Կոստա Գավրաս

**Կոնստանտինոս Գավրաս** (; ), հայտնի է նաև **Կոստա-Գավրաս** (), արմատներով հույն ֆրանսիացի ռեժիսոր և սցենարիստ։ «Օսկար» մրցանակի դափնեկիր։ Հայտնի է որպես քաղաքական սուր թեմաներով ֆիլմերի հեղինակ՝ առաջին հերթին հույն գրող Վասիլիս Վասիլիկոսի գրքի հիման վրա գրված «Զետա» ֆիլմը և Չեխոսլովակիայում «Սլանսկու գործի» մասին «Խոստովանություն» ֆիլմը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արկադիա մարզի Լուտրա-Իրեաս գյուղում։ Հունաստանի օկուպացիայի ժամանակ նրա ընտանիքը ապրել է Պելոպոնեսում, իսկ պատերազմից հետո տեղափոխվել է Աթենք։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գավրասի հայրը եղել է Հունաստանի ազգային-ազատագրական ճակատի ձախ թևի անդամ, իսկ պատերազմից հետո նա ձերբակալվել է կոմունիզմի հանդեպ համակրանքի կասկածանքով։ Գավրասի ընտանիքը ստիպված է եղել լքել Հունաստանը։ Կոստա-Գավրասը ավարտել է Ֆրանսիայի միջնակարգ դպրոցը և 1951 թվականին սկսել է Սորբոնում սովորել, սակայն 1956 թվականին թողնում է համալսարանը և գնում կինեմատոգրաֆի։ Բարձրագույն կինեմատոգրաֆիական կրթություն ստացել է Փարիզի 
ԻԴԵԿ ինստիտուտում։ Եղել է ռեժիսորներ Ռենե Կլերի, Անրի Վերնոյի, Ժակ Դեմիի և Ռենե Կլեմանի օգնականը։

Գավարսը երբեք չի աշխատել Հունաստանում և ֆիլմեր չի նկարահանել հունարեն։

1982-1991 թվականներին և 2007 թվականից եղել է ֆրանսիական կինեմատոգրաֆի նախագահ։

## Ստեղծագործություն
1965 թվականին նորամուտը կատարել է որպես էկրանավորման ռեժիսոր Սեբաստիան Ժապրիզոյի «Մարդասպանները քնած վագոններում» ֆիլմում՝ Իվ Մոնտանի գլխավոր դերում։ Լարված դետեկտիվ-քրեական ինտրիգը ներկա է Կոստա-Գավրասի մյուս ֆիլմերում, որոնք հիմնված են վավերագրական նյութերի վրա և քաղաքականապես կանխամտածված են։ Բայց ռեժիսորի համար կարևոր է ոչ այնքան իրադարձությունների քաղաքական ասպեկտը, որքան հումանիտար պաթոսը, հետաքրքիր է տոտալիտար իշխանության դրսևորումների հետ բախվող մարդը, որքան էլ այն կոչվի ՝ «Սև գնդապետների» ռեժիմ, հիտլերյան ֆաշիզմ, ստալինյան սոցիալիզմ, լատինաամերիկյան խունտա։ Գավրասը ցույց է տալիս, թե ինչպես է պատմությունը, քաղաքականությունը, հասարակությունը, ուժի ինստիտուտները, կուսակցությունները ազդում մասնավոր մարդու ճակատագրի վրա։ Լինելով աշխարհի քաղաքացի և տարբեր երկրներում կինո նկարահանելով՝ Կոստա-Գավրասը ճանաչվեց որպես կոսմոպոլիտ՝ բառի լավագույն իմաստով, իսկական հումանիստական նկարիչ, որին հուզում է չարիքի դեմ բարու գլոբալ պայքարը, այլ ոչ թե միայն քաղաքական կրքերը։

## Ֆիլմագրություն
* 1958 — *Les Rates* (կարճամետրաժ ֆիլմ)
* 1965 — Մարդասպանները քնած վագոններում / *Compartiment tueurs*
* 1967 — Մեկ ավելորդ մարդ / **'
* 1969 — Զետա / ''Z''
* 1970 — Խոստովանություն / ''L’Aveu''
* 1973 — Պաշարման դիրքորոշումը / ''État de siège''
* 1975 — Հատուկ բաժին / ''Section spéciale''
* 1979 — Կնոջ լույսը / ''Clair de femme''
* 1982 — Անհայտ կորած / ''Missing''
* 1983 — Հաննա Կ․ / **'
* 1986 — Ընտանեկան խորհուրդ / *Conseil de famille*
* 1988 — Նվիրյալ / *Betrayed*
* 1989 — Երաժշտական արկղ / 
* 1991 — Մոռացության դեմ / *Contre l’oubli* (հատված «Կիմ Սեն Մանայի համար» ֆիլմից)
* 1992 — Փոքրիկ ապոկալիպսիս / *La petite apocalypse*
* 1995 — Լյումիերը և կազմակերպությունը / *Lumière et compagnie* (сегмент)
* 1995 — Նիցի առիթով, շարունակություն (վավերագրական ֆիլմ) / **
* 1997 — Խելագար քաղաք / *Mad City*
* 2002 — Ամեն / *Amen*
* 2005 — Գիլյոտին / *Le couperet*
* 2009 — Դրախտ Արևմուտքում / *Eden à l’Ouest*
* 2012 — Կապիտալ / *Le capital*

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* «Զետա», 1969 թվական
** Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակ՝ 1969 թվական
** «Օսկար» -«Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ», «Օսկար»-«Լավագույն մոնտաժ»
** Լուի Դելյուկի մրցանակը «Պաշարման դիրքորոշում» ֆիլմի համար՝ 1972 թվական։
** ՄԱԿ-ի մրցանակ «Պաշարված դիրքորոշում» ֆիլմի համար, ինչպես նաև արժանացել է լավագույն երաժշտության համար՝ BAFTA մրցանակի (Միկիս Թեոդորակիս), լավագույն արտասահմանյան ֆիլմի համար՝ «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի , Նյու Յորքի կինոքննադատների ընկերության երկրորդ մրցանակի «Լավագույն ռեժիսոր» (Կոստա Գավրաս) և «Լավագույն սցենար» (Ֆրանկո Սոլինաս) անվանակարգերում, ինչպես նաև «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում երրորդ մրցանակ՝ 1974 թվականին։
* «Հատուկ բաժին» - Կաննի կինոփառատոնի մրցանակ՝ 1975 թվական։
* «Անհայտ կորած», 1982 թվական
** Կաննի կինոփառատոնի «Ոսկե արմավենու ճյուղ» (գլխավոր մրցանակ)՝ 1982 թվական և Ջեք Լեմոնուի լավագույն դերասանական մրցանակ
** «Օսկար» — «Լավագույն օրիգինալ սցենար»։
* «Երաժշտական արկղ», 1989 թվական
** «Ոսկե արջ» (գլխավոր մրցանակ) Բեռլինի կինոփառատոն, 1990 թվական։
* «Ամեն», 2002 թվական
** «Սեզար» 2003 թվական — «Լավագույն օրիգինալ սցենար»
* Մոսկվայի 35-րդ միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ «Համաշխարհային կինեմատոգրաֆում ունեցած ավանդի համար»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կ. Կոստա-Գավրասը 75-ամյակը նշել է որպես Բեռլինի 58-րդ միջազգային կինոփառատոնի նախագահ (2008 թվականի փետրվարի 7-17)

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հույն արվեստագետներ
Կատեգորիա:Հույն ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ