Էնտրոպիոն

**Էնտրոպիոն** (), կոպերի եզրը բժշկական վիճակ, երբ  ներշրջված է դեպի ակնագունդ: 

Սովորաբար ներշրջվում է ստորին կոպը, ինչի հետևանքով թարթիչները մեխանիկորեն շփվում են եղջերաթաղանթի հետ՝ առաջացնելով խանգարում և անհարմարություն։ Այն առավել հաճախ առաջանում է ժառանգական գործոնների պատճառով և տարբերվում է էպիբլեֆարոնից, որտեղ ստորին կոպի լրացուցիչ ծալքը ուղղում է թարթիչները դեպի աչք, անգամ եթե կոպի եզրը ճիշտ դիրքում է։ Էնտրոպիոնը կարող է նաև առաջացնել երկրորդային աչքի ցավ, ինքնավնասում, կոպի սպիավորում կամ նյարդերի վնասում։ Վիճակը կարող է ազդել վերին կամ ստորին կոպի վրա, և այն կարող է լինել մեկ կամ երկու աչքերում: Երկու աչքի ներգրավվածության դեպքում խոսում են «երկկողմանի էնտրոպիոնի» մասին։ Կրկնվող տրախոմա վարակները կարող են առաջացնել ներքին կոպի սպիավորում, ինչը հետագայում կարող է պատճառ դառնալ էնտրոպիոնի։ Այս վիճակը առավել հաճախ նկատվում է 60 տարեկանից բարձր մարդկանց շրջանում։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Էնտրոպիոնի ախտանիշները ներառում են․

* Աչքի շրջանում կարմրություն և ցավ,
* Լույսի և քամու նկատմամբ զգայունություն,
* Աչքի մաշկի թուլացում,
* Արցունքազատում,
* Տեսողության անկում, մանավանդ, երբ եղջերաթաղանթը վնասված է։

## Պատճառներ
Պատճառները հետևյալն են․

* Բնածին,
* Էնտրոպիոնի որոշ պատճառներ ներառում են տարիքը, որը առաջացնում է կոպի մաշկի թուլություն և կապանի ու մկանների ձգվածություն կամ թուլություն,
* Սպիավորում (մեխանիկական էնտրոպիոն),
* Կծկանք։

Աչքի թարախային վարակը՝ տրախոման, որը դեռ տարածված է Հյուսիսային Աֆրիկայում և Հարավային Ասիայում, կարող է առաջացնել ներքին կոպի սպիավորում, ինչը հանգեցնում է ճեղքման, թարթիչների շփման և էնտրոպիոնի առաջացման։

## Բուժում
Էնտրոպիոնի բուժումը հիմնականում կատարում են վիրահատական ճանապարհով, որի ընթացքում հեռացվում է արտաքին կոպի ավելցուկային մաշկը կամ կարճացվում են կապաններն ու մկանները՝ մեկ կամ երկու կարերի միջոցով։ Վիրահատությունից առաջ երբեմն օգտագործում են ընդհանուր անզգայացում, իսկ հետո՝ տեղային անզգայացնող ներարկումներ կատարում մկանների շուրջը։ Եթե վիրահատությունը կատարվել է նախքան եղջերաթաղանթի վնասվելը, ապա կանխատեսումը գերազանց էր:

## Էնտրոպիոն կենդանիների մոտ

Էնտրոպիոնը հանդիպում է գրեթե բոլոր շների ցեղատեսակներում, սակայն որոշ ցեղատեսակներ, հատկապես մաքուր ցեղատեսակի շները, ավելի հաճախ են ենթարկվում այս վիճակին։ Այդ ցեղատեսակների թվում են՝ ակիտա, գերմանական մաստիֆ, չաու-չաու, շարպեյ, սենբեռնառ, կոկեր սպանիել, գերմանական բոքսյոր, անգլիական սփրինգեր սպանիել, ուելսական սփրինգեր սպանիել, լաբրադոր ռետրիվեր, կավալեր քինգ չարլզ սպանիել, նեապոլյան մաստիֆ, բուլ մաստիֆ, գերմանական դոգ, իռլանդական սետեր, շիբա ինու, ռոտվեյլեր, պուդել և հատկապես բլադհաունդ։ Այս վիճակը սովորաբար հայտնվում է վեց ամսականում, և եթե չբուժվի, կարող է առաջացնել այնքան ծանր աչքի վնասվածք, որ անհրաժեշտ կլինի աչքի հեռացում։

Կատուների մոտ էնտրոպիոնը սովորաբար հանդիպում է վնասվածքներից կամ ինֆեկցիաներից հետո, որոնք հանգեցնում են կոպի քրոնիկ փոփոխությունների, կամ լինում է երկրորդային էնտրոպիոն էնոֆթալմոսից։ Կարող է հանդիպել նաև առաջնային էնտրոպիոն, առավել հաճախ բրախիցեֆալիկ ցեղատեսակների (հատկապես պերսիան) և մեյն կունի մոտ։

Վերին կոպի էնտրոպիոնի դեպքում թարթիչները շփվում են աչքի հետ, իսկ ստորին կոպը սովորաբար թարթիչներ չունի, ուստի շփումը քիչ է կամ բացակայում է։ Լուրջ դեպքերում կիրառում են վիրահատական ուղղում։ Վիրահատական տարբեր տեխնիկաներից է Հոց-Ցելսուս () մեթոդը, որը ներառում է կոպի ազդված հատվածին զուգահեռ մաշկի և աչքի օղակաձև մկանի մի հատվածի հեռացում և հետո մաշկի կար։

Այլ մեթոդներ, ինչպիսիք է *Ուայմեն* () մեթոդը, կենտրոնացած են ստորին կոպի ամրացման վրա, բայց այն պակաս արդյունավետ է էնոֆթալմոս ունեցող դեպքերում։ Շարպեյ ցեղատեսակը, որը հաճախ արդեն երկու-երեք շաբաթական հասակում ունենում է էնտրոպիոն, լավ արձագանքում է ժամանակավոր կոպի կարերին, և էնտրոպիոնը հաճախ ուղղվում է երեք-չորս շաբաթվա ընթացքում, երբ հեռացվում են կարերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակնաբուժություն
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Բնածին արատներ
Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ
Կատեգորիա:Տեսողական համակարգ