Օգյուստ դե Վիլյե դե Լիլ-Ադան

**Ֆլիպպ-Օգյուստ-Մատիաս դեՎիլյե դե Լիլ -Ադան** (, ),  ֆրանսիացի գրող և դրամատուրգ։ 

## Կյանք և գործունեություն
Օգյուստ դե Վիլյե դե Լիլ-Ադանը եղել է ամենահին արիստոկրատական տոհմերից մեկի վերջին ժառանգը։ Նա գրեթե ողջ կյանքն անցկացրել է աղքատության մեջ, ընկել է ամենատարբեր արկածների մեջ (նրա անվան հետ շատ լեգենդներ են կապված) և երբեմն ստիպված է եղել սեփական հացը վաստակել նույնիսկ որպես գովազդային ընկերության «քայլող գովազդ» և համանման այլ միջոցներով։ Մահացել է ծայրահեղ աղքատության մեջ։ Պոլ Վեռլենը նրան դասակարգել է «անիծյալ բանաստեղծների» շարքին:

Գրականության մեջ Վիլյեն հանդես է եկել 1858 թվականին իր «Առաջին բանաստեղծություններ» ժողովածուով, այնուհետև անցել է դրամային, վեպին և պատմվածքին: 1862 թվականին գրել է «Isis» վեպը, 1865, 1866 և 1870 թվականներին՝ «Elen», «Խռովություն», «Մորգանա» դրամաները, 1866 թվականից տարբեր պարբերականներում հրատարակել է իր նովելները, որոնք 1883 թվականին հավաքվել են «Դաժան պատմվածքներ» ժողովածուում, որը համարվում է նրա ստեղծագործության ամենաբարձր ծաղկման սկիզբը, այդ ժամանակաշրջանին են վերաբերվում նրա նովելների մի շարք այլ ժողովածուներ՝ «L'Amour supreme» (1886), «Տրիբուլա Բոնոմե» (1887), «Արտասովոր պատմություններ» (1888), «Նոր դաժան պատմվածքներ» (1888), «Ապագայի Եվան» (1886) վեպը, «Ակսել» դրամատիկական պոեմը (1889)։ Վիլյեն Վերլենի և Մալարմեի հետ պատկանում էր Պառնասի այն ճյուղին, որը հետագայում միացավ սիմվոլիզմին։ Վիլյերը հատկապես մոտ էր Բարբե դ'Օրևիլիի հետ։

Վիլյեի ողջ ստեղծագործությունը, նրա ողջ աշխարհայացքը նոր տնտեսական համակարգի, փողի, իշխանության դեմ մարդու կյանքի ամեն քայլափոխի, նրա բոլոր մտքերի ու ցանկությունների դեմ բողոքի կենդանի արտացոլումն էր, որն ավելի  բացահայտ դրսևորվեց, երբ բուրժուազիան իշխանության եկավ Ֆրանսիայում,  հատկապես, երբ սկսվեց խոշոր արդյունաբերության և բանկերի աճի տենդը, այսինքն՝ Երկրորդ կայսրության վերջի և Երրորդ Հանրապետության սկզբի ժամանակաշրջանում՝ 1860- 1870-ական թվականներին և 1880-ականների սկզբին։ Հասարակական ասպարեզից հեռացված հողատեր արիստոկրատիան կարող էր միայն ատելությամբ արձագանքել նոր համակարգին: Ինքը՝ Վիլյեն նույնպես տոգորվեց իր դարաշրջանի մշակութային նվաճումների՝ տեխնոլոգիայի և դրական գիտելիքների աճի հանդեպ ատելությամբ, նրան թվում էր, թե ապագայում նրանք մարդուն մեքենայի կվերածեն, նա հեգնանքով ծաղրում էր այդ կերպարանափոխությունը «Ապագա Եվայի» մեջ և խորը հեգնանքով տոգորված բազմաթիվ նովելներում: Վիլյեի համար ելքը միստիկ աշխարհայացքն էր, անիրականի վեհացումը իրականի նկատմամբ։ Եվ դրանով էր որոշվում նրա գեղարվեստական կողմնորոշումը միստիկ բուրժուական արդիականության պայմաններում։ Վիլյեի մոտ գերակշռում էին երկու միստիկական շարժումներ՝ կաթոլիկությունը և օկուլտիզմը: 

Շոպենհաուերն իր հոռետեսությամբ և կյանքի ժխտողականությամբ մեծ ազդեցություն է ունեցել Վիլյեի փիլիսոփայական հայացքների վրա։ Վիլյեի պատմվածքներում հեգնանքը ժամանակակից թեմաների մեկնաբանության հիմնական կետն էր։ «Դաժանությունը»՝ անիմաստ, անմիտ տառապանքի շարժառիթը, որոշում էր գրողի բոլոր ժողովածուների մոտիվը: Այն սոցիալական խմբի տառապանքը, որին նա պատկանում էր նոր համակարգի պայմաններում, նրան իսկապես անիմաստ և անմիտ էր թվում։ 

Վիլյեի շատ նովելներ արտացոլում են նրա օկուլտիզմի հակումները և կառուցված են Էդգար Պոյի սյուրռեալիստական պատմվածքների  սկզբունքի վրա, ով հսկայական ազդեցություն է ունեցել Վիլյեի ստեղծագործության վրա, արտաքին, ենթադրաբար իրական, սյուժետային հայեցակարգի տակ թաքնված էր սյուժեի օկուլտիզմային էությունը, չնայած իրական բացատրության հնարավորությանը, փաստերը խմբավորվում էին այնպես, որ ընթերցողին ստիպում էին չհավատալ իրական բացատրությանը: Ինքը՝ Վիլյեն, իր պոետիկայի էությունը սահմանում էր հետևյալ խոսքերով. «եթե ես պառնասցի չլինեի, ռոմանտիկների մեջ դասական կլինեի»։ Եվ նա, Էդգար Պոյի և Բարբա Դ’Օրեվիլի նման հաճախ մշակում էր «սարսափի նովելները», կառուցում էր դրանք  տրամաբանորեն և լակոնիկ, հենց դրանով էլ, այլ ոչ թե մղձավանջների կուտակումով, նա հասնում էր գրեթե պաթոլոգիական ազդեցության, որը Վիլյեի նովելները թողնում էին ընթերցողի վրա: 

Վիլյեի ազդեցությունը համաշխարհային գրականության վրա շատ նշանակալից է, այն հատկապես զգացվել է 1910-1920-ական թվականների սյուրռեալիստական ոճի այնպիսի գրողների մոտ, ինչպիսիք են Պիեր Մաք Օրլանը Ֆրանսիայում, Հանս Հայնց Էվերսը և Գուստավ Մայրինկը Գերմանիայում։ Վիլյեին 1880-ականներին հարող գրողների խմբում ընդգրկված էին Ժորիս Կառլ Հյուիսմանսը, Էռնեստ Էլլոն, Լեոն Բլուան, Ժոզեֆ Պելադանը։  

Վիլյեն թաղվել է Բատինոլի գերեզմանատանը, հետագայում նրա աճյունը տեղափոխվել է Պեր Լաշեզի գերեզմանատուն։

## Ստեղծագործություններ
* Premières Poésies (early verse, 1859; թարգմանվել է անգլերեն որպես վաղ պոեզիա Sunny Lou հրատարակչության կողմից, 2024)
* Isis (վեպ, անավարտ, 1862)
* Elën (դրամա երեք գործողությամբ արձակ, 1865)
* Morgane (դրամա հինգ գործողությամբ արձակ, 1866)
* La Révolte (դրամա մեկ գործողությամբ, 1870)
* Le Nouveau Monde (դրամա, 1880)
* Contes Cruels (պատմություններ, 1883, 1927 թվականին Համիշ Մայլսը թարգմանվել է անգլերեն որպես Սարդոնական հեքիաթներ,  որպես Դաժան հեքիաթներ 1963  թվականին թարգմանել է Ռոբերտ Բալդիքը)
* L'Ève future(վեպ, 1886, անգլերեն թարգմանել է Ռոբերտ Մարտին Ադամս որպես Tomorrow's Eve)
* L'Amour supreme (պատմվածքներ, 1886, անգլերեն մասնակի թարգմանել է Բրայան Ստեյբլֆորդիը որպես The Scaffold և The Vampire Soul)
* Tribulat Bonhomet (գեղարվեստական գրականություն, ներառյալ «Քլեր Լենուար», 1887, անգլերեն թարգմանել է Բրայան Ստեյբլֆորդիը որպես The Vampire Soul  ISBN 1-932983-02-3)
* L'Evasion (դրամա մեկ գործողույամբ, 1887)
* Histoires insolites(պատմվածքներ, 1888, անգլերեն մասնակի թարգմանել է Բրայան Ստեյբլֆորդիը որպես The Scaffold և The Vampire Soul)
* Nouveaux Contes cruels (պատմվածքներ, 1888, անգլերեն մասնակի թարգմանել է Բրայան Ստեյբլֆորդիը որպես The Scaffold և The Vampire Soul)
* Chez les passants (պատմվածքներ, խառը լրագրություն, 1890)
* Axël (1890 թվականին հրատարակվել է հետմահու, անգլերեն թարգմանել է Ջուն Գիշարնոն)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Jean-Paul Bourre, Villiers de L'Isle Adam: Splendeur et misère (Les Belles Lettres, 2002)
* Natalie Satiat's edition of L'Ève future (Garnier-Flammarion)

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտա-ֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ