Զեթի Ախթար Ազիզ

**Զեթի Ախթար Ազիզ** (), Մալայզիայի կենտրոնական բանկի՝ «Negara Bank»-ի 7-րդ կառավարիչն էր։ Նա զբաղեցրել է նահանգապետի պաշտոնը 2000 թվականից մինչև 2016 թվականները և եղել է առաջին կինն այդ պաշտոնում՝ 16 տարեկանում՝ ամենաերկարը զբաղեցնելով այդ պաշտոնը։ Զեթին Մահաթիրի երկրորդ վարչակազմի ականավոր անձանց խորհրդի (CEP) անդամներից էր, հատուկ խորհրդատվական խորհուրդ, որը կառավարությանը խորհրդատվություն էր տրամադրում տնտեսական և ֆինանսական հարցերի վերաբերյալ այս անցումային շրջանում։

## Վաղ կյանք
Զեթի Ախթար Ազիզը ծնվել է 1947 թվականի օգոստոսի 26-ին Ջոհոր Բահրուում, հայրը՝ Ունգկու Ազիզին է, ով մալայզիական, չերքեզ և անգլիական  ծագում ունի, և մայրը՝ Շարիֆա Ազահ Մոհամեդ Ալսագոֆը է, որը ծագումով Հադրամի արաբ էր։ Նրա հայրը՝ Ունգկու Ազիզը եղել է տնտեսագետ և Մալայայի համալսարանի նախկին պրոռեկտոր 1968-1988 թվականներին։ Նա ստացել է «Թագավորական պրոֆեսոր» կոչումը։

Նա իր վաղ կրթությունը ստացել է Ասունտա դպրոցում, Փեթալինգ Ջայա 1964 թվականին։ Այնուհետև նա ավարտեց իր 6-րդ ձևը Կուալա Լումպուրի Սենտ Ջոնի հաստատությունում։ 1970 թվականին Մալայա համալսարանում ստացել է տնտեսագիտության բակալավրի կոչում։

Նա շարունակել է իր ուսումը Փենսիլվանիայի համալսարանի (Փեն) տնտեսագիտության բաժնում, Ֆիլադելֆիայի Ivy League համալսարանում, ստանալով դրամավարկային և միջազգային տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան 1978 թվականին։ Որպես իր թեկնածուական ատենախոսության մի մաս, նա առաջնահերթ աշխատանք է կատարել կապիտալի վրա, հոսքերը և դրա հետևանքները դրամավարկային քաղաքականության վրա։

## Կարիերա
Զեթին սկսել է իր կարիերան որպես Հարավարևելյան Ասիայի Կենտրոնական բանկի ուսումնական և հետազոտական կենտրոնի տնտեսական վերլուծաբան՝ այդ պաշտոնում մնալով 1979-1984 թվականներին։ Այնուհետև նա նշանակվել է Բանկի Նեգարա Մալայզիայի տնտեսագիտության բաժնի փոխտնօրեն։

2009 թվականին «Global Finance»-ը նրան անվանեց աշխարհի լավագույն կենտրոնական բանկերի ղեկավարներից մեկը։ 2010 թվականին Մաալ Հիջրայի ազգային մակարդակով տոնակատարությունների ժամանակ Մալայզիայի կառավարությունը նրան շնորհել է «Tokoh Ma'al Hijrah 1432H» («Նոր տարվա նկար 1432H») կոչումը։

2011 թվականի մայիսի 20-ին Bloomberg-ի սյունակագիր Ուիլյամ Պեսեկը Զետիին ընտրել էր «Բանկի Նեգարա»-ի կառավարիչի պաշտոնը զբաղեցնելու ժամանակ որպես Արժույթի միջազգային հիմնադրամի առաջատար չորս թեկնածուներից մեկը այն բանից հետո, երբ պաշտոնը թափուր էր դարձել Դոմինիկ Ստրոս-Կանի հրաժարականից հետո։

2013 թվականին «Global Finance» ամսագրի կողմից նա կրկին 10-րդ անգամ արժանացել է «A Grade» կենտրոնական բանկերի ղեկավարների շրջանում։ Նա պարգևատրվել է Ֆիլիպինների կենտրոնական բանկի կառավարիչ Ամանդո Տետանգկոյի կրտսեր և Թայվանի Կենտրոնական բանկի կառավարիչ Պերնգ Ֆայ-Նանի կողքին՝ ավելի քան 50 կարևոր երկրների կենտրոնական բանկի կառավարիչների ցանկից։

Զեթին 2016 թվականին ճանաչվել է Կենտրոնական Բանկի կյանքի նվաճումների մրցանակի դափնեկիր։

Նա ստանում է Իսլամական ֆինանսների թագավորական մրցանակը՝ հարգելով Իսլամական ֆինանսների գերազանցության ծառայությունը 2018 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։

Զեթին, ով Ասիական ֆինանսների ինստիտուտի նախագահն էր, ստացել է նաև Ուիլյամ «Բիլ» Սեյդմանի մրցանակը 2018 թվականի ֆինանսական ծառայությունների ոլորտում առաջնորդության ոլորտում կյանքի ձեռքբերումների համար։

2018 թվականի մայիսի 12-ին՝ 2018 թվականի համընդհանուր ընտրություններից (GE14) անմիջապես հետո, Փաքաթան Հարապան՝ իշխող կոալիցիայի նոր վարչապետ Մահաթիր Մոհամադը, հայտարարեց, որ Զեթին նշանակվել է որպես ականավոր անձանց խորհրդի (CEP) անդամներից մեկը՝ ծառայելու որպես խորհրդական։  Նա միացավ Դեյմ Զայնուդդին, Ռոբերտ Կուոկին, Ջոմո Սանդարին և Հասան Մարիկանին։ Խորհրդի նպատակն էր կառավարությանը խորհրդատվություն տրամադրել տնտեսական և ֆինանսական հարցերի վերաբերյալ իշխանության անցման 100-օրյա ժամանակահատվածում։

Զեթին նշանակվել է Permodalan Nasional Berhad-ի (PNB) խմբի նախագահ 2018 թվականի հուլիսի 1-ին։ Նա նաև նշանակվել է Sime Darby Property-ի նախագահ։ Նա առաջին կինն է, ով զբաղեցրել է այդ պաշտոնը։

## Անձնական կյանք
Զեթին ամուսնացած է Թաուֆիք Այմանի հետ և նրանք ունեն երկու երեխա։

## Պատիվներ
### Մալայզիայի պատիվներ
*  Մալազիա
**  Մալայզիայի թագին հավատարմության շքանշանի հրամանատար- (2001)
**  Ջոհորի թագի շքանշանի ասպետ (DPMJ) - Դատին Պադուկա (1998)
**  Երկրորդ աստիճանի Ջոհորի թագավորական ընտանիքի շքանշանի (DK II) (2000)
**  Պահանգի սուլթան Ահմադ շահի շքանշան (SSAP) մեծ ասպետ - «Դատո» Շրի (2002)
** Տարածքային թագի շքանշանի մեծ ասպետ (SUMW) – Դաթուկ Սերի Ուտամա'''
### Օտար պարգևներ
* :Ճապոնիա
**  Ծագող արևի շքանշան ոսկե և արծաթե աստղ (2017 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կանայք
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Մալայզիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի համալսարանի շրջանավարտներ