Մարիա Թոդորովա

**Մարիա Թոդորովա** (), ), բուլղարացի պատմաբան, որն առավել հայտնի է իր ազդեցիկ «*Imagining the Balkans*» գրքով, որտեղ նա կիրառում է Էդվարդ Սաիդի «Օրիենտալիզմ» հասկացությունը Բալկանների վերաբերյալ։ Նա պատմաբան և քաղաքական գործիչ Նիկոլայ Թոդորովի դուստրն է, որը Բուլղարիայի Ազգային ժողովի նախագահն էր (1990- 1991) և Բուլղարիայի նախագահի պաշտոնակատարը 1990 թվականի հուլիսին[1]։

## Կյանք և գործունեություն
Մարիա Թոդորովան ծնվել է 1949 թվականի հունվարի 5-ին Սոֆիայում, Աննա Թոդորովայի (Վարբանովա) և պատմաբան և քաղաքական գործիչ Նիկոլայ Թոդորովի (Բուլղարիայի 7-րդ գումարման Ժողովրդական մեծ ժողովի նախագահ, 1990 թվականին Բուլղարիայի նախագահ) ընտանիքում։

Թոդորովան սովորել է պատմություն և անգլերեն Սոֆիայի համալսարանում, իսկ դոկտորի աստիճանը ստացել է 1977 թվականին։ Սկզբում նա աշխատել է Սոֆիայի համալսարանում։ ԱՄՆ տեղափոխվելուց հետո դասավանդել է Ֆլորիդայի համալսարանում։ Այնուհետև Մարիա Թոդորովան եղել է տարբեր հաստատությունների կցորդ և հրավիրյալ պրոֆեսոր, այդ թվում՝ Հարվարդի համալսարանում, Ռայսի համալսարանում, Մերիլենդի համալսարանում, Կալիֆորնիայի համալսարան Իրվինում, Գրացի համալսարանում (Ավստրիա), Բոսֆորի համալսարանում (Թուրքիա) և Ֆլորենցիայի Եվրոպական համալսարանական ինստիտուտում (Իտալիա)։
Թոդորովան ներկայումս Արևելյան և Հարավարևելյան Եվրոպայի ժամանակակից պատմության պրոֆեսոր է Իլինոյսի համալսարանում։ Նա մասնագիտացած է ժամանակակից ժամանակաշրջանում Բալկանների պատմության մեջ։

Թոդորովայի «*Imagining the Balkans*» գիրքը (1997) թարգմանվել է տասնչորս լեզուներով, այդ թվում՝ գերմաներեն, լեհերեն, հունարեն, իտալերեն, բուլղարերեն, թուրքերեն և ալբաներեն։

Թոդորովայի ներկայիս հետազոտությունները ազգայնականության խնդիրների շուրջ են, հատկապես ազգայնականության, ազգային հիշողության և ազգային հերոսների շուրջ Բուլղարիայում և Բալկաններում։ Թոդորովան նաև խմբագրել է հատորներ և բազմաթիվ հոդվածներ և էսսեներ սոցիալական և մշակութային պատմության, պատմական ժողովրդագրության և Բալկանների պատմագրության վերաբերյալ 19-րդ և 20-րդ դարերում։

2007-2010 թվականներին Թոդորովան  ղեկավարել է «Վերհիշելով կոմունիզմը» նախագծի գիտնականների միջազգային հետազոտական ​​թիմը։

2000 թվականին նրան շնորհվել է հեղինակավոր Ջոն Սայմոն Գուգենհայմի կրթաթոշակ։

2006 թվականին Մարիա Թոդորովային շնորհվել է Իտալիայի Ֆլորենցիայի Եվրոպական համալսարանական ինստիտուտի պատվավոր դոկտորի կոչում։

2017 թվականին Աթենքի Պանտեիոն համալսարանի կողմից արժանացել է պատվավոր դոկտորի կոչման։

2022 թվականին Մարիա Թոդորովան ընդունվել է Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա։

Թոդորովան նաև արժանացել է 2022 թվականի Սլավոնական, Արևելյան Եվրոպայի և Եվրասիական հետազոտությունների ասոցիացիայի (*ASEEES*) մրցանակին՝ որպես «հարավ-արևելյան Եվրոպայի առաջատար պատմաբան ժամանակակից աշխարհում»։

## Աշխատություններ
### Բուլղարական շրջան
* *Подбрани извори за историята на балканските народи XV—XIX век*, Изд. «Наука и изкуство». София, 1977, 460 с.
* *Англия, Русия и танзиматът*, Изд. «Наука и изкуство». София, 1980, 208 с.
* *Историци за историята*, Т. 1, УИ «Св. Климент Охридски». София, 1985, 440 с.

### Ամերիկյան շրջան
* *[https://books.google.bg/books?id=XoDiBwAAQBAJ&pg=PT295&dq=Maria+todorova+historian&hl=bg&sa=X&ved=0ahUKEwiroO6soYDPAhVMsxQKHeuWC7MQ6AEILDAC#v=onepage&q=Maria%20todorova%20historian&f=false/ Imagining the Balkans]*, Изд. «Oxford University Press». Oxford, 1997, 2009.
** *Балкани. Балканизъм*, С., Фондация «Българска наука и култура». 1999, 590 с. ISBN 954-90134-9-9 (превод от английски Павлина Йосифова-Хеберле)
** *Балкани. Балканизъм*, УИ «Св. Климент Охридски». София, 2004, 404 с. ISBN 954-90134-9-9
* *[https://books.google.bg/books?id=xM2Q_l4CfNAC&pg=PA1&dq=Maria+todorova+historian&hl=bg&sa=X&ved=0ahUKEwiroO6soYDPAhVMsxQKHeuWC7MQ6AEIGjAA#v=onepage&q=Maria%20todorova%20historian&f=false/ Balkan Identities: Nation and Memory]*, Изд. «Hurst& Company». London, 2004, 376 p. ISBN 1-85065-715-7
* *[https://books.google.bg/books?hl=bg&lr=&id=8W7IAAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR9&dq=Balkan+Family+Structure+and+the+European+Pattern&ots=BxYLsYS9Jz&sig=5nNufi32Fp4wWbcA4IwUraj3MAU&redir_esc=y#v=onepage&q=Balkan%20Family%20Structure%20and%20the%20European%20Pattern&f=false/ Balkan Family Structure and the European Pattern. Demographic Developments in Ottoman Bulgaria]*, Изд. «Central European University Press», 2006. 249 p. ISBN 9637326456
* *Remembering Communism: Genres of Representation*, Изд. «Columbia University Press». New York, 2009.
* *Bones of Contention: The Living Archive of Vasil Levski and the Making of Bulgaria’s National Hero*, Изд. «Central European University Press». Budapest — New York, 2009. 600 p. ISBN 9639776246
** *Живият архив на Васил Левски и създаването на един национален герой*, Изд. Парадигма. София, 2009, 510 с. ISBN 9789543260942 (превод от английски Димана Илиева)
* *България, Балканите, светът: идеи, процеси, събития*, Изд. «Просвета». София, 2010. 464 с. ISВN 9789540122649 (сборник със статии)

## Արտաքին հղումներ

*Պաշտոնական կայք
*Faculty Page at the UIUC 
*Short interview
* Review of ''Remembering Communism''
* "Daring to Remember Bulgaria, pre-1989

## Ծանոթագրություններ