Խամ (քաղաք)

**Խամ** (), քաղաք Շվեյցարիայի Ցուգ կանտոնում, Ցուգ լճի ափին։ Զբաղեցնում է 17.8 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 16,571 մարդ, որոնց գերակշիռ մեծամասնությունը՝ 85.7%-ը գերմանախոս էր։

## Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները 

## Պատմություն
thumb|left|Ցուգ լիճը Խամի մերձակայքում
Հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ Ցուգ լճի ափերը բնակեցված են եղել դեռևս 6000 տարի առաջ։ Խամի մերձակայքում պեղվել են նաև միջին և ուշ բրոնզի դարաշրջանների բնակավայրերի ավերակներ։ Իսկ Հագենդորն գյուղում 1944–45 թվականներին հայտնաբերվել է հին հռոմեական ժամանակների ջրաղաց, Հայլիգկրոյցում՝ այդ նույն ժամանակների պահեստարան։

Բնակավայրի «*Խամ*» անվանումը նշանակում է *գյուղ* և վերագրվում է Ցուգ լճի ափին հարյուրավոր տարիներ առաջ գոյություն ունեցած կելտական մեծ բնակավայրին։ Արևմտյան հռոմեական կայսրության կործանումից հետո այստեղ ալեմանյան բնակավայր է եղել։ Պատմական փաստաթղթերում այն որպես *Խամա* քաղաք հիշատակվել է 858 թվականի ապրիլի 16-ին Լուի Գերմանացու նվիրատվական արձանագրության մեջ, որտեղ թագավորը նշում է, որ Խամա քաղաքը ընծայում է Ցյուրիխի Ֆրաումյունստեր վանքի աբբայությանն անդամագրված իր դստերը՝ Հիլդեգարդին։

1360 թվականին Խամին շնորհվել է խարտիա և իրավունք է վերապահվել ունենալու իր շուկան։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Խամի մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ նորքարեդարյան լճափնյա *Eslen* բնակավայրը, Ֆրաուենտալի ցիստերցյան վանքը, սբ. Անդրեասի միջնադարյան ամրոցը, հին քաղաքամասի երկու շենք ու աղյուսապատ մի բակ։ Հիշատակման արժանի պատմամշակութային հուշարձաններից է նաև 18-րդ դարում ուշ բարոկկոյի ճարտարապետական ոճով կառուցված *St. James* եկեղեցին՝ 15-րդ դարի գոթիկա ոճի աշտարակով հանդերձ։

## Պատկերասրահ

Cham zg03.jpg|Տեսարան քաղաքից
Lorze Cham.jpg|Տեսարան քաղաքից
2015-Cham-Am-See.jpg|Ցուգ լիճը Խամի մերձակայքում
 2015-Cham-Villette.jpg|Վիլլա Վիլիտտեն և եկեղեցին
 2015-Cham-Zentrum.jpg|Կենտրոնը
 2015-Cham-Lorzensaal.jpg|Լորենցա մարզապալատը
 2015-Cham-Mandelhof.jpg|Տեսարան քաղաքից
 2015-Cham-Kreisel.jpg|Տեսարան քաղաքից
 2015-Cham-Knonauerstrasse.jpg|Կնաուերշտրասսեն
 2015-Cham-Neudorf.jpg|Ցուգերշտրասսեն (Ցուգի փողոցը)
 2015-Cham-Gruetli.jpg|Ցուգերշտրասսեն
 2015-Cham-Staedtli-I.jpg|Դպրոցական շենք
 2015-Cham-Staedtli-II.jpg|Դպրոցական շենք
 2015-Cham-Roehrliberg-I.jpg|Դպրոցական շենք
 2015-Cham-Kirchbuehl-I.jpg|Դպրոցական շենք
 Cham zg02.jpg|Պֆերկիրխեն


## Անվանի անձինք
140px|thumb|Վիկտոր Վիլլիգեր, 1893
* Վիկտոր Վիլլիգեր (1868 – 1934) - քիմիկոս, Baeyer-Villiger օքսիդացիայի հայտնագործողը
* Ռոբերտ Շիս (1896 – 1956) - նկարիչ, նաև՝ Պապական գվարդիայի անդամ
* Ջորջ Փեյջ - լեռնադահուկորդ, 1936 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից
* Կոռա Հուբեր (ծնվ. 1981) - բոբսլեյիստ, 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից
* Պրիսկա Դոպման (ծնվ. 1971) - խճուղային հեծանվորդ, 2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից
* Մարտին Էլմիգեր (ծնվ. 1978) - խճուղային հեծանվորդ, Շվեյցարիայի չեմպիոն 2001, 2005, 2010 և 2014 թթ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ 
* Լուսանկարներ, թվեր, փաստեր 
* Զբոսաշրջություն  

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ցուգ կանտոնի բնակավայրեր