open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կորել է Պետյա աքաղաղը

**Կորել է Պետյա աքաղաղը** (), խորհրդային կարճամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ այն մասին, թե ինչ վտանգավոր է չլսող լինելը։

## Սյուժե
Գլխավոր հերոսը փոքրիկ և շատ հետաքրքրասեր ճուտիկ Պետյան է։ Նրան այնքան էր հետաքրքրում շրջակա աշխարհը, որ նա հաճախ էր իր մայրիկ-հավիկից և քույրիկ-ճուտիկներից հեռանում։ Մի անգամ նա այնքան է տարվում մի գեղեցիկ թիթեռնիկին հետապնդելով, որ ամբողջովին մենակ է մնում խիտ, մութ անտառում։ Հավիկը, տեսնելով, որ իր ճուտիկներից մեկը պակասում է, մյուսներին թողնում է պատասխանատու բադիկի հսկողության տակ, իսկ ինքը գնում է որոնելու կորածին։ Անտառի միջով թռչող ագռավը նախ տեսնում է ճուտիկին` դաշտում, այնուհետև հավին, որը հուսահատորեն փորձում էր գտնել նրան։ Պատահաբար հիմար թռչունը պատմում է այս մասին խորամանկ աղվեսին։ Շիկակարմիր գիշատիչը շատ ուրախանում է և անմիջապես շտապում է անտառ` նախ ճուտիկին, այնուհետև` մայրիկ-հավիկին գտնելու և ուտելու համար։ Մինչ աղվեսը և հավն ամբողջ անտառում փնտրում էին ճուտիկին, նա ինքնուրույն քայլում էր արահետով և տխրում էր։ Ամենից շատ նա ուզում էր տուն վերադառնալ` մոր և քույրերի մոտ։ Բայց նա գաղափար չուներ, թե ուր գնա, որպեսզի դուրս գար մութ անտառից։ Բարեբախտաբար, փոքրիկ աքաղաղի ճանապարհին երկու ընկերներ են հանդիպում` ուրախ գորտն և ուշիմ մուկը։ Նրանք օգնում են, որ նա թաքնվի նենգ աղվեսի հետապնդումից։ Գորտը ճուտիկին իր մեջքի վրա տեղափոխում է անտառային գետակի մյուս կողմը, իսկ մկնիկը սոված աղվեսին քշում է բարձր, ծակող սուլոցով։ Այնուհետև ընկերները ճուտիկին պաշտպանում են անձրևից մկնիկի բնի մեջ, և այնտեղ նա սպասում է իր մայրիկին։ Հավը նախատում է հետաքրքրասեր փոքրիկին անհնազանդության համար և պատվիրում է այլևս այդպես չանել։ Դրանից հետո մայրն ու որդին ապահով կերպով հասնում են այն տունը, որտեղ հայրիկ աքաղաղը և հավերը սպասում էին նրանց։

## Նկարահանող խումբ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* . Художник Арбеков В.

## Արտաքին հղումներ
* Մուլտֆիլմը ivi.ru կայքում
* Մուլտֆիլմը youtube.com կայքում

Կատեգորիա:1986 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր թռչունների մասին
Կատեգորիա:Վլադիմիր Արբեկովի մուլտֆիլմեր
Կուրշումլի խան

**Կուրշումլի խան** (, ), օսմանյան քարվանսարա Սկոպիեի Հին քաղաքում (Հյուսիսային Մակեդոնիա)։ Կառուցվել է 16-րդ դարում։ Գտնվում է Վարդար գետի ձախափին՝ Մակեդոնիայի թանգարանի բակում։ Կառույցը ծառայել է որպես իջևանատուն և բանտ։ Կուրշումլի խանը միջնադարյան այն քիչ կառույցներից է, որ պահպանվել են Սկոպիեի տարածքում։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Մուրշումլի խանը 1963 թվականի երկրաշարժից հետո
Կուրշումլի խանը կառուցվել է 16-րդ դարում, սակայն ճշգրիտ թվականը հայտնի չէ։ Որոշ տեղեկություններով կառույցը մոտ 1550 թվականին կառուցել է Մուսլիհուդին Աբդուլ Հանին, որը հայտնի է նաև *Մուեձին Հոձալ Մադինի* անունով։

Ենթադրաբար այն կառուցվել է ավելի հին կառույցի տեղում։ Կուրշումլի խանը ծառայել է որպես իջևանատուն․ այստեղ եղել է 100 ձիու համար նախատեսված ձիանոց։ 1787 թվականին շենքը վերածվել է բանտի։ Այստեղ են բանտարկվել բուլղար և մակեդոնացի հեղափոխականները։ 1904-1914 թվականներին շինությունը դարձյալ սկսել են կիրառել որպես հյուրատուն։ Կուրշումլի խանը խիստ վնասվել է 1963 թվականի երկրաշարժի ժամանակ, սակայն հետո վերականգնվել է։ Ներկայումս այն թանգարանի մի մաս է կազմում, որտեղ ցուցադրվում են փորագիր քարեր։

## Ճարտարապետություն
մինի|250px|ձախից|Բակի արտաքին տեսքը
Իր ճարտարապետությամբ Կուրշումլի խանը նման է այդ ժամանակաշրջանի օսմանյան այլ քաղաքային քարվանսարաների։ Պատերը կազմում են քառակուսի, իսկ տանիքը բաղկացած է բրգանման գմբեթներից։ *Կուրշումլի* նշանակում է անագ, ինչը վկայում է այն մասին, որ այս մետաղը սկզբնական շրջանում կիրառվել է տանիքների ծածկերի համար (մեկ այլ տարբերակով տանիքները ծածկվել են արճիճով)։ Կուրշումլի խանի կենտրոնական հատվածում ներքին բակն է շարտրվանով, որը շրջապատված է երկհարկ ծածկած սյունաշարերով։ Այս սյունաշարերի հատված են դուրս եկել համարների դռները, որոնցից յուրաքանչյուրում եղել է բուխարի։ Առաջին հարկի շինությունները կիրառվել են որպես պահեստներ, իսկ վերին հարկերը՝ ննջասենյակներ։ Հիմնական բակը կամարով միանում է մեկ այլ բակի, որի շուրջ տեղավորվել են մսուրներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Սկոպիե
Անտոնին Սլավիչեկ

**Անտոնին Սլավիչեկ** (, ), չեխ նկարիչ:

## Կենսագրություն
1887 թվականին Անտոնին Սլավիչեկն ընդունվել է Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիան, որտեղ աշակերտել է անվանի բնանկարիչ Յուլիուս Մարժակին։ Ուսումնառությունը հարթ չի ընթացել. սանը հաճախ արտահայտել է իր անհամաձայնությունը վարպետին, վիճել է նրա հետ։ 1899 թվականի հոկտեմբերին պրոֆեսոր Մարեկը մահացել է, գեղարվեստի ակադեմիայի բնանկարչության բաժանմունքի ղեկավարի պաշտոնը առաջարկել են Սլավիչեկին, բայց մերժել են պրոֆեսորի կոչում շնորհել, որոշ ժամանակ անց էլ բնանկարչության բաժանմունքը փակել են։

Սլավիչեկի կյանքում կարևոր դեր է խաղացել նրա ընկերը՝ արվեստի գործերի հավաքորդ Ավգուստ Շվագրովսկին. դժվարին պահերին պատրաստակամորեն ձեռք է մեկնել նկարչին, իսկ տարիներ անց էլ Ռուդնիցեի թանգարանին է հանձնել Սլավիչեկի աշխատանքների իր հարուստ հավաքածուն։

1908 թվականին Սլավիչեկի կինը ծանր հիվանդացել է, և նրա ապաքինման նպատակով անհրաժեշտություն է առաջացել մեկնելու Դուբրովնիկ։ Այդտեղ պատահարի պատճառով նկարչի ձեռքը կոտրվել է։ 1909-ի օգոստոսին ամուսինները մեկնել են Արծվասար (*Orlické hory*)՝ արձակուրդն այնտեղ անցկացնելու։ Լեռնային Զդոբնիցե գետում լողալիս Սլավիչեկը սրտի տագնապ է ունեցել, նրա մարմնի աջ կողմը կաթվածահարվել է։ Երկար ժամանակ բուժվել է, այդ ընթացքում փորձել է նկարել ձախ ձեռքով, բայց արդյունքը հիասթափեցնող է եղել։ Որոշ ժամանակ անց նկարիչն ինքնասպանություն է գործել (ինչպես ձևակերպվել է մահվան վկայականում՝ «խելահեղության վիճակում»)։ Նրա այրին՝ Բոհումիլան ամուսնացել է ընտանիքի բարեկամի՝ նկարիչ Հերբերտ Մասարիկի հետ, որ Չեխիայի հանրապետության համահիմնադիր և առաջին նախագահ Տոմաշ Մասարիկի որդին է։

Սլավիչեկի տղան՝ Յանը, նույնպես նկարիչ է դարձել, իսկ Յանի որդին՝ Իրժին, դարձել է հայտնի կինոսցենարիստ ու ռեժիսոր։

## Պատկերասրահ

File:Slavicek, Antonin - silnice v desti.jpg|Ճանապարհն անձրևի տակ 
File:EliscinMost.jpg|Եղիսաբեթի կամուրջը (1906)
File:Antonin Slavicek - cervnovy den (1898).jpg|Հունիսյան օր (1898)
File:Antonin Slavicek - U nas v Kamenickach (1904).jpg|Կամենիցկիում (1904) 
Antonin Slavicek - Dom sv Vita (1909).jpg|Սբ. Վիտայի տաճարը
Slavicek prochazka.jpg|Զբոսայգում
Antonin Slavicek - Zamberecka silnice (1909).jpg|Ճանապարհ
Slavicek, Antonin - silnice v desti.jpg|Դեպի մանկություն
Antonin Slavicek - Pod Letnou (1905-6).jpg|Ձյան տակ
Antonin Slavicek - Slunce v lese (1898).jpg|Արևն անտառում
Slavicek, Antonin - Z pohorskych motivu (1903).jpg|Պոգորսկյան մոտիվ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Vítězslav Nezval: *Antonín Slavíček, A Great Czech Painter*. Artia, Prague (1955)

## Արտաքին հղումներ
* Works relating to Antonín Slavíček @ Národní Knihovny ČR (Czech National Library) 
* Česká Televize, "Garden Wall" by Slavíček, at the National Gallery: An appreciation by Monika Sybolová

Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Չեխ նկարիչներ
Կատեգորիա:Չեխիայի արվեստ
Կամիլ Տոլոն

thumb|Կամիլ Տոլոն
մինի
**Կամիլ Տոլոն** (1912 - 1978), թուրք գործարար և արդյունաբերող է։

Երբ նա 1935-ին ավարտեց համալսարանը, նշանակվեց PTT- ի դիտորդ։ Դրանից հետո, Fahri Batıca- ի հետ, նրանք բացեցին խանութ։ Այս խանութում նրանք արտադրեցին առաջին լվացքի մեքենան Թուրքիայում։  Դրանից հետո նրա դասընկեր Ադնան Մենդերեսը առաջարկեց Կամիլ Տոլոնին էլեկտրական շարժիչ արտադրել։ Ավելի ուշ նա կառուցեց առաջին էլեկտրական շարժիչը Թուրքիայում։

## Ծանցանկ

Կատեգորիա:1912 ծնունդներ
Կատեգորիա:1978 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի գործարարներ
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գյուտարարներ
Կատեգորիա:Թուրք գործարարներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր
Երբեք, հազվադեպ, երբեմն, միշտ

**Երբեք, հազվադեպ, երբեմն, միշտ** (), 2020 թվականին նկարահանված ֆիլմ, որի սցենարի հեղինակն ու ռեժիսորը Էլիզա Հիթմանն է։ Գլխավոր դերերում են Սիդնի Ֆլանիգանը, Թալիա Ռայդերը, Թեոդորե Պելերինը, Ռյան Էգգոլդը և Շարոն վան Էթենը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հունվարի 24-ին, Սանդեյս կինոփառատոնում։ Այն նաև մրցել է Բեռլինի 70-րդ կիոփառատոնի Ոսկե արջ մրցանակի համար, որտեղ արժանացել է Ժյուրիի Արծաթե արջ մրցանակին։

ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի մարտի 13-ին։

## Սյուժե
Օթըմը դեռահաս է, որն ապրում է Փենսիլվանիայի գյուղական համայնքում։ Նա խաղաղ կյանք է վարում` սուպերմարկետում որպես գանձապահ աշխատելով։ Բայց անցանկալի հղիության պատճառով նա պետք է այլընտրանք գտնի։ Նրա զարմուհին` Սքայլարը, մի քիչ փող է հավաքում և նրանք ավտոբուսով ուղևորվում են դեպի Նյու Յորք։

Նրանք կլինիկա են դիմում` երեխային հեռացնելու համար և ոչ ոքի չեն հայտնում իրենց գտնվելու վայրը։ Երկու աղջիկներն արկածների են հանդիպում անծանոթ քաղաքում` հեռու երեխային հեռացնելու որոշման համար սոցիալական ճնշումներից։

## Դերերում
* Սիդնի Ֆլանիգան` Օթըմ
* Թալիա Ռայդեր` Սքայլար
* Թեոդորե Պելերին` Ջասփեր
* Ռայան Էգոլդ` Թեդ
* Շերն Վան Էթեն` մայր
* Քելի Չափման` սոցիալական աշխատող
* Քիմ Ռիոս Լին` անեստեզիոլոգ
* Դրյւ Սելթզեր` Ռիք
* Քարոլինա Էսպիրո` ֆինանսական խորհրդատու

## Արտադրություն
2019 թվականի ապրիլին հայտարարվել է, Սիդնի Ֆլանիգանը, Թալիա Ռայդեր Ռայան Էգոլդը և Շերոն Վան Էթենը միացել են ֆիլմի անձնակազմին, որի ռեժիսորն ու սցենարի հեղինակը Էլիզա Հիթմանն է։ Ադելե Ռոմանսկին և Սառա Մըրֆին ֆիլմի պրոդյուսերներն են, դիստրիբյուտորը Focus Features ընկերությունն է

Նկարահանման շրջանն սկսվել է 2019 թվականին։

## Թողարկում
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հունվարի 24-ին, Sundance կինոփառատոնին It was released in the United States on March 13, 2020.: Due to the COVID-19 համավարակի պատճառով ֆիլմը տեսաերիզով թողարկվել է 2020 թվականի ապրիլի 3-ին։

## Ընդունելություն
Ֆիլմը կինոթատրոններում հավաքել է $16,565:

### Քննադատական ընդունելություն
Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 99% վարկանիշ` 157 անդրադարձներով և 8.57/10 միջին վարկանիշով։ Ֆիլմի մասին կայքի անդրադրաձում գրված է. «Ֆիլմը հզոր խաղ ունի և ռեժիսուրա, որը վերահաստատում է սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր Էլիզա Հիթմանի` որպես ռեժիսորի արտասովոր զգայունությունն ու գրավչությունը On Metacritic the film has a weighted average score of 92 out of 100, based on 32 critics, indicating "universal acclaim".»:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2020 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Փենսիլվանիայում
Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Idontwannabeyouanymore (երգ)

**«Idontwannabeyouanymore»** (), ամերիկացի երգչուհի Բիլլի Այլիշի երգը, որը թողարկվել է 2017 թվականի հուլիսի 21-ին՝ որպես «Don’t Smile at Me» (2017) դեբյուտային մինի ալբոմի հինգերորդ սինգլ։ Երգը ձայնագրվել է Darkroom և Interscope Records լեյբլների միջոցով։ Երգի հեղինակներն են Բիլլի Այլիշը և նրա եղբայրը՝ Ֆինիս Օ'Քոնելը, որը նաև պրոդյուսերավորել է այն։

## Առևտրային հաջողություն
«Idontwannabeyouanymore»-ը դարձել է Բիլլի Այլիշի երրորդ սինգլը, որը դեբյուտ է կատարել ամերիկյան Billboard Bubbling Under Hot 100 չարթում։ Երգն ավելի ուշ՝ տեսահոլովակի թողարկումից հետո, դեբյուտ է կատարել Billboard Hot 100 չարթում՝ հայտնվելով 100-րդ հորիզոնականում։ Չարթում այն բարձրացել է 96-րդ հորիզոնական և այնտեղ մնացել 3 շաբաթ։ Կանադական չարթում՝ Canadian Hot 100-ում, սինգլը կարողացել է բարձրանալ 60-րդ հորիզոնական և այնտեղ մնացել 14 շաբաթ։

## Տեսահոլովակ
2018 թվականի հունվարի 4-ին թողարկվել է երգի՝ ուղղահայաց նկարահանված տեսահոլովակը։ Տեսահոլովակում պատկերված է, թե ինչպես է Այլիշը, տեսնելով իրեն հայելու մեջ, ասում՝ ինչպես է ատում իրեն, ինչպես որ նկարագրված էր երգի տեքստում։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
* Բիլլի Այլիշ՝ վոկալ
* Ֆինիս Օ'Քոնել՝ պրոդյուսեր
* Ռոբ Քինելսկի՝ միքսինգ
* Ջոն Գրինեմ՝ ինժեներ-մասթերինգ

## Չարթեր

## Հավաստագրումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 երգեր
Կատեգորիա:2017 սինգլներ
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի գրած երգեր
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Փոփ երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի գրած երգեր
Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի պրոդյուսերավորած երգեր
Անտոնի Մարիանովիչ

**Անտոնի Մարիանովիչ** (, ), հրեական ծագմամբ լեհ բանաստեղծ, գրող, դրամատուրգ, սցենարիստ, երգիծաբան, լրագրող և թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է գիմնազիա։ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի սկզբին ծնողների հետ հայտնվել է Վարշավայի գետտոյում։ 1942 թվականի հուլիսին կեղծ փաստաթղթերով նրան հաջողվել է դժվարությամբ դուրս գալ գետտոյից։

Պատերազմի ավարտից հետո փոխել է իր անունը և ազգանունը` դարձնելով այն Անտոնի Մարիանովիչ։ 1945 թվականից ապրել է Լոձում, աշխատել է Polpress մամուլի գործակալությունում։ Այդ ժամանակ սկսել է համագործակցել «Szpilki» երգիծական շաբաթաթերթի հետ, որը շարունակվել է երկար տարիներ։ 1946 թվականից թղթակցել է Լեհական տպագրական գործակալությանը Բրյուսելում, ավելի ուշ այնտեղ աշխատել է որպես կցորդ` լեհական դեսպանատանը։

1947 թվականին անդամակցել է Կոմունիստական կուսակցությանը և եղել է կուսակցության անդամ մինչև 1980 թվականը։

1948 թվականին վերադարձել է հայրենիք, նշանակվել է «Przegląd Międzynarodowу» և «Szpilki» ամսագրերի գլխավոր խմբագիր։

Նա բազմաթիվ ստեղծագործական միությունների և ասոցիացիաների անդամ էր, այդ թվում` Լեհ գրողների միության, PEN միջազգային կազմակերպության և լեհական հեղինակային իրավունքի ZAiKS կազմակերպության։

Թաղված է Վարշավայի Կալվինիստական գերեզմանատանը։

## Գործունեություն
Որպես գրող նա իր դեբյուտը նշել է 1955 թվականին։ Հիմնականում երգիծական ստեղծագործությունների, բանաստեղծությունների, երգերի, պատմվածքների հեղինակ է, որոնցից շատերը երեխաների համար էին։ Հեղինակել է մի շարք հուշեր. Pchli targ (1991), Życie surowo wzbronione (1995), Polska, Żydzi i cykliści; Dziennik roku przestępnego 1996 (1999), Wyciąg na szklaną górę; Dziennik roku przestępnego 2000 (2002) և այլն։

Մի շարք հեռուստաներկայացումների և կինոնկարների սցենարների հեղինակ է («Պան Անատոլի ստուգումը» (1959), «Przygody Otka» (հեռուստասերիալ, 1966—1968), «Minio» (հեռուստասերիալ, 2000))։

## Ընտրված աշխատանքներ
* Arszenik i stare koronki,
* Madame Sans-Gene,
* My Fair Lady,
* Hello Dolly!,
* Zorba:

Զբաղվել է գերմաներեն և անգլերեն լեզուներից թարգմանություններով, երաժշտական և կատակերգական թատրոնների համար թատերական բեմադրությունների և մյուզիքլների մշակմամբ։ Գրել է երգիծական տեքստեր` հեռուստա և ռադիոբեմադրությունների, ինչպես նաև` էստրադայի համար։ Թարգմանել է Մարկ Տվենի հումորային պատմությունները, Լուիս Քերոլի «Ալիսան հրաշքների աշխարհում», Էդվարդ Լիրի պոեզիան։

## Պարգևներ
* Լեհաստանի վերածննդի 3-րդ աստիճանի շքանշան
* Լեհաստանի վերածննդի 4-րդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Antoni Marianowicz  

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ
Կատեգորիա:Լեհ դիվանագետներ
Կատեգորիա:Լեհ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ
Կատեգորիա:Լեհ մանկագիրներ
Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի գրողների միության անդամներ
Արթուր Հակոբյան (դերասան)

**Արթուր Հակոբյան** (), հայ դերասան։ Առավել հայտնի է «Վերվարածներն ընտանիքում» հեռուստասերիալում Արբի քեռու դերակատարմամբ։

## Կենսագրություն
Արթուր Հակոբյանը ծնվել է 1962 թվականի հուլիսի 8-ին Գյումրի քաղաքում։ Սովորել է Եղիշե Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1979 թվականին։ Ուսումը շարունակել է Գյումրու Վ․ Աճեմյանի անվան դրամատիկական թատրոնին կից դերասանական ստուդիայում, այնուհետև աշխատել է այդ թատրոնում։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը։

Արթուր Հակոբյանի ընտանիքում բոլորը սիրել են արվեստը, սակայն հայրն ի սկզբանե դեմ էր դերասան դառնալու նրա որոշմանը։ Նա ոչ մի անգամ չի գնացել որդուն բեմում տեսնելու՝ ասելով․ 
Ավելի ուշ Արթուրի մայրը սկսել է աշխատել թատրոնում, և նա ևս ընդունվել է աշխատանքի՝ որպես բեմի բանվոր, քանի որ, ինչպես ինքն է ասում․ 
### Անձնական կյանք
Դերասանն ամուսնացած է, ունի երկու երեխա՝ աղջիկ և տղա։

## Գործունեություն
Արթուր Հակոբյանը խաղացել է Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում, Երևանի Մհեր Մկրտչյան արտիստական թատրոնում և Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ Աշխատել է նաև մի քանի հեռուստաընկերությունների հետ, այդ թվում՝ Շանթ ՀԸ, Արմենիա TV, Հայաստանի hանրային hեռուստաընկերություն, Հայկական երկրորդ հեռուստաալիք։

Հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Բելգիայում, Նիդերլանդներում, Ռուսաստանում։

Դերասանը կերտել է բազմաթիվ դերեր․ Ր․ Շարտի «Կնոջս անունը Մորիս է» ստեղծագործությունում հանդես է եկել Ժորժի կերպարով, Խ․ Դաշտենցի «Ֆայտոն Ալեքը» աշխատանքում՝ գյուղացի հավավաճառի կերպարով, Լևոն Շանթի «Կայսրը» ստեղծագործությունում՝ Վասիլի կերպարով, Հ․ Թումանյանի «Տերն ու ծառան» աշխատանքում՝ Սարոյի կերպարով և այլն։ Նկարահանվել է հեռուստասերիալներում, տարբեր նախագծերում և ֆիլմերում՝ «Տաքսի Նեմա», «Մեր գյուղը», «Մի կաթիլ մեղրը», «Նախաճաշ երկուսի համար», «Վերվարածները հիվանդանոցում», «Վերվարածներն ընտանիքում», «Բանակում», «Անուղղելիները» և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կեսգիշերն անց. Արթուր Հակոբյան
* Սիրո բանաձև. Արթուր Հակոբյան, Կարինե Նալչաջյան
* «Երկու գավաթ սուրճ» Արթուր Հակոբյան

Կատեգորիա:Երևանի Գեղարվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Հնդկացորենով ապուր

**Հնդկացորենով ապուր**, ուկրաինական և բելառուսական խոհանոցների ավանդական ուտեստ, որը պատրաստվում է մսի արգանակով, կամ տավարի մսի, կամ խոզի մսի արգանակով, որին ավելացվում է հնդկացորենը։

Բելառուսական խոհանոցում ապուրին ավելացվում էր կաթ, և ուտեստը կոչվում էր «սպիտակ ուտեստ»։ Քանի որ Բուլղարիայում կովերը քիչ էին կաթ տալիս, այս ուտեստը հիմնականում պատրաստվում էր ամռանը։ Ապուրը պատրաստվում է հիվանդանոցներում, հոսպիտալներում, դաշտային խոհանոցում։

## Պատրաստման եղանակ
Արգանակը եփվում է խոզի կրծքամսից, սոխից և դափնու տերևից։ Երբ արդեն արգանակը պատրաստ է լինում, ավելացվում է հնդկացորենը, հետո՝ կարտոֆիլը։ Մինչ եփվում է արգանակը, բուսական յուղով տապակում են գազարը և գլուխ սոխը։ Առանձին կտրատում են կանաչին՝ սամիթը և մաղադանոսը։ Ապուրի եփվելու վերջում ավելացնում են սխտոր և սև պղպղեղ։ Լցնում են տապակված սոխն ու գազարը, նաև կանաչին, իսկ աղը լցվում է ըստ ճաշակի։

Ապուրը կարելի է պատրաստել առանց մսի, այսպես կոչված բուսական տարբերակով, օրինակ լոլիկով և խմորագնդիկներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բելառուսական խոհանոց
Կատեգորիա:Ուկրաինական խոհանոց
Գլոբալ քաղաք

մինի|Ալֆա քաղաքներ, 2008
**Գլոբալ քաղաք** (, օգտագործվում են նաև համաշխարհային քաղաք () կամ ալֆա քաղաք () տերմինները), քաղաք, որը համարվում է համաշխարհային տնտեսական համակարգի կարևոր տարր։

Նման քաղաքը սովորաբար առանցքային նշանակություն ունի երկրի խոշոր շրջանների համար և դրանց վրա ունի քաղաքական, տնտեսական կամ մշակութային լուրջ ազդեցություն։ Ի տարբերություն «մետրոպոլիայի» հայեցակարգի, որը կարող է օգտագործվել նաև որոշակի ագլոմերացիայի կամ շրջանի կենտրոնի վերաբերյալ, «գլոբալ քաղաք» տերմինն իմաստ ունի միայն աշխարհի քաղաքների համակարգի շրջանակներում։ «Գլոբալ քաղաք» տերմինը առաջին անգամ օգտագործել է Սասկիա Սասենն իր *The global city* (1991) աշխատությունում Լոնդոնի, Նյու Յորքի և Տոկիոյի վերաբերյալ և այն հակադրել «մեգապոլիս» տերմինին։ «Համաշխարհային քաղաք» տերմինը Պատրիկ Գեդեսն օգտագործել է 1915 թվականին այնպիսի քաղաքների վերաբերյալ, որտեղ անհամաչափ մեծ թվով գործնական հանդիպումներ են անցկացվում։

Պետք է նաև հաշվի առնել, որ քաղաքների փաստացի բնակչությունը և նշանակությունը, ներառյալ գլոբալ քաղաքները, մեծապես որոշվում են իրենց ագլոմերացիաներով։

## Քաղաքների վարկանիշն ըստ կատեգորիաների

## Գլոբալ քաղաքների ցանկ
Ստորև բերված է քաղաքների վարկանիշը՝ համաձայն Լաֆբորո համալսարանին առընթեր *Globalization and World Cities (GaWC)* վերլուծական կենտրոնի մշակած համակարգի։

«Ալֆա++», «Ալֆա+», «Ալֆա» դասի քաղաքների ցանկը կազմվել է 2012 թվականի տվյալներով։

«Ալֆա−» դասի և հետագա դասերի քաղաքների ցանկը կազմվել է 2010 թվականի տվյալներով։ 2016 թվականի տվյալները ներկայացված են համապատասխան կայքում։

## Տես նաև
* Մեգապոլիս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գլոբալացում
Կատեգորիա:Երկրների տնտեսական համեմատություններ
Կատեգորիա:Քաղաք
Չեռնոգորիայի ազգային թանգարան

**Չեռնոգորիայի ազգային թանգարան** (**Narodni muzej Crne Gore**), Չեռնոգորիայի պատմական մայրաքաղաքում՝ Ցետինեում գտնվող թանգարան, որը հիմնադրվել է 1896 թվականին և իր մեջ ներառել է հետևյալ հինգ թանգարանները.

*Չեռնոգորիայի պատմության թանգարանը
*Չեռնոգորիայի ազգագրության թանգարանը
*Չեռնոգորիայի գեղարվեստական թանգարանը
*Նիկոլա թագավորի պալատը
*Բիլյարդան (Պետար Երկրորդ Պետրովիչ Նեգոշի թանգարանը)

Թանգարանի մեծարժեք ցուցանմուշներից են 15-րդ դարի վերջերին լույս ընծայված *Oktoih Prvoglasnik* գիրքը, որ հազվագյուտ ու նշանակալից հրատարակություն է, «*Ֆիլերմոսի Աստվածամայրը*» սրբապատկերի բնօրինակը, որը Խաչակրաց արշավանքների ժամանակներից ի վեր պատկանել է Սուրբ Հովհաննեսի ուխտի ասպետներին և Մալթայի մայրաքաղաք Վալետայի Սուրբ Հովհաննես տաճարից դուրս է բերվել 1798 թվականին ասպետական ուխտի մեծ վարպետ (*Grand Master*) Ֆերդինանդ ֆոն Հոմպեշ ցու Բոլհայմի ձեռքով, երբ Մալթային տիրած ֆրանսիացիները ուխտի ասպետներին վտարել, արտաքսել են կղզուց։

Չեռնոգորիայի ազգային թանգարանի հանդիսավոր բացումը նախատեսված էր իրականացնել 1893 թվականին՝ ի պատիվ չեռնոգորիական *Crnojevic* հրատարակչական տան հիմնադրման 400-ամյակի, սակայն անկանխատեսելի հանգամանքներն ստիպել են երեք տարով հետաձգել բացման արարողությունը։

## Գրականություն
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* National Museum of Montenegro website 
* Njegoskij|org :: "The Montenegrin Ministry of Culture publishes the electronic edition of its 2007 National Museum Guidebook"

Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի պատմություն
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի մշակույթ
Կատեգորիա:1896 հիմնադրված թանգարաններ
Մարիամ Ադամյան

**Մարիամ Ադամյան** (), հայ դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1992 թվականի մայիսի 7-ին, Երևանում։ 1999-2009 թվականներին սովորել է Երևանի Գ. Ստարովոյտովայի անվան թիվ 177 միջնակարգ դպրոցում։ Ավարտել է Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի ջութակի բաժինը։ 2009-2013 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դրամատիկ թատրոնի և կինոյի դերասանական բաժնում` Ռաֆայել Ջրբաշյանի արվեստանոցում։ 2013 թ-ից աշխատել է «Թատրոն 32»-ում` որպես դերասանուհի։ 2016 թ-ից աշխատում է Երևանի Հ. Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասանուհի։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կոմետալ Գյորչե Պետրով

**Կոմետալ Գյորչե Պետրով** (), Հյուսիսային Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպիեի ձեռնագնդորդուհիների համբավավոր թիմ

## Պատմություն
Մարզական ակումբը հիմնադրվել է 1979 թվականին, *Ձեռքի գնդակի Գյորչե Պետրով ակումբ* անվանումով։ 1992 թվականից ի վեր թիմը 17 անգամ նվաճել է Հյուսիսային Մակեդոնիայի չեմպիոնի կոչումը, 16 անգամ էլ՝ երկրի գավաթը։ Բացի այդ՝ 2002 թվականին հաղթել է Եվրոպայի լիգայի առաջնությունում՝ եզրափակիչ խաղում պարտության մատնելով հունգարական «Ֆերենցվարոշ»-ին, ևս երկու անգամ (2000 և 2005 թթ.) հասել է եզրափակիչ, մեկ անգամ էլ նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնուհիների գավաթը (2002 թ.): Ժամանակին եղել է ամենամեծ ժողովրդականություն վայելող մարզական կոլեկտիվը Հյուսիսային Մակեդոնիայում, կոլեկտիվ, որի համար մակեդոնացի երաժիշտները հատուկ օրհներգ էին հորինել։ Այս համբավավոր թիմը ֆինանսների սղության պատճառով 2016 թվականի սեպտեմբերից հարկադրված էր դադարեցնել իր գործունեությունը։ Վերջին շրջանում այն վերստին սկսել է հանդես գալ Հյուսիսային Մակեդոնիայի կանանց ձեռքի գնդակի առաջին լիգայի առաջնությունում, բայց արդեն *ZRK Gjorche* անվանումով, առանց իրենց նախկին բրենդը համարվող *Kometal*-ի։

## Նվաճումներ
*Մակեդոնական 
* **Մակեդոնիայի կանանց ձեռքի գնդակի առաջին լիգայի առաջնություն.**
:*  (17):* 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009
* **Մակեդոնիայի կանանց ձեռքի գնդակի գավաթի խաղարկություն**
:* (16):* 1993, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009
*Եվրոպական 
***Եվրոպայի կանանց ձեռքի գնդակի չեմպիոնների լիգայի առաջնություն**
:*  (1):* 2002
:*  (2):* 2000 and 2005
:*1/4 եզրափակիչ (4):*1997,1998,2004,2006
:*1/8 եզրափակիչ (5):*1994,1996,2007,2008,2009
* **Եվրոպայի կանանց ձեռքի գնդակի չեմպիոնների գավաթի խաղարկություն**
:*  (1):* 2002
:*  (1) :* 2004

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*EHF Profile  
*Fan Club Forum

Կատեգորիա:Թիմեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ձեռքի գնդակ
Կատեգորիա:Մարզական ակումբներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի սպորտային կազմակերպություններ
Պետրա Պոլնիշովա

**Պետրա Պոլնիշովա** (սլովակերեն՝ **Petra Polnišová**, ), սլովակ դերասանուհի և սթենդ-ափ կոմիկ, *OTO* մրցանակի վեցակի դափնեկիր

## Պարգևներ

## Նշումներ
*
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Petra Polnišová at ČSFd
* Petra Polnišová at IMDb

* Petra Polnišová at KinoBox
* Petra Polnišová  at SFd

Կատեգորիա:Սլովակ գրողներ
Կատեգորիա:Սլովակ դերասանուհիներ
Վաղ զարգացում

**Վաղ զարգացում** (), համակարգչյան անիմացիոն կարճամետրած ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2003 թվականին և թողարկվել է Sony Pictures Imageworks ստուդիայի կողմից։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ռեժիսոր Քևին Ջ. Ջոնսոնի կողմից։ Այն եղել է ստուդիայի կողմից նկարահանված երկրորդ կարճամետրաժ ֆիլմը` «Չաբբչաբբիից» հետո։

## Սյուժե
Երեք րոպեանոց ֆիլմը հետևում է շերեփուկին, որն աճում է մի այլ շերեփուկների աչքի առջև, որոնք էլ իրենց հերթին, ծաղրում են նրան և ծիծաղում նրա վրա։

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր` Քևին Ջ. Ջոնսոն	
* Պրոդյուսեր` Սէնդէ Չերեդոս 
* Սցենարի հեղինակ` Քևին Ջ. Ջոնսոն	
* Կոմպոզիտոր` Մարկ Մանչինա 
* Օպերատոր` Գայ Տ. Վիդման

## Թողարկում
«Վաղ զարգացում» մուլտֆիլմը թողարկվել է 2003 թվականի մայիսի 9-ին, «Հերթապահ հայրիկը» մուլտֆիլմի հետ։ 2003 թվականի դեկտեմբերի 2-ին թողարկվել է «Հերթապահ հայրիկը» DVD տեսաերիզի վրա։ Կարճամետրաժը հասանելի է նաև iTunes-ում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Sony Pictures Imageworks
* 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Կենոտաֆ

[thumb|200px|Կենոտաֆ, [Ուայթհոլ, Լոնդոն; Նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, ճարտարապետ՝ Էդվին Լաչենս։]]
**Կենոտաֆ** (, <  - դատարկ և  - գերեզման) կամ **հուշադամբարան**, խորհրդանշական գերեզման, կեղծ դամբարան, ճարտարապետական կառուցվածք դատարկ շիրիմի վրա։ Կենոտաֆ է տեղադրվում, տարբեր պատճառներով։
* Երբ մահացածի մարմինը կորել կամ ոչնչացվել է (օրինակ՝ երկրաշարժի, պատերազմի կամ հդեհի ժամանակ),
* երբ մահվան վայրը անհայտ է,
* երբ մարմնի տեղափոխումը մեծ ջանքեր է պահանջում (երբ մահը տեղի է ունեցել լեռներում, բևեռային լայնություններում և այլն),
* երբ մարդ անհետացել է, և այդ պահից այդքան ժամանակ է անցել, որ անհայտ կորած անձը կարող է մահացած ճանաչվել
* երբ մարմինը դիակիզվել է, և մոխիրը ցրվել էր,
* կենոտաֆը կարող է տեղադրվել հանգուցյալի հայրենիքում, եթե նա թաղված է այլ երկրում։
* կենոտաֆը կարելի է տեղադրել նախկին թաղման վայրում, որտեղից մնացորդները տեղափոխվել են։

Կենոտաֆը ծառայում է հանգուցյալի հիշատակը հավերժացնելուն և հուղարկավորության արարողությունները կատարելուն, և դրանք տարբեր տեսակի և աստիճանի բարդության կառույցներ են՝  դամբանաթումբ, գերեզմանաքար, դամբարան, հուշարձան, կիսանդրի, ստելա, կոթող, հուշահամալիր, հարթաքանդակ, հուշատախտակ և այլն)։ Բացի այդ, եվրոպական ավանդույթի համաձայն, կենոտաֆ է կոչվում է այն շինությունը, որը տեղակայված է ոչ թե հանգուցյալի մնացորդներով գերեզմանի վրա, այլ նրա մահվան վայրում (նույնիսկ եթե գերեզման գոյություն ունի)։ Կենոտաֆի օրինակ են սգո ծաղկեպսակները և հուշաքարերը որոնք տեղադրվում են մայրուղիներում և ցույց են տալիս մարդկային զոհերով վթարի վայրը։

## Գրականություն
* 
* *Клименко, Виктор Фёдорови|Клименко В.]], археолог.* Кенотафы — наследие воинственных предков  // «Енакиевский рабочий» № 13288 за 15 мая 2010 года (Енакиево).  
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Memorial The New London School explosion cenotaph  
*Cenotaph of Sigismunda and Lutyen's Whitehall Cenotaph
*Royal British Legion article  
* «А был ли мальчик?..», или Загадка Суздальского кенотафа // Шокарев С. Ю. Тайны российской аристократии.  

Կատեգորիա:Կոթողներ
Կատեգորիա:Հոգեհանգստյան հուշարձաններ և կառույցներ
Կատեգորիա:Հուղարկավորության սովորույթներ
Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Մահ
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Ռիկոթի

**Ռիկոթի** (), լեռնանցք Մեծ Կովկասի լեռնաբազուկներից մեկի՝ Լիխի լեռնաշշթայի հարավային հատվածում, լեռնաշղթա, որը Վրաստանը բաժանում է արևմտյան և արևելյան մասերի։ Լեռը կազմված է պալեոզոյան դարաշրջանի գրանիտոիդներից։ Լանջերը ծածկված են կոլխիդյան տիպի լայնատերև ու խառը տիպի անտառներով։ Լիխի լեռնաշղթան ջրբաժան է հանդիսանում Սև ծովի (Ռիոն գետ) և Կասպից ծովի (Կուր գետ) միջև։

## Ավտոմայրուղին
Ռիկոթի լեռնանցքով է անցնում Վրաստանի երկու խոշոր քաղաքները՝ մայրաքաղաք Թբիլիսին ու Քութայիսը միմյանց կապող ավտոմայրուղին, որի մի հատվածն ընկած է 1722 մետր երկարություն ունեցող թունելում։ Ժայռերի միջով փորված այդ թունելը շահագործման է հանձնվել 1982 թվականին։ Շուրջ երեսուն տարի շահագործելուց հետո՝ 2010 թվականին սկսել են թունելի վերականգնման աշխատանքները, որոնք ավարտի են հասցվել են հաջորդ տարում՝ 2011 թվականի նոյեմբերին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:No More Bridge 1.jpg
Պատկեր:No More Bridge 2.jpg
Պատկեր:Rikoti tunnel.jpg|Թունելի ներսում


## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ
Աննա Պետրուս-Լյուտտկենս

**Աննա Մարիա Լուիզա Պետրուս-Լյուտտկենս** (, ծննդյան անունը՝ Պետերսսոն, ), շվեդ նկարիչ և քանդակագործ։

## Կենսագրություն
Աննա Պետերսսոնը ծնվել է 1886 թվականին, Ուփսալայում, մանկաբուժության պրոֆեսոր Օսկար Վիկտոր Պետերսսոնի և կոմսուհի Մարիա Ստակելբերգի ընտանիքում։ Աննան քանդակագործական արվեստ սովորել է Լոնդոնում, այնուհետև ընդունվել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա։ Նրա առաջին ցուցահանդեսը Գրետա Ռուտի հետ միասին կայացել է 1916 թվականին։ Նույն թվականին նա ամուսնացել է Հարալդ Լուտտկենսի հետ։ 1919 թվականին Աննա Պետրուս-Լուտտկենսը և Ակադեմիայի նրա ընկերուհի Սիրի Դերկերտը համատեղ ցուցահանդես են ունեցել Կոպենհագենում։                    
մինի|ձախից|«Մայր և երեխա», Ուփսալա

1920 թվականին Ստոկհոլմում պետք է անցկացվեր Աննա Պետրուս-Լուտտկենսի անհատական ցուցահանդեսը, բայց բացումից առաջ նրա արվեստանոցում հրդեհ է բռնկվել՝ ոչնչացնելով հարյուր քանդակ։ Այնուամենայնիվ ցուցահանդեսը կայացել է, չնայած սահմանափակ ծավալով։ Շուտով Աննան ուղևորվել է Իտալիա, Հյուսիսային Աֆրիկա և Ֆրանսիա։ Նոր տպավորությունները նրան ոգեշնչել են աշխատելու կիրառական արվեստի ոլորտում։ Մասնավորապես, նա ստեղծել է մոմակալներ, գրենական պիտույքներ, ծաղկամաններ, սեղանի սփռոցներ և այլ գործեր՝ օգտագործելով պղինձ, բրոնզ և անագ։ Նրա պատրաստած որոշ սեղաններ ստեղծվել են ճարտարապետ Ունո Օրենի և արծաթագործ Կարլ Վոժեխի հետ համատեղ։ 1920-ականների կեսերից սկսած նա համագործակցել է նաև *Svenskt Tenn AB*–ի հետ։ Թիթեղից բացի, Աննան փորձարկել է այնպիսի «ոչ կանացի» նյութեր, ինչպիսին է չուգունը։ 1925 թվականին նա չուգունից պատրաստել է մի շարք տարրեր՝ Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդեսի շվեդական տաղավարի համար։ 1928 թվականին Ունո Օրենը և Աննա Պետրուսը առաջարկեցին համատեղ նախագիծ՝ Կարլսկրունայում գտնվող պուրակի վերակառուցման համար։ Չնայած նրանց բոլոր ջանքերին, այդ նախագիծը չիրականացավ։ Միայն 2014 թվականին Ուփսալայում բացվել է նրա անվան զբոսայգին (Աննա Պետրուսի զբոսայգի)։

Աննա Պետրուս-Լուտտկենսը մահացել է 1949 թվականին Կալմար քաղաքում և թաղվել այնտեղ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարչուհիներ
Մարինա (պոեմ)

250px|մինի|Հուշատախտակ Բանսկա Շտյավնիցայում՝ այն տան պատին, որտեղ ապրել է Մարինան
250px|մինի|Պոեմի նկարազարդումներից
**Մարինա** (սլովակերեն՝ *Marína*), սլովակ բանաստեղծ, ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ Անդրեյ Սլադկովիչի (իսկական անունը՝ *Անդրեյ Բրաքսատորիս*) պոեմը, որը հեղինակն ավարտի է հասցրել 1845 թվականին և հրատարակել հաջորդ տարում։ 2.900 տողից բաղկացած այդ չափածո ստեղծագործությունը համարվում է սլովակյան ռոմանտիկական գրականության նշանակալից ստեղծագործություններից մեկը և թարգմանվել է մի շարք լեզուներով։

Պոեմում հեղինակը պատկերավոր ու արտահայտիչ ներկայացրել է իր սերը Մարինա Պիշլովայի նկատմամբ, ում մայրը բռնությամբ ամուսնացնում է մի հրուշակագործի հետ։ Պոեմի դիպաշարը թույլ է, հիմնական ուշադրությունը նվիրված է քնարական հերոսի ապրումների, հոգեկան տվայտանքների պատկերմանը, այդ պատճառով էլ այն հաճախ բնորոշվում է որպես մեծածավալ բանաստեղծություն, և ոչ թե պոեմ։

*Մարինա*ն համարվում է սիրո ամենանշանակալից երգերից մեկը համաշխարհային գրականության պատմության մեջ, հաճախ համեմատվում է  Վիլյամ Շեքսպիրի *[[Ռոմեո և Ջուլիետ]]*ի հետ։ Թարգմանվել է լեհերեն, չեխերեն, ֆրանսերեն, հունգարերեն, խորվաթերեն, գերմաներեն։ Սլովակյան Մարտին քաղաքում՝ որպես մեծարժեք մի գանձ, պահպանվում է պոեմի հեղինակային ձեռագիր օրինակը։ Բանսկա Շտյավնիցայում գործում է այդ պոեմին նվիրված թանգարան, որի երկաթյա վանդակորմին սլովակյան զույգերը ավանդաբար կողպեքներ են կախում՝ որպես իրենց անքակտելի սիրո խորհրդանիշ։

Սլովակների համար «Մարինա»-ն ազգային ռոմանտիզմի ամենանշանակալի ստեղծագործությունն է, ոմանք նույնիսկ այն անվանում են ժողովրդական էպոս։ Բոլոր դեպքերում՝ դա ռոմանտիկական արտակարգ մի երկ է, որը շատ առումներով առաջ է անցել իր ժամանակից։ Անցյալում ընդունված էր ընդարձակ հատվածներ արտասանել պոեմից, ոմանք մինչև անգամ ամբողջ պոեմն էին անգիր արտասանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Andrej Sládkovič - Maryna. Przełożył i wstępem opatrzył Józef Waczków,  Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1973

## Արտաքին հղումներ
* 
* Full text 
* Entry at worldrecordacademy.com

Կատեգորիա:Պոեմներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռոմանտիզմ
Կատեգորիա:Սլովակիայի մշակույթ
Կատեգորիա:Սլովակյան գրականություն
Իսոբել Բեյլի

Բրիտանական կայսրության շքանշանակիր **Տիկին Իսոբել Բեյլի** (), շոտլանդացի սոպրանո, որը հայտնի է եղել օպերայում, օրատորիայում ու լիդ ժանրում։ Համարվել է քսաներորդ դարի օրատորիայի լավագույն երգչուհիներից մեկը։

## Կյանք
Ծնվել է 1895 թվականին Շոտլանդիայի Սկոտիշ Բորդերս վարչական շրջանի Հոիք քաղաքում։ 1917 թվականին ամուսնացել է Հենրի Լեոնարդ Ռիգլեյի հետ և ունեցել Նենսի անունով դուստր։ Իսոբելն աշխատել է երաժշտական խանութում և Մանչեստրի քաղաքապետարանում որպես գործակատար։ 1921 թվականին Բելլա Բեյլի անվամբ դեբյուտ է կատարել Հալլեի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ, որից առաջ մի քանի անգամ հանդես էր եկել Մանչեստրի կամերային երաժշտական դահլիճներում։ Միլանում սովորելուց հետո անմիջապես հաջողության է հասել 1923 թվականի Լոնդոնյան համերգաշրջանի բացման ժամանակ։

Նրա սիրելի ստեղծագործությունը Հենդելի «Մեսսիան» էր, որի կատարմամբ իր կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել ավելի քան 1,000 անգամ։ Նրա կատարմամբ երգչախմբային գործերը նույնպես մեծ ժողովրդականություն էին վայելում, և բացի «Մեսսիայից», կատարել է նաև Հայդնի «Աշխարհի արարումը», Մենդելսոնի «Էլիջան», Բրամսի «Գերմանական ռեքվիեմը»։ Առաջին բրիտանացի կատարողն էր, որը 1933 թվականին երգել է Կալիֆոռնիայի «Հոլիվուդյան գավաթ» ամֆիթատրոնում։ 1937 թվականին Արտուրո Տոսկանինիի կողմից ընտրվել է՝ կատարելու Բրամսի «Ռեքվիեմը»։

Գլյուկի «Օրփեոս և Էվրիդիկեի» (միշտ անգլերենով) և Գունոյի «Ֆաուստի» նրա կատարումները միշտ լավ են ընդունվել, սակայն նրա ուժեղ կողմը բրիտանական երաժշտությունն էր, այդ թվում՝ Ռալֆ Վոան Ուիլյամսի «*Serenade to Music*» (որի սկզբնական կատարողներից մեկն էր) և Էդուարդ Էլգարի «Թագավորություն» ստեղծագործությունները։ Բացի 1933 թվականից, 1929-1955 թվականների ընթացքում ամեն տարի երգել է «Երեք նվագախմբի փառատոնում»։ «Մեսսիան» կատարել է Հալլեի նվագախմբի հետ 26 հաջորդական համերգաշրջաններում, իսկ Ալբերտ թագավորական սրահում՝ 33 անգամ․ ընդհանուր առմամբ ավելի քան հիսուն տարվա ընթացքում։

Դասավանդել է Երաժշտության թագավորական քոլեջում (1955–57, 1961–64), Կոռնելի համալսարանում (1960–61) և Մանչեստրի երաժշտական դպրոցում (1960 թվականից)։ Հաճախակի հանդես է եկել Քեթլին Ֆերրիերի հետ։ 1924 թվականին փորձնական ձայնագրություն է արել HMV ընկերության հետ, սակայն դրանից ոչինչ չի ստացվել։ 1925 թվականին իր առաջին կոմերցիոն ձայնագրությունն արել է «Կոլումբիա» ընկերության հետ, իսկ վերջինը՝ 1974 թվականին 79 տարեկան հասակում։

## Շքանշաններ
1951 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի, իսկ 1978 թվականին՝ դարձել դրա կին ասպետ։ Վախճանվել է 88 տարեկան հասակում Մանչեստրում, 1983 թվականին։ Նրա տանը հուշատախտակ է փակցված։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*D. Brook, *Singers of Today* (Revised Edition - Rockliff, London 1958), pp.&nbsp;27–32.
*Kennedy, Michael (2006), *The Oxford Dictionary of Music*, 985 pages; 
*Isobel Baillie and Bryan Crimp, 'Never Sing Louder Than Lovely' (Hutchinson 1982); 

## Արտաքին հղումներ
* Isobel Baillie biography

Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:1983 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի երգչուհիներ
Տալլինի ծոց

**Տալլինի ծոց** (), Ֆիննական ծոցի մի հատված, որ գտնվում է Սուուրուպի և Վիյմսի թերակզղիների և Նաիսսար և Աեգնա կղզիների միջև։ Ծոցի հարավային ափին տարածվում է Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինը։

Ծոցի մակերեսը մոտ 250 կմ² է, ամենամեծ խորությունը՝ 90 մ (Աեգնա և Նայսար կղզիների միջև)։ Տալլինի ծոցը Էստոնիայի ամենախոր ծոցերից է։ Թերակղզիներն իրենց հերթին Տալլինի ծովածոցը բաժանում են երեք մասի՝ Կակումյաե (Տիսկրե), Կոպլի ծոց, Պալյասաարե ծոց (ծոցի ամենանեղ հատվածն է Պալյասաարեի և Միիդուռաննայի միջև հատվածը)։

Ծովածոցի ափն ընդհանուր առմամբ զառիկող է, ժեռուտ վիհեր են հանդիպում Ռանամիյզայի, Կակումյաեի շրջաններում, Կոպլի թերակղզում և Նայսաար կղզում։

Ամենամեծ ավազուտ լողափերը հանդիպում են Կակումյաեի, Պելգուրանի և Պիրատի շրջաններում։ Քարքարոտ ափեր կան Ռանամիյզայի և Տիսկրեի, Կակումյաեի և Ռոկա սլ Մարեի, Պալյասարեի և Կոպլիի միջև հատվածներում, Կադրիորգի, Մերիվյալյայի և Աեգնա կղզու շրջաններում։

Ափամերձ հատվածում ծովը խորը չէ, հատակը հիմնականում քարքարոտ է։ 10 մ խորությամբ հատվածը սկսվում է ափից 0,5-1 կմ հեռավորությունից։

Ծոցում կան առափնյա մի քանի ծանծաղուտներ․ արևելից մինչև Նաիսսար կղզին՝ Նաիսսարի ծանծաղուտը՝ տեղ-տեղ 3-4 մ խորությամբ, այս ծանծաղուտից արևելք՝ Կեսկմադալի (Keskmadal) ծանծաղուտը՝ 7,4 մ խորությամբ, Պալյասարեից հյուսիս-արևմուտք՝ Վահեմադալի  (Vahemadal) ծանծաղուտը՝ 3,8 մ խորությամբ։

Ստորջրյա ամենահայտնի խութերն են Լիտեգրունդը, Հյուլկարին և Պալյասաարեն։ Մանր կղզիներից են Պանդյուն (Püünsi, մոտ 2 հա)՝ Պյույունսի գյուղի հարևանությամբ, և Լիյվակարին (Liivakari, 1,6 հա)՝ Կակումյաե հրվանդանի դիմաց։

Տալլինի ծովածոց են թափվում Պիրիտա գետը և մի քանի վտակներ, որոնցից ամենահայտնին Տիսկռեն (Tiskre) և Մուստոյան (Mustoja) են։

Ջրի մակարդակը ծովածոցում տատանվում է տարեկան 2 մ-ով։ Այստեղ ալիքների բարձրությունը երբեմն հասնում է 4 մ-ի։

Ծոցի ափին կան մի քանի նավահանգիստներ՝ Տալլինի ուղևորային նավահանգիստը, Մուուգա, Պիրիտա նավահանգիստները, և նավակառաններ, որոնցից 2017 թվականին Կակումյաե ծովախորշում բացված Հավեն Կակումյաեն (Haven Kakumäe) տեղավորում է մինչև 300 նավ։

Առաջին մշտական նավակառանը ծոցի ափին կառուցվել է 17-րդ դարում, իսկ ծովապատնեշով պաշտպանված առաջին նավահանգիստը՝ Հյուսիսային պատերազմից հետո։

## Պատկերասրահ

Aivazovsky - Reval 1845.jpg|Հովհաննես Այվազովսկի, «Ռևել» (Տալլինի ծոց), 1845 
Kopli laht 2006-04-28.jpg|Կոպլի նեղուց
EU-EE-TLN-Pirita-Pirita beach in autumn.JPG|Տալլինի ծոցի ափամերձ հատվածը Մերիվյալյայում
Vahemadala tulepaak 2016.jpg|Փարոս Վահեմադլի նավակառանում
Windsurfing, Tallinn Bay, october 2008.jpg|Վինդսերֆինգ Տալլինի ծոցում, հոկտեմբեր, 2008
Old City Harbour, Tallinn.jpg|Տալլինի ուղևորատար նավահանգիստը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի ծոցեր
Կատեգորիա:Էստոնիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Էստոնիայի ծովածոցեր
Գավ անունով փիսիկը (1-ին թողարկում)

**Գավ անունով փիսիկը (1-ին թողարկում)** (), «Գավ անունով փիսիկը» երեխաների համար մուլտֆիլմերի շարքի առաջին թողարկումը։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է 1976 թվականին, Սոյուզմուլտֆիլմ ստուդիայում, ռեժիսորը Լև Ատամանովն է։ Սիքվելը «Գավ անունով փիսիկը (2-րդ թողարկում)» մուլտֆիլմն է։

## Սյուժե
Այս թողարկման մեջ հետևյալ պատմություններն են`

* «Մի շարք անհաջողություններ»։ Գավ կատվիկի առաջին ծանոթությունը բակի կատու և շուն բնակիչների հետ։
* «Որտե՞ղ է ավելի լավ վախենալ»։ Գավ կատվիկը և շնիկ Շարիկը միասին վախենում են ամպրոպից և ձեռնահարկի կայծակից, քանի որ դա «շատ ավելի հետաքրքիր է», քան վախենալ տան ներսում, որտեղ ամեն ինչ հանգիստ և խաղաղ է։    
* «Նրբերշիկի կեսը»։ Կատվիկը իր ընկերոջ` շնիկի հետ, միասին նախաճաշում են` ուտելով ափսեի մեջ դրված նրբերշիկը... և ուտելուց հետո հասկանում են, որ այն բավականին փոքր է։

## Создатели

## Արվեստում
«Նրբերշիկի կեսը» պատմվածքի հիման վրա 2013 թվականին Նովոկուզնեցկում (Բարդինի պողոտա, թիվ 36) բացվել է «Բարեկամության նրբերշիկ» քանդակը (բրոնզ, քանդակագործ` Կոնստանտին Զինիչ)։ Քանդակը պատկերում է, թե ինչպես են Գավն ու Շարիկը կանգնած միմյանց դիմաց և երկու ծայրերից ուտում են մի փունջ նրբերշիկ։ Քանդակի նախաձեռնողը «Կուզբաս» սննդի վերամշակման գործարանի գլխավոր տնօրեն Միխայիլ Վասիլևն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Գավ անունով փիսիկը (թողարկում 1)» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում

Կատեգորիա:1976 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Կատեգորիա:Լև Ատամանովի մուլտֆիլմեր
Օխտինայի արագոնիտային քարանձավ

**Օխտինայի արագոնիտային քարանձավ** (, ), քարանձավ Սլովակիայի հարավային մասում՝ Ռոժնավայի մերձակայքում։ Թեև ռեկորդային երկարություն չունի (երկարությունն ընդամենը 300 մետր է), այդուհանդերձ համարվում է աշխարհի ամենաուշագրավ քարանձավներից մեկը՝ իր ներսում եղած հազվագյուտ արագոնիտային կազմավորումների շնորհիվ։ Մանավանդ՝ եթե հաշվի առնվի, որ աշխարհում մինչև այժմ հայտնաբերվել է արագոնիտային ընդամենը երեք քարանձավ։

Օխտինայի քարայրի գլխավոր տեսարժանությունը «*Ծիր Կաթին*» անվանումն ստացած սրահն է, որտեղ արագոնիտի ճերմակ ճյուղավորումներն ու կուտակումները շողշողում են, ինչպես աստղերը Ծիր Կաթինի համաստեղությունում։ Քարանձավը 1954 թվականին հայտնաբերել են Մարտին Ցանգարն ու Իրժի Պրոսեկը։ Հանրության համար այն բաց ու մատչելի է դարձել 1972 թվականից:Սլովակիայի կարստային ծագում ունեցող մնացած քարանձավների պես՝ Օխտինայի արագոնիտային քարայրը ևս ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Համաշխարհային ժառանգության» ցանկում՝ որպես *Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst* ընդհանրության բաղկացուցիչ մաս։

## Պատկերասրահ

Image:Ochtina Aragonite Cave 28.jpg|Արագոնիտը քարանձավի ներսում
Ochtinska aragonitova jaskyna - areal.jpg|Քարանձավի մատույցներում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official site with pictures, map of the cave, and contact information
* Národní přírodní památka Ochtinská aragonitová jaskyňa, Štátny zoznam osobitne chránených častí prírody SR
* Chránené územia, Štátna ochrana prírody Slovenskej republiky

Կատեգորիա:Սլովակիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Քարանձավներ
Վազք 100 մետր

աջից|մինի|300x300փքս|100 մետր վազքի ավարտը 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերում
**Վազք 100 մետր**, թեթև ատլետիկայի մարզաձև, որն ընդգրկվել է Օլիմպիական խաղերի ծրագրում առաջին Օլիմպիական խաղերի անցկացման պահից։ Վերաբերում է սպրինտերային մարզաձևերին։ Վազքի երկարությունը չափվում է մեկնարկային գծի՝ վերջնագծից ավելի հեռու եզրից մինչև վերջնագծի՝ մեկնարկի գծին մոտ եզրը։ Վազքն իրականացվում է ուղիղ գծով՝ վազքուղով։ Վազքի մեկնարկը կատարվում է մեկնարկային բլոկներից։ Յուրաքանչյուր մարզիկ պետք է վազի իր անհատական ուղով, որն ունի 1,22 մ-ից ոչ պակաս և 1,25 մ-ից ոչ ավելի լայնություն, նշված է 5 սմ լայնությամբ գծերով։ Ցանկացած միջազգային մրցումներում պետք է լինեն ութ առանձին վազքուղիներ։

## Պատմություն
100 մետր վազքում առաջին համաշխարհային ռեկորդի պաշտոնական տարին համարվում է 1912 թվականը, երբ հիմնադրվել է Թեթև ատլետիկայի ֆեդերացիաների միջազգային ասոցիացիան։ Առաջին ռեկորդակիր է դարձել ամերիկացի Դոնալդ Լիպպինքոթը, որը Ստոկհոլմի Օլիմպիական խաղերում 100 մետրը վազել է 10,6 վայրկյանում։ 1966 թվականի Եվրոպայի առաջնությունից սկսած վազքում ժամանակի գրանցման համար կիրառվում է էլեկտրոնային վայրկյանաչափ, որը չափում է ժամանակը մինչև վայրկյանի հազարերորդական մասը (կլորացվում է հետո մինչև հարյուրերորդը)։ Մինչև 1966 թվականը ժամանակը չափվել է վայրկյանի տասներորդականի ճշգրտությամբ։

1980 թվականին համակարգչի միջոցով սպորտում մարդկային հնարավորությունների սահմանների ուսումնասիրություն արդյունքում Գիդեոն Էրիելը ստացել է 9,6 վ, և նշվել է, որ ավելի բարձր արագությանը չեն դիմանա վազորդի մկանները։ Սակայն ներկայումս տղամարդկանց շրջանում 100 մետր վազքի համաշխարհային ռեկորդը, որը սահմանվել է 2009 թվականի օգոստոսի 16-ին, պատկանում է ճամայկացի Ուսեյն Բոլտին և կազմում է 9,58 վայրկյան։ Դրա հետ մեկտեղ Ուսեյն Բոլտին է պատկանում նաև օլիմպիական ռեկորդը, որը սահմանվել է 2012 թվականի օգոստոսի 5-ին Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերում և կազմում է 9,63 վրկ։

Կանանց շրջանում 100 մետր վազքի համաշխարհային ռեկորդը պատկանում է Ֆլորենս Գրիֆիտ Ջոյներին։ Այն սահմանվել է 1988 թվականի հուլիսի 16-ին և կազմում է 10,49 վայրկյան։

## Լավագույն արդյունքներ
### Տղամարդիկ
Աթլետիկայի պատմության լավագույն մարզիկները

Աթլետիկայի պատմության 20 լավագույն արդյունքները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թեթև ատլետիկա

Կատեգորիա:Թեթև ատլետիկա
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզաձևեր
Ալեքսիս Կիրիցիս

**Ալեքսանդրոս «Ալեքսիս» Կիրիցիս** (, ), հույն պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որն ունի 1.98 մ (6&nbsp;ft 6 in) հասակ։  Տաղանդավոր գրոհող կոմբոգարդ է (խաղացող, որը համադրում է հարձակվող պաշտպանի ու խաղարկողի պարտականություններ) ու սվինգսմեն (խաղացող, որը համադրում է թեթև հարձակվողի ու հարձակվող պաշտպանի պարտականություններ)։

## Մասնագիտական կարիերա
Մասնագիտական կարիերայում Կիրիցիսը խաղացել է հետևյալ ակումբներից մի քանիսի հետ՝ «Պապագու», «Արիս», «Մարուսսի», «ԱԷԿ Աթենք», «ՊԱՈԿ», «Կավալա», «Իլսիակոս», «Պանատինաիկոս», «Իկարոս Կալիտեաս», «Պանիոնիոս», «Դոքսա Լեֆկադաս» և «Դուկաս»։

## Կարիերա ազգային հավաքականում
2009 թվականի միջերկրածովյան խաղերում Կիրիցիսը նվաճել է արծաթե մեդալ, երբ խաղում էր Հունաստանի՝ մինչև 26 տարեկանների հավաքականի հետ։

## Անձնական կյանք
Կիրիցիսի հայրը՝ Միխալիսը, նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ է և մարզիչ։ Հայր ու որդի երկուսն էլ խաղացել են «Պանատինայիկոսի» կազմում։

## Մրցանակներ և նվաճումներ

### Պրո կարիերա

*2 × Հունաստանի գավաթակիր (2004, 2012)
*3× Հունական երկրորդ դիվիզիոնի լավագույն ռմբարկու (2003, 2017, 2018)

### Հունաստանի պատանիների ազգային հավաքական
*2009 թվականի միջերկրածովյան երկրների խաղեր, արծաթե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*Euroleague.net Profile
*FIBA Europe Profile
*Eurobasket.com Profile
*Greek Basket League Profile 
*AEK Profile
*Hellenic Basketball Federation Profile 

Կատեգորիա:1982 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հույն բասկետբոլիստներ
Յաակ Լիպսո

**Յաակ Լիպսո** (), էստոնացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է եկել Խարհրդային սոցիալիստական հանրապետությունների միության կողմից։ Միակ էստոնացի բասկետբոլիստն է, որը նվաճել է երկու մեդալ Օլիմպիական խաղերում։ Լիպսոն նաև երկու մեդալ է նվաճել ՖԻԲԱ աշխարհի առաջությունում, իսկ Խորհրդային միության բասկետբոլի ազգային հավաքականի հետ երեք անգամ դարձել է Եվրոպայի բասկետբոլի առաջնության չեմպիոն։ 1961-1970 թվականներին եղել է Խորհրդային միության բասկետբոլի ազգային հավաքականի անդամ։ Ակտիվ կարիերայից հետո Լիպսոն մարզիչ է դարձել։

## Ակումբային կարիերա
Լիպսոն իր կարիերան սկսել է 1956 թվականին՝ 16 տարեկան հասակում, երբ անդամագրվել է TRÜ բասկտբոլի հավաքականին (հիմա՝ Տարտուի համալսարանի բասկետբոլային թիմ)։ Այդ թիմի կազմում խաղացել է չորս մրցաշրջան և նվաճել Էստոնական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության չեմպիոնությունը երկու անգամ (1958, 1959)։ Դրանից հետո նա մի մրցաշրջան խաղացել է Լատվիական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում՝ նախքան ԲԿՄԱ Մոսկվա տեղափոխվելը։ Հաջորդ ութ տարիներն անցկացրել է թիմում՝ նվաճելով Եվրալիգայի երկու չեմպիոնական տիտղոս (1963, 1969) և ԽՍՀՄ լիգայի վեց չեմպիոնական տիտղոս (1962-1966, 1969)։ Այնուհետև Լիպսոն երկու տարով տեղափոխվել է «Տալլինա Կալև» բասկետբոլային ակումբ, որից հետո՝ «Harju KEK» ակումբ և նվաճել Սովետական Էստոնիայի չեմպիոնի ևս երկու տիտղոսներ (1974, 1979)։

## Նվաճումներ
### Ազգային հավաքական

* Օլիմպիական խաղեր  1964,  1968
* Աշխարհի առաջնություն  1967,  1970
* Եվրոպայի առջնություն  1963,  1965,  1967

### Ակումբ
*Եվրալիգա, 1963, 1969
* Սովետական Միության լիգայի առաջնություն, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1969
*Էստոնական խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության առաջնություն, 1958, 1959, 1971, 1974, 1979

## Ծանոթագրություններ

## Գրքեր
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Profile at databaseOlympics.com
* Profile at basketpedya.com