Էգոն Բոնդի

**Էգոն Բոնդի** (, իսկական անունը՝ *Զբինեկ Ֆիշեր*, , 20 հունվարի, 1930, Պրահա, Չեխիա — 9 ապրիլի, 2007, Բրատիսլավա, Սլովակիա), չեխ գրող, փիլիսոփա։ Եղել է Պրահայի ընդհատակի առաջնորդներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1930 թվականի հունվարի 20-ին Պրահայում։ Հայրը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ եղել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության բանակի գեներալ։ Մայրը մահացել է, երբ նա դեռ 13 տարեկան էր։ 1947 թվականին ավարտել է գիմնազիան, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով ստիպված է եղլ հրաժարվել բարձրագույն կրթություն ստանալուց։ Ապրել է աղքատության մեջ, զբաղվել է մաքսանենգությամբ, ինչի պատճառով մի քանի անգամ ձերբակալվել է։ Ծանոթացել է Կարել Տեյգեի, Զավիշ Կալանդրոյի, Վլադիմիր Բոուդնիկի հետ։ Հանդես է եկել երկրի «ստալինացման», տարածվեղ անտիսեմիտիզմի դեմ։ 1940-ական թվականների վերջից արդեն հանդել է եկել որպես բանաստեղծ-սյուրռեալիստ։ 1949 թվականին նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են *Հրեական անուններ* ժողովածուում. այդ ժամանակ էլ նա առաջին անգամ գործածում է գրական կեղծանունը, որով հայտնի է դառնում հետագայում։ 1950 թվականին հիմնում է *Կեսգիշեր* հրատարակչությունը, իսկ բանաստեղծությունների առաջին գիրքը հրատարակում է 1952 թվականին։ Պրահայի Կարլի համալսարանում ուսումնասիրել է փիլիսոփայություն ու հոգեբանություն (1957—1961)։ Միաժամանակ Ազգային թանգարանում աշխատել է որպես պահակ (մինչ 1962 թվականը), հետագայում Ազգային գրադարանում աշխատել է որպես գրագիր (մինչ 1967 թվականը)։ 1967 թվականին ստացել է փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

Պրահայի գարնան ընթացքում մասնակցել է «նոր ձախերի» «Հեղափոխական երիտասարդության շարժմանը»։ 1970-ական թվականներին ծանոթացել է Իվան Մարտին Յիրոուսի հետ, երգերի տեքստեր է գրել *[http://en.wikipedia.org/wiki/The_Plastic_People_of_the_Universe The Plastic People of the Universe]* հայտնի ռոք խբի համար։ Նորմալիզացիայի տարիներին ստեղծագործությունները տպագրել է սեփական միջոցներով՝ առանց թույլտվության. այդ ժամանակ հրատարակում է համաշխարհային փիլիսոփայության պատմությունը 14 հատորով։ Եղել է սոցիալիստ տրոցկիական, ապա մաոական հակմամբ, փիլիսոփայության մեջ ավելի հակված է եղել մարքսիզմին, որ միավորում էր բուդդիզմի հետ։ Էգոն Բոնդին մշտապես կոնֆլիկտիների մեջ էր պաշտոնական գաղափարախոսության հետ։ Երկար տարիներ ընկերություն է արել Բոգումիլ Գրաբալի հետ։ Վերջինս Էգոն Բոնդիի կերպարը ներկայացրել է *Քնքուշ բարբարոսը* (1973, վեպի հիման վրա ֆիլմ է նկարահանվել 1989 թվականին, http://www.imdb.com/title/tt0097968/) վեպում ու մի շարք այլ ստեղծագործություններում։

Թավշե հեղափոխությունից հետո նախկին խստությամբ քննադատել է հետսոցիալիստական ռեժիմը Չեխիայում, ԱՄՆ-ի դերն ու դիրքորոշումը։ 1989 թվականին տեղափոխվել է Տելչ, իսկ 1993 թվականին, իբրև երկրի բաժանման դեմ բողոքի արտահայտություն, տեղափոխվել է Բրատիսլավա, որտեղ մինչ 1995 թվականը փիլիսոփայություն է դասավանդել Կոմենսկու համալսարանում։ Ստացել է Սլովակիայի քաղաքացիություն։ Մահացել է ստացած այրվածքներից (քնել էր առանց ծխախոտը հանգցնելու, որից էր այրվել էր նրա հագուստը)։

2004 թվականին հրապարակված արխիվային փաստաթղթերի համաձայն՝ 1952 թվականից մինչ 1989 թվականը (ընդհատումներով) համագործակցել է Չեխոսլովակիայի պետական անվտանգության ծառայության հետ։

Էգոն Բոնդիի որդին առաջին ամուսնությունից բանաստեղծ Զբինեկ Ֆիշեր Կրտսերն է (ծնվել է 1959 թվականին)։

## Ստեղծագործությունը
Հեղինակել է բանաստեղծություններ, վեպեր, փիլիսոփայական ու քաղաքագիտական աշխատություններ։ Թարգմանել է գերմանացի (Քրիստիան Մորգենշտորն) ու ամերիկացի (Ֆերլինգետի) բանաստեղծությունները, Լաո Ցզիի, Էրիխ Ֆրոմի աշխատությունները։

## Ճանաչում
Էգոն Խոստովսկու մրցանակ (Տորոնտո, 1981)։
## Գրքեր

### Բանաստեղծություններ
* *Pražský život* — Poezie mimo domov, Mnichov 1985 (գրվել է 1952 թ.)
* *Nesmrtelná dívka* — Poezie mimo domov, Mnichov 1989 (գրվել է 1952 թ., վերահրատ. 1992 թ.)
* *Básnické dílo sv. 1 * — Pražská imaginace, Praha 1989 (1950-ական թվականների բանաստեղծություններ)
* *Básnické dílo sv. 2 * — Pražská imaginace, Praha 1989 (1950—1953 թվականների բանաստեղծություններ)
* *Básnické dílo sv. 3 * — Pražská imaginace, Praha 1990 (1954—1963 թվականների բանաստեղծություններ)
* *Básně 1988 aneb Čas spíše chmurný + Odplouvání* — Inverze, Praha 1990.
* *Básnické dílo sv. 4 (Naivita)* — Pražská imaginace, Praha 1991.
* *Básnické dílo sv. 5)* — Pražská imaginace, Praha 1991 (1963—1971 թվականների բանաստեղծություններ)
* *Básnické dílo sv. 6 (Deník dívky, která hledá Egona Bondyho)* — Pražská imaginace, Praha 1991.
* *Dvě léta* — Inverze 1991 (1989—1990 թվականների բանաստեղծություններ)
* *Básnické dílo sv. 7* — Pražská imaginace, Praha 1992 (1971—1974 թվականների բանաստեղծություններ)
* *Básnické dílo sv. 8 * — Pražská imaginace, Praha 1992 (1974—1976 թվականների բանաստեղծություններ)
* *Básnické dílo sv. 9 * — Pražská imaginace, Praha 1993 (1977—1987 թվականների բանաստեղծություններ)
* *Ples upírů* — Obrys-Kontur / Poezie mimo domov, Mnichov 1995.
* *Zbytky eposu* — F. R. And G., Bratislava 1998 (գրվել է 1955 թ.)
* *Velká kniha* — Maťa, Praha 2000 (գրվել է 1952 թ.)
* *Sbírečka* — Maťa, Praha 2000 (գրվել է 1974 թ.)
* *Deník dívky, která hledá Egona Bondyho* — PT, Bratislava 2001 (գրվել է 1971 թ.)
* *To jsou zbytečné verše* — Maťa, Praha 2003 (գրվել է 1975 թ.)

### Արձակ
* *Invalidní sourozenci* — 68 Publishers, Toronto 1981 (Archa, Praha 1991) (գրվել է 1974 թ.)
* *Sklepní práce* — 68 Publishers, Toronto 1988 (Votobia, Olomouc 1997) (գրվել է 1973 թ.)
* *Afghánistán* — (součást souboru Orwelliáda) Delta, Praha 1990 (գրվել է 1980 թ.)
* *3x Egon Bondy — Šaman, Mníšek, Nový věk* — Panorama, Praha 1990 (գրվել է 1975, 1974 և 1982 թվականներին)
* *Gottschalk, Kratés, Jao Li, Doslov* — Zvláštní vydání, Brno 1991 (գրվել է 1988 թ.)
* *Cesta českem našich otců* — Česká expedice, Praha 1991 (գրվել է 1983 թ.)
* *Nepovídka* — Zvláštní vydání, Brno 1994 (գրվել է 1983 թ.)
* *Leden na vsi* — Torst, Praha 1995 (*psáno 1977*)
* *Hatto* — Zvláštní vydání, Brno 1995.
* *Příšerné příběhy 1975—1986* — Maťa, Praha 1995.
* *Severin* — Votobia, Olomouc 1996.
* *Cybercomics* — Zvláštní vydání, Brno 1997.
* *Agónie — Epizóda 96* — PT, Bratislava 1997.
* *Týden v tichém městě* — PT, Bratislava 1998.
* *Údolí* — PT, Bratislava 1998.
* *Bezejmenná* — Zvláštní vydání, Maťa, Brno-Praha 2001 (գրվել է 1987 թ.)
* *677* — Zvláštní vydání, Brno 2001 (գրվել է 1977 թ.)
* *Máša a Běta* — Akropolis, Praha 2006 (գրվել է 1978 թ.)
* *Šaman* — Akropolis, Praha 2006 (գրվել է 1975 թ.)
* *Bratři Ramazovi* — Akropolis, Praha 2007 (գրվել է 1985 թ.)

### Գրական այլ ստեղծագործություններ
* *Ministryně výživy* — Arkýř, Mnchov 1989 (վերահրատ. 1991 թ., գրվել է 1970 թ.)
* *Prvních deset let* — Maťa, Praha 2003 (ինքնակենսագրություն, գրվել է 1981 թ.)
* *Hry* — Akropolis, Praha 2007 (գրվել է 1968—1970 թվականներին)

### Փիլիսոփայական աշխատություններ
* *Otázky bytí a existence.* Svobodné slovo, Praha 1967 (գրվել է 1961 թ.)
* *Útěcha z ontologie.* Academia, Praha 1967.
* *Buddha.* Orbis, Praha 1968.
* *Filozofické eseje, sv. 1 (Útěcha z ontologie).* DharmaGaia, Praha 1999.
* *Filosofické eseje, sv. 2 (Juliiny otázky, Doslov).* DharmaGaia, Praha 1993.
* *Filozofické eseje, sv. 3.* DharmaGaia, Praha 1994.
* *Filozofické eseje, sv. 4.* DharmaGaia, Praha 1995.
* *Poznámky k dějinám filozofie sv. 1 (Indická filozofie).* Vokno, Praha 1991
* *Poznámky k dějinám filozofie sv. 2 (Čínská filozofie).* Vokno, Praha 1993.
* *Poznámky k dějinám filozofie sv. 3 (Antická filozofie).* Vokno, Praha 1994.
* *Poznámky k dějinám filozofie sv. 4 (Filozofie sklonku antiky a křesťanského středověku).* Vokno, Praha 1993.
* *Poznámky k dějinám filozofie sv. 5 (Středověká islámská filozofie, reformace).* Vokno, Praha 1995.
* *Poznámky k dějinám filozofie sv. 6 (Evropská filozofie XVII. a XVIII. století).* Vokno, Praha 1996.

### Քաղաքագիտական աշխատություններ
* *Neuspořádaná samomluva.* L. Marek, Brno 2002 (գրվել է 1984 թ.)
* *O globalizaci.* L. Marek, Brno 2005.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրողին նվիրված կայք 
* Հոդված Չեխական գրականության բառարանում 
* ''Revolver revue '' կայքում 
* [Մենք նորից ամենասկզբում ենք…, հարցազրույց, [2003]] 
* Մահախոսական 
* Մահախոսականը The New York Times թերթում 
* Մահախոսականը The Guardian թերթում 

Կատեգորիա:Չեխ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չեխ գրողներ
Կատեգորիա:Չեխ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Չեխ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Չեխ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ