open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միջնակետ

մինի|282x282փքս|<math>(x_1, y_1)</math><code>և</code><math>(x_2, y_2)</math> կետերի միջնակետը:
Երկրաչափությունում հատվածի **միջնակետ** է կոչվում այն կետը, որը տրոհում է հատվածը երկու հավասար մասերի։ Այն հավասարահեռ է հատվածի ծայրակետերից, այլ կերպ ասած՝ կիսում է հատվածը։

## Բանաձևը
*n*-չափանի տարածությունում  A  ու  B  ծայրակետերով հատվածի  C  միջնակետը կարելի է հաշվել  C = \frac{1}{2}(A+B)  բանաձևով, այսինքն՝ i*-*րդ կոորդինատը հանդիսանում է  A  և  B  կետերի i*-*րդ կոորդինատների կիսագումարը (i = 1, 2, ..., *n*)։

 c_{i} = \frac{a_{i}+b_{i}}{2} :

## Կառուցումը
Տրված հատվածի միջնակետը կարելի է ստանալ կարկինի և քանոնի օգնությամբ։ Սկզբում պետք է կարկինի միջոցով գծել երկու հատվող շրջանագծեր, որոնց կենտրոնները տրված հատվածի ծայրակետերն են և որոնք ունեն հավասար շառավղեր։ Այնուհետ քանոնի միջոցով պետք է միացնել այդ շրջանագծերի հատման կետերը։ Այդ հատվածը կհանդիսանա նշված երկու շրջանագծերի ընդհանուր աղեղը։ Վերջինիս հատման կետը տրված հատվածի հետ որոնելի միջնակետն է։
Իհարկե, ըստ Մորա-Մասկերոնիի թեորեմի, հատվածի միջնակետը կարելի է կառուցել նաև օգտագործելով միայն կարկին, սակայն փաստացի կառուցումը բավականին բարդ է։

## Միջնակետի երկրաչափական հատկությունները
### Շրջանագիծ
Շրջանագծի ցանկացած տրամագծի միջնակետ համարում է շրջանագծի կենտրոն։

Շրջանագծի ցանկացած աղեղի միջնուղղահայաց(այն ուղիղը որն անցնում է հատվածի միջնակետով և ուղղահայաց է հատվածին) անցնում է շրջանագծի կենտրոնով։

### Էլիպս
Էլիպսի մակերեսը կամ երկարությունը կիսող ցանկացած լարի միջնակետ էլիպսի կենտրոնն է։

Էլիպսի կենտրոնը նաև համընկնում է իր երկու կիզակետերին իրար միացնող հատվածի միջնակետի հետ։

### Հիպերբոլ
Հիպերբոլի գագաթներն իրար միացնող հատվածի միջնակետը հիպերբոլի կենտրոնն է։

### Եռանկյուն
Եռանկյան կողմերի միջնուղղահայացների հատման կետը հանդիսանում է այդ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնը։

Եռանկյան միջնագիծ է կոչվում գագաթը հանդիպակաց կողմի միջնակետին միացնող հատվածը։ Եռանկյան երեք միջնագծերի հատման կետը հանդիսանում է այդ եռանկյան ծանրության կենտրոնը։ Այլ կերպ ասած՝ մետաղյա համասեռ եռանկյյունաձև թաղանթը կհավասարակշռվի իր միջնագծերի հատման կետում տեղադրած հենարանի վրա։

Եռանկյան ինը կետերի շրջանագծի կենտրոնը համընկնում է այդ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնն ու օրթոկենտրոնն իրար միացնող հատվածի միջնակետի հետ։

Եռանկյան միջին գիծը այդ եռանկյան երկու կողմերի միջնակետերն իրար միացնող հատվածն է։ Այն զուգահեռ է եռանկյան երրորդ կողմին իսկ երկարությունը հավասար է այդ կողմի երկարության կեսին։

Ցանկացած եռանկյան մեկ ձևով կարելի է ներգծել էլիպս, որը շոշափում է բոլոր երեք կողմերը դրանց միջնակետերում։ Նշված էլիպսը կոչվում էՇտեյների ներգծյալ էլիպս, դրա կենտրոնը համընկնում է եռանկյանը ներգծած շրջանագծի կենտրոնի հետ և այն օժտված է մի հատկությամբ, որ եռանկյանը ներգծած բոլոր էլիպսների մեջ ունի մեծագույն մակերեսը։

Ուղղանկյուն եռանկյանն արտագծած շրջանագծի կենտրոնը համընկնում է ներքնաձիգի միջնակետի հետ։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Animation — showing the characteristics of the midpoint of a line segment
* What is Midpoint Formula 

Կատեգորիա:Աֆինական երկրաչափություն
Կատեգորիա:Վերլուծական երկրաչափություն
Կատեգորիա:Տարրական երկրաչափություն
Ոսկե աշուն (նկար, Պոլենով)

**«Ոսկե աշուն»** (), ռուս նկարիչ, Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ Վասիլի Պոլենովի նկարը։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1893 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 77 × 124 սմ։ «Ոսկե աշուն» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Պոլենովոյում (Տուլայի մարզ, Ռուսաստանի Դաշնություն)։

## Պատմություն
«Ոսկե աշուն» ստեղծագործությունը հեղինակը՝ Վասիլի Պոլենովը նկարել է 1893 թվականին։ Նկարը ստեղծելուց երեք տարի առաջ հեղինակը հիմնավորվեց «Բորոկ» դաստակերտում, որը գտնվում է  Օկայի ափին, Բյոխովո գյուղում։

Այսօր «Ոսկե աշուն» ստեղծագործությունը պահպանվում ու ցուցադրվում է Պոլենովոյում՝ «Բորոկ» դաստակերտում, որը դարձել է հատուկ պահպանվող տարածք։ Նկարը ցուցադրվում է «Բնապատկերների» սրահում։

## Նկարագիր
Այս կտավում Վասիլի Պոլենովը վրձնել է Օկա գետը աշնանը՝ սեպտեմբեր ամսին Օչկովի լեռան կողմից։ Կտավում պատկերված է բնապատկեր՝ բազմաթիվ ծառեր ծածկված են աշնանային դեղին տերևներով։ Հեռվում, կտավի աջ հատվածում, տեսանելի է սպիտակ եկեղեցի ու զանգակատուն։ Օկա գետը պատկերված է աղեղնաձև։

## Մեկնաբանություններ
Արվեստագետ Էլեոնորա Պաստոնն իր գրքում Վասիլի Պոլենովի արվեստի մասին արտահայտվել է հետևյալ կերպ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1893 նկարներ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Կատեգորիա:Պոլենովո արգելոցի նկարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Վասիլի Պոլենովի նկարներ
Էլ Նինյո հարավային տատանում

Էլ Նինյո Հարավային տատանում (ԷՆՀՏ)։ Խաղաղ Օվկիանոսի արեւելյան արեւադարձի ծովի մակերեւույթի ջերմաստիճանի եւ քամիների անկանոն պարբերական տատանումներ, որոնք ազդում են արեւադարձային եւ ենթաարեւադարձային գոտիների մեծ մասի վրա։ Տաքացման փուլը կոչվում է Էլ-Նիյնո, իսկ սառեցման փուլը՝ Լա-Նինյա։ Հարավային տատանումը մթնոլորտային ուղեկցող բաղադրիչ է՝ կապված ծովի ձերմաստիճանի փոփոխության հետ։ Էլ-Նինյոն ուղեկցվում է բարձր, իսկ Լա-Նինյան՝ ցածր մթնոլորտային ճնշմամբ՝ Խախաղ Օվկիանոսի արեւմտյան արեւադարձային մասում։ Երկու փուլերը տեւում են յուրաքանչյուրը մի քանի ամիս (սովորաբար՝ մի քանի տարի մեկ անգամ) եւ նրանց ազդեցությունները տարբերվում են ուժեղությամբ։

Այս երկու փուլերը վերաբերում են Ուոքերի շրջապտույտին, որը հայտնաբերել է Հիլբերթ Ուոքերը 20-րդ դարի սկզբին։ Ուոքերի շրջապտույտը պայմանավորված է ճնշման գրադիենտի ուժով, որն առաջանում է Արեւելյան Խաղաղ Օվկիանոսի բարձր ճնշման եւ Ինդոնեզիայի՝ ցածր ճնշման գոտիներում։ Երբ Ուոքերի ծրջապտույտը թուլանում կամ փոխում է ուղղությունը, արդյունքում Էլ Նինյոն հանգեցնում է նրան, որ օվկիանոսի մակերեւույթը միջինից ավելի տաք է դառնում, քանի որ ստորջրյա սառը ջրի՝ մակերեւույթ բարձրանալը դանդաղում կամ կանգնում է։ Հատկապես՝ Ուժեղ Ուոքերի շրջապտույտը առաջացնում է Լա Նինյա, որի արդյունքում օվկիանոսի ջերմաստիճանը ավելի ցածր է դառնում սառը ստորջրյա ջրերի՝ մակերեւույթ բարձրանալու պատճառով։

Տատանումներ առաջացնող մեղանիզմները շարունակվում են ուսումնասիրվել։ Կլիմայի ծայրահեղ տատանումները առաջացնում են արտակարգ եղանակ (օրինակ՝ ջրհեղեղ եւ երաշտ) աշխարհի բազմաթիվ տարաշածրջաններում։ Առավել տուժած երկրները, որոնք կախված են գյուղատնտեսությունից եւ ձկնորսությունից, Խաղաղ Օվկիանոսին սահմանակից երկրներն են։

## Գաղափար
Էլ Նինյո Հարավային տատանումը կլիմայական մեկ երեւույթ է, որը պարբերաբար տատանվում է երեք փուլերի միջեւ. չեզոք, Լա Նինյա եւ Էլ Նինյա։ Լա Նինյան եւ Էլ Նինյան հակադիր երեւույթներ են, որոնք պահանջում են թե մթնոլորտում, եւ թե օվկիանոսում տեղի ունեցող որոշակի փոփոխություններ, մինչեւ իրադարձության հայտարարումը։

Սովորաբար՝ Հյուսիսից փչող համբոլդտի հոսանքը սառը ջուրը Հարավային Օվկիանոսից բերում է դեպի հյուսիս՝ Հարավային Ամերիկայի արեւմտյան ափով դեպի արեւադարձային գոտիներ, որտեղ այն ուժեղանում է Պերուի ափի երկարությամբ վեր բարձրացող հոսանքով։ Հասարակածի երկարությամբ փչող պասսատները օվկիանոսային հոսանքներ են առաջացնում Խաղաղ Օվկիանոսի արեւելյան մասում, որպեսզի ջուրը բարձրացնեն խոսրքերից դեպի մակերեւույթ, որի շնորհիվ մակերեւույթը հովանում է։ հասարակածային պասսատների ազդեցությամբ այդ սառը ջուրը հասարակածով հոսում է դեպի արեւմուտք, որտեղ այն դանդաղ տաքանում է Արեգակի ազդեցությամբ։ Այս երեւույթի ուղղակի հետեւանքով Խաղաղ օվկիանոսի երեւմտյան մասի մակերեւույթի ջերմաստիճանը, սովորաբար, ավելի բարձր է , քան Խաղաղ Օվկիանոսի արեւելյան մասում։ Օվկիանոսի այդ ավելի տաք մասը կոնվեկցիայի աղբյուր է եւ կապված է ամպամածության եւ տեղումների հետ։ Էլ Նինյոյի ընթացքում սառը ջուրը թուլանում եւ ամբողջովին անհետանում է, քանի որ Խաղաղ օվկիանոսի Կենտրոնական եւ Արեւելյան մասերի ջուրը դառնում է նույնքան տաք, որքան Խաղաղ պվկիանոսի արեւմտյան մասինը։

## Ուոքերի շրջապտույթ
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևադարձային օդերևութաբանություն
Կատեգորիա:Իսպաներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական օվկիանոսագիտություն
Մարկ Դյուտրու

**Մարկ Դյուտրու** (, ), բելգիացի մանկապիղծ և սերիական մարդասպան։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Իքսելում մանկավարժների ընտանիքում։ Առաջիկա չորս տարիները Դյուտրուն անցկացրեց Բուրունդիում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո դարձել է էլեկտրիկ։ 1974 թվականին Դյուտրուն ամուսնացավ մանկապարտեզի դաստիարակ Միշել Մարտենի հետ։ Դյուտրուն իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Շառլեռուա։ 1995 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Դյուտրուն կտրում է 17-ամյա աղջկա կոկորդը, որը հրաժարվում է զբաղվել նրա հետ սեռական հարաբերությունով։

## Կալանավորում
1996 թվականի օգոստոսի 13-ին Դյուտրուն բանտարկվեց։ Դյուտրուին պատկանող հողամասում ոստիկանությունը գտել էր երկու 8-ամյա աղջիկների դիեր, որոնք ձեռքերով կապված էին։ Դատախազությունը Դյուտրուին մեղավոր է ճանաչել վեց աղջիկների առևանգման և նրանց բռնաբարելու, ինչպես նաև առևանգվածներից չորսին սպանելու համար։ Նա աղջիկներին բռնաբարել ու նկարահանել է տեսախցիկով։ Դյուտրուն դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման։ Նրա կինը՝ Միշելը ճանաչվեց մեղավոր ամուսնու կատարած հանցագործություններին աջակցելու համար և դատապարտվեց 30 տարավա ազատազրկման։ 2012 թվականի օգոստոսի 28-ին 16 տարվա ազատազրկումից հետո ազատ է արձակվել և դատարանի վճռով ապրել վանքում՝ խիստ պայմաններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարկ Դյուտրու 
* Մարկ Դյուտրու, Ջեքը մեր ժամանակի խաբեբա է

Կատեգորիա:Սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ
Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն

**Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն**, չկոդիֆիկացված սահմանադրություն, որը բաղկացած է օրենքներից, նախադեպերից և Բրիտանիայի սահմանդրության ավանդույթներից, որոնք սահմանում են սահմանադրության ձևավորման  կարգը և  պետական մարմինների լիազորությունները, պետական մարմինների միջև եղած հարաբերությունների սկզբունքները, ինչպես նաև քաղաքացիների համար։

## Պատմություն
Անգլիկան հեղափոխության ընթացքում ստեղծվել էին մի շարք նախագծեր, որոնք պետք է հիմք  դառնային սահմանադրության ստեղծման համար։ Առաջին հերթին դա Ժողովրդական համաձայնությունը պետք է լիներ, քաղաքացիական իրավունքերը ամրապնդող  Լեվելլերների մանիֆեստների շարքը, այդ թվում նաև համընդհանուր ընտրական իրավունքը և Հենրի Այրտոնի առաջարկությունը։ Այս երկու նախագծերը քննարկվեցին Պատնեական կոնֆերանցիայի ժամանակ՝ 1647 թվականի հոկտեմբերին, սակայն քննարկումները դադարեցվել են թագավորի բացակայության պատճառով։ 1657 թվականի հունիսի 26-ին ընդունվեց նոր սահմանադրություն։

## Սահմանադրության նկարագրություն
Բրիտանիայի սահմանադրությանը բնորոշ տարբերակիչներից է նրա չկոդիֆիկացված լինելը, այսինքն չկա որևէ փաստաթուղթ, որը կարելի է անվանել երկրի հիմնական օրենքը։ Ավելին ՝ չկա նույնիսկ փաստաթղթերի հստակ ցանկ, որը կապված կլինի Սահմանադրության հետ։

Դա պայմանավորված է հատուկ (Եվրոպական այլ երկրների համեմատ)  բնույթի բրիտանական իրավունքներով, որը վերաբերում է անգլո-սաքսոնական համակարգին, հիմնական առանձնահատոկւթյուններից է նաև այն, որ այն օգտագործվում է որպես դատական իրավունքի նախադեպ, ինչպես նաև նրանց անհատական զարգացման ուղին։

Առանձնանում են Սահմանադրության երեք բաղադրիչներ, կարգավիճակային իրավունք (Statute Law), ընդհանուր իրավունք  (Common Law) և սահմանադրական համաձայնագիր (Constitutional conventions),  որոնք համապատասխանում են  իրավունքի հետևյալ աղբյուրներին, կարգավիճակային, դատական նախադեպ և սահմանադրական համաձայնագիր։

Բրիտանիայի Սահմանադրական իրավունքում բացակայում է տարբերությունը «սահամնադրական» և «ընթացիկ» օրենքների միջև, որոնք սահմանում են ընդհանուր  կարգ և օրենքների փոփոխություն, որը նաև սահմանում է հիմնական օրենքի «ճկուն» բնույթը։ Ընդ որում, իրավունքների կայունությունը սահմանվում է սովորույթներով։

Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրությունը ի տարբերություն շատ այլ  սահմանադրական փաստաթղթերի, այն ծառայում  է ողջ Միացյալ Թագավորության (Անգլիա, Ուելս, Շոտլանդիա և Հյուսիսային Իռլանդիա) համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն

Կատեգորիա:Սահմանադրություններ
Լարվածություն Ալժիրում (2010-2012)

**Լարվածություն Ալժիրում**, ցույց, որը սկսվել է 2010 թվականի դեկտեմբերին։

Սկսվել է 2010 թվականի դեկտեմբերի սկզբին, ավելի շուտ Թունիսում, այս ամենի պատճառը դարձավ գործազրկությունը, Ալժիրում երիտասարդության դիրքը, կացարանների անբավարարությունը։ Այստեղ կարևոր դեր խաղաց նաև պարենի կտրուկ թանկացումները, որը հարված հասցրեց բնակչության աղքատ խավին։ Ցույցերը նոր թափ հավաքեցին Թունիսի հեղափոխությունից ու հեղափոխականների հաղթանակից հետո, նկատելի թափ հավաքեցին սկսված 2011 թվական հունվարի 1-ից։

## Ժամանակագրություն
* **Հունվարի 1**՝ Ցույցեր մայրաքաղաքում ընդդեմ պարենի 30% թանկացման, որը հետո տարածվեց ողջ երկրով։
* **Հունվարի 22**՝ Ցույցեր Ալժիրում, 42 մարդ տուժեց, մի քանի մարդ ձերբակալվեց։
* **Փետրվարի 3**՝ Ալժիրի նախագահ՝ Ա. Բութեֆլիկան հայտարարեց մոտ ժամանակներում քաղաքական բարեփոխումների՝ արտակարգ դրության չեղարկման (սկսած 1992 թվականի), կուսակցության ռադիոյի թույլատվության, խաղաղ ցույցերի (բացի Ալժիրից) մասին
* **2011 թվականի Հունվարի 12**  Ալժիրի փողոցներում կայացավ բազմահազարանոց ցույց, գրեթե 400 մարդ կարճ ժամանակով ձերբակալվեցին ոստիկանության կողմից։
* **Փետրվարի 12** Ցույցեր Ալժիրի հրապարակում, մի քանի հազար մարդ, բախվեց ոստիկանության հետ։
* **Փետրվարի 24** Չեղարկվեց արտակարգ դրություն, որը գործում էր 19 տարի։

### Ինքնահրկիզումներ
Մի քանի դեպքեր Ալժիրի քաղաքներում։
* Հունվարի 14՝ Մոհսեն Բուտերիֆֆը, Բուհադրա, Տեբեսսայի գավառ (մահացավ այրվածքներից)։ Ինքնահրկիզման չորս փորձ (3-ը գավառում, 1-ը մայրաքաղաքում)։

## Զոհեր
* 2011 թվականի հունվարի 8՝ չորս օրվա զոհվեց երկու մարդ։

Ընդհանուր առմամբ զոհվեց 5 մարդ, վիրավորվեց՝ ավելի քան 800-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Бурова А.Н., Коротаев А. В. Арабская весна: хроника событий // Арабская весна 2011 года. Системный мониторинг глобальных и региональных рисков / Отв. ред. А. В. Коротаев, Ю. В. Зинькина, А. С. Ходунов. М.: Либроком/URSS, 2012. С. 12–14.

## Արտաքին հղումներ
* Истоки и смысл арабской революции

Կատեգորիա:2010 Ալժիրում
Կատեգորիա:2011 Ալժիրում
Կատեգորիա:2012 Ալժիրում
Կատեգորիա:Ալժիրի պատմություն
Կատեգորիա:Արաբական գարուն
Աաստ

**Աաստ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, գտնվում է Աքվիտանիայի շրջանում։

Կոմունայի INSEE կոդն է՝ 64001

## Աշխարհագրություն
thumb|200px|left|Կոմունայի քարտեզը
Կոմունան գտնվում է Փարիզից մոտ 650 կմ հարավ, Բորդոյից՝ 180 կմ հարավ և Պաուից՝ 23 կմ արևելք։

Քարբուար գետը հոսում է կոմունայի երկայնքով։

## Կլիմա
Կլիման տաք օվկիանոսային է։ Ձմեռը մեղմ է, հունվարին միջին ջերմաստիճանը + 5&nbsp;°C- ից + 13&nbsp;°C է, -10&nbsp;°C ցածր ջերմաստիճան հազվադեպ է լինում։ Ձյունը գալիս է նոյեմբերից մինչև ապրիլ ամիս։ Ամառվա առավելագույն ջերմաստիճանը 20-30&nbsp;°C-ի, 35&nbsp;°C- ից է, շատ հազվադեպ է առավել բարձր ջերմաստիճան գրանցվում։ Տեղումները շատ բարձր են, տարեկան մոտ 1100 մմ։ Տիպիկ անկայուն եղանակ է, ուժեղ քամիները շատ հազվադեպ են։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմել է 192 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին 125 մարդ եղել է աշխատունակ (15-64 տարեկան), 92 մարդ՝ տնտեսապես ակտիվ, 33 մարդ՝ ոչ ակտիվ (տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը - 73,6% է, 1999-ին եղել է 66,4 % )։ Բնակչության 92 ակտիվ մարդկանցից 89-ը (47 տղամարդ և 42 կին) աշխատել է, 3-ը` գործազուրկ է (2 տղամարդ և 1 կին)։ 33 ակտիվների թվում եղել են 13 ուսանողներ, 14 թոշակառուներ և 6 այլ մարդիկ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Aast, Pyrenees-Atlantiques, Mairie.JPG|Քաղաքապետարան
Պատկեր:Aast, Pyrenees-Atlantiques, Church.JPG|Եկեղեցի
Պատկեր:Aast, Pyrenees-Atlantiques, War Memorial.JPG|Պատերազմի հուշարձան 
Պատկեր:Aast, Pyrenees-Atlantiques, Wayside Cross.JPG|Ճանապարհային խաչ 
Պատկեր:Aast, Pyrenees-Atlantiques, Drinking Trough.JPG|Աղբյուր


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Արենի-1 գինեգործարան

[thumb| [Արենի-1 քարանձավային համալիրի մուտքը]]
**Արենի-1 գինու գործարան**, 6100 տարեկան գինեգործարան, որը հայտնաբերվել է 2007 թվականին Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Արենի գյուղի Արենի-1 քարանձավային համալիրում՝ հայ և իռլանդացի հնագետների թիմի կողմից։ Պեղումները կատարել են Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի հնագետ Բորիս Գասպարյանն ու Իռլանդիայի Քորքի ազգային համալսարանի հնագետ Ռոն Փինհասին։ Աշխատանքները հովանավորել է ԱՄՆ Gfoeller հիմնադրամը և Քորքի համալսարանի քոլեջը։ 2008 թվականին ծրագրին է միացել նաև Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանը, և պեղումները հովանավորել են նաև Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանն ու Ազգային աշխարհագրական կազմակերպությունը։ Գինեգործարանի պեղումներն ավարտվել են 2010 թվականին։

Գինեգործարանն ունեցել է գինու խմորման գուռեր, մզարան, պահեստային սափորներ, խեցեգործարան և համարվում է Իսրայելի Հուդեա և Սամարիա մարզից 1963 թվականին հայտնաբերված գինեգործարանից ավելի քան հազար տարի մեծ։

2008 թվականին նույն քարանձավում է հայտնաբերվել Արենի 1 կոշիկը։

## Հայտնաբերում
Արենի-1-ի պեղումները սկսվել են 2007 թվականին և շարունակվել մինչև 2010 թվականի սեպտեմբեր, երբ հայ, ամերիկացի և իռլանդացի հնագետներն ամբողջությամբ հայտնաբերել են լայնածավալ, լավ պահպանված 2 ոտնաչափ խորությամբ (60 սանտիմետր) գուռ 3,5 ոտնաչափ (մեկ մետր) երկարությամբ մալվիդինով պատված կավե ամանի հետ։ Բացի այդ, հայտնաբերվել են նաև խաղողի սերմեր, սեղմված խաղողի, սալորաչրերի, ընկույզի և չոր որթատունկերի մնացորդներ։ Հարևանությամբ հին գերեզմանատան մոտ հայտաբերված խմելու բաժակներից կարելի է ենթադրել, որ այդ վայրն օգտագործվել է թաղման արարողությունների և ծիսակարգերի համար։ Քարանձավը լքվել է, երբ տանիքում խոռոչ է առաջացել, իսկ օրգանական նյութը պահպանվել է ոչխարի գոմաղբի շնորհիվ, որը խոչընդոտել է սնկերին վնասելու մնացորդները։

[900px|thumb|center|<center>Արենի-1-ի համայնաատկերը [Արփա գետի հովտում]]

## Վերլուծություն
Մզարանի և գուռերի նստվածքների քիմիական անալիզի նախնական արդյունքները տպագրվել են 2011 թվականի հունվարին *Journal of Archaeological Science*-ում (Հնագիտության ամսագիր)։

Իրվայնի կալիֆորնիական և Օքսֆորդի համալսարանների հետազոտողների կողմից իրականացված բուսաբանական հետազոտություններն ու ռադիոկարբոնային փորձարկումները բացահայտել են, որ Արենի-1 գինեգործարանը ստեղծվել է մ.թ.ա. 4100 կամ մ.թ.ա. 4000 կամ ուշ էնեոլիթ ժամանակաշրջանում։ Ըստ Արեշյանի՝ գինեվաճառները կավե ամանների մեջ ոտքերով ճզմել են խաղողը, որի հյութն այնուհետև գնացել է գուռի մեջ և այնտեղ խմորվել մինչև տարրաների մեջ լցնելը։ Տակառների տարողությունը եղել է մոտ 14-15 գալոն։

## Տես նաև
* Արենի 1 կոշիկ
* Գինեգործության պատմություն
* Գինեգործությունը Հայաստանում
* Անդին. հայոց ճանապարհորդության տարեգրություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Areshian G, et al. "The Chalcolithic of the Near East and South-Eastern Europe: Discoveries and New Perspectives from the Cave Complex Areni-1, Armenia," Antiquity 86 (2012):115–130.

Կատեգորիա:Հնագիտական նմուշներ
Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի գինեգործարաններ
Կատեգորիա:Արենի
Կատեգորիա:2007 հնագիտական հայտնագործություններ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Շահումյան, Մառնեուլ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանի Շահումյան (նախկին Շուլավեր) քաղաքում։

## Պատմություն
1750-ական թվականների վերջերից սկսած Շուլավերում գարդմանահայերի վերաբնակեցումից հետո վերջինները սկզբնական շրջանում իրենց կրոնական պահանջմունքները բավարարելու նպատակով սկսեցին օգտագործել բլրի գագաթին գտնվող Սուրբ Մարիամ կիսավեր եկեղեցին։

Որոշ ժամանակ անց նորաբնակները սկսում են եկեղեցաշինության աշխատանքները։ Նախատեսված էր նոր եկեղեցին կառուցել միջնադարում կառուցված գրեթե ավերված հին համանուն եկեղեցու տեղում։

Հայտնի է, որ 1841 թվականին պատրաստված էին եկեղեցու նախագծային փաստաթղթերն ու շինանյութը։

Արդեն 1844 թվականին Հայ առաքելական եկեղեցու Վրաստանի և Իմերեթիայի թեմի առաջնորդ Սարգիս Ջալալյանցի գլխավորությամբ կատարվեց եկեղեցու հիմնօրհնեքը։ Ստույգ հայտնի չէ, թե երբ է ավարտվելեկեղեցու շինարարությունը, բայց դեռևս 1850 թվականին այն շարունակվում էր։

1861 թվականին եկեղեցու հոգևորական Պողոս ավագ քահանա Սահակյանցի՝ հոգևոր իշխանությանն ուղղված նամակից պարզ է դառնում, որ եկեղեցին վաղուց արդեն կառուցված էր։

Հայտնի է, որ 1864 թվականին ավարտվել են եկեղեցում կատարվող վերանորոգման աշխատանքներ, ինչի մասին վկայում է եկեղեցու բարավորին պահպանված արձանագրությունը։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին որպես կրոնական կառույց գործել է մինչև 1920-ական թվականները։ Խորհրդային իշխանությունների կողմից փակվելուց հետո այն օգտագործվել է որպես պահեստ՝ այդ կարգավիճակում մնալով գրեթե մինչև ԽՍՀՄ փլուզումը։ 1989-1990 թվականներին շուլավերցիները նախաձեռնեցին եկեղեցին վերանորոգելու գործը։ 1998 թվականի հունիսի 10-ին Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գևորգ արքեպիսկոպոս Սերայդարյանը սարկավագ Վահան Ասլամազյանին նշանակեց Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում ծառայող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Շահումյան (Մառնեուլի շրջան)
Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ոսկե գետագալարը Ամստերդամի Հերենգրախտ ջրանցքում, տեսարանը արևելքից (նկար)

**«Ոսկե գետագալարը Ամստերդամի Հերենգրախտ ջրանցքում, տեսարանը արևելքից»** (), հոլանդացի նկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկեդարի կարկառուն ներկայացուցիչ Գերիտ Բերկհեյդի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1672 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 40,5 × 63 սմ։ «Ոսկե գետագալարը Ամստերդամի Հերենգրախտ ջրանցքում, տեսարանը արևելքից» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Ռեյկսմյուզեումում (Ամստերդամ, Նիդերլանդներ), գույքագրան համար՝ №SK-A-4750։

## Պատմություն
1933-1940 թվականներին «Ոսկե գետագալարը Ամստերդամի Հերենգրախտ ջրանցքում, տեսարանը արևելքից» ստեղծագործությունը գտնվել է նկարների առևտրական Ժակ Գաուդստիկերի մոտ։ 1952 թվականին այն ձեռք է բերել Նիդերլանդների կառավարությունը։ Իսկ 1956 թվականին պետությունից այն գնեց Դեզի Գաուդստիկեր ֆոն Գալբանը (1912-1996 թվականներ) 2000 գուլդենով։

1980 թվականին նկարը գնեց Ամստերդամի պետական թանգարանը 310 000 նիդերլանդական  գուլդենով։

## Նկարագիր
Նկարի հեղինակը՝ ծնունդով Հաառլեմից Գերիտ Բերկհեյդը, ստեղծել է քաղաքային շատ  տեսարաններ, հատկապես իր ստեղծագործական կյանքի ուշ շրջանում։ Սրանք տիպիկ դասական բնապատկերներ են, որոնք նկարված են մանրամասնորեն՝ հեռապատկերի խիստ պահպանմամբ։   «Ոսկե գետագալարը Ամստերդամի Հերենգրախտ ջրանցքում, տեսարանը արևելքից» կտավում հեղինակը պատկերել է Ամստերդամի ջրանցքներից մեկի՝ Հերենգրախտի մի հատվածը, որը հանրությանն առավել հայտնի է որպես «Ոսկե գետագալար»։ 1672 թվականին ջրանցքի այս հատվածը նոր-նոր էր կառուցվել։ Հարևանությամբ գտնվող շինությունների ճակատներից երևում է, թե ինչպես է փոխվել հարուստների ճաշակը։ 17-րդ դարի առաջին կեսին ջրանցքի տները նեղլիկ էին, աստիճանաձև ճակատներով, սակայն հետո սկսեցին կառուցել առանձնատները ուղիղ քիվերով։

Գերիտ Բերկհեյդը վերոհիշյալ շինությունները կտավում վրձնել է առավելագույն ճշտությամբ։ «Ոսկե գետագալարը Ամստերդամի Հերենգրախտ ջրանցքում, տեսարանը արևելքից» կտավի կոմպոզիցիան այնպես է կառուցված, որ տեսանելի է հեռապատկերի ռիթմիկությունը, իսկ ուղիղ անկյունները նկարին խորություն են փոխանցում։ Նկարիչը պատկերել է հարուստների առանձնատների հատվածը, օրինակ՝ ափամերձ տունը, որի ճակտոնին տեղադրված են արձաններ, պատկանել է բուրմիստրին։ Շինությունների հստակ գծերը հեղինակը պատկերել է լուսավորության խաղով։

Կտավի աջ կողմում պատկերված է փողոցը, որը հեղինակը պատկերել է ստվերի ներքո։ Փողոցում Բերկհեյդը մարդկանց նույնպես պատկերել է։ Երբեմն արեգակնային լույսը ցրում է այդ կիսախավարը։ Կտավի ձախ կողմում հակառակն է՝ արևով ողողված։ Թեթև ամպերով պատված երկինքն ու շինությունները արտացոլվել են ջրանցքի ջրերի մակերևույթին։ Ծառերը, որոնք այնքան բնորոշ են քաղաքին, կտավում բացակայում են։ Ծառերը այդ հատվածում եղել են 1672 թվականից, սակայն հեղինակը որոշել է դրանք չպատկերել, որպեսզի առավել ընդգծի ճարտարապետությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*  

Կատեգորիա:1672 նկարներ
Կատեգորիա:Ամստերդամի պետական թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Կատեգորիա:Գերիտ Բերկհեյդի նկարներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների մշակույթ
Իջևանի գինու-կոնյակի գործարան

**Իջևանի գինու-կոնյակի գործարան**, ալկոհոլային խմիչքներ արտադրող առաջատար ձեռնարկություն Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1951 թվականին։ Գտնվում է Իջևան քաղաքի Երևանյան փողոցի թիվ 9 հասցեում։

## Պատմություն
thumb|left|Իջևանի խաղողի այգիներ
thumb|right|Իջևանի գինեգործարանի գինու մառանները
Ժամանակակից խաղողագործությունը Տավուշի մարզում սկսվել է 1950-ական թվականներից։ Իջևանի գինու-կոնյակի գործարանը հիմնադրվել է 1951 թվականին՝ Աղստև և Սպիտակ գետերի հովտում գտնվող ավելի քան 3000 հեկտար այգիներում աճող խաղողի մշակման համար։ Սկզբում գործարանն արտադրել է տարբեր տեսակի գինիներ, կոնյակներ, ինչպես նաև շամպայն։ Այդ ժամանակահատվածում գործարանը շշալցման գիծ չի ունեցել, հետևաբար շշալցման համար ամբողջ արտադրանքն ուղարկվել է Երևան։ Խորհրդային տարիներին Իջևանի գործարանի արտադրանքը իրացվել է ԽՍՀՄ տարբեր երկրներում։

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո գործարանը 1996 թվականին սեփականաշնորհվել է և դարձել փակ բաժնետիրական ընկերություն։ Գործարանը համալրվել է ժամանակակից շշալցման գծով, կատարվել են հիմնանորոգման և ընդլայնման աշխատանքներ։ Գործարանի արտադրանքի մեծ մասն արտահանվում է Ռուսաստան, ԱՄՆ, Էստոնիա, Լատվիա, Կանադա, Լիտվա։

## Արտադրանք և ապրանքանիշեր
[thumb|upright|''Սարգոն'', կարմիր չոր գինի [Աքքադ պետության հիմնադիր Սարգոնի անունով]]
Ներկայումս գործարանն արտադրում է գինի, մրգային գինի, փրփրուն գինի, կոնյակ, մրգային օղի, ինչպես նաև հյութեր։

Իջևանի գործարանի գինիների բազմազանությունը ներառում է կարմիր և սպիտակ, չոր, կիսաչոր և լիկյոր գինի *Իջևան*, *Խաչքար*, *Իջևան տնական*, *Սարգոն*, *Իջևան Արենի*, *Իջևան մուսկատ*, *Իջևան սապերավի*, *Իջևան կագոր*, *Նազելի*, *Գայանե*, *Վազաշեն*, *Հաղարծին* և *Ընտրյալ Իջևան* ապրանքանիշեր։ 1977 և 1982 թվականների բերքից արտադրում է նաև «Հին Իջևան» կարմիր և սպիտակ գինի։ *Հաղարծինը* Իջևանի գործարանի արտադրած կարմիր փրփրուն գինին է։ Ընկերությունն ունի մի շարք մրգային գինիներ, այդ թվում` նռան, մոշի, հոնի, սերկևիլի, վարդի և բալի։

Իջևանի արտադրած թափանցիկ սպիտակ մրգային օղին պատրաստվում է հոնից, ծիրանից, թթից և խաղողից։

Իջևանի գործարանի արտադրված հայկական կոնյակներից հայտնի են հիմնականում 40 տարեկան *Աբգար թագավոր*, 20, 25 և 30 տարեկան *Նեմրութ*, 22 տարեկան *Իջևանի հատուկ թողարկում* և 15 տարեկան *Արքա*։ Այլ նշանավոր կոնյակի ապրանքանիշերից են 3 և 5 տարեկան *Իջևան*, 3 և 5 տարեկան *Իջևան պրեմիում*, 5 և 10 տարեկան *Իջևան ծիրան*, 7 տարեկան *Վանուհի* և 10 տարեկան *Հին Իջևան*։

## Տես նաև
* Երևանի Արարատ կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատ
* Երևանի կոնյակի գործարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1951 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի գինեգործարաններ
Կատեգորիա:Հայաստանի սննդի և ըմպելիքի ընկերություններ
Կատեգորիա:Հայկական ապրանքանիշեր
Կատեգորիա:Հայկական գինիներ
Կատեգորիա:Հայկական օղիներ
Մեդիչիի ճենապակի

thumb|300px|Ափսե, որի հակառակ կողմի վրա կա Մեդիչիի արվեստանոցի նշանը
**Մեդիչիի ճենապակի**, եվրոպացիների կողմից ճենապակու արտադրման առաջին և արդյունավետ փորձ, որն իրականացվել է 16-րդ դարում Ֆլորենցիայում` Տոսկանայի Մեծ դուքս Ֆրանչեսկո Մեդիչիի հովանու ներքո գործող արհեստանոցում։

## Պատմություն
Չինաստանից բերվող յուրատեսակ ճենապակին, որի պատրաստման եղանակը գաղտնի էր պահվում, եվրոպական երկրներում մեծ արժեք ուներ։ Չնայած Եվրոպայում որակյալ ճենապակու արտադրությունը սկսվել է միայն 18-րդ դարում, եղել են նաև ճենապակու մասնավոր արտադրություն ստեղծելու ավելի վաղ փորձեր։

Ջորջո Վազարին հայտնում է, որ Ֆլորենցիայի արհեստանոցում ճենապակու արտադրման փորձեր կատարվել են դեռևս 1568 թվականին, սակայն առաջին հաջողությունները, հավանաբար, եղել են 1575 թվականից ոչ շուտ, երբ Վենեցիայի դեսպան Անդրեա Գուսսոնին հայտնել է, որ Ֆրանչեսկո Մեդիչին բացահայտել է ճենապակու ստացման միջոցը, նաև նշում է նրա որակները` թափանցիկություն, ամրություն, թեթևություն և նրբագեղություն։ Ըստ Գուսսոնիի` մեթոդի բացահայտունը տևել է 10 տարի։

Մեդիչիի արհեստանոցում պատրաստված իրերը նախատեսված էին ոչ թե վաճառքի, այլ դիվանագիտական նվերների համար, օրինակ` Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II Հաբսբուրգին նվիրելու համար։

## Բնութագիր
thumb|left|300px|Մեդիչիի ճենապակյա սափոր

Մեդիչիի ճենապակին փափուկ է, ներառում է փոշենման դաշտային սպաթներ, կալցիումի ֆոսֆատներ, վոլաստոնիտ և քվարց։ Օգտագործվող ձևերը, որոնք բնութագրական էին տվյալ շրջանի մայոլիկայի համար, իրենց մեջ ներառում էին տարատեսակ վազաներ, ափսեներ, կուժեր, սափորներ։

Մեդիչիի ճենապակին գույնով և զարդանկարներով  հիմնականում նման է չինական սպիտակ-կապույտ ճենապակուն, սակայն կարելի է տեսնել նաև թուրքական ճենապակու մոտիվներ։ Պատրաստված իրերի հակառակ կողմում դրված է Բրունելլեսկու գմբեթի տեսքով նշան։

Մեդիչիի արհեստանոցի իրերի վրա լավ են երևում արտադրության բազմաթիվ թերություններ, ինչպիսիք են` չափազանց փխրունությունը, արտաքին շերտի պղպջակները և ճեղքերը, ուղղելու նպատակով արված կենտ զարդանախշերը, թրծումից հետո առաջացած չափազանց վառ կամ խամրած գույները։ Բացի այդ, պարզվեց, որ ճենապակու արտադրությունը շատ ծախսատար է, և Ֆրանչեսկոյի մահից հետ ճենապակու արտադրությունն անկում ապրեց։ Պատրաստվել է ընդամենը 300 նմուշ, որոնցից մեզ են հասել միայն մի քանի տասնյակը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* G. Cora and A. Fanfani, *La porcellana dei Medici*. Milan, 1986.
* Giuseppe Liverani, *Catalogo delle porcellane dei Medici*, in series *Piccola Biblioteca del Museo delle Ceramiche in Faenza*: II (Faenza), 1936.
* Arthur Lane, *Italian Porcelain*. London, 1954.

Կատեգորիա:Դեկորատիվ-կիրառական արվեստ
Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստ
Կատեգորիա:Ճենապակի
Նուորո (գավառ)

**Նուորո** (), (), գավառ Իտալիայի Սարդինիա ինքնավար մարզում։ Մայրաքաղաքը Նուորոն է։

Գավառն ընդգրկում է 5638 քառ. կմ տարածք, իսկ ընդհանուր բնակչությունը, ըստ 2017 թվականի տվյալների, կազմում է 210972 մարդ։ Բաժանված է 74 կոմունաների (մունիցիպալիտետների), որոնցից ամենամեծը Նուորոն է (36,925 բնակիչ), ապա Սինիսկոլան (11,492), Մակոմերը (10,043) և Դորգալին (8,576)։ Մյուս կոմունաները, ընդհանուր առմամբ, այնքան էլ մեծ չեն, նույնիսկ այն դեպքում, երբ Օլիենան (7,123 բնակիչ) և Օրոզեին (7,025) կարելի է համարել ամենաբնակեցված քաղաքները։

Պրովինցիան հիմնադրվել է 1927 թվականին։ 2005 թվականին Նուորո գավառի տարածքը զգալիորեն կրճատվեց՝ չորս նոր պրովինցիաներ ստեղծելու պատճառով։

Այս գավառն ունի ամենազարմանահրաշ վայրի և գեղեցիկ բնական լանդշաֆտներն աշխարհում։ Լանդշաֆտներից մեկի մաս է կազմում Գեննարգենտու ազգային պարկը, որն ընկած է Նուորո և Օլիաստրա գավառների միջև։

Գավառը Եվրոպայի չնչին բնակեցված տարածքներից մեկն է։ Այնուամենայնիվ, այն հայտնի է իր բարձր տարիքային խումբ ունեցող մարդկանցով։ 2001 թվականի մարտի 5-ից մինչև 2002 թվականի հունվարի 3-ը Տիանայի բնակիչ Անտոնիո Տոդդեն աշխարհի ամենածեր մարդն էր։

## Քաղաքականություն

## Պատկերասրահ

Climbing in Ogliastra, 2006.jpg
The second plan - panoramio.jpg
Cascata di lequarci in inverno.JPG
Sardaigne Oliena Eglise San-Ignazio - panoramio.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Կատեգորիա:Իտալիայի վարչական բաժանում
Կարմեն Մոնդրագոն

**Մարիա դել Կարմեն Մոնդրագոն Վալեսկա** (, հայտնի է եղել նաև որպես Նահուի Օլին (), ), մեքսիկացի նկարչուհի, բնորդուհի և գրող։

## Կենսագրություն
Կարմեն Մոնդրագոնը ծնվել է Տակուբայայում (այժմ` Մեխիկո)։ Գեներալ Մանուել Մոնդրագոնի և Մերսեդես Վալսեկայի ութ երեխաներից հինգերորդն էր։ 1897-1905 թվականներին ծնողների հետ միասին բնակվում էր Ֆրանսիայում, ազատ խոսում ֆրանսերեն։ 1905 թվականից ընտանիքը տեղափոխվում է Իսպանիա։ 1913 թվականին Կարմենը ամուսնանում է ընտանիքի բարեկամ նկարիչ Մանուել Ռոդրիգես Լոսանոյի հետ և տեղափոխվում Փարիզ։ Դերասանական ընտանիքի բարեկամների թվում էին Պաբլո Պիկասոն, Անրի Մատիսը և Ժան Կոկտոն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո ամուսինները տեղափոխվում են Սան Սեբաստիան (եղբայրը` Մանուել Մոնդրագոն կրտսերը, այստեղ ֆոտոստուդիա ուներ), որտեղ Կարմենը ինքը սկսեց զբաղվել գեղանկարչությամբ։

1921 թվականին Կարմեն Մոնդրագոնը վերադարձավ Մեքսիկա` բաժանվելով ամուսնուց, չնայած վարկած կա, որ ամուսնալուծությունը պաշտոնապես չի գրանցվել։ Նկարչուհին մտավ արտիստական ընտրախավի մեջ և որոշ ժամանակ մասնակցեց ավանգարդիստական «Ուլիսս» թատրոնի աշխատանքներին։ Նրա ծանոթների թվում էին  Խոսե Վասկոնսելոսը և Խավիեր Վիլյաուրուտիան։ Վարում էր ազատ բոհեմական կենսակերպ, սիրում էր զարմացնել հասարակությանը, հավանաբար առաջին կինն էր Մեքսիկայում, որ մինի կիսաշրջազգեստ էր հագնում։ Մեխիկոյում նա հաճույքով էր կեցվածք ընդունում որպես բնորդուհի, մասնավորապես Դիեգո Ռիվերային, Տինա Մոդոտտիին, հայտնի է նաև նրա մերկ լուսանկարների շարքը,  կատարված Անտոնիո Կարդունոյի կողմից։ 1920-ական թվականների կեսերին  նա բուռն սիրավեպ է ունենում նկարիչ Էրարդո Մուրիլիոյի հետ, որը հայտնի էր «Դոկտոր Ատլ» կեղծանվամբ։ նրանք բնակվում էին նկարչի կողմից գնված նախկին եկեղեցում։ Նա Կարմեն Մոնդրագոնին տվել էր Նահուի Օլին (ացտեկերեն` Nahui Olin) կեղծանունը, որը ացտեկերեն նշանակում էր մեր աշխարհը արհավիրքից պահպանված, աստվածներից մեկի ինքնազոհության շնորհիվ։ Գժտվելուց հետո ժխտում էր նրա հետ ունեցած կապը։

1922-1923 թվականներին Կ. Մոնդրագոնը հրատարակում է  «Գլխուղեղի օպտիկան», «Դինամիկ պոեմներ» և «Calinement Je Suis Dedans» բանաստեղծական ժողովածուները, նույն թվականներին նկարելով պրիմիտիվիստական ոճով  կտավներ, որոնք ինքը կոչում էր «ինտուիտիվ»։ 1940-ական թվականներին լրիվ հեռացավ հասարակական գործունեությունից, 1950-ական թվականներին նկարչություն է դասավանդել տարրական դպրոցում։

Մահացել է միայնության և լրիվ մոռացության մեջ։ 1990-ական թվականներին նրա  անհատական ցուցահանդեսներն անցկացվեցին  Մեխիկոյում, Դիեգո Ռիվերի թանգարանում և Չիկագոյում` մեքսիկական արվեստի թանգարանում։

## Գրականություն
* Adriana Malvido: Nahui Olin: la mujer del sol, 1999, ISBN 978-968-890-373-5.
* Pino Cacucci: Nahui, 2005, ISBN 8807016869.
* Dr. Atl: Gentes Profanas En El Convento, ISBN 970-727-034-9, ISBN 978-970-727-034-3.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Nahui Olin (I), Nahui Olin (II)
* Las hijas del porfiriato

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մեքսիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի ֆեմինիստներ
Սյուզան Խարդալյան

**Սյուզաննա Խարդալյան** (այլ տարբերակներ՝ **Խարտալյան** և **Կարտալյան** ) (), շվեդահայ լրագրող, հրապարակախոս և փաստավավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Սյուզան Խարդալյանը ծնվել է 1956 թվականի փետրվարի 5-ին Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյ­րութում։ Նրա ընտանիքը ցեղասպանությունից փրկվելու նպատակով հաստատվել էր Լիբանանում։ Սովորելով Բեյրութում և Փարիզում՝ ստացել է լրագրողի որակավորում։ Եղել է Փարիզում հրատարակվող հայկական «Կամք» թերթի խմբագիր։ 1987 թվականից բնակվում է Ստոկհոլմում։ Թաֆթսի համալսարանի Ֆլետչերի դիվանագիտության և միջազգային դպրոցի մագիստրոսի կոչում։ Շվեդիայում ավարտել է Փաստագրական ֆիլմերի ստոկհոլմյան դպրոցը։
 
1988 թվականին նկարահանել է «Վերադարձ դեպի Արարատ» փաստավավերագրական ֆիլմը, որը նվիրված էր Հայոց ցեղասպանությանը։ Մեկ տարի անց՝ 1989 թվականին, Շվեդական ազգային կինոակադեմիայի «Ոսկե բզեզ» մրցանակաբաշխության ժամանակ ստացել է «լավագույն ֆիլմ» մրցանակը։ Նկարահանումների մի մասը տեղի են ունեցել Թուրքիայում, ռեժիսորական խումբը աշխատել է գաղտնի տեսախցիկներով, սակայն նրանց նկատել և ձերբակալել ե։ Խարդալյանը իր խմբի հետ միասին մեղադրել են ի օգուտ Շվեդիայի լրտեսության մեջ։ Խարդալյանը իր գործերում բազմիցս անդրադարձել է հայկական թեմատիկային։ Նրա խոսքերով «Ցեղասպանության թեման իմ բոլոր ֆիլմերի կարմիր թելն է»։ 2011 թվականին նա ավարտել է «Տատիկիս դաջվածքները» ֆիլմի նկարահանումները, որը պատմում էր Խարդալյանի տատի պատմությունը, ով վերապրել էր հայոց ցեղասպանությաունը և ենթարկվել սեռական ստրկության։ Հաջորդ տարի նրա փաստագրական-ինքնակենսագրական ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան 2012» կինոփառատոնի ժամանակ, որտեղ արժանացել է Հայաստանի ազգային կինոակադեմիայի հատուկ մրցանակին։

2012 թվականի օգոստոսին ռեժիսորը իր ֆեյսբուքյան էջում հայտնել է, որ ամուսնացել է օպերատոր և ռեժիսոր Պեր Հոլմքվիստի հետ։ Սակայն պարզվել է, որ նրանք արդեն 22 տարի ամուսնացած են, սակայն մինչ այդ օրը չէին օրինականացրել իրենց ամուսնությունը։

## Ֆիլմագրություն
* 2011 — *[[Տատիկիս դաջվածքները]]*
* 2008 — *Երիտասարդ Ֆրեյդը Գազայում*
* 2005 — *Հիմարություն*
* 2005 — *Ես ատում են շներին*
* 2002 — *Ո՞ւր է իմ հաղթանակը*
* 2001 — *Բառեր և քար — 2000 տարեկան Գազան*
* 2000 — *Օփիումից քրիզանթեմներ*
* 1997 — *Նրա հայ արքայազնը*
* 1996 — *Առյուծը Գազայից*
* 1991 — *Թաքցնել Անժելայից*
* 1988 — *Խորհրդային Միության գաղտնի պատերազմը*
* 1988 — *Վերադարձ դեպի Արարատ*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Ռայան Ջեք

**Ռայան Ջեք** (, ), շոտլանդացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս շոտլանդական «Ռեյնջերս»-ի և Շոտլանդիայի ազգային հավաքականի կազմում։

Իր կարիերան սկսել է «Աբերդին»-ի կազմում։ Թիմի կազմում անցկացրած 17 տարիների ընթացքում ֆուտբոլիստը հանդես է եկել թիմի երիտասարդական և հիմնական կազմերում։ Թիմի կազմում անցկացրած վերջին 2 տարիների ընթացքում եղել է «Աբերդին»-ի ավագը։

## Ակումբային կարիերա
### «Աբերդին»
2008 թվականի ամռանը Ջեքը իր առաջին պայմանագիրն է կնքել «Աբերդին»-ի հետ։ Թիմի հիմնական կազմում նա իր նորամուտը նշել է 2010 թվականի սեպտեմբերին, իսկ հետագայում դարձել է թիմի առանցքային ֆուտբոլիստներից մեկը։

2011 թվականի հունվարին Ջեքը իր առաջին գոլն է խփել շոտլանդական թիմի կազմում` «*Ինվերնես ՖԱ*»-ի դմ խաղում։ Այդ գոլը ճանաչվել է 2010-11 մրցաշրջանի թիմի լավագույն գոլ։ Մեկ շաբաթ անց Ռայանը փոխարինման է դուրս եկել Շոտլանդիայի գավաթի կիսաեզրափակչի «Սելտիկ»-ի դեմ խաղում։ Հանդիպումն ավարտվել է 4-1 հաշվով։

2011 թվականի հոկտեմբերին Ռայան Ջեքը նոր պայմանագիր է կնքել «Աբերդին»-ի հետ։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ռայանը գոլի հեղինակ է դարձել «*Ջոնսթոն*»-ի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումը ավարտվել է 2-1 հաշվով` «Աբերդին»-ի հաղթանակով։ 2013 թվականի հունիսին Ջեքը երկարաձգել է իր պայմանագիրը մինչև 2016 թվականը։

2014 թվականի դեկտեմբերին Ռայանը ճանաչվել է Շոտլանդիայի առաջնության ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ։

### «Ռեյնջերս»
2017 թվականի հունիսի 1-ին Ռայանը տեղափոխվել է «Ռեյնջերս»։ նա թիմի հետ կնքել է 3 տարվա պայմանագիր։ Պայմանագրի կնքումից հետո ֆուտբոլիստն ասել է, որ «Ռեյնջերս»-ի երկրպագուն է և նրա համար մեծ պատիվ է այս ակումբում խաղալը։

Թիմի կազմում Ջեքը իր դեբյուտը նշել է 2017 թվականի հունիսի 29-ին` Եվրոպայի լիգայի շրջանակներում կայացած «*Պրոգրես Նիեդերկրոն*»-ի դեմ խաղում։ Այդ հանդիպումն ավարտվել է 2-1 հաշվով` «Ռեյնջերս»-ի պարտությամբ։

## Միջազգային կարիերա
Ռայան Ջեքը հանդես է եկել Շոտլանդիայի Մ16, Մ17 և Մ21 հավաքականների կազմում։ Եղել է Շոտլանդիայի Մ21 հավաքականի ավագը։

Շոտլանդիայի ազգային հավաքականի կազմում Ջեքը իր դեբյուտը նշել է 2017 թվականի նոյեմբերին` Նիդերլանդների հավաքականի դեմ խաղում։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
* Շոտլանդիայի Լիգայի գավաթակիր - 2013-14
* Շոտլանդիայի գավաթի խաղարկության արծաթե մեդալակիր - 2016-17

### Անձնական
* Շոտլանդիայի Պրեմիեր Լիգայի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ - դեկտեմբեր 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Էջը «Ռեյնջերս»-ի պաշտոնական կայքում  
 

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեյնջերս ՖԱ-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Սարգիս Սարգսյան (փիլիսոփա)

**Սարգիս Դոնիկի Սարգսյան** (), հայ փիլիսոփա։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Միջազգային փիլիսոփայական ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994)։ Սոֆիայի համալսարանի դասախոս։

## Կենսագրություն
Սարգիս Սարգսյանը ծնվել է 1932 թվականին Բուլղարիայի Ռուսե քաղաքում։ 1955 թվականին ավարտել է Սոֆիայի պետական համալսարանը։ 1996 թվականին համալսարանի արևելյան բանասիրության ֆակուլտետում հիմնադրել է հայկական բանասիրության բաժին և դասավանդել է հայկական մշակույթ, հայոց պատմություն, երկրագիտություն։ 1971-1973 թվականներին և 1986-1989 թվականներին, միաժամանակ՝ Սոֆիայի տեխնիկական համալսարանի պրոռեկտոր, 1976-1992 թվականներին՝ փիլիսոփայության ամբիոնի վարիչ, 1973-1978 թվականներին՝ բարձրագույն կրթության նախարարության հասարական գիտությունների բաժնի վարիչ, 1990-1999 թվականներին՝ Սոֆիայի սլավոնական համալսարանի պրոռեկտոր, 1999 թվականից՝ Վելիկոտռնովյան համալսարանի ուսանողների և ստաժորների ուսուցման կենտրոնի տնօրեն։

## Աշխատություններ
Աշխատությունները (բուլղարերեն) վերաբերում են ժամանակակից հասարակագիտության, գաղափարախոսության մեջ փիլիսոփայության գրաված տեղին ու գործառույթին, իմացաբանությանը, մասնավորապես առաջնային ու երկրորդային որակների շուրջ ծավալած բանավեճերին։

* Բնագիտության փիլիսոփայություն, 1998 թ.
* Հայաստան։ Հոգևոր և գիտական կյանքը դարերի ընթացքում, 2001 թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ռուսական ձմեռ (նկար)

**«Ռուսական ձմեռ»**, Նիկիֆոր Ստեփանովիչ Կրիլովի նկարը, որը պատկերել է 1827 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի մերձակայքում գտնվող Տոսնա գետի ափի գյուղում։ Նկարը Ռուսաստանի պետական թանգարանի հավաքածուի մի մասն է կազմում։

## Նկարագրություն
Առևտրական-մեկենասի գումարով արվեստագետի համար տուն է կառուցվել գյուղում։ Կրիլովը արվեստանոցի  պատուհանից տեսած բնանկարը նկարել է մեկ ամսվա ընթացքում։ Հայացքին ներկայանում է գյուղի ծայրամասերը, բնակիչները զբաղված են ամենօրյա գործով. առաջին պլանում  կինը լծակներով միջոցով լի դույլերով ջուր է տանում, նրան ընդառաջ եկող տղամարդը բռնած է ձիու սանձատակից, ջրալծակով կնոջ հետևում պատկերված են երկու այլ կանայք, ովքեր կանգնել են զրուցելու։

Հեռվում անտառ է երևում, իսկ դրա հետևում անծայրածիր հարթավայր։ Շուրջբոլորը սպիտակ ձյուն է, մերկ ծառեր։ Հեղինակը հմտորեն պատկերել է ռուսական ձմեռվա մթնոլորտը։ Նման զարմանալի անկեղծ և պարզ ձմռան բնապատկերը հազվագյուտ երևույթ է 19-րդ դարի առաջին կեսին ռուսական նկարչության մեջ։

Նկարը առաջին անգամ ներկայացվել է Արվեստի ակադեմիայում կայացած ցուցահանդեսում, որտեղ այն ընդունվել է ժամանակակիցների կողմից։

## Աղբյուրներ
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ձմռան բնանկար (Ռուսական ձմեռ)» «Վիրտուալ ռուսական թանգարան» պորտալում
* [Ինտերակտիվ տեսարան պատկերասրահում «Ձմռան բնանկար (Ռուսական ձմեռ)» «Վիրտուալ ռուսական թանգարան» պորտալում](http://virtual.rusmuseumvrm.ru/mikh_palace/pano.php?onstart=loadpano(hotspots/13.xml);st_pos(-44.60,3.65);)

Կատեգորիա:1827 նկարներ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական պետական թանգարանի նկարներ
Ուիլյամ Լիվինգստոն

**Ուիլյամ Լիվինգստոն** (, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Նրան դաստիարակել է իր Օլբանի տատը Նյու Յորքում։ Երիտասարդ ժամանակ մեկ տարի ծառայել է միսիոներ հնդիկ-մոնղոլների շրջանում։ Նա ավարտել է Եյլի համալսարանը, երկար տարիներ նա Նյու Յորքում սովորել է իրավաբանական պրակտիկա և քաղաքական գործունեություն։ 1770 թվականին նա կորցրեց հետաքրքրությունը իրավաբանական գործունեության հանդեպ, թողեց  իր կոնգրեսմենի պաշտոնը և տեղափոխվեց Նյու Ջերսի։ Հարմարվել էր խաղաղ կյանքին, երբ սկսվեց անկախության պատերազմը։ Ընտրվել է Կոնտինենտալ կոնգրեսում, ծառայել ոստիկանությունում, եղել է նահանգապետ։ Ֆիլադելֆիայի կոնվենցիայում ղեկավարելով մի հանձնաժողով, որտեղ ստրկության համար փոխզիջման էր գնացել(անձամբ ստրկության հակառակորդ էր)։ Նպաստեց Նյու Ջերսի սահմանադրության վավերականացմանը, դրա համար օգտագործելով նահանգապետի լիազորությունները։  1776-1790 թվականներին նա զբաղեցրեց նահանգապետի պաշտոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Անառակ որդին (նկար)

**«Անառակ որդին»** (), իտալացի նկարիչ և բանաստեղծ, պատմական գեղանկարչության կարկառուն ներկայացուցիչ Սալվատորե Ռոզայի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1650–ական թվականներին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 253,5 × 201 սմ։ «Անառակ որդին» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։

## Նկարագիր
«Անառակ որդին» ստեղծագործությունում կտավի հեղինակը՝ Սալվատորե Ռոզան վրձնել է պատանու, որը ծնկաչոք վիճակում է։ Ձեռքերը այնպես է դրել կրծքավանդակին, կարծես աղոթք է անում։ Երիտասարդի մոտ նկարիչը պատկերել է կով, խոզ, այծ և ոչխար։

Կտավում պատկերված է Նոր կտակարանի առակներից մեկի՝ «Անառակ որդու վերադարձը» հատվածի դրվագներից մեկը, որը նկարագրված է Ղուկասի ավետարանում (Ղուկաս 15։ 11-32)։ Սալվատորե Ռոզան «Անառակ որդին» կտավի աջ կողմի նեքևում թողել է իր ստորագրությունը՝ «*RS*» և *385* թիվը, որն արվել է վարդագույն ներկով՝ Էրմիտաժում 1797 թվականին հաշվառում սկսելու ժամանակ։

## Պատմություն
Կտավը ստեղծվել է 1650-ական թվականների առաջին կեսին։ Կտավի ստեղծման պատմությունն ու սեփականատերերի ինքնությունը հաստատված չեն ցայսօր։ Միայն արվեստագետներն ասում են, որ 18-րդ դարում կտավը եղել է Ռ. Ջիրի հավաքածուում՝ Ուիլթոնում (Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), իսկ 1736 թվականից այս ստեղծագործությունը պատկանել է անգլիացի պետական գործիչ, Օրֆորդի կոմս Ռոբերտ Ուոլփոլին։ Վերջինիս կրտսեր զավակը՝ գրականագետ  Հորաս Ուոլփոլը հոր հավաքածուն նկարագրելիս նշել է հետևյալը.
18-րդ դարի երկրորդ կեսին Անգլիայում նկարիչները «Անառակ որդին» կտավի մի շարք փորագրանկարներ են արել, որոնք լայն տարածում են գտել։ Հայտնի է փորագրանկարիչ Ջոն Բոյդելի ստեղծածը, որն այսօր պահպանվում է Միացյալ Նահանգների Մետրոպոլիտեն թանգարանում։

1779 թվականին այս կտավը՝ Ուոլփորի ողջ հավաքածուհի հետ միասին ձեռք է բերում կայսրուհի Եկատերինա II-ը, որն էլ Էրմիտաժի իտալական գեղանկարչության հիմքը դարձավ։

Այսօր «Անառակ որդին» ստեղծագործությունը ցուցադրվում է Նոր Էրմիտաժի շենքի կտավը 238 սրահում (Իտալական մեծ վերածնունդ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1650 նկարներ
Կատեգորիա:Սալվատորե Ռոզայի նկարներ
Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստ
Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի անձինք
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի սյուժեով նկարներ
Ծոբոփոր (այլ կիրառումներ)

**Ծոբոփոր** անվանումը կարող է վերաբերել
* Ծոբոփոր, Մեծ Հայքի Գուգարք նահանգի գավառներից
* Ծոբոփոր, հայկական պատմական հուշարձան Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում
Գրիգորի Պերելման

**Գրիգորի Յակովլևիչ Պերելման** (, ), ռուս մաթեմատիկոս։ Նա մեծ ներդրումներ ունի ռիմանյան երկրաչափության և երկրաչափական տոպոլոգիայի մեջ։

1994 թվականին Պերելմանը ապացուցել է Սոուլի թեորեմը, իսկ 2003 թվականին՝ Թյուրսթոնի երկրաչափական վարկածը (հաստատված 2006 թվականին)։

2006 թվականի օգոստոսին Պերելմանին առաջարկվել է Ֆիլդսյան մրցանակ մաթեմատիկայում նրա կատարած ներդրումների համար, որից ինքը հրաժարվել է՝ ասելով, որ նրան չեն հետաքրքրում փողը կամ փառքը։ 2006 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Science ամսագիրը որակեց նրա աշխատանքը, որպես տարվա հայտնություն։ Այդպիսի որակում դեռևս չէր եղել մաթեմատիկայի ասպարեզում։

2010 թվականի մարտի 18-ին հայտարարվեց, որ Պերելմանին տրվելու է Միլենիումի մրցանակ՝ Փուանկարեի վարկածը ապացուցելու համար, որից նույնպես հրաժարվեց։ Նա հրաժարվել է նաև մաթեմատիկայի եվրոպական ասոցիացիայի կողմից տրվող հեղինակավոր մրցանակից։

Ներկայումս Պերելմանի ապացույցը Փուանկարեի վարկածի համար միակն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուներ
ITunes

**iTunes**, մեդիա նվագարկիչ, մեդիա գրադարան, ինտերնետային ռադիո հեռարձակող և բջջային սարքերի կառավարման ծրագիր, որը ստեղծվել է Apple Incի կողմից։ Այն առաջին անգամ գործի է դրվել 2001 թվականի հունվարի 9-ին։ Օգտագործվում է թվային մեդիայում՝ երաժշտության, հոլովակների ներբեռման, դիտման և ունկնդրման համար։ Այն հասանելի է  macOS և Windows օպերացիոն համակարգերի համար։ 
 
«iTunes»-ի հիմնական ուղղվածությունը երաժշտությունն է՝ երաժշտական գրադարանով և հավաքածուներով։ Այն կարող է օգտագործվել CD սկավառակների և երգերի հավաքածուների ձայնագրման համար։ Հնարավորություն կա նաև կիսվել անձնական երաժշտական հավաքածուներով։ 2005 թվականին Apple ընկերությունը ավելացրել է նոր պարամետրեր, որոնք հնարավորություն են տալիս դիտել տեսանյութեր, օգտվել էլեկտրոնային գրքերից։ Սակայն ծրագիրը հասանելի է միայն IOS համակարգերում։

## Հարթակային հասանելիություն
«iTunes» ծրագիրը հասանելի է macOS և Windows օպերացիոն համակարգերով աշխատող համակարգիչների համար։ 2017 թվականի մայիսին Microsoft և Apple ընկերությունները հայտարարել են, որ ծրագիրը կավելանանա Microsoft Store-ի ծրագրերին մինչ 2017 թվականի ավարտը։

## Պատմություն
1990 թվականին «Casady & Greene» ընկերության կողմից թողարկված SoundJam MP ծրագիրը ժամանակի ընթացքում անվանափոխվեց «iTunes»-ի, երբ Apple ընկերությունը գնեց այն։ Apple ընկերությունը «SoundJam» ծրագրում կատարեց մի քանի փոփոխություներ։ «iTunes»-ի առաջին տարբերակը թողարկվել է 2001 թվականի հունվարի 9-ին, ճանաչվել է «տարվա լավագույն և հարմարավետ Jukebox հավելված»։ «iTunes»-ի հետագա թողարկումները հաճախ համընկնում էին նոր ապարատային սարքերի հետ և աստիճանաբար ներառում էին նոր հնարավորություններ, ներառյալ «smart playlists», «iTunes Store» և նոր աուդիո ձևաչափեր։

## Մեդիա Մենեջմենթ
### Երաժշտություն
**Մետատվյալներ և ներբեռնում**

«iTunes»-ը ներառում է նաև երաժշտական գրադարան։ Յուրանքանչյուր թրեք ունի իր հատկությունները, որոնք կոչվում են մետատվյալներ։ Մետատվյալները կարող են խմբագրվել յուրանքանչյուր օգտատիրոջ կողմից։ Հնարավոր է փոխել թրեքի  կամ կատարողի անունը և այլ պարամետրեր։ Ծրագիրը ապահովում է թվային, աուդիո ձայնագրությունների ներմուծում, որոնք կարող են փոխանցվել IOS ծրագրով սարքերին, ինչպես նաև աջակցել ձայնասկավառակների բովանդակությանը։ «iTunes» -ն աջակցվում է WAV, AIFF, Apple Lossless, AAC եւ MP3 աուդիո ձևաչափերով։ Այն օգտագործում է «Gracenote» երաժշտական տվյալների բազան`աուդիո ձայնասկավառակների  անվանումների տրամադրման համար։

Ֆայկերի հիմանական դասավորվածությունը սյունակաձև է և ներառում է ալբոմներ, երաժշտական հավաքածուներ և այլ տվյալներ։ Օգտատերերը նույնպես կարող են ձևափոխել այս սյունակների դասավորվածությունը։

**Հատուկ երաժշտական հավաքածուներ**

2004 թվականին  ներկայացվեց երաժշտական գրադարանում զետեղված «Party Shuffle» հավաքածուն։ Օգտատերերը կարող են սեղմակի օգնությամբ հեշտորեն անցնել հաջորդ հավաքածուին։ Հետագայում այն անվանվեց «iTunes DJ»-ի, որն էլ փոփոխվեց «Up Next»-ի։

### Տեսահոլովակներ
2005 թվական մայիսին «iTunes»-ում ներկայացվեց տեսահոլովակների բաժինը, որը թողարկվեց  iTunes 4.8 տարբերակի հետ։ Սակայն այն ուներ որոշակի սահմանափակումներ և հնրավոր չէր երկարաժամկետ օգտագործել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2001 ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:IOS-ի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Էփլ