open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արճեշի գավառակ

**Արճեշ**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր վիլայեթի հյուսիսային կողմում։ Կենտրոնը Արճեշ քաղաքն էր։

Տարածքով մոտավորապես համապատասխանում էր Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Աղիովիտ գավառին։

## Աշխարհագրություն
Տարածվում էր Վանա լճի հյուսիս-արևելյան ծովախորշից մինչև Ծաղկանց լեռները։ Արևելքից սահմանակից էր Բերկրիի գավառակին։ Հանդիսանում է Վանի նահանգի ամենաբարեբեր շրջաններից։ Գավառակը ջրառատ է։ Նրա հյուսիսային մասը լեռնային է, իսկ հարավայինը՝ դաշտային։

Լճամերձ շրջանում՝ մոտ 12 կմ երկարությամբ և 10 կմ լայնությամբ տարածվում է գեղեցիկ դաշտ, որտեղ 1915 թվականի նախօրեին գտնվում էին մի քանի հայկական գյուղեր և Արճեշ քաղաքը։

Արճեշի նշանավոր վայրերից է Զիանփորը, որն հայտնի է իր գեղեցիկ բնությամբ և ծծմբային ջերմուկներով։

## Բնակչություն
Ըստ «Փորձ» ամսագրի Արճեշը Բերկրի գավառակի հետ միասին 1880 թվականին ուներ 50184 բնակիչ, որից քրդեր՝ 25937, հայեր՝ 24250: Ըստ «Մշակ» ամսագրի գավառակն ուներ 26897 հայ, 4000 քուրդ և 2904 թուրք բնակիչ։ Ըստ Վ. Քինեի 1891 թվականին գավառակն ուներ 14774 բնակիչ, որից 9490-ը՝ հայեր, 5284-ը՝ մուսուլմաններ։ Ըստ Վ. Մաևսկու գավառակն 1890-ական թվականներին ունեցել է 14774 բնակիչ, որից հայեր՝ 9490:

## Պատմություն
Գավառակի հայությունը զգալիորեն տուժեց 1896 թվականի ջարդերի ժամանակ, իսկ 1915-1918 թվականների Մեծ եղեռնի ժամանակ ենթարկվեց համատարած կոտորածի։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը խաղողի և պտուղների մշակությունն էր։ Գավառակը հայտնի էր որպես հացահատիկի շտեմարան։

Հայերը զբաղվում էին երկրագործությամբ, տառեխի որսով, մշակում էին ընտիր հացահատիկ, խաղող, բամբակ, պտուղներ։ Մուսուլմանները գերազաբցապես անասնապահներ էին։

Գավառակը հարուստ էր ձիերով և մանր եղջերավոր անասուններով։

## Օգտակար հանածոներ
Գավառակում կան պղնձի, երկաթի, քարածխի և կապարի պաշարներ, որոնք չեն արդյունահանվում։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Արճեշը մինչև Մեծ եղեռն ուներ 24 եկեղեցի և քանի վանքեր։

## Կրթություն
Մինչև 1915 թվականն ուներ 4 վարժարան։

## Վարչական բաժանում
Ըստ «Փորձ» ամսագրի Արճեշը Բերկրի գավառակի հետ միասին 1880 թվականին ուներ 138 գյուղ՝ 4928 տնտեսությամբ, որից հայկական՝ 2248, իսկ քրդական՝ 2680: Ըստ «Մշակ» ամսագրի գավառակն ուներ 152 գյուղ։ Ըստ Վ. Մաևսկու գավառակն 1890-ական թվականներին ունեցել է 122 գյուղ։ Ըստ Ադ-Դօյի 1909 թվականին Արճեշն ուներ 132 գյուղ, որից 44-ը՝ զուտ հայկական, իսկ մյուսներում հայերի հետ ապրում էին այալզգիներ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ամանորյա խաղալիքներ

**Ամանորյա խաղալիքներ** (), Արկադի Խորալովի երգը` ըստ Անդրեյ Դեմենտևի բանաստեղծության, գրվել է 1987 թվականին։ Բազմիցս կատարվել է տարբեր արտիստների կողմից և համարվում է հետխորհրդային երկրներում ամենատարածված ամանորյա երգերից մեկը։

## Կոմպոզիցիայի մասին
Ըստ Խորալովի՝ Անդրեյ Դեմենտեևի հետ իրեն ծանոթացրել է Սոֆյա Ռոտարուն 1975 թվականին. դրանից հետո նրանք պահում  են ընկերական կապն ու աշխատում են միասին. Խորալովը երաժշտություն է գրել է Դեմենտևի ավելի քան 50 բանաստեղծությունների համար։ «Ամանորյա խաղալիքներ» բանաստեղծության համար երաժշտության գաղափարը նրա մոտ ծագել է Ղրիմի աստղադիտարանում։

Երգն առաջին անգամ թողարկվել է Խորալովի «Տարօրինակ *աշխարհ»* () ալբոմում, 1988 թվականին, Աուրիկա Ռոտարուի մասնակցությամբ։ 1999 թվականին երգը վերաթողարկվել է երգչուհի Նատալիի հետ դուետով, վերջինս ընդգրկել է այն իր «*Считалочка*» ալբոմում։ 2005 թվականին Խորոլովը վերաձայնագրել է երգը մանկական երգչախմբի հետ` «Ես քո գերին եմ» () ալբոմի համար։

2013 թվականին ձայնագրվել է երգի նոր տարբերակ և նկարահանվել է տեսահոլովակ Իրինա Օրտմանի և «Непоседы» նվագախմբի մասնակցությամբ։ Տեսահոլովակի աշխատանքներին մասնակցություն են ունեցել նաև Պիեռ Նարցիսը, Ալեքսեյ Գլիզինը, Տատյանա Բուլանովան, ռեփեր Epic-ը և ուրիշներ։ 2013 թվականից երգը «Новые Самоцветы» խմբի երգացանկում է։

## Քավըր տարբերակներ
* Աննա Ռեզնիկովա` *Մեզ հետ Աստված է* () ալբոմի համար (2002)
* Անիտա Ցոյ` *1000000 րոպե* () ալբոմի համար (2003)
* «Новые Самоцветы» քավըր խումբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի բառերը 
* Արկադի Խորալովի պաշտոնական կայքը 
* 
* 

Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Կատեգորիա:Խորհրդային երգեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր
Աբեթ

**Աբեթ**, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռների հյուսիսային մասում, Շաղատ գետի աջափնյակում, Շաղատ գյուղից 1,5 կմ հարավ։ Բարձրություն 2061 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Գազ ամբողջատերև

**Գազ ամբողջատերև** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Անցողուն բույս է, որի ծաղկակիրները դուրս են գալիս տերևների արմատամերձ վարդակից։ Տերևները պարզ են, կարճ տերևակոթով, ձվաձև-կլոր կամ համարյա երիկամաձև, երկու կողմից խիտ առսեղմ խավոտ։ Ծաղկակիրները մինչև 5 սմ երկարությամբ են և ունեն 3-7 ծաղիկներ։ Պսակը դեղին է։ Ունդերը էլիպսաձև երկարավուն են, 4-5 սմ երկարությամբ, 1,5 սմ լայնությամբ։ Տեսակը առանձնահատուկ տաքսոնոմիկ դիրք ունի։

## Տարածվածություն
Աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երանոս լեռնագագաթ, Երախի և Ուրծի լեռնաշղթաներ)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1000 մ բարձրությունների վրա, մերգելային կրաքարերից կազմված չոր խճաքարոտ լանջերին, ավազային անապատում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Աճելավայրերից մեկը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Բոշխ կիլիկիական

**Բոշխ կիլիկիական** (), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։
## Նկարագրություն
45-75 սմ բարձրությամբ սողացող, բազմամյա, կոճղարմատավոր խոտաբույս է։ 3-4 մմ լայնությամբ տերևները նուրբ են, զգալիորեն ցողունից կարճ։ Ծաղկաբույլերը կազմված են առէջավոր և վարսանդավոր հասկիկներից։ Ծածկող թեփերը նշտարաձև են, սրագագաթ, կանաչավուն կենտրոնական ջղով և եզրից մուգ դարչնագույն շերտով։ 4-5 մմ երկարությամբ պարկիկը դեղնավուն է, իսկ 2 մմ երկարությամբ կտուցը դարչնագույն և գագաթում թեթևակի ճեղքված ունի։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում, Խաչիկ և Գնիշիկ գյուղերի շրջակայքում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Հարավային Անդրկովկասը, Հայկական լեռնաշխարհը և Հյուսիսային Իրանը։ Հանդիպում է հազվադեպ։

## Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 2400-2600 մ բարձրությունների վրա, ճահճացած լեռնային մարգագետիններում։ Ծաղկում է հուլիսին, պտղաբերում է օգոստոս ամսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես ոչնչացման  անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենիցիաների հավելվածներում բացակայում է։

Պահպանության համար միջոցառումներ չեն իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բոշխազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Խլոպուզ ընձյուղավոր

**Խլոպուզ ընձյուղավոր** (), շնդեղազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
12-16 սմ բարձրությամբ, բազմամյա անցողուն պալարասոխուկավոր ստոլոններ՝ ստորգետնյա ընձյուղներ, առաջացնող բույս է։ Տերևները 3 են, գծային-նշտարաձև, ծաղկին հավասար կամ դրան գերազանցող։ Ծաղիկները 1-2 են և ունեն սպիտակավարդագույն գույն։ Առէջները հիմքի մոտ լայնացած են։ Փոշանոթները լինում են բաց դեղին կամ սև։ Տուփիկը ձվաձև է, դեպի վերև՝ նեղացող, սրացած, դարչնագույն։ Սերմերը բազմաթիվ են, մեծ սպիտակավուն  սերմնաթիկնոցով։
## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արարատ, Մարմարաշեն, Երևան)։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է նաև Արևելյան Կովկասը, Կենտրոնական և Հարավային Կովկասը, Բուլղարիան, Սիրիան, Փոքր և Միջին Ասիան, Իրանը, Աֆղանստանը, Պակիստանը։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-850 մ բարձրությունների վրա, աղակալած ճահճացած տեղերում, ճմակալած խոնավ մարգագետիններում։ Ծաղկում է փետրվար-ապրիլ ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիսին։
## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։

ՀՀ կառավարության 2008 թվականի որոշմամբ՝ Արարատի ճահիճները ընդգրկվել են բնության հուշարձանների ցանկում որպես «Աղակալած ճահճուտ», սակայն իրական պահպանություն դեռ չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Շնդեղազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ Կիրպիչնիկովի

**Գազ Կիրպիչնիկովի** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Անցողուն, պարզ մազիկներով ծածկված բազմամյա բույս է։ 8-35 սմ երկարությամբ տերևները կենտ-փետրաձև են։ 8-21-ական զույգ տերևները վերևից մերկ են, իսկ տակից՝ խավոտ, էլիպսաձև։ Ծաղկակիրները 0,5-1 սմ երկարությամբ են և սակավածաղիկ։ Ծաղիկները կարճացած են, փնջաձև և գտնվում են համարյա արմատամերձ ողկույզներում։ Պսակը դեղին է, իսկ դրոշը՝ 18-23 մմ երկարությամբ։ Սռնակը սպիտակէ, մերկ ։ Ունդերը ունեն 10-20 մմ երկարություն, խավոտ են։

## Տարածվածություն
Հանդիպում է Զանգեզուրի (Անգեղակոթ գյուղի շրջակայք, Հորիս քաղաքի և Տեղ գյուղի միջև) և Մեղրու (Շվանիձոր և Նյուվադի գյուղերի միջև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Արևելյան Անդրկովկասում և Արևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 650-1850 մ բարձրությունների վրա, ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, չոր քարքարոտ լանջերին, թփուտների մեջ, գիհու նոսրանտառում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է և Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես հազվագյուտ տեսակ։ ԸՆդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականցվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Շնդեղ Նինայի

**Շնդեղ Նինայի** (), շնդեղազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, անցողուն, պալարասոխուկավոր բույս է։ Տերևները 3-4 հատ են, պտղի ժամանակ շատ մեծացող, գոտիանման, հիմքում նեղացող, թխակապույտ։ Ծաղիկները 2-7 հատ են, վարդագույն։ Տուփիկը գտնվում է ոտիկի վրա և ունի ձվաձև կողեր, 3-4 մմ երկարության կտուց։

## Տարածում
Հանդիպում է Դարեղեգիսի (Ջերմուկ, Գուշչի, Բարձրունի, Գնիշիկ) և Մեղրու (Վերին Վարդանաձոր) ֆլորիստիկական շրջաններում։

## Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 2000-2100 մ բարձրությունների վրա, գերխոնավացած և ճահճային տեղերում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Շնդեղազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ չռված

**Գազ չռված** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բարձիկանման, ցածր, փշոտ թփիկ է։ Տերևների երկարությունը 1,5-4 սմ է։ Տերևիկները լինում են 4-7-ական զույգ։ Ծաղկաբույլը գլխիկանման է և ունի 2-2,5 սմ տրամագիծ։ Ծաղկակիցները բաժակից կարճ են։ Թավոտ բաժակի երկարությունը 9-12 մմ է։ Ատամիկները 6-8 մմ են, խոզանանման և թարթիչավոր։ Պսակը կրեմագույն է։ Սռնակի երկարությունը 5-8 մմ է։

## Տարածում
Աճում է Դարեղեգիսի (Խաչիկ, Մոզրով և Գնիշիկ գյուղերի միջև) և Զանգեզուրի (լեռնագագաթ՝ Խուստուփ, Սառնակունք և Սպանդարյան գյուղերի միջև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Հյուսիսարևմտյան Իրանում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2200-2900 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։
 
## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս։ Հայասատնի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Չի պահպանվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Խուստուփ լեռնագագաթի վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Թփեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ կնճռոտ

**Գազ կնճռոտ** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Միամյա բույս է՝ մինչև 20 սմ բարձրությամբ, թույլ ծածկված մանր, պարզ մազիկներով։ Տերևների երկարությունը 1,5-3,5 սմ է։ Ծաղկաբույլը ունի 1-3 ծաղիկ։ Պսակը բաց մանուշակագույն է։ Ունդերը գծային են, մինչև 4 սմ երկարությամբ։

## Տարածում
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երասխ գյուղի շրջակայք)։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Հարավային Կովկասում, Անատոլիայում, Հյուսիսարևմտյան և Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Պակիստանում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։

## Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է ապրիլ ամսին, պտղաբերում՝ մայիսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանում հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա՝ 10 կմ²-ից պակաս տարածման և բնակության շրջանների մակերեսով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Չի պահպանվում։ Անհրաժեշտ է իրակացնել հետազոտական աշխատանքներ նոր աճելավայրեր հայտնաբերելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Գազ Աղասու

**Գազ Աղասու** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
10-12 սմ բարձրությամբ, պարզ մազիկներով ծածկված, բազմամյա, փուխր ճմիկներ առաջացնող, համարյա անցողուն բույս է։ Տերևները մոխրագույն, խիտ թավոտ են։ Տերևիկները  7-18-ական զույգ են, էլիպսաձև, 3-7 մմ երկարությամբ, 1,5-3 մմ լայնությամբ։ Ծաղկաբույլը խիտ է, գլխիկանման, պտղի ժամանակ չերկարացող։ Պսակը դեղին է, դրոշը ունի 18-21 մմ երկարություն։ Ունդերը ձվաձև են, 10 մմ երկարությամբ, խիտ, երկար, մազոտ։

## Տարածվածություն
Աճում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Բարգուշատի և Զանգեզուրի լեռնաշղթաների վրա Սիսիանի շրջանի սահմաններում)։

## Էկոլոգիա
Աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2900-3000 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ–խճաքարոտ և ժայռոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա՝ կազմված երկու լոկալիտետներից։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանություն չի իրականացվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կավատուհի (նկար)

**«Կավատուհի»** (), բարոկկո դարաշրջանի հոլանդացի գեղանկարիչ, հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի ներկայացուցիչ Յան Վերմեերի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1656 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 143 × 130 սմ։

Այսօր «Կավատուհի» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Դրեզդենի պատկերասրահում (Դրեզդեն, Գերմանիա)։

## Նկարագիր
Կտավում հեղինակը ներկայացրել է ամենայն հավանականությամբ հասարակաց տան տեսարան։

Նկարի անվանումն, ըստ էության, վերաբերում է խորամանկորեն ժպտացող սևազգեստ միանձնուհուն։ Նրանից ձախ գտնվող մարդը, որի գլխին սև բերետ է, իսկ ձեռքին՝ գարեջրի գավաթ, ամենայն հավանականությամբ նկարի հեղինակն է՝ Վերմեերը։ Կարմիր բաճկոնակով զինվորը նստած կնոջ ափի մեջ է նետում մետաղադրամը, իսկ մյուս ձեռքով բռնել է վերջինիս կուրծքը։

Ճաղաշարքին նետած է կոլորիտային զարդանախշերով կարպետը, որի վրա վեստերվալդյան կերամիկայից ծավալային սափոր է տեղադրված։ Այդ արևելյան գորգը, հնարավոր է, բերվել է Ուշաքից։ Գորգի վրա փռած վերարկուն Վերմեերը նկարել է ավելի ուշ։

## Պատմություն
«Կավատուհի» ստեղծագործությունը վաճառվել է 1696 թվականին Ամստերդամում՝ աճուրդի ժամանակ. այդ պահին նկարը կոչվում էր «Ուրախ ընկերների սենյակը»։ Մինչև 1741 թվականը նկարը գտնվել է չեխական Դուխցով քաղաքում՝ Վալդշտեյնի հավաքածուում, որից հետո այն ձեռք է բերում Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ Օգոստոս III-ը։ 1980 թվականին այն ցուցադրվել է Հին թանգարանում։ Այսօր այն ցուցադրվում է Դրեզդենի պատկերասրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
* Wheelock, Arthur K., Jr., *Johannes Vermeer*, 1995, New Haven: Yale University Press, 

## Արտաքին հղումներ
* ''The Procuress'' - Essential Vermeer website
*The Milkmaid by Johannes Vermeer, exhibition catalog fully online as PDF from The Metropolitan Museum of Art, which contains material on the painting
*Johannes Vermeer, ''The Procuress'', Colourlex

Կատեգորիա:1656 նկարներ
Կատեգորիա:Դրեզդենի պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Յան Վերմեերի նկարներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Գազ գնդաձև

**Գազ գնդաձև** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
Բազմամյա, անցողուն բույս է, որն ունի 5-15 սմ բարձրություն, ծածկված է խիտ երկծայր մազիկներով։ Տերևները 10-18-ական զույգերով են, նեղ-էլիպսաձև, թավոտ։ Ողկույզը խիտ է, գնդաձև, ամուր ոտիկով։ Ծաղկակիրները համարյա բաժակին հավասար են։ Պսակը դեղին է, դրոշի երկարությունը հասնում է 16-18 մմ-ի։ Ունդերն ունեն 7 մմ երկարություն, 3 մմ լայնություն, երկարավուն են և խավոտ։

## Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Վերին Ախուրյանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Եզնասար լեռնագագաթի վրա։ Աճում է նաև  Արևելյան Անատոլիայում։
 
## Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2300 մ բարձրության վրա, մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։

## Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի է միայն մեկ պոպուլացիա։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Տեսակի աճելավայրը պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Արգիրոլոբիում հացհամեմավոր

**Արգիրոլոբիում հացհամեմավոր** (), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

## Նկարագրություն
5-10 սմ երկարությամբ ցողունով, բազմամյա ցածր խոտաբույս է։ Տերևները եռմասնյա են։ Տերևիկնրը թխկապույտ են, երկու կողմից թավոտ, սեպաձև-հակաձվաձև։ Ամեն ողկույզների վրա կա 2-5 ծաղիկ։ Պսակը դեղնավարդագույն է, ունդերը՝ լայն-գծային և ունեն 14-30 մմ երկարություն։

## Տարածում
Աճում է մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Մեղրու շրջակայք, Ագարակ, Շվանիձոր, Հյուվարդի գյուղեր)։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսարևմտյան և Կենտրոնական Իրանում։

## Էկոլոգիա
Բույսը աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 500-900 մ բարձրությունների վրա։ Աճում է չոր քարքարոտ լեռնալանջերին, գետի հղկված գլաքարերի արանքում, ֆրիգանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է ապրիլ-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին, հազվադեպ՝ սեպտեմբերին։

## Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500  կմ²-ից պակաս է։ Աճում է հողերի ինտենսիվ յուրացվող գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակչության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածում։

Պահանության գործողություներ չեն իրականացվում։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Լոբազգիներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Լեա Նիկել

**Լեա Նիկել** (, **Լեա Նիկելսբերգ**, ), իսրայելցի աբստրակտ նկարիչ։

## Կենսագրություն
Լեա Նիկելսբերգը ծնվել է 1918 թվականի Ուկրաինայի Ժիտոմիր քաղաքում։ Նրա ընտանիքը 1920 թվականին ներգաղթել է Բրիտանական ենթակայության տակ գտնվող Պաղեստինին։ Նրա քույրը՝ Սառան (Բոք), ծնվել է 1926 թվականին։ 1935 թվականին Լեան նկարչություն է սովորել Խաիմ Գլիկսբերգի մոտ Թել Ավիվում, հետագայում՝ Եզեկել Սթրեյխմանի և Ավիգդոր Ստեմացկու հետ։ 1961-1977 թվականներին Նիկելն ապրել է Գրինվիչ գյուղում (մեկ տարի), Հռոմում (երեք տարի) և Նյու Յորքում (չորս տարի), նախքան 1977 թվականին Իսրայել վերադառնալը։ Ամուսնացել է Սեմ Լեյմենի հետ և ունեցել են մեկ դուստր` Զիվա Հանանը։ Բնակվել է Կիդրոն մոշավում։

## Գեղարվեստական գործունեություն
Նիկելի առաջին անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Թել Ավիվի Չեմերիսկի պատկերասրահում և առաջին սոլո ցուցադրությունը՝ 1957 թվականին Փարիզի Galerie Colette Allendy-ում։ Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային ցուցահանդեսների, այդ թվում Վենետիկի 1964 թվականի բիենալեին։ 2005 թվականին Թել Ավիվի գեղարվեստի թանգարանը կազմակերպել է Նիկելի աշխատանքների հետահայաց ցուցադրությունը։  Մահանալուց ընդամենը մի քանի օր առաջ Նիկելը շարունակել է նկարել։

## Գեղարվեստական ոճ
Նիկելի ոճը էքսպրեսիոնիզմ-աբսրակցիայի ձև է, որը երբեմն անվանում են լիրիկական աբստրակցիա։ Նկարել է բիրտ, թանձր ստվերագծերով՝ օգտագործելով պայծառ երանգներ։ Հայտնի է հագեցած գույներով կոմպոզիցիաներով, որոնք առաջացնում են երևակայական հուզմունք և զգայունություն։

## Մրցանակներ
* Սանդբերգ մրցանակ Իսրայելի թանգարանից, 1972 թվական
* Դիզենգոֆի մրցանակ, 1982 թվական
* Նիսում փորձագիտական գործունեությանը նվիրված սեմինարի համար ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մրցանակ, 1985 թվական
* Գամզո մրցանակ, 1987 թվական
* Իսրայելի մրցանակ, 1995 թվական
* Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարի կողմից արվեստի և գրականության ասպետի կոչում, 1997 թվական

## Տես նաև
*Իսրայելի պետական մրցանակի դափնեկիրների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ
Ինչպես ոզնին ու արջուկը դիմավորեցին Նոր տարին

«**Ինչպես ոզնին ու արջուկը դիմավորեցին Նոր տարին**» (), խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որ նկարահանվել է Սերգեյ Կոզլովի հեքիաթի հիման վրա։ Մուլտֆիլմը, որը հագեցած է պոեզիայով ու քնարականությամբ, ստեղծվել է ռեժիսոր Ալլա Գրաչյովայի կողմից։

## Սյուժե
Ամանորի նախօրեին ոզնին ու արջուկը որոշում են հավաքվել տոնելու Նոր տարին, սակայն տոնածառ չկա։ Նրանք գնում են անտառ՝ փնտրելու եղևնի, սակայն այդպես էլ ոչ մի հարմար չափի ծառ չեն գտնում։ Հերոսները վերադառնում են տուն, և ոզնին որոշում է, որ ինքը դառնա տոնածառ։

## Ստեղծողներ

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS տեսաերիզներով մինչև 2000-ական թվականները։ 2000-ական թվականներին այն թողարկվել է «Капитошка» DVD-հավաքածուում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Козлов, Сергей Григорьевич* «Ёжик — Ёлка» — М. Издательство «Амфора», 2011, серия «Библиотека младшего школьника», ISBN 978-5-367-02022-9.

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1975 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամանորյա մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր արջերի մասին
Սուրբ Նիկողայոս տաճար (Կիսլովոդսկ)

**Սուրբ Նիկողայոս տաճար** (), մայր տաճար Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում, Կիսլովոդսկի գործակալության գլխավոր տաճարը։ Գտնվում է Խաղաղության պողոտայում։

## Պատմություն
Նիկողայոս Հրաշագործին նվիրված առաջին եկեղեցին Կիսլովոդսկում հայտնվել է 1803 թվականին։ Դա ամրոցի տարածքում կառուցված փայտե եկեղեցի էր։ Քարե Սուրբ Նիկողայոս տաճարը կառուցվել է 1883-1888 թվականներին։ 1900 թվականին եկեղեցու կողքին կառուցվել է հինգհարկանի զանգակատուն։ Խորհրդային իշխանության օրոք շենքը պայթեցվել է 1936 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։

Սուրբ Նիկողայոսի ծուխը վերստեղծվել է միայն 1991 թվականին։ 1993 թվականի սեպտեմբերի 12-ին տեղի է ունեցել տաճարի հիմնարկեքը։ Շինարարությունը նախատեսվում էր ավարտել 1998 թվականին, սակայն կենտրոնական գմբեթը կառուցվել է միայն 1999 թվականի փետրվարին։ Տաճարի ճարտարապետական տեսքը հնարավորինս մոտ է 1936 թվականին ավերված շենքին։ Հնգագմբեթ տաճարի բարձրությունը 54 մետր է։ Սուրբ Նիկողայոս տաճարի օծումը տեղի է ունեցել 2008 թվականի մայիսի 22-ին։ Այն իրականացրել են Մոսկվայի մետրոպոլիայի գործերի կառավարիչ, Կալուգայի և Բորովսկու մետրոպոլիտ Կլիմենտը` Ստավրոպոլի և Վլադիկավկազի արքեպիսկոպոս Ֆեոֆանի մասնակցությամբ։

## Իրադարձություններ
* 1992 թվականին Ստավրոպոլի և Բաքվի մետրոպոլիտ Գեդեոնի (Դոկուկին) օրհնությամբ բացվել է Հյուսիսային Կովկասում առաջին ուղղափառ Սուրբ Նիկողայոսի դասական գիմնազիան։ Նրա տնօրենն է Սուրբ Նիկողայոս տաճարի վանահայր խույրակիր ավագ քահանա Իոանն Վլադիմիրովիչ Զնամենսկին։ Գիմնազիայի մուտքի մոտ տեղադրվել է սուրբ Սերգի Ռադոնեժցու քանդակը։
* 2012 թվականին պատկերագրական արտելի նկարիչների ուժերով ավարտվել են տաճարի պատերի նկարազարդման աշխատանքները

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Свято-Никольский собор (Кисловодск) .jpg|Տաճարի ներսույթը
Պատկեր:Свято-Никольский собор (Кисловодск) 2.jpg|Տաճարի ներսույթը
Պատկեր:Свято-Никольский собор (Кисловодск) 22.03.16 вечер.jpg|Տաճարը երեկոյան
Պատկեր:St. Nicholas Cathedral (Kislovodsk) 04.JPG|Տաճարը գիշերով
Պատկեր:19 Mira Steet, Kislovodsk (01).JPG|Սերգի Ռադոնեժցու քանդակը
Պատկեր:19 Mira Steet, Kislovodsk (02).JPG|Գիմնազիայի շենքը


## Արտաքին հղումներ
* История Свято-Никольского собора Кисловодска

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիսլովոդսկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Հին Նոր տարի (բանաստեղծություն)

**Հին Նոր տարի** (), Անդրեյ Վոզնեսենսկու բանաստեղծությունը, որը գրվել է 1975 թվականին։ 1987 թվականին լայնորեն հայտնի է դարձել որպես «Տասներկու օրեր» երգ։ Երաժշտությունը գրել է Իգոր Նիկոլաևը, կատարում է Ալեքսանդր Աբդուլովը։

## Բանաստեղծություն
Բանաստեղծության հեղինակը, նկարագրելով Հին Նոր տարվա և Նոր տարվա միջև եղած ժամանակահատվածը, այն անվանում է «ժամանակների միջև ընկած անդունդը»` նկատի ունենալով որոշակի հին ժամանակը և նոր, ներկայիս ժամանակը։ Հին ժամանակ ասելով հեղինակը նկատի ունի Ռուսաստանի պատմությունը մինչև 1918 թվականի հունվարի 31-ը, այսինքն մինչև այն օրը, երբ Հուլյան օրացույցի փոխարեն սկսում է օգտագործվել Գրիգորյան օրացույցը և համապատասխանաբար, Նոր տարին սկսում է նշվել նոր ոճով։ Չնայած նրան, որ այդ ժամանակն «անդունդ» է, հեղինակն ասում է, որ հենց այդ ընթացքում հին ու նոր ժամանակները գոյություն ունեն զուգահեռաբար։
 

Բանաստեղծությունը հրատարակվել է «Վինտաժի վարպետ» ժողովածուում, 1976 թվականին։

## Երգ

Բանաստեղծության հիման վրա առաջին երգը գրվել է Ստաս Նամինի կողմից, 1983 թվականին։ «Ծաղիկներ» () խմբի հետ նա տեսահոլովակ է նկարահանել է, որը չի հեռարձակվել ԽՍՀՄ-ում և առաջին անգամ եթերում հայտնվել է 1986 թվականին ԱՄՆ-ում։ Երգը հայտնի չի դարձել։

1985 թվականին բանաստեղծության կարճ տարբերակի համար երաժշտություն է գրել Իգոր Նիկոլաևը և այն կատարել է դերասան Ալեքսանդր Աբդուլովը «Վիտրաժների վարպետ» երաժշտական ֆիլմում, որը լիովին հիմնված էր Անդրեյ Վոզնեսենսկու ստեղծագործության վրա։ Սակայն իրական հանրաճանաչություն այն ձեռք է բերել 1987 թվականին, «Առավոտյան փոստ» հեռուստահաղորդման ժամանակ եթեր հեռարձակվելուց հետո։

Իգոր Նիկոլաևի խոսքով, այս երգը եթերում կարող էր չհայտնվել միայն մեկ տողի պատճառով։ Հակաալկոհոլային արշավի շրջանակներում խմբագիրներն արգելում էին «ես շամպայնը թաղեցի այգում, ձյան տակ, դուրս կգամ քեզ զգուշությամբ, իսկ եթե հանկարծ չգտնեմ ես այն»։ Նիկոլաևը և Աբդուլովը ստիպված էին զանգահարել հեղինակին` խնդրելով նրան ձևափոխել տեքստը։ Անդրեյ Վոզնեսենսսկին անմիջապես նրան հեռախոսով թելադրում է գրաքննության տեսանկյունից ճիշտ տարբերակը. «Դուրս կգամ քեզ հետ զգուշությամբ, իսկ այն չեմ գտնի»։

## Արտաքին հղումներ
* Բանաստեղծության ամբողջական տեքստը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամանորյա բանաստեղծություններ
В лесу родилась ёлочка

**В лесу родилась ёлочка** (թարգմ․՝ Անտառում է ծնվել եղևնին) (1903—1905), ռուսական սուրբծննդյան ամենահայտնի երգերից մեկը, որը ԽՍՀՄ-ում դարձել է ամանորյա։ Բառերի հեղինակը Ռաիսա Կուդաշևան է, երաժշտության հեղինակը` Լեոնիդ Բեկմանովը։

2015 թվականին «Русский репортёр» ամսագրի անցկացրած սոցիոլոգիական հարցման արդյունքում երգի բառերը Ռուսաստանում 100 ամենատարածվածներից գրավել են 29-րդ տեղը։ Ցանկում ներառված են եղել ռուսական և համաշխարհային դասական ստեղծագործություններ։

## Երգի բառեր

Անտառում է ծնվել եղևնին,
Անտառում է մեծացել, 
Ամառ, ձմեռ սլացիկ
Միշտ կանաչ է այն եղել։

Բուքն էր նրան օրոր երգում. 
«Քնի՛ր, եղևնի, քնի՛ր»
Ցուրտը` փաթիլով ծածկում,
«Տես, դու հանկարծ մի մրսիր»։

Գորշ ու վախկոտ նապաստակը
Եղևնու տակ թռչկոտում,
Իսկ գայլը զայրացած, 
Կայտառորեն վազվզում

Ձյունն անտառում ոտքի տակ
Ճռճռում է անընդհատ,
Ձին էլ կաղ ոտքերով
Շտապում է, վազվզում։

Ձիու վրա բարձած
Ցախ է տանում ծերունին,
Որ կտրել է արմատից
Նա մեր եղևնին։

Հիմա զուգված-զարդարված 
Մեր տոնին ես եկել
Մանուկներին խինդ, ծիծաղ,
Ուրախություն ես բերել։

Հանդիպում են վերջին քառատողի տարբեր տարբերակներ, որոնք սկսվում են «теперь ты здесь, нарядная…», «и вот она, нарядная…» կամ «теперь она, нарядная…» տողերով։

## Հեղինակային հարցեր
Երաժշտության հեղինակների վերաբերյալ որոշ կասկածներ կան։ Շվեդական սուրբծննդյան «Nu tändas tusen juleljus» («Վառվում են սուրբծննդյան հազարավոր մոմեր») երգը նմանատիպ մեղեդի ունի, սակայն կոմպոզիտոր և բանաստեղծուհի Էմի Քյոլերի կողմից գրվել է ռուսական տարբերակից մի քանի տարի առաջ, 1898 թվականին։

Ըստ մեկ այլ վարկածի, երաժշտությունը գերմանական ժողովրդական է, որը հայտնի է 19-րդ դարի սկզբից։ Այն օգտագործվել է, օրինակ, 1819 թվականի գերմանական «Wir hatten gebauet ein stattliches Haus» ուսանողական երգում, որտեղ մեղեդին նշվել է որպես Թյուրինգյան մոտիվ։

## Տես նաև
* Անտառում ծնվել է տոնածառ (մուլտֆիլմ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* , Рассказ внучки Л. К. Бекмана, соединившего стихи и музыку. Ольга Сердобольская, «Российская газета» — Федеральный выпуск № 3963 от 29 декабря 2005 г.
* , superstyle.ru 
* 

Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Խորհրդային երգեր
Կատեգորիա:Մանկական երգեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր
Շնորհավոր Ամանոր (ֆիլմ, 1973)

**Շնորհավոր Ամանոր** (), Կլոդ Լելուշի կինոֆիլմը, պրեմիերան կայացել է 1973 թվականին։ Ֆիլմը գունավոր է, սակայն տեսարանների մի մասը սև-սպիտակ են։

Լինո Վենտուրան և Ֆրանսուազ Ֆաբիանը Սան Սեբաստիայի XXI միջազգային փառատոնին պարգևատրվել են Տղամարդու և կանացի լավագույն դերեր անվանակարգերում։

1987 թվականին նկարահանվել է ֆիլմի ամերիկյան տարբերակը, գլխավոր դերերում էին Ջոն Ավիլդսենը և Պիտեր Ֆալկը։

## Սյուժե
Սայմոնն (Լինո Վենտուրա) իր համագործակից Շառլի (Շառլ Ժերար) հետ պատրաստում է այն, ինչ ինքը նկարագրում է որպես «ավազակության պատմության մեջ առաջին հոգեբանական կողոպուտը»,  այն է` Կաննի Van Cleef & Arpels ոսկերչական խանութի կողոպուտը։ Նախապատրաստական աշխատանքների ժամանակ գանգստերը ծանոթանում է հարևանությամբ գտնվող հնարժեք իրերի տաղավարի սեփականատեր Ֆրանսուազի (Ֆրանսուազ Ֆաբիան) հետ և սիրահարվում է նրան։ Հանցագործ Սայմոնի ու գեղեցկուհի Ֆրանսուազի սիրո պատմությունը զարգանում է հանցագործության պատմությունից գրեթե անկախ։

Ոսկերչական խանութը կողոպտած հանցագործն ազատ է արձակվում Ամանորից առաջ, և ոստիկանությունը հույս ունի, թե նրա միջոցով կգտնի հանցակցին, ում մոտ պահվում են գանձերը։

## Դերասաններ
* Լինո Վենտուրա` Սայմոն
* Ֆրանսուզ Ֆաբիան` Ֆրանսուազ
* Շառլ Ժերար` Շառլ
* Անդրե Ֆալկոն` ոսկերիչ
* Կլոդ Մանն` Կլոդ
* Սիլվանո Տրանկիլի` իտալացի սիրեկան
* Բետտինա Ռեյմս` Նիկոլ
* Ժորժ Ստեյկ` կոմիսար
* Գարրի Ուոլտեր` առաջին տեսուչ
* Էլի Չորակի` Միշել Բարբե 
* Միշել Բերտայ` տաքսու վարորդ

## Պարգևներ և քննադատություն
Ֆիլմը շատ առումներով նման է Կլոդ Լելուշի այլ աշխատանքներին։ Այն նկարահանված է փոքր-ինչ հնացած, բայց գրավիչ նոստալգիկ ոճով։

Ֆիլմը բարձր է գնահատվել Ժան-Պիեր Մելվիլի կողմից, ով այն գլուխգործոց է անվանել և երեք անգամ դիտել է, որպեսզի դրա մասին իր կարծիքը հայտնի Լելուշին։

Ֆիլմը ստացել է իսպանական Սուրբ Գևորգ մրցանակ` «Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ» անվանակարգում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1973 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կլոդ Լելուշի ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր
Գրանտ Լոնգ

**Գրանտ Էնդրյու Լոնգ** (, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

## Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է ծանր հարձակվողի դիրքում։ Սովորել է Միչիգանի արևելյան համալսարանում։ 1988 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ «Մայամի Հիթ» ակումբի կողմից՝ 33-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Ատլանտա Հոքս», «Դետրոյթ Փիստոնս», «Վանկուվեր/ Մեմֆիս Գրիզլիս» և «Բոստոն Սելտիքս» ակումբների կազմում։ NBA-ում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 15 մրցաշրջան։ Ասոցիացիայում նրա հետ միառժամանակ խաղում էին նրա հորեղբայրը՝ Ջոն Լոնգը, որը 1989 թվականին «Փիստոնս» ակումբի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն և հորեղբոր որդի Տերի Միլսը, որը նույնպես խաղացել էր «Դետրոյթի» կազմում։ 1988 թվականին ճանաչվել է Mid-American կոնֆերենցիայի ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ։ NBA կարիերայի ընթացքում ընդհանուր առմամբ խաղացել է 1003 խաղ, որոնցում հավաքել է 9518 միավոր (9,5 մ/խ), կատարել է 6154 անդրադարձ, 1716 փոխանցում, 1199 խլում և 366 բլոկշոտ։

## Տես նաև
* 1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դետրոյթ Փիստոնսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Դիոգու Լեյտե

**Դիոգու Լեյտե** (, ), պորտուգալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Պորտուի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Պորտու
Լեյտեն Պորտուի ակադեմիայի սան է։ Առաջին հանդիպումը Պորտու B-ի կազմում անցկացրեց 2017 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ Սանտա Կլարայի դեմ խաղում։ 2018 թվականի հուլիսի 30-ին Լեյտեն երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2023 թվականը։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց օգոստոսի 4-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Պորտուգալիայի սուպերգավաթի Դեսպորտիվո Ավեշի դեմ խաղում և օգնելով իր թիմին նվաճել գավաթը։ Առաջին հանդիպումը Պորտուգալիայի առաջնությունում անցկացրեց օգոստոսի 11-ին՝ Շավիշի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում Լեյտեն խփեց օգոստոսի 19-ին՝ Բելենենսիշի դեմ խաղում։ Իր դեբյուտը Չեմպիոնների Լիգայում նշեց դեկտեմբերի 11-ին՝ խմբային փուլի Գալաթասարայի դեմ խաղում։

## Միջազգային կարիերա
Լեյտեն ներկայացրել է Պորտուգալիան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2016 թվականին նա Մ17 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ խաղադաշտ դուրս գալով 5 խաղում։ Պորտուգալիան հաղթեց առաջնությունը՝ եզրափակչում հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտության մատնելով Իսպանիային, իսկ Լեյտեն ընդգրկվեց մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում։ 2017 թվականին նա մասնակցեց Եվրոպայի Մ19 առաջնությանը՝ անցկացնելով 1 հանդիպում, իսկ Պորտուգալիան հասավ մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ 1-2 հաշվով պարտվեց Անգլիային։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Ակումբային
**Պորտու**

* Պորտուգալիայի սուպերգավաթ. 2018

### Միջազգային
**Պորտուգալիա Մ17**

* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնություն. 2016

### Անհատական
* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնության խորհրդանշական հավաքական. 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լեյտեի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Լեյտեն transfermarkt-ում
* Լեյտեն soccerbase.com-ում
* Լեյտեն WhoScored.com կայքում
* Լեյտեն Պորտուի պաշտոնական կայքում
* Լեյտեն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Բրագայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ

Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահը գլխավորում է Եվրոպական միության իշխանության գործադիր մարմինը։ Նախագահը վերահսկում է ամբողջ գործադիր իշխանությունը, անդամներին և Եվրոպական քաղաքացիական ծառայությունը։  Հանձնաժողովը նախագծում է նոր օրենքներ և դրանք քննարկում է Միության ամենօրյա կյանքում (հենվելով բյուջեի վրա և որոշումներ է ընդունում)։ Հանձնաժողովը նաև ներկայացնում է ԵՄ-ը այնպիսի կազմակերպություններում, ինչպիսին է օրինակ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունը և G7-ը։

Նախագահը պաշտոնապես նշանակվում է Եվրոպական միության խորհրդի նախարարության կողմից (գործնականում, Եվրոպական խորհրդի անդամ պետությունների ղեկավարների կողմից) յուրաքանչյուր հինգ տարին մեկ, և նրա թեկնածությունը խրախուսվում է Եվրոպական խորհրդարանի կողմից, որին վերաբերում է նախագահը (Խորհրդարանը կարող է դժգոհություն արտահայտել հանձնաժողովի աշխատանքներին)։ Նախագահն, այդ դեպքում, ընտրում է այլ Եվրոպական հանձնաժողովներ, ԵՄ անդամ երկրների հետ։ Դրանից հետո նա պարտականություններ է հաղորդում նրանցից յուրաքանչյուրին։ Մինչև նրանց կողմից բոլոր գործերի ընդունմանը, նրանք պարտավոր են հանդես գալու Խորհրդարանի առջև։

Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժան Կլոդ Յունկեր՝ Լյուքսեմբուրգի նախկին վարչապետ, Եվրախորհրդարանի կողմից հաստատվել է 2014 թվականի հուլիսի 15-ին։

## Եվրահանձնաժողովի նախագահներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահներ
Shallow

**«Shallow»** (), ամերիկացի երգչուհի Լեդի Գագայի և դերասան Բրեդլի Քուփերի երգը, որը «Աստղ է ծնվել» ֆիլմի սաունդթրեքն է։ Այն թողարկվել է որպես ֆիլմի առաջին սինգլ։ Երգի հեղինակներն են Լեդի Գագան, ինչպես նաև Էնդրյու Ուայեթը, Էնթոնի Ռոսսոմանդոն, Մարկ Ռոնսոնը։

Երգը առաջադրվել է Գրեմմիի 61-րդ մրցանակաբաշխության չորս անվանակարգում՝ որպես «Տարվա լավագույն ձայնագրություն», «Տարվա լավագույն երգ», «Տարվա լավագույն փոփ կատարում», «Տարվա  լավագույն երգ՝ վիզուալ ներկայացման համար»։

## Տեղեկություն երգի մասին
Երգը կատարվում է սոլ մաժորի տոնայնությամբ, 96 հարված րոպեում, ակորդների հաջորդականությունը կազմում է Em7-D/F#-G5-C-G5-D, վոկալը ընդգրկում է երկու օկտավա սոլից3 մինչև դո Ռե5:

## Քննադատութուն
*[[USA Today]]* հրատարակած անդրադարձում խոսվում էր այն մասին, որ «Shallow»-ն «դրամատիկ և գրավող երգ է, որը ոչ միայն կարող է ստանալ Օսկար լավագույն երգի համար, այլև անխուսափելիորեն կարող է դառնալ հիթ և կառաոկե-ակումբների ֆավորիտ»։ *[[Pitchfork]]*-ի հոդվածում դրական արձագանք է գտել Լեդի Գագայի վոկալային տվյալները, նաև նշվել է՝ երգը արտացոլում է երգչուհու պատմությունը։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
* Լեդի Գագա — հեղինակ, պրոդյուսեր, վոկալ
* Բրեդլի Քուփեր — վոկալ
* Մարկ Ռոնսոն — հեղինակ
* Anthony Rossomando — հեղինակ
* Andrew Wyatt — հեղինակ
* Benjamin Rice — պրոդյուսեր, ձայնային մոնտաժ
* Bo Bodnar — օգնական
* Alex Williams — օգնական
* Brandon Bost — ձայնագրություն
* Randy Merrill — աուդիո-մասթերինգ
* Anthony Logerfo — հարվածային
* Corey McCormick — բաս
* Alberto Bof — ստեղնաշարային
* Lukas Nelson — ակուստիկ կիթառ
* Jesse Siebenberg — կիթառ
* Eduardo 'Tato' Melgar — պերկուսիա

### Մենեջմենթ
* Հրապարակվել է Sony/ATV Songs LLC / SG Songs LLC (BMI) / ImageM CV / Songs of Zelig (BMI)
* Հրապարակվել է Stephaniesays Music (ASCAP) / Downtown DLJ Songs (ASCAP) by Downtown Music Publishing LLC, Whiteball Music Publishing Group / Downtown DMP Songs (BMI)
* Հրապարակվել է Warner-Barham Music LLC (BMI) / Admin by Songs of Universal (BMI) / Warner-Olive Music LLC (ASCAP)
* Ձայնագրվել է Greek Theater, EastWest Studios, The Village West (Լոս Անջելես)
* Մասթերինգ Sterling Sound Studios (Նյու Յորք)

## Հիթ-շքերթ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Ամսական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

### Տասնամյակի հիթ-շքերթներ

### Բոլոր ժամանակների հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Տես նաև
* Աստղ է ծնվել (ֆիլմ, 2018)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Զուգերգեր
Կատեգորիա:Լեդի Գագայի սինգլներ
Բերկրիի գավառակ

**Բերկրի**, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Վանալճի հյուսիսային կողմում։ Կենտրոնը Բերկրի գյուղաքաղաքն էր։

Համապատասխանում էր Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Առբերան գավառին։

## Անվան ստուգաբանություն
Ըստ ոմանց Բերկրի բառն առաջացել է բերրի բառից։ Ըստ մեկ այլ ավանդության էլ բերքի առատության պատճառով բնակիչները միմյանց ասել են բերկրի, այսինքն ուրախացիր, որից էլ առաջացել է գավառակի անունը։

## Աշխարհագրություն
Գավառակի հյուսիս-արևելյան մասում տարածված էր նշանավոր Աբաղայի դաշտը, որն ուներ 72 կմ երկարություն և 36 կմ լայնություն։ Դաշտի գետականերն իրար միանալով կազմում են Բերկրի գետը, որը և թափվում է Վանա լիճ։ Գործութ գյուղի մոտ, բաժակաձև լեռան վրա գտնվում է Սպահանգյոլ լճակը։

Չնայած, որ գավառակը ջրառատ էր և ընդարձակ հողատարածություններ ու արոտավայրեր ուներ, բնակչությունը նոսր էր, իսկ տարածքի մի մասն էլ անմշակ էր։

## Բնակչություն
1881 թվականին ըստ «Մշակի» № 120 թերթի Բերկրին ուներ 16964 հայ և 5400 քուրդ բնակիչ։ Ըստ Էփրիկյանի XIX դարի վերջին ուներ 9 հայկական գյուղ, իսկ գավառակի ընդհանուր բնակչությունը՝ 8000 հայ և 7000 քուրդ, թուրք և հրեա բնակչություն էր։

## Պատմություն
Հայ բնակչության մասաամբ զոհվեց 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ, իսկ մյուսները ենթարկվեցին բռնագաղթի։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։

Ուներ ածխի, նավթի և ծծմբի պաշարներ։ Ծծումբը գտնվում էր Թոնդուրակ (Թոնիր) կոչված հրաբխային լեռան ընդերքում։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Բերկրիի նշանավոր հնությունը Արգելանա Ս. Աստվածածին կամ Տեր Հուսկան Որդի վանքն էր։

## Կրթություն
XX դարի սկզբին ուներ 2 հայկական վարժարան։

## Վարչական բաժանում
1881 թվականին ըստ «Մշակի» № 120 թերթի Բերկրին ուներ 93 գյուղ։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ցզինշանը և Արևմտյան լիճը

«**Ցզինշանը և Արևմտյան լիճը**» (), (աջ մասը երբեմն հիշատակվում է որպես առանձին ստեղծագործություն **Տեսարան դեպի Արևմտյան լիճը**), Կանոյի գեղարվեստի դպրոցի վարպետ, ճապոնացի նկարիչ Կանո Սանրակուի կողմից ստեղծված նախշանկար վեցփեղկանի շրջակալի վրա։ Աշխատանքը կատարվել է թանաքի, ներկերի, ոսկու և թղթի օգտագործմամբ։  Ստեղծագործությունը գտնվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում։

Չնայած այն բանին, որ լեռների, կղզիների, մառախուղի պատկերմամբ տպավորություն է ստեղծվում, որ շրջակալի երկու կողմերը միավորված են, այնուամենայնիվ նկարում պատկերված են արևելյան Չինաստանի աշխարհագրորեն առանձին երկու տարբեր տարածքներ։ Շրջակալի աջ մասում պատկերված է Ցզինշան կղզին, որը գտնվում է Յանցզի գետի մեջտեղում, հարավային Ցզյանսու նահանգի Չժենցզյան քաղաքից ոչ հեռու։ Նկարիչը ցանկացել է նկարի վրա ավելացնել բազմաթիվ կամուրջներ, ճանապարհներ և արահետներ, որտեղ հանդիպում են հասարակության տարբեր շերտերի մարդիկ։

Շրջակալի ձախ մասում պատկերված է Արևմտյան լիճը, որը գտնվում է Հանչժոու քաղաքից 150 մղոն հարավ։ Այս քաղաքի պատերն ու դարպասները նկարիչը պատկերել է ձախ անկյունի առաջին պլանում։ Արևմտյան լճի շրջանում կառուցվել էին բազմաթիվ բուդդայական վանքեր և պաշտամունքի վայրեր (դրանց որոշ մասը կարելի է գտնել նկարում), այդ պատճառով էլ նա շատ ուխտավորների էր գրավում իր կողմը։ Այնտեղ բնակվում էին նաև շատ բանաստեղծներ, գիտնականներ և արվեստագետներ։ Արևմտյան լիճը հաճախ էր հայտնվում Հարավային Սունի նկարիչների ստեղծագործություններում։ Կանո Սանրակուն նկարի վրա ավելացրեց Արևմտյան լճի տասը պատկերագիտական տեսարաններ, որոնք էլ դարձան 12-13-րդ դարերի չինական պոեզիայի և գեղանկարչության մոտիվները։ Մինչև Կանո Սանրակուն ճապոնական արվեստի ստեղծագործություններում ավելի հայտնի էին ուղղահայաց թղթագլանները, որոնք վերագրվում էր Սեսսյուին, հետագայում պարզվեց որ դրա հեղինակը եղել է նրա աշակերտ Սյուգեցուն։ Հայտնի է, որ Սեսսյուն ճամփորդել է Արևմտյան լճի կողմերում, այն դեպքում, երբ Մուրոմատի և Էդո ժամանակաշրջանի ճապոնացի նկարիչները կարող էին ստեղծել իրենց աշխատանքները՝ հիմնվելով բացառապես իրենց նախորդների ստեղծագործությունների կամ էլ գրքերի նկարազարդումների վրա։ Ճապոնացի նկարիչների կողմից կատարված Արևմտյան լճի միայն մի քանի պատկերներում են պարունակվում տասը տեսակները։

Նկարի երկու մասերում, աջից դեպի ձախ ցուցադրվում է տարվա եղանակների փոփոխությունները, գարնանից մինչև ձմեռ։ Շրջակալի երկու մասերը միավորվում են մառախուղի, ջրի և ֆոնային մասերի ստեղծման ժամանակ ոսկու օգտագործմամբ։ Ոսկին հնարավորություն է տալիս մեղմել կոմպոզիցիոն անցումները մի տեսակից մյուսին։

Դատելով շրջակալի վրա նկարչի կողմից դրված կնիքներից, այն ստեղծվել է շուրջ 1630 թվականին։ Այդ ժամանակ Կանո Սանրակուն թղթագլանի վրա աշխատել է Կիոտոյում գտնվող Մյոսինձի վանքում, իր որդեգիր տղայի՝ Կանո Սանսեցուի հետ միասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1630 նկարներ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Կատեգորիա:Ճապոնական շիրմաներ
Կատեգորիա:Մետրոպոլիտեն թանգարանի նկարներ
Հասմիկ Վարդանյան

**Հասմիկ Վարդանի Վարդանյան** (), հայ թավջութակահարուհի։ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակի դափնեկիր (2012)։

## Կենսագրություն
Հասմիկ Վարդանյանը ծնվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Կոտայքի շրջանի Հրազդան քաղաքում։ Սովորել է Չայկովսկու անվան միջնակարգ երաժշտական մասնագիտական դպրոցում, այնուհետև երաժշտական կրթությունը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում (Արմեն Մեսրոպյանի դասարան) և ստացել  մագիստրոսի աստիճան, ապա՝ Հյուսթոնի համալսարանի Մուրս երաժշտական դպրոցում։

2005 թվականից որպես մենակատար և նվագախմբի կոնցերտմայստեր հանդես է եկել միջազգային բեմերում, Միջազգային երիտասարդական նվագախմբի կազմում հանդես եկել Արաբական Միացյալ Էմիրություններում (առաջին թավջութակ)։ 2009-2010 թվականներին հանդես է եկել Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կազմում (առաջին թավջութակ), նվագախմբի հետ հանդես եկել Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Ռուսաստանում, Բելառուսում։ 2010-2016 թվականներին նվագել է Կոմիտասի անվան ազգային քառյակում և համերգներով հանդես եկել Խորվաթիայում, Մոլդովայում, Արցախում։

2014 թվականին Նարեկացի արվեստի միությունում կայացել է Հասմիկ Վարդանյանի մենահամերգը՝ Անահիտ Դիլբարյանի դաշնամուրային ուղեկցությամբ։

«Ազգային պատկերասրահ» միջազգային երաժշտական փառատոնի շրջանակներում 2015 թվականին Երևանում Նարա Ավետիսյանի հետ հանդես է եկել Ֆրեդերիկ Շոպենի, Յոհաննես Բրամսի, Դմիտրի Շոստակովիչի, Ջ. Սոլիմայի կատարումներով։

## Մրցանակներ
* «Վերածնունդ» միջազգային մրցույթ-փառատոնի 1-ին մրցանակ (2009)
* 2-րդ մրցանակ, արծաթե մեդալ, Արամ խաչատրյանի անվան թավջութակի միջազգային մրցույթ (2010)
* 1-ին մրցանակ, Թավջութակի «Շլերն» միջազգային մրցույթ, Իտալիա (2011)
* Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակ («Գործիքային կատարում» անվանակարգում լավագույն կատարման համար) (2012)
* «Տարվա լավագույն դասական նվագախումբ» պարգև (2012)
* Հայաստանի ազգային կամերային երաժշտական մրցույթի 1-ին մրցանակ (2013)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ թավջութակահարներ
Ֆուադ Փոլադով

**Ֆուադ Աղառեխիմ օղլի Փոլադով** (, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1987);

## Կենսագրություն
Ֆուադ Փոլադովը ծնվել է 1948 թվականի մայիսի 24-ին Բաքվում։ Նա ստացել է իր առաջին կրթությունը թիվ 132 միջնակարգ դպրոցում։ 1967-1972 թվականներին սովորել է Միրզաղա Ալիևի անվան Ադրբեջանի պետական արվեստի ինստիտուտի դրամա և կինոդերեսանական ֆակուլտետում։

Նրա առաջին դերը եղել է 1966 թվականին  «Հետաքննությունը շարունակվում է» ֆիլմում, դեղը Սելիմ։ 1969-1989 թվականներին աշխատել է ակադեմիական ազգային դրամատիկական թատրոնում։ 1989 թվականից հանդիսանում է Սամեդ Վուրգունի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի դերասան։ Ֆուադ Փոլադովը մահացել է 2018 թվականի մայիսի 4-ին։ Նրա գերեզմանը գտնվում է «Գուրդ գափըսը» գերեզմանատանում։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Ադրբեջանի ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ - 1982,
* Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ - 1987,
* «Թատերական գործիչ» ոսկե մեդալ - 2004,
* «Ոսկե Դերվիշ» մրցանակ - 2007,
* «Ոսկե Փերի» մրցանակ - 2015,
* Ջաֆար Ջաբարլու մրցանակ - 2016;

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Միխայիլ Լերմոնտովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Միխայիլ Լերմոնտովի հետևյալ հուշարձանների մասին.

*Լերմոնտովի հուշարձան (Մոսկվա)
*Միխայիլ Լերմոնտովի հուշարձան (Կիսլովոդսկ)