Բորիս Օնիշչենկո

**Բորիս Գրիգորևիչ Օնիշչենկո** (ծնվ․՝ սեպտեմբերի 19 1937 թվական, գյուղ Բերեզնյակի, Խորոլի շրջան, Պոլտավայի մարզ, ՈՒԽՍՀ), ԽՍՀՄ հնգամարտիկ, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1971 թվական, զրկված՝ 1976 թվական)։ «Դինամոյի» կազմում հանդես գալով՝ ներկայացրել է Կիևը։

### Օլիմպիական խաղեր
* 1968 - թիմային հաշվարկում դարձել է արծաթե մեդալակիր (Պավել Լեդնյովի և Ստասիս Շապարնիսի հետ միասին), անհատական հաշվարկում 5-րդ տեղն է զբաղեցրել։
* 1972 - թիմային հաշվարկում դարձել է օլիմպիական չեմպիոն (Պավել Լեդնյովի և Վլադիմիր Շմելյովի հետ միասին), անհատական հաշվարկում դարձել է արծաթե մեդալակիր, չորս մարզաձևերից հետո եղել է առաջատար, անհաջող է հանդես եկել թեթևաթլետյան կրոսում պարտվել է հունգարացի մարզիկ Անդրաշ Բալցոյին։
* 1976 - որակազրկվել է։

### Աշխարհի առաջնություններ
Աշխարհի չեմպիոն․
* 1971 - անհատական հաշվարկ,
* 1969, 1971, 1973-1974 - թիմային հաշվարկ,
արծաթե մեդալակիր․
* 1969 - անհատական հաշվարկ,
* 1970 - թիմային հաշվարկ,
բրոնզե մեդալակիր․
* 1970, 1973-1974 - անհատական հաշվարկ,
* 1967 - թիմային հաշվարկ։

### ԽՍՀՄ առաջնություններ
* 1969-1970 թվականների ԽՍՀՄ չեմպիոն, 
* 1976 թվականին՝ անհատական հաշվարկում։

## Որակազրկում
1976 թվականի կայացած ամառային օլիմպիական խաղերին մասնակցելիս հնգամարտի 2-րդ մարզաձևի՝ սուսերամարտի ժամանակ, Օնիշչենկոն հաղթել է բոլոր մրցակիցներին։ Մեծ Բրիտանիայի սուսերամարտի հավաքականի առաջատար Ջերեմի Ֆոքսի հետ մենամարտի մեկնարկին Ֆոքսն անսպասելիորեն հետ թեքվեց, և Օնիշչենկոյի սուսերը չդիպավ՝ կանգ առնելով Ֆոքսի կրծքից 10-15 սմ հեռավորության վրա, սակայն նրա մրցակցի թիկունքում, ամեն դեպքում, վառվեց լամպը, որն ազդանշան էր տալիս հասցված խոցման մասին։ Բրիտանացիները պահանջեցին այդ պահը վերադիտարկել և վերլուծության ենթարկել․ զննվեց ցուցատախտակը, ապա՝ Օնիշչենկոյի զենքը (սկզբում խարդախության մասին խոսք չկար. ենթադրվում էր տեխնիկական խափանում, ներարկումը գրանցող էլեկտրական շղթայում ինքնաբուխ կարճ միացում)։

Օնիշչենկոյի սուսերը փոխելուց հետո՝ ԽՍՀՄ-ի հնգամարտի հավաքականում այդ պահի դրությամբ լավագույն սուսերամարտիկ համարվող Օնիշչենկոն հաղթեց անգլիացուն, բայց այս անգամ արդեն «ազնիվ» սուսերով (և հետո էլ շարունակեց հաղթանակների շարքը՝ հաղթելով մնացած 9 մարտերից 8-ում)։

Սակայն այդտեղ արդեն՝ մարտն ավարտելուց ընդամենը մի քանի րոպե անց, Օնիշչենկոյի սուսերի փորձաքննությունը բացահայտեց հետևյալը․ բռնակի մեջ ներկառուցված էր զամշով քողարկված կոճակ, այս կոճակը սեղմելով՝ ցանկացած պահի կարելի էր բոլորափակել էլեկտրական միացումը, որը միացնում էր դատավորի լույսը, և խոցումը հաստատվում էր։

Օնիշչենկոն հենց նույն պահին որակազրկվեց, և ԽՍՀՄ-ի հավաքականը, որը համարվում էր մրցումների թիմային հաշվարկում ֆավորիտ, զրկվեց մեդալային պայքարին մասնակցելու հնարավորությունից։

Խորհրդային պատվիրակության կողմից անմիաջապես եղավ համապատասխան արձագանք․ ԽՍՀՄ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի նախարարների խորհրդի ղեկավար Սերգեյ Պավլովը, քննադատելով Օնշչենկոյին, հայտարարեց նրան ցմահ որակազրկելու մասին։ Արդյունքում նրան զրկեցին կոչումներից, պարգևներից և ԽՄԿԿ-ի անդամակցությունից։

Գոյություն ունեն տարբեր վարկածներ այն հարցի շուրջ, թե երբ են կասկածել, որ Օնիշչենկոն խարդախության է դիմել։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ անմիջականորեն օլիմպիական մրցաշարի ընթացքում, երբ Օնիշչենկոյի մրցակիցն անգլիացի Ադրիան Փարքերն էր, և արձանագրվեց կասկածելի խոցում, ինչին հենց այդ պահին ուշադրություն դարձրեց Ջերեմի Ֆոքսը։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Ջերեմի Ֆոքսն սկսել է կասկածել դեռևս Լոնդոնի նախաօլիմպիական մրցաշարի անցկացման ժամանակ, երբ դիտարկում էր սուսերամարտի մենամարտերի տեսաձայնագրությունները, իսկ մասնագետները հավաստեցին, որ Օնիշչենկոյի կողմից հասցված խոցումներից մեկը եղել է կեղծ, սակայն, բրիտանացիներն աղմուկ չբարձրացրին մինչ բուն Օլիմպիական խաղերի՝ սուսերամարտի մենամարտերի մեկնարկը։

Անգլալեզու գրականությունում Օնիշչենկոն ստացել է *«Dishonishenko»* կեղծանունը (բառախաղ՝   անարգանք, պատվազրկում բառերից)։

## Որակազրկումից հետո
1977 թվականին Կիևում՝ «Օլիմպիական» կոչվող համալիրում, բացվեց «Աթլետ» ուսումնամարզական բազան, որի տնօրենի պաշտոնում նշանակվեց Բորիս Օնիշչենկոն, ով այդ պաշտոնն զբաղեցրեց ավելի քան 30 տարի։

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1972 թվական, զրկված՝ 1976 թվականին)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* Заколдованная шпага // Матч ТВ
* Советский атлет обманул весь мир, чтобы победить. Как он стал главным мошенником в истории спорта? // Лента. Ру, 16 декабря 2020

Կատեգորիա:Մարզաձևեր
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարզիկներ ըստ ազգության
Կատեգորիա:Մարզիկներ ըստ մարզաձևի
Կատեգորիա:Մարզիկներ ըստ սպորտաձևի
Կատեգորիա:Չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ