Սուր վարակային թիրեոիդիտ

**Սուր վարակային թիրեոիդիտ (ՍՎԹ)**, հայտնի է նաև որպես **թարախային թիրեոիդիտ**, **մանրէային բորբոքային թիրեոիդիտ**, **պիրոգեն թիրեոիդիտ** կամ **բակտերիային թիրեոիդիտ**։

Վահանագեղձը սովորաբար շատ դիմացկուն է վարակի նկատմամբ: Հյուսվածքում յոդի համեմատաբար մեծ քանակության, ինչպես նաև այդ շրջանի բարձր անոթային և ավշային արտահոսքի պատճառով, ախտածինների համար դժվար է վարակել վահանագեղձի հյուսվածքը: Այս ամենից անկախ, տանձաձև փոսից (piriform sinus) առաջացող մշտական ​​խուղակը կարող է վահանագեղձի ձախ բիլթը խոցելի դարձնել վարակի և թարախակույտի առաջացման համար: ՍՎԹ-ն ամենից հաճախ առաջանում է բակտերիային վարակից, բայց կարող է նաև առաջանալ սնկային կամ մակաբուծային վարակից, առավել հաճախ՝ իմունային անբավարարություն ունեցող անձանց շրջանում:

## Նշաններ և ախտանիշներ
Շատ դեպքերում ՍՎԹ-ն բնութագրվում է պարանոցի առաջային մասում ցավի, պնդության, զգայունության, կարմրության կամ այտուցի առաջացմամբ: Բուժառուները կարող են նաև ունենալ հանկարծակի զարգացող ջերմություն, կլման դժվարություն և ձայնի խռպոտություն: Ախտանիշները կարող են առկա լինել 1-180 օր, ընդ որում ախտանիշների մեծ մասը տևում է միջինը մոտ 18 օր: ՍՎԹ-ի ախտորոշման հետ կապված հիմնական խնդիրը վահանագեղձի հիվանդությունների այլ, ավելի հաճախ հանդիպող ձևերից դրա տարբերակումն է: Ցավը, ջերմությունը և այտուցը հաճախ շատ ավելի ծանր են և շարունակում են վատթարանալ ՍՎԹ ունեցող մարդկանց շրջանում՝ համեմատած վահանագեղձի այլ հիվանդություններով տառապողների հետ:

## Պատճառներ
Չնայած վահանագեղձը չափազանց դիմացկուն է վարակների նկատմամբ, այն դեռևս ենթակա է տարբեր բակտերիաների կողմից վարակի: Պատճառը կարող է լինել գրեթե ցանկացած բակտերիա: Երեխաների շրջանում սուր թիրեոիդիտի դեպքերից առավել հաճախ հանդիպում են մեկուսացված ոսկեգույն ստաֆիլոկոկը, թարախային ստրեպտոկոկը (Streptococcus pyogenes), վերնամաշկային ստաֆիլոկոկը (Staphylococcus epidermidis) և պնևմոկոկը (Streptococcus pneumoniae)՝ նվազման կարգով: Այլ աէրոբ միկրոօրգանիզմներն են կլեբսիելան (Klebsiella sp.), հեմոֆիլային ցուպիկը, կանաչ ստրեպտոկոկը (Streptococcus viridans), էյկենելլան (Eikenella corrodens), էնտերոբակտերիաները (Enterobacteriaceae) և սալմոնելլան (Salmonella sp.): ՍՎԹ-ի դեպքերը առավել հաճախ հանդիպում են նախկինում վահանագեղձի հիվանդություն ունեցած բուժառուների շրջանում, ինչպիսիք են Հաշիմոտոյի թիրեոիդիտը կամ վահանագեղձի քաղցկեղը: Երեխաների շրջանում վարակի ամենատարածված պատճառը բնածին անոմալիան է, ինչպիսին է տանձաձև փոսի խուղակը: Դեպքերի մեծ մասում վարակը սկսվում է տանձաձև փոսից և տարածվում է վահանագեղձի վրա խուղակի միջոցով: ՍՎԹ-ի բազմաթիվ գրանցված դեպքերում վարակը տեղի է ունենում վերին շնչուղիների վարակից հետո: Մեկ ուսումնասիրություն ցույց է տվել, որ ՍՎԹ-ի գրանցված դեպքերի 66%-ը տեղի է ունեցել վերին շնչուղիների վարակից հետո: ՍՎԹ-ի այլ պատճառները սովորաբար պայմանավորված են արտաքին աղբյուրից աղտոտմամբ և ներկայացված են ստորև:

* Կրկնվող բարակասեղային ասպիրացիաներ
* Կերակրափողի թափածակում
* Տեղային վարակ:

## Ախտորոշում
Բուժառուները, որոնց շրջանում կասկածվում է ՍՎԹ, հաճախ անցնում են հետազոտություններ լեյկոցիտների բարձր մակարդակը հայտնաբերելու համար, ինչպես նաև ուլտրաձայնային հետազոտության միաբլթանի այտուցը հայտնաբերելու համար: Կախված բուժառուի տարիքից և իմունային կարգավիճակից՝ կարող են իրականացվել ինվազիվ միջամտություններ, ինչպիսիք են պարանոցային տեղակայման զանգվածի բարակ ասեղային ասպիրացիան ախտորոշումը հեշտացնելու համար: Այն դեպքերում, երբ ենթադրվում է, որ վարակը կապված է ծոցային խուղակի հետ, հաճախ անհրաժեշտ է հաստատել ծուղակի առկայությունը վիրահատության կամ լարինգոսկոպիկ հետազոտության միջոցով: Չնայած ինվազիվ միջամտությունները հաճախ կարող են վերջնականապես ասել, թե արդյոք խուղակ կա, թե ոչ, նոր ուսումնասիրություններ են իրականացվում համակարգչային շերտագրության (ՀՇ) օգտագործման վերաբերյալ՝ որպես ծոցային խուղակի առկայությունը պատկերացնելու և հայտնաբերելու օգտակար մեթոդ:
### Ֆիզիկալ տվյալներ և ախտորոշիչ հետազոտությունների արդյունքներ
* Ջերմություն, կարմրություն, այտուց
* Ցավ
* Վահանագեղձի ֆունկցիայի թեստերը, ներառյալ արյան մեջ TSH, T4 և T3-ի որոշում, սովորաբար նորմալ են:
* Ուլտրաձայնային հետազոտությունը հաճախ ցույց է տալիս վահանագեղձի թարախակույտ կամ այտուցվածություն:
* Գալիումային սկանավորումը սովորաբար դրական է:
* Բարիումի կուլ տալու միջոցով երևում է խուղակի կապը տանձաձև ծոցի և ձախ բլթի հետ։
* Լեյկոցիտների քանակի բարձրացում
* էրիթրոցիտների նստեցման արագության (ԷՆԱ) բարձրացում
* Բարակասեղային ասպիրացիա:

### Թիրոիդիտի ենթատեսակներ

## Բուժում
ՍՎԹ-ի բուժումը ներառում է հակաբիոտիկային բուժում: Բարակասեղային ասպիրատի ներկումային մանրադիտակային հետազոտության ժամանակ հայտնաբերված հարուցիչ օրգանիզմի հիման վրա որոշվում է համապատասխան հակաբիոտիկային բուժումը: Ծանր վարակի դեպքում անհրաժեշտ են համակարգային հակաբիոտիկներ: Լայն սպեկտրի էմպիրիկ հակամանրէային բուժումը նախնական ծածկույթ է ապահովում տարբեր մանրէների համար, այդ թվում՝ S. aureus-ի և S. pyogenes-ի: Հակամանրէային տարբերակները ներառում են պենիցիլինազ-ռեզիստենտ պենիցիլիններ (օրինակ՝ կլոքսացիլին, դիկլոքսացիլին) կամ պենիցիլինի և բետա-լակտամազի արգելակիչի համադրություն: Այնուամենայնիվ, պենիցիլինի նկատմամբ ալերգիա ունեցող բուժառուներին կարող են նշանակվել կլինդամիցին կամ մակրոլիդ: 

Սուր վարակային թիրեոդի հետ կապված անաէրոբ օրգանիզմների մեծ մասը զգայուն է պենիցիլինի նկատմամբ: Որոշ գրամ-բացասական բացիլներ (օրինակ՝ Prevotella, Fusobacteriota և Porphyromonas) ցուցաբերում են աճող դիմադրություն՝ հիմնված բետա-լակտամազի արտադրության վրա: Վերջերս պենիցիլինային բուժում ստացած բուժառուների շրջանում նկատվել է բետա-լակտամազ արտադրող (անաէրոբ և աէրոբ) մանրէների աճ: Այս դեպքերում խորհուրդ է տրվում կլինդամիցին կամ մետրոնիդազոլի և մակրոլիդի համադրություն, կամ պենիցիլին՝ բետա-լակտամազի արգելակիչի հետ համակցված: Սնկային թիրեոիդիտը կարող է բուժվել ամֆոտերիցին B-ով և ֆլուկոնազոլով: ՍՎԹ-ի վաղ բուժումը կանխում է հետագա բարդությունները: Այնուամենայնիվ, եթե հակաբիոտիկային բուժումը չի օգնում հաղթահարել վարակը, անհրաժեշտ է վիրաբուժական դրենաժավորում: 

Դրենաժ պահանջող ախտանիշներից կամ ցուցումներից են շարունակական ջերմությունը, լեյկոցիտների բարձր քանակը և տեղայնացված բորբոքման շարունակական նշանները: Դրենաժման ընթացակարգը հիմնված է նաև կլինիկական հետազոտության կամ ուլտրաձայնային/ՀՇ սկանավորման արդյունքների վրա, որոնք ցույց են տալիս թարախակույտ կամ գազերի առկայություն: ՍՎԹ-ի մեկ այլ բուժում է խուղակի վիրաբուժական հեռացումը: Այս բուժումը հաճախ խորհուրդ է տրվում երեխաների համար: Այնուամենայնիվ, հակաբիոտիկային դեղորայքակայուն վարակի կամ մեռուկային հյուսվածքի դեպքերում խորհուրդ է տրվում բլթի հեռոցում՝ լոբէկտոմիա: Եթե ախտորոշումը և/կամ բուժումը հետաձգվում են, հիվանդությունը կարող է դառնալ մահացու:

## Համաճարակաբանություն
Սուր վարակային թիրեոիդիտը շատ հազվադեպ է հանդիպում՝ կազմելով բոլոր թիրեոիդիտների ընդամենը 0.1–0.7%-ը: Մեծ հիվանդանոցները տարեկան հակված են գրանցել ՍՎԹ-ի ընդամենը երկու դեպք: ՍՎԹ-ի այն քիչ դեպքերի համար, որոնք հանդիպում են, վիճակագրությունը, կարծես, ցույց է տալիս որոշակի օրինաչափություն: ՍՎԹ-ն հանդիպում է երեխաների և 20-40 տարեկան երիտասարդների շրջանում: 20-40 տարեկան մարդկանց շրջանում հիվանդության առաջացման հավանականությունը կազմում է ընդամենը մոտ 8%, իսկ մնացած 92%-ը՝ երեխաների շրջանում: Տղամարդիկ և կանայք հիվանդանում են նույն հավանականությամբ: Չբուժվելու դեպքում մահացության մակարդակը կազմում է 12%:

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Բակտերիալ հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ներզատաբանություն
Կատեգորիա:Ներզատական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վահանագեղձ
Կատեգորիա:Վահանագեղձի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ