Ալեքսեյ Կուլակ

**Ալեքսեյ Կուլակ** (), Խորհրդային զինվորական, գնդապետ, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի սպա, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (1946)։ 1990 թվականին նա հետմահու զրկվել է բոլոր կոչումներից և մրցանակներից՝ ամերիկյան հետախուզության հետ համագործակցելու մեղադրանքով։

## Կենսագրություն
Ալեքսեյ Կուլակը ծնվել է 1922 թվականի մարտի 27-ին Մոսկվայում՝ բանվորական ընտանիքում։ Ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1941 թվականի օգոստոսին զորակոչվել է Բանվորագյուղացիական կարմիր բանակ։ 1942 թվականին ավարտել է Օդեսայի հրետանային դպրոցի արագացված դասընթացները, որից հետո 1942 թվականի մայիսից եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում։ 1945 թվականի ապրիլին նա ուներ ավագ լեյտենանտի կոչում և ծառայում էր որպես 1-ին Բելառուսական ճակատի 5-րդ բանակի 6-րդ հրետանային կորպուսի 20-րդ թեթև հրետանային բրիգադի 262-րդ թեթև հրետանային գնդի հրետանային գումարտակի հրամանատար։

Նա աչքի է ընկել Բեռլինի ճակատամարտի ժամանակ։ 1945 թվականի ապրիլի 20-21-ը Մյուլենֆլայս գետը հրաձգային ստորաբաժանումներով հատելու ժամանակ հրետանային կրակով ծածկույթ է ապահովել, այնուհետև օգնել նրանց ռազմական գործողություններին անձամբ հենց Բեռլինում։ Չնայած մարտում վիրավորվելուն, նա չի լքել մարտադաշտը՝ շարունակելով կատարել իր մարտական ​​առաջադրանքը։
1946 թվականի մայիսի 15-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով «ֆաշիստական ​​զավթիչների դեմ պայքարի ճակատում հրամանատարության մարտական ​​առաջադրանքների օրինակելի կատարման և ցուցաբերած արիության ու հերոսության համար» ավագ լեյտենանտ Ալեքսեյ Կուլակին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում Լենինի շքանշանով և Ոսկե աստղ մեդալով (թիվ 7043)։

Պատերազմից հետո Կուլակը շարունակել է ծառայել խորհրդային բանակում։ Սկզբում նա զբաղեցրել է խորհրդային օկուպացիոն գոտում գտնվող գերմանական մի փոքրիկ քաղաքի հրամանատարի պաշտոնը։ 1947 թվականին կապիտանի կոչումով տեղափոխվել է պահեստազոր։ 1953 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մենդելեևի անվան քիմիական տեխնոլոգիական ինստիտուտը, ապա պաշտպանել ատենախոսությունը և դարձել քիմիական գիտությունների թեկնածու։

1960 թվականի սկզբին նա ծառայության է անցել ԽՍՀՄ Պետական ​​անվտանգության կոմիտե, նշանակվել է արտաքին հետախուզության Նյու Յորքի նստավայրում (ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի առաջին գլխավոր վարչություն) և Միացյալ Նահանգներում զբաղվել հետախուզական աշխատանքով՝ Ֆեդորա (*Fedora*) գործակալական կեղծանունով։

1962 թվականին նա կամավոր առաջարկեց իր ծառայությունները ԱՄՆ ՀԴԲ-ին, որի հետ համագործակցել է 1962 - 1970 թվականներին։ Այս ընթացքում նա ամերիկյան հետախուզությանը տարբեր տեղեկություններ է տրամադրել Նյու Յորքում աշխատող խորհրդային հետախույզների մասին, ինչպես նաև գիտական, տեխնիկական և պաշտպանական ոլորտներում ՊԱԿ-ի շահերի մասին։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Կուլակը մոտ 100 հազար դոլար է ստացել ԱՄՆ-ի օգտին լրտեսելու համար։

1980-ական թվականների սկզբին ԽՍՀՄ ԿԳԲ-ն սկսեց գաղտնի հետաքննություն «Ֆեդորայի գործով», բայց այն ավարտին չհասցրեց։

Կուլակը մահացել է 1984 թվականի օգոստոսի 25-ին գլխուղեղի չարորակ ուռուցքից։ Թաղվել է Մոսկվայում՝ Կունցևո գերեզմանատանը զինվորական պատիվներով։

Կուլակի մահից մեկ տարի անց՝ 1985 թվականին, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի արտաքին հետախուզական ծառայությունը հավաքագրեց ամերիկյան բարձրաստիճան հետախույզ Օլդրիչ Էյմսին, որը խորհրդային պետական ​​անվտանգության մարմիններին տեղեկացրեց հանգուցյալի լրտեսական գործունեության մասին։

1990 թվականի օգոստոսի 17-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով Ալեքսեյ Կուլակը հետմահու զրկվել է բոլոր կոչումներից և մրցանակներից, այդ թվում՝ Խորհրդային Միության հերոսի կոչումից։ 2022 թվականին վանդալները Կուլակի գերեզմանի վրա գրել են․ «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 1990 թվականի հրամանագրով նա զրկվել է զինվորական կոչումից և պարգևներից (հետմահու)՝ 1962 թվականից Միացյալ Նահանգների օգտին լրտեսության համար»՝ «Հուդա» նշումով»։

## Մրցանակներ
* Խորհրդային Միության հերոսի Ոսկե աստղ շքանշան No 7043 (1946)
* Լենինի շքանշան (05/15/1946)
* Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան (04/13/1945)
* Կարմիր դրոշի շքանշան (1944)
* Կարմիր աստղի շքանշան (1944)
* Մեդալ «Լենինգրադի պաշտպանության համար»
* Մեդալ «Բեռլինի գրավման համար»
* Մեդալ «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար»

## Գրականություն
Герои огненных лет. Книга 3. — М.: Московский рабочий, 1978.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գնդապետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3