Սրտի երրորդ տոն

**Սրտի երրորդ տոն**, կամ **S<sub>3</sub>**, սրտի հազվադեպ հանդիպող լրացուցիչ տոն, որն ի հայտ է գալիս սրտի երկու բնականոն տոներից (S1 և S2) անմիջապես հետո: S3-ն ասոցացվում է սրտային անբավարարության հետ:

## Ֆիզիոլոգիա
Սրտի երրորդ տոնն առաջանում է դիաստոլայի միջին երրորդականի սկզբում՝ S2-ից մոտավորապես 0,12-0,18 վայրկյան անց: Սա առաջացնում է մի ռիթմ, որը դասականորեն համեմատվում է «Kentucky» բառի հնչերանգի հետ, որտեղ վերջին վանկը («-CKY**'») համապատասխանում է S<sub>3</sub>-ին:

S<sub>3</sub>-ը կարող է ֆիզիոլոգիական լինել մինչև 40 տարեկան անձանց և որոշ մարզիկների մոտ, սակայն միջին տարիքում այն արդեն պետք է անհետանա։ Կյանքի ուշ շրջանում այս հնչյունի վերահայտնվելը բնականոն չէ և կարող է մատնանշել լուրջ խնդիրներ, ինչպիսին է [[Սրտային անբավարարություն|սրտային անբավարարությունը]]: S<sub>3</sub> հնչյունն ավելի ցածր հաճախականություն ունի, քան սովորական տոները, սովորաբար թույլ է և լավագույնս լսվում է [[Ստետոսկոպ|ստետոսկոպի]] զանգակով:

Երրորդ տոնը կոչվում է նաև փորոքային գալոպ կամ պրոտոդիաստոլիկ գալոպ՝ վաղ դիաստոլայում լսվելու պատճառով: Քանի որ այն լրացուցիչ հնչյուն է, համարվում է [[Գալոպի ռիթմ|գալոպի ռիթմի]] տեսակ։ Գալոպի մյուս ռիթմը կոչվում է [[Սրտի չորրորդ տոն|S<sub>4</sub>]]: Այս երկուսը միանգամայն տարբեր են, բայց երբեմն կարող են հանդես գալ միասին՝ ձևավորելով քառակի գալոպ: [[Հաճախասրտություն|Հաճախասրտության]] առկայության պայմաններում S<sub>3</sub>-ը և S<sub>4</sub>-ը տարբերակելը կարող է դժվար լինել, և նրանք կարող են ընդունվել որպես մեկ միասնական հնչյուն, որը կոչվում է գումարային գալոպ: S<sub>3</sub>-ը խուլ, ցածր հաճախականությամբ հնչյուն է, որը լավագույնս լսվում է սրտի գագաթի վրա՝ ստետասկոպի զանգակով, երբ պացիենտը պառկած է ձախ կողմի վրա: Երեխաների կամ երիտասարդների մոտ այս տոնի առկայությունը մատնանշում է առաձգական փորոքի առկայություն, որը կարող է ենթարկվել արագ լցման: Հակառակը, երբ S<sub>3</sub>-ը լսվում է միջին տարիքի կամ տարեց անձանց մոտ, այն հաճախ հիվանդության նշան է, որը մատնանշում է փորոքային լցման մեծացում՝ պայմանավորված կանգային [[Սրտային անբավարարություն|սրտային անբավարարությամբ]] կամ ծանր միտրալ կամ եռփեղկ փականի հետհոսքով:

== Պատճառներ ==
Ենթադրվում է, որ S<sub>3</sub>-ն առաջանում է [[Փորոք (սիրտ)|փորոքի]] պատերի միջև արյան հոսքի առաջ և հետ տատանումից՝ [[Նախասիրտ|նախասրտերից]] արյան ներհոսքի հետևանքով: Սրտի երրորդ տոնը չի առաջանում մինչև դիաստոլայի միջին երրորդականը, քանի որ դիաստոլայի վաղ շրջանում փորոքները բավարար չափով լցված չեն՝ անհրաժեշտ լարվածություն ստեղծելու համար: S<sub>3</sub>-ը կարող է լինել նաև փորոքի արագ լցման և ընդարձակման ժամանակ ջլային թելերի լարման հետևանք: Վերջերս կատարված հետազոտությունները հուշում են, որ միտրալ փականի օղի տրամագիծը S<sub>3</sub> հնչյունի առաջացման կարևորագույն գործոններից մեկն է:

== Ասոցիացիաներ ==
S<sub>3</sub>-ը ասոցացվում է [[Սրտային անբավարարություն|սրտային անբավարարության]] հետ, որն առաջանում է հետևյալ վիճակների հետևանքով՝

Թեև շատ աղբյուրներ նշում են, որ հնչյունն առաջանում է արյան «տատանման» կամ «պատին հարվածելու» պատճառով, ժամանակակից ինվազիվ հետազոտությունները (օգտագործելով **աքցելերոմետրեր''' և սրտի կաթետերիզացիա) հուշում են, որ այն իրականում բացասական ցնցում է:

### Փորոքային արագ լցում
* Միտրալ հետհոսք՝ սա այն իրավիճակն է, երբ միտրալ փականի փեղկերից մեկը, որը սովորաբար կանխում է արյան հոսքը ձախ փորոքից դեպի ձախ նախասրտ, խափանվում է, թույլ տալով սիստոլայի ժամանակ արյան մուտքը նախասրտեր: Սա նշանակում է, որ ձախ նախասրտը գերլցվում է, ինչը այնուհետև հանգեցնում է փորոքների արագ լցման, երբ միտրալ փականը բաց է։
* Ձախ նախասրտի և ձախ փորոքի լցման ճնշման բարձրացում, որը սովորաբար ձախ փորոքի կոշտացման և լայնացման արդյունք է
* Միջփորոքային միջնապատի արատ՝ սա երկու փորոքների միջև պատի անցք է, որը թույլ է տալիս փորոքին՝ արագ լցնվել մյուս փորոքից:

### Ձախ փորոքի թերի գործառույթ
* Սրտամկանի ինֆարկտից հետո՝ արյան մատակարարման խանգարման պատճառով փորոքների պատի հյուսվածքի մահը հանգեցնում է պատի որոշ հատվածների անբավարար կծկման (հիպոկինեզիա) կամ կծկման ընդհանրապես բացակայության (ակինեզիա), ինչը նշանակում է, որ դրանք նաև ավելի դանդաղ են թուլանում, ուստի փորոքների լցումը համեմատաբար արագ է։
* Դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիա - փորոքների պատերը տարբեր պատճառներով բնականոն չեն, դառնում են բարակ և կոշտ, ուստի լավ չեն թուլանում:

S3-ը կարող է նաև պայմանավորված լինել եռփեղկ փականի անբավարարությամբ և կարող է վկայել նաև հիպերտենզիվ հիվանդության մասին։

Պերիկարդը և սրտամկանը ախտահարող որոշ հիվանդությունների ժամանակ (ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիաներ) կարելի է լսել նմանատիպ հնչյուն, սակայն սովորաբար ավելի բարձր հաճախականությամբ է և կոչվում է «պերիկարդային թակոց»։ S3-ը կարող է նաև շփոթվել լայնորեն ճեղքված S2-ի կամ միտրալ բացման աղմուկի հետ, սակայն այս հնչյունները սովորաբար շատ ավելի բարձր տոնայնության են և ի հայտ են գալիս S2-ի սկզբին ավելի մոտ։

## Բուժում
Վիճակն ինքնին բուժման կարիք չունի, անհրաժեշտ է շտկել հիմքում ընկած պատճառը։ Կախված պատճառագիտությունից՝ գալոպի ռիթմը կարող է ինքնաբերաբար լուծվել։

## Տես նաև
* Սրտի տոներ
* Սրտի չորրորդ տոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սրտաբանություն