Քայլաշ Սատյարթի

**Քայլաշ Սատյարթի** (ծնված՝ հունվարի 11, 1954) հնդիկ սոցիալական բարեփոխիչ։ Նա Հնդկաստանում երեխաների աշխատանքի դեմ արշավ է իրականացրել և պաշտպանել է կրթության համընդհանուր իրավունքը։ 

2014 թվականին նա Մալալա Յուսուֆզայի հետ համատեղ խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր էր՝ «երեխաների ու երիտասարդների հանդեպ ճնշումների դեմ և երեխաների համընդհանուր կրթության իրավունքի պայքարի համար»։ Նա բազմաթիվ սոցիալական ակտիվիստների կազմակերպությունների հիմնադիր է՝ «Բաչպան Բաչաո Անդոլան», «Գլոբալ երթ ընդդեմ երեխաների աշխատանքի», «Կրթության համար գլոբալ արշավ», «Կայլաշ Սաթյարթիի մանկական հիմնադրամ» և «Բալ Աշրամ Թրասթ»։

Քայլաշ Սատյարթին և Բաչպան Բաչաո Անդոլանի նրա թիմը Հնդկաստանում ավելի քան 86000 երեխաների ազատել են աշխատանքից, ստրկությունից և թրաֆիքինգից։ 1998 թվականին Սաթյարթին ձեռնարկեց և ղեկավարեց Երեխաների աշխատանքի դեմ գլոբալ երթը, 103 երկրներում, 80,000 կմ (մոտ 49,710 մղոն) երկարությամբ երեխաների աշխատանքի վատթարագույն ձևերի դեմ համաշխարհային պահանջ ներկայացնող երթը։ Սա շահագործվող երեխաների անունից երբևէ իրականացված ամենամեծ սոցիալական շարժումներից մեկն էր։ Երթի մասնակիցների պահանջները, որոնք ներառում էին երեխաներին և երիտասարդներին (մասնավորապես՝ թրաֆիքինգի, շահագործման, սեռական բռնության, օրգանների անօրինական փոխպատվաստման, զինված բախումների և այլնի համար վերապրածներ) արտացոլված էին երեխաների աշխատանքի «Վատագույն ձևերի մասին» ԱՄԿ 182-րդ կոնվենցիայի նախագծում։ Հաջորդ տարի Կոնվենցիան միաձայն ընդունվեց Ժնևում կայացած ԱՄԿ համաժողովում։

Նա մի քանի միջազգային կազմակերպությունների խորհրդի և կոմիտեի անդամ էր, այդ թվում՝ Խոշտանգումների զոհերի կենտրոնի (ԱՄՆ), Աշխատանքի իրավունքների միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՆ) և Կոկոայի նախաձեռնության։ Սաթյարթին եղել է Fortune ամսագրի «Աշխարհի մեծագույն առաջնորդների» շարքում 2015 թվականին և 2017 և 2018 թվականներին հայտնվել է LinkedIn-ի Power Profiles List-ում։ Սաթյարթին գլխավորել է Բհարաթ Յատրան՝ համազգային երթը Հնդկաստանում,  35 օրվա ընթացքում անցնելով 19,000 կմ (12,000 մղոն)՝ պահանջելով երեխաների բռնաբարության և երեխաների մարմնավաճառության դեմ օրենսդրություն ընդունել։

## Վաղ տարիներ
Սատյարթին, ծնունդով որպես Քայլաշ Շարմա, ծնվել է Վիդիշայում՝ Հնդկաստանի Մադհյա Պրադեշ նահանգի մի փոքրիկ քաղաքում։ Ամուսնությունից հետո նա հրաժարվեց իր Շարմա ազգանունից (նշանակում է, որ ինքը բրահմին է) և վերցրեց Սատյարթին (նշանակում է ճշմարտություն տենչացող)՝ բարեփոխիչ Արյա Սամաջ շարժման ազդեցության պատճառով։ Քայլաշ Սատյարթին պատկանում է միջին խավին։ Նա ընտանիքի չորս եղբայրներից և քրոջից ամենափոքրն է։ Նրա հայրը՝ Ռամպրասադ Շարման, թոշակի անցած ոստիկանապետ էր, իսկ մայրը՝ Չիրոնջիբայը՝ բարձր բարոյականությամբ տնային տնտեսուհի։ Ըստ Սատյարթիի, մոր բացառիկ իդեալիստական ​​և օգնության հասնող բնույթը մեծ ազդեցություն է ունեցել իր վրա։ Նա մեծացել է մի վայրում (մոհալլա), որտեղ հինդուներն ու մուսուլմաններն ապրում էին միմյանց հետ։ Չորս տարեկան հասակում նա հարևան մզկիթում սովորեց ուրդու կարդալ մաուլվիից, իսկ հինդի և անգլերեն սովորեց դպրոցում։ 
 
Սատյարթիի վրա զգալի ազդեցություն է ունեցել բոլոր երեխաների համար դպրոցի անհասանելիությունը և պատանի հասակում աղքատության փորձառությունները։ Երիտասարդ հասակում նա ջանքեր էր գործադրում փոխելու այդ անհավասարությունները։

Սատյարթին ավարտել է Վիդիշայի տղաների կառավարական բարձրագույն  դպրոցը և Վիդիշայի Սամրաթ Աշոկ տեխնոլոգիական ինստիտուտում ստացել էլեկտրատեխնիկայի բակալավրի աստիճան և շարունակել ասպիրանտուրան։ Սատյարթին մի քանի տարի դասախոսեց իր քոլեջում։

## Աշխատանք
1980 թվականին Սայտարթին հրաժարվեց իր կարիերայից որպես էլեկտրիկ ինժեներ և հիմնեց Bachpan Bachao Andolan (Փրկել Մանկությունը շարժում)
 Նա մտահղացել և ղեկավարել է Երեխաների աշխատանքի դեմ գլոբալ երթը և դրա միջազգային իրավապաշտպան մարմինը՝ Երեխաների աշխատանքի և կրթության միջազգային կենտրոնը (ICCLE),, որոնք ուսուցիչների և արհմիութենական ՀԿ-ների համաշխարհային կոալիցիաներ են Նա 1999-ից մինչև 2011 թվականը եղել է Կրթության գլոբալ արշավի նախագահ։ Սատյարթին դրա չորս հիմնադիրներից մեկն է ActionAid-ի, Oxfam-ի և Education International-ի հետ միասին։

1998թ.-ին Սատյարթին մտահղացավ ընդդեմ երեխաների աշխատանքի գլոբալ երթը և ղեկավարեց։ Այն տարածվեց 103 երկրներում, 80,000 կմ՝ պահանջելով Միջազգային օրենք ընդունել ընդդեմ երեխաների աշխատանքի վատագույն ձևերի։ Երթն ի վերջո հանգեցրեց ԱՄԿ թիվ 182 կոնվենցիայի ընդունմանը երեխաների աշխատանքի վատթարագույն ձևերի վերաբերյալ։

Նա հիմնեց GoodWeave International-ը (նախկինում հայտնի որպես Rugmark)՝ գորգերի պիտակավորման, մոնիտորինգի և հավաստագրման առաջին կամավորական համակարգը Հարավային Ասիայում, որը գործել է առանց երեխաների աշխատանքի օգտագործման։ 1980-ականների վերջերին և 1990-ականների սկզբին նա իր գործունեությունը կենտրոնացրեց համաշխարհային կորպորացիաների սոցիալական պատասխանատվության և հաշվետվողականության հետ կապված հարցերի սպառողների իրազեկության բարձրացման վրա։ Սատյարթին ընդգծում է․ երեխաների աշխատանքը մարդու իրավունքների, ինչպես նաև բարեկեցության խնդիր է։ Նա պնդում է, որ այն հավերժացնում է աղքատությունը, գործազրկությունը, անգրագիտությանը, բնակչության աճը և այլ սոցիալական խնդիրներ, նրա պնդումները հաստատվել են մի քանի հետազոտություններով։ Նա դերակատարում է ունեցել երեխաների աշխատանքի դեմ շարժումը կապելու «Կրթություն բոլորի համար» հասնելու ջանքերի հետ։ Սատյարթին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարմնի և  Fast Track Initiative-ի (այժմ հայտնի է որպես Համաշխարհային համագործակցություն կրթության համար) խորհրդի անդամ է եղել։ Սատյարթին աշխատել է մի քանի միջազգային կազմակերպությունների խորհուրդներում և կոմիտեներում, ներառյալ Խոշտանգումների զոհերի կենտրոնը (ԱՄՆ), Աշխատանքային իրավունքների միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՆ) և Կոկոայի միջազգային հիմնադրամը։ Նա երեխաների աշխատանքի և ստրկության խնդիրը մտցրեց 2015 թվականից հետո՝ ՄԱԿ-ի Կայուն զարգացման նպատակների օրակարգ։

Սատյարթին «երեխաների և երիտասարդների ճնշման դեմ և բոլոր երեխաների կրթության իրավունքի համար» պայքարի համար արժանացել է 2014 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակին։ Սատյարթին ծնունդով հնդիկ առաջին խաղաղության Նոբելյան մրցանակակիրն է։ [thumb|[Մալալա Յուսուֆզայ|Մալալա Յուսուֆզայը և Քայլաշ Սատյարթին 2014 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ ստանալուց մեկ օր առաջ կայացած մամուլի ասուլիսում։]]

Որպես իր ոգեշնչման աղբյուր, նա նշել է Մահաթմա Գանդիին։

## Անձնական կյանք
Սատյարթին ապրում է Նյու Դելիում, Հնդկաստան։ Նրա ընտանիքն է՝ կինը, որդին, հարսը, թոռը, դուստրը և փեսան։

2017 թվականի փետրվարին, Սատյարթիի Նոբելյան մրցանակի մեդալը գողացվել է նրա Նյու Դելիի նստավայրից և այնուհետև գտնվել։

## Ծանոթագրություններ