Աշխարհի տիրակալը (վեպ, Ժյուլ Վեռն)

**«Աշխարհի տիրակալը»** (), Ժյուլ Վեռնի գիտա-ֆանտաստիկ վեպը, որը գրվել է 1904 թվականին։ Առաջին անգամ վեպը հրատարակվել է Էտցելի «Magasin d'Éducation et de Récréation» ամսագրում՝ 1904 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 15-ը։ Առանձին գրքով այն հրատարակվել է 1904 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Լեոն Բենետտի նկարազարդումներով։ Վեպը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Վեպը հանդիսանում է Ժյուլ Վեռնի վերջին ստեղծագործություններից մեկը և «Ռոբուր նվաճողը» վեպի շարունակությունն է։ Վեպի գրման ժամանակ հեղինակի առողջությունը վատթարանում է։

## Սյուժե
Մի շարք տարօրինակ և անբացատրելի դեպքեր են տեղի ունենում ԱՄՆ-ի արևելյան մասում՝ Քարքարոտ լեռների Արծվի Բույն լեռան վրա։ Գյուղերից մեկի բնակիչները գիշերները այնտեղ կրակ են տեսնում, իսկ, երբեմն, երկրակեղևը սկսում է տատանվել՝ ինչպես երկրաշարժի ժամանակ։ Մի անգամ գիշերը բնակիչները երկնքում լսեցին թևերի թափահարումի ձայն և դրանից հետո ամեն ինչ հանդարտվեց։ Տեսուչ Ստրոկին ուղարկում են այնտեղ՝ պարզելու այդ ամենը։

Տեսուչին չի հաջողվում բարձրանալ լեռը և նա վերադառնում է Վաշինգտոն։ Դրանից հետո սկսում են ավելի խորհրդավոր դեպքեր տեղի ունենալ՝ ճանապարհներին և ջրի վրա հայտնվում է չտեսնված հզորությամբ մի հրեշավոր սարք։ Դա մեքենայի, նավի, սուզանավի և ինքնաթիռի մի խառնուրդ է՝ հավաքված մի տեղ։ Այդ սարքի տերը անհայտ է, իսկ տեսուչը սկսում է նամակներ ստանալ, որոնք սպառնալիքներ են պարունակում։ «Ահեղ» սարքի տերը ստորագրում է որպես «Աշխարհի տիրակալ»։

Տեսուչը գերի է ընկնում սարքի տիրոջը, որը պարզվում է, Ռոբուր Նվաճողն է։ Նա հենց նոր վերջացրել է իր վերջին հայտնագործության կատարելագործումը։ Ռոբուրը տանում է նրան իր սարքով։ Ռոբուրի մոտ սկսում են նկատվել հոգեկան անհավասարակշռության նշաններ։ Վերջ ի վերջո սարքը զոհ է գնում կայծակին և ընկնում է Մեքսիկական ծոցը։ Ստրոկը փրկվում է, իսկ Ռոբուրի մարմինը այդպես էլ չեն կարողանում գտնել։

## Ստեղծման պատմություն
Վեպի գաղափարը Ժյուլ Վեռնի մոտ առաջացել է դեռևս 1890-ական թվականներին, բայց այդ ժամանակ նրան գրավում էին ձգաբանության (բալիստիկա) շրջանում ձեռքբերումները և նա վեպը հետաձգեց։ Այդ ժամանակ նա գրեց «Հայրենիքի դրոշը» վեպը, որտեղ նկարագրվում էր հզոր զենք։ «Աշխարհի տիրակալը» գրվել է միայն 1904 թվականին։ Այնտեղ հայտնվում է հին հերոս Ռոբուր Նվաճողը, սակայն նա արդեն ոչ թե հանճարեղ գիտնական է, որի նպատակը մարդկության տեխնիկական առաջընթացն է, այլ բռնակալի, որի նպատակը աշխարհին տիրանալն է։ Նա հասկանում է իր հզորությունը և ցանկանում է այն օգտագործել մարդկանց դեմ։ Ի տարբերություն նավապետ Նեմոյի, որը մինչև իր կյանքի վերջը հավատարիմ մնաց իր գաղափարներին, Ռոբուրը դառնում է իր հանճարի զոհը։

## Կերպարներ
* *Ջոն Ստրոկ*, ոստիկանության ավագ տեսուչ։
* *Պարոն Ուորդ*, 50 տարեկան, ոստիկանության պետ։
* *Էլիաս Սմիթ*, 40 տարեկան, Մորգանտոնի քաղաքապետը, հարուստ հողատեր։
* *Հարրի Ռոգ*, 30 տարեկան, լեռնային ուղեկցորդ։
* *Ջեյմս Բրուկ*, 25 տարեկան, լեռնային ուղեկցորդ։
* *Նիսկո*, Էլիաս Սմիթի շունը։
* *Գրադ*, Ջոն Ստրոկի հավատարիմ սպասավորը և նրա գաղտնի խորհրդականը։
* *Նաբ Ուոկեր*, 32 տարեկան, ոստիկանության սպա, ուղեկցում է Ստրոկին նրա առաքելության ժամանակ։
* *Ջոն Հարտ*, 30 տարեկան, ոստիկան, ուղեկցում է Ստրոկին նրա առաքելության ժամանակ։
* *Արթուր Ուէլս*, 40 տարեկան, ֆեդերալ ոստիկանության լավագույն գործակալներից։
* *Ռոբուր Նվաճող*, «Ահեղ» սարքի հրամանատարը։
* *Ջոն Թերներ*, Ռոբուրի համախոհը։

## Նկարազարդումներ գրքից

'Master of the World' by George Roux 07.jpg|
'Master of the World' by George Roux 09.jpg|
'Master of the World' by George Roux 10.jpg|
'Master of the World' by George Roux 21.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '''Նկարազարդումների օրիգինալները'''. 
* Cópiese la *[[URL]]* en lugar de pinchar el enlace։ '''Տեքստը իսպաներեն''' en *[[PDF]]*.
* Sobre la novela տեքստը http://jgverne.cmact.com/–ում
* Sobre la novela 
* Sobre el personaje Robur 
* Diseños de la nave "Espanto" 
* '''Texto francés''' *[[Վիքիդարան]]ում*.
* '''Տեքստը ֆրանսերեն'''. 
* Ficha de la película de '''1961'''. 
* Ficha **անգլերեն**.
* Ficha de la película de '''animación''' de '''1976'''. 

Կատեգորիա:1904 վեպեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Կատեգորիա:1904 թվականի ֆրանսիական վեպեր
Կատեգորիա:Էկրանավորված ֆրանսիական վեպեր