Երկնագույն հագուստով փոքր աղջիկը

***Երկնագույն հագուստով փոքր աղջիկը*** ***(***)***,*** յուղաներկ երփնագիր, որը ստեղծվել է հունգարացի-հնդիկ նկարչուհի Ամրիտա Շեր-Գիլը 1934 թվականին։ Համաձայն Հնդկաստանի հնությունների և արվեստի գանձերի մասին օրենքի (1972) ստեղծագործությունը արվեստի ազգային գանձ է և պետք է մնա երկրում: 2018 թվականին այն աճուրդի է հանել Սոթբիսը Մումբայում՝  2.67 մլն դոլար գնով:

Շեր-Գիլն իր մանկությունն անցկացրել է Հունգարիայում և Հնդկաստանում, իսկ ավելի ուշ պատանեկությունը՝ Ֆրանսիայում, նախքան 1934 թվականի վերջնականապես Հնդկաստան վերադառնալը: Այդ տարվա դեկտեմբերին նա այցելել է Ամրիթսարի մոտ գտնվող իր ընտանիքի նախնիների տուն և նկարել է ճանապարհի մյուս կողմում ապրող ութամկա Լալիթ Կաուր Մանին: Նկարում պատկերված է աղջիկ, որը հագել է վառ երկնագույն հագուստ և հայացքը դեպի տիեզերք է ուղղել։ Սա համարվում է Շեր-Գիլի անցումային աշխատանքը՝ Փարիզից՝ որտեղ բնորոշ էին երկնագույնն ու կանաչը, Հնդկաստան՝  որտեղ նա ավելի շատ կարմիր և շագանակագույն գույների հետ էր աշխատում:

## Ամրիտա Շեր-Գիլ
մինի|247x247փքս|Ամրիտա Շեր-Գիլը սարիով
Ամրիտա Շեր-Գիլը (1913–1941), ծնվել է Հունգարիայում հնդիկ արիստոկրատ Ումրաո Սինգհ Շեր-Գիլի և նրա հունգարուհի կնոջ՝ օպերային երգչուհու ընտանիքում։  Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ընտանիքը տեղափոխվեց Հնդկաստան։ Նա իր մանկության մի մասն անցկացրել է Հյուսիսային Հնդկաստանի Շիմլա քաղաքում։ Այնտեղ նա ենթարկվել է հորեղբոր՝ Էրվին Բաքթայի ազդեցությանը, որը նրան ծանոթացրել է Նագիբանիայի գեղարվեստական մեթոդների և պլեներում աշխատելուն։ Հորեղբայրը խրախուսել է նրան ուշադիր հետևել իր շրջակա իրականությանը և փոխանցել այն իր աշխատանքին, մասնավորապես օգտագործելով կենդանի մոդելներ: 1929 թվականին Բաքթայի առաջարկով ընտանիքը տեղափոխվել է Փարիզ, որպեսզի 16-ամյա Շեր-Ժիլը կարողանա սովորել արվեստ՝ սկզբում Գրանդ Շոմեր ակադեմիայում, իսկ ավելի ուշ՝ Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցում։ Նրա դաստիարակներն են եղել Պիեռ Անրի Վեյլանը և Լյուսիեն Սայմոնը։ 1933 թվականին նա պարգևատրվել է Փարիզի Սալոնի ոսկե մեդալով՝ *«Երիտասարդ աղջիկներ»* նկարի համար։ Այդ ժամանակ նա ցանկացել է ավելի շատ գույներով աշխատել և վերադառնալ Հնդկաստան: Նա վերադարձել է Հնդկաստան 1934 թվականի վերջին, դեն է նետել իր եվրոպական հագուստը և սկսել սարիներ կրել:

## Նախապատմություն
1934 թվականին Շեր-Գիլն իր հորեղբոր ՝ Սունդեր Սինգհ Մաջիթիայի հետ ապրել է պապական տանը՝ Մաջիթա պալատում, Ամրիտսարի մոտ։ Այնտեղ՝ նույն տարվա դեկտեմբերին, դիմացի տան այգում նկարել է «Երկնագույն հագուստով փոքր աղջիկը»։ Այն ստեղծվել է Մահինդեր Կաուրի և գնդապետ սըր Բութա Սինգհի ութամյա դստեր օրինակով։ *[[The Tribune (India)|The Tribune-ը]]* և Սոթբիսը պարզաբանել են են, որ աղջկա անունը Լալիտ Կաուր Մանն է՝ Բաբետ մականունով, որն  ապրել է ճանապարհի մյուս կողմում։

Մանի մորական պապը՝ սըր Ջոգենդրա Սինգհը, և Շեր-Գիլի հայրը լավ ընկերներ են եղել, ունեցել են ամառային և ձմեռային կացարաններ միմյանց հարևանությամբ, և սովորական է եղել միմյանց տուն այցելելը։ Մանը *[[Mint (newspaper)|Mint]]* անսագրի մշակութային խմբագիր Ռադհիկա Իենգարի հետ հարցազրույցում ասել է։

Մանը հիշել է, որ շատ անհանգիստ է եղել, և Շեր-Գիլը անընդհատ խնդրել է նրան «նստել անշարժ»: Նկարում նա պատկերված է վառ երկնագույն հագած և հայացքը դեպի հեռուն։ Նրա խիտ սև մազերը մերկացրել են ականջը, իսկ փակ շուրթերը կարմիր են։ Աղջիկը նկարված է Ամրիտսարի բնական զբոսայգու ֆոնին, այնտեղ վարդագույն շորերով մի տարեց կին է՝ նկարի վերին փախ մասում, այն ավելացվել է ավելի ուշ։ Նկարի ներքևի ձախ մասում երևում են ամսաթիվը և Շեր-Գիլի ստորագրությունը։

## Արձագանք
Մանի մորը դուր չի եկել դստեր իրական նմանությունը, դուր չի եկել նաև Մանին: Նրանք խնդրել են կտավը ջնջել կամ վրայից նկարել։ Նկարչուհի Տյեբ Մեհթայի խոսքերով, եթե նա մտածեր, որ դա «բավականին գեղեցիկ է», նա կարող էր գնել այն:  Նկարը Շեր-Գիլի 33 աշխատանքների շարքում ցուցադրվել էր 1937 թվականին Լահորում, Բրիտանական Հնդկաստան,  Ֆալետտի հյուրանոցում անհատական ցուցահանդեսում: Այնտեղ նկարը 150 ռուփիով ձեռք է բերել հունգարացի արվեստաբան Չարլզ Ֆաբրին:

*[[Civil and Military Gazette]]* *ամսագրի* արվեստաբան Չարլզ Ֆաբրին ասել է, որ «Միսս Շեր-Գիլի ստեղծագործությունն ըստ էության արդիական է՝ առանց ֆանտաստիկ լինելու: Պարզությունը և կարևոր էական բաների ընկալումը նրա ստեղծագործությունների մեծ մասի հիմնական կետն են, և մեծ մասում կան դեկորատիվության որոշակի որակ և կանացի դեկորատիվություն»: Մի էսսեում, որը նա գրել է Շեր-Գիլի մահից հետո, նրան անվանել է «հնդիկների և արևմուտքի հրաշագործ ամուսնություն, դաստիարակված արևմտյան գեղանկարչության ոգով, նրա մտավոր կառուցվածքը ներծծված է հնդիկների զգացմունքներով և վերաբերմունքով»։ 

Արվեստի պատմաբան Յաշոդհարա Դալմիան նշել է, որ «երկնագույնը ազդեցություն է թողել իր հարուստ, կիսաթափանցիկ երանգներով»։ Սա նա զգում էր  Փարիզից, որտեղ բնորոշ էին երկնագույնն ու կանաչը, անցում է կատարել դեպի Հնդկաստան, որտեղ շուտով նա հեռացրել է այդ երանգները ավելի շատ կարմիր և շագանակագույն ներկերի ներմուծմամբ, ինչպես երևում է իր հաջորդ նկարում՝ *«Երեք աղջիկներում»*։

Սոթբին նկարն անվանել է «Եվրոպայի և Հնդկաստանի տարբեր մշակույթների համադրություն: ոճավորված և հզոր իր ներկայացման մեջ:Ստեղծագործությունը և՛ միանշանակ ժամանակակից է, և՛ միևնույն ժամանակ հստակ հնդկական»:

## Սեփականություն և պահպանություն
1937 թվականի Լահորի ցուցահանդեսում Դիվան Չաման Լալլի օգնությամբ նկարը վաճառվել է Ֆաբրիին և այնուհետև մնացել նրա ընտանիքում: 2018 թվականի նոյեմբերին այն դարձել է Շեր-Գիլի նկարներից երրորդը, որը վաճառվել է աճուրդով Հնդկաստանում։ Մումբայի Սոթբիսի աճուրդի միջոցով այն վաճառվել է 2.67 մլն դոլարով։ Վաճառքի պահին նկարը ընդհանուր առմամբ պահպանվել է լավ վիճակում, թեև եզրերը մաշվել են շրջանակից։ Գունանյութի թեթև անհարթություններ վկայել են ռետուշի մասին, մասնավորապես՝ աղջկա մազերի և հագուստի հատվածում։ Կերպարների դեմքերը զերծ են եղել միջամտությունից։

Ստեղծագործությունը արվեստի ազգային գանձ է Հնդկաստանի հնությունների և արվեստի գանձերի մասին օրենքի համաձայն (1972)։ Որպես այդպիսին, այն պետք է մնա Հնդկաստանում և կարող է լքել երկիրը միայն Հնդկաստանի Կենտրոնական կառավարության թույլտվությամբ։

## Նշումներ


## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1934 նկարներ
Կատեգորիա:Դիմապատկեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի արվեստ