open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սանդրա Ռուլոֆս

**Սանդրա Ռուլոֆս** (), հոլանդացի լեզվաբան և Վրաստանի առաջին տիկին 2004-2013 թվականներին, երբ նրա ամուսին Միխեիլ Սաակաշվիլին եղել է Վրաստանի նախագահ։ 2008 թվականից նիդերլանդականից բացի ունի վրացական քաղաքացիություն։

## Կենսագրություն
Ուսանել է Բրյուսելի Օտար լեզուների ինստիտուտում, ապա Ստրասբուրգի Մարդու իրավունքների միջազգային ինստիտուտում։ Այնուհետև աշխատել է որպես խորհրդատու (կոնսուլտանտ)։

Ֆրանսերեն է դասավանդել Թբիլիսիում և ղեկավարել է մի շարք բարեգործական ծրագրեր։ 1998-2002 թթ. Վրաստանում Նիդերլանդների պատվավոր հյուպատոս էր։

## Երկեր
* «Վրաստանի առաջին տիկին։ Իդեալիստի կենսագրություն» (*De first lady van Georgië. Het verhaal van een idealiste*), 2005

Կատեգորիա:Հոլանդացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետությունների ղեկավարների ամուսիններ
Կատեգորիա:Վրաստանի առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Հայաստանի ազգային ռադիոյի ջութակահարների անսամբլ

**Հայաստանի ազգային ռադիոյի ջութակահարների անսամբլ**, կազմավորվել է 1970 թվականին, Երևանում, 1958 թվականին ստեղծված Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի ջութակահարների անսամբլի հիման վրա (երկու անսամբլների հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար Գևորգ Աճեմյան, մինչև 1998 թվականը, 1998 թվականից գեղարվեստական ղեկավար Անահիտ Աճեմյան), որպես հեռուստատեսության և ռադիոյի ջութակահարների անսամբլ։ 1997 թվականից՝ Հայաստանի ազգային ռադիոյի ջութակահարների անսամբլ (ՀԱՌՋԱ), 1998 թվականից՝ Գևորգ Աճեմյանի անվան։ Կատարում է հայ, ռուս և արևմտաեվրոպական դասական և ժամանակակից կոմպոզիտորների (Արամ Խաչատրյան, Առնո Բաբաջանյան, Սերգեյ Պրոկոֆև, Դմիտրի Շոստակովիչ, Հենդել, Բախ, Վիվալդի և ուրիշներ) երկեր։ «Մելոդիա» ֆիրման անսամբլի կատարմամբ թողարկել է ձայնասկավառակներ (1971, 1978)։ Ելույթ է ունեցել ԽՍՀՄ քաղաքներում։ ՀԼԿԵՄ մրցանակ (1971)։

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտական խմբեր
Հայաստանի ազգային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախումբ

**Հայաստանի ազգային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախումբ**, կազմակերպվել է 1966 թվականին (պաշտոնապես գործել է 1967 թվականից), Երևանում, Օհան Դուրյանի նախաձեռնությամբ, որպես հեռուստատեսության և ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախումբ. գլխավոր դիրիժոր՝ Յուրի Դավթյան (1966-1968 և 1992-1994), հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար Օ. Դուրյան (1967-1974 և 1991 թվականներից), 1969-1990 թվականներին գլխավոր դիրիժոր՝ Ռաֆայել Մանգասարյան (1974 թվականից, միաժամանակ, ընդհատումով, գեղարվեստական ղեկավար), 1986-1988 թվականին և 1990-1991 թվականներին՝ գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր՝ Է. Խաչատրյան։ Նվագացանկը ընդգրկում է հայկական, ռուսական և արևմտաեվրոպական դասական և արդի կոմպոզիտորների երկեր։ Նվագախմբի կատարումներով «Մելոդիա» ֆիրման թողարկել է ձայնասկավառակներ։ Նվագախմբի հետ ելույթներ են ունեցել անվանի երաժիշտ-կատարողներ՝ Արամ Խաչատրյանը, Միքայել Մալունցյանը, Գոհար Գասպարյանը, Օթար Թաքթաքիշվիլին, Լիլի Չուգասզյանը, Լուսին Ամարան, Մեդեա Աբրահամյանը, Լուսինե Զաքարյանը, Ս. Ֆրանսուան, Դ. Վարժապետյանը և ուրիշներ։ Նվագախումբը համերգներով հանդես է եկել Մոսկվայում, Թբիլիսիում, Ռիգայում, Տալլինում, Կիևում, 1995 թվականին՝ Կաննում, Մարսելում, Իերում (Ֆրանսիա) և այլուր։ 1999 թվականին նվագախումբը կոչվել է Օհան Դուրյանի անունով։

## Տես նաև
* Հայաստանի ազգային ռադիոյի էստրադային–սիմֆոնիկ նվագախումբ

Կատեգորիա:Հայկական սիմֆոնիկ նվագախմբեր
Միջազգային հրեականություն

**Միջազգային հրեականություն** (), ամերիկացի ավտոմոբիլային խոշոր արդյունաբերող Հենրի Ֆորդի կողմից 1920-1922 թթ. հրապարակված հակասեմական գիրք։ ԱՄՆ-ում այն տպագրվել է ավելի քան 500 հազար տպաքանակով և հետագայում թարգմանվել 16 լեզուների։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Ford R. Bryan.* Henry’s Lieutenants (Detroit: Wayne State University Press, 1993) ISBN 0-8143-2428-2 (paper)
* *Albert Lee.* Henry Ford and the Jews (New York: Stein and Day, 1980) ISBN 0-8128-2701-5
* *Max Wallace.* The American Axis: Henry Ford, Charles Lindbergh, and the Rise of the Third Reich (New York: St. Martin’s Press, 2003) ISBN 0-312-29022-5
* *Neil Baldwin.* Henry Ford and the Jews: The Mass Production of Hate (PublicAffairs, 2000); ISBN 1-58648-163-0

## Արտաքին հղումներ

* Միջազգային հրեականություն
* Statement by Henry Ford . American Jewish Committee, 1927

Կատեգորիա:Հակասեմական գրականություն
Կատեգորիա:1920 գրքեր
Կատեգորիա:Հենրի Ֆորդ
Կատեգորիա:Հակասեմական կլիշեներ
Կատեգորիա:Սիոնի իմաստունների արձանագրությունները
Կատեգորիա:1922 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:1921 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:1920 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Հայաստանի արհեստակցական միությունների խորհուրդ

**Հայաստանի արհեստակցական միությունների խորհուրդ**, (ՀԱՄԽ), Հայաստանի արհեստակցական միությունների ղեկավար մարմին։ Ընտրվում է Հայաստանի արհմիությունների համագումարում (5 տարին մեկ) և իր գործունեությամբ հաշվետու է նրան։ Համագումարների միջև ընկած ժամանակաշրջանում ղեկավարում է ՀՀ արհմիությունների գործունեությունը։ ՀԱՄԽ պլենումներ է հրավիրում 6 ամիսը մեկ։ Պլենումների միջև ընկած ժամանակաշրջանում արհմիութենական աշխատանքները կազմակերպելու համար ՀԱՄԽ ընտրում է նախագահություն և քարտուղարություն։ Ղեկավարում է արհմիությունների ճյուղային հանրապետ․ կոմիտեների գործունեությունը, լսում նրանց հաշվետվությունները։ ՀԱՄԽ օժտված է օրենսդրական նախաձեռնության իրավունքով, մասնակցում է պետական որոշումների պատրաստմանն ու քննարկմանը, վերահըսկում աշխատանքի վարձատրման գործող համակարգի ճիշտ և արդյունավետ կիրառումը, խրախուսման ֆոնդերի ծախսումը, արտադրության նորմերի վերանայումը և այլնն։ Պարտականությունների մեջ է մտնում տեղական արհմիութենական կազմակերպությունների կողմից բանվոր-ծառայողների պետական-սոցիալական ապահովագրության աշխատանքի կազմակերպման և բնակելի ֆոնդի բաշխման վերահսկողությունը։ Հանրապետության սահմաններում միջազգային տուրիզմի կազմակերպումը և սպասարկումը կատարվում է ՀԱՄԽ-ի ղեկավարությամբ։ ՀԱՄԽ կապեր ունի արտասահմանյան շատ երկրների արհմիութենական կազմակերպությունների հետ։

Կատեգորիա:Արհմիություններ ըստ երկրի
BBC

**Բրիտանական հեռարձակման կորպորացիա**, կրճատ՝ **«Բի-բի-սի»** (, կրճատ՝ **BBC**), բրիտանական հեռուստա-ռադիո և ինտերնետ հեռարձակման խոշոր ընկերություն։ Աշխարհի հզորագույն մեդիակորպորացիաներից է, իրականացնում է ներքին և միջազգային եթերային հեռարձակում։ Ընկերությունը ոչ պետական ԶԼՄ է, իրենից ներկայացնում է հասարակական կազմակերպություն իր վերահսկման խորհրդով, որը կազմված է 12 վստահյալներից՝ նշանակվելով Եղիսաբեթ II թագուհու կողմից։ Ընկերությունը ունի մոտ 23,000 աշխատակից, և այդ ցուցանիշով աշխարհում առաջինն է մեդիաընկերությունների շարքում։

Ընկերությունը հիմնվել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, միջազգային հեռարձակումը սկսել է 1932 թվականից։ Փորձնական հեռուստատեսային հեռարձակումը սկսվել են 1929 թվականից, և 1930 թվականից անցել պարբերական հեռուստաեթերի Brookmans Park. Baird’s ընկերության անտենայի շնորհիվ, որն այժմ հայտնի է որպես BBC One:

1974 թվականին առաջինն է ներկայացրել «Ceefax» տելետեքստի համակարգը։

2003 թվականի հուլիսին «Բի-բի-սի»-ն սկսեց հաղորդումներ հեռարձակել Astra 2D Երկրագնդի արհեստական արբանյակի օգնությամբ, ինչի համար ընկերությունը վճարեց 85 միլիոն ֆունտ ստերլինգ

2012 թվականի փետրվարի 29-ին ընկերությունը տոնեց միջազգային հեռարձակման 80-ամյակը։

BBC-ին պատկանում է երկու եթերային և երեք մալուխային/արբանյակային և 20 տարածքային հեռուստաալիներ Մեծ Բրիտանիայում, ներառյալ լրատվական BBC News ալիքը, 14 ազգային թվային ռադիոկայան, մի քանի ինտերնետային կայք, մոտ 40 ամսագրեր։ Միջազգային BBC Worldwide ստորաբաժանմանը պատկանում են միջազգային BBC Prime, BBC Canada և BBC America հեռուստաալիքները։ Նաև ընկերությանը պատկանում է միջազգային շուրջօրյա BBC World News լրատվական հեռուստաընկերությունը։ BBC World Service հեռարձակվում է ողջ աշխարհում 32 լեզվով։ 2005 թ. Բի-բի-սի-ն ունեցել է 7,2 միլիարդ դոլարից ավել եկամուտ։

## Հեռուստաալիքներ
* **[[BBC One]]**
* **[[BBC Two]]**
* **[[BBC Three]]**
* **[[BBC Four]]**
* **[[BBC World News]]**
* **[[BBC Parliament]]**
* **BBC HD**
* **CBBC**
* **CBeebies**

## Ռադիո
* BBC Radio 1
* BBC Radio 2
* BBC Radio 3
* BBC Radio 4
* BBC Radio 5 Live
:Թվային ռադիոկայաններ
* BBC Radio 1Xtra
* BBC Radio 4 Extra
* BBC Radio 5 Live Sports Extra
* BBC Radio 6 Music
* BBC Asian Network

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* The Royal Charter, effective from January 2007 and granted by Queen Elizabeth II
* 

Կատեգորիա:BBC
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Միջազգային ռադիոընկերություններ
Հրեավրացերեն

**Հրեավրացերեն** կամ **Ղիվրուլի** (), վրացերենի բարբառ, Վրաստանի հրեաների ավանդական խոսվածքը։
Հրեավրացերենը քարթվելական լեզվախմբի միակ հրեական լեզուն է։ Դասակարգման մեջ այս լեզվի տեղը բանավեճի առարկա է, սակայն որոշ աղբյուրներում այն համարվում է Վրաստանի առևտրական հրեաների ժարգոն։
Բառապաշարի մեծամասնությունը փոխարինված է վրացերենից, սակայն կա եբրայերենից և արամեերենից եկած արմատների մի մաս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի լեզուներ
Կատեգորիա:Հրեական լեզուներ
Կատեգորիա:Վրաստանի լեզուներ
Կատեգորիա:Վրացերեն
Հայ ազատ արվեստագետներու միություն

**Հայ ազատ արվեստագետներու միություն**, հիմնվել է 1931 թվականին, Փարիզում, «Անի» խմբակցության գործունեությունը դադարելուց հետո, Ռաֆայել Շիշմանյանի (նախագահ) նախաձեռնությամբ։ Հայ ազատ արվեստագետներու միությունը կազմակերպել է դասախոսություններ, ցուցահանդեսներ (1931, 1933, 1934, 1936, 1945), երեկույթներ, այցելություններ թանգարանները, ներկայացրել Հայաստանի արվեստի և մշակույթի հաջողությունները։ Նոր միության կազմի մեջ են մտել նաև նկարիչներ Կ. (Շառլ) Ադամյանը, Ս. Խաչատուրյանը, Էդգար Շահինը, Հ. Ալխազյանը, Գրիգոր Շլդյանը, Շ. Գարունին, Հ. Գազանճյանը, Ա. Բաբայանը, Վ. Թամիրյանցը, Է. Գույումջյանը, Գառզուն, քանդակագործ Հակոբ Գյուրջյանը, ճարտարապետը Լ. Նաֆիլյանը։ Նոր անդամներից էին նկարիչներ Զ. Գալֆայանը, Բ. (Պազիլ) Պողոսյանը, Կ. Կոնտուրաջյանը, Ա. Միսիրյանը (Արմիս), Ա. Աճեմյանը, Մ. Հովիկյանը (Մուկո), Գ. Պետիկյանը, Վ. Գազանչյանը, Զ. Մութաֆյանը, Գ. Հարենցը, Բ. Թոփալյանը, Ժանսեմը, ճարտարապետ Է. Ութուճյանը։ 1939-45 թվականին միությունը չի գործել, 1947 թվականին գործունեությունը դադարել է։

Կատեգորիա:Ստեղծագործական միություններ
Հայ ազատագրական լեգենդ

**Հայ ազատագրական լեգենդ**, կրոնական քողի տակ դրսևորված ազատագրական գաղափարախոսություն։ Հորինվել է հայկական պետականության և անկախության կորստից հետո՝ օտարերկրյա երկարատև լծի, բնիկ ազգաբնակչության հարկադրյալ արտագաղթի և օտարամուտ տարրերի ներգաղթի պայմաններում։ Հայ ժողովրդի դիմադրական կարողությունը թուլացել էր, և հայրենի պետականության ու անկախության վերականգնման գաղափարը ծնունդ տվեց արտաքին ուժերի (որևէ քրիստոնյա ազգի) օգնությամբ ազատագրվելու ակնկալության, որն արտահայտվեց գուշակությունների, մարգարեությունների, տեսիլների ու լեգենդների մեջ։ Հնագույն դրսևորումն են եղել Ներսես Պարթևին և նրա որդի Սահակ Պարթևին վերագրվող «տեսիլները»։ Ներսես Ա Մեծը (IV դ.) մահվան մահճում կանխագուշակել է ոչ միայն Արշակունյաց հարստության և Գրիգոր Լուսավորչի հայրապետական տան անկումը, այլև Հայաստանի իրար հաջորդող անցումները տարբեր տիրապետությունների տակ և, վերջապես, աստվածային պատուհասներից փրկությունը՝ օտար քրիստոնյաների օգնությամբ։ Պատմական տարբեր դարաշրջաններում Հայաստանի փրկարարների դերում հանդես են բերվել հռոմեացիները (հույներ), եվրոպացիները (ֆրանկներ ևն)։ Հույների հիշատակությունն առնչվում էր Պարսից Սասանյանների և հետագայում՝ արաբալան նվաճումների դարաշրջանում բյուզանդական կողմնորոշման, ֆրանկներինը (որոշ աղբյուրներում՝ ալամաններ)՝ խաչակրաց արշավանքների ժամանակ Արմ-ի քրիստոնյաների նկատմամբ տածած հույսերի հետ։ Տեսիլների հնագույն բնագրերում օտար քրիստոնյաներին առաջնորդելու էին հայկական ծագում ունեցող «որմանք» կամ «արամանք» (այն հայ զորականների սերունդները, որոնց Տրդատ Մեծը և Գրիգոր Լուսավորիչը իբր թողել էին Հռոմում՝ ծառայելու Կոստանդինոս կայսրին)։ Հայ ազատագրական լեգենդը արտացոլվել է նաև Ագաթոն (Ագադրոն) փիլիսոփայի, Հովհաննես Կոզեռնի գուշակություններում և «Դաշանց թուղթ» հորինվածքում։ Հայ ազատագրական լեգենդի վերջին տարբերակում (պահպանվել է Իսրայել Օրու թղթերում) հայ ժողովրդի ազատարարի և Հայաստանի վերականգնողի դերը վերագրվում է Ռուսաստանին։ Այդ տարբերակը հիշատակվում է նաև Մանուել Գյումուշխանեցու և այլոց գործերում։ Օսմանյան լծի տակ ընկած բալկանյան քրիստոնյաները նույնպես ունեցել են համանման ազատագրական լեգենդներ։

## Գրականություն
* Սոփերք հայկականք, մաս 6, Վնտ., 1853։ Հովհաննիսյան Ա.Գ., Դրվագներ հայ ազատագրական մտքի պատմության, գիրք 1, Ե., 1957։

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական միտք
Հայ ազգային ճակատ

**Հայ ազգային ճակատ** (ՀԱՃ), հայ հայրենասերների հակաֆաշիստական ընդհատակյա կազմակերպություն (1942–1945 թվականներին)։ Ստեղծվել է ֆրանսահայ կոմունիստների նախաձեռնությամբ։ Միավորում էր ֆրանսահայ համայնքի հայրենասերներին։ Կազմակերպիչներն էին Հանրի Մարմարյանը, Մեսրոպ Ասատուրյանը, Դավիթ Դավթյանը, Շահե Տատուրյանը, Սիրակ Բաղդասարյանը, Մելքոն Գեղունին, Կարապետ Քյուրեջյանը, Սարգիս Ալթունյանը և ուրիշներ։ Գերմանական օկուպացիայից Ֆրանսիայի ազատագրման պահին ՀԱՃ թվականի շարքերում կար ավելի քան 10 հզ հայ հայրենասեր։ 1943 թվականին ՀԱՃ թվականի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է Երիտասարդ ֆրանսահայ հայրենասերների ճակատը։ Հայ հայրենասերները գերմանական օկուպանտների դեմ պայքարում էին մատչելի բոլոր միջոցներով։ ՀԱՃ ընդհատակում հրատարակել է թերթեր, թռուցիկներ, Սովինֆորմբյուրոյի հաղորդագրություններ ևն։ Ֆրանսիական և հայկական պարբերականներն իրենց էջերում ընդգծում էին այն միտքը, որ հայ հայրենասերները, մասնակցելով և օգնելով ֆրանսիական Դիմադրության շարժմանը, դրանով իսկ կատարում են իրենց պարտքը հեռավոր հայրենիքի՝ Հայաստանի նկատմամբ։ ՀԱՃ կազմակերպել է նաև նյութական օգնություն Ֆրանսիայի ազատագրման ֆոնդին (միայն 1943–1944 թվականներին՝ 7 միլիոն ֆրանկ)։ Զգալի գումար է հանգանակել «Սասունցի Դավիթ» տանկային շարասյան կազմակերպման ֆոնդին։ 1944 թվականի ամռանը, Ֆրանսիայում Ազգային ապստամբության օրերին, ՀԱՃ աջակցել է հայ պարտիզանական և հայրենասիրական միլիցիայի ջոկատների ստեղծմանը։ Ակտիվորեն մասնակցել է Փարիզի և Ֆրանսիայի այլ քաղաքների ու շրջանների ազատագրմանը։ ՀԱՃ թվականի նման կազմակերպություններ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործել են նաև հայկական այլ համայնքներում (ԱՄՆ, Անգլիա, Ռումինիա, Բուլղարիա, Եգիպտոս, Սիրիա, Կիպրոս և այլն)։ Իրենց գործունեությամբ այդ կազմակերպությունները զգալի ավանդ են մուծել հակաֆաշիստական պայքարի ընդհանուր գործում։

## Գրականություն
*Դրամփյան Տ. Ս., Ֆրանսահայ կոմունիստները դիմադրության տարիներին, 1941–1944 թթ., Երևան, 1967։

Կատեգորիա:Հակաֆաշիստական պայքարի կազմակերպություններ
Հայ արվեստագետների միություն

**Հայ արվեստագետների միություն** (ՀԱՄ), հայ կերպարվեստագետների անդրանիկ միավորումը։ Հիմնադրվել է 1916 թվականին, Թիֆլիսում։ ՀԱՄ կազմակերպմանը մասնակցել են Եղիշե Թադևոսյանը (նախագահ), Մարտիրոս Սարյանը, Փանոս Թերլեմեզյանը, Ս. Խաչատուրյանը, Գ. Լևոնյանը և ուրիշներ։ 
Միությունը համախմբել և ցուցահանդեսների մասնակից է դարձրել նաև Ռուսաստանում և արտասահմանում գործող հայ արվեստագետներին (Զ. Զաքարյան, Վ. Մախոխյան, Էդգար Շահին, Դ. Օքրոյան, Սերգեյ Աղաջանյան, Հակոբ Գյուրջյան, Գեորգի Յակուլով, Ս. Ալաջալով և ուրիշներ)։ «Պերեդվիժնիկներին» հարող դիրքերում կանգնած ՀԱՄ-ը ստեղծագործական մեթոդի համընդհանուր սկզբունքներ չի ունեցել, բացառությամբ «հայկական ոճի» տարածման կանոնադրական պարտավորությունը։ Միության առաջին պատվավոր անդամն էր ռուս նկարիչ Վ.Դ. Պոլենովը։ ՀԱՄ-ը գործակցել է ռուսական և վրացական գեղանկարչական միությունների հետ՝ նպատակ ունենալով կազմակերպել հայ և այլազգի արվեստագետների գործերի պատկերահանդեսներ Անդրկովկասի, իսկ ցուցահանդեսներ՝ Ռուսաստանի քաղաքներում։ Կազմակերպել է 6 ցուցահանդես, ուր ներկայացվել են նաև Վ.Դ. Պոլենովի, Մ.Ա. Վրուբելի, Ի.Ի. Լևիտանի, Ա.Յա. Գոլովինի, Վ.Ե. Բորիսով-Մուսատովի, Ի․ Մ․ Թոիձեի և այլոց կտավները։ 1921 թվականին ՀԽՍՀ կառավարության հանձնարարությամբ կազմակերպել է հայկական դրամանիշների էսքիզների մրցանակաբաշխություն, ցուցահանդեսներ՝ Երևանում և Կ. Պոլսում։ Երևանում Հայաստանի կերպարվեստից աշխատողների ընկերության հիմնադրումից (1923) հետո ՀԱՄ-ը վերածվել է Հայաստան սեկցիայի։

## Գրականություն
*Կանոնադրություն հայ արվեստագետների միության, Թիֆլիս, 1916։ 
*Վ. Հարությունյան, Հայ կերպարվեստագետների անդրանիկ միավորումը, ՍԱ, 1955, դ 11։

Կատեգորիա:Ստեղծագործական միություններ
Հայ աշխարհ

**Հայ աշխարհ**, պատմության և մշակույթի ամսաթերթ։ Բելգիայի հայ կաթոլիկների հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1937–1939 թվականներին, Բրյուսելում, հայերեն և ֆրանսերեն (վերջում՝ միայն ֆրանսերեն)։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Հ. Նալբանդյան։ Ծանոթացրել է հայ եկեղեցու պատմությանը, նրա նշանավոր գործիչներին, ֆրանսերեն ներկայացրել հայոց պատմությունը, ավանդույթները և այլն։ Ինքնուսույց վարժություններով օգնել է սովորել հայերեն։ Հատվածներ է տպագրել նաև Հոլանդիայի և Բելգիայի հայ գաղութների մասին։

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայերը Բելգիայում
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Հայ աշխարհ (այլ կիրառումներ)

**Հայ աշխարհ** կարող է վերաբերել՝

*Հայ աշխարհ, պատմության և մշակույթի ամսաթերթ, հրատարակվել է Բելգիայում 1937–1939 թվականներին։
*Հայ աշխարհ, 1990 թվականին Երևանում հիմնված շաբաթաթերթ։
Հայ աշուղներ (համույթ)

**Հայ աշուղներ**, համույթ, ստեղծվել է 1927 թվականին, Երևանում, երգիչ Շարա Տալյանի ղեկավարությամբ։ Կազմը՝ երգիչներ Հ. Տալյան (Շարա Տալյանի եղբայրը) և Հ. Տրդատյան, թառահար Ս. Թարիվերդյան, քամանչահար Վ. Խշտոյան։ Համույթի ելույթներին մասնակցել է նաև երգչուհի Մարիաննա Սեդմարը։ «Հայ աշուղներ» համույթի գործունեությանը նպաստել է աշուղագետ Գարեգին Լևոնյանը (երգեր է սովորեցրել, համերգներին հանդես եկել ներածական խոսքով)։ Համույթի կատարողացանկն ընդգրկել է հիմնականում Սայաթ-Նովայի, Շիրինի, Ջիվանու, Խայաթի, Շերամի և ուրիշ աշուղների երգեր, որոնց մի մասը ձայնագրվել է ձայնասկավառակի վրա։ Համերգներով ելույթներ է ունեցել Հարավային Կովկասում, Մոսկվայում, Խարկովում և այլուր։ Գոյատևել է մինչև 1931 թվականը։

## Գրականություն
*Շարա Տալյան, Դեպքեր, դեմքեր, մտքեր, Երևան, 1973։

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտական խմբեր
Կառլոս Բատրես (մրցավար)

**Կառլոս Ալբերտո Բատրես Գոնսալես** (, ապրիլի 2, 1968, Գվատեմալա), գվատեմալացի ֆուտբոլային մրցավար։ Տիրապետում է իսպաներեն և անգլերեն լեզուներին։ ՖԻՖԱ-ի մրցավար է, միջազգային հանդիպումներ է սպասարկում 1968 թ.-ից։ Գլխավոր մրցավարի պաշտոնում մասնակցել է 2002 աշխարհի առաջնության խմբային փուլի յի ու ի միջև, 1/8 եզրափակիչի յի ու ի միջև, 2010 աշխարհի առաջնության խմբային փուլի յի ու ի միջև, յի ու յի միջև, 1/4 եզրափակիչի յի ու ի միջև հանդիպումները։

2005 թ. Բատրեսը, հանդիսանալով հոնդուրասական «Օլիմպիա» և սալվադորական «ՖԱՍ» ակումբների միջև՝ կենտրոնամերիկյան չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչի գլխավոր մրցավար, դաշտից հեռացրել է հոնդուրասական ակումբի հինգ ֆուտբոլիստների և սալվադորական ակումբի գլխավոր մարզչին, որից հետո խաղը դադարեցվել է «Օլիմպիայի» մոտ խաղացողների ոչ բավարար թվի պատճառով։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեքարտ Կառլոս Բատրես worldreferee.com , worldfootball.net  ()
* 2010 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մրցավարները kommersant.ru ()

Կատեգորիա:1968 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գվատեմալացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
Հրեաների պաշտպանության լիգա

**Հրեաների պաշտպանության լիգա, ՀՊԼ** ( (JDL)), հրեական ծայրահեղական կազմակերպություն, որի ակտիվության գագաթնակետն էր 1960-ականների վերջը և 1970-ականների սկիզբը։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* ՀՊԼ կանադական բաժանումնք 
* ՀՊԼ գերմանական բաժանմունք 
* ՀՊԼ-ն Encyclopedia Terroristica-ում 
* Security Management’s page on terrorist allegations
* Criminal Complaint in US v. Rubin and Krugel ..

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ իրավապաշտպան կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հրեական ազգայնականություն
Կատեգորիա:Հրեական կրոնական ահաբեկչություն
Կատեգորիա:Հրեական քաղաքական շարժումներ
Կատեգորիա:Պայքար հակասեմության դեմ ԱՄՆ-ում
Ժամանակի թակարդում

**«Ժամանակի թակարդում» **(), ռեժիսոր Ռիչարդ Դոների ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Պոլ Ուոքերը, Ֆրենսիս Օ’Կոնորը, Ջերարդ Բաթլերը, Բիլի Կոնոլին, Դևիդ Տյուլիսը, Աննա Ֆրիլը, Նիլ ՄակԴոնաֆը, Մեթ Կրևենը, Իտեն Էմբրին, Մայքլ Շինը։

## Սյուժե
Մոտ ապագայում մարդկությունը մեծ տեխնիկական նվաճումների է հասնում։ Տվյալները փոխանցվում են ակնթարթորեն առանց որևիցե իսկ հաղորդալարի։ Համակարգիչները ներդրվում են մոլեկուլների մեջ։ Պատմության ամեն մի վայրկյան կարելի է վերարտադրել և գիտնականներին հաջողվում է ստեղծել մի մեքենա, որի միջոցով կարելի է հայտնվել ХІV դարի Ֆրանսիայում։ Բայց նմանատիպ ճանապարհորդությունը լի է բազում վտանգներով։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիչարդ Դոների ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ ֆիլմեր գիտնականների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2003 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 14-րդ դարում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ժամանակի միջով ճանապարհորդության մասին
Թարիմ

**Թարիմ** (չին.` Ձյան, 塔里木河, սանսկրիտում հայտնի է որպես **Śītā**), գետ Կենտրոնական Ասիայում, Չինաստանի արևմուտքում, Թարիմի հարթավայրում։

Թարիմ գետի երկարությունը կազմում է մոտ 2090 կմ, գետը ձևավորվում է Ակսու և Յարկենդ գետերի միախառնումից, այն հոսում է արևելյան ուղղությամբ։ Գետը սնուցում է Լոբ Նոր լիճը։

Գետի հովտում բնակվում են մոտ 10 միլիոն մարդ տարբեր ազգությամբ (չինացի, մոնղոլ, ույգուր և այլն)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոբ Նոր լճի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Չինաստանի գետեր
Թրոյ (Նյու Յորք)

**Թրոյ** (), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում, Նյու Յորք նահանգում։ Ունի 62,9 հազար բնակիչ (1970)։ Նավահանգիստ է Հուդզոն գետի ափին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգի քաղաքներ
Կատեգորիա:1787 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Ինարի

**Ինարի** կամ **Ինարիյարվի** (, , ), լիճ Ֆինլանդիայի Լապլանդիա նահանգի հյուսիսարևելյան մասում։ Ֆինլանդիայի մեծությամբ երրորդ լիճն է։ Գտնվում է բևեռային շրջանից հյուսիս։

Գտնվում է տեկտոնա-սառցադաշտային ծագման ընդարձակ իջվածքում, 144 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը՝ 1040,28 կմ²։ Խորությունը՝ մինչև 92 մետր։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 119 մ բարձրության վրա։

Լճի ափին գտնվում են հետևյալ բնակավայրերը՝ Պարտակո, Վյայուլյա, Ինարի, Կոպելո և այլն։

## Աշխարհագրություն
### Աշխարհագրական դիրք և խառնարանի չափեր

Լճի ափերը ճահճացված են, խիստ կտրտված։

### Վտակներ և հոսք
Լիճ են թափվում 20-ից ավելի գետեր, որոնցից ամենախոշորը Կաամասյոկի և Իվալոյոկի գետերն են։

Սկիզբ է առնում Պատսոյոկի գետը (Պազ, Բարենցի ծովի ավազան)։

Լիճը սառչում է նոյեմբերից մինչև մարտ։

### Կղզիներ և թերակղզիներ
Լճի վրա կան 3318 կղզիներ, որոնցից ամենահայտնին Խաուտուումաասաարի կղզին է (կղզի-գերեզմանոց), որը գերեզմանոց էր ծառայում հին սաամների համար, Ուկոնկիվի (Ուկկո քար) կղզին, որը Լապլանդիայի հնագույն բնակիչների համար զոհաբերությունների վայր էր համարվում։ Ուկոնկիվի կղզին Ֆինլանդիայում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցուցակի թեկնածու է։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
Գետում տարածված է կարմրախայտը, լճային սաղմոնը, պերկեսը, գայլաձուկը և այլ ձկնատեսակներ։ Տարածված է ձկնորսությունը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:View on Inari Lake.jpg|Լճի տեսարանը (2008)
Պատկեր:Inari lake.jpg|Ivalon Lentopalvelu Oy հիդրոինքնաթիռները (2005)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Ժորդի Սավալ

**Ժորդի Սավալ ի Բերնադետ** (, ), կատալոնացի դիրիժոր։ Նվագում է (վիոլա դա գամբա) գործիքի վրա։ Հայտնի է առավելապես որպես հին եվրոպական, բարոկկո ոճի, ինչպես նաև ավանդական հայկական երաժշտության կատարող։

## Կենսագրություն
Սովորել է Բարսելոնայի կոսերվատորիայում (թավջութակ), որտեղ ծանոթացել է ապագա կնոջ՝ երգչուհի Մոնթսերրաթ Ֆիգերասի հետ։ Փարիզում լինելու ժամանակ Ազգային գրադարանում հայտնավերել է Մարենա Մարեի ձեռագրերը, որոնց կատարման համար նա սկսում է վիոլա դա գամբայով նվագել սովորել։ Շարունակել է իր ուսմունքը բազելյան *Schola Cantorum*-ում։ 1970 թվականին վիոլա դա գամբա նվագելով հաջողակ կարիերա է սկսել։ Քննադատների կողմից համարվում է հին երաժշտության լավագույն մեկնաբաններից մեկը։ Ստեղծել է *Hespèrion XX* (ներկայումս՝ Hesperion XXI) վաղ երաժշտության համույթը։

2012 թ. լույս է տեսել Սավալի «Հայկական ոգի» (Esprit d'Arménie) ձայնասկավառակը, որտեղ հավաքված են հայկական ավանդական մեղեդիներ։ Ըստ բրիտանական «Թայմս» ամսագրի երաժշտական քննադատի «Մտասևեռող և ողբերգական այս ձայնասկավառակը երկակի ողբ է` Ժորդի Սավալի հանգուցյալ կնոջ՝ երգչուհի Մոնսերատ Ֆիգուերասի, որը հայկական երաժշտություն էր սիրում, ինչպես նաև Հայաստանի համար՝ իր արտաքին նվաճման և կոտորածների երկար պատմությամբ։... Այն հիպնոտիկ և նրբին մելամաաղձոտ է»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Հոդված ֆրանսերենով 
* Կենսագրություն 
* Սկավառակագրություն 

Կատեգորիա:Կատալոնացի ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հին երաժշտության կատարողներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
უ

**Ուն** (՝ **უნი** *ունի*), վրացական այբուբենի 20-րդ տառը։ Համապատասխանում է հայերեն *Ու ու* տառին։

Յունիկոդ՝
* Ⴓ ։ U+10B3
* უ ։ U+10E3
Հրեական հակաֆաշիստական կոմիտե

**Հրեական հակաֆաշիստական կոմիտե, ՀՀԿ** (), արտասահմանում պրոպագանդիստական նպատակներ իրականացնելու համար։ Խորհրդային Միության հրեական ինտելեգենցիայի ներկայացուցիչներից 1942 թվականի սկզբում Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի կողմից Խորհրդային տեղեկատվական բյուրոյին կից կազմավորված հասարակակ կազմակերպություն։ Զբաղեցրել է Հենրից Էրլիխի և Վիկտոր Ալտերի կողմից ի սկզբանե նախատեսված միջազգային Հրեական հակահիտլերյան կոմիտեի տեղը։

## Տես նաև
* Հրեաները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում

Կատեգորիա:Հրեական հակաֆաշիստական կոմիտե
*
Կատեգորիա:Հակաֆաշիստական շարժումներ և կազմակերպություններ
Աբովյան (հեռուստաընկերություն)

**«Կոտայք Թի Վի ՍՊԸ»**, հայկական մարզային հեռուստաընկերություն։ Հիմնվել է 1997 թվականի մայիսի 30-ին Արտաշես Մեհրաբյանի կողմից և հեռարձակվում է Կոտայքի մարզի որոշակի տարածքում՝ 24, 50, 62 և 59 դեցիմետրային ալիքներով։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է լրատվական, սոցիալական, քաղաքական, սոցիալական, կրոնական, մշակութային, երաշժտական, սպորտային, երիտասարդական, ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 100․000 է։ Ընկերության տնօրենն է Սեդա Ավետիսյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Նիգ-Ապարան ՀԸ

**Նիգ-Ապարան**, հայկական մարզային հեռուստաընկերություն։ Հիմնվել է 1997 թվականի փետրվարին, հեռարձակվում է Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքում և հարակից գյուղերում՝ 10-րդ մետրային ալիքով։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է լրատվական, սոցիալական և ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 15․000 է։ Ընկերության գործադիր տնօրենն է Հովհաննես Գալստյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Նոյ Հայաստան

**Նոյ Հայաստան**, հայկական մարզային հեռուստաընկերություն։ Հիմնվել է 1995 թվականի փետրվարի 17-ին Արմավիր քաղաքում, հեռարձակվում է Արմավիրի, Արագածոտնի և Արարատի մարզերում և մասամբ Երևան քաղաքում (Քանաքեռ, Նոր Նորք, Արաբկիր, Ջրվեժ համայնքներ)՝ 32-րդ դեցիմետրային ալիքով, նաև կաբելային հեռարձակում է կատարվում Արմավիրում և Մեծամորում։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է տեղեկատվական, սոցիալական, քաղաքական, կրոնական, մշակութային, երաժշտական, երիտասարդական հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 80,000 է։

Ընկերությունը նաև հրատարակում է նույնանուն օրաթերթ։ Ընկերության հիմնադիր և գործադիր տնօրենն է Վարդուհի Երանոսյանը, փոխտնօրենը` Սամվել Գրիգորյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Ազատ առևտրի գոտի (ԱՊՀ)

[մինի|600px|Եվրասիա մայրցամաքի ազատ առևտրի գոտիներ․ [Եվրոպական միություն|ԵՄ (կապույտ), ԱՊՀԱԱԳ (նարնջագույն), ԵԱԱԱ (կանաչ), ԿԵԱԱՊ]]
մինի|ԱՊՀԱԱԳ-ն երկրագնդի քարտեզի վրա
**Ազատ առևտրի գոտի** (ԱՊՀԱԱԳ), ազատ առևտրական գոտի ստեղծելու վերաբերյալ պայմանագիր, որն ստորագրվել է ԱՊՀ անդամ ութ պետության (այդ թվում Հայաստանի) կողմից 2011 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։ Պայմանագիրը 2012 թ․ սեպտեմբերի 11-ին վավերացվել է ՀՀ Ազգային Ժողովի կողմից։

## Ստորագրած պետություններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Այս պետություններից պայմանագիրը չեն վավերացրել միայն Կիրգիզիան և Տաջիկստանը։

### Բանակցող պետություններ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՊՀ
Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ազատ առևտրի համաձայնագրեր
ტ

**Տար** (՝ **ტარი**), վրացական այբուբենի 19-րդ տառը։ Համապատասխանում է հայերեն *Տ տ* տառին։
Նյուրնբերգի բուրգգրաֆություն

**Նյուրնբերգի բուրգգրաֆություն** (), միջնադարյան պետություն Սրբազան Հռոմեական կայսրության տարածքում։

## Պատմություն
Նյուրնբերգի բուրգգրաֆությունը սկիզբ է առնում 11-րդ դարում կառուցված ամրոցից, որը Հենրիխ III թագավորը հիմնել է Պեգնից գետի ափին՝ ժայռի վրա, որպեսզի նվազեցնի Բամբերգի եպիսկոպոսության ազդեցությունը մոտակա տարածքների վրա։

Մոտ 1105 թվականին այդ ամրոցը, որպես ավատ տրվել է Ռաաբի կոմսերին, որոնք ծագում էին Ավստրիայից։ Որոշ ժամանակ անց նրանց տիրույթները սկսեցին կոչվել Նյուրնբերգյան բուրգգրաֆություն։ 1190 թվականին՝ չթողնելով ժառանգ իրենից հետո, մահանում է բուրգգրաֆ Կոնրադ II Ռաաբը։ Նյուրնբերգը ժառանգում է նրա փեսա Ֆրիդրիխը Ցոլլերնների տոհմից (Հոհենցոլերններ)։ Մոտ 1191 թվականին Հենրիխ VI թագավորը շնորհում է նրան բուրգգրաֆի (բուրգերի կոմսի) տիտղոս և որպես ավատ նվիրում նրան Նյուրնբերգի տարածքը։

Հատկանշական է, որ Նյուրնբերգ քաղաքը զարգացել է անկախ իշխող ամրոցից։ Այդ անկախությունը ընդլայնվել է բուրգգրաֆ Կոնրադ I-ի օրոք, երբ Ֆրիդրիխ II կայսրը 1219 թվականին շնորհել է քաղաքին ազատությունների մեծ հրովարտակը, դրանով քաղաքին տալով կայսրական քաղաքի տիտղոս։

Հոհենցոլերնները Նյուրնբերգի տարածքը կառավարել են մինչև 1427 թվականը, երբ Ֆրիդրիխ VI-ը վաճառել է ամրոցի սեփականության իրավունքը Նյուրնբերգի քաղաքային իշխանությանը։ Նյուրնբերգը, որպես ազատ կայսերական քաղաք, գոյություն է ունեցել մինչև Սրբազան Հռոմեական կայսրության վերացումը՝ 1806 թվականին։

## Բուրգգրաֆների ցանկը
[մինի|Բուրգգրաֆ [Հոհենցոլլերնների զինանշանը]]
աջից|200px|մինի|Ռաաբ կոմսերի զինանշանը

1105-ից 1191-ը Նյուրնբերգի բուրգգրաֆությունը կառավարել են Ռաաբ տոհմի կոմսերը։

Կոնրադ II-ի մահից հետո, որը մահացել է առանց արական սեռի ներկայացուցչի, բուրգգրաֆությունը անցել է Ցոլլերն կոմսերին (հետագայում Հոհենցոլերններ) Ֆրիդրիխ I Ցոլերն-ի և Կոնրադ II-ի դստեր՝ Սոֆիա Ռաաբի ամուսնության շնորհիվ։

## Գրականություն
* Sigmund Benker, Andreas Kraus (Hrsg.)։ *Geschichte Frankens bis zum Ausgang des 18. Jahrhunderts*. Begründet von Max Spindler. 3. Auflage. Beck, München 1997. ISBN 3-406-39451-5
* Max Spindler, Gertrud Diepolder: *Bayerischer Geschichtsatlas*. Bayerischer Schulbuch-Verlag, München 1969
* Gerhard Taddey: *Lexikon der deutschen Geschichte*. 3. Auflage. Kröner, Stuttgart 1998. ISBN 3-520-81303-3
* Markus Twellenkamp: *Die Burggrafen von Nürnberg und das deutsche Königtum (1273—1417)*. (= Nürnberger Werkstücke zur Stadt- und Landgeschichte; Band 54). Korn und Berg, Nürnberg 1994. ISBN 3-87432-129-0 (zugl. Dissertation, Universität Bonn 1993)

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Նյուրնբերգ

Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
*
Նիգ-Ապարան (այլ կիրառումներ)

**Նիգ Ապարան**, կարող է վերաբերել՝

* Նիգ-Ապարան (կազմակերպություն)
* Նիգ-Ապարան (հեռուստաընկերություն)
STV1

**STV1**, հայկական մարզային հեռուստաընկերություն։ Հիմնվել է 1999 թվականի մայիսի 1-ին Սևան քաղաքում՝ Գագիկ Ղազարյանի կողմից, եթեր է հեռարձակվում Գեղարքունիքի մարզում՝ 21-րդ դեցիմետրային ալիքով։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է լրատվական, քաղաքական, սոցիալական, երաժշտական, երիտասարդական և ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 350․000 է։ Ընկերության գործադիր տնօրենն է Կարեն Ղազարյանը։

## Հաղորդումներ
* Համայնապատկեր
* Համայնքային Երկխոսություններ
* Երիտասարդական հայացք
* Մի պատմություն
* Բարև Սևան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Պեշկոպիա

**Պեշկոպիա** (), քաղաք Ալբանիայի հյուսիսարևելյան մասում, Դիբարի գավառում։ Մայրաքաղաք Տիրանայից գտնվում է 187 կմ հեռավորության վրա։ Այն կարևոր մշակութային և արդյունաբերական կենտրոն է։ 2004 թվականի տվյալներով քաղաքում բնակվում է 14000 մարդ։ Քաղաքապետ Իլիր Կրոսին ընտրվել է 2003 թվականին։
Զանգակ ՀԸ

**Զանգակ ՀԸ**, հայկական մարզային ոչ պետական հեռուստառադիոընկերություն։ Հիմնվել է 1996 թվականի դեկտեմբերին և եթեր է հեռարձակվում Մարտունի քաղաքում՝ 25-րդ դեցիմետրային ալիքով։ Հեռարձակման ծածկույթն ընդգրկում է Գորիս քաղաքը և հարակից գյուղերը՝ 38-րդ դեցիմետրային ալիքով։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է տեղեկատվական, քաղաքական, սոցիալական, մշակութային, երաժշտական և ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը կազմում է շուրջ 100.000 մարդ։ Ընկերության գործադիր տնօրենն է Փեփրոնե Երեմյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Կրիոս

**Կրիոս** (Κριός, Κρῖος), հին հունական դիցաբանության մեջ տիտան, Ուրանոսի և Գեայի որդի։ Զևսը հաղթել է նրան Տիտանոմաքիայի ժամանակ և փակել Տարտարոսում։

Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Անկյուն+3

**Անկյուն գումարած 3**, հեռուսատընկերություն Ալավերդի քաղաքում, հիմնադրվել է 1998 թվականին Հրաչյա Պապինյանի և Սոս Սիրադեղյանի կողմից Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում։ Եթեր է հեռարձակվում 1999 թվականի հունվարի 7-ից։ Հեռարձակվել է 37-րդ դեցիմետրային տիրույթում Ալավերդի քաղաքում և հարակից տասը բնակավայրերում (Ախթալա, Շամլուղ, Մադան, Նեղոց, Հաղպատ, Սանահին, Ակներ, Աքորի, Օձուն, Շնող, Հագվի, Ամոջ)։   

2007 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ հեռուստաընկերության 50%-ի բաժնետերը «Վալլեքս գրուպ»-ի նախագահ Վալերի Մեջլումյանն էր։    

2020 թվականից հեռարձակվում է առցանց։ Հեռուստաընկերությունը  ներկայացնում է տեղեկատվական, քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և  այլ հաղորդումներ։ Ունի ամենօրյա լրատվական թողարկում։ Արտադրում և առցանց հեռարձակում է նաև «Բաց քննարկում» թոք շոուն, փոդ քաստ, «Վահագնի հետ», «Ռադիոլուր», «Իմ Լոռի», «Ալավերդին փաստերով» և այլ հաղորդումները։ 2025 թվականի փետրվարի դրությամբ յութուբյան բաժանորդների թիվը գերազանցում է 90․000-ը։  

Ընկերությունն ունի շուրջ 10 աշխատակից։ Երկար տարիներ ընկերության գործադիր տնօրենն է եղել Սոս Սիրադեղյանը, 2021 թվականից Հրաչյա Պապինյանը։ Անկյուն գումարած 3-ը էջեր ունի սոցիալական ցանցերում՝ յութուբ, ֆեյսբուք, տիկտոկ, ինստագրամ։ Ինչպես նաև օգտահաշիվ Patreon հարթակում։ 

## Հաղորդումներ
* «Լուրեր» (լրատվական ծրագիր)
* «Մեր քաղաքը» (Ալավերդու և ալավերդցիների մասին հաղորդաշար)
* «Հայացք+» (ժամանցային, ճանաչողական և տեղեկատվական հաղորդաշար)
* «Քաղաքապետարանի ժամ» (նորություններ Ալավերդու քաղապետարանից)
* «Մարզպետարանի ժամ» (նորություններ Լոռու մարզպետարանից)
* «Հետադարձ հայացք» (Ալավերդու անցյալի մասին տեսաշար)
* «Երևակ» (լրատվական-վերլուծական հաղորդաշար)
* «Օրվա հոբելյարները» (շնորհավորանքներ օրվա հոբելյարներին)
* «Դեպի լույս և կյանք» (եկեղեցական հաղորդում)
* «Դեմ առ դեմ» (թոք-շոու)
* «Լուրերի հավելված» (գովազդային տեսանյութ)
* «Մարզաշխարհ» (մարզական լուրեր)
* «Հոդված 27»
* «Ծուռ հայելի»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիդեոալիքը YouTube կայքում

Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Ալավերդի
Վադիմ Կուզմին

**Վադիմ Կուզմին**, նաև՝ **Չյորնի Լուկիչ** (*Вади́м Петро́вич Кузьми́н*, ), ռուս ռոք-երաժիշտ, «Չյորնի Լուկիչ» խմբի հիմնադիր և ղեկավար։ Սիբիրյան ռոքի վառ ներկայացուցիչներից էր։

Ստեղծագործական ուղին սկսել է 1986 թ.՝ Նովոսիբիրսկում հիմնելով «Սպինկի մենտա» խումբը, որը մտնում է քաղաքի ռոք-ակումբի կազմը։ Առաջին ալբոմները ձայնագրել է 1988 թ.: Համագործակցել է Եգոր Լետովի, Յանկա Դյագիլևայի և այլոց հետ։

2006 թվականից մինչ մահը ապրել է Վորոնեժում։ Վերջին ամուսնությունից ուներ երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Տեքստեր 
* Լուսավոր Լուկիչը 

Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռոք երաժիշտներ
Պոնտոս (այլ կիրառումներ)

**Պոնտոս**, կարող է վերաբերել՝

* Պոնտոս - պատմական երկրամաս և պետություն Փոքր Ասիայում
* Պոնտոս (դիցաբանություն) - Հունական դիցարանի աստվածներից մեկը
* Պոնտոս - մունիցիպալիտետ Իսպանիայում
Իսրայելի հրեաներ

**Իսրայելի հրեաներ** (), ազգությամբ հրեա և/կամ հուդայականություն դավանող Իսրայելի պետության քաղաքացիները և/կամ այդտեղ մշտական բնակություն հաստատածները, ինչպես նաև այդ անձանց ժառանգները ուրիշ երկրում։

Իսրայելի հրեաները հիմնական բնակվում են Իսրայելում, ինչպես նաև արևմտյան մի շարք երկրներում։ Այդ հրեաները հիմնականում խոսում են եբրայերենով և հուդայականություն են դավանում։ Այժմ Իսրայելի պետությունում բնակվում է աշխարհի հրեաների կեսը։

## Արտաքին հղումներ
* Իսրայելի հրեաների մեծ մասը կողմ է երկրում ապարտեիդին․ հարցում


Կատեգորիա:Իսրայելական հասարակություն
Rated R (ալբոմ, Ռիհաննա)

**Rated R**, Ռիհաննայի չորրորդ ալբոմը, որը թողարկվել է Def Jam ձայնագրման ստուդիայի կողմից։ Վաճառքի է հանվել 2009 թվականի նոյեմբերի 20-ին։
Ալբոմի ձայնագրումը սկսվել է 2009 թվականի մարտին և ավարտվել նույն թվականի նոյեմբերին, ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի որոշ ստուդիաներում։ Ալբոմում տեղ են գտել երգեր, որոնց վրա աշխատել են մի շարք պրոդյուսերներ, ինչպիսիք են Chase & Status-ը, Stargate-ը, The-Dream-ը Brian Kennedy-ը և Ne-Yo-ն։ Ալբոմը ձայնագրվել է մի շարք վոկալիստների և երաժիշտների հետ համատեղ, ներառյալ Young Jeezy, will.i.am, Slash՝ որը կիթառ է նվագում Rockstar 101 երգում։

## Երգացանկը

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2009 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Ռիհաննայի ալբոմներ
Պոնտոս (դիցաբանություն)

**Պոնտոս**, **Պոնտուս** ( — "ծով"), հին հունական դիցաբանության մեջ, ներքին, խորքային ծովի անձնավորող Սկզբնական աստվածություն է, Գեայի ծնունդ։ Ըստ Հետիադոսի Պոնտոսը հայր չի ունեցել։ Երկրի և Պոնտոսի միությունից ծնվել են ծերունի Ներևսը, ծովային հսկա Թավմասը, փոթորկոտ ծովի տիրակալ Փորկիսը և Կետոին ու Եվրիբիա տիտանուհիները։ Օլիմպոսյան կրոնում Պոնտոսը գրավում է երկրորդական տեղ։

մինի|Պոնտոս Ծով, Հռոմական խճանկար, Bardo թանգարան 
Հռոմական խճանկարի վրա նա պատկերված է որպես ծովից բարձրացող, մեծ գլխով, ծովախեցգետնի ճիրաններով-եղջյուրներով, ջրային մոխրագույն մորուքով զարդարված հաղթանդամ տղամարդ։

Հեսիոդոսի համար Պոնտոսն ավել էր քան ծովի մարմնավորում։

Երբեմն նրան համեմատում են տիտան Օվկիանոսի հետ, որը ավելի մեծ հարգանք էր վայելում հույների մոտ, քան Պոնտոսը։

## Տոհմածառ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*PONTOS

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ծով
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Պոնտոս
Կատեգորիա:Ծովային աստվածներ
Քլիֆ Ուիլյամս

**Քլիֆֆորդ Ուիլյամս** (, ), բրիտանացի բասսիստ և բեք-վոկալիստ է, ով սկսած 1977 թվականից հանդիսանում է Ավստրալիական AC/DC ռոք խմբի անդամ։ Նվագում է Հարդ ռոք, Heavy metal, blues rock, rock and roll, progressive rock ժանրերում։

## Կենսագրություն և կարիերա
Քլիֆ Վիլլիամսը ծնվել է 1949 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Անգլիայի Ռոմֆորդ քաղաքում։ Երբ նա 13 տարեկան էր, ընկերների հետ ստեղծում է երաժշտական խումբ։ Նա սկսել է իր երաժշտական կարիերան՝ սկզբնապես նվագելով բրիտանական Home և Bandit խմբերում։ 16 տարեկան հասակում նա լքում է դպրոցը՝ ցերեկային ժամերին աշխատելով որպես ինժեներ, իսկ գիշերային ժամերին՝ երաժիշտ։ Արդեն 1966 թվականին նա դարձավ պրոֆեսիոնալ երաժիշտ՝ նվագելով մի քանի տարբեր երաժշտական ռոք խմբերում։

1977 թվականին Քլիֆ Վիլլիամսը առաջարկություն է ստանում դառնալու AC/DC ռոք խմբի անդամ և ընդունում այն։ 1982 թվականին արժանանում է «Տարվա լավագույն բասս կիթառիստ» կոչմանը Kerrang! ամսագրի քվեարկությունների հիման վրա։ 1980 թվականին նա ամուսնանում է Ջորջանիի հետ և նրանք տեղափոխվում են ընդմիշտ ապրելու ԱՄՆ-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* AC/DC 

Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ
Կատեգորիա:1949 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բաս կիթառահարներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ռոք երաժիշտներ
Տելելեքս

**Տելելեքս**, հայկական մասնավոր մարզային հեռուստաընկերություն։ Հիմնվել է 1989 թվականին Արտաշատ քաղաքում, ի սկզբանե կոչվելով «Աննա», և մինչև 1994 թ. գործել է որպես կաբելային հեռուստաընկերություն՝ 2500 բաժանորդով։ 1994-1996 թթ-ին ստուդիայի հրդեհման պատճառով դադարեցվել է գործունեությունը։ 1996 թ-ին լիցենզավորվել է և վերսկսել իր աշխատանքը ներկայիս «Տելելեքս» անվանմամբ՝ այս անգամ եթերային հեռարձակմամբ։ Այժմ եթեր է հեռարձակվում Արարատի մարզի Արտաշատ, Վեդի, Մասիս քաղաքներում և հարակից 97 համայնքներում։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է լրատվական, քաղաքական, սոցիալական և ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 310․000 է։ Ընկերության հիմնադիր և գործադիր տնօրենն է Արտակ Մանուկյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ
Հայերը Չեխիայում

**Հայերը Չեխիայում** (), Չեխիայի Հանրապետության ազգային փոքրամասնություններից մեկը, Հայկական սփյուռքի մասը։ Չեխահայ համայնքը պատկանում է Եվրոպայում ձևավորված նորաստեղծ հայկական համայնքների թվին։

մինի|Գևորգ Աստվածատուր Դամասկոսցին՝ Պրահայում առաջին սրճարանի հիմնադիրը

Համաձայն Չեխիայի Հանրապետության վիճակագրական գրասենյակի 2009 թվականի տվյալների՝ Չեխիայում բնակվում է 2025 հայ, մինչդեռ համաձայն նույն գրասենյակի 2005 թվականի տվյալների՝ երկրում բնակվում էր 1046 հայ։ Համաձայն Չեխիայում Հայաստանի դեսպանության 2010 թվականի պաշտոնական տվյալների՝ երկրում բնակվում է ավելի քան 3500 հայազգի անձ, որոնցից մշտական բնակության թույլտվություն է ստացել ավելի քան 2 հազար մարդ, ևս 1,5 հազարը գրանցված է որպես ժամանակավոր բնակվող։ Ոչ պաշտոնական տվյալներով Չեխիայում բնակվում է 12.000 հայ։ Գործում է 3 հայկական եկեղեցի։

## Պատմություն
Համայնքում հիմնականում երիտասարդ մասնագետներ են՝ ճարտարագետներ, նկարիչներ, լրագրողներ, երաժիշտներ, շինարարներ, բանվորներ, փոքր թիվ են կազմում գործարարները։ Ներկայումս Չեխիայում (հիմնականում՝ Պրահայում) բնակվում է շուրջ 10-12 հզ. հայ (ոչ պաշտոնական տվյալներով)։ 1999 թ-ից Պրահայում հրատարակվում է ՕՐԵՐ համաեվրոպական անկախ ամսագիրը։

## Տես նաև
* Օրեր (ամսագիր)

## Արտաքին հղումներ
* Հայոց դեսպանության պաշտոնական կայք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Չեխիայում
Ռիկի Մարտին

**Էնրիկե Մարտին Մորալես** (), ավելի հայտնի է որպես **Ռիկի Մարտին** (, ) պուերտոռիկացի փոփ երգիչ, դերասան և գրող։

Կարիերան սկսել է 12 տարեկանում «Մենուդո» փոփ ակումբում։ Հինգ տարի ակումբում անցկացնելուց հետո 1990-ականներին թողարկել է մի քանի օտարալեզու ալբոմներ։ Մի շարք բեմերում և Մեքսիկայի հեռուստատեսային ալիքներում տարբեր ելույթներ ունենալով՝ դարձել է տեղական աստղ։ 1994 թվականին հայտնվել է «Գլխավոր հոսպիտալ» ամերիկյան սերիալի գլխավոր դերերում՝ խաղալով պուերտոռիկացի երգիչի դերը։

1999 թվականին մի քանի ալբոմներ թողարկելուց հետո Մարտինը Իսպանիայում Գրեմմի 41-րդ մրցանակաբաշխության արարողության ժամանակ կատարել է «The Cup of Life» երգը։ Իր գրանցած հաջողությունցի հեգտո Մարտինը թողարկել է «Livin’ la Vida Loca» երգը, որը մեծ ճանաչում է ստացել ամբողջ աշխարհում և դարձել լատինոամերիկյան փոփ երաժշտության լավագույն նմուշներից մեկը։ Այն վաճառվել է 8 միլիոն օրինակով՝ դառնալով բոլոր ժամանակներում ամենաշատ վաճառված երգերից մեկը։ Նրա առաջին անգլալեզու ալբոմը (*Ricky Martin*), վաճառվել է 22 միլիոն օրինակով և դարձել բոլոր ժամանակներում աշխարհում ամենաշատ վաճառված ալբոմներից մեկը։

Վաճառել է ավելի քան 85 միլիոն ալբոմ, ունի 95 պլատինե երգ, ստացել է 2 American Music Awards, 7 Գրեմմի մրցանակ,  8 World Music Awards, 10 *Billboard* Music Awards, 8 MTV Video Music Awards։ Համերգներով հանդես է եկել ավելի քան 60 երկրում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ-ն երաժշտության մեջ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Պուերտոռիկացի դերասաններ
(152) Ատալա

**(152) Ատալա** (), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1875 թվականի նոյեմբերի 2-ին Պոլ Անրիի կողմից Փարիզում։

Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,141632&nbsp;ա.&nbsp;մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9016&nbsp;ա.&nbsp;մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3817&nbsp;ա.&nbsp;մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2033,91&nbsp;երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176999&nbsp;աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,11°&nbsp;անկյուն։

Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է D դասին։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (152) Ատալա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1875 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս D
Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կատեգորիա:Պոլ Անրիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Դիեգո Դե Լեո (մրցավար)

**Դիեգո Պեդրո Լուիս Կարպանի Դե Լեո** (, , ), իտալացի նախկին ֆուտբոլային մրցավար, որը ընդունել է Մեքսիկայի քաղաքացիություն։ Իտալիայում սպասարկել է ավելի քան 1500 հանդիպումներ, այնուհետև զբաղվել է Լատինական Ամերիկայում ֆուտբոլային դպրոցներ հիմնելու և զարգացնելու գործունեությամբ, սակայն առավել հանրաճանաչ է դարձել Մեքսիկայում կայացած 1970 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության յի և յի միջև հանդիպումը վարելու շնորհիվ, ընդ որում մրցաշարում նա արդեն ներկայացնում էր Մեքսիկայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան։ ՖԻՖԱ-ի մրցավար է 1960 թ.-ից՝ ներկայացնելով Չիլիի ֆուտբոլի ֆեդերացիան։

## Արտաքաին հղումներ
* Տեղեքարտ Դիեգո Դե Լեո worldreferee.com , worldfootball.net ()

Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Կատեգորիա:Իտալացի երկարակյացներ
(168) Սիբիլլա

**(168) Սիբիլլա** (), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1876 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ջեյմս Վոթսոնի կողմից Դետրոյտում։

Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,374026&nbsp;ա.&nbsp;մ., առավելագույնը մոտենում է 3,1422&nbsp;ա.&nbsp;մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6059&nbsp;ա.&nbsp;մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2263,71&nbsp;երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,159031&nbsp;աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,64°&nbsp;անկյուն։

Սիբիլլա աստերոիդը պատկանում է Կիբելեի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 3,27&nbsp;-&nbsp;3,7&nbsp;ա.&nbsp;մ. մեծ կիսաառանցքներով, էքսցենտրիսիտետը` փոքր է քան 0,3 և ուղեծրի թեքումը` փոքր քան 25°։

Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (168) Սիբիլլա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1876 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C
Կատեգորիա:Կիբելեի ընտանիքի աստերոիդներ
Կատեգորիա:Ջեյմս Վոթսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
(184) Դեյոպեա

**(184) Դեյոպեա** (), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1878 թվականի փետրվարի 28-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Պուլայում։

Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,191391&nbsp;ա.&nbsp;մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9658&nbsp;ա.&nbsp;մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,417&nbsp;ա.&nbsp;մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Դեյոպեա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,9708&nbsp;ա.&nbsp;մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2082,42&nbsp;երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172876&nbsp;աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,14°&nbsp;անկյուն։

## Տես նաև
* Աստերոիդների ցանկ
* Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Աստերոիդների խմբեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* (184) Դեյոպեա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) 

Կատեգորիա:1878 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Կատեգորիա:Անվանված փոքր մոլորակներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ