Բաբկա (բլիթ)

**Բաբկա** (), քաղցր հյուսված հաց կամ բուլկի, որը ծագել է Լեհաստանի և Ուկրաինայի հրեական համայնքներում։ Բաբկան հայտնի է Իսրայելում (հաճախ այն պարզապես անվանում են խմորիչով կարկանդակ, ) և հրեական սփյուռքում։ Բաբկան պատրաստվում է խմորիչով խմորից, որը բացում են և պատում լցոնով, ինչպիսիք են շոկոլադը, դարչինը, մրգերը կամ պանիրը, այնուհետև փաթաթում են և հյուսում թխելուց առաջ։

## Պատմություն
Բաբկան առաջացել է Կենտրոնական Եվրոպայի հրեական համայնքներում 19-րդ դարի սկզբին։ Խալայի խմորի ավելցուկը ոլորում էին մրգային մուրաբայով կամ դարչինով և թխում էին հացի բոքոնի տեսքով՝ խալայի հետ միասին։ Շոկոլադը սկզբում չէր օգտագործվում, քանի որ այն հասանելի չէր բոլորին. շոկոլադե բաբկան, հավանաբար, 20-րդ դարի կեսերի ամերիկյան նորույթ էր։ Անվանումը (չնայած ոչ պարտադիր ինքը՝ ուտեստը) կարող է կապված լինել Լեհաստանում և Ուկրաինայում տարածված զատիկի թխվածքի հետ, որը հայտնի է որպես բաբկա, իդիշ լեզվով՝ *բուբբե։*

Չնայած լեհական և ուկրաինական բաբկաները կոչվում են նույն կերպ, ինչպես հրեականը, բաբկաների արտաքին տեսքն ու պատրաստման եղանակը լիովին տարբերվում են։ Արևելաեվրոպական բաբկան իր անվանումը ստացել է ավանդական թավայի վրա ձևավորված բարձր, ամուր, ակոսավոր կողերի շնորհիվ, որոնք հիշեցնում են տատիկի փեշը։ Նյու Յորքի գաղթականների մոտ հայտնված բաբկայի տարբերակը բաղկացած է խմորիչով քաղցր խմորի հյուսքերից, որը թխվում է հացի կաղապարի մեջ։

Մինչև 20-րդ դարի երկրորդ կեսը հրեական բաբկայի մասին լեհական հրեական համայնքից դուրս գրեթե չէին լսել։ Եվրոպական ոճի հացաբուլկեղենի խանութները սկսեցին այն առաջարկել 1950-ական թվականների վերջին Իսրայելում և ԱՄՆ-ում։ Բացի շոկոլադից, տարբեր լցոնները դարձան հայտնի, ներառյալ կակաչի սերմերը, նուշի մածուկը, կաթնաշոռը և այլն, իսկ որոշ հացթուխներ սկսեցին այն զարդարել շտրեյզելով։

Մինչև 1970-ականները բաբկան լայն տարածում ուներ Նյու Յորքի աշկենազ հրեաների հրուշակագործւթյան մեջ։ Ամենահայտնի առևտրային *[https://www.greensbabka.com/all-baked-goods/babka.html Green’s]* հացատունը դրանով էր հայտնի Բրուքլինում։ Աշկենազի նյույորքյան բաբկան, որպես կանոն, ունի ավելի հարթ և ուղղանկյունաձև տեսք և տարբերվում է իսրայելական բաբկայից։ Չնայած այն հանգամանքին, որ այդ ժամանակաշրջանի գրեթե յուրաքանչյուր հրեական հացատուն առաջարկում էր բաբկա, *Green's*-ը այդ շրջանում սկսեց լայնորեն տարածվել կաշրութ շուկաներում և այլ հրեական ամերիկյան համայնքներում մինչև 2000-ական թվականները, և բաբկայի հանրաճանաչությունը շարունակում էր աճել Միացյալ Նահանգներում։

2010-ականներին իսրայելական ոճով բաբկան հասանելի դարձավ Նյու Յորքում։ Թել Ավիվից հայտնի իսրայելական *Breads Bakery* հացատունը, որը Գադի Պելեգի մասնաճյուղն է, սկսեց վաճառել իր իսրայելական ոճի բաբկան ավանդական դարչինի միջուկներով, ինչպես նաև ոչ ավանդական միջուկներով, ինչպիսիք են Nutella-ն, խնձորը և չիզքեյքը, ինչպես նաև առանց քաղցրի տարբերակը՝ զաթարով և ֆետա պանրով։ Իրենց շոկոլադե բաբկայի համար նրանք ստացել են մի քանի տեղական մրցանակներ։

## Պատրաստման եղանակ
thumb|Շոկոլադե բաբկա
Բաբկան պատրաստվում է յուղոտ կամ շերտավոր խմորով, որը նման է խալլայի կամ կրուասանի համար նախատեսված խմորին։ Այն բացում են և պատում զանազան քաղցր լցոններով, ինչպիսիք են շոկոլադը, շաքարավազի և դարչինի խառնուրդը, խնձորը, քաղցր պանիրը, Nutella-ն, կակաչի սերմերը կամ չամիչը, այնուհետև ոլորում են բաց կամ փակ հյուսքով։ Վրան լցնում են շաքարի օշարակ՝ թարմությունը պահպանելու և հացը ավելի խոնավ դարձնելու համար։ Երբեմն բաբկայի (հացատեսակը) վրա որպես թոփինգ՝ ցանում են շտրեյզելի (հրուշակեղենի) փշրանքներ։

## Իսրայելական տարբերակ
Իսրայելական բաբկան (եբրայերեն՝ עוגת שמרים‎) պատրաստվում է շերտավոր խմորից, հարստացված յուղով, որը հետո մի քանի անգամ ծալում և ոլորում են՝ ստեղծելով բազմաթիվ շերտեր, նման իսրայելական ռուգելախի և կրուասանի խմորի շերտերին։ Իսրայելական ոճի բաբկան ունի բազմաթիվ լցոններ և ձևեր։ Հաճախ խմորից ձևավորում են հացեր, երբեմն պատրաստում են օղակաձև կարկանդակի տեսքով բաբկաներ, հյուսում և թխում են բաց հյուսվածքով կամ պատրաստում են առանձին գալարներ՝ նման պանրային հյուսքի։ Ամենահայտնի լցոնը շոկոլադն է, որը սովորաբար պատրաստում են *Hashachar Ha'ole*-ից (իսրայելական շոկոլադե մածուկ), *mohn*-ից (կակաչի սերմով քաղցր մածուկով լցոն) և քաղցր պանրից, որը սովորաբար պատրաստում են *gvina levana*-ից (սերուցքային պանիր)։ Երբեմն վրան շտրեյզել են ցանում։ Սովորաբար սա քաղցր թխվածք է, սակայն ոչ քաղցր տարբերակները նույնպես հայտնի են Իսրայելում և հաճախ պարունակում են լաբնե (հունական յոգուրտ) և զաթար։ Բաբկան հաճախ թխում են նաև առանձին բուլկիների տեսքով, որոնք հիշեցնում են վարդ: Դրանք կարող են պատրաստվել նաև փակ հյուսքով՝ ի տարբերություն առավել տարածված բաց հյուսվածքի։

## Տես նաև
Բրիոշ

Ցուրեկի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Еврейская шоколадная бабка
* 

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Թխվածքներ
Կատեգորիա:Իսրայելական խոհանոց
Կատեգորիա:Հացամթերք
Կատեգորիա:Հրեական խոհանոց