Հարավաֆրիկյան Հանրապետության բնակչություն

**Հարավաֆրիկյան Հանրապետության բնակչություն**, տարբեր մարդկանց ռասաների, մշակույթների կրոնների բազմազան ներդաշնակություն, որոնք խոսում են տարբեր լեզուներով և ունեն տարբեր սոցիալական կարգավիճակ։ ՀԱՀ-ը Աֆրիկայի այն փոքրաթիվ երկրներից է, որտեղ բնակչության զգալի մասը (մոտ 9,6 %) կազմում են էթնիկ սպիտակ եվրոպացիները (աֆրիկաներներ և անգլո-աֆրիկացիներ), որոնք երկրի տարածքում հիմնականում կենտրոնացված են խոշորագույն քաղաքներում, Յոհանեսբուրգում, Քեյփթաունում, Դուրբանում, Պրետորիայում և Պորտ Էլիզաբեթում։

## Ազգային կազմ
ՀԱՀ բնակչությունն ըստ ռասայական և ազգային հատկանիշների ավանդաբար դասակարգվում են հետևյալ խմբերի՝  
* սպիտակամորթներ
* Սևամորթներ
* Գունամորթներ
* Ասիացիներ

ՀԱՀ-ում սպիտակամորթների տեսակարար կշիռը շուրջ 22 %, իր բարձրակետին է հասել 1940 թվականին, որից հետո այն շարունակաբար նվազել է սևամորթների բարձր աճի տեմպերի շնորհիվ։ Ներկայումս սպիտակամորթների թիվը հասնում է 5 միլիոնի, որոնց 60 %-ը կազմում են աֆրիկաներները, աֆրիկաանս մայրենի լեզվով (հոլանդացիների, գերմանացիների, ֆրանսիացիների և այլ եվրոպացիների սերունդներ), շուրջ 39 %-ը կազմում են անգլո-աֆրիկացիները և շուրջ 1 %-ը այլ եվրոպացիները։ Սպիտակամորթների բաժինը ներկայումս կազմում է շուրջ 10 % (1990 թվականին, 13 %)։ Այնուամենայնիվ, եվրոպացիների բաժինը երկրում մնում է ամենաբարձրն աֆրիկյան մայրցամաքում։ 
 
2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով սևամորթների տեսակարար կշիռը կազմում է շուրջ 79,0 %, այդ թվում` 
* 38,5 % — զուլուսներ
* 27,5 % — սոտո
* 11,6 % — կոսա
* 6,6 % — շանգաան, տսոնգա 
* 6,6 % — տսվանա 
Բացի այդ ՀԱՀ-ում բնակվում են գունավորներ (բնակչության 8,9 % 2001 թվականի մարդահամարով), որոնք հիմնականում խոսում են աֆրիկանս լեզվով և կենտրոնացված են երկրի հարավ արևմտյան մասում։ Հարավարևելյան առափնյա մասերում բնակվում են ծագումով ասիացիներ (հիմնականում Հնդկաստանից), որոնք կազմում են երկրի բնակչության շուրջ 2 %-ը։ Քեյպթաունում բնակվում են քեյփական մալայացի մուսուլմանները (0,2 միլիոն կամ քաղաքի բնակչության 6 %-ը)՝ երկրի միակ խոշորագույն մուսուլմանական համայնքը։

## ՀԱՀ բնակչության աճ
Բնակչության աճի տեմպը կազմում է տարեկան 1,2 %, ծնելիությունը 2,31 (2016)։ 2012 թվականին գրանցվել է բնակչության բնական անկում։ ՀԱՀ-ում ծնելիությունը շատ ցածր է, մահացության մակարդակը բարձր է, Աֆրիկայում առաջինը բնորոշ է Թունիսին, երկրորդը՝ Զամբիային։ Երկրում ներողամտություն են ցուցաբերում բռնաբարության նկատմամբ, որի հետևանքով էլ բնակչության շրջանում բարձր է  ՁԻԱՀ-ով և այլ հիվանդություններով վարակվածության աստիճանը։     
* 1 թ. — 100 հազար մարդ
* 1500 թ.՝ 800 հազար մարդ
* 1900 թ.՝ 7,22 միլիոն մարդ
* 1976 թ.՝ 26,1 միլիոն մարդ
* 1996 թ.՝ 40,583 միլիոն մարդ
* 2001 թ.՝ 44,82 միլիոն մարդ
* 2013 թ.՝ 52,982 միլիոն մարդ
* 2100 թ. (կանխատեսում)՝ 56,8 միլիոն մարդ

## Լեզու
Բնակչության չորս-հինգերորդը (շուրջ 41,6 միլիոն մարդ) կազմում են բանտու լեզվով խոսող ժողովուրդները, որոնցից կարևորներն են զուլուները, կոսաները և սվատիները։ Կան նաև բուշմեններ և հոտենտոտներ։ Եվրոպական լեզուների մեջ ամենատարածվածը աֆրիկաանսն է (մոտ է հոլանդերենին), որը երկրի բնակչության 5-ից մինչև 65 %-ը համարում է մայրենի (տարբեր գնահատականներով) և անգլերենը (շուրջ 5-15 %), որը երկրում կատարում է լինգվա ֆրանկայի դեր։

## Բնակչություն
thumb|Բնակչության խտությունը Հարավային Աֆրիկայում (մուգ գույնը = ավելի բարձր խտություն)
### Պատմական բնակչություն

### ՄԱԿ-ի բնակչության կանխատեսումներ. 2010-2050

### Տարիքային և բնակչության գնահատում. 1950-2015
Համաձայն ՄԱԿ-ի քարտուղարության *Համաշխարհային բնակչության հեռանկարների* 2010 թ. վերանայման` Հարավային Աֆրիկայի ընդհանուր բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 50133000 մարդ, 1950 թվականի համեմատ՝ ընդամենը 13683000-ի։ 2010 թվականին մարդկանց 30,1%-ը 15 տարեկանից փոքր երեխաներ են, 65,2-% 15-64 տարեկան, 4,6%-ը` 65 կամ ավելի բարձր։ *Բնակչության հաշվարկները մոտավորապես կլորացված են:*

### Պատմական մարդահամար
#### 1904 մարդահամար
Հարավաֆրիկյան պետության բնակչության ցուցանիշները 1904 թվականի մարդահամարի տվյալներով։ Աղբյուր՝

#### 1960 մարդահամար
Աղբյուր՝ *Statesman's Year-Book* 1967–1968; *Europa Year Book* 1969 

### Ծնելիության մակարդակը (ժողովրդագրական առողջության հարցում)
Fertility rate (TFR) (Wanted Fertility Rate) and CBR (Crude Birth Rate)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության բնակչություն