open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1895/1896

**1895/1896 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** տասներեքերորդն էր։ Ութերորդ անգամ հաղթողի տիտղոսը նվաճեց յի հավաքականը՝ մեկ միավորով գերազանցելով անգլիացիներին, որոնց նույնիսկ ռեկորդային 9։1 հաշվով ուելսցիների նկատմամբ տարած հաղթանակը չօգնեց։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում ուելսցիները հեշտությամբ հաղթեցին 6։1 հաշվով։ Ապա իռլանդացիների հետ հանդիպեց  հավաքականը և հաղթեց 2։0 հաշվով, իսկ ուելսցիների հետ խաղում Սթիվ Բլումերը դարձավ 5 գոլի հեղինակ, այս ցուցանիշը  հավաքականի որևէ ֆուտբոլիստ դեռևս չի կարողացել գերազանցել։ Ապա շոտլանդացիները 4։0 հաղթեցին ուելսցիներին, սակայն իռլանդացիների հետ խաղում հանդիպեցին համառ դիմադրության ու խաղն ավարտվեց ոչ-ոքի՝ 3։3 հաշվով։

Ավանդույթի համաձայն, մրցաշարի ելքը վճռվեց - խաղում, ուր շատլանդացիներին պետք էր միայն հաղթանակ, և նրանք հասան իրենց նպատակաին՝ գրանցվեց 2։1 հաշիվը և յի հավաքականը միանձնյա նվաճեց չեմպիոնի տիտղոսը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 9 || 4 || +5 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 12 || 3 || +9 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 7 || 14 || -7 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 11 || -7 || **1**

;
Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ

### 6 գոլ
*  Սթիվ Բլումեր
### 3 գոլ
*  Գիլբերտ Սմիթ
### 2 գոլ
*  Բիլլի Բասեթ
*  Ջեյմս Բարրոն 
*  Ուիլյամ Լյուիս
*  Բիլլի Մերեդիթ
*  Բոբ ՄաքՔոլլ
*  Ռոբերտ Նեյլ
### 1 գոլ
*  Ջոն Գուդոլ
*  Ռոբերտ Մայն
*  Ադամ Տարներ 
*  Ջեք Բելլ
*  Ուիլյամ Լեմբի
*  Ալեքսանդեր Կեյլոր
*  Պատրիկ Մյուրրեյ
*  Դենիել Փաթոն
*  Գրենվիլ Մորրիս
*  Թոմաս Չեպմեն
*  Դևիդ Պյու


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Բենինի հանրապետություն (1967)

**Բենինի հանրապետություն** (), 1967 թվականին Նիգերիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ստեղծված հանրապետություն Արևմտյան Աֆրիկայում, ներկայիս Նիգերիայի տարածքում, անվանումը ստացել է մայրաքաղաք Բենին սիթիի անունից։

1967 թվականի օգոստոսի 9-ին այս տարածքը օկուպացվեց Բիաֆրայի կողմից, որի ռազմական ղեկավար նշանակվեց Ալբերտ Օկոնկվոն, իսկ նույն թվականի սեպտեմբերի 19-ին հայտարարվեց տարածքի անկախություն Նիգերիայից։

Սակայն այս հանրապետությունը գոյատևեց ընդամենը 1 օր, երբ սեպտեմբերի 20-ին Նիգերիայի զինված ուժերը գրավեցին պետության տարածքը։

## Արտաքին հղումներ
* Major Okonkwo Announces Establishment of the Republic of Benin 
* Բենինի հանրապետության ժամանակագրություն 

Կատեգորիա:Նիգերիայի պատմություն
Մարեկ Չեխ (սլովակ ֆուտբոլիստ)

**Մարեկ Չեխ** (սլովակ՝ Marek Čech, ), սլովակ ֆուտբոլիստ, «Բոլոնիա» ակումբի և Սլովակիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։ Կարող է հանդես գալ նաև ձախ կիսապաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
Մարեկ Չեխը մինչև «Պորտու» տեղափոխվելը հասցրել է խաղալ նաև Բրատիսլավայի Ինտերում, Պրահայի Սպարտայում։ 2005 թ. Չեխը տեղափոխվեց «Պորտու», իսկ այդ ժամանակ Պորտուն մարզում էր Կո Ադրիանսեն։ Հենց նույն տարում էլ Չեխը Պորտուի հետ կարողացավ հաղթել Պորտուգալիայի առաջնությունում և նվաճել Պորտուգալիայի գավաթը։

2008 թ. հուլիսի 15-ին Մարեկ Չեխը ստորագրեց պայմանագիր «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն» ակումբի հետ, իսկ արժեքը կազմեց 1.4 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ։ Նրա մեկնարկային խաղը Վեստ Բրոմվիչի կազմում տեղի ունեցավ 2008/09 մրցաշրջանի առաջին խաղում, երբ թիմը մրցեց Արսենալի հետ, բայց այդ խաղում Չեխը փոխարինվեց, իսկ Վեստ Բրոմվիչը պարտվեց։ Մարզչի՝ Էնթոնի Մոուբրեյի խոսքերով Չեխը գնվել է, որպեսզի մրցապայքարի մեջ մտնի մյուս պաշտպանի՝ Պոլ Ռոբինսոնի հետ։ Այդ մրցաշրջանում Չեխը խաղադաշտ դուրս եկավ ընդամենը 11 անգամ։ Էնթոնի Մոուբրեյի հրաժարականից և Պոլ Ռոբինսոնի վաճառքից հետո Չեխը դարձավ կարևոր ֆուտբոլիստ այդ ակումբում, որն այդ ժամանակ սկսեց մարզել Ռոբերտո Դի Մատեոն։ Իր առաջին գոլը Վեստ Բրոմվիչում Չեխը խփեց 2009 թ. սեպտեմբերի 12-ին «Պլիմուտ Արգայլ» թիմի դեմ խաղում. նա այդ խաղում ձևակերպեց դուբլ։ 2011 թ. մայիսին Չեխը հրաժեշտ տվեց ակումբին, իսկ 2011 թ. օգոստոսի 31-ին տեղափոխվեց «Տրաբզոնսպոր»։

## Հավաքականի կազմում
Չեխի մեկնարկային խաղը Սլովակիայի ազգային հավաքականում եղել է 2004 թ. հուլիսի 9-ին Ճապոնիայի ազգային հավաքականի հետ անցկացրած ընկերական խաղում։ 2008 թ. Եվրոպայի առաջնության ժամանակ կանոնավոր կերպով դուրս է եկել խաղադաշտ։ Սլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում Չեխն անցկացրել է 47 խաղ, դարձել 5 գոլի հեղինակ։

## Հեղինակած գոլերը ազգային հավաքականի կազմում

## Նվաճումներ
• Սլովակիայի չեմպիոն - 2000/01 ("Ինտեր")

• Սլովակիայի գավաթակիր - 2000/01 ("Ինտեր")

• Չեխիայի չեմպիոն - 2004/05 ("Սպարտա")

• Պորտուգալիայի չեմպիոն - 2005/06 և 2006/07 ("Պորտու")

• Պորտուգալիայի գավաթակիր - 2005/06 ("Պորտու")

• Պորտուգալիայի սուպեր գավաթակիր - 2005/06 ("Պորտու")

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Մարեկ Չեխի մասին soccerbase.com կայքում
*Մարեկ Չեխի մասին wba.co.uk կայքում 

Կատեգորիա:1983 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոլոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոմոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունվարի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սպարտա Պրահայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոավիշտայի ֆուտբոլիստներ
Նովոսելցովո

**Նովոսելցովո**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 3 կմ հարավ-արևմուտք, Ձորագետի ձախափնյակում։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 1475 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոն Վանաձորից՝ 36 կմ հս.-արևմուտք։ 2017 թվականից մտնում է Տաշիր համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Նովոսելցովոյի մշտական բնակչությունը կազմել է 152, առկա բնակչությունը՝ 116 մարդ։ Նախկինում եղել է ամբողջությամբ ռուսաբնակ գյուղ։

Նովոսելցովոյի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Տես նաև
* Նովոսելցովոյի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր
Շամուտ

**Շամուտ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Թումանյան համայնքում։

Գտնվում է Գուգարաց լեռների արևմտյան մասում, Մարց գետի աջափնյա լեռնակողին։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1500 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 54 կմ հյուսիս-արևելք։

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, կերային կուլտուրաների և կարտոֆիլի մշակությամբ։ Գյուղի մեջ և նրա շրջակայքում պահպանվել են՝ ամրոց (18 դ.), եկեղեցի (17 դ.), գյուղատեղի (13-17 դդ.) և Սբ. Սարգիս մատուռ (17 դ.)։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Շամուտի մշտական և առկա բնակչությունը կազմել են 257 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տես նաև
* Շամուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թումանյան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Դմիտրի Դյոմուշկին

**Դմիտրի Նիկոլայի Դյոմուշկին** (, ), ազգայնական հայացքների տեր ռուս քաղաքական և հասարակական գործիչ։ «Ռուսներ» միավորման բարձրագույն ազգային խորհրդի ղեկավար, Ազգայնականների կուսակցության կազմկոմիտեի նախագահ։ Եղել է ծայրահեղականության մեջ մեղադրվելու պատճառով ներկայումս արգելված «Սլավոնական միություն» կազմակերպության նախագահը, Ռուսական երթերի կազմակերպիչ է, բողոքի գործողությունների, ցույցերի ակտիվ մասնակից։

2019 թվականի մայիսի 19-ին նշանակվել է Մոսկվայի մարզի Օդինցովոյի շրջանի Բարվիխա գյուղական բնակավայրի վարչակազմի ղեկավարի պարտականությունների ժամանակավոր պաշտոնակատար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Դյոմուշկինի կենսագրությունը «Սլավոնական միության» («ՍՍ») կայքում 
* *Լորեն Միլլո* // Իրենս «ՍՍ» կոչող ռուսները // Libération / InoPressa

Կատեգորիա:Ռուս ազգայնականներ
Կատեգորիա:Նոր ազգայնականներ
Կատեգորիա:Բողոքական շարժումը Ռուսաստանում (2011-2013)
Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Ռուսական երթ

**Ռուսական երթ** (), նոյեմբերի 4-ի Ռուսաստանում Ազգային միասնականության օրվանը զուգադիպեցրած ռուս ազգայնականներ կազմակերպությունների և շարժումների ներկայացուցիչների ամենամյա երթեր և ցույցեր Ռուսաստանում։

## Տես նաև
* Դմիտրի Դյոմուշկին

## Արտաքին հղումներ
* «Ռուսական երթ 2013»-ի պաշտոնական կայքը
* ''Lenta.Ru:''Երթ, որը չի եղել

Կատեգորիա:Ռուսական ազգայնականություն
Կատեգորիա:Անօրինական իմիգրացիայի դեմ շարժումներ
Կատեգորիա:Բողոքի ակցիաներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 4 իրադարձություններ
Չկալով (Լոռու մարզ)

**Չկալով**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Թումանյան համայնքում։

Գտնվում է Դեբեդ գետի աջափնյակում։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1 350 մետր է, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 23 կմ, Դսեղից՝ 5 կմ։ 1939 թվականի փետրվարի 22-ին վերանվանվել է Չկալով։

## Պատմություն
Չկալով համայնքը հիմնադրվել 1850 թվականին Գուգարաց Սադուն իշխանի կողմից։ Գյուղը նախկինում կոչվել է Սադունաբագդի (Սդիբագդի, Սադիբագդի, Սեյիդ Բագդի)՝ ի պատիվ Սադուն Բ Արծրուն իշխանի։ 1939 թվականից գյուղը կոչվում է Չկալով՝ Խորհրդային Միության հերոս, օդաչու Վալերի Չկալովի անունով։

2022 թվականի փետրվարի 20-ից գյուղը ներառվել է Թումանյան համայնքի կազմում։ Համայնքի վարչական տարածքը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1 450 մ բարձրության վրա, ինչը հանգեցնում է տարածքի ներքին, միջին և վերին հատվածներում կլիմայական պայմանների ընդգծված տարբերության։

Համայնքում գործում է հիմնական դպրոց, բուժկետ, հեռուստակայան, գրադարան։ Դպրոցը կառուցվել է 1958 թվականին, վերաբացվել է 1995 թվականին և նախատեսված է շուրջ 90 աշակերտի համար։ Ներկայումս դպրոցում սովորում է 9 աշակերտ։

## Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Չկալովի մշտական բնակչությունը կազմել է 144, առկա բնակչությունը՝ 140 մարդ։ 2022 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչության թիվը կազմում է 158 մարդ։  Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, գյուղատնտեսությամբ և մեղվաբուծությամբ։

## Տնտեսություն
Համայնքը գյուղատնտեսության համար ռիսկային գոտի է, քանի որ հողերը չեն ոռոգվում, տարվա ընթացքում տեղումներն անհամաչափ են։ Գյուղատնտեսությանը մեծ վնաս են հասցնում կարկտահարումները, ցրտահարությունները, երաշտները։ Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ և բուսաբուծությամբ, քանի որ հանդերն ու դաշտերը մինչև խորը աշուն ծածկված են փարթամ կանաչով։ Անասնապահությամբ զբաղվողներն արտադրում են գյուղատնտեսական մթերքներ՝ կաթ, միս, բուրդ, ձու, մեղր։

Գյուղում գործել է կրամիտի գործարան, ունեցել է նաև հացի փուռ։ Տարիներ շարունակ գյուղի հիմնական խնդիրը եղել է ջրի բացակայությունը, որը լուծվել է 2014 թվականին «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ի և «Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի» ջանքերով։ Համայնքում կառուցվել է 22 կմ երկարությամբ ջրագիծ։

## Տեսարժան վայրեր
Գյուղի եկեղեցին կառուցվել է 1862 թվականին։ Առաջին քահանան Տեր Ավետիք Մելիքյանն էր, որը կնոջ հետ թաղված է եկեղեցու բակում։ Գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են խաչքարեր (13-17-րդ դարեր) և գյուղատեղիներ (13-19-րդ դարեր)։

## Տես նաև
* Չկալովի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թումանյան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Պերֆորմատիվ

**Պերֆորմատիվ** (), բառ կամ բառակապակցություն, որն ըստ Խոսքի ակտի տեսության՝ ոչ թե արձանագրում է որևէ գործողություն կամ իրողություն, այլ ստեղծում է այն (հետևաբար այն չի կարող լինել «ճիշտ» կամ «սխալ»)։ Տերմինը 1955 թվականին առաջին անգամ առաջարկվել է բրիտանացի լեզվաբան Ջոն Օստինը։

Պերֆորմատիվ հայտարարությունը սովորաբար արվում է առաջին դեմքով։ Օրինակներ են ամուսնությունը («Հայտարարում եմ ձեզ այր և կին»), դատական վճիռը («Դատարանը ամբաստանյալին դատապարտում է ցմահ ազատազրկման»), պատերազմ հայտարարելը և այլն։

## Աղբյուր
* Ջ․ Լ․ Օստին, «Ինչպես բաներ անել բառերով» (Austin, J. L., *How to Do Things with Words*, Oxford։ Clarendon Press, 1962). ISBN 0-19-824553-X

Կատեգորիա:Պրագմատիկա
Կատեգորիա:Լեզվափիլիսոփայություն
Պաղաղբյուր

**Պաղաղբյուր**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 14 կմ հյուսիս-արևմուտք, Վրաստանի հետ սահմանից 1 կմ հարավ։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1750 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 57 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Պաղաղբյուր է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։ Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, երկրագործությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Պաղաղբյուրի մշտական բնակչությունը կազմել է 113, առկա բնակչությունը՝ 98 մարդ։ Մինչև 1989 թ. եղել է ադրբեջանաբնակ գյուղ։

Պաղաղբյուրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տես նաև
* Պաղաղբյուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Հայ-վրացական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր
Պետրովկա (Լոռու մարզ)

**Պետրովկա**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 4 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, մարզկենտրոն Վանաձոր քաղաքից՝ 49 կմ դեպի հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1530 մ։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1920  թվականին։ 2017 թվականից մտնում է Սարչապետ համայնքի կազմի մեջ։

### Պատմամշակութային հուշարձաններ

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Պետրովկայի մշտական բնակչությունը կազմել է 243, առկա բնակչությունը՝ 191 մարդ։ Նախկինում եղել է ռուսաբնակ, ապրել են նաև ադրբեջանցիներ։

Պետրովկայի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր
Սերգեյ Խրիստիանովիչ

**Սերգեյ Ալեքսեևիչ Խրիստիանովիչ** (, ), մեխանիկայի ոլորտի խորհրդային գիտնական, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1943)։

Ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը (1930)։ 1957—1961 թթ.-ին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքի նախագահի տեղակալ, 1957—1965 թթ.-ին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքի տեսական և կիրառական մեխանիկայի ինստիտուտի տնօրենը։ 1972 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ մեխանիկայի պրոբլեմների ինստիտում։ Աշխատանքները վերաբերում են հեղուկի ու գազի մեխանիկայի հարցերին։ Մշակել է ալիքների տարածման և անդրադարձման խնդիրների լուծման մեթոդ, լուծել պլաստիկ միջավայրերում փակ եզրագծի վրա տրված ուժերով լարումները որոշելու հարթ խնդիրը։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1942, 1946, 1952)։ Պարգևատրվել է Լենինի 6 շքանշանով, արժանացել Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի (1969) կոչման։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Բորիս Խրիստով

**Բորիս Խրիստով** (), բուլղարացի երգիչ (բաս)։ Երգել է «Գուսլա» ժող. երգչախմբում, 1942 թ.-ին սովորել Իտալիայում։ 1946 թ.-ից իտալացի մի շարք թատրոնների (այդ թվում՝ «Լա Սկալա») մեներգիչ է։ 1952 թ.-ից ելույթներ է ունեցել տարբեր երկրներում։ Գլխավորապես հանդես է եկել Մ. Պ. Մուսորգսկու և ռուս այլ հեղինակների օպերաներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի երգիչներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի դերասաններ
Ստևան Խրիստիչ

**Ստևան Խրիստիչ** (, ), սերբ կոմպոզիտոր և դիրիժոր (Հարավսլավիա)։

Սերբական ԳԱ անդամ (1950 թ.-ից)։ Երաժշտական ակադեմիայի հիմնադիրներից և առաջին պրոֆեսորներից (1937—1950)։ Սովորել է Լայպցիգի կոնսերվատորիայում (1904—1908)։ Գրել է երաժշտական դրամա («Մթնշաղ», 1925), բալետ, դաշնամուրի ռապսոդիա, սիմֆոնիկ և վոկալ երկեր, երաժշտություն կինոնկարների և դրամատիկական ներկայացումների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սերբ երաժիշտներ
Կատեգորիա:1885 ծնունդներ
Կատեգորիա:1958 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Սերբ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Սերբ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Գևորգ Խրլոպյան

**Գևորգ Տիգրանի Խրլոպյան** (), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1977)։

Տիգրան Խրլոպյանի որդին։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1968-1969 թվականներին՝ Բեյրութի հայկազյան քոլեջի հայագիտական ամբիոնի վարիչ։ 1974 թվականին հիմնադրել է Բուենոս Այրեսի էլ Սալվադոր համալսարանի հայագիտական դասընթացները։ 1975 թվականին ղեկավարել է ԱՄՆ-ի Ուեյն համալսարանի սլավոնագիտական ամբիոնի հայագիտական մասը։ 1977 թվականից եղել է Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության պատմության ամբիոնի վարիչ, 1979 թվականից՝ Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի ռեկտոր։ Ուսումնասիրել է հայ փիլիսոփայության պատմության և կիրառական սոցիոլոգիայի խնդիրները։

## Մատենագիտություն
### Գրքեր
### Մամուլ
* Ի՞նչ են մտածում, ի՞նչ են երազում։ «Գարուն», 1967, № 1։

## Գրականություն
* Անանիա Շիրակացու աշխարհայացքը, Ե., 1964
* Ժամանակակից կրոնները, Ե., 1965
* Հայ սոցիալական իմաստասիրության պատմություն, Ե., 1978
*Բուհական դաստիարակության սոցիոլոգիայի հարցեր, Երևան, 1980։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Տիգրան Խրլոպյան

**Տիգրան Գևորգի Խրլոպյան** (), հասարակական, մշակութային գործիչ, մանկավարժ, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցում, ապա՝ Թուրքիայի Կենտրոնական կոլեջում և Աթենքի համալսարանում (1923-1927)։ Ուսուցիչ և տնօրեն է եղել Այնթապի, Հալեպի, Գըրքխանի, Բեյրութի հայկական դպրոցներում։ Բեյրութում հիմնադրել է հայկական ուսուցչանոցը (1948), Հայկազյան քոլեջի հայագիտական ամբիոնը և մատենադարանը (1955, այժմ կրում է Խրլոպյանի անունը)։ Մասնակցել է Սովետական Հայաստանի հետ մշակութային կապի ընկերության, ներգաղթ կոմիտեի աշխատանքներին, եղել է Այնթապի և Հալեպի աշխատավորական երեկոյան և կիրակնօրյա լսարանների, ուսումնասիրաց ընկերության հիմնադիրներից։ Խմբագրել է «Նոր ավետաբեր» (Հալեպ, 1927-1934), «Ավետաբեր» (Բեյրութ, 1949-50) պարբերականները։ Հեղինակ է «Բարոյավեպեր» (1931, պատմվածքների ժողովածու), «Ոսկեմատյան» (հ. 1-2, 1950-1951) գործերի։ Թղթակցել է «ժողովրդի ձայն», «Զարթոնք», «Եփրատ», «Հայաստանի կոչնակ» թերթերին և «Սովետական մանկավարժ» պարբերականին։

## Գրականություն
* Tep-Mкртчян Л. Х., Apмяне в странах арабского Bocтока на современном этапе, M., 1965

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Մ.թ.ա. 6-րդ դար

**Մ.թ.ա. 6-րդ դար**, հարյուրամյակ, որ սկսվել է մ.թ.ա. 600 թվականից և ավարտվել մ.թ.ա. 501 թվականին։

Այս դարը հայտնի է որպես մարդկության պատմության դարաշրջաններից մեկի՝ առանցքային ժամանակի զարգացման գագաթնակետ։ Այս դարում են իրենց գործունեությամբ հանդես եկել 5 աշխարհահռչակ մտածողներ, որոնք էապես նպաստել են մարդկության զարգացմանը։ Նրանք էին՝ Բուդդան և Մահավիրան Հնդկաստանում, Զրադաշտը Պարսկաստանում, Պյութագորասը Հին Հունաստանում, Կոնֆուցիոսը Չինաստանում և Պանինին Հնդկաստանում։

Եվրոպայի արևմուտքում այդ ժամանակ ավարտվում է երկաթի դարը, մեծ զարգացման է հասնում կելտերի մշակույթը։ Եվրոպայի հյուսիսում դեռ շարունակվում է բրոնզի դարը, իսկ Միջերկրական ծովի շրջանում սկիզբ է առնում հունական փիլիսոփայությունը։

Մերձավոր Արևելքում դարի առաջին կեսին գերիշխող էր Նոր Բաբելոնական կամ Խալդեական կայսրությունը, որը առաջացել էր նախորդ դարում Ասորեստանի աշխարհակալ տերության կործանումից հետո։ Մ.թ.ա. 586 թվականին այն նվաճել էր Երուսաղեմը և վերջ տվել Հուդայի թագավորությանը։ Բաբելոնցիների իշխանությունը տևում է մինչև մ.թ.ա. 540-ական թվականները, երբ առաջանում է Աքեմենյան պետությունը։ Վերջինս դարի ընթացքում նվաճում է հարևան և հեռավոր բազմաթիվ երկրներ՝ այն ժամանակվա հայտնի աշխարհի մեծագույն մասը։ Նրա պաշտոնական կրոնն է դառնում նոր հիմնադրված զրադաշտականությունը։

Հեռավոր Արևելքում՝ Չինաստանում, սկսվում է «Գարնան և աշնան ժամանակաշրջանը»։ Չինաստանում հայտնվում են բազմաթիվ պետություններ, որոնք որոշ ժամանակ անց միավորվում են միասնական պետության կազմում։ Չին ժողովրդի հոգևոր զարգացմանը մեծապես նպաստում են գաղափարաբանական երկու կրոնները՝ կոնֆուցիականությունը (հիմնադիր՝ Կոնֆուցիոս) և դաոսականությունը (հիմնադիր՝ Լաո Ցզի)։ Միևնույն ժամանակ Հնդկաստանում բրահմայականության ծոցից դուրս է գալիս նոր կրոն՝ բուդդայականությունը (հիմնադիրներ՝ Բուդդա և Մահավիրա)։ Առաջին գրավոր հնդեվրոպական լեզուն՝ սանսկիտը, ունենում է իր քերականության ձեռնարկը (հեղինակ՝ Պանինի)։

Ամերիկա աշխարհամասում ավարտվում է նախնադարյան հերթական մշակութային փուլը՝ Օլմեկների քաղաքակրթությունը։

## Դեպքեր և իրադարձություններ
### Մ.թ.ա. 590-ականներ
[մինի|150x150փքս|Լա Վենտայում հայտնաբերված [Օլմեկների հսկայական քարե գլուխներից]]

* Զևսի տաճարի կառուցման ավարտ
* Մ.թ.ա. 598 - Հեքոնիայի հաղթանակը Հովակիմի դեմ՝ որպես Հուդայի թագավոր
* Մ.թ.ա. 597, մարտի 16 - բաբելոնցիները գրավում են Երուսաղեմը, գահընկեց անում Հեքոնիային ու գահին բարձրացնում Զեդեկիային։
* Մ.թ.ա. 595 - Հին Եգիպտոսում Փսամետիխ II-ը հաղթում է Նեխո II փարավոնին
* Մ.թ.ա. 594 - Հին Հունաստանի Աթենք քաղաքում Սոլոնը դառնում է արքոնտ. Աթենքում սկսվում է դեմոկրատական պետություն կառուցելու գործընթացը։
* Մ.թ.ա. 590 - եգիպտական բանակը պաշարում է Նապատա քաղաքը, և Քուշի թագավորությանը ստիպում տեղաշարժվել Նեղոսն ի վար՝ Մերոե

### Մ.թ.ա. 580-ականներ

### Մ.թ.ա. 570-ականներ

### Մ.թ.ա. 560-ականներ

### Մ.թ.ա. 550-ականներ

### Մ.թ.ա. 540-ականներ

### Մ.թ.ա. 530-ականներ

### Մ.թ.ա. 520-ականներ

### Մ.թ.ա. 510-ականներ

### Մ.թ.ա. 500-ականներ

## Ծանոթագրություններ
Քաջ Նազարը (հեքիաթ)

**Քաջ Նազար**, Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթը, գրված 1912 թվականին։

Հեքիաթում մշակված է հավերժական թեման վախկոտ մարդու մասին, որն բախտի բերմամբ իշխանության է հասնում։ Հեքիաթը գրելիս Թումանյանը ձեռքի տակ ունեցել է այս պատմության բազմաթիվ տարբերակներ՝ գերմանական, ռուսական, վրացական, թուրքական և հայկական։

## Սյուժե
Նազարը վախկոտ ու ալարկոտ մարդ է, բայց միաժամանակ անչափ պարծենկոտ։ Մի գիշեր կինը դուռը փակում է՝ Նազարին թողնելով դրսում։ Վերջինս վախեցած նստում է պատի տակ ու մնում մինչև լույսը բացվելը։ Առավոտյան, երբ ճանճերը հավաքվում են նրա շուրջը, ձեռքով խփում է ու սպանում մի քանի ճանճ։ Չկարողանալով հաշվել սատկած ճանճերին՝ որոշում է, որ հազարից պակաս չեն  լինի, գնում է գյուղի տերտերի մոտ, պատմում իր քաջագործությունը և խնդրում գրել այդ մասին, որ բոլորն իմանան։ Տերտերը կատակով մի փալասի վրա գրում է. 

Նազարն այդ փալասն անցկացնում է մի փայտի, նստում հարևանի էշին ու ճանապարհ ընկնում։

## Տես նաև
* Դերենիկ Դեմիրճյան - Քաջ Նազար
* Ավետիք Իսահակյան - Աղա Նազար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներ
Սամսուն

**Սամսուն** (), **Սամսոն**, հնում՝ Ամիսոս (), քաղաք և նավահանգիստ Թուրքիայի հյուսիսում, Սև ծովի Սամսուն խորշի ափին, Սամսուն վիլայեթի վարչական կենտրոնը։ Ունի 532 000 բնակիչ։

Արտահանում է ծխախոտ, հացահատիկ, բուրդ, մրգեր։ Ավտոճանապարհների հանգույց է։ Ունի երկաթուղային կայարան, օդանավակայան։ Ծխախոտագործական շրջանի կենտրոն է, ներմուծվող ապրանքների բաշխման կայան։ Կա ծխախոտի, սննդի, քիմիական արդյունաբերություն, հանքային պարարտանյութերի արտադրություն, ձկնորսություն։

## Պատմություն
Սամսունը հիմնադրել են հույները մ.թ.ա. 6-րդ դարում։ Բարձր ծաղկման է հասել Պոնտոսի թագավորության ժամանակ (մ․ թ․ ա․ 3-ից 1-ին դարերում)։ Մ․ թ․ ա․ 2-րդ դարում վերջին վերակառուցել է Պոնտոսի թագավոր Միհրդատ VI Եվպատորը։ Ունեցել է ինքնավար քաղաքի իրավունքներ, եղել առևտրի  և արհեստագործության կենտրոն։ Իր ճառերից մեկում Կիկերոնը գովեստով է խոսում վաճառաշահ Սամսունի մասին։ Պոնտոսի թագավորության անկումից (մ․ թ․ ա․ 66) հետո Սամսուն անցել է Հռոմեական, ապա՝ Բյուզանդական կայսրությանը, իսկ 15-րդ դարում այն նվաճել են օսմանյան թուրքերը։ Քաղաքը փռված է ծովեզրյա լեռնաբլուրներին, որոնց զառիթափ կողերին պահպանվել են վիմափոր հին դամբարաններ (մի քանիսը բաղկացած են բազմահարկ և հարակից սրահներից), արձանագիր և պատկերաքանդակ տապանաքարեր, անդրիներ, անտիկ դրամներ են։ Հին ու միջին դարերում Սամսունը ունեցել է ամուր բերդ (այժմ՝ ավերակ)՝ կառուցված շուրջ 150 մ բարձրությամբ բլրի վրա։ Սամսունում են ծնվել և գործել մաթեմատիկոսներ Դեմետրիոսն ու Դիոնիսիդորոսը, քերականագետ Տիրանիոնոսը (մ․ թ․ ա․ 1-ին դար), որին ունկնդրել է Սարաբոնը։

## Հայերը Սամսունում
Հնագույն ժամանակներից Սամսունում բնակված հայերը զգալի դեր են խաղացել քաղաքի արհեստագործ ու առևտրական կյանքում։ Սամսունից արտահանել են մետաղ, փայտանյութ, մետաքս, ընտիր ծխախոտ (հայտնի է «Սամսոն» անունով), մրգեր են։ 1914 թվականին Սամսունում բնակվում էր ավելի քան 10 հազար հայ։ Ունեին 2 եկեղեցի (Առաքելական և Ավետարանական) և 2 վարժարան։ Սամսունի Հայոց առաջնորդական թեմի կենտրոն էր։ Հրատարակվում էր «Դպրոց» պատմագիտական ամսագիրը (1914)։ Սամսունի ծխախոտի և ալյուրի արդյունաբերությունն ու արտահանությունը գրեթե ամբողջովին կենտրոնացած էր Իփեկյան, Եթերյան, Իպրանոսյան, Ասրյան, Աբրահամյան, Պահճեգուլան, Չեքեմյան և այլ գերդաստանների ձեռքում։ 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ, Սամսունի հայերը ենթարկվեցին բռնագաղթի և կոտորածների։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանեցին տարբեր երկրներում։

## Արտաքին հղումներ
* Սամսունի Քաղաքապետարանը (թուրքերեն)
* Սամսունի մետրոպոլիտենը (թուրքերեն) 
* Պաշտոնական տուրիստական տեղեկատվություն 
* Քաղաքի նավահանգիստ 
* Ժամանման և մեկնման ներկայիս նավահանգիստը
* Քաղաքի դրամը Ամիսուս դրամ
* Ամիսոս դրամը հայտնաբերվել է հանցագործների մոտ
* Սամսուն քաղաքի քարտեզը
* Օպերայի և բալետի շենքը 
* Ամիսոսի (Սամսուն) պատմությունը 
* Սամսունի բիզնեսը (թուրքերեն) 
* Սամսունի ժողովրդական պարի անսամբլը (թուրքերեն) 
* Սամսունը (թուրքերեն) 

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի սևծովյան քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սամսունի մարզի բնակավայրեր
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1896/1897

**1896/1897 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** տասնչորսերորդն էր։ Իններորդ անգամ հաղթող դարձավ յի հավաքականը։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում անգլիացիները ջախջախեցին մրցակցին 6։0 հաշվով։ Հաջորդ խաղում իռլանդացիները վերականգնեցին իրենց հեղինակությունը՝ 4։3 հաշվով հաղթելով ուելսցիներին։ Ապա ի հավաքականը ոչ-ոքի կորզեց շոտլանդացիներից, որոնք հաջորդ խաղում հաղթեցին իռլանդացիներին։ Ապա անգլիացիները խոշոր հաշվով հաղթեցին ուելսցիներին ու մրցաշարի ելքը, ինչպես և նախորդ տարիներին, վճռվեց Լոնդոնում կայացած - խաղում։ Մինչև վերջին րոպեները խաղի հաշիվը 1։1 էր, ինչը բավարարում էր անգլիացիներին, սակայն վերջին րոպեներին շոտլանդացիները խփեցին հաղթական գնդակը և նվաճեցին տիտղոսը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 1 || 0 || 9 || 4 || +5 || **5**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 11 || 2 || +9 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 14 || -9 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 1 || 2 || 5 || 10 || -5 || **1**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ

### 4 գոլ
*  Սթիվ Բլումեր
### 3 գոլ
*  Ֆրեդ Ուելդոն
### 2 գոլ
*  Ալֆ Միլուարդ
*  Ջոն ՄաքՖերսոն
*  Բիլլի Մերեդիթ
### 1 գոլ
*  Չարլզ Աթերսմիթ
*  Էռնեստ Նիդհեմ
*  Ջեյմս Բարրոն
*  Ջեյմս Պայպեր
*  Ջեք Պեդեն
*  Օլֆի Սթենֆիլդ
*  Ջեյմս Փայեր
*  Նեյլ Գիբսոն
*  Թոմաս Հիսլոպ
*  Բոբ ՄաքՔոլլ
*  Ջեյմս Միլար
*  Ջոն Ռիտչի
*  Ջոն Ուոլքեր
*  Ալեքսանդեր Քինգ
*  Մորգան Մորգան-Օուեն
*  Դևիդ Պյու
*  Սեզար Ջենկինս


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Դվին (հյուրանոց)

**Դվին հյուրանոց**, հյուրանոցային համալիր՝ Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի կենտրոնում, կառուցված 1979 թվականին։ Խորհրդային շրջանի նախագծի հեղինակներն են` ճարտարապետներ Ֆելիքս Հակոբյանը, Աշոտ Ալեքսանյանը, Էդուարդ Սաֆարյանը, քանդակագործ Արամազդ Շիրազը, նկարիչ Վլադիմիր Աթանյանը։ Ստեղծագործական այս խումբը 1979 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի։

Հյուրանոցի կառուցումը կատարվել է Կոնդ թաղամասի իրացման ծրագրի շրջանակներում։

## Պատմություն
Երևանի «Դվին» հյուրանոցն իր դռները բացեց հանրության առջև 1983 թվականին։ Հյուրանոցը՝ իր ենթակառուցվածքներով, 14 հարկանի մեծ շինություն է. ուներ լյուքս համարներ, ռեստորան, սրճարան, բար, հուշանվերների խանութ, ամառային սրճարան, լողավազան և այլն։ Բոլոր սենյակները կահավորված էին ֆիննական կահույքով։

Ճարտարապետական և գեղարվեստական ոճով աչքի ընկնող հյուրանոցի ինտերյերի ձևավորմանը մասնակցել են նկարիչներ, քանդակագործներ և դեկորատիվ կիրառական արվեստի վարպետներ։ Նրանք ակնհայտորեն գեղարվեստական նոր լուծումներին հաղորդել են ազգային բնույթ։

«Դվին» հյուրանոցում իջևանել են շատ անվանի մարդիկ։ Այստեղ ելույթ էին ունենում հայրենական էստրադայի նշանավոր աստղեր։ Հյուրանոցային համալիրի բակում` շատրվանների կողքին, տեղադրված է կոփածո պղնձից պատրաստված «Լեռնային պար» խմբաքանդակը (քանդակագործ՝ Տիգրան Արզումանյան)։ «Դվինը» համարվում էր երևանցիների ամենասիրելի վայրերից մեկը։

1988 թ. Արցախ մեկնող ջոկատները երդման արարողության են մասնակցել այս քանդակի մոտ։

2012 թ. մայիսի սկզբերին պարզ դարձավ, որ Հայաստանի պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում ընդգրկված խմբաքանդակը գտնվում է կիսավեր վիճակում։

## Վերանորոգման նախագիծ
2003 թ. «Դվին» հյուրանոցը 3 միլիոն դոլարով վաճառվեց «Կովկասյան հաղորդակցական խումբ» ՓԲԸ-ին, որը պարտավորվում է ամբողջությամբ վերակառուցել հյուրանոցը մինչև 2016 թվականը։ Սակայն 2014 թվականի դրությամբ, ընկերությունը այդ ոււղղությամբ ոչ մի ներդրում չի արել։

## Գրականություն
* Աշոտ Ալեքսանյանի անձնական արխիվ

## Արտաքին հղումներ

*«Լեռնային պարի» հեղինակ. «Կենսագրությունիցս 15 տարի դեն գցեցին» (Տեսանյութ)
*«Դվին» հյուրանոցն ամբողջությամբ կվերակառուցվի մինչև 2016թ.
*Երևանի «Դվին» հյուրանոցի վերակառուցման համար մինչև 2015թ.–ը 13,6 միլիոն դոլար կներդրվի 
*«Դվին» հյուրանոցի մոտակայքում տեղադրված «Լեռնային պար» քանդակը փրկության կարիք ունի 

Կատեգորիա:Երևանի հյուրանոցներ
Մարտին Յակուբկո

**Մարտին Յակուբկո** (, ), սլովակ ֆուտբոլիստ, «Ամկար» ակումբի հարձակվողը։

## Ակումբային կարիերա
2006 թ. Մարտինը տեղափոխվեց Ռուսաստան և պայմանագիր ստորագրեց «Սատուրն» ակումբի հետ։ Մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է մարտի 19-ին Զենիթի դեմ խաղում։ Առաջին գոլը խփել է ապրիլի 8-ին Շիննիկի դարպասը։

2008 թ. ամռանն ստորագրել է պայմանագիր Խիմկիի հետ և արդեն հուլիսի 13-ին մեկնարկային հանդիպում է անցկացրել կրկին Զենիթի դեմ խաղում։ 2009 թ. հունվարին տեղափոխվել է «Մոսկվա» ակումբ, բայց 1 տարի անց այդ ակումբի՝ այլևս գոյություն չունենալու պատճառով նա ազատ ֆուտբոլիստի կարգավիճակով տեղափոխվում է «Սատուրն»։ 2010 թ. օգոստոսի 17-ին ստորագրել է պայմանագիր 3 տարի խաղալու պայմանով Մոսկվայի Դինամոյի հետ։ Կես տարի անց Մարտինը և Դինամոն չեղյալ համարեցին այդ պայմանագիրը։ Այդ ժամանակից շուտ պայմանագիրը չեղյալ համարելու պայմանում Մարտինը ակումբից ստացավ փոխհատուցում։

2012 թ. փետրվարին վերադարձել է Ռուսաստան՝ խաղալով Ամկարի կազմում։ Ամկարի կազմում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է 33-րդ տուրի Կռիլյա Սովետովի դեմ խաղում, իսկ առաջին գնդակը խփել է 36-րդ տուրում, երբ թիմը մրցում էր Կրասնոդարի հետ (1։0)։ Այդ գոլը նրա համար առաջինն էր վերջին 30 խաղերից հետո, որոնք անցկացրել էր Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայում։ 2-րդ գնդակը կարողացավ ուղարկել Դինամոյի դարպասը սեպտեմբերի 22-ին այն ժամանակ, երբ Ռոման Բերեզովսկին թույլ տվեց սխալ։ 11-րդ տուրի Ռուբինի դեմ խաղում ստացավ ծնոտի կոտրվածք, երբ Նավասը հասցրեց ծնկի հարված, սակայն այդ խախտումը չարձանագրվեց մրցավարի կողմից։

## Վիճակագրություն

## Ազգային հավաքականի կազմում
Սլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է 2010 թ. Աշխարհի առաջնությանը։ Առաջնության ընթացքում Յակուբկոն խաղադաշտում անցկացրել է ընդամենը 6 րոպե՝ դուրս գալով փոխարինման 1/8 եզրափակիչ հանդիպման ժամանակ, երբ թիմը մրցում էր Հոլանդիայի ազգային հավաքականի հետ։ Չնայած քիչ հատկացված խաղաժամանակին՝ Յակուբկոն կարողացավ վաստակել 11 մետրանոց հարվածի իրավունք, որը հաջողությամբ իրացրեց իր խաղընկեր Ռոբերտ Վիտտեկը։

Մինչև հիմա Յակուբկոն չի հրավիրվել ազգային հավաքական՝ բացառությամբ 2012 թ. օգոստոսին կայացած ընկերական հանդիպման, երբ թիմը մրցում էր Դանիայի ազգային հավաքականի հետ։ Այդ խաղում դուրս գալով փոխարինման՝ Յակուբկոն կարողացավ դառնալ գոլի հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Մարտին Յակուբկոն news.sportbox.ru կայքում
*Մարտին Յակուբկոն national-football-teams.com կայքում
*Մարտին Յակուբկոն transfermarkt.de կայքում
*Մարտին Յակուբկոն championat.com կայքում 

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամկար Պերմի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Daft Punk

**Daft Punk**, ֆրանսիական երաժշտական դուետ, որը կազմված է հաուս երաժիշտներ Թոմա Բանգալտերից և Գի-Մանուել դե Օմեմ-Քրիստոից։

Դուետը հայտնի է իր վիզուալ կերպարների շնորհիվ։ Մասնավորապես սկսած 2001 թվականից, բոլոր հասարակական միջոցառումների և իրենց ելույթների ժամանակ նրանք կրել են փայլուն սաղավարտներ և ձեռնոցներ։ Դուետը  նաև շատ հազվադեպ էր հեռուստատեսային շոուների մասնակցում կամ հարցազրույցներ տալիս։

## Գործունեություն
Դուետը հիմնադրվել է 1993 թվականին, և մեծ ճանաչվածություն է ձեռք բերել 1990-ականների վերջին։ Հաուս և սինտփոփ ժանրը իրար հետ համատեղելով, դուետի երգերը կարևոր դեր են կատարում ֆրանսիական հաուս երաժշտությունում։

Մինչև Daft Punk-ի ստեղծումը, դուետի անդամներ՝ Թոմա Բանգալտերն և Գի-Մանուել դե Օմեմ-Քրիստոն հանդիսանում էին Darlin' խմբի անդամ։ 1997 թվականին, Daft Punk-ը թողարկում է իր դեբյուտային «Homework» կոչվող ստուդիական ալբոմը, որը երաժշտական քննադատների բարձր գնահատականներին է արժանացել։ Դուետի երկրորդ՝ «Discovery» կոչվող ստուդիական ալբոմը թողարկվել է 2001 թվականին և ավելի մեծ հաջողություններ է գրանցել։ 2005 թվականին թողարկվում է դուետի երրորդ ստուդիական ալբոմը, որը կրում է «Human After All» անվանումը։ Երկու տարի անց՝ 2007 թվականին, թողարկվում է Daft Punk-ի «Alive 2007» կոչվող համերգային ալբոմը, որը Գրեմմիի 51-րդ մրցանակաբաշխությունում արժանացել է «Լավագույն էլեկտրոնային/դանս ալբոմ» մրցանակին։

2013 թվականին թողարկվում է դուետի թվով չորրորդ ստուդիական ալբոմը՝ «Random Access Memories»-ը։ Ալբոմը ոչ միայն արժանացել է երաժշտական քննադատների բարձր գնահատականներին, այլ նաև բավականին մեծ կոմերցիոն հաջողություններ է ունեցել։ Ալբոմը Գրեմմիի 56-րդ մրցանակաբաշխություն արժանացել է «Տարվա ալբոմ», «Լավագույն դանս/էլեկտրոնային ալբոմ» և «Լավագույն նախագծված ալբոմ, ոչ-դասական» մրցանակներին։ Ալբոմի «Get Lucky» երգը, նույն մրցանակաբաշխությունում արժանացել է «Տարվա ձայնագրություն» և «Դուետի/խմբի լավագույն փոփ կատարում» մրցանակներին։

2021 թվականի փետրվարի 22-ին դուետը հայտարարեց իր գործունեության ավարտի մասին։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Համերգային ալբոմներ

### Հավաքածու ալբոմներ

### Սաունդթրեք ալբոմներ

### Ռեմիքս ալբոմներ

### Վիդեո ալբոմներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1993 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ

Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Երաժշտական դուետներ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1897/1898

**1897/1898 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** տասնհինգերորդն էր։ Հաղթելով բոլոր հանդիպումներում, ութերորդ անգամ հաղթողի տիտղոսը նվաճեց յի հավաքականը։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում իռլանդացիները դժվարին հաղթանակ տարան նվազագույն հաշվով։ Ապա անգլիացիներն ու շոտլանդացիները հաղթեցին իրենց մրցակիցներին և, ավանդույթի համաձայն, մրցաշարի ելքը վճռվեց - խաղում, ուր անգլիացիները վստահորեն հաղթեցին 3։1 հաշվով և նվաճեցին չեմպիոնի տիտղոսը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 3 || 0 || 0 || 9 || 3 || +6 || **6**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 9 || 5 || +4 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 6 || -3 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 9 || -7 || **1**

;
Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ


### 3 գոլ
*  Ֆրեդ Ուելդոն
*  Ջեյմս Գիլլեսպի
### 2 գոլ
*  Սթիվ Բլումեր
*  Գիլբերտ Սմիթ
*  Ջեյմս ՄաքԿի
*  Ուիլյամ Սթյուարտ
### 1 գոլ
*  Չարլզ Աթերսմիթ
*  Թոմմի Մորրեն
*  Ջո ՄաքԱլլեն
*  Ջոն Պայպեր
*  Ջեք Պեդեն 
*  Ջեյմս Միլար
*  Բոբ ՄաքՔոլլ
*  Թոմաս Թոմաս
*  Մորգան Մորգան-Օուեն


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1898/1899

**1898/1899 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** տասնվեցերորդն էր։ Հաղթելով բոլոր խաղերում և ցուցաբերելով առաջնությունների պատմության մեջ ռեկորդային արդյունավետություն, իններորդ անգամ հաղթող դարձավ յի հավաքականը։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում անգլիացիները ջախջախեցին մրցակցին 13։2 հաշվով, ինչը առաջնությունների ռեկորդ էր։ Հաջորդ խաղում իռլանդացիները 1։0 հաշվով հաղթելով ուելսցիներին, ինչը նրանց պարգևեց երրորդ տեղը, չնայած երկու ծանր պարտություններին։ Ապա յի հավաքականը ևս խոշոր հաշվով երկու հաղթանակ։ Անգլիացիները խոշոր հաշվով հաղթեցին ուելսցիներին ու մրցաշարի ելքը ավանդաբար վճռվեց Բիրմինհեմում կայացած - խաղում։ Մինչև վերջին րոպեները խաղի հաշիվը 1։1 էր, ինչը բավարարում էր անգլիացիներին, սակայն վերջին րոպեներին անգլիացիները խփեցին հաղթական գնդակը և նվաճեցին տիտղոսը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 3 || 0 || 0 || 19 || 3 || +16 || **6**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 16 || 3 || +13 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 22 || -18 || **2** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 11 || -11 || **0**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ

### 6 գոլ
*  Ռոբերտ ՄաքՔոլլ
### 5 գոլ
*  Գիլբերտ Սմիթ
### 4 գոլ
*  Սթիվ Բլումեր
*  Ջոն Քեմփբել
### 3 գոլ
*  Ջեյմս Սեթլ
*  Ֆրեդ Ֆորմեն
*  Ռոբերտ Հեմիլթոն
### 1 գոլ
*  Չարլզ Աթերսմիթ
*  Բիլլի Բասեթ
*  Էռնեստ Նիդհեմ
*  Ֆրենկ Ֆորմեն
*  Արչիբալդ Գուդոլ
*  Ջո ՄաքԱլլեն
*  Ջ. Մելդոն
*  Ջեյմս Քեմփբել
*  Ջեք Բելլ
*  Հենրի Մարշալ
*  Ալեքսանդեր Քրիստի
*  ?


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Ճերմակավան

**Ճերմակավան**, ամայացած գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Գետիկի հովտի ձախափնյա լանջին, Խաչարձան գյուղից 11 կմ հարավ-արևմուտք։ Պատկանում է Խաչարձան համայնքին։

Ճերմակավան է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։

## Բնակչություն
Ճերմակավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ճերմակավանի մեջ է գտնվում Ճերմակավան գյուղատեղին, գերեզմանոցը և 10-12-րդ դարերի եկեղեցին։ Վերջինս հայտնի է նաև «Աղքիլիսա» և «Սպիտակ եղցի» անուններով։ Տեղակայված է գյուղի տարածքում՝ բլրի վրա։ Ընդգրկված է Ճերմակավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում՝ 10.36.1/1.1 համարի տակ։

## Տես նաև
* Ճերմակավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր
Գեղատափ

**Գեղատափ** (նախկին անվանումները` *Մուրթել*, *Չիչակբուլաղ*),
գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Խաչարձան գետի վերնագավառում, Խաչարձան գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։ Մաս է կազմում Խաչարձան համայնքի։

Գեղատափ է վերանվանվել 1991 թ. ապրիլի 3-ին։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գեղատափի մշտական և առկա բնակչությունը կազմել են 8 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։
Գեղատափի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր
Խրճիթ-ընթերցարան

[250px|մինի|XIX դարավերջի խրճիթ-ընթերցարանի մանրակերտ ([Սեստրորեցկ)]]
**Խրճիթ-ընթերցարան** (), գյուղական ակումբային հիմնարկի տեսակ նախկին Խորհրդային Միությունում։ Ստեղծվել է խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին։

Շարժական խրճիթ-ընթերցարաններ ստեղծվեցին քանի ազգային հանրապետություններում, շրջաններում, երկրամասերում, մարզերում (*կարմիր թեյարաններ*, *կարմիր վրաններ* և այլն)։ 1920—1930-ական թվականներին խրճիթ-ընթերցարանները գյուղերում հանդիսանում էին քաղաքական պրոպագանդայի և մշակութա-լուսավորական աշխատանքի կենտրոններ։

Կարևոր դեր են կատարել գյուղում անգրագիտությունը վերացնելու գործում։ Ակումբների և մշակույթի տների ստեղծմամբ խրճիթ-ընթերցարանների թիվը կրճատվեց։

Կատեգորիա:Կրթություն
Խրտանոց

**Խրտանոց**, Խրտանոցի ձոր, հնավայր Դիլիջան քաղաքի հարավային ծայրամասում, Գոլովինոյին կից։ Անունն ստացել է 1900-ական թթ.՝ այստեղ եղած խառատանոցից (հյուսնոց)։

Առաջին անգամ պեղել է Հնությունների պահպանության կոմիտեի արշավախումբը՝ 1922 թ.-ի նոյեմբերին (22 դամբարան), այնուհետև՝ պրոֆեսոր Ա. Խաչատրյանը Ա. Քալանթարի հետ (1937—1938 թթ.-ին) և հնագետ Հ. Մարտիրոսյանը (1950 թ.-ին)։ Հայտնի է երկաթի դարի (մ. թ. ա. VII դ.) մշակույթով։ Անտառապատ ձորում գտնվող շրջանաքարային դամբարաններից գտնվել են բրոնզե, երկաթե և կավե առարկաներ (դաշույններ, նետասլաքներ, նիզակի ծայրապանակներ, մանյակներ, հերակալներ, մատանիներ, ապարանջաններ, կետանախշ գոտիներ, երկրաչափական նախշերով գնդաձև սափորներ, քրեղաններ, կճուճներ, գավաթներ), սարդիոնից, ագատից և շաղախներից պատրաստված ուլունքներ։ Անտառը ծածկել է մեծ թվով դամբարաններ, ենթադրվում է՝ նաև բնակատեղին։

## Գրականություն
* Խաչատրյան Ա., Հայաստանի սեպագրական շրջանի քննական պատմություն, Ե., 1933, էջ 105

Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Հայաստանում
Եվգենի Խրունով

**Եվգենի Խրունով** Վասիլևիչ (), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, Ինժեներ-գնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս (հունվարի 22, 1969)։

Տիեզերագնացների ջոկատում ընդգրկվել է 1960 թվականին։ 1968 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ռազմաօդային ինժեներական ակադեմիան։ 1969 թվականի հունվարի 15-17-ը, Բորիս Վոլինովի հետ, որպես ինժեներ-հետազոտող, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-5» տիեզերանավով։ 1969 թվականի հունվարի 16-ին, Ալեքսեյ Ելիսեևի հետ, բաց տիեզերքով փոխադրվել է «Սոյուզ-4» տիեզերանավը (Վլադիմիր Շատալովի ղեկավարած), որով վերադարձել է Երկիր։

Խրունովը երկրի շուրջը կատարել է 32 պտույտ, տիեզերքում մնացել 47 ժ 39 ր, որից 37 ր՝ բաց տիեզերքում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Ռուս տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:1933 ծնունդներ
Կատեգորիա:2000 մահեր
Կատեգորիա:Մայիսի 19 մահեր
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ռուս գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Յանոշ Ցեց

**Յանոշ Ցեց** (Czetz János, Հովհաննես Ցեցյան, ), 1848-1849 թվականների հունգարական հեղափոխության հայազգի գործիչ, գեներալ (1849 թ.)։

## Կենսագրություն
Սովորել է զինվորական ուսումնարանում, ավարտել զինվորական ակադեմիա (1842 թ.)։ 1848 թվականի աշնանը հեղափոխության առաջնորդ Լայոշ Կոշուտը Ցեցին նշանակել է զորավար Յու․ Բեմի հեղափոխական բանակի գլխավոր շտաբի պետ։ Ցեցը Տրանսիլվանիայում հաղթական կռիվներ է մղել ավստրիական զորաբանակի դեմ․ զորավար, տաղանդով աչքի է ընկել Սիբինի (Սիբիուի) ճակատամարտում (1849 թվականի մարտի 11), Բրաշովի մոտ նահանջի է հարկադրել (1849 թվականի մարտի 19) ավստրիացիներին օգնության եկած ցարական զորքերին, ավստրիացիներին պարտության մատնել Պիշկիի ճակատամարտում։

Ազատագրական պայքարում երկրի բոլոր ժողովուրդների համագործակցության կողմնակից էր։ Հեղափոխության պարտությունից հետո տարագրվել է Գերմանիա, հեռակա դատապարտվել մահապատժի։ Համբուրգում հրատարակել է «Բեմի արշավանքը Տրանսիլվանիայում 1848-1849 թթ․» գիրքը (1850 թ., գերմ․), որը հունգարական հեղափոխության պատմության համար կարևոր և հավաստի տվյալներ է պարունակում։

Ցեցը ընդգրկվել է 1851 թվականին Փարիզում ստեղծված հեղափոխական կոմիտեի կազմում։ Հիսաթափվելով Նապոլեոն III-ի քաղաքականությունից՝ Ցեցը Ֆրանսիայից անցել է Իսպանիա, Պորտուգալիա, ապա՝ Իտալիա, իր կազմակերպած հունգարական լեգեոնով մարտնչել ավստրիացիների դեմ Ջուզեպպե Գարիբալդիի բանակում։ 1861 թվականին Ցեցն ընտանիքով հաստատվել է Բուենոս Այրեսում, 1865 թվականից ծառայել արգենտինական բանակում։ Եղել է Արգենտինայի զինվորական ակադեմիայի հիմնադիրն ու առաջին տնօրենը (1870-1874 թթ.)։ Գրել է «Արգենտինայի հանրապետության ռազմական աշխարհագրություն» ձեռնարկը (1885 թ.)։ Նամակագրական կապեր է հաստատել Խ․ Սոնգոտյանի հետ, աշխատակցել նրա խմբագրած «Արմենիային»։

Բուդապեշտի փողոցներից մեկն այժմ կոչվում է Ցեցի անունով, իսկ Բուենոս Այրեսի զինվորական ակադեմիայի բակում դրված է նրա հուշարձանը։ Ցեցի և Բեմի դիմանկարներով թողարկվել են լեհական և հունգարական դրոշմանիշեր։ Աճյունն ամփոփված է Բուենոս Այրեսի Ռիկոլետա գերեզմանատանը, Ռոսասների դամբարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սփյուռքահայ գրողներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայերը Հունգարիայում
Գաբրիել Կաֆյան

**Գաբրիել Գերասիմի Կաֆյան** (), Հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։

## Կենսագրություն
Գաբրիել Կաֆյանը սովորել է Ցյուրիխի համալսարանում։ 1887 թվականին Ա․ և Մ. Նազարբեկների հետ մասնակցել է «Հնչակ» թերթի և կուսակցության հիմնադրմանը։ 1889 թվականին ծանոթացել է Գ. Պլեխանովի և նրա խմբի գործիչների հետ, Փարիզում մտել երկրորդ Ինտերնացիոնալի մեջ։ 1890 թվականների սկզբներին գործել է Կոստանդնուպոլսում, մասնակցել Գում-Դափուի հակասուլթանական ցույցին։ Նրա մասնակցությամբ հայ ազատագրական շարժման խմբակներ և կազմակերպություններ են ստեղծվել Արաբկիրում, Սեբաստիայում, Մարզվանում, Ամասիայում, Ակնում։

## Աշխատանքային գործունեություն
Կաֆյանը մեծ ջանքեր է գործադրել Դերսիմի քրդերին ներգրավելու հակասուլթանական շարժման մեջ, սակայն 1893 թվականին ձերբակալվել ու նետվել է բանտ։ Սամսունի բանտից տեղափոխելու ժամանակ նրան հաջողվել է փախչել և նորից հեղափոխական գործունեություն ծավալել Արևմտյան Հայաստանում։ Այնուհետև Գաբրիել Կաֆյանը մեկնել է Հունաստան, որոշ ժամանակ աշխատել Աթենքում, ապա տեղափոխվել Եվդոկիա, աշխատել որպես հայկական դպրոցների տեսուչ։
Եվդոկիայում նորից ձերբակալվել և տեղափոխվել է Կ. Պոլիս։ Թուրքական դատաքննիչները, երկար տանջանքների ենթարկելուց հետո, որպես ռուսահպատակի, նրան հանձնել են Կ. Պոլսի ռուսական հյուպատոսին։ Գաբրել Կաֆյանը փոխադրվել է Պետերբուրգ։ Ցարական դատարանը նրան դատապարտեց ազատ աքսորի՝ Վոլոգդայի նահանգը։ Մասնակցել է 1917 թվականի Փետրվարյան բուրժուա-դեմոկրատական հեղափոխությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հնչակյան կուսակցություն

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժման ղեկավարներ
Կատեգորիա:Սոցիալ-դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ռուբեն Կարաև

**Ռուբեն Հովսեփի Կարաև** (Կարայան, ), հայ խորհրդային էլեկտրատեխնիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1959), պրոֆեսոր (1961)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1930)։ Մասնակցել է Էռիոնի ՀԷԿ-ին, Զագէս-ի շինարարությանը, 1944-1960 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտում։ 1960-ական թվականներին աշխատել է Մոսկվայի երկաթուղային տրանսպորտի ճարտարագետների ինստիտուտում՝ որպես ամբիոնի վարիչ։ Նրա աշխատությունները վերաբերում են տեսական էլեկտրատեխնիկայի հարցերին։

Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:1908 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ էլեկտրատեխնիկներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ