Հանրային բնակարանշինություն

**Հանրային բնակարանաշինություն**, որը հայտնի է  նաև որպես **սոցիալական բնակարանաշինություն**, սուբսիդավորվող կամ մատչելի բնակարանների համակարգ, որն իրականացվում է այն շենքերում, որոնք սովորաբար պատկանում և կառավարվում են տեղական ինքնակառավարման մարմինների, կենտրոնական կառավարության, ոչ առևտրային կազմակերպությունների կամ դրանց համատեղ մասնակցությամբ։ Աղքատության վերաբերյալ  մանրամասները, տերմինաբանությունը, սահմանումները և բնակարանների բաշխման այլ չափանիշները կարող են տարբեր լինել տարբեր համատեքստերում, սական նման բնակարան վարձակալելու իրավունքը, որպես կանոն, սահմանվում է եկամտի ստուգման կամ բնակարանային կարիքների վարչական գնահատման։Սոցիալական բնակարանաշինությունը կարելի է դիտարկել որպես բնակարանային անհավասարության հնարավոր լուծում։ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության երկրների (ՏՀԶԿ) շրջանակներում սոցիալական բնակարանաշինությունը կազմում է ազգային բնակարանային ֆոնդի միջինը  7% (2020 թվականին)՝  Նիդերլանդներում հասնելով մոտ 34%–ի, իսկ Կոլումբիայում՝՝ 1%–ից էլ ցածր մակարդակի։                                                                                                                                                                                                                                                                                         Միացյալ Նահանգներում և Կանադայոմ հանրային բնակարանաշինության նախագծերը դասակարգվում են որպես բնակարանային նախագծեր, որոնք պատկանում են բնակարանային մարմնիններին կամ հանդիսանում են ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների համար նախատեսված (նախագծի վրա հիմնված վաուչերային, PBV) գույք։  Նախագծի վրա հիմնված բնակարանյին վաուչերները հանդիսանում են հանրային բնակարանշինության  բաղադրիչ։ Նախագծի վրա հիմնված վաուչերները կառավարվում են նահանգային և տեղական բնակարանային գործակալությունների կողմից և տարբերվում են 8–րդ բաժնի նախագծի վրա հիմնված վարձակալական աջակցության ծրագրից, վերջինս  գույքի սեփականատերերը ուղղակիորեն պայմանագիր են կնքում բնակարանաշինության և քաղաքային զարգացման նախարարության հետ՝  ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքներին բնակարանային միավորներ  վարձակալությամբ  տրամադրելու նպատակով։  Մատչելի բնակարանշինության նպատակները կարող են իրականացվել նաև սուբսիդիաներով։ Սուբսիդավորվող բնակարանները պատկանում և շահագործվում են մասնավոր սեփականատերերի կողմից, որոնք սուբսիդիաներ են ստանում՜՝ մատչելի բնակարաններ տրամադրելու դիմաց։ Սեփականատերերը կարող են լինել ինչպես սեփականատերեր, այնպես էլ շահույթ հետապնդող կամ շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններ։
[մինի|[Սինգապուր|Սինգապուրի Բիշան շրջանում հանրային բնակարաններ։Սինգապուրի հանրային բնակելի նախագծերը ներառում են տարբեր տեսակներ՝ ստուդիա բնակարաններից մինչև գործադիր բարձրակարգ բնակարանային համալիրներ , ինչը նպաստում է բնակարանների սեփականության 90% մակարդակին, որը աշխարհում ամենաբարձրներից մեկն է։]]
[մինի|Հանրային բնակարանային համալիր [Ցեունգ Քվան Օ, Հոնկոնգ։ Բնակելի համալիրը կազմված է տասը բնակելի շենքերից, որոնք ապահովում են բնակարաններ մոտ 22,000 մարդու համար։ 2020 թվականին հանրային բնակարանների բնակիչների թիվը կազմել է 2,112,138, ինչը կազմում է ընդհանուր բնակչության 28%-ը։]]
[alt=|մինի|270x270փքս|Տեղական իշխանության 20 հարկանի աշտարակային շենք [Կմբրա|Կմբրան, Հարավային Ուելս։]]

## Պատմություն
մինի|200x200փքս|Սոցիալական վարձակալության բնակարաններ՝ ընդհանուր բնակարանային ֆոնդի տոկոսի համեմատ  2022թ.
[alt=|մինի|200x200փքս|[Բաունդար|Բաունդարի փողոցը 1890 թվականին; երեք տարի անց Լոնդոնի շրջանային խորհուրդը սկսեց կիսավթար թաղամասերի վերացումը։]]
Սոցիալական բնակարանաշինությունը գոյություն է ունեցել նաև ժամանակակից համակարգերի ձևավորումից առաջ, սակայն ոչ մշտական և համակարգված տարբերակով։ Մինչ օրս պահպանված և օգտագործվող ամենահին  օրինակը 16-րդ դարում ստեղծված Ֆուգգերեյ բնակելի համալիրն է, որը գտնվում է Բավարիայի Աուգսբուրգ քաղաքում։ Ժամանակակից քաղաքային բնակարանաշինության ձևավորումը կապված է 19-րդ դարում տեղի ունեցած արդյունաբերական հեղափոխության հետ, որի հետևանքով քաղաքային բնակչությունը աճեց։ Այդ ժամանակաշրջանի խոշոր քաղաքներում մի շարք հասարակական գործիչներ և հետազոտողներ, այդ թվում՝ Օկտավիա Հիլը և Չարլզ Բութը, նկարագրել են այն աղքատությունը, հիվանդությունները և բարոյական կորուստները, որոնք առաջացել էին քաղաքային գերբնակեցման հետևանքով։ Հենրի Մեհյունը, այցելելով Բեթնալ Գրին, այդ մասին գրել է Առավոտ Քրոնիքալ օրաթերթում։Որոշ  բարերարներ սկսել են բնակարան տրամադրել բազմաբնակարան շենքերում, իսկ որոշ գործարանատերեր կառուցել են գյուղեր իրենց աշխատողների համար, օրինակ՝ Սալթայրը 1853 թվականին և Պորտ Սանլայթը1888 թվականին։ 1885 թվականին, անգլիայի թագավորական հանձնաժողովի զեկույցի հրապարակումից հետո, առաջին անգամ պետությունը ցուցաբերեց հետաքրքրություն։ 1885 թվականին այս որոշումը հանգեցրեց «աշխատավոր դասակարգերի համար բնակարանների մասին» օրենքի ընդունմանը, որը հնարավորություն էր տալիս Տեղական կառավարան խորհուրդներին փակել անհասկանալի կամ խարխուլ շինությունները և խրախուսում էր նրանց բարելավել իրենց տարածքներոմ բնակարանային պայմանները։

Լոնդոնի քաղաքային իշխանությունը 1865 թվականին կառուցեց բազմաբնակարան շենքեր Ֆարինգդոն Ռոադում։ Լոնդոնում դա դարձավ աշխարհի առաջին լայնածավալ բնակարանային նախագիծը , որը նախատեսված էր մայրաքաղաքի ամենահայտնի աղքատ թաղամասերից մեկի՝ Օլդ Նիքոլի փոխարեն։ Այդ շրջանում խիտ բնակեցված փողոցներում  մոտ 6000 մարդ էր ապրում, որտեղ յուրաքանչյուր չորրորդ երեխա մահանում էր մինչ իր առաջին ծնունդը։ Արթուր Մորիսոնը գրել է «Ջագոյի երեխան»  () գիրքը՝ աղքատ թաղամասում մեծացող երեխայի կյանքի մասին, որն առաջացրել է մեծ հույզեր։ Բաունդրի Էստեյթը կառուցվել է 1890 թվականին Մետրոպոլիտեն Վորկսի խորհրդի նախաձեռնությամբ և ավարտվել 1900 թվականին՝ նորաստեղծ Լոնդոնի շրջանի խորհրդի հսկողությամբ։

Այս նախագծի հաջողությունը խթանեց բազմաթիվ տեղական խորհուրդների՝ 20-րդ դարի սկզբին սկսել նմանատիպ շինարարական ծրագրեր։ «Արվեստների և արհեստների» շարժման ազդեցությունը, ինչպես նաև Էբենեզեր Հովարդի պարտեզ-քաղաքների գաղափարները, հանգեցրին Լոնդոնի շրջանի խորհրդի կողմից կառուցված կանաչապատ   բնակավայրերի ստեղծմանը․ սկզբում՝ Տոթերդաուն Ֆիլդսը, իսկ ավելի ուշ՝ Ուորմհոլթը և Օլդ Օքը։Առաջին համաշխարհային պատերազմը անուղղակիորեն  պատճառ հանդիսացավ , երբ ահազանգով արձանագրվեց, որ Բրիտանական բանակ զորակոչված բազմաթիվ քաղաքային բնակիչների ֆիզիկական  վիճակը չափազանց վատ է։ 1916 թվականին զորակոչվածների 41%-ը պիտանի չէր ծառայության համար։ Սա հանգեցրեց «Տներ՝ հերոսների համար» արշավի մեկնարկին, և 1919 թվականին կառավարությունը առաջին անգամ պարտավորեցրեց տեղական խորհուրդներին ապահովել բնակարաններ՝ աջակցելով նրանց սուբսիդիաների տրամադրմամբ, Բնակարանային ակտի  շրջանակում։ Հանրային բնակարանաշինության ծրագրերը փորձարկվեցին եվրոպական մի շարք երկրներում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում 1930-ական թվականներին, սակայն համաշխարհային մասշտաբով լայն տարածում ստացան միայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։

## Աֆրիկա
### Հարավային Աֆրիկա
Հարավային Աֆրիկայում կա հանրային բնակարանաշինության  ֆոնդի զգալի քանակ, և երկրի սոցիալ-դեմոկրատական կառավարությունը, որը մեծամասամբ ղեկավարվում է Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի կողմից, շարունակում է կառուցել նոր բնակարաններ՝ նպատակ ունենալով ապահովել  բոլոր բնակիչներին  համապատասխան բնակարանային պայմաններով։

**Սահմանադրությամբ ամրագրված բնակարանի իրավունք**

Հարավային Աֆրիկայի Սահմանադրությունը ճանաչում է բնակարանաշինության մասին  իրավունքը և հայտարարում է, որ համապատասխան բնակարանների հասանելիությունը  մարդու իրավունքի մաս է։

Ըստ Սահմանադրության,  Հարավային Աֆրիկայի կառավարությունը պարտավոր է ձեռնարկել ողջամիտ քայլեր՝ իր հասանելի ռեսուրսների շրջանակներում, այս իրավունքի աստիճանաբար իրականացման համար։ Սա ներառում է, ողջամիտ օրենսդրական և այլ միջոցների կիրառում, ինչպես նաև բնակարանաշինության  ծրագրերի և քաղաքականությունների իրականացում։

**Բնակարանային  հասանելիության ներկա վիճակը**

Հարավային Աֆրիկայում սոցիալական բնակարանաշինությունը գտնվում է Մարդկային բնակավայրերի նախարարության (DHS) մանդատի ներքո, որը ղեկավարում է կառավարության Մարդկային բնակավայրերի նախարարը , և որը (2022-2023 ֆինանսական տարվա դրությամբ) ուներ ավելի քան 500 աշխատակից։ Նախարարության 2024-2025 ֆինանսական տարվա բյուջեն կազմել է 33.6 միլիարդ ռանդ։

Համապատասխան բնակարանների չափանիշները սահմանված են 1997 թվականի Բնակարանային ակտի 107-րդ կետով, 2004 թվականի (Նոր սկիզբ) քաղաքականությամբ և 2009 թվականի Ազգային բնակարանային օրենսգրքով, որոնք նախատեսում են կայուն բնակարանաշինության գործընթացի ապահովում։  Ազգային բնակարանային օրենսգիրքը սահմանում է տների նվազագույն չափը՝ 40 քառակուսի մետր տարածք՝ 2 ննջասենյակով, առանձին սանհանգույց՝ , ցնցուղով և լվացարանով, ինչպես նաև հյուրասենյակ  և խոհանոց, ինչպես նաև էլեկտրականության  միացում՝ էլեկտրամատակարարման առկայության դեպքում։

Մարդկային բնակավայրերի դեպարտամենտի  գլխավոր պլանը  նպատակ ունի ապահովել  հավասարակշռություն արդարության, տնտեսական մրցունակության և շրջակա միջավայրի կայունության միջև՝ հաղթահարելու ապարտհեիդի ժառանգությունը։ Պլանը  սահմանում է, որ բոլոր տարածական զարգացման ծրագրերը պետք է ներառեն տարածական արդարություն (ինտեգրում), տարածական կայունություն (օրինակ՝ տեղակայումը և աշխատանքային  հնարավորությունների հասանելիությունը), տարածական դիմակայունություն (օրինակ՝ խառը օգտագործում, փուլային զարգացում), տարածական որակ (օրինակ՝ բազմազանություն և ընտրություն), տարածական արդյունավետություն (օրինակ՝ սահմանափակ ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործում) և պատշաճ կառավարում՝ տարածքային  պլանավորման և հողօգտագործման կառավարման ակտի  առաջնորդությամբ։

Հարավային Աֆրիկայում 21 տարին լրացած յուրաքանչյուր անձ, որի տնային տնտեսության ամսական եկամուտը չի գերազանցում 3,500 ռանդը, կարող է դիմել սոցիալական բնակարան ստանալու համար, եթե արդեն չունի այլ ծրագրով ձեռք բերված բնակարան (օրինակ՝ բանկային հիփոթեքային վարկով)։ Յուրաքանչյուր դիմորդ կարող է ստանալ  միայն մեկ պետական բնակարան։ Ամուսնացած անձինք, ինչպես նաև խնամակալության տակ գտնվող երեխաներ ունեցող միայնակ ծնողները, կարող են դիմել միասին։ Դիմումները ներկայացվում են  բնակչի համայնքի  Բնակարանային գրասենյակ։ Սովորաբար կառավարության կողմից տրամադրված տները չեն կարող վաճառվել սեփականության առաջին 8 տարիների ընթացքում։

Ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների  համար Հարավային Աֆրիկայի կառավարությունը տրամադրում է նաև սուբսիդավորվող աղբահանության  և սանիտարական ծառայություններ, ինչպես նաև յուրաքանչյուր տնային տնտեսության համար ամսական 6000 լիտր անվճար ջուր և 50 կիլովատ/ժամ անվճար էլեկտրաէներգիա։

2022 թվականի տվյալներով՝ Հարավային Աֆրիկայի բնակչության մոտավորապես 29.9%-ը բնակվում էր սոցիալական բնակարաններում։

Երկիրը զգալի առաջընթաց է գրանցել բնակարանների տրամադրման ոլորտում։ Պաշտոնապես գրանցված տնային տնտեսությունների թիվը 1996-ից 2022 թվականների ընթացքում կրկնապատկվել է։ Նույն ժամանակահատվածում պաշտոնական բնակարանների մասնաբաժինը աճել է 65.1%-ից մինչև 88.5%։

Նույն ժամանակահատվածում ոչ պետական  բնակարաններում ապրող մարդկանց թիվը նվազել է 16.2%-ից մինչև 8.1%, իսկ տեղական բնակարաններում ապրողների թիվը՝ 18.3%-ից մինչև 3.1%։ Տներում էլեկտրամատակարարման հասանելիությունը նույնպես զգալիորեն բարելավվել է՝ 1996 թվականի 58.1%-ից հասնելով 2022 թվականի 94.7%-ի։ Այս տվյալները՝ ստացված Հարավային Աֆրիկայի վիճակագրական ծառայության  մարդահամարի հետազոտությունների հիման վրա, ցույց են տալիս կառավարության ջանքերի դրական արդյունքները՝ ամբողջ երկրում բնակարանային հասանելիության ապահովման ուղղությամբ։

**Բնակարանների տրամադրման պատմական գործընթացը**

Հարավային Աֆրիկայում ապարտհեիդի ժամանակաշրջանում, որը տևել է մոտ 40 տարի, ազգային կառավարությունը ղեկավարվում էր աջակողմյան, պահպանողական, աֆրիկյան ազգային կուսակցության կողմից։ Կուսակցությունը միտումնավոր  աշխատում էր միայն սպիտակամորթ բնակչության համար համապատասխան բնակարաններ ապահովել։ Ինչպես կյանքի բոլոր ոլորտներում, սևամորթներին  չէր տրամադրվում այն պաշտպանությունները, որոնք ունեին սպիտակամորթները, և նրանք նույն կերպ չէին օգտվում պետական ֆինանսավորումից։

Սա հանգեցրեց Հարավային Աֆրիկայում ոչ սպիտակամորթ բնակիչների համար անվտանգ և որակյալ բնակարանների խիստ պակասի։ Այդ խնդիրը պահպանվում է մինչ օրս՝ սերնդեսերունդ փոխանցվող արտոնությունների պատճառով, և նախկինում խտրականության ենթարկված  համայնքների ներկայացուցիչները շարունակում են սպասել համապատասխան բնակարանի՝ որպես դիմորդների կուտակված հերթի մաս, որի հետ շարունակաբար աշխատում են Հարավային Աֆրիկայի ազգային, նահանգային և տեղական ինքնակառավարման մարմինները։

Ապարտհեիդի շրջանում սևամորթ հարավաֆրիկացիների շրջանում աղքատության մակարդակը բարձր էր՝ պայմանավորված ռասայական տարանջատմամբ և խտրականությամբ, և սա մինչ օրս անմիջականորեն կապված է բնակարանային հարցի հետ, քանի որ հայտնի է, որ համապատասխան բնակարանը հիմք է ստեղծում կյանքի բարելավման համար՝ ապահովելով հավելյալ անվտանգություն, կրթություն ստանալու հնարավորություն և աշխատանքի որոնում։

Ապարտհեիդից հետո ձևավորված կառավարությունը ձգտել է կառուցել սոցիալական բնակարաններ՝ կենտրոնանալով աղքատության մեջ ապրող և ցածր եկամուտ ունեցող անձանց վրա։ Շեշտը դրվել է քաղաքային տարածքներում տների կառուցման վրա, որտեղ տնտեսական հնարավորությունները ավելի բարձր են, քան գյուղական շրջաններում (Բանտուստաններում), որտեղ սևամորթները հարկադրաբար վերաբնակեցվել են  ռասայական տարանջատման քաղաքականության շրջանակում։

Վերակառուցման և զարգացման ծրագիրը, որը իրականացվել է Հարավային Աֆրիկայի առաջին նախագահ Նելսոն Մանդելայի կառավարության կողմից, ինչպես նաև «Նոր սկիզբ» պետական ծրագիրը, որի շրջանակում 1995-ից 2020 թվականների ընթացքում ապահովել են ավելի քան 3.5 միլիոն նոր տուն, սակայն դրանք ամբողջությամբ չեն բավարարել պահանջարկը, և որոշ տներ կառուցվել են քաղաքային տարածքներից հեռու։  2021 թվականին բնակարանների սակավությունը գնահատվում էր 3.7 միլիոն միավոր։ Մարդկային բնակավայրերի նախարարությունը, որը համակարգում է ազգային բնակարանաշինությունը, ձգտել է անցում կատարել բնակարանաշինության վրա կենտրոնացած զարգացման մոդելից դեպի համապարփակ մոտեցում՝ ներառյալ ծառայությունները։
[մինի|Բնակարանային զարգացման նախագիծ [Կեյպթաուն|Կլիպթաուն, Սովետո, Մեծ Յոհանեսբուրգ։]]

## Ամերիկա
### Բրազիլիա
[alt=|մինի|250x250փքս|Բնակարանային զարգացման նախագիծ '''[Կեյպթաուն|Կլիպթաուն**, Սովետո, [[Մեծ Յոհանեսբուրգ։]]]]
«Իմ տունը, իմ կյանքը» ()՝ Բրազիլիայի դաշնային կառավարության սոցիալական բնակարանային ծրագիրը, մեկնարկել է 2009 թվականի մարտին՝ 36 միլիարդ [[բրազիլական ռեալ]] (18 միլիարդ ԱՄՆ դոլար) բյուջեով՝ մեկ միլիոն տուն կառուցելու նպատակով։ Ծրագրի երկրորդ փուլը, որը ներառված էր կառավարության աճի արագացման  ծրագրում, հայտարարվել է 2010 թվականի մարտին։ Այդ փուլով նախատեսվում էր կառուցել ևս երկու միլիոն բնակարան։

Ծրագրի շրջանակում  բնակարանների համար նախատեսված ամբողջ ֆինանսավորումը տրամադրվել է Բրազիլիայի  պետական բանկի կողմից։ Բանկը ֆինանսավորել է շինարարական աշխատանքները և  [[Հիփոթեք|հիփոթեքային]] վարկեր տրամադրել համապատասխան ընտանիքներին։

2018 թվականի սեպտեմբերին  կառուցվել և բնակչությանը տրամադրվել է 4,5 միլիոն բնակարան։ Ծրագիրը քննադատության է ենթարկվել բնակարանների տեղակայման և որակի պատճառով։ Բնակարանները կառուցվել են քաղաքի կենտրոնից հեռու՝ [[Ծախս|ծախսերը]] նվազեցնելու նպատակով, ինչը սահմանափակել է [[Աշխատաշուկա|աշխատաշուկայի]] հասանելիությունը։ [[Ռիո դե Ժանեյրո]] քաղաքում ծրագրի շրջանակում պատահականորեն ընտրված տների վերաբերյալ իրականացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ աշխատանք փնտրողների շրջանում նվազել է պաշտոնական զբաղվածության հավանականությունը, սակայն արդեն զբաղված անձանց եկամուտների վրա ազդեցություն չի եղել։

Բնակարանային պակասի  հաղթահարումից բացի, «Իմ տունը, իմ կյանքը» ծրագիրը նպատակ ուներ նաև խթանել տնտեսությանը՝ շինարարության ոլորտում աշխատատեղեր ստեղծելով։ Ըստ Բրազիլիայի շինարարական արդյունաբերության կազմակերպության՝ ծրագիրը ստեղծել է միլիոնավոր աշխատատեղեր՝  ուղղակի և  անուղղակի կերպով, և իր սկզբնական փուլերում նպաստել է երկրի [[Տնտեսական աճ|տնտեսական աճին]]։ Սակայն քննադատները նշում են, որ զանգվածային շինարարության վրա կենտրոնացումը երբեմն անտեսել է նոր բնակարանային թաղամասերի զարգացմանը՝  անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներով, ինչպիսիք են դպրոցները, առողջապահական հաստատությունները և տրանսպորտային ցանցերը, որոնք կարևոր են կայուն քաղաքային զարգացման  համար։

=== Կանադա ===
[[Կանադա|Կանադայում]] հանրային բնակարանաշինությունը սովորաբար ներկայացված է որպես հատուկ կառուցված և [[Սուբսիդիա|սուբսիդավորվող]] բնակելի համալիրներ [[Թաունհաուս|թաունհաուսների]] ձևաչափով , որոնք կառավարվում են պետական մարմնի կողմից և հաճախ  անվանվում են համայնքային բնակարաններ։ Կանադայի բազմաթիվ քաղաքներ դեռևս պահպանել են սոցիալապես անապահով կամ ցածր եկամուտ ունեցող բնակչության թաղամասերում կառուցված  [[Բարձրահարկ բնակարանային համալիրներ|բարձրահարկ բնակարանային համալիրները]], որոնք [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում և [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]] այլևս մեծ աջակցություն չեն ստանում։ Այնուամենայնիվ, հանրային բնակարանաշինության բազմաթիվ կազմակերպեություններ շարունակում են առաջարկել տարբեր տեսակի շենքեր և համայնքներ՝ անհատական  տներից մինչև թաունհաուսներ, ինչպես նաև միջին և բարձրահարկ  շենքեր՝ ինչպես  աշխատավոր, այնպես էլ միջին մակարդակի թաղամասերում, որտեղ բնակվում են ցածր եկամուտ ունեցող բազմաթիվ կանադացիներ։

Հանրային բնակարանաշինության  կառավարման [[Լիազորությունների ժամկետ|լիազորությունները]] տեղական ինքնակառավարման մարմիններին փոխանցելուց հետո 2002 թվականին [[Օնտարիո (նահանգ)|Օնտարիո նահանգում]] ստեղծվեց Սոցիալական բնակարանաշինության ծառայությունների կազմակերպություն՝ սոցիալական բնակարաններ տրամադրող կազմակերպություններին (հանրային, ոչ առևտրային և [[Կոոպերատիվ բնակարանաշինական կազմակերպություններ|կոոպերատիվ բնակարանաշինական կազմակերպություններին]]) համատեղ ծառայություններ մատուցելու նպատակով։ Այն [[շահույթ]] չհետապնդող կազմակերպություն է, որը Օնտարիոյի բնակարանային ծառայություններ մատուցողներին տրամադրում է համատեղ գնումների [[Ապահովագրություն|ապահովագրության]],  [[Ներդրում (բանկային)|ներդրումային]] և [[Տեղեկատվական համակարգ|տեղեկատվական]] ծառայություններ՝ բարելավելով նրանց գործունեությանը։

Վերջին տարիներին նկատվում է հանրային բնակարանաշինությունը  շուկայական բնակարանների և այլ նշանակության տարածքների հետ [[Ինտեգրացիա|ինտեգրման]] միտում։ Վերակառուցման ծրագրերը այնպիսի տարածքներում, ինչպիսիք են՝ [[Վանկուվերի Դաունթաուն Իսթսայդը]], [[Տորոնտոյի Ռիջենթ Փարք|Տորոնտոյի Ռիջենթ]] [[Տորոնտոյի Ռիջենթ Փարք|Փարքը]]  և [[Օտտավայի Ռոչեսթեր Հեյթս|Օտտավայի Ռոչեսթեր Հեյթսը]], նպատակ ունեն ապահովել ավելի որակյալ բնակարաններ ցածր եկամուտ ունեցող բնակիչների համար և ամրապնդել նրանց կապը մեծ համայնքի հետ։ Վերակառուցման ծրագրերը նպատակ ունեն այդ տարածքները ներդաշնակ կերպով միացնել քաղաքի ընդհանուր կառուցվածքին՝ դրանք ընդգրկելով փողոցային համակարգերում և զարգացնելով ժամանցի և մշակութային հնարավորությունները։ Սակայն այս համայնքների բնակիչները հաճախ քիչ մասնակցություն են ունեցել հետևյալ ծրագրերին և տարբեր կերպ են արձագանքել շինարարական աշխատանքներին։

2014 թվականին [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվերը]], որը երկար ժամանակ համարվում էր աշխարհի ամենաթանկ քաղաքներից մեկը, փոխեց «սոցիալական բնակարանաշինության» հասկացության սահմանումը՝ այն մեկնաբանելով որպես վարձակալական բնակարան, որի առնվազն 30 տոկոսը զբաղեցված է այն տնային տնտեսությունների կողմից, որոնք եկամտի պակասի պատճառով չեն կարող վճարել [[Շուկայական վարձավճարներ|շուկայական վարձավճարները]]։
[[Պատկեր:Moss_Park.jpg|alt=|մինի|250x250փքս|[[Մոս Փարք|**Մոս Փարք**՝]] [[Տորոնտո|Տորոնտոյի]] կենտրոնում։]]
[[Պատկեր:JMhousing.jpg|alt=|մինի|250x250փքս|Հաբիտացիոն Ժանն-Մանս՝ Մոնտրեալի կենտրոնում։]]

=== Մեքսիկա ===
[[Պատկեր:CUPA011.jpg|alt=|մինի|250x250փքս|Միգել Ալեման բազմաբնակարան]]
[[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի]] ավարտին [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]],  հարստանալով ԱՄՆ ներդրումներով և [[Նավթ|նավթով]], ապրեց իր ժողովրդագրական աճը, որի ընթացքում գյուղական շրջաններից ներգաղթողների հիմնական ուղղությունը [[Մեխիկո|Մեխիկոն]] էր։ Այդ ժամանակաշրջանի հայտնի ճարտարապետ [[Մարիո Պանի Դարկի|Մարիո Պանի Դարկին]] հանձնարարություն ստացավ կառուցելու երկրի առաջին խոշորամասշտաբ հանրային բնակարանային նախագիծը։ Քաղաքացիական [[Կենսաթոշակ|կենսաթոշակների]] և [[Թոշակ|թոշակների]] տնօրինության համար  կառուցվեցին «Պրեզիդենտե Ալեման» բազմաբնակարանային համալիրը (1947–1950) Կոլոնիա դել Վալյե թաղամասում և «Բենիտո Խուարեզ» բազմաբնակարանային համալիրը (1951–1952) Կոլոնիա Ռոմա թաղամասում։ Այս նախագծերով քաղաքային միջավայրում ներդրվեցին Լե Կորբյուզիեի «Արևային քաղաք» գաղափարի սկուզբունքները։

Նրա հաջորդ նախագիծը (1960–1965)՝ «Նոնոալկո-Տլատելոլկա» քաղաքային համալիրն էր,որը նախատեսված էր զարգացնելու քաղաքի ամենաաղքատ շրջաններից մեկը՝ [[Սանտյագո Տլատելոլկո|Սանտյագո Տլատելոլկոն,]] որը այդ ժամանակ վերածվում էր աղքատ թաղամասի։ Սակայն որոշ ժամանակ անց, նախկին Տլատելոլկոյի բնակիչներին բնակարաններ տրամադրելու փոխարեն, տեղի ունեցավ [[կոռուպցիա]], և բնակարանների մեծ մասը փոխանցվեց պետական ծառայողներին։

1985 թվականի երկրաշարժի ընթացքում ինչպես Բենիտո Խուարեզ, այնպես էլ Նոնոալկո-Տլատելելկո համալիրները զգալի վնասներ կրեցին, և որոշ շենքեր փլուզվեցին։ Այսօր Բենիտո Խուարես բազմաբնակարանային համալիրի մեծ մասը քանդված է։

Մեքսիկան բնակարանային նախագծերի իրականացման փորձ ունեցել է դեռևս [[Պորֆիրիո Դիաս|Պորֆիրիո Դիասի]] վարչակարգի ժամանակաշրջանից (1877–1880, 1884–1911)։ Այդ նախագծերից մեկը, որը պահպանվել է մինչ օրս, Լորետո թաղամասն է՝  Մեխիկոյի Սան Անխելում շրջանում, որը կառուցվել էր թղթի գործարանի աշխատողների համար։

Մեկ այլ նշանավոր հանրային բնակարանաշինության նախագիծ է «Ինդիպենդասիա» բնակարանային համլիրը, որը գտնվում է Տիսապան թաղամասի մոտ՝ այն տարածքի մեծ մասում, որտեղ նախկինում գտնվում էր [[Մացումոտո հացիենդան]]։ Նախագիծը մշակվել է [[Ադոլֆո Լոպես Մատեոս|Ադոլֆո Լոպես Մատեոսի]] նախագահության ընթացքում, սկսվել է 1959 թվականին և ավարտվել 1960 թվականին։ Համալիրը նախագծվել էր որպես  ամբողջական բնակելի միջավայր՝ ներառելով կանաչապատ տարածքներ և բնակիչներին հիմնական ծառայություններ մատուցող կառույցներ՝ կլինիկա, մարզահամալիր, թատրոն, կինոթատրոն, սուպերմարկետ, մանկապարտեզ, երեք տարրական դպրոցներ և այլն։ Այն գործել է որպես հանրային բնակարանային համալիր մինչև 1982 թվականը, երբ տներն ու բնակարանները վաճառվել են բնակիչներին։

=== Պուերտո Ռիկո ===
[[Պուերտո Ռիկո|Պուերտո Ռիկոյում]] թաղամասերը հաճախ բաժանվում են երեք տեսակի՝ [[բարիո]](թաղամաա), [[Ուրբանիզացիա|ուրբանիզացիոն]](կառուցապատված բնակելի թաղամաս) և [[հանրային բնակարանային համալիր]]։ Ուրբանիզացիան բնակելի տարածքի տեսակ է, որտեղ հողատարածքը բաժանվում է առանձին  հողամասերի, հաճախ մասնավոր կառուցապատողի կողմից, և այնտեղ կառուցվում են ընտանիքների համար տներ։

Վերջին տարիներին այս կատեգորիայի մեջ են մտնում ոչ միայն մեկ ընտանիքի համար նախատեսված բնակարանային միավորներ, օրինակ [[Կոնդոմինիում|կոնդոմինիումներ]] և թաունհաուսներ ։Պուերտո Ռիկոյում կոնդոմինիումը բնակարանային միավոր է բազմահարկ շենքում։ Այն սովորաբար կոչվում է ապարտամենտ ՝ անկախ նրանից, թե բնակիչը այդ բնակարանի սեփականատերն է, թե՞ վարձակալը։

Մյուս կողմից, հանրային բնակարանները այն բնակարանային միավորներն են, որոնք կառուցվում են [[Պետական ֆինանսավորում|պետական ֆինանսավորմամբ]], հիմնականում ԱՄՆ-ի Բնակարանաշինության և քաղաքային զարգացման վարչության և Գյուղատնտեսության դեպարտամենտի ծրագրերի միջոցով։ Դրանք դեռ վաղուց եղել են բազմաբնակարանային շենքեր բնակարանային համալիրներում, որոնք կոչվում են թաղային բնակարանյին համալիրներ։ Այդ համալիրներում արտաքին բոլոր տարածքները համարվում են ընդհանուր օգտագործման տարածքներ։

Վերջին ժամանակներում, սակայն, հանրային բնակարանային նախագծերը ավելի բազմազան են դարձել և չեն սահմանափակվում միայն ավանդական բազմաբնակարան շենքերով, որոնց ամբողջ արտաքին տարածքը ընդհանուր օգտագործման են։ Օրինակ՝ պետական բնակարանները կարող են ներառել նաև մեկ ընտանիքի համար նախատեսված տներ իրենց այգիներով։

Վերջապես, այն տունը, որը չի գտնվում ոչ կառուցապատված բնակելի թաղամասում, ոչ էլ պետական բնակարանային նախագծում, համարվում է, որ պատկանում է թաղամասին։

Պուերտո Ռիկոյում թաղմաս բառը ունի նաև երկրորդ և շատ տարբեր պաշտոնական իմաստ․ այն աշխարհագրական և [[Վարչական տարածք|վարչական տարածքն]] է, որի մեջ համայնքը բաժանվում է վարչական նպատակներով։ Այս իմաստով կառուցապատված բնակելի թաղամասերը,ինչպես նաև հանրային բնակարանային համալիրները (ինչպես նաև մեկ կամ մի քանի թաղամասեր՝ ժողովրդական իմաստով) կարող են տեղակայված լինել այդ 901 պաշտոնական աշխարհագրական տարածքներից մեկում։
[[Պատկեր:Housing_Project_Next_to_Plaza_Las_Americas.JPG|մինի|250x250փքս|Հանրային բնակարաններ՝ **Պլազա Լաս Ամերիկասի** մոտ, Սան Խուան։]]

=== Միացյալ Նահանգներ ===
19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին կառավարության ներգրավվածությունը աղքատների բնակարանային խնդիրներում հիմնականում սահմանափակվում էր շինարարական աշխատանքների ներմուծմամբ։ [[Ջորջիա (նահանգ)|Ջորջիա նահանգի]] [[Ատլանտա]] քաղաքում գտնվող [[Թեքվուդ]] բնակարանային համալիրը, որը բացվել է 1935 թվականին, համարվում է ԱՄՆ-ի առաջին պետական բնակարանային նախագիծը։

Բնակարանային համայնքների մեծ մասը կառուցվել է 1930-ական թվականներից հետո, և սկզբնական պետական բնակարանաշինության ծրագրերը հիմնականում ուղղված էին աղքատ թաղամասերի վերացմանը։ Մասնավոր կառուցապատողները պահանջում էին, որ յուրաքանչյուր կառուցված պետական բնակարանի դիմաց քանդվի մեկ մասնավոր բնակարան։

Այս քաղաքականությունը նաև մեղմում էր իշխանությունների մտահոգությունները՝ վերացնելով կամ փոխելով այն թաղամասերը, որոնք հաճախ համարվում էին հիվանդությունների աղբյուր, և արտացոլում էր առաջադիմական ժամանակաշրջանի հիգիենայի բարեփոխումները։ Բացի այդ, պետական բնակարանաշինությունը, ինչպես նաև [[Դաշնային մայրուղիների ծրագիր|Դաշնային մայրուղիների ծրագիրը]], քանդեցին Միացյալ Նահանգների տարբեր մասերում գտնվող սևամորթ բնակչության համայնքների հին և վատ պայմաններով բնակարանները։

Սակայն [[Մեծ ճգնաժամ|Մեծ ճգնաժամի]] ժամանակ ժամանակավոր վրանային բնակավայրերի հայտնվելը մտահոգություն առաջացրեց կառավարությունում։ Դաշնային պետական բնակարանային ծրագիրը ստեղծվեց 1937 թվականի օրենքով, որի շրջանակում ծրագրի գործունեությունը հիմնականում ֆինանսավորվում էր վարձակալների վարձավճարներով։

Արդյունքում պետական բնակարաններում առաջին տասնամյակներին բնակվողները հիմնականում [[Աշխատավոր և միջին խավ|աշխատավոր և միջին խավի]], ինչպես նաև սպիտակամորթ ամերիկացիներ էին։ Շատ ամերիկացիներ պետական բնակարանները պատկերացնում են որպես բարձրահարկ շինություններ, սակայն սկզբնական նախագծերը իրականում ցածրահարկ շենքեր էին, թեև [[Լե Կորբյուզիե|Լե Կորբյուզիեի]] «սուպերբլոկ» գաղափարը լայն տարածում գտավ [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից]] առաջ****։

ԱՄՆ պետական բնակարանաշինության քաղաքականության յուրահատուկ նախաձեռնություններից մեկը սուբսիդավորվող միջին խավի բնակարանների կառուցումն էր Նոր գործարքի ուշ փուլում՝ 1940-1942 թվականներին։ Այն իրականացվում էր Դաշնային աշխատանքների գործակալության բաժնի կողմից՝ գնդապետ [[Լոուրենս Ուեսթբրուք|Լոուրենս Ուեսթբրուքի]] ղեկավարությամբ։ Այս ութ նախագծերը [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից]] հետո գնվեցին բնակիչների կողմից, և 2009 թվականի դրությամբ դրանցից յոթը դեռ գործում էին որպես բնակիչներին պատկանող կոոպերատիվ բնակարանային կազմակերպություններ։ Դրանք համարվում են ԱՄՆ պետական բնակարանային ծրագրերի պատմության քիչ թվով հաջողված օրինակներից****։

Պետական բնակարանները կառուցվում էին միայն տեղական իշխանությունների համաձայնությամբ, և նախագծերը գրեթե երբեք չէին կառուցվում նոր [[Արվարձան|արվարձանային]] տարածքներում։ Դրանք հիմնականում իրականացվում էին հին թաղամասերի վերակառուցման միջոցով։ Տների փլուզումը և ցածր եկամուտ ունեցող բնակիչների վտարումը հաճախ խնդիրներ էին առաջացնում հարևան թաղամասերում, որտեղ անշարժ գույքի շուկան թույլ էր։

Բնակարանային քաղաքականության նախաձեռնությունները հաճախ իրականացվում էին այնպես, որ պահպանվում էր աֆրոամերիկացիների նկատմամբ խարանը։ Սկզբում նախատեսվում էր, որ պետական բնակարանները պետք է կառուցվեն տարբեր վայրերում և լինեն խառը [[եկամուտ]] ունեցող համայնքներ, սակայն որոշ շահագրգիռ մարդիկ, ովքեր վախենում էին, որ պետական բնակարանները կնվազեցնեն իրենց գույքի արժեքը, խոչընդոտում էին դրանց կառուցմանը։

Այս վաղ շարժումները սահմանափակեցին այն վայրերը, որտեղ կարող էին կառուցվել [[պետական բնակարաններ]]՝ դրանք կենտրոնացնելով հիմնականում աղքատ թաղամասերում։ Երբ [[Արվարձան|արվարձանները]] սկսեցին զարգանալ և [[Սպիտակ աշխատավորական խավ|սպիտակ աշխատավորական խավը]] ավելի մեծ ընտրություն ստացավ, պետական բնակարանների բնակչության կազմը փոխվեց․ այն դարձավ հիմնականում [[Աղքատություն|աղքատ]], միայնակ ծնողներից կազմված ընտանիքներ, սոցիալական օգնություն ստացողներ և սևամորթ բնակչություն։

Սա հանգեցրեց պետական բնակարանաշինության նկատմամբ բացասական վերաբերմունքի և այն գաղափարի տարածմանը, թե այնտեղ ապրող մարդիկ ապրում են ծանր աղքատության մեջ։ Այս ժողովրդագրական փոփոխությունները նաև նվազեցրին պետական բնակարանների նկատմամբ աջակցությունը, և կառավարությունը սկսեց կրճատել ծրագրի ֆինանսավորումը։

Ֆինանսավորման կրճատումների և վատ կառավարման պատճառով պետական բնակարանները սկսեցին կապվել այնպիսի բնութագրերի հետ, ինչպիսիք են ճնշող շենքերը կամ [[Հումանիտար աղետներ|հումանիտար աղետները։]] Այդ իրավիճակին արձագանքելու նպատակով 1993 թվականին ստեղծվեց բնակարանյին վերակառուցման  ծրագիրը, որի հիմնական քայլերից մեկը դարձավ բազմաթիվ նախագծերի քանդումը****։

1993 թվականի բնակարանների վերակառուցման ծրագիրը նախատեսված էր վերանորոգելու վատ վիճակում գտնվող բնակարանային համալիրները և նվազեցնելու դրանց խտությունը՝ ստեղծելով [[Խառը եկամուտ ունեցող համայնք|խառը եկամուտ ունեցող համայնքներ]]։ Սակայն ծրագրի շրջանակում պետական բնակարանների քանդումը հաճախ ուղեկցվում էր մասնակի կառուցապատմամբ, ինչի հետևանքով շատ բնակիչներ [[Տեղահանություն|տեղահանվեցին]]**:**

Ծրագրի կարևոր փոփոխություններից մեկը «մեկը մեկի դիմաց» կանոնի վերացումն էր, ըստ որի՝ յուրաքանչյուր քանդված բնակարանի փոխարեն պետք է կառուցվեր նոր բնակարան։ Երկարաժամկետ հետևանքն այն էր, որ **ա**վելի շատ բնակարաններ քանդվեցին, քան կառուցվեցին, և շատ ընտանիքներ կորցրեցին իրենց բնակարանները առանց նոր բնակարան ստանալու երաշխիքի։

Պետական բնակարանները հաճախ շարունակում են համարվել [[Բռնություն|բռնության]], [[Թմրանյութ|թմրանյութերի]] և [[Հանցավորություն|հանցավորության]] կենտրոններ, հատկապես [[Նոր Օռլեան|Նոր Օռլեանում]], [[Վաշինգտոն|Վաշինգտոնում]], [[Չիկագո|Չիկագոյում]] և [[Դետրոյթ|Դետրոյթում]]:  Սա հանգեցրեց 1996 թվականի դաշնային օրենքի ընդունմանը, որը թույլ էր տալիս վտարել այն բնակիչներին, որոնք կապված էին [[Հանցագործություն|հանցագործությունների]] հետ, հատկապես [[Թմրանյութ|թմրանյութերի]]****:

=== Անցում սուբսիդավորվող բնակարանների ===
1960-70-ական թվականներին [[Նեոլիբերալիզմ|նեոլիբերալ]] գաղափարների տարածումը հանգեցրեց նրան, որ կառավարությունը սկսեց հեռանալ պետական բնակարանաշինությունից և ավելի շատ հենվել մասնավոր կամ պետական-մասնավոր լուծումների վրա։

Բնակարանները հաճախ սուբսիդավորվում են եկամտին համապատասխան վարձավճարի սկզբունքով։ Որոշ համայնքներ այժմ օգտագործում են խառը եկամուտների մոդել, որտեղ նույն շենքում կան ինչպես սուբսիդավորվող, այնպես էլ վարձով բնակարաններ։

1969 թվականին ընդունված օրենքով սահմանվեց, որ բնակիչների [[Վարձավճար|վարձավճարը]] պետք է կազմի նրանց եկամտի 25 տոկոսը։ Սա նշանակում էր, որ ծրագիրը սկսեց ծառայել հիմնականում ամենաաղքատ բնակիչներին****։

Մյուս լուծումներից մեկը 1974 թվականի «Բաժին 8»  ծրագիրն էր, որը խրախուսում էր կառուցել մատչելի բնակարաններ և տրամադրում էր վարձակալներին [[Վաուչեր|վաուչերներ]]****։ Սակայն այս ծրագրում հաճախ լինում են երկար սպասման ցուցակներ, սահմանափակ ընտրություն և տարբեր սոցիալական խոչընդոտներs****։

Արդյունքում այս համակարգը հաճախ չի կարողանում ստեղծել իրականում [[Ռասա Յուկնևիչենե|ռասայականորեն]] ավելի ինտեգրված քաղաքային համայնքներ և շարունակում է լինել անհավասարությունները՝ միաժամանակ չունենալով բավարար բնակարաններ դիմողների մեծ թվի դիմաց****:
[[Պատկեր:HylanHousesBushwickBK.JPG|alt=|մինի|248x248փքս|20 հարկանի Ջոն Ֆրենսիս Հայլան բնակելի համալիրը՝ Բրուքլինի Բուշվիկ թաղամասում, [[Նյու Յորք]] քաղաք։]]
[[Պատկեր:Ramona_Gardens_Boyle_Heights_Los_Angeles_California_1.jpg|alt=|մինի|Ռամոնա Գարդենս բնակելի նախագծերը՝ [[Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա]]։]]

== Ասիա ==
=== Չինաստան ===
Պետական սեփականության բնակարանային համակարգը ստեղծվեց այն ժամանակ, երբ [[Չինաստան|Չինաստանի]] [[Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստ|կոմունիստական կուսակցությունը]] 1950-ականներին սկսեց պլանային տնտեսություն՝ որպես «Մեծ թռիչք առաջ» քաղաքականության մաս։ Համակարգը ֆինանսավորվում էր կենտրոնական կառավարության բյուջեից և կառավարվում ու բաժանվում էր պետական ձեռնարկությունների կողմից։ Պետական բնակարանների բնակիչները սովորաբար այդ ձեռնարկությունների աշխատողներն ու նրանց ընտանիքներն էին, որոնք պետք է վճարեին քիչ վարձ։ Տնային տնտեսություններին տրամադրվող սենյակների չափը և տեսակը կախված էր նրանց աշխատանքի պաշտոնից կամ վարչական մակարդակից։ Կենտրոնական կառավարությանը դժվարանում էր պահպանել պետական բնակարանները՝ ցածր վարձավճարների պատճառով։ Բաշխման քաղաքականությունը, որը նախատեսված էր «հավասարության» սկզբունքով, իրականում [[Կոռուպցիա|կոռուպցիոն]] էր։

Չինաստանի կառավարությունը բնակարանային շուկան առևտրայնացրեց այն բանից հետո, երբ 1978 թվականին [[Դեն Սյաոպին|Դեն Սյաոպինի]] նախաձեռնությամբ սկսվեցին բարեփոխումները։ Այդ տնտեսական բարեփոխումներից առաջ կառուցված պետական բնակարանները դասակարգվեցին որպես «Հին պետական բնակարաններ»։ Սկզբունքորեն «Հին պետական բնակարանները» չպետք է վաճառվեին մասնավոր կերպով, սակայն ընտանիքը կարող էր այն վաճառել այն բանից հետո, երբ ձեռք էր բերում շենքի [[Սեփականության իրավունք|սեփականության իրավունքը]] (բայց ոչ [[Հողասեփականություն|հողի սեփականությունը]])։ Այդպիսի գործարքները ենթակա էին տեղական բնակարանային իշխանությունների և Պետական մարմինների վերահսկման ու կառավարման հանձնաժողովի ստուգմանը։ Սակայն ոչ պաշտոնական գրանցման համակարգը և ոչ հստակ քաղաքականությունները առաջացրին կոռուպցիայի և ընտանեկան վեճերի խնդիրներ։

Ցածրարժեք վարձով բնակարանների գաղափարը կարելի է հետագծել մինչև 1998 թվականի քաղաքական հայտարարությունը, սակայն այն իրական զարգացում ստացավ միայն 2006 թվականին՝ սահմանափակ ֆինանսավորման և վարչական խնդիրների պատճառով։ Ավելի մատչելի բնակարանների ապահովումը Չինաստանի Տասներկուերորդ հնգամյա ծրագրի կարևոր բաղադրիչներից է, որը նպատակ ունի մինչև 2015 թվականը կառուցել 36 միլիոն տուն։ Ծրագրի ծախսերը կկիսվեն մասնավոր և պետական հատվածների միջև և, ըստ Չինաստանի միջազգային կապիտալի կազմակերպության գնահատականների, կկազմեն մոտ հինգ տրիլիոն [[յուան]]։
[[Պատկեր:上海市彭浦新村老公房_-_panoramio.jpg|մինի|«Հին հանրային տուն»՝ Պենգպու Սինցուն, [[Շանհայ|Շանհայ։]]]]
[[Պատկեր:新城区廉租房_-_panoramio.jpg|մինի|Ցածր վարձատրվող տուն՝ [[Նինգնան նահանգ,]] [[Սիչուան]]։]]

=== Հոնգ Կոնգ ===
[[Հոնկոնգ|Հոնգ Կոնգում]] պետական բնակարաններով ապահովումը կառավարության բնակարանային քաղաքականության հիմնական ուղղություններից մեկն է։ Հոնգ Կոնգի մոտ 7.5 միլիոն բնակչության գրեթե կեսը ապրում է պետական բնակարաններում ։ Հանրային բնակարանների երկու հիմնական մատակարարներն են Բնակարանային մարմինը և Բնակարանային հասարակությունը։

Հոնգ Կոնգում հանրային բնակարանների ամենատարածված տեսակներն են՝

* պետական վարձակալական բնակարանները
* սուբսիդավորված վաճառքի բնակարանները, որոնք կառուցվում են Տան սեփականության ծրագրի շրջանակում։

2016 թվականին Հոնգ Կոնգի տնային տնտեսությունների մոտ 31%-ը ապրում էր պետական վարձակալական բնակարաններում, իսկ մոտ 15%-ը՝ սուբսիդավորված վաճառքի տարբեր բնակարաններում։

Հոնգ Կոնգում լայնածավալ պետական բնակարանաշինության սկիզբը կարելի է կապել 1950-ականներին կառավարության կողմից իրականացված վերաբնակեցման ծրագրի հետ։ Այն սկսվեց, երբ Չինաստանում կոմունիստական հեղափոխությունից հետո մեծ թվով փախստականներ տեղափոխվեցին Հոնգ Կոնգ, և արագորեն տարածվեցին ինքնակամ կառուցված բնակավայրերը։ Այս բնակավայրերը համարվում էին վտանգավոր, քանի որ հաճախ էին հրդեհներ տեղի ունենում։ Ամենահայտնի դեպքերից մեկը 1953 թվականին [[Շեկ Կիպ Մեյ|Շեկ Կիպ Մեյում]] տեղի ունեցած հրդեհն էր, որի հետևանքով մեկ գիշերվա ընթացքում ավելի քան 50,000 մարդ մնաց անտուն։

1950-ական և 1960-ական թվականներին կառուցվեցին մեծ թվով վերաբնակեցման բնակարանային համալիրներ։1973 թվականին նահանգապետ Սըր [[Մյուրեյ ՄաքԼեհոս|Մյուրեյ ՄաքԼեհոսի]] կառավարությունը սկսեց Տասը տարվա բնակարանային ծրագիրը, որի նպատակն էր մեկ տասնամյակի ընթացքում ամբողջ բնակչությանը ապահովել «բավարար բնակարաններով»։ 1976 թվականին գործարկվեց նաև Տան սեփականության ծրագիրը, որը հնարավորություն էր տալիս ավելի ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքներին գնել բնակարաններ։

Շատ հանրային բնակարանային համալիրներ կառուցվեցին նոր քաղաքների զարգացման ծրագրերի շրջանակում։ 1980-ականներին նաև վերակառուցվեցին 1950-ականների և 1960-ականների սկզբի շատ հին վերաբնակեցման համալիրներ՝ ժամանակակից չափանիշներին համապատասխան։

Հանրային բնակարանաշինությունը մինչ օրս մնում է Հոնգ Կոնգի կառավարության կարևոր առաջնահերթություններից մեկը։ Կառավարությունը նախատեսում է 2022-ից մինչև 2032 թվականը կառուցել մոտ 330,000 բնակարաններ****։
[[Պատկեր:HK_Clague_Garden_Estate.jpg|alt=|մինի|Կլագ Գարդեն Էստեյթ, հանրային բնակարանային համալիր՝ Ցուեն Վան, [[Հոնկոնգ]]։]]

=== Հնդկաստան ===
[[Հնդկաստան|Հնդկաստանի]] բնակչության 86.6%-ը ապրում է սեփական տներում։ Թե՛ նահանգային, թե՛ կենտրոնական կառավարությունների կողմից իրականացվում են տարբեր հանրային բնակարանային ծրագրեր, սակայն դրանք հիմնականում իրականացվում են փոքր մասշտաբով։

[[Կերալա նահանգ|Կերալա նահանգը]] սկսել է հանրային բնակարանային նախաձեռնություն, որը կոչվում է«Կյանք»։ Այն մաս է կազմում սոցիալական բարեկեցության ծրագրի՝ «Նոր Կերալայի առաքելություն»։ Այս նախաձեռնությունը նպատակ ունի դառնալ Հնդկաստանի նահանգային մակարդակով իրականացված ամենամեծ հանրային բնակարանային ծրագրերից մեկը։

Ծրագրի նպատակն է տներ կառուցել մոտավորապես 4.32 [[լաք]] (432,000) ընտանիքների համար [[Կերալա|Կերալայում]], որոնք չունեն ոչ հողատարածք, ոչ էլ սեփական տուն։ Մինչ այժմ ծրագրի շրջանակում ավարտվել և հանձնվել է 3,23,894 տուն։

=== Ինդոնեզիա ===
[[Ինդոնեզիա|Ինդոնեզիան]] իրականացնում է «Մեկ միլիոն տուն» ծրագիրը, որը նախատեսված է ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց համար։ Ծրագիրը իրականացվում է 2015 թվականից, նպատակ ունենալով հասնել 10 միլիոն տան կառուցման հավակնոտ նպատակին։                                                                                                                                                    Բնակարանների բաշխումը նախատեսված է հետևյալ կերպ․ 70%՝ ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց համար, 30%՝ ավելի բարձր եկամուտ ունեցող մարդկանց համար։                                                  Այս ծրագիրը համատեղ նախաձեռնություն է [[Կենտրոնական կառավարություն|կենտրոնական կառավարության]], [[Տարածաշրջանային կառավարություն|տարածաշրջանային կառավարությունների]], [[Անշարժ գույքի կառուցապատողներ|անշարժ գույքի կառուցապատողների]] և [[Համայնք|համայնքի]] միջև։                    Ծրագրի նպատակն է ամեն տարի կառուցել մեկ միլիոն բնակարանային միավոր։ 2015 թվականին կառուցվել է մոտ 700,000 տուն, 2016 թվականին՝ մոտ 800,000 տուն, իսկ 2017 թվականի վերջում թիվը հասել է մոտ 904,000 տան։
[[Պատկեր:Pantai_Indah_Kapuk_2_-_Tangerang,_BT_(23_June_2023)_08.jpg|մինի|Բազմաբնակարան շենքեր Տանգերանգ, [[Ինդոնեզիա]]։]]

=== Իրան ===
[[Իրան|Իրանում]] գոյություն ունեն հանրային բնակարանների երկու հիմնական տեսակներ․

* [[Մեհր բնակարան|Մեհր բնակարաններ]]
* [[Ազգային բնակարան|Ազգային բնակարաններ]]

Իրանի [[Ճանապարհների և քաղաքաշինության նախարարը]] խոստացել էր տրամադրել 4 միլիոն բնակարանային միավոր (բնակարաններ և բնակարանային շենքերի), սակայն այդ նպատակը չի իրականացվել ։ Գրանցման ծրագիրը բաց էր միայն 23–45 տարեկան տղամարդկանց համար, որոնք նախկինում հողատարածք չեն ունեցել սեփականության մեջ։

=== Ճապոնիա ===
Ճապոներեն ''դանչի'' (団地) բառը բառացի նշանակում է [[«հողատարածքների խումբ»]] և օգտագործվում է նշելու [[Բազմաբնակարան շենքեր|բազմաբնակարան շենքերի]] կամ տների մեծ համալիր, որոնք ունեն նույն ոճն ու նախագծումը և սովորաբար կառուցվում են որպես պետական հանրային բնակարաններ։ [[Ճապոնիա|Ճապոնիայի]] բնակարանաշինական կազմակերպությունը, որն այժմ հայտնի է որպես քաղաքային վերածննդի գործակալություն, հիմնադրվել է 1955 թվականին։ 1950-ական, 1960-ական և 1970-ական թվականներին տվյալ կազմակերպության կողմից կառուցել է բազմաթիվ բնակարանային համալիրներ արվարձաններում, որպեսզի բավարարի [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից]] հետո [[Տնտեսական բում|տնտեսական բումի]] ընթացքում աճող բնակարանային պահանջարկը։ Այս համալիրները նպաստեցին, որ ճապոնական «սալարիումեն» աշխատողները սկսեն ապրել  (ծնողներ և երեխաներ) ձևաչափով, ի տարբերություն պատերազմի նախորդ ժամանակաշրջանի բազմասերունդ ընտանիքներից կազմված տների։ Հետևյալ բնակարանների վարձավճարը շատ ավելի ցածր է, քան սովորական բնակարանների վարձը կամ հիփոթեքները։ Սակայն պետական բնակարան ստանալու համար ցանկացողները սովորաբար պետք է մասնակցեն վիճակահանության, որպեսզի ստանան ազատ բնակարան։ Այս համալիրներում բնակվողները չեն վճարում մուտքավճար կամ պայմանագրի երկարաձգման վճարներ, ինչը այդ բնակարանները դարձնում է ավելի մատչելի, նույնիսկ եթե ամսական վարձավճարը նման է այլ բնակարաններիt։
[[Պատկեր:Jōsei-danchi_163rd_Street_view_S_from_Befu_82nd_Street_Jōsei-danchi_Jōnan-ku_Fukuoka_City_20230717.jpg|մինի|Հանրային բնակարաններ՝ Ֆուկուոկա, [[Ճապոնիա]]։]]

=== Սինգապուր ===
[[Սինգապուր|Սինգապուրում]] հանրային բնակարանային ծրագիրը, հատկապես նոր պետական բնակարանների պլանավորումն ու կառուցումը, ինչպես նաև վարձակալական բնակարանների բաշխումն ու արդեն գոյություն ունեցող սեփական բնակարանների [[Վերավաճառք|վերավաճառքը]], իրականացվում է Բնակարանաշինության և զարգացման պետական կառույցի կողմից։ Հանրային բնակարանային համայնքների ամենօրյա կառավարումը փոխանցված էքաղաքային խորհուրդներին, որոնք ղեկավարում են տվյալ շրջանի [[Խորհրդարան|խորհրդարանի]] անդամները։ 2018 թվականին Սինգապուրի բնակիչների 78.7%-ը ապրում էր պետական բնակարանային համալիրներում։ Այդ բնակարանները ներառում են տարբեր տեսակներ՝ փոքր ստուդիա բնակարաններից մինչև գործադիր կոնդոմինիումներ, որոնք տրամադրվում են կազմակերպության կողմից։ Սա հանդիսանում է հիմնական պատճառներից մեկը, որ Սինգապուրը աշխարհում ունի բնակարանների սեփականության ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկը, որտեղ բնակչության ավելի քան 90%-ը սեփական տուն ունիld։

=== Թայվան ===
[[Կոումինթան]] նահանջից հետո դեպի [[Թայվան]], բնակչությունը  կտրուկ աճեց և 1980-ականներից սկսած Թայվանը նաև բախվեց ծերացող  զինվորականների ընտանիքների խնդիրներին։ Այս բնակարանային կարիքները լուծելու համար կառավարությունը ամբողջ երկրում կառուցեց տարբեր տեսակի պետական բնակարանային նախագծեր։ 1976 թվականից սկսած կառուցվել է մոտավորապես 390,000 բնակարանային միավոր, որոնք բնակարան են ապահովել շուրջ 1.58 միլիոն մարդու համար։ Այս նախագծերը հիմնականում կառավարվել են տեղական կառավարության մասնագիտացված գործակալությունների կողմից, օրինակ՝ [[Ազգային բնակարանային բյուրո|Ազգային բնակարանային բյուրոյի]] կողմից։ Թայվանի հանրային բնակարանները սովորաբար բաժանվում են երեք հիմնական տեսակների․

# Վերակառուցված բնակաաններ զինվորականների ընտանիքների  – Այս համայնքները հիմնականում անվանվում էին «Նոր գյուղ»  կամ (օրինակ՝ Մացու Նոր գյուղ) և նպատակ ունեին փոխարինելու հնացած զինվորականների բնակարանները։
# Բնակարաններ պետական ծառայողների և նրանց ընտանիքների համար – Այս համայնքները նախատեսված էին պետական աշխատողների և նրանց ընտանիքների համար։
# Հանրային բնակարաններ մասնավոր գնման համար – Սահմանափակ թվով բնակարաններ հասանելի էին վաճառքի համար մասնավոր քաղաքացիներին։

1990-ականների վերջերին, մասնավոր շուկայում բնակարանների ծատ առկայության պատճառով, կառավարությունը որոշեց դադարեցնել լայնածավալ հանրային բնակարանաշինությունը՝ բացառությամբ զինվորականների ընտանիքների համար շարունակվող վերակառուցման ծրագրերի։ Այս փոփոխության նպատակն էր կանխել պաշտոնյաների և [[Կառուցապատող|կառուցապատողների]] հնարավոր համաձայնությունները, ինչպես նաև նվազեցնել մրցակցությունը մասնավոր կառուցապատողների հետ։ 2010-ականներից սկսած, երբ անշարժ գույքի շուկայում եղավ գնային աճ այն բարձրացրեց քաղաքային բնակարանների գները, կառավարությունը սկսեց կենտրոնանալ հանրային բնակարանների նոր նախաձեռնությունների վրա։ Դրանք ներառում են մատչելի բնակարաններ վաճառքի համար՝ հանրային-մասնավոր գործընկերությունների միջոցով, ինչպես նաև վարձակալության համար նախատեսված սոցիալական բնակարանների ծրագրեր, ինչպիսին է Թայվանի «Սոցիալական բնակարաններ» նախաձեռնությունը։ Սակայն այս նոր նախագծերի շուրջ նույնպես պարբերաբար բարձրացվում են մտահոգություններ՝ կառավարության պաշտոնյաների և կառուցապատողների հնարավոր գաղտնի համաձայնությունների վերաբերյալ։
[[Պատկեր:New_Taipei_Zhonghe_Anbang_Social_Housing.jpg|alt=Zhonghe Anbang Social Housing located in Zhonghe District, New Taipei City that houses 630 housing units and was completed in 2023.|մինի|Սոցիալական բնակարանշինություն Թայվանում։]]

=== Վիետնամ ===
1960-ականներից մինչև 1980-ականները [[Վիետնամ|Վիետնամում]] կառուցվում էին  բնակարանային համալիրներ՝ սոցիալիստական մոդելով կառուցված բազմաբնակարան շենքեր, որոնք գտնվում էին քաղաքների ծայրամասերում և նախատեսված էին պետական ծառայողների, պետական ընկերությունների աշխատողների և զինվորականների համարl։ 1980-ականների վերջնի շուկայական բարեփոխումները հանգեցրին համալիրների մասնակի սեփականաշնորհման․ դրանք վաճառվեցին ցածր և միջին եկամուտ ունեցող բնակչությանը։ Ժամանակի ընթացքում այս բնակարանային համալիրները զգալիորեն քայքայվել են՝ քաղաքային իշխանությունների կողմից վերանորոգման և պահպանման համար [[Ֆինանսավորել|ֆինանսավորման]] պակասի պատճառով։ Դրա հետևանքով դրանք հաճախ դարձել են քանդման, բնակիչների [[Տեղահանություն|տեղահանման]] և ավելի բարձր եկամուտ ունեցող բնակչության համար նոր կառուցապատման թիրախ։

2010-ականներին Վիետնամում [[Անշարժ գույք|անշարժ գույքի]] գների կտրուկ աճ է գրանցվել։ 2014-ից մինչև 2016 թվականը մատչելի բնակարանների քանակը ամբողջ բնակարանային [[Ֆոնդ|ֆոնդում]] նվազել է 7%-ով, իսկ բնակարանների գները 2017-ից մինչև 2020 թվականը աճել են մոտ 90%-ով։

Կառուցապատողները հիմնականում հետաքրքրված չեն սոցիալական բնակարանաշինության նախագծերով, քանի որ դրանք շահութաբեր չեն, նույնիսկ այն պայմաններում, երբ աշխատողների շրջանում պահանջարկը աճում է։ Այդ պատճառով Շինարարության նախարարությունը պահանջում է ֆինանսավորում՝ 2021-ից մինչև 2025 թվականների ընթացքում 294,600 սոցիալական բնակարանային միավոր կառուցելու համար։

== Եվրոպա ==
=== Եվրոպական միություն ===
Ըստ [[Եվրոպական հանձնաժողով|Եվրոպական հանձնաժողովի]] 2018 թվականի քննարկման փաստաթղթի՝ 2015 թվականին Եվրոպական միության [[Բնակչություն|բնակչության]] 11.3%-ը ապրում էր այնպիսի տնային պայմաններում, որտեղ բնակարանի վրա ծախսվում էր օգտագործելի եկամտի 40%-ը կամ ավելի.։

2019 թվականի հունվարին Եվրոպական հանձնաժողովի նախկին նախագահ [[Ռոմանո Պրոդի|Ռոմանո Պրոդին]] հայտարարեց, որ եվրոգոտու ճգնաժամի ժամանակ սոցիալական ենթակառուցվածքների ոլորտում պետական ներդրումները հասել էին վերջին 20 տարվա ամենացածր մակարդակին։ Եվրոպական միությունում սոցիալական [[Ենթակառուցվածքներ|ենթակառուցվածքների]] ներդրումները գնահատվում էին տարեկան մոտ 170 միլիարդ եվրո, իսկ այդ ոլորտներում նվազագույն ներդրումային բացը գնահատվում էր 100-150 միլիարդ եվրո։ Ընդհանուր հաշվարկով 2018-2030 թվականների ընթացքում ներդրումային բացը կազմում է առնվազն 1.5 տրիլիոն եվրո։

[[Եվրոպա|Եվրոպայում]] բնակարանաշինական նախագծեր կարելի է հանդիպել ինչպես քաղաքային, այնպես էլ արվարձանային տարածքներում։ Եվրոպական միությունը փորձում էր աջակցել ավելի մատչելի, [[էներգաարդյունավետ]] և հասանելի բնակարանաշինությանը՝ Եվրոպայի խորհրդի զարգացման բանկի և Եվրոպական ներդրումային բանկի ֆինանսական մասնակցությամբ՝ Եվրոպական ռազմավարական ներդրումների հիմնադրամի միջոցով։ [[Պետական ֆինանսավորում|Պետական ֆինանսավորումը]] նախատեսվում էր հիմնականում ուղղել մատչելի բնակարանաշինությանը, իսկ երկրորդ հերթին՝ [[Կրթություն|կրթության]] և ողջ կյանքի ընթացքում ուսուցման, [[Առողջապահություն|առողջապահության]] և երկարաժամկետ խնամքի ոլորտներին։

Եվրոպայում սոցիալական բնակարանների ոլորտում կա ներդրումների զգալի պակաս և արդեն գոյություն ունեցող բնակարանների վերանորոգման հրատապ անհրաժեշտություն։ Կանխատեսվում է, որ բնակարանաշինության ոլորտում տարեկան ներդրումները կկազմեն մոտ 57 միլիարդ եվրո՝ նոր շինարարության և էներգաարդյունավետության բարելավումների համար։ Այս կանխատեսումները չեն ներառում այն [[Փախստականներ|փախստականների]] իրավիճակը, որը առաջացել է [[Ռուսաստան|Ռուսաստանի]] կողմից [[Ուկրաինա|Ուկրաինայի]] ներխուժման հետևանքով։
[[Պատկեր:Służew_nad_Dolinką_1977_(3).jpg|մինի|Նոր կառուցված պանելային շենքեր՝ [[Վարշավա]], կոմունիստական Լեհաստան, 1977 թ.]]

=== Ավստրիա ===
Հանրային բնակարանաշինությունը կարևոր հարց էր դեռևս այն ժամանակից, երբ 1918 թվականին հիմնադրվեց [[Գերմանա-ավստրիական հանրապետությունը]]։ Բնակչությունը մեծ անորոշության մեջ էր, հատկապես սննդի և [[Վառելիք|վառելիքի]] ապահովման հարցերում։ Այդ պատճառով սոցիալապես ավելի թույլ խավերի շատ մարդիկ տեղափոխվում էին քաղաքների ծայրամասեր և հաճախ կառուցում էին ժամանակավոր բնակարաններ, որպեսզի ավելի մոտ լինեն այն վայրերին, որտեղ կարող էին սնունդ ստեղծել։ Նրանց անվանում էին [[«վերաբնակներ»]]։ Երբ քաղաքական իրավիճակը կայունացավ և 1919 թվականի սեպտեմբերին հիմնադրվեց Առաջին [[«Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշան|Ավստրիայի Հանրապետությունը]], վերաբնակեցման շարժումը սկսեց ստեղծել պաշտոնական կազմակերպություններ, օրինակ՝ Ավստրիայի բնակավայերի և փոքր այգիների միությունը ։ Ավստրայի [[Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն|սոցիալ-դեմոկրատական]] կուսակցության հաղթանակը Վիեննայի քաղաքային խորհրդի ընտրություններում հանգեցրեց պատմական շրջանի, որը հայտնի է որպես Կարմիր Վիեննա։ Այդ շրջանի ծրագրի կարևոր մասերից մեկը [[Վիեննայի խմբակ|Վիեննայի]] աշխատավոր դասի համար համապատասխան բնակարանների ապահովումն էր, քանի որ հենց այդ խավն էր նրանց հիմնական ընտրազանգվածը։ Այդ ժամանակ առաջացավ [[գերմաներեն]] պետական շենք հասկացությունը։  Ավստրայում այն վերաբերում է այն բնակելի շենքերին, որոնք կառուցվում են քաղաքապետարանի կողմից՝ հանրային բնակարաններ ապահովելու նպատակով։ Այս շենքերը 1920-ականներից ի վեր դարձել են Վիեննայի ճարտարապետության և մշակույթի կարևոր մաս։ Այս բնակարանային համալիրների հայտնի օրինակներից է [[Կառլ Մարքս Հոֆ|Կառլ Մաքս Հովը։]]
[[Պատկեր:Karl-Marx-Hof_2009.jpg|alt=|մինի|**Կարլ Մարքս-Հոֆ**, համայնքային բնակելի համալիր, կառուցված Կարմիր Վիեննայի շրջանում՝ Դյոբլինգ, Վիեննա (2009)։]]

=== Բելգիա ===
Սոցիալական բնակարանների ապահովումը [[Բելգիա|Բելգիայում]] տարածաշրջանների պատասխանատվությունն է։ Տարածաշրջանները բնակարանների անմիջական սեփականատերը չեն․ դրանք պատկանում են կիսամասնավոր սոցիալական բնակարանային կազմակերպությունների։ Կառավարությունը կարգավորում և հիմնականում ֆինանսավորում է այս կազմակերպություններին։ Որոշակի եկամտի սահմանաչափից ցածր եկամուտ ունեցող մարդիկ իրավասու են ստանալու սոցիալական բնակարան։ Քանի որ Բելգիայում սոցիալական բնակարանների մեծ պակաս կա, հաճախ կիրառվում են նաև առաջնահերթության այլ պայմաններ, օրինակ՝ խնամքի տակ երեխաներ ունենալը։ Սոցիալական բնակարանները կազմում են Բելգիայի բնակարանային շուկայի մոտավորապես 6.5%-ը։ Սա զգալիորեն ավելի քիչ է, քան հարևան երկրներում, օրինակ՝ [[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդներում]] և [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]]։ 2018 թվականի տվյալներով՝ [[Ֆլանդրիա|Ֆլանդրիան]], [[Վալոնիա|Վալոնիան]] և [[Բրյուսել]]ը միասին պատասխանատու էին 280,687 սոցիալական բնակարանների համար, իսկ սպասման ցուցակում գտնվում էր 212,794 մարդ։ Սպասման ցուցակում գտնվող մարդկանց համար գոյություն ունեն նաև այլ հնարավորություններ, օրինակ՝ սուբսիդիաներ և Ֆլանդրիայում գործող սոցիալական վարձակալական գործակալություններ։

=== Դանիա ===
[[Դանիա|Դանիայում]] հանրային բնակարանները կոչվում են ընդհանուր բնակարանաշինություն  և պատկանում ու կառավարվում են մոտավորապես 700 [[Ինքնակառավար|ինքնակառավարվող]], [[Ժողովրդավարական և սոցիալական կենտրոն|ժողովրդավարական]] և շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների կողմից։ Այս կազմակերպությունները գործում են վարձակալների համար և նրանց մասնակցությամբ։ Դանիայում հանրային բնակարանաշինության շատ կազմակերպություններ առաջացել են [[Արհմիություններ|արհմիությունների]] վաղ պատմությունից։ Ներկայումս դրանք կազմում են երկրի ընդհանուր բնակարանային ֆոնդի մոտ 20%-ը՝ շուրջ 7,500 բնակարանային բաժանմունքներով ամբողջ երկրում։ Սովորաբար բնակարան վարձակալելու համար անհրաժեշտ է անդամակցել որևէ բնակարանային կազմակերպության, և բնակարան տրամադրելը հաճախ կախված է անդամակցության տևողությունից։ Չնայած շենքերը պատկանում և կառավարվում են ինքնակառավարվող և տնտեսականորեն անկախ կազմակերպությունների կողմից, Դանիայի պետությունը խիստ կարգավորում է հանրային բնակարանային ոլորտը։ Օրենքով համայնքները իրավունք ունեն տնօրինելու վարձակալվող բնակարանների 25%-ը՝ դրանք հիմնականում տրամադրելով աղքատներին, [[Գործազուրկ|գործազուրկներին,]] [[Հաշմանդամություն ունեցող մարդ|հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց,]] հոգեկան խնդիրներ ունեցող անձանց կամ համայնքի սոցիալական նպաստներից կախված այլ խմբերին։ Տարիների ընթացքում այս կանոնակարգերը երկրում ձևավորել են բազմաթիվ խոցելի բնակելի տարածքներ։ Դանիայում հանրային բնակարանների համար պատմականորեն եկամտային սահմանափակումներ չեն եղե.։ Սակայն վերջին տարիներին նոր պետական կանոնակարգերը պարտադիր են դարձրել, որ դրանցից մի քանիսը նախապատվություն տան լիարժեք աշխատող վարձակալներին և սահմանափակեն գործազուրկ կամ կես դրույքով աշխատող մարդկանց հնարավորությունները։ Սա պետության համեմատաբար նոր քայլ է՝ [[Գետտտոյացել|գետտտոյացման]] դեմ պայքարելու համար, որը այժմ արդեն պաշտոնապես ճանաչված խնդիր է ամբողջ երկրում։Ինչպես նաև Շվեդիայում, 21-րդ դարի առաջին տասնամյակի ընթացքում իրականացված պետական և համայնքային քաղաքականությունները հանգեցրել են հանրային բնակարանների աճող մասնավորեցման։ Շատ վայրերում բնակիչներին առաջարկվել է գնել իրենց բնակարանները, ինչի արդյունքում փոխվել է այդ գույքի կարգավիճակը։ Հանրային բնակարանների մասնավորեցումը սկսվել է որպես գաղափարական ծրագիր՝ 21-րդ դարի սկզբի աջակողմյան կառավարությունների կողմից և մեկնարկել է 2001 թվականին Բնակարանային հարցերի նախարարության փակվելուց մի քանի տարի անց։ 2011 թվականի հոկտեմբերին այն կրկին բացվեց՝ որպես Բնակարանային, քաղաքային և գյուղական հարցերի նախարարություն, երբ ձևավորվեց սոցիալ-դեմոկրատների ղեկավարած նոր [[Կոալիցիա|կոալիցիոն]] կառավարություն։

=== Ֆինլանդիա ===
[[Ֆինլանդիա|Ֆինլանդիայի]] սահմանադրությամբ երաշխավորված է բնակարանի իրավունքը, և երկրում հանրային բնակարանները հիմնականում ֆինանսավորվում են պետության կողմից սուբսիդավորվող և երաշխավորված վարկերի միջոցով։ Մոտավորապես Ֆինլանդիայի բնակարանային ֆոնդի մեկ երրորդը կառուցվել է այս ձևով։ Ֆինլանդիայում հանրային բնակարանների վարձավճարները սովորաբար զգալիորեն ավելի ցածր են, քան շուկայական գներով։ Հանրային բնակարաններում ապրելու իրավունքը որոշվում է կարիքների գնահատման հիման վրա, և առաջնահերթություն է տրվում շատ ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց և [[Անօթևաններ|անօթևաններին]]։ Ֆինլանդիայի առաջին հանրային բնակարանային նախագիծը իրականացվել է [[Հելսինկի|Հելսինկիում]]։ 1909 թվականին ճարտարապետ [[Ա. Նյբերգ|Ա. Նյբերգի]] նախագծով [[Կիրստինկույա]] փողոցում (նախկին Կրիստինանկատու) կառուցվել են չորս փայտե տներ քաղաքի աշխատավորների համար։ Բնակիչները հիմնականում աշխատավորական դասի ընտանիքներ էին՝ մի քանի երեխաներով։ Բնակարաններում միջինը մեկ սենյակում ապրում էր հինգ մարդ, երբեմն նույնիսկ մինչև ութ։ Փոքր բնակարանները հագեցած էին հոսող ջրով, մառանով և ձեղնահարկի պահարանով։ Յուրաքանչյուր բնակարան ուներ իր սեփական զուգարանը՝ շենքի նկուղում։ Էլեկտրական լուսավորությունը տեղադրվել է 1918 թվականին։ 1909-ից մինչև 1985 թվականների ընթացքում Հելսինկիի աշխատավորական ընտանիքների տների և կյանքի մասին պատմող ցուցադրությունը ներկայացված է թանգարանում, որը գտնվում է [[Լիննամյակ|Լիննամյակի]] զվարճանքի այգու մոտ։ 2008 թվականին Հելսինկին սկսեց «Բնակարան՝ առաջին հերթին» քաղաքականությունը, որի նպատակն էր վերացնել անօթևանությունը՝ մարդկանց նախ և առաջ ապահովելով մշտական բնակարանով։ Համայնքային իշխանությունների, պետության և հասարակական կազմակերպությունների աջակցությամբ, ինչպես նաև առողջապահական և բժշկական ծառայությունների համադրությամբ, այս ծրագիրը 2008-ից մինչև 2019 թվականը նվազեցրեց անօթևանությունը մոտ 35%-ով։
[[Պատկեր:Flats_Sandelsinkatu_Vuorela_Siilinjarvi_Finland_08.jpg|մինի|Հանրային բնակարանային շենք Սանդելսինկատու փողոցում, Սիլինյարզվի, Ֆինլանդիա։]]

=== ֆրանսիա ===
[[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից]] հետո բնակչությունը աճեց մեծ արագությամբ, գյուղերից քաղաքներ [[Արտագաղթ|արտագաղթը]] աճեց, մինչդեռ պատերազմի վնասները շատ քաղաքներում նվազեցրել էին տների քանակը։ Վարձակալության գները կտրուկ բարձրացան, և կառավարությունը 1948 թվականին օրենք ընդունեց՝ դրանք սառեցնելու համար, ինչը փաստորեն ավարտեց բնակարանային ներդրումների տնտեսական [[Օգուտ|օգուտները]]։ Վարձերը աստիճանաբար դուրս եկան պետական վերահսկողությունից մինչև 1980-ականների քննարկումները, որոնք հանգեցրին ներկայիս 1989 թվականի վարձակալության օրենքին, որը տեսականորեն հավասարակշռում է տանտերերի և վարձակալների հարաբերությունները։ Սակայն 1953–1954 թվականների ձմռանը տեղի ունեցավ մեծ [[Անօթևանություն|անօթևանության]] [[ճգնաժամ]], և անհրաժեշտ օրենքները աստիճանաբար գործի դրվեցին՝ 1960-ականներից սկսած գրեթե անընդհատ բարձր մակարդակի շինարարություն ապահովելով։ Սոցիալական տանտերերը դարձան փորձառության հիմնական աղբյուր, ինչպես նաև շինարարական դերակատարներ՝ կապերով ազգային և տեղական մարմինների հետ։ Այդ ժամանակ շինարարական արդյունաբերությունը անբավարար էր, ուստի անհրաժեշտ էր քաղաքական աջակցություն։ Սխալ է ֆրանսիական սոցիալական բնակարանաշինությունը անվանել «[[պետական բնակարանաշինություն]]»։ Ֆրանսիական սոցիալական բնակարանաշինության ծագումը  մասնավոր է, երբ առաջին պետական աջակցությունը տրամադրվեց սահմանափակ [[շահույթ]] ունեցող ընկերություններին 1894 թվականի [[Սիգֆրիդի օրենք|Սիգֆրիդի օրենքով]]։

Սկզբում սոցիալիստական գաղափարը խթանվում էր որոշ ֆրանսիացի գործատուների կողմից 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Պետական բնակարանային ընկերությունները հայտնվեցին մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը ։ Դեռևս գոյություն ունեն տարբեր սոցիալական բնակարանային շարժումներ՝ հանրային, մասնավոր և կոոպերատիվ։ Սոցիալական կազմակերպությունները ունեն նմանատիպ կարգավորում և նման հասանելիություն պետական վարկերին, սակայն կան նաև էական տարբերություններ։

Կառավարությունը սկսեց մի շարք խոշոր շինարարական ծրագրեր, ներառյալ նոր քաղաքների և նոր [[Արվարձաններ|արվարձանների]] ստեղծումը։ Պետությունը ուներ միջոցներ և իրավական հնարավորություն ձեռք բերելու հողատարածքները և կարող էր որոշ առավելություններ տրամադրել այն ընկերություններին, որոնք հետո կառուցում էին հսկայական բնակարանային համալիրներ՝ հարյուրավոր բնակարաններով։ Որակը նույնպես արդյունավետորեն կարգավորվում էր, ինչի արդյունքում ստացվում էին պատշաճ կամ նույնիսկ բարձրորակ բնակարաններ՝ 1950-60-ականների չափանիշներով։ Համալիրների կառուցումը մեծ քաղաքական բանավեճերի թեմա էր։ Այժմ շատ ավելի փոքր զարգացումներ են սովորական։ Այս բնակարանները այժմ ընդհանուր առմամբ կոչվում են «սոցիալական բնակարանային միջավայր», որը ավելի լայն ոլորտ է, քան պարզապես բնակարանաշինությունը։

Ֆրանսիան դեռ պահպանում է այս համակարգը․ վերջերս ընդունված օրենքը պարտադրում է, որ յուրաքանչյուր քաղաք ունենա առնվազն 20%։ Այսօր դա կազմում է վարձակալության շուկայի մոտ կեսը (46% 2006 թվականին) ։ Սոցիալական բնակարանները նախատեսված չեն միայն անապահով մարդկանց համար, որոնք պարզապես նպատակային խմբերից մեկն են։ Ֆինանսավորման մի մասը կարող է տրամադրվել գործատու-աշխատող խմբերի կողմից՝ տեղական աշխատողների համար բնակարան ապահովելու նպատակով։ 20% նպատակը կարող է ներառել նաև միջին կարգի բնակարաններ ավելի ապահովված խմբերի համար, քանի որ դրա նպատակը սոցիալական խառնուրդ ստեղծելն է ։ [[Գենտրիֆիկացիա|Գենտրիֆիկացիան]] (քաղաքային թաղամասերի «բարձրակարգացման» գործընթացը) և սոցիալական բնակարանների բաշխման հիմքը վիճահարույց հարցեր են, ինչպես նաև բնակարանային վերահսկողության տեղական մակարդակը ։ Այս բնակարանաշինությունը միշտ եղել է բազմակողմ դերակատարների գործունեություն, և տեղական ինքնակառավարման վերջին վերակազմավորումը շարունակում է փոխել քաղաքական դաշտը։

Չնայած նրան, որ այս համակարգը հաջողվեց ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքներին բնակարան ապահովել՝ ժողովրդական բնակարանաշինություն ստեղծելու նպատակով, այն նաև հանգեցրեց մեկուսացված թաղամասերի ստեղծմանը՝ վատթարացման խնդրով։ Երկարաժամկետ խնդիր է եղել սոցիալական վարձակալների աստիճանական [[Աղքատացում|աղքատացումը։]] Այնտեղ բնակչության զրկված շերտերը՝ հիմնականում [[ներգաղթյալ]] ծագմամբ և զանգվածային թերզբաղվածությամբ տառապող, անցյալում կարող էին մնալ ավելի ապահովված քաղաքային կենտրոններից հեռու, երբեմն դառնալով սոցիալական լարվածության և [[Բռնություն|բռնության]] օջախներ։ Սա վերաբերում է սոցիալական բնակարանների միայն մի փոքր մասին, բայց ունի մեծ հրապարակայնություն և դեռ առաջացնում է լուրջ լարվածություն։

Այս խնդրի հիմքում ընկած պատճառների լուծումը չափազանց բարդ է, և սոցիալական խառնուրդի քաղաքականությունները կարող են վերաբնակեցման միջոցով բաժանել այն բնակչություններին, որոնք համարվում են «դժվար»։ Սակայն դա չի տվել սպասված արդյունքները։ Փորձ է արվել նաև լուծել խնդիրը անապահով մարդկանց համար՝ նոր համակարգով, որի դեպքում որոշ խմբեր կարող են դատարան դիմել բնակարան ստանալու համար, եթե մերժվել են, այսպես կոչված «բնակարան ունենալու իրավունքով»։ Սա ավելի է սրում վեճերը սոցիալական բնակարանների բաշխման շուրջ՝ ով պետք է բնակեցվի ։ Ֆրանսիական «համընդհանուր» սոցիալական բնակարանների բաշխման ավանդույթը՝ բնակարան բոլորի համար, կասկածի տակ է դրվում [[Եվրամիություն|Եվրամիության]] մրցակցության օրենքով, որը սահմանափակում է սուբսիդիաները, բացառությամբ անապահովների։ Ամեն դեպքում, համակարգը հաստատ արդյունավետ է շինարարություն ապահովելու հարցում, թեև ոչ այն չափազանցություններով, որոնք տեսանելի էին վերջերս տեղի ունեցած վարկային ճգնաժամի ժամանակ։

2025 թվականին «Տարածքային բանկ» ուսումնասիրության համաձայն՝ Ֆրանսիայում նոր կամ վերանորոգված սոցիալական բնակարանների կառուցումը կարծես անհնար է՝ բյուջետային հաշվարկների պայմաններում։
[[Պատկեր:Paris13_HBM-rueJeanFautrier.jpg|alt=|մինի|Հանրային բնակարաններ Ժան Ֆոտրիեի փողոցում, Փարիզի 13-րդ շրջան։]]

=== Գերմանիա ===
1925-ից մինչև 1930 թվականները Գերմանիայում իրականացվեցին նորարարական և լայնածավալ  հասարակական բնակարանաշինական ծրագրեր, հիմնականում [[Բեռլին]], [[Համբուրգ|Համբուրգ,]] [[Քյոլն]] և [[Ֆրանկֆուրտ]] քաղաքներում։ Այս բնակելի թաղամասերը անհրաժեշտ դարձան նախապատերազմյան քաղաքային բազմաբնակարան շենքերում գոյություն ունեցող շատ վատ բնակարանային պայմանների պատճառով։ 1919 թվականի [[Վայմարի սահմանադրություն|Վայմարի սահմանադրության]] 155-րդ հոդվածում նշվում էր, որ պետությունը պետք է խթանի յուրաքանչյուր գերմանացու համար բնակարան ապահովելու նպատակը, սակայն մինչև տնտեսության կայունացումը՝ 1925 թվականը, քիչ տներ էին կառուցվում։

Գերմանիայի նոր բնակելի թաղամասերը հիմնականում ցածրահարկ էին՝ առավելագույնը հինգ հարկ, և գտնվում էին արվարձանային տարածքներում։ Բնակիչներին ապահովվում էր [[Լույս|լույսի]], [[Մաքուր օդ|մաքուր օդի]] և [[Արև|արևի]] հասանելիություն։ Հանրային բնակարանների չափերը, ձևը, դիրքը և ճարտարապետական ոճը ձևավորվել էին [[Վիեննա|Վիեննայի]] և [[Նիդեռլանդներ|Նիդեռլանդների]] փորձի, [[Մեծ Բրիտանիա|Մեծ Բրիտանիայի]] «այգի-քաղաք» շարժման, արդյունաբերական զանգվածային արտադրության և նախապես պատրաստված շինարարական տեխնոլոգիաների, ինչպես նաև պողպատի և ապակու նոր կիրառությունների ազդեցությամբ։ Կարևոր դեր ունեին նաև սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության առաջադեմ և [[Լիբերալ քաղաքականության ինստիտուտ|լիբերալ քաղաքականությունները։]]

1930 թվականին արդյունաբերական [[Դեսաու-Վյոռլիցյան այգի-թագավորություն|Դեսաու]] քաղաքում [[Բաուհաուզ|Բաուհաուս]] դպրոցի տնօրեն [[Հաննես Մեյեր|Հաննես Մեյերը]] նախագծեց «պատշգամբային մուտքով տներ» կոչվող շենքերը բնակարանային [[Կոոպերատիվ|կոոպերատիվի]] համար, որը ցանկանում էր բնակարաններ տրամադրել այնպիսի վարձով, որը չպետք է գերազանցեր բնակչի եկամտի մեկ քառորդը։ Սահմանափակ բյուջեն ստիպեց կիրառել նորարարական լուծումներ՝ օրինակ՝ ներքին միջանցքների փոխարեն բնակարաններին հասնել արտաքին պատշգամբային անցուղիներով, ինչպես նաև խելացի կերպով օգտագործել բնակարանի ներքին տարածքը։ Այդ բնակարանների մակերեսը մոտ 47 քառակուսի մետր էր։

Ճարտարապետներ [[Մարտին Վայնեկ|Մարտին Վագները,]] [[Բրունո Տաուտ|Բրունո Տաուտը]] և ուրիշներ կառուցեցին Բեռլինի մոդեռնիստական բնակելի թաղամասերը, որոնք այսօր ընդգրկված են [[ՅՈՒՆԵՍԿՕ|ՅՈՒՆԵՍԿՕ-]]ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Այդ թաղամասերը բաղկացած են հազարավոր տներից, որոնք կառուցվել են Բեռլինում և նրա շրջակայքում։ Դրանցից հայտնի են, օրինակ, «Ձիաձև թաղամասը» և «Անկլ Թոմի տնակ» թաղամասը, որը կոչվել է տեղական ռեստորանի անունով։

[[Ֆրանկֆուրտ]] քաղաքում ճարտարապետ [[Էռնստ Մախ|Էռնստ Մայը]] ղեկավարում էր «Նոր Ֆրանկֆուրտ» հանրային բնակարանաշինական նախագիծը, որի շրջանակում 1925-1930 թվականներին կառուցվեց ավելի քան 12 000 բնակարան։ Մայը ստեղծել էր նաև մեծ հետազոտական կենտրոն, որտեղ ուսումնասիրում էին, օրինակ, օդի շարժը տարբեր հատակագծերում, շինարարական տեխնոլոգիաները և այլ տեխնիկական հարցեր։ Ավստրիացի ճարտարապետ [[Մարգարետե Շյուտե-Լիհոտսկի|Մարգարետե Շյուտե-Լիհոտսկին]], աշխատելով Մայի հետ, կիրառեց [[Թեյլորիզմի սկզբունք|Թեյլորիզմի սկզբունքները]] խոհանոցի աշխատանքային տարածքի կազմակերպման մեջ և ստեղծեց հայտնի «Ֆրանկֆուրտյան խոհանոցը»։

Բացի տեխնիկական հետազոտություններից, Մայը հրատարակում էր երկու ամսագիր և կազմակերպում էր լայն հասարակական քարոզարշավ՝ ֆիլմերի, դասախոսությունների և հանրային ցուցահանդեսների միջոցով, որպեսզի «Նոր շինարարություն» շարժումը ընդունելի դառնա հասարակության համար։ 1920-ականների վերջում «լույս, օդ և արև» հավասար հասանելիության գաղափարը և պետության կողմից երաշխավորված նվազագույն կենսամակարդակի սկզբունքը դարձան լայն հասարակական քննարկումների թեմա ամբողջ [[Գերմանիա|Գերմանիայում]]։ Այդ գործունեության անուղղակի ազդեցություններից մեկը Ամերիկայի բնակարանաշինական շարժման զարգացումն էր։ Երիտասարդ [[Քեթրին Բաուեր|Քեթրին Բաուերը]] 1930 թվականին մասնակցեց Մայի կազմակերպած կոնֆերանսներից մեկին և հետագայում գրեց իր ազդեցիկ «Ժամանակակից բնակարանաշինություն» գիրքը (1934), որը հիմնված էր Ֆրանկֆուրտում իրականացված ուսումնասիրությունների վրա։

[[Նացիստ|Նացիստական]] շարժման աճող ճնշումները վերջ դրեցին այս ժամանակաշրջանին 1933 թվականին։ Գերմանիայի հանրային բնակարանաշինության մասնագետների մեծ մասը սոցիալ-դեմոկրատական կամ կոմունիստական համակրանքներ ուներ և ստիպված եղավ լքել երկիրը։

[[Արևելյան Գերմանիա|Արևելյան Գերմանիայում]] կոմունիստական կառավարությունը կառուցեց «[[Պլատտենբաու]]» տիպի մոնոլիթային բազմաբնակարան շենքեր և մեծ բնակելի թաղամասեր։ 1960-ականներից սկսած նոր բնակելի շենքերի մեծ մասը կառուցվում էր այս ոճով, քանի որ այն արագ և համեմատաբար էժան միջոց էր լուծելու բնակարանային լուրջ պակասը, որը առաջացել էր պատերազմի ռմբակոծություններից և արևելքից եկած գերմանացի փախստականների մեծ ներհոսքից։

Այսօր Գերմանիայում սոցիալական բնակարանների մեծ մասը կառավարվում է տեղական բնակարանային ընկերությունների կողմից։ Այդ ընկերությունները տրամադրում են թե՛ շուկայական վարձով, թե՛ սոցիալական վարձով բնակարաններ։ Թեև դրանք պատկանում են տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, սակայն ունեն գործառական անկախություն և կարող են ֆինանսավորում ստանալ կապիտալի շուկաներից։

Սոցիալական վարձով բնակարանները տրամադրվում են միայն այն մարդկանց, ովքեր իրենց տեղական իշխանություններից ստացել են բնակարանային իրավունք հաստատող վկայական, որը կոչվում է բնակարանային իրավունք ստանալու վկայական։
[[Պատկեր:Taut_Wilskistrasse_Berlin.jpeg|մինի|Բրունո Տաուտմհամալիր, Վիլսկի փողոց, [[Բեռլին]]։]]
[[Պատկեր:Bundesarchiv_Bild_183-1987-0128-310,_Berlin,_Marzahn,_Neubaugebiet,_Wohnblocks.jpg|alt=|մինի|Բեռլին-Մարցան, [[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] Ամերիկյան Գերմանիայի ամենամեծ Նորակառույց տարածք, 1987։]]

=== Հունգարիա ===
[[Պանելհազ]]՝ [[Հունգարիա|Հունգարիայում]] բազմաբնակարան շենքերի տեսակ է, որոնք կառուցված են պանելային բետոնե սալիկներից։ Սա սոցիալիստական ժամանակաշրջանում կառուցված հիմնական բնակարանային ձևն էր։

1959-ից մինչև 1990 թվականը Հունգարիայում կառուցվել է մոտ 788,000 պանելային բնակարան։ Այս բնակարաններում ապրում է մոտ 2 միլիոն մարդ, ինչը կազմում է երկրի բնակչության մոտ մեկ հինգերորդը։

2000-ական թվականներին Հունգարիայի կառավարությունը և տեղական համայնքները սկսեցին վերանորոգման ծրագիր։ Այդ ծրագրի շրջանակում՝ շենքերը [[Ջերմամեկուսացում|ջերմամեկուսացվեցին]], հին դռներն ու պատուհանները փոխարինվեցին բազմաշերտ [[Ջերմամեկուսացում|ջերմամեկուսիչ]] ապակիներով, նորացվեց ջեռուցման համակարգը, շենքերը ներկվեցին ավելի հաճելի և գունավոր ձևով։
[[Պատկեր:Budapest-Kispest_1.JPG|մինի|Պանելային շենք՝ Բուդապեշտ, Կիսփեստ։]]

=== Իռլանդիա ===
[[Իռլանդիա|Իռլանդիայում]] հանրային բնակարանները և կանգառային տարածքները կառուցվել են տեղական իշխանությունների կողմից և հայտնի են որպես տեղական իշխանության բնակարաններ։

[[Դուբլին|Դուբլինի]] քաղաքային խորհուրդը և նախկին Դուբլինի շրջանային խորհուրդը կառուցել են Իռլանդիայի տեղական իշխանության բնակարանների մեծ մասը, իսկ [[Լոնգֆորդ]] շրջանը երկրում ունի տեղական իշխանության բնակարանների և մասնավոր բնակարանների ամենամեծ հարաբերակցությունը։

Մեծածավալ սոցիալական բնակարանաշինություն իրականացվել է 1930-ականներին և 1960-ականներին, հիմնականում աղքատ թաղամասերի վերացման ծրագրերից հետո։ Սակայն քննադատները նշում են, որ Ազգային շինարարական գործակալությունը չափազանց կենտրոնացել է միայն բնակարանների կառուցման վրա և չի ապահովել բավարար խանութներ ու այլ ծառայություններ։

Կառավարությունը խրախուսել է բնակիչներին գնել իրենց բնակարանները շահավետ պայմաններով, և շատ նախկին սոցիալական բնակարանային տարածքներ այժմ դարձել են ամբողջությամբ կամ գրեթե ամբողջությամբ մասնավոր սեփականություն։

Այսօր բնակարանային կազմակերպությունները (անկախ, շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունները) մեծ դեր ունեն սոցիալական վարձով բնակարանների տրամադրման գործում։ Քանի որ Իռլանդիայի պետության վարկ վերցնելու հնարավորությունները սահմանափակվել են, կառավարության քաղաքականությունը նպաստում է, որ բնակարանային [[Ասոցիացիա|ասոցիացիաները]] ավելի շատ օգտվեն մասնավոր [[Ֆինանսավորում|ֆինանսավորումից,]] ոչ թե պետական [[Դրամաշնորհ|դրամաշնորհներից]] ։ Ներկայում Իռլանդիան բախվում է սոցիալական և քաղաքային բնակարանների լուրջ պակասի, ինչպես նաև բնակարանային և անօթևանության ճգնաժամի։

=== Նիդեռլանդներ ===
[[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդներում]] ավելի էժան վարձով բնակարանների վարձավճարը պահվում է ցածր՝ կառավարության վերահսկողության և կարգավորման միջոցով։ Այսպիսի բնակարանները կոչվում են [[Սոցիալական վարձով բնակարան|սոցիալական վարձով բնակարաններ]]։ Գործնականում այդ համակարգը իրականացվում է շահույթ չհետապնդող մասնավոր բնակարանային հիմնադրամների կամ ասոցիացիաների միջոցով։ Հաճախակի միավորումների պատճառով այս կազմակերպությունների թիվը մինչև 2009 թվականը նվազել էր և դարձել էր մոտ 430։ Նրանք կառավարում են մոտ 2.4 միլիոն բնակարան։ Նիդեռլանդներում ցածր վարձով բնակարանների մեծ մասը պատկանում է հենց այս կազմակերպություններին։ 1995 թվականին քաղաքականության փոփոխությունից հետո սոցիալական բնակարանային կազմակերպությունները դարձան ֆինանսապես անկախ և սկսեցին կենտրոնանալ իրենց դերի վրա որպես սոցիալական [[Ձեռնարկատեր|ձեռնարկատերեր]]։ Վերջին տասնամյակների ընթացքում Նիդեռլանդների մեծ մասի քաղաքապետարաններում ձևավորվել է սոցիալական բնակարանների նվազագույն անհրաժեշտ քանակ։ Շատ քաղաքներում, օրինակ՝ [[Ամստերդամ|Ամստերդամում]], [[Հաագա|Հաագայում,]] [[Ռոտերդամ|Ռոտերդամում]] և [[Ուտրեխտ (համայնք)|Ուտրեխտում,]] սոցիալական բնակարանների բաժինը մոտենում է կամ նույնիսկ գերազանցում է 50 տոկոսը։

Պետական ֆինանսական վերահսկողությունն իրականացվում է Բնակարանաշինության կենտրոնական հիմնադրամի կողմից։ Նիդեռլանդների բնակարանային քաղաքականությունը հիմնված է բոլորի համար մատչելի բնակարանի հասանելիության գաղափարի վրա և նպատակ ունի կանխել սոցիալական ու տարածքային բաժանումը։ 2020 թվականի դրությամբ Նիդեռլանդների կառավարությունը փորձում էր մինչև 2022 թվականը կառուցել 10,000 բնակարան անօթևանների համար։ Գոյություն ունի նաև Տան սեփականության երաշխավորման հիմնադրամ, որը աջակցում է ազգային հիպոթեքային [[Երաշխիք|երաշխիքին]]։ Այս համակարգը օգնում է մարդկանց ստանալ ֆինանսավորում և գնել սեփական բնակարան։

=== Ռումինիա ===
[[Ռումինիա|Ռումինիայի]] շատ քաղաքների տեսքը ձևավորվեց ստանդարտացված բազմաբնակարան շենքերով, որոնք կառուցվել էին նախկին [[կոմունիստական]] կառավարության քաղաքականության շրջանակում՝ բարձրահարկ բնակելի բլոկների կառուցման միջոցով։ 1974 թվականից սկսված համակարգայնացման քաղաքականությունը հիմնականում ներառում էր գոյություն ունեցող գյուղերի, քաղաքների և բնակավայրերի ամբողջական կամ մասնակի քանդում և վերակառուցում։ Պաշտոնապես դրա նպատակն էր Ռումինիան վերափոխել «բազմակողմանի զարգացած սոցիալիստական հասարակության»։ 2012 թվականի տվյալներով՝ 2.7 միլիոն բնակարան պատկանում էր կոմունիստական ժամանակաշրջանին, ինչը կազմում էր Ռումինիայում բոլոր բնակարանների մոտ 37%-ը, իսկ քաղաքներում և ավաններում՝ մոտ 70%-ը։ Կոմունիստական համակարգի ավարտից հետո իրականացված մասնավորեցումից հետո այս բնակարանների [[Սեփականություն|սեփականության]] մակարդակը հասավ մոտ 99.9%-ի։Ստեղծվեցին նաև տան տերերի ասոցիացիաներ, սակայն դրանք հաճախ բախվում էին [[Ներքին խնդիրներ|ներքին խնդիրների]]՝ բնակիչների կողմից վճարումների ուշացում կամ չվճարում, բնակիչների ֆինանսական սահմանափակումներ, բնակիչների ոչ պաշտոնական սպասարկման պրակտիկա, որոնք հաճախ հանգեցնում էին վատ կառավարման։ Բացի այդ, այդ ասոցիացիաները բախվում էին նաև արտաքին խնդիրների՝ պարտք ունեցող բնակիչների դեմ արագ դատական ընթացակարգերի բացակայություն, սոցիալապես խոցելի ընտանիքների համար թույլ ֆինանսական աջակցություն, մասնավոր հատվածի պատրաստ չլինելը բազմաբնակարան շենքերի կառավարման ոլորտում աշխատելու համար։
[[Պատկեր:2017_Victory_Square,_Bucharest.jpg|alt=|մինի|Կառավարության կողմից կառուցված բնակարաններ [[Բուխարեստ|Բուխարեստում]], [[Ռումինիա]]]]

=== Իսպանիա ===
[[Իսպանիա|Իսպանիայում]] բնակիչների կողմից վարձով բնակարան վերցնելու նկատմամբ թերահավատությունը և 1980-ականներին կառավարության ծախսերի կրճատումը հանգեցրին նրան, որ վարձով հանրային բնակարանները դարձան շատ քիչ։ Հանրային վարձով բնակարանները համեմատաբար տարածված էին [[Ֆրանցիսկո Ֆրանկո|Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի]] իշխանության ժամանակաշրջանում (1939–1975) ։ [[Ժողովրդավարություն|Ժողովրդավարության]] հաստատումից և 1978 թվականի սահմանադրության ընդունումից հետո բնակարան ունենալու իրավունքը դարձավ երաշխավորված իրավունք, սակայն սոցիալական բնակարանների կառավարումը հիմնականում անցավ ինքնավար տարածաշրջանների վերահսկողության տակ։

Այս համակարգը հանգեցրեց տարբեր տարածաշրջաններում տարբեր օրենքների ընդունմանը, ինչի պատճառով բնակարանային քաղաքականությունը մեծապես կախված դարձավ տվյալ տարածաշրջանից։ Այնուամենայնիվ, լայնորեն կիրառվել է պետական աջակցության ծրագիրը։ Այս ծրագրի շրջանակում տեղական իշխանությունները թույլ են տալիս շինարարական ընկերություններին և կառուցապատողներին կառուցել շենքեր պետական տարածքներում կամ պետական [[Վարկ|վարկերի]] օգնությամբ՝ այն պայմանով, որ բնակարանների որոշակի [[Տոկոս|տոկոսը]] մնա սուբսիդավորված և տեղական իշխանությունների վերահսկողության տակ։ Այս համակարգը կոչվում է պետական աջակցություն, ի տարբերություն այլ համակարգի, որտեղ ամբողջ գույքը պատկանում և կառավարվում է պետական մարմնի կողմից։ Պետության կողմից ամբողջությամբ կառուցված բնակարանները հիմնականում նախատեսված են սեփականության համար, ոչ թե վարձակալության։ 2010 թվականին դրանք կազմում էին [[Բնակարանային ֆոնդ|բնակարանային ֆոնդի]] մոտ 11%-ը։

[[Խոսե Լուիս Ռոդրիգես Սապատերո|Ռոդրիգես Սապատերոյի]] կառավարության ժամանակ ներկայացվեց նոր ծրագիր՝ Իսպանիայի պետական բնակարանաշինության և վերանորոգման ծրագիր (2009–2012), որի նպատակն էր մոտ մեկ միլիոն բնակարան հասանելի դարձնել հանրային բնակարանային համակարգում՝ օգտագործելով ինչպես նոր շինարարություն, այնպես էլ չօգտագործվող բնակարանների վերանորոգում։

Վերջին 20 տարիների ընթացքում իսպանական շատ քաղաքներ զգալիորեն ընդլայնվել են՝ մեծապես հիմնվելով հանրային և կոլեկտիվ բնակարանաշինական նախագծերի վրա։ Դա ընդգծել է այս թեմայի կարևորությունը նաև ճարտարապետական կրթության մեջ։ Արդյունքում ստեղծվել են մի շարք մասնագիտացված ծրագրեր և դասընթացներ, օրինակ՝ [[Մադրիդի պոլիտեխնիկական համալսարան|Մադրիդի պոլիտեխնիկական համալսարանի]] և [[Ցյուրիխի համալսարան|Ցյուրիխի համալսարանի]] համատեղ «Կոլեկտիվ բնակարանաշինություն» մագիստրոսական ծրագիրը։
[[Պատկեր:Viviendas_de_Protección_Oficial_en_Astillero.jpg|մինի|250x250փքս|Էլ Աստիլյերոյում  Կանտաբրիա, [[Իսպանիա]] գտնվող հանրային բնակարաններ, որոնք արժանացել են շրջակա միջավայրի մաքրության մրցանակի]]

=== Շվեդիա ===
[[Շվեդիա|Շվեդիայի]] հանրային բնակարանային համակարգը, որը ղեկավարվում է «հանրային-օգուտ բնակարանային ընկերություններ» կազմակերպությունների միջոցով, հիմնականում բաղկացած է քաղաքային խորհուրդներին պատկանող բնակարաններից։

Այն տարբերվում է շատ այլ երկրներից նրանով, որ Շվեդիայի հանրային բնակարաններում երբեք եկամուտի սահմանափակումներ չեն կիրառվել։ Փոխարենը, 1920–1990 թվականների մեծ մասի ընթացքում (օրինակ՝ «Միլիոն ծրագիր» ժամանակահատվածում) հանրային բնակարանային ընկերությունները, հանդիսանում էին հիմնական օպերատորները ինչպես նոր շենքերի կառուցման, այնպես էլ հին և խարխլված շենքերի ձեռքբերման նախագծերում։

Չնայած ներկայումս նրանք ակտիվորեն նոր շենքեր չեն կառուցում և հին շենքեր չեն ձեռքբերում, անցյալում ընդունված քաղաքականությունը հանգեցրեց այն բանին, որ Շվեդիայի քաղաքների մեծ մասում, ներառյալ գրավիչ քաղաքային տարածքները, հայտնվեցին պետական սեփականության շենքեր, որտեղ բնակիչների եկամուտները բավական լայն [[Սպեկտոր|սպեկտրի]] վրա էին գտնվում։

21-րդ դարի առաջին տասնամյակում ընդունված նոր կանոնակարգերը հնարավորություն տվեցին հանրային բնակարանների բնակիչներին գնել իրենց շենքերը, ինչն իր հերթին հանգեցրեց հանրային բնակարանների զգալի կորուստի գրավիչ քաղաքային շրջաններում։
[[Պատկեր:Apartment_complex_in_Rosengård,_Malmö.jpg|մինի|Բազմահարկ աշտարակային շենքեր Ռոզենգորդում, [[Մալմյո]]]]

=== Սլովակիա և Չեխիա ===
Բնակարանային նախագծերի տարբերակները [[Սլովակիա|Սլովակիայում]] կարող է տարբեր լինել։ Նախկին [[Չեխոսլովակիա|Չեխոսլովակիայում]] (այժմ՝ Չեխիա և Սլովակիա) կոմունիստական ժամանակաշրջանում մեծ բնակելի թաղամասերի կառուցումը կարևոր մաս էր կազմում շինարարական ծրագրերում։ Կառավարությունը ցանկանում էր ապահովել մեծ քանակությամբ արագ և մատչելի բնակարաններ և նվազեցնել ծախսերը՝ ամբողջ երկրում կիրառելով միատեսակ նախագծեր։ Նրանք նաև ձգտում էին մարդկանց մեջ ձևավորել «միասնական բնույթ»։ Այս բնակելի նախագծերում ապրող մարդիկ սովորաբար կարող են կամ սեփականաշնորհել իրենց բնակարանները, կամ վարձակալել դրանք՝ սովորաբար մասնավոր տանտիրոջ միջոցով։ Սովորաբար այս բնակելի թաղամասերում կա սոցիալական դասերի խառնուրդ։
[[Պատկեր:Sídlisko_III_z_Kalvárie.JPG|մինի|250x250փքս|Սիդլիսկո III՝ Պրեշովում, [[Սլովակիա]]]]
[[Պատկեր:Centrální_park_Lužiny_panorama_7.jpg|մինի|250x250փքս|Լուժինիում [[Պրահա]], Չեխիագտնվող նախապես պատրաստված բնակելի շենքեր]]

=== Միացյալ Թագավորություն ===
[[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]] հանրային բնակարանները հաճախ բրիտանական հասարակության կողմից անվանվում են «համայնքային  բնակարաններ» և «համայնքային բնակելի թաղամասեր»՝ հիմնված այն պատմական դերի վրա, որը ունեցել են շրջանային և քաղաքային խորհուրդները հանրային բնակարանների կառավարման մեջ։ Խորհրդային բնակարանների զանգվածային կառուցումը սկսվել է մոտավորապես 1920 թվականին՝ հին և քայքայված շենքերը փոխարինելու նպատակով։ Սա հետևեց 1919 թվականի «Ադիսոն» օրենքին և կենտրոնական պետության կողմից տրամադրված սուբսիդիաներին։ Որոշ տեղական իշխանությունների կամ համայնքային բնակարաններ տրամադրվել էին նաև մինչև 1914 թվականը։

Բնակարանային հարցը կարևոր քաղաքական ոլորտ էր [[Վիլսոնի Լեյբորիստակա|Վիլսոնի Լեյբորիստական]] կառավարության ժամանակաշրջանում՝ 1964-ից մինչև 1970 թվականը։ Նոր շինարարության տեմպը արագացվեց, քանի որ դեռևս մեծ քանակությամբ անպիտան բնակարաններ կային, որոնք պետք էր փոխարինել։ Աշտարակային բարձրահարկ շենքերը, որոնք առաջին անգամ կառուցվել էին 1950-ականներին, այս ժամանակահատվածում լայնորեն տարածվեցին։ Խորհրդային բնակարանների բաժինը երկրի ընդհանուր բնակարանային ֆոնդում աճեց 42%-ից մինչև 50% ։ Կառուցված խորհրդային տների թիվը նույնպես շարունակաբար աճեց՝ 1964 թվականի 119,000-ից հասնելով 133,000-ի 1965 թվականին և 142,000-ի 1966 թվականին։

Փլուզումները հաշվի առնելով՝ 1965-ից մինչև 1970 թվականը կառուցվել է 1.3 միլիոն նոր տուն ։

Տան սեփականությունը խրախուսելու նպատակով կառավարությունը 1968 թվականին ներկայացրեց հիփոթեքային ընտրության ծրագիր ։ Այս ծրագիրը թույլ էր տալիս ցածր եկամուտ ունեցող բնակարան գնողներին ստանալ [[Սուբսիդիա|սուբսիդիաներ]], որոնք համարժեք էին հիպոթեքային տոկոսների հարկային արտոնություններին։ Այս ծրագիրը նվազեցրեց բնակարանների արժեքը ցածր եկամուտ ունեցող գնորդների համար։

1970-ականներից սկսած ոչ առևտրային բնակարանային ասոցիացիաները սկսել են կառավարել սոցիալական բնակարանների աճող բաժինը Միացյալ Թագավորությունում։ 1996 թվականից դրանք հայտնի են նաև որպես գրանցված սոցիալական տանտերեր։ Հանրային բնակարանները սկսեցին անվանվել «սոցիալական բնակարաններ», որպեսզի ընդգրկեն ինչպես խորհրդային, այնպես էլ սոցիալական կառույցների բնակարանները։ Չնայած դրանք ոչ առևտրային կազմակերպություններ են, սոցիալալական բնակարանները սովորաբար սահմանում են ավելի բարձր վարձավճարներ, քան [[Տեղական խորհուրդներ|տեղական խորհուրդները։]] Սակայն 2002 թվականին [[Վեսթմինսթեր|Վեսթմինսթերի]] կառավարությունը [[Անգլիա|Անգլիայում]] ներկայացրեց վարձավճարների վերակառուցման քաղաքականություն**''' ։ Այս քաղաքականության նպատակն էր մինչև 2012 թվականը հավասարեցնել խորհրդային և սոցիալական բնակարանների վարձավճարները Անգլիայում ։ Տեղական բաժինները երբեմն պահանջում են, որ մասնավոր կառուցապատողները առաջարկեն «մատչելի բնակարաններ» որպես շինարարական թույլտվության պայման։ Սա ամեն տարի բերում է մոտավորապես 700 միլիոն ֆունտ պետական ֆինանսավորում Միացյալ Թագավորության որոշ մասերում բնակիչների համար։ 2012 թվականից բնակարանային ասոցիացիաները կոչվում են նաև սոցիալական բնակարանների մասնավոր գրանցված մատակարարներ։

Սա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ պահպանողական կուսակցության առաջնորդ Մարգարետ Թետչերը ընտրվեց վարչապետ։ Վերացվեց Պարկեր Մորիս  ստանդարտը այն բնակարանների համար, որոնք դեռ կառուցվում էին։ Դրա հետևանքով նոր բնակարաններում սենյակները դարձան փոքր, և հարմարությունները՝ ավելի քիչ։ Առաջ եկավ գնելու իրավունք քաղաքականությունը։ Դրա արդյունքում հանրային վարձակալությամբ բնակարանների լավագույն մասը անցավ մասնավոր սեփականատերերի ձեռքը։

2000 թվականից ներդրվեց ընտրության հիման վրա բնակարանների բաշխում  համակարգը։ Այս համակարգը նախատեսված էր ապահովելու համար, որ սոցիալական բնակարանները արագ զբաղեցվեն, երբ վարձակալները տեղափոխվում են։ Սակայն դա հաճախ առավելություն է տալիս տեղացիներին։ Շատ տեղական իշխանությունների տարածքներում խորհրդային բնակարանների պակասի պատճառով յուրաքանչյուր չորս բնակարաններից երեքը կարող են նախատեսվել առաջնահերթ դեպքերի համար։ Դրանք ներառում են գերբնակեցված պայմաններում ապրող մարդկանց, առողջական կամ սոցիալական խնդիրներ ունեցողներին, ընտանիքի աջակցության կարիք ունեցողներին կամ անօթևաններին։ Սա արվում է, որպեսզի խորհուրդները կատարեն իրենց իրավական պարտավորությունները՝ օգնություն տրամադրելով կարիքավոր մարդկանց։ Խոցելի խմբերի համար նախատեսված բնակարանների տոկոսը տարբեր է՝ կախված տվյալ տարածքում բնակարանների պահանջարկից։ Բոլոր տեղական իշխանությունները ունեն բնակարանային ռազմավարություն։ Այս ռազմավարությունը ապահովում է, որ խորհրդային բնակարանները բաշխվեն արդար ձևով։Այն նաև օգնում է աջակցել կարիքավոր մարդկանց։ Բացի այդ, այն նպաստում է բնակելի թաղամասերի կայուն զարգացմանը, թաղամասերի վերականգնմանը և սոցիալական ներառմանը։

1997-ից մինչև 2010 թվականը Լեյբորիստական կառավարությունը ցանկանում էր հեռացնել խորհրդային բնակարանների կառավարումը տեղական իշխանություններից։ Սկզբում դա իրականացվում էր բնակարանների մեծածավալ կամավոր փոխանցումների միջոցով խորհրդներից դեպի բնակարանային ասոցիացիաներ։ Սակայն ոչ բոլոր խորհրդային բնակարանները կարող էին փոխանցվել։ Որոշ տեղական իշխանություններում բնակարանային ֆոնդը գտնվում էր վատ վիճակում։ Այդ պատճառով դրանց արժեքը ավելի փոքր էր, քան շինարարության ծախսերից մնացած պարտքերը։ Փաստորեն խորհրդային բնակարանները գտնվում էին բացասական ֆինանսական վիճակում։ Որոշ տեղերում բնակիչները մերժեցին փոխանցման տարբերակը։

Լեյբորիստական կառավարությունը ներկայացրեց նաև առանձին կառավարման կազմակերպություն  համակարգը։ Այս համակարգում բնակարանները շարունակում էին պատկանել տեղական իշխանությանը։ Սակայն դրանք կառավարվում էին ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից, որը գործում էր անկախ։ Կառավարությունը նաև ներկայացրեց համապատասխան տների ծրագիրը։ Սա ֆինանսական ծրագիր էր, որի նպատակն էր սոցիալական բնակարանները հասցնել ժամանակակից ստանդարտների։ Այս ֆինանսավորումը ստանալու համար կառավարման կազմակերպությունը պետք է ստանար 2 կամ 3 աստղ գնահատական  ստուգման արդյունքում։

Սա նախատեսված էր կառավարման որակը բարձրացնելու համար։Խորհրդային տանտերերը չեն կարող օգտվել այս ֆինանսավորումից։ Սա ևս մեկ պատճառ էր, որպեսզի բնակարանների կառավարումը փոխանցվի բնակարանային ասոցիացիաներին։ 1990-ականներից սկսած կառավարությունները խրախուսում են խառը սեփականության համակարգը։ Սա կիրառվում է վերակառուցվող տարածքներում և նոր բնակելի թաղամասերում։ Այս համակարգը առաջարկում է տարբեր սեփականության և վարձակալության տարբերակներ։ Նպատակը սոցիալական ներդաշնակություն ստեղծելն է՝ համատեղելով սոցիալական և մատչելի բնակարանները։ Վերջին ուսումնասիրություններից մեկը ցույց է տվել, որ այս մոտեցման արդյունավետության վերաբերյալ ապացույցները սահմանափակ են։

Սոցիալական բնակարանների բնակիչները երբեմն ենթարկվում են խարանման։ Նրանք կարող են ստիպված լինել օգտագործել առանձին մուտք, որը կոչվում է «աղքատ դուռ»։ Այս մուտքը առանձին է և ավելի անհարմար՝ համեմատած մյուս բնակիչների մուտքի հետ։ Բացի այդ, սոցիալական բնակարանները երբեմն գտնվում են ավելի վատ տարածքներում։

2010 թվականին խնայողական քաղաքականության ընդունումից հետո սոցիալական բնակարանների ավանդական համակարգը պահպանվեց Շոտլանդիայի, Ուելսի և Հյուսիսային Իռլանդիայի կառավարման մարմինների կողմից։ Միացյալ Թագավորությունում սոցիալական բնակարանների շատ վարձակալներ իրավունք ունեն փոխանակել իրենց տունը մեկ այլ վարձակալողի հետ։ Սա հնարավոր է նույնիսկ այն դեպքում, երբ նրանց տանտերերը տարբեր են։ Այս գործընթացը կոչվում է «վարձակալների միջև բնակարանների փոխադարձ փոխանակում»։ 2017 թվականի դրությամբ Անգլիայում տեղական իշխանությունները կարող են անօթևան ընտանիքներին տեղավորել տեղական վարձակալությամբ բնակարաններում։ Մինչդեռ Շոտլանդիայում սոցիալական բնակարանները շարունակում են մնալ առաջնային քաղաքական լուծում։

Ըստ անօթևանության թանգարանի կազմակերպության՝ 2020 թվականին Միացյալ Թագավորությունում գրանցվել է առնվազն 976 մահ անօթևան մարդկանց շրջանում։ 2019 թվականին Անգլիայում և Ուելսում գրանցվել է 778 մահ։ Սա 7.2% աճ էր նախորդ տարվա համեմա։
[մինի|333x333փքս|Սոցիալական բնակարանների բազմազանություն Սալֆորդում, [Մեծ Մանչեսթեր, Անգլիա]]
[մինի|Պարկ Հիլ՝ Շեֆիլդում, Յորքշիր, [Անգլիա]]
[ձախից|մինի|1970-ականների համայնքային  բնակարաններ Հերինգեյում, [Հյուսիսային Լոնդոն]]

### Նախկին Խորհրդային Միություն
Խորհրդային Միությունում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կառուցված տների մեծ մասը սովորաբար լինում էին 3–5 հարկանի որոնք փոքր բնակարաններ էին։ Այս թաղամասերում հիմնական նպատակը տարածքի խնայողությունն էր և հնարավորինս շատ բնակարանների ստեղծումը։ 1970-ականներից սկսած շինարարության ընթացքում մեծ քաղաքներում նախընտրություն տրվեց 9 և 16 հարկանի բետոնե պանելային համայնքային բնակարաններին։ Փոքր քաղաքային տարածքներում հիմնականում կառուցվում էին 7–12 հարկանի շենքեր։ Այս բնակարանային նախագծերը մինչ այժմ օգտագործվում են որոշ երկրներում, հատկապես Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրներում։ Դրանց մեծ մասը աստիճանաբար վերանորոգվում է։
[ձախից|մինի|Ուշ ԽՍՀՄ-ի 12-հարկանի բնակելի շենքեր Մոսկվայում[Ռուսաստան|, Ռուսաստան]]
մինի|250x250փքս|Վերանորոգված 5-հարկանի խրուշչյովկա՝ ձմռանը Տալլինում, Էստոնիա
[ձախից|մինի|Ուշ ԽՍՀՄ-ի 12-հարկանի բնակելի շենքեր [Մոսկվա|Մոսկվայում, Ռուսաստան]]
[մինի|250x250փքս|Վերանորոգված 5-հարկանի խրուշչյովկա՝ ձմռանը Տալլինում, [Էստոնիա]]

## Օվկիանիա
### Ավստրալիա
մինի|«Սիդնեյի ներքաղաքային Ուոթեր թաղամասում գտնվող սոցիալական բնակարանառլ Մեծ Բարձրահարկ շենք՝ Սիդնեյի իր  Ուոթերլոյում, 11 նմանատիպ աշտարակներից երկուսը երեք տարբեր բնակելի շրջանների՝ Ուոթերլոյի, Ռեդֆռենի և Սրի Հիլզի  տարածքներից»
Ավստրալիայում հանրային բնակարանները, որոնք երբեմն կոչվում են նաև «պետական բնակարանային հանձնաժողով», կառավարվում են նահանգների կողմից, իսկ ֆինանսավորումը տրամադրվում է ինչպես նահանգային, այնպես էլ դաշնային կառավարությունների կողմից։

Քաղաքականությունները տարբեր են յուրաքանչյուր նահանգում, սակայն ընդհանուր առմամբ բնակարան ստանալու իրավունքը որոշվում է անձի կամ ընտանիքի եկամտի մակարդակի, ունեցվածքի սահմանափակումների և բնակության պահանջների հիման վրա։

Հանրային բնակարանների բաշխումը սովորաբար իրականացվում է առաջնահերթության համակարգով, որի դեպքում ամենամեծ կարիք ունեցող դիմորդները առաջինն են բնակարան ստանում։

Ավստրալիայում կա ավելի քան 300,000 հանրային բնակարան, որոնք ներառում են ինչպես ցածր խտությամբ բնակելի թաղամասեր արվարձաններում, այնպես էլ ներքաղաքային բարձրահարկ բնակարաններ Մելբուռնում և Սիդնեյում։

Վերջին տասնամյակներում անօթևանների համար նախատեսված սենյակային և օգնության բնակարանները մասնավորեցվել են։ Վերջին տարիներին այս բնակարաններից շատերը վաճառվել են՝ խուսափելու սպասարկման ծախսերից և օգտվելու Ավստրալիայի արագ աճող անշարժ գույքի շուկայից։ Մելբուռնում հանրային բնակարանների քանակը արդեն որոշ ժամանակ է նվազում ։

Սա հանգեցրեց 2016 թվականի Բենդիգո փողոց բնակարանային վեճին, որի ընթացքում անօթևան մարդիկ համայնքային նախաձեռնության միջոցով տեղավորվեցին այն տներում, որոնք դատարկ էին մնացել նահանգային կառավարության կողմից։

2016 թվականին Ավստրալիայի Բնակարանային և Քաղաքային Հետազոտությունների Ինստիտուտի ուսումնասիրությունը ցույց տվեց հետաքրքիր արդյունք հանրային բնակարանների տրամադրման վերաբերյալ։

Երբ աղքատության մեջ ապրող և իրենց տունը կորցնելու վտանգի տակ գտնվող Արևմտյան Ավստրալիայի բնակիչներին տրամադրվեց հանրային բնակարան, նրանք սկսեցին ավելի քիչ օգտվել տարածաշրջանի առողջապահական համակարգից։ Սա հանգեցրեց մեծ ֆինանսական խնայողությունների Արևմտյան Ավստրալիայի համար։ Հիվանդանոցների, շտապ օգնության բաժանմունքների և այլ բժշկական ծառայությունների ծանրաբեռնվածության նվազման շնորհիվ կանխատեսվում է տարեկան ավելի քան 16 միլիոն դոլարի խնայողություն Արևմտյան Ավստրալիայի համար։

Վերջերս հանրային բնակարանների ճգնաժամը լուծելու նպատակով Ավստրալիայի վարչապետ Էնթոնի Ալբանիզը հայտարարեց 2 միլիարդ դոլարի հատկացում նահանգներին և տարածքներին, որը նախատեսված է սոցիալական բնակարանների կառուցման համար։ Այս միջոցառումը դաշնային կառավարության պարտավորության մի մասն է՝ լուծելու բնակարանների մատչելիության և անօթևանության խնդիրները Ավստրալիայում։

Բնակարանային հարցերի նախարարը առաջարկել է տարեկան 500 միլիոն դոլարի երաշխավորված ծախս հանրային բնակարանների համար։ Սակայն այս քաղաքականության իրականացումը կախված է խորհրդարանում անկախ պատգամավորների աջակցությունից։

### Նոր Զելանդիա
ձախից|մինի|Նոր Զելանդիայում 20-րդ դարի պետական բնակարանների մեծ մասը, այլ երկրներից տարբերվելով, կառուցվել է առանձին միահարկ ընտանիքային տների տեսքով, որոնք նման են մասնավոր տներին։ Սա 1947 թ.–ին Օրանգայում (Օքլենդ) իրականացված զարգացման օրինակ է։
Մասնավոր ընկերությունները, որոնք խթանում էին Նոր Զելանդիայում եվրոպացիների վաղ կազմակերպված վերաբնակեցումը, կառուցում էին ներգաղթյալների համար նախատեսված տներ՝ որպես ժամանակավոր կացարան նոր եկածների համար։

1905 թվականի աշխատավորների բնակարանների մասին օրենքի արդյունքում Նոր Զելանդիայի կառավարությունը պատվիրեց կառուցել 646 տուն։

1937 թվականին Լեյբորիստական առաջին կառավարությունը սկսեց մեծածավալ հանրային բնակարանային համակարգ, որը հայտնի դարձավ որպես «պետական բնակարաններ», և նախատեսված էր այն քաղաքացիների համար, որոնք չէին կարողանում վճարել մասնավոր վարձակալության արժեքը։

1937 թվականից մինչև 1950-ականների կեսերը կառուցված պետական բնակարանների մեծ մասը առանձնատներ էին՝ երկու կամ երեք ննջասենյակներով։ 1949 թվականին պետական բնակարանների միայն 1.5%-ը էր գտնվում բազմաբնակարան շենքերում, և դրանք բոլորը գտնվում էին Օքլենդում կամ Վելինգթոնի մեծ տարածքում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո՝ 1945 թվականին, տեղական իշխանությունները նույնպես սկսեցին տրամադրել սոցիալական բնակարաններ, հիմնականում ցածր եկամուտ ունեցող տարեց մարդկանց համար։

*

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անշարժ գույք
Կատեգորիա:Հասարակական ծառայություններ
Կատեգորիա:Սոցիալական քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքաշինություն