Սոճու դրոշ

**Սոճու դրոշ** (կամ «Դիմում Դրախտին» դրոշ), Ամերիկյան հեղափոխության ժամանակ օգտագործված դրոշներից մեկն էր։ Դրոշի վրա պատկերված էր սոճի՝ «Դիմում Դրախտին» (կամ ավելի հազվադեպ՝ «Դիմում Աստծուն») նշանաբանով։ Այս դրոշն օգտագործվում էր վեց շունդի կապրալային նավատորմի կողմից, որը կազմավորվել էր Ջորջ Վաշինգտոնի՝ որպես ցամաքային զորքերի գլխավոր հրամանատարի կողմից՝ 1775 թվականի հոկտեմբերից սկսած։

Սոճին Նոր Անգլիայի ավանդական խորհրդանիշ է։ «Դիմում դրախտին» արտահայտությունը վերցված է Ջոն Լոք «Երկրորդ տրակտատը կառավարության մասին» գրքից, որտեղ այն օգտագործվում է հեղափոխության իրավունքը նկարագրելու համար։ 

Այս դրոշը օգտագործվում է նաև ազատության գաղափարների կողմնակիցների և Ամերիկյան հեղափոխության երկրպագուների կողմից՝ նշելու Փայտե Ծառի խռովությունը, որը Ամերիկայի գաղութարարների՝ բրիտանական թագավորական իշխանությանը դիմադրելու առաջին քայլերից մեկն էր և ի վերջո հանգեցրեց Ամերիկյան հեղափոխությանը։

## Նախապատմություն

Երիտասարդ գաղութարարները սոճու ծառը որպես խորհրդանիշ ընդունեցին դրոշների և դրամական միավորների վրա արդեն 17-րդ դարում։ Այն օգտագործվել է Նոր Անգլիայի դրոշի տարբերակների և Մասաչուսեթս Բեյ գաղութի կողմից 1652–1682 թվականներին թողարկված մետաղադրամների վրա։ «Սոճու ծառ» տերմինը երբեմն վերաբերում էր ոչ միայն սոճու, այլև կաղնիի, ուռու և այլ ծառերի։

### Դիմում դրախտին

Ջոն Լոքքի «Տրակտատներ կառավարության մասին» աշխատության միակ հրատարակությունը, որ տպագրվել է Ամերիկայում 18-րդ դարում (1773 թվական) «Դիմում դրախտին» արտահայտությունն օգտագործվել է որպես հեղափոխության իրավունքի յուրահատուկ ձևակերպում բրիտանացի փիլիսոփա Ջոն Լոքքի կողմից իր «Երկրորդ տրակտատը կառավարության մասին» աշխատությունում։ Այս գործը հրատարակվել է 1690 թվականին և մերժում էր թագավորների աստվածային իրավունքի տեսությունը։ 14-րդ գլխում՝՝

Լոքի՝ լուսավորության դարաշրջանին պատկանող աշխատությունները, որոնք վերաբերում էին կառավարության փիլիսոփայությանը, լայնորեն հայտնի էին և հաճախ էին մեջբերվում գաղութների առաջնորդների կողմից 1760–1776 թվականներին՝ Ամերիկայի անկախությունից առաջ։ Ամերիկյան կառավարության փիլիսոփայության վրա Լոքի ամենամեծ ազդեցությունն ունեցել է նրա «Կառավարության մասին երկու տրակտատները» աշխատությունը, որն օգտագործվել է ամերիկյան քաղաքական կառուցվածքի աշխարհիկացման հիմնավորման համար։ Անկախության հռչակագրի ստորագրողներից Ռիչարդ Հենրի Լին կարծում էր, որ հռչակագիրը գրեթե պատճենված է Լոքի այդ աշխատությունից։ Լոքը եղել է ոչ միայն Ամերիկայի հիմնադիր դարաշրջանի (մոտավորապես 1776–1779 թվականներ) ամենահաճախ մեջբերվող քաղաքական փիլիսոփաներից մեկը, այլ նաև ամենահաճախ մեջբերվող աղբյուրը 1760–1776 թվականներին՝ այն ժամանակահատվածում, որը նախորդում էր Անկախության հռչակագրի ընդունմանը։

## Դիզայն և ընդունում

Դրոշ, որի վրա պատկերված էր սոճու ծառ՝ «կարմիր դրոշ Սուրբ Գևորգի խաչով վերին ձախ անկյունում (canton), իսկ առաջին քառորդում՝ կանաչ սոճու ծառ», օգտագործվել է Նոր Անգլիայում դեռևս 1704 թվականից և, հնարավոր է, ծածանվել է Բանկերի բարձունքում 1775 թվականին Այն նաև պատկերում էր «սպիտակ դաշտով դրոշ, որի վրա սոճու ծառի վերևում գրված էր կարգախոսը՝ “An Appeal to Heaven”» (Դիմում Դրախտին)։

1775 թվականի հոկտեմբերի 20-ին գրված մի նամակում գեներալ Վաշինգտոնի քարտուղար, գնդապետ Ջոզեֆ Ռիդը առաջարկել էր, որ Վաշինգտոնի հանձնարարած նավերի համար օգտագործվի «սպիտակ հիմքով դրոշ, կենտրոնում՝ ծառ, իսկ կարգախոսը՝ *AN APPEAL TO HEAVEN*» (Դիմում դրախտին)։ որոնք ջուր էին իջեցվել Չարլզի գետում 1775 թվականի սեպտեմբերին, որպես նշան օգտագործել էին Սոճու ծառի դրոշը։ Ռիդը իր նամակում նկարագրում է այդ դրոշը որպես «մեր լողացող մարտկոցների դրոշ»։ Կոնգրեսի կողմից 1775 թվականի հոկտեմբերից սկսած նշանակված վեց շուներները՝ *USS Hancock*, *Lee*, *Franklin*, *Harrison*, *Lynch* և *Warren*, որոնք ուղարկվել էին Բոստոն մտնող բրիտանական նավերին միջսեպ անելու համար, նույնպես օգտագործել էին Սոճու ծառի դրոշը։ Մինչ գնդապետ Ռիդի առաջարկը, «դիմում՝ Դրախտին» արտահայտությունը կամ նման բառակապակցություններ արդեն օգտագործվել էին Մասաչուսեթսի Նահանգային Կոնգրեսի մի շարք որոշումներում, ինչպես նաև Պատրիկ Հենրիի «Ազատություն կամ Մահ» ելույթում։ Հետագայում այդ արտահայտությունը կրկին օգտագործվեց Երկրորդ մայրցամաքային կոնգրեսի կողմից՝ Անկախության հռչակագրում։
 
Հաջորդ տարի՝ 1776 թվականի ապրիլի 29-ին, Մասաչուսեթսի խորհուրդը հաստատեց նահանգային նավատորմի դրոշը՝ ընդունելով որոշում, որտեղ ասվում էր. «...որ դրոշը պետք է լինի սպիտակ՝ կանաչ սոճու ծառով և գրությամբ՝ 'An Appeal to Heaven' (Դիմում՝ Դրախտին)»։

Սոճին պատկերող դրոշը նկարագրվել է որպես գաղութների ամենակարևոր դրոշներից մեկը 1775-1776 թվականներին, իսկ սոճու կենտրոնական պատկերը խորհրդանշում էր հարստությունն ու իշխանությունը, մասամբ այն պատճառով, որ բարձրահասակ ծառերը Բրիտանական Թագավորական նավատորմի համար այնքան կարևոր էին, որքան կայմերը ռազմանավերի համար:

Դրոշը Հայտնի Նոր Անգլիայի տարածաշրջանային դրոշն էր և օգտագործվում էր ամերիկյան հեղափոխության ժամանակ զորքեր հավաքելու համար, Նախքան Կոնգրեսը աստղային գծավոր դրոշն ընդունելը: Հնարավոր է, որ դրոշը մասամբ ոգեշնչման աղբյուր է հանդիսացել ազատության ծառերի և ազատության սյուների համար։

Սոճու ծառի պատկերով դրոշ է պատկերված նաև մի թաշկինակ-բանդանայի վրա, որի վրա Ջորջ Վաշինգտոնը նստած է ձիու վրա՝ շրջապատված տարբեր դրոշներով։ Այդ թաշկինակը թվագրվում է 1776–1777 թվականներով և վերագրվում է Ջոն Հյուսոնին։ Ջոնաթան Թրամբուլն իր մոտավորապես 1785 թվականի կտավում, որը պատկերում է Բանկերի ճակատամարտի դրվագ, ներկայացնում է այդ դրոշի տարբերակը։

## Այլ դրոշների վրա օգտագործում
### Մասաչուսեթս
Փայտե Ծառի դրոշը հանդիսանում է Մասաչուսեթսի Համայնքի պաշտոնական ծովային դրոշը, թեև դրոշից 1971 թվականին հանվել է «Դիմում դրախտին» գրությունը։ Այն օգտագործվել է ոչ միայն նահանգային նավատորմի նավերի կողմից, այլ նաև Մասաչուսեթսից ելած մասնավոր նավակիրների կողմից։

1908 թվականի մարտի 18-ին Մասաչուսեթս նահանգը ընդունեց իր նահանգային դրոշը, որի ետևի կողմում պատկերված էր սոճու ծառը կապույտ վահանագլխի վրա։ 1971 թվականին դրոշի ետևի կողմը հանվեց։

### Մեյն
Մեյն նահանգը, որն ունի «սոճու ծառի նահանգ» մականունը, 1901–1909 թվականներին օգտագործել է պետական դրոշ, որի վրա պատկերված էր սոճու ծառ՝ դեղնավուն դաշտի վրա, իսկ վերին ձախ անկյունում՝ կապույտ աստղ։

Ներկայումս Մեյնը ունի նավատորմի դրոշ, որի վրա պատկերված է սոճու ծառ սպիտակ դաշտի վրա։

Մեյնի ազգային գվարդիան ևս հիշատակում է «Դիմում դրախտին» դրոշը որպես Մեյնի պատմական ռազմական խորհրդանիշ՝ նշելով, որ այն 1775 թվականի հուլիսին ներկայացվել է Մասաչուսեթսի 31-րդ հետևակագնդին, որի զինվորները հավաքագրվել էին ներկայիս Մեյնի տարածքից։ Գունդը Լեքսինգթոնի և Կոնկորդի ճակատամարտերից հետո ուղևորվել էր Բոստոն և մասնակցել Բոստոնի պաշարմանը։

2024 թվականին Մեյնի ընդհանուր ընտրությունների քվեաթերթիկներում ներառվեց հանրաքվեի հարց՝ 2024 թվականի Մեյն Հարակից Հարց 5-ը, որով քաղաքացիներին առաջարկվում էր․ «Դուք համաձա՞յն եք, որ որպես Մեյնի պետական պաշտոնական դրոշ ընդունվի նախկին պետական դրոշը, որը փոխարինվել էր 1909 թվականին և սովորաբար հայտնի է որպես Սոճու ծառի դրոշ»։ Նախաձեռնությունը ձախողվեց՝ 55% դեմ ձայների պատճառով։

Մեյնի ներկայիս պետական դրոշի ձևավորման մեջ նույնպես ներառված է սոճու ծառը։

### Վերմոնտ
Վերմոնտի դրոշի ձևավորման մեջ նույնպես ներառված է սոճու ծառ և սոճու ճյուղեր։

## Վերջին օգտագործում (1960-ականներից մինչև այժմ)

1968 թվականին Սոճու ծառի դրոշը, որը նաև հայտնի է որպես «Վաշինգտոնի նավերի դրոշ» (*Washington's Cruisers Flag*), ներկայացվել է 6 ցենտանոց «Պատմական ամերիկյան դրոշներ» փոստային նամականիշների շարքում, որը տպագրվել էր ԱՄՆ փորագրության և տպագրության բյուրոյի կողմից։

1964-ից մինչև 2024 թվականը այդ դրոշը ծածանվել է Սան Ֆրանցիսկոյի քաղաքապետարանի շենքի առջև՝ որպես պատմական ամերիկյան դրոշների հավաքածուի մաս։ Այն ցուցադրվում է նաև Բոստոնի Ֆանյուլ Հոլլում՝ Մասաչուսեթսի Հին և Պատվարժան հրետանային ընկերության թանգարանում։

2020-ականներին այս դրոշը օգտագործվել է մի շարք ծայրահեղ աջ շարժումների միջոցառումների ժամանակ, այդ թվում՝ Դոնալդ Թրամփի «Stop the Steal» շարժման քրիստոնեական ազգայնական թևի կողմից։

2024 թվականի մայիսին լրատվամիջոցները հաղորդեցին, որ դրոշը փակցված էր ԱՄՆ Գերագույն դատարանի դատավոր Սեմյուել Ալիտոյի հանգստյան տանը՝ 2023 թվականին։ Սա գրավել է լրատվամիջոցների ուշադրությունը, քանի որ դրոշն օգտագործվել է «Կանգնեցնենք գողությունը» շարժման կողմնակիցների կողմից։ Դատավորը հայտարարել է, որ իր կինը ցուցադրել է դրոշը, վկայակոչել է խորհրդանիշի պատմական նախապատմությունը և հրաժարվել է ինքնաբացարկ հայտնել 2020 թվականին Միացյալ Նահանգներում նախագահական ընտրությունների հետ կապված ընթացիկ գործերից։

«Նոր Անգլիայում սոճիների սիմվոլիկան տարածված էին ամենուր», իսկ սոճին պատկերող դրոշը  շատ տարածված էր,  իսկ Մեյնի դրոշը սոճին պատկերող դրոշի փոխելու առաջարկները ստացել են ինչպես հանրապետական, այնպես էլ Դեմոկրատական կուսակցությունների անդամների աջակցությունը։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* History of An Appeal to Heaven flag, Wallbuilders

Կատեգորիա:1775 introductions
Կատեգորիա:1775 հայտնություններ
Կատեգորիա:Christian symbols
Կատեգորիա:Flags of Massachusetts
Pine Tree Flag
Կատեգորիա:Liberty symbols
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դրոշներ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ