Պավել Չուխրայ

**Պավել Գրիգորևիչ Չուխրայ** (, ), խորհրդային և ռուս կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոօպերատոր, Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի ռեժիսուրայի բաժնի ղեկավար, «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի վարչության անդամ, Եվրոպական կինոյի և հեռուստատեսության ակադեմիայի անդամ։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2006), Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիր (1981)։ Առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում, Հոլիվուդի արտասահմանյան մամուլի ասոցիացիայի «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում, «Ֆելիքս» մրցանակի, «Գոյա» մրցանակի «Լավագույն եվրոպական ֆիլմ» անվանակարգում։

## Կենսագրություն
Պավել Չուխրայը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Մոսկվայի մարզի Բիկովո ավանում, կինոռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1981) Գրիգորի Նաումովիչ Չուխրայի ու ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցիչ Իրաիդա Պավլովնա Չուխրայի (օրիորդական ազգանունը՝ Պենկովա, ծնվ․՝ 1921) ընտանիքում։

Վաղ մանկության տարիները Պավելն անցկացրել է հոր ծնողների հետ Ուկրաինական ԽՍՀ Խարկովի մարզի Կապլունովկա գյուղում։ 1953 թվականին Գրիգորի Չուխրայն ստացել է Ա․ Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում աշխատանքի ուղեգիր և ընտանիքը տեղափոխվել է Կիև։ 1955 թվականին Պավելը ծնողների հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։ 1962-1964 թվականներին աշխատել է որպես ռադիոմոնտաժող և լուսավորող «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում, աշխատանքին զուգահեռ սովորել է երեկոյան դպրոցում։ 1962 թվականին Պավել Չուխրայը կատարել է դերասանական դեբյուտը Մարկ Դոնսկոյի «Բարև, երեխանե՛ր» () ֆիլմում։

1964 թվականին ընդունվել է ՎԳԻԿ-ի օպերատորական ֆակուլտետ (Բորիս Վոլչեկի արվեստանոց, ավարտել է 1969 թվականին)։ 1971 թվականին որպես օպերատոր մասնակցել է «Հինգ պատով տուն» () ֆիլմի նկարահանումներին (ռեժ.՝ Սերգեյ Գալկին)։ 1972 թվականին ընդունվել է ՎԳԻԿ-ի ռեժիսուրայի ֆակուլտետ (Իգոր Տալանկինի արվեստանոց)։ 1974 թվականին ստացել է ռեժիսորի դիպլոմ՝ հանձնելով էքստեռն քննություններ (դիպլոմային աշխատանք՝ «Вольному — воля» կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ)։ 2016 թվականի օգոստոսին դարձել է Մալթայի քաղաքացի։

## Արվեստ
Մեծ կինոյում Պավել Չուխրայի ռեժիսորական նորամուտը դարձել է «Դու երբեմն հիշիր» () ֆիլմը (1977)։

1979 թվականին գրել է «Ո՞վ կվճարի հաջողության համար» () ֆիլմի սցենարը (ռեժ.՝ Կոնստանտին Խուդյակով)։

«Մարդիկ օվկիանոսում» (, 1980) կոչվող իր երկրորդ ֆիլմի համար ռեժիսորն ստացել է Ա. Պ. Դովժենկոյի անվան ոսկե մեդալ (1981), Լենինի կոմերիտմիության մրցանակ (1981), Երիտասարդ կինեմատոգրաֆիստների կինոփառատոնի (Մոսկվա, 1980) ժյուրիի հատուկ մրցանակ և դիպլոմ։

1983 թվականին Պավել Չուխրայի «Վանդակ դեղձանիկների համար» (ռուս․՝ «Клетка для канареек») երրորդ ֆիլմը մասնակցել է Կաննի միջազգային կինոփառատոնի «Քննադատության շաբաթ» ծրագրին։

1986 թվականին թողարկվել է «Զինա-Զինուլյա» ֆիլմը (Ալեքսանդր Գելմանի «Զինուլյա» պիեսի հիման վրա)։

Ռեժիսորի հաջորդ աշխատանքը՝ «Հիշեք ինձ այսպիսին» (ռուս․՝ «Запомните меня такой») հեռուստաֆիլմը (1987), ստացել է Պրահայի «Զլատա Պրահա» միջազգային փառատոնի գրան պրի, Տոկիոյի միջազգային կինոփառատոնում ժյուրիի մրցանակ ռեժիսուրայի համար (1987) և այլն։

1992 թվականին ֆրանսիական *LA SEPT (ARTE)* հեռուստաալիքի համար Պավել Չուխրայը նկարահանել է «Բանալի» ֆիլմը։

1993 թվականին Պավել Չուխրայը նշել է նորամուտը վավերագրական կինոյում «Ճուռակ» (ռուս․՝ «Ястреб») ֆիլմով՝ իր խոսքն ասելով Ժիրինովսկու քաղաքականության մասին։

1990-ական թվականների կեսերին Պավել Չուխրայը զբաղվել է գովազդի նկարահանումներով։ «РИКК-банк»-ի համար նրա նկարահանած հոլովակները մասնակցել են «Կաննի առյուծներ» (1996) գովազդի միջազգային փառատոնին, որտեղ արժանացել են «Արծաթե առյուծ» և «Բրոնզե առյուծ» մրցանակների։

Ռեժիսորը մեծ ճանաչման է արժանացել «Գողը» (ռուս․՝ «Вор», 1997) ֆիլմի շնորհիվ։ Ֆիլմն ընդգրկվել է Ռուսաստանում ամենահասութաբեր ֆիլմերի եռյակում, հաջողություն է ունեցել ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում ու Եվրոպայի այլ երկրներում՝ նվաճելով բազմաթիվ արտասահմանյան և ռուսական մրցանակներ։

2001 թվականին Սթիվեն Սփիլբերգը Պավել Չուխրային հրավիրել էի մասնակցելու Հոլոքոստի մասին վավերագրական ֆիլմերի «Broken Silence» միջազգային ալմանախի տեղծմանը, որն արժանացել է Սուրբ Քրիստափորի մրցանակի «հեռուստատեսային նախագիծ» անվանակարգում (Television & Cable, 2003)։ Այս նախագծի համար ռեժիսորը նկարահանել է հինգ մասերից մեկը՝ «Երեխաներն անդունդից» («Children from the Abyss», ռուս․՝ «Дети из бездны») ֆիլմը, որի համար պարգևատրվել է Ռուսաստանի հրեական համայնքների ֆեդերացիայի «Տարվա մարդ» մրցանակով «Կինեմատոգրաֆիա» անվանակարգում (կինեմատոգրաֆիայում Հոլոքոստի թեմայի խորը արտացոլման համար)։

2004 թվականին թողարկվել է «Վարորդ Վերայի համար» դրաման։ Այն նվաճել է «Կինոտավր» փառատոնի «Ոսկե վարդ» գլխավոր մրցանակը, ինչպես նաև մրցանակներ լավագույն ռեժիսուրայի, լավագույն սցենարի և լավագույն պրոդյուսերական նախագծի համար։

Պավել Չուխրայը մասնակցել է «Ինչպես են հեռացել կուռքերը» (ռուս․՝ «Как уходили кумиры», 2005-2007) հեռուստասերիալի նկարահանումներին։

2007 թվականին կայացել է Նիկոլայ Գոգոլի «Խաղամոլները» (ռուս․՝ «Игроки») պիեսի հիման վրա նկարահանված «Ռուսական խաղ» (ռուս․՝ «Русская игра») ֆիլմի պրեմիերան։

2009 թվականին Պավել Չուխրայը Ալեքսանդր Մինդաձեի հետ միասին գրել է «Голова на плахе» սցենարը Պետրոս I-ի դրանիկ Ալեքսանդր Մենշիկովի մասին։

2010 թվականին Պավել Չուխրայը գրել է Սեմիպալատինսկում միջուկային ռումբի փորձարկումների մասին պատմող «Փորձարկում» կինոսցենարը և ձեռնամուխ եղել Ղազախստանում ֆիլմի նկարահանումներին։ Ֆիլմը նախատեսվել է որպես մասշտաբային բարդ բեմադրությամբ նախագիծ, սակայն միջոցների բացակայության պատճառով նկարահանումները դադարեցվել են։ Ավելի ուշ սցենարը վերաշարադրվել է և բեմադրվել Ալեքսանդր Կոտտի կողմից։ Պավել Չուխրայը հանել է իր անունը լուսագրերից որպես սցենարի հեղինակ։

2015 թվականին ռեժիսորը ձեռնամուխ է եղել «Սառը տանգո» (ռուս․՝ «Холодное танго») ֆիլմի ստեղծմանը (աշխատանքային անվանումը՝ «Օտարը»)։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել Սոչիի «Կինոտավր» XXVIII կինոփառատոնի բացմանը, որտեղ Պավել Չուխրայը պարգևատրվել է «Պատվի, արժանապատվության և կինեմատոգրաֆիային նվիրվածության համար» մրցանակով։

Պավել Չուխրայը բազմիցս հանդես է եկել որպես հեռուստահաղորդավար։ Տարբեր ժամանակներում վարել է կինոյին նվիրված հաղորդումներ՝ «Սերպանտին», «Կինոպանորամա», «Великая иллюзия»։

## Ընտանիք
* Առաջին կինը՝ Ելենա Չուխրայ (ծնվ.՝ 1946), դերասանուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Յուրի Եգերովի դուստրը,
** Դուստրը՝ Դարյա Չուխրայ (ծնվ.՝ 1968), сценарист, киновед.
* Երկրորդ կինը՝ Մարիա Զվերևա (Կոժինա, ծնվ.՝ 1950), կինոսցենարիստ, գրող Իլյա Զվերևի դուստրը,
** Դուստրը՝ Անաստասիա Չուխրայ (ծնվ.՝ 29 նոյեմբերի, 1976), հեռուստահաղորդավարուհի, լրագրող, Arzamas կրթական կայքի հիմնադիր։

## Ֆիլմագրություն

## Պարգևներ և կոչումներ
* Պատվո շքանշան (8 օգոստոսի, 2012 թվական) – *հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (27 մարտի, 2006 թվական) – *արվեստի բնագավառում ունեցած մեծ ավանդի համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (15 հունվարի, 1993 թվական),  *արվեստի բնագավառում ունեցած ավանդի համար*
* Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ (1981),  *կինոյում ժամանակակիցների կերպարների տաղանդավոր մարմնավորման և կատարողական բարձր վարպետության համար*

## Կինոմրցանակներ
### «Գողը» ֆիլմի համար
* Առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ անվանակարգում 
* Առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի լավագույն օտարալեզու խաղարկային ֆիլմ անվանակարգում
* Առաջադրվել է Եվրոպական կինոակադեմիայի մրցանակի լավագույն եվրոպական ֆիլմ անվանակարգում
* Վատիկանի մրցանակ «մարդասիրության համար»
* «Հանուն մարդասիրական պաթոսի» պատվավոր դիպլոմը Հռոմի «III հազարամյակ» կինոփառատոնում
* Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակ՝ Իտալիայի Հանրապետության Սենատի ոսկե մեդալ
* Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի (ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի) մրցանակ
* Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի միջազգային երիտասարդական ժյուրիի մրցանակ
* Ռուսաստանի կինոակադեմիայի «Նիկա» մրցանակ լավագույն խաղարկային ֆիլմի համար
* Ռուսաստանի կինոակադեմիայի «Նիկա» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար
* «Կինոշոկ»  կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար
* Մինսկի «Լիստապադ» միջազգային կինոփառատոնի կինեմատոգրաֆիստների ժյուրիի մրցանակ լավագույն ֆիլմի համար
* Տեղայնացնողների ժյուրիի մրցանակ «Կինոշոկ» կինոփառատոնում

### «Անդունդի երեխաները։ Ընդհատված լռություն» ֆիլմի համար
* Ռուսաստանի հրեական համայնքների ֆեդերացիայի «Տարվա մարդ» մրցանակ «Կինեմատոգրաֆիա» անվանակարգում (2003)

### «Վարորդ Վերայի համար» ֆիլմի համար
* Օնֆլյորի «Ռուսական կինոյի փառատոնի» գրան պրի  (Ֆրանսիա, 2004)
* «Կինոտավր» փառատոնի «Ոսկե վարդ» գրան պրի (2004)
* «Կինոտավր» փառատոնի հատուկ մրցանակ լավագույն ռեժիսորական աշխատանքի համար
* «Կինոտավր» փառատոնի մրցանակ լավագույն սցենարի համար
* «Կինոտավր» փառատոնի մրցանակ լավագույն պրոդյուսերական նախագծի համար (2004)
* Վիբորգի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնի «Վիբորգյան հաշիվ» գրան-պրի (2004)
* «Մոսկովյան Պեգաս» կինոփառատոնի «Մեծ Ոսկե Պեգաս» հանդիսատեսի համակրանքի մրցանակ
* Մինսկի «Լիստոպադ» կինոփառատոնի «Золото Лістапада» գրան պրի
* Մինսկի «Լիստոպադ» կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի  համար
* Առաջադրվել է «Ոսկե արծիվ» մրցանակի «Խաղարկային ֆիլմի լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում (2005)

### «Ռուսական խաղ» ֆիլմի համար
* Վիբորգի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնի «Վիբորգյան հաշիվ» մրցույթի «Մեծ ոսկե նավակ» գլխավոր մրցանակ (մրցանակը շնորհվում է հանդիսատեսի քվեարկության արդյունքում)
* Վիբորգի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնի խաղարկային կինոյի մրցույթի «Մեծ ոսկե նավակ» մրցանակ
* «Գրականություն և կինո» ռուսական կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար (Գատչինա, 2008)
* Մոսկվայի մշակույթի դեպարտամենտի մրցանակ «Մոսկովյան պրեմիերա» կինոփառատոնում (2007)

### «РИКК-банк»-ի գովազդային հոլովակների համար
* «Կաննի առյուծներ» գովազդի միջազգային փառատոնի «Արծաթե առյուծ» մրցանակ (1996)
* «Կաննի առյուծներ» գովազդի միջազգային փառատոնի «Բրոնզե առյուծ» մրցանակ

### «Հիշեք ինձ այսպիսին» ֆիլմի համար
* Տոկիոյի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ ռեժիսուրայի համար (1987)
* Չեխոսլովակիայի հեռուստաֆիլմերի փառատոնի «Զլատա Պրահա» գրան պրի (1987)
* Մանկական ժյուրիի մրցանակ XVII համամիութենական կինոփառատոնում (Կիև, 1984)

### «Վանդակ դեղձանիկների համար» ֆիլմի համար
* Կաննի կինոփառատոնի «Քննադատության շաբաթ» ծրագրի մասնակից (1983)
* Ուկրաինայի կենտրոնական կոմիտեի մրցանակ և դիպլոմ «Երիտասարդ մարդու բարոյական կայացման թեմայի տաղանդավոր լուծման համար»
* Չեխոսլովակիայի հեռուստաֆիլմերի փառատոնի «Զլատա Պրահա» գրան պրի (1987)

### «Մարդիկ օվկիանոսում» ֆիլմի համար
* Ա. Պ. Դովժենկոյի անվան ոսկե մեդալ (1981)
* XIV համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ (Վիլնյուս, 1981)
* Հատուկ մրցանակ երիտասարդ կինեմատոգրաֆիստների կինոփառատոնում (Մոսկվա, 1980)
* Երիտասարդ կինեմատոգրաֆիստների ֆիլմերի II համամիութենական շաբաթվա հատուկ դիտում (Մինսկ, 1981)

### «Սառը տանգո» ֆիլմի համար
* «ՏԷՖԻ-Հաղթանակի Տարեգիրք» մրցանակ «Հեռուստատեսային ֆիլմի/սերիալի լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում

## Հասարակական ձեռքբերումներ
* Կինոյի և հեռուստատեսության եվրոպական ակադեմիայի անդամ
* Կինեմատոգրաֆիական արվեստների ռուսական ակադեմիայի ռեժիսուրայի բաժնի ղեկավար
* «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի վարչության անդամ

## Հասարակական դիրքորոշում
2014 թվականի մարտին ստորագրել է Կինոսոյուզի «Մենք ձեզ հետ ենք» ()նամակն ի պաշտպանություն ուկրաինական Եվրամայդանի և Ղրիմում ռուսական իշխանությունների քաղաքականության դեմ ուղղված դիմումը։ 2020 թվականի սեպտեմբերին ստորագրել է նամակ՝ ի պաշտպանություն Բելառուսում բողոքի ակցիաների։

Զանգվածային կինոդիտողի դեինտելեկտուալիզացիայի վճռական հակառակորդ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:«Կինոտավրի» դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Նիկա» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Նիկա» կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով