Դուգլաս Ֆերբենքս Կրտսեր

**Դուգլաս Ֆերբենքս կրտսեր** (, ), ամերիկացի դերասան և կինոպրոդյուսեր, ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի կապիտան, Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի հերոս, մի քանի շքանշանների ու տարբեր երկների մեդալների դափնեկիր, «Ծովափնա թռչկոտաններ» հատուկ նշանակության զորքերի հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Դուգլաս Էլթոն Վիլման Ֆերբենքս կրտսերը ծնվել է 1909 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Նյու Յորքում հայտնի դերասան Դուգլաս Ֆերբենքս-ավագի և Աննա Բեթ Սալլիի ընտանիքում․ երբ տղան 9 տարեկան էր նրանք բաժանվել են։

Շնորհիվ հոր հայտնիության՝ զարմանալի չէր, որ Ֆերբենքս կրտսերը սկսեց դերասանի կարիերան արդեն յոթ տարեկանում՝ հայտնվելով «Ամերիկյան ազնվականություն» ֆիլմի էպիզոդիկ դերում (տիտրերում չի նշվում)։ 12 տարեկանում խաղացել է իր երկրորդ դերը (այստեղ ևս տիտրերում չի նշվում) «Երեք հրացանակիրները» ֆիլմում, երկու տարի անց հաջորդեց արդեն ավելի նշանակալի դերը  ֆիլմում, իսկ 1925 թվականից Ֆերբենքս կրտսերն սկսեց պարբերաբար նկարահանվել։ Ավարտել է Փասադենայի Ճարտարապետական համալսարանը և Հարվարդի ռազմական ակադեմիան։ 1936 թվականին իրեն առաջին անգամ փորձեց որպես պրոդյուսեր «Ջենտլմեն-դիլետանտ» ֆիլմում, և 16 տարվա ընթացքում (բացառության բանակում ծառայելու վեց տարիները, իսկ դրանից հետո 1958 թվականին որպես պրոդյուսեր չի աշխատել) դարձավ 15 ֆիլմերի ու երկու սերիալների 72 դրվագների պրոդյուսերը։

### Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
left|thumb|220px|1948 թվականին

Թեպետ պատերազմի սկզբին Ֆերբենքսն արդեն հայտնի դերասան էր՝ 1941 թվականի ապրիլի 17-ին նա զորակոչվեց ԱՄՆ բանակ՝ Ռազմածովային ուժեր։ 1942 թվականի հունիսի 15-ին ստացել է լեյտենանտի կոչում, ծառայել է Հարավային Ամերիկայում, ապա Մեծ Բրիտանիայում Լուիս Մաունթբետենի, որից հետո ԱՄՆ-ում՝ Հենրի Հյուիթի հրամանատարությամբ։ Այստեղ՝ Վիրջինիայում, Ֆերբենքսը զեկուցեց ծովակալ Հյուիթին «Ծովափնա թռչկոտաններ» հատուկ նշանակության զորքեր ստեղծելու մասին։ Գաղափարը հաստատվեց և «Թռչկոտանները» գործեցին 1943-1946 թվականներին և 1951-1972 թվականներին։

Ֆերբենքսը մասնակցել է այնպիսի խոշոր ճակատամարտերին, ինչպիսին են Սիցիալիական և Հարավ-ֆրանսիական գործողությունները։

Վերադարձել է կինոյի իր աշխատանքին պատերազմի ավարտից հետո, բայց դասվում էր Ռազմածովային ուժերի շարքին մինչև 1954 թվականը, երբ ազատվեց 1-ին դասի կապիտանի պաշտոնից։

### Պատերազմի ավարտից հետո
1947 թվականից Ֆերբենքսը վերադարձել է կինոյում իր աշխատանքին ինչպես դերասան, այնպես էլ պրոդյուսեր։ Այդ ընթացքում նա շատ սիրեց Անգլիան, իսկ այնտեղ էլ նրան ճանաչում էին բարձր հասարակական խավերում․ 1961 թվականին նա անգամ հրավիրվել է Կատարինա Ուորսլիի և Անգլիայի արքայազն Էդավրդի հարսանիքին։ Լոնդոնյան Զինանշանների քոլեջը Ֆերբենքսին իր սեփական զինանշանը դարձրեց, որտեղ պատկերված էին ԱՄՆ և Մեծ Բրիտանիան՝ կապված ընկերության մետաքսե կապով։ Արդյունքով պարզ դարձավ, որ նա համարվում է Վաշինգտոնի տեղեկատուն։ 1969 թվականին ներառվեց «Ամենալավ հագնվող մարդկանց» Փառքի դահլիճում։ 1981 թվականին վերջին անգամ հայտնվեց մեծ էկրաններին։ 1988 թվականին լույս տեսավ Ֆրեբենքսի «*The Salad Days*» ինքնակենսագրությունը։ 1989 թվականին վերջին անգամ հայտնվեց հեռուստաէկրաններին՝ ավարտելով իր կարիերան 80 տարեկանում։

Դուգլաս Ֆերբենքս կրտսերը վախճանվել է 2000 թվականի մայիսի 7-ին 91 տարեկանում սրտամկանի ինֆարկտից Նյու Յորքում։ Թաղված է Կալիֆոռնիայի «Ընդմիշտ Հոլիվուդ» գերեզմանատանը հոր հետ մեկ դամբարանում։

2011 թվականին Ֆերբենքսի առանձնատունն ու ևս 430 լոտ (նրա հագուստը, լուսանկարները, գրքերը, կահույքը և այլն) աճուրդով վաճառվեցին 513 581 դոլարով։

### Անձնական կյանք
Ֆերբենքսն առաջին անգամ ամուսնացել է 1929 թվականի հունիսի 3-ին հայտնի դերասանուհի Ջոան Քրոուֆորդի հետ, երբ նա ընդամենը 19 տարեկան էր։ Ջոանի հետ մի քանի ամսով նա մեկնել է Մեծ Բրիտանիա, որտեղ սկսել է շփվել իր ժամանակակից այնպիսի հայտնիների հետ, ինչպիսին են Նոել Քաուարդը, Գերտրուդա Լորենսը, Բեատրիս Լիլին, Գեորգ արքայազնը։ Ֆերբենքսն սկսեց ակտիվ հետաքրքրվել հասարակական և քաղաքական կյանքով, մինչդեռ նրա կինը մտածում էր միայն իր կարիերայի մասին․ շուտով նա սիրավեպ սկսեց հայտնի դերասան Քլարկ Գեյբլի հետ, իսկ 1933 թվականի մայիսի 12-ին Ֆերբենքսն ու Քրոուֆորդը բաժանվեցին։ Համենայն դեպս, Դուլգասը չէր չարացել Ջոաննի հանդեպ և ակտիվ պաշտպանում էր նրան, երբ նրա հոգեդուստրը՝ դերասանուհի և գրող Քրիստինա Քրոուֆորդը, 1978 թվականին հրապարակեց իր խորթ մոր «Սիրելի մայրիկ» կենսագրությունը՝ լի անկողմնակալ մանրամասներով Ջոանի կյանքից։

1939 թվականի ապրիլի 22-ին Ֆերբենքսն ամուսնացել է երկրորդ անգամ։ Նրա ընտրյալը Մերի Լի Հարթֆորդն էր (աղջկական անունը՝ Էփլինգ), որը եղել է բիզնեսմեն, կինոպրոդյուսեր, կոլեկցիոներ և բարեգործ Հանթինգթոն Հարթֆորդի նախկին կինը։ Դուգլասն ու Մերին միասին ապրել եմ 49 տարի մինչև 1988 թվականը, երբ մահացավ Մերի Լին։ Այդ ամուսնությունից ունեցան երեք աղջիկներ՝ Դաֆնան, Վիկտորիան և Մելիսան, ինչպես նաև Դուգլասն ունի 8 թոռնիկներ և 10 ծոռնիկներ։

1991 թվականի մայիսի 30-ին 81 տարեկանում նա ամուսնացավ երրորդ անգամ․ կնոջ անունը Վերա Լի Շելթոն էր, նա կաբելային հեռուստատեսությունում աշխատում էր որպես մերչենդայզեր։ Զույգն անցկացրեց 9 տարվա համատեղ կյանք, մինչև Դուգլասի մահը։

## Պարգևներ
**Ռազմական**

* Արծաթե աստղ (ԱՄՆ) 45x45փքս
* «Պատվի լեգեոն» շքանշան (ԱՄՆ) 45x45փքս
* «Ռազմական ծառայության համար» խաչ (Իտալիա) 45x45փքս
* Պատվո լեգեոնի շքանշան (Ֆրանսիա) 45x45փքս
* Ռազմական խաչ (Ֆրանսիա) 45x45փքս
* Խաչ «Լավագույն ծառայության համար» (Մեծ Բրիտանիա) 45x45փքս
* Ասպետ-Կոմանդոր Բրիտանական կայսրության շքանշան (պատվավաոր) 45x45փքս
* Орден «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության համար արժանիքների» շքանշան (ԳԴՀ) 45x45փքս

**Կինեմատոգրաֆիկական**

* 1960 թվականի փետրվարի 8-ին արժանացել է Հոլիվուդյան փառքի ծառուղիում երեք աստղի՝ կինոարտադրության (6318, Հոլիվուդյան բուլվար), ռադիոյի արտադրության (6710, Հոլիվուդյան բուլվար) և հեռուստատեսության զարգացման (6661, Հոլիվուդյան բուլվար) մեջ ունեցած ներդրման համար։

## Ֆիլմերի ընտրանի
[աջից|մինի|220x220փքս|[Մորին Օ’Հարայի հետ «Սինդբադ-ծովագնաց» ֆիլմում (1947 թվական)]]

### Դերասան

* 1916,  / *American Aristocracy -* տղա-լրագրավաճառ (տիտրերում չի նշվում)
* 1921, Երեք հրացանակիրներ / *The Three Musketeers* — տղա (տիտրերում չի նշվում)
* 1925,  / *Stella Dallas* — Ռիչարդ Գրոսվենոր
* 1925, Ավիափոստ / *The Air Mail* — Սենդի
* 1927,  / *Women Love Diamonds* — Ջերի Քրոկեր-Քելլի
* 1928, Մամուլի ուժը / *The Power of the Press* — Քլեմ Ռոջերս
* 1928,  / *The Barker* — Քրիս Միլլեր
* 1928, Գործի կինը / *A Woman of Affairs* — Ջեֆֆի
* 1929,  / *Our Modern Maidens* — Ջիլ
* 1930,  / *The Dawn Patrol* — լեյտենանտ Դուգլաս Սքոթ
* 1930,  / *The Way of All Men* — Բիլլի «Արջ»
* 1930,  / *Outward Bound* — Հենրի
* 1931, Փոքրիկ Կեսար / *Little Caesar* — Ջո Մասարա
* 1931,  / *I Like Your Nerve* — Լարի Օ'Բրայեն
* 1931, Գողացված թանկարժեք իրեր / *The Stolen Jools* — Կամեո
* 1932,  / *Union Depot* — Չիկ Միլլեր, հոբո
* 1932,  / *Scarlet Dawn* —բարոն Նիկիտա Կրասնով
* 1933,  / *Parachute Jumper* — Բիլլ Քելեր, պարաշյուտիստ, նախկին ծովային զինվոր
* 1933,  / *The Life of Jimmy Dolan* — Ջիմմի Դոլան
* 1933, Առավոտյան փառք / *Morning Glory* — Ջոզեֆ Շերիդան
* 1933,  / *Captured!* — Թագավորական թռիչքի կորպուսի լեյտենանտ Ֆրեդ Դիգբի
* 1934, Ետատերինա Մեծի բարձրացումը / *The Rise of Catherine the Great* — Պետրոս III
* 1934,  / *Success at Any Price* — Ջո Մարտին
* 1936,  / *The Amateur Gentleman* — Ջոն Բևերլի, նա նաև Բարնաբանս Բերթին է
* 1937, Զենդայի գերին / *The Prisoner of Zenda* — Գենցաուից Ռուպերտ
* 1938,  / *The Rage of Paris* — Ջիմ Թրեվոր
* 1938,  — Չիկ Քիրքլենդ, մատուցող-բարետես արտաքինով
* 1938,  / *The Young in Heart* — Ռիչարդ Քարլթոն
* 1939, Գանգա Դին / *Gunga Din* —Բալլանթայն Баллантайн, բրիտանական բանակի սերժանտ
* 1940,  / *Green Hell* — Քիթ Բրենդոն
* 1940,  / *Angels Over Broadway* — Բիլլ Օ'Բրայեն
* 1941,  / *The Corsican Brothers* — Լյուսեն Ֆրանչի / Մարիո Ֆրանչի
* 1947․ Սինբադ-ծովագնաց / *Sinbad the Sailor* — Սինբադ-ծովագնաց
* 1947,  / *The Exile* — Չարլզ II Ստյուարտ
* 1948, Այդ կինը  / *That Lady in Ermine* —գեներալ Լադիսլաս Տեգլաշ / դուքս
* 1979, 1981, Սիրո նավակ / *The Love Boat* — Էլիոթ (3 դրվագներում)
* 1981, Ուրվականներով պատմություն / *Ghost Story* — Էդվարդ Չարլզ Ուոնդերլի

### Պրոդյուսեր

* 1936,  / *The Amateur Gentleman*
* 1940,  / *Angels Over Broadway*
* 1947,  / *The Exile*
* 1953,  / *Terry and the Pirates* (գործադիր, 13 դրվագներ)
* 1958,  / *Chase a Crooked Shadow*

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Together We Served
* Биография Дугласа Фэрбенкса-младшего на сайте *filmbug.com*
* Биография Дугласа Фэрбенкса-младшего (прохождение военной службы) на сайте *history.navy.mil*
* Дуглас Фэрбенкс-младший на сайте *virtual-history.com*
* Некролог на сайте *nytimes.com*
* Некролог на сайте *telegraph.co.uk*