open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բնածին պղինձ

**Բնածին պղինձ**, բնածին հանքանյութերին պատկանող տարր` Cu: բնածին պղինձը պարունակում է 97-99% Cu: Բացի դրանից, այն կարող է պարունակել Fe, Ag, Au, Zn, Pb, Hg, Bi, Sb, V, Ge:

Սինգոնիան խորանարդային է, կառուցվածքը՝ կոորդինացված։

Բյուրեղի տեսքը խորանարդաձև է, տասներկուանիստ, երբեմն ութանիստ։ Պարզ բյուրեղներ հազվադեպ են լինում։ Սովորաբար երկվորյակային սերտաճվածքներ են։ Առանձնահատկություններն են՝ հարթ և մասշտաբային դենդրիտներ, հանքաշերտեր, խիտ ամուր զանգվածներ (ամենամեծ բնածինը կշռում էր 420 տոննա), փոքր միացություններ, փոշենման և գնդաձև արտազատումներ։

Գույնը՝ հանքանյութի թարմ կոտրվածքում բաց վարդագույն է, փոխակերպվում է մուգ կարմիրի, իսկ հետո շականակագույնի։ Ունի մետաղական փայլ, կոտրվածքը՝ կեռաձև։ Ամրությունը՝ 2.5—3: Խտությունը՝ 8.4—8.9: Դյուրակուռ է։ Ունի շատ բարձր էլեկտրահաղորդականություն։

մինի|Բնածին պղինձ
Բնածին պղինձը ձևավորվում է ներածին և արտածին պրոցեսներում։ Նրա հետ զուգակցվում են հետևյալ հանքանյութերը՝ կուպրիտներ, ազուրիտներ, մալաքիտներ, քրիզոկոլաների, տենորիտների։ Հարստացվում է հիմանակնում ֆլոտացիայի եղանակով։ Ամենաամեծ ծննդավայրը գտնվում է Վերին լճում (ԱՄՆ)։ Ռուսաստանում հսկայական ծննդավայրերից է Ուդոկանսկի ծծնդավայրը Անդրբայկալյան երկրամասում։

## Ծանոթագրություններ
Ժակ Ավգուստին

**Ժակ Ավգուստին** (), (), ֆրանսիացի նկարիչ, մանրանկարիչ։

## Կենսագրություն

Ծնվել է 1759 թվականի օգոստոսի 15-ին, Սեն Դյե դե Վոժ քաղաքում, ապակեգործ վարպետի ընտանիքում։

Նկարելու ունակությունները տղայի մոտ զարգացել են մանկուց։ Ենթադրվում է, որ գեղանկարչության առաջին դասերը նա կարող էր ստանալ Նանսիում, Ժան Բատիստ Կլոդոյի և, հնարավոր է, Ժան Ժիրարդեի մոտ։ 1781 թվականին Դիժոնում անցկացրած մի քանի ամիսներից հետո նա նույն տարում ժամանել է Փարիզ, որտեղ շուտով ճանաչում է ստացել որպես մանրանկարիչ։ Ֆրանսիական հեղափոխության ընթացքում եղել է Բրեստում (1789) և Սեն Դյե դե Վոժում (1791)։ 
180 px|left|thumb|Ժակ Ավգուստինի Գերեզմանը

1791 թվականի Փարիզյան սալոնից սկսած՝ նա ստեղծում է ինչպես հեղափոխականների, այնպես էլ ազնվականների և բուրժուաների դիմանկարները։ 1806 թվականին Ժակ Ավգուստինը պարգևատրվել է ոսկե մեդալով և 250 ֆրանկ գումարով։ Նրա ճանաչումը դիմացել է շատ ռեժիմների փոփոխությանը, որոնց ընթացքում նա աշխատել է։

Հարստանալով` 1800 թվականի հուլիսի 8-ին Ավգուստինը ամուսնացել է իր աշակերտուհիներից մեկի՝ Պաուլին Դուքրեթի հետ, որը նրանից փոքր էր 22 տարով։ Նա ամուսնու օգնականն էր և ինքնուրույն աշխատանքներ էր կատարում։

1921 թվականին նկարիչն արժանացել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի։ Կյանքի վերջին տարիներին նա տառապում էր հոդատապից։ Մահացել 1832 թվականի ապրիլի 13-ին, Փարիզում, խոլերայի համաճարակի հետևանքով։ Հուղարկավորվել է Պեր-Լաշեզ գերեզմանատանը։

Մանրանկարիչ Ժան-Բատիստ Իզաբեի հետ Ժակ Ավգուստինն իր ժամանակի մանրանկարչության ամենանշանակալի ուսուցիչներից էր և ուսուցանել է մեծ թվով աշակերտների։ Նրա անունով է կոչվել Նանսի քաղաքի «*Lycée professionnel Jean-Baptiste Jacques Augustin» լիցեյը* (Ժան Բապտիստ Ժակ Ավգուստինի մասնագիտական լիցեյ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Մանրանկարիչներ
Ռոման Պրոդիուս

**Ռոման Պրոդիուս** (, ), մոլդովացի թեթևատլետը, որը մասնագիտանում է մարաթոնում, կիսամարաթոնում, կրոսում, մայրուղով եւ երկար տարածությամբ վազքում։ Երկու օլիմպիադաների մասնակից (2012, 2016)։ Սկոպյեի 2008 թվականի մարաթոնի հաղթողը։ 2015 թվականի Եվրոպական խաղերի կրկնակի մրցանակակիր։ Մոլդովայի եռակի չեմպիոն (2006, 2009, 2014)։

## Կենսագրություն
Ռոման Պրոդիուսը ծնվել է 1981 թվականի ապրիլի 12-ին Մոլդովայի Չիմիշլիի շրջանի Սելեմետ գյուղում։ Սկսել է զբաղվել թեթև ատլետիկայով գյուղի դպրոցում սովորելու ժամանակ՝ ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ Կոնստանտին Ֆյոդորովի ղեկավարությամբ։  Այնուհետև Լիպովենի գյուղի սպորտային գիշերօթիկ վարժարանում Ռոմանը մարզվել է Գեորգի Ռուսուի մոտ։  Հետագայում ավարտել է Մոլդովայի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական համալսարանը։

Պրոդիուսը միջազգային ասպարեզում իր նորամուտը նշել է 2004 թվականին՝ հաղթելով կիսամարաթոնին հոլանդական Տորնայում։ 2005 թվականին նա մասնակցել է Վալենսիայի իր առաջին մարաթոնին։ 2009 թվականին Ռոման ստացել է «միջազգային կարգի սպորտի վարպետ» մարզական կոչումը։ Պրոդիուսը ամեն տարի մասնակցել է կիսամարաթոնի և մարաթոնի բազմաթիվ միջազգային մրցումներին։ Մինչև 2012 թվականը մարզվել է Վալենտին Սիտնիկի գլխավորությամբ։ Այժմ նրա մարզիչն է Լազար Պովեստկան։

Ռոմանը երկու անգամ մասնակցել է Օլիմպիական խաղերի մարաթոնին։ 2012 թվականին Լոնդոնի իր առաջին օլիմպիադայում չի կարողացել ավարտել, իսկ 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում զբաղեցրել է 105-րդ տեղը։

Ամուսնացած է։ Կինը Սվետլանան է, ունեն մեկ որդի։

## Հիմնական արդյունքներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Роман Продиус- профиль на сайте IAAF
* 

Կատեգորիա:Մոլդովացի մարզիկներ
Անուշկա Շանկար

**Անուշկա Շանկար** (, ),, ), հնդկական ծագմամբ ամերիկացի սիտարիստ, կոմպոզիտոր։

Լեգենդար երաժիշտ Ռավի Շանկարի և Սուկիանի Ռաջանի դուստրը։ Հանդիսանում է Նորա Ջոնսի արյունակից քույրը։

2010 թվականից 2018 թվականն ամուսնացած է եղել ռեժիսոր Ջո Ռայթի հետ։ 2011 թվականի փետրվարի 22-ին երեխա է ունեցել՝ Զուբինա Շանկար Ռայթ,  իսկ 2015 թվականին որդի՝  Մախինա Շանկար Ռայթ։ Անուշկա Շանկարը վեգան է և կենդանիների իրավունքների ակտիվ պաշտպան։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
*Anoushka (1998)
*Anourag (2000)
*Rise(2005)
*Rise Remixes (2006)
*Breathing Under Water (2007)
*Traveller (2011)
*Traces of You (2013)

### Համերգներ և հավաքածուներ
*Full Circle: Carnegie Hall 2000 (2000)
*Live at Carnegie Hall (2001)
*Concert for George (2003)
*Healing the Divide: A Concert for Peace and Reconciliation (2007)
*Live in Concert at the Nehru Park, New Delhi (2005)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բուսակերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հնդիկ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հնդիկ արվեստագետներ
Ֆուրմանովի փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Ֆուրմանովի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Գոռնյացկի միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս խորհրդային գրող Դմիտրի Անդրեևիչ Ֆուրմանովի պատվին։ Սկիզբ է առնում Վորոշիլովի և Կուլտուրայի փողոցների հանգույցից և ավարտվում Հոկտեմբերի 50-ամյակի փողոցում։ Երկարությունը 1300 մետր է։

## Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Ֆուրմանովի փողոցը գտնվում է Գոռնյացկի միկրոշրջանում։ Այն սկսվում է Վորոշիլովի և Կուլտուրայի փողոցների հանգույցից, հատում է Բրատսկայա, Պարկովայա, Պավլովի, Չկալովի փողոցները և ավարտվում Հոկտեմբերի 50-ամյակի փողոցի հետ հատվելով։ Փողոցի երկարությունը 1300 մետր է։

Ֆուրմանովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346356։

Փողոցն անվանվել է ռուս խորհրդային գրող, «Չապաև» (1923, հայ հրտ. 1951) և «Խռովություն» (1925, հայ․ հրտ․ 1934) վեպերի հեղինակ Դմիտրի Անդրեևիչ Ֆուրմանովի պատվին։
ձախից|մինի|Զբոսայգին 1976 թվականին, տեսք վերևից
Ֆուրմանովի փողոցի սկզբնամասում (թիվ 9) գտնվում է «Կրասնի բումեր» թերթի խմբագրությունը ()։ Փողոցի սկզբնամասի աջ կողմում Անդրեյ Սուլինի անվան զբոսայգին է։ Անդրեյ Սուլինի անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգու պատմությունը սկսվում է 1969 թվականից։ Այդ ժամանակ Կրասնի Սուլինի աշխատավորների պատգամավորների քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեն 1969 թվականի հուլիսի 22-ին ընդունեց ««Մետալուրգ» մարզադաշտի շրջանում գտնվող կանաչ գոտու բարեկարգման և այնտեղ մշակույթի ու հանգստի քաղաքային զբոսայգի կառուցելու մասին» թիվ 317 որոշումը։ 1976 թվականին այգում արդեն աշխատում էր «Զելյոնի» 700-տեղանոց կինոթատրոնը, տեղադրված են եղել 7 ատրակցիոններ։ Քաղաքի հպարտությունը դարձել էր դիտանիվը։

Զբոսայգու կանաչապատումը տեղի է ունեցել պարբերաբար, տնկվել է ավելի քան 600 ծառ՝ եղևնիներ, սոճիներ, շագանակենիներ, արոսենիներ և թխենիներ։ Բացի այդ, զբոսայգում տեղադրվել է երկու առևտրային տաղավար։ Զբոսայգում միշտ հնչել է երաժշտություն, տեղի են ունեցել տոնակատարություններ, մրցույթներ և խաղեր։ 2017 թվականի մարտին սկսվել է 40 տարի ծառայած «Դիտանիվի» ապամոնտաժումը։

Չկալովի և Ֆուրմանովի փողոցներով պարփակված հատվածում տեղակայված է Կրասնի Սուլինի և Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցը (հասցեն՝ Ֆուրմանովի փողոց, 32)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Улица Фурманова в Красном Сулине
*Подробная карта Улица Фурманова, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты 

## Արտաքին հղումներ
* *Алексеева Татьяна*. В парке Андрея Сулина зазеленело «Дерево дружбы»  // Красносулинский вестник, 01.10.2009, № 78 (23160), с. 3
* *Мякинченко В. Я.*Сулин и Сулинцы словарь и справочник. — Красный Сулин: Сулинполиграфсервис, 2002.-с.180. — ISBN 5-98754-003-9

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Դինամո (մարզադաշտ, Ուֆա)

**«Դինամո»**, ֆուտբոլի մարզադաշտ Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ Բաշկորտոստանի մայրաքաղաք Ուֆայում։

## Պատմություն
Մարզադաշտը կառուցվել է նախկին Ուշակովյան զբոսայգու տարածքում։ Բացումը տեղի է ունեցել 1934 թվականի մայիսի 6-ին։ Խորհրդային տարիներին մարզադաշտի անվանումը հաճախակի փոփոխվել է․ հիմնականում եղել են դժվար արտաբերվող հապավումներ, ինչպես, օրինակ, *БОСФК*, *БСПС* կամ *ГСФК*։

2007 թվականին մարզադաշտը վերակառուցվել է Բաշկորտոստանի թիվ 3 շինարարական տրեստի կողմից։

2009—2015 թվականներին «Դինամոն» եղել է «Ուֆա» ֆուտբոլային ակումբի, նախկինում՝ խորհրդային տարիներին՝ ԽՍՀՄ ֆուտբոլի առաջին խմբի առաջնությունում հանդես եկած «Նեֆտյանիկ» թիմի այսպես կոչված՝ տնային մարզադաշտը։

## Բնութագիր
Մարզադաշտը նախատեսված է 4500 հանդիսատեսի համար։ 100մx69մ չափսերով ֆուտբոլային դաշտը արհեստական ծածկով է, բայց չունի արհեստական տաքացման համակարգ։ Նստատեղերի փոքրաթիվությունը նկատի առնելով՝ կարել է ասել, որ Ռուսաստանի ֆուտբոլի բարձրագույն խմբում՝ Պրեմիեր լիգայում հանդես եկող թիմերի մարզադաշտերի մեջ ամենափոքրն է և, իհարկե, այլևս չի բավարարում մեկ միլիոնից ավել բնակչություն ունեցող Ուֆա քաղաքի բազմահազար ֆուտբոլասերներին։

Մարզադաշտի ենթակառուցվածքների մեջ, ֆուտբոլի դաշտի հետ մեկտեղ, մտնում են թեթևաթլետիկական վազքուղյակները (400 մ), թենիսի խաղահրապարակները, լողավազանը, հրաձգարանները,հյուրանոցը, ինչպես նաև 1000 նստատեղով մարզասրահը, որտեղ անց են կացվում Ռուսաստանի վոլեյբոլի առաջնության մրցախաղերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/2-statya/11465-dinamo-stadion 
* «Ուֆա» ֆուտբոլային ակումբի պաշտոնական կայքը
* «Ուֆա» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագուների կայք 
* «Ուֆա» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագուների ֆոռում 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի մարզադաշտեր
Գագաուզիայի դրոշ

**Գագաուզիայի դրոշ**, Մոլդովայի Հանրապետության Գագաուզիայի տարածքային-ինքնավար կազմավորման պաշտոնական խորհրդանիշ։ Ինքնավարության պետական դրոշը արտացոլում է նրա ժողովրդավարական սկիզբը, խորհրդանշում է Գագաուզիայի ժողովրդի անցյալը, ներկան և ապագան, հաստատում է Գագաուզիայում բնակվող բոլոր քաղաքացիների իրավահավասարության, բարեկամության և համերաշխության պատմական ավանդույթները։

Դրոշը հաստատվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Գագաուզիայի դրոշի մասին N 2-IV/I տեղական օրենքով։

## Նկարագրություն
«Գագաուզիայի դրոշը իրենից ներկայացնում է ուղղանկյուն կտավ, որը բաղկացած է երեք գունավոր շերտերից, որոնք հորիզոնական կերպով գտնվում են վերևից ներքև հաջորդականությամբ՝ կապույտ (երկնագույն)՝ դրոշի լայնության 60 տոկոսը, սպիտակ և սարմիր, որոնք 20 տոկոսով հավասար են շերտի լայնությանը։

Ոսկե աստղերը գտնվում են հավասարազոր եռանկյունու կապույտ ֆոնի վրա։ Առաջին աստղի կենտրոնից մինչև 30 սմ հեռավորության վրա, նույն աստղի կենտրոնից մինչև կապույտ շերտի եզրերը լայնությամբ և աստղերի կենտրոններից միմյանց նկատմամբ հեռավորությունը 30 սմ է։ Աստղի նկարագրված շրջագծի տրամագիծը հավասար է 15 սմ-ի։ Դրոշի լայնության և երկարության միջև հարաբերակցությունը հավասար է 1:2-ի»։

## Պատմություն
Գագաուզիայի առաջին դրոշն ընդունվել է Մոլդովական ԽՍՀ-ից անկախության հռչակման մասին հռչակագրով, ԽՍՀՄ կազմում Գագաուզյան ՀԽՍՀ-ի կազմավորմամբ (Միութենական կառավարության որոշումը չի հաստատվել)։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Գագաուզիան կրկին հայտարարեց Մոլդովայի կազմից դուրս գալու մասին և ավելի ուշ ընդունեց նոր դրոշ, այն նման էր այժմյան դրոշին, բայց առանց աստղերի, որոնց 1993 թվականին ավելացան երեք աստղեր, որոնք տեղակայված էին ուղղահայաց ծառի մոտ։ Ժամանակակից տեսք դրոշը ընդունվել է 1995 թվականին։

Գագաուզիայի դրոշի մասին օրենքը թույլ է տալիս օգտագործել դրոշի պարզեցված տարբերակը, առանց աստղերի և սպիտակ գույնի շերտի, ոչ կառավարական (օրինակ, անձնական և առևտրային) օգտագործման համար։ Կառավարական օգտագործման համար գործում է միայն պետական դրոշը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Գագաուզիայի զինանշան
* Գագաուզիայի օրհներգ

## Արտաքին հղումներ
* Закон АТО Гагаузия «О флаге Гагаузии (Гагауз Ери)» 
* Флаг и Гимн Гагаузии

Կատեգորիա:1995 դրոշներ
Սերգեյ Սեչիր

**Սերգեյ Սեչիր** (), մոլդովացի ծանրամարտիկ 69 կգ քաշային կարգում։ 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում զբաղեցրել է 6-րդ տեղը։ 2014 թվականի ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությանը նվաճել է բրոնզե մեդալ։

## Ցուցանիշներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն 

Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղերի մարզիկներ
Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մարզիկներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի մարզիկներ
Իրեկ Զարիպով

**Իրեկ Այրատովիչ Զարիպով** (, ), ռուս դահուկորդ և բիաթլոնիստ։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ, Վանկուվերում անցկացվող 2010 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղերում քառակի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Իրեկ Այրատովիչ Զարիպովը ծնվել է 1983 թվականի մարտի 27-ին Ստեռլիտամակում, Բաշկորտոստան, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ։ Իրեկի ծնողները, Այրատ Գաբդուլհամատովիչ և Վասիլյա Մուսատաֆինովա Զարիպովաները, աշխատում էին աղյուսի գործարանում։

Իրեկը դպրոցական տարիքում զբաղվել է բասկետբոլով, դահուկավազքով, բռնցքամարտով, ըմբշամարտով, ֆուտբոլ է խաղացել։

Զարիպովը իրեն փորձել է տարբեր սպորտաձևերում, ինչպիսիք են թեթև ատլետիկան, ծանրամարտը, լողը, սեղանի թենիսը։ 2004 թվականին նա ընդգրկվել է Թեթև ատլետիկայի Բաշկորտոստանի Հանրապաետության հավաքականի կազմում։ Ռուսաստանի առաջնության ժամանակ Իրեկը ծանոթացել է դահուկավազքի և բիաթլոնի ավագ մարզիչ Իրինա Գրոմովի հետ, որը նրան առաջարկել է դիմել Բաշկորտոստանում հայտնի Սալավատ Գումերովին։ Գումերովը Իրեկին սկսեց պատրաստել դահուկավազքի առաջնություններին։ Նաև մարզվել է Ամիր Գումերովի ղեկավարությամբ։

Իրեկ Զարիպովը Թեթև ատլետիկայի Բաշկորտոստանի Հանրապաետության հավաքականի կազմում մասնակցել է Վանկուվերում անցկացվող 2010 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղերին, որտեղ նվաճել է 4 ոսկի և 1 արծաթ։

## Սպորտային ձեռքբերումներ
*  - 2009 թվականի Ռուսաստանի առաջնություն - 1-ին տեղ (5 կմ)
*  - 2009 թվականի Աշխարհի առաջնություն - 2 տեղ
*  - 2010 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր - 1 տեղ (բիաթլոն, 2,4 կմ․)
*  - 2010 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր - 1 տեղ (դահուկավազք, 15 կմ.)
*  - 2010 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր - 1 տեղ (բիաթլոն, 12,5 կմ.)
*  - 2010 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր - 1 տեղ (դահուկավազք, 10 կմ.)
*  - 2010 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր - 2 տեղ (դահուկավազք, 1 կմ.)
*  - 2014 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր - 2 տեղ (դահուկավազք, 15 կմ.)

2010 թվականից Ռուսաստանի Ֆիզկուլուրայի ֆեդերացիայի առաջին վարչապետ։

## Ծանոթագրություններ

*

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Պարալիմպիկ խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Ալեքսանդր Շպակ

**Ալեքսանդր Շպակ** (),  մոլդովացի ծանրամարտիկ

## Կարիերա
Շպակը նվաճել է բրոնզե մեդալ 77 կգ քաշային կարգում ծանրամարտի 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում։ 2013 թվականի Եվրոպայի ծանրամարտի առաջնությունում Սպակը գրավեց երկրորդ տեղը։ Այնուամենայնիվ, նա ավելի ուշ որակազրկվել է ստենոզոլոլի և մեթիլտեստաստերոնի փորձաքննության դրական արդյունքներից հետո։ Խթանիչի խախտման արդյունքում Շպակը 2 տարով հեռացվեց Ծանրամարտի միջազգային ֆեդերացիայի կողմից։

Նա մասնակցել է 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում մինչև 77 կգ քաշով, որտեղ նա զբաղեցրեց հինգերորդ տեղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/sp/alexandru-spac-1.html  Olympics at Sports-Reference.com կայքում

Կատեգորիա:Ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնություններ
Գեորգե Ասաքիի անվան տեխնիկական համալսարան (Յաշ)

մինի|250px|աջից|Համալսարանի քաղաքացիական շինարարության ֆակուլտետ
**Գեորգե Ասաքիի անվան տեխնիկական համալսարան** (), պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որը գտնվում է Յաշում՝ Ռումինիա։ Ռումինիայի ամենահին տեխնիկական բուհերից մեկը։

## Պատմություն
1813 թվականին գիտնական Գեորգե Ասաքին ստեղծել է Ռումինիայում տեխնիկական կրթության առաջին կենտրոնը՝ հողաշինարար ինժեներների դասարանը, որի հիման վրա հետագայում ստեղծվել է պետական ակադեմիան (1835) և Յաշի համալսարանը (1860)։

1912 թվականի նոյեմբերին այստեղ ստեղծվեց գիտությունների ֆակուլտետ, որտեղ ուսումնասիրվեցին էլեկտրատեխնիկական, կիրառական քիմիական և գյուղատնտեսական գիտություններ։

Ռումինիայի  1932, 1937 և 1938 թվականների կրթության մասին  օրենքները խրախուսվում են ինչպես գիտության էվոլյուցիան երկրում, այնպես էլ ուսումնական հաստատությունների զարգացման, մասնավորապես, Յաշի համալսարանի բժշկության և դեղագործության, գիտության, իրավունքի, փիլիսոփայության և բանասիրության, ինչպես նաև գյուղատնտեսության ֆակուլտետների ստեղծումը։ 1933 թվականին գյուղատնտեսական կրթության ստորաբաժանումը, որը մտնում է կիրառական գիտությունների վարչության կազմի մեջ, վերածվել է գյուղատնտեսական գիտությունների ֆակուլտետի։ Բաժանմունքի մյուս երկու ճյուղերը (էլեկտրատեխնիկայի դպրոց և տեխնոլոգիական քիմիայի ստորաբաժանում) վերակազմավորվել են 1937 թվականին՝ ստեղծելով պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (Յաշ), որին մեկ տարի անց միացվել է նաև գյուղատնտեսական գիտությունների ֆակուլտետը։

1948 թվականին անվանումը փոխվել է Գեորգե Ասաքիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը Յաշում, իսկ 1993 թվականի մայիսի 17-ից՝ այն դարձել է Գեորգե Ասաքիի անվան Յաշի տեխնիկական համալսարան։
## Կառուցվածք

Ներկայումս Յաշի տեխնիկական համալսարանը ունի 11 ֆակուլտետներ և 3 բաժանմունքներ։
* Կանտակուզինի անվան ճարտարապետության ֆակուլտետ
* Ավտոմատացման և հաշվողական տեխնիկայի ֆակուլտետ
*Քիմիական տեխնոլոգիաների և շրջակա միջավայրի պահպանության ֆակուլտետ 
* Քաղաքացիական շինարարության և շինարարական ծառայությունների ֆակուլտետ
* Էլեկտրատեխնիկայի ֆակուլտետ
* Էլեկտրոնիկայի, հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ
* Հիդրոտեխնիկական ճարտարագիտության, գեոդեզիայի և ինժեներական էկոլոգիայի ֆակուլտետ
* Մեքենաների արտադրության և արդյունաբերական կառավարման ֆակուլտետ
* Նյութագիտության և ճարտարագիտության ֆակուլտետ
* Մեխանիկայի ֆակուլտետ
* Մանրագործվածքների, կաշվե և արդյունաբերական կառավարման ֆակուլտետ 
* Շարունակական կրթության և ուսուցման կենտրոն
* Պետական և մասնավոր բիզնեսի կառավարման համար կադրերի պատրաստման տարածաշրջանային կենտրոն
* Կրթության և ուսուցիչների պատրաստման վարչություն
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համալսարանի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Կրթությունը Ռումինիայում
Կատեգորիա:Ռումինիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:1937 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Յաշի շենքեր և կառույցներ
Մարթա Բիբեսկու

Իշխանուհի **Մարթա Բիբեսկու**, , **Մարթա Բիբեսկո**, , ծնկյալ՝ **Մարթա Լուչիա Լահովարի**, իշխանուհի **Մավրոկորդատ**, , ), ռումինացի և ֆրանսիացի գրող։ Ռումինիայի հասարակական գործիչ, Մոգոշոյա դղյակի տիրուհին։ Ողջ կյանքի ընթացքում վարել է օրագիր,  որը բաղկացած է 65 հատորից։

## Կենսագրություն և ստեղծագործական կյանք
Մարթա Բիբեսկուն Մավրոկորդատո իշխանական տնից էր սերում։ Գերմանիայի Վիլհելմ II կայսրը շուրջ տասնհինգ տարի սիրատոչոր նամակագրության մեջ է եղել վերջինիս հետ։

17 տարեկան հասակում Մարթան ամուսնանում է Ռումինիայի առաջին ավիատոր, իշխան Գեորգե Բիբեսկուի հետ։

Եվրոպայի տարածքում շրջագայելիս Մարթան սկսեց հրապարակել իր ճամփորդական ակնարկները, որոնք մեծ հետաքրքրություն առաջացրին եվրոպացի ընթերցողների շրջանում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Բիբեսկուն գաղտնի բանակցություններ է վարել, որպեսզի Ռումինիան դուրս գա աշխարհամարտից։ Խորհրդային զորքերի՝ Բուխարեստում տեղակայվելուց հետո Մարթան դիվանագիտական անձնագրով լքում է երկիրը։ Ապրել է տարագրության մեջ և զբաղվել գրական գործունեությամբ։ Դուստրը՝ Վալենտինան ամուսնու հետ կարողացել է լքել Ռումինիայի սահմանները 1958 թվականին։

## Ճանաչում
Մարթա Բիբեսկուն մի շարք ֆրանսիական գրական մրցանակների դափնեկիր է։ 1955 թվականին նա ընտրվել է Ֆրանսերեն լեզվի և գրականության թագավորական ակադեմիայի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ghislain de Diesbach *Princesse Bibesco — la dernière orchidée*, ed. Perrin, Paris, 1986
* Mircea Eliade, «Marthe Bibesco and the Meeting of Eastern and Western Literature» in *Symbolism, the Sacred and the Arts*, The Crossroad Publishing Company, N.Y., 1986, ISBN 0-8245-0723-1
* Christine Sutherland *Enchantress. Marthe Bibesco and her World*, Farrar, Straus & Giroux, New York, 1996

## Արտաքին հղումներ
* Princess Marthe Bibesco Collection  at the Harry Ransom Humanities Research Center at the University of Texas (Austin)

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Կենսագիրներ
Կատեգորիա:Ռումինացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ռումինացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Վլադիմիր Աբաշև

**Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Աբաշև** (, ), խորհրդային և ռուսական կինոյի և թատրոնի դերասան։ Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1997)։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Աբաշևը ծնվել է 1947 թվականի հուլիսի 28-ին։

Պատանի տարիքում ընդունվել է Չիտայի պատանի հանդիսատեսի ժողովրդական թատրոն, որտեղ բացահայտել է դերասանական աշխատանքի հմայքները։ Հետագայում ծառայել է Պրիմորիեում՝ ծովային հետևակում և կրտսեր ավիացիոն մասնագետների դպրոցում, որտեղ վարել է ակումբ։

Իրկուտսկի թատերական ուսումնարանն ավարտելուց հետո՝ 1973 թվականին, հրավիրվել է Իրկուտսկի Ա․ Վամպիլովի անվան պատանի հանդիսատեսի թատրոն։ 1978-1979 թվականներին որպես դերասան աշխատել է Շադրինի դրամատիկական թատրոնում։ 1979-1982 թվականներին եղել է Ալմաթիի Վ․ Շուկշինի անվան դրամայի երկրամասային թատրոնի դերասան։ 1982 թվականին դարձել է Սախալինի Չեխովի անվան միջազգային թատերական կենտրոնում։

## Արվեստ
### Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ
* ՌՍՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1990)
* Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1997)
* Սախալինի մարզի նահանգապետի մրցանակի դափնեկիր մշակույթի և արվեստի բնագավառում (1999)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Закрытие «Года театра» состоится 15 декабря
* Владимир Абашев: «Вкусный» голос мне достался от мамы
* Иван Малахов поздравил с юбилеем сахалинского артиста

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Մորիյամա

, Ճապոնիայի Սիգա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 55,73 կմ², բնակչությունը՝ 79 341 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 1423,67 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
մինի|330 փքս|Մորիյամա քաղաքի կայարանը
Քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու վրա՝ Կինկի տարածաշրջանի Սիգա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Կուսացու, Ռիտտո, Յասու քաղաքները։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 79 341 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 1423,67 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Քաղաքը խորհրդանշող ծառը կոմֆորայի ծառն է, ծաղիկը լոտոս ընկուզակիրն է։

## Քույր քաղաքներ
*  Ադրիան (Միչիգան, ԱՄՆ)

## Տես նաև
* Կոկա
* Կոնան (Սիգա)
* Յասու
* Օմիհատիման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
** Մորիյամա քաղաքի պաշտոնական վեբկայք 

Կատեգորիա:1970 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Ինգրիդ Բիսու

**Ինգրիդ Բիսու** (, ), ռումինացի դերասանուհի, մոդել և պրոդյուսեր։ Առավել հայտնի է Անկայի դերով Մարեն Ադեի «Թոնի Էրդման» ֆիլմում, որը հեղինակավոր մի շարք մրցանակներ է ստացել։

## Կենսագրություն
Ինգրիդ Բիսուն ծնվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Բուխարեստում՝ ռումինագերմանական ընտանիքում։ Մեծացել է Ռումինիայի գերմանական համայքնում, սովորել Բուխարեստի գերմանական մանկապարտեզում, դպրոցում և քոլեջում։

## Կարիերա
2003 թվականին, տասնվեց տարեկան հասակում, Ինգրիդը «Cool Girl» պատանեկան ամսագրի ամանորի գլխավոր հերոսուհին է դառնում։ Դրանից հետո դառնում է Orange S.A.. հեռահաղորդակցման ընկերության գովազդային հերոսուհին։ Նրա դերը ցուցադրվեց Իսրայելում և Ռումինիայում։

Կինոյում Բիսուի դեբյուտը կայացել է 2005 թվականին․ նա էպիզոդային դերով հանդես եկավ Ուվե Բոլլի «Բլադրեյն» ֆիլմում՝ խաղալով Բեն Քինգսլիի հետ։ 2006 թվականին գլխավոր դեր է խաղում ռումինական «Ցավի աշխարհ» ֆիլմում, որտեղ նրան ուշադրություն է դարձնում Քրիստիան Մունջիուն՝ կանչելով Ինգրիդին խաղալու իր ալմանախում, որը կոչվում է«Ոսկեդարի հեքիաթներ»։ Սա առիթ հանդիսացավ, որ Ինգրիդ Բիսուն համաշխարհային ճանաչում ստանա և խաղա հայտնի ռեժիսորներ Կլոդ Լելուշի, Թեո Փիրի, Մարեն Ադեի ֆիլմերում։

Այսօր դերասանուհին ապրում է Կալիֆոռնիայում։

## Ֆիլմագրություն
* *[[Բլադրեյն (ֆիլմ)|Բլադրեյն]]* (2005) - երիտասարդ աղջիկ
* *[[Ցավի աշխարհ (ֆիլմ)|Ցավի աշխարհ]]* (2006) - Ալիսա
* *[[Սպանդանոց (ֆիլմ)|Սպանդանոց]]* (2009) - աղջիկ դագաղում
* *[[Ոսկեդարի հեքիաթներ]]* - (2009)
* *[[Հո, հո, հո (ֆիլմ)|Հո, հո, հո]]* (2009) - մկանուտ տղայի ընկերուհի
* *[[Երիդասարդ ռազմիկի դիմանկարը (ֆիլմ)|Երիդասարդ ռազմիկի դիմանկարը]]* (2010) - Մաթիլդա
* *[[Եվա (ֆիլմ, 2010)|Եվա]]* (2010) - Եվայի ընկերուհին
* *[[Ծայրամաս (ֆիլմ)|Ծայրամաս]]* (2010) - Սելենա
* *[[Կինը և տղամարդիկ (ֆիլմ)|Կինը և տղամարդիկ]]* (2010) - ընկերուհի № 2
* *[[Ռոքսանա (ֆիլմ)|Ռոքսանա]]* (2013) - Վիկտորի ընկերուհին
* *[[Չար արքայազնը (ֆիլմ)|Չար արքայազնը]]* (2013) - Միներվա
* *[[Զրոյի թեորեմը (ֆիլմ)|Զրոյի թեորեմը]]* (2013) - աշխատակցուհի (տիտրերում նշված չէ)
* *[[Բոշ (հեռուստասերիալ)|Բոշ]]* (2016) - ակումբի տնօրեն (տիտրերում նշված չէ)
* *[[Թոնի Էրդման]]* (2016) - Անկա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 'Toni Erdmann': Cannes Review

Կատեգորիա:Գերմանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մոդելներ
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ռումինացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ
Իուրիե Դուդոգլո

**Լուրիե Դուդոգլո** (), մոլդովացի ծանրամարտիկ 56/62 կգ քաշային կարգում։ Նա Մոլդովայի Հանրապետության հավաքականի կազմում մասնակցել է 2010, 2011 և 2015 թվականների Ծանրամարտի աշխարհի առաջնություններին։ Դուդոգլոն  Մոլդովայի Հանրապետության հավաքականի կազմում մասնակցել է նաև 2010, 2016 և 2017 թվականների Ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնություններին։

## Ցուցանիշներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profile  at iwf.net
* Profile at iwrp.net

Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մարզիկներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի առաջնությունների մարզիկներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի մարզիկներ
Կիտրոնաթիթեռ մեծ

**Կիտրոնաթիթեռ մեծ** (), ճերմակաթիթեռների ընտանիքի կիտրոնաթիթեռների ցեղի ցերեկային թիթեռ (*Pieridae*): Տեսակը նկարագրված է երկու նմուշների հիման վրա՝ արուն սերում է ճապոնական Հոնսյու կղզուց, *Nikko* տեղանքից, իսկ էգը՝ Հյուսիսային Չինաստանից։

## Նկարագրություն
Թևերի բացվածքը 57—65 մմ է։ Արուների թևերի հիմնական ֆոնը արևային դեղին է։ Առջևի թևերի գագաթի եզրը սուր ատամնավոր է, հետևի թևերի վրա ջղերը ևս ատամնավոր են՝ *Cu1*: Թևերի առջևի և արտաքին ծայրերում գտնվում են մուգ կետեր։ Կենտրոնական հատվածի վերին մասում գտնվող պուտերը վառ նարնջագույն են, հետին թևերի վրա դրանք ավելի մեծ չափսերի են։ Սեռական դիմորֆիզմը արտահայտվում է էգերի մոտ հիմնական ֆոնի ավելի բաց գունավորմամբ, որը սպիտակ և բաց դեղնավուն է։

## Արեալ
Մեծ կիտրոնաթիթեռը տարածված է Հյուսիսարևելյան Չինաստանից մինչև Կորեա, ինչպես նաև արեալը ընդգրկում է Ճապոնիան, հանդիպում է Ռուսաստանի հեռավոր արևելքում (Ամուրի մարզ, Ուսսուրիսկի ծայրամաս)։

Այս տեսակը հանդիպում է ոչ խիտ անտառներում, ներառյալ՝ փշատերև անտառներում, անտառային կածաններում, անտառեզրերում, բացատներում, ճամփեզրերում, տարբեր տիպի անտառների մարգագետիններում։

## Կենսաբանություն
Մեկ տարվա ընթացքում մեծ կիտրոնաթիթեռը զարգանում է մեկ սերնդով։ Թռիչքի ժամկետը հուլիսի վերջից մինչև սեպտեմբեր է։ Այնուհետև երկու սեռի թիթեռները ձմեռում են, և նրանց թռիչքը շարունակվում է առաջին տաքացման հետ՝ մայիս-հունիսին։

Էգը բեղմնավորումից հետո ձվադրում է թրթուրների կերային բույսերի բողբոջների, երիտասարդ ընձյուղների և ճյուղերի վրա։ Երիտասարդ թրթուրները սկզբնական շրջանում քերում են տերևները, իսկ ավելի ուշ՝ կրծում։ Թրթուրների սննդային բույսը՝ *Rhamnus ussuriensis:* Հարսնյակը շագանակագույն բծերով բաց կանաչ գույնի է։

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* Tuzov V. K., Bogdanov P. V., Devyatkin A. L., Kaabak L. V., Korolev V. A., Murzin V. S., Samodurov G. D., Tarasov E. A., 1997. Guide to the Butterflies of Russia and Adjacent Territoties. Vol. 1. Hesperiidae, Papilionidae, Pieridae, Satyridae. — Sofia — Moscow, 480 pp.
* Сочивко А. В., Каабак Л. В. Определитель бабочек России. Дневные бабочки — М.:, Аванта+, 2012

Կատեգորիա:Ճերմակաթիթեռներ
Ֆացիոյի սիրուհին (նկար)

**«Ֆացիոյի սիրուհին»** (ինչպես նաև  **«Աուրելիա»**), պրեռաֆայելիտ անգլիացի նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի յուղաներկով նկարած նկարներից, ստեղծվել է 1863 թվականին։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Թեյթ բրիտանական պատկերասրահում։

Նկարը շարունակում է 1860-ական թվականներին «Bocca Baciata» նկարից սկսած Ռոսսետտիի շիկահեր, զգացմունքային կանացի կերպարների շարքը։ Ստեղծագործության անվանումով հղում է կատարվում  14-րդ դարի իտալացի բանաստեղծ Ֆացիո դելի Ուբերտիի  ստեղծագործությանը, որը Ռոսետին թարգմանել է անգլերեն։ Ստեղծագործության մեջ տեղ են գտել փոքրիկ դետալներ՝ Ֆացիոյի բանաստեղծություններից մեկից, որը նկարագրում է լիրիկական հերոսի սիրուհուն՝ ներառյալ հերոսուհու  մատին  գտնվող մատանին։ Բանաստեղծությունը շոշափում է վտանգավոր կանացի գեղեցկության թեման, որի առջև անզոր են տղամարդիկ, այսպիսով,  Ռոսետին նորից անդրադառնում է ճակատագրական կնոջ կերպարին։ 1869 թվականին նկարիչը որոշել է անվանափոխել նկարը՝ անվանելով այն  «Աուրելիա»՝ հղում կատարելով հերոսուհու խարտյաշ վարսերին ( «ոսկե»), նա չէր ցանկանում նաև, որ նկարը զուգակցվի միայն Վենեցիայի և իտալական մշակույթի հետ։ Այդ ժամանակ Ֆացիոյի բանաստեղծության տողերը հանվել են նկարի շրջանակից։ «Աուրելիա»  անվանումը հղում է կատարում նաև 1855 թվականին  Ժերար դը Ներվալիայի համանուն նովելին, որը գրելու ընթացքում հեղինակը ներշնչվել է Դանթե Ալիգիերիի՝ «Նոր կյանք»  բանաստեղծությունից, իր հերթին այս բանաստեղծությունը աղբյուր է հանդիսացել Ռոսետիի նկարների սյուժեի համար՝ ողջ կյանքի ընթացքում։ Նկարը գնող կոլեկցիոներ Ջորջ Ռեյը ցանկացել է պահել առաջին անվանումը։

Նկարի համար բնորդուհի է դարձել  Ֆանի Կորնֆորտը։ Տասնամյակներ անց՝ 1873 թվականին, նկարը վերափոխվել է, սակայն  Կորնֆորտի դեմքն անփոփոխ է մնացել (իր աշխատանքներում Ռոսետին հաճախ է փոփոխել Ֆանի Կորնֆորտի դեմքը՝ այն փոխարինելով Ալեքս Ուայլդինգի դեմքով)։ Նկարներում գույների ընտրության հարցում Ռոսետին առավելություն էր տալիս Տիցիանին և վենետիկյան գեղանկարչությանը։ Մշակութագետ  Ալիստեր Գրիվը  զուգահեռներ է անցկացնում  «Ֆացիոյի սիրուհու», Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերի՝   «Սիմֆոնիան՝ № 2 սպիտակի մեջ» և Տիցիանի՝ «Կինը հայելու առաջ» նկարների միջև։


Պատկեր:Titian - Woman with a Mirror - WGA22913.jpg|Տիցիան «Կինը հայելու առաջ»
Պատկեր:James Abbot McNeill Whistler 013.jpg|Ջեյմս Էբոտ Մակ-Նեյլ  Ուիսթլեր «Սիմֆոնիան՝ № 2 սպիտակի մեջ»


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1863 նկարներ
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ
Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ
Լիդիա Գեյլեր Տեխադա

**Լիդիա Գեյլեր Տեխադա** (, ), բոլիվիացի քաղաքական գործիչ, Բոլիվիայի նախագահ (1979-1980)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կոչաբամբեում` գերմանացի էմիգրանտի և բոլիվուհու ընտանիքում։ Սովորել է հաշվապահություն։

Որոշ ժամանակ կապված էր տրոցկիստական Հեղափոխական բանվորական կուսակցության հետ։ 1948 թվականին անդամակցեց Ազգայնական հեղափոխական շարժում կուսակցությանը։ 1952 թվականին հեղափոխության արդյունքում կուսակցության իշխանության գալուց հետո`  ընտրվում է կոնգրեսի անդամ (1956-1964)։ 1964 թվականի հեղաշրջումը ստիպեց նրան էմիգրանտ դառնալ, որտեղ նա անցկացրեց հետագա 15 տարիները։ Այստեղ նա միանում է Խուան Լեչինի Ձախ ազգային-հողափոխական կուսակցությանը (Ձախ ազգայնականների հեղափոխական կուսակցություն), դառնալով Հեղափոխական ձախ ճակատի փոխնախագահ։

1979 թվականին Բոլիվիա վերադառնալուց հետո ընտրվեց Բոլիվիայի պատգամավորների պալատի նախագահ (բոլիվիական կոնգրեսի ներքին պալատ)։ Համընդհանուր ընտրություններին նույն տարվա հուլիսին թեկնածուներից և ոչ մեկը անհրաժեշտ թվով ձայն չհավաքեց։ Օգոստոսին զինվորականները փոխանցում են իշխանությունը ժամանակավոր նախագահ Վալտեր Գեվարային։ Նոյեմբերին իշխանությունը զավթում է գնդապետ Ալբերտո Նատուշ, որը, համընդհանուր դիմադրության բախվելով, հրաժարվում է իշխանությունից։ Նոյեմբերի 17-ին երկրի ղեկավարի պարտականություններն իրականացնելու համար առաջին անգամ ընտրվում է կին նախագահ` Լիդիա Գեյլեր Տեխադան։

1980 թվականի հունիսի ընտրությունների ժամանակ հաղթում է ձախ ուժերի թեկնածու Էռնան Սիլես Սուասոն։ Սակայն հուլիսի 17-ին բանակը հեղաշրջում է իրականացնում, իշխանության է գալիս նրա զարմիկը և քաղաքական հակառակորդ` գեներալ Լուիս Գարսիա Մեսա Տեխադան։ Երկրում քաղաքացիական պատերազմ է սկսվում։ Գեյլեր Տեխադան նորից ստիպված է լինում լքել երկիրը և մինչև 1982 թվական ռազմական բռնապետության անկումն ապրում է Ֆրանսիայում։

1980-ական թվականենրի կեսից նա դիվանագիտական աշխատանքով է զբաղված.

1982-1983 թվականներին - դեսպան Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությունում,

1983-1986 թվականներին  - դեսպան Կոլումբիայում,

1992-2001 թվականներին - դեսպան Վենեսուելայում։

2001 թվականից թոշակի է անցել։

2009 թվականի հունիսին ընտրվեց Մարդու իրավունքների հիմնադրամի պատվավոր նախագահ Բոլիվիայում։

2011 թվականի մայիսի 9-ին, երկարատև հիվանդությունից հետո վախճանվում է  Լա Պասում։ Նա 89 տարեկան էր։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Կենսագրություն

Կատեգորիա:Կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բոլիվիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Բոլիվիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բոլիվիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Բոլիվիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Կին դիվանագետներ
Թույա (թագուհի)

**Թույա**, նաև՝ Մութ-Թույա (), հին եգիպտական թագուհի և XIX դինաստիայի փարավոն Սեթի I-ի կինը (*Hemet-nisut-weret*): Նա կրել է նաև Ամոն աստծո տիկնոջ տիտղոսը։

## Կենսագրություն
### Ծագում
Թույայի ծնողներն էին մարտակառք վարող Ռայան և նրա կինը՝ Ռույան։ Նրանք հայտնի են Մեդնետ Աբու քարի վրա թողնված արձանագրությունից։

Թույան Սեթի հետ ամուսնացել է մինչև նրա գահ բարձրանալը։ Ամուսնու գահ բարձրանալով՝ Թույան ստացավ փարավոնի Մեծ տիկնոջ տիտղոսը, իսկ երեխաների ծնունդից հետո ստացավ Փարավոնի մայր և Աստվածայինի մայր տիտղոսները։

Թույայի և Սեթի զավակներն են՝ որդիներից Նեբհասեթնեբեթը (մահացել մանուկ հասակում), ապագա փարավոն Ռամզես II-ը և դուստրը՝ Թիան։ Թիան ամուսնացավ հենց նույն Թիա անունը կրող գանձապահի հետ։ Երկար ժամանակ Հենթումիրան համարվում էր նրանց դուստրերից մեկը, բայց նա նաև Ռամզեսի մեծ տիկնոջ դուստրն էր համարվում։

### Տոհմածառ

### Ճակատագիր
Թույան իր որդու՝ Ռամզես II-ի գահակիցն էր, որն էլ մորը տվել էր Մութ-Թույա անունը, ինչն էլ նրան տալիս էր աստվածուհու կարգավիճակ։ Դա նաև մատնանշում էր նրա որդու աստվածային ծագումը, ինչի մասին հավաստում են Մեդինետ Աբուի եգիպտական սալիկները։

Թույան դեռևս որդու գահակալման 21-րդ տարում, երբ վերջինս խեթերի հետ բարեկամության դաշինք կնքեց, ողջ էր։ Եգիպտոսի իշխող դինաստիայի ներկայացուցիչների և խեթական թագավորության միջև բարեկամական նամակագրություն կար։ Թույան նաև գրում էր նամակներ, բայց հավանական է, որ մահացավ մեկ տարի անց, քանի որ նրա դամբարանի գինու կարասները թվագրվում են փարավոնի կառավարման 22-րդ տարով։ Թագուհին թաղված է թագուհիների հովտում՝ *QV80* դամբարանում։

## Հուշարձաններ
Ռամեսուեմից հյուսիս Սեթի I-ը կրկնակի տաճար էր կառուցել Ամենհոտեպ I-ի և իր մոր՝ Ահմոս-Նեֆերտարիի պատվին։ Ռամզես II-ը հրամայեց վերակառուցել տաճարը և նվիրել այն իր մորը՝ Թույային և իր կնոջը՝ Նեֆերտարիին։ Դիտեր Առնոլդի կարծիքով խոսքը վերաբերում է մամմիսիին՝ եգիպտական ինչ-որ տաճարի մի հատվածի, որը հայտնի է նաև որպես Ծննդյան տուն։ Փոքրիկ տաճարից մնացել է միայն հիմքը, իսկ Ուշ շրջանում Ահորիս փարավոնն այն ավերեց։

Պահպանվել են Թույա թագուհու որոշ կիսանդրիներ։ Երկու ամենահայտնի ու մեծ քանդակները կանգնած են Աբու Սիմբել տաճարի արքայական կոթողների կողքին։ Սեթ I-ի ժամանակներից մեզ է հասել Կուրնայից հայտնաբերված թագուհու կիսանդրին։ Դիոդորոսը հայտնում է Ռամեսուեմում գտնվող Թույայի կիսանդրու մասին, իսկ մնացած քանդակներն այսօր գտնվում են Կահիրեի (*JE 37484*), Վատիկանի (№ 22678) և Լուվրի (E 27.132) թագարաններում։

## Զանգվածային մշակույթում
Թույա թագուհու կերպարը հայտվել է հիմնականում Մովսես մարգարեի հետ կապված պատմական ֆիլմերում։
* 1956՝ ռեժիսոր Սեսիլ Դեմիլլի «Տասը պատվիրաններ» ֆիլմ. դերը կատարում է Իրեն Մարտինը։ 
* 1998՝ «Եգիպտոսի արքայազն» մուլտֆիլմ, որտեղ Թույային հնչյունավորել է Հելեն Միրենը։ 
* 2014՝ «Ելք, արքաներ և աստվածներ», Թույայի դերում՝  Սիգուրնի Ուիվեր
* 2015՝  Բրազիլական «Տասը պատվիրաններ» հեռուստանովելում, Թույայի դերում՝ Անջելինա Մունիս

## Տես նաև
* Թիա (արքայադուստր)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ
Դովլաթով (ֆիլմ)

**«Դովլաթով»** (), ռեժիսոր Ալեքսեյ Գերմանի 2018 թվականին նկարահանած ռուսական գեղարվեստական ֆիլմ։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2018 թվականի փետրվարի 17-ին, ռուսական վարձույթում ֆիլմը հայտնվել է 2018 թվականի մարտի 1-ից։

2018 թվականին ներկայացվել է Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի «ԱՊՀ երկրների կինոն» ծրագրի շրջանակներում։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է գրող Սերգեյ Դովլաթովի կյանքի լենինգրադյան մի քանի օրերի մասին 1970-ականների սկզբին, նրա ընկերոջ՝ ապագա Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Իոսիֆ Բրոդսկու արտագաղթի նախօրեին։ Ֆիլմը պարադոքսալ և ծիծաղելի իրավիճակների ցիկլ է, բախում հանցավորության և Լենինգրադի գրական կյանքի հետ, Լենֆիլմի կինոստուդիայի, երաժշտության, պոեզիայի ընթերցանության, լրագրողի արհեստի, դստերը տիկնիկ գնելու անհագ ցանկության հետ։

Դովլաթովի մասին ֆիլմ նկարահանելու առաջարկ արել է նրա դուստրը։ Հետագայում Ստանիսլավ Գովորուխինը Դովլաթովի պատմվածքների հիման վրա նկարահանել է «Գեղեցիկ դարաշրջանի ավարտը» ֆիլմը։ 2013-2014 թվականներին Գերմանը ֆիլմի շուրջ բանակցություններ է վարել գրողի ընտանիքի հետ,  և որոշվել է ստեղծել ոչ թե ինքնակենսագրականի էկրանավորում, այլ հատվածի ազատ մեկնաբանում։ Սցենարը պատրաստվել է Յուլիա Տուպիկինայի հետ, այնուհետև ավելացրել են 1970-ականների սկզբի լենինգրադյան արվեստագետների մասին մանրամասները։ Աստիճանաբար հեղինակները համոզվում են, որ Դովլաթովն ինչպես լիրիկական հերոս է, այնպես էլ իրական մարդ է։

## Գլխավոր դերեր

## Ստեղծագործական կազմ
* Պրոդյուսեր՝ Անդրեյ Սավելև, Արտեմ Վասիլև, Կոնստանտին Էռնստ
* Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսեյ Գերման կրտսեր, Յուլյա Տուպիկինա
* Օպերատոր՝ Լուկաշ Ժալ
* Նկարիչ՝ Ելենա Օկոպնայա
* Հնչյունային ձևավորող՝ Իվան Գուսակով
* Մոնտաժող՝ Սերգեյ Իվանով, Դարյա Գլադիշևա
* Արտադրությունը՝ *SAGa Film Company*, *Metrafilms Channel*, *One Russia*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Создатели фильма «Довлатов» раскрыли имя исполнителя главной роли // Lenta.ru
* Герман-младший снимет фильм о Сергее Довлатове // Lenta.ru
* Алексей Герман-младший приступил к работе над фильмом «Довлатов» // Российская газета, 21 апреля 2015 г.
* Съёмки фильма «Довлатов» Германа-младшего начались в Петербурге // Год российского кино 2016
* Алексей Герман: Довлатов — это наш миф // РИА Новости
* Сербского актера Милана Марича полгода откармливали салом и пельменями для роли в «Довлатове» // Vokrug.tv
* Герман-младший снимет фильм про молодого Довлатова // BBC.com
* *Александр Бутенин.* Два дня с Довлатовым и Бродским. Опыт репортажа со съёмочной площадки // Sergeidovlatov.com
* *Базаралы Жанаков.* «Довлатов» Алексея Германа-младшего стал участником основного конкурса Берлинале // Brod.kz

Կատեգորիա:2010-ականների կենսագրական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Ուֆա-Արենա

**«Ուֆա-Արենա»** (), բազմագործառութային մարզահամերգային համալիր Ռուսաստանի Դաշնության կազմի մեջ մտնող Բաշկորտոստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Ուֆայում, հոկեյի «Սալավաթ Յուլաև» ակումբի տնային մրցասպարեզը (2007 թվականի դեկտեմբերի 19-ից)։ Առաջին մրցախաղը այստեղ կայացել է 2007 թվականի օգոստոսի 27-ին, հոկեյի Ռուսաստանի և Կանադայի երիտասարդական հավաքականների 2007 թվականի գերմրցաշարի շրջանակում։

## Շինարարություն
Ի տարբերություն հոկեյի ռուսաստանյան նոր մրցասպարեզների մեծ մասի (*«Татнефть-Арена»*, *«Арена Омск»*, *«Арена Мытищи»* և այլն)՝ «Ուֆա-Արենա»-ն կառուցվել է միայն տեղական շինարարական կազմակերպությունների ուժերով։ Նախագիծը պատրաստել են «Բաշկիրքաղնախագիծ» նախագծային ինստիտուտ» փակ բաժնետիրական ընկերության ճարտարապետական թիվ 1 արվեստանոցի ճարտարապետներ Իլդար Իբրահիմովն ու Վլադիմիր Սավենկոն, իսկ որպես գլխավոր կապակառու հանդես է եկել *«КПД»* ԲԲԸ շինարարական տրեստը։ Համալիրի շահագործման հանձնման ժամկետը համընկեցվել է Ռուսաստանի կազմի մեջ Բաշկիրիայի կամավոր մտնելու 450-ամյակի տոնակատարությանը։

### Շինարարության երկրորդ հերթ
«Ուֆա-Արենայի» բնօրինակ նախագծով նախատեսված էր իրականացնել շինարարության երկրորդ հերթը՝ կառուցելով ծածկած սահադաշտ՝ 640 նստատեղով, ինչպես նաև բազմահարկ ավտոկայանատեղի։ «Ուֆա-Արենայի» երկրորդ հերթի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2011 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Բաշկորտստանի Հանրապետության նախագահ Ռուստեմ Համիտովի, «Բաշնեֆտ» ԲԲԸ ղեկավարության ներկայացուցիչների, Ուֆայի քաղաքապետ Պավել Կաչկաևի մասնակցությամբ։ *АФК «Система»*-ի և Բաշկորտստանի կառավարության միջև կնքված պայմանագրի համաձայն՝ «Բաշնեֆտ» ընկերությունների խումբը ֆինանսավորել է «Ուֆա-Արենայի» երկրորդ հերթի շինարարության արժեքի ավելի քան 20 տոկոսը։ Այդ նպատակով երկու տարվա ընթացքում հատկացվել է 105 միլիոն ռուսական ռուբլի։

### Ճարտարապետություն
«Ուֆա-Արենա» համալիրը բաղկացած է երկու սահադաշտից, մեծը՝ 8070, փոքրը՝ 640 հանդիսականի համար։ Առաջին հարկում տեղակայված են մարզիկների ու մարզիչների հանգստի սենյակները, մրցավարների առանձնաբաժանմունքը, շոգեբաղնիքը, մերսման սենյակը, չմուշկները սրելու տեղամասը, սառցաստեղծ երկու մեքենաների ավտոտնակները, բուժզննման ու դոպինգի ստուգման աշխատասենյակը։

### Բնութագիր
:; Գլխավոր մրցասպարեզ
* Ընդհանուր մակերեսը՝ 29 070 մ²
* Նստատեղերի քանակը՝ 8 070
* Վերգետնյա ավտոկայանատեղի` 996 մ/տեղ
:; «Ուֆա-Արենայի» կից կառույց
* Ընդհանուր մակերեսը՝ 8300 մ²
* Նստատեղերի քանակը՝ 640
* Ծածկած ավտոկայանատեղի՝ 222 մ/տեղ

## Ուշագրավ փաստեր
* «Ուֆա-Արենան» կառուցվել է *«Труд»* մարզադաշտի հոկեյի խաղահրապարակի տեղում, որի բնական սառույցի վրա անցած դարի 60-ական թվականներին հոկեյի *«СКСЮ»* թիմը անց է կացրել իր առաջին միջազգային մցախաղերը։
* «Ուֆա-Արենան» արհեստական սառույցով ամենամեծ մարզակառույցն է Բաշկորտստանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Уфа-Арена на спортивном городском сайте 
* Уфа-Арена на официальном сайте хоккейного клуба «Салават Юлаев»
* Уфа-Арена на сайте фанатов Спартака 
* ''Рыбинский В. А.'' Уфа-Арена.// Статья в Башкирской энциклопедии

Կատեգորիա:Ուֆայի մարզական կառույցներ
Ինվերնեսի պաշարում (1649)

**Ինվերնեսի պաշարում**, 17-րդ դարի Շոտլանդական քաղաքացիական պատերազմի մաս, որը տեղի է ունեցել 1649 թվականին․ այն իր հերթին Երեք թագավորությունների պատերազմի մասն էր։

1649 թվականի փետրվարի 5-ին իր հոր մահապատժից հետո Չարլզ II-ը հռչակվել էր թագավոր։ Որոշվել էր, որ Չարլզը և իր աքսորված դաշնակիցները պետք է նորից փորձեն վերականգնել թագավորությունը՝ թագավորական բանակի առաջնորդ, Մոնտրոզի 1-ին մարքիզ Ջեյմս Գրահամի կողմից առաջնորդվելով։ Սրան ի պատասխան, Շոտլանդիայի հյուսիսում գեներալ Հաֆ Ֆրեյզերի ղեկավարությամբ տեղի է ունեցել ապստամբություն, որին միացել էին Ջոն Մունրոն Լամլերից, Թոմաս Մաքքենզին Փլասքարդինից և սըր Թոմաս Ուրգուհարթը Քրոմարթիից։ Փետրվարի 22-ին նրանք մտել են Ինվերնես, որտեղ նախ հեռացրել են Ինվերնես ամրոցի կայազորը, հետո քանդել պարիսպներն ու ամրությունները։ Փետրվարի 26-ին ռազմական խորհուրդ է անցկացվել։ Այստեղ նրանք հստակեցրել են գործողությունների որոշակի շրջանակ, որով Շոտլանդիայի հյուսիսային վեց կոմսությունների մաքսերն ու հարկերը վերցրել են իրենց ձեռքը։ Շուտով Նյուարքի լորդ, գեներալ Դեյվիդ Լեսլին ուղարկվել է հյուսիս՝ նրանց վրա հարձակվելու համար։ Դաշնակիցները շուտով հետ են նահանջել Ինվերնեսից դեպի Ռոսշայր։ Լեսլին կայազոր է տեղադրել Չանոնրի օֆ Ռոս ամրոցում, և անձնատուր լինելու ժամկետներ են սահմանվել նրա և բոլոր դաշնակիցների միջև, բացի Մաքենզիներից։ Հենց որ Լեսլին մեկնել է հարավ, Մաքենզիները հարձակվել ու վերանվաճել են Չանոնրի օֆ Ռոս ամրոցը։

Մոնտրոզի 1-ին մարքիզ Ջեյմս Գրահամը հասել է Ռոս-շայր 1650 թվականին՝ ակնկալելով այն կլանների աջակցությունը, որոնք ապստամբել էին 1649 թվականին։ Սակայն մինչ այդ նրանցից շատերը փոխել էին իրենց դիրքորոշումը և Քարբիսդեյլի ճակատամարտում դեմ են դուրս եկել նրան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mackenzie, Alexander. (1896). *History of the Frasers of Lovat, with genealogies of the principal families of the name: to which is added those of Dunballoch and Phopachy*. Inverness: A. & W. Mackenzie. pp.&nbsp;186–187.

Կատեգորիա:Շոտլանդիայի պատմություն
Նախիջևանի գրականության թանգարան

**[[Նախիջևան]]ի գրականության թանգարան** (ադրբ.՝ Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Ədəbiyyat Muzeyi), թանգարան Նախիջևանում, գիտահետազոտական կենտրոն և լուսավորչական հաստատություն։ Նախիջևանի Գրականության թանգարանը կրում է ադրբեջանցի լրագրող, լուսավորիչ, գրող-երգիծաբան Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի անունը։

## Պատմություն
Նախիջևանի Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի անվան գրականության թանգարանը բացվել է Նախիջևանում՝ 1967 թվականի հունիսի 12-ին՝ 1966 թվականի  ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի որոշման համաձայն։ Թանգարանի բացման ժամանակ 98 ցուցանմուշ կար, իսկ այս պահին՝ ավելի քան 19.000 ցուցանմուշ։ Թանգարանի ֆոնդում ներկայացված են արժեքավոր ձեռագրեր, կիրառական և տեսողական արվեստի նմուշներ, հնագույն և ժամանակակից գրքեր, թերթեր ու ամսագրեր, հուշանվերներ և այլ թանգարանային նյութեր, որոնք արտացոլում են ադրբեջանական դարավոր գրականության պատմությունը։ Ցուցահանդեսում մեծ տեղ է զբաղեցնում նյութեր՝ դասական և ժամանակակից ադրբեջանական գրականությանը, Նախիջևանի բանաստեղծների և գրողների հայտնի ներկայացուցիչներին վերաբերող։

Ցուցահանդեսում և հիմնադրամում ներկայացնում են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ, որոնք ստեղծվել են Ադրբեջանի քանդակագործների և վարպետների կողմից, Նախիջևանի թատրոնի պատմության վերաբերյալ փաստաթղթեր՝ պաստառներ, ծրագրեր, ներկայացումների էսքիզներ, լուսանկարներ, որոնք արտացոլում են թատրոնի հայտնի վարպետների աշխատանքը։

## Նախիջևանի Գրականության թանգարանի մասնաճյուղ
Շարուրի շրջանում գործում է Գրական թանգարանի Ջալիլքենդյան մասնաճյուղը։ Այստեղ ներկայացված են հայտնի ադրբեջանցի գրող Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի փաստաթղթերը, լուսանկարչական նյութերը և անձնական իրերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի գրական թանգարաններ
Նյուրա (հուշարձան)

**«Նյուրա»** (), գյուղացի կնոջ հուշարձան, «ժողովրդի թշնամու» կին, տեղադրված 2016 թվականին Սլանցևսկի շրջանի Զասոսիե () գյուղում, Լենինգրադի մարզ (քանդակագործ՝ Ալեքսանդր Սպրիրիդոնով)։ Ստեղծված է գյուղի բնակիչների պատվերով և «Քաղաքացիական նախաձեռնություն» մրցանակի միջոցներով։ Մտնում է «Անմեղները» հուշարձանային համալիրի կազմի մեջ, որը նվիրված է ստալինյան բռնաճնշումների զոհերին։

## Նկարագրություն

Հուշարձանը պատկերում է գյուղացի կնոջ, ով կանգնած է նորածինը ձեռքին, ավելի մեծ տարիքով երեխան կանգնած է նրան մոտ՝ փեշից բռնած։ Կինը նայում է հեռուն՝ ասես սպասելով ամուսնու վերադարձին։

Համաձայն Զասոսիե գյուղի պաշտոնական կայքի նկարագրությանը՝

Հուշարձանը տեղադրված է գյուղի մասնավոր հատվածում. քննարկվում է տեղափոխել ընդհանուր հողի վրա, որպեսզի այն պաշտոնական կարգավիճակ ստանա։

## Պատմություն
2013 թվականին Զասոսիե գյուղի բնակիչների նախաձեռնությամբ ընթանում է «Անմեղները» հուշարձանային համալիրի շինարարությունը, որը նվիրված է ստալինյան բռնաճնշումների զոհերին։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 30-ին բացվել է անմեղների հիշատակի Տունը, որտեղ պահպանվում է քաղաքացիական բանտարկյալների հիշատակի գիրքը։

2015 թվականին «Անմեղները» նախագիծը պարգևատրվել է 200 հազար ռուբլիով՝ «Քաղաքացիական նախաձեռնություն» ազգային մրցանակի «Հիշատակ» անվանակարգում (Լենինգրադի մարզի Զասոսիե գյուղում ճնշամիջոցների ենթարկված բնակիչների հիշատակը պահպանելու համար)։ Որոշվեց, որ այդ միջոցներով կստեղծվի գյուղացի կնոջ հուշարձան, ում ամուսինը ճնշումների է ենթարկվել, և ով մնացել էր երեխաներին միայնակ մեծացնելու այնպիսի կանանց հետ, ովքեր նույնպես առանց ամուսինների են մնացել։ Նյուրայի նախատիպը հանդիսացել է Զասոսիե գյուղի բնակիչ Աննա Նիկոլաևնա Գալակտիոնովան, ում ամուսինը ենթարկվել է ճնշումների, և ով հետագայում՝ պատերազմի ժամանակ դարձել է կոլտնտեսության ներկայացուցիչ։ Հուշարձանի ստեղծուման նախաձեռնողների խոսքերով, 1937 թվականին Զասոսիե գյուղից ձերբակալվել է 30 տղամարդ, որից 10 տարի անց՝ 1947 թվականին, գյուղ վերադարձան միայն երեքը, այդ թվում նաև Աննա Նիկոլաևնա Գալակտիոնովայի ամուսինը։

Հուշարձանի հեղինակը դարձավ 27-ամյա քանդակագործ և ռեստավրատոր Ալեքսանդր Սպրիրիդոնովը, ով Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի արվեստի ֆակուլտետի շրջանավարտն և Sculpt Art դպրոցի հիմնադիրն ու ուսուցիչն է։

Հուշարձանը բացվել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Այն տեղակայված է №5 տանը, որտեղ XX դարի սկզբին տեղակայված էր կոլտնտեսության վարչությունը։ Աննա Նիկոլաևնա Գալակտիոնովայի հուշարձանի կողքին նախատեսվում է տեղադրել նրա ամուսնու՝ Գրիգոր Գրիգորևիչ Գալակտիոնովի հուշարձանը՝ որպես ստալինյան բռնաճնշումների բոլոր զոհերի խորհրդանիշ։

## Կարծիքներ
2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, իր Պոզներ հեռուստահաղորդման թողարկման վերջում, Վլադիմիր Պոզները նշել է «Նյուրա» հուշարձանի բացման մասին, այն անվանելով  «ամբողջովին հիանալի իրադարձություն»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սանկտ Պետերբուրգ հեռուստաալիքի թողարկումը հուշարձանի բացման վերաբերյալ 
* ՆՏՎ հեռուստաալիքի թողարկումը հուշարձանի բացման վերաբերյալ
* Настоящее время հեռուստաալիքի թողարկումը հուշարձանի բացման վերաբերյալ

Կատեգորիա:2016 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Կանանց հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով