Վարիկոցելե

**Վարիկոցելե** (), սերմնալարի ողկույզանման երակային ցանցի վարիկոզ լայնացում, որը հանդիպում է տղամարդկանց 11.7%-ի մոտ, և սերմի որակի խանգարում ունեցող տղամարդկանց 25.4%-ի մոտ։

## Պատճառագիտությունը
Վարիկոցելեն դեպքերի մեծ մասում՝ մոտ 92%-ում, հանդիպում է ձախից, երբեմն լինում է նաև երկկողմանի՝ 5%-ում, և 3% դեպքերում՝ աջից։ Աջ սերմնալարի ողույզանման երակային ցանցից արյան արտահոսքը իրականանում է աջ ամորձային երակով, որը թափվում է ստորին սիներակի մեջ։ Ձախ սերմնալարի ողույզանման երակային ցանցից արյան արտահոսքը իրականանում է ձախ ամորձային երակով, որը ուղիղ անկյան տակ թափվում է դեպի ձախ երիկամի երակի մեջ։

Վարիկոցելեի պատճառ կարող է լինել՝

* Ամորձու երակի փականային ապարատի դեֆեկտը։
* Երակային պատի բնածին թուլությունտը, որը չի կարող դիմակայել երակային արյան հիդրոստատիկ ճնշմանը։
* Ձախ ամորձու երակի **ուղիղ անկյան տակ** թափվելը դեպի ձախ երիկամային երակ։

Վարիկոցելեի հանկարծակի առաջացումը թե աջ, թե ձախ կողմերից կարող է վկայել երիկամի ուռուցքի մասին, ուռուցքային թրոմբով երիկամային երակի խցանման մասին։ Վարիկոցելեն պետք է դիտել նաև որպես երիկամային երակում հիպերթենզիայի առաջին ախտանիշներից մեկը։ Կլինիկորեն հիվանդը կարող է ոչ մի գանգատ չնշել և վարիկոցելեն հայտնաբերվում է պատահական հետազոտման ժամանակ։ Հիվանդը կարող է նշել դիսկոմֆորտ փոշտում և ցավ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ։
Նորմալ սպերմատոգենեզը ընթանում է մարմնի ջերմաստիճանից 2-3 աստիճան ցածր ջերմաստիճանային պայմաններում։ Վարիկոցելեյի դեպքում առաջացած երակային կանգը, բերում է փոշտում ջերմաստիճանի բարձրացման, որի նկատմամբ էլ շատ զգայուն է սպերմատոգեն էպիթելը։ 
Վարիկոցելեն ժամանակի ընթացքում կարող է բերել ամորձու կոնսիստենցիայի փոփոխման՝ տուրգորի իջեցման և հիպոպլազիայի։ Վարիկոցելեն բերում է սպերմատոգենեզի ընկճմանը, բայց որպես միայնակ գործոն չի կարող առաջացնել անպտղություն։

## Դասակարգում
160px|մինի|աջից|3-րդ աստիճանի ձախակողմյան վարիկոցելե
Ըստ **Եվրոպական ուրոլոգիական ասոցիացիայի (EAU)** դասակարգման տարբերում են վարիկոցելեի հետևյալ աստիճանները։ ՝

* **Սուբկլինիկական ձև** - սերմնալարի երակները չեն շոշափվում, չկան փոշտի տեսանելի փոփոխություններ՝ ոչ հանգստի, ոչ Վալսալվայի փորձի ժամանակ, սակայն հատուկ հետազոտություններով (դոպպլեր ՈւՁՀ) հայտնաբերվում է սերմնալարի երակների լայնացում։
* **1-ին աստիճան** - սերմնալարի երակները շոշափվում են միայն Վալսալվայի փորձի միջոցով (Վալսալվայի փորձի ժամանակ ներորովայնային ճնշումը բարձրանում է, որի պատճառով վարիկոզ լայնացած երակների արտափքվածությունը ավելի արտահայտիչ է դառնում)։
* **2-րդ աստիճան** - սերմնալարի երակները շոշափվում են հանգիստ վիճակում, սակայն տեսանելի երակների լայնացում չի դիտվում։
* **3-րդ աստիճան** - հեռավորությունից նկատվող վարիկոցելե։

## Բուժում
Մշտական ցավերի դեպքում խորհուրդ է տրվում սուսպենզորիայի կրում (փոշտի բարձր դիրքի ապահովում)։

Վիրահատական բուժման ցուցումներն են՝

# Սիմպտոմատիկ վարիկոցելեն (ցավի, դիսկոնֆորտի առկայությունը)։
# Սերմի որակի խանգարումը։
# Վարիկոցելեն զուգորդված ամորձու փոքր չափերի հետ։
# Վարիկոցելեն համակցված գոնադոլիբերինային խթանման թեստի սուպրանորմալ պատասխանի հետ։
# Երկկողմանի վարիկոցելեն։

Վիրահատական բուժման էությունն այն է, որ ընդհատվում է ուղիղ երակային կապը ամորձու երակի և ստորին սիներակի միջև, դադարեցնելով երակային արյան հետհոսքը դեպի սերմնալարի ողկույզանման երակային ցանցը։ Գոյություն ունի վարիկոցելեյի վիրահատակն բուժման մի քանի տարբերակ, որոնց ընտրությունը հիմնականում կախված է միջամտության արդյունավետությունից և բժշկի փորձից։

## Աղբյուրներ
* Smith's General Urology, Seventeenth Edition (Authors, Donald Ridgeway Smith, Emil A. Tanagho, Jack W. McAninch)
* Campbell-Walsh Urology, 10th Edition (By Alan J. Wein, MD, PhD, Louis R. Kavoussi, MD, Andrew C. Novick, MD, Alan W. Partin, MD, PhD and Craig A. Peters, MD, FACS, FAAP)
* Hudson RW, Perez Marrero RA, Crawford VA, et al. Hormonal parameters in incidental varicoceles and those causing infertility. Fertil Steril 1986 May;45(5)։692-700.

## Արտաքին հղումներ
* Եվրոպական Ուրոլոգիական Ասոցիացիա
* Հարցեր բժիշկներին - Անվճար բժշկական խորհրդատվություն
* ՀՀ ԱՆ Հանրապետական Գիտաբժշկական Գրադարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արյունատար անոթների հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ