Ուինսթոն Չերչիլի դիմանկար (Սաթերլենդ)

***«Ուինսթոն Չերչիլի դիմանկար»*** անգլիացի նկարիչ Գրեհեմ Սաթերլենդի 1954 թվականին ստեղծած նկարը, որը պատկերում էր Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ սըր Ուինսթոն Չերչիլլին։ Նկարը դուր չի եկել Չերչիլին, և մեկ տարվա ընթացքում այն ոչնչացրել են։

1954 թվականին Սաթերլենդին պատվիրել են վարչապետ սըր Ուինսթոն Չերչիլի դիմանկարը։ Սաթերլենդը նկարի համար ստացել է 1000 գինեա (մոտ 27,000 ֆունտ ստեռլինգ այսօր)։ Գումարը հավաքվել է Համայնքների պալատի և Լորդերի պալատի անդամների նվիրատվություններից։ Նկարը Չերչիլին նվիրաբերվել է խորհրդարանի երկու պալատների կողմից Վեստմինստերյան դահլիճում, 1954 թվականի նոյեմբերի 30-ին՝ նրա 80-ամյակի առթիվ կայացած հանրային արարողության ժամանակ։ 

Չերչիլը,  դիմանկարը համարելով խորապես տհաճ, խիստ դժգոհել է։ Հանրային ներկայացումից հետո նկարը տարվել է նրա Չարթվելի ամառանոց, բայց չի ցուցադրվել։ Երկար ժամանակ ենթադրվել է, որ այն ոչնչացրել է լեդի Սպենսեր-Չերչիլը. սակայն Չերչիլի կենսագրության ուսումնասիրության ընթացքում մեջբերվել են ձայնագրություններ, որոնք ոչնչացումը վերագրում են Չերչիլի անձնական քարտուղար Գրեյս Հեմբլինին։ Նա և իր եղբայրը  նկարը տարել են մի մեկուսի վայր և այրել։ Լեդի Սպենսեր-Չերչիլը հաջորդ առավոտյան իմացել է գործարքի մասին և հաստատել այն։

## Նախապատմություն
Դիմանկարը պատվիրել են Չերչիլի վարչապետության երկրորդ ժամկետի ավարտին, երբ նա արդեն տարեց պետական գործիչ է եղել։ Սաթերլենդը մոդեռնիստ նկարչի համբավ է ունեցել իր կատարված մի քանի հաջողված դիմանկարների շնորհիվ, որոնցից է  1949 թվականին նկարված Սոմերսեթ Մոեմի դիմանկարը։ Նա ձգտել է  պատկերել կերպարներն այնպիսին, ինչպիսին նրանք իրականում են եղել, առանց գունազարդման. դիմապատկերների որոշ հերոսներ չհաճոյանալու նրա հակվածությունը համարել են դաժանություն կամ իր կերպարներին նսեմացնելու ձև։

Սաթերլենդը և Չերչիլը տարբեր պատկերացումներ են ունեցել նկարի հետ կապված։ Չերչիլը ցանկացել է կոմպոզիցիան ուղղորդել մտածացին տեսարանի, բայց Սաթերլենդը պնդել էր իրատեսական պատկերման վրա, որը Սայմոն Շաման նկարագրել էր որպես «Ոչ մի բուլդոգ, ոչ մի մանկական դեմք։ Միայն պատկերված մահախոսական»։ Չերչիլը նաև ցանկացել է պատկերվել Գարտերի ազնվագույն շքանշանի ասպետի իր հանդերձանքով, բայց հանձնաժողովը սահմանել է, որ նա պետք է պատկերված լինի իր սովորական խորհրդարանական հագուստով՝ սև բաճկոնով, ժիլետով և շերտավոր տաբատով, ինչպես նաև խայտաբղետ փողկապ-թիթեռնիկով։

## Նախապատրաստություն
Սաթերլենդը Չարթվելում 1954 թվականի օգոստոսից սկսած խորհրդարանական մի քանի նստաշրջանների ընթացքում ածխով կատարել է Չերչիլի նախնական ճեպանկարներ՝ կենտրոնանալով Չերչիլի ձեռքերի և դեմքի վրա։ Ուրվանկարներն ավարտելուց հետո նա իր թեմայի վրա կատարել է մի քանի փորձնական երփնագիր էսքիզներ։ Բացի այդ, Սաթերլենդը օգտագործել է Էլսբեթ Ջուդայի կատարած լուսանկարները։ Նախնական նյութերը նա հավաքել է իր արվեստանոցում՝ մեծ քառակուսի կտավի վրա աշխատանքի վերջնական տարբերակը ստեղծելու համար, որի ձևը ընտրվել էր Չերչիլի կայունությունն ու տոկունությունը խորհրդանշելու համար, ինչը մարմնավորվել էր Չերչիլի «Ես ժայռ եմ» արտահայտության մեջ։

Բազկաթոռի բռնակներից բռնած դիրքը, որով նստած էր Չերչիլը կարում, հիշեցնում է ԱՄՆ նախագահ Աբրահամ Լինքոլնի արձանը Վաշինգտոնում, Լինքոլնի հուշարձանի մոտ։ Չերչիլը պատկերված է խոժոռված, թեթևակի առաջ թեքված, շրջապատված ձմեռային մոխրագույն, շագանակագույն և սև երանգներով։ Սաթերլենդը դժկամությամբ է Չերչիլի հետ քննարկել ընթացիկ աշխատանքը և նրան ցույց է տվել իր աշխատանքային նյութերից միայն մի քանիսը։ Լեդի Սփենսեր-Չերչիլը ենթադրել է, որ դա բավականին նման է՝ «իրոք բավականին անհանգստացնող կերպով նման է նրան», բայց նաև ասել է, որ դա նրան չափազանց զայրացած է դարձնում, միաժամանակ ընդունելով, որ դա ծանոթ արտահայտություն է։ Չերչիլի որդին՝ Ռանդոլֆը, կարծել է, որ դիմանկարը նրան «հիասթափված» տեսք է տալիս։

## Ընդունելություն
Լեդի Սփենսեր-Չերչիլը դիտել է ավարտուն դիմանկարը 1954 թվականի նոյեմբերի 20-ին և լուսանկարը տարել ամուսնուն։ Առաջին անգամ դիտելուց հետո Չերչիլը խորապես վրդովվել է։ Նա լորդ Մորանին դիմապատկերը նկարագրել է որպես «կեղտոտ» և «չարամիտ», և բողոքել, որ այն իրեն «պատկերում էր որպես անտանելի հարբած մի մարդու, որին դուրս են հանել Ստրենդի ջամփեզրի առվից»։ Չերչիլը նաև հայտարարել է. «Դա ինձ այնպիսի տեսք է տալիս, կարծես ես լարվել եմ կղելու համար»։ Տասը օր անց նա գրություն է ուղարկել Սաթերլենդին՝ նշելով, որ «նկարը, որքան էլ վարպետորեն կատարվի, հարմար չէ» և հայտարարել, որ իր մեծարման արարողությունը կանցկացվի առանց դրա։ Ի պատասխան՝ Սաթերլենդը պնդել է, որ ինքը վարչապետին նկարել է այնպես, ինչպես իրականում տեսնում է նրան, և որ պատկերումը ազնիվ և իրատեսական է։ Պահպանողական պատգամավոր Չարլզ Դաութին համոզել է Չերչիլին, որ շնորհանդեսը պետք է տեղի ունենա՝ խորհրդարանի և նկարը ֆինանսավորած անդամներին վիրավորելուց խուսափելու համար։ 

Վեստմինստերյան դահլիճում կայացած շնորհանդեսի արարողությունը ձայնագրվել է BBC ընկերությունը։ Իր ընդունման խոսքում Չերչիլը նշել է իրեն ցուցաբերված աննախադեպ պատիվը և նկարը նկարագրել է (մեկնաբանություն, որը հաճախ համարվում է անուղղակի գովասանք) որպես «ժամանակակից արվեստի ուշագրավ օրինակ», որը համատեղում է «ուժն ու անկեղծությունը»։ Մյուս արձագանքները տարբեր են եղել. որոշ քննադատներ գովաբանել են դրա նմանության ուժը, բայց մյուսները դատապարտել են այն որպես ամոթալի։ Մինչդեռ Անեյրին Բևանը (Լեյբորիստական կուսակցության պատգամավոր և Չերչիլի քննադատներից մեկը) այն անվանել է «գեղեցիկ աշխատանք», լորդ Հեյլշեմը (պահպանողական գործընկեր և ընկեր) այն անվանել է «զզվելի»։

Նկարը նախատեսված է եղել Չերչիլի մահից հետո կախված լինելու խորհրդարանի շենքում, սակայն այն անձնական նվեր է տրվել Չերչիլին, ով այն տարել է Չարթվել և հրաժարվել է ցուցադրել այն։ Սաթերլենդի աշխատանքների ցուցահանդեսների համար նկարը վարձակալելու խնդրանքները մերժվել են։

1978 թվականին հաղորդվել է, որ լեդի Սփենսեր-Չերչիլը վերացրել է նկարը Չարթվել տեղափոխելուց հետո, մեկ տարվա ընթացքում՝ այն կտոր-կտոր է արել և այրել, որպեսզի այն չպատճառի իր ամուսնուն հետագա տառապանքներ։ Լեդի Սփենսեր-Չերչիլը նախկինում ոչնչացրել էր իր ամուսնու նախկինում արված դիմանկարները, որոնք իրեն դուր չեն եկել, այդ թվում՝ Ուոլտեր Սիկերտի և Փոլ Մեյզի ուրվանկարները։ Նա Սազերլենդի դիմանկարը թաքցրել էր Չարթվելի նկուղներում և պատվիրել է իր անձնական քարտուղար Գրեյս Համբլինին և նրա եղբորը՝ նկարը գիշերով տանել և այրել հեռավոր վայրում։ Շատ մեկնաբաններ սարսափել են արվեստի գործի ոչնչացումից, և Սաթերլենդը դատապարտել է այն որպես վանդալիզմի ակտ, մյուսները պաշտպանել են Չերչիլների իրավունքը՝ տնօրինելու իրենց ունեցվածքը իրենց հայեցողությամբ։ 

Սաթերլենդի նկարի որոշ նախապատրաստական էսքիզներ պահվում են Լոնդոնի Ազգային դիմանկարների պատկերասրահում: Ենթադրվում է, որ դիմանկարի պատճենը պահվում է Լոնդոնի «Կարլթոն ակումբում», չնայած այն չի ցուցադրվում: Բիվերբրուքի արվեստի պատկերասրահը նույնպես իր հավաքածուում ունի Սաթերլենդի կատարած դիմանկարի նախապատրաստման համար կատարված որոշ ճեպանկարներ։ 2024 թվականի ապրիլին Սաթերլենդի դիմանկարի համար արված էսքիզներից մեկը ցուցադրվել է Բլենիմյան պալատում, նախքան հունիսին նախատեսված աճուրդը, որտեղ նախատեսվել է, որ նկարի գինը հասնելու էր 500,000-800,000 ֆունտ ստեռլինգի։

## Մշակութային արձագանք
2016 թվականի Netflix-ի *[[Թագը (սերիալ)|«Թագը]]*» սերիալի իրադարձությունների շրջանակներում առաջին եթերաշրջանի իններորդ սերիան՝ «Մարդասպաններ» վերնագրով, դրամատիզացրել է դիմանկարի ստեղծումը, բացահայտումը և ոչնչացումը: Սաթերլենդի դերը մարմնավորել է Սթիվեն Դիլեյնը։ Չնայած պատմական ապացույցները վկայում են, որ Չերչիլի քարտուղարներն են իրականում ոչնչացրել նկարը, բայց սերիայում լեդի Սփենսեր-Չերչիլը ներկա է և դիտում է, թե ինչպես է այն այրվում Չարտվել Հաուսի տարածքում: Սերիան, որտեղ Ջոն Լիթգոուիննէ մարմնավորել Չերչիլի դերը, արժանացրել է «Էմմի» մրցանակի՝ «Դրամատիկ սերիալում երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1954 նկարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարներ
Կատեգորիա:Դիմապատկեր
Կատեգորիա:Հանցագործություններ արվեստի ոլորտում
Կատեգորիա:Ուինսթոն Չերչիլ