Լյուդմիլա Ուլիցկայա

**Լյուդմիլա Ուլիցկայա** ( ), ռուս գրող, մանկագիր, թարգմանիչ և սցենարիստ, իրավապաշտպան, Ռուսական Բուքեր մրցանակի առաջին կին-դափնեկիր (2001 թվական), 2007 և 2016 թվականներին Մեծ գիրք մրցանակի դափնեկիր։

Լյուդմիլա Ուլիցկայայի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ավելի քան 25 լեզուներով։ Ուլիցկայան հասարակական գործիչ է․ *Ընտրողների միություն* կազմակերպության հիմնադիրն է։

## Կենսագրություն
Լյուդմիլա Ուլիցկայան ծնվել է Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետությունում, ուր Հայրենական մեծ պատերազմը սկսվելուն պես տարհանվել են նրա ծնողների ընտանիքները։ Նրա պապիկները՝ Յակով Սամոյլովիչ Ուլիցկին և Բորիս Եֆիմովիչ Գինզբուրգը, պատժվել են և կալանավորվել։ Պատերազմից հետո Ուլիցկիները վերադարձել են Մոսկվա, որտեղ Լյուդմիլան ավարտել է դպրոցը։

Ուլիցկայան ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետը։ Երկու տարի աշխատել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Ընդհանուր գենետիկայի ինստիտուտում, որտեղից 1970 թվականին ազատվել է։ Այդ օրվանից, ինչպես հավաստում է Ուլիցկայան, նա այլևս չի եղել պետական ծառայող։ Նա աշխատել է որպես գրական մասի վարիչ հրեական երաժշտական կամերային թատրոնում, գրել է ակնարկներ, մանկական երկեր, ռադիոյի, մանկական և տիկնիկային թատրոնների համար ներկայացումներ։ Գրել է երկերի գրախոսականներ  և մոնղոլերենից թարգմանել բանաստեղծություններ։

1980-ական թվականների վերջերին Ուլիցկայան պարբերականներում հրապարակել է պատմվածքներ, սակայն հայտնի է դարձել, երբ իր սցենարով նկարահանվել են *Լիբերթի քույրիկներ* (1990 թվական, դերուսույց՝ Վլադիմիր Գրամատիկով)  և *Կին բոլորի համար* (1991 թվական, դերուսույց՝ Անատոլի Մատեշկո) ֆիլմերը։ 1992 թվականին *Նոր աշխարհ* () պարբերականում հրապարակվել է *Սոնեչկա* վիպակը, որը Ֆրանսիայում 1994 թվականին ճանաչվել է տարվա լավագույն թարգմանություն, և հեղինակին շնորհվել է ֆրանսիական *Մեդիչի մրցանակը*։ Ֆրանսիայում լույս է տեսել Լյուդմիլա Ուլիցկայայի ֆրանսերենով առաջին գիրքը (1993 թվականին Աղքատ ազգականներ ժողովածուն)։

2007 թվականին Ուլիցկայան հիմնադրել է հումանիտար օգնության ֆոնդ։ Այդ ֆոնդի նախագծերից մեկը *Լավ գրքեր* ծրագիրն է, որի շրջանակներում Լյուդմիլա Ուլիցկայան անձամբ ընտրել է ռուսական հրատարակչության գրքեր և ուղարկել ռուսական գրադարաններ։ Ուլիցկայան մասնակցել է հոգաբարձական խորհրդի մոսկովյան բարեգործական ֆոնդի հոսպիս *Վերա* օգնությանը։ 2007 թվականից մինչև 2010 թվականը Ուլիցկայան հանդես է եկել որպես կազմակերպիչ տարբեր հեղինակների *Ուրիշ, ուրիշներ, ուրիշների մասին* մշակութային մարդաբանություն երեխաների համար գրքերի շարքով։

Ուլիցկայան 2013 թվականին վարել է Կուլտուրա հեռուստաալիքով *Արդիական ֆիլմ Լյուդմիլա Ուլիցկայայի հետ* հաղորդումը։

2014 թվականի ապրիլի 24-ից 25-ը Կիևում մասնակցել է *Ուկրաինա-Ռուսաստան երկխոսություն* վեհաժողովին։ Նա քննադատել է Ռուսաստանի իրադրությունը՝ համարելով, որ այժմյան քաղաքականությունը Ռուսաստանին վերածում է բարբարոսների երկրի։

Ուլիցկայան այցելել է Ադրբեջանի կողմից չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, որից հետո 2018 թվականին Ադրբեջանում Ուլիցկայան  հայտարարվել է որպես Պերսոնա նոն գրատա, քանի որ կոպտորեն խախտել է հանրապետության օրենսդրությունը՝ անօրինական այցելելով «օկուպացված» երկրամաս։

## Ընտանիք
* Հայրը՝ Եվգենի Ուլիցկին (1916-1989 թվականներ), գիտնական գյուղատնտեսական տեխնոլոգիայի ոլորտում, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, մի շարք գրքերի և գյուտերի հեղինակ, համամիութենական գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի  և համամիութենական գյուղատնտեսական մեքենայացման գիտահետազոտական ինստիտուտի ավագ գիտական աշխատակից
* Մայրը՝ Մարիաննա Գինզբուրգը (1918-1971 թվականներ), կենսաքիմիկոս, գիտական աշխատակից
* Առաջին ամուսինը՝ Յուրի Տայցը, համակուրսեցի, հետագայում՝ օվկիանոսագետ, 1977 թվականին ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, *Ուրախ թաղում* վիպակի Ալիկի նախատիպ
* Երկրորդ ամուսինը՝ ծագումնաբան Միքայել  Եվգենևը, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր
:* Որդիները՝
::Ալեքսեյ Եվգենև՝ անհատ ձեռներեց
::Պետրոս Եվգենև՝ ջազային երաժիշտ, ներկայումս աշխատում է որպես սինխրոն թարգմանիչ
* Երրորդ ամուսինը՝ Անդրեյ Կրասուլինը, քանդակագործ

Էթնիկական և մշակութային պատկանելության տեսանկյունից Լյուդմիլա Ուլիցկայան իրեն համարում է քրիստոնեություն ընդունած հրեուհի։

## Պարգևներ
* Մեդիչի գրական մրցանակ *Սոնեչկա* վիպակի համար՝ որպես արտասահմանյան լավագույն ստեղծագործություն (1996, Ֆրանսիա) 
* Ջուզեպպե Աչերբիի անվան գրական մրցանակ *Սոնեչկա* վիպակի համար (1998, Իտալիա)
* Ռուսական Բուքեր (2001) *Կուկոցկիի դատական խճճված գործը* վեպի համար (այս մրցանակի առաջին կին-դափնեկիրն է)
* Ակադեմիական արմավենիներ շքանշանի ասպետ (Ֆրանսիա, 2003)
* *Տարվա գիրք* մրցանակ *Անկեղծ ձեր Շուրիկ* վեպի համար (2004)
* Արվեստի և գրականության շքանշանի ասպետ (Ֆրանսիա, 2004)
* Պեննե մրցանակ (2006, Իտալիա) *Կուկոցկիի դատական խճճված գործը* վեպի համար
* Առաջին Մեծ գիրք մրցանակ (2007) *Դանիել Շտայն, թարգմանիչ* վեպի համար
* Օլիմպիա մրցանակի դափնեկիր (2007)
* Գրինցանե Կավուր#Գրինցանե Կավուր գրական մրցանակ (2008, Իտալիա) *Անկեղծ ձեր Շուրիկ* վեպի համար
* Անվանական միջազգային Բուքերյան մրցանակ(2009, Անգլիա)
* Գրական մրցանակ *Դրոշ* պարբերականի *Գլոբուս* անվանակարգում (2010) Միխայիլ Խոդորկովսկիու և Լյուդմիլա Ուլիցկայայի *Երկխոսության* համար, որը հրապարակվել է 2009 թվականին *Դրոշ* պարբերականի տասերորդ համարում 
* Սիմոնա դը Բովուարի մրցանակ (Ֆրանսիա, 2011)
* Ավստրիական պետական մրցանակ եվրոպական գրականությամբ (2014, Ավստրիա) 
* Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի սպա (2014, Ֆրանսիա)
* Երրորդ Մեծ գիրք մրցանակ (2016) *Յակովի աստիճանը* վեպի համար։

## Մատենագիտություն
* 1992 - դեբյուտային վիպակ *Սոնեչկան* տպագրվել է *Նոր աշխարհ* պարբերականում
* 1993 - *Աղքատ ազգականներ*, պատմվածքների ժողովածու
* 1996 - *Մեդեան և իր զավակները*, ընտանեկան ժամանակագրություն
* 1997 - *Ուրախ թաղում*, վիպակ
* 2001 - *Կուկոցկիի դատական խճճված գործը*, վեպ
* 2002 - *Աղջիկներ*, պատմվածքների ժողովածու
* 2002 - *Միջանցիկ գիծ*, վիպակ
* 2003 - *Անկեղծ ձեր Շուրիկ*, վեպ
* 2005 - *Մեր թագավորի մարդիկ*, պատմվածքների ժողովածու
* 2006 - *Դանիել Շտայն, թարգմանիչ*, վեպ
* 2008 - *Ռուսական մուրաբա և մի այլ բան*, երկերի ժողովածու
* 2011 - *Կանաչ վրան*, վեպ
* 2012 - *Սրբազան աղբ*, հոդվածների և Էսսեների ժողովածու 
* 2013 - *Մանկություն 45-53։ Իսկ վաղը կլինի երջանկություն*, պատմվածքների ժողովածու
* 2015 - *Յակովի աստիճանը* վեպ-առակ
* 2016 - *Անձեռակերտ ձիրք*, ժողովածու։

Ուլիցկայայի որոշ պատմվածքներ, որոնք ներառված են վերևում թվարկված ժողովածուների մեջ, նույնպես հրատարակվել են ինչպես ժողովածուներ՝ *Մանկություն-49* (2003), *Երկրորդ դեմք*, *Առաջիները և վերջիները*, *Պատմություններ գազանների և մարդկանց մասին* *Ապրելու արվեստ*։

## Ֆիլմեր նկարահանված Ուլիցկայայի սցենարով
# 1983 - *Հարյուր կոճակներ* () (տիկնիկային)
# 1987 - *Խաղալիքների գաղտնիքը* () (անիմացիոն)
# 1990 - *Լիբերթի քույրիկներ* ()
# 1991 - *Կին բոլորի համար* ()
# 1999 - *Մահանալ հեշտ է* ()
# 2003 - *Սա Պիկովայա դաման է* () (հեռուստաներկայացում)
# 2005 - *Կուկոցկիի դատական խճճված գործը* () (սերիալ)
# 2005 - *Միջանցիկ գիծ* () (ֆիլմ-ներկայացում)
# 2007 - *Սիրով ոչ մի տեղից կամ ուրախ թաղում* ()

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուքերյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ