Սերուժ Գրաճյան

**Սերուժ Գրաճյան** (), «Գրեմմի» մրցանակի առաջադրված և «Juno» մրցանակակիր, կանադահայ դաշնակահար և կոմպոզիտոր։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է 1973 թվականին, տասնչորս տարեկան հասակում կրթաթոշակ է ստացել Վիեննայում սովորելու համար և յոթ տարեկան հասակում ձեռք է բերել շնորհակալագրեր։ Այնուհետև նա սովորել է Մարիետա Օրլովի հետ Տորոնտոյի համալսարանի երաժշտական ֆակուլտետում, որտեղ 1994 թվականին դաշնամուրի կատարմամբ ստացել է իր բակալավրի աստիճանը։ Նա սովորել է Էինար Սթիվեն-Նյուքլբերգի հետ Գերմանիայի Հանովեր քաղաքում գտնվող Երաժշտության և թատրոնի համալսարանում, որտեղ էլ  2001 թվականին հանդես է եկել որպես մենակատար։

## Ներկայացումներ
Գրաճյանը ելույթ է ունեցել Տորոնտոյի, Վանկուվերի և Էդմոնտոնի սիմֆոնիաների, Գյոթինգենի սիմֆոնիայի, Ռուսաստանի ազգային նվագախմբի, Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ և Թաիլանդի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբերի հետ` այնպիսի դիրիժորների ներքո, ինչպիսիք են Բրեմվել Թովեյը, Պիտեր Օունդջյանը, Ստեֆան Դենևը, Էդուարդ Թոփչյանը, Գուդնի Էմընսը։

Մենակատար ելույթները, կամերային երաժշտության համերգները և նրա կոմպոզիցիաների պրեմիերաները պարոն Գրաճյանին տարել են աշխարհի բոլոր խոշոր քաղաքները` ԱՄՆ-ից` Նյու Յորք (Քարնեգի հոլ դահլիճ), Բոստոն (Յորդանի դահլիճ), Սան Ֆրանցիսկո, Մայամի, Չիկագո և Լոս Անջելես, Եվրոպա՝ Լոնդոն (Վիգմորի դահլիճ), Փարիզ (Սալլեի դահլիճ), Մյունխեն, Զալցբուրգ, Թրոնհեյմ, Լոզան, Ժնև, Մադրիդ, Բարսելոնա և Բիլբաո, հեռավոր Արևելք՝ Չինաստան և Ճապոնիա, Լատինական Ամերիկա, (Մեքսիկա և Բրազիլիա)։ Նրան հրավիրել են ելույթ ունենալ Իտալիայի Կորտոնա նահանգում Բերգենի փառատոնին, Սավաննա երաժշտական փառատոնին, Կոլմարի փառատոնին, Լումինատո փառատոնին, Օտտավա Չամերֆեստին, Ռոքպորտ երաժշտություն և Դել Սոլե-Տուսկան Սան փառատոնին։ Որպես համագործակցող արտիստ, Գրաճյանը համերգներով հանդես է եկել ջութակահարներ Արա Մալիքյանի, Չո-Լիանգ Լինի, Լարա Սենթ Ջոնի, Չեյ-Յունի և Ջոնաթան Քրոուի, սոպրանո Դոն Ափշուի, բարիտոն Ռասել Բրաունի, տենոր Մայքլ Շադեի, ջութակահար Քիմ Քարդաշյանի, հարվածային գործիքներ նվագող Ջամեյ Հադադի հետ, Խաղաղ օվկիանոս, Նյու Օրֆորդ, Սեսիլիայի  և Կամերատա Խաղաղ օվկիանոս լարային քառյակների հետ։

Տանգոյի և ֆլամենկոյի երաժշտության նրա ուսունասիրությունները հանգեցրել են «Tango Notturno» քննադատական ձայնագրության նախագծի և «Reimagining Flamenco»-ի հյուսիսամերիկյան համերգային շրջագայությանը` հանրաճանաչ ֆլամենկոյի կիթառահար Գրիշա Գորյաչևի հետ։ Նրա վերջին շրջագայական նախագիծը «Կոնվիվենցիա»-ն եզակի ծրագիր է ձայնային և կամերային երաժշտության համար՝ նշելով կրոնական և էթնիկական բազմազանությունն ու ներդաշնակությունը։ «Hell’s Fury»-ը թատերական ստեղծագործություն է, որը հիմնված է գերմանացի կոմպոզիտոր Հան Էյզլերի «Հոլիվուդյան երգի գրքի» վրա, որի շնորհիվ 2019 թվականին ԱՄՆ-ի Ստանֆորդի համալսարանում տեղի ունեցավ Գրաճյանի և բարիտոն Ռասսել Բրաունի միջև համագործակցության  պրեմիերան։

## Երգահան
Գրաճյանի հեղինակած կամ մշակած հարյուրից ավելի ստեղծագործություններ կատարել  են Տորոնտոյի և Վանկուվերի սիմֆոնիկ նվագախմբերը, «I Musici de Montreal»-ը, «Fresnoc» Ֆիլհարմոնիկը, Հայաստանի Ֆիլհարմոնիկը, «Elmer Iseler»-ի երգիչները և «Elektra  Women's» երգչախումբը։ Նա նաև  Մադրիդի Կամերատա Կրեիվա, կամերային նվագախումբի հիմնադիր և երաժշտական տնօրեն էր, որը նվիրված էր ժամանակակից ստեղծագործությունների կատարմանը։

Նրա համերգները հեռարձակվել են «CBC»-ի, «Radio de la Suisse Romande»-ի, «Radio and TV España»-ի, «BBC»-ի, «Süddeutsche Rundfunk»-ի և «NHK Japan»-ի կողմից։

Գրաճյանը Կանադայի ճանաչված «Juno» մրցանակակիրն է, «Amici» կամերային անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարն ու դաշնակահարն է, պատասխանատու է 50 և ավելի համերգների նորարար ծրագրավորման, առաջխաղացման և կատարման համար, ներառյալ  Կանադայի Տորոնտո նահանգի Կլոդ Ուոթսոնի անվան Էրլ Հայգ միջնակարգ դպրոցում կատարողական արվեստի սաների ամենամյա կրթական ծրագրի հեռարձակման։

## Մանկավարժ
Տիրապետելով վեց լեզուների (անգլերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, գերմաներեն, հայերեն և արաբերեն), նա դասավանդել է այնպիսի հեղինակավոր երաժշտական դպրոցներում ինչպիսիք են Հանովերի երաժշտության, դրամայի և մեդիայի համալսարանը (Գերմանիա), «Centro Superior Escuela Musica Creativa»-ի և «Katarina Gurska»-ի երաժշտության և հիմնադրամի դպրոցը (երկուսն էլ՝ Մադրիդում, Իսպանիա), ուսուցանելով բազմաբնույթ երաժշտական առարկաներ, ներառյալ դաշնամուրային կատարում, կամերային երաժշտություն, կոմպոզիցիա, համաշխարհային երաժշտության մեկնաբանում։  Նա նաև ակտիվ գործունեություն է ծավալում որպես կամերային երաժշտության և վոկալ երաժշտության առոգանության ուսուցիչ Վանկուվեր միջազգային երգի ակադեմիայում և Տորոնտոյի Թագավորական երաժշտության կոնսերվատորիայում։ Այսջտեղ նաև ծրագրեր է իրականացնում և անցկացնում Ակադեմիայի կամերային նվագախմբի համերգներ, ձևավորված Գլեն Գոլդի դպրոցի և Թեյլոր Ակադեմիայի բացառապես շնորհալի լարային երաժիշտներից, որոնք նաև հանդիսանում են ժյուրիի անդամ իրենց տարեկան Կամերային երաժշտության մրցույթում։

## Սկավառակագրություն
Գրաճյանի դիսկոգրաֆը պարունակում է Ֆրանց Լիստի «Տրանսցենդենտալ էտյուդների» և «Դաշնամուրի կոնցերտի» վերափոխումներ՝ «Warner Music Spain» պիտակի վրա, «Մանրանկարներ»՝ հայ կոմպոզիտորների կողմից գրված երաժշտության անթոլոգիայի տեսքով, և Ռոբերտ Շումանի երեք սոնատները ջութակի և դաշնամուրի համար (Արա Մալիկյանի հետ) երկուսն էլ «Hänssler Classic» թողարկում են։ Պաուլին Վիարդո-Գարսիայի երգերով ձայնագրությունը լույս է տեսել 2005 թվականին՝ նրան բերելով 2006 թվականի «Juno» մրցանակ տարվա դասական ալբոմի համար։ Նա ուսումնասիրել և կատարել է տանգոյի երաժշտություն, որը հանգեցրեց «CBC Records»-ի «Tango Notturno» սկավառակի ստեղծմանը։ Կոմիտասի` Հայաստանի ազգային կոմպոզիտորի, ժողովրդական երգերի մրցանակակիր նվագախմբերի կատարումները 2008 թվականինին թողարկվել են որպես «Կոմիտաս երգեր»՝  «Nonesuch» պիտակով և առաջադրվել «Գրեմմի» մրցանակին։ «Amici Chamber Ensemble»-ի հետ նա թողարկել է 2010 թվականին հայկական կամերային երաժշտություն  Armenian Chamber Music &  Levant, որը առաջադրվել է «Juno» լավագույն դասական ալբոմի համար, և Լևանթ, «Juno»-ի 2013 թվականի լավագույն դասական ալբոմների  "Troubadour & the Nightingale": «Troubadour & Nightingale»-ը, իր բնօրինակ կազմի «Trobairitz Ysabella» ալբոմը և Մորիս Ռավելի և Սայաթ Նովայի երգերի իր կոմպոզիցիաները, որոնք ձայնագրվել են «MCO Records»-ում` «Manitoba» կամերային նվագախմբի կողմից, առաջադրվել է «Juno»-ի  2014 թվականի լավագույն դասական ալբոմի. “Mother of Light”: «Mother of Light»-ը, միջնադարյան սրբազան երաժշտության նոր ալբոմ, որը ամբողջությամբ մշակել է Գրաճյանը, «Juno»-ի  2018 թվականին առաջադրվել է որպես լավագույն դասական ձայնագրություն։

## Ձայնագրությունների ցանկ
* *Inspired By Canada / Notre Pays*  (2017 թվական, Marquis Classics), Միրիել Ասսելիի և «Amici Chamber Ensemble»-ի հետ
* *Mother of Light*  (2016 թվական, Delos Music)
* *Levant*  (2012 թվական, ATMA Classique)
* *Troubadour & the Nightingale*  (2012 թվական, MCO Records)
* *Armenian Chamber Music*    (2010 թվական, ATMA Classique)
* *Gomidas Songs* (2008 թվական, Nonesuch) Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը՝ Էդուարդ Թոփչյանի գլխավորությամբ.
* *Tango Notturno* (2007 թվական, CBC Records) 
* *Twelve Transcendental Etudes: Franz Liszt* (2005 թվական, Warner Music Spain)
* *[[Pauline Viardot]]: Lieder Chansons Canzoni Mazurkas* (Analekta, 2004 թվական)
* *Piano Concerto no 1 : Franz Liszt  (with Goettinger Symphonie Orchester)* 2001 թվական
* *[https://www.arkivmusic.com/classical/album.jsp?album_id=44874 Robert Schumann: Three Sonatas for Violin & Piano]* (Hanssler Klassik, 1998 թվական)
* *Miniatures: Works by Armenian composers for violin & piano (*Malkrafon, 1996թվական)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կանադահայ դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Կանադահայ կոմպոզիտորներ