Նագինատա

***Նագինատա*** (, ), ավանդական ճապոնական սայրերի (*[[ճապոնական թուր|նիհոնտո]]*) տեսակ։ *Նագինատան* ի սկզբանե օգտագործվել է ֆեոդալական Ճապոնիայի սամուրայների դասի, ինչպես նաև աշիգարուի և սոհեի (ռազմիկ վանականների) կողմից։ Նագինատան օննա-մուշայի՝ ճապոնական ազնվականությանը պատկանող կին մարտիկի խորհրդանշական զենքն է։ Տարածված սխալ պատկերացումն կա, որ Նագինատան թրի տեսակ է, այլ ոչ թե ձեռնափայտային սրի։

## Նկարագրություն
*Նագինատան* կազմված է փայտե կամ մետաղյա ձողից, որի ծայրին ունի կոր ծայրով սայր։ Այն նման է չինականին *գուան տաոյին* կամ եվրոպական *գլաիվին*։ Կատանայի նման, նագինատան հաճախ ունի կլոր ձեռքի պաշտպանիչ (*ցուբա*) սայրի և բռնակի միջև, երբ տեղադրվում է կոշիրայի (սրի պահոցի) մեջ։ Սայրն ունի 30 սմ-ից մինչև 60 սմ երկարություն։

Սայրը հնարավոր է հանել, և հետ է ամրացվում *մեկուգի* (目釘) կոչվող փայտե ցցիկի միջոցով։

## Պատմություն

Ենթադրվում է, որ *նագինատան* ստեղծվել է մեր թվարկության 1-ին հազարամյակի ավելի վաղ օգտագործվող «հոկո յարի» զենքի հիման վրա։ Մեկ այլ ենթադրությունն այն է, որ *նագինատան* մշակվել է Հեյանի ժամանակաշրջանի վերջում *տաչի* սրի բռնակը երկարացնելով, և դեռ հստակ չէ, թե որ տեսությունն է ճիշտ։

Ընդհանրապես ենթադրվում է, որ *նագինատան* առաջին անգամ հայտնվել է Հեյան ժամանակաշրջանում (794–1185)։ *Նագինատա* տերմինն առաջին անգամ հայտնվել է պատմական փաստաթղթերում Հեյան ժամանակաշրջանում։ *Նագինատայի* մասին ամենավաղ հստակ հիշատակումները թվագրվում են 1146 թվականին։ *«Հոնչո Սեիկի»*-ում, որը կազմվել է 1150-ից մինչև 1159 թվականը ուշ Հեյան ժամանակաշրջանում, արձանագրված է, որ Մինամոտո նո Ցունեմիցուն նշել է, որ ինքը օգտագործել է *նագինատա* զենքը։

Հեյան վաղ ժամանակաշրջանում մարտերը հիմնականում մղվում էին *յումի* զենքով (երկար աղեղով սուր) ձիու վրա, սակայն ուշ Հեյան ժամանակաշրջանում ոտքի վրա մարտերի քանակը մեծացավ, և *նագինատան* սկսվեց օգտագործվել նաև մարտի դաշտում։ «Նագինատան» բարձրորեն գնահատվեց, քանի որ այն այնպիսի զենք էր, որը կարող էր թշնամուց տարածքային հեռավորություն պահպանել մարտերում։ Գենպեի պատերազմի ժամանակ (1180–1185), երբ Թաիրա կլանը հակադրվեց Մինամոտո կլանի դեմ, *նագինատան* բարձր գնահատականի արժանացավ ռազմիկների կողմից, համարվելով որպես չափազանց արդյունավետ զենք։ *Հեյկեի հեքիաթը* գրքում, որտեղ գրանցված է Գենփեի պատերազմը, կան նկարագրություններ, ինչպիսիք են՝ *օ նագինատա* (բառացի՝ մեծ նագինատա) և *կո նագինատա* (բառացի՝ փոքր նագինատա), որոնք ցույց են տալիս, որ օգտագործվել են տարբեր նագինատաներ։ *Նագինատան* հիանալի դրսևորվեց հեծելազորին ձիուց գցելու և հեծյալներին կանգցնեցնելու գործում։ «Նագինատայի» լայնածավալ օգտագործումը որպես մարտադաշտի զենք ստիպեց ներմուծել ոտքի պաշտպանիչներ՝ որպես ճապոնական զրահի մաս։ Ույամազումի տաճարում գտնվում են երկու *նագինատա*, որոնք, ինչպես ասվում է, նվիրվել են Տոմոե Գոզենի և Բենկեի կողմից Հեյան ժամանակաշրջանի վերջում և դրանք նշանակված են որպես կարևոր մշակութային սեփականություն։

Օնին պատերազմից հետո (1467–1477) Մուրոմաչիի ժամանակաշրջանում սկսվեցին լայնածավալ խմբակային մարտեր, որոնցում մոբիլիզացված աշիգարուները (հետևակ զինվորներ) կռվում էին ոտքի վրա, և յարին (նիզակ), յումին (երկար աղեղ) և տանեգասիման (նետ) դարձան հիմնական զենքերը։ Այս իրադարձությունը ռազմի դաշտից դուրս մղեց նագինատան և տաչին, և դրանք հաճախ փոխարինվում էին նագամակիով և կարճ, թեթև կատանայով։

Էդո ժամանակաշրջանում (1603–1867 թթ.) նագինատայի կեռները հաճախ կտրվում էին և վերածվում կատանայի կամ վակիզաշիի։ Օդաչի, տաչի, նագինատա կամ նագամակի սրերի կռնակը կտրելու և մարտավարության փոփոխությունների պատճառով այն ավելի կարճ կատանայի կամ վակիզաշիի վերածելու այս պրակտիկան կոչվում է սուրիագե  և այդ ժամանակ տարածված էր Ճապոնիայում։ Ճապոնիայում թրերի մասին ասացվածք կա. «Ցանկացած սուրը, որը պատրաստված է նագինատա կամ նագամակի-ը փոփոխելով, սահուն է կտրում» (薙刀（長巻）直しに鈍刀なし)։ Այս ասացվածքի իմաստն այն է, որ նագինատան և նագամակին ստեղծվում են իրական մարտերի համար, այլ ոչ թե որպես արվեստի գործեր, և որ դրանց մոդիֆիկացիաներից պատրաստված թրերի սրությունն ու ամրությունը ապացուցվել են մարտի դաշտում։

Խաղաղ Էդո ժամանակաշրջանում զենքի օգտագործումը մարտադաշտում նվազեց, և դրանց օգտագործումը բարձրացավ մարտարվեստի և ինքնապաշտպանության համար։ *Նագինատան* ընդունվեց որպես բարձր կարգավիճակի խորհրդանիշ և ինքնապաշտպանական զենք ազնվական կանանց համար, ինչի արդյունքում ստեղծվեց կարծրատիպ, որ «Նագինատան զենք է, որը հիմանականում օգտագործում են կանայք»։

Մեյձի դարաշրջանում այն ​​հայտնություն ձեռք բերեց սրով մարտարվեստի հետ միասին։ Տայշո դարաշրջանից մինչև հետպատերազմյան դարաշրջանը *նագինատաջուցուն* հայտնի դարձավ որպես մարտարվեստ կանանց համար՝ հիմնականում կառավարության քաղաքականության ազդեցության շնորհիվ։

Չնայած պրակտիկանտների զգալիորեն ավելի փոքր թվաքանակի, մի շարք *կորյու բուջուցու* համակարգեր (ավանդական մարտարվեստ), որոնք ներառում են *նագինատաջուցուի* ավելի հին մարտական ​​ձևեր, շարունակում են գոյություն ունենալ, ներառյալ Սուիո Րյու, Արակի Րյու, Տենդո Րյու, Ջիկիշինկագե րյու, Հիգո Կորյու, Տենշին Շոդեն Կատորի Շինտո Րյու, Տոդա-հա Բուկո Րյու և Յոշին Րյու, որոնցից մի քանիսը լիազորված ներկայացուցիչներ ունեն Ճապոնիայից դուրս։

## Նագինատան մեր օրերում
Ժամանակակից *նագինատաջուցուի* մեջ տարածված են երկու տեսակի *նագինատա*։

*Աթարաշիի նագինատայում* (新しいなぎなた) *նագինատան*, որը կոչվում է *շիաի-յո*, ունի կաղնուց բռնակ և բամբուկից «սայր» (*հաբու*)։ Այն օգտագործվում է պրակտիկայի, մրցումների և սպարինգի համար։ Այն ունի 210 սմ և 225 սմ երկարություն և պետք է կշռի ավելի քան 650 գրամ։ «Սայրը» փոխարինելի է։ Նրանք հաճախ կոտրվում կամ վնասվում են սպարինգի ժամանակ և կարող են արագ փոխարինվել՝ ժապավենով ամրացվելով բռնակին։

Նագինատան, որն օգտագործվում է *կորյու* պրակտիկանտների կողմից, ունի կաղնու փայտ և սայր, և կարող է ներառել սկավառակի ձևով պաշտպանիչ (*ցուբա*)։ Այն կոչվում է *կիհո-նյո*։

## Պատկերներ

File:Antique_Japanese_naginata_blade.jpg|Հնաոճ *նագինատա* սայր, Տոկիոյի ազգային թանգարան
File:Naginata(2).JPG|Կամակուրայի ժամանակաշրջանում ստեղծված *նագինատա*
File:Naginata1.JPG|Երկու *նագինատա*
File:Antique Japanese naginata 1.jpg|*Նագինատա* սուր և *սայա*
File:Antique Japanese (samurai) naginata blade 5.jpg|
File:Naginata blade.jpg|
File:Antique Japanese (samurai) naginata.JPG|
File:Antique Japanese (samurai) naginata.jpg|
File:Antique Japanese (samurai) naginata 4.jpg|
File:Samurai wearing kusari katabira (chain armor).jpg|1870 թվականի լուսանկար՝ զրահ հագած սամուրայներն ու պահողները՝ *նագինատայով*
File:Tomoe-Gozen.jpg|Տոմոե Գոզենը ձիու վրա, ձեռքին՝ *նագինատա*
File:NDL-DC 1302763-Tsukioka Yoshitoshi-芳年武者无類 源牛若丸・熊坂長範-明治16-crd.jpg|Ուշիվակամարուի մենամարտը, ով օգտագործում է *տաչի*, Կումասակա Չոհանի՝ ավազակապետի հետ, ով օգտագործում է *նագինատա*։ Յոշիտոշիի ուկիյո-է շարքից՝ «Խիզախությունից դողացող մարտիկները»։
File:Takayama-Ukon.jpg|Սամուրայ Տակայամա Ուկոնը *նագինատա* պահելիս։ Հեղինակ՝ Ուտագավա Յոշիիկու (1867).
File:Yoshitoshi - Ronin lunging forward cph.3g08656.jpg|Ռոնին՝ ձեռքին *կատանա* և *նագինատա*
File:Dog - Hata Rokurozaemon with his dog.jpg|Հատա Րոկուրոզեմոն սամուրայը *նագինատա* կրելիս

## Ծանոթագրություններ