Նիկոլաս Մադուրո

**Նիկոլաս Մադուրո Մորոս**՝ (, , ), Վենեսուելացի քաղաքական և պետական գործիչ, Վենեսուելայի 75-րդ նախագահ (2013 թվական)։ Պաշտոնավարում է 2013 թվականի ապրիլի 19-ից։

ԱԳ նախարար Ուգո Չավեսի կառավարությունում (2006-2013), Վենեսուելայի փոխնախագահ (2012-2013։ 2013 թվականի մարտի 5-ից մինչև ապրիլի 19-ը, Ուգո Չավեսի մահից հետո, կատարում էր Վենեսուելայի նախագահի պարտականությունները։

## Վաղ կարիերա
### Կրթություն և արհմիութենական գործունեություն
Մադուրոն սովորել է հանրային ավագ դպրոցում՝ «Լիսեո Խոսե Ավալոս»-ում (El Valle)։ Նրա քաղաքական գործունեության սկիզբը համարվում է այն ժամանակը, երբ նա դարձավ իր դպրոցի ուսանողական միության անդամ։ Դպրոցական գրանցումների համաձայն՝ Մադուրոն չի ավարտել ավագ դպրոցը։

Մադուրոն երկար տարիներ աշխատել է որպես ավտոբուսի վարորդ Կարակասի մետրոպոլիտենի ընկերությունում։ Նա այդ ընկերությունում հիմնադրել է ոչ պաշտոնական արհմիություն, այն ժամանակ, երբ այնտեղ արհմիությունների գործունեությունն արգելված էր։ Նա նաև աշխատել է որպես թիկնապահ **Խոսե Վիսենտե Ռանգելի** համար՝ Ռանգելի անհաջող 1983 թվականի նախագահական քարոզարշավի ընթացքում։

24 տարեկանում Մադուրոն բնակվում էր Հավանայում՝ Սոցիալիստական լիգայի կողմից ուղարկված լինելով մեկամյա դասընթացի մասնակցելու *«Խուլիո Անտոնիո Մելլայի անվան Կադրերի ազգային դպրոցում»*, որը ղեկավարվում էր Երիտասարդ կոմունիստների միության կողմից։ Կառլոս Պենյալոսա Սամբրանոյի խոսքով՝ Կուբայում գտնվելու ընթացքում Մադուրոն ուսուցում է ստացել Պեդրո Միրետ Պրիետոյի մոտ, որը Կուբայի Կոմունիստական կուսակցության Քաղբյուրոյի բարձրաստիճան անդամ էր և մոտ էր Ֆիդել Կաստրոյի հետ։

### MBR–200
Կառլոս Պենյալոսա Սամբրանոյի համաձայն ենթադրվում է, որ Մադուրոյին Կաստրոյի կառավարությունը հանձնարարել էր հանդես գալ որպես «գաղտնի գործակալ»՝ աշխատելով Կուբայի Հետախուզության տնօրինության համար, որպեսզի մոտենա Ուգո Չավեսին, որը այդ ժամանակ գտնվում էր իր ռազմական կարիերայի վերելքի փուլում։

1990-ականների սկզբին նա միացել է MBR-200-ին և ակտիվորեն քարոզել Չավեսի ազատման օգտին, երբ վերջինս բանտարկված էր 1992 թվականի Վենեսուելայի պետական հեղաշրջման փորձերին մասնակցելու համար։ 1990-ականների վերջերին Մադուրոն կարևոր դեր է ունեցել Հինգերորդ Հանրապետության շարժման հիմնադրման գործում, որը աջակցում էր Չավեսին նրա 1998 թվականի նախագահի պաշտոնում առաջադրվելու ժամանակ։

### Ազգային ժողով
Մադուրոն 1998 թվականին ընտրվել է որպես Վենեսուելայի Պատգամավորների պալատի անդամ՝ MVR կուսակցության ցուցակով։ Նա ընտրվել է Վենեսուելայի Ազգային ժողովի նախագահ և այդ պաշտոնը զբաղեցրել է 2005 թվականից մինչև 2006 թվականը։

## Նախագահություն
Կոռալեսի և Փենֆոլդի համաձայն՝ Մադուրոյի 2013 թվականին նախագահ դառնալը պայմանավորված էր մի շարք մեխանիզմներով, որոնք ձևավորվել էին նրա նախորդի՝ Ուգո Չավեսի օրոք։ Սկզբնական շրջանում նավթի գները բավական բարձր էին, որպեսզի Մադուրոն կարողանար ապահովել աջակցություն պահպանելու հիմնական ծախսերը, հատկապես՝ զինված ուժերի։ Չավեսի կողմից հաստատված արտաքին հարաբերությունները օգտագործվեցին նաև Մադուրոյի կողմից, ով գործի դրեց այն հմտությունները, որոնք նա ձեռք էր բերել արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնում ծառայելիս։ Վերջապես, Վենեսուելայի Միացյալ սոցիալիստական կուսակցությունը (PSUV) և պետական ինստիտուտները համախմբվեցին Մադուրոյի շուրջ, իսկ *«ռեժիմը կիրառեց ճնշման և ավտորիտար կառավարման ինստիտուտները, որոնք նույնպես ստեղծվել էին Չավեսի օրոք, որպեսզի ընդդիմության նկատմամբ դառնա ավելի* *ճնշող»*։

2013 թվականի ապրիլին Մադուրոն ընտրվեց նախագահ՝ նվազագույն առավելությամբ հաղթելով ընդդիմադիր թեկնածու Էնրիկե Կապրիլեսին։ Թեկնածուներին բաժանեց ընդամենը 1.5 %։ Կապրիլեսը պահանջեց քվեների վերահաշվարկ և հրաժարվեց արդյունքները ճանաչել որպես վավեր։ Մադուրոն երդմնակալվեց ապրիլի 19-ին՝ այն բանից հետո, երբ ընտրական հանձնաժողովը խոստացավ անցկացնել ընտրությունների արդյունքների ամբողջական ստուգում։ 2013 թվականի հոկտեմբերին նա հայտարարեց *«Գերագույն երջանկության փոխնախարարության»* ստեղծման մասին, որը պետք է համակարգեր սոցիալական ծրագրերը։

2016 թվականի մայիսին Վենեսուելայի ընդդիմադիր առաջնորդները Ազգային ընտրական խորհրդին (CNE) ներկայացրին դիմում՝ հանրաքվե անցկացնելու պահանջով, որի շրջանակում բնակչությունը պետք է քվեարկեր՝ Մադուրոյին պաշտոնից հեռացնելու վերաբերյալ։ Ստորագրությունների ստուգման ձգձգումներից հետո ցուցարարները հայտարարեցին, որ կառավարությունը միտումնավոր ձգձգում է գործընթացը։ Ի պատասխան՝ կառավարությունը պնդեց, որ բողոքողները ներգրավված են Մադուրոյին տապալելու դավադրության մեջ։ 2016 թվականի օգոստոսի 1-ին CNE-ն հայտարարեց, որ բավարար թվով ստորագրություններ են վավերացվել՝ գործընթացը շարունակելու համար։ Թեպետ ընդդիմադիր առաջնորդները ձգտում էին հանրաքվեն անցկացնել մինչև 2016 թվականի ավարտը՝ նոր նախագահական ընտրությունների հնարավորություն ստեղծելու համար, կառավարությունը հայտարարեց, որ այն չի անցկացվի մինչև 2017 թվականը։

2017 թվականի մայիսին Մադուրոն առաջարկեց անցկացնել Սահմանադիր ժողովի ընտրություններ, որոնք տեղի ունեցան 2017 թվականի հուլիսի 30-ին՝ չնայած միջազգային լայն դատապարտմանը։ Ընտրություններից հետո Միացյալ Նահանգները պատժամիջոցներ կիրառեց Մադուրոյի նկատմամբ՝ նրան անվանելով «բռնապետ» և արգելելով նրա մուտքը ԱՄՆ։ Միաժամանակ Չինաստանը, Ռուսաստանը և Կուբան արտահայտեցին իրենց աջակցությունը Մադուրոյին և Սահմանադիր ժողովի ընտրություններին։ Նախագահական ընտրությունները, որոնք ի սկզբանե նախատեսված էին 2018 թվականի դեկտեմբերին, նախ առաջ բերվեցին ապրիլի 22-ին, ապա տեղափոխվեցին մայիսի 20-ին։ Վերլուծաբանները ընտրությունները բնութագրեցին որպես ցուցադրական, իսկ մասնակցությունը գնահատվեց որպես երկրի ժողովրդավարական դարաշրջանի ամենացածրը։

Մադուրոն, ընտրվելուց վեց ամիս անց, օրենսդիր մարմնի կողմից (2013 թ․ նոյեմբերի 19-ից մինչև 2014 թ․ նոյեմբերի 19, ինչպես նաև 2015 թ․ մարտի 15-ից մինչև դեկտեմբերի 31) ստացավ հրամանագրերով կառավարելու լիազորություն, իսկ ավելի ուշ՝ Գերագույն դատարանի կողմից (2016 թ․ հունվարի 15-ից)՝ Վենեսուելայի շարունակվող տնտեսական ճգնաժամին արձագանքելու նպատակով։ Ընդդիմությունը խստորեն դատապարտեց այս քայլերը՝ պնդելով, որ դատարանը յուրացրել է օրենսդիր իշխանության լիազորությունները։ Նրա նախագահության ընթացքում Վենեսուելայի սոցիալ-տնտեսական վիճակը զգալիորեն վատթարացավ՝ աճեցին հանցավորությունը, գնաճը, աղքատությունն ու սովը։ Վերլուծաբանները այս անկումը վերագրեցին ինչպես Չավեսի, այնպես էլ Մադուրոյի տնտեսական քաղաքականություններին, մինչդեռ Մադուրոն մեղադրեց իր քաղաքական հակառակորդներին՝ տնտեսական սպեկուլյացիայի և «տնտեսական պատերազմի» մեջ։

**2026 թվականի հունվարի 3-ին**, Վենեսուելայում իրականացվող Միացյալ Նահանգների հարվածների ընթացքում, Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ Մադուրոն, իր կնոջ հետ միասին, ձերբակալվել է Միացյալ Նահանգների կողմից։ Իրավական փորձագետների կարծիքով՝ սա, ամենայն հավանականությամբ, հանդիսանում է ՄԱԿ-ի Կանոնադրության 2(4)-րդ հոդվածի խախտում, որը պահանջում է հարգել այլ պետությունների ինքնիշխանությունը և արգելում է ռազմական ուժի կիրառումը առանց ՄԱԿ-ի թույլտվության, բացառությամբ ինքնապաշտպանության դեպքերի։

Թրամփը հետագայում տարածեց մի նկար, որը նա ներկայացրեց որպես Մադուրոյի նկար՝ ձեռնաշղթաներով, ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի նավի վրա, և նա ու ԱՄՆ այլ պաշտոնյաներ մամուլի ասուլիսում նկարագրեցին իրականացված գործողությունը։ Մադուրոն տեղափոխվել էր USS «Իվո Ջիմա» ռազմական նավ, որը պարեկում էր Կարիբյան ծովում: ԱՄՆ ուղևորվելիս, նա և նրա կինը բախվում են մեղադրանքների՝ կապված նարկոտեռորիզմի, կոկաինի թրաֆիքինգի, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի դեմ ուղղված գնդացիրների և ավերիչ սարքերի տիրապետման հետ։

Մադուրոյի ձերբակալության մասին հայտարարելով՝ Թրամփը ասաց, որ ԱՄՆ-ն կկառավարի Վենեսուելան մինչև նոր ղեկավարության հաստատումը հնարավոր կդառնա։ Երբ նրանից հարցրեցին, թե ինչպես է ԱՄՆ-ը վերահսկելու Վենեսուելան, նա ասաց, որ ձևավորվում է մի խումբ, որի կազմում են պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն և պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը՝ երկիրը կառավարելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստներ
Մադուրո, Նիկոլաս
Մադուրո, Նիկոլաս