Ռուսական ներխուժման տնտեսական ազդեցությունը Ուկրաինայում

thumb|Ամբողջ աշխարհում մանրածախ առևտրով զբաղվողները ներխուժման պատճառով կամավոր կամ պատժամիջոցների հետևանքով հանել են ռուսական արտադրության ապրանքներն իրենց պահեստներից:|359x359փքս

**2022 թվականին [[Ռուսաստան]]ի՝ [[Ուկրաինա]] ներխուժման [[Տնտեսական ազդեցություն|տնտեսական ազդեցությունը,]]** սկսվեց 2022 թվականի փետրվարի վերջին՝ այն օրերից հետո, երբ Ռուսաստանը ճանաչեց երկու անջատված ուկրաինական հանրապետություններ և սկսեց ներխուժել Ուկրաինա։ Հետագա տնտեսական պատժամիջոցներն ուղղված են եղել Ռուսաստանի տնտեսության զգալի հատվածին, ռուս օլիգարխներին և Ռուսաստանի կառավարության անդամներին։  Ռուսաստանը պատասխանել է սեփական պատժամիջոցներով։ Ե՛վ հակամարտությունը, և՛ պատժամիջոցները խիստ բացասական ազդեցություն են ունեցել համաշխարհային տնտեսության վերականգնման վրա՝ COVID-19-ի անկման ժամանակ։  Իր պատերազմի արդյունքում, Ռուսաստանի համար կանխատեսվում է 30 տարվա տնտեսական հետընթաց։ Բողոքի և գործադուլների ալիք է բարձրացել ամբողջ Եվրոպայում՝ ընդդեմ օրինագծերի և կենցաղային ծախսերի բարձրացման։

Ուկրաինայում պատերազմը նույնպես հանգեցրել է մարդկային կապիտալի զգալի կորստի, գյուղատնտեսական առևտրային ենթակառուցվածքների ոչնչացմանը,  արտադրողական ընկերությունների հսկայական վնասների,  այդ թվում՝ էլեկտրաէներգիայի կորստի պատճառով,  և Նախապատերազմյան մակարդակի համեմատ՝ մասնավոր սպառման ավելի քան մեկ երրորդով կրճատում։

__ԲՈՎ__

## Նախապատմություն
2014 թվականից սկսած՝ Ռուսաստանը բախվում է պատժամիջոցների՝ Ղրիմի բռնակցման պատճառով, ինչը խանգարել է երկրի տնտեսական աճին։  2020 թվականին COVID-19 անկումը և Սաուդյան Արաբիայի հետ նավթի գնային պատերազմն ազդեց նաեւ ռուսական տնտեսության վրա։ Լրացուցիչ պատժամիջոցներ եղան 2021 թվականի ներխուժմանը ընդառաջ։ Ռուսական ֆոնդային շուկան անկում է ապրել քսան տոկոսով զինուժի համալրման ժամանակ։

## Տնտեսական ազդեցության պատմություն
[thumb|[Լեհաստանի նախագահ Անջեյ Դուդան ներխուժումից տասներկու ժամ առաջ Կիև կատարած այցի ժամանակ (2022 թ. փետրվարի 23)|319x319փքս]]Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) գործադիր տնօրեն Քրիստալինա Գեորգիևան նախազգուշացրել է, որ հակամարտությունը էական տնտեսական վտանգ է ներկայացնում տարածաշրջանի և միջազգային մակարդակի համար։  Նա հավելեց, որ ԱՄՀ-ն կարող է օգնել հակամարտությունից տուժած մյուս երկրներին՝ ի հավելումն 2,2 միլիարդ դոլարի վարկային փաթեթի, որը պատրաստվում է օգնել Ուկրաինային։ Համաշխարհային բանկի խմբի նախագահ Դեյվիդ Մալպասը ասել է, որ հակամարտությունը կունենա լայնածավալ տնտեսական և սոցիալական հետևանքներ, և զեկուցել է, որ բանկը պատրաստում է ուկրաինացիներին և տարածաշրջանին զգալի տնտեսական և հարկաբյուջետային աջակցության տարբերակներ։

Չնայած Ռուսաստանի դեմ աննախադեպ միջազգային պատժամիջոցներին, էներգիայի և հումքի համար վճարումները հիմնականում զերծ մնացին այդ միջոցներից, ինչպես նաև պարենային մատակարարումները՝ պարենի համաշխարհային գների վրա հնարավոր ազդեցության պատճառով։ Ռուսաստանը և Ուկրաինան ցորենի հիմնական արտադրողներն են, որն արտահանվում է Բոսֆորի միջոցով Միջերկրական և Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրներ։  Սպասվում է, որ ռուսական որոշ բանկերի հեռացումը SWIFT-ից կազդի երկրի արտահանման վրա։  Քանի որ Ռուսաստանը Կենտրոնական Ասիայի հետխորհրդային պետությունների համար ամենամեծ առևտրային և տնտեսական գործընկերն է և ԱՊՀ միլիոնավոր աշխատանքային միգրանտների հիմնական ուղղությունը, Կենտրոնական Ասիան հատկապես մեծ հարված է ստացել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներից։

Պատժամիջոցները ներառում էին նաև ակտիվների սառեցում Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկի նկատմամբ, որը ունի 630 միլիարդ դոլար արժութային պահուստներ,  որպեսզի այն չեզոքացնի պատժամիջոցների ազդեցությունը։  Մայիսի 5-ին Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելը ասել է. «Ես լիովին համոզված եմ, որ սա չափազանց կարևոր է ոչ միայն ակտիվները սառեցնելու, այլ նաև այն բռնագրավելու, Ուկրաինայի վերականգնման համար հասանելի դարձնելու համար»։

### Ռուսաստան
[357x357px|thumb|left|[ԱՄՆ դոլարի և եվրոյի փոխարժեքները մարտի 4-ին Մոսկվայի Սբերբանկի մասնաճյուղում.]]
Տնտեսական պատժամիջոցները ազդեցին Ռուսաստանի վրա ներխուժման առաջին իսկ օրվանից՝ արժեթղթերի շուկան անկում ապրեց մինչև 39% (RTS Index): Ռուբլու փոխարժեքն ընկել է ռեկորդային նվազագույնի, քանի որ ռուսները շտապել են արժույթը փոխանակել։ Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի ֆոնդային բորսաները դադարեցվել են առնվազն մինչև մարտի 18-ը՝  դարձնելով այն Ռուսաստանի պատմության մեջ ամենաերկար փակումը։ Փետրվարի 26-ին S&P Global Ratings-ը նվազեցրեց Ռուսաստանի կառավարության վարկային վարկանիշը որպես «աղբ»՝  այն պատճառով, որ միջոցները, որոնք պահանջում են ներդրումային մակարդակի պարտատոմսեր, դուրս մղեն ռուսական պարտքը, ինչը շատ դժվարացրեց Ռուսաստանի համար հետագա փոխառությունները։

Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկը հայտարարել է 2014 թվականի Ղրիմի բռնակցումից հետո առաջին միջամտության մասին՝ շուկան կայունացնելու նպատակով։  Փետրվարի 28-ին այն բարձրացրեց տոկոսադրույքները մինչև 20% և արգելեց օտարերկրացիներին վաճառել տեղական արժեթղթեր։ Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկի նախկին փոխնախագահի խոսքով՝ պատժամիջոցները անհետացման վտանգի տակ են դնում Ռուսաստանի ազգային հարստության հիմնադրամը։  Ռուսական ռուբլու արժեքի և հիմնական բորսաներում ռուսական բաժնետոմսերի գների անկման պատճառով Մոսկվայի բորսան փակվեց մեկ օրով, որն այնուհետև երկարաձգվեց մինչև մեկ շաբաթ։  Փետրվարի 28-ի դրությամբ Ռուսաստանի վարկային դեֆոլտի սվոպների գինը ազդարարում էր դեֆոլտի մոտ 56% հավանականություն։  Fitch Ratings-ը մտավախություն ուներ, որ Ռուսաստանը մոտ ապագայում կդեֆոլտի իր պարտքերը։
thumb|393x393px|
Փետրվարի 27-ին BP-ն՝ աշխարհի յոթ խոշորագույն նավթագազային ընկերություններից մեկը և Ռուսաստանում միակ օտարերկրյա ներդրողը, հայտարարեց, որ հրաժարվում է «Ռոսնեֆտ»-ից։  «Ռոսնեֆտ»-ը կազմում է BP-ի նավթի և գազի պաշարների մոտ կեսը և դրա արդյունահանման մեկ երրորդը։ Նախատեսվում էր, որ օտարումը ընկերությանը կարժենա մինչև 25 միլիարդ դոլար, և վերլուծաբանները նշեցին, որ քիչ հավանական է, որ BP-ն կարողանա վերականգնվել «Ռոսնեֆտի» արժեքին մոտ գտնվող ցանկացած կետ։ Նույն օրը Նորվեգիայի պետական կենսաթոշակային հիմնադրամը՝ աշխարհի ամենամեծ ինքնիշխան հարստության հիմնադրամը, հայտարարեց, որ կհրաժարվի իր ռուսական ակտիվներից։  Հիմնադրամին պատկանում էր մոտ 25 միլիարդ նորվեգական կրոն (2,83 միլիարդ դոլար)՝ ռուսական ընկերության բաժնետոմսերով և պետական պարտատոմսերով։

Փետրվարի 28-ին Shell-ը նաև հայտարարեց, որ կհետաձգի իր ներդրումները Ռուսաստանում։  Մարտի 1-ին իտալական Eni էներգետիկ ընկերությունը հայտարարեց, որ կչեղարկի իր ներդրումները Կապույտ հոսք խողովակաշարում։ Նույն օրը աշխարհի խոշորագույն բեռնափոխադրող ընկերությունները՝ Maersk-ը և Mediterranean Shipping Company-ն, կասեցրել են բոլոր կոնտեյներային բեռնափոխադրումները դեպի Ռուսաստան՝ բացառությամբ սննդամթերքի, բժշկական և հումանիտար մատակարարումների։

Հաղորդվում է, որ Ռուսաստանը «ուղեղների արտահոսք» է ապրում՝ ավելի քան 300,000  երիտասարդ ռուսաստանցիների զանգվածային արտագաղթի պատճառով,  որոնցից շատերը տեխնոլոգիական ոլորտի մասնագետներ են այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են՝ Հայաստանը, Վրաստանը և Թուրքիան։  Ռուսական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ավելի քան 50 հազար մասնագետ լքել է Ռուսաստանը։ Ի պատասխան ժամանցի ոլորտում պատժամիջոցների՝ Ռուսաստանը քննարկում է ծրագրային ապահովման հափշտակության օրինականացման հարցը։
thumb|359x359px|
Անհայտ գլոբալ հաքերների կիբերհարձակումները նույնպես խնդիր են Ռուսաստանի համար։ Օրինակ՝ 2022 թվականի մարտի վերջին Ռուսաստանի օդային տրանսպորտի դաշնային գործակալության՝ *«[[Ռոսավիացիա]]»-ի* կոտրումը հանգեցրեց զանգվածային ընդհատումների, և գործակալությունը կրկին անցավ թղթային փաստաթղթերի հոսքի և փոստային փոստի օգտագործմանը։  Բյուջեի սահմանափակումների պատճառով *Ռոսավիացիան* չուներ կոտրված տվյալների անհրաժեշտ կրկնօրինակները։

Ապրիլի 11-ին «*[[Ռուսական երկաթուղիներ]]»*-ը 268 միլիոն դոլարի պարտատոմսեր է վճարել՝ շվեյցարական ֆրանկ պարտատոմսերի դիմաց վճարումներ չկատարելու պատճառով։

2022 թվականի հուլիսի վերջին ԱՄՀ-ն բարձրացրեց Ռուսաստանի ՀՆԱ-ի գնահատականը 2,5%-ով, սակայն որոշ տնտեսագետներ երկարաժամկետ խնդիր են տեսնում Ռուսաստանի տնտեսության համար և նրա ճկունությունը բացատրում են միայն էներգակիրների գների կարճաժամկետ բարձրացմամբ։  Ռուսաստանը կարողացավ օգտագործել իր տնտեսական հզորությունը՝ կրճատելով գազի մատակարարումները Եվրոպա, և իր գյուղատնտեսական հզորությունը բարձրացնելով՝ որպես ցորենի ամենամեծ արտահանողը աշխարհում։ 2022 թվականի օգոստոսին Ռուսաստանը վաճառում էր գրեթե այնքան նավթ, որքան մինչև Ուկրաինա ներխուժելը։  Մերձավոր Արևելք և Ասիա վաճառքները օգնեցին փոխհատուցել դեպի Եվրոպա արտահանման անկումը, և ավելի բարձր գնի պատճառով Մոսկվայի եկամուտները ամսական կազմում էին 20 միլիարդ դոլար՝ նախորդ տարվա 14,6 միլիարդ դոլարի դիմաց (2021 թվական)։

Չնայած ռուս-ուկրաինական պատերազմի ժամանակ միջազգային պատժամիջոցներին՝  ռուսական էներգակիրների վաճառքն աճել է, և դրա արտահանումն ընդլայնվել է միջազգային գնորդների համար ֆինանսավորման նոր տարբերակներով և վճարման եղանակներով։  Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանի բյուջեն օգոստոսին ունեցել է 1,45 տրիլիոն ռուբլու ռեկորդային դեֆիցիտ, ինչը հիմնականում պայմանավորված է հանածո վառելիքի արտահանումից հարկային եկամուտների անկմամբ՝ ամսական 70 միլիարդից մինչև 33,7 միլիարդ ռուբլու՝ ամսական բյուջեի եկամուտների ընդհանուր կրճատմամբ 10%-ով։  Սեպտեմբերին ՌԴ ֆինանսների նախարարությունը բոլոր պետական հատվածներին ծանուցել է ծախսերի 10%-ով կրճատման մասին։

Որոշ գնահատականներ ենթադրում են, որ պատերազմից տուժած տարածքների վերակառուցումը Ռուսաստանին կարժենա 100-ից 200 միլիարդ դոլար։  Միայն Մարիուպոլի վերակառուցումը, հավանաբար, կարժենա ավելի քան 14 միլիարդ դոլար։ Կրեմլի կողմից սեպտեմբերի 29-ին հրապարակված պետական բյուջեից պարզվել է, որ 3,3 միլիարդ ռուբլի (մոտ 59 միլիոն դոլար) հատկացվել է շրջանների վերականգնման համար։

2022 թվականի նոյեմբերին հաղորդվեց, որ Ռուսաստանը պաշտոնապես մտել է ռեցեսիա, քանի որ Պետական վիճակագրական դաշնային ծառայությունը երկրորդ եռամսյակն անընդմեջ հաղորդել է ազգային ՀՆԱ-ի կորստի մասին։

Ըստ մեծամասնության գնահատականների՝ ուկրաինական պատերազմի յուրաքանչյուր օրը Ռուսաստանին արժենում է 500-1 մլրդ դոլար։

### Ուկրաինա
Ուկրաինայի Ազգային բանկը դադարեցրել է արժութային շուկաները՝ հայտարարելով, որ հաստատելու է պաշտոնական փոխարժեքը։ Կենտրոնական բանկը նաև սահմանափակել է կանխիկացումները մինչև 100,000 ₴ օրական և արգելել է արտարժույթով դուրսբերումը հասարակության լայն շերտերի կողմից։ PFTS Ուկրաինայի ֆոնդային բորսան փետրվարի 24-ին հայտարարել է, որ առևտուրը դադարեցվել է արտակարգ իրադարձությունների պատճառով։  2022 թվականի ապրիլի 10-ին Bloomberg News ծառայությունը հայտնել է, որ 2022 թվականին Ուկրաինայի տնտեսական աճը, ամենայն հավանականությամբ, կունենա կտրուկ անկում, որը գնահատվում է տարեկան 45% անկումով ռուսական ներխուժման հետևանքով։

### Բելառուս
Բելառուսական դոլարով արտահայտված պարտատոմսերի արժեքը 2022 թվականին իջել է մինչև ռեկորդային ցածր՝ 6,5 ցենտ՝ ներխուժումից առաջ 88 ցենտից։

### Հայաստան
Հակամարտության հետևանքները և՛ դրական, և՛ բացասական ազդեցություն ունեցան Հայաստանի տնտեսության վրա։ Պատերազմի բացասական ազդեցություններից մեկն էլ այն էր, որ ռուս միգրանտների հոսքի պատճառով Երևանի կենտրոնում բնակարանների գները կտրուկ բարձրացան միջինը 1 քառակուսի դիմաց 109000 դրամ։  Եթե մինչ պատերազմը մայրաքաղաքի կենտրոնում բնակարանը (ավելի կոնկրետ՝ երկու սենյականոց և կահավորված) կարող էին վարձակալել 500 եվրոյով, ապա 2022 թվականին պատերազմի ժամանակ գինը 50 տոկոսով թանկացել է։

Հայաստան ժամանած ռուս միգրանտների մեկ այլ բացասական ազդեցությունը դրամի արժեւորումն էր՝  ըստ Google Finance-ի, դոլարի փոխարժեքը դրամի նկատմամբ եղել է 400 դրամից ցածր (ավելի ստույգ՝ 395.2915)։  Դրամի արժեւորման խնդիրն այն է, որ երբ ռուսները եկան Հայաստան, նրանք խթանեցին դրամի պահանջարկը, և դա, զուգակցված դոլարի փոխարժեքի անկման հետ, դրամի արժեւորումը այլ երկրներ արտահանվող ապրանքներն ավելի քիչ մրցունակ դարձրեց։

Ազդեցություն է կրել նաև ՏՏ ոլորտը, ինչը մասամբ կապված է նաև դրամի արժեւորման հետ։ Հայաստանում ավելացել է ռուսաստանցի ՏՏ ոլորտի աշխատողների թիվը՝ մրցակցություն ստեղծելով տեղական ՏՏ ոլորտի աշխատողների և ռուսաստանցիների միջև։ Թեև դա հանգեցրեց ՏՏ ոլորտում աշխատուժի ավելի մեծ առաջարկի, դրա ստեղծած մրցակցությունը ստիպեց տեղացի հայ ՏՏ ոլորտի աշխատողներին թողնել իրենց աշխատանքը կամ աշխատել որպես ֆրիլանսեր, ինչը նշանակում է, որ նրանք կարող են աշխատել այլ ոչ հայկական ընկերությունում և վճարել ավելի քիչ հարկեր Հայաստանի կառավարությանը։

2022 թվականի աշնանը Հայաստանը բախվեց նաև ադրբեջանական զինուժի ագրեսիայի։ Այս իրադարձությունը նման էր Ուկրաինային։ Ազգային վիճակագրական կոմիտեն (ԱԱԽ) հրապարակել է պաշտոնական տվյալներ, որոնք ցույց են տալիս, որ երրորդ եռամսյակում Հայաստանի ՀՆԱ-ն նախորդ տարվա համեմատ աճել է 14,8%-ով։ Էկոնոմիկայի նախարարը գրել է. «Տնտեսությունը սեպտեմբերյան ցնցումից հետո արագ վերականգնվել է»։ Տեղեկատվության և կապի ոլորտներն ունեցել են ամենամեծ աճը՝ 59,2%  2021 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ, ֆինանսական և ապահովագրական ոլորտներն աճել են 57,3%-ով,  իսկ տրանսպորտի ու պահեստավորման ոլորտներն աճել են 41,3%-ով։ Բարձր աճի տեմպեր են գրանցել նաև մեծածախ և մանրածախ առևտուրը, ավտոմեքենաների և մոտոցիկլետների վերանորոգումը (20%), շինարարությունը (19,9%), արտադրությունը (18%), վարչարարությունը և հարակից ոլորտները (16,2%), կացարաններն ու սննդի կազմակերպությունները (12,8%)։ Հայաստանի կառավարությունը կանխատեսում է, որ իրենց տնտեսությունը կաճի 7%, իսկ գնաճը կանխատեսվում է 4% (± 1,5%)։

Համաշխարհային բանկի՝ կիրակի հրապարակված զեկույցում ներկայացված են լրացուցիչ մանրամասներ և թվեր։ Այդ զեկույցում Համաշխարհային բանկը վերանայել է 2022 թվականին Հայաստանի տնտեսական աճի կանխատեսումը 5,3%-ից մինչև 1,2%՝  նշելով, որ «Ռուսաստանի՝  Ուկրաինա ներխուժման ազդեցությունը Հայաստանի տնտեսության վրա, հավանաբար, էապես բացասական կլինի, սակայն մասշտաբները մնում են անորոշ»։ Եվրամիության և Միացյալ Նահանգների կողմից կիրառված պատժամիջոցներն ու բոյկոտները վնաս են հասցրել Հայաստանին, քանի որ Ռուսաստանը Հայաստանի համար կարևոր տնտեսական և ներդրումային գործընկեր է, որը կազմում է վերջինիս արտահանման և ներմուծման մոտ մեկ երրորդը։ Նախորդ տարում ռուսական ընկերություններին բաժին է ընկել Հայաստանի «զուտ օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների պաշարի» ավելի քան 40%-ը։ Ռուսաստանից ստացվող դրամական փոխանցումները կազմում են Հայաստանի ՀՆԱ-ի 5%-ը, իսկ անցած տարի բոլոր զբոսաշրջիկների 40%-ը եկել է այդ երկրից։

Ավելին, Ռուսաստանը մեծ ազդեցություն ունի Հայաստանի մի քանի կարևոր տնտեսական հատվածների վրա, կամ նույնիսկ մենաշնորհներ ունի դրանցից մի քանիսում՝ հատկապես էներգետիկայի, օգտակար հանածոների և սննդի ոլորտներում։ Համաշխարհային բանկի զեկույցում նշվում է, որ Ռուսաստանն է Հայաստանից ցորենի և գազի ողջ ներմուծման աղբյուրը։ Կանխատեսվում է, որ դրամական փոխանցումները, առևտուրը և ներդրումները զգալիորեն կտուժեն Հայաստանում՝ ռուսական ֆինանսական ճգնաժամի և դրան հաջորդած ռուբլու փլուզման հետևանքով։ Սննդամթերքի և առաջին անհրաժեշտության այլ ապրանքների գինը հայերի համար թանկացել է համաշխարհային գնաճային ուժերի պատճառով։ Քանի որ Հայաստանը դեռ պայքարում է վերականգնվելու համաճարակի և 2020 թվականին Ադրբեջանին կրած ծանր ռազմական պարտությունից հետո, Ուկրաինայի հակամարտությունից կանխատեսվող տնտեսական վնասը Հայաստանի համար վատ ժամանակ է։

Հայաստանի տնտեսությունը 2020 թվականին կրճատվել է ապշեցուցիչ 7,4%-ով՝ ի տարբերություն 2019 թվականի 7,6% ռեկորդային աճի։ Համաշխարհային բանկի հետազոտությունների համաձայն՝ նախորդ տարվա կտրվածքով երկրի տնտեսությունը վերականգնվել է միայն 5,7%-ով՝  հիմնականում մասնավոր և հանրային սպառման հաշվին. Ուկրաինական հակամարտությունից ցնցումները կհանգեցնեն Եվրոպայի ավելի մեծ տարածաշրջանի և Կենտրոնական Ասիայի տնտեսության անկմանը այս տարի ավելի քան 4%-ով։ Բանկը կանխատեսում է, որ մինչև տարեվերջ Ռուսաստանի տնտեսությունը կնվազի ավելի քան 11%-ով, իսկ Ուկրաինայինը՝ ավելի քան 45%-ով։

### Ապրանքներ
[thumb|[Վլադիմիր Պուտինը Սոչիում հանդիպում է Աֆրիկյան միության նախագահ Մակի Սալի հետ՝ քննարկելու Ռուսաստանից և Ուկրաինայից հացահատիկի առաքումը Աֆրիկա,  2022 թվականի հունիսի 3|331x331փքս]]
thumb|464x464px|right|Բնական գազի գներըԵվրոպայում և ԱՄՆ-ում
Ռուսաստանը հացահատիկի, բնական գազի և պարարտանյութերի աշխարհի ամենամեծ արտահանողն է՝ և՛ հում նավթի, և՛ մետաղների, այդ թվում՝ պալադիումի, պլատինի, ոսկու, կոբալտի, նիկելի և ալյումինի աշխարհի խոշորագույն մատակարարներից է։  Ներխուժումը սպառնում էր Ռուսաստանից Եվրոպա էներգակիրների մատակարարմանը, երբ Եվրոպայում բնական գազի գները մարտի 7-ին ICE Futures-ում  հասել էր պատմական առավելագույնին` 3700 դոլար հազար խորանարդ մետրի համար,  իսկ Brent տեսակի նավթի գները 2008 թվականից ի վեր առաջին անգամ բարձրանում են բարելի դիմաց 130 դոլարից։ Դա ստիպեց եվրոպական երկրներին փորձել դիվերսիֆիկացնել էներգիայի մատակարարման ուղիները։  Մարտի 7-ին Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցը և այլ եվրոպացի առաջնորդներ դեմ չեղան ռուսական գազի և նավթի ներմուծումն արգելելու ԱՄՆ-ի և Ուկրաինայի կոչին, քանի որ «Եվրոպայի էներգիայի մատակարարումը ջերմության արտադրության, շարժունակության, էներգամատակարարման և արդյունաբերության համար այլ կերպ հնարավոր չէ ապահովել։  Այնուամենայնիվ, ԵՄ-ն նշել է, որ 2022 թվականին կկրճատի իր գազային կախվածությունը Ռուսաստանից երկու երրորդով։

Ներխուժման ժամանակ Ուկրաինան եգիպտացորենի և ցորենի չորրորդ խոշորագույն արտահանողն էր և աշխարհում արևածաղկի ձեթի ամենամեծ արտահանողը, ընդ որում Ռուսաստանն ու Ուկրաինան միասին պատասխանատու են համաշխարհային ցորենի արտահանման 29%-ի և արևածաղկի ձեթի համաշխարհային արտահանման 75%-ի համար։  Փետրվարի 25-ին Չիկագոյի առևտրային խորհրդի  ցորենի ֆյուչերսային պայմանագրերը հասել են իրենց ամենաբարձր գնին 2012 թվականից ի վեր, ընդ որում՝ եգիպտացորենի և սոյայի գները նույնպես աճել են։  Պարենի համաշխարհային ծրագրի ղեկավար Դեյվիդ Բիսլին մարտին նախազգուշացրել էր, որ Ուկրաինայի պատերազմը կարող է համաշխարհային պարենային ճգնաժամը հասցնել «այն մակարդակի, ինչ մենք նախկինում տեսել ենք»։ Ցորենի համաշխարհային մատակարարումների հնարավոր խափանումը կարող է սրել Եմենում, Աֆղանստանում և Արևելյան Աֆրիկայում սովի շարունակվող ճգնաժամը։

Հակամարտության պատճառով խիստ սահմանափակվեց նաև նեոնի մատակարարումը, որն անհրաժեշտ էր չիպերի և լազերների արտադրության համար։ Ուկրաինան արտադրում է նեոնի համաշխարհային մատակարարման մոտ 70%-ը և ԱՄՆ-ում օգտագործվող կիսահաղորդչային կարգի նեոնի 90%-ը։  Ուկրաինայի երկու խոշորագույն մատակարարները, որոնք միասին կազմում են նեոնի համաշխարհային արտադրության կեսը, փակվել են հակամարտությունը սկսելուց հետո։ Տուժել է նաև կրիպտոնի և քսենոնի մատակարարումը, որի հիմնական արտահանողն է նաև Ուկրաինան։ Մարտի 31-ին, որպես ակնհայտ պատասխան արևմտյան տնտեսական պատժամիջոցների դեմ, Պուտինը հայտարարեց, որ Ռուսաստանը կդադարեցնի գազ մատակարարել Եվրոպա, որը չի վճարվում ռուբլով։

Ապրիլի 26-ին «Գազպրոմը» հայտարարեց, որ գազի մատակարարումը Լեհաստան և Բուլղարիա կդադարեցվի։

2022 թվականի ապրիլին Ռուսաստանը մատակարարել է ԵՄ ներկրվող գազի 45%-ը՝ օրական վաստակելով 900 մլն դոլար։ Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժումից հետո առաջին երկու ամիսների ընթացքում Ռուսաստանը հանածո վառելիքի արտահանումից վաստակել է 66,5 մլրդ դոլար, և ԵՄ-ին բաժին է ընկել այդ առևտրի 71%-ը։ Եվրահանձնաժողովը և Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը ներկայացրել են ռուսական էներգիայից կախվածությունը նվազեցնելու, ռուսական գազի ներկրումը մեկ տարվա ընթացքում երկու երրորդով և ամբողջությամբ մինչև 2030 թվականը կրճատելու համատեղ ծրագրեր։

2022 թվականի մայիսին Եվրահանձնաժողովն առաջարկեց և հաստատեց  Ռուսաստանից նավթի ներկրման մասնակի արգելքը, որը մաս էր կազմում Ուկրաինա ռուսական ներխուժմանը տնտեսական պատասխանի մի մասը։  2022 թվականի մայիսի 18-ին Եվրամիությունը հրապարակեց մինչև 2027 թվականը ռուսական նավթից, բնական գազից և ածխից կախվածությունը դադարեցնելու պլանները։  2022 թվականի հունիսին Միացյալ Նահանգների կառավարությունը համաձայնեց թույլ տալ իտալական Eni-ին և իսպանական Repsol-ին նավթ ներկրել Վենեսուելայից Եվրոպա՝ փոխարինելու Ռուսաստանից նավթի ներկրումը։ Ֆրանսիան բանակցություններ է վարել Արաբական Միացյալ Էմիրությունների հետ՝ փոխարինելու ռուսական նավթի որոշակի ներկրում։

2022 թվականի հունիսին Եվրամիությունը, Եգիպտոսը և Իսրայելը ստորագրեցին բնական գազի համաձայնագիր՝ դառնալով եռակողմ գործարքի մաս։ Փոխըմբռնման հուշագրի մասին հայտարարել է Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը։ Այնուամենայնիվ, գործարքը բախվեց մի քանի խոչընդոտների, ինչպիսիք են Գրինի Մունիր Սատուրին, Եվրախորհրդարանի Եգիպտոսի գծով Եվրախորհրդարանի առաջատար պատգամավորը։ Ֆոն դեր Լեյենին գրված նամակում լույս է սփռել  վերջինիս հետ ԵՄ հարաբերությունների վրա՝  ընդգծելով մարդու իրավունքների անմխիթար վիճակը։

Որպես Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների մաս՝ 2022 թվականի սեպտեմբերի 2-ին G7 խմբի ֆինանսների նախարարները պայմանավորվել են նվազեցնել ռուսական նավթի և նավթամթերքի գինը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել Ուկրաինայի դեմ պատերազմը ֆինանսավորելու Ռուսաստանի հնարավորությունները։

## Ազդեցությունը շուկաների և տնտեսությունների վրա
2022 թվականի հարձակումները և դրան հաջորդած տնտեսական պատժամիջոցները ծանր ազդեցություն ունեցան Ռուսաստանի և Ուկրաինայի տնտեսությունների վրա և նվազեցրին մատակարարումը համաշխարհային որոշ շուկաներ։

### Սննդի և բերքի արժեքը
[thumb|Այրվող [ցորենի դաշտը Խարկովի մարզի Անդրիևկայի մոտակայքում՝ 2022 թվականի հուլիսի 5-ին ռուսական գնդակոծությունից հետո|295x295փքս]]
Ցորենի գներն աճել են մինչև 2008 թվականից ի վեր ամենաբարձր գներով՝ ի պատասխան 2022 թվականի հարձակումների։  Ուկրաինային բաժին է ընկել ցորենի համաշխարհային արտահանման 10%-ը։  Ներխուժման ժամանակ Ուկրաինան եգիպտացորենի և ցորենի չորրորդ խոշորագույն արտահանողն էր և աշխարհում արևածաղկի ձեթի ամենամեծ արտահանողը, ընդ որում՝ Ռուսաստանը և Ուկրաինան միասին պատասխանատու են համաշխարհային ցորենի արտահանման 27%-ի և աշխարհի արևածաղկի սերմերի  53%-ի համար։  Պարենի համաշխարհային ծրագրի ղեկավար Դեյվիդ Բիսլին մարտին նախազգուշացրել էր, որ Ուկրաինայի պատերազմը կարող է համաշխարհային պարենային ճգնաժամը հասցնել «այն մակարդակի, ինչ մենք նախկինում տեսել ենք»։

Ցորենի համաշխարհային մատակարարումների հնարավոր խափանումը կարող է սրել  շարունակվող սովի ճգնաժամը Եմենում, Աֆղանստանում և Արևելյան Աֆրիկայում։ Ամերիկացի հացթուխների ասոցիացիայի նախագահը նախազգուշացրեց, որ հացահատիկով պատրաստված ցանկացած ապրանքի գինը կսկսի աճել, քանի որ հացահատիկի բոլոր շուկաները փոխկապակցված են։ Wells Fargo-ի գլխավոր գյուղատնտեսական տնտեսագետը հայտարարել է, որ Ուկրաինան, ամենայն հավանականությամբ, խիստ սահմանափակված կլինի 2022 թվականի գարնանը բերք ցանելու իրենց հնարավորություններով և կկորցնի գյուղատնտեսական տարին, մինչդեռ ռուսական մշակաբույսերի էմբարգոն կստեղծի պարենային ապրանքների գների ավելի մեծ գնաճ։ Բուսաբուծության կարողությունների վերականգնումը կարող է տարիներ տևել նույնիսկ պայքարի դադարեցումից հետո։

Հակամարտության հետևանքով ցորենի գների աճը լարել է աֆրիկյան երկրները, ինչպիսին է Եգիպտոսը, որոնք մեծապես կախված են ռուսական և ուկրաինական ցորենի արտահանումից և մտավախություններ են առաջացրել սոցիալական անկարգությունների վերաբերյալ։ Աֆրիկյան առնվազն 25 երկրներ իրենց ցորենի մեկ երրորդը ներկրում են Ռուսաստանից և Ուկրաինայից, իսկ 15-ը՝ կեսից ավելին, այդ երկու երկրներից։ Փետրվարի 24-ին Չինաստանի կառավարությունը հայտարարեց, որ կվերացնի ռուսական ցորենի նկատմամբ բոլոր սահմանափակումները՝ որպես համաձայնագրի մի մաս, որը ձեռք է բերվել ավելի վաղ՝ փետրվարին։  South China Morning Post-ը սա անվանել է պոտենցիալ «փրկություն» Ռուսաստանի տնտեսության համար։

Մարտի 4-ին ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (FAO) զեկուցել է, որ պարենի համաշխարհային գների ինդեքսը փետրվարին հասել է պատմական ամենաբարձր ցուցանիշին՝ գրանցելով տարեկան 24% աճ։  Փետրվարյան զեկույցի տվյալների մեծ մասը կազմվել է նախքան ներխուժումը, սակայն վերլուծաբաններն ասում են, որ երկարատև հակամարտությունը կարող է մեծ ազդեցություն ունենալ հացահատիկի արտահանման վրա։

Մարտի 30-ին ՄԱԿ-ի նիստում Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարի տեղակալ Վենդի Շերմանը հայտարարեց, որ 2022 թվականին Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա, ներառյալ Ուկրաինայի ծովային նավահանգիստների ծովային շրջափակումը և քաղաքացիական բեռնատար նավերի վրա զինված հարձակումները, սննդամթերքի կրիտիկական դեֆիցիտ է ստեղծել Ուկրաինայում՝ համաշխարհային հետևանքներով։  Բացի այդ, սննդամթերքի և պարարտանյութերի արտահանման հնարավոր դժվարությունները, որոնց հանդիպել է Ռուսաստանի Դաշնությունը՝ պոտաշի, ամոնիակի, միզանյութի և հողի այլ սննդանյութերի հիմնական արտահանողը, տնտեսական պատժամիջոցների արդյունքում կարող է վտանգվել շատ երկրների պարենային անվտանգությունը։

Էներգիայի գների աճը բարձրացնում է նաև գյուղատնտեսության ծախսերը՝ նպաստելով պարենային ապրանքների գների բարձրացմանը ողջ աշխարհում։ Գյուղատնտեսությունը և սննդի արդյունաբերությունը էներգիան օգտագործում են տարբեր նպատակներով։ Էներգիայի ուղղակի օգտագործումը ներառում է էլեկտրաէներգիա ջրի ավտոմատացված ոռոգման համար, վառելիքի սպառում գյուղատնտեսական մեքենաների համար և էներգիա, որն անհրաժեշտ է սննդի վերամշակման, փաթեթավորման, փոխադրման և բաշխման տարբեր փուլերում։ Թունաքիմիկատների և հանքային պարարտանյութերի օգտագործումը հանգեցնում է մեծ քանակությամբ անուղղակի էներգիայի սպառման, ընդ որում այդ միջոցները արտադրության համար շատ էներգատար են։  Թեև տեսակարար կշիռը զգալիորեն տատանվում է տարածաշրջանների միջև՝ կախված այնպիսի գործոններից, ինչպիսիք են եղանակային պայմանները և բերքի տեսակները, ուղղակի և ոչ ուղղակի էներգիայի ծախսերը կարող են կազմել 40%-ից մինչև 50%-ը մշակաբույսերի ընդհանուր փոփոխական ծախսերը զարգացած տնտեսություններում, ինչպիսիք են Միացյալ Նահանգները։  Էներգիայի և պարարտանյութերի ավելի բարձր գները, հետևաբար, անխուսափելիորեն վերածվում են արտադրության ավելի բարձր ծախսերի և, ի վերջո՝ պարենային ապրանքների բարձր գների։

2022 թվականի մայիսին ՊԳԿ-ն գնահատել էր, որ «Ուկրաինայի ձմեռային բերքի առնվազն 20 տոկոսը» «չի կարելի հավաքել կամ տնկել»։ Սննդի համակարգի հետ կապված՝ պատերազմի՝  շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը կարող է ներառել երկարաժամկետ վնաս Ուկրաինայի հողին։

#### Արտահանման պայմանագրեր
ՄԱԿ-ը, Ռուսաստանը, Ուկրաինան և Թուրքիան համաձայնագրեր են ստորագրել 2022 թվականի հուլիսի 22-ին, որոնք նախատեսված են Սեւ ծովով երկու երկրներից հացահատիկի և Ռուսաստանից պարարտանյութի արտահանումն ապահովելու համար՝ զարգացող երկրներում պակասուրդը մեղմելու նպատակով։ Հաջորդ օրը Ռուսաստանը հրթիռներ է արձակել Օդեսա նավահանգստային քաղաքը, որով հոսում է ուկրաինական հացահատիկը։  2022 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Պուտինը հայտարարեց հացահատիկի արտահանման պայմանագրի պայմանները վերանայելու մտադրության մասին։

#### Կառավարում
Գիտնականները զգուշացրել են, որ քաղաքականություն մշակողները չպետք է հրաժարվեն կայուն գյուղատնտեսական պրակտիկաներից՝ հացահատիկի արտադրությունը մեծացնելու համար՝ ի պատասխան դրա հետևանքով առաջացած պարենային անապահովության, այլ փոխեն «պահանջարկի կողմը, որը կարող է հանգեցնել ինչպես ավելի ճկուն, այնպես էլ ավելի կայուն համաշխարհային պարենային համակարգի»։ Ինչպես օրինակ՝  կենդանիների կերերի ներմուծման սահմանափակումը (օրինակ, քանի որ մսի արտադրությունը պահանջում է համեմատաբար մեծ քանակությամբ անհրաժեշտ սննդամթերք և գյուղատնտեսական հողեր)  և, օրինակ՝  ընդլայնելով ցորենի արտադրությունը բարձր արտադրողականությամբ տարածքներում։  Քաղաքականության վրա հիմնված հնարավոր հիմնական գործողությունները, որոնք կարող են մեղմացնել պատերազմի հետևանքով առաջացած կամ սրված էներգետիկ և ռեսուրսների ճգնաժամերը, կարող են ներառել պահանջարկի վրա կենտրոնացած միջոցառումներ, որոնք համառոտ ձևակերպված են որպես (մարդկանց հեշտացնելով) «ավելի շատ սնունդ և ավելի քիչ անասնակեր աճեցնել, ավելի քիչ մեքենա վարել և ավելի քիչ թռչել, շրջվել, իջեցնել թերմոստատը»։

### Էներգիա և նավթ
[thumb|'''«Հյուսիսային հոսք»,''' բնական գազատար, որն անցնում է [Բալթիկ ծովի տակով և շրջանցում է Ուկրաինան։ Գերմանիան իր բնական գազի 50%-ից 75%-ը ներկրում էր Ռուսաստանից։ Nord Stream 2-ը կկրկնապատկեր Nord Stream-ի տարեկան թողունակությունը մինչև 110 միլիարդ մ3 (3,9 տրիլիոն խորանարդ ֆուտ) և դրանով իսկ կնվազեցներ գինը:|277x277փքս]]2022 թվականի հունվարին Ռուսաստանն օրական արդյունահանել է 11,3 մլն բարել (մբ/օր) հում նավթ և կոնդենսատ, որից 10 մբ/օր հում նավթը։ Սա Ռուսաստանին դարձնում է նավթի երրորդ խոշորագույն արտադրողն աշխարհում, որին գերազանցում են միայն Միացյալ Նահանգները և Սաուդյան Արաբիան (նույն ժամանակահատվածում նրանք արդյունահանել են համապատասխանաբար 17,6 Մբ/օր և 12 Մբ/օր)։  Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանը նավթամթերքի խոշորագույն արտահանողն է համաշխարհային շուկաներ և հումքի երկրորդ արտահանողը՝ Սաուդյան Արաբիայից հետո։ 2021 թվականի դեկտեմբերին Ռուսաստանը արտահանել է 7,8 Մբ/օր, այդ թվում՝ 5 Մբ/օր հումք։
Ներխուժման առաջին երկու շաբաթվա ընթացքում նավթի համաշխարհային շուկաներում գներն աճել են 8 ԱՄՆ դոլարով՝ մեկ բարելի դիմաց։, Brent նավթի գները բարելի դիմաց 100 դոլարից բարձր են՝ 2014 թվականից ի վեր առաջին անգամ։ Փետրվարի 27-ին BP-ն՝ աշխարհի յոթ խոշորագույն նավթագազային ընկերություններից մեկը և Ռուսաստանում միակ խոշորագույն օտարերկրյա ներդրողը, հայտարարեց, որ հրաժարվում է «Ռոսնեֆտ»-ում իր 19,75%-ից։ «Ռոսնեֆտ»-ը կազմում է BP-ի նավթի և գազի պաշարների մոտ կեսը և արդյունահանման մեկ երրորդը։ Ներդրումը կարող է ընկերությանը արժենալ մինչև 25 միլիարդ դոլար, և վերլուծաբանները նշել են, որ քիչ հավանական է, որ BP-ն կարողանա վերականգնել այս ծախսերի մի մասը։  Նույն օրը Նորվեգիայի կառավարության կենսաթոշակային հիմնադրամը՝ աշխարհի ամենամեծ ինքնիշխան հարստության հիմնադրամը, հայտարարեց, որ սառեցնելու է ներդրումները Ռուսաստանում և կզրկվի իր ռուսական ակտիվներից։ Մինչ ներխուժումը հիմնադրամին պատկանում էր մոտ 25 մլրդ նորվեգական կրոն (2,83 մլրդ դոլար)՝ ռուսական ընկերության բաժնետոմսերով և պետական պարտատոմսերով։

Փետրվարի 28-ին, ներխուժման հետևանքով, Կանադայի կառավարությունը հայտարարեց Կանադա ռուսական հում նավթի ներմուծման արգելքի մասին։ Կանադայի կառավարության տվյալներով՝ արգելքի հայտարարման ժամանակ Ռուսաստանից հում նավթ չէր ներկրում։[thumb|[Ռուսական նավթային ընկերություն|Ռուսական նավթի մատակարարումները և արտահանումները Ուկրաինա 2022 թվականի փետրվարի ներխուժմանը ընդառաջ|510x510px]]Մարտի 2-ին «Գազպրոմի», «Ռոսնեֆտի» և «Լուկօյլի» բաժնետոմսերը, որոնք երկրորդական ցուցակներ ունեն Լոնդոնում, կորցրել են իրենց արժեքի համապատասխանաբար 99,2%, 88,1% և 99,6% մինչև օրս։  2021 թվականի սեպտեմբերին «Լուկօյլը» և «Ռոսնեֆտը» ունեին 140 միլիարդ դոլար ընդհանուր կապիտալիզացիա, մարտի 2-ին նրանց միացյալ շուկայական կապիտալը կազմում էր ընդամենը 9,3 միլիարդ դոլար՝ ջնջելով 130 միլիարդ դոլարի արժեքը։  Ռուսական նավթի ցածր պահանջարկի պատճառով ռուսական Crude Oil Urals նավթի հենանիշը վաճառվում էր Brent-ի նկատմամբ $18 զեղչով և դեռևս պայքարում էր գնորդներ գտնելու համար, քանի որ նավթի առևտրականները վախենում էին պատժամիջոցներից։

Մինչ պատժամիջոցները, Ռուսաստանի նավթի արտահանման մոտ 60 տոկոսը բաժին էր ընկնում ՏՀԶԿ-ի եվրոպական անդամ երկրներին։ 2021 թվականի նոյեմբերի դրությամբ Ռուսաստանին բաժին է ընկել եվրոպական նավթի ներմուծման 34 տոկոսը։ Energy Aspects խորհրդատվական ընկերության գնահատմամբ, ռուսական հումքի մինչև 70%-ը «պայքարում էր գնորդներ գտնելու համար», քանի որ նրա սովորական արտահանման եվրոպական շուկան հում նավթ էր փնտրում Մերձավոր Արևելքից։ Թեև պատժամիջոցները և Ռուսաստանում բիզնեսով զբաղվելու թունավորությունը ռիսկի հիմնական գործոններն էին, մյուսը Սև ծովում պատերազմական իրավիճակի դժվարությունն էր։ Դա հանգեցրեց նրան, որ խոշոր բեռնափոխադրող ընկերությունները պահանջում էին պատերազմի ապահովագրություն Նովոռոսիյսկից՝ Ռուսաստանի նավթի արտահանման հիմնական տերմինալից տանկերի համար։ Ապահովագրության հետ կապված դժվարությունները ազդեցին նաև ղազախական նավթի վրա, որն օգտագործում է Նովոռոսիյսկը իր Թենգիզի հանքավայրի համար։
[thumb|[Բենզինի գները ցուցադրվում են Մասաչուսեթսում 2022 թվականի մայիսին՝ ցույց տալով 4 դոլար/ԱՄՆ գալ (1,06 դոլար/լ) ավելի բարձր գներ։|357x357փքս]]

2021 թվականի նոյեմբերի դրությամբ ռուսական նավթը կազմում էր ՏՀԶԿ Ամերիկայի ընդհանուր ներմուծման 17 տոկոսը (625 կբ/օր)։ Մարտի 8-ին ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը հայտարարեց Ռուսաստանից նավթի արգելքի մասին՝ լրագրողներին ասելով. «Մենք արգելում ենք ռուսական նավթի և գազի էներգիայի բոլոր ներմուծումները։ Դա նշանակում է, որ ռուսական նավթն այլևս ընդունելի չի լինի ԱՄՆ նավահանգիստներում, և ամերիկացի ժողովուրդը ևս մեկ հզոր հարված կհասցնի Պուտինի ռազմական մեքենային»։ Գերմանիայի տնտեսական հարցերի նախարար Ռոբերտ Հաբեկը նախազգուշացրել է. «Եթե հաջորդ ձմռանը մենք ավելի շատ գազ չստանանք, և եթե Ռուսաստանից մատակարարումները կրճատվեն, ապա մենք այնքան գազ չենք ունենա, որպեսզի տաքացնենք մեր բոլոր տները և պահպանենք մեր ամբողջ արդյունաբերությունը»։

Ուկրաինա ներխուժման սկզբից ի վեր առաջին երեք ամիսների ընթացքում Ռուսաստանը 24 միլիարդ դոլար է վաստակել Չինաստանին և Հնդկաստանին էներգիա վաճառելուց։ Ռուսաստանի նավթի արտահանման մոտ 20 տոկոսն ուղղվել է Չինաստանին՝ 2021 թվականի նոյեմբերի դրությամբ Ռուսաստանի ամենամեծ մեկ գնորդը։ Այդ տարի Չինաստանը օրական միջինը գնում էր 1,6 միլիոն բարել ռուսական հում նավթ։ ՏՀԶԿ Ասիայի Օվկիանիայի տարածաշրջան նավթի ընդհանուր ներմուծման հինգ տոկոսը բաժին է ընկել Ռուսաստանին (440 կբ/օր)։ 2022 թվականի հունիսին Ռուսաստանը դարձավ Չինաստանի նավթի ամենամեծ մատակարարը, իսկ Ռուսաստանը մատակարարում է Չինաստանի նավթի ներմուծման կեսից ավելին։ Ռուսաստանը նաև պատմականորեն հումքի զգալի արտահանող է եղել նախկին խորհրդայի ն և արևելյան բլոկի երկրներ, այդ թվում՝ Ուկրաինա, Բելառուս, Ռումինիա և Բուլղարիա։

Քանի որ արևմտյան շատ երկրներ պատժամիջոցներ կիրառեցին ռուսական էներգետիկ ընկերությունների նկատմամբ, Սաուդյան Արաբիայի Kingdom Holding-ը 2022 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին գաղտնի ներդրեց ավելի քան 500 միլիոն դոլար ռուսական երեք խոշոր էներգետիկ ընկերություններում։ Փետրվարին ներդրումային ընկերությունը ներդրումներ է կատարել «Գազպրոմի» և «Ռոսնեֆտի» գլոբալ դեպոզիտար մուտքերում՝ համապատասխանաբար 365 և 52 միլիոն դոլար արժողությամբ։ Այնուհետև՝ փետրվար-մարտ ընկած ժամանակահատվածում, ընկերությունը 109 միլիոն դոլար է ներդրել «Լուկօյլ»-ի ԱՄՆ դեպոզիտար մուտքերում։ Kingdom Holding-ը վերահսկվում է միլիարդատեր արքայազն Ալվալիդ Բին Թալալի կողմից և 16,9%-ը պատկանում է Սաուդյան Արաբիայի ինքնիշխան հարստության հիմնադրամին, որը նախագահում է թագաժառանգ Մուհամմեդ Բին Սալմանը։

Պատժամիջոցների ազդեցությունը, հատկապես՝ ինչպես հում նավթի, այնպես էլ վերամշակված նավթի գների սահմանաչափերը, որոնք ուժի մեջ մտան 2022 թվականի վերջին։  2023 թվականի սկիզբը հանգեցրեց Ռուսաստանի նավթային եկամուտների անմիջական անկմանը, երբ 2023 թվականի 1-ին եռամսյակի եկամուտը գրանցեց ընդամենը 19,61 միլիարդ դոլար, ինչը շատ ցածր է 2023 թվականի բյուջեից՝ 35 միլիարդ դոլար եռամսյակում և 2022 թվականի արդյունքներից, որոնք միջինը եռամսյակում կազմել են 42 միլիարդ դոլար։

### Էլեկտրականություն
2014 թվականին Ղրիմի բռնակցմամբ սկսվեց «Ուկրեներգո»-ի ազգային էլեկտրացանցը Ռուսաստանի կողմից վերահսկվող IPS/UPS ցանցից անջատելու գործընթացը (Խորհրդային Միության ժառանգությունը) և միանալով էլեկտրաէներգիայի հաղորդման համակարգերի օպերատորների եվրոպական ցանցին (ENTSO-E): 2022 թվականին բանակի կուտակումն ու ներխուժումը գործընթացը դրեցին արտակարգ ժամանակացույցի վրա։ Ուկրաինան և Մոլդովան ռուսական ցանցից անջատվել են փետրվարի 28-ին և մարտի 16-ին  միացել  մայրցամաքային Եվրոպայի համաժամանակյա ցանցին։

Ռուսական հարձակումները ոչնչացրել են էլեկտրաէներգիայի արտադրության որոշ կայաններ և բաշխիչ ենթակայաններ, իսկ առաջխաղացումները հանգեցրել են մյուսների գրավմանը։  Զապորոժժիայի ատոմակայանը (Զապորոժժիայի ՋԷԿ-ի հետ միասին) գրավվել է մարտի 4-ին, և Ռուսաստանը պնդում էր, որ այն շահագործվում է «Ռոսատոմ»-ի կողմից։

Մոտ մեկ միլիոն մարդ կորցրեց իշխանությունը Մարիուպոլի, Կիևի և Չեռնոբիլի շուրջ կռիվների ժամանակ։

### Միջազգային կազմակերպություններ և կորպորացիաներ
Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) գործադիր տնօրեն Քրիստալինա Գեորգիևան նախազգուշացրել է, որ հակամարտությունը էական տնտեսական վտանգ է ներկայացնում տարածաշրջանի և միջազգային մակարդակի համար և ավելացրել, որ ԱՄՀ-ն կարող է օգնել հակամարտությունից տուժած մյուս երկրներին՝ ի հավելումն 2,2 միլիարդ դոլարի վարկային փաթեթին, որը պատրաստվում է օգնել Ուկրաինային։  Համաշխարհային բանկի խմբի նախագահ Դեյվիդ Մալպասը ասել է, որ հակամարտությունը կունենա լայնածավալ տնտեսական և սոցիալական ազդեցություն և զեկուցեց, որ բանկը պատրաստում է ուկրաինացիներին և տարածաշրջանին զգալի տնտեսական և հարկաբյուջետային աջակցության տարբերակներ։

#### Կորպորատիվ բոյկոտներ և ծառայության հեռացում
Շատ միջազգային մանրածախ և մեծածախ առևտրային ընկերություններ հայտարարեցին Ռուսաստանում և շատ դեպքերում նաև Բելառուսում իրենց գործունեությունը դադարեցնելու մասին։ Ռուսաստանին և Բելառուսին բոյկոտող ընկերությունները ներառում են.
* ***Առաքում''.''' UPS-ը, FedEx-ը, [[La Poste S.A]]-ն և [[DHL]]-ը հայտարարեցին, որ կդադարեցնեն առաքումները [[Ռուսաստան]] և [[Ուկրաինա]], [[Maersk]]-ը, MSC-ը և [[CMA CGM]]-ը հայտարարեցին, որ ցանկացած նոր կոնտեյներային առաքում դեպի Ռուսաստան և հակառակ ուղղությամբ կդադարեցվի։
* ***Ժամանց․*** [[Ուոլթ Դիսնեյ ընկերություն|Disney]], [[Նեթֆլիքս|Netflix]],  [[Paramount Pictures|Paramount]] և [[Universal Music Group|Universal]], [[Sony Pictures Entertainment]],  [[Warner Media/Warner Bros]]։  [[Tik Tok|TikTok]]-ը սահմանափակել է  ռուս օգտատերերի մուտքը և մուտքը դեպի ռուսական բովանդակություն։
* ***Սնունդ և խմիչք***․ [[Yum Brands]] ([[KFC]], [[Pizza Hut]]),  [[ՄաքԴոնալդս|McDonald's]],  [[Սթարբաքս|Starbucks]], [[Կոկա-Կոլա|Coca-Cola]], [[ՊեպսիԿո|PepsiCo]] (բացառությամբ կաթի և այլ կաթնամթերքի, մանկական խառնուրդների և մանկական սննդի), [[Heineken N.V.]] (բացառությամբ ռուսական ապրանքանիշերի), [[(5890) Կառլսբերգ|Carlsberg]] (բացառությամբ ռուսական ապրանքանիշերի),  [[Nestlé]] եւ ուրիշներ։ 
* ***Տեխնոլոգիա***․ [[Էփլ|Apple]], [[Adobe]], [[Cisco]],  [[Dell]],  [[Oracle]] [[Մայքրոսոֆթ|Microsoft]], [[Panasonic]], [[Սամսունգ|Samsung]] եւ շատ ավելի։
* ***Ավտոմեքենաներ արտադրող*** [[Ford Nucleon|Ford]], [[Ջեներալ Մոթորս|General Motors]], [[Jaguar]] և [[Վոլվո|Volvo]] ընկերությունները դադարեցրել են բոլոր վաճառքներն ու գործունեությունը Ռուսաստանում։ [[Հոնդա|Honda]]-ն դադարեցրեց բոլոր արտահանումները Ռուսաստան, իսկ [[Տոյոտա|Toyota]]-ն հայտարարեց, որ դադարեցնում է արտադրությունը [[Սանկտ Պետերբուրգ]]ում գտնվող իր գործարանում և դադարեցնում բոլոր առաքումները Ռուսաստան։ [[Մազդա|Mazda]]-ն դադարեցրել է մասերի առաքումը Ռուսաստան։ [[Volkswagen]]-ը դադարեցրել է արտադրությունը և դադարեցրել արտահանումը Ռուսաստան։  [[Nissan|Nissan-]]ը նաև դադարեցրել է արտադրությունը Ռուսաստանում և ավտոմեքենաների արտահանումը։  [[Jeep]], [[Fiat]], [[Citroen]], [[Peugeot]] և [[Օփել|Opel]] ավտոմեքենաներ արտադրող [[Stellantis]]-ը դադարեցրել է ավտոմեքենաների արտահանումը Ռուսաստանից և տրանսպորտային միջոցների ներմուծումը երկիր։ [[Hyundai Elantra|Hyundai]]-ն հայտարարել է Ռուսաստանում արտադրությունը դադարեցնելու մասին։

=== Ֆոնդային շուկաները, բանկային հատվածը և ազդեցությունը ռուբլու վրա ===
Ռուսաստանում 2022 թվականին Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժմանն ի պատասխան տնտեսական պատժամիջոցների առաջին փուլն անմիջական ազդեցություն ունեցավ։ Փետրվարի 24-ին՝ ներխուժման առաջին օրը, ռուսական ֆոնդային շուկան ընկավ 39%-ով, որը չափվում է RTS ինդեքսով, հաջորդ օրը վերականգնելով ավելի քան 26%-ով. Այնուամենայնիվ, փետրվարի 28-ին, երկուշաբթի օրը, [[Մոսկվա]]յի ֆոնդային բորսան այդ օրը փակվեց «զարգացող իրավիճակի» պատճառով։ Մոսկվայի ֆոնդային բորսան փակ մնաց նաև երեքշաբթի և չորեքշաբթի օրերին՝ դառնալով 1998 թվականի հոկտեմբերից ի վեր ամենաերկար փակումը ֆոնդային շուկայում։  Այն հետագայում փակ մնաց մինչև 2022 թվականի մարտի 21-ը՝ նշելով փակման գրեթե մեկ ամիս։

[[Ռուբլու փոխարժեք]]ը ռեկորդային ցածր մակարդակի է հասել, քանի որ ռուսները շտապել են փող փոխանակել։ Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի ֆոնդային բորսաների աշխատանքը դադարեցվել է։ [[Ռուսաստանի կենտրոնական բանկ|Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկը]] հայտարարել է շուկայի կայունացման իր առաջին ինտերվենցիաների մասին՝ 2014 թվականին [[Ղրիմ]]ի բռնակցումից հետո։ Այն նաև բարձրացրեց տոկոսադրույքները մինչև 20% և արգելեց օտարերկրացիներին վաճառել տեղական արժեթղթեր։ Պատժամիջոցները անհետացման վտանգի տակ են դնում Ռուսաստանի ինքնիշխան հարստության հիմնադրամը։ Ռուսաստանի քաղաքներում գրանցվել են երկար հերթեր և դատարկ բանկոմատներ։

Պատժամիջոցների երկրորդ փուլը ներառում էր ռուսական տարբեր բանկերի հեռացում [[Swift (ծրագրավորման լեզու)|SWIFT-]]ից և ուղղակի պատժամիջոցներ Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկի դեմ։ Ռուբլու արժեքը [[ԱՄՆ դոլար]]ի նկատմամբ նվազել է 30%-ով՝ մինչև 119 ₽/$1 փետրվարի 28-ի դրությամբ։  Ռուսաստանի կենտրոնական բանկը դրա արդյունքում տոկոսադրույքները բարձրացրել է մինչև 20%։ Փորձելով հավասարակշռել ռուբլու խորտակումը, այն ժամանակավորապես փակեց Մոսկվայի ֆոնդային բորսան, պարտադրեց, որ բոլոր ռուսական ընկերությունները վաճառեն արտարժույթի պահուստների 80%-ը և օտարերկրացիներին արգելեց լուծարել ակտիվները Ռուսաստանում։ Մարտի 7-ին ռուբլու փոխարժեքը կազմել է 142,46 ₽/$1։

Փետրվարի 28-ին նաև [[Mastercard Inc]].-ն արգելափակեց ռուսական բազմաթիվ ֆինանսական հաստատությունների իր վճարային ցանցը։  Մարտի 1-ին [[Visa|VISA Inc]].-ն հայտարարեց, որ արգելափակել է պատժամիջոցների ցանկում հայտնված անձանց և որ նրանք «պատրաստ են ենթարկվել լրացուցիչ պատժամիջոցներին, որոնք կարող են իրականացվել»։ Binance-ը՝ կրիպտոարժույթների աշխարհի խոշորագույն բորսան, հայտարարել է, որ արգելափակելու է պատժամիջոցների ենթարկված ռուս անհատներին, սակայն միակողմանի չի սառեցնելու բոլոր ռուս օգտատերերի հաշիվները։ [[Coinbase]]-ը՝ կրիպտոարժույթների փոխանակման հարթակը, արգելափակել է կրիպտոարժույթի դրամապանակի 25000 հասցե՝ կապված Ռուսաստանի հետ՝ կարծելով, որ նրանք ապօրինի գործունեություն են ծավալել։ Այնուամենայնիվ, Coinbase-ը նաև ասաց, որ «չի սահմանի համապարփակ արգելք Coinbase-ի բոլոր գործարքների վրա, որոնք ներառում են ռուսական հասցեներ»։

2022 թվականի մարտի 2-ին Լոնդոնի շուկայում ռուսական ցուցակված արժեթղթերի առևտուրը կտրուկ ընկավ մինչև [[Լոնդոն]]ի [[ֆոնդային բորսա]]ն դադարեցրեց 27 ռուսական [[արժեթղթերի առևտուր]]ը։ «[[FTSE Russell]] ինդեքսի բիզնեսը հանել է ռուսական ցուցակներն իր ինդեքսներից, Լոնդոնի ֆոնդային բորսան դադարեցրել է առևտուրը 27 ռուսական ցուցակված արժեթղթերով»,- հայտարարել է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայի գործադիր տնօրեն [[Դեյվիդ Շվիմմեր|Դեյվիդ Շվիմերը]]։ Ամենածանր կորուստներից [[Սբերբանկ]]ը անկում է ապրել 99,72%-ով մինչև օրս մեկ կոպեկի դիմաց, [[Lukoil|Lukoil-]]ը՝ 99,2%-ով, [[Polyus]]-ը՝ 95,58%-ով, [[Գազպրոմ]]ը՝ 93,71%-ով, իսկ [[Rosneft]]-ը՝ 92,52%-ով։

Մարտ ամսվա ընթացքում ռուբլին աստիճանաբար վերադարձավ մինչև իր նախապատերազմյան արժեքը՝ ~80 ռուբլի մեկ դոլարի դիմաց, մասամբ արևմտյան ընկերությունների կողմից գազի և նավթի պահանջարկի ավելացման պատճառով, քանի որ նրանք վախենում էին ռուսական ռեսուրսների պոտենցիալ արգելքից, ինչպես նաև տարբեր տնտեսական միջոցառումներ, որոնք նախատեսված են արժույթի պահպանման համար։

=== Այլ ապրանքներ ===
Նիկելի գները ներխուժումից հետո կրկնապատկվեցին՝ պայմանավորված այն մտավախությամբ, որ Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները կարող են դադարեցնել արտահանումը Նորնիկելից՝ աշխարհի ամենամեծ մատակարարից։

=== Օտարերկրյա ներդրումներ ===
Ռուսական ներխուժումն [[Ուկրաինա]] շարունակաբար սրեց սպառողական շուկան երկրի ներսում, որում մի քանի արտասահմանյան ընկերություններ սկսեցին դադարեցնել իրենց գործունեությունը Ռուսաստանում։ [[Եյլի համալսարան|Յեյլի համալսարանի]] մեկ ուսումնասիրության համաձայն, ընդամենը 350 օտարերկրյա ներդրումային ընկերություններ հաջողությամբ լքել են տարածաշրջանը, ներառյալ շքեղության և մանրածախ առևտրի ոլորտները, ինչպիսիք են [[Շանել|Chanel]]-ը և Zara-ն։  [[ՄաքԴոնալդս|McDonalds]]-ը այն նշանակալից ընկերություններից է, որը դադարեցրեց իր 850 գտնվելու վայրը և միավորվեց [[Սթարբաքս|Starbucks]]-ի, [[IKEA|Ikea]]-ի և [[Heineken]]-ի հետ՝ խոչընդոտելու նրանց գործունեությունը [[Արևմուտք]]ի պատժամիջոցների պայմաններում։  Այնուամենայնիվ, ոլորտի գործընթացների կասեցումը ժամանակավոր քայլ է, և ընկերությունը շարունակում է վճարել իր աշխատողներին։ Այսպիսով, ռուս խաղաղ բնակիչների շրջանում անհանգստության տարածումը, հաշվի առնելով ռեստորանը, արագ սննդի առաջին ցանցերից մեկն էր, որը գործեց նախկին Խորհրդային Միությունում և կտրուկ միաձուլվեց ռուսական առօրյա գործունեությանը։ Հարցազրուցավարներից մեկը իր մտահոգությունն է հայտնել տարբեր ոլորտների փակման վերաբերյալ. «Երբ մենք  տարիներ առաջ հերթ կանգնեցինք, հասկացանք, որ երկիրը իրական ապագա ունի»։

Ավելին, պարզվեց, որ 150 ընկերություններ, այդ թվում՝ [[BP]]-ն, [[ExxonMobil|Exxon]]-ը և Shell-ը, դադարեցրել են իրենց գործունեությունը ռուսական շուկայում։ Ակտիվների թեթև ընկերությունները, հավանաբար, բախվում են իրենց գործունեությունը դադարեցնելու ավելի քիչ բարդ դեպքերի, քան աշխատողների զգալի ռեզերվ ունեցող մյուս ոլորտները։

[[Ուոլթ Դիսնեյ ընկերություն|Disney]]-ը շարունակաբար մասնակցում էր Ուկրաինայի դեմ ռուսական ագրեսիայի դեմ բողոքին՝ դադարեցնելով դրա թողարկումը. ավելին, սա երկիրը բոյկոտող առաջին զվարճանքն էր։ [[Warner Bros.|Warner Bros]]-ը նույնպես հայտարարեց, որ դադարեցնում է իր [[Կինոնկար|ֆիլմերի]] թողարկումը երկրում, ներառյալ «[[Բեթմեն (ֆիլմ, 1989)|Բեթմենը]]»։

[[Ադիդաս|Adidas]]-ը նաև կասեցրեց իր պայմանագիրը Ռուսաստանի [[ֆուտբոլի լիգա]]յի հետ այն բանից հետո, երբ [[ՖԻՖԱ]]-ն որոշեց կասեցնել Ռուսաստանին միջազգային ֆուտբոլային մրցաշարերից, ներառյալ տղամարդկանց 2022 թվականի աշխարհի առաջնությունը։

Լյուքս դասի նորաձևության հսկա [[LVMH]] ընկերությունը, որը պատկանում է մի քանի բարձրակարգ նորաձևության ապրանքանիշերին, այդ թվում՝ [[Լուի Վիտոն|Louis Vuitton]]-ին, C[[hristian Dior]]-ին, Fendi-ին և [[Givenchy]]-ին, հայտարարել է, որ ժամանակավորապես կփակի իր գտնվելու վայրը Ռուսաստանում։

=== Արտահանման սահմանափակումներ ===
[[Ջո Բայդեն|Բայդենի]] վարչակազմը հայտարարեց [[Ռուսաստան]]ի և [[Բելառուս]]ի արտահանման սահմանափակումների վերջին փուլի մասին՝ պատժամիջոցների ենթարկված կազմակերպությունների ցանկում ավելացնելով 120 ռուսական և բելառուսական կազմակերպություններ, որոնցից շատերը կապեր ունեն բանակի հետ։  Այս սահմանափակումները կոչված են թուլացնելու Ռուսաստանի և Բելառուսի պաշտպանական, ավիացիոն, ծովային և այլ ռազմավարական ոլորտները՝ ի պատասխան Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժման։ [[Առևտրի նախարար]] [[Ջինա Ռայմոնդո]]ն հայտարարության մեջ ասել է, որ «այդ կողմերը փաստացիորեն կտրված են Պուտինի պատերազմը պահպանելու համար անհրաժեշտ միջոցներից»։

=== Կառուցվածքային մակրոտնտեսական և աշխարհաքաղաքական փոփոխություններ ===
=== Տնտեսական անկում ===
[[Համաշխարհային բանկ]]ը կանխատեսել է, որ 2022 թվականին [[Ուկրաինայի տնտեսություն]]ը կնվազի 45 տոկոսով, իսկ Ռ[[Ուսաստանի տնտեսություն|ուսաստանի տնտեսությունը՝]] 11,2 տոկոսով՝ Ուկրաինա ռուսական ներխուժման պատճառով։

=== Այլ ===
Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ պատերազմի կառուցվածքային հումանիտար, տնտեսական և ֆինանսական ազդեցությունները կներառեն՝ ա) [[Եվրոպական միություն|ԵՄ]]-ն «ավելի լրջորեն վերաբերվում է պաշտպանությանը», բ) որ կանաչ անցումը արագանում է, գ) ավելի լայն եվրասիական տնտեսական ինտեգրման լիցքաթափում, դ) Հ[[արավարևելյան Եվրոպա]]յի երկրների համար ԵՄ անդամակցության հեռանկարները կարող են բարելավվել։

Հետագա մակրոտնտեսական փոփոխությունները ներառում են նոր ավելցուկային շահութահարկերի հիմնական կոչեր, ինչպիսիք են՝ էներգետիկ ընկերությունները կամ պատերազմի հետևանքով առաջացած ավելցուկային շահույթները։ Կողմնակիցների թվում է [[ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար]] [[Անտոնիո Գուտերեշ]]ը։

=== Պատերազմի շահամոլություն ===
Նավթի և գազի խոշոր ընկերությունները, ներառյալ Shell-ը,  [[ExxonMobil|Exxon Mobil]]-ը,  [[Chevrolet Malibu|Chevron]]-ը, [[Phillips 66]]-ը, [[BP]]-ն և [[Սինոպե (արբանյակ)|Sinopec]]-ը և զենք արտադրող խոշոր ընկերությունները, ինչպիսիք են՝  [[Raytheon]]-ը, [[Lockheed Martin-ի ջերմամիջուկային ռեակտոր|Lockheed Martin]]-ը և [[BAE Systems]]-ը, հայտնել են միջանկյալ եկամուտների և [[շահույթ]]ի կտրուկ աճի մասին։

[[«ABCD» տերմին]]ը վերաբերում է չորս ընկերություններին` ADM, Bunge, [[Cargill]] և [[Louis Dreyfus]], որոնք գերիշխում են գյուղատնտեսական ապրանքների համաշխարհային առևտուրում։ ABCD ապրանքավաճառող ընկերությունները մեծ շահույթներ են ունեցել Ուկրաինայի պատերազմի և պարենային ապրանքների գների բարձրացման արդյունքում։

2022 թվականի մարտին ''[[Բլումբերգ|Bloomberg]]-''ը հայտնեց, որ [[Չինաստան]]ը վերավաճառում է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի իր [[LNG բեռնափոխադրումներ]]ը հուսահատ Եվրոպա՝ «մեծ շահույթով»։ [[Հնդկաստան]]ը Ռուսաստանից զեղչով նավթ էր գնում։ [[Սաուդյան Արաբիա]]ն նաև ավելացրել է զեղչված ռուսական նավթի ներմուծումը։ 2022 թվականի սեպտեմբերին [[Գերմանիա]]յի էկոնոմիկայի նախարար [[Ռոբերտ Հաբեք|Ռոբերտ Հաբեկը]] մեղադրեց Միացյալ Նահանգներին և գազ մատակարարող այլ «բարեկամ» երկրներին, որ նրանք ուկրաինական պատերազմից օգուտ են քաղում «աստղագիտական գներով»։  Նա կոչ արեց ավելի մեծ համերաշխություն ցուցաբերել ԱՄՆ-ին՝ Եվրոպայում էներգետիկ ճնշում ունեցող դաշնակիցներին օգնելու համար։  [[Ֆրանսիա]]յի նախագահ [[Էմանուել Մակրոն]]ը մեղադրել է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներին,]] [[Նորվեգիա]]յին և այլ «բարեկամ» բնական գազ մատակարարող երկրներին իրենց մատակարարումների չափազանց բարձր գների մեջ՝ ասելով, որ եվրոպացիները «չորս անգամ ավելի են վճարում, քան այն գինը, որը դուք վաճառում եք ձեր ոլորտին։ Բարեկամության իմաստը դա չէ»։

== Ազդեցությունը բնակչության վրա ==
Ռուսաստանում վատթարացող տնտեսական իրավիճակի, քաղաքացիական և քաղաքական անկարգությունների հետ մեկտեղ, մարդիկ լքել են երկիրը։ [[Վրաստան]] փախած լրագրողը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Ի՞նչ եք կարծում, մենք բոլորս զբոսաշրջիկնե՞ր ենք...Մենք փախստական ենք...Մենք փախել ենք ոչ թե փամփուշտներից, [[ռումբ]]երից ու [[հրթիռ]]ներից, այլ [[բանտ]]ից»։ Ռուսական [[ինքնաթիռ]]ների համար փակ օդային տարածքի մեծ հատվածներով  թռիչքներ Ռուսաստանից [[Թել Ավիվ]] ([[Իսրայել]]), [[Ստամբուլ]] ([[Թուրքիա]]),  [[Երևան]] ([[Հայաստան]]), [[Բաքու]] ([[Ադրբեջան]]) և [[Վրաստան]] ([[Թբիլիսի|Թբիլիսի)]] շատ օրեր շարունակ սպառվել են, ինչպես նաև ավտոբուսները դեպի [[Բալթյան երկրներ]]։  [[Լատվիա]]յում բնակվող ռուս տեխնոլոգիական աշխատողներից մեկը, տեսնելով երկիրը լքելու մեծ պահանջարկը, [[չարտեր]]ել է  չվերթ և 24 ժամվա ընթացքում լրացրել մոտ 160 նստատեղերը։ [[Արտագաղթ]]ի ալիքը ստիպել է բազմաթիվ պաշտոնյաների և վերլուծաբանների զգուշացնել տնտեսության վրա հնարավոր զգալի երկարաժամկետ ձգձգման մասին, հատկապես, եթե արտագաղթը մշտական է։

Նրանք, ովքեր մնում են Ռուսաստանում, բախվում են աճող [[գնաճ]]ի և [[Գործազրկություն|գործազրկության]], թանկ [[վարկ]]երի, [[կապիտալ]]ի վերահսկողության, սահմանափակ [[ճանապարհորդություն]]ների և ապրանքների պակասի։ Վերլուծաբանները նմանություններ են հայտնաբերել [[Սառը պատերազմ]]ի ավարտին [[ԽՍՀՄ փլուզում|Խորհրդային Միության փլուզմանը]] հաջորդած տասնամյակի պայմանների հետ։ [[Ռուսաստան]]ի [[Կալինինգրադ]]ի [[Անկլավ և էքսկլավ|էքսկլավը]] կանգնած է անընդհատ աճող մեկուսացման հետ։  Բացի այդ, մի քանի առաջատար արտասահմանյան տեխնոլոգիական ընկերություններ դուրս են եկել Ռուսաստանից կամ դադարեցրել գործունեությունը, մինչդեռ Ռուսաստանի իշխանությունները նաև կրկնապատկել են իրենց «ինքնիշխան ինտերնետի» տեխնոլոգիան՝ արգելափակելու բազմաթիվ անկախ լրատվամիջոցներ և [[սոցիալական մեդիա]] հարթակներ։ Ընդհանուր առմամբ, դա Ռուսաստանին հնարավորություն տվեց ամբողջ երկիրը դնել թվային մեկուսացման մեջ, ինչպես [[Չինաստան]]ում՝ «[[Ոսկե վահան (նախագիծ)|Ոսկե վահան» նախագծի]] պատճառով։

Շնորհիվ այն բանի, որ Ռուսաստանը [[Կենտրոնական Ասիա]]յի հետխորհրդային պետությունների ամենամեծ առևտրային և տնտեսական գործընկերն է և [[Անկախ Պետությունների Համագործակցություն|ԱՊՀ]] միլիոնավոր աշխատանքային միգրանտների հիմնական ուղղությունը, Կենտրոնական Ասիան հատկապես մեծ հարված է ստացել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներից։

=== Քանդված ենթակառուցվածք ===
[[Ռուսաստան]]ի և [[Ուկրաինա]]յի միջև հակամարտությունը հանգեցրել է տեղական ուկրաինական քաղաքային [[լանդշաֆտ]]ի ոչնչացմանը։ 2022 թվականի սեպտեմբերից Ռուսաստանը կենտրոնացել է Ուկրաինայի [[էներգացանց]]երի ոչնչացման վրա՝ բազմաթիվ հարձակումներ իրականացնելով [[էլեկտրակայան]]ների և [[էլեկտրաէներգիա]]յի բաշխման վրա։

== Ընդդիմություն պատժամիջոցներին ==
[[Պատկեր:Russian-list-of-unfriendly-countries.svg|thumb|323x323px| Ռուսաստան<br />  [[Ռուսաստան]]ի ***«Անբարյացակամ երկրների ցուցակում»**' ընդգրկված երկրները։  Ցուցակում հայտնված երկրներն ու տարածքները պատժամիջոցներ են սահմանել կամ միացել Ռուսաստանի դեմ.]]
Չինաստանը դեմ է արտահայտվել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներին։ Ազգերն ու անհատները, որոնք դեմ են Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներին, նշում են, որ պատժամիջոցները հիմնականում չեն հանգեցնում պատժամիջոցների ենթարկված երկրի քաղաքականության փոփոխության և որ պատժամիջոցներն առավելապես վնասում են խաղաղ բնակչությանը, որը քիչ է վերահսկում արտաքին քաղաքականությանը վերաբերող հարցերը։ Հնդկաստանը նույնպես զեղչված նավթ է գնում Ռուսաստանից։ Հնդկաստանի հետ առևտուրը Ռուսաստանին հնարավորություն կտա շրջանցել որոշ պատժամիջոցներ, ինչը ստիպեց ԱՄՆ-ին ասել Հնդկաստանին, որ կարող են լինել «հետևանքներ»։ Սաուդյան Արաբիան նաև ավելացրել է զեղչված ռուսական նավթի ներմուծումը։ Աֆրիկայի կամ Մերձավոր Արևելքի ոչ մի երկիր Ռուսաստանի դեմ խոշոր պատժամիջոցներ չի կիրառել։

### Ռուսաստանի կողմից ապրանքների առգրավում պատժամիջոցներ կիրառող երկրների կողմից
2022 թվականի մարտի սկզբին Ռուսաստանի նախկին նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը հայտարարեց նոր օրենք, որը թույլ կտա Ռուսաստանին ազգայնացնել արևմտյան ընկերությունների ակտիվները, որոնք դուրս են գալիս երկրից։ Վերլուծաբանները մտավախություններ են առաջացրել, որ Ռուսաստանից հեռացած ընկերությունների ակտիվների հնարավոր աճուրդները կարող են արտացոլել 1990-ականների «բաժնետոմսերի դիմաց վարկեր» ծրագիրը, որը ներկայացրել է Բորիս Ելցինը։ Սա կարող է պոտենցիալ ավելի շատ հարստություն ստեղծել արդեն իսկ բարենպաստ անհատների, նոր օլիգարխների համար կամ բիզնեսի հնարավորություններ ռուս աջակիցների համար։

2022 թվականի մարտի 28-ին Ռուսաստանը, ըստ տեղեկությունների, առգրավել է Audemars Piguet շվեյցարական մի քանի ժամացույցներ իր ռուսական խանութներից մեկից, որը փակվել էր ներխուժումից հետո։ Առգրավված իրերը ընդհանուր առմամբ գնահատվել են մի քանի միլիոն դոլար, քանի որ յուրաքանչյուր ժամացույցի արժեքը կարող է հասնել ավելի քան 921,000 դոլար մեկ կտորի համար, և, ըստ տեղեկությունների, վերցրել են Ռուսաստանի ԱԴԾ գործակալները, ովքեր պնդում էին, որ ժամացույցները խախտել են տեղական մաքսային կանոնները, երբ դրանք ներմուծվել են։ Բացի այդ, հարյուրավոր վարձակալված օտարերկրյա մարդատար ինքնաթիռներ, որոնց արժեքը կազմում է մոտ 10 միլիարդ դոլար, մնացել են երկրում, իսկ ինքնաթիռները վերադարձնելու հարցումները մերժվել են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2022 թվական տնտեսագիտության մեջ
Կատեգորիա:2022 թվականի աղետներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Պարտք
Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական պատերազմ
Կատեգորիա:Ռուսական ներխուժման հետևանքները Ուկրաինայում
Կատեգորիա:Ռուսաստան
Կատեգորիա:Ռուսաստան-Եվրամիություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տնտեսական պատմություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական խնդիրներ
Կատեգորիա:Ֆինանսական ճգնաժամեր
Կատեգորիա:Ֆոնդային շուկայի վթարներ