Շերլի (վեպ)

**«Շերլի»** (), անգլիացի գրող Շառլոթ Բրոնտեի վեպը։ Գրել է 1849 թվականին Կարրեր Բել կեղծանվամբ։ Վեպը գրելիս հեղինակը ներշնչվել է չարտիստական շարժման կենդանի տպավորություններով։ Շառլոթ Բրոնտեն «Շերլի»-ն գրել է իր համար դժվար ժամանակաշրջանում։ Վեպի աշխատանքներն սկսելուց առաջ՝ թոքախտից մահացել են Շառլոթի եղբայր Բրենուելը և երկու քույրերը՝ Էմիլին և Էննը։

## Գործող անձինք
* **Ռոբերտ Մուր** (), գործարանատեր, ում գործը կասեցրել են լուդիտների ապստամբության պատճառով։ Կարոլինայի ազգական եղբայրն է։
* **Լուի Մուր** (), Ռոբերտի եղբայրը, որպես տնային դաստիարակ աշխատում է պարոն Սիմփսոնի՝ Շերլիի հորեղբոր տանը։
* **Կարոլինա Հելսթոուն** (), անինքնավստահ, ամոթխած, բայց խելացի ու շնորհալի աղջիկ է։ Շերլիի մտերիմ ընկերուհին է։ Կարծիք կա, որ Կարոլինայի նախատիպը եղել է Էնն Բրոնտեն, բայց Շառլոթի ընկերուհին՝ Էլեն Նասին, պնդում է, որ կերպարի նախատիպը ինքն է եղել։
* **Շերլի Կիլդար** (), հարուստ ժառանգորդուհի, քմահաճ, անկախ և վճռական երիտասարդ կին։ Իր առաջին կենսագիր Էլիզաբեթ Գասկելլին Շառլոթն ասել է, որ Շերլին իր քրոջ՝ Էմիլիի դիմանկարն է՝ լիության և բարեկեցության մեջ։ Սակայն Էլեն Նասին, ով նույնպես Էմիլիի մտերիմն էր, նրանց միջև ընդհանուր գծեր չի գտել։
* **Պարոն Յորք** (), տեղացի հողատեր։

## Գործողությունների ժամանակահատված
Շառլոթն իր վեպում անդրադարձել է դարասկզբի՝ լուդիտների՝ մեքենաներ ոչնչացողների ապստամբությանը։ Նա շատ բան գիտեր այդ տարերային աշխատանքային շարժման մասին, որը բռնկվեց 1811-1816 թվականներին։ Անգլիայի հյուսիսային շրջանները (այդ թվում՝ Յորքշիրի կոմսությունը՝ Շառլոթի հայրենիքը) դարձան ապստամբության օջախները։ Տեխնիկական գյուտերը և մեքենաների ներդրումը գործարանատերերին թույլ տվեցին աշխատանքից ազատել բազմաթիվ ջուլհակների և ուժեղացնել շահագործումը՝ մնացածներին վախեցնելով նոր պաշտոնազրկումներով։ Հուսահատության եզրին գտնվող գործազուրկները իրենց զայրույթը թափում էին սարքավորումների վրա։ Նրանք իրենց անվանում էին լուդիտներ՝ ի պատիվ լեգենդար Լուդի, ով իբր դեռևս 18-րդ դարում առաջինն է կոտրել գործելու մեքենան։

Շառլոթը հասկանում է, որ հեղափոխության ճանապարհը ելք չէ ստեղծված իրավիճակից։ «Մեկ այլ՝ ավելի կատարյալ մահուդե գործարան կբարձրանա դրա ավերակների վրա, և ուրիշ՝ ավելի գործունյա սեփականատեր կզբաղեցնի նրա տեղը», - ասում է Ռոբերտ Մուրը (վեպի հերոսը)։ Վեպի վերջում փոքրիկ գործարանը փոխակերպվում է մեծ, ծաղկուն ձեռնարկության։ Այն շրջապատված է ամբողջ քաղաքով, որտեղ Շերլիի և Կարոլինայի հովանավորությամբ աշխատավորներն ապրում են լավ պայմաններում. 
«Շերլի» վեպն աչքի է ընկնում առաջ քաշած խնդրի համարձակությամբ, որում 19-րդ դարի սկզբի սոցիալ-պատմական իրադարձությունների ֆոնին (Նապոլեոնյան պատերազմներ, Անգլիայի ցամաքային շրջափակում, լուդիտների ի հայտ գալ), պատկերվում է աշխատողների և գործարանատիրոջ պայքարը։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում 1812 թվականին, սակայն նկարագրվում են՝ հաշվի առնելով չարտիստական շարժումը։

Բրոնտեն գրում է «աղքատության արդյունքում ծնված ատելության» մասին։ Աշխատողների վրդովմունքն ու բողոքը նա համարում է նրանց կյանքի անտանելի ծանր պայմանների օրինաչափ հետևանք։ Պայքարի հեղափոխական մեթոդների կողմնակից չլինելով՝ Շառլոթ Բրոնտեն հնարավոր է համարում ժողովրդի վիճակը բարելավել բուրժուազիայի «խելամիտ» գործունեությամբ և վեպի վերջում առաջարկում է հասարակության վերափոխման ակնհայտ ուտոպիստական ծրագիր։

## Սյուժե
«Շերլի»-ն սերունդների, սեռերի և սոցիալական շերտերի կոնֆլիկտի բուռն նկարագրություն է։ Գործարանատեր Ռոբերտ Մուրը պատրաստվում է ամուսնանալ Շերլիի հարուստ ժառանգորդուհու հետ, թեև իր սիրտը պատկանում է անօժիտ Կարոլինային, իսկ ինքը՝ Շերլին, սիրահարված է Ռոբերտի եղբորը՝ աղքատ ուսուցչին։

## Գրելու ոճ
Ի տարբերություն «Ջեյն Էյր» վեպի, որը գրված է գլխավոր հերոսուհու առաջին դեմքով, «Շերլի»-ն պատմվում է երրորդ դեմքով։ Իր երրորդ «Փոքր քաղաք» վեպում, Շառլոթ Բրոնտեն վերադառնում է իր նախկին՝ գլխավոր հերոսի անունից պատմելու ոճին։

## Էկրանավորում
«Շերլի» վեպը էկրանավորվել է միայն մեկ անգամ՝ 1922 թվականին։ Այդ համր կինոն նկարահանվել է ռեժիսոր Բրամբլի կողմից (): Շերլիի դերում հանդես է եկել դերասանուհի Կարլոտա Բրիսին ():

## Հետաքրքիր փաստեր
* Վեպի լույս տեսնելուց հետո Շերլի անունը աներևակայելի տարածում ստացավ, ընդ որում, անունը կարելի է օգտագործել ինչպես աղջիկների, այնպես էլ տղաների համար։

## Վեպի գլխացանկ
* Գլուխ I. Լեվիտներ
* Գլուխ II. Ֆուրգոններ
* Գլուխ III. Պարոն Յորք
* Գլուխ IV. Պարոն Յորք (Շարունակություն)
* Գլուխ V. Տնակը հովտում
* Գլուխ VI. Կորիոլան
* Գլուխ VII. Հյուր քահանաները 
* Գլուխ VIII. Նոյ և Մովսես
* Գլուխ IX. Բրայերմեյնս
* Գլուխ Х. Ծեր աղջիկները
* Գլուխ XI. Ֆիլդհեդ
* Գլուխ XII. Շերլի և Կարոլինա
* Գլուխ XIII. Հետագա գործնական հարաբերություններ
* Գլուխ XIV. Շերլին հանգիստ է փնտրում բարի գործերում
* Գլուխ XV. Պարոն Դոննի վտարումը
* Գլուխ XVI. Հոգեգալուստ
* Գլուխ XVII. Դպրոցական տոն
* Գլուխ XVIII. Որը սիրալիր ընթերցողը կարող է բաց թողնել
* Գլուխ XIX. Ամառային գիշեր
* Գլուխ XX. Հաջորդ օրը
* Գլուխ XXI. Տիկին Պրայորը
* Գլուխ XXII. Երկու կյանք
* Գլուխ XXIII. Երեկոյան՝ հյուր
* Գլուխ XXIV. Մահվան հովիտ
* Գլուխ XXV. Արևմտյան քամի
* Գլուխ XXVI. Աշակերտական հին տետրեր
* Գլուխ XXVII. Առաջին «կապույտ գուլպան»
* Գլուխ XXVIII. Ֆեբ
* Գլուխ XXIX. Լուի Մուր
* Գլուխ XXX. Խոստովանություն
* Գլուխ XXXI. Հորեղբայրը և զարմուհին
* Գլուխ XXXII. Դպրոցականը և անտառային հավերժահարսը
* Գլուխ XXXIII. Մարտինը գործի է անցնում 
* Գլուխ XXXIV. Տնային տարաձայնություններ
* Գլուխ XXXV. Որտեղ գործը առաջ է գնում, բայց ոչ շատ
* Գլուխ XXXVI. Գրվել է հիանալի սենյակում
* Գլուխ XXXVII. Եզրափակիչ
* Մեկնաբանություններ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Бронте Шарлотта. Джейн Эйр / предисловие 3. Гражданской, пер. с англ. В.Станевич. — М.: Правда, 1988. — 512 с. — 1 500 000 экз.
* Бронте Шарлотта. Шерли. — Санкт-Петербург, Харьков: МиМ, "Фолио", 1994. — 521 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-86459-148-3.
* Бронте Шарлотта. Шерли. Эшворт. — М.: Эксмо-Пресс, 2006. — 640 с. — 7 100 экз. — ISBN 5-04-008493-5.

## Արտաքին հղումներ
* Վեպի տեքստը ռուսերենով 
* Վեպի տեքստը անգլերենով  
* 

Կատեգորիա:1849 վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Շառլոթ Բրոնտեի վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր սիրո մասին