open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դաշտ (մուլտֆիլմ)

**Դաշտ** (), նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1978 թվականին։ Ռեժիսոր Ռեյն Ռաամատը ստեղծել է պոեմ մարդու աշխատանքի մասին՝ հեշտ, ամենօրյա, որը պահանջում է համառություն, կամք, պահանջկոտություն։ Այս թեման նրա մոտ մարմնավորված է հողագործի կերպարով, որը ցույց է տալիս փոխաբերության, խորհրդանիշի բնույթը։

## Սյուժե
Ճահճի մեջ, մի կղզու վրա ապրում են մարդն ու ձին։ Ամեն օր նրանք գալիս են դաշտ, որը լցված էր քարերով, մարդը դրանք գցում է սայլի մեջ և տանում։ Ամեն օր բեռը, որը պետք է քարշ տար ձին, գնալով ծանրանում էր։ Մի օր նա պոկում է քարշափոկն ու փախչում մարդուց։ Մարդը նրան իզուր կանչում ու սպասում է։ Որոշ ժամանակ անց մարդը հասկանում է, որ ձիուց շատ է պահանջել։ Հիմա նա միայնակ է քարերը հավաքում։ Վերջապես դաշտն ազատ է և նա կարող է ցորեն ցանել։ Ամբողջ ցուրտ ամառը ճահիճներում թափառելուց հետո, ձին վերադառնում է կղզի, որը հիմա վերածվել է ծաղկուն բլրի։ Այստեղ նա նորից կաշխատի մարդու հետ։

## Հեղինակներ
Այս ֆիլմում Ռաամատն իր վրա է վերցրել և՛ ռեժիսորի, և՛ բեմադրող նկարչի, և՛ սցենարի հեղինակի դերերը։ Նրա կարծիքով միայն այդպես կարելի է հասնել ստեղծագործության փոքր արտահայտչությանը։

Ֆիլմում շատ գույներ չկան․ մեծ մասամբ այն միագույն է։ Կինոքննադատ Ա․ Ասենինը համեմատում է «Դաշտի» կառուցվածքը, մյուս սոնատային ձևով ստեղծագործությունների հետ․ «քանի որ իր մեջ կրում է թեմաների համադրումն ու դրանց մշակումը։ Սա նկար է, որը «հնչում է», որը «կարելի է լսել», որն ունի կարող է շարժվել, ռիթմիկ-ժամանակային տևողությամբ»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Միխայիլ Մարգոլիս

**Միխայիլ Մարգոլիս** (,), ռուս երաժշտական լրագրող, կենսագիր, գրող, ռադիոհաղորդավար, երաժշտական քննադատ։

## Կենսագրություն
Միխայիլ Մարգոլիսը ծնվել է 1970 թվականի օգոստոսի 27-ին Մոսկվայում։ 1988-1990 թվականներին ծառայել է բանակում։

Կրթություն է ստացել Մոսկվայի մշակույթի պետական ինստիտուտում։

1990 թվականին նա կարիերան սկսել է լրագրության ոլորտում, տպագրվել է այնպիսի հրատարակություններում, ինչպիսիք են «Ուչիտելսկայա գազետա»-ն, «Կուրանտի»-ն, «Նովիե իզվեստիա»-ն, «Մոսկովսկիե նովոստի»-ն, «Վաշ դոսուգ»-ը․ հետագայում դարձել Է «Իզվեստիա» թերթի մշտական երաժշտական մեկնաբանը։

1990-ականների կեսերին եղել է «Акулы пера» թոք-շոուի կանոնավոր մասնակիցը։

1998 թվականին Մարգոլիսը դարձել է  շոու-բիզնեսի բնագավառում «Օվացիա» ազգային մրցանակի դափնեկիր «Տարվա լրագրող» անվանակարգում։

2009 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին «Երկարաձիգ շրջադարձ» գիրքը՝ կազմված «Ժամանակի մեքենա» խմբի մասնակիցների հետ հարցազրույցից, գործընկեր երաժիշտների և հենց հեղինակի մեկնաբանություններից։ Այս գրքի համար Մարգոլիսը պարգևատրվել է «Սատանայի դյուժին» մրցանակով։

Նրա հաջորդ գիրքը՝ «АукцЫон. Книга учета жизни»-ն (2010), առաջադրվել է «Տափաստանային գայլ» մրցանակի։ Ալեքսեյ Մաժաևի կարծիքով, չնայած «Աուկցիոն»-ի մասին գիրք գրելու դժվարությանը, Մարգոլիսին հաջողվել է նկարագրել կոլեկտիվի շատ հետևողական և հստակ պատմությունը։

Միխայիլ Տուրեցկու 50-ամյա հոբելյանին էր նվիրված Մարգոլիսի «Крепкий Турок. Цена успеха Хора Турецкого» գիրքը, որը լույս էր տեսել 2012 թվականի մայիսին։

«Նաշե ռադիո»-ով վարում է «Օդ» ծրագիրը։

Միխայիլ Մարգոլիսը նաև հայտնի է սպորտային շրջանակներում որպես սեղանի հոկեյի խաղացող։ Նա եղել է Ռուսաստանի սեղանի հոկեյի ֆեդերացիայի հիմնադիրն ու առաջին նախագահը։

### Անձնական կյանք
*Կինը` Իզաբելա Մարգոլիսը, եղել է Ալլա Պուգաչովայի ոճաբանը, ծանոթացել են 2005 թվականին։ Միխայիլ Մարգոլիսը նախորդ ամուսնություններից ունի երկու երեխա` Եվգենիա Մարգոլիսը (1997) և Իլյա Մարգոլիսը (2007)։

## Մատենագրություն
# 2009` Затяжной поворот: История группы «Машина времени» ISBN 978-5-367-00880-7
# 2010` «АукцЫон». Книга учёта жизни ISBN 5-367-01615-4 ISBN 978-5-367-01615-4
# 2012` Крепкий Турок. Цена успеха Хора Турецкого ISBN 978-5-271-43240-8

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Материалы М. Марголиса, опубликованные в газете «Известия»

Կատեգորիա:Երաժշտական քննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Իսրայել Զանգվիլ

**Իսրայել Զանգվիլ** (նաև **Զանգվիլ Իսրայել** , արտասանվում է *Իսրիել Զանգուիլ*, ), բրիտանացի գրող և և հրեական շարժման գործիչ։ ԱՄՆ-ի հետ կապված «Հալոցային կաթսա» հայտնի բառակապակցության հեղինակն է։

## Կենսագրություն
Ռուսական կայսրության Լեհական թագավորության գաղթականներից մեկի որդին է։ Սովորել է Լոնդոնի հրեական անվճար ուսումնարանում։ Գրել է անգլերենով։ Թողարկել է «Պուրիմ» (1880) ալմանախը, որը բաղկացած է հիմնականում նրա ստեղծագործություններից։

Զանգվիլի հիմնական աշխատությունները նվիրված են սոցիալական և սոցիալ-ազգային թեմաներին։ Առաջին խոշոր ստեղծագործությունը «Վարչապետը և նկարիչը» վիպակն է ( 1888):

Ամենամեծ հաջողությունը Զանգվիլին բերեց «Գետտոյի երեխաները» վեպը ( 1892) Լոնդոնում հրեաների կյանքի մասին և դրան հարող պատմվածքների ժողովածուները, ինչպես նաև «Գետտոյի երազողները» (1898)՝ ականավոր հրեաների կիսահորինված, կիսապատմական կենսագրությունների մասին (Ուրիել Ակոստա, Սպինոզա, Հայնե, Լասալ, Դիզրայելի և այլք)։ «Գետտոյի երեխաները» վեպը դասվում է անգլո-հրեական գրականության ամենանշանակալի ստեղծագործությունների շարքին։

Կարևորություն ունի նաև «Բիգ Բոուի գաղտնիքը» դետեկտիվ վեպը (, 1892), որը ներառում է ժանրի պատմության մեջ առաջին հանելուկներից մեկը՝ սպանություն փակ սենյակում։ Այն հանրաճանաչություն է ձեռք բերել հեղինակի կենդանության օրոք և էկրանավորվել է 1946 թվականին։

1898 թվականից Զանգվիլը միացել է սիոնիստական շարժմանը, իսկ 1905 թվականին հավաքել է մի խումբ աշխարհագրագետների՝ առաջ քաշելով «հող առանց ժողովրդի, ժողովուրդ առանց հողի» կարգախոսը, որը ենթադրում է հրեական պետության ստեղծման հնարավորությունը ցանկացած վայրում, այլ ոչ միայն Իսրայելի պատմական հողերում։ Հաջորդ 20 տարիներին Զանգվիլը մասնակցել է Ավստրալիայում, Կանադայում, Ուգանդայում, Լիբիայում հրեական պետության ստեղծման փորձերին։

Նրա եղբայրը՝ Լուի Զանգվիլը, նույնպես դարձել է գրականագետ, գրել է *Z. Z. З.* կեղծանունով։

## Հիշատակ
* Այսօր նրա անունը փողոց է կրում Իսրայելի Նետանիա քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* *Զանգվիլ Իսրայել* Ճիշտ կաթսա

Կատեգորիա:1864 ծնունդներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:1926 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Կատեգորիա:Հունվարի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Հրեա լրագրողներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 1 մահեր
Կոնից

**Կոնից** (, , ), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կազմի մեջ։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքը տեղակայված է հյուսիսային Հերցեգովինայում՝ Սարաևոյից մոտավորպես 50 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 268 մետր։ Կոնից համայնքը տեղակայված է Ներետվայի երկու կողմերում։ Կոնիցա համայնքի բնակչությունը կազմում է 39 000 մարդ։

## Պատմություն
մինի|450px|Համայնապատկեր Կոնից համայնքում
Համարվում է, որ քաղաքի մերձակայքը բնակեցված է եղել դեռ 4000 տարի առաջ։ Այստեղ գտնվել են իլիրիացիների՝ երկու հազար տարվա հնություն ունեցող բնակավայրեր, որոնք ճանապարհորդում էին Ներետվայի հոսանքով դեպի վեր։ Կոնից անվան առաջին հիշատակումը եղել է 1382 թվականի հունիսի 16-ին Դուբրովնիկի հանրապետության փաստաթղթերում։ Քաղաքը, որն ավելի վաղ մտնում էր Բոսնիական թագավորության կազմի մեջ, արդյունքում ընդգրկվել է Օսմանյան կայսրության կազմում, ինչի հետևանքն են բազմաթիվ մզկիթների առկայությունն ու իսլամական հավատի տարածումը։ Ավելի ուշ քաղաքն ընկել է Ավստրո-Հունգարական կայսրության տիրապետության տակ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքն ընդգրկվել է Խորվաթիայի անկախ հանրապետության կազմում, իսկ պատերազմի ավարտից հետո հայտնվել է Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն կազմում։

## Ազգային կազմ
### 1971
Ընդամենը 40 879 բնակիչ՝
* Մուսուլմաններ - 21 599 (52,83 %)
* Խորվաթներ - 12 034 (29,43 %)
* Սերբեր - 6 669 (16,31 %)
* Հարավսլավներ - 202 (0,49 %)
* Այլզգիներ - 375 (0,94 %)

### 1991
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում ապրել է 43 878 մարդ, այդ թվում՝ 23 815 (54,3 %) բոսնիացիներ, 11 513 (26,2 %) խորվաթներ, 6 620 (15,1 %) սերբեր և 1 930 (4,4 %) այլազգիներ։

### 1997
1997 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ քաղաքում ապրել է 32 000 մարդ, որոնցից 92,7 % բոսնիացիներ, 4,7 % խորվաթներ, 2,4 % սերբեր և 0,2 % այլազգիներ։

### 2005
2005 թվականին համայնքի բնակչության 92 %-ը կազմել են էթնիկ բոսնիացիները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կոնիցա համայնքի պաշտոնական կայքէջը 
* Կոնիցա քաղաքի պաշտոնական կայքէջը  

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Սրեբրենիկ

**Սրեբրենիկ** (, ), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Քաղաքը տեղակայված է պետության հյուսիսարևելյան հատվածում՝ Տինյա գետի վրա։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության կազմի մեջ։ Քաղաքի միջով անցնում է Տուզլա-Օրաշյե ավտոմոբիլային ճանապարհը և Բրչկո-Տուզլա երկաթուղին։ Քաղաքից արևելք գտնվում է միջնադարյան Սրեբրենիկ ամրոցը։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Սրեբրենիկ ամրոց
Սրեբրենիկն առաջին անգամ հիշատակվել է 1333 թվականի մարտի 15-ին։ Սրեբրենիկը, որը կառուցվել է բլրի գագաթին, եղել է միջնադարյան Բոսնիայի ամենահզոր ամրոցներից մեկը։ 15-րդ դարի սկզբին քաղաքը գրավվել է հունգարական զորքերի կողմից։ 1408 թվականին հունգար թագավոր Սիգիզմունդ I-ը քաղաքը հանձնել է սերբ բռնակալ Ստեֆան Լազարևիչին։ Հիշատակվում է 1430, 1445, 1452 թվականներին։

1464-1512 թվականներին Սրեբրենիկը եղել է Սրեբրենիական բանովինայի կենտրոնը, որը 1512 թվականին նվաճել են թուրքերը։ 18-րդ դարի սկզբին Սրեբրենիկը մտել է Գրադաչացի կապետանիայի կազմի մեջ, որից հետո այնտեղ տեղակայվել է ռազմական կայազոր։ 1777 թվականին քաղաքը վերակառուցվել է։ 1804 թվականին կայազորում հաշվվել է 20 մարդ։ 1833 թվականին կայազորն ունեցել է 7 գնդացիր։ 1835 թվականից հետո հին Սրեբրենիկը լքվել է։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Հեյլի Էթվել

**Հեյլի Էթվել** (, ), անգլիացի դերասանուհի։ Հիմնականում հայտնի է «Առաջին վրիժառուն» և «Կապիտան Ամերիկա։ Ձմռան զինվորը» ֆիլմերի շնորհիվ, որտեղ նա կատարել է Փեգի Քարթերի դերը։ 2015-2016 թվականներին նակատարել է գլխավոր դեր «Գործակալ Քարթերը» հեռուստասերիալում։

2016 թվականին Էթվելը «Դատավճիռ» սերիալում սկսել է կատարել գլխավոր դերը։

## Երիտասարդ տարիներ
Էթվելը ծնվել է Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաք Լոնդոնում։ Աղջիկների համար նախատեսված Սիոն-Մենինգ հռոմեական կաթոլիկ դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել հռետորական արվեստ։ 2002-ից մինչև 2005 թվականները Հեյլին սովորել է «Հիլդհոլ» դրամայի և երաժշտության դպրոցում։ Հետագայում ուսումնասիրել է փիլիսոփայություն և աստվածաբանություն Լոնդոնի թագավորական քոլեջում։ Ունի Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի քաղաքացիություն։

## Կարիերա
2005 թվականին Էթվելն առաջին անգամ հայտնվել է էկրանն՝ նկարահանվելով «Pringles»-ի գովազդում և «Ինչ էլ որ նշանակի սերը» հեռուստաֆիլմում։ Լիամետրաժ ֆիլմերի ոլորտում Հեյլիի առաջին աշխատանքները եղել են «Մենսֆիլդ պարկ» և «Կասանդրայի երազանք» ֆիլմերը։ 2008 թվականին կատարել է գլխավոր դերերից մեկը «Դքսուհի» և «Վերադարձ Բրայդսհեդ» ֆիլմերում։ 2010 թվականին նկարահանվել «Երկրագնդի հիմնասյունները» սերիալում։

Էթվելը մեծ ճանաչման է արժանացել 2011 թվականին Փեգի Քարթերի դերի շնորհիվ, որ կատարել է «Առաջին վրիժառուն» ֆիլմում։ Հետագայում նա հետ վերադարձել է այդ դերին «Կապիտան Ամերիկա։ Ձմռան զինվորը», «Վրիժառուները։ Ալտրոնի դարաշրջանը», «Մրջյուն-մարդ», «Վրիժառուները։ Վերջնախաղ» ֆիլմերում, «Վ.Ա.Հ.Ա.Ն-ի գործակալները» և «Գործակալ Քարթեր» սերիալներում։

## Ֆիլմագրություն

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ անգլիական սերմամբ
Դալեն Բաունդս

**Դալեն Ֆորեստ Բաունդս** (), ամերիկացի սերիական մարդասպան։ Երկու ծանոթների սպանությունից հետո նա պատանդ է վերցրել ևս երկու աղջկա, ինչից հետո ինքնասպան է եղել։ Իրավապահ մարմինների աշխատակիցները փակել են չորս սպանություններ Գրինվիլում և Փիքենսում, Հարավային Կարոլինա նահանգի երկու քաղաքներում, իսկ Վաշինգտոն նահանգի պաշտոնյաները կասկածում են, որ նա մասնակցել է նաև մի շարք այլ սպանությունների։

## Վաղ կյանք
Դալեն Բաունդսը ծնվել է Դալեն Թերի Բաունդսի և Շերոն Լի Ֆորեստ Բաունդսի ընտանիքում, ԱՄՆ-ի Օրեգոն նահանգի Էշլենդ քաղաքում։

## Սպանություններ
* 1999 թվականի հունիսի 26-ին՝ *Radio Shack* ռադիոկայանի աշխատակից Ջոնաթան Լեմուել Լարա (eng. *Jonathan Lemuel Lara*) հայտնաբերվել է մահացած այս ռադիոկայանի գրասենյակում, Հարավային Կարոլինայի Գրինվիլ քաղաքում։ Լարան պտուտակահանով հարված է ստացել պարանոցին և մահացել է։ Կասանդրա Լաստեր (eng. Casandra Laster), Բաունդսի հանցակիցը, 2001 թվականին նույնպես դատապարտվել է այդ սպանության համար և դատապարտվել 15 տարվա ազատազրկմամբ։ 2003 թվականին Հարավային Կարոլինայի Վերաքննիչ դատարանը մերժել էր նրա վաղաժամկետ ազատման դիմումը։
* 1999 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Բաունդսը մտել է բանուկ փողոցում գտնվող փոքրիկ ծաղկի խանութ և օրը ցերեկով սպանել խանութի 30-ամյա վաճառողուհի Կարեն Մուր Հեյդենին (eng. *Karen Moore Hayden*): Երիտասարդ կնոջ և մոր մարմինը հայտնաբերվել է արյան մեջ, նրանց գտել է առաքման աշխատակիցը, ով պետք է խանութ բերեր ծաղիկների հերթական պատվերը։ Նրա ուշադրությունը միանգամից գրավել է այն, որ խանութում լույսն անջատված էր, իսկ դռան վրա կար «Կներեք, մենք փակ ենք» գրությամբ ցուցանակ։
* 1999 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Բաունդսը սպանել է իր ծանոթ Սենդի Ռոբերտս Օթին (eng. *Sandi Roberts Ott*) և նրա նախկին ամուսին Տիմոտի Օթին, Տիմոտիի տանը, Իսլի քաղաքում։ Բաունդսը լքել է նրանց տունը և թաքնվել է հանցագործության վայրից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա՝ իր հետ վերցնելով մի քանի պատանդների։ Շուտով նա ինքնասպան է եղել՝ կրակելով գլխին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի սերիական մարդասպաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի հանցագործներ
Իստոչնո Սարաևո

**Իստոչնո Սարաևո** (**Արևելյան Սարաևո**, , ,  ), համայնք (քաղաք, **Գրադ Իստոչնո Սարաևո**) Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սերբական Հանրապետություն վարչական կազմավորումում։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքի կազմում որպես համայնք մտնում են վեց ներքաղաքային համայնք.

* Իստոչնի Ստարի Գրադ) (Istočni Stari Grad, Իստոչնի Ստարի Գրադ)
* Իստոչնո Նովո Սարաևո կամ Լուկավիցա (Istočno Novo Sarajevo, Իստոչնո Նովո Սարաևո)
* Իստոչնա Իլիջա(Istočna Ilidža, Իստոչնա Իլիջա)
* Տրնովո (Trnovo)
* Պալե (Pale)
* Սոկոլաց (Sokolac)

## Բնակչություն
Իստոչնո Սարաևոյի գրադի բնակչությունը, ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյլաների, կազմում է 64 966 մարդ, ներառյալ նաև ներքաղաքային համայնքները։

Իստոչնո Սարաևոն՝ որպես քաղաք, ներառում է Սարաևո Իլիջայի մասը (, Իստոչնո Իլիջա քաղաքային համայնքից), Սարաևո Նովի Գրադի մասը (, Իստոչնո Իլիջա քաղաքային համայնքից), Սարաևո Ստարի Գրաի մասը (, Իստոչնի Ստարի Գրադ քաղաքային համայնքից), Սարաևո Նովո Սարաևոյի մասը (, Իստոչնո Նովո Սարաևո քաղաքային համայնքից)։ Միայն քաղաքի բնակչությունը, ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների, կազմում է 14 364 մարդ։

## Պատմություն
Բոսնիական պատերազմի ժամանակ՝ 1992-1995 թվականներին, քաղաքի տարածքում տեղակայված է սերբական կառավարություն։

Ավելի վաղ քաղաքը հայտնի է եղել որպես Սերբական Սարաևո (Српско Сарајево), բայց 2004 թվականի անավանափոխվել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի սահմանադրական դատարանի որոշմամբ։

2014 թվականի հունիսին՝ Սարաևոյի սպանության հարյուրամյակից առաջ, Իստոչնո Սարաևոյում տեղադրվել է Գավրիլո Պրինցիպի հուշարձանըը։

## Կրթություն
1992 թվականից գործում է Իստոչնո-Սարաևոյի համալսարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետության քաղաքներ
Տոլուկա դե Լերդո

**Տոլուկա դե Լերդո** (, ացտեկերեն` *Tōllohcān*), քաղաք Մեքսիկայում։ Մեխիկոյի նահանգի մայրաքաղաքը և Տոլուկայի շրջանի վարչական կենտրոնը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով` բնակչության թվաքանակը կազմել է 489 333 մարդ։

## Անվանում
*Toluca* անունը ծագում է նաուատլ լեզվից (աստ. *Tllllohcān*), որը կարող է թարգմանվել որպես մի վայր, որտեղ ապրում է  Տոլիո աստվածը։ Նաև ացտեկական կանոնագրքերում այս տեղը կոչվում էր *Tolutépetl*, ինչը նշանակում է Տոլո աստծո բլուր, մատնացույց անելով հարևանությամբ գտնվող Նևադո դե Տոլուկա հրաբուխը։

1861 թվականին քաղաքի անվանն ավելացվել է Մեքսիկայի նախագահ Սեբաստիան Լերդո Դե Տեխադայի անունը։.

## Պատմություն
Հնագույն ժամանակներում այդ վայրը հայտնի էր որպես Մատլատցինկոյի հովիտ, որտեղ ապրում էին չորս ցեղեր` մատլացինկա, օտոմի, մասաու և ացտեկներ։ Հետդասական շրջանում հովիտը ղեկավարվում էր մայրաքաղաքից, որի ավերակները այժմ գտնվում են Տոլուկից հյուսիս` *Calixtlahuaca* գյուղում։

1478 թվականին մեքսիկացի կայսր Աշայակատելը (*Axayacatl*) գրավել է Տոլուկի հովիտը։ Մայրաքաղաքը զրկվեց դինաստիայից և իշխանությունից, իսկ որոշ հողեր բաժանվեցին Մեխիկոյի հովտի թագավորների և իշխանավորների միջև։

1521 թվականին իսպանացիները նվաճեցին Տոլուկայի հովիտը, որը ղեկավարել է Գ. դե Սանդովալի (*Gonzalo de Sandoval*) կողմից, որը Կորտեսի գլխավոր սերժանտներից մեկն էր։ 1522 թվականին քաղաքը հիմնադրվել է Տոլուկայի առաջին նահանգապետ Պ.Կոյոտցինի կողմից (*Pedro Cortés Coyotzin*): 1524 թվականին այստեղ սկսվել է քրիստոնեացման գործընթացը։ 1662 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։ 1793 թվականին սկսվել է դեպի Մեխիկո ճանապարհի կառուցումը։ 1810 թվականին, անկախության համար շարժման սկզբում, Միգել Հիդալգոն, Մոնտե դե լա Կրուսի ճակատամարտից առաջ, կանգ է առել այս քաղաքում։ 1812 թվականին այստեղ հռչակվել է անկախություն։ 1825 թվականին, նահանգի ստեղծումից հետո, մայրաքաղաքը մի քանի անգամ տեղափոխվել է, մինչև 1830 թվականին Տոլուկան դարձավ Մեխիկոյի նահանգի մայրաքաղաքը։

## Տնտեսություն
Քաղաքում կան սննդի, տեքստիլ, մետաղամշակման, ցելյուլոզա-թղթային արդյունաբերության տարբեր ձեռնարկություններ, մշակութային և կրթական հաստատություններ։ Զարգացած է տրանսպորտային ենթակառուցվածքը։ Քաղաքը սպասարկում է Ադոլֆո Լոպես Մատեոսի անվան միջազգային օդանավակայանը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Zocalo_Toluca.jpg| 
Պատկեր:Toluca.jpg| 
Պատկեր:Cosmovitral.jpg| 
Պատկեր:Botanischer Garten Toluca Mexiko.jpg| 


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальная страница
* Toluca
*  www.mitoluca.com.mx

Կատեգորիա:1527 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Ոչ աստծուն, ոչ էլ սատանային

**«Ոչ աստծուն, ոչ էլ սատանային»** (), հակակրոնական թեմայով խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմ, որն ստեղծել են ռեժիսոր-մուլտիպլիկատորներ Վադիմ Կուրչևսկին և Նիկոլայ Սերեբրյակովը 1965 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։

## Սյուժե
Ժամանակով ապրում էր ատաղձագործ Կուզման։ Նա գերաններից պատրաստում էր տներ, խրճիթներ, վանքեր։ Մի անգամ նրան առաջարկում են սարքել գինետուն, իսկ շինարարության ավարտին նրան այնպես են խմեցնում, որ հոգին դուրս է թռչում մարմնից։ Աստված կարդում է նրա բնութագիրը՝ համեստ, աշխատասեր, սովորական մարդ։ Իսկ սատանան կարդում է իրենը՝ հարբեցող, ծխախոտամոլ, հայհոյախոս, կնամոլ։ Կուզման ընկնում է դրախտ և պարզվում է, որ աշխատել պետք չէ և ոչինչ չի կարելի։ Կուզման ձանձրանում է այնտեղ և փախչում դրախտային այգու ցանկապատի անցքով, որ արել էր սատանան։ Սատանան Կուզմային տանում է դժոխք։ Այնտեղ կազմակերպում է խնջույք և խմեցնում Կուզմային մինչ հարբելը։ Բայց պարզվում է, որ ամեն ինչ պետք է քանդել, իսկ կառուցել չի կարելի։ Եվ այդ ժամանակ Կուզման սկսում է կացինը թափահարել, և սատանաները նրա առաջ բացում են դարպասները։ Պարզվում է, որ Կուզան գտնվում է հրդեհից ավերված գյուղում։ Խոնարհվեցին նրա առաջ մարդիկ, իսկ ատաղձագործը ասաց. «Ո՛չ աստծուն, ո՛չ էլ սատանային իմ արվեստը պետք չեկավ, փոխարենը ձեզ, եղբայրներ, կծառայեմ»։ Եվ Կուզման սկսում է կառուցել խրճիթներ, իսկ հետո իր համար կին է գտնում։

## Ֆիլմի վրա աշխատել են
* Տիկնիկները և դեկորացիաները պատրաստել են Վլադիմիր Աբակումովը, Գալինա Գետինգերը, Պավել Գուսովը, Վ. Կալաշնիկովան, Վ. Կուրանովը, Օլեգ Մասաինովը, Պավել Լեսինը, Վալերի Պետրովը, Մարինա Չեսնոկովան՝ Ռոման Գուրովի գլխավորությամբ։
* Խմբագիր՝ Արկադի Սնեսարյով

## Դերերը հնչյունավորել են
* Գեորգի Վիցին՝ ատաղձագործ Կուզմա / հրեշտակապետ (լուսագրերում նշված չէ)
* Կիրա Սմիրնովա՝ Աստված (լուսագրերում նշված չէ)
* Եվգենի Վեսնիկ՝ Պետրոս Առաքյալ (լուսագրերում նշված չէ)
* Անատոլի Կուբացկի՝  Սատանա (լուսագրերում նշված չէ)
* Տամարա Դմիտրիևա՝ Սատանայիկ(լուսագրերում նշված չէ)

## Մուլտֆիլմի մասին
Երիտասարդ տաղանդավոր նկարիչներ Վադիմ Կուրչևսկին և Նիկոլայ Սերեբրյակովը, մի որոշ ժամանակով ստուդիայում աշխատելով որպես բեմադրող նկարիչներ, դրանից հետո դարձել են ռեժիսորներ։ Նրանց համատեղ ռեժիսորական նորամուտը կայացել է 1963 թվականին «Ուզում եմ համարձակ լինել» ֆիլմով։ Դրան հաջորդել են «Ոչ աստծուն, ոչ էլ սատանային» (1966) հակակրոնական ֆիլմը, որտեղ առաջին հերթին պետք է նշել արտահայտիչ, հիշվող տիկնիկները:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Ոչ աստծուն, ոչ էլ սատանային youtube կայքում

Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Միլիոնավոր կատուներ

**«Միլիոնավոր կատուներ»** (), նկարազարդ գիրք, որը 1928 թվականին գրել և նկարազարդել Վանդա Գագը։ 1929 թվականին գիրքն արժանացել է Ջոն Նյուբերիի մրցանակին՝ դառնալով այն քիչ թվով նկարազարդ գրքերից մեկը, որոնց շնորհվել է այդ մրցանակը։ «Միլիոնավոր կատուներ» գիրքը ամերիկյան ամենահին նկարազարդ գիրքն է, որը տպագրվում է մինչ օրս։

## Սյուժե
Հեղինակի եղբոր ձեռքով գրված տեքստը պատմում է ծեր ամուսինների մասին, որոնք գիտակցում են, որ իրենք շատ միայնակ են։ Կինը ցանկանում է կատու ունենալ, որպեսզի խաղա նրա հետ, այդ պատճառով էլ ամուսինը գնում է գեղեցիկ կատու որոնելու, որ բերի տուն։ Ճանապարհորդության վերջում տնից հեռու նա գտնում է բլրալանջ, որը ծածկված է «կատուներով այստեղ, կատուներով այնտեղ, կատուներով ու կատվի ձագերով ամենուր։ Հարյուրավոր կատուներով, հազարավոր կատուներով, միլիոնավոր ու միլիարդավոր ու տրիլիոնավոր կատուներով»։  Այդ ռիթմիկ արտահայտությունը հետագայում մի քանի անգամ կրկնվում է ամբողջ պատումի ընթացքում։

Ծերունին ցանկանում է բոլորի միջից տուն բերել ամենագեղեցիկ կատվին, բայց չի կարողանում ընտրություն կատարել։ Բոլորն էլ շատ հիանալի տեսք ունեին, այդ պատճառով էլ ծերունին որոշում է տուն վերադառնալ այդ բոլոր կատուների հետ, որոնք գնում են նրա ետևից։ Երբ նա վերադառնում է տուն, նրա կինը սարսափում է՝ վայրկենապես գիտակցելով այն, ինչին իր ամուսինն ուշադրություն չէր դարձրել. իրենք չեն կարող խնամել և կերակրել միլիոնավոր կատուների։ Կինն առաջարկում է թույլ տալ կատուներին, որ նրանք որոշեն, թե իրենցից որը պետք է մնա ծեր ամուսիների մոտ, և հարցնում են. «Ո՞վ է ձեզնից ամենասիրունը»։ Այդ հարցը սարսափելի ծեծկռտուք է առաջացնում կատուների մեջ, որն այնպես է վախեցնում ծեր ամուսիններին, որ նրանք փախչում են իրենց տնից։

Շուտով դրսում լռություն է տիրում։ Երբ նրանք համարձակվում են դուրս գալ, կատուների ոչ մի հետք այլևս չէր երևում․ ակնհայտ է, որ կատուները իրար կերել էին ամենագեղեցիկը ճանաչվելու համար դաժան պայքարում։ Այնուհետև ծերուկը նկատում է մի նիհար կատվի, որը թաքնվել էր բարձր խոտերի մեջ։ Այդ կատուն փրկվել էր, քանի որ նա իրեն չէր համարել գեղեցիկ, այդ պատճառով էլ մյուս կատուները չէին հարձակվել նրա վրա։ Ամուսինները վերցրին այդ կատվին իրենց հետ տուն, նրանք կատվին լողացնում էին, կերակրում էին և օրեր անց նկատում են, որ նա դարձել է փափկամազ ու գեղեցիկ կատու, հենց այնպիսին, ինչպիսին իրենք ցանկանում էին։

## Ժառանգություն
Վանդա Գագն այս գրքում առաջին անգամ կիրառել է երկու էջանոց շրջադարձ։ Գրող ու գրախոս Անիտա Սիլվին բացատրել է․ «Նա օգտագործել է երկու էջերը՝ պատումի միջով անցկացնելու համար՝ դրանք միավորելով նկարազարդմամբ, որը զբաղեցնում է էջի ամբողջ շրջադարձը․ նրա սիրելի նկարազարդումը գտնվում է գրքի մեջտեղում։ Դրանում պատկերված է ծերունին, որ տանում էր կատուներին բլրի վրայով»։ Այդ գիրքը շարունակում է ժողովրդականություն վայելել ծնողների և երեխաների, ինչպես նաև քննադատների շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Хойле, Карен, *Ванда Гаг*, Twayne Publishers, 1994;
* О'Хара, Меган, *Девичий Дневник Ванды Гаг, 1908—1909: Портрет молодого Художника*, Blue Earth Books, 2001;
* Рэй, Дебора Коган, *Ванда Гаг: Девушка, которая Жила, чтобы Рисовать*, Viking, 2008.

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1928 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Հորինված կատուներ
Իլիջա (քաղաք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)

**Իլիջա** (), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնական հատվածում։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքից ոչ հեռու գտնվում է Սարաևոյի օդանավակայանը և Բոսնա գետի Վրելո Բոսնե վտակը։

## Աշխարհագրություն
մինի|left|Կամուրջ Իլիջայում
Տեղակայված է հարթ մակերևույթի վրա՝ ծովի մակարդակից 499 մետր բարձրության վրա։ Քաղաքը շրջապատված է լեռներով, որոնցից ամենաբարձրը Իգմանն է՝ 1502 մետր բարձրությամբ։ Ժելեզնիցա գետը (Բոսնայի վտակ) հոսում է քաղաքի կենտրոնով։

Մեղմ կլիմայի շնորհիվ Իլիջայում գործում է հանգստավայր։

## Պատմություն
Մարդկանց առաջին բնակավայրերը եղել են նեոլիթի դարաշրջանում։ Հռոմեացիների օրոք տարածքը կոչվել է Աքվի Սուլֆուրի (Aquae Sulphurae)։

Միջնադարյան քաղաքը մտել է Վերխբոսնա շրջանի կազմում։ Կատերան՝ Կոստանդին Ծիրանածինի «Կայսրությունները կառավարելու մասին» տրակտատի մեջ հիշատակված բոսնիական առաջին երկու քաղաքներից մեկը, գտնվել է Իլիջայի տարածքում։

Ժամանակակից քաղաքի հիմքը դրվել է Օսմանյան տիրապետության օրոք։ Այդ ժամանակ քաղաքը ստացել է անվանումը թուրքական *իլիջ* բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է «տեղ, որը բուժում է»։ Պահպանվել են XV-XVI դարերում կառուցված արևելյան ոճով տներ, ինչպես նաև մզկիթներ և կամուրջներ։

Իլիջան, ինչպես նաև ամբողջ Բոսնիան, անցել է ինդուստրացման գործընթաց՝ ընդգրկվելով Ավստրո-Հունգարիայի կազմում։ Կառուցվել են կայարան, երկաթուղի, հյուրանոցներ, ինչի շնորհիվ Իլիջան դարձել է Սարաևոյից հետո կարևորագույն քաղաքը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իլիջա համայնքի պաշտոնական կայքէջը
* Ilidza. Tourism Association of Sarajevo Canton 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Եղիշե Սողոմոնյան (քաղաքական գործիչ)

**Եղիշե Հենրիկի Սողոմոնյան** (փետրվարի 8, 1983, Արագածոտն, Վերին Սասնաշեն), հայ պետական և քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր, ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1983 թվականի փետրվարի 8-ին Արագածոտնի մարզի Վերին Սասնաշեն գյուղում։ 2004 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության և կառավարման ֆակուլտետը։ 2006 թվականին ԵՊՀ նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։ 2009 թվականին ավարտել է ԵՊՀ նույն ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։ Ստացել է հաշվապահի և աուդիտորի որակավորում։

2005-2006 թվականներին եղել է «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲԸ վարկային մասնագետ, իսկ 2006-2008 թվականներին՝ «Մետրոպոլ» ՍՊԸ հաշվապահ։ Եղիշե Սողոմոնյանը 2008-2010 թվականներին եղել է «Սովռանո» ՍՊԸ ֆինանսիստ։

2009 թվականից դարձել է ԵՊՀ դասախոս, իսկ 2009-2010 թվականներին՝ «ՖՖԱ ինվեսթմենթ» ՍՊԸ և «Սոնագրո» ՍՊԸ գլխավոր հաշվապահ։ 2010-2015 թվականներին եղել է «Ի Էմ Էյջ Քոնսթրաքշն» ՓԲԸ ֆինանսական գծով փոխտնօրեն, իսկ 2011-2018 թվականներին՝ «ՖԻՆՍ» ՓԲԸ տնօրեն։

2013-2015 թվականներին էլ եղել է «ԱֆինաՊալլադա» շինարարական ՓԲԸ հայաստանյան մասնաճյուղի գլխավոր հաշվապահ։

2013-2018 թվականներին եղել է «Հյուսիսային պողոտա 6» համատիրության գլխավոր հաշվապահ և «Ֆիդես հիփոթեքային ընկերություն» ՓԲԸ վերստուգող։

2014-2015 թվականներին եղել է «Գրիման» ՍՊԸ գլխավոր հաշվապահ, իսկ 2015-2018 թվականներին՝ «Բակտեկ Էկո» ՍՊԸ տնօրեն։ 2016-2018 թվականներին էլ եղել է «Մեծն Ներսես» բարեգործական հկ գլխավոր հաշվապահ, իսկ 2017-2018 թվականներին՝ «Կենցաղային քիմիայի գործարան» ՍՊԸ գլխավոր հաշվապահ։

2017-2018 թվականներին եղել է «Ինտերքլին» ՍՊԸ ֆինանսական տնօրեն, «Մոգո» ՈՒՎԿ ՍՊԸ վերստուգող։

2018 թվականին դարձել է «Գոլդեն Տոբակո» ՍՊԸ գլխավոր հաշվապահ և «Կոտայք գարեջուր» ՍՊԸ ներքին աուդիտոր։ Նույն թվականին եղել է «Համազգային հայ կրթական և մշակութային» հիմնադրամի գլխավոր հաշվապահ։

2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Վերին Սասնաշեն գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 8 ծնունդներ
Ժիրայր Թոփչյան

**Ժիրայր Սիմոնի Թոփչյան** (), հայ թերապևտ, կուրորտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1971):

## Կենսագրություն
Ժիրայր Թոփչյանը ծնվել է 1923 թվականի ապրիլի 30-ին, Աթենք քաղաքում (Հունաստան)։ 1948 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1962-1972 թվականներին ղեկավարել է Կուրորտաբանության և Ֆիզոթերապիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի առողջարարական հաստատությունների ուսումնասիրման բաժանմունքը։ 1972-1985 թվականներին ղեկավարել է Կուրորտաբանության և Ֆիզոթերապիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի առողջարարական հաստատությունների սրտահոդային բաժանմունքը։

Աշխատանքները վերաբերում են միջին և բարձրլեռնային պայմաններում սիրտանոթային հիվանդությունների բուժման առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։

Մահացել է 1985 թվականին Երևան քաղաքում։

## Երկեր
* Առողջարան Ջերմուկ։ Երևան, 1966 (համահեղինակ)։
* Հայաստանի առողջարանները և առողջավայրերը։ Երևան, 1968 (համահեղինակ)։
* Խրոնիկական կորոնար անբավարարությամբ հիվանդների համակցված բուժումը Արզնի առողջարանում։ (Մեթոդական ցուցումներ), Երևան, Ա. հ, 1969։
* Արզական-Աղվերան առողջարանային գոտի։ Երևան, «Հայաստան», 1973 (համահեղինակ)։
* Օգտվիր Հայաստանի առողջավայրերից։ Երևան, «Հայաստան», 1981։
* Արզնի սրտաբանական առողջարանը։ (Բուժական գործոններ, ցուցումներ և հակացուցումներ, բուժական մեթոդներ), Երևան, «Հայաստան», 1984։
* Արզնի սրտաբանական առողջարանը։ [Ուղեցույց], Երևան, «Հայաստան», 1984 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер., 1998 - 276 с. ISBN 99930-1-001-7

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ
Կատեգորիա:Հայ կուրորտաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Խոսե Մարտիի տուն-թանգարան

**Խոսե Մարտիի տուն-թանգարան** (), տուն-թանգարան Հավանայի ծայրամասում, որտեղ 1853 թ. հունվարի 28-ին ծնվել է լատինաամերիկացի պոետ և լրագրող, Կուբայի ազգային հերոս,  Իսպանիայից երկիրը ազատագրելու շարժման ղեկավար՝ Խոսե Մարտին։

## Նախապատմություն
Խոսե Մարտին՝ Մարիանո Մարտի Նավարրոյի (Վալենսիա) և Լեոնոր Պերես Կաբրերայի (Տեներիֆե) որդին էր, ծնվել է 1853 թ. հունվարի 28-ին Հավանայի ծայրամասում գտնվող Սան-Ֆրանսիսկո դե Պաուլա փողոց, 41 փոքր երկհարկանի տան, որը ծնողները կարողացել էին վարձակալել 1852 թ. դոնյա Լեոնորի տված օժիտով։ Գաղութային ոճով կառուցված համեստ տունը կառուցվել է  XIX դարի սկզբին Պաուլա թաղամասում, այն տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ` հարթ պատերով և թիթեղյա տանիքով կառույց էր։

Շենքը այդ ժամանակաշրջանում գրեթե չվերանորոգվեց և անհայտ մնաց մինչև 1899 թվականը, երբ կուբացի փախստականները, ովքեր ապրում էին Կի-Ուեստում, շենքի պատին փակցրեցին հուշատախտակ։ 1895 թ. Խոսե Մարտիի մահից հետո տանը ապրել է նրա մայրը՝ Լեոնոր Պերեսը։ Նրա մահից հետո տունը մնաց տեղական կաթոլիկ համայնքին, սակայն 1925 թվականին այն հետ վերցրեց քաղաքապետարանը և դարձրեց թանգարան։ Փողոցը, որտեղ գտնվում է թանգարանը, կրում է հերոս-պոետի մոր անունը։

## Թանգարան
Թանգարանի հիմնադրման նախաձեռնողը լրագրող Արտուրո Ր. դե Կարրիկարտեինն էր, որին հաջողվեց հավաքել Կուբայի ազգային հերոսին պատկանող իրերը և փաստաթղթերը։ 1925 թ. հունվարի 28-ին կայացավ ցուցահանդեսը։ Միաժամանակ նույն թվականին տեղի ունեցավ նաև թանգարանի առաջին տնօրեն Արտուրո Ր. Կարրիկարտեի «*Iconografia del Aposol Jose Marti. Homenaje de la Republica Al Apostol de la Independencia*» գրքի հրատարակությունը։ 1949 թ. տուն-թանգարանը համարվեց Կուբայի Հանրապետության ազգային կոթող։

1959 թ. հեղափոխությունից հետո թանգարանը ամբողջովին վերանորոգվեց, ցուցանմուշների հավաքածուն զգալիորեն ընդլայնվեց։ Ցուցահանդեսին ներկայացված էր Մարտիի (1853—1870) մանկության և պատանեկության շրջանի ընտանեկան իրեր, կահույքներ, ինչպես նաև նկարներ  և փաստաթղթեր՝ կապված նրա հայրենասիրական գործունեության, արտաքսման և այլ երկրներում ապաստանելու հետ։

Ծնողների նախկին սենյակում ցուցադրված են իրեր, կապված Խոսե Մատիի մանկության հետ, այդ թվում նաև նրա գլխարկը, որում նրան կնքել են,  և չորսամյա տղայի մազափունջը։ Սենյակներից մեկում կարելի է տեսնել երկաթե շղթաներ, որով նրան բանտարկել էին Հավանայի բանտում, իսկ հարևան սենյակում կարելի է տեսնել ոսկյա ժամացույցի շղթա, որը Մարտիին նվիրել էին իր աշակերտները, որոնց դասավանդել էր Գվատեմալայում։

Թանգարանում է գտնվում նաև փղոսկրե գրիչը, որով Մաքսիմո Գոմեսը Մարտիի հետ ստորագրել էր «Մոտե-Քրիստո հրովարտակը», հիմնավորելով Կուբայի անկախության շարժման ծրագիրը, և այն գրչահատը, որը Խոսե Մարտիի մահվան օրը եղել է իր գրպանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1925 հիմնադրումներ Կուբայում
Կատեգորիա:1925 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Կուբայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ
Լուսնակ (արվեստագետ)

**Լուսնակ** (**Լուսնակ Աբդալյան**, ), կանադահայ արվեստագետ։

## Կենսագրություն
Լուսնակը ծնվել է 1967 թվականին, Բեյրութում՝ Համբարձում Աբդալյանի և Անի Տեր-Ստեփանյանի ընտանիքում։ Տասնմեկ տարեկանում Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով հայտնվել է Լոնդոնում, ապա Փարիզում, այնուհետև ծնողների հետ հաստատվել է Մոնրեալում։ 17 տարեկանում եղել է Մոնրեալ ամենամսյա պարբերականի գեղարվեստական խմբագրի օգնական, որը եղել է գրաֆիկական դիզայնում նրա գործունեության սկիզբը։ Սովորել է Մոնրեալի քվեբեքյան համալսարանի տեսողական արվեստի դասընթացներում (UQAM) քանդակագործ Արտո Չաքմաքչյանի մոտ։

Լուսնակն ունեցել է բազմաթիվ միջազգային ցուցադրություններ։ Մասնակցել է ֆրանս-կանադացի քանդակագործ Արման Վայանքուրի բազմաթիվ
ստեղծագործական ծրագրերին, Փարիզում համատեղ ֆոտոցուցադրություն է ունեցել Ատոմ Էգոյանի հետ։

Որպես երգահան-երգչուհի՝ Լուսնակի գործերն ազդված են հայ ավանդական երգից ու սեփական արմատների նկատմամբ սիրուց։ Նրա առաջին՝ «Լուսնակ» ալբոմը լույս է տեսել 2003 թվականին։

Լուսնակն ունեցել է բազմաթիվ ներկայացումներ *Lion d’Or*, *Outremont Theatre*, *Quat’Sous* սրահներում, Ֆրոնթենաք մշակույթի կենտրոնում, *Place des Arts*-ի *Cinquième Salle* սրահում՝ հանդես գալով թե՛ որպես արտիստ, թե՛ որպես բեմադրող ռեժիսոր։

1990-ականների վերջերին Լուսնակն իրականացրել է «Խոսենք ցեղասպանությունից» ծրագիրը. ապրիլ ամսին անցկացվող այս բազմաժանր իրադարձությունը (երաժշտություն, պար, պոեզիա, թատրոն և այլն) նպատակ ունի հասարակությանն իրազեկել ցեղասպանության վերաբերյալ և կրթել նրան արվեստի զգայնության շնորհիվ։

Լուսնակը հայտնի է կոմիտասյան նկարների շարքով։ Շարքի նկարներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում։

2019 թվականին Երևանի Նուռ ցուցասրահում կայացել է Լուսնակի «Սրտիս Դարման» խորագրով մուլտիդիսցիպլին ցուցահանդեսը (գծանկար, քանդակ, թվային լուսանկար և գիֆ-արտ)։

## Ֆիլմեր
* Ատոմ Էգոյանի «Արարատ» ֆիլմում Լուսնակը մարմնավորել է Արշիլ Գորկու մորը՝ Շուշանին։ Ֆիլմն արժանացել է Կանադայի կինո և հեռուստաակադեմիայի 5 *Genie* մրցանակի, իսկ Լուսնակը հայտնվել է Կաննի կարմիր գորգի վրա՝ Շառլ Ազնավուրի, Քրիստոֆեր Պլամմերի, Մարի Ժոզե Քրոզի, Դեյվիդ Ալփեյի և ֆիլմի պրոդյուսեր Ռոբեր Լանթոսի կողքին։
* «Իմ որդին պիտի հայ լինի»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էսքիզներ / Երևանյան/ 11.06.2019
* Art2Heart Interview with Artist Lousnak

Կատեգորիա:Կանադահայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կանադահայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Կանադահայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Կանադահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Կանադահայ քանդակագործներ
Արմեն Խաչատրյան (ճարտարագետ-մեխանիկոս)

**Արմեն Ցոլակի Խաչատրյան** (), հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1996): ՀԳԳԱ ակադեմիկոս (1996):

## Կենսագրություն
Արմեն Խաչատրյանը ծնվել է 1953 թ. մարտի 25-ին, Երևանում։ 1975 թ. ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1992-1993 թթ.-ին և 1998-2001 թթ.-ին եղել է ՀՀ գյուղատնտեսության փոխնախարար, 1993-1994 թթ.-ին՝ ՀՀ Կառավարության գործերի կառավարիչ, 1994-1998 թթ.-ին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի ռեկտոր, 2001-2002 թթ.-ին՝ «Մաքս Գրուպ» կոնցեռնի, 2002-2003 թթ.-ին՝ «Հայաստանի էլեկտրականբաշխիչ ցանցեր» ընկերության գլխավոր տնօրենի տեղակալ, 2003 թ.-ից՝ Պետական գյուղատնտեսական քոլեջի (Նոր Գեղի) տնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են հողի մշակության գյուղատնտեսական մեքենաների, սրանց բանող ագրեգատների և լեռնային երկրագործության մեքենայացման խնդիրներին։ Համահեղինակ է  «Երկրագործական մեխանիկա» (մաս 1, 1998) և «Մաթեմատիկական վիճակագրության տարրերը և գիտափորձերի պլանավորման տեսությունը (2001) ուսումնական ձեռնարկների։

## Անդամակցություն
* ՌԴ ագրարային կրթության ակադեմիայի թղթակից անդամ (1995)։
* ՌԴ բնական ԳԱ անդամ (1999)։ 
* Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի անդամ (1999)։

## Երկեր
* Теория расчета почвообратывающиы опудуй для различных почв, Е., 1995 (համահեղինակ).
* Взаимодействие деформатора и почвы при ее обработке, Е., 1995 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ
Սուխումի փարոս

**Սուխումի փարոս**, Աբխազիայի Հանրապետության մայրաքաղաք Սուխումում տեղակայված փարոս։

## Պատմություն և փարոսի բնութագիր
Փարոսը պատրաստվել է Ֆրանսիայում՝ էռնեստ Գուենի ** գործարանում։ Այն պատրաստվել է պողպատից։

1861 թվականին տեղափոխվել և տեղադրվել է Սուխումում։ Փարոսը տեղակայված է պտուտակաձև ցցահենարանների վրա։ Փարոսը Սուխումում ամրացնելու շինարարական աշխատանքների համար պահանջվեց 150 աշխատանքային օր։

Փարոսը մշտապես՝ առանց որևէ դադարի, աշխատել է մինչև 2000 թվականը, երբ դադարեցվեց դրա գործելու համար անհրաժեշտ միջոցների տրամադրումը։

Այժմ նորից վերականգնվել է շուրջօրյա աշխատանքը։

## Նկարագիր
Փարոսի բարձրությունը 37 մետր է։ Աշտարակի ներսում պտուտակաձև սանդուղք կա, որն ունի 137 աստիճանահարթակ։ Փարոսից տեսարան է բացվում դեպի Նոր Աֆոն և Սուխում։

Փարոսը տեղակայված է ավազային լեզվակարկառի վրա, որը ողողվում է Գումիստա գետի ջրով։ Ինչպես նաև այդ անվանումն է կրում դրա շուրջը գտնվող մի ամբողջական բնակելի շրջան։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Lighthouse3 Sukhum.jpg|Փարոսի պատրաստման մանրամսները գրված են փարոսի մուտքի մոտ։
Պատկեր:Sukhumi lighthouse postcard.jpg|Փարոսը փոստային բացիկի վրա։


## Տես նաև
* Աբխազիա
* Սուխում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Փարոսներ այբբենական կարգով
Էլեանոր Անգլիացի

**Էլեանոր Անգլիացի** (), Կաստիլիայի և Տոլեդոյի թագուհի։

Ալֆոնսո VIII-ի կինը։ Նա Հենրի II Պլանտագենետի և Ալիենոր Աքվիտանիացու դուստրն էր։

## Կենսագրություն
ձախից|մինի|Էլեանոր
Էլեանորը ծնվել է Նորմադիայի Դոմֆրոն ամրոցում և մկրտվել է Անրի դե Մարսի կողմից։ Նա եղել է Հենրի II թագավորի և Ալիենորայի վեցերորդ երեխան և երկրորդ աղջիկը։ Նրան այդպես են անվանել մոր պատվին, «Էլեանոր» (կամ Ալիենոր), հնարավոր է, որ այս անվան ծագումը կապված է հունական Ելենա անվան հետ։ Ըստ այլ վարկածի, այն ծագում է օքսիտաներենից, և Էլեոնոր նշանակում է «ուրիշ Աենոր», այսինքն՝ նա իր անունը ժառանգել է մորից, որին անվանում էին Աենոր։

## Ընտանիք
Էլեանորը Մարիա Շամպանսկու և Ալիկս Ֆրանսիացու հարազատ քույրն էր։ Ինչպես նաև Վիլյամի, Հենրի Կրտսերի, Մաթիլդա Պլատագենետի, Ռիչարդ I Առյուծասիրտ թագավորի և Բրետանի դուքս՝  Ջեֆֆրի II Պլանտագենետի կրտսեր քույրն էր։ Նա նաև թագուհի Յոհաննա Անգլիացու և թագավոր Յոհան Անհողինի մեծ քույրն էր։

ձախից|մինի|Ալֆոնսո Կաստիլիացու և Էլեանոր Պլանտագենետի նշանադրությունը

## Երեխաներ
Էլեանորայի և Ալֆոնսո VIII-ի ամուսնությունից ունեցած երեխաները.

* Բերենգարիա Մեծ (1180—1246), Կաստիլիայի թագուհի
* Սանչո  (1181—?)
* Սանչա  (1182—1184)
* Ուրրակա (1186—1220), Ալֆոնսո II Պորտուգալացու կինը
* Բլանկա Կաստիլիացի (1188—1252), Ֆրանսիայի թագավոր Լուի VIII-ի կինը
* Ֆերդինանդ (1189—1211)
* Մաֆալդա (1191—1204)
* Էլեանոր (1200—1244), Ջեյմս I Արագոնացու կինը
* Կոնստանսա (մոտ. 1202—1243)
* Էնրիկե I (1204—1217), Կաստիլիայի թագավորությունում Ալֆոնսո VIII-ին հաջորդողը։

## Ծանոթագրություններ


[մինի|ԱԼֆոնսո VIII-ի և Էլեանոր Անգլիացու գերեզմանը [Բուրգոսի Լաս Ուելգաս տաճարում]]

## Գրականություն
* 
* 
* Fraser, Antonia. *The Middle Ages, A Royal History of England.* University of California Press, 2000. ISBN 0-520-22799-9.
* Gillingham, John. «Events and Opinions: Norman and English Views of Aquitaine, c.1152—c.1204.» *The World of Eleanor of Aquitaine: Literature and Society in Southern France between the Eleventh and Twelfth Centuries*, edd. Marcus Bull and Catherine Léglu. Woodbridge: Boydell Press, 2005. ISBN 1-84383-114-7.
* Rada Jiménez, Rodrigo. *Historia de los hechos de España*.
* Weir, Alison. *Britain’s Royal Families: The Complete Genealogy.* London: Vintage Books, 2008. ISBN 0-09-953973-X.
* Wheeler, Bonnie, and Parsons, John Carmi. *Eleanor of Aquitaine: Lord and Lady.* Palgrave Macmillan, 2002. ISBN 0-230-60236-3.

## Արտաքին հղումներ
* Adrian Fletcher’s Paradoxplace — Leonora’s Tomb in the Cistercian Nunnery of Santa Maria de Real Huelgas in Burgos, Spain

Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
Ռամսիկի

**Ռամսիկի**, Կամերունի հեռավոր հյուսիսային մարզի գյուղ է։

Ռամսիկին տեղակայված է Մանդարա լեռներում` Մոկոլոյից 55 կմ (34 մղ) հեռու։ Ռամսիկին սահմանամերձ գյուղ է` Նիգերիայի Ադամավա Նահանգի Միչիկա տեղական ինքնակառավարման տարածքից ընդամենը 3 կմ (2 մղ) հեռու։

Գյուղը նման է Հյուսիսային Կամերունում գտնվող շատ այլ գյուղերի։ Բնակիչները` Կապսիկի էթնիկ խմբի անդամները, ապրում են տեղական քարից կառուցված և ծածքված ծղոտե տանիքներով փոքրիկ տնակներում։ Այս տնակները սփռված են գյուղի և շրջակա հովիտի ամբողջ տարածքով։ Այնուամենայնիվ, Ռամսիկին Կամերունի ամենահայտնի տուրիստական վայրերից մեկն է։ Այն նաև ամենազբոսաշրջային վայրն է հյուսիսային Կամերունում։

Գվանֆոգբն և այլն նկարագրում են այն որպես «ուշագրավ», *Lonely Planet*-ը՝  որպես «ապշեցուցիչ»*,* Rough Guides-ը *որպես «*ցնցող» և  Bradt Guides-ը որպես գրեթե «լուսնային բնապատկեր»։ Գրող և հետազոտող Անդրե Ժիդը գրել էր, որ Ռամսիկիի մերձակայքը «աշխարհի ամենագեղեցիկ լանդշաֆտներից մեկն է»։

Տպավորիչ էֆֆեկտն ստեղծվում է շրջակա հրաբխային խցաններով (երկարատև հրաբուխների մնացորդներ), բազալտի արտահոսքերով և Մանդարա Լեռներով։ Այս ժայռերից ամենամեծն (ու ամենաշատ լուսանկարվածը) Կապսիկի գագաթն է` 1224 մ (4,016 ոտնաչափ) բարձրությամբ մի ժայռ։
ձախից|մինի|250x250փքս|Ռամսիկիի տունը` Կապսիկի
Ռամսիկին հարմարվել է զբոսաշրջիկների հոսքին։ Գյուղի երեխաները հանդես են գալիս որպես ուղեկցորդներ և այցելուներին ցույց են տալիս են նախապես կազմակերպված մի քանի գրավիչ բաներ։ Դրանց թվին են պատկանում արհեստավորները՝ դարբինները, կավագործները, մանողները և ջուլհակները, բնիկ պարողները և գուշակը, որը կանխատեսում է ապագան` հենվելով խեցգետնի փայտի կտորներով մանիպուլյացիայի վրա։

Ռամսիկին հիմա կայուն կետ է շատ տուրիստական ուղեցույցներում, ինչի փաստը չի ընդունում ճամփորդական գրականությունը։ *Rough Guides*-ը նկարագրում է Ռամսիկին որպես «տարածված» և «կազմակերպված տուրիզմի կողմից արգելված», իսկ Lonely Planet-ը անվանում է այն «տուրիստական ծուղակի նման մի բան»։

Գյուղի տիպական  ուղեկցող շրջագայությունն է տրամադրում *The Rough Guide-*ը` կասկածանքի տակ դնելով նրա ինքնատիպությունը. «Այցելության հրապուրանքը հիմնականում «իրական» Կամերունի համը ճաշակելն է, և թաքնված թերությունն այն է, որ ինչքան ավելի շատ մարդիկ են գալիս, այնքան ավելի աղավաղված ու անիրական է դառնում կյանքը գյուղում»։
աջից|մինի|338x338փքս|Ռամսիկիի խեցգետինով գուշակողը
Ռամսիկիի «խցանը» ակնհայտորեն շատ խորհրդանշական է և ինչպես ավանդաբար (չբեր կանայք զոհաբերություններ են անում նրա ստորոտին), այնպես էլ ժամանակակից կյանքում (հյուրանոցի վաճառք որպես մեղրամիսի հանգրվան)` այն դարձել է Ռամսիկիի ամենագլխավոր առանձնահատկություններից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Fitzpatrick, Mary (2002). "Cameroon." *Lonely Planet West Africa*, 5th ed. China: Lonely Planet Publications Pty Ltd.
* Gwanfogbe, Mathew, Ambrose Meligui, Jean Moukam, and Jeanette Nguoghia (1983). *Geography of Cameroon.* Hong Kong: Macmillan Education Ltd.
* Hudgens, Jim, and Richard Trillo (1999). *West Africa: The Rough Guide*. 3rd ed. London: Rough Guides Ltd.
* West, Ben (2004). *Cameroon: The Bradt Travel Guide*. Guilford, Connecticut: The Globe Pequot Press Inc.
* Gardi, René. "Kirdi". Büchergilde Gutemberg 1957.

Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր
Սերաֆին Ավենդանյո

**Սերաֆին Խոակին Ավենդանյո Մարտինես** (իսպաներեն՝ **Serafín Xoaquín Avendaño Martínez**, ), իսպանացի բնանկարիչ

## Կենսագրություն
Սերաֆին Ավենդանյոն ծնվել է Վիգո քաղաքում, պրոֆեսորի ընտանիքում։ Պատանեկան տարիքում իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մադրիդ, ընդունվել  *Real Academia de Bellas Artes de San Fernando*՝, որտեղ աշակերտել է նկարիչներ Անտոնիո Մարիա Էսկիվելին և Խենարո Պերես Վիլյամիլին։ 1858 թվականին Գալիսիայի ցուցահանդեսում ներկայացրած «Իմ թախիծը» («*A miña tristura*») ջրաներկ աշխատանքի համար արժանացել է արծաթե մեդալի։

Ընտանիքի ապահովվածության շնորհիվ Ավեդանյոն ի վիճակի է եղել 1860-ական թվականներին տևական ժամանակով ճանապարհորդել։ Այցելել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ (այստեղ նկարել է Նիագարայի ջրվեժը), Անգլիա, Ֆրանսիա, Շվեյցարիա։ 1864 թվականին մեդալ է նվաճել՝ մասնակցելով Իսպանիայի գեղարվեստի ազգային հեղինակավոր ցուցահանդեսին։ 1866-ին կրթաթոշակ է շահել ու մեկնել Իտալիա՝ ուսումը շարունակելու, նկարչության արվեստի նրբությունների մեջ խորանալու; Այստեղ նա մնացել է մինչև 1891 թվականը՝ ժամանակի մեծ մասն անցկացնելով Ճենովայում ու դրա մերձակայքում։ Այդ ընթացքում սերտ կապեր է հաստատել տեղացի բնանկարիչների *Scuola di Rivara* խմբի հետ, բայց և պարբերաբար այցելել է Իսպանիա՝ մասնակցելու զանազան ցուցահանդեսների, աշխատելու ընտանեկան դաստակերտում, որ գտնվում էր Վիգոյի մերձակայքում։

1893 թվականին վերադառնալով հայրենիք՝ մինչև 1911 թվականը աշխատակցել է *Blanco y Negro* ամսագրին՝ դառնալով նկարազարդումների հեղինակ, միաժամանակ մասնակցել է մի շարք ցուցահանդեսների մրցութային հանձնաժողովների աշխատանքներին։ Նրա բնանկարները մեդալների են արժանացել 1892 և 1899 թվականներին անցկացված ազգային ցուցահանդեսներում։ Կյանքի վերջին տարիներն անց է կացրել Վալյադոլիդում, որտեղ էլ 1916 թվականին կնքել է իր մահկանացուն։ Նրա աշխատանքների հետմահու  բազմաթիվ ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել ընդհուպ մինչև 1930-ական թվականների ավարտը նչպես Իսպանիայում, այնպես էլ Իտալիայում։

## Գրականություն
* *Serafín Avendaño: inventario y valoración de su actividad pictórica en Liguria*, Departamento de Historia del Arte, 2001 
* Rosa Elvira Caamaño Fernandez, *Serafín Avendaño. 1837-1916* (exhibition catalog), Centro Cultural Caixavigo, 1991.
*  , "El pintor Avendaño", in *Cuadernos de Estudios Gallegos*, vol. XVIII, #54, 1963

## Պատկերասրահ

Riviera di Genova. Lo scoglio di Quarto.jpg|Ճենովական Ռիվիերան
File:Serafín Avendaño 1838-1916, Paisaje con gallega 1891.JPG|Բնանկար՝ գալիսիացի կնոջ կերպարի հետ
File:Serafín Avendaño. Paisaxe de inverno.jpg|Ձմեռային բնանկար
File:Serafín Avendaño, Procesión.jpg|Ծիսական երթ
File:Serafín Avendaño 1838-1916, A carreta de argazo.jpg|Ծովային ջրիմուռների հավաքումը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ArtNet: Ավենդանյոյի աշխատանքներից
* Avendaño, Serafín
* Կենսագրությունը 

Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Յայցե

**Յայցե** (), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Տեղակայված է Վրբաս գետի վրա։ Պլիվա գետի վրա գտվնում է էլեկտրակայանների կասկադ։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Յայցեի ամրոց
Քաղաքի անվանումը ծագում է սերբախորվաթերեն jaje բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է «ձու»։

Յայցեն առաջին անգամ հիշատակվում է 1396 թվականին։ Հիմնադրվել է Հրվոե Վուկչիչի կողմից 1391-1404 թվականներին միջև, որը հավանաբար կառուցել է ամրոցը Մեդվեդ աշտարակի տեղում։ Հրվոեից հետո քաղաքն անցել է Ռադիվոյ Յաբլանովիչին, իսկ հետո՝ Կոտրոմանիչներին՝ դառնալով թագավորական մայրաքաղաքներից մեկը։ 1423 և 1431 թվականին թագավորությունն այստեղից ղեկավարել է Տվրտկո II-ը, իսկ 1444, 1446, 1450 և 1456 թվականներին՝ Տոմաշը։ 1461 թվականին այստեղ է թագադրվել Բոսնիայի վերջին թագավոր Ստեպան Տոմաշևիչը։ 1439 թվականին թուրքական զինված խմբերն առաջին անգամ մոտեցել են Յայցեին։

1463 թվականին թուրքերը գրավել են Յայցեն և կարողացել են պահել այն մինչև այդ թվականի դեկտեմբերի 24-ը։ Այսպես կոչված Յայցեի բանովինայի գոյության տարիներին, 1464-1527 թվականներին, Յայցեն եղել է դրա վարչական կենտրոնը։ Այդ ժամանակահատվածում քաղաքի կառուցվումն ավարտին է հասցվել հունգարական թագավորների կողմից։ 1527 թվականի դեկտեմբերին քաղաքը վերջնականապես գրավվել է թուրքերի կողմից, ինչի մասին Վիեննայում և Վենետիկում իմացել են 1528 թվականի հունվարի 20-28-ը։ Թուրքերն այդ ժամանակ դիձարի կողմից կառավարվող քաղաքում կայազոր են տեղավորել։ 17-րդ դարի երկրորդ կեսին ստեղծվել է Յայցեի կապետանիան։ Սուլեյմանբեգ Կուլենովիչը եղել է Յայցեի վերջին դիձարը։ 1833 թվականին այստեղ են գտնվել 12 հրանոթ։

1992 թվականին Յայցե շրջանում անցկացվել է «Վրբաս-92» ռազմական գործողությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:14-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ