open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կանաչ էվգլենա

**Կանաչ էվգլենան** (լատ. Euglenophyta). - միաբջիջ կենդանի է։
մինի|200px
## Կենսակերպը, կառուցվածքը և շարժումը
Կանաչ Էվգլենան, ինչպես և սովորական ամեոբան, ապրում է նեխած տերևներով կեղտոտված լճակներում, ջրափոսերում և կանգնած ջրով այլ ջրամբարներում։ Նրա առջևի ծայրը բութ է, իսկ հետևինը՝ սուր։ Էվգլենայի ցիտոպլազմայի արտաքին շերտը խիտ է, այն մարմնի շուրջը առաջացնում է թաղանթ։ Թաղանթի շնորհիվ էվգլենայի մարմնի ձևը շարժման ժամանակ քիչ է փոխվում։ Էվգլենան կարող է միայն թեթևակի կծկվել, որի հետևանքով կարճանում ու լայնանում է։ Էվգլենայի մարմնի առջևի ծայրում գտնվում է ցիտոպլազմայի նուրբ թելանման ելուստ՝ մտրակ։ Մտրակը պտուտակաձև շարժելով՝ Էվգլենան խրվում է ջրի մեջ և դրա շնորհիվ լողում բութ ծայրով առաջ։
Մեկ կամ մի քանի մտրակներով տեղաշարժվող կենդանիները պատկանում են Մտրակավորների դասին։
Գիտնականները ենթադրում են, որ 1,5 միլիարդ տարի առաջ ապրած հնադարյան մտրակավորներից առաջացել են նախակենդանիների ժամանակակից դասերը։Կանաչ էվգլենան արագաշարժ է և իր գույն ստանում է լույի տակ ֆոտոզիթեզ կատարելիս

## Սննդառությունը
Էվգլենայի ցիտոպլազմայի մեջ կան 20-ից ավելի ձվաձև, կանաչ քլորոպլաստներ, որոնք նրան տալիս են կանաչ գույն։ Քլորոպլաստներում կա քլորոֆիլ։ Էվգլենան սնվում է լույսի պայմաններում, ինչպես կանաչ բույսերը, իր մարմինը կառուցելով օրգանական նյութերից, որոնք առաջանում են լույսի տակ ֆոտոսինթեզի միջոցով։ Ցիտոպլազմայում կուտակվում են օսլայի բաղադրությանը նման պաշարային սննդանյութերի մանր հատիկներ, որոնք ծախսվում են էվգլենայի սոված ժամանակ։ 
Եթե էվգլենային երկար ժամանակ տեղավորենք մթության մեջ, նրա քլորոֆիլը կանհետանա, նա կդառնա անգույն։ Դրա հետևանքով ֆոտոսինթեզը դադարում է, և էվգլենան սկսում է յուրացնել լուծված օրգանական նյութերը, որոնք առաջանում են մահացած տարբեր օրգանիզմների քայքայման ժամանակ։

## Շնչառությունը և արտաթորումը
Այն տեղի է ունենում այնպես, ինչպես Ամեոբայինը։ Կծկուն վակոուլը գտնվում է էվգլենայի մարմնի առջևի ծայրում։ Դրա միջոցով էվգլենայի օրգանիզմից հեռանում են ավելորդ ջուրն ու արտաթորության նյութերը։

Կատեգորիա:Միաբջիջներ
Ջուսթո Տրաինա

**Ջուսթո Տրաինա** (), Հռոմի պատմության պրոֆեսոր Փարիզի IV Սորբոնի համալսարանում։ Հին աշխարհի պատմության պրոֆեսոր է, Փարիզում «Collège de France» ակադեմիական ինստիտուտի բյուզանդական քաղաքակրթության և պատմության կենտրոնի կովկասագիտական հետազոտական խմբի անդամ։ Սովորել է Իտալիայում և Ֆրանսիայում։ Դասավանդել է Հռոմեական Կայսրության պատմություն Պերուջիայի, Լեչչեի և Փարիզ VIII համալսարաններում, ինչպես նաև գրաբար՝ Լուվենի համալսարանում։ Մի շարք գրքերի և հոդվածների հեղինակ է, վերջինը՝ «մ. թ. 428 թ.», Միջերկրածովյան աշխարհի տիեզերական պատմությունն է Ատլանտյան օվկիանոսից մինչև Պարսկաստան՝ կենտրոնացած միայն 428 թ.-ի վրա։ Տրաինան հայագիտական հետազոտությունների միջազգային ասոցիացիայի խորհրդի անդամ է, «Իրան և Կովկաս» միջազգային պարբերականի փոխտնօրենն է և «Le Muséon» պարբերականի խմբագրական խորհրդի անդամ։ Ներկայումս Տրաինան զբաղվում է Մեծ Հայքի (Ք. ա. 188 - մ. թ. 428) հնագույն թագավորության պատմությամբ։

Նրա La resa di Roma. Battaglia a Carre, 9 giugno 53 a.C գիրքը 2011 թվականին շահել է «Cherasco Storia» մրցանակը։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Ջուսթո Տրաինա, Curriculum vitae

Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի հայագետներ
Կատեգորիա:Հայագետներ
Հնչյունաբանություն

**[[Հնչյունաբանություն]]**, լեզվաբանության բաժին, որն ուսումնասիրում է մարդկային լեզվի նյութական կողմը, այսինքն՝ այն բոլոր արտասանական միջոցները, որոնցով կազմավորվում է խոսքը՝ հնչյունները, նրանց միացումները, վանկը, հնչաբառը, հնչերանգը և այլն։ Նեղ առումով հնչյունաբանությունը զբաղվում է հնչյունների արտաբերման ու ձայնաբանական հատկանիշների ուսումնասիրությամբ, նրանց նկարագրությամբ ու դասակարգումով։ Հնչյունաբանության խնդիրն է նկարագրել լեզվի հնչույթների դրսևորումները՝ արտաբերությունը, նրանց ձայնաբանական առանձնահատկությունները, լեզվի վանկատիպերը, բառային շեշտը, հնչերանգը տարբեր բնույթի նախադասություններում և այլն։ Լայն առումով հնչյունաբանության ոլորտի մեջ է մտնում նաև հնչույթաբանությունը։ Տարբերում են մի քանի տիպի հնչյունաբանություններ՝ 
* նկարագրական, երբ նկարագրվում և դասակարգվում են տվյալ լեզվի հնչյուններն ու այլ հնչյունական միջոցները, 
* պատմական, երբ նկարագրվում են տվյալ լեզվի հնչյունական կազմի կրած փոփոխությունները հնագույն շրջանից մինչև ներկա վիճակը, 
* փորձառական, երբ հետազոտությունների համար լայնորեն օգտագործում են բնական գիտությունների մեթոդները (ինչպիսիք են ռենտգենանկարահանումը, օսցիլոգրաֆային, սպեկտրոգրաֆային ուսումնասիրությունները և այլն), 
* ընդհանուր, երբ նկարագրվում են տարբեր լեզուների ընդհանուր հնչյունային օրինաչափությունները։

Հնչյունաբանության հարցերով հայագիտության մեջ զբաղվել են լեզվաբաններ Հրաչյա Աճառյանը, Մանուկ Աբեղյանը, Գրիգոր Ղափանցյանը, Վ. Առաքելյանը։ Մեր օրերում, հատկապես փորձառական հնչյունաբանության բնագավառում, հայտնի են Ա. Խաչատրյանի, Ռ. Թոխմախյանի և այլոց աշխատանքները։

## Գրականություն
* Ալեքսանդր Մարգարյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Հնչյունաբանություն (ուսումնաօժանդակ ձեռնարկ բուհերի բանասիրական ֆակուլտետի ուսանողների համար), Ե., ԵՊՀ հրատ., 1997, 248 էջ։

Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Ջամահիրիա

[thumb|[Մուամմար ալ-Կադդաֆի]]
**Ջամահիրիա** (), կառավարման ձև, որ կիրառվել է միայն Լիբիայում, 1977 թվականից 2011 թվականի միջև։ Այն ներկայացվել է Լիբիացի ղեկավար Մուամմար ալ-Կադդաֆիի կողմից 1975 թվականին հրատարակված «Կանաչ Գրքում»։ Այն ընդգրկվել է ալ-Կադդաֆիի «Երրորդ համաշխարհային տեսության» գաղափարներում։ Ջամահիրիա բառը ծագում է Ջումհուր բառից, որը նշանակում է «ժողովուրդ»։ Հետևաբար՝ Ջամահիրիա բառացիորեն նշանակում է «ժողովրդային զանգվածների պետություն» և հիմնականում ներշնչված է իսլամական սոցիալիզմի, արաբական ազգայնականության և ուղղակի ժողովրդավարության գաղափարներից։

Այն առաջարկվել է երրորդ աշխարհի երկրներին Մուամմար ալ-Կադդաֆիի կողմից որպես այլընտրանք փոխարինելու կապիտալիզմին ու կոմունիզմին, համոզված լինելով, որ այդ երկու գաղափարախոսություններն արդեն դարձել են անաշխատունակ։

Ազդված լինելով հարավսլավական կոմունիզմի գաղափարախոսներից Էդվարդ Կարդելի մտքերից, Մուամմար ալ-Կադդաֆիի մշակած Ջամահիրիայի կառավարման համակարգը հիմնված է ժողովրդային զանգվածների վրա, որոնք ներկայացնում են ժողովրդի սեփական իշխանությունը՝ առանց կուսակցական կառույցների։

## Արտաքին հղումներ
* «Սոցիալիստական» Ջամահիրիա 

Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Մուամմար ալ-Կադդաֆիի
Նախագահական համակարգ

Նախագահական կառավարման ձևը արդի քաղաքական ռեժիմների ցանկում բավականին տարածված ձև է։ Հատկապես այն տարածված է Լատինական ամերիկայում, որտեղ գրեթե բոլոր երկրները համարվում են նախագահական։ Նախագահական կառավարման ձևի առաջացման և տարածման մեջ ամենանշանակալի ավանդն է ունեցել ԱՄՆ-ն և այդ երկրի առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնը։

## Կառավարման ձևի առանձնահատկությունները
Նախագահական երկրներում ի տարբերություն մյուս կառավարման ձև ունեցող պետությունների նախագահը կանգնած է երկրի գլխին, կառավարության ղեկավարն է և իրավունք ունի վետո դնել պառլամենտում քննարկվող հարցերի կամ պառլամենտի կողմից կայացված որոշումների վրա, նախագահները հիմնականում ընտրվում են ժողովրդի կողմից ուղղակի ընտրությունների միջոցով, սակայն կան երկրներ որտեղ նախագահը ընտրվում է պառլամենտի կողմից։

Կատեգորիա:Հանրապետականություն
Կատեգորիա:Քաղաքական համակարգեր
Կատեգորիա:Պետական կարգեր
Միկա ՖԱ

**«Միկա» Ֆուտբոլային Ակումբը** արհեստավարժ ֆուտբոլային ակումբ է, որը հանդես է գալիս Երևանում։

## Պատմություն
«Միկա» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1999 թվականին, Աշտարակ քաղաքում, սակայն 2007 թվականին տեղափոխվել է Երևան։

## Նվաճումներ
;**[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի Բարձրագույն խումբ]]**
:15px|Արծաթե մեդալակիր (4) 2004, 2005, 2009, 2012-13
:15px|Բրոնզե մեդալակիր (3) 2006, 2007, 2014-15

;**[[Հայաստանի Առաջին խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի Առաջին խումբ]]**
:15px|Արծաթե մեդալակիր (1) 1999

;**[[Հայաստանի Անկախության Գավաթ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի Անկախության Գավաթ]]**
:15px|Ոսկե մեդալակիր (6) 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2011
:15px|Արծաթե մեդալակիր (1) 2015

;**[[Հակոբ Տոնոյանի անվան Սուպերգավաթ]] **
:15px|Ոսկե մեդալակիր (2) 2005,2012,
:15px|Արծաթե մեդալակիր (4) 2001, 2003, 2006, 2015

## Առաջնության և Գավաթի վիճակագրություն

## Եվրոգավաթների վիճակագրություն

**Խ** = Խաղ; **Հ** = Հաղթանակ; **Ո** = Ոչ-ոքի; **Պ** = Պարտություն; **ԽԳ** = Խփած Գնդակ; **ԲԳ** = Բաց Թողած Գնդակ; **ԳՏ** = Գնդակների Տարբերություն

Տանը անցկացրած խաղերի հաշիվները **թավատառ** են։

## Տեղափոխություններ 2015/2016
### Ամառ 2015

#### Եկել են

#### Հեռացել են

* Վարձավճարով 
** Վերադարձել է վարձավճարից 
*** Հեռացել է «ազատ գործակալի» կարգավիճակով

## Ներկա կազմ
*[[Հունվարի 20]], [[2016]]*

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* «Միկա» ՖԱ-ի պաշտոնական կայքէջը 
* «Միկա» ՖԱ-ի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

Կատեգորիա:Երևանի ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Ուլիս

**Ուլիս**, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Երևան քաղաքից, որը հանդես է եկել Հայաստանի Բարձրագույն խմբում։ Ակումբը հիմնադրվել է 2000 թվականին։ 2016 թվականի փետրվարին Ուլիսը պաշտոնապես հայտնեց ֆինանսական խնդիրների պատճառով Հայաստանի Բարձրագույն խմբում ելույթները դադարեցնելու մասին։

## Պատմություն
«Ուլիս» ֆուտբոլային ակումբը հիմնադրվել է 2000 թվականին, Երևան քաղաքում, «Դինամո-2000» անվան տակ։ 2004 թվականին այն վերանվանվեց «Դինամո-Զենիթ», իսկ 2006 թվականին «Ուլիս»։

2016 թ. փետրվարի 3-ին ակումբը հանդես եկավ հայտարարությամբ, ըստ որի չի շարունակի իր ելույթները Հայաստանի առաջնության բարձրագույն խմբում։

## Նվաճումներ
;**[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի Բարձրագույն խումբ]]**
:15px|Ոսկե մեդալակիր (1) 2011
:15px|Բրոնզե մեդալակիր (2) 2009, 2010

## Եվրագավաթների վիճակագրություն

**Խ** = Խաղ; **Հ** = Հաղթանակ; **Ո** = Ոչ-ոքի; **Պ** = Պարտություն; **ԽԳ** = Խփած Գնդակ; **ԲԳ** = Բաց Թողած Գնդակ; **ԳՏ** = Գնդակների Տարբերություն

Տանը անցկացրած խաղերի հաշիվները **թավատառ** են։

## Տեղափոխություններ 2014/2015
### Ամառ 2014

#### Եկել են

#### Հեռացել են

* Վարձավճարով 
** Վերադարձել է վարձավճարից 
*** Հեռացել է «ազատ գործակալի» կարգավիճակով

### Մրցաշրջանի ընթացքում
#### Եկել են

#### Հեռացել են

* Վարձավճարով 
** Վերադարձել է վարձավճարից 
*** Հեռացել է «ազատ գործակալի» կարգավիճակով

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* «Ուլիս» ՖԱ-ի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 

Կատեգորիա:Երևանի ֆուտբոլային ակումբներ
ՈՒ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2009 (ֆուտբոլ)

**«Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2009-ը»** Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության Բարձրագույն խմբի **18-րդ** առաջնությունն էր։ Այն սկսվեց 2009 թվականի Մարտի 21-ին և ավարտվեց նույն թվականի Նոյեմբերի 7-ին։

2009 թվականին Հայաստանում կար հավատարմագրման պահանջներին համապատասխանող ութ ակումբ՝ «Փյունիկ», «Արարատ», «Գանձասար», «Միկա», «Բանանց», «Ուլիս», «Շիրակ» և «Կիլիկիա»։ Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կանոնադրությամբ, Առաջին խմբի հաղթողը պետք է հանդես գա Բարձրագույն խմբում, սակայն 2008 թվականին Առաջին խմբում հանդես էին գալիս միայն Բարձրագույն խմբի մասնակից ակումբների դուստր թիմերը։ Անցյալ տարվա Առաջին խմբի մրցաշարը հաղթող «Շենգավիթը» նույնպես չէր կարող տեղափոխվել Բարձրագույն խումբ, քանի որ «Ուլիս» ակումբի դուստր թիմն է։

18-րդ առաջնությունը ընթացավ 28 փուլերով։ Թիմերը միմյանց հետ մրցեցին 4 անգամ։ Չեմպիոն հռչակվեց ամենաշատ միավոր վաստակած թիմը՝ Երևանի «Փյունիկը»։ Երևանի «Արարատը» մրցաշրջանն ավարտեց վերջին տեղում և կորցրեց իր տեղը Բարձրագույն խմբում։

## Մասնակիցներ

### Մարզահագուստ և հովանավորներ

## Աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|Փյունիկ
||28||20||5||3||64||13||+51||**65** ||style="text-align:left; font-size: 90%; background:#DDEEFF;"|2010-11 Չեմպիոնների Լիգայի որակավորման 2-րդ փուլի ուղեգիր
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 2.||style="text-align:left;"|Միկա 
||28||18||4||6||59||34||+25||**58** ||style="text-align:left; font-size: 90%; background:#D0F0C0;"|2010-11 Եվրոպա Լիգայի որակավորման 2-րդ փուլի ուղեգիր
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"|Ուլիս 
||28||16||5||7||47||25||+22||**53** ||style="text-align:left; font-size: 90%; background:#D0F0C0;"|2010-11 Եվրոպա Լիգայի որակավորման 1-ին փուլի ուղեգիր
 |- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 4.||style="text-align:left;"|Բանանց 
||28||13||5||10||40||29||+11||**44** ||style="text-align:left; font-size: 90%; background:#D0F0C0;"|2010-11 Եվրոպա Լիգայի որակավորման 1-ին փուլի ուղեգիր
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 5.||style="text-align:left;"|Գանձասար 
||28||12||2||14||32||47||-15||**38**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 6.||style="text-align:left;"|Շիրակ
||28||5||8||15||24||55||-31||**23**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 7.||style="text-align:left;"|Կիլիկիա
||28||5||5||18||22||51||-29||**20**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 8.||style="text-align:left;"|Արարատ
||28||2||8||18||20||54||-34||**14**||style="text-align:left; font-size: 90%; background:#F4C2C2;"|Թռիչք Հայաստանի Առաջին խումբ 2010

## Արդյունքներ
#### Առաջին շրջան

1«Արարատը» իրականում «Բանանցին» պարտվել էր 0։2 հաշվով, սակայն ՀՖՖ կարգապահական կոմիտեն տեխնիկական՝ 0։3 հաշիվ պարտություն գրանցեց «Արարատին»՝ պարզաբանելով, որ «Արարատ» թիմի կազմում խաղին մասնակցել են որակազրկված երկու ֆուտբոլիստ՝ Գևորգ
Պրազյանը և Սերգեյ Էրզրումյանը:

#### Երկրորդ շրջան

## Ռմբարկուներ

## Տես նաև
* Հայաստանի Առաջին խումբ 2009
* Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2009
* Հայաստանի ֆուտբոլի Սուպերգավաթ 2009

## Արտաքին հղումներ
* 2009 թվականի Բարձրագույն խմբի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

## Գրականություն

Բարձրագույն խումբ 2009
Կիլիկիա ՖԱ

**«Կիլիկիա» Ֆուտբոլային Ակումբը** արհեստավարժ ֆուտբոլային ակումբ էր, որը հանդես էր գալիս Երևանում։

## Պատմություն
«Կիլիկիա» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1992 թվականին, Երևան քաղաքում։ 2011 թ. ակումբը լուծարվել է։

## Նվաճումներ
;**[[Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ]]**
:15px|Արծաթե մեդալակիր (1) 2005

## Եվրոգավաթների վիճակագրություն

**Խ** = Խաղ; **Հ** = Հաղթանակ; **Ո** = Ոչ-ոքի; **Պ** = Պարտություն; **ԽԳ** = Խփած Գնդակ; **ԲԳ** = Բաց Թողած Գնդակ; **ԳՏ** = Գնդակների Տարբերություն

Տնային խաղերի հաշիվները **թավատառ** են։

## Ներկա կազմ
*[[Հուլիսի 1]], [[2009]]*

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* «Կիլիկիա» ՖԱ-ի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական  կայքէջում , , 

Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնություն (Առաջին խումբ)

**Հայաստանի ֆուտբոլի Առաջին խմբի առաջնությունը** Հայաստանի ֆուտբոլի երկրորդ առաջնություն է` Հայաստանի Բարձրագույն խմբից հետո։ Այն ձևավորվել է 1992 թվականին Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի ստեղծման ժամանակ։ 1992-1995 թվականներին առաջնությունը անցկացվել է «գարուն-աշուն» համակարգով, 1995-96 և 1996-97 մրցաշրջաններին «աշուն-գարուն» համակարգով, 1997 թվականից մինչև 2011 թվականը կրկին «գարուն-աշուն» համակարգով, իսկ 2012-13 մրցաշրջանից սկսված վերջնականապես անցել է «աշուն-գարուն» համակարգին։ Ներկայումս առաջնությունը հիմնականում բաղկացած է Բարձրագույն խմբի մի քանի ակումբների պահեստային թիմերից, սակայն ոչ պահեստային թիմեր նույնպես մասնակցում են։

## Չեմպիոններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպայի երկրորդ մակարդակի ֆուտբոլի լիգաներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնություն
Թեքումսե

մինի|250px|Թեքումսեի մահը
**Թեքումսե** (Tecumseh, Tecumtha կամ Tekamthi, ), բնիկ ամերիկյան շոնի ցեղի առաջնորդ։ Գլխավորել է Օհայո գետի հյուսիսում ապրող ցեղերի պայքարն ընդդեմ ամերիկացիների։ Ստեղծել է դաշինք հյուսիսային և հարավային բնիկ ամերիկյան ցեղերի միջև։ Փորձելով օգտագործել ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև ծագած հակասությունը՝ նա Անգլո-ամերիկյան պատերազմի ընթացքում դաշինք է կնքել անգլիացիների հետ` Կանադայում։ Թեքումսեն սպանվել է Մորավիանթաունի ճակատամարտում` ամերիկացիների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Տեկումսեհի կենսագրությունը
*Կանադա։ Ժողովուրդի պատմությունը - Տեկումսեհ 
*Տեկումսեհ։ Համառոտ կենսագրություն Դեվին Բրենտից

Կատեգորիա:1768 ծնունդներ
Կատեգորիա:1813 մահեր
Կատեգորիա:Բնիկ ամերիկացիներ
Գանձասար-Կապան ՖԱ

**«Գանձասար-Կապան» Ֆուտբոլային Ակումբը** արհեստավարժ ֆուտբոլային ակումբ է, որը հանդես է գալիս Կապանում։

## Պատմություն
«Գանձասար» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 2004 թվականին, Կապան քաղաքում եւ կոչվել է «Գանձասար», 2015 թվականից «Գանձասար-Կապան»։ 2009 թվ.-ի հունվարին մասնակցել է Թուրքմենբաշի գավաթին։։

## Նվաճումներ
;**[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի Բարձրագույն խումբ]]**
:15px|Բրոնզե մեդալակիր (5) 2008, 2011, 2012-13, 2017-18
Երկրորդ տեղ (1) 2016-17
;**[[Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ|Հայաստանի Գավաթ]]**
:15px|Արծաթե մեդալակիր (1) 2013-14
:Հաղթող (1) 2017-18

;**[[Հայաստանի Առաջին խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի Առաջին խումբ]]**
:15px|Բրոնզե մեդալակիր (2) 2004, 2005

## Առաջնության և Գավաթի վիճակագրություն

## Եվրոգավաթների վիճակագրություն

**Խ** = Խաղ; **Հ** = Հաղթանակ; **Ո** = Ոչ-ոքի; **Պ** = Պարտություն; **ԽԳ** = Խփած Գնդակ; **ԲԳ** = Բաց Թողած Գնդակ; **ԳՏ** = Գնդակների Տարբերություն

Տանը անցկացրած խաղերի հաշիվները **թավատառ** են։

## Տեղափոխություններ 2014/2015
### Ամառ 2014

; Եկել են

; Հեռացել են

* Վարձավճարով 
** Վերադարձել է վարձավճարից 
*** Հեռացել է «ազատ գործակալի» կարգավիճակով

### Մրցաշրջանի ընթացքում
; Եկել են

; Հեռացել են

* Վարձավճարով 
** Վերադարձել է վարձավճարից 
*** Հեռացել է «ազատ գործակալի» կարգավիճակով

## Ակումբում հանդես եկած լեգեոներ ֆուտբոլիստները
*[[Մայիս 16]], [[2012]]*

*  Լևան ԲՈՒԲՈՒՏԵԻՇՎԻԼԻ
*  Գագա ԹԲԻԼԱՇՎԻԼԻ
*  Դավիթ ԿԽԱՆԻՇՎԻԼԻ
*  Վիրջին ՄԱՐՇԱՎԵԼԱ
*  ԼԵԱՆԴՐՈ Թեոֆիլո Սանթոս Պինտո
*  Միխեիլ ՍԻՄՈՆՅԱՆ
*  Վլադիմիր ՄԱՏԻՉ
*  Գեորգի ՍՈՒԼԱԲԵՐԻՁԵ
*  Գորան ՕԲՐԱԴՈՎԻՉ
*  Նոա Բաբադի ԿԱՍՈՒԼԵ
*  ԳՈՒՍՏԱՎՈ դոս Սանթոս Կորեա
*  Յամադու ԿԵՅՏԱ
*  Կոնստանտին ԲԻՐՍԱՆ
*  Զազա ՍԱԽՈԿԻԱ
*  Կոնստանտին Ռազվան ՊԱՈՒՆԵՍԿՈՒ
*  Կոբա ԿԽԱՆԻՇՎԻԼԻ
*  Լաշա ՋԱՆԳԻՁԵ
*  Արգին ՆԱԶԱՐՅԱՆ
*  Գիվի ՉԽԵՏԻԱՆԻ
*  Մամուկա ՄԵՆԹԵՍԱՇՎԻԼԻ
*  Կուիդե ՄԱԼԱՆ Սերժ Չառլզ
*  Անգել Ադրիան ՖԼՈՐԻՆ
*  Վախթանգ ՀԱԿՈԲՅԱՆ
*  Դրագան ԳԱԼԻՉ
*  Վլադիմիր ԼՈՒԿԻՉ
*  Մանուչար ԿՎԻՑԻԱՆԻ
*  Ակա Կուադիո ԼՅՈՒԿ Քյրիակի
*  Վլադա ՌԱԴՈՎԱՆՈՎԻՉ
*  Գեորգի ԿՈԲԱԽԻՁԵ
*  Ալեքսանդրու ԳԱՎՐԻԼՈԱԵ
*  Միլան ԿՐԻՎՈԿԱՊԻՉ
*  Միխայ ԴՈԲՐԵ
*  Ռոմեո ՌԻԿԱՐԴՈ Խոսե
*  Միխեիլ ԹԱԿԱՁԵ
*  Կլաուդիո Արիել ԳՈՄԵՍ Ալանիզ
*  ԼԵԱՆԴՐՈ Մաթոս դե Օլիվեյրա
*  Դիեգո Լոմբա ՖԱՐԻԱՍ
*  Դեյան ՎՈՒԿՈՄԱՆՈՎԻՉ
*  Սերգեյ ՉՈՒՅԿՈ
*  Հրաչ ՅԱԳԱՆ
*  Արսեն ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ
*  Սերգեյ ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* «Գանձասար» ՖԱ-ի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 

Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Շիրակ ՖԱ

**«Շիրակ» Ֆուտբոլային Ակումբը** պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ է, որը հանդես է գալիս Գյումրիում։

## Պատմություն

«Շիրակ» Ֆուտբոլային Ակումբը հիմնադրվել է 1958 թվականին, Գյումրի քաղաքում։

## Նվաճումներ

;**[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի Բարձրագույն խումբ]]**
:15px|Ոսկե մեդալակիր (4) 1992, 1994, 1999, 2012-13
:15px|Արծաթե մեդալակիր (7) 1993, 1995-96, 1997, 1998, 2002, 2013-14, 2015-16
:15px|Բրոնզե մեդալակիր (4) 2000, 2003, 2014-15, 2016-17

;**[[Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ|Հայաստանի Գավաթ]]**
:15px|Ոսկե մեդալակիր (2)  2011-12, 2016-17
:15px|Արծաթե մեդալակիր (5) 1993, 1994, 1999, 2011, 2012-13

;**[[Հայաստանի ֆուտբոլի Սուպերգավաթ|Հայաստանի Սուպերգավաթ]] **
:15px|Ոսկե մեդալակիր (5) 1996, 1999, 2002, 2013, 2017
:15px|Արծաթե մեդալակիր (1) 1998

## Առաջնության և Գավաթի վիճակագրություն

## Եվրոգավաթների վիճակագրություն

**Խ** = Խաղ; **Հ** = Հաղթանակ; **Ո** = Ոչ-ոքի; **Պ** = Պարտություն; **ԽԳ** = Խփած Գնդակ; **ԲԳ** = Բաց Թողած Գնդակ; **ԳՏ** = Գնդակների Տարբերություն

Տանը անցկացրած խաղերի հաշիվները **թավատառ** են։

## Ներկա կազմ
*[[Դեկտեմբերի 21]], [[2018]]*

 (Ա)

## Արտաքին հղումներ
* «Շիրակ» ՖԱ-ի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում , , 

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:Գյումրի
Պուլիցերյան մրցանակ

**Պուլիցերյան մրցանակ** (), ամերիկյան ամենահեղինակավոր մրցանակներից, տրվում է գրականության, լրագրության, երաժշտության և թատրոնի ասպարեզներում հասած հաջողության համար։

## Պատմություն
1911 թվականին մահանում է հունգարական ծագումով ամերիկացի միլիոնատեր Ժոզեֆ Պուլիցերը (1847—1911)։ Ըստ նրա կտակի՝ այդ նպատակով թողնված 2 միլիոն դոլարով ստեղծվեց այս մրցանակի հիմնադրամը։
Մրցանակները հանձնում են 1917 թվականից, ամեն տարվա մայիսի առաջին երկուշաբթի օրը, Կոլումբիայի համալսարանի հոգաբարձուները Նյու Յորքում։
Մրցանակը 10000 ԱՄՆ դոլար է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պուլիցերյան մրցանակակիրներ

Կատեգորիա:Մրցանակներ
Կատեգորիա:Գրական մրցանակներ
Կատեգորիա:Երաժշտական մրցանակներ
Կատեգորիա:Թատերական մրցանակներ
Ասիֆ Ալի Զարդարի

**Ասիֆ Ալի Զարդարի** (آصف علی زرداری, ), Պակիստանի քաղաքական գործիչ, Պակիստանի 13-րդ նախագահ, միլիոնատեր։

Ծնվել է Պակիստանի Սինդ քաղաքում հարուստի ընտանիքում։ Սովորել է Մեծ Բրիտանիայում։ 1987 թվականին ամուսնացել է Բենազիր Բհուտոյի հետ։ 1990 թվականին ձերբակալվում է կաշառակերության մեղադրանքով և անց է կացնում բանտախցում երկու տարի։ 1996 թվականին ձերբակալվում է, նրան են ներկայացնում մի շարք մեղադրանքներ այդ թվում նրան մեղադրում են կաշառք վերցնելու և մեկ տարի առաջ Բենազիր Բհուտոյի եղբոր մահվան մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Profile: Asif Zardari from *[[BBC News]]*
* President Asif Ali Zardari's address to the 63rd session of the United Nations General Assembly, September 25, 2008
* Pakistan's presidential election  at *[[Dawn (newspaper)|Dawn]]*

Կատեգորիա:Պակիստանի նախագահներ
Կատեգորիա:Պակիստանի քաղաքական գործիչներ
Մուշկան Նիսալավուրտ

**Մուշկան Նիսալավուրտ** (ապրել է 5-րդ դարում), պարսկական զորքերի հրամանատարը Ավարայրի ճակատամարտի ժամանակ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ նա ծնվել է մոտավորապես 400-410-ական թվականներին և մահացել 455-465 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ 449 թվականին պարսկական արքունիքն արձակեց մի հրովարտակ, որի համաձայն պետք է կրոնափոխ արվեր Հայաստանը, սակայն հայ իշխանները չեն ենթարկվում այդ հրովարտակին և ապստամբում են։ Պարսկաստանի թագավորը զորք է ուղարկում Հայաստան Մուշկան Նիսալավուրտի գլխավորությամբ՝ ճնշելու հայ իշխանների բարձրացրած ապստամբությունը և կրոնափոխ անելու հայերին։ 451 թվականի մայիսի 26-ին Ավարայրի դաշտում՝ Տղմուտ գետի ափին, տեղի է ունենում ճակատամարտ, որտեղ ոչ մի կողմը չի հաղթում։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Մուշկան Նիսալավուրտը նաև մասնակցել է պարսկական արքունիքում կազմակերպվող կարևոր ժողովներին և եղել է պարսից թագավորի մտերիմներից։

## Տես նաև
* Ավարայրի ճակատամարտ

Կատեգորիա:Միջնադար
Կատեգորիա:Ավարայրի ճակատամարտ
Կատեգորիա:Զորավարներ
Լեռնահայաստանի հանրապետություն

**Լեռնահայաստանի հանրապետություն** (առավել հաճախ՝ **Լեռնահայաստան**), ինքնահռչակ պետություն, որը ընդգրկում էր ժամանակակից Հայաստանի Վայոց Ձորի և Սյունիքի մարզերի, ինչպես նաև ժամանակակից Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության որոշ տարածքներ։ Պետության հռչակումն իրականացվել է Գարեգին Նժդեհի և նրա դաշնակիցների կողմից՝ տեղի ազգային ջոկատների աջակցությամբ՝ Փետրվարյան ապստամբության ճնշումից հետո։

## Պատմություն
[ձախից|մինի|Լեռնահայաստանի Հանրապետության կառավարիչ՝ [Գարեգին Նժդեհ]]
1920 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Տաթևի վանքում հրավիրվեց համազանգեզուրյան առաջին համագումարը։ Որոշվեց Զանգեզուրը ժամանակավորապես հռչակել անկախ պետություն, մինչև պարզ կդառնար Հայաստանի Հանրապետությանը միանալու հնարավորությունը։ Նորաստեղծ հանրապետության սպարապետ դարձավ Գարեգին Նժդեհը։

1921 թվականի ապրիլի 26-ին դարձյալ Տաթևի վանքում կայացավ համազանգեզուրյան երկրորդ համագումարը, որը երկրամասը կոչեց Լեռնահայաստան։ Սպարապետ Նժդեհը դարձավ վարչապետ և պարգևատրվեց «Խուստուփյան արծիվ» շքանշանով։ Համագումարի կազմը (95 մարդ) հայտարարվեց Լեռնահայաստանի պառլամենտ։ Լեռնահայաստանը վերանվանվեց Հայաստանի Հանրապետություն՝ Սիմոն Վրացյանի վարչապետությամբ։ Նման անվանումն ուղղակի հակադրվում էր Խորհրդային Հայաստանին և մարտահրավեր էր նետում նրան։

Նորանոր դիմումներ էին արվում Նժդեհին և շարունակվում բանակցությունները նրա հետ՝ կռվին վերջ տալու պայմանների շուրջը։ Այդ պայմանների բավարարման նպատակ ուներ ՌԿ(բ) կ Կովկասյան բյուրոյի պլենումի 1921 թվականի հունիսի 3-ի որոշումը, որով Հայաստանին հանձնարարվում էր հայտարարություն անել այն մասին, որ Արցախը պատկանում էր Խորհրդային Հայաստանին։

Այդ ժամանակ Զանգեզուրի գոյամարտը Խորհրդային Անդրկովկասում «հակահեղափոխական» պայքարի վերջին օջախն էր, որի մարումը կարևոր նշանակություն ուներ Խորհրդային Ռուսաստանի համար՝ Անդրկովկասի վրա իր ազդեցությունը ամրապնդելու տեսակետից։

Հաշտության խաղաղ միջոցներ գտնելու հետ մեկտեղ խորհրդային ուժերը պատրաստվում էին վճռական մարտական գործողությունների։ Այդ ուժերը (Կովկասյան առանձին բանակը արևելքից՝ Ադրբեջանից, և կարմիր բանակի Երևանյան խմբավորումը արևմուտքից) 1921 թվականի հունիս-հուլիսին զարգացրին ռազմական գործողությունները Զանգեզուրի պաշտպանների դեմ։ Հուլիսի կեսերին Գարեգին Նժդեհը փոքրաթիվ մասնակիցներով թողեց Սյունիքի և Հայաստանի սահմանները, հայտարարելով, որ եթե Սյունիքը չմնա Հայաստանին, ինքը կվերադառնա պայքարը շարունակելու համար։

Հայերի համար, Զանգեզուրի գոյամարտը ազգային-ազատագրական պայքարի դրսևորում էր, որը մղվում էր երկրամասը Ադրբեջանի մաս կազմելու վտանգից պաշտպանելու համար։

Պատմաբանների կարծիքով, Գարեգին Նժդեհի ղեկավարությամբ Զանգեզուրի գյուղացիության մղած գոյամարտն ունի պատմական նշանակություն։ Ըստ նրանց, այս գոյամարտի շնորհիվ է, որ այսօր Զանգեզուրը մաս է կազմում այսօրվան Հայաստանին։

## Վարչական բաժանում
Լեռնահայաստանը բաժանված էր 6 շրջանների։

* Բուն-Զանգեզուրի շրջան
* Տաթևի ձոր
* Ղափանի շրջան
* Դարաբասի ձոր
* Սիսիանի շրջան
* Գենվազի շրջան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի պատմություն
Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում
Կատեգորիա:Հայկական հանրապետություններ
Կատեգորիա:Նախիջևանի պատմություն
Կատեգորիա:1918 կազմալուծված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Նախկինում գոյություն ունեցած չճանաչված պետություններ
Կատեգորիա:1921 կազմալուծումներ
BMW

**BMW** (, հայերեն թարգմանությամբ՝ Բավարական շարժիչների գործարաններ ԲԸ), գերմանական հանրաճանաչ ընկերություն է, որը զբաղվում է ավտոմեքենաների, մոտոցիկլետների և շարժիչների արտադրությամբ։ Այժմ նախագահը Նորբերտ Ռայտխովերն է, իսկ գլխավոր դիզայները Կարիմ Խաբիբը։

## Անվանումը
Հիմնականում անվանում են «բե-էմ-վէ», իսկ որոշ անգլերեն լեզու ունեցող երկրներում «բի-էմ-դաբըլ-յու»։
Գոյություն ունեն որոշ ոչ պաշտոնական անվանումներ՝ «բիմեր», «բիմմեր», «բեխա», «բումեր»։

## Պատմությունը Երկրորդ Աշխարհամարտից առաջ
thumb|ԲՄՎ-ի ավտոմեքենա
thumb|ԲՄՎ-ի մոտոցիկլ
Ընկերությունը հիմնել է Կարլ Ֆրիդրիխ Ռապը 1913 թվականի հոկտեմբերին, պաշտոնապես 1917 թվականի հուլիսի 20-ին, բայց սկզբում իբրև ինքնաթիռների շարժիչների ընկերություն։ Մյունխենի օկրուգը ընտրվեց, որովհետև այն մոտ էր գտնվում գերմանական ինքնաթիռների ինչ-որ ընկերությանը։

Երկնագույն և սպիտակ գույները վերցված էին Բավարիայի դրոշից։

1919 թվականին Ֆրանց Դիմերը առաջին աշխարհի ռեկորդ՝ գրանցում ԲՄՎ-ի պատմության մեջ՝ 9760 մետր բարձրանալով ինքնաթիռով, որի շարժիչը ԲՄՎ-ինն էր։

Առաջին աշխարհամարտից հետո Վերսալի պայմանագիրը արգելում է Գերմանիային ինքնաթիռների արտադրությանբ զբաղվել և ընկերությունը անցնում է գնացքների արգելակիչների զբաղմամբ։

1923 թվականին առաջին ԲՄՎ-ի մոտոցիկլն է ստեղծվում։

1924 թվականին առաջին անգամ միջմայրաքաղաքային թռիչք է կատարվում ԲՄՎ-ի շարժիչով դեպի Պարսկաստան։

1927 թվականին աշխարհում ԲՄՎ-ն 87 աշխարհի ռեկորդներ է սահմանում։

## Պատմությունը Երկրորդ աշխարհամարտից հետո

Երկրորդ աշխարհամարտից հետո ԲՄՎ-ն հայտնվում է կրիտիկական իրավիճակում։ Ընկերության բազան քանդվում է և միայն 1962 թվականից ԲՄՎ-ն բացում է ավտոմեքենաների շուկա։

1951 - ԲՄՎ-ն պատերազմից հետո առաջին ավտոմեքենան է ստեղծում - 501

1954 - ԲՄՎ-ն դառնում է աշխարհի չեմպիոն և 20 տարի պահպանում է իր առաջնորդությունը։

1956 - Սպորտային մեքենաներ՝ 503 և 507

1959 - ԲՄՎ-ն հանվում է վաճառքի։

1999 - ԲՄՎ-ն իրականացնում է X5-ի ցուցադրությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Տ. Լյուին - BMW.Լրիվ գիրքը.Մոդելները 1950 թվականից.-2008 թ.
## Արտաքին հղումներ
BMW-ի պաշտոնական ներկայացչությունը Հայաստանում

Կատեգորիա:Գերմանիայի արտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:1916 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Գերմանական ավտոմեքենաներ
Կատեգորիա:Ավտոարտադրող ընկերություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի ընկերություններ
Կատեգորիա:BMW
Սուրբ Եղիշե եկեղեցի (Քիշ)

**Սուրբ Եղիշե եկեղեցին**, կամ **Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին**, 12-րդ կամ 13-րդ դարի հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Քիշ գյուղում, հինգ կմ հյուսիս Շաքիից, Ադրբեջանում։

## Աղբյուրներ

## Պատկերներ

Պատկեր:Kishchurchfrontview.jpg
Պատկեր:Kishchurchrearview.jpg
Պատկեր:Kishdome.jpg
Պատկեր:Kishcrypt.jpg


Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շաքիի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Գագիկ Բեգլարյան

**Գագիկ Բեգլարի Բեգլարյան** (հայտնի է նաև **Չոռնի Գագո** մականվամբ, ), Երևանի նախկին քաղաքապետ (2009-2010), ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարար (2012 - 2016)։

## Կենսագրություն
1971-1978 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 33 դպրոցում։ 1978-1981 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանին կից ֆիզիկամաթեմատիկական դպրոցում, 1981-1985 թվականներին՝ Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտում։ Ծառայել է խորհրդային բանակում։ Բանակից զորացրվել է 1987 թվականին և որպես հաշվապահ ընդունվել է «Էրեբունի» տրիկոտաժի ֆաբրիկա։ 1988-1992 թվականներին «Վան» կոշիկի ֆաբրիկայում աշխատել է որպես տնտեսագետ։

1993 թվականին ընտրվել է Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի առաջին գումարման պատգամավոր։ 2002 թվականին ընտրվել Կենտրոն համայնքի թաղապետ։ 2004 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Թաղապետարանական կառավարման սոցիալական հիմնախնդիրները» թեմայով, արժանացել է սոցիոլոգիական գիտությունների թեկնածուի կոչման։ 2005 թվականին և 2008 թվականին վերընտրվել է Կենտրոն համայնքի թաղապետ։

2009 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Երևանի քաղաքապետ։

2009 թվականի մարտի 5-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ լիազորությունները՝ որպես Երևան քաղաքի Կենտրոն թաղային համայնքի ղեկավարի, վաղաժամկետ դադարեցվել են։

2009 թվականի մայիսի 31-ին ընտրվել է Երևանի քաղաքապետ։

2012 թվականի մայիսի 6-ին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր։
2012 թվականի հունիսի 16-ից նշանակվել է ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարար։

2013 թվականի մայիսի 8-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարի պաշտոնում։

2014 թվականի ապրիլի 22-ին Գագիկ Բեգլարյանը կրկին նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության տրանսպորտի և կապի նախարար։ 2016 թվականին հրաժարական է տվել։ 2016 թվականին Հովիկ Աբրահամյանի հրաժարականից հետո դուրս է եկել ՀՀԿ-ից ու քաղաքականությունից։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

## Պարգևներ
* «Անանիա Շիրակացի» մեդալ
* ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ
* «Անդրանիկ Օզանյան» մեդալ
* «Դրաստամատ Կանայան» մեդալ
* «Լորիս Մելիքով», հուշամեդալ
* «ԼՂՀ պաշտպանության բանակի» հուշամեդալ
* «Երևանի ոսկե մեդալ»
* «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» հուշամեդալ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2015)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման ընթացքում լիազորությունները դադարեցրած պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է

**Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է** () 2009 թվականին ռեժիսոր Բեր Ստիրսի կողմից նկարահանված կատակերգություն։ Ֆիլմի տեսլականն է՝ «Ո՞վ է ասել, որ դու միայն մեկ անգամ կարող ես երիտասարդ լինել» ()։ Ֆիլմը պատմում է 37-ամյա Մայքի (Մեթյու Փերի) մասին, ով հանկարծ դառնում է 17 տարեկան ավագ դպրոցի աշակերտ (Զաք Էֆրոն)։ Երկորդական դերերում հանդես են եկել Լեսլի Մանը, Թոմաս Լենոնը և Միշել Տրախտենբերգը։ Ֆիլմն ԱՄՆ-ում էկրան է բարձրացել 2009 թվականի ապրիլի 17-ին։

## Դերերում
* Մեթյու Փերի
* Զաք Էֆրոն
* Լեսլի Ման
* Թոմաս Լենոն
* Միշել Տրախտենբերգ
* Էլիսոն Միլլեր
* Թայլեր Սթիլման
* Կատերինա Գրեմ
* Սթեռլինգ Նայթ
* Մելորա Հարդին
* Հանթեր Պեռիշ
* Մելիսա Օրդուէյ
* Թիա Սիրքար
* Էդ Աքերման
* Վանեսա Լի Չեսթեր
* Բրայն Դոյլ–Մյուրեյ
* Ռենդի Գորդըն
* Ժանին Ջեքսոն
* Լոռեն Լեսթեր
* Բուբբա Լյույս
* Լարի Փոյնդեքսեր
* Նիքոլ Սալիվան
* Քոլլեթ Վուլֆ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կինոնկարի պաշտոնական կայքը. 
* IMDB էջ
* Կինոնկարի մասին ''kino-teatr.ru'' կայքում. 
* Կինոնկարի մասին ''kinopoisk.ru'' կայքում. 
* Կինոնկարի մասին ''aboqe.com'' կայքում 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Լայն Սինեմայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր բասկետբոլի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2009 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1989 թվականին
Հուսահատ տնտեսուհիները

**Հուսահատ տնտեսուհիները** (), ամերիկյան հեռուստասերիալ՝ ստեղծված Մարկ Չերրիի կողմից, և սկսել է հեռարձակվել 2004 թվականից։ Սերիալը ցուցադրվել է նաև *[[Շանթ հեռուստաընկերություն|Շանթ]]* հեռուստաալիքով՝ հայերեն թարգմանությամբ։

Հեռուստասերիալի գլխավոր հերոսուհիներն են Բրի Վան Դը Կամպը, Սյուզան Մայերը, Գաբրիել Սոլիսը և Լինետ Սկավոն։

Այս սերիալը նշված չորս տնտեսուհիների և նրանց ընտանիքների առօրյա կյանքի մասին է։

Կանայք ապրում են Միացիալ Նահանգների Ֆէյրվյու քաղաքի Վիստերիաների նրբանցքում։

## Գլխավոր կերպարներ
Փաստերը նշված են ըստ առաջին սեզոնի.

* Սերիալը պատմում է առաջին մասում ինքնասպան եղած Մերի Էլիս Յանգը՝ հինգերորդ տնտեսուհին։
* Բրի Վանդ Դը Կամպ. «անթերի» տնային տնտեսուհի, անկրկնելի խոհարար, բարձրաշխարհիկ լեյդի, որն ունի 2 զավակ, տղան միասեռական Էնդրյուն և դուստրը անլուրջ Դանիելը, այրի է։
* Սյուզան Մայեր. ամուսնալուծված կին է, ունի դուստր՝ Ջուլին, Սյուզանը անուղղելի ռոմանտիկ է, «մի քիչ» անհաջողակ մասնագիտությամբ մանկագիր է։
* Գաբրիել Սոլիս. նախկին ֆոտոմոդել մեքսիկական ծագումով, փառասեր գեղեցկուհի, սիրած զբաղմունքն է շոփփինգը։
* Լինետ Սկավո։ չորս երեխայի մայր (Փրեստոն, Փարկեր, Փորթեր, Փեննի) ամուսնացած է, գործունյա կին է, աշխատում է գովազդի ոլորտում։

Եթե Վան Դը Կամպների ընտանիքի մթնոլորտը հիմնված է Մարկ Չերրիի պատանեկության հիման վրա, ապա Սկավոներինը՝ Չերրիի մանուկ հասակի տարիներն են արտացոլում։
Մինչ այսօր հեռուստադիտողը դիտել է Հուսահատ տնտեսուհիների հինգ եթերաշրջան, վեցերորդ մասը հեռարձակվել է 2009 թվականի աշնանը։

## Այլ կերպարներ
* Էդի Բրիթ
* Քեթրին Մեյֆայր
* Օրսոն Հոդջ
* Մայք Դելֆինո
* Թոմ Սկավո
* Կարլոս Սոլիս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2004 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Միսսիսիպի

**Միսսիսիպի** (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավային մասում։

Տարածությունը 123,6 հզ․ կմ² է, բնակչություն 2,97 մլն (2010, որի 37%֊ը՝ աֆրոամերիկացիներ են)։ Քաղաքային բնակչությունը մոտ 45% է, վարչական կենտրոնն ու խոշոր քաղաքը՝ Ջեքսոնը։ Մակերևույթի մեծ մասը հարթավայրային է՝ կտրտված Միսիսիպի գետի ձախ վտակներով։ Միսսիսիպին ագրարային նահանգ է։ Մշակվող հիմնական կուլտուրան բամբակն է (Միսսիսիպի գետի ու Ցազու վտակի հովիտներում), որի բերքով Միսսիսիպին 2-րդն է երկրում (Տեխասից հետո)։ Մշակում են նաև սոյա, եգիպտացորեն, բրինձ, ցորեն, շաքարեղեգ։ Զբաղվում են անասնապահությամբ, խոզաբուծությամբ և թռչնաբուծությամբ։ Կա նավթի, գազի հանույթ, սննդի, տեքստիլ, կարի, թաղանթանյութի-թղթի, քիմիական արդյունաբերություն, նավաշինություն։

## Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի Միսսիսիպիի բնակչությունը  մարդ է։ Մինչև 1930-ական թվականները բնակչության մեծամասնությունը աֆրոամերիկացիներ էին։ Հետագա տարիներին մոտ 360 հազար աֆրոամերիկացիներ տեղափոխվել են երկրի արևմուտք և հյուսիս։ Այսօր նրանք կազմում են նահանգի բնակչության 37 %։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mississippi.gov – Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1817 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ
Կատեգորիա:Միսսիսիպի
Սևանի Վազգենյան դպրանոց

**Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոց**, ուսումնական հոգևոր հաստատություն։ Հիմնադրվել է Սևանի թերակղզում, 1990 թվականին, Արարատյան հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Ներսիսյանի նախաձեռնությամբ, Վազգեն Ա Պալճյան Ամենայն հայոց կաթողիկոսի օրհնությամբ։ Ի հիշատակ հայրապետի՝ հոգևոր դպրանոցը 1994 թվականին անվանակոչվել է «Վազգենյան»։

1990 թվականին Հայ եկեղեցուն վերադարձվել է Սևանի եկեղեցական համալիրը, այդ շարքում՝ Մկրտիչ Ա Վանեցի հայրապետի օրոք, 1897 թվականին շուշեցի մեծահարուստ Ավետիք Ղուկասյանի մեկենասությամբ կառուցված հոգևոր ընծայարանի շենքը։ Սկզբնական շրջանում նորահաստատ դպրանոցի միակ մասնաշենքը 100-ամյա այդ կառույցն էր, որը ծառայեցվել է և՛ ուսումնական, և՛ կենցաղային նպատակների։

1992 թվականին ուսումնական մասնաշենքի է վերածվել դպրանոցին հանձնըված «Սևան» ազգային պարկի ակումբը։ Վազգենյան դպրանոցը գիշերօթիկ, քառամյա ուսումնական հոգևոր հաստատություն է, որի շրջանավարտները, ևս երկու տարի ուսանելով Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հոգևոր ճեմարանում, անցնում են հոգևոր լիարժեք սպասավորության։

## Ուսուցում
Դպրանոց կարող են ընդունվել միջնակարգ կրթությամբ երիտասարդները՝ հանձնելով ընդունելության քննություններ։ Ստուգվում են նաև դիմորդների երաժշտական ընդունակությունները։ Դպրանոցում դասավանդում են հոգևորականներ և հանրապետության բուհերի դասախոսներ։ Ուսուցանվում են կրոնական առարկաներ՝ ընդհանուր աստվածաբանություն, Հին և Նոր Կտակարանների ներածություն և մեկնություն, Հայ եկեղեցու և Ընդհանրական եկեղեցու պատմություն, դավանաբանություն, վարք սրբոց, շարականագիտություն, հայրաբանություն, ծիսագիտություն, նաև՝ գրաբար, հայ ժողովրդի և ընդհանուր պատմություն, պատմական աշխարհագրություն, մատենագիտություն, ընդհանուր և հայ փիլիսոփայության պատմություն, հայ և համաշխարհային գրականություն։ Մեծ ուշադրություն է դարձվում հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, հունարեն և լատիներեն լեզուների ուսումնասիրմանը, կապեր են հաստատվում տարբեր երկրների ուսումնական հաստատությունների հետ։

Սարկավագական առաջին ձեռնադրությունը դպրանոցում եղել է 1992 թվականին։ Դպրանոցի առաջին շրջանավարտները (անդրանիկ ինը սարկավագներ) տվել է 1996 թվականին։ Դպրանոցի գործունեությանը զորակցում են Արարատյան հայրապետական թեմի ամերիկահայ բարերարները. 1998 թվականին հիմնվել է «Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոց» հիմնադրամը, Սևանի թերակղզում ընթանում են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու, Սևանի վանական համալիրի, հոգևոր դպրանոցի նոր մասնաշենքերի շինարարական աշխատանքները։ 2000 թվականին դպրանոցում ուսանել է շուրջ 50 սան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, էջ 948
*Հիմնադրման պատմությունը 

Կատեգորիա:Հայաստանի ճեմարաններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
վ
Վալենսիա (այլ կիրառումներ)

**Վալենսիա** կարող է վերաբերել՝

* Վալենսիա (Իսպանիա) — (իսպ. Valencia) – քաղաք է Իսպանիայում, համանուն ինքնավար համայնքի կենտրոնը։
* Վալենսիա (ինքնավար համայնք) — ինքնավար համայնք է Իսպանիայի արևելքում։
* Վալենսիա ՖԱ — Իսպանական առաջատար ֆուտբոլային ակումբ է։
* Անտոնիո Վալենսիա — էկվադորցի ֆուտբոլիստ է։
* Վալենսիա (լիճ) (*Տակարիգուա*) — լիճ է Հարավային Աներիկայում, Վենեսուելայի տարածքում։
* Վալենսիա (Վենեսուելա) — քաղաք է Վենեսուելայում, Կարաբոբո նահանքի վարչական կենտրոնը։
Դեղին էջեր

մինի|Նորզելանդական «Դեղին էջեր»
**Դեղին էջեր**, տեղեկագիրք որոշակի աշխարհագրական տարածքի կազմակերպությունների հասցեների և հեռախոսահամարների վերաբերյալ, որում տեղեկությունը ներկայացված է ըստ այդ կազմակերպությունների գործունեության ոլորտների։

Անունը կապված է այն բանի հետ, որ 100 տարուց ավելի է նրանք ավանդաբար տպագրվում են դեղին թղթի վրա (սպիտակ թուղթն օգտագործվում է մասնավոր հեռախոսահամարների, իսկ կապույտը՝ պետական մարմինների համար)։

## Պատմություն
1883 թվականին ԱՄՆ-ի Վայոմինգ քաղաքում մի տպագրիչի մոտ վերջացել էր սպիտակ թուղթը և նա ստիպված էր տպագրել այդ քաղաքի հեռախոսային տեղեկագիրքը դեղին թղթի վրա։ 3 տարի անց՝ 1886 թվականին Ռեյբեն Համիլտոն Դոննելին (Reuben Hamilton Donnely) Չիկագո քաղաքում հիմնադրեց «R. H. Donnely» հրատարակչական ընկերությունը, պայմանագիր կնքեց Չիկագոյի հեռախոսային ընկերության հետ՝ այդ ընկերության հաճախորդների համար հեռախոսային տեղեկագրքեր տպելու/հրատարակելու մասին և տնտեսման նպատակով տեղեկագրքերը սկսեց տպել էժան դեղին թղթի վրա՝ այդպիսով պաշտոնապես ստեղծելով «Դեղին էջեր» տեղեկագիրքը։

Տեղեկությունը դասակարգված էր առաջին հերթին ըստ գործունեության ոլորտների։

Ինտերնետի ստեղծումից հետո այդ տերմինը սկսեց կիրառվել նաև նույն պրոֆիլի օնլայն տեղեկատուների ընդգծման համար։

Այսօր «Դեղին էջերն» օգտագործվում է և անգլախոս, և ոչ անգլախոս երկրներում։ ԱՄՆ-ում այն նշանակում է ոլորտ (գործունեության), կատեգորիա, մինչդեռ մի շարք երկրներում այն գրանցված է որպես հատուկ անուն։

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի Դեղին էջեր 
* Դեղին էջեր բիզնես կատալոգ

Կատեգորիա:Հեռախոսակապ
Կատեգորիա:Տեղեկագրքեր
Գարդմանք (տարածքային էթնիկ միավոր)

**Գարդմանք**, որոշ ուսումնասիրողների առաջ քաշած եզրույթ, որը վերաբերում է Ադրբեջանի կազմում մնացած հայկական էթնոսի պատմական բոլոր տարածքներին, որը բռնի հայաթափվել է 1989-1990 թվականներին։

Գարդմանում է գտնվում է չորս Տիգրանակերտերից մեկը, որը հիմնադրել է Տիգրան Բ Մեծ-ը մ.թ.ա. 95 - մ.թ.ա. 55 թվականներին։

## Գարդմանքի հուշարձանները
Գարդմանքը հարուստ էր հայկական բազմաթիվ հուշարձաններով, որոնցից շատերը պահպանվել են մինչ այսօր՝ թեկուզ կիսավեր։
 
Գարդմանքի հուշարձանների ուսումնասիրություններով զբաղվել է Սամվել Կարապետյանը՝ իր հիմնած «Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի» աջակցությամբ։ Նա հրապարակվել է Գարդմանքի հայկական հուշարձանների (տաճարներ, եկեղեցիներ, վանքեր, մատուռներ, գերեզմանոցներ) ուսումնասիրությունների արդյունքներն ու բնակավայրերի մասին տեղեկությունները։

## Լուսանկարներ
### Գարդմանում հայտնաբերված գտածոներ

Պատկեր:Сосуд из глины.jpg|Կարաս, հայտնաբերվել է Գարդմանի Շամխորում. մ.թ.ա.16-15-րդ դդ.։ Պահվում է Ադրբեջանի Պատմության թանգարանում։
Պատկեր:Stonegrave Petroglyph Swastikas from Ancient Armenia Kakhik Shamkhor Armenia.jpg|Կախազարդ, հայտնաբերվել է Գարդմանի Շամխոր բնակավայրում. մ.թ.ա. 3000-2000-ական թթ.։


## Ծանոթագրություններ
Կասպյան ավիաուղիներ

**Կասպյան ավիաուղիներ** ( — *havopeymó-ye kospean*), Իրանական ավիաընկերություն, որը կայանում էր Թեհրանի Իմամ Խոմեյնի օդանավակայանում։ Կասպյան ավիաուղիների ինքնաթիռները իրականացնում են թռիչքներ ինչպես Իրանում, այնպես էլ դեպի Թուրքիա, ՄԱԷ, Հայաստան, Սիրիա և Ուկրաինա։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1993 թվականին, նույն թվականի սեպտեմբերին սկիզբ դրվեց ընկերության գործունեությանը։

## Ուղղություններ
### Ներքին
***[[Իրան]]**
**Աբադան (Աբադան օդանավակայան)
**Ահվազ (Ահվազ օդանավակայան)
**Ասալուե (Փարս Ասալուե օդանավակայան)
**Գորգան (Գորգան օդանավակայան)
**Սպահան (Շահիդ Բեհեշթի միջազգային օդանավակայան)
**Քիշ կղզի (Քիշ օդանավակայան)
**Մեհշեհր (Մեհշեհր օդանավակայան)
**Մաշհադ (Մաշհադի օդանավակայան)
**Սարի (Դաշթե Նազ օդանավակայան)
**Շիրազ (Շիրազ միջազգային օդանավակայան)
**Թավրիզ (Թավրիզ օդանավակայան)
**Թեհրան (Մեհրաբադ օդանավակայան)
**Թեհրան (Իմամ Խոմեյնի միջազգային օդանավակայան)
**Ուրմիա (Ուրմիա օդանավակայան)
**Յազդ (Շահիդ Սադուղի օդանավակայան)
**Զաբոլ (Զաբոլ օդանավակայան)
**Զահեդան (Զահեդան օդանավակայան)

### Միջազգային
***[[Հայաստան]]**
**Երևան (Զվարթնոց միջազգային օդանավակայան)
***[[Սիրիա]]**
**Դամասկոս (Դամասկոս միջազգային օդանավակայան)
***[[Միացյալ Արաբական Էմիրություններ]]**
**Դուբայ (Դուբայ միջազգային օդանավակայան)
***[[Թուրքիա]]**
**Ստամբուլ (Աթաթուրք միջազգային օդանավակայան)
***[[Ուկրաինա]]**
**Կիև (Բորիսփիլ միջազգային օդանավակայան)

## Պատահարներ

Հուլիսի 15, 2009–ին, Կասպյան ավիաուղիներ չվերթ 7908-ի Տուպոլև Տու-154 օդանավը կործանվել է։ Տեղական ժամով 11։03–ին, օդանավը իրականացնելով Թեհրանից Երևան 7908 չվերթը, կործանվել է թռիչքից 16 րոպե հետո, Թեհրանից 180 կմ արևմուտք հեռավորության վրա՝ իրանական Ղազվին նահանգում։ Ինքնաթիռի բոլոր ուղևորները (153 ուղևոր և անձնակազմի 15 անդամները) զոհվել են։ Ուղևորների 40-ը հայեր էին իսկ վեցը՝ Հայաստանի քաղաքացի։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* Կասպյան ավիաուղիների պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իրանական ավիաընկերություններ
Կատեգորիա:Իրանական ապրանքանիշեր
Ajax

**AJAX**՝ (**A**synchronous **J**avaScript **a**nd **X**ML), Համաշխարհային սարդոստայն տեխնոլոգիաների համակցված խմբի անվանում է, որը թույլ է տալիս տվյալների փոխանակում սպասառուի և սպասարկուի միջև, ֆոնային ռեժիմում, առանց վեբ էջի վերբեռնման և ցուցադրման/աշխատանքի խաթարման, հաճախ ավելի ինտերակտիվ և արագ դարձնելով վեբ ծրագրերը։

Չնայած անվանմանը, հարցումները պարտադիր չէ ասինխրոն են, իսկ տվյալները պարտադիր չէ XML ֆորմատով ներկայացնել։ Ավելին՝ այն հնարավոր է իրականացնել, ոչ միայն JavaScript-ով, այլ սկրիպտային լեզուների միջոցով, օրինակ VBScript, իսկ ի սկզբանե՝ 90-ականների կեսերին, նման մոտեցում իրականցվում էր JavaApplet-ների միջոցով։

## Օրինակներ
;JavaScript օրինակ

Սովորական Ajax հարցման համար օգտագործվում է JavaScript-ով գրծված GET մեթոդը։

get-ajax-data.js


```javascript
// Սա հաճախորդ-կողմի կոդն է։

var xhr = new XMLHttpRequest();
xhr.open('get', 'send-ajax-data.php');

xhr.onreadystatechange = function () {
    var DONE = 4; // նշանակում է հարցումն արված է։
    var OK = 200; // նշանակում է հաջողությամբ վերադարձրեց արդյունքը։
    if (xhr.readyState === DONE) {
        if (xhr.status === OK) {
            console.log(xhr.responseText); // 'Սա վերադարձվող տեքստն է։'
        } else {
            console.log('Error: ' + xhr.status); // Հարցման ժամանակ սխալ լինելու դեպքում
        }
    }
};

// Հարցումն ուղարկվում է send-ajax-data.php ֆայլին
xhr.send(null);
```


send-ajax-data.php:


```php
<?php
// Սա սերվեր-կողմի կոդն է։

header('Content-Type: text/plain');

echo "Սա վերադարձվող տեքստն է։";
?>
```


;jQuery օրինակ

Վերևի օրինակը JavaScript-ի jQuery գրադարանով։


```javascript
$.get('send-ajax-data.php')
    .done(function(data) {
        console.log(data);
    })
    .fail(function(data) {
        console.log('Error: ' + data);
    });
```


## Տես նաև
* HTML

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ծրագրավորում
Լայպցիգի համալսարան

**Լայպցիգի համալսարան** (գերմաներեն՝ Universität Leipzig), Գերմանիայի երկրորդ հնագույն համալսարանը։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1409 թվականին և 1951 թվականին վերանվանվել է Լայպցիգի Կառլ Մարքսի անվան համալսարան մինչև 1990 թվականը, երբ Արևմտյան Գերմանիան և Արևելյան Գերմանիան միացվել են։ 2009 թվականին մեծ շուքով նշվել է համալսարանի 600-ամյակը։

2007-2008 թվականների ուստարում ուսանողների թիվը կազմել է 26 978 մարդ։

## Ֆակուլտետներ
*Աստվածաբանություն
*Իրավաբանություն
*Պատմություն, Արվեստ, Արևելագիտություն
*Բանասիրություն
*Մանկավարժություն
*Փիլիսոփայություն
*Տնտեսագիտություն
*Սպորտ
*Բժշկություն
*Մաթեմատիկա և ինֆորմատիկա
*Կենսաբանություն, հոգեբանություն
*Ֆիզիկա
*Քիմիա
*Անասնաբուժություն

## Նշանավոր ուսանողներ
Վեցհարյուրամյա պատմության ընթացքում համալսարանը տվել է բազմաթիվ նշանավոր ուսանողներ, ինչպես օրինակ՝

* Կ. Բախ, 1731-1734
* Յ. Վ. Գյոթե 1765–1768
* Ա. Մերկել 1973–1978
* Ֆ. Նիցշե 1865–1869
* Ռ. Շուման 1828
* Ռ. Վագներ 1831
* Կարլ Քրումբախեր

## Համալսարանի հայազգի ուսանողներ
[մինի|250px|Լայպցիգի համալսարանի հայ ուսանողներ, [1892 թ.]]
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբում Լայպցիգի համալսարանում են սովորել բազմաթիվ հայ ուսանողներ։ Նրանցից մեծ մասն ուսանել է բժշկություն, փիլիսոփայություն, իրավաբանություն և այլն։

Առավել հայտնի են.

* Ավետիք Իսահակյանը
* Գարեգին Ա Հովսեփյանը
* Հայկ Գյուլիքեվխյան
* Գևորգ Զ Չորեքչյանը
* Արշակ Տեր-Միքելյանը
* Երվանդ Տեր-Մինասյանը
* Կարապետ Տեր-Մկրտչյանը
* Մանուկ Աբեղյանը
* Լևոն Շանթը
* Տիգրան Ռաշմաճյանը
* Պապա Քալանթարյանը
*Կոնստանտին Աբովյանը՝ քիմիկոս, դասախոս, Խաչատուր Աբովյանի թոռը

2009 թվականի դրությամբ Լայպցիգի համալսարանում ուսանող հայերի թիվը հասնում է մոտ երկու տասնյակի։ Նրանք ուսանում են տարբեր բաժիններում՝ փիլիսոփայություն, հոգեբանություն, մանկավարժություն, քաղաքագիտություն, աստվածաբանություն, տնտեսագիտություն, իրավաբանություն, ֆիզիկա, մաթեմատիկա, արվեստի պատմություն, արևելագիտություն, երաժշտություն։

Նրանց ջանքերով 2003 թվականի ապրիլին ստեղծվել է Հայ ուսանողների միություն, որն ակտիվ գործունեություն է ծավալում ներհամալսարանական կյանքում և Հալլեի հայ ուսանողների հետ միասին աջակցում Հայ համայնքի մշակութային, եկեղեցական կյանքի ակտիվացմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության», գիրք Զ. կազմեց Ս. Բեհբուդյանը, Երան, 1999։
* Mitteilungen und Berichte für die Angehörigen und Freunde der Universität Leipzig, Leipzig, 1999
* Hacik Gazer "Die Armenische Kirche in Sowjetarmenien zwischen den Weltkriegen: Anatomie einer Vernichtung", Halle, 2001

## Արտաքին հղումներ
* Լայպցիգի համալսարանի պաշտոնական կայք 
* Լայպցիգի համալսարան 600
* Լայպցիգի Հայ ուսանողական միություն 

Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:1409 հիմնադրումներ Եվրոպայում