբ են պարզել նրա ծննդավայրը։ Որպես հնարավոր տարբերակներ անվանվել են Բալթիմորը, Մերիլենդի նահանգը, Նյու Յորքը, Լուիսվիլը և Կենտուկի նահանգը։ Չնայած Քալենը պնդել է, որ ծնվել է Նյու Յորքում, բայց նա նաև իրավաբանական հայտարարություններում հաճախ որպես իր ծննդավայր նշել էր Կենտուկիի Լուիսվիլ քաղաքը։

## Մահ
Քալենը ծնվել է 1946 թվականի հունվարի 9-ին արյան բարձր ճնշումից և ուրեմիկ թունավորումից։ Թաղվել է Նյու Յորքի Բրոնքս քաղաքում գտնվող *Վունդլավնի գերեզմանատանը*։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ գրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Այ Յազավա

**Այ Յազավա** (, ) ճապոնացի մանգա արտիստ։ Յազավայի մանգաների մեծ մասը տպագրվել է Ճապոնիայում՝ Shueisha ընկերությունում, *Ribon* և *[[Cookie Jar (ալբոմ)|Cookie]]* հրատարակիչների կողմից (վերջինս սերիականացրել է Նանան), մանգան Paradise Kiss մանգան տպագրվել *Shodensha* ընկերությունում։

## Գործունեություն
Յազավայի ամենահայտնի մանգաներից են *[[Tenshi Nanka Ja Nai]]-ը*, *[[Neighborhood Story]]-ը*, *[[Paradise Kiss]]-ը* և *[[Nana (manga)|Nana]]-ն*։

Յազավան կարդացել է «Հարևանության պատմություն»՝ «Neighbourhood Story» անիմեի վերջին դրվագում սեփական անիմացիոն կերպարի  էպիզոդիկ դերը։ Paradise Kiss-ի բոլոր հինգ հատորները անգլերենով լույս են տեսել Vertical-ում, Inc-ում։ 2003-ին՝ Nana-ի համար Յազավան արժանացել է Շոգակուկան Մանգա մրցանակին։ 2006 թվականին Nana-ն անիմացվել է Madhouse-ի կողմից։

2009 թվականին Յազավայի մոտ նկատվել են առողջական խնդիրներ, որոնց պատճառով հոսպիտալացվել է` թողնելով Nana-ն անավարտ։ 2010 թվականին հիվանդանոցից դուրս է գրվել, բայց դեռևս Nana-ն ավարտին չի հասցրել։

Յազավան աշխատել է տարբեր փոքր նախագծերի վրա՝ Nana-ն անավարտ թողելուց ի վեր։ Նա նկարներ է տրամադրել երգչուհի JUJU- ի Iiwake սինգլի 2017-ին և 2020-ին Space Channel 5 VR- ի տոնական նկարազարդման համար, 2016 թվականին նկարել է մինի-մանգա ներառելով իր «Tenshi Nanka Ja Nai» և «Neighborhood Story» ստեղծագործությունների կերպարները, նոր պատկերներ է ներդրել 2015-ի Nana օրացույցում և 2013 թվականին հրապարակել է նոր «Junko's Room»-ի գլուխը, որը վերջին երեք տարվա ընթացքում եղել է նրա առաջին նոր մանգան։

Յազավայի պատմությունները հիմնականում հիմնված են երիտասարդ կանանց և նրանց սիրային հարաբերությունների վրա։ Կերպարները միշտ ոճային են հագնված, և Յազավան հայտնի է իր նորաձևության ճաշակով։ Նա ավագ դպրոցից հետո հաճախել է նորաձևության դպրոց, բայց չի ավարտել ուսումը։ Մյուս կարևոր կետը նրա հաճախ ըմբոստ կերպարներն են, որոնք հակված են զուգորդվել ավելի ավանդական կերպարների հետ։

## Գործեր
* *Ano Natsu* (1985) 
**15-nenme* (1986) 
* *Love Letter* (1987) 
* *Kaze ni Nare!* (1988) 
* *Escape* (1988) 
* Ballad Made Soba ni Ite (1989)– 2 հատոր
* *Marine Blue no Kaze ni Dakarete* (1990–1991) – 4 հատոր
* *Usubeni no Arashi* (1992)
* *[[Tenshi Nanka Ja Nai]]* (1992–1995) – 8 հատոր
* *[[Neighborhood Story]]* (1995–1998) – 7 հատոր
* *[[Kagen no Tsuki]]* (1998–1999) – 3 հատոր
* *[[Paradise Kiss]]* (2000–2004) – 5 հատոր 
* *[[Nana (manga)|Nana]]* (2000–2009) – 21 հատոր 
* *[[Princess Ai]]* (2004–2005) – 3 հատոր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
* 
* Profile  at The Ultimate Manga Guide

Կատեգորիա:Ճապոնացի արտիստներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի կին գրողներ
Հովհան Ա (Աղվանից կաթողիկոս)

**Հովհան Ա** (), հայ հոգևորական գործիչ, Աղվանքի կաթողիկոս (4-րդ դարի վերջ)։ Հաջորդել է Դավիթ Ա-ին։ Կրել է «Կաթողիկոս Աղվանից, եպիսկոպոս Հոնաց» տիտղոսը։ Իրեն հաջորդել է Երեմիա կաթողիկոսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանձասարի կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ