Ռոժե Գարոդի

**Ռոժե Գարոդի** ( [ʁɔʒe gaʁodi], ), ֆրանսիացի փիլիսոփա, ֆրանսիացի դիմադրության մարտիկ և կոմունիստ գրող։ Նա  1982 թվականին ընդունել է իսլամ։ 1998 թվականին նա դատապարտվել և տուգանվել է Հոլոքոստի ժխտման համար՝ ֆրանսիական օրենսդրության համաձայն՝ պնդելով, որ վեց միլիոն հրեաների մահը «միֆ» է։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ռոջեր Գարոդին ծնվել է Մարսելում՝ բանվոր դասակարգի կաթոլիկ ծնողների ընտանիքում։ 14 տարեկանում Գարոդին ընդունել է բողոքականություն։ Նա կռվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և ստացել «Զինվորական խաչ»։ Ալժիրում Վիշի Ֆրանսիայի ռազմագերի լինելուց հետո Գարոդին միացավ ֆրանսիական դիմադրությանը՝ աշխատելով դիմադրության ռադիոյի և *Liberté* թերթի համար։

## Քաղաքական կարիերա
Գարոդին միացել է Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցությանը 1933 թվականին։ 1940-ականների կեսերին Գարոդին համարվում էր կուսակցության առաջատար քաղաքական գործիչ։ Նրա պաշտոնն աստիճանաբար բարձրացել է և 1945 թվականին դարձել կուսակցության ղեկավարության և նրա Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի անդամ, որտեղ զբաղեցրել է պաշտոններ 28 տարի։

Գարոդին մնաց քրիստոնյա և իր քաղաքական կարիերայի ընթացքում ի վերջո դարձի եկավ կաթոլիկություն։ Վերջապես նա ընդունեց իսլամ։ Նա ընկերացավ ժամանակի ամենահայտնի ֆրանսիացի հոգևորականներից մեկի՝ Աբե Պիեռի հետ, ով հետագայում կաջակցեր Գարոդիին նույնիսկ վերջինիս ամենավիճահարույց հայացքների առնչությամբ։

1970 թվականին Գարուդին հեռացվեց Կոմունիստական կուսակցությունից՝ քննադատելու կուսակցության դիրքորոշումը ուսանողական շարժման և Վարշավայի պայմանագրի՝ Չեխոսլովակիա ներխուժման վերաբերյալ։ Խորհրդային մեկնաբանները նրա փիլիսոփայական և քաղաքական հայացքները բնութագրել են որպես ռևիզիոնիստական։ Այնուամենայնիվ, նա ընդունել էր Հունգարիայի ներխուժումը 1956 թվականին։

## Ակադեմիական կարիերա
Նա 1953 թվականին ստացել է փիլիսոփայության պետական դոկտորի կոչում՝ գիտելիքի և մատերիալիզմի տեսությունը քննարկող ատենախոսությամբ՝ *La théorie matérialiste de la connaissance*: 1954 թվականի մայիսին Գարոդին պաշտպանել է մեկ այլ դոկտորական թեզ՝ «Ազատության և անհրաժեշտության խնդիրը մարքսիզմի լույսի ներքո» Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության ինստիտուտում։

Գարոդին դասախոսել է Կլերմոն-Ֆերանի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում 1962-1965 թվականներին։ Գարոդիի և Միշել Ֆուկոյի հակասությունների պատճառով Գարոդին հեռացավ։ Հետագայում 1969–1972 թվականներին դասավանդել է Պուատիեում։

Նրա հիմնական հետազոտության թեման հեղափոխական քաղաքականության հիմքերն էին։

## Քաղաքական և փիլիսոփայական հայացքներ
1940-ականների դրությամբ Գարոդին քննադատում էր Ժան-Պոլ Սարտրի ազատության տեսակետը՝ պնդելով, որ այն չունի որևէ սոցիալական, տնտեսական, քաղաքական կամ պատմական համատեքստ։ Նա քննադատել է Կեցությունն ու Ոչինչը այն բանի համար, ինչը, իր կարծիքով, դուրս չի գալիս մետաֆիզիկական պաթոլոգիայի տիրույթից, իսկ Սարտրի վեպերը «միայն այլասերվածներին և մարդկային կործանվածներին պատկերելու» և իր էքզիստենցիալիզմը որպես «հիվանդություն» նկարագրելու համար։

Գարուդիի հավատը կոմունիզմի նկատմամբ սասանվեց 1956 թվականին, երբ Նիկիտա Խրուշչովը գաղտնի ելույթ ունեցավ Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության 20-րդ համագումարում։  Այնուհետև նա պաշտպանեց մարքսիզմի էկլեկտիկ և հումանիստական տեսակետը՝ խստորեն հակադրվելով Լուի Ալտյուսերի տեսական մարքսիզմին և քարոզելով երկխոսություն այլ մտքի դպրոցների հետ։

1974 թվականին Ֆրեդերիկ Ուիլը նրան բնութագրեց որպես համակրելի Պիեռ Թեյլհարդ դե Շարդենի և Գաբրիել Մարսելի հանդեպ։ Նա կարծում էր, որ արևմտյան մշակույթը նման է իդեալիստական փիլիսոփայության և էլիտար դասի կոալիցիայի, որը ձգտում է մարդկանց հեռացնել նյութական աշխարհից։ Սոցիալիզմի նպատակը, նրա կարծիքով, ոչ միայն տնտեսական անվտանգությունն էր կամ սոցիալական արդարության ապահովումը, այլև յուրաքանչյուր մարդու ստեղծագործելու անձնական հնարավորություններ ապահովելը։

### Իսլամ ընդունելը
Մոտ 1980 թվականին Գարոդին կարդաց Մուամար Քադաֆիի «Կանաչ գիրքը» և հետաքրքրվեց Լիբիայով և իսլամով՝ մի քանի անգամ անապատում հանդիպելով երկրի ղեկավարի հետ։ Նա պաշտոնապես կրոնափոխ է եղել Ժնևի Իսլամական կենտրոնում` կազմակերպություն, որը վերահսկվում է «Մուսուլման եղբայրների» կողմից։

«Իսրայելի դեպքում. քաղաքական սիոնիզմի ուսումնասիրություն» (1983) Գարոդին սիոնիզմը ներկայացնում է որպես մեկուսացման և սեգրեգացիոն գաղափարախոսություն, որը ոչ միայն կախված է հակասեմիտիզմից,այլև պատրաստակամորեն խրախուսում է նրան հասնելու իր նպատակներին։

## Հոլոքոստի ժխտում
### Դատավճիռ Գեյսոյի օրենքը խախտելու համար

1996 թվականին Գարոդին իր խմբագիր Պիեռ Գիյոմի հետ հրատարակեց *Les Mythes fondateurs de la politique israelienne* (բառացի՝ Իսրայելի քաղաքականության հիմնադիր առասպելները) աշխատությունը, որը հետագայում թարգմանվեց անգլերեն որպես «Ժամանակակից Իսրայելի հիմնադիր առասպելները»։ Գրքում նա գրել է Հոլոքոստի «վեց միլիոն» հրեա զոհերի մասին միֆը։ Հոլոքոստի ժխտման վերաբերյալ ֆրանսիական օրենսդրության այս խախտման պատճառով դատարաններն արգելեցին հետագա հրապարակումը և 1998 թվականի փետրվարի 27-ին Գարոդիին տուգանեցին 120,000 ֆրանսիական ֆրանկով Նա դատապարտվել է մի քանի տարվա պայմանական ազատազրկման։ Գարոդին այս որոշումը բողոքարկել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում, սակայն նրա բողոքը մերժվել է որպես անընդունելի։ Իր լսումների ժամանակ Գարոդին հայտարարեց, որ իր գիրքը ոչ մի կերպ ներում չի շնորհում նացիոնալ-սոցիալիստական մեթոդներին, և այդ գիրքը հարձակում է Իսրայելի կառավարության կողմից «Հոլոքոստի» առասպելականացման և օգտագործման վրա։ Նա պնդում էր, որ իր գիրքը վերաբերում է

կառավարության կողմից «հոլոքոստի» օգտագործմանը որպես «արդարացնող դոգմա» իր գործողությունների համար, որոնք իրականացրել է հիմնականում Պաղեստինում և պաղեստինցիների նկատմամբ։

### Գարոդին ընդդեմ Ֆրանսիայի
Գարոդին վիճարկել է Ֆրանսիայի որոշումը և դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ՄԻԵԴ)՝ նշելով, որ իր գիրքը քաղաքական աշխատանք է, որը քննադատում է Իսրայելի քաղաքականությունը, որը չի ժխտում, որ նացիստները հանցագործություններ են կատարել մարդկության դեմ, և  ֆրանսիական դատարանները խախտել են իր ազազտ խոսքի իրավունքը։ ՄԻԵԴ-ը չհամաձայնեց և վճռեց, որ Գարոդին հերքել է պատմական փաստերը իր գրքում, որը հետազոտական աշխատանք չէ։ Այն նաև պնդեց, որ միջամտությունը հետապնդում է երկու օրինական նպատակ՝ համաձայն Գեյսոյի օրենքի հոդվածների և չի հանդիսանում Գարոդիի ազատ խոսքի իրավունքի խախտում։ ՄԻԵԴ-ը չի օգտագործել այս հիմնավորումը Փերինչեքն ընդդեմ Շվեյցարիայի գործով։

### Իրանի աջակցությունը
Իրանում խորհրդարանի 160 անդամ և 600 լրագրող ստորագրել են խնդրագիր՝ ի աջակցություն Գարոդիի։ 1998 թվականի ապրիլի 20-ին Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին հանդիպեց Գարոդիին։ Խամենեին քննադատում էր Արևմուտքին, որն, ըստ նրա, դատապարտում էր «նացիստների ռասիստական պահվածքը»՝ միաժամանակ ընդունելով սիոնիստների «նացիստական պահվածքը»։ Իրանի նախագահ Աքբար Հաշեմի Ռաֆսանջանին իրանական ռադիոյով հնչեցրած քարոզում հայտարարել է, որ Հիտլերը «ընդամենը սպանել է 20,000 հրեաների, և ոչ թե վեց միլիոնի», և որ «Գարոդիի հանցագործությունը բխում է սիոնիստական քարոզչությունը կասկածի տակ դնելուց»։ Իրանի նախագահ Մոհամմադ Խաթամին 1998 թվականին Գարոդիին բնութագրեց որպես «մտածող» և «հավատացյալ», ով դատարանում հայտնվեց զուտ «Արևմուտքին տհաճ» հետազոտություններ հրապարակելու համար։

2006 թվականի դեկտեմբերին Գարուդին վատառողջության պատճառով չկարողացավ մասնակցել Հոլոքոստի գլոբալ տեսլականի վերանայման միջազգային կոնֆերանսին  Թեհրանում։ Հաղորդվում է, որ նա տեսագրված հաղորդագրություն է ուղարկել՝ աջակցելով Իրանի նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադի տեսակետին, որ Իսրայելը պետք է դադարի գոյություն ունենալուց։

## Մահ և ժառանգություն
Ռոջեր Գարոդին մահացել է Շեննևյեր-սյուր-Մարնում՝ Վալ-դե-Մարն, 2012 թվականի հունիսի 13-ին՝ չորեքշաբթի, 98 տարեկան հասակում։

Ըստ Ազամ Թամիմիի՝ թունիսցի մտածող Ռաչեդ Գաննուշին ոգեշնչվել է Գարոդիից 1980-ականների սկզբին, այն բանից հետո, երբ նա կարդացել է կանանց մասին նրա գրքի թարգմանությունը։ Հետագայում նա հեղինակեց մի տրակտատ կանանց իրավունքների և իսլամական շարժման մեջ կանանց կարգավիճակի մասին՝ մասամբ ազդված Գարոդիի աշխատանքից։

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Croix de Guerre
* Médaille de la déportation et de l'internement pour faits de Résistance
* King Faisal International Prize for Services to Islam (1986), jointly with Ahmed Deedat
* Prix Kadhafi des droits de l'homme (2002)

## Մատենագիտություն
### Գարոդիի գրքերը

Ավելի քան 70 գրքերի հեղինակ, նրա թարգմանված որոշ ստեղծագործություններն են.

* *[https://archive.org/details/GaraudyLiteratureGraveyard Literature of the Graveyard: Jean-Paul Sartre, François Mauriac, André Malraux, Arthur Koestler]*, New York, International Publishers, 1948.
* *[https://books.google.com/books?id=4zQMAQAAIAAJ Marxism and Religion]*, Australian Left Review, 1949.
* *Science and Faith in Teilhard de Chardin*, in collaboration with Claude Cuenot, Garnstone Press, 1967.
* *[https://archive.org/details/karlmarxevolutio0000gara Karl Marx: The Evolution of his Thought]*, International Publishers, 1967, Greenwood Press, 1967, Lawrence & Wishart, 1967.
* *From Anathema to Dialogue: The Challenge of Marxist-Christian Cooperation*, Collins, 1967.
* *From Anathema to Dialogue: A Marxist Challenge to the Christian Churches*, Vintage, 1968.
* *[https://archive.org/details/christiancommuni00gara A Christian-Communist Dialogue: Exploration for Co-operation between a Marxist and a Christian]*, in collaboration with Quentin Lauer, S.J., New York: Doubleday, 1968.
* *[https://archive.org/details/marxismintwentie0000gara/page/n7/mode/2up Marxism in the Twentieth Century]*, HarperCollins Distribution Services, 1970, Charles Scribner's Sons, 1970, Collins, 1970.
* *The Crisis in Communism: The Turning Point of Socialism*, Grove Press, 1970.
* *[https://books.google.com/books?id=TzeaAAAAIAAJ The Turning Point of Socialism]*, New York: HarperCollins Distribution Services, 1970, London: Fontana, 1970.
* *Socialism's Unanswered Questions: Europe 1968*, Sydney, Australian Left Review, 1970.
* *[https://books.google.com/books?id=4zQMAQAAIAAJ The Whole Truth]*, Fontana, 1971.
* *[https://archive.org/details/lish00gara/page/n5/mode/2up The Alternative Future: A Vision of Christian Marxism]*, Simon & Schuster, 1974.
* *[https://archive.org/details/godmarxfuturedia0000norr/page/n5/mode/2up God, Marx, and the Future: Dialogue with Roger Garaudy]*, in collaboration with Russell Bradner Norris, Fortress Press, c. 1974.
* *[https://books.google.com/books?id=Z5_aAAAAMAAJ Karl Marx: Evolution of his Thought]*, Greenwood Press, 1976, Praeger, 1977, ABC-CLIO, 1977.
* *The Case of Israel: A Study of Political Zionism*, Shorouk International, 1983.
* *Mosquée, miroir de l'Islam, The Mosque, Mirror of Islam*, Editions du Jaguar, 1985.
* *[https://archive.org/details/TheFoundingMythsOfIsraeliPolitics1996 The Founding Myths of Israeli Politics]*, published by Aaargh, 1996.
* *The Mythical Foundations of Israeli Policy*, Studies Forum International, 1997.

### Գրքեր և թեզեր Գարոդիի մասին
* André Dupleix, *Le Socialisme de Roger Garaudy et le problème religieux*, Toulouse: Privat, 1971.
* Michael B. Hughes, The Christian-Marxist Dialogue as Reflected in the Thought of Josef L. Hromadka and Roger Garaudy, M.A. thesis, Kansas State Teachers College of Emporia, 1970
* Charles Joseph McClain, Jr., From Ideology to Utopia: The Marxist Careers of Ernst Fischer and Roger Garaudy, Ph.D. thesis, Stanford University, 1972
* Serge Perottino, *Roger Garaudy et le marxisme du XXe siècle*, Paris: Seghers, 1969 (Philosophes de tous les temps)
* Michaël Prazan and Adrien Minard, *Roger Garaudy, itinéraire d'une négation*, Paris: Calmann-Lévy, 2007
* Julian Spencer Roche, Marxism and Christianity: Taking Roger Garaudy's Project Seriously, thesis, Edinburgh Research Archive, University of Edinburgh, 2021

## Ծանոթագրություններ

### Հոդվածներ Գարոդիի մասին
* Maurice Cranston, "The Thought of Roger Garaudy," *Problems of Communism,* vol. 19, no. 5 (Sept.-Oct. 1970), pp.&nbsp;11–18.

## Տես նաև
* Robert Faurisson
* Pierre Guillaume

## Արտաքին հղումներ
* Full text books by Roger Garaudy  on Persée, Ministère de l'Enseignement supérieur, de la Recherche et de l'Innovation
* Roger Garaudy research papers, academia.edu
* Roger Garaudy at French Senate
* Bernard Schmid, Der politisch-ideologische Werdegang des Roger Garaudy. Oder: Die schrittweise Zerstörung der Vernunft (German text)
* Goetz Nordbruch, The Socio-historical Background of Holocaust Denial in Arab Countries: Arab Reactions to Roger Garaudy's The Founding Myths of Israeli Politics, Hebrew University of Jerusalem, 2005
* Julian Spencer Roche, *[https://era.ed.ac.uk/bitstream/handle/1842/38010/Roche2021.pdf?sequence=1&isAllowed=y Marxism and Christianity: taking Roger Garaudy’s project seriously]*, University of Edinburgh, 2021 (Ph.D. thesis)

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Իսլամ ընդունած քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով