open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քրիստեն Ստյուարտ

**Քրիստեն Ջեյմս Ստյուարտ** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

Հայտնի է դարձել «Մթնշաղ» ֆիլմում նկարահանվելուց հետո։ Այնուհետև նկարահանվել է «Մթնշաղ։ Սագա։ Նորալուսին» (2009), «Մթնշաղ։ Խավարում» (2010) ֆիլմերում։

### Կենսագրություն
Քրիստեն Ստյուարտը ծնվել է Լոս Անջելեսում։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Կոլորադո, իսկ հետո նա նորից վերադարձել է Լոս Անջելես, որտեղ որ նրա հայրն էր, աշխատել է որպես տնօրենի օգնական, պրոդյուսեր, ինչպես նաև բազմաթիվ շոուների տնօրեն Ֆոքս ալիքում։ Նա ունի հարազատ եղբայրը՝ Կամերոն Ստյուարտ և երկու խորթ եղբայր Դենան և Թեյլորը։ Ստյուարտը առաջին անգամ բեմ է դուրս եկել դպրոցական Սուրբ Ծննդյան կատարման ժամանակ, որտեղ իրեն նկատել է գործակալը։ Նա կապ պաշտպանեց աղջկա ծնողների հետ և համոզեց նրանց, որպեսզի նկարահանվի ֆիլմերում։ Սկզբում, ծնողները դեմ էին այդ գաղափարին, բայց Քրիստենը համոզեց նրանց, և արդեն 8 տարեկանից սկսում է հաճախել դերասանության դասընթացներին և ունենում է դերեր ֆիլմերում և սերիալներում։

### Անձնական կյանք
Քրիստենը գիտի նվագել կիթառ։ 2004-2009 թվականներին հանդիպում էր դերասան Մայքլ Անգարանոյի հետ, որի հետ ծանոթացել էր «Խոսիր» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ
«Մթնշաղ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթացել է Ռոբերտ Փեթինսոնի հետ։ Ռոբերտ Փեթինսոնը, իմանալով Ստյուարտի և Ռուպերտ Սանդերսի սիրավեպի մասին, վաճառեց այն բնակարանը, որտեղ պետք է ապրեին ինքն և Ստուարտը, իսկ Ստյուարտը վերադարձավ մոր մոտ։ Հետագայում նրանք հաշտվեցին, և Ստյուարտը ընդունեց Ռոբերտի ամուսնության առաջարկությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ստյուարտի կենսագրություն! Movies
* http://showbuzz.ru/2009/08/21/intervyu-kristen-styuart-o-strane-priklyuchenij.html  հարցազրույց։

Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Ուջար

**Ուջարի** կամ ***Ուջար*** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում։ Ուջարի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ուջարի շրջանի բնակավայրեր
Թարթառ (քաղաք)

**Թարթառ** (, ԽՍՀՄ ժամանակաշրջանում կոչվել է **Միր Բաշիր**), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Թարթառի շրջանում։ Հանդիսանում է շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Պատմություն
### Հին դարեր
Համաձայն ակադեմիկոս Սուրեն Երեմյանի՝ Թարթառ քաղաքի տարածքում է գտնվել Հայոց Արեւելից Կողմանց հայտնի բնակավայրերից մեկը՝ Կաղանկատույքը։

### Խորհրդային և հետխորհրդային շրջան
1947 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Խորհրդային Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից բնակավայրին տրվում է քաղաքային ավանի կարգավիճակ։ 1949 թվականի օգոստոսի 5-ին այն ստանում է քաղաքի կարգավիճակ և վերանվանվում Խորհրդային Ադրբեջանի կուսակցական գործիչ Միր Բաշիր Կասումովի պատվին՝ դառնալով Միր Բաշիր քաղաք։

1991 թվականի փետրվարի 7-ին քաղաքը կրկին վերանվանվում է Թարթառ։

### Արցախյան հակամարտություն

Գտնվելով Արցախի Հանրապետության սահմանին շատ մոտ՝ Թարթառ քաղաքը մշտապես մասնակցություն է ունեցել տարբեր տարիներին հայ-ադրբեջանական ռազմական բախումներին։

## Տես նաև
* Կաղանկատույք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Թարթառի շրջանի բնակավայրեր
Սալյան

**Սալյան** (), քաղաք (1916-ից) ներկայիս Ադրբեջանում, Սալյանի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

Գետային նավահանգիստ է Կուրի աջ ափին։ Կա նավթի արդյունահանություն։ Ունի երկաթուղային կայարան, բամբակազտիչ, էլեկտրաեռակցման սարքավորումների, պլաստմասսայե իրերի, գարեջրի–ոչ ալկոհոլային խմիչքների գործարաններ, գյուղատնտ․ տեխնիկում, բժշկական ուսումնարան։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սալյանի շրջանի բնակավայրեր
Սաբիրաբադ

**Սաբիրաբադ** (), քաղաք (1935-ից) Ադրբեջանի համանուն վարչական կենտրոն։

Նավահանգիստ է Կուր գետի աջ ափին (Արաքսի Կուր թափվելու տեղում)։ Երկաթուղային ճյուղով միացած է Բաքվին։ Կան բամբակազտիչ, երկաթբետոնե իրերի գործարաններ, սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Բնակչությունը՝ ։

Անվանվել է ի պատիվ բանաստեղծ Սաբիրի։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1888 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սաբիրաբադի շրջանի բնակավայրեր
Բարդա

**Պարտավ ** (, ), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Բարդայի շրջանում։ Շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը՝ ։

## Պատմություն
Առավել քան 2000 տարվա պատմություն ունեցող Պատմական Հայաստանի խոշորագույն քաղաքներից մեկը՝ Պարտավը գտնվում է դաշտային Արցախի՝ Տրտու (Թարթառ) գետի ափին։

Քաղաքի հերթական վերաշինումը կապվում է Սասանյան Կավատ (488-531) արքայի գործունեության հետ. «Ապա Կավատը... Առանում կառուցեց Բայլական քաղաքը և Պարտավը (Բարդա), որն ամբողջ սահմանային գոտու (գլխավոր) քաղաքն է...»։ Հետագա դարերում նույնպես Պարտավը բազմիցս ավերվել է, սակայն ամեն անգամ վերստին շենացել։

Առհասարակ, որևէ պատմական անցքի հիշատակման առիթով Պարտավի անունը նշելիս պատմիչները մշտապես շեշտել են այդ քաղաքի առաջնային ու մեծ լինելու հանգամանքը։ Օրինակ, 450 թվականին Խաղխաղի ճակատամարտում Վարդան Մամիկոնյանի զորքից պարտված պարսից բանակի մնացորդները, Եղիշեի վկայությամբ, ապաստան են գտել շահաստան քաղաքում։ Առանց Պարտավի անունը տալու էլ արդեն հասկանալի է, որ խոսքը Պարտավի մասին է, քանզի այդ տարածաշրջանում Պարտավը միակ «շահաստան» քաղաքն էր (շահաստան անունն էին կրում մեծ ու վաճառաշահ քաղաքները, նահանգների կամ գավառների գլխավոր քաղաքները)։

Քաղաքը հիշատակում են նաև 7-րդ դարի պատմիչ Ղևոնդը և Մովսես Կաղանկատվացին։ Կաղանկատվացու վկայությամբ Պարտավը բերդաքաղաք էր։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ташчьян Л. П., Средневековая Барда в период расцвета, «Известия АН Азербайджанской ССР», 1946, № 9. 
* Якубовский А. Ю. Ибн-Мискавейх о походе русов в Бердаа в 943 - 944 гг. - «Византийский временник». Ленинград, 1926, т. XXIV.

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բարդայի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Ուտի Առանձնակ
Կատեգորիա:Ուտիքի բնակավայրեր
Շիրվան (քաղաք)

**Շիրվան** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգում։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շիրվանի շրջանի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 699

**Մ.թ.ա. 699**, մ.թ.ա. 7-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 690-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 700 և մ.թ.ա. 698 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Մանտովա

**Մանտովա** (**Մանտուա**, , , ), քաղաք հյուսիսային Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում, նույնանուն գավառի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքի տարածքով է հոսում Մինչո գետը։

## Պատմություն
Քաղաքի քրիստոնյա սուրբ հովանավորն է Սուրբ Անսելմոսը։ Քաղաքի օրը նշվում է մարտի 18-ին։ Մանտովայում է ծնվել Վերգիլիոսը:

## Քույր-քաղաքներ
*  Աձուչի, Ճապոնիա (2005)
*  Մեդիսոն, ԱՄՆ (2001)
*  Վայնգարտեն, Գերմանիա (1998)
*  Պուշկին, Ռուսաստան (1993)
*  Շաօլեվիլ-Մեզյեր, Ֆրանսիա (1963)
*  Նևեր, Ֆրանսիա (1963)
*  Հայդարաբադ, Հնդկաստան
*  Օրադեա, Ռումինիա
*  Վիտորիա, Բրազիլիա

## Պատկերասրահ

File:Palazzo Te Mantova 4.jpg

File:Mantua2 BMK.jpg
File:MANTOVApiazzaerbe.jpg
File:Mantova - Profilo di Mantova.jpg
File:Venezia-punta della dogana.jpg
File:Spagna Spanische Treppe Rom.jpg
File:CasertaNorthernAspect.jpg

File:Mantova - Piazza delle Erbe.jpg
File:Sanctuaire San Michele de Monte Sant'Angelo.JPG


1000px
1000px

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Բեատրիչե

[մինի|«Դանթե և Բեատրիչե», XV դարի [մանրանկար]]
**Բեատրիչե** (լրիվ անունը՝ Բեատրիչե Պորտինարի, , ), ֆլորենտացի Ֆոլկո Պորտինարիի դուստրը, իտալացի բանաստեղծ Դանթե Ալիգիերիի «մուսան» և գաղտնի սիրուհին։ Եղել է նրա առաջին և դժբախտ սերը, ամուսնացել է ուրիշի հետ և մահացել է 1290 թ. երիտասարդ հասակում։ «Աստվածային կատակերգության» մեջ պատկերված է իբրև այլաբանական դեմք, հավատի, հայտնության և աստվածաբանության խորհրդապատկեր։ Երկրային դրախտից, այսինքն երկրային կյանքի երջանկությունից նա բանաստեղծին առաջնորդում է դեպի Երկրային դրախտ, այսինքն հավիտենական կյանքի երանություն։

Բեատրիչեին է նվիրված նաև Դանթեի «Նոր կյանք» (1290) ստեղծագործությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դանթե
Կատեգորիա:Հայտնի գրողների մուսաներ
Լիմբոս

**Լիմբոս** ( - սահման, եզր), ըստ կաթոլիկ եկեղեցու աստվածաբանության՝ Քրիստոսի երկրորդ գալստյանը և Ահեղ դատաստանին սպասող Դժոխքին չդատապարտված սակայն և Դրախտին ոչ արժանի հոգիների կեցության վայր։ Լիմբուսում են մնում այն հոգիները, որոնք թեև չեն մեղանչել, բայց և այնպես չեն էլ փրկվել, կամ որովհետև մեռել են մկրտություն ստանալուց առաջ և կամ ապրել են քրիստոնեությունից առաջ։ Դանթեն Աստվածային կատակերգության մեջ պատկերված իր Լիմբոսում տեղ է հատկացրել անտիկ և միջնադարյան մշակույթի և հանրային կյանքի նշանավոր գործիչներին, որոնց մեջ կան նաև մուսուլմաններ։

Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու աստվածաբանություն
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցի
Նորաշեն (քաղաք)

**Նորաշեն** (այժմ կոչվում է՝ ՝ **Շարուր**), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Շարուրի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Բաբեկ (քաղաք)

**Բաբեկ** () (նախկին անվանում՝ **Թազաքենդ**), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Բաբեկի շրջանի վարչական կենտրոն։ 1978 թվականին քաղաքը վերանվանվել է Բաբեկ ի պատիվ պարսիկ հեղափոխական Բաբեկ Խոռամդինի։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ
Մ.թ.ա. 690

**Մ.թ.ա. 690**, մ.թ.ա. 7-րդ դարի երկրորդ տասնամյակի՝ մ.թ.ա. 680-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է մ.թ.ա. 691 և մ.թ.ա. 689 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
## Ծնունդներ
## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Լուցիոս Յունիոս Բրուտոս

**Լուցիոս Յունիոս Բրուտոս** () — հին հռոմեական քաղաքական գործիչ, Հռոմեական հանրապետության հիմնադիրներից մեկը, Հռոմի առաջին հյուպատոսը։ Տապալել է Հռոմի վերջին արքա Տարկվինիոս Գոռոզին՝ ղեկավարելով նրա դեմ ապստամությունը մ.թ.ա. 509 թ.։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հին հռոմեական հյուպատոսներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հռոմեական հանրապետության կոնսուլներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Նեֆթչալա

**Նեվթեչալա** (), քաղաք ններկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Նեվթեչալայի շրջանի վարչալկան կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1959 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նեվթեչալայի շրջանի բնակավայրեր
Նավթալան

**Նաֆթալան** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Նաֆթալանի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1967 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նաֆթալանի շրջանի բնակավայրեր
Մասալը

**Մասալը** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Մասալըի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մասալիի շրջանի բնակավայրեր
Ղուբա (քաղաք)

**Ղուբա** (, եբր.-թաթ.՝ *Qybə*), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Ղուբայի շրջանի վարչական կենտրոն։ Գուբան գտնվում է Բաքուից 168 կմ հեռավորության վրա, Մեծ Կովկասի հյուսիս-արևելյան լանջերին, ծովի մակարդակից 600 մետր բարձրության վրա։ Բնակչությունը՝ ։

## Պատմություն
Քարլ վոն Փրուներ, որը տեղեկատվություն է տալիս Կովկասյան Ալբանիայի մասին նշում է, որ հին աղբյուրներում, հին քաղաքի Ֆիրուզ Ղուբադ քաղաքի վերցվեց անունը  Սասանյան քանոն Կավադ I անունից։ Դերբենտի մոտ գտնվող այս հին քաղաքը, հավանաբար, եղել է ժամանակակից Ղուբայի տարածքում։ 16-րդ դարում Ղուբան մեծ տարածք էր, որը ներառում էր բազմաթիվ գյուղեր։
Մասութ իբն Նամդառ, նշում է Ղավադան գյուղի անունը աղբյուրներում։ Գուցե, այս վայրը հին Կուբայի տարածքն է։
XVIII դարի կեսերին ստեղծվեց Ղուբա խանություն։ Դրա կենտրոնը Խուդաթն էր, իսկ հետո `Գուբա։ Ղուբայի խանությունը ամրացվեց Ֆատալի Խանի (1758-1789 թթ.) օրերում։ 1806 թ.-ին Ղուբայի խանությունը միացվել է Ռուսաստանին։ 1840 թվականին Ղուբան, ընդգրկվել է Դերբենտ  նահանգում, իսկ 1860 թվականին, Բաքվի նահանգում։ 1930 թվականին Գուբան դարձավ Ադրբեջանի վարչական շրջաններից մեկը։

## Աշխարհագրություն
մինի|ձախից|200px|Ղուբայի բնությունը
Ղուբան գտնվում է Մեծ Կովկասի հյուսիս-արևելյան լանջերին։ Հյուսիս-արևելյան մասում կա Գուսարյան դաշտավայր և Սամուր-Դիվիչի դաշտավայր։ Տարածաշրջանում կան Գիզիլկայա (3726 մ), Բաբադաղ (3629 մ), Շախնազար (2874 մ) լեռները։

## Կլիմա
Ղուբայի կլիման լեռնային է՝ համեմատաբար մեղմ ամառով և ցրտաշունչ ձմեռով։ Կլիման չափավոր է հարթավայրերում և լեռնային շրջաններում, իսկ լեռներում `ցուրտ։ Ձմեռը ձյունառատ է ու ցրտաշունչ և դեկտեմբեր ամսից ձգվում է մինչև մարտը ներառյալ։ Գարունը զով է։ Ամառը տաք է և տևում է հունիսից մինչև սեպտեմբեր։ Օդի նվազագույն ջերմաստիճանը զրոյից իջնում է մինչև -14 °C, Ամռանը ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչև 23 ° C: Տարեկան տեղումները միջին հաշվով կազմում են 500-900 մմ։

## Բնակչություն
Բնակչության մեծ մասը ադրբեջանցիներն են։ Ապրում են նաև լեզգիներ, հրեաներ, ռուսներ, քրդեր։ 1885 թ. ուներ 13.412: Ըստ 2013 թ. անցկացված մարդահամարի պաշտոնական արդյունքների՝ քաղաքի բնակչության թիվը կազմում է 35220 մարդ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bazardüzübuzlağı.jpg|Բազարտյուզու լեռը
Պատկեր:Bazaryurd buzlağı.jpg|Բազառյուրդ լեռը
Պատկեր:Gechresh Azerbaijan 01.jpg|Գաչրաշի անտառը Ղուբայում
Պատկեր:Budug Azerbaijan02.jpg|Բուդուկ գյուղ Ղուբայում
Պատկեր:Quba – Təngəaltı.jpg|Ղուբա-Թանգաալթի
Պատկեր:Quba 452.jpg|Ղուբա
Պատկեր:Quba-Xınalıq yolunda panoram.jpg|Խընալուկ
Պատկեր:Quba..jpg|Ղուբա


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ղուբայի շրջանի բնակավայրեր
Գազախ

**Գազախ**, ինչպես նաև *Ղազախ* (), նախկինում՝ **Կողթ**, քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Գազախի շրջանի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Աղստև գետի աջ ափին՝ ծովի մակերևույթից 350-390 մետր բարձրության վրա, արգավանդ դաշտավայրում։ Բնակչությունը՝ ։
մինի|Գազախ(Kasack) 1921-1923 թվականներին եղել է Հայկական ԽՍՀ կազմում

## Բնակչություն

### Հայերը Գազախում
Հայերն այստեղ բնակություն են հաստատել քաղաքի հիմնադրման հենց սկզբից։ Իբրև փոստային կայարան՝ Գազախը վաճառական տարրի համար նկատվել է հարմար գործատեղի. արդեն 1885 թվականին, հանձինս հիշյալ բնագավառի գործավորների, նրանց մի նշանակալի մասը հայեր էին։

Նորաբնակների թվում կային և՛ քաղաքացիներ և՛ գյուղացիներ. 

1905 թվականին Գազախի բնակչությունը կազմել է 3380 շունչ (հիմնականում՝ թուրքեր, ապա՝ հայեր, ավելի քիչ ռուսներ)։

## Պատմություն
Արդեն 1883 թվականին բնակավայրին շնորհվել էր քաղաքի կարգավիճակ, սակայն այլ վկայության համաձայն Գազախը քաղաքի կարգավիճակ ստացել էր 1909 թվականին։ Մինչ քաղաքի հիմնադրումը, գավառի վարչանիստը Դաղ-Քյասաման գյուղն էր։

Սակայն սկզբնական շրջանում Գազախի զարգացման հեռանկարի նկատմամբ մամուլում թերահավատություն է արտահայտվել։ Այդպես «Արձագանք»-ը 1886 թվականին գրում է.

1880 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Կովկասի փոխարքայի հրամանագրով Աղստև գետի աջ ափին 356 դեսյատին 490 քառ. սաժեն արքունի հողատարածք է հատկացվում քաղաքի կառուցապատման համար։

Դիլիջան փոխադրվելու բնակիչների մտադրությունը կանխելու նպատակով կառավարությունը 1897 թվականին ծրագրել էր խողովակաշարերով ջուր հասցնել Գազախ։ Նախագծի իրականացումը (ջուրը բնակավայր էր հասցվել 11 վերստ հեռավորությունից) համայնքի վրա նստել էր 23.000 ռուբլի։

1905 թվականին ականատեսը գրել է.

Հայտնի է, որ 1905 թվականին ազգությամբ գերմանացի գավառապետ Առնոլդը «...որպէս նախանձախնդիր անձն քաղաքի առաջադիմութեան և լուսաւորութեան, դատարկ գետինների վաճառումով աշխատում է հարստացնել քաղաքը»։

1905-1906 թթ. հայ-թուրքական ընդհանրումների ժամանակ Գազախաբնակ հայերն չարաչար պատժվում են՝ կորցնելով այն ամենը, ինչ ունեին։ Թուրքերը հրդեհում են Ջաղեթյանցի, Մելիք-Իսրայելյանի, Գուլումյանի, Խաչատրյանի և այլոց տները, թալանում և ավերում եկեղեցին ու դպրոցը։ Փախչելով Թիֆլիս և մերձակա հայաբնակ գյուղեր՝ հայ բնակիչները հազիվ կարողանում են ազատել իրենց կյանքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Գազախի շրջան
Կախ

**Կախ** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Կախի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կախի շրջանի բնակավայրեր
Խուդաթ

**Խուդաթ** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությանն Խաչմասի շրջանում, հյուսիս-արևելքում, ծովամերձ ցածրավայրում։ Երկաթուղային կայարան է։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Խաչմասի շրջանի բնակավայրեր
Խըզը

**Խըզը** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Խըզըի շրջանի վարչական կենտրոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Խըզիի շրջանի բնակավայրեր
Խըրդալան

**Խըրդալան** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության, Ապշերոնի շրջանում։ 2007 թվականին, Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուբարաքի հուշարձանը կառուցվել է քաղաքում։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ապշերոնի շրջանի բնակավայրեր
Լիման (Ադրբեջան)

**Լիման** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Լենքորանի շրջանում։ Բնակչությունը՝ ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լենքորանի շրջանի բնակավայրեր
Լիլի Չուգասզյան

**Լիլի Չուգասզյան** (, ), հայտնի ամերիկացի օպերային երգչուհի (կոնտրալտո), ծագումով հայ։ Երգել է աշխարհահռչակ օպերային թատրոններում և հայտնի նվագախմբերի հետ։ Իր կարիերան սկսել է 1940-ական թվականներին, որպես համերգային երգչուհի։ 1960-1970-ական թվականներին համարվում էր կոնտրալտո ձայն ունեցող առաջատար երգչուհիներից մեկը։ 1960-1980-ական թվականներին երգել է Մետրոպոլիտեն օպերայում և Նյու-Յորք սիթիի օպերային թատրոններում։

1967 թվականի սեպտեմբերին հանդես է եկել Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում՝ կատարելով Փառանձեմի դերերգը Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ» օպերայում։

## Կյանքը և կենսագործունեությունը
Լիլի Չուգասզյանի ընտանիքը գաղթել է Սեբաստիայից(Արևմտյան Հայաստան)։ Նա մանկուց երգել է երաժշտական երեկույթներում, դպրոցական համերգներում, տոնական միջոցառումների ժամանակ և այլն։ Չուգասզյանը աշակերտել է հայտնի երաժիշտ Ֆիլիպ Մանուելին։ 1950-ական թվականներին երգել է հայկական եկեղեցիների երգչախմբերում։ 1959 թվականին հանդես է եկել Լիթլ Ռոք քաղաքի օպերային թատրոնում և արժանացել է մեծ ճանաչման։ Երգել է նաև Արկանզասի, Բալթիմորի օպերային թատրոններում։ 1961 թվականին կոմպոզիտոր Ջան Կարլո Մենոտտին Չուգասզյանին հրավիրել է երգելու Ապոլետոյի (Իտալիա) փառատոնում, որտեղ հասել է մեծ հաջողության։ 1962 թվականից եղել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերային թատրոնի մեներգչուհի, 1980- ական թվականների վերջից՝ խորհրդատու, դասավանդել է Յեյլի համալսարանում։ Չուգասզյանը կատարել է շուրջ 30 գլխավոր դերերգեր՝ Նորմա (Վինչեցո Բելլինիի «Նորմա»), Ամներիս, Ազուչենա (Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա», «Տրուբադուր»), Ֆլորա (Մենոտտիի «Մեդիում»), Դալիլա (Սեն Սանսի «Սամսոն և Դալիլա») և այլն։ Համերգներով ելույթ է ունեցել աշխարհի լավագույն նվագախմբերի և անվանի դիրիժորների (Լեոպոլդ Ստոկովսկի, Լեոնարդ Բեռնստայն, Հերբերտ ֆոն Կարայան և ուրիշներ) հետ։ Բացառիկ ձայնածավալի շնորհիվ տարբեր ոճերի երգերի (Յոհան Սեբաստիան Բախ, Ֆրանց Շուբերտ, Յոհաննես Բրամս և ուրիշներ) հետ երկացանկում ունեցել է նաև մեծակտավ գործեր՝ Բախի պասսիոններից, կանտատներից, օրատորիան, Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի «Մեսսան», Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Ջուզեպպե Վերդիի «Ռեքվիեմ»-ները, Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզիի և Ջոակինո Ռոսսինիի «Ստաբատ մատեր»-ները և այլն։ Կատարել է նաև հայկական երգեր(«Կռունկ», Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Օրորոցային» և այլն)։ 1978 թվականին Վաշինգտոնում՝ Սպիտակ Տանը, երգել է հայերեն։ Չուգասզյանն արժանացել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության Պետրոս Ադամյանի անվան մրցանակի (1981 թ.):

## Չուգասզյանի մասին
«Նա եկավ, տեսավ և հաղթեց՝ ձեռք բերելով հազարավոր նոր բարեկամներ։ Երգչուհին հայկական երգերն այնպես է մատուցում, որ դահլիճում նստածները շունչները պահած հետևում են նրա յուրաքանչյուր հնչյունին։ Չուգասզյանը մեծ է, չափազանց մեծ»։ Սիլվիա Կատլեր, երաժշտական քննադատ (ԱՄՆ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համերգ՝ նվիրված օպերային երգչուհի Լիլի Չուգասզյանի 100-ամյակին
* Լիլի Չուգասզյանի մահախոսականը, «Ազգ» օրաթերթ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Կոնտրալտոներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Ջանեթ Բեյքեր

**Ջանեթ Բեյքեր** (, ), անգլիացի օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։ Հանդես է գալիս որպես օպերային և համերգային երգչուհի, գերմանական երգերի (lieder) կատարող։ 1991 թվականին ընտրվել է Յորքի համալսարանի ռեկտոր։

## Կարիերայի սկիզբ
Սկսել է ելույթ ունենալ Օքսֆորդի համալսարանի օպերային ակումբում 1956 թվականին, նույն թվականին հաղթել է Քեթլին Ֆերիերի անվան մրցույթում։

## Երգացանկ
Երգչուհու երգացանկում կան և բարոկկո (Պյորսել, Կլաուդիո Մոնտեվերդի, Հենդել, Գլյուկ, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ), ռոմանտիզմի (Հեկտոր Բեռլիոզ, Ֆրանց Շուբերտ, Բեթհովեն), ու Գուստավ Մահլերի, Բենջամին Բրիտենի ստեղծագործություններից։

## Մրցանակներ
* Շեքսպիրյան մրցանակ (1971). 
* Լեոնի Սոնինգի մրցանակ (1979). 
* Բրիտանական կայսրության շքանշան (1976), 
* Պատվո ասպետի շքանշան (1993).

## Գրականություն
* Blyth A. Janet Baker. New York: Drake, 1973
* J.Baker. Full circle: an autobiographical journal (1982, բազմակի անգամ վերահրատարակվել է)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Անգլիացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Վիկտորիա դե լոս Անխելես

**Վիկտորիա դե լոս Անխելես** (, իսկական անունը՝ *Վիկտորիա Գոմես Սիմա*, *Victoria Gómez Cima*, ), իսպանացի օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ Հայտնի է Հենդելի, Վերդիի, Օֆենբախի, Բիզեի օպերաներում դերերգերի, ինչպես նաև իսպանական երգահանների (Էնրիկե Գրանադոս, Մանուել դե Ֆալիա) երաժշտության կատարմամբ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1923 թվականի նոյեմբերի 1-ին Բարսելոնայում։

1938 թվականից սովորել է հայրենի քաղաքի կոնսերվատորիայում։ 1941 թվականին առաջին անգամ դուրս է եկել բեմ՝ Ջակոմո Պուչինիի «Բոհեմ» օպերայում կատարելով Միմիի դերերգը։ Ուսումն ավարտելուց հետո պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 1944 թվականին կայացած համերգով։ 1947 թվականին Ժնևի միջազգային մրցույթում Վիկտորիա դե լոս Անխելեսն արժանացել է առաջին մրցանակի։

1949 թվականին երգչուհին առաջին անգամ ելույթ ունեցավ Փարիզի օպերայում Մարգարիտայի դերերգով (Շառլ Գունո, «Ֆաուստ»)։ 1950 թվականին հետևեցին առաջնախաղեր Լոնդոնում (Միմի «Բոհեմում», Քովենթ Գարդեն), Միլանում (Արիադնե Ռիխարդ Շտրաուսի «Արիադնեն Նաքսոսի վրա», Լա Սկալա) և Զալցբուրգի փառատոնում։ 1951-1961 թվականներին Վիկտորիա դե լոս Անխելեսը բազմիցս հանդես է եկել Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերայում։ 1961-1962 թվականներին մասնակցել է Բայրոյթի փառատոնին (Ռիխարդ Վագների «Տանհոյզեր» օպերայում Եղիսաբեթի դերերգով)։

1960-ական թվականների սկզբից երգչուհին կենտրոնացավ երգերի կատարման վրա։ Համերգների ժամանակ նա երգում էր ոչ միայն գերմանական Lieder և ֆրանսիական Mélodies, այլև քիչ հայտնի իսպանական և կատալոնական երգեր։ Նրան հաճախ նվագակցում էր Ջերալդ Մուրը։ Միևնույն ժամանակ մեծ հաջողություն ուներ Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» օպերայում Կարմենի նրա դերակատարումը։

Վիկտորիա դե լոս Անխելեսը վախճանվել է 2005 թվականի հունվարի 15-ին Բարսելոնայում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Peter Roberts: Victoria de los Ángeles, Weidenfeld & Nicolson, 1982

## Արտաքին հղումներ
* Լուսանկարներ

Կատեգորիա:Իսպանացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կերբերոս

մինի
**Կերբերոս**, **Ցերբեր** (), երեքգլխանի կատաղած շուն, որը պահպանում էր Աիդի ելքը. Տիփոնի և Եքիդնայի որդին։ Կերբերոսը բոլորին թույլ էր տալիս մտնել Աիդ, բայց ոչ ոքի թույլ չէր տալիս դուրս գալ այնտեղից։ Միայն Օրփեոսին հաջողվել է երգելով քնեցնել Կերբերոսին և դուրս գալ Աիդից։ Կերբերոսին սիրաշահելու համար հույները գերեզմանի մեջ դնում էին մեղրաբլիթ, որը մահացածը պետք է տար Կերբերոսին։ Հերակլեսը կապել է Կերբերոսին և նրան բերել Եվրիսթևսի մոտ հերոսի տանսերկուերորդ սխրանքը։ Հետագայում Կերբերոսը վերադարձվում է Աիդի թագավորություն։ Փոխաբերաբար Կերբերոս նշանակում է՝ չար, կատաղած պահակ։

## Ստուգաբանություն
«Կերբերուս» բառի ստուգաբանությունը հստակեցված չէ։ Բառերի ծագման մասին կան մի քանի վարկածներ։ Նրանցից մեկի համաձայն, դա կապ ունի սանսկր. ՝ सर्वरा sarvarā- ի ՝ Յամա աստծո շներից մեկի էպիտետի հետ, որը, ըստ պրոտո-հնդեվրոպական * spoterberos- ի, նշանակում է «կետավոր»։ Մեկ այլ ստուգաբանություն է ներկայացնում Բրյուս Լինքոլնը։ Նա  Կերբերուսի անունը նմանեցնում է Garm (հին նորվ. ՝ Garmr) պահապան շան անվան հետ, որը հայտնի է սկանդինավյան դիցաբանությունից:Երկու անուններն է սկիզբ են առել պրոտո-հնդեվրոպական * ger- «մռնչյուն» արմատից (հնարավոր է ՝ * մ / * բ և - * ռ ածանցներով). Հին գրողները բառի ծագումը գտել են «կրեոբորոս» -ում (միս ուտող), «Ker berethrou» (չար փոս),Κῆρες (մեռածների հոգիներ) и βιβρώσκω (կուլ տալ), որը հոմանիշ է «վտանգ» բառին և այլ զուգորդումներ, որոնք ժամանակակից լեզվաբանները չեն հաստատում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության հրեշներ
Պլուտոս

**Պլուտոս** (, , ), հին հունական դիցաբանության մեջ՝ հարստության աստվածը, Դեմետրայի և Իասիոնի որդին։ Ծնվել է Կրետեում։ Հոմերոսի «Ոդիսևս»-ում հիշատակվում է Դեմետրայի ու Իասիոնի մասին, ովքեր պտղատու Կրետեի 3 անգամ հերկած հողի վրա ծնում են Պլուտոսին։ Հաճախ պատկերվում է առատության եղջյուրով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պլուտոս «Мифология. Народ. Ру» կայքում 
* Ploutos or Plutus 

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Ջոյս դիԴոնատո

**Ջոյս դիԴոնատո** (, ), - ամերիկացի օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո), հատկապես հայտնի է Հենդելի, Մոցարտի և Ռոսսինիի օպերաներում դերերգերի կատարմամբ։ Ելույթ է ունենում աշխարհի առաջատար օպերային թատրոններում և հայտնի նվագախմբերի հետ։

## Հիմնական դերերգերը
:* Ալչինա, «Ալչինա» (Հենդել)
:* Անջելինա, «Մոխրոտը» (Ռոսսինի)
:* Արիոդանթ, «Արիոդանթ» (Հենդել)
:* Ասկանիո, «Բենվենուտո Չելլինի» (Հեկտոր Բերլիոզ)
:* Բեատրիչե, «Բեատրիչե և Բենեդիկտ» (Բերլիոզ)
:* Կերուբինո, «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» (Մոցարտ)
:* Երգահան, «Արիադնեն Նաքսոսում» (Ռիխարդ Շտրաուս)
:* Դեյանիրա, «Հերկուլես (օրատորիա)» (Հենդել)
:* Դոննա Էլվիրա, «Դոն ժուան» (Մոցարտ)
:* Դորաբելլա, «Նրանք բոլորն էլ նույնանման են վարվում» (Մոցարտ)
:* Ելենա, «Լճի օրիորդը» (Ռոսսինի)
:* Եղիսաբեթ, «Մարիա Ստյուարտ» (Դոնիցետտի)
:* Մարիա Ստյուարտ, «Մարիա Ստյուարտ» (Գաետանո Դոնիցետտի) 
:* Էլմիրա, «Ֆլորիդանտ» (Հենդել)
:* Իդամանթ, «Իդոմենեոս» (Մոցարտ)
:* Իզաբելլա, «Իտալուհին Ալժիրում» (Ռոսսինի)
:* Օկտավիան, «Վարդերի ասպետը» (Ռիխարդ Շտրաուս)
:* Ռոմեո, «Կապուլետիներ և Մոնտեկկիներ» (Վինչենցո Բելլինի)
:* Ռոզինա, «Սևիլյան սափրիչը» (Ռոսսինի)
:* Սեստո, «Հուլիոս Կեսար» (Հենդել)
:* Սեքստոս, «Տիտոսի ողորմածությունը» (Մոցարտ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ
Ռենատա Սկոտտո

**Ռենատա Սկոտտո** (, ), իտալացի օպերային երգչուհի (սոպրանո), թատերական ռեժիսոր։ Աչքի է ընկնում ոճի զգացողությամբ և երաժշտականությամբ, առավելապես հայտնի է բելկանտո ռեպերտուարի, Վերդիի և վերիստական օպերաներում դերերգերի կատարմամբ։ 2002 թվականից զբաղվում է օպերաների բեմականացմամբ և երգեցողության դասավանդմամբ (Սանտա Չեչիլիա ակադեմիայում (Իտալիա) և Ջուլիարդի դպրոցում (ԱՄՆ))։

## Կենսագրություն
Ռենատան ծնվել է Իտալիայի Սավոնա քաղաքում, որտեղ 18 տարի անց առաջին անգամ ելել է օպերային բեմ՝ կատարելով Վիոլետայի դերը Վերդիի «Տրավիատա» օպերայում։ 1953 թվականից հանդես էր գալիս Միլանի «Նուովո» օպերային թատրոնում, իսկ հաջորդ տարի՝ «Լա Սկալա»-ում։ 1957 թվականից ելույթ է ունեցել Լոնդոնում («Սիրո ըմպելիք»-ում կատարել է Ադինայի դերերգը)։ Հաջողությունն ուղեկցեց երգչուհուն 1957 թվականի Էդինբուրգի փառատոնին, որտեղ նա փոխարինեց Մարիա Կալլասին Ամինայի դերում «Լուսնոտը» օպերայում։ Սկոտտոյի՝ որպես երգչուհի կայացման վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել իսպանացի երգչուհի և մանկավարժ Մերսեդես Լյոպարտը։

1964 թվականին Լա Սկալա թատրոնի հետ Ռենատա Սկոտտոն առաջին անգամ համերգաշրջանով եղավ Մոսկվայում․ երգում էր «Լյուչիա դի Լամերմուր» օպերայում։

1965-1987 թվականներին Ռենատա Սկոտտոն համագործակցում է Մետրոպոլիտեն օպերայի հետ (առաջին բեմելը եղել է «Մադամ Բատերֆլայ» օպերայում), որտեղ կատարել է Լյուչիայիլ Լեոնորայի դերերգերը «Տրուբադուր»-ում, Ելիզավետայի դերերգը՝ «Դոն Կարլոս»-ում, Դեզդեմոնայի դերերգը։ Երգել է նաև Մյունխենում, Բեռլինում, Չիկագոյում (1960 թվականից), բազմիցս մասնակցել է Արենա դի Վերոնա փառատոնին (1964-1981)։ Սկոտտոյի երգանկում ներառված էին նաև դրամատիկական բնույթի դերերգեր, ինչպիսիք են Նորման, լեդի Մակբեթը, Ջոկոնդան Պոնկիելլիի համանուն օպերայում։ 1992 թվականին «Վարդերի ասպետը» օպերայում կատարել է մարշալուհու դերը (Մասիմո Բելլինիի թատրոն, Կատանիա), 1993 թվականին Ֆլորենտական երաժշտական մայիս փառատոնին հանդես է եկել Պուլենկի «Մարդկային ձայն» մոնոօպերայում։ 1997 թվականին կամերային ծրագրով ելույթ է ունեցել Մոսկվայում։ Ռենատայի երգացանկն ընդգրկում էր ընդհանուր առմամբ 40 դերերգ։

2011 թվականին Ռենատա Սկոտտոն ներառվեց Սանկտ Պետերբուրգում ընթացող Չայկովսկու անվան վոկալիստների միջազգային մրցույթի կազմում։

Ռենատան ապրում է ԱՄՆ-ում, սակայն երկար ժամանակ անց է կացնում Եվրոպայում՝ որպես ռեժիսոր մասնակցելով թատերական ներկայացումների։ Դասավանդում է Հռոմի Սանտա Չեչիլիայի երաժշտական ակադեմիայում։

## Մրցանակներ
* Սուրբ Միքայելի մրցանակ, 1994
* Էմմի մրցանակ՝ Նյու Յորք Սիթի օպերայում «Տրավիատա» բեմադրության համար, 1995
* Opera News Award 2006

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Рената Скотто на Бельканто.ру 
* «Оперный клуб» с участием Ренаты Скотто. Радио «Эхо Москвы», 10.09.2006
* Записи опер с участием Ренаты Скотто в магазине Ozon.ru 
* Annual Opera News Award  

Կատեգորիա:Իտալացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Իտալացի օպերային սոպրանոներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Աղսու (այլ կիրառումներ)

**Աղսուն** կարող է վերաբերել՝
* Աղսու - գետ Հայաստանի Արարատի մարզում
* Աղսու - քաղաք Ադրբեջանական Հանրապետությունում
* Աղսու - գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում
* Աղսու - գետ պատմական Փոքր Հայքում, Եշիլիրմաքի (Իրիս) ավազանում, Գայլ գետի ձախ օժանդակը
* Աղսու - գետակ Հայկական Լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում։ Հոսում է Բասենի դաշտով
* Աղսու - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արփայի աջակողմյան վտակը
* Աղսու - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Կուրի ավազանում, Գարգառի աջակողմյան վտակը
* Աղսու - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Կուրի ավազանում
* Աղսու - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում, Որոտանի վտակը
* Աղսու - գետակ Միջերկրական ծովի ավազանում, Ջհան գետի ձախակողմյան վտակը
* Աղսու - գետակ Հայկական Լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակ Վեդի գետի օժանդակը
* Աղսու - ձմեռանոց նախկին ՀԽՍՀ Շամշադինի շրջանում
Աղջաբադ

**Աղջաբադ** (, հայերեն անվանումներ՝ Աղճապատ, Բեղամեջ), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության Աղջաբեդիի շրջանում, Պատմական Հայաստանի Ուտիք նահանգի Ուտի-Առանձնակ գավառում։ Հանդիսանում է շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Պատմություն
Աղջաբեդի վարչական շրջանը կազմավորվել է 1930 թվականին; 1963 թվականին այն միացվել է Խորհրդային Ադրբեջանի Աղդամի շրջանին և այդ կարգավիճակում մնացել մինչև 1965 թվականը, երբ կրկին առանձնացվել և հաստատվել է որպես առանձին վարչական միավոր։  Այնուհետեւ կրկին հանդես Է եկել որպես առանձին վարչական միավոր։

## Հայտնի Աղջաբադցիներ
* Ուզեիր Հաջիբեկով (1885&nbsp;-&nbsp;1948) &nbsp;-&nbsp;կոմպոզիտոր, դիրիժոր, հրապարակախոս, դրամատուրգ, Ադրբեջանի օրհներգի հեղինակ, ԽՍՀՄ ազգային արտիստ (1948)։
* Վիլայաթ Գուլիև &nbsp;-&nbsp;Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար (1999&nbsp;-&nbsp;2004).

## Քույր քաղաքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Աղջաբեդիի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:1593 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աղստև (քաղաք)

**Աղստև** (այժմ կոչվում է  *Աղստաֆա*), քաղաք Արևելյան Հայաստանում, ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Աղստևի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։
մինի|Աղստև (Akstafa) 1921-22/1922-24 թվականներին եղել է Հայկական ՍՍՀ կազմում։
գերմանական քարտեզ 1924 թ.
Լայպցիգի մատենագիտական ինստիտուտ

## Հայտնի աղստևցիներ
* Թոֆիկ Ալավերդյան

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Աղստև
Կատեգորիա:Աղստևի շրջանի բնակավայրեր
Հորդանան (այլ կիրառումներ)

**Հորդանան** կարող է վերաբերել՝

* Հորդանան - պետություն Արևմտյան Ասիայում։
* Հորդանան - գետ Արևմտյան Ասիայում։
Քաղբերդ

**Քաղբերդ**, այժմ կոչվում է *Աղդաշ* (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Աղդաշի շրջանի վարչական կենտրոն։

Աղդաշ անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։ Հանդիսացել է վերջինիս կենտրոնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Աղդաշի շրջանի բնակավայրեր
Ավետարան

մինի|Չորս ավետարանիչներ (պատկեր XI–րդ դարի հայկական ձեռագրից)
**Ավետարան** (հունարեն εὐαγγέλιον), բարի լուր։

Ավետարան բառի տակ հիմնականում հասկացվում է Նոր Կտակարանի առաջին չորս գրքերը, որոնցում ներկայացվում է Հիսուս Քրիստոսի գալստյան և հաղթանակի բարի լուրը։ Կան նաև պարականոն գրվածքներ, որոնք Նոր Կտակարանի մաս չեն կազմում։

## Չորս Ավետարաններ
Նոր Կտակարանի կանոնի առաջին չորս գրքերը կոչվում են Ավետարաններ, որոնցում ներկայացվում է Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան, մկրտության և քարոզչության, բժշկությունների և հրաշքների, խաչելության և հարության պատմությունները՝ գրված առաքյալների կամ նրանց հաջորդների կողմից։
Չորս ավետարաններն են.
# Ավետարան ըստ Մատթեոսի
# Ավետարան ըստ Մարկոսի
# Ավետարան ըստ Ղուկասի
# Ավետարան ըստ Հովհաննեսի

Դրանք գրվել են հետևյալ պատճառներով.
* Ներկայացնելու Քրիստոսի մահվան և հարության պատճառները,
* Պահպանելու Քրիստոսի վարդապետության անխաթարությունը,
* Ուղղորդելու քրիստոնյաներին դեպի ճշմարտություն,
* Բավարարելու Ա դարի եկեղեցու քարոզչական և ծիսական որոշ կարիքներ,

## Ավետարանիչների սիմվոլիկան
Եկեղեցու ավանդության, մանրանկարչության, որմնանկարչության, քանդակագործության մեջ տարածված է չորս ավետարանիչների սիմվոլիկան.
* Մատթեոս՝ հրեշտակ կամ մարդ
* Մարկոս՝ առյուծ
* Ղուկաս՝ ցուլ
* Հովհաննես՝ արծիվ։

Այս սիմվոլիկան հիմնված է Եզեկիելի Ա 10 և Հայտնության Դ 7 համարների հիման վրա։
Եկեղեցական Ավանդությունն այս խորհդանիշներին տալիս է հետևյալ բացատրությունը.
Մատթեոսի ավետարանն սկսվում է Քրիստոսի մարդեղության պատմությամբ, այդ պատճառով հեղինակը նույնացվում է մարդու հետ։ Մարկոսը առյուծի քաջությամբ առաջինն է բարձրաձայնում, որ Քրիստոս Աստծո Որդի է։ Ղուկասը նույնացվում է զոհի՝ ցլի հետ, քանի որ իր պատմությունն սկսում է Զաքարիայի զոհաբերության պատմությամբ։ Հովհաննեսն իր ավետարանի սկզբում արծվի իմաստությամբ վերևից սավառնելով է ներկայացնում Հիսուսի աստվածությունը։

## Գրականության ցանկ
* Եզնիկ ծ. վրդ. Պետրոսյան, Ներածություն Նոր Կտակարանի, Էջմիածին, 1996, էջ 25-28։
* Ա. Գայայան, Նոր Կտակարանի ընդհանուր ներածություն, 2003, էջ. 194-197։

## Արտաքին հղումներ
* Ավետարան ըստ Մատթեոսի
* Ավետարան ըստ Մարկոսի
* Ավետարան ըստ Ղուկասի
* Ավետարան ըստ Հովհաննեսի

Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նոր Կտակարան
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի գրքեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Կատեգորիա:Ավետարան
Հակոբ Ճամճիօղլու

**Հակոբ Ճամճիօղլու** (), հայ թարգմանիչ։

Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Փոքր հասակից ուղարկվել է Փարիզ՝ սովորելու «Երիտասարդ լեզվագետների դպրոցում», որի նպատակներ էր մասնագետներ պատրաստել Արևելքի համար։ Յոթ տարի այնտեղ սովորելուց հետո վերադարձել է ծննդավայր, կատարելագործել հայերեն, թուրքերեն, հունարեն լեզուների իր գիտելիքները։ 1721 թ.-ին նշանակվել է Կ. Պոլսի շվեդական դեսպանատան թարգման. այդ պաշտոնում մնացել է մինչև մահը։

Ունեցել է թարգմանական բեղուն գործունեություն։ Թարգմանություններ է կատարել ֆրանսերենից, լատիներենից, անգլերենից և հունարենից։ Ֆրանսերենից թարգմանել է «Գիրք զոր ասի խրատ հոգեկան» երկը, որ լույս է տեսել Կ. Պոլսում, 1736 թ.-ին, հայերեն և հայատառ թուրքերեն։ Լատիներենից թարգմանել է «Կատոնի յաղագս բարւոք կենցաղավարելոյ» երկը, հունարենից՝ «Գիրք յունաց որ կոչի օրոլոկիոն մեծ» ժամգիրքը (տպ.՝ Կ. Պոլիս, 1800)։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1695 ծնունդներ
Կատեգորիա:1775 մահեր
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Հորդանան (գետ)

**Հորդանան** (, , ), գետ Արևմտյան Ասիայում, մեծ մասամբ Հորդանանում։ Սկիզբ է առնում Ջեբել էշ-Շեյխ (Հերմոն) լեռնաշղթայից, հոսում Գհոր տեկտոնական իջվածքով, Խուլա և Տիբերիադի լճերի միջով, թափվում Մեռյալ ծովը։ Երկարությունը 252 կմ է։

## Անվանումը
Անվանման ծագումը բացատրվում է մի քանի կերպ։ Ոմանք գտնում են, որ այն առաջացել է սեմական լեզուներից և արտահայտում է «առու», «հոսք» կամ «աղմկել, կարկաչել» իմաստը։ Ոմանք էլ կարծում են, որ այն ունի ավելի վաղ ծագում։ Հոմերոսի «Իլիականում» Հորդանան գետ է հիշատակվել Էլիդայում և Կրետե կղզում։ Ենթադրվող իմաստն է «անընդհատ թավալվող»։ Արաբերեն կոչվում է **Նահր ուլ-Ուրդուննի** (**նահր** «գետ»)։ Անվանման արևմտահայերեն գրությունն է **Յորդանան**։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Հորդանանում
Կատեգորիա:Իսրայելի գետեր
Կատեգորիա:Հորդանանի գետեր
Կատեգորիա:Մեռյալ ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Պաղեստինի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կատեգորիա:Սիրիայի գետեր
Աղախինը տիրուհի

**Սպասուհին՝ տիրուհի** (), Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզիի երկու գործողությամբ օպերա։ Առաջնախաղը կայացել է 1733 թվականի օգոստոսի 28-ին Նեապոլում։ Լիբրետոն՝ Ջ. Ֆեդերիկոյի, ըստ Յա. Նելլիի կատակերգության։

## Գործող անձինք
* **Դոկտոր Ուբերտո**՝ ամուրի տղամարդ (բաս)
* **Սերպինա**՝ իրեն տիրուհի զգացող սպասուհի (սոպրանո)
* **Վեսպոնե**՝ Ուբերտոյի սպասավորը (համր դեր)

## Սյուժե
Օպերայի դեպքերը տեղի են ունենում Իտալիայում, մոտավորապես 1733 թվականին։ Ամուրի Ուբերտոյին վիճակվել է ծառայության մեջ պահելու Սերպինա քմահաճ սպասուհուն։ Այդ օրը տերը, ինչպես միշտ, ստիպված է երկար սպասելու՝ մինչև Սերպինան բարեհաճի մատուցել առավոտյան նախաճաշն ու տաք շոկոլադը։ Վերջապես հայտնվում է սպասուհին ու անվրդով հայտարարում, որ նախաճաշի ժամը վաղուց անցել է, ուստիև տերը պետք է համբերությամբ զինվի ու մինչև ճաշի ժամը դիմանա։ Ուբերտոյի համբերությունը հայտնում է, և նա, սպասուհու վրա զայրացած, դուրս է գալիս տանից՝ հայտարարելով, որ այդպես ապրելն արդեն անհնար է. իրեն տանտիկին է պետք։

Իսկ Սերպինան հենց դրան էր սպասում, քանի որ տան տիկնոջ դերն արդեն վաղուց նախատեսել էր հատկապես իր համար։ Երբ Ուբերտոն տուն է վերադառնում, Սերպինան նրան տեղեկացնում է, որ ինքն էլ է վճռել ամուսնանալ, և ավելացնում, որ հանդիպել է օտարերկրացի մի սպայի, որը և իրեն պատրաստվում է ամուսնության առաջարկություն անել։

Ուբերտոյի սրտում արթնանում է խանդը, և նա խնդրում է Սերպինային՝ իրեն ծանոթացնել նորահայտ փեսացուի հետ։ Ճարպիկ Սերպինան, սակայն, նախատեսել էր ամեն ինչ։ Նա տիրոջն է ներկայացնում Վեսպոնեին՝ Ուբերտոյի համր ծառային, որին նախապես զենք ու զրահ էր հագցրել-կապել, որ տերը չճանաչի։

Միամիտ Ուբերտոն, իհարկե, իր ծառային չի ճանաչում և, շտապելով առաջ ընկնել իր «ախոյանից», Սերպինայի ձեռքն է խնդրում։ Պարզվում է, որ Ուբերտոն վաղուց արդեն սիրում էր իր սպասուհուն, բայց մինչ այդ չէր համարձակվում նրան իր սերը խոստովանել։

Այսպես հնարամիտ Սերպինան կարողացավ օգնել և՛ Ուբերտոյին, և՛ ինքն իրեն։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1733 բեմադրվածներ
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ
Կատեգորիա:Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզիի օպերաներ
Գրիգոր Պետրոս ԺԵ Աղաջանյան

**Գրիգոր-Պետրոս Աղաջանյան** (արևմտահայերեն՝ *Գրիգոր Պետրոս ԺԵ Աղաճանեան*, , ), Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հայազգի գործիչ, կուրիալ կարդինալ (1946 թվականից), Հայ Կաթողիկե եկեղեցու կաթողիկոս-պատրիարք (1937 - 1962 թթ.)։

Ծնվել է սեպտեմբերի 18-ին, Ախալցխայում։ Սովորել է Հռոմի կաթոլիկ, ուսումն, հաստատություններում, ստացել աստվածաբանի, փիլիսոփայի և իրավաբանի վկայագրեր։ 1917-ին ձեռնադրվել է քահանա։ 1919–21-ին եղել է Թիֆլիսի հայ կաթոլիկների առաջնորդը, 1921–32-ին՝ Հռոմի հայ կաթոլիկական Լևոնյան վարժարանում դասատու, պրոռեկտոր, 1932-ից ռեկտոր։ 1937-ին ընտրվել է կաթոլիկ հայերի պատրիարք՝ ընդունելով Գրիգոր–Պետրոս XV անունը։ 1946-ից կարդինալ։ 1960–70-ին գլխավորել է Վատիկանի Հավատի տարածման միաբանությունը։ Աղաջանյան ջանացել է ընդլայնել կաթոլիկության ազդեցությունը տարբեր երկրներում, հատկապես «Երրորդ աշխարհ»–ում, որտեղ փորձել է կազմակերպել կաթոլիկ, նոր թեմեր ու դպրոցներ։ Աղաջանյան Վատիկանի ազդեցիկ քաղակական դեմքերից էր, դավանաբանական և սոցիալ–քաղ. հարցերում հաճախ պաշտպանում էր աջ միտումները կաթոլիկության մեջ։ 

Գրիգոր-Պետրոս Աղաջանյանը վախճանվել է 1971 թվականի մայիսի 16-ին, Վատիկանում։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 12-ին հոգևորականի մարմինը տեղափոպվել է Բեյրութ և վերահուղարկավորվել  Բեյրութի Սուրբ Եղիա եկեղեցու բակի նորակառույց շիրմատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Իտալահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Վիրահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Տանն Կիլիկիո կաթողիկե կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Գյոքչայ

**Գյոքչայ** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Գյոքչայյի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Հայտնի անձինք
* Սդիհ-բեկ Աղաբեկզադե &nbsp;-&nbsp;ռուսական զորապետ և գիտնական-արևելեագետ, ադրբեջանական ոստիկանության հիմնադիր և բարենորոգիչ։
* Յուրի Կովալյով &nbsp;-&nbsp;Ադրբեջանի ազգային հերոս։
* Ռասուլ Ռզա &nbsp;-&nbsp;Ադրբեջանի ազգային բանաստեղծ (1960)։
* Էնվեր Մամեդխանլի &nbsp;-&nbsp;Ադրբեջանի ազգային գրող (1987)։
* Միրզա Խազար &nbsp;-&nbsp;ռադիոլրագրող, հրապարակախոս, Կտակարանի թարգմանիչ ադրբեջաներեն։
* Ալի Քերիմ &nbsp;-&nbsp;Ադրբեջանի ազգային բանաստեղծ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Գյոքչայյի շրջանի բնակավայրեր
Գյոյթեփե

**Գյոյթեփե** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Ջալիլաբադի շրջանում։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ջալիլաբադի շրջանի բնակավայրեր
Գորանբոյ

**Գորանբոյ** (), քաղաք ներկայումս՝ Ադրբեջանական Հանրապետություն, Գորանբոյի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

Գերան-Բոյ-Ահմեդ անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում։

## Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 1940 կովկասի թաթար բնակիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Գորանբոյի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վերանվանված քաղաքներ
Շաբրան

**Շաբրան** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետություն, Շաբրանի շրջանի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Մեծ Կովկասի նախալեռներում, Սամուր-Ապշերոնյան ջրանցաքի վրա, 120 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք հեռավորության վրա Բաքվից։ Բնակչությունը՝ ։

1961 թվականին Դիվիչին այս բնակավայրը, որը այդ ժամանակ կոչվում էր Դիվիչի, ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, իսկ 2010 թվականին վերանվանված է եղել և ստացել է **Շաբրան** անվանումը պատմական շրջանի և համանուն միջնադարյան քաղաքի անվանումով։

Գոյություն ոնեն երկաթուղային տրանսպորտի ձեռնարկություններ, գորգային ֆաբրիկա, կաթնամթերքի և խճաքարի գործարաններ։ Քաղաքով անցնում է Բաքու - Դոնի Ռոստով ավտոմայրուղին և Բաքու - Մոսկվա երկաթուղային ճանապարհը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Շաբրանի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վերանվանված քաղաքներ
Եվլախ

**Եվլախ** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետություն, Եվլախի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Եվլախ
Նելլի Ուվարովա

**Նելլի Վլադիմիրի Ուվարովա** (, ), թատրոնի և կինոյի ռուսական հայազգի դերասանուհի, Յախոնտովի և Սմոլենսկու անվան մրցույթների դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Նելլի Ուվարովան ծնվել է Լիտվայի Մաժեկյայ քաղաքում 1980 թվականի մարտի 14-ին խառը ռուս-հայկական ընտանիքում։

Ավարտել է Գերասիմովի անվան կինոմատոգրաֆիայի համառուսաստանյան պետական համալսարանը ()։

1999 թվականից Ուվարովան սկսել է նկարահանվել կինոֆիլմերում, որոնց թվում է հայտնի «Բումեր» ֆիլմը։

2001 թվականից Ռուսական ակադեմիական երիտասարդական թատրոնի () առաջատար դերասանուհի է, որտեղ խաղում է բազմապլանային դերեր։

2004 թվականին «Ծիածան» () Միջազգային փառատոնում ստացել է մրցանակ կանացի լավագույն դերակատարման համար։

2005 թվականին դերասանուհուն հրավիրում են «Մի ծնվիր գեղեցիկ» () սերիալի գլխավոր կանացի դերի կատարման համար, որտեղ Նելլին կատարում է «սքանչելի տգեղուհու»՝ Եկատերինա Պուշկարյովայի դերը։ Նկարահանման հրապարակում աշխատում է իր հարազատ քրոջ Ելենա Ուվարովայի հետ, որն էր զգեստների վարպետը։

2006 թվականին էկրաններին առաջին անգամ դուրս էգալիս հայտնի ռեժիսոր և պրոդյուսեր Կարեն Հովհաննեսյանի (Ռուսաստանում հայտնի է որպես Կարեն Օգանեսյան) Նելլի Ուվարովայի մասնակցությամբ (հաշվի չառնելով էպիզոդային դերը «Բումերում») լիամետրաժ «Ես մնում եմ» () ֆիլմը։

2007 թվականին Նելլի Ուվարովան հրավեր է ստանում 40-սերիանոց «Ատլանդիտա» սերիալում Վերայի դերա համար, որը հաջողությամբ է անցել է ՍՏՍ (Ռուսաստան) և 1+1 (Ուկրաինա) հեռուստաալիքներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980 ծնունդներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ
Կատեգորիա:Մարտի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Մինոտավրոս

մինի|250px|Թեսևսի մարտը Մինոտավրոսի հետ պատկերված հին հունական ամփորայի վրա (մ.թ.ա. VIդ.)
**Մինոտավրոս** (, Մինոսի ցուլը), ըստ հին հունական դիցաբանության՝ մարդու մարմնով և ցուլի գլխով հրեշ, որը ծնվել է Կրետեի Մինոս արքայի կնոջ՝ Պասիփայեի և Պոսեյդոնի կողմից ուղարկված ցուլի ոչ բնական խառնակության արդյունքում։ Պատմվում է, որ Պասիփայեն իր նպատակին հասնելու համար մտել է փայտից շինված մի կովի մեջ։ Մինոտավրոսն ապրում էր Մինոսի հրամանով Դեդալոսի կողմից կառուցված լաբիրինթոսի մեջ՝ սնվելով այն պատանիներով ու աղջիկներով, որոնց աթենացիները տալիս էին Մինոսին որպես հարկ։ Սպանվել է աթենական հերոս Թեսևսի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական առասպելաբանություն
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության հրեշներ
Հրանտ Բագրազյան

**Հրանտ Բագրազյան** (), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, սցենարիստ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1973 թվականից, ՀԽՍՀ կինոմատոգրաֆիստների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կարսի մարզի Սուրմալուի գավառի Կողբ գյուղում։ 1931-1938 թվականներին աշխատել է Մոսկվայում որպես խառատ, Մոսկվայի մետրոյի առաջին հերթի շինարարության հորատանցող։ 1939-1940 թվականներին մասնակցել է Խորհրդա-ֆիննական պատերազմի մարտերին, ապա՝ 1941-1945 թվականներին՝ Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1948-1952 թվականներին սովորել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում (մինչև չորրորդ կուրսը)։ 1947-1948 թվականներին աշխատել է «Կոմսոմոլեց» թերթում, 1952-1966 թվականներին՝ հանրապետական ռադիոյի, 1966-1971 թվականներին՝ «Հայաստանի արդյունաբերություն» ամսագրի, 1971-1972 թվականներին՝ «Լիտերատուրնայա Արմենիա» հանդեսի խմբագրություններում։ 1972 թվականից աշխատել է «Հայաստանի արդյունաբերություն» ամսագրում։

Հայաստանի շրջանային թատրոնները 1951 թվականին բեմադրել են նրա «Կյանքը թելադրում է» պիեսը։

«Հայֆիլմ» կինոստուդիան Բագրազյանի սցենարով 1962 թվականին նկարահանել է «Ճանապարհ» գեղարվեստական կինոնկարը։ Երևանի վավերագրական ֆիլմերի կինոստուդիան նրա սցենարով (հեղինակակից Գևորգ Հայրյան) նկարահանել է «Լույսը Արագածի վրա» վավերագրական կինոնկարը։

Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Նա կգտնի իր ճանապարհը» (Մոսկվա, 1961), «Հրաբորբ խարույկ» (Մոսկվա, 1971), «Երևանի մարդիկ և երկինքը» (Երևան, 1975), «Հիշողության բոլոր գույները» (Երևան, 1985)։

## Հ. Բագրազյանի երկերի մատենագիտություն
* Առաջին ճշմարտություն (վիպակ), Երևան, «Հայաստան», 1967, 224 էջ։
* Հրաբորբ խարույկ (վեպ՝ նվիրված Լուսիկ Լիսինյանին), Երևան, «Հայաստան», 1971, 296 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Հռենոս

**Հռենոս** (, , ), գետ Արևմտյան Եվրոպայում։

Սկիզբ է առնում Ալպերում (Շվեյցարիայում) և թափվում Հյուսիսային ծովը՝ առաջացնելով դելտա։ Հոսում է Շվեյցարիայի, Լիխտենշտայնի, Ավստրիայի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և Նիդեռլանդների տարածքով։ Երկարությունը 1320 կմ է, նավարկելի է 952 կմ (մինչև Բազել և Բոդենի լճով)։ Ջրանցքներով միացված է Ռոն, Մառն, Վեզեր, Էլբա, Էմս գետերին։ Հռենոսի ափին են Բազել (Շվեյցարիա), Ստրասբուրգ (Ֆրանսիա), Մանհայմ, Մայնց, Բոնն, Քյոլն, Դյուսելդորֆ, Դյուսբուրգ քաղաքները, գետաբերանում՝ Ռոտերդամ ծովային նավահանգիստը (Նիդեռլանդներ)։

## Ստուգաբանություն
Անվանման ծագումը բացատրվում է մի քանի կերպ։ Ոմանք գտնում են, որ այն առաջացել է կելտական լեզուներից և կապված է «ջուր» հասկացության հետ։ Որպես հիմք առավելապես ընդունվում է գալլ. *renos, rhenus* կամ *rino* (իմաստները՝ «հոսող ջուր, գետից» մինչև «լիճ, ծով»)։ Ոմանք էլ անվանման առաջացումը կապում են հնդեվրոպական *ri* «գնալ, հոսել, շտապել» հիմքի հետ՝ *ri-enos* «հոսող ջուր»։ Անվանման լատիներեն գրությունը եղել է *Rhenus*:

## Պատկերասրահ

File:Rhine 1.jpg|Հռենոսի և Մոզելի շփման վայրը
File:Rhine 2.jpg|Մոտակա բազմաթիվ ամրոցներից մեկը
File:Rhine 3.jpg| Հռենոսի տիպիկ տեսարան
File:Rhine 4.jpg|Երկաթուղին գետի ափին
File:Rine5.jpg|Լորելայ ժայրը
File:Rhine 6.jpg|  Ամրոցը գետի վրա


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի գետեր
Կատեգորիա:Բադեն-Վյուրթեմբերգի գետեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի գետեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի գետեր
Կատեգորիա:Լիխտենշտայնի գետեր
Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Նիդերլանդների գետեր
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի գետեր
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գետեր
Իսմայիլի

**Իսմայիլի** (), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետություն, Իսմայիլիի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իսմայիլին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում 
* azerbaijan.az — Իսմայիլի 

Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Իսմայիլլիի շրջանի բնակավայրեր