Նորածնային ինֆեկցիաներ

**Նորածնային ինֆեկցիաներ,** առաջանում են ներարգանդային շրջանում կամ կյանքի առաջին չորս շաբաթվա ընթացքում (նորածնային շրջան)։ Նորածնային ինֆեկցիաները կարող են փոխանցվել մորից նորածնին ծննդաբերեւթյան ժամանակ կամ ծնվելուց հետո։ Որոշ ինֆեկցիաներ կարող են զարգանալ անմիջապես ծնվելուց հետո, մինչդեռ այլ վարակներ կարող են հետծննդյան շրջանում զարգանալ։ Նորածինային որոշ վարակներ, ինչպիսիք են ՄԻԱՎ-ը, հեպատիտ B-ն և մալարիան զարգանում են բավականին ուշ։

Ռիսկի խմբում են գտնվում անհաս և ցածր քաշով նորածինները։ Անհաս նորածինների մոտ հաճախ հանդիպում է շնչառական խանգարումների համախտանիշ, որը կարող է ունենալ բացասական հետևանքներ, ինչպես նաև կարող է ինֆեկցաների հետևանք լինել։ Որոշ դեպքերում նորածինների շնչառական ուղիների հիվանդությունները մեծացնում են ապագայում ինֆեկցիաներով վարակվելու հավանականությունը։

Հակաբակտերիալ թերապիան արդյունավետ է նորածնային ինֆեկցիաների ժամանակ, հատկապես երբ հարուցիչը հնարավոր է արագ հայտնաբերել : Չնայած նրան որ ամնամեծ ռիսկի խմբում են գտնվում անհաս նորածինները, այնուամենայնիվ բոլոր նորածինները կարող են վարակվել։ Նորածնային ինֆեկցիաները կարող են կապված լինել վաղաժամ պտղապարկի պատռման ժամանակ ինֆեկցիաների ներթափանցումով, որի հետևանքով կարող է զարգանալ նաև նորածնային սեպսիս։ Բուժման բարելավման հետազոտությունները դեռ շարունակվում են։

## Պատճառներ
Զարգացած երկրներում, նորածնային ինֆեկցիաները բուժվում են նորածնային ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում (NICU): Ինֆեկցիաների պատճառները բավականին շատ են։ Վարակիչ բակտերիաները և այլ հարուցիչները հիմնականում ծագում են մոր ստամոքս-աղիքային և միզասեռական համակարգից։ Մոր մոտ հանդիպող շատ ինֆեկցիաներ կարող են լինել ասիմպտոմատիկ։ Այլ մայրական վարակները որոնք փոխանցվում են ներարգանդային շրջանում կամ ծննդաբերության ընթացքում, հանդիսանում են բակտերիալ և վիրուսային ինֆեկցիաներ : Ինֆեկցիաներին դիմակայելու կարողությունը նորածինների մոտ սահմանափակվում է իմունային համակարգով։ Ինֆեկցիաների հարուցիչներ են հանդիսանում՝ բակտերիաները, վիրուսները և սնկերը։ Բացի այդ, նորածնի իմունային համակարգը կարող է առաջացնել խնդիրներ, որոնք կարող են բարդացնել բուժումը, ինչպիսիք են բորբոքային քիմիական նյութերի արտազատումը։ Բնածին խանգարումները իմունային համակարգի նույնպես անդրադառնում են բուժման վրա։

### Բակտերիա
thumb|Listeria monocytogenes|ձախից|295x295փքս
Նորածինների մոտ ամենահաճախ հանդիպող հարուցիչներից են B խմբի ստրեպտոկոկերը : Այս հարուցիչը մորից երեխային փոխանցվում է ուղղահայաց ճանապարհով։ Աղիքային բակտերիաները, որոնք ծագում են մոր մարսողական համակարգից, նույքան տարածված են, որքան B խմբի ստրեպտոկոկերը, և հանդիսանում են նորածնային ինֆեկցիաների հարուցիչների մի մասը։ Չնայած նրան որ կա մեծ առաջընթաց B խմբի ստրեպտոկոկերի դեմ կանխարգելման հարցում, β- լակտամային կայուն աղիքային ցուպիկը դեռ շարունակում է մնալ նորածնային մահացության պատճառներից մեկը, առավելապես ցածր քաշ ունեցող և անհաս նորածինների մոտ։ Հանդիպում են նաև ոսկեգույն ստաֆիլակոկի ինֆեկցիաներ, բայց ոչ այդքան հաճախ, ինչպես B խմբի ստրեպտոկոկերը։

Պատճառներից կարող է լինել նաև լիստերիան, որը կարող է փոխանցվել փչացած սննդից և վարակված մայրիկից։ Մոր մոտ այն կարող է ունենալ այնպիսի ախտանշաններ, որոնք հանդիպում են ստամոքսաղիքային հիվանդությունների ժամանակ։ Մայրը վարակվում է կենդանական ծագման մթերք օգտագործելուց, ինչպիսիք են հոթ դոգ, չպաստերիզացված կաթ և պանիրը։

Նորածնային ինֆեկցիաները կարող են հանդիպել հասուն և անհաս նորածինների մոտ։ Ծնվելուց մեկ ամիս անց հանդիպող ինֆեկցիաներից են գրամ դրական և կոագուլազային բակտերիաները։ Մայրական ինֆեկցիաները և ուրեոպլազմայով հարուցված ինֆեկցիաները առաջացնում են ուժեղ իմունային պատասխան, վերջինս կապված է նաև երկարատև արհեստական շնչառության հետ։

Նեոնատալ փայտացումը տարածուն փայտացման ձև է, որը դիտվում է նորածինների մոտ։ Եթե երեխայի մայրը պատվաստված է լինում ապա երեխաները ստանում են մորից պասիվ իմունիտետ և պաշտպանված են լինում։ Հաճախակի այն առաջանում է պորտալարը սխալ մշակելու պատճառով։

### Վիրուսներ
#### ՄԻԱՎ
Մարդու իմունային անբավարարության վիրուսը կարող է փոխանցվել հղիության ընթացքում, ծննդաբերության և կրծքով կերակրման ժամանակ։ Վարակները ամենահաճախ փոխանցվում են ծննդաբերության ժամանակ։ Այն կականց մոտ ովքեր ունեն վիրուսի ցածր մակարդակ, փոխանցման ռիսկը ցածր է։ Փոխանցման ռիսկը կարող է նվազել հետևյալ դեպքերում
* Հղիության ընթացքում և ծնվելուց անմիջապես հետո հակառետրովիրուսային թերապիայի ապահովում
* Ծննդաբերությունը կեսարյան հատման ճանապարհով
* Բացառել կրծքով կերակրումը
* Հակառետրովիրուսային պրոֆիլակտիկա ՄԻԱՎ-ով վարակված մայրերից ծնված նորածինների մոտ
Քիչ թվով կանայք, որոնց ՄԻԱՎ-ով վարակված լինելը անհայտ է մինչև ծննդաբերությունը, չեն օգտվում այնպիսի միջամտություններից, որոնք կարող են նվազեցնել մորից երեխային ՄԻԱՎ-ի փոխանցման ռիսկը։

#### Ցիտոմեգալովիրուս
Անհաս նորածինների մայրերի 60 %-ը վարակված են ցիտոմեգալովիրուսով։ Ինֆեկցիան կարող է ընթանալ առանց ախտանիշների, բայց անհաս և ցածր քաշով նորածինների 9-12 %-ի մոտ դիտվում է ծանր սեպսիս։ Վարակի տևողությունը հիմնականում լինում է երկար և թոքաբորբի արդյունքում զարգանում է ֆիբրոզ։ Նորածինների մոտ ցիտոմեգալովիրուսը ազդեցություն է ունենում իմունային համակարգի բջիջների վրա, որի արդյունքում արյան սպիակ բջիջները սկսում են վաղաժամ ծերանալ։

#### Հերպես
Հասարակ հերպես վիրուսը կարող է փոխանցվել երեխային ծննդաբերության ժամանակ։ Սեռական հերպեսով վարակված կանանց մեծ մասի մոտ հղիությունը կարող է առանց ախտանիշների ընթանալ։ Այն մայրերը ովքեր ստացել են հակավիրուսային թերապիա, ավելի քիչ են հակված ախտանիշներով ուղեկցվող ծննդաբերությանը։ Ինչպես նաև կեսարյան հատման պահանջը ավելի նվազ է։

#### Զիկա
Զիկա տենդը փոխանցվում է մորից երեխային ներարգանդային շրջանում։ Այս վիրուսը նորածինների մոտ կարող է առաջացնել միկրոցեֆալիա։

#### Կարմրախտ
Բնածին կարմրախտը դեռևս ավելի մեծ վտանգ է ներկայացնում ներգաղթյալ կանանց շրջանում, որոնք պատվաստման համապատասխան ծրագրեր չունեն։

#### Հեպատիտ
Կան հինգ տեսակի լյարդային վիրուսներ (հեպատիտ A, B, C, D, E), որոնք կարող են ախտահարել մորը և նորածնին։ Հեպատիտ A-ն և E-ն մեծ վտանգ են ներակայացնում մոր և երեխայի առողջության համար, և մեծացնում են հղիության անբարենպաստ ելքերի ռիսկը։ Հեպատիտ B, C և D նույնպես կարող են փոխանցվել մորից երեխային, սակայն կախված է մոր մոտ հիվանդության ծանրության աստիճանից։ Այնուամենայնիվ, հեպատիտ B վիրուսը նորածնային վարակի հիմնական պատճառն է։

* Հեպատիտ A՝ միաշղթա ՌՆԹ պարունակող վիրուս է, որը տարածվում է ֆեկալ-օրալ «սննդային» ճանապարհով, փոխանցման հիմնական ուղիներն են սերտ անձնական շփումը, աղտոտված սննդի կամ ջրի օգտագործումը։ Հղիության ընթացքում հեպատիտ A-ն կարող է հանգեցնել պլացենտայի վաղաժամ շերտազատման, պտղաթաղանթների պատռման և բարձրացնում է վաղաժամ ծննդաբերության ռիսկը։ 
* Հեպատիտ B՝ երկշղթա ԴՆԹ պարունակող վիրուս է, որը փոխանցվում է արյան միջոցով, սեռական ճանապարհով։ Հղիության ընթացքում հեպատիտ B-ի վարակը կարող է հանգեցնել վաղաժամ ծննդաբերության, նորածնի ցածր քաշի և մեծացնում է գեստացիոն շաքարային դիաբետի զարգացման ռիսկը։ Քրոնիկ հեպատիտ B-ի վարակը ամենամեծ մտահոգությունն է աշխարհում։ Քրոնիկական հեպատիտ B վարակը կարող է հանգեցնել լյարդի սուր անբավարարության և ալանինամինոտրանսֆերազի մակարդակի բարձրացմանը։ Ինչպես նաև մորից երեխային փոխանցվելու ռիսկը մեծանում է ծննդաբերության ժամանակ։ Վարակված նորածինների մոտ կարող է զարգանալ որովայնի փքվածություն, դեղնություն, ախոլիկ կղանք։ Այնուամենայնիվ, վարակված նորածինների մեծ մասը կարող են ասիմպտոմատիկ լինել, սակայն քրոնիկ հեպատիտի ժամանակ արյան մեջ կդիտվեն անտիգեններ և տրանսամինազների մակարդակի բարձրացում։
* Հեպատիտ C՝ միաշղթա ՌՆԹ պարունակող վիրուս է, փոխանցվում է արյան միջոցով և սեռական ճանապարհով։ Քրոնիկ հեպատիտ C-ով վարակը կարող է ազդել հղիության ընթացքի վրա, ինչպիսիք են վաղաժամ ծննդաբերությունը, մեռելածնությունը, նորածնի ցածր քաշը։
* Հեպատիտ D՝ միաշղթա ՌՆԹ պարունակող վիրուս է, փոխանցվում է արյան միջոցով և սեռական ճանապարհով։ Կան սահմանափակ թվով հետազոտություններ հեպատիտ D վարակի ազդեցության մոր և նորածնի վրա, բայց ենթադրվում է որ հետևանքները նման են հեպատիտ B-ին։
* Հեպատիտ E՝ միաշղթա ՌՆԹ պարունակող վիրուս է, որը տարածվում է ֆեկալ-օրալ «սննդային» ճանապարհով, փոխանցման հիմնական ուղիներն են սերտ անձնական շփումը, աղտոտված սննդի կամ ջրի օգտագործումը։ Հեպատիտ E վարակը բարձրացնում է սուր լյարդային անբավարարության զարգացման ռիսկը, ինրպես նաև հղիության անբարենպաստ ելքերը, ինչպիսիք են մոր և երեխայի հիվանդացությունը և մահը։

### Այլ
Այլ վիրուսային վարակները, ինչպիսիք են շնչառական սինցիցիալ վիրուսը (RSV), մետապնևմովիրուսը (hMPV), ռինովիրուսը, պարագրիպը (PIV) և մարդու կորոնավիրուսը նորածնային շրջանում, հետագայում մանկության շրջանում կարող են առաջացնել հազ և խզզոց։ Անհաս նորածինները ովքեր ծնվել են մինչև 32 շաբաթական հասակում, հետագայում ավելի շատ են ունենում հազ և խզզոց 1 տարեկան հասակում, քան RSV-ով վարակված երեխաները։

### Սնկեր
Շատ ցածր քաշով նորածինների (ՇԾՔՆ)մոտ սնկային ինֆեկցիաները իրենցից ներկայացնում են ներհիվանդանոցային վարակներ, որոնք ունեն լուրջ հետևանքներ։ Հարուցիչներից հիմնականում հանդիպում են՝ սպտակ կանդիտա (*[[Candida albicans]]*) և *[[Candida parapsilosis]]*. Փոքր տոկոս են կազմում սնկային վարակներից նաև այս հարուցիչները *[[Aspergillus]]*, *[[Zygomycota|Zygomycetes]]*, *[[Malassezia]]*, and *[[Trichosporon]]*. Հիմնականում վարակը սկսվում է ուշ։ Շատ ցածր քաշով ծնված նորածինների՝ <1,000, մոտ 9%-ի մոտ զարգանում է սնկային վարակ, որի հետևանքով առաջանում են սեպսիս կամ մենինգիտ։ Այս նորածինների մեկ երրորդը կարող է մահանալ։ Կանդիդոզի հետևանք կարող են լինել ռետինոպաթիան, անհասությունը և նյարդաբանական զարգացման խանգարումները։ Ցածր քաշով նորածինների մոտ կանդիտան կարող է ախտահարել ստամոքս-աղիքային համակարգը։ Վերջինս կարող է լուրջ ինֆեկցիաների զարգացման նախադրյալ հանդիսանա։ Կանդիդայով վարակի վտանգը մեծանում է, երբ առկա են բազմաթիվ գործոններ։ Դրանցից են թրոմբոցիտոպենիան, կանդիտայով հարուցված դերմատիտը, կորտիկոստերոիդների օգտագործումը, նորածնի քաշը <1,000, կենտրոնական կաթետերի առկայությունը, էնտերալ սնուցման հետաձգում, հեշտոցային ծննդաբերություն և լայն սպեկտրի հակաբիոտիկների երկարատև տրամադրումը։

### Նախակենդանիներ
Մալարիայով ծնված նորածինները կարող են վարակվել տարբեր տեսակներով՝ Plasmodium vivax, Plasmodium malariae, Plasmodium ovale և Plasmodium falciparum: Բնածին մալարիան շատ դեպքերում հարուցվում է՝ P. vivax և P. falciparum: Կանայք, ովքեր ապրում են այն տարածքներում, որտեղ տարածված է մալարիան, միանշանակ վարակվում են։ Ի պատասխան վարակի, մոր մոտ առաջանում են հակամալարիային հակամարմիններ։ Հավանական է, որ մոր մոտ առկա հակամարմինները պաշտպանում են երեխային։ Բակտերիալ ինֆեկցիաները կարող են զուգակցվել մալարիայի հետ։

Այն նորածինները, ովքեր ներարգանդային շրջանում վարակված են եղել Toxoplasma gondii-ով կարող են ծնվել խորիոռետինիտով կամ աչքի տոքսոպլազմոզով։ Աչքի ինֆեկցիաների ամենատարածված պատճառներից մեկն է։ Ամենահաճախ հանդիպող ախտանշաններից է՝ մեկ աչքի տեսողության նվազումը։ Այլ նշաններ և ախտանշաններ կարող են ի հայտ գալ նորածնային շրջանից հետո, որոնցից են խորիոռետինիտ, ներգանգային կալցիֆիկատներ կամ կենտրոնական նյարդային համակարգի խանգարումներ։

## Ռիսկի գործոններ
Ռիսկի գործոններն այն պայմաններն են, որոնք մեծացնում են երեխայի վարակվելու հավանականությունը։ 

Պրոֆիլակտիկ նպատակով ներերակային իմունոգլոբուլինների ներմուծումը բարձրացնում է անհաս նորածինների իմունիտետը և այն օգտագործվում է բուժման համար։

## Մեխանիզմ
thumb|Chorioamnionitis|317x317փքս
Վարակը ուղեկցվում է բորբոքման հետ, որը և բարդացնում է բուժումը և վերականգնումը։ Անհաս նորածինների մոտ բորբոքումը կապված է թոքերի թերզարգացվածության հետ։

### Ախտաբանություն
Մոր և երեխայի մոտ միկրոօրգանիզմների առկայությունը, որը նախկինում համարվում էր ստերիլ, ներկայումս բացատրություն է տալիս նրանց երկուսի մոտ բորբոքային պատասխանի առկայության մասին։ Խորիոամնիոնիտով կամ ամնիոտիկ հեղուկի բորբոքումով հղի կանանց 61 տոկոսը վարակված է միկրոօրգանիզմներով։ Հաճախ կարող է մեկից ավել հարուցիչներ լինել։ Հղի կանանց տասնհինգ տոկոսի մոտ բորբոքումը դեռևս ակնհայտ էր, չնայած հարուցիչների մասին ոչ մի ապացույց չկար։ Սա ցույց է տալիս, որ կարող են լինել նաև այլ պատճառներ։ Խորիոամնիոնիտ ունեցող հղիների ՝ 51- 62%-ը, ունենում են պլացենտայի բորբոքում։

## Ախտորոշում
Վարակի ախտորոշումը կատարվում է հարուցիչների հայտանբերմամբ, սովորաբար ստերիլ հատվածներից մոր և երեխայի մոտ։ Ցավոք սրտի, հղի կանանց մոտ կեսը առանց ախտանիշների է գոնորեային վարակի և սեռական ճանապարհով փոխանցվող այլ վարակների դեպքում։ Նմուշները ստացվում են մեզից, արյունից կամ ողնուղեղային հեղուկից։ Վարակի ախտորոշմանը կարող է նպաստել նաև այլ ոչ սպեցիֆիկ թեստեր, ինչպիսիք են արյան լեյկոցիտների ընդհանուր քանակը, ցիտոկինների մակարդակը և արյան այլ հետազոտություններ։

### Վիրուսային վարակ
Ախտորոշիչ նշանակություն ունեն ախտանշանները և վերին շնչուղիներում հարուցիչի առկայության հայտնաբերումը։ Վերջինիս հայտնաբերման համար կատարվող հետազոտություններից են ՊՌՇ թեստը։ Վիրուսի առկայությունը կարող է հաստատվել անտիգենի հայտնաբերմամբ։

### Նախակենդանինային վարակ
Բնածին մալարիայի դեպքում դիտվում են այս ախտանիշները․

### Նորածնային սեպսիս
Նորածնային սեպսիսը իրենից ներկայացնում է վարակ, որը տարածվում է ամբողջ մարմնով։ Բորբոքային պատասխանը այս համակարգային վարակի դեմ, նույնքան վտանգավոր է, ինչքան որ նույն ինքը ինֆեկցիան։ 1500 գրամից ցածր քաշ ունեցող նորածինների մոտ սեպսիսը մահվան ամենատարածված պատճառներից մեկն է։ 1000 ծնունդից մոտավորապես 3-4 % վարակվում են սեպսիսով։ Սեպսիսով պայմանավորված մահացությունը մոտավորապես 25% է։ Սեպսիսը նորածինների մոտ հնարավոր է հայտնաբերել արյան և ողնուղեղային հեղուկի հետազոտության արդյունքում։ Սովորաբար սեպսիսի կասկածի դեպքում, սկսվում են ներերակային հակաբակտերիալ թերապիա։ Սակայն գոտկատեղի պունկցիան պարտադիր չէ ախտորոշման համար։

## Կանխարգելում
Նորածինների վարակը նվազեցնելու համար՝ ՄԻԱՎ-ի, հեպատիտ B-ի և սիֆիլիսի համար հղի կանանց սքրինինգները հասանելի են Մեծ Բրիտանիայում և Միացյալ Նահանգներում։

Մինչ ծննդաբերությունը հակաբիոտիկներով հեշտոցի լվացումը կամ քլորհեքսիդինի կիրառումը չի կանխում նորածնային վարակը։

Սովորաբար B խմբի ստրեպտոկոկերը կանանց 30%-ի մոտ կոլոնիզացնում են վերարտադրողական համակարգի ստորին հատվածները։ Սովորաբար հղիները այս հարուցիչի համար թեստ են անցնում 35-37 շաբաթական գեստացիայի ժամանակ։ Մինչև ծննդաբերությունը, մոր բուժումը հակաբակտերիալ թերապիայով (պենիցիլինային թերապիա), նվազեցնում է նորածնային վարակի զարգացման հավանականությունը։ Այս պրոֆիլակտիկ բուժման ընդունումից ի վեր B խմբի ստրեպտոկոկային վարակից մանկական մահացությունը նվազել է 80%-ով։

Սեռական հերպեսով և հակավիրուսային պրոֆիլակտիկայով բուժվող մայրերը ավելի քիչ են հակված ծննդաբերության ժամանակ բարդությունների առաջացմանը, և դա կարող է նվազեցնել հերպեսի փոխանցման ռիսկը։ Կեսարյան հատումը նվազեցնում է նորածնի վարակվելու հավանականությունը։

Կրծքով կերակրումը նորածիններին կարող է պաշտպանել որոշ վարակներից։ Կրծքի կաթը կանխարգելում է նեկրոզինացնող էնտերոկոլիտի առաջացումը։

Հեպատիտ A, B, և D պատվաստումների միջոցով հնարավոր է կանխարգելել։

Նորածինների մոտ հեպատիտ B-ն առաջին երկու պատվաստումներից մեկն է։ Ինչպես նաև կատարվում է վիտամիկ K-ի ներմուծում, վերջինիս անբավարությամբ պայմանավորված արյունահոսություների կանխարգելման նպատակով։ Այն դեպքերում երբ մայրը վարակված է հեպատիտ B-ով, բացի պատվաստումից, նաև նորածնին հավելյալ ներարկվում է իմունոգլոբուլիններ։ Հեպատիտ B-ի կանխարգելումը շատ կարևոր է, քանի որ ներկայումս բուժում չկա։

Ընդհանուր առմամբ, այն մարդիկ ովքեր չեն ստացել հեպատիտի դեմ պատվաստում, նման դեպքերում կարող է ախտահարվել լյարդը։ Սուր հեպատիտի ժամանակ դիտվում է դեղնուկ, բիլիռուբինի բարձրացում, լյարդային ֆերմենտների քանակի շատացում և գրիպի նման ախտանիշներ։ Կարևոր է, որ նորածինների մոտ սուր հեպատիտ B վարակի դեպքերի 90%-ը անցնում են քրոնիկական հեպատիտ B-ի։ Ե՛վ հեպատիտ B-ի, և՛ հեպատիտ D-ի համար ամենավտանգավոր բարդություններն են՝ ցիռոզի զարգացումը և լյարդաբջջային կարցինոման, որն ունի բարձր մահացության հավանականություն։

## Բուժում
Նորածնային վարակի բուժումը սովորաբար սկսվում է նախքան հարուցիչի ախտորոշումը։ Պրոֆիլակտիկ կարող են սկսել հակաբակտերիալ թերապիա։ Հակաբիոտիկներով բուժումը մոր մոտ հիմնականում կատարվում է ստրեպտոկոկ B խմբի հարուցիչների ախտահարման ժամանակ։

Այն կանայք, ովքեր նախկինում ունեցել են սեռական հերպես, կարող են օգտագործել հակավիրուսային դեղամիջոցներ, բարդություններից խուսափելու և երեխային վարակելու կանխարգելման նպատակով։ Հակավիրուսային դեղորայքներից են ՝ ացիկլովիր, պենցիկլովիր, վալացիկլովիր և ֆամցիկլովիր։ Դեղորայքից շատ քիչ քանակություն է հայտնաբերվում պտղի մոտ։ Ացիկլովիրի ընդունման հետ կապված նորածինների մոտ չեն նկատվել աճի և զարգացման խնդիրներ։ Հնարավոր է զարգանա նեյտրոպենիա, որը ացիկլովիրի երկարատև օգտագործման հետևանք կարող է լինել։ Իմունոգլոբուլինային թերապիան որպես բուժման միջոց դեռ ապացուցված չէ, և խորհուրդ չի տրվում կիրառել։

## Համաճարակաբանություն
Ամեն տարի մինչև 3,3 միլիոն նորածին մահանում է, և դրանց 23,4%-ը մահանում է նորածնային վարակից։ Ծննդաբերությունից հետո առաջին շաբաթվա ընթացքում մահերի մոտ կեսը տեղի ունենում թոքաբորբի կամ սեպսիսի հետևանքով։ Զարգացած երկրներում պրոֆիլակտիկ հակաբակտերիալ թերապիան B խմբի ստրեպտոկոկերի դեպքում և սեպսիսի վաղ հայտնաբերումը նվազեցնում են նորածնային մահացությունը։ Նորածնային հերպեսը Հյուսիսային Ամերիկայում գնահատվում է մոտավորապես 5-80 դեպք 100,000 կենդանածիններից։ Հերպեսը ավելի ցածր տարածվածություն ունի Միացյալ Նահանգներից դուրս գտնվող մայրերի մոտ։ Միացյալ Թագավորությունում հիվանդացությունը շատ ավելի ցածր է, և գնահատվում է 1,6 դեպք 100000 կենդանածիններից։ Վարակված նորածինների մոտավորապես 70-80%-ը ծնվում են մայրերից, ովքեր նախքինում չեն վարակվել հերպեսով։

Նորածինների ցածր մահացությամբ շրջաններից են՝ Եվրոպան, Արևմտյան Խաղաղ օվկիանոսը և Ամերիկան, որտեղ սեպսիսի մակարդակը կազմում է ամբողջ աշխարհում նորածնային մահացության 9,1-15,3%-ը։ Այլ պատկեր է աղքատ երկրներում, ինչպիսիք են Նիգերիան, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը, Հնդկաստանը, Պակիստանը և Չինաստանը, որտեղ ընդհանուր մահերը կազմում են 22,5-27,2%։

Մեծ Բրիտանիայում հղիների մոտ հաստատված վարակի առկայությունը՝ հեպատիտ B-ի, սիֆիլիսի և ՄԻԱՎ-ի համար կատարված հետազոտությունները 2010 թվականից ի վեր մնացել է անփոփոխ՝ համապատասխանաբար մոտ 0,4%, 0,14% և 0,15%։ Հակամարմինների ցածր մակարդակի պատճառով կարմրախտի նկատմամբ հակված հղի կանայք աճել են ավելի քան 60%-ով՝ հասնելով մոտ 7,2%-ի։ Այնուամենայնիվ, այս աճը հավանաբար պայմանավորված է թեստավորման մեթոդների և գնահատման չափանիշների փոփոխություններով։

Հյուսիսային Ամերիկայում, մինչև 1950-ական թվականները, A խմբի β-հեմոլիտիկ ստրեպտոկոկերը (GAS) ամենատարածված հարուցիչներն էին, որի հետևանքով զարգանում էր նորածնային սեպսիս։ Վերջին քսան տարիների ընթացքում սեպսիս առաջացնող ամենատարածված հարուցիչը կոագուլազա -բացասական ստաֆիլոկոկներն են։ Վարակները կարող են ունենալ մահացու ելք կամ առաջացնել հաշմանդամություն։ Նորածնային սեպսիսը հանդիպում է 1000 կենդանածիններից 128-ի մոտ։ Որոշ հետազոտություններում պարզվել է, որ Աֆրիկայում մալարիայով վարակված մայրերից ծնված երեխաների 7% ունենում են բնածին մալարիա։
### Վաղ առաջացած վարակներ
Վաղ առաջացող սեպսիսը զարգանում է կյանքի առաջին շաբաթում։ Սովորաբար վաղ սեպսիսը դրսևորվում է կյանքի առաջին օրից։ Այս տեսակի վարակները հիմնականում ներարգանդային կյանքից են սկսվում։ Պտղաթաղանթների վաղաժամ պատռումը և մանկաբարձական բարդությունները նպաստում են վաղ սեպսիսի առաջացմանը։ Ինչպես նաև վարակի առաջացմանը նպաստում է նաև ամնիոտիկ թաղանթի պատռվելը ծննդաբերությունից ավելի քան 18 ժամ առաջ։ Անհասությունը, նորածնի ցածր քաշը, խորիոնամնիոնիտը և մոր մոտ միզուղիների վարակը մեծացնում են վաղ սեպսիսի առաջացման վտանգը։ Վաղ սեպսիսը կարող է սկսվել լուրջ շնչառական խանգարումներով։ Սովորաբար նորածինների մոտ զարգանում է թոքաբորբ, հիպոթերմիա կամ ցնցումներ։ Մահացության մակարդակը 30-50% է։

### Ուշ առաջացած վարակներ
Այն վարակները որոնք սկսվում են կյանքի առաջին շաբաթից մինչև 30 օրական հասակը, համարվուն են ուշ սկսվող վարակներ։ Մայրական վարակները և մանկաբարձական բարդությունները պատճառ չեն հանդիսանում ուշ սկսվող վարակների։ Դրանք սովորաբար զարգանում են ներհիվանդանոցային վարակների հետևանքով։ Լայն սպեկտրի հակաբիոտիկների լայնածավալ օգտագործումը նորածնային ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում կարող է առաջացնել կայունություն բակտերիաների նկատմամբ։

## Հետազոտություններ
Որոշ հետազոտությունների արդյունքները օգնել են B խմբի ստրեպտոկոկերի հայտնաբերման հարցում, սահմանափակ ռեսուսներով տարածքներում։ Այդ հետազոտությունները հեշտ են և հասանելի օգտագործման համար։

Լակտոբացիլային բակտերիաների հետազոտությունները ունեն որոշակի հաջողություն։

B խմբի ստրեպտոկոկերի դեմ պատվաստանյութը ներկայումս փորձարկվում է, բայց դեռ հասանելի չէ։ Պատվաստումը կարող է հատկապես օգտակար լինել ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում, որտեղ հնարավոր չէ սկրինինգ և պրոֆիլակտիկ բուժում կատարել։ Հետազոտողները ենթադրում են, որ B խմբի ստրեպտոկոկերի պատվաստումը կկանխի նորածինային վարակների 30-54%-ը։ Սքրինինգը, պրոֆիլակտիկ հակաբակտերիալ թերապիան և պատվաստանյութը կկանխեն վարակի 48%-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հղիություն
Կատեգորիա:ՁԻԱՀ
Կատեգորիա:Նեոնատալոգիա
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վեներական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վիրուսային վարակներ