Friendly Floatees

«**Բարյացակամ լողորդները**» օվկիանոսում հայտնված մանկական խաղալիքներն են, որոնք դարձել են գիտական ուսումնասիրությունների առարկա։ Դրանք վաճառվում են «The First Years»-ի կողմից, սակայն հայտնի են դարձել օվկիանոսագետ Քերթիս Էբեսմայերի շնորհիվ։ Էբեսմայերն ուսումնասիրել է 28․800 Բարյացակամ լողորդների շարժումը, որոնցից էին դեղին բադիկներ, կարմիր կուղբեր, կապույտ կրիաներ և կանաչ գորտեր, որոնք հայտնվել էին Խաղաղ օվկիանոսում 1992 թվականին։ Խաղալիքներից մի քանիսը հայտնվել էին Խաղաղ օվկիանոսի ափերի մոտ, օրինակ՝ Հավայիում։ Մյուսները ճամփորդել են ավելի քան 27․000 կիլոմետր՝ լողալով այն վայրի վրայով, որտեղ խորտակվել էր Տիտանիկը, և տարիներ անցկացնելով Արկտիկայի սառույցներում սառած վիճակում՝ հասնելով ԱՄՆ-ի Արևելյան ծովափ, ինչպես նաև բրիտանական և իռլանդական ափեր, տասնհինգ տարի անց՝ 2007 թվականին։

## Օվկիանոսագիտություն
Friendly Floatees խաղալիքների խմբաքանակը, որն արտադրվել էր Չինաստանում The First Years Inc.-ի համար, «Evergreen Ever Laurel» բեռնարկղային նավով Հոնկոնգից  մեկնել է դեպի Տակոմա, Վաշինգտոն։ 1992 թվականի հունվարի 10-ին Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսում տեղի ունեցած փոթորկի ժամանակ, որը մոտ է Ամսաթվի փոփոխման գծին, ծովում հայտնվեցին տասներկու 12 մ միջմոդալ կոնտեյներներ։ Այս բեռնարկղերից մեկում պահվում էին 28800 լողացող իրեր՝ մանկական լոգանքի խաղալիքներ՝ կարմիր կուղբեր, կանաչ գորտեր, կապույտ կրիաներ և դեղին բադեր։ Ինչ-որ պահի կոնտեյները բացվել է (հնարավոր է այն պատճառով, որ այն բախվել էր այլ բեռնարկղերի կամ հենց նավի հետ) և լողացող առարկաները դուրս են թափվել։ Չնայած յուրաքանչյուր խաղալիք տեղադրված էր ստվարաթղթե պատյանում, հետագա հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ստվարաթուղթը արագորեն քայքայվում է ծովի ջրի մեջ՝ լողացող իրերին թույլ տալով ազատվել պատյանից։ Ի տարբերություն շատ լոգանքի խաղալիքների, *Friendly Floatees*-ը անցք չունի, և ջուր չի ներծծում։

Սիեթլի օվկիանոսագետներ Քերթիս Էբեսմայերն ու Ջեյմս Ինգրահեմը, որոնք ուսումնասիրում էին օվկիանոսի մակերևութային հոսանքի մոդելը, սկսեցին ուսումնասիրել դրանց ընթացքը։ 28800 օբյեկտների զանգվածային արձակումը օվկիանոս միանգամից զգալի առավելություններ էր տալիս 500–1000 դրեյֆ շշերի արձակման ստանդարտ մեթոդի համեմատ։ Խաղաղ օվկիանոսից օբյեկտների վերականգնման արագությունը սովորաբար կազմում է մոտ 2%, այնպես որ, քան 10-ից 20 վերականգնումը, որը սովորաբար դիտվում է շշի շիշի արտանետման դեպքում, երկու գիտնականները ակնկալում էին, որ դրանք ավելի մոտ են 600-ի։  Նրանք այդ ժամանակ նաև հետևում էին տարբեր օբյեկտներ, ներառված 61,000 Nike կոշիկներ, որոնք կորել էին օվկիանոսում 1990 թվականին։

Դեպքից տասը ամիս անց, առաջին Floateeները սկսեց ողողվել Ալյասկայի ափի երկայնքով: Առաջին տասը խաղալիքները բացահայտվել էին Սիտկա, Ալյասկայի մոտ Նոյեմբերի 16 1992 թվականին, 32 000 սկզբնակետից։ Էբբեսմայերը և Ինգրահեմը կապվել է ծովափնյա աշխատակիցների, ափամերձ հատվածի աշխատողների և տեղի բնակիչների հետ՝ գտնելու հարյուրավոր Floateeներ 850 կիլոմետր ափի վրա։ Մեկ այլ ծովափնյա խաղալիք հայտնաբերեց 20 խաղալիք 1992 թվականի նոյեմբերի 28-ին, և ընդհանուր առմամբ 400-ը գտնվեց Ալյասկայի ծոցի արևելյան ափին մինչև 1993 թվականի օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում։ Սա ներկայացնում էր 1,4% վերականգնման մակարդակ։ Դեպքերը գրանցված են Ինգրահեմի OSCUR (Օվկիանոսի մակերևույթի հոսանքների սիմուլյացիա) համակարգչային մոդելում, որն օգտագործում է օդի ճնշման չափումները 1967 թվականից սկսած՝ օվկիանոսներում քամու ուղղությունն ու արագությունը և դրա հետևանքով մակերևութային հոսանքները հաշվարկելու համար։ Ինգրահեմի մոդելը ստեղծվել է ձկնորսությանը օգնելու համար, սակայն այն նաև օգտագործվում է կանխատեսելու flotsam-ի շարժումները կամ ծովում կորածների հավանական գտնվելու վայրը։

Օգտագործելով իրենց մշակած մոդելները՝ օվկիանոսագետները 1996 թվականին ճիշտ կանխատեսեցին խաղալիքների հետագա ցամաքները Վաշինգտոն նահանգում և տեսություն դրեցին, որ մնացած «Floatee»-ներից շատերը կհայտնաբերվեին Ալյասկայում, դեպի արևմուտք՝ դեպի Ճապոնիա, ետ՝ դեպի Ալյասկա, այնուհետև Բերինգի նեղուցով շարժվեց դեպի հյուսիս և հայտնվեց Արկտիկայի սառույցի մեջ։ Դանդաղ շարժվելով դեպի բևեռը նրանք կանխատեսեցին, որ այս տեղի կունենար հինգ կամ վեց տարի, որպեսզի խաղալիքները հասնեին Հյուսիսային Ատլանտիկան։ Նրանք կանխատեսում էին, որ հինգ կամ վեց տարի կպահանջվի, որպեսզի խաղալիքները հասնեն այնտեղ, որտեղ սառույցը կհալվի և կթողնի դրանք։ 2003թ. հուլիսից դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում The First Years Inc.-ն առաջարկեց 100 ԱՄՆ դոլարի խնայողական պարտատոմսերի պարգև յուրաքանչյուրին, ով վերականգնեց նավը Նոր Անգլիայում, Կանադայում կամ Իսլանդիայում։

2004 թվականին ավելի շատ խաղալիքներ են հայտնաբերվել, քան նախորդ երեք տարիներին։ Այնուամենայնիվ, դեռևս կանխատեսվում էր, որ այս խաղալիքներից շատերը կուղևորվեն դեպի արևելք Գրենլանդիայի կողքով և 2007թ.-ին կհասնեն Միացյալ Թագավորության հարավ-արևմտյան ափերին։ 2007թ. հուլիսին թոշակառու ուսուցիչը Դևոնի ափին հայտնաբերել է պլաստիկ բադ, իսկ բրիտանական թերթերը սխալմամբ հայտարարեց, որ Floatees-ը սկսել են ժամանել։ Սակայն պատմությունը հրապարակելուց հաջորդ օրը Western Morning News-ը, տեղական Devon թերթը, հաղորդում է, որ Սաութհեմփթոնի Ազգային օվկիանոսագրության կենտրոնի բժիշկ Սայմոն Բոքսալը զննել է խաղալիքը և որոշել, որ բադը Floatee չէ։

Արևից և ծովի ջրից սպիտակեցված բադերն ու կավները սպիտակել էին, բայց կրիաներն ու գորտերը պահպանել էին իրենց սկզբնական գույները։

## Ժառանգություն
Առնվազն երկու մանկական գիրք ոգեշնչվել է Floatees-ից։ 1997 թվականին, Clarion Books հրատարակեց *Ducky* (), որը գրված է Եվա Բանթինգի կողմից և նկարազարդված Կալդեկոտի մեդալակիր Դեյվիդ Վիշնևսկու կողմից։ Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակի դափնեկիր Էրիկ Կարլեն գրել է *[[10 Little Rubber Ducks]]* (Harper Collins 2005, ).

1997 թվականին Black Swan տպագրեց *That Awkward Age* (Transworld 1997, ), Մերի Սելբիի կողմից գրված կատակերգություն, որտեղ մի քանի բադեր հայտնաբերվում են Լյուիս կղզու մոտ, որոնցից մեկը գնվում է աճուրդում և դիտվում է որպես հաստատակամության փոխաբերություն։

2003 թվականին Ռիչ Էյլբերտը երգ է գրել "Yellow Rubber Ducks" հիշելով բադերի ճանապարհորդությունը։ 2011 թվականին նա երգը հրապարակեց որպես YouTube տեսահոլովակ, *[https://www.youtube.com/watch?v=-RPUmRmdcjw Yellow Rubber Ducks]*.

2011 թվականին Դոնովան Հոնը հրապարակել է *[[Moby-Duck|Moby-Duck: The True Story of 28,800 Bath Toys Lost at Sea and of the Beachcombers, Oceanographers, Environmentalists, and Fools, Including the Author, Who Went in Search of Them]]* (Viking, )

2014 թվականի հունիսի 20-ին Disney Channel-ը և Disney Junior-ը ցուցադրեցին Lucky Duck, կանադական-ամերիկյան անիմացիոն հեռուստաֆիլմ, որը հիմնված է Friendly Floatees-ի վրա և ոգեշնչված է նրանցից։

2014 թվականի իր «*The Cartographer Tries to Map a Way to Zion*,» բանաստեղծությունների ժողովածուում բանաստեղծ Քեյ Միլլերը բանաստեղծություն է նվիրում Friendly Floateesներին։

Արտահոսքը հիշատակվել է 2022 թվականի «Placid Plastic Duck Simulator» խաղում որպես «պատահական բադի փորձ», որը կարելի է լսել ռադիոյով երաժշտության միջև։

Խաղալիքներն իրենք դարձել են կոլեկցիոների իրեր՝ հասնելով մինչև 1000 դոլարի։

## Ծանոթագրություններ

## Մեջբերումներ
*Hohn, Donovan, *Moby-Duck: The True Story of 28,800 Bath Toys Lost at Sea and of the Beachcombers, Oceanographers, Environmentalists, and Fools, Including the Author, Who Went in Search of Them*. Viking, New York, NY 2011, 
*
*
*
*
*
*
*

## Հղումներ
*Keith C. Heidorn, 'Of Shoes And Ships And Rubber Ducks And A Message In A Bottle', *The Weather Doctor* (17 March 1999).
*Jane Standley, 'Ducks' odyssey nears end', *BBC News*, (12 July 2003).
*Duck ahoy, *The Age*, (7 August 2003)
*Marsha Walton, 'How Nikes, toys and hockey gear help ocean science', CNN.com (26 May 2003).
*"Journey of the Floatees", Spiegel magazine (1 July 2007)
*"Timeline of Rubber Duck Voyage", Rubaduck.com
*Donovan Hohn, "Moby-Duck: Or, The Synthetic Wilderness of Childhood," *[[Harper's Magazine]]*, January (2007), pp.&nbsp;39–62.
*Moby Duck: The True Story of 28,800 Bath Toys Lost at Sea and of the Beachcombers, Oceanographers, Environmentalists, and Fools, Including the Author, Who Went in Search of Them  – follow up non-fiction book based on 2 years research after the Harper's Magazine article.
*Rich Eilbert, *[https://www.youtube.com/watch?v=-RPUmRmdcjw Yellow Rubber Ducks]*, YouTube.com, (March 2011).
Կատեգորիա:Ծովային հոսանքներ
Կատեգորիա:Օվկիանոսագիտություն
Կատեգորիա:Ֆիզիկական օվկիանոսագիտություն
Կատեգորիա:Կլիմայագիտություն