Աստիագես

**Աստիագես** (ըստ Հերոդոտոսի   *Աստիագես*, ըստ Կտեսիաս Կնիդացու *Աստիիգաս*, ըստ Դիոդորուսի` *Ասպադաս*; Բաբելոներեն, *Իշտումեգու*), եղել է Մեդիական կայսրության վերջին թագավորը մ.թ.ա. 585–550, Քսերքսես I-ի որդին է։ Նա գահազրկվել է Կյուրոս Բ Մեծի կողմից։ Նրա անունը հին իրաներեն բացատրվում է *Իշտի Վայգա*, որը նշանակում է նիզակ ճոճող։

## Կառավարում
thumb|ձախ|Մեդիական կայսրությունը Քսերքսեսի և Աստիագեսի կառավարման ժամանակ
Աստիագեսը հաջորդել է իր հորը մ.թ.ա.585 թվականի Հալիսի ճակատամարտից հետո, որը հնգամյա պատերազմ էր լիդիացիների և մեդիացիների միջև։ Նա ժառանգում է մեծ կայսրություն, որը կառավարվում էր երկուսի` Կրեսոսի և Նաբուգոդոնոսորի կողմից։ 
Նաբուգոդոնոսորի կինը՝ Ամիտիսը՝ Աստիագեսի քույրն էր, թագուհի, որի համար, ասում են, Նաբուգոդոնոսորը կառուցել էր Կախովի այգիները 
.։

Սակայն, վերջին տեղեկությունների համաձայն, այգին կառուցված է եղել Ասորեստանի թագավոր Սինաքերիբի կողմից։
Հին աղբյուրները համարյա ոչինչ չեն հաղորդում Աստիագեսի կառավարման մասին։ Հերոդոտոսը հաղորդում է, որ Աստիագեսը դաժան և բռնակալ մարդ է եղել։
Ըստ Քսենոփոնի Կյուրոպեդիայի`  քսաներեք տարի անց Աստիագեսը կորցնում է իր ազնվականների աջակցությունը Կյուրոսի դեմ պատերազմում, դրա արդյունքում Կյուրոսը հիմնադրում է Աքեմենյան կայսրությունը։

## Հերոդոտոս
thumb|աջից|upright|Աստիագեսի երազը (Ֆրանս, 15-րդ դար) 
Ըստ Հերոդոտոսի` Անտիկ Հունաստանի պատմաբանի հաղորդման՝ Աստիագեսը երազ է տեսնում, որը մեկնաբանվում է, որ դուստրը՝ Մանդանան, ծնելու է որդի, որը կործանելու է իր կայսրությունը։

Աստիագեսը աղջկան ամուսնացնում է Անշանի թագավոր Կամբիզ I-ի հետ։

[thumb|left|Թագավոր Աստիագեսը հրամայում է [Հարփագուսին սպանել երեխա Կյուրոսին Ժան Մոյ (1535-1550)]]
Երբ երկրորդ անգամ երազն Աստիագեսին զգուշացնում է վտանգի մասին, Աստիագեսը ուղարկում է իր գեներալ Հարփագուսին սպանելու երեխային՝ Կյուրոսին։ Հերոդոտոսը նշում է Կյուրոսի ծնողներին, բայց չի ասում, որ  Կամբիզը եղել է թագավոր։ Ժամանակակից գիտնականները պնդում են, որ Կյուրոսը եղել է Աստիագեսի թոռը։ Հարփագուսը չի ուզում արյուն թափել և երեխային տալիս է հովիվ Միթրիդատեսին, որի կինը հենց նոր էր մեռած երեխա  ծնել։

Կյուրոսը մեծանում է որպես Միթրիդատեսի սեփական երեխա, իսկ մեռած երեխային Հարփագուսը ներկայացնում է Աստիագեսին որպես մեռած Կյուրոս։ Երբ երեխան դառնում է տասը տարեկան, Աստիագեսը իմանում է, թե ով է նա և նրան ուղարկում է Անշան՝ իր ծնողների մոտ։ Հարփագուսը չի փրկվում վրեժխնդրությունից։ Աստիագեսը, սպանելով նրա երեխային, վերջինիս մսով խնջույքի ժամանակ կերակրում է հորը։

Կյուրոսը հաջորդում է հորը մ.թ.ա. 559 թվականին։ Նա Հարփագուսի խորհրդով մ.թ.ա. 553 թվականին  դուրս է գալիս Աստիագեսի դեմ։ Երեք տարի տևում է պատերազմը նրանց միջև։ Պասարգադի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտից հետո Կյուրոսը նվաճում է Մարական կայսրությունը։

Հարփագուսը Կյուրոսի մոտ է մնում մինչև իր մահը։ Ըստ դիցաբանության՝ Կյուրոսը սնվել է շան կաթով։ Շունը պաշտվում է պարսիկների կողմից որպես սրբազան կենդանի։ Լեգենդի համաձայն՝ ժամանակին Հռոմուլոսն ու Ռեմուսն էլ էին սնվել գայլի կաթով ()
։

## Պարտություն
thumb|upright=1.7|Աստիագեսի պարտությունը։ Աստիագեսը (կանգնած ձախ կողմում շղթաներով) Կյուրոսի դիմաց (կենտրոն), 18-րդ դար
Նաբոնիդի ժամանակագրությունում նշված է, որ Պասարգադի ճակատամարտից հետո Հարփագուսը ընտանիքի հետ կայսրությունում արժանանում է բարձր դիրքի (քանի որ Կյուրոսի գեներալն էր)։ Հետո Կյուրոսը գրավում է Աստիագեսի տերության մայրաքաղաքը։ Հարփագուսը դառնում է Կյուրոսի 
ամենահաջողակ գեներալը։ Ըստ Հերոդոտոսի Կյուրոսը Աստիագեսին պահում է իր պալատում մինչև վերջինիս մահը, իսկ ըստ Կտեսիասի` նա դառնում է 
Պարթևստանի շրջաններից մեկի նահանգապետ։

Աստիագեսի մահվան հանգամանքները հայտնի չեն։ Կրեսոսը արշավում է Կյուրոսի դեմ` Աստիագեսի համար վրեժխնդիր լինելու։ Կյուրոս Մեծը Հարփագուսի հետ պարտության է մատնում Կրեսոսին և նվաճում Լիդիան մ.թ.ա. 547 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

լ Livius Site's Astyages' page 
*

Կատեգորիա:Մեդիայի թագավորներ