Գյուտարար կանայք

## Գյուտարար կանայք
**Գյուտարար կանայք**, տերմինն օգտագործվում է այն կանանց բնութագրելու համար, ովքեր ունեն նորարարական մտածելակերպ, ստեղծում են նոր գաղափարներ, իրեր կամ լուծումներ՝ նպաստելով հասարակության զարգացմանը, դարձնելով աշխարհն ավելի հարմարավետ, անվտանգ կամ հետաքրքիր։
Նրանք իրենց գաղափարներով հանդես են գալիս որպես նորարարության կրողներ՝ մշտապես փնտրելով ստեղծագործական լուծումներ՝ առօրյա կամ գլոբալ խնդիրների համար,որոնց աշխատանքը միտված է տեխնոլոգիական, գիտական, կրթամշակութային և նույնիսկ սոցիալական առաջընթացի համար։
### Ներածություն
Մարդկության պատմության ողջ ժամանակահատվածում կանայք տարբեր բնագավառներում մեծ ազդեցություն են ունեցել իրենց գործունեությամբ ու ստեղծարարությամբ: Նորարարությունների աշխարհում նրանք այնպիսի իրադարձություններում են հանդես եկել, որոնք բոլոր ժամանակներում էլ բեկումնային են եղել։ Տղամարդկանց հետ հավասար, կանանցից շատերը մեծ կամք դրսևորելով մի շարք հայտնագործությունների հեղինակներ են դարձել:

##### Հեպատիա Ալեքսանդրիյսկայա
մինի|250փքս|Աստրոլյաբիա՝ աստղային համակարգիչ 
Երկնային մարմինների չափման համար նախատեսված սարքը հայտնագործել է գիտնական, փիլիսոփա, աստղագետ և մաթեմատիկոս Հեպատիա Ալեքսանդրիյսկայան մ.թ.ա. 370թվականին։ Սա դեռ այն ժամանակ, երբ մարդիկ կարծում էին, որ Երկիրը Տիեզերքի կենտրոնն է:Սարքը անվանում են աստրլյաբիա (հուն. ἁστρολάβον-աստղեր ընդունող, կլանող, աստրոբալոն): Այն ամենահին աստղագիտական գործիքներից մեկն է։ Աստրոլյաբիան համարվում է միջնադարյան աստղային համակարգիչ:Սարքի միջոցով կարելի է վերաթվել աստղերի արեգակնային կոորդինատները և կամ արևի հորիզոնականը, կողմնորոշել օրվա պահերը, արևամուտն ու արևածագը, աստղային ժամը, կանխորոշել արևի մայր մտնելու և ծագման աստիճանները, տեղանքի լայնությունը, նույնիսկ չափել ջրհորի խորությունը, հաշվել եռաչափ ֆունկցիաներ, վերափոխումներ անել կոորդինատային երեք համակարգերում՝ էկվատորիալ (հասարակածային-ուղիղ ծագումն ու թեքումը), էկլեպտիկ (արևուղու-տևողություն և լայնություն) և հորիզոնական (ազիմուտ, բարձրություն):

##### Էլեն Էգլին
1800-ական թվականներին Էլեն Էգլինը հորինել է հատուկ տեսակի քամիչ մեքենա, որը հագուստ էր ջրազրկում։ Գյուտն ի հայտ եկավ այն ժամանակ, երբ հագուստը դեռևս լվանում էին ձեռքով։ Քամիչ մեքենան կազմված էր երկու փայտե ոտքերից, որոնք ամրացված էին կեռիկով և հնարավորություն էին տալիս ոտքերին պտտվել։ Հագուստն  անցնելով երկու գլաններով ստիպում էր կեռիկին թեքվել ու ջուրը հագուստից դուրս արտամղել։ 
Հետագայում Էգլինը որոշեց 18 դոլարով վաճառել իր արտոնագիրը որևէ սպիտակամորթի, ով  շահագրգռված էր արտադրական ապրանքով։ 

##### Հեդի Լամար
Երբ Հեդի Լամարը նկարահանվեց կինոյի պատմության մեջ առաջին անգամ սեքսուալ բնույթի անկեղծ տեսարանում, Ադոլֆ Հիտլերը նրան հռչակեց Երրորդ Ռեյխի թշնամի, իսկ Հռոմի պապ Պիոս XII-ը կաթոլիկներին հորդորեց չդիտել ֆիլմը։ Բայց Հեդին սիրում էր կինոն։ 1941 թվականին նա արտոնագրեց գաղտնի հաղորդակցման սարք, որը փոխեց հեռարձակման հաճախականությունը՝ հակառակորդի համար դժվարացնելու համար: 1962թ-ից սկսած սարքն օգտագործվում է ամերիկյան տորպեդներում, բջջային կապի և Wi-Fi-ի մեջ, և հենց դրա միջոցով է կապը տարածվում։

##### Մարգարեթ Նայթ
մինի|250փքս|Հարթ մակերեսով թղթե տոպրակ
Մարգարեթ Նայթը 19-րդ դարում ստեղծել է հարթ հատակով թղթե տոպրակներ, որոնց դերը այսօր ավելի է կարևորվում քան երբևէ՝ հաշվի առնելով պլաստիկ տոպրակների վտանգը:Մարգարեթն աշխատելով տոպրակների գործարանում, նկատեց, որ որպեսզի փաթեթը հարթ հատակ ունենա, կանայք պետք է ձեռքով սոսնձեն թուղթը:Լինելով և՛ անհարմար և՛ ժամանակատար Մարգարեթը որոշեց այդ գործողությունը կատարող սարք ստեղծել։ Նա դարձավ առաջին կանանցից մեկը, ով արտոնագրեց իր գյուտը 1879 թվականին Միացյալ նահանգներում, հենց իր իսկական անունով:
1902-1915թթ. Մարգարետ Նայթը 87 արտոնագիր ստացավ՝ տարբեր հայտնագործությունների համար ու  ստացավ «Լեդի Էդիսոն» մականունը:

##### Տաբիթա Բեբիթ
մինի|250փքս|Էլեկտրական սղոց
Շրջանաձև էլեկտրական սղոց սարքի հեղինակը ևս կին է: Այն ստեղծել է ջուլհակ Տաբիթա Բեբիթը, ով ապրել է ամերիկյան կրոնական համայնքում։ Նկատելով տղամարդկանց, ովքեր գերաններ էին սղոցում սովորական երկկողմ սղոցով, Տաբիթա Բեբիթը մտածեց ու սղոցը պտտվող անիվի ամրացնելով վրաստեղծեց շրջանաձև սղոցի առաջին նախատիպը:Շատերը կարծում են, որ շրջանաձև սղոցներ գոյություն են ունեցել նախկինում: Այնուամենայնիվ, սղոցների զանգվածային արտադրության մեջ գործարկված առաջին սարքը ստեղծվել է հենց Տաբիթա Բեբիթի նախատիպի հիման վրա:

##### Ժոզեֆին Քոքրեյն
1850 թվականին երիտասարդ ամերիկացի Ջոն Գութոնը արտոնագրեց մի գյուտ, որը, ըստ նրա ավտոմատացրել է սպասքը լվանալու գործընթացը: Գործնականում սարքը միայն կոտրել է ափսեները և սպասքը հիմնականում թողել կեղտոտ: Հետագայում՝ 1886 թվականին հայտնվեց իսկական աման լվացող մեքենա, որը հորինել է տնային տնտեսուհի Ժոզեֆին Քոքրեյնը։ Սարքը հիանալի լվանում էր սպասքը, պարզունակ ջեռուցման համակարգի օգնությամբ, ինքնին տաքացնում ջուրը և հեշտությամբ տեղավորվում խոհանոցում։ Հետագայում Ժոզեֆինը կատարելագործեց իր գյուտը և մեքենայի մեջ ներկառուցված չորանոց ավելացրեց: Ավելի ուշ Ժոզեֆինան հիմնեց նաև սեփական գործարանը և սարքերի լայն արտադրություն սկսեց:

##### Քեթրին Բլոջեթ
Քեթրին Բլոջեթն առաջին կինն էր ֆիզիկայի դոկտորի կոչումով, ով աշխատելով խոշորագույն՝ General Electric ընկերությունում, ստեղծեց ապակու արտադրության տեխնոլոգիա: 1939 թվականին նրա գյուտը օգտագործվեց կինոյում, իսկ այժմ այդպիսի ապակի օգտագործվում է ոսպնյակների, աստղադիտակների, մեքենայի ապակիների և պատուհանների և շատ այլ իրերի արտադրության մեջ և համարվում է բոլոր ժամանակների լավագույն գյուտերից մեկը։

##### Գրեյս Հոփեր
Մարդիկ համակարգչի հիմնադրումը վերագրում են Չարլզ Բեբիջին, սակայն իրականում Գրեյս Հոփերն է ստեղծել Հովարդ Մարկ I համակարգիչը: Համակարգիչն ուներ մի ամբողջական սենյակի չափ և կշռում էր 5 տոննա։

##### Ռոզալինդա Ֆրանկլին
Ռոզալինդա Ֆրանկլինը լինելով բրիտանացի կենսաֆիզիկոս, հայտնի է իր ԴՆԹ-ի կառուցվածքի մասին եզրակացությամբ և առաջինը դարձավ, որ ԴՆԹ մոլեկուլը կարողացավ նկարել ռենտգենյան դիֆրակցիայի միջոցով:

մինի|250փքս|ԴՆԹ մոլեկուլի մոդել

##### [[Ստեֆանի Կվոլեկ]]
մինի|250փքս|Քևլար նյութից պատրաստված ձեռնոց
1965թ. դոկտոր Ստեֆանի Կվոլեկը հայտնագործել է պոլիպարաֆենիլեն-տերեֆտալամիդը, որն ավելի հայտնի է որպես քևլար, երկաթից հինգ անգամ ամուր սինթետիկ նյութ: Նրա հայտնագործությունը փրկել է հազարավոր ոստիկանների, հրշեջների ու զինվորականների կյանքը: Քևլարը հետագայում հիմք հանդիսացավ զրահաբաճկոնների ստեղծման համար: Ստեֆանի Կվոլեկը 40 տարի աշխատել է ամերիկյան DuPont ընկերությունում որպես քիմիկոս::

##### Թեորա Սթիվենս
1980 թ. Թեորա Սթիվենսը հայտնագործեց կանանց ամենասիրելի սարքերից մեկը՝ մազերի ալիքներ անող արդուկ: Դա  հատուկ երկաթ է, որի օգնությամբ հնարավոր է գանգրացնել մազերը:

##### Մերի Անդերսոն
Ավտոմեքենայի համար այնքան անհրաժեշտ այս հայտնագործությունը  պատկանում է Մերի Անդերսոնին, ով  1903թ-ին Նյու Յորքում նկատել է բքի ժամանակ դիմապակին մաքրող վարորդին ու հետագայում իր հայտնագործությամբ՝ դիմապակու մաքրիչի ստեղծմամբ թեթևացրել է մնացած վարորդների գործը:

##### Ռուտ Ուեյքֆիլդ
1903 թ. դասական բաղադրատոմսով թխվածքաբլիթ պատրաստելու ժամանակ Ռուտ Ուեյքֆիլդը որոշեց փորձարկում անել և շոկոլադե սալիկ դրեց խմորի մեջ:

##### Մարիոն Դոնովան
1917թ.Մարիոն Դոնովան Լոգանքի համար նախատեսված վարագույրից և կարի մեքենայի օգնությամբ նա ստեղծեց տակդիր, որը հեշտացրեց նրա և մյուս բոլորի գործը: Ի տարբերություն ռեզինե տակդիրների, որոնք վաճառվում են շուկայում, Դոնովանի ստեղծած տակդիրները չէին սեղմում երեխայի մաշկը և բավականին հարմարավետ էին:

##### Ադա Լավլեյս
Օգտագործելով մաթեմատիկական մի շարք լոգարիթմներ՝ Ադա Լավլեյսը մշակել է մեքենայի ծրագրավորման մեխանիզմը:

##### Նադեժդա Կոժինա
1873 թ. Վիեննայում Նադեժդա Կոժինան ներկայացրեց պահածոյացված մսի պատրաստումը, որի համար մեդալ ստացավ:

##### Նիկոլ Բարբիե Կլիկո
1808 թվականին Բարբա Նիկոլ Կլիկո Պոնսարդեն գինեգործության մեջ մշակեց «ռեմյուաժի» տեխնոլոգիա։ Ռեմյուաժը մաքրող գործընթաց է, որի արդյունքում շշի ներսում առաջացած նստվածքը (խմորիչի մնացորդներ) տեղափոխվում է շշի պարանոցի հատված՝ հետագա հեռացման համար։ Սկզբնական շրջանում ընկերությունը փորձում էր այս մեթոդը գաղտնի պահել, սակայն 1820-ական թվականների վերջին գաղտնիքը բացահայտվեց և այլ գինեգերծական ընկերություններ ևս սկեցին կիրառել ռեմյուաժը։:

##### Էրմինի Կադոլ
Կանացի զգեստապահարանի այս «իրը» կրծկալը պատենտավորվել է Ֆրանսիայում, 1889թ., Էրմինի Կադոլի կողմից:

##### Սինտիա Վեսթովեր
Սովորական քարտուղարուհի Սինտիա Վեսթովերը 1892թ. ստեղծեց փողոցները ձնից մաքրելու սարքը, որը մի քանի անգամ հեշտացրեց մարդկանց կյանքը։
##### Տես նաև
Գյուտարարների ցանկ

Կատեգորիա:Գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գյուտարարներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Գիտություն