Ջոն Նիլ

**Ջոն Նիլ** (), ամերիկացի գրող, քննադատ, խմբագիր, դասախոս և ակտիվիստ։ Համարվելով և՛ էքսցենտրիկ, և՛ ազդեցիկ գործիչ, նա 1810-ականներից մինչև 1870-ական թվականները Միացյալ Նահանգներում և Մեծ Բրիտանիայում հանդես է եկել ելույթներով և հրատարակել է էսսեներ, վեպեր, բանաստեղծություններ և պատմվածքներ՝ պաշտպանելով ամերիկյան գրական ազգայնականությունը և տարածաշրջանայինությունը դրանց վաղ փուլերում։ Նիլը նպաստել է ամերիկյան արվեստի զարգացմանը, պայքարել կանանց իրավունքների համար, պաշտպանել ստրկության և ռասայական նախապաշարմունքների վերացումը և նպաստել ամերիկյան մարմնամարզության շարժման հիմնադրմանը։

Նիլը, որն առաջինն էր, որ սկսել է գրել ժողովրդական և խոսակցական լեզվով, ամերիկյան գեղարվեստական ստեղծագործությունում օգտագործել է «շան որդի» արտահայտությունը։ Նա իր գրական ամենամեծ նվաճումներին հասել է 1817-1835 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, որի ընթացքում նա Ամերիկայի առաջին օրաթերթի սյունակագիրն էր, բրիտանական գրական ամսագրերում հրատարակված առաջին ամերիկացին, ամերիկյան գրականության առաջին պատմության հեղինակը, Ամերիկայի առաջին արվեստի քննադատը, կարճ պատմվածքների և մանկական գրականության ռահվիրան և Ամերիկյան Վերածննդի նախակարապետը։

Որպես ԱՄՆ-ում կանանց իրավունքների պաշտպան առաջին տղամարդկանցից մեկը և այդ հարցով առաջին ամերիկացի դասախոսը, ավելի քան հիսուն տարի նա աջակցել է կին գրողներին և կազմակերպիչներին, հաստատել տղամարդկանց և կանանց միջև մտավոր հավասարությունը, պայքարել կանանց տնտեսական իրավունքների դեմ ուղղված *Coverture* օրենքների դեմ և պահանջել է ընտրական իրավունք, հավասար վարձատրություն և կանանց համար ավելի լավ կրթություն։ Նա առաջին ամերիկացին էր, որը ԱՄՆ-ում հիմնադրել է հանրային մարզադահլիճ և պաշտպանել մարզական գործունեությունը՝ կարգավորելու բռնի հակումները, որոնց դեմ ինքն էլ պայքարել էր ողջ կյանքի ընթացքում։

Հիմնականում ինքնակրթությամբ զբաղվող Նիլը տասներկու տարեկանից հետո դպրոց չէր հաճախել և մանուկ հասակից աշխատել է, որը քսաներկու տարեկանում թողել է չոր ապրանքների ոլորտում ինքնաշխատանքը՝ իրավունքի և գրականության մեջ կրկնակի կարիերա հետապնդելու համար։ Միջին տարիքում Նիլը ձեռք է բերել հարմարավետություն և համայնքային դիրք իր հայրենի Մեն նահանգի Փորթլենդում, տարբեր բիզնես ներդրումների, արվեստի հովանավորության և քաղաքացիական առաջնորդության շնորհիվ։

Նիլը համարվում է գլուխգործոց չունեցող հեղինակ, չնայած նրա պատմվածքները նրա բարձրագույն գրական նվաճումներն են և դասվում են իր դարաշրջանի լավագույնների շարքին։ Ռեյչել Դայերը համարվում է նրա լավագույն վեպը, «Ջրասամույր-Բեգը՝ Օնեիդայի առաջնորդը» և «Դեյվիդ Ուիչերը»՝ նրա լավագույն պատմվածքները, իսկ «Յանկին»՝ նրա ամենաազդեցիկ պարբերականը։ Նա որպես ֆեմինիստ «Կանանց իրավունքները» ելույթով (1843) զգալի ազդեցություն է ունեցել շարժման ապագայի վրա։

## Կենսագրություն
### Մանկություն և վաղ զբաղվածություն
Ջոն Նիլը և նրա երկվորյակ քույրը՝ Ռեյչելը, ծնվել են 1793 թվականի օգոստոսի 25-ին Մեն նահանգի Մասաչուսեթս շրջանի Փորթլենդ քաղաքում, Ջոն և Ռեյչել Հոլ Նիլերի միակ զավակներն են։ Մեկ ամիս անց մահացել է ավագ Ջոն Նիլը։ Նիլի մայրը, որին նախկին աշակերտուհի Էլիզաբեթ Օուքս Սմիթը նկարագրել է որպես «մաքուր մտքի, ոչ քիչ ինքնավստահության և կամքի անկախության» տեր կին, լրացրել է ընտանիքի կորցրած եկամուտը՝ հիմնելով իր սեփական դպրոցը և իր տանը սենյակներ վարձակալությամբ տրամադրելով գիշերօթիկներին։ Նա նաև օգնություն է ստացել քույրերի և եղբայրների չամուսնացած հորեղբայր Ջեյմս Նիլից և նրանց Քվակերներ համայնքի այլ ներկայացուցիչներից։ Նիլը մեծացել է «ազնվական աղքատության մեջ»՝ հաճախելով մոր դպրոցը, Քվակերների գիշերօթիկ և Փորտլենդի հանրային դպրոցներ։

Նիլը պնդել է, որ իր ողջ կյանքի ընթացքում բռնկուն բնավորության և բռնի հակումների դեմ պայքարը սկիզբ է առել հանրային դպրոցում, որտեղ նա ծաղրի և ֆիզիկական բռնության էր ենթարկվում դասընկերների և դպրոցի տնօրենի կողմից։ Մոր ֆինանսական բեռը թեթևացնելու համար Նիլը տասներկու տարեկանում թողել է դպրոցն ու տունը՝ լրիվ դրույքով աշխատանքի անցնելու համար։
alt=Black ink on yellowed paper displaying fancy line work and the fanciful image of a fish|աջից|մինի|Ձեռագործության բիզնեսի գովազդ, մոտ 1813 թվական
Որպես դեռահաս գալանտերեայի վաճառող և Փորթլենդում և Փորթսմութում չոր մթերքներ վաճառող, Նիլը սովորել է անազնիվ գործարար գործելակերպ, ինչպիսիք են դրամանենգությունը և ապրանքների որակի ու քանակի աղավաղումը։ 1806 թվականի բրիտանական ներմուծման դեմ ուղղված արգելքի մասին օրենքի հետևանքով առաջացած բիզնեսային սնանկությունների պատճառով մի քանի անգամ ազատված լինելով՝ Նիլը ճանապարհորդել է Մեն նահանգով՝ որպես շրջիկ ձեռագրության ուսուցիչ, ջրաներկի ուսուցիչ և մանրանկարչական դիմանկարիչ։ 1814 թվականին՝ քսան տարեկանում, նա արձագանքել է Բոստոնի չոր մթերքների խանութում աշխատանքի հայտարարությանը և տեղափոխվել ավելի մեծ քաղաք։

Բոստոնում Նիլը գործընկերություն է հաստատել Ջոն Պիերպոնտի և Պիերպոնտի աներորդու հետ, որի միջոցով նրանք օգտվել են 1812 թվականի պատերազմի պատճառով առաջացած մատակարարման շղթայի սահմանափակումներից՝ Բոստոնի, Նյու Յորքի և Բալթիմորի միջև բրիտանական չոր ապրանքների մաքսանենգ փոխադրումից արագ շահույթ ստանալու համար։ Նրանք խանութներ են բացել Բոստոնում, Բալթիմորում և Չարլսթոնում, նախքան պատերազմից հետո սկսված անկումը կխաթարեր  ընկերությունը․ 1816 թվականին Պիերպոնտն ու Նիլը Բալթիմորում սնանկացան։ Չնայած «Փիրփոնթ, Լորդ և Նիլ» մեծածախ/մանրածախ ցանցը կարճ ժամանակ է գործել, Նիլի և Փիրփոնթի հարաբերությունները վերածվել են նրա կյանքի ամենասերտ և ամենաերկարատև ընկերությանը։

Նիլի բիզնես փորձը, որը հաղթահարել էր բազմաթիվ վերելքներն ու անկումները, որոնք, ի վերջո, նրան սնանկացրին քսաներկու տարեկանում, նրան դարձրեցին հպարտ և հավակնոտ երիտասարդ, որը իր սեփական տաղանդներին և ռեսուրսներին ապավինելը համարում էր իր վերականգնման և ապագա հաջողության գրավականը։

### Կարիերայի ստեղծումը Բալթիմորում
1816 թվականի բիզնեսի ձախողումից մինչև 1823 թվականին Լոնդոն մեկնելը Նիլի՝ Բալթիմորում անցկացրած ժամանակը իր կյանքի ամենաաշխույժ շրջանն էր, քանի որ նա համատեղում էր խմբագրական, լրագրական, պոեզիայի, վեպերի, իրավունքի ուսումնասիրության և ավելի ուշ՝ իրավաբանական պրակտիկայի համընկնող կարիերաները։ Այս ընթացքում նա ինքնուրույն սովորել է կարդալ և գրել տասնմեկ լեզուներով, հրատարակել յոթ գիրք, չորս տարի ուսումնասիրել իրավագիտություն, տասնութ ամսում ավարտել իրավունքի ուսումնասիրության անկախ դասընթացը, որը նախատեսված էր յոթից ութ տարվա ընթացքում ավարտելու համար, արժանացել փաստաբանական ընդունելության խիստ պահանջներով հայտնի համայնքում և մեծ ներդրում ունեցել թերթերում և գրական ամսագրերում, որոնցից երկուսը նա խմբագրեց տարբեր ժամանակահատվածներում։
alt=Black ink on yellowed white paper depicting the magazine's information above and below a Greek temple-style building|ձախից|մինի|''The Portico. գիտության և գրականության պահոց''
Նիլի սնանկության դատավարությունից երկու ամիս անց նա ներկայացրել է իր առաջին հոդվածը The Portico-ին և արագ դարձել ամսագրի երկրորդ ամենաարդյունավետ հեղինակը՝ բանաստեղծությունների, էսսեների և գրական քննադատության ոլորտում, չնայած նրան երբեք չեն վճարել։

Երկու տարի անց նա դարձել է այն համարի խմբագիրը, որը դարձավ վերջինը։ Ամսագիրը սերտորեն կապված էր Դելֆյան ակումբի հետ, որը նա հիմնադրել էր 1816 թվականին՝ բժիշկ Թոբիաս Ուոթքինսի, Ջոն Պիերպոնտի և չորս այլ տղամարդկանց հետ։ Նիլը պարտական էր զգում այս «բարձրամիտ, առատաձեռն, անշահախնդիր» «մտավոր և ընկերասեր» մարդկանց միավորմանը՝ Բալթիմորում ունեցած բազմաթիվ երջանիկ հիշողությունների և աշխատանքային կապերի համար։ Իր վաղ շրջանի բանաստեղծությունները, վեպերը և էսսեները գրելիս նա անվճար իրավաբանություն է սովորել՝ Ուիլյամ Հ. Ուինդերի գրասենյակում, որը Դելֆիի բնակիչ էր։

Նիլի բիզնեսի ձախողումը նրան թողել էր առանց բավարար «փողի՝ փոստից նամակ վերցնելու համար», ուստի Նիլը «փնտրել է անելու ավելի լավ բան ... և, մոտ տասը րոպե մտածելուց հետո, որոշել է փորձել իր ուժերը վեպ գրելու մեջ»։ Երբ նա գրել էր իր առաջին գիրքը, յոթանասունից պակաս վեպ էր հրատարակվել «ոչ ավելի, քան կես տասնյակ ամերիկացի հեղինակների կողմից, և դրանցից միայն Վաշինգտոն Իրվինգն էր ստացել ավելին, քան բավարար էր իր շիլայի մեջ աղի համար վճարելու համար»։ Այնուամենայնիվ, Նիլը ոգեշնչվեց Պիերպոնտի «Պաղեստինի օդերը» (1816) պոեմի ֆինանսական հաջողությունով և ոգևորված էր *The Portico*-ին ուղղված իր սկզբնական աշխատանքների արձագանքով։ Նա նշել է․ «ինձ համար ոչինչ չէր մնա, բացի հեղինակությունից, կամ սովից, եթե ես շարունակեի իրավաբանություն ուսումնասիրելու իմ ծրագիրը»։

Իր առաջին և միակ կազմված բանաստեղծական հատորը գրելը Նիլի գիշերային զվարճանքն էր՝ օրական տասնվեց ժամ, շաբաթական յոթ օր, չորս ամսից ավելի աշխատելուց հետո, որպեսզի կազմեր Հեզեկիա Նայլսի «Weekly Register» ամսագրի վեց տարվա շաբաթական հրատարակությունների ինդեքսը, որը Նայլսը խոստովանել է, որ «ամենատքնաջան աշխատանքն էր, որը երբևէ եղել է որևէ երկրում»։

1819 թվականին նա հրատարակել է մի պիես և ստացել իր առաջին վարձատրվող աշխատանքը որպես թերթի խմբագիր՝ դառնալով երկրի առաջին ամենօրյա սյունակագիրը։ Նույն թվականին նա գրել է *«Ամերիկյան հեղափոխության պատմությունը»* աշխատության երեք քառորդը, որը սակայն վերագրվում է Փոլ Ալենին։  Նիլի զգալի գրական ստեղծագործության շնորհիվ նրա Դելֆյան ակումբի գործընկերները նրան շնորհել են «Ջեհու Օ'Կատարակտ» մականունը։ Այս միջոցներով նա կարողացել է վճարել իր ծախսերը՝ միաժամանակ ավարտելով իր աշակերտությունը և ինքնուրույն ուսումնասիրելով իրավունքը։ Նա ընդունվել է փաստաբանական միություն և 1820 թվականին Բալթիմորում սկսել է զբաղվել փաստաբանական գործունեությամբ ։

Նիլի Բալթիմորում անցկացրած վերջին տարիները որպես վիպասան նրա ամենաարդյունավետ տարիներն էին։ Նա հրատարակել է մեկ վեպ 1822 թվականին, իսկ հաջորդ տարի ևս երեքը՝ ի վերջո դառնալով Ֆենիմոր Կուպերի գլխավոր մրցակիցը՝ որպես Ամերիկայի առաջատար վիպասան։ Այս անհանգիստ շրջանում նա վատ պայմաններով լքել է Դելֆյան ակումբը և ընդունել իր արտաքսումը Բարեկամների ընկերությունից՝ փողոցային կռվի մասնակցելուց հետո։

Փինքնիի մահից անմիջապես հետո «Ռանդոլֆ»-ում հրապարակված հայտնի փաստաբան Ուիլյամ Փինքնիի հասցեին վիրավորանքներին ի պատասխան, նրա որդի Էդվարդ Քութ Փինքնին Նիլին մենամարտի մարտահրավեր էր նետել։ Վեց տարի առաջ իրեն որպես մենամարտերի բացահայտ հակառակորդ հաստատելով՝ Նիլը հրաժարվել էր, և նույն թվականի աշնանը նրանք երկուսով ներգրավվել էին տպագիր բառերի պայքարի մեջ։ Նիլը «հոգնել էր օրենքից՝ հոգնել ինչպես մահը»՝ զգալով, որ այդ տարիներն անցկացրել է «բաց պատերազմի մեջ՝ Ամերիկայի փաստաբանների ողջ ցեղի հետ»։ «Հեգնական է, որ ... հենց այն պահին, երբ Նիլը փորձում էր իրեն հաստատել որպես ամերիկացի գրող, նա նաև մտահոգիչ արագությամբ օտարացնում էր ընկերներին, քննադատներին և լայն հանրությանը»։

1823 թվականի վերջին Նիլը պատրաստ էր տեղափոխվել Բալթիմորից հեռու։ Նրա խոսքով՝ Լոնդոն տեղափոխվելու խթանը անգլիացի ընկերոջ հետ ընթրիքն էր, ով մեջբերել էր Սիդնի Սմիթի 1820 թվականի այն ժամանակվա հայտնի դիտողությունը. «Աշխարհի չորս ծայրերում ո՞վ է կարդում ամերիկյան գիրք»։ Անկախ նրանից, թե դա ավելի շատ կապ ուներ Սմիթի, թե Փինքնիի հետ, Նիլին այդ ընթրիքից հետո մեկ ամսից էլ քիչ ժամանակ պահանջվեց Բալթիմորում իր գործերը կարգավորելու և 1823 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Մեծ Բրիտանիա մեկնող նավի վրա ուղեգիր ապահովելու համար։

### Գրական գործունեությունը Լոնդոնում
Նիլի Լոնդոն տեղափոխվելը ներառեց երեք մասնագիտական նպատակներ, որոնք նրան առաջնորդեցին 1820-ական թվականներին որպես առաջատար ամերիկյան գրական ձայն փոխարինել Վաշինգտոն Իրվինգին և Ֆենիմոր Կուպերին, ստեղծել նոր, յուրահատուկ ամերիկյան գրական ոճ և փոխել բրիտանական գրական հաստատության արհամարհանքը ամերիկացի գրողների նկատմամբ։ Նա հետևել է Իրվինգի նախադեպին՝ օգտագործելով Լոնդոնում ժամանակավոր բնակության իրավունքը՝ բրիտանական գրական շուկայից ավելի շատ գումար և հռչակ վաստակելու համար։ Լոնդոնի հրատարակիչներն արդեն իսկ կեղծել էին «Սևենտի-Վիքսը» և «Լոգանը», բայց Նիլը հույս ուներ, որ այդ ընկերությունները կվճարեն իրեն *«Էրրատա»*-ն և *«Ռանդոլֆ»*-ը հրատարակելու համար, եթե ինքը ներկա լինի բանակցություններին։ Հրատարակիչները հրաժարվել էին։

Նիլը բավարար գումար էր վաստակում ընդամենը մի քանի ամիս գոյատևելու համար՝ ենթադրելով, որ եթե մարդիկ այստեղ գրքերի համար ինչ-որ բան տան, նրանք չեն կարողանա իրեն սովամահ անել, քանի որ ինքը կարող է ապրել օդով և գրել ավելի արագ, քան երբևէ ապրած ցանկացած մարդ։ Նրա ֆինանսական վիճակը ծանրացել էր, երբ 1824 թվականի ապրիլին Ուիլյամ Բլեքվուդը խնդրեց Նիլին դառնալ Բլեքվուդի ամսագրի մշտական հեղինակ։ Հաջորդ մեկուկես տարվա ընթացքում Նիլը «բարձր վարձատրությամբ» էր վարձատրվում ամսագրի ամենաարդյունավետ հեղինակներից մեկը լինելու համար։

Նրա առաջին Բլեքվուդի հոդվածը, որը ներկայացնում էր ԱՄՆ նախագահի 1824 թեկնածուներին և մինչ այդ պաշտոնավարած հինգ նախագահներին, առաջին ամերիկացի հեղնիակի հոդվածն էր, որը հրապարակվել է բրիտանական գրական ամսագրում և լայնորեն մեջբերվել ու վերահրատարակվել է ամբողջ Եվրոպայում։ Որպես ամերիկյան գրականության առաջին գրավոր պատմություն, «Ամերիկացի գրողներ» շարքը Նիլի ամենանշանակալի ներդրումն էր ամսագրում։ Բլեքվուդը հիմք է հանդիսացել Նիլի՝ սեռի և կանանց իրավունքների վերաբերյալ ամենավաղ գրավոր աշխատանքների համար և հրատարակել «Եղբայր Ջոնաթան» գիրքը, սակայն 1825 թվականի աշնանը ձեռագրերի վերանայման շուրջ առաջացած վեճը փչացրել է հարաբերությունները, և Նիլը կրկին մնել է առանց եկամտի աղբյուրի։

Կարճ ժամանակով բրիտանական այլ պարբերականների համար հոդվածներ գրելով՝ զգալիորեն ավելի քիչ գումար վաստակելուց հետո, երեսուներկուամյա Ջոն Նիլը Լոնդոնի բանավեճային միությունների միջոցով հանդիպել է յոթանասունյոթամյա ուտիլիտար փիլիսոփա Ջերեմի Բենթամին։ 1825 թվականի վերջին Բենթեմը նրան սենյակներ է առաջարկել իր «Էրմիտաժում» և անձնական քարտուղարի պաշտոն։ Նիլը հաջորդ մեկուկես տարին անցկացրել է Բենթամի «Վեստմինստեր Ռիվյու»-ի համար գրելով։

1827 թվականի գարնանը Բենտհեմը ֆինանսավորել է Նիլի վերադարձը ԱՄՆ։ Նա լքել է Մեծ Բրիտանիան՝ գրավելով բրիտանական գրական էլիտայի ուշադրությունը, հրատարակելով իր հետ բերած վեպը և «կատարելապես հաջողության հասնելով» բրիտանացիներին ամերիկյան հաստատությունների, սովորույթների և հեռանկարների մասին կրթելով։

### Վերադարձ Փորթլենդ, Մեն
Նիլը 1827 թվականի հունիսին Նյու Յորքում բնակություն հաստատելու ծրագրերով Եվրոպայից վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ, բայց նախ կանգ է առել հայրենի Փորթլենդում՝ մորը և քրոջը այցելելու համար։ Այնտեղ նա բախվում է քաղաքացիների հետ, որոնք վիրավորված էին կիսաինքնակենսագրական *«Էրատա»*-ում նշանավոր քաղաքացիներին ուղղված նրա ծաղրից, *«Եղբայր Ջոնաթան»* վեպում Նոր Անգլիայի բարբառը և սովորույթները պատկերելու ձևից, ինչպես նաև *«Բլեքվուդի ամսագրում»* ամերիկացի գրողների քննադատությունից։ Բնակիչները վիրավորական հայհոյանքներ էին տեղադրում, փողոցներում բանավոր և ֆիզիկական բռնի բախումների մեջ էին մտնում Նիլի հետ և դավադրություն էին կազմակերպում՝ նրա մուտքը բար խոչընդոտելու համար։ Նիլը համառորեն որոշել է հաստատվել Փորթլենդում, այլ ոչ թե Նյու Յորքում։ «Ճշմարիտ է, ճշմարիտ,- ասել է նա,- եթե նրանք այդ դիրքորոշումը ընդունեն, ես այստեղ կմնամ, մինչև արմատներս կապրեմ ու հողին կհանձնվեմ՝ գերեզմանատանը, եթե ոչ մի այլ տեղ»
alt=Black and white engraving of a grand Greek revival civic building before an open space paved with dirt and granite|ձախից|մինի|Փորթլենդի Շուկան հրապարակում, որտեղ գտնվում էր Ջոն Նիլի առաջին մարզադահլիճը
Նիլը ԱՄՆ-ում դարձել է արտերկրում մարզվող թեթև ատլետիկայի, այդ թվում՝ Ֆրիդրիխ Յանի վաղ շրջանի Թուրնենի մարմնամարզության, բռնցքամարտի և սուսերամարտի տեխնիկայի կողմնակից, որը նա սովորել էր Փարիզում, Լոնդոնում և Բալթիմորում։ Նա 1827 թվականին բացել է Մեն նահանգի առաջին մարզադահլիճը՝ դառնալով առաջին ամերիկացին, ով ԱՄՆ-ում հիմնել է հանրային մարզադահլիճ։ Նա իր իրավաբանական գրասենյակում բռնցքամարտի և սուսերամարտի դասեր էր տալիս։

Նույն թվականին նա մարզասրահներ է բացել մոտակա Սակոյում և Բոուդոին քոլեջում։ Մեկ տարի առաջ նա գերմանական մարմնամարզության մասին հոդվածներ էր հրապարակել «American Journal of Education» ամսագրում և կոչ էր արել Թոմաս Ջեֆերսոնին Վիրջինիայի համալսարանում մարմնամարզության դպրոց բացել։ Նիլի մարզական հետաքրքրությունները մոդելավորել են «արականության նոր զգացում», որը նախապատվությունը տալիս էր «ուժի վրա հիմնված համբերատարությանը» և օգնում էր նրան կարգավորել բռնի հակումները, որոնց դեմ նա պայքարում էր ողջ կյանքի ընթացքում։

1828 թվականին Նիլը որպես խմբագիր հիմնադրել է «Յանկի» ամսագիրը և շարունակել հրատարակել մինչև 1829 թվականի վերջը։ Նա դրա էջերն օգտագործել է փորթլենդցիների առջև իրեն արդարացնելու, ամերիկյան արվեստն ու դրաման քննադատելու, Նոր Անգլիայի բնակիչների ինքնության բնույթի վերաբերյալ զեկույց վարելու, իր զարգացող ֆեմինիստական գաղափարները առաջ մղելու և նոր գրական ձայներ խրախուսելու համար, որոնց մեծ մասը կանայք էին։ Նիլը նաև խմբագրել է բազմաթիվ այլ պարբերականներ 1820-ականների վերջից մինչև 1840-ականների կեսերը և այդ ընթացքում եղել է բազմաթիվ թեմաներով մեծ պահանջարկ ունեցող հեղինակ։

Նիլը հրատարակել է երեք վեպ՝ հիմնվելով Լոնդոնում ստեղծված նյութերի վրա, և իր նոր ստեղծագործական գրավոր ջանքերը կենտրոնացրել է պատմվածքների մի ամբողջության վրա, որը ներկայացնում է նրա ամենամեծ գրական նվաճումը։ Նիլը 1828-ից 1846 թվականներին տարեկան միջինում մեկ պատմվածք էր հրատարակում՝ նպաստելով համեմատաբար նոր պատմվածքների ժանրի ձևավորմանը։ Նա 1829 թվականին սկսել է ճանապարհորդել որպես դասախոս, իսկ 1843 թվականին հասել է կանանց իրավունքների շարժման մեջ իր ազդեցության գագաթնակետին, երբ ելույթներ էր ունենում Նյու Յորքում մեծ բազմության առջև և մամուլի միջոցով հասնում ավելի լայն լսարանի։ 1833 թվականին գրական, ակտիվիստական, մարզական, իրավական, գեղարվեստական, սոցիալական և գործարար հետապնդումների համատեղման այս ժամանակաշրջանը արտացոլել է Նիլի իրավաբանության աշակերտ Ջեյմս Բրուքսը։Նիլը… բռնցքամարտի, ինչպես նաև սուսերամարտի վարպետ էր, երբ տպագրիչի սատանան մտնում էր՝ գոռալով «պատճեն, ևս մեկ պատճեն», նա հսկայական կարապի փետուրով ամբողջ ուժով վազում էր թղթի թերթերի վրայով, ինչպես գոլորշու գրիչով, և անցնում էր մեկ էջից մեկ այլ էջ, ապա բռնցքամարտի դաս, ձեռնոցի հարվածը ձեռնոցին, ապա դիմակը, սանդալի դրոշմը և փայլաթիթեղների զրնգոցը։

### Ընտանեկան և քաղաքացիական առաջնորդություն
1828 թվականին Նիլն ամուսնացել է իր երկրորդ զարմուհի Էլեոնոր Հոլի հետ, նրանք 1829-1847 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում միասին ունեցան հինգ երեխա։ Զույգը իրենց երեխաներին մեծացրել է իրենց 1836 թվականին կառուցված Փորթլենդի հեղինակավոր Սթեյթ փողոցի տանը։ 1836 թվականին նա նաև Բոուդոին քոլեջից ստացել է պատվավոր մագիստրոսի կոչում, նույն հաստատությունում, որտեղ Նիլը ապրուստ էր վաստակում որպես ինքնուրույն կրտսեր ձեռագրի ուսուցիչ, և որտեղ ավելի ուշ կրթվել են տնտեսապես ավելի արտոնյալ վիճակում գտնվող Նաթանիել Հոթորնը և Հենրի Լոնգֆելոը։

1830-ական թվականներից հետո Նիլը նվազեցրել է գրական շրջանակներում ակտիվությունը և ավելի ու ավելի զբաղվել բիզնեսով, ակտիվիզմով, տեղական արվեստով և քաղաքացիական նախագծերով, հատկապես երկու հորեղբայրներից ժառանգություն ստանալուց հետո, ինչը զգալիորեն նվազեցրել է նրա՝ որպես եկամտի աղբյուր գրելու վրա հույսը դնելու անհրաժեշտությունը։ Ջեյմս Նիլը մահացել է 1832 թվականին, իսկ Սթիվեն Նիլը՝ 1836 թվականին, սակայն երկրորդ ժառանգությունը պահվել է մինչև 1858 թվականը՝ Սթիվենի դստեր՝ սուֆրաժիստ Լիդիա Նիլ Դեննեթի միջև տեղի ունեցած դատական վեճի պատճառով։ 1845 թվականին նա Մեն նահանգում դարձել է Mutual Benefit Life Insurance Company-ի առաջին գործակալը՝ բավականաչափ միջնորդավճարներ վաստակելով, որոշել է թոշակի անցնել դասախոսություններից, իրավաբանական պրակտիկայից և գրողական նախագծերի մեծ մասից։ Նիլը սկսել է զարգացնել և կառավարել տեղական անշարժ գույք, շահագործելով մի քանի գրանիտի քարհանքեր, զարգացնելով Փորթլենդ տանող երկաթուղային կապերը և ներդրումներ կատարել Իլինոյս նահանգի Կահիրեի հողային սպեկուլյացիաներում։ Նա գլխավորեց Փորթլենդը որպես քաղաք ներառելու և համայնքի առաջին այգիներն ու մայթերը կառուցելու շարժումը։ Նա հետաքրքրվում էր ճարտարապետությամբ, ինտերիերի դիզայնով և կահույքի դիզայնով՝ մշակելով նորարարական, պարզ և ֆունկցիոնալ լուծումներ, որոնք ազդեցություն են թողել իր բնակավայրից դուրս գտնվող այլ դիզայներների վրա։

Նրա գրական ժամանակակիցներից շատերը Նիլի ուշադրության կենտրոնացման փոփոխությունը մեկնաբանել են որպես անհետացում։ Հոթորնը 1845 թվականին գրել է «այդ վայրի մարդու՝ Ջոն Նիլի» մասին, որը «անշուշտ վաղուց մահացել է, հակառակ դեպքում նա երբեք չէր կարողանա այդքան լռել»։ 1845 թվականին Հոթորնը գրել է «այդ վայրի մարդու՝ Ջոն Նիլի» մասին, որը «անշուշտ վաղուց մահացել է, հակառակ դեպքում նա երբեք չէր կարողանա այդքան լռել»։ 1848 թվականին Ջեյմս Ռասել Լոուելը պնդել է, որ Մեն նահանգում «վատնել է իր բռնցքամարտիկի ուղեղի ջլերն ու լարերը»։ 1860 թվականին Փորթլենդի բնակիչ ընկեր Հենրի Ուոդսվորթ Լոնգֆելլոուն Նիլին նկարագրել է որպես «բավականին մեղմ, բայց դեռևս բավականին կրակոտ»։

Տարիներ շարունակ ունիթորության և ունիվերսալիզմի հետ անորոշ կապ ունենալուց հետո, Նիլը 1851 թվականին դարձել է կոնգրեգացիոնալիստ։ Խորացված կրոնականության միջոցով նա գտել է կանանց իրավունքների համար նոր բարոյական փաստարկներ, իր բռնի հակումներից հնարավոր ազատագրում և ոգեշնչում յոթ կրոնական էսսեների համար։ Նիլը հավաքել էր այս «խրատները» իր «One Word More» (1854) գրքում։ Այս 200 էջանոց գիրքը լի է զգացմունքային մտորումներով և ավարտվում է արտահայտիչ պատկերներով՝ նպատակ ունենալով համոզել «հավատացյալների մեջ խոհեմ ու մտածող անձանց»։ Լոնգֆելոյի և այլ ընկերների հորդորով Ջոն Նիլը կյանքի ուշ շրջանում վերադարձել է վեպեր գրելուն՝ 1859 թվականին հրատարակելով «Իսկական կանացիություն» գիրքը։ 1863-1866 թվականներին իր եկամտի բացը լրացնելու համար նա գրել է երեք ցենտանոց վեպեր։ 1869 թվականին նա հրատարակեց իր «ամենաընթեռնելի գիրքը և, անկասկած, տասնիններորդ դարի Ամերիկայի ամենազվարճալի ինքնակենսագրություններից մեկը»։ Իր կյանքի մասին այսպես խորհրդածելը ոգեշնչել է Նիլին ուժեղացնել իր ակտիվիզմը և ստանձնել տարածաշրջանային առաջնորդական դերեր կանանց ընտրական իրավունքի շարժման մեջ։ Նրա վերջին երկու գրքերից մեկը երեխաների համար և նրանց մասին ստեղծագործությունների *«Մեծ առեղծվածներ և Փոքր ժանտախտներ»* (1870) վերնագրով ժողովածու է, իսկ մյուսը՝ իր հայրենի քաղաք «Փորթլենդի պատկերազարդված» (1874) ուղեցույց։
alt=Black-and-white portrait photograph of an old white man with wavy white hair and wearing a black coat|մինի|Նիլը մոտ 1870 թվականին
1870 թվականին, իր ծերության տարիներին, նա կուտակել էր բավականին մեծ կարողություն, որը գնահատվում էր 80,000 դոլար։ Հանրության առջև նրա վերջին ելույթը, հավանաբար, 1875 թվականի Portland Advertiser-ի սինդիկացված հոդվածն էր, որտեղ պատմվում էր ութսունմեկ տարեկան Նիլի մասին, որը ֆիզիկապես հաղթել էր քսան տարեկան մի տղամարդու, որը ծխում էր չծխող տրամվայում։ Ջոն Նիլը մահացել է 1876 թվականի հունիսի 20-ին և թաղվել է Փորթլենդի Արևմտյան գերեզմանատանը գտնվող Նիլերի ընտանեկան հողում։

## Գրական գործունեություն
Նիլի գրական ստեղծագործությունների ամբողջությունը ընդգրկում է գրեթե վաթսուն տարի՝ 1812 թվականի պատերազմի ավարտից մինչև քաղաքացիական պատերազմից հետո մեկ տասնամյակ, չնայած նա իր հիմնական գրական նվաճումներին հասել է 1817-1835 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Նրա գրվածքները և՛ արտացոլում են, և՛ մարտահրավեր են նետում այդ տարիների ընթացքում ամերիկյան կենսակերպի փոփոխություններին։ Նա իր կարիերան սկսել է այն ժամանակ, երբ ամերիկյան ընթերցողների հանրությունը նոր էր սկսում ի հայտ գալ՝ անմիջապես և հետևողականորեն աշխատելով երկրի զարգացող «տպագիր մշակույթի բարդ ցանցի» շրջանակներում։ Իր չափահաս կյանքի ընթացքում, հատկապես 1830-ական թվականներին, Նիլը բեղուն հոդվածներ է գրել թերթերում և ամսագրերում՝ գրելով էսսեներ բազմազան թեմաներով, այդ թվում՝ արվեստի քննադատություն, գրական քննադատություն, գանգագուշակության, կանանց իրավունքներ, վաղ գերմանական մարմնամարզություն և ստրկություն։ Նրա ջանքերը՝ խաթարելու բրիտանական գրական էլիտայի ազդեցությունը և որպես մրցակից զարգացնելու ամերիկյան գրականությունը, մեծ մասամբ վերագրվում էին նրա հաջորդներին, մինչև որ քսանմեկերորդ դարի ավելի վերջին գիտական հետազոտությունները այդ վաստակը փոխանցեցին Նիլին։ Նրա պատմվածքները «նրա գրական բարձրագույն նվաճումն» են և դասվում են Նաթանիել Հոթորնի, Էդգար Ալլան Պոյի, Հերման Մելվիլի և Ռեդյարդ Քիփլինգի պատմվածքների շարքին։ Ջոն Նիլը հաճախ համարվում է ազդեցիկ ամերիկյան գրական դեմք, որը չունի իր սեփական գլուխգործոցը։

### Ոճ
alt=Black text in all-caps on a stained white page|ձախից|մինի|Նվիրված է Ջոն Նիլի 1817 թվականի առաջին վեպին
Հակառակ իր ամերիկացի ժամանակակիցների՝ Վաշինգտոն Իրվինգի և Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպերի կոշտ բարոյականությանն ու սենտիմենտալիզմին, Նիլի վաղ շրջանի վեպերը՝ գրված 1810-ականների վերջից մինչև 1820-ական թվականները, պատկերում են մռայլ, ֆիզիկապես թույլ, հակասական բայրոնյան ոճի մեծ ինտելեկտի և բարոյականության տեր հերոսների։ Նրա ռոմանտիզմի ոճը արտացոլում էր ինքնաքննադատության և վերանայման նկատմամբ հակակրանք՝ փոխարենը հույսը դնելով «գրեթե ավտոմատ գրելու» վրա՝ իր ոճը սահմանելու, իր ստեղծագործությունների առևտրային կենսունակությունը բարձրացնելու և նոր ամերիկյան գրականություն ստեղծելու համար։ Որպես «թղթի վրա խոսելու» կամ «բնական գրելու» ռահվիրա՝ Նիլը «Ամերիկայում առաջինն էր, ով բնական էր իր բառապաշարում», և նրա աշխատանքը ներկայացնում է «առաջին շեղումը ... Իրվինգյան նրբագեղությունից», որում «ոչ միայն կերպարները, այլև ժանրերը զրուցում են, հարցաքննվում, մարտահրավերների են ենթարկվում և վերափոխվում»։ Նիլը հայտարարել է, որ «երբեք չի գրի այն, ինչն այժմ երկրպագվում է դասական անգլերենի անվան տակ», որը «ամենամեռ լեզուն է, որի հետ ինքը երբևէ հանդիպել կամ լսել է»։

Նիլի ձայնը 1812 թվականի պատերազմից հետո ամերիկյան գրական ազգայնականության կոչ անող բազմաթիվ ձայներից մեկն էր, սակայն Նիլը զգում էր, որ իր գործընկերների աշխատանքը չափազանց շատ է կախված բրիտանական ավանդույթներից։ Ի հակադրություն դրա, նա կարծում էր, որ «հաջողության հասնելու համար ... պետք է տարբերվի իրենից առաջ եղած բոլորից» և հրապարակի «Անկախության մեկ այլ հռչակագիր՝ Գրերի մեծ Հանրապետությունում»։ Դրան հասնելու համար նա իր գրվածքներում օգտագործել է հստակորեն ամերիկյան կերպարներ, միջավայրեր, պատմական իրադարձություններ և խոսքի վարվելակերպ։ Սա «կատաղի հարձակում» էր բրիտանական գրական էլիտայի վրա, որոնք համարվում էին արիստոկրատներ, որոնք գրում էին անձնական զվարճանքի համար, ի տարբերություն ամերիկացի հեղինակների, որոնք համարվում էին միջին խավի մասնագետներ և զբաղվում էին առևտրային գործունեությամբ՝ ապրուստի համար։ Գեղարվեստական գրքերում իր հայրենակիցների տարածված, իսկ երբեմն՝ անպարկեշտ լեզուն ընդօրինակելով՝ Նիլը հույս ուներ գրավել նվազագույն կրթությամբ գրքերի գնորդների ավելի լայն ընթերցողների, այդպիսով մտադիր լինելով երաշխավորել ամերիկյան ազգային գրականության գոյությունը՝ ապահովելով դրա տնտեսական կենսունակությունը։

1820-ականների վերջից սկսած՝ Նիլը իր ուշադրությունը ազգայնականությունից տեղափոխել է տարածաշրջանայինության վրա՝ մարտահրավեր նետելով ԱՄՆ-ում ջեքսոնիզմի աճին՝ ցուցադրելով և հակադրելով Միացյալ Նահանգներում համակեցող տարածաշրջանային և բազմամշակութային տարբերությունները։ Իր «Յանկի» ամսագրում հրապարակված էսսեների և պատմվածքների ժողովածուն «հիմք է դնում ազգը որպես զրույցի մեջ գտնվող ձայների հավաքածու ընկալելու համար» և «խնդրում է ընթերցողներին ինքնուրույն որոշել, թե ինչպես կառավարել դաշնային միության բազմաթիվ և մրցակցող կողմերը»։ Ամերիկյան անգլերենի այն տարբերակները պահպանելու համար, որոնք, նրա կարծիքով, կարող են անհետանալ աճող ազգայնական մթնոլորտում, նա դարձավ առաջին գրողներից մեկը, որն իր ստեղծագործություններում կիրառեց խոսակցական լեզու և տարածաշրջանային բարբառներ։

### Գրական քննադատություն
Նիլը գրական քննադատությունն օգտագործել է ամսագրերում և վեպերում՝ ոլորտում ցանկալի փոփոխությունները խրախուսելու և նոր գրողներին, որոնց մեծ մասը կանայք էին, բարձրացնելու համար։ Հայտնի լինելով իր «քննադատական տեսլականով», Նիլը արտահայտել է դատողություններ, որոնք լայնորեն ընդունվել են նրա կենդանության օրոք։ «Իմ կարծիքը ուրիշների գրվածքների մասին», - ասել է նա, - «երբեք վատ չի ընդունվել, և բոլոր դեպքերում ... իմ դատողությունը հաստատվել է, վաղ թե ուշ, առանց որևէ բացառության»։ Ֆրեդ Լյուիս Փաթին հաստատել է այս պնդումը Նիլի մահից յոթանասուն տարի անց. «Այնտեղ, որտեղ նա դատապարտեց, ժամանակը գրեթե առանց բացառության նույնպես դատապարտել է»։

Որպես ամերիկացի գրական ազգայնական, նա կոչ էր անում գրականության մեջ «բնիկ բնավորության հավատարիմ ցուցադրումներին», որոնք օգտագործում են «բերրիության առատ և թաքնված աղբյուրները ... հյուսիսային, ինչպես նաև հարավային Ամերիկաներում»։ Նրա *«Ամերիկացի գրողներ»* էսսեների շարքը «Բլեքվուդի ամսագրում» (1824) ամերիկյան գրականության ամենավաղ գրավոր պատմությունն է և 1937 թվականին վերատպվել է որպես ժողովածու։ Նիլը այդ շարքում իր քննադատած գրեթե բոլոր 120 հեղինակներին անվանել է իրենց բրիտանացի նախորդների ածանցյալ։ Ջոն Նիլն օգտագործել է իր քննադատի դերը, մասնավորապես իր «The Yankee» ամսագրի էջերում, որպեսզի ուշադրություն հրավիրի նոր գրողների վրա, որոնց աշխատանքները խոստումնալից էին։ Ջոն Գրինլիֆ Ուիթիերը, Էդգար Ալան Պոն, Նաթանիել Հոթորնը և Հենրի Ուոդսվորթ Լոնգֆելլոուն բոլորն էլ ստացել են իրենց առաջին «էական հովանավորությունը կամ գովասանքը» ամսագրի էջերում։ Նիլին բանաստեղծություններ գրախոսության ուղարկելիս Ուիթիերը խնդրանքով դիմել է. *«Եթե այն ձեզ դուր չի գալիս, գաղտնի ասեք, և ես կդադարեմ պոեզիայից, ինչպես նաև գրական բնույթի ամեն ինչից»*։ Պոն Նիլի պատմականորեն ամենաազդեցիկ հայտնագործությունն էր, և երբ նա թողեց պոեզիան պատմվածքների համար, դա, հավանաբար, Նիլի ազդեցության շնորհիվ էր։ Պոն շնորհակալություն հայտնեց Նիլին քաջալերանքի առաջին խոսքերի համար, որոնք ինքը հիշում է, որ երբև լսել է։ Պոյի մահից երկու տասնամյակ անց Նիլը պաշտպանեց իր ժառանգությունը Ռուֆուս Ուիլմոտ Գրիսվոլդի Պոյի մասին անտարբեր մահախոսականում՝ Գրիսվոլդին անվանելով «Ռադամանտուս, որին չպետք է խաբել իր վարձատրության համար, թերթերի հռչակությամբ լի մատնոց»։

### Կարճ պատմվածքներ
Նիլի պատմվածքները, որոնք անվանվել են «ամերիկյան կարճ պատմվածքի գյուտարար», նրա բարձրագույն գրական նվաճումն են։ Նա 1828-1846 թվականներին տարեկան միջինում հրատարակել է մեկ գիրք՝ նպաստելով համեմատաբար նոր պատմվածքների ժանրի, մասնավորապես՝ վաղ մանկական գրականության ձևավորմանը։

Համարվելով նրա լավագույն պատմվածքները՝ «Ջրասամույր-Բեգը՝ Օնեիդայի առաջնորդը» (1829)  և «Դեյվիդ Ուիչերը» (1832) ստվերում են թողնում նրա ավելի հայտնի ժամանակակիցների պակաս ոգեշնչող աշխատանքները և պատմողական արվեստին հաղորդում են այնպիսի չափում, որը չի հանդիպում Իրվինգի և Պոյի մոտ, հազվադեպ՝ Հոթորնի մոտ և հազվադեպ՝ ամերիկյան գեղարվեստական գրականության մեջ, մինչև որ տասնամյակներ անց (և մեկ դար անց՝ Ֆոլքները) սկսեցին պատմել իրենց պատմությունները։ Հեգնական է, որ «Դեյվիդ Ուիչերը» հրատարակվել է անանուն և մինչև 1960-ական թվականները չի վերագրվել Նիլին։ «Հոգևոր մարդը» ուշագրավ է որպես հոգեթերապիա կիրառող առաջին գեղարվեստական ստեղծագործություն։ «Ծեր կատուն և երկու փոքրիկ կատուները» և «Թոմ Փոփի կյանքը և արկածները» (1835) համարվում են մանկական գրականության ռահվիրաներ։

Ինչպես իր ամսագրային էսսեներն ու դասախոսությունները, Նիլի պատմվածքները նույնպես մարտահրավեր էին նետում ամերիկյան սոցիալ-քաղաքական երևույթներին, որոնք զարգացել էին ԱՄՆ նախագահ Էնդրյու Ջեքսոնի պաշտոնավարմանը նախորդող և ներկա ժամանակահատվածում, այդ թվում՝ ակնհայտ նախասահմանում, կայսրության կառուցում, հնդկացիների տեղահանում, դաշնային իշխանության ամրապնդում, ռասայական քաղաքացիություն և ընտանեկան կյանքի պաշտամունք։ «Դեյվիդ Ուիչերը» մարտահրավեր էր նետում համախմբված հանրամատչելի գրականության այն ամբողջությանը, որոնք 1820-ականներին համընկնում էին «սահմանապահներին և հնդիկներին որպես անհաշտ թշնամիներ ներկայացնելու բաժանարար և կործանարար պնդումներին»։ «Իդիոսինկրազիաները» «մարդու իրավունքների մանիֆեստ» են՝ ի դեմս «հեգեմոնական պատրիարխալիզմի»։ Այս շրջանի նրա պատմվածքներում նաև օգտագործվել են հումոր և երգիծանք՝ սոցիալական և քաղաքական երևույթներին անդրադառնալու համար, մասնավորապես՝ «Սիրահետում» (1829), «Օտիտիլիտարիստը» (1830), «Երիտասարդ ֆրենոլոգը» (1836), «Կենդանիների մագնիսականություն» (1839) և «Ներս և դուրս» պատմվածքները(1841):

### Վեպեր
Բացառությամբ «Իսկական կանացիության»(1859), Ջոն Նիլը իր բոլոր վեպերը հրատարակել է 1817-ից 1833 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Առաջին հինգ վեպերը, որոնք նա գրել և հրատարակել է Բալթիմորում հետևյալն են՝ «Պահպանիր հանգստություն» (1817), «Լոգան» (1822), «Յոթանասունվեց» (1823), «Ռանդոլֆ» (1823) և «Էրատա» (1823): Նա գրել է «Եղբայր Ջոնաթան» վեպը Բալթիմորում, բայց վերանայել և հրատարակել է այն Լոնդոնում 1825 թվականին։ Նա հրատարակել է «Ռեյչել Դայեր» (1828), «Հեղինակություն» (1830) և «Դաուն-Իսթերս» (1833) գրքերը, երբ ապրում էր Փորթլենդում, սակայն բոլորն էլ իր Լոնդոնում գրված նյութերի վերամշակումներ են։

*«Պահպանիր հանգստությունը»* Նիլի առաջին վեպն է, որը նրան դարձրեց «ամերիկյան դիվերսիոն գեղարվեստական գրականության հայրը» և «Ամերիկայում առաջինը, որը բնական էր իր բառապաշարով»։ Ընդհանուր առմամբ ձախողում համարվող գիրքը ցույց է տալիս, որ «Նիլի՝ տեղական գրականության մասին մարգարեական տեսլականի և այդ տեսլականն իրականացնելու իր սեփական կարողության միջև եղած անդունդը ցավալիորեն ակնհայտ է»։ Նիլի Բալթիմորյան օրերի արդյունավետությանը «դժվար է հավատալ, մինչև մեկը չկարդա վեպերը» և չնկատի, թե ինչ շտապողականությամբ են դրանք գրվել։ *«Լոգան, ընտանեկան պատմությունը»* «գոթական գոբելեն» է՝ կազմված «սնահավատությունից, գերբնական ենթադրություններից, դաժանությունից, զգայականությունից, հսկայական ատելությունից, զառանցանքից, բռնաբարությունից, խելագարությունից, սպանությունից... արյունապղծությունից և մարդակերությունից»։ «Հուզական ազդեցությունը համահունչությունից վեր դասելով՝ վեպը մահու չափ հուզում է իր ընթերցողներին»։ Այն մարտահրավեր էր նետում ամերիկյան հնդկացիների կանխորոշված անհետացման ազգային պատմությանը՝ սպիտակամորթ ամերիկացիների տարածքային ընդլայնման և երկու խմբերի միջև ռասայական սահմանների փլուզման ֆոնին։*«Յոթանասունվեցը»* Նիլի սիրելի վեպն էր։ Երբ այն լույս տեսավ 1823 թվականին, Նիլը գտնվում էր իր հռչակի գագաթնակետին որպես վիպասան, այդ ժամանակ լինելով առաջատար ամերիկացի հեղինակ Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպերի գլխավոր մրցակիցը։ Կուպերի «Լրտեսը» վեպից ոգեշնչված՝ Նիլը իր պատմությունը հիմնեց մի քանի տարի առաջ կազմված պատմական հետազոտությունների վրա, որոնք կազմել էր իր ընկերոջ՝ Փոլ Ալենի օգնությամբ՝ գրելով *Ամերիկյան հեղափոխության պատմությունը*։ «Յոթանասունվեցը» այդ ժամանակ քննադատության արժանացավ անպարկեշտ արտահայտությունների օգտագործման համար, իսկ ավելի ուշ ճանաչվեց որպես ամերիկյան գեղարվեստական առաջին ստեղծագործություն, որտեղ օգտագործվեց «շան որդի» արտահայտությունը։

*«Եղբայր Ջոնաթան. կամ Նոր Անգլիացիները»* ամերիկյան ամենաբարդ, հավակնոտ և պահանջկոտ վեպն էր մինչև քսան տարի անց Կուպերի «Փոքրիկ էջի ձեռագրեր» եռագրությունը։ Որպես «ԱՄՆ ազգայնական գրականության ամենաակնառու, նույնիսկ սուր օրինակներից մեկը», այն «լի է տարածաշրջանային շեշտադրումներով՝ սկսած գլխավոր հերոսների Նոր Անգլիայի հնչողությունից մինչև Վիրջինիայի, Ջորջիայի, Շոտլանդիայի, պենոբսկոտական հնդկական և էբոնական ոճերի պոռթկումներով»։ Նիլի ենթադրյալ ազգայնական թեմային հակառակ՝ վեպում օգտագործված «բազմազան լեզվական ոճերը» ԱՄՆ-ում «խաթարում են միասնական, ազգային ամբողջականության գեղարվեստական ստեղծագործությունը»։ Վեպի «ամենամեծ նվաճումը ամերիկյան սովորույթների և ամերիկյան խոսքի հավատարիմ, թեև անհարգալից ներկայացումն է», որը, այնուամենայնիվ, «ամերիկացի քննադատների կողմից ընկալվեց որպես բացահայտ զրպարտություն» ԱՄՆ-ի դեմ և «սարսափելի փոթորիկ առաջացրեց ... Փորթլենդում, որտեղ նրան դատապարտեցին մեծ վրդովմունքով»։

*«Ռեյչել Դայեր. Հյուսիսամերիկյան պատմություն»* վեպը լայն շրջանակներում համարվում է Ջոն Նիլի ամենահաջողված վեպը, ժամանակակից լսարանի համար ամենաընթեռնելին և ամենահաջողվածը ազգային ամերիկյան գրականության հանդեպ նրա ձգտումը դրսևորելու գործում։ «Եղբայր Ջոնաթան» և «Դաուն-Իսթերս» վեպերի հետ մեկտեղ, այն աչքի է ընկնում ամերիկյան յուրօրինակ ժողովրդական սովորույթների, առոգանությունների և ժարգոնի պատկերմամբ։ Հարյուր տարի անց այն աղբյուր հանդիսացավ Ամերիկյան անգլերենի բառարանի համար։ Նիլի շատ այլ վեպերի նման պատմական գեղարվեստական վեպ լինելով՝ սա Սալեմի վհուկների դատավարությունների վրա հիմնված առաջին կոշտ կազմով վեպն է և ոգեշնչել է Ջոն Գրինլիֆ Ուիթիերին և Նաթանիել Հոթորնին ներառել կախարդությունը իրենց ստեղծագործություններում։

### Արվեստի քննադատություն և հովանավորություն
Նիլը  եղել է առաջին ամերիկացի արվեստի քննադատը, չնայած նա այս ճանաչումը ստացել է միայն քսաներորդ դարում։ Գիտնական Ուիլյամ Դեյվիդ Բարին պնդում էր, որ Նիլի ազդեցությունն այս ոլորտում կարող է գերազանցել նրա դերը գեղարվեստական գրականության մեջ։ Սկսած 1819 թվականից Բալթիմորի թերթերի հոդվածներով, Նիլը ընդլայնել է իր լսարանը՝ *«Ռանդոլֆի»* (1823) հետ միասին, որը նրա կարծիքները փոխանցում էր վեպի գլխավոր հերոսի բարակ քողի միջով։ Չնայած նա շարունակել է աշխատել այս ոլորտում առնվազն մինչև 1869 թվականի վերջը, նրա հիմնական ազդեցությունը եղել է 1820-ական թվականներին։ Այս ժամանակահատվածում Նիլը պարբերաբար այցելում էր Ռեմբրանդ Փիլի թանգարան, սիրահետում էր նրա դստերը՝ Ռոզալբա Կարիերա Պիլին, և դիմանկարներ էր նկարում նրա զարմուհի Սառա Միրիամ Պիլի հետ։
thumb|left|upright|alt=Black and white rendering of an oil painting of a young white man of slight frame with white hair|Նիլը 1823 թվականին, Սառա Միրիամ Փիլի նկարը
Նիլի մոտեցումը արվեստի քննադատությանը 1820-ականների սկզբին ինտուիտիվ էր և ցույց էր տալիս արհամարհանք գիտակության նկատմամբ, որը նա համարում էր արիստոկրատական և անհամատեղելի ամերիկյան ժողովրդավարական իդեալների հետ։ Նիլը որոշակի սկզբնական ազդեցություն է կրել Ավգուստ Վիլհելմ Շլեգելի «Դրամատիկական արվեստի և գրականության դասախոսությունների դասընթացից» և սըր Ջոշուա Ռեյնոլդսի «Զրույցներ» աշխատություններից, սակայն տասնամյակի ընթացքում մեծապես նվազեցրել է այդ զգացողությունները։ 1820-ականների վերջին նա սկսել է մերժել պատմական գեղանկարչությունը և նախապատվությունը տալ «ամերիկյան տեղանքի և բնության անարատ ճշմարտությանը», որը նա գտնում էր դիմանկարներում և բնանկարներում՝ կանխատեսելով Հուդզոն գետի դպրոցի վերելքը։ Նիլի կողմից ժապավենանկարչության և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի «ավելի համեստ պատահականություններով» մարզված ամերիկացի դիմանկարիչներին ցուցաբերած դրական ուշադրությունը զուգորդվում էր նկարչի հաճախ հակասական առաջնահերթությունների ճանաչմամբ՝ պահպանելով թեմայի նմանությունը՝ առանց վիրավորելու հաճախորդին։ Նիլը նաև եզակի էր այս ժամանակահատվածում փորագրության կարգավիճակը բարձրացնելու իր ջանքերում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով *The Token* և *The Atlantic Souvenir* տարեկան նվերների գրքերում հրապարակված փորագրված նկարներին։

Ռեյնոլդսի արվեստի քննադատության մոտեցումը գերիշխող է մնացել թե՛ ԱՄՆ-ում, թե՛ Մեծ Բրիտանիայում մինչև Ջոն Ռասկինի «Ժամանակակից նկարիչներ» 1843 թվականին հրատարակվելը, չնայած Նիլի «Բնանկար և դիմանկար» աշխատանքը նախատեսել էր այդ ռուսական ոճի բազմաթիվ փոփոխություններ՝ տարբերակելով «նկարչի կողմից տեսած իրերը» և «իրերը այնպես, ինչպես կան» միջև։
Տասնիններորդ դարի կեսերին Նիլը բավարար հարստություն և ազդեցություն կուտակելուց հետո սկսել է հովանավորել և խրախուսել Փորթլենդի (Մեն) արվեստագետներին։ Նկարիչ Չարլզ Քոդմանը և քանդակագործ Բենջամին Փոլ Աքերսը երկուսն էլ աստիճանաբար սկսեցին հովանավորվել Նիլի խրախուսանքի, հովանավորչության և կապերի շնորհիվ։ Նիլը նաև օգնել է ուղղորդել Ֆրանկլին Սիմոնսի, Ջոն Ռոլին Թիլթոնի և Հարիսոն Բըրդ Բրաունի աշխատանքն ու կարիերան։ Բրաունը դարձավ Փորթլենդի տասնիններորդ դարի ամենահաջողակ նկարիչը։

Համեմատաբար անփոփոխ է Նիլի ճաշակը նկարչության համարձակ, անմշակ մոտեցումների նկատմամբ, որոնք օգտագործում են «անհեթեթ, ազատ, ուրվագծային ոճ՝ առանց բարձր որակի ավարտի»։ Նույնը կարելի է ասել Նիլի «առողջ բանականության և աբսուրդի, խելացի դիտարկման և անհեթեթության ֆանտաստիկ խառնուրդի» մասին, որը Նիլ արվեստի քննադատին ներկայացնում է որպես «մելոդրամատիկ, չափազանցությանը կախված, մակերեսային, անհամապատասխան, անտեղյակ և միամիտ»։ Այս նկարագրությունները ավելի քիչ վերաբերում են նրա արվեստի մասին վերջին ակնարկներին  (1868 և 1869), որոնք ակնհայտորեն զուրկ են Նիլի 1820-ականների պարծենկոտ, վստահ և կրքոտ ոճի հատկանիշներից։ Նրա այդ վաղ շրջանի կարծիքները «ուշագրավ չափով ... դիմացել են ժամանակի փորձությանը»։
### Պոեզիա
Նիլի պոեզիայի մեծ մասը հրատարակվել է *«The Portico»-*ում, երբ նա Բալթիմորում իրավագիտություն էր սովորում։ Նրա միակ կազմված բանաստեղծությունների ժողովածուն 1818 թվականին հրատարակված *«Նիագարայի ճակատամարտը, պոեմ առանց նշումների» և «Գոլդաու, կամ մոլագար հարփերն»* է։ Չնայած «Նիագարայի ճակատամարտը» նրան քիչ հռչակ կամ գումար է բերել, այն համարվում է Նիագարայի ջրվեժի մինչ այդ ժամանակվա լավագույն պոետիկ նկարագրությունը։ Նիլի բանաստեղծությունները ներկայացված են նաև Սեմյուել Քեթելի խմբագրությամբ «Ամերիկյան պոեզիայի նմուշներ» (1829), Ռուֆուս Ուիլմոտ Գրիսվոլդի խմբագրությամբ «Ամերիկայի պոեզիան և բանաստեղծությունները» (1850) և Լուիս Անտերմայերի խմբագրությամբ «Ամերիկյան պոեզիա սկզբից մինչև Ուիթմեն»(1931) ժողովածուներում։ Գրիսվոլդը Նիլին համարում էր իր դարաշրջանի լավագույն բանաստեղծներից մեկը։
### Դրամա և թատերական քննադաություն
Նիլը հեղինակել է երկու պիես, որոնցից ոչ մեկը երբեք բեմադրված չի եղել՝ «Օթո. ողբերգություն» (1819) հինգ գործողությամբ և «Մեր Եփրեմը, կամ Նոր Անգլիացիները» (1835) երեք գործողությամբ։
Նիլը գրեց Օթոյին՝ հույս ունենալով, որ գլխավոր դերում կլինի Թոմաս Աբթորփ Քուփերը, բայց Քուփերը հետաքրքրություն չցուցաբերեց։ Պիեսը գրված էր չափածո և խորապես ոգեշնչված էր լորդ Բայրոնի ստեղծագործություններից։ Ջոն Փիերփոնտը այն համարեց չափազանց խիտ և գրեց Նիլին, որ դրա մեջ անհրաժեշտ է «մեկ կամ երկու լուսամփոփ» կտրել։ Այն նաև նկարագրվել է որպես «միաժամանակ և՛ առեղծվածային, և՛ անհասկանալի»։ Նիլը սցենարը իր հետ Լոնդոն էր բերել՝ այնտեղ գտնվելու ընթացքում այն վերանայելու և բեմադրելու համար, բայց նա երբեք չհասավ այդ նպատակին։

«Մեր Եփրեմը» 1834 թվականին պատվիրել է դերասան Ջեյմս Հենրի Հակեթը, ով խնդրել է Նիլին «անմիջապես նստել և երկու-երեք օրվա ընթացքում իր պատրաստի ոճով իր համար ինչ-որ «հետաքրքիր հաճելի» բան հորինել»։ Հաքեթը պիեսը ստանալուց հետո մերժել է այն՝ համարելով բեմադրության համար անպատշաճ. չափազանց շատ դերեր, որոնք պահանջում էին գյուղական Մեն նահանգի առոգանություն, անիրատեսական բեմական պահանջներ և չափազանց շատ ժամանակացույցով իմպրովիզացիա։ Այնուամենայնիվ, պիեսը ներկայացնում է «վաղ ամերիկյան թատերական ռեալիզմի նշանակալի առաջընթաց» և Նիլի ստեղծագործություններից «յանկիական բարբառի ամենաամբողջական մանրամասն նկարագրությունն» է։
Նիլի թատերական քննադատության ամենանշանակալի աշխատանքը նրա հինգ մասից բաղկացած «Դրամա» էսսեն է(1829).։ Դատապարտելով անտեղի երկխոսությունը՝ Նիլը պնդում էր, որ «երբ մարդը գեղեցիկ է խոսում իր վշտի մեջ, դա ցույց է տալիս և՛ մեծ պատրաստվածություն, և՛ անկեղծություն» և կոչ էր անում դրամատուրգներին «խուսափել պոեզիայից, երբ կերպարները շատ լուրջ են»։ Վաթսուն տարի անց Ուիլյամ Դին Հաուելսը նորարար համարվեց նույն բանն ասելու համար։

## Խմբագրական գործ

Նիլը իր առաջին երկու խմբագրի պաշտոնները ստացել է Բալթիմորի Դելֆյան ակումբի անդամների միջոցով։ Նրա խմբագրական աշխատանքի ամենաերկար ժամանակահատվածը եղել է «The Yankee»-ն, որը նա հիմնադրել է 1827 թվականին Լոնդոնից վերադառնալուց ընդամենը մի քանի ամիս անց։ Մեն նահանգի առաջին գրական պարբերականը հրատարակվել է շաբաթական, մինչև որ ֆինանսական խնդիրների պատճառով միաձուլվել է Բոստոնի մի ամսագրի հետ և վերանվանվել «The Yankee» և «Boston Literary Gazette»՝ որպես ամսական հրատարակություն։ Երբ 1829 թվականի վերջին այն դադարել է հրատարակվել, միավորվել է *Ladies' Magazine*-ի հետ։ Երբ Նիլը սկսել է իր վերջին խմբագրական աշխատանքը, հայտարարել է. «Ունենալով տասը կամ տասնհինգ րոպե ազատ ժամանակ, մենք որոշել ենք թերթ խմբագրել»։ Մի քանի շաբաթ անց, երբ Նիլը նյարդայնացած հեռացել է, հաջորդ խմբագիրը հայտարարել է. «Ջոն Նիլը թոշակի է անցել *«Transcript»*-ի խմբագրական պաշտոնից, քանի որ տասնհինգ րոպեն լրացել է»։

Այդ ժամանակ վիճահարույց էր որևէ քաղաքական կուսակցության կամ այլ շահագրգիռ խմբի հետ կապ չունենալը, ուստի «The Yankee»-ն ազատ էր լուսաբանելու «ամեն ինչ՝ եկեղեցուց մինչև պետություն, ամենածանր հատորից՝ անկախ նրա հաստությունից, մինչև ամենափոքր գործերը, ժետոններից, հուշանվերներից, դերասանուհիների ոտքերից մինչև բանաստեղծներն ու շները, նկարներից մինչև մայթերը, քաղաքականությունից մինչև կրոնը, «սիրելուց» մինչև «սևամորթների հետ շփումը»։ Ամսագրի ամենամեծ ազդեցությունը գրականության վրա թողել է նոր ձայների բարձրացումը, ինչպիսիք են Ջոն Գրինլիֆ Ուիթիերը, Էդգար Ալան Պոն, Հենրի Ուոդսվորթ Լոնգֆելոն, Էլիզաբեթ Օուքս Սմիթը և Նաթանիել Հոթորնը։ Նոր գրողների մեծ մասը, որոնց աշխատանքները նա հրատարակել և որոնց մասին գրել է «The Yankee»-ում, կանայք էին։

## Դասախոսություն
thumb|upright|alt=Color photo of an urban granite church flanked by small gardens|Առաջին ծխական եկեղեցին, որտեղ Ջոն Նիլը 1829 թվականին կարդացել է իր առաջին դասախոսությունը
1829-1848 թվականներին Նիլը լրացնում էր իր եկամուտը՝ որպես դասախոս։ Ճամփորդելով լիցեյի շարժման շրջանակներում՝ նա լուսաբանում էր այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են՝ գրականությունը, ճարտասանությունը, կերպարվեստը, քաղաքատնտեսությունը, չափավորությունը, բանաստեղծներն ու պոեզիան, հրապարակախոսությունը, մեր ուխտավոր հայրերը, գաղութացումը, իրավունքը և իրավաբանները, լեզուների ուսումնասիրությունը, բնական պատմությունը, ֆրենոլոգիան, կանանց իրավունքները, ինքնակրթությունը, ինքնաբավությունը և ինքնավստահությունը, կարծիքի զարգացումը։

Երբ 1832 թվականին Անկախության օրը Փորթլենդում Նիլին առանց նախազգուշացման խնդրել են անդրադառնալ ազատության թեմային, Նիլը համաձայնվել է և անպատրաստ ելույթ ունեցել, որը եղել է նրա առաջին ելույթը կանանց իրավունքների վերաբերյալ։ 1832-1843 թվականներին հյուսիսարևելյան նահանգներում կանանց իրավունքների մասին դասախոսությունները դարձել են նրա սիրելի թեման։ Քանի որ դրանք գրեթե միշտ հրապարակվում էին ավելի ուշ և հաճախ լուսաբանվում թերթերի ակնարկներում, այս իրադարձությունները ընդլայնել են Նիլի ազդեցության ոլորտը և իր գաղափարները հասանելի դարձրել այն ընթերցողներին, որոնք հայացքները միշտ չէ, որ համապատասխան էին Նիլի գաղափարներին։ Նրա ամենաշատ հանդիսատես ունեցող և ազդեցիկ ելույթը 1843 թվականի «Կանանց իրավունքներ» թեմայով ելույթն էր Նյու Յորքի այդ ժամանակվա ամենամեծ՝ Բրոդվեյի Թաբերնաքլ դահլիճում։

## Ակտիվիզմ
Օգտագործելով ամսագրերի և թերթերի հոդվածներ, պատմվածքներ, վեպեր, դասախոսություններ, քաղաքական կազմակերպչական աշխատանքներ և անձնական հարաբերություններ, Նիլը իր չափահաս կյանքի ընթացքում անդրադարձել է այնպիսի հարցերի, ինչպիսիք են ֆեմինիզմը, կանանց իրավունքները, ստրկությունը, ազատ սևամորթ ամերիկացիների իրավունքները, ամերիկյան հնդկացիների իրավունքները, մենամարտերը, չափավորությունը, վիճակախաղերը, մահապատիժը, աշխարհազորի հարկը, անվճարունակության մասին օրենքը և սոցիալական հիերարխիան։ Դրանցից «կանանց իրավունքներն այն գործն էին, որի համար նա պայքարեց ավելի երկար և հետևողականորեն, քան որևէ այլ բանի համար»։ Նիլի այս թեմաներով գրվածքների և դասախոսությունների մեծ մասը ցույց էր տալիս «հաստատությունների նկատմամբ հիմնարար անվստահություն և ինքնավերլուծության ու ինքնավստահության շարունակական կոչ»։

Բացի այդ, Նիլը ակտիվորեն ներգրավվել էր Ուիլյամ Հենրի Հարիսոնի 1840 թվականի նախագահական քարոզարշավում, որի արդյունքում նա գրեթե նշանակվել էր շրջանային դատախազ։ Նա նաև խթանել է կեղծ գիտական շարժումները՝ ֆրենոլոգիան, մեսմերիզմը, սպիրիտիվիզմը և պայծառատեսությունը։

### Ֆեմինիզմ
Նիլը եղել է Ամերիկայի կանանց իրավունքների առաջին դասախոսը և ԱՄՆ-ում կանանց իրավունքների ու ֆեմինիստական առաջին տղամարդ պաշտպաններից մեկը։ 1817 թվականի սկզբից մինչև 1873 թվականի վերջը նա օգտագործել է լրագրությունը, գեղարվեստական գրականությունը, դասախոսությունները, քաղաքական կազմակերպչական գործունեությունը և անձնական հարաբերությունները՝ ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում ֆեմինիստական հարցերը առաջ մղելու համար, այս ոլորտում իր ազդեցության գագաթնակետին հասնելով մոտ 1843 թվականին։ Նիլը աջակցում էր կին գրողներին և կազմակերպիչներին, հաստատում էր տղամարդկանց և կանանց միջև մտավոր հավասարությունը, պայքարում էր կանանց տնտեսական իրավունքների դեմ ուղղված քվերտուրայի օրենքների դեմ և պահանջում էր ընտրական իրավունք, հավասար վարձատրություն և կանանց համար ավելի լավ կրթություն։

Նիլի վաղ շրջանում կանանց կրթության վրա կենտրոնանալու վրա հիմնականում ազդել են Մարի Վոլսթոնքրաֆթի «Կանանց իրավունքների պաշտպանությունը», ինչպես նաև Քեթրին Մաքոլեյի և Ջուդիթ Սարջենտ Մյուրեյի աշխատանքները։ Նրա վաղ շրջանի ֆեմինիստական էսսեները թվագրվում են 1820-ական թվականներին, լրացնում են տասնութերորդ դարի ֆեմինիստների և նրանց՝ Սենեկա Ֆոլսի կոնվենցիայից առաջ ապրած իրավահաջորդների՝ Սառա Մուր Գրիմկեի, Էլիզաբեթ Քեդի Սթենթոնի և Մարգարետ Ֆուլերի աշխատանքների միջև եղած բացը։ Որպես տղամարդ գրող, որը զերծ էր նախկին կին ֆեմինիստ մտածողների դեմ ուղղված բազմաթիվ հարձակումներից, Նիլի պաշտպանությունը կարևորագույն դեր է խաղացել այս ոլորտը դարի սկզբին տեղի ունեցած դադարից հետո ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում հրատարակչական դիսկուրս վերադարձնելու գործում։
Իր առաջին վեպի «ֆեմինիստական ենթատեքստից»(1817) մինչև «Էրրատա»(1823) և «Իդիոսինկրազիաներ»(1843) վեպերում «պատրիարխալ դաժանության» նկարազարդումները, «Իսկական կանացիություն»(1859) վեպում անկախ, չամուսնացած կանանց արդարացումը, Նիլը խզել է իր սերնդի գրողների հետ կապերը՝ որպես գեղարվեստական գրող իր ողջ կարիերայի ընթացքում գիտակցաբար և հետևողականորեն ներառելով կանանց և նրանց վերաբերող հարցերը։

«Առանձնահատկություններ» աշխատությունը ուսումնասիրել է տղամարդու ֆեմինիստական տեսանկյունը Լիի կերպարի միջոցով, որն ասել է. «Մենք՝ տղամարդիկ… բանտարկում ենք կնոջ հոգին և կնիք ենք դնում նրա կարողությունների վրա՝… թույլ չտալով նրան որևէ մասնակցություն… ինքներս մեզ կառավարելուն. գտնելով պատճառը… և սրտովս հավատալով… որ որտեղ չարիքն է, այնտեղ էլ պետք է փնտրել դրա դեմ միջոցը, ես անցա աշխատանքի»։

«Տղամարդիկ և կանայքը»՝ նրա առաջին ֆեմինիստական էսսեն, հիշեցնում է տասնութերորդ դարում կանանց կրթության առաջնահերթության մասին. «Սպասեք, մինչև կանայք կրթվեն տղամարդկանց պես, վերաբերվեն տղամարդկանց պես, և թույլ տան ազատ խոսել՝ առանց ամաչելու, որ իրենք կին են»։ Աապագայում նա պնդել է, որ կանայք կհավասարվեն տղամարդ գրողներից մեծագույններին։ Մտավոր հավասարության շրջանում իր նախորդներից ավելի հեռու գնալով՝ նա «պնդել էր, որ կանայք տղամարդկանց չեն զիջում, այլ միայն տարբերվում են տղամարդկանցից իրենց մտավոր հատկություններով» և «կցանկանար, որ կանանց վերաբերվեին ինչպես տղամարդկանց նման առողջ բանականության տեր մարդկանց»։

thumb|right|alt=Black ink engraving on yellowed white paper of a large crowded round room with a tall dome ceiling|Բրոդվեյի խորանը տեսքը Ջոն Նիլի «Կանանց իրավունքները» ելույթի ժամանակ՝ 1843 թվականի հունվարի 24-ին
1832 թվականին Անկախության օրվա առթիվ Նիլը Փորթլենդում կարդացել է Ամերիկայի կանանց իրավունքների մասին առաջին դասախոսությունը։ Նա հայտարարել է, որ գաղտնիության պայմաններում և առանց ընտրական իրավունքի, կանայք նույն հարկման հանցագործության զոհն էին, ինչը հանգեցրել է Հեղափոխական պատերազմին։ Նա ֆեմինիստական հարցերի շուրջ իր ազդեցության գագաթնակետին է հասել Նյու Յորքում 3000 մարդուց բաղկացած ամբոխի առջև իր «Կանանց իրավունքներ»(1843) ելույթի ժամանակ։ Նա քննադատել է կառավարությունում վիրտուալ ներկայացուցչության գաղափարը, որը, ըստ ընտրական իրավունքի հակառակորդների, կանայք կարող էին վայելել տղամարդկանց միջոցով. «Պարզապես շրջեք երկու սեռերի վիճակը. կանանց տվեք այն ամբողջ իշխանությունը, որն այժմ վայելում են տղամարդիկ... Ի՜նչ աղմուկ կլիներ այդ ժամանակ հավասար իրավունքների, արտոնյալ դասի, սեփական համաձայնության բացակայության դեպքում հարկվելու, վիրտուալ ներկայացուցչության և այլնի մասին»։

«Կանանց իրավունքներ» ելույթը լայնորեն լուսաբանվել է մամուլում, թեև անտեսվել է, Նիլը այն տպագրել է նույն տարվա վերջում՝ *«Brother Jonathan»* ամսագրի էջերում, որի խմբագիրն էր։ Նա այդ ամսագիրն օգտագործել է 1843 թվականին՝ հրապարակելու իր սեփական ակնարկները, որոնցում կոչ էր անում կանանց համար հավասար վարձատրության և ավելի լավ աշխատանքային պայմանների, ինչպես նաև իր և Էլիզա Ֆարնհեմի միջև կանանց ընտրական իրավունքի արժանիքների վերաբերյալ նամակագրության տպագիր բանավեճ անցկացնելու համար։ Քառասուն տարի անց հետ նայելով՝ «Կանանց ընտրական իրավունքի պատմության» երկրորդ հատորը հիշեցնում էր, որ դասախոսությունը «բավականին մեծ քննարկումներ է առաջացրել ..., լայնորեն ընդօրինակվել է և ... ունեցել է լայն, լուռ ազդեցություն՝ նախապատրաստելով գործողությունների ճանապարհը:

*«Brother Jonathan»* ամսագրում աշխատելուց հետո քսան տարի շարունակ Նիլը կանանց մասին գրել է գրեթե միայն գեղարվեստական գրականության մեջ, սակայն պարբերականներում երբեմն-երբեմն խոսել է ֆեմինիստական հարցերի մասին։

Նիլը քաղաքացիական պատերազմից հետո դարձել է կանանց ընտրական իրավունքի շարժման կազմակերպիչներից մեկը՝ ակնառու ազդեցություն ունենալով տեղական, տարածաշրջանային և ազգային կազմակերպություններում։ Երբ 1869 թվականին Ամերիկյան Հավասար իրավունքների ասոցիացիան բաժանվեց Տասնհինգերորդ փոփոխության պատճառով, Նիլը զղջաց ջանքերի բաժանման համար, բայց հետագայում աջակցել է ստեղծված Կանանց ընտրական իրավունքի ազգային ասոցիացիային՝ բոլոր կանանց համար անհապաղ ընտրական իրավունքի պահանջի պատճառով։ Նա 1868 թվականին դարձել է Նոր Անգլիայի կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի համահիմնադիր, 1870 թվականին կազմակերպել է Փորթլենդի կանանց ընտրական իրավունքի վերաբերյալ առաջին հանրային հանդիպումը, իսկ 1873 թվականին դարձել է Մեն նահանգի առաջին Նահանգային կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի համահիմնադիր։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ
### Մեջբերումներ

### Աղբյուրներ
; Գրքեր և գրքերի գլուխներ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  The source URL includes multiple separate publications bundled together.
*  In .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  In .
*  In .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  In .
* 
* 
*  (Fourth printing.)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  In .
* 
* 
* 
*  In .
* 
* 
*  In .
*  In .
* 
*  In .
* 
*  The source URL includes multiple separate publications bundled together.
* 
* 
* 
*  In .
* 
*  In .
*  In .
* 

; Ամսագրային հոդվածներ

* 
*  (A serial biography of Neal published in eight installments.)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; Նորությունների հոդվածներ

* 
* 
* 

; Չհրապարակված դիսերտացիաներ

* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* John Neal artifacts at Maine Historical Society
* Neal family portraits at Maine Historical Society
* John Neal at Library of Congress Authorities
* 
* Works by John Neal at Open Library
* Works by John Neal on the Online Books Page of the University of Pennsylvania Library

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սյունակագիրներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ