Տայհու լիճ

**Տայհու** (չին. 太湖), ***Tai*** կամ ***Taihu***), Չինաստանի ամենամեծ քաղցրահամ լճերից մեկն է, գտնվում է Յանցզի գետի դելտայում, հայտնի է նաև որպես **Տայ** լիճ անունով։ Լիճը գտնվում է Ցզյանսու նահանգում, հարավային ափի զգալի մասով սահմանակից է Չժեցյան գավառին։ Ունի 2250 կմ² մակերես (869 քառակուսի մղոն) և 2 մետր միջին խորություն (6,6 ֆուտ)։ Այն Չինաստանում ամենամեծ քաղցրահամ լճերից երրորդ է՝ Պոյա Նհուից և Դունտինհուից հետո։

Լիճն ունի մոտ 90 կղզի, որոնց չափերը մի քանի մ²-ուց մի քանի կմ² են։

Տայ լիճը կապված է հայտնի Գրանդ ջրանցքի հետ և աղբյուր է հանդիսանում մի շարք գետերի, այդ թվում՝ Սուչժոու գետի համար։ Վերջին տարիներին հարակից տարածաշրջանի արդյունաբերական զարգացումը հանգեցրել է Տայի լճի աղտոտմանը։

## Կազմավորում
Գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Թայի լճի շրջանաձև կառուցվածքը երկնաքարի հետ բախման արդյունք է, որը հիմնված է հայտնաբերված փշրված կոների (shatter cones), հարվածային մետամորֆոզացված որձաքարի, միկրոտեկտիտների և հարվածային-փոխակերպիչ պարպման փշրվածքների վրա։

Ենթադրյալ հարվածային խառնարանը ավելի քան 70 միլիոն տարվա պատմություն ունի և հնարավոր է թվագրել Դևոնի ժամանակաշրջանից ավելի վաղ։ Այնուամենայնիվ, նոր հետազոտությունները ենթադրում են, որ առկա տվյալները տեղեկություն չեն տալիս Տայ լճում հարվածային խառնարանի կամ հանքանյութային կառուցվածքի մասին։ Բրածո մնացորդները հուշում են, որ տեղանքում չոր հող է եղել նախքան Հոլոցենի ժամանակաշրջանում Արևելաչինական ծովի ներթափանցումը։ Յանցզի և Քիանթանգ գետերի աճող դելտաներն, ի վերջո, փակել են Տայի լիճը ծովից, իսկ գետերից ու անձրևներից քաղցրահամ ջրի հոսքը այն վերածել է քաղցրահամ լճի։

## Գեղատեսիլ վայրեր
Լիճը հայտնի է հարակից Դոնտինգ լեռան ստորոտում գտնվող յուրահատուկ կրաքարային կազմավորումներով (洞庭 山): Այս «*գիտնականի քարերը*» կամ «*Տայհու քարերը*» հաճախ գնահատվում են որպես դեկորատիվ նյութ չինական ավանդական այգիների համար։ Դրա վառ օրինակ են Սուչժոու քաղաքի հարևանությամբ գտնվող թանգարաններում պահպանվողները։

Տայհուն ամենից լավ երևում է *Dragon Light*  պագոդայի գագաթից, որը գտնվում է արևմտյան Վուքսի քաղաքի *Xihui* այգում, այստեղից երևում են և՛ Վուքսին, և՛ Տայհու լիճը։ Եվս մեկ հայտնի համայնապատկերային տեսարան է Լոնգշանի տեսարանը՝ ներկայացված 11-րդ դարի բանաստեղծ Սու Շիի ստեղծագործություններում։

Լճի երեք կղզիները պահպանվում են որպես ազգային երկրաբանական պարկ և կրում է Սանշան անունը։ Նրանք հայտնի են որպես տեղական ավազակների նախկին ապաստարան։ Մեյ Յուան (Չինական սալորի այգին) բուսաբանական այգին նույնպես գտնվում է Տայի լճում՝ Յուանտոուժու թերակղզու երկայնքով։ Յուանտոուժուն անունը («Կրիայի գլխով կղզին») ստացել է իր ուրվագծի պատճառով։

### Սատանի անիվ
«Տայի լճի աստղը» հսկա կարուսելն է՝ 115 մետր (377 ոտնաչափ) բարձրությամբ Սատանի անիվը, որը գտնվում է լճի ափին։ Կառուցումն ավարտվել է 2008 թվականին, մեկ պտույտը տևում է 18 րոպե։  Ուղևորները կարող են վայելել Տայի լճի տեսարանն ու քաղաքի կենտրոնը։ Գիշերը լուսավորության էֆեկտներ են միացվում Սատանի անիվի շուրջ։

### Տեսարժան վայրեր
* *Sheraton Huzhou Hot Spring Resort*  հյուրանոցը գտնվում է լճի հարավային ափին։

## Բիզնես և արդյունաբերություն
մինի|Սատանի անիվ՝ Տայի լճի «աստղը»
Լիճը հայտնի է ձկան արդյունաբերությամբ և հաճախ ծածկված է փոքր մասնավոր ձկնորսական նավերով։ 1970-ական թվականների վերջերից ի վեր լճի ափին ապրող մարդկանց համար անգնահատելի ձեռքբերում էր ձկների և ծովախեցգետնի օգտագործումը որպես սնունդ։ Դա զգալի ներդրում էր շրջակա միջավայրի տնտեսության մեջ։

Լիճը հայտնի է կերամիկայի լայն արդյունաբերությամբ, ներառյալ Իսինի խեցեղենի գործարանը, որն արտադրում է աշխարհահռչակ իսինական կավե թեյնիկները։

## Աղտոտում
Լճի աղտոտումը նվազեցնելու փորձերի անկայուն և անարդյունավետ լինելու պատճառով, տասնամյակների ընթացքում շարունակվել է լճի աղտոտումը։ 1980-1990-ական թվականներից լճի տարածքում արդյունաբերական ձեռնարկությունների թիվը եռապատկվել է, իսկ բնակչությունը զգալիորեն աճել է։ Միայն 1993 թվականին լճի մակերեսին թափվել են 1 միլիարդ տոննա կեղտաջրեր, 450 000 տոննա աղբ և 880 000 տոննա կենդանական թափոններ։ Կենտրոնական կառավարությունը միջամտել է և սկսել լճի մաքրման արշավ՝ սահմանելով վերջնաժամկետ աղտոտման չափանիշներին համապատասխանելու համար։ Երբ վերջնաժամկետը չի բավարարվել, 1999 թվականին՝ Ամանորի նախաշեմին, փակվել են 128 գործարաններ։ Դրանից հետո վիճակը փոքր-ինչ բարելավվել է, բայց աղտոտվածության խնդիրը մնացել է։

2007 թվականի մայիսին լիճը ենթարկվել է ջրի ծաղկման և ցիանոբակտերիալ զգալի աղտոտման։ Չինաստանի կառավարությունը սա անվանել է լուրջ տարերային աղետ՝ չնայած էկոլոգիական աղետի մարդաբանական ծագմանը։ Շշալցված ջրի միջին գինը իր նորմայից 6 անգամ բարձրանալուց հետո կառավարությունը արգելել է տարածաշրջանային բոլոր ջրամատակարարողներին գների բարձրացումը։ Լիճը ջուր է ապահովում 30 միլիոն մարդու, այդ թվում՝ մոտ մեկ միլիոն մարդ Վուքսիում։ 2007 թվականի հոկտեմբերին հաղորդվել է, որ Չինաստանի կառավարությունը փակել կամ ծանուցել է լճի շրջակայքում գործող ավելի քան 1300 գործարանների։ Լճի աղտոտումը խթանող առաջատար բնապահպաններից մեկը՝ Ու Լիհոնգը, դատապարտվել է երեք տարվա ազատազրկման՝ աղտոտողներից մեկից դրամաշորթման ենթադյալ մեղադրանքով։ Չնայած այս ամենին, 2010 թվականին հայտարարվել է, որ ոչ մի գործարան չի փակվել։

## Մաքրում
Ցզյանսու նահանգը նախատեսել էր մաքրել լիճը։ Վեն Ցզյաբաոյի նախագահությամբ՝ Պետական խորհուրդը պահանջել է ավարտել այդ խնդիրը մինչ 2012 թվականը։ Այնուամենայնիվ, 2010 թվականին *[[The Economist]]* շաբաթաթերթը հայտնել է, որ աղտոտումը կրկին նոր թափ է ստացել, իսկ ապրիլին բանտից ազատված Ու Լիհոնգը պնդել է, որ կառավարությունը փորձում է կոծկել աղտոտման աճի մասին լուրերը՝ անցնելով լճի ջրից բացի խմելու ջրի այլ աղբյուրների։

### Ջրիմուռե կոշիկներ
Գիտական առաջընթացը և առևտրային շահույթները նպաստել են լճի մաքրմանը։

Այժմ լիճը մարդկանց ապահովում է ոչ միայն ջրով, այլ նաև կոշիկներով։ *Bloom* անունով ընկերությունը ստեղծել է շարժական հարթակ, որը ջրիմուռները ծծում է լճից, ջուրը մաքրում և վերադարձնում լիճ, իսկ ջրիմուռները վերածում է փոքրիկ գնդիկների, որոնք կարող են օգտագործվել որպես պլաստմասա։ Ընկերության հիմնադիր Ռոբ Ֆալկենը ցանկանում է փոխարինել պլաստմասսե արտադրանքներին, որոնք հաճախ սկսվում են նավթի փոքր գնդիկներից։ *Vivobarefoot* կոշիկ արտադրող ընկերությունը վերջերս սկսել է աշխատել *Bloom*-ի հետ՝ ջրիմուռների հատիկները հյուսելով իր սեփական *Ultra III* դիզայնի մեջ։ Մեկ կոշիկը պատրաստվում է այն ջրիմուռներից, որոնք արդյունահանվել են 57 *գալոն* ջրից և որի շնորհիվ բացառվում է ածխածին պարունակող 40 հելիումե օդապարիկների մթնոլորտ արտանետումը։ Ներկայումս, կոշիկների 40% -ը կազմված է ջրիմուռներից և 60% -ը նավթից, բայց ընկերությունն ապագայում պլանավորում է բարելավել այդ հարաբերակցությունը։

## Պատկերասրահ


Lake Tai Beauty.jpg
Lake Tai.jpg
Taihu (Lake Tai), Wuxi, China.jpg



## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի լճեր
Կատեգորիա:Չինաստանի տեսարժան վայրեր