Լուչանո Բերիո

**Լուչանո Բերիո** (), իտալացի կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է երաժիշտների ընտանիքում։ Դաշնամուրի առաջին դասերը ստացել է հորից ու պապից, որոնք եղել են երգեհոնահարներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մեկնել է ռազմաճակատ, որտեղ առաջին իսկ օրը վիրավորվել է։ Պատերազմից հետո սովորել է Միլանի կոնսերվատորիայում Ջուլիո Չեզարե Պարիբենիի, Ջորջո Ֆեդերիկո Գեդինիի և Կառլո Մարիա Ջուլինիի մոտ (դիրիժորություն)։ Ձեռքի վնասվածքը նրան անհանգստացրել է դաշնամուր նվագելու ժամանակ, և նա ավելի շատ ժամանակ է նվիրում կոմպոզիցիային։ 1947 թվականին հրատարակվել է նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ դաշնամուրի սյուիտը։ Այդ ժամանակ Բերիոն վաստակում էր կոնսերվատորիայի վոկալ դասարաններում նվագակցելով, որտեղ էլ ծանոթացել էր իր առաջին կնոջ՝ ամերիկացի սոպրանո Քեթի Բերբերյանի հետ։

1951 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ սովորել է Լուիջի Դալլապիկոլայի Թենգլվուդյան երաժշտական կենտրոնում, որը նրա հետաքրքրությունն է առաջացրել դոդեկաֆոնիսում։ 1954-1959 թվականներին նոր երաժշտության դասընթացներ է հաճախել Դարմշտադտում, որտեղ ծանոթացել է Պիեր Բուլեզի, Կառլհայնց Շտոքհաուզենի, Դյորդ Լիգետիի և ավանգարդի այլ առաջատար կոմպոզիտորների հետ։ Հետաքրքրվելով էլեկտրոնային երաժշտությամբ՝ 1955 թվականին հիմնադրել է «երաժշտական հնչյունաբանության ստուդիան» (իտալ․՝ Studio di Fonologia Musicale)։ Ստուդիա էին հրավիրվել հայտնի կոմպոզիտորներ, մասնավորապես Ջոն Քեյջը։ Նաև սկսել է թողարկել էլեկտրոնային երաժշտության ամսագիր՝ *Incontri Musicali*-ը։ 1966 թվականին արժանացել է Laborintus II իտալական մրցանակի ստեղծագործության համար։ 1968 թվականին մեծ հաղթանակով տեղի է ունեցել «Սիմֆոնիայի» առաջին կատարումը, որը հետագայում դարձել է կոմպոզիտորի ամենահայտնի ստեղծագործությունը։ Այն գրվել է ութ ձայնի և Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի 125-ամյակի առթիվ և այն նվիրված է Լեոնարդ Բերնսթայնին։ Պրեմիերան իրականացվել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և The Swingle Singers-ի կողմից՝ հենց հեղինակի ղեկավարությամբ։ 1965-1972 թվականներին եղել է Նյու Յորքի Ջուլիարդի երաժշտության դպրոցում նոր երաժշտության անսամբլի հիմնադիր և կոմպոզիցիայի պրոֆեսոր։

1972 թվականին կրկին վերադարձել է Իտալիա։ 1974-1980 թվականներին եղել է Փարիզում *IRCAM* էլեկտրակուստիկ երաժշտության բաժնի տնօրեն։ 1987 թվականին Ֆլորենցիայում հիմնադրել է` *Tempo Reale* կենտրոնը , որը նման է *IRCAM*-ին։ 1994-2000 թվականներին եղել է Հարվարդի համալսարանի պատվավոր կոմպոզիտորը (անգլ.՝ «distinguished composer in residence»)։

Լուչանո Բերիոն մահացել է 2003 թվականին Հռոմի հիվանդանոցում։ Նա եղել է աթեիստ։

## Ստեղծագործություն
Բերիոյի ստեղծագործությանը բնորոշ են նոր ակուստիկ միջավայրի և երաժշտական տեքստուրայի ավանգարդիստական որոնումները սերիական տեխնիկայի, էլեկտրոնային երաժշտության օգտագործումը։ «Մագնիֆիկատ»-ը երկու սոպրանոյի, խառը երգչախմբի, երկու դաշնամուրի, ութ փայտի և հարվածային գործիքների համար առաջին հերթին հասարակության ուշադրությունը գրավել է 25-ամյա կոմպոզիտորի վրա։ Արդեն «Մագնիֆիկատ»-ի գործիքակազմում բացահայտվել է Բերիոյի հակումը ձայնային փորձերի նկատմամբ։

Բերիոյի գործիքային հնչյունները զուգորդել է էլեկտրոնային ձայների և մարդկային խոսքի հնչյունների հետ, օրինակ *Thema - Omaggio a Joyce* (1958) պիեսում ձայնի և մագնիտոֆոնի համար։ Այս ստեղծագործության մեջ, ինչպես և իր մյուս աշխատանքներում, Բերիոն երկխոսության մեջ է մտել ժամանակակից գրականության հետ։

Արվեստի և բնության տարբեր ոլորտները նոր հնչող ձևով միավորվելու ցանկությունը հանգեցրել է այն բանին, որ Բերիոն կրկին ու կրկին անդրադարձել է ամենատարբեր երաժշտական նյութի մեջբերումներին։ Այսպիսով, իր «Սիմֆոնիայում» (1968) ութ ձայնի և նվագախմբի հետ նա երրորդ մասում մեջբերել է Գուստավ Մալերի դո֊մինոր սիմֆոնիայից մի սկերցո։ Սակայն Բերիոն 60-ական թվականների այլ ժամանակակից կոմպոզիտորների հետ միավորել է ոչ միայն կոլաժի այս տեխնիկան, այլև բեմական երաժշտության և փորձարարական թատրոնի հանդեպ հակվածությունը։ Արդեն նրա «Շրջաններ» ստեղծագործությունը, որն ավարտվել է 1960 թվականին, այն արտահայտել է բեմական գաղափար, որը կառուցվել է երգչուհու բեմում ժեստերի ու շարժման հիման վրա։

## Աշխատանքներ

* Թեմա (*Omaggio a Joyce*), 1958
* *Սեկվենցիա I*, 1958
* *Շրջանակներ* (Rounds), 1960
* *Դեմք* (Visage), 1961
* *Ժողովրդական երգեր*, 1964
* *Laborintus II*
* *Ուղիներ II*, 1967
* *O King*, 1968
* *Սիմֆոնիա*, 1968
* *A-Ronne*, 1975
* *Corale*, 1981
* Արքան լսում է (*Un Re in ascolto*; Վենա, 1984)
* *Ofanìm*, 1988 (երկրորդ խմբագրություն 2000)
* *Սեկվենցիա XI* ակուստիկ կիթառի համար, 1988
* Ուտիս (*Outis*; ժանրի հեղինակային անվանում֊ azione musicale) (Միլան, 1996)
* *Ekphrasis' (Continuo II) [[1996]]
* *Chemins VII "Récit*(su Sequenza IXb) ալտ սաքսոֆոնի և նվագախմբի համար (1996)
* *Alternatim* per clarinetto, viola e orchestra (1996–97)
* *Glosse* լարային կվարտետ համար(1997)
* *Korót* 8 թավջութակի համար (1998)
* *Cronaca del Luogo*, [[1999]]
* *SOLO* (1999)
* *Սեկվենցիա XIV* թավջութակի համար, [[2002]]
* *Altra voce* per flauto contralto, mezzosoprano e live electronics (1999)
* *Ստանսներ*, [[2003]]
* *Յոթ իսպանական ժողովրդական երգ'' Մանուել դե Ֆալի (իսպանացի կոմպոզիտորի վոկալ ցիկլի նվագախմբային տարբերակը), 1978
* այլ սեկվենցիաներ (նվագախմբի բոլոր երաժշտական գործիքների համար)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Кириллина Л.В. Берио // XX век. Зарубежная музыка: Очерки и документы. Вып. 2 / Под ред. М. Арановского и А. Баевой. – М.: Музыка, 1995. С. 74 – 109. 
* Петров В. О. Инструментальный театр Лучано Берио (к 90-летию со дня рождения композитора) // Музыка: искусство, наука, практика: Научный журнал Казанской государственной консерватории им. Н.Г. Жиганова. – 2015. – № 4 (12). С. 24-32. 
* Петров В. О. «Секвенции» Лучано Берио: семантика цикла. – Астрахань: Астраханская государственная консерватория (академия), 2012. – 40 с.
* Петров В. О. Секвенция III Лучано Берио: концепция и её интерпретация // Профессиональная подготовка вокалистов: проблемы, опыт, перспективы: Сб. научных трудов. Вып. 6. – М.: Издательство «Литера Скрипта», 2014. С. 62-67.
* Петров В. О. Уровни новаций в постмодернистских «Секвенциях» Лучано Берио // Проблемы современной науки и образования: научно-методический журнал. – 2015. – № 9 (39). С. 192-195.

## Արտաքին հղումներ
* Կարճ կենսագրություն
* Կենսագրություն 
* Կենսագրություն որոշ աշխատանքների վերլուծությամբ
* Մուլտիմեդիա կայքը Լուչանո Բերիոյի մասին վավերագրական տեսանյութերով 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Էլեկտրական երաժշտության ժանրի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իտալացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով