open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ստուպա

աջից|մինի|220px|Ստուպա

**Ստուպա** (սանսկրիտ՝ स्तूप, stūpa), գմբեթաձև շինություն, որտեղ պահպանվում են բուդդայական մասունքներ, մասնավորապես մահացածների մոխիրը։ Այս տեղն օգտագործվում է մեդիտացիայի համար։

*Stūpa* բառը սանսկրիտից թարգմանաբար նշանակում է *գագաթ*։ Այն իրենից ներկայացնում է գնդաձև շինություն առանց ներսում տարածքի։ Ճարտարապետությունը կարող է տարբերվել երկրից երկիր, սակայն հիմնական մասերը մնում են անփոփոխ. Հիմք, աստիճան, գմբեթ, սայր, տանիք։ Ընդ որում դրանց մեկնաբանությունը տարբեր է լինում։ Համաձայն մեկի դրանք նույնացվում են տարերքների հետ (հող, ջուր, կրակ, օդ)։ Նաև հայտնի է մեկնաբանություն, համաձայն որի այդ մասերը ներկայացնում են հոգևոր մաքրվածության աստիճանը. հիմքը դա մթագնած ուղեղն է, հաջորդ աստիճանը ճանապարհի սկիզբն է, սայրը բոդհիսատվայի վիճակն է (մարդու որոշումը դառնալ Բուդդա հանուն մարդկության բարօրության), իսկ գմբեթը՝ մաքրության գերագույն մակարդակը՝ Բուդդայի վիճակը։

## Պատմություն
Երկրային կյանքի ավարտից հետո Բուդդայի մարմինն այրվեց ու բաժանվեց 8 մասերի, որոնք ուղարկվեցին տարբեր երկրներ որպես մասունք։ Մ.թ.ա. III դարում Սանչի գյուղում կառուցվեց աշխարհում առաջին ստուպան (մասունքների դամբարանը)։ Մ.թ.ա. II դարում Աշոկ արքայի օրոք մոխիրի 8 մասերը վերաբաժանվեցին ավելի փոքր մասնիկների, ու ևս 84 հազար ստուպաներ կառուցվեցին։ Հնդկաստանում ստուպան հայտնի է «պագոդա» անվամբ, իսկ Շրի Լանկայում` դագոբա։

Դագոբան բուդդայականության կարևորագույն խորհրդանիշերից է. նրա աղյուսե հիմքը նույնացվում է աշխարհի առանցքի կամ Մերու լեռան հետ։ Նրա կենտրոնում հախճապակյա անոթի մեջ պահվում են Բուդդայի մասունքները։ Գմբեթն ասոցացվում է երկնային տարածության հետ։ 
Դագոբաները կառուցվում էին այն տեղերում, որտեղ տարածված էին ժողովրդական հավաքները։ Դրանք զարդարած էին քանդակներով ու զարդանախշերով։ Ամենատարածված պատկերների շարքում առավել տարածված էին նրանք, որ պատկերում էին Գաուտամայի ծնունդը, նրա վերածնունդը Բուդդայի տեսքով, աշխարհով թափառելու տեսարանները և «բացահայտման ծառը» (որի տակ Գաուտաման առաջին անգամ գիտակցեց իր նշանակությունը)։

Վաղ բուդդիստական մշակույթում ընդունված չէր պատկերել Բուդդայի դեմքը, ինչի պատճառով գեղանկարիչները դիմում էին տարբեր հնարքների։ Միայն մ.թ. 1 դարում Հնդկաստանում, Միջին ու Կենտրոնական Ասիայում հայտնվեց շենքերի կամ նկարների վրա Բուդդային պատկերելու ավանդույթը։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ այս ավանդույթն իրենց հետ բերեցին հույն գեղանկարիչները, որոնք տարածաշրջանում հայտնվել էին Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքների ժամանակ։

Տարբեր դագոբաների վրա կարելի է հանդիպել Բուդդային երեք տեսքով՝ նստած, կանգնած ու պառկած։ Նստած Բուդդան մարմնավորում է մեդիտացիան ու լուսավորության վիճակը։ Կանգնած Բուդդան գիտելիք ու լուսավորություն է տանում մարդկանց։ Պառկած դիրքը ներկայացնում է մահամերձ Բուդդային՝ կողքի վրա պառկած, ձեռքը գլխի տակ։ Նրա մահիճը շրջապատում են բազմաթիվ վանականներ ու աշխարհիկ դեմքեր։

## Արտաքին հղումներ
* Նեպալյան Բուդհանաթի ստուպան Կատմանդուում

Կատեգորիա:Բուդդայական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Կրոնական կառույցներ
Կատեգորիա:Հնդկական հայտնագործություններ
Ֆինլանդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

## Մասնակիցներ

* XX կիսաեզրափակիչներում նշանակում են ավտո-որակավորում։ Սա կարող է լինել արդյունք հետևյալ երկու պատճառներից։ Եթե երկիրը հաղթել է նախորդ տարվա մրցույթը, հաջորդ տարի նա չի մրցելու որևէ կիսաեզրափակչում։ Մյուս պատճառն այն է, որ Մեծ Քառյակի (Հնգյակի) երկիր-անդամները չեն մասնակցում որևէ կիսաեզրափակիչ փուլում։ 
* XX եզրափակիչներում նշանակում է, որ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։

## Արտաքին հղումներ
* Ֆինլանդիայի էջը Eurovision.tv կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինլանդիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Մարինա Մայկո

**Մարինա Վլադիմիրի Մայկո** (, ), ռուս դերասանուհի։ Կինոկարիերան սկսել է 1990 թվականից՝ ընդհանուր թվով առմամբ նկարահանվելով մոտ 20 ֆիլմում։

1993 թվականից ամուսնանացած է դերասան Դմիտրի Խառատյանի հետ։
2013 թվականից Կրասնոգորսկի «Գարդեմարինների դպրոց» ստեղծագործական զարգացման և հայրենասիրական կրթության կենտրոնի տնօրեն։

## Կենսագրություն
Մարինա Մայկն ծնվել է 1970 թվականի հունիսի 22-ին Մոլդովական ԽՍՀ Տիրասպոլ քաղաքում։

Ստացել է մանկավարժական կրթություն՝ տարրական դպրոցի ուսուցչի և պարուսույցի մասնագիտացում։ 1989 թվականին Մարինա Մայկոն դարձել է «Միսս Տիրասպոլ» գեղեցկության մրցույթի հաղթող և մասնակցել «Միսս ԽՍՀՄ» մրցույթին։

1990 թվականին Մարինա Մայկոն ռեժիսոր Ալեքսանդր Զելդովիչի «Մայրամուտ» ֆիլմում կատարել է իր առաջին դերը, որից հետո նկարահանվել է այլ ֆիլմերում։

Մարինա Մայկոն հաճախ է նկարահանվել ամուսնու՝ Դմիտրի Խառատյանի հետ։ «Չղջիկ»  օպերետի էկրանավորման մեջ Մարինա Մայկոն կատարել է գլխավոր դեր՝ մարմնավորելով Ադելին, իսկ Խառատյանը՝ Ֆալկին։ 2003 թվականին Մարինա Մայկոն մարմնավորել է Մարինա Ցվետաևային, իսկ ամուսինը՝ Վելիմիր Խլեբնիկովին ռեժիսոր Վիտալի Մաքսիմովի «Արծաթ և սևարծաթ» () հեռուստասերիալում։

## Անձնական կյանք
1993 թվականին ամուսնացել է դերասան Դմիտրի Խառատյանի հետ։ 1998 թվականի մարտի 9-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Իվան Խառատյանը։

## Ֆիլմագրություն
# 1990 – Մայրամուտ () – Մարուսյա – *գլխավոր դեր*
# 1990 – Папашка и мэм
# 1991 – Արյուն խմողները () – *Դաշենկա* – *գլխավոր դեր*
# 1991 – Դեպրեսիա () – *Իմալդա* – *գլխավոր դեր*
# 1994 – Փեսացուն Մայամիից () – *էպիզոդ*
# 1992 – Սև քառակուսի () – *էպիզոդ*
# 1992 – Նոր Օդեոն () – *էպիզոդ*
# 1992 – Կինը ծովում () – *Լյուդմիլա*
# 1993 – Շեյլոկ ()
# 1993 – Ուտիճային վազքեր ()
# 1997 – Սա անլուրջ է (
# 2000 – Մարոսեյկա, 12 () – *Սվետա*
# 2000 – Կայսեր կտակը () – *Մարիա Մենշիկովա*
# 2001 – Ես կայսր եմ () – *Մարիա Մենշիկովա*
# 2001 – Գողիաթի անկումը () – *Մարիա Մենշիկովա*
# 2003 – Արծաթ և սևարծաթ (, վավերագրական) — *[[Մարինա Ցվետաևա]]*
# 2004 – Քեզ՝ իսկականին (, Ուկրաինա) — *Նատաշա Բելովա*
# 2005 – Չղջիկ ({{lang-ru|Летучая мышь}, Ուկրաինա) — *Ադել*
# 2007 – Срочно в номер – *Տվերդոխլեբովա*
# 2007 – Լերա () – *Օլգա Միխայլովան Իլինա, Տատյանայի քույրը*
# 2007 – Իվան Պոդուշկին։ Հետախուզության ջենտլմենը 2 () – *Նյուրա*
# 2008 – Ավազային անձրև () – *Իրինա Սերգեևնա Լուչինա – *գլխավոր դեր*
# [[2008 թվական|2008]] – Հանդիպակաց գոտի () – *էպիզոդ''

### Կրկնօրինակում
* 1991 – Օդային համբույր (Կատրի Հորմայի դերը)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարինա Մայկոն Internet Movie Database կայքում

Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային խորեոգրաֆներ
Միջինդանուբյան դաշտավայր

մինի|Միջին Դանուբյան դաշտավայի տոպոգրաֆիական քարտեզ
**Միջին Դանուբյան դաշտավայր** (, , , , , , , , ), տարածվում է Կենտրոնական Եվրոպայում` Ալպերի և Կարպատներ միջև, Դանուբ գետի միջին հոսանքում։
[մինի|Միջին Դանուբյան դաշտավայը [Սերբիայում]]
Միջին Դանուբյան դաշտավայրը տարածվում է Հունգարիայում (մեծ մասը), Սլովակիայում, Ռումինիայում, Խորվաթիայում, Ավստրիայում, իսկ նրա հյուսիսարևելյան մասը անցնում է Ուկրաինայի արևմտյան սահմանը։

Դաշտավայրը հիմնականում ծածկված է ծովային, լճային նստվածքներով և գետաբերուկներով։ Նրա արևելյան մասի մակերևույթը հարթ է, արևմտյան մասում, առանձին վայրերում, կան ոչ բարձր լեռներ։ Այստեղ կան նավթի, բնական գազի և ածխի հանքավայրեր, ինչպես նաև բոքսիտների խոշոր պաշարներ։

Դաշտավայրում գերակշռում են սևահողերը։ Նրա բուսականությունը այսպիսին է. արևմուտքում տարածված է անտառատափաստանը, արևելքում` տափաստանը (պուշտան)։

Դաշտավայրի մեծ մասը վերածված է վարելահողերի. մշակում են հացահատիկային կուլտուրաներ, շաքարի ճակնդեղ, բլուրների լանջերին տարածված են խաղողի և այլ պտղատու այգիներ։

Առավել նշանավոր քաղաքներն են Բուդապեշտը, Զագրեբը, Բրատիսլավան, Տիմիշոարան։

## Կառուցվածք և կլիմա
Տարածությունը մոտ 200 [հազար կմ² է, բարձրությունը՝ 100-200 մ։ Միջլեռնային տեկտոնական իջվածք է։ Կազմված է նեոգենի [կրաքարերից, ավազաքարերից և կավերից, ծածկված պլեյստոցենի լյոսային, ավազակավային գոյացություններով։ Կան բոքսիտների, նավթի, այրվող գազի, գորշ ածխի հանքավայրեր։ Կլիման չափավոր ցամաքային է, արևելքում՝ չոր։ Հունվարի միջին [ջերմաստիճանը -1&nbsp;°C-ից -2&nbsp;°C է, հուլիսինը՝ 20-22&nbsp;°C, տարեկան տեղումները՝ 500-600 մմ (լեռներում՝ մինչև 900 մմ)։ Տիրապետում են սևահողերն ու ալյուվիալ հողերը։ Տարածքի 70-80%-ը մշակվում է։






[Կատեգորիա:Եվրոպայի դաշտավայրեր
Կատեգորիա:Հունգարիայի աշխարհագրություն
Աբել Գաղեցի

**Աբել Գաղեցի** (XVI դար), հայ գրիչ։

Ծնվել է Երնջակ գավառի Գաղ գյուղում։ Իր գրչագրած ձեռագրերից հայտնի է լատինահայ մի ճաշոց, որը նա գրչագրել է Ֆլորենցիայի Տոսկանա քաղաքում 1571 թվականին։

## Գրականություն
* Այվազյան, Նախիջևան. պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, էջ 216

Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Կատեգորիա:16-րդ դար
Սարգիս Սարգսյան (թենիսիստ)

**Սարգիս Սարգսյանը** (), հայ թենիսիստ։

## Կարիերա
Սարգսյանը իր կարիերան սկսել է 1995 թվականին և պրոֆեսիոնալ թենիսի ասոցիացիայի կազմում շրջագայությունների ընթացքում ստացել է մեկ անհատական և երկու կրկնակի տիտղոս։ 1996 և 2000 ամառային օլիմպիադաներում նա ներկայացրել է Հայաստանը։ Ատլանտայի, օլիմպիադայում հասել է մինչև երկրորդ փուլ, իսկ Սիդնեյում պարտվել է հենց առաջին փուլում։ Սարգսյանը մասնակցել է նաև 2004 ամառային օլիմպիադային և հասել իր կարիերայի բարձրակետին՝ համաշխարհային վարկանշային աղյուսակում զբաղեցնելով անհատական 38֊րդ և զուգախաղերում 33֊րդ տեղերը։

Սարգսյանը թոշակի է անցել 2006 և մինչ օրս բնակվում է Ֆլորիդայում։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սարգիս Սարգսյանը ATP-ի կայքում
* Սարգիս Սարգսյանը ITF-ի կայքում 
* Սարգիս Սարգսյանը Davis Cup-ի կայքում

Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ թենիսիստներ
Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Անահիտ Անանյան

**Անահիտ Արշակի Անանյան** (), հայ խորհրդային բանջարաբույծ-սելեկցիոներ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1966), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1971)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է օգոստոսի 27-ին, Դիլիջանի գավառի Պողոսքիլիսա (հետագայում՝ Շամախյան) գյուղում (այժմ՝ Դիլիջան քաղաքի շրջագծում)։ 1926 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։

Անանյանը 1933 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ բանջարաբոստանային կուլտուրաների սելեկցիոն հանրապետական կայանում։ Եղել է այդ կայանի կազմակերպիչն ու տնօրենը (1949-1984 թվականներ)։ Անանյանը ստացել է լոլիկի և բանջարանոցային այլ կուլտուրաների բարձրարժեք սորտեր՝ «Անահիտ-20», «Երևանի-14», «Հայկական շտամբովի-152», «Մասիսի-202», «Հոբելյանական-261», «Կարինե-388», «Արաքս–322», «էջմիածնի-260»։

## Պարգևներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման արժանացել է գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման գործում աչքի ընկնող հաջողությունների համար։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (1966)։ Երկնային Հայաստանի բանջարապահածոնային կուլտուրաները, 1965։

Գրել է «Հայաստանի բանջարապահածոային կուլտուրաները» աշխատությունը (1965)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բուսաբույծներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ագրոնոմներ
Թալիշական հարց

300px|մինի|աջից|Պատմական Թալիշ-Մուղանը ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության քարտեզին
**Թալիշական հարց** (, ), ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության հարավում՝ Թալիշստանում ապրող թալիշական բնակչության ազգային նույնականացման և ինքնորոշման հետ կապված խնդիրների ամբողջություն։

## Հարցի պատմությունը

Թալիշները հնագույն ժամանակներից ապրում են Թալիշստանում, որի հյուսիսային մասը այժմ մտնում է Ադրբեջանական Հանրապետության կազմի մեջ։ Այդ Հյուսիսային Թալիշստանը Ադրբեջանում պաշտոնապես կոչվում է «հարավային գոտի»։

Թալիշական հարցի առաջին սրումը տեղի է ունեցել 1918 թվականին, երբ թալիշ-մուղանական շրջանները հրաժարվել են ենթարկվել նորաստեղծ Ադրբեջանական Հանրապետությանը։ 1918 թվականի օգոստոսի 4-ին ստեղծվել է Մուղանի ժամանակավոր ռազմական դիկտատուրան («Մուղանական դիկտատուրա»)։ Հետագայում, 1919 թվականի մայիսի 15-18-ին ՌԽՍՀՄ կազմում հռչակվել է Մուղանի Խորհրդային Հանրապետությունը, սակայն 1919 թվականի հուլիսի 23-25-ին ադրբեջանական զորքերը գրավել և կազմալուծել են այն։ Այդ պահից Թալիշը մայրաքաղաք Լենքորանով մտնում է Ադրբեջանի կազմի մեջ։

1993 թվականի հունիսի 21-ին Լենքորանում գնդապետ Ալիքրամ Հումաթովի գլխավորությամբ մի խումբ թալիշ սպաներ հռչակեցին Թալիշ-Մուղանական Ինքնավար Հանրապետությունը։ Այդ ապստամբությունը ընթանում էր արցախյան ճակատում հայկական բանակի հարձակման հետ զուգահեռ։ Այդ իրադարձությունները խթանեցին Սուրեթ Հուսեյնովի խռովությանը և մաս կազմեցին Ադրբեջանում իշխանության ընդհանուր ճգնաժամին։ Կազմավորվեցին իշխանության տեղական մարմիններ, հիմնադիր ժողով՝ Ազգային Մեջլիս հրավիրվեց։ Ալիքրամ Հումաթովը երկու անգամ հանդիպել է Ադրբեջանի նոր ղեկավար Հեյդար Ալիևին, սակայն նրանք ընդհանուր հայտարարի չեն եկել։ Ապստամբությունը թալիշական բնակչության կողմից զգալի աջակցություն ստացել չե, որի արդյունքում երկու ամիս անց՝ օգոստոսի 23-ին նորաստեղծ հանրապետությունը տապալվեց։ Ալիքրամ Հումաթովին մահապատժի դատապարտեցին, սակայն 10 տարի բանտարկումից հետո նրա Նիդերլանդներ աքսորեցին։ Ադրբեջանի ժողովրդների հավասարության կուսակցությունը արգելվել է, սակայն փաստացի շարունակեց իր գոյությունը։

Ինչպես նշում են մասնագետները, Թալիշ-մուղանյան այդ երկրորդ վաղանցիկ հանրապետության ստեղծումով թալիշական հարցը Ադրբեջանի Հանրապետությունում իրեն ցույց տվեց որպես արդեն լիովին ձևավորված երևույթ։ Այդ ժամանակից թալիշական շարժումը անցավ անկման ժամանակաշրջանի փուլ, սակայն 2005 թվականին, երբ Ծաղկաձորում տեղի ունեցավ Թալիշագիտության միջազգային առաջին գիտաժողովը, շարժումը նոր զարթոնքի սկիզբ առավ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թալիշական խնդիրը
* Яна Амелина: Талышский вопрос в современном Азербайджане 
* Талышский вопрос — объект геополитики 

Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Թալիշներ
Ներքին Անկուզիք

**Ներքին Անկուզիք**, նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում, որը այժմ վերածվել է գյուղատեղիի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։ Տեղակայված է Անկուզաձորի ներքևի մասում, անմիջապես դեպի Երնջակ բերդն իջնող ճանապարհի աջ կողմում։

## Պատմություն
Գյուղն անմարդաբնակ է և ավերակ։ Այստեղ բնակվել է շուրջ 150 տուն հայ բնակչություն, որոնք տեղահան են արվել 19-րդ դարի կեսերին։

## Հուշարձաններ
Ներքին Անկուզիքի ավերակներում դեռևս կիսակործան վիճակով կանգուն է նրա եկեղեցին։ Վերջինս գտնվում է գյուղի հյուսիսային  թաղամասում  և կառուցված է մշակված որձաքարերով, կրաշաղախով, իսկ 17-րդ դարի վերանորոգման ժամանակ օգտագործվել է աղյուս։ Այս հուշարձանը քառամույթ բազիլիկայի հորինվածք ունի, որի հատակագիծը բաղկացած է աբսիդից, զույգ ավանդատներից և դահլիճից։ Աբսիդը բազմանիստ հորինվածք ունի, որի հատակը դահլիճի հատակի հետ միևնույն հավասարությունն ունի։ Ըստ եկեղեցու  հյուսիսային կողմում գտնվող ընդարձակ շինության ավերակների՝ կարելի է ենթադրել, որ այն եղել է սեղանատուն։

Ինչպես Վերին և Միջին Անկուզիքների, այնպես էլ այս եկեղեցու անվանակոչումն անհայտ է։ Շինության շարվաքներում նկատվում են մի քանի վերանորոգումների հետևանքներ, որոնցից վերջինը վերաբերվում է 17-րդ դարին։ Ներքին Անկուզիքի հարավային կողմում, անմիջապես Վերին և Միջին գյուղերը տանող ճանապարհի ձախ կողմում գտնվում է գյուղի ընդարձակ գերեզմանատունը, ուր կան 13-18-րդ դարերի մի շարք վիմագիր խաչքարեր, հարթ, խոյաձև տապանաքարեր։

## Տես նաև
* Միջին Անկուզիք
* Վերին Անկուզիք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երնջակ գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջանի լքված բնակավայրեր
Թշվառները (ֆիլմ, 2012)

**«Թշվառները» **() ռեժիսոր Թոմ Հուփերի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Հյու Ջեքմանը, Ռասսել Քրոուն, Էն Հետուեյը, Ամանդա Սայֆրեդը, Էդի Ռեդմեյնը, Հելենա Բոնեմ Կարտերը, Սաշա Բարոն Կոենը, Աարոն Թվեյթը, Սամանտա Բարքսը, Դենիել Հաթլսթոունը։

## Սյուժե
Իրադարձությունները ծավալվում են XIX դարասկզբին։ Թշվառ տաժանակրորդ Ժան Վալժանը, որին դատապարտել են բանտարկության, ստիպված է երկար ժամանակ թաքնվել դաժան արդարադատությունից։ Փարիզյան ոստիկանության քննիչ Ժավերը իր ամբողջ կյանքը նվիրում է նրան բռնելուն։ Ֆանտինայի մահից հետո Ժան Վալժանին միակ հոգեհարազատ անձը մնում է նրա դուստրը՝ Կոզետը, հանուն որի Ժանը պատրաստ է ամեն ինչի։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
*«Թշվառները» հայերեն թարգմանությամբ: 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Relativity Media ֆիլմեր
Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Թոմ Հուփերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1832 թվականին
Կատեգորիա:2010-ականների պատմական ֆիլմեր
Սուրբ Կումսի մատուռ

**Սուրբ Կումսի մատուռ** (հայտնի է նաև **Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի** անունով), հայկական առաքելական մատուռ պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառի Ագուլիս գյուղաքաղաքում, ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանի Յուխարի Այլիս գյուղում՝ Ագուլիսի Սուրբ Թովմա վանքից մոտ 300 մետր հյուսիս։

## Ճարտարապետություն
Հորինվածքով միանավ փոքրիկ դահլիճ էր։ Հիմնված էր երկու մույթերի վրա։ Կառուցված էր սրբատաշ բազալտից, կիսամշակ սրբատաշ բազալտից և կիսամշակ որձաքարից։ Մատուռի մուտքի վերնամասում ագուցված խաչքար կար,որը անհայտացել է և որի արձանագրությունից պարզ էր դառնում, որ մատուռը վերանորոգվել էր 1490 թվականին.

Հետագայում վերանորոգվել էր նաև 17-րդ և 19-րդ դարերում։ Մուտքը գտնվում էր արևմտյան ճակատում։ Աբսիդը կիսաշրջանաձև է։ Արևմտյան ճակատում կար արձանագրություններ։ Ավերակների է վերածվել 20-րդ դարի սկզբին։

## Ավանդազրույցներ

Ավանդազրույցներից  մեկի համաձայն մատուռի հարավային որմի տակ ամփոփված էր Բարդուղիմեոս առաքյալի Կումս կամ Կոմս աշակերտի աճյունը, որը մահացել էր 1-ին դարում։ հենց այս Կումսից էլ սկզբնավորվում էր Գողթն գավառւ եպիսկոպությունը։

Մեկ այլ ավանդազրույցի համաձայն, այստեղ հայտնաբերվել էր կտավի մեջ փաթաթված արյունոտված քարեր, որոնք կրկին ամփոփվել են գտնված վայրում։

## Տես նաև
* Կումս եպիսկոպոս
* Ներքին Ագուլիս
* Վերին Ագուլիս
* Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Վերին Ագուլիս)
* Սուրբ Քրիստափոր եկեղեցի (Ագուլիս)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ագուլիսի վանքեր և եկեղեցիներ
կ
Կատեգորիա:Մատուռներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Սարդուրի Դ

**Սարդուրի IV** (**Սարդուր IV, Սարդուրի, Սարդուրի որդի**), Վանի թագավորության ժամանակաշրջանի ավարտի արքա, ով կառավարել է մ.թ.ա 650- մ.թ.ա. 620 թվականներին։

Սարդուրի IV-ի կառավարման ժամանակ Վանի թագավորությունն արդեն անկում էր ապրում։ Վանի արքան կորցնում էր իր վերահսկողությունը երկրի ծայրամասերի նկատմամբ, և մայրաքաղաքը Վանից տեղափոխվեց Թեյշեբաինի, որը գտնվում էր Արարատյան դաշտում։ Հայրը Սարդուրի III արքան է։ Նրան նախորդել է Սարդուրի III-ը, իսկ հաջորդել՝ Էրիմենան կամ Ռուսա Գ-ն։
## Տես նաև

* Վանի թագավորության արքաների ցանկ

Կատեգորիա:Վանի թագավորության արքաներ
Շտեֆի Գրաֆ

**Մարիա Շտեֆանի, «Շտեֆի Գրաֆ»** (, ), գերմանացի նախկին թենիսիստուհի։

* Շտեֆի Գրաֆը թենիսի պատմության մեջ միակ թենիսիստուհին է աշխարհում, ով կրում է «Ոսկե Մեծ սաղավարտ» տիտղոսը։ Նա մեկ տարվա ընթացքում հաղթել է Մեծ սաղավարտ (թենիս) բոլոր մրցաշարերում, բացի դրանից նա նույն տարում մասնակցել է նաև Սեուլի օլիմպիական խաղերին և ստացել օլիմպիական ոսկի։
* «Ոչ դասական» Մեծ սաղավարտ տիտղոսակիր (1993-1994)։
* 7 անգամ հռչակվել է աշխարհի չեմպիոն և սահմանել ռեկորդ 1987&nbsp;-&nbsp;1990, 1993, 1995, 1996։
* 8 տարի եղել է աշխարհի առաջին ռակետ և սահմանել ռեկորդ։
* Միակ թենիսիստուհին, ով հաղթել է Մեծ սաղավարտի 9 մրցաշարերից 8։

## Մեծ սաղավարտի հաղթանակներ
* Ավստրալիայի թենիսի բաց առաջնություն&nbsp;-&nbsp;1988, 1989, 1990, 1994
* Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն&nbsp;-&nbsp;1987, 1988, 1993, 1995, 1996, 1999
* Ուիմբլդոնի մրցաշար&nbsp;-&nbsp;1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996
* ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն&nbsp;-&nbsp;1988, 1989, 1993, 1995, 1996

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի թենիսիստներ
Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշարի կանանց մենախաղի հաղթողներ
25 կադր (ալբոմ)

**25-й кадр** (), ռուսական Սպլին ռոք-խմբի վեցերորդ ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2001 թ. մարտի 25-ին Sony Music ընկերության կողմից։ 2004 թ.-ին վերաթողարկվել է «Միստերիա զվուկա» լեյբլի կողմից։

## Երգացանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Ալբոմը և երգերի խոսքերը խմբի պաշտոնական կայքում  

Կատեգորիա:2001 ալբոմներ
Կատեգորիա:Սպլինի ալբոմներ
Ազատություն, հավասարություն, եղբայրություն

աջից|240px|մինի

**Ազատություն, հավասարություն, եղբայրություն** (), Ֆրանսիական հեղափոխության, ինչպես նաև շատ հայտնի ձախական կարգախոս։ Պետական կարգախոս է համարվում Ֆրանսիայում և Հայիթիում։ Ինչպես նաև մասոնիզմի լոզունգներից մեկն է։

Ձևակերպվեց ֆրանսիական լուսավորիչների՝ մարդու «բնական իրավունքների» տեսության հիման վրա։ Նրա բովանդակությունն արտահայտվել է «Մարդու և քաղաքացու իրավունքների դեկլարացիա»֊ի (1789) մեջ։

## Ազատություն
1789 թ. Ֆրանսիական հեղափոխության ընդունած Մարդու և քաղաքացու իրավունքի հռչակագիրն իր 4-րդ հոդվածով սահմանում է ազատության գաղափարը հետևյալ կերպ՝

## Տես նաև
Մասոնություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաղաքական կարգախոսներ
Կատեգորիա:Մասոնականություն
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Շոն Քոմս

**Շոն Ջոն Քոմս** (, ), հայտնի նաև **Փաֆ Դեդդի** (Puff Daddy), **Դիդդի** (Diddy), և **Փի Դիդդի** (P. Diddy) կեղծանուններով, ամերիկացի ռեփեր, երաժշտական պրոդյուսեր, գործարար և կինոդերասան։

Նախնական ճանաչման հասել է 1990-ականներին` Նոտորիուս Բի Այ Ջիի հետ հաջողված դուետ ստեղծելով։ Դեբյուտային «No Way Out» ալբոմը թողարկել է 1999 թվականին։ Ալբոմը 7 անգամ ստացել է պլատինե կարգավիճակ։ Հաջորդ անհատական ալբոմներն են «Forever» (1999), «The Saga Continues...» (2001) և «Press Play» (2006), որոնք բոլորն էլ հաջող վաճառք են ունենում։

2006 թվականին Քոմսը ստեղծում է Diddy – Dirty Money երաժշտական խումբը։ Խմբի՝ 2009 թվականին թողարկած «Last Train to Paris» ալբոմը ունեցել է բավականին մեծ կոմերցիոն հաջողություններ, ինչպես նաև արժանացել է քննադատների դրական գնահատականին։

Երաժշտական կարիերայից դուրս Քոմսը մեծ հաջողության է հասել նաև նորաձևության ասպարեզում՝ ստեղծելով «Sean John» և «Sean by Sean Combs» հագուստի ապրանքանիշները։

Ըստ «Ֆորբս» ամսագրի 2012 թվականի հաշվարկի՝ Քոմսի զուտ կարողությունը գնահատվում է 550 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Փի Դիդի: Ինչում է մեղադրվում Շոն Քոմսը և որոնք են նոր մեղադրանքները

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հովարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Չառլզ Հարելսոն

**Չառլզ Վոյդ Հարելսոն** (; հուլիսի 23, 1938, Հանստվիլ, Տեխաս, ԱՄՆ&nbsp;-&nbsp;մարտի 15, 2007, ADX Florence բանտ, Կոլորադո), ամերիկացի վարձու մարդասպան, դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման դաշնային դատավոր Ջոնաթան Վուդի սպանության համար, հոլիվուդյան դերասան Վուդի Հարելսոնի հայրը։

1979 թ. մայիսի 29-ին Չառլզ Հարելսոնը սպանել էր դատավոր Ջոնաթան Վուդին նրա տան մոտ՝ կրակելով նրա թիկունքին։ Ավելի ուշ պարզվել է, որ նրան վարձել էր թմրաբարոն Ջամիլ Չագրան։ Դատավոր Վուդը, ով ստացել էր «մաքսիմալ Ջոն» մականունը, նշանավոր էր նրանով, որ թմրանյութերի հետ կապված հանցագործությունների դեպքում ամբաստանյալներին դատապարտում էր երկարաժամկետ բանտարկության։
մինի|ձախից|140 px|ADX Florence խիստ ռեժիմի գաղութը, որտեղ մահացել է Հարելսոնը

Հենց այդ օրը Վուդը պետք է լսեր Ջամիլ Չագրայի գործը։ Այդ սպանության համար նրան դատապարտեցին երկու ցմահ ժամկետով ազատազրկման (ԱՄՆ-ի օրենքով նախատեսված է նման պատիժ) և նա պատիժը պետք է կրեր Ատլանտայի դաշնային բանտում։

Հարելսոնը մեկ անգամ արդեն կանգնել էր դատարանի առաջ սպանության մեղադրանքով, սակայն նրան անմեղ էին ճանաչել։

1996 թվականին Հարելսոնը Ատլանտայի բանտից փախուստի փորձ էր կատարվել և տեղափոխվել էր Կոլորադոյում գտնվող ADX Florence խիստ ռեժիմի գաղութ։ 2007 թ. մարտի 15-ին նրան մահացած էին գտել իր խցում, ամենայն հավանականությամբ նա մահացել էր բնական մահով։

Վուդի Հարելսոնը հոր մահից հետո փորձել է վիճարկել դատարանի որոշումը և հոր վրայից հանել մեղադրանքը, սակայն դա նրան չի հաջողվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդասպաններ
Կատեգորիա:Վարձու մարդասպաններ
Կատեգորիա:1938 ծնունդներ
Կատեգորիա:2007 մահեր
Կատեգորիա:Հուլիսի 23 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարտի 15 մահեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի գանգստերներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հանցագործներ
Անզսպելին (ֆիլմ, 2012)

**«Անզսպելին» **() ռեժիսոր Ուոլտեր Հիլի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Սիլվեստր Ստալոնեն, Սանգ Քենգը, Սարա Շախին, Ադևալե Ակինոյե-Ագբաժեն, Ջեյսոն Մոմոան, Քրիստիան Սլեյթերը, Ջոն Սեդան, Հոլտ ՄակԿելանին, Բրայան Վան Հոլտը, Վերոնիկա Ռոզատին։

Նոր Օրլեանի վարձու մարդասպանը և նյու-յորքյան ոստիկանը սկսում են համագործակցել միմյանց հետ, որպեսզի Նոր Օռլեանի մռայլ գործը բացահայտվի։ Այս անսովոր զույգը ձևավորվել է երկու դաժան սպանությունից հետո։ Հիմա նրանք պատրաստ են վերացնել ամենքին, ով կկանգնի իրենց ճանապարհին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին
Կատեգորիա:Կոմիքսների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուոլտեր Հիլի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լուիզիանայում նկարահանված ֆիլմեր
Վարձու մարդասպան Ջոն

**«Վարձու մարդասպան Ջոն» **() ռեժիսոր Ուիլյամ Ֆրիդկինի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Մեթյու Մակքոնահին, Էմիլ Հիրշը, Ջունո Թեմպլը, Թոմաս Հեյդեն Չյորչը, Ջինա Գերշոնը, Մարկ Մակոլեյը, Գրեյլեն Բրայանտ Բենքսը, Քերոլ Սաթոնը, Դենի Էփերը, Ջեֆ Գալպինը։

Ֆիլմը պատմում է եղբոր և քրոջ մասին, որոնք որոշում են սպանել իրենց մորը, որպեսզի տիրանան ապահովագրական ընկերության կողմից տրվող փողերին։ Դրա համար նրանք վարձում են Ջո Կուպերին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ուիլյամ Ֆրիդկինի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դիսֆունկցիոնալ ընտանիքների մասին
Տեխասյան սպանդ բենզասղոցով (ֆիլմ, 2013)

**«Տեխասյան սպանդ բենզասղոցով» **(), ռեժիսոր Ջոն Լյուսենհոփի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ալեքսանդրա Դադարիոն, Դեն Յեջերը, Տրեյ Սոնգզը, Տանյա Ռեյմոնդը, Թոմ Բերին, Պոլ Ռեյը, Բիլ Մոուսլին, Սքոթ Իսթվուդը, Շոն Սայպոսը, Կերամ Մալիկի-Սանչեսը։

Տեղի շերիֆը համաձայնվում է Կաշվե դիմակի տակ թաքնվող Ջեբ Սոյերին տրամադրել դատապաշտպան։ Բայց նրա մտադրությունը ձախողում է քաղաքապետը, որն իր հետ բերում է մի հսկա ամբոխ, որոնք ուզում են լինչի դատաստան տեսնել արյունալի մոլագարի հետ։ Երբ իրավիճակը դուրս է գալիս վերահսկողությունից, քաղաքացիները մարդասպանի համար կախաղանի օղակ են ստեղծում, իսկ մարդկանցից մեկն էլ Սոյերի տուն այրվող շիշ է գցում։

Տունն այրվում է և նրա հետ այրվում են բոլոր նրանք, ովքեր գտնվում են տան մեջ՝ այդ թվում նաև Ջեբը իր հոր հետ միասին։ Սակայն որոշ ժամանակ անց բենզոսղոցով սպանությունները շարունակվում են։ Շերիֆը կասկածում է, որ Ջեբ Սոյերը կենդանի է մնացել։ Բայց դեռ հարց է մնում այդպես է այդ իրականում, թե ոչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:3D ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ջոն Լյուսենհոփի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սլեշեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր որբերի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տեխասում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2012 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1973 թվականին
Կատեգորիա:Լուիզիանայում նկարահանված ֆիլմեր
Պինդ ընկույզ։ Հիանալի օր է մեռնելու համար

**«Պինդ ընկույզ։ Հիանալի օր է մեռնելու համար» **(), ռեժիսոր Ջոն Մուրի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Բրյուս Ուիլիսը, Ջեյ Քորթնին, Մերի Էլիզաբեթ Ուինսթեդը, Պատրիկ Ստյուարտը, Մեգալին Էչիկանվոկեն, Յուլիա Սնիգիրը, Կոուլ Հաուզերը, Ամորի Նոլասկոն, Նիկոլետ Բարաբասը, Մայք Դոպուդը։

## Սյուժե
Մաքլեյնը գալիս է Մոսկվա, որպեսզի բանտից ազատի իր որդուն, որը նույնպես վատ «պինդ ընկույզ» չէ, որքան որ իր լեգենդար հայրը։ Նրանք երկուսով կարողանում են տակն ու վրա անել այնտեղի հանցագործական որջերից մեկը, բայց նույնիսկ սառը դատողությունը և անհավանական կամքի ուժը չի կարող օգնել Մաքլեյններին հաղթանակ տանելու գործում, քանի որ նրանք հաշվի չեն առել ռուսական բյուրոկրատիան և կամայականությունները։

Միջազգային մասշտաբի աղետի վտանգ է ծագում և դրա համար էլ հայրն ու որդին մի կողմ են գցում հանցագործության դեմ պայքարի մեթոդներում իրենց ունեցած տարաձայնությունները և սկսում են համագործակցել միմյանց հետ։ Իհարկե, էլ ինչ պատմություն առանց ճակատագրական գեղեցկուհու, որն ի վիճակի է անգամ խելքահան անել ամենակայուն տղամարդուն։ Հուսահատ և հանդուգն թոկից փախած Իրինան պաշտում է մոտոցիկլետով մրցավազքերը և կարողանում է վիրտուոզ ձևով շախմատային պարտիաներ անցկացնել։ Նենգամիտ սրահերը չափից դուրս շատ բան գիտի, և դա նրան թույլ է տալիս կատարելու անկանխատեսելի «ձիով քայլը»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պինդ ընկույզ
Կատեգորիա:Ջոն Մուրի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Մոսկվայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վաշինգտոն ԿՇ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հայր-որդի հարաբերությունների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ԿՀՎ-ի մասին
Տեսողության խաբկանք (ալբոմ)

**Տեսողության խաբկանք** (), ռուսական Սպլին ռոք-խմբի 11-րդ ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2012 թ. հոկտեմբերի 8-ին Navigator Records լեյբլի կողմից։ Ալբոմից «Дочь самурая» երգը թողարկվեց առանձին սինգլով։

## Երգացանկ

## Արտաքին հղումներ
* Ալբոմը խմբի պաշտոնական կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 ալբոմներ
Կատեգորիա:Սպլինի ալբոմներ
Բի-2

**«Բի-2»** (, ռուսական ռոք-խումբ։ Խումբը հիմնել են Ալեքսանդր Ումանը (Շուռա Բի-2) և Իգոր Բորտնիկը (Լյովա Բի-2) Բելառուսում 1988 թվականին, սակայն ակտիվ գործունեությունը սկսել են միայն 1999 թվականից՝ Ռուսաստան տեղափոխվելուց հետո։ Հանդիսանում է 2000-ական թվականների Ռուսաստանի ամենահաջողակ խմբերից, խմբի որոշ ալբոմներ ստացել են Ոսկե կարգավիճակ։ Խումբը հիմնադրվել է «Берег истины» անվանումով, հետագայում միավորվելուց հետո անվանեցին այն «Берег истины-2», ինչն էլ արդյունքում կրճատվեց և ստացավ ներկայիս «Би-2» անվանումը։

## Կազմը
* Լյովա Բի-2 - վոկալ, ակուստիկ կիթառ
* Շուռա Բի-2 - վոկալ, սոլո-կիթառ, ռիթմ-կիթառ
* Կոնստանտին Չալըխ - էլ. կիթառ
* Մաքսիմ Անդրյուշչենկո - բաս-կիթառ
* Բորիս Լիֆշից - հարվածային
* Յանիկ Նիկոլենկո - ֆլեյտա, ստեղնաշար, բեք-վոկալ

## Ձայնադարան
### Ստուդիական ալբոմներ
* 1991 - Изменники родины (չի թողարկվել)
* 1998 - Бесполая и грустная любовь
* 2000 - Би-2
* 2001 - Мяу кисс ми
* 2004 - Инoмарки
* 2006 - Moloko
* 2009 - Лунапарк
* 2010 - О чем говорят мужчины (սաունդթրեկ)
* 2011 - Spirit
* 2014 - #16плюс
* 2017 - Горизонт событий
* 2022 - Аллилуйя
* 2026 - Путешествие вокруг Солнца

### Հավաքածուներ
* 2001 - Fellini tour (Սպլին և Տոմաս խմբերի հետ)

### Սինգլներ
* 2000 - Серебро (պրոմո)
* 2001 - Волки (մաքսի)
* 2001 - Моя любовь
* 2003 - Песок (մաքսի)
* 2005 - Медленная звезда (Դիանա Արբենինայի հետ)
* 2008 - Муза (EP)
* 2011 - Оптимист (թվային)
* 2011 - Безвоздушная тревога (Թամարա Գվարցետելիի հետ)
* 2011 - Остров (Պիկնիկ խմբի հետ)

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

## Ծանուցումներ

Կատեգորիա:Ռուսական ռոք խմբեր
Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ
Քարնեգի հոլ

աջից|150 px|Քարնեգի հոլի շինությունը|մինի
**Քարնեգի հոլ** (անգլերեն՝ Carnegie Hall), ամերիկյան համերգային դահլիճ է, որը գտնվում է Նյու Յորքում։ Այն համարվում է Միացյալ Նահանգների ամենակարևոր համերգային սրահներից մեկը և առանձնանում է իր հիանալի ակուստիկ տվյալներով։

## Դահլիճները

Քարնեգի հոլը ունի երեք հիմնական դահլիճ։ 
Դրանցից ամենամեծը իր մեջ կարող է տեղավորել 2804 հոգի։ Դահլիճն այսօր անվանվում է Իսահակ Շտերն։ Այս դահլիճում կատարվում եմ մեծ նվագախմբերի համերգներ։ Այս դահլիճը տարիներ շարունակ եղել է Նյու Յորքի Ֆիլհարմոնիկ Նվագախմբի հիմնական նստավայրը։ Այժմ այս նվագախումբը տեղափոխվել է Լինքոլն Սենթեր (մեկ այլ դալիճ)։ Շատ մեծանուն երաժիշտներ համերգներ են ունեցել այս դահլիճում։

Մյուս երկու դահլիճները ավելի փոքր են։ Դրանցից մեկը մենահամերգների դահլիճ է, իսկ մյուսը կամերային երաժշտության։ Ունեն 599 և 268 նստատեղեր։ 
Այս դահլիճներից բացի Քարնեգի հոլը ունի մեծ արխիվ և ևս երկու փոքրիկ դահլիճ։

## Ճարտարապետությունը

Քարնեգի հոլը նախագծել է Վիլլիամ Բուրնեթ Թութիլը։ Այն ունի իտալական վերածննդի ճարտարապետություն։ Այս շինությունը Նյու Յորքի շատ հազվադեպ շինություններից է, որում ընթացել է զուտ բանվորական աշխատանք։ Դրսից շինությունը պատված է փոքր դեղնավուն քարերով։ Ընդհանուր շինությունը ունի եվրոպական տեսք (կլորացված վերջնամասեր, գեղեցիկ պատուհանագոգեր և այլն)։

## Պատմություն
աջից|180 px|Քարնեգի հոլի դահլիճներից մեկը|մինի
Կառուցողական աշխատանքները սկսել են 1890 թվականին։ Ֆինանսական տեսանկյունց աշխատանքները ապահովել է Էնդրյու Քարնեջին (այստեղից էլ գալիս է դահլիճի անվանումը)։ Առաջին անգամ դահլիճում կատարվել են Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկու ստեղծագործությունները։ Մինչև 1925 թվականը շենքը պատկանում էր Քարնեջի ընտանիքին։ Երբ 60-ական թվականներին Նյու Յորքի Ֆիլհարմոնիկ Նվագախումբը տեղափոխվեց Լինքոլն Սենթեր առաջ քաշվեց Քարնեգի հոլը քանդելու և նույն տարածքում առևտրի կենտրոն ստեղծելու հարց։ Նյու Յորքի քաղաքը՝ Իսահակ Շտերնի գլխավորությամբ հինգ միլիոն դոլլարով ետ է գնում շենքը և փրկում է ավերվելու վտանգից։

Չնայած նրան որ այս համերգասրահում հենց կառուցման օրվանից տեղի են ունեցել շատ համերգներ, համերգասրահը չուներ լայն արխիվային մաս։ Բարեբախտաբար գտնվեցին մարդիկ, ովքեր տարիներ շարունակ հավաքել էին տարբեր համերգային գրքույկներ և ի շնորհիվ այդ գրքույկների հնարավոր է եղել հավաքել արխիվ կապված տարիներ առաջ համերգասրահում տեղի ունեցած համերգների մասին։

## Արտաքին հղումներ

պաշտոնական կայք

## Գրականություն
* Richard Schickel, The World of Carnegie Hall, 1960

Կատեգորիա:Ամերիկյան համերգասրահներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք
Եվրոկաբել

**«ԵվրոԿաբել** (անգլերեն՝ *Eurocable*), Հայաստանում գործող կաբելային հեռուստատեսության նախկին օպերատոր, հիմնադրվել է 2005 թ.-ին։ Ընկերությունը տրամադրում է DVB-C ստանդարտի հեռուստատեսության ծառայություններ Երևան քաղաքում, 2013 թ. դրությամբ ընկերությունը տրամադրում է 111 SD և 2 HD ալիքներ։ Բոլոր ծառայություններն ապահովվում են թելքաօպտիկական մալուխի միջոցով։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:2005 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կաբելային հեռուստատեսության օպերատորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռահաղորդակցական ընկերություններ
Մաուրիսիո Ալֆարո Վալյադարես

**Մաուրիսիո Ալբերտո Ալֆարո Վալյադարես** (, ), 1970-80-ականների սալվադորցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, այժմ՝ ֆուտբոլային մարզիչ։ Ֆուտբոլիստի կարիերայի ընթացքում հայտնի է եղել *Էլ Տուկո (El Tuco)* մականվամբ։

Ֆուտբոլիստի պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է և տարիներ անց ավարտել Զակատեկոլուկա քաղաքի «Պլատենսե» ակումբում։ Հանդես է եկել նաև մայրաքաղաքային «Ալյանսա», Սանտա Անա քաղաքի ՖԱՍ և Կոխուտեպեկե քաղաքի համանուն ակումբների կազմում։ ՖԱՍ-ի կազմում 1984 թ. հաղթել է երկրի առաջնությունում։

ի հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 1979 թ. և ազգային թիմում անց է կացրել ավելի քան 15 հանդիպում։ Ալֆարոն ներկայացրել է Սալվադորը աշխարհի առաջնությունների տասը ընտրական հանդիպումներում և Իսպանիայում կայացած 1982 թ. աշխարհի առաջնության յի դեմ հանդիպման ժամանակ։

1991 թ. ավարտել է ֆուտբոլիստի պրոֆեսիոնալ կարիերան, իսկ 1992 թ. սկսել է մարզել «Պլատենսե» ակումբը, որտեղ գլխավոր մարզչի պաշտոնում աշխատել է 1992-1993 և 2003-2005 ժամանակահատվածներում։ Մարզել է նաև մի շարք այլ ակումբներ։ 2009 թ. գլխավորել է Սալվադորի երիտասարդական հավաքականը, որտեղ աշխատում է մինչև հիմա։ 2010 թ.-ից սկսած՝ համատեղելիորեն աշխատում է Սալվադորի ազգային թիմի գլխավոր մարզչի օգնականի պաշտոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեքարտ Մաուրիսիո Ալֆարո Վալյադարես; ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայք , worldfootball.net 
* Մաուրիսիո Ալֆարոն լքում է Պլատենսեի մարզչի պաշտոնը; elsalvador.com 

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սալվադորի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Սերխիո Մենդես Բոլանյոս

**Սերխիո դե Խեսուս Մենդես Բոլանյոս** (, ), 1960-70-ականների սալվադորցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հայտնի է եղել *«Տաբուդո» (el Tabudo)* մականվամբ։

Մենդեսը հանդես է եկել Սան Սալվադորի «Ատլետիկո Մարտե» և Սան Միգելի «Ագիլա» ակումբների կազմում։

ի հավաքականի կազմում անց է կացրել երեք հանդիպում 1968 թ. ամառային օլիմպիական խաղերի ֆուտբոլային մրցաշարում։ Ազգային թիմը ներկայացրել է նաև 1965 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ազգերի առաջնության եզրափակիչ մրցաշարում, որտեղ մասնակցել է հավաքականի բոլոր հինգ հանդիպումներին՝ դառնալով երկու գոլի հեղինակ։ Սալվադորի հավաքականի կազմում խաղացել է Մեքսիկայում կայացած 1970 թ. աշխարհի առաջնությունում. մասնակցել է խմբային փուլի երկու հանդիպման՝ յի (0։4) և Խորհրդային Միության դեմ (0։2)։

Մենդեսը մահացել է 1978 թ. ավտովթարից։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեքարտ Սերխիո Մենդես Բոլանյոս; ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայք , worldfootball.net, sports-reference.com  , clubdeportivoatleticomarte.com 
* Սալվադորի հավաքականը CCCF-ի և ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություններում; elbaloncuscatleco.com 

Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:1978 մահեր
Կատեգորիա:Սալվադորի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Խոսե Մարիա Ռիվաս

**Խոսե Մարիա Ռիվաս Մարտինես** (, ), 1980-ականների սալվադորցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Ֆուտբոլիստի կարիերայի ընթացքում հայտնի է եղել *«Մանդինգո» (Mandingo)* մականվամբ։

Պրոֆեսիոնալ կարիերայի հիմնական մասն անց է կացրել Սան Վինսենտեի «Ինդեպենդիենտե Նասիոնալ 1906» և մայրաքաղաքի «Ատլետիկո Մարտե» ակումբների կազմում։ Կարիերայի վերջին տարիներին խաղացել է բելիզյան «Սան Պեդրո Սիհավքս» (Բելիզ Սիթի), սալվադորյան «Ուրական» (Ատիկուսայա) և «Կոխուտեպեկե» (Կոխուտեպեկե) թիմերի մարզաշապիկներով։

1985 թ. ստացել է Սալվադորի առաջնության «ոսկե խաղակոշիկ» և «ոսկե գնդակ» մրցանակները։

Կարիերան սկսել է և տարիներ անց ավարտել Զակատեկոլուկա քաղաքի «Պլատենսե» ակումբում։ Հանդես է եկել նաև մայրաքաղաքային «Ալյանսա», Սանտա Անա քաղաքի ՖԱՍ և Կոխուտեպեկե քաղաքի համանուն ակումբների կազմում։ ՖԱՍ-ի կազմում 1984 թ. հաղթել է երկրի առաջնությունում։

ի հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 1980 թ. մարտ ամսին յի հետ խաղում. ազգային թիմում խաղացել է տասը տարի։ Ալֆարոն ներկայացրել է Սալվադորը աշխարհի առաջնությունների 17 ընտրական հանդիպումներում և Իսպանիայում կայացած 1982 թ. աշխարհի առաջնության բոլոր երեք հանդիպումներում։ Հավաքականում անցկացրած 97 հանդիպումների ընթացքում (ներառյալ ոչ պաշտոնական հանդիպումները) խփել է 42 գոլ՝ զբաղեցնելով Սալվադորի հավաքականի բոլոր ժամանակների ռմբարկուների ցուցակում երկրորդ հորիզոնականը։ Վերջին միջազգային հանդիպումն անց է կացրել 1989 թ. նոյեմբեր ամսին ի դեմ՝ 1990 թ. աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշարի շրջանակներում։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեքարտ Խոսե Մարիա Ռիվաս; ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայք , worldfootball.net  
* Սալվադորի հավաքականի բոլոր ժամանակների ռմբարկուները; RSSSF-ի արխիվ 
* Մանդիգո Ռիվասի մասին; fusaflor.org 

Կատեգորիա:1958 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սալվադորի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սալվադորցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Լյուդվիգ Սվոբոդա

**Լյուդվիգ Սվոբոդա** (, ), չեխ քաղաքական և ռազմական գործիչ, բանակի գեներալ (1945), Չեխոսլովակիայի եռակի հերոս (1965, 1970, 1975), Խորհրդային Միության հերոս (1965), Չեխոսլովակիայի 7-րդ նախագահը։

Ստացել է գյուղատնտեսական կրթություն։ 1915 թվականին զորակոչվել է ավստրո-հունգարական բանակ, եղել է ռուսական ճակատում։ Սվոբոդայի ղեկավարությամբ գործող չեխական խումբն անցել է ճակատային գիծը և 1916 թվականին մտել չեխոսլովակյան լեգիոն։ 1920 թվականին վերադարձել է հայրենիք՝ դարձել չեխոսլովական բանակի կադրային սպա։ 1931-1934 թվականներին դասավանդել է ռազմական ակադեմիայում, ապա եղել է հետևակային գումարտակի հրամանատար։ Նացիստական Գերմանիայի կողմից Չեխոսլովակիան օկուպացնելուց հետո եղել է ընդհատակյա հակաֆաշիստական ռազմական կազմակերպության հիմնադիրներից։ 1939 թվականի ամռանը մեկնել է Լեհաստան, ուր կազմակերպել է չեխական զորական միավորում, որի հետ 1939 թվականի սեպտեմբերին անցել է Խորհրդային Միություն։ Սվոբոդան 1942 թվականի փետրվարին Բուզուլուկում 1-ին Չեխոսլովակյան առանձին հետևակային գումարտակի ստեղծման նախաձեռնողն է, որը Սոկոլովի տակ 1943 թվականի մարտին առաջին անգամ մարտի է բռնվել ֆաշիստական զորքերի դեմ։ 1943 թվականին գլխավորոլ է 1-ին Չեխոսլովակյան առանձին հետևակային բրիգադը, որը մարտնչել է Կիևի, Բելայա Ցերկովի, Ժաշկովի տակ։ 1944 թվականին Սվոբոդայի հրամանատարությամբ գործող 1-ին Չեխոսլովակյան բանակային կորպուսը մասնակցել է Դուկելյան օպերացիային, Սլովակիայում մղվող մարտերին։

1945-1950 թվականներին եղել է ազգային պաշտպանության նախարար։ Չեխոսլովակիայի այլ գործիչների հետ ստորագրել է Կոշիցեի ծրագիրը (1945)։ 1951 թվականին նշանակվել է Չեխոսլովակիայի կառավարության նախագահի տեղակալ և ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական կոմիտեի նախագահ։ 1955-1959 թվականին եղել է Կլեմենտ Գոտվալդի անվան ռազմական ակադեմիայի պետը, 1968-1975 թվականին եղել է ՉԽՍՀ նախագահը, ՉԽՍՀ զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը։

Պարգևատրվել է Գոտվալդի (1959, 1970), Լենինի (1943, 1965), Հոկտեմբերյան հեղափոխության (1970), Սուվորովի 1-ին (1945), 2-րդ աստիճանի (1943) շքանշաններով։ Խաղաղության չեխոսլովակյան (1968), «Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման» միջազգային լենինյան (1970) մրցանակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Չեխ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Չեխիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ
Կատեգորիա:Չեխ կոմունիստներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Տորոնտո

**Տորոնտո** (), քաղաք Կանադայի Օնտարիո նահանգում։ Երկրի ամենամեծ քաղաքն է, ինչպես նաև Օնտարիո նահանգի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Հարավային Օնտարիոյում՝ Օնտարիո լճի հյուսիսարևմտյան ափին։ 2011 թվականին կատարված մարդահամարի տվյալներով՝ Տորոնտոյի բնակչությունը կազմում է 2 615 060 մարդ։ Հանդիսանում է առավել ոչ միատարր բնակավայրերից. բնակչության 49%-ը ծնվել է Կանադայից դուրս։ Միսիսոգա, Բրեմթոն և Մարքեմ քաղաքների հետ Տորոնտոն ձևավորում է ***Մեծ Տորոնտոյի քաղաքային ագլոմերացիան*** (*Greater Toronto Area*, կրճատ՝ *GTA*)` 6 054 191 ընդհանուր բնակչությամբ (2011)։

Տորոնտոն համարվում է «Ոսկե պայտ» կոչվող պայմանական տարածաշրջանի մաս, որտեղ կենտրոնացված է երկրի հիմնական բնակչությունը։ Կանադայի ընդհանուր բնակչության մոտ մեկ երրորդը բնակվում է Տորոնտոյից 500 կմ շառավղի վրա։

Քաղաքը հարուստ է բազմաթիվ պատկերասրահներով և թանգարաններով։

Կանադայի «տնտեսական շարժիչն» է, որտեղ կենտրոնացված են բազմաթիվ ձեռնարկություններ։ «The Economist» պարբերականը 2011 թվականին Տորոնտոյին ներկայացրել էր որպես 4-րդ առավել բարձր կենսամակարդակ ունեցող քաղաք Տորոնտոյում է գտնվում Տորոնտոյի ֆոնդային բորսան, ինչպես նաև երկրի առաջատար բանկային կազմակերպությունների զգալի մասը։

Ունի հինգ բարձրագույն լիգաների սպորտային ակումբներ՝ «Տորոնտո Մեյփլ Լիֆս» (հոկեյ), «Տորոնտո Բլու Ջեյս» (բեյսբոլ), «Տորոնտո Ռեպտորս» (բասկետբոլ), «Տորոնտո Արգոնավթս» (կանադական ֆուտբոլ) և «Տորոնտո ՖԱ» (ֆուտբոլ)։

## Անվանում
Հիմնադրել են անգլիացիները 1793 թվականին որպես ամրացված ավան՝ Տորոնտո «հավաքավայր» հնդկացիական գյուղի տեղում, և ի պատիվ Յորքի դքսի անվանել *Յորք*։ 1834 թվականին դասվել է քաղաքների կարգը՝ Տորոնտո անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Տուրիզմ Տորոնտո 

Կատեգորիա:1750 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ
Տոթ Գաբրիելա

**Տոթ Գաբրիելա**, առավել հայտնի որպես **Տոթ Գաբի** (, ), հունգարացի երգչուհի։

Գաբին երգարվեսում իր կարիերան սկսել է 2004 թվականին իսկ մեկ տարի անց՝ 2005 թ.-ին թողարկել է իր առաջին ալբոմը։ Երկրորդ ալբոմը թողարկել է 2010 թվականին։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
*2005 - Fekete Virág
*2010 - Elég volt!
### Տեսահոլովակներ
*2005 - *Fekete Virág* 
*2006 - *Vágyom rád* 
*2007 - *Szívemet adnám*
*2007 - *Élünk ahogy bárki*
*2008 - *Érte megérte*
*2008 - *Kell még valami*
*2009 - *Tiszta fejjel*
*2009 - *Valami Amerika Még*
*2009 - *Salalla*
*2009 - *Mi a szívemen, a számon*
*2010 - *Elég volt!*
*2011 - *Jöjj még*
*2012 - *Nem kell végszó*
*2012 - *Hív az élet*

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Արցախի հերոս

**Արցախի հերոս**, Արցախի Հանրապետության բարձրագույն պետական կոչում, որը շնորհվում է Արցախի նախագահի կողմից։ Կոչմանն արժանացած անձանց տրվում է «Ոսկե արծիվ» շքանշան։

Ըստ օրենքի՝ «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչումը շնորհվում է պետության պաշտպանության, տնտեսության հզորության ամրապնդման և ազգային նշանակալի արժեքների ստեղծման գործում մատուցած բացառիկ ծառայությունների համար։

2016 թվականին Ռոբերտ Աբաջյանը դարձավ «Արցախի հերոս» կոչմանն արժանացած 24-րդ և ամենաերիտասարդ անձը՝ 19 տարեկան հասակում։

Քառօրյա պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո 23 անձի շնորհվել է «Արցախի հերոս» կոչումը։

## «Արցախի հերոս» կոչմանն արժանացածներ
2022 թվականի դրությամբ «Արցախի հերոս» կոչմանն արժանացել է 62 հոգի։

# Սամվել Բաբայան 
# Ռուստամ Գասպարյան
# Վազգեն Սարգսյան
# Աշոտ Ղուլյան
# Մոնթե Մելքոնյան
# Սեյրան Օհանյան
# Ռոբերտ Քոչարյան
# Քրիստափոր Իվանյան
# Մանվել Գրիգորյան
# Սամվել Կարապետյան
# Սերժ Սարգսյան
# Պետրոս Ղևոնդյան
# Յուրա Պողոսյան
# Մովսես Հակոբյան
# Վիտալի Բալասանյան
# Գեորգի Գասպարյան
# Վահագն Վարդևանյան
# Զորի Բալայան
# Արշավիր Ղարամյան
# Արկադի Ղուկասյան
# Արկադի Տեր-Թադևոսյան
# Վիգեն Շիրինյան
# Շահեն Մեղրյան
# Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյան
# Ռոբերտ Աբաջյան
# Արթուր Աղաբեկյան
# Ժաննա Գալստյան
# Լեոնիդ Ազգալդյան 
# Վլադիմիր Բալայան
# Արմենակ Ուրֆանյան
# Արթուր Մկրտչյան
# Կարեն Ջալավյան
# Դավիթ Գրիգորյան
# Էդգար Մարկոսյան
# Յուրա Ալավերդյան
# Սերգեյ Շաքարյան
# Դավիթ Ղազարյան
# Արմեն Կնյազյան
# Ալեքսանդր Հարությունյան
# Մենուա Հովհաննիսյան 
# Ջալալ Հարությունյան
# Սուրեն Բարսեղյան
# Արարատ Մելքումյան
# Կարեն Շաքարյան (զրկվել է կոչումից 2026 թվականի հունվարի 9-ին)
# Հունան Հայրումյան
# Հակոբ Հարությունյան
# Իգոր Մուրադյան
# Վիգեն Շիրինյան
# Նարեկ Հովհաննիսյան
# Թովմաս Թովմասյան
# Դավիթ Առուշանյան
# Սամվել Ղազարյան
# Ալեն Մարգարյան
# Արթուր Աղասյան
# Վարդան Ավետիսյան
# Արթուր Ալեքսանյան
# Սամվել Գևորգյան
# Հայկ Կիրակոսյան
# Ալբերտ Հովհաննիսյան
# Հովհաննես Ավագյան
# Արայիկ Գրիգորյան

## «Արցախի հերոս» կոչումից զրկվածներ
2026 թվականի հունվարի 9-ին, Արցախի նախագահի պաշտոնակատար Աշոտ Դանիելյանի հրամանագրով Կարեն Շաքարյանը զրկվել է «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչումից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արցախի Հանրապետության պետական պարգևները Արցախի հանրապետության նախագահի կայքում 

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պետական պարգևներ
Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով
Գրենլանդերեն

**Գրենլանդերեն** (Գրենլանդական էսկիմոսական լեզու, Kalaallisut), գրենլանդիացիների լեզուն, էսկիմո-աէլութական լեզուներից մեկը։ Գրենլանդիայի պաշտոնական լեզուն։

## Տես նաև
* Լեզվաընտանիքների ցանկ 
* Դանիերեն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրենլանդիա
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով