Enel

Enel— Իտալական էներգետիկ ընկերություն և երկրի ամենամեծ էլեկտրաէներգիայի արտադրողը։ Այն նաև գործում է Իսպանիայում (Endesa), Բրազիլիայում, Միացյալ Թագավորությունում և Եվրոպայի ու Լատինական Ամերիկայի այլ երկրներում։

## Պատմություն
### 1960 թվականներ - 1980 թվականներ
Ազգային էլեկտրաէներգիայի մարմինը (ENEL) ստեղծվել է 1962 թվականին՝ ազգայնացված էլեկտրակայաններից և ցանցերից: Մինչ այդ Իտալիայում գործում էին մեծ թվով մասնավոր էլեկտրաէներգետիկ ընկերություններ: Էլեկտրաէներգիայի արտադրության մոտ 30%-ը գալիս էր քաղաքային էլեկտրակայաններից և Իտալիայի արդյունաբերական վերակառուցման ինստիտուտին ենթակա պետական ​​ձեռնարկություններից: ENEL-ին միացել է ընդհանուր առմամբ 1189 էլեկտրաէներգետիկ ընկերություն: Ազգայնացման և միավորման գործընթացն ավարտվել է 1966 թվականին։ 

1960 թվականին Իտալիայի էլեկտրաէներգիայի 75%-ը արտադրվում էր հիդրոէլեկտրակայանների, իսկ մնացածը՝ ջերմաէլեկտրակայանների կողմից։ Էլեկտրաէներգիայի աճող պահանջարկը բավարարելու համար ENEL-ը սկսել է նոր ջերմաէլեկտրակայանների կառուցման լայնածավալ ծրագիր։ 1960 թվականների վերջին դրանց բաժինը հասել էր 60%-ի։ Կառուցվեցին նաև երեք ատոմակայաններ (Լատինա ատոմակայան, Էնրիկո Ֆերմիի ատոմակայան և Գարիգլիանոյի ատոմակայան)։ 1970 թվականին սկսվել է Կաորսո խոշոր ատոմակայանի շինարարությունը։ Այն սկսել է գործել 1978 թվականին, սակայն 1987 թվականի հանրաքվեից հետո Իտալիան ամբողջությամբ հրաժարվել է ատոմային էներգիայից։ Նավթով աշխատող ջերմաէլեկտրակայանները մնացին էներգիայի հիմնական աղբյուրը։ Սպառվող էլեկտրաէներգիայի մոտ 15%-ը ներմուծվում էր։

1981 թվականին Եվրոպական տնտեսական համայնքի օգնությամբ Enel-ը դարձել է աշխարհում առաջին ընկերությունը, որը կառուցել է արևային էլեկտրակայան (Eurelios արևային կոնցենտրատորը Ադրանոյում, Սիցիլիա): Կայանը փակվել է 1987 թվականին։ 

1984 թվականին Ալտա Նուրրայում (Սարդինիա) սկսել է գործել երկրի առաջին քամու էլեկտրակայանը։ 

### 1990 թվականներ
1992 թվականին ENEL-ը վերակազմակերպվել է բաժնետիրական ընկերության։ Նրա միակ բաժնետերը գանձապետարանն էր։ 1993 թվականին Enel-ը Սերե քաղաքում՝ Պերսանո (Կամպանիա) գյուղում, կառուցել է 3.3 ՄՎտ հզորությամբ ֆոտովոլտային էլեկտրակայան։ Այդ ժամանակ այն ամենամեծն էր Եվրոպայում։

1997 թվականին Enel-ը, France Télécom-ը և Deutsche Telekom-ը հիմնադրել է Wind Telecom համատեղ ձեռնարկությունը, որը բջջային և ֆիքսված հեռախոսակապի օպերատոր էր։ 2001 թվականին Enel-ը 7.25 միլիարդ եվրոյով ձեռք է բերել Infostrada-ն, որը նախկինում պատկանում էր Vodafone-ին: Հաջորդ տարի Infostrada-ն միավորվել է Wind Telecom-ի հետ: Միասին նրանք ունեին 17 միլիոն բջջային, ստացիոնար և ինտերնետային բաժանորդներ։ 2005 թվականին Enel-ը Wind Telecom-ը վաճառել է Weather Investments ընկերությանը, որը պատկանում էր եգիպտացի գործարար Նագիբ Սավիրիսին։

1999 թվականին սկսվել է Իտալիայի էներգետիկ շուկայի ազատականացումը։ Enel-ի բաժնետոմսերի մի մասը (31.7%) ցուցակագրվել է Իտալիայի ֆոնդային բորսայում։ 

### 2000 թվականներ
2000 թվականին Enel-ը մեկնարկել է Իտալիայի և Հունաստանի էլեկտրացանցերի միացման նախագիծ՝ կառուցել է 160 կիլոմետր երկարությամբ (100 մղոն) ստորջրյա էլեկտրահաղորդման գիծ, ​​որը կապում էր Օտրանտոն (Ապուլիա) և հունական Աետոս քաղաքը (Պելոպոնես)՝ 600 ՄՎտ հզորությամբ: 2002 թվականին ավարտված նախագիծը արժեցել է 339 միլիոն եվրո։ 2000 թվականին Enel-ը 170 միլիոն դոլարով ձեռք է բերել CHI Energy-ն, որը վերականգնվող էներգիայի արտադրող էր և գործում էր ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ 2001 թվականին Enel-ը հաղթել է Viesgo-ն ձեռք բերելու մրցույթում, որը Endesa-ի դուստր ձեռնարկությունն էր և գործում էր Իսպանիայի շուկայում էլեկտրաէներգիայի արտադրության և բաշխման ոլորտում։

thumb|Տորևալդալիգա Նորթի ջերմաէլեկտրակայան (Չիվիտավեկիա)
2004 թվականին սկսվել է իտալական բարձրավոլտ փոխանցման ստորաբաժանման առանձնացումը առանձին ընկերության՝ Terna-ի։ Դրա բաժնետոմսերը ցուցակագրվեցին ֆոնդային բորսայում։ 2012 թվականին Enel-ը վաճառել է իր վերջի

5% բաժնեմասը։ 2007 թվականի մարտին Enel-ը և իսպանական Acciona շինարարական ընկերությունը ձեռք է բերել իսպանական Endesa էներգետիկ ընկերության վերահսկիչ բաժնեմասը։ 42.5 միլիարդ եվրո արժողությամբ գործարքը հաստատվել է 2008 թվականի հունիսին։ 2009 թվականի փետրվարին Enel-ը գնել է իր գործընկերոջ բաժնեմասը 11.1 միլիարդ եվրոյով։

### 2010 թվականներ
2014 թվականին չիլիական Enersis էլեկտրաէներգետիկ ընկերությունը, որը գործունեություն էր ծավալում մի քանի լատինաամերիկյան երկրներում և նախկինում պատկանում էր Endesa-ին, փոխանցվել է Enel-ի անմիջական վերահսկողությանը և հետագայում վերանվանվել է Enel Américas։ 2008 թվականին Enel-ը հիմնադրել է Enel Green Power-ը՝ վերականգնվող աղբյուրներից էլեկտրաէներգիայի արտադրության զարգացմանը նվիրված ընկերություն։ 2009 թվականին Enel-ը բացել է նոր ֆոտովոլտային էլեկտրակայան Վիլլա Պրատոլինո զբոսայգում (Ֆլորենցիա): Դրա եզակի առանձնահատկությունը գիշերային ժամերին ջրածնի տեսքով արտադրված էլեկտրաէներգիայի կուտակումն էր։ 2010 թվականին Սիցիլիայի Սիրաքյուսայի մոտակայքում գտնվող Պրիոլո Գարգալո քաղաքում բացվել է «Արքիմեդես» էլեկտրակայանը, որն օգտագործում է արևային կոնցենտրատոր, համակցված ցիկլի կայաններ, ինչպես նաև հալված աղ՝ որպես սառեցնող նյութ։

2013 թվականին Enel-ը 1.8 միլիարդ դոլարով վաճառել է Artic Russia-ի 40%-ը, որը Eni-ի հետ համատեղ ձեռնարկություն էր, որն իր հերթին վերահսկում էր SeverEnergia-ի 49%-ը։

2015 թվականի դեկտեմբերին ստեղծվել է Open Fiber դուստր ընկերությունը՝ Իտալիայի թելքաօպտիկական կապը զարգացնելու համար: 2016 թվականի հուլիսին այն միավորվել է Metroweb-ի հետ, ինչը Open Fiber-ը դարձրե; է Enel-ի և Cassa Depositi e Prestiti-ի համատեղ ձեռնարկություն: 2021 թվականին Enel-ը վաճառել է Open Fiber-ի իր բաժնեմասը 2.73 միլիարդ եվրոյով: Այդ ժամանակ արդեն անցկացվել էր 64,000 կմ մալուխ, որը հասանելի էր հեռահաղորդակցության օպերատորների օգտագործման համար։

2018 թվականին Սան Պաուլոյի էլեկտրական ընկերությունը՝ Eletropaulo Metropolitana Eletricidade de São Paulo-ն, ձեռք է բերվել 7,1 միլիարդ R$-ով։

## Սեփականատերեր և կառավարում
thumb|Պաոլո Սկարոնի
Ամենամեծ բաժնետերը Իտալիայի կառավարությունն է, որին պատկանում է բաժնետոմսերի 23.58%-ը։ Բաժնետոմսերի ավելի քան 5%-ը պատկանում է ամերիկյան BlackRock ներդրումային խմբին։

* Պաոլո Սկարոնին, ով տնօրենների խորհրդի նախագահն է 2023 թվականի մայիսից, նաև «Միլան» ակումբի նախագահն է։ 2002 թվականից 2005 թվականներին նա եղել է Enel-ի գործադիր տնօրենը, 2005 թվականից 2014 թվականներին՝ Eni նավթագազային ընկերության գործադիր տնօրենը, իսկ 2014 թվականից 2023 թվականներին՝ Rothschild Group-ի փոխնախագահը։
* Ֆլավիո Կատանեոն, գլխավոր գործադիր տնօրեն (CEO) 2023 թվականի մայիսից, նաև Nuovo Trasporto Viaggiatori երկաթուղային ընկերության փոխնախագահն է և Assicurazioni Generali ապահովագրական ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ։

## Գործունեություն
thumb|Ալաննո ամբարտակ
Ընկերության 2023 թվականի եկամուտը կազմել է 92.9 միլիարդ եվրո։ Ընկերության հիմնական շուկաներն էին Իտալիան (եկամտի 43%-ը), Իսպանիան և Պորտուգալիան (24%), Բրազիլիան (8%), Միացյալ Թագավորությունը (5%), Չիլին (5%), Կոլումբիան (4%), Շվեյցարիան (2%), Ֆրանսիան (2%) և Պերուն (2%)։

Ընկերությունը սպասարկում է ավելի քան 70 միլիոն վերջնական սպառողների: 2023 թվականի դրությամբ նրա էլեկտրակայանների տեղադրված հզորությունը կազմել է 81.4 ԳՎտ, որից 55.5 ԳՎտ-ը՝ վերականգնվող էներգիա: Էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը կազմել է 207.3 միլիարդ կՎտ/ժ, որից 29%-ը ստացվել է հիդրոէլեկտրակայաններից, 22%-ը՝ քամու էլեկտրակայաններից, 18%-ը՝ համակցված ցիկլի կայաններից, 12%-ը՝ ատոմակայաններից, 7%-ը՝ արևային էլեկտրակայաններից, 5%-ը՝ ածխով աշխատող ջերմաէլեկտրակայաններից, 4%-ը՝ վառելիքային և գազով աշխատող ջերմաէլեկտրակայաններից, 3%-ը՝ երկրաջերմային էլեկտրակայաններից և այլ աղբյուրներից։

Ընկերությունը տիրապետում է 1.9 միլիոն կմ երկարությամբ էլեկտրահաղորդման գծերի և բաշխման ցանցերի, որոնք 2023 թվականին փոխանցել են մոտավորապես 500 միլիարդ կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա: Ընկերությունը անմիջականորեն վաճառել է 300 միլիարդ կՎտ/ժ: Enel-ը նաև շահագործում է էլեկտրական մեքենաների լիցքավորման կայանների ցանց՝ ավելի քան 24,000 միացման կետերով։

Էլեկտրաէներգիայից բացի, ընկերությունը բնական գազ է մատակարարում տնային տնտեսություններին և բիզնեսներին՝ 2023 թվականին վաճառել է 8.32 միլիոն քմ, հիմնականում Իտալիայում և Իսպանիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт компании 
* Подразделение по возобновляемой энергетике — Enel Green Power 

Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Իտալիայում
Կատեգորիա:1962 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:1962 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:Հռոմի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆրանկֆուրտի Արժեթղթերի Բորսայում տեղադրված ընկերություններ