Ժողովրդական կրոն

մինի|ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի Ջամայկա հարթավայրում գտնվող բուսաբանական այգիները վաճառում են կրոնական ապրանքներ, ինչպիսիք են սրբերի արձանները և աղոթքներով զարդարված մոմեր, ժողովրդական բժշկության և ամուլետների հետ մեկտեղ:|265x265փքս
**Ժողովրդական կրոն**, Կրոնագիտության և բանահյուսության մաս։ Ավանդական կրոնը կամ ժողովրդական կրոնը ներառում են կրոնի տարբեր ձևեր և արտահայտություններ, որոնք տարբերվում են կազմակերպված կրոնի պաշտոնական վարդապետություններից և գործելակերպից։ Ժողովրդական կրոնի ճշգրիտ սահմանումը գիտնականների շրջանում տարբեր է։ Երբեմն նաև կոչվում է ժողովրդական համոզմունք, այն բաղկացած է կրոնի հովանու ներքո գտնվող էթնիկ կամ տարածաշրջանային կրոնական սովորույթներից. բայց պաշտոնական դոկտրինից և գործելակերպից դուրս։

«Ժողովրդական կրոն» տերմինը սովորաբար ներառում է երկու առնչվող, բայց առանձին առարկաներ։ Առաջինը ժողովրդական մշակույթի կրոնական հարթությունն է, կամ կրոնի ժողովրդական-մշակութային չափումները։ Երկրորդը վերաբերում է ֆորմալ արտահայտման տարբեր փուլերով երկու մշակույթների սինկրետիզմի ուսումնասիրությանը, ինչպիսիք են աֆրիկյան ժողովրդական հավատալիքների և հռոմեական կաթոլիկության միաձուլումը, որը հանգեցրեց Վոդունի և Սանտերիայի զարգացմանը, և ֆորմալ կրոնների նման խառնուրդները ժողովրդական մշակույթների հետ։ Չինաստանում ժողովրդական բողոքականությունը սկիզբ է առել Թայպինգի ապստամբությունից։

Չինական ժողովրդական կրոնը, ժողովրդական քրիստոնեությունը, ժողովրդական հինդուիզմը և ժողովրդական իսլամը ժողովրդական կրոնի օրինակներ են, որոնք կապված են հիմնական կրոնների հետ։ Տերմինը նաև օգտագործվում է, հատկապես ներգրավված հավատքների հոգևորականների կողմից, նկարագրելու այն մարդկանց ցանկությունը, ովքեր այլ կերպ հազվադեպ են հաճախում կրոնական պաշտամունքի, չեն պատկանում եկեղեցուն կամ նմանատիպ կրոնական հասարակությանը և ովքեր պաշտոնական հավատք չեն ցուցաբերել։ որոշակի դավանանք, ունենալ կրոնական հարսանիքներ կամ թաղումներ, կամ (քրիստոնյաների շրջանում) իրենց երեխաներին մկրտել:[մինի|Ինարի Ուկամիի զոհասեղանը Կիոտոյի Ֆուշիմի Ինարի տաճարում։ Սինտոն ճապոնացիների էթնիկ կրոնն է[1]։|269x269փքս](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%E4%BC%8F%E8%A6%8B%E7%A8%B2%E8%8D%B7%EF%BC%95.JPG)

## Սահմանում
Համաշխարհային կրոնների համառոտ Օքսֆորդի բառարանում Ջոն Բոուկերը «ժողովրդական կրոնը» բնորոշել է որպես «կրոն, որը հանդիպում է փոքր, տեղական համայնքներում, որոնք չեն հավատարիմ մնալ մեծ համակարգերի նորմերին», կամ «կրոնական հավատալիքների և սովորույթների յուրացում հանրաճանաչ երկրներում։ մակարդակը»։

Դոն Յոդերը պնդում էր, որ ժողովրդական կրոնը սահմանելու հինգ տարբեր եղանակներ կան։ Առաջինը մի հեռանկար էր, որը արմատավորված էր մշակութային էվոլյուցիոն շրջանակում, որը հասկանում էր ժողովրդական կրոնը որպես կրոնի ավելի հին ձևերի գոյատևումը։ սա կկազմի «պաշտոնական կրոնական համատեքստում մշակույթի զարգացման ավելի վաղ փուլերից ժառանգված հավատալիքների և վարքագծի պահպանումը»։ Այս սահմանումը կդիտարկի ժողովրդական կրոնը կաթոլիկ Եվրոպայում որպես նախաքրիստոնեական կրոնի գոյատևող և բողոքական Եվրոպայում ժողովրդական կրոնը որպես միջնադարյան կաթոլիկության գոյատևում ։

Յոդերի կողմից բացահայտված երկրորդ սահմանումը այն տեսակետն էր, որ ժողովրդական կրոնը ներկայացնում է պաշտոնական կրոնի խառնուրդը էթնիկ կրոնի ձևերի հետ. սա օգտագործվում էր ժողովրդական կրոնի տեղը Ամերիկա մայրցամաքի սինկրետիկ հավատքի համակարգերում բացատրելու համար, որտեղ քրիստոնեությունը միախառնվել էր բնիկ ամերիկյան և աֆրիկյան համայնքների կրոնների հետ ։

Յոդերի երրորդ սահմանումը այն էր, որը հաճախ օգտագործվում էր բանահյուսության մեջ, որը գտնում էր, որ ժողովրդական կրոնը «հավատքի, ծեսի, սովորույթների և դիցաբանության փոխազդեցությունն է ավանդական հասարակություններում», որը ներկայացնում է այն, ինչը հաճախ նվաստացուցիչ կերպով բնութագրվում է որպես սնահավատություն ։ Յոդերի կողմից տրված չորրորդ սահմանումը նշում էր, որ ժողովրդական կրոնը ներկայացնում է «կրոնի ժողովրդական մեկնաբանությունն ու արտահայտությունը»։ Նշելով, որ այս սահմանումը չի ներառի այն հավատալիքները, որոնք հիմնականում կապված չեն կազմակերպված կրոնի հետ, օրինակ՝ կախարդության մեջ, նա, հետևաբար, փոխեց այս սահմանումը՝ ներառելով «ժողովրդական կրոնականություն» հասկացությունը՝ դրանով իսկ սահմանելով ժողովրդական կրոնը որպես «ժողովրդական կրոնականության մշակույթում ավանդ. կրոնի նկատմամբ ժողովրդական վերաբերմունքի ողջ շրջանակը»։ Նրա հինգերորդ և վերջին սահմանումը ներկայացնում էր «գործնական աշխատանքային սահմանում», որը միավորում էր այս տարբեր սահմանումների տարրերը։ Այսպիսով, նա ամփոփեց ժողովրդական կրոնը որպես «կրոնի այն բոլոր տեսակետների և սովորույթների ամբողջությունը, որոնք գոյություն ունեն ժողովրդի մեջ՝ անկախ պաշտոնական կրոնի խիստ աստվածաբանական և պատարագային ձևերից և դրանց կողքին»։

Յոդերը նկարագրել է «ժողովրդական կրոնը» որպես գոյություն ունեցող «բարդ հասարակության մեջ այդ հասարակության կազմակերպված կրոն(ների) հետ կապված և լարվածության մեջ։ Դրա համեմատաբար անկազմակերպ բնույթը տարբերում է այն կազմակերպված կրոնից։մինի|Ստամբուլի փողոցներում աղոթող մուսուլմանները.|262x262փքսԿրոնի սոցիոլոգ Մաթիաս Զիկ Վարուլը սահմանեց «ժողովրդական կրոնը» որպես «սովորական պրակտիկաների և հավատալիքների համեմատաբար չարտացոլված ասպեկտ, որը ուղղված է կամ արգասաբեր է որևէ բանի, որը դուրս է անմիջական այստեղից և այժմից. առօրյա տրանսցենդենցիան»։

Սոցիոլոգիայում ժողովրդական կրոնը հաճախ հակադրվում է էլիտար կրոնի հետ։ Ժողովրդական կրոնը սահմանվում է որպես հավատալիքներ, սովորույթներ, ծեսեր և խորհրդանիշներ, որոնք ծագում են այլ աղբյուրներից, բացի կրոնի ղեկավարությունից։ Ժողովրդական կրոնը շատ դեպքերում հանդուրժվում է կրոնի ղեկավարության կողմից, թեև նրանք դա կարող են սխալ համարել։

Նմանատիպ հայեցակարգ է կենդանի կրոնը, կրոնի ուսումնասիրությունը հավատացյալների կողմից։

## Պատմական զարգացում
Եվրոպայում «ժողովրդական կրոնի» ուսումնասիրությունը առաջացել է religiöse Volkskunde-ի ուսումնասիրությունից, գերմանական տերմին, որն օգտագործվում էր «ժողովրդական մշակույթի կրոնական հարթության կամ կրոնի ժողովրդական-մշակութային չափման» հետ կապված Այս տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է գերմանացի լյութերական քարոզիչ Փոլ Դրյուսը 1901 թվականին հրապարակած հոդվածում, որը վերնագրված էր «Religiöse Volkskunde, eine Aufgabe der praktischen Theologie»: Այս հոդվածը նախատեսված էր սեմինարիան լքող երիտասարդ լյութերական քարոզիչների կողմից կարդալու համար, որպեսզի նրանց պատրաստի լյութերականության հանրաճանաչ տարբերակները, որոնք նրանք կհանդիպեն իրենց ժողովներում և որոնք կտարբերվեն պաշտոնական, վարդապետական լյութերականությունից, որին նրանք սովոր էին։մինի|Սոցիալական ցանցի դիագրամ (հատված)|262x262փքսԹեև այս տերմինը զարգանում էր կրոնական միջավայրում, այնուամենայնիվ, տերմինն ընդունվեց բանահյուսության ոլորտում գերմանացի գիտնականների կողմից։ 1920-ականների և 1930-ական թվականների ընթացքում կրոնական Volkskunde-ի տեսական ուսումնասիրություններն իրականացվել են բանահյուսներ Յոզեֆ Վայգերի, Վերներ Բոետի և Մաքս Ռամպֆի կողմից, որոնք բոլորն էլ կենտրոնացել էին գերմանական գյուղացիական համայնքների կրոնականության վրա։

Առաջիկա տասնամյակների ընթացքում Գեորգ Շրայբերը Մյունխենում հիմնեց կրոնական ինստիտուտ, մինչդեռ նմանատիպ բաժին հիմնեց Զալցբուրգում Հանս Կորենը։ Երևույթի ուսումնասիրության մեջ ներգրավված այլ ականավոր գիտնականներ էին Հայնրիխ Շաուերտը և Ռուդոլֆ Քրիսը, որոնցից վերջինս հավաքեց Եվրոպայի ժողովրդական-կրոնական արվեստի և նյութական մշակույթի ամենամեծ հավաքածուներից մեկը, որը հետագայում պահվեց Մյունխենի Բայերիշես ազգային թանգարանում։

20-րդ դարի ընթացքում Եվրոպայում բազմաթիվ ուսումնասիրություններ են կատարվել ժողովրդական կրոնի վերաբերյալ՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են ուխտագնացությունը և սրբավայրերի օգտագործումը։
Ամերիկաներում ժողովրդական կրոնի ուսումնասիրությունը զարգացավ մշակութային մարդաբանների շրջանում, ովքեր ուսումնասիրում էին Կարիբյան ավազանի և Լատինական Ամերիկայի սինկրետիստական մշակույթները։ Այս ոլորտում ռահվիրաը Ռոբերտ Ռեդֆիլդն էր, որի 1930թ. «Tepoztlán. A Mexican Village» գիրքը հակադրում և ուսումնասիրում էր «ժողովրդական կրոնի» և «պաշտոնական կրոնի» հարաբերությունները գյուղացիական համայնքում:մինի|Սուփան Բուրի քաղաքի Աստծո տաճար, Թաիլանդ։|262x262փքսՅոդերը ավելի ուշ նշեց, որ թեև «ժողովրդական կրոն» տերմինի ամենավաղ օգտագործումը անգլերեն լեզվում անհայտ էր, այն հավանաբար զարգացավ որպես գերմանական Volksreligion-ի թարգմանություն։ Տերմինի ամենավաղ ակնառու կիրառություններից մեկը Ջոշուա Տրախտենբերգի 1939 թվականի «Հրեական մոգություն և սնահավատություն. ժողովրդական կրոնի ուսումնասիրություն» աշխատության վերնագրում էր ։ Տերմինը նաև աճող կիրառություն ստացավ համեմատական կրոնի ակադեմիական ոլորտում՝ հայտնվելով Իչիրո Հորիի Ժողովրդական կրոնը Ճապոնիայում, Մարտին Նիլսոնի Հունական ժողովրդական կրոն և Չարլզ Լեսլիի ընթերցող՝ Ժողովրդական կրոնի մարդաբանություն վերնագրերում։ Ժողովրդական կրոնի ուսումնասիրության դասընթացները սկսեցին դասավանդվել Միացյալ Նահանգների տարբեր համալսարաններում, ինչպիսիք են Ջոն Մեսսենջերը Ինդիանայի համալսարանում և Դոն Յոդերը Փենսիլվանիայի համալսարանում։ Թեև ժողովրդական կրոնի թեման մտնում էր ինչպես բանահյուսության, այնպես էլ կրոնագիտության մեջ աշխատող գիտնականների իրավասության մեջ, 1974 թվականին Յոդերը նշեց, որ վերջինիս ԱՄՆ-ում բնակվող գիտնականները շարունակում էին հիմնականում անտեսել այն՝ փոխարենը կենտրոնանալով աստվածաբանության և ինստիտուցիոնալացված կրոնի ուսումնասիրության վրա. նա դա հակադրեց Եվրոպայում տիրող իրավիճակին, որտեղ կրոնի պատմաբանները շատ ժամանակ էին հատկացրել ժողովրդական կրոնականության ուսումնասիրությանը։ Նա նաև ափսոսանք հայտնեց, որ ԱՄՆ-ում բնակվող շատ բանահյուսներ նույնպես անտեսել են կրոնի թեման, քանի որ այն չի տեղավորվում բանահյուսության ցուցակագրման ստանդարտ ժանրային համակարգի մեջ։

«Ժողովրդական կրոն» տերմինը սկսեց ավելի ու ավելի մերժվել 1990-ականներին և 2000-ականներին ավելի ճշգրիտ տերմինաբանություն փնտրող գիտնականների կողմից։

## Խնդիրներ և քննադատություն
մինի|2016 Rangun, Kheng Hock Keong (01)|278x278փքսՅոդերը նշել է, որ «ժողովրդական կրոն» տերմինի օգտագործման խնդիրն այն էր, որ այն չի տեղավորվում այն գիտնականների աշխատանքի մեջ, ովքեր օգտագործում էին «կրոն» տերմինը բացառապես կազմակերպված կրոնի վերաբերյալ։ Նա ընդգծեց կրոնի նշանավոր սոցիոլոգ Էմիլ Դյուրկհեյմի օրինակը, ով պնդում էր, որ «կրոնը» կազմակերպվել է այն «կախարդությանը» հակադրելու համար։ Յոդերը նշել է, որ այս տեսակետները որդեգրող գիտնականները հաճախ գերադասում են «ժողովրդական հավատք» տերմինը, քան «ժողովրդական կրոնը»։
«Ժողովրդական կրոնի» օգտագործման երկրորդ խնդիրը, որը ընդգծեց Յոդերը, այն էր, որ որոշ գիտնականներ, հատկապես կրոնի սոցիոլոգիայում աշխատող մարդիկ, օգտագործեցին տերմինը որպես էթնիկ կրոնի հոմանիշ (որը հերթափոխով հայտնի է որպես ազգային կրոն կամ ցեղային կրոն)։ նշանակում է կրոն, որը սերտորեն կապված է որոշակի էթնիկ կամ ազգային խմբի հետ և, հետևաբար, հակադրվում է «համընդհանուր կրոնի» հետ, որը հատում է էթնիկ և ազգային սահմանները։ Այս տերմինաբանության օգտագործումն ընդունած գիտնականներից են Է. Ուիլբուր Բոկը։

Բանահյուս Լեոնարդ Նորման Պրիմիանոն պնդում էր, որ գիտնականների կողմից «ժողովրդական կրոն», ինչպես նաև հարակից տերմինների օգտագործումը, ինչպիսիք են «ժողովրդական կրոնը» և «ոչ պաշտոնական կրոնը», «ծայրահեղ վնաս է հասցնում» կրոնականության այն ձևերին, որոնք ուսումնասիրում են գիտնականները։ քանի որ, նրա կարծիքով, նման տերմինները «մնացորդային են, [և] նսեմացնող»։ Նա պնդում էր, որ նման տերմինաբանության օգտագործումը ենթադրում է, որ կրոնի մեջ կա «մաքուր տարր», «որը ինչ-որ կերպ փոխակերպվում է, նույնիսկ աղտոտվում, մարդկային համայնքների հանդեպ իր բացահայտմամբ»։ Որպես ուղղիչ՝ նա առաջարկեց, որ գիտնականները որպես այլընտրանք օգտագործեն «ժողովրդական կրոնը»։ Սահմանելով այս տերմինը՝ Պրիմիանոն նշեց, որ «ժողովրդական կրոնը», «ըստ սահմանման, կրոնն է այնպես, ինչպես որ այն ապրում է. ինչպես որ մարդիկ հանդիպում են, հասկանում, մեկնաբանում և կիրառում են այն։ Քանի որ կրոնն իր էությամբ ներառում է մեկնաբանություն, դա անհնար է կրոնի համար։ անհատը ժողովրդական լեզվով չլինի»։
մինի|Kelenteng Thien Ie Kong Samarinda|277x277փքս
Կապալոն քննադատում էր այս մոտեցումը՝ այն համարելով «սխալ» և պնդելով, որ «ժողովրդական կրոնից» «ժողովրդական կրոնի» անցնելը հանգեցնում է նրան, որ գիտնականը «աշխարհից իրերի տարբեր ընտրանի է վերցնում»:Նա զգուշացրեց, որ երկու տերմիններն էլ կրում են «գաղափարական և իմաստային բեռ» և զգուշացրեց գիտնականներին ուշադրություն դարձնել յուրաքանչյուր բառի ասոցիացիաներին։

## Չինական ժողովրդական կրոն
Չինական ժողովրդական կրոնը պիտակներից մեկն է, որն օգտագործվում է էթնիկ կրոնական ավանդույթների հավաքածուն նկարագրելու համար, որոնք պատմականորեն կազմում են Չինաստանում և Հան չինական էթնիկ խմբերի հավատքի գերակշռող համակարգը մինչև մեր օրերը։ Նվիրվածությունը ներառում է բնության ուժերի և նախնիների պաշտամունք, դիվային ուժերի էքսորցիզմ և հավատ բնության ռացիոնալ կարգի նկատմամբ, տիեզերքում հավասարակշռություն և իրականություն, որի վրա կարող են ազդել մարդիկ և նրանց տիրակալները, ինչպես նաև հոգիներն ու աստվածները։ . Երկրպագությունը նվիրված է աստվածների և անմահների հիերարխիայի (չինարեն՝ 神; պինյին՝ shén), որոնք կարող են լինել երևույթների, մարդկային վարքի աստվածներ կամ տոհմերի նախահայրեր։ Այս աստվածներից որոշների վերաբերյալ պատմությունները հավաքվում են չինական դիցաբանության մեջ։ 11-րդ դարում (Երգի ժամանակաշրջան) այս սովորույթները միախառնվել էին կարմայի (սեփական գործի) և վերածննդի բուդդայական գաղափարների և աստվածների հիերարխիայի մասին տաոսական ուսմունքների հետ՝ ձևավորելով հանրաճանաչ կրոնական համակարգը, որը շատ առումներով տևել է մինչև մեր օրերը։ օր.:

Չինական ժողովրդական կրոնը երբեմն դասակարգվում է դաոսականության հետ, քանի որ դարերի ընթացքում ինստիտուցիոնալ դաոսիզմը փորձել է յուրացնել կամ կառավարել տեղական կրոնները։ Ավելի ճիշտ, դաոսականությունը առաջացել է ժողովրդական կրոնի և չինական փիլիսոփայության մեջ և համընկնում է դրա հետ։ Չինական ժողովրդական կրոնը երբեմն դիտվում է որպես չինական ավանդական կրոնի բաղկացուցիչ մաս, բայց ավելի հաճախ այդ երկուսը համարվում են հոմանիշ։ Ունենալով շուրջ 454 միլիոն հետևորդ կամ աշխարհի բնակչության մոտ 6,6%-ը, չինական ժողովրդական կրոնը աշխարհի գլխավոր կրոնական ավանդույթներից մեկն է։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում բնակչության ավելի քան 30%-ը հետևում է չինական ժողովրդական կրոնին կամ դաոսականությանը։

Չնայած վերջին երկու դարերի ընթացքում խիստ ճնշված էր՝ սկսած Թայպինգի ապստամբությունից մինչև մշակութային հեղափոխություն, այն ներկայումս ժամանակակից վերածնունդ է ապրում ինչպես մայրցամաքային Չինաստանում, այնպես էլ Թայվանում։ Տարբեր ձևեր ստացել են Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարության աջակցությունը, ինչպես օրինակ՝ Մազուի պաշտամունքը Հարավային Չինաստանում (պաշտոնապես մոտ 160 միլիոն չինացի երկրպագու է), Հուանգդիի պաշտամունքը, Սև վիշապի պաշտամունքը Shaanxi, եւ Cai Shen երկրպագություն։
մինի|Ինդուիզմ. Статуя, изображающая Шиву в медитации. Բանգալոր, Կարնատկա
Շենիզմ տերմինը առաջին անգամ հրատարակվել է AJA Elliot-ի կողմից 1955 թվականին՝ նկարագրելու չինական ժողովրդական կրոնը Հարավարևելյան Ասիայում։

## Ֆիլիպինների բնիկ ժողովրդական կրոններ
Ֆիլիպինների բնիկ ժողովրդական կրոնները Ֆիլիպինների տարբեր էթնիկ խմբերի տարբեր բնիկ կրոններն են, որտեղ մեծամասնությունը հետևում է անիմիզմին համահունչ հավատքի համակարգերին։ Ընդհանրապես, այս բնիկ ժողովրդական կրոնները կոչվում են անիտիզմ կամ բաթալիզմ։ Այս համոզմունքներից մի քանիսը բխում են նախաքրիստոնեական կրոններից, որոնք հատկապես ենթարկվել են հինդուիզմի ազդեցությանը և իսպանացիների կողմից դիտվել են որպես   «առասպելներ» և «սնահավատություններ»՝ փորձելով ապալեգիտիմացնել նախագաղութային օրինական համոզմունքները՝ ուժով փոխարինելով այդ բնիկ հավատալիքները գաղութային կաթոլիկ քրիստոնյաներով։ առասպելներ և սնահավատություններ. Այսօր այս նախագաղութային համոզմունքներից մի քանիսը դեռևս պահպանվում են ֆիլիպինցիների կողմից, հատկապես նահանգներում։

## Ժողովրդական քրիստոնեություն
ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի Ջամայկա հարթավայրում գտնվող բուսաբանական այգիները վաճառում են կրոնական ապրանքներ, ինչպիսիք են սրբերի արձանները և աղոթքներով զարդարված մոմեր, ժողովրդական բժշկության և ամուլետների հետ մեկտեղ։

Ժողովրդական քրիստոնեությունը տարբեր գիտնականների կողմից տարբեր կերպ է սահմանվում։ Քրիստոնեությունը, ինչպես այն ապրում է մարդկանց մեծամասնությունը, տերմին, որն օգտագործվում է «հաղթահարելու հավատալիքների բաժանումը ուղղափառի և ոչ ուղղափառի», քրիստոնեությունը, որը ազդված է սնահավատությունից, ինչպես դա կիրառվում է որոշ աշխարհագրական քրիստոնեական խմբերի կողմից, և քրիստոնեությունը սահմանվում է «մշակութային տերմիններով՝ առանց հղում աստվածաբանություններին և պատմություններին»։

## Ժողովրդական իսլամ
Ժողովրդական իսլամը համապարփակ տերմին է, որն օգտագործվում է միասնաբար նկարագրելու իսլամի այն ձևերը, որոնք ներառում են բնիկ ժողովրդական հավատալիքներն ու սովորույթները։ Ժողովրդական իսլամը նկարագրվել է որպես «քաղաքային աղքատների, գյուղացիների և ցեղերի իսլամ», ի տարբերություն ուղղափառ կամ «բարձր» իսլամի (Gellner, 1992): Սուֆիզմը և սուֆիական հասկացությունները հաճախ ինտեգրվում են ժողովրդական իսլամին։

Տարբեր սովորույթներ և հավատալիքներ նույնացվել են «ժողովրդական իսլամ» հասկացության հետ։ Դրանք ներառում են հետևյալը.

* ավանդական կախարդական համակարգերի և էքստատիկ ծեսերի նկատմամբ հավատ
* սրբավայրերի և ամուլետների օգտագործումը
* սրբերի կամ ջինների պաշտամունք, ինչպես Գնավայի պաշտամունքում
* անիմիստական համոզմունքների ներառումը

## Ժողովրդական հուդայականություն
Թեմայի վերաբերյալ առաջին հիմնական ակադեմիական աշխատություններից մեկում, որը կոչվում է «Հրեական մոգություն և սնահավատություն. ուսումնասիրություն ժողովրդական կրոնում», Ջոշուա Տրախտենբերգը ներկայացրեց հրեական ժողովրդական կրոնի սահմանումը որպես այն գաղափարներից և պրակտիկաներից, որոնք, չնայած կրոնական առաջնորդների հավանությանը։, վայելում էին լայն ժողովրդականություն, այնպես որ դրանք պետք է ներառվեն այն, ինչ նա անվանեց կրոնի բնագավառում։ Սա ներառում էր դևերի և հրեշտակների մասին անսովոր համոզմունքներ և կախարդական պրակտիկաներ։

Ավելի ուշ ուսումնասիրությունները շեշտել են Երուսաղեմի տաճարի ավերման նշանակությունը հրեական ժողովրդական սովորույթների համար, որոնք կապված են սգի հետ, և մասնավորապես հիբուտ հա-քևերի (գերեզմանի խոշտանգումների) հավատքի հետ, որը մահացածներին տանջում են իրենց գերեզմանում։ երեք օր դևերի կողմից թաղվելուց հետո, մինչև նրանք հիշեն իրենց անունները։ Այս գաղափարը սկիզբ է առել վաղ էսխատոլոգիական ագադայից և այնուհետև զարգացել կաբալիստները։

Ռաֆայել Պատայը ճանաչվել է որպես առաջիններից մեկը, ով օգտագործել է մարդաբանությունը՝ ուսումնասիրելու հրեական ժողովրդական կրոնը։ Մասնավորապես, նա ուշադրություն է հրավիրել կանացի աստվածային տարրի կարևոր դերի վրա, որը նա տեսնում է աստվածուհի Աշերայի, Շեխինայի, Մատրոնիտի և Լիլիթի մեջ։

Գրող Սթիվեն Շարոտը հայտարարել է, որ հրեական ժողովրդական կրոնը ժողովրդական կրոնի այլ ձևերի հետ ընդհանուր առմամբ կենտրոնացած է ապոտրոպային կամ թավմատուրգիականի վրա, այսինքն՝ այն օգտագործվում է անհատին հիվանդություններից և դժբախտություններից պաշտպանելու համար։ Նա ընդգծում է, որ մինչ ռաբինական հուդայականությունը վերաբերում էր ուղղափառ հրեական ծեսին և հալաքային, մոգերը պնդում էին, որ օգտագործում են անսովոր կախարդական ծեսեր՝ մարդկանց առօրյա կյանքում օգնելու համար։ Նա մատնանշում է համեմատաբար արհեստավարժ տիպի աճպարարի օրինակը, որը Լեհաստանի բաալեյ շեմն էր, որը 16-րդ դարից սկսած 18-րդ դարում գործնական Կաբալայի հանրաճանաչությամբ ծաղկեց։ Այս բաալեյ շեմերը խոստացան օգտագործել իրենց գիտելիքները Աստծո և հրեշտակների անունների մասին, ինչպես նաև էկզորցիզմի, քիրոմանտիայի և բուսական դեղամիջոցների հետ միասին՝ թշնամիներին վնաս հասցնելու և սոցիալական կյանքի այնպիսի ոլորտներում հաջողություններ բերելու համար, ինչպիսիք են ամուսնությունը և ծննդաբերությունը։

Չարլզ Լիբմանը գրել է, որ ամերիկյան հրեաների ժողովրդական կրոնի էությունը նրանց սոցիալական կապերն են միմյանց հետ, ինչը ցույց է տալիս այն բացահայտումը, որ կրոնական պրակտիկաները, որոնք կկանխեն սոցիալական ինտեգրումը, ինչպիսիք են սննդակարգի օրենքների խիստ մեկնաբանությունը և շաբաթ օրը, լքված են։, մինչդեռ այն գործելաոճը, որին հետևում են, ինչպիսիք են Պասեքը, սոցիալական ծեսերը և Ավագ Սուրբ օրերը, այնպիսի սովորույթներ են, որոնք ամրապնդում են հրեական ընտանիքի և համայնքի ինտեգրումը։ Լիբմանը նկարագրել է ժամանակակից հրեական ժողովրդական կրոնի ծեսերն ու հավատալիքները իր աշխատություններում՝ «Ամերիկացի հրեաները երկիմաստ» (1973) և «Ամերիկյան հրեաներ. ինքնություն և պատկանելություն»։

## Ժողովրդական հինդուիզմ
Ջուն ՄակԴանիելը (2007) հինդուիզմը դասակարգում է վեց հիմնական տեսակների և բազմաթիվ փոքր տեսակների, որպեսզի հասկանա հնդուսների շրջանում զգացմունքների արտահայտումը։ Ըստ McDaniel-ի, հիմնական տեսակներից մեկը ժողովրդական հինդուիզմն է, որը հիմնված է տեղական էթնիկ ավանդույթների և տեղական աստվածությունների ցեղային պաշտամունքի վրա և հնդկական կրոնների ամենահին, ոչ գրագետ համակարգն է։ Ժողովրդական հինդուիզմը ներառում է աստվածությունների պաշտամունք, որոնք չեն հանդիպում հինդուական սուրբ գրություններում։ Այն ներառում է Գրամադևատա (գյուղական աստվածություն), Կուլադևատա (տնային աստվածություն) և տեղական աստվածությունների պաշտամունք։ Դա ժողովրդական կրոն է, բազմաստվածային և անիմիստական համոզմունք՝ հիմնված տեղանքի վրա։ Այս կրոններն ունեն իրենց քահանաները, որոնք երկրպագում են տարածաշրջանային աստվածներին։

19-րդ դարում գիտնականները բաժանել էին հինդուիզմն ու բրահմանիզմը։ Բրահմանիզմը հիշատակվում էր որպես ինտելեկտուալ, դասական ավանդույթ՝ հիմնված սանսկրիտ սուրբ գրությունների վրա, մինչդեռ հինդուիզմը կապված էր սնահավատ ժողովրդական ավանդույթի հետ։ Ժողովրդական ավանդույթը վերաբերում է հինդուական ավանդույթի այն կողմերին, որոնք առկա են տեքստային հեղինակության վրա հիմնված սանսկրիտական ավանդույթի հետ լարվածության մեջ։ Ըստ Մ. Ն. Սրինիվասի (1976), ժողովրդական հինդուիզմը արդիական է քաղաքային համատեքստում, սակայն այն անտեսված է ազգագրական ուսումնասիրություններում՝ ժողովրդական (գյուղական զանգվածներ, անգրագետ) հետ իր բացասական երանգավորման պատճառով Ըստ Քրիս Ֆուլերի (1994), հանրաճանաչ հինդուիզմը այլասերված տեքստային հինդուիզմ չէ ազգագրական ապացույցների լույսի ներքո, թեև ժողովրդական հինդուիզմի կատեգորիան մնում է աննշան։ Ըստ Մայքլ Վիտցելի (1998)՝ ժողովրդական կրոնը պրակրիտ խոսող և դրավիդերեն խոսող ստորին կաստայի կրոնն է, մինչդեռ վեդական հինդուիզմը, որը ներառում է վեդաներ և ուպանիշադներ, սանսկրիտ խոսող վերին կաստայի կրոնն է։ Համաձայն Ասկո Պարպոլայի (2015), ժողովրդական գյուղի հինդուիզմը գոյատևում է հնդկա-արիական ժամանակներից և Ինդուսի հովտի մշակույթից։

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհի կրոններ
Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Կատեգորիա:Կրոն
Կատեգորիա:Կրոնագիտություն
Կատեգորիա:Կրոնական ուսմունք
Կատեգորիա:Կրոնական վարք և փորձ
Կատեգորիա:Կրոնը հանրամատչելի մշակույթում
Կատեգորիա:Կրոնի հասարակագիտություն
Կատեգորիա:Կրոնի մարդաբանություն
Կատեգորիա:Հեթանոսություն