Վերանայված տարբերակ (Աստվածաշունչ)

Աստվածաշնչի **Վերանայված տարբերակ** (**ՎՏ**) կամ **անգլերեն վերանայված տարբերակ** (**ԱՎՏ**), 19-րդ դարի վերջին  *Ջեյմս թագավորի տարբերակի* բրիտանական վերանայում։ Դա Մեծ Բրիտանիայում թագավոր Ջեյմս տարբերակի առաջին (և մնում է միակ) պաշտոնապես հաստատված և ճանաչված վերանայումն էր: Աշխատանքը վստահվել է Մեծ Բրիտանիայի տարբեր դավանանքների ավելի քան 50 գիտնականների։ Ամերիկացի գիտնականները հրավիրվել են համագործակցության՝ հեռակա կարգով։ Դրա Նոր Կտակարանը հրատարակվել է 1881 թվականին, Հին Կտակարանը ՝ 1885 թվականին, իսկ Ապոկրիֆը՝ 1894 թվականին։ Թարգմանչական հանձնաժողովի ամենահայտնի անդամներն են եղել Բրուկ Ֆոս Ուեսթկոտը և Ֆենթոն Ջոն Էնթոնի Հորթը․ այդ ժամանակաշրջանի նրանց ամենակատաղի քննադատներն են եղել Ջոն Ուիլյամ Բուրգոնը, Ջորջ Վաշինգտոն Մունը և Ջորջ Սեյնթսբերին:

## Առանձնահատկություններ
Նոր Կտակարանի վերանայման ընկերությունը շահագործման է հանձնվել 1870 թվականին Քենթերբերիի գումարմամբ:  Նրանց հայտարարված նպատակն էր «հարմարեցնել Ջեյմս թագավորի տարբերակը անգլերենի ներկա վիճակին՝ առանց բառապաշարը փոխելու», և «այն հարմարեցնել աստվածաշնչյան գիտության ներկա չափանիշներին»։ Այդ նպատակով հունարեն տեքստը, որն օգտագործվում էր Նոր Կտակարանը թարգմանելու համար, շատերի կարծիքով ավելի հուսալի էր, քան *Textus Receptus-ը*: Վերանայողների կողմից օգտագործված ընթերցումները կազմվել են Էդվին Պալմերի կողմից հունարեն Կտակարանի նոր հրատարակության մեջ:

Վերանայված տարբերակը կարևոր է Աստվածաշնչի անգլերեն թարգմանության պատմության մեջ բազմաթիվ պատճառներով։ ՎՏ-ի հրապարակման ժամանակ մոտ 300-ամյա  Ջեյմս թագավորի տարբերակը Վիկտորյանական Անգլիայի գլխավոր բողոքական անգլերեն Աստվածաշունչն էր։ Հետևաբար, ՎՏ-ն համարվում է ողջ ժամանակակից թարգմանչական ավանդույթի նախատիպը: Այն նաև համարվում էր ավելի ճշգրիտ, քան Ջեյմս թագավորի տարբերակը մի շարք հատվածներում։

## Նոր տարբերակ
thumb|right|435x435px|Նոր Կտակարանի Վերանայված տարբերակի թարգմանիչները, 1881 թվական
Վերանայողներին հանձնարարվել էր փոփոխություններ կատարել միայն այն դեպքում, եթե դրանք անհրաժեշտ էին բնօրինակ հունարեն և եբրայերեն տեքստերին ավելի մեծ ճշգրտության և համապատասխանություն հաղորդելու համար: Միայն Նոր Կտակարանում կատարվել են ավելի քան 30 000 փոփոխություններ՝ ավելի քան 5000-ը հիմնվելով ավելի լավ հունարեն ձեռագրերի վրա: Աշխատանքները սկսվել են 1879 թվականին, ամբողջ աշխատանքն ավարտվել է 1885 թվականին։

1885 թվականի վերանայված տարբերակն առաջինն էր՝ հետընտրական *Թագավոր Ջեյմս տարբերակի* ժամանակակից անգլերեն Աստվածաշունչը, որը հանրության շրջանում ընդունվեց: Այն օգտագործվել և բարեհաճորեն մեջբերվել է նախարարների, հեղինակների և աստվածաբանների կողմից 1800-ականների վերջին և ամբողջ 1900-ականներին։ ՎՏ-ում ներդրված այլ բարելավումներ ներառում են տեքստի դասավորությունը պարբերությունների մեջ, Հին Կտակարանի պոեզիայի ձևավորումը որպես արձակի փոխարեն ներքևված բանաստեղծական տողեր և լուսանցքային նշումների ներառում՝ ընթերցողին նախազգուշացնելու հին ձեռագրերում ձևակերպումների տատանումների մասին: Վերանայված տարբերակի Ապոկրիֆը դարձավ անգլերենով առաջին տպագիր հրատարակությունը, որն առաջարկում էր Երկրորդ Էսդրասի ամբողջական տեքստը, քանի որ 9-րդ դարի մեկ ձեռագրի վնասը պատճառ էր դարձել, որ 70 համարներ դուրս մնացին նախորդ հրատարակություններից և տպագիր տարբերակներից, ներառյալ Ջեյմս թագավորի տարբերակը:

Միացյալ Նահանգներում վերանայված տարբերակը հարմարեցվել և վերանայվել է որպես «Վերանայված տարբերակ, ստանդարտ ամերիկյան հրատարակություն» ( Ամերիկյան ստանդարտ տարբերակ) 1901 թվականին։ Ամերիկյան ստանդարտ տարբերակը հիմնականում նույնական է 1885 թվականի վերանայված տարբերակին, իսկ ձևակերպման աննշան տատանումները համարվում են մի փոքր ավելի ճշգրիտ: Նկատելի տարբերություններից մեկն այն է, որ ավելի հաճախ օգտագործում է «Եհովան»՝ Հին Կտակարանում տետրագրամմատոնը ներկայացնելու համար, այլ ոչ թե «ՏԵՐ»-ը, որն ավելի շատ օգտագործվում է 1885 թվականի Վերանայված տարբերակում:

1885 թվականի վերանայված տարբերակը և 1901 թվականի ամերիկյան վերանայումը Աստվածաշնչի այն տարբերակներից են, որոնք լիազորված են օգտագործել Եպիսկոպոսական եկեղեցու և նաև Անգլիայի եկեղեցու ծառայություններում:

## Հետագա պատմություն
Ամերիկյան ստանդարտ տարբերակը հիմք հանդիսացավ թողարկումից հետո առաջին հարյուր տարվա ընթացքում բազմաթիվ վերանայումների համար: Ինքնին ՎՏ-ն երբեք հիմք չի հանդիսացել որևէ վերանայման համար, բացառությամբ ամերիկյան ստանդարտ տարբերակի և Ապոկրիֆի:

Քանի որ վերանայված տարբերակը ամբողջ աշխարհում հեղինակային իրավունքից դուրս է, այն լայնորեն հասանելի է առցանց և՛ թվային և՛ էլեկտրոնային ընթերցող ձևաչափերով: Այնուամենայնիվ, 1885-ի վերանայված տարբերակի նկատմամբ հետաքրքրությունը աճել է վերջին տարիներին ինտերնետի, ընդհանուր հետազոտության և հղումների, ինչպես նաև անգլերեն Աստվածաշնչի թարգմանությունների պատմության ուսումնասիրության շնորհիվ: Այն այսօր հազվադեպ է հասանելի տպագիր ձևով։

## Աղբյուրներ
*Marlowe, Michael D. "English Revised Version (1881-1895)". Retrieved March 22, 2004.
*Hall, Isaac H. (ed.) "History of the English Revised Version (1881)". Retrieved March 22, 2004.
* Palmer, Edwin. ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ. The Greek Testament with the Readings Adopted by the Revisers of the Authorised Version. London: Simon Wallenberg Press, 2007. 
*Ryken, Leland (2002). *The Word of God in English*. Wheaton, IL: Crossway. 
*Burgon, John William (1883). *The Revision Revised*.
* Bible: Apocrypha, Revised Version. *The Apocrypha, Translated out of the Greek and Latin Tongues, Being the Version Set forth A.D. 1611 Compared with the Most Ancient Authorities and Revised A.D. 1894, [as] Printed for the Universities of Oxford and Cambridge*. Cambridge: At the University Press, 1896. ix, 175 p.

## Գրականություն
* Wegner, Paul D. *Journey from Texts to Translations, The: The Origin and Development of the Bible*, Baker Academic (August 1, 2004),  &ndash; The Revised Version is described in pages 314ff.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*The text of the RV online
*The text of the RV with Apocrypha online
*Prefaces to the English Revised Version (1881-85)
*The New Testament, in the revised version of 1881, with fuller references (1910) &ndash; Cambridge University Press and Oxford University Press.Editors: Moulton, W. F. (William Fiddian), 1835-1898; Moulton, James Hope, 1863-1917; Greenup, A. W. (Albert William), 1866-1952; Scrivener, Frederick Henry Ambrose, 1813-1891.
* &ndash; Cambridge University Press
* 

Կատեգորիա:1885 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:Անգլիկան եկեղեցի
Կատեգորիա:Բրիտանական գրականություն
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի մշակութային պատմություն