Մալթայի պաշարումը (վեպ)

«**Մալթայի պաշարում**» (), անգլիացի գրող, բանաստեղծ Վալտեր Սքոթի վերջին պատմական վեպը՝ գրված 1831-1832 թվականներին և առաջին անգամ հարատարակված 2008 թվականին։ Այս վեպը պատմում է օսմանների կողմից 1565 թվականին Մալթայի պաշարման մասին։

## Սյուժե
Վեպի գործողությունների զարգացումն սկսվում է 1565 թվականին։ Մալթայի միաբանության ղեկավարներից մեկին՝ Մանուել ե Վիլհեյնին, Իսպանիայից կանչում են Մալթա, որին սպառնում է օսմանների հարձակումը։ Այդտեղ է ուղևորվում նաև Վիլհեյնի զարմիկը՝ Ֆրանսիսկոն, իսկ վերջինիս սիրելին՝ Անժելիկան, Իսպանիայում է մնում՝ կարոտով ու թախիծով սպասելով Ֆրանսիսկոյին։ Օսմաններն ափ են իջնում Մալթայում, և Սքոթը նկարագրում է պայքարը նրանց ճամբարում, ամրոցի վրա առաջին գրոհները և ասպետների հերոսական պաշտպանությունը։ Վեպի կերպարներից մեկը ասպետ Ռամեգասն է, ով պայթեցնում է թշնամական կողմի հսկայական թնդանոթը։ Դրանից հետո բոլոր հորինված կերպարները անհետանում են պատմությունից, և վեպը վերածվում է պաշարման պարզ տարեգրության: Ասպետները Սիցիլիայից օժանդակություն են ստանում, օսմանները պարտվում են և նավարկելով հեռանում, իսկ վերջաբանում ավերակների վրա սկսվում է նոր քրիստոնեական ամրոցի՝ Լա Վալետայի կառուցումը:

## Ստեղծում
Վալտեր Սքոթի կյանքի վերջին տարիները մռայլվեցին մի շարք կաթվածների պատճառով, որոնք զգալիորեն թուլացրին նրա ֆիզիկական և մտավոր ուժերը, ինչպես նաև հսկայական պարտքերի կուտակման պատճառ հանդիսացան, որոնք մարելու համար նա ստեղծում էր ավելի ու ավելի շատ նոր ստեղծագործություններ. միևնույն ժամանակ, գրողն աշխատում էր իր հնարավորությունների առավելագույն չափով։ 1831 թվականի հոկտեմբերին 60-ամյա Սքոթը «Բարհամ» ֆրեգատով նավարկեց դեպի Միջերկրական ծով՝ հույս ունենալով այնտեղ վերականգնել իր առողջությունը։  Ճանապարհորդության կայաններից մեկը Մալթան էր։ Սքոթն այնտեղ մնաց 3 շաբաթ, իսկ հետ մեկնեց Նեապոլ, որտեղ մնաց մինչև 1832 թվականի ապրիլ։ Դեռևս նավարկությունից առաջ՝ 1831 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, Սքոթը նամակով իր հրատարակչին տեղեկացրեց, որ մտահղացել է թղթին հանձնել «Մալթայի ասպետը» վերնագրով վեպ։ Այս վեպի պատմական տվյալների հիմնական աղբյուրը վանահայր դե Վերտոյի «Մալթայի ասպետների պատմությունը» գիրքն էր, որը Սքոթը կարդացել էր դեռևս մանկության տարիներին, իսկ այժմ իր հետ էր վերցրել ճանապարհորդության ժամանակ։

Գրքի վրա տարվող աշխատանքը, ինչպես միշտ, Սքոթի մոտ շատ արագ էր ընթանում։ Նա յուրաքանչյուր առավոտ գրում էր մի քանի ժամ և արդեն երկու ամիս անց հրատարակչին տեղեկացրեց, որ վեպի մեկ քառորդը գրված է. 1832 թվականի հունվարի 26-ին «Մալթայի պաշարումը» (այժմ այդպես էր կոչվում գիրքը) գրեթե պատրաստ էր։ Նամակում, որը թվագրված էր 1832 թվականի մարտի 6, Սքոթը խոստովանում էր, որ սխալմամբ այրել է ձեռագրի կեսը, բայց հետո ստեղծել է տեքստի նոր տարբերակ, որն իրեն ավելի շատ էր դուր եկել, քան նախորդ տարբերակը։ Գրողը շատ գոհ էր իր աշխատանքից՝ կանխատեսելով, որ «Մալթայի պաշարումը» շատ ավելի լավը կլինի, քան իր նախորդ երկու վեպերը և, ընդհանուր առմամբ, կլինի իր՝ երբևէ գրած լավագույն գրքերից մեկը։ 1832 թվականի ապրիլի կեսերին վեպն ավարտուն տեսք ուներ, և ձեռագիրն ուղարկվեց հրատարակիչ Ռոբերտ Քադելլին։

## Ընկալում և հրապարակում
1832 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Սքոթը մահացավ։ Այդ ժամանակ «Մալթայի պաշարումը» դեռևս չէր հրատարակվել, և Ջոն Լոքհարթը (գրողի փեսան և կտակակատարը) վստահ էր, որ վեպը չի կարելի հրատարակել. նրա կարծիքով՝ «Պաշարումը» այնքան վատ էր գրված, որ կարող էր վնասել գրողի հեղինակությանը։ Վեպի ձեռագիրը գրողի ժառանգները պահել են Էբբոտսֆորդում ավելի քան մեկուկես դար։ 1928 թվականին պարբերականներում առաջարկ արվեց հրատարակել «Պաշարումը»։ Մեկ տարի անց գրականագետ Հերբերտ Գրիրսոնը, որն ուսումնասիրել էր Սքոթի ստեղծագործությունները, կարդաց ձեռագիրը և համաձայնվեց, որ այն չարժե հրատարակել։։ Սքոթի մեկ այլ կենսագիր՝ Ջորջ Բյուքենենը, 1932 թվականին հույս հայտնեց, որ «ոչ մի գրական վերածնունդ տվող երբեք մեղավոր չի ճանաչվի [այս վեպը] աշխարհին տալու հանցագործության մեջ»։ Մի քանի տարի անց գրող Սիդնի Ֆաուլեր Ռայթը, ձեռագիրը կարդալուց հետո, հրատարակեց իր «Մալթայի պաշարումը» աշխատությունը, որը, նրա խոսքով, «հիմնված էր սըր Վալտեր Սքոթի անավարտ վեպի վրա»։

1977 թվականին գրականագետ Դոնալդ Է. Սուլթանան հրապարակեց «Մալթայի պաշարումը» վեպի ստեղծման իր պատմությունը՝ ներառյալ սյուժեի մանրամասն ամփոփումը և բազմաթիվ երկար մեջբերումներ: Սր շնորհիվա ընթերցասեր հանրությունը կարողացավ առաջին պատկերացումը կազմել վեպի մասին: 2008 թվականին «Պաշարումը» վերջապես հրատարակվեց Սքոթի անավարտ «Բիզարո» պատմվածքի հետ միասին։ Գիրքը հարատարակվեց *Edinburgh University Press*-ի և *Columbia University Press*-ի կողմից։

Հրատարակիչները «Պաշարումը» և «Բիզարոն» վեպը նկարագրել են որպես «ռեզոնանսային պատմողական վարպետի կողմից ստեղծված յուրօրինակ և հուզիչ գրվածք», սակայն մյուս գրախոսությունները պակաս դրական էին։ *«Scotland on Sunday»*-ի գրական խմբագիր Ստյուարտ Քելլին Սքոթի հրատարակված ստեղծագործությունները անվանել է «հոգու հեռանալուց հետո երկրի վրա թափառող հանճարի ուրվական»։ Փոլ Սքոթը գրել է, որ «Մալթայի պաշարումը» «սկսվում է որպես շատ խելացի, շատ լավ գրված և հետաքրքիր գիրք», բայց ավելի ուշ «այն սկսում է քանդվել։ Կասկած չկա, որ հեղինակի միտքը թուլացել է, և դրա հետևանքով նրա վեպը տուժել է»։ Սքոթի կենսագիր Ջոն Սազերլենդն ավելի անկեղծ էր՝ լրագրողներին ասելով. «Վեպի մեծ մասը աներևակայելի քաոսային է։ Այն մատնանշում է մի ուշագրավ միտք, որն ամբողջությամբ ոչնչացվել է գլխում տեղի ունեցած պայթյուններից»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Անավարտ վեպեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ ըստ հեղինակի
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ ըստ հեղինակի
Կատեգորիա:Պատմական վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր
Կատեգորիա:Վեպեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Վեպեր ըստ երկրի
Կատեգորիա:Վեպեր ըստ ժամանակի
Կատեգորիա:Վեպեր ըստ ժանրի
Կատեգորիա:Վեպեր ըստ լեզվի
Կատեգորիա:Վեպեր ըստ լեզվի
Կատեգորիա:Վեպեր ըստ հեղինակի
Կատեգորիա:Վիպասաններ