Ստելլա Վարդանյան

**Ստելլա Արմենակի Վարդանյան** (), հայ բժիշկ-պատմաբան, ուռուցքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1994):

## Կենսագրություն
Ստելլա Վարդանյանը ծնվել է 1934 թվականի հունիսի 27-ին, Երևանում, բժիշկների ընտանիքում։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը, 1969 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1964-1977 թվականներին աշխատել է Երևանի Ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1979 թվականից եղել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի բժշկության պատմության դասընթացի, 1998 թվականից, միաժամանակ՝ Մատենադարանի բնագիտության և բժշկագիտության խմբի ղեկավար։

Աշխատանքները վերաբերում են միջնադարյան հայկական բժշկության ու բնագիտության ձեռագրերին, հայկական ավանդական բժշկության փորձի կիրառման հեռանկարներին։ Զբաղվել է մելանոմաների քիմիաբուժության հարցերով։ Վարդանյանը ռուսերենից թարգմանել և հրատարակել է Ամիրդովլաթ Ամասիացու «Անգիտաց անպէտ» (1990) աշխատությունը։

## Երկեր
* Բժշկության պատմություն։ Ուսումնական ձեռնարկ ԵՊԲՀ ընդհանուր բժշկության, ստոմատոլոգիական, դեղագիտական, ռազմաբժշկական ֆակուլտետների I կուրսի ուսանողների համար, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Ասլանյան Ա. Ս, Ստեփանյան Լ, Սուքիասյան Հ. Վ., Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանՀասարակագիտական առարկաների ամբիոն, Երևան, ԵՊԲՀ-ի հրատարակչություն, 2017։
* Բարձր Հայքի մանրանկարչությունը ԺԱ.-ԺԴ. դդ., Կորխմազյան Էմմա, Վարդանյան Ստելլա, Տեր-Վարդանյան Գևորգ, Շահումյան Ամալյա, ձեռագրերի ինստիտուտ, Երևան, Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ, «Մատենադարան», 2015։
* Բժշկության պատմություն հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը։ Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Մատենադարան. Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ, Երևան, «Նաիրի», 2010։
* Տեսութիւն ի մարդոյն կազմութիւն = On the making of man = Об устроении человека: (Յաղագս կազմութեան մարդոյ), Գրիգոր Նյուսացի, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Արևշատյան Սեն Սուրենի, Էջմիածին։ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հրատարակչութիւն, 2008։
* 16-19-րդ դարերի լեհահայ բժիշկներ։ Մինասյան Հարություն Մեսրոպի, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Երևան, «Զանգակ-97», 2001։
* Հայաստանի բժշկության պատմություն։ Հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը = История медицины Армении = History of medicine in Armenia, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Տեր-Վարդանյան, Գևորգ Հմայակի, Հայկական բնագիտական ընկերություն «Քննասէր», Մատենադարան ՀՀ կառավարության առընթեր հին ձեռագրերի գիտահետազոտական հիմնարկ, Երևան, Քննասէր, 2000։
* Ненужное для неучей: Пер. с арм. / Амирдовлат Амасиаци ; Пер., [предисл.] и коммент. С. А. Варданян ; Редкол.: Э. С. Габриэлян и др.; [АН СССР, Архив]., Ամիրդովլաթ Ամասիացի, 1420-1496։ Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Գաբրիելյան Էմիլ Սամսոնի, 1931-2010 [edt] | Микулинский, С. Р [edt] | Архив АН СССР., Москва, Наука , 1990.
* Амирдовлат Амасиаци - армянский естествоиспытатель и врач XV в. / С.А. Варданян; Отв. ред. С.С. Аревшатян; АН СССР., Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Արևշատյան Սեն Սուրենի, 1928-2014 [ред.], Академия наук СССР. Москва: Наука , 1987.
* Գարնան առավոտ։ [Բանաստեղծություններ]։ Դպրոցական կրտսեր տարիքի համար], Առաքելյան Երջանիկ Գեղամի, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Սաֆյան Սպարտակ Գևորգի, Երևան, «Արևիկ», 1987։
* Ամուր ձեռքը։ Գամբուսինո։ [Վեպ] / Գ. Էմար, ռուս. թարգմ.՝ Շ. Գրիգորյան, խմբ.՝ Ս. Վարդանյան, Վերջաբ.՝ Վ. Վայնշտոկ, Նկ.՝ Ի. Իլյինսկի, Երևան, «Սովետական գրող», 1983։
* Բժշկությունը հին և միջնադարյան Հայաստանում։ Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Խաչիկյան Լևոն Ստեփանի, Մատենադարան ՀՀ Մին. խորհրդին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ, Երևան, «Սովետական գրող», 1982։
* Медицина в древней и средневековой Армении / Стелла Варданян; Отв. ред. Л. С. Хачикян; Матенадаран Ин-т древ. рукописей им. Маштоца при Сов. М-ов АрмССР., Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Խաչիկյան Լևոն Ստեփանի, [отв. ред.] | Матенадаран - Ин-т древ. рукописей им. Маштоца при Совете Министров АрмССР., Ереван, Советакан грох , 1982.
* Լսեցեք փետուրների երգը։ [Վիպակ], Վնուկով Նիկոլայ Անդրեևիչ, Այվազյան Հենրիկ, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Երևան, «Սովետական գրող», 1982։
* Հեքիաթներ ծաղիկների մասին։ [Անունների ծագումը]։ Դպրոցական միջին տարիքի համար, Սաքսե Աննա Օտտոյի, Հովնանյան Մ, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Սաֆյան Սպարտակ Գևորգի, Երևան, «Սովետական գրող», 1981։
* Медикобиологические воззрения Давида Анахта ( Непобедимого ), С. А. Варданян; АН АрмССР. Науч. конф., посвящ. 1500-летию со дня рождения Давида Непобедимого., Ереван, Изд-во АН АрмССР , 1980.
* Դաշնամուրի վրա քայլում էր մի շուն։ [Պատմվածքներ], Տոկարևա Վիկտորյա Սամոյլովնա, Տեր-Մինասյան Լիլի Երվանդի, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Երևան, «Սովետական գրող», 1980։
* Երեք վիպակ։ Ժելեզնիկով Վլադիմիր Կարպովիչ, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Դանիելյան Հրանուշ, Երևան, «Սովետական գրող», 1980։
* Ընծայագիր գրքի վրա։ Տելպուգով Վիկտոր Պետրովիչ, Զաքարյան Եվա, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Մամյան Հենրիկ Արամի, Երևան, «Սովետական գրող», 1979։
* Երբ անտառ մտավ ձմեռը։ Տոնոյան Կամարի Հայկի, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Վաղարշյան Մ. Լ., Երևան, «Սովետական գրող», 1979։
* Կարուսելի կանաչ ձին։ Դպրոցական կրտսեր տարիքի համար, Հովսեփյան Ռուբեն Գեորգիի, Կիլիկյան Ա. Ե, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Երևան, «Սովետական գրող» 1978։
* Արևի հեքիաթը, Կուլիև Կայսին Շուվաևիչ, Սահակյան Յուրի Հակոբի, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Երևա, «Սովետական գրող», 1977։
* Попытки лечения опухолей в средневековой Армянской медицине = Ուռուցքների բուժման փորձերը հայ միջնադարյան բժշկության մեջ / С. А. Варданян ; Отв. ред. Э. Ц. Габриэлян ; Ин-т древних рукописей "Матенадаран" им. М. Маштоца., Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Գաբրիելյան Էլեոնորա Ցոլակի, Институт древних рукописей "Матенадаран" им. М. Маштоца. Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1976.
* Ազնավուրը Ազնավուրի մասին, Բուրսալյան Ս, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Երևան, «Հայաստան», 1976։
* О строении человека / Сост. С. А. Вартанян ; Матенадаран ин-т древних рукописей им. Маштоца., Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1974.
* Արտակ, կատակ արա։ Նախադպրոցական տարիքի համար, Քալանթարյան Արտաշես Փիրաղայի, Վարդանյան Ստելլա Արմենակի, Երևան, Հայաստան, 1973։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ