open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լեխ Պոզնան

**«Լեխ»** (), լեհական ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Լեհաստանի ֆուտբոլի առաջին դիվիզիոնում։ Հիմնադրվել է 1992 թվականի մարտի 19-ին։

## Պատմություն
Լեխը Եվրոպական առաջնություններում իր ամենաբարձր մակարդակին հասել է 2010-2011 թվականներին։ Այդ մրցաշրջանում ակումբը Եվրոպայի լիգայում կարողացավ դուրս գալ խմբային փուլից՝ շրջանցելով իտալական «Յուվենտուսին»։ Միայն թե այս անգամ էլ 1/16 եզրափակիչում չկարողացավ շրջանցել Բրագայի արգելքը։ Տանը հաղթելով նվազագույն հաշվով՝ ակումբը չկարողացավ պահպանել հաղթական հաշիվը հակառակորդի դաշտում՝ պարտվելով երկու գնդակի տարբերությամբ։

## Ձեռքբերումներ
### Ազգային մրցանակներ

* **[[Էքստրակլաս|Լեհաստանի չեմպիոն]]**
* 15px **Հաղթող** (**9**)։ 1983, 1984, 1990, 1992, 1993, 2010, 2015, 2022, 2025
* 15px **2-րդ տեղ** (**3**)։ 2013, 2014, 2020
* 15px **3-րդ տեղ** (**6**)։ 1949, 1950, 1978, 2009, 2017, 2023
* **[[Լեհաստանի գավաթ]]**
* 15px **Հաղթող** (**5**)։ 1982, 1984, 1988, 2004, 2009
* 15px **Ֆինալիստ** (**6**)։ 1980, 2011, 2015, 2016, 2017, 2022
* **[[Լեհաստանի սուպերգավաթ]]** (**ռեկորդ**)
* 15px **Հաղթող** (**6**)։ 1990, 1992, 2004, 2009, 2015, 2016 
* 15px **Ֆինալիստ** (**2**)։ 1983, 2010

## Հայտնի ֆուտբոլիստներ
* Ռոբերտ Լևանդովսկի
* Լուկաշ Ֆաբիանսկի
* Ֆիլիպ Բեդնարեկ

## Արտաքին հղումներ
* Լեխ պաշտոնական կայքը
* Լեխ (90minut.pl)

Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Սպորտային ակումբներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Լեհաստանում
Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ Լեհաստանում
Z (լատինական)

**Z,** լատինական այբուբենի վերջին՝ 26-րդ տառն է։

## Կիրառությունը
* Մաթեմատիկական հավասարումներում նշանակվում է երրորդ անհայտ փոփոխականը,
* Մաթեմատիկայում \mathbb{Z} տառով նշանակվում է ամբողջ թվերի բազմությունը։
## Անգլերենում
Անգլերենում կրում է [զեթ], անգլերենի ամերիկյան տարբերակում՝ [զի։] անունը։

### Հապավումներ
## Ներկայացումներ

## Առնչվող գրեր և նշաններ
:
Or Nah

«**Or Nah**», ամերիկացի R&B/հիփ հոփ երգիչ Ty Dolla Sign-ի երգը, համագործակցությամբ ռեփեր Վիզ Խալիֆայի հետ։ Երգը թողարկվել է 2014 թվականի հունվարի 7-ին, որպես Ty Dolla Sign-ի «Beach House EP» մինի ալբոմի երկրորդ սինգլ։

Երգի պաշտոնական ռեմիքս տարբերակում բացի Ty Dolla Sign-ից և Վիզ Խալիֆայից, իր մասնակցությունն ունի նաև կանադացի երգիչ The Weeknd-ը։

## Տեսահոլովակ
2014 թվականի հունվարին երգի ռեմիքս տարբերակի համար նկարահանվել է տեսահոլովակ, որի պրեմիերան կայացել է նույն տարվա հունիսի 13-ին։

### Քննադատություն
Rap-Up ամսագիրը երգի տեսահոլովակը անվանելով «մութ և խորհրդավոր», գրել է, որ տեսահոլովակում նկարահանվել է «սեքսուալ կանանց երամ»։ The Fader հրատարակչությունը գրել է, որ տեսահոլովակը մնում է «հանդարտ և անհետաքրքիր», սակայն վերջին մասը «մեզ թողնում է հետաքրքրության մեջ»։ Stereogum ինտերնետ հրատարակչությունը տեսահոլովակը նմանեցրել է շվեդական թրիելերի, իսկ հատկապես վերջին մասը սարսափ ֆիլմի։

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:2014 սինգլներ
Կատեգորիա:Ty Dolla Sign երգեր
Կատեգորիա:Վիզ Խալիֆայի երգեր
Վիլբուրգշտետեն

**Վիլբուրգշտետեն** (Գերմ․՝ Wilburgstetten) կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Անսբախ շրջանում։ Բնակչությունը 2077 մարդ ( 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը զբաղեցնում է 25,30 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 5 71 224*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ռուստամ Գասպարյան

**Ռուստամ Ռաֆիկի Գասպարյան** (), հայ ռազմական և քաղաքական գործիչ, ազատամարտիկ, Հայաստանի Ազգային ժողովի 4-րդ և 5-րդ գումարման պատգամավոր (2007-2017), Արցախյան առաջին և երկրորդ պատերազմների մասնակից։ Ղեկավարել է «Սև հովազ» ջոկատը:

Զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 17-ին 44-օրյա պատերազմի ժամանակ ստացած վիրավորումից։ Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության բարձրագույն կոչմամբ՝ Արցախի հերոս և արժանացել է «Ոսկե արծիվ» շքանշանի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականի ապրիլի 11-ին Արմավիրի մարզի Ջանֆիդա գյուղում։ 1996 թվականին ավարտել է Արմավիրի «Արարատ» համալսարանը՝ իրավագետ մասնագիտությամբ։  

Ամուսնացած էր, ուներ երկու երեխա։ 

## Ռազմական գործունեություն
1979-1981 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1989 թվականից ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Արցախյան ազատամարտին՝ հիմնելով և ղեկավարելով «Սև հովազ» ջոկատը։ 1994-2000 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում՝ զբաղեցնելով հրամանատարական տարբեր պաշտոններ։

## Քաղաքական գործունեություն
2007 թվականի մայիսի 12-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 21 ընտրատարածքից։ 2012 թվականի մայիսի 6-ին, դարձյալ ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ այս անգամ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության համամասնական ցուցակով։ 2017 թվականին դուրս է եկել կուսակցությունից և հեռացել քաղաքականությունից։

## 44-օրյա պատերազմ

2020 թվականի Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ժամանակ, հոկտեմբերի 16-ին ադրբեջանական անօդաչու թռչող սարքի հարվածից զոհվել է նրա 29-ամյա որդին՝ Ռաֆիկ Գասպարյանը, իսկ Ռուստամ Գասպարյանը ստացել է ծանր վիրավորում, մասնավորապես՝ բազմաբեկորային վնասվածքներ գլխի շրջանում: Չնայած նրան, որ նույն օրը Ռուստամ Գասպարյանին վիրահատել էին Ստեփանակերտում, այնուհետև տեղափոխել Գորիսի բժշկական կենտրոն, ապա Երևանի Էրեբունի բժշկական կենտրոն, նրա կյանքը փրկել ի հաջողվել: Մահացել է հոջորդ օրը՝ հոկտեմբերի 17-ին: 

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Հայաստանի Արիության մեդալով, Արցախի Հանրապետության «Արիության համար» մեդալով, ինչպես նաև Պաշտպանության նախարարության և Երկրապահ կամավորականների միության բազմաթիվ հուշամեդալներով։ 

2011 թվականի սեպտեմբերին պարգևատրվել է Մխիթար Գոշի մեդալով։ 

2020 թվականի դեկտեմբերի 25-ին հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության բարձրագույն կոչմամբ՝ Արցախի հերոս և արժանացել է «Ոսկե արծիվ» շքանշանի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Ծաղկած փշալարեր

**Ծաղկած փշալարեր**, Գուրգեն Մահարու ինքնակենսագրական վիպակներից։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1971-72 թվականներին Բեյրութում Ա. Ծառուկյանի «Նաիրի» շաբաթաթերթում։ Առանձին գրքով հրատարակվել է դարձյալ Բեյրութում 1986 թվականին։

Վիպակի բնաբանն է՝ «*Ու երգում էին փշալարերը, իսկ նրանց երգը ժանգոտ էր ու արյունոտ, իսկ արյունը սև էր*»։

## Նախապատմություն
Գուրգեն Մահարու բազմաթիվ ստեղծագործություններ ինքնակենսագրական բնույթի են։ Նրա «Մանկություն» (1928), «Պատանեկություն» (1929-1930), «Երիտասարդության սեմին» (գրվել է 1952-1955 թվականներին՝ երկրորդ աքսորի տարիներին) եռագրությունն արտացոլում է հեղինակի կյանքը մինչ 1920 թվականը։ «Երիտասարդություն» վեպը պիտի արտացոլեր 1920-1936 թվականների իրադարձությունների շղթան։ Վեպը գրվել է 1968 թվականին, սակայն մնացել է կիսատ։ «Ծաղկած փշալարեր» վիպակը կոչված էր շարունակելու հեղինակի կենսապատումը սկսած 1936 թվականից և հասցներ մինչև 1947 թվականը՝ ընդգրկելով գրողի առաջին աքսորի տարիները։

Իր կյանքի այս հնգապատումի գրված էջերով Գուրգեն Մահարին վերակենդանացնում է հանրային, ազգային, քաղաքական, մշակութային իրադարձությունների բարդ պայմաններում մարդկային սերունդներին վիճակված մի ամբողջ ժամանակաշրջանի որքան անձնական, նույնքան էլ անանձնական կյանքի հավաստի պատմությունը։ Անմռունչ, ինքնակեղեքման գնով վերականգնված մի այդպիսի անխարդախ վավերագիր է «Ծաղկած փշալարեր» վիպակը։
## Սյուժե
1936 թվականին Գուրգեն Մահարուն ձերբակալում են։ Երկու տարի անց երեք րոպեանոց դատավարության արդյունքում նրան դատապարտում են 10 տարվա ազատազրկման ու աքսորում։

Աքսորի տարիներին Մահարին աշխատել է բրուտանոցում։ Նրա հետ աշխատում են Աշոտ դային, լիտվացի Իոնասը, ադրբեջանցի նախկին կառապան Մամոն, Բեռլինի նկարչական ակադեմիայի նախկին ուսանողուհի, քանդակագործ Լյուդմիլա Շարթը և այլք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիպակներ
Կատեգորիա:Գուրգեն Մահարու ստեղծագործություններ
Ավանգարդ (թերթ)

**Ավանգարդ**, խորհրդային և հետխորհրդային շրջանի թերթ։ Խորհրդային ժամանակահատվածում հանդիսացել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի (սկզբում՝ ՌԿԵՄ Անդրկովկասյան երկրային կոմիտեի և ՀԿԵՄ Կենտկոմի) պաշտոնաթերթը, 1991 թվականից վերագրանցվել է որպես անկախ պարբերաթերթ և չի պատկանում ու չի հարում որևէ կուսակցության, քաղաքական որևէ ուժի։ 1998 թվականից՝ շաբաթը մեկ անգամ պարբերականությամբ։

## Պատմություն
Հրատարակվել Է Երևանում, 1923 թվականից, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին լույս չի տեսել։ Արծարծել Է երիտասարդության կոմունիստական դաստիարակության խնդիրներ, լուսաբանել Հայաստանի կոմերիտական կազմակերպությունների աշխատանքը։ Տպագրվում են երիտասարդ բանաստեղծների և արձակագիրների ստեղծագործություններ, գրախոսականներ արվեստի և գրականության մասին։ Ավանգարդը պարբերաբար հրատարակել Է «Ծիածան» էջը՝ նվիրված սփյուռքահայ երիտասարդության կյանքին։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1973 թ. հուլիսի 3-ի հրամանագրով Ավանգարդը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

## Խմբագիրներ
1923-1933 թվականներին թերթը խմբագրել է խմբագրական կոլեգիան, այնուհետև խմբագիրներն են եղել՝
* Հ. Միրզոյան (1933-1937),
* Մ. Նահապետյան (1937),
* Ա. Նազարյան (1937),
* Ա. Ղազարյան (1938),
* Մ. Մանուկյան (1939),
* Ա. Մնացականյան (1940),
* Ա. Սիմոնյան (1941),
* Ա. Թադևոսյան (1945-1949),
* Ա. Խաչիկյանը (1949-1952),
* Մ. Թութխալյան (1952-1955, 1958-1959),
* Գ. Առաքելյան (1955-1958),
* Լ. Կրոյան (1960-1969),
* 1969 թվականից խմբագիրն է եղել Լ. Մանուկյանը,
* 1984 թվականից խմբագիրն է եղել Գ. Հայրումյանը,
* 1987 թվականից խմբագիրն է եղել Մ. Զոհրաբյանը,
* 1997-ից՝ Ջուլիետ Մարտիրոսյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Հայաստանի շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ շաբաթաթերթեր
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Դիմախաղ

մինի|Դիմախաղ
**Դիմախաղ**, միմիկա ( — նմանակել), դեմքի մկանների շարժումներ, որոնք արտահայտում են մարդու այս կամ այն զգացմունքը, տրամադրությունը։ Դիմախաղը մարդկանց միմյանց հաղորդակցվելու օժանդակ միջոցներից է։ Ուղեկցում է խոսքին, օգնում նրա արտահայտչականությանը, լինում է անմիջական և կամովին։ Դիմախաղը դերասանական արվեստի կարևոր տարրերից է դերասանին օգնում է աչքերի, դեմքի խոսուն արտահայտությամբ՝ խաղով բացահայտել կերպարի տարբեր հոգեվիճակները, շեշտում է բեմական խոսքի իմաստը։

Կատեգորիա:Հաղորդակցություն
Վիլյաֆրանկա դե Դուերո

**Վիլյաֆրանկա դե Դուերո** (իսպ.` Villafranca de Duero), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Վինո շրջանում։ Զբաղեցնում է 10․4 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը՝ 349 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 62 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին հղումներ
* C.R.A. Florida del Duero 
* Peña El Garrafon de Villafranca de Duero 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Իսահակ Իսահակյան (այլ կիրառումներ)

**Իսահակ Իսահակյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Իսահակ Աբասի Իսահակյան - հայ տնտեսագետ, ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահ 1986-1994 թթ.։
* Իսահակ Իսահակյան (բանաստեղծ), (1893, հուլիսի 16, գ. Ղազարապատ - 1916, հունվարի 31, Էրզրում), հայ բանաստեղծ։
* Իսահակ Գրիգորի Իսահակյան - վնասվածքաբան-օրթոպեդ։
Վիլյակո

**Վիլյակո** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում, Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ Տարածքը կազմում է 15,75 կմ²։ Բնակչությունը՝ 106 մարդ (2010)։ Պրովինցիայից ադմինիստրատիվ կենտրոն 41 կմ է։

## Պատկերասրահ

Mapa_de_Villaco.svg
IglesiaDeVillacoP1130144-P1130145.jpg


Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Վիլյալբա դե լոս Ալկորես

250px|մինի|ձախից
**Վիլյալբա դե լոս Ալկորես** (իսպ.` Villafranca de Duero), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտես Տորոսոս շրջանում։ Զբաղեցնում է 101.7 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը՝ 474 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 28 կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Diputación de Valladolid 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Նիմֆալիդներ

**Նիմֆալիդներ** (), ցերեկային թիթեռների ընտանիք։ Հայտնի է մոտ 2 հազար, Հայաստանում՝ 60 տեսակ։ Թևերի բացվածքը՝ 25-180 մմ է, վերևից՝ գունագեղ նկարով, ներքևից նկարը թաքնված է, որը հնարավորություն է տալիս թիթեռին նստած դիրքում աննկատ մնալ։

## Արտաքին տեսք
Առջևի ոտքերը զարգացած չեն. ձևափոխվել են և ընդունել խոզանակի տեսք։ Թրթուրների կուտիկուլան ճյուղավորվող կամ ելուստներով է։ Թիթեռները լավ թռչում են. հայտնի են որպես չվող տեսակ։ Կրտսեր սերնդի թրթուրները հաճախ ապրում են խմբերով՝ սարդոստայնանման բներում։
## Սնունդ
Սնվում են խոտաբույսերի, հազվադեպ՝ ծառատեսակների վրա։ Մեծամասնությունը միակեր է (եղինջի, մանուշակի Նիմֆալիդներ և այլն)։ Հարսնյակները հաճախ մետաղ, փայլուն բծերով են, կախված են գլխիվայր։ Որպես կանոն՝ ձմեռում են թիթեռները կամ երիտասարդ թրթուրները։
## Տեսակներ
Նիմֆալիդների լայնորեն տարածված տեսակներից են՝  սևադեղնավուն (), ցերեկային սիրամարգակն (), անկյունաձև էգեյա (), սադափաթիթեռ (), կարմիր ադմիրալ (), երնջնակի թիթեռ (), դիդիմա () և այլն։ Որոշ հետազոտողներ վերջին տարիներին նիմֆալիդների ընտանիքին են միավորել թիթեռների մի քանի այլ խոշոր ընտանիքներ (այդ թվում՝ թավշաթիթեռներին)։

Կատեգորիա:Թիթեռներ
Վիլյալբարբա

**Վիլյալբարբա** (իսպ.`Villalbarba), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Զբաղեցնում է 21,98 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը՝ 138 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 58 կմ հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Նյարդային սահնօձ

**Նյարդային սահնօձ** (), ձիթապտղագույն սահնօձ, լորտուների ընտանիքի լորտուների ենթաընտանիքի օձ։ Որոշ հեղինակների կողմից դասվում է ինքնուրույն Platyceps ցեղին։

## Տարածում
Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Արմավիրի, Կոտայքի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Տավուշի և Լոռու մարզերի նախալեռներում ու ոչ շատ բարձր լեռներում, Երևանի շրջակայքում։ Տարածված է կիսաանապատային, չոր տափաստանային, թփուտային ու չորային նոսրանտառային բուսականությամբ, նաև ջրամերձ քարքարոտ կենսավայրերում։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (20-108 սմ), պոչը 3-4 անգամ կարճ է։ էգերը խոշոր են արուներից։ Մարմինը բարակ է։ Գլուխը երկարավուն է՝ մարմնից տարանջատված՝ ծածկված խոշոր վահանիկներով։ Աչքերը խոշոր են՝ ոսկեգույն կամ մուգ կարմրավուն ծիածանաթաղանթով, բիբը կլոր է։ Մեջքային թեփուկները հարթ են, գրեթե անփայլ։ Մեջքային մակերեսը մոխրագույնից բաց ձիթապտղագույն է, մաշկափոխությունից առաջ՝ գրեթե շագանակագույն։

Պարանոցի ու մարմնի առջևի հատվածի կողքային մակերեսի երկայնքով ձգվում է սպիտակավուն եզրերով մուգ խալերի մեկական շարք։ Խալերի առաջին զույգը, հաճախ միավորվելով, ձևավորում է վզնոցանման նախշ։ Մարմնի առջևի հատվածի մեջքային մակերեսին երբեմն լինում են մանր, սև կետիկների Նայադային սահնօձ Գորշ նապաստակ երկայնակի շարքեր։ Որովայնային մակերեսը բաց դեղնավուն է։ Սնվում է մանր ողնաշարավորներով (երկկենցաղներ, մողեսներ և կրծողներ)։

## Բազմացում
Ձմեռում է աշնան 2-րդ կեսից գարնան սկիզբը։ Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլ - մայիսին։ Հունիսի 2-րդ կեսից հուլիսի սկիզբը էգն ածում է 3-16 ձու։ Ձվերն իլիկանման են (37-44 X 13-14 մմ) Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջից սեպտեմբերի 2-րդ կեսը։ Երբեմն խնամվում է անազատ պայմաններում, օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով։

Բավական ագրեսիվ օձ է։ Կծածը կարող է առաջացնել տեղային բորբոքում, սակայն մարդու և կենդանիների կյանքի համար վտանգավոր չէ։

Կատեգորիա:Սողուններ
Եգիպտական թատրոն

300px|մինի|աջից|Եգիպտական թատրոն
**Եգիպտական Թատրոն**, 1870-ական թվականներին Կահիրեի օպերայի շենքը տրամադրվել է նաև հյուրախաղերի եկած դրամատիկ դերասաններին։ Այդ տարիներին էլ սկզբնավորվել է պրոֆեսիոնալ թատրոնը։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբիև պրոֆեսիոնալ թատերախմբերը ղեկավարել են Յակուբ Սաննուն, Սելիմ Նաքաշը, Սուլեյման ալ-Կարդահին, Իսկանդեր Ֆարահը, Ադիբ Իսհակը, Մուհամմեդ Օսման Դալալը, որոնք միաժամանակ դրամատուրգ Էին, ռեժիսոր, դերասան և խմբի տեր։ 1912 թվականին Ֆրանսիայում թատերական կրթություն ստացած Ժորժ Աբյադը կազմել է թատերախումբ ն ներկայացրել «Օթելլո»-ն։ Ստեղծվել են նոր թատերախմբեր Ալի Կասսարի, Ազիզ Իդի, Նագիբ ար-Ռիհանի և ուրիշևերի ղեկավարությամբ։ Բեմադրվել են ազգային ինքնագիտակցությունը արթնացնող պատմական դրամաներ։ 1919-1921 թվականների ազգային-ազատագրական շարժումը նպաստել է թատրոնի հետագա զարգացմանը։ Թաուֆիկ ալ-Հաքիմի «Անկոչ հյուրը» պիեսը (1918) ուղղված Էր անգլիացի գաղութարարների դեմ։ 1919 թվականին նա ստեղծել Է 1960-ական թվականներին արդեն հանրաճանաչ խումբը։ 1920 թվականին հիմնադրվել է Սաիդ Դերվիշի և Մուևիր Մահդիի երաժշտա-դրամատիկակաև թատրոևը, իսկ 1924 թվականին՝ «Ռամսես» դրամատիկ թատրոնը։ 1930-ական թվականներին կազմակերպվել է Արաբական թատերարվեստի զարգացման բարձրագույն կոմիտեն, 1935 թվականին՝ առաջին պետական Ազգային թատերախումբը, 1944 թվականին՝ թատրոնի արաբական ինստիտուտը։ 1952 թվականի հեղափոխությունից հետո կազմավորվել է ազգային դրամատուրգիան, ստեղծվել են թատերախմբերի ցանց (պետական և մասնավոր), մշտական թատրոններ։ 1958 թվականից Կահիրեում գործում է տիկնիկային թատրոն, 1961 թվականին կառուցվել է արդի տեխնիկայով օժտված «Ալ-Գումհուրիա» թատրոնը։ Կարնոր թատերական կոլեկտիվներ են՝ «Ազգային թատրոն»-ը, «Համաշխարհային»-ը, «Մասրահալ-Գեյբ»-ը, «Թաուֆիկ ալ-Հաքիմ»-ը, «Կոմեդիաներ»-ը։ Նշանավոր գործիչներից են՝ Ահմեդ Ալյամը, Հուսեյն Ռիադը, Աբբաս Ֆարիսը, Ֆուադ Շաֆիկը, Ամինա Ռիզկը, Ալվիա Գամիլը, Նելլի Գալֆայանը և ուրիշևեր։ Թատերական 2-րդ կենտրոնը Ալեքսանդրիան Է։ Թատրոններ կան նաևԴամանհուրում, Հանտայում, Պորտ-Սաիդում ն այլուր։ Կահիրեում գործում է թատերական արվեստի ինստիտուտը (ստեղծվել է 1952 թվականին՝ Թատրոնի արաբական ինստիտուտի հիման վրա)։ 1970 թվականից գործում է Ազգային կրկեսը։

Կատեգորիա:Եգիպտոսի թատրոն
Յոհաննես Դունս Սկոտ

**Յոհաննես Դունս Սկոտ** (, ), փիլիսոփա, աստվածաբան, ֆրանցիսկյան միաբանության անդամ։ Միջնադարյան սխոլաստիկայի ներկայացուցիչ։ Դասավանդել է Օքսֆորդի և Փարիզի համալսարաններում։ Քննադատել է թոմիզմը՝ գտնելով, որ հնարավոր չէ ռացիոնալիստորեն հիմնավորել արարչագործության գաղափարը, փորձել է փիլիսոփայությունը անջատել աստվածաբանությունից։ Աստծուն վերագրելով բացարձակ ազատություն՝ պնդել է, որ աստված կարող է նյութին հաղորդել մտածելու ունակություն, այսինքն, ինչպես նշել է Կ․ Մարքսը, իրեն իսկ աստվածաբանությանն ստիպել է մատերիալիզմ քարոզել։ Դունս Իոհանը նոմինալիզմի դիրքերից լուծել է ունիվերսալիաների (ընդհանուրի) խնդիրը և դրանով ամրապնդել միջնադարյան փիլիսոփայության մատերիալիստական հակումները։ Դունս Իոհանը զգալի ավանդ է թողել միջնադարյան Եվրոպայի տեսական մտքի պատմության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շոտլանդացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:13-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Եկեղեցու ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ հոգևորականներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ուսուցիչներ
Վիլյասիդ դե Կամպոս

200px|մինի|ձախից
**Վիլյասիդ դե Կամպոս** (իսպ.՝ Villacid de Campos) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Կամպոս շրջանում։ Զբաղեցնում է 24․1 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 103 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 66 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Diputación de Valladolid 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Վիլյալար դե լոս Կոմուներոս

**Վիլյալար դե լոս Կոմուներոս**, (), մունիցիպալիտետը Իսպանիայում՝ Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիյա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Զբաղեցրած տարածքը 42,74 կմ² է։ Բնակչությունը 459 մարդ (2010 թվականին)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 45 կմ հեռավորության վրա։

## Պատկերասրահ

007324_-_Villalar_de_los_Comuneros.jpg
Antigua_iglesia_de_Santa_Mar%C3%ADa_de_Villalar_de_los_Comuneros.jpg
Monolito-villalar.jpg
Mapa_de_Villalar_de_los_Comuneros.svg


Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Դուրովներ

մինի|Անատոլի Դուրով
**Դուրովներ**, ռուս կրկեսային արտիստների, կենդանիներ վարժեցնողների ընտանիք։

**[[Անատոլի Դուրով|Անատոլի Լեոնիդովիչ Դուրով]]** (1864-1916), հանդես է եկել 1879 թվականին, որպես ծաղրածու։ 1882 թվականից ցուցադրել է վարժեցված կենդանիներ։ Կրկեսի առաջին արտիստն է, որ դիմել է քաղաքական երգիծանքին։

**Վլադիմիր Լեոնիդովիչ Դուրով** (1863-1934), ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1927)։ Անատոլի Դուրովի եղբայրը։ 1879 թվականից աշխատել է կրկեսում, որպես ծաղրածու-երգիծաբան և վարժեցնող։ Կենդանիների բնազդների և ռեֆլեքսների ուսումնասիրման, նրանց նկատմամբ մարդկային վերաբերմունքի հիման վրա մշակել է վարժեցման համակարգ։

**Անատոլի Անատոլևիչ Դուրով** (1887-1928), Անատոլի Դուրով ավագի որդին։

**Վլադիմիր Գրիգորևիչ Դուրով** (1909-1972), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1967)։ Անատոլի Դուրովի թոռը։ Իր ելույթներում զուգորդել է երգիծական ծաղրածուությունը և վարժեցված կենդանիների ու թռչունների ցուցադրումը։

**Յուրի Վլադիմիրովիչ Դուրով** (1909-1971), ԽՍՀՄ Ժողովրդական արտիստ (1971)։ Զարգացրել է պապի՝ Վլադիմիր Դուրովի արվեստի սկզբունքները։

**Թերեզա Վասիլևնա Դուրովա** (1926-2012), ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1969)։ Անատոլի Դուրովի թոռնուհին։ Ելույթներ է ունեցել կենդանիների խառը խմբով։

Կատեգորիա:Կրկեսի դերասաններ
Բոցենի միամյա

**Բոցենի միամյա** (), պատկանում է կապտուկազգիների (*Polernoniaceae*) ընտանիքին։ Հայրենիքը Տեխասն` (ԱՄՆ) ։

## Կենսաբանական նկարագիր
Բոցենին լինում է երկու տեսակ՝ միամյա և բազմամյա։ Միամյաներից հայտնի է *Ph. Drummondi Hook*. այս տեսակը ուշագրավ է իր երկարատև ծաղկումով և բազմերանգ ու դիմացկուն ծաղիկներով։ Հանդիպում են ամենուր։ Այս տեսակի տարբեր սորտերի բարձրությունը տատանվում է՝ 15-30 սմ-ի սահմաններում։

Բոցենին մեծ մասամբ օգտագործվում է ծաղկային ձևավորումներում։ Հետաքրքիր սորտերից են՝ *Ph. Drummondi grandiflora-ն*, որունք ունեն 30-35 սմ բարձրություն։

Բարձրահասակների շարքին կարելի է դասել նաև *Ph. Dr. curpidata*-ն, որի ծաղիկները ատամնավոր են, աստղաձև ունեն խայտաբղետ գույն։
Միամյա բոցենին խորհուրդ չի տրվում մշակել արդյունաբերական շրջակայքում։

## Դասեր


* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 



## Գրականություն
* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե.Նարինջյան
* 
* Васильев В. Н. Сем. CXXXVI. Синюховые — Polemoniaceae Vent. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1953. — Т. XIX. — С. 77—95. — 752 с. — 3000 экз.
* Васильев В. Н., Камелин Р. В. Сем. 136. Polemoniaceae Juss. — Синюшниковые // Флора европейской части СССР / Отв. ред. Ан. А. Фёдоров. — Л.։ Наука, 1981. — Т. V. Ред. тома Р. В. Камелин. — С. 87—92. — 380 с. — 4200 экз.

## Արտաքին հղումներ
* Tree of Life Polemoniaceae 
* Polemoniaceae  in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants. 

Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Վիլյամուրիել դե Կամպոս

**Վիլյամուրիել դե Կամպոս**, (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիդոլիդ պրովինցիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմում։Տարածքը կազմում է 18.28 կմ2, բնակչությունը՝ 80 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 59 կմ հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Սիրաք Գյուլբուդաղյան

**Սիրաք Գյուլբուդաղյան** (), հայ լեզվաբան, հայերենագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1978)։

## Կենսագրություն
Սիրաք Գյուլբուդաղյանը ծնվել է 1915 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Սուրմալու գավառի Կողբ գյուղում։ Բարձրագույն կրթությունն ստացել է Երևանի պետական համալսարանում։ Աշխատել է որպես ուսուցիչ։ 1953 թվականին պաշտպանել է բանասիրական գիտությունների գծով թեկնածուական ատենախոսություն, 1974 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն։ 1978 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1952-1955 թվականներին աշխատել է Լենինականի (ներկայում՝ Գյումրի) պետական մանկավարժական ինստիտուտում որպես դասախոս։ 1956 թվականից աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում։

## Աշխատություններ
Սիրաք Գյուլբուդաղյանն զբաղվել է հիմնականում ժամանակակից հայոց լեզվի կառուցվածքի նկարագրությամբ, ուղղագրությամբ, լեզվի մեթոդիկայի հարցերով։

* Աշակերտների բառապաշարի հարստացման միջոցները 5-8-րդ դասարաններում, Երևան, 1963։
* Թվական անունը ժամանակակից հայերենում, Երևան, 1964։
* Ալ. Շիրվանզադեի լեզվական մշակույթը, Երևան, 1966։
* Միակազմ նախադասությունները ժամանակակից հայերենում, Երևան, 1967։
* Հայերեն ուղղագրության պատմություն, Երևան, 1973։
* Հայոց լեզվի գործնական պարապմունքների ձեռնարկ, Երևան։
* Հայոց լեզվի դասավանդման մեթոդիկա, Երևան, 1987։
* Ժամանակակից հայոց լեզու (շարահյուսություն. պարզ նախադասություն), Երևան, 1988։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987, էջ 157։
* Սիրակ Գյուլբուդաղյան

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայերենագետներ
Էլեոնորա Դուզե

**Էլեոնորա Դուզե** (, իսկական անունը՝ Էլեոնորա Ջուլիա Ամալիա Դյուզյան, ), իտալացի դերասանուհի, XX դարի սկզբի խոշոր ողբերգակներից է. նրա արվեստին բնորոշ էին հատկապես հմայիչ ու նուրբ, սակայն հակասական բնավորություններ, որոնք դերասանուհին բացահայտել է հոգեբանական խոր ու ճշմարտացի վերլուծություններով։

## Կենսագրություն
Էլեոնորա Դուզեն ծնվել է դերասանների ընտանիքում. պապը իտալական Կոմեդիա դել Արտե թատրոնի հիմնադիրներից էր, իսկ հայրը՝ շրջիկ դերասան։ 4 տարեկանից Դուզեն մասնակցել է շրջիկ թատերախմբերի ներկայացումներին։ 15 տարեկանում խաղացել է Ջուլիետի դերը (Վիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ»)։ Դուզեն ճանաչվել է Թերեզ Ռաքենի դերով՝ Էմիլ Զոլայի համանուն գործում։ Այնուհետև խաղացել է Կլեոպատրա, Դեզդեմոնա, Օֆելյա (Վ. Շեքսպիրի «Անտոնիո և Կլեոպատրա», «Օթելլո», «Համլետ»)։

1880-ական թվականների վերջին Իտալիայում ամենաճանաչված դերասանուհին էր։ 1887 թվականին սեփական թատերախմբով հաջողությամբ հանդես է եկել նախ՝ Իտալիայում, ապա՝ Եվրոպայի այլ երկրներում, ԱՄՆ-ում, Հարավային Ամերիկայում, Եգիպտոսում, 1891 – 1892 թվականներին և 1908 թվականին՝ Ռուսաստանում, որտեղ նրան բարձր են գնահատել Անտոն Չեխովը, Կոնստանտին Ստանիսլավսկին և ուրիշներ։ Դուզեն Իտալիայում առաջինն է մարմնավորել Հենրիկ Իբսենի հերոսներին՝ Նորա, Հեդդա Գաբլեր, Ֆրու Ալվինգ («Նորա», «Հեդդա Գաբլեր», «Ուրվականներ»)։

1908–1911 թվականներին Վահրամ Փափազյանը Դուզեի հետ ներկայացումներով շրջագայել է Եվրոպայի բազմաթիվ քաղաքներում։ Նա իր «Հետադարձ հայացք» գրքում Դուզեին համեմատել է Սառա Բեռնարի հետ և նրանց արվեստը հավասար գնահատել։

## Պատկերասրահ

Eleonora Duse in La Locandiera 1891.jpg
Eleanora Duse (1859-1924) by Sargent, John Singer ca. 1893.jpg
Eleonora Duse.jpg
1958 CPA 2269.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էլեոնորա Դուզեն հայկական հանրագիտարանում

Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ
Լեհաստանի գավաթ

**Լեհաստանի ֆուտբոլի գավաթը** (), լեհական 34 ֆուտբոլային ակումբների մասնակցությամբ ամենամյա մրցաշար է։

Գավաթի հաղթողը հաջորդ մրցաշրջանի սկզբում ուժերն է չափում Էքստրակլասի հաղթողի հետ Լեհաստանի սուպերգավաթի խաղում և հնարավորություն է ստանում մասնակցել Եվրոպայի Լիգային։

* Լեհաստանի գավաթ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Լեհաստանում
Ալեքսանդր Եգորով

**Ալեքսանդր Իլյիչ Եգորով** (), Խորհրդային Միության մարշալ (1935)։ ԽՄԿԿ անդամ 1918 թվականից։

Ավարտել է Կազանի հետևակային յունկերական ուսումնարանը (1905)։ Մասնակցել է առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1917 թվականից հարել է ձախ էսեռներին, որոնց հետ կապերը խզել է 1918 թվականի ամռանը։ Կարմիր բանակում ծառայել է 1918 թվականից։ Եղել է Ցարիցինը պաշտպանող 10-րդ, ապա՝ 14-րդ բանակի, Հարավային և Հարավ-Արևմտյան ռազմաճակատների զորքերի հրամանատար (1919-1920)։ Գլխավորել է Կիևի, Պետրոգրադի ռազմական օկրուգները, Կովկասյան կարմրադրոշ բանակը (1922-1924), իսկ 1924 թվականից՝ Ուկրաինայի և Ղրիմի զորքերը։ Եգորովը 1925-1926 թվականներին ռազմական կցորդ էր Չինաստանում։ 1927 թվականից եղել է Բելառուսիայի ռազմական օկրուգի հրամանատարը, 1931 թվականից ԲԳԿԲ-ի շտաբի պետը, 1935 թվականից՝ Գլխավոր շտաբի պետը, 1937-1938 թվականներին՝ ԽՍՀՄ Պաշտպանության ժողկոմի առաջին տեղակալը։ 1934 թվականից՝ ՀամԿ(բ) կ Կենտկոմի անդամության թեկնածու։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 2, Վրացական ԽՍՀ և Ադրբեջանական ԽՍՀ Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային Միության մարշալներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ռուս զինվորականներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Գողգոթա

մինի|Սուրբ գերեզման Երուսաղեմի քրիստոնեական թաղամասում**Գողգոթա** (հուն.՝ Γολγοθάς, արամեերեն գուլգուտա-ից, բառացի՝ գանգ), բարձունք Երուսաղեմում, որտեղ, ըստ Ավետարանի, խաչվել է Քրիստոսը, «Գողգոթա» հասկացությունը օգտագործվում է նաև փոխաբերական իմաստով՝ որպես ինքնազոհության և բարոյական տառապանքի խորհրդանիշ։ Գողգոթայում կառուցվել է «Սուրբ գերեզմանի եկեղեցին», որտեղ գտնվել է Քրիստոսի խաչափայտը։

Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան վայրեր
Կատեգորիա:Երուսաղեմի պատմություն
Կատեգորիա:Իսրայելի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ուխտագնացության վայրեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Լեհաստանի սուպերգավաթ

**Լեհաստանի ֆուտբոլի սուպերգավաթի** () խաղում մասնակցում է Լեհաստանի գավաթի և երկրի չեմպիոնը։ Եթե երկու մրցանակն էլ նույն թիմն է նվաճում, ապա սուպերգավաթի խաղին մասնակցում են գավաթի մրցանակակիրը և եզրափակիչի մասնակիցը։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Լեհաստանում
Հոր (եգիպտական դիցաբանություն)

180px|frameless|աջից
**Հորոս**, արևի աստվածը հին եգիպտական դիցարանում, Օսիրիսի և Իսիդայի որդին։ Համարվել է իբրև փարավոնների իշխանության հովանավոր։ Սկզբնապես պատկերվել է սավառնող թռչնի տեսքով (ըստ երևույթին, համարվել երկնքի աստված), իսկ հիմնականում՝ բազեի (նաև բազեի գլխով մարդու) կամ թևավոր արևի սկավառակի տեսքով։ Ըստ առասպելի, Հորը մենամարտում հաղթել է իր հորեղբորը՝ չարության աստված Սեթին։

Կատեգորիա:Եգիպտական աստվածներ
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արևի աստվածներ
Բոտրոպ

**Բոտրոպ** (), քաղաք Գերմանիայում, Հյուսիսային Ռեյն Վեստֆալիա վարչական շրջանում։ Գտնվում է Ռուրի շրջանում, Էսսեն, Օբերհաուզեն, Գլադբեկ և Դորստեն քաղաքների կողքին։ Բոտրոպը եղել է ածխահանության կենտրոն, ունեցել է բազում գործարաններ, այստեղ զարգացած են եղել քիմիական, թեթև և մեքենաշինական արդյունաբերությունները։

Քաղաքում է գտնվում հայտնի Brabus մեքենաշինական ընկերության թյունինգի կենտրոնը։

Քաղաքի տարածքը մոտավորապես 101 կմ² է։ Բնակչությունը՝ 118,9 հազար (2006)։ Քաղաքը բաժանվում է երեք մասի՝ Կենտրոնական Բոտրոպ (Bottrop-Mitte), Հարավային Բոտրոպ (Bottrop-Süd) և Կիրխելեն (Bottrop-Kirchhellen)։ Մինչև 1978 թվականը Կիրխելենը ինքնուրույն քաղաք էր։

### Տարածքային բաժանում
Քաղաքի ընդհանուր տարածքը 101 կմ² է։ Հյուսիսից հարավ ձգվածությունը 17 կմ է, արևմուտքից արևելք՝ 9 կմ։ Ծովի մակարդակից առավելագույն բարձրությունը 78 մետր է։
Քաղաքը ստորաբաժանվում է հետևյալ վարչական շրջանների․
* Բոտրոպ՝ Կենտրոն (Բոտրոպ Միտե, Bottrop-Mitte),
* Բոտրոպ՝ Հարավա (Բոտրոպ Զյուդ, Bottrop-Süd),
* Բոտրոպ՝ Կիրխելեն (Bottrop-Kirchhellen)։

Յուրաքանչյուր շրջանի կառավարմամբ զբաղվում է շրջանային ղեկավարությունը։ Վերջինիս ղեկավարը բուրգոմիստրն է։

Յուրաքանչյուր քաղաքային շրջան ստորաբաժանվում է վարչական շրջաների։ Ընդհանուր Բոտրոպում առանձնացվում է 17 շրջան։
* Բոտրոմ Միտեում 3 շրջան․ Այգեն (Eigen), Շտադտմիտե (Stadtmitte) և Ֆուլենբրոկ (Fuhlenbrock)։
* Բոտրոպ Զյուդում 7շրջան․ Բատենբրոկ (Batenbrock), Բոյ (Boy), Վելհայմ (Welheim), Վելհայմեր Մարկ (Welheimer Mark), Լեմկուլե (Lehmkuhle), Ֆոնդերորտ (Vonderort) և Էբել (Ebel)։
* Բոտրոպ Կիրխելեն 7 շրջան․ Գրաֆենվալդ (Grafenwald), Կիրխելեն (Kirchhellen), Օֆերհագեն(Overhagen), Ֆելդհաուզեն (Feldhausen), Հարդինգհաուզեն (Hardinghausen), Հոլտհաուզեն (Holthausen), Էկել (Ekel)։

Բացի այդ՝ վիճակագրական նպատակով Բոտրոպը բաժանվում է 17 վիճակագրական շրջանների, որոնք են․

Ալտշտադտ (Altstadt, 11), Նոտդ Օստ (Notd-Ost, 12), Զյուդ Վեստ (Süd-West, 13), Ֆուլենբրոկ Հայդե (Fuhlenbrock-Heide, 21), Ֆուլենբրոկ Վալդ (Fuhlenbrock-Wald, 22), Շտադտվալդ (Stadtwald, 31), Այգեն (Eigen, 32), Բատենբրոկ Նորդ (Batenbrock-Nord, 41), Բատենբրոկ Զյուդ (Batenbrock-Süd, 42), Բոյ (Boy, 51), Վելհայմ (Welheim, 52), Էբել/Վելհայմեր Մարկտ (61), Զյուդ (Süd, 62), Կիրխելեն Միտե (Kirchhellen-Mitte, 71), Կիրխելեն Զյուդ/Գրաֆենվալդ (Kirchhellen-Süd/Grafenwald, 72), Կիրխելեն Զյուդ Վեստ (Kirchhellen-Süd-West, 73), Կիրխեեն Նորդ Օստ (Kirchhellen-Nord-Ost, 74)։

## Կրոն
* Կաթոլիկներ․ ~50%
* Բողոքականները․ ~20%
* Աթեիստներ/ագնոստիկներ․ ~20%
* Մուսուլմաններ ~5%

## Հանրահայտ բնակիչներ
* Յոզեֆ Ալբերս
* Թեո Յորգեննսման

## Տեսարժան վայրեր
* Տերիկոն Հանիլ
* Տետրաէդր
* Ալպին կենտրոն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի կայքը

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վիլյասեկսմիր

**Վիլյասեկսմիր** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայի *Կաստիլիա ի Լեոն* ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 14.16 կմ2, բնակչությունը՝ 103 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 33 կմ հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Դիագենեզ

**Դիագենեզ** (-նախածանց, այստեղ՝ վերա, -ծնունդ), ճնշման և ջերմաստիճանի ազդեցությամբ նստվածքներում կատարվող ֆիզիկա-քիմիական, քիմիական և օրգանական փոփոխություններ, որոնց հետևանքով նստվածքը ենթարկվում է քարացման։ Միջավայրի նոր ֆիզիկաքիմիական պայմաններում սկսվում է նստվածքների բարդ, բազմաբաղադրիչ համակարգերի հավասարակշռեցման պրոցես։ Նստվածքներում քայքայվում են որոշ միներալներ և ձևավորվում նորերը։ Վերջիններս բնորոշվում են մանրահատիկայնությամբ, առաջացնում սֆերօոլիտային և օոլիտային ագրեգատներ կամ ցեմենտացնում են նստվածքներում գտնվող ապարների հատիկներն ու բեկորները։

## Տես նաև
* Կատագենեզ

Կատեգորիա:Երկրաբանական գործընթացներ
Ֆինանսական համակարգ

**Ֆինանսական համակարգ**, դրամական հարաբերությունների կազմակերպման ձև արտադրական գործընթացի բոլոր սուբյեկտների միջև՝ հասարակական ապրանքների բաշխմամբ և վերաբաշխմամբ

## Ֆինանսական համակարգի էությունը
Հասարակական ապրանքների արժեքի բաշխման և վերաբաշխման գործընթացը իրենից ներկայացնում է ֆինանսական մեխանիզմ, որը ներառում է կազմակերպությունների համակարգը, ֆինանսների պլանավորումը և կարգավորումը, տնտեսվարողների, վարձու աշխատողների, պետության, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման հնարավորությունները։

Տնտեսական հարաբերությունների սուբյեկտների կողմից (տնտեսվարողներ, վարձու աշխատողներ, պետություն, տեղական ինքնակառավարման մարմիններ) հասարակական ապրանքների արժեքի վերաբաշխման գործընթացում կուտակվում են տարբեր դրամական եկամուտներ։

Շուկայական տնտեսություն ունեցող երկրներում ֆինանսական համակարգը բաղկացած է հետևյալ օղակներից՝

# պետական բյուջե,
# արտաբյուջետային ֆոնդեր,
# պետական վարկ,
# ֆինանսական միջնորդների ֆինանսներ,
# կազմակերպությունների ֆինանսներ,
# տնային տնտեսությունների ֆինանսներ։

Առաջին երեքը ներկայացնում են կենտրոնացված ֆինանսները։ Դրանց ռեսուրսներն ուղղվում են մակրոտնտեսական բնույթի խնդիրներին, ինչպես նաև սոցիալական խնդիրների լուծմանըՀայաստանի ֆինանսական համակարգը բաղկացած է մի քանի հիմնական բաղադրիչներից, որոնք ապահովում են երկրի տնտեսական կայունությունը, ֆինանսական միջոցների շարժը և ֆինանսական ծառայությունների մատչելիությունը: Հիմնական բաղադրիչներն են՝ 

## Ֆինանսական համակարգի կառուցվածքը
Կախված տնտեսական սուբյեկտների եկամուտների ձևավորման մեթոդներից՝ ֆինանսական համակարգը ընդունված է բաժանել 2 ոլորտների.
* կենտրոնացված կամ հասարակական ֆինանսներ,
* ապակենտրոնացված ֆինանսներ։

Ֆինանսական համակարգը նաև բաժանվում է 4 ենթահամակարգերի.
# տնտեսվարողների ֆինանսներ,
# տնային տնտեսությունների ֆինանսներ,
# պետական ֆինանսներ,
# մունիցիպալ ֆինանսներ։

Առաջին երկու ենթահամակարգերը վերաբերվում են ապակենտրոնացված ֆինանսների ծառայությանը, իսկ մյուս երկուսը՝ կենտրոնացված ֆինանսներին։

## Ֆինանսների գործառույթները
Ֆինանսները կատարում են մի շարք գործառույթներ։ Դրանք են՝

# Կուտակման, որը կայանում է դրամական միջոցների հավաքագրման, կուտակման և պետության գոյության համար նյութական բազայի ստեղծման մեջ։
# Կարգավորող, որը խթանում է տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեությունը և կարգավորում է հասարակական արտադրությունը։
# Բաշխման, ձևավորված դրամական միջոցները և դրանց օգտագործումը տեղի է ունենում պետական բյուջեի և սոցիալական ապահովագրական ֆոնդերի բաշխման միջոցով։
# Վերահսկման, այն իրականացնում է հարկերի հավաքագրման և նպատակային օգտագործման ճշտության ապահովում։ 

Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Վիլյանուևա դե լա Կոնդեսա

**Վիլյանուևա դե լա Կոնդեսա** () մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիդոլիդ պրովինցիայի *Կաստիլիա ի Լեոն* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Կամպոս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 11,37 կմ2, բնակչությունը՝ 73 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 74 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին հղումներ
*Տերրա դե Կամպոս

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Դեֆորմացիայի աշխատանք

**Դեֆորմացիայի աշխատանք**, մարմնի ներքին ուժերի կատարած աշխատանքը դեֆորմացիայի ընթացքում։ Առաձգական դեֆորմացիայի դեպքում դեֆորմացիայի տեսակարար աշխատանքը (առաձգական պոտենցիալ) որոշվում է a=\frac{1}{2}(\sigma _1\varepsilon _1+\sigma _2\varepsilon _2+\sigma _3\varepsilon _3) բանաձևով, ուր \sigma _1, \sigma _2, \sigma _3 ուղղանկյուն զուգահեռանիստի նիստերի վրա գործող գլխավոր լարումներն են, իսկ \varepsilon _1, \varepsilon _2, \varepsilon _3-ը՝ զուգահեռանիստի կողերի համապատասխան հարաբերական երկարացումները։ Առաձգականության սահմաններից դուրս կամ \sigma -ի և \varepsilon -ի միջև ոչ-գծային կապերի դեպքում բանաձևն այլևս ճիշտ չէ և կախված է դեֆորմացիայի ընթացքից։

Դեֆորմացիայի լրիվ աշխատանքը (A) սահմանվում է որպես մարմնի ամբողջ ծավալով դեֆորմացիայի տեսակարար աշխատանքի գումար՝ A=\int adxdydz։ Դեֆորմացիայի լրիվ աշխատանքը, համաձայն էներգիայի պահպանման օրենքի, կարելի է որոշել նաև որպես արտաքին ուժերի աշխատանք, որը մեծությամբ հավասար է դեֆորմացիայի աշխատանքին և ունի հակառակ նշան։

Կատեգորիա:Պինդ մարմնի մեխանիկա
Ազոմիացություններ

մինի
**Ազոմիացություններ**, օրգանական նյութեր, որոնք **պարունակում** են երկու *ածխաջրածնային* ռադիկալների միացած ազոխումբ՝ -N=N-։ Գունակիր ազոխմբի առկայության պատճառով գունավոր են։ Ազոմիացություններ մեծ մասամբ կայուն, պինդ նյութեր են, թորվում են առանց քայքայվելու։

Բնության մեջ չեն հանդիպում։ Ազոմիացություններից պարզագույնը ազոմեթանն է՝ CH_3-N=N-CH_3 որը պայթուցիկ, անկայուն նյութ է։ Կարևոր են արոմատիկ ազոմիացություններ, որոնք ջրում չլուծվող, ջերմակայուն, չեզոք, բյուրեղական նյութեր են։ Դրանց պարզագույն ներկայացուցիչն ազոբենզոլն է՝ C_6H_5-N=N-C_6H_5 (նարնջակարմիր բյուրեղներ, հալման ջերմաստիճանը՝ 68&nbsp;°C, եռմանը՝ 295&nbsp;°C)։

Արոմատիկ ազոմիացություններ ստացվում են դիազոմիացությունները համակցելով ջրածնի շարժուն ատոմ պարունակող արոմատիկ միացությունների (ամիններ, ֆենոլներ են) հետ՝ C_6H_5N_2Cl+C_6H_5NH_2\to C_6H_5-N=N-C_6H_5NH_2+HC:
Հիմնային կամ թթվային խմբեր պարունակող ազոմիացություններ օգտագործվում են որպես ներկանյութեր։

## Տես նաև
* Ազոներկանյութեր

Կատեգորիա:Ազոմիացություններ
Որդանման կույր օձ

**Որդանման կույր օձ** (), կույր օձերի ընտանիքի օձ։ Հայաստանում հանդիպում է Արմավիրի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի ու Տավուշի մարզերի նախալեռներում, Երևանի շրջակայքում։ Տարածված է կիսաանապատային, տափաստանային, թփուտային կամ նոսրանտառային բուսականությամբ քարքարոտ կենսավայրերում։ Վարում է բացառապես փորող կենսակերպ, հանդիպում է քարերի տակ և հողի փխրուն շերտերում, հիմնականում գարնանն ու ամռան սկզբին, երբ հողը բավական խոնավ է։

## Արտաքին տեսք
Արտաքինից նման է անձրևաորդի։ Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (5-41 սմ)։ Մարմինը բարակ է, բարեկազմ, գլուխը կլորավուն է, տափակած, գրեթե չի տարանջատվում մարմնից։ Պոչը կարճ է՝ սուր, պինդ ծայրով։ Նեղ բերանային անցքը բացվում է գլխի ստորին մակերեսին՝ եզրային (միջքթային) վահանիկից հետ։ Աչքերի մնացորդները գտնվում են վահանիկների տակ և ունեն սև կետերի տեսք։ Գլխի առջևի մասը ծածկված է խոշոր վահանիկներով, որոնք հարմարված են հողը փորելուն։ Մի քանի ատամներ կան միայն վերին ծնոտի հետևի մասում, թունամուղ ատամներ չունի։ Մեջքային և որովայնային թեփուկները, ի տարբերություն այլ օձերի, միանման են, հարթ ու փայլուն, ձևավորում են գրեթե միատարր ծածկույթ։ Մեջքը վարդագույնից շագանակագույն է՝ երկայնակի մուգ զոլերով, որովայնային մակերեսն ավելի բաց գույնի է։ Մարմինը կիսաթափանցիկ է։
## Սնունդ
Սնվում է հիմնականում մրջյուններով, նրանց ձվերով, թրթուրներով ու հարսնյակներով։ Ձմեռում է հողի չսառցակալող շերտերում։
## Բազմացում
Զուգավորումը տեղի է ունենում գարնան 2-րդ կեսին։ Ամռան 2-րդ կեսին դնում է 2-10 երկարավուն ձվեր (24-26 x 6-7 մմ)։ Հազվադեպ խնամվում է անազատ պայմաններում, օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով։
## Պատկերասրահ

Typhlops vermicularis (Merrem, 1820).jpg
Typhlops vermicularis 7.jpg
Typhlops vermicularis 8.jpg
Typhlops vermicularis.jpg
Typhlops vermicularis2.jpg
Typhlops vermicularis3.jpg


Կատեգորիա:Օձեր
Ջրային լորտու

**Ջրային լորտու** (), շախմատանախշ լորտու, շախմատօձ, լորտուների ընտանիքի լորտուների ենթաընտանիքի իսկական լորտուների () ցեղի օձ։ Ջրանցքային լորտուն Հայաստանում հանդիպում է բոլոր մարզերում՝ հիմնականում նախալեռնային շրջաններում, երբեմն՝ նաև լեռներում։ Տարածված է տարբեր ջրավազանների ջրամերձ կենսավայրերում, այգիներում, երբեմն կարող է հանդիպել նաև ջրից բավական հեռու։

## Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (14-140 սմ), պոչը 5-6 անգամ կարճ է։ Մարմինը բարեկազմ է, գլուխը մարմնից տարանջատված է՝ ծածկված խոշոր, փայլուն վահանիկներով։ Աչքերը խոշոր են, ծիածանաթաղանթը՝ դեղնավուն, բիբը՝ կլոր։ Մարմնի թեփուկները կատարավոր են, ինչով կարող է նմանվել թունավոր իժերին։ Մեջքը մոխրագույն է, գորշավուն, կանաչավուն կամ կարմրավուն՝ ծածկված այս կամ այն չափով արտահայտված շախմատանման մուգ բծերով, որոնք միաձուլվելով՝ տալիս են ընդհանուր սև գունավորում։ Որովայնային մակերեսը խայտաբղետ է. վահանիկների եզրերը դեղնավունից նարնջագույն են կամ վառ վարդագույն, կենտրոնական մասով անցնում է մանր կետիկներից բաղկացած լայն, սև շերտ։

## Սնունդ
Սնվում է մանր ողնաշարավորներով (ձկներ, երկկենցաղներ, կրծողներ)։ Ձմեռում է աշնան 2-րդ կեսից գարնան սկիզբը։

## Բազմացում
Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլ-մայիսին։ Հունիսի 2-րդ կեսից հուլիսի սկիզբը էգը դնում է 4-18 ձու։ Ձվերը խոշոր են (32-35 X 15-16 մմ)։ Ձագերը ծնվում են սեպտեմբերին։

## Նշանակություն
Հաճախակի խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով։ Պաշտպանվում է՝ հիմնականում սուր հոտով հեղուկ արտաթորելով և սատկած ձևանալով։ Կծում է խիստ հազվադեպ, կծածը մարդու և կենդանիների համար վտանգավոր չէ։

## Պատկերասրահ

Natrix tessellata Rheinland-Pfalz 01.jpg
Natrix tessellata Rheinland-Pfalz 02.jpg
Natrix tessellata Rheinland-Pfalz 03.jpg
Natrix tessellata capturing a Gobius fish - 20060710.jpg
Natrix tessellata.jpg
Natrix tessellata Juv.JPG


Կատեգորիա:Լորտուներ
Արպինո

**Արպինո** (, ), քաղաք Իտալիայում` Լացիո մարզի Ֆրոզինոնե գավառում։ Մշակույթի և գեղարվեստի բնագավառներում այդ գավառի հնագույն և առավել կարևոր կենտրոններից մեկն է։ Արպինոն Հին Հռոմի նշանավոր քաղաքական գործիչ և ճարտասան Մարկուս Տուլիուս Կիկերոնի և մեծահամբավ զորավար Գայոս Մարիոսի ծննդավայրն է։ Այստեղ ծնված անվանի անձանցից են նաև Վերածննդի դարաշրջանի գեղանկարիչ Ջուզեպպե Չեզարին (1568—1640), ով հայտնի էր *Կավալեր դ’Արպինո* պատվանունով, 1980 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր ձյուդոիստ Անջելո Պարիզին (ծնվ. 1953 թ.):

Բնակչության թվաքանակը 2004 թվականի դեկտեմբերի 31-ի մարդահամարի տվյալներով եղել է 7.736, , 2014 թվականի տվյալներով՝ 7.286: Բնակչության խտությունը կազմում է 135 մարդ/քկմ։ Համայնքն զբաղեցնում է 55 քկմ տարածք։ Սահմանակից է Բրոկոստելլա, Կազալատիկո, Կազալվիերի, Կաստելիրի, Ֆոնտանա Լարի, Ֆոնտեկիարի, Իզոլա դել Լիրի, Մոնտե Սան Ջովանի Կամպանո, Սանտոպադրե և Սորա համայնքներին։ Փոստային ինդեքս՝ 3033, հեռախոսային կոդ՝ 00776։

Քաղաքի հովանավոր սուրբը Մարիամ Աստվածածինն է՝ *Madonna di Loreto*-ն։ Քաղաքի տոնը ամեն տարի նշվում է դեկտեմբերի 10-ին։

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Quelle: ISTAT

## Պատկերասրահ

 Arpino.jpg|Լադիսլաո ամրոցը
 Arpino panorama.jpg|Արպինոյի համայնապատկերը
 Arpino arcosestoacuto.JPG|Կիկլոպյան պարսպի մի հատվածը և կամարաձև դարպասը
Basolato romano - panoramio.jpg|Բազալտե սալերով պատված անցում 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պալլասի մագլցող սահնօձ

**Պալլասի մագլցող սահնօձ** (), քառաշերտ սահնօձ, լորտուների ընտանիքի լորտուների ենթաընտանիքի () ցեղի օձ։ Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և Տավուշի մարզերի լեռներում, Երևանի շրջակայքում։ Տարածված է չոր տափաստանային, թփուտային ու նոսրանտառային բուսականությամբ կենսավայրերում, նաև այգիներում։

## Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (27-180 սմ), պոչը 4-5 անգամ կարճ է։ Էգերը խոշոր են արուներից։ Մարմինը բարեկազմ է, գլուխը մարմնից լավ է տարանջատված և ծածկված է խոշոր փայլուն վահանիկներով։ Աչքերը խոշոր են, ծիածանաթաղանթը՝ մուգ, բիբը՝ կլոր։ Մեջքային թեփուկները թույլ կատարավոր են, փայլուն։ Ունի շատ խայտաբղետ տեսք։

Գլխի վրա՝ աչքերից դեպի հետ, ձգվում է մուգ զոլ։ Դեղնավուն մեջքի երկարությամբ՝ ծոծրակից մինչև պոչի ծայրը, անցնում է լայնակի ձգված, մուգ շագանակագույն կամ գրեթե սև եզրերով շղթայանման նւսխւշ, որի տարբեր հատվածներում խալերը կարող են միաձուլվելով ձևավորել զիգզագ կամ տարանջատվել։ Մուգ խալերի մեկական երկայնակի շարք է ձգվում նաև մարմնի կողքերով։ Պոչի հատվածում նախշի տարանջատված ձևը պահպանվում է։ Որովայնային մակերեսը բաց դեղնավուն է, հաճախ՝ մանր, մուգ բծերով։

## Սնունդ
Սնվում է մանր ողնաշարավորներով (մողեսներ, օձեր, թռչուններ և նրանց ձվերը, կրծողներ)։ Ձմեռում է աշնան 2-րդ կեսից մինչև գարնան սկիզբը։
## Բազմացում
Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլ-մայիսին։ Հունիսի 2-րդ կեսից հուլիսի սկիզբը էգը դնում է 4-16 ձու։ Ձվերը խոշոր են (48-70 X 20-25 մմ) Ձագերը ծնվում են սեպտեմբերի 2-րդ կեսին։ Ի տարբերություն օձերի շատ այլ տեսակների՝ Պալլասի մագլցող սահնօձի էգը խնամում է ձագերին։
## Նշանակություն
Հաճախակի խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով։ Բավական ագրեսիվ է։ Զայրացած ժամանակ բարձր ֆշշոցով և պոչի ծայրը արագ գետնին զարկելով՝ կարող է կատարել հարձակողական շարժումներ։ Կծածը մարդու և կենդանիների համար վտանգավոր չէ։ Որպես հազվադեպ հանդիպող տեսակ՝ առաջարկվել է գրանցել ՀՀ Կարմիր գրքում։

Կատեգորիա:Լորտուներ
Հավասարասրուն սեղան

thumb|218x218px|Հավասարասրուն սեղան
Էվկլիդեսյան երկրաչափության մեջ հավասարասրուն է կոչվում այն սեղանը, որի սրունքները հավասար են։

## Հատկություններ
* Հավասարասրուն սեղանի անկյունագծերը հավասար են։
* Հավասարասրուն սեղանի հիմքերին առընթեր անկյունները հավասար են։
* Հավասարասրուն սեղանի սրունքների շարունակությունները հատվելիս կազմում են հավասարասրուն եռանկյունի։
* Հավասարասրուն սեղանի սրունքների միջնակետերը միացնող հատվածը զուգահեռ է հիմքերին և հավասար է դրանց կիսագումարին։
* Հավասարասրուն սեղանի հանդիպակաց անկյուների գումարը հավասար է 180°, այսինքն հավասարասրուն սեղանը ներգծյալ քառանկյուն է։

## Անկյունագծեր և բարձրություն
Հավասարասրուն սեղանի անկյունագծերը հավասար են և հատվելիս բաժանվում են հավասար մասերի AE=DE, BE=CE (տես՝ նկար1)։ Օգտվելով նման եռանկյուների հատկություններից կստանանք \frac{AE}{EC} = \frac{DE}{EB} = \frac{AD}{BC}։

Ըստ Պտղոմեոսի թեորեմի անկյունագծի երկարությունը հավասար է՝

p=\sqrt{ab+c^2}

որտեղ a, b սեղանի հիմքերն են իսկ c սրունքը։

Ըստ Պյութագորասի թեորեմի սեղանի բարձրությունը հավասար է՝

h=\sqrt{p^2-\left(\frac{a+b}{2}\right)^2}=\tfrac{1}{2}\sqrt{4c^2-(a-b)^2}

E կետից AD հատվածի երկարությունը հավասար է

d=\frac{ah}{a+b}, որտեղ a և b համապատասխանաբար AD և BC կողմերի երկարություններն են իսկ h-ը բարձրությունը։

## Մակերես
Հավասարասրուն ինչպես նաև ցանկացած սեղանի մակերեսը հավասար է հիմքերի գումարի և բարձրության արտադրյալի կեսին։

S=\frac{h\left(a+b\right)}{2}։

Նշանակելով AB=DC=c AD=a BC=b և օգտվելով Բրահմագուպտայի բանաձևից կստանանք

S = \sqrt{(s-a)(s-b)(s-c)^2} որտեղ s = \tfrac{1}{2}(a + b + 2c)

S= \sqrt{\frac{(a+b)^2(a-b+2c)(b-a+2c)}{16}}

## Արտագծյալ շրջանագիծ
Հավասարասրուն սեղանին արտագծված շրջանագիծը կարելի է հաշվել հետևյալ բանաձևով՝

R=c\sqrt{\frac{ab+c^2}{4c^2-(a-b)^2}}.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քառանկյուններ
Վիլյաֆրեչոս

**Վիլյաֆրեչոս** () մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայի *Կաստիլիա ի Լեոն* ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է *Տեռա դե Կամպոս* շրջանում։ Տարածքը կազմում է 60.51 կմ2, բնակչությունը` 533 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 58 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Իսիդորոն։

## Ժողովրդագրություն

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Diputación de Valladolid 

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր
Վիլյալբա դե լա Լոմա

**Վիլյալբա դե լա Լոմա** (), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Զբաղեցնում է 14,06 կմ² տարածք։ Բնակչությունը` 57 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 84 կմ հեռավորության վրա։

Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր