open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վարդան Հացունի

**Վարդան Հացունի**, (Հ. Վարդան Վ. Հացունի), ի ծնե՝ Վարդան Սոմունճյան (), հայ բանասեր, ազգագրագետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1870 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Պարտիզակ (այժմ Բահչեջիկ) հայաբնակ ավանում։ Կրթությունն ստացել է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում, 1892 թ. դարձել նույն միաբանության անդամ։ Մոտ 40 տարի աշխատել է Մխիթարյանների Միլանի, Կոստանդնուպոլսի, Վենետիկի և այլ քաղաքների վարժարաններում՝ որպես ուսուցիչ և տեսուչ։

## Ուսումնասիրություններ
Աշխատությունները հիմնականում վերաբերվում են հայ ժողովրդի հին կենցաղին ու սովորույթներին։ 
* Լուսաբանել է Հին Հայաստանում երդման առիթները, վայրերը, եղանակները և այլն, հետազոտել ուտեստեղենը, վերլուծել Հայաստանի տարբեր դասերի օգտագործած ճաշատեսակները (այդ թվում նաև հոգևոր ճաշատեսակները)։ 
* Քննության է առել տարբեր եղած հայկական դրոշները (քաղաքացիական և եկեղեցական), ճշտել Արշակունյաց, Բագրատունյաց, Ռուբինյանների, տարբեր իշխանական տների, զինվորական դրոշների ձևերը, գույները, նշանները և այլն։ 
* Ուսումնասիրել է Հին Հայաստանում կրթության, դաստիարակության զարգացումը։ 
* Հանգամանորեն ուսումնասիրել և վերլուծել է աշխարհիկ և եկեղեցական հանդերձների զարգացումը, որը բաժանվում է 11 շրջանի՝ Ուրարտուից մինչև XVII դար։ 
* Անդրադարձել է պատմության մեջ հայ կնոջ խաղացած դերին, լուսաբանել նրա գործունեությունը տարբեր ոլորտներում։

## Երկեր
* Ճաշեր եւ խնջոյք հին Հայաստանի մէջ, Վենետիկ, 1912։
* Դաստիարակութիւնը հին հայոց քով, Վենետիկ, 1923։
* Պատմութիւն հին հայ տարազին, Վենետիկ, 1923։
* Կարեւոր խնդիրներ հայ եկեղեցւոյ պատմութենէն, Վենետիկ, 1927։
* Հայ դրօշները պատմութեան մէջ, Վենետիկ 1919, 1930։ 
* Երդմունք հին հայոց մէջ, Վենետիկ, 1932։
* Ուղղագրութիւն եւ առոգանութիւն, Վենետիկ, 1933։
* Հայուհին պատմութեան առջեւ, Վենետիկ, 1936։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Աթանես Սենալ

**Աթանես Սենալ** (*Աթանես Սարգսի Նալբանդյան*, ), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թ.-ից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Գետաշեն գյուղում։ Ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ուսումնարանը, ապա Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ աշխատել է Բաքվի մանկավարժական ուսումնարանում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի խմբագրությունում։

Ադրբեջաներենից հայերեն է թարգմանել Սամեդ Վուրղունի, Սուլեյման Ռուստամի, Մահմեդ Ռահիմի մի շարք ստեղծագործություններ։ Մահացել է Բաքվում։

## Ա. Սենալի երկերի մատենագրություն
* Արևային գրոհ (բանաստեղծություններ), Երևան, Պետհրատ, 1932, 23 էջ։
* Արյուն և հաղթանակ (բանաստեղծություններ), Երևան, Պետհրատ, 1936, 35 էջ։
* Երգեր գրված մարտերում, Բաքու, Ազերնեշր, 1942, 28 էջ։
* Կյանքի հետ (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1947, 28 էջ։
* Իմ ռեսպուբլիկան (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1952, 120 էջ։
* Թռիչք (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1955, 92 էջ։
* Նվագներ (բանաստեղծություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 124 էջ։
* Հողի բույրը (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1960, 96 էջ։
* Կյանքի հետ (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ազերնեշր, 1963, 96 էջ։
* Իմ հացը (մանրաքանդակներ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1968, 140 էջ։
* Հողի ձայնը (բանաստեղծություններ), Բաքու, Ադրբեջանի պետական հրատարակչություն, 1975, 160 էջ։

## Թարգմանություններ

* Խազարի երգը։ Ադրբեջանական քնարերգություն.- Երևան։ Սովետական գրող, 1982.- 296 էջ․- Որոշ ստեղծագործություններ։
* Վուրղուն Սամեդ։ Սեր և ներշնչանք։ Բանաստեղծություններ, պոեմներ, դրամա.- Երևան։ Սովետական գրող, 1986.- 337 էջ.- Բովանդ-ից՝ Բաքու։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Աուրեուս

[300px|մինի|[Ադրիանոսի աուրեուսը]]
**Աուրեուս** (), Հռոմեական կայսրության տարածքում օգտագործվող ոսկե դրամ։

«Աուրեուս» բառը պարզապես նշանակում է «ոսկյա» (լատ. *aurum* - «ոսկի»)։ Հետևաբար, ամեն ոսկե դրամ Հին Հռոմում հենց այդպես էլ անվանում էին՝ *աուրեուս*։ Միայն մ.թ.ա. III դարում, Պունիկյան պատերազմների ժամանակ, «աուրեուս» հասկացությունն ստացավ կոնկրետ դրամական միավորի նշանակություն։ Այն հատվում էր ավարից ձեռք բերված ոսկուց և օգտագործվում էր լեգեոներներին վարձատրելու համար, ինչպես նաև՝ խոշոր վճարումներ կատարելու համար։

Հուլիոս Կեսարի օրոք աուրեուսը հաստատվեց որպես ստանդարտացված դրամական միավոր։ Այդ ժամանակ 1 աուրեուսի կշիռը մոտ 8 գրամ էր, հատվում էր բարձրագույն որակի ոսկուց (99%)։ Սկզբնականապես 1 աուրեուսը հավասար էր 20 արծաթե սեստերցի, Կեսարի օրերից աուրեուսի մանրուն դրամը դարձավ դինարը (*denarius*)։ 1 աուրեուսը համարժեք էր 25 արծաթե դինարի։

### Աուրեուսի համարժեք արծաթե դրամներ

Կատեգորիա:Անտիկ մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Դինար
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Ոսկե դրամներ
Ժակ Օֆենբախ

**Ժակ Օֆենբախ** (ազգանունը` **Էբերշտ**, , ), ֆրանսիացի երգահան և թավջութակահար, ֆրանսիական օպերետ ժանրի ստեղծողներից մեկը։ Ծագումով գերմանացի հրեայի ընտանիքից է։ 19-րդ դարի եվրոպական թեթև ժանրի հանրամատչելի երաժշտության առավել ազդեցիկ երգահաններից է, որի ստեղծագործություններից շատերը դեռ այսօր էլ չեն կորցրել իրենց հմայքը և բեմադրվում են խոշորագույն օպերային թատրոնների կողմից։

Օֆենբախի բազմաթիվ օպերետներից առավել նշանակալիցներն են՝ «Օրփեոսը ստորգետնյա աշխարհում» (1858), «Չքնաղ Հեղինեն» (1864), «Պերիկոլան» (1868)։ Կյանքի վերջում աշխատել է «Հոֆմանի հեքիաթները» օպերայի վրա (ըստ Էրնստ Տեոդոր Ամադեուս Հոֆմանի կյանքի և ստեղծագործությունների), որը սակայն չի հասցրել ամբողջությամբ ավարտել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թավջութակահարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Սերինե

**Սերինե** (*Սերինե Մովսեսի Ավագյան*, ), հայ բանաստեղծուհի, բանասաց, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1943 թվականից։ Գրական անուն է դարձրել իր անունը՝ Սերինե։ Հանդես է եկել նաև Արճակեցի և Եղունիկ ծածկանուններով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վանի նահանգի Արճակ գյուղում։ Սովորել է Վանի Արարք թաղամասի դպրոցում։ 1915-1918 թվականներին ապրել է Բաքվում, 1918-1920 թվականներին՝ Աստրախանում։ 1920 թվականին տեղափոխվել է Երևան և գործուն մասնակցություն ունեցել Հայաստանի գավառների հասարակական կյանքին։ Որպես որբանոցի կառավարիչ աշխատել է Արտաշատի, Քանաքեռի, Ծաղկաձորի մանկատներում։ Անտիպ են մնացել Սերինեի «Իմ երկրային ուղին» ինքնակենսագրական վեպը, «Ուղտալեռան եղնիկ» պոեմը, «Արճակի հրեղեններ» լեգենդը և այլ գործեր։ Մահացել է Երևանում։

## Սերինեի երկերի մատենագրություն
* Հազարան բլբուլ (պոեմ), Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 80 էջ։
* Հազարան բլբուլ (պոեմ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 95 էջ։
* Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն, պրակ 8 (պրակն ամբողջովին նվիրված է Արճակի ազգագրությանը, որի հեղինակն է Սերինեն), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1978, 188 էջ։
* Իմ «երկրային» ուղին (ինքնակենսագրական վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 312 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ բանասացներ
Կատեգորիա:1896 ծնունդներ
Կատեգորիա:1971 մահեր
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Արճակ գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Տեքստաբանություն

**Տեքստաբանություն** (լատիներեն՝ *textum* - բառերի կապ և հունարեն՝ Λογος - խոսք), գրականագիտության բաժիններից մեկը, որն զբաղվում է անցյալի գրողների երկերի գիտականորեն ճշտված (քննական) բնագրերը հրատարակելու գործով։ Դրա համար հիմք են ծառայում պահպանված ձեռագրերը, հեղինակի կենդանության ժամանակ եղած հրատարակությունները և այլ տվյալներ։

Տեքստաբանությունը ձգտում է դասական գրողների երկերն ազատել գրաքննական և այլ կարգի աղճատումներից, օտարամուտ հատվածներից և արտահայտել հեղինակի իսկական կամքը։ Գիտական հրատարակության մեջ տեղ են գտնում նաև տվյալ երկի տարբերակները։ Տեքստաբանական մանրակրկիտ աշխատանքի՝ ճշտումների շնորհիվ երբեմն էապես փոխվում են մեր պատկերացումները տվյալ ստեղծագործության և գրողի մասին։

## Տես նաև
* Տեքստ

## Գրականություն
* Զավեն Ավետիսյան, Տեքստաբանություն, Երևան, «Վան Արյան», 2000։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Տեքստաբանություն
Կատեգորիա:Գրականագիտություն
Արիստոփանես

**Արիստոփանես** կամ **Արիստոֆան** (հին հունարեն՝ Ἀριστοφάνης, ), հին հունական կատակերգակ, հայտնի է որպես ժանրի սկզբնավորող, «կատակերգության հայր», դասական շրջանի (մ.թ.ա. 9-4-րդ դդ.) հին հունական գեղարվեստական գրականության վերջին մեծ ներկայացուցիչ։

## Կենսագրություն
Կատակերգակի մասին կենսագրական տեղեկությունները սուղ են։ Ծնվել է մոտավորապես մ.թ.ա. 446 թ. Ատտիկայի Կիդաթենք դեմոսում (տարածքային միավոր), ապրել է ժամանակաշրջանի հասարակական հոգսերով, կայուն հայացքներ է ունեցել։ Լինելով Աթենքի և Սպարտայի միջև երկարամյա Պելոպոնեսյան պատերազմի ականատեսը՝ բազմիցս պախարակել է այն սանձազերծողներին և իր կատակերգություններում հաճախ արծարծել խաղաղության թեման։ Հայացքներով «չափավոր» դեմոկրատիայի կողմնակից էր, համակրում էր մանր հողագործներին։ Ցավով էր նկատում աթենացիների վաղեմի հեղինակության աստիճանական վերացումը, ստրկատիրական դեմոկրատիայի քայքայումը, որ ի վերջո հասցրեց Պելոպոնեսյան պատերազմում Աթենքի պարտությանը։ Թշնամանքով էր վերաբերվում ինչպես արիստոկրատիային ու խմբիշխանությանը, այնպես էլ այսպես կոչված «արմատական» դեմոկրատներին, ովքեր պատերազմի կողմակիցներ էին։

## Ստեղծագործությունները
Արիստոփանեսը գրել է մոտ 40 կատակերգություններ, որոնցից մեզ են հասել տասնմեկը։ Դրանք են՝
* Աքառնացիներ
* Հեծյալներ
* Ամպեր
* Կշեռք
* Խաղաղություն
* Թռչունները
* Լիսիստրատե
* Կանայք Թեսմոփորիա տոնակատարությանը
* Գորտեր
* Կանայք ժողովրդական ժողովում
* Հարստություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Արիստոֆանես - Կատակերգություններ

Կատեգորիա:Հին Հունաստանի կատակերգակներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույներ
Սանդուխտ

**Սուրբ Սանդուխտ** (դուստրն է Սանատրուկ Ա թագավորի, որը թագավորել է 38-68թթ.)։
Հայոց եկեղեցու պարծանքը և առաջին հայ մարտիրոսուհին (նախամարտիրոսուհին) է։ Ինչպես Սուրբ Ստեփանոսը քրիստոնեական եկեղեցու համար, այնպես էլ Սուրբ Սանդոուխտը Հայ Եկեղեցու համար։ Աշակերտելով Սուրբ Թադևոս առաքյալին՝ հորից թաքուն քրիստոնեություն է ընդունում։ Սուրբ Սանդուխտ կույսը հայ եկեղեցու առաջին նահատակ կույսն է։

## Սանդուխտ կույսի նահատակությունը ըստ Ավանդության
Սանդուխտը քրիստոնյա է դարձել Թադեոս Առաքյալի քարոզչության արդյունքում։ Հայրը՝ Սանատրուկ թագավորը, իմանալով եղելության մասին, փորձել է տարհամոզել աղջկան։ Սանդուխտը մնաց անդրդվելի իր հավատքի մեջ, հայրը հրամայեց մյուս նորահավատների շարքում բանտարկել նաև նրան։ Թադեոս Առաքյալը գաղտնի բանտ է այցելում, մխիթարում, սրտապնդում և իր աղոթքների շնորհիվ նրանց շղթաները քանդվեցին։ Այս տեսնելով բանտապաները, թվով 33 հոգի, դարձի եկան։

Վերջին փորձն անելու համար թագավորը մարդ է ուղարկում բանտ, որ նա վերստին իր հայրենի և հեթանոսական կրոնին վերադառնա։ Երբ բանտ գնացող մունետիկը տեսավ բանտարկյալների շղթաները քանդված և իրենք էլ զվարթադեմ Թադեոս Առաքյալի քարոզչությունն են լսում, սքանչանալով ինքն էլ դարձի եկավ։ Այս դեպքից հետո թագավորը հրամայում է սպանել բոլոր նորադարձներին, բացի Թադեոս Առաքյալից և իր աղջկանից։

Հոր հրապուրիչ խոստումները, ահաբեկիչ սպառնալիքները չեն կարողանում տկարացնել իշխանուհուն։ Սանատրուկի կատարած բոլոր աշխատանքները զուր էին։ Իշխանազուն կույսի կորովն ու հավատքը անդրդվելի էին, Սանատրուկը հրամայում է սպանել աղջկան։ Դահիճը, ով պիտի գլխատեր Սանդուխտին, սրով խոցում է արքայադստեր սիրտը։ Երեք օր Սանդուխտի մարմնի վրա երկնքից իջած լույս է տարածվում։ Նրան թաղում է Թադեոս առաքյալը, որից հետո ինքը ևս նահատակվում է։

## Սուրբ նշխարների զորությունը
Սբ. Թադեոս առաքյալի և Սբ. Սանդուխտ կույսի գերեզմանների տեղը մի քանի դար հայտնի չէր։ 5-րդ դարում, Հովհան Մանդակունի կաթողիկոսի և Վահան Մամիկոնյան մարզպանի օրոք, Կիրակոս անունով մի ճգնավոր, ով բնակվում էր Շավարշանին մոտակա մի քարանձավում, տեսիլքով իմանում է նրանց տեղը և մի քահանայի հետ փորելով տեսիլքով մատնանշված տեղերը՝ գտնում է սուրբ նշխարները։ Սրա համբավը տարածվում է հայոց երկրով մեկ, մեծ տոնախմբություն է կատարվում և բազմաթիվ մարդիկ այդ սուրբ նշխարների զորությամբ բժշկվում են բազմատեսակ հիվանդություններից։

## Սբ. Սանդուխտ կույսի հիշատակության օրը
Սուրբ Սանդուխտը թաղված է եղել Նարեկ վանքում, որի բուն անունը հենց Սուրբ Սանդուխտ է։ Սբ. Սնադուխտի հիշատակը հին տոնացույցում առանձիննն է կատարվել, հետո միայն միացել Թադեոս Առաքյալի հետ ( ըստ Օրմանյանի վկայության)։
Մարզվանեցիի Հայսմավուրքը նրան հիշատակում է դեկտեմբերի 23-ին, Փեշտիմալճյանը՝ դեկտեմբերի 15-ին։ Ներկայումս մենք տոնում ենք Սբ. Թադեոս Առաքյալի հետ, Վարդավառի տոնին հաջորդող շաբաթ օրը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Աստվածաշնչական Սուրբեր» Շնորհք արքեպս. Գալուստյան
* «Գանձասար» մատենաշար, Երևան 1997

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Արշակունիներ
Հեր (գավառ)

**Հեր**, գավառ Մեծ Հայքի Պարսկահայք նահանգի կազմում՝ ըստ Աշխարհացույցի։ Վարչական կենտրոնը եղել է համանուն քաղաքը։ Այլ բնակավայրերի մասին տեղեկություններ չկան։

## Աշխարհագրություն
Հերը եղել է Պարսկահայքի ինը գավառներից մեկը։ Հյուսիս-արևմուտքից սահմանակից էր Պարսկահայքի Զարավանդ, հարավից՝ Շիրականի լեռների երկայնքով՝ Զարեհավան գավառներին։ Արևմուտքում ընդհանուր սահման ուներ Վասպուրական նահանգի Աղանդռոտ և Անձախի ձոր, հարավ-արևելքում՝ Գաբիթյան, արևելքում՝ Բաքրան գավառներին։

Ունի լեռնային ռելիեֆ, նպաստավոր երկրագործության և այգեգործության համար։ Տեղակայված է Կոտուր գետի հովտում։

Գավառի տարածքը համապատասխանում է ներկայիս Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի Խոյի շրջանի () մեծ մասին։

## Պատմություն
Գավառը Պարսկահայք նահանգի կազմում եղել է Մեծ Հայքի թագավորության մեջ՝ Արտաշես Ա Բարեպաշտի (մ․թ․ա․ 189-160)՝ հայկական հողերի միավորման արդյունքում, մինչև Հայաստանի առաջին բաժանումը (387)՝ ավելի քան կես հազարամյակ։ Ի սկզբանե Զարավանդ գավառի հետ միասին եղել է Նոր Շիրականի կազմում, սակայն հայոց արքունիքին Խորխոռունիների մատուցած ծառայության համար Զարավանդի հետ միասին տրվել է նրանց մի ճյուղին՝ Մաղխազունիներին, և պատկանել իրենց նաև մարզպանական Հայաստանի ժամանակաշրջանում։ Արշակունիների օրոք Զարավանդ գավառի հետ միասին հանդես է եկել որպես մեկ վարչական միավոր՝ «Ռոտկաաց»։ 870-ական թվականներին Հերը մտել է Վասպուրականի իշխանության մեջ: Ըստ Կոստանդին Ծիրանածնի, 885 թվականից հետո գավառը մտել է Աշոտ Ա Բագրատունու տիրույթների մեջ:

Ինչպես գավառը, այնպես էլ Պարսկահայք նահանգի որոշ կենտրոնական և հյուսիսային բոլոր այլ գավառները, շարունակել են մնալ Արծրունիների կալվածքներում՝ Արմինիա կուսակալության ժամանակաշրջանում։ 9-րդ դարի սկզբին կարճ ժամանակով անցնում է Վասպուրականի թագավորությանը, ապա՝ վերջինիս ենթակայության Հերի ամիրայությանը։ Հեր և Զարավանդ գավառներում, ի տարբերություն Պարսկահայքի մյուս գավառների, մշտապես կար հոծ հայ բնակչություն։ Տեղի հայերը խոսել են Խոյի բարբառով։ 1403 թվականին Հերով (Խոյով) անցած իսպանացի ուղեգրող Կլավիխոյի վկայությամբ, Վերին Հայաստանի սահմանին գտնվող Խոյի բնակիչների մեծ մասը եղել են հայեր։
[մինի|[Վարդան Մամիկոնյանի դամբարանը Խոյ քաղաքի մոտ]]
17-րդ դարի սկզբին, կապված Սեֆյան շահ Աբբասի 1603-1604 թվականների բռնագաղթի հետ, գավառում հայտնվում են հայեր, որոնք հիմնում են նոր գյուղեր կամ ստվարացնում տեղի հայկական գյուղերը, այդտեղ բնակվում մինչև հայոց ցեղասպանությունը։ Դրան զուգահեռ, տեղի է ունեցել քրդերի և ազարիների ներհոսք։ Սեֆյան Իրանի կազմում Հերի տարածքում կազմավորվել է Խոյի խանությունը (համանուն կենտրոնով)։ Հայերի արտագաղթը Հերից տեղի է ունեցել երեք փուլով՝ 1826-1828 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի արդյունքում պարսկահայերի ներգաղթով, 1946-1948 թվականների հայրենադարձությամբ և 1979 թվականի իսլամական հեղափոխությունից որոշ ժամանակ անց։ Եթե միայն Խոյ քաղաքում և շրջաակա վեց գյուղում 20-րդ դարի սկզբին բնակվում էր շուրջ 500 հայ ընտանիք, ապա 21-րդ դարի սկզբին ամբողջ Ատրպատականում բնակվում է շուրջ 2000 հայ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Ինճիճյան Ղ., Ստորագրութիւն հին Հայաստանեայց, Վնտ., 1822
* Հարությունյան Բ., Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ “Աշխարհացոյց”-ի
* Երեմյան Ս., Հայաստանը ըստ “Աշխարհացոյց”-ի, Երևան, 1963
* 

Կատեգորիա:Պարսկահայքի գավառներ
Կատեգորիա:Վասպուրականի թագավորություն
Գրիգոր Սիսվան

**Գրիգոր Սիսվան** (*Գրիգոր Հովհաննեսի Բեքմեզյան*, ), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1948 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կիլիկիայի Սիս քաղաքում։ 1935 թվականին նրան Սիսվան գրական անունով է կնքել պատրիարք Թորգոմ Գուշակյանը (Սիսվան, Սիսուան նշանակում է Կիլիկիա, մասնավորապես՝ Հայկական Կիլիկիա):1936 թվականին ավարտել է Երուսաղեմի հայոց պատրիարքանի հոգևոր ընծայարանը։ Բեյրութում եղել է հայոց լեզվի ուսուցիչ, 1945-1947 թվականներին՝ «Նոր ուղի» պարբերականի խմբագիր։ 1947 թվականին ներգաղթել է Հայաստան։ 1950 թվականին ավարտել է ՀԿԿ Երևանի քաղկոմին կից մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանը, այնուհետև, մինչև 1966 թվականը՝ աշխատել է Երևանի ակումբա-գրադարանային տեխնիկումում որպես անգլերենի ուսուցիչ։ 1966-1969 թվականներին աշխատել է Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեում որպես բաժնի վարիչ, 1969-1972 թվականներին՝ «Լույս» հրատարակչությունում սփյուռքահայ դասագրքերի խմբագրության վարիչ։ Մահացել է Երևանում։

## Գ. Սիսվանի երկերի մատենագիտություն
* Իրականացված երազ, Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 132 էջ։ 
* Հայրենի տուն, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 280 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1918 ծնունդներ
Կատեգորիա:1972 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Լիբանանից Հայաստան արտագաղթածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 13 մահեր
Կատեգորիա:Սիս քաղաքում ծնվածներ
Երդում

[մինի|300px|Հորացիոսների երդումը, (գործ [Լուի Դավիդի)]]
**Երդում**, սեփական անմեղությունը, իրավացիությունը, նվիրվածությունն ու հավատարմությունն ապացուցելու արարողություն։

## Էություն
Ավանդական սեղմ բանաձև է՝ բաղկացած երդման պայմանից ու հետևանքից։ Պայմանը որոշակի իրադրությունն է, որը հարուցել է երդման անհրաժեշտությունը, հետևանքը՝ անեծքները, կամ սուրբ ու նվիրական առարկաների, երևույթների վկայակոչումները։

## Կիրառում
Երդմանը վերագրվել է հմայական գերբնական զորություն, հավատացել են նրա իրականացմանը, ուստի և խուսափել սուտ երդումից։ Պետության սկզբնավորումից մինչև մեր օրերը այն կիրառվում է որոշակի վայրերում, սուրբ ու նվիրական առարկաների վրա՝ ուղեցվելով ծիսական արարողություններվ։ Հաճախ վավերացվել է գրով (երդմնագիր), կնիքով ու ստորագրությամբ։ Սովորույթային իրավունքի համաձայն գոյություն ունեցող երդման կարգը իր Դատաստանագրքում արձանագրել է նաև Մխիթար Գոշը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երդում
Հայաստանի համացանցային ծառայություն տրամադրողների ցանկ

**Հայաստանի ինտերնետ պրովայդերներ**, որոնք տրամադրում են ինտերնետ կապ Հայաստանում։ Հայաստանում ինտերնետային ծառայություններ մատուցող ընկերությունների կողմից առաջարկվում են ինտերնետային կապի հնարավորություններ (մեծածախ կամ մանրածախ) տարբեր աղբյուրներից։ Հայաստանում ինտերնետ ծառայություններ տրամադրող ընկերությունները ներքին շուկայում առաջարկում են հետևյալ ծառայությունները` ADSL, օպտիկամանրաթելային և մալուխային ինտերնետ, WiFi անլար հասանելիության տեխնոլոգիաներ, ընդհանուր նշանակության փաթեթային ռադիոկապ (GPRS), EDGE, CDMA և 3G տեխնոլոգիաներ (UMTS/WCDMA), 4G/LTE:
մինի|Arminco ընկերության պատկերանշանը
մինի|Յուքոմ ընկերության պատկերանշանը
մինի|Beeline ընկերության պատկերանշանը

## Ինտերնետ պրովայդերներ որոնք հասանելի են

## Ինտերնետ պրովայդերներ որոնք չեն գործում

## Տես նաև
* .am
* .հայ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի ինտերնետ պրովայդերները Սփյուռ տեղեկատույում, որոնում
* Կատեգորիա "ԻՆՏԵՐՆԵՏ-ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՏԱԿԱՐԱՐՆԵՐ" Սփյուռ տեղեկատույում 

Կատեգորիա:Հայաստանի Ինտերնետ պրովայդերներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռահաղորդակցական ընկերություններ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Մելիտե Ա Մանազկերտցի

**Մելիտե Ա Մանազկերտցի** (ծննդյան թիվն անհայտ – 456), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 452 թ-ից, Աղբիանոսյանների տոհմից է։ Հաջորդել է Հովսեփ Ա Հողոցմեցուն։ Մասնակցել է Շահապիվանի 444 թ-ի և Արտաշատի 449 թ-ի ժողովներին։ Կաթողիկոսական գահին նրան հաջորդել է Մովսես Ա Մանազկերտցին։

## Գրականություն
«Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:5-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Աղբիանոսյաններ
Հովսեփ Ա Վայոցձորցի

**Հովսեփ Ա Վայոցձորցի**, Հnղnցիմցի (ծն. թ. անհտ.– 25.7.454), Հայոց կաթողիկոս 440-ից։ Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտներից։ Եղել է Այրարատի եպիսկոպոս, ապա Մեսրոպ Մաշտոցի պատվիրանով դարձել կաթողիկոս։ Հովսեփ Վայոցձորցու օրոք, 449-ին գումարվել է Արտաշատի ժողովը։ Մասնակցել է Սասանյանների դեմ 450– 451-ին հայերի մղած ազատագրական պատերազմին։ Ավարայրի ճակատամարտից հետո ձերբակալվել և աքսորվել է Վրկան երկրամաս, ապա տեղափոխվել Ապար աշխարհ, ուր և նահատակվել է Ղևոնդյանց խմբի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:5-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Գլոբուս (թատրոն)

մինի|300px|«Գլոբուս» թատրոնի 1197 թվականին վերակառուցված շենքը
**Գլոբուս** ( ), թատրոն Լոնդոնում։ Այնտեղ խաղացել է «Լորդ Սենեկապանի սպասավորները» թատերախումբը, որի գլխավոր ողբերգակը եղել է Ռիչարդ Բյորբիջը, գլխավոր կատակերգակը՝ Արմինը, գլխավոր դրամատուրգը՝ Ուիլյամ Շեքսպիրը։ Խումբը ներկայացրել է 1594 թվականից հետո Շեքսպիրի գրած բոլոր պիեսները, ինչպես և անգլիական Վերածննդի այլ դրամատուրգների երկեր։

## Պատմություն
Կառուցվել է 1599 թվականին լոնդոնյան հանրությանը մատչելի առաջին թատրոնի մասերից, որը պարզապես կոչվում էր «Թատրոն»։ Այն կառուցել էր Ջեյմ Բյորբիջը 1576 թվականին։ Հողը 21 տարով վարձակալված էր, բայց հողատերը 1598 թվականին բարձրացրեց հողահարկը, և Ջեյմ Բերբեջը մաս-մաս քանդեց թատրոնը, վերակառուցեց նոր տեղում՝ Թեմզայի մոտ, և անվանեց այն «Գլոբուս»։

1613 թվականին «Հենրիխ VIII» ներկայացման ժամանակ, թատրոնը հիմնովին հրդեհվեց։ 1614 թվականին այն վերականգնեցին, այս անգամ քարից։

1644 թվականին շինությունը քանդվել է։

## Շենքը
Թատրոնի շենքը կազմված է ձվաձև հարթությունը շրջափակող բարձր պատից, որի ներսում տեղադրված էին ազնվականների օթյակները, նրանցից վեր ունևոր քաղաքացիների սրահը։ Մնացած հանդիսատեսները կանգնում էին բեմի երեք կողմերում; Դահլիճը տեղավորում էր մինչև 2000 մարդ։ Ներկայացումներն ընթանում էին ցերեկը, առանց ընդմիջումների, համարյա առանց դեկորացիաների։ Բեմը վարագույր չի ունեցել։ Նրա առանձնահատկությունն էր խիստ առաջ եկած նախաբեմը և խոսքի պատշգամբը՝ այսպես կոչված վերնաբեմը, որտեղ նույնպես ընթանում էր գործողությունը։

մինի|250px|Թատրոնի օթյակները

## Նմանակներ
Աշխարհով մեկ կառուցվել են «Գլոբուս»-ի նմանակներ կամ անվանակից թատրոններ։

### ԱՄՆ
# OSF Elizabethan Theatre, Էշլանդ Օրեգոն, կառուցվել է 1935, վերակառուցվել է 1947 և 1959,
# Սան Դիեգո, «Գլոբուս»-ի հին թատրոնը, կառուցվել է 1935,
# Սեդար-Սիթի, Յուտա, Adams Shakespearean Theatre,
# Չիկագո, Իլինոյս, Չիկագոյի Շեքսպիրյան թատրոն Navygator Pier-ում, կառուցվել է 1999,
# Օդեսա, Տեխաս, «Գլոբուս»-ի հին թատրոնը, կառուցվել է1936,
# Ուիլյամսբուրգ, Վիրջինիա, «Գլոբուս» թատրոն, կառուցվել է 1975,

### Գերմանիա
# Նոյս, Globe Neuss կառուցվել է 1991,
# Ռուստ (Բադեն), Europa-Park կառուցվել է 2000,
# Շվեբիշ-Հաալ, Բադեն-Վյուրտենբերգ,
աջից|մինի|300px|«Գլոբուս» թատրոնը Շվեբիշ-Հաալում

### Իտալիա
# Հռոմ, կառուցվել է 2003

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1599 հիմնադրումներ Անգլիայում
Կատեգորիա:Լոնդոնի թատրոններ
Գլոբուս (այլ կիրառումներ)

**Գլոբուս** բառը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները՝

* Գլոբուս - ուրվագծերի երկրաչափական նմանությամբ և մակերեսների հարաբերության պահպանմամբ երկրագնդի ամբողջ մակերևույթը պատկերող մոդել։
* Գլոբուս (թատրոն) () - Շեքսպիրի ժամանակաշրջանի թատրոն Լոնդոնում։
Անձինք Հայաստանի մետաղադրամների վրա

## Արտաշեսյանների թագավորություն

## Կիլիկիայի թագավորություն
[մինի|կենտրոն|200px|[Հեթում Ա և Զապել թագուհին կիլիկյան դրամի վրա։]]

## Հայաստանի Հանրապետություն
մինի|կենտրոն|200px|Անահիտ աստվածուհին Հայաստանի ժամանակակից դրամի վրա։

## Աղբյուրներ
* *Chester L. Krause and Clifford Mishler. Standard Catalog of World Coins. Iola, WI. 2002 Edition (20th Century), Pages 106, 108*

## Արտաքին հղումներ
* Հուշադրամներ - Հայաստանի կենտրոնական բանկ
* Հայաստանի մետաղադրամների տեսակները *(English)*

Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Արծաթե դրամներ
Կատեգորիա:Ոսկե դրամներ
Կատեգորիա:Դրամ
Կատեգորիա:Հայաստանի մետաղադրամներ
Կատեգորիա:Հոբելյանական դրամներ
Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա
Դանիել քորեպիսկոպոս

**Դանիել քորեպիսկոպոս** (Դանիել Ասորի, ծ. թ. անհայտ – նահատակվել է 347), Գրիգոր Ա Լուսավորչի աշակերտ, ապա՝ քորեպիսկոպոս և կաթողիկոսական իշխանությանը ենթակա եկեղեցիների տեսուչ։ Ճգնակյաց էր, ուներ քարոզիչի և հրաշագործի հռչակ։ Հայոց Տիրան թագավորի կողմից Հուսիկ Ա Պարթև կաթողիկոսի սպանությունից հետո իշխանները հորդորում են Տիրան թագավորին կարգել նրան Հայոց կաթողիկոս։ Սակայն նա ընդհարվում է Հայոց Տիրան թագավորի հետ՝ հանդիմանելով նրան անվայել վարքի համար և մարգարեանում է Հայ ժողովրդի հետագա ճակատագրի վերաբերյալ։ Տիրանը խեղդել է տալիս Դանիելին։ 
Դանիել Ասորու փոխարեն կաթողիկոս է դառնում 
Փառեն Ա Աշտիշատցին։

### Արտաքին հղումներ
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:347 մահեր
Սահակ Բ Ուղկեցի

**Սահակ Բ Ուղկեցի** [ծ. թ. անհայտ, գ. Ուղկի, Հարք գավառ – 539], Ամենայն հայոց կաթողիկոս 534 թվականից։ Հաջորդել է Մուշե Ա Այլաբերցուն։ Սահակ Բ Ուղկեցու գործունեության մասին որևէ բան հայտնի չէ։ Կաթողիկոսական գահին նրան հաջորդել է Քրիստափոր Ա Տիրառիջցին։

Կատեգորիա:6-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Շահակ Ա Մանազկերտցի

**Շահակ Ա Մանազկերտցի** (նաև՝ **Հուսիկ Բ **, ), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 373 թվականից։ Աղբիանոսյանների տոհմից։ Հաջորդել է Ներսես Ա Մեծին։

Նախքան կաթողիկոս կարգվելը եղել է Մանազկերտի եպիսկոպոսը։ Հայ կաթողիկոսներից առաջինն էր, որ Պապ թագավորի հրամանով ձեռնադրվել է ոչ թե Կեսարիայում, այլ Հայաստանում։ Թագավորի եկեղեցական բարենորոգումների հանդեպ ցուցաբերել է համաձայնողական վերաբերմունք, իրեն հեռու պահել Հայաստանում տեղի ունեցող քաղաքական անցուդարձերից։

Կաթողիկոսական գահին Շահակ Ա Մանազկերտցուն հաջորդել է Զավեն Ա Մանազկերտցին։

## Գրականություն
* Փավստոս Բուզանդ, Հայոց պատմություն, Երևան, 1987։

Կատեգորիա:Աղբիանոսյաններ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Glibc

thumb|300px|'''GNU C Library'''
**GNU C Library**-ն, հիմնականում հայտնի որպես **glibc**, C ստանդարտ գրադարան է՝ ստեղծված ԳՆՈՒ նախագծի շրջանակներում, Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամի (Free Software Foundation (FSF)) կողմից, GNU օպերացիոն համակարգի համար։ Սկսած 2001 թվականից գրադարանի զարգացմանը հետևել է Ուլրիխ Դռեպերը՝ Ռեդ Հէթ () ընկերությունից։

Թողարկված լինելով GNU Lesser General Public License թույլատրագրով, glibc-ն իրենից ներկայացնում է ազատ ծրագրային ապահովում։

## Սատարվող ճարտարապետությունները և միջուկները

Glibc-ն օգտագործվում է համակարգերում, որոնց վրա առկա են բազմաթիվ օպերացիոն համակարգեր, ինչպես նաև տարբեր ճարտարապետություններում։ Այն հիմնականում կիրառվում է Լինուքս միջուկ () օգտագործող x86 ճարտարապետության վրա գործող համակարգերում, բայց պաշտոնապես ապահովվող ճարտարապետություններն են՝ x86, Motorola 680x0, DEC Alpha, PowerPC, ETRAX CRIS, s390 և SPARC։ Այն պաշտոնապես ապահովում է Hurd և Linux միջուկները։

## Արտաքին հղումներ
* GNU libc homepage

Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Մ.թ.ա. 2

**Մ.թ.ա. 2**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 3 և մ.թ.ա. 1 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր
* Հրահատ Դ, Պարթևաստանի արքա Արշակունիների դինաստիայից (Մ.Թ.Ա. 37/36-ից)։

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 3

**Մ.թ.ա. 3**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 4 և մ.թ.ա. 2 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
* Գալբա, հռոմեական կայսր 68 թ.-ից 69 թ.

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 2-րդ դար

**Մ․թ․ա․ 2-րդ դար**, մ.թ.ա. 200 թվականից մ.թ.ա. 101 թվականն ընկած մեկ հարյուրամյակ, և մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի առաջին դարը։ Նախորդել է մ.թ.ա. 1-ին դարին և հաջորդել մ.թ.ա. 3-րդ դարին։

Համաշխարհային պատմության մեջ հանդիսանում է անտիկ շրջանի ընթացք։
250px|մինի|ձախից|Աշխարհը մ.թ.ա. 2-րդ դարում
## Մ.թ.ա. 2-րդ դարի ակնառու դեմքեր
* Լուկիոս Կոռնելիոս Սուլլա, հռոմեացի զորավար և Հռոմի դիկտատոր
* Գայոս Մարիոս, հռոեմացի զորավար և քաղաքական գործիչ
* Գնեոս Պոմպեոս Մագնուս, հռոմեացի զորավար, Գայոս Հուլիոս Կեսարի քաղաքական հակառակորդ
* Յուգուրթա, Նումիդիայի թագավոր Հռոեմական Հանրապետության ժամանակ
* Մարկոս Տուլիոս Կիկերոն, հռոմեացի հռետոր, փիլիսոփա և քաղաքական գործիչ
* Սպարտակ, հռոմեացի գլադիատոր և ապստամբության պարագլուխ
* Չժան Ցիան, չինացի ճանապարհորդ և դիվանագետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ
Մ.թ.ա. 4

**Մ.թ.ա. 4**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 5 և մ.թ.ա. 3 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
* Լուցիուս Աննեուս Սենեկա, հռոմեացի քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, գրող (մահացել է 65 թ.)։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 5

**Մ.թ.ա. 5** թվական, 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 6 և մ.թ.ա. 4 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Արտավազդ Գ-ն դառնում է Մեծ Հայքի թագավոր, Էրատոն և Տիգրան Դ-ն զիջում են գահը չորս տարով։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
ԲՄՊ-2

**ԲՄՊ-2** (, **Б**оевая **M**ашина **П**ехоты - հետևակի մարտական մեքենա), խորհրդային արտադրության հետևակի մարտական մեքենա։

## Ընդհանուր բնութագիր
ԲՄՊ-1 ՀՄՄ ԽՍՀՄ երկրորդ սերիական արտադրության մարտնական, թրթուրավոր ջրանցան, զրահապատ ՀՄՄ-ն է։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ նախատեսված է անձնակազմին առաջի ճակատ հասցնելու համար։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-յի արտադրությունը սկսվել է 1980 թվականին։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ սկսվել է շահագործվել խորհրդային բանակում 1980 թվականից։ Այժմ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ շահագործվում է բազմաթիվ երկրների զինված ուժերի կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը շահագործվում է նաև ՀՀ և ԼՂՀ Զինված ուժերի կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ նաև լայնորեն օգտագործվել է մի շարք ռազմական հակամարտությունների ընթացքում (նաև արցախյան ազատամարտում)։ Հմմ 2 լավագույն էկիպաժ է Ճանաաչվել ԼՂՀ մոտոհրաձքային բրիգադի իքս զորամասից հրամանատար Ավ. սնտ Ղազարյան Երևանի զ/կ,նշանառու Օպերատոր  Շարքային Բաբայան Սամվել վանաձորի զ/կ Մեխանիկ վարորդ կրտ. Սնտ Ադամյան Արթուր Բերդի զ/կ

## Մարտավարատեխնիկական տվյալներ
ԲՄՊ-2 ՀՄՄ ղեկավարվում է անձնակազմի 3 անդամների կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ի երկարությունը կազմում է 6.73 մ, լայնությունը՝ 3.15 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.45 մ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ բավականին թեթև է. նրա քաշը կազմում է 13.8-14 տ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ն ունի 30 մմ-անոց գնդացիր։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը սնուցվում է 300 ձիաուժ հզորությամբ UTD-20S1 դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով ճանապարհային հատվածում 65 կմ/ժ, իսկ ջրային ավազաններում 7 կմ/ժ արագություն։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ի վառելիքի պաշարը կազմում է 600 կմ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։

## Տես նաև
* ԲՄՊ-1
* ԲՄՊ-3

## Պատկերասրահ

Brm BMP-2.jpg
Itsenäisyyspäivän paraati 2015 10 BMP-2.JPG
BMP-2 Lippujuhlan päivä 2013 1.JPG
Ukrainian BMP-2 IFVs.JPG
BMP-2 parade ukraine.jpg
BMP-2 - TankBiathlon14part1-10.jpg
BMP-2 - TankBiathlon14part1-13.jpg


## Աղբյուրներ
* BMP-2 Infantry fighting vehicle 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռազմական սպառազինություն
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ռազմական սպառազինություն
Ապպիոս Կլավդիոս

**Ապպիոս Կլավդիոս Կեկոս** (Appius Claudius Caecus, մ.թ.ա. 340 - մ.թ.ա. 273)։ Հռոմեական գրաքննիչ է եղել մ.թ.ա 312 թ.-ից։ Նա եղել է խոշոր քաղաքական գործիչ, առաջադեմ գաղափարներով տոգորված։ Երբ անցնում է գրաքննչական պաշտոնին, Ապպիոսը հռոմեական քաղաքացիական իրավունք է շնորհում հողազուրկ պլեբեյներին և լիբերտիներին։ Ապպիոսը հարել է հելլենոֆիլ հոսանքին։ Նա առաջինը օգտագործեց հունական բարոյախոսական առածները (գնոմայ) և կազմեց «Սենտենցիաների» ժողովածու, սատուրնական պոետական չափով։ «Սենտենցիաները» հունական ազդեցությամբ շարադրված առաջին երկն է հռոմեական գրականության մեջ։ Ապպիոս Կլավդիոսը չունեցավ իր գրական հետևորդները, իր «Սենտենցիաներով» նա մնաց եզակի և հետք չթողեց գրականության մեջ։ Այդուհանդերձ՝ նա համարվում է Հին Հռոմի վաղ շրջանի առաջին գրական դեմերից մեկը: Նրա աֆորիզմներից մեկը դարձել է գործածական.«Ամեն մարդ ինքն է իր ճակատագրի ճարտարապետը» ()։

Ապպիոս Կլավդիոսի նախաձեռնությամբ են կառուցվել Հռոմի առաջին ակվեդուկը (ջրանցույցը) և նշանավոր Ապիյան ճանապարհը, որով Հռոմը կապվել է Կապուայի հետ:

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
### Հնագույն աղբյուրներ
* Diodorus Siculus, *Bibliotheca Historica*.
* *Fasti Capitolini*, *Fasti Triumphales*.
* Livy, *Ab Urbe Condita Libri* (English translation by Rev. Canon Roberts on Wikisource), *Periochae* (English translation by Jona Lendering on Livius.org).
* Valerius Maximus, *Factorum ac Dictorum Memorabilium* (English translation by Samuel Speed on Text Creation Partnership|EEBO).

### Ժամանակակից աղբյուրներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ա. Առաքելյան, Հռոմեական գրականության պատմություն. Երևան։ «Լույս», 1975։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Overview Appius Claudius Caecus (fl. 312–279), Oxford Reference

Կատեգորիա:Իրավաբաններ
Կատեգորիա:Կույրեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի գրողներ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացի հռետորներ
Կատեգորիա:Հռոմեական հանրապետության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի բանաստեղծներ
Մ.թ.ա. 6

**Մ.թ.ա. 6**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 7 և մ.թ.ա. 5 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Տիբերիոսը ստացել է տրիբունի լիազորությունները 5 տարով։ 
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 8

**Մ.թ.ա. 8**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 9 և մ.թ.ա. 7 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Հռոմեական Սենատը սեկստիլի ամիսը Օկտավիանոս Օգոստոսի պատվին վերանվանել է Օգոստոսի։

## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 9

**Մ.թ.ա. 9**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 0-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 10 և մ.թ.ա. 8 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
* Մարկուս Ասինիուս Ագրիպա - հռոմեական քաղաքական գործիչ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 21

**Մ.թ.ա. 21**, մ.թ.ա. 1-ին դարի ութերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 20-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 22 և մ.թ.ա. 20 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Հնդկաստանը առևտրային պատվիրակություն է ուղարկել Հռոմ։

## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 30

**Մ.թ.ա. 30**, մ.թ.ա. 1-ին դարի ութերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 20-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 31 և մ.թ.ա. 29 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր
* օգոստոսի 1 - հռոմեական քաղաքական գործիչ, զորավար Մարկոս Անտոնիոսը

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 31

**Մ.թ.ա. 31**, մ.թ.ա. 1-ին դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 32 և մ.թ.ա. 30 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Օկտավիանոսը պատերազմ է սկսել Մարկոս Անտոնիոսի ու Կլեոպատրայի դեմ։
## Ծնունդներ
## Մահեր
* Արտավազդ Բ Արտաշեսյան Հայաստանի թագավոր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 32

**Մ.թ.ա. 32**, մ.թ.ա. 1-ին դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 33 և մ.թ.ա. 31 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր
* Կորնելիուս Նեպոս - հռոմեական պատմագիր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 34

**Մ.թ.ա. 34**, մ.թ.ա. 1-ին դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 35 և մ.թ.ա. 33 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Օկտավիանոս Օգոստոսը գրավել է Դալմաթիան։
## Ծնունդներ
## Մահեր
* Մայիսի 13- Սալյուստիոս

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 33

**Մ.թ.ա. 33**, մ.թ.ա. 1-ին դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 34 և մ.թ.ա. 32 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Մարկոս Անտոնիոսի և Արտավազդ Մեդացու «բարեկամությունն» ամրապնդվել է նրանց տեսակցությամբ։
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 35

**Մ.թ.ա. 35**, մ.թ.ա. 1-ին դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 30-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 36 և մ.թ.ա. 34 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
* Տիգրան Դ - Արտաշեսյան հարստությունից, Տիգրան Գ-ի որդին։ Գահակալել է քրոջ՝ Էրատոյի հետ։
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 41

**Մ.թ.ա. 41**, մ.թ.ա. 1-ին դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 40-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 42 և մ.թ.ա. 40 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 51

**Մ.թ.ա. 51**, մ.թ.ա. 1-ին դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 50-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 52 և մ.թ.ա. 50 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 61

**Մ.թ.ա. 61**, մ.թ.ա. 1-ին դարի չորրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 60-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 62 և մ.թ.ա. 60 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 73

**Մ.թ.ա. 73**, մ.թ.ա. 1-ին դարի երրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 70-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 74 և մ.թ.ա. 72 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 81

**Մ.թ.ա. 81**, մ.թ.ա. 1-ին դարի երկրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 80-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 82 և մ.թ.ա. 80 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 91

**Մ.թ.ա. 91**, մ.թ.ա. 1-ին դարի առաջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 90-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 92 և մ.թ.ա. 90 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 109

**Մ.թ.ա. 109**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 100-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 110 և մ.թ.ա. 108 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 111

**Մ.թ.ա. 111**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի իններորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 110-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 112 և մ.թ.ա. 110 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 121

**Մ.թ.ա. 121**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 120-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 122 և մ.թ.ա. 120 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 125

**Մ.թ.ա. 125**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի ութերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 120-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 126 և մ.թ.ա. 124 թվականների միջև ընկած տարին։
## Իրադարձություններ

### Հռոմեական հանրապետություն
* Կոնսուլներ՝ Մարկոս Պլավտիոս Հիպսեոս և Մարկոս Ֆուլվիոս Ֆլակկոս (երկուսն էլ՝ պլեբեյներ)։ Պրետորներ՝ Գնեոս Դոմիցիոս Ագենոբարբոս, Լուցիոս Օպիմիոս և Էբուկիոս։ Դրամահատության տրիումվիր՝ Մարկոս Պորկիոս Լեկա։ Ցենզորներ՝ Գնեոս Սերվիլիոս Կեպիոն և Լուցիոս Կասսիոս Լոնգինոս Ռավիլլա (երկուսն էլ՝ պլեբեյներ):
* Կոնսուլ Ֆուլվիոս Ֆլակկոսն օրինագիծ է ներկայացնում իտալիկներին հռոմեական քաղաքացիության իրավունք շնորհելու մասին, սակայն օրինագիծը մերժվում է Սենատի կողմից:
* Հռոմեական քաղաքացիության մասին օրենքի մերժումը ապստամբություն է առաջացնում Ֆրեգելլե քաղաքում։ Քաղաքը գրավվում և ավերվում է պրետոր Լուցիոս Օպիմիոսի կողմից։
* Ֆուլվիոս Ֆլակկոսը բանակով ուղարկվում է պաշտպանել Մասալիան սալլուվի ցեղի հարձակումներից։ Սալլուվիները պարտության են մատնվում, և Հռոմը սկսում է Անդրալպյան Գալլիայի նվաճումը՝ կառուցելով ճանապարհներ և հիմնելով գաղութներ։
* Հռոմում անցկացվել է բնակչության մարդահամար։ Հռոմեական քաղաքացիների թիվը հասել է 394.736-ի։
* Հռոմում կառուցվել է Ակվա Տեպուլա ջրամուղը։

### Մերձավոր Արևելք
* Կլեոպատրա Թեան սպանեց, իր և Դեմետրիոս II-ի որդի, Սելևկյանների թագավորության արքա հռչակված, Սելևկոս V-ին (մ.թ.ա. 126-125), որից հետո արքա հռչակեց իր մյուս որդի Անտիոքոս VIII-ին (մ.թ.ա. 125-116, 116-96՝ համիշխան):
* Սելևկյանների թագավորության արքա Ալեքսանդր II Զաբինասը (մ.թ.ա. 126-123) վիճաբանում է Պտղոմեոս VIII-ի (մ.թ.ա. 145-116) հետ, Պտղոմյանների թագավորությունը դադարեցնում է Զաբինասի աջակցությունը։
* Պարթևական կուսակալ Հիմերոսը դառնում է Բաբելոնիայի և Սելևկիայի փաստացի անկախ տիրակալ և ընդունում է արքայի տիտղոս։

### Հնդկաստան
* Հունա-հնդկական թագավորության տարածք ներխուժեց Հունա-Բակտրիական թագավորությունը՝ Եվկրատիդի որդի Հելիոկլես թագավորի գլխավորությամբ, որը Բակտրիայից նահանջել էր յուեջիների ճնշման տակ։
* Հան դինաստիայի զորքերի պատասխան գործողությունները. Ջուկի իշխանի տիրույթների գրավումը Տյանշանում և Ցզյու-Ցյուան շրջանի ստեղծումը նրա տարածքում։

### Չինաստան
* Հուննուները հարձակվեցին Չինաստանի վրա և գրավեցին Յույմեն և Շոֆան ամրոցները։

## Ծնունդներ

* Ալեքսանդր Յաննայ (մահ. մ.թ.ա. 76)՝ Հուդայի թագավորության երկրորդ արքա Հասմոնեանների արքայատոհմից։
* Քվինտոս Կոռնելիոս Մաքսիմոս (մահ. մ.թ.ա. 57-ից հետո)՝ Տրեբացիոսի իրավաբանության ուսուցիչ։
* Մանիոս Օտացիլիոս (հավանաբար կրել է «Կրասսոս» մականունը, մահ. մ.թ.ա. 76-ից հետո)՝ սրբազան արարողությունների կվինդեկեմվիր (մ.թ.ա. 77-ից), որը մասնակցել է Գնեոս Պոմպեոս Ստրաբոնի ռազմական խորհրդին մ.թ.ա. 89-ի աշնանը։ Հավանական է, որ նա նույնանուն Լիսսոսի կոմենդանտի հայրն էր (մ.թ.ա. 48):
* Ֆիլիպ I Ֆիլադելֆոս (մ.թ.ա. 95-88՝ համիշխան, 88-87, 87-84՝ համիշխան, 84-83)՝ Սելևկյանների թագավորության արքա։ Անտիոքոս VIII-ի որդին։
* Քվինտոս Կեկիլիոս Մետելոս Կելեր (մ.թ.ա. 125 – մահ. մ.թ.ա. 89-ից հետո)՝ ժողովրդական տրիբուն մ.թ.ա. 90 թ., և, ենթադրաբար, էդիլ մ.թ.ա. 89-ից անմիջապես հետո։

## Մահեր

* Սելևկոս V (մ.թ.ա. 126-125)՝ Սելևկյանների թագավորության արքա։ Դեմետրիոս II-ի որդին։
* Չիեու Վան Վոնգ (մ.թ.ա. 137–125)՝ Նամվիետ (չին.՝ Նանյուե) թագավորության Չիեու դինաստիայի երկրորդ ղեկավարը։

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 131

**Մ.թ.ա. 131**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 130-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 132 և մ.թ.ա. 130 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 141

**Մ.թ.ա. 141**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի վեցերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 140-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 142 և մ.թ.ա. 140 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 151

**Մ.թ.ա. 151**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 150-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 152 և մ.թ.ա. 150 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 161

**Մ.թ.ա. 161**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 160-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 162 և մ.թ.ա. 160 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 172

**Մ.թ.ա. 172**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի երրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 170-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 173 և մ.թ.ա. 171 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 181

**Մ.թ.ա. 181**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 180-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 182 և մ.թ.ա. 180 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 191

**Մ.թ.ա. 191**, մ.թ.ա. 2-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 190-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 192 և մ.թ.ա. 190 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
ՎԵՈՆ Արմենիա

**«ՎԵՈՆ Արմենիա» ՓԲԸ** (), Հայաստանի խոշորագույն հեռահաղորդակցության ընկերությունն է։ «ՎԵՈՆ Արմենիա» ՓԲԸ-ն (Բիլայն ապրանքանիշ) հանդիսանում է «ՎԵՈՆ» ընկերությունների խմբի մի մասը, որը հանդիսանում է աշխարհի խոշորագույն ինտեգրված օպերատորներից մեկը։ «ՎԵՈՆ» ընկերության գլխամասը գտնվում Ամստերդամ քաղաքում, Նիդերլանդներ։

«ՎԵՈՆ»-ը ծառայություններ է մատուցում ամբողջ աշխարհում` շուրջ 739 միլիոն ընդհանուր բնակչությամբ տարածքներում։ «ՎԵՈՆ» խմբի ընկերությունները ծառայություններ են մատուցում «Beeline», «Киевстар», «Wind», «Mobilink», «Banglalink», և «Djezzy» ապրանքանիշերի ներքո։ 2014 թվականի հունիսի 30-ի դրությամբ ընկերության բաժանորդների թիվը կազմում էր 220 միլիոն։

«ՎԵՈՆ Արմենիա»-ն Բիլայն ապրանքանիշի ներքո 2008 թվականից Հայաստանի ողջ տարածքում մատուցում է GSM 900/1800, 3G (UMTS) և 4G (LTE), ստանդարտ շարժական կապի, ամրակցված հեռախոսակապի ծառայություններ, ինչպես նաև ապահովում է ինտերնետ հասանելիություն CDMA, ADSL և FTTB տեխնոլոգիաներով։

2020 թվականին հայ գործարարներ Հայկ և Ալեքսանդր Եսայանների հիմնադրած «ԹԻՄ» ՍՊԸ-ն (այժմ «ԹԻՄ» ՓԲԸ) ձեռք է բերել «ՎԵՈՆ Արմենիա» ՓԲԸ-ի 100% բաժնետոմսերը, որից հետո «ՎԵՈՆ Արմենիա»-ն դադարեցնում է իր գործունեությունը Հայաստանում։

## Տես նաև
* Հայաստանի ինտերնետ պրովայդերների ցուցակ

## Արտաքին հղումներ
* ԱրմենՏելի պաշտոնական կայքը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բջջային օպերատորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Ինտերնետ պրովայդերներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռահաղորդակցական ընկերություններ
Կատեգորիա:Հայկական ապրանքանիշեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տնտեսական ներկայությունը Հայաստանում
Զավեն Ա Մանազկերտցի

**Զավեն Ա Մանազկերտցի** (, նաև՝ **Զավեն Ա Աղբիանոսյան**, ), հայ հոգևորական գործիչ, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս (377-381), Մանազկերտի եպիսկոպոս (373-377)։ Սերվում է Աղբիանոսյանների տոհմից
։

## Կենսագրություն
Ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է Տուրուբերան աշխարհի Ապահունիք գավառի Մանազկերտ քաղաքում, սերվում է Աղբիանոսյանների տոհմից, եղբայրն է՝ Ասպուրակես Մանազկերտցին։ Նախապես եղել է Մանազկերտի եպիսկոպոսը (373-377)` հաջորդելով Ամենայն Հայոց կաթողիկոս ընտրված իր ազգական Շահակ Ա Մանազկերտցուն։ 377 թվականին ընտրվել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս և հաջորդել Շահակ Ա-ին։ Մահացել է 381 թվականին։ Կաթողիկոսական գահին Զավեն Ա Մանազկերտցուն հաջորդել է եղբայրը՝ Ասպուրակես Ա Մանազկերտցին։

Անանուն վարքագիրը Զավեն Ա Մանազկերտցուն անվանում է «առաքինահրաշ վարուք պայծառացեալ» գործիչ՝ առանց նրա գործունեության մասին որոշակի տեղեկություններ հայտնելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Աղբիանոսյաններ
Կատեգորիա:Մանազկերտ քաղաքում մահացածներ
Ասպուրակես Ա Մանազկերտցի

**Ասպուրակես Ա Մանազկերտցի** (), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 381 թվականից։ Հաջորդել է Զավեն Ա Մանազկերտցուն, Աղբիանոսյանների տոհմից։ Պայքարել է Բյուզանդիայի քաղաքականության դեմ, աջակցել Հայոց թագավոր Խոսրով Գ-ին։ Ասպուրակես Ա Մանազկերտցու ջանքերի շնորհիվ Հայաստանի՝ բյուզանդիային անցած արևմտյան մասում նոր հոգևոր առաջնորդ չի նշանակվել, և Հայոց կաթողիկոսական աթոռը պահպանել է իր համահայկական նշանակությունը։
Կաթողիկոսական գահին Ասպուրակես Ա Մանազկերտցուն հաջորդել է Սահակ Ա Պարթևը։

### Արտաքին հղումներ
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Աղբիանոսյաններ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Բրքիշո կաթողիկոս

**Բրքիշո Ասորի** (ծ.թ. անհայտ- 432), Հայոց կաթողիկոս 429 թվականից, ազգությամբ ասորի։ Հաստատվել է պարսից արքա Վռամի կողմից Սուրմակ կաթողիկոսի գահընկեցությունից հետո հայ նախարարների խնդրանքով։ Նրա անժուժկալ շռայլ կյանքը, վախճանված եպիսկոպոսների վիճակները հափշտակելու քաղաքականությունը առաջ բերին հայ նախարարների բուռն դժգոհությունն ու զայրույթը, ինչը բերում է 432 թ. նրա աթոռազրկմանը։

### Արտաքին հղումներ
* Բրքիշո Ասորի (429-432) 

Կատեգորիա:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Ասորիները Հայաստանում
Կատեգորիա:5-րդ դարի ասորի կաթողիկոսներ
Մերժվածների սալոն

[մինի|300px|[Էդուարդ Մանե, Նախաճաշ խոտի վրա (Մանե), 1863, Օրսե թանգարան, Փարիզ]]

**Մերժվածների սալոն** (), ցուցահանդես, որը անց էր կացվում պաշտոնական ֆրանսիական սալոնին զուգահեռ։ Այնտեղ ցուցադրվում էին Փարիզյան սալոնի 1860-1870-ական թվականներին ժյուրիի մերժած կտավներն ու քանդակները։ Ամենաաղմկալի ցուցահանդեսը 1863 թվականինն էր, որը կազմակերպվել էր Նապոլեոն III-ի նախաձեռնությամբ, այն բանից հետո, երբ Փարիզյան սալոնի աշխատանքներ ընտրելու եղանակը ենթարկվեց հանրության քննադատությանը։

## Գրականություն
* Hauptman, William (March 1985). "Juries, Protests, and Counter-Exhibitions Before 1850." The Art Bulletin 67 (1): 97-107.
* Mainardi, Patricia (1987). Art and Politics of the Second Empire: The Universal Expositions of 1855 and 1867. New Haven: Yale U Pr.
* Albert Boime, "The Salon des Refuses and the Evolution of Modern Art," Art Quarterly 32 (Winter 1969): 41 1-26
* Fae Brauer, Rivals and Conspirators: The Paris Salons and the Modern Art Centre, Newcastle upon Tyne, Cambridge Scholars, 2013.
* Fernand Desnoyers, Salon des refusés : la peinture en 1863, A. Dutil, Paris, 1863

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավանգարդիզմ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մշակույթ
Նախաճաշ խոտի վրա (այլ կիրառումներ)

**Նախաճաշ խոտի վրա** կարող է վերաբերել՝

* Նախաճաշ խոտի վրա (Մանե) - Էդուարդ Մանեի կտավը։
* Նախաճաշ խոտի վրա (Մոնե) - Կլոդ Մոնեի կտավը։
* Նախաճաշ խոտի վրա (Սեզան) - Պոլ Սեզանի կտավը։
* Նախաճաշ խոտի վրա (կինոնկար 1959) - 1959 թվականի ֆրանսիական կինոնկար։
* Նախաճաշ խոտի վրա (կինոնկար 1979) - 1979 թվականի խորհրդային կինոնկար։
* Նախաճաշ խոտի վրա (անիմացիոն կինոնկար) - 1987 թվականի Էստոնական անիմացիոն կինոնկար։


Պատկեր:Édouard Manet - Le Déjeuner sur l'herbe, 1863.jpg|Էդուարդ Մանե, 1863, Օրսե թանգարան,  Փարիզ
Պատկեր:Claude Monet - Le dejeuner sur l’herbe.JPG|Կլոդ Մոնե, 1865—1866, Պուշկինի անվ. թանգարան, Մոսկվա
Պատկեր:Paul Cézanne - Le Déjeuner sur l'herbe (Orangerie).jpg|Պոլ Սեզան, 1876—1877, Musee de l'Orangerie, Փարիզ