Ալյոշա Ասանովիչ

**Ալյոշա Ասանովիչ** (; ), հարավսլավացի և խորվաթ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, մարզիչ։

## Խաղացողի կարիերա
### Ակումբային
Սպլիտ քաղաքում ծնվածներ Կարիերան սկսել է տեղի «Սպլիտում», 1984 թվականին տեղափոխվել է «Հայդուկ»։ 1987 թվականին նրա կազմում դարձել է Հարավսլավիայի գավաթակիր։ Մրցաշարի այդ խաղարկությունում նա երկու կարևոր գնդակ խփեց՝ կիսաեզրափակչի պատասխան խաղում նրա գոլը «Ցրվենա Զվեզդայի» դարպասը թույլ տվեց խաղը տեղափոխել լրացուցիչ ժամանակ, որն ավարտվեց զրոյական ոչ-ոքի։ 11 մետրանոց հարվածաշարում խորվաթական թիմը հաղթել է մրցակիցներին։ «Ռիեկայի» դեմ եզրափակիչ խաղում Ասանովիչն իրացրել է 11 մետրանոցը՝ բացելով խաղի հաշիվը։ Հիմնական ժամանակում հաղթող չի ճանաչվել, իսկ 11 մետրանոց հարվածաշարում «Հայդուկի» ֆուտբոլիստները կրկին ավելի հաջողակ են եղել, քան մրցակիցներն ու նվաճել գավաթը։

1990 թվականին Հարավսլավիայի առաջնության լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը համարվող ֆուտբոլիստը լքել է խորվաթական ակումբը՝ տեղափոխվելով ֆրանսիական «Մեց»։ 1990/1991 մրցաշրջանում Լիգա 1-ում Ալյոշան մասնակցել է 35 հանդիպման և դարձել 13 գոլի հեղինակ՝ ստանալով բազմաթիվ գովեստի խոսքեր լրագրողներից իր ելույթների վերաբերյալ։ Արդեն 1991 թվականին Ասանովիչը տեղափոխվեց «Կանն», որն այդ ժամանակ ներկայացնում էին Զինեդին Զիդանն ու Լուիս Ֆերնանդեսը։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 10 միլիոն ֆրանկ։ Թիմը, չնայած հզոր կազմին, թիմային վատ միկրոկլիմայի պատճառով չկարողացավ համոզիչ արդյունքներ ցույց տալ՝ դուրս գալով բարձրագույն դիվիզիոնից և հասնելով միայն ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի երկրորդ փուլին՝ այս փուլում զիջելով Մոսկվայի «Դինամոյին»։ 1992 թվականին Ասանովիչը միացել է «Մոնպելյեին»։ Սկզբում նոր ակումբում կիսապաշտպանը տառապում էր վնասվածքներից, սակայն երկրորդ մրցաշրջանում մարզավիճակ ձեռք բերեց և օգնեց թիմին դուրս գալ Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակիչ։ «Մոնպելյեի» կազմում Ասանովիչը մասնակցել է 47 հանդիպման և խփել 10 գոլ բոլոր մրցաշարերում։

1994 թվականին Ասանովիչը վերադարձել է «Հայդուկ»։ 1994/1995 մրցաշրջանում խորվաթական թիմը Իվան Կատալինիչի գլխավորությամբ նվաճեց երկրի առաջնությունն ու գավաթը, իսկ Չեմպիոնների լիգայում հասավ 1/4 եզրափակիչ՝ պարտվելով ապագա հաղթողին՝ Ամստերդամի «Այաքսին»։ Ալյոշան այդ թիմի առաջատարներից էր և ծանրակշիռ ներդրում ունեցավ ակումբի հաջողություններում։ Նա մասնակցել է ազգային առաջնության 33 հանդիպման՝ աչքի ընկնելով 8 անգամ։ Բացի այդ, հենց նրա երկու գոլերն էին «Լեգիայի» դարպասը Չեմպիոնների լիգայի ընտրության շրջանակներում, որոնք թույլ տվեցին «Հայդուկին» դուրս գալ մրցաշարի եզրափակիչ։ Խմբային փուլում Բուխարեստի «Ստյաուայի» հետ արտագնա հանդիպման 88-րդ րոպեին նրա արդյունավետ հարվածը նվազագույն հաշվով հաղթանակ բերեց խորվաթներին։

Եվրագավաթային հաջող արշավից հետո Ասանովիչը 600 հազար ֆունտով ձեռք է բերել անգլիական «Դերբի Քաունթին», որի կազմում հանդես է եկել նաև Խորվաթիայի հավաքականի մեկ այլ ներկայացուցիչ՝ Իգոր Շտիմացը։ 1996/1997 մրցաշրջանում Ասանովիչը օգնեց «Դերբիին» Պրեմիեր լիգայում զբաղեցնել 12-րդ տեղը ՝ երկրպագուների կողմից հիշվելով վառ և ոչ ստանդարտ խաղով և հնարքներով։ Անգլիայի առաջնության իր համար առաջին խաղարկության 34 խաղում նա խփել է 4 գոլ։ Ավելի ուշ խորվաթը հայտարարել է, որ այդ մրցաշրջանն իր համար լավագույններից մեկն էր կարիերայում։ «Արսենալի» գլխավոր մարզիչ Արսեն Վենգերը Ալյոշային անվանել է Եվրոպայի լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը։ Սակայն հաջորդ մրցաշրջանում խորվաթը դադարեց ընդգրկվել թիմի հիմնական կազմում լեգեոներների համար սահմանաչափի պատճառով՝ թույլատրելի երեք տեղերը զբաղեցնում էին Շտիմացը, էստոնացի դարպասապահ Մարտ Պոոմը և Կոստա Ռիկայի հարձակվող Պաուլո Վանչոպեն։ Ձմռանը խաղալով առաջնության ընդամենը 4 խաղում՝ Ասանովիչը, որը ձգտում էր իրեն դրսևորել, որպեսզի ընդգրկվի 1998 թվականի աշխարհի առաջնության հայտացուցակում, տեղափոխվեց իտալական «Նապոլի»։

Նեապոլցիները հույս ունեին, որ փորձառու խորվաթ ֆուտբոլիստի գալուստով A Սերիայում մնալու համար պայքարող թիմի գործերը կկարգավորվեն։ Ակումբի գլխավոր մարզիչ Ջովանի Գալեոնեն նույնպես հաճոյանալով է խոսել ֆուտբոլիստի և նրա ուժեղ կողմերի մասին։ 1997 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Ասանովիչը նորամուտը նշեց «Նապոլիի» կազմում «Սամպդորիայի» դեմ խաղում, որն ավարտվեց «կապտանռնագույնների» պարտությամբ 3:6 հաշվով։ Ալյոշայի ժամանումը չի բարելավել թիմի արդյունքները, և նրա հետ առաջին 9 հանդիպումների ընթացքում նեապոլցիները ոչ մի հաղթանակ չեն տարել՝ 7 անգամ զիջելով մրցակիցներին և երկու անգամ մենամարտերը հասցնելով ոչ-ոքի արդյունքի։ Առաջնության արդյունքներով «Նապոլին», որն անցկացրել է իր պատմության վատագույն մրցաշրջաններից մեկը, դուրս է եկել Սերիա B՝ զբաղեցնելով աղյուսակի վերջին հորիզոնականը։ Խորվաթը, այնուամենայնիվ, լավ մարզավիճակ ձեռք բերեց խաղարկության ավարտին և, ի վերջո, հրավիրվեց աշխարհի առաջնություն։

1998 թվականին Ասանովիչը միացել է հունական «Պանատինաիկոսին»։ Նա դարձել է տեղական հանրության սիրելին։ Երկու մրցաշրջաններում «կանաչների» կազմում նա մասնակցել է 44 հանդիպման և աչքի ընկել 9 անգամ։ Հատկապես հիշարժան էր նրա գոլը «Հարիսի» դարպասը, որը խփվել էր մոտ 40 մետրից հարվածից հետո։ 2000 թվականին Ալյոշան տեղափոխվեց «Աուստրիա», սակայն այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չեկավ նրա մարզաշապիկով՝ ֆրանսիացիների դեմ խաղում ստացած վնասվածքի պատճառով Ասանովիչը երկար ժամանակով դուրս մնաց, և կողմերի համաձայնությամբ նրա պայմանագիրը ավստրիական ակումբի հետ խզվեց։

2001 թվականին Ասանովիչը 4 հանդիպում է անցկացրել ավստրալական «Սիդնեյ Յունայթեդի» կազմում, ինչպես նաև հանդես է եկել «Տորոնտո Կրոեյշայի» կազմում։ Այս երկու ակումբներն էլ հիմնադրվել են խորվաթ արտագաղթողների կողմից։ Ամռանը նա վերադարձավ Սպլիտի «Հայդուկ» և նրա համար երկու հանդիպում անցկացրեց՝ Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլում «Ֆերենցվարոշի» դեմ և առաջնությունում «Վարդեքսի» դեմ։ Ընդհանուր առմամբ, այս թիմի մարզաշապիկով անցկացրած կարիերայի ընթացքում նա անցկացրել է 356 հանդիպում և բոլոր մրցաշարերում խփել 108 գոլ։ Նույն թվականի դեկտեմբերին նա հայտարարեց կարիերան ավարտելու մասին։

### Ազգային հավաքականում
1987 թվականի մարտի 25-ին Ասանովիչը դեբյուտային հանդիպում անցկացրեց Հարավսլավիայի հավաքականի կազմում, «պլավի» մրցակիցը ավստրիացիներն էին։ Ապրիլի 29-ին նա խաղադաշտ դուրս եկավ Հյուսիսային Իռլանդիայի դեմ Եվրո-1988-ի ընտրական փուլի խաղում։ Կիսապաշտպանի երրորդ և վերջին հանդիպումը հարավսլավացիների համար ընկերական հանդիպումն էր Իտալիայի հավաքականի հետ 1988 թվականի մարտի 31-ին։

1990 թվականին երկրում իրավիճակը լարված էր։ Չնայած Խորվաթիան այդ ժամանակ դեռ ՀՍՖՀ-ի մաս էր կազմում, հոկտեմբերին Խորվաթիայի հավաքականը Դրաժան Երկովիչի գլխավորությամբ հրավիրվեց մասնակցելու ԱՄՆ-ի դեմ խաղին։ Խաղը կայացել է հոկտեմբերի 17-ին Զագրեբի «Մաքսիմիր» մարզադաշտում։ Ամբիոններից հանդիպմանը հետևել է մոտ 30 հազար մարդ։ Ասանովիչը հանդիպմանը հասել է մասնավոր ինքնաթիռով, քանի որ Ֆրանսիայում, որտեղ նա այն ժամանակ հանդես էր գալիս, մրցաշրջան էր ընթանում։ Հանդիպման 29-րդ րոպեին նա հաղթել է տուգանային հրապարակում գնդակի համար պայքարում և մոտ տարածությունից դիպուկ հարվածել է դարպասին՝ բացելով հաշիվը։ Այսպիսով, Ալյոշան դարձավ Խորվաթիայի հավաքականի պատմության մեջ առաջին գոլի հեղինակը։ Հատկանշական է, որ այդ խաղին զուգահեռ տեղի էր ունենում մինչև 21 տարեկան ֆուտբոլիստների Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչը, որտեղ հանդիպում էին Հարավսլավիայի և ԽՍՀՄ թիմերը։ Այդ խաղում առաջինների համար հանդես եկան Խորվաթիայի հավաքականի ապագա աստղերը՝ Դավոր Շուկերը, Զվոնիմիր Բոբանը, Ալեն Բոկշիչը և այլք։

Խորվաթիայի հավաքականը պատերազմի պատճառով մինչև 1994 թվականը մասնակցել է միայն ընկերական խաղերի։ 1994 թվականին թիմին թույլատրվեց մինչև Եվրո-1996-ի ընտրական մրցաշարը։ Խորվաթները դուրս են եկել հիմնական մաս, Իսկ Ասանովիչը մասնակցել է որակավորման 8 հանդիպման։ Եզրափակիչ փուլի Թուրքիայի դեմ առաջին խաղում Գորան Վլաովիչը 86-րդ րոպեին Ալյոշայի փոխանցումից հետո խփեց հաղթական գոլը։ Հաջորդ տուրում խորվաթներին դիմակայեցին գործող չեմպիոն դանիացիները։ «Շաշկու»-ն վստահ հաղթանակ տարավ սկանդինավցիների նկատմամբ 3:0 հաշվով, և Ասանովիչը կրկին գոլային փոխանցում կատարեց, այս անգամ՝ Դավոր Շուկերին, ով, ալյոշայից երկար փոխանցում ընդունելով, փոխանցեց Պետեր Շմեյխելին։ Դրական արդյունքի շնորհիվ Խորվաթիան դուրս եկավ քառորդ եզրափակիչ, որտեղ նրան դիմակայեց Գերմանիայի հավաքականը։ Գերմանացիները հաղթեցին 2:1 հաշվով, իսկ խորվաթները լքեցին մրցաշարը։

Ասանովիչը մասնակցել է ԱԱ-1998-ի ընտրական փուլին (8 խաղ)։ Եզրափակիչ մասում Ալյոշան «շաշչիխների» անփոխարինելի խաղացող էր՝ Ռոբերտ Պրոսինեչկիի և Զվոնիմիր Բոբանի հետ միասին կազմելով հզոր եռյակ դաշտի կենտրոնում։ Խմբային փուլի երկրորդ տուրում Ճապոնիայի դեմ խաղում Ասանովիչը գոլային փոխանցում կատարեց Դավոր Շուկերին, ում գնդակը հաղթական էր։ 1/8 եզրափակչում Ռումինիայի հետ խաղում նույն Շուկերն իրացրեց Ալյոշայի վաստակած 11 մետրանոցը, իսկ հանդիպումն ավարտվեց խորվաթների նվազագույն հաղթանակով։ Քառորդ եզրափակչում ռևանշ վերցնելով գերմանացիներից Եվրո-1996-ից դուրս գալու համար՝ Խորվաթիան դուրս եկավ կիսաեզրափակիչ, որտեղ նրա մրցակիցը ֆրանսիացիներն էին։ Երկրորդ խաղակեսի սկզբում Շուկերը հանդիպման հաշիվը բացեց Ասանովիչի հիանալի փոխանցումից հետո, սակայն Լիլիան Թյուրամը շուտով դուբլ ձևակերպեց և ֆրանսիացիներին դուրս բերեց եզրափակիչ։ Երրորդ տեղի համար խաղում Խորվաթիան հաղթեց Նիդերլանդներին և դարձավ Մունդիալի բրոնզե մեդալակիր։

Եվրո-2000-ի որակավորման փուլում Ասանովիչը 8 հանդիպում է անցկացրել, սակայն «շաշկու» ֆուտբոլիստները դուրս չեն եկել ընտրական խմբից։ Հավաքականի կազմում վերջին հանդիպումը նա անցկացրել է 2000 թվականի մայիսի 28-ին։ Խորվաթների մրցակիցը Ֆրանսիայի ազգային հավաքականն էր։ Ընդհանուր առմամբ Ալյոշան հավաքականի կազմում խաղացել է 62 անգամ և դարձել 3 գոլի հեղինակ։

Ասանովիչը համարվում է իր սերնդի լավագույն խորվաթ խաղացողներից մեկը։ Շատ փորձագետների և լրագրողների կարծիքով՝ հենց ազգային թիմում է նա իրեն լավագույնս դրսևորել և ցուցադրել իր կարիերայի ամենաորակյալ ֆուտբոլը։

## Կարիերան ավարտելուց հետո
մինի|աջից|Ասանովիչը 2021 թվականին
2000-ականների սկզբին Ասանովիչը մտավ «Հայդուկի» տնօրենների խորհրդի կազմի մեջ։ Նա Իգոր Շտիմացի, Ալեն Բոկշիչի և Սլավեն Բիլիչի հետ միասին ներդրումներ է կատարել ակումբում, որպեսզի թույլ չտա նրա սնանկացումը։ 2004-թվականից 2006 թվականներին Ալյոշան աշխատել է Խորվաթիայի երիտասարդական հավաքականի Բիլիչի շտաբում, այնուհետև նրա հետ տեղափոխվել է երկրի գլխավոր թիմ, որտեղ վեց տարի աշխատել է որպես Սլավենի օգնական։ 2012 թվականին Բիլիչը գլխավորեց Մոսկվայի «Լոկոմոտիվը», իսկ Ասանովիչը նրան հետևեց նաև Ռուսաստան։ Ասանովիչը նաև որոշ ժամանակ աշխատել է Դունայսկա «չորեքշաբթի» ակումբում որպես տեխնիկական տնօրեն, գլխավորել Է խորվաթ էմիգրանտների «Մելբուրն Նայթս» ակումբը և եղել է «Ալ Իթթիհադի» շտաբում։

2021 թվականին նա սկսեց աշխատել Զամբիայի հավաքականի շտաբում։ Հաջորդ տարվա հունվարին Բեստոնի պաշտոնանկությունից հետո Չամբեշին գլխավորեց թիմը։

## Խաղաոճ
Ասանովիչը գնդակի տիրապետման գերազանց տեխնիկա ուներ և հաճախ խաղում ցուցադրում էր ոչ ստանդարտ շարժումներ և հնարքներ, ինչի համար նա սիրահարվեց երկրպագուներին։ Նա դաշտի գերազանց տեսլական ուներ, ինչի շնորհիվ հաճախ էր գոլային փոխանցումներ գրանցում իր հաշվին։ Աշխատանքային ոտքը ձախ է։ Ունենալով հզոր և ճշգրիտ հարված հեռվից, ինչպես նաև ցանկացած հեռավորության վրա ճշգրիտ փոխանցում կատարելու ունակություն՝ Ասանովիչը տուգանային հարվածների կանոնավոր կատարող էր։ Արսեն Վենգերը նրան անվանել է Եվրոպայի լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը։

Կողային արմունկներով վազելու իր ձևի համար Ալյոշան ստացել է «Կրակոտ անկյուն» մականունը (խորվ. Vatreny Lakat), որն ուղեկցել է նրան ողջ կարիերայի ընթացքում.

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա՝ որդին՝ Անտոնիոն և դուստրը՝ Աննա Մարիան։ Անտոնիոն պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, հանդես է եկել Խորվաթիայի առաջնությունում, Անա Մարիան՝ հագուստի հայտնի դիզայներ։

2003 թվականին հրապարակախոս Անդրի Կաչիչ Կառլինի հետ համահեղինակությամբ գիրք է գրել Խորվաթիայի հավաքականի գոյության առաջին 10 տարիների մասին, որը ստացել է «Vatreni Lakat» անվանումը (հայ․՝ Կրակոտ անկյուն)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*
*

Կատեգորիա:1964 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աուստրիա Վիեննայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դերբի Կաունտիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայդուկ Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հարավսլավացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պանաթինաիկոսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպլիտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով