Թունավոր վնասվածք

**Թունավոր վնասվածք**, թույնի հետևանքով առաջացած վնասվածքի տեսակ։ Թունավոր վնասվածքները ազդում են շնչառական, ստամոքսաղիքային, սրտանոթային համակարգերի, ինչպես նաև լյարդի, երիկամների վրա, ցուցաբերում տերատոգեն, նյարդաբանական ազդեցություններ կամ դրանց համակցություն: Նրանք կարող են նաև երկարաժամկետ հետևանքներ առաջացնել, ներառյալ քաղցկեղի տարբեր տեսակներ և սովորելու անընդունակություն։ Էֆեկտները կարող են առաջանալ սուր (կարճաժամկետ) կամ քրոնիկ (երկարատև) ազդեցությունից հետո՝ կախված թունավորումից, դոզայից և ազդեցության ուղուց:

## Նշաններ և ախտանշաններ
Յուրաքանչյուր թունավոր վնասվածք կամ թունավոր նյութի ազդեցություն ունի իրեն բնորոշ սպեցիֆիկ հետևանքներն ու ախտանիշները: Որոշ թունավոր ազդեցություններ կարող են մշտական ​​վնաս չպատճառել և դարձելի լինել: Այնուամենայնիվ, որոշ տոքսիններ կարող են առաջացնել մշտական ​​վնաս։ Կախված թույնի ինտենսիվությունից՝ նյութերը կարող են ազդել միայն մեկ կոնկրետ օրգան համակարգի վրա կամ առաջացնել ընդհանրացված թունավորություն՝ ազդելով մի շարք համակարգերի վրա։ Կախված նրանից, թե ինչպես և որտեղ են մարմնի վրա տոքսինները ազդում, տարբեր ախտանիշներ են առաջանում։ Սովորաբար, երբ տոքսիններն ազդում են շնչառական համակարգի վրա, ախտանշանները ներառում են հազ, կրծքավանդակի սեղմվածություն, շնչառության դժվարություն, քթի և կոկորդի գրգռվածություն։ Եթե ​​ազդեցությունը գործում է անմիջապես ձվարանների կամ ամորձիների վրա, կարող է առաջանալ վիժում կամ անպտղություն: Դեպրեսիան, ուժեղ գլխացավերը և գլխապտույտն արտահայտված ախտանշաններ են, երբ տոքսինները ազդում են ողնուղեղի և գլխուղեղի վրա: Տարածված են նաև տեսանելի ռեակցիաներ, ինչպիսիք են մաշկի ցանը, աչքերի այտուցը և կարմրությունը: Ասբեստի ազդեցությունը կարող է հանգեցնել մեզոթելիոմայի,, որը քաղցկեղի տեսակ է և կարող է լուրջ վնաս հասցնել թոքերի հյուսվածքին։ Ախտանիշները ներառում են դանդաղաշնչում, հազ, գիշերային քրտնարտադրություն և բարձր ջերմություն:

## Պատճառներ
Թունավոր վնասվածքների առաջացման հազարավոր պատճառներ կան: Թունավոր վնասվածք է առաջանում, երբ օրգանիզմը ենթարկվում է ցանկացած թույնի ազդեցության կոնտակտային ճանապարհով: Այնուամենայնիվ, որոշ պատճառներ դեռ անհայտ են կամ չափազանց հազվադեպ են հանդիպում։ Ընդհանուր առմամբ, թունավոր վնասվածքները կարելի է բաժանել երկու կատեգորիայի՝ շրջակայում առկա թույնի հետևանքով առաջացած թունավոր վնասվածք, և թունավոր վնասվածք, որ առաջացել է քիմիական նյութերից։ Շրջակայում առկա թույներից է, օրինակ, բորբոսը։ Բորբոսնած սպորները կարելի է գտնել ինչպես փակ տարածքներում, այնպես էլ դրսում։ Թույնը կարող է արտադրվել նաև մարդու միջամտությամբ (օրինակ՝ թունաքիմիկատները), այնուամենայնիվ այն համարվում է բնական: Քիմիական նյութերի ազդեցության հետևանքով առաջացած վնասվածքները հաճախ ավելի ծանր են՝ խիստ վիրուլենտության պատճառով: Տարածված քիմիական տոքսինները, որոնք կարող են առաջացնել թունավոր վնասվածքներ, հայտնաբերված են սպառողական արտադրանքներում, դեղագործական և արդյունաբերական արտադրանքներում:

### Շրջակա միջավայրի թունավոր վնասվածքներ
Հաճախ հանդիպող բնական նյութեր կարող են թունավոր լինել: Նրանք կարող են հայտնաբերվել օդում, ջրի կամ սննդի մեջ: Շրջակա միջավայրի ամենատարածված տոքսինների տասնյակն են 

*Պոլիքլորացված բիֆենիլ
*Թունաքիմիկատներ
*Բորբոսասնկեր
*Ֆտալատներ
*Ցնդող օրգանական միացություններ
*Դիօքսիններ
*Ասբեստ
*Ծանր մետաղներ
*Քլորոֆորմ
*Քլոր

## Կանխարգելում
Խուսափելով տոքսինների անմիջական ազդեցությունից՝ հնարավոր է նվազեցնել թունավոր վնասվածքների վտանգը:
Ապահով մնալու համար անհրաժեշտ է կրել անձնական պաշտպանիչ սարքավորումներ շրջակա միջավայրի տոքսինների կամ քիմիական նյութերի հետ աշխատելիս: Շատ երկրներ ունեն ուղեցույցներ, որտեղ դասակարգում են վտանգավոր նյութերը և բացահայտում դրանց հետ կապված ռիսկերը, օրինակ՝ Կանադայի աշխատավայրում վտանգավոր նյութերի տեղեկատվական համակարգը: Այս ուղեցույցները մշակվել են՝ ապահովելու համար աշխատողների անվտանգությունը վտանգավոր քիմիական տոքսինների հետ աշխատելիս: Կարևոր է նաև մաքուր և չոր միջավայր պահպանել՝ տանը և աշխատավայրում թունավոր բորբոսի աճը կանխելու համար։

Թունավոր վնասվածքների առաջացման դեպքերում տուժողները կարող են ներկայացնել հատուկ տեսակի հայց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թույներ
Կատեգորիա:Վնասվածքներ