Ֆորմիգա

**Միրաիլդես Մասիել Մոտա** (, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Նա խաղացել է Շվեդիայի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի պրոֆեսիոնալ ակումբներում։ Ֆորմիգան Բրազիլիայի հավաքականի կազմում սահմանեց բազմաթիվ միջազգային ռեկորդներ՝ դառնալով միակ խաղացողը, ով մասնակցել է Օլիմպիական խաղերի բոլոր կանանց ֆուտբոլային մրցաշարերին 1996 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում առաջին թողարկումից ի վեր, ինչպես նաև ռեկորդային մասնակցություն կանանց աշխարհի առաջնության յոթ տարբեր մրցաշարերում։

Ֆորմիգան 26 տարի եղել է Բրազիլիայի հավաքականի անդամ (ֆուտբոլի պատմության մեջ ամենաերկար ժամկետը), և Բրազիլիայի ազգային հավաքականի պատմության մեջ ամենաշատ հանդիպումներ ունեցած ֆուտբոլիստն է (տղամարդկանց և կանանց), դաշտ է դուրս եկել 234-րդ և վերջին անգամ Հնդկաստանի դեմ խաղում 2021 թվականի Մանաուսում կայացած կանանց ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարում։ Նա պատմության մեջ միակ ֆուտբոլիստն է (տղամարդկանց և կանանց շրջանում), ով խաղացել է աշխարհի յոթ առաջնություններում և յոթ Օլիմպիական խաղերում։

## Ակումբային կարիերա
### Վաղ տարիներ
Սալվադորում ծնված Ֆորմիգան ծնվել է մի ժամանակաշրջանում, երբ Բրազիլիայում կանանց արգելված էր ֆուտբոլ խաղալ։ Ընտանիքը տեղափոխվել է հարևան Կամասարի, երբ նա ինը տարեկան էր։ Ֆորմիգան սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 12 տարեկանում, չնայած նրան երբեմն ծեծում էին եղբայրները, ովքեր չէին ցանկանում, որ նա մասնակցի խաղին։ Նրան աջակցում էր մայրը՝ Դոնա Սելեստեն, ով նրան տանում էր մոտակա «Եվրոէքսպորտ» ակումբում մինի ֆուտբոլ խաղալու։

Ֆորմիգան իրեն լավ է դրսևորել «Եվրոէքսպորտում» և լավ հարաբերություններ է ունեցել մարզիչ Դիլմա Մենդեսի հետ։ Նա հայտնվեց ազգային հավաքականի ստեղծողների ուշադրության կենտրոնում, բայց երբ ազգային հավաքականի խաղացողներին կոչ արվեց տեղափոխվել Սան Պաուլոյի ակումբներ՝ 1996 թվականի Օլիմպիական խաղերին նախապատրաստվելու համար, մարզիչ Մենդեսը օգնեց նրան պայմանագիր կնքել «Սաադ»-ի հետ։ 1997 թվականին Ֆորմիգան միացել է նոր ձևավորված «Սան Պաուլո» ֆուտբոլային ակումբին, որտեղ նվաճել է նահանգի և երկրի տիտղոսներ։ 2000 թվականին «Սան Պաուլու» ֆուտբոլային ակումբը փակեց իր կանանց բաժինը, և Ֆորմիգան չխաղաց 2001 թվականի առաջնությունում։

Նա վեց բրազիլացի խաղացողների թվում էր, ովքեր հաղորդվում էին, որ վարձել են ՖԻՖԱ-ի արտոնագրված գործակալ՝ նպատակ ունենալով միանալ ԱՄՆ-ում գործող կանանց Միացյալ ֆուտբոլային ասոցիացիային։ Այնուամենայնիվ, նա ընդգրկված չէր ԺՈՖԱ-ի 2000 թվականի արտասահմանյան խաղացողների բաշխման մեջ և փոխարենը խաղում էր 2001 թվականի մրցաշրջանում Ուբայի «Սանտա Իսաբելի» կազմում։ Նա միացավ մրցակցային թիմին, որը հավաքվել էր նախկին մարզիչ Ֆորմիգա Սաադի և Դեմայի ազգային հավաքականի ղեկավարությամբ, որը հաղթեց 2001 թվականի Բրազիլիայի առաջնությունում։

2002 թվականին Ֆորմիգան կարճ ժամանակահատված անցկացրեց «Սանթոսի» հետ՝ միանալով Վալերիայի հետ և խաղալով ազգային հավաքականի ապագա մարզիչ Քլեյթոն Լիմայի ղեկավարությամբ։ Այն սահմանափակվում էր տեղական ընկերական ելույթներով, քանի որ լուծարվեցին Սան Պաուլոյի պետական և ազգային մրցումները։ Նաև 2002 թվականին Ֆորմիգան Մինաս Ժերայս նահանգի առաջնության հաղթող «Սանտա Կրուզ» թիմի կազմում էր։

### Շվեդիա
2004 թվականի Օլիմպիական խաղերին մասնակցելուց անմիջապես հետո Ֆորմիգան դարձել է Դամալսվենսկանի «Մալմյո» ակումբի ֆուտբոլիստուհի։ Մինչ այդ նա երկու տարի մինի ֆուտբոլ էր խաղում։ Ֆորմիգան բարենպաստ տպավորություն է թողել ակումբի առաջին երկու ամիսների ընթացքում։ Նա համաձայնել է երկարաձգել իր պայմանագիրը 2004 թվականի դեկտեմբերին։ Մասնավոր հովանավորները համաձայնել են ծածկել նրա զգալի աշխատավարձը՝ 75,000 կրոն, 2005 թվականի սեզոնի առաջին կեսի համար։ Նա օգնել է «Մալմյոյին» երկրորդ տեղը զբաղեցնել 2005 թվականին, բայց ակումբը չի կարողացել իրեն թույլ տալ կրկին երկարաձգել նրա պայմանագիրը՝ անվանելով այն «թանկ որոշում»։

### Բրազիլիա
2007 թվականի Բրազիլիայի գավաթի եզրափակչում Ֆորմիգան օգնել է «Սաադին» (որը խաղում էր «Մատո Գրոսո դու Սուլ» անվան տակ) հաղթել «Բոտուկատային» հետխաղյա 11 մետրանոցներով՝ հիմնական ժամանակում (1:1) ոչ-ոքիից հետո Մանե Գարինչի մարզադաշտում։ Նա դաշտից դուրս է եկել շտապօգնության մեքենայով՝ տուգանային հարվածներից առաջ, քանի որ իրեն վատ էր զգում, բայց ավելի ուշ վերադարձավ՝ միանալու տոնակատարությանը։ 2008 թվականին նա խաղացել է «Բոտուկատայում» և գոլ է խփել Պաուլիստայի առաջնության եզրափակչում «Սաադի» դեմ պատասխան խաղում։

### ԱՄՆ
«Նյու Ջերսի Ուայլդքեթսի» կազմում 2006 թվականին Ֆորմիգան հանդես է եկել որպես հարձակվող՝ 12 խաղում խփելով 13 գոլ։ 2007 թվականին նա հանդես է եկել «Ջերսի Սքայ Բլյուս» թիմում, որտեղ 6 խաղում դարձել է մեկ գոլի հեղինակ, սակայն կատարել է հինգ գոլային փոխանցում։

Ֆորմիգան առաջին ընդհանուր ընտրությունն էր ԱՄՆ-ում վերջերս բացված Women’s Professional Soccer-ի (WPS) համար 2008 թվականի WPS միջազգային նախագծում, որն ընտրվել էր Gold Pride ակումբի կողմից։ Նա միացել է Բրազիլական անկլավին ակումբում, թիմակիցներ Էրիկայի և Ադրիանայի, ինչպես նաև մարզչի օգնական Սիսիի հետ (ով վերադարձավ խաղ մրցաշրջանի երկրորդ կեսին)։ Ֆորմիգան իր 16 խաղերից 15-ը սկսել է «Գոլդ Փրայդ»-ի կազմում, որը 2009 թվականին իր առաջին մրցաշրջանում զբաղեցրել է յոթ թիմերից յոթերորդ տեղը։ Նա ուշ ընտրվեց 2009 թվականի WPS All-Star խաղի համար՝ որպես փոխարինող հինգ անգլիացի և ֆրանսիացի խաղացողների, ովքեր բացակայում էին 2009 թվականի Եվրոպայի առաջնությունից, բայց ինքն իրեն դուրս մնաց ծնկի ձգման պատճառով։

Հաջորդ մրցաշրջանում Ֆորմիգան «Չիկագո Ռեդ Սթար»-ում խաղացել է հայրենակից Քրիստիանայի հետ։ 2010-ի մրցաշրջանում ակումբը յոթ թիմերից գրավել է վեցերորդ տեղը և դուրս մնացել WPS-ից։

### Ֆրանսիա
2017 թվականի հունվարին նա պայմանագիր է կնքել ֆրանսիական «Պարի Սեն Ժերմենի» հետ։ 2016/2017 մրցաշրջանում նա մասնակցել է 16 խաղի ազգային առաջնությունում, ազգային գավաթում և ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայում։ 2017/2018 մրցաշրջանում նա անցկացրել է 24 հանդիպում և եղել է թիմի ավագը Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչում, որն ավարտվել է «Լիոնի» նկատմամբ 1-0 հաշվով հաղթանակով։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Ֆորմիգան դարձել է 40 տարեկան, նա բաց է թողել ակումբային մրցաշրջանի մի մասը 2018 թվականի Ամերիկայի գավաթի պատճառով և ենթարկվել ծնկի վիրահատության, նրան լավ ընդունեցին փարիզյան ակումբում, որը երկարաձգել է պայմանագիրը նրա հետ 2018 թվականի օգոստոսին։

2019 թվականի մայիսին ևս մեկ տարով երկարաձգելով իր պայմանագիրը, Ֆորմիգան դարձել է Չեմպիոնների լիգայի ամենատարեց գոլի հեղինակը՝ 1/16 եզրափակչում խփելով «Բրագայի» դարպասը (7:0)։ Մի քանի շաբաթ անց նա գերազանցել է իր սեփական ռեկորդը՝ 41 տարեկան և 227 օրական հասակում՝ գոլ խփելով «Բրեյդաբլիկի» դարպասին 1/8 եզրափակչի հաղթական խաղում (4:0)։ Եվս մեկ տարվա պայմանագիր համաձայնեցվել Է 2020 թվականի մայիսին։

«Պարի Սեն Ժերմենի» կազմում նրա 100-րդ և վերջին հանդիպումը տեղի է ունեցել 2021 թվականի հունիսին, երբ նա փոխարինման է դուրս եկել «Դիժոնի» հետ խաղի երկրորդ խաղակեսում, որն ավարտվել է 3:0 հաշվով և ակումբին բերել ազգային չեմպիոնի առաջին տիտղոսը՝ ընդհատելով «Լիոնի» 15 անընդմեջ հաղթանակների շարքը։

### Հետագա կարիերա
Ֆորմիգան համաձայնել է վերադառնալ «Սան Պաուլու» 2021 թվականի հունիսին՝ ակումբի հետ իր վերջին հաջող շրջանից 21 տարի անց։ Նա նաև առաջարկ է ստացել «Ֆլամենգո»-ից։ Նա «Սան Պաուլուից» հեռանալու մասին հայտարարել է 2022 թվականի դեկտեմբերին՝ 44 տարեկան հասակում, Պաուլիստայի առաջնության կիսաեզրափակչում «Սանթոսից» կրած պարտությունից հետո։ Նա 25 խաղ է անցկացրել ակումբում իր երկրորդ շրջանի ընթացքում՝ դառնալով մեկ գոլի հեղինակ։ Այնուհետև նա քննադատել է ակումբին իր «անհարգալից» քաղաքականության համար՝ պահանջելով, որ հեռացող խաղացողները վերադարձնեն ակումբի բոլոր օգտագործված մարզահագուստները։

2023 թվականի հունվարին հաղորդվում էր, որ նա բանակցություններ է վարել «Կրուզեյրոյի» հետ, սակայն ակումբը չի կարողացել բավարարել նրա աշխատավարձի պահանջները։

## Կարիերան հավաքականում
Ֆորմիգան առաջին անգամ խաղացել է Բրազիլիայի հավաքականում 17 տարեկանում, թիմի կազմում 1995 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ՝ խաղալով որպես փոխարինող։ Հաջորդ տարի, 1996 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի կանանց ֆուտբոլի մրցաշարի ժամանակ, նա մեկնարկային կազմի խաղացող էր։ Ֆորմիգան և Պրետինան միակ երկու բրազիլացի ֆուտբոլիստներն էին, ովքեր մասնակցում էին Օլիմպիական խաղերի կանանց առաջին չորս ֆուտբոլային մրցաշարերին՝ նվաճելով արծաթե մեդալներ 2004 և 2008 թվականներին՝ եզրափակիչները պարտվելով ԱՄՆ-ին։ Նա մասնակցել է 2012 և 2016 թվականների մրցաշարերին՝ սահմանելով բացարձակ ռեկորդ՝ որպես միակ խաղացող, ով մասնակցել է Օլիմպիական խաղերի առաջին վեց ֆուտբոլային մրցաշարերին։ Ավելի ուշ նա մասնակցեց Տոկիոյի 2020 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերին։

2019 թվականի աշխարհի առաջնությունը Ֆորմիգայի համար 7-րդ անընդմեջ խոշոր մրցաշարն էր, ինչը ռեկորդ է։ Լոթար Մաթեուսը, Անտոնիո Կարբախալը և Ռաֆայել Մարկեսը տղամարդկանց մրցաշարում հինգ անընդմեջ ելույթների ռեկորդ են կիսում։ Նա օգնել է հավաքականին զբաղեցնել երրորդ տեղը 1999 թվականին, իսկ երկրորդ տեղը՝ 2007 թվականին։ Ֆորմիգան դարձել է մրցաշարի ամենատարեց գոլի հեղինակը՝ գրավելով Հարավային Կորեայի դարպասը 2015 թվականի հունիսի 9-ին, երբ նա 37 տարեկան էր, երեք ամսական և վեց օրական։

Ֆորմիգան նաև ոսկե մեդալ է նվաճել Համաամերիկյան երեք խաղերում՝ 2003 (եզրափակչում աչքի է ընկել խփած գոլով), 2007 և 2015 թվականներին։ 2011-ում Բրազիլիան եզրափակչում զիջել է Կանադային և նվաճել արծաթե մեդալներ։

Ֆորմիգան հեռացել է Բրազիլիայի հավաքականից 2016 թվականին, սակայն վերադարձել է 2018 թվականին, որպեսզի մասնակցի Չիլիում կայանալիք Ամերիկայի գավաթի խաղարկությանը։ Նա, 41 տարեկան հասակում, հանդես է եկել նաև Բրազիլիայի կազմում 2019 թվականի աշխարհի առաջնությունում՝ դառնալով մրցաշարի պատմության ամենատարեց խաղացողը։

2020 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Ֆորմիգան անցկացրել է իր 200-րդ հանդիպումը Բրազիլիայի հավաքականի կազմում՝ 8-0 հաշվով հաղթանակ տանելով Էկվադորի նկատմամբ։ Ֆորմիգան խաղացել է 2020 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում և դարձել է առաջին ֆուտբոլիստը, ով մասնակցել է յոթ Օլիմպիական խաղերի։

2021 թվականի նոյեմբերին նա հայտարարել է Բրազիլիայի հավաքականից երկրորդ հեռանալու մասին։ 2021 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ֆորմիգան անցկացրել է իր վերջին հանդիպումը Բրազիլիայի կազմում՝ Մանաուսի միջազգային ֆուտբոլային մրցաշարում հաղթելով Հնդկաստանին (6:1)՝ պաշտոնապես հեռանալով ազգային հավաքականից։

## Խաղաոճ
Նա Դունգային՝ Բրազիլիայի տղամարդկանց հավաքականի ավագին, ով նվաճեց 1994 թվականի Աշխարհի գավաթը, անվանել է իր խաղաոճի ամենաազդեցիկ խաղացողը։ Նա ստացել է «Ֆորմիգա» մականունը, որը պորտուգալերեն նշանակում է «մրջյուն»՝ դեռահաս լինելով իր անշահախնդիր խաղաոճի պատճառով, որը հիշեցնում էր մյուս խաղացողներին, թե ինչպես են մրջյունները միասին աշխատում գաղութի պես։

## Անձնական կյանք
Ֆորմիգան նշանվել է իր զուգընկերոջ՝ Էրիկա Խեսուսի հետ 2023 թվականի հունվարին։ Զույգն առաջին անգամ հանդիպել է 1996 թվականին, բայց բաժանվել է Բրազիլիայում ԼԳԲՏ իրավունքների սահմանափակ առաջընթացի պատճառով, ինչը այդ ժամանակ դժվարացնում էր բաց լեսբիական հարաբերությունները։ Նրանք կրկին հանդիպեցին 2017 թվականին։

Ֆորմիգան, Բրազիլիայում կանանց ֆուտբոլի մոլի ջատագովը, ակտիվիստ մարզիկ է, ով պայքարում էր նախապաշարմունքների դեմ. «Ես ստիպված էի քրտնաջան աշխատել, որպեսզի նվաճեմ իմ տեղը և ապացուցեմ, թե ով եմ ես։ Ոչ միայն որպես խաղացող, այլև որպես... Միրաիդլես Մասիել Մոտա։ Կին։ Սեւ։ Հյուսիս-Արևելք։ Լեսբուհի։ Եվ ամենից առաջ՝ որպես մեկը, ով երբեք չի մտածել ֆուտբոլից բացի այլ բան անել»։

## Ձեքբերումներ
### Ակումբային

#### «Սան Պաուլու»
* Բրազիլիայի չեմպիոնուհի՝ 1997
* Պաուլիստա առաջնության հաղթող՝ 1997, 1999
* Բրազիլիայի գավաթակիր՝ 2021

#### «Բոտուկատու»
* Բրազիլիայի չեմպիոնուհի՝ 2008

#### «Սան Ժոզե»
* Լիբերտադորեսի գավաթակիր՝ 2011, 2013, 2014
* Բրազիլիայի գավաթակիր՝ 2012, 2013
* Կանանց ակումբային միջազգային առաջնության հաղթող՝ 2014
* Պաուլիստա առաջնության հաղթող՝ 2012, 2014, 2015

#### «Պարի Սեն Ժերմեն»
* Ֆրանսիայի չեմպիոնուհի՝ 2020/21
* Ֆրանսիայի գավաթակիր՝ 2017/18

### Միջազգային
* Պանամերիկյան խաղերի հաղթող՝ 2003, 2007, 2015
* Հարավային Ամերիկայի Առաջնության/Գավաթի հաղթող՝ 1995, 1998, 2003, 2010, 2014, 2018
* Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր՝ 2004, 2008

### Անհատական
* Ներառված է դեկադա ԿՈՄՆԵԲՈԼ թիմում  ըստ MFFIIS-ի՝ 2011—2020

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Профиль на сайте клуба «Саад» 

Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ