Շամոնի (Ֆրանսիա)

**Շամոնի Մոն Բլան կամ Շամոնի** (), քաղաք և կոմունա Ֆրանսիայի արևելքում` Վերին Սավոյ դեպարտամենտում (Սավոյա պատմական շրջան)։

Բնակչությունը 9830 մարդ է (1999)։

Գտնվում է Ալպերում` Արվ գետի (Ռոն գետի վտակ) նեղ կիրճում` Մոնբլան լեռան ստորոտին, որում Շամոնիի մոտ թունել է փորված. այն միացնում է Ֆրանսիան ու Իտալիան։

1924 թվականին Շամոնիում են անցկացվել առաջին ձմեռային օլիմպիական խաղերը։ Շամոնին լեռնադահուկային կարևոր կենտրոն է։

## Պատմություն
Շամոնիի հարթավայրը առաջին անգամ հիշատակվել է 1091 թվականին։

Առաջին զբոսաշրջիկների հայտնվելը այս շրջանում վերաբերում է 19-րդ դարի սկսզբներին, երբ ստեղծվել է «Շամոնի ուղևորումների ընկերությունը» (): 1921 թվականին կոմունայի անունը *Շամոնիից* փոխվում է *Շամոնի Մոն Բլանի*։

1924 թվականին քաղաքը մեծ ճանաչում է ստանում, քանի որ այստեղ անցկացվում են ձմեռային օլիմպիական առաջին խաղերը։

20-րդ դարի կեսերին գյուղատնտեսությունը, որ տեղի բնակչության եկամտի հիմնական աղբյուրն էր, դադարում է այդ կարևորությունն ունենալուց. քաղաքի տնտեսական ակտիվությունը վերջնականապես անցնում է տուրիզմի բնագավառին։ 20-րդ դարի վերջին քաղաքը կարող էր միաժամանակ ընդունել 60.000 զբոսաշրջիկ, իսկ տարեկան կտրվածքով քաղաքն ընդունում էր մինչև 5 միլիոն մարդ։

## Լեռնային սպորտ
Շամոնի կոմունան, որ ձգվում է 16 կմ, ձմեռային մարզաձևերի կարևոր կենտրոն է Ֆրանսիսկան Ալպերում։

Ներկայումս Շամոնին հայտնի է որպես հանրաճանաչ և համեմատաբար ոչ թանկ հանգստավայր լեդնադահուկային մարզաձևի և սնոուբորդի սիրահարների համար։ Շամոնիի հովիտը, որ ձգվում է 16 կմ, ներառում է մի քանի սահադաշտեր` Գրան Մոնտե, Լե Տուր, Լեզ Ուշ, Բրեվեն, Ֆլեժեր, ինչպես նաև նշանավոր Սպիտակ հովիտը` Էգյուիյ դյու Միդի բարձունքից (3843 մ) ձգվող 20 կիլոմետրանոց զառիթափը։ Բարձունք տանող ճոպանուղին իր կառուցման պահին (1955) ամենաբարձրն էր աշխարհում։

### Բնութագիր
* Բարձրությունների տատանում - 1008-3300 մ
* Ուղիներ - 100
* Ուղիների ընդհանուր ձգվածություն - 170 կմ
* Ամենաերկար ուղի - 22 կմ
* Ուղիներ սկսնակների համար - 13
* Միջին դժվարության ուղիներ - 34
* Ուղիներ փորձառու դահուկորդների համար - 32
* Դժվար ուղիներ - 21
* Վերհան մեքենա - 49
* Ֆունիկուլյոր - 6
* Գոնդոլային վերհան մեքենա - 4
* Թիկնաթոռով վերհան մեքենա - 18
* Կայմօղերով վերհան մեքենա - 21
* Հարթավայրային դահուկային ուղիների երկարություն - 42 կմ
* Սահանքի ընդհանուր մակերես - 762 հա

Շամոնիում չկա վերհան մեքենաներով կապված սահելու միասնական տարածք։ Սահելու տարածքին հասնելու համար 7-15 րոպե պետք է գնալ ավտոբուսով։ Բացի դրանից` Մոնբլանին մոտ գտնվելու շնորհիվ Շամոնին մեծ հեղինակություն է վայելում լեռնագնացների և ժայռամագլցողների շրջանում։ Ամռանը քաղաքում գործում են բազմաթիվ ուղիներ լեռնային հեծանվորդների սիրահարների համար։

## Տեսարժան վայրեր
250px|մինի|ձախից|Շամոնիի կենտրոնում
 
* Մոնտեվյե լեռնային երկաթուղի (Montenvers Railway) - Շամոնին կապում է Մեր դե Գլաս սառցադաշտի ստորոտին
* Մոնբլան տրամվայ (Mont Blanc Tramway) - լեռնային երկաթուղի, որ բարձրանում է Մոնբլան մինչև 2372 մ
* Ալպերի թանգարան

## Իրադարձություններ
*Հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր*
* Կյորլինգի առաջնություն` Mac Kinlay
* Լեռնագնացության բացում` Open d’escalade
* Զբոսաշրջային գագաթներ (Les Sommets du tourisme)
* «Ձմեռ պապի ժամանում» շոու («L’arrivée du Père Noël»)
* Մրցարշավներ (Corrida de Chamonix)

*Հունվար, փետրվար, մարտ*
* *Կանդագար*` արագընթաց վայրէջքի աշխարհի առաջնություն
* *Michel-Richard Bozon* հուշամրցաշար
* *Ֆրիռայդ տուր* (Freeride World Tour)
* *24 ժամ սառույցին* - ավտոմոբիլային մարզաձևի չեմպիոնատ
* *Շատ կարճ գիշերներ* («Nuits Trop Courtes») միջազգային փառատոն - կարճամետրաժ ֆիլմերի ցուցադրում ռեժիսորների և դերասանների մասնակցությամբ
* *Chamonix Red Bull Snow Thrill*
* *Մանկական դիմակահանդես*
* *Cham Jam* - հաֆփայփի, բորդեր կրոսի մրցություն
* *Գեղարվեստական ֆիլմերի փառատոն*

## Բնապահպանություն
Արվ գետի հովիտը, որտեղ տեղակայված է Շամոնի քաղաքը, և նրա մոտակա Պասի կոմունան օդի աղտոտվածության առումով Ֆրանսիսյի ամենավատ շրջաններից են։ Բացի զբոսաշրջությունից` եկամտի աղբյուր են Շամոնիի թունելով բեռնափոխադրումները, ինչպես նաև առանձին տնտեսությունները, որոնք զբաղվում են ջեռուցման խնդիրներով։

## Նշանավոր մարդիկ
«Hôtel de l’Union» հյուրանոցի հյուրերի գրքում պահպանվել է կոմպոզիտոր Ֆերենց Լիստի գրառումը. «Մասնագիտությունը` երաժիշտ։ Ծննդավայրը` Պառնաս։ Որտեղից է եկել` կասկածներից։ Ճամփորդության նպատակը` ճշմարտություն»։ Հունգար կոմպոզիտորը կոմսուհի Մարիա դ'Ագուի և գրող Ժորժ Սանդի ուղեկցությամբ Շամոնիում է եղել 1836 թվականի սեպտեմբերի 7-ից 15-ը։

Շամոնիում է թաղված նշանավոր ճանապարհորդ, Մաթերհորն լեռան առաջին նվաճող Էդուարդ Ուիմպերը (Edward Whymper): Շամոնիում է թաղված նաև Միջին Ասիայի, Պամիրի հետազոտող կենսաբան, աշխարհագրագետ Ալեքսեյ Ֆեդչենկոն (1844-1873), որ մահացել է Մոնբլան բարձրանալիս։ Նրա տապանաքարին գրված է. «Դու քնած ես, սակայն քո գործերը երբեք չեն մոռացվի»։ Շամոնիում է մահացել Ֆրանսիայի քաղաքական և պետական գործիչ Մարսել Սամբան։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Chamonix street 006.jpg|Քաղաքի փողոցներից մեկում
Պատկեր:Chamonix street 005.jpg|Արվ գետը Շամոնիի կենտրոնում
Պատկեր:Le Grand Montets002.jpg|Գրան Մոնտե ի թեք լանջին
Պատկեր:Tramway du Mont-Blanc001.jpg|Մոնբլան տրամվայ
Պատկեր:White valley 001.jpg|Սպիտակ հովտի սկիզբը
Պատկեր:White valley 005.jpg|Սպիտակ հովիտ
Պատկեր:White valley 008.jpg|Արհեստական քարանձավ Մեր դե Գլյաս սառցադաշտում
Պատկեր:Tram Le Grand Montets.jpg|Գրան Մոնտեի արագընթաց վերհան մեքենա
Պատկեր:шамони поезд.jpg|Լեռնային երկաթուղի Շամոնիում
Պատկեր:Ruine au Lac à l'Anglais.jpg|Անգլիական լիճը Շամոնիի հարավարևմտյան ծայրամասում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Լիարժեք տեղեկատվություն այցելուների համար 
* Շամոնիի լեռնադահուկային հանգստավայրերը

Կատեգորիա:1091 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ձմեռային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ