open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քահնուջ

**Քահնուջ** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևելքում՝ Քերման օսթանում, Քահնուջ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Գտնվում է Քերման օսթանի հարավային մասում` Քերման քաղաքից մոտ 257 կմ հարավ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 52 624 մարդ, որոնք կազմում էին 14 394 տնտեսություն։ Քահնուջը Քերման օսթանի բնակչությամբ յոթերորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քերման օսթանի քաղաքներ
Երեխաները լողափին

**«Երեխաները լողափին»** (), իսպանացի նկարիչ, Իսպանիայում իմպրեսիոնիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչ Խոակին Սորոլյայի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1910 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 118 × 185 սմ։

Այսօր «*Երեխաները լողափին*» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Պրադո թանգարանում (Մադրիդ, Իսպանիա)։

## Նկարագիր
«Երեխաները լողափին» ստեղծագործությունը Խոակին Սորոլյայի առավել կարևոր ու «հասուն» աշխատանքներից մեկն է՝ ծովի ու լողափի թեմայով։

Չնայած նկարի մեծ չափերին՝ տեսարանը նկարվել է բնականից՝ Վալենսիայի Էլ Կաբանյալ լողափում։ Նկարում հեղինակը վրձնել է միջօրեի արևի լույսը ջրերում, ավազ և մերկ տղաներ։ Նկարի բացառիկություններից է ջրերում արևի և ստվերների արտացոլանքը՝ լայն վրձնահարվածներով՝ դեղին, շագանակագույն, վարդանարդոսագույն  և սպիտակի երանգներով, որոնք վարպետորեն ներկայացրել է հեղինակը։

Հեղինակը կտավի տեսարանը մոտիկից է նկարել, ուստի չի երևում հորիզոնը։ Սորոլյան կոմպոզիցիան կառուցել է անկյունագծով։

## Պատմություն
«Երեխաները լողափին» ստեղծագործությունը հեղինակն ավարտել է 1910 թվականին։ Այն որպես նվեր 1919 թվականին ընծայվել է Ժամանակակից արվեստի թանգարանին․ այդտեղից հետագայում կտավը փոխանցվել է Պրադոյին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* «Երեխաները լողափին» ստեղծագործությունը Պրադոյի թանգարանի կայքում

Կատեգորիա:1910 նկարներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի արվեստ
Կատեգորիա:Խոակին Սորոլյայի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ տղամարդկանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Պրադո թանգարանի նկարներ
SUM (միջբանկային ցանց)

**SUM**, միջբանկային ցանց ԱՄՆ քառասուներկու նահանգներում (բոլորը, բացառությամբ Ալյասկայի, Ալաբամա, Դելավեր, Մոնտանա, Նեբրասկա, Հյուսիսային Դակոտա, Հարավային Դակոտա, Վայոմինգ), Վաշինգտոն ԿՇ–ում և Պուերտո Ռիկոյում։ Այն հիմնականում բաղկացած է ավելի փոքր տեղական բանկերից և վարկային միություններից։ Անդամ հաստատություններում հաշիվների սեփականատերերը չեն վճարում բանկոմատների օգտագործման վճարներ ցանցի ներսում որևէ այլ ֆինանսական հաստատության բանկոմատներից օգտվելու համար։

SUM-ը NYCE Payments Network–ի FIS ընկերության արտադրանքն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* SUM Network website

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆինանսական ընկերություններ
Սերբական Հանրապետության հանրագիտարան

**Սերբական Հանրապետության հանրագիտարան** (), հինգհատորանոց հանրագիտարան՝ նվիրված Սերբական Հանրապետությանը։ Համաձայն «Հանրագիտարանի մասին» օրենքի՝ Սերբական Հանրապետության անցյալի և ներկայի մասին ընդհանուր հանրագիտարան է։

## Նկարագրություն
Հանրագիտարանի կազմողը Սերբական Հանրապետության Գիտությունների և Արվեստի Ակադեմիան է, հրատարակիչը՝ Սերպսկայի Հանրապետության դասագրքերի և ուսումնական միջոցների հրատարակչությունը (Իստոչնո-Սարաևո)։ Սերբական Հանրապետության հանրագիտարանի խմբագրական կոմիտեն ձևավորվել է Սերբական Հանրապետության կառավարության որոշմամբ և ղեկավարվում է Սերբական Հանրապետության գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի կողմից։ Ֆինանսավորումը տրամադրում են Հանրապետության Գիտության և տեխնոլոգիաների և Կրթության և մշակույթի նախարարությունները, ինչպես նաև Կառավարությունը՝ պետական միջոցներից։

Խմբագրական կոմիտեի ներկայիս նախագահը Ռայկո Կուզմանովիչն է, որը 2007 թվականին Բոսնիա և Հերցեգովինա նահանգի հանրակրթության նախագահն էր և 2007-2010 թվականների Սերբական Հանրապետության նախագահ, Հանրապետության Գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի նախագահ։  Կոմիտեն ներառում է տարբեր մասնագիտությունների գծով 28 խմբագրական խորհուրդներ, ավելի քան 150 գիտական աշխատողներ և բազմաթիվ խմբագրություններ, որոնք վերաբերում են Սերբական Հանրապետության քաղաքներին և համայնքներին։

Հանրագիտարանը պարունակում է ընդհանուր բնույթի 4 հատոր, որոնք ընդհանուր գւտելիքներ են պարունակում Սերբական Հանրապետության մասին։ Երկու հատորների հրատարակման միջև ընկած ժամանակահատվածը չորսից հինգ տարի է։ Կազմումը սկսվել է 2007 թվականից, առաջին հատորի տպագրությունը նախատեսվել էր 2013 թվականի առաջին կիսամյակում։ Սակայն միայն 2017 թվականի հոկտեմբերի 4-ին լույս է տեսել առաջին հատորը, որը պարունակում է 1500 հոդված՝ «Ա» և «Բ» տառերով՝ 783 էջի վրա։ Հանրագիտարանը պարունակում է նաև Սերբական Հանրապետության քարտեզ՝ բոլոր բնակավայրերով, ներառյալ լքվածները։

## Օրենսդրական դաշտ
2007 թվականի մայիսի 3-ին օրինագիծ է ներկայացվել Հանրապետության Սերբական սկուպչինային, որը հրապարակվել է Հանրապետության Պաշտոնական տեղեկագրում 01-778/07 համարով և կարճ ժամանակ անց ընդունվել։ Նույն թվականին Սերբական կառավարության որոշմամբ ստեղծվել է Խմբագրական կոմիտե՝ Սերբական Հանրապետության Գիտությունների և Արվեստների Ակադեմիայի ղեկավարությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերբական Հանրապետության Ժողովրդական սկուպշտինա։ Սերբական Հանրապետության հանրագիտարանի մասին օրենք 
* Академија наука и умјетности Републике Српске: Друга сједница Уређивачког одбора Енциклопедије Републике Српске 30. јануар 2008. 
* Антић. орг: Енциклопедија Републике Српске 17. децембар 2007. 
* Радио телевизија Републике Српске: „Енциклопедија Републике Српске“ — обиман посао 9. 7. 2009. 
* Радио телевизија Републике Српске: АНУРС- ГОДИШЊА СКУПШТИНА 15. 12. 2009. 

Կատեգորիա:Գիտությունը Սերբական հանրապետությունում
Կատեգորիա:Հանրագիտարաններ
Կատեգորիա:Հանրային սեփականություն
Լոլիկի գագաթնային փտում

**Լոլիկի գագաթնային փտում**, լոլիկի, երբեմն՝ տաքդեղի պտուղների հիվանդություն։

## Առաջացման պատճառներ
Առաջանում է օդի խոնավությանան բավարարության հետ բարձր ջերմաստիճանի զուգակցման դեպքում կամ հարուցվում է հողում պահպանված *Pseudomonas lycopersici* բակտերիայով և նրա տարատեսակներով։ Պտղի գագաթին, հաճախ առաջին 2 ողկույզների վրա (հասունացման վաղ փուլերում) ի հայտ է գալիս մուգ բիծ, հիվանդ պտուղների մի մասը մինչև հասունանալը թափվում է, չթափված հիվանդ պտուղներում բնակվում են *A1ternaria,* *Fusarium, Cladosporiu*m, *Rhizopus, Monilia* և այլ սնկեր։

## Պայքարի միջոցառումներ
Պտղակրության ժամանակ կանոնավոր ոռոգում, հաշվեկշռված հեղուկ-հանքային լրացուցիչ սնման կիրառում։ Բակտերիային ձևի դեմ՝ սերմերի վարակազերծում, հիվանդ պտուղների հավաքում և հետ բերքահավաքային մնացորդների ոչնչացում, հիվանդության ախտանշաններ հայտնաբերելիս՝ բույսերի սրսկում՝ բորդոյան հեղուկով կամ պղնձի քլորօքսիդով, ծածկագրունտում՝ չափավոր ոռոգում և օդափոխություն, հողի վարակազերծում կամ դրա փոխարինում։

Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Խաղողենու տնկարան

**Խաղողի տնկարան,** խաղողի վազի յուրարմատ և պատվաստված տնկիների աճեցման համար հատկացված հողամաս։ Յուրարմատ տնկիների տնկարանը կազմված է որթատունկադաշտից, շրջանացված սորտերի մայրուտներից, մատերի և տնկիների պահեստարաններից, մատերի վերատնկման նախապատրաստման (շերտադարսում, հարդարում) համար նախատեսված խանդակներից կամ ջերմոցներից, պատվաստված տնկիների համար՝ խաղողի որթատունկադաշտից, մայրուտներից, պատվաստման տեղից, շերտադարսման շինությունից և ջերմոցից, պատվաստված բույսերի կոփման խրամներից կամ ջերմոցներից, տնկիների ու կտրոնների պահեստարաններից։ Որթաունկի դաշտը 25-50 ց/հա է (1 հեկտարում՝ 70-80  յուրարմատ կամ 50-60 պատվաստված տնկիներ)։ Խաղողի որթատունկադաշտը տեղաբաշխվում է։

Կատեգորիա:Խաղողագործություն
Լոլիկի բակտերիային քաղցկեղ

**Լոլիկ բակտերային քաղցկեղ,** լոլիկի հիվանդություն, որի հարուցիչը *Clavibacter* michiganensis*-ն է։*

## Տարածվածություն
*[[Հիվանդություն]]ը* տարածված է բանջարաբոստանացան երկրներում՝ Հայաստանում՝ Արարատյան դաշտում, նախալեռնության և լեռնային գոտիների մարզերում։

## Ընդհանուր բնութագիր
Վարակվում են տերևները, ցողունը, պտղակոթունները, պտուղը, իսկ երբեմն՝ ամբողջ բույսը։ Տերևների վրա առաջանում են կլոր կամ անկյունաձև դարչնագույն չորացող մանր բծեր, որոնք հաճախ իրար են միանում և ընդգրկում տերևի զգալի մասը։ Հիվանդ տերևները չորանում են, վարակված մասերում դառնում փխրուն և փշրվում։ Ցողունի, ճյուղերի և պտղակոթունների վրա առաջանում են դարչնագույն երկարավուն շերտեր։ Պտուղների վրա առաջանում են շատ բնորոշ վնասվածքներ՝ «թռչունի աչքեր»։ Դրանք գորշ բծեր են, երբեմն՝ ներս ընկած, չոր ու շրջապատված են մուգ եզրերով։ Հիվանդ պտուղները նեխում են։ Բակտերիաները պտուղներից թափանցում են սերմերի մեջ։ Սերմերը երբեմն վարակվում են նաև ներսից՝ պտղակոթունի միջոցով։ Նման սերմացուն վարակի հիմնության աղբյուրներից է։ Ամռանը բակտերան տարածվում է մեծ մասամբ քամու և անձրևի միջոցով։

## Պայքարի միջոցառումներ
Սածիլանոցների հողի և շրջանակների ախտահանում, բերքահավաքից հետո բույսի արմատահանում, դաշտից հեռացում և խորը վար դիմացկուն սորտերի օգտագործում։

Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Խաղողենու էսկա

**Խաղաղենու էսկա**, հիվանդություն, որի հարուցիչներն աբեթասնկերն են։

## Ախտանշաններ
Ախահարված հյուսվածքները քայքայվում են, գորշանում, փտում ու փոշիանում, կեղևը ճաքճքվում է։ Հարուցչի սպորները բույսի մեջ են թափանցում էտած հատվածներով, ցրտահարված ճաքերով։ Հիվանդության հարուցիչների փոխանցողները հավանաբար տերմիտներն են ու ֆիլոքսերան։

## Պայքարի միջոցառումներ
Բույսերի պահպանում բարենպաստ բուսական պայմաններում, էտման ժամանակ առաջացած բույսի վերքերի ծեփածածկում։

Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Սնկային հիվանդություններ
Մոսկվայի միջբանկային արժույթի բորսա

**Մոսկվայի միջբանկային արժույթի բորսա** () կամ **ՄՄԱԲ** () ֆոնդային բորսա էր, որը գործում էր Ռուսաստանում 1992-ից 2011 թվականներին։ ՄՄԱԲ-ն ռուսական առաջատար ֆոնդային բորսան էր և Արևելյան Եվրոպայի ամենամեծ ունիվերսալ բորսաներից մեկը։ 2011 թվականին այն միավորվել է Ռուսական առևտրային համակարգի հետ՝ ստեղծելով Մոսկվայի բորսան։

ՄՄԱԲ-ը ներառել է մոտ 550 մասնակից կազմակերպություններ, որոնք առևտուր էին անում իրենց հաճախորդների անունից։ 2006 թվականին ՄՄԱԲ-ում գործարքների ծավալը հասել է 20,38 տրիլիոն ռուբլու (754,9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար), ինչը կազմում է Ռուսաստանի ֆոնդային շուկայի առաջատար ֆոնդային բորսաների ընդհանուր շրջանառության ավելի քան 90%-ը։ Բորսայում գրանցվել է շուրջ 239 ռուսական ընկերություն, որոնց շուկայական կապիտալիզացիան 2010 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ կազմում է 950 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։

## Պատմություն
ՄՄԱԲ-ն սկսել է արժույթի աճուրդները 1989 թվականի նոյեմբերին՝ ԽՍՀՄ արտաքին առևտրի և ներդրումային բանկի նախաձեռնությամբ։ Այսպիսով, առաջին անգամ սահմանվել է ռուբլու շուկայական փոխարժեքը դոլարի նկատմամբ։ 1992 թվականի հունվարին այն դարձել է բանկերի և ձեռնարկությունների արժութային գործարքների իրականացման հիմնական հարթակը։

Մինչև 1992 թվականի հուլիսը Մոսկվայի միջբանկային ֆոնդային բորսայում փոխարժեքն օգտագործվում էր Կենտրոնական բանկի կողմից ռուբլու արտարժույթի նկատմամբ պաշտոնական գնանշման համար։ 1990-ականների կեսերին սկսվել է կորպորատիվ արժեթղթերի և ֆյուչերսների առևտրի նախապատրաստումը։

2011 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՄՄԱԲ-ը միաձուլվել է Ռուսական առևտրային համակարգի հետ՝ ձևավորելով մեկ միավոր, որը հայտնի է որպես ՄՄԱԲ-ՌՏՍ, որը ակնկալվում էր դառնալ առաջատար ֆոնդային բորսա ամբողջ աշխարհում՝ ակտիվների դասերի միջև առևտուր իրականացնելու և Մոսկվան միջազգային ֆինանսական կենտրոն դարձնելու Ռուսաստանի պլանների առաջխաղացման համար։ Միաձուլման նպատակները ներառում էին ռուսական ֆոնդային շուկայի օպտիմալացում, համընկնող գործառույթներ ունեցող կազմակերպությունների թվի կրճատում, թողարկողների, առևտրականների և ներդրողների համար միասնական հարթակի ստեղծում, գործարքների ծախսերի կրճատում և առևտրի հեշտացում։

Ենթակառուցվածքի միաձուլման հետ կապված խնդիրները հանգեցրել են առևտրի համակարգչային սխալների, ինչը տեղի չի ունեցել միավորված բորսաներում մեկ տասնամյակի ընթացքում։ Առևտրի առաջին օրը տեղի է ունեցել համակարգչային խափանումների կարճ ժամանակահատված, երբ քլիրինգային համակարգը խափանվել է, ինչը հանգեցրել է մի քանի չարտոնված գործարքների գրանցման, որոնց հետևանքով որոշ առևտրականներ վնասներ են կրել։

2012 թվականի առաջին կիսամյակում ներկայացվել է միասնական բորսայի նոր ապրանքանիշը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Դևա Կասել

**Դևա Կասել** (, ), ֆրանս-իտալուհի մոդել, հանրային անձ և դերասանուհի։ Կարտիե և Դիոր ապրանքանիշերի դեսպանն է։

## Վաղ տարիներ
Դևա Կասելը 90-ական թվականների իտալացի մոդել և համաշխարհային ճանաչման դերասանուհի Մոնիկա Բելուչիի և ֆրանսիացի դերասան Վենսան Կասելի ավագ դուստրն է։ Դևան ծնվել է 2004 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Հռոմում, Իտալիա, բայց մեծացել է Փարիզում և Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Նա ազատ խոսում է ֆրանսերեն և իտալերեն, ունի կրտսեր քույր Լեոնի անունով (2010)։ 2013 թվականին արդեն Մոնիկան և Վենսանը բաժանվել են։ Մանուկ ժամանակ Դևան շատ է դժգոհել լրատվամիջոցների անհարկի ուշադրության համար, ինչի համար նախատեսել է ոչ հանրային մասնագիտություն ունենալ։ Սակայն 2019 թվականին, լինելով 14 տարեկան, ամեն դեպքում սկսել է իր մոդելային գործունությունը՝ նկարահանվելով Դոլչե և Գաբանայի օծանելիքների շարքի համար։ Դևան խոսում է 5 լեզվով։

## Գործունեություն
### Որպես մոդել
Կասելը որպես մոդել առաջին անգամ հանդես է եկել Վենետիկում Դոլչե և Գաբանայի 2021 թվականի շոուի ժամանակ՝ գրավելով մեծ ուշադրություն։ Նա նաև եղել է 2021 թվականի հուլիսի «Վոգ Իտալիա» ամսագրի շապիկին մոր՝ Մոնիկա Բելուչիի հետ։ 2022 թվականին մասնակցել է Դոլչե և Գաբանայի գեղեցկության շարքին։ 2024 թվականին եղել է Դիորի գեղեցկության շարքի ներկայացուցիչ։ 2022 թվականին Դևան ավելի հաճախ է հայտնվել նորաձևության ամսագրերի շապիկներին և էջերում, քան մայրը՝ Բելուչին։ *Elle France*-ը նրան անվանել է «իտալական նորաձևության նոր մուսա»։

### Որպես դերասան
Կասելը կինոյում առաջին անգամ խաղացել է հնդկական «Գեղեցիկ ամառը» ֆիլմում, ինչպես նաև հանդես է եկել Նեթֆլիքսի «Ընձառյուծը» սերիալում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Возможно ли быть красивее мамы, если мама — Моника Беллуччи? 12 самых магнетических образов Девы Кассель 
* Дочь Моники Беллуччи попала в объективы фотографов на съемках рекламы Dolce&Gabbana

Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ
Կատեգորիա:Իտալացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կոտոր (քաղաք Սերբական Հանրապետությունում)

**Կոտոր** կամ **Կոտորգրադ** ( , թարգմանաբար` Կոտոր քաղաք, խոսակցականում` **''Բոբաց -** Bobac* ), միջնադարյան ամրոցային քաղաք հյուսիսային [[Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հեցեգովինայում]]` [[Սերբական Հանրապետություն]]ում, ներկայիս [[Կոտոր Վարոշ (համայնք)|Կոտոր-Վարոշ]] մունիցիպալիտետի տարածքում։

Պահպանվել է որպես ավերակներ։ Հին քաղաքի և ամրությունների մնացորդները (Հրվոյե գրադ) ներառված են Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հուշարձանների նախնական ցանկում։

== Անվան ստուգաբանություն ==
Ստուգաբանորեն քաղաքի անվանումը կարող է առաջանալ [[Սլավոնական լեզուներ|սլավոնական]] [[Նախալեզու|նախալեզվի]] (պրոտո-սլավոնական) *котаръ-'' ից՝ «մտրակից պատ»։ Բոսնիական Կոտոր քաղաքը հիշատակվում է ժողովրդական հարսանեկան երգում։

## Պատմություն
մինի|Վոյևոդ Հրվոյե Վուկչիչ (մոտ 1350-1416),  1404 թվական
Առաջին Կոտորվարո բնակավայրը՝ միջնադարյան Կոտոր քաղաքը, անշուշտ ստեղծվել է 9-րդ դարից շատ առաջ, քանի որ, ըստ հավաստի աղբյուրների, մինչ այդ «մի քանի անգամ ավերվել է»։ Տեղեկությունը վերցված է աելի ուշ գրող Բալթազար Սպլիկանինի աշխատություններից, ով 9-րդ դարի իրադարձությունների հետ կապված նշում է Բոսնիայի թագավորությունը և ներկայիս Կոտոր քաղաքի անվան ծագումը։

Կոտորն առաջին անգամ հիշատակվել է բոսնիական բանի՝ Ստեպան Կոտրոմանիչի 1322-1323 թվականների կամ 1382 թվականի կանոնադրություններում։ Գտնվել է Վրբան ժուպանությունում։ Քաղաքը որոշ ժամանակ պատկանել է Հումի (ներկայումս Հերցեգովինայում) վոյևոդ Հրվոյե Վուկչիչին (մոտ 1350-1416), ով 1412 թվականի ապրիլի 2-ին Կոտորը փոխանցել է իր կնոջը՝ Ելենա Նելիպչիչին, որպես կանխիկ ավանդ։ Հրվոյեն ենթադրաբար մահացել է Կոտորում։ Որից հետո այն անցել է Յայցե բանովինային։

1519 թվականին քաղաքը գրավել են թուրքերը, որոնք այնտեղ տեղադրել են զինվորական կայազոր, որն այստեղ մնացել է մինչև 1838 թվականը։ 1833 թվականին Կոտորում մնացել է միայն մեկ թնդանոթ։ Թուրքական տիրապետության շրջանում քաղաքը կառավարել են դիզդարները՝ Հուսեյնաղա (1557), Սալիհաղա (1748), Ավդաղա (1758-1793), Մեհմեդաղա (1810) և նրա որդին՝ Աբդուրախմանաղա (1816), 1858 թվականին Սալիհաղա դիզդարին փոխարինել է նրա եղբայր Ավդաղան։

Մինչև 1838 թվականը Կոտորն ունեցել է իր անձնակազմը։ Սավա գետի աջ ափի Ավստրո-Հունգարական կայսրության օկուպացիայի (1718-1739) ժամանակ Կոբաշկայի անձնակազմը և վարչակազմը, որը գտնվում էր Յայեչկայի իրավասության ներքո, տեղափոխվել է Կոտոր։

Իր սկզբնական տեղում (որի ավերակները դեռ կան այսօր) Կոտորում եղել է մի աշտարակ, որը մի փոքր ավելի բարձր էր Յակոտինա գետի վերևում գտնվող լեռնաշղթայի վրա, և զնդան (ջրվեժի վերևում)։ Աշտարակն ու զնդանը միացված են եղել քարե սանդուղքով (այժմ կոտրված)։ Աշտարակում մինչև 1945 թվականին Կոտոր-Վարոշիի ազատագրումը եղել է մի զանգ, որի տրամագիծը 5 մ է եղել։ Նրա հետագա ճակատագիրն անհայտ է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետություն
Միջնադարյան հայկական խաչքար (Վատիկանի թանգարան)

**Միջնադարյան հայկական խաչքար**, 13-րդ դարի հայկական խաչքար, որը գտնվում է Վատիկանի թանգարանի Ուրբանոս 8-րդ Պապի անվան ցուցասրահի մշտական ցուցադրությունում։

## Պատմություն
Միջնադարում բազմաթիվ հայեր այցելել են Հռոմ՝ աղոթելու Պետրոս առաքյալի մասունքների առաջ։ Նրանց համար նախատեսված է եղել հյուրատուն, որի պատասխանատու քահանան խաչքար է դրել հյուրատան մուտքի մոտ։ 1246 թվականի խաչքարի վրա բացի հայերեն գրությունից կա նաև լատիներեն գրություն, որը թարգմանաբար նշանակում է «Այս խաչն օծվել է»։

2014 թվականին խաչքարը տեղադրվել է Վատիկանի թանգարանի Ուրբանոս 8-րդ Պապի անվան ցուցասրահում։ Խաչքարի բացման ընթացքում ելույթներ են ունեցել Կարդինալ Բերտելլոն և պրոֆեսոր Անտոնիո Պաոլուչին։ Թանգարանի վիմագրական նմուշների պատասխանատու պրն. Ֆիլիպինին և Բոլոնիայի համալսարանի հայագիտության ամբիոնի վարիչ պրոֆեսոր Աննա Սիրինյանը ներկայացրել են խաչքարի պատմությունը և նշել, որ խաչքարը հայտնաբերվել է 17-րդ դարում՝ Վատիկանում Ս.Պետրոսի հրապարակի շրջակայքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Նախագահ Սերժ Սարգսյանի պաշտոնական այցը Սուրբ Աթոռ (Վատիկան)
*The story behind the Medieval Armenian Cross that's now in the Vatican Museums

Կատեգորիա:Թանգարանային նմուշներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Տեղահանված խաչքարեր
Շահր Բաբեկ

**Շահր Բաբեկ** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևելքում՝ Քերման օսթանում, Շահր Բաբեկ շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Գտնվում է Քերման օսթանի արևմտյան մասում` Քերման քաղաքից մոտ 177 կմ արևմուտք։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 51 620 մարդ, որոնք կազմում էին 15 375 տնտեսություն։ Շահր Բաբեկը Քերման օսթանի բնակչությամբ ութերորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քերման օսթանի քաղաքներ
Կոսյան

**Կոսյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանվան ստուգաբանություն
Կա Կոսյան ազգանվան առաջացման երեք տարբերակ․ 

* Ստացվել է Քոսյան ազգանունից՝ *ք>կ* հնչյունափոխմամբ։ Քոսյան ազգանվան հիմքը *քոս, քոսա/քոսե, քոսի, քոսակ* բառերն են, որոնք նշանակում են «անմորուս, ցանցառ մորուսով, նաև՝ մազազուրկ»։  
* Կոսեմյան ազգանունից՝ *մ*-ի անկումով։
* Կիրակոսյան ազգանվան կրճատ տարբերակն է։

## Ազգանունը կրողներ
* Սամվել Նորայրի Կոսյան (ծնվ․ 1947), բանաստեղծ, լրագրող, դրամատուրգ։

## Տե՛ս նաև
* Կիրակոսյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կռոյան

**Կռոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Նարինե Կառլոսի Կռոյան (ծնվ․ 1961), արձակագիր։
* Վլադիմիր Ներսեսի Կռոյան (ծնվ․ 1928), երաժիշտ, դուդուկահար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Հախվերդյան

**Հախվերդյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Անիտա Հախվերդյան (ծնվ․ 1971), երաժիշտ, երգահան։
* Բյուրակն Հախվերդյան (ծնվ․ 1985), ջրագնդորդուհի։ 
* Գաբրիել Հախվերդյան (1865-1930), ռուսական բանակի գեներալ։
* Եգոր Հովսեփի Հախվերդյան (1901-1962), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։
* Էդուարդ Միհրդատի Հախվերդյան (ծնվ․ 1952), բանաստեղծ, թարգմանիչ, գեղանկարիչ։
* Լևոն Հովհաննեսի Հախվերդյան (1924-2003), գրականագետ, թատերագետ, թարգմանիչ, հրապարակախոս։
* Կարո Հախվերդյան (ծնվ․ 1945), ֆուտբոլիստ։
* Հովիկ Հովհաննեսի Հախվերդյան (1936-2016), կինոռեժիսոր։
* Հովհաննես Բարսեղի Հախվերդյան (1873-1931), ռազմական գործիչ։
* Հովսեփ Ալեքսանի Հախվերդյան (1924-?), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։
* Մանուկ Հախվերդյան (ծնվ․ 1963), դերասան։
* Ռուբեն Լևոնի Հախվերդյան (ծնվ․ 1950), երգիչ, պոետ-երգահան, կիթառահար, հասարակական գործիչ։
* Սերգեյ Գեղամի Հախվերդյան (1946-2021), արձակագիր, պատմաբան։
* Ֆեոդոր Եսայու Հախվերդյան (1773-1820), ռուսական բանակի գեներալ-մայոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Թմբկահարի ճակատագիրը (այլ կիրառումներ)

**Թմբկահարի ճակատագիրը**, կարող է վերաբերել՝
* «Թմբկահարի ճակատագիրը», Արկադի Գայդարի վիպակը(1939),
* «Թմբկահարի ճակատագիրը», Վիկտոր Էյզիմոնտի ֆիլմը (1955),
* «Թմբկահարի ճակատագիրը», Ալեքսանդր Իգիշևի ֆիլմը (1976)։
Դիլաքյան եղբայրներ

**Դիլաքյան եղբայրներ** **Հովիկ Թաթուլի Դիլաքյան**, **Գագիկ Թաթուլի Դիլաքյան**,  նյույորքաբնակ հայազգի նկարիչներ, մուլտիպլիկատորներ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Թաթուլ Դիլաքյանի որդիները։

## Կենսագրություն
left|thumb|200px|
Դիլաքյան եղբայրները ծնվել են Երևանում, Հովիկը՝ 1950 թվականին, իսկ Գագիկը՝ 1951 թվականին։

«Գտնված երազ» մանկական անիմացիոն ֆիլմը, որը ցուցադրվում է մինչ օրս, Դիլաքյան եղբայրների աշխատանքներից մեկն է, որը ստեղծվել է 1976 թվականին։ Ֆիլմի սցենարի հեղինակը հանդիսանում է նրանց քույրը՝ Նոնա Դիլաքյանը։ 

Մինչ «Գտնված երազ» մուլտֆիլմի ստեղծումը եղբայրները աշխատանքային գործունեություն են ծավալել «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, մասնակցել ժամանակին նկարահանված ֆիլմերի և մուլտֆիլմերի աշխատանքային գործընթացներին. այդ թվում նաև Վարդան Այգեկցու և Մխիթար Գոշի առակների մոտիվներով նկարահանված «Աղվեսագիրք» մուլտֆիլմի ստեղծմանը, որտեղ Հովիկը հանդիսանում է մուլտֆիլմի բեմադրող նկարիչը։

Հայաստանի անկախացումից տարիներ առաջ արվեստագետ եղբայրները տեղափոխվել են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ և շարունակել իրենց համատեղ աշխատանքը Հարլեմում գտնվող իրենց նկարչական արվեստանոցում, որտեղ ստեղծվել և ցուցադրվել են նրանց աշխատանքները։

2000-ական թվականներին Դիլաքյանների ստեղծած «Քրոսթաուն» շարքի նկարները ցուցադրվել են Նյու Յորքի Սուրբ Հովհաննես Աստվածաբանի տաճարում։

2002-2012 թվականներին եղբայրները ներկայացրել են «Art-boxes» նկարների շարքը, որը նվիրված է եղել համաշխարհային հայտնի նկարիչներին։ 2000-ական թվականներին Դիլաքյանների ստեղծած «Քրոսթաուն» շարքի նկարները ցուցադրվել են Նյու Յորքի Սուրբ Հովհաննես Աստվածաբանի տաճարում։ Նկարիչների ստեղծած «ԱրաԱրտ» շարքում ներկայացված են Արարատ լեռը։

Դիլաքյանները պարբերաբար այցելում են Հայաստան և ներկայացնում իրենց աշխատանքները։

Կորոնավիրուսի շրջանի նկարիչների ստեղծած նկարների շարքը նվիրված է Երևանի արձաններին։
Դիլաքյան եղբայրները 44-օրյա պատերազմ օրերին ներկայացրել են Արցախի հայտնի Մե՛նք ենք մեր սարերը կոթողի  նկարազարդված տարբեր օրինակներ։ Այդ առիթով 2022 թվականին Երևանում բացվել է ցուցահանդես, որտեղ եղբայրները ներկայացրել են իրենց աշխատանքները։

## Գրքեր
*«Գտնված երազ»
*«Հորս արև, մորս արև»
*Թու-թու-թու

## Լուսանկարների շարքեր
*«Քրոսթաուն»
*«Art-boxes»
*«ԱրաԱրտ»
*«Գտնված երազ»
*«ARTsakh»

## Պատկերասրահ




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Դիլաքյան եղբայրներ. «Անցյալով ապրել պետք չէ»
*ԴԻԼԱՔՅԱՆ ԵՂԲԱՅՐՆԵՐ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Մուլտիպլիկատորներ ըստ ազգության
Մոլդաուաֆեն

**Մոլդաուաֆեն,** Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքի նավահանգստում գտնվող հողատարածք, որը Չեխոսլովակիան, Վերսալի պայմանագրով, 99 տարի վարձակալությամբ ձեռք է բերել 1929 թվականին։ 1993 թվականին Չեխիան մտավ Չեխոսլովակիայի  մեջ։ Վարձակալության ժամկետը լրանում է 2028 թվականին։ Տեղամասը (որի անունը գերմաներեն նշանակում է Վլտավայի նավահանգիստ) Չեխիային, Վլտավա և Էլբա գետերով, ելք է տալիս դեպի ծով։

Նախկինում նմանատիպ սխեմա գոյություն ուներ Շտետտին նավահանգստի համար (այժմ՝ Լեհաստանի Շչեցին)։

Տարածքը մեկն է այն երեքից, որոնց նկատմամբ իրավունք ունի Չեխիան։ Մյուս երկուսը Սաալեհաֆենն ու Պեյթհաֆենն են։ Սաալեհաֆենը մտնում է Վերսալի պայմանագրի մեջ, սակայն այն ժամանակվա Չեխոսլովակիան գնեց Պեյտհաֆենը 1929 թվականին։ Մոլդավհաֆենը և Սաալեհաֆենը Համբուրգի ազատ նավահանգստի մաս են կազմում և գտնվում են Դրեզդներ Ուֆերի և Հալեսշ Ուֆերիմոտ։ Տարածքը կազմում է մոտ 28,500 քառակուսի մետր (306,771 քառ. ֆուտ)։ Վարձակալված տարածքները կազմում են անմաքս գոտի, որը կոչվում էր Չեխո-Սլովակիայի վարձակալության գոտի Համբուրգի ազատ նավահանգստում ներքին նավարկության համար։

Պեյթհաֆենը կազմում է մոտ 13,500 քառակուսի մետր տարածք (145,313 քառակուսի ֆուտ)։ Այն գտնվում է Պեուտեկանալի և Պեյթհաֆեն նավահանգստի միջև ընկած նեղ թերակղզու վրա, Համբուրգի ազատ նավահանգստից անմիջապես հետո։

## Վերջին Իրադարձություններ
2004 թվականին Համբուրգ քաղաքը հետաքրքրություն է հայտնել երկու վարձակալված տարածքներ ձեռք բերելու հարցում, քանի որ 2024 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի առաջարկվող ծրագիրը կասեցնում էր Մուտքը Մոլդաուաֆեն։ Քաղաքը նույնպես ցանկանում էր զարգացնել այս երկու տարածքները։ Փոխարենը քաղաքը Չեխիային առաջարկել է նոր լավագույն վայր։  Իր հերթին, Չեխիան ցանկանում է շարունակել օգտագործել Համբուրգի իր նավահանգիստները նույնիսկ 99-ամյա վարձակալության ժամկետի ավարտից հետո։

## Պատմություն
1919 թվականի Վերսալի պայմանագրի 363 և 364 հոդվածներում ասվում էր

;Հոդված 363

;Հոդված 364

Այսպիսով, գործարքը դեպի ծով ելք չունեցող երկրին, առանց երրորդ պետության միջամտության, իրավունք տվեց օգտվել ազատ նավահանգիստներից, համապատասխանաբար Վլտավայով, Էլբայով կամ օդով տեղափոխվող ապրանքներ Համբուրգում կամ Շտետինում գտնվող ծովային նավերով։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Գերմանիան նախապես հայտարարել էր, որ հետևելու է հանձնաժողովի որոշումներին, վարձակալության պայմանագիրը պաշտոնապես ձևակերպվել է 1929 թվականի փետրվարի 16-ին Պրահայում ստորագրված Գերմանիայի և Չեխոսլովակիայի միջև կնքված համաձայնագրում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից և Վերսալի պայմանագրի չեղարկումից հետո վարձակալությունն այժմ մասնավոր պայմանագրի բնույթ է կրում Համբուրգի քաղաքի՝ որպես անշարժ գույքի սեփականատիրոջ և Չեխիայի Հանրապետության միջև։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Գերմանիայի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Համբուրգի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Համբուրգի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Չեխիայի տնտեսություն
Խաշ (Իրան)

**Խաշ** (), քաղաք Իրանի հարավ-արևելքում` Սիստան և Բելուջիստան օսթանում, Խաշ շահրեստանի կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Տեղադրված է Սիստան և Բելուջիստան օսթանի կենտրոնական մասում` օսթանի վարչական կենտրոն Զահեդանից մոտ 140 կմ հարավ, Զահեդանը օսթանի հարավային մասի հետ կապող թիվ 95 ավտոմայրուղու վրա։ Պակիստանի հետ սահմանից հեռավորությունը կազմում է մոտ 75 կմ։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 56 584 մարդ, որոնք կազմում էին 14 384 տնտեսություն։ Խաշը Սիստան և Բելուջիստան օսթանի բնակչությամբ վեցերորդ ամենախոշոր քաղաքն է Զահեդանից, Զաբոլից, Իրանշահրից, Չաբահարից և Սարավանից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչները հիմնականում բելուջներ են, որոնց մեծամասնությունը դավանում է շիա իսլամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սիստան և Բելուջիստան
Սննդի մատակարարման անկանխիկ կանխավճարային համակարգ

**Սննդի մատակարարման անկանխիկ  [[Կանխավճար ծառայության համար|կանխավճարային համակարգ]],** (POS) տեխնոլոգիա է, որը թույլ է տալիս գործարքներ կատարել գնման պահին կանխիկի բացակայության դեպքում։ Այն օգտագործվում է ճաշարաններում, մասնավորապես՝ դպրոցներում։ Տեխնոլոգիայի օգտագործումը ընդլայնվել է՝ ներառելով այնպիսի երաժշտական ​​փառատոներ, ինչպիսիք են Օտտավա Բլյուզֆեստը և Վայրիլս ֆեստիվալը, որտեղ համակարգը ինտեգրվել է (RFID) ձեռքի ժապավենների մեջ։

## Համակարգ
Համակարգի օգտվողներն ունեն պրոֆիլ, որը պահպանում է այնպիսի տեղեկություններ, ինչպիսիք են հաշվի մնացորդը, անձնական տվյալները և լուսանկարը ստուգման նպատակով։ Անկանխիկ սննդի մատակարարման համակարգերը կարող են կիրառել օգտագործողի նույնականացման տարբեր մեթոդներ, ինչպիսիք են PIN մուտքագրումը, մատնադրոշմումը, թվային քարտերը, լուսանկարների ճանաչումը, էլեկտրոնային բանալիների շղթաները և սմարթ քարտերը։

Բրիտանական ավագ դպրոցի համար անկանխիկ սննդի համակարգի ստեղծման արժեքը կազմել է մոտավորապես 21,000 ֆունտ ստեռլինգ 2012թ. տարրական դպրոցների համար այն կազմում էր 7500 ֆունտ։ Համակարգերը պահանջում են տարեկան սպասարկում՝ մոտավորապես 2500 ֆունտ ստեռլինգ ավագ դպրոցների համար և 1000 ֆունտ՝ տարրական դպրոցների համար։

## Տես նաև
* Թվային արժույթ

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Վճարային համակարգեր
Սամադ Սեյիդով

**Սամադ Իսմայիլ օղլի Սեյիդով** (, ), Ադրբեջանի Հանրապետության Միլլի Մեջլիսի միջազգային հարաբերությունների և միջխորհրդարանական հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, Ադրբեջանի Հանրապետության Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում պատվիրակության ղեկավար, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ադրբեջանի Լեզուների համալսարանի ռեկտոր (2000-2015), Հոգեբանների միջազգային ասոցիացիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Սամադ Սեյիդովը ծնվել է 1964 թվականի հունվարի 18-ին Բաքվում։ 1981-1986 թվականներին սովորել է Լենինգրադի պետական ​​համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում։ 1986 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Լենինգրադի պետական ​​համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետը, 1989 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն, իսկ Լենինգրադի պետական ​​համալսարանում ստացել է Ph.D.: 1986 թվականից աշխատել է Ադրբեջանի օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտում՝ որպես լաբորանտ, գլխավոր լաբորանտ, ուսուցիչ, ավագ ուսուցիչ, ուսումնական գծով պրոռեկտոր։ 1994 թվականին ստացել է հոգեբանության դոկտորի գիտական ​​աստիճան, իսկ ավելի ուշ՝ պրոֆեսորի գիտական ​​աստիճան։

1998-2000 թվականներին նա ներկայացրել է Ադրբեջանի կրթական համակարգը Եվրոպայի խորհրդում։ 1999 թվականից Ադրբեջանի Լեզուների համալսարանի հոգեբանության բաժնի պրոֆեսոր է։

Ժամանակակից պահանջների մակարդակով գրված ավելի քան 150 գիտական ​​աշխատություններ, դասագրքեր, դասագրքեր և մենագրություններ, ինչպես նաև հոգեբանության դասագրքեր, «Կառավարման հոգեբանություն», «Ստեղծագործության ֆենոմենոլոգիա» և այլ գրքերի հեղինակ է։

2000-2015 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի Լեզուների համալսարանի ռեկտոր։

եղել է ԱՀ Միլլի Մեջլիսի երկրորդ, երրորդ, չորրորդ և հինգերորդ գումարման պատգամավոր։ 2024 թվականին ԱՀ հասարակական-քաղաքական կյանքում արդյունավետ գործունեության համար պարգեւատրվել է Փառքի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ
Խելատներ

**Խելատներ** (–տկուցք), մետաղների հետ օրգանական նյութերի ներկոմպլեքսային միացություններ, որոնց մեջ մետաղի (երկաթ, պղինձ, ցինկ և այլն) ատոմը կապված է օրգանական միացությունների 2 կամ ավելի թվով ատոմների հետ (կոմպլեքս առաջացնող, խելատային ազդակ), օգտագործվում են որպես միկրոպարարտանյութ։ Լավ լուծվում են ջրում և յուրացվում բույսերի կողմից, չեն կլանվում հողում, պարունակում են 10–12% Fe, 6–10% Zn, 8–10% Mn, 9–18% Cu։ Խելատները հող են ներմուծում (կից պարարտանյութերի հետ), կիրառում են ոչ արմատային լրասնուցումների համար։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Պարարտանյութեր
Վագրի ձագերի տնտեսություն

**Վագրի ձագերի տնտեսություն**, Ինդոնեզիայի, Մալայզիայի, Ֆիլիպինների, Թաիլանդի և Վիետնամի զարգացող երկրների տնտեսությունները միասին,Հարավարևելյան Ասիայի հինգ գերիշխող երկրների տնտեսությունները միասին։

## Ակնարկ
Վագրի ձագերի տնտեսություններն այդպես են անվանվել, քանի որ նրանք փորձում են հետևել տեխնոլոգիական և տնտեսական զարգացման նույն արտահանմանն ուղղված մոդելին, որին արդեն հասել են Հարավային Կորեայի, Սինգապուրի և Թայվանի հարուստ, բարձր տեխնոլոգիական, արդյունաբերական երկրները, ինչպես նաև հարուստ ֆինանսական կենտրոն Հոնկոնգը։ Նրանք բոլորը միասին կոչվում են չորս Ասիական Վագրեր։ Երիտասարդ վագրերին անվանում են ձագեր, ինչը նշանակում է, որ հինգ նոր արդյունաբերական երկրներ, որոնք ձևավորում են վագրի ձագերի տնտեսությունը, աճող վագրերն են։  ՀՍԲԿ-ի վարկածով 2050 թվականին աշխարհի 50 խոշորագույն տնտեսությունների ցանկում ներառվել է 4 երկիր, մինչ Ինդոնեզիան, Վիետնամը և Ֆիլիպիններըը ընդգրկված են հետևյալ տասնմեկ երկրների ցանկում, որոնք ունեն զարգացման բարձր ներուժ, քանակական և մեծաքանակ բնակչություն։

Արտասահմանից ժամանած չինացի գործարարները կարևոր դեր են խաղացել տարածաշրջանի մասնավոր հատվածի զարգացման գործում։ Այս ձեռնարկությունները  արտասահմանյան չինական ձեռնարկությունների ավելի մեծ բամբուկե ցանցի մի մասն են, որոնք գործում են զարգացող երկրների շուկաներում, ինչպիսիք են Մալայզիան, Ինդոնեզիան, Թաիլանդը և Ֆիլիպինները։ 21-րդ դարում Չինաստանի խոշոր տնտեսական տերության վերածվելը հանգեցրել է ներդրումների ավելացմանը Հարավարևելյան Ասիայի երկրներում, որտեղ ներկայացված է բամբուկե խանութների ցանցը։

## 2024 թվականի տվյալներ
ՀՆԱ-ի և մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի տվյալները ներկայացված են Արժույթի միջազգային հիմնադրամի 2023 թվականի հոկտեմբերի տվյալների համաձայն։

## Հարավարևելյան Ասիայի տնտեսություններ
### Վագրի ձագերի զարգացող տնտեսությունները
*Ինդոնեզիայի տնտեսություն
*Մալայզիայի տնտեսություն
*Ֆիլիպինների տնտեսություն
*Թաիլանդի տնտեսություն
*Վիետնամի տնտեսություն

### Չորս ասիական վագրերի զարգացած տնտեսություններ
*Սինգապուրի տնտեսություն
*Հոնգ կոնգի տնտեսություն
*Հարավային Կորեայի տնտեսություն
*Թայվանի տնտեսություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Հարավարևելյան Ասիա
Կատեգորիա:Տնտեսական աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Տնտեսական պատմություն
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների տնտեսություն
Մոլդովայի օրհներգ

**Մոլդովայի Հանրապետության պետական օրհներգ** (), Մոլդովայի Հանրապետության ազգային խորհրդանիշ՝ դրոշի և զինանշանի հետ միասին։ Հիմքում է «Մեր լեզուն» () ստեղծագործությունը՝ հիմնված Ալեքսեյ Մատեևիչի (1888-1917) բանաստեղծության վրա (երաժշտությունը՝ Ալեքսանդրու Քրիստեայի, գործիքավորումը՝ Վալենտին Դինգայի)։ Օրհներգը ներառում էր ընդամենը հինգ տող ամբողջ բանաստեղծությունից՝ 1, 2, 5, 8 և 12։ Ստեղծագործությունը դարձել է Մոլդովայի հիմնը 1994 թվականին։ Նախկինում հիմնը եղել է «Արթնացե՛ք, ռումինացիներ» ստեղծագործությունը () Անդրեյ Մուրեշանուի խոսքերով, որը Ռումինիայի հիմնն է 1989 թվականից։

«Մեր լեզուն» բանաստեղծությունը օրհներգ է մայրենի ռումիներենին, որը Մատեևիչը համարել է «ժողովրդի բուն էության, նրա պատմության, պայքարի, կյանքի, հավատքի, ստեղծագործության բարձրագույն արտահայտությունը, արժեքավոր ժառանգություն, որը պետք է պահպանել և բարելավվել.

«Մենք չունենք երկու լեզու և երկու գրականություն, այլ միայն մեկը, որը նույնն է, ինչ Պրուտից այն կողմ։ Սա պետք է իմանալ հենց սկզբից, որպեսզի իզուր չխոսեք։ Մենք պետք է անհապաղ մեր վատ լեզվից անցնենք ռումիներեն գրական լեզվին»!

## Օրհներգի տեքստ

## «Մեր լեզուն» բանաստեղծություն

## Ստեղծման պատմություն
«Մեր լեզուն» պոեմն առաջին անգամ տպագրվել է «Kuvynt Moldovenesk» («Մոլդովական խոսք») թերթում 1917 թվականի հունիսի 21-ին։ Մատեևիչը խոսել է նույն տարվա գարնանը «մեր լեզվի» ​​մասին բանաստեղծություն գրելու ցանկության մասին Ռումինական ճակատից (ռումինական Մերաշեստի գյուղից՝ Կարպատներում) իր նամակներից մեկում։ Պլանն իրականացվել է 1917 թվականի հունիսին։ 17-ին բանաստեղծությունն ավարտվեց, հաջորդ օրը հեղինակը այն կարդաց Քիշնևում՝ մոլդովացի ուսուցիչների դասընթացների բացմանը։ Բանաստեղծությունը տպագրվել է նաև «Kuvynt Moldovenesk» ամսագրում (1917, No 49, հունիսի 21, էջ 2)՝ համանուն թերթի անվճար հավելված, «Skoala Moldovenesk» ամսագրում (1917, No. 2-4, հուլիս-սեպտեմբեր, էջ 94)։ Նույն թվականին աշխատությունը լույս է տեսել ռումինական «Neamul Românesc» թերթում օգոստոսի 29-ին։ Հետագա տարիներին այն ներառվել է Մատեևիչի ստեղծագործությունների բացարձակապես բոլոր հրատարակություններում, որոնք իրականացվել են Ռումինիայի Բեսարաբիայում, ապա՝ Խորհրդային Մոլդովայում։ Ձևավորված ավանդույթի համաձայն՝ յուրաքանչյուր նոր հրատարակություն բացվում է նրանց կողմից։ 1930-ական թվականներին կոմպոզիտոր Ալեքսանդրու Քրիստեան բանաստեղծության համար երաժշտություն դրեց։ Ներկայումս այն ունի բազմաթիվ հրատարակություններ և հրատարակություններ, ներառյալ առանձին գրքեր, և ուսումնասիրվում է Մոլդովայի միջնակարգ դպրոցներում։

Բանաստեղծության ռուսերեն թարգմանության հեղինակը Դմիտրի Օլչենկոն է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Մոլդովայի օրհներգ (թարգմանությունը Օլգա Անտիպկայի և Եվգենիի)
* Օրհներգի երաժշտություն առանց բառերի
* Մոլդովայի Հանրապետության օրհներգի մասին օրենք
* Այսօր Մոլդովայում տոնում են մայրենի լեզվի օրը 

Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոլդովայի խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Մոլդովերեն երգեր
Կատեգորիա:Օրհներգեր
Անասնապահական ֆերմայի լուսավորություն

**Անասնապահական  ֆերմայի լուսավորություն,** անասնապահական շինություններում սահմանված լուսավորվածության ապահովումը։ 

## Կիրառություն
Իրականացվում է պատուհաններով (բնական լուսավորություն) և լապտերներով (առաստաղային լուսավորություն)։ Շինություններում բավարար լուսավորություն ստեղծվում է որոշակի լուսային գործակցի (պատուհանների գումարային մակերեսի հարաբերությունը հատակի մակերեսին) ապահովման դեպքում՝ խեկների շինություններում՝ 1։ 10–1։ 15, ոչխարների՝ 1։ 20, մերունների՝ 1։ 10, բտվող խոզերի՝ 1։ 15–1։ 20, գյուղատնտեսության թռչուններին՝ 1։ 8–1։ 10։ Ամբողջ շինության կամ առանձին աշխատատեղերի արհեստական լուսավորության համար օգտագործվում են էլեկտրական լուսատուներ։ Երկշարք պահվածքի կովանոցներում լուսատուները տեղադրում են մսուրների երկայն առանցքից 0,5–1 մ հեռավորությամբ՝ գոմաղբի անցամասի ուղղությամբ։ Կթի տեղամասերով չկապվող պահվածքի կովանոցներում և մատղաշ կենդանիների շինություններում կիրառում են ընդհանուր և տեղային լուսավորության։ Անասնապահական շինություններում նվազագույն լուսավորությունը 15–50 լյուքս է։ Օրվա ընթացքում լուսավորության ժամանակաշրջանի տևողությունը 6 ամսական վառեկների համար 13 ժ է, ածաններինը՝ 14–15 ժ, բադերինը, սագերինը, հնդկահավերինը՝ 14 ժ։

Կատեգորիա:Անասնապահություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Համավարակ (գիրք)

**«Համավարակ»** (), իտալացի ֆիզիկոս և գրող Պաոլո Ջորդանոյի էսսեն, որը հրատարակվել է 2020 թվականի մարտի 26-ին։

## Բովանդակություն
Պաոլո Ջորդանոն գրքում խոսում է կորոնավիրուսի տարածման, կարևորության մասին։ Հեղինակը վիրուսի տարածումը կապում է կեղծ լուրերի, բնապահպանական ճգնաժամի, ազգայնականության ու այլատյացության հետ։ Ջորդանոն գրքում նշել է, որ ինչպես գործարանները վերածվում են դիմակների արտադրության, այնպես էլ մենք՝ գրողներս, կարող ենք մեր ներդրումը տալ ուրիշներին՝ մտքի առումով։

Գրքում տեղ են գտել հրեա պատմաբան և փիլիսոփա Յուվալ Նոյ Հարարիի կորոնավիրուսի մասին երկու հոդված։ Էսսեն հրատարակվել է 30-ից ավել երկրներում, այն մեծ հետաքրքրություն առաջացնել զանգվածային լրատվամիջոցներում և ընթերցողների շրջանում։

2023 թվականին Ջեննի Ֆիլյանի թարգմանությամբ գիրքը «Newmag» հրատարակչությունը հրատարակել է հայերեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Cosa sta succedendo nell’editoria
*Paolo Giordano
*IL CONTAGIO RACCONTATO DA PAOLO GIORDANO

Կատեգորիա:Newmag հրատարակչության գրքեր
Կատեգորիա:Իտալերեն գրքեր
Superstition

«**Superstition**», ամերիկացի երգիչ-երգահան Սթիվի Ուանդերի երգը։ 

Երգը թողարկել է ''Tamla'' լեյբլը 1972 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ որպես նրա *[[Talking Book]]* (1972) տասնհինգերորդ ստուդիական ալբոմի առաջատար սինգլ։ Երգի բառերը նկարագրում են հանրաճանաչ սնահավատությունները՝ իրենց բացասական հետևանքներով։

1998 թվականին Սթիվի Ուանդերի «Superstition» սինգլը ներգրավվել Է Գրեմմի մրցանակի փառքի սրահ։

2004 թվականին *[[Rolling Stone]]* ամսագիրը Սթիվի Ուանդերի կատարմամբ երգը դասել է իր «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգեր» ցանկի 74-րդ հորիզոնականին։ 2011 թվականի ցանկում երգը 73-րդ հորիզոնականում է։

Բացի այդ, 2014 թվականին բրիտանական *[[NME|New Musical Express]]* երաժշտական ամսագիրը երգը ներառել է իր «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգեր» ցանկում (103-րդ հորիզոնական)։

«Superstition»-ը Սթիվի Ուանդերի երեք երգերի հետ միասին («Living for the City», «Master Blaster (Jammin’)» և «Uptight (Everything’s Alright)») մտնում է Ռոքնռոլի փառքի սրահի կազմած *500 Songs That Shaped Rock and Roll* ցանկի մեջ։

Երգն (կրկին Սթիվի Ուանդերի օրիգինալ կատարմամբ) ընդգրկվել է 2011 թվականին «Թայմ» ամսագրի կազմած *All-TIME 100 Songs* ցանկում (1923 թվականին «Թայմ» ամսագրի հիմնադրումից ի վեր 100 լավագույն երգերի ցանկ)։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1972 երաժշտությունում
Կատեգորիա:1973 սինգլներ
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սթիվի Ուանդերի երգեր
Լոլիկահավաք մեքենա

**Լոլիկահավաք մեքենա,** լոլիկի բերքի համահավաք մեքենա (միաժամանակ հասունացող սորտերի համար)։ Հորիզոնական սկավառակներով կտրված հողախառն բույսերը տեղափոխվում են մեքենայի վերամբարձ, այնուհետև՝ լայնակի փոխադրիչի վրա, որտեղ բաժանվում են 2 հոսքի. լոլիկով բույսերը մատուցվում են պտղանջատիչին, իսկ թափված հողախառն լոլիկները լցվում են տեսակավորման սեղանի վրա։ Բանվորները ձեռքով ջոկում են լոլիկները, իսկ հողը թափում դաշտում։ Պտուղները լցվում են տեսակավորման սեղանին, որտեղ լցվում են նաև պտղանջատիչից փոխանցվող լոլիկները։ Տեսակավորում են, խակ պտուղները լցնում բունկերի մեջ, իսկ հասունները՝ բեռնաթափող փոխադրիչով՝ տեղափոխման բեռնարկղերի մեջ։ Մինչև 6 տ/ժ արտադրողականությամբ ինքնագնաց լոլիկահավաք մեքենան սպասարկում է 21 մարդ (կոմբայնավար և 20 բանվոր)։ Կիրառվում են նաև մինչև 20 տ/ժ արտադրողականությամբ ինքնագնաց և կցովի  լոլիկահավաք մեքենաներ։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Կատեգորիա:Սարքավորումներ
Ավրորաքոյն

մինի
**Ավրորաքոյն** (), կրիպտոարժույթ, որ գործարկվել է 2014-ի փետրվարին՝ որպես բիթքոյնի և իսլանդական կրոնի այլընտրանք։ Անհայտ ստեղծողը կամ ստեղծողները օգտագործում են Բալդուր Ֆրիգգյար Օդինսոն (կամ Օդինսոն) կեղծանունը։ Նրանք ասացին, որ նախատեսում են երբևէ ստեղծվող Ավրորաքոյնի կեսը անվճար բաժանել Իսլանդիայի ազգային նույնականացման տվյալների բազայում գրանցված բոլոր 330,000 մարդկանց՝  2014 թվականի մարտի 25-ից սկսած, մեկ անձի համար 31,8 իեն։

Ավրորաքոյնը ստեղծվել է որպես այլընտրանքային արժույթ՝ 2008 թվականից գործող իսլանդական կռոնի նկատմամբ կառավարության սահմանափակումները վերացնելու համար, որոնք լրջորեն սահմանափակում են արժույթի տեղաշարժը երկրից դուրս։

## Պատմություն
Ենթադրվում է, որ շատ առումներով Իսլանդիան կարող է դիտվել որպես վիրտուալ արժույթի իդեալական վայր, հաշվի առնելով կանխիկի սահմանափակ օգտագործումը, էլեկտրոնային առևրի հետ ծանոթությունը և իսլանդական հասարակության մեջ բիթքոյնի նկատմամբ մեծ հետաքրքրությունը, զուգորդված երկարաժամկետ անկայունության հետ։

### Օդային վայրէջք
Մշակողները օգտագործել են սոցիալական քարտի համարով  նույնականացման համակարգը Իսլանդիայի բնակչությանը Ավրորաքոյնի ընդհանուր թողարկման 50% - ը տալու համար։ Այս գործընթացը հայտնի է որպես օդային վայրէջք։ Այն  հույս ունեներ ուժեղացնել ցանցի ազդեցությունը և ծպտյալ արժույթը ներկայացնել ազգային նբակչությանը։

## Տարաձայնություններ
մինի
2015 թվականի դրությամբ Իսլանդիայում կրիպտոարժույթների իրավական կարգավիճակը պարզ չէր, քանի որ Ավրորաքոյնի օդային վայրէջքի  պատճառով կառավարությունը հավանություն է տվել քաղաքացիների ազգային տվյալների բազայի օգտագործմանը։ Որոշ իսլանդացի քաղաքական գործիչներ բացասաբար են վերաբերվում  Ավրորաքոյնին։ 2014 թ-ի մարտի 14-ին կայացած  պատգամավոր Պետուր Բլենդալի և խորհրդարանական տնտեսական հարցերի և առևտրի հանձնաժողովի փոխնախագահի միջև խորհրդարանական բանավեճի ժամանակ, շեշտվեց, որ Ավրորաքոյնի միջոցով հարկերից խուսափելու հնարավորությունը կարող է ազդել Իսլանդիայի տնտեսության վրա։ Հասարակությունը պետք է հասկանա, որ Ավրորաքոյնը «Ճանաչված արժույթ չէ, քանի որ ոչ ոք չի աջակցում իր կրիչին»։

Իշխող Առաջադիմական կուսակցության անդամ և ԵԱՏԿ-ի նախագահ, պատգամավոր Ֆրոստի Սիգուրյոնսոնը, իր կայքում տեղադրված բլոգում նշել է, թե ապացույցներ կան, որ Ավրորաքոյնը անօրինական ֆինանսական «խաբեություն» է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսլանդիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Կրիպտոարժույթներ
Դևըլ 16

մինի|Դևըլ 16
**Դևըլ 16**, միջին շարժիչով սպորտային մեքենա, որը մշակվել է Արաբական Միացյալ Էմիրություններում Դևըլ Շարժիչներ ընկերության կողմից։ Դևըլ Շարժիչներ ընկերությունը պնդում է, որ մեքենայի չորս տեղանոց տուրբո լիցքավորված վ16 տարբերակը աշխարհի ամենաարագ մեքենան է, որի  առավելագույն արագությունը 348 մղոն/ ժ է (560 պտույտ/րոպե) միջին արագությունը՝ 0-ից 60 մղոն /ժ  1,8 վայրկյանում։ Դևըլ 16-ի բազային տարբերակի հայտարարագրված գինը կազմում է 1,7 միլիոն դոլար։

Ըստ Դևըլ Շարժիչներ ընկերության, նախատեսվում է թողարկել Դևըլ տասնվեցից երեքական մոդել՝ բազային մոդել, որն ունի Վ8 շարժիչ ՝ մոտ 1500-2000 ձիաուժ հզորությամբ (1100-1500 կվտ, 1500-2000 ձիաուժ),  Վ16 շարժիչով տարբերակ, որն ունի մոտ 3,006 ձիաուժ (2,242 կվտ, 3,048 ձիաուժ) և 2,407 ֆունտ ֆուտ (3,263 ն·մ), 5,007 ձիաուժ հզորությամբ չորս տուրբո Վ16 շարժիչով տարբերակ (3,734 կվտ, 5,076 ձիաուժ), եւ մեծ տարբերակ,որն ունի 3.757(5.094) ձիաուժ։

2022 թվականի հունիսին թողարկվեց Վ8 շարժիչով մեկ Դևըլ 16, բայց այն դեռ ներկայացված չէ։
մինի
մինի

## Պատկերասրահ

File:RKR 7393 (52047914414).jpg|Կողքից
File:RKR 7399 (52048174065).jpg|Հետևից
File:RKR 7396 (52046621467).jpg|Շարժիչը


## Ծանոթագրություններ



## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ԱՄԷ-ի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Կատեգորիա:Սպորտային ավտոմեքենաներ
Էրազմ Չոլեկի աղոթագիրք

**Էրազմ Չոլեկի աղոթագիրք** (), կաթոլիկ եկեղեցու լատիներեն պատարագային գիրք, որը պատվիրել է Պլոցկի եպիսկոպոս Էրազմ Չիոլեկը, 16-րդ դարի սկզբին։

## Պատմություն
Աղոթագիրքը ստեղծվել է Կրակովում 1515-1518 թվականներին, հավանաբար վերածննդի ժամանակաշրջանի լեհ նկարիչ Ստանիսլավ Սամոստրժելնիկի արհեստանոցում։ Աղոթագրքը կազմվել է Պլոցկի եպիսկոպոս Էրազմ Չիոլեկի պատվերով։ Նրա կամքի համաձայն՝ աղոթագիրքը նվիրաբերվել է Պլոցկի Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տաճարին։

18-րդ դարի կեսերից աղոթագիրքը պահվել է Զալուսկիների գրադարանում։ 1795 թվականին Լեհաստանի երրորդ բաժանումից հետո այն ռուսների կողմից բազմաթիվ այլ հուշարձանների հետ տարվել է Սանկտ Պետերբուրգ։ Այն վերադարձվել է Լեհաստան 1934 թվականին Ռիգայի պայմանագրով և դարձել Լեհաստանի ազգային գրադարանի հավաքածուների մի մասը։ 1939 թվականին տարհանվել է Ռումինիա, ապա Ֆրանսիա և վերջապես Կանադա։ Նա վերադարձվել է Ազգային գրադարան 1959 թվականի փետրվարին։

## Նկարագրություն
Աղոթագրքի չափսերն են 35 × 26,5 սմ: Հուշարձանը բաղկացած է 231 (232) մագաղաթյա թերթերից: I–VIII քարտերը դատարկ են: Տեքստերը գրվել են գոթական փոքրատառ` մինուսկուլ տառատեսակաշարով` երկու սյունակով։

Աղոթագիրքը լեհական ձեռագրերի նկարազարդման ամենավառ օրինակներից մեկն է վաղ վերածննդի ժամանակաշրջանից։ Հարուստ գրաֆիկական դիզայնը բաղկացած է իրարից անկախ մանրանկարներից (ներառյալ 121v թերթի վրա Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունը պատկերող ամբողջ էջը), սկզբնագրերի տարածության մանրանկարներից (տեքստում ներկառուցված 19 մանրանկար), դեկորատիվ բազմագույն և միագույն սկզբնագրերից, ինչպես նաև տեքստի սյունակները բոլորող զարդանախշերից (5 թերթի տեքստն ամբողջապես  եզրանախշ զարդանախշ): Կտրված են երկու սկզբնագրեր (էջ 194, 198):

frameless|36x36փքս Չիոլեկի ազնվական զինանշանը` Սուլիմա, որը որոշ էջերի զարդարող եզրանախշերի վրա է պատկերված, ինչպես նաև պատկերված են եպիսկոպոսական խաչ և միտր։ Պատկերազարդ զարդանախշերը տարբեր չափով են պահպանված՝ մի քանիսը լավ վիճակում են, բայց մյուսները տարբեր աստիճանի մաշված են։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Władysław Sobucki, Danuta Jarmińska, Donata Rams. Handwritten treasures of the National Library - technological research. "Monument Protection". 51/2 (201), pp.&nbsp;133–146, 1998.
* 

## Արտաքին հղումներ

* Էրազմ Չիոլեկի աղոթագիրքը լեհաստանի թվային գրադարանում ()

Կատեգորիա:1510-ականներ Լեհաստանում
Կատեգորիա:1515 գրքեր
Կատեգորիա:Լեհական մշակույթ
Կատեգորիա:Ձեռագրեր
Կատեգորիա:Միջնադարյան գրականություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական աղոթքներ
Գայդարի ֆորում

մինի
մինի
**Գայդարի ֆորում**, Ռուսաստանում  տնտեսության ոլորտում անցկացվող ամենամյա, միջազգային, գիտագործնական համաժողով է։ Համաժողովն անցկացվում է 2010 թվականից սկսված և կրում է ռուս լիբերալ ռեֆորմիստ Եգոր Գայդարի անունը։

Ֆորումի անցկացման վայրը Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին առընթեր Ռուսաստանի ժողովրդական տնտեսության և Հանրային ծառայության ակադեմիան է։ 2018 թվականին ֆորումի նախագահն էր Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահի նախկին առաջին տեղակալ՝ Իգոր Շուվալովը։

2019 թվականին, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հանձնարարականի համաձայն, համաժողովի կազմկոմիտեն կգլխավորի կառավարության նախագահի առաջին տեղակալ-Ռուսաստանի Դաշնության ֆինանսների նախարար Անտոն Սիլուանովը։

Գաղափարապես, Գայդարի ֆորումը Մոսկվայի տնտեսական ֆորումի անալոգն է։

Շվեդ տնտեսագետ՝ Անդերս Օսլունդի խոսքով,  համաժողովում ընդունված չէ քննարկել Ռուսաստանի տնտեսության և տնտեսական քաղաքականության խնդրահարույց հարցերը։ Նման հարցերի թվում Օսլունդը նշում է Ռուսաստանում մասնավոր սեփականության բացակայությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Гайдаровский форум: министры поспорили о пенсиях
* 
* 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆորում
Բանդար Թորքաման

**Բանդար Թորքաման** (), նավահանգստային քաղաք Իրանի հյուսիսում, Գոլեսթան օսթանում, Թորքաման շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Քաղաքը գտնվում է Գոլեսթան օսթանի արևմտյան մասում` վարչական կենտրոն Գորգանից մոտ 26 կմ արևմուտք, Կասպից ծովի հարավարևելյան մասում գտնվող Գորգանի ծոցի ափին։

Մինչև իսլամական հեղափոխությունը կրել է *Բանդար Շահ* անունը։ XX դարի առաջին կեսին հանդիսացել է կարևոր նավահանգիստ, սակայն աստիճանաբար կորցրել է նշանակությունը։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 53 970 մարդ, որոնք կազմում էին 14 512 տնտեսություն։ Գոնբադե Քաբուսը Գոլեսթան օսթանի բնակչությամբ երրորդ ամենախոշոր քաղաքն է օսթանի վարչական կենտրոն Գորգանից և Գոնբադե Քաբուսից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ