Ալան Շուգար

**Ալան Մայքլ Շուգար, բարոն Շուգար** (, ), բրիտանացի գործարար, հասարակական գործիչ և քաղաքական գործիչ Շուգարի կարողությունը գնահատվում է 770 մլն ֆունտ (1,14 մլրդ ԱՄՆ դոլար), 2011 թվականին նա Sunday Times-ի վարկածով աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցուցակում զբաղեցրել է 89-րդ տեղը։ Հիմնադրել է Amstrad ընկերությունը, որում բաժնեմասը պահպանել է մինչև 2007 թվականը։ 1991-2001 թվականներին գլխավորել է Տոտտենհեմ Հոտսպուր ֆուտբոլային ակումբը։

## Վաղ տարիներ
Ալան Մայքլ Շուգարը ծնվել է բրիտանական մայրաքաղաքի արևելքում, Հաքնի լոնդոնյան բորոյում՝ հրեական ընտանիքում։ Նա Ֆեյ (1907-1994) և Նաթան Շուգարովների (1907-1987) չորս երեխաներից ամենափոքրն էր։ Ալանի հայրը դերձակ էր աշխատում Արևելյան Լոնդոնում։

Մանուկ հասակում Շուգարը ծնողների հետ ապրում էր վարձակալած բնակարանում։ Հաստ, գանգուր մազերի համար նրան անվանել են Մոպսի։ Ալանը հաճախել է Նորթվուդի կրտսեր դպրոց, այնուհետև՝ Հաքնի շրջանի Վերին Քլեփթոն քաղաքի Բրուք Հաուս ավագ դպրոց։ Գումար վաստակելու համար միրգ էր վաճառում։ 16 տարեկանում դպրոցից հեռանալուց հետո աշխատանքի է անցել որպես վիճակագիր Կրթության նախարարությունում, սակայն շուտով թողել է պետական ծառայությունը, որպեսզի սկսի ավտոմեքենաների համար պարագաներ վաճառել՝ ապրանքները տեղափոխելով 50 ֆունտով գնված ավտոֆուրգոնով։

## Amstrad
1968 թվականին Ալան Շուգարը հիմնել է *Amstrad* ընկերությունը։ Անունը կազմվել է իրենց նախնական նամակների անունով Շուգար․ **''A**lan **M**ichael **S**ugar **Trad**ing*։ Սկզբում ընկերությունը զբաղվում էր տարբեր ապրանքների ներմուծմամբ և արտահանմամբ, բայց հետո մասնագիտացավ սպառողական էլեկտրոնիկայի վաճառքով։ 1970 թվականին նա բացեց իր սեփական արտադրությունը։ Վակուումային ձևավորման փոխարեն Hi-Fi տեխնիկայի պտտվող սեղանների վրա պլաստիկ ծածկոցներ պատրաստելու համար ներարկման համաձուլվածքների կիրառման շնորհիվ հնարավոր է եղել հասնել մասերի գնի նկատելի անկման և կտրել բազմաթիվ մրցակիցների։ Շուտով պահանջվեց արտադրության ընդլայնում, և արտադրանքի շարքում հայտնվեցին աուդիո ուժեղացուցիչներ և լարիչներ։

[[Պատկեր:Amstrad CPC464.jpg|right|thumb|250px|Amstrad’s CPC 464 Computer]]
1980 թվականին Amstrad-ը մտնում Է [[Լոնդոնի ֆոնդային բորսա]] և հետագայում ամեն տարի կրկնապատկում շուկայի մասնաբաժինը և շահույթը։ Մինչև 1984 թվականը, գուշակելով տնային համակարգիչների ապագան, Amstrad-ը սկսում է Ութբիթանոց Amstrad CPC 464 մեքենայի արտադրությունը։ Բայց չնայած CPC գիծը գրավիչ էր, իր տրամադրության տակ ունենալով CP/M օպերացիոն համակարգը և լավ հիմնական թարգմանիչը, այն ստիպված էր շուկայում մրցակցել գրաֆիկական Commodore 64-ի և հանրաճանաչ Sinclair ZX Spectrum պլատֆորմի, ինչպես նաև BBC Micro-ի բարդ ճարտարապետության հետ։ Այնուամենայնիվ, Amstrad ապրանքանիշի երեք միլիոն համակարգիչներ վաճառվել են ամբողջ աշխարհում վաճառքի ութ տարվա ընթացքում։ Նրա շնորհիվ հայտնվեց KC Compact-ի արևելա-[[Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետություն|գերմանական]] պատճենը, որը հիմնված էր խորհրդային Z80 պրոցեսորի կլոնի վրա։ 1985 թվականին Sugar-ը կատարեց մեկ այլ խոշոր բեկում՝ ստեղծելով Amstrad PCW 8256 Բառային պրոցեսոր, որը, չնայած էժան տարրերի բազային, վաճառվում էր 300 ֆունտով։ 1986 թվականին Amstrad-ը գնեց Sinclair համակարգիչների շարքի իրավունքները և թողարկեց ZX Spectrum-ի երկու նոր մոդելներ՝ սեփական CPC մոդելի նման դիզայնով։ Ընկերությունը մշակել է նաև PC1512՝ IBM PC-համատեղելի համակարգիչ, որը Եվրոպայում զգալի տարածում է գտել և դարձել առաջինը Amstrad PC շարքում։

Amstrad ընկերությունը հասել է առավելագույն կապիտալիզացիայի £1,2 մլրդ, սակայն 1990-ականների սկզբից նրա համար ծանր ժամանակներ են եկել։ Բազմաթիվ անհատական համակարգիչների արտադրության մեկնարկը ստվերվեց Seagate ընկերության անվստահելի [[կոշտ սկավառակ]]ների մատակարարմամբ, ինչը հանգեցրեց գնորդների դժգոհությանը և վնասեց Amstrad's-ի հեղինակությանը անհատական համակարգիչների շուկայում։ Այս ձախողումից հետո ընկերությունն այդպես էլ չվերականգնվեց։ Որպես հետևանք՝ Amstrad-ը Seagate-ին 100 միլիոն դոլարի հայց է ներկայացրել։

1990-ականների սկզբին ընկերությունը իր ուշադրությունը տեղափոխեց աշխատասեղաններից դեպի դյուրակիր համակարգիչներ։ Նաև 1990 թվականին Amstrad-ը մտավ խաղային կոնսոլների շուկա Amstrad GX4000-ով, սակայն նախագիծը վնասաբեր էր հարթակի համար խաղերի բացակայության պատճառով։ Ձախողմանը նպաստել է նաև Ճապոնական Sega Mega Drive և Super Nintendo կոնսոլների միաժամանակյա հայտնվելը, որոնք օգտատերերին առաջարկում էին խաղերի հարուստ ընտրություն։ 1993 թվականին Amstrad-ը թողարկում է PenPad գրպանի անհատական համակարգիչը, ինչպես նաև բաժնետոմսեր է գնում Betacom և Viglen ընկերություններում՝ հեռահաղորդակցության շուկայում իր ներկայությունը մեծացնելու համար։ Շուտով հայտնվում է առաջին սարքը, որը համատեղում է էլ.փոստն ու հեռախոսակապը։ Այն ստացել է *e-m@iler* անվանումը, որին հաջորդել է *e-m@ilerplus*-ը 2002 թվականին։ Նորույթների վաճառքը մեծ չէր։

2007 թվականի հուլիսի 31-ին հայտարարվեց, որ BSkyB հեռարձակող ընկերությունը Amstrad-ը գնում է 125 միլիոն ֆունտով։ Գրավման պահին Շուգարը հայտնել է, որ մտադիր է պահպանել իր ազդեցությունը ընկերությունում, որին նվիրել է 40 տարի՝ իր աշխատակիցների ապագան ապահովելու համար։ Այնուամենայնիվ, 2008 թվականի հուլիսի 2-ին նա թողեց նախագահի պաշտոնը՝ ջանքերը կենտրոնացնելու այլ բիզնես նախագծերի վրա։

== Տոտենհեմ Հոտսպուր ==
1991 թվականի հունիսի 1-ին Ալան Շուգարը [[Թերի Վենեյբլս]]ի հետ միասին ձեռք է բերել «Տոտտենհեմ Հոտսպուր» ֆուտբոլային ակումբը։ Նախնական ներդրումներն օգնել են ակումբին հաղթահարել ֆինանսական դժվարությունները, սակայն Շուգարի վերաբերմունքը նրա նկատմամբ՝ որպես զուտ բիզնես [[Ձեռնարկատեր|ձեռնարկության]], նոր սեփականատիրոջը դարձրել է ոչ պոպուլյար ֆուտբոլասերների շրջանում։ Շուգարի՝ նախագահի աթոռին անցկացրած ինը տարիների ընթացքում «Տոտենհեմը» ոչ մի անգամ չի հայտնվել Անգլիայի [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր լիգա]]յի լավագույն վեցյակում և նվաճել է միայն մեկ գավաթ՝ 1999 թվականի [[ֆուտբոլային լիգայի գավաթ]]ը։

1993 թվականի ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի եզրափակչից առաջ գիշերը Շուգարը աշխատանքից հեռացրեց Վենեյբլսին, ինչի դեմ նա հայց ներկայացրեց գերագույն դատարան՝ պահանջելով վերականգնել իր պաշտոնը։ Ակումբի համար դատական մարտը շարունակվեց ամբողջ ամառ, և Շուգարը հաղթեց (*Re Tottenham Hotspur plc'' [1994] 1 BCLC 655): Վենեյբլսի հեռացումն այնքան է զայրացրել «Տոտտենհեմի» շատ երկրպագուների, որ Շուգարը հետագայում նշել է. «Այնպիսի զգացողություն է, կարծես ես սպանել եմ Բամբիին»։

1992 թվականին Շուգարը միակն էր «Արսենալ»-ի, «Էվերթոն»-ի, «Լիվերպուլ»-ի, «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի և «Տոտենհեմ»-ի ակումբների առաջին հնգյակում, ովքեր քվեարկեցին BSkyB-ի օգտին՝ Պրեմիեր լիգայի խաղերը հեռարձակելու իրավունք ստանալու համար։ Մնացած ակումբները նախապատվությունը տվել են ԻՏՎ-ին, քանի որ հեռուստաընկերությունը խոստացել է ավելի հաճախ ցուցադրել առաջատար հնգյակի հանդիպումները։ Քվեարկության պահին ընկերությունը Սուգարա Amstrad-ը մշակել է BSkyB արբանյակային սարքավորումներ։

1994 թվականին Շուգարը ֆինանսավորեց 1994 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության երեք աստղերի՝ Իլիե Դումիտրեսկուի, Գեորգե Պոպեսկուի և, ամենակարևորը, Յուրգեն Կլինսմանի տեղափոխությունը «Տոտենհեմ», ով իր առաջին մրցաշրջանում ճանաչվեց տարվա ֆուտբոլիստ։ Բայց քանի որ «Տոտտենհեմը» չէր որակավորվել ՈՒԵՖԱ-ի Գավաթում, Կլինսմանը օգտվեց պայմանագրի այն կետից, որը թույլ էր տալիս խզել հարաբերությունները ակումբի հետ և 1995 թվականի ամռանը տեղափոխվեց «Բավարիա»։ Իսպատասխան՝ Շուգարը հեռուստատեսությամբ հայտնվեց Կլինսմանի շապիկով և հայտարարեց, որ ինքը նույնիսկ չէր լվանա իր մեքենան։ Մեծ հոնորարների համար Պրեմիեր լիգա եկող օտարերկրացիներին նա անվանել է «Carlos Kickaballs»: Կլինսմանը արձագանքեց՝ ասելով, որ Շուգարը «մարդ է առանց պատվի» և ավելացրեց. «Նա միշտ խոսում է միայն փողի և երբեք խաղի մասին։ Մեծ հարց է, թե ինչն է նա ավելի շատ սիրում՝ բիզնե՞սը, թե՞ ֆուտբոլը»։ 1997 թվականի դեկտեմբերին Կլինսմանը կրկին վարձավճարով խաղում էր «Տոտտենհեմում»։

1998 թվականի հոկտեմբերին «Տոտտենհեմի» նախկին հարձակվող Թեդի Շերինգհեմը թողարկեց ինքնակենսագրություն, որում նա Շուգարին մեղադրեց 1997 թվականին ակումբից հեռանալու համար։ Շերինգհեմը գրել է, որ Շուգարն իրեն մեղադրել է 1993-1994 թվականների մրցաշրջանի ընթացքում վնասվածքը մոդելավորելու մեջ և հրաժարվել է 5 տարվա պայմանագիր կնքել՝ պնդելով, որ ֆուտբոլիստը 36 տարեկանից հետո չի մնա «Տոտտենհեմում»։ «Մանչեսթեր Յունայթեդում» մի քանի մրցաշրջան անցկացնելուց հետո Շերինգհեմը կրկին վերադարձավ «Տոտենհեմ» և հանդես եկավ հիմնական կազմում մինչև 2003 թվականի ամռանը 37 տարեկան հասակում և լքեց ակումբը։ Շերինգհեմը Շուգարին անվանել է ոչ հավակնոտ և կեղծավոր։ Որպես օրինակ նա բերել է այն դրվագը, երբ Շուգարը հարցրել է իր կարծիքը ֆուտբոլիստների մասին. երբ Շերինգհեմը խորհուրդ է տվել անգլիական հավաքականի կիսապաշտպան Պոլ Ինսին, Շուգարը մերժել է թեկնածությունը՝ չցանկանալով 4 մլն ֆունտ ծախսել 30-ամյա ֆուտբոլիստի վրա։ Իսկ Շերինգեմի հեռանալուց հետո Շուգարը համաձայնել է թիմում ընդգրկել Լես Ֆերդինանդին, որը 31 տարեկան էր, ակումբի համար ռեկորդային £6 մլն-ի դիմաց, որը գերազանցում էր Շերինգեմի աշխատավարձը։

Ակումբը ղեկավարելու ընթացքում Շուգարը փոխել է 7 մենեջերի։ Առաջինը Պիտեր Շրիվսն էր, այնուհետև թիմը գլխավորեցին Դուգ Լիվերմորը և Ռեյ Կլեմենսը, այնուհետև «Տոտենհեմի» նախկին կիսապաշտպան Օսվալդո Արդիլեսը, որից հետո պաշտոնը ստանձնեց երիտասարդ մենեջեր Ջերի Ֆրենսիսը։ 1997 թվականին Շուգարը զարմացրեց ֆուտբոլային աշխարհին՝ թիմի գլխին դնելով համեմատաբար անհայտ շվեյցարացի մասնագետ Քրիստիան Գրոսին։ Նա պաշտոնավարեց 9 ամիս՝ «Տոտենհեմին» իջեցնելով մրցաշրջանի 14-րդ հորիզոնականը և նոր մրցաշրջանի երեք մրցաշրջաններից վաստակելով ընդամենը երեք միավոր։ Դրանից հետո Շուգարը մենեջեր է նշանակել «Արսենալի» նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ Ջորջ Գրեհեմին, ով «Տոտտենհեմի» գլխավոր հակառակորդներից է։ Չնայած նրան, որ Գրեհեմը թիմին առաջնորդեց նվաճել վերջին ութ տարվա ընթացքում առաջին գավաթը, երկրպագուներն այդպես էլ չընդունեցին այն «Արսենալի» հետ կապերի պատճառով։ Բացի այդ, նրանց դուր չէր գալիս պաշտպանական խաղաոճը, որը քարոզում էր Գրեհեմը՝ համարելով, որ դա «Տոտենհեմի» ոճը չէ։

2001 թվականի փետրվարին Շուգարը հրաժարվեց «Տոտտենհեմի» բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթից՝ իր բաժնեմասի 27%-ը վաճառելով ENIC մեդիա խմբին 22 միլիոն ֆունտով։ 2007 թվականի հունիսին նա բաժանվեց բաժնետոմսերի մնացած 22%-ից՝ դրանք վաճառելով նաև ENIC-ին 25 միլիոն ֆունտով։ Այսքանով ավարտվեց նրա 16-ամյա տիրապետումը «Տոտտենհեմ Հոտսպուրին»։ Այս շրջանը Շուգարը նկարագրել է որպես «կորցրած կյանք»։

## Բարեգործություն
Ալան Շուգարը ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերել Jewish Care կազմակերպությանը և Գրեյթ-Օրմոնդ-Փողոցի մանկական հիվանդանոցին։ Նաև 2001 թվականին նա 200,000 ֆունտ է ներդրել Լեյբորիստական կուսակցության հիմնադրամում (1997-2015 թվականներին նա կուսակցության անդամ էր, բայց լքեց այն 2015 թվականի ընտրություններից հետո)։

«Տոտտենհեմի» վաճառքի գործարքից ստացված 3 մլն ֆունտը փոխանցվել է Շուգարի հայրենի Իսթ Էնդում գտնվող «Հաքնի Էմփայր» թատրոնի վերականգնմանը։

## Ճանաչում
2000 թվականին Ալան Շուգարը ասպետի կոչում է ստացել բիզնեսում հաջողությունների համար։ Նա Լոնդոնի քաղաքային համալսարանի (1988) և Բրունելի համալսարանի (2005) գիտությունների պատվավոր դոկտոր է։

2009 թվականի հունիսի 5-ին վարչապետ Գորդոն Բրաունը Ալան Շուգարին բարձրացրեց ցմահ հասակակիցների՝ կառավարությունում իր պարտականությունների կատարման կապակցությամբ։ Գործարարը Քլեփթոնից ստացել է բարոն Շուգարի տիտղոսը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գործարարներ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ