Աղմուկ ականջներում

**Աղմուկ ականջներում** ՝ տինիտուս (լատ.՝ *Tinnitus*), աղմուկի կամ խշշոցի զգացում ականջներում բացարձակ լռության պայմաններում։ Հաճախ այն լինում է զնգոցի նման, սակայն կարող է լսվել նաև որպես չխկոց, ֆշշոց, երբեմն ոչ հստակ աղմուկի կամ երաժշտության նման։ Աղմուկը կարող է նկարագրվել որպես կոպիտ կամ մեղմ, լինել բարձր և ցածր տոնայնության, լինել միակողմանի կամ երկկողմանի։ Հաճախ այն առաջանում է աստիճանաբար, ժամանակի ընթացքում դառնալով ավելի արտահայտված։ Որոշ մարդկանց մոտ տինիտուսը պատճառ է դառնում դեպրեսիայի, տագնապի և խանգարում մտավոր աշխատանքին։

Տինիտուսը ոչ թե հիվանդություն է, այլ ախտանիշ, որը կարող է պայմանավորված լինել բազմաթիվ պատճառներով։ Ամենահաճախ հանդիպող պատճառն է խիստ բարձր աղմուկով հարուցված խլությունը։ Այլ պատճառները ներառում են ականջի ինֆեկցիան, սիրտ-անոթային հիվանդությունները, Մենյերի հիվանդությունը, գլխուղեղի ուռուցքը, հոգեբանական սթրեսը, որոշ դեղորայքներ, նախկինում տարած գանգուղեղային վնասվածքը, ականջի ծծմբախցանը։ Այն ավելի տարածված է դեպրեսիա ունեցող անձանց շրջանում։

Ախտորոշումը դրվում է հիվանդի նկարագրության հիման վրա։ Հատուկ հարցաշարերի միջոցով պարզվում է թե աղմուկը որքան է խանգարում անձին։ Ախտորոշմանը օգնում է լսագրությունը և նյարդաբանական հետազոտությունը։ Հետազոտության դեպքում խնդիրներ հայտնաբերելու դեպքում կատարվում է գլխուղեղի մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն։ Երբ աղմուկը համապատասխանում է սրտի ռիթմին, ապա նշանակվում են հավելյալ հետազոտություններ։ Հազվադեպ ստետոսկոպի միջոցով հնարավոր է լինում լսել աղմուկը, այդ դեպքում այն կոչվում է օբյեկտիվ (իրական, գոյություն ունեցող) տինիտուս։ Սպոնտան օտոաուստիկ ձայնը նույնպես կարող է պատճառ դառնալ տինիտուսի։

Կանխարգելումը կատարվում է խիստ բարձր ձայներից խուսափելով։ Եթե աղմուկը երկրորդային է և հնարավոր է լինում բուժել պատճառը, այդ դեպքերում հաճախ աղմուկը անհետանում է։ Այլ դեպքերում բուժումը ներառում է հոգեթերապիան։ Լսողական որոշ սարքավորումներ նույնպես կարող են արդյունավետ լինել։ 2013 թվականի դրությամբ արդյունավետ դեղամիջոց հայտնաբերված չէ։ Տինիտուսը բավականին տարածված է, այն հանդիպում է 15-20% հաճախականությամբ։ Դեպքերի մեծամասնությունում այն տանելի է և չի խանգարում առօրյա կյանքին, միայն 1-2% դեպքերում այն ունի նշանակալի ազդեցություն կյանքի որակի վրա։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Տինիտուսը կարող է լինել միակողմանի կամ երկկողմանի, երբեմն այն լսվում է այնպես, կարծես աղմուկը գալիս է գլխից։ Աղմուկը հաճախ նկարագրվում է որպես զնգոց, ավելի հազվադեպ խշշոց, նվվոց, էլեկտրական հոսանքի բզզոց, ֆշշոց, չխկոց կարող է լինել կանոնավոր ցածր տոնայնությամբ աղմուկի ձևով, նաև աղմուկ, որը հիշեցնում է մարդու ձայն կամ երաժշտություն։ Երբեմն ձայնը կարող է լինել շառաչող՝ հիշեցնելով ծովի ալիքների ձայնը։ Աղմուկը լինում է պարբերաբար կրկնվող կամ մշտական, վերջինս առավել դժվար տանելի է և առավել անհանգստացնող։ Որոշ անձանց մոտ աղմուկի ուժգնությունը կարող է փոփոխվել ուսերի, գլխի, լեզվի, ստորին ծնոտի կամ աչքերի շարժման զուգահեռ։ Տինիտուս ունեցող անձանց մեծամասնությունը ունի լսողության այս կամ այն աստիճանի նվազում։

Աղմուկի ուժգնությունը տարբեր է, այն կարող է լինել շատ թույլ՝ այսպես կոչված «ֆոնային աղմուկ»-ի ձևով, և ընդհակառակը լինել շատ ավելի ուժեղ, քան արտաքին աշխարհից եկող ձայնը։ Ականջներում աղմուկի հատուկ տեսակը՝ բաբախող աղմուկը, որը համապատասխանում է անոթազարկին կամ մկանների կծկմանը՝ պայմանավորված է դեմքի և պարանոցի արյունահոսքով կամ ականջի մոտ գտնվող մկանների կծկմամբ։

### Ընթացք
Բազմաթիվ հետազոտություններ փաստում են, որ ականջներում աղմուկի հաճախականությունը մեծանում է տարիքին համապատասխան, ամենահաճախը հանդիպելով ծերունական հասակում, սակայն միևնույն ժամանակ հիվանդության ընթացքին զուգահեռ այն դառնում է նվազ արտահայտված և քիչ անհանգստացնող։

### Հոգեբանական
Մշտական աղմուկը կարող է պատճառ դառնալ տագնապի և դեպրեսիայի։ Աղմուկի ազդեցությունը կյանքի որակի վրա կախված է ոչ այնքան աղմուկի ուժգնությունից, այլ հոգեբանական վիճակից։ Հոգեբանական խնդիրները ինչպիսիք են տագնապը, դեպրեսիան, քնի խանգարումները և ցրվածությունը, բավականին հաճախ են հանդիպում այն անձանց շրջանում, ովքեր ունեն տինիտուս, որը դժվար տանելի է։ Տինիտուս ունեցող անձանց 45%-ը կյանքի ընթացքում ունենում է տագնապային խանգարումներ։

Հոգեբանական բազմաթիվ հետազոտություններ ուսումնասիրել են տինիտուսի դիսթրես պատասխանը, հասկանալու համար տինիտուսի ծանրության աստիճանը։ Այսպես, տինիտուսը կապված է բացասական հույզերի հետ ինչպիսիք են՝ վախը և տագնապը։ Այն ակտիվացնում է լիմբիկ համակարգը և վեգետատիվ նյարդային համակարգը, որն էլ իր հերթին աղմուկը դարձնում է ավելի ընկալելի և արտահայտված։

## Պատճառագիտություն
Գոյություն ունի տինիտուսի երկու տեսակ՝ սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ։ Աղմուկը ավելի հաճախ սուբյեկտիվ է, որը նշանակում է, որ այդ աղմուկը արտաքինից հնարավոր չէ լսել որևէ տարբերակով։ Սուբյեկտիվ աղմուկը անվանում են նաև «աուրիում», «ոչ լսողական» կամ «ոչ վիբրացիոն»։ Հազվադեպ հնարավոր է լինում ստետոսկոպի միջոցով արտաքինից լսել այդ աղմուկը կամ չափել այն օտոաուստիկ էմիսիոն մեթոդով, այդ դեպքերում աղմուկը համարվում է օբյեկտիվ, որը նաև կոչում են «կեղծ տինիտուս» կամ «վիբրացիոն»։

### Սուբյեկտիվ տինիտուս
Սուբյեկտիվ տինիտուսը առավել հաճախ հանդիպող տարբերակն է։ Այն կարող է պայմանավորված լինել բազմաթիվ պատճառներով, սակայն գլխավոր պատճառը լսողության կորուստ է։ Երբ տինիտուսը պայմանավորված է ներքին ականջի կամ լսողական նյարդի ախտահարմամբ, այն անվանում են օտիկ։ Այս ախտահարումները կարող են պայմանավորված լինել դեղերով և վարակներով։ Հաճախ հանդիպող պատճառներից է գերբարձր ձայնը, որը վնասում է ներքին ականջի մազմզուկավոր բջիջները։

Երբ տինիտուսը պայմանավորված չէ ներքին ականջի կամ լսողական նյարդի ախտահարմամբ այն անվանում են ոչ օտիկ։ Դեպքերի շուրջ 30%-ում տինիտուսը գտնվում է մարմնազգայական համակարգին վերահսկողության ներքո, օրինակ՝ մարդիկ կարողանում են փոխել աղմուկի ուժգնությունը շարժելով գլուխը, պարանոցը և դեմքը, այս դեպքում տինիտուսը կոչվում է մարմնական կամ պարանոցագլխային, քանի որ այս դեպքում միայն գլխի և պարանոցի շարժումներ ունի նշանակություն։

Այժմ ձեռք են բերվում տվյալներ, որոնք ապացուցում են, որ տինիտուսը որոշ դեպքերում պայմանավորված է կենտրոնական լսողական ուղու նեյրոպլաստիկ փոփոխություններով։ Այս փոփոխությունները առաջանում են լսողության կորստի հետևանքով։ Լսողության կորստին որպես պատասխան, կենտրոնական լսողական ուղու նեյրոններում զարգանում է հոմեոստատիկ փոփոխություններ, որոնց հետևանքով զարգանում է տինիտուս։

#### Լսողության կորուստ
Տինիտուսի ամենահաճախ հանդիպող պատճառն է գերբարձր ձայնով հարուցված խլությունը։ Այդպիսի լսողական կորուստը կարող է լինել թաքնված, ինչը նշանակում է, որ լսագրության արդյունքները կարող են լինել նորմալ։ Խլությունը կարող է լինել տարբեր պատճառներից, սակայն տինիտուսի դեպքում այն հիմնականում պայմանավորված է ականջի խխունջի վնասմամբ։

Օտոտոկսիկ որոշ դեղեր կարող են առաջացնել տինիտուս, քանի որ նրանք առաջացնում են լսողության կորուստ, այս դեղերի ընդունման դեպքում հաճախ գերբարձր ձայնով պայմանավորված լսողության կորուստը դառնում է ավելի հավանական։ Որոշ դեպերում հնարավոր է լսողության կորուստ նույնիսկ այն դեպքերում, երբ դեղերի դեղաչափը չի համարվում օտոտոքսիկ։ Հաստատված են ավելի քան 260 դեղեր, որոնք կարող են առաջացնել տինիտուս։ Այնուամենայնիվ դեպքերի մեծամասնությունում տինիտուսի պատճառը չի հաջողվում պարզել։

Տինիտուս կարող է առաջանալ բենզոդիազեպինների հանման համախտանիշի հետևանքով։ Երբեմն, այն կարող է լինել բենզոդիազեպիների հանման համախտանիշի երկարատև նշաններից և կարող է տևել ամիսներ։ Բուպրոպիոնը նույնպես կարող է առաջացնել տինիտուս։

#### Գործոններ
Գործոնները որոնք կապված են տինիտուսի հետ ներառում են՝

* լսողական խնդիրներ և խլություն
** հաղորդական խլություն
*** ակուստիկ շոկ
*** բարձր ձայն և երաժշտություն
***միջին ականջի բորբոքում
***ականջաբորբ
***ականջի սկլերոզ
*** ևստախյան փողի դիսֆունկցիա
** ընկալչական կամ նյարդային
*** գերբարձր ձայն
*** ծերունական խլություն
***Մենյերի հիվանդություն
*** էնդոլիմֆատիկ հիդրոպ
*** վերին կանալի բացակայության համախտանիշ
*** լսողական նևրոմա
***սնդիկի կամ կապարի թունավորում
*** օտոտոքսիկ դեղեր
* Նյարդաբանական հիվանդություններ
** Արնոլդ-Կիարի համախտանիշ
**ցրված սկլեռոզ
**գանգուղեղային վնասվածք
** քունքածնոտային հոդի դիսֆունկցիա
**հսկա բջջային արթրիտ
* Մետաբոլիկ գործոններ
**վիտամին B12 անբավարարություն
**երկաթ պակասորդային սակավարյունություն
* Հոգեբուժական հիվաանդություններ
**տագնապային խանգարումներ
**դեպրեսիա
* այլ գործոններ
** զարկերակաբորբ
** հալուցինոգեն որոշ դեղեր, որոնք կարող են առաջացնել անցողիկ տինիտուս
*** տրիպտամին
*** դիսոպրոպիլտրիպտամին
** բենզոդիազեպինների հանման համախտանիշ
** ներգանգային հիպեր կամ հոպոտոնիա, որը կարող է լինել էնցեֆալիտի կամ ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի կորստի հետևանքով։

### Օբյեկտիվ տինիտուս
Օբյեկտիվ տինիտուսի դեպքում աղմուկը հնարավոր է լինում լսել այլ մարդու կողմից կամ չափել օտոաուստիկ էմիսիոն մեթոդով, այն, երբեմն, պայմանավորված է լինում առանձին մկանի կամ մկանախմբերի ակամա կծկմամբ(միոկլոնուս) կամ անոթային գործոններով։ Տինիտուսի պատճառ կարող է հանդիսանալ սպոնտան օտոաուստիկ ձայնը, որը իրենից ներկայացնում է ցածր տոնայնությամբ և բարձր հաճախականությամբ ձայն, որը առաջանում է ներքին ականջում, այն հնարավոր է լսել հատուկ գերզգայուն բարձրախոսի միջոցով։

Հայտնաբերված սպոնտան օտոաուստիկ ձայնի և տինիտուսի կապը կազմում է 8%, մինչդեռ տինիտուսի բոլոր դեպքերի միայն 4% է պայմանավորված սպոնտան օտոաուստիկ ձայնով։

### Բաբախող տինիտուս
Երբեմն ականջներում աղմուկի ձայնը համապատասխանում է անոթազարկին, այդ դեպքում այն անվանում են բաբախող տինիտուս կամ անոթային տինիտուս։ Բաբախող տինիտուսը իր բնույթով սովորաբար օբյեկտիվ է, այն սովորաբար պայմանավորված է արյան հոսքի փոփոխությամբ, ինչպես օրինակ աթերոսկլերոզի հետևանքով արյան հոսքի տուրբուլենտության մեծացմամբ, որի հետևանքով հնարավոր է դառնում լսել սեփական անոթազարկը, սակայն բացառված չէ նաև սուբյեկտիվ տարբերակը, որը լինում է լսողական համակարգի գերզգայնության պատճառով։ Հազվադեպ բաբախող տինիտուսը կարող է վկայել կյանքին վտանգ սպառնացող որոշ վիճակների մասին, ինչպիսիք են՝ քնային զարկերակի անևրիզմայի կամ շերտազատման մասին։ Բաբախող տինիտուսը կարող է վկայել վասկուլիտի՝ մասնավորապես հսկա բջջային վասկուլիտի մասին։ Բաբախող տինիտուսը երբեմն հանդիպում է իդիոպաթիկ ներգանգային հիպերտենզիայի մասին։ Բաբախող տինիտուս կարող է լինել ներգանգային անոթների անոմալիաների ախտանիշ։

## Ախտաֆիզոլոգիա
Օբյեկտիվ տինիտուսի պատճառը հաճախ մնում է անբացատրելի։ Հայտնի է, որ ներքին ականջի ուղղակի վնասվածքը կարող է պատճառ դառնալ տինիտուսի, հավանական այլ ակնհայտ պատճառների (օրինակ՝ քունքա-ծնոտային հոդի դիսֆունկցիան)  մեխանիզմը դժվար է բացատրել։

Այն կարող է պայմանավորված լինել ուղեղաբնի լսողական նեյրոնների ակտիվության բարձրացմամբ, այս վարկածը հիմնված է այն բանի վրա, որ տինիտուս ունեցող անձինք հաճախ ունենում են լսողության ամբողջական կորուստ ՝ խլություն։

Ըստ 2016 թվականին լույս տեսած 3 հոդվածների, տինիտուսը բազմապատճառային հիվանդություն է, որն էլ իր հերթին նշանակում է, որ ամեն մի դեպք կարիք ունի անհատականացման և բուժման առանձին մոտեցման։

## Ախտորոշում
Ախտորոշումը դրվում է հիվանդության պատմության, գլխի, պարանոցի և նյարդաբանական հետազոտության հիման վրա։ Հաճախ կատարվում է լսագրություն, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև ճառագայթային ախտորոշում և էլեկտրոնիստագմոգրաֆիա։

Տինիտուսի գնահատումը կատարվում է լսաչափման միջոցով, որով գնահատվում է աղմուկի բարձրությունը և բնույթը։ Հաշվի է առնվում այլ ուղեկցող հիվանդությունները ինչպես օրինակ դեպրեսիան, տագնապը, սթրեսը որոնք կապված են տինիտուսի ծանրության աստիճանի հետ։

Քրոնիկ տինիտուսը ի տարբերություն առողջ ականջներում անցողիկ աղմուկի բնորոշվում է ականջներում աղմուկով որի տևողությունը գերազանցում է 5 րոպեն և այն լինում է շաբաթը երկու և ավելի անգամ։ Այնուամենայնիվ հիվանդների ճնշող մեծամասնությունը աղմուկ ունենում շատ ավելի անգամներ, հաճախ այն կարող է լինել շարունակական, դառնալով արտահայտված հատկապես գիշերը՝ այլ աղմուկների բացառության պայմաններում։

### Աուդիոլոգիա
Քանի որ տինիտուս ունեցող անձինք հաճախ ունենում են խլություն, պարզ տոնային աուդիգրամմայի միջոցով հնարավոր է լինում պարզել տինիտուսի պատճառը, սակայն պետք է հաշվի առնել, որ հնարավոր է տինիտուսի առկայություն առանց խլության։ Աուդիոգրամը կարող է հեշտացնել լսողական սարքի տեղադրումը այն դեպքերում, երբ լսողության թուլությունը բավականին արտահայտված է։ Տինիտուսի մակարդակը հաճախ համապատասխանում է լսողության կորստին։

### Հոգեակուստիկա
Տինիտուսի որակավորումը ներառում է մի քանի ակուստիկ պարամետրերի չափում, միատոն աղմուկի դեպքում այն ներառում է ձայնի հաճախականության որոշում, իսկ այն դեպքում երբ հաճախականությունը տատանվում է նեղ սահմաններում որոշվում է ինչպես հաճախականությունը  այնպես էլ թողունակությունը, չափվում է ձայնի բարձրությունը տարբեր հաճախականության պայմաններում արտահայտված դեցիբելներով։ Դեպքերի մեծամասնությունում հաճախականությունը կազմում է 5-10Հց, իսկ բարձրությունը 5-15 դեցիբել։

Մեկ այլ կարևոր չափանիշ է մնացորդային արգելափակումը, որը բնութագրվում է աղմուկի ժամանակավոր նվազեցում կամ անհետացումը լսողական հատուկ սարքավորում տեղադրելուց հետո։ Այն շատ կարևոր չափանիշ է որի շնորհիվ հնարավոր է դառնում կանխատեսել սարքի միջոցով բուժման արդյունավետություն։

Տինիտուսը հաճախ ուղեկցվում է հիպերակուսիսով։ Մեկ այլ պարմետրի միջոցով հնարավոր է չափել աղմուկով հարուցված դիսկոնֆորտի աստիճանը արտահայտված դեցիբելներով, այն իրենից ներկայացնում է որոշակի հաճախականության ձայնի պայմաններում սուր դիսկոնֆոտի առաջացման գնահատման համակարգ։ Այն որոշում է դինամիկ մի միջակայք, որը որոշում է լսողության շեմը և ձայնի բարձրության այն մակարդակը երբ այն առաջացնում է անհանգստություն։ Առանձին հաճախականությունների դեպքում սեղմված դինամիկ միջակայքի առկայությունը կապված է սուբյեկտիվ տինիտուսի հետ։ Նորմայում լսողական շեմքը կազմում է 0-20 դեցիբել։ Նորմայում ձայնը սկսում է անհագստություն պատճառել 85-90+ դեցիբելի պայմաններում, որոշ հեղինակներ նշում են 100 դեցիբելի մասին։ Եթե դինամիկ միջակայքը 55 դեցիբելից պակաս է, ապա այն խոսում է հիպերակուսիսի մասին։

### Ծանրություն
Տինիտուսը գնահատվում է «շատ թեթևից» մինչև «աղետալի» հաշվի առնելով այն հանգամանքը թե աղմուկը որքանով է անդրադառնում առօրյա գործունեության, քնի և կյանքի որակի վրա։ 2015 թվականին մի տղամարդ ով ուներ տինիտուսի «ծայրահեղ» տեսակը, ինքնասպան եղավ այն բանից հետո երբ բժիշկները նրան հայտնեցին հիվանդության անբուժելիության մասին։

Տինիտուսի հոգեբանական ազդեցության գնահատման համար կիրառում են հատուկ հարցաշարեր։ Այս հարցաշարերի միջոցով անհատապես գնահատվում է տինիտուսով պայմանվորված սթրեսի մակարդակը, որքանով է այն ազդում լսողության, ապրելակերպի, առողջության և հուզականության վրա։ Կարևոր է նաև ավելի ընդլայնված գնահատումը որը ներառում է տագնապի, դեպրեսիայի, սթրեսի, և քնի հետ կապված խնդիրներ ուսումնասիրումը, այս գործոնները կարող են պայմանավորված լինել տինիտուսով կամ այլ գործոններով, այս գործոնների զուգակցման դեպքում տինիտուսը կարող է դառնալ ավելի արտահայտված և անտանելի։ Բուժման արդյունքների գնահատումը դժվար է, որը պայմանավորված է աղմուկի գնահատման բազմաթիվ մեթոդների առկայությամբ։ Այնուամենայնիվ բազմաթիվ հարցաշարեր փաստում են որ դեպքերի մեծամասնությունում բուժումը ունենում է որոշակի արդյունք։

### Բաբախող տինիտուս
Եթե ֆիզիկալ հետազոտությամբ հայտնաբերվում է բաբախող աղմուկ, ապա առաջանում է ներգանգային դոպլեր հետազոտության և մագնիսառեզոնանսային շերտագրության կատարելու անհրաժեշտություն։

### Տարբերակիչ ախտորոշում
Հարկավոր է բացառել աղմուկի այլ հնարավոր աղբյուրները որոնք կապված են տինիտուսի հետ։ Օրինակ բարձր հաճախականության ձայնի աղբյուր կարող է լինել էլեկտրոմագնիսական դաշտը, որը բավականին տարածված է ժամանակակից աշխարհում պայմանավորված, ժամանակակից էլեկտրական լարերով և սարքավորումներով։ Բավականին տարածված և սխալ ախտորոշումների պատճառ դարձող բարձր հաճախականության ձայնի աղբյուր է ռադիո հաճախական ձայնը, որը իր բնույթով բավականին նման է տինիտուսի ժամանակ նկարագրվող աղմուկին։

## Կանխարգելում
մինի|Անվտանգության ցուցանակ, որը պահանջում է հատուկ ձայնամեկուսիչ ակաջակալ:
Բարձր ձայնի երկարտև ազդեցությունը կարող է պատճառ դառնալ տինիտուսի։ Ականջախցանի կամ այլ նմանատիպ հարմարանքների կիրառումը կարող է օգնել կանխարգելմանը։ Այն աշխատողները որոնց մասնագիտությունը կապված է բարձր աղմուկի հետ, պետք է ունեն հատուկ մշակված ծրագիր, որը կբացառի աղմուկի այնպիսի մակարդակը որը հետագայում կարող է պատճառ դառնալ լսողության կորստի։ Որոշ կազմակերպություններ ինչպես օրինակ Աշխատողների առողջության պահպանման ազգային ինստիտուտը և Աշխատողների առողջության և անվտանգության ադմինիստրացիան զբաղվում են հատուկ աշխատանքային ուղեցույցերի մշակմամբ, որոնք ուղղված են աշխատանքային գործունեության ընթացքում վնասակար գործոնների ազդեցության նվազմանը կամ բացառմանը։

Որոշ դեղորայքներ ունեն օտոտոքսիկ ազդեցություն, և երկարատև կիրառման դեպքում ունենում են կուտակային էֆֆեկտ, որի արդյունքում մեծացնում են լսողական համկարգի վնասման հավանականությունը բարձր ձայնից։ Եթե անհրաժեշտ է նշանակել օտոտոքսիկ դեղորայք, ապա բժշկի կողմից պետք է կատարվի դեղաչափի և կիրառման տևողության անհատականացում, հետագա վնասումից խուսափելու համար։

## Վարում
Եթե հաջողվում է հայտնաբերել պատճառը, ապա պատճառի բուժումը կարող է բերել լավացման։ Մնացած դեպքերում առաջնային տինիտուսի բուժումը ներառում է խոսքային թերապիան, ձայնային թերապիան և լսողական սարքավորումները։ Տինիտուսի բուժման արդյունավետ դեղորայքը դեռևս հայտնաբերված չէ։

### Հոգեբանական
Տինիտուսի բուժման արդյունավետ տարբերակներից է կոգնիտիվ վարքային թերապիան, որը այժմ հնարավոր է ինչպես անհատական հանդիպումների այնպես էլ ինտերնետի միջոցով։ Այն նվազեցնում է սթրեսի մակարդակը տինիտուս ունեցող անձանց մոտ։ Այս դրական ազդեցությունը կապված չէ անձի սթրեսի կամ ընկճախտի վրա ազդեցության հետ։ «Ակտ» (Acceptance and commitment therapy) թերպիան ունի որոշակի դրական ազդեցություն։ Հանգիստը նույնպես օգտակար է։ ԱՄՆ-ի վետերանների գործերի դեպարտամենտը մշակել է կլինիկական ուղեցույց հարաճող տինիտուսի վարման վերաբերյալ։

### Դեղորայք
2014 թվականի դրությամբ դեռևս բացակայում է արդյունավետ դեղորայք իդիոպաթիկ տինիտուսի բուժման համար։ Հակադեպրեսանտների և ակամպրոսատի արդյունավետության մասին տվյալները բացակաում են։ Նախմական տվյալների համաձայն բենզոդիազեպիները ունեն որոշակի արդյունավետություն, սակայն նրա կիրառման համար դեռևս բավարար հետազոտություներ չկան։ Մելատոնինի արդյունավետությունը 2015 թվականի դրությամբ մնում է անորոշ։ Հակացնցումային դեղորայքի արդյունավետությունը նույնպես ապացուցված չէ։ Ներքին ականջում ստերոիդների ներարկումը անարդյունավետ է։ Բացակայում են ապացուցողական տվյալներ բետահիստինի արդյունավետության մասին։

Նկարագրված են հազվադեպ հանդիպող դեպքեր, տինիտուս պայմանավորված քիմքի առաջնային դողով, որը բուժվել է բոտուլոտոքսինի միջոցով։

Որոշ երկրներում կիրառվում է կարովերինը, սակայն արդյունավետության մասին տվյալները բացակայում են։

### Այլ
Ձայնային թերապիան, լսողական սարքավորումները և տինիտուսի քողարկիչները նպաստում են որոշակի հաճախականությունների անտեսմանը գլխուղեղի մակարդակում։ Այս մեթոդները քիչ արդյունավետ են, սակայն չունեն կողմնակի ազդեցություններ։ Նախնական տվյալներով տինիտուսի ռետրեյնիգային թերապիան ունի որաշակի արդյունավետություն։ Ներգանգային մագնիսական խթանումը նույնպես ունի որոշակի արդյունավետություն, սակայն այն խորհուրդ չի տրվում։

### Այլընտրանքային բուժում
Գինկգո երկբլթակը արդյունավետ չէ։ ԱՄՆ-ի Քիթկոկորդականջաբանության ակադեմիան խորհուրդ չի տալիս տինիտուսի ախտանիշները նվազեցնելու նպատկով կիրառել մելատոնին կամ ցինկի պատրաստուկներ։ 2016 թվականին Կոհրենյան պարբերականում լույս տեսաց հոդվածով խորհորդ չի տրվում ցինկի կիրառումը։

## Կանխատեսում
Չնայած արդյունավետ բուժման բացակայությանը, տինիտուս ունեցող անձանց մեծամասնությունը ժամանակի ընթացքում ընտելանում է աղմուկի առկայությանը, ավելի հազվադեպ դեպքերում այն մնում է որպես բավականին արտահայտված խնդիր։

## Համաճարակաբանություն
### Մեծահասակներ
Մեծահասակների մոտ տինիտուսը հանդիպում է 10-15% հաճախականությամբ։ Հյուսիսային Ամերիկայում 55 տարեկանից բարձր տարիքի անձանց ամեն երրորդը ունի տինիտուս։ Մեծահասակների ամեն երրորդը կյանքի ընթացքում ունենում է տինիտուս, սակայն միայն 10-15% դեպքերում է այն այնքան արտահայտված որ մարդիկ դիմում են բժշկի։

### Երեխաներ
Տինիտուսը համարվում է «մեծահասկների հիվանդություն», որի հետևանքով այն հաճախ անտեսվում է երեխաների մոտ։ Խլություն ունեցող երեխանիերի մոտ տինիտուսը հաճախ է հանդիպում, սակայն երեխաները ավելի հազվադեպ են գանգատվում աղմուկից։ Երեխաները հազվադեպ են մշտապես գանգատվում ականջներում աղմուկից, որի հետևանքով նրանց գանգատները լուրջ չեն ընդունվում։ Այն երեխաները ովքեր մշտապես գանգատվում են տինիտուսից ունեն մեծ հավանականություն ունենալու օտոլոգիական և նյարդաբանական խնդիրների ինչպես օրինակ՝ միգրեն, Մենյերի հիվանդություն, միջին ականջի քրոնիկական բորբոքում։ Նորմալ լսողական շեմք ունեցող երեխաների մոտ նշված պաթոլոգիաները հանդիպում են 12-36% դեպքերում, խլություն ունեցող երեխաների շրջանում մինչև 66%, 3-10% այն երեխաների մոտ ովքեր նախկինում ունեցել են տինիտուս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
*

Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Ականջի հիվանդություններ