Միյամոտո Մուսաշի

, ծնված , հայտնի որպես **Միյամոտո Բեննոսուկե** և **Նիտեն Դորակու**, ճապոնացի ռոնին, սուսերամարտիկ, ռազմավար, նկարիչ և գրող։ Հայտնի է մենամարտերում անպարտելի ռեկորդով՝ 62 հաղթանակ։ Մուսաշին համարվում է Ճապոնիայի *կենսեյ* (սրի սուրբ)։ Նա *Նիտեն Իչի-րյու* ոճի հիմնադիրն է, և իր կյանքի վերջին տարիներին հրապարակել է ***' և ***Դոկկոդո**'' (獨行道, ''Միայնության Ուղի'') գրքերը։

Երկու աշխատություններն էլ Մուսաշիի մահից յոթ օր առաջ տրվել են Մուսաշիի ամենակարևոր ուսանողին՝ Թերաո Մագոնոջոյին: ''«Հինգ օղակների գիրքը»'' հիմնականում նկարագրում է Նիտեն Իչի-րյուն։ ''«Միայնության ուղին»'' մի քանի կարճ նախադասություններով անդրադառնում է դրա հետևում թաքնված գաղափարներին, ինչպես նաև Մուսաշիի կյանքի փիլիսոփայությանը:

Մուսաշին եղել է Տոկուգավայի շոգունատի գեներալ Միզունո Կացունարիի մոտ ընկերը և նրա հետ միասին մասնակցել է Սեկիգահարայի ճակատամարտին, Օսակայի պաշարմանը և Շիմաբարայի ապստամբությանը՝ որպես Տոկուգավայի բանակի մի մաս։

Իր պատվին կառուցած ''Միյամոտո Մուսաշի Բուդոկան'' ուսումնական կենտրոնը գտնվում է [[Օկայամա (պրեֆեկտուրա)|Օկայամա պրեֆեկտուրայի]] Ուհարա-չո քաղաքում:

== Կենսագրություն ==
Մուսաշին ''«Հինգ օղակների գրքում »'' նշում է, որ ծնվել է Հարիմա նահանգում:  ''Նիտեն Կին'' ( Մուսաշիի վաղ կենսագրությունը) հաստատում է այն, որ Մուսաշին ծնվել է 1584 թվականին։ Պատմաբան Կամիկո Թադաշին նշում է. «Մունիսայը Մուսաշիի հայրն էր։ Նա ապրում էր Միամոտո գյուղում, Յոշինո շրջանում: Մուսաշին, ամենայն հավանականությամբ, այստեղ է ծնվել»։

Մուսաշին ''«Հինգ օղակների գրքում»'' իր ամբողջական անունը նշում է **Շինմեն Մուսաշի-նո-Կամի Ֆուջիվարա նո Հարունոբու*' (新免武蔵守藤原玄信):  Իր հայրը՝ Շինմեն Մունիսայը (新免無二斎) մարտարվեստի վարպետ էր:  Մունիսայըն Հիրատա Շոգենի (平田将監) որդին էր, ով Տակայամա ամրոցի տիրակալ Սինմեն *Իգա նո Կամիի* ընկերն էր։ Լորդ Շինմենը հավանում էր Հիրատային և այդ պատճառով նրան թույլ էր տալիս օգտագործել *Շինմեն* անունը: *Մուսաշի նո Կամին* Մուսաշի նահանգի դատական տիտղոսն էր: *Ֆուջիվարան* Մուսաշիի տոհմի անվանումն էր։

Մուսաշիի մոտ մանկության տարիներին [[մաշկաբորբ]] է զարգացել, և դա բացասաբար է ազդել իր արտաքինի վրա։ Մեկ այլ պատմություն պնդում է, որ նա չէր լողանում, քանի որ չի ցանկանում անզեն ժամանակ հարձակման ենթարկվել։

Ըստ *«Հինգ օղակների գրքի»*՝ Մուսաշիի առաջին մենամարտը տեղի է ունեցել, երբ նա դեռ 13 տարեկան էր՝ Արիմա Կիհեյ անունով սուսերամարտիկի դեմ, ով զբաղվում էր Կաշիմա Շինտո-րիու մարտարվեստով։ Մուսաշին հաղթեց մենամարտում։ Երկրորդ մենամարտը տեղի ունեցավ, երբ Մուսաշին 16 տարեկան էր, երբ նա հաղթեց ծագումով Տաջիմա նահանգից Թադաշիմա Ակիամային: Նրա երրորդ մենամարտը տեղի ունեցավ 21 տարեկանում, [[Կիոտո]]յում, որտեղ նա հաղթեց հայտնի սուսերամարտի դպրոցի մի քանի ուսանողների: 
[[Պատկեր:Tombe_de_Miyamoto_Musashi_à_Ōhara,_province_de_Mimasaka.jpg|մինի|Միյամոտո Մուսաշիի գերեզմանը Միմասակա նահանգի Ուհարա-չո քաղաքում]]
Միյամոտո Մուսաշին մահացել է 1645 թվականին թոքերի քաղցկեղից։

== Անձնական կյանք ==
Մուսաշիի կյանքի մասին գրություններում հազվադեպ է խոսվում կանանց հետ նրա հարաբերությունների մասին։ Որոշ մեկնաբանություններ դա դիտարկվում է որպես համասեռամոլության նշան։ Շատ առասպելներ պատմում են կանանց հետ Մուսաշիի սիրավեպերի մասին, որոնցից մի քանիսում նաև արտահայտում է այն կարծիքը, որ նա վերջում ընտրեց հրաժարվել ֆիզիկական և էմոցիոնալ հաճույքներից՝ իր աշխատանքի մեջ խորանալու համար։

*Դոբո Գոենում* (1720թ.) պատմվում է կուրտիզանուհի Կումոյի հետ իր մտերմության մասին։ Այն մանրամասնում է, որ Մուսաշին մի կուրտիզանուհուց դուստր է ունեցել: Հայտնի չէ, թե արդյոք այս կուրտիզանուհին և Կումոյը նույն անձնավորությունն են: Հաճախ խոսվում էր նաև *օիրան* Յոշինո Տայուի հետ կապի մասին։
[[Պատկեր:Kanjisenki.jpg|մինի|ԳեղագրությունՄուսաշիի կողմից]]

=== Կրոն ===
Դեռ փոքր տարիքից Մուսաշին կրոնը տարանջատել է սուսերամարտից:*«Հինգ օղակների գրքում»* նա նկարագրում է մի փիլիսոփայություն, որով նա ապրել է իր ողջ կյանքի ընթացքում. *«Կան բազմաթիվ ուղիներ. Կոնֆուցիոսություն, Բուդդիզմ, գեղագիտության ուղիներ, բրնձի աճեցում կամ պար; այս բաները չկան մարտիկի ուղում»։*

Այն համոզմունքը, որ Մուսաշին չէր սիրում [[Սինտոիզմ|սինտո]] կրոնը, ճշգրիտ չէ, քանի որ նա քննադատում է սինտո-ռյու ոճը, այլ ոչ թե սինտոյական կրոնը: Մուսաշիի *Դոկկոդոյ*ում նրա դիրքորոշումը կրոնի նկատմամբ ավելի է պարզաբանվում. «Հարգե՛ք Բուդդային և աստվածներին՝ առանց նրանցից օգնություն խնդրելու»։

== Ճապոնական և համաշխարհային մշակույթում ==
=== Հուշարձաններ ===
<gallery>
Պատկեր:Memorial_Heiho_Niten_Ichi_Ryu.jpg|alt=Memorial Lyon-Japan Japan-France Heiho Niten Ichi Ryu (Gleizé).| Լիոն – Ճապոնիա – Ֆրանսիա Հեյհո Նիտեն Իչի Ռյու  հուշահամալիր։
Պատկեր:Stèle_de_la_Mémoire_du_Japon_à_Jarnioux_et_Liergues.jpg|alt=Memorial Lyon-Japan Japan-France Heiho Niten Ichi Ryu (Jarnioux).| Լիոն – Ճապոնիա – Ֆրանսիա Հեյհո Նիտեն Իչի Ռյու հուշահամալիր.
</gallery>

=== Տեսախաղեր ===
Մուսաշին հայտնվում է [[Capcom]]-ի *Onimusha Blade Warriors* տեսախաղում որպես գաղտնի խաղային կերպար:

Մուսաշին հայտնվում է 1994 թվականին թողարկված *Live A Live* տեսախաղում և դրա 2022 թվականի տարբերակում։

2008 թվականի *Ryū ga Gotoku Kenzan տեսախաղը* հիմնված էր նրա կյանքի վրա:

2017 թվականի *«Պատվի համար»* տեսախաղում «Արամուշա» կերպարը ոգեշնչված է Մուսաշիից: Կերպարը ռոնին է, ով երկու սուր է կրում:

== Պատկերասրահ ==
<gallery mode="traditional">
Պատկեր:Miyamoto_musashi_LCCN2002700026.jpg|alt="Miyamoto Musashi on the banks of the Isagawa in Kawachi Province meets a remarkable man who shows him a magnifying glass", from a series Thirty-six Famous Battles by Utagawa Kuniyoshi, 1847| «Միյամոտո Մուսաշին Իսագավայի ափին Կավաչի նահանգում հանդիպում է մի նշանավոր մարդու, ով նրան խոշորացույց է ցույց տալիս», 1847 թ.
Պատկեր:Miyamoto_Musashi_宮本_武蔵_(BM_2008,3037.15507).jpg|alt="The swordsman Miyamoto Musashi, armed with two wooden swords, sparring with the old master Tsukahara Bokuden, who defends himself using two wooden pot-lids" by Utagawa Kuniyoshi, c. 1845-46| «Սուսերամարտիկ Միյամոտո Մուսաշին, զինված երկու փայտե սրերով, պարապում է Ցուկահարա Բոկուդենի հետ, ով պաշտպանվում է երկու փայտե կաթսայի կափարիչներով» 1845-46 թթ
Պատկեր:Statue_of_Hosokawa_Tadatoshi.jpg|alt=A statue of Hosokawa Tadatoshi within Suizen-ji Jōju-en| Հոսոկավա Տադատոշիի արձանը 
Պատկեր:Hidari_mitsudomoe.svg|alt=Mon of Miyamoto Musashi born in Ōhara-chō province of Mimasaka| Միամոտո Մուսաշիի *Մոնը'' 
Պատկեր:Statue_of_Musashi_&_Kojirō_battle.jpg|alt=Statue of Musashi & Kojiro Battle| Մուսաշիի և Կոջիրոյի ճակատամարտի արձանը
Պատկեր:Miyamoto_Musashi_killing_a_giant_nue.jpg|alt=Miyamoto Musashi kills a shark fish (Yamazame) in the mountains across the border of Echizen Province, by Utagawa Kuniyoshi| Միյամոտո Մուսաշին սպանում է շնաձկանը (Յամազամե) Էչիզեն նահանգի սահմանին գտնվող լեռներում


## Տես նաև
* Սասակի Կոջիրո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* miyamotomusashi.eu
* Miyamoto Musashi Dojo (ֆրանսերեն)
* Միյամոտո Մուսաշիի որոշ արվեստ ( արխիվային հղում )
* Սամուրայ մարտիկը և զեն բուդդիզմը (Ասիական արվեստի թանգարանի կայք, Սան Ֆրանցիսկո)
* Ամբողջական տեքստեր անգլերենով Միյամոտո Մուսաշիի կողմից
* Միյամոտո Մուսաշի; նրա Սուսերամարտը և Հինգ օղակների գիրքը
* Անձնագիր Shambhala Publications կայքում
* Միյամոտո Մուսաշի, Դոկկոդո: The Path I Walk Is Mine Alone (2023) Sour Street Publishing

Կատեգորիա:1580-ականների ծնունդներ
Կատեգորիա:1645 մահեր
Կատեգորիա:17-րդ դար ըստ երկրի
Կատեգորիա:Բուդդայականներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գրողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ճապոնացիներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի կայսրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատմություն
Կատեգորիա:Միջնադարյան փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Սուսերամարտիկներ