Ռադիոյի փողոց (Ռիգա)

**Ռադիոյի փողոց** (),Ռիգա քաղաքի կենտրոնական շրջանում՝ պատմական մասում գտնվող փողոց։ Գտնվում է Կրիշյան Բարոնի և Հունվարի 13 փողոցների միջև, այլ փողոցների հետ հատում չունի։

Այս փողոոցն անցնում է քաղաքային ջրանցքի մոտ գտնվող զբոսայգու երկայնքով և այս առումով նման է Ռիգայի բուլվարներին։ Փողոցի կառուցապատումը այդքանել լավ վիճակում չէ․ կառուցապատված է փողոցի միայն մեկ հատվածը՝արևմտյան կողմը։

## Գտնվելու վայր
Ռադիոյի փողոցը գտնվում է քաղաքի կենտրոնական շրջանում՝ քաղաքային ջրանցքի ձախ ափին, կենտրոնական երկաթուղային կայարանից ոչ հեռու։ Այն որպես պետական նշանակություն համարվում է ճարտարապետական հուշարձան։

Կրիշյան Բարոնի և հունվարի 13 փողոցները իրար միացնող բուլվարները երկուսն են՝ Ռայնյան և Ասպազիայասը։ Դրանք հանդիսանում են վերոնշյալ փողոցների միացման միակ տարբերակը։

## Պատմություն
Այն տեղանքը, որտեղ հիմա գտնվում է Ռադիոյի փողոցը, մինչև 19-րդ դարի կեսերը տեղակայված է եղել Ռիգայի ամրոցի ռավելներից մեկը։ Քաղաքային ամրոցների քանդումից և դրանք ամբողջապես ավերելուց հետո կառուցվել է Ռիգայի քաղաքային ջրանցքը, որտեղ հետագայում առաջացել է «Լնյանոի» շուկան և դրա ապրանքների առաքման կենտրոնը։ 1882 թվականին Առաջին քաղաքային թատրոնում կատարված մեծ հրդեհից հետո, շուկայի տարածքում Հենրիխ Շելի նախագծով կառուցվել է գյուղական թատրոնը (Ինտերիմ թատրոն),որը նախատեսված էր 1200 անձի համար և գործել է մինչև 1887 թվականը։

Քանի որ բոլոր ներկայացումները արդեն կատարվում էին վերակառուցված շենքում, Ինտերիմ թատրոնի դերը սկսել է նվազել, և այն ապամոնտաժվել է, իսկ դրա տեղում սկսվել է նոր  շենքերի կառուցապատումը։ 1925 թվականին այդ շենքերից մեկում կառուցվել է «Ռիգայի ռադիոֆոնը»՝ լատվիական առաջին պետական ռադիոկայանը և հենց այդ ռադիոկայանի անունիցել փողոցը ստացել է իր անվանումը։ Գերմանական օկուպացիայի ժամանակ փողոցի անվանումը եղել է *Rundfunkstrasse* (գերմանական հետագծող թուղթ, բառն առաջացել է բնօրինակ անունից), այլ անվանափոխություններ չկան։

1947 թվականից սկսած փողոցն ունեցել է տրամվայի գիծ, ինչը հնարավորություն է տվել մի շարք երթուղիների համար շրջադարձային օղակ ստեղծել։

## Փոխադրամիջոցներ
Փողոցի երթևեկելի հատվածն ամբողջ երկայնքով պատված է սալահատակներով, իսկ մայթերը լիովին ասֆալտապատ են։ Այտեղ տանող և այնտեղով անցնող միակ փոխադրամիջոցը տրամվայն է, մյուս բոլոր փոխադրամիջոցների երթևեկությունը խստիվ արգելված է(բացի տրամվային կամ ժամանակավորապես դրան փոխարինող ավտոբուսները։) Տրանսպորտի տեղաշարժվելու հնարավորությունը միայն ուղիղ է՝աջ և ձախ գնալու հնարավորություն չկա։

Ռադիոյի փողոցի ամենահայտնի տրամվայի կանգառը «Stacijas laukums» կանգառն է, իսկ քաղաքային ջրանցքի ափին գործում է «Radio iela» զբոսանավերի նավամատույցը, որին զուգահեռ գտնվում են նավեր վարձակալելու և վճարման կետերը։

## Շինություններ
Ռադիոյի փողոցի անսամբլը կազմող կապիտալ շենքերը պատկանում են հարևան բուլվարին՝ Ասպազիայասին։
* Տուն № 5, որը նայում է Կրիշյան Բարոնի փողոցին, կառուցվել է 1902-1904 թվականներին՝ որպես քաղաքային փոստի և հեռագրի շենք (փոստերի և հեռագրերի գլխավոր վարչության ճարտարապետ՝ Լ. ի. Նովիկով, ինժեներներ՝ Յուլիուս Պֆաիֆեր, Վ. ի. Լունսկի), մոտավորապես 1910 թվականին այն ընդլայնվել է փողոցի ողջ երկայնքով, իսկ 1929-1932 թվականներին կառուցվել է շենքի երկրորդ հարկը,որտեղ սկսել են գործել ռադիոֆոնը  և միջքաղաքային հեռախոսակապի կայանը։  1944 թվականի հոկտեմբերի 12-ին սկսվել է Ռիգայից գերմանական զորքերի նահանջը,որի ժամանակ վերոնշյալ շենքը հրդեհվել է։ Այս «քաոսը» երկար չի տևել։ 1947-1250 թվականների ընթացքում շենքը վերակառուցվել է և վերափոխվել կրթական կենտրոնի։ Ներկայումս Լատվիայի համալսարանն է։
* Տուն № 7, ուղղված է դեպի հունվարի 13 փողոցը։ Եղել է նախկին ոստիկանական բաժանմունք (կառուցվել է 1889-1891 թվականների ընթացքում, ճարտարապետ՝ Ռեյնգոլդ Գեորգ Շմելինգ, 1908-1909 թվականներին նույն ճարտարապետի նախագծով շենքն ընդլայնվել է)։ Այժմ շենքը պատկանում է Լատվիայի բազմաճյուղ մասնագիտացված դատախազությանը։

Ռադիոյի փողոցն ունի միայն մեկ հողատարածք, որը սահմանակից է քաղաքային ջրանցքին։ 1932 թվականին(այլ տվյալներով՝ 1925 թվականին) այստեղ կառուցվել է երկու՝ 45 մետր բարձրությամբ ռադիոհաղորդիչ սյուներ։ 1944 թվականի հոկտեմբերին դրանցից մեկը պայթեցվել է, իսկ մյուսը պահպանվել է՝ շնորհիվ բիկֆորդյան լարի վնասման։ Խորհրդային շրջանում պահպանված սյունը ունեցել է մինչև 76 մետր բարձրություն, սակայն այն ապամոնտաժվել է 1994 թվականին։ Ներկայում այդ տարածքում գործում է «Kas dārzā» այգու սրճարանը։

## Պատկերասրահ

Piestātne Radio iela (2).jpg|«Radio iela» նավամատույցը
T3 v centru Rigy.jpg|Հունվարի 13 փողոցի տեսարանը
11T. autobuss uz Radio ielas.jpg|11T ավտոբուսը, որը փոխարինել է տրամվային
Ночной трамвай - panoramio.jpg|Կրիշյան Բարոնի փողոցի ձմեռային տեսարանը
Radio iela - Aspazijas 7.jpg|№ 7 տան դիմացի տեսարանը
Radio iela - radio torņa bāze (2).jpg|Բետոնե հիմքով ռադիոաշտարակը
Radio iela (4).jpg|Ռադիոյի փողոցի հուշատախտակը
Kas dārzā 2023 (2).jpg|«Kas dārzā» այգու սրճարանը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռիգայի թատրոններ
Կատեգորիա:Ռիգայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռիգայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Փողոցներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Փողոցներ ըստ քաղաքի