Արամ Ավագյան (ռեժիսոր)

**Արամ Ավագյան** (), ամերիկահայ կինոմոնտաժող և ռեժիսոր։ Նրա լավագույն ֆիլմերից են *[[Ջազ ամառային օրով|«Ջազ ամառային օրով»]]* (1959) և *[[«Ճանապարհի վերջ»|«Ճանապարհի վերջը»]]* (1970) ինդի ֆիլմը։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք
Արամ Ավագյանը ծնվել է 1926 թվականին Նյու Յորքի Մանհեթեն շրջանում։ Նրա ծնողները հայեր են եղել, որոնք ապրել են Իրանում և Խորհրդային Վրսատանում։

Ավագյանը ավարտել է Հորաս Մանի դպրոցը և Եյլի համալսարանը։ Ավարտելուց հետո ծառայել է Խաղաղ օվկիանոսի ռազմանավում։

Ծառայությունը ավարտելուց հետո գնացել է Ֆրանսիա, որտեղ սովորել է Փարիզի համալսարանում։ Այստեղ նա եղել է երիտասարդների խիստ նեղ ընկերների խմբում, որոնք Փարիզի 1950-ականների ամերիկյան շարժման սահմանողներն են եղել։ Խմբի անդամներն էին Թերրի Սաուզենը, Վիլյամ Սթայրոնը, Ջոն Մարկվանդը և Ջորջ Փլիմփթոնը։

### Ընտանիք
Ավագյանը ամուսնացել է դերասանուհի և գրող Դորոթի Թրիստանի հետ, որոնց ամուսնությունը տևել է տասնհինգ տարի՝ մինչև 1972 թվական։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ Ալեքսանդրա Ավագյան և Թրիստոն Ավագյան։ Իր կյանքի վերջին երկու տարիների ընթացքում նրա ուղեկցորդուհին եղել է բալետի պարուհի Ալեգրա Կենտը։

## Կարիերա
1953 թվականին Ավագյանը վերադարձել է Միացյալ նահանգներ և վավերագրական մոնտաժ է սովորել Գիեն Միլիի մոտ։ Ազատ ժամանակ Ավագյանը լուսանկարել է իր եղբոր՝ ջազային երաժիշտ Ջորջ Ավագյանի ստուդիայում աշխատելու գործընթացը։ 1955-1958 թվականներին Ավագյանը մոնտաժել է Էդուարդ Մարոուի *«See It Now»* ծրագիրը։ *«Դուլոզի ունայնությունը»* գրքում Ջեք Քերուակը Չարլիի կերպարը ստեղծել է Ավագյանի նմանությամբ։

1958 թվականին Բերթ Շթերնի հետ համատեղ նկարահանել է *Newport Jazz* երաժշտական փառատոնը։ Արդյունքում ստացել է *[[Ջազ ամառային օրով|«Ջազ ամառային օրով»]]* (1959) վավերագրական ֆիլմը (մոնտաժողը նույնպես Ավագյանն է եղել), որը համարվում է «երաժշտական փառատոնի առաջին գեղարվեստական վավերագրական ֆիլմ»։ Նրա մոնտաժած ֆիլմերից են նաև *«Գիշերվա աղջիկը»-*ը (*Girl of the Night*), Ռոբերտ Ֆրանկի *«O.K. End Here»* (1960), Արթուր Փենի ''«Հրաշք գործողը»'' (1962), *«Միքի մեկ»* (1965), Ռոբերտ Ռոզենի *«[[Լիլիթ (ֆիլմ, 1964)|Լիլիթ]]»* (1964)։ *«Միքի մեկ»*-ում Ավագյանը Ուորեն Բիթիին տանջող անմարմին կերպարի ձայնային դերակատարն է։

### Ճանապարհի վերջը
Ավագյանը *[[«Ճանապարհի վերջ»|«Ճանապարհի վերջը»]]* (1970) ֆիլմի ռեժիսորն է, որի համար նա արժանացել է *Locarno International* կինոփառատոնի «Ոսկե ընձառյուծ» մրցանակին։ 1969 թվականին նոյեմբերի յոթին *LIFE* ամսագիրը իր 9 էջանոց հոդվածում լուսաբանել է ֆիլմը։ Ֆիլմի մասին հարցազրույցներ են վերցրել *Playboy* և *Esquire* ամսագրերը։ Ռոջեր Գրինսպանը ֆիլմի մասին գրել է *The New York Times*-ում։ Գլխավոր դերերում են Ջեյմս Էռլ Ջոնսը, Դորոտի Թրիստանը, Սթեյսի Քիչը և Հարիս Յուլինը։ Ֆիլմում Ավագյանը խաղում է տանտերին, խոզուկին և հեռախոսով խոսող հոգեբույժի ձայնը։ Երաժշտությունը նույնպես եղել է Ավագյանի վերահսկողության ներքո։ Ավագյանի վաղեմի ընկեր Թերրի Սաուզենը եղել է ֆիլմի համապրոդյուսերը և Ավագյանի ու Դեն ՄաքԳուայերի հետ գրել է ֆիլմի սցենարը։ Ֆիլմի դերասաններից շատերը շարունակել են իրենց նշանավոր կինոդերասանների կարիերան։ Ֆիլմը արժանացել է կինոռեժիսոր Սթիվեն Սոդերբերգի հավանությանը։

### Այլ աշխատանքներ
Ավագյանը աշխատել է նաև Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի «*Դու այժմ մեծ տղա ես»* (1966) ֆիլմի վրա։ Այս ֆիլմի շնորհիվ Ավագյանը իր վրա է սևեռել Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի ուշադրությունը և դարձել է «Կնքահայրը» ֆիլմի գլխավոր մոնտաժողը։ Սակայն նրանց միջև առաջացան խնդիրներ, երբ ստացան այնպիսի տեղեկություններ, որ Ավագյանը միտումնավոր սաբոտաժ է անում և վատաբանում է Կոպպոլային՝ ցանկանալով զբաղեցնել նրա պաշտոնը։ *[[Paramount Pictures]]*-ի տնօրենի օգնական Ջեք Բալարդը կողմ էր, որ Ավագյանը զբաղեցնի Կոպպոլայի տեղը, սակայն ստուդիայի տնօրեն Ռոբերտ Էվանսը մինչև վերջ աջակցել է Կոպպոլային և աշխատանքից հեռացրել է Ավագյանին։

Ավագյանը *«Ոստիկաններ և ավազակներ»* (1973), *«One Night Stands»* և *«11 Harrowhouse»* (1974) ֆիլմերի ռեժիսորն է։

1983-1986 թվականներին Ավագյանը եղել է Փերչեյզի Նյու Յորքի պետական համալսարանի կինոյի ֆակուլտետի նախագահը։

## Ֆիլմագրություն (ամենահայտնի աշխատանքներ)
### Որպես մոնտաժող
* *[[Ջազ ամառային օրով]]* (1959) 
* *Գիշերվա աղջիկը* (1960)
* *[[Հրաշք գործողը (ֆիլմ, 1962)|Հրաշք գործողը]]* (1962)
* *[[Լիլիթ (ֆիլմ, 1964)|Լիլիթ]]* (1964)
* *Միքի մեկ* (1965)
* *Դու այժմ մեծ տղա ես* (1966)
* *Կատակերգուները* (1967)
* *Հաջորդ տղամարդը* (1976)
* *Honeysuckle Rose* (1980)

### Որպես ռեժիսոր
* *[[Ջազ ամառային օրով]]* (1959)
* *Lad, A Dog* (1962)
* *One Night Stands* (1967) (վավերագրական)
* *Ճանապարհի վերջը* (1970)
* *Ոստիկաններ և ավազակներ* (1973)
* *11 Harrowhouse* (1974)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Aram Avakian Website
* 

Կատեգորիա:Ամերիկահայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ սցենարիստներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ