Տեր և տիկին Էդուարդ Մանե

**«Տեր և տիկին Էդուարդ Մանե»** (), ֆրանսիացի նկարիչ Էդգար Դեգայի նկարը, որն ավարտել է մոտ 1868 թվականին։ Այն պահվում է Ճապոնիայի Կիտակյուսյու քաղաքի արվեստի թանգարանի հավաքածուում։ Նկարում պատկերված է Դեգայի ընկերը՝ նկարիչ Էդուարդ Մանեն, հարմարավետ նստած բազմոցին, իսկ կինը՝ Սյուզանը, նստած է նրա կողքին՝ դաշնամուրի մոտ։ Էդգար Դեգան նկարը նվիրել է Մանեին։ Սակայն Մանեն կտրել է նկարի աջ կողմը, քանի որ դժգոհ է եղել կնոջ դեմքի պատկերից։ Այս հատվածն այսօր ծածկված է չներկված կտավի մի կտորով։

## Նկարագրություն
Նկարում Էդուարդ Մանեն պատկերված է այնպես, կարծես լսում է իր կնոջ՝ Սյուզանի դաշնամուր նվագելը։ Աջ կողմում չներկված կտավի լայն շերտը աչքի է ընկնում։ Այստեղ Դեգան սկզբնապես պատկերել է Սյուզան Մանեի դեմքը և նրա ձեռքերը ստեղնաշարի վրա։ Կտավի այս հատվածը կտրել է Մանեն և այն չի պահպանվել։ Մի քանի տասնամյակ անց Դեգան նկարին ավելացրել է հիմնաներկած կտավի մի կտոր՝ վնասված մասը վերականգնելու համար, բայց նա երբեք դա չի արել:

Էդուարդ Մանեն նստած է բազմոցին՝ կողքի պատին հենված, նկարի ձախ կեսում։ Բազկաթոռը ծածկված է սպիտակ ծածկոցով։ Մանեն հարմարավետ դիրք է ընդունել։ Նրա ձախ ոտքը մեկնված է դեպի հատակը և կախված է բազմոցի առջև, իսկ ձախ ձեռքը՝ տաբատի գրպանում։ Նրա աջ ոտքը ծալված է։ Մանեն հագել է մուգ կոստյում, որի տակից օխրագույն բաճկոն է, սպիտակ վերնաշապիկ և մուգ փողկապ։ Մարմնի վերին մասը մի կողմ թեքելով՝ նա գլուխը հենել է աջ կողմի նստատեղի բարձին, իսկ աջ արմունկը դիպչում է ազդրին։ Մանեի դեմքը կարմրավուն է։ Աչքի են ընկնում նրա  աջ ականջի և ճակատի վերևի կարմրաշագանակագույն մորուքը և գանգուր շագանակագույն մազերը։

Սյուզան Մանեն, նստած ուղղահայաց, տեղադրված է աջ կողմում: Նա կրում է սպիտակ զգեստ, որը զարդարված է նեղ ուղղահայաց սև շերտերով: Նրա շագանակագույն մազերը հավաքված են ետ՝ բացելով աջ ականջը: Կտավի կտրվածքի պատճառով նրա դեմքն ու մեկնված ձեռքերը բացակայում են: Չնայած դաշնամուրը և ստեղնաշարի վրա նրա ձեռքերը նկարում տեսանելի չեն, Սյուզան Մանեի դիրքը ստեղծում է տպավորություն, որ նա դաշնամուր է նվագում:

Դեգան պատկերում է Մանե զույգին համեստ կահավորված սենյակի անկյունում։ Մադամ Մանեի նստած աթոռի կողքին, որի միայն մուգ մեջքն է երևում, Էդուարդ Մանեի բազմոցն է։ Նրա ետևում կարմիր եզրագծով և ասեղնագործությամբ կամ գոբելենով կլոր բարձ է։ Երկու պատերը ուրվագծված են շագանակագույնից մինչև փիրուզագույն՝ ծիածանագույն գույներով։ Միայն երկու ոսկե շերտերն են ցույց տալիս պանելները, իսկ առաջին պլանում բաց գույնի հատակ է։ Այս մի քանի մանրամասների հիման վրա և Մանեի նկարների հետ համեմատության միջոցով, ինչպիսիք են «Մադամ Մանեն դաշնամուրի մոտ» (Օրսե թանգարան), հնարավոր եղավ որոշել, որ նկարում պատկերված սենյակը Մանեի բնակարանի սենյակն է Սեն-Պետերսբուր փողոց 49 հասցեում, որտեղ զույգը տեղափոխվել է 1866 թվականի աշնանը։ Նկարում Մանեն պատկերված է ոչ թե որպես նկարիչ, այլ որպես սովորական մարդ՝ կենցաղային տեսարանում։ Նա նստած է բազմոցին և, կարծես, քիչ ուշադրություն է դարձնում կնոջը:1230: Իր դպրոցական ընկերոջ ՝ Անտոնեն Պրուստի խոսքերով՝ Մանեն չէր հետաքրքրվում երաժշտությամբ: Հետևաբար, նա, հավանաբար, միայն կիսով չափ էր լսում կնոջ դաշնամուր նվագելը և մտքով այլ տեղ էր: Արվեստի պատմաբան Ժան Սազերլենդ Բոգսը այս նկարի մասին գրել է, որ այն «հմտորեն պատկերում է և՛ Մանեին, և՛ այն աշխարհը, որում նա ապրել է, և, հետևաբար, սա և՛ դիմանկար է, և՛ ժանրային տեսարան»:

## Դեգայի և Մանեի բարեկամությունը
մինի|200x200փքս|Էդգար Դեգան (առաջին պլանում) և Պոլ-Ալբեր Բարթոլոմեն Դեգայի բնակարանում: Լուսանկարը՝ անհայտ լուսանկարչի, մոտավորապես 1895-1897 թվականներ: Հետին պլանում Մանեի «Խոզապուխտը» է, իսկ աջ կողմում՝ Դեգայի «Տեր և տիկին Էդուար Մանեն»:
Դեգայի և Մանեի բարեկամության մասին քիչ գրավոր ապացույցներ կան։ Չնայած 1868-1869 թվականների մի քանի նամակներ են պահպանվել, հայտնի չէ, թե երբ են նկարիչները հանդիպել։  Ենթադրությունները տատանվում են 1859 թվականից։ Մանեի կենսագիր Օգյուստ Մորո-Նելատոնը գրել է, որ Դեգան և Մանեն առաջին անգամ հանդիպել են Լուվրում։ Այդ ժամանակ Դեգան պատճենում էր Դիեգո Վելասկեսին վերագրվող «Ինֆանտա Մարգարիտայի» դիմանկարը՝ այն ուղղակիորեն նկարելով պղնձե թիթեղի վրա: Մանեն Վելասկեսի երկրպագու էր և նույնպես պատճենել էր «Ինֆանտա Մարգարիտայի» դիմանկարը փորագրության համար։ Այնուամենայնիվ, ավելի սերտ բարեկամությունը, կարծես, զարգացել է միայն 1860-ականների կեսերից սկսած։ Դա վկայում են այս ժամանակաշրջանի տարբեր նկարներ, որոնցում Դեգան պատկերել է իր գործընկեր Մանեին։

Դեգան և Մանեն մի քանի ընդհանուր բաներ ունեին։ Նրանք երկուսն էլ Փարիզից էին, և նրանց ընտանիքները պատկանում էին միջին խավին։ Ի տարբերություն իրենց ուշ շրջանի իմպրեսիոնիստ ընկերների, նրանք քիչ էին հետաքրքրվում բնանկարչությամբ՝ նախընտրելով պատկերել *ժամանակակից կյանք* ՝ ժամանակակից փարիզյան կյանքը։ Դեգան և Մանեն հաճախել են նկարիչների բարեր, ինչպիսիք են *«Կաֆե Գուերբուան»* կամ *«Տորտոնի»-ն*, և ունեցել են ընդհանուր ընկերներ, այդ թվում՝ գրողներ Էդմոն Դյուրանտին  Էմիլ Զոլան, սրահի տիրուհի Նինա դե Կալիասը, Լորենցո Պեգանսը և նկարիչներ Անրի Ֆանտեն-Լատուրը, Պիեռ Պյուվի դը Շավանեն, Ալֆրեդ Սթիվենսը և 1860-ականների վերջից՝ Բերտա Մորիզոն։ Մանեի 1863 թվականին ամուսնությունից հետո նրա կինը՝ Սյուզանը, նույնպես ընդգրկվել է Դեգայի ընկերների շրջանակին։ Դեգան հաճախ էր այցելում Մանեին, որը հինգշաբթի օրերին հրավիրում էր ընկերներին մտքեր փոխանակելու։ Սյուզան Մանեն, որը հմուտ դաշնակահարուհի էր, դաշնամուր էր նվագում այս հասարակական հավաքույթներին, և Դեգան, անկասկած, նկատել է նրան։ Մանեները, իրենց հերթին, հյուրեր էին երեկոյան ընդունելություններին չամուսնացած Էդգար Դեգայի հոր՝ Օգյուստ դը Գազայի տանը։
մինի|200x200փքս|«Տիկին Մանեն դաշնամուրի առջև», Էդուարդ Մանե, 1867-1868։
«Պարոն և մադամ Մանե» նկարը Դեգայի նվերն էր Էդուարդ Մանեին և, որպես այդպիսին, նրանց բարեկամության խորհրդանիշն էր։ Նկարը ստանալուց հետո Մանեն կտրեց կտավի մի շերտ աջ եզրից: Սա գրանցել են Մանեի կենսագիր Օգյուստ Մորո-Նելատոնը, ինչպես նաև պատկերասրահի սեփականատեր Ամբրուազ Վոլարը 1920-ական թվականներին։ Դեռևս 1895 թվականին Մանեի զարմուհի Ժյուլին իր օրագրում նկարագրել է Դեգայի մոտ այցելությունը, որի ընթացքում նա առաջին անգամ տեսել է նկարը և հարցրել նկարչին դրա մասին։ Հետագայում նա նշել է, որ «քանի որ հորեղբայրս իր կնոջը չափազանց տգեղ էր համարում պատկերելու համար, նա պարզապես ընդհատել է նրա հետ զրույցը»: Սա հանգեցրել է զգալի լարվածության երկու նկարիչների հարաբերություններում։ Դեգան վերցրել է իր նկարը, ապա հետ է ուղարկել Մանեի նկարած նատյուրմորտը։ Մանեն, իր հերթին, որպես նկարիչ մարտահրավեր է զգացել և նկարել «Տիկին Մանեն դաշնամուրի առջև» (Օրսե թանգարան): Սակայն երկու նկարիչների միջև լարված հարաբերությունները երկար չեն տևել: Դեգան հետագայում փորձել է հետ վերցնել նատյուրմորտը Մանեից, բայց նա արդեն վաճառել էր այն: Դեգային, կարծես, դուր էր եկել պարոն և մադամ Մանեի դիմանկարը նույնիսկ կտրված տեսքով, քանի որ, ինչպես ցույց է տալիս 1895-1897 թվականների լուսանկարը, նա այն կախել է նման շրջանակի մեջ իր սրահում՝ Մանեի Հեմի կողքին (Բարելի հավաքածու, Գլազգո):

## Պատմություն
Այն բանից հետո, երբ Դեգան հետ է ստացել «Տեր և տիկին Էդուարդ Մանե» նկարը, որը սկզբում նվիրել էր Մանեին, այն մնացել է իր մոտ մինչև իր մահը՝ 1917 թվականը։ 1918 թվականի մարտին Դեգայի կալվածքի աճուրդում նկարը վաճառվել է 40,000 ֆրանկով Փարիզի *«Տրոտտի և Սի»* պատկերասրահին, որը գործում էր դանիացի հավաքորդ Վիլհելմ Հանսենի անունից։ Մի քանի տարիների ընթացքում Հանսենը կուտակել էր 19-րդ դարի դանիական արվեստի և ֆրանսիացի նկարիչների, հիմնականում իմպրեսիոնիստների և պոստիմպրեսիոնիստների աշխատանքների լայնածավալ հավաքածու։ Երբ Հանսենը 1923 թվականին ֆինանսական դժվարությունների է հանդիպել, նա ստիպված եղավ վաճառել իր հավաքածուի 75 աշխատանք։ Դրանց թվում էր «Մոնսյե և մադամ Էդուար Մանե»-ն, որը անցավ ճապոնացի հավաքորդ Մացուկատա Կոջիրոյին։ Կոջիրոն ավելի ուշ նկարը վաճառել է Կոբեից արդյունաբերող Վադա Կյուզաեմոնին (1890-1968)։ Հետագայում այն անցավ անանուն մասնավոր հավաքորդի սեփականությանը, որը 1971-1973 թվականներին նկարը մշտական վարձակալության է տրամադրել Տոկիոյի Արևմտյան արվեստի ազգային թանգարանին։ 1974 թվականին նկարը ներկայացվել է նորաբաց Կիտակյուսյուի քաղաքային արվեստի թանգարանի հավաքածուում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1969 նկարներ
Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations
Կատեգորիա:Էդգար Դեգայի նկարներ