Վիքիպեդիայի առաջին խմբագրումը

[մինի|[Hello, world!|«Hello, world» խմբագրման վերստեղծումը, որը Քրիստիսը աճուրդի է հանել 750,000 ԱՄՆ դոլարով։]]
Վիքիպեդիայի տվյալների բազայում՝ վիքիպեդիա ազատ հանրագիտարանում, առաջին խմբագրումը կատարվել է 2001 թվականի հունվարի 15-ին, ժամը 19:27-ին (ՀԿԺ), և ամբողջությամբ ասվում է. «Սա նոր ՎիքիՊեդիան է»։ 2021 թվականի դեկտեմբերին համահիմնադիր Ջիմմի Ուելսը հայտարարեց, որ ամենաբարձր գնորդին կվաճառի մի կայք, որը պարունակում է իր ասած՝ իր կողմից կատարված և հետագայում ջնջված նախորդ խմբագրման վերստեղծումը, որը պարունակում էր «Hello, World!» տեքստը, որպես ոչ փոխարինելի տոկեն (NFT):

## Ֆոն
Համագործակցորեն գրված, ազատ ծրագրային ապահովումով հանրագիտարանի հայեցակարգն առաջին անգամ առաջ է քաշվել 1990-ականներին։ Ռիչարդ Սթոլմանը 1998 թվականին առաջարկել է «Ազատ համընդհանուր հանրագիտարան և ուսումնական ռեսուրս»։ 2001 թվականին Լարի Սանգերը Վիքիպեդիան մտահղացրեց որպես լայն հանրության կամավոր գրառումների աղբյուր, որոնք հետո կարող էին «մատակարարվել» Նուպեդիային՝ Ջիմի Ուելսի կողմից հիմնադրված և «որակավորված կամավոր ներդրողների» կողմից գրված համագործակցային հանրագիտարանին՝ բազմաստիճան փորձագիտական ​​​​գրախոսության գործընթացով։ Սանգերի կողմից Նուպեդիայի փոստային ցուցակին ուղարկված հաղորդագրության մեջ ասվում էր. «Հումոր արեք ինձ համար գնացեք այնտեղ և ավելացրեք մի փոքրիկ հոդված։ Դա կտևի ընդամենը հինգ կամ տասը րոպե»։ 2001 թվականի հունվարի 13-ին գրանցվեց Վիքիպեդիայի դոմենային անունը, և 2001 թվականի հունվարի 15-ին գործարկվեց Վիքիպեդիան։

## Առաջին խմբագրում
[մինի|«UuU» բառի 2001 թվականի հունվարի 16-ի ([Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակ|ՀԿԺ) խմբագրումը, որը նախկինում Վիքիպեդիայի տվյալների բազայում պահպանված ամենավաղ խմբագրումն էր։]]
Պատմականորեն, Վիքիպեդիայի տվյալների բազայում պահպանված ամենավաղ խմբագրումը UuU էջի վերանայված տարբերակն էր՝ 2001 թվականի հունվարի 16-ին, ժամը 20:08-ին (ՀԿԺ), որը ստեղծվել էր որպես U տառով սկսվող երկրների ցանկ և տարօրինակ վերնագրված էր այդ ժամանակի ծրագրային նկատառումներից ելնելո։ Սակայն այդ ժամանակահատվածում էջերի պատմությունը UseModWiki ծրագրաշարի կողմից հուսալիորեն չէր պահպանվում. 2010 թվականին Վիքիմեդիայի մշակող Թիմ Սթարլինգի կողմից արխիվներում հայտնաբերվել են UseModWiki-ի վաղ տարբերակների նախկինում անհասանելի գրառումներ։ Երբ այս խմբագրումները ներմուծվեցին Վիքիպեդիայի տվյալների բազա 2019 թվականի հուլիսի 30-ին (UTC) ժամը 02:28-ին, դրա ամենավաղ գրանցված խմբագրումը դարձավ 2001 թվականի հունվարի 15-ին HomePage-ի ստեղծումը՝ «Սա նոր Վիքիպեդիան է» տեքստով, որը կատարվել էր անանուն անձի կողմից՝ օգտագործելով office.bomis.com սերվերը։ Այս խմբագրումների ներմուծման մասին տեղեկանալով՝ Ուելսն ասաց.Ի դեպ, սրանք հայտնաբերված ամենավաղ խմբագրումներն են, բայց ոչ ամենավաղ խմբագրումները։ Usemod wiki-ի վաղ շրջանում ես շատ բաներ էի ջնջում *կոշտ սկավառակից* (քանի որ սա դա իրականում անելու միակ միջոցն էր)։ Դրանք, իհարկե, երբեք չեն գտնվի։ Առաջին բառերը, որոնք շուտով ջնջվեցին, «Hello, world» էին։

## Ոչ փոխարինելի տոկենների վաճառք
աջից|մինի|200x200փքս|Ջիմի Ուելսի iMac-ը օգտագործվեց Վիքիպեդիայում առաջին խմբագրումը կատարելու համար
2021 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Ուելսը հայտարարեց, որ քրիստիս աճուրդի տան միջոցով կվաճառի ոչ փոխանակելի տոկեն (NFT), որը վերստեղծել է այն, ինչը նա պնդում էր, որ Վիքիպեդիայի առաջին խմբագրումն է, որը կատարվել է «Սա նոր ՎիքիՊեդիան է» խմբագրումից առաջ։ Ուելսի խմբագրումը, որի ժամանակային դրոշմանիշը նշված էր որպես 18:29 ՀԿԺ 2001 թվականի հունվարի 15-ին, գտնվում էր HomePage էջում։ Այն բաղկացած էր «Hello, world» տեքստից։ Այն ստեղծվել էր որպես թեստային տարբերակ և հետագայում ջնջվել։

Վաճառվող ապրանքը խմբագրման իրական սեփականությունը չէր (քանի որ Վիքիպեդիայի բովանդակությունը թողարկվում է քոփիլեֆթի լիցենզիայով), այլ «թվային իր», որը գրանցում է գնորդի անունը խմբագրման URL-ի հետ միասին և ինքնին սեփականատիրոջը որևէ հատուկ իրավունքներ չի շնորհում։ Այնուամենայնիվ, ծրագրեր մշակվեցին ստեղծել «Խմբագրել այս NFT-ն» անունով կայքէջ միայն բնօրինակ էջի հայելապատում, գնորդին թույլատրվելու էր խմբագրել այն։ Այն վաճառվել է 750,000 ԱՄՆ դոլարով։

Վիքիպեդիայի բազմաթիվ խմբագիրներ տարբեր հիմքերով դեմ արտահայտվեցին վաճառքին։ Որոշ խմբագիրներ, այդ թվում՝ ադմինիստրատորները, պնդում էին, որ Ուելսի կողմից իր սեփական օգտատիրոջ էջի օգտագործումը վաճառքի գովազդի համար Վիքիպեդիայի ինքնագովազդի դեմ ուղղված ուղեցույցների խախտում էր։ Այլ խմբագիրներ քննադատեցին վաճառքը՝ այն հիմքով, որ NFT-ների արհեստական ​​սակավությունը անհամատեղելի է Վիքիպեդիայի բաց կոդով անվճար գիտելիքների սկզբունքների հետ։ Նրանք ընդհանուր առմամբ դեմ չէին Ուելսի կողմից այդ ժամանակ իր օգտագործած iMac-ի վաճառքին, բայց դեմ էին NFT-ին՝ այն ներկայացնելու համար, ինչը նրանք ընկալում էին որպես հարթակի վրա ներխուժող դրամայնացում։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Խմբագրություն
Կատեգորիա:Վիքիպեդիայի պատմություն