Ալջերնոն Չարլզ Սուինբերն

մինի|Ալջերնոն Չարլզ Սուինբերն, մոտ 1865 թ.
**Ալջերնոն Չարլզ Սուինբերն** (անգլերեն՝ *Algernon Charles Swinburne.* ), հայտնի է նաև .**A C. Swinburne կարճ անվանումով,** վիկտորյանական ժամանակաշրջանի անգլիացի բանաստեղծ, թատերագիր, արձակագիր և քննադատ: Ստեղծագործել է տաբու համարվող այնպիսի թեմաներով,  ինչպիսիք են լեսբիականությունը, սադո-մազոխիզմը և հակաթեիզմը : Նրա բանաստեղծություններն ունեն բազմաթիվ ընդհանուր մոտիվներ, որոնցից են օվկիանոսը, ժամանակը և մահը: Սուինբերնի ստեղծագործություններում հանդես են բերված մի շարք պատմական անձինք, նրանց թվում՝ Սապֆոն («Sapphics»), Անակտորիան («Anactoria») և Կատուլլոսը («To Catullus»)։ Նրա ստեղծագործությունը արդեն իսկ վաղ շրջանում ընդունվեց որպես խոշոր գրական սկանդալ։ Սուինբերնը, ի թիվս այլ բաների, ֆլագելանտիզմի՝ մտրակահա(վ)ելու միջոցով սեքսուալ հաճույք ստանալու մասին գրականության հեղինակ է:

## Կենսագրություն
Սուինբերնը ծնվել է 1837 թվականի ապրիլի 5-ին Լոնդոնի Գրոսվենոր Փլեյս թաղամասի Չեսթեր Սթրիթ 7 հասցեում գտնվող առանձնատանը, նորթումբրիական հարուստ ընտանիքում: Նա կապիտան (հետագայում՝ ծովակալ) Չարլզ Հենրի Սուինբերնի (1797–1877) և Էշբերնհեմի 3-րդ կոմսի դուստր լեդի Ջեյն Հենրիետայի վեց երեխաներից ավագն էր։  Սուինբերնները տուն ունեին նաև Լոնդոնի Վեստմինսթեր թաղամասում՝ Ուայթհոլ Գարդենսում։  Լոնդոնում ծնված տղան իր մանկությունն անցկացրել է Նորթումբերլենդի Քափիտոն Հոլլի ընտանեկան կալվածքում կամ Ուայթ կղզու Բոնչըրչում գտնվող Իսթ Դենում գտնվող իր ծնողների տանը: Տասներկու տարեկանում նա հաճախել է Իթոնի գիշերօթիկ դպրոց, բայց 1853 թվականի սեպտեմբերին թողել է այդ դպրոցը և մասնավոր դասեր առել՝ նախապատրաստվելով համալսարանական ուսմանը։ 1856 թվականի հունվարից մինչև 1860 թվականը սովորել է Օքսֆորդի համալսարանի Բալիոլ քոլեջում, բայց լքել է այն՝ առանց ավարտելու: Այստեղ նա հանդիպել, ծանոթացել, ընկերացել է նախառաֆայելական շարժման ներկայացուցիչների, մասնավորապես Դանթե Գաբրիել Ռոսսետիին, ով այնտեղ աշխատում էր որմնանկարների վրա: Հետագայում շուրջ մեկ տարի վերջինիս հետ կիսեց Չելսիում (Լոնդոն) գտնվող իր տունը  և նրա հետ ընկերությունը շարունակեց մինչև 1872 թվականը (ցմահ ընկեր մնաց նրա եղբոր ՝ Ուիլյամ Մայքլ Ռոսսետիի հետ): 1860-1879 թվականներին Սուինբերնը ապրում էր լոնդոնյան վարձակալած տարբեր կացարաններում: Նա հիանում էր Վիկտոր Հյուգոյով, ում  անձամբ հանդիպեց Փարիզում 1882 թվականին։

1865 թվականին Սուինբերնը ուշադրություն գրավեց *«Ատալանտա Կալիդոնում»* չափածո դրամայով, որն աչքի էր ընկնում տպավորիչ հանգավորմամբ ու ռիթմով: *«Բանաստեղծություններ և բալլադներ»* վերնագիրը կրող ժողովածուն գրական սկանդալ առաջացրեց 1866 թվականին, հատկապես սադոմազոխիստական էրոտիզմի պատկերման պատճառով։ Հայտնի է, որ Սուինբերնը մինչև մահ առնչություններ ուներ ծեծի առարկայի հետ: 1868 թվականի հոկտեմբերին բանաստեղծը փրկվեց Նորմանդիայում՝ Էտրետատում  խեղդվելուց, ինչը հանգեցրեց նրա հանդիպմանը Գի դե Մոպասանի հետ։

1871 թվականին hրատարակված  *«Երգեր արևածագից առաջ»* ժողովածուն արտացոլում է Սուինբերնի հիացմունը դեմոկրատ և ազատամարտիկ Ջուզեպե Մաձինիի նկատմամբ: *Բանաստեղծություններ և բալլադներ* (1878) վերնագիրը կրող երկրորդ հատորյակի *Ave Atque Vale-ի* էլեգիայում արտահայտված է Սուինբերնի համակրանքը Շառլ Բոդլերի հանդեպ։

1879 թվականին՝ առողջության վատթարացումից հետո (ի թիվս այլ բաների՝ դա վերագրվում է ալկոհոլի երկարատև չարաշահմանը ), Սուինբերնին ընդունեց իր ընկերը՝ բանաստեղծ և քննադատ Թեոդոր Ուոթս-Դանթոնը, ում տանը նա ապրեց մինչև իր մահը։ Սուինբերնի ստեղծագործական ուշ շրջանի  երկերը հիմնականում փիլիսոփայական և քննադատական են: Մասնավորապես նա զբաղվել է Շեքսպիրի գործերի, Մարիա Ստյուարտի և Տրիստանի և Իզոլդայի լեգենդի վերլուծությամբ: Ծերության շրջանում նա գրեթե խուլ էր։

Սուինբերնին թաղել են Ուայթ կղզու Բոնչըրչում՝ իր ծնողների կողքին:

Համբավավոր գրողի ընկերներից Էդմունդ Գոսեն էր նրա առաջին կենսագիրը:

## Երկեր
; Չափածո դրամաներ

* *The Queen Mother / Մայր թագուհին* (1860)
* *Rosamond /Ռոզամոնդ* (1860)
* *Chastelard / Չաստելարդ* (1865)
* *Bothwell / Բոթուել* (1874)
* *Mary Stuart / Մարիա Ստյուարտ* (1881)
* *Marino Faliero / Մարինո Ֆալիերո* (1885)
* *Locrine / Լոկրին* (1887)
* *The Sisters / Քույրերը* (1892)
* *Rosamund, Queen of the Lombards / Լոմբարդների թագուհի Ռոզամունդը*  (1899)

; Պոեզիա

* *Atalanta in Calydon / Ատալանտան Կալիդոնում* (1865)
* *Poems and Ballads / Բանաստեղծություններ և բալլադներ* (1866)
* *Songs before Sunrise / Երգեր արևածագից առաջ* (1871)
* *Songs of Two Nations / Երկու ազգերի երգեր* (1875)
* *Erecthus / Էրեկտուս* (1876)
* *Poems and Ballads, Second Series / Բանաստեղծություններ և բալլադներ, երկրորդ շարք* (1878)
* *Գարնանային մակընթացությունների երգեր / Songs of the Springtides* (1880)
* *Studies in Song* (1880)
* *The Heptalogia, or the Seven against Sense. A Cap with Seven Bells* (1880)
* *Tristam of Lyonesse / Տրիստամ Լիոնցի* (1882)
* *A Century of Roundels* (1883)
* *A Midsummer Holiday and Other Poems / Միջամառային արձակուրդ և այլ բանաստեղծություններ* (1884)
* *Poems and Ballads, Third Series / Բանաստեղծություններ և բալլադներ, երրորդ շարք* (1889)
* *Astrophel and Other Poems / Ասստրոֆելը և այլ բանաստեղծություններ* (1894)
* *The Tale of Balen / Բալենի հեքիաթը* (1896)
* *A Channel Passage and Other Poems / Անցում Լա Մանշով և այլ բանաստեղծություններ* (1904)

; Վեպեր

* *Լեսբիա Բրենդոն* (1860-ականներ, հատված, հրատարակվել է հետմահու 1952 թ.)
* *Մեկ տարվա նամակներ* (1877)

; Քննադատական երկեր

* *William Blake: A Critical Essay / Ուիլյամ Բլեյք. Քննադատական ակնարկ* (1868)
* *Under the Microscope / Մանրադիտակի տակ* (1872)
* *George Chapman: A Critical Essay (1875 / Ջորջ Չեփմեն. Քննադատական ակնարկ* (1875)
* *Essays and Studies / Էսսեներ և ուսումնասիրություններ* (1875)
* *A Note on Charlotte Brontë / Գրառում Շառլոտ Բրոնտեի մասին* (1877)
* *A Study of Shakespeare / Ուսումնասիրություն Շեքսպիրի մասին*  (1880)
* *A Study of Victor Hugo / Ուսումնասիրություն Վիկտոր Հյուգոյի մասին* (1886)
* *A Study of Ben Jonson / Ուսումնասիրություն* *Բեն Ջոնսոնի մասին* (1889)
* *Studies in Prose and Poetry / Արձակ և չափածո ուսումնասիրություններ* (կամ՝ Ուսումնասիրություններ արձակի և չափածոյի բնագավառներում. 1894)
* *The Age of Shakespeare / Շեքսպիրի դարաշրջանը* (1908)
* *Shakespeare / Շեքսպիր* (1909)

## Ծանոթագրություններ

## Սուինբերնի երկերի ժողովածուներ
* L. M. Findlay (Hrsg.): *Selected Poems.* Carcanet, Manchester 1982; Reprint: Carcanet/Fyfield Books, Manchester 1987/1988, ISBN 0-85635-728-6 / LM Findlay (խմբ.) *Ընտրյալ բանաստեղծություններ.* Կարկանետ, Մանչեսթեր 1982; Վերատպություն՝ Carcanet/Fyfield Books, Manchester 1987/1988, ISBN 0-85635-728-6 ; կրկին՝ Routledge, NY 2002, ISBN 0-415-94238-1 (թղթե կազմ) և ISBN 0-415-94237-3 (կոշտ կազմ): Ինդեքս, որոշ բանաստեղծությունների վերնագրերի և բանաստեղծությունների սկզբնավորության ցանկ (անգլերեն)։

## Գրականություն
* Christian Enzensberger: Viktorianische Lyrik. Tennyson und Swinburne in der Geschichte der Entfremdung. Carl Hanser, München 1997, ISBN 3-446-11226-X. (Habilitationsschrift Universität München. 1969; in der DNB nur ohne ISBN gelistet)/ Քրիստիան Էնցենսբերգեր . *Վիկտորյանական պոեզիա.* *[[Ալֆրեդ Թեննիսոն|Թենիսոնը]] և Սուինբերնը օտարացման պատմության մեջ.* Կարլ Հանսեր, Մյունխեն, 1997, ISBN 3-446-11226-X : ( Հաբիլիտացիոն թեզ Մյունխենի համալսարանից. 1969 թ., նշված է DNB- ում միայն առանց ISBN ի)
* Walter Franke: *Algernon Charles Swinburne als Dramatiker.* Schencke, Bitterfeld 1900 / Վալտեր Ֆրանկ -  Ա*լջերնոն Չարլզ Սուինբերնը՝ որպես դրամատուրգ։* Schencke, Bitterfeld 1900 ( Digitalisat ):
* Edmund Gosse: ''The Life of Algernon Charles Swinburne.'' The Macmillan Company, New York 1917. Mit Briefen im Anhang. / Էդմունդ Գոսսե . Ալջերնոն Չարլզ Սուինբերնի կյանքը.'' The Macmillan Company, Նյու Յորք 1917 թ. Կից տառերով։
* Catherine Maxwell: *Swinburne.* Northcote House, Tavistock 2006, ISBN 0-7463-1106-0./ Քեթրին Մաքսվել: *Սուինբերն.* Northcote House, Tavistock 2006, ISBN 0-7463-1106-0 :
* William B. Ober: *Swinburne’s Masochism: Neuropathology and Psychopathology.* In: William B. Ober: *Boswell’s Clap and Other Essays. Medical Analyses of Literary Men’s Afflications.* Southern Illinois University Press, 1979; Taschenbuchausgabe: Allison & Busby, London 1988, Neuauflage ebenda 1990, ISBN 0-7490-0011-2, S. 43–88. / Ուիլյամ Բ. Օբեր. *Սուինբերնյան մազոխիզմ. նյարդաբանություն և հոգեախտաբանություն.* Ուիլյամ Բ. Օբեր՝ *Բոսուելի ծափը և այլ էսսեներ։* *Գրական տղամարդկանց տառապանքների բժշկական վերլուծություններ.* Southern Illinois University Press, 1979; Թղթե տպագիր հրատարակություն՝ Allison & Busby, London 1988, նոր հրատարակություն նույն տեղում 1990, ISBN 0-7490-0011-2, էջ 43–88։
* Stefan Ripplinger: *Und vergib uns unsere Unschuld. Er war der Perverse für alle Fälle... Zum 100. Todestag.* In: *[[:de:Jungle world|jungle world]].* Beilage Dschungel, 9. April 2009, S. 7 ff. / Շտեֆան Ռիփլինգեր. *Եվ ներիր մեզ մեր անմեղությունը:* *Նա այլասերվածն էր ամեն դեպքում...* *100-րդ համար* *Մահվան օր.* *Ջունգլիների աշխարհում :* Jungle հավելված, 9 ապրիլի, 2009 թ., էջ .
* Rikky Rooksby, Nicholas Shrimpton (Hg.): *The Whole Music of Passion. New Essays on Swinburne.* Scolar, Alsdershot 1993, ISBN 0-85967-925-X./ Ռիկի Ռուքսբի, Նիկոլաս Շրիմփթոն (խմբ.) *Կրքի ամբողջ երաժշտությունը:* *Նոր ակնարկներ Սվինբերնի մասին.* Scolar, Alsdershot 1993, ISBN 0-85967-925-X :
* Rikky Rooksby: *A. C. Swinburne. A Poet’s Life.* Scolar/Ashgate, Aldershot 1997, ISBN 1-85928-069-2./ Ռիկի Ռուքսբի. *AC Swinburne.* *Բանաստեղծի կյանքը.* Scolar/Ashgate, Aldershot 1997, ISBN 1-85928-069-2 :
* Edward Thomas: ''Algernon Charles Swinburne. A Critical Study.'' Mitchell Kennerley, New York 1912/ Էդվարդ Թոմաս՝ Ա''լջերնոն Չարլզ Սուինբերն։'' ''Քննադատական ուսումնասիրություն.'' Միտչել Քեններլի, Նյու Յորք 1912 թ.
* Theodore Wratislaw: ''Algernon Charles Swinburne. A Study.'' Greening & Co. Ltd., London/ Թեոդոր Վրատիսլավ՝ Ա''լջերնոն Չարլզ Սուինբերն։'' ''Ուսումնասիրություն.'' Greening & Co. Ltd., Լոնդոն 1900 թ.

## Արտաքին հղումներ

*  (plain text and HTML)
* Poetry of Algernon Charles Swinburne at the Poetry Foundation.
* 
* "Swinburne as Critic" in T. S. Eliot's essay "Imperfect Critics", collected in *The Sacred Wood: Essays on Poetry and Criticism*, 1922.
* Archival material at 
* Swinburne, a eulogy by A. E. Housman
* Stirnet: Swinburne02  Swinburne's genealogy.
* No. 2. The Pines, Max Beerbohm's memoir of Swinburne.
* The Swinburne Project: A digital archive of the life and works of Algernon Charles Swinburne.
* Algernon Charles Swinburne Collection at the Harry Ransom Center 
* . General Collection, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University.

Կատեգորիա:1837 ծնունդներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:1909 մահեր
Կատեգորիա:Աթեիստ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հակաթեիզմ
Կատեգորիա:Նոր հեթանոսություն
Կատեգորիա:Պրեռաֆայելիտներ
Կատեգորիա:Քննադատներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ