open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սադա (Չեպցայի վտակ)

**Սադա ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ուրժումսկի շրջանում Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չեպցի գետի աջ ափին՝ 199 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 34 կմ է, ավազանի տարածքը 234 կմ2։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010300512111100039931**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111103993**
* *Ավազանի կոդը* - **10.01.03.005**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ցիստին

**Ցիստին** [HOOCCH(NH2)CH2S]2, ծծումբ պարունակող փոխարինելի ամինաթթու․ ցիստեինի երկսուլֆիդը։ Բյուրեղներ են։ Ջրում վատ է լուծվում, չի լուծվում եթերում։ Գոյություն ունի օպտիկապես ակտիվ Լ և D ձևերով և 2 ոչ ակտիվ DL–մեզոձևով։ Պարունակվում է մազերի և բրդի կերատինում (մինչև 18%)։ Կենսասինթեզը և փոխանակությունն օրգանիզմում կապված են ցիստեինի հետ։ Սպիտակուցի մոլեկուլում ցիստին ի հայտ է գալիս ցիստեինի մնացորդների միջև երկսուլֆիդային կապերի (–Տ–Տ–) առաջացմամբ, որոնք պահպանում են սպիտակուցի մոլեկուլի տարածական կառուցվածքը։ Ցիստինի փոխանակության ժառանգական խանգարումն առաջացնում է երեխաների ցիստինոզ հիվանդությունը։ ցիստինի մեծ քանակությամբ արտազատումը մեզի հետ՝ ցիստինուրիան, հանգեցնում է ցիստինային միզաքարերի գոյացման, որոնցից էլ առաջին անգամ (1810 թվականին) անջատվել է ցիստին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սուլֆիդներ
Վոյ Վոժ (Լոպյուի վտակ)

**Վոյ Վոժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լոպյու գետի աջ ափին՝ 58 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 38 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000016989
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001698
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Արտունջ

**Արտունջ**, *Արտանիշ, Աղսու, Արդանիս, Արտանին, Արտանիջ, Արտանուն, Արտանուշ, Արտավուն, Արտավուջ, Արտունջ*, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Սևանի լեռնաշղթայի Քաշաթաղ գագաթից, թափվում Սևանա լճի Արտանիշի խորշը։ Երկարությունը 10 կմ է։ Սնուցումը մթնոլորտային տեղումներով է, վարարումները՝ մայիս-հունիսին։ Արտանիշի ավազանում շատ են հեղեղատները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Ուեդա (քաղաք)

, քաղաք Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Քաղաքի ամբողջ մակերեսը կազմում է 552,00 կմ², բնակչությունը՝ 156 861 մարդ, իսկ խտությունը 284,17 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Տոմի, Մացումոտո, Սուձակա, Նագանո, Տիկումա քաղաքների, Տատեսինա, Սակակի, Նագավա ավանների և Ցումագոի, Աոկի, Տիկիհոկու գյուղերի հետ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 156 861 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտություն - 284,17 մարդ/կմ²։

## Սիմվոլիզմ
Քաղաքի ծառը համարվում է *Taxus cuspidáta*-ն, ծաղիկը՝ մրտավարդը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Դելիա (Սիցիլիա)

**Դելիա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։

Բնակչությունը *4472* մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը *373* մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է *12* կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ *93010*։ Հեռախոսային կոդ՝ *0922*։

Դելիան սահմանակից է Կալտանիսետա, Կանիկատի, Նարո համայնքներին։

Բնակչության հովանավորն է սուրբ Ռոզալիան։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:7500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 3525
  bar:1871 from:0 till: 3664
  bar:1881 from:0 till: 3919
  bar:1901 from:0 till: 4705
  bar:1911 from:0 till: 5311
  bar:1921 from:0 till: 5620
  bar:1931 from:0 till: 6527
  bar:1936 from:0 till: 6428
  bar:1951 from:0 till: 7250
  bar:1961 from:0 till: 6673
  bar:1971 from:0 till: 5122
  bar:1981 from:0 till: 4855
  bar:1991 from:0 till: 4537
  bar:2001 from:0 till: 4350
PlotData=
  bar:1861 at: 3525 fontsize:S text: 3.525 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 3664 fontsize:S text: 3.664 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 3919 fontsize:S text: 3.919 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 4705 fontsize:S text: 4.705 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 5311 fontsize:S text: 5.311 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 5620 fontsize:S text: 5.620 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 6527 fontsize:S text: 6.527 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 6428 fontsize:S text: 6.428 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 7250 fontsize:S text: 7.250 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 6673 fontsize:S text: 6.673 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 5122 fontsize:S text: 5.122 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 4855 fontsize:S text: 4.855 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 4537 fontsize:S text: 4.537 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 4350 fontsize:S text: 4.350 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Ըստ ISTAT-ի


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0922 820355
* Էլեկտրոնային փոստ՝ urpdelia@libero.it
* Պաշտոնական կայք

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք  
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Արջուտ (սելավ)

**Արջուտ**, սելավ (ժամանակավոր ջրհոսք) Դեբեդի ավազանում։ Ձախ կողմից թափվում է Փամբակի մեջ։ Երկարությունը մոտ՝ 6 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Փամբակ գետի վտակներ
1954-55 NBA մրցաշրջան

**1954-55 NBA մրցաշրջան**. NBA-ի 9-րդ մրցաշրջանն է։ Մրցաշարը ավարտվեց Սիրակյուս Նեշնլզի հաղթանակով ընդդեմ Ֆորդ Ուեյն Պիստոլսի։

Այս մրցաշրջանում, երբ որակազրկվել էր Բալթիմոր Բուլիթսըը, թիմերի քանակը նվազեց և հասավ 8-ի։ Դիվիզիոնների քանակը դարձավ 2։

## Արտաքին հղումներ
* 1954-55 NBA Season Summary 

Կատեգորիա:NBA
Կատեգորիա:Բասկետբոլ
Մոնտիս Ալտուս

**Մոնտիս Ալտուս** (), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Իմպերատրիս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 020 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 338,390 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 8,2 մարդ/կմ²։

Քաղաքի տոնը նշվում է դեկտեմբերի 22-ին։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1955 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 17.905.231,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.671,51 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,611 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Կոլինաս դու Տոկանտինս

**Կոլինաս դու Տոկանտինս** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Արագուաինայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 29 000 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 844 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 33,7 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1960 թվականի ապրիլի 21-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 101.317.170,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 3.750,40 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,739 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Կոլինաս դու Տոկանտինսի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Փոքր Շույա

**Փոքր Շույա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Շաբալինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Շույա գետի աջ ափին՝ 22 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։

Գետի ակունքը գտնվում է անտառներում, Լենինսկոե գյուղից 16 կմ հարավ-արևմուտք։ Գետը հոսում է արևմուտք անմարդաբնակ ճահճոտ անտառային վայրում։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **08010400112110000042247**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **110004224**
* *Ավազանի կոդը* - **08.01.04.001**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **10**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **0**

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Վոյ Վոժ (Վոյ Կուզոբայի վտակ)

** Վոյ Վոժ ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վոյ Կուզոբա գետի աջ ափին 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 18 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000016293
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001629
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լուկշանկա

**Լուկշանկա** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Շաբալինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Պիժմա գետի ձախ ափին՝ 231 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է ջրահավաք ավազանը 81,6 կմ։

* *Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը* - **10010300412111100036481**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը* - **111103648**
* *Ավազանի կոդը* - **10.01.03.004**
* *Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը* - **11**
* *Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների* - **1**

## Արտաքին հղումներ
* ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բյուլ-բյուլ

**Բյուլ-Բյուլ** (, ), ադրբեջանցի խորհրդային երգիչ (քնարադրամատիկական տենոր) և երաշտագետ-բանահավաք։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1938) Ադրբեջանի երաժշտական թատրոնի հիմնադիրներից։ Ստեղծագործական ուղին սկսել է որպես ժողովրդական երգիչ։ 1920 թվականից Ադրբեջանի պետական թատրոնի (այժմ՝ Մ․ Ֆ․ Ախունդովի անվան օպերայի և բալետի թատրոն) մենակատարն էր։ 1927 թվականին ավարտել է Բաքվի կոնսերվատորիան և կատարելագործվել Միլանում։ Դերերից են՝ Քյոռ-օղլի (Հաջիբեկովի «Քյոռօղլի»), Աշուղ-Ղարիբ (Գլիերի «Շահսենեմ»), Սարո (Տիգրանյանի «Անուշ»), Կավարադոսի (Պուչինիի «Տոսկա»)։ 1932 թվականից դասավանդել է Ադրբեջանի կոնսերվատորիայում (1940 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1950)։

## Կենսագրություն
Բյուլ-Բյուլը ծնվել է 1897 թվականի հունիսի 22-ին (այլ աղբյուրներից հունիսի 12-ին) Խանբաղ գյուղում կաշեգործ Մեշադ Զի-ի ընտանիքում։ Դեռ փոքր տարիքից նրա մոտ արտահայտվում էր յուրահատուկ երաժշտական կարողություններ, որի համար և ստացել է սոխակ մականունը։ Այդ մականունը նա ապագայում օգտագործեց որպես բեմական անուն։ 1909 թվականին տեղափոխվում է Գանձակ քաղաք։ 1916 թվականից բեմում է։ Կարիերան սկսել է ժողովրդական երգերով։ 1920 թվականից եղել է Ադրբեջանի պետական թատրոնի մենակատար։ 1921 թվականին ընդունվում է Բաքվի երաժշտական ակադեմիա և 1927 թվականին ավարտում այդ ակադեմիան։ 1927 թվականից մինչև 1931 թվականը աշխատել է Միլանի թատրոնում։

## Ընտանիք
Առաջին կինը՝ Զեյնաբ խանում, որի հետ ապրել է 1917 թվականից մինչև 1936 թվականի փետրվարի 7-ը (մահացել է), երեխաներ չի ունեցել։

Երկրորդ կինը՝ Ադելաիդա Մամեդովա (1922-2015 թվականներ), եղել է Բյուլ-բյուլի թանգարանի տնօրենը մինչև 2013 թվականի փետրվար ամիսը։

Տղաները` Չինգիզ, Փոլադ Բյուլ-բյուլ Օղլի, Էմին Մամեդով։

## Մրցանակներ և շքանշաններ
* Ադրբեջանական ԽՍՀՄ-ի վաստակավոր արտիստ
* ԽՍՀՄ-ի ժողովրդական արտիստ
* Ստալինյան մրցանակ
* Լենինի երկու շքանշան
* Սումգաիթ քաղաքի վաստակավոր բնակիչ

## Դերակատարումներ
* (Հաջիբեկովի «Քյոռ-օղլի»)- Քյոռ-օղլի
* (Գլիերի «Շահսենեմ»)- Աշուղ-Ղարիբ
* (Տիգրանյանի «Անուշ»)- Սարո
* (Պուչինիի «Տոսկա»)- Կավարադոսի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի բանահավաքներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Բնափիլիսոփայություն

**Բնափիլիսոփայություն**, բնության երևույթները և օրինաչափությունները մտահայեցողաբար մեկնաբանող ուսմունք, որը հենվելով բնագիտության նվաճումների և հասկացությունների վրա, ձգտում էր տալ բնության ընդհանուր բնական պատկերը։

## Պատմություն
Պատմականորեն այն փիլիսոփայության հնագույն ձևն է։ Անտիկ և միջնադարյան փիլիսոփայության մեջ նույնանում էր ֆիզիկայի և առհասարակ բնագիտության հետ։ Բնափիլիսոփայությունը առաջադրել է մի շարք արժեքավոր գաղափարներ և գիտական կռահումներ։ Առավել կարևոր էին Անաքսագորասի, էմպեդոկլեսի, Դեմոկրիտի և էպիկուրի բնափիլիսոփայական ուսմունքները։ Միջնադարյան սխոլաստիկայի և կրոնական գաղափարների տիրապետության պայմաններում բնափիլիսոփայությունը գրեթե վերացավ փիլիսոփայության բնագավառից։ Այն նոր զարգացում ապրեց Վերածնության շրջանում՝ առաջադրելով մի շարք առաջադիմական ուսմունքներ (հիլոզոիզմ, բնապաշտական պանթեիզմն)։ XVII — XVIII դարերում, կապված բնագիտության զարգացման հետ, բնափիլիսոփայությունը իր նշանակությունը կորցրեց։ Այն նոր վերելք ապրեց գերմանիայի դասական փիլիսոփայության և հատկապես Շելինգի ուսմունքի մեջ։ Վերջինս իդեալիստական հիմքերի վրա ձևակերպեց բնության միասնության գաղափարը՝ ձգտելով բնագիտության նվաճումների իմաստավորման միջոցով կառուցել բնության համապարփակ համակարգ։ Չնայած բնափիլիսոփայությունը միշտ հենվել է բնագիտության նվաճումների վրա, այն անկարող է եղել տալ բնության բուն բացատրությունը, մնացել է հայեցողական, որքանով «... երևույթների դեռ իրեն անհայտ իրական կապերը փոխարինում էր իդեալական, ֆանտաստիկ կապերով, և պակասող փաստերը փոխարինում էր հնարքներով, լրացնելով իրական բացերը միայն երևակայությամբ։ Այս դեպքում նա արտահայտեց շատ հանճարեղ մտքեր և կռահեց հետագա շատ հայտնագործություններ, սակայն քիչ անհեթեթություններ էլ չասվեցին։ Այն ժամանակ այլ կերպ չէր էլ կարող լինել։ Իսկ այժմ, երբ մեզ համար բավական է բնության ուսումնասիրության արդյունքների վրա նայել դիալեկտիկորեն, այսինքն՝ նրանց սեփական կապակցության տեսակետից, որպեսզի կազմենք մեր ժամանակի համար բավարար «բնության սիստեմ»... այժմ հասել է բնափիլիսոփայության վերջը։ Նրան հարություն տալու ամեն մի փորձ ոչ միայն ավելորդ կլիներ, այլ կլիներ մի քայլ դեպի ետ» (Էնգելս Ֆրիդրիխը, Լյուդվիգ Ֆոյերբախը և գերմանական կլասիկ փիլիսոփայության վախճանը 1972 )։ Հայ փիլիսոփայության պատմության մեջ իր բնափիլիսոփայության ուսմունքով և առանձին ուշագրավ գաղափարներով աչքի է ընկել Անանիա Շիրակացին, որը լինելով բնագիտական ուղղության հիմնադիրը հայ միջնադարյան փիլիսոփայության մեջ, վերակենդանացրել է անտիկ գիտության առաջավոր ավանդույթները։ Ուշագրավ էին նաև Հովհաննես Սարկավագի (Իմաս տասեր) և Հովհաննես Երզնկացու բնափիլիսոփայության հայացքները։ Մի շարք առաջավոր գաղափարներով, հատկապես տարրաբանության և մարդակազմության հարցերում, հանդես եկան Տաթևի փիլիսոփայության դպրոցի ներկայացուցիչները (Հովհան Որոտնեցի, Գրիգոր Տաթևացի, Մաթեոս Զուղայեցի)։

Կատեգորիա:Բնության փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի պատմություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ
Կամպոֆրանկո

**Կամպոֆրանկո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։

Բնակչությունը *3631* մարդ, բնակչության խտությունը *104* մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է *35* կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ *93010*։ Հեռախոսային կոդ՝ *0934*։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Մաձարինո

**Մաձարինո** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։

Բնակչությունը 12382 մարդ (2004 թվականի տնյալներով), բնակչության խտությունը 42 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 293 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 93013։ Հեռախոսային կոդ՝ 0934։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Կույս Մարիամը (Maria SS. del Mazzaro): Տոնը նշվում է սեպտեմբերի երրորդ կիրակի օրը։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակչության գլխավոր կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արձանաձոր (ձոր)

**Արձանաձոր**, ձոր (գետակ) Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Բաղք-Աճանան գավառում։ Ձորանունը հավանաբար ծագել է նույնանուն գյուղի անունից։ Ինչ վերաբերում է գյուղի անվանը, ապա այն հավանաբար ծագում է «» բառից, որն էլ ծագել է «ալզ/արզ» (վեմ, ժայռ, երկիր) նախնադարյան բառաձևից։

## Տես նաև
* Արձանաձոր (գյուղ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով
Կոնսեյսան դու Տոկանտինս

**Կոնսեյսան դու Տոկանտինս** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Դիանոպոլիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4574 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 500,733 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,8 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 7.261.380,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.619,76 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,650 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Տերամո (գավառ)

*Տերամո *, գավառ Իտալիայի Աբրուցո մարզում։ Մայրաքաղաքը Տերամոն է։
Գավառն ունի 1948 կմ2 տարածք և ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 313,029 մարդ (2012 թ.)։ Գավառում կան 47 Կոմունաներ։ 
2005 թվականի դրությամբ հիմնական կոմունաների բնակչության թվաքանակի աղյուսակն ունի հետևյալ տեսքը՝

## Տես նաև
*Տերամո գավառի կոմունաները
*Տերամո գավառի պաշտոնական կայք

## Պատկերասրահ

File:Corno grande da campo imperatore.jpg|Կորնո Գրանդե լեռնագագաթը
File:Lungomare giulianova.jpg|Ջուլիանովայի ծովափերից մեկը
File:Fotopanoramicaportogiulianova.jpg|Ջուլիանովա
Image:GhiacciaioDelCalderone.jpg|Կալդերոն սառցադաշտը
File:Castelli(TE)-Italy.jpg|Կաստելի
File:Tortoreto Lido2.jpg|Տորտորետոյի ծովափերից մեկը
File:PalazzoCastelli.jpg|Տերամո 
File:Chiostrozoccolanti1.jpg|Մոնտորիո ալ Վամանո
File:Atri - Duomo Concattedrale.jpg|Աթրի


Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Բյուրեղաօպտիկա

**Բյուրեղօպտիկա**, գիտություն բյուրեղներում լույսի տարածման մասին։

## Նկարագրությունը
Բյուրեղների սեփական ճառագայթումը, նրանց սպեկտրային բնութագրերի և էներգիայի մակարդակների ու անցումների հավանականության կապը սովորաբար քննարկվում է բյուրեղների սպեկտրոսկոպիայում։ Բյուրեղօպտիկայում, ինչպես և ողջ մակրոսկոպիկ ֆիզիկական օպտիկայում, նյութը բնութագրվում է իր հատկությունները նկարագրող մի քանի մեծություններով։ Միկրոսկոպիկ բյուրեղօպտիկան այդ պարամետրերը կապում է բյուրեղը կազմող մասնիկների հատկությունների, նրանց դասավորության և փոխազդեցության հետ։ Բյուրեղներին բնորոշ է նրանց ֆիզիկական հատկությունների անիզոտրոպությունը, այդ թվում նաև այնպիսի հատկությունների, որոնք նկարագրվում են դիէլեկտրիկ (е), մագնիսական (р), թափանցելիություններով և էլեկտրահաղորդականությամբ (а)։ Լուսային ալիքի դաշտի ազդեցությամբ բյուրեղում էլեկտրոնների տեղափոխման ուղղություններն ու մեծությունները այդ դաշտի ուղղությունից կախված տարբեր են, ուստի և տարբեր են էներգիայի կլանման հավանականությունները։ Դրա հետևանքը բյուրեղի օպտիկական անիզոտր աղությունն է, որն անդրադառնում է բյուրեղի օպտիկական հատկությունների (լույսի տարածման արագություն, կլանում, օպտիկական ակտիվություն, անդրադարձնող ունակություն) վրա։ Անիզոտրոպությամբ են պայմանավորված նաև բյուրեղլույսի այնպիսի բնութագրական օպտիկական հատկանիշներ, ինչպիսիք են երկբեկումն ու դիքրոիզմը։ Բյուրեղօպտիկայի տեսական և փորձնական մեթոդները կիրառելի են նաև բյուրեղային կառուցվածք չունեցող անիզոտրոպ նյութերի համար, ուստի երբեմն «բյուրեղօպտիկան» ասելով հասկացվում է նաև ցանկացած անիզոտրոպ միջավայրի օպտիկա։ Բյուրեղօպտիկայի մեթոդները կիրառվում են բյուրեղագիտության բոլոր բնագավառներում, միներալոգիայում և պետրոգրաֆիայում։ բյուրեղօպտիկայի մեթոդները թույլ են տալիս բացահայտելու և հետազոտելու արհեստական անիզոտրոպությունը, որն առաջանում է մեխանիկական լարվածության դեպքում։ Բյուրեղօպտիկայի մեթոդները կիրառվում են նաև պլազմայի ֆիզիկայում (պլազմայի հատկությունները մագնիսական դաշտում ձևականորեն հիշեցնում են օպտիկապես ակտիվ միաառանցք բյուրեղի հատկությունները)։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Օպտիկա
Ագիտացիա

[մինի|Պրոպագանդային պաստառներ, [Պետրոգրադ, 1917]]
**Ագիտացիա** ( - դրդել, մղել, շարժել, շարժման հրահրել), մասսաների գիտակցության ու տրամադրության վրա ներգործող, որոշակի գաղափարների ու կոչերի միջոցով նրանց հասարակական, քաղաքական կարևոր խնդիրների լուծմանը մասնակից դարձնող քաղաքական գործունեություն։

Դասակարգերի ու կուսակցությունների պայքարում ագիտացիա հզոր զենք է։ Վ․ Ի. Լենինը նշել է կուսակցության գաղափարական, քաղաքական աշխատանքի երեք տեսակ՝ տեսական գործունեություն, պրոպագանդա և ագիտացիա։

Պրոպագանդայի համեմատությամբ ագիտացիաի առանձնահատկությունը մասսայականությունն է, ավելի մասնավոր ու կոնկրետ գաղափարների, գիտելիքների տարածումը։

## Միջոցներ
Ագիտացիայի միջոցներն են՝
* մամուլը,
* ռադիոն,
* հեռուստատեսությունը,
* կինոն,
* պլակատը,
* ծաղրանկարը,
* թռուցիկները,
* կոչերը և այլն։

Ագիտացիան կարևոր տեղ է գրավում ԽՄԿԿ գաղափարական աշխատանքի զինանոցում։ Նրա բովանդակությունը կապված է կուսակցության առջև դրված կոնկրետ խնդիրների հետ։

## Բոլշևիկյան ագիտացիայի հիմնական հատկանիշներ
Բոլշևիկյան ագիտացիայի հիմնական հատկանիշներն են՝ բարձր գաղափարայնությունը, նպատակասլացությունը, ճշմարտացիությունը, մատչելիությունը, պարզությունը, կոնկրետությունը, մարտական և հարձակողական բնույթը։ Ագիտացիան վարող անձին անվանում են *ագիտատոր*։

## Տես նաև
* Գովազդ
* Դեմագոգիա

Կատեգորիա:Ագիտացիա
Կատեգորիա:Քարոզչություն
Կատեգորիա:Մոտիվացիա
Արուշչա

**Արուշչա**, լեռ Ադրբեջանի Դաշկեսանի շրջանում, Շամքոր գետի ձախակողմյան շրջանում, Գետաշեն գյուղից մոտ 24 կմ հարավ-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռներ
Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջան
Բյուրեղաֆիզիկա

250px|մինի|աջից
250px|մինի|աջից
250px|մինի|աջից
250px|մինի|աջից
**Բյուրեղաֆիզիկա**, գիտություն բյուրեղների ֆիզիկական հատկությունների մասին։ Ուսումնասիրում է բյուրեղների պլաստիկ դեֆորմացիայի, ամրության, աբսորբման, մագնիսական, լյումինեսցենտային, գերհաղորդականության, սեգնետաէլեկտրական և ֆիզիկական այլ երևույթների հետ կապված հարցերը։

Բյուրեղաֆիզիկայի այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է բյուրեղների օպտիկական հատկությունները, կոչվում է բյուրեղաօպտիկա։ Բյուրեղաօպտիկան ուսումնասիրում է նաև բյուրեղներում տեղի ունեցող ֆիզիկական երևույթների կապը բյուրեղների ներքին սիմետրիայի և ատոմային կառուցվածքի հետ։

Բյուրեղաֆիզիկայում էական նշանակություն ունեն բյուրեղների անիզոտրոպությունը և նրանց կառուցվածքի կատարելությունը։ Ուստի բյուրեղաֆիզիկան զբաղվում է նաև բյուրեղների արատների հարցերով։ Բյուրեղաֆիզիկայի կարևոր խնդիրներից է պահանջվող հատկություններով բյուրեղային նյութերի ստացումը, բյուրեղների աճի, ներքին կառուցվածքի ուսումնասիրումը։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Բյուրեղագիտություն
Քայիթու

**Ապոց (լեռ)**, լեռ ՀԽՍՀ-ում, Ղուկասյանի շրջանում։ Ոմանք գտնում են, ար համապատասխանում է Հայերեն մանր ժամանակագրություններում հիշատակվող Քայիթու լեռնահամակարգը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Ճառագայթասնկեր

**Ճառագայթասնկեր**, ակտինոմիցետներ, շողասնկեր, բակտերիաների և սնկերի հատկություններով օժտված միկրոօրգանիզմներ։ Հայտնաբերել է (1877) գերմանացի գիտնական Կ․ Հարցը։ Հիմնականում աերոբ են, աճում են միջավայրի pH=5-9-ի սահմանում։ Տեսակների մեծ մասի համար լավագույն ջերմաստիճանը 25—30&nbsp;°C-ն է, սակայն աճը հնարավոր է նաև 3-40&nbsp;°C-ում։ Որոշ թերմոֆիլ տեսակներ աճում են 45—50&nbsp;°C-ում։ Պարունակում են տարբեր ֆերմենտներ՝ պրոտեազներ, կերատինագներ, խիտինազներ ևն, որոնք ճառագայթասնկերին հնարավորություն են տալիս օգտագործելու բուսական և կենդանական մնացորդները։ Որոշ տեսակներ ֆիքսում են մթնոլորտային մոլեկուլային ազոտը։ Ճառագայթասնկերի շատ կուլտուրաներից ստացվում են կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, անտիբիոտիկներ (ստրեպիցին, տոմիցին, մոնոմիցին), հորմոններ, վիտամիններ, ֆերմենտներ ևն։ Ճառագայթասնկերին բնորոշ է սպորներով բազմացումը։ Վերջիններս գոյանում են հիմնականում օդային, առանձին դեպքերում՝ սուբստրատային միցելիումների վրա և լինում են գնդաձև, կոնաձև, ձողաձև, տանձաձև ևն։ Սպորներն օժտված են բարձր դիմացկունությամբ։ Ճառագայթասնկերը կարող են բազմանալ նաև սնկամարմնի առանձին թելիկներով։ Տարբերում են սպորագոյացման երկու ձև՝ ֆրագմենտացիոն և սեգմենտացիոն։ Ճառագայթասնկերի մեծ մասը սնվում է սպիտակուցային կամ ոչ սպիտակուցային օրգանական նյութերով։ Կան ինքնասուն ձևեր, ինչպես նաև տեսակներ, որոնց համար ածխածնի աղբյուր են ծառայում մոմերը, խեժերը, պարաֆինները, նավթը։ Տարածված են ամենուրեք, հողում, ջրամբարների տիղմում, օդում, բուսական մնացորդներում։ Մասնակցում են բնության մեջ նյութերի շրջանառության, հողառաջացման, օրգանական նյութերի քայքայման պրոցեսներին։ Որոշ ախտածին տեսակներ հիվանդությունների (ակտինոզ, միտոզ, տուբերկուլոզ, դիֆթերիա) հարուցիչներ են, առանձին ճառագայթասնկերը ախտահարում են բույսերին։

Կատեգորիա:Բակտերիաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրամ-դրական բակտերիաներ
Կատեգորիա:Բակտերիաների դասակարգում
Պասաժեն Ֆրանկա

**Պասաժեն Ֆրանկա** (), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Շապադաս դու Ալտու Իտապեկուրու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 15 744 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 358,302 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 11,57 մարդ/կմ²։

Քաղաքի տոնը նշվում է մայիսի 8-ին։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1835 թվականի մայիսի 8-ին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 17.709.767,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.174,47 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,545 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Կրիստալանդիա

**Կրիստալանդիա ** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ռիու Ֆորմոզուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6862 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 848,231 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 3,7 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 19.749.210,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.792,99 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,749 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Կրիստալանդիայի մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Աբայ (Սարկանդի շրջան)

**Աբայ** (), գյուղ Ղազախստանի Ալմաթի մարզի  Սարկանդի շրջանում։ Մտնում է Ալմատինսկի գյուղական շրջանի մեջ։ Թվային ինդեքսը՝ 196043200։

## Բնակչություն
1999 թվականին գյուղում ապրում էին 670 մարդ(344 տղամարդ և 326 կին)։ Ըստ 2009 թվականի գյուղում ապրում են 683 մարդ (352 տղամարդ և 331 կին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղազախստանի քաղաքներ
Հասան Դաքաք

**Հասան Դաքաք** (), պաղեստինցի ծագում ունեցող սիրիացի դերասան է։ Մասնակցել է բազմաթիվ պիեսների, ֆիլմերի, ռադիոհաղորդումների, ինչպես նաև՝ աշխատել է սիրիական հեռուստատեսությունում՝ մասնակցելով «Հայելիներ» և «Թաղամասի դուռը» սերիայի հինգ մասերին։

Ծնվել է 1956 թվականին, Դամասկոսում։ Ավարտել է Դամասկոսի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1982 թվականին միացել է Սիրիայի արվեստագետների միությանը։ Մահացել է Դամասկոսում, 2011 թվականի հուլիսի 13-ին։

## Ամենակարևոր գործերը
### Թատերական  ներկայացումներ
* «Զեյթուն հովտի դատավորը» 
* «Սիմոն Մաշարի տեսիլքները»
* «Ընդհանուր տեսուչը» 
* «Ալ-Սամրմր» 
* «Ծաղրածուն»

### Հեռուստաներկայացում
* «Քաղաքի երազանքները» 
* «Գիշերը»
* «Ա՜հ, ծով»

### Սերիալներ
* «Թաղամասի դուռը» 
* «Ձմեռվա ծաղիկները»
* «Անհայտը» 
* «Գիշերվա հյուրը» 
* «Պատերի ետևը» 
* «Հայելիներ» 
* «Հարսը» 
* «Փախուստը»
* «Երգիչները»
* «Հեռավորությունների մրցույթը» 
* «Դատապարտյալը» 
* «Նուշի բլուրը» 
* «Փորձեր» 
* «Խճանկար»

## Մահը
Մահացել է 2011 թվականի հուլիսի 13-ին, Դամասկոսում՝ սրտի անսպասելի կաթվածի պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դամասկոսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սիրիացի դերասաններ
Ասլանափոսի

**Ասլանափոսի**, սարավանդ Հայկական լեռնաշխարհում, Տայքում, Խոտրջրի շրջանում։ Ավանդության համաձայն իբր այստեղ եղել է առյուծի որջ և իբր հենց դրանից էլ ծագել է Ասլանափոսի անունը։ Մի այլ ավանդության համաձայն Ասլանափոսին ծածկված է եղել խիտ անտառով, որտեղ եղած գազաններից ազատվելու համար մարդիկ հրդեհել են անտառը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սարավանդներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աշխարհագրական օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի սարավանդեր
Փորձարկային ջրվազան

**Փորձարկային ջրավազան**, արհեստական ջրավազան, որը սարքավորված է նավերի մոդելների, դրանց շարժասարքերի, հիդրոտեխնիկա և նավահանգստային կառույցների փորձարկման համար։ Նավի նավագնացային հատկությունները որոշելու, ինչպես նաև դրա կոնստրուկցիայի առանձին տարրերի և ամբողջ իրանի վրա արտաքին բեռնվածքներն ուսումնասիրելու նպատակով փորձարկային ջրավազանները հանդերձավորում են ծովային ալեկոծությունը նմանակող հատուկ հարմարանքներով՝ ալենմանակիչներով։
Բնակչության աշխարհագրություն

**Բնակչության աշխարհագրություն**, տնտեսական աշխարհագրության ճյուղ, որն ուսումնասիրում է բնակչության և բնակավայրերի կազմն ու տեղաբաշխումը։ Հետազոտում է տարբեր տարածքներում բնակչության ձևավորումը, կառուցվածքը, խտությունն ու կոնկրետ կուտակումները (քաղաքներ ու գյուղական բնակավայրեր), տարաբնակեցման տվյալ ձևերը որոշող պայմանները, ինչպես նաև բնակավայրերի աշխարհագրական առանձնահատկությունները։ Մարդիկ ոչ միայն արտադրության մասնակիցներ են, նյութական բարիքների ստեղծողներ, այլև՝ դրանց սպառողներ։ Բնակչության ուրույն տեղը տնտեսական աշխարհագրության համակարգում որոշվում է նրանով, որ բնակչությունը և՝ որպես արտադրողական ուժ, և՝ որպես սպառողների միագումար կապված է տնտեսության բոլոր ճյուղերի հետ, մասնակցում է տնտեսական աշխարհագրության ուսումնասիրած բոլոր երևույթներին ու պրոցեսներին, և նրա ուսումնասիրությունը որոշ չափով սինթետիկ՝ համատնտեսաաշխարհագրական նշանակություն ունի։ Բնակչության հետաքրքրությունների շրջանակի մեջ մտնում են նաև բնակչության վերարտադրության և տեղաշարժերի որոշ հարցերը, որոնք ամբողջությամբ վերցրած հետազոտվում են ժողովրդագրության կողմից։ Բնակչության աշխարհագրւթյունը ելնում է հասարակության զարգացման ընդհանուր օրենքներից՝ իր հերթին սահմանելով յուրահատուկ օրինաչափություններ, որոնք որոշում են բնակչության և նրա տարածքային տեղաբաշխման առանձնահատկությունները, հենվում է վիճակագրության տվյալների վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնակավայրերի դասակարգմանն ու տիպիզացիային։ Պլանային սոցիալիստական տնտեսության մեջ Բնակչության գործնական խնդիրներից են աշխատանքային ռեսուրսների քանակական ու որակական գնահատումը և տարաբնակեցման առավել ռացիոնալ ձևերի որոնումը։ Բնակչության աշխարհագրությանը սերտորեն հարում և հաճախ նրա հետ միահյուսվում են ազգագրության, աշխատանքի էկոնոմիկայի, շրջանային հատակագծման գծով կատարվող հետազոտությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի բնակչության քարտեզներ կազմելու մեթոդների մշակումը։ Բուրժուական գրականության մեջ բնակչության հարցերի լուսաբանումը մեծ մասամբ կրում է աշխարհագրական դետերմինիզմի կամ բիոլոգիզմի կոնցեպցիաների ազդեցությունը։

Կատեգորիա:Հասարակական աշխարհագրություն
Արփագետիկ (լեռ)

**Արփագետիկ** (Արփադաղ), լեռ Սյունիքի բարձրավանդակում։ Գտնվում է Հագարու գետի վերնագավում, գետի ձախ կողմում։ Բարձր՝ մոտ 1975 մետր։ Հիշատակում է Ղևոնդ Ալիշանը։

## Ավանդություն
Շահ Աբասի խաներից մեկը մեծ զորքով գալիս է Զանգեզուր՝ շահի զորքի ձիերի տարեկան կերը տանելու, այն հաշվով, որ մեծ գարու սար՝ արփա դաղ գոյանա։ Մելիքները բացատրում են խանին, որ իրենք չեն կարող այդ անել, քանի որ տարին շատ պակաս է և ժողովուրդը ուտելու հաց անգամ չունի։ Խանը սպառնում է հայերի դիակներից սար շինել, եթե չկատարվի հրամանը։ Մելիքները հավաքվում են Անգեղակոթ գյուղում, խորհուրդ են անում և որոշում են զենքի դիմել։

Գիշերով հարձակվում են խանի զինվորների վրա, կոտորում բոլորին, դիակներից մի մեծ բլուր շինում և վրան հող ածելով՝ անունը դնում են Արփա դաղ՝ Գարու Սար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի լեռներ
Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջան
Ռաշիդ Քարամե

**Քարամե Ռաշիդ** (), Լիբանանի պետական գործիչ։ Մասնագիտությամբ իրավաբան։ 1947 թվականին ավարտել է Կահիրեի համալսարանը։ 1951 թվականից՝ պառլամենտի դեպուտատ։ 1951–1955 թվականներին զբաղեցրել է մինիստրական տարբեր պաշտոններ։ Լիբանանի պրեմիեր մինիստր՝ 1955–1976 թվականներին (ընդհատումներով) և 1984 թվականի ապրիլից (ազգային միասնության կառավարության ղեկավար)։ Լիբանանի ազգային անկախության և սուվերենության ամրապնդման կողմնակից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1921 ծնունդներ
Կատեգորիա:Լիբանանցի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Լիբանանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կահիրեի համալսարանի շրջանավարտներ
Ալմշկա (գետակ)

**Ալմշկա**, գետակ Ճորոխի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակը, որը Բաբերդի քաղաքից մոտ 10 կմ արևելք ընկած Ալմշկա գյուղից սկիզբ առնելով, հոսում է դեպի հյուսիս և Ճորոխին է միանում Պիգեյ գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Լաժեադու (Տոկանտինս)

**Լաժեադու (Տոկանտինս)** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Պորտու Նասիունալ գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3513 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 322,481 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 10,9 մարդ/կմ²։

Քաղաքի տոնը նշվում է մայիսի 5-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 12.624.087,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 4.240,54 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,715 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Լաժեադուի (Տոկանտինս)մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Սմբատ Փանոսյան

**Սմբատ Փանոսյան** (), հայ գրող։

## Կենսագրություն
Վաղ հասակում զրկվել է ծնողներից։ 1920 թվականին ապաստանել է Նահր էլ Օմարի որբանոցում, որը 1922 թվականին տեղափոխվել է Երուսաղեմ։ 1930 թ. ավարտել է Նիկոզիայի Մելքոնյան կրթական հաստատությունը։ Տպագրվել են Փանոսյանի պատմվածքները («Անարձագանք քայլեր», 1949, «Սերը, որ գին չուներ», 1968, ժողներ), «Որ մրրկավ էին զատված» (1943) վեպը, «Հայկական վերք» (1959) երգիծական վիպակներ են։ Փանոսյանն իր ստեղծագործություններում պատկերել է գաղթական հայի կյանքը, արտացոլել արաբական իրականությունը։

Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Թանա Ֆրենչ

**Թանա Ֆրենչ**, (), իռլանդացի վիպասան և թատրոնի դերասանուհի։ Նրա դեբյուտային «Անտառում» վեպը (2007 թվական), լինելով հոգեբանական առեղծված, հաղթել է Edgar, Anthony, Macavity, և Barry մրցանակներ՝ որպես լավագույն առաջին վեպ։ Թանան ապրում է Դուբլինում։

## Անձնական կյանք
Թանա Ֆրենչն ծնվել է ԱՄՆ-ում՝ Ելենա Հվոստոֆ-Լոմբարդի և Դավիթ Ֆրենչի ընտանիքում, բայց փոքր հասակում ապրել է բազմաթիվ երկրներում՝ Իռլանդիայում, Իտալիայում, ԱՄՆ-ում և Մալավիում։ Նրա հայրը տնտեսագետ էր, ով աշխատում էր աշխարհի զարգացման համար՝ կառավարման ռեսուրսում, ուստի ընտանիքը ապրել է տարբեր երկրներում ու ծանոթացել տարբեր մշակույթներին։ Թանան ավարտել է Թրինիթի քոլեջը՝ Դուբլինում, և սովորել է դերասանություն։ Նա 1990 թվականից ապրում է Դուբլինում, որը համարում է իր տունը։ Ֆրենչը ամուսնացած է և ունի մեկ դուստր։ Թանան ունի ԱՄՆ-ի և Իտալիայի քաղաքացիություն։

## Գրքեր
**[[Անտառում (վեպ)|Անտառում]]* (2007)
**Նմանություն* (2008)
**Հավատարիմ վայր* (2010)
**Ջարդված նավահանգիստ*(2012)
**Գաղտնի վայր* (2014)

## Մրցանակներ
* 2008 Edgar մրցանակ՝ լավագույն առաջին՝ «Անտառում» վեպի համար
* 2008 Anthony մրցանակ՝ լավագույն առաջին՝ «Անտառում» վեպի համար
* 2008 Macavity մրցանակ՝ լավագույն առաջին առեղծված՝ «Անտառում» վեպի համար
* 2008 Barry մրցանակ՝ լավագույն առաջին վեպի համար
* 2007 Եզրափակչի մասնակից՝ Los Angeles Times Book մրցանակի համար (Առեղծված/Թրիլլեր)
* 2012 Միջազգային IMPAC Dublin Literary մրցանակ՝ «Հավատարիմ վայր» գրքի համար
* 2012 Irish Book մրցանակ, Irish Crime Fiction մրցանակ՝ «Ջարդված նավահանգիստ» գրքի համար
* 2012 Los Angeles Times Book մրցանակ (Առեղծված/Թրիլլեր) «Ջարդված նավահանգիստ» գրքի համար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*US կայք՝ Թանա Ֆրենչի համար 
*Theme issue of ''Clues: A Journal of Detection'' on "Թանա Ֆրենչ և իռլանդական  հանցագործություն-ֆանտաստիկան" (vol. 32, no. 1, 2014) 
* Հարցազրույց Թանա Ֆրենչի հետ 
*Be It Ever So Awful, No Place Like..., Janet Maslin, The New York Times, 11 July 2010

Կատեգորիա:Իռլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Բյուրական (գինի)

**«Բյուրական»**, սեղանի տեսակավոր սպիտակ գինի։ Մշակվում է 1960 թվականից, հայկական Աշտարակի շրջանում, «Ոսկեհատ» և «Ճիլար» տեսակների խաղողից։ Թնդությունը՝ 15—16 ծավալային տոկոս, տիտրվող թթվությունը՝ 4,5—5,5 գրամ/լիտր։ «Բյուրական» հարդագույն է, ունի նշի դառնահամ։ Հնացման ընդհանուր ժամկետը՝ 2 տարի։ Համամիութենական և միջազգային մրցույթներոմ ու համտեսներում «Բյուրական» սպիտակ գինին արժանացել է 2 ոսկե և 1 արծաթե մեդալների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական գինիներ
Արտուստ

**Արտուստ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, պատմական Տայքում, Բալախոռի շրջանում։ Գյուղում մինչև 20-րդ դարի սկզբները պահպանվել էին հին ավերակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Օլթիի գավառի բնակավայրեր
Փոխհաղորդակ

**Փոխհաղորդակ**, տրանսմիսիա, հարմարանք, որը ծառայում է մեխանիկական էներգիան շարժիչից մեքենայի գործադիր օրգաններին կամ աշխատանքային այլ մեքենաներին (հաստոցներին, աղացներին) փոխանցելու համար։ Պտույտը փոխհաղորդակից (փոխհաղորդիչ լիսեռից) աշխատանքային մեքենաներին է հաղորդվում, սովորաբար, շարժափոկերով (ենթահաղորդակ)։ Արդի տեխնիկայում փոխհաղորդակ ասելով հասկանում են շարժիչի լիսեռից դեպի մեքենայի աշխատանքային օրգանները փոխանցող հարմարանքների ամբողջություն։ Այսպես, օրինակ, ավտոմոբիլում կամ տրակտորոում մեխանիկական փոխհաղորդակի կազմի մեջ մտնում են ուժային փոխանցումը, կցորդումը, կարդանային փոխանցումը, դիֆերենցիաչ մեխանիզմը են։ Ջերմաքարշերում, նավերում, բեռնատար ավտոմոբիլներում, տրակտորներում օգտագործում են նաև հիդրոմեխանիկական, հիդրոծավալային և էլեկտրամեխանիկական փոխհաղորդակներ։
Ակդաղի լեռնաշղթա

**Ակդաղ**, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում, Խնուսի շրջանում, նրա հյուսիսային կողմում։ Գտնվում է Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, նրա կենտրոնական մասում Երզնկա քաղաքից հարավ Բեկորատված է։ Ձգվում է հարավ-արևելքից հյուսիս-արևելք մոտ 15 կմ երկարությամբ։ Հյուսիսային և հարավային լանջերին տեղ-տեղ պատահում են անտառներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Վոյ Վոժ (Վիչեգդայի վտակ)

** Վոյ Վոժ ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիչեգդա գետի աջ ափին 1083 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 19 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000013582
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001358
* Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ախո (լեռ)

**Ախո**, լեռնագագաթ Արսիանի լեռնաշղթայում, նրա արևմտյան մասում, Արդվինից հարավ-արևելք, Արդվին-Օլթի գծի ուղղությամբ։ Բարձրությունը մոտ 2178 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդվինի մարզի լեռներ‎
Քիմիաբուժություն

**Քիմիաբուժություն** (շատ հաճախ նաև **քիմիաթերապիա**), բուժում դեղորայքներով, որոնք ներգործում են վարակիչ և մակաբուծական հիվանդությունների հարուցիչների և ուռուցքային բջիջների վրա։ «Քիմիաբուժություն» հասկացությունն առաջացել է 20-րդ դարի սկզբին, երբ գերմանացի կենսաքիմիկոս Պ․ Էռլիխը (Erlich, 1854–1915 թվականներին) ապացուցեց միկրոօրգանիզմների վրա ներգործող պատրաստուկների նպատակային սինթեզի հանարավորությունը, օգտագործեց սալվարսանը (1909 թվականին) և սահմանեց Քիմիաբուժության միջոցների ազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։

Կատեգորիա:Բուժում
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Արևգյուն

**Արևգյուն**, լեռնաճյուղ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Լեռնային Ղարաբաղում, ձվում է Կեմրակուճ և Քոչբեգ գյուղերի ուղղությամբ՝ մինչև Ֆիզուլիի շրջանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության լեռներ
Կատեգորիա:Լեռնաճյուղեր այբբենական կարգով
Միրանորտի

**Միրանորտի** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Միրասեմա դու Տոկանտինսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 12 362 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 031,616 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 12,1 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1989 թվականին։ Քաղաքի տոնը նշվում է նոյեմբերի 11-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 34.425.128,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.831,01 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,706 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Աշխարհագրություն
Տեղանքի կլիման արևադարձային է։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Միրանորտիի մասին 

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Նազարե (Տոկանտինս)

**Նազարե (Տոկանտինս)** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Բիկու դու Պապագայուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5888 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 395,903 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 14,9 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 9.504.998,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.712,61 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,648 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Նազարեի (Տոկանտինս)մասին

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Արծվամարգ

**Արծվամարգ**, բնակավայր Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Տարոն գավառում։ Հիշատակված է 10-րդ դարի մի հիշատակարանում, որպես Մամիկոնյանների կալվածք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տուրուբերանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տարոն
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ
Արջասար (լեռ, Թունջելի)

**Արջասար**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Դերսիմում, Օվաջըղի շրջանում։ Արջասարի մոտակայքում են գտնվում Հովհաննես Մկրտչի եկեղեցու ավերակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թունջելիի մարզի լեռներ
Արջաքար

**Արջաքար**, գետակ Կուրի ավազանում, նրա վտակ Տավուշ գետի աջ օժանդակը։ Հոսում է անտառապատ վայրերով։ Գետաբերանի մոտ հայտնաբերված են պղնձի պաշարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կուրի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Տավուշ գետի վտակներ
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով
Արայի քարավանատուն

**Արայի քարավանատուն**, քարավանատուն նախկին Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Նիգ գավառում։ Կառուցվել է 1213 թվականին Զաքարյան իշխանների կողմից։ Ավերակները պահպանվում են Ապարանի շրջանի Արա գյուղի հարավային կողմում։ Կառուցվել է տուֆաքարից, կրաշաղախով։ Միադահլիճ եռանավ տիպի շենք է։ Կառուցման և նրաժամանակի մասին արձանագրությունը պահպանվում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քարավանատներ
Կատեգորիա:Հայաստանի իջևանատներ
Նատիվիդադի (Տոկանտինս)

**Նատիվիդադի (Տոկանտինս) ** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Դիանոպոլիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9764 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 3 215,903 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 3,0 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1734 թվականին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 18.361.090,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.963,33 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,669 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Բորիս Մայորով

**Բորիս Մայորով** (), հայտնի խորհրդային հոկեյիստ։ Օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն (1964 և 1968), աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։ Եվգենի Մայորովի երկվորյակ եղբայրը։

ԽՍՀՄ վաստակավոր վարպետ (1963)։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1979)։ Մարզական մենկաբան։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի ավիացիոն-տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1961)։

Խաղացել է «Սպարտակ» թիմում (1956—1969)։ 1962—1965 թվականներին եղել է «Սպարտակ»-ի, 1967—1968 թվականներին՝ ԽՍՀՄ հավաքական թիմի ավագը։

Իր կարիերայի վերջում․
* «Սպարտակ» թիմի ավագ մարզիչ-խաղացող, 1967 թվականի հոկտեմբերի 22։
* «Սպարտակ» թիմի ավագ մարզիչ, 1969 թվականի հոկտեմբերի 7-1971 թվականի մայիս, 1985-1989 թվականներ
* «Յոկերիտ»-ի գլխավոր մարզիչ, 1974-1976 թվականներ
* «Տապպարա»-ի գլխավոր մարզիչ, 1993/94 թվական
* ԽՍՀՄ սպորտային թիմի ավագ մարզիչ 1971-1972 թվականներ
* ԽՍՀՄ սպորտային թիմի նախագահ, 1976 թվական
* 1979 թվականի օգոստոսի 6-1983 թվականի մարտի 14՝ ԽՍՀՄ հոկեյի կոմիտեի նախագահ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս հոկեյիստներ
Կատեգորիա:Ռուս մարզական լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստաանձինք
Քալկոկոնդիլես

**Քալկոկոնդիլես**, Խյալկոկոնդիլես Լաոնիկոս (ծննդյան թվականն անհտայտ 1463-ից հետո), 15-րդ դարի, բյուզանդացի պատմագիր։ Ուշ բյուզանդական պատմագրության հումանիստական ուղղության ամենաակնառու ներկայացուցիչը։ Ծնվել է Աթենքում։ Ուղարկվել է իբրե դեսպան թուրք սուլթան Մուրադ 11–ի մոտ, որը գերել է Քալկոկոնդիլեսին։ Գրել է տասը գրքից բաղկացած «Պատմություն» աշխատությունը։ Ներածության մեջ համառոտ շարադրել է համաշխարհային պատմությունը՝ մինչև 13-րդ դարը։ Երկի հիմնական մասը վերաբերում է 1298–1463 թվականի ժամանակաշրջանին։ Քալկոկոնդիլեսը նկարագրում է օսմանական պետության առաջացման ու հզորացման, Բյուզանդիայի թուլացման ու անկման ընթացքը, ազգագրական տեղեկություններ է հաղորդում եվրոպական երկրների վերաբերյալ։ Քալկոկոնդիլեսը կարեոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև Հայաստանի մասին (մասնավորապես Բայազիդ Ա-ի կողմից Երզնկայի, Սեբաստիայի գրավման, Կամախի, Շամախի պաշարման, դեպի Հայաստան և Վրաստան Լենկթեմուրի արշավանքների, կարակոյունլուների վերաբերյալ)։ Քալկոկոնդիլեսը իր նկարագրած շատ իրա դարձությունների ականատեսն էր։
Ագրոտեխնիկա

մինի
**Ագրոտեխնիկա**, գյուղատնտեսական կուլտուրաների մշակման տեխնիկա։

Մշակման հիմնական ձևերն են՝ հողերի մշակությունն ու պարարտացումը, սերմացուների ցանքերի և տնկանյութերի նախապատրաստումը, բուն ցանքը և տնկումները, բույսերի խնամքը, բերքահավաքը, ձնակուտակումը, ցանքածածկումը, պայքարը մոլախոտերի և բույսերի հիվանդությունների դեմ։

Առանձին ձևերը փոխադարձորեն կապված են և կազմում են մի ամբողջություն։ Ագրոծեխնիկայի խնդիրն է՝ ապահովել բարձր, կայուն բերքի ստացումը, աշխատանքի արտադրողականության աճը, հողերի բերրիության բարձրացումը։

Գիտության նվաճումների և առաջավոր փորձի ներդրումը գյուղատնտեսական արտադրության մեջ, երկրագործության քիմիացումը, արտադրական պրոցեսների կոմպլեքսային մեքենայացումն ու ավտոմատացումը Ագրոծեխնիկայի կատարելագործման կարևոր նախապայմաններ են։

Կատեգորիա:Ագրոտեխնիկա