Ոսկեփայլ քարադր

**Ոսկեփայլ քարադր** () քարադրների ընտանիքին պատկանող թռչուն(*Charadriidae*): Բույնները դնում են ճահիճներում, խոնավ թափոններում և մարգագետիններում։ Դրանք տարածված են Իսլանդիայից և Մեծ Բրիտանիայից մինչև Կենտրոնական Սիբիր ՝ սահմանակից հյուսիսում գտնվող Արկտիկական տունդրայում։ Կենտրոնական Եվրոպայում այս տեսակը համարյա վերացել է։

## Նկարագրություն
Ոսկեփայլ քարադրների մարմնի երկարությունը հասնում է մոտավորապես  26-29 սմ, իսկ քաշը 150-220 գրամի։ Նրանց թևերի երկարությունը տատանվում է 67-76 սմ-ի միջև։ Ոսկեփայլ քարադրերը մի տեսակ անճոռնի թռչուններ են։ Նրանց գլուխը կլորավուն է և ունի մոխրագույն-շագանակագույն գունավորում։ Գարնանը և բուծման շրջանում արուների որովայնը և պարանոցը սև է, սահմանակից սպիտակ շերտով։ Էգերի մարմնի ներքևեի մասի գունավորումն էլ է մուգ  բայց ոչ նույն հակադրությամբ, որքան արուներինը։

Ոսկեփայլ քարադրերի ձայնը շատ պարզ և հաճելի է, նրանք արտաբերում են այսպիսի ձայներ՝ «տրույտ», «տրույտ»։ Իսլանդիայում ոսկեփայլ քարադրի գալուստը համարվում է «գարնան վերադարձը»։

## Տարածվածությունը
Ոսկեփայլ քարադրները ապրում են բաց ճահճուտներում, լեռնային մարգագետիններում, կեղտաջրերում և տունդրայում։ Հիմնականում տարածված են Հյուսիսային Եվրոպայում։ Ձմռանը այս թռչունները չվում են Բրիտանական կղզիներ, Արևմտյան և Հարավային Եվրոպա, որտեղ նրանք ապրում են մարգագետիններում և դաշտերում։

## Սնուցումը
Ոսկեփայլ քարադրները սնվում են միջատներով, որդերով և խխունջներով, որոնք նրանք գտնում են գետնի վրայից։ Ոսկեփայլ քարադրներըը ուտում են բզեզներ, ճիճուներ և նրանց թրթուրները ուտում են նաև մանր մորեխներ, որդեր և սարդեր, իսկ ծովափերին՝ ընդեղեն։ Հաճախ ուտում են  բուսական սնունդ ՝սերմեր, հատապտուղներ և բույսերի կանաչ մասեր։

## Բուծումը
thumb|'' Pluvialis apricaria''
Նրանք երկուսով ձվի վրա նստում են հերթափոխով։ Բույնը  գտնվում է գետնին՝ փոսի մեջ, որը ծածկված է բույսերի փոքր քանակությամբ։ Բները կառուցում են  բաց տարածքներում և հազվադեպ հեռավոր գյուղերում։ Բնի մեջ կա չորս ձու, որոնք դրվում են 2-3 օրվա ընդմիջումներով։ Ձվերի չափը սովորաբար 52-ից 52 մմ է, գույնը ՝ դեղին-շագանակագույն, մուգ շագանակագույն նախշով։ Ձագերը ձվից դուրս են գալիս 30 օր անց և անմիջապես ինքնուրույն ուտելու ունակություն են ձեռք բերում, չնայած մնում է ծնողների հսկողության տակ։ Երբ որ գիշատիչը մոտենում է բնին, ապա ոսկեփայլ քարադրը իսկույն նրան շեղում է բնի կողքից, որպեսզի չկարողանա ուտել ձագերին։

## Հետաքրքիր փաստեր
Դեղնախտի բուժումը հայտնաբերել է Պլուտարքոսը, նա ասել է, որ եթե մարդը հիվանդանում է դեղնախտով, ապա պետք է դիմել քարադրների օգնությանը ՝նայելով նրանց։ Ակնհայտ է որ դա բնության կողմից տրված հրաշք է՝ նայելով քարադրին բուժվել։ Հետևաբար, քարադրը չի պահում իր հայացքը, այլ շրջվում է և փակում իր աչքերը՝ ոչ թե բժշկական օգնություն ցուցաբերելու ցանկությունից դուրս, այլ այն պատճառով, որ ինքն իր համար կրում է մի տեսակ վնասվածք։

## Մշակույթում
### Բանահյուսություն
Ոսկեփայլ քարադրը ամառները  անց է կացնում  Իսլանդիայում, իսկ իսլանդական բանահյուսության մեջ երկրում առաջին անգամ ազդարարում է, որ եկել է գարունը։ Իսլանդական ԶԼՄ-ները միշտ լուսաբանում են առաջին խայտառակ տեսողությունը, որը տեղի է ունեցել 2017-ի մարտի 27-ին։

### Գինեսի ռեկորդների ծագումը
1951 թ.-ի նոյեմբերի 10-ին, Սըր Հյու Բիվերը, այն ժամանակ Գինեսի գործադիր տնօրենը, հրաձգության երեկույթ էր կազմակերպել Հյուսիսային Սլոբում ՝ Իռլանդիայի Վեքսֆորդ կոմսությունում գտնվող Սլեյն գետի մոտ։ Ոսկեփայլ քարադրի  վրա կրակոց բաց թողնելուց հետո նա սկսեց մի վեճի, որի շուրջ Եվրոպայում ամենաարագ թռչող թռչունն էր ՝ ոսկե ցախիկը կամ կարմիր թոռանը (նախկինը ճիշտ էր)։ Այդ երեկո Դղյակում նա հասկացավ, որ անհնար է հաստատել տեղեկատու գրքերում, որ ոսկեփայլ քարադրը Եվրոպայի ամենաարագ թռչող թռչունն է։ Բիվերը գիտեր, որ ամբողջ Իռլանդիայի պանդոկներում ամեն օր պետք է քննարկվեն բազմաթիվ հարցեր, բայց աշխարհում չկա որևէ գիրք, որով պետք է փաստարկները գրանցվեին այդտեղ։

Այդ ժամանակ նա գիտակցեց, որ գիրքը, որն այսպիսի հարցի պատասխաններն է տալիս, կարող է տարածված լինել։ Գինեսի աշխատակիցներից մեկը Սըր Հյուին ասաց երկու երկվորյակ եղբայրների ՝ Նորիսին և Ռոս Մաքվիրթերին, որոնք Լոնդոնում փաստահավաք գործակալություն էին բացել։  Սըր Հյուգը հարցազրույց տվեց եղբայրներին և տպավորված նրանց հոյակապ գիտելիքներով, հանձնարարեց ստեղծել  գիրքը։ Ավելի ուշ նա հրապարակեց Գինեսի համաշխարհային ռեկորդները, որոնք ամսվա ընթացքում ամենալավ վաճառվողը եղան։ Եվ այդ ամենը ոսկեփայլ քարադրների շնորհիվ կատարվեց

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Pluvialis apricaria MHNT.jpg|Նրանց ձուն
Պատկեր:Pluvialis apricaria 2.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria.jpg
Պատկեր:Eurasiangoldie77.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria map.svg|Տարածվածություն
Պատկեր:Pluvialis apricaria -Iceland-8.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria, Remolar, Delta Llobregat.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria photo.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria 1.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria Norfolk 1.jpg
Պատկեր:Heiðlóa - Pluvialis apricaria - Golden Plover (3636437943).jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria 1873.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria, Thorshofn 1.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria MWNH 0292.JPG
Պատկեր:Pluvialis apricaria -Spain -flock-8a.jpg
Պատկեր:Pluvialis Apricaria Norway.jpg
Պատկեր:Kulík zlatý (Pluvialis apricaria) a (3949776435).jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria (AM LB8036-3).jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria and Tringa erythropus in flight.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria (Charadriidae) (European Golden Plover), Vlieland, the Netherlands.jpg
Պատկեր:Pluvialis apricaria06(js).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Позвоночные животные России: Золотистая ржанка
* 
* Описание золотистой ржанки на сайте Nature.web.ru 

Կատեգորիա:1758 թվականին նկարագրված կենդանիներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Քարադրանմաններ