Ավստրալիայի պատմություն

**Ավստրալիան** բնակեցված է եղել մոտավորապես 50,000 տարի առաջ, և նրա բնիկ բնակչության նախնիները Ավստրալիայի աբորիգեններն են: Ավստրալիայի փաստագրված պատմությունը սկսվում է 17-րդ դարի սկզբին եվրոպացիների կողմից դրա հայտնաբերմամբ:

Ավստրալիայի ափերին եվրոպացիների առաջին փաստագրված ժամանումը տեղի է ունեցել 1606 թվականին՝ դա եղել է հոլանդացի Վիլեմ Յանսզունը: Նրանից բացի, 17-րդ դարում ևս 29 հոլանդացի ծովագնացներ են ուսումնասիրել մայրցամաքի արևմտյան և հարավային ափերը՝ տալով նրան «Նոր Հոլանդիա» անվանումը։

Բրիտանական նավերի առաջին նավատորմը ցամաք է դուրս եկել Բոտանիում 1788 թվականի հունվարին և այնտեղ հիմնել դատապարտյալների գաղութ։ Հաջորդ դարում բրիտանացիները այլ գաղութներ են հիմնել մայրցամաքում, և եվրոպացի հետախույզները ներթափանցել են Ավստրալիայի խորքեր: Այս ժամանակահատվածում ավստրալական աբորիգենները լրջորեն թուլացել են ներմուծված հիվանդությունների պատճառով և նրանց թիվը նվազել է, այդ թվում՝ գաղութատերերի հետ հակամարտությունների ժամանակ։

Գյուղատնտեսությունը ծաղկում է ապրել, սկսվել է ոսկու տենդի դարաշրջանը։ 19-րդ դարի կեսերին Բրիտանական բոլոր վեց գաղութներում ձևավորվել են ժողովրդավարական խորհրդարաններ։ 1901 թվականին տեղի է ունեցել հանրաքվե, որի ժամանակ գաղութները կողմ են արտահայտվել ֆեդերացիայի ձևավորմանը։ Այդ պահից սկսվել է Ավստրալիայի՝ որպես պետության պատմությունը։ Ավստրալիան կռվել է Բրիտանիայի կողքին երկու համաշխարհային պատերազմներում և դարձել է Միացյալ Նահանգների երկարաժամկետ դաշնակիցը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ճապոնական կայսրության ներխուժման սպառնալիքից ի վեր: Ուժեղացել են առևտրային կապերը Ասիայի հետ, և հետպատերազմյան ներգաղթի ծրագիրը ներգրավել է ավելի քան 6,5 միլիոն միգրանտների բոլոր մայրցամաքներից: Ավելի քան 200 երկրներից միգրանտների հետպատերազմյան ներհոսքը թույլ է տվել մինչև 2014 թվականը բնակչությանը հասցնել 23 միլիոնի, իսկ ազգային տնտեսությունը դառնալ աշխարհում 12-րդը:

## Ավստրալիան մինչև եվրոպացիները
thumb|right|200px|Մունգո մարդ
Ավստրալիան ենթադրաբար բնակեցված է եղել 40-60 հազար տարի առաջ: Մարդիկ Ավստրալիա են ժամանել ծովով այն ժամանակ, երբ Նոր Գվինեան և Թասմանիան մայրցամաքի մաս են կազմել, ինչը նրանց դարձնում է աշխարհի ամենավաղ ծովագնացները: Մարդկանց կողմից մայրցամաքի բնակեցումը սկսվել է 42-48 հազար  տարի առաջ:

Մայրցամաքի ամենահին մարդկային մնացորդները, այսպես կոչված, Մունգո մարդը, մոտ 40 հազար տարեկան է: Այս մնացորդները Երկրի վրա հայտնաբերված դիակիզման ամենահին օրինակներից են, ինչը վկայում է Ավստրալիայի աբորիգենների շրջանում կրոնական ծեսերի վաղ գոյության մասին: Ավստրալիայի առաջին բնակիչները չափազանց զանգվածեղ և խոշորամարմին մարդիկ են եղել:

Y քրոմոսոմի տվյալները հաստատում են տղամարդկանց մոտ 50000 տարի առաջ Սահուլ մուտք գործելու բազմաթիվ ուղիների վարկածը: Ավստրալիայի հատուկ Y-քրոմոսոմային հապլոգրոմների տարիքը (C-M347, K-M526*, S-P308) ենթադրում է, որ Նոր Գվինեացիները և Ավստրալիայի աբորիգենները մեկուսացված են եղել ավելի քան 30000 տարի:

Աբորիգենյան արվեստը համարվում է աշխարհի ամենահին շարունակվող արվեստի ավանդույթը: Ենթադրվում է, որ այն 30.000 տարեկան է և կարելի է գտնել ամբողջ Ավստրալիայում (մասնավորապես՝ Ուլուրու և Կակադու ազգային պարկ)։ Տարիքով և նմուշների առատությամբ Ավստրալիայի ժայռային արվեստը համեմատելի է Եվրոպայի Լասկո և Ալտամիրա քարանձավների հետ:

Պլեիստոցենի վերջում, մոտ 13000 տարի առաջ, ծովի մակարդակի բարձրացման պատճառով Ավստրալիայի ափերի մոտ ցամաքի մեծ տարածքները աստիճանաբար անհետացել են: Նոր Գվինեայի հետ կամուրջը ժամանակակից Տորես նեղուցի տեղում, Բասի հարթավայրը Վիկտորիայի և Վիկտորիայի միջև ինչպես նաև Կենգուրու կղզու հետ կամուրջը: Սրա պատճառով մ.թ.ա.10-12 հազար տարի Թասմանիան և նրա բնակչությունը մեկուսացված են եղել մայրցամաքից, ինչի հետևանքով քարե դարի որոշ տեխնոլոգիաներ, օրինակ՝ բումերանգի օգտագործումը, չի հասել հասնել Թասմանիայի աբորիգեններին: Ավստրալիայի ամենավաղ պատմության ընթացքում հրաբխային ժայթքումները հաճախ են տեղի ունեցել Ավստրալիայի հարավ-արևելքում: Ավստրալիայի հարավ-արևելքում՝ Վիկտորիա նահանգի Կոնդա լճում, հայտնաբերվել են սննդի մեծ պաշարներով բնակավայրեր:

Մ.թ.ա 2-րդ հազարամյակում Ավստրոնեզիայի բնակեցման առաջին ալիքի ժամանակաշրջանում Ավստրալիայում հայտնաբերվել է դինգո շունը։

Ավստրալիայի աբորիգենները ձեռք են բերել իրենց ժամանակակից մարդաբանական տեսքը մոտ 4 հազար տարի առաջ:

Ավստրալիայի բնիկ բնակչության թվաքանակի վերաբերյալ գոյություն ունեցող գնահատականները մինչև գաղութացման սկիզբը՝ 18-րդ դարի վերջում, տատանվում են 315-ից 750 հազար մարդու միջև: Այս բնակչությունը բաժանված է եղել մոտավորապես 250 ազգերի, որոնցից շատերը դաշինքների մեջ են եղել միմյանց հետ։ Յուրաքանչյուր ժողովուրդ խոսել է իր լեզվով, իսկ ոմանք նույնիսկ խոսել են մի քանի լեզուներով, այնպես որ ավստրալական աբորիգենների ավելի քան 250 լեզու է եղել: Այս լեզուներից մոտ երկու հարյուրն այժմ անհետացել են:

Տարբեր ժողովուրդների կյանքն ու նյութական մշակույթը զգալիորեն տարբերվել են։ Բնակչության խտությունն ամենաբարձրն եղել է Ավստրալիայի հարավում և արևելքում, մասնավորապես Մուրեյ գետի հովտում:

## Ավստրալիայի աբորիգենների շփումները մակասարների և մելանեզացիների հետ
Ինչպես ցույց են տվել վերջին գենետիկական հետազոտությունները, Գրոտ Այլենդի աբորիգենների մոտ կան հազվագյուտ ժառանգական Մաչադո-Ջոզեֆ հիվանդության հապլոտիպի կրողներ, որը հանդիպում է նաև Թայվանի, Հնդկաստանի և Ճապոնիայի բնիկ բնակչության շրջանում: Բնիկ ավստրալացիների շրջանում SCA3 մուտացիան տեղի է ունեցել մոտ 7000 տարի առաջ։

Եվրոպացիների ժամանումից շատ առաջ հյուսիսային ափի աբորիգեն ժողովուրդները երկարաժամկետ կապ են ունեցել իրենց մայրցամաքի սահմաններից դուրս գտնվող ժողովուրդների հետ: Ավստրալիայի հյուսիսային ցեղերը (Քիմբերլիի մարզում, Արնեմ-Լենդում, Կարպենտարիայի ծոցի և Քեյփ Յորքի շրջակայքում) հազարավոր տարիներ շարունակ կապ են պահպանել հարևան ժողովուրդների հետ (հիմնականում ավստրոնեզական լեզուներով խոսողներ): Նույնիսկ ծովի մակարդակի բարձրացման հետևանքով Տորեսի նեղուցի տեղում ցամաքային կամրջի վերջնական անհետացումից հետո մարդկանց և ապրանքների ակտիվ տեղաշարժը շարունակվել է Ավստրալիայի հյուսիսային ափերի և Նոր Գվինեայի միջև։ Կորալային խութերը ծառայել են որպես միջանկյալ կետեր նավագնացության ժամանակ։ Մոտ 2500 տարի առաջ Տորես նեղուցի կղզիները բնակեցվել են մելանեզյան մշակույթի մարդկանց կողմից, ինչի արդյունքում հայտնվել են Տորես նեղուցի կղզիների աբորիգենները, ովքեր խոսել են ավստրալիական և պապուական լեզուներով: Նրանք շարունակել են տարբեր կապեր պահպանել Ավստրալիայի հյուսիս-արևելյան աբորիգենների հետ։

Մի փոքր այլ, հիմնականում առևտրային բնույթ են կրել մակարների՝ Ավստրոնեզյան ընտանիքի լեզվով խոսող և ժամանակակից Ինդոնեզիայի տարածքում ապրող մարդկանց շփումները Ավստրալիայի Հյուսիսային ափի աբորիգենների հետ։ Նրանք, սկսած 17-րդ դարից, մի քանի դար առևտուր են արել Ավստրալիայի աբորիգենների, մասնավորապես՝ Առնեմ Լենդի հյուսիս-արևելքում գտնվող յոլնգուի մարդկանց հետ։ Ավստրալիայի հեռավոր հյուսիսում գտնվող մակասարների և Ավստրալիայի աբորիգենների և Նոր Գվինեայի և հարակից կղզիների բնակչության միջև կապերը երկարատև են եղել, բայց այդ շփումները, ինչպես ենթադրվում է, սահմանափակվել են միայն առևտրով, խառնամուսնությունների թիվը չափազանց փոքր է եղել, զանգվածային գաղութացում չի եղել: Մակասարի և Ավստրալիայի աբորիգենների միջև կապը, ինչպես նաև Նոր Գվինեայի և հարակից կղզիների բնակչության միջև կապը երկար ժամանակ պահպանվել է, բայց այդ կապերը, ինչպես ենթադրվում է, սահմանափակվել են միայն առևտրով: Ավստրալիայի հյուսիսային ափին եղել են Մակասարի ժամանակավոր բնակավայրեր՝ չինական առևտրականների կողմից բարձր գնահատված տրեպանգ որսալու համար: Առնեմլենդում հայտնաբերվել են մակասարների աճյունի մնացորդներ: Մակասարների հետ աբորիգենների շփումները միակողմանի չեն եղել, հայտնի են դեպքեր, երբ ավստրալական աբորիգենների առանձին խմբեր տեղափոխվել են Սուլավեսի կղզում: Մակասարի և բնիկ Ավստրալիայի բնակչության միջև մշակութային և տեխնոլոգիական փոխանակման մասին վկայում են աբորիգեն արվեստի մի շարք դրդապատճառներ այնպիսի առարկաների տեսքը, ինչպիսիք են Կանոե-դաբլենկիները, ծխախոտը և ծխելու խողովակները, աբորիգեն լեզուներում Մակասարի առանձին բառերի առկայությունը (օրինակ՝ Բալանդան՝ որպես սպիտակ մարդ): Մակասարի և Ավստրալիայի բնիկ բնակչության միջև մշակութային և տեխնոլոգիական փոխանակումները ցույց են տալիս, որ աբորիգեն արվեստի մի շարք պատմաբանների մեծ մասը կարծում է, որ թամարինդը մակասարներն են բերել են Ավստրալիա։  Ապացուցված է նաև մալայական ենթաշերտի սերունդների առկայությունը Ավստրալիայի աբորիգենների շրջանում ինչը տեղի է ունեցել խառը ամուսնությունների և միգրացիայի արդյունքում:

Ինդոնեզիայի միջոցով Ավստրալիա մայրցամաքի գոյության մասին հազվագյուտ տեղեկություններ են հասել նույնիսկ Չինաստան: Պեկինում ճիզվիտական առաքելության հիմնադիր Մատեո Ռիչիի 1603 թվականի աշխարհի քարտեզի վրա, որտեղ գտնվում է Ավստրալիան, գրված է՝ «Ոչ ոք երբևէ չի եղել այս հարավային երկրում, ուստի մենք ոչինչ չգիտենք դրա մասին»: Նույն քարտեզը չինարենով գրված է «Կրակի և թութակների երկիր», ուստի ենթադրաբար չինացիները իմացել են Ավստրալիայի գոյության մասին: Այնուամենայնիվ, կան այլընտրանքային բացատրություններ, որ կրակը վերաբերում է Զոնդյան կղզիների հրաբուխներին, և թութակներ կարելի է տեսնել նաև Ավստրալիայի հյուսիսում գտնվող կղզիներում:

## Ավստրալիայի եվրոպական հետախուզում և զարգացում
thumb|right|300px|Ավստրալիայի եվրոպական հետախուզում (մինչև 1812 թվական):<br>
Կա վարկած, որ պորտուգալացի նավաստիները Ավստրալիյում եղել են դեռևս 16-րդ դարում, բայց այս պահին դա բավականաչափ հիմնավորված չէ: Քենեթ Մակինթերը և այլ պատմաբաններ պնդում են, որ պորտուգալացիները Ավստրալիան հայտնաբերել են դեռ 1620-ականներին: Դիեպի քարտեզների մակագրության առկայությունը հաճախ ընդունվել է նրանց կողմից որպես «պորտուգալական հայտնագործության» ապացույց։ Այնուամենայնիվ, Դիեպի քարտեզներն արտացոլում են այդ դարաշրջանի աշխարհագրական գիտելիքների անավարտ վիճակը ՝ ինչպես փաստական, այնպես էլ տեսական: Չնայած 17-րդ դարից առաջ եվրոպական այցելությունների տեսությունները շարունակում են մեծ հետաքրքրություն առաջացնել Ավստրալիայում և այլուր, դրանք ընդհանուր առմամբ համարվում են հակասական և չունեն ապացույցներ:

Եվրոպացիների կողմից Ավստրալիայի տարածքի դիտարկման առաջին հավաստի զեկույցը թվագրվում է 1606 թվականին, երբ հոլանդացի Վիլեմ Յանսզունի արշավախումբը «Դյուեյֆկեն» նավով ուսումնասիրել է Կարպենտարիայի ծոցը և  հանգրվանել է Քեյփ Յորք թերակղզում: 1616 թվականին մեկ այլ հոլանդացի՝ Դերկ Հարթոգը, դուրս է եկել Արևմտյան Ավստրալիայի Շարկի ծովածոցի ափ: Ավստրալիայի ափը կոչվել է Նոր Հոլանդիա և հայտարարվել է Նիդեռլանդների սեփականությունը, բայց այն երբեք չի տիրապետվել հոլանդացիների կողմից: Այնուամենայնիվ, դեռևս 1606 թվականին Պեդրո Ֆերնանդես Կիրոսի իսպանական արշավախումբը հանգրվանել է Նոր Հեբրիդներում և, հավատալով, որ դա հարավային մայրցամաքն է, այն անվանել է Սուրբ Հոգու հարավային երկիր ()։ Նույն տարում ավելի ուշ Կիրոսի տեղակալ Լուիս Վաես դե Տորեսը նավարկել է Տոռեսի նեղուցով և հավանաբար հայտնվել Ավստրալիայի հյուսիսային ափը։

Աբել Յանսզուն Թասմանը () եղել է հոլանդացի ծովագնաց, հետախույզ և վաճառական համաշխարհային ճանաչում է ստացել 1642-1644 թվականներին իր ղեկավարած ծովային ճանապարհորդությունների համար:  Առաջինն է եղել եվրոպացի հայտնի հետախույզներից, որը հասել Նոր Զելանդիայի, Տոնգայի և Ֆիջիի ափեր: Հայտնաբերել է Վան Դիմենի երկիրը (հետագայում նրա պատվին կոչվեց Թասմանիա, նավատորմի անունը նույնպես Թասմանյան ծով): Նրա արշավների ընթացքում հավաքված տվյալները օգնել են ապացուցել այն փաստը, որ Ավստրալիան առանձին մայրցամաք է: 18-րդ դարի սկզբին հոլանդացի, անգլիացի և ֆրանսիացի ծովագնացների ջանքերով ուսումնասիրվել և քարտեզագրվել է Ավստրալիայի արևմտյան ափը։ Տարածքը բնակեցնելու փորձեր չեն արվել։

Բացառությամբ արևմտյան ափին հոլանդական ուսումնասիրությունների, Ավստրալիան մնացել է չբացահայտված մինչև Ջեյմս Քուքի առաջին ճանապարհորդությունը:
1769 թվականին լեյտենանտ Ջեյմս Կուկը մեկնել է Թաիթի՝ դիտարկելու Վեներայի անցումը Արեգակի վրայով: Կուկը նաև իրականացրել է ծովակալության գաղտնի հրահանգները Հարավային մայրցամաքի որոնումների համար:

thumb|right|300px|Ինդեոր նավի վերակառուցում:
1770 թվականի ապրիլի 19-ին *Ինդեոր* նավի անձնակազմը հասել է Ավստրալիայի արևելյան ափը և տասը օր անց հասել Բոտանի ծովածոց: Կուկը ուսումնասիրել է արևելյան ափը, այնուհետև նավի բնագետ Ջոզեֆ Բենքսի հետ միասին զեկուցել է Բոտանի ծոցում գաղութ ստեղծելու համար բարենպաստ իրավիճակի մասին: 1770 թվականին Ջեյմս Կուկի բրիտանական արշավախումբն ուսումնասիրել և քարտեզագրել է Ավստրալիայի արևելյան ափը:

## Գաղութացում
### Գաղութացման պլաններ
thumb|right|300px|Շղթաներով դատապարտվածներ շարք Սիդնեյում, նկար Ջեյմս և Էդվարդ Բեքհաուս, 1842 թվական:

### 1788 թվական. Նոր Հարավային Ուելս
1788 թվականի հունվարի 26-ին կապիտան Արթուր Ֆիլիպը հիմնել է Սիդնեյ Քով բնակավայրը, որը հետագայում դարձել է Սիդնեյ քաղաքը։ Այս իրադարձությունը նշանավորել է Նոր Հարավային Ուելսի բրիտանական գաղութի պատմության սկիզբը, և Ֆիլիպի վայրէջքի օրը Ավստրալիայում նշվում է որպես ազգային տոն՝ Ավստրալիայի օրը: Գաղութը ներառել է ոչ միայն Ավստրալիան, այլև Նոր Զելանդիան։ Վան Դիմենի հողի բնակեցումը, որն այժմ հայտնի է որպես Թասմանիա, սկսվել է 1803 թվականին, 1825 թվականին դարձել է առանձին գաղութ։

thumb|left|Արթուր Ֆիլիպ. Ֆրենսիս Ուիթնիի դիմանկարը (1786): Ազգային դիմանկարների պատկերասրահ, Լոնդոն:
thumb|left|Հենրի Պարկս,1893 թվական
Բրիտանիան պաշտոնապես հաստատել է իր հավակնությունը արևմտյան Ավստրալիայի նկատմամբ 1829 թվականին: Նոր Հարավային Ուելսը բաժանվել է և ստեղծվել են նոր գաղութներ՝ 1836 թվականին Հարավային Ավստրալիան, 1840 թվականին Նոր Զելանդիան, 1851 թվականին Վիկտորիան, 1859 թվականին Քվինսլենդը: 1863 թվականին հիմնադրվել է Հյուսիսային տարածքը, որը նախկինում գտնվել է Հարավային Ավստրալիայի նահանգի մեջ։

1829 թվականին հիմնադրվել է Կարապի գետի գաղութը՝ դառնալով Արևմտյան Ավստրալիայի ապագա նահանգի կորիզը։ Արևմտյան Ավստրալիան հիմնադրվել է որպես ազատ գաղութ, բայց հետո, աշխատուժի խիստ պակասի պատճառով, սկսել է ընդունել նաև դատապարտյալներ։ Դատապարտյալների Ավստրալիա ուղարկելը սկսել է նվազել 1840 թվականին և ամբողջությամբ դադարել 1868 թվականին։

Գաղութացումն ուղեկցվել է ամբողջ մայրցամաքում բնակավայրերի հիմնադրմամբ և ընդլայնմամբ։ Այսպիսով, այս ժամանակ հիմնադրվել են Սիդնեյը, Մելբուրնը և Բրիսբենը: Մեծ տարածքներ են մաքրվել անտառից ու թփերից ու սկսեցին օգտագործվել գյուղատնտեսական նպատակներով։ Սա լուրջ ազդեցություն է ունեցել ավստրալացի աբորիգենների կենսակերպի վրա և ստիպել նրանց նահանջել ափերից։ Բաբորիգենների թիվը զգալիորեն նվազել է՝ կապված այն հիվանդությունների հետ, որոնց նկատմամբ նրանք իմունիտետ չունեին։ 1800-ականների կեսերին մնացած բնիկ բնակչությունը հեռացվել է՝ ոմանք կամավոր, իսկ ոմանք բռնի ուժով:

## Ինքնավարությունից մինչև դաշնություն
### Գաղութային ինքնակառավարում և ոսկու տենդ
thumb|right|300px|Էվրիկայի ապստամբություն, Չարլզ Դուդիե:
Ոսկու տենդերը Ավստրալիայում սկսվել են 1850-ական թվականներին: 1854 թվականին ոսկու հանքերում տեղի ունեցավ Էվրիկա ապստամբությունը, որը դարձավ ազգային գաղափարի արտահայտություն։ Ապստամբների կողմից օգտագործվող դրոշը համարվում էր Ավստրալիայի ազգային դրոշի թեկնածու։ Ոսկու տենդը Ավստրալիա ներգաղթյալների հոսք բերեց Մեծ Բրիտանիայից, Իռլանդիայից, եվրոպական այլ երկրներից, Հյուսիսային Ամերիկայից և Չինաստանից։

1855 թվականին Նոր Հարավային Ուելսը դարձել է առաջին ավստրալական գաղութը, որը ձեռք է բերել ինքնակառավարում։ Այն մնացել է Բրիտանական կայսրության կազմում, սակայն կառավարությունը վերահսկել է նրա ներքին գործերի մեծ մասը։ 1856 թվականին Վիկտորիան, Թասմանիան և Հարավային Ավստրալիան ստացել է ինքնակառավարում: Բրիտանական կառավարությունը ղեկավարել է արտաքին քաղաքականությունը, պաշտպանությունը և արտաքին առևտուրը։

Ոսկու հայտնաբերմամբ առաջացած տնտեսական բումին հաջորդել են բարգավաճ տասնամյակներ, սակայն Ավստրալիայի տնտեսությունը անկում է ապրել 1890-ականներին: Եղել է  բանվորական շարժման աճը, և 1899 թվականին Քվինսլենդում տեղական լեյբորիստները դարձել է աշխարհում առաջին սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը, որը ձևավորել է տեղական կառավարություն:

## Ֆեդերացիա
[thumb|right|300px|Ավստրալիայի խորհրդարանի բացումը 1901 թվականին, [Թոմ Ռոբերտսի նկարը:]]1901 թվականի հունվարի 1-ին, տասը տարվա նախապատրաստությունից հետո, ավստրալական գաղութները միավորվել են՝ ձևավորելով Ավստրալիայի Համագործակցությունը, որը եղել է Բրիտանական կայսրության գերիշխանությունը:

1911 թվականին Դաշնային մայրաքաղաքային տարածքը (1938 թվականից՝ Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքը) կտրվել է Նոր Հարավային Ուելսից, որտեղ սկսվել է ապագա նոր մայրաքաղաքի՝ Կանբերայի շինարարությունը։ 1901-1927 թվականներին Միության մայրաքաղաքը եղել է Մելբուրնը։ 1911 թվականին Հյուսիսային տարածքը Հարավային Ավստրալիայի նահանգի վերահսկողությունից փոխանցվել է դաշնային վերահսկողության (1927-1931 թվականներին այն բաժանվել է Հյուսիսային և Կենտրոնական Ավստրալիայի տարածքների): Բացի այդ, համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակահատվածում Ավստրալիան Մեծ Բրիտանիայից ստացել է որոշ տարածքներ, որոնք նախկինում ուղղակիորեն ենթակա են եղել Լոնդոնին, օրինակ՝ Նորֆոլք կղզին, Աշմոր և Կարտյե կղզիները:

Ավստրալիան, արտահանումից իր ուժեղ կախվածության պատճառով (հիմնական արտահանվող ապրանքներն էին հացահատիկը և բուրդը), զգալիորեն տուժել է համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամին։ 1932 թվականին գործազրկության մակարդակը հասել է ռեկորդային բարձր մակարդակի՝ 29%։

1931 թվականի Վեստմինստերի կանոնադրության համաձայն, որը Ավստրալիան վավերացրել է միայն 1942 թվականին, այն փաստացի անկախացել է Մեծ Բրիտանիայից: Մեծ Բրիտանիայի արքան մնացել է որպես պետության ղեկավար։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Ավստրալիան կռվել է երկու ճակատով՝ Եվրոպայում Գերմանիայի և Իտալիայի դեմ՝ որպես Բրիտանական Համագործակցության անդամ, և Խաղաղ օվկիանոսում ՝ Ճապոնիայի կայսրության դեմ: Չնայած Ճապոնիան չի կարողացել ցամաքային գործողություն իրականացնել Ավստրալիայում, սակայն անընդհատ սպառնացել է ներխուժել, և ճապոնական ինքնաթիռները ռմբակոծել են Ավստրալիայի հյուսիսում գտնվող քաղաքները:

## Ավստրալիայի ժամանակակից պատմություն
thumb|right|200px|Ռոբերտ Մենցիես, լուսանկարը՝ Լյուկ Մոնտի: 1930-ական թվականներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ավստրալիայի կառավարությունը սկսել է Եվրոպայից ներգաղթյալներ ընդունելու լայնածավալ ծրագիր։ Ենթադրվում է, որ երկիրը հազիվ է խուսափել ճապոնական ներխուժումից, և ապագայում նմանատիպ խնդիրներից խուսափելու համար պետք է միջոցներ ձեռնարկել՝ ապահովելու նրա բնակչության ավելացումը։ Բրիտանական կղզիներից ավանդական միգրանտներից բացի, Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայի բնակիչները մեծ թվով Ավստրալիա են տեղափոխվել իր պատմության մեջ առաջին անգամ: Բարգավաճող տնտեսությունը, որը գրավել է միգրանտներին պատերազմից տուժած Եվրոպայից, կառավարությանը թույլ է տվել բացել զբաղվածության բազմաթիվ ծրագրեր նոր ժամանողների համար: 1948-1975 թվականներին Ավստրալիա է ժամանել երկու միլիոն ներգաղթյալ:

Մինչ պատերազմի ժամանակ և անմիջապես հետո (1941–1949 թվականներ) կառավարությունը գլխավորել է Ավստրալիայի լեյբորիստական կուսակցությունը, երկրի հետպատերազմյան քաղաքական կյանքում մեծապես գերիշխել է Ավստրալիայի աջ կենտրոնամետ Լիբերալ կուսակցությունը, որը հիմնադրվել է 1945 թվականին: Լիբերալների առաջնորդ Ռոբերտ Մենզիսը դարձել է Ավստրալիայի ամենաերկարակյաց վարչապետը պատերազմից ի վեր: Նրա օրոք Ավստրալիայի տնտեսությունը դինամիկ զարգացում է ապերլ և արդյունաբերությունը դարձել է նրա հիմնական ոլորտը։ 1970-ականներին ավարտվել է Սպիտակ Ավստրալիայի քաղաքականությունը, որը հուսահատել է Երրորդ աշխարհից միգրանտներին մուտք գործել Ավստրալիա, և 1973 թվականից սկսվել է ասիական միգրանտների հոսքը, որը զգալիորեն փոխել է երկրի ժողովրդագրական և մշակութային ցուցանիշները:

1951 թվականին Ավստրալիան ԱՄՆ-ի և Նոր Զելանդիայի հետ միասին ստեղծել է Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա, Միացյալ Նահանգների անվտանգության պայմանագիր ռազմական բլոկը։ Ավստրալական զորքերը ծառայել են Կորեայի և Մալայայի պատերազմներում։ Մեծ Բրիտանիան և Ավստրալիան համատեղ միջուկային փորձարկումներ և հրթիռային արձակումներ են անցկացրել Հարավային Ավստրալիայում: 1959 թվականին բնակչությունը հասել է 10 միլիոնի։

1986 թվականին, Ավստրալիայի ակտի ընդունմամբ, Ավստրալիայի և Մեծ Բրիտանիայի միջև բոլոր սահմանադրական կապերն ավարտվել են, չնայած Մեծ Բրիտանիայի թագավորը դեռևս պաշտոնապես մնում է Ավստրալիայի պետության ղեկավարը: 1999 թվականին հանրաքվե է անցկացվել հանրապետության ստեղծման վերաբերյալ, սակայն այս առաջարկը մերժվել է ձայների փոքր մեծամասնությամբ (55%)։ 1972 թվականին վարչապետ Գուֆ Ուիթլամի ընտրվելուց ի վեր, ժամանակակից Ավստրալիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական նպատակը եղել է Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում իր հարևանների հետ կապեր հաստատելն ու զարգացնելը՝ միաժամանակ սերտ կապեր պահպանելով Ավստրալիայի ավանդական դաշնակիցների և առևտրային գործընկերների հետ:

## Ավստրալիայի բնիկ մարդիկ
thumb|right|300px|Աբորիգենները սպառնում են Չարլզ Ստերտի արշավախմբին Մուրեյի և Դարլինգի միաձուլման ժամանակ: Նկարը՝ Ջ. Մակֆարլեյն, 1890-ականներ, Ավստրալիայի ազգային գրադարան։

Ավստրալիայի եվրոպական գաղութացումը ուղեկցվել է մայրցամաքի բնիկ բնակիչների դիմադրությամբ, ինչը հաճախ հանգեցրել է նրանց ոչնչացմանը: Այսպիսով, 1838 թվականին քսանութ աբորիգեններ սպանվել են նախկին դատապարտյալների կողմից, այսպես կոչված, Մայլի Քրիքի կոտորածի ժամանակ։ 1884 թվականին կալկադուն ցեղից մոտ երկու հարյուր աբորիգեն սպանվել է բաթլ լեռան մոտ՝ վերաբնակիչներին դիմադրելու պատառով։ 1928 թվականին Հյուսիսային տարածքում գտնվող Կոնիստոնում կոտորվել են երեք ցեղերի աբորիգեններ են, զոհերի թիվը տատանվել է 31-ի (պաշտոնական թիվ) և 110-ի միջև: Սա եղել է աբորիգենների վերջին հայտնի զանգվածային սպանությունը։

Բնիկ բնակչությունը, որը կազմել է 750,000-1,000,000 մարդ Ավստրալիան եվրոպացիների կողմից վերաբնակեցնելու սկզբում, կտրուկ նվազել է վերաբնակեցման սկսվելուց հետո 150 տարվա ընթացքում, հիմնականում սպիտակամորթների կողմից բերված վարակիչ հիվանդությունների պատճառով։

1869-1969 թվականներին իրականացվել է պետական քաղաքականություն՝ ավստրալական աբորիգենների երեխաներին ընտանիքներից բռնի հեռացնելու համար («գողացված սերունդներ»): Այս երեևույթի մասշտաբը անհայտ է։ Սա Այժմ շատ պատմաբանների կողմից համարվում է բնիկ բնակչության ցեղասպանություն, որը հնարավոր է նպաստել է Ավստրալիայի աբորիգենների թվի նվազմանը։  Աբորիգենների պատմության այս մեկնաբանությունը վիճարկվում է բազմաթիվ պահպանողականների կողմից, ինչպիսին է Ավստրալիայի նախկին վարչապետ Ջոն Հովարդը։ Ավստրալիայում «գողացված սերունդների» շուրջ բանավեճը ստացել է «Պատմական պատերազմներ» անվանումը։ Միայն 2008 թվականին Ավստրալիայի վարչապետ լեյբորիստ Քևին Ռադը հրապարակավ ներողություն է խնդրեց այդ քաղաքականության համար։

Ավստրալիայի բնիկ բնակչությունն առաջին անգամ իրավունք է ստացել մասնակցելու Համագործակցության ընտրություններին 1962 թվականի նոյեմբերին, իսկ Նահանգների խորհրդարանական ընտրություններին միայն դրանից հետո: Վերջին նահանգը, որը նրանց հավասարեցրել է սպիտակամորթներին քվեարկության իրավունքներում, եղել է Քվինսլենդը (1965): 1967 թվականի մայիսի 27-ին Ավստրալիայում անցկացվել է հանրաքվե, որի արդյունքում փոփոխություններ են կատարվել երկրի Սահմանադրության մեջ, որոնք թույլ են տվել հատուկ օրենքներ ընդունել ի շահ բնիկ բնակչության, և դրույթ են հայտնել այն մասին, որ Ավստրալիայի աբորիգենների թիվը հաշվի չի առնվել խորհրդարանում տեղերի բաշխման, ֆինանսների բաշխման և այլ որոշումների ընդունման ժամանակ։ Փոփոխությունների ընդունման օգտին քվեարկել է բնակչության 90,2 տոկոսը, ինչը երկրի պատմության մեջ ամենամեծ տոկոսն է:

Հողի նկատմամբ աբորիգենների իրավունքները չեն ճանաչվել մինչև 1992 թվականը, երբ բարձր դատարանը Մաբոն ընդդեմ Քվինսլենդի գործի ընթացքում չեղյալ է հայտարարել Ավստրալիայի ըմբռնումը որպես terra nullius («ոչ մեկին չպատկանող հող») մինչև եվրոպացիների կողմից բնակվելը։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիայի պատմություն