open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ադաբազարի հայկական համայնք

**Ադաբազարը** հիմնել են 14-րդ դարի վերջին Սեբաստիայից գաղթած մի խումբ հայեր և իրենց առաջնորդի անունով այն կոչել Տոնիկաշեն։ Հետագայում բնակչությունը ստվարացել է տարբեր վայրերից եկած հայերի հաշվին։ Երբ Տոնիկաշենը դարձել է բարեշեն և վաճառաշահ գյուղաքաղաք, այնտեղ հաստատվել են նաև թուրքեր և հույներ։ 15-րդ դարի վերջին թուրքերը գյուղաքաղաքն անվանել են Ադա (կղզի), ավելի ուշ՝ որպես բանուկ շուկա՝ Ադաբազար (Կղզեշուկա)։ 20-րդ դարի սկգբին Ադաբազարն ունեցել է 25 հազար բնակիչ, որից 12,5 հազարը՝ հայեր, ովքեր զբաղվել են արհեստներով, առևտրով, շերամապահությամբ, երկրագործությամբ։

Հայերն ունեցել են 4 եկեղեցի, դրանց կից՝ նախակրթարաններ, մանկապարտեզներ։
* Սուրբ Հրեշտակապետ
* Սուրբ Կարապետ
* Սուրբ Լուսավորիչ
* Սուրբ Ստեփանոս
1909 թվականին բացվել է տղաների Կենտրոնական երկրորդական վարժարանը, 1912 թվականին՝ աղջիկների դասրնթացր։ Գործել են Կրթասիրաց ընկերությունը, Ընթերցասիրաց միությունը՝ հարուստ գրադարան-ընթերցարանով, երգչախումբ, թատերախմբեր։ 1910 թվականին լույս է տեսել «Երկիր» թերթը (1911 թվականից տպագրվել է Կ. Պոլսում), 1912 թվականին «Բութանիա» շաբաթաթերթը։ Ադաբագարի հայերի զգալի մասը 1915 թվականին տեղահանվել է։ 1918 թվականի Մուդրոսի զինադադարից հետո Ադաբազար վերադարձած մոտ 4 հազար հայեր հունական բանակի նահանջի ժամանակ (1921) հարկադրված թողել են քաղաքը և գաղթել տարբեր երկրներ։

Կատեգորիա:Հայերը Ստամբուլում
Ալ-Շեյխ Բադրի շրջան

**Ալ-Շեյխ Բադրի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Ալ-Շեյխ Բադրի 3 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Շեյխ Բադր քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 25 324 բնակչություն։

Շրջանն ունի 19 գյուղ և ավան՝

* Այն ալ-Քաբիր ()
* Ասալիա ()
* Բիտհանիա ()
* Բեյթ ալ-Կիլա ()
* Բինջարա ()
* Բիազարաիլ ()
* Բիղմալիջ ()
* Բուրդա ()
* Դաբիբա ()
* Զարիկա ()
* Թանղարի ()
* Թաջիա ()
* Ալ-Կալիաթ ()
* Ալ-Մուջեյդիլ ()
* Ալ-Մանրիա ()
* Ալ-Նիհա ()
* Ալ-Վարդիա ()
* Քաուքաբ ալ-Հավա ()
* Ֆինդարա ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Ալ-Շեյխ Բադրի գավառ
Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխի շրջան

**Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Ալ-Շեյխ Բադրի 3 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 13 562 բնակչություն։

Շրջանն ունի 13 գյուղ և ավան՝

* Այն ալ-Ջաուզ ()
* Այն Ֆատիմա ()
* Բիշմաա ()
* Ալ-Դիրդարա ()
* Թիլա ()
* Համմամ Կաննիա ()
* Կանիա ()
* Ալ-Մուջդիլ ()
* Ջուբա Մուջբիր ()
* Ալ-Ռիկմա ()
* Ալ-Սորանի ()
* Ալ-Քանիսա ()
* Քաֆ ալ-Համմամ ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Ալ-Շեյխ Բադրի գավառ
Ահեկան (հանդես)

**«Ահեկան»**, մշակութային եռամսյա հանդես, որը լույս է տեսել 1966-1970 թթ. (երկրորդ համարը հրատարակվել է «Նավասարդ-66» անունով)։ Խմբագիրն է եղել Գրիգոր Շահինյանը։ Խմբագրական աշխատանքներին մասնակցել են Պիեռ Ադդարյանը, Վազգեն Ալեքսանյանը, Սիլվիա Աճեմյանը, Ժան Գարագաշյանը։ Լուսաբանել է երիտասարդական և ժամանակակից մշակութային ձգտումները, հայությանը հուզող խնդիրները, արտացոլել սփյուռքահայ, հատկապես լիբանանահայ հոգևոր կյանքը։ Լույս է ընծայել արձակ և չափածո գեղարվեստական ստեղծագործություններ, լիբանանյան արաբագիր և ֆրանսագիր հեղինակների գործերից թարգմանություններ, գրականագիտական, բանասիրական ուսումնասիրություններ։ Անդրադարձել է հայկական և միջազգային կինոյին, թատրոնին, նկարչությանը, երաժշտությանը, ճարտարապետությանը։ Աշխատակցել են Հարություն Քյուրքճյանը, Գրիգոր Պլտյանը, Գառնիկ Ադդարյանը, Արմեն Դարյանը, Գևորգ Աճեմյանը, Վահե Օշականը, Հարություն Թորոսյանը, Պողոս Ճելալյանը, Գրիգոր Տիշը, Պեպո Սիմոնյանը, Զոհրապ Գիրեջյանը, Րաֆֆի Սեթյանը, Կարո և Հարություն Արմենյանները, Հովհաննես Փիլիկյանը, Թալին Ոսկերիչյանը, Նիկողոս Սարաֆյանը, Ժագ Հակոբյանը, Զահրատը, Զարեհ Խրախունին, Ռոպեր Հատտեճյանը, Մարկ Նշանյանը և ուրիշներ։ «Ահեկանը» տպագրել է նաև հայաստանյան հեղինակների գործերից։

## Տես նաև
* Լիբանանի հայկական մամուլ

Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ահեկան (այլ կիրառումներ)

**Ահեկան** կարող է վերաբերելին.

* Ահեկան, Հայկական տոմարի իններորդ ամիսն է։
* Ահեկան (հանդես), մշակութային հանդես, որը լույս է տեսել 1966-1970 թթ.։
Ալ-Կամսիայի շրջան

**Ալ-Կամսիայի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Ալ-Շեյխ Բադրի 3 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Կամսիա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 14 095 բնակչություն։

Շրջանն ունի 16 գյուղ և ավան՝

* Արկուբ Կիմսու ()
* Բիլատ ()
* Բեյթ ալ-Աուդիա ()
* Բեյթ ալ-Կալիհ ()
* Բիլուզա ()
* Դարթի ()
* Ալ-Կամսիա ()
* Կամսու ()
* Ալ-Կասիբա ()
* Ալ-Հուբաբ ()
* Մաաթի ()
* Ալ-Մուշա ()
* Ալ-Շաբուբիա ()
* Ալ-Սաֆլիա ()
* Ալ-Քաֆրուն ()
* Ալ-Տիրակ ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Ալ-Շեյխ Բադրի գավառ
Ուեյդ Բարեթ

**Ստյուարտ Ալեքսանդր (Սթյու) Բենեթ** (, ), առավել հայտնի **Ուեյդ Բարեթ** ռինգային անվամբ, անգլիացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), կինոդերասան և նախկին անձեռնոց բռնցքամարտիկ։ Առավելապես հայտնի է «WWE» կազմակերպությունում հանդես գալու տարիներից։

Եղել է «WWE NXT» իրական հեռուստաշոուի առաջին եթերաշրջանի հաղթողը (2010)։ Առավել լայն ճանաչման է արժանացել որպես «Նեքսուս» խմբավորման առաջնորդ և «Կորիզ» խմբավորման անդամ։

Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում հինգ անգամ նվաճել է WWE միջմայրցամաքային չեմպիոնական տիտղոսը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էջը WWE.com կայքում
* Էջը IMDb կայքում

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 10 ծնունդներ
Աֆրինի գավառ

**Աֆրինի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Աֆրին քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 172 095 բնակչություն։

Աֆրինի գավառը բաղկացած է 7 շրջաններից՝

* Աֆրինի (), կենտրոն՝ Աֆրին, բնակչություն՝ 66 188
* Բուլբուլի (), կենտրոն՝ Բուլբուլ, բնակչություն՝ 12,573
* Ջինդեյրեսի (), կենտրոն՝ Ջինդեյրես, բնակչություն՝ 32,947
* Ռաջուի (), կենտրոն՝ Ռաջու, բնակչություն՝ 21,955
* Շառռանի (), կենտրոն՝ Շառռան, բնակչություն՝ 13,632
* Շեյխ ալ-Հադիդի (), կենտրոն՝ Շեյխ ալ-Հադիդ, բնակչություն՝ 13,871
* Մաաբատլիի (), կենտրոն՝ Մաաբատլի, բնակչություն՝ 11,741

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրինի գավառ
Ալ-Անազայի շրջան

**Ալ-Անազայի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Բանիասիս գավառի 7 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Անազա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 18 446 բնակչություն։

Շրջանն ունի գյուղ և ավան՝

* Ալթուն ()
* Ալ-Ալիկա ()
* Բեյթ Ջաշ ()
* Բասարմուն ()
* Բուսթան ալ-Համմամ ()
* Ալ-Դարդարա ()
* Խիրբաթ ալ-Սինդինա ()
* Ղանսալ ()
* Ալ-Ղիրզիա ()
* Միրանա ()
* Միսյաթ ()
* Նահլ ալ-Անազա ()
* Նամու ալ-Ջիրդ ()
* Շինդախա ()
* Ալ-Ջադիդա ()
* Ալ-Ջիրդ ()
* Վադի ալ-Բարաքա ()
* Ֆարուջիա ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Ալ-Կադմուսի շրջան

**Ալ-Կադմուսի շրջան** ()՝ Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Բանիասի գավառի 7 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Կադմուս քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 18 446 բնակչություն։

Ունի 26 գյուղեր և ավաններ՝
* Ալ-Ամուդիա ()
* Բաբ ալ-Նուր ()
* Բիսկայա ()
* Ալ-Դուեյլիա ()
* Այն Կադիբ ()
* Ալ-Ալիա ()
* Ֆնեյթիկ ()
* Ալ-Հատիրիա ()
* Ալ-Հիտանիա ()
* Ջմասա Կաբլիա ()
* Ջարաթ Ալ-Վադի ()
* Ջուֆին ()
* Քաֆ ալ-Ջաա ()
* Քարմ ալ–Թին ()
* Խիրբաթ Ամուդի ()
* Ալ–Մանսուրա ()
* Ալ–Միկիրմդա ()
* Ալ–Կադմուս ()
* Ալ–Կդիմսա ()
* Ալ–Սաադանա ()
* Ալ–Սլուրիա ()
* Ալ–Սաանունիա ()
* Ալ–Շաարա ()
* Ալ–Սմեհիքիա ()
* Ալ–Թաննախա ()
* Վադի Ալ–Սակի ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Բանիասի գավառ
Տետրաթիոնատ

thumb|200px|Տետրաթիոնատ անիոնի կառուցվածք

**Տետրաթիոնատ** անիոնը՝ S4O62−, ծծմբի օքսիանիոն է, որը հանդիսանում է տետրաթիոնական թթվի (H2S4O6) անիոնը, Իոնում առկա երկու ծծմբի ատոմները գտնվում են 0 օքսիդացման աստիճանում իսկ մյուս երկուսը՝ +5. Տետրաթիոնատը պոլիթիոնատների ([Sn(SO3)2]2− ընդհանուր բանաձևով անիոնների) ներկայացուցիչն է Դրա անվանումը ըստ IUPAC-ի՝ *(սուլֆոնատոդիսուլֆանիլ)սուլֆոնատ* է, համապատասխան թթվի անվանումը՝ *(սուլֆոդիսոլֆանիլ)սուլֆոնաթթու*.

## Առաջացում
Տետրաթիոնատը թիոսուլֆատի յոդով օքսիդացման պրոդուկտն է 
:I2 + 2S2O32− + I2 → S4O62− + 2I−

## Կառուցվածք
Տետրաթիոնատի կառուցվածքը կարող է ներկայացվել խորանարդի երեք կողմերով անցնելիս, ինչպես ցույց է տրված ներքևի գծապատկերում։ Ներկայացված կառուցվածքը հանդիսանում է S4O62− անիոնը BaS4O6 միացության մեջ·2H2O և Na2S4O6·2H2O. 90° -ին մոտեցող անկյունաձև S-S-S-S կառուցվածները ընդհանուր են պոլիսուլֆիդներում։

250px|Detailed structure of the tetrathionate ion 200px|Ball-and-stick model of the tetrathionate ion

## Հատկություններ
Ինչպես և այլ միջանկյալ օքսիդացման աստիճան ունեցող ծծմբի միացություններ, տետրաթիոնատը կարող է պողպատի և չժանգոտվող պողպատի տեղային կոռոզիայի պատճառ հանդիսանալ։

Ցույց է տրվել նաև, որ տետրաթիոնատը հանդես է գալիս որպես տերմինալ էլեկտրոնի ակցեպտոր՝ *[[Salmonella Typhimurium|Salmonella]]*Typhimurium-ի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծծումբ
Ալ-Բաբի գավառ

**Ալ-Բաբի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Բաբ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 201 589 բնակչություն։

Ալ-Բաբի գավառը բաղկացած է 4 շրջաններից՝

* Առիմայի (), կենտրոն՝ Առիմա, բնակչություն՝ 32 041
* Ալ-Բաբի (), կենտրոն՝ Ալ-Բաբ, բնակչություն՝ 112 219
* Թադիֆի (), կենտրոն՝ Ալ-Թադիֆ, բնակչություն՝ 41 951
* Ալ-Ռաիի (), կենտրոն՝ Ալ-Ռաի, բնակչություն՝ 15 378

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Բաբի գավառ
Դուռեյքիշի շրջան

**Դուռեյքիշի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Դուռեյքիշի գավառի 4 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Դուռեյքիշ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 28 749 բնակչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Դուռեյքիշի գավառ
Գյուլիստանյան (բժիշկ)

**Գյուլիստանյան** (*Կյու­լիս­տա­նյա­ն*), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Եղել է բժիշկ Մելքոն Գյուլիստանյանի ազգականը։ Կրթությամբ և մասնագիտությամբ եղել է ատամնաբույժ։ Ապրել է Կոս­տանդ­նու­պոլ­սում և աշխատել ատամնաբույժ։
 
1915 թվականի ապ­րի­լի 11 (24)-ին ի թիվս բազմաթիվ ակնառու հայ մտավորականների (Ազգային դպրոցի տնօրեն Մարզպետունի, դեղագործ Հա­կոբ Թեր­զյան, բժիշկ Միսաք Ճևեհիրճյան) ձերբակալվել է և բանտարկվել Կ. Պոլսի կենտրոնական բանտում, ապա աքսորվել Չանղըրը։ Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված համրիչի 99 հատիկներից մեկի վրա։ Վերապրել է և ատամնաբույժ աշխատել։

## Գրականություն
* Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Վիեննա, 1922։
* Մազմանեան Վրոյր, Յուշեր Եւ Վկայութիւններ, Անթիլիաս, 1991, 345 էջ
* Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Երևան, 1991։
* Ավագեան Կարինէ, «Չան­ղը­րըի 1915 թ. ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-12
* Իսկահատեան Հարութիւն, Վկայարան Հայկական Ցեղասպանութեան, Գիրք Բ., Պէյրութ, 2011, 352 էջ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Գյուլբենկ Գյուլբենկյան

**Գյուլբենկ Գևորգի Գյուլբենկյան** (1888, Անկարայի նահանգ, Կե­սա­րի­այի գավառ, Թալաս - 1916), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Գյուլբենկ Գյուլբենկյանը ծնվել է 1888 թվականին, Կե­սա­րի­այի գավառի Թալաս ավանում, հայ առաքելական ընտանիքում։ 1903 թվականին «պսա­կա­վոր ար­վես­տից» վկայականով ավարտել է Անատոլիա քոլեջը։ 1907 թվականին ավարտել է Բեյ­րու­թի ամե­րի­կյան հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական բաժինը։

1907-1913 թվականներին բժիշկ է աշխատել Թալաս քաղաքում։

1914 թվականին սկսված Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։

1916 թվականին Կովկասյան (ռուսական) ռազմաճակատում սպանվել է մի թուրք հազարապետի գնդակով։

## Գրականություն
* Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
* Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-112012

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Մելքոն Գյուլիստանյան

**Մելքոն Գյուլիստանյան**, հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Բարձրագույն բժշկական կրթություն է ունեցել և բժիշկ աշխատել։ 1915 թվականի ապ­րի­լի 11 (24)-ին ի թիվս բազմաթիվ ակնառու հայ մտավորականների ձերբակալվել է և բանտարկվել Կ. Պոլսի կենտրոնական բանտում։

1915 թվականի ապ­րի­լի 12-ին, ձերբակալված բազմաթիվ հայ մտավորականների հետ գնացքով տեղափոխվել է Այաշ ավանի ծայրամասի բլրի վրա գտնվող Սարըկըշլա հին զորանոց-բանտը և մի քանի ամիս պահվել այնտեղ։

Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված համրիչի 99 հատիկներից մեկի վրա։ Մեկ այլ վարկածով Այաշից վերադարձել է Կ. Պոլիս։ Վերապրել է, բնակվել Կ.Պոլսում և բժիշկ աշխատել։

## Գրականություն
* Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Վիեննա, 1922։
* Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Երևան, 1991։
* Ավագյան Կարինե, Եղեռնահուշ մասունք կամ խոստովանողք և վկայք խաչի, Երևան, 2002։
* Ավագեան Կարինէ, «Չան­ղը­րըի 1915 թ. ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-12

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Մաշթա ալ-Հալուի շրջան

**Մաշթա ալ-Հալուի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Սաֆիթայի գավառի 6 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Մաշթա ալ-Հալու քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 12 577 բնակչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Սաֆիթայի գավառ
Համին

**Համին ** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Դուռեյքիշի գավառի 4 շրջաններից մեկի՝ Համինի շրջանի կենտրոնը։ Քաղաքի բնակչությունը 16 469 մարդ է։

Քաղաքը գտնվում է Դուռեյքիշ-Տարտուս ճանապարհին։ Զարգացած է այգեգործությունը. մշակում են ձիթապտուղ, կիտրոնազգիներ, ինչպես նաև զբաղվում են հացահատիկային մշակաբույսերով (ցորեն, գարի)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դուռեյքիշի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Տարտուսի մարզ
Մանբիջի գավառ

**Մանբիջի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Մանբիջ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 408 143 բնակչություն։

Մանբիջի գավառը բաղկացած է 5 շրջաններից՝

* Աբու Կիլկիլի (), կենտրոն՝ Աբու Կիլկիլ, բնակչություն՝ 47 109
* Աբու Քահֆի (), կենտրոն՝ Աբու Քահֆ, մինչև 2009 թվականը՝ Մանբիջի շրջանի մաս
* Ալ-Խաֆսայի (), կենտրոն՝ Ալ-Խաֆսա, բնակչություն՝ 92 368
* Մանբիջի (), կենտրոն՝ Մանբիջ, բնակչություն՝ 202 976
* Մասքանայի (), կենտրոն՝ Մասքանա, բնակչություն՝ 64 829

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մանբիջի գավառ
Դեյր Հաֆիրի գավառ

**Դեյր Հաֆիրի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Դեյր Հաֆիր քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 91 124 բնակչություն։ Մինչև 2008 թվականի դեկտեմբերը Ալ-Բաբի գավառի մասն էր կազմում։

Դեյր Հաֆիրի գավառը բաղկացած է 3 շրջաններից՝

* Դեյր Հաֆիրի (), կենտրոն՝ Դեյր Հաֆիր, բնակչություն՝ 33 592
* Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամի (), կենտրոն՝ Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամ, բնակչություն՝ 30 029
* Քուվեյրիս Շարկիի (), կենտրոն՝ Քուվեյրիս Շարկի, բնակչություն՝ 26 729

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեյր Հաֆիրի գավառ
Ջարաբուլուսի գավառ

**Ջարաբուլուսի գավառ** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հալեպի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ջարաբուլուս քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 58 889 բնակչություն։

Ջարաբուլուսի գավառը բաղկացած է 2 շրջաններից՝

* Ջարաբուլուսի (), կենտրոն՝ Ջարաբուլուս, բնակչություն՝ 41 575
* Ղանդուրայի (), կենտրոն՝ Ղանդուրա, բնակչություն՝ 17 314

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջարաբուլուսի գավառ
Հեռազննում

**Հեռազննում**, օբյեկտի կամ երևույթի մասին տեղեկատվության ստացում առանց նրա հետ ֆիզիկական կոնտակտի։ Սովորաբար այս հասկացությունը օգտագործվում է տարածվող ազդանշանների (օր․՝ էլեկտրամագնիսական ռադիացիա) միջոցով Երկրի վրա օբյեկտների (մակերևույթին, մթնոլորտում և օվկիանոսում) հայտնաբերումը և դասակարգումը բնորոշելու համար։ Տարբերում են ակտիվ (երբ ազդանշանը արձակվում է արբանյակից կամ օդանավից) և պասիվ (արեգակնային ճառագայթման պարագայում) սենսորներ։

## Բնութագիր
250px|մինի|աջից|Ակտիվ և պասիվ հեռազննում
Պասիվ սենսորները հավաքում են օբյեկտների կողմից ճառագայթված կամ անդրադարձված բնական ռադիացիան։ Անդրադարձված արեգակնային ճառագայթումը պասիվ սենսորների կողմից չափվող ճառագայթման ամենատարածված տեսակն է։ Ակտիվ սենսորները, ի հակադրություն պասիվ սենսորների, ճառագայթում է էներգիան, որից հետո չափում է Երկրի վրա գտնվող օբյեկտի կողմից անդրադարձված ռադիացիան։ Հեռազննումը հնարավորություն է տալիս հավաքել տեղեկատվություն վտանգավոր կամ ոչ հասանելի վայրերում։

## Տեղեկատվության մշակում
Հեռազննման տվյալների որակը կախված է տարածական, սպեկտրալ, ռադիոմետրիկ և ժամանակային լուծաչափերից։
*Տարածական լուծաչափ
Պիքսելի չափը, որը գրանցվել է ռաստերում։ Սովորաբար պիքսելը համապատասխանում է քառակուսի տարածքին 1-ից մինչև 1000մ չափով։
*Սպեկտրալ լուծաչափ
Տարբեր հաճախականություններում գրանցված տիրույթների ալիքի երկարությունն է։ Ներկայումս Լանդսատ 8-ի հավաքագրում է տեղեկատվությունը 11 տիրույթներում՝ տեղեկատվության հավաքագրումը սկսելով 2013 թվականի փետրվարի 11-ից։
*Ռադիոմետրիկ լուծաչափ
Ազդանշանի մակարդակների քանակն է, որը սենսորը կարող է տարբերակել։ Սովորաբար այն տատանվում է 8-14 բիթ սահմաններում։
* Ժամանակային լուծաչափ
Արբանյակի կամ օդանավի թռիչքի հաճախականությունն է միևնույն վայրով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կլիմայագիտություն
Արվադի շրջան

__NOTOC__

**Արվադի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետության, Գտնվում է երկրի արևմտյան մասում՝ Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է Տարտուսի գավառի 7 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Արվադ քաղաքն է։ Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունն կազմում է 4,403 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունն Ալավիներ են որոնց մեծամասնությունն սուննի իսլամադավաներ են։

Շրջանը ամբողջությամբ ներառում է միայն Սիրիայի միակ՝ Արվադ կղզին։ Շրջանի ընդանհուր տարածքն կազմում է 0,23 քառ. կմ2։ Գտնվում է մարզկենտրոն Տարտուսից 3 կմ2 հեռավորություն վրա։

## Պատկերասրահ

Cours_de_la_forteresse_d%27Arouad.jpg|Արվադի բերդ
Stèle_albâtre_syrie_Aruad_Arados_Louvre_AO4815.jpg|Գտածո Արվադից
Square_weight_Tanit_Louvre_AO2042.jpg|Գտածո Արվադից
Ruad_small.jpg|Արվադ պատկերված արբանիյակից


## Տես նաև
* Սիրիայի շրջաններ
* Վարչական բաժանում
* Միջերկրական ծով

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հրաուրավոր պատկերներ Արվադից
* Արվադ կղզին Գուգլի քարտեզում
* Փոքր կղզիներ Մերձավոր Արևելքում

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Տարտուսի գավառ
Ալ-Սաուդայի շրջան

**Ալ-Սաուդայի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Տարտուսի գավառի 7 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Սաուդա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 32 295 բնակչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Տարտուսի գավառ
Բարթ Սիմփսոն

thumb|250px

**Բարթոլոմյու ՋոՋո "Բարթ" Սիմպսին** (), «Սիմփսոններ» անիմացիոն հեռուստասերիալի հերոսն է և Սիմպսին ընտանիքի անդամը։ Առաջին անգամ հայտնվել է էկրանին 1987-ի ապրիլի 19-ին «Բարի գիշեր» սերիայում։ Մեթ Գրոինգ անունը հորինեց ստեղծելով անագրամա «brat» (անդաստիարակ երեխա) բառից։ Հնարեց Քուիջիբո () բառ սքրեբլ խաղի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Կատեգորիա:Կոմիքսների կերպարներ
Կատեգորիա:Հորինված ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Կատեգորիա:Ֆիլմերի հերոսներ
Տարտուսի շրջան

**Տարտուսի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հյուսիս-արևմուտքում՝ Տարտուսի մարզում։ Հանդիսանում է  Տարտուսի գավառի յութ շրջաններից մեկը։ Վարչական կենտրոնն Տարտուս քաղաքն է։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները միասին կազմում են 180 9 քառ.կմ տարածք։

2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 162 980 բնակչություն։ Տարտուսի շրջանում է գտնվում աշխարհում միակ Սբ. Աստվածամոր մզկիթն, տաճարն եվս մեկ անգամ ապացուցում է քրիստոնեության և իսլամի խաղաղ համակցությունը։

Ունի 44 գյուղ և ավան

* Բադրիյե (), բնակչություն՝ 1,301
* Բահվա (), բնակչություն՝ 261
* Բակրիյե (), բնակչություն՝ 613
* Բեյթ Բասիթ (), բնակչություն՝ 661
* Բեյթ ալ-Այան (), բնակչություն՝ 1,586
* Բեյթ ալ-Ջաբալ (), բնակչություն՝ 381
* Բեյթ ալ-Խաթիբ (), բնակչություն՝ 250
* Բեյթ Իսամիլ (), բնակչություն՝ 438
* Բեյթ Կամունե (), բնակչություն՝ 1,803
* Բեյթ Շիհան (), բնակչություն՝ 335
* Բեզզակ (), բնակչություն՝ 455
* Բիլե (), բնակչություն՝ 597
* Բիսմակա (), բնակչություն՝ 1,122
* Բմալկա (), բնակչություն՝ 817
* Դահբաշ (), բնակչություն՝ 1,838
* Դահր ալ-Շուրֆա (), բնակչություն՝ 556
* Դահր Ռաջաբ (), բնակչություն՝ 1,962
* Դվեյր ալ-Շեյխ Սաեդ (), բնակչություն՝ 4,117
* Անաբիյա (), բնակչություն՝ 826
* Ասկաբոլա (), բնակչություն՝ 405
* Համուշ Սակասի (), բնակչություն՝ 426
* Հիկր Մաաբարիյե (), բնակչություն՝ 796
* Հիշե (), բնակչություն՝ 898
* Ջդեյտա (), բնակչություն՝ 2,193
* Ջդիդեթ ալ-Բահր (), բնակչություն՝ 1,382
* Ջոբի (), բնակչություն՝ 861
* Քաֆրան (), բնակչություն՝ 263
* Խիրբեթ ալ-Ֆարաս (), բնակչություն՝ 1,113
* Խիրբեթ ալ-Ռիհ (), բնակչություն՝ 400
* Խրեյբաթ (), բնակչություն՝ 1,464
* Մաջդալուն ալ-Բահր (), բնակչություն՝ 2,166
* Մակշիֆանի (), բնակչություն՝ 791
* Մասահին (), բնակչություն՝ 786
* Մատարիյե (), բնակչություն՝ 741
* Մազուղա (), բնակչություն՝ 628
* Նաքիբ (), բնակչություն՝ 1,126
* Օվեյնե (), բնակչություն՝ 590
* Քատլաբ (), բնակչություն՝ 279
* Սաջնո (), բնակչություն՝ 593
* Շբաթ (), բնակչություն՝ 1,390
* Շեյխ Սաեդ (), բնակչություն՝ 4,046
* Տարտուս (), բնակչություն՝ 115,769
* Տեյշուր (), բնակչություն՝ 2,481
* Վաստատ (), բնակչություն՝ 1,156
* Արևելյան Սաեդ (), բնակչություն՝ 318

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Տարտուսի գավառ
Խիրբաթ ալ-Մաազայի շրջան

**Խիրաթ ալ-Մաազայի շրջան** () Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Տարտուսի գավառի 7 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Խիրաթ ալ-Մաազա** **քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 22 897 բնակչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տարտուսի մարզ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Միքայել Պողոսյան (ավիակոնստրուկտոր)

**Միքայել (Միխայիլ) Ասլանի Պողոսյան** (Михаил Асланович Погосян, ), հայազգի ավիակոնստրուկտոր, Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտի ռեկտոր (2016) տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր, ՌԳԱ ակադեմիկոս, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (28.12.2011)։

## Կենսագրություն
1979 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտի ինքնաթիռաշինության ֆակուլտետը։ Ինստիտուտից հետո աշխատանքի է նշանակվել Մոսկվայի Սուխոյի անվան ավիաշինական գործարանում որպես ինժեներ-կոնստրուկտոր, 1994 թվականից՝ գլխավոր կոնստրուկտորի տեղակալ, 1997 թվականից՝ «Սուխոյ» ավիացիոն ռազմաարդյունաբերական համալիրի, 1999 թվականից, միաժամանակ՝ Սուխոյի ՀԿԲ ձեռնարկության գլխավոր տնօրեն։

### Անդամակցություն
* ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր դոկտոր, 2002
* Հայկական տեխնոլոգիական համալսարանի անդամ, 2001

## Գործունեություն
Պողոսյանի ղեկավարման տարիները նշանակալի են ռուսական իրականության համար բացառիկ մի քանի նախագծերի սկզբնավորմամբ։ 2002 թվականին «Սուխոյ» կոնցեռնը հաղթեց նոր 5-րդ սերնդի կործանիչի ստեղծման մրցույթում, ինչն ամենամեծ ձեռքբերումն էր կոնցեռնի պատմության մեջ։ Բացի դրանից Պողոսյանը նախաձեռնեց նաև ընկերության համար բոլորովին նոր մարդատար ինքնաթիռի ստեղծման գործընթաց։ 2010 թվականին կոնցեռնի ֆինանսական շրջանառությունը կազմել է մոտավորապես 40 միլիարդ ռուբլի։ Պողոսյանի ղեկավարությամբ մինչև 2010 թվականը «Սուխոյ» կոնցեռնը բացառիկ վերելք է ապրել։ 2007 թվականին Պողոսյանն ընտրվել է ռուսական «Ավիաշինական միավորված ընկերության» ղեկավարի առաջին տեղակալ, 2008 թվականից համատեղության կարգով նշանակվել է «Սուխոյի» հիմնական մրցակից «ՄիԳ» կոնցեռնի գերագույն տնօրեն։

Պողոսյանը ղեկավարել է Սու-21 «բիզնես-դասի» գերձայնային ուղևորատար ինքնաթիռի և Սու-47 թևի հակադարձ սլաքաձևությամբ ռմբակոծիչի նախագծման աշխատանքները։

## Գիտական գործունեություն
Զբաղվում է ռազմական և քաղաքացիական նշանակման նոր թռչող ապարատների ստեղծման հարցերով։ Հեղինակ է 14 գիտական աշխատանքների, ունի 11 հայտնագործություն։
մինի

## Պարգևներ
* ՌԴ պետական մրցանակ, 1997
* ՌԴ կառավարության մրցանակ, 1998
* «Պատվո նշան» շքանշան, 2001

## Ընտանիք
Ունի երկու զավակ։ Դուստրը սովորել է Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցում, որդին՝ Արտուշը, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հայ ավիակոնստրուկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Աերոտիեզերական ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Love You Like a Love Song

«**Love You Like a Love Song**», ամերիկյան Selena Gomez & the Scene խմբի երգն է։ Այն թողարկվել է 2011 թվականի հունիսի 17-ին Hollywood Records լեյբլի կողմից, որպես խմբի երրորդ՝ «When the Sun Goes Down» ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Rock Mafia դուետի և Ադամ Շմալհոլզի կողմից։

Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորներն են Ջերեմի Ջասպերը և Ջորջի Գրևիլը, թողարկվել է 2011 թվականի հունիսի 23-ին Սելենա Գոմեսի VEVO ալիքում։ 2012 թվականին տեսահոլովակը MTV Video Music Awards մրցանակաբաշխությունում առաջադրվել է «Կնոջ լավագույն տեսահոլովակ» մրցանակին, սակայն չի հաղթել։

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Թողարկման ժամանակագրություն

## Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:2011 սինգլներ
Կատեգորիա:Սելենա Գոմեսի երգեր
Մակաոյի դրոշ

**[[Մակաո]]յի դրոշը** ընդունվել է 1999 թվականի նոյեմբերի 19-ին։ Այն իրենից ներկայացնում է կանաչ ուղղանկյուն պաստառ կենտրոնում լոտոս (ջրաշուշան), լոտոսի անմիջապես վերևում 5 աստղեր։

## Մակաոյի պատմական դրոշներ

Պատկեր:Flag Portugal (1667).svg|Պորտուգալիայի դրոշը՝ օգտագործվում էր Մակաու գաղութում 1670-1830 թվականներին
Պատկեր:Flag Portugal (1830).svg|Պորտուգալիայի դրոշը՝ օգտագործվում էր Մակաու գաղութում 1830–1911 թվականներին
Պատկեր:Flag of Portugal.svg|Պորտուգալիայի դրոշը՝ օգտագործվում էր Մակաու գաղութում 1911-1999 թվականներին
Պատկեր:Bandeira Lea lSenado Original.jpg|Մակաոյի երկու շրջաններից մեկի դրոշը (1975–1999)
Պատկեր:Flag of the Government of Portuguese Macau (1976-1999).svg|Մակաո գաղութի կառավարության դրոշը (1976–1999)
Պատկեր:Flag of Portuguese Macau Unofficial.svg|Մակաոյի գաղութի կիսապաշտոնական դրոշը


Կատեգորիա:1999 դրոշներ
Կատեգորիա:Չինաստանի դրոշներ
Կոկոսյան կղզիների դրոշ

[thumb|260px|[Կոկոսյան կղզիների դրոշը ընդունված 2004 թվականին]]
**Կոկոսյան կամ Քիլինգ կղզիների դրոշը** ստեղծվել է 2003 թվականին, սակայն պաշտոնապես ընդունվել է 2004 թվականի ապրիլի 6-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ դրոշի մասին Flags of the World կայքում։

Կատեգորիա:Ավստրալիայի դրոշներ
Կատեգորիա:2004 դրոշներ
Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Անդրեաս Չաքրյան բեյ

**Չաքրյան Անդրեաս Բեյ Գրիգորի** (1870 թվականին, Դամասկոս), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտավորապես 1870 թվականին, Դամասկոսում։ 1896 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլսի Օս­մա­նյան կայ­սե­րա­կան բժշկական վարժարանը։ Ռո­դոս­թո­յի հիվանդանոցի բժիշկ է աշխատել։ Մահացել է 1915 թվականի փետրվարի 17-ին, ժանտախտից՝ մոտ 45 տարեկանում։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Իսթանպուլ, 1940։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1870 ծնունդներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Դամասկոս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Արամ Սալբի

**Սալբի Արամ** (), հայ գրող, հասարակական գործիչ, բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտավորապես 1888 թվականին Կեսարիա քաղաքում։ Իսկական անունը եղել է Արամ Սալբի Սահակյան։ Ավարտել է Կեսարիայի Սուրբ Կարապետ վանքի ժառանգավորաց վարժարանը ([1906 թ.), հետագայում՝ Բեյրութի ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Բեյ­րու­թում ուսանելու տարիներին անդամագրվել է ՀՅԴ կուսակցությանը։ Ա. Սալբի գրչանունով աշխատակցել է «Ազա­տա­մարտ» պարբերականին։

1914-1918 թվականներին Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազմի ընթացքում զորակոչվել է օս­մա­նյան բա­նակ և ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։ Պատերազմի ընթացքում գերի է ընկել անգլիական կողմին։ Որպես ռազմագերի տեղափոխվել է Պորտ Սաիդ, որտեղ եղել է մուսալեռցի գաղթականների բժիշկը։ Այդ օրերի հուշերը տպագրել է իր «*Ալե­ակ­ներ և խլե­ակ­ներ*» և «*Մեր խաչը*» գրքերում։ 1918 թվականին գերությունից վերադարձել է Կ.Պո­լիս։ Հետպատերազմյան տարիներին անունը փայլել է Կ.Պոլսի ազգային և գրական շրջանակներում։ Աշխատակցել է Կ.Պոլսում հրատարակվող «*Ճա­կա­տամարտ*» թերթին։ Ապա մի քանի տարի ապրել է Փա­րի­զում, որտեղ ևս զբաղվել է հանրային գործունեությամբ։

1922 թվականից հաստատվել է Ռումինիայում։ Ավելի քան 20 տարի ռումինահայ թեմական պատգամավորական ժողովում ներկայացրել է Բազարջիկի և Բուխարեստի հայ համայնքները։ Այլ բժիշկների հետ գլխավորել է Բուխարեստի «Դեղլիու» հայկական բուժարանի աշխատանքները, անվճար բուժումով ապահովել կարիքավոր հայերին, ինչպես նաև պատերազմի ժամանակ՝ 1942 թվականից 1945 թվականներին բժշկական և այլ անհրաժեշտ օգնություն է ցույց տվել խորհրդային ռազմագերիներին։

1944 թ.-ից 1946 թվականներին եղել է Բուխարեստի հայ մշակույթի տան վարչության նախագահը։ Սալբին աշխատակցել է Կոստանդնուպոլսի, Փարիզի և, մասնավորապես, ռումինահայ պարբերական մամուլին, հանդես է եկել գրական երկերով, երգիծական հոդվածներով («Հուշեր և փուշեր», շարք), բժշկագիտական զրույցներով։ Հրատարակել է «Ալյակներ ե խլյակներ։ Հայ վրանաքաղաքին տարեգիրքը» (1919), որտեղ առաջին անգամ տեղ են գտել Մուսա լեռան դյուցազնամարտի դրվագներ։ Նրա «Մեր խաչը» (1921) գիրքը, ինչպես նաև մի շարք պատմվածքներ պատկերում են բնավեր հայերի կյանքը Մեծ եղեռնի և հետագա տարիներին։ Տպագրվել են Սալբու՝ պատանիների համար գրված «Պատգամավոր շուները» (1945), «Դեպի հայրենիք։ Թռչուններու հասարակապետության մեջ» վեպերը։ Մամուլում երբեմն ստորագրել է *Սիրիուս* ծածկանունով։

Մահացել է 1968 թվականի հունիսին, Բուխարեստում, մոտավորապես 80 տարեկան հասակում։

## Աշխատությունները
* Տոքթ. Մ. Սալբի, Ալեակներ եւ խլեակներ, Աղեքսանդրիա, 1919
* Մ. Սալբի, Մեր խաչը, Փարիզ, 1921

## Տես նաև
* Սալբի (վեպ)

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Գէորգեան Կարօ, Ամէնուն Տարեգիրքը, Պէյրութ, 1967-68

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ
Ազարիկ (բժիշկ)

**Ազարիկ**, հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Դեղագործական կրթություն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։ 1915 թ. ապրիլին բանտարկվել է Կ. Պոլսի կենտրոնական բանտում, որտեղից աքսորվել է Չանղըրը՝ հայ մտավորականների խմբի հետ։ Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված թզբեհի (համրիչի) 99 հատիկներից մեկի վրա։ 1915 թ. նահատակվել է Դեյր-էլ-Զորի կողմերը։

### Թզբեհի պատմությունը
1915 թ. ապրիլի 11(24)-ին Թուր­քական կառավարության որոշումով Ստամբուլ­ի ոստիկանության նախապես կազմած ցուցակով ձերբակալվել են շուրջ 220 հայ մտավորականներ՝ բժիշկ­ներ, ու­սու­ցիչներ, լրագրողներ, գրող­ներ, դե­ղա­գործ­ներ, առևտրականներ, փաստաբաններ, հոգևորականներ, քաղաքական գործիչներ, որոնց բանտարկել են Կոս­տանդ­նու­պոլ­սի մերձակա Այաշ գյուղաքաղաքի բանտում։ Այստեղ նրանցից 45-ին սպանել են, իսկ մնացածին մի քանի օրից տեղափոխել Չանղրը քաղաքի աքսորավայրի բանտը։ Այստեղ սպանել են մոտավորապես ևս 80-ին։ Չանղրում աքսորյալներից մեկը՝ թաղապետ Վարդերես Աթանասյանը (նահատակվել է), ձեռքին եղած համրիչի (տերողորմյա, թզբեհ) 99 հատիկների վրա փորագրել է իր և բանտում գտնվող մյուս մտավորականների մի մասի անունների սկզբնատառերը, սակայն, քանի որ համրիչի հատիկները սահմանափակ էին, նա մի հատիկի վրա փորագրում է 2, ևս մեկի վրա 4 անուն։ Արդյունքում համրիչը հավերժացնում է 103 անուններ։ Համրիչի հատիկների շարքը կապող քարի վրա գրված է. "Չանղ­րը, 1915, ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տա­կ": Ձեր­բա­կալ­վե­լուց մի քա­նի օր անց Վար­դե­րես Աթա­նա­սյա­նի տուն է գա­լիս մի թուրք կա­ռա­պան ու կնո­ջը՝ Սրբուհուն ասում. - "Ձեր ամու­սինն ինձ ժա­մա­ցույց նվի­րեց ու խնդրեց, որ այս մա­սուն­քը հանձ­նեմ ձեզ": Ու տա­լիս է այս համ­րի­չը։ Համ­րի­չը 1965 թ. Հա­յաս­տա­նի Պատ­մու­թյան թան­գա­րա­նին է նվի­րել Վար­դե­րես Աթա­նա­սյա­նի՝ 1946 թ. ֆրանսիայից ներգաղթած դուստրը՝ Էժենի Աթանասյան-Գուլբոլյանը (մահ. 1993 թ.)։ Հայաստանի պատմության թանգարանի գիտաշխատող Կարինե Ավագյանը համրիչին նվիրված գիրք է հրատարակել "Եղեռնահուշ մասունք կամ խոստովանողք և վկայք խաչի" (Ե., 2002), որում հրա­պա­րակ­ված են համ­րի­չի քա­րե­րի վրա մա­կագր­ված անուն­նե­րը և մի առան­ձին ցանկ (Վա­հան Ալ­թու­նյան, Կա­րա­պետ Թաշ­ճյան, Կո­մի­տաս, Մի­սաք Ճև­ա­հիր­ճյան, Գաս­պար Չե­րազ, Սի­ա­ման­թո, Ռու­բեն Սև­ակ, Դա­նի­ել Վա­րու­ժան և մյուս­ներ), որ­տեղ յու­րա­քան­չյուր ան­վան դի­մաց ներ­կա­յաց­ված են տե­ղե­կու­թյուն­ներ տվյալ ան­ձի վե­րա­բե­ր­յալ։ Ցան­կում ընդգրկ­ված 35 հո­գուն սպա­նել են, 61-ը ողջ են մնա­ցել։ 7 հո­գու վե­րա­բե­րյալ չի հա­ջող­վել տե­ղե­կու­թյուն գտնել։

## Աղբյուրներ

## Գրականություն
* Պա­լա­քե­ան Գրի­գո­րիս ծ. վրդ., Հայ գող­գո­թան, Երև­ան, 1991։
* Ավա­գյան Կա­րի­նե, Եղեռ­նա­հուշ մա­սունք կամ խոս­տո­վա­նողք և վկայք խա­չի, Երև­ան, 2002։
* Ավա­գե­ան Կա­րի­ն է, «Չան­ղը­րըի 1915 թ. ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմուշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-12

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Ալաշեհիր

thumb
**Ալաշեհիր** (), քաղաք Արևմտյան Թուրքիայի համանուն շրջանում։ Գտնվում է Իզմիրից 105 կմ արևելք, կապված է նրան երկաթուղով։ Մտնում է Մանիսայի մարզի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով 39&nbsp;590 մարդ է։

## Քաղաքի դիրքը
Ալաշեհիրը գտնվում է Կուգու գետի (անտիկ շրջանում՝ Կոգամուս) դաշտավայրում Բոզդաղ լեռան (անտիկ շրջանում՝ Թմոլուս) ստորոտում։ Քաղաքում Թուրքիայով մեկ հայտնի հանքային ջրի աղբյուր կա։ Թուրքիայի սահմաններից դուրս հայտնի է Սուլթանա խաղողի չրով։

Մինչև թուրքերի կողմից զավթվելը քաղաքի անունը Ֆիլադելֆիա էր։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնել է Պերգամի թագավոր Էվմեն II-ը։ Անվանել է ի նշան եղբոր Աթալ II-ի սիրո, որը դարձել է իր հետևորդը (մինչ 159—138 մ. թ․ ա.)։ Աթալ II-ը իր օրինապահության համար ստացել էր «Ֆիլադելֆոս» () մականունը, որը բառացի նշանակում է «միակը, որ սիրում է իր եղբորը»։ Ժառանգներ չունեցոց Աթալ III-ը Պերգամի թագավորներից վերջինը, մ․ թ․ ա․ 133 թվականին՝ մահվանից առաջ, թագավորությունը ժառանգել էր իր հռոմեական դաշնակիցներին։ Մ․ թ․ ա․ 133 թվականին Հռոմը միացնելով Իոնիա նահանգը Պերգամի թագավորությանը, հիմնում է Ասիա նահանգը։

12 տարի անց քաղաքը գրավել է Լենկթեմուրը, որը հրամայեց պատ շարել իր գերյալների դիակներով։ Այդ պատի մի հատվածը պահվում է Լինքոլնի մայր տաճարի գրադարանում ([[Միացյալ Թագավորություն]]), 1402 թվականին քաղաքը գրավում է Մուրադ II սուլթանը։

մ․ թ․ ա․ 189—մ․ թ․ ա․ 133 թվականներին քաղաքը պատկանել է Հռոմեական կայսրությանը, իսկ Հռոմի անկումից հետո՝ Բյուզանդիային։ 14-րդ դարի երկրորդ կեսից Ֆիլադելֆիան հունական անկախ քաղաք էր։ 1390 թվականին Բայազիդ II-ի և Մանուիլ II-ի զորքերը երկար դիմադրությունից հետո գրավում են քաղաքը։ Դրանից հետո քաղաքը վերանվանվում է Ալաշեհիր։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մեծ թվով հույներ Ալաշեհիրից տեղափոխվել են Հունաստան և հիմնել Նոր Ֆիլադելֆիա քաղաքը։

Երկրորդ թուրք-հունական պատերազմի ժամանակ՝ 1919-1922 թվականներին, հույները ժամանակավոր տիրել են քաղաքին։

Քաղաքում մնացել են բյուզանդական եկեղեցու ավերակներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Philadelphia  
* Tours for churches  

Կատեգորիա:Ասիայի կաթոլիկ նստավայրեր
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մանիսայի մարզ
Իեդիգեմ

**Իեդիգեմ**, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայան եզրում։ Գետաբերանը գտնվում է Արգուտ գետի ձախ ափով 52 կմ վեր։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։

## Ջրային տվյալների ցուցակ
Ըստ Ռուսաստանի ջրային տվյալների ցուցակի գետի ջրատիրական կազմակերպությունը - Կատունն է։ Գետի գետային ավազանը - Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
* Կոդը հանրապետական ջրային ցուցակում - 13010100312115100004844
* Կոդը հանրապետական ուսումնասիրմամբ
* Ջրային ավազանի կոդը - 13.01.01.003

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Լևոն Պարտիզպանյան

**Լևոն Ղունկիանոսի Պարտիզպանյան** (1887 թվական, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գավառի Մեզիրե քաղաքում), հայ բժիշկ, հասարակական-քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1887 թվականին, Խար­բեր­դի նահանգի Խարբերդի գավառի Մեզիրե քաղաքում։ Հայրը՝ Ղունկիանոս Պարտիզպանյանը երկար տարիներ եղել է Բաքըր-Մադենի քաղաքապետության բժիշկը և 1907 թվականին մահացել խորհրդավոր պայմաններում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Մեզիրեի Կեդրոնական վարժարանում, այնուհետև՝ նույն քաղաքի Սուլթանիե վարժարանում։ Բնակվել է Կոստանդնուպոլսի Կադը գյուղ թաղամասում։ Եղել է ՀՅԴ Կադըգյուղի կոմիտեի եռանդուն անդամ։ 1912 թվականին, երբ Արտակարգ դատարանը դադարեցրել է ՀՅԴ օրգան «Ազա­տա­մար­տի» հրատարակությունը, ՀՅԴ տպագիր օրգանի դերը կատարել է «Ազ­դա­րա­րը», որի արտոնատերն էր Լևոնը։ 1914 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլ­սի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը և բժշկի վկայական ստացել։ 1914 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուն պես զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել՝ հարյուրապետի աստիճանով։ 1915 թվականի ապրիլին, զինվորական համազգեստը հագին ձերբակալվել է և բանտարկվել Կոստանդնուպոլսի կենտրոնական բանտում, ապա աքսորվել Չանղըրը։ Այնուհետև մի շարք դաշնակցական մտավորականների հետ աքսորվել է Այաշ և պահվել տեղի բանտում։ Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված համրիչի 99 հատիկներից մեկի վրա։ Թէոդիկի «Յու­շար­ձան…» գրքում ասվում է, թե սպանվել է 1915 թվականին, Այաշի ճանապարհին, ի թիվս մի խումբ հայ մտավորականների՝ 28 տարեկանում։ Այլ աղբյուրում ասված է, որ սպանվել է Դեյր-էլ-Զորում։ Մինչդեռ Գրիգորիս ծ. վրդ. Պալաքյանը նրան հիշում է Չանղըրըի աքսորից վերապրողների թվում։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կոստանդնուպո­լիս, 1919։
* Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Վի­են­նա, 1922։ 
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատ գամները),Պոսթոն, 1957։ 
* Թէոդիկ, Յուշ արձան նահատակ մտաւոր ականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։ 
* Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Երևան, 1991։ 
* Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալբոմ-ատլաս, Բ. հատոր, Գոյամարտ, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001։ 
* Ավագյան Կարինե, Եղեռնահուշ մասունք կամ խոստովանողք և վկայք խաչի, Երև­ան, 2002։ 
* Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թվականներ), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։ 
* Ավագեան Կարին է, «Չան­ղը­րըի 1915 թվական ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-1

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Միջնադարյան Ճապոնիա

մինի|200px|աջից|սինտոյական աղոթատեղի
**Ճապոնիան միջնադարում,** միջնադարյան պետություն է Արևելյան Ասիայի չորս խոշոր կղզիների՝ Սիկոկույի, Հոնսյուի, Հոկայդոի և Կյուսուի վրա։ Ճապոնիայում միջնադարը զարգացել է երեք փուլով՝ վաղ, միջին և ուշ։ Ճապոնիայի պատմության մեջ վաղ միջնադարը առանձնանում է նրանով, որ այս ժամանակահատվածում ճապոնական սինտո կրոնի կողքին տարածվեց բուդդայականությունը և կատարվեց Տայկա մեծ հեղաշրջում։ Միջին միջնադարում հիմնականում կատարվեց մշակութային փոփոխություններ և գիտությունը աննախընթաց վերելք ապրեց։ Ուշ միջնադարում Ճապոնիայում հաստատվեց Սյոգունների իշխանությունը և ձևավորվեց քաղաքական նոր դասերը։

## Բուդդայականության տարածումը Ճապոնիայում. Սինտոյի գաղափարը
մինի|200px|աջից|Տոկուգավա սյոգունը
Վաղ միջնադարյան ժամանակաշրջանում ճապոնական հիմնական կրոնի՝ սինտոյի կողքին տարածվում էր նաև բուդդայականությունը։ Ճապոնական սինտոն ասում էր, որ աշխարհը լցված է աստվածային հոգիներով, իսկ կայսրերը սրբացվում էին և ծագում Արեգակի աստծոց։ Կա մի այսպիսի ավանդույթ, որ 552-553 թթ. հարավկորեական մի կայսր Բուդդայի ոսկեզօծ արձանը և հնդկական որոշ մագաղաթյա ձեռագրեր ուղարկում է ճապոնական արքայազն Կարուին և առաջարկում բուդդայականություն ընդունել։ Այս առաջարկը մերժվեց, սակայն այն հակասություններ առաջացրեց Սոգո տոհմում։ Պատճառը այն էր, որ ճապոնացիները մտածում 
էին, որ բուդդայականության ընդունումը կուժեղացնի ճապոնական զինվորական ներուժը։ IV դարի վերջին Սյոտոկու Տայսին արդեն ակնհայտ քարոզում էր բուդդայականությունը և նպաստում չինական մշակույթի տարածմանը Ճապոնիայում։ VII դարի 20-ական թվականներին արդեն Ճապոնիայում կար մոտավորապես 50 բուդդայական կառույց։ Նա ողջունում էր բուդդայական վանահայրերի գալուստը, սակայն բուդդայական վանահայրերը իրենց հետ բերում էին նաև չինարեն լեզուն։ Այս իրադարձությունների կիզակետում VII դարի վերջում արդեն իր դիրքերը կորցրեց ճապոներեն լեզուն և սինտո կրոնը։

## «Տայկա» հեղաշրջումը
645 թ. Սոգո տոհմի հակառակորդները դավադրություն կազմակերպեցին, կոտորեցին Սոգաներին և գահ բարձրացրեցին Սումերագի տոհմի ներկայացուցիչ Կարունի։

## Արտաքին հղումներ
* Միջնադարյան Ճապոնիա 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատմություն
Ալտ (ձայն)

**Ալտ** (, , ՝ բարձր), ի սկզբանե անվանվել է ձայն, որը բարձր էր տենորից ՝ երգի կարևոր մեղեդին երգողից, cantus formus, այլ կերպ ասած ֆալցետտո։ Ավելի ուշ, սկսում է նշանակել կանանց ու տղաների ցածր ձայն։ Ալտը չորս ձայների տեսակներից երկրորդն է ՝ սոպրանո, ալտ, տենոր և բաս։ Եվ ինչպես մյուս երեք ձայները, այն ունի տարբեր աստիճաններ։ Դրա համար էլ տարբերում են ցածր և ավելի քան բարձր ալտ։ Ցածր ալտը սկսվում է մոտավորապես փոքր օկտավայի ֆա նոտայից և ձգվում մինչև երկրորդ օկտավայի ֆա կամ սոլ նոտան, մինչդեռ երկրորդի սահմանները որոշվում են մեկ կամ երկու տոնայնությամբ (փոքր օկտավայի լյա նոտայից մինչ երկրորդ օկտավայի լյ նոտան)։ Ձայնի իր ծավալով բարձր ալտը համապատասխանում է մեցցո-սոպրանոյին, այս երկու ձայները հաճախ շփոթում են միմյանց հետ, մինչդեռ նրանց բնական կառուցվածքով և ձայնի ռեգիստրների հարաբերությամբ նրանց կարելի է հեշտությամբ տարբերել։ Կանացի ալտը բաղկացած է երկու ռեգիստրներից, որոնց սահմանները հասնում են մինչև առաջին օկտավայի սի նոտան, երեխաներից ու տղամարդկանցից մի քանի աստիճան ցածր։ Հարմոնիան սովորելու ժամանակ, հատկապես քառաձայն ստեղծագործություններում, ալտ են անվանում վերևի երկրորդ բարձր ձայնը։ Ալտի բանալին կամ նշանը, որում գրվում է ալտի բաժինը, անվանվում է բոլորի կողմից օգտագործվող դո-ի բանալին, որը գրվում է երրորդ գծի վրա երաժշտական համակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երգչական ձայներ
Լիլ Ջոն

**Ջոնաթան Մորտիմեր Սմիթ** (, ), առավել հայտնի **Լիլ Ջոն**  () բեմական անվամբ, ամերիկացի ռեփեր, պրոդյուսեր և պրոմոտեր, «BME Recordings» ձայնագրման լեյբլի հիմնադիր։ Առավելապես հայտնի է որպես հիփ-Հոփի «Քրանկ» (համախմբում է իր մեջ բաունս, դիսկո և հարավային հիփ-հոփ երաժշտության տարրեր) ենթաոճի սկզբնավորողներից մեկը։

Սմիթի «The East Side Boyz» խումբը, որի անդամներն են նաև Բիգ Սեմը (Big Sam) և Լիլ Բոն (Lil Bo), ստեղծագործում է քրանկ ենթաժանրում։

Արժանացել է նաև Գրեմմի մրցանակի։

## Սկավառակագրություն
### East Side Boyz խմբի կազմում

* 1997: *Get Crunk, Who U Wit: Da Album*
* 2000: *We Still Crunk!!* 
* 2001: *Put Yo Hood Up*
* 2002: *Kings of Crunk*
* 2003: *Part II*
* 2004: *Crunk Juice*

### Սոլո Ալբոմներ
* 2010: *Crunk Rock*
* 2015: *Party Animal*

## Վիդեոխաղեր
* Tony Hawk’s American Wasteland
* 25 To Life
* Def Jam: Icon
* Need for Speed: Underground
*Midnight Club 3: Dub Edition Remix

### East Side Boyz խմբի կազմում
* 1997: *Get Crunk, Who U Wit: Da Album*
* 2000: *We Still Crunk!!*
* 2001: *Put Yo Hood Up*
* 2002: *Kings of Crunk*
* 2003: *Part II*
* 2004: *Crunk Juice*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Էխևերիա

**Էխևերիա** (), պատկանում է թանձրատերևազգիների (*Crassulaceae*) ընտանիքին։ Հայրենիքը Մեքսիկան է։

## Կենսաբանական նկարագիր
Էխևերիաները դասվում են հաստ, հյութալի տերևներ ունեցող դեկորատիվ բույսերի շարքին։ Գեղեցիկ տերևադասավորության շնորհիվ բույսը նմանվում է վարդի։ Ունի մի շարք գեղեցիկ տեսակներ։ Էխվերիա դեսմեցնայի (*E. Desmetiana*) վարդակը սպիտակ արծաթագույն է, երկնագույն երանգավորումով, իսկ (*E. secunda glauca Hort.*) վարդակն ունի 8-10 սմ տրամագիծ, գույնը թխակապույտ է, բարձրությունը հասնում է մինչև 20 սմ-ի։

Ծաղկային ձևավորումներում տնկելիս, եթե ցողունը երկար է, կարելի է կտրել, թողնելով 5-10 սմ բարձրության վրա, և վարդակը առանց արմատի տնկել գորգային ձևավորումներում, ուղղակի հողի մեջ։ Առանց ավազի բույսը արմատակալում է մինչև աշուն մնում է նույն բարձրության վրա։

*Էխևերիա - մետալիկան (*E. metallica Hort.*) ունի գեղեցիկ տեսք, տերևները կարմիր վառվռուն են։ 
*Էխևերիա ագավանմանի (*B.agavoidcc Lem*.) վարդակը ցողուն չունի տերևները անմիջապես աճում են արմատավզից 6-7 սմ երկարությամբ 3-4 սմ լայնությամբ այնպես, որ վարդակի տրամագիծը հասնում է 12-15 սմ-ի։ Տերևները գորշ կանաչագույն են, երբեմն կարմիր երանգափայլով, օվալաձև են, ոլորված եզրերով, ծայրերին ունեն դարչնագույն փշեր։

## Օգտագործում
Նշված բոլոր տեսակներն օգտագործվում են գորգային ձևավորումներում, նախընտրում են արևոտ, լուսավոր հողեր։ Միջբուսային տարածությունը խորհուրդ է տրվում թողնել 8-10 սմ։

## Մշակում
Բազմանում են սերմերով, վարդակներով (վերջինները աճում են բույսի կողքերին՝ ներքևի տերևների տակ) և տերևներով։ Վարդակները և տերևներն անջատելով մայր բույսից, որոշ ժամանակ թառամեցնելուց հետո, տնկում են մաքուր ավազում կամ հատուկ պատրաստված հողախառնուրդներում։ Տերևներն անջատելուց պետք է աշխատել, որ չվնասվեն, քանի որ կարող են նեխել։ Նախքան տնկելը վերքն անպայման անհրաժեշտ է ծածկել փայտածխի փոշով։ Պետք է ջրել ոչ հաճախ։ Ձմեռվա պայմաններում բույսերը (մայրակները) պահվում են ջերմատների լուսավոր անկյուններում, 10-12° ջերմության պայմաններում։ Սերմերով բազմացնելու տեխնիկան նույնն է, ինչ որ բեգոնիայինը։

## Գրականություն
* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

Կատեգորիա:Թանձրատերևազգիներ
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Ալ-Հաֆֆայի գավառ

**Ալ-Հաֆֆայի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Լաթակիայի մարզի 4 գավառներից մեկը։ Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի Ալ-Հաֆֆայի գավառի բնակչությունը կազմում է 81 213 մարդ։ Գավառիի կենտրոնը Ալ-Հաֆֆա քաղաքն է։

Ալ-Հաֆֆայի գավառի տնտեսության կարևորագույն ոլորտը գյուղատնտեսությունն է։ Այստեղից արտահանվում են ցիտրուսային մրգեր, խնձոր, ձիթապտուղ։ Ամառային ամիսներին զարգացած է նաև զբոսաշրջությունը։ Շատ են միջերկրածովյան անտառները, որոնք ձգվում են ալ-Նուսայրիայի լեռներն ի վեր։ 12-13-րդ դարերում գավառը կազմել է Տրիպոլիի կոմսության մասը։ Այստեղ է գտնվում Յունեսկոյի ժառանգություն համարվող Սալահ ալ-Դինի ամրոցը։ Սլինֆա քաղաքի մոտ շատ են լեռնային օգտակար հանածոների շերտերը։

Ալ-Հաֆֆայի գավառը կազմված է 4 շրջաններից (բնակչության թվաքանակը ներկայացված է 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով)։ Դրանք են՝
* Այն ալ-Թինայի շրջան (), կենտրոն՝ Այն ալ-Թինա, բնակչություն՝ 6 825 մարդ
* Ալ-Հաֆֆայի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Հաֆֆա, բնակչություն՝ 23 347 մարդ
* Մուզեյրաայի շրջան (), կենտրոն՝ Մուզեյրաա, բնակչություն՝ 13 908 մարդ
* Սլինֆայի շրջան (), կենտրոն՝ Սլինֆա, բնակչություն՝ 19 518 մարդ
* Քինսաբբայի շրջան (), կենտրոն՝ Քինսաբբա, բնակչություն՝ 17 615 մարդ

## Պատկերասրահ




## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Հաֆֆայի գավառ
Պամփիլիա

250px|մինի|աջից|Պամփիլիա
**Պամփիլիա** (), պատմական մարզ Փոքր Ասիայի հարավում (այժմ՝ Թուրքիայի Անթալիայի մարզում)։ Արևելքում սահմանակից էր Կիլիկիային, հյուսիս-արևելքում՝ Իսավրիային, հյուսիսում՝ Պիսիդիային, արևմուտքում՝ Լիկիային։ 

Ըստ անտիկ ավանդության՝ Պամփիլիայում հնագույն ժամանակներում հաստատվել են Հունաստանից ելած գաղթականները և խառնվել տեղական բնակչության հետ։ Պամփիլիան հայտնի էր իբրև զարգացած գյուղատնտեսության երկիր։ Մ․թ․ա․ 6-րդ դարից գտնվել է Աքեմենյանների, մ․թ․ա․ 6-րդ դարի 2-րդ կեսին՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացու, մ․թ․ա․ 3-2-րդ դարերից՝ Պտղոմեոսների, Սելևկյանների, Պերգամոնի պետության կազմում։ Մ․թ․ա․ 133 թվականից Պերգամոնի հետ դարձել է հռոմեական տիրույթ, իսկ մ․թ․ 43 թվականից Լիկիայի հետ կազմել առանձին նահանգ։

395 թվականից գտնվել է Բյուզանդիայի կազմում։ XII դարից Պամփիլիայի արևելքի մասը մտել է Կիլիկիայի հայկական թագավորության կազմի մեջ։

Կատեգորիա:Հին Փոքր Ասիա
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության պրովինցիաներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմական տարածքներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի Միջերկրածովյան տարածաշրջան
Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի պատմական շրջաններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Կատեգորիա:Արևելքի պրետորիական պրեֆեկտուրա
Ալ-Աթարիբ

**Ալ-Աթարիբ** (), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսում, Հալեպի մարզի Ալ-Աթարիբի գավառի Ալ-Աթարիբի շրջանում։ Հանդիսանում է համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրական դիրք
Ալ-Աթարիբ քաղաքը տեղակայված է Հալեպի մարզի արևմուտքում, ծովի մակարդակից 282 մ բարձրության վրա։ Այն Հալեպ քաղաքից հեռու է 21 կմ-ով, իսկ Դամասկոսից՝ 290 կմ-ով։

## Բնակչություն
2004 թվականի Սիրիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքն ունի 10657 բնակիչ։

## Տրանսպորտ
Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը Հալեպի միջազգային օդանավակայանն (Aleppo International Airport) է, որը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալ-Աթարիբի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ