Վաիլ աշ-Շահրի

**Վաիլ Մուհամեդ աշ-Շահրի** (, կամ **Ալշահրի**, ), ուսուցիչ և ահաբեկիչ Սաուդյան Արաբիայից: Չվերթ 11 American Airlines-ի հինգ առևանգողներից մեկն, որը սեպտեմբերի 11-ի հարձակումների շրջանակներում ինքնաթիռով մխրճվել է Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի Հյուսիսային աշտարակի մեջ:

Վաիլ աշ-Շահրին եղել է Սաուդյան Արաբիայի Ասիր շրջանի Խամիս Մուշեյթից տարրական դպրոցի ուսուցիչ: 2000 թվականի սկզբին մեկնել է Մեդինա՝ հոգեկան խնդիրների բուժման նպատակով: Նա և իր կրտսեր եղբայր Վալիդը 2000 թվականի մարտին մեկնել են Աֆղանստան և միացել Ալ-Կաիդայի ուսումնական ճամբարին: Եղբայրներն ընտրվել են Սաուդյան Արաբիայի նույն շրջանից մյուսների հետ սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներին մասնակցելու համար։ Ընտրվելուց հետո  2000 թվականի հոկտեմբերին աշ-Շահրին վերադարձել է Սաուդյան Արաբիա մաքուր անձնագիր ստանալու համար, ապա վերադարձել է Աֆղանստան: 2001 թվականի մարտին տեսաերիզով ձայնագրել է իր կտակը։

Աշ-Շահրին ժամանել է Միացյալ Նահանգներ 2001 թվականի հունիսի սկզբին՝ մնալով հարավային Ֆլորիդայի Բոյնթոն Բիչ շրջանում գտնվող բյուջետային մոթելներում: 2001 թվականի սեպտեմբերի 5-ին աշ-Շահրին մեկնել է Բոստոն և եղբոր հետ մնացել մոթելում: Վեց օր անց աշ-Շահրին վաղ առավոտյան ժամանել է Բոստոնի Լոգան միջազգային օդանավակայան և նստել American Airlines 11 չվերթ: Թռիչքից 15 րոպե անց աշ-Շահրին իր եղբոր և ևս երեք հոգու հետ առևանգել է ինքնաթիռը: Նրանք միտումնավոր բախվել են Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի Հյուսիսային աշտարակին ժամը 8:46-ին:

Հարձակումներից հետո որոշ լրատվական հաղորդումներ սխալմամբ հայտնել են, որ աշ-Շահրին սաուդցի դիվանագետի որդին է և դեռ ողջ է: Խամիս Մուշեյթում աշ-Շահրիի ընտանիքը խոսել է լրատվամիջոցների հետ՝ հերքելով այդ վաղ հաղորդագրությունները՝ ասելով, որ աշ-Շահրի եղբայրներն անհետացել են, և այդ ժամանակվանից ոչինչ չի ստացվել:

## Նախապատմություն
[աջից|մինի|[Աբհան Սաուդյան Արաբիայի Ասիր նահանգի մայրաքաղաքն է, որտեղից է որ Վաիլ աշ-Շահրին էր, և Վաիլն ավարտել է Աբհայի ուսուցիչների քոլեջը:]]
Վաիլ աշ-Շահրին և նրա կրտսեր եղբայր Վալիդը եղել են Ասիր նահանգի Խամիս Մուշեյթից քաղաքից, որը աղքատ շրջան է Սաուդյան Արաբիայի հարավ-արևմուտքում, Եմենի սահմանի երկայնքով։ Աշ-Շահրին ծնվել է Աննամսում և մեծացել է Խամիս Մուշեյթի Ում Սարար թաղամասում: Նա ուներ տասը եղբայր և մեկ քույր։ Աշ-Շահրի մի քանի եղբայրներ միացել են Սաուդյան բանակին, իսկ նրա հորեղբայրը, հնարավոր է, եղել է բանակի մայոր և նյութատեխնիկական ապահովման գծով տնօրեն։ Աշ-Շահրիի հայրը՝ Մուհամեդ Ալի Ասղլի աշ-Շահրին, աշխատել է որպես ավտոդիլեր։ Հանգստյան օրերին ընտանիքը հաճախ միասին ժամանակ է անցկացրել Կարմիր ծովում: Ընտանիքը խստորեն հետևել է իսլամի վահաբիական դպրոցին, որն արգելում է արդիականության շատ տարրեր: Որպես այդպիսին, աշ-Շահրիի ընտանիքը չի ունեցել արբանյակային հեռուստատեսություն կամ ինտերնետ, ոչ էլ նրա ծնողները թույլ էին տալիս երաժշտություն կամ շփվել աղջիկների հետ։ Վաիլ աշ-Շահրիի ավագ եղբայրներից որոշները այցելել են Միացյալ Նահանգներ և կարողացել են խոսել անգլերեն, բայց ինքը՝ Վաիլը, քիչ անգլերեն գիտեր։

Ավագ դպրոցի և քոլեջի տարիներին աշ-Շահրին եղել է կրոնավոր և հաճախել է Ալ-Սեքլի մզկիթ, որը նրա ընտանիքը կառուցել է որպես տեղական մզկիթ: Աշ-Շահրին հաճախել է նաև Սաուդյան Արաբիայում կառավարության կողմից աջակցվող կրոնական ճամբարներին: Այս ժամանակ Սաուդյան Արաբիայում, հատկապես Ասիրի շրջանում, ուժեղ կրոնական զգացմունքներ է տիրել: Տարածաշրջանի շատ երիտասարդներ կուռք են ընդունել Ուսամա բեն Լադենին, որը ընտանեկան կապեր է ունեցել այդ տարածքում: Աշ-Շահրիի հայրը Բեն Լադենի հոր՝ Մուհամեդ բեն Ավադ բեն Լադենի ընկերն էր։ Ահմեդ ալ-Նամին և Սաիդ ալ-Ղամդին, որոնք երկուսն էլ եղել են United Airlines-ի 93 չվերթի առևանգողները, եկել են Սաուդյան Արաբիայի նույն շրջանից, որտեղից եղել է Շահրիի ընտանիքը։

1999 թվականին Աբհայի ուսուցիչների քոլեջն ավարտելուց հետո Վաիլ աշ-Շահրին աշխատանքի է ընդունվել որպես տարրական դպրոցի ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչ Խամիս Մուշայիթի ավիաբազայում: Աշխատանքից հինգ ամիս անց աշ-Շահրին արձակուրդ է վերցրել հոգեկան հիվանդության և դեպրեսիայի պատճառով: Սովորական թերապիայի փոխարեն, աշ-Շահրին խորհրդակցություն է խնդրել մուսուլման հոգևորականների հետ և հույս է ունեցել, որ նրա այցը Մեդինա իրեն կօգնի: Շեյխը նրա համար Ղուրանից հատվածներ է կարդացել։ Վալիդի հետ գնացել է Մեդինա։ Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունից հետո մյուսները հիշել են, որ Մեդինայում տեսել են աշ-Շահրի եղբայրներին։

## Աֆղանստան
Վաիլ և Վալիդ աշ-Շահրիները անհետացել են Մեդինա գնալուց հետո՝ ընդամենը մեկ անգամ զանգահարելով իրենց հորը։ Զրույցում եղբայրները չեն հայտնել, թե երբ են վերադառնալու։ Երկուսն էլ ցանկություն են հայտնել միանալու ջիհադին Չեչնիայում, թեև հնարավոր է, որ մեկնած լինեն Աֆղանստան։ Նախքան անհետանալը, աշ-Շահրի եղբայրները գնացել են Ալ-Սեքլի մզկիթ՝ երդվելու: Վաիլ աշ-Շահրին նախագահել է արարողությունը՝ իրեն անվանելով *Աբու Մոսսաեբ ալ-Ջանուբի* Մուհամմեդի ուղեկիցներից մեկի անունով։

2000 թվականի մարտին մեկնել է Պակիստան Վալիդի և Ահմեդ ալ Նամիի հետ, հետո նրանք մեկնել է Աֆղանստան։ Վաիլ աշ-Շահրին Աֆղանստանում հետևել է Ալ-Կաիդայի նորակոչիկների ստանդարտ ուղուն՝ ժամանակ անցկացնելով Խալդեն ուսումնամարզական ճամբարում, այնուհետև Քանդահարի մոտ գտնվող Ալ Ֆարուկ ուսումնական ճամբարում: Մանրամասները, թե ինչպես են սեպտեմբերի 11-ի հարձակումների համար ընտրվել օդաչուների փորձ չունեցող առևանգողները, հստակ չեն, չնայած, ըստ երևույթին, առևանգողներն ընտրվել են «Ալ Քաիդայի» բարձրաստիճան առաջնորդներիը, 2000 թվականին Աֆղանստանի ուսումնամարզական ճամբարների հազարավոր նորակոչիկներից: Առավել ընդունակ և մոտիվացված կամավորները եղել են Ալ Ֆարուկայում, և Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիները լավ թեկնածուներ էին, քանի որ նրանց համար հեշտ կլիներ վիզա ստանալ Միացյալ Նահանգներ մեկնելու համար։ Կենտրոնական հետախուզական գործակալության (ԿՀՎ) տնօրեն Ջորջ Թենեթն ավելի ուշ ասել է, որ առևանգողներին, հավանաբար, քիչ են պատմել ԱՄՆ-ում իրենց առաքելության մասին։

Երբ աշ-Շահրին և մյուս առևանգողները ավարտել են իրենց ուսուցումն Աֆղանստանում, նրանք ստացել է 2000 դոլար, որպեսզի կարողանան վերադառնալ Սաուդյան Արաբիա՝ նոր անձնագրեր և վիզաներ ստանալու համար։ Աշ-Շահրի եղբայրներին հավանաբար օգնել է նրան հարազատը, որը աշխատել  է Սաուդյան Արաբիայի անձնագրային գրասենյակում։ Վաիլը և Վալիդ աշ-Շահրին անձնագրեր է ստացել 2000 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, իսկ հետո հոկտեմբերի 24-ին ստացել են Միացյալ Նահանգների վիզա։ Վաիլ աշ-Շահրին իր վիզայի դիմումում տրամադրել է անորոշ տեղեկություններ՝ նշելով իր աշխատատեղ/դպրոցը որպես «South City» և իր նպատակակետը որպես «Wasantwn»: Աշ-Շահրին նշել է, որ իր մասնագիտությունը «ուսուցիչ» է, և որ նա կճանապարհորդի իր եղբոր հետ չորսից վեց ամիս տևողությամբ արձակուրդով, որը կվճարվի աշ-Շահրիի ուսուցչի աշխատավարձից: Չնայած նրան որ ահաբեկիչը չէր աշխատելու արձակուրդի ընթացքում, դեսպանատան պաշտոնյաները, այնուամենայնիվ, հարցեր չեն տվել, թե արդյոք աշ-Շահրի եղբայրները ունեն ֆինանսական միջոցներ՝ իրենց ապահովելու ԱՄՆ-ում գտնվելու ընթացքում։

2000 թվականի վերջին աշ-Շահրին մեկնել է Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, որտեղ գնել է ճանապարհորդական չեկեր, որոնք, ենթադրաբար, վճարվել է Մուստաֆա Ահմեդ ալ-Հավսաուիին։ Հինգ այլ առևանգողներ անցել են Արաբական Միացյալ Էմիրություններով և ձեռք են բերել ճանապարհորդական չեկեր, այդ թվում՝ Մաջեդ Մոքեդը, Սաիդ ալ-Ղամդին, Համզա ալ-Ղամդին, Ահմեդ ալ-Հազնաուին և Ահմեդ ալ-Նամին։ 9/11 հանձնաժողովը կարծում է, որ 2000 թվականի նոյեմբերի կեսերին ապագա առևանգողներից երեքը, ներառյալ աշ-Շահրի եղբայրները, խմբով ճանապարհորդել են Սաուդյան Արաբիայից Բեյրութ, այնուհետև Իրան,  որտեղից նրանք կարող էին Աֆղանստան հասնել առանց անձնագրի կնիքի: Ենթադրվում է, որ «Հեզբոլլահի» ավագ օպերատորի գործընկերը եղել է նույն թռիչքում, թեև դա կարող է պատահականություն լինել։

Վաիլ աշ-Շահրին առևանգողներ Ահմեդ ալ-Նամիի, Համզա ալ-Ղամդիի և Ահմեդ ալ-Ղամդիի հետ հայտնվել է 2001 թվականի մարտին ձայնագրված տեսահոլովակում և հեռարձակվել է «Al Jazeera»-ով 2002 թվականի սեպտեմբերին: Աշ-Շահրին տեսել են քարտեզներ և թռիչքների ուղեցույցներ ուսումնասիրելիս, սակայն նա չի խոսել տեսանյութում, տեսանյութում եղել  է Աբդուլազիզ ալ-Օմարիի, որը կարդում էր իր վերջին կտակը։ Աֆղանստանում գտնվելու ժամանակ մեկ այլ տեսանյութ է տեսագրվել, որում երևում է, թե ինչպես է աշ-Շահրին կարդում իր վերջին կտակը: Այս տեսահոլովակը թողարկվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։

## Միացյալ Նահանգներ
2001 թվականի հունիսի 5-ին Վաիլ աշ-Շահրին ստացել է վարորդական իրավունքի միջազգային թույլտվություն, որը ստացել է Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Շարջա քաղաքում։ Աշ-Շահրին Ալ-Կաիդայի անդամ Ահմեդ ալ-Հազնաուիի հետ միասին ժամանել է Մայամիի միջազգային օդանավակայան: Երկուսն էլ վեց ամսով ընդունվել են որպես զբոսաշրջիկներ։ Հունիսի 18-ին Աշ-Շահրին բանկային հաշիվ է բացել Ֆլորիդայի SunTrust բանկում՝ $8000 ավանդով, որը ստացվել է հունիսի 7-ին Արաբական Միացյալ Էմիրություններում գնված American Express ճամփորդական չեկերից։

Աշ-Շահրին տեղափոխվել է Հոմինգ Ինն՝ բյուջետային մոթել Բոյնթոն Բիչում, 2001 թվականի հունիսի 21-ին՝ իր եղբոր՝ Վալիդի և Սատամ ալ-Սուկամիի հետ կիսելով սենյակը։ Վաիլ աշ-Շահրին և ալ-Սուկամին երկուսն էլ օգտագործել են այս հյուրանոցը որպես իրենց հասցե, երբ հուլիսի 3-ին ստացել են Ֆլորիդայի նահանգի ոչ վարորդի ինքնությունը։ Օգոստոսի 2-ին Աշ-Շահրին իր եղբոր և ալ-Սուկամիի հետ գրանցվել է Panther Motel & Apartments-ում, այնտեղ մնալով մինչև օգոստոսի 10-ը։ Ֆլորիդայում գտնվելու ժամանակ աշ-Շահրին եղել է World Gym-ի անդամ է, որտեղ մարզվել է Վալիդի և ալ-Սուկամիի հետ։ 2001 թվականի ամռանը աշ-Շահրին կանոնավոր կերպով օգտվել է Դելրեյ Բիչի հանրային գրադարանում գտնվող համակարգիչներից։

2001 թվականի օգոստոսի 28-ին Վաիլը և Վալիդ աշ-Շահրին ամրագրումներ են արել չվերթում 11 American Airlines-ում։ Աշ-Շահրի եղբայրները սեպտեմբերի 3-ին հեռախոսով կապ հաստատեցին American Airlines-ի հետ, որպեսզի փոխեն իրենց առաջին կարգի նստատեղերը American Airlines չվերթի 11-ի համար՝ ընտրելով ինքնաթիռի այն կողմում գտնվող նստատեղերը, որոնք ուղիղ տեսարան են բացում դեպի խցիկ: Վաիլը և Վալիդ աշ-Շահրին Ֆլորիդայից մեկնել են Բոստոն սեպտեմբերի 5-ին՝ միասին ճանապարհորդելով Delta Air Lines 2462 չվերթով։

Վաիլ աշ-Շահրին Վալիդի հետ միասին տեղավորվել է Մասաչուսեթս նահանգի Չեստնաթ Հիլ քաղաքում գտնվող Park Inn հյուրանոցում 2001 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, մնալով 432 սենյակում։ «Park Inn»-ում մնալու ժամանակ եղբայրները մարմնավաճառներ են հրավիրել սենյակ։ Վաիլ աշ-Շահրին սեպտեմբերի 9-ին ուղեկցել է իր եղբորը Լոգանի միջազգային օդանավակայանի Travelex, որտեղ Վալիդը փորձել է 5000 դոլար ուղարկել Արաբական Միացյալ Էմիրություններ: Վալիդն ունեցել է անբավարար փաստաթղթեր, ուստի եղբայրները գործարքը արել են հաջորդ օրը: Մուստաֆա Մուհամմադ Ահմադը միջոցները ստացել է սեպտեմբերի 11-ին Շարժայի Ալ-Անսարի բորսայում։ Առևանգող Աբդուլազիզ ալ-Օմարին, հավանաբար, մեկ գիշեր է անցկացրել Park Inn-ում, նախքան Մուհամեդ Ատտայի հետ սեպտեմբերի 10-ին Մեն նահանգի Պորթլենդ մեկնելը: Երբ Վաիլը և Վալիդ աշ-Շահրին դուրս են եկել սեպտեմբերի 11-ին, նրանք իրենց հյուրանոցի համարում թողել են ինքնաթիռով թռչելու հրահանգների թերթիկ։

## Ահաբեկչություն
Վայլ աշ-Շահրին, նրա եղբայր Վալիդը և Սատամ ալ-Սուկամին միասին ժամանել են Լոգանի օդանավակայան 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ժամը 06:45-ին։ Ստուգման ժամանակ բոլոր երեք տղամարդիկ ընտրվել են Համակարգչային աջակցվող ուղևորների նախնական զննման համակարգի կողմից՝ իրենց ստուգված ուղեբեռի հետագա ստուգման համար: Քանի որ Համակարգչային աջակցվող ուղևորների նախնական զննման համակարգը նախատեսված է եղել միայն ուղեբեռի համար, երեք առևանգողները ոչ մի լրացուցիչ զննության չեն ենթարկվել ուղևորների անվտանգության անցակետում։

Ժամը 07:40-ին բոլոր հինգ առևանգողները եղել են ինքնաթիռում, որը պետք է մեկներ 07:45-ին: Վաիլը և Վալիդ աշ-Շահրին միասին նստել են առաջին դասում՝ համապատասխանաբար 2A և 2B նստատեղերում։ Ինքնաթիռը դուրս է եկել թիվ 26 օդանավակայանից և 14 րոպե ուշացումով մեկնել Լոգան միջազգային օդանավակայանից 07:59-ին։ 11-րդ չվերթը գրավվել է մոտավորապես ժամը 08:14-ին, երբ օդաչուն դադարել է պատասխանել օդային երթեւեկության կառավարման ծառայության հարցումներին։ Ենթադրվում է, որ եղբայրներն առևանգման ժամանակ դանակահարել են երկու բորտուղեկցորդուհիներին։ Ժամը 08:46:40-ին Մոհամեդ Ատտան, որը վարել է ինքնաթիռը, միտումնավոր վթարի է ենթարկել ինքնաթիռը դեպի Հյուսիսային աշտարակի հյուսիսային ճակատ (աշտարակ 1) Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի 93-րդ և 99-րդ հարկերի միջև։ Հյուսիսային աշտարակը փլուզվել է 10:28-ին՝ 102 րոպե այրվելուց հետո։

## Հետևանք
2001 թվականի սեպտեմբերի 23-ին BBC News-ի հոդվածում և սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներից հետո տեղի ունեցած այլ լուրերի համաձայն, Վալիդ աշ-Շահրիին ողջ են եղել։ Հաղորդագրություններում ասվում է, որ աշ-Շահրի եղբայրները Նյու Դելիում տեղակայված սաուդցի դիվանագետ Ահմեդ աշ-Շահրիի որդիներն են: Դիվանագետի որդին որպես օդաչու վերապատրաստվել է Ֆլորիդայի Դեյտոնա Բիչ քաղաքի Էմբրի-Ռիդլ ավիացիոն համալսարանում և որպես օդաչու աշխատել է Սաուդյան Արաբիայի ավիաուղիներում: Հարձակումների ժամանակ եղել է Մարոկկոյում՝ մարզումների ծրագրով։ Տեղեկություններ են եղել նաև, որ Վաիլ աշ-Շահրին եղել է պատրաստված օդաչու։ Սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներից հետո Սաուդյան Արաբիայի պաշտոնյաները ենթադրեցին, որ Վաիլը և Վալիդ աշ-Շահրին ինքնության գողության զոհ են դարձե, սակայն դիվանագետի որդին սխալ ինքնության զոհ է դարձել։

Ջամալ Խաշոգջին՝ Սաուդյան Արաբիայի *Al Watan-*ի և *Arab News-ի* լրագրողը, խոսել է Մուհամմադ Ալի աշ-Շահրիի հետ Խամիս Մուշեյթում, ով ասել է, որ իր որդիները՝ Վաիլը և Վալիդը ամիսներ շարունակ անհետ կորել են։ Նա հերքել է այն լուրերը, թե Վաիլը ավիացիոն աստիճան ունի, ինչպես որոշ լրատվամիջոցներ նշել են. «Իմ որդի Վաիլը 25 տարեկան էր և ֆիզիկական դաստիարակության բակալավրի աստիճան ուներ Աբհայի Ուսուցիչների քոլեջից: Նա հոգեկան հիվանդ էր և դիմել էր բազմաթիվ կրոնական գործիչների՝ այս անկայունությունը հաղթահարելու համար: Նա խնդրել էր 6 ամսյա արձակուրդ դպրոցից, որտեղ դասավանդում էր, որպեսզի գնա Մադինա»։ Նրա հայրը նաև լրագրողներին ասել  է, որ վախենում է հավատալ, որ իր որդիները ներգրավված են սեպտեմբերի 11-ի հարձակումներին։ Ընտանիքի անդամները պատմել են, որ Վաիլն ու Վալիդը շատ կրոնասեր են դարձել իրենց անհետացումից մի քանի ամիս առաջ, հետաքրքրություն են հայտնել Չեչնիա մեկնելու հարցում։  2002 թվականի օգոստոսի 25-ին NBC-ում հրապարակված «Սաուդյան Արաբիայի ներողություն» վերնագրով ռեպորտաժում Ջոն Հոքենբերին մեկնել է Ասիր, որտեղ հարցազրույց է վերցրել Ալ Շահրիի մեկ այլ եղբոր՝ Սալահի հետ, որը համաձայնել է, որ Վաիլը ու Վալիդը մահացել են։ Սալահը նրանց նկարագրել է որպես ոչ այնքան կրոնական և ենթադրել է, որ նրանց ուղեղը լվացել են։

Սաուդյան Արաբիայի պաշտոնյաներն ավելի ուշ հայտարարել են, որ առևանգողների անուններն իրականում ճիշտ են, և որ 19 առևանգողներից 15-ը սաուդացի են։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակում
Կատեգորիա:Ալ-Կաիդա