open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լև Օբորին

**Լև Նիկոլաևիչ Օբորին** (), խորհրդային դաշնակահար։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1964)։

1926 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան Կ. Ն. Իգումնովի դասարանը։ Օբորինը խորհրդային կատարողներից առաջինն է մասնակցել միջազգային մրցույթի (1-ին մրցանակ Շոպենի անվան դաշնակահարների միջազգային 1-ին մրցույթում, Վարշավա, 1927)։ 1928 թվականից դասավանդել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում (1935 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1954-1959 թվականներին և 1965 թվականից՝ դաշնամուրի ամբիոնի վարիչ)։ Հանդես է եկել որպես մենակատար և Դ. Ֆ. Օյստրախի և Ս. Ն. Կնուշևիցկու հետ՝ անսամբլներում։ Օբորինի նվագն աչքի է ընկել մտահղացումների հստակությամբ, զգացմունքների անկեղծությամբ և ջերմությամբ։ Օբորինը խորհրդային կոմպոզիտորների մի շարք երկերի, այդ թվում՝ Ա. Խաչատրյանի դաշնամուրի կոնցերտի (իրեն նվիրված), առաջին կատարողն է։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1943)։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 և 2 այլ շքանշաններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դաշնակահարներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Վին Բեյքեր

**Վինսենթ Լամոնտ (Վին) Բեյքեր**, (, ), ամերիկացի նախկին, բասկետբոլիստ, հարձակվող, կենտրոնական, օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր (2000)։ Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Միլուոքի Բաքս», «Սիեթլ Սուպերսոնիքս» և մի շարք այլ ակումբներում։

Չնայած ունենալով հաջող մասնագիտական կարիերա NBA-ում, Բեյքերն ունեցել է լուրջ խնդիրներ ալկոհոլիզմի հետ, ինչի պատճառով կորցրել է շուրջ 100 միլիոն ԱՄՆ դոլարի կարողություն։

2015 թվականի հուլիսի դրությամբ, Բեյքերը մասնաճյուղային մենեջերի վերապատրաստում է անցնում «Ստարբաքս» ցանցում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում
* Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օկլահոմա Սիթի Թանդերի բասկետբոլիստներ
Մարկո Բելինելլի

**Մարկո Ստեֆանո Բելինելլի** (, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Հանդես է գալիս Իտալիայի բասկետբոլի Ա սերիայի «Վիրտուս Բոլոնյա» ակումբում։ Խաղում է հարձակվող պաշտպան դիրքում։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Իտալացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորոնտո Ռեպտորսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Օռլեանս Պելիկանսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Յուլդաշ Ախունաբաբաև

**Յուլդաշ Ախունաբաբաև** (, ), ուզբեկ կոմունիստ հեղափոխական, խորհրդային քաղաքական գործիչ, Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության (ՈւզԽՍՀ) համահիմնադիր։

Ծնվել է 1885 թվականի հուլիսի 13-ին։ 1921 թվականին դարձել է ԽՄԿԿ անդամ։ 1916 թվականին դեհկանների ապստամբությանը մասնակցելու համար ձերբակալվել է։ 1919-1920 թվականներին եղել է Չքավորների և բատրակների միության Մարգելանի վարչության նախագահ։ Մասնակցել է բասմաչների ապստամբության ճնշմանը։

1925-1937 թվականներին եղել է Ուզբեկական ԽՍՀ Կենտգործկոմի նախագահը, 1938-1943 թվականներին՝ Ուզբեկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահը։

Մահացել է 1943 թվականի փետրվարի 28-ին։

## Գրականություն
* Н. Садыкова: *Юлдаш Ахунбабаев*. Изд-во Акад. наук УзССР, Taschkent 1957.
* Вахид Касымович Валиев: *Н ародный аксакал. Страницы жизни и деятельности Юлдаша Ахунбабаева*. Гос. изд-во Узбекской ССР, Taschkent 1962.
* ''Ахунбабаев Юлдаш''. In: ''Большая советская энциклопедия'' (dritte Auflage, Moskau 1969–1978; russisch).
* ''Ахунбабаев, Юлдаш''. In: Евгений Михайлович Жуков (ред.)։ *Советская историческая энциклопедия*. Издательство «Советская энциклопедия», Moskau 1973–1982.
* *Ахунбабаев, Юлдаш*. In: Саид-Карим Зиядуллаев: *Ташкент. Энциклопедия*. Главная редакция Узбекской Советской Энциклопедии, Taschkent 1983, S. 44.
* *Юлдаш Ахунбабаев (1885–1943)*. In: К. Е. Житов, Х. Т. Турсунов, Леонтина Павловна Зотова: Революцией призванные. биографические очерки. «Узбекистан», Taschkent 1987, S. 251f.
* ''Ахунбабаев, Юлдаш''. In: Константин Александрович Залесский: *Империя Сталина. Биографический энциклопедический словарь*. Вече, Moskau 2000, S. 37f.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուզբեկ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդարանի նախագահներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Ասադուլա Ախունդով

**Ասադուլա Ջավադ օղլի Ախունդով** (), ադրբեջանցի առաջին մարքսիստներից։ ԽՄԿԿ անդամ 1901 թվականից։

Եղել է «Հումմեթ» կազմակերպության հիմնադիրներից։ 1907 թվականից խմբագրել է բոլշևիկյան «Յոլդաշ» թերթը։ 1909-1917 թվականներին Բաքվի բոլշևիկյան կազմակերպության հանձնարարությամբ հեղափոխական աշխատանք է տարել Իրանում։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո վերադառնալով Բաքու՝ մասնակցել է «Հումմեթ»-ի գործունեությանը։ Ադրբեջանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո աշխատել է արտաքին առևտրի բնագավառում։

## Գրականություն
* Азербайджанская советская энциклопедия. Т. 1. Баку, 1976; т. 3. Баку, 1979. т. 1.

Կատեգորիա:Ադրբեջանի հեղափոխականներ
Նեմանյա Բիելիցա

thumb|250px
**Նեմանյա Բիելիցա** (, սերբ. կիր.՝ **Немања Бјелица**, ), սերբ պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ» ակումբում։

## Ակումբային կարիերա
Ակումբային կարիերան սկսել է 2007 թվականին։ 2010 թվականի դրաֆթում ընտրվել է «Վաշինգտոն Վիզարդս» թիմում, որը խաղացողի իրավունքները, փոխանակման արդյունքում, զիջել է «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ»-ին։ 2015 թվականի հուլիսի 14-ին Բիելիցան պայմանագիր է կնքել «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ»-ի հետ։ Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում նրա առաջնախաղը տեղի է ունեցել տարեշրջանի բացման մրցախաղի ժամանակ՝ հոկտեմբերի 28-ին, «Լոս Անջելես Լեյքերս»-ի դեմ մրցակցությունում, որտեղ «Թիմբրվուլվզ»-ը, նաև Նեմանյայի ջանքերով, կամային հաղթանակ է տարե 112:111 հաշվով։ 2021 թվականի մարտին Բիելիցան փոխանակվել է Մորիս Հարքլեսի ու Քրիս Սիլվայի հետ և տեղափոխվել «Մայամի Հիթ»։

## Սերբիայի հավաքական թիմերում
2009 թվականին Բելգրադում անցկացված համաշխարհային համալսարանական խաղերում հանդես գալով Սերբիայի ուսանողական հավաքականի կազմում՝ Նեմանյա Բիելիցան ոսկե մեդալ է նվաճել։ Նույն տարում ընդգրկվելով Սերբիայի ազգային հավաքականում՝ արժանացել է Եվրոպայի 2009 թվականի փոխչեմպիոնի կոչմանն ու արծաթե մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նեմանյա Բիելիցան acb.com կայքում
* Նեմանյա Բիելիցան euroleague.net կայքում
* Նեմանյա Բիելիցան fiba.com կայքում
* Նեմանյա Բիելիցան tblstat.net կայքում
* 
* Էջը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Բելգրադ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերբ բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Տավեռնա (կոմունա)

** Տավեռնա ** (), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզի Կատանձարո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 2668 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 20 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 132 կմ² մակերես տարածք։

Փոստային ինդեքսն է՝ 88055։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0961։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Սեբաստիանը։ Տոնը նշվում է հունվարի 20-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:2176
  bar:1871 from:0 till:2353
  bar:1881 from:0 till:2293
  bar:1901 from:0 till:2673
  bar:1911 from:0 till:3156
  bar:1921 from:0 till:3004
  bar:1931 from:0 till:2777
  bar:1936 from:0 till:2801
  bar:1951 from:0 till:3071
  bar:1961 from:0 till:3331
  bar:1971 from:0 till:3034
  bar:1981 from:0 till:2739
  bar:1991 from:0 till:2696
  bar:2001 from:0 till:2668
PlotData=
  bar:1861 at: 2176 fontsize:S text:2.176 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2353 fontsize:S text:2.353 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2293 fontsize:S text:2.293 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2673 fontsize:S text:2.673 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3156 fontsize:S text:3.156 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3004 fontsize:S text:3.004 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2777 fontsize:S text:2.777 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2801 fontsize:S text:2.801 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 3071 fontsize:S text:3.071 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 3331 fontsize:S text:3.331 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 3034 fontsize:S text:3.034 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2739 fontsize:S text:2.739 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2696 fontsize:S text:2.696 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2668 fontsize:S text:2.668 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:


## Արտաքին հղումներ
* Ազգային ինստիտուտ վիճակագրության 

## Ծանոթագրություններ
Միրզա Ախունդով

**Միրզա Ֆաթալի Ախունդով** (, , ), հայտնի նաև որպես՝ **Միրզա Ֆաթալի Ախունդզադե**, ազարի գրող, հասարակական գործիչ, լուսավորական, փիլիսոփա, ադրբեջանական ռեալիստական գրականության հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հուլիսի 12-ին, Նուխիում (Շաքի), սովորել տեղի հոգևոր դպրոցում, ապա ավարտել ռուսական ուսումնարանը։ Տիրապետել է նաև արաբերենին, պարսկերենին։ 1834-1861 թվականներին արևելյան լեզուների թարգմանչի պաշտոնով աշխատել է Թիֆլիսում՝ Կովկասի փոխարքայի գրասենյակում։

Միաժամանակ ադրբեջաներեն է դասավանդել Թիֆլիսի հայկական գավառական դպրոցում 1837 թ., ուր տեսուչ էր Խաչատուր Աբովյանը, ապա պարսկերեն՝ Ներսիսյան դպրոցում 1852 թ.։ Ծանոթ է եղել Գ. Սունդուկյանի, Ս. Ներսիսյանցի հետ։ Եղել է Երևանում 1857-1858 թթ., շփվել տեղի հայ առաջավոր մարդկանց հետ։

## Գործունեություն
Ախունդովի առաջին նշանակալից ստեղծագործությունը Ալեքսանդր Պուշկինի մահվան առթիվ գրած «Արևելյան պոեմ»-ն էր (1837)։ «Ալքիմիկոս մոլլա Իբրահիմ-Խալիլը» 1850 թ., «Բուսաբան մուսյո ժորդանը և հայտնի կախարդ դերվիշ Մասթալիշահը» 1850 թ., «Լենքորանի խանության վեզիրը» (1850 թ.), «Ավազակին հաղթած արջը» 1851 թ. կատակերգություններում քննադատել է նախապաշարմունքը, հետամնացությունը, բռնակալությունը։

Նշանակալից է «Ժլատի արկածները կամ Հաջի Կարա» 1852 թ. պիեսը, որտեղ ներկայացված են հայ ազնիվ և աշխատասեր գյուղացիներ Առաքելն ու Մկրտիչը։ Նրա լավագույն արձակ ստեղծագործություններից է համարվում «Խաբված աստղեր» (1857) վիպակը։ Նրա լուսավորական սկզբունքը դրսևորվել է արաբական այբուբենի փոփոխման համար մղած պայքարում։ Այս հարցում նրան աջակցել է իրանական լուսավորական, հայազգի Միրզա Մելքում խանը։

Իր փիլիսոփայական նամակներում  Ախունդովը քննադատել է իդեալիզմն ու կրոնական մոլեռանդությունը, պաշտպանել մատերիալիստական հայեցողությունը։ Ժխտել է աշխարհն աստծո արարչագործություն լինելու տեսակետը, վերապահումներով ընդունել տիեզերքի նյութականությունը, դրա ամբողջական, եզակի, կատարյալ և համապարփակ էությունը («Պատասխան անգլիական փիլիսոփա Յումին», հրտատարակչություն 1938 թ.)։

Մահացել է 1878 թ.փետրվարի 26-ին Թիֆլիսում։

## Միրզա Ախունդովը հայերեն
* Արևելյան պոեմ։ Գրված Պուշկինի մահվան առթիվ, Ե., Պետհրատ, 1938, 28 էջ։ Ադրբեջաներենից թարգմ.՝ Վեսպեր։
* Արևելյան պոեմ։ Գրված Պուշկինի մահվան առթիվ, Ե., Հայպետհրատ, 1962, 23 էջ։ Ադրբեջաներենից թարգմ.՝ Վեսպեր։



Program of the anniversary of Akhundov.jpg|
Stamps of the Soviet Union, 1962-M.F.Axundov.jpg|
Stamps of Azerbaijan, 2012-1044.jpg|



## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* *Вилаят Кулиев.* Публикуются впервые. Новые документы о М. Ф. Ахундове. — Литературный Азербайджан, 1987, № 12.
* 

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գրողներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Ալաջայի լեռնաշղթա

**Ալաջա**, լեռներ Հայկական Պարի արևմտյան մասում, Էրզրում քաղաքից մոտ 35 կմ հարավ-արևմուտք։ Ձգվում են հարավ-արևմուտք, հյուսիս-արևելք ուղղությամբ։ Ունի մոտավորապես 10 կմ երկարություն։ Ծածկված է ալպյան բուսականությամբ։ Բարձր գագաթներն են Շահդաղը և Խաչդաղը։ Ալաջայից սկիզբ են առնում Եփրատի ավազանի մի շարք գետակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզ
Ռուհուլլա Ախունդով

**Ռուհուլլա Ալի օղլի Ախունդով** (), ադրբեջանական հասարակական-քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, գիտնական։ ԽՄԿԿ անդամ 1919 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 13-ին։ 1919 թվականի օգոստոսին Ախունդով նշանակվել է Ադրբեջանի կոմկուսի օրգան «Կոմունիստ» թերթի խմբագիր։ 1924-1930 թվականներին եղել է Ադրբեջանի Կ(բ)կ Կենտկոմի քարտուղար, լուսավորության ժողկոմ։ 1930 թվականին ընտրվել է ՀսւմԿ(բ) կ Անդրերկրկոմի քարտուղար։

Ախունդովը առաջիններից է, որ Մարքսի, Էնգելսի և Լենինի երկերը թարգմանել է ադրբեջաներեն։

Կատեգորիա:Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի առաջին քարտուղարներ
Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի աթեիստներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանում հրազենից մահացածներ
Ռաջա Բել

**Ռաջա Բել** (, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA)։ «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս», «Դալաս Մավերիքս», «Ֆինիքս Սանս», «Յութա Ջազ», «Շառլոթ Բոբքեթս» և «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս» ակումբներում։ Մարզական կարիերայի ընթացքում երկու անգամ ընդգրկվել է «NBA All-Defensive» խորհրդանշական հավաքականում։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Շառլոթ Բոբքեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Սամվել Մկրտչյան (դիվանագետ)

**Սամվել Մկրտչյան** (), հայ դիվանագետ, Լեհաստանում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։

## Կրթություն
* 1976-1981 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։
* 1981-1984 թթ. սովորել և ավարտել է ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ասպիրանտուրան։
* 1993 թ. սովորել և ավարտել է Լիդսի համալսարանի դիվանագիտական դասընթացները։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1981-1984 թթ. - աշխատել է ՀԽՍՀ պետական պատմական արխիվում։
* 1984-1991 թթ. - աշխատել է ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի պատմության ինստիտուտում։

## Դիվանագիտական ծառայությունը
* 1991 թ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության Եվրոպայի վարչության սկանդինավյան և բալթյան երկրների պատասխանատու։
* 1991-1994 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության միջազգային կազմակերպությունների վարչության ԵՄ և ԵԱՀԿ պատասխանատու։
* 1995-1997 թթ. - ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ՀՀ բանակցային խմբի անդամ։
* 1996-1999 թթ. - Եվրոպայում սովորական սպառազինությունների մասին վերանայված պայմանագրի ՀՀ բանակցային խմբի անդամ։
* 1994-2000 թթ. - ԵԱՀԿ-ում ՀՀ առաքելության ղեկավարի տեղակալ, ՄԱԿ-ի Վիեննայում տեղակայված կառույցներում, ՄԱԿ-ի արդյունաբերական զարգացման կազմակերպությունում, Միջուկային էներգիայի միջազգային գործակալությունում ՀՀ մշտական ներկայացուցչի տեղակալ։
* 2000-2004 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության Եվրոպայի վարչության պետ։
* 2004 թ. սեպտեմբերին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հյուսիս-Ատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությունում Հայաստանի Հանրապետության առաքելության ղեկավար։
* 2010 թ. նոյեմբերի 30-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Հյուսիս-Ատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությունում Հայաստանի Հանրապետության առաքելության ղեկավարի պարտականություններից։
* 2011 թվականից ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության Սպառազինությունների վերահսկման և միջազգային անվտանգության վարչության պետն է։
* 2016 թ. մարտի 4-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Լիբանանի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Բեյրութ)։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:1959 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մայիսի 24 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Ալեքսանդր Բելով

**Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Բելով** (, ), խորհրդային ռուս բասկետբոլիստ, կենտրոնական, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։ Մարզական ողջ կարիերան անցկացրել է «Սպարտակ» ակումբում (1967-1978)։

## Քաղվածքներ Բելովի մասին
Հանրահայտ խորհրդային մարզիչ Ալեքսանդր Գոմելսկին Բելովի մասին ասել է.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Խորհրդային սպորտի լեգենդները. Ա.Ա.Բելով
* Էջը peoples.ru կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 9 ծնունդներ
Կատեգորիա:1978 մահեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 3 մահեր
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Ախար (հնագույն երկրամաս)

**Ախար**, հնագույն երկրամաս Հայաստանում։ Գտնվում էր Վանից արևմուտք։ Հիշատակված է սեպագիր արձանագրություններում։ Ըստ դրանց Սարդուր 2-րդը անցել է այդ շրջանով։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն երկրամասեր
Կատեգորիա:Վանի թագավորության արձանագրություններ
Ականյաց լեռնաշղթա

**Ականյաց լեռներ**, լեռներ Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Աղբակ գավառում, Վանա լճից հարավ-արևելք, այժմյա Բաշկալայի շրջանում։ Հիշատակվում է Հովհաննես Դրասխանակերտցու կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Վանի նահանգ
Գոդրանո

**Գոդրանո** () կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1146 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 30 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 38 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90030։ Հեռախոսային կոդը՝ 091։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Հովսեփը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 3-ին։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 838
 bar:1871 from:0 till: 856
 bar:1881 from:0 till: 999
 bar:1901 from:0 till: 1104
 bar:1911 from:0 till: 1148
 bar:1921 from:0 till: 1159
 bar:1931 from:0 till: 1070
 bar:1936 from:0 till: 1202
 bar:1951 from:0 till: 1288
 bar:1961 from:0 till: 1140
 bar:1971 from:0 till: 1071
 bar:1981 from:0 till: 1035
 bar:1991 from:0 till: 1142
 bar:2001 from:0 till: 1147
PlotData=
 bar:1861 at: 838 fontsize:S text: 838 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 856 fontsize:S text: 856 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 999 fontsize:S text: 999 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1104 fontsize:S text: 1.104 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1148 fontsize:S text: 1.148 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1159 fontsize:S text: 1.159 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1070 fontsize:S text: 1.070 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1202 fontsize:S text: 1.202 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1288 fontsize:S text: 1.288 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1140 fontsize:S text: 1.140 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1071 fontsize:S text: 1.071 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1035 fontsize:S text: 1.035 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1142 fontsize:S text: 1.142 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1147 fontsize:S text: 1.147 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 091 8208034
* Էլեկտրոնային փոստ։ sindaco@comune.godrano.pa.it

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գրատերի

thumb
**Գրատերի** ()՝ կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1081 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 28 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 38 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0921։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2764
 bar:1871 from:0 till: 2871
 bar:1881 from:0 till: 3076
 bar:1901 from:0 till: 3230
 bar:1911 from:0 till: 3291
 bar:1921 from:0 till: 2974
 bar:1931 from:0 till: 2762
 bar:1936 from:0 till: 2656
 bar:1951 from:0 till: 2353
 bar:1961 from:0 till: 2114
 bar:1971 from:0 till: 1705
 bar:1981 from:0 till: 1351
 bar:1991 from:0 till: 1226
 bar:2001 from:0 till: 1079
PlotData=
 bar:1861 at: 2764 fontsize:S text: 2.764 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2871 fontsize:S text: 2.871 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 3076 fontsize:S text: 3.076 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 3230 fontsize:S text: 3.230 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 3291 fontsize:S text: 3.291 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2974 fontsize:S text: 2.974 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2762 fontsize:S text: 2.762 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2656 fontsize:S text: 2.656 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2353 fontsize:S text: 2.353 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2114 fontsize:S text: 2.114 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1705 fontsize:S text: 1.705 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1351 fontsize:S text: 1.351 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1226 fontsize:S text: 1.226 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1079 fontsize:S text: 1.079 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 0921 429214

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Բելոստեննի

**Ալեքսանդր Միխայլովիչ Բելոստեննի** (, , ծնվ.՝ փետրվարի 24, 1959 - մայիսի 24, 2010), ուկրաինացի խորհրդային բասկետբոլիստ։ Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ Եվրոպայի եռակի չեմպիոն։ 1988 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետի կոչմանը։ Մարզական կարիերան ավարտել է 1994 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
* НОС ПАСПАЛЮ СЛОМАЛ ПРАВОЙ 
* Бюргер Белостенный
* Էջը Սպորտս-ռեֆերենս կայքում 

Կատեգորիա:Խորհրդային բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Նյու Յորք Սիթի ՖԱ

** Նյու Յորք Սիթի ** (), Նյու Յորքում հիմնադրված ամերիկյան պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ։ 2015 թվականից հանդես է գալիս ԱՄՆ-ի և Կանադայի ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայում՝ ՄԼՍ։

## Պատմություն
«Նյու Յորք Սիթին» երիտասարդ ակումբ է։ Այն հիմնադրվել է 2013 թվականի մայիսի 23-ին։ Ակումբի 80% բաժնետոմսերը պատկանում է «Մանչեսթեր Սիթիին», իսկ 20%-ը՝ «Նյու Յորք Յանկիսին»։

## Պատկերանիշ և գույներ
2014 թվականի մարտի 21-ին ակումբը ներկայացրեց իր պաշտոնական պատկերանիշը։

2014 նոյեմբերի 13-ին ակումբը ակումբը ներկայացրեց իր տնային առաջին մարզահագուստը, որը բաց երկնագույն էր։

## Մարզադաշտ
## Ներկա կազմ

 

## Մարզիչներ
*  Ջեյսոն Կրայս

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Նյու Յորք
Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ
Գանջի

**Գանջի** (), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 7449 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 60 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 127 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90024։ Հեռախոսային կոդը՝ 0921։

Գանջին սահմանակից է Ալիմենա, Բլուֆի, Բոմպիետրո, Կալաշիբետա, Էննա, Գերացի Սիկուլո, Նիկոսիա, Պետրալիա Սոպրանա, Սպերլինգա համայնքներին։

## Պատկերասրահ

Torre Civica Gangi.jpg
Gangi piazza popolo.JPG
Gangi chiesa San Paolo.JPG
Gangi SS Salvatore.JPG


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական ջ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Եվդոկիա Բելովա

**Եվդոկիա Ֆյոդորովնա Բելովա** (, ), խորհրդային բասկետբոլիստուհի։ Խաղացել է «Սպարտակ» ակումբում։ ԽՍՀՄ չեմպիոն (1928, 1935 թթ.)։ Արժանացել է ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետի շքանշանին։

## Արտաքին հղումներ
* Բասկետբոլի պատմություն

Կատեգորիա:Խորհրդային բասկետբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս բասկետբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Աղբուլաղի լեռնաշղթա

**Աղբուլաղ**, լեռներ Հայկական Պար լեռնահամակարգում, նրա միջին մասում։ Ունի հրաբխային ծագում։ Այստեղ գտնվում է համանուն լեռնանցքը։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Ֆիլիպ Բեյքեր Հոլ

**Ֆիլիպ Բեյքեր Հոլ** (, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Պիկ ժամ», «Մանգոլիա», «Ամենակարող Բրյուսը» ֆիլմերից։ Երկու անգամ արժանացել է ԱՄՆ-ի լավագույն դերասանի անվանակոչման։

## Կենսագրություն
Ֆիլիպ Բեյքեր Հոլը () ծնվել է 1931 թ․–ի սեպտեմբերի 10–ին Տոլեդոյում։ Հայրը ծագումով եղել է Մոնտգոմերի շրջանից։ 
Հոլն ավարտել է Տոլեդոյի համալսարանը։ Ծառայել է բանակում, որոշ ժամանակ էլ աշխատել ավագ դպրոցում որպես ուսուցիչ։ 1961 թ․-ին տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ խաղացել է թատրոններում։

Առաջին անգամ ֆիլմում նկարահանվելիս Հոլը տարել է աբեղայի դեր։ Դրան են հաջորդել մի շարք այլ դերեր տարբեր կինոնկարներում՝ «Ժայռը», «Սպանիր ինձ, եթե կարող ես», «Ասա ինչ–որ բան», «Փոքրիկ մահ» և այլն։

## Անձնական կյանք
1973 թվականից 1976 թթ․ Հոլը ամուսնացած է եղել Դայանա Լուիսի հետ։ 1978 թվականից մինչ օրս դերասանը ամուսնացած է Հոլի Վոլֆի հետ։ Նրանք ունեն երկու երեխա՝ Ջեքը և Ջոդին։

## Ֆիլմագրություն
* Կիսավարտիք (1970) - Հայր Ռեյս
* Սպանիր ինձ, եթե կարող ես (1974) - Ռայան
* Սամուրայ (1979) - Պրոֆեսոր Օուենս
* Վերջին հաշտեցումը (1980) - Մայկ Սիլլս
* Այն գիշերը, երբ կամուրջը փլվեց (1983) - Ուորեն Միչ
* Գաղտնի պատիվ (1984) - Ռիչարդ նիկսոն 
* Ո՞վ է Ջուլյան (1986) - Դին Մեյ
* Հոգին (1987) - Սևրին
* Ասա ինչ-որ բան (1989) - ղեկավար
* Թե ինչպես ես հայտնվեցի քոլեջում (1989) - Դին Պատերսոն
* Անմեղը (1989) - դատավոր Կանետ Լաուետ
* Կապույտ անապատ (1991) - Ջո
* Հազար հերոսները (1992) - Սեմ Գոնուր
* Էներգիայով լի մետաղալարը (1992) - Սենատոր Տայմ
* Համբուրիր մահը (1994) - Բրաուն 
* Փոքրիկ մահ (1996) - խուզարկու Սնայդեր
* Սպանիր ինձ (1996) - Լեննի Իշ
* Նախագահի ինքնաթիռը (1997) - Գեներալ Էնդրյու Ուորդ
* Հուդայի համբույրը (1998) - Պոբի Մալավերո
* Պիկ ժամ (1998) - Կապիտան Ուիլյամ Դիլ
* Մագնոլիա (1999) - Ջիմմի Գատոր
* Մարտի կանոնները (2000) - Գեներալ Հեյս Լոուրենս Հոջես
* Առաջին տիկին (2000) - Արիստոտել Օնասիս
* Պիկ ժամ 2 (2001) - Կապիտան Ուիլյամ Դիլ
* Վախի գինը (2002) - Դեյվիդ Բեքեր
* Լավ խումբ (2004) - Յուջին Քելբ
* Բադ (2005) - Արթուր Պրետ
* Տիկին Հարիս (2005) - Արթուր Շուլտ
* Հեռուստացույցը (2006) - Վերնոն Մաքսվել
* Սպանիր ինձ (2007) - Ռոման Կրզեմինսկի
* Իմ կյանքի ամենավատ շաբաթները (2008—2009) - Լոուել
* Հիանալի աշխարհ (2009) - Մարդ 
* Չիկագո 8 (2011) - Դատավոր Ջուլիուս Խոֆման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
http://www.imdb.com/name/nm0001311/

Կատեգորիա:1931 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Արմեն Եդիգարյան

**Արմեն Արայի Եդիգարյան** (), հայ դիվանագետ, Հյուսիս-Ատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությունում Հայաստանի առաքելության ղեկավար։

## Կրթություն
* 1876-1981 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետը՝ ինժեների որակավորմամբ։
* 1994 թ. սովորել և ավարտել է ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգի Ջորջ Մեյսոնի համալսարանը՝ միջազգայնագետի որակավորմամբ։

## Աշխատանքային գործունեությունը
* 1987-1988 թթ. - աշխատել է «Սոյուզգազպրոեկտ» նախագծային ինստիտուտում որպես ինժեներ։
* 1988-1991 թթ. - աշխատել է Հասարակական կարծիքի ուսումնասիրության հետազոտական կենտրոնի (ВЦИОМ) հայաստանյան մասնաճյուղում որպես սոցիոլոգ։
* 1989-1997 թթ. - ԵՊՀ Փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և հոգեբանության ֆակուլտետի կիրառական սոցիոլոգիայի ամբիոնի դասախոս։

## Դիվանագիտական ծառայությունը
* 1994-1996 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության ԱՄՆ և Կանադայի վարչության երրորդ քարտուղար։
* 1996-1997 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության ԱՄՆ և Կանադայի վարչության երկրորդ քարտուղար։
* 1997-1999 թթ. - Կանադայում ՀՀ դեսպանության երկրորդ քարտուղար։
* 1997 թ. - Կանադայում ՀՀ գործերի ժամանակավոր հավատարմատար։
* 1999-2000 թթ. - Կանադայում ՀՀ դեսպանության առաջին քարտուղար։
* 2000-2001 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության Ամերիկայի վարչության պետ։
* 2001-2005 թթ. - Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ՀՀ դեսպանության արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար։
* 2005-2006 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության սպառազինությունների վերահսկման և միջազգային անվտանգության վարչության խորհրդական։
* 2006-2010 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության սպառազինությունների վերահսկման և միջազգային անվտանգության վարչության պետ։
* 2010 թ. նոյեմբերի 30-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հյուսիս-Ատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությունում Հայաստանի Հանրապետության առաքելության ղեկավար։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար (2012)
* ՀՀ Նախագահի շնորհակալագիր (2008)։
* ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարի շնորհակալագիր (2009)։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպաններ
Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարարի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Նոր Հաճըն)

**Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Կոտայքի մարզի Նոր Հաճըն քաղաքում։

## Պատմություն
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 2015 թվականին՝ հանդիսապետությամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի։ Եկեղեցու հիմնարկեքը կատարվել է 2011 թվականին։ Եկեղեցին կառուցվել է Գագիկ Ծառուկյանի բարերարությամբ։ Եկեղեցու ճարտարապետն է Հայաստանի վաստակավոր ճարտարապետ Արտակ Ղուլյանը։

## Ծանոթագրություններ

ա
Կատեգորիա:Կոտայքի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Արամ Տեր-Սահակյան

**Արամ Վարդգեսի Տեր-Սահակյան** (), ՀՀ ռազմական գործիչ, ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանության վարչության պետ (2010-2011 թթ.), գնդապետ։

## Կենսագրություն
* Եղել է ԼՂՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանության վարչության պետ, ապա ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանության վարչության պետի օպերատիվ գծով տեղակալ։
* 2010 թ. դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության ռազմական ոստիկանության պետ՝ հինգ տարի ժամկետով։
* 2011 թ. դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության ռազմական ոստիկանության պետի պաշտոնից՝ իր դիմումի համաձայն։

Ամուսնացած է, ունի 3 դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Բյուրական արվեստի ակադեմիա

մինի
**Բյուրական արվեստի ակադեմիա**, «Երևանյան Հեռանկարներ» միջազգային երաժշտական փառատոնի կողմից 2015 թվականին ստեղծված երաժշտական ակադեմիա Բյուրականում։

## Պատմություն
Երաժշտական կրթօջախը գտնվում է Երևանից 33 կմ հեռավորության վրա՝ Բյուրականում։ Ակադեմիայի դասախոսական կազմում ընդգրկված են մասնագետներ ամբողջ աշխարհից։ Միջազգային նշանակության այս կառույցը միակն է տարածաշրջանում։ Նախատեսվում է անվանի դիրիժորների ղեկավարությամբ ակադեմիայում ձևավորել փառատոնային ակադեմիայի նվագախումբ միջազգային կազմով։ Ակադեմիան երաժշտական կրթության և կարիերայի առաջընթացի հնարավորություններ է ստեղծում խոստումնալից երիտասարդների համար աշխարհի տարբեր երկրների իրենց հասակակից տաղանդաշատ գործընկերների և աշխարհահռչակ երաժիշտների հետ սերտ շփման և համատեղ աշխատանքի արդյունքում։ Նմանապիտ մշակութային կրթօջախներ կան Վերբիեում, Էդինբուրգում, Քրոնբերգում, Բրյուսելում, որոնց միավորում է երիտասարդ սերնդի երաժիշտ-կատարողներին բարձրակարգ երաժշտական մասնագիտական հմտությունների փոխանցման գաղափարը՝ հատուկ միջավայրում։

## Միջոցառումներ
Ակադեմիայում իրականացվել են մի շարք միջոցառումներ՝
* Ակադեմիայի բացման արարողությունը՝ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի, տիկին Ռիտա Սարգսյանի և աշխարհահռչակ դաշնակահար Եվգենի Կիսինի մասնակցությամբ։ Համերգ՝ «Նոր անուններ» տաղանդավոր պատանի երաժիշտ-կատարողների մասնակցությամբ։
* «Փառատոնային ընթերցումներ» Եվրոպական փառատոնային ասոցիացիայի ամենամյա նախագիծ։ Իրականացվել են եռօրյա դասընթացներ՝ սեմինարների տեսքով։ Դասախոսել են Փոլ Շեֆերը, Փիթեր Ինկեյը, Հուգո դե Գրիֆը, Նելե Հերթլինգը։ Դասընթացները ընդմիջվել են «Հովեր» պետական կամերային երգչախմբի և «Կեմ» հնագույն երաժշտության համույթի կատարումներով։
* Ջիննի Հենսոնի՝ «Ամպերի տակ» ժողովածուի հայերեն և անգլերեն լեզուներով հրատարակության շնորհանդեսը՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյակին։
* «Թատրոն X» 8-րդ հանրապետական փառատոնի բացման հանդիսավոր արարողություն։ «Մասնագիտական քննադատություն» թեմայով քննարկում։
* Երևանյան առաջին Կիթառի փառատոնի շրջանակներում վարպետության դասընթացներ Արտյոմ Դերվոեդի ղեկավարությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մշակութային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Բյուրականի շենքեր և կառույցներ
Ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին

[thumb|[Բեթմենի կոստյում «Խավարի ասպետը» սուպերհերոսի ֆիլմից (2008): Այս ֆիլմը շատ աղբյուրների կողմից համարվում է պատմության լավագույն սուպերհերոսական ֆիլմը։]]
**Ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին**, ֆիլմի ժանր, որի նվիրված է սուպերհերոսների արկածներին, այսինքն հերոսների, որոնք օժտված են գերմարդկային ուժով (կամ դրանց փոխարինող տեխնիկայով) և օգտագործում են դրանք չարի դեմ պայքարելուց։ Սուպերհերոսների մասին պատմող ֆիլմերի մեծ մասը հիմնված են կոմիքսների վրա։

Սուպերհերոսների ֆիլմերը համարյա միշտ դասվում են մարտաֆիլմերի և ֆանտաստիկայի ժանրերին։ Գործողությունները, որպես կանոն, տեղի են ունենում ժամանակակից աշխարհում, որտեղ սուպերհերոսի ունակությունները ունիկալ են և դրանցով տարբերվում են շրջակա միջավայրի մարդկացից։

Սուպերհերոսների մասին ֆիլմերը հիմնականում նկարահանվում են ԱՄՆ-ում՝ սկսած 1930-ական թվականներից։ Սկզբում դրանք նախատեսվել էին երեխաների և դեռահասների համար, սակայն հանդիսատեը դառավ ավելի ու ավելի հասուն տարիքի։ 2000-ականներից սկսած, Հոլիվուդում տեղի է ունենում նմանատիպ ֆիլմերի արտադրության պայթյուն, ամեն տարի դուրս է գալիս մի քանի ֆիլմ։ Սուպերհերասների ֆիլմերի ամենամեծ կիոարտադրող ընկերությունը «կինոտիեզերք Marvel»-ն է։ Այն սկիզբ է դրել «X-մարդիկ», «Սարդ-մարդը», Բեթմեն և «Սուպերմեն» ֆիլմերի կինոսերիաներիը։

## Աղբյուրներ
* Борис Невский. Зеркало для супергероя . Мир фантастики № 12; август 2004
* Александр Трофимов. Взлеты и падения супергеройского жанра в кино. Канобу. 10 декабря 2014.

Կատեգորիա:Ժանրեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին
Մալգերսդորֆ

**Մալգերսդորֆ ** (), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ռոտալ Ին շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1204 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 48,39 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 5 76 111*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 2008-2009

**Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 2008-2009**, Լյուքսեմբուրգ ի 95-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ֆ91 Դյուդելանժը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 14 թիմ։ Մրցաշարը տեղի է ունեցել 2008 թվականի օգոստոսի 2-ից մինչև 2009 թվականի մայիսի 24-ը։

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը RSSSF կայքում

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Ականջի սկլերոզ

**Ականջի սկլերոզ**, ներքին ականջի ոսկրային պատյանի տարածական պրոցեսներով ընթացող հիվանդություն։ Կոչվում է նաև սպունգիոզ (պատյանը վերածվում է սպունգանման նյութի)։

Լսողական ոսկրիկ ասպանդակի հիմքը ձվաձև պատուհանի շրջանում ականջի սկլերոզի դեպքում անշարժանում է։ Հիվանդության պատճառները հայտնաբերված չեն։

## Ախտանիշներ
Ախտանիշներն են՝ ականջներում խշշոց, լսողության թուլացում (օդային հաղորդականությունը ոսկրայինի համեմատությամբ պակասում է)։

## Բուժում
Բուժում են վիրահատությամբ։

Կատեգորիա:Ականջ
Ակարապիդոզ

**Ակարապիդոզ** մեղուների, ակարոզ, մեղուների շնչառական օրգանների տզային հիվանդություն։ Առաջին անգամ արձանագրվել է 1904 թվականին, Ուայտ կղզու (Անգլիա) մեղվանոցներում։

## Տարածում
Տարածված է ամբողջ Եվրոպայում և նախկին ԽՍՀՄ եվրոպական մասում։ ՀԽՍՀ–ում առաջին անգամ արձանագրվել է 1938 թվականին՝ Աշտարակի խորհրդային տնտեսության մեղվանոցներում, իսկ հետագայում տարածվել է Արարատյան դաշտի և նրա շրջակայքի մեղվանոցներում։

1953 թվականից ՀԽՄՀ–ում ակարապիդոզը հիմնականում վերացվել է։

## Հարուցիչ
Հարուցիչը  տիզն է, որը տեղակայվում է մեղվի կրծքային առաջին զույգ շնչառական անցքերում, իսկ երբեմն՝ որովայնային օդապարկերում և թևերի հիմքում։

Տիզը սնվում է մեղվի արյունով (ավիշով), բազմանում, խանգարում գազափոխանակությանը։ Տզերի արտադրած գազերից մեղուները սատկում են։ Վարակը փոխանցվում է շփման միջոցով։

## Բուժում
Բուժումը՝ ֆրոուի հեղուկով, մեթիլ կամ էթիլսալիցիլատով, մեթիլդիքլորբենզոլատով և տեդինով։

Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ
Ակոբ Կազմող

մինի|Խաչքար Մելիք միրզի, 1575 թ.
**Ակոբ** (Ակոբ Կազմող, ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ են), XVI դարի քանդակազարդող հայ վարպետ, խաչքարեր և տապանաքարեր կազմող, նկարող։ Ստեղծագործել է Գեղարքունիքում (1540-1575 թվականին)։ Ակոբի գործերից պահպանվել են նախկին Մարտունու և Վարդենիսի շրջանների գյուղերում. 2 խաչքար Վաղաշենում՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու մոտ (մեկը՝ թվագրված ՋԶԹ = 1540), 6 խաչքար Ն. Գետաշենում (Կոթ)՝ Կոթա Սուրբ Աստվածածին կիսավեր եկեղեցու գերեզմանատանը (մեկը՝ թվագրված ՋՂԱ = 1542, երկուսը՝ Աստվածածնի՝ մանուկ Հիսուսին աջ ծնկանը դրած պատկերով և մարդու դիմաքանդակով), 2 խաչքար Երանում՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու բակում (բարձր. 2,25 մ/, թվագրված ՌԻԴ = 1575, Աստվածածնի պատկերով է, մանուկ Հիսուսին աջ ծնկանը դրած և դիմաքանդակով), 1 խաչքար և տապանաքար Գեղհովիտում՝ Ս. Գևորգ եկեղեցու բակում, 1 տապանաքար Տիրունի Մեծ Մասրիկում (թվագրված ՋՂ = 1541)։ Դրանց մի մասը կրում է Ակոբ Կազմող, երբեմն՝ Ակոբ Նկարող կամ Ակոբ ստորագրությունները։

## Քանդակների ոճը
Նրա խաչքարերի քիվերը նեղ են, ճակատներն ու շրջանակները՝ լայն, կենտրոնական խաչը տեղավորված է սուրանկյուն խորաններում, սրբապատկերներն ու դիմաքանդակներն արտահայտիչ են, ոգեշունչ, կրում են իրականության կնիքը։ Ի տարբերություն իր ժամանակի հայ վարպետների, որոնց մեծ մասը նախընտրել է մանր գծերը, Ակոբը հետևել է քանդակազարդման վաղեմի ավանդույթներին.օգտագործել է խոշոր գծերով բուսական ու երկրաչափական զարդամոտիվներ, հասել մոնումենտալ հնչեղության։ Տապանաքարերի վրա պատկերել է և կենցաղային, և այլաբանական դինամիկ քանդակներ (վիշապը տրորող թամբած ձի, խաչը ձախ ձեռին թագակիր հեծյալ, որ նիզակահարում է վիշապին, ծալապատիկ նստած և ծնկած կանայք, երկփողանի սրինգ, պնակ, գաթա, գավ ևն)։ Ակոբի արվեստը նշանակալից ազդեցություն է թողել ժամանակի քարգործության վրա։

## Տես նաև
* Ակոբ Աղի խաչքար (Հայրավանք)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Բարխուդարյան Ս., Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ, Ե., 1963, էջ 152–54։

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Ակեացիներ

**Ակեացիներ**, հայ նախարարական տոհմ Ակե գավառում։

Ակեան առաջին անգամ հիշատակվում է Մովսես Խորենացու մոտ։ Արքունիքում ունեցել են 44-րդ գահը և հայոց զորքին տվել 300 զինվոր։ Առանձին գնդով մասնակցել են Ավարայրի ճակատամարտին (451) Վարդանանց կողմում (իսկ Ընջուղ Ակեացի իշխանն անցել էր Վասակ Սյունու կողմը)։

VIII դարից ակեացիները դառնում են Արծրունիների վասալներ։ Թովմա Արծրունին վկայում է, որ Արյան լճի ճակատամարտում (852) Ակեացիները Վասակ իշխանի գլխավորությամբ մարտնչում էին արաբ նվաճողների դեմ։ Նույն պատմիչը հիշատակում է նաև Թադեոս Ակեացի իշխանին, որպես Վասպուրականի քաղաքական եռանդուն գործչի և քաջ զինվորականի, որը 905 թվականին Վասպուրական ներխուժած արաբների և իսլամադավան ուրիշ ցեղերի դեմ հաղթական պայքարի ղեկավարըն էր։ X դարից հայկական աղբյուրներն Ակեացիների մասին չեն հիշատակում։

## Գրականություն
* Թովմա Արծրունի, Պատմութիւն Տանն Արծրունեաց, ՍՊԲ, 1887

Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 2009-2010

**Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 2009-2010**, Լյուքսեմբուրգի 96-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ժենես Էշը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 14 թիմ։ Մրցաշարը տեղի է ունեցել 2009 թվականի օգոստոսի 2-ից մինչև 2010 թվականի մայիսի 29-ը։

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը RSSSF կայքում

Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Ջերմատնային մշակաբույսեր

**Ջերմատնային մշակաբույսեր**, բանջարային, դեկորատիվ, պտղատու և հատապտղատու բույսեր, որոնք մշակվում են ջերմատներում։ Բերքը կարելի է ստանալ տարվա այն եղանակներին, երբ դաշտում հնարավոր չէ բույսեր աճեցնել։ Բանջարային բույսերից ջերմատներում մշակում են․ վարունգ, լոլիկ, ավելի քիչ՝ տաքդեղ, սմբուկ, հազար, պեկինյան կաղամբ, ծաղկակաղամբ, սպանախ, սամիթ, ամսաբողկ, կանաչ սոխ, նեխուր, մաղադանոս, բոստանայիններից՝ սեխ, դեկորատիվներից՝ քրիզանթեմ, մեխակ, արջտակ, մոխրածաղիկ, շահպրակ, դրախտավարդ (հորտենզիա) ևն, պտղատուներից՝ կիտրոն, դեղձ, հատապտղատուներից՝ գետնաելակ։ Կարելի է մշակել նաև խաղող և սնկեր (շամպինիոն)։

## Աճեցման մեթոդները
Զերմատների համար ստեղծված են հատուկ սորտեր և հիբրիդներ։ Աճեցման մեթոդներն են․ սերմերի ցանք գրունտում կամ ջերմատների դարակներում (ամսաբողկ, սամիթ), սածիլում (վարունգ, լոլիկ, տաքդեղ), հետագա աճեցում մինչև հասունացումը (ծաղկակաղամբ), վեգետատիվ օրգաններով տնկում (սոխ, նեխուր)։ Ըստ ընդունված բուսաշրջանառության տարվա ընթացքում կարելի է ստանալ տարբեր ջերմատնային կուլտուրայի մի քանի բերք։ Բանջարային բույսերը մշակվում են որպես ինքնուրույն և խտացվող կուլտուրա (ենթացանվում են հիմնական բույսի հետ)։ Զերմատնային կուլտուրայի խնամքը, ապահովել օդաՓոխանակությունը, լուսավորությունը, հողի և օդի խոնավությունը, ջերմությունը, օրգ․ և հանքային պարարտանյութերով սնուցումը, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարը։ Բերքը հավաքում են պարբերաբար, ըստ օգտագործման օրգանների (տերև, ծաղկաբույլ, արմատապտուղ, պտուղ և այլն) և տնտ. պիտանիության։

Կատեգորիա:Մշակաբույսեր
Աղքյորփի (գետակ)

**Աղքյորփի**, *Աղքյորփիչայ*, գետակ Հայկական Լեռնաշխարհում , Կուրի համակարգի Խրամի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Լալվարի փեշերից՝ Աղքյորփի գյուղի մոտից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Ամիր կայփդաղ

**Ամիր կայփդաղ**, լեռնաշղթա Իրանում։ Տեղակայված է Թավրիզ քաղաքից հարավ, Ուրմիա լճի արևելյան կողմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զագրոս լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Արևելյան Ադրբեջան նահանգի լեռներ
Այղրգյոլ (լճակ, Երզնկա)

**Այղրգյոլ**, լճակ Թուրքիայում, Երզնկա քաղաքի շրջակայքում, Սողանլու լեռան գագաթին։ Ըատ ավանդության այդ լճակում հրեղել ձի է ապրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Ագագա

**Ագագա**, լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, նախկին Սիսիանի շրջանի հարավային մասում, Տորունիք գյուղի մոտակայքում։ Նշմարվում են տների ավերակները։

## Տես նաև
* Տորունիքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի աշխարհագրություն
Սանտա Լուզիա դու Պարուա

**Սանտա Լուզիա դու Պարուա** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 19 271 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 904,946 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 21,3 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1987 թվականի նոյեմբերի 30-ին։

## Վիճակագրություն
* Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 27.741.656,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.413,08 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
* Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,616 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Պֆարկիրխեն

**Պֆարկիրխեն ** (), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։

Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ռոտալ Ին շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6589 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 52,33 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 2 77 138*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ալամբարի (տաճար)

**Ալամբարի**, տաճար Արևմտյան Հայաստանում, Ճորոխ գետի ափին գտնվող Ալամբարի գյուղում։ XIX դարի վերջին արդեն ավերված էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արդվինի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արդվինի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արդվինի մարզի վրացական վանքեր և եկեղեցիներ
Ալպատակ

**Ալպատակ**, լեռնաշղթա Ղարաբաղի լեռնահամակարգում։ Նրա հյուսիսարևմտյան լանջից սկիզբ է առնում Գանձակ գետը։ Ալպատակը ձգվում է 12 կմ։ Հարավ-արևմտյան լանջը զառիթափ է։ Այստեղ է գտնվում Ալաղայա լեռնագագաթը։ Հյուսիս և հարավարևելյան լանջերն անտառապատ են։ Լեռնաշղթայի մակերևույթը խիստ կտրատված է։ Նրանից սկիզբ են առնում բազում մանր գետեր
:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ
Ականանետ

**Ականանետ**, հրետանու տեսակ, նախատեսված գագաթնահար հրաձգության համար։ Արևմտյան գրականության մեջ ականանետը հայտնի է, որպես մորտիր, մորթար, մորտերո և այլն: Իսկ ականանետի զինամթերքը արևմուտքում կոչվում է մորտիրի արկ: Ականանետ տարբերակը հայերեն լեզվում տարածվել է ռուսալեզու գրականությունից, այսպիսով տարբերակելով *[[ական]] (ինժեներական)* և *[[Ական (հրետանու)|հրետանու ական]] *: Առաջին անգամ կիրառել են ռուսական զորքերը 1904-1905 թվականներին ռուս–ճապոնական պատերազմում։

Ի տարբերություն մյուս հրանոթների, ականանետը ունի պարզ կառուցվածք, սպասարկման հեշտ ձև, փոքր կշիռ, մեծ մանևրայնություն, կարճ տարածությունների վրա հրաձգություն կատարելու հնարավորություն։

## Տեսակներ
Ականանետը լինում է՝
* միափող
* բազմափող (ռեակտիվ)։
Վերջինը հրաձգություն է կատարում ռեակտիվ արկերով (ականներով)։

## Պատկերասրահ

Soldier firing M224 60mm mortar.jpg|զինվորները զինված ամերիկյան M224 ականանետով
Image:Gobyato shell.jpg|
Image:Gobyato mortar.jpg|
Image:Japanese50mmGrenadeMortar.jpg|
Mortier 120mm1.png|
Image:Finnish_mortar_squad.jpg|
Image:Moździerz wz43 160mm RB.jpg|
Keshet-120-mortar001.jpg|
Image:MSPO2007-35-01.jpg|


## Տես նաև
*Արկ
*Ական (հրետանու)
*Ական
*Հրետանի
*Փող (հրազենի)
*Զինամթերք

## Արտաքին հղումներ
* Классификация минометов 
* «ТРАНШЕЙНАЯ АРТИЛЛЕРИЯ» 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ականանետներ
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հրետանի
Ականային շրջափակոց

**Ականային շրջափակոց**, ականային դաշտերի, շերտերի, գոտիների, խմբերի և առանձին ականների տարբեր զուգակցություններ։

## Տեսակներ
Ականային շրջափակոցները լինում են՝
* հակահետևակային,
* հակատանկային և այլն, որոնք տեղադրվում են ցամաքում, հակադեսանտային՝ ծովերի, լճերի և գետերի առափնյա շրջաններում,
* լուղարկվող՝ ծովերում, լճերում, գետերում,
* ստորջրյա (խարսխային, հատակային և լողացող)։

Կատեգորիա:Ռազմարվեստ
Դենիս Բելյաև

**Դենիս Ալեքսանդրովիչ Բելյաև** (, ), ռուս նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Ներկա պահին զբաղեցնում է ռուսական «Ենիսեյ 2» ակումբի գլխավոր մարզչի օգնականի պաշտոնը։ Մարզական կարիերան ավարտել է 2013 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը Eurobasket.com կայքում
* Էջը ՌԲՖ պաշտոնական կայքում
* Էջը «Ենիսեյ» ակումբի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Ռուս բասկետբոլիստներ
Ականակիր

**Ականակիր**, հակառակորդի նավերին տորպեդային հարված հասցնելու համար նախատեսված ռազմանավ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործում էին երեք կարգի ականակիրներ՝
* լիդերներ (առավել խոշոր և հզոր նավերը),
* էսկադրային ականակիրներ
* բուն ականակիրներ (ամենափոքր նավերը)։

Ժամանակակից նավատորմները ունեն միայն էսկադրային ականակիրներ, որոնց կազմի մեջ են մտել նաև լիդերները։ Փոքր ականակիրները կորցրել են իրենց նշանակությունը, որովհետև նրանց առաջադրանքները հաջողությամբ կատարում են տորպեդային կատերները։

Կատեգորիա:Նավեր
Ականախույզ

**Ականախույզ**, մետաղե իրանով ականներ հայտնաբերող էլեկտրասարք։

Կազմված է փնտրող շրջանակից, էլեկտրական տատանումների գեներատորից, ձայնային կամ տեսողական ինդիկատորից և էլեկտրական հոսանքի աղբյուրից։ Երբ փնտրող շրջանակը հանդիպում է ականին, փոխվում են նրա էլեկտրական կոնտուրի պարամետրերը և, համապատասխանաբար. ձայնի ուժը լսափողերում կամ տեսողական ինդիկատորի սլաքի դիրքը։

Կատեգորիա:Զենք