Մեթիլդոպա

**Մեթիլդոպա,** առևտրային անունը **Ալդոմետ**, զարկերակային գերճնշման համար կիրառվող դեղ։ Այն հղիության դեպքում առկա բարձր զարկերակային ճնշման ժամանակ նախընտրելի դեղ է։ Զարկերակային գերճնշման այլ տեսակների համար, այդ թվում և շատ բարձ ճնշման դեպքում նախընտրելի են այլ դեղեր։ Մեթիլդոպան կիրառվում է բերանացի կամ ներերակային եղանակով։ Ազդեցությունը դրսևորվում է 5 ժամվա ընթացքում և տևում է մեկ օր։ Տարածված կողմնակի ազդեցություններից է քնկոտությունը։ Ավելի ծանր կողմնակի ազդեցություն են՝ արյան կարմիր բջիջների քայքայումը, լյարդային խնդիրները և ալերգիկ ռեակցիաները։ Մեթիլդոպան պատկանում է ալֆա-2 ադրեներգիկ ընկալիչների համակորդների խմբին։ Այն խթանում է գլխուղեղը և իջեցնում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվությունը։

Մեթիլդոպան հայտնաբերվել է 1960 թվականին։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության անփոխարինելի դեղերի ցանկում՝ որպես մեծ արդյունավետություն և անվտանգություն ունեցող դեղ։ Զարգացող երկրներում արժեքը կազմում է ամսական 4,31-9,48 ԱՄՆ դոլար։ ԱՄՆ-ում արժեքը կազմում է ամսական 25 ԱՄՆ դոլար-ից քիչ։

## Բժշկական կիրառություն
Մեթիլդոպան կիրառվում է հետևյալ դեպքերում՝

*Զարկերակային գերճնշում
*Հղիների գերճնշում և պրեէկլամպսիա

## Կողմնակի ազդեցություններ
Մեթիլդոպան առաջացնում է բազմաթիվ կողմնակի ազդեցություններ, որոնք տարբերվում են իրենց ծանրության աստիճանով։ Դրանք կարող են ունենալ մեղմ դրսևորում, եթե դեղաչափը ավելի քիչ է 1 գ/օր-ից։ Կողմնակի ազդեցություններն են՝

* Հոգեբանական
**Ընկճախտ, նույնիսկ ինքնասպանության մասին մտքեր, գիշերային մղձավանջներ
** Անտարբերություն, կամքի բացակայություն
** Սոցիալական անհանգստություն
** Դժվարություններ արթնանալիս
** Ուշադրության, կենտրոնացման խանգարում
** Ցանկությունների, շարժառիթների կորուստ
**Հոգնածություն, ախտաբանական քուն
** Քնկոտություն 
** Անհանգստություն
** Ճանաչողության և հիշողության խանգարում
**Դեռեալիզացիա և դեպերսոնալիզացիա, ինչպես նաև մեղմ պսիխոզ
** Սեռական գործառույթի խանգարում՝ լիբիդոյի ընկճում
* Ֆիզիոլոգիական
**Գլխապտույտ
** Միոզ՝ բբի նեղացում
**Քսերոստոմիա՝ բերանի չորության 
**Ստամոքս-աղիքային խանգարումներ՝ փորլուծություն կամ փորկապություն
**Գլխացավ կամ միգրեն
** Մկանացավ, հոդացավ, պարեսթեզիաներ` տարազգայություններ
**Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշ
**Պարկինսոնյան ախտանիշներ՝ մկանային դող, ռիգիդություն, թերշարժումներ կամ հավասարակշռության խանգարում
**Ակաթիզիա՝ անհանգստության զգացում, ատաքսիա, դիսկինեզիա՝ շարժումների խանգարումներ, ուշացած դիսկինեզիա կամ դիստոնիա
**Բելի պարալիզ՝ դիմային պարալիզ
** Սեռական գործառույթի խանգարում՝ էրեկտիլ դիսֆունկցիա կամ անօրգազմիա
** Հիպերպրոլակտինեմիա՝ պրոլակտինի քանակի մեծացում, գինեկոմաստիա՝ տղամարդկանց մոտ, կրծքագեղձերի մեծացում կամ դաշտանային ցիկլի խանգարում կամ դաշտանի բացակայություն 
** Բրադիկարդիա՝ սրտի զարկերի նվազում
** Թերճնշում՝ սա կարող է բուժման նպատակը լինել
** Օրթոստատիկ թերճնշում կամ այլ կերպ կոչվում է դիրքային թերճնշում 
**Հեպատիտ, լյարդային թունահարություն, լյարդի վնասում և գործառույթի խանգարում
**Պանկրեատիտ՝ ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում
** Տաք աուտոիմուն հեմոլիտիկ սակավարյունություն՝ Էրիթրոցիտների պակասորդ
**Ոսկրածուծի թունահարություն կամ ճնշում, որը բերում է թրոմբոցիտոպենիայի՝ թրոմբոցիտների պակասորդ, կամ լեյկոպենիայի՝ արյան սպիտակ բջիջների պակասորդ
** Գերզգայունություն՝ համակարգային կարմիր գայլախտ, սրտամկանաբորբ կամ սրտակրանքաբորբ
** Որքինանման դրսևորում՝ մաշկի վնասումներ և ցանավորում 
** Գունատություն

### Ճնշման բարձրացում
Մեթիլդոպայի հանկարծակի ընդհատումը բերում է զարկերակային ճնշման բարձրացման։

## Ազդեցության մեխանիզմ
Մեթիլդոպան ունի ազդեցության երկու մեխանիզմ՝

* Այն համարվում է ԴՈՊԱ դեկարբօքսիլազա ֆերմենտի (արոմատիկ Լ- ամինաթթվային դեկարբօքսիլազա) մրցակցային արգելակող, որը Լ-ԴՈՊԱ-ն փոխակերպում է դոֆամինի։ Դոֆամինը նորադրենալինի և ադրենալինի սինթեզի նախանյութ է։ Այս արգելակման հետևանքով ծայրամասային նյարդային համակարգում նվազում է դոֆամինէրգիկ և ադրենէրգիկ նյարդային միջնորդանյութերի տեղափոխումը։ Այս ազդեցությամբ իջնում է զարկերակային ճնշումը, և առաջանում են կենտրոնական նյարդային համակարգի արգելակման նշաններ՝ ընկճախտ, հոգնածություն, հաճույքի բացակայություն և պարկինսոնիզմ։ Այս մեխանիզմով նվազում է դոֆամինի քանակը և վերանում է իր արգելակող ազդեցությունը պրոլակտինի վրա, և առաջանում է հիպերպրոլակտինեմիա։
* Այն վերածվում է ալֆա-մեթիլնորէպինեֆրինի դոֆամին բետա-հիդրոքսիլազա ֆերմենտի միջոցով։ Ալֆա-մեթիլնորէպինեֆրինը կենտրոնական նյարդային համակարգի նախասինապսային ալֆա-2 ադրենէրգիկ ընկալիչների համակորդ է։ Ուղեղի ցողունում այս ընկալիչների ակտիվացումը ընկճում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ազդեցությունը և նվազեցնում է ճնշումը։ Այս մեխանիզմով է աշխատում նաև կլոնիդինը։

## Ֆարմակոկինետիկա
Մեթիլդոպան ներծծվում է ստամոքս-աղիքային ճանապարհով։ Նյութափոխանակվում է լյարդում և աղիներում, հեռացվում է մեզով։

## Պատմություն
Երբ մեթիլդոպան նոր էր ներկայացվել, համարվում էր հիմնական հակագերճնշումային դեղորայքը, բայց այժմ հատկապես ծանր գերճնշման դեպքում կիրառվում են այլ դեղամիջոցներ, մասնավորապես՝ ալֆա-պաշարիչներ, բետա-պաշարիչներ և կալցիումական անցուղիների պաշարիչներ։ Ընդհանրապես այն իջեցնում է սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների ռիսկը՝ սրտամկանի ինֆարկտ, կաթված, և նվազեցնում է մահացությունը։ Այժմ այն համարվում է հղիների գերճնշման համար առավել արդյունավետ և անվտանգ դեղորայք, այլ հակագերճնշումային դեղերի հետ համեմատ, քանի որ դրանք ազդում են պտղի վրա։

## Տես նաև
*Դոֆամին՝ Ինտրոպան, Ինովան, Ռևիվան, Ռիվիմին,Դոպաստատ, Դինատրա և այլն
*Նորադրենալին՝ Լևոֆեդ և այլն 
*Էպինեֆրին՝ Ադրենալին, Էպիպեդ,Տվինջեկտ և այլն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Զարկերակային գերճնշման դեղամիջոցներ