Երեք մոգեր

thumb|upright=1.2|Հունական սրբապատկերի վրա
**Երեք մոգեր** նաև  թագավորներ (), **Մելքոն, Գասպար, Բաղդասար**, ըստ արևմտաեվրոպական ավանդույթի մոգերի անուններ, որոնք մանուկ Հիսուս Սուրբ ծննդյան (տե՛ս մոգերի երկրպագությունը) առթիվ նվերներ են բերել։ Ավետարանում նրանց անունները և արքունական աստիճանները չեն հիշատակվում․ ավանդույթը ծագել է միջնադարում։ Ուղղափառ եկեղեցին նրանց թագավորներ չի համարել, չի հաշվարկել նրանց թիվը, անուններ չի տվել և չի նշել վարդապետության մեջ։

## Պատմություն
[thumb|upright=1.2|[Պաոլո Վերոնեզե|Վերոնեզեի մեկնաբանությամբ]]
Կաթոլիկ եկեղեցում երեք թագավորների հիշաատակումը տեղի է ունենում Աստվածահայտնության տոնին (հունվարի 6, որոշ կաթոլիկ երկրներում՝ հանգստյան օր)։

Մոգը սլավոնական բառ է, որն օգտագործվում է ռուսերեն թարգմանություններում։ Ավետարանական բնօրինակում կա ։ Հնագույն գրականության մեջ կան հիմնականում այս տերմինի երկու իմաստ՝ մարդիկ, որոնք պատկանում են պարսկական (զրադաշտական) քահանաներին, և բաբելոնացի քուրմ-աստղագետներ՝ որպես բացառիկ մասնագիտական խումբ (մոգեր)։

Լատինական ավանդույթում հունական μάγοι թարգմանվում է լատիներեն *magi* («կախարդ») բառով․ *նրանց հաճախ պատկերում էին արքայական* թագերի վրա։ Մոգերին թագավորներ առաջին անգամ անվանել է Կեսար Արելատցին<։ Բեդա Պատվելիի մոտ առաջին անգամ են ի հայտ գալիս նրանց անունները՝ Գասպար, Մելքոն, Բաղդասար։ Նրանք համարվում են ճանապարհորդների հովանավորներ, այդ պատճառով, նրանց անունները հաճախ մտնում են հյուրանոցների անունների մեջ (օրինակ, ՝  հյուրանոց «Երեք թագավորներ»)։

Ավանդության համաձայն, մոգերի մասունքները հայտնաբերվել են կայսրուհի Ելենայի կողմից, սկզբում դրվել են Կ․Պոլսում, IV դարում Ս․Եվստորգիոսը այնտեղից տեղափոխվել է Միլան, իսկ 1164 թվականին Ֆրիդրիխ I Բարբարոսայի ցանկությամբ՝ Քյոլն, որտեղ նրանց տեղավորման համար կառուցվել  է երեք մոգերի տապանը, իսկ տապանի տեղադրման համար՝ Քյոլնի տաճարը, որն ամենամեծն է Արևմտյան Եվրոպայում։

Մոգերի թվի մասին ավետարանիչը չի գրում։ Բերված նվերների թվի համաձայն, ենթադրվում է, որ նրանք երեքն էին։ Այդ արխետիպիկ թիվը թույլ է տվել  եկվորներին զվարճանալ տարբեր գաղափարների մարմնավորմամբ։ Այսպես, պատկերագիտության զարգացմանը զուգընթաց, մոգերին սկսեցին պատկերել որպես մարդու երեք տարիքների ներկայացուցիչներ (Բաղդասար՝ երիտասարդ մարդ, Մելքոն՝ հասուն մարդ, Գասպար՝ ծեր մարդ) և երկրի երեք տարբեր կողմերը (Բաղդասար՝ մավրեր, Աֆրիկա, Մելքոն՝ սպիտակ մարդ, Եվրոպա, Գասպար՝ արևելյան դիմագծերով կամ արևելյան հագուստով, Ասիա)։ Այսինքն նրանց հայիենիքը՝ բնակչության էթնիկ կազմով տարբերվող, երեք երկրներ էին՝ Իրան, Արաբիա և Եթովպիա։

Կան մոգերի անունների հունարեն տարբերակները (*Ապպելլիկոն, Ամերին, Դամասկոն*) և հրեականը՝ (*Մագալատ, Գալգալատ և Սերակին)։* Կան լեգենդներ չորրորդ մոգի մասին, ում *[[Արտաբանուս]]* են անվանում (որպես պարսից արքա Դարեհի եղբայր)։ Հին ձեռագրերում Բաղդասարին անվանում են Վիֆիսարե։

Սրիրական եկեղեցում կա ավանդություն՝ մեծ շքախմբով Երուսաղեմ ժամանած, 12 մոգերի մասին։ Նրանց անունները մարդկանց երևակայության արդյունք են։

## Տես նաև
* Տատիկը և երեք թագավորները
* Մոգերի երկրպագություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
*Mark Rose, "The Three Kings & the Star" : the Cologne reliquary and the BBC popular documentary
*Alfred Becker, Franks Casket
*Caroline Stone, "We Three Kings of Orient Were"
*''Magi'' *Catholic Encyclopedia*
*"Procession of the Three Kings in Valencia"

Կատեգորիա:Սուրբ ծնունդ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Կույս Մարիամ
Կատեգորիա:Ավետարան ըստ Մատթեոսի