Пачка сигарет (երգ)

**«Пачка сигарет»** (), խորհրդային «Կինո» ռոք խմբի երգ, որը ներառված է «Звезда по имени Солнце» ստուդիական ալբոմում և հանդիսանում է երգացանկի 6-րդ ու ամենահայտնի երգերից մեկը: Հնարավոր է, որ հեղինակը ստեղծագործության գաղափարը հղացել է 1986 թվականին՝ «Конец каникул» կարճամետրաժ ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ: Երգն ինքնին գրվել է 1988 թվականին, երբ Վիկտոր Ցոյը նկարահանում էր «Ասեղը» ֆիլմը:

Սկզբնապես նախատեսվում էր, որ նոր ռոք շարքը կոչվի «Пачка сигарет»։ Անվանափոխությունը տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ Ցոյը որոշեց ձայնագրման վերջին օրը ավելացնել «Звезда по имени Солнце» երգը։

21-րդ դարում մի շարք երաժիշտներ և խմբեր (Սերգեյ Շնուրով, «Вопли Видоплясова», «Дореволюционный Советчик», «Легальный Бизне$$») հեռուստադիտողներին առաջարկեցին «Пачка сигарет» երգի իրենց տարբերակները։

## Երգի պատմություն
«Пачка сигарет» երգի գաղափարը, ըստ ռեժիսոր Սերգեյ Լիսենկոյի՝ Վիկտոր Ցոյի մոտ ծագել է 1986 թվականին, երբ «Կինո»-ի երաժիշտները նկարահանում էին «Конец каникул» կարճամետրաժ ֆիլմը։ Այս ֆիլմը նշանակալի  չդարձավ ո՛չ խորհրդային կինոյում, ո՛չ էլ Ցոյի ստեղծագործական կենսագրության մեջ, սակայն ֆիլմում ստեղծված մթնոլորտը մոտ էր ապագա երգի տրամադրությանը։ Ինչպես հիշում են Լիսենկոն և Կիևի դերասան Ալեքսեյ Կովժունը, մի գիշեր՝ ուշ ժամերին զրուցելիս երաժիշտները հայտնաբերել են, որ իրենց ծխախոտը վերջացել է։ Քանի որ ԽՍՀՄ -ում 24-ժամյա խանութներ չկային, մի քանի մարդ, այդ թվում՝ Ցոյը, դուրս եկան «անցորդներից ծխախոտ խլելու»։ Պայմանական «ով ավելի շատ կխլի» մրցույթում հաղթել է «Կինո» խմբի ղեկավարը։

Երգը գրվել է երկու տարի անց Ալմաթիում, որտեղ Ցոյը նկարահանվում էր մեկ այլ ֆիլմում՝ Ռաշիդ Նուգմանովի «Ասեղը» ֆիլմում։ Դատելով պահպանված սևագրից՝ տեքստի սկզբնական տարբերակը որոշ չափով տարբերվում էր «Звезда по имени Солнце» ալբոմում ձայնագրված վերջնական տարբերակից։ Հեղինակի ձեռագրային տետրում առաջին տողն ավելի կարճ էր. «Ես (նստում և) օտարի պատուհանից նայում եմ օտարի երկնքին» (Я [сижу и] смотрю на чужое небо из чужого окна)։ Բացի այդ, բացակայում էին որոշ սպասարկու բառեր, որոնք հետագայում որոշեցին ստեղծագործության ռիթմը։ Ինչպես ասել է երգը գործիքավորող Յուրի Կասպարյանը, դրա մեղեդին «կառուցված է զուտ մաթեմատիկորեն», ուստի նա նոտաներն ընտրել է՝ հիմնվելով դրանց համապատասխանության վերաբերյալ իր սեփական պատկերացման վրա. «Ես պարզապես սիրում եմ ներդաշնակություն ու հանրահաշիվ․ այս ամենը շատ հետաքրքիր է»:

«Կինո»-ի առաջին ռեժիսոր Յուրի Բելիշկինը նույնպես հիշեց, որ երգի թեման մոտ էր Ցոյին և նրա ընկերներին։ Պրոդյուսերի խոսքերով՝ երբ նա առաջին անգամ եկել էր երաժիշտներին հանդիպելու (ովքեր 1980-ականների վերջին սովորաբար աշխատում էին խմբի թմբկահար Սանկտ Պետերբուրգում՝ Գեորգի Գուրյանովի՝ Բուդապեշտի փողոցում գտնվող բնակարանում), զգացել էր միջավայրի պարզությունը. «Սեղան, ծխախոտ և թեյ։ Նրանք նստած էին, լուռ էին, ծխում և ինչ-որ բան էին նվագում կիթառներով»: Հենց Գուրյանովի բնակարանում էին ձայնագրվել ռոք շարքում ներառված ստեղծագործությունների փորձարարական տարբերակները, որոնք բավականին երկար ժամանակ կրում էին «Пачка сигарет» աշխատանքային անվանումը։ Անվանափոխությունը տեղի է ունեցել 1988 թվականի վերջին՝ Ցոյի նախաձեռնությամբ, որը հայտարարել է, որ որոշել է ավելացնել «Звезда по имени Солнце» երգը, որն արդեն ձայնագրվել էր «Ասեղը» ֆիլմի համար, և որ դա ալբոմին կտար իր անունը:

## Ձայնագրություն, արձագանքներ
«Пачка сигарет» (հետագայում վերանվանվել է «Звезда по имени Солнце») ռոք շարքի երգերի վրա աշխատանքները սկսվել են 1988 թվականի փետրվարին Գուրյանովի բնակարանում և շարունակվել ընդհատումներով մինչև դեկտեմբեր։ Ալբոմի ձայնագրությունը տեղի է ունեցել Մոսկվայում՝ երգիչ Վալերի Լեոնտևի պրոֆեսիոնալ ստուդիայում, որը հագեցած էր այդ ժամանակի համար բարձրորակ սարքավորումներով։ Բոլոր կոմպոզիցիաներն արդեն պատրաստ էին դեկտեմբերի վերջին՝ հունվարի սկզբին, բայց ալբոմը թողարկվել է ուշացումով՝ 1989 թվականի օգոստոսին։ Միևնույն ժամանակ, առաջին ունկնդիրները (հիմնականում երաժիշտների ընկերներն ու մտերիմները) շատ ավելի վաղ են ծանոթացել ռոք շարքում ներառված երգերին. նրանց արձագանքները բավականին հակասական էին։

Այսպես, գրող Ալեքսանդր Ժիտինսկին ավելի ուշ պատմել է, որ 1989 թվականի փետրվարի 17-ին՝ Ալեքսանդր Բաշլաչյովի հիշատակի օրը, ձայներիզով լսել է «Звезда по имени Солнце» ալբոմի ստեղծագործությունները՝ Ցոյի և Կոնստանտին Կինչևների ներկայությամբ։ «Группа крови» ռոք շարքից հետո «Կինո»-ի նոր աշխատանքը Ժիտինսկուն ոչ արտահայտիչ է թվացել. «Ինչ-որ բան այն չէր։ Ինձ թվաց՝ դա կրկնություն էր»:

Իր հերթին, Կինչևը, որն այդ պահին փորձում էր կանգնեցնել գրողի կոշտ մենախոսությունը («Ի դեպ, անհրաժեշտ չէ, Ցոյին դա դուր չի գալիս»), հետագայում խոստովանել է, որ Վիկտորն ազդել է ոչ միայն իր աշխատանքի, այլև իր առօրյա տրամադրության վրա. «Ընկերները, որոնք հեռանում են, իրենց հետևում սև խոռոչներ են թողնում: Նույնիսկ զուտ եսասիրական հետաքրքրության դեպքում՝ նստել նրա հետ խոհանոցում, հարբել, երգել, և նա արդեն չկա»:

Երաժշտական քննադատ Արտեմի Տրոիցկին, համեմատելով ռոք շարքի դեմո տարբերակը Լեոնտևի ստուդիայում ձայնագրված ավարտուն ռոք ալբոմի հետ, նշել է, որ «ձայնասկավառակի Սանկտ Պետերբուրգյան «սևագիրը» շատ ավելի կենդանի էր հնչում»։ Մատնանշելով առանձին կոմպոզիցիաների «հիմար» դասավորությունը և ընդհանուր «անորոշությունը», Տրոիցկին միաժամանակ խոստովանել է, որ «Пачка сигарет» երգը «մեծ հաջողություն է ունեցել»:

Երաժիշտ Ալեքսանդր Տիտովի խոսքերով՝ նույնիսկ ալբոմի փորձնական տնային ձայնագրությունները լսելիս նա զգացել է, որ երգերի հեղինակը դրանց գրման պահին «շատ դժվար և միայնակ վիճակում է եղել»:

## Երգի յուրահատկությունը
Վիկտոր Ցոյի գեղարվեստական հերոսի հիմնական հատկանշական գծերը ձևավորվել էին դեռևս «Пачка сигарет» երգից շատ առաջ։ Դեռևս 1985 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի ռոք-ակումբի հիման վրա ստեղծված «Ռոքսի» ամսագիրը գրում էր, որ Ցոյի կերպարի մասին ունկնդիրներին հայտնի է «գրեթե ամեն ինչ». «Նա մշտապես ծխում է՝ և՛ ծխախոտ, և՛ պապիրոս։ Սիրում է գիշերային զբոսանքները, կարոտում է Սև ծովը, և շատ վստահություն չունի էլեկտրագնացքների հանդեպ»։ Ժամանակի ընթացքում հերոսը ձեռք է բերում նոր կենսափորձ։ Եթե «Группа крови» ալբոմում նա իրեն զգում է որպես մարտիկ՝ գոյաբանական (էկզիստենցիալ) պատերազմի դաշտում, ապա հաջորդ ռոք-շարքում՝ «Звезда по имени Солнце» ալբոմում, նա արդեն զգում է հոգնածություն՝ աշխարհի հետ մշտական հակադրության մեջ լինելուց։ Այս փոփոխությունը արտահայտված է, օրինակ, հետևյալ տողերում.

*«Я ходил по всем дорогам и туда и сюда,*

*Обернулся и не смог разглядеть следы»*։

Այս փուլում Ցոյի պոեզիայում գերակշռում են պեսիմիզմը, մոլորվածության զգացումը և վերադարձի անիմաստության գիտակցումը։ Հերոսը երկար ճանապարհ է անցել և, թեև հայացքն ուղղում է դեպի անցյալ, նա չի ձգտում վերադառնալ կամ վերապրել այն։ Այդ ճանապարհների արդյունքում նա գտել է սեփական ուղին։

Նախորդ թափառումների ժամանակ հերոսին փրկել են աստղերը, որոնք լուսավորել են ճանապարհորդի ուղին: «Пачка сигарет» ստեղծագործությունում, չնայած ալբոմի վերնագրին, որը խոստանում է հանդիպում Արեգակի հետ, կերպարը չի կարող հույսը դնել երկնային մարմինների աջակցության վրա. «Եվ ես չեմ տեսնում ոչ մի ծանոթ աստղ»: Իրավիճակի դրաման սրվում է այն փաստով, որ երկինքը նույնպես «օտար» է դարձել կերպարի համար. ինչպես նշել է բանասեր Վլադիմիր Շադուրսկին, հերոսն այլևս «ուժ չունի հոգևոր թռիչքի համար, նա միայն ունի փող ինքնաթիռի տոմս գնելու համար»:

Ուսումնասիրողներն ընդգծում են մեկ այլ առանձնահատկություն, որը բնորոշ է թե՛ «Пачка сигарет», թե՛ ամբողջ «Звезда по имени Солнце» ռոք շարքին. խոսքը ֆոլկլորային մոտիվների և կերպարների մասին է, որոնք միահյուսված են Ցոյի երգերի տեքստերի մեջ: Ժողովրդական պոեզիայի հղումներ, վերաիմաստավորված ասացվածքներ կարելի է գտնել, օրինակ, հետևալ տողում. «Եվ ոչ ոք չէր ուզում լինել մեղավոր՝ առանց գինու, / Եվ ոչ ոք չէր ուզում ձեռքերով շոգը հավաքել, / Եվ առանց երաժշտության աշխարհում մահը գեղեցիկ չէ, / Եվ առանց երաժշտության ես չեմ ուզում մոլորվել»:

## «Звезда по имени Солнце» ռոք շարքի համատեքստում
Ըստ «Ռուսական ռոք պոեզիա» (2010) մենագրության հեղինակ Յուրի Դոմանսկու՝ կոմպոզիցիոն հաջորդականությունը կարևոր է ցանկացած քնարական շարքում, այդ թվում՝ գրքերում և ալբոմներում, քանի որ հենց այն կառուցվածքն է, որը մեծապես թույլ է տալիս բացահայտել ինչպես բանաստեղծի աշխարհայացքի առանձնահատկությունները, այնպես էլ նրա ներքին հակասությունները: Այս առումով, «Звезда по имени Солнце» ռոք շարքը հետաքրքրում է հետազոտողներին՝ «ներդաշնակության և աններդաշնակության գաղափարական հակադրության» տեսանկյունից: Դոմանսկու կարծիքով, «Կինո» խմբի ամբողջ ալբոմը կառուցված է հակադրությունների վրա: Այսպիսով, եթե շարքի առաջին ստեղծագործությունը՝ «Песня без слов» երգը ցույց է տալիս կերպարի ներքին հակամարտությունն աշխարհի հետ («Դրսում կրկին ճերմակ ցերեկ է, / Օրն ինձ կռվելու մարտահրավեր է նետում»), իսկ հաջորդ՝ «Звезда по имени Солнце» երգում, ներդաշնակություն է տիրում, սակայն այն ձեռք է բերվում «հերոսի մահվան գնով»: Ալբոմի բոլոր ինը երգերը այս կերպ վերլուծելով՝ ուսումնասիրողը նշում է, որ «Пачка сигарет» (որը շարքում ներառված է վեցերորդ համարի ներքո) ցույց է տալիս կերպարի անհամապատասխանությունն իրականության հետ. միևնույն ժամանակ, նկատվում է նրա «փորձը՝ գոնե փոքր բաներում ներդաշնակություն գտնելու»։ Սա արտահայտվում է, օրինակ, հետևյալ տողում. «Բայց եթե գրպանումդ ծխախոտի տուփ կա, / Դա նշանակում է, որ այսօր ամեն ինչ այդքան էլ վատ չէ»։ «Пачка сигарет» երգում, ինչպես ամբողջ շարքում, թափառականի ուղին ներկայացնում է «աններդաշնակ աշխարհում ներդաշնակության» որոնումը:

«Звезда по имени Солнце» ալբոմի տեքստերի իմաստաբանությունն ուսումնասիրողները դրանք համեմատում են Ալեքսանդր Բլոկի պոեզիայի հետ, որը, նույն բառերը կրկնելով, միմյանց էր կապում հարակից բանաստեղծությունները։ Ցոյի ռոք շարքում բանալի բառերն են՝ «կռիվ», «պատերազմ», «արև», «պատուհան», «երկինք», «երկիր», իսկ վերջին երեքը առկա են նաև «Пачка сигарет» երգում։ Օրինակ՝ Ցոյի համար երկրի պատկերը հաստատուն չէ. այն փոխվում է ամբողջ ալբոմի ընթացքում՝ ձեռք բերելով (կախված քնարական հերոսի տրամադրությունից) տարբեր հատկանիշներ։ Եթե «Звезда по имени Солнце» երգում երկիրը հերոսի կողմից ընկալվում է որպես բնական շարժման հավերժական խորհրդանիշ («Երկուսից հետո դրա վրա ծաղիկներ են և խոտ, / Երեքից հետո՝ այն կրկին կենդանի է»), ապա «Пачка сигарет» երգում և՛ այն, և՛ երկինքը նույնքան օտար են թվում կերպարի համար. «Եվ արծաթե թևով ինքնաթիռի տոմս, / Որը, թռիչք կատարելով, միայն ստվեր է թողնում գետնին»։

## Ազդեցություն
«Пачка сигарет» երգում արտահայտված թեման յուրահատուկ մեկնաբանություն է ստացել 21-րդ դարի մի շարք խմբերի և կատարողների կողմից: Օրինակ՝ Սերգեյ Շնուրովի «Պերեմեն» («Մենք այլևս փոփոխություններ չենք սպասում») ստեղծագործությունը, որը բաղկացած է Ցոյի՝ «հեգնականորեն վերանայված» և նոր իրականությանը հարմարեցված մեջբերումներից, ներառում է հետևյալ արտահայտությունը. «Իմ գրպանը լի է ծխախոտի տուփերով, / Դեռևս ինքնաթիռ նստելու հնարավորություն չկա, / Երկինքը պատերի ետևից չի երևում, / Մենք սպասում ենք, բայց ոչ փոփոխությունների»: «Նախահեղափոխական Սովետչիկ» էստրադային անսամբլը ստեղծել է «Пачка сигарет»-ի հիման վրա ստեղծված «Табаку кисетъ» անունը կրող պարոդիան, որը, մասնավորապես, պարունակում է հետևյալ տողերը. «Դիտում եմ էմպիրեաները օտար մեզոնինի միջով, / Մարդկավայել ձգտմամբ՝ գեթ մի լուսատու ճանաչել…»: 2000-ականների սկզբին ուկրաինական «Վոպլի Վիդոպլիասովա» ռոք խումբը հանդիսատեսին ներկայացրեց Ցոյի երգի իրենց տարբերակը, որը կատարվեց համերգների ժամանակ ռուսերեն, ուկրաիներեն և անգլերեն լեզուներով: 1999 թվականին «Легальный Бизне$$» խումբն օգտագործեց Ցոյի երգի սեմփլը՝ ստեղծելու իրենց առաջին հիփ-հոփ տեսահոլովակը, որը դարձավ խմբի «այցեքարտը»:

«Пачка сигарет» երգի նկատմամբ լսարանի շարունակական հետաքրքրության մասին են վկայում «Наше радио» երաժշտական ռադիոկայանի կողմից՝ «20-րդ դարի ռուսական ռոքի 100 լավագույն երգերը» թեմայով անցկացված հարցման արդյունքները: Լսողների ընտրության համաձայն՝ «Пачка сигарет»-ը նույնպես ներառվել է ցանկում (առաջին տեղը գրաված «Группа крови» և այնպիսի ստեղծագործությունների հետ միասին, ինչպիսիք են՝ «В наших глазах», «Звезда по имени Солнце», «Восьмиклассница» և այլն):

## Ձայնագրման մասնակիցներ

* Վիկտոր Ցոյ — գլխավոր վոկալիստ, ռիթմային կիթառ
* Յուրի Կասպարյան — սոլո կիթառ, ստեղնաշարային գործիքներ, բեք վոկալ
* Իգոր Տիխամիրով — բաս կիթառ, բեք վոկալ
* Գերոգի Գուրյանով — «Yamaha RX-5» թմբուկներ, բեք վոկալ

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Пачка сигарет YouTube-ում

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1989 երգեր
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային երգեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր
Կատեգորիա:Ռոք երգեր