Ալյումինե տոնածառ

աջից|մինի|Հնաոճ ալյումինե տոնածառ
**Ալյումինե տոնածառ,** արհեստական տոնածառի մի տեսակ, որը տարածված էր Միացյալ Նահանգներում 1958 թվականից մինչև 1960-ականների կեսերը: Ինչպես անունն է հուշում, ծառը պատրաստված է ալյումինից, ասեղները փայլաթիթեղյա են և ներքևից լուսավորված է պտտվող գունավոր անիվի միջոցով:

Ալյումինե տոնածառը օգտագործվել է որպես Սուրբծննդյան առևտրայնացման խորհրդանիշ 1965 թվականի «Չարլի Բրաունի Սուրբ ծնունդը» հեռուստատեսային թողարկման մեջ, որը քննադատում էր դրա համապատասխանությունը որպես տոնական զարդարանք: 2000-ականների կեսերին ալյումինե ծառերը վաճառվում էին երկրորդային շուկայում, հաճախ զգալի մարժայով: Ծառերը հայտնվել են նաև թանգարանային հավաքածուներում։

## Պատմություն
### Արտադրություն
Ենթադրվում է, որ ալյումինե տոնածառերը եղել են առաջին արհեստական տոնածառերը, որոնք կանաչ չեն։ Ավելի ճիշտ կարելի է ձևակերպել, որ ալյումինե տոնածառերը առաջին կանաչ տոնածառերն էին, որոնք կոմերցիոն առումով հաջող էին մեծ մասշտաբով: Ալյումինե տոնածառերը առևտրով մատչելի դառնալուց շատ առաջ, առնվազն 19-րդ դարի վերջին, սպիտակ «տոնածառերը» պատրաստվում էին տանը՝ բամբակյա բրդի շերտերը փաթաթելով տերևազուրկ ճյուղերի շուրջ՝ ստեղծելով այն, ինչ թվում էր ձյունածածկ ծառեր, որոնք սպիտակ էին մնում նաև տան ներսում: Այս ոչ կանաչ ծառերը կատարյալ էին զարդարման համար և ասեղներ չէին թափում: Սուրբ Ծննդյան տոներից հետո բամբակը բացվում և պահվում էր զարդերի հետ միասին մինչև հաջորդ տարի, իսկ ճյուղերը այրվում կամ այլ կերպ նետվում էին: Ֆլոքինգավորված ծառերը՝ իրական կամ արհեստական, նորաձև դարձան հարուստ մարդկանց շրջանում 1930-ականներին և այդ ժամանակից ի վեր դարձան առևտրային մատչելի: Popular Science-ի 1937 թվականի համարում առաջարկվում էր, որ տոնածառերը ծածկելու համար ալյումինե ներկ ցողեք միջատասպան ատրճանակով, ինչի արդյունքում տոնածառը կարծես «պատրաստված է հալված արծաթից»։

Ալյումինե տոնածառերն առաջին անգամ կոմերցիոն արտադրվել են մոտ 1955 թվականին, հայտնի են մնացել մինչև 1960-ական թվականները և արտադրվել մինչև 1970-ական թվականները։ Ծառերն առաջին անգամ պատրաստվել են Modern Coatings, Inc. ընկերության կողմից Չիկագոյում։ 1959-1969 թվականներին ալյումինե տոնածառերի մեծ մասը արտադրվել է Մանիտովոկում, Վիսկոնսին, Aluminium Specialty Company-ի կողմից, այդ տասնամյակում ընկերությունը արտադրել է ավելի քան մեկ միլիոն ալյումինե ծառ։ Մինչ Մանիտովոկում արտադրությունն ակտիվ էր, ծառերը, ներառյալ Evergleam ընկերության առաջատար արտադրանքը, մանրածախ վաճառվում էին 25 դոլարով, իսկ մեծածախ վաճառքը՝ 11,25 դոլարով։

### Ժողովրդականություն
աջից|մինի| Ալյումինե տոնածառը ցուցադրվում է Վաշինգտոն նահանգում
1960-ական թվականներին ալյումինե տոնածառը մեծ ժողովրդականություն էր վայելում։ 1960-ականների կեսերից հետո զարդարանքը սկսեց կորցնել ժողովրդականությունը, տոնածառերից շատերը նետվեցին կամ ուղարկվեցին նկուղներ և ձեղնահարկեր։ 1965 թվականին «Չարլի Բրաունի Սուրբ ծնունդը» եթեր հեռարձակելը համարվում է ալյումինե ծառերի դարաշրջանի ավարտը, և 1967 թվականին նրանք ամբողջովին դուրս եկան նորաձևությունից։

Ալյումինե ծառերի ժողովրդականության գագաթնակետին դրանք վաճառվում էին Sears կատալոգում։

### Վերածնունդ
[աջից|մինի|1960-ականների ծառը [Ինդիանապոլիսի մանկական թանգարան|Ինդիանապոլիսի մանկական թանգարանի հավաքածուում]]
Մինչև 1989 թվականը հազվադեպ չէր գտնել ալյումինե տոնածառեր ավտոտնակի վաճառքում կամ պարզապես վաճառքում ընդամենը 25 ցենտով։ 2020 թվականին ալյումինե տոնածառը կրկին հայտնի դարձավ։ Ծառերը գնում և վաճառում են, մասնավորապես, առցանց աճուրդներում։ Հազվագյուտ 7 ոտնաչափ բարձրությամբ (երկու մետրից մի փոքր ավելի) վարդագույն ալյումինե տոնածառը 2005 թվականին առցանց վաճառվել է 3600 դոլարով։

## Դիզայն
ձախից|մինի| Շատ ալյումինե ծառեր օգտագործում էին պտտվող գունավոր անիվ, որը հատակից գունավոր լույս էր արձակում ծառի վրա
Ալյումինե տոնածառերը բաղկացած էին ալյումինե ճյուղերից, որոնք ամրացված էին փայտե կամ ալյումինե կենտրոնական սյունին։ Կենտրոնական բևեռում անկյունային անցքեր են փորվել, ուստի, երբ ալյումինե փայլաթիթեղի ճյուղերն այնտեղ ամրացվել են, դրանք ծառի ձև են կազմել։ Նրբաթիթեղի ճյուղերն ունեին նաև հյուսված ալյումինե «ասեղներ»։ Յուրաքանչյուր ծառ հավաքելը տևեց մոտ 15 րոպե։

Առաջին ալյումինե տոնածառերը չէին կարող լուսավորվել բնական տոնածառերի կամ այլ արհեստական ծառերի համար ավանդական եղանակով: Հրդեհային անվտանգության նկատառումները թույլ չէին տալիս լույսերը ձգել ծառի ճյուղերի միջով՝ ալյումինե փայտի միջով էլեկտրական լարերը քաշելը կարող է հանգեցնել կարճ միացման։ Լուսավորության սովորական մեթոդը հատակի «գունավոր անիվն» էր, որը գտնվում էր ծառի տակ։ Գունավոր անիվը բաղկացած էր գունավոր հատվածներից թափանցիկ պլաստիկ անիվի վրա՝ երբ անիվը պտտվում էր, լույսը փայլում էր թափանցիկ պլաստիկի միջով՝ բազմաթիվ գույներ գցելով ծառի մետաղական ճյուղերի վրա։ Երբեմն այս տեսարանը լրացվում էր պտտվող տոնածառի տակդիրով։

Ալյումինե տոնածառերը տարբեր կերպ են նկարագրվել որպես ֆուտուրիստական փայլուն տիեզերական դարաշրջանի ոճով։ 2004 թվականին CNN-ի կայքում հրապարակված Money ամսագրի հոդվածում ալյումինե տոնածառերի դիզայնը կոչվում է «խելացի»։ Նույն հոդվածում ասվում էր, որ երբ ծառերը հաղթահարեցին իրենց մշակութային ուղեբեռը որպես վատ ճաշակի խորհրդանիշ, ալյումինե տոնածառերը իրականում դարձան գեղեցիկ դեկոր։ Ծառերի «տիեզերականության» զգացումը նրանց հատկապես հարմարեցրեց ժամանակի տան դեկորի համար։

## Մշակութային նշանակություն
աջից|մինի| Գունավոր անիվ՝ Ինդիանապոլիսի մանկական թանգարանի հավաքածուից ալյումինե տոնածառի հետ օգտագործելու համար
Ալյումինե տոնածառը օգտագործվել է որպես Սուրբ Ծննդյան չափազանց առևտրայնացման խորհրդանիշ 1965 թվականի «Չարլի Բրաունի Սուրբ ծնունդը» «Արախիս» հատուկ տոնական համարում։ Ծրագիրը համարվում է դասական սուրբծննդյան թողարկումների շարքում, և նրանում ալյումինե տոնածառի հիշատակումն ամրապնդել է նրա լեգենդար կարգավիճակը, բայց նաև ծաղրել է։ Հատուկ դրվագում Լյուսի Վան Պելտը խնդրում էր Չարլի Բրաունին ձեռք բերել «մեծ փայլուն ալյումինե փայտ ... հնարավոր է վարդագույն ներկված» խմբի Սուրբ Ծննդյան ներկայացման համար։ Չարլի Բրաունը դժգոհեց Սուրբ Ծննդյան առևտրայնացումից և շրջապատված լինելով հսկայական ալյումինե ծառերով (շատ ավելի բարձր, քան դարաշրջանի ալյումինե ծառերի մեծ մասը), քմահաճույքով փոխարենը գնեց փոքրիկ, նիհար բնական տոնածառ։

Ալյումինե տոնածառերի վերածնվող ժողովրդականությունը նրանց թույլ է տվել մուտք գործել թանգարանային հավաքածուներ: Օրինակ է ալյումինե տոնածառի թանգարանը (պաշտոնապես հայտնի է որպես Aluminum Tree and Aesthetically Challenged Seasonal Ornament Museum and Research Center)։ Թանգարանը, որը գտնվում է Հյուսիսային Կարոլինայի Բրևարդ կամ Աշվիլ քաղաքի տարբեր վայրերում, Fodor's-ը 2009 թվականին անվանել է «արշավային»։ Ինդիանապոլիսի մանկական թանգարանն իր հավաքածուներում պահում է հնաոճ ալյումինե տոնածառ և գունավոր անիվ։ Վիսկոնսինի պատմության թանգարանն առնվազն երկու անգամ հյուրընկալեց «Tis the Season» ցուցահանդեսը, որը ներկայացնում էր հնաոճ ալյումինե տոնածառերի հավաքածու։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Brown, Darren. «Aluminum Christmas Trees Making a Comeback», (includes video and photos), *[[KWTV|News9.com]]*, December 18, 2008, updated December 22, 2008, accessed September 23, 2012.
* «How to Decorate Your New Aluminum Christmas Tree» (pdf, Brochure), *[[ALCOA]]*, 1959, accessed September 23, 2012. http://aluminumchristmastrees.net/how-to-decorate-your-aluminum-christmas-tree/
* J. Shimon & J. Lindemann. *Season’s Gleamings: The Art of the Aluminum Christmas Tree*, (Google Books), Melcher Media, 2004, ()
* McKee, Bradford. «Dumpster, Spare That Tree», *[[The New York Times]]*, November 25, 2004, accessed September 23, 2012.
* Georges, Theron. *The Evergleam Book: 60th Anniversary Deluxe Edition*, (https://evergleambook.com/ ), Evergleam Press, 2019, ()

Կատեգորիա:1955 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:Ալյումին
Կատեգորիա:Ծառեր
Կատեգորիա:Սուրբ ծնունդ