open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յուրի Գոտիե

**Գոտիե Յուրի Վլադիմիրի** (), խորհրդային պատմաբան, հնագետ։

1895 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի պատմափիլիսոփայական ֆակուլտետը, 1903-1915 թվականներին եղել է նույն համալսարանի պրիվատ-դոցենտ, այնուհետև՝ պրոֆեսոր։ 1922 թվականից եղել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ, 1939 թվականից՝ ակադեմիկոս։ 1900 թվականին պեղումներ է կատարել Ռուսաստանի միջին և հարավային քաղաքներում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Пичета В․ И․* Академик Ю․В․Готье, «Исторические записки», 1945, в․ 15

Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հնագետներ
Կատեգորիա:1873 ծնունդներ
Կատեգորիա:1943 մահեր
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Անցյալ

250px|մինի|աջից|Մաքսիմով. Ամեն ինչ անցյալում է
**Անցյալ**ը օգտագործվում է նշելու համար իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունեցել նախքան ներկա պահը։ Այսպիսով անցյալը հակադրում է ներկային և ապագային։ Գործողությունները, որոնց անցյալում ականատես է եղել մարդը կամ մասնակցել, ներկայում մնում են նրա հիշողության մեջ։ Բացի հիշողությունը, մարդիկ արձանագրել են անցյալի իրադարձությունները՝ գրավոր լեզվի միջոցով։ Անցյալի արձանագրումը կարևորագույն պայման է այնպիսի գիտություններում, ինչպիսիք են պատմությունը, հնագիտությունը, ժամանակագրությունը, երկրաբանությունը, պատմական լեզվաբանությունը, տիեզերաբանությունը և այլն։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Գոյաբանություն
Կատեգորիա:Գիտակցության փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Ժամանակ
Կատեգորիա:Անցյալ
Կատեգորիա:Ժամանակի փիլիսոփայություն
Բեխտեմիր (գետ)

**Բեխտեմիր**, գետ Ռուսաստանում, որը հոսում է Ալթայի երկրամասով։ Գետաբերանը գտնվում է Բիա գետի աջ ափին, 64 *կմ* հեռավորության վրա։ Երկարությունը 117 *կմ* է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը՝ 665 *կմ²*։ Ակունքի մոտ գետը կոչվում է Ձախ Բեխտեմիր, Աջ Բեխտեմիր թափվելուց հետո կոչվում է ուղղակի Բեխտեմիր։

## Ջրային տվյալներ
Ըստ Ռուսաստանի պետական ջրային կադաստրի՝ այն պատկանում է Վերին Օբի ավազանային տարածքին, ջրահավաք մասը՝ Բիա գետը, գետի ենթաավազանն է Բիան և Կատունը։ Գետի ավազանը Օբն է մինչև Իրտիշ գետ թափվելը։
* Կոդը՝ ըստ պետական ջրային կադաստրի-13010100212115100001325
* Կոդը՝ ըստ հիդրոլոգիայի- 115100132
* Կոդը՝ լողավազան-13.01.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի - 15	
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի - 1

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Գյուղատեղի

**Գյուղատեղի**, հին կամ միջնադարյան լքված գյուղական բնակավայր՝ երբեմնի տների, փողոցների ու նյութական մշակույթի այլ հուշարձանների հետքերով։ Պատմական Հայաստանում գյուղերը լքվել են հիմնականում օտար նվաճողների ավերածությունների, երկրից բնակչության արտագաղթի, մասամբ էլ գյուղի տարածքում տեղի ունեցած փոփոխությունների (ջրի, աղբյուրների նվազման, ոռոգման առուների ավերման) հետևանքով։ Նման դեպքերում բնակիչները տեղափոխվել են ավելի հարմար վայրեր։ Զգալի թվով գյուղատեղիների հետքեր կան Հայաստանի լեռնային և նախալեռնային շրջաններում։

Կատեգորիա:Բնակավայրերի տեսակներ
Կատեգորիա:Լքված բնակավայրեր
Գերսառեցում

frameless|աջից
**Գերսառեցում**, նյութի սառեցումը նոր փուլի առաջացման ջերմաստիճանից ցածր (անցում մետաստաբիլ վիճակի)։ Ջերմության անջատման հետ կապված փուլային անցումները (կոնդենսացում, բյուրեղացում, անցումներ բյուրեղային այլ ձևափոխությունների), որպես կանոն, սկզբնական շրջանում պահանջում են որոշ գերսառեցում (լուծույթի բյուրեղացման համար այդ ճիշտ է միայն այն դեպքում, երբ լուծելիությունը աճում է ջերմաստիճանի բարձրացման հետ միասին)։ Գերսառեցումը նպաստում է նոր փուլի առաջացմանը, այսինքն՝ նյութում փոքրագույն կաթիլների կամ բյուրեղների ստեղծմանը, որոնց գոյացումը փուլային անցման ջերմաստիճանի դեպքում դժվար է այն պատճառով, որ նրանք ունեն մեծ ճնշում կամ լուծելիություն և սկզբնական փուլի հետ հավասարակշռված չեն։ Նոր փուլի առաջացման դեպքում անջատվում է ջերմություն, և T-ն բարձրանում է մինչև T փ.ա.։ Սակայն, վերջավոր արագության նոր փուլ ստանալու համար անհրաժեշտ է որոշ գերսառեցում։ Որոշ դեպքերում, երբ նոր փուլի փոքրագույն կաթիլների կամ բյուրեղների առաջացումը և աճը դժվարությամբ է կատարվում, խոր գերսառեցումով գործնականում կարելի է ստանալ առավել բարձր ջերմաստիճաններին բնորոշ կառուցվածքով կայուն փուլեր։ Այդ եղանակի վրա է հիմնված, օրինակ՝ պողպատի կոփումը և ապակու ստացումը։ Գերսառը գոլորշին կիրառվում է Վիլսոնի խցիկում։ Մթնոլորտում ջրային գոլորշիների գերսառեցման աստիճանը ազդում է տեղումների բնույթի վրա։

Կատեգորիա:Փուլային անցումներ
Իոնային բյուրեղացանց

**Իոնային բյուրեղացանց**, Այն միացությունները, որոնցում գոյություն ունի իոնային կապ, առաջացնում են իոնային բյուրեղացանց։ Օրինակ նատրիումի քլորիդի բյուրեղացանցն իոնային է, որում յուրաքանչյուր Na+ իոնը շրջապատված է 6 Cl– իոնով, և նույն ձևով յուրաքանչյուր Cl – իոնը 6 Na+ իոնով։ Նատրիումի քլորիդի բյուրեղացանցի երկրաչափական պատկերը խորանարդ է։ Իոնային կապի կարևոր առանձնահատկությունն է ուղղորդվածություն և հագեցվածություն չունենալը։ Սրանք պայմանավորված են հենց իոնի բնույթով։

Իոնի լիցքը գնդային մակերևույթի վրա բաշխված է հավասարաչափ, այդ պատճառով իր էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը հավասարապես է տարածում բոլոր ուղղություններով։ Գոյություն չունի որևէ արտոնյալ ուղղություն, որով իոնը կապվի միայն մեկ իոնի հետ։ Իոնը միևնույն ուժով կարող է ձգել հակառակ լիցք կրող իոններ բոլոր ուղղություններով։ Ուրեմն իոնային կապը ուղղորդվածություն չունի։ Դա հանգեցնում է այն բանին, որ իոնային կապը չունի նաև հագեցվածություն։ Նատրիումի և ցեզիումի քլորիդների բյուրեղացանցերի օրինակը դրա վկայությունն է։ Իոնային բյուրեղացանց ունեցող նյութերը, շնորհիվ իոնային կապի մեծ ամրության, բնութագրվում են հալման բարձր ջերմաստիճանով։ Դրանց բնորոշ է նաև որոշ կարծրություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուրեղագիտություն
Ժոնգլյոր

մինի
**Ժոնգլյոր**, ֆրանսերեն է. նշանակում է կատակաբան, զվարճաբան։ Ժոնգլյորի արվեստի ակունքները կապված են ժողովրդական երկրագործական ծեսերի և խաղերի հետ։ Նրանք հանդես են եկել որպես երգիչներ, երաժիշտներ, աճպարարներ։ XI դարից դառնալով պրոֆեսիոնալ կատարողներ՝ համախմբվել են քաղաքներում, իսկ XIII դարից որոշ երկրներում միավորվել են «Եղբայրություն» կազմակերպության մեջ։ Երկար ժամանակ ժոնգլյորները եղել են աշխարհիկ երաժշտության միակ ներկայացնողներն ու մասնագետ նվագածուները։ Ժոնգլյորները կոչվել են նաև հիստրիոններ (վաղ միջնադարում՝ ժողովրդական թափառաշրջիկ դերասաններ)։ Ժոնգլյորին արվեստով նման են շպիլմանները՝ Գերմանիայում, ֆրանտները՝ Լեհաստանում, սկոմորոխները՝ Ռուսաստանում, Մենեստրենները՝ Անգլիայում և Ֆրանսիայում, գուսանները՝ Հայաստանում։

## Պատմություն
Ժոնգլյորների արվեստի հիման վրա ստեղծվել է կրկեսային ժանրը՝ ժոնգլյորությունը։ Կրկեսում ժոնգլյորը մի քանի առարկայով (գնդակներ, գլխարկներ, մականներ, ջրով լի ամաններ, օղակներ և այլն) ձեռնածություն անող արտիստն է։ Կրկեսի այս ժանրը գոյություն է ունեցել Հին Եգիպտոսում, Հին Չինաստանում, Հին Հունաստանում և Հին Հռոմում։ Ժոնգլյորները հանդես են գալիս միայնակ, զույգերով կամ խմբով։

Ժոնգլյորությունը պահանջում է արագ շարժումներ, որոնք մշակվում են տևական փորձերի շնորհիվ։
մինի

## Ժոնգլյորությունը Հայաստանում
Հայկական կրկեսում տարբեր տարիների այդ ժանրում են ստեղծագործել Նազի Շիրայը, Ռազմիկ Նիկողոսյանի ժոնգլյորների խումբը։ Ձեռնածու Սոս Պետրոսյանն իր «Հայկական ժողովրդական խաղեր» համարում օգտագործել է դհոլներ, զուռնա, դուդուկ և երաժշտական այլ գործիքներ։ Հետագայում այդ համարն ավելի կատարելագործել է Սոս Պետրոսյան-կրտսերը։ Աճպարարությունը նույնպես կրկեսային ժանր է՝ ժոնգլյորության տարրերով։ Հանրաճանաչ են աճպարար-ձեռնածու, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հարություն Հակոբյանը (1918 – 2005 թվականներ) ու նրա որդին՝ Հմայակ Հակոբյանը (ծնվել է 1956 թվական), և ուրիշներ։

## Արտաքին հղումներ
*Հայկական հանրագիտարան 

Կատեգորիա:Կրկես
Կատեգորիա:Միջնադարի մշակույթ
Գողթան երգիչներ

**Գողթան երգիչներ,** Գողթն գավառի աշխարհիկ երգ–երաժշտության հորինող–կատարողներ։ Գողթնեցիների կյանքում առավել երկար ու վառ են պահպանվել հեթանոս Հայաստանի բարքերն ու սովորույթները, հավատալիքները, նախնիների սխրագործությունների մասին հիշողությունները։ Այնտեղ երկար կենցաղավարել են հերոսացված հայ ցեղապետներին ու միապետներին նվիրված «Երգք թվելյաց» և «Վիպասանությունք» կոչվող երաժշտաբանաստեղծական ստեղծագործությունները։ Դրանք ստեղծող ու կատարող արվեստագետներին՝ ևայ հին գուսան-վիպասաններին պատմահայր Խորենացին անվանել է Գողթան երգիչներ և նրանց պատմածից գրի առել մի քանի վեպեր Հայկազն Տիգրանի և նրա ախոյան Աժդահակի, Արտաշեսի և Արտավազդի մասին։

Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Կատեգորիա:Գողթն
Իվան Գոնչարով

**Իվան Ալեքսանդրվիչ Գոնչարով** (), ռուս գրող։

## Կենսագրություն
1831-1834 թվականներին սովորել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական բաժնում։ 1852-1854 թվականներին «Պալլադա» ռազմանավով կատարել է շուրջերկրյա ճանապարհորդություն։ 1858 թվականին առանձին գրքով հրատարակել է «Պալլադա» առագաստանավը» ակնարկաշարը։ 1856 թվականին աշխատել է որպես գրաքննիչ, 1862-1863 թվականներին՝ «Սևեռնայա պոչտա» թերթի խմբագիր, 1863-1867 թվականներին՝ մամուլի խորհրդի անդամ։ 1839 թվականին գրել է «Երջանիկ սխալ», 1842 թվականին՝ «Իվան Սավվիչ Պոդժաբրին» վիպակները։ 1847 թվականին պարբերական մամուլում հրատարակել է «Սովորական պատմություն» վեպը։ Գրել է «Օբլոմով» (1859 թվական) և «Զառիթափ» (1869 թվական) վեպերը, որոնցով մտել է ռուս և համաշխարհայիև գրականություն՝ որպես քննադատական ռեալիզմի ականավոր ներկայացուցիչ։ Պրոբլեմատիկայով միմյանց հետ սերտ կապված այս վեպերը կարելի է դիտել որպես եռերգություն։ Նրա վեպերն աչքի են ընկնում վիպագրական վարպետությամբ, կենցաղի ռեալ պատկերումով։ Կերպարների ընդհանրացման ուժը հասնում է այն աստիճանի, որ «Օբլոմով» անունը դարձել է մի ամբողջ հասարակական երևույթի հոմանիշ։ 1869 թվականից ծավալել է գրաքննադատական գործունեություն։ Գրականության վերաբերյալ նրա հոդվածներից առանձնակի նշանակություն ունի «Միլիոն տառապանքներ» հոդվածը՝ նվիրված Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս» կատակերգության մեկնաբանմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս քաղծառայողներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական քննադատներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս քննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Գյուղատնտեսության մեքենայացում

մինի|Բամբակ հավաքող մեքենան՝ աշխատանքի ժամանակ
**Գյուղատնտեսության մեքենայացում**, գյուղատնտեսական արտադրության ճյուղերում ձեռքի և կենդանի քարշող ուժի փոխարինումը մեքենայացված աշխատանքով։ Դրա շնորհիվ գյուղատնտեսական արտադրության մեջ աշխատանքը փոխում է իր բնույթը, դառնում ավելի արդյունավետ, աշխատավորը ձեռք է բերում նոր՝ մեքենաները ղեկավարելու ֆունկցիա, ազատվում ծանր աշխատատար հոգնեցուցիչ աշխատանքից։ Գյուղատնտեսության մեքենայացումը բարձրացնում է աշխատանքի արտադրողականությունը, իջեցնում արտադրանքի ինքնարժեքը։ Գյուղատնտեսության մեքենայացման հիմնական աշխատանքային պրոցեսներն են․ երկրագործությունում՝ հողերի չորացումն ու ոռոգումը, մշակումը (վարը, խոզանի երեսվարը, կրկնավարը, սկավառակամը, համատարած կուլտիվացիան, փոցխումը, խորը փխրեցումը, տափանումը), ցանքն ու տնկումը, միջշրջանային մշակումը, պարարտացումն ու սնուցումը, բույսերի հիվանդությունների, վնասատուների ու մոլախոտերի դեմ պայքարը, բերքահավաքը, անասնապահական ֆերմաներում՝ կերի նախապատրաստումն ու բաշխումը, գոմաղբի հավաքումն ու հեռացումը, անասունների ու թռչունների ջրումը, կովերի կիթը, ոչխարների խուզը, օժանդակ ձեռնարկություններում՝ գյուղատնտեսական տեխնիկայի նորոգումը, ստացված արտադրանքի վերամշակումը։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Տեխնիկա
Գովք

**Գովք** (*գովասանք, գովաբանություն, գովևրգություն, ինչպես և գովերգ*), թե ժողովրդական և թե մասնագիտացված երգաստեղծության ոլորտներում լայն իմաստով գովք են օրորոցային (մանկան գովք), սիրո և վիճակի (յարի գովք), հարսանեկան (հարսի, փեսի, խնամիների գովք), պանդխտության (ծննդավայրի, հայրենիքի գովք) բազմապիսի շատ երգեր և մահերգեր (որպես հարազատի գովք)։ Նեղ իմաստով՝ մահերգ, ողբ, իսկ նախապևս՝ մահացած հերոսի սխրանքների, շինարարական և այլ օգտաշատ գործունեության իդեալականացված պատկերումն է։ Տնագույն ու նախնական այս գովքի մեջ է, որ բյուրեղացել են արվեստի վիպական ու քնարական նախասկիզբները։

Կատեգորիա:Երգեցողություն
Պլաստիդներ

250px|մինի|աջից
**Պլաստիդներ**, բույսերի և որոշ նախակենդանիների բջիջների ցիտոպլազմայում կան պլաստիդներ։ Դրանք տեսանելի են լուսային մանրադիտակի օգնությամբ և նկարագրվել են դեռևս 17-րդ դարի հանրահայտ կենսաբան Անտոն վան Լևենհուկի կողմից։
[250px|մինի|ձախից|[Անտոնի վան Լևենհուկ]]

Գունակների պարունակությամբ և ձևով տարբերում են պլաստիդների երեք հիմնական տեսակներ կանաչ՝ *քլորոպլաստներ*, որոնք պարունակում են քլորոֆիլ գունակը և իրականացնում են ֆոտոսինթեզ, *քրոմոպլաստներ*, որոնք պարունակում են ծաղիկների և պտուղների վառ գունավորումը պայմանավորող մի շարք տարբեր գունակներ և ունեն կլորավուն, բազմանիստ կամ թելանման ձև։ Վերջապես, անգույն և կլորավուն կամ ձողաձև՝ *[[լեյկոպլաստներ]]*, որոնցում մոնո և դիսախարիդներից սինթեզվում է օսլա կամ կուտակվում են ճարպեր կամ սպիտակուցներ։ Օսլան պաշարող պլաստիդները կոչվում են ամիլապլաստներ, սպիտակուցներ պաշարողները՝ պրոտեապլաստներ։ Փաստորեն պլաստիդները տարբերվում են նաև իրենց ֆունկցիաներով։ Պլաստիդները կարող են փոխարկվել մեկը մյուսին։ Բացի դրանից, պլաստիդները միմյանցից տարբերվում են կառուցվածքով։

[thumb|250px|right|Քլորոպլաստի ուլտրակառուցվածքը։<br />
  1. արտաքին [մեմբրան
  2. միջմեմբրանային տարածություն
  3. ներքին մեմբրան(1+2+3 թաղանթ)
  4. ստրոմա (հեղուկ)
  5. թիլակոիդ լյումետոն
  6. թիլակոիդի մեմբրանը
  7. գրան (թիլակոիդների խուրց)
  8. թիլակոիդ (լամելա)
  9. կորզ օսլաа
 10. ռիբոսոմ
 11. պլաստիդային ԴՆԹ
 12. պլաստոգլոուլա (ճարպի կաթիլ)
]]
Բջջում քլորոպլաստների քանակը մի քանի տասնյակի է հասնում։ Կան ջրիմուռներ, որոնք ունեն մեկ քլորոպլաստ։

Քլորոպլաստների մարմինը հաճախ ձվաձև է, 4-6 մկմ տրամագծով, հանդիպում են նաև գնդաձև, սկավառակաձև կամ ցանցաձև քլորոպլաստներ։ Դրանք սահմանազատված են երկու թաղանթներով, որոնք նման են միտոքոնդրիումների թաղանթներին£ Ներքին թաղանթն առաջացնում է բազմաթիվ թիթեղիկներ՝ թիլակոիդներ, որոնք կուտակվելով մեկը մյուսի վրա՝ կազմավորում են նիստեր (գրաններ)։

Դրանցում են գտնվում քլորոֆիլը, (որը իրենից ներկայացնում է մագնեզիում պարունակող պորֆիրին), ինչպես նաև շատ ֆերմենտներ, այդ թվում՝ ԱԵՖ-սինթազներ։

Այսպիսի կառույցը և գրանների տեղաբաշխումը ապահովում են արեգակնային լույսի առավելագույն կլանումը և ֆոտոսինթեզի լուսային փուլի իրագործումը։

Քլորոպլաստների ներքին խոռոչում պարունակվում են ԴՆԹ, տարբեր տեսակի ՌՆԹ-ներ, ֆերմենտներ և ռիբոսոմներ։ Դրա շնորհիվ սինթեզվում են որոշակի սպիտակուցներ։ Այդ խոռոչի ֆերմենտները մասնակցում են ածխաթթու գազի կապմանը։ Ինչպես միտոքոնդրիումներում, այստեղ էլ է տեղի ունենում լիպիդների փոխանակություն։

## Գրականություն
* Կենսաբանություն 10, բնագիտամաթեմատիկական և ընդհանուր հոսքեր

Հեղինակ՝ Է. Ս. Գևորգյան, Ֆ. Դ. Դանիելյան, Ա. Հ. Եսայան, Գ. Գ. Սևոյան
Տեղադրող՝ ԿՏԱԿ

Կատեգորիա:Օրգանոիդներ
Կատեգորիա:Բույսերի անատոմիա
Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Գոլուբայա ռոզա (խմբավորում)

**«Գոլուբայա ռոզա»** ( - *Կապույտ վարդ*), սիմվոլիստ նկարիչների միություն Մոսկվայում 1906-1908 թվականներին։

Մասնակիցների գործերին բնորոշ էին հարթապատկերայնությունը, ձևրի դեկորատիվ ոճավորումը, կերպարների քնարականությունը, արևելյան մոտիվները, երբեմն միստիկ սիմվոլիստական որոնումները։ «Գոլուբայա ռոզա»-ի ոճի կազմավորմանը մեծապես նպաստել է Վ․ Է․ Բորիսով Մուսատովքի ժառանությունը։

1910-ական թվականներին և հատկապես Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո խմբավորման անդամների գործերում ուժեղացավ իրական կյանքի ընդհանրացված սինթետիկ պատկերն ստեղծելու ձգտումը։

Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Կատեգորիա:Գեղանկարչություն
Կալամոչա (քաղաք)

**Կալամոչա** (), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Տերուել պրովինցիայի կազմում (Արագոն)։

Համայնքը գտնվում է Սարագոսա գավառի կազմում։ Տարածքը՝ 316,6 *կմ<sup>2</sup>*։ Բնակչությունը՝ 4649 *մարդ* (ըստ 2007 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 70 *կմ* հեռավորություն։

## Պատկերասրահ

Palacio Vicente Espejo Calamocha.jpg|
Cantavieja3.jpg|
Cantavieja-FachadasConstruccionPopular-3520(Fjla).jpg|
Cantavieja-IglesiaCupula-3535(Fjla).jpg|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Գերտաքացում (այլ կիրառումներ)

**Գերտաքացում**,

# կոնդենսացած փուլում գտնվող նյութի (պինդ բյուրեղային կամ հեղուկ) տաքացումը՝ այլ փուլի անցման ջերմաստիճանից բարձր։ Հալման դեպքում բյուրեղների գերտաքացումն անհնար է, քանի որ նրանց կլանած ջերմությունը ծախսվում է բյուրեղային ցանցի կապերի խզման համար։ Կոնդենսացած փուլում գտնվող նյութի գերտաք վիճակը մետաստաբիլ է, բայց բարենպաստ պայմաններում այդ փուլն ինքնաբերաբար անցնում է կայուն վիճակի՝ նրա մի մասը փուլային անցում է կրում, և ջերմաստիճանը (Т) իջնում է մինչև փուլային անցման ջերմաստիճանը (Т*փ.ա.*)։ Գործնականում ջերմության կլանման կամ անջատման հետ կապված ամեն մի փույային անցման դեպքում անհրաժեշտ է որոշ (ոչ մեծ) *գերտաքացում* կամ *[[գերսառեցում]]*, որպեսզի պրոցեսն ընթանա վերջավոր արագությամբ։ Բացի այդ, հեղուկի եռման համար նորից պահանջվում է որոշ գերտաքացում, որպեսզի մազականությունը և հիդրոստատիկ ճնշումը չդանդաղեցնեն գոլորշու պղպջակների աճը։ Գերտաքացած հեղուկները կիրառվում են բշտիկային խցիկում։
# Միևնույն ճնշման դեպքում գոլորշու տաքացումը հագեցման ջերմաստիճանից բարձր ջերմաստիճանում։ Գերտաք (չհագեցած) գոլորշին թերմոդինամիկապես կայուն է։ Գոլորշու գերտաքացում տված ճնշման (ρ) դևպքում բնութագրվում է գերտաքացման (Т) և հագեցման (Т*հագ.*․) ջերմաստիճանների տարբերությամբ (Т—Т*հագ.*), այսինքն՝ գերտաքացման աստիճանով։ Գերտաքացման աստիճանի բարձրացման հետ միա–սին գոլորշին ավելի ու ավելի է հեռանում հագեցած վիճակից և մոտենում իդեալական գազի վիճակին։ Գերտաքացած ջրային գոլորշին լայն կիրառություն ունի ջերմատեխնիկայում։

Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Միսաք Գոչունյան

**Միսաք Գոչունյան** (), հայ գրող, հրապարակախոս, խմբագիր։

## Կենսագրություն
Սովորել է Կյուրինի ազգային և Այնթապի Կիլիկյան վարժարաններում։ 1886 թվականին հաստատվել է Կոստանդնուպոլսում։ Աշխատակցել է «Հայրենիք», «Նոր դար», «Արևելյան մամուլ» պարբերականներին։ 1881 թվականին եղել է Կ.Պոլսում, ապա Յոզգաթում, կրկին Հալեպում, Քիլիսում և Այնթապում, 1886 թվականից հաստատվել է մայրաքաղաքում։ Այդ ժամանակ Գամգաբուում բացել է «Հեթումյան» անունով վարժարան, որը հազիվ երկու տարվա կյանք է ունենում։ Առաջին ստեղծագործությունը անտիպ մնացած «Սնանկը» թատերախաղն է, ապա Կեսարիայից Մելիքյանի «Հայրենիք»-ին ուղարկած թղթակցությունը։

1891 թվականին դարձել է «Մանզումեի էֆքյար» հայատառ-թուրքերեն թերթի հրատարակիչ-խմբագիր, 1894 թվականից աշխատել է «Սաբահ» թերթում, հիմնել է «ժամանակ» թերթը (1908)։ «Մանզումեի» և «ժամանակ»-ի էջերում տպագրել է վեպեր ու պատմվածքներ Կոստանդնուպոլսի կյանքից, ինչպես նաև Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգութեան» աշխարհաբար թարգմանությունը։ Երկնային Կյանքի տեսարաններ, 1897, «Խորհրդավոր աղջիկը» Կոստանդնուպոլիս, 1907, Կարապետ, Կոստանդնուպոլիս, 1910։

1887 թվականից կանոնավոր թղթակցել է «Նոր Դար»-ին՝ Անուշավան ծածկանունով, ապա աշխատակցել է Զմյուռնիայի «Արևելյան մամուլ»-ին, պատկերելով պոլսահայ և իր այցելած վայրերի կյանքը։ 1901-1908 թվականներին «Քասիմ» ծածկանունով խմբագրել է «Մանզումեի էֆքյարը» հայատառ-թուրքերեն թերթը։ 1908 թվականին, եղբոր՝ Սարգիս Գոչունյանի հետ հիմնել է իր սեփական թերթը՝ «Ժամանակ»-ը։

Մահացել է Կոստանդնուպոլսում, հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել Մայր եկեղեցում՝ նախկին պատրիարք Մաղաքիա օրմանյանի նախագահությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Ոգեպաշտություն

**Ոգեպաշտություն**, անիմիզմ ( - ոգի, հոգի)՝ հավատ ոգիների և հոգու նկատմամբ, որոնք իբր կառավարում են մարդկանց, կենդանիներին, շրջապատող աշխարհի առարկաներն ու երևույթները։ Ոգեպաշտություն է նաև այն կեղծ հայեցակետը, ըստ որի բնության բոլոր էակներն ու առարկաներն ունեն հոգի։
մինի|Bertalda, Ոգիների հարձակումը
## Ծագում
Ոգեպաշտության ծագման հարցը աղերսվում է կրոնի ծագման մասին ավելի ընդհանուր հարցին։ Ոգեպաշտությունը տոհմային համայնքի փուլում առաջացած երևույթ է, որի տարրերը պահպանվել են համաշխարհային բոլոր կրոններում։

## Մոգություն և անիմատիզմ
Ոգեպաշտությունից պետք է տարբերել մոգությունը, որը հավատ է գերբնական ճանապարհով նյութական առարկայի վրա անմիջականորեն ազդելու մարդու հնարավորությունների նկատմամբ և Անիմատիզմը ( - շնչավորված), որը հավատ է բնության կամ նրա մասերի անդեմ շնչավորվածության նկատմամբ։

## Արտաքին հղումներ
*Անիմիզմ - Կրոնադարան

Կատեգորիա:Բազմաստվածություն
Կատեգորիա:Կրոնի մարդաբանություն
Թեոֆիլ Գոթիե

**Պիեռ Ժյուլ Թեոֆիլ Գոթիե** (, ], ֆրանսիացի գրող, քննադատ։ Պառնասյան դպրոցի սկզբնավորողներից։

Վաղ շրջանի ստեղծագործություններում՝ «Բանաստեղծություններ» (1830 թ.), «Ալբերտուս» (1833 թ.), «Մահվան կատակերգություն» (1838 թ.), նկատելի է բայրոնական ոգին։ Լավագույն ժողովածուներից է «Արծնապատկերներ և խեցեքանդակներ» (1852 թ.) քնարական բանաստեղծությունների գիրքը։

Գոթիեն «Նոր արվեստ» (1852 թ.) գրքում յուրովի հիմնավորել է «արվեստն արվեստի համար» սկզբունքը։

Գրել է նաև արձակ «Մումիայի վեպը» (1858 թ.), «Ֆրակաս նավապետը» (1863 թ.), պատմվածքներ։

Գրաքննադատական գործերից հայտնի են՝ «Գրոտեսկներ» (1844 թ., 15-17-րդ դարերում մոռացված բանաստեղծների մասին), «Ռոմանտիզմի պատմությունը» (1874 թ., հետմահու), ակնարկ Շառլ Բոդլերի մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտա-ֆանտաստիկ գրողներ
Խուան Գոյտիսոլո

**Խուան Գոյտիսլո** (, ), իսպանացի գրող։

1956 թվականից ապրում է Փարիզում։ Դեռ առաջին գրքերում՝ «Ձեռքի ճարտարությունը» (1954), «Թախիծը դրախտում» (1955), բացահայտել է իր քննադատական վերաբերմունքը դիկտատոր Ֆրանկոյի վարչակարգի նկատմամբ։ «Կրկես» (1957), «Տոներ» (1958), «Ալևբախություն» (1958) եռերգությունում և «Որպեսզի ապրել այստեղ» (1960) պատմվածքների ժողովածուում պատկերել է Իսպանիայի հասարակ մարդկանց կյանքը։ Գոյտիսլոն «երիտասարդ» կամ «օբյեկտիվ» վեպերի սկզբնավորողներից է, որոնց տեսական խնդիրներն արտահայտել է իր քննադատական հոդվածներում («Վեպի խնդիրները», 1959, ժողովածու)։ «Հատուկ նշաններ» (1966) վեպում ձգտում է Իսպանիայի պատմության հետ մեկտեղ տալ ժամանակակից իսպանական մտավորականության հոգեբանական խոր վերլուծությունը։

## Աշխատանքներ
### Պատմվածքներ
* «Թախիծը դրախտում» (1954)
* «Կրկես» (1957)
* «Որպեսզի ապրել այստեղ» (1960)
* «Տոներ» (1958)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսպանացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Դիէլեկտրիկների դեֆորմացիոն բևեռացում

**Դեֆորմացիոն (էլեկտրոնային) բևեռացում**, ոչ բևեռային մոլեկուլի էլեկտրական մոմենտը, երբ էլեկտրական դաշտ չկա, զրո է։ Արտաքին էլեկտրական դաշտի առկայությամբ, ինչպես գիտեք, ոչ բևեռային մոլեկուլի դրա կան բացասական լիցքավորված տիրույթները, ենթարկվելով դեֆորմացիայի, շեղվում են իրարից, և մոլեկուլը ձեռք է բերում էլեկտրական մոմենտ, որի ուղղությունը համընկնում է էլեկտրական դաշտի լարվածության ուղղությանը։ Ոչ բևեռային մոլեկուլներից կազմված դիէլեկտրիկը բևեռանում է, նրա բևեռացման վեկտորը դառնում է զրոյից տարբեր՝ PE!0։
Դիէլեկտրիկի բևեռացման այս մեխանիզմը կոչվում է **դեֆորմացիոն (էլեկտրոնային) մեխանիզմ**։

Դեֆորմացիոն բևեռաման հետևանքով դիէլեկտրիկի բոլոր մոլեկուլները ձեռք են բերում միևնույն էլեկտրական pe մոմենտը։ Ուստի ոչ բևեռային դիէլեկտրիկի բևեռացման վեկտորը կարելի է որոշել ավելի պարզ բանաձևով՝ PE = npe , որտեղ n-ը մոլեկուլների թիվն է միավոր ծավալում, pe-ն դեֆորմացված մոլեկուլի(ատոմի) էլեկտրական մոմենտը, որի մոդուլը համեմատական է էլեկտրական դաշտի լարվածությունը՝ PE(E) կախումը գծային է միայն թույլ էլեկտրական դաշտերի համար։ Այդպիսի դաշտում գծային է նաև բևեռային դիէլեկտրիկների բևեռացման վեկտորի կախումը դաշտի լարվածությունից։

## Գրականություն
* Ֆիզիկա-11։ Ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանի դասագիրք 
ընդհանուր բնագիտամաթեմատիկական հոսքերի համար / 
Է© Ղազարյան« Ա. Կիրակոսյան« Գ.Մելիքյան այլք—Եր©։ 
Էդիթ Պրինտ¦« 2010.—368 էջ։

## Տես նաև
* Դիէլեկտրիկների կողմնորոշային բևեռացում
* Բևեռացման և կողմնային հոսանքներ

Կատեգորիա:Հոծ միջավայրերի էլեկտրադինամիկա
Գյուղացիական կանոնադրություն (1912)

**Գյուղացիական կանոնադրություն**, («Գյուղացիների ժամանակավոր կախյալ վիճակի վերացման օրենք»), 1912 թվականին ընդունված ագրարային ռեֆորմ Ռուսաստանում։

1860-70-ական թվականներին գյուղացիական ռեֆորմներն Անդրկովկասում տարածվեցին միայն կալվածատիրական գյուղացիների վրա և ըստ էության չլուծեցին գյուղացիների հողային հարցը, ովքեր ընկան կախյալ կամ կիսակախյալ վիճակի մեջ։ 1905-1907 թվականների ռուսական առաջին հեղափոխության, ինչպես և դրան հաջորդած տարիներին գյուղացիական շարժումներն աշխուժացան նաև Անդրկովկասում։ Այդ շարժումները ճնշելու նպատակով Կովկասի փոխարքա Իլլարիոն Վորոնցով-Դաշկովը 1910 թվականի հունիսին նախագիծ ներկայացրեց կառավարությանը՝ գյուղացիների ժամանակավոր կախյալ վիճակի վերացման մասին։ Ռուսաստանի ցարական կառավարությունը, հաշվի առնելով ստեղծված իրադրությունը և ղեկավարվելով ստոլիպինյան ագրարային քաղաքականության սկզբունքներով, 1912 թվականի դեկտեմբերի 20-ին օրենք հրապարակեց Անդրկովկասի կալվածատիրական գյուղացիների ժամանակավոր կախյալ վիճակի վերացման մասին։ Այդ օրենքով 1913 թվականի հունվարի 1-ից նրանք դասվում էին սեփականատեր շինականների շարքը։ Պետության օժանդակությամբ գյուղացիները պարտադիր կարգով գնում էին իրենց հողաբաժինը՝ 28,41 կամ 56 տարվա ընթացքում արժեքը պետությանը վերադարձնելու պայմանով։ Մինչև փրկագնի լրիվ մարումը նրանք պետք է պետական գանձարան մուծեին սահմանված տոկոսները 28 տարվա ժամկետի դեպքում մեկ ռուբլու դիմաց տարեկան 6 կոպեկ, 41-ի՝ 5 կոպեկ, 56-ի՝ 4,5 կոպեկ։ Գյուղատեղերն ու այգիները, սեփականատիրական իրավունքով, անվճար անցնում էին գյուղացիներին։ Կալվածատերերը հողի արժեքը միանվագ ստանում էին պետական գանձարանից։ Անդրկովկասում վերջապես վերացվում էին ֆեոդալական հարաբերությունների մնացորդները, նպաստավոր պայմաններ էին ստեղծվում կապիտալիզմի զարգացման համար։ Իսկ գյուղացին (կալվածատիրական գյուղացիության միայն 5% ը փրկագնեց իր բաժնեհողը) հողի սեփականատեր դառնալու համար ընկնում էր ծանր պարտքերի տակ, ուժեղանում էր նրա քայքայման ու աղքատացման պրոցեսը։ Անդրկովկասի բոլշևիկները խստորեն քննադատեցին գյուղացիական կանոնադրությունը և պահանջեցին ամբողջ հողը հանձնել գյուղացիներին։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Դինատրիումի ացետիլենիդ

**Դինատրիումի ացետիլենիդ**, ածխածնի և նատրիումի բինար անօրգանական միացություն (Na2C2), անգույն բյուրեղներ, փոխազդում է ջրի հետ։

## Ստացում
* Նատրիումի ացետիլենիդի ջերմային քայքայմամբ վակուումում
\mathsf{ 2NaHC_2 \ \xrightarrow{145^oC}\ Na_2C_2 + H_2C_2\uparrow }
* Գազային վիճակում գտնվող նատրիումի և ածխածնի փոխազդեցությունից
\mathsf{ 2Na + 2C \ \xrightarrow{800-900^oC}\ Na_2C_2 }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Դինատրիումի ացետիլենիդը առաջացնում է տետրագոնալ սինգոնիայի անգույն բյուրեղներ, տարածական խումբը I 41/acd, վանդակի պարամետրներն են՝ a = 0, 6743նմ, c = 1, 2674 նմ, Z = 8:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1992. — Т. 3. — 639 с. — ISBN 5-82270-039-8
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Руководство по неорганическому синтезу: В 6-ти т. / Ред. Брауэр Г.. — М.: Мир, 1985. — Т. 3. — 392 с.

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Ացետիլենիդներ
Ազգային ժողովրդավարական միություն

[մինի|աջից|[Վազգեն Մանուկյան]]
**Ազգային ժողովրդավարական միություն (ԱԺՄ)**, քաղաքական կուսակցություն Հայաստանում։

## Պատմություն
ԱԺՄ-ն ստեղծվել է 1991 թվականին (պետական գրանցում ստացել 1992 թ․ մարտի 19-ին), երբ 1988 թվականի համաժողովրդական շարժման ղեկավարության միջև իշխանության գալուց հետո առաջացան գործելակերպի և գաղափարական լուրջ տարաձայնություններ։ 

Շարժման առաջնորդների մի ստվար մաս հեռացավ ՀՀՇ-ից և կազմեց Վազգեն Մանուկյանի ու Դավիթ Վարդանյանի նախաձեռնած ԱԺՄ կուսակցության կորիզը։ 1991 թվականի օգոստոսին Բաղրամյան 18 հասցեում տեղի ունեցավ ԱԺՄ շարժման հիմնադիր  համագումարը։   

Կուսակցությունը 1995 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ստացել է ձայների 7,7%-ը և ստացել Ազգային ժողովի հինգ մանդատ։ 

Կուսակցությունը 1996 թվականի նախագահական ընտրություններում որպես թեկնածու առաջադրեց Վազգեն Մանուկյանին, նա զբաղեցրեց երկրորդ տեղը՝ հավաքելով ձայների 41%-ը։

1999 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո կուսակցությունը ստացել է 6 մանդատ Ազգային ժողովում։

Կուսակցությունը 2003 թվականի նախագահական ընտրություններում որպես իր թեկնածու առաջադրեց Վազգեն Մանուկյանին։ Նա զբաղեցրեց հինգերորդ տեղը՝ ստանալով ձայների 0,90 տոկոսը։

Կուսակցությունը 2008 թվականի  նախագահական ընտրություններում որպես իր թեկնածու առաջադրեց Վազգեն Մանուկյանին։ Նա զբաղեցրեց հինգերորդ տեղը՝ ստանալով ձայների 1,29 տոկոսը։

Կուսակցությունը հրաժարվել է մասնակցել 2018 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին։ Սակայն կուսակցությունը հայտարարեց, որ խորհրդարանական ընտրություններից հետո կվերախմբավորվի, կվերակենտրոնացնի իր գաղափարախոսությունը և կամրապնդի իր շարքերը։

2020-2021 թվականների բողոքի ակցիաների ժամանակ Վազգեն Մանուկյանը «Հայրենիքի փրկության շարժման» քաղաքական կողմից առաջադրվել է որպես առաջնորդ։

Կուսակցությունը չի մասնակցել 2021 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին։ ԱԺՄ-ն այս պահին Ազգային ժողովում ներկայացուցչություն չունի և հանդես է գալիս որպես արտախորհրդարանական ուժ։

Ազգային ժողովրդավարական միություն կուսակցությունը թվականին մասնակցել է 2007 թվականի ԱԺ ընտրություններին՝ հավաքելով 8,556 ձայ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1993 հիմնադրված կուսակցություններ
Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Գևորգ Գոյան

**Գևորգ Հովսեփի Գոյան** (Տեր-Նիկողոսյան, (), հայ խորհրդային թատերագետ։ ԽՍՀՄ արվեստի վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
ԽՄԿԿ անդամ 1930 թվականից։ 1935 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լունաչարսկու անվան թատերական ինստիտուտի թատերագիտական ֆակուլտետը։ 1936 թվականից նույն ինստիտուտի դասախոս, 1949 թվականից պրոՖեսոր, 1958 թվականից՝ ԽՍՀՄ Ժողովուրդների թատրոնի պատմության ամբիոնի վարիչ։ Աշխատություններից են՝ «Ռուսական թատրոնի պատմությունը 17-19-րդ դարերում», «Ռուսական թատրոնի զարգացման ուղին», «Գլիկերիա Ֆեդոտովա»։ 1944 թվականին Երևանում մասնակցել է թատերական ինստիտուտի հիմնադրմանը և դասավանդել մինչև 1949 թվականը։ 1952 թվականին Մոսկվայում լույս է ընծայել համաշխարհային թատրոնի պատմության և հայագիտության ասպարեզում կարևոր ավանդ ներկայացնող՝ «Հայ թատրոնի 2000 տարին» երկհատոր աշխատությունը։ 1970 թվականին հայերեն հրատարակվել է «Ո՛րն է ազգային թատրոնը» հոդվածների ժողովածուն՝ նվիրված ԽՍՀՄ ժողովուրդների թատերական մշակույթի զարգացման հարցերին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Գալո Գոնսալես Դիաս

**Գալո Գոնսալես Դիաս** (, ), չիլիացի քաղաքական գործիչ, Չիլիի Կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար (1949-1958)։

1925 թվականին հիմնադրել է Չիլիի տրանսպորտի բանվորների արհմիությունը և ընտրվել դրա գլխավոր քարտուղար։ 1930 թվականին դարձել է ՉԿԿ կենտկոմի անդամ։ 1930-1932 թվականներին գլխավորել է Չիլիի տրանսպորտի բանվորների արհմիութենական ֆեդերացիան։ 1934-1946 թվականներին եղել է ՉԿԿ ԿԿ-ի կադրերի հսկման հանձնաժողովի նախագահ, 1940-1949 թվականներին՝ ՉԿԿ ԿԿ-ի տեսական և քաղաքական օրգան, «Պրինսիպիոս» («Principios») ամսագրի խմբագիր, 1946-1949 թվականներին՝ ՉԿԿ ԿԿ-ի քարտուղար, 1949-1958 թվականներին՝ գլխավոր քարտուղար։

Կատեգորիա:1894 ծնունդներ
Կատեգորիա:1958 մահեր
Կատեգորիա:Չիլիի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Չիլիի հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքական գործիչներ
Գիտահանրամատչելի կինոնկար

**Գիտահանրամատչելի կինոնկար**, գիտական կինոյի տեսակ, որը ձորձում է մատչելի ձևով շարադրել գիտության և տեխնիկայի նվաճումները, ցուցադրում և դյուրմբռնելի բացատրում սակավ հայտնի, դիտարկման տեսակետից բարդ գիտական փորձերը, բնության հազվագյուտ երևույթները, վավերացնում ժողովուրդների մշակութային կյանքի նշանակալից դրվագները։ Զարգացումը սերտ կապված է գիտության ու կինեմատոգրաֆիայի ընդհանուր զարգացման հետ։

Խորհրդային շրջանի գիտահանրամատչելի կինոնկարի նշանավոր ռեժիսորներից են Վ․ Շնեյդերովը, Ա․ Զգուրիդին, Բ․ Դոլինը, Ֆ․ Սոբոլնը, Ցու․ Ալդոխինը։

Խորհրդային շրջանի Հայաստանում գիտահանրամատչելի կինոնկարների արտադրությունը կատարել է Երևանի Փաստավավերագրական ֆիլմերի ստուդիան, որն առավելապես իրականացվում էր գիտաարտադրական հիմնարկներից ստացվող պատվերների ճանապարհով։ Գիտահանրամատչելի կինոնկարներ են ստեղծել ռեժիսորներ Արման Մանարյանը («Բյուրականի աստղադիտարանը»), Ջերգիզ Ժամհարյանը («Նորը շինարարության մեջ»), Երվանդ Մանարյանը («Դեղերի ծնունդը»), Գուրգեն Բալասանյանը, Սուրեն Առաքելյանը և ուրիշներ։ Տարածելով գիտության նվաճումները՝ գիտահանրամատչելի կինոնկարները հանդիսատեսի մեջ փորձում էին դաստիարակել «մատերիալիստական աշխարհայացք», «գեղագիտական ճաշակ»։

Կատեգորիա:Ֆիլմեր ըստ ժանրի
Գնդային սեկտոր

**Գնդային սեկտոր**, երկրաչափական մարմին, որն առաջանում է սեկտորն իր շառավիղներից մեկի (I սեռի գնդային սեկտոր ) կամ սեկտորի աղեղը չհատող առանցքի (II սեռի գնդային սեկտոր) շուրջը պտտելուց։ Գնդային սեկտորի ծավալը և լրիվ մակերևույթը համապատասխանաբար որոշվում են V = 2/3 \pi R^2h,S_2 = \pi R ( 2 h + a ) (I սեռի գնդային սեկտոր), S_2 = \pi R(2h+a+b) (II սեռի գնդային սեկտոր) բանաձևերով, որտեղ R-ը սեկտորի շառավիղն է, հ-ը՝ սեկտորի աղեղը ձգող լարի պրոյեկցիան պտտման առանցքի վրա, a-ն և b-ն՝ լարի ծայրակետերի հեռավորությունները պտտման առանցքից։

Կատեգորիա:Երկրաչափական մարմիններ
Մխիթար Բաղդասարյան

**Մխիթար Տիմոֆեյի Բաղդասարյան** (նոյեմբերի 17, 1965. գյուղ Ակնադբյուր (ԼՂՀ Ասկերանի շրջան) - հունիսի 28, 1992, Ճարտար-Շեխեր հատվածում (ԼՂՀ Մարտունիի շրջան), ազատամարտիկ-հրամանատար։

## Գործունենություն
1983-1985 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ 1992 թվականից՝ Ակնադբյուրի կամավորական ջոկատի ազատամարտիկների վաշտի հրամանատար։ Մասնակցել է Ամարասի հովտի ինքնապաշտպանությանը, Շուշի-Զառսլու-Լիսազու-Բերդաձոր և Ճարտար-Շեխեր պաշտպանական ուղղությունների մարտական գործողություններին։

## Պարգևատրումներ
Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Ակնաղբյուրում։

Կատեգորիա:1965 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ
Ագոստա

**Ագոստա** (իտալ. *Agosta*), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը 2001 թվականի դրությամբ 1683 մարդ է, բնակչության խտությունը՝ 178 մարդ/կմ2։ Տարածքը՝ 9.48 կմ2։ Փոստային ինդեքսը՝ 20։ Հեռախոսային կոդը՝ 00774։

## Աշխարհագրություն
Ագոստան գտնվում է Անյենե գետի հովտում՝ գետի աջ ափին, Մոնտի Սիմբրուինի (Monti Simbruini) լեռան ստորոտին՝ տուֆե բլրի վրա։ Հռոմից 67 կմ հեռավարության վրա է։ Բլրի ստորոտին աղբյուր կա, որը հռոմեական շրջանում հայտնի է եղել Ավգուստա անունով, որից էլ, հավանաբար, իր անունն է ստացել բնակավայրը։

## Պատմություն
Բնակավայրի տարածքում գտնված հնագիտական իրերը խոսում են այն մասին, որ մարդիկ այս վայրում ապրել են սկսած պալեոլիթի և բրոնզի դարաշրջանից։ Այս վայրը հիշատակվում է աղբյուրը Մարցիուսի ակվեդուկին միացնելու ջրաշինարարական աշխատանքների համատեքստում։ Այդ ժամանակ էլ աղբյուրը ստացել է իր անվանումը։

Նույն անվամբ աղբյուրը հանդիպում է 524 թվականին թվագրվող փաստաթղթում։ 858 թվականի մեկ այլ փաստաթղթում նշվում է, որ աղբյուրի մոտ գտնվող monk Augusta աղբյուրը բարենպաստ վայր է ամրոց կառուցելու համար, որի գոյությունը հաստատում են ավելի ուշ ժամանակների տվյալները։ Ամրոցի սեփականության համար վեճ է եղել տեղի սենյորի և աբբայի միջև։ Հայտնի է, որ 1189 թվականին այն պատկանել է Սուբիակոյի վանքին։ Ամրոցը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ Ջրի առատությունը թույլ է տվել լճակներ կառուցել իշխան աճեցնելու և ջրաղացներ կառուցել ցորեն աղալու համար։

1461 թվականին Պիոս 2-րդ պապը Սուբիակո վանք այցի ճանապարհին ճաշել է ջրաղացների մոտ, իսկ տեղացիները նրան մատուցել են թարմ որսացած իշխան։ 18-րդ դարում այստեղ արձանագրված հրաշք ապաքինումից հետո որոշվել է կառուցել Մադոննա դել Պասո փոքր եկեղեցին։

1900 թվականին բնակավայրը միացվել է Մանդելա-Սուբիակո երկաթգծին, որը քանդվել է 1933 թ.։ 1913 թ. կառուցվել է առաջին ջրատարը, որը ջուր է մատակարարել քաղաքային շատրվաններին, իսկ 1924 թ. էլեկտրականություն է անցկացվել։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ագոստայում պարտիզանական ջոկատ է գործել։

## Տեսարժան վայրերը
**Միջնադարյան ամրոց**, որի շուրջ ձևավորվել է բնակավայրը։ Փաստաթղթերում հիշատակվում է 1051 թվականինց։ Դեպի ամրոց են տանում երեք դարպասներ՝ Եկեղեցական, Սուրբ Մարիամի և Կանչիլիտու։ Տեղական լեգենդի համաձայն՝ մի ժամանակ ամրոցում բանտարկված է եղել Ավգուստա անունով արքայադուստր, որի պատվին էլ կոչվել է բնակավայրը։

**Կարդինալի կամար**, ռոմանական ոճի քարե կամար։ Կառուցվել է 1503 թվականին գետի մոտ՝ ի պատիվ կարդինալ Ջովաննի Կոլոննայի։ 18-րդ դարում քանդվել է ջրհեղեղի պատճառով, վերականգնվել է նախկին տեղից 50 մ հեռավորության վրա։ Ավելի ուշ կամարը մեկ անգամ էլ են տեղափոխել

**Մադոննա դել Պասո տաճար**, նախկինում կոչվել է Հրեշտակների Մադոննայի տաճար

**Սուրբ Նիկողայոսի հրապարակ**, քաղաքի գլխավոր հրապարակը, իր անունը ստացել է սուրբ Նիկողայոսի եկեղեցուց, որը ներկայում չի գործում։

Քաղաքի տարածքում գտնվող հնագիտական օբյեկտներն են՝
* պաշտամունքային կառույցի հիմքերը
* հին ցիստերնը
* նախահռոմեական շրջանի շենքի մնացորդներ
* նախապատմական գոյության հետքերով քարանձավ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Agosta Online

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բենտու Անտոնիու Գոնսալվիշ

**Բենտու Անտոնիու Գոնսալվիշ (Գոնսալվես)** (, ), պորտուգալացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։ Պորտուգալիայի կոմունիստական կուսակցության (ՊԿԿ) անդամ (1928)։ Պատանի հասակից մասնակցել է կոմունիստական շարժումներին։ 1929 թվականին ընտրվել է ՊԿԿ ԿԿ-ի գլխավոր քարտուղար։ 1935 թվականին ձերբակալվել է և ուղարկվել ֆաշիստական համակենտրոնացման ճամբար (Տարաֆալ, Կանաչ Հրվանդանի կղզիներ), որտեղ և մահացել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պորտուգալացի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքական գործիչներ
Յան վան Գոյեն

**Յան վան Գոյեն** (, ), հոլանդացի նկարիչ։ 17-րդ դարի հոլանդական բնանկարչության հիմնադիրներից։ Սովորել է Է․ վան դե Վելդեի մոտ (1616-1617 թթ.)։ Աշխատել է Լեյդենում (1618 թվականից) և Տաիգայում (1634 թվականից)։ Զուսպ դարչնամոխրագույն երանգավորմամբ նկարել է մառախլապատ, դանդաղահոս գետերի ու ջրանցքների, առափնյա քաղաքների տեսարաններ՝ անսահման երկնքի ֆոնի վրա («Մաաս գետը Դորդրեխտի մոտ», 1643, «Մաաս գետի տեսարան», 1645, երկուսն էլ՝ Էրմիտաժ, Լենինգրադ)։

## Պատկերասրահ

Jan van Goyen 017.jpg|Գոյեն
Jan van Goyen 006.jpg
Jan van Goyen. Dordrecht.jpg|Դորդրեխտի տեսարան, 1642, ՀԱՊ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի արվեստագետներ
Ջոզեֆ Չեմբեռլեն

մինի|աջից|Ջոզեֆ Չեմբեռլեն
**Ջոզեֆ Չեմբեռլեն** (, ), Մեծ Բրիտանիայի պետական գործիչ։ 1876 թվականից՝ պառլամենտի անդամ։

1880-1885 թթ․ և 1886 թ․ եղել է Ուլիամ Գլադստոնի կառավարության մեջ։ 1886 թ․ հանդես է եկել Իռլանդիային ինքնավարություն տալու ծրագրի դեմ, որը հանգեցրել է լիբերալ կուսակցության պառակտմանը և լիբերալ-յունիոնիստների առաջացմանը Չեմբեռլենի ղեկավարությամբ։

1895-1903 թվականներին եղել է գաղութների մինիստր պահպանողական կառավարություններում։ 1899-1902 թվականներին անգլո-բուրարական պատերազմի ժամանակ եղել է անգլիական զավթողական քաղաքականության գլխավոր խրախուսողներից։ Հիվանդության պատճառով 1906 թ․ հեռացել է քաղաքական գործունեությունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գործարարներ
Գլխային ցուցիչ

**Գլխային ցուցիչ**, գլխի ամենամեծ լայնության (լայնական տրամագիծ) հարաբերությունը նրա ամենամեծ երկարությանը (երկայնական տրամագիծ)՝ արտահայտված տոկոսներով։ Գլխային ցուցիչը օգտագործվում է մարդաբանության մեջ, հորիզոնական հարթակում գլխի ուրվագիծը ստանալու նպատակով։ *Երկարագլխության* (դոլիխոկեֆալիա)՝ գլխային ցուցիչը մինչև 74, 9% է, *միջնագլխությանը* (մեզոկեֆալիա)՝ 75, 0—79, 9%, *կարճագլխությանը* (բրախիկեֆալիա)՝ 80%-ից ավելի։ Գլխային ցուցիչի օգնությամբ հնարավոր է մարդկության մեծ ռասայական խմբերում առանձնացնել տեղային մարդաբանական տեսակներ։ Խմբային տարբերություններն ի հայտ են գալիս արդեն վաղ մանկական հասակում։ Սկսած միջնադարից, նախորդների համեմատությամբ, նկատվում է գլխային ցուցիչի մեծացում (բրախիկեֆալացում), 1950- 1970 թվականներին՝ առանձին վայրերում՝ գլխային ցուցիչի նվազում (դեբրախիկեֆալացում)։ Գլխային ցուցիչը կապված չէ մարդու մտավոր ունակությունների հետ։

Կատեգորիա:Կազմաբանություն
Ռոմիկ Բաղդասարյան

**Ռոմիկ Սուրենի Բաղդասարյան** (), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, Քարինտակի կամավորական ջոկատի, ապա վերջինիս հիմքի վրա ստեղծված՝ Շուշիի ՊՇ 52-րդ գումարտակի վաշտի հրամանատար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշիի շրջանի Քարինտակ գյուղում։ 1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։

### Արցախյան ազատամարտ
1988-1994 թվականներին Քարինտակի կամավորական ջոկատի, ապա վերջինիս հիմքի վրա ստեղծված՝ Շուշիի ՊՇ 52-րդ գումարտակի (վաշտի հրամանատար) կազմերում մասնակցել է Քարինտակի ինքնապաշտպանությանը և Շուշիի, Լաչինի, Քելբաջարի, Աղդամի, Կուբաթլուի, Ֆիզուլիի, Մարտակերտի ազատագրական մարտերին։

## Պարգևատրումներ
Պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1956 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Գոտկա-սրբոսկրային հյուսակ

frameless|աջից
**Գոտկա-սրբոսկրային հյուսակ** (), ողնուղեղի գոտկային և սրբոսկրային հատվածներից սկսվող ողնուղեղային նյարդերի առաջային ճյուղերից կազմված նյարդացանց, որից ծագում են կոնքի և շեքի շրջանների օրգանները, ստորին վերջույթի մկաններն ու մաշկը նյարդավորող (նստային, ազդրա Կ․ Գուովալդ Վ․ Վ․ Գորբաակոյին, ամոթույքային և փակողական) նյարդերը։

Կատեգորիա:Անատոմիա
Լիպարիտ Գյուլբուդաղյան

**Լիպարիտ Վաղարշակի Գյուլբուդաղյան** (), հայ խորհրդային քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1974)։

## Կենսագրություն
1939 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը։ 1946-2003 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ օրգանական քիմիայի ամբիոնում։

Աշխատանքները վերաբերում են քինոլինի քիմիային։ Առաջարկել է տարաեռացիկլային միացությունների սինթեզի նոր եղանակ։ Սինթեզել և ուսումնասիրել է պարաալկօքսիբենզոյական թթվի մի շարք ամինաէսթերներ (Ա․ Լ․ Մնջոյանի հետ), որոնց հիման վրա հետագայում ստեղծվեցին գանգլերոն և քվատերոն դեղանյութերը։

## Երկեր
* Քիմիայի հրաշալիքները, Երևան, 1955։
* Հրաշալի նյութեր, Երևան, 1965։
* Օրգանական քիմիայի պրակտիկում, ուսումնական ձեռնարկ, 1984։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ քիմիայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Ինտենսիվ գյուղատնտեսություն

250px|մինի|Կովերի կիթ՝ կթի ագրեգատի միջոցով
**Ինտենսիվ գյուղատնտեսություն**, նույն հողատարածքում ընդլայնված վերարտադրության կազմակերպման գործընթաց։ Նպատակն է միավոր տարածության, իսկ անասնապահության մեջ մեկ գլուխ անասունի հաշվով աշխատանքի, և արտադրամիջոցների լրացուցիչ ներդրման, ֆոնդերի լավագույն օգտագործման շնորհիվ ապահովել հավելյալ արտադրանք։ Բուսաբուծական և անասնաբուծական արտադրանքի ինտենսիվացման բաղկացուցիչ կարող են համարվել մեքենայացում, Էլեկտրիֆիկացումը, քիմիացումը, գործընթացների ռացիոնալացումը, արտադրության կազմակերպման, մթերքների փոխադրման, վերամշակման և իրացման առավել կատարելագործված համակարգի կիրառումը, նորարարական լուծումների, լավագույն գործելակերպերի ներդրումը և այլն։

Գյուղատնտեսության ինտենսիվացումը բարդ գործընթաց է, ընդգրկում է գյուղատնտեսական արտադրության բոլոր հիմնական կողմերը։ Կարող է բնութագրվել միավոր հողատարածության հաշվով արտադրակաև ֆոնդերի և գյուղատնտեսական մեքենաների ու գործիքների արժեքով, անասունների մթերատվությամբ,  պարարտանյութերի ծախսումներով, համախառն ապրանքային արտադրանքի արժեքով և այլն։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Գյուլիստանի մելիքություն

**Գյուլիստանի մելիքություն**, հայկական մելիքություն ներկայիս Արցախի Հանրապետության տարածքի հյուսիսում, որն եղել է Արցախի հինգ մելիքություններից մեկը։

Հիմնադրել են Ներքին Խաչենի իշխանության ճյուղավորումից Մելիք Բեգլարյան տոհմի ներկայացուցիչ Սև Աբովը 1601 թվականին։

Գյուլիստանի մելիքության տիրապետության տակ է եղել  Կուրակ գետի ափերից մինչև Թարթառ գետն ընկած տարածքը։ Մելիք-Բեգլարյանների նըստավայրերն էին Գյուլիստանի բերդը, Գյուլիստան գյուղը և Թալիշ գյուղի մերձակայքում Հոռեկա վանքի մոտ գտնվող ապարանքները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի պատմություն
Մրգային աղցան

**Մրգային աղցան**, ուտեստ, պատրաստված տարբեր թարմ մրգերից, որոնք կտրտված են ոչ մեծ կտորների։

Ավանդական բաղադրատոմսի մեջ մտնում են խնձոր, տանձ, նարինջ, բանան։ Հաճախ ավելացվում է նաև խաղող՝ առանց կորիզների, արքայախնձոր ու մանդարին։ Մրգային աղցանի մեջ մտնում են նաև սովորական կամ շագանակագույն շաքարավազ կամ ավելացնում են մեղր։ Համի համար ավելացնում են նաև չամիչ, աղացած նուշ, կամ անտառային ընկույզ։ Մրգային աղցանների մեջ ավելացնում են նաև կիտրոնի հյութ՝ թարմություն հաղորդելու ու արտաքին տեսքի համար։ Հատուկ համ են հաղորդում նաև ռոմի, կոնյակի կամ լիկյորի փոքր քանակները։ Աղցանը ավանդաբար չեն համեմում ուրիշ բաներով, սակայն համի համար կարելի է ավելացնել յոգուրտ կամ հարած սերուցք։

Մրգային աղցանը մատուցվում է աղանդերի ձևով։ Աղցանը խորհուրդ է տրվում մատուցել սառը։

Աղցանի պահպանման ժամկետը անգամ սառնարանում սահմանափակ է։

## Տես նաև
* Ռեմոխոն
## Աղբյուրներ
* Салаты и закуски на каждый день. Фруктовый салат с орехами
* Лучшие кулинарные рецепты. Фруктовый салат по-бразильски
* Русская кухня. Фруктовый салат с соусом

Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Մրգերով ուտեստներ
Նատրիումի հիդրիդ

**Նատրիումի հիդրիդ**՝ անգույն, խորանարդային կառուցվածքով բյուրեղային նյութ։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Խտությունը՝ 1.38 գ/սմ3, հալման ջերմաստիճանը՝ 630&nbsp;°C (ճնշման տակ), բարձր ջերմաստիճանում քայքայվում է։ Լուծվում է NaOH-ի հալույթում, չի լուծվում օրգանական լուծիչներում։ Վերականգնիչ է։ Քայքայվում է ջրով։

## Կիրառություն
Նատրիումի հիդրիդը օգտագործվում է մեգնատիտից երկաթի մաքրման համար։

## Ընդհանուր քիմիական հատկություններ
* NaH=2Na+H_2 (t=300OC, վակուումում)
* NaH+H_2O=NaOH+H_2
* 2NaH+BF_3+NaHBF_3 (տաքացում)
* 2NaH+C_2H_2+Na_2C_2+2H_2 (տաքացում)
* 2NaH+CO_2+2NaOH+C
* NaH+CO_2 = HCOONa

Նատրիումի փոխազդեցությունը նատրիումի հիդրօքսիդի հետ.

* \mathsf{2 Na + NaOH \longrightarrow Na_2O + NaH}

Լիթիումի հետ առաջացնում է կրկնակի աղեր՝ NaLiSO4, Na3Li(SO)4*6H2O, Na4Li2(SO4)3*9H2O, Na2Li8(SO4)5*5H2O (24% Na - 76% K) - հեղուկ համաձուլվածք (հալման ջերմաստիճանը՝ 12.6&nbsp;°C)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Գոլֆստրիմ

frameless|աջից
**Գոլֆստրիմ** (), ծովային տաք հոսանք Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային մասում։ Այն քարտեզների վրա հայտնվել է Բենջամին Ֆրանկլինի օրոք և նախաձեռնությամբ։ Լայն առումով Գոլֆստրիմը կոչվում է տաք հոսանքների այն հզոր համակարգը, որ ձգվում է 10 հզ կմ՝ Ֆլորիդա թերակղզու ափերից մինչև Շպիցբերգեն ու Նոր երկիր կղզիները։ Բուն Գոլֆստրիմը սկսվում է Ֆլորիդա թերակղզու հարավից (դուրս գալով Մեքսիկական ծոցից), խառնվում Անտիլյան հոսանքի ջրերին ն ընթանում մինչև Նյուֆաունդլենդյան ծանծաղուտը, շփվում Լաբրադորյան սառը հոսանքի հետ, շեղվում արևելք և այդտեղից կոչվում Հյուսիսատլանտյան հոսանք։ Գոլֆստրիմ առաջանում է պասատային քամիների կողմից Յուկատանի նեղուցով դեպի Մեքսիկական ծոցը ջրերի հսկայական զանգվածներ բերվելու և այնտեղ կուտակվող ջրերի ու Ատլանտյան օվկիանոսին կից մասերի մակարդակների միջև տարբերություն առաջանալու պատճառով։ Դեպի օվկիանոս ելքի մոտ հոսանքի հզորությունը 25 միլիոն3/վրկ է (20 անգամ գերազանցում է երկրագնդի բոլոր գետերի ծախսը), հյուսիսային լայնության 38°-ի տակ՝ 82 միլիոն մ3/վրկ։ Ֆլորիդայի նեղուցի շրջանում հոսանքի շերտի հաստությունը 700 - 800 մ է, լայնությունը՝ 75 կմ, արագությունը՝ 6 - 10 կմ/ժ։ Գոլֆստրիմ հոսանքի ջուրը տաք է և աղի։ Ջրի տարեկան միջին ջերմաստիճանը 25&nbsp;°C - 26&nbsp;°C է, աղիությունը՝ 36,2 - 36,4 ‰։ Ջրի ջերմաստիճանի փոփոխությունը կախված է արևադարձային տաք ջրերը բերող պասատային քամիների ուժից։ Դեպի հյուսիս-արևելք Գոլֆստրիմը հոսանքը լայնանում է (Նյուֆաունդլենդյան ծանծաղուտի մոտ մինչն 200 կմ), արագությունը պակասում, ջերմաստիճանը իջնում։ Գոլֆստրիմը տաք հոսանքի համակարգը մեծ ազդեցություն ունի ինչպես Եվրոպայի կլիմայի, այնպես էլ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծովերի ջրաբանական ն կենսաբանական բնույթի վրա։ Գոլֆստրիմի շնորհիվ Մուրմանսկ նավահանգիստը տարին բոլոր բաց է նավարկության համար։

Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի հոսանքներ
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոս
Կատեգորիա:Ծովային հոսանքներ
Գյուղացիական երկրային առաջին համագումար

**Գյուղացիական երկրային առաջին համագումար**, կայացել է Թիֆլիսում 1917 թվականին հունիսի 20—26-ին։ Նպատակն էր՝ կանխել Անդրկովկասում սկսված ագրարային շարժումները։ Մասնակցել է 869 պատգամավոր (մենշևիկներ, Էսէռներ, դաշնակցականներ, սոցիալֆեդերալիստներ և այլն)։ Նախագահն էր Ն․ ժորդանիան։ Քննարկվել են ժամանակավոր կառավարության նկատմամբ վերաբերմունքի, պատերազմի և խաղաղության, ագրարային հարցերը։ Համագումարում ղեկավար դեր էին խաղում մենշևիկները, որոնք և մենշևիկյան որոշումներ անցկացրին քննարկված հարցերի վերաբերյալ։ Ընդունվեց հողի «մունիցիպալիզացիայի» մենշևիկյան ծրագիրը։ Սակայն այդ ծրագիրը մինչև գործադրվելը ներկայացվելու Էր սահմանադիր ժողովի քննարկմանը։ Համագումարը ընտրեց գյուղացիական դեպուտատների երկրային կենտրոն (սովետ), որն ամբողջությամբ մենշնիկյան էր։ Սովետը գործարքի մեջ մտավ Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեի (Օզակոմի) հետ և հավանություն տվեց գյուղացիական շարժումները ճնշելու նրա քաղաքականությանը։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն