Հենզել Գեղամյան

**Հենզել Վրթանեսի Գեղամյան** (), հայ գիտնական, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թվականի մայիսի 28-ին, Արտաշատի շրջանի Ազատավան գյուղում, Սայաթ-Նովայի անվան հայկական գուսանական երգի անսամբլի մեներգիչ Վրթանես Գեղամի Հովսեփյանի ընտանիքում։

1944-1954 թթ. սովորել է Երևանի թ. 29 արական միջնակարգ դպրոցում։ 1957-1962 թթ. ուսանել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետում։ 1966-69 թթ. Օբնինսկ քաղաքի բժշկական ռադիոլոգիայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում «Ռադիոիզոտոպների վարքը շրջակա միջավայրում» թեմայով պաշտպանել է ատենախոսություն ՝ ղեկավարությամբ նշանավոր կենսաբան, պրոֆեսոր Նիկոլայ Տիմոֆեև-Ռեսովսկու։ 19670-1975 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Ագրոքիմիական պրոբլեմների և հիդրոպոնիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտում։

1975 թ. ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ֆրանսիա։ Աշխատել է «Փարիզ-7» համալսարանի անտառի էկոլոգիայով զբաղվող լաբորատորիայում, որը գտնվում էր Ֆոնտենբլո քաղաքում։ 1983 թ. աշխատանքի է անցել ֆրանկո-գերմանական քիմիական-դեղագործական ընկերությունում։ Նախկին խորհրդային միության տարածքում իրականացրել է փորձարկումներ և ներդրել ընկերության արտադրած բույսերի ու կենդանիների պաշտպանության համար նախատեսված դեղանյութեր։ Գիտական գործունեությանը զուգահեռ երկար տարիներ թղթակցել է Փարիզի «Յառաջ» օրաթերթին, հանդես է եկել բազմաթիվ գիտական և հրապարակախոսական հոդվածներով։

1980 թ. ՍՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի «Ընդհանուր կենսաբանություն» հանդեսում տպագրել է մի ընդարձակ հոդված Վ. Ի. Վերնադսկու  «Բիոսֆերային» և «կենդանի նյութին» նվիրված ուսմունքի վերաբերյալ՝ առաջարկելով անվանել գիտության ճյուղ դարձած այդ ուսմունքը ՝ «Բիոսֆերոլոգիա»։ Տերմինն ընդունվեց գիտական հասարակայնության կողմից և այսօր այն ավելի ու ավելի լայնօրեն է օգտագործվում։ Նշանակալի դերակատարություն է ունեցել 1988 թ. Վերնադսկու անվան միջազգային ֆոնդի ստեղծման և զարգացման գործում։ Գիտաժողովներով հանդես է եկել Մոսկվայում, Լենինգրադում, Կիևում, Փարիզում, Պրահայում, Բեռլինում։

## Կոչումներ
* Ռուսական էկոլոգիական ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, 1995
* ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիայի Վ. Ի. Վերնադսկու անվան արծաթյա մեդալ և դիպլոմ, 2004
*Ուկրաինայի տեխնոլոգիական ակադեմիայի իսկական անդամ, 2018

## Գրականություն
* Гензель Вртанесович Гегамян "о биосферологии", Ереван, 2018.
*Հենզել Գեղամյան-80, Համայնապատկեր 76-2018, Լոս Անջելես, էջ 42-43։
*Հենզել Գեղամյան - Գիրք ճանապարհի

## Հոդվածներ
* Гегамян Г. .В. О биосферологии В.И.Вернадского / Журн. Общ. биологии. - 1980. - Т.41. - N 4. - С.581-594.
* Гегамян Г. В. Ламарк, Вернадский и биосферология / Природа. - 1981. - N 9. - С.78-81.
*Guegamian, G., 1982. L'effet du pietinement sur la microflore edaphique dans une foret periurbaine.Rev. Ecol. Biol. Sol, 19: 345-359.
*Guegamian, G., Fonseca, J.P.C. Da, Massot, C. Sur le rapport entre Steganacarus magnus et Sporocytophaga myxococcoides dans la decomposition de la litiere. Pedobiologia, v.27, p.&nbsp;279-291, 1984.
*Гегамян Г. О концепции "Поле живого вещества" в биосферологии В.И. Вернадского // Бюл. Комис. по разраб. науч. наследия акад. В. И.Вернадского. – 1993. – № 10. – С. 36-49 .
*Гегамян Г. В. Еще раз о биосферологии В. И. Вернадского // Бюл. Комис. по разраб. науч. наследия акад. В. И. Вернадского. – М. : Наука, 2001. – № 16. – С. 43-47.
*Guegamian G. V. (2006) Living Matter and Biospherology, In: Cigna A.A., Durante M. (eds) Radiation Risk Estimates in Normal and Emergency Situations. NATO Security through Science Series. Springer, Dordrecht.
*Գեղամեան Հ., Ինչ է՞ էկոլոժին, գիտությու՞ն թե քաղաքական շարժում, Յառաջ, Փարիզ, 21.09. 1977:
*Գեղամեան Հ., Մենք, Իննուիտները, Կարենները և ուրիշներ, Յառաջ, Փարիզ,  23.04. 1987:
*Գեղամեան Հ., Արևմտահայերեն, թե՞ Արևելահայերեն, Հայաստանի Հանրապետություն, Երևան, 15.07. 1997 ևն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ