open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սալոմե (նկար)

**«Սալոմե»**, հայ ազգային պատմանկարչության հիմնադիր Վարդգես Սուրենյանցի 1907 թվականին ստեղծած կտավ, որը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Պատմություն
1900-ական թվականներին Սուրենյանցի արվեստում նկատելի է ստեղծագործական մեթոդի, գեղանկարչական տեխնիկայի, գունային կառուցվածքի վերանայում։ Սիմվոլիստ գեղանկարիչների նման Սուրենյանցի սերը դեպի ոճավորումը զուգակցվում, ներդաշնակվում է առեղծվածային այլաբանությունների` մահվան, սիրո, տառապանքի, սպասման հետ։ Սալոմեի կերպարին անդրադարձել են բազմաթիվ արվեստագետներ։ Էդուարդ Մունքի, Գուստավ Կլիմտի, Ֆրանց ֆոն Շտուկի, Գ. Մորոյի նկարներում հանդիպող ճակատագրական կնոջ պատկերը Սուրենյանցի արվեստում Շամիրամից հետո ներկայանում է Սալոմեի կերպարով։ 1900-ական թվականներին հայ մտավորականության ուշադրության կենտրոնում Օսկար Ուայլդի «Սալոմե» ողբերգության հերոսուհին էր։ Վահան Տերյանը թարգմանում է Ուայլդի մեկ գործողությամբ պիեսը, հայ բեմում Սալոմեի դերակատարմամբ հաջողությամբ հանդես է գալիս Եկատերինա Դուրյան-Արմենյանը, իսկ Սուրենյանցը, տարվելով «Սալոմե» դրամայով, թափանցում է Ուայլդի փիլիսոփայական խորքը և նկարում «Սալոմե» կտավը։ Սուրենյանցի «Սալոմեն» իր տիրական հմայքով ինքնատիպ համադրություն է՝ իրեն հատուկ մթնոլորտի մեջ բոլորվող, արևելյան ծանր բուրումներով և շռնդալից գույներով համակված, մղձավանջին մոտեցող էրոտիզմով լեցուն մի երազ։ «Սալոմե» կտավում սերն ու մահը ճակատագրի, նախախնամության տիրապետության տակ, ստեղծում են տարօրինակ և հայտնատեսությամբ հորինված գործողություն

## Նկարագրություն
Սուրենյանցը Սալոմեին պատկերել է կտավի ձախ կողմում՝ մուգ շագանակագույն դռան ֆոնի վրա՝ կտավի մյուս դատարկ մասում թողնելով կանաչավուն, կապտաերկնագույն երանգներով տարածություն։ Հերոսուհու կերպարի ռոմանտիկ դրսևորումն ի հայտ է գալիս զարդանախշերի թրթռացող կորագծերից, կարմիր, սև, շագանակագույն վրձնահարվածներից, կտավի բնականոն մոխրաշագանակագույնը ստեղծում են գունային շքեղ միջավայր, անհանգիստ երաժշտական կշռույթ։ Պատկերի հմայքը պայմանավորված է թաքուն երկրաչափականությամբ, որը կազմված է կորերի խաղից, որն էլ ստեղծում է դիտողի վրա ազդելու ռիթմ։ Կորերը նկատելի են դեմքի, թիկնոցի, գլխարկի ձևերի մեջ, որոնք յուրօրինակ նազանք են հաղորդում Սալոմեին։ Ուսերի, գլխարկի կորերը և դեմքի օվալն արձագանքում են նրա հագուստի կոր գծերին և նրբություն ու մեղմություն են ներմուծում պատկերի մեջ։

Սուրենյանցի համար մարդկային մարմինը նշանների նշանն է, այն խորհրդավորը, որով կյանքը կազմված է բազում տարածականության և բազմապիսի չափականության հետ։ «Սալոմե» կտավի շարունակությունն ասես լինի «Արևելյան պարուհի» (1912) կտավը։

## Ցուցադրություն
* 1912 թվականին Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի 100-ամյա միջոցառումների շրջանակում կտավը ցուցադրվել է ակադեմիայում 
* Վենետիկի միջազգային ցուցահադնես

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արարատ Աղասյան. Վարդգես Սուրենյանց (1860-1921), Երևան, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, 2010 թ։
* Վ. Հարությունյան. Վարդգես Սուրենյանց, Երևան, 1960 թ։

## Արտաքին հղումներ
*Սալոմե․ Բացահայտելով առեղծվածը
*«Սալոմեն» վերադառնում է
*Վարդգես Սուրենյանց. «Սալոմե»-ի «բնորդուհին», նվերը Այվազովսկուն և ցուցահանդեսը Բաքվում

Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Վարդգես Սուրենյանցի նկարներ
Կատեգորիա:1907 նկարներ
Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Տարպեյան ժայռ

**Տարպեյան ժայռ** (, ), ուղղաձիգ ժայռ Կապիտոլիում բլրի հարավային գագաթին, որից երևում է Հռոմի ֆորումը։ Հռոմեական Հանրապետության ժամանակաշրջանում ժայռը մահապատժի վայր էր։ Մարդասպանները, դավաճանները, ստրուկները մահվան դատապարտվելիս ցած էին նետվում այնտեղից։ Ժայռի բարձրությունը 25 մետր էր։ Կար նաև կարծիք, որ նման պատիժներ կիրառվել են նաև հաշմանդամների, հոգեկան հիվանդների նկատմամբ, սակայն դրա վերաբերյալ վստահելի աղբյուրներ չկան։

## Պատմություն
մինի|Տարպեյան ժայռի ներկայիս տեսքը|400px
Ըստ վաղ հռոմեական պատմական աղբյուրների, երբ սաբինների առաջնորդ Տիտուս Տացիուսը հարձակվում է Հռոմի վրա, Կապիտոլիում բլրի կառավարիչ Սպուրիուս Տարպեիուսի դուստրը՝ Տարպեյան, դավաճանելով հռոմեացիներին, բացում է քաղաքի դարբասները։ Ըստ Տիտոս Լիվիոսի Առաջին գրքի (Ab Urbe Condita), սաբինները մտնելով միջնաբերդ, սպանում են նրան՝ նետելով ժայռից։ Նրա մարմինը ամփոփվում է այն ժայռում, որը ներկայումս կրում է նրա անունը։ Անկախ նրանից այդպես է եղել, թե ոչ, բայց ժայռն այդպես է անվանվել նրա նենգության պատճառով։

Մ. թ. ա. 500 թվականին Հռոմի յոթերորդ թագավոր Լուկիոս Տարքվինիոս Գոռոզը հարթեցնում է ժայռի գագաթը՝ քանդելով սաբինների սրբավայրերը։ Ապա բլրի երկու գագաթների միջև կառուցում է Յուպիտեր Կապիտոլիումի տաճարը։ Մ. թ. ա. I դարում, Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի ժամանակաշրջանում ժայռը գործածվել է մահապատիժների համար։

Տարպեյան ժայռից ցած նետվելը, որոշ տեսանկյունից, ավելի վատ էր քան մահը, քանի որ այն իր մեջ կրում էր ամոթի խարանը։ Վերջին մահապատիժն այստեղ տեղի է ունեցել 43 թվականին Կլավդիոս կայսեր օրոք։ Հետագայում՝ արգելվում է։

## Ուշագրավ զոհեր
Այս պատժի մեջ ընդգրկված զոհերն են՝
* Սպուրիուս Կասսիուս Վեցելլինիուս, մ. թ. ա. 485 թվական
* Մարկուս Մանիլուս Կապիտոլինուս, մ. թ. ա. 384 թվական
* Տարանտոյի ապստամբներ, մ. թ. ա. 212 թվական
* Լուցիուս Կորնելիուս Քրիսոգոնուս, մ. թ. ա. 80 թվական
* Սեքստիուս Մարիուս, 33 թվական
* Սիմոն բար Գիորա, 70 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Հին Հռոմի ճարտարապետություն
Իզաբելա Կոլբրան

**Իզաբելա Կոլբրան** (, ), իսպանացի օպերային երգչուհի, ով ստեղծագործական հաջողությունների է հասել Իտալիայում։ Կոլբրանի ձայնը աչքի է ընկել լայն դիապազոնով, համարվել է դրամատիկական սոպրանո, ոմանց կարծիքով` մեցցո–սոպրանո, նաև սոպրանո–սֆոգատո։  Համագործակցել է իտալացի օպերային կոմպոզիտոր Ջոակինո Ռոսսինիի հետ` մարմնավորելով բազմաթիվ դերեր նրա օպերաներում («Եղիսաբեթ, Անգլիայի թագուհի» (Եղիսաբեթ), «Օթելլո» (Դեզդեմոնա), «Արմիդա» (Արմիդա), «Լճի օրիորդը» (Հեղինե), «Մեհմեդ II» (Աննա), «Շամիրամ» (Շամիրամ))։

Ամուսնացել է Ռոսսինիի հետ 1822 թ. մարտի 22–ին, ամուսնալուծվել են 1830-ական թթ. կեսերին։

## Ձայնը
Կոլբրանի ձայնի տեմբրը բնութագրվում է որպես «քաղցր», «հյութալի»` հարուստ միջին ռեգիստրով։ Նրա համար գրված Ռոսինիի երաժշտությունը ենթադրում է երաժշտական գեղգեղանքների, ստակատոների, լեգատոների, բարձրացող և իջնող ելևէջների նկատմամբ կատարյալ վարպետություն։ Նրա վոկալ դիապազոնը տարածվում էր փոքր օկտավայի ֆա դիեզից մինչև երրորդ օկտավայի մի երբեմն ֆա նոտաներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Իսպանացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իսպանացի սոպրանոներ
Կատեգորիա:Իսպանացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ
Ագնիա Դիտկովսկիտե

**Ագնիա** (**Ագնե**) **Օլեգովնա Դիտկովսկիտե** (, , ), լիտվացի և ռուս դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ագնիա Դիտկովսկիտեն ծնվել է 1988 թվականի մայիսի 11-ին լիտվացի ռեժիսոր Օլեգաս Դիտկովսկիսի ու ռուս դերասանուհի Տատյանա Լյուտաևայի ընտանիքում։ Մինչև 15 տարեկանն ապրել է Լիտվայում, իսկ 2004 թվականին մոր ու կրտսեր եղբոր՝ Դոմինիկ Ռամանաուսկասի հետ () տեղափոխվել է Մոսկվա։

Ագնիա Դիտկովսկիտեն, որոշելով գնալ իր ծնողների ուղով, ընդունվել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտ, սակայն առաջին կուրսում թողել է ուսումը։ Չնայած դրան՝ Ագնիան սկսել է պրոֆեսիոնալ կարիերա՝ նկարահանվելով «Տապ» () լիամետրաժ ֆիլմում, որում կատարել է գլխավոր դերերից մեկը։

2010 թվականին գեղասահորդ Պովիլաս Վանագասի հետ մասնակցել է Առաջին ալիքի «Սառույց և կրակ» ( հեռուստաշոուին։ 2015 թվականին պարող Եվգենի Ռաևի հետ մասնակցել է «Ռոսիա» հեռուստաալիքի «Պարեր աստղերի հետ» շոուի իններորդ եթերաշրջանին։

Ագնիան նկարահանվել է Ալեքսեյ Չումակովի «Тут и там» երգի տեսահոլովակում և «Danissimo»-ի գովազդում։

Ռոմա Կենգայի հետ երգել է «Самолёты» երգը։ 2015 թվականին մասնակցել է Биплан խմբի «Киносны» երգի նոր տարբերակի ձայնագրմանը։

2016 թվականին Ագնիա Դիտկովսկիտեն նկարահանվել է «Artik & Asti» խմբի «Тебе всё можно» տեսահոլովակի գլխավոր դերում։

### Անձնական կյանք
2006 թվականից հանդիպել է դերասան Ալեքսեյ Չադովի հետ. նրանք ծանոթացել են «Տապ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։ Ագնիա Դիտկովսկիտեն ու Ալեքսեյ Չադովը միասին եղել են ԱՄՆ-ում «Սերը մեծ քաղաքում» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ, որում Չադովը կատարում էր գլխավոր դերերից մեկը։ 2009 թվականին նրանք բաժանվել են, սակայն երեք տարի անց նրանց հարաբերությունները վերականգնվել են, և 2012 թվականի օգոստոսի 24-ին զույգն ամուսնացել է։ 2014 թվականի հունիսի 5-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Ֆեոդորը։ 2015 թվականի մայիսի 2-ին Ագնիա Դիտկովսկիտեն ու Ալեքսեյ Չադովը բաժանվել են։

2017 թվականի ապրիլի 16-ին ծնվել է դերասանուհու երկրորդ երեխան։

2021 թվականի ամռանը Ագնիա Դիտկովսկիտեն ամուսնացել է գործարար Բոգդան Պանչենկոյի հետ։ 2021 թվականի նոյեմբերի 3-ին ծնվել է նրա երրորդ երեխան։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Լիտվացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Ֆարուխրու Պարսա

**Ֆարուխրու Պարսա** (պարս.՝ فرخرو پارسای- Farokhroo Parsay, ), իրանցի բժիշկ, մանկավարժ և պատգամավոր։ Եղել է Իրանի կրթության նախարար Փահլավիների հարստության ժամանակ։ Առաջին կին նախարարը իրանական կառավարությունում։

## Կենսագրություն
Պարսան ծնվել է 1922 թվականին Իրանի Ղոմ քաղաքում։ Նրա մայրը՝ Ֆախրե Աֆաղ Պարսան, կանանց ամասագրի խմբագիր էր և կանանց իրավահավասարության համար պայքարող հայտնի գործիչ։ Մոր հայացքների համար Պարսա ընտանիքը աքսորվում է  Թեհրանից Կում և հայտնվում է տնային կալանքի տակ։ Հետագայում, Իրանի վարչապետ Հասան  Մուստովֆի ալ֊Մամալիկի միջամտության շնորհիվ, Պարսա ընտանիքին թույլ է տրվում վերադառնալ Թեհրան։

### Կրթությունը և քաղաքական գործունեությունը
Պարսան ավարտում է Թեհրանի համալսարանը և ձեռք է բերում բժշկի մասնագիտություն։ Նա դասավանդում է կենսաբանություն Թեհրանի Ժաննա դ'Արկի ավագ դպրոցում։ Պարսան դառնում է դպրոցի տնօրեն։ Աշխատանքից հետո նա այցելում է բանտեր ուսուցանելու այնտեղ կալանավորված կանանց։ 1963 թվականին Պարսան ընտրվում է Իրանի խորհրդարան՝ Մեջլիս։ Խորհրդարանում  նա միջնորդություն է հղում Իրանի շահ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիին` պահանջելով նրանից ապահովել երկրում կանանց իրավունքների հավասարությունը։ Պարսան աշխատանքներ է տանում ընտանեկան օրենսդրությունում բարելավումներ կատարելու ուղղությամբ։ 1965 թվականին Պարսան նշանակվում է Իրանի կրթության նախարարի տեղակալ, իսկ 1968 թվականին դառնում է Իրանի կրթության նախարար ՝ Ամիր֊ Աբաս Հովեյդայի կառավարության կազմում։ Դա առաջին անգամն էր Իրանի պատմության մեջ, երբ կինը կառավարության կազմում պաշտոն էր ստանձնում։

### Իսլամական հեղափոխություն
thumb|Ֆարուխրու Պարսան իսլամական դատարանում, 1979 թվական

1979 թվականին տեղի ունեցած Իսլամական Հեղափոխությունից հետո Իրանը չեղարկում է կանանց առնչվող բոլոր ազատությունները։ Երկրում ընդունվում են Շարիաթի օրենքները։ Հասարակական վայրերում հիջաբի կրումը դառնում է պարտադիր։ Ամուսնալուծությունից հետո երեխաների նկատմամբ խնամակալության իրավունքը ինքնաբերաբար անցնում էր տղամարդուն։ Կանանց արգելվում էր զբաղեցնել դատական և պետական պաշտոններ։ Պարսան և նրա գաղափարակիցները դուրս են գալիս փողոց՝ ընդդիմանալու օրենսդարական նոր փոփոխություններին։

Ցույցերից հետո Պարսային ձերբակալում են և նա հայտվում է հեղափոխական դատարանում։ Նրան դատում էր այաթոլլա Խալխալին։ Պարսային  բացմաթիվ մեղադրանքներ են առաջադրվում։ Դրանց շարքում էր Պարսայի շորտեր հագնելու հայնտի հորդորը` ուղղված իրանցի կին մարզիկներին։ Բանտից Պարսան գրում է իր երեխաներին.

Այաթոլլա Խալխալին համոզված էր, որ կանաց քաղաքական նկրտումները հավասարազոր են մարմնավաճառությանը։ Այս և այլ մեղադրանքների հիման վրա Պարսային դատապարտում են։  1980 թվականի մայիսի 8-ին նրան գնդակահարում են։ Պաշտոնական դատավճռի հայտարարությունում ասվում էր, որ Պարսան դատապարտվել է «Երկրի վրա արատների տարածման և Աստծու դեմ մարտնչելու համար»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի բժշկուհիներ
Կատեգորիա:Իրանցի կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իրանցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Իրանցի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Իրանցի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կին նախարարներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված իրանցի կանայք
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Առագաստ (սրճարան)

մինի|Վիշապաքար սրճարանի տարածքում (մ.թ.ա. 3-2 հզ)
**Առագաստ** (*Պոպլավոկ*), 1960-ական թվականների Երևանի չորս սրճարաններից («Սկվոզնյաչոկ», «Կոպեյկա», «Պոպլավոկ», «Կոզիրյոկ») մեկը։ Գտնվում է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի Օղակաձև զբոսայգում։

## Պատմություն
Սրճարանը 1964 թվականին նախագծել է ճարտարապետ Ֆելիքս Հակոբյանը, ով սրճարանը շրջակա բնական ռելիեֆի հետ տեղադրել է բարձրության վրա՝ շինության վերևի մասին հաղորդելով դարավանդի տեսք, իսկ տարբեր մակարդակների միջև եղած տարածությունը զբաղեցրել է սրճարան-«նավի» ներքևի մասը։ Սրճարանի անվանումն ընտրել է ճարտարապետը։ Նա սրճարանի ձևավորման համար օգտագործել է տենտ, որը պարաններով ամրացրել է կառույցին։ «Առագաստ» սրճարանի և «Օղակաձև զբոսայգու» մեկ հատվածի նախագծման համար Ֆելիքս Հակոբյանը ճանաչվել է Խորհրդային ճարտարապետության նվաճումների համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր։

Սրճարանը եղել է դերասանների, գրողների, ռեժիսորների, երաժիշտների, արվեստագետների, նկարիչների, ուսանողների սիրած ժամանցային վայրերից մեկը։ Սրճարանը Ալեքսանդր Գրինի գրքի անունով հաճախ անվանել են «Ալ Առագաստ»։

1997 թվականին սրճարանը վերակառուցվել է և հին սրճարանին փոխարինել է ծավալային կառույց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ
Լա Բուրբուլ

**Լա Բուրբուլ** (), կոմունա Ֆրանսիայի Հանրապետության կենտրոնական հատվածում՝ Ռոն Ալպի երկրամասի կազմի մեջ մտնող Պյուի դը Դոմի դեպարտամենտում։

## Աշխարհագրություն
Լա Բուրբուլ կոմունան գտնվում է Ֆրանսիայի կենտրոնական հատվածում։ Զբաղեցնում է ընդհանուր հաշվով ավելի քան 12 կմ քառ․ տարածք։

Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակարդակից 812-1408 մետր բարձրության վրա և տեղանքը հիմնականում լեռնային է։ Գտնվում է Կլերմոն Ֆերան քաղաքից 70 կմ, իսկ մայրաքաղաք Փարիզից՝  370 կմ հեռավորության վրա։

Լա Բուրբուլի տարածքով հոսում է Դորդոն գետը։

## Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականին Ֆրանսիայի Հանրապետությունում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ Լա Բուրբուլի բնակչությունը կազմում է 1852 մարդ։

Ստորև ներկայացված է Լա Բուրբուլ կոմունայի բնակչության աճի ցուցանիշը․

## Տես նաև
* Պյուի դը Դոմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Իդա Բելլ Ուելս Բարնեթ

**Իդա Բելլ Ուելս Բարնեթ** (, , առավել հայտնի է որպես **Իդա Բ. Ուելս**), աֆրոամերիկացի լրագրող, թերթի խմբագիր, սուֆրաժիստ, սոցիոլոգ, ֆեմինիստ Ջորջիզմի կողմնակից,, Աֆրոամերիկյան քաղաքացիական իրավունքի շարժման (1896-1954) ռահվիրաներից։ 1909 թվականին Սևամորթ բնակչության առաջխաղացման ազգային ընկերակցության հիմնադիրներից (NAACP):

## Կենսագրություն
Ծնվել է Միսսիսիպի նահանգի Հոլի Սփրինգս քաղաքում։ Ծնողները մահացել են 1878 թվականի դեղին տենդի համաճարակից երիտասարդ տարիքում։ Աշխատել սկսել է վաղ տարիքից և տատիկի հետ խնամել ընտանիքի մյուս անդամներին։ Այնուհետև տեղափոխվել է Թենեսի նահանգի Մեմֆիս քաղաք, որտեղ ուսուցիչներին ավելի լավ են վճարել։

Հետագայում որպես ակտիվիստ՝ 1890-ական թվականներին վավերագրել է «Լինչինգը Միացյալ Նահանգներում», ցույց տալով, որ հարավում այն կիրառվում էր իբրև սպիտակների հետ մրցող սևամորթներին վերհսկելու կամ  պատժելու միջոց և ոչ թե սևամորթի քրեական արարքի պատիժ, ինչպես պնդում էին սպիտակները։ Իդա Ուելսն ակտիվ գործունեություն է ծավալել կանանց իրավունքների, կանանց ընտրական իրավունքների համար՝ հիմնադրելով մի շարք ուշագրավ կազմակերպություններ։ Եղել է հմուտ ու համոզիչ հռետոր, շրջագայել է և հանդես եկել դասախոսություններով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Interview with Linda McMurry on ''To Keep the Waters Troubled: The Life of Ida B. Wells'' , *Booknotes,* September 26, 1999
*

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների իրավունքների շարժման ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կին սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կարսոն ազգային անտառ

thumb|290px|Կարսոն ազգային անտառի քարտեզ
thumb|220px|left|Բիգորնի ոչխարները Քարսոնի ազգային անտառում
**Կարսոն ազգային անտառ** ազգային անտառ ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի հյուսիսում։ Այն տարածվում է 6.070 քառակուսի կիլոմետր (1,5 միլիոն ակր) և վերահսկվում է ԱՄՆ անտառային ծառայության կողմից։ Անտառային ծառայությունը իր քաղաքականությամբ թույլատրում է օգտագործել այն որպես արոտավայր, ժամանցի վայր և ռեսուրսների արդյունահանման համար։

## Աշխարհագրություն
Կարսոն ազգային անտառում է գտնվում Նյու Մեքսիկոյի ամենաբարձր գագաթը` Վիլերը, որի բարձրությունն է 4011 մետր։

Անտառի մեծ մասը գտնվում է Ռիո Արիբաում (63.4%) և Տաոս (34.65%) շրջաններում, բայց փոքր տարածքներ գտնվում են նաև Մորա և Կոլֆեքս շրջաններում։

## Վայրի բնություն
Անտառում բնակվում են բազմատեսակ կենդանիներ։ Դրանց մեջ ներառվում են սևապոչ եղջերուն, վապիտին, պուման, սև արջը և այլն։ Կան նաև բազմատեսակ միջատներ և թռչուններ։ Կարսոնում կան չորս հարյուր մղոն երկարությամբ լեռնային առուներ և մեծ թվով լճեր։ Այստեղ գալիս են մեծ թվով ձկնորսներ ձուկ որսալու համար։

## Պատմություն
Անտառում նախկինում բնակվել են հին Պուեբլո ժողովուրդները, որոնք թողել են մեծ թվով հետքեր, որոնք հնագետների պեղումների վայրեր են դարձել։ Որոշ տարածքներ դարձել են Իսպանական թագավորների և Մեքսկայի կառավարության օգտագործման հողեր։ Մեքսիկա-ամերիկյան պատերազմից հետո հիմնվեց ազգային անտառը և անվանվեց ամերիկացի հայտնագործող Քիթ Կարսոնի պատվին։

Կարսոն ազգային անտառը Տաոս ազգային անտառի և Խեմես ազգային անտառի հետ միասին հիմնադրվել է 1908 թվականի հուլիսի 1-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Կարսոն ազգային անտառ - ԱՄՆ անտառային ծառայություն

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի անտառներ
Քաջիկ Հարությունյան

**Քաջիկ Արսենի Հարությունյան** (հունվարի 12, 1948, Քոլատակ, Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և հայ դերասան, ռեժիսոր։ ԱՀ ժողովրդական արտիստ (2004)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1948 թվականի հուվարի 12-ին Մարտակերտի շրջանի Քոլատակ գյուղում, ուսուցչի ընտանիքում։ Վեց տարեկանից հաճախել է տեղի 7-ամյա դպրոցի առաջին դասարանը։ 5-րդ դասարանից տեղափոխվել է Շուշի քաղաք և սովորել թիվ 2 գիշերօթիկ դպրոցում։ 1962 թվականից ավարտել է 8-րդ դասարանը և ընդունվել Ստեփանակերտի գյուղտնտեսական տեխնիկումի մեխանիզացիայի բաժին։

1964 թվականին աշխատանքի է անցել Ստեփանակերտի Մաքսիմ Գորկու անվան պետական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես սկսնակ դերասան և միևնույն ժամանակ երկու տարի սովորել է երեկոյան դպրոցում։

1968 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակի շարքերը և 1970 թվականին զորացրվելուց հետո կրկին վերադարձել Ստեփանակերտի պետական թատրոն։

1971 թվականին ընդունվել և 1973 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Կրուպսկայայի անվան արվեստի համալսարանի թատերական բաժինը։

1982 թվականին արժանացել է Վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչման։

1985 թվականին ԽՍՀՄ կուլտուրայի նախարարության կողմից արժանացել է «Հանդիսատեսին կուլտուրական բարձր սպասարկման համար» մեդալի։

1988 թվականին Արցախյան շարժման նախաշեմին ստեղծել է պոեզիայի թատրոն՝ ժողովրդական դերասան Զինվոր Գևորգյանի և վաստակավոր դերասան Սամվել Բաղինյանի հետ, և շրջել Արցախի և Հայաստանի մեծ ու փոքր գրեթե բոլոր գյուղերով ու քաղաքներով, դրանով նպաստել երիտասարդների հայրենասիրական ոգու բարձրացմանը։

20 տարուց ավելի աշխատանքին զուգահեռ դասավանդում է Ստեփանակերտի մանկապատանեկան ստեղծագործական կենտրոնում, որտեղ ղեկավարել է թատերական և ասմունքի խմբերը։

2014 թվականին լրացավ նրա 50-ամյա ստեղծագործական գործունեությունը Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազյանի անվան պետական թատրոնում։

Մինչ օրս աշխատում է Ստեփանակերտի պետական թատրոնում՝ որպես առաջնակարգ դերասան։

## Կարիերա
Թատրոնում խաղացել է 150 դեր, որից 100 եղել են կենտրոնական կամ գլխավոր։ Ինքնագործ թատերական խմբերում բեմադրել է 50-ից ավելի պիեսներ, որից՝ 5՝ պետական թատրոնում։

### Դերերը թատրոնում

### Ֆիլմագրություն

### Ռեժիսոր
Բեմադրել է «Աղջիկը փեսացու է փնտրում», «Զգուշացեք, դա դեռ կա», «Լույս քեզ տեսնողին» պիեսները։

## Պարգևներ
* 2003 թվականին Արցախում մշակույթի զարգացման համար արժանացել է Եղիշեի անվան ամենամյա մրցանակին։
* 2004 թվականին ԼՂՀ կառավարությունը բարձր գնահատելով նրա ծառայություններն արվեստի բնագավառում՝ արժանացել է ԼՂՀ ժողովրդական արտիստի պատվավոր կոչման։
* 2006 թվականին ճանաչվել է տարվա լավագույն դերասան՝ Հ. Թումանյանի «Գիքորը» պիեսում Համբոյի դերակատարման համար։
* 2007 թվականին ճանաչվել է տարվա լավագույն ասմունքող։
* 2008 թվականին ԼՂՀ կառավարությունը բարձր մակարդակով նշել է նրա 60-ամյա հոբելյանը, և նա արժանացել է «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալի։
* 2012 թվականին Հայաստանի թատերական գործիչների կողմից արժանացել է Ոսկե մեդալի։
* 2013 թվականին մատաղ սերնդի դաստիարակության գործում կատարած ծառայության համար պարգևատրվել է ԼՂՀ վարչապետի մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մեր տուն ու տեղ / Քաջիկ Հարությունյան

Կատեգորիա:ԼՂՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Միլիարդատերերի ցանկ (2013)

**2013 թվականի [[Ֆորբս|Forbes]] ամսագրի տվյալներով միլիարդատերերի ցանկ**, մարդկանց ցանկ, որոնց ունեցվածքը գերազանցում է 1 մլրդ դոլարը, 2012 թվականի արդյունքներով։

Ընդհանուր միլիարդատերերի քանակը ավելացել է նախորդ տարվա համեմատ 210 մարդով, դառնալով 1426 մարդ։

Ամենաշատ միլիարդատերերը ապրում են ԱՄՆում՝ 442 մարդ։

Ընդհանուր մասնակիցների կապիտալը կազմում է 5,4 տրիլիոն դոլար, որը 800 միլիարդ դոլարով գերազանցում է նախորդ տարվա արդյունքները։

## Աշխարհի ամենահարուստ երեք մարդիկ

Carlos Slim Helú.jpg|1-ին հորիզոնական Կառլոս Սլիմ
Dts news bill gates wikipedia.JPG|2-րդ հորիզոնական Բիլլ Գեյթս


## Առաջին քսանհինգ միլիարդատերեր

## Արտաքին հղումներ
* The World's Billionaires

Կատեգորիա:Միլիարդատերեր
Կատեգորիա:«Ֆորբսի» վարկանիշային աղյուսակներ
Տղամարդու արձան-կուռք (մ.թ.ա. 8-7-րդ դարեր, Նոյեմբերյան)

**Տղամարդու արձան-կուռք ** (մ.թ.ա. 8-7-րդ դարեր, Նոյեմբերյան, Ջուջևան), Ք. ա. առաջին հազարամյակի քանդակագործությանը բնորոշ տղամարդու քանդակ է։ Պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2984 համարի տակ։

Քանդակը համարվում է Ք. ա. 8-7-րդ դարերի հնություն, կրաքարից է, չափերը՝ 60×22×23 սմ։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Տավուշի մարզի Նոյեմբերյանի Ջուջևան գյուղի տարածքում։

## Պատմություն
Աստվածների, կուռքերի և նախնիների պաշտամունքին նվիրված արձաններ կանգնեցնելու սովորույթը Հայաստանում գոյություն է ունեցել հնագույն ժամանակներից։ Այսպիսի արձանները դրվում էին սրբատեղիներում՝ իբրև կուռք, կամ իբրև մահարձան կանգնեցվում առաջնորդների ու սոցիալական աստիճանակարգում բարձր դիրք գրավող անձանց դամբարանների վրա։ Նախնիներին երկրպագությունը համակցվել է լուսատուների երկրպագությանը, որի խորհրդանիշն է այս արձանի վզից կախված սկավառակաձև զարդը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նյութերից
Կատեգորիա:Հնագիտություն
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Հայերի ջարդերի ցանկ

Այս ցանկում ներկայացված է հայերի ջարդերի ցանկը․

## Տես նաև
*Հակահայկականություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հակահայկականություն
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն
Գոտի փորագրազարդ (մ.թ.ա. 12-11-րդ դարեր, Լճաշեն, № 2151)

**Գոտի փորագրազարդ ** (մ.թ.ա. 12-11-րդ դարեր, Լճաշեն), բրոնզե թիթեղից պատրաստված գոտի։ Պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2151 համարի տակ։

Գոտին համարվում է Ք. ա. 12-11-րդ դարերի հնություն, բրոնզից է, չափերը՝ 14,5×86×0,2 սմ։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղի տարածքում։

## Նկարագրություն
Գոտին պատրաստված է բրոնզե թիթեղից։ Նուրբ փորագրությամբ մակերեսը բաժանված է սյուժետային չորս հատվածների, որոնցում հաջորդաբար պատկերված են խմբերով սուրացող եղջերուներ (յուրաքանչյուր խմբում` 3-ական)։ Կենդանիների սրընթաց վազքին ընդառաջ թռչում են թռչուններ։ Գոտու հատվածները իրարից բաժանված են ոճավորված եռանկյունաձև թռչունների և վազող պարույրազարդի ուղղահայաց շարքերով։ Ընդհանուր պատկերագրությունը և հատկապես չորրորդ հատվածում սուրացող երկրորդ եղջերուի վզի տակ փորագրված սվաստիկան հուշում են կապը պտղաբերության և երկնային լուսատուների հետ առնչվող հնագույն հավատալիքների հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հարություն Մնացականյան, Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները, Երևան, 1968։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նյութերից
Կատեգորիա:Հնագիտություն
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Գոտի փորագրազարդ (մ.թ.ա. 12-11-րդ դարեր, Լճաշեն, № 2153)

**Գոտի փորագրազարդ ** (մ.թ.ա. 12-11-րդ դարեր, Լճաշեն), բրոնզե թիթեղից պատրաստված գոտի։ Պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2153 համարի տակ։

Գոտին համարվում է Ք. ա. 12-11-րդ դարերի հնություն, բրոնզից է, չափերը՝ 1 15,5×39×0,2 սմ։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղի տարածքում։

## Նկարագրություն
Դրվագված բրոնզե թիթեղի մակերեսի վրա նուրբ փորագրությամբ պատկերված են ողջ հասակով կանգնած երկու մարդկային ֆիգուրա։ Նրանցից մեկը կառավարում է երկար քաշանով երկանիվ կառքը, որի անիվները շրջանի մեջ առնված հնգաթև աստղի տեսք ունեն։ Կառքին լծված են երկարուկ իրաններով ֆանտաստիկ երկու ձիեր և կառավարվում են երասաններով։ Ձիերի ոտքերի վերջույթներին ոչ թե սմբակներ են, այլ մագիլներ, իսկ նրանցից մեկի գլխի վրա եղջյուրանման ելուստներ կան։ Ձիերի առջևից ընթանում են երկու թռչուն։ Կառապանը ընդգծված ֆալլով հսկայամարմին էակ է` սխեմատիկ, ընդհանրացված մարմնաձևերով։ Հագին առյուծի դիմակ է, մեջքին կրում է գոտի, ոտքերին` վեր կեռված քթով երկարաճիտ կոշիկներ։ Տղամարդու ուսերից վեր` դեմքի բարձրությամբ արև խորհրդանշող ճառագող սկավառակ է։ Նույնպիսի սկավառակ է պատկերված նաև աջակողմյան ձիու վզի տակ։

Մարդկային երկրորդ ֆիգուրան առաջինի նման հսկայամարմին է։ Պետք է ենթադրել, որ նա ևս կառավարում է կառք (այս հատվածում գոտին վնասված է)։ Կառքին լծված չորս ձիերից պահպանվել են երեքը, որոնց գլխավերևում պատկերված են արև խորհրդանշող սկավառակներ։ Ձիերին ընդառաջ պատկերված են կտցահարող թռչուններ։ Գոտին եզրագծված է երկշար վազող պարույրներով և հատվող զիգզագաձև զարդանախշով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* [Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները](http://hpj.asj-oa.am/780/1/65-2(95).pdf) 

## Աղբյուրներ
* Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
* Հարություն Մնացականյան, Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները, Երևան, 1968։
* Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նյութերից
Կատեգորիա:Հնագիտություն
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատմության թանգարանի նմուշներ
Ֆլորա Նվապա

**Ֆլորենս Նվանզուրուահու Նիկրու Նվապա** (, ավելի հայտնի է Ֆլորա Նվապա անունով, ), նիգերացի հեղինակ, որին անվանում են ժամանակակից աֆրիկյան գրականության մայր։ Աֆրիկացի կանանց գրողների սերնդի նախնին է, նա ճանաչվել է որպես Բրիտանիայում անգլերեն լեզվով հրատարակող առաջին աֆրիկացի կին վիպասանը։ Հասել է միջազգային ճանաչման։ Իր առաջին նորավեպը՝ «Efuru»-ն, հրապարակվել է 1966 թվականին «Հեինեմանն Կրթական գրքեր» հրատարակչության կողմից։ Նա իրեն երբեք չի համարել ֆեմինիստ գրող։

Նվապան հայտնի է նաև իր Նիգերիայի քաղաքացիական պատերազմից հետո կառավարության վերականգնման աշխատանքի համար։ Մասնավորապես, նա աշխատել է ծնողազուրկ երեխաների և փախստականների հետ, ովքեր պատերազմի ժամանակ տեղահանվել էին։ Հետագա տարիներին նա Աֆրիկյան գրականությունում և աֆրիկյան կանանց հասարակությունում աշխատել է որպես հրատարակիչ։ Նա առաջին աֆրիկացի հրատարակիչ կանանցից մեկն էր, երբ 1970-ական թվականներին հիմնադրվեց "Tana Press" հրատարակչությունը։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ և կրթություն
Ծնվել է Նիգերիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Օգուտա քաղաքում։ Վեց երեխաներից ամենամեծն է, ում քույրը՝ Մարթա Նվապան, դրամայի ուսուցչուհի է։ Ֆլորա Նվապան դպրոց է ընդունվել Օգուտայում, Պորտ Հարքոուրթում և Լագոսում։ 1957 թվականին ընդունվել է Իբադանի համալսարան, որտեղ ստացել է բակալավրի աստիճան։ Այնուհետև նա գնաց Շոտլանդիա, որտեղ 1958 թվականին Էդինբուրգի համալսարանից ստացել է Կրթության վկայական։

### Ուսուցում և հանրային ծառայություններ
Նիգերիա վերադառնալուց հետո Նվապան միացել է Կալաբարի կրթության նախարարությանը որպես կրթության պետ (մինչև 1959 թվականը)։ Ապա նա աշխատանքի է անցել Էնուգուի Թագուհու դպրոցում որպես ուսուցիչ, որտեղ 1969 թվականից 1971 թվականը նա դասավանդել է անգլերեն և աշխարհագրություն։ Նա շարունակում էր աշխատել կրթության և քաղաքացիական ծառայության ոլորտի մի քանի այլ պաշտոններում, Լագոսի համալսարանում (1962–1967): 1967 թվականից 1970 թվականների Նիգերիայի քաղաքացիական պատերամիզ հետո, նա ընդունվել է Արևելյան Կենտրոնական պետության առողջապահության նախարարության և սոցիալական ապահովության գրասենյակ, որպես հողամասերի, հետազոտության և քաղաքային զարգացման նախարար (1971–1974):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի գրողներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Նիգերիացի բանաստեղծներ
Ռաֆայել Մոնեո

**Խոսե Ռաֆայել Մոնեո Վալյես** (, ), իսպանացի ճարտարապետ։ Արժանացել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի։

## Կյանքն ու գործունեությունը
Ծնվել է Իսպանիայի Տուդելա քաղաքում։ Սովորել է Մադրիդի տեխնիկական համալսարանում, որտեղ 1961 թվականին ստացել է ճարտարապետի կոչում։ Նախագծել է Մասաչուսեթսի Վելեսլի քոլեջի թանգարանի և Հյուսթոնի գեղարվեստի թանգարանի շենքերը։ Նրա նախագծով է կառուցվել նաև Ռոդ Այլենդի Դիզայնի դպրոցի շենքը։ 2010 թվականին բացվել է Կոլումբիայի համալսարանի` Մոնեոյի նախագծով կառուցված մասնաշենքը։ Ճարտարապետի վերջին աշխատանքը Փրինսթոնի համալսարանի` Նյարդաբանության ինստիտուտի շենքն է, որ բացվել է 2013 թվականի դեկտեմբերին։ 2012 թվականին Մոնեոն ստացել է Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ։ Ժյուրիի կարծիքով Մոնեոն ունիվերսալ բնույթի ճարտարապետ է, որի աշխատանքները հարստացնում են քաղաքային տարածությունները այնպիսի գործերով, որոնք բծախնդիր են ու հանդարտ։ Լինելով արհեստավարժ` նա ամեն մի նախագծի վրա իր հետքն է թողնում` համադրելով գեղագիտական ու ֆունկցիոնալ գործառույթները հատկապես ընդարձակ տարածություններում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:MNAR (Mérida) Interior 01 retouched.jpg|Ռոմանական արվեստի ազգային թանգարան, Մերիդա, Իսպանիա
Պատկեր:Murcia CathedralSquare1.jpg|Քաղաքային աշտարակ, Մուրսիա, Իսպանիա
Պատկեր:San Sebastian Palacio Kursaal.JPG|Կոնգրեսի պալատ, Սան Սեբաստիան, Իսպանիա
Պատկեր:Museo de la ciencia valladolid2.JPG|Գիտությունների թանգարան, Վալյադոլիդ, Իսպանիա, Spain
Պատկեր:Lacathedral.jpg|Աստվածամոր տաճար, Լոս Անջելես, ԱՄՆ
Պատկեր:Housmfa.jpg|Գեղարվեստի թանգարան, Հյուսթոն, Տեխաս, ԱՄՆ
Պատկեր:Davis Museum at Wellesley College.jpg|Վելեսլի քոլեջի մշակութային կենտրոն, Բոստոն, ԱՄՆ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռաֆայել Մոնեոյի աշխատանքները 
* Ռաֆայել Մոնեոն Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի կայքում 
* Համառոտ կենսագրություն

Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կրիա (ամրոց, Տագանրոգ)

**«Կրիա» ամրոց** (, *«Կրիա» ամրոցիկ*), Ռուսաց պետության ամրաշինական կառույց Ազովի ծովի ափին, Նիկոլաևկա գյուղի շրջանում։

## Նկարագրություն
Եռաբաստիոն ամրոց էր, որը Պետրովյան ռետրանշեմենտի, այսինքն՝ Պետրոս Մեծի կարգադրությամբ 1702 թվականին Տրոյիցկայա ամրոցի մոտակայքում կառուցված՝ ցամաքի կողմից պաշտպանության երկրորդ գծի տարր էր։ Վերևից նայելու դեպքում ամրոցը ձևով հիշեցնում էր կրիա, և հենց այդ պատճառով էլ այն ստացել է իր անվանումը։

## Պատմություն
«Կրիա» եռաբաստիոն ամրոցը կառուցվել է Ազովի ծովի ափին որպես Պետրովյան ռետրանշեմենտի մաս, որը հատում է Միուսսկի թերակղզու ամենանեղ մասն այն վայրում, որտեղ Բոլշայա Չերեպախա (թարգմանաբար՝ Մեծ Կրիա) հեղեղատը մոտենում է ծովին։

## Գտնվելու վայր
Տագանրոգի «Կրիա» ամրոցի գտնվելու վայրի մասին կան հակասական տեղեկություններ։ Ըստ վարկածներից մեկի` ամրոցը գտնվել է Տրոյիցկայա ամրոցից երկու կիլոմետր հարավ, Ազովի ծովում։ Սա ինչ-որ տեղ եղել է Կրոնշտադտի նախատիպը։ Կղզին, որը հետագայում կոչեցին Չերեպախա (Կրիա), հիմնվել է ծանծաղուտի վրա։ Ծանծաղ ավազահողի մեջ խփվել են փայտե ցցագերաններ, որոնց արանքում լրցրել են հողով արկղեր։

Ամրոցը, որը կառուցվել է 1702 թվականին, ձվաձև էր և զինված էր թնդանոթներով (հրասանդներով)։ Ինչպես և Տրոյիցկայա ամրոցը, «Կրիան» ևս քանդվեց Պրուտի խաղաղ համաձայնագրի ստորագրումից հետո և այլևս չեն չվերականգնվեց։ Հետագայում այնտեղ սկզբում գտնվել է Տագանրոգի մաքսատան դետքը, իսկ 1845 թվականին կառուցվել է փայտե փարոս։ XIX դարի վերջում տեղադրվեց արդեն մետաղյա փարոս։ Ժամանակի ընթացքում Չերեպախա կղզին անցավ ջրի տակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի ամրոցներ
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ
Գավառուհին (ֆիլմ, 2011)

**«Գավառուհին»** (), ռեժիսոր Դերիկ Մարտինի կինոկատակերգություն, դրաման նկարահանված Անդրեյ Պորտեսի համանուն վեպի հիման վրա։ Պրեմիերան կայացել է Տորոնտոյի կինոփառատոնի ժամանակ 2011 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ Ֆիլմը նաև հիմնված է իրական փաստերի վրա։

## Սյուժե
Նեբրասկից 13-ամյա աղջիկը` Լուլին (Քլոյե Մորեց), ով շատ ժամանակ էր անցկացնում նկարելով և երևակայելով, որոշելով գնալ Լաս Վեգաս փախչում է իր հարբեցող ծնողներից, տանելով իր հետ իր ատրճանակը, որը նվեր էր ստացել իր 13-րդ տարեդարձին։ Նա հանդիպում է խարդախ Գլենդին (Բլեիկ Լայվլի), ով վերցնում է իրեն իր հետ և օգտագործում որպես գողությունների մասնակից։ Այս ամենից առաջ Լուլին հանդիպում է Էդիին (Էդի Ռեդմեին), ով կաղ էր և ինչպես Լուլիին էր թվում հետապնդում էր իրեն։ Սակայն, հետո պարզվում է, որ նա հետապնդում է Գլենդին` ում կրքոտ սիրահարված էր, բայց Գլենդը չէր համակրում նրան, քանի որ նա կաղ, աղքատ բեռնատարի վարորդ էր։ Ավելի ուշ Էդին սիրահարվում է Լուլիին և երբ Լուլին մերժում է լինել իր հետ նա առևանգում է Լուլիին։ Սթափվելով` Լուլին իրեն գտնում է մահճակալին կապված և հասկանում է, որ փախչելն անհնար է։ Ավելի ուշ Էդին տուն է գալիս և հիշեցնում է նախորդ գիշերվա պատահածի մասին և երդվում, որ այդպիսի բան այլևս չի կրկնվի։ Արդյունքում Գլենդան մահանում է Լուլիի ատրճանակից, իսկ Լուլին սպանում է Էդիին։ Բոն`տանտերը, որտեղ ամեն ինչ կատարվեց, որոշում է օգնել իրեն։ Նա ատրճանակի փորձագետ է և խոստանում է այնպես անել, որ ասես կրկնակի սպանություն է տեղի ունեցել, իսկ երրորդ անձ ներկա չի եղել։ Բոն նաև ասում է, որ Լոս Անջելեսում նա քույր ունի, ով միշտ ցանկացել է սեփական երեխա ունենալ` կարող է հոգ տանել Լուլիի մասին։ Սակայն պարզվում է, որ Լուլին կարոտում է իր ծնողներին և որոշում է վերադառնալ տուն։ Երբ Լուլին զանգում է իր մայրիկին, նա իմանում է, որ իր հայրը գնացել է, իսկ մայրը թքած ունի իր վրա։ Ավտոբուսի մեջ նստելով, նա թերթում է իր ալբոմը և գտնում է նկար, որտեղ Բոն թողել էր իր քրոջ հասցեն։ Լուլին առանց վարանելու ուղևորվում է Լոս Անջելես։

## Դերերում
* Քլոե Մորեց - *Լուլի ՄակՄալեն*
* Ջուլետ Լյուիս - *Տեմի*
* Բլեյկ Լայվլի - *Գլենդա*
* Ալեք Բոլդուին - *Բո*
* Ռորի Կալկին - *Կլեմենտ*
* Էդի Ռեդմեյն - *Էդի Կրիզեր*
* Էնսոն Մաունտ - *Նիկ*
* Շոն Սայպս - *Բլեին*
* Ռեյ ՄակԿինոն - *Լլոյդ*
* Դեյվ Վեսկիո - *անծանոթ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Трейлер фильма

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նևադայում
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1980-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նեբրասկայում
Առարկայացում

**Առարկայացումը** փոխաբերության մի տեսակ է, անձնավորման հակառակ երևույթը, երբ իրերին և կենդանիներին բնորոշ հատկանիշները վերագրվում են մարդուն։
Օրինակ՝

Գործածվում է խոսքն ավելի պատկերավոր դարձնելու նպատակով։

Ունի երկու դրսևորում։

Անշունչ առարկայի հատկանիշը վերագրվում է մարդուն.

Կարկաչում են առվակը, աղբյուրը, իսկ այստեղ «կարկաչել» բայը գործածվել է մանկան ծիծաղը, քրքիջը պատկերավոր ներկայացնելու համար։

Կենդանու հատկանիշը վերագրվում է մարդուն.

Մռնչում են գազանները, օրինակ՝ առյուծը։ Վերևի օրինակում մոլեգնած արքայի գոռոցը նմանեցվել է կենդանիների արքայի ձայնին։

Առարկայացումը կարող է գործածվել ինչպես չեզոք կամ դրական, այնպես էլ բացասական վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Օրինակ՝

*Բեյը ոռնում էր*. բացասական վերաբերմունք է։

Առարկայացումը գործածվում է առօրյա խոսքում և գեղարվեստական գրականության, մասամբ նաև հրապարակախոսության մեջ։

## Գրականություն
* Դավիթ Գյուրջինյան, Հայոց լեզու. խոսքարվեստի դասագիրք, Սուրբ Էջմիածին, 2015, էջ 113-114։

Կատեգորիա:Փոխաբերություններ
Էբինհաուզի տեսողական պատրանք

250px|մինի|Կենտրոնի նարնջագույն երկու շրջաններն ունեն նույն չափերը, սակայն ձախ շրջանն ավելի փոքր է ընկալվում:
**Էբինհաուզի տեսողական պատրանք կամ Տիտչեների շրջաններ**, չափերի ընկալման տեսողական պատրանք։ Ամենահայտնի տարբերակը իրար մետ տեղադրված նույն չափի երկու շրջաններն են, որոնցից մեկի շուրջը մեծ չափերի շրջաններ են, իսկ մյուսինը` մանր։ Նույն չափեր ունենալով հանդերձ` առաջին շրջանը երկրորդից փոքր է թվում։

Պատրանքը բացահայտել է գերմանացի հոգեբան Հերման Էբինհաուզը (1850-1909)։ Անգլախոս միջավայրում այն հանրաճանաչ է դարձել 1901 թվականին հրատարակված Տիտչեների հեղինակած փորձնական հոգեբանության դասագրքից։ Այստեղից էլ ծագել է երևույթի երկրորդ անվանումը` *Տիտչեների շրջաններ*։

Չնայած սովորաբար համարվում է, որ տեսողական այս պատրանքը կապված է չափերի ընկալման հետ, սակայն արտահայտվել է տեսակետ, որ այս պատրանքի ստեղծման վճռորոշ գործոնը կենտրոնական շրջանի հեռավորությունն է նրան մերձակա մյուս շրջաններից, ինչպես նաև շրջանի փակված լինելու աստիճանը։ Էբինհաուզի պատրանքը Դելբյոֆի տեսողական պատրանքի տարատեսակ կարելի է դիտարկել։ Եթե շրջապատող օղակները կենտրոնական շրջանին մոտ են տեղակայված, ապա այն ավելի մեծ է թվում, և հակառակը։ Շրջանն ընդգրկող օղակների չափը որոշում է, թե ինչքան մոտ կարող են նրանք գտնվել կենտրոնական շրջանին` առաջացնելով երկու ցուցանիշների` չափերի և հեռավորության շփոթ։

Էբինհաուզի պատրանքը էական դեր ունի ժամանակակից գիտական վեճերում, որոնք կապված են տեսողական կեղևում տեղեկության մշակման երկու տարբեր կենտրոնների (ընկալում և գործողությունների կատարում) գոյության հետ։ Ապացուցված է, որ Էբինհաուզի պատրանքն աղավաղում է չափերի ընկալումը, բայց երբ օբյեկտը տեսողական ընկալումից հետո փորձում է որոշակի գործողություններ կատարել, օբյեկտի չափերն ընկալվում են առանց աղավաղումների։ Վերջին շրջանում լույս է տեսել հրապարակում, որ իրական փորձեր են կատարվել մեծ անճշտություններով։ Այդ փորձերում ազդակները սահմանափակել են սխալի հնարավորությունը` հենց դրանով պատասխան գործողություններն ավելի ճիշտ դարձնելով։ Ընդ որում երկու ազդակները` մեծ և փոքր, ներկայացվել են տարանջատված, այսինքն` համեմատության համար երկրորդ շրջանը չի եղել, ինչն էլ Վ. Ֆրանցի և համահեղինակների կարծիքով խոսում է պատրանքի բացակայության մասին։ Հոդվածի հեղինակներն արտահայտում են տեսակետ, որ Էբինհաուզի պատրանքն աղավաղված է` անկախ տեսողական տեղեկության մշակումից։

Ժամանակակից մեկ այլ աշխատանքում պնդվում է, որ այս, ինչպես նաև Պոնցոյի տեսողական պատրանքի ընկալումը կախված է առանձին անհատների ընկալումից։

## Դրսևորումը կենդանիների մոտ
Կա կարծիք, որ Էբինհաուզի պատրանքին ենթարկվում են թռչունների մի շարք տեսակներ` հավեր, աղավնիներ, սոսնձակեռնեխներ, ժակո թութակներ։

## Տես նաև
* Տեսողական պատրանք
* Պոնցոյի պատրանք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տեսողական պատրանքներ
Տեմեռնիկյան մաքսակետ

**Տեմեռնիկյան մաքսակետ** (), Ռուսական կայսրության XVII-XIX դարերի առևտրային կենտրոն, որը գտնվում է ներկայիս Դոնի Ռոստովի տարածքում։ Տեմեռնիկյան մաքսակետի իրավահաջորդ է համարվում Ռոստովի մաքսատունը։

## Պատմություն
Դոնի վտակ Տեմեռնիկ գետի ափին մաքսային կետը հիմնադրվել է Ելիզավետա Պետրովնայի հատուկ հրամանագրով 1749 թվականին։ Մաքսակետը հիմնադրվել է գետաբերանի մոտ, Տեմեռնիկյան բնակատեղիի տեղում, Բոգատի Կոլոդեզ բնավայրի դիմաց, *«որտեղ Դոնի կազակները կարող են առևտուր անել ժամանող հույների, թուրքերի և հայերի հետ»։* Մաքսակետը սկսել է գործել 1750 թվականին։ Բերվող ապրանքների տուրքը գանձվում էր թուրքական ոսկե և արծաթե մետաղադրամներով։ 1750 թվականին Տեմեռնիկին կից ստեղծվել է կարանտինային կետ։

XVIII դարում մաքսային կետը միակն էր Ռուսաստանի արտաքին առևտրային հարաբերություններում Սև, Ազովի և Միջերկրական ծովերի նավահանգիստների հետ։ Տեմեռնիկյան անունը ստացած նավահանգստում մինչև 1762 թվականը գործել է առևտրային մենաշնորհ` «Ռուս-կոստանդնուպոլիսյան առևտրային ընկերությունը»։

1758 թվականին շրջանառությունը Տեմեռնիկի մաքսային կետի միջոցով կազմել է 86,9 հազար ռուբլի, իսկ 1762 թվականին աճել է մինչև 240,2 հազար ռուբլի։

1776 և 1836 թվականների միջև մաքսային կետը եղել է Տագանրոգում, որից հետո կրկին տեղափոխվել է Դոնի Ռոստով։

Մաքսային կետի միջոցով արտահանվում էին.
* երկաթ և թուջ,
* կովի կարագ, ձկնկիթ, կտավ, մորթեղեն,
* հաց (1871 թվականից երկաթուղու կառուցումից հետո` Վորոնեժով)։

Մաքսային կետի միջոցով ներմուծվում էին (իտալացի, թուրք և հույն առևտրականների կողմից).
* մետաքսե և բամբակե գործվածքներ,
* մետաղյա արտադրանքներ,
* խունկ, միրգ։

## Գրականություն
* А. М. Ильин. История города Ростова на Дону. Ростов-на-Дону : Пар. тип. С. Я. Авакова, 1909. С. 29.

*Խորհրդային մեծ հանրագիտարանից.*
* Ригельман А. И., Ростов-на-Дону 150 лет назад, Ростов н/Д., 1918.
* Покровский С. А., Внешняя торговля и внешняя торговая политика России, М.,1947, с. 124—126.
* Золотов В. А., Хлебный экспорт России через порты Чёрного и Азовского морей в 60—90-е годы XIX в., Ростов н/Д., 1966.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Темерницкая таможня и крепость Святого Димитрия Ростовского 

Կատեգորիա:Առևտրային կենտրոններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի պատմություն
Գաննա (լիճ)

մինի|աջից
մինի|աջից
**Գաննա** (), լիճ հյուսիսային Իտալիայում՝ Լոմբարդիա մարզի Վարեսե գավառում, Գաննայի շրջանի Վարեսինա (SS 233) մայրուղու՝ Վալգանա համայնքի հարևանությամբ, ծովի մակարդակից 390 մետր բարձրության վրա։ Լճի առավելագույն խորությունը 3 մետր է, իսկ ընդհանուր մակերեսը՝ 0,07&nbsp;կմ²։ Մարգորաբիա գետի միակ վտակն է, որն էլ հոսելով՝ թափվում է Գիրլա լիճը։

1984 թվականից Գաննան ստացել է արգելոցի կարգավիճակ։

Լճի մերձակայքում կլիման ցամաքային է, որը բնորոշ է մերձալպյան հովիտներին։ Նվազագույն ջերմաստիճանը ձմեռը՝ -20&nbsp;°C և ամառը՝ +25&nbsp;°C է։ Լճի մերձակայքում տարածված բույսերից են՝ սովորական շաքարեղեգ, ջրաշուշան, ջրոսպ, ուռենի, լաստենի, սատանայի ընկույզ։ Կենդանիներից տարածված են՝ գայլաձուկ, լին, կռնչան բադ, եղեգնուտի դրախտապան։

## Արտաքին հղումներ
* Ինֆորմացիա լճի մասին 

Կատեգորիա:Իտալիայի լճեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Իվան Զվորիկինի տուն

**Իվան Զվորիկինի տուն** (, **Զասլավսկայայի տուն**, ), շենք Դոնի Ռոստովում, որը գտնվում է Պուշկինի փողոցի և Սեմաշկոյի նրբանցքի խաչմերուկում։ Կառուցվել է 1914 թվականին ճարտարապետ Վասիլի Պոպովի նախագծով։ Մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը տանն ապրել է Ռոստովի քաղաքագլուխ, գեներալ-մայոր Իվան Նիկոլաևիչ Զվորիկինը։ 1923-1926 թվականներին տանն ապրել է խորհրդային թատերագիր Վլադիմիր Կիրշոնը։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Շենքը կառուցվել է 1914 թվականին ճարտարապետ Վասիլի Պոպովի նախագծով։ Տանը տեղակայված էին Դոնի Ռոստովի քաղաքային վարչությունը և քաղաքագլուխ Իվան Զվորիկինի բնակարանը։ Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո տունն ազգայնացվեց։ Այնտեղ տեղակայվեցին տարբեր գրասենյակներ, հիմնարկություններ, բնակարաններ և խորկուսդպրոցի հանրակացարանը։ Սկզբնական դեկորի մի մասը կորսվեց։

1923-1926 թվականներին տանն ապրել է խորհրդային թատերագիր Վլադիմիր Կիրշոնը։ Նրա կոմունալ բնակարանի համարը 10-ն էր, պատուհանները նայում էին դեպի բակ։ Նրա կինը՝ Ռիտա Կոռն-Կիրշոնը, հիշում էր. «*Փոքր, մաքուր, միշտ խնամված սենյակում կային գրասեղան, երկու աթոռ, մահճակալ։ Սեղանին գրքերի կույտ էր, թարմ ամսագրեր*»։

2000-ական թվականներին տան երկրորդ հարկը զբաղեցրել է Ռոստովի մարզի նահանգապետ Վլադիմիր Չուբը։ Այնտեղ նա բնակվում էր իր ընտանիքի հետ։ Շենքը վերանորոգվել է, և այնտեղ տեղադրվել է նոր իտալական վերելակ։

## Ճարտարապետություն
250px|մինի|ձախից
250px|մինի|ձախից
Եռահարկ շենքը զբաղեցնում է թաղամասի անկյունային հատվածը, նրա գլխավոր ճակատները դուրս են գալիս դեպի Պուշկինի փողոց և Սեմաշկոյի նրբանցք։ Տունը կառուցվել է մոդեռն ոճով գոթիկայի տարրերով։ Ճակատների միասնական ճարտարապետագեղարվեստական նկարագիրը որոշում են լուսամուտատեղերի ձևերը, էրկերները և ելուստավորումները։ Ցոկոլային հարկը երեսպատված է կոպտատաշ քարով։ Գոթիկայի տարրերից շենքի ձևավորման մեջ առկա են երեքքառորդային սյուներով ծոփորները, առաջին հարկի պատուհանների վերևում` դեկորատիվ ծաղկամանները։ Շենքի ճակատները պսակված են սլաքաձև խորշերով ատտիկոսներով։ Շքամուտքն ունի սլաքաձև կամարի տեսք։ Շենքի անկյունն ընդգծվում է վեցանկյուն էրկերով, երկրորդ հարկի մակարդակում` եզրակալված պատշգամբով և փոքր աշտարակներով պսակված գմբեթով։ Սկզբնապես աշտարակի քիվապատին տեղակայված էին ասպետների ֆիգուրներ (ապամոնտաժվել են 1960-ական թվականներին)։

Իվան Զվորիկինի տան հատակագիծն ունի բարդ կառուցվածք։ Այն բաժանված է առանձին մուտքերով երկու հատվածի` Պուշկինի փողոցի և Սեմաշկոյի նրբանցքի կողմից։ Յուրաքանչյուր հատվածում առկա են երկբազուկ սանդուղք և վերելակ։ Աստիճանասրահի շուրջ գտնվում են բնակարանները։

## Հուշատախտակներ
1962 թվականին շենքի ճակատին փակցվել է հուշատախտակ հետևյալ տեքստով.

Երկրորդ հուշատախտակը, որը տեղադրվել է 1997 թվականին, նվիրված է բանահավաք Ֆեոդոր Տումիլևիչին։ Տախտակին գրված է.

## Հիշատակում գրականության մեջ
Իվան Զվորիկինի տունը հիշատակվում է ռոստովցի բանաստեղծ Սերգեյ Կորոլյովի ստեղծագործությունում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Շամիրամը Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ (նկար)

**«Շամիրամը Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ»**, հայ ազգային պատմանկարչության հիմնադիր Վարդգես Սուրենյանցի 1899 թվականին ստեղծած կտավ, որը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Պատմություն
### Առասպել
«Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ» առասպելը Հայոց թագավոր Արա Գեղեցիկի և Ասորեստանի թագուհի Շամիրամի փոխհարաբերությունների շուրջ ստեղծված ավանդազրույց է, որը պահպանվել է Մովսես Խորենացու մշակմամբ և այլ պատմագիրների ընդօրինակումներով։

Ասորեստանի թագուհի Շամիրամը, լսելով Արայի գեղեցկության մասին, նվերներով պատվիրակներ է ուղարկել նրա մոտ, խնդրել ամուսնանալ իր հետ և դառնալ Ասորեստանի թագավորը։ Արան մերժել է Շամիրամին։ Շամիրամը մեծ զորքով եկել է Հայաստան՝ Արային գերելու։ Արան զոհվել է ճակատամարտում։ Շամիրամը գտել է Արայի դին և ցանկացել արալեզների օգնությամբ վերակենդանացնել նրան, ինչը չի հաջողվել։

### Նկարագրություն
19-20-րդ դարերի վերջում արվեստում գերիշխում է մոդեռն ոճն ու սիմվոլիզմը։ Նկարիչները վրձնել են կնոջ զգացմունքների, ապրումների և տենչանքների աշխարհը՝ մի կողմից «մութ», «սև», «խավար», «ստվեր», «մռայլ», «դև», մյուս կողմից՝ «լույս», «կրակ», «փայլ»։

Սուրենյանցի «Շամիրամն Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ» կտավի հերոսուհու հայացքում կա դեմոնիզմ, որը հիշեցնում է մյունխենյան սեցեսսիոնի հիմնադիրներից մեկի` Ֆրանց ֆոն Շտուկի «Մեղք» նկարի հերոսուհուն։ «Շամիրամն Արա Գեղեցիկի դիակի մոտ» պատկերը նման է թատերական տեսարանի, որտեղ հերոսուհին օպերային դերասանուհու և վհուկ կնոջ կերպարանք ունի՝ իր մեջ միավորելով և՛ տղամարդու, և՛ կնոջ նկարագիր։ Հերոսուհին իր ալեկոծվող կրքերի համար հանդարտություն է փնտրում ներքին պայքարում։

Միխայիլ Վրուբելի «Դևը նստած» կտավին բնորոշ դիվայնությունը սիմվոլ է, փիլիսոփայական աշխարհընկալման գեղարվեստական արտահայտման ձև, Սուրենյանցի մոտ չար ոգին հպարտ է, միայնակ, փափագում է սիրո, անկախության, ուստի և դժբախտ է։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1899 նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Կատեգորիա:Վարդգես Սուրենյանցի նկարներ
Կարմիր խնձորներ

**«Կարմիր խնձորներ»** (), վրացի ռեժիսոր Ջորջ Սիխարուլիձեի 2016 թվականին նկարահանած ֆիլմ։ Ֆիլմը նկարահանվել է Հայաստանի, Վրաստանի և ԱՄՆ-ի համագործակցությամբ։ «Կարմիր խնձորները» ֆիլմի սցենարիստ ու պրոդյուսեր Օֆելյա Հարությունյանի ավարտական թեզն է։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է նորաստեղծ ընտանիքի դրամայի, մարդկային հարաբերությունների ու ճակատագրերի մասին, թե ինչպես կողմնակի միջամտությունները կարող են փոխել մարդկանց կյանքը։

Ֆիլմում առաջին ամուսնական գիշերվանից հետո երիտասարդ կնոջ, ամուսնու ու սկեսրայրի միջև սկանդալ է բորբոքվում։

## Դերերում
* Հրաչուհի Ամիրյան	
* Գուրգեն Անտոնյան
* Լյուբա Ազատյան	
* Իրինա Դանիելյան
* Կարինե Ջանջուղազյան	
* Վահագն Մարտիրոսյան
* Աիդա Մովսեսյան	
* Արև Պետրոսյան	
* Վարդուհի Ռուշանյան	
* Հարություն Սեմերջյան
* Արմեն Եղիազարյան

## Մրցանակներ
* «Լավագույն ֆիլմ», Կոլումբիայի համալսարանի  ավարտական ֆիլմերի ամենամյա կինոփառատոն, 2016
* «Լավագույն պրոդյուսեր», Կոլումբիայի համալսարանի  ավարտական ֆիլմերի ամենամյա կինոփառատոն, 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կարմիր խնձորներ, Films.bz
* «Կարմիր խնձորներ»-ը Տորոնտոյում կամ ինչու նկարել կարճամետրաժ կինո 
* Կարմիր խնձորները ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր