Ջոն Քլարկ

**Ջոն Քլարկ** () բրիտանացի փորձարարական ֆիզիկոս է և Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսոր: Նա հայտնի է գերհաղորդականության վրա հիմնված չափիչ սարքերի վերաբերյալ իր տարբեր աշխատանքներով։ Սթիվեն Գիրվինը Քլարկին անվանել է «գերհաղորդիչ էլեկտրոնիկայի կնքահայր»: 

1980-ականներին Քլարկը ղեկավարել է հետազոտական ​​​​խումբ, որի կազմում էին Ջոն Մ. Մարտինիսը և Միշել Դևորեն։ Ջոզեֆսոնի էֆեկտի միջոցով մակրոսկոպիկ քվանտային երևույթների վերաբերյալ նրանց հայտնագործությունները նրանց 2025 թվականին բերեցին ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ։

## Կրթություն և կարիերա
Ջոն Քլարկը ծնվել է 1942 թվականի փետրվարի 10-ին Քեմբրիջում, Անգլիա: Մինչ Քեմբրիջի Քրիստոսի քոլեջում բնական գիտությունների բակալավրի աստիճան ստանալը նա սովորել է Պերսի դպրոցում։ 
1,740 / 5,000
Նա 1964 թվականին ստացել է ֆիզիկայի բակալավրի աստիճան, ապա դոկտորական աստիճանի համար սովորել է ֆիզիկայի Քեմբրիջի համալսարանի Թագավորական ընկերության Մոնդ լաբորատորիայում։.

1965 թվականին Քլարկը դարձավ Քեմբրիջի նորաստեղծ Դարվինի քոլեջ ընդունված առաջին ուսանողներից մեկը և Դարվինի քոլեջի ուսանողական ասոցիացիայի առաջին նախագահը։ Դոկտորական աշխատանքը կատարելիս, որը ղեկավարում էր Բրայան Փիփարդը, Քլարկը մշակեց շատ զգայուն վոլտմետր, որը հետագայում անվանեց «SLUG» (Գերհաղորդիչ ցածր ինդուկտիվության ալիքավոր գալվանոմետր)։ Ն1968 թվականին նա դոկտորի կոչում ստացավ: Քլարկը բազմիցս ասել է, որ իր աշխատանքի վրա ազդեցություն է ունեցել Նոբելյան մրցանակակիր Բրայան Ջոզեֆսոնը, որը 1962 թվականին կանխատեսել էր Ջոզեֆսոնի էֆեկտը։

Դոկտորական աստիճան ստանալուց հետո Քլարկը Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում ստացավ հետդոկտորական հետազոտողի պաշտոն, և իր ողջ ակադեմիական կարիերայի ընթացքում աշխատեց որպես պրոֆեսորի օգնական (1969), դոցենտ (1971) և ֆիզիկայի պրոֆեսոր (1973–2010)։  1969 թվականին Քլարկը միացավ նաև Լոուրենս Բերկլիի ազգային լաբորատորիային, որտեղից 2010 թվականին թոշակի անցավ որպես նյութագիտության բաժնի ավագ գիտաշխատող։

Քլարկի կապը Քեմբրիջի համալսարանի հետ շարունակվեց նաև ԱՄՆ տեղափոխվելուց հետո 1972 թվականին նա ընտրվեց Քրիստոսի քոլեջի անդամ, 1989 թվականին նա Քեմբրիջի Քլեր Հոլում հրավիրված գիտաշխատող էր, իսկ 1998 թվականին ընտրվեց Քեմբրիջի Չերչիլի քոլեջի անդամ և ֆիզիկայի պրոֆեսոր (1973–2010)։ Նա 1997 թվականին ընտրվեց Քրիստոսի քոլեջի պատվավոր անդամ, իսկ 2023 թվականին՝ Դարվինի քոլեջի պատվավոր անդամ.

## Հետազոտություն
Քլարկի հետազոտությունները կենտրոնանում են գերհաղորդականության և գերհաղորդիչ էլեկտրոնիկայի վրա, մասնավորապես՝ գերհաղորդիչ քվանտային ինտերֆերենցիայի սարքերի (SQUID) մշակման և կիրառման մեջ, որոնք մագնիսական հոսքի գերզգայուն դետեկտորներ են:

1985 թվականին Քլարկը, Ջոն Մ. Մարտինիսը (նրա ասպիրանտը) և Միշել Դևորեն (այդ ժամանակ հետդոկտորական հետազոտող) ցուցադրեցին Ջոզեֆսոնի երևույթի քվանտային վարքագիծը։ /> Նրանք ցույց տվեցին, որ ցածր ջերմաստիճանում գերհաղորդիչների հետ կապված մակրոսկոպիկ էլեկտրոնային վիճակը զրոյական լարման դեպքում ենթարկվում է քվանտային թունելավորման: Նույն թվականին, համակարգին միկրոալիքային իմպուլսներ ուղարկելով, ռեզոնանսները ցույց տվեցին քվանտային էներգիայի մակարդակներ։ Այս փորձը շղթայի քվանտային էլեկտրոդինամիկայի առաջին ապացույցն էր, որը հետագայում դարձավ գերհաղորդիչ քվանտային հաշվարկների հիմքը: Աշխատանքը, որը 2025 թվականին արժանացավ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի, մեծ մասամբ ֆինանսավորվել է ԱՄՆ Էներգետիկայի դեպարտամենտի Հիմնական Էներգետիկ Գիտությունների Գրասենյակի կողմից։

Քլարկը նաև աշխատել է քվանտային աղմուկի սահմանափակ ուժեղացուցիչների տեսքով կարգավորված SQUID-ների կիրառման վրա՝ մութ նյութի հնարավոր բաղադրիչ հանդիսացող աքսիոնը որոնելու համար։

## Մրցանակներ և մեծարումներ
1970 Քլարկը ստացել է Ալֆրեդ Պ. Սլոանի անվան կրթաթոշակ, 1977 թվականին Գուգենհայմի անվան կրթաթոշակ։ 1986 թվականին Քլարկն ընտրվել է Թագավորական ընկերության անդամ։ 

2025 թվականին Քլարկը, Միշել Դևորեն և Ջոն Մ. Մարտինիսը համատեղ արժանացել են  ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակին՝ «էլեկտրական շղթայում մակրոսկոպիկ քվանտային մեխանիկական թունելավորման և էներգիայի քվանտացման հայտնաբերման համար»։

## Ծանոթագրություններ