Էնս Բյորնեբու

**Էնս Բյորնեբու** (, ), նորվեգացի բանաստեղծ, նկարիչ և դրամատուրգ։

## Կենսագրություն և ստեղծագործական կյանք
Էնս Բյորնեբուն ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 9-ին կամ 3-ին նորվեգական Քրիստիանսանդում։ Ապրել ու մեծացել է հարուստ ընտանիքում։ Դեռ փոքր տարիքից տառապում էր անհավասարակշռվածությամբ։ Մի քանի տարի ծանր կերպով հիվանդանում է և գամվում անկողնուն։ 12 տարեկան հասակից արդեն սկսում է ալկոհոլի չարաշահումը։ Մեկ տարի անց փորձեց ինքնասպանությամբ կյանքին վերջ դնել։  Էնս Բյորնեբուին հեռացրին դպրոցից։ Հետո նաև նույն ճակատագրին արժանացավ համալսարանում ուսանելու տարիներին։ Սովորել է գեղագիտություն և արվեստ։ Ճամփորդել է Եվրոպայով մեկ։ Հետաքրքրվել է անտրոպոսոֆիայով։ Հընթացս 1943-1945 թվականների ապրել և ստեղծագործել է Շվեդիայում։ 1946 թվականին կայացան առաջին ցուցահանդեսները, որոնք հիմնականում տեղի ունեցան Օսլոյում և Քրիստիանսանդում։

Գրականությունում Էնս Բյորնեբուն հանդես է եկել որպես կատաղի սոցիալական քննադատ։ Քաղաքական հայացքներով գրողը անարխիստ էր։ Կտրուկ կերպով հարձակում է գործում Նորվեգիայի դատական և պատժական համակարգերի վրա։ Տագնապով հետևել է նացիզմի աճման փորձերին։ Նրա համար գրականության ասպարեզում ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել գերմանացի գրող Բերտոլդ Բրեխտը։ 1966 թվականին Էնսը լույս է ընծայում «Առանց ոչ մի թելի» վեպը։ Այն 1967 թվականին դատարանի կողմից որակվեց որպես պոռնոգրաֆիական ստեղծագործություն։ Արդյունքում գիրքն հանվեց շրջանառությունից և երկար տարիներ արգելվեց Նորվեգիայում։ Էնս Բյորնեբուն միշտ վեճերի և սկանդալների կիզակետում էր։

Բանաստեղծը շատ տարիներ պայքարել է հոգեկան խանգարման և ալկոհոլի չարաշահման դեմ։ Հերթական դեպրեսիայի ժամանակ սկանդալային գրող Էնս Բյորնեբուն ինքնասպանություն է գործում՝ կյանքին վերջ տալով կախվելով պարանից։

## Ընտիր ստեղծագործություններ
### Բանաստեղծություններ
* «Dikt/«Բանաստեղծություններ» (1951)
* *Ariadne*/ Արիադնա(1953)
* *Den store by*/ Մեծ քաղաքը (1958)
* *Aske, Vind og Jord*/ Մոխիր, քամի, հող (1968)

### Վեպեր
* *Jonas*/ Յունաս(1955)
* *Under en hårdere himmel*/ Ծանր երկնքի ներքո (1957)
* *Vinter i Bellapalma*/ Ձմեռը Բելապալմեում (1958)
* *Blåmann*/ Սևամորթը (1959)
* Den onde hyrde/ «Չարագործ քահանան» (1960)
* *Drømmen og hjulet*/ Երազ և անիվ (1964)
* *Frihetens øyeblikk*/ Ազատության ակնթարթը (1966, первый том трилогии «История скотства»)
* Uten en tråd/«Մարմինն առանց թելերի» (1966)
* *Uden en trævl 2*/ Առանց ոչ մի թելի 2 (1968)
* *Kruttårnet*/ Վառոդե աշտարակ (1969)
* *Stillheten*/ Լռություն (1973)
* *Haiene*/ Акулы (1974)

### Դրամաներ
* *Til lykke med dagen*/ Երջանիկ ծննդյան տարեդարձ (1965)
* Fugleelskerne/ «Թռչունների բարեկամը» (1966)
* Amputasjon/«Անդամահատում» (1970)
* *Tilfellet Torgersen*/ Տորգերսենի գործը (1973)

### Էսսե
* *Norge, mitt Norge*/ Նորվեգիա, իմ Նորվեգիա (1968)
* *Om Brecht*/ Բրեխտի մասին (1977, հետմահու)

## Պարգևներ
* Նորվեգիայի գրաքննադատների ասոցիացիայի մրցանակ (1973, *«Stillheten»* վեպի համար)

## Գրականություն
* Garton J. Jens Bjørneboe: prophet without honor. Westport: Greenwood Press, 1985
* Wandrup F. Jens Bjørneboe: der Mann, der Mythos und die Kunst; eine Biographie. Gifkendorf: Merlin, 1990
* Martin J. Keeper of the protocols: the works of Jens Bjørneboe in the crosscurrents of Western literature. New York: P. Lang, 1996

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Страница в *Журнальном зале*
* Haagen Ringnes-intervjuet med Jens Bjørneboe, gjort rett før hans død
* Engelskspråklig hjemmeside om Jens bjørneboe
* Jens Bjørneboe og det ondes problem
* NRK: Lyd og video med Jens Bjørneboe
* Jens Bjørneboe i NRK|NRK Forfatter
* Jens Bjørneboe i [Dagbladet Forfatter
* [http://www.dagbladet.no/magasinet/2006/04/22/464181.html «Arven etter Bjørneboe»] i Dagbladet
* [http://www.nb.no/nbsok/search?searchString=creator:%22bj%C3%B8rneboe,jens%22&mediatype=b%C3%B8ker Digitaliserte bøker av Bjørneboe] og [http://www.nb.no/nbsok/search?searchString=subjectname:%22bj%C3%B8rneboe,jens%22&mediatype=bøker om Bjørneboe] i Nasjonalbiblioteket.
* [http://www.nb.no/nbsok/search?action=search&mediatype=privatarkivmateriale&format=Alt&searchString=creator:%22Bjørneboe%2C+Jens%22 Arkiv etter Jens Bjørneboe] hos Nasjonalbiblioteket




[Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ