ԽՍՀՄ զինված ուժերի գործողությունների ցանկ Հայրենական մեծ պատերազմում

**ԽՍՀՄ զինված ուժերի գործողությունների ցանկը Հայրենական մեծ պատերազմում**

Համաձայն Խորհրդային Մեծ հանրագիտարանի՝ ռազմագործողությունը հարձակումների, մարտերի և հարվածների ամբողջություն է, որոնք համակարգված և փոխկապակցված են նպատակներով, ժամանակով և վայրով, իրականացվում են մեկ կամ մի քանի տեսակի զինված ուժերի օպերատիվ ստորաբաժանումների կողմից:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ խորհրդային զինված ուժերը, կախված նպատակներից և ներգրավված զորքերի ու ուժերի քանակից, իրականացրեցին հարձակողական և պաշտպանական գործողություններ, որոնք բաժանվեցին ռազմավարական և առաջնագծի գործողությունների: Առաջնագծի գործողությունները կարող են լինել ռազմավարական գործողությունների մաս, բայց կարող են լինել նաև անկախ: Գործողությունների բաժանումը հարձակողական և պաշտպանական տեսակների միայն ցույց է տալիս, թե ումն է հարձակվելու նախաձեռնությունը իրադարձությունների սկզբում։ Հասկանալի է, որ գործողության ընթացքում հարձակողականն ու պաշտպանողականը կարող էին փոխարինվել։

Ռուսական պատմագիտության մեջ որոշ գործողություններ, որպես ռազմավարական և առաջնագծի, դասակարգման հարցը տարբեր հեղինակների միջև տարաձայնությունների առարկա է դարձել: Այսպիսով, 1960-ական թվականներին խոսվում էր 40 ռազմավարական գործողությունների մասին, 1970-ական թվականներին՝ 55, 1980-ական թվականների սկզբին՝ «50-ից ավելի»։

«Հայրենական մեծ պատերազմի պատմություն» 6 հատորով (Մոսկվա, 1960-1965) և «Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմություն 1939-1945» 12 հատորով (Մոսկվա, 1973-1982) հիմնարար աշխատությունները ընդհանրապես չեն պարունակել այս հարցերի պատասխանները։ Դրա հետ կապված՝ 1985-1986 թվականներին *Военно-исторический журнал*-ն իր էջերում կազմակերպել է քննարկում ռազմական պատմաբանների և ռազմական առաջնորդների միջև ռազմավարական ռազմական գործողությունների մասին (Военно-исторический журнал. - 1985. - No. 10; 1986. - No. 4, 5, 7), որի արդյունքում մշակվել է նրանց գործողությունների ժամանակագրական ցանկը, պարզաբանվել է մասնակիցների և այլնի մասին մանրամասներ։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այն ժամանակ հարցը վերջնականապես չփակվեց, քանի որ 1993 թվականից հրապարակված Գ.Ֆ. Կրիվոշեևի հանձնաժողովի աշխատություններում Հայրենական մեծ պատերազմում Խորհրդային Միության կորուստների հարցերով ռազմավարական գործողությունների ցանկը, տարբերվում էր այդ քննարկման արդյունքում կազմվածից:

Ռազմական գործողությունների անվանումները մղվել են հետին պլան՝ կախված իրադարձությունների զարգացումից և գործողության ընթացքում ձեռք բերված արդյունքներից։ Իրադարձությունների զարգացման ընթացքում փաստաթղթերում մի շարք գործողություններ տարբեր անվանումներ ունեին: Երբեմն օգտագործվում էին ծածկագրեր, որոնցից մի քանիսը մնում էին որպես գործողության լրացուցիչ անվանումներ (Իսկրա ռազմագործողություն, «Բագրատիոն» օպերացիա և այլն)։

## 1941
### Ռազմավարական գործողություններ, որոնք մեկնարկել են 1941 թվականին

### Առաջնագծի գործողությունները, որոնք սկսվել են 1941 թվականին և չեն եղել ռազմավարական ծրագրի մաս

## 1942
### Ռազմավարական գործողություններ, որոնք մեկնարկել են 1942 թվականին

### Առաջնագծի գործողություններ, որոնք սկսվել են 1942 թվականին և չեն եղել ռազմավարական ծրագրի մաս

## 1943
### 1943 թվականին սկսված ռազմավարական գործողություններ

### Առաջնագծի գործողություններ, որոնք սկսվել են 1943 թվականին և չեն եղել ռազմավարական գործողությունների մաս

## 1944
### Ռազմավարական գործողություններ, որոնք սկսվել են 1944 թվականին

### Առաջնագծի գործողություններ, որոնք սկսվել են 1944 թվականին և չեն եղել ռազմավարական ծրագրի մաս

## 1945
### Ռազմավարական գործողություններ, որոնք մեկնարկել են 1945 թվականին

### Առաջնագծի գործողություններ, որոնք սկսվել են 1945 թվականին և չեն եղել ռազմավարական ծրագրի մաս

Բելգորոդ-Խարկովի հարձակողական գործողություն

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ռազմական պատմություն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմական գործողություններ
Կատեգորիա:Ռազմական գործողություններ