Տաո Յուանմին

**Տաո Յուանմին** (), չինացի բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ, եղել է հայտնի բանաստեղծներից մեկը, որն ապրել է Վեց դինաստիաների շրջանում։ Նա մեծ մասամբ ապրել է մեկուսացած, գյուղական կյանքով՝ զբաղվելով գյուղատնտեսությամբ, կարդալով, գինի խմելով, երբեմն ընդունելով հյուրեր և գրելով բանաստեղծություններ, որոնցում հաճախ անդրադարձել է կյանքի հաճույքներին և դժվարություններին, ինչպես նաև իր որոշմանը՝ հեռանալ պետական ծառայությունից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ժամանակակից Ցզյանսի նահանգի տարածքում, ազնվական ընտանիքում։ Ընտանիքը հետագայում հայտնվել է աղքատության մեջ։ Ծառայել է չինովնիկական փոքր պաշտոններում։ Քառասուն տարեկանում վերապրել է սիրելի քրոջ մահը և աշխարհից հիասթափվել։ Նա թողել է ծառայությունը, հեռացել խոր անտառներ և զբաղվել գյուղատնտեսական աշխատանքով։ Ավելի քան 20 տարի ապրել է միայնության մեջ (այս տեղեկությունը հերքում են ժամանակակից շատ գիտնականներ, քանի որ նման մեծ ընտանիքի պարագայում անհնար է միայնակ զբաղվել տնտեսությամբ և միաժամանակ ստեղծագործել)։ VI դարում նրան անվանել են «բոլոր ճգնավոր բանաստեղծների նախահայրը հնուց մինչև մեր օրերը»։

Տաո Յուանմինի մահից հետո շնորհվել է Ցզինցզե (靖节, «խաղաղ և մաքուր») պատվավոր անունը։

## Ստեղծագործություններ  և գնահատում
thumb|Տաո Յուանմինի արձանը, Հոնկոնգի արվեստի թանգարան

Պահպանվել է պոետի մոտ 160 բանաստեղծություն։ Տաո Յուանմինի ստեղծագործության հիմնական մոտիվը աշխարհից հեռանալն է, ինչը արտահայտված է նրա «Վերադարձ այգիներ և դաշտեր» բանաստեղծական շարքում, ինչպես նաև «Դեպի տուն, դեպի ինձ» արձակ ու չափածո ստեղծագործությունում։
thumb|600px|center|''««Դեղձի աղբյուր»»'', Ամառային կայսերական պալատ, Պեկին

Նրա ամենահայտնի պոետական գործերից մեկը «Դեղձի աղբյուր» (չին. [桃花源记]) ուտոպիական պատկեր է կատարյալ կյանքի մասին։
Բանաստեղծին վերագրվում է նաև արձակ պատմությունների և նովելների ժողովածուն՝ «Ոգիների որոնման գրառումների շարունակությունը» (V դարի սկզբ), որը լրացում է IV դարի պատմիչ Գան Բաոյի «Ոգիների որոնման գրառումներ» ստեղծագործությանը։
thumb|Տաո Յուանմինին նստած է ուռենու տակ, Տանի Բունչո, Ճապոնիա, 1812 թ
Տաո Յուանմինի պարզ լեզուն, որը նրա ժամանակի որոշ գեղագետների կողմից քննադատվել է, չի խանգարել նրան դառնալու մեծագույն բանաստեղծ Սուն և Թան դարաշրջանների հեղինակների տեսանկյունից։ Սունի դարաշրջանի նշանավոր բանաստեղծ Սու Շին Թաո Ցյանի բանաստեղծությունները բնութագրել է որպես «գեղեցիկ» և «հյութեղ»։

Ակադեմիկոս Վ. Մ. Ալեքսեևը գրել է, որ Տաո Յուանմինը «չինական պոեզիայում ունեցել է այն դերը, ինչ Պուշկինը՝ ռուսական գրականության մեջ», և որ «նա առաջինն էր, որը պոեզիան ազատել է արքունական կապերից և կաստաներով պարտադրված սոցիալական ու դավանաբանական պարտավորություններից, որոնք դարերով ծանրացած են եղել չինացի գրագետ-բանաստեղծների վրա»։

Տաո Յուանմինի պատկերային դիմանկարները պահպանվել միջնադարի մի շարք հեղինակների ժողովածուներում։

## Արտացոլում ժամանակակից լեզվում
Ժամանակակից չինարենում կա թևավոր խոսք՝ «Դեղձի աղբյուր՝ մարդկային աշխարհի սահմաններից դուրս», որը պատկերավոր կերպով նշանակում է արտաքին աշխարհի ազդեցությունից զերծ մնացած վայր կամ իլյուզոր գեղեցիկ աշխարհ։ Այս թևավոր խոսքը ծագում է Տաո Յուանմինի «Դեղձի աղբյուր» պոեմից, որտեղ նկարագրվում է մեկուսացված, պատերազմներից զերծ, բարեկեցիկ և գեղեցիկ վայր։

Այս թևավոր խոսքն ավելի վաղ օգտագործվել է Կուն Շանժենի «Դեղձածաղկի հովիկ» պիեսի «Վերադարձ լեռը» հատվածում։

## Ֆիլատելիայում
2010 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում թողարկվել է «Սալորենի ծաղիկ, խոլորձ, բամբուկ, քրիզանթեմ» չորս նամականիշերից բաղկացած շարք՝ 12.08 միլիոն տպաքանակով։ Դրանցից մեկը նվիրված էր խոլորձին, որի վրա զետեղվել է տողեր  Տաո Յուանմինի բանաստեղծությունից։

## Գրականություն
* *Эйдлин, Лев Залманович* Тао Юань-мин и его стихотворения / ИВ РАН|АН СССР. Ин-т народов Азии. — М.: Наука, 1967. — 494 с., 1 л. ил.
* *Эйдлин Л. 3.* К истории развития китайской литературы в III—XIII веках // Изучение китайской литературы в СССР [Сб. статей : К 60-летию чл.-кор. АН СССР Н. Т. Федоренко / [Ред. коллегия: ... Л. З. Эйдлин (пред.)]; АН СССР. Ин-т востоковедения. — М.: Наука, 1973. — 383 с., 1 л. — С. 349-381.
* *Эйдлин Л. 3.* Танская поэзия [: очерк] // Литература народов Востока / Отв. ред.: А. М. Шойтов, Н. Д. Гаврюшина; АН СССР. Ин-т востоковедения. — М.: Наука, 1970.
* История всемирной литературы:  в 9 тт. – Т. 2. — М., 1984. — C.102–104.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Tao Yuanming" OR "Tao Qian" OR "Qian Tao" OR "T�ao Ch�ien" OR "T'ao Ch'ien")
* 
*Collected Works of Tao Yuanming at World Digital Library
* The Columbia University Press web page accompanying Cai 2008 has PDF and MP3 files for four of Tao's poems (6.1–4) and CUP's web page accompanying Cui 2012 includes MP3 files of modern Chinese translations for two of these (P10-11)
* Tao Yuanming Poems in English
* A translation of the poem ‘Going Back Home’ () by Táo Yuānmíng from 'The Land of Pure Bliss" by Peter Lunde Johnson https://anlacpublications.files.wordpress.com/2020/11/nm-lpb-tao.pdf

Կատեգորիա:352 ծնունդներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:4-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:426 մահեր
Կատեգորիա:5-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:5-րդ դարի մահեր
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չինացի գրողներ