open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թամարա Խանում

**Թամարա Խանում** (իսկական անունը **Թամարա Արտեմի Պետրոսյան**, ), հայազգի պարուհի, երգչուհի, բալետմայստեր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի, Ուզբեկստանի երաժշտադրամատիկական թատրոնի բալետային ստուդիայի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Մեծ բեմ բարձրացել է 12 տարեկանում։ 1921 թ. ընդունվել է Տաշքենդի ռուսական բալետի դպրոցը։ 1925 թ. ավարտել է Մոսկվայի թատերական ուսումնարանը։ 1926-1928 թթ. պարել է Տաշքենդի երաժշտական-էթնոգրաֆիկ անսամբլում։ 1928-1934 թթ. մասնակցել է Ուզբեկստանի մի քանի քաղաքներում երաժշտական դրամատիկական թատրոնների հիմնադրմանը։ 1935 թ. մասնակցել է Լոնդոնում անցկացվող ազգային պարերի առաջին միջազգային փառատոնին՝ արժանանալով պատավավոր առաջին մրցանակին և անձամբ Մեծ Բրիտանիայի թագուհու ձեռքով պարգևատրվել ոսկե մեդալով։ Նույնիսկ Մեծ Հայրենականի տարիներին Թամարան չի դադարեցրել իր ստեղծագործական գործունեությունը՝ մարտական ոգի ներշնչելով ճակատում կռվող մարտիկներն։ Պատերազմից հետո շարունակել է համերգաշարերով հանդես գալ աշխարհի տարբեր մայրցամաքներում։ Նրա պարային համարները ուղեկցվում էին իր իսկ գրած երաժշտությամբ և սեփական կատարումներով։

1986 թ. նրա կենդանության օրոք Տաշքենդում բացվել է Թամարա Խանումի տուն-թանգարանը, որտեղ ցուցադրվել և այժմ էլ ցուցադրվում են պարուհու բեմական հագուստները, լուսանկարները, չհրատարակված հուշերը, կարելի է լսել նաև հայ արտիստուհու երգերը։

Թամարա Խանումը մահացել է 1991 թվականին։

## Պարգևներ
**Շքանշաններ**
* Լենինի շքանշան (1976)
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1985)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (5) (1937, 1950, 1951, 03/18/1959, 1967)
* «Պատվո նշան» շքանշան (1939)
* «Հանուն վաստակի» շքանշան (Ուզբեկստան) (2003, հետմահու)

**Մեդալներ**
* Լոնդոնում համաշխարհային պարերի փառատոնի մեդալ (1935, Կամիլովի հետ միասին)
* «Հանուն վաստակավոր աշխատանքի» մեդալ
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ հաղթանակի» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում քաջարի աշխատանքի» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

**Կոչումներ**
* Ուզբեկստանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1932)
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, (1956)

**Մրցանակներ**
* Ստալինի 2-րդ աստիճանի մրցանակ (1941)

## Ֆիլմեր
* Թամարայի երգերը (վավերագրական)՝ գլխավոր դեր, 1962
* «Երգում է Թամարա Խանումը» (վավերագրական), 1964
* «Թամարա Խանում» (վավերագրական), 1982

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ պարուհիներ
Կատեգորիա:Ուզբեկահայ երգիչներ
Կատեգորիա:Ուզբեկահայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ բալետմայստերներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ պարուսույցներ
Եվրատեսիլ 1974 երգի մրցույթ

**Եվրատեսիլ 1974**-ը Եվրատեսիլի պատմության մեջ եղել է 19-րդ մրցույթը։ Տեղի է ունեցել 1974 թվականի ապրիլի 6-ին Բրիգթոնում (Մեծ Բրիտանիա)։ Նախկին հաղթող Լյուքսեմբուրգը չէր կարող հյուրընկալել մրցույթը այն պատճառով որ արդեն 2 տարի անընդմեջ հյուրընկալել էր այն, իսկ մրցույթի ծախսերը իր վրա վերցրեց Մեծ Բրիտանիան։

1974 թվականին առաջին անգամ մրցույթին մասնակցեց Հունաստանը, իսկ այդ տարի հրաժարվեց Ֆրանսիան և այդպիսով մրցույթին մասնակցեց 17 երկիր։

Յուրաքանչյուր երկիր պետք է ունենար 10 ժյուրիի անդամ և նրանց մի մասը պետք է լինեին տղամարդ իսկ մյուս մասը կին։ Ժյուրիի անդամի նվազագույն տարիքը պետք է լիներ 16 տարեկան իսկ առավելագույնը 60, իսկ տարբերությունը մեծ և փոքր ժյուրիի տարիքների մեջ պետք է լիներ առնվազն 10 տարի։ Յուրաքանչյուր ժյուրի կարող էր գնահատել մեկ կատարում 1-ից 5 բալանոց համակարգով։

1974 թվականին հաղթող դարձավ Շվեդիան ներկայացնող «ABBA» խումբը իր Waterloo երգով, այդ խումբը դարձավ ամենահայտնին մրցույթի պատմության մեջ։ Երկրորդ հորիզոնականը գրավեց Իտալիան ներկայացնող Ջիլոլա Չինկվետտին «Si» երգով, իսկ եռյակը եզրափակեց Նիդերլանդները ներկայացնող Mouth and MacNeal դուետը I see a star երգով։

## Արդյունքներ

## Հետաքրքիր փաստեր
*Շվեդիան դարձավ հաղթող 24 միավորով հավաքելով քվեարկության ձայների 15 %-ը։
*Ֆրանսիան 1974 թվականին պատրաստվում էր ներկայացնել Դանին "La vie à vingt-cinq ans" երգով, սակայն հրաժարվեց նախագահ Ջորջ Պոմպիդուի մահվան պատճառով և քանի որ նրա հուղարկավորությունը պետք է լիներ հենց մրցույթի օրը Ֆրանսիայի մասնակցությունը կհամարվեր անպատշաճ։

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1974 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:1974 Մեծ Բրիտանիայում
Արիստոկրատիա

**Արիստոկրատիա** (` *ριστεύς* - ազնվական ծագում, ազնվական և *κράτος* - զորություն, պետություն), պետական կառավարման համակարգ, որտեղ իշխանությունը պատկանում է մի խումբ մարդկանց, որոնք համարվում են բարձրագույն խավի ներկայացուցիչներ` ազնվականներ։ Ազնվականներ համարվում են բարձր դասի ներկայացուցիչները։

Ազնվականության և օլիգարխիայի հիմնական տարբերությունը այն է, որ ազնվականության դեպքում առաջնորդը անում է այն ինչ բխում է երկրի շահերից, իսկ օլիգարխիայի դեպքում առաջնորդը առաջնորդվում է իր կամ իր շրջապատի շահերից ելնելով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարձր հասարակություն
Կատեգորիա:Հասարակական դասեր
Կատեգորիա:Հասարակության դասեր
Կատեգորիա:Հասարակության շերտավորում
Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Սոցիալական դասակարգեր
Կատեգորիա:Քաղաքական համակարգեր
Կատեգորիա:Օլիգարխիա
Մայք Միզանին

**Մայքլ Գրեգորի Միզանին** (անգլ.` *Michael Gregory Mizanin*, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ, հեռուստատեսային դեմք և կինոդերասան։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում՝ **«Միզ»** (The Miz) ռինգային կեղծանվամբ։

## Արտաքին հղումներ
*WWE էջը

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայամիի համալսարանի շրջանավարտներ
Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2012)

[մինի|350px|Մայիսի 6-ի ընտրությունների արդյունքում ձևավորված խորհրդարանը.<br />  [Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|ՀՀԿ (69) ԲՀԿ (37) ՀԱԿ (7) ՕԵԿ (6) ՀՅԴ (6) Ժառանգություն (5) Անկուսակց. պատգամավոր (2)]]
մինի|350px|Հաղթող կուսակցությունները ըստ մարզերի և ընտրատարածքների

**[[Հայաստանի Ազգային ժողով]]ի 5-րդ գումարման [[ընտրություններ]]ը** տեղի են ունեցել 2012 թ. մայիսի 6-ին։ Ուղղակի ժողովրդական քվեարկությամբ ընտրվել է օրենսդիր մարմնի նոր կազմ՝ 131 պատգամավոր, որից 41-ը մեծամասնական և 90-ը համամասնական ընտրակարգով։

## Համամասնական ցուցակ
Համամասնական կարգով ընտրություններին մասնակցել է 8 կուսակցություն և 1 կուսակցությունների դաշինք.

# **[[«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցություն]]** – Գագիկ Ծառուկյան
# **[[«Ժառանգություն» կուսակցություն|«Ժառանգություն»]]** – Րաֆֆի Հովհաննիսյան
# **[[Հայ Ազգային Կոնգրես|«Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցությունների դաշինք]]** – Լևոն Տեր-Պետրոսյան
# **[[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն]]** – Վահան Հովհաննիսյան
# **[[Հայաստանի Դեմոկրատական կուսակցություն]]** – Արամ Սարգսյան
# **[[Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀՀ)|Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցություն]]** – Ռուբեն Թովմասյան
# **[[Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն]]** – Սերժ Սարգսյան
# **[[«Միավորված Հայեր» կուսակցություն]]** – Ռուբեն Ավագյան
# **[[«Օրինաց Երկիր» կուսակցություն]]** – Արթուր Բաղդասարյան

## Մեծամասնական ցուցակ
Մեծամասնական կարգով 139 թեկնածուներ պայքարել են 41 ընտրատարածքներում։ Այդ ընտրատարածքներից 13-ը գտնվել են մայրաքաղաք Երևանում, 28-ը՝ մարզերում։

## Քարոզարշավ
Քարոզարշավը պաշտոնապես սկսվել է ապրիլի 10-ին և ավարտվել մայիսի 4-ին։ Ընտրության նախորդ օրը՝ մայիսի 5-ին, «լռության օր» էր և քարոզչություն իրականացնելը օրենքով արգելված էր։

### Միջադեպեր
* Մայիսի 4 – պաշտոնական քարոզարշավի վերջին օրը, ՀՀԿ համերգ-հանրահավաքի ժամանակ Երևանի Հանրապետության հրապարակում պայթում են ջրածնով լցված հարյուրավոր փուչիկներ, արդյունքում վիրավորվում է առնվազն 144 մարդ։

## Դիտորդական առաքելություններ
Ընտրություններին հետևել է 31.451 տեղական և 647 միջազգային դիտորդ։

## Արդյունքներ

## Տես նաև
* Ընտրություններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ընտրությունների մասին ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կայքում 
* iԴիտորդ.org – ընտրախախտումները քարտեզագրող կայքէջ

Կատեգորիա:Հայաստանի ընտրություններ
Կատեգորիա:2012 Հայաստանում
Մեծ Քալի

**Դալիփ Սինգհ Ռանա** (հնդկ.` दिलीप सिंह राणा, ), առավել հայտնի իր **Մեծ Քալի** (महान खली) ռինգային կեղծանվամբ, հնդիկ նախկին պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), կինոդերասան և ծանրամարտիկ։ Առավելապես հայտնի է «WWE» կազմակերպությունում անցկացրած տարիներից։

Որպես ըմբշամարտիկ, իր նորամուտը կատարել է իրանցի ըմբիշ Խոսրով Դավարիի հետ, իսկ կարիերայի ընթացքում թիմակցել է հնդիկներ Ռանջին Սինգհի և Ջինդեր Մահալի հետ։ 2007 թ.-ին ճանաչվել է Աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոն։

Մինչև ռեստլինգով զբաղվելը, Սինգհն աշխատել է որպես Հնդկաստանի Փանջաբի նահանգի ոստիկան։ Նկարահանվել է 3 հոլիվուդյան և 2 բոլիվուդյան ֆիլմերում։

Տառապում է գիգանտիզմով։

## Արտաքին հղումներ
*WWE էջը
*Ֆանկայք 
*Դալիփ Սինգհ - IMDb էջ

Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Դոլֆ Զիգլեր

**Նիքոլաս Թեոդոր «Նիք» Նեմեթ** (, ), առավել հայտնի **Դոլֆ Զիգլեր** ռինգային անվամբ, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր) և կատակերգու։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։

Դպրոցական տարիներին սպորտային ըմբշամարտով զբաղվելուց և դպրոցական հավաքականի կազմում երկու անգամ համազգային չեմպիոն հռչակվելուց հետո Նեմեթն ստանում է սպորտային կրթաթոշակ և սկսում հանդես գալ Քենթի նահանգային համալսարանում՝ 2000-2003 թվականներին սահմանելով 121 անհատական հաղթանակ։

Համալսարանային կարիերան ամփոփելուց հետո 2004 թվականին Նեմեթը պայմանագիր է կնքում «WWE»-ի հետ և նշանակվում «Ohio Valley Wrestling» (OVW) կրտսեր առաջնությունում։ Խիստ կարճ ժամանակով «Raw» ապրանքանիշում ելույթներ ունենալուց, Նեմեթը վերադառնում է «OVW» և **Նիքի** ռինային անվամբ դառնում «Ոգու խումբ» (The Spirit Squad) խմբավորման անդամ։ Հիմնական կազմում խմբի նորամատուը տեղի է ունենում 2006 թվականի հունվարին։ Խումբը մինչև կրտսեր առաջնություն վերադառնալը մեկ անգամ դառնում է WWE աշխարհի թիմային չեմպիոն։

2007 թվականին Նեմեթն սկսում է հանդես գալ «Florida Championship Wrestling» (FCW)՝ երկու անգամ նվաճելով FCW Ֆլորիդայի թիմային տիտղոսը։

Նեմեթը մեկընմիշտ «WWE»-ի հիմնական կազմ է վերադառնում 2008 թվականին՝ **Դոլֆ Զիգլեր** ռինգային անվամբ։ Հիմնական կազմում ելույթ ունենալու տարիներին Զիգլերը երկու անգամ նվաճել է աշխարհի ծանրքաշային, չորս անգամ ՝ WWE միջմայրցամաքային և մեկ անգամ՝ WWE Միացյալ Նահանգների չեմպիոնական տիտղոսները, ինչպես նաև՝ հաղթանակ տարել 2012 թվականի «Փողը բանկում» մրցույթում։

2014 թվականին «Rolling Stone» ամսագրի կողմից ճանաչվել է «WWE-ի տարվա ռեստլեր»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Էջը WWE.com կայքում

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հուլիսի 27 ծնունդներ
Օրգով

**Օրգով**, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքում՝ Արագած լեռան հարավարևելյան փեշերին, Ամբերդի գետահովտում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 11 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1630 մ։

### Անվանում
Գյուղը հիմնադրվել է 1831 թվականին։
Նախկին անվանումներն են՝ *Երկիով*, *Երկյով*, *Էրգյով*, *Էրգով*, *Որկովի*։

## Կլիմա
Կլիման չափավոր ցամաքային է։ Ձմեռները ցուրտ են, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները շոգ են։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 23-25-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -4,-5-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 400-450 մմ։ Բնական լանդշաֆտները չոր տափաստաններ են։

## Բնակչություն
Օրգովի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
 
մինի|ձախից|Քարայր - կացարան «Ճգնավորի այր»

## Տնտեսություն
Գյուղն ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։ Գյուղի տնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը գյուղատնտեսությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակների հիմնական մասն օգտագործվում է որպես պտղատու այգիներ, վարելահողեր, արոտավայրեր, խոտհարքեր։ Զբաղվում են պտղաբուծությամբ, ծխախոտագործությամբ, բանջարաբոստանային, հացահատիկային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Պահուստային հողերը զբաղեցնում են համայնքի մակերեսի մոտ 60%, որոնք բաշխված են հետևյալ կերպ. արոտավայրեր՝ 185 հա, վարելահողեր՝ 2 հա, խոտհարքեր՝ 5 հա։ Զբաղվում են խոշոր և մանր եղջերավոր անասնաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ, մեղվաբուծությամբ։ Արդյունաբերություն չունի։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի արևմտյան մասում պահպանվել են մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակի կիկլոպյան ամրոցի և բնակավայրի մնացորդներ։ Գյուղում կա Չրախլու կոչվող մատուռը, որի շրջակայքում գերեզմանատուն է։ Ըստ ավանդության Չրախլու նշանակում է ճրագով լի։ Կան ավերված խաչքարեր։ Այստեղ է գտնվում Պարիս Հերունու ռադիոօպտիկական կայանը։

## Տես նաև
* Օրգովի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Բուֆֆալո

**Բուֆֆալոն** ( ), քաղաք է ԱՄՆ-ի հյուսիսարևմտյան մասում, Նյու Յորք նահանգում։ Այն նահանգի երկրորդ մեծ քաղաքն է (Նյու Յորքից հետո)։ Հաճախ հանդիպում է նաև ***Բաֆֆալո*** տարբերակով։ Քաղաքը գտնվում է Օնտարիո լճի ափին։ Բուֆֆալոն Նյու Յորք նահանգի Էրի շրջանի շրջկենտրոնն է։ 2000 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 272&nbsp;632 մարդ, իսկ ամբողջ ագլոմերացիայում բնակվում էր մոտ 1,2 մլն&nbsp;մարդ։

## Անվանում
Անվանումը ստացել է Buffalo River գետից (՝ «բիզոն», ՝ «գետ», այսինքն՝ բիզոնի գետ)։ Այդ գետն առաջին անգամ հիշատակվում է 1763 թվականին․ այն ժամանակ այդ վայրերում բիզոնները դեռ չէին ոչնչացված։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1832 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգի քաղաքներ
Մանվել Ա Մամիկոնյան

**Մանվել Մամիկոնյան** (), Մեծ Հայքի սպարապետ, զորավար (377-386 թթ.), Մամիկոնյան նախարարական տան ավագ։ Եղել է Մուշեղ Մամիկոնյանի հորեղբոր՝ Վաչե Մամիկոնյանի որդին։ Երիտասարդ ժամանակ, պատերազմի ընթացքում իր եղբոր՝ Կոն (Մամիկոն) Մամիկոնյանի հետ միասին գերի է ընկել պարսիկներին։

Փավստոս Բյուզանդը պատմում է, որ նա և Կոնը շատ պատերազմների են մասնակցել պարսկական բանակի կազմում և բազում հաղթանակներ տարել։ Քուշանների դեմ տարած հաղթանակից հետո Սասանյան արքա Շապուհ Բ-ի համաձայնությամբ Մանվել Մամիկոնյանն ազատվել է պարսից գերությունից, վերադարձել հայրենիք, ստանձնել իր տոհմի նահապետությունը և Հայոց սպարապետի պաշտոնը։ Պարսկական 10 հազարանոց հեծելազորի օգնությամբ Կարնո դաշտում հաղթել և տապալել է Հայոց թագավոր Վարազդատ Արշակունուն, ձերբակալել և սպանել նրա սպարապետ Բատ Սահառունուն։ Այնուհետև, հայ նախարարների համաձայնությամբ թագավոր է հռչակել Պապ թագավորի անչափահաս որդի Արշակ Գ-ին (378-389 թթ.)՝ արքայամայր Զարմանդուխտի հետ ստանձնելով նրա խնամակալությունը։

Հ. Մանանդյանի և ուրիշների կարծիքով, Մանվել Մամիկոնյանն ընդունել էր Սասանյանների գերիշխանությունը։ Որոշ ուսումնասիրողներ հավաստի են համարում Փավստոս Բուզանդի այն վկայությունը, ըստ որի Մանվել Մամիկոնյանը, օգտվելով Պարսկաստանում տիրող անկայուն ներքին իրադրությունից, կոտորել է պարսկական զորքերին, 7 տարի ձեռք բերել լիակատար անկախություն և զբաղվել խաղաղ շինարարական գործերով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ նախարարներ
Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության սպարապետներ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ
Հայերն Էկվադորում

**Հայերն Էկվադորում** բնակություն են հաստատել 1980-90-ական թթ.վերջին ԽՍՀՄ փլուզման և Ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով առաջացած ճգնաժամի պատճառով։ Շատերը ցանկացել են գաղթել հարևան երկրներ, ինչպիսիք են Վենեսուելան, Կոլումբիան, Պերուն, բայց չկարողանալով այնտեղ հասնել բնակվել են Էկվադորում, հիմնականում՝ Կիտոյում։ Հայերի սույգ թիվը հայտնի չէ, մոտավոր հաշվարկներով Էկվադորում ապրում է 60-100 հայ։ Վերջին տարիներին հայերի թիվը նվազել է, որովհետև շատերը գնում են այլ երկրներ, նաև Հայաստան։

Էկվադորի մայրաքաղաք Կիտոյի մոտակայքում կա փոքրիկ ավան, որը կոչվում է Արմենիա (*Armenia*)

Կատեգորիա:Էկվադորի ազգեր
է
է
Հայերը Պակիստանում

**[[Պակիստան]]ի հայերը** այստեղ են գաղթել Իրանից, Աֆղանստանից, Հնդկաստանից։ Մինչև 20-րդ դարը հարուստ հայերը ապրել են Կարաչիում, Լահորում, Իսլամաբադում։ Ծաղկուն ժամանակ պակիստանահայերի թիվը հասել է 40.000-ի։

Լահորում կար մեծ հայկական համայնք դեռևս 16-րդ դարում, Մեծ Մողոլների օրոք։ Մեծ մասամբ նրանք վաճառականներ և արհեստավորներ էին։ 1711 թ. նշանակվել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու եպիսկոպոսը Լահորում։ 20 վաճառական ընտանիքներ այդ ժամանակ ապրում էին Լահորում։ Բրիտանացիների մուտք գործելուց հետո հայերի թիվը այստեղ նվազեց։ 1907 թ. լահորահայերին այցելեց արքեպիսկոպոս Սահակ Այվազյանը` Կալկաթայի փոխանորդության ներկայացուցիչը։

Ներկայումս Պակիստանում շատ քիչ հայեր են մնացել։ Պաշտոնական տվյալներով Պակիստանում բնակվում է մոտ 70 հայ, ոչ պաշտոնական տվյալներով Պակիստանում, հիմնականում` Կարաչիում հայերի թիվը հասնում է 200-ի։

Կատեգորիա:Պակիստանի ազգեր
պ
պ
Սալեմ (Օրեգոն)

**Սեյլեմ**, **Սալեմ** (, ), քաղաք ԱՄՆի արևմտյան մասում, Օրեգոն նահանգում, վերջինիս վարչական կենտրոնն է։ Մտնում է Մարիոն շրջանում։ Ըստ ԱՄՆ վիճակագրական բյուրոյի տվյալների քաղաքի տարածքը կազմում է 120 կմ², որից 118,4 կմ² ցամաքային տարածք, իսկ 1,6 կմ²՝ջրային։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 154&nbsp;հազար մարդ (2008 թ-ի տվյալներով)։ Ստորև ներկայացված է Սալեմի բնակչության աճի դինամիկան։

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:750 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:140000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:140000 start:0
BackgroundColors = canvas:c
BarData=
 bar:1860 text:1860
 bar:1870 text:1870
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1940 text:1940
 bar:1950 text:1950
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1980 text:1980
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
PlotData=
 color:d width:20 align:left
 bar:1860 from:0 till: 902
 bar:1870 from:0 till: 2139
 bar:1880 from:0 till: 2538
 bar:1890 from:0 till: 3422
 bar:1900 from:0 till: 4258
 bar:1910 from:0 till: 14094
 bar:1920 from:0 till: 17679
 bar:1930 from:0 till: 26266
 bar:1940 from:0 till: 30908
 bar:1950 from:0 till: 43140
 bar:1960 from:0 till: 49142
 bar:1970 from:0 till: 68296
 bar:1980 from:0 till: 89233
 bar:1990 from:0 till: 107786
 bar:2000 from:0 till: 136924
PlotData=
 bar:1860 at: 902 fontsize:S text: 902 shift:(-10,5)
 bar:1870 at: 2139 fontsize:S text: 2139 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 2538 fontsize:S text: 2538 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 3422 fontsize:S text: 3422 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 4258 fontsize:S text: 4258 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 14094 fontsize:S text: 14094 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 17679 fontsize:S text: 17679 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 26266 fontsize:S text: 26266 shift:(-10,5)
 bar:1940 at: 30908 fontsize:S text: 30908 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 43140 fontsize:S text: 43140 shift:(-10,5)
 bar:1960 at: 49142 fontsize:S text: 49142 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 68296 fontsize:S text: 68296 shift:(-10,5)
 bar:1980 at: 89233 fontsize:S text: 89233 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 107786 fontsize:S text: 107786 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 136924 fontsize:S text: 136924 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Սալեմի բնակչության աճի դինամիկան


## Քույր քաղաքներ
*  Սիմֆերոպոլ, Ուկրաինա
*  Կիմխե, Հարավային Կորեա
*  Կավագոյե, Ճապոնիա
*  Սալեմ, Հնդկաստան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պատշոնական կայք էջը 
* Սալեմի պատմությունը
* Սալեմ, Օրեգոն — տուրիստական կայք էջ
* Սալեմի առևտրի պալատ 

Կատեգորիա:1842 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Օրեգոնի քաղաքներ
Aesalus scarabaeoides

***Aesalus scarabaeoides***, եղջերվաբզեզների ընտանիքին պատկանող կարծրաթևավորների տեսակ։ Առաջին անգամ գիտականորեն նկարագրվել է 1794 թվականին՝ Պանցեր կողմից։

## Աղբյուրներ
* Միջատների օնլայն շտեմարան

Կատեգորիա:Եղջերաբզեզներ
Կոլումբուս (Օհայո)

**Կոլումբուսը** (, [*Կոլամբես*]), ԱՄՆ-ի Օհայո նահանգի վարչական կենտրոնը և բնակչության թվով այդ նահանգի ամենամեծ քաղաքը. 2018 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 892,533։ Այդ ցուցանիշով Կոլումբուսն ԱՄՆ-ի քաղաքների շարքում գրավում է 14-րդ տեղը և համարվում է ամենաարագ աճող քաղաքներից մեկն այդ երկրում։ ԱՄՆ-ի նահանգների մայրաքաղաքների շարքում Կոլումբուսը բնակչության թվով երրորդն է՝  Արիզոնայի Ֆինիքսից և Տեխասի Օսթինից հետո, իսկ Միջին արևմուտքի բոլոր քաղաքների շարքում՝ երկրորդը՝ Չիկագոյից հետո։

Վարչական տեսակետից Կոլումբուսը ոչ միայն Օհայո նահանգի, այլ նաև նրա կազմի մեջ մտնող Ֆրանկլինի շրջանի կենտրոնն է։ Ամերիկան հայտնագործած Քրիստափոր Կոլումբոսի անունով կոչված քաղաքը հիմնադրվել է 1812 թվականին և դրանից չորս տարի անց դարձել նահանգի մայրաքաղաք։

Առևտրական և արդյունաբերական խոշոր կենտրոն է, տրանսպորտային հանգույց։ Կա մետաղամշակման, մեքենաշինական, քիմիական, սննդի, պոլիգրաֆ արդյունաբերություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1812 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Օհայոյի քաղաքներ
Մեթ Սայդել

**Մեթյու Ջոզեֆ Կորկլան** (, ), առավել հայտնի **Մեթ Սայդել** ռինգային անվամբ, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։

Հանդես է գալիս «All Elite Wrestling» (AEW) կազմակերպությունում։ Հայտնի է նաև «WWE» կազմակերպությունում անցկացրած տարիներից, որտեղ ելույթներ է ունեցել **Էվան Բորն** ռինգային անվան ներքո։

2000-2007 թվականների ընթացքում Կորկլանն հանդես է եկել «NWA Midwest», «IWA-Mid South», «Ring of Honor» և «Dragon Gate» անկախ առաջնություններում։ Հանդես է եկել նաև «Total Nonstop Action Wrestling» կազմակերպության առաջին փեյ-փեր-վյու իրադարձություններում։

Առավելապես հայտնի է ակրոբատիկ, մեքսիական Լուչա Լիվռե ճյուղով ներշնչված մարտաոճով։

2005 թվականին ավարտել է Միսուրիի համալսարանը՝ շուկայաբանի բակալավրի աստիճանով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էջը «Ring of Honor» կազմակերպության կայքում 
*Էջը WWE.com կայքում

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Մարտի 19 ծնունդներ
Ռոզա Մենդես

**Միլենա Լետիսիա Ռուկա** (, ), չեխական և կոստառիկյան արմատներով կանադացի պրոֆեսիոնալ ըմբշուհի, պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի վալետ, նախկին մանեկենուհի։ Հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում՝ **Ռոզա Մենդես** ռինգային և հեռուստատեսային անվամբ։

2011-2013 թվականներին ներկայացել է որպես WWE թիմային վարկածով չեմպիոններ Պրիմոյի և Էպիկոյի ռինգային մենեջերը։ Նկարահանվում է «E!» ժամանցային հեռուստաալիքով ցուցադրվող «Total Divas» իրական շոուում։ Կատարել է նաև հնչյունավորումներ «Need for Speed: Most Wanted» համակարգչային խաղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Էջը WWE.com կայքում
* Էջը IMDb կայքում

Կատեգորիա:1979 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կանադացի մոդելներ
Կատեգորիա:Կանադացի պրոֆեսիոնալ ըմբշուհիներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 25 ծնունդներ
Քլեր Դեյնս

**Քլեր Քեթրին Դեյնս** (, ),  թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության ամերիկացի դերասանուհի է, չորս «Ոսկե Գլոբուս» (1995, 2011, 2012, 2013) և մեկ «Էմմի» (2010) մրցանակների դափնեկիր։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Թայսոն Քիդ

**Թեոդոր Ջեյմս (Թի Ջեյ) Ուիլսոն** (, ), կանադացի նախկին պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Հանդես է եկել «WWE» կազմակերպությունում` **Թայսոն Քիդ** ռինգային անվամբ։ Ներկայումս նույն կազմակերպությունում աշխատում է որպես պրոդյուսեր։

## Մարզական նվաճումներ
* **AWA Pinnacle Wrestling**
** AWA Pinnacle Heavyweight Championship (1 անգամ)
* **Florida Championship Wrestling**
** FCW Florida Tag Team Championship (1 անգամ) — Հարրի Սմիթի հետ
** FCW Southern Heavyweight Championship (2 անգամ)
* **Great Canadian Wrestling**
** GCW National Championship (1 անգամ)
* **Prairie Wrestling Alliance**
** PWA Tag Team Championship (1 անգամ) — Հարրի Սմիթի հետ
** PWA Heavyweight Championship (2 անգամ)
* **PWI|Pro Wrestling Illustrated**
** PWI-ն Քիդին հատկացրել է 73-րդ տեղը 500 լավագույն ռեստլերների՝ 2009 թվականին իր կազմած ցանկում
:* PWI Քիդին հատկացրել է 111-րդ տեղը 500 լավագույն ռեստլերների՝ 2013 թվականին իր կազմած ցանկում

* **Stampede Wrestling**
** Stampede British Commonwealth Mid-Heavyweight Championship (1 անգամ)
** Stampede International Tag Team Championship (2 անգամ) — Բրյուս Հարտի հետ (1) և Ջագերնաուտի հետ (1)
** Stampede North American Heavyweight Championship (1 անգամ)
* **[[World Wrestling Entertainment]]**
** Թիմային հաշվարկով աշխարհի չեմպիոն (1 անգամ) — Հարրի Սմիթի հետ
** Թիմային հաշվարկով WWE-ի չեմպիոն (2 անգամ) — Դևիդ Հարտ Սմիթի հետ(1 անգամ) և Սեզարոյի հետ(1 անգամ)
** WWE-ի միացյալ թիմային չեմպիոն (1 անգամ) — Դևիդ Հարտ Սմիթի հետ
** Թիմային հաշվարկով WWE-ի չեմպիոն (վերակազմավորված մրցապայքար տիտղոսի համար) (1 անգամ) — Դևիդ Հարտ Սմիթի հետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Online World of Wrestling profile
* Stampede Bulldogs' Online World of Wrestling profile 

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կանադացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 11 ծնունդներ
Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո (ֆիլմ)

**«Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո»**, գեղարվեստական բազմասերիանոց ֆիլմ Զորայր Խալափյանի համանուն վեպի մոտիվներով։

## Սյուժե
Ստեփան Եսայանը բժշկական ինստիտուտն ավարտելուց հետո նշանակվում է հեռավոր մի գյուղի բժիշկ։

## Դերերում
* Սոս Սարգսյան - *Ստեփան Եսայան* (հասուն)
* Աննա Էլբակյան - *Անտիկ*
* Գեորգի Մանիկով - *բժիշկ*
* Գալյա Նովենց - *մայր*
* Ազատ Գասպարյան - *գյուղապետ*
* Ալլա Թումանյան, Կարեն Ջանիբեկյան, Ազատ Գասպարյան, Ռուդոլֆ Ղևոնդյան, Մարիա Սիտկո, Կարեն Ջանգիրյան, Գեորգի Վանյան, Վ. Խաչիկյան, Մայիս Սարգսյան, Ս. Ստեփանյան, Գեորգի Ամիրագյան, Վրույր Հարությունյան, Ռ. Բանդուրյան, Ս. Ավետիսյան, Անահիտ Ղուկասյան, Գ. Աբազյան, Արտեմ Կարապետյան, Ա. Բեսպալի, Մուրադ Ջանիբեկյան
* երեխաներ՝ Էդգար Էլբակյան Կրտսեր, Լիլի Էլբակյան
* դրվագներում - Գ. Մեսրոպյան, Լևոն Շարաֆյան, Ռազմիկ Արոյան, Լ. Ազիզյան, Ռազմիկ Խոսրոև, Իշխան Ղարիբյան, Ս. Աջաբխանյան, Հայկանուշ Երեմյան, Հ. Հայրապետյան, Մ. Աբրահամյան, Ժաննա Ավետիսյան, Վլադիմիր Սիչկար, Ա. Իվանով, Ա. Ավետիքյան, Մամիկոն Մանուկյան, Գևորգ Չեպչյան, Հ. Գիշյան, Ս. Շահումյան, Ն. Կարապետյան, Ժ. Կարմունինա, Սոֆիկ Սարգսյան, Իգոր Նեուպոկոև, Սերգեյ Կատորժենկո

## Նկարահանող անձնակազմ
* բեմադրող նկարիչ - Լիդիա Գևորգյան
* հնչունային օպերատոր - Յուրի Սայադյան
* ռեժիսոր - Ժ. Հովսեփյան
* օպերատոր - Ս. Սարգսյան
* զգեստների նկարիչ - Գ. Գաբրիելյան, Ս. Տոնոյան
* նկարիչ դիմահարդար - Պ. Ասչյան, Ա. Աղաջանյան
* ռեժիսորական խումբ՝ Մ. Ավետիսյան, Է. Ասոյան, Ն. Կարապետյան, Պ. Դնոյան
* օպերատոր ասիստենտ - Բ. Թադևոսյան, Ա. Զոհրաբյան
* համակցային նկարահանումներ՝ օպերատոր - Ս. Մարտիրոսյան, նկարիչ - Հ. Հովհաննիսյան
* մոնտաժ - Լ. Երյոմենկո
* խմբագիրներ - Ս. Սարուխանյան, Մ. Մելիքյան
* վարչական խումբ՝ Վ. Աբովյան, Մ. Մեսրոպյան, Հ. Մելիքյան
* տնօրեն - Է. Մովսիսյան

## Գրականություն
* Գործադուլը, որ փրկեց մահից։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 115-120։

## Արտաքին հղումներ
* «Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո» ֆիլմը «Հայկական կինո» կայքում 
* «Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո» ֆիլմը Кино-Театр.ru կայքում

Կատեգորիա:1992 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Առնոլդ Աղաբաբովի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Յուրի Հարությունյանի
Հելենա (Մոնտանա)

**Հելենա** ( ), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսային մասում, Մոնտանա նահանգի Լուիս և Քլարք շրջանում։ Մոնտանայի նահանգակենտրոնն է, ինչպես նաև Լուիս և Քլարք շրջանի վարչական կենտրոնը։ 2020 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 32 091։ Գործում է տարածաշրջանային նշանակություն ունեցող օդանավակայանը (Helena Regional Airport - HLN).: Քաղաքի մոտ է գտնվում «Հելենայի ջրամբարը» ()։

Հելենան հիմնադրվել է 1864 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ Մոնտանայի ոսկու տենդի ժամանակ, որպես ոսկեխույզների ճամբար։ Ոսկու տենդի շնորհիվ բնակավայրը կարճ ժամանակամիջոցում դարձել է հարուստ քաղաք, որտեղ 1888 թվականի դրությամբ բնակվում էր մոտ 50 միլիոնատեր։ Հարստության կենտրոնացումը նպաստել է, որ քաղաքն ունենա աչքի ընկնող, լավ մշակված վիկտորիանական ճարտարապետություն։

Տեղական լրագիրը *Independent Record*-ն է:

## Ժողովրդագրություն

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Wood, Anthony. "After the West Was Won How African American Buffalo Soldiers Invigorated the Helena Community in Early Twentieth-Century Montana". *Montana* 66.3 (2016): 36–50.

## Արտաքին հղումներ
*
*Vintage images on HelenaHistory.org
*
* City of Helena web page 
* Helena, Montana (Travel Montana) 
* Lewis and Clark County web page 

Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մոնտանայի քաղաքներ
Փի Ջեյ Բլեք

**Փոլ Լլոյդ կրտսեր** (, ), երկրորդ սերնդի հարավաֆրիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Առավելապես հայտնի է «WWE» կազմակերպությունում անցկացրած տարիներից, որտեղ ելույթներ է ունեցել **Ջասթին Գեբրիել** ռինգային անվան ներքո։ Ներկա պահին հանդես է գալիս անկախ առաջնություններում՝ **Փի Ջեյ Բլեք** ռինգային անվամբ։

Եղել է «WWE NXT» հեռուստաշոուի առաջին եթերաշրջանի մասնակից, որից հետո հանդես է եկել որպես «Նեքսուս» խմբավորման անդամ։

«WWE»-ում անցկացրած տարիներին Հիթ Սլեյտերի հետ երեք անգամ հռչակվել է որպես թիմային վարկածով չեմպիոն։ Եղել է նաև FCW Ֆլորիդայի ծանրքաշային չեմպիոն։

## Արտաքին հղումներ
* WWE.com էջ

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ
Արցախի Հանրապետության պարգևներ

**Արցախի Հանրապետության պետական պարգևները** այն պարգևներն են, որոնցով որ պարգևատրում են Արցախի Հանրապետության քաղաքացիները Հայրենիքի նկատմամաբ բացառիկ ծառայությունների համար։ Արցախի բարձրագույն կոչումն է «Արցախի հերոս» կոչումը։

## Պետական պարգևների տեսակներ
* Արցախի Հանրապետության բարձրագույն կոչում
* Արցախի Հանրապետության շքանշաններ
* Արցախի Հանրապետության մեդալներ
* Արցախի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ

### Շքանշաններ

### Մեդալներ

### Պատվավոր կոչումներ

* Արցախի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ
* Արցախի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժ
* Արցախի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ
* Արցախի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ
* Արցախի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ
* Արցախի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ
* Արցախի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ
* Արցախի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ
* Արցախի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետ
* Արցախի Հանրապետության վաստակավոր լրագրող
* Արցախի Հանրապետության վաստակավոր բժիշկ
* Արցախի Հանրապետության վաստակավոր իրավաբան
* Արցախի Հանրապետության տնտեսության վաստակավոր աշխատող
* Արցախի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ, վաստակավոր մարզիչ, ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող

## Արտաքին հղումներ
* ԼՂՀ պետական պարգևները Նախագահի պաշտոնական կայքում
## Տես նաև
* Հայաստանի պետական պարգևներ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պետական պարգևներ
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն
Talk That Talk

«**Talk That Talk**», բարբադոսցի երգչուհի Ռիհաննայի վեցերորդ ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Def Jam Recordings և SRP Records լեյբլների կողմից։

## Երգացանկ

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 ալբոմներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:Ռիհաննայի ալբոմներ
Ջեմիկը

**«Ջեմիկը»**, հայկական հեռուստասերիալ, սիթքոմ։ Հեռարձակվել է Շանթ հեռուստաընկերության եթերում։ Առաջին սերիան ցուցադրվել է 2011 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ Հեռուստասերիալը պատմում է ավանդապաշտ Ջեմիկի և նրա ընտանիքի մասին։

## Դերերում

   
*

Կատեգորիա:Հայկական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Հայկական սիթքոմներ
Էրսան Իլյասովա

[մինի|աջից|260px|[Դուշկո Սավանովիչը և Էրսան Իլյասովան (աջից) Սերբիա-Թուրքիա հանդիպման ժամանակ (ՖԻԲԱ-ի Աշխարհի առաջնություն, 2010 թ.)]]

**Էրսան Իլյասովա** (, ), թուրք նախկին բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի Եվրալիգայում և Բասկետբոլի ազգային ոսոցիացիայում (NBA)։

## Մարզական կարիերա
### Թուրքիայում
Թուրքական «Յուլքերսպոր» ակումբի երիտասարդական հավաքականում հանդես գալուց հետո, Իլյասովան 2004-05 խաղաշրջանում պրոֆեսիոնալ մակարդակով միանում է «Յուլքերսպորի» հիմնական հավաքականին, որի կազմում անցկացնում է 11 խաղ՝ միջինը բերելով 4, 5 միավոր և 3, 2 անդրադարձ։
### NBA-ում
Իլյասովոան ընտրվում է 2005 թ.-ի NBA-ի դրաֆթի 2-րդ ռաունդում (ընդհանուր՝ 36-րդ ընտրությամբ) «Միլոուքի Բաքսի» կողմից և 2 տարվա պայմանագր է կնքում վերջինիս հետ։ Չնայած դրան, Իլյասովան 2005-06 խաղաշրջանում չի մասնակցում և ոչ մի NBA-ի հանդիպման, դրա փոխարեն միանում է NBA-ի զարգացման լիգայի «Տուլսա Սիքստի Սիքսերս» ակումբին, որտեղ անցկացնելով 46 հանդիպում, Իլյասովայի միջին ցուցանիշներն էին 12,5 միավոր և 7,0 անդրադարձ։

Իլյասովան կատարում է իր NBA-յան առաջնաելույթը 2006 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ որպես «Բաքսի» բասկետբոլիստ։ Խաղաշրջանի ավարտին Իլյասովոն լքում է ակումբը և միանում Իսպանիայի ACB լիգայում և Եվրալիգայում հանդես եկող «Բարսելոնա» բասկետբոլային ակումբին։

### Իսպանիայում
2007 թ.-ի հունիսի 16-ին Էրսան Իլյասովան 2 տարվա պայմանագիր է կնքում «Բարսելոնայի» հետ՝ դառնալով ակումբի պատմության առաջին թուրք բասկետբոլիստը։

### Վերադարձը NBA
2009 թ.-ի հուլիսին Իլյասովան վերադառնում է Միլոուքի՝ կնքելով 3 տարվա 7 000 000 դոլար արժողությամբ պայմանագիր։

2012 թ.-ի փետրվարի 19-ին՝ «Նյու Ջերսի Նեթսի» (այժմ՝ «Բրուքլին Նեթս») հետ հանդիպման ժամանակ, Իլյասովան սահմանում է կարիերայի բարձրագույն՝ 29 միավոր և 25 անդրադարձ՝ դառնալով «Բաքսի» պատմության մեջ 3-րդ բասկետբոլիստը ով մեկ խաղի ժամանակ իր հաշվին գրանցել է առնվազն 25-ական միավոր և անդրադարձ (Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարից ու Սվեն Լեյտերից հետո)։ Դրանից հետո նա արժանանում է «շաբաթվա խաղացող» միկրոկոչմանը՝ մարտի 5-ից 11-ը ցուցադրած խաղի համար։

## Վերադարձը Թուրքիա
2011 թ.-ի ամռանը՝ NBA-ի լոկաուտի ժամանակ, Իլյասովան պայմանագիր է կնքում թուրքական «Էֆես Պիլսենի» հետ

## Անձնական կյանք
Իլյասովան ամուսնացած է ոմն բելառուսական ծագում ունեցող Ջուլիա անունով կնոջ հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* nba.com էջ
* DraftExpress.com - Էրսան Իլյասովա 
* Euroleague.net էջ
* Tblstat.Net էջ
* TurkSports.Net էջ 

Կատեգորիա:1987 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թուրք բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ղրիմաթաթարական ծագմամբ թուրքեր
Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ
Ամանդա Բայնս

**Ամանդա Լորա Բայնս** (, ), ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի։ Առավել հայտնի է դարձել՝ խաղալով «Նա տղամարդ է», «Սիդնի Ուայթ», «Ինչ է ուզում աղջիկը», «Թեթևաբարո վարքով գերազանցիկը» ֆիլմերում։

Ֆիլմերում սկսել է նկարահանվել, դեռևս 1993 թվականից։

Հայրը ծնունդով Չիկագոյից է և կաթոլիկ, իսկ մայրը՝ Տորոնտոյից (Կանադա)։ Ունի նաև իռլանդական, լեհական, ռուսական և ռումինական արմատներ։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Մեսրոպ (անձնանուն)

**Մեսրոպ,** տղամարդու հայկական անձնանուն է։ Տարածված է Մեսրոպյան ազգանունը։ Տոնացույցում Մեսրոպ Մաշտոցի անունը հիշատակվում է 3 շարժական տոներում։

## Ծագում
### Մաղաքիա Օրմանյանի ուսումնասիրությունը
Շատ ուսումնասիրողներ կապում են Մեսրոպ անվան ծագումը Մեսրոպ Մաշտոցի հետ։ Կ. Պոլսի հայոց պատրիարք (1896–1918 թթ.) Մաղաքիա Օրմանյանը իր «Ազգապատում» աշխատության մեջ գրում է, որ Մաշտոցի կրած Մեսրոպ անունը պատմության մեջ նախընթաց չունի, շատ մասնագետներ ստուգաբանում են այս անունը *Մար Սերոբ* կամ *Տեր Սերոբե (Տէր Սերոբէ)*։ Եկեղեցական ձեռագրերի մեջ անունը փոփոխություններ է կրել և այդ պատճառով հանդիպվում են Մեսրոբ, Մեսրովբ, Մեսրովպ, Մեսոփ և այլ ձևերով։

### Վահան Սարգսյանի ուսումնասիրությունը
Համաձայն լեզվաբան, ԵՊՀ Ռոմանական բանասիրության ամբիոնի վարիչ, բ.գ.թ., Վահան Սարգսյանի Մեսրոպ անունը (ինչպես նաև Մաշտոց ազգանունը) նման չէ հայկական որևէ անվան։ Հնչյունական, լեզվաբանական չափանիշներով նա պարզել է, թե հնում այդ բառերը ինչ կառուցվածք պետք է ունենային, որ ընդունեին Մեսրոպ Մաշտոց ձևերը։ Նրա կարծիքով, Մեսրոպ անունը ծագում է *Մեծ Սերվբե* կազմությունից։ Մաշտոց բառը ծագումը է «մարդոց» բառից, որը նշանակում է «մարդկանց», այսինքն *«Մեծ Սերվբե Մարդոց»*։ Նա եզրակացնում է, որ Մեսրոպ Մաշտոց անունը ծածկագիր է, որը դարձել է Մեսրովբե Մաշտոց։

### Այլ կարծիքներ
Հայ պատմաբան, փիլիսոփա, լեզվաբան Մատաթիա Գարագաշյանը կարծում է, որ Մեսրոպ անունը առաջացել է պարսկերեն «գրագիր», «քարտուղար» նշանակող «մյուշրիֆ» բառից։ Բ. Սարգսյանի կապում է անվան ծագամուը սիրիերեն «Մար-Սիովպ»-ին։ Գրիգոր Խալաթյանցը այդ ստուգաբանումները անընդունելի է համարում և տալիս է Մաշտոց անվան այլ բացատորւթյուն։ Հայերենում կա «մաշտել» բառը, որը նշանակում է « ճաղատանալ», հետևաբար «մաշտ» արմատը «ոց» մասնիկով («մաշտ+ոց»), նրա կարծիքով, նշանակում է «անմազ»։ Այլ կերպ է հասկանում «մաշտել» բառը Ստեփան Մալխասյանցը։ Նրա կարծիքով, այս անունը ծագում է «խուզել» բայից, իսկ «մաշտոցը» սարք է, որով խուզում են (մկրատի կամ ածելու նման)։ Նիկողայոս Ադոնցը պնդում է, որ «Մաշտոցը» ծագում է իրանական mazd-ак անունից հայկական թաղաքշական մասնիկի ավելացումով։ Կան նաև Մեսրոպ անվան ծագման բազմաթիվ այլ տեսակետներ։

Կորյունի աշխատանքներում հիմնականում օգտագործվում է Մաշտոց անվանաձևը, և միայն վերնագրում է օգտագործված Մեսրովպ կամ Մեսրոպ անունը։ Մովսես Խորենացու մոտ հաջորդաբար օգտագործվում է Մեսրոպ (Մեսրովպ) անունը և միայն մեկ դեպքում Մաշտոց։ Անհատ հույն հեղինակի մոտ այս անունը հիշատակվում է որպես «Μεστίζη» և «Μεστή(ν)τζη»։

## Հայտնի անվանակիրներ
* Մեսրոպ Մաշտոց
* Մեսրոպ Թաղիադյան
* Մեսրոպ Ա Արտազեցի
* Մեսրոպ Ամատունի
* Մեսրոպ Տեր–Մովսիսյան
* Մեսրոպ Բ Մութաֆյան

## Տես նաև
* Հայկական ծագում ունեցող անձնանունների ցանկ

## Գրականություն
* Հրաչյա Աճառյան, Հայոց անձնանունների բառարան, 1942-1962, Երևան
* Բախտիար Հովակիմյան, «Հայոց ծածկանունների բառարանը», 2005 թ.
* «Բառարան յատուկ անուանց», Վենետիկ, 1769
* Կարապետ Դուրգարյան, Անվանագիրք, 1985 Երևան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Դելավեր (գետ)

**Դելավերը** (), գետ ԱՄՆ-ի արևելյան մասում, Նյու Ջերսի նահանգում։ Երկարությունը 570 կմ է։ Ակունքները գտնվում են Նյու Յորք և Փենսիլվանիա նահանգների տարածքներում։ Հոսում է ԱՄՆ-ի Փենսիլվանիա, Նյու Յորք, Դելավեր և Նյու Ջերսի նահանգների տարածքներով։ Թափվում է Ատլանտյան օվկիանոսի Դելավերի ծոցը։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ավազանի գետեր
Հայերը Մեծ Բրիտանիայում

[մինի|320px|[Անգլիայի թեմ (ՀԱԵ)|Անգլիայի թեմի առաջնորդանիստ Սուրբ Սարգիս եկեղեցին Լոնդոնում]]
Մեծ Բրիտանիայում հայկական համայնքներ ստեղծվել են 1830-ական թվականներին Լոնդոնում, Մանչեստրում և Լիվերպուլում։ Առաջին հայերն այստեղ Կոստանդնուպոլսից և Հնդկաստանից ժամանած վաճառականներն էին։ 1870 թվականին Մանչեստրում կառուցվել է հայկական եկեղեցի (Սուրբ Երրորդություն)։ Մեծ Բրիտանիայի հայ գաղութն ստվարացել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ այնտեղ հաստատվել են Թուրքիայից, Արևմտյան Հայաստանից, Իրանից և Կովկասից գաղթած բազմաթիվ հայեր։ 1960-70-ական թվականներին հայերի հոսքը Մեծ Բրիտանիա ավելացավ հատկապես Կիպրոսից, Լիբանանից, Սիրիայից և Եգիպտոսից։

21-րդ դարի սկզբին հայերի թիվը 
մոտ  30 հզ է հիմնականում Լոնդոնում, Մանչեստրում, Լիվերպուլում, Բիրմինգհեմում, ինչպես նաև Էդինբուրգ, Բելֆաստ, Գլազգո քաղաքներում։

Լոնդոնում գործում է Հայ տունը, որը կազմակերպում է մշակութային միջոցառումներ։ Այնտեղ է գտնվում նաև 1992 թվականին բացված ՀՀ դեսպանատունը։ Համայնքում գործում է Հայ առաքելական 3 եկեղեցի և 1 Ավետարանական եկեղեցի։ Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցու Անգլիայի թեմի առաջնորդանիստը Լոնդոնի Սուրբ Սարգիս եկեղեցին է։ Մայրաքաղաքում և Մանչեստրում հայ մանուկների համար բացվել են նաև շաբաթօրյա և կիրակնօրյա դպրոցներ։ 1998 թվականից լույս է տեսնում Նոր սերունդի ձայն պարբերականը։
Գործում են նաև Անգլո-հայկական, Հայկական առաջադիմական, Լոնդոնի հայ երիտասարդաց միությունները, ՀԲԸՄ և ՀՕՄ-ի Լոնդոնյան մասնաճյուղերը և այլ կազմակերպություններ։

Կատեգորիա:Բրիտանահայ հասարակություն
Դալայնոր

**Դալայնորը** (, ), կամ **Հուլուն Նուրը** (), լիճ է Չինաստանի հյուսիսային մասում, Մոնղոլիայի հետ սահմանի վրա։ Լիճը գտնվում է 539 մ բարձրության վրա։ Լճի տարածքը մոտ 1100 քառ. կմ է, իսկ խորությունը՝ 6-9 մ։ Սնվում է Կերուլեն և Օրչուն Գոլ գետերի ջրերով։

## Անվանում
Լճի անվանումը մոնղոլերեն է, բառացի նշանակում է «սրբազան լիճ»։ Կազմված է դալայ «սրբազան» և «նոր» բառերից։ Չինարեն կոչվում է «Հուլունչի»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի լճեր
Կատեգորիա:Ասիայի լճեր
Կատեգորիա:Անհոսք լճեր
Էրիկ Կարապետյան

*
**Էրիկ Վալերայի Կարապետյան** (), հայ փոփ երգիչ։ 2011 թվականին ներկայացրել է Հայաստանը Նոր Ալիք մրցույթում և գրավել է 5-րդ հորիզոնականը` արժանանալով հանդիսատեսի համակրանք մրցանակին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թ. հունիսի 5-ին, Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։

Ավելացնել

2005 թ. ավարտել է Թբիլիսիի Ցաբաձեի անվան թիվ 79 միջնակարգ դպրոցը և երաժշտական դպրոցի ջութակի դասարանը։ 2006 թվականից տեղափոխվել է Երևան։ 2006-2011 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազ-վոկալ բաժնում՝ ավարտելով նաև մագիստրատուրան։ 2006-2010 թվականներին աշխատել է պրոդյուսեր Զարուհի Պետրոսյանի հետ։

2006 թ. «Ընծա» համահայկական երաժշտական մրցույթ-փառատոնի ժամանակ արժանացել է 1-ին մրցանակի։ 2007 թ. «Դիսքավրի» միջազգային երաժշտական մրցույթի ժամանակ դարձել է հաղթող։ 2008 թ․ մասնակցել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երկու աստղ» երաժշտական նախագծին։ 2008 թ․ նոյեմբերին ստեղծել է «Երգող թվեր» մուլտֆիլմը։ 2011 թ. ներկայացրել է Հայաստանը Յուրմալայի «Նոր ալիք» միջազգայն երաժշտական մրցույթ-փառատոնում և արժանացել «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակին։ 2012 թ. Հայաստանի Ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Տարվա լավագույն երգիչ» մրցանակին։ Թողարկել է 1 ձայնասկավառակ, նկարահանել է 18 տեսահոլովակ։

2014 թվականի հունվարից սիրային հարաբերությունների մեջ է եղել Սվետլանա Իշխանյանի հետ։ Զույգն ամուսնացել է 2022 թվականին։ 2023 թվականի նոյեմբերին նրանք ունեցել են իրենց առաջնեկին՝ դստերը՝ Սալոմեին։

## Մրցանակներ

## Սկավառակագրություն

* Твои следы (2015)
* Սիրո պանդեմիա (2020)

## Արտաքին հղումներ

* Մեր մեջ ասած - Էրիկ Կարապետյան

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Կատեգորիա:Նոր ալիք
Կատեգորիա:Փոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Հայերը Վենեսուելայում

մինի|Խաչքար Վենեսուելայի Կարակաս քաղաքի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու մոտ
Հայերի թիվը Վենեսուելայում կազմում է 3.000 մարդ, այլ տվյալներով՝ մինչև 4.000 մարդ։ Կարակասում բնակվում է 1.500 հայ, մնացյալները Կունամա, Մարակայ, Պուերտո Լա Կրուս, Վալենսիա, Բարսելոնա քաղաքներում։

## Պատմություն
Չնայած հայկական համայնքը ձևավորվել է 1930-ական թվականներին, հայերի հոսքը Վենեսուելա առավելապես սկսվել է 1950-ականներից հետո, հիմնականում 1966 թվականին։ Գաղթել են հիմնականում Մերձավոր Արևելքից, մասնավորապես Սիրիայից։ Նավթային հարուստ պաշարների շնորհիվ աշխատատեղերի պահանջարկին զուգընթաց Վենեսուելա են գաղթել հայեր նաև Կիպրոսից, Հունաստանից, Ֆրանսիայից, Արգենտինայից։

Զբաղվում են գործարարությամբ, առևտրով, արդյունաբերությամբ, ձեռնարկատիրությամբ, նավթագործությամբ, ոսկերչությամբ։ Կան նաև մտավորականներ։ Համայնքում գործում են 1965 թվականին հիմնված «Արարատ» հայկական ընկերակցությունը, Տիկնանց և Երիտասարդաց միությունները, ՀՅԴ տեղական գրասենյակը։

## Հայ-վենեսուելական հարաբերություններ
Վենեսուելայի խորհրդարանը 2005 թվականի հուլիսի 14-ին բանաձև ընդունեց Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին։ Երկրի հայ համայնքի նախաձեռնած փաստաթուղթը քննարկման էր դրվել խորհրդարանի պատգամավոր Հուգո Մորալեսի և իրավաբան Ժանետ Մադրիսի կողմից։
[մինի|[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Կարակաս)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Կարակաս]]
2009 թվականից Ռուսաստանի Դաշնությունում Վենեսուելայի Բոլիվարյան Հանրապետության դեսպանությունը համատեղության կարգով հավատարմագրված է նաև Հայաստանի Հանրապետությունում (նստավայրը՝ Մոսկվա)։

## Վենեսուելայի հոգևոր հովվություն
Վենեսուելայի հոգևոր հովվությունը, Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու՝ Հարավային Ամերիկայի տարածքում գտնվող, Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսությանը պատկանող միակ կրոնական կազմակերպությունն է, որը ներկայացնում է Վենեսուելայում բնակվող առաքելական հայության հոգևոր կյանքը։ Միաժամանակ, Կիլիկիո միակ կառույցն է, որը չի կոչվում «թեմ», քանի որ որևէ այլ եկեղեցի չի ներառում։

Առաջնորդանիստը երկրի միակ եկեղեցին է՝ Կարակասի սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը։ Այն հիմնադրվել է 1987 թվականին արքեպիսկոպոս Մեսրոպ Աշջյանի կողմից, ունի շաբաթօրյա դպրոց, երիտասարդական ակումբ և այլ կազմակերպություններ։

Կարակասում համայնքի հովանավորությամբ կանգնեցվել է Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան-կոթող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Վենեսուելայում
Դելավեր (այլ կիրառումներ)

**Դելավեր** աշխարհագրական անունը կարող է վերաբերել.

* Դելավեր - ԱՄՆ հյուսիս-արևելքում գտնվող նահանգ
* Դելավեր (գետ) - գետ ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգում
* Դելավեր շրջան (Այովա) - շրջան ԱՄՆ Այովա նահանգում
* Դելավեր շրջան (Ինդիանա) - շրջան ԱՄՆ Ինդիանա նահանգում
* Դելավեր շրջան (Նյու Յորք) - շրջան ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգում
* Դելավեր շրջան (Փենսիլվանիա) - շրջան ԱՄՆ Փենսիվլանիա նահանգում
* Դելավեր - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում
Դալյան

**Դալյան** (**Հեռավոր**, ; ճապոներեն՝ &nbsp;-&nbsp;Դայրեն), քաղաք Չինաստանի հյուսիսարևելյան մասում, Լյաոնին նահանգում։ Դեղին ծովի խոշոր նավահանգիստներից մեկն է։ Ընդհանուր տարածքը կազմում է 13.237&nbsp;կմ², բնակչությունը՝ 6,2 մլն&nbsp;մարդ։ Հիմնադրել են ռուսները 1899 թ-ին։

## Քույր քաղաքներ
Դալյանի քույր քաղաքներն են.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1904 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Հայերն Իսպանիայում

**Հայերն Իսպանիայում** (), ազգային փոքրամասնություն Իսպանիայի Թագավորությունում։ Տարբեր տվյալներով՝ հայերի թվաքանակը տատանվում է 40,000-50,000-ի միջև։ Ներկայումս հայերը բնակվում են հիմնականում Վալենսիայում, Բարսելոնայում, Մադրիդում, ինչպես նաև Սևիլյա, Ալիկանտե, Առնեդո, Մալագա և այլ քաղաքներում։

## Պատմություն

Հայ-իսպանական առնչությունները սկիզբ են առնում հնագույն ժամանակներից, սակայն գործուն են դարձել միայն միջին դարերում՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորության ժամանակաշրջանում։ 1385 թվականին Կաստիլիայի թագավորը հրովարտակով Մադրիդը (Վիլյառեալ և Անդուխար քաղաքների հետ) նվիրել է Լևոն Զ Լուսինյան արքային՝ ցկյանս տնօրինելու իրավունքով։

16-17-րդ դարերում հաճախացել են հայ վաճառականների այցելությունները Իսպանիայի առևտրական կենտրոններ։ 2010 թվականի օգոստոսի 25-ին Մադրիդում բացվել է Հայաստանի դեսպանությունը։ Պատվավոր հյուպատոսություններ կան Բարսելոնայում, Վալենսիայում։ Մինչև 2017 թվականը հայերի թվականը հասնում էր 11.000-13.000։ Իսպանահայերի գերակշիռ մեծամասնությունը Հայաստանից կամ այլ երկրներից արտագաղթածներն են, որոնց մեջ շատ են օրինական գրանցում չունեցողները, այդ իսկ պատճառով առկա է եռակի գերազանցման տարբերություն։

## Հոգևոր-մշակութային կյանք

Հայ Կաթողիկե և ավետարանական եկեղեցիներ Իսպանիայում չեն գործում։ Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակությունն Իսպանիայում պաշտոնապես առաքելություն է իրականացնում 2009 թվականից, և այստեղ հետագայում ձևավորվում է Իսպանիայի և Պորտուգալիայի հոգևոր հովվությունը։ 

Կալոնժե քաղաքում` Բարսելոնայի մոտ, սկսել է գործել առաջին հայկական եկեղեցին (սուրբ Գևորգ), որը 30 տարով տրվել է հայ համայնքին։ 2022 թվականին Իսպանիայի Մալագա քաղաքում կառուցվել է հայկական առաջին եկեղեցին՝ սուրբ Աստվածածինը։

Իսպանահայությունը գտնվում է համայնքային կառույցների կազմակերպման փուլում։ Իսպանահայերի համայնքային կազմակերպությունները քիչ չեն, սակայն անդամների թիվը սակավ է։

## Տես նաև
* Հայերը Պորտուգալիայում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իսպանիա և Հայաստան

ի