Վալենտինա Տելեգինա

**Վալենտինա Ֆյոդորովնա Տելեգինա**  (, ), խորհրդային ռուս բանաստեղծուհի, հրապարակախոս։ ԽՍՀՄ գրողների միության (1977) անդամ, Ռուսաստանի գրողների միության անդամ։ Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի մրցանակի դափնեկիր (2006)։

## Կենսագրություն
Վալենտինա Տելեգինան ծնվել է Ղազախստանի Ուրալսկ քաղաքի մերձակա գյուղերից մեկում, 1945 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, որտեղ պատերազմի հենց սկզբում տարհանվել էր նրանց ընտանիքը։ Հայրն աշխատել է երկաթուղում, իսկ մայրը եղել է տնային տնտեսուհի և մեծացրել ինը երեխաներին։ Ընտանիքն ապել է փայտե բարաքում, աղքատ պայմաններում։ Ողնաշարի լուրջ հիվանդության պատճառով Վալենտինան մանկուց անընդհատ գտնվել է հիվանդանոցներում և առողջարաններում։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա սկսել է գրել իր առաջին բանաստեղծական տողերը։ 5-րդ դասարանում գնացել է մարզային կենտրոն և անընդհատ գտնվել երկաթուղայինների երեխաների գիշերօթիկ դպրոցում։

Նրա բանաստեղծությունները տասներեք տարեկան հասակում սկսել են տպագրվել «*Пионерской правда*»-ում և «*Дружные ребята*» ղազախական թերթում։ 8-րդ դասարանից ակտիվորեն հաճախել և մասնակցել է մարզային «*Приуралье*» թերթին կից գրական միավորման միջոցառումներին։ Երիտասարդ տարիքում մասնակցել է Ակտյուբինսկի քաղաքում կազմակերպվող երիտասարդ հեղինակների խորհրդակցություններին։

1963 թվականին, դպրոցն ավարտելուց հետո, մեկնել է Կոմի Հանրապետություն։ Այստեղ աշխատանքի է անցել որպես էքսպեդիտոր, այնուհետև աշխատել հանրապետության Գերագույն դատարանում որպես քարտուղար, այնուհետև տեղափոխվել է Վորկուտա և աշխատել որպես նոտար։ Աշխատել է նաև Վորկուտայի ժողովրդական դատարանում որպես արխիվավար, մալուխային և ռադիոհաղորդիչ մայրուղիներում, որպես տեխնիկ։ 1967 թվականին մասնակցել է Կազանում կազմակերպված երիտասարդ գրողների համաժողովին։ Այդ համաժողովի ընթացքում մոսկվացի բանաստեղծ Ալեքսեյ Սմոլնիկովը համոզել է նրան սովորել Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում, որը հաջողությամբ ավարտել է 1972 թվականին։ Սովորել է բանաստեղծ Լև Օշանինի մոտ և սերտ կապեր ունեցել բանաստեղծ Նիկոլայ Ռուբցովի հետ։ 1969 թվականին լույս է տեսել նրա «Օշինդր» առաջին հեղինակային բանաստեղծությունների ժողովածուն։

1972 թվականից ապրել է Պերմ քաղաքում։ Որպես գրական աշխատակից` համագործակցել է  «*Звезда*» և «*Большая Кама*» թերթերի   հետ։ 1976 թվականին «*Современник*» մոսկովյան հրատարակչությունը հրատարակել է նրա «Իմ արծաթափայլ բարդին» բանաստեղծությունների երկրորդ ժողովածուն։ 1977 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը։ Տելեգինան տասնչորս գրքերի և ժողովածուների հեղինակ է։

2013 թվականին տեղափոխվել է որդու մոտ՝ Պերմի մարզի Բերեզնիկի քաղաք։ Մահացել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։

## Մատենագիտություն
**Բանաստեղծությունների ժողովածու**
* *Валентина Телегина* "Полынь": стихи. – Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1969. 
* *Валентина Телегина* "Серебристый мой тополь": стихи. – М: Современник, 1976. 
* *Валентина Телегина* "Притяжение": стихи. – Пермь: Книжное изд-во, 1979. 
* *Валентина Телегина* "Зеленый август": стихи.– Пермь: Книжное изд-во, 1985. 
* *Валентина Телегина* "Как хорошо начинается день": стихи. – Пермь: Книжное изд-во, 1987. 
* *Валентина Телегина* "Маленький партизан, или Приключения Тоша из Кордуна": поэтический перевод с сербскохорватского. – Пермь: Книжное изд-во, 1989. 
* *Валентина Телегина* "Звериный календарь": стихи. – Пермь: Изд-во Здравствуй, 1994. 
* *Валентина Телегина* "Земной круговорот": стихи. – Оса: Росстани-на-Каме, 1995. 
* *Валентина Телегина* "Ветреной ночью": стихи. – Пермь: Урал-пресс, 1995. 
* *Валентина Телегина* "Однажды ясным днем": стихи. – Пермь, 2002. 
* *Валентина Телегина* "Три цыпленка": поэтический перевод с коми-пермяцкого. – Кудымкар, 2003. 
* *Валентина Телегина* "Таинственный словарь": стихи. – Пермь, 2005.
* *Валентина Телегина* "Богородская трава": стихи. – Пермь: Маматов, 2005. 
* *Валентина Телегина* "Шел Егорка по пригорку". – СПб: Маматов, 2010.

## Պարգևներ և մրցանակներ
*  2006 - Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի անվան մրցանակի դափնեկիր,
*  2006 - մշակույթի և արվեստի բնագավառում Պերմի երկրամասի մրցանակի դափնեկիր,
*  2007 - Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության պատվոգիր,
*  2007 - ՌԴ մշակույթի աշխատողների արհմիության պատվոգիր,
*  2012 - Ֆեոդոր Դոստոևսկու I աստիճանի շքանշան,
*  2007 - «Աշխատանքի վետերան»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Валентина Телегина, поэт из Воркуты
* Поэтесса Валентина Телегина
* Валентина Телегина — поэтесса

Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ