Ֆլորենտինյան ադամանդ

մինի|250x250փքս|Ադամանդի պատճենը
**Ֆլորենտինյան ադամանդ** (հայտնի է նաև *Տոսկանայի Մեծ դուքսի* կամ *Ավստրիական դեղին ադամանդ*), եվրոպայի պատմության ամենահայտնի ադամանդներից մեկը։

Ավելի քան մեկ դար այն համարվել է կորած, մինչև 2025 թվականի նոյեմբերին Կառլ Հաբսբուրգ-Լոթարինգենը հայտնաբերել է դրա գտնվելու վայրը: Այն բաց դեղին ադամանդ է՝ թեթևակի կանաչավուն երանգով, կշռում է 137.45 կարատ:

## Պատմություն
Ադամանդի առաջին նկարագրությունը տվել է Տավերնիեն, որը այն տեսել է Մեդիչի դուքսերի ֆլորենտական գանձարանում 1657 թվականին։ Մեդիչի տոհմի անհետացումից հետո այն ժառանգաբար անցել է Հաբսբուրգներին և պահվել նրանց Հոֆբուրգների հավաքածուում։

Հարյուր տարուց ավելի ադամանդի ճակատագիրը անհայտ է եղել, եղել են ենթադրություններ և լուրեր, որ 1918 թվականին Հաբսբուրգների տապալմանը հաջորդած խառնաշփոթի ժամանակ քարը գողացվել և տեղափոխվել է Նոր Աշխարհ, որտեղ այն մի քանի կտորների է բաժանվել։ Սակայն 2025 թվականի նոյեմբերին հայտարարվել է, որ քարը տասնամյակներ շարունակ անվտանգ պահվել է գաղտնիության քողի տակ՝ կանադական Քվեբեկ նահանգի բանկային պահարանում, և դրա գտնվելու վայրը հայտնի է եղել միայն Ավստրիայի վերջին կայսրուհի Զիտային և նրա երկու որդիներին՝ Ռոբերտին և Ռուդոլֆին, որոնք այս գաղտնիքը փոխանցել էին իրենց ժառանգներին՝ մահից առաջ։ Կայսրուհին չի ցանկացել բացահայտել ադամանդի գաղտնիքը մինչև իր ամուսնու՝ կայսր Կառլոս I-ի մահվան հարյուրամյակը, որը մահացել է 1922 թվականին:

## Լեգենդներ
ձախից|մինի|389x389փքս|Ֆլորենտական գլխարկի զարդ։ Լուսանկարը արվել է 1870-1900 թվականների միջև։
Կան մի քանի տարբերակներ այն մասին, թե ինչպես է այն հայտնվել Մեդիչիների տիրապետության տակ: Օրինակ, ասում են, որ Գոայի պորտուգալացի նահանգապետը քարը փոխանակել է Վիջայանագարի մահարաջայի հետ՝ տարածքային զիջումների դիմաց: Երկար բանակցություններից հետո նրա ժառանգները քարը զիջել են տոսկանական դուքս Ֆերդինանդոյին, որը հանձնարարել է վենետիկցի Պոմպեո Ստուդոնոլիին կտրել այն:

Մեկ այլ տարբերակի համաձայն՝ քարը 1475 թվականին կտվել է ուշ միջնադարյան հայտնի ոսկերիչ Լյուդովիկ վան Բերկենի կողմից Բուրգունդիայի դուքս Չառլ-ի համար։ Երբ Չառլը զոհվել է Նանսիի ճակատամարտում, շվեյցարացի զինվորը հանել է քարը նրա մարմնից և վաճառել է այն Բեռնում՝ մեկ ֆլորինով։ Ջենովացիների միջոցով ադամանդը անցել է Լյուդովիկո Սֆորցայի տիրապետությանը, որի արքունիքում աշխատել է Լեոնարդո դա Վինչին։ Ավանդազրույցի համաձայն՝ քարի հետագա սեփականատերերի թվում են եղել Ֆուգգերները և Հռոմի պապ Հուլիոս II-ը։

1918 թվականի նոյեմբերին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից և Ավստրիական կայսրության անկումից ընդամենը մի քանի օր առաջ, քարը կայսերական ընտանիքը տարել է Շվեյցարիա՝ մյուս թագի զարդերի հետ միասին:

1918 թվականից հետո ադամանդի հետքերը կորել են, արդեն 1921 թվականին *[[Վաշինգտոն Փոստ|The Washington Post-ը]]* գրել է դրա անհետացման մասին: Քարի հետագա ճակատագրի վերաբերյալ բազմաթիվ վարկածներ են առաջ քաշվել, որ այն տվել են մի ծառա և նա ադամանդը տարել է Հարավային Ամերիկա, որ ադամանդը գրավադրել է Հունգարիայի նկատմամբ իշխանությունը վերականգնելու անհաջող փորձի համար միջոցներ ստանալու համար,  այն երևի գողացել է ընտանիքին մոտ մի մարդ, որը այն տեղափոխվել է ԱՄՆ, 1920-ական թվականներին վերափոխվել կամ բաժանել մի քանի փոքր ադամանդների և վերավաճառվել կանխիկ գումարով։

Իրականում, քարը հատել է Ատլանտյան օվկիանոսը։ Ամուսնու մահից հետո, կայսրուհին երեխաների հետ տեղափոխվել է Իսպանիա, ապա՝ Բելգիա։ 1940 թվականին, Ավստրիայի անշլյուսից հետո, ընտանիքը, վախենալով Բելգիայի նացիստական օկուպացիայից, մեկնել է Միացյալ Նահանգներ, իսկ այնտեղից՝ ամերիկացիների օգնությամբ, Կանադայի Քվեբեկ նահանգ։ Հիշողությունների համաձայն, կայսրուհին զարդերը պահել է փոքրիկ ճամպրուկի մեջ։ Կայսրուհի Զիտան վերադարձել է Եվրոպա 1953 թվականին, իսկ Ֆլորենտինյան քարը մնացել է Քվեբեկում, որտեղ այն մնաց գաղտնիության քողի տակ՝ ապահով և առողջ բանկի պահարանում, մինչև 2025 թվականի նոյեմբերը, երբ դրա պատմությունը վերջապես հրապարակվեց Ավստրո-Հունգարիայի վերջին կայսրուհու ժառանգների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի պատմություն
Կատեգորիա:Արվեստի գողացված գործեր
Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Կատեգորիա:Հաբսբուրգներ