Ուիլյամ Ջեննինգս Բրայան

**Ուիլյամ Ջեննինգս Բրայան** (; ), ամերիկացի քաղաքական և պետական գործիչ, Դեմոկրատական կուսակցության պոպուլիստական թևի ներկայացուցիչ։ Երեք անգամ (1896, 1900, 1908) առաջադրվել է Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնի համար, երեք անգամ էլ պարտվել է Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչներին՝ Ուիլյամ Մաք-Քինլիին (երկու անգամ) և Ուիլյամ Հովարդ Տաֆտին։

Նեբրասկայի նահանգապետ Չ. Բրայանի ավագ եղբայրն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հարավային Իլինոյսի Սեյլեմ քաղաքում, փաստաբան և քաղաքական գործիչ Սիլաս Բրայնանի և Մերի Էնն Բրայանի ընտանիքում։ 1866 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Սալեմից հյուսիս գտնվող 520 ակր (2,1 քառակուսի կիլոմետր) ֆերմա, որտեղ Ուիլյամ Բրայանն անցկացրել է իր մանկությունը։ Ուիլյամի ծնողները խորապես կրոնավոր էին. նրա հայրը պատկանում էր բապտիստին, իսկ մայրը՝ մեթոդիստական եկեղեցուն։

Ուիլյամ Բրայանը մինչև 10 տարեկանը սովորել է տանը։ 1874 թվականին նրան ուղարկել են Ջեքսոնվիլլի Whipple Academy։ Դպրոցը թողնելուց հետո նա ընդունվել է Իլինոյսի քոլեջ, որտեղ սովորել է դասականներ և ավարտել է քոլեջը, որպես լավագույն ուսանող, 1881 թվականին։ Ուսման ընթացքում նա եղել է Սիգմա Պի գրական ընկերության անդամ։ Քոլեջն ավարտելուց հետո մեկնել է Չիկագո՝ իրավաբանություն սովորելու։ 1884 թվականին նա ամուսնացել է Մեյ Բյորիդի հետ։

1883-1887 թվականներին Բրայանը փաստաբանությամբ է զբաղվել Ջեքսոնվիլում, այնուհետև տեղափոխվել է Նեբրասկա նահանգի Լինքոլն նոր քաղաք։ 1890 թվականին Բրայանն ընտրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամ Դեմոկրատական կուսակցությունում։

### Նախագահական ընտրություններ
thumb|174փքս|left|Բրայանի քաղաքական պլատֆորմի ծաղրանկարը (1900)
1896 թվականին Բրայանը առաջադրվել է Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում։ Այս ժամանակ նա ընդամենը 36 տարեկան էր և պատմության մեջ ամենաերիտասարդ նախագահի թեկնածուն էր։ Նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ Բրայանը հակադրվեց ոսկու ստանդարտին, բիմետալիզմի և արծաթե փողի համատարած օգտագործման համար, որն ապահովեց նրա ժողովրդականությունը ֆերմերների, մանր և միջին բուրժուազիայի շրջանում։ Բացի Դեմոկրատական կուսակցությունից, նրան աջակցում էին Պոպուլիստական կուսակցությունը և Արծաթե հանրապետական կուսակցությունը (արծաթի փողերի կողմնակիցների խմբակցություն, որը անջատվեց ՀՀԿ-ից)։ Այնուամենայնիվ, Բրայանը ընտրություններում պարտվեց հանրապետական Ուիլյամ Մաք-Քինլիին 176 և 271 ընտրողների ձայների հարաբերակցությամբ։

Բրայանը աջակցում էր Իսպանիայի դեմ պատերազմին, սակայն դրա ավարտից հետո նա դեմ էր Ֆիլիպինների բռնակցմանը։

1900 և 1908 թվականներին Բրայանը կրկին առաջադրվել է Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում, որը նույնպես հաջողությամբ չի ավարտվել։ Որպես լավ հռետոր, Բրայանը ընտրությունների ժամանակ երկար ճանապարհորդություններ է կատարել Ամերիկայում՝ շաբաթներ շարունակ ամեն օր մի քանի ժամ խոսելով ժողովրդի առջև։ Բրայանն իր կյանքի ընթացքում հազարավոր ելույթներ է ունեցել։

### Պետական քարտուղար
1913 թվականին, երբ Բրայանի աջակցությամբ նախագահ ընտրվեց դեմոկրատ Վուդրո Վիլսոնը, Բրայանը Վիլսոնի կողմից նշանակվեց ԱՄՆ պետքարտուղարի պաշտոնում։ Ռուսաստանի դեսպան Յու. Պ. Բախմետևը չգնահատեց Բրայանի դիվանագիտական հմտությունները.*«Պարոն Բրայանի առաջին քայլերը չարդարացրին այն լավատեսների հույսերը, ովքեր պատկերացնում էին, որ նա անմիջապես կհասկանա իր դիրքի պատասխանատվությունն ու արժանապատվությունը, կզսպի իր լայն բնավորությունը և կզսպի իր չափազանց անկեղծ լեզուն, բայց «միայն գերեզմանը կարող է ուղղել կուզը», և նա մնաց այն անսանձ [[Դեմագոգիա|դեմագոգը]], որը միշտ եղել է։ Իրեն բոլորովին անծանոթ դեպքերի ուսումնասիրությամբ զբաղվելու փոխարեն՝ [[ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտ|Պետդեպարտամենտին]] միանալուց 10 օր անց նա մեկնեց Նեբրասկա իր տուն՝ նշելու իր ծննդյան տարեդարձը անթիվ ելույթներով՝ ինչպես միշտ, հեղեղված ամենաբուռն [[Ազատականություն|լիբերալիզմով]]։ Հատկապես Չիկագոյում, Սուրբ Պատրիկի օրը, նա չկարողացավ դիմադրել, և ոգեշնչված կանաչ դրոշներով և իռլանդական երգերով ու «շարականներով», նա առաջվա պես շարունակեց գովաբանել ճնշվածներին և ջարդել բռնակալներին. հիանալով «իռլանդական» ինքնակառավարման կողմնակիցների հաջողություններով՝ նա հայտարարեց, որ 2 տարի հետո ամբողջ աշխարհում իռլանդացիները տոնելու են ազատությունը…* Ես անձամբ, ինչպես մենք բոլորս, ընդամենը երկու առիթ ունեցա Սպիտակ տանը պաշտոնական ընդունելությունների ժամանակ այս իրարանցման հեղինակի հետ մի քանի բառ փոխանակելու, և նա, և նա ինձ տպավորեց, որպես միանգամայն տիպիկ բնակտոր, առանց եվրոպական բարքերի հավակնությունների, ով իր արտաքին տեսքով և հասցեականորեն պահպանել է ամերիկյան հին քաղաքական գործիչների բնութագրերը, որոնք արդեն սկսել են անհետանալ, լինելով 20 տարի իր կուսակցության անհաջող, բայց ակտիվ և ազդեցիկ ղեկավարը, նրա համար դժվար կլինի հեռանալ մշտական պայքարից. հանգիստ աշխատանք ամենախաղաղ և ներքին գործերի նախարարությունում, և նրա համախոհներն ու հետևորդները հազիվ թե թույլ տան, որ նա մարտական դրոշը փոխանցի մեկ ուրիշին և 4 տարի նվիրի այն գործերին, որոնք նրանք լիովին անտեսում են։ Վերջին չարաճճիությունն ապացուցեց, որ նա չի կարող հետ մնալ ամբոխից և թոշակի անցնել իր աշխատասենյակում»*։*

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Բրայանն առաջ քաշեց միջազգային հակամարտությունները արբիտրաժի միջոցով լուծելու ծրագիր։ Բրայանը 28 համաձայնագիր է կնքել տարբեր երկրների հետ, որոնց համաձայն՝ այս երկրի և ԱՄՆ-ի միջև կոնֆլիկտի դեպքում հակամարտությունը պետք է լուծվեր արբիտրաժի միջոցով։ Բրայանի «պացիֆիզմը» բախվեց ԱՄՆ-ի հակագերմանական դիրքորոշմանը և 1915 թվականին հանգեցրեց նրա հրաժարականին։

Բրայանն աջակցել է արգելքի ներդրմանը։ Բրայանի գործունեության մեկ այլ ոլորտ էր էվոլյուցիայի տեսության դասավանդմանը հակադրվելը։ Բրայանը հանդես է եկել որպես մեղադրող Կապկի դատավարության ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետքարտուղարներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պետական գործիչներ