Շուկայի խորություն

Ֆինանսներում **շուկայի խորությունը** վերաբերում է որոշակի ակտիվի, օրինակ՝ բաժնետոմսի, արժույթի կամ ապրանքի համար տարբեր գնային մակարդակներում գոյություն ունեցող գնման և վաճառքի պատվերների քանակին: Ըստ էության, այն ցույց է տալիս, թե որքան հետաքրքրություն կա ակտիվի նկատմամբ տարբեր գներով, ինչը օգնում է պատկերացնել այդ ակտիվի իրացվելիությունը և գնի հնարավոր անկայունությունը:

Շուկայի խորության հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ այն դինամիկ է, ինչը նշանակում է, որ այն անընդհատ թարմացվում է, երբ տեղադրվում են նոր պատվերներ կամ կատարվում են առկա պատվերներ: Այն արտացոլում է շուկայում իրական ժամանակի ակտիվությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են թրեյդերները արձագանքում գների և շուկայական պայմանների փոփոխություններին:

## Շուկայի խորության վրա ազդող գործոններ
Շուկայի խորությունը որոշելու գործում դեր են խաղում մի քանի գործոններ, որոնք ազդում են այն բանի վրա, թե որքան հեշտությամբ կարող են գնորդներն ու վաճառողները գործարքներ կնքել՝ առանց գների զգալի տատանումներ առաջացնելու։

***Տիկի չափը**։ Այն վերաբերում է նվազագույն գնային աճին, որի դեպքում շուկայում կարող են տեղի ունենալ գործարքներ: Ըստ էության, դա ակտիվի գնի ամենափոքր հնարավոր փոփոխությունն է, որը կարող է կատարվել գործարքի ընթացքում։ Օրինակ, եթե բաժնետոմսը վաճառվում է 100 դոլարով, 0.01 դոլարի տիկը նշանակում է, որ գինը կարող է տատանվել միայն մեկ ցենտի աճով (օրինակ՝ 100 դոլար, 100.01 դոլար, 100.02 դոլար և այլն): 2001 թվականի ապրիլին Միացյալ Նահանգների հիմնական ֆոնդային շուկաներում անցավ տասնորդականացման գործընթաց, որտեղ բաժնետոմսերի տիկի չափը կրճատվեց մեկ տասնվեցերորդ դոլարից (մոտավորապես $0.0625) մինչև մեկ հարյուրերորդ դոլար ($0.01): Այս տեղաշարժը թույլ տվեց ավելի նուրբ գնային աճեր կատարել, ինչը հանգեցրեց շուկայի խորության բարելավմանը։ Ավելի փոքր աճերը հեշտացրին թրեյդերների համար պատվերներ տեղադրելն ավելի ճշգրիտ գնային սահմաններում, այդպիսով բարելավելով իրացվելիությունը և մեծացնելով շուկայի ընդհանուր խորությունը։ Այս փոփոխությունը շուկան դարձրեց ավելի արդյունավետ՝ թույլ տալով թրեյդերներին ավելի ճշգրիտ արտահայտել իրենց մտադրությունները և նվազագույնի հասցնելով առաջարկի և պահանջարկի գների միջև եղած տարբերությունը։
***Գնի տատանման սահմանափակումներ**։ Մեծ մասամբ խոշոր ֆինանսական շուկաները սահմանափակումներ են կիրառում գների տատանումների համար՝ կայունությունն ապահովելու և ծայրահեղ անկայունության հավանականությունը նվազեցնելու համար։ Այս սահմանափակումները նախատեսված են կարճ ժամանակահատվածում գների չափազանց տատանումները կանխելու և շուկան խուճապի կամ սպեկուլյատիվ առևտրի պատճառով կարող են առաջանալ մեծ, հանկարծակի գնային տատանումներից պաշտպանելու համար։ Օրինակ՝ • Սեսիայի գնի փոփոխության սահմանափակումները տարածված են խոշոր ապրանքային շուկաներում, որտեղ առևտուրը դադարեցվում կամ սահմանափակվում է, եթե ակտիվի գինը մեկ սեսիայի ընթացքում չափազանց շատ է տատանվում։ Սա կանխում է քաոսային շուկայական պայմանները և մասնակիցներին ժամանակ է տալիս նոր տեղեկատվությունը մարսելու համար։  • Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայում (NYSE) ծրագրային առևտրային սահմանափակումները սահմանափակում են որոշակի խոշոր գործարքներ (օրինակ՝ խոշոր զամբյուղի գործարքներ), եթե Dow Jones-ի արդյունաբերական միջին ցուցանիշը մեկ առևտրային օրվա ընթացքում բարձրացել կամ նվազել է 200 կետով։ Այս սահմանափակումները նախատեսված են ավտոմատ, մեծածավալ առևտրային ծրագրերի կողմից գների տատանումների սրումը և շուկայի անկայունության ավելացումը կանխելու համար։
***Առևտրային սահմանափակումները** մեկ այլ գործոն են, որը կարող է ազդել շուկայի խորության վրա: Այս սահմանափակումները հաճախ կիրառվում են շուկայական կարգը պահպանելու և չափազանց սպեկուլյացիաները կամ մանիպուլյացիաները կանխելու համար: Առևտրային տարածված սահմանափակումներից մի քանիսն են՝ • Ֆյուչերսային պայմանագրերի և օպցիոնների դիրքերի սահմանափակումներ. Այս սահմանափակումները սահմանափակում են որոշակի շուկաներում առևտրականի կողմից պահվող պայմանագրերի առավելագույն քանակը: Դիրքերի վրա սահմանափակումներ դնելով՝ կարգավորող մարմինները ձգտում են կանխել, որ որևէ մասնակից գերիշխի շուկայում կամ առաջացնի ծայրահեղ անկայունություն:  • ԱՄՆ բաժնետոմսերի համար գնի աճի կանոնը. գնի աճի կանոնը թույլ է տալիս կարճ վաճառքներ միայն այն դեպքում, երբ վերջին գնի շարժումը եղել է աճ (այսինքն՝ երբ գինը բարձրացել է): Այս կանոնը կանխում է չափազանց կարճ վաճառքը անկման շուկաներում, ինչը հակառակ դեպքում կարող է հանգեցնել գների հետագա անկման և շուկայի անկայունացման:
***Թույլատրելի լծակ**։ Լծակը վերաբերում է շուկայում ավելի մեծ դիրքը վերահսկելու կարողությանը ավելի փոքր կապիտալով: Փոխառություններ կատարելով՝ թրեյդերները կարող են ավելի մեծ դիրքեր զբաղեցնել, քան կկարողանային միայն իրենց սեփական կապիտալով: Չնայած լծակը կարող է մեծացնել պոտենցիալ եկամուտները, այն նաև մեծացնում է ռիսկը: Ֆինանսական շուկաների և կառավարող մարմինների մեծ մասը սահմանում է նվազագույն մարժայի պահանջներ տարբեր ապրանքների, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը, ապրանքները և ֆյուչերսները, առևտրի համար: Այս մարժայի պահանջները ապահովում են, որ թրեյդերներն ունենան բավարար կապիտալ պոտենցիալ կորուստները ծածկելու համար, այդպիսով կանխելով շուկայի չափազանց ռիսկային դառնալը:
***Շուկայի թափանցիկությունը** վերաբերում է շուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության մատչելիությանը, ներառյալ լավագույն առաջարկի և գնման գները, պատվերների չափերը և այլ համապատասխան տվյալներ: Թափանցիկությունը կարևոր է, քանի որ այն թույլ է տալիս շուկայի մասնակիցներին տեղեկացված որոշումներ կայացնել այն գործարքների վերաբերյալ, որոնք նրանք ցանկանում են կատարել: Որոշ դեպքերում, մինչդեռ վերջին առաջարկի և գնման գները հեշտությամբ հասանելի են, սպասվող առաջարկների կամ գնման չափի վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկատվությունը կարող է լիովին չբացահայտվել: Սա կարող է տեղի ունենալ տարբեր պատճառներով, ինչպիսիք են տեխնիկական բարդությունը կամ շուկայի պարզությունը պահպանելու ցանկությունը: Օրինակ, պատվերների որոշ տեսակներ (ինչպիսիք են սառցաբեկորի պատվերները) կարող են թաքցնել առևտրականի դիրքի իրական չափը՝ ցանկացած պահի բացահայտելով ընդհանուր պատվերի միայն մի մասը:

Որոշ դեպքերում այս տերմինը վերաբերում է բորսաներից կամ բրոքերներից հասանելի ֆինանսական տվյալների հոսքերին։ Օրինակ կարող են լինել NASDAQ Level II գնանշման տվյալները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համաշխարհային բանկի GFDR զեկույց

Կատեգորիա:Առևտուր
Կատեգորիա:Շուկաներ
Կատեգորիա:Տնտեսություն