Հականատալիզմ

**Հականատալիզմ** կամ **հակածննդաբերություն,** փիլիսոփայական արժեքային դատողություն, որի համաձայն երեխա ունենալն ոչ էթիկական է և չարդարացված։ Անտինատալիստները պնդում են, որ մարդիկ պետք է ձեռնպահ մնան երեխաներ ունենալուց։ Որոշ հականատալիստներ պնդում են, որ գոյությունն ինքնին վնասակար է։ Նրանց տեսակետները հաճախ չեն սահմանափակվում միայն մարդկանցով, այլ տարածվում են բոլոր արարածների վրա, և նրանք պնդում են, որ գոյությունը լուրջ վնաս է ցանկացած գիտակից էակի համար։

Հականատալիստները տարբեր պատճառներով են գոյությունը համարում   խնդրահարույց։ Հականատալիզմի ամենատարածված հիմնավորումներից են նրանք, որ կյանքն անխուսափելիորեն տառապանք է ներառում, մահն անխուսափելի է, և որ մարդիկ ծնվում են առանց համաձայնության (այսինքն՝ չեն ընտրում գոյություն ունենալը)։ Ըստ հականատալիստների՝ երջանիկությունը երաշխավորված չէ։ Ըստ լավի և վատի միջև արժեքաբանական ասիմետրիայի՝ գոյություն չունենալն ավելի քիչ վնաս է հասցնում, քան գոյություն ունենալը։ Այս մոտեցումը հայտնի է որպես Բենատարի ասիմետրիայի փաստարկ։

Հականատալիզմը չպետք է խառնել հականատալիստական պետական քաղաքականության հետ, որն իրականացվում է որոշ երկրների կողմից՝ որպես բնակչության վերահսկման միջոց։ Պետական հականատալիստական քաղաքականությունը չի պնդում, որ գոյություն ունենալը համընդհանուր խնդիր է։

## Պատմություն
*Հականատալիզմ* տերմինը *(հակադրվոում է նատալիզմին)* առաջին անգամ օգտագործել է Թեոֆիլ դը Ժիրոն իր *L'art de guillotiner les procréateurs: Manifeste anti-nataliste* գրքում («Ծնողների գլուխը կտրելու արվեստը. Հականատալիստական մանիֆեստ», 2006)։ Մասահիրո Մորիոկան հականատալիզմը սահմանում է որպես «մտածողություն, ըստ որի՝ բոլոր մարդիկ կամ բոլոր գիտաակից էակները չպետք է ծնվեն»։ Գիտական և գրական աշխատություններում ներկայացվել են տարբեր բարոյագիտական հիմնավորումներ հականատալիզմի օգտին, որոնցից ամենանշանավորը համարվում է ասիմետրիայի փաստարկը, որը ներկայացրել է հարավաֆրիկացի փիլիսոփա Դեյվիդ Բենատարը։ Ռոբերտ Զանդբերգենը տարբերակում է այսպես կոչված ռեակցիոն հականատալիզմը և դրա ավելի փիլիսոփայական, «նախնական» տարբերակը։ Եթե առաջինը ձգտում է սահմանափակել մարդկային վերարտադրությունը, ապա վերջինս նպատակ ունի վերջնականապես դադարեցնել այն։

Հականատալիստական տեսակետները գոյություն են ունեցել հազարավոր տարիներ։ «Ավելի լավ է երբեք չծնվել» գաղափարախոսության ամենահին ձևակերպումներից որոշները արձանագրվել են դեռ Հին Հունաստանում։

Թեև հականատալիզմը պատմականորեն ունի «ծննդյան դեմ» ուղղված հայացքներ, վերջին տարիներին աճում է այն մտահոգությունը, որ շարժումը կարող է հանգեցնել բռնության դրսևորումների։ Կալիֆոռնիայի Սան Բերնարդինո նահանգային համալսարանի փորձագետ Բրայան Լևինը հայտնում է, որ հականատալիզմի շարժումը դատապարտում է բռնությունը։

## Հակափաստարկներ
### Կրոններ

#### Բուդդիզմ
Ջեք Քերուակը Բուդդայականությունը ընկալում էր որպես հականատալիստական ուսմունք։ Մասահիրո Մորիոկան պնդում է, որ հին բուդդիզմը և՛ հականատալիստական էր, և՛ հակա-հականատալիստական։

#### Քրիստոնեություն
Մարկիոնիտները, որոնց առաջնորդում էր Սինոպեցի Մարկիոնը, հավատում էին, որ աշխարհը չար ստեղծագործություն է, որը ստեղծել է կոպիտ, դաժան, նախանձոտ, զայրացած դեմիուրգի Յահվեն։ Այս ուսմունքի համաձայն՝ մարդիկ պետք է հակադրվեն դեմիուրգին, լքեն նրա աշխարհը, չստեղծեն նոր մարդկանց և վստահեն բարի և ողորմած Աստծուն՝ ով օտար է այս աշխարհին և հեռու է դրանից։ 

Շեյքերները հավատում են, որ սեռական հարաբերությունը բոլոր մեղքերի արմատն է։ Թեև խստորեն հականատալիստ չլինելով, նրանք վերարտադրությունը համարում են մարդկության անկած վիճակի նշան։

## Անտինատալիզմ և այլ փիլիսոփայական թեմաներ
### Ռեալիզմ
Որոշ անտինատալիստներ կարծում են, որ մարդկանց մեծ մասը ճիշտ չի գնահատում իրականությունը, ինչն էլ ազդում է երեխաներ ունենալու ցանկության վրա։

### Աբորտ
Անտինատալիզմը կարող է հանգեցնել կոնկրետ դիրքորոշման արհեստական հղիության ընդհատման բարոյականության հարցում։

### Արհեստական բանականության ստեղծում
Թոմաս Մեցինգերը, Սանդեր Բեքերսը և Բարտլոմեյ Խոմանսկին հանդես են գալիս արհեստական բանականություն ստեղծելու դեմ, քանի որ դա կարող է էապես ավելացնել տիեզերքում գոյություն ունեցող տառապանքի քանակը։ Դեյվիդ Բենատարը նշում է, որ գոյություն չպարգևելու վերաբերյալ փաստարկները կիրառելի են բոլոր գիտակից էակների, այդ թվում՝ գիտակից մեքենաների համար։

## Արտաքին հղումներ
* Հակա-նատալիզմ, *Փիլիսոփայության ինտերնետային հանրագիտարան*
* «Հակածննդաբերական» բաժինը «Ծնողություն և բեղմնավորում» բաժնում՝ Սթենֆորդի փիլիսոփայության հանրագիտարանում։
* Antinatalism.info — Հականատալիզմի դեմ փաստարկներ ներկայացնող հոդվածների և գրքերի ժողովածու

**Նորություններ**

* Երանի ծնված չլինեի. ծնվելու դեմ հանդես եկողների վերելքը, *[[The Guardian]]*, 14 նոյեմբերի, 2019թ.
* Չծնվելու հիմնավորումը, *[[The New Yorker]]*, 27 նոյեմբերի, 2017թ.
* Հականատալիստներ. Մարդիկ, ովքեր ուզում են, որ դուք դադարեցնեք երեխաներ ունենալը, BBC News, 13 օգոստոսի 2019թ.

**Հարցազրույցներ**

* Հարցազրույց Դեյվիդ Բենատարի հետ «Cape Talk» ռադիոկայանի 702-րդ հաղորդման համար, «Ավելի լավ է երբեք չլինել» թեմայով, 2009թ.
* Խուլիո Կաբրերայի ''«Ծնունդը որպես կենսաէթիկական խնդիր. առաջին քայլերը դեպի արմատական կենսաէթիկա»'' կոնֆերանսը Բրազիլիայի համալսարանում, 2018թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բիոէթիկա
Կատեգորիա:Կենսաբանության փիլիսոփայություն