Արմեն Բունիաթյան

**Արմեն Արտավազդի Բունիաթյան** (), խորհրդահայ անեսթեզիոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1995)։

## Կենսագրություն
Արմեն Բունիաթյանը ծնվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Երևանում։ Հայրը՝ Արտավազդ Բունիաթյանը (1902-1956), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից էր, 45-րդ բանակի և Անդրկովկասյան վաշտի հրամանատարի տեղակալ, ՀԽՍՀ մինիստրների խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ, չորրորդ գումարման ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Պարգևատրվել է մարտական մի շարք պարգևներով։ Մայրը՝ Ելենա Բուդաղյանը (1906-1986), հայկական սղագրության հիմնադիրն է։

Բունիաթյանը սովորել է Երևանի Ֆ. Է. Ձերժինսկու անվան № 20 միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է արծաթե մեդալով։ Եղել է Եվգենի Պրիմակովի մանկության ընկերը։ Զբաղվել է սպորտով, դարձել թռիչքների Հայաստանի չեմպիոն։

Սովորել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտում։ Ընկերոջ՝ ապագա ակադեմիկոս Ստեփան Սիտարյանի պնդմամբ առաջին կուրսից հետո ուսումը շարունակել է Մոսկվայի 2-րդ բժշկական համալսարանում, որտեղ նրա համակուրսեցիներն էին Անատոլի Պոկրովսկին և Սերգեյ Եֆունին։

1954 թվականին ավարտել է համալսարանը։ 1957 թվականին քաղաքային № 4 հիվանդանոցում՝ պրոֆեսոր Զայցևի մոտ, ավարտել է կլինիկական օրդինատուրան, իսկ 1959 թվականին Մոսկվայի պետական բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր վիրաբուժության ամբիոնում ավարտել է ասպիրանտուրան։

## Գործունեություն
1960 թվականին պրոֆեսոր Բորիս Պետրովսկու հրավերով Բունիաթյանն աշխատանքի է անցել որպես բժիշկ-անեսթեզիոլոգ Մոսկվայի Ի․Մ․Սեչենովի անվան առաջին բժշկական ինստիտուտի հիվանդանոցային վիրաբուժության ամբիոնի անեսթեզիոլոգիայի լաբորատորիայում։ Եղել է կրտսեր գիտաշխատող։ 1963 թվականին պաշտպանել դոկտորական ատենախոսությունը «Հիպոթերմիկ պերֆուզիան և անզգայացումը սրտի բնածին և ձեռքբերովի արատների վիրաբուժության մեջ» թեմայով, և 1967 թվականից ղեկավարել է Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի գիտական վիրաբուժության կենտրոնի անեսթեզիոլոգիական բաժանմունքը։
thumb|right|200px|Դուստրը՝ Կարինա Բունիաթյանը, 2005

1960-ական թվականներին վերապատրաստվել է Անգլիայում (Լոնդոնի, Քարդիֆի և Լիվերպուլի հիվանդանոցներում և Վիրաբույժների Թագավորական քոլեջի անեսթեզիոլոգիայի ամբիոնում) և ԱՄՆ-ում (ուսումնասիրել է կարդիոանեսթեզիոլոգիայի և արյան արհեսական շրջանառության խնդիրները Նյու Յորքի, Ռոչեստերի, Քլիվլենդի, Հյուստոնի խոշորագույն կլինիկաներում)։

1968 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1981 թվականին՝ ՌԽՖՍՀ Գիտությունների պատվավոր գործչի կոչում։

1967 թվականից մշակել է անեսթեզիոլոգիայի նոր ճյուղ՝ վիրահատության ընթացքում կենսակարևոր օրգանների գործունեության համակարգչային մոնիթորինգ, ինչի համար արժանացել է ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի մրցանակի (1983) և պատվոգրի, դարձել Անգլիայի անեսթեզիոլոգիայի Թագավորական քոլեջի իսկական անդամ (1985)։

Բունիաթյանի մշակած հիպոթերմիկ պերֆուզիայի տեխնիկան ներդրվել է բժշկական պրակտիկայում, ինչը մեծապես նպաստել է սրտի վիրաբուժության, հատկապես սրտի իշեմիկ հիվանդության վիրաբուժության ոլորտի զարգացմանը։ Այդ ամենի համար 1988 թվականին Բունիաթյանն արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։

1965-1991 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության գլխավոր անեսթեզիոլոգը։

1991 թվականից ղեկավարում է Մոսկվայի Մ.Ս. Սեչենովի անվան պետական բժշկական համալսարանի բժիշկների հետբուհական մասնագիտական կրթության ֆակուլտետի անեսթեզիոլոգիայի և վերակենդանացման ամբիոնը։

Ռուսաստանի «Անեսթեզիոլոգիա և վերակենդանացում» ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է, «Journal of Cardiothoracic and Vascular Anesthesia» (ԱՄՆ), «Anästhesisten und Intensivmedizin» (Գեմանիա), «Anästhesie und Wiederbelebung» (Գերմանիա) ամսագրերի խմբագրական կազմի անդամ։

Բունիաթյանը պատրաստել է 13 բժիշկ և 77 գիտությունների թեկնածու, հեղինակել ավելի քան 600 գիտական աշխատանք, այդ թվում՝ 13 մենագրություն, դասագրքեր, տեղեկատուներ, մասնագիտական ձեռնարկներ, 7 գյուտի հեղինակ է։

## Ընտանիք
Կինը՝ Աննա Մալովա Ֆյորդրովնան (ծնվել է 1929 թվականին), բժշկական գիտությունների թեկնածու է, Մոսկվայի Մ.Ս. Սեչենովի անվան պետական բժշկական համալսարանի կենտրոնական գիտահետազոտական լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող։

Դուստրը՝ Կարինա Բունիաթյանը (ծնվել է 1954 թվականին), իմունոլոգ է, բժշկական գիտությունների դոկտոր։ 1987 թվականից աշխատում է Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի վիրաբուժության գիտական կենտրոնում։ Նա Ռուսաստանի ալերգոլոգների և կլինիկական իմունոլոգների ասոցիացիայի անդամ է։ Ավելի քան 120 հրատարակված աշխատությունների հեղինակ է։

## Մրցանակներ և նվաճումներ
* Շքանշան «Անմշակ հողերի յուրացման համար» (1957)
* Շքանշան «Անձնվեր աշխատանքի համար» (1970)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1976)
* ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1981)
* ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի մրցանակ (1983)
* «Աշխատանքի վետերան» շքանշան (1987) 
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1988)
* Բարեկամության շքանշան (Ռուսաստան) (2000)
* Պատվո շքանշան (Ռուսաստան) (2006)
* Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պատվո հավաստագիր (2016)
* Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Ա.Ն․ Բաքուլևի անվան մրցանակ և ոսկե մեդալ
* Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Վ.Ի. Բուրակովսկու մրցանակ
* «Տարվա լավագույն ուսուցիչ» կրթական մրցանակ (2013)
* 1991-1994 թվականների Հիմնարար հետազոտությունների ռուսական հիմնադրամի դրամաշնորհ
* Ռուս-գերմանական անեսթեզիոլոգների գիտագործնական ընկերության նախագահ ռուսական կողմից (1991 թվականից)
* Ռուսաստանի Դաշնության Անեսթեզիոլոգների և ռեանիմատոլոգների ֆեդերացիայի փոխնախագահ
* Անեսթեզիոլոգիայի եվրոպական ակադեմիայի ակադեմիկոս
* Անգլիայի անեսթեզիոլոգների թագավորական քոլեջի իսկական անդամ
* Իռլանդիայի թագավորական քոլեջի անեսթեզիոլոգիայի ֆակուլտետի իսկական անդամ
* ԱՄՆ-ի արտակարգ իրավիճակներում բուժող հանրության թղթակից անդամ
* Բուլղարիայի, Հունգարիայի, Ռումինիայի, Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի, Հարավսլավիայի, Կոլումբիայի, Կուբայի, Ֆինլանդիայի անեսթեզիոլոգների գիտական հանրությունների, ինչպես նաև Անեսթեզիոլոգիայի կրթության Եվրոպական ակադեմիայի Մոսկվայի մասնաճյուղի (CEEA) պատվավոր անդամ

## Ընտրված գիտական աշխատանքներ
* Петровский, Б. В. Гипотермическая перфузия в хирургии открытого сердца / Б. В. Петровский, Г. М. Соловьёв, А. А. Бунятян. — Ереван: Айастан, 1967. — 267 с.
* Бунятян A. A. Нейролептаналгезия. 1972.
* Бунятян A. A., Трекова Н. А., Журков B. C., Шмырин М. М., Кожевников В. А. О мутагенном действии анестетиков // Анестезия и реаниматология. 1977. № 4. С. 21-24.
* Бунятян A. A. Атаралгезия. 1983.
* Бунятян A. A. Справочник по анестезиологии. 1983.
* Бунятян A. A. Учебник по анестезиологии и реаниматологии для студентов. (1977, 1984).
* Бунятян A. A. Руководство по анестезиологии для врачей. (1994, 1997).
* Бунятян A. A. Руководство по анестезиологии и реаниматологии. М.: Медицина, 1998.
* Бунятян A. A. Образовательный стандарт послевузовской профессиональной подготовки по специальности «Анестезиология-реаниматология» (2001, 2003, 2004).
* Бунятян A. A. Руководство по кардиоанестезиологии. 2005.
* Бунятян A. A. Рациональная фармакоанестезиология. 2006.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ