Դիսոցման հաստատուն

**Դիսոցման հաստատուն**, հավասարակշռության հաստատուն, որը բնութագրում է նյութի հակումը դիսոցման, ինչպես կոմպլեքս աղերի դեպքում դիսոցումը մոլեկուլների, իսկ օրինակ աղի դեպքում՝ իոնների։ Դիցոցման հաստատունը հիմնականում նշանակում են Kd, որը ընդունվել է հաստատունների ասոցիացիայում։ Աղերի դեպքում դիսոցման հաստատունը անվանում են իոնական հաստատուն։

Ընդհանուր ռեակցիան տրվում է հետևյալ ձևով՝
: 
\mathsf{A}_{x}\mathsf{B}_{y} \rightleftharpoons x\mathsf{A} + y\mathsf{B}

որտեղ \mathsf{A}_{x}\mathsf{B}_{y} նյութը դիսոցվում է *x* գործակցով A նյութի և *y* գործակցով B նյութի։ Այս դեպքում դիսոցման հաստատունը արտահայտվում է հետևյալ կերպ.
: 
K_{d} = \frac{[A]^x \times [B]^y}{[A_x B_y]}

որտեղ [A], [B] և [AxBy] համապատասխանաբար A, B և AxBy նյութերի կոնցենտրացիաներն են։
## Սահմանում
Թույլ էլեկտրոլիտների դեպքում էլեկտրոլիտիկ դիսոցումը, ըստ Արենիուսի թեորեմի դարձելի ռեակցիա է, որը սխեմատիկորեն կարելի է ներկայացնել հետևյալ ձևով.
KA↔K++A−,
որտեղ՝ 
* KA դիսոցվող նյութն է,
* K+ կատիոնը,
* A− անիոնը։
Հավասարակշռության հաստատունը այս դեպքում արտահայտվում է այս հավասարումով.

որտեղ՝
* [KA]-ն լուծույթի կոնցենտրացիան է,
* [K+]-ը կատիոնների կոնցենտրացիան է լուծույթում,
* [A−]-ը անիոնների կոնցենտրացիան է լուծույթում։
Հավասարակշռության հաստատունը կիրառվում է դիցոցման ռեակցիաներում և կոչվում ՝ դիսոցման հաստատուն։

## Էլեկտրոլիտների դիսոցումը միավալենտ իոնների
Էլեկտրոլիտի դիսոցումը միավալենտ իոնների հաճախ տեղի է ունենում մի քանի փուլով։

Օրինակ. 1 փուլ. HOOCCOOH \leftrightarrow H^+ + OOCCOOH^-

2 փուլ. OOCCOOH^- \leftrightarrow H^+ + OOCCOO^{2-}

K_{I}=\frac{\left[H^+\right]\left[OOCCOOH^-\right]}{\left[HOOCCOOH\right]}=5,6\cdot10^{-2}

K_{II}=\frac{\left[H^+\right]\left[OOCCOO^{2-}\right]}{\left[OOCCOOH^-\right]}=5,4\cdot10^{-5}
## Դիսոցման հաստատունի և դիսոցման աստիճանի կապը
КА էլեկտրոլիտի դիսոցման հաստատունի և դիսոցման աստիճանի կապը արտահայտվում է հետևյալ կերպ՝ [A−]=[K+]=α·c, [KA]=c-α·c=c·(1-α), որտեղ α էլեկտրոլիտի դիսոցման աստիճանն է։
Այդ դեպքում՝ 

Այս հարաբերությունը անվանում են Օսվալդի նոսրացման կանոն։ Շատ փոքր α-ի (α«1) դեպքում՝ K=cα², որտեղից.

\alpha=\sqrt{\frac{K}{c}}

## Դիսոցման հաստատունը ուժեղ էլեկտրոլիտներում
Ուժեղ էլեկտրոլիտները պրակտիկայում դիսոցվում են ամբողջությամբ, այս պատճառով արտահայտության հայտարարը հավասարվում է զրոյի, որի պատճառով արտահայտությունը ձգտում է անվերջության։ Այս դեպքում ուժեղ էլեկտրոլիտների համար «դիսոցման հաստատուն» արտահայտությունը կորցնում է իր իմաստը։

## Հաշվարկների օրինակներ
### Ջրի դիսոցումը
Ջուրը հանդիսանում է թույլ էլեկտրոլիտ և նրա դիսոցումը տեղի է ունենում այս հավասարումով.
: 
\mathsf{H}_{2}\mathsf{O} \rightleftharpoons \mathsf{H}^{+} + \mathsf{OH}^{-}


Դիսոցման հաստատունը 25&nbsp;°C կազմում է՝
: 
K_{d} = \frac{[\mathsf{H}^+] \cdot [\mathsf{OH}^-]}{[\mathsf{H_2O}]} = 1,83\cdot10^{-16}:

Քանի որ ջրային լուծույթների մեծ մասում հանդես է գալիս մոլեկուլային ջուրը, և հաշվի առնելով, որ ջրի մոլային բաժինը 18,0153 գ/մոլ է, խտությունը՝ 25&nbsp;°C-ում, 997,07 գ/լ է, և մաքուր ջրի կոնցենտրացիան՝ [H2O]=55,346 մոլ/լ է՝
: 
[\mathsf{H}^+] \cdot [\mathsf{OH}^-] = 10^{-14}

Եթե ջրածնի իոնների և հիդրօքսիլ իոնների կոնցենտրացիաները հավասար են, կարող ենք գրել՝
: 
\,[\mathsf{H}^+] = [\mathsf{OH}^-] = 10^{-7}

Այստեղից կարող ենք գտնել ջրի ջրածնական ցուցիչը.
: 
\,\mathsf{pH} = -\mathsf{lg}[\mathsf{H}^+] = 7,0


### Թույլ թթուների դիսոցումը
Եկեք հաշվենք 0,01 Մ ֆտորաջրածնի դիսոցման աստիճանը և pH-ը։ Նրա դիսոցման հաստատունը կլինի՝
: 
K = \frac{[\mathsf{H}^+] \cdot [\mathsf{F}^-]}{[\mathsf{HF}]} = 6,61\cdot10^{-4}

Հաշվենք դիսոցման աստիճանը α-ի միջոցով։ Քանի որ [H+]=[F−] =Cα, իսկ [HF]=C(1-α), հետևաբար այս հարաբերությունը տեղադրելով բանաձևի մեջ կստանաք՝
: 
K = \frac{C^2 {\alpha}^2 }{C (1 - {\alpha})} = \frac{C {\alpha}^2 }{1 - {\alpha}}

Լուծենք քառակուսային հավասարումը α-ի նկատմամբ.
: 
\,C {\alpha}^2 + K {\alpha} - K = 0

: 
{\alpha} = \frac{-K + \sqrt{K^2 + 4CK}}{2C} = 0,226

Այս բանաձևի օգտագործումով ստանում ենք սխալ պատասխան մոտ 15 %-ով։


\alpha=\sqrt{\frac{K}{c}} = 0,257


Արդեն ունենք դիսոցման հաստատունը և դիսոցման աստիճանը, կարող ենք որոշել լուծույթի ջրածնական ցուցիչը.
: 
\,\mathsf{pH} = -\mathsf{lg}[\mathsf{H}^+] = -\mathsf{lg} (C \alpha) = -\mathsf{lg}\ 0.00226 = 2,65:

## Տես նաև
* Էլեկտրոլիտային դիսոցում
* Դիսոցման աստիճան
* Հավասարակշռության հաստատուն
* Քիմիական ռեակցիայի արագություն

Կատեգորիա:Ֆիզիկական հաստատուններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա