Կադիս

**Կադիս** (), քաղաք և նավահանգիստ Իսպանիայի հարավ-արևմուտքում, Անդալուզիայում, Ատլանտյան օվկիանոսի Կադիս ծոցի ափին։ Կադիս նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Կադիսը հիմնադրվել է փյունիկացիների կողմից մոտ մ․ թ․ ա․ 1100 թվականին։ Հույները այն անվանում էին *Գադիրա* կամ *Գադեյրա*, իսկ հռոմեացիները՝ *Գադես*։

Կադիսն Արևմտյան Եվրոպայի շարունակաբար բնակեցված ամենահին քաղաքներից է, որտեղ, ինչպես վկայում են հնագիտական պեղումների ադյունքները, մարդիկ սկսել են ապրել դեռևս 3100 տարի առաջ։ Կադիսը ներառված է Եվրոպայի հնագույն քաղաքների ցանցում։

Կադիսի ամենամյա կառնավալը Անդալուսիայի ամենահայտնի, սիրված, մեծ ժողովրդականություն վայելող տոնակատարությունն է։

## Անվանում
Անվանումը փյունիկերեն է։ Հնում հայտնի է եղել որպես Գադիր, որը հիմնադրել են փյունիկցիները մ․ թ․ ա․ մոտ 800 թվականին։ Գադիր նշանակում է «պատնեշ» (զառիթափ՝ զառիվեր ափ, ուր տեղակայված է քաղաքը)։ Հետագայում տարբեր լեզուներում անվանումը կրել է հնչյունային փոփոխություններ։ Հռոմեացիների մոտ ստացել է Gades (Gadis) ձևը, ավելի ուշ արաբների մոտ՝ Կադիս ձևը, որից առաջացել է այժմյան իսպաներեն Gadiz ձևը։

## Պատմություն
Կադիսը թերևս ամենահինն է Հարավարևմտյան Եվրոպայի պահպանված քաղաքներից։ Ըստ մի ավանդազրույցի՝ կառուցվել է Տրոյական պատերազմից 80 տարի անց և բնակեցված է եղել *Tartessů* ցեղի մարդկանցով (ուսումնասիրողները նրանց համադրում են Աստվածաշնչում հիշատակված թարշիշ ցեղի հետ)։ Մեր թվականությունից առաջ 500 թվականից քաղաքին տիրել են փյունիկեցիները, Պունիկյան երկրորդ պատերազմից (մ. թ. ա. 218 - 201 թթ.) հետո՝ նրանց հաղթած հինհռոմեացիները։ Հետագայում քաղաքը նվաճել են մավրերը, 1262 թվականին՝ իսպանացիները։

1492 թվականին Ամերիկայի հայտնագործումից հետո Կադիսը դարձել է Եվրոպայի ամենահարուստ քաղաքներից մեկը՝ երկրորդ պլան մղելով Սևիլյային և դառնալով դեպի Վեստ Ինդիա մեկնող ու այնտեղից վերադարձող նավերի հիմնական նավահանգիստը։ 16-18-րդ դարերում քաղաքը ենթարկվել է անգլիացիների բազմաթիվ հարձակումներին, բայց դրանց մեծ մասը կարողացել է ետ մղել՝ զգալի կորուստներ պատճառելով գրոհողներին։ 18-19-րդ դարերում Կադիսն սկսել է անկում ապրել՝ կապված Ամերիկայում Իսպանիայի գաղութների կորստի հետ։ Չնայած դրան՝ այսօր էլ շարունակում է մնալ իսպանական կարևորագույն նավահանգստային քաղաքներից մեկը։

## Կլիմա
Կադիսը, ըստ *Köppen climate classification|Köppen* *Csa*-ի դասակարգման, ունի միջերկրածովյան կլիմա՝ շոգ ամառներով և չափազանց մեղմից տաքի հասնող ձմեռներով։ Արևոտ օրերի քանակով առաջին տեղն է զբաղեցնում Եվրոպայում։ Ձյան տեղումներ այստեղ չեն եղել առնվազն  սկսած 19-րդ դարից։

Աղբյուրը՝ *Agencia Estatal de Meteorología*

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ

File:Cadiz_Quay_and_Cathedral.jpg|Տաճարն ու առափնյան
File:Cadizcathedral.jpg|Տաճարը
Cadiz Plaza de San Juan de Dios.jpg|Սան Խուան դե Դիոս հրապարակը
Océano Atlántico en Cádiz.JPG|Սան Սեբաստիան ամրոցը
File:Vista de Cádiz, España, 2015-12-08, DD 78.JPG
File:Andalucía Cádiz4 tango7174.jpg
File:Vista de Cádiz, España, 2015-12-08, DD 75-76 PAN.JPG
File:Emperador thoracato de Sancti Petri.jpg
File:Cádiz anillo fenicio de Casa del Obispo.JPG
File:Santa-catalina-garita.jpg
File:Gades.jpg|Քաղաքի տեսքը տիեզերքից
File:Cádiz acebuche silvestre.JPG|Պատնեշի մի հատվածը
File:Cádiz, harbour.jpg|Նավահանգիստը
File:Nuevo puente sobre la bahía de Cádiz.JPG|Քաղաքը մայրցամաքին կապող կամուրջը
File:FFG en dique seco.jpg|Դոկերը
File:Crucero en Cádiz.jpg|Նավահանգստում
File:Palacio de la Aduana, Cádiz, España.jpg|Հրապարակներից մեկը
File:Cadiz palace.jpg|Քաղաքապետարանը
File:ESI-3.jpg|Ճարտարագիտության բարձրագույն դպրոցը
File:RectoradoUCA.jpg|Համալսարանի մասնաշենքերից մեկը
File:Hospital Puerta del Mar, Cádiz.jpg|Պուերտա դել Մարը՝ դեպի նավահանգիստ տանող պողոտան
File:Iglesia Plaza San Antonio.JPG|Սբ. Անտոնիոսի եկեղեցին
File:Panorámica Puerta Tierra Cádiz 1.jpg|Պուերտա դե Տիեռան
File:Gran Teatro Falla.jpg|Մեծ թատրոնը
File:Cádiz K02.JPG|Հինհռոմեական ամֆիթատրոնը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Кадикс, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890-1907.
* Bustos Rodríguez, Manuel. *Cádiz en el sistema atlántico. La ciudad, sus comerciantes y la actividad mercantil (1650-1830)* UCA, 1995.
* Bustos Rodríguez, Manuel. *Los comerciantes de la carrera de Indias en el Cádiz del siglo XVIII (1713-1775)*, UCA, 1996.
* Caro Cancela, Diego. *La Segunda república en Cádiz: elecciones y partidos políticos*. Diputación Provincial, Cádiz. 1987
* Chic, G (1979) *Gades y la desembocadura del Guadalquivir*, Gades 3. pag. 16 ss (1983) “Portus Gaditanus”, Gades 11, pp.&nbsp;105–120.
* Fernández Reina, Javier, *La ciudad insular*, Cádiz, 2001.
* Gavala, J (1959): *La Geología de la Costa y Bahía de Cádiz y el poema "Ora Marítima", de Avieno*. Madrid, Instituto Geológico y Minero de España. Edición facsímil en Cádiz, Diputación Provincial, 1992.
* Millán Chivite, J.L. *Cádiz, siglo XX. Del Cádiz hundido al Cádiz que resurge* vol. IV.
* Payán Sotomayor, Pedro Manuel. *El habla de Cádiz*. Ed. Quorum, Cádiz, 2001.
* Pérez Serrano, J. *Cádiz, la ciudad desnuda. Cambio económico y modelo demográfico en la formación de la Andalucía contemporánea*. Cádiz, 1992.
* Piñeiro Blanca, Joaquín M. *Ramón de Carranza: un oligarca gaditano en la crisis de la Restauración*. Universidad de Cádiz, 1998.

## Արտաքին հղումներ

* Կադիսի համայնքապետարան
* Cádiz - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía (SIMA)

Կատեգորիա:Իսպանիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կադիս պրովինցիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1104 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Պատմական քաղաքներ