Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ

**Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային անգարան-ինստիտուտ**, ստեղծվել է Հայաստանի կառավարության որոշմամբ 1990 թվականին որպես «Ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ»: Հայաստանի կառավարության 2016 թվականի մարտի 31-ի N 350-Ն որոշմամբ «Ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերանվանվել է «Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության։ Կրում է հայ մեծանուն ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի անունը։

'''Տնօրեններ՝

1990-2016 թթ․     հիմնադիր տնօրեն՝ ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր Աշոտ Հայկազուն Գրիգորյան

2016-2018 թթ․ ճարտարապետության թեկնածու Անուշ Տեր-Մինասյան

2018-2019 թթ․ արվեստագետ, քննադատ և համադրող Ռուբեն Արևշատյան

2019-2023 թթ․ լրագրող Մարկ Գրիգորյան

2024 թ-ից թանգարանագետ Զարուհի Հայրապետյան

## Պատմություն
### Որպես Ալեքսանդր Թամանյանի թանգարան-ինստիտուտ
Որպես Ալեքսանդր Թամանյանի թանգարան-ինստիտուտ՝ ստեղծվել է Հայաստանի կառավարության 2002 թվականի օգոստոսի 5-ի թիվ 1401-Ն որոշմամբ։ Հայաստանի կառավարության 2016 թվականի մարտի 31-ի N 350-Ն որոշմամբ «Ալեքսանդր Թամանյանի թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը (պետական գրանցման համարը՝ 286.210.04732) միացման ձևով վերակազմակերպվել է՝ միանալով «Ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությանը (պետական գրանցման համարը՝ 286.210.04756):

2002-2016 թվականներին թանգարանն իրականացրել է Ալեքսանդր Թամանյանի ստեղծագործական ժառանգության ըստ պատշաճի պահպանումը և մասսայականացումը, Ալեքսանդր Թամանյանի կյանքին ու գործունեությանը վերաբերող արխիվային, լուսանկարչական, գծագրական, պատմատնտեսական, անձնական և ցուցադրական այլ նյութերի հավաքումը, պահպանումը և հաշվառումը, վերականգնումը, համակարգումը և դրանց հիման վրա գիտահետազոտական աշխատանքների իրականացումը, Ալեքսանդր Թամանյանի գործունեության ազդեցության ուսումնասիրումն արվեստի, տնտեսության, Հայաստանի միջազգային ճանաչման, հնագիտության և այլ ասպարեզներում։

Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտը իրականացնում է անհատ ճարտարապետների կյանքին և գործունեութկանը նվիրված անհատական ցուցահանդեսներ, ինչպես նաև թեմատիկ և մասնագիտական ցուցադրություններ թանգարան-ինստիտուտի «Տրդատ» և «Թամանյան» ցուցասրահներում։ Թանգարանի ֆոնդ-արխիվը շարունակաբար համալրվում է նորանոր նմուշներով՝ նվիրված հայ ճարտարվեստին և շինարվեստին, քաղաքշինության պատմությանը։

Թանգարանի տարածքում տեղադրված է Ալեքսանդր Թամանյանի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Արտաշես Հովսեփյան)։

## Գործունեություն
Իր տեսակի մեջ ինքնատիպ գիտա-մշակութային հաստատություն է, ուր հավաքվում են ճարտարապետության, քաղաքաշինության և շինարվեստի պատմությանը, տեսությանը և գործնականին վերաբերող տարաբնույթ նյութեր։ Թանգարանի գործունեության առանձին մաս են Հայաստանում և արտերկրում ստեղծագործած և ստեղծագործող հայ ճարտարապետների և շինարար-ճարտարագետների գործունեությունը ներկայացնող բազմաբնույթ նյութերը։ Թանգարանում հավաքված նյութերն ուսումնասիրվելուց հետո գրանցվում են և առնվում պետական պահպանության ներքո։

Թանգարանը գիտա-հետազոտական մշակութային հաստատություն է և զբաղվում է գիտական, հրատարակչական, գիտա-մեթոդական գործունեությամբ, կազմակերպում է ցուցահանդեսներ (նաև արտերկրում), մասնակցում հանրապետության գիտա-մշակութային և ուսումնական ծրագրերի զարգացման գործընթացին։ Թանգարանը, գիտական և ստեղծագործական կապեր հաստատելով, համագործակցում է ինչպես հանրապետության, այնպես էլ արտերկրի նմանատիպ մշակութային կենտրոնների, թանգարանների, գիտա-ուսումնական հիմնարկների և անհատ ճարտարապետների հետ։

Թանգարան-ինստիտուտի լրիվ անվանումն է «Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն (ՊՈԱԿ), կրճատ՝ ԱԹՃԱԹԻ։ Թանգարանը ունի իր տարբերանշանը (հեղինակ՝ Հ. Սամուելյան)։

## Ցուցադրություն
;մինի|346x346px|Ճարտարապետ Սոս Մանուկյանի 115-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսից հատված։Ֆոնդ-արխիվ
Թանգարանի ֆոնդում պահպանվում են ավելի քան 86000 անուն արխիվային նյութեր։  Ֆոնդ-արխիվի սպասարկումը կատարվում է 10։00-16։00, ամեն օր բացի շաբաթ և կիրակի օրերից։ 

;Գրադարան
Թանգարանի գրադարանում ամբարված է մոտ 5000 անուն մասնագիտական գրականություն։ Գրադարանում սպասարկումը կատարվում է տեղում։

## Միջոցառումներ
Թանգարան-ինստիտուտում կազմակերպվում են ցուցահանդեսներ, մրցույթներ, շնորհանդեսներ, սեմինարներ, դասախոսություններ, գիտաժողովներ և կրթական ծրագրեր։ Թանգարանը կազմակերպում է նաև շրջիկ ցուցահանդեսներ Հայաստանի տարբեր քաղաքներում։ 
## Հասցե
Նալբանդյան 4/1, Կառավարական 3 տուն, 1-ին հարկ։

## Պատկերասրահ
[մինի|209x209px|[Թորոս Թորամանյանի դիմաքանդակը, քանդակագործ` Ռուզան Քյուրքչյան|ձախից]][մինի|211x211px|[Ալեքսանդր Սահինյանի դիմաքանդակը, քանդակագործ` Սամվել Ղազարյան]]
Պատկեր:Հազարաշեն.jpg
Պատկեր:Tamanyan Hall.jpg
Պատկեր:Հատված Մարտին Միքայելյանի 100-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսից.jpg|alt=
Պատկեր:Առողջարան Վանաձորում.jpg
Պատկեր:Պալյան ճարտարապետական գերդաստան.jpg
Պատկեր:Տրդատ ցուցասրահ ԱԹՃԱԹԻ.jpg

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ 
* Ալեքսանդր Թամանյանի ինստիտուտ-թանգարանի գոյությունը վտանգված է
* 

Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1990 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ճարտարագիտության թանգարաններ