Ֆիդես

**«Ֆիդես»** ֊**Հունգարական քաղաքացիական միություն** () Հունգարիայի երկու ամենամեծ քաղաքական կուսակցություններից մեկն է։ Նախկին անվանումներ՝ «Երիտասարդ դեմոկրատների դաշինք» (1988–1995), ««Ֆիդես»֊Հունգարական քաղաքացիական միություն» (1995–2003):

## Երիտասարդ դեմոկրատների դաշինք (1988֊1995)
1988 թվականի մարտի 30-ին հակակոմունիստական հայացքներ ունեցող 37 ուսանողներ հիմնել են «Երիտասարդ դեմոկրատների դաշինքը» (հունգարերեն՝ Fiatal Demokraták Szövetsége), որը կրճատ ձևով հայտնի է որպես «Ֆիդես» ()։

1990 թվականին, Հունգարիայի հետխորհրդային պատմության առաջին ազատ խորհրդարանական ընտրություններին, դաշինքը հավաքել է 8,95 % ձայն և ձևավորել սեփական խմբակցությունը, որը ներառել է 22 պատգամավոր։

1992-1993 թվականներին կուսակցության փոխնախագահ Վիկտոր Օրբանը ներքին կուսակցական պայքարում հաղթել է Գաբոր Ֆոդորին և նրա լիբերալ կողմնակիցներին, և տեղափոխել կուսակցության դիրքորոշումը դեպի աջ-պահպանողական դիրքեր։

Դրանից հետո լիբերալ թևի մի մասը՝ Ֆոդորի գլխավորությամբ, լքել է կուսակցությունը՝ տեղափոխվելով Ազատ դեմոկրատների դաշինք: Այդ պառակտումը հանգեցրել է նրան, որ 1994 թվականի ընտրություններում «Ֆիդեսը» հավաքել է ընդամենը 7,02 % ձայն և ստացել 20 մանդատ։

## «Ֆիդես»-Հունգարիայի քաղաքացիական կուսակցություն (1995-2003)
1995 թվականին Երիտասարդ դեմոկրատների դաշինքը վերանվանվել է դարձել «Ֆիդես» ֊Հունգարական քաղաքացիական կուսակցություն ()։

1998 թվականի մայիսին կայացած խորհրդարանական ընտրությունները կուսակցությանը հաղթանակ են բերել։ Այն հավաքել է 28,18 % ձայն և ստացել 386-ից 148 մանդատ։ Անկախ մանր սեփականատերերի կուսակցության և Հունգարիայի ժողովրդավարական ֆորումի հետ կոալիցիայի մեջ մտնելով՝ «Ֆիդեսը» ձևավորել է կառավարություն՝ իր առաջնորդ՝ 35-ամյա Օրբանի գլխավորությամբ:

2000 թվականի վերջին կուսակցության քաղաքական կողմնորոշման փոփոխությունն ամբողջությամբ ավարտվել է։ Նոյեմբերին «Ֆիդեսը» դուրս է եկել Լիբերալ ինտերնացիոնալից և միացել Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությանը։ Նույն տարվա դեկտեմբերին կուսակցությունը նաև դարձել է Եվրոպական դեմոկրատական միության անդամ։

Չնայած «Ֆիդեսը» 2002 թվականի ընտրություններում, հավաքել է ձայների 41.07%-ը և իր ներկայացվածությունը խորհրդարանում 147-ից հասցրել 164-ի, իշխող կոալիցիան ստացել է ընդամենը 188 խորհրդարանական մանդատ և ստիպված անցնել ընդդիմության։

## «Ֆիդես»-Հունգարիայի քաղաքացիական միություն (2003 թվականից)
2003 թվականին կուսակցությունը վերանվանվել է «Ֆիդես»՝ Հունգարիայի քաղաքացիական միություն։ Բացի այդ, ընդունվել է նոր կանոնադրություն, որի համաձայն կուսակցության նախագահի լիազորությունները մեծացել են։ Վիկտոր Օրբանը կրկին ընտրվել է նորացված կազմակերպության ղեկավար։

Կուսակցությունը նշանակալի հաջողությունների է հասել 2004 թվականին՝ Եվրախորհրդարանի ընտրություններում ստանալով ձայների 47.4%-ը և 12 մանդատ, այսինքն՝ Հունգարիայից ստացված բոլոր տեղերի կեսը։ 2006 թվականի ապրիլին կայացած խորհրդարանական ընտրություններին, «Ֆիդեսը» մասնակցել է Քրիստոնեա-դեմոկրատական ժողովրդական կուսակցության («ՔԴԺԿ») հետ միասին կոալիցիայով, սակայն կրկին չի կարողացել կառավարություն կազմել։ Երկու կուսակցությունները միասին հավաքել են 42,03 % ձայն և ստացել 164 մանդատ, որոնցից 141-ը բաժին է հասել «Ֆիդեսին»։

2009 թվականի Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններում «Ֆիդես»–«ՔԴԺԿ» կոալիցիան հաղթել է վճռական հաղթանակով՝ հավաքելով 56,4 % ձայն և ստացել 22-ից 14 մանդատ, որոնցից 13-ը՝ «Ֆիդեսը», իսկ 1-ը՝ «ՔԴԺԿ»-ն։ 

2010 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում կուսակցությունը «ՔԴԺԿ»-ի հետ կոալիցիայում ստացել է մեծամասնություն արդեն առաջին փուլում՝ 386-ից 206 մանդատ։ «Ֆիդես»–«ՔԴԺԿ»-ի թեկնածուները ստացել են 176 մանդատային շրջաններից 119-ում, իսկ մնացած 57-ից 56-ում՝ հարաբերական մեծամասնություն։ Երկրորդ փուլում «Ֆիդես»–«ՔԴԺԿ»-ի թեկնածուները հաղթել են 57 շրջաններից 53-ում, իսկ մեկում հաղթել է «Ֆիդես»–«ՔԴԺԿ»–Ձեռնարկատերերի կուսակցության միասնական թեկնածուն։ Ընդհանուր առմամբ կոալիցիան ստացել է 386-ից 263 մանդատ (68,1 %), որոնցից 226-ը բաժին է հասել «Ֆիդեսին»։ Ընտրություններից հետո կոալիցիան կազմել է կառավարություն՝ Վիկտոր Օրբանի գլխավորությամբ։

2010 թվականի հունիսի 29-ին Հունգարիայի խորհրդարանը «Ֆիդեսի» ներկայացուցիչ Պալ Շմիտին ընտրել է որպես երկրի նոր նախագահ։ Իր դիսերտացիայում գրագողության հետ կապված սկանդալի պատճառով նա հրաժարական է տվել։ 2012 թվականի մայիսի 2-ին Հունգարիայի նոր նախագահ է ընտրվել «Ֆիդեսի» ներկայացուցիչ Յանոշ Ադերը։

Իր դաշնակիցների հետ սահմանադրական մեծամասնություն կազմելով՝ «Ֆիդեսը» նախաձեռնել է նոր սահմանադրության ընդունում, որն ուժի մեջ է մտել 2012 թվականին։ Նոր սահմանադրությունում նշվում է, որ հունգար ժողովուրդը միավորված է «Աստծո և քրիստոնեության» կողմից։ Պետությունը պարտավոր է պաշտպանել կյանքը՝ միաժամանակ սահմանելով, որ կյանքը սկսվում է բեղմնավորման պահից։ Փաստորեն, սահմանադրության այս հոդվածը արգելում է աբորտները։ Սահմանադրությամբ ամուսնությունը սահմանվում է որպես տղամարդու և կնոջ միություն։

2014 թվականի հուլիսին կուսակցության առաջնորդ Վիկտոր Օրբանը կոչ արել փոխարինել լիբերալ ժողովրդավարությունը պետական կառավարման մոդելով, որն ավելի նման է Ռուսաստանին, Թուրքիային, Չինաստանին և Սինգապուրին, իսկ սոցիալական պետությունը՝ «աշխատող պետությամբ»։
։

2021 թվականի մարտի 3-ին ««Ֆիդես»» կուսակցությունը դուրս է եկել Եվրոպական խորհրդարանի Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության խմբակցությունից, իսկ մարտի 18-ին՝ Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությունից։

Ըստ որոշ ընդդիմադիր քաղաքական վերլուծաբանների գնահատականների՝ 2010 թվականից ի վեր Վիկտոր Օրբանն ու «Ֆիդես» կուսակցությունը Հունգարիայում ստեղծել են «մաֆիոզ պետություն», որտեղ ամբողջ իշխանությունը կենտրոնացված է կուսակցության և անձամբ Օրբանի շուրջ։

## Կազմակերպչական կառուցվածք
Հունգարիայի քաղաքացիական միությունը բաղկացած է ընտրական շրջանների միավորումներից (), մեկ ընտրատարածքի համար, իսկ ընտրական շրջանների միավորումները բաղկացած են տեղական միավորումներից (helyi szervezet), մեկական համայնքի համար:

Բարձրագույն մարմինը կոնգրեսն է (), կոնգրեսների միջև գործում է ազգային վարչությունը (), ազգային վարչությունների միջև՝ ազգային նախագահությունը ()։
Բարձրագույն մարմինը Կոնգրեսն է (), Կոնգրեսների միջև՝ Պետական Խորհուրդը (), Պետական խորհուրդների միջև՝ Պետական Կոնգրեսը (), վերահսկիչ մարմինը՝ Մանդատների, Կանոնադրությունների և Կոնֆլիկտների հանձնաժողովը () և Էթիկայի հանձնաժողով (), աուդիտի մարմինը աուդիտի կոմիտեն է ():

Երիտասարդական կազմակերպությունը՝ «Ֆիդելիտաշ» ()։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Устав Фидес

Կատեգորիա:1980-ականներին հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:1988 Հունգարիայում
Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Հունգարիայում
Կատեգորիա:Ազգայնական կուսակցություններ
Կատեգորիա:Աջաթևյան քաղաքականություն
Կատեգորիա:Եվրոպայի քրիստոնյա-դեմոկրատական կուսակցություններ
Կատեգորիա:Կուսակցություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հակակոմունիզմ
Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կուսակցություններ
Կատեգորիա:Հունգարիա
Կատեգորիա:Հունգարիայի կուսակցություններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քաղաքականություն
Կատեգորիա:Քրիստոնյա-դեմոկրատական կուսակցություններ