open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ներգծած գնդային մակերևույթ

մինի|Խորանարդին ներգծած գնդային մակերևույթ|alt=
**Ներգծած գնդային մակերևույթ** (), գնդային մակերևույթ, որը գտնվում է բազմանիստի ներսում և ունի շոշափման կետ նրա յուրաքանչյուր նիստի հետ։ Այն հանդիսանում է ամենամեծ գնդային մակերևույթը, որն ամբողջովին  ընդգրված է բազմանիստում և օժտված է երկակիությամբ տրված երկակի բազմանիստի նկատմամբ։ Բազմանիստին ներգծած գնդային մակերևույթի շառավիղն անվանում են ներգծված գնդային մակերևույթի շառավիղ և նշանակում r տառով (երբեմն նանակում են նաև հունարեն ρ տառով)։

## Մեկնաբանություններ
Բոլոր կանոնավոր բազմանիստերին հնարավոր է ներգծել գնդային մակերևույթ, իսկ անկանոն բազմանիստերի մեծ մասին՝ ոչ։ Թեև  անկանոն բազմանիստերից մեծ մասին հնարավոր չէ ներգծել այնպիսի գնդային մակերևույթ, որը կունենա  շոշափման կետ  նրա յուրաքանչյուր նիստի հետ, այնուհանդերձ հնարավոր է որոշել այն ամենամեծ գնդային մակերևույթը, որն ամբողջովին  ընդգրված է բազմանիստում։ Նման դեպքերում «ներգծած գնդային մակերևույթ» հասկացությունը չի սահմանվում միանշանակ և ներկայացվում է հետևյալ կերպ.

* գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի յուրաքանչյուր նիստի հետ (եթե այդպիսին գոյություն ունի),
* գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի յուրաքանչյուր նիստը ընդգրկող հարթության հետ (եթե այդպիսին գոյություն ունի),
* գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի տրված քանակով նիստերի հետ (եթե այդպիսին գոյություն ունի),
* գնդային մակերևույթ, որն ամենամեծն է բազմանիստում ընդգրված գնդային մակերևույթներից։

Հաճախ նշված տեսակները համընկնում են, որն էլ իր հերթին դժվարացնում է սահմանել ներգծած գնդային մակերևույթի հասկացությունը կամ հնարավորություն չի տալիս որոշել, թե  չհամընկնելու դեպքում, որ հատկանիշներով պետք է առաջնորդվել։ Օրինակ, կանոնավոր փոքր աստղակերպ տասերկուանիստին (դոդեկաեդր) կարելի է ներգծել գնդային մակերևույթ, որն ունի շոշափման կետ յուրաքանչյուր նիստի հետ, սակայն այն չի հանդիսանում ամենամեծը, որն ամբողջովին  ընդգրված է բազմանիստում։ Նման դեպքերում հարց է առաջանում «ներգծած գնդային մակերևույթ» հասկացության  սահմանման ընտրության գործում։ Հարոլդ Քոքսեթերի, Մարտին Քնդիի և Անտոնի Ռոլեթի նման հեղինակավոր հետազոտողներ գտնում են, որ ներգծած պետք է համարել այն գնդային մակերևույթը, որն ունի շոշափման կետ բազմանիստի յուրաքանչյուր նիստի հետ։ Միևնույն ժամանակ, նման հեղինակությունները գտնում են, որ արքիմեդյան մարմինները չունեն ներգծած գնդային մակերևույթ, իսկ կատալանյան մարմիններն (նման կամ երկակի արքիմեդյան մարմիններ)՝ ունեն։ Սակայն կան նաև առաջարկված այլընտրանքային սահմանումներ։

## Տես նաև
*Արտագծած գնդային մակերևույթ
*Միջնագծած գնդային մակերևույթ
*Ներգծած շրջանագիծ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Coxeter, H.S.M. *Regular polytopes* 3rd Edn. Dover (1973).
* Cundy, H.M. and Rollett, A.P. *Mathematical Models*, 2nd Edn. OUP (1961).



## Արտաքին հղումներ
* http://mathworld.wolfram.com/Insphere.html

Կատեգորիա:Բազմանիստեր
Կատեգորիա:Ոլորտներ
Կատեգորիա:Տարրական երկրաչափություն
Գրիբոյեդովի նրբանցք (Կրասնի Սուլին)

**Գրիբոյեդովի նրբանցք** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Տատարսկի միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս դրամատուրգ, բանաստեղծ, դիվանագետ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի (1795-1829) պատվին։ Սկիզբ է առնում Մոսկովյան փողոցից և ավարտվում Խորհրդային բանակի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 470 մետր է։

## Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Գրիբոյեդովի նրբանցքը սկսվում է Մոսկովյան փողոցից, հատում Գնիլուշա գետը, Տուրգենևի փողոցը և ավարտվում Խորհրդային բանակի փողոցի հետ հատումով։ Կարճ նրբանցք է. երկարությունն ընդամենը 470 մետր է, ընդ որում՝ Գնիլուշա գետի վրայով անցնող 80-մետրանոց հատվածը երթևեկելի չէ։ Նրբանցքում կա համարակալված 23 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 9 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 14։

Գրիբոյեդովի նրբանցքի փոստային դասիչն է՝ 346351։

Նրբանցքն անվանվել է ռուս դրամատուրգ, բանաստեղծ, դիվանագետ, «Խելքից պատուհաս» կատակերգության հեղինակ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի (1795-1829) պատվին։ «Խելքից պատուհաս» չափածո կատակերգությունը ռուսական թատերգության ու պոեզիայի գագաթներից է համարվում։ Գրված լինելով աֆորիստիկ ոճով՝ ժողովրդականացված տասնյակ մեջբերումների տեսքով այն տարածվել է երկրով մեկ։ «Խելքից պատուհաս» կատակերգությունն առաջին անգամ բեմադրվել է Երևանում՝ քաղաքը պարսիկներից 1828 թվականին ազատագրած ռուսական զորքի սպաների ուժերով։ 1829 թվականի հունվարի 30-ին Գրիբոյեդովը, դեսպանատան 37 այլ աշխատակիցների հետ, մոլեռանդ մուսուլմանների խառնամբոխի ձեռքով գազնաբար սպանվել է Թեհրանում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*Переулок Грибоедова в Красном Сулине
*Подробная карта  Переулок Грибоедова, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты 

## Արտաքին հղումներ
*г. Красный Сулин, Переулок Грибоедова 

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Տուրգենևի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Տուրգենևի փողոց** հասկացությունը կարող է վերաբերել.

* Տուրգենևի փողոց (Սովետսկ)
* Տուրգենևի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Արտագծած գնդային մակերևույթ

right|thumb|Խորանարդին արտագծած գնդային մակերևույթ
**Արտագծած գնդային մակերևույթ** (), գնդային մակերևույթ, որի ներսում գտնվում է բազմանիստ,  իսկ վերջինիս բոլոր գագաթները գտնվում են գնդային մակերևույթի վրա։ Այդ դեպքում բազմանիստը կոչվում է ներգծած։ Բազմանիստին արտագծած գնդի շառավիղն անվանում են արտագծած գնդային մակերևույթի շառավիղ և նշանակում R տառով։

## Գոյությունը
Եթե գոյություն ունի գնդային մակերևույթին ներգծված բազմանիստ, ապա պարտադիր չէ, որ այն հանդիսանա ամենաքիչ նիստերով բազմանիստը, որը հնարավոր է ներգծել տրված գնդային մակերևույթին։ Օրինակ, քառանիստը (տետրաեդր), որն առաջանում է վեցանիստի (խորանարդի) չորս գագաթներով (կամայական գագաթ և նրան հարևան երեք գագաթներ) ունի նույն արտագծած գնդային մակերևույթը, ինչ որ վեցանիստը, սակայն քառանիստը (տետրաեդր) հնարավոր է ներգծել ավելի փոքր գնդային մակերևույթի։ Այդ դեպքում քառանիստի (տետրաեդր) երեք հարևան գագաթները կգտնվեն գնդի կենտրոնով անցնող հատույթի՝ մեծ շրջանի վրա։ Այսպիսով, բազմանիստին արտագծած գնդային մակերևույթը կլինի այն ամենափոքր գնդային մակերևույթը, որին հնարավոր կլինի ներգծել տրված բազմանիստը։

## Առնչվող հասկացություններ
Արտագծած գնդային մակերևույթը հանդիսանում է արտագծած շրջանագծի եռաչափ արտապատկերումը։ Բոլոր կանոնավոր բազմանիստերին կարելի է արտագծել գնդային մակերևույթ, իսկ անկանոն բազմանիստերի մեծ մասին՝ ոչ, քանի որ ոչ բոլոր գագաթները կգտնվել գնդային մակերևույթի վրա։ Եթե բազմանիստի համար գոյություն ունի արտագծած գնդային մակերևույթ, ապա այն հանդիսանում է սահմանափակող մակերևույթի օրինակ։ Ցանկացաց բազմանիստի համար կարելի է որոշել ամենափոքր սահմանափակող մակերևույթը։ Որոշ բազմանիստերի համար կարելի է նշել ներգծած գնդային մակերևույթի և միջնային գնդային մակերևույթի գաղափարը։ Կանոնավոր բազմանիստերի համար միշտ գոյություն ունեն արտագծած, միջնային և ներգծած գնդային մակերևույթներ  և նրանք համակենտրոն են։

## Տես նաև
* Ներգծած գնդային մակերևույթ
*Միջնագծած գնդային մակերևույթ
* Արտագծած շրջանագիծ



## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* Coxeter, H.S.M. *Regular polytopes* 3rd Edn. Dover (1973).
* Cundy, H.M. and Rollett, A.P. *Mathematical Models*, 2nd Edn. OUP (1961).

## Արտաքին հղումներ
* http://mathworld.wolfram.com/Circumsphere.html

Կատեգորիա:Բազմանիստեր
Կատեգորիա:Ոլորտներ
Կատեգորիա:Տարրական երկրաչափություն
Թեմիստոկլեսյան պարիսպ

մինի|263x263փքս|Թեմիստոկլեսյան դարպասների ավերակների մնացորդները Աթենքում՝ Օլիմպիական Զևսին նվիրված տաճարի հնավայրի հարևանությամբ։
**Թեմիստոկլեսյան պարիսպ** (), պաշտպանական պարիսպներ Հին Հունաստանի Աթենական քաղաք-պետությունում։ Դարպասները կրել են աթենական պետական գործիչ և զորավար, Մարաթոնի ճակատամարտի հերոս Թեմիստոկլեսի անունը։

Թեմիստոկլեսյան դարպասները կառուցվել են հույ-պարսկական պատերազմներից անմիջապես հետո՝ մ․թ․ա․ 5-րդ դարում։ Այն նպատակ ուներ հաջորդիվ պաշտպանել «հունական աշխարհի» կենտրոն համարվող Աթենքը պարսիկ զավթիչներից, ինչպես նաև արտաքին աշխարհի թշնամական բանակների հնարավոր ներխուժումներից։

## Պատմություն
Հելլենների վաղեմի թշնամի պարսիկները մշտապես համակված են եղել հունական աշխարհին տիրելու անսանձ ձգտումով։ Հունաստանը նվաճել փորձում է նախ և առաջ Դարեհ I-ը, սակայն ձախողվում է։ Հոր գործը փորձում է շարունակել որդին՝ պարսից երկչոտ արքա Քսերքսեսը, ում հաջողվում է սկզբնական շրջանում հաջողության հասնել հույների նկատմամբ։ Վերջինիս մեծաթիվ բանակին նույնիսկ հաջողվում է մուտք գործել Աթենք և հրկիզել քաղաքը։ Բարբարոսների «սպիտակ եղեռնագործության» հետևանքով ոչնչացվում են բազմաթիվ շինություններ, արձաններ և ամրություններ։ Թեպետ ականավոր զորավար Թեմիստոկլեսի ջանքերով պարսից հրոսակները դուրս են շպրտվում Պելոպոնեսյան թերակղզուց, այնուամենայնիվ նոր հարձակման վտանգը իրատեսական էր։ Հույները լրջորեն անհանգստացած էին այս հանգամանքով և դա է պատճառը, որ միահամուռ կերպով որոշվում է կառուցել պաշտպանական պարիսպներ։ Պաշտպանական ամրության ծրագրին դեմ էին աթենացիների գլխավոր ախոյանները՝ լակեդեմոնցիները (սպարտացիները)։

Սպարտացիների դիրքորոշումը պաշտպանում էին նաև Պելոպոնեսի մյուս պոլիսները, ովքեր մտավախություն ունեին, որ Թեմիստոկլեսյան պարիսպը կարող է դառնալ Աթենքի համար կարևոր ռազմավարական նշանակության ամրություն և որ այն զերծ կպահի քաղաք-պետությունը Կորնթոսի պարանոցի միջոցով նախատեսվող ներթափանցումներից։ Ըստ Թուկիդիդեսի աշխատության՝ նման հակասությունների պայմաններում Թեմիստոկլեսը ստանձնում է պարսպի շինարարական աշխատանքների իրականացումը և այն ավարտում միայն մ․թ․ա․ 479 թվականին։ Պարսպի համար հիմք են դառնում նաև պարսիկների կողմից ապամոնտաժված և քանդված շինությունների մնացորդները։ Թեմիստոկլեսյան պարսպի ընդհանուր երկարությունը կազմել է 8500 մետր, բարձրությունը՝ 8-10 մետր, իսկ լայնությունը՝ 3 մետր։ Կազմված է եղել առնվազն տասներեք դարպասներից։ Ավերվել է մ․թ․ա․ 404 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դասական Աթենք
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կրատես Աթենացի

**Կրատես Աթենացի** (, ), հին հույն իմաստասեր, Աթենքի արվարձանում՝ առասպելական հերոս Ակադեմոսին նվիրված պարտեզում գտնվող Պլատոնյան փիլիսոփայական ակադեմիայի հինգերորդ սկոլարքոսը։

Եղել է Հին Աթենքի նշանավոր ճարտասաններից մեկը։ Հնագույն աղբյուրներում Կրատես Աթենացին հիշատակված է որպես Անտիգենեսի որդի։

Կրատես Աթենացու մասին հիշատակել է նշանավոր կենսագիր Դիոգենես Լայերտացին՝ իր «Նշանավոր փիլիսոփաների կյանքը, ուսմունքն ու հայացքները» աշխատությունում։ Մասնավորապես նշված է․

## Տես նաև
* Հին հունական փիլիսոփայություն
* Պլատոնյան ակադեմիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի փիլիսոփաներ
Անդրոս (քաղաք-պետություն)

[մինի|273x273փքս|[Արտեմիս|Արտեմիս աստվածուհու արձանիկ, պահվում է Անդրոսի պատմության թանգարանում։]]
**Անդրոս** (), հին հունական հնագույն քաղաք-պետություն (կամ ինչպես ընդունված է անվանել՝ պոլիս) Եգեյան ծովում գտնվող համանուն կղզու վրա։ Հնուց ի վեր պոլիսը կոչվել է կղզու անունով, որն էլ իր հերթին ըստ ավանույթի անվանվել է Ռադամանտուսի կողմից ուղարկված գաղութարարի՝ Անդրիոսի պատվին։ Դեռևս վաղնջական ժամանակներում կղզին բնակեցվել է մայրցամաքային Հունաստանից եկած հոնիացիներով՝ դառնալով միջերկրածովյան առևտրի կարևորագույն հանգույց։ Այնուամենայնիվ, Անդրոսը ունեցել է սակավ կապեր մայրցամաքային Հունաստանի պոլիսների հետ։

Պարսիկների Հունաստան ներխուժումից առաջ Անդրոսի բանակը ստիպված է լինում միանալ Քսերքսես I-ի նավատորմին, որոնք էլ միասին մ․թ․ա․ 480 թվականի ներխուժում են Բալկանյան թերակղզի։ Այնուամենայնիվ, պարսից նվաճողները պարտություն են կրում, իսկ հույն զորավար, Մարաթոնի ճակատամարտի հերոս Թեմիստոկլեսը գալով Անդրոս պատիժներ է սահմանում վերջիններիս նկատմամբ։ Տեղի բնակիչները հրաժարվում են փոխհատուցում վճարել, որից հետո էլ հույն զորավարը փորձում է պաշարել քաղաքը, որը նրան չի հաջողվում։

Քաղաքը տեղակայված է կղզու արևմտյան ափին՝ լեռան ստորոտին։ Ըստ Քսենոփոնի հավաստման՝ Անդրոսը հնում երբևիցե չի ունեցել նավահանգիստ։ Ներկայումս հնագետներն ու հետազոտողները ժամանակակից Պալայոպոլի քաղաքի տարածքում հայտնաբերել են Անդրոս քաղաք-պետության ավերակները։ Հայտնի է, որ Անդրոսը հունական աշխարհում հայտնի է եղել իր գինեգործական արտադրությամբ, իսկ հին հույների խաղողագործության և հյուրասիրության աստված Դիոնիսոսը եղել է վերջիններիս հովանավորը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աթենական ծովային միության անդամներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քաղաք-պետություններ
Միմարի թանգարան

**Միմարի  թանգարան** (), Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբ քաղաքում գտնվող արվեստի թանգարան։  Ցուցադրում է Վիլտրուդ  և Անտե Տոպիչ Միմարի արվեստի ստեղծագործությունները (**Wiltrud и Ante Topić Mimara**, թանգարանի պաշտոնական անվանումը` Անտե  և Վիլտրուդ  Տոպիչ Միմարի գեղարվեստի հավաքածու), որն իրենից ներկայացնում է համաշխարհային մակարդակի արժեքավոր գեղարվեստական հավաքածու։

Համաձայն արվեստի հավաքորդ Թոմաս Հովինգի` «Միամարի հավաքածուի գլուխգործոցների 95 տոկոսը կեղծված իր կողմից կամ դրանք ստեղծել են իր վարձու կեղծարարները»։

## Ընդհանուր տվյալներ
Միմարի թանգարանը գտնվում է պատմական երեք հարկանի շենքում, որը եղել է նախկին գիմնազիայի շենք, որը 19-րդ դարում կառուցել է  խորվաթ ճարտարապետ Կունո Վայդմանը ():  
Թանգարանային հաստատության աշխատանքի ռեժիմը`     
* հոկտեմբերի 1-ից մինչև հունիսի  30-ը` երեքշաբթի, չորեքշաբթի, ուրբաթ, շաբաթ` ժամը 10-17, հինգշաբթի` ժամը 10-19, կիրակի` ժամը 10-14
* հուլիսի 1-ից մինչև սեպտեմբերի 30-ը (ամառային ժամանակ), երեքշաբթի-ուրբաթ` ժամը 10-19, շաբաթ` ժամը 10-17, կիրակի` ժամը 10-14;
* երկուշաբթի չի գործում։

## Պատմություն
Նման արժեքավոր գեղարվեստական կենտրոնը Զագրեբում ստեղծվել է մասնավոր կոլեկցիոներ Անտե Տոնիչ Միմարի շնորհիվ, որը ծնվել է Զագրեբում, բայց ողջ կյանքում բնակվել Ավստրիայում։ Կյանքի վերջին տարիներին հայրենասիրական նկատառումներից ելնելով  նա խորվաթական մայրաքաղաքին նվիրաբերեց նկարների և պատմական արվեստի նշանակալի հավաքածու, հատուկ որի համար 1980 թվականին հիմնել և 1987 թվականին  բացել է մի ամբողջ թանգարան, որը կոչվել է հավաքածուի նվիրատուի պատվին։

Զագրեբի ամենահայտնի թանգարաններից մեկի, Միմարի անվան պատկերասրահի հավաքածուում հաշվառված է ավելի քան  3 750 նկարներ և Հին Եգիպտոսի, Միջագետքի, Պարսկաստանի, Մերձավոր և  Հեռավոր Արևելքի, Հնդկաստանի և Հարավային Ամերիկայի, ինչպես նաև եվրոպական ու Միջերկրածովյան երկրների  հնագույն առարկաներ և արվեստի գործեր։ Թանգարանի  մշտական ցուցադրություններում ներառված են շուրջ 1500 արվեստի գործեր։

Միմարի թանգարանի ամենահայտնի ցուցանմուշներից են նիդերլանդացի նկարիչներ Յան վան Գոյենի, Յակոբ վան Ռյոյսդալի 60 նկարներ և յուրահատուկ ստեղծագործություններ, ֆլամանդացիներ Ռոգիր վան դեր Վայդենի, Հիերոնիմոս Բոսխի, Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի, Անտոնիս վան Դեյքի 50 աշխատանքներ, իսպանացի նկարիչներ Դիեգո Վելասկեսի, Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոյի, Ֆրանցիսկո Գոյայի  ավելի քան  30 կտավներ,  գերմանացի նկարիչներ Հանս Հոլբայն Կրտսերի, Մաքս Լիբերմանի, Վիլհելմ Լայբլի 20 նկարներ, անգլիացի գեղանկարիչներ Թոմաս Գեյնսբորոյի, Ուիլյամ Թըրների, Ռիչարդ Բոնինգտոնի շուրջ 30 նկարներ, և վրձնի ֆրանսիացի վարպետներ Ժորժ դե Լատուրի, Ֆրանսուա Բուշեի, Ժան Բատիստ Շարդենի, Էժեն Դելակրուայի, Ժան Բատիստ Կամիլ Կորոյի, Էդուարդ Մանեի, Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի և Էդգար Դեգայի  շուրջ 120 ստեղծագործություններ։  Նկարների հավաքածուն ընդգրկում է Անյոլո Բրոնձինոյի, Ֆրանչեսկո Գվարդիի, Կլոդ Լորենի,  Շառլ լը Բրենի, Ժան Գրյոզի, Թեոդոր Ժերիկոյի և մյուսների ավելի քան 200 միավոր աշխատանքներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Музей Мимара на ''hvm.mdc.hr''

Կատեգորիա:1980 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1987 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Զագրեբի թանգարաններ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի թանգարաններ
Վիտեզ (համայնք)

**Վիտեզ համայնք** (, ), բոսնիական համայնք, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիայի կազմում։ Տեղակայված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնական մասում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Վիտեզ քաղաքը։

## Աշխարհագրական դիրք
Վիտեզ համայնքը տեղակայված է Լաշվա գետի հովտի կենտրոնական մասում, որը սկիզբ է առնում Վլաշիչ լեռնից (երկրի հարավ-արևելք) և հոսում է մինչև Բուսովաչա համայնքի համանուն քաղաքը։ Հովտի բարձրությունը ծովի մակարդակից տատանվում է 390-ից մինչև 480 մ։ Ամենացածր, 415 մ բարձրության վրա գտնվում է համայնքի կենտրոնը, Վիտեզ քաղաքը, իսկ ամենաբարձր, 700 մ բարձրության վրա գտնվում է Զասելե գյուղը։ Կլիման խիստ ցամաքային է, ձմռանը ջերմաստիճանը հասնում է մինչև -28&nbsp;°C, իսկ ամռանը մինչև +36&nbsp;°C։

## Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն` համայնքի 34 բնակավայրերում ապրել է 24 859 մարդ։ Ըստ 2001 թվականի տվյալների, համայնքի բնակչությունը կազմել է 25 214 մարդ։

## Բնակավայրեր
Ախմիչի, Բիլա, Բրդո, Բուկվե, Վիլիկ Մոշուն, Վիտեզ, Վրանիսկա, Վրխովինե, Գաչիցե, Գորնյա Վեչերիսկա, Դիվյակ, Դոնյա Վեչերիսկա, Դուբրավիցա, Զաբիլե, Զասելե, Կրատինե, Կրչևիցե, Կրտինե, Կրուշչիցա, Լուպաց, Լյուբիћ, Մաիլ Մոշուն, Նադիոցի, Պիչիչի, Պոչուլցա, Պրեոչիցա, Պրյավոր, Կուտովիչի, Ռիեկա, Սադովաչե, Սիվրինո Սելո, Տոլովիչի, Շանտիչի և Յարդոլ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Савезни завод за статистику и евиденцију ФНРЈ и СФРЈ, попис становништва 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. и 1991. године.
* Књига: „Национални састав становништва - Резултати за Републику по општинама и насељеним мјестима 1991.“, статистички билтен бр. 234, Издање Државног завода за статистику Републике Босне и Херцеговине, Сарајево.

## Արտաքին հղումներ
* Համայնքի պաշտոնական կայքէջ 
* Տվյալներ համայնքի մարդահամարների մասին

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում
Վիտեզ (այլ կիրառումներ)

**Վիտեզ** կարող է վերաբերվել.

* Վիտեզ, քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։
* Վիտեզ, բոսնիական համայնք։
Վոգոշչա (համայնք)

**Վոգոշչա համայնք** (, ), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Վոգոշչա քաղաքը։

## Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվում է 24 647 մարդ։

## Տես նաև
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Савезни завод за статистику и евиденцију ФНРЈ и СФРЈ, попис становништва 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. и 1991. године.

## Արտաքին հղումներ
* Saopćenje Federalnog saveza za statistiku 9.septembar 2009. godine
* Վոգոշչա համայնքի պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Ահմադ Մաթար

**Ահմադ Մաթար** (, ամբողջական անունը՝ Ահմադ բին Մուհամեդ Մաթար, ), սինգապուրցի նախկին քաղաքական գործիչ, Սինգապուրի կառավարության անդամ):

## Կենսագրություն
Ահմադ Մաթարը ծնվել է 1940 թվականի օգոստոսի 13-ին։ Ռաֆլսի ինստիտուտի շրջանավարտ Մաթարը 1963 թվականին ավարտել է Սինգապուրի համալսարանը՝ մասնագիտանալով ֆիզիկայի բնագավառում։ Ահմադը մագիստրոսի աստիճան ստացել է Շեֆիլդի համալսարանում՝ Կոլոմբո Փլան կազմակերպության տրամադրած կրթաթոշակով, իսկ դոկտորի աստիճան ստացել է Սինգապուրի համալսարանում։ Նախքան քաղաքական դաշտ մտնելը՝ դասախոսել է Սինգապուրի պոլիտեխնիկում և ղեկավարել բնակելի տարածքներում երթևեկային աղմուկի ազդեցության մասին առաջին մեծածավալ ուսումնասիրությունը (ուսումնասիրությունը ապագայում հիմք հանդիսացավ երթևեկային աղուկին վերաբերող օրենքների և հետազոտությունների համար)։ 1972 թվականին Աբդուլ Ռահիմ Իսհակի երաշխավորությամբ Ահմադ Մաթարն առաջադրվել էր Լենգ Քի ընտրատարածքում, այնուհետև՝ Սիգլափ ընտրատարածքում։ 1985-1995 թվականներին հանդիսացել է Բնապահպանության նախարար։ Որպես Բնապահպանության նախարար՝ նրա պաշտոնավարման տարիները հայտնի են քլորֆտորածխածիններ պարունակող աերոզոլների վաճառքի համար սահմանափակումների խստացմամբ և աղտոտման դեմ պայքարելու նպատակով ուղղիչ աշխատանքային կարգերի ներդրմամբ։ 1991 թվականին Ահմադ Մաթարը նախատեսում էր հրաժարական տալ Կառավարության իր պաշտոնից, սակայն նորընտիր վարչապետ Գոհ Չոք Թոնգը կարողացավ հետ պահել նրան։ 1996 թվականին նա դուրս եկավ քաղաքականությունից և հեռացավ ասպարեզից։

Ահմադ Մաթարը նաև եղել է Մոնդակիի հիմնադիր նախագահը (1982-1989), որը հիմնվել էր մալայան/մուսուլմանական համայնքի կրթությամբ և բարեկեցությամբ զբաղվելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ահմադ Մաթարի մասին Սինգապուրի Ինֆոպեդիայում 

Կատեգորիա:Շեֆիլդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սինգապուրի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սինգապուրի քաղաքական գործիչներ
«Պանցերֆաուստ» ռազմագործողություն

**«Պանցերֆաուստ» ռազմագործողություն** (), Նացիստական Գերմանիայի վերմախտի կողմից 1944 թվականին իրականացված ռազմական գործողություն, որի նպատակը պատերազմական գործողություններում ի դեմս Հունգարիայի նոր դաշնակից ձեռք բերելն ու այդ երկրում սեփական օկուպացիոն, տոտալիտարիստական և ավտորիտար վարչակարգը հաստատելն էր։

Գերմանիայի ֆյուրեր Ադոլֆ Հիտլերը իմանալով այն մասին, որ Հունգարիայի ղեկավար, ծովակալ Միլոս Հորթը գաղտնի բանակցություններ է վարում Խորհրդային Միության հետ և պատրաստվում է երկիրը հանձնել կարմիր բանակին, նոր ուժեր է ուղարկում Հունգարիա՝ կորուսյալ իշխանությունը վերականգնելու համար։

Հոկտեմբերի 15-16-ն ընկած ժամանակահատվածում Էդմոնդ Վոեզենմայերի և Օտտո Սկորցենի գլխավորած նացիստական բանակը՝ «Խաչված նետերի» կուսակցության եվրոպական գրասենյակի ղեկավար Ֆերենց Սալաշի օժանդակությամբ, Հունգարիայում իրականացնում է «Պանցերֆաուստ» ռազմագործողությունը։

## Պատմություն
1944 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Միկլոշ Հորթին հայտարարում է դաշնակիցների հետ համաձայնագրի ստորագրման մասին։ Նա այս որոշումը պատճառաբանում է նրանով, որ գերմանացիներն առևանգել են իր որդուն՝ Միկլոշ Հորթին կրտսերին, և վերջինս կյանքը փրկելու համար նա պարտավոր է համաձայնության եզրեր գտնել։ Հաջորդիվ՝ Հորթին հրապարակում է իր հրաժարականի մասին որոշում և ինքնակամ հեռանում իշխանությունից։ Մինչ հրաժարականը՝ Հորթին «Խաչված նետեր» կուսակցության եվրոպական գրասենյակի առաջնորդ Ֆերենց Սալաշին նշանակում է «երկրի առաջնորդ»։

Այս ամենից հետո Միկլոշը լքում է երկիրը և հաստատվում Գերմանիայում։ Այսպիսով, այս իրադարձությամբ նշանավորվում է Հունգարիայի «Խաչված նետեր» կուսակցության հեղաշրջման հաղթանակը։ Հարկ է նշել, որ հընթացս գերմանացի նացիստներն իրականացնում են «Պանցերֆաուստ» ռազմագործողությունը և մեկ օրվա ընթացքում գրավում քաղաքամայր Բուդապեշտը։ Հոկտեմբերի 17-ին Հունգարիայի օրենսդիրը արտահերթ խորհրդարանական նիստի ընթացքում հավանություն է տալիս նոր իշխանություններին։ Նոյեմբերի 4-ին մեծ հանդիսությամբ Սալաշին հռչակվում է Հունգարիայի առաջնորդ։

1944 թվականի դեկտեմբերի 21-ին խորհրդային ուժերի վերահսկողության ներքո անցած Դեբրեցենում ԽՍՀՄ իշխանությունները երկրի վարչապետ են հռչակում հունգարական կայազորների հրամանատար Բելա Միկլոշին։ Նրա ղեկավարած տարածքը հռչակվում է «Հունգարիայի ժամանակավոր կառավարություն»։

1944 թվականի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ կարմիր բանակը շարժվում է Հունգարիայի մայրաքաղաքին ընդառաջ։ Նույն ամսում էլ տեղի է ունենում Բուդապեշտի ճակատամարտը, որտեղ գերմանա-հունգարական միացյալ ուժերը չեն կարողանում դիմագրավել խորհրդային ինտերվիստներին։ Ապրիլի 4-ին նացիստների օկուպացիոն վարչակարգը Հունգարիայում անկում է ապրում։ Այս կապակցությամբ հունգարական կառավարությունը հանդես է գալիս ժողովրդին ուղղված հորդորակով։

## Տես նաև
* Հունգարիայի ազգային միասնության կառավարություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Հունգարիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Փիլիպպինե Ռուբինյան

**Փիլիպպինե Ռուբինյան** (, , ), Նիկիայի կայսրուհի (1214-1216), Սասունի իշխանուհի (1193), Կիլիկիայի իշխան Ռուբեն Գ-ի և Իզաբելլա Թորոնցու կրտսեր դուստրը, Նիկիայի կայսր Թեոդոր Ա Լասկարիսի կինը, Կոստանդին Լասկարիսի մայրը, Ռուբինյանների իշխանական տոհմից։

## Կենսագրություն
Փիլիպպինեն նշանվել էր Չորտվանել Սասնեցու որդի Շահնշահի հետ, որի մահվանից (1193) հետո ամուսնացել էր Նիկիայի կայսր Թեոդոր Ա Լասկարիսի հետ, որից ունեցել էր Կոստանդին Լասկարիսին։ Շուտով Թեոդոր կայսրը գժտվում է նրա հետ և նրան հետ ուղարկելով Կիլիկիա՝ ամուսնանում է Կոստանդնուպոլսի լատին կայսեր դուստր Մարիամի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 201․
* «Սիսուան», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1885, էջ 58, 79, 441.

Կատեգորիա:Ռուբինյաններ
Կատեգորիա:Նիկիայի կայսրուհիներ
«Մարգարետե» ռազմագործողություն

**«Մարգարետե» ռազմագործողություն** (), Նացիստական Գերմանիայի ֆյուրեր Ադոլֆ Հիտլերի կողմից հրահանգավորված վերմախտի կողմից Հունգարիայի օկուպացումը, որը տեղի է ունեցել 1944 թվականի մարտ ամսին՝ 12-ից 16-ն ընկած ժամանակահատվածում։

Ռազմագործողության արդյունքում Հունգարիան նվաճվել է գերմանական ուժերի կողմից և այստեղ հաստատվել է օկուպացիոն վարչակարգ։ Նախատեսվում էր Հունգարիայի ռազմակալումից հետո ներխուժել նաև Ռումինիա և այդ երկիրը գրավել «Մարգարետե II» ռազմագործողության ընթացքում։

## Պատմություն
Հունգարիայի վարչապետ Միկլոշ Կալային՝ երկրի փաստացի ղեկավար Միկլոշ Հորթիի համաձայնությամբ, 1944 թվականի սկզբին բանակցություններ է սկսում դաշնակից տերությունների ղեկավարության հետ։ Ֆյուրեր Ադոլֆ Հիտլերն իմանալով այս մասին ցանկանում է ամեն կերպ կանխել դաշնակիցների և Հունգարիայի հնարավոր մերձեցումը՝ ցանկանալով բացառել Հունգարիայի անդամակցությունը հակաֆաշիստական կոալիցիային։ Բացի այդ, պատերազմական գործողությունների համար Հունգարիայի նավթով հարուստ շրջանները պարզապես անհրաժեշտություն էր գերմանական կողմի համար։

1944 թվականի մարտի 12-ին Ադոլֆ Հիտլերը գերմանական զորքերին հրամայում է գրավել Հունգարիայի կարևորագույն ռազմավարական օբյեկտները։ Մարտի 15-ին Ավստրիայի (Անշլյուսի արդյունքում այս երկիրն արդեն իսկ բռնակցվել էր Ռայխին) Զալցբուրգ քաղաքում Գերմանիայի ֆյուրերը բանակցություններ է սկսում Հունգարիայի առաջնորդ Հորթիի հետ․ օրակարգում՝ անցնցում կերպով գերմանական ուժերի տեղափոխումն էր Բուդապեշտ։ Մինչդեռ երկրների առաջնորդները դիվանագիտական հարթությունում ցանկանում էին լուծել առկախ խնդիրը՝ վեմախտը նոր ռազմագործողություն է սկսում Հունգարիայի դեմ։ Երկխոսությունները շարունակվում են մինչև ամսի 18-ը, որից հետո Միկլոշ Հորթին երկաթուղով ետ է վերադառնում հայրենիք։

Բուդապեշտում նրան են դիմավորում գերմանական վերմախտի ստորաբաժանումները։ Շուտով պարզ է դառնում, որ բանակցությունների ընթացքում Հիտլերը Հորթիին տեղեկացրել է, որ Հունգարիան իր սուվերենիտետը կարող է պահել միայն այն պարագայում, եթե երկրում Գերմանիայի թելադրանքով ձևավորվեր նոր կառավարություն։ Հակառակ դեպքում նացիստ ինտերվիստները կսկսեին Բուդապեշտի հրթիռահրետակոծությունը, ընդհու մինչև՝ կկիրառեն հրետանային համազարկ։ Սակայն արդյունքները սպառիչ են լինում, քանզի գործող իշխանավորները հրաժարվում են իրենց պաշտոններից՝ հանուն հայրենիքի։ Հունգարիայում գերմանական օկուպացիոն վարչակարգի հաստատումից հետո շուրջ 550 հազար հրեաներ տեղահանվում են երկրից։

## Տես նաև
* «Պանցերֆաուստ» ռազմագործողություն
* Գերմանական վերմախտի կողմից Հունգարիայի օկուպացիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Հունգարիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում
Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Օսիպ Բարվինսկի

**Օսիպ Գրիգորևիչ Բարվինսկի** (, ), ուկրաինացի գրող, թարգմանիչ և քահանա։

## Կենսագրություն
Օսիպ Բարվինսկին 1871 թվականին ավարտում է Տերնոպոլի գիմնազիան, իսկ 1871 թվականին Լվովի հոգևոր ճեմարանը։

1871 թվականից Օստրով գյուղում քահանա է եղել, հետո կրկին կահանայական գործունեություն է ծավալել Զբորովի շրջանում՝ Պլեսյանի և Գարբուզով գյուղերում (1878-1889 թվականներ)։

## Գրական գործունեություն
Հոգևոր ճեմարանում ուսանելու տարիներին Օսիպ Բարվինսկին իր ստեղծագործությունները տպագրել է լվովյան «Правда», «Дело», «Нива», «Венок» թերթերում։ «Просвита» հրատարակչությունը տպագրել է նրա գրքերը։

Նրա գրչին է պատկանում «Պավել Պոլուբոտոկ, Ուկրաինայի վարչական ատաման» (Լվով, 1887) ողբերգությունը և «Չեռնիգովկա» դրաման։

Անավարտ են մնացել «Տիմոֆեյ Խմելնիցկի» պիեսը, «Իվան Վիգովսկի» եռագրությունը, պատմական «Վասն ճշմարտության և կամքի» վիպակը։

Գրել է նաև «Գավրիլովի խորհուրդ» պոեմը։

Ուկրաիներեն է թարգմանել սերբական ազգային երգերը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Панчук И*. Тернопольщина в именах : Справочник. — : Учебники и пособия, 2006.
* *Мельничук Б*. Семья Барвинских // Тернополь вечерний. — 1992, 15 января.

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոգևորականներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի թարգմանիչներ
Ուշաք

**Ուշաք** (), քաղաք Թուրքիայում, համանուն մարզի կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 176 717 մարդ (ըստ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների)։ Քաղաքապետ՝ Ալի Էրդողան (Ազգայնական շարժման կուսակցություն)։

## Աշխարհագրություն
Ուշաքը գտնվում է Թուրքիայի արևմտյան հատվածում՝ Փոքր Ասիայում, Եգեյան տարածաշրջանում։ Ուշաքից հյուսիս գտնվում է Քյոթահիան, արևելք՝ Աֆիոն-Կարահիսարը, հարավ՝ Դենիզլին, իսկ արևմուտքում՝ Մանիսան։ Ուշաքը գտնվում է լեռնային տարածքում, միայն քաղաքի արևմտյան հատվածն է Գեդիզի հովտում, որը ձգվում է մինչև Եգեյան ծով։ Հարակից լեռները հասնում են 1500-2000 մետր և ավելի բացարձակ բարձրության։ Բուն քաղաքի բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է  907 մետր։ Ոչ հեռվում գտնվում են Ֆլավիոպոլիս քաղաքի ավերակները։

## Պատմություն
[ձախից|մինի|170x170փքս|Ուշաքից հայտնաբերված սափոր, [Կարունի գանձեր]]
Առաջին բնակիչներն այստեղ հայտնվել են դեռևս մեր թվարկությունից առաջ 2-րդ հազարամյակում՝ Խեթական պետության ժամանակ։ Բուն քաղաքը հայտնի է մեր թվարկությունից առաջ VII դարից։ Դարերի ընթացքում քաղաքը բազմիցս փոխանցվել է ձեռքից ձեռք և անվանափոխվել։ Այս հողերը պատկանել են լիդիացիներին, պարսիկներին, հռոմեացիներին, բյուզանդացիներին, սելջուկներին, օսմանցիներին։

1912 թվականին այստեղ ապրել են՝

* թուրքեր՝ 70 000
* հույներ՝ 3800
* հայեր՝ 1419:

1919-1923 թվականներին Թուրքիայի անկախության պատերազմի ժամանակ այս տարածքը մարտերի թատերաբեմ էր։

## Տնտեսություն
Քաղաքը հայտնի է գորգերի արտադրությամբ։ Այստեղ զբաղվում են նաև շաքարի արտադրությամբ, բամբակե և բրդե գործվածքների արտադրությամբ, կաշվի արտադրությամբ։

## Քույր քաղաքներ
*  Օֆենբախ - Գերմանիա
*  Նուր-Սուլթան - Ղազախստան
*  Բեսնի - Թուրքիա
*  Շառլեռուա - Բելգիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Uşak Valiliği
* Uşak Belediyesi

Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ուշաքի մարզ
Ոսկեգույն շուշան

մինի|Ոսկեգույն շուշան
**Ոսկեգույն շուշան**,  Շուշանների ցեղ, Շուշանածաղկավորների կարգ, միաշաքիլավորների դաս։ Ճապոնիայում էնդեմիկ է։

## Տարածվածություն
Տարածված է Ճապոնիայում։

## Կենսաբանական նկարագրություն
Շուշանի արմատացողունը դեղնաշագանակագույն է (մինչև դեղնասպիտակ), սոխուկը մինչև 15 սմ տրամագծով և 7-8 սմ բարձրությամբ։ Կոթը ուղիղ է 50-ից մինչև 250 սմ բարձրությամբ։

Տերևները 8-22 սմ երկարությամբ (սովորաբար 10-15 սմ) և 1,5-3,5 սմ լայնությամբ։

Ծաղիկները 25սմ և ավելի տրամագծով, լայն բացված, սպիտակ գույնի է կարմիր գույնի բծերով և դեղին շերտով կախված տերևների եզրերին և ծաղկի ծայրամասային հատվածների ալիքային ծայրերը, հաճելի ուժեղ բուրմունքով, հավաքված պտտվող բրգաձև բազմագույն ծաղկաբուծության մեջ։ Որոշ ձևերի ծաղկաբույլըն ունի մինչև 30 ծաղիկ։

Մշակաբույսը հարավում ծաղկում է օգոստոսին, Ռուսաստանի կենտրոնական և հյուսիսային շրջաններում՝ սեպտեմբերին։

Կարիոտիպ՝ 2n = 24:
մինի|Ոսկեգույն շուշան

## Մշակում
Տնկելու համար պահանջվում է մինչև 25 սմ խորություն, ցածր թփերի մեջ, ստվերոտ հողում։ Սոխուկը պետք է շրջապատված լինի խիտ մանրախիճով` լավ օդափոխության համար։ Ցողունայի վերին մասը պետք է լինի արևի տակ, անհրաժեշտ է բարձր խոնավություն, հատկապես աճի ժամանակ։ Շուշանի այս տեսակի մշակումը ավելի լավ կարողանում են Բալթյան երկրներում և  Ռուսաստանի հյուսիս-արևմտյան շրջաններում, քան կենտրոնական սև-երկրում և հարավարևելյան շրջաններում։

Անհրաժեշտ հողի խառնուրդ. լավ փտած տորֆոտ հող փոքր քանակությամբ տերևների հումուսով։ Կարող է ձմռանը լինել Սանկտ Պետերբուրգում։

Լավ պայմաններում սոխուկը հեշտությամբ վերարտադրվում է ինքնուրույն թեփուկավոր սոխուկներ և հիմնական ցողունից տալիս է շատ ճուտեր։ Շուշանի փոքր սոխուկները, որոնք ձեռք են բերվել թեփուկավոր սոխուկներից 2-3 տարում, չեն գերազանցում 2-3 սմ-ը, սակայն նրանք ունեն 1-2 ծաղիկ տալու ունակություն։ Սերմերը լավ են բազմանում։ Սերմերի բազմացումից առաջանում են ավելի դիմացկուն սոխուկներ։

Ոսկեգույն շուշանը շատ դիմացկուն է սոխուկի խոցվելու հիվանդություններից (ֆուզարիոզ)։

Թունավոր է կատուների համար։
մինի|Ոսկեգույն Շուշաններ

## Ձևեր
Այն ունի բազմաթիվ ձևեր՝ մաքուր սպիտակ, բծավոր ծաղիկներով, ինչպես նաև ազնվամորու ծաղկման նման և նույն սահմանի ծաղիկների նման։ Տափակ տերևի ձևը ունի մինչև 30 ծաղիկներ և առանձնանում է ամբողջ բույսի և մեծ ծաղիկների հատուկ հզորությամբ։ Շուշանի  այս հիբրիդները, որոնք վերցված են որպես մայր բույս, ունեն վառ կարմիր շերտ երկայնքով և երկայնքով perianth հատվածների։ Այս հիբրիդները չեն գերազանցում 1 մ բարձրությունը և ունեն բավականին փոքր մուգ շագանակագույն սոխուկներ։  
Պատկեր:Lilium auratum var. platyphyllum.jpg|*Ոսկեգույն Շուշան*
Պատկեր:LiliumAuratumVVirginaleBluete2Rework.jpg|*Ոսկեգույն Շուշան*
Պատկեր:Lilium auratum phyllus.jpg|*Ոսկեգույն Շուշանի տերև*
Պատկեր:Lilium auratum var wittei.jpg|*Կարմիր բծերով Ոսկեգույն Շուշան* 


## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ
ԻՐՏԵԿ

**ԻՐՏԵԿ -** Հայաստանի Հանրապետության օրենքների և իրավական այլ ակտերի իրավական տեղեկատվական-որոնողական համակարգ։ Համակարգը լրամշակվում է համանուն **Իրավական Տեղեկատվական Կենտրոն «ԻՐՏԵԿ» ՓԲԸ**-ի կողմից։

## Պատմություն
* **«ԻՐՏԵԿ»** իրավական տեղեկատվական որոնողական համակարգը ստեղծվել է 1996 թվականին։ Համակարգի հեղինակներն են արդարադատության երկրորդ դասի պետական խորհրդական Գևորգ Մալխասյանը և ծրագրավորող Ռոբերտ Ավագյանը (հեղինակային իրավունքը գրանցված է ՀՀ ՀԻԱԳ-ում 00120 թվի ներքո 20.01.1997թ.)։ 
* **Իրավական Տեղեկատվական Կենտրոն «ԻՐՏԵԿ» ՓԲԸ**-ն հիմնադրվել է 1996 թվականին։ Ընկերության նպատակն է հասանելի դարձնել իրավական տեղեկատվությունը և դրանով իսկ նպաստել Հայաստանի Հանրապետությունում իրավական պետության կայացմանը։ Այդ իսկ պատճառով ընկերությունը իր գործունեության ողջ ընթացքում իրականացնում է ՀՀ օրենսդիր և գործադիր մարմինների կողմից ընդունված օրենքների և իրավական այլ ակտերի հավաքագրում և այդ ակտերի դասակարգում։

## ԻՐՏԵԿ համակարգի հնարավորություններն են
* Հղումային համակարգ
* Իրավական Տերմինների Բառարան
* Իրավական ակտերի դասակարգիչ
* Աշխատանքային, իրավական և հարկային օրացույցներ
* ԻՐՏԵԿ համակարգը հնարավորություն է տալիս ստանալ իրավական ակտերի կամ իրավական ակտերի դրույթների գործող խմբագրություններին հիպերհղումներ, որոնք ցանկացած ժամանակ ներկայացնում են այդ ակտերի տվյալ պահին գործող խմբագրությյունները

Ավելի մանրամասն կարող եք ծանոթանալ դիտելով տեսահոլովակը

## Իրավական ակտերի հավաքագրման աղբյուրներ
Համակարգում ընդգրկված ակտերի համար սկզբնաղբյուր են հանդիսանում ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրերը, ՀՀ գերատեսչական նորմատիվ ակտերի պաշտոնական տեղեկագրերը, ինչպես նաև Իրավական տեղեկատվական կենտրոն ՓԲԸ-ի և ՀՀ Նախագահի, ՀՀ Կառավարության, ՀՀ Սահմանադրական Դատարանի աշխատակազմերի միջև կնքված պայմանագրերի համաձայն այդ մարմիններից ստացվող իրավական ակտերի տեքստերը։

## Տես նաև
ԻՐՏԵԿ իրավական Ֆորում որը հարց պատասխանի հարթակ է forum.irtek.am

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Իրավական առցանց տվյալների բազաներ
Կատեգորիա:Իրավական ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Հայ իրավունք
Կատեգորիա:Հայաստանի տվյալների բազաներ
Հենց այնպես

**«Հենց այնպես»** (), խորհրդային կարճամետրաժ նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված 1976 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է այն մասին, թե ինչպես է տղան թախծոտ ավանակին նվիրում մի փունջ ծաղիկ հենց այնպես։ Ավանակն ուրախանում է և իր հերթին այդ ծաղկեփունջը նվիրում շնիկին։ Հենց այդպես ծաղկեփունջը հայտնվում է արջուկի, ապա՝ սկյուռիկի մոտ։ Եվ բոլորը, ում մոտ հայտնվում է ծաղկեփունջը, ուրախանում են, քանի որ միշտ էլ հաճելի է ստանալ նվեր հենց այնպես։

## Ստեղծողներ

## Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի տարբեր հավաքածուներում՝ «Ծննդյան օր» (, տեղայնացնող՝ «Союз»), «Հեքիաթներ երեխաների համար» (, տեղայնացնող՝ «Союз»), «Վերնատնակ» (, տեղայնացնող՝ «Союз»), «Պապի, տատի ու Ռյաբա հավիկի մասին» (, տեղայնացնող՝ «Крупный план»)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

## Արտաքին հղումներ
* «Просто так» — myltik.ru

Կատեգորիա:1976 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Թավշանլը

**Թավշանլը** (), քաղաք Թուրքիայում, որը գտնվում է Յալովայի մարզում։ Մտնում է Ալթընովա շրջանի կազմի մեջ։

## Աշխարհագրական դիրք
Թավշանլը քաղաքը գտնվում է Թուրքիայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Մարմարածովյան տարածաշրջանի անատոլիական հատվածում, Մարմարա ծովի մաս կազմող Իզմիթի ծոցի հարավային ափերին։ Յալովա քաղաքից գտնվում է 12 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ծովի մակարդակից բարձրությունը կազմում է 18 մետր։

## Կլիմա
Կլիման բարեխառն ծովային է։ Օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 14 °C։ Ամենատաքը օգոստոս ամիսն է, երբ միջին ջերմաստիճանը հասնում է 26&nbsp;°C, իսկ ամենացուրտը հունվարն է՝ 3&nbsp;°C։ Մթնոլորտային տեղումների միջին տարեկան քանակությունը կազմում է 1112 միլիմետր։ Ամենաշատ տեղումները թափվում են դեկտեմբերին՝ 158 միլիմետր, իսկ ամենաքիչը՝ հուլիսին՝ 37 միլիմետր։

## Բնակչություն
Թուրքիայի վիճակագրության ինստիտուտի տվյալներով Թավշանլըի բնակչությունը 2015 թվականի տվյալներով կազմել է 2846 մարդ, որից տղամարդիկ՝  50,6 %, կանայք՝ 49,4 %: Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Թավշանլըի բնակչության մեծամասնությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, հիմնականում անասնաբուծությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* YerelNet 
* Tavşanlı Belediyesi

Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Քյութահյայի մարզ
Վան Գոգեր

**«Վան Գոգեր»** (), ռուսական դրամատիկական ֆիլմ՝ նկարահանված ռեժիսոր Սերգեյ Լիվնևի կողմից։ Գլխավոր դերերը կատարել են Ալեքսեյ Սերեբրյակովն ու Դանիել Օլբրիխսկին։

2018 թվականի հունիսին ֆիլմը մասնակցել է «Կինոտավր» կինոփառատոնի հիմնական մրցութային ծրագրին և ֆիլմի երաժշտական լուծման համար արժանացել է Միքայել Թարիվերդիևի անվան հատուկ դիպլոմի։ 2019 թվականի մարտին ֆիլմի դերասաններն ու ստեղծողներն ստացել են մի քանի «Նիկա» կինոմրցանակ 2018 թվականի արդյունքներով։ Ալեքսեյ Սերեբրյակովն արժանացել է մրցանակի «Տղամարդու լավագույն դերակատարում», Ելենա Կորնեևան՝ «Երկրորդ պլանի կնոջ լավագույն դերակատարման», կոմպոզիտորներ Լեոնիդ Դեսյատնիկովն ու Ալեքսեյ Սերգունինը՝ «Ֆիլմի լավագույն երաժշտության», իսկ ֆիլմի օպերատոր Յուրի Կլիմենկոն՝ «Լավագույն օպերատորական աշխատանքի» համար։

2019 թվականի մարտի 7-ին ֆիլմը վարձույթի է հանվել ռուսական կինոթատրոններում։

## Սյուժե
Երկար ժամանակ արտասահմանում գտնվելուց հետո միայնակ նկարիչ Մարկը վերադառնում է իր յոթանասունամյա հոր մոտ, որը հայտնի դիրիժոր է։ Տանը Մարկը բացահայտում է իր համար նոր երևույթներ, ստանում այն հարցերի պատասխանները, որոնք նրան հանգիստ չէին տվել իր ամբողջ կյանքում։

## Դերերում
* Ալեքսեյ Սերեբրյակով – *Մարկ* 
* Դանիել Օլբրիխսկի – *Նորին մեծություն (Վիկտոր Սամուիլովիչ)* 
* Ելենա Կորնեևա – *Իրինա* 
* Պոլինա Ագուրեևա – *Մաշա* 
* Նատալյա Նեգոդա – *Տանյա* 
* Ալեքսանդր Սիրին – *բժիշկ* 
* Սվետլանա Նեմոլյաևա – *Տոմա* 
* Օլգա Օստրոումովա – *Լյուդմիլա Վասիլևնա* 
* Յոլա Սանկո – *Վալենտինա Պրոկոֆևնա* 
* Եվգենի Տկաչուկ – *Նորին մեծությունը երիտասարդ տարիքում* 
* Սավելի Կուդրյաշով – *Մարկը մանկության տարիներին*
* Իգոր Պրոնին – *Սևա*
* Ավանգարդ Լեոնտև – *Վենիամին, Մաշայի հայրը*
* Սերգեյ Դրեյդեն – *Մաշայի պապը*
*Աննա Կամենկովա – *Մաշայի մայրը*

## Քննադատություն
Ֆիլմն արժանացել է քննադատների դրական գնահատականներին։ Megacritic կայքում այն ունի 10 հնարավորից 8,2 միավոր՝ հիմնված 11 գրախոսությունների վրա։ Անդրեյ Պլախովը գրել է․ «Որքան երկար էր ձգվում այս ֆիլմը, այնքան մեծ հաճույքով էի ես այն դիտում։ Բոլորովին չէի սպասում Լիվնևից, որն ինձ թվում էր սառը, մտահայեցողական ռեժիսոր, այդպիսի բուռն «զգացմունքների հորդում»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանում նկարահանված ֆիլմեր
Տեխնիկական թանգարան (Զագրեբ)

**Զագրեբի տեխնիկական թանգարան** (), Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում գտնվող տեխնոլոգիաների քաղաքային թանգարան, որտեղ ցուցադրվում են տեխնոլոգիաների բնագավառում մարդկային մտքի նվաճումների և հայտնագործությունների մեծաքանակ նմուշներ, այդ թվում բազմաթիվ պատմական ինքնաթիռներ, ավտոմեքենաներ, մեքենաներ և սարքավորումներ։ Հաստատությունը համարվում է ոչ միայն ճանաչողական ցուցահանդես, այլև ժամանակակից գիտահետազոտական կենտրոն։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Զագրեբի տեխնիկական թանգարանը գտնվում է մեծ հարմարեցված շինությունում, որի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 44000 մ², որից 14000 մ² գտնվում է տանիքի տակ։ Թանգարանն ունի բազմաթիվ բաժիններ`   
* Աստղադիտարան, որը ղեկավարում է խորվաթ հայտնի աստղագետ Անտե Ռադոնիչը ()
* Մեղվանոց
* «Շախտա»՝ 300 մ երկարությամբ լեռնաարդյունահանման հանքահորի մոդել
* Նիկոլա Տեսլայի կաբինետը և այլն   
Թանգարանում աշխատում է 34 մարդ։ Թանգարանը կազմակերպում է կրթական, ուսումնական, տեղեկատվական և պարբերական ցուցահանդեսներ, դասախոսություններ, քննարկումներ գիտահանրամատչելի թեմաներով, խաղասենյակներ և ստեղծագործական արվեստանոցներ։

## Պատմություն
thumb|Տեխնիկական թանգարան
Զագրեբի տեխնիկական թանգարանի հայեցակարգը չի տարբերվում համաշխարհայինից, դա գիտության  և տեխնիկայի լայն շրջանակի համալիր է, այլ ոչ թե մասնագիտացված տեխնիկական թանգարան, որը ընդգրկում է միայն տեխնիկայի որոշակի ճյուղ։ Խորվաթիայում նմանատիպ թանգարան ստեղծելու գաղափարը վերաբերվում է 19-րդ դարի վերջին, երբ Զագրեբում գոյություն ուներ Առևտրա-արհեստագործական թանգարան (), սակայն Զագրեբի տեխնիկական թանգարանի իսկական պատմությունը սկսվում է 1954 թվականի դեկտեմբերի 21-ից, երբ որոշում ընդունվեց նրա ստեղծման մասին։

Թանգարանի ստեղծման գաղափարը պատկանում է համալսարանի պրոֆեսոր տեխնիկական գիտությունների դոկտոր Բոժո Տեժակին  (), ով հետագայում երկար ժամանակ եղել է թանգարանի Խորհրդի նախագահը, իսկ թանգարանի առաջին տնօրենը եղել է Պրեդրագ Գրդենիչը (): 1959 թվականից մինչ օրս հաստատությունը տեղակայված է Սավսկի փողոցի 18 հասցեում։

Տեխնիկական թանգարանի էներգիայի փոխակերպման, տրանսպորտի և լեռնային գործի առաջին բաժինները, հանրության առաջ բացվեցին 1963 թվականին։ Այնուհետև սկսեցին գործել նավթի արդյունահանման (1964) և տիեզերագնացության ու աստղագիտության (1965) բաժինները,  Նիկոլա Տեսլայի ցուցադրության կաբինետը (1976), «Գյուղատնտեսության հիմունքներ» (1981) ցուցադրությունը և հակահրդեհային անվտանգության բաժինը (1992):

Թանգարանի մշտական ցուցադրությունը վերջին տարիներին հարստացել է այլ բովանդակությամբ, օրինակ տեխնոլոգիաների բնագավառում հայտնի խորվաթ գիտնականների դիմանկարային քանդակների ծառուղի (1993): Գյուղատնտեսությանը, հանքարդյունաբերությանը,  երկրաբանությանը և նավթարդյունահանմանը նվիրված բաժինները 1994 թվականին ընդլայնվեցին, մասնավորապես առաջինում ավելացվեց գիտական մեղվաբուծությունը (մեղվանոց), իսկ էներգիայի փոխակերպման բաժինը համալրվեց, ջերմային էներգիայի արտադրության սարքավորումների հավաքածուով (1999): 2006 թվականին ամբողջությամբ վերականգնվեց Նիկոլա Տեսլայի ցուցասրահը։

## Պատկերասրահ




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի կայք 
* Թանգարանի մասին Խորվաթիայի թանգարանների փաստաթղթավորման կենտրոնի էջում 

Կատեգորիա:1954 հիմնադրումներ Խորվաթիայում
Կատեգորիա:1954 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Զագրեբի թանգարաններ
Կատեգորիա:Տեխնիկական թանգարաններ
Դրուժինա (Կիևյան Ռուսիա)

[մինի|270x270փքս|[Ռյուրիկովիչներ|Ռյուրիկովիչների արքայատոհմի ներկայացուցիչ, Կիևի մեծ իշխան Վլադիմիր Մոնոմախը ռուսական դրուժինայով շրջապատված։]]
**Դրուժինա** (, ռուսերենից թարգմանաբար՝ «ընկերակցություն»), իշխանի կամ թագավորի շուրջը համախմբված զինվորականների ջոկատ միջնադարյան Լեհաստանում և Կիևյան Ռուսիայում։ Բնորոշ է եղել տոհմատիրական կարգերի քայքայման և ֆեոդալական կարգերի հաստատման շրջանին։

Դրուժինան պարտավոր էր պաշտպանել առաջնորդին, իսկ վերջինս՝ խնամակալել նրան․ այն նպաստել է սլավոնական երկրներում առաջնորդի իրավասությունների բարձրացմանը և թագավորական իշխանության առաջացմանն ու ամրապնդմանը։ Դրուժինայի անդամները նվաճումների և նվիրատվությունների հետևանքով ժամանակի ընթացքում դարձել են խոշոր հողատերեր՝ ձեռք բերելով տոհմական կալվածքներ։

## Պատմություն
Վաղ շրջանի ռուսական պետություններում դրուժինան օգնում էր իշխանին կամ թագավորին իրականացնել սեփական իշխանությունը, ինչպես նաև ձևավորել ռազմական որոշակի մասնավորեցված ուժ։ Ռուսական խագանության առաջին դրուժինան ձևավորվել է բացառապես վարյագներից (բալթիկ ծագմամբ ժողովուրդ էին, ովքեր 9-11-րդ դարերում Արևելյան Եվրոպայի գետերով արշավում էին ներկայիս Ռուսաստան)։ Շուտով դրուժինայի մաս են սկսում կազմել նաև տեղացի ազնվականները, ովքեր կարճ ժամանակահատվածում մեծ հեղինակություն են ձեռք բերել երկրում։ Կիևյան Ռուսիայի շրջանի դրուժինան կազմված էր երկու խմբերից՝ ավագ անդամներ (կոչվել են նաև բոյարներ) և կրտսեր անդամներ։ Բոյարները եղել են Կիևյան Ռուսիայի մեծ իշխանի գլխավոր խորհրդականները, որոնք ունեցել են բավականին բարձր պետական գործառույթներ։

Կրտսեր անդամները գահակալի թիկնապահներն էին, ովքեր ձևավորում էին նաև ռուսական բանակի կարևորագույն ենթակառուցվածքները։ Կրտսեր ազնվականները կազմակերպում էին նաև պալատական արարողությունները, մասնավորապես՝ թագադրում կիևյան իշխանին։ Իշխանական դրուժինայի անդամներն ունեին ընդարձակ ազատություններ և ազատ էին կամովի կառավարել սեփական անձը։ Բացի այդ, դրուժինայի կրտսեր անդամները և բոյարները խոշոր հողատերեր էին և ձևավորում էին ավատատիրական հարաբերությունների առանձին ենթաշերտ։

Գերմանացի խաչակիրների «Սառցաջարդ»-ի ժամանակ Նովգորոդի հանրապետության բանակը կազմված էր 5000 մարտիկներից։ Հատկանշական է, որ նրանցից 3000-ն այդ վճռական մարտում եղել են Ալեքսանդր Նևսկու պալատական դրուժինայի անդամները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիևյան Ռուսիա
Էլիզաբեթ ՄաքՆիկոլ

**Էլիզաբեթ (Բեսսի) ՄաքՆիկոլ** (, ), շոտլանդացի նկարչուհի, պոստիմպրեսիոնիստ, Գլազգոյի դպրոցի նկարիչների խմբի անդամ։

## Կյանք և ստեղծագործական գործունեություն
Էլիզաբեթ ՄաքՆիկոլը ծնվել է 1869 թվականին Գլազգոյում, Շոտլանդիա։ Նրա հայրը Փիթեր ՄաքՆիկոլը ուսուցիչ էր և դպրոցի տնօրեն։ 1987 թվականից մինչև 1892 թվականը սովորել է Գլազգոյի արվեստի դպրոցում , այնուհետև ուսուցիչների խորհրդով ուսումը շարունակել է Փարիզի Կոլարոսի ակադեմիայում։

1893 թվականին Էլիզաբեթի նկարներից մեկը ցուցադրվել է Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ Գլազգո վերադարձից հետո, տեղական Շոտլանդական թագավորական ակադեմիայում անցկացվել է նրա ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը։ 1896 թվականին Գլազգոյում բացել է սեփական արվեստանոցը։ 1901 թվականին Մյունխենում ցուցադրվել է իր խոշոր ֆորմատով նյու ժանրի «*Փառամոլություն*» (*Vanity*) կտավը։

1899 թվականին Էլիզաբեթ ՄաքՆիկոլն ամուսնացել է մասնագիտությամբ բժիշկ և նկարիչ Ալեքսանդր Ֆրյույի հետ։

Մահացել է 1904 թվականի հունիսի 4-ին, 34 տարեկան հասակում, իր առաջնեկի ծննդաբերության ժամանակ։

ՄաքՆիկոլը նկարել է ինչպես յուղաներկերով, այնպես էլ ջրաներկով։ 19-րդ և 20-րդ դարերի վերջում նա ճանաչվել է որպես իր ժամանակի ամենաթանկարժեք դիմանկարային նկարիչներից մեկը։ Նրա կտավները ցուցադրվել են Լոնդոնում, Մյունխենում, Դրեզդենում, Սանկտ-Պետերբուրգում, Վիեննայում, Լիվերպուլում, Գենտում, ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքներում։

## Մահ
ՄաքՆիկոլը մահացել է 1904 թվականին իր առաջին ծննդաբերության ժամանակ։ Նկարչի վաղ մահը համարվում էր ողբերգական կորուստ շոտլանդական արվեստի համար։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bessie MacNicol - Two Sisters 1899.jpg|Երկու քույր (1899)
Պատկեր:Bessie MacNicol - A Girl Of The Sixties 1899.jpg|Աղջիկ 60-ական թվականներից(1899)
Պատկեր:Bessie MacNicol - The Fur Coat.jpg|Մորթե բաճկոն
Պատկեր:Bessie MacNicol - Vanity 1899.jpg|Փառամոլություն (1899)
Պատկեր:Bessie MacNicol - The Goose Girl 1898.jpg|Աղջիկ, որը շոյում է սագերին (1898)
Պատկեր:Bessie MacNicol - The Nineties 1896.jpg|Աղջիկ 90-ական թվականներից (1896)
Պատկեր:Bessie MacNicol - Maria Steuart.jpg|Մարի Ստյուարտ
Պատկեր:Bessie MacNicol - Baby Crawford.jpg|Փոքրիկ Քրոուֆորդը
Պատկեր:Bessie MacNicol - French Girl 1895.jpg|Ֆրանսուհին(1895)
Պատկեր:Bessie MacNicol - In The Park.jpg|Պարտեզում
Պատկեր:Bessie MacNicol - Autumn 1898.jpg|Աշուն (1898)
Պատկեր:Bessie MacNicol - Portrait Of A Lady.jpg|Կնոջ դիմանկար


## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Էլիզաբեթ ՄաքՆիկոլի աշխատանքները Art UK կայում

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Ծննդաբերելիս մահացածներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Կոլարոսի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի նկարչուհիներ
Ուդա

, Ճապոնիայի Նարա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 247,62 կմ², բնակչությունը՝ 31 719 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 128,10 մարդ/կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նառա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Նարա, Սակուրաի, Նաբարի քաղաքները, Յոսինո ավանը և Յամաձոե, Սոնի, Հիգասիյոսինո գյուղերը։

## Կլիմա
Ուդա քաղաքի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է (ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման)։ Ուդայում ամառները տաք և խոնավ են (-ից բարձր), իսկ ձմեռները սառն են՝ մինչև 0 իջնող ջերմաստիճանով ():

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 93 103 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 166,80 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

## Սիմվոլիկա
Քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում *[[Chamaecyparis obtusa]]*-ն, ծաղիկ՝ հովտաշուշանը, թռչուն՝ *[[Cettia diphone]]*-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* * Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2006 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ