open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Եզնակող Կոզո-Պոլյանսկու

**Եզնակող Կոզո–Պոլյանսկու** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա խոտաբույս է, որի բարձրությունը 25-40 սմ է։ Արմատամերձ տերևները կոթունավոր են, լայն ձվաձև կամ էլիպսաձև։ Հովանոցները 3-4 են, շատ բարակ մազանման անհավասար ճառագայթներով։ Ծածկոցի թերթերը ձվաձև են, եռաջիղ և ծաղկի ժամանակ հովանոցիկներին հավասար։ Ծաղիկները դեղին են։ Պտուղները էլիպսաձև են` նեղ թևավոր կողերով։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի և Գեղամի ֆլորիստիկական շրջաններում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտուց մինչև ալպյան գոտի՝ ծովի մակարդակից 1000–3000 մ բարձրությունների վրա, անտառներում, թփերի մացառուտներում, քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²–ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակին  անտառտնտեսական միջոցառումների, գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնման, անասունների կողմից տրորման հետևանքով սպառնում է աճելավայրերի  խախտման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես անորոշ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Շարդինիա խոշորապտուղ

**Շարդինիա խոշորապտուղ** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա, 25–50 սմ բարձրությամբ, մոխրականաչավուն թավոտությամբ  խոտաբույս է։ Ցողունը հիմքից ճյուղավորված է։ Զամբյուղները բազմածաղիկ են։ Ծաղիկները սպիտակավուն են, համարյա չեն գերազանցում ընդհանուր ծածկոցի թերթերին։ Սերմնիկները մեծ են, հաճախ վարդագույն և ունեն 1 սմ երկարությամբ պապուս։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Երևանի շրջակայք և Ուրծի լեռնաշղթա) և Դարեղեգիսի (Արփա գետի կիրճ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Անատոլիայում, Իրաքում և Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1000-1800 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, երրորդական ժամանակաշրջանի կարմիր կավերի վրա։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Ներկայումս հայտնի են երեք պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակի տարածման հիմնական շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Մեկ պոպուլյացիան պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Փոթորկոտ ալիքներ

***Փոթորկոտ ալիքներ*** (), ճապոնացի նկարիչ Օգատա Կորինի նկարը ճապոնական երկու շիրմաների վրա։ Ծովի փոթորկոտ ալիքներ պատկերող աշխատանքը ստեղծվել է մոտ. 1704-1709 թթ.: 1926 թվականից այն ներառված է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարանի հավաքածուում Ֆլեթչերի հիմնադրամի ֆինանսական աջակցությամբ ձեռքբերումից ի վեր։

## Նախապատմություն
Ճապոնական արվեստի պատմության ընթացքում շատ արվեստագետներ են ձգտել իրենց աշխատանքներում ներկայացնել ծովային ալիքների փոթորկուն շարժը։ Թեման ներկայացվել է ոչ միայն էմակիմոնոյի և մետաքսի վրա, այլև հովհարների, *byōbu*-ի և դեկորացիաների վրա։

## Նկարագրություն
Օգատա Կորինի *Փոթորկոտ ալիքներ* կտավը ճապոնական գեղանկարչության մեջ ծովի անմատչելի տարրերի ամենակարևոր պատկերներից է նախքան Կացուշիքա Հոքուսայի *Մեծ ալիք Քանագավայում* կտավի ստեղծումը։ Կտավի ստեղծման համար Օգատան  կիրառել է հին չինական տեխնիկա՝ մեկ ձեռքով բռնելով երկու վրձին։

Նկարը ստեղծելիս Օգատան օգտագործել է չինական թանաք, ներկ և ոսկեփայլ թուղթ։ Նա ալիքների սպառնացող և վտանգալից բնույթը փոխանցել է երկարավուն և հակադրությունով կոնտուրված մատի կամ վիշապի ճիրանների նմանությամբ ցցուն ալիքների և ծովի փրփուրի միջոցով։ Աշխատանքի արտահայտչությունը Օգատայի համար արտասովոր է եղել, իսկ արտահայտման հիմնական միջոցները թանաքով ստեղծված գծերն են։

*Փոթորկոտ ալիքներ* կտավի վրա դրոշմված է «Dōsū» դրոշմը, կեղծանուն, որ Օգատան օգտագործել է 1704 թվականից։ Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Օգատան կտավը ստեղծել է 1704-1798 թվականներին, իր կարիերայի անցումային շրջանում, երբ ապրում էր Էդո քաղաքում (այժմ՝ Տոկիո)։ Նկարիչի այս ժամանակահատվածի ստեղծագործությունները բնութագրվում են Կանո դպրոցի ներկայացուցիչների ստեղծագործական մեծ ազդեցությամբ։
մինի
Փոթորկոտ ալիքների համար ներշնչանքի ուղղակի աղբյուրը կարող էր լինել արվեստագետ Սեսոն Սյուկեյի ստեղծագործությունը (մոտ. 1504-1589 թթ.), որի դեռևս պահպանված նկարները ներառում են ծովային ալիքների մի շարք դինամիկ և խորհրդավոր պատկերներ, այդ թվում՝ «Էգրետը, լուսինը և ալիքը» և «Քամին և ալիքները» կտավները։ «Փոթորկոտ ալիքներ» նաև արտացոլում են Տավարայա Սոտացուի ազդեցությունը, ով ստեղծում էր մռայլ լանդշաֆտներ, սակայն կտավը Օգատայի կողմից ծովային վախեցնող և բռնի ուժի անկախ մեկնաբանություն է։

## Ազդեցություն
«Փոթորկոտ ալիքները» տպավորել է Օգատայի հետևորդ Սակաի Հոիցուին, ով 1805 թվականին ստեղծել է *Ալիքներ* կտավը, որտեղ փորձել է փոխանցել վախեցնող մթնոլորտն ու վտանգի նախազգուշացումը։ Որոշ ժամանակ անց Հոիցուի ընտանիքը Օգատայից գնել է կտավը և Օգատայի նկարների հավաքածուն հասանելի է դարձել Հոիցուին մանրամասն ուսումնասիրելու համար։ Թանաքով արծաթապատված թղթի վրա ստեղծված «Ալիքներ» կտավի պատկերները ավելի վերացական են, քան Օգատայի աշխատանքում, բայց պահում էին իրենց դիվային բնույթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1709 նկարներ
Կատեգորիա:Ծովանկարչություն
Կատեգորիա:Ճապոնական շիրմա
Կատեգորիա:Մետրոպոլիտեն թանգարանի նկարներ
Հին սանդուղք

**«Հին սանդուղք»** (), խորհրդային կարճամետրած մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը  1985 թվականին ստեղծվել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Գորլենկոյի կողմից «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում՝ Իրինա Պիվովարովայի բանաստեղծության հիման վրա։

## Սյուժե
Տղան փայտե հին սանդուղքով բարձրանում է երկրորդ հարկ, և աստիճանները ճռճռում են նրա ոտքերի տակ։ Աթոռին նստած է խաղալիք Առլեկինը։ Պատուհանից դուրս աղմկում է քամին, և անձրև է տեղում։ Տղան պառկում է մահճակալին ու քնում։ Ճռճռացող սանդուղքով նրա մոտ են գալիս երազները. երաժիշտները, ակրոբատները, ծաղրածուներն ու փղերը ցուցադրում են կրկեսային ներկայացում։ Իսկ առավոտյան տղան արթնանում է ձվածեղի հոտից։

## Նկարահանող խումբ

## Վերաթողարկում DVD-ով
Մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD-ով *«Masters of Russian Animation Volume 3»* մուլտֆիլմերի հավաքածուում։ Սկավառակում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Հեքիաթների հեքիաթը» (, 1979), «Որս» (, 1979), «Վերջին որսը» (, 1982), «Կար-չկար մի շուն» (, 1982), «Մրջյունի ճանապարհորդությունը» (, 1983), «Առյուծ և ցուլ» (, 1983), «Գայլը և հորթը» (, 1984), «Балаган» (1981), «Հին սանդուղք» (, 1985), «Թագավորական բուտերբրոդ» (, 1985), «Սիդորով Վովայի մասին» (, 1985)։

## Փառատոններ և մրցանակներ
* 1992 — Շտուտգարտի անիմացիայի փառատոնի դիպլոմ և մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:1985 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Գորլենկոյի մուլտֆիլմեր
Աֆղանական ռուփի

**Աֆղանական ռուփի**, մինչև 1926 թվականը Աֆղանստանի դրամական միավոր։

## Պատմություն
Մինչև 1981 թվականը օգտագործվել են արձաթի ռուփի և նրա խառնուրդները, մետաղե ֆիլսը և ոսկե  կոպեկները (մուխր, աշրաֆի և տիլլա)։ Նրանց միջև ֆիքսված փոխարժեք չի եղել, տարբեր շրջանները իրենց մետաղադրամներն էին օգտագործում, որոնք տարբերվում էին քաշով և նկարով։ Շրջանառության մեջ օգտագործում էին պատմական տարբեր թղթադրամներ՝ պարսկական, ռուսական, բայց ավելի շատ հնդկական։

1891 թվականին գործածության մեջ դրվեց նոր դրամական միավորը, ստեղծվել է քաբուլյան ռուփիի հիման վրա։ Ռուփին բաժանվում է 60 կոպեկի՝ պայսի, որոնցից յուրաքանչյուրը համապատասխանում էր 10 դինարի։ Գոյություն ունեյին այնպիսի դրամներ ինչպիսիք են՝ կիրան (30 պայս), սանար (30 պայս), աբասի (20 պայս), և տիլլա, որի արդյունքում՝ ամանի՝  (յուրաքանչյուրը 10 ռուփի)։

1926 թվականի հուլիսին ռուփին փոխարինվեց աֆղանիով 11:10 հարաբերությամբ, սակայն, ըստ էության, ռուփին շարունակում էր օգտագործվել և երկար ժամանակ մնալ շրջանառության մեջ։

## Մետաղադրամ
thumb|200px|1920 թվականի 2 ամանի
Մինչև 1891 թվականը միակ մետաղադրամը եղել է ֆիլսը։ Արծաթյա դրամները հատվել են  1⁄12, 1/10, 1⁄8, 1⁄6, ¼, ⅓, ½, 1 և 2 ռուփի արժողությամբ, ոսկյա դրամներ են եղել աշրաֆը, տիլլան,  ½ մուխռան և մուղրը։

1891 թվականից հատվել են բրոնզե, արույրե և պղնձե մետաղադրամներ 1, 5, 10, 15 և  20 պայս արժողությամբ, արծաթե դրամները՝ 10 և 20 պայս արժողությամբ, ինչպես նաև  ½, 1, 2½ և 5 ռուփի, և ոսկյա մետաղադրամներ 1 տիլլու  ½, 1, 2 և  5 ամանի։

## Թղթադրամներ
thumb|right|1919 թվականի 5 ռուփի
1919—1920 թվականներին թողարկվել են տոմսեր, որոնց գանձապետարանի անվանական արժեքը կազմել է 1, 5, 50 և 100 ռուփի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Банкноты Афганистана, fox-notes

Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Կատեգորիա:Շրջանառությունից հանված դրամներ
Կատեգորիա:Ռուփի
Կատեգորիա:Աֆղանստանի տնտեսություն
Հայկազ Աթոյան

**Հայկազ Ղազարի Աթոյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Յոթամյա կրթությամբ ընդունվել է Լենինականի կաթնաարդյունաբերական տեխնիկում, որն ավարտել է 1934 թվականին և վերադարձել Բերդ։ Բերդում զբաղվել է ուսուցչությամբ, դասավանդել քիմիա և բնագիտություն։ 1935-1938 թվականներին աշխատել է Կալինինոյի շրջանի գյուղերում՝ սկզբում շարքային ուսուցիչ, հետագայում՝ ուսմասվար, տնօրեն։ 1938-1939 ուսումնական տարում տեղափոխվել է ծննդավայր և աշխատել միջնակարգ դպրոցում, դասավանդել նույն առարկաները։ Նույն ուսումնական տարում ընդունվել է Երևանի հայկական մանկավարժական ինստիտուտի քիմիական ֆակուլտետը, սակայն դեկտեմբերի 23-ին զորակոչվել է բանակ։ Մասնակցել է ֆիննական պատերազմին։ Դեռ չզորացրված, սկսել է Հայրենական մեծ պատերազմը, և նա շարունակել է ծառայությունը Չեռնիգովում։ Վերջին նամակը ծառայության վայրից գրված, եղել է 1941 թվականի հուլիսի 8-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Տոմանթեա կանճրականման

**Տոմանթեա կանճրականման** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
15-40 սմ բարձրությամբ, պարզ կամ ճյուղավորված փղոսկրագույն ցողուններով բազմամյա բույս է։ Տերևներն ամբողջական, էլիպսաձև կամ նշտարաձև են, ունեն երկար, ներքև սահող, ցողունագիրկ, կաշենման և հաստ արտահայտված ջղեր։ Զամբյուղները մեծ են, գագաթնային, մեկական, բազմածաղիկ և ձվաձև։ Ծածկոցի թերթերն ունեն կաշենման, հարթ և նեղ-եռանկյուն հավելուկներ։ Ծաղիկները կպչուն են, ոսկեգույն կամ դեղին։ Պապուսի խոզանները կրկնակի են, բարակ թարթիչավոր։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ուրծի լեռնաշղթայի ստորոտ, Սուրենավանի շրջակայք)։ Աճում է նաև Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում (Արևմտյան Հայաստան՝ Մուշ, Վան)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-900 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև չոր քարքարոտ, կրաքարային լանջերին, օշինդրային կիսաանապատներում և ֆրիգանոիդներում։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գրիշա Աթոյան

**Գրիշա Արշակի Աթոյան** (), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, մանկավարժ։

Ծնվել է Շամշադինի շրջանի Բերդ գյուղում (հիմա՝ քաղաք)։ Հայրը եղել է բոլշևիկ։ Բերդի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո նույն կրթօջախում աշխատել է որպես ռազմագիտության ուսուցիչ։ Քսանմեկ տարեկանում կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, մասնակցել պաշտպանական մարտերին։ 1941-1943 թվականներին եղել է առաջնագծում, ծանր վիրավորվել է և զորացրվել։ Մահկանացուն կնքել է հայրենի Բերդում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Ջումշուդ Աթոյան

**Ջումշուդ Կարապետի Աթոյան** (), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, մանկավարժ։

Ծնվել է Շամշադինի շրջանի Բերդ գյուղում (այժմ՝ քաղաք)։ Յոթնամյա կրթությունն ստացել է նույն բնակավայրում, իսկ 1930 թվականին ավարտել է Դիլիջանի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1931-1934 թվականներին աշխատել է Շամշադինի շրջանի Չինչին, Վերին Կարմիրաղբյուր և Այգեձոր գյուղերի դպրոցներում որպես ուսուցիչ։ 1935-1939 թվականներին աշխատել է Իջևանի շրջանի Մելիքի (այժմ՝ Ներքին Ծաղկավան), Սարիգյուղի դպրոցներում որպես ուսուցիչ։

1939 թվականին զորակոչվել է բանակ, ծառայել է Գրոդնո քաղաքում։ 1940 թվականին տեղափոխվել է այլ զորամաս, որտեղ սովորել և ավարտել է գնդի կրտսեր հրամանական կազմի դպրոցը. ավագ սերժանտ կոչումով տեղափոխվել է Բալաշսկ, սովորել օդաչուական դպրոցում, դարձել ռադիստ-հրաձիգ։ Նրա վերջին նամակը ստացվելէ Հայրենական մեծ պատերազմի նախօրեին, երբ նրանց զորամասը տեղափոխվում էր Կիևից դեպի սահմանամերձ գոտի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կերչի նեղուցի միջադեպ

**Ռուս-ուկրաինական բախում Կերչի նեղուցում**, Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ ուժերի և Ուկրաինայի Հանրապետության ԶՈւ ՌԾՆ-ի միջև տեղի ունեցած ռազմածովային բախում Ազովի ծովում՝ Ղրիմի թերակղզու Կերչի նեղուցում։ Բախումը տեղի է ունեցել 2018 թվականի նոյեմբերի 25-ին այն ժամանակ, երբ Ռուսաստանի ազգային անվտանգության ծառայության սահմանային ուժերի նավատորմը գրավում է Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերին պատկանող երեք ռազմանավեր, քանի որ վերջիններս հատում էին փաստացիորեն ռուսական կողմի վերահսկողության տակ գտնվող Կերչի նեղուցը՝ ցանկանալով անցնել Ղրիմյան կամուրջը։ Այս ամենից հետո Ռուսաստանը ուկրաինական կողմին մեղադրեց դեպի տարածքային ջրեր վերջիններիս անօրինական ներխուժման մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2018 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Սև ծովում
Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական պատերազմ
Տասը հազար մղոն Հուանհե գետի երկայնքով

**Տասը հազար մղոն Հուանհե գետի երկայնքով** *(, [[չինարեն]]՝* 清 佚名 黃河萬里圖 卷*)*, անհայտ նկարչի կողմից ստեղծված չինական թղթագլան։ Նկարը Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանից է և ենթադրվում է, որ ստեղծվել է 1690-1722 թթ .: Նկարում նկարագրում է Հուանհե (Դեղին գետ՝ հուան «դեղին» և հե «գետ») համակարգը։ Աշխատանքը գտնվում է Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում։ Նկարը ձեռք է բերվել 2006 թվականին, W. M. Keck հիմնադրամի, The Dillon հիմնադրամի և այլ դոնորների օգնությամբ։

Կտավը ստեղծվել է Կանսիի կայսրության օրոք (ղեկավարել են 1662-1722 թթ.): Ճիզվիտ միսիոներների թիմը իրականացրել է կայսրության համապարփակ հետազոտություն. քարտեզն արտացոլում է եվրոպական տեխնիկայի ներդրումից առաջ բնիկ քարտեզագրման ամենաբարձր մակարդակը։ Քարտեզի գրավչությունը կայանում է ոչ թե քարտեզագրական ճշգրտության մեջ, այլ տեղային հատկանիշների նկարագրական տեսքով։ Թղթագլանները բացելու համար պետք էր Հուանհե Արևելյան Չինական ծովից դեպի վիշապի դարպասի զառիթափ։

Քարտեզը միավորում է լանդշաֆտային նկարչությունն ու քարտեզագրությունը. ջրային ուղիները ներկայացված են պլանոմետրիկ ձևով (նկարի մակերեսին դրանք հարթ են), լեռները պատկերված են առջևում, ճարտարապետությունը, հատկապես պատերով պարսպապատ քաղաքները, ցուցադրվում են որպես իզոմետրիկ պրոեկցիաներ։

Կոնֆուցիուսը ջուրը նկարագրել է որպես «տասը հազար անգամ պտույտ կատարող, բայց միշտ դեպի արևելք գնացող, Չինաստանում արևելքի և արևմուտքի սիմետրիան խախտված է տեկտոնիկ ուժերի կողմից»։ Ահա աշխարհագրական գիտության ազդեցությունը։

## Պատկերասրահ

File:清 佚名 黃河萬里圖 卷-Ten Thousand Miles along the Yellow River MET DP163348.jpg|1
File:清 佚名 黃河萬里圖 卷-Ten Thousand Miles along the Yellow River MET DP163347.jpg|2
File:清 佚名 黃河萬里圖 卷-Ten Thousand Miles along the Yellow River MET DP163346.jpg|3
File:清 佚名 黃河萬里圖 卷-Ten Thousand Miles along the Yellow River MET DP163345.jpg|4
File:清 佚名 黃河萬里圖 卷-Ten Thousand Miles along the Yellow River MET DP163344.jpg|5


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի նկարներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի նկարներ
Կատեգորիա:Հուանհե
Կատեգորիա:Մետրոպոլիտեն թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Չինական նկարներ
Անդրեյ Մաքսիմիշին

**Անդրեյ Մաքսիմիշին** (, ), ռուս գեղասահորդ, հանդես է եկել պարեր սառույցի վրա մարզաձևում։ Իր կարիերայի ընթացքում բավականին շատ պարընկերուհիների է փոխել։ Տարբեր ժամանակներում հանդես է եկել Յանա Խոխլովայի, Օլգա Օռլովայի, Անաստասիա Պլատոնովայի և Նատալյա Միխայլովայի հետ։

## Կարիերա
Ամենաերկարը՝ չորս մրցաշրջան, Անդրեյը հանդես է եկել Անաստասիա Պլատոնովայի հետ։ Նրանք միասին 2007 թվականի Ձմեռային ունիվերսիադայում դարձան երկրորդը։ 2006-2007 թթ. մրցաշրջանի ավարտից հետո զույգը բաժանվեց։ Անդրեյը զույգ է կազմում Նատալյա Միխայլովայի հետ, իսկ Անաստասիան՝ Ալեքսանդր Գրաչովի հետ։

Նոր զույգը գոյատևեց մեկ մրցաշրջան, «Զագրեբի Ոսկե ձին» մրցաշարում գրավեց երկրորդ հորիզոնականը, 2008 թվականի Ռուսաստանի առաջնությունում չորրորդն էր, որից հետո զույգը բաժանվեց։ Նատալյան վերադարձավ հանդես գալու իր նախկին պարընկերոջ՝ Արկադի Սերգեևի հետ, իսկ Անդրեյը, չգտնելով նոր պարընկերուհի, ավարտեց իր մարզական կարիերան։

Այժմ մարզչական աշխատանքում նա օգնում է մարզիչ Ալեքսեյ Գորշկովին, մարզում է բավականին պատանի գեղասահորդների։

## Սպորտային ձեռքբերումներ
* Ն. Միխայլովայի հետ

* Ա. Պլատոնովայի հետ

* Օ. Օռլովայի հետ

* Յ. Խոխլովայի հետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль пары Михайлова/Максимишин на сайте ИСУ
* Профиль пары Платонова/Максимишин на сайте ИСУ

Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ
Դոլոմանյան նրբանցք

**Դոլոմանյան նրբանցք** (), փողոց Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Լենինյան շրջանում։

## Պատմություն
Նրբանցքի անվանումը կապված է քաղաքի պատմության հետ։ 1749 թվականին այստեղ ստեղծվել է Տեմեռնիկյան մաքսակետը, իսկ 12 տարի անց սկսվել է Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու ամրոցի շինարարությունը։ Միայն 1763 թվականին է կազմվել ամրոցի և նրա շրջակայքի առաջին հատակագիծը, որի վրա նշվել են Զինվորական և Դոլոմանյան արվարձանները (ամրոցից դեպի արևմուտք)։ «Դոլոման» բառը, ըստ Վլադիմիր Դալի բառարանի, ունի հունգարական ծագում, բայց հայտնի է նաև թուրքերի շրջանում։ Ենթադրվում է, որ  կազակներին հասել է հենց թուրքերից. կազակները թուրքերի հետ ունեցել են ինչպես խաղաղ, այնպես էլ ռազմական հարաբերություններ։ Այդպես այդ բառը հայտնվել է Դոնում։

Նրբանցքը չի փոխել իր սկզբնական անվանումը։ Մինչև Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը այն քաղաքի ծայրամասային փողոցներից էր, որտեղ ապրում էին հիմնականում աղքատները։ 1914 թվականին այնտեղ տեղակայված էին երեք ուսումնական հաստատություններ՝ բժշկության դոկտոր Գ. Ի. Տկաչովի անվան դպրոցը, Լոմոնոսովի անվան 4-րդ արական ուսումնարանը և Կյուրեղ-Մեթոդիոսի ուսումնարանը։

## Աշխարհագրություն
Նրբանցքի երկարությունը 2720 մետր է։ Այն սկսվում է Դոնի 5-րդ կորպուսի հրապարակից, հատում հետևյալ փողոցները. Տեմեռնիկյան, Սերաֆիմովիչի, Սոցիալիստական, Բոլշայա Սադովայա, Համաձայնության, Պուշկինի, Մաքսիմ Գորկու, Կրասնոարմեյսկայա, Մալյուգինայի, Վարֆոլոմեևի, Կատաևի, Չերեպախինի, Ժողովրդական աշխարհազորի, Տեկուչովի, Նեֆյոդովի, Կոզլովի, և ավարտվում Վարոլոմեևի փողոցի հետ խաչմերուկում։ Դոլոմանյան նրբանցքի հետագա շարունակությունը Պոդտյոլկովի փողոցն է։

### Օբյեկտներ
աջից|մինի|250x250փքս|Ռոստովի ֆինանսատնտեսագիտական քոլեջի շենքը

* Զ. Վ. Բլյումի առանձնատուն, Դոլոմանյան, 31։
* Պ. Ի. Ստեպանենկոյի եկամտաբեր տուն, Դոլոմանյան, 29։
* Ռոստովի ֆինանսատնտեսագիտական քոլեջ, Դոլոմանյան, 53։
* «Գվարդեյսկի» բիզնես կենտրոն, Դոլոմանյան, 70Դ։ 
* Թիվ 5 հրդեհային կայան, Դոլոմանյան, 132։
* Դոնի Արտակարգ իրավիճակների նախարարության թանգարան, Դոլոմանյան, 132Բ։ 
* Առաջին ուսուցչուհու հուշարձան, Կրասնարմեյսկայա փողոցի խաչմերուկում։
* Ե. Ե. Սկորդիայի եկամտաբեր տուն, Բոլշայա Սադովայա փողոցի խաչմերուկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ростов-на-Дону, Доломановский переулок
* Dolomanovsky pereulok (Rostov-on-Don)
* Выявленные памятники, находящиеся на учёте в Администрации Ростовской области на 1 января 2009 г.

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Կատեգորիա:Փողոցներ այբբենական կարգով
Հրայր Անանյան

**Հրայր Սարգսի Անանյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ։ Արժանացել է Լենինի շքանշանի։ ԽՄԿԿ անդամ (1939 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ուսուցչի ընտանիքում։ Թբիլիսիի հայկական № 72 դպրոցն ավարտելուց հետո հայրենի գյուղում անցել է ուսուցչական աշխատանքի, հետագայում սովորել և ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը և նորից վերադարձել Շամշադին։ Սկզբում աշխատել է որպես ուսուցիչ, ապա ժողկրթբաժնի տեսուչ և դպրոցի տնօրեն։ 1940 թվականին զորակոչվել է բանակ։ Երբ սկսել է Հայրենական մեծ պատերազմը, նա որպես քաղաշխատող մասնակցել է տարբեր ռազմաճակատների մարտական գործողություններին։

Բանակից զորացրվելուց հետո աշխատել է Երևանի Միքայել Նալբանդյանի և Շավարշյանի անվան դպրոցներում որպես ուսմասվար, դպրոցի տնօրեն։ Հոդվածներով հանդես է եկել մանկավարժական մամուլում։

Պարգևատրվել է «Կարմիր աստղ» շքանշանով, Մարտական ծառայությունների համար և մի շարք այլ մեդալներով, իսկ ետպատերազմյան տարիներին՝ նաև Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Հառաչանք (պոեմ)

«**Հառաչանք»**, Հովհաննես Թումանյանի պոեմը՝ գրված 1890-ական թվականին։

Պոեմը պատմում է Չոբան Չատիի մասին, որն ընդհարվում է գյուղի թավադի հետ։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանը «Հառաչանք» պոեմի վրա սկսել է աշխատել 1890 թվականի վերջից։ Այդ ժամանակ Մոսկվայում տպագրվել էր «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի առաջին հատորը և բանաստեղծը գտնվում էր ստեղծագործական վերելքի հոգեվիճակում։

1890 թվականին պոեմի առաջին տարբերակը գրելուց հետո հեղինակը մի քանի տարի շարունակել է աշխատել պոեմի վրա, ձգտել կատարելագործել այն։

Պոեմի ստեղծման շառժառիթ է հանդիսացել հայրենի լեռնաշխարհում անարդարության դեմ ծավալված գյուղացիական ըմբոստացումները։ Ինչպես մի քանի անգամ նշել է Թումանյանը՝ «Հառաչանք» պոեմը կապված է 1880-ական թվականներին Լոռիում մեծ աղմուկ առաջացրած դսեղցի «Չոփուռի տղաների» զինված պայքարն ընդդեմ ցարական իշխանության և հարստահարիչների։


## Սյուժե
Չատիի ոչխարները մտել էին թավադի հանդը, բայց նա չի ցանկանում հեռացնել ոչխարներին այնտեղից։ Այդ պատմությունը այնքան է երկարում, որ Չատիին աքսորում են Սիբիր։ Գյուղացիներն տեսնելով աշխարհի անիրավ կարգը դիմում են հրացանին, զենք են վերցնում և լեռները քաշվում։ Հենց նրանք էլ կոչվում են «ղաչաղներ»։

## Տես նաև
* Քաջ Նազարը
* Գիքորը
* Անուշ
* Աղքատի պատիվը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պոեմներ
Act Tower

, 213-մետրանոց և 45-հարկանի երկնաքեր՝ տեղակայված Ճապոնիայի Սիձոուկա պրեֆեկտության Համամացու քաղաքի Նակա շրջանի Իտայամատի 111-2 հասցեում։ Երկնաքերի շինարարությունն ավարտվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1994թվականի օգոստոսին։ Սա Սիձուոկա պրեֆեկտության, Ճապոնիայի 3 մեգապոլիսների և Համամացու քաղաքի ամենաբարձր շենքն է Վերին 17 հարկերն զբաղեցնում է *Okura Act City* հյուրանոցը։ Վերին հարկում տեղակայված է դիտահարթակը, ամուսնության գրանցման ատյանը, ինչն այն դարձնում է Ճապոնիայի ամենաբարձր տեղերից մեկը՝ ամուսնության գրանցման հետ կապված։ Շենքն այնպես է նախագծված, որպեսզի հիշեցնի շրթնահարմոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելով երաժշտական գործիքներ արտադրողներին, այդ թվում՝ Համամացու քաղաքի շտաբ-բնակարանը, Յամահան, Roland Corporation-ը, Kawai Musical Instruments-ը և Tokai Gakki-ն։ 2018 թվականի դրությամբ՝ Act Tower-ն իր բարձրությամբ 24-րդ երկնաքերն է։ Երկնաքերի վերին մասն զբաղեցնում է հյուրանոցը, ստորին հատվածը՝ օֆիսները և խանութները։

Կարակաձե լեռներից հաճախ փչող քամիների, ինչպես նաև այն տեղանքի պատճառով, որտեղ գտնվում է Համամացու քաղաքը՝ կապված երկրաշարժների հետ, երկնաքերի սեյսմակայունության համար 45-րդ հարկում տեղադրված են իներցիոն դեմպֆերներ։ 1 սմ կամ ավելի տատանումների գրանցման դեպքում 90-տոննայանոց դեմպֆերներն սկսում են շարժվել համակարգչային կառավարման օգնությամբ, որոնք նախատեսված են տատանումների մարման համար։ Մինչ *JR Central Towers* երկնաքեր զույգ աշտարակների շինարարության ավարտը՝ 1998 թվականին, համարվում էր Տյուբու նահանգի Նագոյա քաղաքի ամենաբարձր շենքը։

## Տես նաև
* Ճապոնիայի ամենաբարձր կառույցների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Act City Hamamatsu (Фонд содействия культуре города Хамамацу)  
* Hamamatsu Act Tower (Act City Investment Limited Company) 
* Okura Act City Hotel Hamamatsu (Отель в Act Tower)
* Городской музей музыкальных инструментов Хамамацу

Կատեգորիա:Երկնաքերներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի շենքեր և կառույցներ
Չեխովի պողոտա (Դոնի Ռոստով)

**Չեխովի պողոտա** (), պողոտա Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Կիրովի շրջանում։

## Պատմություն
Մինչև 1917 թվականը Չեխովի պողոտան կոչվել է Փոքր պողոտա։ 1912 թվականին Չեխովի անունով Դոնի Ռոստովում կոչվել է այն նրբանցքը, որն այժմ նույնպես կոչվում է Փոքր և գտնվում է Մեծ պողոտայից մինչև Կազանսկի նրբանցք (այժմ`Վորոշիլովի պողոտա և Գազետնի նրբանցք), վերջինի երկարությունն ընդամենը մեկ թաղամաս է։

Չեխովի պողոտան հայտնվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու ամրոցի լուծարումից զգալիորեն հետո։ Այստեղով, համաձայն քարտեզների, նախկինում անցել է ամրոցի արևմտյան սահմանը։ Նախահեղափոխական հատակագծում պողոտան ձգվում է Դոնից մինչև Սկոբելևի (այժմ` Կրասնոարմեյսկայա) փողոց, ապա, այն ժամանակ գոյություն ունեցած խոտաշուկայով ամայի տարածության միջով, մինչև Գիմնազիչեսկայա (այժմ` Վոլոս քաղաքի փողոց), դրանից հետո գերեզմանոց էր, որի հետևում` ձիարշավարան։ Ըստ կառուցապատման` սա սովորական քաղաքային փողոց է։ Բնակիչների տներում բնակարաններ էին վարձակալում բժիշկները, մասնավոր փաստաբանները, տեխնիկները։ Շուտով պողոտայում եռահարկ մեծ առանձնատուն կառուցեց գիլդիայի վաճառական Տոկարևը։ Նրա ամբողջ տունը հանձնվում էր բժիշկներին։

Խորհրդային տարիներին պողոտան վերանվանվեց։ Երկար տարիներ այն կոչվում էր Օսոավիախիմի պողոտա, իսկ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո կոչվեց մեծանուն գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի անունով։ Գրողի 150-ամյակի առթիվ Չեխովի պողոտայի և Պուշկինի փողոցի անկյունում հայտնվեց Չեխովի` ռոստովցի քանդակագործ Անատոլի Սկնարինի հեղինակած հուշարձանը։ Այդպես ձևավորվեց «ռուս գրականության եռանկյունը». Պուշկինի հուշարձանը և Չեխովի հուշարձանը Պուշկինի բուլվարում, Լերմոնտովի հուշարձանը Վորոշիլովի պողոտայում։

## Պատկերասրահ

File: Доходный дом М.И. Мессароша.JPG|Մ. Ի. Մեսարոշի եկամտաբեր տուն, Չեխովի, 32
File: Жилой дом на Чехова.JPG |Ի. Վ. Կաշչենկոյի բնակելի տուն, Չեխովի, 41
File: Особняк, в котором жил дважды Герой СССР И.А. Плиев.JPG |Առանձնատուն, որտեղ ապրել է ԽՍՀՄ կրկնակի հերոս Ի. Ա. Պլիևը, Չեխովի, 60
File: Доходный дом П И Ливенского.JPG |Պ. Ի. Լիվենսկու եկամտաբեր տուն, Չեխովի, 72/155, Պուշկինի փողոց 
File: Доходный дом Н.И. Токарева 1907.JPG|Ն. Ի. Տոկարևի եկամտաբեր տուն, Բոլշայա Սադովայա փողոց, 106/46, Չեխովի պողոտա


## Գրականություն
* Вера Волошинова. Ростов-на-Дону: проспект Чехова // газета «Молот». — 30.03.2012. №№ 41-42 — с. 6.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* АНТОН ПАВЛОВИЧ ЧЕХОВ
* Проспект Чехова в Ростове-на-Дону
* ПРОСПЕКТ ЧЕХОВА

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Կատեգորիա:Փողոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անտոն Չեխով
Արշակ Բադալյան

**Արշակ Գրիգորի Բադալյան** (), հայ մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։

Ծնվել է Շամշադինի շրջանի Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղում։ 1929 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի յոթամյա դպրոցը, իսկ 1934 թվականին՝ Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը և անցել ուսուցչական աշխատանքի։ 1942 թվականի մարտին զորակոչվել է բանակ և ընդունվել Թբիլիսիի երկրորդ հետևակային դպրոցը։ Վեց ամիս սովորելուց հետո դպրոցի սովորողների ամբողջ կազմի հետ միասին տեղափոխվում է Հյուսիսային Կովկասի ճակատը, մասնակցում ճակատամարտերին, որտեղ և հոկտեմբերին վիրավորվում և տեղափոխվում է Կրասնոդարի էվակուացիոն № 5 հոսպիտալ։ Երեք ամսից բուժվելուց հետո ընդգրկում է № 120 պահեստային գնդում, որտեղ էլ ծառայում է մինչև պատերազմի ավարտը։

1941 թվականին ավարտել է հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի երկրորդ կուրսը։ 1945 թվականին զորացրվել և անցել է ուսուցչական աշխատանքի Բերդի № 1 միջնակարգ դպրոցում։

Պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով ու պատվոգրերով։

Արշակ Բադալյանը շրջանի ինքնագործունեության խմբի ակտիվ մասնակիցն էր ու կազմակերպիչն էր։ Երկար տարիներ հանդես է եկել թատերական խմբում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղում ծնվածներ
Մարոն

**Մարոն**, Հովհաննես Թումանյանի պոեմը՝ գրված 1887 թվականին։ Պոեմը պատմում է իննամյա Մարոյի և հասուն Կարոյի ամուսնության մասին։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի ամենավաղ ստեղծած պոեմներից է։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1892 թվականին Մոսկվայում լույս տեսնող «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի 11-րդ հատորի 136-146-րդ էջերում։ Այնուհետև տպագրվել է Թիֆլիսի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի 83-90 էջերում։

1892 թ. պոեմի առաջին հրատարակարված տարբերակ ուներ «Մարո (Գյուղացի մանկան պատմությունը)» վերնագիրը։ «Թիֆլիսի բանաստեղծությունները» ամսագրում հրատարկված երկրորդ տարբերակում ենթարկվել է լեզվական կառուցվածքային նշանակալի վերամշակման։ Պոեմից հանվել է ավելորդ կենցաղային մանրամասները, և պոեմի նախնական 204 տողից մնացել է 158 տող։

Պոեմի կենսական հիմքը նահապետական բարքերով ապրող գյուղի աղջիկների վախահաս բռնի ամուսնության և կնոջ ստրկական վիճակի փաստերն են։

«Իմ մի քանի գրվածքների բացատրությունը» գրառման մեջ պահպանվել է պոեմի ստեղծման կոնկրետ շարժառիթի մասին Թումանյանի վկայությունը։ Այնտեղ նշված է. «1. Զուռնաչի Սաքոյի աղջկա պատմությունը և «Մարոն»։ Ինչպես տասնամյակներ առաջ վկայել են Ն. Թումանյանն ու Ա. Ինճիկյանը, Անտոնյան Սաքոյի դստեր հետ կապված նույն դեպքը մինչև այժմ էլ Դսեղում պատմում են»։

## Սյուժե
Իննամյա Մարոն ամուսնանում է հասուն Կարոյի հետ։ Սկզբում Մարոյին դուր է գալիս Կարոյի բերած քաղցրավենիքը, սակայն առաջին գիշերվանից հետո Մարոն բախվում է հասուն կյանքի և ամուսնական դժվարություններին։ Մարոն փախչում է տնից և վերադառնում հայրական տուն, սակայն հայրը չի ընդունում Մարոյին, հաշվի առնելով հասարակության կարծիքը, նահապետական «օրենքները» և վռնդում է նրան։ Հուսալքված Մարոն չի դիմանում և նետվում է անդունդը։ Նրա մայրը այդպես էլ չի հասկանում Մարոյի ինքնասպանության պատճառը՝ ասելով.

## Տես նաև
* Քաջ Նազարը
* Գիքորը
* Անուշ
* Աղքատի պատիվը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պոեմներ
Սնոուլեթս

300փքս|մինի|Սնոուլեթս
**Սնոուլեթս** (, ), չորս բուեր, 1998 թվականին Ճապոնիայի Նագանո քաղաքում անցկացված Ձմեռային օլիմպիական խաղերի պաշտոնական թալիսմանները։

Նախապես XVIII ձմեռային օլիմպիական խաղերի թալիսմանի դերը կատարել է աքիսը (կամ սպիտակ կզաքիս) *Snowple*-ը), որն ապրում է Ճապոնիայի լեռներում և պաշտվում Նագանո պրեֆեկտուրայի բնակիչների կողմից։ Կզաքիսի պատկերը նույնիսկ հայտնվել է Նագանոյում Օլիմպիական խաղերի նախապատրաստման աշխատանքներին նվիրված մի շարք տպագիր հրատարակություններում։

Թալիսմաններն առաջին անգամ ներկայացվել են 1993 թվականի սեպտեմբերին։ «Սնոուլեթս» () անվանումը կազմված է երկու մասից՝ «snow» (անգլերենից թարգմանաբար՝ «ձյուն») և «let’s» (անգլերենից թարգմանաբար՝ «եկեք»)։ Դրանում կարելի է առանձնացնել նաև «owl» (անգլերենից թարգմանաբար՝ «բու») և «owlets» (անգլերենից թարգմանաբար՝ «բվիկներ»), որը ձյան՝ Ձմեռային օլիմպիական խաղերի խորհրդանիշ ձյան հետ կարող են խորհրդանշել խելք  և իմաստություն։ Բվիկների անունները որոշվել են մրցույթի միջոցով 47484 առաջարկներից, որ կազմակերպել է Նագանոյում օլիմպիադայի կոմիտեի (NAOC) կողմից, ընդ որում՝ սնոուլեթսների քանակը (չորս) խորհրդանշում է Օլիմպիական խաղերի անցկացման պարբերականությունը՝ չորս տարին մեկ, բնության չորս տարրերը (կրակ, ջուր, օդ և հող), տարվա եղանակները և Ճապոնիայի գլխավոր կղզիները՝ Հոնսյու, Հոկայդո, Կյուսյու և Սիկոկու։ Ապա եզրափակիչ են անցել 115 անուններ, որոնցից NAOC-ն ընտրել է հաղթողներին ու նրանց հանձնել մրցանակներ։ Արդյունքում ընտրվել են *Սուկկի* (, ), *Նոկկի* (, ), *Լեկկի* (, ) և *Ցուկկի* (, ) անունները։ Թալիսմանների անունների առաջին երկու տառերը միացնելու արդյունքում ստացված բառը ճապոներենում կհնչի *Snowlets* (որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ ստացվող բառը ճապոներենից թարգմանաբար նշանակում է *բվիկներ*)։

## Տես նաև
* Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 1998
* Օլիմպիական խորհրդանիշներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Օլիմպիական խորհրդանիշներ
Լան Լան

**Լան Լան** (, ), չինական ծագմամբ ամերիկացի դաշնակահար։

## Կենսագրություն
Լան Լանը ծնվել է Չինաստանի Շենյան քաղաքում, ունի մանջուրական արմատներ։ Հայրը՝ Հոժենը (), երաժիշտ է (էրհու)։ Երկու տարեկանում Լանը դիտել է «Թոմն ու Ջերին» մուլտֆիլմերի շարքի «The Cat Concerto» դրվագը, որտեղ հնչում է Ֆերենց Լիստի «Հունգարական ռապսոդիա №2» ստեղծագործությունը։ Լան Լանի խոսքերով՝ դա իր առաջին պայմանագիրն էր արևմտյան երաժշտության հետ, որից հետո նրա մեջ ցանկություն է առաջացել դաշնամուր նվագել։ Երեք տարեկանում սկսել է սովորել, իսկ արդեն հինգ տարեկանում Լանը առաջին տեղն է զբաղեցրել Շենյանում կայացած դաշնամուրային մրցույթում։ Այդ ժամանակ էլ տվել է իր առաջին մենահամերգը։ 1997 թվականին Լանի ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ էլ երաժիշտը ներկայումս ապրում է։

## Լան Լանի երաժշտական միջազգային հիմնադրամ
Լան Լանն իր առաքելությունն է հռչակել մասսայականացնել դասական երաժշտությունը աշխարհում՝ հատուկ շեշտ դնելով երեխաների և պատանի երաժիշտների ուսուցմանը։ «Financial Times»-ը նշել է, որ Լան Լանը «խանդավառությամբ է իր ջանքերը ներդնում դասական երաժշտության հանրամատչելիությունը մեծացնելու մեջ։

2008 թվականի հոկտեմբերին Նյու Յորքում Լան Լանը «Գրեմմի»-ի և «ՅՈՒՆԻՍԵՖ»-ի աջակցությամբ սկսել է Միջազգային երաժշտական անվանական հիմնադրամի գործունեությունը։ Այդ հիմնադրամը ստեղծվել է դասական երաժշտությունը խորությամբ ընկալելու և դրանից հաճույք ստանալու միջոցով երեխաների կյանքը հարստացնելու, ինչպես նաև երաժիշտների հաջորդ սերունդներին ֆինանսապես աջակցելու նպատակով։ 2009 թվականի մայիսին Լան Լանը իր հիմնադրամի երեք աշակերտների՝ Չերլի Լյուի, Աննա Լարսենի և Դերեք Վանի (8-10 տարեկան) հետ միասին հանդես է եկել Օփրա Ուինֆրիի շոուի ժամանակ։

## Ձայնագրություններ
[thumb|Լան Լանը և Քեթրին Մաքֆին Հիշատակի օրվա համերգի ժամանակ, [Վաշինգտոն ԿՇ|Վաշինգտոն, 2009]]
* 2002 - Klavierkonzert 3 & Etüden
* 2004 - Lang Lang Live At Carnegie Hall (Re-Release: 2008)
* 2006 - «Memory»
* 2006 - «Dragon Songs»
* 2008 - «Dreams of China»
* 2008 - «Time For Dreams»
* 2010 - «Lang Lang - Live in Vienna»
* 2011 - "Liszt - My piano hero"
* 2014 - "The Mozart Album"
* 2015 - "Lang Lang in Paris"
* 2016 - "Best of Lang Lang"
* 2016 - "The Chopin Album"
* 2016 - "New York Rhapsody"
* 2017 - "Romance"

## Մրցանակներ և ձեռքբերումներ
* 2004 - Լան Լանը ընտրվել է «Յունիսեֆ»-ի բարի կամքի միջազգային դեսպան։
* 2008 - ԱՄՆ-ի արվեստի և գիտության ազգային ակադեմիան Լան Լանին ընտրել է որպես իր մշակույթի դեսպան Չինաստանում։
* 2009 - «Time» ամսագիրը դաշնակահարին ներառել է «Time 100»-ում՝ տարվա հարյուր ամենաազդեցիկ մարդկանց ցանկում։
* Ներառված է «Gramophone» ամսագրի փառքի սրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Lang, Lang: "Lang Lang: playing with flying keys", Lang Lang with Michael French, introduction by Daniel Barenboim, New York: Delacorte Press, 2008, 215 p.&nbsp;
* Wu, Grace: "Lang Lang", Cheng & Tsui Co, 2010, 93 p.&nbsp;

## Արտաքին հղումներ
* Լան Լանի Երաժշտական միջազգային հիմնադրամի պաշտոնական կայք
* Լան Լանը NPR Music-ում
* Փաստագրական ֆիլմ 

Կատեգորիա:Չինացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Անմոռուկ ցեղակից

**Անմոռուկ ցեղակից ** (), գողտրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-20 սմ բարձրությամբ, վարդակ ունեցող տերևներով, երբեմն ուղիղ բարձր ցողուն առաջացնող միամյա բույս է։ Ցողունի թավոտությունը ստորին մասում խառնված-բրդոտ է և ունի հորիզոնական երկար մազիկներ։ Ծաղկաբույլը ցողունի տերևակալած մասից մի փոքր հեռացած է և բազմածաղիկ։ Ծաղկակոթերը բաժակից մեծ են ավելի քան երկու անգամ։ 4-5 մմ տրամագիծ ունեցող պսակը երկնագույն է և տափակ ետծալով։ Պտուղը (էրեմ) հիմքի մոտ ունի սպիտակ մսալի հավելուկ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի («Շիկահող» պետական արգելոց) և Մեղրու (Գողթանի լեռանաճյուղեր) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսային Իրաքում և Հյուսիսային Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1100-1800 մ բարձրությունների վրա և անտառներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է անտառային գոտում։ Անտառների հատումների պատճառով տեսակին սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Գողտրիկազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Իշամառոլ արարատյան

**Իշամառոլ արարատյան** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գիրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բույս է, որն ունի 150-230 սմ բարձրություն։ Կոճղարմատը բազմագմբեթ է։ Ցողունը պարզ է, մերկ, վերին մասը թավոտ։ Ստորին ցողունային տերևները մակույկանման են, իսկ վերինները՝ գծային, նշտարաձև։ Ծաղկաբույլն ունի բազմաթիվ խաղիկներից կազմված զամբյուղեր։ Ծաղիկները դեղին են։ Սերմնիկների երկարությունը 2-3 մմ է, նիստերը 3-4-ն են և դարչնամոխրագույն։

## Տարածվածություն
Աճում է միայն Երևանի (ավան Արարատ) ֆլորիստիկական շրջանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 850 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ բույս է։ Հայտնի է միայն 1 պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 քառ․ կմ-ից պակաս է։ Տեսակին հատկապես գյուղատնտեսական գործունեության հետ կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետևանքով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդրգված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

ՀՀ Կառավարության 2008 թվականի որոշման համաձայն՝ Արարատի ճահիճները ընդգրկված են բնության հուշարձանների ցանկում, սակայն պահպանության համար գործողություններ դեռ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Սոխ անհարթացողուն

**Սոխ անհարթացողուն** (), սոխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Սոխուկավոր բույս է։ Ցողունի բարձրությունը հասնում է 20-40 սմ-ի։ Տերևները տափակ են։ Ծաղկաբույլը կիսագնդաձև է և սակավածաղիկ։ Ծաղկապատը գավաթանման է, իսկ մասերը դեղին և էլիպսաձև։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Այարի կիրճ, Ագարակաձոր և Բոլորաբերդ գյուղերի միջև)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Հարավարևելյան Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Հյուսիսային և Հարավային Իրանում և Թուրքմենիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 1000-1500 մ բարձրությունների վրա, միջին լեռնային գոտում, խճաքարոտ-քարաթափվածքային կրային լանջերին։ Ծաղկում է մայիսին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիս ամիսներին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Գտնվում է ընդհանուր արեալի հյուսիսային սահմանում։ Հայտնի է միայն մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր, որպես անհետացած տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Սոխազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խոզանափուշ Ֆյոդորովի

**Խոզանափուշ Ֆյոդորովի ** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
20-30 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները հերթադիր են, փետրաձև հատվածներով, հիմնական ջղերի վերջում կան սուր կոշտ փշեր։ Զամբյուղերը գնդաձև են, հավաքված ողկույզանման ծաղկաբույլում։ Ծածկոցի թերթերը թեթևակի հետ են թեքված, ունեն փշոտ սրածայրեր։ Ծաղիկները վարդագույն–մանուշակագույն են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Սևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արեգունու լեռնաշղթա, Նորադուզի հրվանդան)։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում, ծովի մակարդակից 1900–2000 մ բարձրությունների վրա, տափաստանային թփերի մեջ, տափաստաններում, չոր լանջերին։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս–օգոստոսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²–ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²– ից պակաս։ Տեսակը կարող է տուժել «Սևան» ազգային պարկի ռեկրեացիայի գոտու ընդլայման պատճառով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիան պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում, մեկ լոկալիտետ գտնվում է արգելոցային գոտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ալեքսանդր Զակարլյուկա

**Ալեքսանդր Արկադիի Զակարլյուկա** (), ազգությամբ ռուս-էստոնացի է։ էստոնական «Ներվա-Տրանս» ֆուտբոոլային ակումբի հարձակվող է։

## Կարիերա
Ալեքսանդր Զեվերլյուկան սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան «Զենիթ» ֆուտբոլային ակումբում, բայց չկարողանալով ընդկրվել հիմնական կազմում, 2014 թվականին որոշում է կայացնում տեղափոխվել Նիժնի Նովգորոդի «Վոլգա» ֆուտբոլային ակումբ։ Նիժնի Նովգորոդում հանդես է եկել երիտասարդական հավաքականում։

2014 թվականին տեղափոխվել է Տուլայի «Արսենալ» ֆուտբոլային ակումբ, որի կազմում հանդես է եկել երիտասարդական հավաքականում։ Պրեմիեր Լիգայում «Արսենալ»-ի կազմում առաջին հանդիպումն անց է կացրել 2015 թվականի մարտի 21-ին, երբ Դմիտրի Ալենիչևը դեմ լինելով խաղը Մոսկվա տեղափոխելուն, խաղադաշտ դուրս բերեց փոխարինող կազմը «ԲԿՄԱ»-ի դեմ հանդիպման ժամանակ։ Խաղը ավարտվեց ի օգուտ բանակայինների 4-1 հաշվով։

«Արսենալից»-ից հեռանալուց հետո խաղացել է Պենզայի «Զենիթ», իսկ հետո էստոնական «Ներվա-Տրանս» ակումբներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте sportbox.ru
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Մարգացնցուղ սակավաճառագայթ

**Մարգացնցուղ սակավաճառագայթ** (), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
40–80 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևների կուտակված են ցողունի հիմքում, կրկնակի-եռակի փետրաձև հատված են, կոշտ թխակապույտ, ծայրամասերի երկարությունը 8-10 մմ է, կլորավուն ուրվագծով, եռաբլթակ։ Հովանոցն ունի 3–6 ճառագայթ։ Ծածկոցի և ծածկոցիկի թերթերը 5–6 հատ են, նշտարաձև։ Պսակաթերթերը վառ–դեղին են։ Պտուղները մեջքի կողմից ուժեղ սեղմված են, եզրային կողերը նեղ–թևավոր։

## Տարածում
Հայաստանում աճում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Ագարակ և Ալդարա գյուղերի շրջակայք)։ Աճում է Նախիջևանում և Ադրբեջանի Զանգելանի շրջանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800–900 մ բարձրությունների վրա, չոր ժայռոտ լանջերին, քարաթափվածքների վրա, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիս–հուլիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
 
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Մեղրու շրջանի Ագարակավանի շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Տերեփուկ երևանյան

**Տերեփուկ երևանյան** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Առսերմ մոխրագույն թավոտ, նոսր տերևակալած բազմամյա խոտաբույս է։ Զամբյուղները ձվաձև են, ծածկոցի թերթերի հավելուկները՝ սղոցաատամնավոր։ Ծաղիկիները սպիտակակրեմագույն են։ Սերմիկներն ունեն կարճ թարթիչավոր պապուս։

## Տարածվածություն
Հայտնի է Երևանի ֆլորիստական շրջանում (Երևան, Շորաղբյուր, Զովաշեն, Գեղադիր, Ենգիջա, Ուրծի լեռնաշղթա, «Էրեբունի» պետական արգելոց)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում (Ազնաբերդ), Արևմտյան Հայաստանում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտի՝ ծովի մակարդակից 700-2000մ բարձրություների վրա, չոր քարքարոտ, կավային կամ գիպսակիր, աղակալված լանջերին, կիսաանապատներում, տափաստանում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ CITIS-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» և «Էրեբունի» պետական արգելոցների տարածքներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վիկտոր Թորն

**Վիկտոր Թորն** (), լյուքսեմբուրգցի քաղաքական գործիչ, Լյուքսեմբուրգի 11-րդ վարչապետ, ով պաշտոնավարել է մոտ մեկ տարի` 1916 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 1917 թվականի հունիսի 19-ը։

1885 թվականից մինչև 1888 թվականները եղել է Լյուքսեմբուրգի պետական խորհրդի անդամ։

1888 թվականից մինչև 1892 թվականները եղել է Էյչենի նախարարության հանրային աշխատանքների գլխավոր տնօրեն (նախարար)։

1915 թվականին եղել է Մոնենաստի նախարարության արդարադատության և հանրային աշխատանքների նախարար։

Վիկտոր Թորնը ձևավորել էր նոր կառավարություն, որտեղ ներկայացված էին երեք խոշոր կուսակցություններ։ Հիմնական խնդիրն էր երկրի մատակարարման խնդիրների բարելավումը, որն ավելի էր դժվարանում պատերազմի պատճառով։ Կառավարությունն սննդամթերքը ներմուծում էր բարձր գներով, որի արդյունքում զարգացավ սև շուկան և բերեց բնակչության շրջանում բողոքների աճի։ 1917 թվականին Կարմիր հողեր տարածաշրջանում տեղի ունեցավ գործադուլ, որը ճնշվեց գերմանական բանակի կողմից։

1917 թվականի հունիսի 19-ից մինչև իր մահը, Թորնը մնաց Պետական խորհրդի նախագահ։ 1921-1927 թվականներին եղել է Միջնորդ դատարանի մշտական պալատի մշտական անդամ, որը գտնվում էր Հաագայում։

Մահացել է 1930 թվականին Լյուքսեմբուրգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի վարչապետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Ոզնագլխիկ սովորական

**Ոզնագլխիկ սովորական** (), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա բույս է, որի բարձրությունը 20–60 սմ է։ Ցողունը բարակ է, սպիտակ–թաղիքավոր։ Տերևները մանր են, թույլ փշոտ, վերևից մերկ, կամ ոստայնանման թավոտությամբ, իսկ տակից՝ սպիտակ–թաղիքավոր։ Զամբյուղների երկարությունը 12–17 մմ է, խոզանների փունջը զամբյուղի երկարության  1/4–ն է կազմում։ Ծածկոցի բոլոր թերթերը ազատ են, առանց գեղձային մազիկների։ Պսակը կապույտ է։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Բարձրունի գյուղի շրջակայք)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Նախակովկասում, Ղրիմում, Միջին և Հարավային Եվրոպայում, Անատոլիայում, Արևմտյան Սիբիրի հարավում և Միջին Ասիայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1800 մ բարձրության վրա, չոր կրաքարային լանջերին, մարգագետնատափաստանային բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հուլիս–օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս–սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա՝ 10 կմ²–ից պակաս տարածման և բնակության շրջանների մակերեսով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Կկվով ժամացույց (մուլտֆիլմ)

**«Կկվով ժամացույց»** (), Իվան Ուֆիմցևի տիկնիկային անիմացիոն ֆիլմը` Սոֆյա Պրոկոֆևայի հեքիաթի հիման վրա։

## Սյուժե
Մի անգամ Կկուն լքեց ժամացույցը և ժամանակավորապես գործերով թռավ անտառ։ Նրա հարևանները՝ տարբեր գազաններ, որոշեցին օգնել և փոխարինել նրան։ Բայց ոչ մի լավ բան դրանից դուրս չեկավ։ Գորտուկը առաջին կամավորն էր, որը ցանկացավ փոխարինել կկվին նրա բացակայության ժամանակ։ Բայց արևի տակ նրա համար շոգ էր, նա միացրեց ջրի շիթը, որպեսզի զովանա, բայց արդյունքում ջրեց ժամացույցը և բոլոր հարևաններին։ Երկրորդը Կատուն ցանկացավ լինել կկու։ Բայց ջրից ժամացույցը կանգ էր առել։ Կատուն և բոլոր հարևանները լռության մեջ քնեցին։ Նրանց արթնացրեց այրված կարկանդակի հոտը։ Կատուները շտապեցին հանել այն վառարանից, բայց ուշ էր։ Հաջորդը Շունը ցանկացավ լինել կկու։ Ժամացույցը պահելու փորձերը անհաջողության մատնվեցին։ Առյուծը ցանկացավ բարձրանալ ժամացույցի վրա, բայց քամուց աստիճանը ճոճվեց և վայր ընկավ։ Բարեբախտաբար կկուն եկավ իր օգնականների հետ, և ժամացույցի սլաքները նորից շարժվեցին։

## Հեղինակներ

## Գրականություն
*  . Сказка «Часы с кукушкой» — с.40.
* .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1973 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Իվան Ուֆիմցևի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր