open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տալասի Ալաթաու

**Տալասի Ալաթաու**, Տալասյան Ալաթոո, լեռնաշղթա Տյան Շանում (մեծ մասամբ Ղրղզստանում)։ Երկարությունը մոտ 270 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 4482 մ (Մանաս լեռ)։ Կազմված է մեծ մասամբ մետամորֆային թերթաքարերից և գրանիտներից։ Կատարային մասը ժայռոտ է։ Կան սառցադաշտեր։ Տիրապետում են քարքարոտ բարձրլեռնային, բարձրլեռնային մարգագետնային, մարգագետնատափաստանային լանդշաֆտները։

Կատեգորիա:Ղրղզստանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ղազախստանի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Տյան Շան
Ուիլֆրիդ Զահա

**Դազե Ուիլֆրիդ Արմել Զահա** (, ), առավել հայտնի որպես **Ուիլֆրիդ Զահա** (), անգլիացի ֆուտբոլիստ՝ արմատներով Կոտ դ'Իվուարից, անգլիական «Կրիստալ Պելասի» և Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի եզրային կիսապաշտպան։

## Կարիերա
Չորս տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Անգլիա և ապրել Լոնդոնի հարավում։ Ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 2002 թվականին երբ տեղափոխվեց «Քրիսթալ Փալաս»։ Հիմնական կազմում առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել 2010 թվականի Մարտի 27-ին «Քարդիֆ Սիթիի» դեմ խաղում։2010-2011 թվականներին Զահան դարձավ թիմի առանցքային խաղացողներից մեկը, և օգոստոսի 7-ին խփեց իր առաջին գնդակը «Լեսթեր»-ի դեմ խաղում, որտեղ իր թիմը հաղթեց 3-2 հաշվով։ 2012 թվականի մարտ ամսին Զահան ճանաչվեց լավագույն երիտասարդ խաղացող։ 2013 թվականի հունվարի 25-ին հաստատվեց, որ «Քրիսթալ Փալասը» և «Մանչեսթեր Յունայթեդը» բանակցություններ են վարում ֆուտբոլիստի տրանսֆերի շուրջ, իսկ մրցաշրջանի մնացած հատվածը ֆուտբոլիստը մնաց «Քրիսթալ Փալասի» կազմում վարձակալման հիմունքներով։ 2013 թվականի ապրիլ ամսում Զահան ճանաչվեց Չեմպիոնշիփում հանդես եկող լավագույն ֆուտբոլիստ։ Մայիսի 13-ին փլեյոֆում Զահան դարձավ 2 գոլի հեղինակ «Բրայտոնի» հետ խաղում և օգնեց իր թիմին Պրեմիեր Լիգայի ուղեգիր նվաճել։ Իսկ 2013 թվական հուլիսի 1-ին Զահան տեղափոխվեց «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ 2021 թվականի դեկտեմբերին Dark Real Estate Affair-ը վերաբերում է Վիլֆրիդ Զահայի հիմնադրած ընկերությանը, և խարդախության արդյունքում յուրացվել է ավելի քան 20,000 ֆունտ ստեռլինգ։

## Նվաճումներ
### Ակումբային
 **Մանչեսթեր Յունայթեդ**
* Անգլիայի սուպերգավաթ։ 2013

### Անձնական հաջողություններ
* ՊՖԱ վարկածով Չեմպիոնշիպի տարվա խաղացող։ 2012/13
* ՊՖԱ վարկածով Չեմպիոնշիպի «տարվա թիմի» անդամ։ 2012/13

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1992 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կարդիֆ Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 10 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Քրիսթալ Փելասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Վոլֆի թիվ

thumb|350px|Վոլֆի թիվը 1750 թվականից ի վեր
**Վոլֆի թիվ**, արեգակնային ակտիվության բնութագիր։ Հայտնի է նաև «արևաբծերի միջազգային թիվ», «արևաբծերի հարաբերական թիվ», «ցյուրիխյան թիվ» անուններով։

Հաշվարկվում է ըստ
: R = k(10g + s)  
բանաձևի, որտեղ
* s-ը առանձին արևաբծերի թիվն է,
* g-ն արևաբծերի խմբերի թիվն է, 
* k-ն գործակից է, որը փոփոխվում է կախված տեղանքից և գործիքներից։ Կոչվում է նաև «դիտորդական գործոն» կամ «անհատական ուղղիչ գործակից»։

Վոլֆի թիվը ներմուծել է շվեյցարացի աստղագետ Ռուդոլֆ Վոլֆը ( Wolf, 1816—1896 թվականներ), 1848 թվականին Ցյուրիխում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղագիտական երևույթներ
Կատեգորիա:Արեգակ
Տալաս (գետ)

**Տալաս** (վերին հոսանքում՝ Ուչատ, Կարակոլ), գետ Ղրղզստանում և Ղազախստանում։ Երկարությունը 661 կմ է, ավազանը՝ 52,7 հազար կմ2։ Կազմվում է Կիրգիզական լեռնաշղթայից սկիզբ առնող Կարակոլ և Ուչկոշոյ գետերի միախառնումից, հոսում Տալասի հովտով, կորչում Մույունկում ավազներում։ Սնումը ձնասառցադաշտային է։ Վարարում է ապրիլի վերջերից սեպտեմբեր։ Ջրի միջին ծախսը վերին հոսանքում 27,4 մ3/վրկ է։ Սառցակալման երևույթներ նկատվում են դեկտեմբերից մարտ։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման համար։ Տալասի վրա կառուցվել է Կիրովի ջրամբարը։ Ափերին են Տալաս, Ջամբուլ քաղաքները։

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Ղրղզստանի գետեր
Իվան Վեքիլյան

**Իվան Դավթի Վեքիլյան (Վեքիլով)**. ()։

## Կյանքը և գործունեությունը
ՍՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։ Ավարտել է Թիֆլիսի կադետական կորպուսը (1912), Պետրոգրադի հրետանային ուսումնարանը (1914), Մոսկվայի բարձրագույն հրետանային դպրոցը (1925), ԽՍՀՄ զինված ուժերի Գլխավոր շտաբին կից Կ․ Ե․ Վորոշիլովի անվան ոազմային ակադեմիան (1952)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որպես հրետանային մարտկոցի հրամանատար, մասնակցել է 1914- 1915 թվականների Սարիղամիշի օպերացիային։
մինի|Սանկտ Պետերբուրգ։ Լուսանկարը 1912 թվականի
1925-1930 թվականներին եղել է Հայկական լեռնահրաձգային դիվիզիայի գնդի հրամանատար, այնուհետև՝ Հյուսիսային Կովկասի զինվորական օկրուգի շտաբի հրետանային ծառայության պետի տեղակալ։ 1939-1940 թվականներին մասնակցել է խորհրդաֆիննական պատերազմին, եղել Մաներհայմի գիծը ճեղքողների շարքում։ Հայրենական պատերազմի սկզբին մեկնել է ռազմաճակատ, 1942 թվականի հունվարի 10-ին ստացել գեներալ-մայորի կոչում, նշանակվել հարավարևմտյան ուղղության հրետանու պետի, այնուհետև՝ Կարմիր բանակի հրետանու շտաբի պետի տեղակալ, մասնակցել Օդեսայի պաշտպանությանը և Ստալինգրադի ճակատամարտին։ 1943 թվականի հունիսին նշանակվել է Կարմիր բանակի հրետանու մարտական պատրաստության վարչության պետ, մասնակցել Սևաստոպոլի, Բոբրույսկի, Լյուբլինի, հունգար, մի շարք քաղաքների ազատագրմանը, Յաշ-Քիշնևի օպերացիային, Վերին Սիլեզիայի և Բեռլինի գրավմանը։ Կյանքի վերջին տարիներին դասավանդել է Կ․ Ե․ Վորոշիլովի անվան բարձրագույն ռազմային ակադեմիայում։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 3, Սուվորովի 2-րդ աստիճանի, Կուտուզովի 2-րդ աստիճանի, Բոգդան Խյմելնիցկու 1-ին աստիճանի, Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի, Կարմիր աստղի շքանշաններով։

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Վոլֆ-Ռայեի աստղեր

մինի|սև– Տարիքի զրոյական հիմնական հաջորդականություն, կարմիր–0.4 արեգակնային զանգվածներ, կանաչ՝ 2, կապույտ՝ 15, վարդագույն՝ 60
**Վոլֆ-Ռայեի աստղեր**, վաղ սպեկտրային դասի աստղեր, որոնց սպեկտրներում դիտվում են լայն պայծառ գծեր։ Վոլֆ-Ռայեի աստղեր կոչվել են ֆրանսիական աստղագետներ Շարլ Վոլֆի (Ch․ Wolf) և Ժորժ Ռայեի (G․ Rayet) անուններով։ Վոլֆ-Ռայեի աստղերն ունեն մեծ զանգված (М~10М․՝ արեգակնային զանգված), բարձր լուսատվություն (L~4000L․) և ձգված մթնոլորտ։ Դրանց էֆեկտիվ ջերմաստիճանը գերազանցում է 50000 К։ Ենթադրում են, որ պայծառ գծերը ծնվում են այս տիպի աստղերի շուրջը գտնվող լայնացող գազային թաղանթներում՝ Դոպլերի էֆեկտի հետևանքով։ Այս դեպքում աստղի սպեկտրում դիտվող պայծառ շերտերի կիսալայնությունը որոշվում է թաղանթի լայնացման (նյութի արտահոսքի) արագությամբ, որը կազմում է շուրջ 1000 կմ/վրկ։ Այդ արագության և պայծառ գծերի ինտենսիվության հիման վրա հաշված աստղի զանգվածի կորուստը կազմում է 10−5—10−6 արեգակնային զանգված մեկ տարում։ Աստղից նյութի արտահոսքը չի կարող երկար շարունակվել, որից էլ բխում է Վոլֆ–Ռայեի աստղերի երիտասարդ լինելը (տարիքը չի անցնում 107 տարուց)։ Այդ մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Վոլֆ-Ռայեի աստղերը դիտվում են աստղասփյուռներում։ Վիճակագրական ուսումնասիրությունների համաձայն գրեթե բոլոր Վոլֆ-Ռայեի աստղերի կրկնակի աստղեր են, սակայն միշտ չէ, որ բացահայտվում է դրանց կրկնակիությունը։

Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկա
Կատեգորիա:Վոլֆ-Ռայեի աստղեր
Վիկտոր Տալալիխին

**Վիկտոր Վասիլևիչ Տալալիխին** (), խորհրդային օդաչու, կրտսեր լեյտենանտ (1938), Խորհրդային Միության հերոս (օգոստոսի 8․1941)։

Մասնակցել է 1939-1940 թվականների խորհրդա-ֆինլանդական պատերազմին։ Հայրենական Մեծ պատերազմի սկզբին եղել է 177-րդ կործանիչ ավիագնդի էսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալ։ Մոսկվայի մատույցներում 1941 թվականի օգոստոսի 7-ին առաջին անգամ գիշերային մարտում խոյահարել է թշնամու ռմբակոծիչը (որի համար և արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման)։ Հետագա մարտերում խփել է թշնամու ևս 5 ինքնաթիռ։ Զոհվել է 1941 թվականի հոկտեմբերին։ Տալալիխինի անունն առհավետ գրանցվել է ավիագնդի 1-ին էսկադրիլիայում։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի շքանշաններով։ 1960 թվականին Պոդոլսկ քաղաքում Տալալիխինի հիշատակին կանգնեցվել է բրոնզե հուշարձան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1918 ծնունդներ
Կատեգորիա:1941 մահեր
Կատեգորիա:Ռուս օդաչուներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Գրիգոր Վարազ

**Գրիգոր Վարազ** (ծննդյան թիվը անհատ - մոտ 636), Գարդմանի տեր և իշխան մոտ 628 թվականից։ Միհրանյանների տոհմից։ Իշխանական տիտղոսը ստացել է պարսից արքունիքից, Աղվանից կաթողիկոս Վիրոյի (որի ձեռքով էլ մկրտվել էր հայ լուսավորչական) միջնորդությամբ։ Ենթարկվելով բյուզանդական զորքերի և խազարների արշավանքներին՝ Գրիգոր Վարազն ընդունել է նրանց տիրապետությունը և պահպանել իշխանությունը։ Վարազ Գրիգորին հաջորդել է որդին՝ Ջիվանշիրը։

## Գրականություն
* Մովսես Կաղանկատվացի, Պատմություն Աղվանից աշխարհի, Ե․, 1969։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղվանք
Կատեգորիա:Միհրանյաններ
Մաքս Վերտհայմեր

**Մաքս Վերտհայմեր** (, ), գերմանացի հոգեբան, Գեշտալտ հոգեբանության հիմնադիրներից և գլխավոր տեսաբանը։ Մայնի Ֆրանկֆուրտի համալսարանի (1929), Նյու-Յորքի սոցիալական հետազոտությունների դպրոցի (1933 թվականից) պրոֆեսոր։

1921 թվականին գերմանացի հոգեբան Կուրտ Կոֆկայի և Վ․ Քյոլերի հետ հիմնադրել է «Փսիխոլոգիշե Ֆորշունգեն» («Psychologische Forschungen») հանդեսը, որտեղ հրապարակվել են գեշտալդ հոգեբանների աշխատությունները։ Վերտհայմերի ըմբռնման կառուցվածքում վճռականը համարում էր կուռ, միասնական ամբողջը, ներքին կազմակերպվածությունը և ոչ թե նրա մասերը։ Վերտհայմերի և նրա կողմնակիցներն ըմբռնումը և նրա հատկությունները պայմանավորում էին ոչ թե առարկաների և երևույթների օբյեկտիվ հատկություններով, այլ հենց իրենց ըմբռնման կազմակերպվածության ներքին օրենքներով։ Ժխտելով մտավոր պրոցեսների միջնորդավորվածության սկզբունքը և ճանաչողության մեջ զգայությունների դերը՝ Վերտհայմերը տուրք է տվել ագնոստիցիզմմին և սուբյեկտիվ իդեալիզմին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Կարլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի հոգեբաններ
Գրիգոր Տաթևյան

**Գրիգոր Շավարշի Տաթևյան** (), հայ խորհրդային գեներալ-մայոր (1967), ճարտարապետ, ինժեներ։  Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1950)։ Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ 1932 թվականից։

Արշավիր Տաթևյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Տաթևյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Կարսի նահանգի Տեկոր գյուղում։ 1926 թվականից բնակվել է Բաքվում։ 1929 թվականից Հոկտեմբերյան հեղափոխության գործարանում եղել է հրշեջ։ 1939 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի 
Նիկոլայ Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ինժեներական ակադեմիան։ 1939-1941 թվականներին դասախոսել է Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտում։ 1941 թվականից ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերի շարքերում, մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Աշխատել է ԽՍՀՄ ռազմաօդային ուժերում, 1961 թվականից եղել է 6-րդ վարչության ղեկավարի տեղակալ։ Զգալի ավանդ ունի ավիացիոն տեխնիկայի կատարելագործման բնագավառում։

Մահացել է Մոսկվայում։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1971)
* Կարմիր դրոշի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղի 2 շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ռազմաօդային ուժերի հայ գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ
Արշավիր Տաթևյան

**Արշավիր Շավարշի Տաթևյան** (), հայ խորհրդային աստղագետ-գեոդեզիստ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1968)։

Գրիգոր Տաթևյանի եղբայրը։

1934 թ. ավարտել է Մոսկվայի գեոդեզիական ինստիտուտը։ 1933 թվականից աշխատել է Մոսկվայի մետրոպոլիտենի շինարարությունում։ 1940-1969 թվականներին եղել է Գեոդեզիայի, աերոհանույթի և քարտեզագրության կենտրոնական ԳՀԻ-ի տնօրեն, 1969 թվականից՝ նույն ինստիտուտի բարձրագույն գեոդեզիայի և կիրառական աստղագիտության լաբորատորիայի վարիչ։ 1937 թվականից դասախոսել է Մոսկվայի գեոդեզիական ինստիտուտում։ Աշխատությունները վերաբերում են բարձրագույն գեոդեզիայի աստղագիտական-գեոդեզիական ցանցի գնահատման հարցերին։ Տաթևյանի գեոդեզիական հենարանային ցանցի կառուցման մասին հետազոտությունները կարևոր դեր են խաղացել ԽՍՀՄ-ում գեոդեզիական հիմնական աշխատանքների կազմավորման համար գիտական հետազոտությունների զարգացման գործում։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Կատեգորիա:Հայ աստղագետներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գեոդեզիստներ
Վերմիկուլիտաբետոն

**Վերմիկուլիտաբետոն**, թեթև բետոնի տարատեսակ, որում որպես լցանյութ օգտագործվում է փքած վերմիկուլիտը։ 250-400 կգ/մ³ միջին (ըստ ծավալի) խտությամբ վերմիկուլիտաբետոն օգտագործում են արդյունաբերական սարքավորման ջերմամեկուսացման և շենքերի պատող կոնստրուկցիաների տաքացման համար։ Առավել ծանր կոնստրուկտիվ-ջերմամեկուսիչ վերմիկուլիտաբետոն (միջին խտությունը՝ 600-1000 կգ/մ³) օգտագործում են որմնապանելներ, բլոկներ և այլ պատող կոնստրուկցիաներ պատրաստելու համար։

Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Դեյվիդ Քրոսբի

**Դեյվիդ Վան Քորթլենդ Քրոսբի** (, ), ամերիկացի կիթառահար, դերասան, երգիչ ու երգերի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Բացի սոլո կարիերայից, հայտնի է նաև որպես երեք տարբեր խմբերի անդամ ու համահիմնադիր՝ The Byrds; Crosby, Stills, Nash & Young (մինչև Նիլ Յանգի գալը՝ Crosby, Stills & Nash) և CPR։ Քրոսբին երկու անգամ ներառվել է Ռոք'ն'ռոլլի փառքի սրահում. առաջին անգամ The Byrds-ի կազմում իր աշխատանքի համար, երկրորդ անգամ՝ Crosby, Stills & Nash-ի կազմում աշխատանքի համար։

Քրոսբիի ստեղծագործություններին բնորոշ առանձնահատկություններից է կիթառի այլընտրանքային տոնայնությունների և ջազային տարրերի օգտագործումը։ Նա մենակատարային վեց ալբոմ է թողարկել, որոնցից հինգը տեղ են զբաղեցրել չարթերում։ *Byrds*-ի և *CSN (Y)*-ի հետ նրա ձայնագրած ալբոմներից արդեն իսկ վաճառվել է ավելի քան 35 միլիոն օրինակ։ Քրոսբիի հեղինակած ալբոմներից հինգը ընդգրկվել են *Rolling Stone* ամսագրի կազմած «Բոլոր ժամանակների 500 լավագույն ալբոմներ» ցանկում։

Ժուռնալիստները նկատել են, որ քաղաքական հարցերի վերաբերյալ նա արտահայտվում է բաց ու անկեղծ։ Հաճախ նրան բնորոշում են որպես  1960-ական թվականների հակամշակույթի խորհրդանիշի։

Անվանի երաժիշտի մասին է պատմում 2019 թվականին նկարահանված «*Դեյվիդ Քրոսբի. «Հիշիր անունը իմ*» («*David Crosby: Remember My Name*») փաստավավերագրական կինոնկարը, որի պրոդյուսերը օսկարակիր կինոռեժիսոր և սցենարիստ Քեմերոն Քրոուն է։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

### Մենակատարային այլ ալբոմներ

### Սինգլներ

### Այլ

## Ֆիլմագրություն
* 1990 թվականին որպես հրավիրյալ աստղ՝ նկարահանվել է *The John Larroquette Show*-ի մի քանի դրվագներում։
* 1991 թվականին խաղացել է ավազակի դերը «Նավապետ Կրյուկ» ֆիլմում։
* В 1991 թվականին կատարել է 70-ական թվականների հիպպիի դերը *Հակառակ ձգողություն* ֆիլմում։
* В 1992 թվականին նկարահանվել է Ամպրոպային սիրտ ֆիլմում։
* Սիմփսոններ մուլտսերիալի երկու դրվագներում (*Marge in Chains* և *Homer's Barbershop Quartet*) հնչյունավորել է ինքն իրեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
*Crosby-Nash 
*CSN official site 
*CSNY official site

 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի ռոք երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Վերջավոր տարբերությունների հաշիվ

**Վերջավոր տարբերությունների հաշիվ**, մաթեմատիկայի բաժին, որտեղ ֆունկցիաներն ուսումնասիրվում են արգումենտի ընդհատ փոփոխման դեպքում, ի տարբերություն դիֆերենցիալ հաշվի և ինտեգրալ հաշվի, որտեղ արգումենտը համարվում է անընդհատ փոփոխվող։

Վերջավոր տարբերություն են անվանում հետևյալ տիպի առնչությունները․ \Delta f(x_n) = f(x_{x+1}) - f(x_n) (1-ին կարգի տարբերություն), \Delta^2f(x_n)=\Delta f(x_{n+1}) - \Delta f(x_n) (2-րդ կարգի տարբերություն), \Delta^kf(x_n)=\Delta^{k-1} f(x_{n+1}) - \Delta^{k-1} f(x_n) (k-րդ կարգի տարբերություն), որտեղ x_n = x_0 + nh, h-ը հաստատուն է, n-ը՝ ամբողջ թիվ։

Վերջավոր տարբերությունների դերը ընդհատ արգումենտի ֆունկցիաների տեսությունում նույնն է, ինչ ածանցյալների դերն անընդհատ արգումենտի ֆունկցիաների տեսությունում։ Այս երկու հասկացությունները կապվում են
:\lim_{h \to 0} \frac{\Delta^nf(x)}{h^n} = f^{(n)}(x)
բանաձևով, որտեղ հ–ը արգումենտի երկու հարևան արժեքների տարբերությունն է։ Վերջավոր տարբերությունների հաշիվը մեծ կիրառություն ունի թվային անալիզի մի շարք բաժիններում (միջարկում, թվային դիֆերենցում և ինտեգրում, դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման թվային մեթոդներ)։ Վերջավոր տարբերությունների հաշվի կարևոր բաժիններից մեկը նվիրված է 
:F[x, \Delta f(x), ... \Delta^nf(x)] = 0
տեսքի տարբերական հավասարումների լուծմանը, որը շատ բաներով նման է դիֆերենցիալ հավասարումների լուծմանը։ Վերջավոր տարբերությունների հաշվում մեծ նշանակություն ունի ֆունկցիաների գումարման, այսինքն մեծ k-ի դեպքում f(a)+f(a+h)+ ... + f(a+kh) գումարի ճշգրիտ կամ մոտավոր արժեքը գտնելու խնդիրը։ Այն լուծվում է 
:\sum_{m=0}^{k-1}f(a+mh)=F(a+kh)-F(a)
բանաձևով, որտեղ F(x)-ը \Delta F(x) = f(x) տարբերական հավասարման լուծումն է։ Վերջավոր տարբերությունների հաշվի այս բանաձևն ինտեգրալ հաշվի հիմնական բանաձևի՝ որոշյալ ինտեգրալը նախնականով արտահայտող բանաձևի հանգունակն է։ 

Կատեգորիա:Կիրառական մաթեմատիկա
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Վավերագրական գրականություն

**Վավերագրական գրականություն**, գրականության ինքնուրույն տեսակ, որի օբյեկտիվ հիմքն ու առարկան փաստերի, փաստաթղթերի, իրական դեմքերի ու դեպքերի ճշմարտապատում աշխարհն է։ Վավերագրական գրականությունը ակունքներով ու զարգացման ուղիներով կապվում է գիտության, արվեստի, փիլիսոփայության, հրապարակախոսության, սոցիոլոգիայի և հոգևոր գործունեության այլ ոլորտների հետ։ Համաշխարհային գրկ․ հարուստ է Վավերագրական գրականության տարատեսակներով՝ քաղաքական, փիլիսոփայական հրապարակախոսական պամֆլետ ու ֆելիետոն, հուշագրություններ, օրագրեր, ճամփորդական նոթեր, ակնարկներ՝ բարքագրական ակնարկ, ակնարկ-էսսե, գրական դիմանկար։ Հաճախ վավերագրական գրականության դրսևորում են համարվում նաև ամսագրերը, լուսանկարները, դասագրքերը, ճանապարհորդական գրքերը, գծագրերը և գծապատկերները։

Հայ գրականությունը նույնպես հարուստ է Վավերագրական գրականությամբ հին տարեգրություններից, վարքագրություններից, ճամփորդական նոթերից մինչե գրականության դասական ու ժամանակակից շրջաններին բնորոշ վավերագրությունները՝ օրագիր, հուշագրություն, ինքնակենսագրական վեպ, պատմվածք, ակնարկ, ֆելիետոն, պամֆլետ, գրական դիմանկար։ Վավերագրական գրականության օրինակներ են թողել Մեսրոպ Թաղիադյանը, Խաչատուր Աբովյանը, Րաֆֆին, Միքայել Նալբանդյանը, Հակոբ Պարոնյանը, Պերճ Պռոշյանը, Ղազարոս Աղայանը, Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Ավետիք Իսահակյանը, Ստեփան Զորյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Նայիրի Զարյանը, Հրաչյա Քոչարը և ուրիշներ։

## Տես նաև
* Գեղարվեստական գրականություն
* Գրականություն

Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Կատեգորիա:Վավերագրական գրականություն
Վերադրման սկզբունք

**Վերադրման սկզբունք**, ֆիզիկայում՝ դասական և քվանտային տեսություններում դիտարկվող դաշտերի հիմնարար հատկություն։

## Էլեկտրադինամիկայում
Դասական էլեկտրամագնիսական դաշտի համար վերադրման սկզբունքը ձևակերպվում է այսպես. եթե լիցքերի և հոսանքների որևէ բաշխում ստեղծում է \vec E_1 էլեկտրական և \vec H_1  մագնիսական վեկտորներով (լարվածություններով) բնութագրվող դաշտ, իսկ մյուսը՝ \vec E_2 և \vec H_2 լարվածություններով դաշտ, ապա երկու բաշխումները միասին ստեղծում են մի դաշտ, որը բնութագրվում է \vec E = \vec E_1 + \vec E_2 և \vec H = \vec H_1 + \vec H_2 վեկտորներով։ Սկզբունքի ավելի ընդհանուր ձևակերպումը հետևյալն է, եթե \vec E_k  և \vec H_k  վեկտորները բազմապատկենք կամայական հաստատուններով և գումարենք՝  \vec E= \sum \limits_k c_k \vec E_k, &nbsp;&nbsp;&nbsp;  \vec H= \sum \limits_k c_k \vec H_k ապա ստացված \vec E և \vec H վեկտորներով բնութագրվող դաշտերը նույնպես կարող են գոյություն ունենալ բնության մեջ։

Վերադրման սկզբունքին ենթարկվող դաշտերն ունեն մի կարևոր առանձնահատկություն. դրանց վիճակը նկարագրող դիֆերենցիալ հավասարումները գծային են (օրինակ՝ Մաքսվելի հավասարումները վակուումում էլեկտրամագնիսական դաշտի համար)։

### Խախտումները

Էլեկտրամագնիսական ինտենսիվ դաշտերում վերադրման սկզբունքը խախտված է։ Այն չի բավարարվում և ուժեղ 
ձգողության դաշտում, որովհետն վերջինս նկարագրվում է Էյնշտեյնի ոչ գծային հավասարումներով։

## Դասական ֆիզիկայում
Դասական ֆիզիկայում վերադրման սկզբունքը մոտավոր, ոչ համընդհանուր սկզբունք է։ Այսպես, նյութում մակրոսկոպիկ էլեկտրամագնիսական դաշտը ոչ միշտ է ենթարկվում վերադրման սկզբունքին, քանի որ նյութի դիէլեկտրիկ և մագնիսական թափանցելիությունները հաստատուն մեծություններ չեն, այլ կախված են արտաքին դաշտերի լարվածություններից (օրինակ, ֆեռոմագնի սևերում)։

## Քվանտային մեխանիկայում

Քվանտային մեխանիկայում վերադրման սկզբունք հիմնարար սկզբունք է, տեսության հիմնական վարկածներից մեկը։ Համաձայն այդ սկզբունքի, եթե քվանտային համակարգը կարող է գտնվել \psi_1, \psi_2, ..., \psi_n վիճակներում, որոնք իրարից տարբերվում են որոշակի ֆիզիկական մեծության f_k արժեքներով, ապա դրանց գծային \psi = \sum \limits_k c_k \psi_k կոմբինացիան (c_k-երը կամայական հաստատուններ են) նույնպես նկարագրում է դիտարկվող համակարգի բնության մեջ գոյություն ունեցող վիճակը։
Սակայն \psi վիճակում f ֆիզիկական մեծությունն արժեզրկված է, իսկ |ck|2-ն ցույց է տալիս fk արժեքն ունենալու հավանականությունը։ Քվանտային ռելյատիվիստական տեսությունում վերադրման սկզբունք տեղի ունի, եթե դիտարկվող պրոցեսների դեպքում մասնիկների փոխադարձ փոխակերպումը բացառվում է։

## Մեխանիկայում

Մեխանիկայում սկզբունք, որի համաձայն նյութական կետը \vec F_1, \vec F_2, ..., \vec F_n ուժերի ազդեցությամբ շարժվում է ճիշտ այնպես, ինչպես կշարժվեր դրանց երկրաչափական գումարին (\vec F = \vec F_1, \vec F_2, ..., \vec F_n) հավասար մեկ ուժի ազդեցությամբ։

## Էլեկտրատեխնիկայում
Էլեկտրատեխնիկայում, գծային էլեկտրական շղթայում էլշուների գործողության անկախության սկզբունքը։ Գծային շղթայի ցանկացած տեղամասում հոսանքի ուժը հավասար է նույն տեղամասում էլշուներից յուրաքանչյուրի գործողության ժամանակ առաջացող հոսանքի ուժերի գումարին, եթե մյուս էլշուներն այդ դեպքում բացակայում են։

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա
Կատեգորիա:Էլեկտրադինամիկա
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական ֆիզիկա
Վալերի Վրուբլևսկի

**Վալերի Անտոնի Վրուբլևսկի** (, ), լեհ հեղափոխական։

1863 – 1864 թվականների լեհական ապստամբության ժամանակ ղեկավարել է ապստամբական ջոկատներ Գրոդնոյի և Լյուբլինի նահանգներում։ 1864 թվականի հունվարին վտարանդվել է Ֆրանսիա, որտեղ Փարիզի կոմունայի հռչակումից (1871 թվական) հետո, արդեն գեներալ, եղել է Փարիզը հարավից պաշտպանող ջոկատների հրամանատարը։ Կոմունայի անկումից հետո վտարանդվել է Լոնդոն։ 1872 թվականից՝ I Ինտերնացիոնալի Գլխավոր խորհրդի անդամ։ 1872 թվականին գլխավորել է Լոնդոնում կազմակերպված «Լյուդպոլսկի» լեհական հեղափոխական ընկերությունը։ 1870-ական թվականների վերջին Վրուբլևսկին Ժնևում կապ է հաստատել ռուս հեղափոխականների և լեհական առաջին մարքսիստների հետ։

Թաղված է Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։

Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Լեհ հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Լեհ ռազմական գործիչներ
Վատտ-ժամ

**Վատտ-ժամ**, էներգիայի կամ աշխատանքի արտահամակարգային միավոր։ Հավասար է այն աշխատանքին, որ կատարվում է 1 ժամվա ընթացքում՝ 1 վտ հզորության դեպքում։ Նշանակվում է վտ-ժ (միջազգային նշանակումը՝ W-h)։ 1 վտ-ժ= 3600 վտ-վայրկյան։ Գործնականում կիրառվում են վատտ-ժամի բազմապատիկ միավորները՝ հեկտովատտ-ժամ (1 հվտ-ժ= 100 վտժ), կիլովատտ-ժամ և մեգավատտ-ժամ (1 Մվտժ= 1000 000 վտժ)։

Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Տաթևի մատենադարան

**Տաթևի մատենադարան**, ստեղծվել է 10-րդ դարում, Տաթևի վանքին կից։ Սելջուկների արշավանքի ժամանակ, 1169 թվականին ինչպես Տաթևի, այնպես էլ շրջակա վանքերի ձեռագրերի ապահովության համար փոխադրվել են Բաղաբերդ (ըստ Ս․ Օրբելյանի՝ շուրջ 10 հազար մատյան)։ Տաթևի վարդապետարանի գոյության տարիներին մատենադարանը հարստացել է, իսկ Տաթևի հասաչսարանի շրջանում՝ առավել ճոխության հասել։ 1435 թվականին մատենադարանը կողոպտվել է օտար նվաճողների կողմից։ Տաթևի մատենադարանը գոյատևել է մինչև 1911-1912 թվականները։ Այնուհետև 140 ձեռագիր մատյան փոխադրվել է Էջմիածին, որոնք այժմ պահվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։

Կատեգորիա:Մատենադարան
մ
Վատտմետր

**Վատտմետր** (- չափել), էլեկտրական հոսանքի հզորությունը վատտերով չափելու սարք։ Լինում է էլեկտրադինամիկական (նախատեսված է հաստատուն և փոփոխական հոսանքի շղթաներում չափումներ կատարելու համար) և ֆեռոդինամիկական (փոփոխական հոսանքի շղթաներում չափումներ կատարելու համար)։ Վատտմետրն ունի երկու էլեկտրական շղթա՝ 
[մինի|աջից|[Վատտմետրի միացման սխեման]]
*հոսանքի (բեռնվածքի շղթային է միացվում հաջորդաբար, 
[մինի|ձախից|[Վատտմետրի միացման սխեման]]
*լարման (միացվում է բեռնվածքի հետ զուգահեռ)
Չափումների սահմանների ընդարձակումը ձեռք է բերվում հոսանքի տրանսֆորմատորներով և լրացուցիչ դիմադրություններով, իսկ բարձր լարման շղթաներում՝ հոսանքի և լարման տրանսֆորմատորներով։

Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Ֆունկցիայի միջին արժեք

**Ֆունկցիայի միջին արժեք**, անվանում են ցանկացած թիվ, որը ընկած է ֆունկցիայի մեծագույն և փոքրագույն արժեքների միջև։ [a, b] հատվածի վրա տրված f(x) ֆունկցիայի թվաբանական միջին կոչվում է A(f) = \frac{1}{b-a}\int_{a}^{b} f(x)dx թիվը իսկ երկրաչափական միջին`G(f)=\exp\left \{ \frac{1}{b-a} \int_{a}^{b} \log(f(x))dx \right \}թիվը (այս դեպքում ենթադրվում է, որ f(x)-ը դրական է)։ Տեղի ունի G(f) \leq A(f) անհավասարությունը։ Հանգունորեն սահմանվում է որևէ տիրույթում տրված մի քանի փոփոխականի ֆունկցիայի միջինը։

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Կատեգորիա:Ֆունկցիա
Կատեգորիա:Միջին մեծություններ
Աբրահամ Գոտլոբ Վեռներ

**Աբրահամ Գոտլոբ Վեռներ** (, ), գերմանացի երկրաբան և հանքաբան։ 1771 թվականից բնական գիտություններ է ուսումնասիրել Լայպցիգի համալսարանում։ 1775 թվականից դասավանդել է Ֆրայբերգի լեռնային ակադեմիայում։ Մշակել է ապարների և միներալների դասակարգումը, ելնելով նրանց արտաքին հատկանիշներից ու քիմիական կազմից։ Գլխավորել է 18-րդ դարի վերջում երկրաբանության մեջ տարածված ուղղությունը՝ նեպտունիզմը։ Վեռները եղել է երկրաբանական խոշոր դպրոցի հիմնադիրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի հանքաբաններ
Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ժերեմի Մենեզ

**Ժերեմի Մենեզ** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան (հաճախ նաև՝ հարձակվող)։ Հանդես է գալիս իտալական Միլան ակումբում և Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում։

## Նվաճումներ
### Ռոմա
* Իտալիայի գավաթ. 2008

### ՊՍԺ
* Ֆրանսիայի չեմպիոն. 2013, 2014
* Ֆրանսիական լիգայի գավաթ. 2013/14

## Ծանոթագրություներ

## Արտաքին հղումներ
* Մենեզի պրոֆիլը Միլան ակումբի պաշտոնական կայքում
* Մենեզի պրոֆիլը soccer.ru կայքում

Կատեգորիա:Անթալյասպորի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կլուբ Ամերիկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սոշոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Փարիզի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Վոլֆրամ ֆոն Էշենբախ

**Վոլֆրամ ֆոն Էշենբախ** (, ), գերմանացի բանաստեղծ-միննեզինգեր (թափառաշրջիկ երգիչ)։ Արթուր թագավորի մասին եղած վիպաշարի մեջ մտնող «Պարցիֆալ» (1198—1210 թվականներ, հրատարակվել է 1783 թվականին) ասպետական վեպի հեղինակը։ Վեպում ասպետականության փառաբանումը զուգորդվում է քավության ու հրաժարման կրոն, քարոզի հետ։ Նույն մտայնությամբ են համակված Վոլֆրամ ֆոն Էշենբախի նաև անավարտ վեպերն («Վիլեհալմ», «Տիտուրել») ու ալբա ժանրի երգերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միննեզինգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան գրողներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Տղամարդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի բանաստեղծներ
Holy Grail

«**Holy Grail**», ամերիկացի ռեփեր Ջեյ Զիի երգն է, համագործակցությամբ ամերիկացի երգիչ Ջասթին Թիմբերլեյքի հետ։ Երգը թողարկվել է 2013 թվականի հուլիսի 10-ին, որպես Ջեյ Զիի «Magna Carta Holy Grail» կոչվող թվով տասներկուերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ։ Երգը գրվել է Ջասթին Թիմբերլեյքի, Շոն Քարթերի, The-Dream-ի, Թիմբալենդի, Ջերոմ Հարմոնի, Էռնեստ Վիլսոնի, Կուրտ Կոբեյնի, Դեյվ Գրոլի և Կրիստ Նովոսելիչի կողմից։

Երգը Գրեմմիի 56-րդ մրցանակաբաշխությունում ստացել է «Լավագույն ռեփ/երգող համագործակցություն» մրցանակը։ 2014 թվականի մարտին ամերիկյան «Billboard» ամսագրի կազմած բոլոր ժամանակների թոփ 100 ռեփ երգերի ցանկում «Holy Grail» երգը զբաղեցրել է 25-րդ հորիզոնականը։

## Նախապատմություն
«Holy Grail» երգը ձայնագրվել է 2011 թվականին, երբ Ջեյ Զին և ամերիկացի ռեփեր Քանյե Ուեսթը համագործակցում էին իրենց համատեղ՝ «Watch the Throne» ալբոմի շրջանակներում։ Քանյե Ուեսթը ի սկզբանե ուզեցել է այդ երգը ներառել իրենց համատեղ ալբոմում, սակայն Ջեյ Զին որոշում է պահել այն իր առաջիկա ստուդիական ալբոմի համար։ Երգի երաժշտության սկզբնական տարբերակը մշակվել է The-Dream-ի կողմից, սակայն վերջնական տարբերակը ստանալու համար նրա հետ նաև աշխատել են Թիմբալենդը և Ջերոմ Հարմոնը։

Երգի խոսքերի մի փոքր հատված վերցված է ամերիկյան Nirvana ռոք խմբի «Smells Like Teen Spirit» սինգլից, սակայն այդ ամենը կատարվել է Քորթնի Լավի թույլատվությամբ, ում պատկանում են այդ սինգլի հեղինակային իրավունքները։ BBC Radio 1-ի հետ հարցազրույցում, Ջեյ Զին համարել է «Holy Grail» երգը որպես «քարտեզ ալբոմի համար»։

## Տեսահոլովակ
2013 թվականի օգոստոսի 3-ին Ջեյ Զին KPWR ռադիոկայանի հետ հարցազույցում հայտարարում է որ նա և Ջասթին Թիմբերլեյքը արդեն սկսել են երգի տեսահոլովակի նկարահանումները։ Օգոստոսի 9-ին տեսահոլովակը պաշտոնապես ներկայացվում է Ֆեյսբուքում։ Տեսահոլովակի ռեժիսորն է Էնթոնի Մանդլերը։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:Ջասթին Թիմբերլեյքի երգեր
Կատեգորիա:Ջեյ Զիի երգեր
Տաբուլա ռազա

**[[Պատկեր:Wachstafel.jpg|200px|մինի|Տաբուլա ռազա]]**

**Տաբուլա ռազա** ( - հարթ, մաքուր տախտակ), սենսուալիզմի տերմին, արտահայտում է դեռես գիտելիք չունեցող մարդու գիտակցության վիճակը՝ պայմանավորված արտաքին զգայական փորձի բացակայությամբ։ Հասկացությունը հանդիպում է անտիկ փիլիսոփայության մեջ (Պլատոն, Արիստոտել), միջնադարում (Ալբերտ Մեծ, Թովմա Աքվինացի), նոր ժամանակում (Թ․ Հոբս, Պ․ Դասենդի)։ Տարածվել է շնորհիվ Ջոն Լոկի, որն այն օգտագործել է բնածին գաղափարների տեսությունը քննադատելու նպատակով։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ոչինչ
Վերհանքահորային կառույցներ

**Վերհանքահորային կառույցներ**, հանքարանային դաշտի սահմաններում Երկրի մակերևույթին գտնվող կառույցներ, որոնք սպասարկում են հանքային աշխատանքները։ Վերհանքահորային կառույցները բաղկացած են երեք հիմնական բլոկմասերից և առանձին շենքերից ու կառույցներից։ Գլխավոր հանքափողի բլոկի մեշ մտնում են․ ա․ օգտակար հանածոն և դատարկ ապարն ընդունող զետեղարանները, բ․ օգտակար հանածոն բարձելու անբունկեր կետերը, գ․ ապարը բարձելու կայանը, կաթսայատունը, վերհան սարքավորումների շենքը։ Օժանդակ հանքափողի բլոկը բաղկացած է․ ա․ վերելքավանդակային հանքափողից և դրա հետ կապված տեխնոլոգիական համալիրի սենյակներից, որոնք նախատեսված են մարդկանց իջեցնելու և բարձրացնելու, ամրակապման և այլ նյութեր ու սարքավորումներ իջեցնելու, հանքահոր թարմ օդ մատուցելու համար (այս բոլորը երբեմն մտնում են գլխավոր հանքափողի բլոկի մեշ), բ․ վերանորոգման արհեստանոցների, նյութերի և ամրակապի պահեստների, կալորիֆերային և այլ սենյակներից։ Ադմինիստրատիվ-կենցաղային կոմբինատի բլոկի մեշ մըտնում են՝ բանվորական և ոչ-բանվորական հագուստների հանդերձարանների, բաղնիքների, լվացքատան, լամպարանի, հանքարանային վարչության, ԱՀԿ-ի, ուսումնական կոմբինատի և այլ սենյակներ։ Առանձին կառույցներ են՝ օդափոխիչ սարքավորման, վերհան մեքենաների, ամրակապի կուտակման, հանքային օդի կոնդիցիոնման շենքերը։

Կատեգորիա:Հանքային գործ
Հենրի Ջոզեֆ Վուդ

**Հենրի Զոզեֆ Վուդ** (, ), անգլիացի դիրիժոր։ Օքսֆորդի համալսարանի երաժշտության դոկտոր (1926 թվական)։

Սովորել է Լոնդոնի Երաժշտության թագավորական ակադեմիայում (1886–1888 թվականներ)։ Բեմելը՝ 1889 թվականին։ 1895 թվականից ղեկավարել է Լոնդոնի հանրամատչելի, այսպես կոչված, Promenade (մոտ 50 տարի), 1897 թվականից՝ նաև «կիրակնօրյա» սիմֆոնիկ համերգները։ Վուդը մեծ ավանդ ունի Անգլիայում սիմֆոնիկ երաժշտության տարածման և նվագախմբային արվեստի զարգացման գործում։ Տարբեր քաղաքներում ղեկավարել է սիմֆոնիկ նվագախմբեր և երաժշտական փառատոներ, օպերային ներկայացումներ։ 1923 թվականից Երաժշտության թագավորական ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Պրոպագանդել է նաև ռուսական դասական ( Չայկովսկու 6-րդ սիմֆոնիայի նրա կատարումը բարձր է գնահատել Լենինը) ու խորհրդային (Ն․ Մյասկովսկի, Մ․ Պրոկոֆև, Դ․ Շոստակովիչ, Ա․ Խաչատրյան) երաժշտությունը՝ հատկապես Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Վուդը հեղինակ է երաժշտական և գրական երկերի, որոնք ստորագրել է Պ․ Կլենովսկի կեղծանունով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Վճիռ

**Վճիռ**, առաջին ատյանի դատարանի որոշում, որով քաղաքացիական գործը լուծվում է ըստ էության։ Վճիռը կայացվում է գործի քննության ավարտից հետո՝ ձայների մեծամասնությամբ՝ պահպանելով խորհրդակցական սենյակի գաղտնիությունը։ Այն կազմվում է գրավոր, որն ստորագրում են դրա կայացմանը մասնակցած բոլոր դատավորները։ Վճիռը պետք է լինի օրինական (այսինքն՝ համապատասխանի օրենքին) և հիմնավորված (այսինքն՝ համապատասխանի գործի հանգամանքներին)։ Վճիռը բաղկացած է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից։ Վճիռը օրինական ուժ է ստանում դրա գանգատարկման կամ բողոքարկման համար օրենքով սահմանված ժամկետն անցնելուց հետո։

Կատեգորիա:Դատավարական իրավունք
Կատեգորիա:Իրավաբանական փաստաթղթեր
Վոլֆրամի հանքանյութեր

150px|մինի|աջից|Վոլֆրամի հանքանյութ
**Վոլֆրամի հանքանյութեր**, վոլֆրամ պարունակող բնական միացություններ, որոնցից տնտեսապես շահավետ է մետաղի կորզումը։ Վոլֆրամի հիմնական միներալներն են՝ վոլֆրամիտը (74—76% W03) և շեելիտը (80% W03)։ Վոլֆրամի Հանքանյութեր հաճախ պարունակում են այլ օգտակար բաղադրամասեր (անագ, մոլիբդեն, բերիլիում, ոսկի, պղինձ, կապար և ցինկ)։ Վոլֆրամի ներծին հանքավայրերը ետմագմատիկ, պնեմատոլիտային կամ հիդրոթերմալ են և գենետիկորեն կապված են գրանիտային ինտրուզիաների հետ։ Առանձնացվում են վոլֆրամի հանքանութերի մի շարք գլխավոր տիպեր՝ գրանիտների կամ գրանիտ-պորֆիրների ալբիտացված, գրեյզենացված և քվարցացած գմբեթներ ու շտոկեր վոլֆրամիտի մանր ներփակումների, քվարց-դաշտասպաթային, քվարց-տոպազային և քվարցային երակներ վոլֆրամիտի, սակավ շեելիտի, կասիտերիտի, բերիլի պարունակությամբ, քվարց-շեելիտային երակներ են։ Առավել հարուստ են երակային տիպի հանքավայրերը, որոնք հաճախ պարունակում են մինչև մի քանի տոկոս W03։ Ամենախոշորը սկառնային և շտոկվերկային տիպի հանքավայրերն են։ Արմատական հանքավայրերի լվացման հետևանքով կարող են առաջանալ դելյուվիալ և ալյուվիալ ցրոններ, որոնք պարունակում են վոլֆրամիտ և շեելիտ։ Վոլֆրամի հանքանութերի խոշոր հանքավայրեր կան Ռուսաստանում, Ղազախստանում, Չինաստան, Հյուսիսային Կորեայում, Միացյալ Նահանգներում։
150px|մինի|ձախից|Քվարց

Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Կատեգորիա:Վոլֆրամ
Տաբուլյատոր

մինի|Արևելագերմանական արտադրության տաբուլյատոր
**Տաբուլյատոր** ( - տախտակ, աղյուսակ, գրանցում, փաստաթուղթ), հաշվեմեքենա, էլեկտրամեխանիկական թվանշանային հաշվողական մեքենա, որն ավտոմատ կերպով ինֆորմացիա է ընթերցում ծակոտաքարտերից, տվյալներ մշակում ըստ հատուկ կոմուտացիոն տախտակի վրա հավաքված ծրագրի, հաշվումների արդյունքները գրանցում տաբուլագրամի վրա։ Մի շարք տաբուլյատորներով կարելի է բազմապատկել և բաժանել (կցորդների օգնությամբ), ինչպես նաև տեքստային ինֆորմացիա մշակել։ Տաբուլյատորը բաղկացած է ծակոտաքարտերից ինֆորմացիա ներմուծելու հարմարանքից, տասնորդական հաշվիչներից, կառավարման բլոկից, բազմակարգ տպագրող սարքավորումից։ Տաբուլյատորի աշխատանքի արագությունը 1 ր-ում ավելի քան 100 քարտ է։ Տաբուլյատորները մտնում են մեքենահաշվիչ կայանների հիմնական տեխնոլոգիական սարքավորման կազմի մեջ և օգտագործվում տրամաբանական գործողություններ չպահանջող ինֆորմացիայի մեծ զանգվածներ մշակելու համար։

Կատեգորիա:Հաշվողական տեխնիկա
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Վոլֆրամիտ

225px|մինի|աջից|Վոլֆրամիտ
**Վոլֆրամիտ**, վոլֆրամատների և մոլիբդատների դասի միներալ։ Քիմիական կազմը՝ (Fe,Mn) [WO4]։ Պատկանում է իզոմորֆ շարքին, որի ծայրանդամներն են գյուբնևրիտը Mn[W04) և ֆերբերիտը Fe[W04]։ Պարունակում է 74—76% W03։ Խառնուրդների ձևով մասնակցում են MgO, Ta2O5, Nb2O5, ThO2, Sc2O3։ Բյուրեղագիտական համակարգը մոնոկլինային է։ Սովորաբար առաջացնում է հաստ թերթաձև, պրիզմատիկ բյուրեղներ, մանր թերթավոր հատիկներ, խոշոր հատիկավոր ագրեգատներ։ Գույնը՝ գորշ-սև (վոլֆրամիտ), կարմրավուն (գյուբներիտ), սև (ֆերբերիտ)։ Կարծրությունը՝ 4 (գյուբներիտ) – 5,5 (ֆերբերիտ), խտությունը՝ 7120 կգ/մ³ (գյուբներիտ) — 7510 կգ/մ³ (ֆերբերիտ)։ Հիմնականում հանդիպում է հիդրոթերմալ բարձր և միջին ջերմաստիճանային հանքավայրերում՝ սակավ՝ գրեյզեններում, պեգմատիտներում, սկառներում և ցածր ջերմաստիճանային հիդրոթերմալ հանքավայրերում, հաճախ նաև ցրոններում։ Վոլֆրամի ստացման կարևորագույն հանքանյութ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Վոլֆրամի միներալներ
Կատեգորիա:Օքսիդներ
Կատեգորիա:Երկաթի միներալներ
Կատեգորիա:Մանգանի միներալներ
Կատեգորիա:Հանքանյութեր
Տաբուլատներ

մինի
**Տաբուլատներ** (Tabulata), մահացած կորալային պոլիպների ենթախումբ։ Ապրել են ուշ քեմբրիից մինչև պերմ։ Գաղութները եղել են զանգվածային, թփակալած կմախքը՝ կրային։ Ունեցել է 160 սեռ, որոնք միավորվում են 7 կարգում։ Ապրել են ծովերի ծանծաղ զոնայում։ Կարևոր նշանակություն ունեն պալեոզոյան նստվածքների շերտագրության համար։

## Պատկերասրահ

Image:HalysitesSilurian.jpg
Image:Tabulate_coral_etched_section.jpg
Image:AuloporaDevonianSilicaShale.jpg
Image:Rafinesquina ponderosa (Hall) ventral.JPG


Կատեգորիա:Ծովային կենդանիներ
Վուլկանացման արագացուցիչներ

225px|մինի|աջից|Վուլկանացման արագացուցիչի 3D պատկերը
**Վուլկանացման արագացուցիչներ**, ռետինի բաղադրիչներ, որոնք արագացնում են կաուչուկի վուլկանացումը։ Ազդելով մակրոմոլեկուլներն իրար միացնող կապերի բնույթի վրա, նրանք միաժամանակ բարելավում են ստացվող ռետինի մեխանիկական հատկությունները վուլկանացման արագացուցիչները ավելացվում են կաուչուկին (0,95–1․5%), գլխավորապես ծծմբային վուլկանացման դեպքում։ Առավել հաճախ օգտագործվող վուլկանացման արագացուցիչներն են 2-մերկապտաբենզաթիազոլի սուլֆենամիդային ածանցյալները։

Կատեգորիա:Քիմիական տեխնոլոգիա
Վատերժակետային վառարան

մինի
**Վատերժակետային վառարան** ( — ջուր և jacket—շապիկ, պատյան)։ Հալման հորանաձև հնոց, որի պատերը կազմված են ջրով հովացվող սնամեջ մետաղական ւոուփերից՝ այսպես կոչված կեռոններից։

Վատեժեակետային վառարան կիրառվում է կապարի, պղնձի, նիկելի, անագի մետալուրգիայում։

Կատեգորիա:Վառարաններ
Տագիլյան տավար

**Տագիլյան տավար**, կաթնատու տավարի ցեղ։ Բուծվել է 18-19-րդ դարերում, Ուրալում, տեղական ուրալյան տավարը տրամախաչելով խոլմոգորյան և հոլանդական ցեղերի հետ։ Գերակշռող մասի թույրը սևաբղետ է և սև, հանդիպում են նաև կարմիր, գորշ, մոխրագույն։ Ցուլերի կենդանի զանգվածը 700-900 կգ Է, կովերինը՝ 400-500 կգ։ Կովերի տարեկան միջին կաթնատվությունը 3500-4000 կգ է (լավագույն տնտեսություններում՝ 5000 կգ և ավելի, որոշ առանձնակներինը՝ 10000 կգ)։ Կաթի յուղայնությունը՝ 4,0-4,2%։ Մինչև 1,5 տարեկան բտված մատղաշի սպանդային ելքը 57-58% Է։ Կենդանիները հարմարված են կլիմայական խիստ պայմաններին։

Բուծվում է ՌԴ Սվերդլովսկի, Չելյաբինսկի, Տյումենի մարզերում և այլ երկրամասերում։

Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Կատեգորիա:Կաթնասունների ընտանիքներ
Գեորգի Վուլֆ

225px|մինի|աջից|Գեորգի Վուլֆը իր ձիու հետ
**Գեորգի (Տուրի) Վիկտորովիչ Վուլֆ** (), խորհրդային բյուրեղագետ։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1921 թվական)։ 1885 թվականին ավարտել է Վարշավայի համալսարանը։ Կազանի (1897 թվական), Վարշավայի (1899 թվական) և Մոսկվայի (1918 թվական) համալսարանների պրոֆեսոր։ 1911 թվականին առաջադեմ պրոֆեսորների հետ թողել է Մոսկվայի համալսարանը՝ ի նշան բողոքի լուսավորության մինիստրության ռեակցիոն քաղաքականության, և տեղափոխվել Շանյավսկու անվան ժողովրդական համալսարանը։ 1917 թվականին վերադարձել է Մոսկվայի համալսարան։ Վուլֆը ստեղծել է բյուրեղների չափերի արդյունքների մշակման մատչելի գրաֆիկական մեթոդ, որը կոչվել է իր անունով։ Մշակել է բյուրեղների համաչափության բոլոր խմբերի դուրս բերման նոր եղանակ։ Վուլֆի մի շարք աշխատություններ վերաբերում են բյուրեղների աճին, հեղուկ բյուրեղների և բյուրեղաօպտիկայի ուսումնասիրությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Տաբածղուր

**Տաբածղուրի** (), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի շրջանում, Բորժոմի քաղաքից 60 կմ հարավ։ Գտնվում է Տաբածղուր լճի արևմտյան ափին, ծովի մակարդակից 2000 մ բարձրության վրա։

## Բնակչություն և տնտեսություն
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 723 բնակիչ, հիմնականում հայեր, իսկ 2014 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 560 մարդ, ովքեր զբաղվում են անասնապահությամբ և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Խորհրդային տարիներին Տաբածղուրի լճի ափին գործում էր նաև ձկնաբուծական տնտեսություն։

Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, գրադարան, ակումբ և բուժկայան։

## Պատմություն
Գյուղի բնակիչները եկել են Կորխ և Բարալեթ գյուղերից։ Գյուղում պահպանվել են Կարմիր Սուրբ և Սուրբ Ժամ եկեղեցիները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բորժոմի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր
Տագալներ

[մինի|Տագալ հեղափոխականներ 1898 թվականի [Իսպանա-ամերիկյան պատերազմ (1898)|Իսպանա-ամերիկյան պատերազմի ժամանակաշրջանում]]
**Տագալներ** (ինքնանվանումը՝ *տագալոգ*, ֆիլիպիներեն՝ *Mga Tagalog*), էթնիկական ցեղ Ֆիլիպիններում։ Բնակվում են Լուսոն կղզու կենտրոնական և հարավային շրջաններում, Մինդորո, Մարինդուկե և մի քանի այլ փոքր կղզիներում։ Թիվը՝ ։

Խոսում են տագալերեն լեզվով (ունեն հարուստ գրականություն)։ Դրական լեզվի պիլիպինո տարբերակը, անգլերենին զուգահեռ, համարվում է Ֆիլիպինների հիմնական լեզուն։ Դավանում են կաթոլիկություն։ Զբաղվում են հողագործությամբ (բրինձ, ծխախոտ, կոկոսյան արմավենի և այլն), ձկնորսությամբ։ Զարգացած են հյուսումն ու ոստայնանկությունը։

Կատեգորիա:Ֆիլիպինների ազգեր
Ադիլ Ռամի

**Ադիլ Ռամի** (, , ), ֆրանսիացի (ծագումով մարոկկացի) պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս իտալական Միլան ակումբում և Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում։

## Նվաճումներ
### Լիլ
* Ֆրանսիայի չեմպիոն. 2011
* Ֆրանսիայի գավաթ. 2011

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռամիի պրոֆիլը footballdatabase.eu կայքում
* Ռամիի պրոֆիլը soccer.ru կայքում

Կատեգորիա:1985 ծնունդներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 27 ծնունդներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ
Վոլտ-Ամպեր

250px|մինի|աջից|Վոլտ–Ամպերի սխեմա
**Վոլտ-Ամպեր**, փոփոխական հոսանքի լրիվ հզորության միավորը։ Նշանակվում է ՎԱ (միջազգային նշանակումը՝ VA)։ Փոփոխական հոսանքի լրիվ հզորությունը որոշվում է իբրև շղթայի հոսանքի (ամպերներով) և շղթայի սեղմակների միջև եղած լարման վոլտերով գործող արժեքների արտադրյալ։ Հոսանքի և լարման գործող արժեքները չափում են փոփոխական հոսանքի ամպերմետրով և վոլտմետրով։ Լրիվ հզորության հասկացությունը մուծվել է ի տարբերություն էլեկտրական շղթայի ակտիվ հզորության (չափվում է վատտերով) և ռեակտիվ հզորության, որը հավասար է UIsinų-ի (Ս-ն լարում է, I-ն՝ հոսանքը, ų-ն՝ դրանց փուլերի շեղման անկյունը) և չափվում է վառ (վոլտ-ամպեր ռեակտիվ) միավորներով։

Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Կատեգորիա:Միավորների միջազգային համակարգ
Լիբանանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

**[[Լիբանան]]ը** չի մասնակցել Եվրատեսիլ երգի մրցույթում։ Լիբանանի դեբյուտը պետք է կայանար 2005 թվականին, անգամ ընտրվել էր մասնակցող երգչուհին՝ Ալին Լահուդը։ Բայց Եվրոպական հեռարձակողների միությունը արգելեց հեռարձաման դադարեցումը Իսրայելի մասնակցի ելույթի ժամանակ, արդյունքում Télé Liban-ը դուրս եկավ մրցույթից։ 
2015 թ. հոկտեմբերին Télé Liban-ը հայտարարեց, որ երկիրը հնարավոր է մասնակցի 2016 թ. մրցույթին։

## Ներքին ընտրություն
2004 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Իբրահիմ Էլ Խուրին՝ Télé Liban-ի նախագահը, հայտարարել էր, որ Ուկրաինայի Կիև քաղաքում կայանալիք Եվրատեսիլ 2005 երգի մրցույթում դեբյուտին է պատրաստվելու։

## Մասնակիցներ

## Տես նաև
* Մարոկկոն Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Եվրատեսիլի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Լիբանանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Անտանաս Վենուոլիս

**Անտանաս Վենուոլիս** (Ժակաուսկաս) (), լիտվացի խորհրդային գրող։ Լիտվիայի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1947 թ.), Լիտվիայի ԽՍՀ ժողովրդական գրող (1957 թ.)։

1903-1907 թվականներին աշխատել է Կովկասում։ 1905-1907 թվականների հեղափոխությանը մասնակցելու համար բանտարկվել է Թիֆլիսում։ 1907 թվականից ապրել է Մոսկվայում, դեղագործություն է ուսանել Մոսկվայի համալսարանում։ 1918 թվականին վերադարձել է Լիտվա։ Վենուոլիսը լիտվական գրականություն է մտել որպես դեմոկրատ ուղղության ռեալիստ գրող («Բանտում», 1905 թ., ակնարկ, «Կովկասյան լեգենդներ», 1905-1906 թթ.)։ Իր պատմվածքներում Վենուոլիսը խարազանել է լիտվական գյուղի կուլակության կամայականությունը, տիրող կղերական խավարամոլությունը («Ջրահեղձ աղջիկը», 1909 թ.), մտավորականության քաղքենիական բարքերը («Վերադարձել է», 1908 թ., «Կինը», 1909 թ.)։ Քննադատորեն է պատկերել ազնվականությանը, բուրժուական մտավորականությանը («Օրը բացվելուց առաջ», 1925 թ., վեպ, «Մտավորականների պալատը» 1921 թ., վիպակ, «Մթնշաղ», 1936 թ., պիես)։ Պատմական թեմայով են գրված «Քառուղի» (1932 թ.) վեպը և «1831 թիվ» (1936 թ.) պիեսը։ «Հոգեդուստրը» (1946 թ.) վիպակում, «Պուոջյունասների դաստակերտը» (1949 թ.) վեպում պատկերված է դասակարգային պայքարը լիտվական գյուղում բուրժուական կարգերի ժամանակ։ 1957 թվականին հրատարակվել են նրա «Իմ հիշողություններից» գիրքը և «Ավանդություններ և լեգենդներ» ժողովածուն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լիտվացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Լիտվացի մանկավարժներ
Ուիլյամ Տաբմեն

**Ուիլյամ Վականարատ Շադրակ Տաբմեն** (, ), լիբերիացի քաղաքական գործիչ։ 1944-1971 թվականներին՝ Լիբերիայի նախագահ և կառավարության ղեկավար։

Ճշմարիտ վիգերի կուսակցության (հիմնադրված 1869 թվականին) ազգային առաջնորդ։ 1944 թվականին հռչակել է, այսպես կոչված, ազգային միասնականացման և ամբողջացման քաղաքականություն, որի նպատակն էր բնիկների և ԱՄՆ-ից ներգաղթածների սերունդների մերձեցումը, բնիկների ներգրավումը երկրի տնտեսական և քաղաքական կյանքի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 29 ծնունդներ
Կատեգորիա:1971 մահեր
Կատեգորիա:Հուլիսի 23 մահեր
Կատեգորիա:Լիբերիայի նախագահներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Լիբերիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ փաստաբաններ
Վուլֆիլա

**Վուլֆիլա**, **Ուլֆիլա** (գոթերեն՝ *𐌿𐌻𐍆𐌹𐌻𐌰𐍃*) (մոտ 311-մոտ 383 թվականներ), վեստգոթերի եկեղեցական գործիչ։ Սերում է Կապադովկիացի քրիստոնյա ընտանիքից, որ գերեվարվել է 267 թվականին, դանուբյան գոթերի արշավանքներից մեկի ժամանակ։ Մոտ 341 թվականին Կոստանդնուպոլսում եպիսկոպոս-արիոսականի (արիոսականություն՝ քրիստոնեության մեջ առանձին ուղղություն, որ հիմնադրել է հույն քահանա Արիոսը) կողմից Վուլֆիլան ստացել է «գոթերի եպիսկոպոսի» աստիճան։ Հետագայում քրիստոնեություն (արիոսականության ձևով) է քարոզել գերմանացի ցեղերի մեջ։ Վուլֆիլան համարվում է գոթական այբուբենի ստեղծող և Աստվածաշնչի մեծ մասի գոթերեն թարգմանության հեղինակ (որ որոշ հետազոտողներ դնում են կասկածի տակ), այդ թարգմանության պահպանված պատառիկները մեռած գոթերենի հնագույն հուշարձաններ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի քրիստոնեական աստվածաբաններ
Միջճյուղային հաշվեկշիռ

**Միջճյուղային հաշվեկշիռ**, հասարակական արդյունքի արտադրության ու բաշխման, ընդլայնված վերարտադրության ճյուղային համամասնությունների տնտեսական վերլուծության ու պլանավորման մեթոդ։ ԱՄՆ-ում էկոնոմիկայի վերլուծության համար միջճյուղային հաշվեկշիռը կիրառվել է 1930-ական թվականներին և արտասահմանում ստացել «ծախսեր-թողարկում» (input-output) անվանումը։ Միջճյուղային հաշվեկշիռները կազմվում են պլանային և հաշվետու ժամանակաշրջանի համար, արժեքային (համախառն արտադրանք), բնաձևային (արտադրանքի կարևոր տեսակներ) և բանաձևաարժեքային արտահայտությամբ։

Պլանային միջճյուղային հաշվեկշիռները կարող են կազմվել դինամիկ մոդելի հիման վրա, որը գծային հավասարումների համակարգ է, ապահովում է արտադրության, կապիտալ ներդրումների ու աշխատանքային ռեսուրսների փոխադարձ կապն ընդլայնված վերարտադրության մեջ։ Ստատիկ մոդելում այդ կապերը չեն արտացոլվում։ 

Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Արտադրություն