Կոռնելիուս Դրեբլ

**Կոռնելիուս Յակոբսոն Դրեբլ** ( (. ), հոլանդացի գյուտարար, ով զգալի ավանդ է ներդրել օպտիկայի, քիմիայի, չափագիտության զարգացման ոլոտներում, համբավվել է նաև որպես  մանրադիտակների առաջին տիպերից մեկի գյուտարար և աշխարհում առաջին գործող սուզանավի կառուցող։

## Կենսագրություն
Կոռնելիուսը ծնվել է 1572 թվականին Հյուսիսային Հոլանդիայի Ալկմար քաղաքում: Սկզբնական կրթությունն ստացել է Ալկմարի դպրոցում, որից հետո՝ 1590 թվականին ընդունվել է Հարլեմի ակադեմիա, որտեղ այդ ժամանակ ի թիվս այլոց դասավանդում էին Կարել վան Մանդերն ու Հենդրիկ Գոլցիուսը։ Ակադեմիայում սովորելու ժամանակ Կոռնելիոսը դարձել է հմուտ փորագրիչ։

1595 թվականին ամուսնացել է իր ուսուցիչ Հենդրիկի քրոջ՝ Սոֆյա Յանսդոտեր Գոլցիուսի հետ: 1600 թվականին Կոռնելիուս Դրեբելը շատրվան է կառուցել Միդելբուրգում, որտեղ ծանոթացել է Ջոն Լիպերշեյի և Զաքարի Յանսենի հետ։ Նրանցից օգնությամբ խորացել է օպտիկայի և ոսպնյակների պատրաստման բնագավառում։ 1604 թվականին Կոռնելիուսն ընտանիքով տեղափոխվել է Անգլիա՝ հավանաբար նորընծա թագավոր Հակոբ I Ստյուարտի հրավերով։ Անգլիայում Դրեբելը ապրել և աշխատել է թագաժառանգ Հենրիի հովանու ներքո: 1610-1612 թվականներին  Ռուդոլֆ II Ավստրիացու հրավերով Կոռնելիոսն աշխատել է Պրահայում, սակայն վերջինիս մահից հետո վերադարձել է Անգլիա։ Թագաժառանգ Հենրիի՝ այս իրադարձությանը հաջորդած մահը Դրեբելների ընտանիքին բերել է ֆինանսական դժվարություններ:

1619 թվականին Դրեբլը Լոնդոնում ցուցադրել է իր ստեղծած երկու ուռուցիկ ոսպնյակով մանրադիտակը: Որոշ հեղինակներ, ներառյալ Քրիստիան Հյուգենսը, բարդ, հավաքովի օպտիկական մանրադիտակի գյուտը վերագրել են Դրեբլին:
ձախից|մինի| Դրեբլի սուզանավի ցուցադրությունը, Թեմզա, 1620 թ.
աջից|մինի| Նկարազարդում Բորնի «Inventions of devices» գրքից, 1578 թ.
1620 թվականին Կոռնելիուս Դրեբելը, աշխատելով բրիտանական նավատորմի համար, օգտագործելով Ուիլյամ Բորնի՝ 1578 թվականին հրատարակված աշխատությունները, սուզանավ է կառուցել  կաշեպատ փայտից։ Հաջորդ չորս տարիների ընթացքում նա կառուցել է ևս երկու սուզանավ՝ ամեն անգամ մեծացնելով չափերը։ Նավի հնարավորությունների հրապարակային ցուցադրությունների նկարագրությունները պահպանվել են. Հակոբ I թագավորի և մի քանի հազար լոնդոնցիների ներկայությամբ Դրեբելը իր պատրաստած նավով սուզվել է և առաջ ընթացել Թեմզայի ջրերում: Նրա սուզանավը կարող էր, կրելով մինչև 16 ուղևոր, մի քանի ժամ մնալ ջրի տակ, ինչին նպաստում էր օդի քիմիական վերականգնման՝ ռեգեներացիայի կիրառումը: Փորձարկումներին մասնակցել է մինչև իսկ Հակոբ 1-ին թագավորը՝ դառնալով սուզանավով ճամփորդած առաջին միապետը: Դրանով ընդջրյա բազմաթիվ նավարկություններ են իրականացվել 12-15 ոտնաչափ (4-5 մետր) խորության վրա, Վեստմինսթերից մինչև Գրինվիչ և հետ, բայց չի հաջողվել խանդավառություն առաջացնել ծովակալությունում, և այն երբեք չի օգտագործվել ծովամարտերում:
աջից|մինի| Դրեբլի սուզանավի ժամանակակից վերակառուցում.
Կոռնելիուս Դրեբլը մասնակցել է սնդիկի ֆուլմինատի հայտնաբերմանը, հորինել է հավի ինկուբատորը, սնդիկային թերմոստատը, նախագծել է օդորակման համակարգ:

Իր կյանքի վերջին տարիներին Դրեբլն աշխատել է Քեմբրիջի շրջակա ճահիճները չորացնելու ծրագրի վրա, ապրել է համեստ՝ տնօրինելով իր սեփական փոքրիկ իջևանատունը։

## Հիշատակ
* Լուսնի վրա գտնվող խառնարաններից մեկը կոչվել է Կոռնելիուս Դրեբլի անունով:
* 2007 թվականի մարտին *Renaissance* Magazine-ը հրատարակել է մի հոդված, որտեղ առաջ է քաշվում այն վարկածը, որ Վոյնիչի ձեռագիրը Դրեբլի ծածկագրված տրակտատն է մանրադիտակի և ալքիմիայի վերաբերյալ։ Միաժամանակ որոշակի կապ է ենթադրվում դրա և Ֆրենսիս Բեկոնի *New Atlantis* ուտոպիական վեպի միջև:
* 2010 թվականին կայացել է Քես Վիրինգայի /  Kees Wieringa Դրեբլ օպերայի պրեմիերան: Ընդ որում՝ որի գլխավոր դերը կատարել է ռոք երաժիշտ Thé Lau-ն։
* Նիդերլանդների մի շարք քաղաքներում, այդ թվում՝ Դելֆտում, կան Կոռնելիուս Դրեբլի պատվին անվանակոչված փողոցներ:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* Brett McLaughlin, Cornelis Drebbel and the First Submarine / Բրետ ՄաքԼաֆլին, Կորնելիուս Դրեբլը և առաջին սուզանավը (1997)
* L.E. Harris, The Two Netherlanders, Humphrey Bradley and Cornelis Drebbel (Cambridge, 1961) / Լ. Ե. Հարիս, Երկու նիդերլանդացիներ. Համֆրի Բրեդլի և Քորնելիս Դրեբլ (Քեմբրիջ, 1961)
* Ֆ. Մ. Jaeger, Cornelis Drebbel en zijne tijdgenooten, (Գրոնինգեն, 1922)

## Արտաքին հղումներ
* BBC bio
* Who was Cornelis J. Drebbel ?
* Cornelis Drebbel (1572—1633)
* Drebbel on Freebase
* Cornelius Drebbel: inventor of the submarine
* Drebbel Institute for Mechatronics: Who was Cornelis J. Drebbel?
* The Voynich Manuscript: Drebbel’s lost notebook?
* Сайт о Дреббеле

Կատեգորիա:1572 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձինք, որոնց մահվան ամսաթիվը որոշված չէ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով