Հնդկահավ

**Հնդկահավ** (), հնդկահավերի ցեղին, *Phasianidae* ընտանիքին պատկանող Նոր աշխարհի խոշոր թռչուն։ Համարվում է տնային հնդկահավի նախնին։

## Ընդհանուր բնութագիր
մինի|ձախից
Տարածված են ԱՄՆ հարավ-արևելքում և Մեքսիկայում։ Վայրի հնդկահավերն ունեն մեծ չափսեր, կշռում են մինչև 8 կիլոգրամ (արու)։ Արուի երկարությունը 100-110 սանտիմետր է, էգինը՝ 85 սանտիմետր։ Ոտքերը երկար են, ուժեղ։ Թռչունները ունակ են թռչել միայն փոքր հեռավորության վրա։

## Արտաքին տեսք
մինի

Հնդկահավի վերին հատվածը դեղնա-շագանակագույն և կարմրա-շագանակագույն է, ունի մետաղական փայլ, փետուրներն ունեն սև եզրանաշխ, մեջքի ստորին հատվածը և պոչը ծածկող փետուրները շագանակագույն են՝ կանաչ և սև զոլերով։ Որովայնի հատվածը դեղնավուն շագանակագույնից անցնում է գորշ մոխրագույնի։ Թափափետուրները սև և շագանակագույն են՝ ավելի բաց զոլերով։ Պոչը շագանակագույն է՝ սև ալիքավոր զոլերով։

Գլուխը և պարանոցի վերին հատվածը կապույտ է, փետրածածկ չէ։ Կան, այսպես կոչված կարմիր «գորտնուկներ». ճակատին՝ կտուցի հիմքի մոտ կախված է մսային հավելուկ, իսկ կոկորդի վրա՝ մաշկի ծալք։

Ոտքերը կարմիր կամ մանուշակագույն են։ Կրծքավանդակի վրա կա խիտ թավամազ փունջ, որը նման է ձիու մազերին։

Էգի չափսերը, համեմատած արուի հետ, ավելի փոքր են, իսկ գունավորումը՝ ավելի դժգույն։

## Կենսակերպ
մինի
Հանդիպում են Հյուսիսային Ամերիկայի անտառներում։

Սնվում են բուսական և կենդանական սննդամթերքով՝ ընկույզով, կաղինով, սերմերով, տարբեր պտուղներով, ինչպես նաև միջատներով։

## Բազմացում
Բնավորվում են գետնի վրա։ Ապրիլին էգը 10-15 և նույնիսկ 20 ձու է դնում և անձնազոհաբար պաշտպանում է դրանք։

Վայրի հնդկահավերը հաճախ են զուգավորվում տնային էգերի հետ, իսկ ձագերն ունենում են ավելի լավ որակ, քան տնային հնդկահավերից։
[մինի|ձախից|[Վիրջինիա նահանգի Նելսոն շրջանում հայտնաբերված բույնը]]

## Հնդկահավ և մարդիկ
### Հնդկահավի օգտագործումն ացտեկների շրջանում
Իր «Նոր Իսպանիայի գործերի ընդհանուր պատմությունը» (1547-1577) հիմնարար աշխատությունում Բերնարդինո դե Սաագունը, հիմնվելով բույսերի հատկությունների մասին ացտեկների տեղեկատվության վրա՝ առողջության վերականգնման կերակրատեսակներում ներկայացրել է հնդկահավի կիրառման վերաբերյալ տարբեր տեղեկություններ։

## Ժամանակակից արժեք
Վայրի հնդկահավը ինչպես հրացանով (արուներին վրա են հասնում կտղումի ժամանակ, այսինքն՝ ամուսնական շրջանում), այնպես էլ թակարդներով որսորդության առարկա է։ Վերջինս հեշտանում է թռչնի ծայրահեղ հիմարությամբ։

Հնդկահավի միսը թեև ոչ այնքան նուրբ է, որքան հավինը, բայց ավելի սննդարար է։ Էգ հնդկահավի միսն ավելի համեղ է, քան արուինը, հետևաբար, ընտրում են առաջինը, որպեսզի լցոնեն այն շագանակով և գետնասնկով։ Ծեր հնդկահավերը պիտանի են միայն եփելու նրանցից ապուրներ և արգանակներ պատրաստելու համար։ Քանի որ վայրի հնդկահավերը սնվում են կաղինով, հատապտուղներով և պտուղներով, նրանց միսն ավելի համեղ է, քան տնայիններինը։ Հնդկահավի մսից, որը առանձնացված է ոսկորներից, պատրաստում են դոբ, ինչի համար միսը փաթաթում են և շոգեխաշում, կամ պատրաստում են աղացած մսով, պիստակներով և այլ բանով լցոնած հնդկահավ։

Ընտելացրած հնդկահավը համարվում է գյուղատնտեսական թռչունների հիմնական տեսակներից մեկը։

Վայրի և տնային հնդկահավին նվիրված են եղել 29 երկրների փոստային նամականիշեր, ներառյալ Խորհրդային Միությանը (1990 թվականի երեք նամականիշերի թողարկում)։

Wildlife turkey 1956 U.S. stamp.1.jpg|Վայրի Հնդկահավն ԱՄՆ-ի փոստային նամականիշի վրա (1956) (1956)
Stamps of Azerbaijan, 2012-1060.jpg|Տնային հնդկահավը Ադրբեջանի փոստային նամականիշի վրա (2012)


## Դասակարգում
Տարբերվում են հնդկահավի յոթ ենթատեսակ.
* *Meleagris gallopavo gallopavo*
* *Meleagris gallopavo intermedia*
* *Meleagris gallopavo merriami*
* *Meleagris gallopavo mexicana*
* *Meleagris gallopavo onusta*
* *Meleagris gallopavo osceola*
* *Meleagris gallopavo silvestris*

**Կարիոտիպ**։ 80 քրոմոսոմ (Դիպլոիդ հավաքակազմ՝ 2*n*):

;Մոլեկուլային գենետիկա
* Դեպոնացված նուկլեոտիդային հաջորդականությունները Տվյալների բազայում *EntrezNucleotide*, GenBank, NCBI, ԱՄՆ։ 290 813 (Մարտի 5, 2020)։
* Սպիտակուցների դեպոնացված հաջորդականությունները տվյալների բազայում *EntrezProtein*, GenBank, NCBI, США: 30 600 (Մարտի 5, 2020)։

Տնային հնդկահավին, որպես գենետիկորեն լավ ուսումնասիրված թռչունների տեսակ, պատկանում է Galliformes կարգի պահված դեպոնացված նուկլեոտիդային հաջորդականությունների զգալի մասը։

**[[Գենոմ]]**։ 1,31-1,68 պգ (C-value).

Տնային հնդկահավի գենոմի ամբողջական սեկվենտացումը ավարտվել է 2010 թվականին, ընդ որում, հնդկահավը դարձել է թռչունների երրորդ տեսակը (հավից և զեբրային ամադինայից հետո), որի համար առկա է ֆիզիկական քարտեզ և ամբողջական գենոմի հաջորդականության հավաք։ Քրոմոսոմային մակարդակով իրականացված M. gallopavo գենոմի հավաքման լավ որակի շնորհիվ տեսակը կարևոր նշանակություն ունի համեմատական գենոմիկայում՝ թռչնի գեների էվոլյուցիան պարզելու համար։

## Տես նաև
* Հնդկահավեր

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* Turkey as U.S. national bird
* Turkeys from England
*National Wild Turkey Federation&nbsp;– Map of the locations of the five sub-species of wild turkey 
* View the turkey genome in Ensembl

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Կատեգորիա:Հավանմաններ