open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Պյոտր Բագրատիոնի հուշարձան (Մոսկվա)

**Պյոտր Բագրատիոնի հուշարձան** (), իշխան, ռուսական բանակի հետևազորի գեներալ, 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի հերոս Պյոտր Բագրատիոնի հուշարձանը։ Կոթողը ներկայացնում է զորավարի կերպարը, որն իր մարտիկներին մղում է հարձակման։

Հուշարձանը գտնվում է Կուտուզովի պողոտայի զույգ կողմում` «Բաշնյա-2000» գործարար համալիրի առջև։

## Պատմություն
Հուշարձանը բացվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ Հեղինակներն են քանդակագործ, ակադեմիկոս Մերաբ Մերաբիշվիլին և ճարտարապետ, ակադեմիկոս Բորիս Տխորը։ Սա Թբիլիսիում 1984 թվականին տեղադրված Բագրատիոնի հուշարձանի գրեթե ճշգրիտ կրկնօրինակն է։ Հիմնական տարբերությունները. Մոսկվայի հուշարձանը բարձր է և Վրաստանի հուշարձանի սուսերն իջեցված է, իսկ Մոսկվայի հուշարձանի սուսերը բարձրացված է։

Բագրատիոնի կրծքին ճշգրիտ պատկերված են կենդանության օրոք նրա ստացած շքանշանները` Սուրբ Անդրեասի շքանշանը, Սուրբ Գևորգի երկրորդ աստիճանի շքանշանը, Սուրբ Աննայի առաջին աստիճանի շքանշանը և Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշանը։

2011 թվականին հուշարձանը վերականգնվել է. հավաքվել ու նորից շարվել է պատնեշը և կատարվել է կցվածքների հերմետիկացում։ Աշխատանքների ավարտից հետո հուշարձանն օծել է Համայն Վրաստանի կաթողիկոս Իլյա II-ը։

## Տվյալներ
Քանդակի բարձրությունն ավելի քան 6 մետր է, ամբողջ հուշարձանի բարձրությունը պատվանդանով` մոտ 10 մետր։

## Աղբյուրներ
* Памятник П.И. Багратиону

Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Կատեգորիա:Քանդակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Ֆուտբոլի Նիդերլանդների Սուպերգավաթ 2011

**Ֆուտբոլի Նիդերլանդների Սուպերգավաթ 2011** (), Նիդերլանդների սուպերգավաթի 22-րդ խաղարկումն է, որն անցկացվել է 2011 թվականի հուլիսի 30-ին Ամստերդամի Ամստերդամ Արենա մարզադաշտում, որտեղ միմյանց դեմ մրցում էին առաջնության 2010/11 մրցաշրջանի հաղթող Այաքսը և գավաթակիր Տվենտեն։ Արդյունքում վերջինս հաղթել է 2:1 հաշվով 45 հազար հանդիսատեսի ներկայությամբ։

## Խաղ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հաշվետվություն soccerway.com կայքում

Կատեգորիա:2011 ֆուտբոլում
Պետրոս I-ի տնակ (Նիժնի Նովգորոդ)

**Պետրոս I-ի տնակը Նիժնի Նովգորոդում** (, նաև՝ Չատիգինի տուն, ), տեսարժան վայր Նիժնի Նովգորոդի կենտրոնում, գտնվում է Պոչաինսկի փողոցի 27 հասցեում։

## Պատմություն
Շենքը կառուցվել է 17-րդ դարի վերջում։ Ըստ տեղական ավանդույթի՝ այս տանը կայսր Պետրոս I-ը երկու անգամ կանգ է առել. առաջին անգամ` 1695 թվականին Ազովյան արշավանքներից առաջ, երկրորդ անգամ՝ 1722 թվականին, երբ ժամանել էր Նիժնի Նովգորոդ` այցելելու Կուզմա Մինինի գերեզմանին։

Սկզբում պալատները պատկանում էին առևտրական Չատիգինին, 18-րդ դարի սկզբին՝ առևտրականներ Դոկուկինին, 1765 թվականին՝ Միխայիլ Դոկուկինի այրուն՝ Իրինա Պետրովնային։ Հետագայում պալատների տերերը բազմիցս փոխվել են։ 19-րդ դարում շինությունը խարխլվել է և օգտագործվել որպես գիշերային կացարան։ 1888 թվականին, երբ ստեղծվեց Նիժնի Նովգորոդի գավառական գիտական արխիվային հանձնաժողովը, տունը, որպես քաղաքի մասունք, ձեռք է բերվել որպես պատմական նյութերի տեղավորման համար։

2008 թվականի մարտի 6-ին Նիժնի Նովգորոդի շրջանի ղեկավարությունը հավանություն է տվել Չատիգինի տան (Պետրոս I-ի տուն) տարածքի սահմանները որպես մշակութային ժառանգության օբյեկտ ճանաչելու համար։

## «Պետրոս I-ի տնակ»
1996-2005 թվականներին «Պետրոս I-ի տնակ-ի» նկուղում էր գտնվում համանուն պանդոկը, որը սիրված «անդերգրաունդ» համերգային հրապարակ էր Նիժնի Նովգորոդի երաժիշտների և երաժշտասերների համար։ «Փոքր բեմը» բազմաթիվ ժողովրդական և ռոք խմբերի ապաստան է եղել, որոնցից շատերը հետագայում հայտնի են դարձել։ Այստեղ հանդես են եկել «ДНК», «Не Нашего мира» (այժմ՝ «Uma2rmaH»), Ալեքսեյ «Գնդապետ» Խրինովը, «40 градусов», Shannon, The Racoons, The Dartz (Սանկտ Պետերբուրգ), Puck & Piper (Մոսկվա), «Мата Хари» (Դերժինսկ)։ 
2005 թվականի հունիսին քաղաքապետարանը չի երկարաձգել սեփականատերերի հետ վարձակալության պայմանագիրը՝ պատմական հուշարձանների պատերին զվարճանքի օբյեկտների տեղակայման արգելքի պատրվակով։ Ներկայումս շենքը գտնվում է կիսալքված վիճակում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Библиографический очерк «Царственные особы в Нижнем Новгороде»
* О состоянии в 2008-2009 годах, newsnn.ru

Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի տեսարժան վայրեր
Իվան Բունինի հուշարձան (Մոսկվա)

**Իվան Բունինի հուշարձան** (), գրող, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Իվան Բունինի հուշարձանը, որը 2007 թվականին տեղադրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, Պովարսկայա փողոցում։

## Պատմություն
Իվան Բունինի հուշարձանը տեղադրելու գաղափարն առաջարկել է «Բունինի ժառանգություն» ասոցիացիան և արժանացել է մայրաքաղաքի մշակույթի դեպարտամենտի, Մոսկվայի ճարտարապետության և քաղաքաշինության կոմիտեի և Մոսկվայի մշակութային ժառանգության դեպարտամենտի հավանությանը` «հայրենական և համաշխարհային գրականության մեջ խոշոր ներդրում ունեցած Նոբելյան մրցանակակրի հիշատակի հավերժացման նպատակով»։ Հուշարձանը ստեղծել են քանդակագործ Ալեքսանդր Բուրգանովը, որը նաև Վորոնեժում Բունինի արձանի հեղինակն է, և ճարտարապետ Վիկտոր Պասենկոն։

## Նկարագրություն
Գրողի քանդակը պատրաստվել է բրոնզից և տեղադրվել ոչ բարձր գրանիտե պատվանդանի վրա։ Իվան Բունինը պատկերված է կանգնած` ձեռքում բռնած ծալված անձրևանոցով։ Նա հանգիստ ազնվական կեցվածքով նայում է դեպի հեռուն։

Հուշարձանի տեղադրման վայրը` Պովարսկայա փողոցի թիվ 26 տան մոտ, պատահական չի ընտրված. հենց այստեղ է ապրել Բունինը նախքան Ռուսաստանից Ֆրանսիա ընդմիշտ արտագաղթելը։ Տան ճակատին 1993 թվականի դեկտեմբերի 11-ին փակցվել է հուշատախտակ։

Հուշարձանը Մոսկվային է նվիրաբերել «Բուրգանով-կենտրոն» դասական և ժամանակակից արվեստի թանգարանը։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականի հոկտեմբերի 22-ին և հարմարեցվել է գրողի ծննդյան 137-րդ տարեդարձի օրվան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2007 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Նիժնի Նովգորոդի պատմական կենտրոն

**Նիժնի Նովգորոդի պատմական կենտրոն** (, նաև՝ հին Նիժնի Նովգորոդ, հին քաղաք, ), Նիժնի Նովգորոդի սահմաններով կառուցապատ տարածքը մինչև 1917 թվական։ Այստեղ են գտնվում բազմաթիվ ճարտարապետական հուշարձաններ, բնության տեսարժան վայեր և պատմական շրջաններ։

Հին քաղաքում են համախմբված տարբեր դարերի ճարտարապետական ոճեր (նեո-բյուզանդական, ստրոգանովսկոե բարոկկո, ամպիր, մոդեռն)։ Այստեղ միմյանց են հաջորդում միջնադարյան Կրեմլինը, պալատական տներ և ստալինյան նախագծով կառռւցված շենքեր։

## Դիրք
Հին քաղաքը գտնվում է երկու լեռների վրա` Կրեմլյովսկայա և Իլյինսկայա։ Կրեմլի բլրի վրա է գտնվում Նիժնի Նովգորոդի Կրեմլը և նրա շրջակայքի պատմական շրջանները՝ Վերին և ստորին արվարձանը, Ռոժդեստվենսկայա փողոցը, պատմական փողոցների համալիրը (օրինակ՝ Մեծ Պոկրովսկայա և Վարվարսկայա փողոցները), Պեչերսկի վանքը և Պոչայան։ Իլյինսկի լեռան վրա է գտնվում Զապոչաինյա տարածքը, սկսած Իլյինսկայի փողոցից՝ ավարտվելով Լյադովի հրապարակում։

Հին քաղաքի մեջ է ընդգրկված նաև հին Կանավինոն նիժնինովգորոդյան տոնավաճառով և հին Սորմովոն, չնայած այն հանգամանքին, որ այդ բնակավայրերը ներառվել են քաղաքի կազմում 1917 թվականից հետո։ Հին Կանավինոյի մեջ է ընդգրկվում նաև Նիժնի Նովգորոդի տոնավաճառը, Ստրելկի և Գորդեևկան միկրոշրջանները։ Այստեղ են գտնվում բազմաթիվ հետաքրքիր ճարտարապետական օբյեկտներ, որոնք ստեղծում են այդ տարածքի անսամբլը` տոնավաճառ, տոնավաճառի շենք, Մոսկովյան կայարանը Հեղափոխության հրապարակի հարևանությամբ, Կենտրոնական հանրախանութը, Սմոլենսկ-Վլադիմիր ծխական համայնքը Գորդեևկա միկրոշրջանում և Գորդեևկա հանրախանութը, ինչպես նաև 19-րդ դարի բազմաթիվ առանձնատներ։ 2018 թվականի Աշխարհի գավաթի խաղերի նախօրեին հին Կանավինոյի տարածքը վերակառուցվել է։

Հին Սորմովոն պատմական կենտրոնից մի փոքր հեռու է։ Այս տարածքի կենտրոնը հիմնականում կառուցված է Ստալինյան ոճով, նախահեղափոխական կառույցները հազվադեպ են։ 20-րդ դարի սկզբին Սորմովոն եղել է 1905 թվականի հեղափոխական շարժումների կենտրոն. դրա հետ կապված այս տարածքում տեղակայված են բազմաթիվ հեղափոխական հուշարձաններ։

## Նշանակություն
«Նիժնի Նովգորոդի պատմական կենտրոն» հաստատությունը համարվում է քաղաքի և նրա զբոսաշրջային կենտրոնի հիմնական մշակութային տեսարժանությունը։ Ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 100 մշակութային և պատմական նշանակության քաղաքների մեջ։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական ժառանգության ցուցակում է ընդգրկվել նաև Մաքսիմ Գորկու տարելիցը։ Պատմական տարածքի զարգացումը և պահպանումը պատմական ժառանգության և ժամանակակից կառուցապատողների միջև վեճերի մշտական առարկա է։ Վերջին 30 տարիների ընթացքում հին քաղաքը կորցրել է բազմաթիվ ճարտարապետական հուշարձաններ և գրեթե կորցրել է իր պատմական տեսքը։ Նոր քաղաքապետ Վլադիմիր Պանովը նույնպես շահագրգռված է հին քաղաքի պատմական մասի պահպանմամբ։

## Կազմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Туристический портал Нижнего Новгорода

Կատեգորիա:1221 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի տեսարժան վայրեր
Վիոլետա Ուրմանա

**Վիոլետա Ուրմանավիչյուտե Ուրմանա** (, ), լիտվացի օպերային երգչուհի (սոպրանո, մեցցո-սոպրանո)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 19-ին Լիտվայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Կապսուկասում քաղաքում։ Ավարտել է դաշնամուրի բաժինը, ապա Վիլնյուսի կոնսերվատորիայի վոկալի բաժինը։ 1991 թվականից նա շարունակել է ուսումը Մյունխենի Բարձրագույն երաժշտական դպրոցում՝ Աստրիդ Վարնայի մոտ։ Շուտով նա ընդունվել է Բավարիայի պետական օպերայի ստուդիան։
1993 թվականին Սենթ Գալլենի օպերայում առաջին անգամ հանդես է եկել Լաուրայի դերում (Ա. Պոնկիելլիի «Ջոկոնդա»)։

Երգչուհին դարձել է աշխարհահռչակ՝ կատարելով մեցցո-սոպրանո դերեր։ 2002 թվականին Վիոլետա Ուրմանան սկսել է իր «երկրորդ գործունեությունը» որպես սոպրանո և նորից գրավել է օպերայի աշխարհը։

## Մրցանակներ և կոչումներ
* Վիեննայի «Belvedere» և Բարսելոնայի Ֆ. Վինյասի անվան միջազգային մրցույթների հաղթող։
* 2001 թվականին պարգևատրվել է Մեծ իշխան լիտվացի Գյադիմինասի III աստիճանի շքանշանով և Լիտվայի արվեստի և մշակույթի ազգային շքանշանով։
* 2002 թվականին երգչուհին Լոնդոնում ստացել է թագուհու ֆիլհարմոնիկ միության մրցանակը և Բերգամոյում Ֆրանկո Աբյատիի մրցանակը։
* 2009 թվականին Վիեննայում արժանացել է «Kammersängerin» պատվավոր կոչմանը։
* 2012 թվականին ստացել է Երաժշտության և թատրոնի լիտվական ակադեմիայի պատվավոր դոկտորի կոչում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիտվացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Լիտվայի ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Լիմպոպո (կենդանաբանական այգի)

**«Լիմպոպո» կենդանաբանական այգի** (), Ռուսաստանում առաջին մասնավոր կենդանաբանական այգին, որը գտնվում է Նիժնի Նովգորոդի Սորմովո շրջանում։ Հիմնադրվել է 2003 թվականին Վլադիմիր Գերասիչկինի կողմից և ներկայումս համարվում է Նիժնի Նովգորոդի երկրորդ կենդանաբանական այգին («Շվեյցարիա» կենդանաբանական այգու հետ միասին, որը բացվել է 1997 թ.): Կենդանաբանական այգու հավաքածուն ներառում է կենդանիների 230 տեսակ։ «Լիմպոպո» կենդանաբանական այգին գտնվում է Սորմովո այգու տարածքում և զբաղեցնում է 7,1 հեկտար տարածք։

Բուշարանները գտնվում են երկու հարթակներում։ Կենդանաբանական այգու տարածքում կազմակերպվում են քաղաքային  շրջանային տոներ։ Ամեն տարի անցկացվում է «Տնկի՛ր քո ծառը» ակցիան, նշվում է Կենդանիների պաշտպանության օրը, նշվում են մեծ կենդանիների ծննդյան օրերը։ Նորածին կենդանիների անունները հաճախ դնում են նիժնինովգորոդցիները թեմատիկ մրցույթների միջոցով։

## Պատմություն
2009 թվականին «Լիմպոպոյում» պայմանագրով սկսեց աշխատել «Ռուսական գյուղ» կենդանաբանական այգին։ Կենդանաբանական այգու խորհրդանիշը բուն է։ Նրա հայտնվելով Վլադիմիր Գերասիչկինայի մոտ ծագեց կենդանաբանական այգու ստեղծման գաղափարը։ Այդ թռչունին «Լիմպոպոյի» տնօրենը փրկել էր ագռավներից, որից հետո որոշել էր Նիժնի Նովգորոդում կազմակերպել մասնավոր կենդանաբանական այգի։ «Լիմպոպոյում» կան ամուրյան վագր, վագերաձի, ընձուղտ, սովորական ֆլամինգո, տրուբկոզուբ, յագուար, զուբր, կուղխ, ցուլ, գետակինճեր, ջրախոզուկ, օցելոտ, պումա, հնդկական ոզնիներ, կռունկներ, աֆրիկյան ջայլամներ, գորշ արջ, սպիտակագլուխ անգղ, ջրասամույր, արագիլներ և այլ թռչուններ ու կենդանիներ։

## Ներկայիս վիճակ
Լիմպոպոյի կենդանիների կազմը համալրվում է ոչ միայն կենդանաբանական այգու հաշվին, այլ նաև հովանավորների շնորհիվ։ Այսպիսով, կենդանաբանական այգին նվիրաբերվել է լուսան, աֆրիկյան ջայլամ, զուբր, ճապոնական կապիկ, սամույր և վագր։

«Լիմպոպո» կենդանաբանական այգին «Նիժնի Նովգորոդի քաղաքային սոցիալապես նշանակալից ծրագրերին մասնակցելու համար» անվանակարգում արժանացել է մրցանակի։ Կենդանաբանական այգին ընդգրկված է Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական ասոցիացիայի կազմում, համագործակցում է «Վերա» սոցիալական-վերականգնողական կենտրոնի, Մոսկվայի տարածաշրջանի դպրոցների, «Երեխաներն ընդդեմ  թմրամիջոցների» Ավտոզավոդսկի թմրամիջոցների կենտրոնի, ուղղիչ գիշերօթիկ դպրոցի և այլ ուսումնական հաստատությունների հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* В городе N: Нижегородцам предложили придумать гимн для зоопарка «Лимпопо»

Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կենդանաբանական այգիներ
Վասիլի Վիլյամսի հուշարձան

**Վասիլի Վիլյամսի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս և խորհրդային հողագետ և գյուղատնտես Վասիլի Ռոբերտովիչ Վիլյամսին։ Հուշարձանը տեղադրվել է Մոսկվայի Կ. Ա. Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիայի գլխավոր շենքի մուտքի մոտ։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 1947 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ Հեղինակներն են ճարտարապետ Իսիդոր Արոնովիչ Ֆրանցուզը և քանդակագործ Սամուիլ Օսիպովիչ Մախտինը։ 

Գիտնականը պատկերված է ամբողջ հասակով, իսկ պատվանդանը զարդարված է հացահատիկային և կերային բույսերի պատկերներով, որոնց ագրոնոմիայով զբաղվել է Վիլյամսը։

Հուշարձանի աջ կողմում պահպանվել է փայտե մեծ մի տուն, որտեղ ապրել և աշխատել է անվանի գիտնականը։ Այդ դարաշրջանի փայտե տներ Մոսկվայում գրեթե ոչ մի այլ տեղ չեն պահպանվել։ Եվ այս տանն այժմ ապրում են Վիլյամս ազգանունով մարդիկ` գիտնականի ժառանգները։ Պետրովսկո-Ռազումովսկայայում անտառներով, դաշտերով, ջերմոցներով շրջապատված 18-րդ դարի հինավուրց շենքերն ու պալատական այգին այժմ պատկանում են ակադեմիային։ Չի պահպանվել միայն 1691 թվականի նարիշկինյան բարոկկո ոճով կառուցված Պետրոս և Պողոս եկեղեցին։ Հենց դրա տեղում էլ կառուցվել է գիտնական Վասիլի Վիլյամսի հուշարձանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հուշարձանի նկարագրությունը intomoscow.ru կայքում  
* Հուշարձանի նկարագրությունը msmap.ru կայքում

Կատեգորիա:1947 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Յուրգա Շեդույկիտե

**Յուրգա Շեդույկիտե** (, ավելի հայտնի է **Յուրգա** բեմական անունով, ), լիտվացի երգչուհի և երգի հեղինակ։

## Կենսագրություն
Յուրգա Շեդույկիտեն ծնվել է Կլայպեդում (ներկայումս՝ Տելշյայ քաղաք) երաժշտական ընտանիքում։ 8 տարեկանում նա ընտանիքով տեղափոխվել է Պալանգա, որտեղ Յուրգան ավարտել է երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինը։ Սովորել է Վիլնյուսի համալսարանի լրագրության բաժնում։

2002 թվականին նա մասնակցել է երիտասարդ կատարողների Fizz Superstar մրցույթին։ Նույն թվականին Dingau կեղծանվամբ առաջին անգամ ներկայացել է համերգով՝ Muscat կանանց ռոք խմբի կազմում'։

2004 թվականին նա երգել է «Ugnies medžioklė su varovais» և «Tadas Blinda» մյուզիքլում։

2005 թվականին Յուրգա բեմական անունով սկսել է իր անհատական գործունեությունը։ Սեպտեմբերի 16-ին ներկայացել է «Aukso pieva» («Ոսկե մարգագետին») դեբյուտային ալբոմով)։ Առաջին՝ «Nebijok» («Մի՛ վախեցիր») երգը 8 շաբաթվա ընթացքում Լիտվայում գրավել է առաջին տեղը։ Ալբոմը, որի պրոդյուսերը Անդրյուս Մամոնտովասն էր, ներառում էր լիտվերեն և անգլերեն 12 երգ, որոնք գրեթե բոլորը գրել է Յուրգան։ Նա ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ և ավելի քան 120 համերգ է տվել Լիտվայում և Լատվիայում։ 2006 թվականին երգերը դարձել են մատչելի միջազգային առցանց խանութներում՝ Amazon, iTunes Music Store, Napster, eMusic, Virgin Megastore և Sony Connect։

Երկրորդ՝ «Instrukcija» ալբոմը («Հրահանգ») ներկայացրել է 2007 թվականի ապրիլին, որն ներառել է 13 երգ, որոնք գրել է Յուրգան Լիտվայում և Նոր Զելանդիայում։ Արդյունքների հետ կապված՝ նա գնացել է շրջագայության Լիտվայում, ինչպես նաև համերգներով հանդես է եկել Աննաբերգ բոննական ամրոցում։ 2007 թվականի հուլիսին նրա «5th Season» երգը Շվեդիայի Կարլշամն քաղաքում երգերի բալթյան փառատոնում շահել է գրան պրի։ Նույն տարվա նոյեմբերի 1-ին նա ստացել է MTV Europe Music Awards մրցանակը՝ որպես լավագույն բալթյան կատարող։

2008 թվականի օգոստոսի 28-ին Յուրգան ունեցել է որդի՝ Ադո անունով։ Գրեթե մեկ տարի անց՝ 2009 թվականի օգոստոսի 26-ին, նա ամուսնացել է իր որդու հոր՝ Վիդաս Բարեյկիսի հետ, որը Suicide DJs խմբի վոկալիստն է։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
* Aukso pieva (2005)
* Instrukcija (2007)
* +37° (Goal of Science) (2009)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յուրգա Շեդույկիտեն Discogs կայքում 
* Jurga in discogs.com 

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Լիտվացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Լիտվացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Անն-Գրեթե Սթրյոմ-Էրիքսեն

**Անն-Գրեթե Սթրյոմ-Էրիքսեն** (, ), նորվեգացի քաղաքական գործիչ Լեյբորիստական կուսակցությունից։ 2012-2013 թվականներին եղել է Պաշտպանության նախարարը։

## Կրթություն և աշխատանք
Սթրյոմ-Էրիքսենը 1974 թվականին սովորել է Բերգենի համալսարանի ՏՏ ճարտարագիտության բաժնում։ Այնուհետև նա մինչև 1981 թվականը ԱՄՆ-ում սովորել է Հարավային Դակոտայի հանքարդյունաբերության և ինժեներության դպրոցում, մինչև 1984 թվականը աշխատել է Բերգենի համալսարանի ՏՏ համակարգերի վրա։ Նա մինչև 1988 թվականը եղել է Siemens Nixdorf Informationssysteme ընկերության ավագ խորհրդական, 1991-1995 թվականներին՝ BDC AS ընկերության։

## Քաղաքական գործունեություն
Անն-Գրեթե Սթրյոմ-Էրիքսեն եղել է Բերգենի քաղաքապետ 1999-2000 թվականներին, քաղաքի խորհրդում տեղ է զբաղեցրել 2000-2003 թվականներին։ Լինելով քաղաքապետ՝ նա եղել է Աշխարհի ժառանգություն քաղաքների կազմակերպության նախագահ 1999-2001 թվականներին։ Նա 1997-1999 թվականներին նաև եղել է կուսակցության տեղի բաժնի ղեկավարը, ինչպես նաև եղել է Լեյբորիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ 2002-2007 թվականներին։

Նա ընտրվել է Նորվեգիայի պառլամենտում Հորդալանի կողմից 2005 թվականին։ 2005 թվականին նա նշանակվել է Պաշտպանություն նախարար Կարմիր-կանաչ կոալիցիայի կառավարության ղեկավար Ենս Սթոլթենբերգի կողմից։ Նրա տեղը պառլամենտում զբաղեցրել է Դագ Օլե Տայգենը։ 2009 թվականի Նորվեգիայի պառլամենտական ընտրությունների ժամանակ նա նշանակվել է Առողջապայության և խնամքի ծառայությունների նախարար, մինչև կրկին զբաղեցրել է Պաշտպանության նախարարի պաշտոնը 2012 թվականին։

Սթրյոմ-Էրիքսենը չի վերընտրվել է 2013 թվականի Նորվեգիայի պառլամենտական ընտրությունների ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* "Anne-Grete Strøm-Erichsen" (in Norwegian)

Կատեգորիա:Նորվեգիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պաշտպանության կին նախարարներ
Դայնյուս Ռազաուսկաս

**Դայնյուս Ռազաուսկաս** (, ), լիտվացի պատմաբան, դիցաբանության մասնագետ և կրոնի պատմաբան, գրող և թարգմանիչ, լիտվական դիցաբանության առաջատար մասնագետներից մեկը։

## Կենսագրություն
Երաժիշտ և երգչախմբի ղեկավար Բիրուտե Ռազաուսկենե-Դաուկինայտի որդին (բնիկ՝ Ժարենայա)։ Ավարտել է Վիլնյուսի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի ֆակուլտետը, հետագայում սովորել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայում՝ լեզվաբան Վլադիմիր Տոպորովի մոտ։ 2005 թվականին պաշտպանել է դոկտորական աշխատանքը՝ «Դիցաբանական դրույթների բառապաշարային քննություն․ «ձկան» խորհրդապաշտությունը բալթյան-սլավոնական ավանդույթներում»։

2007 թվականից աշխատել է Լիտվայի գրականության և բանահյուսության ինստիտուտում, Վիլնյուսի համալսարանում դասախոսություն է կարդացել Լիտվայի կրոնի և դիցաբանության վերաբերյալ։ Եղել է «Liaudies kultūra» ամսագրի խմբագիր։ 1990 թվականին հրատարակել է «Pro langą: Novelės» պատմվածքների ժողովածուն։ Իոնաս Բասանավիչյուտի մրցանակի դափնեկիր է (2016)։

Դոմանտասի որդին հեղինակ-կատարող և բանաստեղծ է։
## Աշխատություններ
### Լիտվերեն
* *Ryto ratų ritimai: Pagrindinio kosmologinio modelio rekonstrukcija su etimologiniais priedainiais* (2000)
* *Vėjūkas: Lietuvių vėjo demono vardo ir įvaizdžio rekonstrukcija, atsižvelgiant į vieną skitų atitikmenį (osetinų wæjug / wæjyg)* (2004)
* *Vytis simbolikos požiūriu: Baltas raitelis su iškeltu kalaviju raudoname lauke* (2008) 
* *Krosnis mitologijoje* (2011)
* *Visi dievai: „panteono“ sąvokos kilmė, pirminis turinys ir lietuviškas atitikmuo* (2016)
* *Maironis: Praamžės tradicijos dainius* (2016)
* *Mitiniai vaizdiniai Donelaičio „Metuose“: Pastabos paraštėse* (2016)

### Ռուսերեն
* *Размышления по поводу двух литовских омонимов: moja мать и moja мах* (2002)
* *Лексико-семантический анализ мифологических концептов: символика "рыбы" в балто-славянской традиции* (2004)
* *Ёж в космогонических преданиях (балто-балканский ареал)* (2004)
* *Ретрский морской кабан в свете балто-славянских быличек о "рыбном пастухе"* (2005)
* *Летающие животные и поющие рыбы, или Круговорот превращений в поэзии Сигитаса Гяды* (с Марией Завьяловой)
* *Два дендромифологических этюда: черемуха и ива*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Razauskas Dainius 
* Профиль на сайте Института литовской литературы и народного творчества 
* Профиль на сайте Tautos menta 
* Список работ на сайте LHPA 

Կատեգորիա:Լիտվացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ
Կատեգորիա:Լիտվացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գիտնականներ
Սերբական Հանրապետության կառավարություն

**Սերբիայի Հանրապետության կառավարություն** (, , ), Սերբիայի Հանրապետության գործադիր իշխանության գլխավոր համակարգ՝ Բոսնիայի և Հերցեգովինայի օբյեկտ։ Նրա լիազորությունները սահմանված են ՍՀ Սահմանադրությամբ և մի շարք օրենքներով։

## Կազմակերպություն և լիազորություններ
Սերբիական Հանրապետության կառավարություն՝ հանրապետությունում գործադիր իշխանության գլխավոր մարմինը։ Համաձայն Սահմանադրության, 8 նախարարներ պետք է սերբ լինեն, 5-ը՝ բոսնիացիներ, 3-ը՝ խորվաթներ։ Վարչապետ կարող է նաև նշանակել մեկ նախարար այլ ազգության ներկայացուցիչներից։ Կառավարությունը կազմված է վարչապետից, փոխվարչապետներից և տասնվեց նախարարներից, որոնք ընտրվում են ազգային քվոտայի համաձայն։ Նախարարների ընտրում է ՍՀ Ժողովրդական սկուպշչինան՝ օրենսդիր իշխանության կրողը։

Կառավարության լիազորությունները սահմանված են ՍՀ Սահմանադրությամբ և մի շարք օրենքներով։

## Պատմություն
Կառավարության նախորդ նախարարական խորհուրդը բաղկացած էր 24 մարդուց, որը ստեղծվել էր 1991 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։ Այն գոյություն է ունեցել մինչև 1992 թվականի մարտի 27-ը, նրան փոխարինելու է եկել առաջին կառավարությունը, որը հիմնադրվել 1992 թվականի ապրիլի 22-ին Պալեյում։ Այն գլխավորում էր Բրանկո Ջերիչը, իսկ այն բաղկացած էր երեք նախարարներց։ Բանյա Լուկայի նիստում, մայիսի 12-ին ստեղծվել են ևս ինը նախարարություններ և որոշվել է աշխատանքի ծրագիրը։ Նույն տարվա հոկտեմբերին Ջերիչը հրաժարական է տվել Միչո Ստանիշևիչի նախարարների քաղաքականության անհամաձայնության պատճառով։ Նոր վարչապետ է դարձել Վլադիմիր Լուկիչը։

## Կառավարության ներկա կազմ
Ներկայիս ՍՀ կառավարությունը ընտրված է 2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։
* Ժելակ Ցվիյանովիչ՝ վարչապետ
* Զորան Տեգելտիյա՝ ֆինանսների նախարարություն
* Դրագան Լուկաչ՝ ներքին գործերի նախարարություն
* Անտոն Կասիպովիչ՝ արդարադատության նախարարություն
* Լեյլա Ռեշիչ՝ տեղական ինքնակառավարման նախարարություն
* Զլատան Կլոկիչ՝ տնտեսական հարաբերությունների ևտարածաշրջանային համագործակցության նախարարություն
* Միլենկո Սավանովիչ՝ աշխատանքի և վետերանների և հաշմանդամների պաշտպանության նախարարություն
* Պրեդրագ Գլուխակովիչ՝ առևտրի և զբոսաշրջության նախարարություն
* Նեջո Տրնինիչ՝ տրանսպորտի և կապի նախարարություն
* Ստևո Միրյանիչ՝ գյուղատնտեսության, անտառային և ջրային ռեսուրսների նախարարություն
* Գոլիչ Սրեբրենկա՝ շինարարության և բնապահպանության նախարարություն
* Դանե Մալեշևիչ՝ մշակույթի և կրթության նախարարություն
* Դավոր Չորդաշ՝ փախստականների հարցերով և տեղափոխված անձանց նախարարություն
* Դրագան Բոգդանիչ՝ առողջապահության և սոցիալական պաշտպանության նախարարություն
* Յասմին Կոմիչ՝ գիտության և տեխնոլոգիաների նախարարություն
* Յասմինա Դավիդովիչ՝ ընտանեկան և երիտասարդական քաղաքականության և սպորտի հարցերով նախարարություն 
* Պետար Ջոկիչ՝ արդյունաբերության և ընդերքաբանության նախարարություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետության քաղաքականություն
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքականություն
Չեկիստի տուն (Նիժնի Նովգորոդ)

**Չեկիստի տուն** (),  կառույց Նիժնի Նովգորոդում։ Գտնվում է Մալայա Պոկրովսկայա փողոցի 16 հասցեում։

## Պատմություն
Կառուցվել է 1932 թվականին ճարտարապետ Ալեքսանդր Տյուպիկովի նախագծով կոնստրուկտիվիզմ ոճով։ Սկզբում շենքը գործել է որպես կոմունալ տուն, այսինքն ունեցել է ինչպես բնակելի, այնպես էլ հանրային տարածքներ`ակումբ, պարի, թատրոնի և սպորտային դահլիճներ։

1950-ական թվականների կեսերին բնակելի մասը հանձնվել է վարչական տարածքին։ Կառույցում տեղակայվել է Դերժինսկու անվան մշակույթի պալատը, ապա՝ մշակույթի տունը։ 1982 թվականից շենքն ունի պատմության և ճարտարապետության հուշարձանի կարգավիճակ։ 1990-ական թվականներին շենքը խարխլվել է, Մշակույթի տունը փակվել է և գրեթե լքվել։

2011 թվականին շենքը դաշնային սեփականությունից վաճառվել է «Կոմպլեքս-Ստրոյ» ՍՊԸ-ին։ Նոր սեփականատերը նախատեսել է վերակառուցել շենքը և այն դարձնել միջազգային դասի հյուրանոց։ Ինժեներա- երկրաբանական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ շենքի հիմքերը դարձել են անպետք, և այն կարող է փլուզվել, ինչը բարդացնում է վերականգնումը:

2013 թվականի գարնանը շենքը պարիսպապատվել է վերականգնման համար, որը 2016 թվականին դեռևս չի սկսվել։

## Պատկերասրահ

Gorky city. View to Vorobyov Street from 5th Building of The Civil Engineering Institute.jpg|Լուսանկարը՝ 1985 թ.
Nizhny Novgorod. Chekist House.jpg|Շենքի տեսքը բակի կողմից, 2010 թ.


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Дом-коммуна «Дом чекиста» (Объект культурного наследия)
* «Дом чекиста» в Нижнем Новгороде. История вопроса // ГТРК «Культура», 18.04.2012 

Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի ճարտարապետական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի շենքեր և կառույցներ
Լիլլա Հանսեն

thumb|250 px|''Heftyeterrassen'' - ''Thomas Heftyes gate'' 42-44 Օսլո (1911-13)
thumb|250 px|''Trosterudveien 10'' Աքեր (հիմա Օսլո) (1912)
thumb|250 px|''Studiehjemmet for unge piker'' (1916)
thumb|250px|Թեոդոր Ֆրյոլիի ամառանոցը, Ասքեր (1903)

**Լիլլա Հանսեն** (, ), նորվեգացի առաջին կին ճարտարապետը։

## Կենսագրություն
Լիլլա Հանսենը ծնվել է Քրիստիանայում, այժմ՝ Օսլո, Նորվեգիա։ Մարտին Հանսենի (1828-1915) և Մարեն Բյուլոի (1838-1898) դուստրը։ Սովորել է Թագավորական դիզայնի դպրոցում (այժմ՝ Օսլոյի արվեստի ազգային ակադեմիա), Հերման Շիրմերի մոտ, ուսումն ավարտել է 1894 թվականին։ Իր ճարտարապետական կրթությունն ավարտել է Բրյուսելում, որտեղ սովորել է Վիկտոր Հորտայի հետ։ Նաև ուսանել է Օսլոյում և Կոպենհագենում։ 1912 թվականին հաստատել է իր պրակտիկան։ Օսլոյում գտնվող, Թոմաս Հեֆթիես դարպասի 42 հասցեի բնակելի համալիր՝ *«Heftyeterrassen»* -ի բեկումնալից հաջողությունից հետո, նա շարունակել է նախագծել մի շարք խոշոր վիլլաներ, ինչպես նաև հիվանդանոցային և ուսանողական շինություններ կանանց համար։

## Կարիերա
Նրա առաջին հայտնի աշխատանքներն էին 1902-ին թվագրված *Frønsvollenin* -ը Նորդմարկայում, ծխախոտային մագնատ Նիկոլայ Անդրեսենի համար։ Նրա հաջորդ աշխատանքը 1903 թվականի, պրոֆեսոր Թեոդոր Ֆրյոլիի՝ Ասքերում գտնվող ամառանոցն է։ Այս երկու տներն էլ նախագծել է, նախքան իր մասնավոր գրասենյակի բացումը։ 1910 թվականին, Ասքերում գտնվող Հվալ ֆերմայում, սեփականատեր Վիլհելմ Ռոդեի համար նախագծել է գլխավոր շինությունը։ 1912 թվականին նախագծել է վիլլա՝ Աքերի *Trosterudveien 10* հասցեում Լիլ և Նիլս Ռոդենի համար։ Գրեթե նույն ժամանակաշրջանում է նախագծել Օսլոի *Nobels gate 10* և *Fritzners gate 4* փողոցների վիլլաները
:

1912 թվականի Ճարտարապետական մրցույթում առաջին մրցանակ է ստացել Օսլոյում գտնվող *Heftyeterrassen* համալիրի համար, որից էլ սկսել է վերընթաց հաջողությունները

:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Wenche Findal, *Mindretallets mangfold.­ Kvinner i norsk arkitekturhistorie*, Abstrakt forlag, 2003.  
* Wenche Findal, «Lilla Hansen», I: Norsk biografisk leksikon, 2002

## Արտաքին հղումներ
* Lilla Hansen – utdypning (NBL-artikkel)
* Et lyst hjørne, Osloby, 6. april 2014 

Կատեգորիա:Նորվեգացի կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կամբոջայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

Կամբոջայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում կա 3 անվանում (2017 թվական), ինչը կազմում է ընդհանուր թվի 0,3 % -ը (2017 թվականին 1073-ից)։

Բոլոր 3 օբյեկտները ցանկում ներառված են մշակութային չափանիշներով և ճանաչվել են մարդկային ստեղծագործ հանճարի գլուխգործոց (չափանիշ i):

Բացի այդ, 2017 թվականի դրությամբ, պետության տարածքում 8 օբյեկտներ գտնվում են համաշխարհային ժառանգության թեկնածուների ցանկում, բոլորն էլ՝ մշակութային չափանիշներով։

Կամբոջան վավերացրել է Համաշխարհային մշակութային և բնական ժառանգության պահպանության կոնվենցիան 1991 թվականի նոյեմբերի 28-ին։ Առաջին օբյեկտները Կամբոջայի տարածքում ընդգրկվել են ցանկում 1992 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 16-րդ նստաշրջանում։

## Ցանկ
Օբյեկտները դասավորված են համաշխարհային ժառանգության ցանկում դրանց ընդգրկվելու հերթականությամբ։ Եթե օբյեկտները ավելացվել են միաժամանակ, այսինքն՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի նույն նստաշրջանում, ապա օբյեկտները դասավորված են համարներով։

### Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն

## Նախնական ցանկ
Աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են նախնական ցանկում դրանք ավելացնելու հերթականությամբ։ Ցանկում նշված են այն օբյեկտները, որոնք Կամբոջայի կառավարության կողմից առաջարկվել են որպես թեկնածուներ համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու համար։

### Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կամբոջայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կենտրոն 

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ասիայում
*
Մլադեն Իվանիչ

**Մլադեն Իվանիչ** (, ), բոսնիացի քաղաքական գործիչ, 2014 թվականի նոյեմբերի 17-ից Բոսնիայի և Հերցեգովինայի նախագահության անդամ բոսնիացի սերբերի կողմից։ Ժողովրդավարական առաջընթաց կուսակցության հիմնադիր (1999)  և առաջնորդներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թվականի սեպտեմբերի 16-ին  Սանկսի Մոստ քաղաքում։ 1981 թվականին ավարտել է Բանյա Լուկայի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի բակալավրիատը։ Ապա, 1984 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան Բելգրադի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետում։ 1985 թվականից նույն տեղում դասավանդում է  ասոցիացված պրոֆեսորի պաշտոնում (): 1988 թվականին Բելգրադի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։

2001-2003 թվականներին զբաղեցրել է Սերբական Հանրապետության վարչապետի պաշտոնը։ 2003-2007 թվականներին՝ Բոսնիայի և Հերցեգովինայի արտաքին գործերի նախարար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բելգրադի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի նախագահներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Պերուչիցա

350px|մինի|աջից|Պերուչիցա անտառը
**Պերուչիցա** (, ), կուսական անտառ, Եվրոպայի չորս մնացուկային անտառներից մեկը։ Գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սերբիայի Հանրապետության Սուտյեսկի ազգային պարկի տարածքում։

Շնորհիվ իր յուրահատկության՝ Պերուչիցան խիստ հսկողությամբ պահպանվող տարածք է։ Անտառի տարածքում առաջին լուրջ հետազոտությունները անցկացվել են 1938 թվականին։ Պերուչիցան վստահաբար Դինարյան բարձրավանդակի լեռնազանգվածում առաջատարն է ինչպես ծառերի քանակով և անտառի բարձրությամբ, այնպես էլ տեսակային բազմազանությամբ ու արտաքին գեղեցկությամբ։ Այդ էր պատճառը, որ 1952 թվականին Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության կազմում Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սերբիայի Հանրապետության կառավարությունը 1234 հեկտար մակերեսով անտառազանգվածին տվել է «գիտական հետազոտությունների օբյեկտի» հատուկ կարգավիճակ, իսկ 1954 թվականին այդ շրջակայքը, որտեղ կար 200 հա հարևան տարածք, վերցրել են պետության պաշտպանության տակ որպես բնության պարկ։

Պերուչիցայի անտառային բնական հարստության պաշտպանությունը և պահպանումը Սուտյեսկի ազգային պարկի կարևորագույն խնդիրներից է։ Բոլոր բնական կենսաբանական գործընթացները տեղի են ունենում առանց մարդու մասնակցության։ Ծառերը մահանում են ծերությունից կամ բնական հիվանդություններից, իսկ դրանց տեղում անմիջապես սկսում են աճել նոր երիտասարդ ծառերը։ Համեմատաբար հարավային աշխարհագրական դիրքը (Պերուչիցան գտնվում է միջերկրածովյա կլիմայական զոնայի սահմանում) թույլ է տվել դեռևս սառցային դարաշրջանի ժամանակ պահպանել եվրոպական բազմաթիվ ջերմասեր բույսերի ու կենդանիների տեսակներ։ Սառցադաշտերը պատել են միայն անտառի հյուսիսային սահմանները և բարձրլեռնային շրջանները, ինչը թույլ է տվել բույսերի և կենդանիների բազմաթիվ տեսակներին զարգանալ։

Պերուչիցայի բուսական աշխարհում առկա են հաճարենի, եղևին, եղևնի, մերձբալթյան հաճարենի, բոխի արևելյան, թխկի լեռնային, մերձալպյան եղևնի, բազմաթիվ թփեր, խոտեր և մամուռներ։ Որոշ տեսակի բույսերի լուրջ, համակարգված հետազոտությունները սկսվել են ոչ վաղուց և դեռևս չեն ավարտվել։ Սակայն արդեն իսկ պարզ է, որ Պերուչիցայի տարածքում աճում են մի շարք էնդեմիկ բույսեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Ветар са Балкана 
* Perućica official website  
* Sutjeska National Park - BH Tourism official website 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի բնություն
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի լեռներ
Կատեգորիա:Սերբիայի Հանրապետության աշխարհագրություն
Սոնա Հովհաննիսյան

**Սոնա Հովհաննեսի Հովհաննիսյան** (), հայ դիրիժոր, խմբավար։ Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2010)։ «Հովեր» երգչախմբի հիմնադիր-ղեկավար (1992)։ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորը 2018 թվականից։

## Կենսագրություն
Սոնա Հովհաննիսյանը ծնվել է 1963 թվականին, Երևանում՝ դերասանուհի Լիլյա Հովհաննիսյանի ընտանիքում։ Սովորել է Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան միջնակարգ և Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցներում, 1980-1984 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի խմբավարական բաժնում, 1984-1989 թվականներին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի խմբավարական բաժնում՝ Ռաֆայել Մանգասարյանի դասարանում։ 1990-1993 թվականներին մասնակցել է պետական կոնսերվատորիայի ասիստենտուրա-ստաժիրովկայի «խմբավարություն» մասնագիտության կուրսերին։

1984-1989 թվականներին աշխատել է թիվ 118 հանրակրթական դպրոցում, եղել է երգ-երաժշտության ուսուցիչ և խմբավար, միաժամանակ որպես խմբավար աշխատել է քաղաքային պիոներների և դպրոցականների պալատում և մանկական գեղագիտական դաստիարակության կենտրոնում։ Ղեկավարել է «Հայրեն» և «Ալելուիա» երգչախմբերը։ 1995 թվականից դասավանդում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի խմբավարական ամբիոնում (2006 թվականին՝ դոցենտ, 2016 թվականին՝ պրոֆեսոր)։ 1992 թվականին հիմնադրել և ղեկավարում է «Հովեր» երգչախումբը։ Երգչախմբի հետ համերգներով հանդես է եկել Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Անգլիայում, Ռուսաստանում, Սլովենիայում, Լիբանանում, Լեհաստանում, Շվեյցարիայում, ԱՄՆ-ում, Թայվանում, հանդես է եկել մի շարք հեղինակավոր դահլիճներում (Teatro Dal Verme (Իտալիա), Тhéâtre Nanterre-Amandiers, Cité de la Musique, Le Quartz (Ֆրանսիա), Strathmore Hall, Carnegie Hall (ԱՄՆ), Թայվանի ազգային համերգասրահ։

Հովեր պետական կամերային երգչախմբի հետ իրականացրել է մի շարք մեծակտավ վոկալ-խմբերգային ստեղծագործություններ և օպերաներ՝ «Սևիլյան սափրիչ», «Տոսկա», «Մադամ Բատերֆլայ», «Եվգենի Օնեգին», «Անուշ»)։

## Պարգևներ
* Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2007,
* Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, 2010։

## Տես նաև
* Հովեր պետական կամերային երգչախումբ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ
Կյուրինի գավառակ

**Կյուրին**, գավառ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։ Վարչական կենտրոնը Կյուրին քաղաքն է։

## Պատմություն
Գավառակը տարածքը համապատասխանում է Փոքր Հայքի Երրորդ Հայք պրովինցիայի Գառնակ (Կառնակ) գավառին։ Եղել է Սսի կաթողիկոսության թեմերից մեկը։

Ըստ թուրք վալիի ներկայացված տվյալների 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ բռնագաղթեցվել է 7706 հայ։

## Բնակչություն
1880-ական թվականներին ուներ 9000 հայ բնակիչ։ 1910 թվականին ուներ 55307 բնակիչ, որից 26820-ը՝ հայ։ 1915 թվականի նախօրեին գավառակն ուներ 15800 հայ բնակիչ, որից 14000-ը՝ քաղաքում, իսկ 1800-ը՝ գյուղերում։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, անասնապահությունն, արհեստներն ու առևտուրն էր։

## Վարչական բաժանում
1910 թվականին գավառակն ուներ 3 գյուղախումբ՝ 54 գյուղով

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Տրևիզո (գավառ)

**Տրևիզո** (), գավառ Իտալիայի Վենետո մարզում։ Նրա մայրաքաղաքը Տրևիզոն է։ Գավառը հյուսիսից սահմանակից է Բելունոյին, արևմուտքից՝ Վիչենցային, հարավարևմտյան կողմից Պադովային, հարավ-արևելքից՝ Վենետիկին, իսկ արևելքից սահմանակից է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիային։ Պիավե գետը հոսում է պրովինցիայի տարածքով, իսկ Սիլա և Կանյան գետերը՝ մայրաքաղաքի տարածքով։ Տրևիզո գավառի մականունը Լա Մարկա Տրևիանա է։ Այն ունի զարգացած տնտեսություն և գինի արտադրող կարևոր կենտրոն է։ Ընդգրկում է 750 քառ. մղոն տարածք։

Տրևիզո գավառը հիմնադրվել էր կելտերի կողմից, սակայն ավելի է բարգավաճել հռոմեացիների օրոք, նախքան հոներին, օստգոթերին և լանգոբարդներին ենթարկվելը։ Հռոմեական իշխանության ժամանակ գավառը կոչվում էր «Տրավիզիում»։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Տրևիզոն ուժգին վնասներ է կրել Ավստրիայի բանակի կողմից։

Պրովինցիայի բնակչությունը ըստ 2016 թվականի տվյալների՝ կազմում է 900000 մարդ։ Ներառում է 95 մունիցիպալիտետներ։ Սենտ Անտոնի Մարաթոնը հանրաճանաչ իրադարձություն է Վեդելագո կոմունայում։ Ամենամյա միջոցառում է, որը կազմակերպվում է ապրիլի վերջին կիրակի օրը։ Մրցավազքն սկսվում է քաղաքից և ավարտվում է Պադովայում։ Ճանապարհին վազորդներն անցնում են ութ տարբեր քաղաքներով։ Տրևիզո գավառում հիմնական գովազդվող արտադրանքներն են կահույքը, սպորտային համակարգերը, տեքստիլը, գինին, կոշիկները և մեքենաները։

Գավառի ամենաբարձր գագաթը Մոնտելլոն է։ Կանսիլիո բարձրավանդակից բերված փայտց պատրաստում են մեծ քանակությամբ նավեր։

## Տեսարժան վայրեր
Տրևիզո գավառի տեսարժան վայրերից են Պիացցա դեի Սինյորի և Պալացցո դեի Տրեչենտո։

Բարչեսսա դի Վիլլա Պոլա Պոմինի, Կա Կորներ դելլա Ռեգինա և Էմո վիլլաները տեղակայված են Վեդելագո կոմունայի մոտակայքում։ Տեսարժան վայրերից է նաև Կաստելֆրանկո Վենետո քաղաքի Մայր տաճարը։ Բադուարի Ռոտոնդան մեծ մասսայականություն է վայելում զբոսաշրջիկների շրջանում։ Հյուսիսային Մարկան, Կոնելիանոն, Վալդոբիադենեն հայտնի են իրենց խաղողի այգիներով։ Շատ տարբեր լանդշաֆտների առկայության պատճառով Ազոլոն կոչվում է «հարյուր լանդշաֆտների քաղաք»։

## Մունիցիպալիտետներ
(ըստ 2010 թվականի սեպտեմբերի 30-ի տվյալների)

## Պատկերասրահ

Chiesa monumentale di Castello Roganzuolo.jpg
Vittorio Veneto da Col Visentin.jpg
Castello di vidor.jpg
I-TV-Spresiano1.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
1905 թվականի հեղափոխության հերոսների և զոհերի հուշարձան

**1905 թվականի հեղափոխության հերոսների և զոհերի հուշարձան** (), հուշարձան Նիժնի Նովգորոդի Ազատության հրապարակում։ Հուշարձանի ճարտարապետն է Ա. Ա. Յակովլև ավագը։ Հուշարձանը բացվել է 1930 թվականին՝ 1905 թվականի դեկաբրիստական զինված ապստամբության 25-րդ տարելիցին։

## Ստեղծման պատմություն
Ն. Նովգորոդի Օստրոժնի հրապարակում (այժմ՝ Սզատության հրապարակ) 1905 թվականի հուլիսի 10-ին ոստիկաններն ու կազակները ծեծի են ենթարկել Արյունոտ կիրակիի զոհերի հիշատակին նվիրված հանրահավաքի մասնակիցներին։ Մոտակայքում է գտնվել Նիժնի Նովգորոդի բանտը (այժմ՝ Պատմա-ճարտարապետական արգելոց-թանգարանի մասնաճյուղ), որը 1905 թվականի Դեկաբրիստական ապստամբության բազմաթիվ գործիչների ազատազրկման վայր էր։ 1905 թվականի Դեկաբրիստական զինված ապստամբության 25-րդ տարելիցին որոշվել է Ազատության հրապարակում կառուցել 1905 թվականի Հեղափոխության հերոսներին և զոհերին նվիրված հուշարձան։

## Հուշարձանի նկարագրություն
Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է կարմիր գրանիտե բլոկների կազմ, որը խորհրդանշում է բարիկադը։ Համալիրի կենտրոնում վեր է խոյանում մոխրագույն քառանիստ գրանիտե սալաքար։ Սալաքարի կողմերից մեկը պատված է գունավոր խճանկար-պաննոյով։ Պաննոյի վրա արևի ճառագայթների ներքո պատկերված է աշխատավորը, որն առաջնորդում է զինված ամբոխին։ Սալաքարի մյուս կողմում փորագրված են բառեր՝ «Թող մեր պրոլետարիատը ռուսական բուրժուական հեղափոխությունից դուրս բերի բուրժուազիայի հանդեպ եռակի ատելությունը և դրա դեմ պայքարելու վճռականությունը։ Լենին», ներքևում փորագրված է՝ «Հինգերորդ տարվա հեղափոխության հերոսներին և նահատակներին»։ Կարմիր գրանիտի վրա փորագրված են զոհվածների անունները և «Առանց 1905 թվականի գլխավոր փորձի, 1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակն անհնար կլիներ։ Լենին» բառերը։

## Աղբյուրներ
* Памятники истории и культуры Горьковской области.-Горький: Волго-Вятское кн.изд-во,1987.
* Знакомьтесь, город Горький! Путеводитель/Составитель И. В. Сидорова. - Горький: Волго-Вятское кн.изд-во,1989.

Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1930 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Դոկտոր Հաազի կիսանդրի (Մոսկվա)

**Դոկտոր Հաազի կիսանդրի** (), դոկտոր Ֆեոդոր Հաազի կիսանդրին, որը տեղադրված է Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, Մալի Կազյոննի նրբանցքում, Երեխաների և դեռահասների հիգիենայի և առողջության պահպանման գիտահետազոտական ինստիտուտի գլխավոր բակում։ Պատրաստվել է 1909 թվականին, քանդակագործն է Նիկոլայ Անդրեևը։ Հուշարձանն ունի մշակութային ժառանգության հայտնաբերված օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
1908 թվականին Ալեքսանդրովյան (նախկին Ոստիկանական) հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ Սերգեյ Պուչկովն առաջարկել է տեղադրել հիվանդանոցի հիմնադիր, մոսկվացի հայտնի բժիշկ և մարդասեր Ֆեոդոր Հաազի հուշարձանը։ Պուչկովը կազմակերպել է դրամահավաք հուշարձանի համար, և այն բացվել է արդեն 1909 թվականի -ին (սեպտեմբերի 18-ին) ցերեկվա ժամը 2-ին։ Բացման հանդիսավոր արարողությանը ներկա էին Մոսկվայի քաղաքապետ Ալեքսանդր Ադրիանովը, Մոսկվայի նահանգապետ Վլադիմիր Ջունկովսկին, ազնվականության նահանգային առաջնորդ Ալեքսանդր Սամարինը, քաղաքագլուխ Նիկոլայ Գուչկովը, քաղաքային վարչության անդամներ, դումայի իրավասուներ, գլխավոր բանտային վարչության ներկայացուցիչներ, քաղաքի հիվանդանոցների գլխավոր բժիշկներ, տեղական բժիշկներ, բանտային բժիշկներ, դատական օրգանների, բժշկական վարչության ներկայացուցիչներ և այլք։

«Ռեչ» թերթն այդ օրը գրել է. *«Հուշարձանն արժեցել է ընդամենը 3200 ռուբլի, ընդ որում` քանդակագործ Ն. Ա. Անդրեևը ոչինչ չի վերցրել իր աշխատանքի համար»*։ Հուշարձանի շուրջ տնկվել է ծաղկաթմբերով պուրակ։ Մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը հուշարձանի մոտ ամեն տարի անցկացվել է «Բարի պապիկ Հաազի մոտ» անվանումով մանկական տոն։

Դոկտոր Ֆեոդոր Հաազի բրոնզե կիսանդրին տեղադրված է գրանիտե պատվանդանի վրա։ Պատվանդանի դիմերեսին փորագրված է դոկտոր Հաազի նշանաբանը. *«Շտապեք բարություն անելու»*, որը շրջապատված է դափնե ծաղկեպսակով։ Քանդակագործ Ն. Ա. Անդրեևը մեծ ուշադրություն է հատկացրել գեղարվեստականությանը և լույսի ու ստվերի խաղին, ինչը բնորոշ է իմպրեսիոնիստներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1909 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Ֆեոդոր Ռեշետնիկովի գրական հուշահամալիր տուն-թանգարան

**Ֆ. Մ. Ռեշետնիկովի գրական հուշահամալիր տուն-թանգարան** (), Ֆեոդոր Միխայլովիչ Ռեշետնիկովի հիշատակին նվիրված թանգարան Եկատերինբուրգում, որը մտնում է Ուրալի գրողների թանգարանների միավորման կազմի մեջ։

## Պատմություն
Ֆեոդոր Միխայլովիչ Ռեշետնիկովը Եկատերինբուրգում ծնված դեմոկրատ գրող է։ Առաջիններից մեկն էր, որ բարձրացրեց աշխատող մարդու թեման և ռուսական գրականության մեջ ընկալվեց որպես ժողովրդական ռեալիստական ուղղության առաջամարտիկ։ Ռեշետնիկովի ստեղծագործությունը բարձր են գնահատել Նիկոլայ Նեկրասովը, Միխայիլ Սալտիկով-Շչեդրինը, Իվան Տուրգենևը, Ֆեոդոր Դոստոևսկին, Գլեբ Ուսպենսկին։

Կոնյուշեննայա փողոցի վրա գտնվող տան շինարարությունը 1839 թվականին սկսել է III գիլդիայի վաճառական, Վոզնեսենսկու եկեղեցու ավագ երեց Ֆեոդոր Կուզմին Կառնաուխովը։

1839 թվականի մայիսին տունն արդեն կար Եկատերինբուրգի պլանում։ 1844 թվականին Կառնաուխովը կնոջ և վեց երեխաների հետ բնակվում էր այդ տանը և զբաղվում էր քարերի երեսակմամբ։ 1856 թվականին տունը գտնվում էր Կառնաուխովի ժառանգորդների տնօրինության ներքո։ 1876 թվականին տունը պատկանում էր Դմիտրի Խլոպինին, որը 1880 թվականին կառուցում է օժանդակ շինություններ և բաղնիք։ 1888 թվականին տան տեր է դառնում քաղաքի փոստատան կառավարիչ Նիկոլայ Նիկանորովիչ Կալինովսկու կինը՝ Նատալյա Իվանովնա Կալինովսկայան։ Կալինովսկայան տունը վարձով է տալիս՝ ամուսնու հետ բնակվելով փոստատան ծառայողական բնակարանում (Սոբորնայա-Պուշկինսկայա, 19)։
1889 թվականին Օֆիցերսկայա № 6 տանը բնակվում էին 13 ամուրի փոստատարներ։ 1911 թվականին Կալինովսկայան կողաշենքը վարձով է տալիս «Միջնորդ» գրասենյակին և թերթում հայտարարություն տալիս տան վաճառքի վերաբերյալ։ 1913 թվականին տանը բնակվում էին տարբեր դասերի 16 անձնավորություն։ 1916 թվականին տանը բնակվում էր վերջին սեփականտեր Եվգենի Նիկոլաևիչ Կալինովսկին, որը 1918 թվականին մեկնեց Խարբին։

Տունը պահպանելու հարցը բարձրացվել է բանասիրական գիտությունների դոկտոր պրոֆեսոր Ի. Ա. Դերգաչովի կողմից։ Սվերդլովսկի քաղգործկոմի 1978 թվականի հոկտեմբերի 11-ի № 368 և մարզգործկոմի 1980 թվականի հունվարի 14-ի № 16 որոշումներով սահմանվել է, որ տունը ենթակա է պետական պահպանության, որպես տեղական նշանակության պատմական հուշարձան։ Քաղգործկոմի 1983 թվականի փետրվարի 9-ի որոշմամբ Պրոլետարսկի փողոցի № 6 տունը հանձնվեց թանգարանի հաշվեկշռին, բնակիչները վերաբնակեցվեցին և մշակվեցին նախահաշվային փաստաթղթերը։

Տունը վերակառուցվեց, պատերը ամրացվեցին, տանիքը ծածկվեց, հանվեցին միջնապատերը, փոխվեցին փտած փայտյա դռներն ու պատուհանները, վերականգնվեցին բակային կառույցները և պարիսպները։

Թանգարանը բացվեց 1991 թվականի հոկտեմբերի 1-ին գրողի 150-ամյակի կապակցությամբ Պրոլետարսկի փողոցի № 6 տանը (նախկին Սոսնովկայում, Կոնյուշեննոյում, Օֆիցերսկոյում)։

## Շինության կառուցվածքային առանձնահատկություններ
1839 թվականին կառուցված տան նախագիծը ստորագրված է ճարտարապետ Միխայիլ Մալախովի կողմից։ Ֆյոդոր Միխայլովիչ Ռեշետնիկովի տունը երկհարկանի շինություն էր պատրաստված քարից, ուներ կիսավերնահարկ, ախոռներ, կառքամառան և այլ ծառայություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:1991 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տուն-թանգարաններ
Աարոն Վան-Բիսակա

**Աարոն Վան-Բիսակա** (, ), անգլիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Մանչեսթեր Յունայթեդի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում։

## Ակումբային կարիերա
### Քրիսթալ Փելաս
Վան-Բիսական Քրիսթալ Փելասի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2018 թվականի փետրվարի 25-ին՝ Տոտենհեմի դեմ խաղում։ Մարտին անգլիացին ճանաչվեց թիմի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ Վան-Բիսական Քրիսթալ Փելասի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ այս մրցաշրջանի ևս 6 խաղերում և ճանաչվեց թիմի տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ։

2018-19 մրցաշրջանում Վան-Բիսական դարձավ Քրիսթալ Փելասի հիմնական կազմի խաղացող։ 2018 թվականի օգոստոսի 11-ին նա գոլային փոխանցում տվեց Ուիլֆրիդ Զահային Ֆուլհեմի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով։ Օգոստոսի 20-ին անգլիացին հեռացվեց խաղադաշտից Լիվերպուլի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 75-րդ րոպեին։ Օգոստոսին, սեպտեմբերին, հոկտեմբերին և 2019 թվականի մարտին Վան-Բիսական ճանաչվեց Քրիսթալ Փելասի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ, իսկ տարվա վերջում՝ մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ։ Ակումբի կազմում անգլիացին անցկացրեց 46 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլային փոխանցման հեղինակ։

### Մանչեսթեր Յունայթեդ
2019 թվականի հունիսի 29-ին Վան-Բիսական 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Մանչեսթեր Յունայթեդի հետ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 50 միլիոն ֆունտ ստերլինգ։

## Միջազգային կարիերա
Վան-Բիսական ունի Կոնգո ԴՀ-ի արմատներ և իրավասու է ներկայացնել Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային հավաքականը։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 7-ին նա իր դեբյուտը նշեց Կոնգո ԴՀ-ի մինչև 20 տարեկանների հավաքականում՝ Անգլիայի Մ17 հավաքականի դեմ խաղում։ Այնուամենայնիվ, 2018 թվականի մարտին Վան-Բիսական հրավիրվեց Անգլիայի Մ20 հավաքական։ Իր դեբյուտը նշեց 2018 թվականի մարտի 22-ին՝ Լեհաստանի դեմ խաղում՝ այս խաղում ստանալով կարմիր քարտ և հեռացվելով խաղադաշտից։ 2019 թվականի հունիսին Վան-Բիսական մասնակցեց Եվրոպայի Մ21 առաջնությանը՝ խաղադաշտ դուրս գալով միայն Ֆրանսիայի դեմ խաղում և այս խաղում դառնալով ինքնագոլի հեղինակ խաղի վերջին րոպեին։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2019 թվականի հուլիսի 15-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Անհատական

* Քրիսթալ Փելասի տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ. 2017–18
* Քրիսթալ Փելասի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ. 2018–19

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վան-Բիսակայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
*Վան-Բիսական transfermarkt-ում
* Վան-Բիսական soccerbase.com-ում
* Վան-Բիսական WhoScored.com կայքում
*Վան-Բիսական Մանչեսթեր Յունայթեդի պաշտոնական կայքում
* Վան-Բիսական Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում
*Վան-Բիսական ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Քրիսթալ Փելասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրի (Նիժնի Նովգորոդ)

**Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրի** (), գտնվում է Նիժնի Նովգորոդի Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի մուտքի մոտ։

## Պատմություն
1937 թվականի փետրվարի 10-ին Նիժնի Նովգորոդի օպերայի և բալետի թատրոնին տրվել է Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի անունը։ 1986 թվականից օպերայի և բալետի թատրոնում ամեն տարի կազմակերպվում է «Բոլդինյան աշուն» փառատոնը։ 1994 թվականին որոշվեց թատրոնի գլխավոր մուտքի մոտ տեղադրել Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրին։ Հուշարձանի ստեղծման համար անհրաժեշտ միջոցները նվիրաբերել են Նիժնի Նովգորոդի բնակիչները։

Կիսանդրու նախագծի հեղինակն է Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչ, քանդակագործ Տատյանա Գ. Խոլուևը, ճարտարապետը՝ Ա. Ուլանովսկին։ Կիսանդրու բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 1995 թվականին։

## Նկարագրություն
Գրանիտե պատվանդանի վրա տեղադրվել է Պուշկինի բրոնզե կիսանդրին։ Քանդակագործը բանաստեղծին կերտել է ստեղծագործական ոգեշնչման ժամանակ։ Լիրիկական պատկերն ընդգծում է հագուստը, թիկնոցը և քամու հետ ծածանվող շարֆը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Нижний Новгород: 785 вопросов и ответов. - Н.Новгород: Кварц, 2007.

Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կիսանդրիներ