Էդուարդ Բասս

**Էդուարդ Բասս**, ծնյալ **Էդուարդ Շմիդտ** (չեխերեն՝ *Eduard Bass*, ծնյալ *Eduard Schmidt*. ), չեխ գրող, ժուռնալիստ, երգիչ, դերասան, հաղորդավար, երգերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Սերում է գերմանա-չեխական ընտանիքից (իրեն համարել է ազգությամբ չեխ)։ Պրահայում արհեստագործական ուսումնարանն ավարտելուց հետո սովորել է Ցյուրիխի դաշնային պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Տասը տարի որպես առևտրային ներկայացուցիչ աշխատել է իր հոր ֆիրմայում, որը վրձիններ էր արտադրում։ 1905-06 թվականներին ապրել է Մյունխենում, որտեղ էլ կայացել է նրա ծանոթությունը կաբարեների հետ։ Դարձել է «Կարմիր յոթնյակ» (*Červená sedma*) կաբարեի համահիմնադիր։

1910 թվականից Էդուարդ Շյոբլի «Սպիտակ կարապի մոտ» (*U Bílé labutě*) կաբարեում հանդես է եկել որպես ասմունքող։ Տևական ժամանակ համագործակցել է չեխ թատերական ռեժիսոր, դերասան, կաբարեի արտիստ Էմիլ Արթուր Լոնգենի հետ։ Միաժամանակ աշխատակցել է երգիծական մի շարք ամսագրերի։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է որպես բուժակ։ 1920–1942 թվականներին եղել է *Lidové noviny* օրաթերթի խմբագիրը, 1933-1938 թվականներին՝ այդ պարբերականի գլխավոր խմբագիրը։

Էդուարդ Բասսի ամենահայտնի ստեղծագործություններն են 11 եղբայրների կազմած ֆուտբոլային հաղթական թիմի մասին պատմող «11 Կլապզոբներ» (*Jedenastka Kłapząba*) երգիծավեպը, որը թարգմանվել է նաև լեհերեն և առնվազն երեք անգամ վերահրատարակվել) և կրկեսի աշխատողների մասին «Ումբերտո կրկեսը» (*Cirkus Humbert*o) սագան։ Այս երկու գործն էլ էկրանավորվել են, ընդ որում՝ «11 Կլապզոբներ»-ը՝ երկու անգամ (1938 և 1968 թթ.): Ֆիլմ է նկարահանվել նաև «Մարդկանց քարավանը» (*Lidé z maringotek*) պատմվածքների ժողովածուի հիման վրա, որը բնորոշվել է որպես «կրկեսային դեկամերոն»։

## Երկեր
* *Pegas k drožce připřažený* (1916)
* *Jak se dělá kabaret?* (1917)
* *Náhrdelník: Detektivní komedie o jednom aktu* (1917)
* *Fanynka a jiné humoresky* (1917)
* *Letáky, 1917–19* (1920)
* *Letohrádek Jeho Milosti a 20 jiných humoresek z vojny vojenské a občanské* (1921)
* *Případ čísla 128 a jiné historky* (1921)
* *Klapzubova jedenáctka* (1922) 
* *Potulky pražského reportéra* (1929)
* *Šest děvčat Williamsonových a jiné historky* (1930)
* *To Arbes nenapsal, Vrchlický nebásnil* (1930)
* *Umělci, mecenáši a jiná čeládka* (1930)
* *Holandský deníček* (1930)
* *Divoký život Alexandra Staviského* (1934)
* *Čtení o roce osmačtyřicátém*(1940):
* *Potulky starou Prahou* – vycházelo v letech 1921 až 1941
* *Cirkus Humberto* (1941)  
* *Lidé z maringotek* (1942)
* *Pod kohoutkem svatovítským* (1942) 
* *Kázáníčka* (1946)

### Հետմահու հրատարակություններ
* *Křižovatka u Prašné brány* (1947)
* *Povídky* (1956)
* *Rozhlásky* (1957)
* *Pražské a jiné historie* (1968)
* *Na lodi za pohádkou* (1969)
* *Kukátko* (1970) 
* *Postavy a siluety* (1971)
* *Moje kronika* (1985) 
* *Malá skleněná gilotinka* (1999)
* *Po stopách broumovských medvědů* (1992)
* *Koráb pohádek* (2016)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* FORST, Vladimír a kol.: *Lexikon české literatury : osobnosti, díla, instituce. 1. A–G*. Praha : Academia, 1985. . s. 155–156, autor hesla Jiří Opelík.
* Eduard Bass: *Moje kronika*. (Ed. Marie Krulichová – Milena Vinařová) Praha, Čs. spisovatel 1985
* Autorský kolektiv - Čeští spisovatelé 20. století, vydavatel = Československý spisovatel, Praha, 1985 
* ČERVENÝ, Jiří. *Červená sedma*, Praha: Orbis, 1959, str.&nbsp;7, 27, 40, 50, 53, 61, 62, 68, 81, 82, 85–7, 95, 98, 101, 102, 104–6, 114, 120–131, 133–6, 138, 141, 143, 145, 146, 149–151, 154, 157–9, 163–5, 167, 168, 177–180, 182, 184, 186, 188, 190, 192, 198, 204, 208–211, 214, 216, 225, 227, 229, 230, 233–249, 254, 265, 266, 276, obr.&nbsp;4, 6, 17–20
* Dějiny české literatury. IV. Literatura od konce 19. století do roku 1945 / hlavní redaktor Jan Mukařovský, Victoria Publishing, Praha, 1995, isbn = 80-85865-48-3 
* Osobnosti – Česko : Ottův slovník,  Ottovo nakladatelství, Praha, 2008, isbn = 978-80-7360-796-8
* *Lidová kultura : národopisná encyklopedie Čech, Moravy a Slezska*. 1. sv. Praha : Mladá fronta, 2007. 284 s. . S.&nbsp;21. 
* Tomeš Josef - Český biografický slovník XX. století I. A–J,  Paseka, Praha ; Litomyšl, 1999,  isbn = 80-7185-245-7 
* VALTROVÁ, Marie – ORNEST, Ota. *Hraje váš tatínek ještě na housle?*. Praha : Primus, 1993. . s.&nbsp;140.
* Vošahlíková Pavla - Biografický slovník českých zemí : 3. sešit : Bas–Bend,  Libri, Praha, 2005, isbn = 80-7277-287-2

## Արտաքին հղումներ
* * Soupis pražských domovských příslušníků 1830-1910, Schmidt Václav 1859 (otec Eduarda Basse)
* Hlas E. Basse v Archivu Českého rozhlasu
* Eduard Bass v souborném katalogu Akademie věd ČR
* Eduard Bass  v Kdo byl kdo v našich dějinách ve 20. století
* Հակիրճ կենսագրությունը (չեխերեն)
*  

Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ դերասաններ
Կատեգորիա:Չեխ երգիչներ
Կատեգորիա:Չեխ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Չեխ լրագրողներ
Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Չեխիայի արվեստ
Կատեգորիա:Չեխիայի մշակույթ