Բենդեր

**Բենդեր** (; , հայտնի է նաև **Տիգինա** անվանումով), քաղաք և համայնք Մոլդովայում՝ չճանաչված Մերձդնեստրի Հանրապետությունում, Դնեստրի վտակ Բիկի գետաբերանի մերձակայքում։ Զբաղեցնում է 97,29 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2018 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է շուրջ 83 հազար (այդ ցուցանիշով 4-րդ տեղն է զբաղեցնում Մոլդովայում և 2-րդ տեղը՝ Մերձդնեստրում)։

## Պատմություն
Բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1408 թվականին։ 16-րդ դարում այն գրավել են օսմանյան թուրքերը։ 1713 թվականին Պոլտավայի ճակատամարտում ռուսներից կրած պարտությունից հետո Շվեդիայի թագավոր Կարլ XII-ը թաքնվել է Բենդերի ամրոցում։ 1709 թվականին այստեղ է մահացել ուկրաինացի հետման Իվան Մազեպան (1639 – 1709): 18–19-րդ դարերի ռուս–թուրքական պատերազմների ժամանակ ռուսական բանակը 3 անգամ գրավել է Բենդերը (1770, 1789, 1806)։

Բուխարեստի հաշտության պայմանագրի համաձայն՝ Բենդերը ամբողջ Բեսարաբիայի կազմում 1812 թվականից միացվել է Ռուսական կայսրությանը։ 1818 թվականին ստացել է շրջկենտրոնի կարգավիճակ։

1918-1940 թվականներին գտնվել է Ռումինիայի կազմում, իսկ 1940 թվականի հունիսի 28- ից միացվել է ԽՍՀՄ- ին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1941 – 1944) ռումինական և գերմանական զորքերը լուրջ վնասներ են հասցրել քաղաքին։ 1944 թվականի օգոստոսի 23- ին քաղաքը գրավվել է Կարմիր բանակի կողմից։

1991 թվականից Մերձդնեստրի չճանաչված Հանրապետության կազմում է։ 1992 թվականի ամռանը մեծապես ավերվել է ռուս-մոլդովական հակամարտության արդյունքում։

## Կլիմա

## Ժողովրդագրություն
1920 թվականին Բենդերն ունեցել է շուրջ 26 հազար բնակիչ, որոնց մեկ երրորդ մասը հրեաներ էին, մոտավորապես այդքան էլ՝ ռումինացիներ։ Մնացած բնակչության մեջ համեմատաբար մեծ էր ռուսների ու բուլղարացիների թիվը։

2004 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով Բենդերի համայնքի բնակիչների թիվը եղել է 100.169, բուն քաղաքինը՝ 97.027, որից՝

43.431 (43,35%) – ռուսներ

25.069 (25,03%) – մոլդովացիներ

18.006 (17,98%) – ուկրաինացիներ

3.164 (3,16%) – բուլղարացիներ

1.091 (1,09 %) – գագաուզներ։

*Note:* **<sup>1</sup>** Since the independence of Moldova, there has been ongoing controversy over whether Romanians and Moldovans should be counted officially as the same ethnic group or not. At the census, every citizen could only declare one nationality. Consequently, one could not declare oneself both Moldovan and Romanian.

*Note:* **<sup>2</sup>** The Ukrainian population of Bessarabia was counted in the past as "Ruthenians"

**Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները:**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:canvas value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:auto height:300 barincrement:30
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:5
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:133000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
BackgroundColors = canvas:canvas
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0

BarData=
  bar:1897 text:1897
  bar:1939 text:1939
  bar:1959 text:1959
  bar:1970 text:1970 
  bar:1989 text:1989 
  bar:1991 text:1991 
  bar:2004 text:2004 
  bar:2008 text:2008 
  bar:2009 text:2009 
  bar:2010 text:2010 
  bar:2011 text:2011 
  bar:2012 text:2012 
  bar:2013 text:2013 
  bar:2014 text:2014 
  bar:2015 text:2015 
  bar:2015-10 text:15/10 
  bar:2016 text:2016 
  bar:2017 text:2017 
  bar:2018 text:2018 
  bar:2019 text:2019 
  bar:2020 text:2020

PlotData=
  color:barra width:15 anchor:till align:center shift:(0,5)
  bar:1897 from:0 till:31797 text:31,7
  bar:1939 from:0 till:30700 text:30,7
  bar:1959 from:0 till:43109 text:43,1
  bar:1970 from:0 till:72321 text:72,3
  bar:1989 from:0 till:129969 text:129,9
  bar:1991 from:0 till:133000 text:133
  bar:2004 from:0 till:97027 text:97,0
  bar:2008 from:0 till:94404 text:94,4
  bar:2009 from:0 till:94056 text:94,0
  bar:2010 from:0 till:93751 text:93,7
  bar:2011 from:0 till:93327 text:93,3
  bar:2012 from:0 till:92990 text:92,9
  bar:2013 from:0 till:92383 text:92,3
  bar:2014 from:0 till:91882 text:91,8
  bar:2015 from:0 till:91044 text:91,0
  bar:2015-10 from:0 till:90507 text:90,5
  bar:2016 from:0 till:84600 text:84,6
  bar:2017 from:0 till:83700 text:83,7
  bar:2018 from:0 till:83200 text:83,2
  bar:2019 from:0 till:83100 text:83,1
  bar:2020 from:0 till:83200 text:83,2


## Պատկերասրահ

Transnistrienfortress.jpg|Հին ամրոցը և Դնեստր գետը
Preobrajenskii sobor v Benderah.jpg|Տիրոջ պայծառակերպության եկեղեցին
Friedhof.jpg|Զինվորական գերեզմանատունը
JD voksal Bendery.jpg|Երկաթուղային կայարանը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 
* լուսանկար Բենդերից   

Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1408 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մոլդովայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:15-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքներ