Մաքսիմ Մուրադյան

**Մաքսիմ Հրաչի Մուրադյան** (), հայ մաթեմատիկոս։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր (1999):

## Կենսագրություն
Մաքսիմ Մուրադյանը ծնվել է 1950 թվականի նոյեմբերի 4-ին, Ձորակապ (Հայաստանի Շիրակի մարզ) գյուղում ուսուցիչի ընտանիքում։ 1967 թվականին ավարտելով Մարալիկի միջնակարգ դպրոցը, ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի Մեխ-մաթ ֆակուլտետը, որն ավարտել է է 1972  թվականին։ 1972-1973 թվականներին աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես ինժեներ։ 1974-1982 թվականներին, ասպիրանտուրային զուգահեռ աշխատել է Հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտում որպես դասախոս։ 1982 թվականին ընտրվել է Երևանի ժողտնտեսության ինստիտուտի (այժմ՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան) դոցենտի, իսկ 1999 թվականին՝ պրոֆեսորի պաշտոնում։ 1980-2013 թվականներին համատեղության կարգով աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի կիրառական պրոբլեմների ինստիտուտում, Բյուրականի աստղադիտարանում, Մաթեմատիկայի ինստիտուտում։ 1981 թվականին Բելառուսի պետական համալսարանում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «*Краевые задачи для некоторых систем линейных обыкновенных дифференциальных уравнений и нелинейные матричные уравнения*» թեմայով, 1998 թվականին Բելառուսի պետական համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «П*рямые и обратные задачи для линейных дифференциальных уравнений переноса*» թեմայով. Դասիչ՝ 01.01.02:

Աշխատանքները վերաբերում են սովորական դիֆերենցիալ հավասարումների համար եզրային խնդիրների, ինտեգրալ հավասարումների, Ռիկատիի մատրիցային և օպերատորային հավասարումների, ճառագայթման տեղափոխման մաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրությանը։ Մշակել է տեղափոխման տեսության ուղիղ և հակադարձ խնդիրների լուծման մի շարք վերլուծական և թվային մեթոդներ։ Առաջարկել է արդյունավետ մեթոդներ պարբերական միջավայրում նեյտրոնների և այլ մասնիկների անցման և անդրադարձման օպերատորները հաշվարկելու համար։

Հեղինակ է տնտեսագետների համար բարձրագույն մաթեմատիկայի  դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների։

## Դասագրքեր և ուսումնական ձեռնարկներ (երաշխավորված ՀՀ գիտության և կրթության նախարարության կողմից)
* Բարձրագույն մաթեմատիկա խնդիրների ժողովածու, մաս 1։  Մ. Մուրադյան, Ա. Մուրադյան, Երևան, 2025 , 224 էջ։
* Բարձրագույն մաթեմատիկա տնտեսագետների համար, մաս 2։  Մ. Հ. Մուրադյան, Երևան, «Տնտեսագետ», 2024 , 502 էջ։
* Բարձրագույն մաթեմատիկա տնտեսագետների համար։ Դասագիրք ՀՀ բուհերի համար։ Մ. Հ. Մուրադյան, Երևան, «Տնտեսագետ», 2019 , 464 էջ։
* Բարձրագույն մաթեմատիկա տնտեսագետների համար։ Անալիտիկ երկրաչափություն և գծային հանրահաշիվ։ Ուսումնական ձեռնարկ / Մ. Հ. Մուրադյան, Երևան, «Տնտեսագետ»,  2007, 204 էջ։
* Բարձրագույն մաթեմատիկա տնտեսագետների համար։ (Մաթեմատիկական անալիզ)։ Ուսումնական ձեռնարկ / Մ. Հ. Մուրադյան, Երևան, «Էդիթ Պրինտ», 2005, 620 էջ։
* Բարձրագույն մաթեմատիկա տնտեսագետների համար։ Շատ փոփոխականի ֆունկցիաներ։ Ուսումնական ձեռնարկ բուհերի տնտեսագիտության մասնագետների համար / Մուրադյան Մաքսիմ Հրաչի, Երևան, «Տնտեսագետ», 2002, 282 էջ։

## Գիտական հետաքրքրություններ
* Դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումներ, մաթեմատիկական ֆիզիկա
* Ճառագայթման տեղափոխման մաթեմատիկական մոդելները աստղաֆիզիկայում 
* Նեյտրոնների և այլ մասնիկների անցման և անդրադարձման մոդելները զանազան միջավայրերում
* Մաթեմատիկական մոդելները տնտեսագիտության  մեջ 
* Մոտավոր հաշվի մեթոդները 
* Բարձրագույն մաթեմատիկայի դասավանդման հիմնախնդիրները

## Գիտական հրապարակումներ
Ունի 70-ից ավելի գիտական և մեթոդական աշխատանքներ տարբեր երկրների գիտական հեղինակավոր ամսագրերում և ժողովածուներում։
* Determination of Reflection and Transmission Operators for a Plane-Parallel Medium, Computational Mathematics and Mathematical Physics, 2025, Vol. 65, No. 9, pp. 2226–2229. © Pleiades Publishing, Ltd., 2025.
* О построении общего решения неустойчивой системы дифференциальных уравнений. Известия НАН Армении, том 57,  № 5, 2022.
* Определение симметрической индикатрисы рассеяния по функциям отражения и пропускания однородного слоя. Международная конференция по математическому анализу и дифференциальным уравнениям.19-23 сентября,2022 Армения.
* Об эффективной реализации одной модели переноса в периодически-слоистических структурах. Журнал вычислительной математики и мате-матической физики, том 58,     № 5,  2018, РАН,  Москва.1021 ***'./Efficient Implementation of a Transport Model in Periodic Layered Structures.    Computational Mathematics and Mathematical Physics, 2018, Vol. 58, No. 6, pp.&nbsp;967–975. Pleiades Publishing, Ltd., 2018.
* К  определению операторов отражения и пропускания излучения в плоским слое. Журнал вычислительной матема-тики и математической физики, том 54, № 3, 2014, РАН,Москва ***'.
* Determination of radiation reflection and transmission operators in a slab Computational Mathematics and Mathematical Physics, Vol. 54, issue 3, Springer, 2014.
* О единственности ограниченного решения задачи переноса излучения. Дифференциальные уравнения, N 5, том 54,  2007г.
* On the Uniqueness of a Bounded Solution of the Radiation Transport Problem. Differential Equations, May,2007 , Issue 5.
* Об одном классе матричных уравнений Риккати. Актуальные проблемы математики, Минск, 2008г. стр.133-140.
* Проблема Милна для периодической сред. Дифференциальные уравнения. Журнал Росс.Акад.Наук, т. 40, N8, 2004г.
* The Milne Problem for a Periodic Medium. Differential Equations, August 2004, Volume 40, Issue 8.
* On Ambartsumian Equation and its Applications. Доклады НАН Армении Т.98, N3, 1998.(Yengibarian N.B. Khachatrian A.KH.)
* Прямые и обратные задачи для линейных дифференциальных уравнений переноса узлучения. Becцi  НАН  Беларуси. Сер. Фiз-мат. навук, 1998, N 3.
* Прямые и обратные задачи для линейных дифференциальных уравнений переноса. Автореф. диссер. доктора физ.мат.наук 01.01.02. Минск, Бел. Гос.университет, 1998.
* Аналитическое решение задачи переноса излучения в периодической среде. Ж.вычисл. матем. и матем физики,  N6, 1997. /Analytical solution of the radiation-transfer problem in a periodic medium”,*Comput. Math. Math. Phys.*, **37**:7 (1997).
* Об ограниченных решениях одного класса матричных уравнений Риккати. Изв.АН Армении, Математика, т. 32, N1, 1997. (Мурадян А.Г)
* Построение общего решения линейного уравнения переноса для периодической среды. Дифференциальные уравнения”, т.31, N5, 1995./Construction of a general solution to a linear transport equation for a periodic medium, Differential Equations, 1995.*Volume 31, Number 5*.
* Direct and Inverse Problems of Radiative Transfer. Астрофизика, т.38, вып.4, 1995. (Енгибарян Н.Б.).
* О решении одной задачи теории переноса. Ж. вычисл. матем. и матем. физики, N2, 1993. /On the solution of a problem of transport theory,  Comput. Math. Math. Phys., 33:2 (1993).
* Construction of a Positive Eigenfunction of One Convolution – Type Integral Eguation. J.of Integral Eguation and Mathematical Physics. Vol.1, N 1, 1992. (Енгибарян Н.Б.).
* Analytical Solution of the Linear Problem of Radiation Transfer in a plane Homogeneous Layer. J.Quant. Spectroscop. Radiat. Transfer Vol. 46, N5, 1991. 
* Некоторые задачи дистанционного зондирования. Труды XII научных чтений по космонавтике, М., 1989.( Енгибарян Н.Б. Варданян Р.С.).
* О применении принципа инвариант¬ности к линейным дифференциальным уравнениям. “Принцип инвариантности и его приложения”, Ереван, АН Арм.ССР, 1989. 
* Некоторые обратные задачи теории переноса. Доклады АН Арм.ССР, т. 36, N3, 1988. (Енгибарян Н.Б.).
* Линейное интегральное уравнение на полуоси с ядром L(x)K(x-t), где L(x) –периодическая функция. Дифференц. Уравнения. т. 24, N 6, 1988. Мурадян А.Г. Differential Equations, 1988.Volume 24, Number 6.
* Интегральные уравнения на конечном промежутке с ядрами вида L(x)K(x-t), где L(x) – периодическая функция. Деп. ред.ж.”Дифференц. уравнения”, ВИНИТИ N2704-В87, 1987.
* Периодические решения матричного уравнения Риккати. Дифференц.уравнения” т.20, N12,1984. Differential Equations, 1988.Volume 24, Number 6.
* О задачах переноса в периодической среде. “Дифференц.уравнения”, N 9, 1982.
* Краевые задачи для систем линейных обыкновенных дифференциальных уравнений. Темат.сборник науч. трудов “Математический анализ и его приложение”, Ереван, 1980.
* Об одном методе решения линейных двухточечных краевых задач. Темат. сборник науч.тр. “Математический анализ и его приложения”, Ереван, 1981.
* Нелинейные уравнения и краевые задачи для линейных обыкновенных дифференциальных уравнений. Темат. сборник научных трудов “Дифференц. и интегральные уравнения”, Ереван, 1979.
* Линейные дифференциальные уравнения Риккати. Доклады АН СССР 235,2 .1977. (Енгибарян Н.Б.).

## Մասնագիտական անդամակցություն
* Հայաստանի մաթեմատիկոսների միության անդամ
* Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի 053 մասնագիտական խորհրդի անդամ 
* «Մաթեմատիկան բարձրագույն դպրոցում» գիտական պարբերականի խմբագրական կոլեգիայի անդամ
* ՀՀ Գիտության կոմիտեի փորձագետ

## Հրապարակումներ հանրապետական մամուլում
* «Առավոտ» օրաթերթ.Ինչու անտառը դարձնել գազոն կամ     գիտությունը համահարթեցման գիլյոտինի առաջ.14.հոկտեմբերի,2017թ.
* «Առավոտ» օրաթերթ. Քննությունների սև արկղերը». 21  հոկտեմբերի,1999թ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ