Կա-52

**Կա-52 «Ալիգատոր»** (), (ըստ ՆԱՏՕ-ի կոդիֆիկացիայի` **Hokum B**), ռուսական նոր սերնդի հետախուզական հարվածային ուղղաթիռ։ Ունակ է խոցել զրահապատ և ոչ զրահապատ տեխնիկա, կենդանի ուժ և օդային թիրախներ ռազմադաշտում։ Իրենից ներկայացնում է Կա-50 «Սև շնաձուկ» մարտական ուղղաթիռի զարգացած մոդելը։

Կա-50 ուղղաթիռների սերիական արտադրության դադարումից առաջ այն բանակային ավիացիայի հրամանատարական ուղղաթիռ էր, որն իրականացնում էր տեղանքի հետախուզում, նշանացուցումը և մարտական ուղղաթիռների խմբի գործողությունների կոորդինացումը։

## Պատմություն
ՌԴ Արևելյան ռազմական օկրուգի Կա-52 ուղղաթիռներն ուսումնական հրթիռային կրակոցներն իրականացրել են 2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։

### Ստեղծման պատմություն
1997 թվականի հունիսի 25-ին տեղի է ունեցել Կա-52 նախատիպի առաջին թռիչքը (ձևափոխված սերիական Կա-50 ուղղաթիռից)։

2008 թվականի հունիսի 27-ին Պրիմորիեի երկրամասի Արսենյև քաղաքում «Պրոգրես» ավիագործարանի օդանավակայանում տեղի է ունեցել փորձնական խմբաքանակից Կա-52 ուղղաթիռի առաջին փորձնական թռիչքը։

2008 թվականի հոկտեմբերի 29-ին «Պրոգրես» ավիագործարանում սկսվել է «Ալիգատորների» սերիական արտադրությունը։ Ավիագործարանը ամսական կարող է հավաքել մինչև 2 միավոր Կա-52։

Պետական համատեղ փորձարկումների առաջին փուլն ավարտվել է 2008 թվականի դեկտեմբերին, թույլատրվել է փորձնական խմբաքանակի արտադրությունը՝ պետական համատեղ փորձարկումների 2-րդ փուլի շարունակման համար։

2011 թվականին ուղղաթիռի պետական համատեղ փորձարկումներն ավարտվել են։
 
2011 թվականի մայիսին Կա-52 ուղղաթիռները մտել են բանակային ավիացիայի սպառազինության մեջ։ 2011 թվականի մայիսի 19-ին ուղղաթիռային էսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալ, մայոր Անդրեյ Վոլկովը «Պրոգրես» ավիագործարանի փորձնական խմբաքանակից բանակային ավիացիայի 575-րդ ավիացիոն բազա է բերել առաջին Կա-52 ուղղաթիռը (Չերնիգովկայի օդանավակայան)։

2012 թվականի հոկտեմբերի 23-ին հաջողությամբ ավարտվել են օպտիկատեղորոշիչ կայանի պետական համատեղ փորձարկումները։

### Արտադրության պատմություն
thumb|250px|Կա-52 ուղղաթիռը ՄԱԿՍ-2013 ցուցահանդեսին

2008 թվական – հավաքվել է Կա-52 երկու փորձնական ուղղաթիռ (բորտային համարներ՝ «062 դեղին» և «063 դեղին»)։

2009 թվական – հավաքվել է երեք նախասերիական ուղղաթիռ (բորտային համարներ՝ «51 դեղին», «52 դեղին» և «53 դեղին»)։ Օգտագործվում են փորձարկումների համար։

2010 թվական – հավաքվել է 4 Կա-52։

2010 թվականին Կա-52-ի պետական համատեղ փորձարկումները ձախողվել են, փորձարկումների ժամկետները չեն պահպանվել։

2011 թվականի հունիսի 20-ին «Ռոսօբորոնէքսպորտ»-ի գլխավոր տնօրեն Անատոլի Իսայկինը ֆրանսիական Լե Բուրժե քաղաքի միջազգային ավիասրահում հայտնել է, որ ծրագրվում է Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի «Միստրալ» տիպի ուղղաթիռակիրների վրա տեղակայել Կա-52 «Ալիգատոր» բազմանպատակ մարտական ուղղաթիռներ։

2011 թվականի հուլիսի 26-ին «Կամով» կոնստրուկտորական բյուրոյի գլխավոր կոնստրուկտոր Սերգեյ Միխեևը հայտնել է, որ մտադիր է հավաքել և փորձարկել Կա-52Կ և Կա-29 ուղղաթիռների առաջին խմբաքանակը՝ 2014 թվականին «Միստրալ»-ի վրա տեղակայվելու համար։
 
2011 թվական – մատակարարվել է 9 Կա-52՝ 9,504 միլիարդ ռուբլու չափով (առանց ԱԱՀ)։ Վերջին չորս ուղղաթիռների վրա առաջին անգամ տեղադրվել են «Արբալետ» ավիացիոն բորտային ռադիոտեղորոշիչ կայաններ։

2012 թվականի ընթացքում Կա-52-ի արտադրությունը 2011 թվականի հետ համեմատած աճել է 2,2 անգամ։

2012 թվականի օգոստոսի 7-ին «Ռուսաստանի ուղղաթիռներ» ընկերության մամլո քարտուղար Ռոման Կիրիլովը հայտնել է, որ սկսվում է Կա-52Կ ուղղաթիռների մոդիֆիկացիայի առաջին փորձնական օրինակները՝ «Միստրալ» բազմանշանակ նավի-ուղղաթիռակրի հագեցման համար։

## Մարտավարական և տեխնիկական բնութագրեր
thumb|right|250px|Կա-52-ի նախատիպը ՄԱԿՍ-2005 ցուցահանդեսին, ուղղաթիռի տեսքն առջևից
thumb|right|250px|Կա-52 ուղղաթիռը մայիսի 9-ին՝ Մոսկվայի երկնքում
Ստորև ներկայացված բնութագրերը համապատասխանում են Կա-52 մոդիֆիկացիային։

### Տեխնիկական բնութագրեր
* Անձնակազմ՝ 2 (օդաչու և սպառազինության օպերատոր)
* Երկարություն՝ 16,0 մ
* Ֆյուզելաժի երկարությունը՝ 14,2 մ
* Կրող պտուտակի տրամագիծ՝ 14,5 մ
* Թևերի չափ՝ 7,3 մ
* Ֆյուզելաժի առավելագույն լայնություն՝ 
* Բարձրություն՝ 5 մ
* Հենասարքի (շասսիի) հիմք՝ 
* Շասսիի անվամեջ՝ 
* Առավելագույն թռիչքային զանգված՝ 12 200 կգ
* Վառելիքի ներքին պաշար՝ 1487 կգ 
* Շարժիչ՝ ՎԿ-2500 «Կլիմով» ընկերության արտադրության 2 շարժիչ
* Շարժիչների հզորություն՝ 2 × 2400 ձիաուժ (թռիչքային ռեժիմում)
** արտակարգ ռեժիմում՝ 2 x 2700 ձիաուժ
** նորմալ ռեժիմում՝ 2 x 1750 ձիաուժ

### Թռիչքային բնութագրեր
* Առավելագույն թույլատրելի արագություն՝ 250 կմ/ժ
* Առավելագույն արագություն՝ 300 կմ/ժ
* Նորմալ արագություն՝ 260 կմ/ժ
* Գործնական հեռավորություն՝ 460 կմ
* Թռիչքի տևողություն՝
* Տեղափոխման հեռավորություն՝ 1110 կմ
* Ստատիկական բարձրահասություն՝ 4000 մ
* Դինամիկական բարձրահասություն՝ 5500 մ
* Արագամբարձություն՝ 15 մ/վ MCA (H=0)
* Առավելագույն շահագործման ծանրաբեռնվածություն՝ +3,5 գ

### Սպառազինություն
thumb|right|250px|Կա-52 ուղղաթիռն օդում, 2011 թվականի հունիս:
thumb|right|250px|Կա-52 ուղղաթիռն օդում, 2011 թվականի աշուն:
* Ներկառուցված հրաձգա-հրանոթային սպառազինություն՝
** 30-մմ տրամաչափի 2Ա42 մեկ հրանոթ (ռազմապաշար՝ 460 արկ, ընտրողական ռազմամթերք, գնդակոծության փոփոխական արագություն)
* Կախոցների թիվը՝ 4 կամ 6 (սկսած 2012 թվականից)
* Մարտական ծանրաբեռնվածություն՝ 2000 կգ (2800 կգ՝ 6 կախոցներ ունեցող ուղղաթիռների մոտ)
* Կառավարվող հրթիռներ՝
** «օդ-ցամաք» տեսակի հրթիռներ՝ 4 х 6 ՀՏԿՀ Շտուրմ (6 սմ) (նշանառության լազերային համակարգ, կիսաավտոմատիկ բազմաալիքային)
** «օդ-օդ» տեսակի հրթիռներ՝ Իգլա - 2 х 2 հատ (տեղադրվում է ոչ նեցուկի վրա)։
* Ոչ կառավարվող հրթիռներ՝ 80-մմ տրամաչափի Ս-8 հրթիռ (4 х 20 հատ) կամ 122-մմ տրամաչափի Ս-13 հրթիռ (4 х 5 հատ)։

## Պատահարներ
thumb|left|250px
2012 թվականի մարտի 12-ին, երեկոյան ժամը 21:05-ին Կա-52 ուղղաթիռը պլանային ուսումնական թռիչք կատարելու ժամանակ վթարի է ենթարկվել Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանում։ Ուղղաթիռի բեկորները հայտնաբերվել են որոնողական խմբի կողմից ավիավթարից 10 ժամ անց։ Պատահարի արդյունքում անձնակազմի ղեկապետը մահացել է, օդաչուն ծանր վնասվածքներ է ստացել և ավելի ուշ նույնպես մահացել։

2013 թվականի հոկտեմբերի 29-ին «Կամով» ԲԲԸ թռիչքա-փորձարարական համալիրի տարածքում վթարի է ենթարկվել փորձնական Կա-52 ուղղաթիռը։ Բռնկված հրդեհի արդյունքում ուղղաթիռն ամբողջությամբ ոչնչացվել է։ Երկու օդաչուները հոսպիտալացվել են։ Ուղղաթիռը փորձարարական թռիչք էր իրականացնում։ Պատահարի պատճառ էր դարձել վերին պտուտակի կառավարման քաշանքի քայքայումը։

## Սպառազինության մեջ
 Ռուսաստան։ Ավելի քան 81 ուղղաթիռ, 2016 թվականի դրությամբ։

## Մարտական կիրառում
2000 թվականին մեկ Կա-52 և երկու Կա-50 տեղափոխվել են Չեչնիայի Հանրապետություն։

2016 թվականի մարտին մի քանի Կա-52 տեղափոխվել է Սիրիա, որտեղ ապրիլից սկսած դրանք օգտագործվում են զանազան գործողություններում։

## Կա-52 ուղղաթիռները կինեմատոգրաֆիայում
* Կա-52 ուղղաթիռը ցուցադրվում է ռուսական «22 րոպե» մարտաֆիլմում։ 
* Կա-52 կարելի է տեսնել ամերիկյան «Չարլիի հրեշտակներ։ Միայն առաջ» կինոնկարի սկզբում։ 
* Կա-52 ուղղաթիռը պատկերված է «Հիթմեն:Գործակալ 47» կինոնկարի գովազդային պաստառի վրա, սակայն կինոնկարում այն չի ցուցադրվում։

## Համակարգչային խաղերում
Ալիգատոր ուղղաթիռը հանդիպում է հետևյալ համակարգչային խաղերում՝
* Enemy Engaged Comanche vs Hokum, Team Alligator, Fair Strike, C.H.A.O.S.
* Warface
* Wargame
* ArmA 2
* Battlefield Bad Company
* Battlefield Bad Company 2

## Պատկերասրահ
**Կա-52** «Ռուսաստանի ռազմաօդային ուժերի 100-ամյակ»՝

Պատկեր:Kamov Ka-52 100letpart426.jpg
Պատկեր:Kamov Ka-52 100letpart428.jpg 
Պատկեր:HeliRussia2011-38.jpg|ՎԿ-2500 շարժիչ
Պատկեր:HeliRussia2011-39.jpg
Պատկեր:9M120 ATGM Ataka.jpg|9М120 ՀՏԿՀ «Ատակա» 

**Կա-52** ուղղաթիռը ՄԱԿՍ-2013 ցուցահանդեսին՝

Պատկեր:MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (519-03).jpg
Պատկեր:MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (519-04).jpg
Պատկեր:MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (519-05).jpg 
Պատկեր:MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (519-06).jpg
Պատկեր:MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (519-07).jpg
Պատկեր:MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (519-08).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Կա ուղղաթիռներ
Կատեգորիա:Հարվածային ուղղաթիռներ
Կատեգորիա:Ռազմական ուղղաթիռներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ուղղաթիռներ