Մարսելո Սալաս

**Ժոսե Մարսելո Սալաս Մելինաո** (, ), չիլիցի ֆուտբոլիստ, Չիլիի ֆուտբոլի պատմության լավագույն հարձակվողներից մեկը, եղել է Էլիաս Ռիկարդո Ֆիգերոա Բրանդերի և Իվան Սամորանոյի հետ համարվել է երկրի լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը։
 
Իր խփած գոլերը տոնելու պատճառով ստացել է Մատադոր (ցլանմարտիկ) մականունը։ Սալասը համարվում է Չիլիի ֆուտբոլի պատմության լավագույն հարձակվողը։ 1990-2000-ական թվականներին նա աչքի է ընկել այնպիսի ակումբներում, ինչպիսիք են «Ունիվերսիդադ դե Չիլին» «Ռիվեր Փլեյթը», «Լացիոն» և «Յուվենտուսը»։ Չիլիի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում Մարսելոն անցկացրել է 70 հանդիպում և խփել 37 գոլ՝ 4-ը աշխարհի առաջնություններում, 18-ը՝ աշխարհի առաջնության ընտրական խաղերում, 15-ը՝ ընկերական խաղերում, 8-ը՝ Չիլիի ֆուտբոլի օլիմպիական հավաքականի կազմում։ Հանդես է եկել Չիլիում, Արգենտինայում և Իտալիայում և տիտղոսներ նվաճել այն ակումբներում, որտեղ խաղացել է։

Ըստ Ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիայի՝ Սալասը համարվում է 20-րդ դարի 31-րդ լավագույն հարավամերիկացի խաղացողը, 20-րդ դարի 19-րդ լավագույն հարավամերիկացին հարձակվողը, 1990-ականների 3-րդ լավագույն հարավամերիկացի հարձակվողը (կիսելով պատվանդանը բրազիլացի խաղացողներ Ռոնալդուի և Ռոմարիոյի հետ)։ 1997 թվականին նա զբաղեցրել է 3-րդ տեղը՝ որպես «աշխարհի լավագույն կենտրոնական հարձակվող» (Ռոնալդուից և Գաբրիել Բատիստուտայից հետո)։ 1997 թվականին նա ճանաչվել է Հարավային Ամերիկայի տարվա ֆուտբոլիստ։

Իր լավ տեխնիկայի, ձախ ոտքի ճարպիկ հարվածների, օդային պայքարների հմտությունների և խփած գոլերի շնորհիվ համարվել է 1996-2001 թվականների աշխարհի լավագույն հարձակվողներից մեկը։ Ֆուտբոլիստին հաճախ համեմատում են Ռոնալդուի և Գաբրիել Բատիստուտայի հետ։

Սալասը համարվում է Չիլիի «Ունիվերսիդադ դե Չիլի» ակումբի պատմության լավագույն խաղացողներից մեկը, Արգենտինայի «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբի խորհրդանիշը և Լացիոյի պատմության լավագույն լեգեոներներից մեկը։ 1998 թվականին Ֆրանսիայում կայացած Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում հանդես է եկել Չիլիի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում, որտեղ չորս խաղում խփել է չորս գոլ և իր թիմին դուրս բերել մրցաշարի երկրորդ շրջան։

Իր խաղային կարիերայի ավարտից հետո Մարսելո Սալաս շարունակել է զբաղվել ֆուտբոլով։

## Կենսագրություն
### Ակումբային
Ծնվել է Տեմուկոյում, հանդես է եկել տեղի երիտասարդական թիմում, 1993 թվականին ընդգրկվել «Ունիվերսիդադ դե Չիլի» ակումբում, որտեղ նորամուտը նշել է 1994 թվականին և առաջին խաղում դարձել գոլի հեղինակ։ 1994-1995 թվականների մրցաշրջանում նրա ակումբն իր շնորհիվ դարձել է երկրի չեմպիոն։ Սալաասը դարձել է լավագույն ռմբարկու՝ 27 գոլ առաջին մրցաշրջանում և 17 գոլ երկրորդ մրցաշրջանում։

Ավելի ուշ՝ 1996 թվականին, Սալասը տեղափոխվել է Արգենտինա և խաղացել առաջին ֆուտբոլային դիվիզիոնում հանդես եկող «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբում։ 1996 թվականի սեպտեմբերի 30-ին նա խփել է իր առաջին գոլը «Բոկա Խունիորսի» դեմ խաղում։ 1997 թվականին նա ճանաչվել է Արգենտինայի մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ և Հարավային Ամերիկայի տարվա ֆուտբոլիստ։ 1996-1998 թվականներին Սալասը «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբում 67 խաղում խփել է 31 գոլ։

1998 թվականին Սալասը 20,5 միլիոն ԱՄՆ դոլարով վաճառվեկ է իտալական «Լացիոյին» և դարձել Ռոնալդոյից, Ռիվալդոյից և Դենիլսոնից հետո այդ ժամանակվա ֆուտբոլի պատմության ամենաբարձր տրանսֆեր ունեցող ֆուտբոլիստը։ «Լացիոյի» կազմում իր նորամուտը չիլիցի ֆուտբոլիստը նշել է 1998 թվականի օգոստոսի 12-ին, ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի խաղում՝ Մադրիդի Ռեալի դեմ։ Սալասն այդ խաղում դարձել է գոլի հեղինակ, իսկ «Լացիոն» հաղթել է «Ռեալին»։ Լացիոյի կաղմում Սալասը դարձել է Ա Սերիայի 1999–2000 թվականների մրցաշրջանի չեմպիոն, Իտալիայի գավաթակիր, Իտալիայի սուպերգավաթակիր, ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթակիր, ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթակիր («Մանչեսթեր Յունայթեդի» դեմ այդ խաղում Սալասը դարձել է  հաղթական գոլի հեղինակ)։

Սալասը արագորեն դարձել է «Լացիոյի» երկրպագուների կուռքը, որտեղ նրան նվիրել են երգեր։
«Մանչեսթեր Յունայթեդը», «Չելսին», «Արսենալը», «Լիվերպուլը», «Բարսելոնան», «Պարմա», «Միլան» և «Ինտերը» Մարսելո Սալասի համար պատրաստ են եղել վճարել 30․000․000 ԱՄՆ դոլար, սակայն չիլիցին մերժել է բոլոր առաջարկները, քանի որ նրանով հետաքրքրվել է նաև Մադրիդի «Ռեալը»։ Վերջինիս հետ տրանսֆերը ձախողվելուց հետո Սալասին 28․500․000 ԱՄՆ դոլարով ձեռք է բերել «Յուվենտուսը»։

«Յուվենթուսի» կազմում ֆուտբոլիստի կարիերան այնքան էլ հաջող չի անցել․ վնասվածքի պատճառով նա «Յուվենտուսի» կազմում անցկացրել է 26 խաղ և դարձել 4 գոլի հեղինակ։ «Յուվենտուսում» նա դարձել է 2001-2002 և 2002-2003 թվականների մրցաշրջանների չեմպիոն։

2003-2005 թվականին Մարսելո Սալասը հանդես է եկել Արգենտինայի «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբում, իսկ 2005-2008 թվականներին՝ հայրենի «Ունիվերսիդադ դե Չիլիում»։

2008 թվականի նոյեմբերի 28-ին, 33 տարեկանում Մարսելո Սալասը հայտարարել իր կարիերան ավարտելու մասին։ Նա իր վերջին, ընկերական խաղն անցկացրել է 2009 թվականի հունիսի 2-ին։ Հրավիրված խաղացողների թվում են եղել նրա նախկին ակումբականները և 1998 թվականի աշխարհի գավաթի հավաքականի անդամները։ Ձախլիկն այդ խաղում դարձել է երեք գոլի հեղինակ։

### Հավաքականում
1993 թվականին Սալասը ներկայացրել է Չիլին մինչև 20 տարեկանների հավաքականում։ Չիլիի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում նա իր նորամուտը նշել է 1994 թվականի ապրիլի 30-ին և խփել իր առաջին գոլը՝ Դիեգո Մարադոնայի թիմի դարպասին։ Խաղն ավարտվել է 3-3 հաշվով։

1995 թվականին նրա թիմը նվաճել է Կանադայի գավաթը, որտեղ Սալասը խփել է «հաղթական գոլը»՝ Կանադայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ եզրափակիչ խաղում (2-1)։

1998 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլում Սալասը խփել է 11 գոլ։ Նա նաև գոլեր է խփել Արգենտինայի, Էկվադորի, Ուրուգվայի, Բոլիվիայի  դեմ խաղերում, չիլիցի ֆուտբոլիստը հեթ-տրիկների հեղինակ է դարձել Կոլումբիայի և Պերուի դեմ խաղերում։ Պերուի դեմ խաղում նա դարձել է ամենաերիտասարդ չիլիացի ֆուտբոլիստը (22 տարեկան), որը կրել է թիմի ավագի թևկապը։

1998 թվականին Ֆրանսիայում տեղի ունեցած Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում հանդես է եկել Չիլիի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում, որտեղ չորս խաղում խփել է չորս գնդակ՝ երկու գոլ Իտալիայի, մեկական՝ Ավստրիայի և Բրազիլիայի դարպասներին, և Չիլիի ազգային հավաքականին դուրս բերել մրցաշարի երկրորդ շրջան։

2000 թվականի օգոստոսի 15-ին Սալասը մեծ դեր է ունեցել  Չիլի-Բրազիլիա խաղում, որտեղ նրա թիմը հաղթել է 3-0 հաշվով։ Նա դարձել է մեկ գոլի հեղինակ և ճանաչվել 2002 թվականի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլում ամենանշանակալի խաղացողը։

2001 թվականին վնասվածք ստանալուց հետո նա ոչ հաճախ էր հայտնվում խաղադաշտում․ 2002 թվականի աշխարհի առաջնության որակավորման 9 խաղում նա դարձել է 4 գոլի հեղինակ։

Սալասը երկրորդ անգամ գերազանցել է իր հարձակման գծի խաղընկեր Իվան Սամորանոյին՝ դառնալով երկրի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկու՝ Բոլիվիայի դեմ խփած իր 35-րդ գոլով (նախկինում այդ տիտղոսը նա նվաճել է 1998 թվականին)։

1996-2002 թվականներին Մարսելո Սալասն ամուսնացած է եղել Կարոլինա Մեսանի հետ։

## Հիշատակում
2013 թվականին «Ուեմբլի» մարզադաշտում Անգլիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան շնորհակալություն է  հայտնել Մարսելո Սալասին՝ 1998 թվականի փետրվարի 11-ին Անգլիա-Չիլի խաղում «իր գերազանց խաղի համար»։ Այդ խաղում Սալասի առաջին գոլը պատկերված է «Ուեմբլի» մարզադաշտի թանգարանում՝ որպես «Ուեմբլի մարզադաշտում խփած լավագույն գոլերից մեկը»։

Սալասն ունեցել է բավականին երկրպագուներ, որոշ ֆուտբոլիստներ որոշել են մեծարել Մարսելո Սալասին՝ ընդօրինակելով նրա բնորոշ տոնակատարությունը գոլ խփելուց հետո՝ ծունկը գետնին, գլուխը խոնարհված և մի ձեռքը դեպի երկինք։

1997 թվականի հոկտեմբերի 16-ին անգլիական «Jamiroquai» խմբի մենակատար Ջեյ Քեյը հարգանքի տուրք է մատուցել Մարսելո Սալասին։ Երգիչը Չիլիի «Teatro Caupolicán» թատերական և երաժշտական համալիրում կրել է ֆուտբոլիստի 11 համարի մարզաշապիկը և ելույթ ունեցել բեմում։

1998 թվականի փետրվարի 11-ին իռլանդական U2 ռոք խումբն առաջին անգամ ելույթ է ունեցել Չիլիում։ Համերգի ժամանակ խմբի վոկալիստ և առաջատար երաժիշտ Բոնոն բեմ է բարձրացել Մարսելո Սալասի 11 համարի մարզաշապիկով։ Միևնույն ժամանակ Սալասի գոլերը Ուեմբլի մարզադաշտում Անգլիայի դեմ ցուցադրվել են հսկայական էկրանի վրա։

## Անհատական նվաճումներ
*Չիլիի գավաթի լավագույն ռմբարկու (1994)
*Հարավային Ամերիկայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (1997)
*Արգենտինայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (1997)
*«Օլիմպիա» մրցանակ (1997)
*Չիլիի լավագույն մարզիկի (1997)
*Չիլիի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ  (1997, 1998)
*1998 թվականին Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության երրորդ ռմբարկու
*1998 թվականին Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության 10-րդ լավագույն ֆուտբոլիստ
*Ըստ Ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիայի՝ 1990-ականների 3-րդ լավագույն հարավամերիկացի հարձակվող
*Ըստ Ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիայի՝ 20-րդ դարի 19-րդ լավագույն հարավամերիկացին հարձակվող
*Ըստ Ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիայի՝ 20-րդ դարի 31-րդ լավագույն հարավամերիկացի խաղացող
*Գեներալ Սան Մարտինի շքանշան (2009)
*Ընդգրկվել է Հարավային Ամերիկայի ֆուտբոլի պատմության 10 լավագույն ռմբարկուների ցանկում
*Հարավային Ամերիկայի 7-րդ լավագույն ձախլիկ ֆուտբոլիստը պատմության մեջ («Bleacher Report» ամսագիր)
*1990-ականների Հարավային Ամերիկայի պատմության 4-րդ լավագույն ռմբարկու
*Ներառված է Հարավային Ամերիկայի բոլոր ժամանակների 50 լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  
* International Career
* 
* 1st in South America Player of the Year 1997
* 7th in South America Player of the Year 1996
* 8th in the World Player of the Year Award 1997
* 14th in the World Player of the Year Award 1998
* Argentina Player of the Year 1997
* 31st in IFFHS South American Player of the Century
* Официальный Сайт
* Международная карьера

Կատեգորիա:Իտալիայի ակումբների ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լացիոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիլիի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով