Գործառնական շահույթի հարաբերակցություն

Բիզնեսում **գործառնական շահույթի հարաբերակցություն,** հայտնի նաև որպես **գործառնական եկամտի հարաբերակցություն**, **գործառնական շահույթի հարաբերակցություն**, **EBIT հարաբերակցություն** և **վաճառքի հատույց** (**ROS**), գործառնական շահույթի հարաբերակցություն զուտ վաճառքին, արտահայտված տոկոսով:

:\text{Գործառնական հարաբերակցություն} = \frac {\text{Գործառնական եկամուտ}}{\text{Հասույթ}} .
**Զուտ շահույթը** չափում է ձեռնարկությունների շահութաբերությունը՝ հաշվի առնելով բոլոր ծախսերը։

**Վաճառքի հատույցը (ROS)** զուտ շահույթն է՝ որպես վաճառքի եկամտի տոկոս։ ROS-ը շահութաբերության ցուցանիշ է և հաճախ օգտագործվում է տարբեր չափերի ընկերությունների և ճյուղերի շահութաբերությունը համեմատելու համար։ Կարևոր է նշել, որ ROS-ը հաշվի չի առնում շահույթ ստեղծելու համար օգտագործվող կապիտալը (ներդրումը)։ Շուրջ 200 ավագ մարքեթինգի մենեջերների հարցման արդյունքում 69 տոկոսը պատասխանել է, որ «վաճառքի հատույցի» ցուցանիշը շատ օգտակար է համարում։

Ի տարբերություն Տոկոսների, հարկերի, մաշվածության և ամորտիզացիայի վճարումից առաջ շահույթի (EBITDA) հարաբերակցության, գործառնական հարաբերակցությունը հաշվի է առնում մաշվածության և ամորտիզացիայի ծախսերը։ {ԶԱԱ = ՀԱԱ - մաշվածություն / ՀԱԱ = ՀՆԱ - մաշվածություն}

## Նպատակ
Այս ֆինանսական ցուցանիշները չափում են շահութաբերության մակարդակներն ու տեմպերը: Հավանաբար ընկերության հաջողությունը որոշելու ամենատարածված միջոցը բիզնեսի զուտ շահույթի դիտարկումն է: Ընկերություններն իրենց մեջ ներառում են տարբեր նախագծեր և շուկաներ, առանձին ոլորտները կարող են գնահատվել ըստ այն բանի, թե որքան հաջող են դրանք ընկերության զուտ շահույթին նպաստելու հարցում: Սակայն ոչ բոլոր նախագծերն են հավասար չափի, և չափերը հարմարեցնելու մեկ եղանակ է շահույթը բաժանել վաճառքի եկամտի վրա: Արդյունքում ստացված հարաբերակցությունը վաճառքի հատույցն է (ROS)՝ վաճառքի եկամտի այն տոկոսը, որը «վերադարձվում» է ընկերությանը որպես զուտ շահույթ, երբ գործունեության բոլոր համապատասխան ծախսերը նվազեցվում են:

## Շինարարություն
Զուտ շահույթը չափում է բիզնեսի հիմնական շահութաբերությունը: Այն գործունեության եկամուտներն են՝ հանած գործունեության ծախսերը: Հիմնական բարդությունն ավելի բարդ բիզնեսներում է, երբ վերադիր ծախսերը պետք է բաշխվեն ընկերության բաժինների միջև: Գրեթե ըստ սահմանման, վերադիր ծախսերն այն ծախսերն են, որոնք ուղղակիորեն չեն կարող կապվել որևէ կոնկրետ արտադրանքի կամ բաժնի հետ: Դասական օրինակը կլինի կենտրոնական գրասենյակի աշխատակազմի ծախսը:

**Զուտ շահույթ՝** միավորի (ինչպիսին է ընկերությունը կամ բաժինը) զուտ շահույթը հաշվարկելու համար, համախառն եկամուտներից հանեք բոլոր ծախսերը, ներառյալ ընդհանուր կորպորատիվ վերադիր ծախսերի արդարացի բաժինը**':<math display="block">\text{Զուտ շահույթ}\ (\$) = \text{Վաճառքի եկամուտ}\ (\$) - \text{Ընդհանուր ծախսեր}\ (\$)</math>

**Վաճառքի հատույց (ROS)**՝ զուտ շահույթը որպես վաճառքի եկամտի տոկոս:<math display="block">\text{Վաճառքի հատույց}\ (\%) = \frac{\text{Զուտ շահույթ}\ (\$)}{\text{Վաճառքի եկամուտ}\ (\$)}</math>

[[Կազմակերպության շահույթը մինչև տոկոսները, հարկերը, մաշվածությունը և ամորտիզացիան|Տոկոսներից, հարկերից, մաշվածությունից և ամորտիզացիայից առաջ շահույթը (EBITDA)]] ֆինանսական կատարողականի շատ հայտնի չափանիշ է: Այն օգտագործվում է բիզնեսի «գործառնական» շահույթը գնահատելու համար: Սա բիզնեսի ստեղծած կանխիկ միջոցների մոտավոր հաշվարկման եղանակ է և երբեմն անվանվում է «գործառնական դրամական հոսք»: Այն կարող է օգտակար լինել, քանի որ հեռացնում է գործոններ, որոնք փոխում են կատարողականի դիտարկումը՝ կախված բիզնեսի հաշվապահական և ֆինանսավորման քաղաքականությունից: Աջակիցները պնդում են, որ այն նվազեցնում է ղեկավարության՝ իրենց կողմից ներկայացվող շահույթները փոխելու կարողությունը՝ իրենց ընտրած հաշվապահական կանոններով և ընկերության ֆինանսական աջակցության ձևավորման եղանակով: Այս ցուցանիշը բացառում է այնպիսի ծախսերի քննարկումը, որոնք կապված են որոշումների հետ, ինչպիսիք են բիզնեսի ֆինանսավորման եղանակը (պարտք կամ կապիտալ) և ինչ ժամանակահատվածում են մաշվում հիմնական միջոցները: EBITDA-ն սովորաբար ավելի մոտ է իրական դրամական հոսքին, քան NOPAT-ը: EBITDA-ն կարելի է հաշվարկել՝ ավելացնելով տոկոսների, մաշվածության և ամորտիզացիայի ծախսերը և առաջացած ցանկացած հարկ:<math display="block">\text{EBITDA}\ (\$) = \text{Զուտշահույթ}\ (\$) + \text{Տոկոսավճարներ}\ (\$) + \text{Վճարված հարկեր}\ (\$) + \text{Մաշվածության և ամորտիզացիայի ծախսեր}\ (\$)</math>**Օրինակ՝ Կոկա-Կոլա ընկերությունը*'



<math display="block"> \text{Գործառնական շահույթի հարաբերակցություն} = \tfrac {6,318}{20,088}  = \underline{\underline{31.45 \%}} </math>

Սա չափում է, թե ընկերության եկամտի ինչ մասն է մնում, մինչև հարկերը և այլ անուղղակի ծախսերը (ինչպիսիք են վարձակալությունը, պարգևավճարները, տոկոսները, և այլն), արտադրության փոփոխական ծախսերը, ինչպիսիք են աշխատավարձերը, հումքը և այլն վճարելուց հետո: Լավ գործառնական շահույթի հարաբերակցությունն անհրաժեշտ է ընկերության համար, որպեսզի կարողանա վճարել իր հաստատուն ծախսերը, ինչպիսիք են պարտքի տոկոսները: Ավելի բարձր գործառնական շահույթի հարաբերակցությունը նշանակում է, որ ընկերությունն ունի ավելի քիչ ֆինանսական ռիսկ: 

Գործառնական շահույթի հարաբերակցությունը կարելի է համարել արտադրանքի վաճառքից ստացված ընդհանուր եկամուտ՝ հանած բոլոր ծախսերը՝ մինչև հարկերի, բաժնետերերին շահաբաժինների և պարտքի տոկոսների ճշգրտումը:

==Ծանոթագրություններ==
* Farris, Paul W.; Neil T. Bendle; Phillip E. Pfeifer; David J. Reibstein (2010). *Marketing Metrics: The Definitive Guide to Measuring Marketing Performance.''

Կատեգորիա:Գնագոյացում
Կատեգորիա:Բիզնես տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսական ցուցանիշներ