Ասիական դար

[աջից|մինի|330x330փքս| [Չինաստանն ու Հնդկաստանն աշխարհի երկու ամենամեծաքանակ երկրներն են ըստ բնակչության, և ակնկալվում է, որ տնտեսապես արագ աճ կունենան:]]
**Ասիական դարը** ասիական քաղաքականության և մշակույթի 21-րդ դարի կանխատեսվող գերակայությունն է՝ ենթադրելով, որ որոշակի ժողովրդագրական և տնտեսական միտումները պահպանվում են։ Ասիական դար հասկացությունը զուգահեռ է 19-րդ դարի բնութագրմանը որպես Բրիտանիայի կայսերական դար, իսկ 20-րդ դարին որպես ամերիկյան դար։

Ասիական զարգացման բանկի 2011 թվականի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ 3 միլիարդ ասիացիները (այսպես՝ մինչև 2050 թվականը Ասիայի մոտ 5,3 միլիարդ ընդհանուր բնակիչների 56,6%-ը) կարող են վայելել այնպիսի կենսամակարդակ, ինչպիսին այսօր Եվրոպայում է, և տարածաշրջանը մինչև այս դարի կեսերը կսկսի արտադրել աշխարհի ողջ արտադրանքի կեսից ավելին։

Ասիայում միասնության աճող կարևորությունն ու շեշտադրումը, ինչպես նաև տարածաշրջանի երկրների միջև հասունացող և առաջադեմ հարաբերություններն ավելի են ամրապնդում 21-րդ ասիական դարի ստեղծումը։

## Ծագում
1924 թվականին Կարլ Հաուսհոֆերն օգտագործել է «Խաղաղօվկիանոսյան դարաշրջան» տերմինը, որը կանխատեսում էր Ճապոնիայի, Չինաստանի և Հնդկաստանի աճը։ «*Ասիական դար»* արտահայտությունն առաջացել է 1980-ականների կեսերին և վերջերին և վերագրվում է 1988 թվականին  Չինաստանի վեհագույն առաջնորդին՝ Դեն Սյաոպինի և Հնդկաստանի վարչապետ Ռաջիվ Գանդիի հետ հանդիպմանը, որտեղ Դենն ասել է, որ «վերջին տարիներին շատ անգամ ասում էին, որ հաջորդ դարը լինելու է Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի դար, կարծես դա անպայման այդպես է լինելու։ Ես համաձայն չեմ այս տեսակետի հետ»։ Մինչ այս, այն հայտնվել էր 1985 թվականին ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի լսումների ժամանակ։ Այն հետագայում վերահաստատել են ասիական քաղաքական առաջնորդները և այժմ լայնորեն օգտագործվող տերմին է ԶԼՄ-ներում։

## Պատճառներ
Ասիայի կայուն տնտեսական ցուցանիշները 2010 թվականին նախորդող երեք տասնամյակների ընթացքում, համեմատած մնացած աշխարհի ցուցանիշների հետ, ասիական դարի հնարավորության, թերևս, ամենաուժեղ դեպքն է։ Թեև տնտեսական կատարողականի այս տարբերությունը որոշ ժամանակ ճանաչվել էր, առանձին առանձին հետընթացները (օրինակ՝ 1997—1998 թվականների ասիական ֆինանսական ճգնաժամը) հակված էին թաքցնել լայն տարածումը և ընդհանուր միտումը։ Այնուամենայնիվ, 21-րդ դարի սկզբին կարելի էր հիմնավոր փաստեր առաջ բերել, որ ասիական այս ավելի ուժեղ կատարումը ոչ միայն կայուն էր, այլև այն իրենից ուժ և մեծություն է ներկայացնում, որը կարող էր էապես փոխել ուժային բաշխումը մոլորակի վրա։ Դրա հետևանքով համաշխարհային առաջնորդությունը մի շարք նշանակալից ոլորտներում՝ միջազգային դիվանագիտություն, ռազմական ուժ, տեխնոլոգիա և փափուկ ուժ, կարող է, որպես հետևանք, ստանձնվել Ասիայի մեկ կամ մի քանի պետությունների կողմից։

Ի թիվս բազմաթիվ գիտնականների, որոնք նպաստել են ասիական նշանակալի զարգացմանը, Կիշորե Մահբուբանին ապահովում է յոթ սյուներ, որոնք և հնարավորություն են տվել ասիական երկրներին առաջադիմել և իրենց հնարավորություն տվել համատեղելի դարձնել գործնական կապերը արևմտյան գործընկերների հետ։ Յոթ սյուները ներառում են՝ ազատ շուկայական տնտեսագիտություն, գիտություն և տեխնոլոգիա, արժանիքներ, պրագմատիզմ, խաղաղության մշակույթ, օրենքի գերակայություն և կրթություն։

Պրոֆեսոր Ջոն Ուեսթը իր «Ասիական դար *… դանակի եզրին»* գրքում պնդում է*.*

*«Քսանմեկերորդ դարի ընթացքում Հնդկաստանը կարող է հայտնվել որպես Ասիայի առաջատար ուժ:* *Արդեն Հնդկաստանի տնտեսությունն ավելի արագ է աճում, քան Չինաստանինը, մի միտում, որը կարող է շարունակվել, եթե Չինաստանը լրջորեն չզբաղվի տնտեսական բարեփոխումներով:* *Ավելին, Հնդկաստանի բնակչությունը 2022 թվականին կգերազանցի Չինաստանինը և մինչև 2100 թվականը կարող է 50%-ով ավելի բարձր լինել, ըստ Միավորված ազգերի կազմակերպության**:*

2019 թվականին պրոֆեսոր Քրիս Օգդենը, Ասիայի անվտանգության դասախոս, Սենտ Էնդրյուսի համալսարանի գրել է, որ *«Չնայած մեկ շնչին ընկնող եկամտի և կազմված ենթակառուցվածքների առումով դեռևս համեմատաբար հետամնաց է, քանի որ այս հարստությունը վերածվում է ռազմական, քաղաքական և ինստիտուցիոնալ ազդեցության (այնպիսի մարմինների շնորհիվ, ինչպիսիք են* Միավորված ազգերի կազմակերպությունը *և նոր Ասիական Ենթակառուցվածքի Ներդրումների Բանկը), Ասիայի երկու խոշորագույն տերությունները ձեռք կբերեն կառուցվածքային կենտրոնություն և կարևորություն, որը նրանց կդարձնի գլոբալ հենարաններ:* *Ակնկալվող բնակչությունը և ձայնային առաջնորդները արագացնում և հիմնավորում են այս կարևորությունը, և եթե հնարավոր լինի հաղթահարել շրջակա միջավայրի աղտոտվածության և կոռուպցիայի էկզիստենցիալ խնդիրները, ավետում են ասիակենտրոն և Չինաստան/Հնդկաստան կենտրոնացած աշխարհակարգի առաջացումը, որը կձևավորի աշխարհակարգը։ Միջազգային հարաբերությունների հիմնական հիմքը գալիք տասնամյակների համար**»։*

### Ժողովրդագրություն
Ակնկալվում է, որ Ասիայում բնակչության աճը կշարունակվի առնվազն 21-րդ դարի առաջին կեսին, թեև այն զգալիորեն դանդաղել է 20-րդ դարի վերջից։ Կանխատեսվում է, որ 21-րդ դարի սկզբին չորս միլիարդ բնակչությամբ Ասիայի բնակչությունը կհասնի ավելի քան հինգ միլիարդի մինչև 2050 թվականը։ Թեև ակնկալվում է, որ աշխարհի ամբողջ բնակչության տոկոսը մեծ փոփոխություններ չի կրի, սպասվում է, որ գլոբալ բնակչության Հյուսիսային Ամերիկայի և Եվրոպայի մասնաբաժինները կնվազեն։

### Տնտեսագիտություն
ձախից|մինի|300x300փքս| Համաշխարհային ներդրումը աշխարհի ՀՆԱ-ում խոշոր տնտեսությունների կողմից՝ մ.թ. 1 թվականից մինչև մ.թ. 2003 թվականը, ըստ Անգուս Մեդիսոնի գնահատականի: Մինչև 18-րդ դարը Չինաստանը և Հնդկաստանը ՀՆԱ-ի երկու խոշորագույն տնտեսություններն էին։
մինի|2050 թվականին 7 խոշորագույն տնտեսությունների կանխատեսվող ՀՆԱ-ն։
մինի|Համաշխարհային ՀՆԱ-ի կանխատեսվող մասնաբաժիններն ըստ տարածաշրջանների մինչև 2050 թվականը։
աջից|մինի|200x200փքս| Աշխարհի ամենաբանուկ առևտրի փողոցներից մեկը՝ Շանհայի Նանջինգ ճանապարհը, մայրցամաքային Չինաստանի տնտեսական աճի և սպառողների մեծ բազայի օրինակ է:
աջից|մինի|200x200փքս| Հնդկաստանի միջին խավի բնակչությունը՝ 300 միլիոնի է հասնում, աճում է տարեկան 5 տոկոսով։ Այստեղ ցուցադրված է բարձրակարգ և թանկարժեք տարածքները Հարավային Մումբայում:
Հիմնական շարժիչ ուժը շարունակական արտադրողականության աճն է Ասիայում, մասնավորապես Չինաստանում և Հնդկաստանում, քանի որ տեղի կենսամակարդակը բարձրանում է։ Նույնիսկ եթե ամբողջությամբ չհամընկնի եվրոպական կամ հյուսիսամերիկյան կենսամակարդակի հետ, Ասիան մինչև 2050 թվականը կարող է արտադրել համաշխարհային ՀՆԱ-ի կեսը։ Սա մեծ տեղաշարժ է՝ համեմատած հետսառը պատերազմի հետ, երբ Հյուսիսային Ամերիկան և Եվրոպան միասին արտադրում էին համաշխարհային ՀՆԱ-ի կեսը։  Ասիական զարգացման բանկի 2011 թվականի ուսումնասիրությունը նշում է, որ. «Մինչև 2050 թվականը համաշխարհային համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) իր մասնաբաժինը գրեթե կրկնապատկելով մինչև 52 տոկոս՝ Ասիան կվերականգնի գերիշխող տնտեսական դիրքը, որը զբաղեցնում էր մոտ 300 տարի առաջ։

Ասիական դար հասկացությունը ենթադրում է, որ ասիական երկրների տնտեսությունները կարող են պահպանել իրենց թափը ևս 40 տարի, հարմարվել փոփոխվող համաշխարհային տնտեսական և տեխնոլոգիական միջավայրին և շարունակաբար վերստեղծել համեմատական առավելությունները։ Այս սցենարի համաձայն, Ասիական զարգացման բանկի 2011 թվականի մոդելավորման` Ասիայի ՀՆԱ-ն կաճի 17&nbsp;տրիլիոն ԱՄՆ դոլարից՝ 2010 թվականին՝ 174 դոլար&nbsp;տրիլիոն 2050 թվականին կամ համաշխարհային ՀՆԱ-ի կեսը։ Նույն ուսումնասիրության մեջ Ասիական զարգացման բանկը գնահատում է, որ յոթ տնտեսություններ (Չինաստան, Հնդկաստան, Ինդոնեզիա, Ճապոնիա, Հարավային Կորեա, Թաիլանդ, Մալայզիա) կառաջնորդեն Ասիայի հզոր աճը։ Ասիական դարի սցենարով տարածաշրջանը չի ունենա աղքատ երկրներ՝ համեմատած 2011 թվականի ութ աղքատ երկրների հետ։

1970-ականների վերջին Չինաստանի տնտեսական բարեփոխումներից ի վեր (գյուղացիական տնտեսությունների սեփականաշնորհում) և 1990-ականների սկզբին (քաղաքների մեծ մասում), Չինաստանի տնտեսությունը երեք տասնամյակ վայելել է 8-ից 10% տնտեսական աճի տեմպեր։  Հնդկաստանի տնտեսությունը սկսեց նմանատիպ, թեև ավելի դանդաղ վերելք 1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին, և այս ժամանակահատվածում միջին աճը կազմել է մոտ 4%, թեև 2005 թվականին աճելով մի փոքր ավելի քան 8%, իսկ 2006-ին հասնելով 9,2%-ի, նախքան դանդաղելը մինչև 6% 2009 թվականին, այնուհետև 2010 թվականին հասնելով 8,9%-ի։

Այս երկու զարգացումները ներառում էին տնտեսության որոշակի կառավարվող ազատականացման քաղաքականություն, ինչպես նաև տնտեսության շրջադարձ դեպի գլոբալացում (ինչպես արտահանում, այնպես էլ ներքին ներդրումների ներգրավում)։ Այս ազատականացման և գլոբալացման չափերը դեռևս քննարկման ենթակա են։ Դրանք հիմնական քաղաքական առաջնորդների գիտակցված որոշումների մի մասն էին, հատկապես Հնդկաստանում և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում։ Նաև երկու երկրների բնակչությունն առաջարկում է ավելի քան երկու և քառորդ միլիարդի պոտենցիալ շուկա։ Այս երկու երկրներում սպառողական ներքին շուկայի զարգացումը հիմնական հիմք է հանդիսացել տնտեսական զարգացման համար։ Սա թույլ է տվել Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությանը և Հնդկաստանի համար ազգային աճի շատ ավելի բարձր տեմպեր ցուցադրել՝ համեմատած Ճապոնիայի, Եվրոպական Միության և նույնիսկ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ։ Ապրանքների և ծառայությունների ծախսերի միջազգային առավելությունը, որը հիմնված է ավելի էժան աշխատուժի վրա, այս երկու երկրներին հնարավորություն է տվել գլոբալ մրցակցային ճնշում գործադրել։

Արևելյանացում տերմինը օգտագործվել է արևելյան (հիմնականում ճապոնական) կառավարման տեխնիկայի տարածումը դեպի Արևմուտք։

Ասիայի ավելի մեծ տնտեսական գերակայության միտումը նույնպես հիմնված է վերջին պատմական տնտեսական միտումների էքստրապոլյացիաների վրա։ «Goldman Sachs»-ը BRIC-ի իր տնտեսական կանխատեսման մեջ ընդգծել է միտումը, որ մայրցամաքային Չինաստանը 2050 թվականին ՀՆԱ-ի առումով կդառնա ամենամեծ տնտեսություն, իսկ Հնդկաստանը՝ երկրորդ խոշորագույն տնտեսություն։ Զեկույցը նաև կանխատեսում էր արդյունաբերության տեսակը, որի վրա գերիշխելու է յուրաքանչյուր ազգ, ինչի հետևանքով ոմանք մայրցամաքային Չինաստանը համարեցին «աշխարհի արդյունաբերական արհեստանոց», իսկ Հնդկաստանը «մեծ սպասարկող հասարակություններից մեկը»։  2009 թվականի դրությամբ նոր արդյունաբերական համարվող երկրների մեծ մասը գտնվում է Ասիայում։

Մինչև 2050 թվականը Արևելյան Ասիայի և Հարավային Ասիայի տնտեսությունները կզարգանան ավելի քան 20 անգամ։ Դրա հետ մեկտեղ աճում է մարդկային զարգացման ինդեքսը, որն օգտագործվում է կենսամակարդակը չափելու համար։ Հնդկաստանի մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը կմոտենա .8. Արևելյան Ասիան կմոտենա .94-ին կամ բավականին մոտ է արևմտյան երկրների կենսամակարդակին, ինչպիսիք են Եվրոպական Միությունն և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները։ Սա կնշանակի, որ բավականին դժվար կլինի որոշել երկուսի հարստության տարբերությունը։ Արևելյան Ասիայի և Հնդկաստանի բնակչության պատճառով նրանց տնտեսությունը շատ մեծ կլինի, և եթե ներկայիս միտումները շարունակվեն, Հնդկաստանի  բնակչությունը կարող է կրկնապատկվել Չինաստանի համեմատությամբ։ Արևելյան Ասիան կարող է գերազանցել բոլոր արևմտյան երկրների միավորված տնտեսությունները արդեն 2030 թվականին Հարավային Ասիան շուտով կարող է դրան հետևել, եթե աղքատների դասակարգը շարունակվի վերածվել միջին խավի։

#### Շինարարական նախագծեր
[աջից|մինի|223x223փքս| [Թայպեյ|Թայվանի Թայբեյ 101 երկնաքերը, որը 2004 թվականից 2010 թվականներին եղել է աշխարհի ամենաբարձր շենքը։]]
Կանխատեսվում է, որ մոտակա տարիներին Ասիայում կիրականացվեն շինարարական ամենաառաջատար նախագծերը։ Որպես տնտեսական հզորության խորհրդանիշ՝ գերբարձր երկնաքերեր են կառուցվել Ասիայում, և ներկայումս ավելի շատ նախագծեր են բեղմնավորվում և սկսվում Ասիայում, քան աշխարհի ցանկացած այլ տարածաշրջանում։ Ավարտված նախագծերը ներառում են՝ Կուալա Լումպուրի Պետրոնաս աշտարակները, Շանհայի համաշխարհային ֆինանսական կենտրոնը, Հոնկոնգի միջազգային ֆինանսական կենտրոնը, Թայվանի Թայբեյ 101-ը, Արաբական Միացյալ ԷմիրություններիԴուբայի Բուրջ Խալիֆան և Շանհայի աշտարակը։ Ապագա շենքերը խոստանում են ավելի բարձր լինել, ինչպես օրինակ PNB 118-ը Կուալա Լումպուրում և Legacy Tower-ը Դաքքայում, Բանգլադեշ։

### Մշակույթ
Մշակութային առումով ասիական դարը խորհրդանշվում է հնդկական ժանրի ֆիլմերով ( Բոլիվուդ, Նոր հնդկական կինո), Հոնկոնգյան ժանրի ֆիլմերով ( մարտարվեստի ֆիլմեր, Հոնկոնգյան մարտարվեստի կինո, ճապոնական անիմացիաներով և Կորեական ալիքով։ Ասիական մշակույթների իրազեկումը կարող է լինել շատ ավելի մշակութային իրազեկ աշխարհի մի մասը, ինչպես առաջարկվում է քաղաքակրթությունների բախման թեզում։ Հավասարապես, ասիական մշակույթների հաստատումն ազդում է ասիացիների ինքնության քաղաքականության վրա և ասիական սփյուռքում։

Ճապոնիայի համախառն ազգային սառեցումը բարձրանում է. ճապոնական մշակութային արտադրանքները, ներառյալ հեռուստաշոուները, անկասկած տարածված են ամերիկյան լսարանի շրջանում և տարիներ շարունակ եղել են։ &nbsp;2003 թվականին աշխարհում մոտավորապես 2,3  միլիոն մարդ սովորել են ճապոներեն լեզուն. 900,000 հարավկորեացիներ, 389,000 չինացիներ, 381,000 ավստրալիացիներ և 140,000 ամերիկացիներ սովորում են ճապոներեն ցածր և բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։

Ֆեն շուի գրքերը գլխավորել են ոչ գեղարվեստական գրականության ամենավաճառվող գրքերի ցուցակները, իսկ ֆենգ շուի դպրոցները բազմապատկվել են։ Խոշոր բանկերը և բազմազգ կորպորացիաները աշխատում են ֆեն-շուիի խորհրդատուների հետ՝ իրենց գրասենյակների կազմակերպման վերաբերյալ նրանց խորհուրդ տալու համար։ Եղել է պատրաստակամություն լրացնել բժշկության, թերապիայի և մերսման արևելյան մտքերը և հրաժարվել ավանդական արևմտյան բժշկությունից՝ հօգուտ այնպիսի մեթոդների, ինչպիսիք են ասեղնաբուժությունը և ասեղնաբուժությունը։  Մեծ ժողովրդականություն են ձեռք բերել գրեթե բոլոր արևելյան մարտարվեստները, ինչպիսիք են քունգ ֆուն, ձյուդոն, կարատեն, այկիդոն, թաեքվոնդոն, կենդոն, ջուջուցուն, տայ-չին, ցիգոնգը, բա գուան և քսինգ-ին, իրենց բազմաթիվ հարակից դպրոցներով և ենթատեսակներով։

Ասիական խոհանոցը բավականին տարածված է Արևմուտքում ասիական ներգաղթի և ոչ ասիացիների կողմից ասիական մշակույթի և սննդի նկատմամբ հետագա հետաքրքրության պատճառով։ Նույնիսկ Մեծ Բրիտանիայի, Կանադայի, Սկանդինավիայի կամ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների փոքր քաղաքները սովորաբար ունեն առնվազն մեկ հնդկական կամ չինական ռեստորան։ Համաասիական և ասիական ոգեշնչված խոհանոցներ մատուցող ռեստորաններ բացվել են նաև Հյուսիսային Ամերիկայում, Ավստրալիայում և աշխարհի այլ մասերում։ «PF Chang's China Bistro»-ն և «Pei Wei Asian Diner»-ը, որոնք մատուցում են ասիական և ասիական ոգեշնչված սնունդ, կարելի է գտնել ամբողջ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներով մեկ, իսկ «PF Chang's China Bistro»-ն նաև աշխարհի այլ մասերում։ Գործարկվել են նաև ասիական ոգեշնչված սննդամթերք, ներառյալ լապշա ապրանքանիշը՝ Մագիից։ Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում, Իռլանդիայում և Մեծ Բրիտանիայում ասիական ոգեշնչված լապշայի տեսականին, որը հայտնի է որպես «*Maggi Fusian»* և Գերմանիայում և Ավստրիայում, որը հայտնի է որպես «*Maggi Magic Asia»*, ներառում է լապշաների շարք՝ ոգեշնչված Չինաստանի, Ճապոնիայի յուրահատուկ ուտեստներից։ Հայտնի են ողջ աշխարհով նաև կորեական, հնդկական, մալայզիական, սինգապուրական, ինդոնեզիական և թաիլանդական խոհանոցները։

Յոգան ժողովրդականություն է ձեռք բերել Հնդկաստանից և Ասիայի մնացած մասերից դուրս և մուտք է գործել արևմտյան աշխարհի մշակույթ։

Չնայած անգլերեն լեզվի օգտագործումը շարունակում է տարածվել, ասիական լեզուներն ավելի տարածված են դառնում մայրցամաքի սահմաններից դուրս ուսուցանելու և սովորելու համար։ Չինարենի ուսումնասիրությունը վերջերս ավելի մեծ ուշադրություն է գրավել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝  այն իմանալու շնորհիվ տնտեսական առավելությունների աճման հավատի։ Այն խրախուսվում է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կողմից Կոնֆուցիուսի ինստիտուտների աջակցությամբ, որոնք բացվել են բազմաթիվ երկրներում՝ չինական լեզուն և մշակույթը ուսուցանելու նպատակով։

Չինարենը դասվել է որպես երկրորդ ամենաօգտագործվող լեզու ինտերնետում, որտեղ գրեթե մեկ քառորդը խոսում է չինարեն, ճապոներենը չորրորդն է ցուցակում, իսկ կորեերենը՝ տասներորդը 2010 թվականի դրությամբ։ Ըստ կենտրոնական հետախուզական վարչության 2020 թվականի դրությամբ ամենաշատ օգտատերերի հոստն են դարձել Չինաստանը, երրորդը՝ Հնդկաստանը, վեցերորդը՝ Ճապոնիան, իսկ 2020 թվականին՝ Ինդոնեզիան՝ տասներորդը։

Հնդկաստանն ունի աշխարհի ամենամեծ կինոարդյունաբերությունը,  և Հնդկական կինոարդյունաբերությունը ավելի շատ ֆիլմեր է արտադրում, քան Նոլիվուդը և Հոլիվուդը։

Քսաներորդ դարի սկզբին շատ քիչ մարդիկ բուսակերության կողմնակից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Միացյալ Թագավորությունում նրանց թիվը կազմում էր 100,000՝ մոտ 50 միլիոն բնակչությունից՝ ընդհանուրի մոտ 0,2 տոկոսը։ 1990-ականներին այդ ցուցանիշը գնահատվում էր որպես բրիտանական բնակչության 4,2-ից 11 տոկոսը և արագորեն աճում  է։ Ինչպես նկատում են Փորրիթն ու Ուինները, դեռևս 1960-ականներին և 70-ականների սկզբին «բուսակեր լինելը համարվում էր առանձնահատուկ և տարօրինակ», բայց «այժմ դա հարգելի է և սովորական»։

Կորեական ալիքի, մասնավորապես՝ քեյ փոփի և կորեական դրամաների տարածումը Ասիայի սահմաններից դուրս հանգեցրել է այս պահանջարկը պահպանելու ծառայությունների ստեղծմանը։ «Viki»-ն և «DramaFever»-ը այլ ասիական բովանդակության հետ մեկտեղ կորեական դրամաներ միջազգային հեռուստադիտողներին տրամադրող ծառայությունների օրինակներ են։ «SBS PopAsia»-ն և «Asian Pop Radio»-ն ռադիոյի հետ կապված երկու երաժշտական ծառայություններ են, որոնք քարոզում են K-pop-ի տարածումը Ավստրալիայում։ Բացի K-pop-ից, Ասիական փոփ ռադիոն նվիրված է նաև այլ ասիական փոփ երաժշտական խմբերին, որոնք ծագում են Ինդոնեզիայից, Թաիլանդից, Ճապոնիայից, Մալայզիայից և Սինգապուրից։ Նմանապես, SBS PopAsia-ն կենտրոնանում է այլ արևելյան ասիական փոփ երաժշտության վրա՝ Չինաստանից և Ճապոնիայից և որոշ չափով Հարավարևելյան Ասիայի փոփ երաժշտության վրա՝ K-pop-ի հետ համատեղ։ Ասիական առնչվող բովանդակության աճող ժողովրդականությունը հանգեցրել է նրան, որ «SBS PopAsia»-ն դարձել է SBS բովանդակության բրենդային անվանում, ինչպիսիք են հեռուստահաղորդումները և Ասիական նորությունները, որոնք ծագում են Չինաստանում, Հարավային Կորեայում, Ճապոնիայում և Հնդկաստանում։

Արևմուտքում արևելյան մշակույթի և փիլիսոփայության աճող իրազեկությունն ու ժողովրդականությունը հանգեցրել են նրան, որ արևելյան մշակութային օբյեկտները վաճառվեն այս երկրներում։ Առավել հայտնի են Բուդդայի արձանները, որոնց կարելի է գտնել այգու համար վաճառվող արձաններից մինչև տան համար վաճառվող իրերի շարքում։ Հինդու աստվածների արձանները, ինչպիսիք են Գանեշան և արևելյան ասիական պատկերագրությունը, ինչպիսիք են ինը և Յանը, նույնպես վաճառվում են արևմտյան երկրների շատ խանութներում։ Ավստրալիայում գտնվող Ishka ցանցային խանութը վաճառում է ասիական ծագման բազմաթիվ ապրանքներ, հատկապես Հնդկաստանից։ Արևելյան մշակութային իրերի վաճառքը, սակայն, արժանացել է քննադատության, ոմանք ասում են, որ շատերը, ովքեր գնում են այդ իրերը, չեն հասկանում դրանց նշանակությունը, և որ դա օրիենտալիզմի ձև է։

### Կրոն
Դեռևս 1950-ականներին Քրեյն Բրինթոնը՝ գաղափարների ականավոր պատմաբանը, կարող էր մերժել «արևելյան իմաստությանը դիմող ժամանակակից խմբերը»՝ որպես իրականում «աղանդավոր», «մարգինալ» և «արևմտյան մտքի և զգացմունքների հիմնական հոսանքից դուրս»:Այնուամենայնիվ, որոշ արևմտյան աշխարհի ներկայացուցիչներ ընդունել են արևելյան կրոնները կամ առնվազն հետաքրքրություն են ցուցաբերել դրանց մեջ։ Օրինակ՝ Մահարիշի Մահեշ Յոգին, ում հետևում էին The Beatles երաժշտական խմբի մասնակիցները, նախ՝ 1967 թվականին Ուելսում՝ Բանգոր, իսկ հետո՝ Հնդկաստան՝ 1968 թվականին տրանսցենդենտալ մեդիտացիա ուսումնասիրելու համար։ Դալայ Լաման, ում «Երջանկության արվեստը» գիրքը դարձավ բեսթսելեր, կարող է հսկայական ամբոխներ գրավել Նյու Յորքի Կենտրոնական զբոսայգում կամ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։

Բուդդայականությունը որոշ երկրներում երկրորդ ամենամեծ դավանանքն է։ «FWBO»-ն արևմուտքում ամենամեծ և ամենաարագ զարգացող բուդդայական կազմակերպություններից մեկն է։

Ռեինկարնացիայի հանդեպ հավատը երբեք չի եղել պաշտոնական քրիստոնեական կամ հրեական ուսմունքի մաս, կամ, համենայն դեպս, քրիստոնեության մեջ, այն եղել է ֆորմալ հերետիկոսություն, քանի որ այն մերժվել է Կոստանդնուպոլսի Երկրորդ ժողովում մ.թ. 553 թվականին։ Այնուամենայնիվ, արևմտյան երկրներում գրեթե բոլոր հարցումները ցույց են տալիս այս համոզմունքի զգալի մակարդակ։ 1940-ականներին ձեռնարկված «Շփոթված մարդիկ» ենթադրում էր, որ Բրիտանիայում մարդկանց միայն 4 տոկոսն է հավատում ռեինկառնացիային։ Ջեֆրի Գորերի հետազոտությունը, որն իրականացվել է մի քանի տարի անց, հասել է 5 տոկոսի (1955 թվական, թ.&nbsp;262): Այնուամենայնիվ, այս ցուցանիշը հասել էր 18 տոկոսի մինչև 1967 թվականը (Գելափ, 1993 թ.), միայն մինչև 1979 թվականին զգալի 29 տոկոս աճ տեղի ունեցավ, ինչը վեց անգամ գերազանցում էր ավելի վաղ «Շփոթված մարդիկ» ցուցանիշը։ Էյլին Բարքերը հայտնել է, որ եվրոպացիների մոտ մեկ հինգերորդն այժմ պնդում է, որ հավատում է վերամարմնավորմանը։

Կարման, որն իր արմատներով հին Հնդկաստանից է և հիմնական հասկացությունն է հինդուիզմի, Բուդդայականության և արևելյան այլ կրոնների մեջ, մտել է արևմտյան աշխարհի շատերի մտածելակերպ։ Ջոն Լենոնի 1970 թվականի «Ակնթարթային կարմա» սինգլը վերագրվում է արևմտյան աշխարհում *կարմայի* հանրահռչակմանը և այժմ այն լայնորեն հայտնի և տարածված հայեցակարգ է, որն առաջացրել է բառակապակցություններ և մեմեր և պատկերավորվում արևմտյան ժողովրդական մշակույթի այլ ձևերում։

Բուդդայական մեդիտացիան, որը շատ տարածված է Ասիայում, մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել արևմուտքում։

### Քաղաքականություն
[աջից|մինի|200x200փքս| Հնդկաստանի [Նավի Մումբաի|Նավի Մումբայ քաղաքի Ջավահարլալ Նեհրու նավահանգստում Արևելյան Ասիայից բեռնարկղային նավի բեռը բեռնաթափվում է: Ասիական երկրների աճող տնտեսական ինտեգրումը նրանց մոտեցրել է նաև քաղաքականապես։]]
Չինաստանի և ավելի քիչ չափով Հնդկաստանի գլոբալ քաղաքական դիրքը բարձրացել է միջազգային ատյաններում և համաշխարհային տերությունների շրջանում՝ ստիպելով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին և Եվրոպական միությանն ավելի ակտիվանալ այս երկու երկրների հետ փոխգործակցության գործընթացում։ Չինաստանը նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ է։ Թեև Հնդկաստանը մշտական անդամ չէ, սակայն հնարավոր է, որ դառնա մեկը կամ գոնե ավելի ազդեցիկ դիրք ստանա։ Ճապոնիան նույնպես փորձում է մշտական անդամ դառնալ, չնայած երկուսի փորձերին դեմ են ասիական այլ երկրներ (այսինքն՝ Հնդկաստանի հայտին դեմ է Պակիստանը. Ճապոնիայի հայտին դեմ են Չինաստանը, Հարավային Կորեան, Հյուսիսային Կորեան)։

Ասիական տարածաշրջանային բլոկը կարող է հետագայում ձևավորվել 21-րդ դարում Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի և այլ մարմինների շուրջ՝ ազատ առևտրի համաձայնագրերի հիման վրա։  Այնուամենայնիվ, ասիական տարբեր երկրների ազգային քաղաքական ղեկավարության շրջանում գոյություն ունի որոշակի քաղաքական մտահոգություն տարածաշրջանում Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հեգեմոն հավակնությունների վերաբերյալ։ Մեկ այլ նոր կազմակերպություն՝ Արևելյան Ասիայի գագաթնաժողովը, կարող է նաև ստեղծել Եվրոպական Միության նման առևտրային գոտի։

Ռուսաստանի վարչապետ Եվգենի Պրիմակովը խրախուսեց Ռուսաստանի, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության և Հնդկաստանի միջև եռակի դաշինքի գաղափարը, որն առաջին անգամ ձևակերպվեց հնդիկ ստրատեգ Մադհավ Դաս Նալապատի կողմից 1983 թվականին և պաշտպանեց բազմաբևեռ աշխարհի գաղափարը։

### Մարդկային կապիտալ
Համաշխարհային բանկի 2007 թվականի գլոբալացման զեկույցում նշվում է, որ «կրթության մակարդակի զարգացումը նույնպես կարևոր էր՝ խթանելով Ասիայի տնտեսական աճը միջինում 0,75-ից 2 տոկոսային կետով»։ Մարդկային կապիտալի արագ ընդլայնումը որակյալ կրթության միջոցով ողջ Ասիայում նշանակալի դեր է խաղացել «ավելի երկար կյանքի տևողության և տնտեսական աճի, և նույնիսկ ինստիտուտների որակի և հասարակությունների անցում դեպի ժամանակակից ժողովրդականություններ» ունենալու հարցում։

### 3G (գլոբալ աճի գեներատորներ)
Ասիական աճի ամենահեռանկարային երկրներն են՝ Բանգլադեշը, Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ինդոնեզիան, Իրաքը, Մոնղոլիան, Ֆիլիպինները, Շրի Լանկան և Վիետնամը։ Կանխատեսվում է, որ զարգացող Ասիան կլինի ամենաարագ զարգացող տարածաշրջանը մինչև 2050 թվականը` պայմանավորված բնակչության և եկամուտների աճով։ 3G 11 երկրներից 9-ը ասիական են։  Համաշխարհային աճի գեներատորների ամենաբարձր ցուցանիշն ունի Վիետնամը, երկրորդը Չինաստանն է՝ 0,81, որին հաջորդում է Հնդկաստանը՝ 0,71:

«HSBC Trade Confidence Index»-ի (TCI) և «HSBC Trade Forecast»-ի զեկույցի հիման վրա կան 4 երկրներ, որոնք ունեն զգալի առևտրի ծավալի աճ՝ Եգիպտոսը, Հնդկաստանը, Վիետնամը և Ինդոնեզիան, որոնց աճը կանխատեսվում է տարեկան առնվազն 7,3 տոկոսի մինչև 2025 թվականը։

### Հաջորդ տասնմեկը
**Հաջորդ տասնմեկը** (անգլերեն՝ Next Eleven, հայտնի է նաև **N-11** թվանշանով) տասնմեկ երկրներն են՝ Բանգլադեշը, Եգիպտոսը, Ինդոնեզիան, Իրանը, Մեքսիկան, Նիգերիան, Պակիստանը, Ֆիլիպինները, Թուրքիան, Հարավային Կորեան և Վիետնամը, որոնք գրանցված են Goldman Sachs ներդրումային բանկի և տնտեսագետ Ջիմ Օ'Նիլի կողմից գրված հետազոտական աշխատության մեջ որպես ԲՐԻԿՍ-ի հետ միասին 21-րդ դարում աշխարհի ամենամեծ տնտեսությունները դառնալու բարձր ներուժ ունեցող երկրներ։ Բանկը ընտրել է այս պետությունները՝ ներդրումների և ապագա աճի խոստումնալից հեռանկարներով, 2005 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։ 2011 թվականի վերջին չորս խոշոր երկրները (Մեքսիկա, Ինդոնեզիա, Նիգերիա և Թուրքիա), որոնք հայտնի են նաև որպես MINT, կազմում էին հաջորդ տասնմեկш ՀՆԱ-ի 73 տոկոսը։ ԲՐԻԿՍ-ի ՀՆԱ-ն կազմել է 13,5 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար, մինչդեռ MIKT ՀՆԱ-ն կազմում է դրա գրեթե 30 տոկոսը՝ 3,9 տրլն դոլար։

## Ասիական դարի իրագործման մարտահրավերներ
Ասիայի աճը երաշխավորված չէ. ասիական ղեկավարները ստիպված կլինեն աշխատել բազմաթիվ ռիսկային մտքերի հետ և պատրաստ լինել մարտահրավերներ, մասնավորապես.

* Աճող անհավասարություն երկրների ներսում, որտեղ հարստությունն ու հնարավորությունները սահմանափակված են վերին էշելոններով։ Սա կարող է խաթարել սոցիալական համախմբվածությունը և կայունությունը։
* Ասիական շատ երկրներ չեն կարողանա անհրաժեշտ ներդրումներ կատարել ենթակառուցվածքների, կրթության և կառավարության քաղաքականության մեջ, ինչը կօգնի նրանց խուսափել միջին եկամուտների ծուղակից։
* Սաստիկ մրցակցություն սահմանափակ քանակով բնական ռեսուրսների համար, ինչպիսիք են հողը, ջուրը, վառելիքը կամ սնունդը, քանի որ նոր հարուստ ասիացիները ձգտում են ավելի բարձր կենսամակարդակի։
* Գլոբալ տաքացումը և կլիմայի փոփոխությունը, որը կարող է սպառնալ գյուղատնտեսական արտադրությանը, ափամերձ բնակչությանը և բազմաթիվ խոշոր քաղաքային տարածքներին։
* Աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը Չինաստանի և Հնդկաստանի միջև։
* Հզոր կոռուպցիա, որը պատուհասում է ասիական շատ կառավարություններին։ 
* Բնակչության ծերացման ուղղակի ազդեցությունը շարունակական տնտեսական զարգացման վրա (օրինակ՝ աշխատուժի նվազում, սպառման ձևերի փոփոխություն, պետական ֆինանսների լարում)։

## Քննադատություն
Չնայած կանխատեսումներին, որոնք ասում են, թե Ասիայի աճող տնտեսական և քաղաքական հզորությունը, Ասիական դարի գաղափարը բախվել է քննադատության։ Սա ներառում է հավանականությունը, որ աճի շարունակական բարձր տեմպերը կարող են հանգեցնել հեղափոխության, տնտեսական անկումների և բնապահպանական խնդիրների, հատկապես մայրցամաքային Չինաստանում։

## Տես նաև
* Շանհայի համագործակցության կազմակերպություն
* Չինական դար
* Կորեական ալիք
* Չորս ասիական վագրեր

## Ծանոթագրություններ

### Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Մահբուբանի, Կիշոր (2009) *Նոր ասիական կիսագունդ. գլոբալ ուժի անդիմադրելի տեղաշարժը դեպի Արևելք* . PublicAffairs.ISBN&nbsp; .

## Արտաքին հղումներ
* The End of Pax Americana: How Western Decline Became Inevitable *by The Atlantic*
* The Decline of the West: Why America Must Prepare for the End of Dominance *by The Atlantic*
* Economic power shift from West to East is poised to gather pace *by The Independent*
* Global economic balance shifting east *by The Globe and Mail*
* Report The Global Power Shift to Asia: Geostrategic and Geopolitical Implications *by Al Jazeera*
* "Security and Development Assistance" authored in 1985 by US Senate Committee on Foreign Relations, *published by US GPO*
* Population Reference Bureau
* "Next hot language to study: Chinese" by Amanda Paulson. CS Monitor, 8 November 2005.
* "US to Open First Confucius Institute" by chinanews.com, 8 March 2005.
* "Analysis: India's Security Council seat bid" by Ethirajan Anbarasan. BBC News 22 September 2004.
* "U.S. to Back Japan Security Council Bid" by Glenn Kessler. Washington Post 18 March 2005.
* "ASEAN and India Seal Trade, Cooperation Pacts With Eye on "Asian Century"" AFP 30 Nov..
* "Asian powers reach for new community" by Sarah Buckley. BBC News.  14 December 2005.
* "Russia-China-India: A Strategic Triangle" by T T Poulose. Asian Affairs.
* "Asian Century Institute"

### Մյուսները
**Ելույթներ և քաղաքական հայտարարություններ**

* "Strong China-India relations to usher in true Asian century: Premier Wen" Comment by PRC Premier Wen Jiabao
* "President Addresses Asia Society, Discusses India and Pakistan" US President George Bush calls 21st century not Asian Century, but Freedom's Century
* "India's power is infinite" PRC Commerce Minister Bo Xilai the future growth and cooperation of India and mainland China, 2006

**Կանխատեսումներ**

* NIC 2020 Գլոբալ ապագայի քարտեզագրում
* BRIC Thesis-pdf
* Ջեֆրի Սաքսի «Բարի գալուստ ասիական դար...»

**Քննադատություն**

* «Չինաստանը, Հնդկաստանը գերտերությո՞ւն.  Ոչ այդքան արագ!" 
* «Ասիական դար» խմբագրական, որը հակադրում է ամերիկյան դարն ու ասիական դարը։
* «Բոլորովին նոր համ.  Ավստրալիայի ասիական դար»  Archived   ում Էրենլայի մասին ասիական դարի մշակութային ասպեկտների մասին հոդված։

Կատեգորիա:21-րդ դար
Կատեգորիա:Ասիա
Կատեգորիա:Տնտեսություն