Բադր Շաքիր ալ-Սայյաբ

**Բադր Շաքիր ալ-Սայաբ** (, ) իրաքցի բանաստեղծ, որը համարվում է ժամանակակից ամենակարևոր արաբ բանաստեղծներից մեկը: Նազիք ալ-Մալաիքայի հետ միասին նա համարվում է արաբական ազատ չափածո պոեզիայի հիմնադիրներից մեկը։

## Վաղ կյանք և կարիերա
Բադր Շաքիր ալ-Սայաբը ծնվել է Բասրայից հարավ գտնվող Ջայքուր քաղաքում՝ արմավենու աճեցնողի և հովվի ավագ զավակում։ Նրա մայրը մահացել է, երբ նա վեց տարեկան էր։ Նա ավարտել է Բաղդադի բարձրագույն մանկավարժական քոլեջը 1948 թվականին, բայց հետագայում ազատվել է ուսուցչի պաշտոնից՝ Իրաքի կոմունիստական ​​կուսակցության անդամ լինելու պատճառով։

Քաղաքական հայացքների պատճառով արգելվելով դասավանդել, նա հետագայում աշխատանք է գտել որպես համտեսող՝ աշխատելով Բասրայի «Իրաքի արմավենու» ընկերությունում: Սակայն շուտով նա վերադարձավ Բաղդադ, որտեղ աշխատում էր որպես ճանապարհաշինարարական ընկերությունում անվտանգության աշխատակից։ Նա ակտիվորեն մասնակցեց 1952 թվականի Իրաքյան ինտիֆադային, որի ընթացքում միացավ իր գործընկերներին՝ ԱՄՆ տեղեկատվական ծառայության գրասենյակները թալանելու համար, բարձրացավ էլեկտրական սյան վրա և արտասանեց նախորդ գիշեր գրած հեղափոխական բանաստեղծությունը։ Ապստամբությունից հետո կառավարությունը բռնաճնշումների արշավ սկսեց կոմունիստ համակիրների դեմ, և ալ-Սայաբը վախենում էր, որ իրեն կձերբակալեն։ Նա որոշեց փախչել երկրից, ստացավ կեղծ իրանական անձնագիր՝ Ալի Արթինկի կեղծ անվամբ, և փախավ սահմանից այն կողմ՝ Իրան։ Այնուհետև Աբադանից նա 1953 թվականին նավարկեց դեպի Քուվեյթ։ Այս ճանապարհորդությունը նրա «Փախուստ» (Ֆարար) բանաստեղծության թեման էր։
մինի|Ալ-Սայաբը (ձախից) իրաքցի նկարիչ Նուրի ալ-Ռավիի (աջից) հետ, 1956 թվական։
Նա որոշ ժամանակ աշխատեց Քուվեյթի էլեկտրաէներգիայի ընկերությունում, բայց 1954 թվականին վերադարձավ Իրաք և խզեց իր բոլոր կապերը Կոմունիստական ​​կուսակցության հետ։ Հետևաբար, նրան թույլատրվեց կրկին աշխատել Իրաքի պետական ​​ծառայությունում և աշխատանքի անցավ ներմուծման և արտահանման գլխավոր վարչությունում: Սակայն հուլիսի 14-ի հեղափոխությունից հետո նա գրեց պետության նոր ղեկավար Աբդ ալ-Քարիմ Քասիմի քննադատական ​​բանաստեղծություններ, ուստի 1959 թվականի ապրիլին կրկին ազատվեց իր պաշտոնից"1959 թվականի Քիրքուքի կոտորածից հետո նա դարձավ բացահայտ հակակոմունիստ և հրատարակեց «Կունտու շիյուիյան» («Ես կոմունիստ էի») վերնագրով էսսեների շարք։

1957 թվականին սիրիացի բանաստեղծ Ադունիսը և լիբանանցի բանաստեղծ Յուսուֆ ալ-Խալը Բեյրութում սկսեցին հրատարակել նոր ամսագիր՝ «Մաջալաթ Շի'ր» («Բանաստեղծական ամսագիր»): Սայաբը սկսեց գրել դրա համար, և դա նրան կապ հաստատեց իրենց շրջապատի այլ գրողների հետ, այդ թվում՝ Ունսի էլ-Հաջջի և Խալիլ Հավիի հետ։ 1960 թվականին Սայաբը այցելեց Բեյրութ՝ իր բանաստեղծությունների ժողովածուն հրատարակելու համար, և արժանացավ առաջին մրցանակի (1000 լիբանանյան ֆունտ) Մաջալաթ Շիրի կողմից կազմակերպված մրցույթում՝ իր «Օնշուդաթ ալ-Մաթար» («Անձրևի երգ») ժողովածուի համար, որը հետագայում դարձավ նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը։

## Հիվանդություն և մահ
Վերադառնալով Իրաք՝ ալ-Սայաբին աշխատանքի տվեցին Իրաքի նավահանգստային վարչությունում և տեղափոխեցին Բասրա։ Սակայն նա կրկին ձերբակալվեց 1961 թվականի փետրվարի 4-ին և պահվեց մինչև փետրվարի 20-ը։ Այդ ժամանակ նրա քաղաքական դիրքորոշումը և գրական ճանաչումը նրան գրավեցին Մշակութային ազատության կոնգրեսի ուշադրության կենտրոնում, որը նրան հրավիրեց Հռոմում կայանալիք «Արաբ գրողը և ժամանակակից աշխարհը» խորագրով կոնֆերանսին։ Նույն թվականին նրա առողջությունը սկսեց վատթարանալ։ 1962 թվականի ապրիլին նա ընդունվեց Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանի հիվանդանոց, և նրա գրական ընկերները, այդ թվում՝ Յուսուֆ Ալ-Խալը, վճարեցին նրա ուսման վարձը։ 1962 թվականի սեպտեմբերին Բասրա վերադառնալուց հետո Մշակութային ազատության կոնգրեսը նրան շարունակական ֆինանսական օգնություն ցուցաբերեց և կազմակերպեց նրա մեկնումը Լոնդոն՝ բժշկական խորհրդատվություն ստանալու համար։

1962 թվականի վերջին ալ-Սայաբը մեկնեց Միացյալ Թագավորություն: Պրոֆեսոր Ալբերտ Հուրանին կարողացել էր նրան կրթաթոշակ տրամադրել Դարհեմի համալսարանում, և նա նաև մտածում էր Օքսֆորդի համալսարանում ուսանող գրանցվելու մասին՝ դոկտորական աստիճան ստանալու համար, բայց չկարողացավ դա անել: Լոնդոնի Սուրբ Մարիամի հիվանդանոց ընդունվելուց հետո նրա հիվանդությունը վերջապես ախտորոշվեց որպես ամիոտրոֆիկ կողմնային սկլերոզ։ Լոնդոնից նա 1963 թվականի մարտին մեկ շաբաթով մեկնեց Փարիզ, որտեղ նրա ախտորոշումը հաստատվեց։

1964 թվականի փետրվարին նրա արդեն վատ առողջությունը կտրուկ վատացավ, և նա տեղափոխվեց Բասրա նավահանգստի հիվանդանոց՝ կրկնակի թոքաբորբով, սրտի խնդիրներով և խոցով: Քանի որ նրա բուժումը շարունակվեց իր հնարավորություններից վեր, Իրաքի հեղինակների և գրողների ընկերությունը, որի անդամն էր նա, ստացավ Առողջապահության նախարարության համաձայնությունը՝ շարունակելու նրա խնամքը: Ի վերջո, քուվեյթցի բանաստեղծ Ալի Ալ-Սաբտին համոզեց Քուվեյթի կառավարությանը ստանձնել նրա բուժումը, և նա 1964 թվականի հուլիսի 6-ին տեղափոխվեց Քուվեյթի Ամիրի հիվանդանոց։ Այնտեղ բուժման ընթացքում նա մի շարք բանաստեղծություններ հրապարակեց «Ալ-Ռաեդ ալ-Արաբի» («Արաբ ռահվիրա») ամսագրում։ Նա մահացավ հիվանդանոցում 1964 թվականի դեկտեմբերի 24-ին։

## Ժառանգություն
Բադր Շաքիր ալ-Սայյաբի փորձերը նպաստեցին ժամանակակից արաբական պոեզիայի ընթացքի փոփոխությանը։ Նա հրատարակեց բանաստեղծությունների յոթ ժողովածու և մի քանի թարգմանություն, որոնց թվում են Լուի Արագոնի, Նազըմ Հիքմեթի և Էդիթ Սիթվելի, ով Թ. Ս. Էլիոթի հետ միասին խոր ազդեցություն է ունեցել նրա վրա։ 1940-ականների վերջին նա իրաքցի բանաստեղծ Նազիք ալ-Մալաիքայի, Աբդ ալ-Վահհաբ ալ-Բայաթիի և Շատել Տաքայի հետ միասին սկիզբ դրեց արաբական պոեզիայում ազատ չափածոյի շարժմանը՝ դրան հեղինակություն հաղորդելով հիսունականներին հրատարակած բազմաթիվ գեղեցիկ բանաստեղծությունների շնորհիվ։ Նրա երրորդ հատորի՝ «Անձրևի երգի» հրատարակությունը 1960 թվականին ժամանակակից արաբական պոեզիայի ամենակարևոր իրադարձություններից մեկն էր, որը կարևոր դեր խաղաց պոեզիայում առասպելի օգտագործման վրա ուշադրություն հրավիրելու գործում: Նա հեղափոխեց պոեմի յուրաքանչյուր տարր և գրեց խիստ ներգրավվող քաղաքական և սոցիալական թեմաների, ինչպես նաև բազմաթիվ անձնական թեմաների մասին: Պաղեստինցի բանաստեղծ Մահմուդ Դարվիշը մեծապես տպավորված և ազդված էր Բադր Շաքիր ալ-Սայաբի պոեզիայից։ Ալ-Սայաբի սենյակները՝ իր բանաստեղծություններով, որոնք լի են հայրենիքի կարոտով՝ դրանից աքսորվելուց հետո: Բանաստեղծը շատ հետաքրքրված էր Իրաքի և դրա մասերի ամենափոքր մանրամասներով: Նա անընդհատ անհամբեր սպասում և կարոտում էր այն ամենին, ինչ կապված էր այն հայրենիքի հետ, որը ստիպված էր լքել, և դա հստակ երևում է բանաստեղծությունից։ Սա կարճ կտակ է, որում նա ցանկանում էր գերեզման գտնել։ Մահանալուց հետո հայրենիքում, բայց կենդանության օրոք նա ոչինչ չէր ուզում, բացի իր դաշտերում գտնվող մի փոքրիկ խրճիթից՝ մատնանշելով այն օրհնությունները, որոնք նա կպարգևեր Իրաքին՝ իր ժողովրդին ուղղված նամակի միջոցով, որտեղ խորհուրդ էր տալիս այն իր ժողովրդին։

Նրանք վայելում են այն օրհնությունները, որոնցից նա զրկված էր, և նա իր կյանքն անցկացրեց դրանք փնտրելով։ Այնուհետև նա ավարտում է իր բանաստեղծությունը՝ նշելով հայրենիքի իրավունքները իր զավակների նկատմամբ։ Բավական է, որ նա ստեղծվել է իր սեփական հողից և մանանայից. որպեսզի սա բավարար պատճառ լինի օրհնությունների համար երախտագիտության, Նրա հանդեպ հավերժական կարոտի և այրվող կարոտի համար։

Գրական վեճերի ոլորտում Սայաբը նշեց, որ Նազիկ ալ-Մալայքայի այն պնդումը, թե ինքն է ազատ չափածո հայտնաբերել, կեղծ է, և ուշադրություն հրավիրեց Ալի Ահմադ Բաքաթիրի (1910-69) նախորդ աշխատանքների վրա, որը 1930-ականների կեսերին մշակել էր երկհեմիստիկ ձևաչափը: Իրականում հենց Բաքաթիրն էր, որ արաբական պոեզիայում առաջին անգամ գրել էր կոտրված (քասուրա) պոեզիա: Բաքաթիրը (1910-69) իր «Ախնաթուն վա Նեֆերտիտի» գրքի երկրորդ հրատարակության մեջ ընդունեց այն ճանաչումը, որը Սայաբը նրան բերել էր։

2014 թվականին Սայաբի որոշ ստեղծագործություններ Սաուդյան Արաբիայի իշխանությունները արգելեցին ներկայացնել ալ-Ռիադում գրքի միջազգային տոնավաճառ։ Առավել հայտնի բանաստեղծություններից է «Հիսուսը խաչելությունից հետո» բանաստեղծությունը։

Ինչպես շատ հայտնի և ժամանակակից իրաքցի գործիչների, Բաղդադի «Դար ալ-Աթրակչի» սրճարանի սեղաններից մեկը նրա պատվին անվանակոչվեց նրա անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Abbas, Ihsan "Badr Shaker Al-Sayyab’s book, A Study of His Life and Poetry"
*Placing the Poet: Badr Shakir Al-Sayyab and Postcolonial Iraq by Terri DeYoung State University of New York Press (31 May 1998) 
* Reading T.S. Eliot in Arabic: A Talk with Ghareeb Iskander. ArabLit Quarterly, October 17, 2020

## Արտաքին հղումներ
*Badr Shakir al-Sayyab Biography 
*Badr Shakir al-Sayyab Poems 
*al-ahram Badr Shakir Al-Sayyab Youssef Rakha outlines the life course of a modern legend.
*Extended Biography

Կատեգորիա:20-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իրաքցի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իրաքցի գրողներ