Դուալ փոխարժեք

**Դուալ փոխարժեք** (), տնտեսագիտության մեջ արժույթի երկու տարբեր արժեքների առկայությունը՝ տարբեր դրամական գործարքների համար: 

Ամենատարածված տեսակներից մեկը կառավարության կողմից մեկ փոխարժեքի սահմանումն է արտարժույթի հետ կապված որոշակի գործարքների և մեկ այլ փոխարժեքի սահմանումը մյուս գործարքների համար:

Դուալ փոխարժեքի քաղաքականությունը կարող է առաջանալ տարբեր պատճառներով: Անցյալում եվրոպական և լատինաամերիկյան երկրները օգտագործել են դուալ փոխարժեքներ՝ ֆիքսված փոխարժեքից լողացող փոխարժեքի անցումը հեշտացնելու համար: Դուալ փոխարժեքները նման են բազմակի փոխարժեքներին, քանի որ դրանք կարող են ի հայտ գալ, երբ միաժամանակ կա և՛ պաշտոնական, և՛ սև շուկայի փոխարժեք:

## Պատմություն
Ոսկու ստանդարտի և Բրետոն-Վուդսյան համակարգի զարգացած խոշոր երկրները հիմնականում ներդրել են ֆիքսված փոխարժեքային համակարգեր: 1970-ականներին ֆունտի արժեզրկման և Բրետոն Վուդսի համակարգի փլուզման պատճառով շատ զարգացած երկրներ անցել են լողացող փոխարժեքների: 1971 թվականին Ֆրանսիան սկսել է կիրառել դուալ փոխարժեքի համակարգը: Դրանից հետո՝ 1973 թվականին, Իտալիան նույնպես ընդունել են այս համակարգը: Երկու երկրներն էլ պահպանել են դուալ փոխարժեքի համակարգերը մինչև 1970-ականների սկիզբը: Լյուքսեմբուրգա-բելգիական տնտեսական միությունն օգտագործում է այս համակարգը 1957 թվականից:

Մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում (այսինքն՝ 1970-ականներին) շատ լատինաամերիկյան երկրներ նույնպես անցան միասնական փոխարժեքի համակարգից դեպի դուալ փոխարժեքի համակարգ կամ բազմակի փոխարժեքի համակարգ: 1980-ականների կեսերից ի վեր միջազգային առևտրի կառուցվածքային ճշգրտման հետ մեկտեղ, մասնավորապես՝ առևտրային բարեփոխումների խորացման հետ մեկտեղ, լատինաամերիկյան երկրները սկսել են աստիճանաբար հրաժարվել բազմակի փոխարժեքի համակարգերից՝ փոխարենը նախապատվությունը տալով միասնական փոխարժեքի համակարգերի ներդրմանը:

1981-1985 թվականներին, չինական տնտեսական բարեփոխումների շրջանում, Չինաստանը պաշտոնապես ներդրել է դուալ փոխարժեքի համակարգ: 1985 թվականից հետո Չինաստանը հայտնվել է արտարժույթի շուկայում, և պաշտոնական փոխարժեքը համակեցություն հաստատեց շուկայական փոխարժեքի հետ: Այս համակարգը, սակայն, երկար չի տևել և դադարեցվել է 1994 թվականին:

1985-1995 թվականներին Հարավային Աֆրիկան ​​նույնպես ներդրել է դուալ փոխարժեքի համակարգ և ունեցել ուշագրավ արդյունքների:

## Առավելություններ
Դուալ փոխանակման համակարգերի առավելությունները հիմնականում կապված են դրանց կարողության հետ՝ կանխելու կապիտալի շարժերի ազդեցությունը ընթացիկ հաշվի և ընթացիկ գործարքների փոխարժեքի վրա՝ առանձնացնելով կապիտալի գործարքների փոխանակման շուկան ընթացիկ գործարքների փոխանակման շուկայից: Դուալ փոխանակման համակարգերը հաճախ օգտագործվում են որպես կարճաժամկետ այլընտրանք կապիտալի շարժերի վրա քանակական վերահսկողություն սահմանելուն, հատկապես այն դեպքերում, երբ երկիրը կարող է անցում կատարել փոխարժեքի տեսակների միջև:
 
### Ինֆլյացիա
Դուալ փոխարժեքները հաճախ օգտագործվում են արժույթի արժեքները կայունացնելու համար, երբ երկրները բախվում են ֆինանսական ճգնաժամերի: Քանի որ ժամանակակից ֆինանսական ճգնաժամերի մեծ մասին նախորդում են կարճաժամկետ և միջնաժամկետ վարկերի զգալի ներհոսքեր և արտահոսքեր (որոնք ստեղծում են ֆինանսական անկայունություն), երկրները կարող են ներդնել դուալ փոխարժեքի շուկաներ՝ անցանկալի կապիտալի ներմուծումը կանխելու համար: Դուալ փոխարժեքները կարող են կանխել այդ անցանկալի ներմուծումը՝ միաժամանակ պահպանելով ցանկալի կապիտալի ներմուծումը և թույլ տալով, որ ընթացիկ հաշվի շուկայի փոխարժեքը մնա անկախ կապիտալի հաշվի շուկայի փոխարժեքից, այդպիսով կանխելով ընթացիկ հաշվի վրա էական բացասական հետևանքները: Այս տարանջատումը կկանխի ընթացիկ հաշվի փոխարժեքի կողմից երկրի արտահանման արժեզրկումը կամ գերագնահատումը և կարող է կանխել գնաճը, որը այլապես տեղի կունենար անցանկալի կապիտալի ներմուծման ներհոսքի պատճառով:

### Կառավարական եկամուտներ
Դուալ փոխանակման համակարգեր ներդրող երկրները կարող են պարզապես առանձնացնել ընթացիկ և կապիտալի հաշվի շուկաների փոխարժեքները, կամ կարող են վերահսկողություն սահմանել դրանցից մեկի կամ մյուսի նկատմամբ. վերջին տարբերակը նախատեսված է կառավարության համար եկամուտներ ավելացնելու համար: Նման համակարգեր ներդրող երկրները սովորաբար շուկայում ցանկացած փոխարժեքի վերահսկողություն են իրականացնում ընթացիկ գործարքները ֆինանսավորելու համար: Այնուամենայնիվ, տնտեսագետներ, ինչպիսին է Ռեյմոնդ Միկեսելը, դեմ են արտահայտվել դուալ փոխանակման համակարգերում փոխարժեքի վերահսկողության կիրառմանը, բացառությամբ շուկաների տարանջատումը պահպանելու համար անհրաժեշտության:

## Թերություններ
Տնտեսական փլուզման ժամանակներում երկրները կարող են ընտրել դուալ փոխարժեքի կիրառումը: Այս քաղաքականության փոփոխությունը կարող է դիտվել որպես կարճաժամկետ տնտեսական դժվարությունները մեղմելու արդյունավետ միջոց: Այնուամենայնիվ, դուալ փոխարժեքի քաղաքականությունը մի քանի երկարաժամկետ տնտեսական խնդիրներ ունի։ 

Դուալ փոխարժեքի ներքո գործող տնտեսությունում հիմնական խնդիրը ռեսուրսների սխալ բաշխումն է, քանի որ դուալ փոխարժեքը կնվազեցնի որոշ ոլորտների բարենպաստ փոխարժեքը, և այդ ոլորտները պարտադիր չէ, որ արտացոլեն իրենց իրական կարիքները, քանի որ դրանց կատարողականը անբնականորեն ուռճացված է: Ռեսուրսների շարունակական սխալ բաշխումը, ի վերջո, կհանգեցնի տնտեսական աղավաղման։ Այսպիսով, դուալ փոխարժեքի տնտեսությունը կունենա անհամապատասխանություն ֆինանսական փոխարժեքի և առևտրային փոխարժեքի միջև: Նման իրադարձությունը կարող է հանգեցնել սև շուկաների ի հայտ գալուն և կապիտալի շահույթ ստանալ ցանկացող անհատների կողմից արբիտրաժի: Դուալ փոխարժեքի համակարգի օգտագործումը երկարաժամկետ հեռանկարում կհանգեցնի գնաճի: Տարբեր փոխարժեքները հնարավորություն են տալիս կառավարությանը վնաս կրել արտարժույթի գործարքներում, ինչի արդյունքում կենտրոնական բանկը ավելի շատ գումար է տպում վնասը փոխհատուցելու համար: Երկարաժամկետ հեռանկարում սա կհանգեցնի զգալի գնաճի: Եթե ​​կառավարության միջամտություն չլինի, այս խնդիրները կշարունակվեն և կստեղծեն լուրջ տնտեսական աղավաղման վարքագիծ։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Արտարժույթի շուկա
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն