open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ուիլթշիր

**Ուիլթշիր** կամ Վիլտշիր (, /ˈwɪltʃər/ կամ /ˈwɪltʃɪər/), Անգլիայի հարավում գտնվող կոմսություն Հարավ-Արևմտյան Անգլիա մարզի կազմում։ 2009 թվականին բաժանվել է երկու ունիտար միավորների՝ Ուիլթշիր և Սուինդոն։ Մայրաքաղաքն է Թրոուբրիջը, ամենամեծ քաղաքը՝ Սուինդոնը։ Բնակչությունը՝ 642 հազար մարդ (2007 թվականի տվյալներով կոմսությունների մեջ 34-րդ տեղը)։

## Աշխարհագրություն
Ուիլթշիր կոմսությունն զբաղեցնում է 3 485 քառակուսի կիլոմետր (կոմսությունների մեջ 14-րդը) և հյուսիս-արևելքում սահմանակից է Օքսֆորդշիր և Բերքշիր կոմսությունների, հարավ-արևելքում՝ Հեմփշիր, հարավ-արևմուտքում՝ Դորսեթ, արևմուտքում՝ Սոմերսեթ, հյուսիս-արևմուտքում՝ Գլոսթերշիր կոմսությունների հետ։

Ուիլթշիր կոմսությունը կազմված է քաղաքականապես միմյանցից անկախ երկու ունիտար Ուիլթշիր և Սուինդոն միավորներից։

Ուիլթշիր ունիտար միավորն զբաղեցնում է 3 255 քառակուսի կիլոմետր (շրջանների մեջ 3-րդը) տարածք և հյուսիս-արևելքում սահմանակից է Սուինդոն ունիտար միավորի և Բերքշիր կոմսության հետ, հարավ-արևելքում Հեմփշիր կոմսության հարավ-արևմուտքում՝ Դորսեթ, արևմուտքում՝ Սոմերսեթ, հյուսիս-արևմուտքում՝ Գլոսթերշիր կոմսությունների հետ։

## Ժողովրդագրություն
Ուիլթշիր կոմսության տարածքում ապրում է 642 հազար մարդ, բնակչության միջին խտությունը 184 մարդ/կմ² է։

Ուիլթշիր ունիտար միավորի տարածքում ապրում է 432 973 մարդ, բնակչության միջին խտությունը 133 մարդ/կմ² է։

Բնակչության աճը.
* 1801: 185,107
* 1851: 254,221
* 1901: 271,394
* 1951: 386,692
* 2001: 613,024
* 2007: 642,000

## Վարչական բաժանում
Մինչ 2009 թվականը կոմսության կազմում կային 5 վարչական շրջաններ.

2009 թվականի ռեֆորմի ընթացքում նախկին неметропольному Ուիլթշիր կոմսությանը տրվեցին նրա մեջ մտնող շրջանների լիազորությունները և գործառույթները։ Արդյունքում նախկին Ուիլթշիր կոմսությունը դարձավ ունիտար միավոր, իսկ նրա մեջ մտնող չորս շրջանները վերացվեցին։
 

## Քաղաքականություն
Ուիլթշիր կոմսությունը չունի միասնական ինքնավար կառավարման մարմին։ Իշխանությունը բաժանված է միմյանցից անկախ Ուիլթշիր և Սուինդոն ունիտար միավորների խորհուրդների միջև։

Ուիլթշիր ունիտար միավորի խորհուրդը կազմված է 98 շրջաններից ընտրված 98 պատգամավորներից։ Վերջին ընտրությունների արդյունքում խորհրդի 61 տեղն զբաղեցնում են պահպանողականները։

## Տեսարժանություններ
* Սթոունհենջ
* Ուիլթոն-հաուս
* Լոնգլիթ
* Էյվբերի

## Արտաքին հղումներ
* Wiltshire County Council
* Անգլիայի և Ուելսի 2011 թվականի մարդահամար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի կոմսություններ
Սարգիս եղբայրներ

thumb|Ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ՝ Արշակ, Տիգրան և Ավետ Սարգիսներ

**Սարգիս եղբայրներ**, ազգությամբ հայ եղբայրներ, Հարավարևելյան Ասիայում շքեղ հյուրանոցային ցանցերի հիմնադիրներ։ Եղբայրները ծնվել են Իրանի Սպահան քաղաքում։
* Մարտին Սարգիս (1852-1912)
* Տիգրան Սարգիս (1861-1912)
* Ավետ Սարգիս (1862-1923)
* Արշակ Սարգիս (1868-1931)

Ժամանակագրական կարգով ներկայացված են եղբայրների հիմնադրած հյուրանոցները՝
* Eastern Hotel, Ջորջթաուն, Մալայզիա, ապրիլի 15, 1884 
* Oriental Hotel, Ջորջթաուն, Մալայզիա (նախկինում՝ *Hotel de l’Europe*), 1885 
* Raffles Hotel, Սինգապուր, դեկտեմբերի 1, 1887 
* Eastern Hotel sold, Oriental Hotel-ը անվանափոխվել է Eastern & Oriental Hotel, 1889 թվական, օգոստոս
* Strand Hotel, Յանգոն (Ռանգուն), Մյանմա, 1901 թվական, եղբայրները վաճառել են 1925 թվականին
* Sea View Hotel, Սինգապուր, 1923 թվական, կառուցվել է 1906 թվականին, եղբայրներն այն գործարկել են վարձակալությամբ մինչև 1931 թվականը
* Crag Hotel, Penang Hill, Մալայզիա, 1905 թվական (2010-05-26)

Հյուրանոցային բիզնեսում առաջին քայլերը կատարել է 23-ամյա Տիգրանը։ 1A Light փողոցում վարձակալելով ընդարձակ մի տուն՝ նա այն անվանել է Eastern Hotel: 1887 թվականին եղբայրներ Տիգրան, Մարտին, Ավետ և Արշակ Սարգիսները Սինգապուրում հիմնադրել են Raffles հյուրանոցը՝ այն անվանելով ի պատիվ գաղութի հիմնադիր Թոմաս Ստեմֆորդ Ռաֆֆլսի։

1903-1908 թվականներին եղբայրների զարմիկ Արաթուն Սարգիսը (1882–1932) եղել է Սինգապուրի Adelphi Hotel-ի կառավարիչը, իսկ Hotel Majapahit (Hotel Oranje) Սուրաբայայում (Ինդոնեզիա) հիմնադրել է Մարտինի զարմիկը Լուկաս Մարտին Սարգիսը (1876 թ.–?) 1910 թվականին և նրա եղբայր Ջոնը։ Ինդոնեզիայի Ճավա կղզու Բաթու քաղաքի Kartika Wijaya հյուրանոցը ի սկզբանե կառուցվել է որպես Սարգիս եղբայրների հանգստյան վիլլա, այնուհետև դարձել է հյուրանոց։

1931 թվականին ֆինանսական խնդիրների պատճառով Raffles Hotel ընկերությունը ճանաչվել է սնանկացած և Սարգիս ընտանիքը կորցրել է Սինգապուրում հյուրանոցների վերահսկողությունը։ Սուրաբայայի հյուրանոցը Սարգիս ընտանիքի ժառանգներին է եղել մինչև 1969 թվականը։

Սարգիս հյուրանոցներից դեռևս գործում է Արևելյան Ճավայում գտնվող Niagara Hotel-ը։

Սինգապուրի ճանապարհներից մեկն անվանվել է Սարգիս եղբայրների պատվին։

## Տես նաև
* Հայերը Սինգապուրում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Հայերն Ինդոնեզիայում
Չիպոլինո

**Չիպոլինո** (), սոխ-տղա, իտալացի գրող Ջաննի Ռոդարիի «Չիպոլինոյի արկածները» հեքիաթ-վիպակի, ինչպես նաև Ռոդարիի գրքի հիման վրա բեմադրված ներկայացումների և մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի հերոս։ Ուրախ մարդուկների ակումբի անդամ։

## Պատմություն
«Չիպոլինոյի արկածները» հեքիաթ-վիպակը գրել է իտալացի գրող Ջաննի Ռոդարին 1951 թվականին։

Չիպոլինոյի կերպարը մեծ ճանաչում է ստացել ԽՍՀՄ-ում։ «Ուրախ նկարներ» ամսագրում այն դարձել է «Ուրախ մարդուկների ակումբի» անդամ։ Ակումբի անդամ են մանկական գրքերի և ֆիլմերի հայտնի կերպարները։

## Բնավորություն
Անվախ է ու քաջ, միևնույն ժամանակ Չիպոլինոն ունի ուրախ բնավորություն և ունակ է կատակելու։

## Չիպոլինոյի մասին գրքեր
«Չիպոլինոյի արկածները» (, 1951, 1957 թվականին տպագրվել է *Le avventure di Cipollino* վերնագրով) հեքիաթ-վիպակի հերոսները բանջարեղեններ և մրգեր են՝ կոշկակար Խաղող, քավոր Դդում, աղջիկ Բողկ, տղա Բալուկ և այլն։ Գլխավոր հերոսը սոխ-տղա Չիպոլինոն է, որը պայքարում է հարուստների կողմից (սինյոր Պոմիդոր, իշխան Լիմոն) աղքատների ճնշման դեմ։

## Էկրանավորում
* 1961 - Չիպոլինո, «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմ
* 1964 - Չիպոլինո, դիաֆիլմ 2 մասով
* 1973 - Չիպոլինո, ԽՍՀՄ ֆիլմ

## Թատերական ներկայացումներ
* 1974 - Չիպոլինո - բալետ 3 գործողությունից, համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնում։ Կոմպոզիտոր՝ Կարեն Խաչատրյան, լիբրետոն՝ Գենադի Ռիխլովի, պարուսույց-բեմադրող՝ Հենրիխ Մայորով, նկարիչ՝ Ալլա Կիրիչենկո, դիրիժոր՝ Կոնստանտին Երեմենկո։
* 1977 - Չիպոլինո - բալետ 3 գործողությունից, պրեմիերան տեղի է ունեցել Մեծ թատրոնում, կոմպոզիտոր՝ Կարեն Խաչատրյան, լիբրետո՝ Գենադի Ռիխլով, պարուսույց-բեմադրող՝ Հենրիխ Մայորով, նկարիչ՝ Վալերի Լևենտալ, դիրիժոր՝ Ալեքսանդր Կոպիլով։

Թատերական ներկայացումները չեն անցնում առանց արտասովոր դեպքերի։ Այսպես, 2014 թվականին ռեժիսոր Եկատերինա Կորոլևան, վախենալով «ամեն տեսակի հեղափոխություններից», «Տագանկայի դերասանների համագործակցություն» մոսկովյան թատրոնում բեմադրեց «Չիպոլինո» ներկայացումը, որի հերոսները հեղափոխություն չեն կատարում, այլ իշխան Լիմոնի հետ դատաստան են տեսնում և նրան ներում շնորհում։ Իշխան Լիմոնը չեղյալ է համարում բոլոր անարդարացի որոշումները։

## Տես նաև
* Ուրախ մարդուկներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Смотреть мультфильм на «Эра кино»

Կատեգորիա:Իտալիայի գրականություն
Կատեգորիա:Հեքիաթի հերոսներ
Կատեգորիա:Հեքիաթների կերպարներ
Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Կատեգորիա:Ուրախ մարդուկներ
200 km/h in the Wrong Lane (10th Anniversary Edition)

**200&nbsp;km/h in the Wrong Lane (10th Anniversary Edition)**, Տատու խմբի ալբոմի վերահրատարակված տարբերակը, որը թողարկվել է 2012 թվականի նոյեմբերին (խմբի կազմալուծումից հետո)։ Ալբոմը թողարկվել է «Cherrytree Records» ընկերության կողմից, անգլիալեզու «Տատու» ալբոմի «200 km/h in the Wrong Lane» առաջին միջազգային սինգլի թողարկման 10-ամյակի առիթով և համարվում է դրա վերաթողարկումը։

200&nbsp;km/h In the Wrong Lane (10th Anniversary Edition)-ը իր մեջ ընդգրկում է 15 երգ, որոնցից 11-ը վերցված էին հիմնական ալբոմից, կան նաև նոր ռեմիքսներ և «A Simple Motion» երգը, որը խմբի «Սովորական շարժումներ» երգի՝ նախկինում չհրապարակված անգլերեն տարբերակն է,։

## Երգացանկ
* 01 — A Simple Motion
* 02 — Not Gonna Get Us
* 03 — All The Things She Said
* 04 — Show Me Love
* 05 — 30 Minutes
* 06 — How Soon Is Now?
* 07 — Clowns (Can You See Me Now)
* 08 — Malchik Gay
* 09 — Stars
* 10 — Ya Shola S Uma (Ես խելագարվել եմ)
* 11 — Nas Ne Dagoniat (Մեզ չեն հասնի)
* 12 — Show Me Love (Extended Version)
* 13 — 30 Minutes (Remix Version)
* 14 — All The Things She Said (Fernando Garibay Remix)
* 15 — Show Me Love (Fabricated Remix)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 ալբոմներ
Դավիդ Սորիա

**Դավիդ Սորիա Սոլիս** (; ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Սևիլյա» ֆուտբոլային ակումբի դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա
2012 թվականին Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնությունում դեբյուտել է «Սևիլյայի» երրորդ թիմի կազմում։ 2012 թվականին տեղափոխվել է «Սևիլյա B»: Սեգունդա B-ում մասնակցություն է ունեցել 16 խաղերում, իսկ երկրորդում` 34։

Սորիան 7 անգամ եղել է պահեստային թիմում` Լա Լիգայի 2014/2015 մրցաշրջանում։ Առաջին անգամ եղել է սեպտեմբերի 14-ին «Խետաֆե» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ, որտեղ փոխարինել է Մարիանո Բարբոսային։ Սորիան պահեստային դարպասապահ է եղել 2014-2015 ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի շրջանակներում «Զենիթի» դեմ կայացած հանդիպման ժամանակ (2:1)։

Սեպտեմբերին *[[Marca]]* սպորտային օրաթերթը կանխագուշակել էր, որ Սորիան կարող է դառնալ «Սևիլյայի» հիմնական դարպասապահ Ռիկո Սերխիոյի և Բետայի վատ պատրաստվածության պատճառով։ «Կարմրա-սպիտակների» գլխավոր մարզիչ Ունաի Էմերին թույլատրեց Սորիային մասնակցել Իսպանիայի գավաթի 1/6 եզրափակչում «Լոգրոնես» ակումբի դեմ կայացած խաղին (3:0)։
Եվրագավաթի առաջնությունում նրա դեբյուտը կայացել է 2016 թվականի փետրվարի 18-ին` նորվեգական «Մոլդե» ակումբի դեմ կայացած հանդիպման ժամանակ։ Նույն մրցաշրջանի շրջանակներում «Ատլետիկ Բիլբաո» ակումբի դեմ կայացած հանդիպման ժամանակ ( ապրիլի 24) Սորիան սխալ թույլ տվեց, բաց թողեց Արիցու Աուդիրսին խփած գնդակը, սակայն հետո՝ 11 մետրանոց հարվածների ժամանակ, հետ մղելով Բենյատի խփած գնդակը, հնարավորություն տվեց «Սևիլյային» դուրս գալ կիսաեզրափակիչ։ Սորիա Սոլիսը եղել է նաև անգլիական «Լիվերպուլ ակումբի դեմ մայիսի 18-ին Բազելում կայացած խաղի հիմնական դարպասապահ։ ՈւԵՖԱ չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Սևիլյան» 3:1 հաշվով հաղթեց «Լիվերպուլին»։

## Ելույթների վիճակագրություն

## Նվաճումներ
 **[[Սևիլյա ՖԱ|Սևիլյա]] **
* Եվրոպայի առաջնության հաղթող - (2015/2016)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
A Special from the Spectrum

**A Special from the Spectrum**, Dio խմբի համերգային կենդանի կատարման ձայնագրությունը։ Հասանելի է եղել միայն VHS-ով, թեև աշխատանքի մեծ մասը նաև թողարկվել է «We Rock DVD»-ով, բացառությամբ առաջին երգի ( «Stand up and Shout», «Կանգնել և գոչել»)։ Տեսանյութն արժանացել է RIAA ոսկե սկավառակի, քանի որ վաճառվել է այդ ձայնագրության 50000 օրինակ։

## Երգացանկ
# «Stand Up and Shout»
# «Don’t Talk to Strangers»
# «Mystery»
# «Egypt (The Chains Are On)»
# «Heaven and Hell»
# կիթառային սոլո Vivian Campbell
# «Heaven and Hell»
# «The Last in Line»
# «Rainbow in the Dark»
# «The Mob Rules»
# «We Rock»

## Խումբ
* Ռոնի Ջեյմս Դիո — վոկալ
* Վիվիան Կեմպբելլ — սոլո-կիթառ
* Ջիմմի Բեյն — բաս-կիթառ
* Վիննի Ապպիսի — հարվածային գործիքներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1984 ալբոմներ
Մանբիջ

**Մանբիջ** (), քաղաք Սիրիայի հյուսիսային մասում։ Գտնվում է Սիրիայի Հալեպի մարզում։ 2012 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 78 255։ Ներկայումս քաղաքը գրեթե դատարկվել է, քանի որ մեծապես տուժել է Սիրիական ճգնաժամից։ Օգոստոսի 12-ին քաղաքը ազատագրվել է ԻԼԻՊ-ի վերահսկողությունից` Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի կողմից։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է մուհաֆազայի հյուսիսարևելյան մասում` Եփրատ գետից 30 կիլոմետր դեպի արևմուտք։ Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից 483 մետր բարձրության վրա։ Մանբիջը գտնվում է Հալեպից 74 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք, իսկ Դամասկոսից` 362 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Այն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը գտնվում է Հալեպ քաղաքում։

## Դեմոգրաֆիա
Վերջին մարդահամարը տեղի է ունեցել 2012 թվականին, որի համաձայն որի քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 78 255 մարդ։ Իսկ օրինակ 1981 թվականին տեղի ունեցած մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմում էր 30 812։
Բնակչության թվաքանակի աճը ըստ տարեթվերի

## Տեսարժան վայրեր
Մանբիջի շրջակայքում է գտնվում հին սիրիական քաղաք Հիերապոլիսը (չշփոթել Թուրքիայի Փամուքքալեի մոտ գտնվող Հիերապոլիս քաղաքի հետ)։ Սիրիական Հիերապոլիսը եղել է Հռոմեական կայսրության Եփրատի պրովինցիայի գլխավոր քաղաք։

## Պատմություն
Քաղաքը առաջին անգամ հիշատակվում է հունական աղբյուրներում **Բամբիկա** անվամբ։ Պլինիոս Ավագը իր «Իրական պատմություն» աշխատության մեջ նշում է, որ Բամբիկան եղել է Աթարգատիս աստվածուհու մեհենական քաղաքը։

Մ.թ.ա. 53 թվականին **Հիերապոլիսը**, ստանալով այս անվանումը Սելևկոս I Նիկատորի կառավարման օրոք, թալանվել է դեպի Պարթևաստան արշավող Մարկոս Կրասսոսի զորքերի կողմից։

Քաղաքում ապրել է 2-րդ դարի գնոստիկ Բարդեսանը։

Քաղաքը վերակառուցվել է 8-րդ դարում Բաղդադի խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդի հրամանով և երկար ժամանակ «կռվախնձոր» է եղել բյուզանդացիների, արաբների, խաչակիրների և թուրքերի համար։

## Հայտնի բնակիչներ
* Օմար Աբու Ռիշա — սիրիացի բանաստեղծ և դիվանագետ։
* Ալ-Բուհթուրի (820—897) — արաբ բանաստեղծ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Манбидж на топографической карте Генштаба 

Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հալեպի մարզ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Էռլա փոթորիկ

**Էռլա փոթորիկ** ( ), Ատլանտյան օվկիանոսի ամենախոշոր փոթորիկներից մեկը, որը մեծ վնասներ է հասցրել մեքսիկական ափերին։ Վերջին խոշոր փոթորիկը` Ստեն փոթորիկը տեղի էր ունեցել 2005 թվականին։ Էռլա փոթորիկը ձևավորվել էր 2016 թվականի օգոստոսի 2-ին Ճամայկայի ափերի մոտ։ Էռլա փոթորիկը առաջինը զգացվել է Փոքր Անթիլյան կղզիներում։ Այնուհետև փոթորիկը ընթացել է դեպի Բելիզի, Հոնդուրասի և Յուկատանի ափերը։ Էռլայի մասին նախազգուշացումները սկսվեցին այն ժամանակ, երբ տրոպիկական ալիքը վերածվեց փոթորկի։ Օգոստոսի 4-ին Էռլա փոթորիկը արդեն իսկ հասել էր Բելիզ Սիթիի ափերի մոտ։ Փոթորիկը հասնելով Կամպեչե լողափին մեծ վնասներ է հասցնում Մեքսիկայի հարավային ափերին։ Շարժվելով դեպի հյուսիս` փոթորիկը մուտք է գործում Մեքսիկական ծոց։ Ինչն նշանակում էր, որ վտանգվում է Մեքսիկայի ողջ ափագիծը։ Դեռևս 2016 թվականի հուլիսի 25-ին տարածաշրջանի բնակչությանը զգուշացվել էր հնարավոր փոթորկի վերաբերյալ։

Էռլա փոթորիկի առաջացել է արևադարձային ցիկլոնի արդյունքում։ Միայն Դոմինիկյան Հանրապետությունում զոհվել է 13 մարդ։ Բելիզում հայտարարվել էր առաջին աստիճանի վտանգ։ Ըստ Բելիզի կառավարության հաշվարկների փոթորիկը երկրին հասցրել է 100&nbsp;միլիոն ԱՄՆ դոլարի վնաս։ Ուժեղ անձրևները մեծ վնասներ են հասցրել նաև Մեքսիկային, որոնցից շատերը աղետաբեր են եղել Պուեբլա, Հիդալգո և Վերակրուս նահանգների համար։ Միայն Մեքսիկայում զոհվել է ավելի քան 52 մարդ։ Առավել քիչ վնասներ են կրել Կենտրոնական Ամերիկայի երկրները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 իրադարձություններ
Գոհար Իգիթյան

**Գոհար Թելմանի Իգիթյան** (), հայ դերասան։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2011)։ Հայաստանի ժողովրդական արտիստ, ռեժիսոր Արմեն Խանդիկյանի կինը։

## Կենսագրություն
Գոհար Իգիթյանը ծնվել է 1964 թվականին, Երևանում։ 1981 թվականին ավարտել է Երևանի Ստեփան Զորյանի անվան թիվ 56 դպրոցը։ 1981-1984 թվականներին սովորել է Երևանի Համո Բեկնազարյանի անվան կինոյի և թատրոնի դերասանի ստուդիայում, 1983-1987 թվականներին` Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1986 թվականին աշխատել է երիտասարդական էքսպերիմենտալ թատրոնում, 1987 թվականից՝ Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում։

## Ներկայացումներ
* Քլեմենտին՝ Գ. Գորինի «Մոռանալ Հերոստրատին»
* Դայակ՝ Վիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ»
* Եվա՝ Ա. Նիկոլայի «Սպանել սիրո համար»
* Արաքսի՝ Պերճ Զեյթունցյանի «Մեծ լռություն»
* Կին՝ «Հիսուս Նազովրեցին և նրա երկրորդ աշակերտը»
* Շուշան, Շողակաթ՝ Հակոբ Պարոնյանի «Կատակերգություն»
* Օրիորդ Տումանովա՝ Հ. Մաթևոսյանի «Չեզոք գոտի»
* Մարիա՝ «Մամա միա»
* Նենսի Հ.Բերգերի «Սիրային խառնաշփոթ» (ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ՝ որպես «Տարվա լավագույն դերասանուհի», 2009),
* Կին՝ «Ձուկն առանց ջրի» («Տարվա լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի», 2012)

## Պարգևներ
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, 2011
* ՀԹԳՄ ոսկե մեդալ, 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Շահնազար (Դերջանի գավառ)

**Շահնազար**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։ Գտնվում էր Արևմտյան Եփրատի ձախ կողմում, Մամախաթուն գյուղաքաղաքից 21 կմ հարավ-արևմուտք։

Տարածքը լեռնային էր։

Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շահնազար (Կարսի գավառ)

**Շաթիրօղլի**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում։ Գտնվում էր Արգինայի կիրճի մոտ, Կարս գետի ափին, գետահովտում։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 65 տուն ռուս դուխոբոր բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Տես նաև
* Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
M270

**M270** (), ամերիկյան արտադրության համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ։

## Ընդհանուր բնութագիր
M270 համակարգերը նախատեսված է հակառակորդի կենդանի ուժի, զրահապատ տեխնիկայի, կայանած ինքնաթիռների և ուղղաթիռների, կապի հանգույցների և շինությունների ոչնչացման համար։ Այս համակարգերը գտնվում են ԱՄՆ-ի Զինված ուժերի սպառազինության մեջ։ Այն արդեն արտահանվել է բազմաթիվ երկրներ (հիմնականում ՆԱՏՕ-ի անդամ պետություններ)։

## Արտադրություն
M270 համակարգերի արտադրությունը սկսվել է 1983 թվականին և շարունակվել մինչև 2003 թվականը։ 2003 թվականին կասեցվեց M270 համակարգերի արտադրությունը և սկսվեց ՀԻՄԱՐՍ համակարգերի մշակումը։ 2005 թվականին արտադրության դրվեց ՀԻՄԱՐՍ համակարգերը, որոնց արտադրությունը շարունակվում է մինչ օրս։

## Տեխնիկական տվյալներ
M270 համակարգի մարտական մեքենայի մարտական քաշը կազմում է 24.59 տոննա։ Համակարգի շասսին թրթուռավոր է։ Մեքենայի երկարությունը կազմում է 6.97 մ, լայնությունը 2.97 մ, իսկ բարձրությունը 2.62 մ։ Մեքենան սնուցվում է **Cummins VTA-903T** դիզելային շարժիչով զարգացնելով 500 ձիաուժ հզորություն։ Մեքենան զարգացնում է առավելագույնը 65 կմ/ժ արագություն։ Այս համակարգերի վառելիքի պաշարը կազմում է շուրջ 485 կմ։ Այս համակարգի գլխավոր առավելություններից մեկը իր վերալիցքավորման ժամանակն է։ Այս համակարգերը իրենց հետ ունեն նաև վերամբարձ որի օգնությամբ վերալիցքավորվում են ընդամենը 5-10 րոպեների ընթացքում։

## Մարտավարական տվյալներ
M270 համակարգը ղեկավարվում է անձնակազմի 3 անդամների կողմից։ Հրթիռների տրամաչափը ստանդարտ 227 միլիմետր։ Հրթիռների մեկնարկային քաշը կազմում է 307 կգ, իսկ մարտագլխիկների քաշը շուրջ 120 կգ։ M270 համակարգերի հեռահարությունը հասնում է 300 կիլոմետրի։ Այս համակարգերը համարվում են գերճշգրիտ, քանի որ շեղում չունեն։ Այս համակարգերի հիմնական առավելությունը նրա վերալիցքավորման ժամանակն է։

## Համեմատություն Սմերչ, Ուռագան, ԱՌ1Ա, PHL-03, ՎՄ-80, HIMARS, Աստրոս II և Պինակա [[ՀԿՌՀ]]-երի հետ

մինի|աջից|250px|ՀԻՄԱՐՍ համակարգ

## ՀԻՄԱՐՍ
ՀԻՄԱՐՍ համակարգը M270 համակարգի ավելի թեթև տարբերակն է։ Ի տարբերություն M270 համակարգի ՀԻՄԱՐՍ համակարգը տեղադրված է ոչ թե թրթուռավոր այլ բարձր շարժունակությամբ անվավոր բեռնատարի շասսի վրա, որի շնորհիվ առավելագույն արագությունը 65 կմ/ժ-ից հասցվել է 85 կմ/ժ։ ՀԻՄԱՐՍ համակարգի հրթիռները նույն են ինչ Մ270 համակարգինը, սակայն կրում են միայն մեկ փաթեթը՝ ընդհանուր 6 հրթիռներ (M270 համակարգը կրում է 12 հրթիռ)։

## Սպառազինություն
*  830 միավոր
*  130 միավոր
*  99 միավոր
*  50 միավոր
*  36 միավոր
*  35 միավոր
*  30 միավոր
*  29 միավոր
*  26 միավոր
*  22 միավոր
*  22 միավոր
*  13 միավոր
*  12 միավոր
*  9 միավոր

մինի|աջից|450px|M270 համակարգեր ունեցող երկրները

## Նախկին օպերատրոներ
* 
*  
* 

## Տես նաև
* HIMARS
* Սմերչ
* Ուռագան
* ՎՄ-80
* ԲՄ 21 Գրադ
* ԱՌ1Ա
* Աստրոս II
* Պինակա
* ՌՄ-70
* ՎՌ-40 Լանգուստա

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* M270 MLRS Multiple launch rocket system 

Կատեգորիա:Հրթիռային զենք
Յուլիա Գավրիլովա

**Յուլիա Գավրիլովա** (, ), ռուս սուսերամարտիկ, Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն։

2016 թվականին մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին և դարձել է ոսկե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Յուլիա Գավրիլովան ծնվել է 1989 թվականի հուլիսի 20-ին՝ Նովոսիբիրսկում։ Ավարտել է Նովոսիբիրսկի պետական Համալսարանը։

2005 թվականից հանդես է գալիս Ռուսասատնի սուսերամարտի ազգային հավաքականում։ 2009 թվականին դարձել է Եվրոպայի փոխչեմպիոն։ 2010 թվականին դարձել է Աշխարհի չեմպիոն։

2012 թվականին մասնակցել է Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերին, և գրավել է 10-րդ հորիզոնականը։

2016 թվականի օգոստոսի 14-ին հռչակվել է Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը rusfencing.ru կայքում
* Էջը sports-reference.com կայքում 

Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս սուսերամարտիկներ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Գոռ Մինասյան

**Գոռ Մինասյան** (հոկտեմբերի 25, 1994, Գյումրի), հայ ծանրամարտիկ, 2022 թվականից մասնակցում է Բահրեյնի դրոշի տակ։ Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի և եվրոպայի բազմակի մեդալակիր։ Ասիայի կրկնակի չեմպիոն և ռեկորդակիր (2022, 2023)։ Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Վաղ կյանք
Ծնվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, Գյումրիում։ Փոքր տարիքում զբաղվել է ըմբշամարտով, բռնցքամարտով։ 10 տարեկանից զբաղվում է ծանրամարտով։

## Կարիերա
Հայաստանի բազմակի չեմպիոն է։

Երիտասարդների գերծանր քաշային կարգում (+94 կգ) պոկում վարժությունում համարվում է համաշխարհային ռեկորդակիր։ Մինասյանը 2010 թվականի երիտասարդական ամառային օլիմպիական խաղերում նվաճել է արծաթե մեդալ։

2013 թվականին 2 տարով որակազրկվել է։ 2015 թվականին վերադառնալով մեծ սպորտ գերծանր քաշային կարգում դարձել է Հյուստոնի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ երկամարտում գրանցելով 437 կգ արդյունքը։ 2016 թվականի Ֆյորդեի Եվրոպայի առաջնությանը երկամարտի 442 կգ արդյունքով զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ 2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում երկամարտի 451 կգ արդյունքով դարձել է օլիմպիական փոխչեմպիոն։

## Արդյունքներ

## Պարգևներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ (7.09.2016)։
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ (7.09.2017)։
* Երախտագիտության մեդալ (20.11.2018)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*[Գոռ Մինասյանը [Ծանրամարտի միջազգային ֆեդերացիա]յի պաշտանական կայքում] 
*IWRP Profile

Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Վուդիս

125px|մինի|աջից|Թոդ Վուդբրիջ
125px|մինի|աջից|Մարկ Վուդֆորդ
**«Վուդիս»** (), մականուն, տրված պրոֆեսիոնալ թենիսիստներ, զուգախաղի ավստրալիացի վարպետներ Թոդ Վուդբրիջին և Մարկ Վուդֆորդին։ Նրանք թենիսի պատմության մեջ եղել են ամենահաջող զույգերից մեկը։

«Վուդիս»-ը իր մեջ միավորել է Վուդֆորդի ձախից հարվածները և ցանցի մոտ Վուդբրիջի հիանալի ռեֆլեքսները։ Նրանք հինգ անգամ եղել են ATP Տարվա լավագույն զույգ և միասին շահել են ATP 61 մրցաշարերի հաղթողի տիտղոսներ։

«Վուդիս»-ը շահել է Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի 11 զուգախաղի տիտղոսներ, որոնցից մեկը Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում, երկուսը Ավստրալիայի բաց առաջնությունում, երկուսը ԱՄՆ բաց առաջնությունում և վեցը Ուիմբլդոնի մրցաշարում։

Նրանց համատեղ շահած տիտղոսների թվին են դասվում նաև ոսկե մեդալը 1996 թվականի Ատլանտայի Օլիմպիական խաղերում և արծաթե մեդալը 2000 թվականի Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերում։

«Վուդիս»-ը հաճախ միավորվել է որպեսզի Ավստրալիայի հավախականի կազմում մասնակցի Դևիսի գավաթին և Ավստրալիայի հավախականի կազմում մասնակցել են Դևիսի գավաթի երեք եզրափակիչներում։ Նրանք օգնել են Ավստրալիային 1999 թվականին, 13 տարի անց, առաջին հաղթանակը տանելու Դևիսի գավաթում՝ ֆրանսիական Օլիվիե Դելատր-Ֆաբրիս Սանտորո զույգի նկատմամբ Փարիզում հաղթանակից հետո։

Նրանց համագործակցությունն ավարտվել է 2000 թվականին, երբ Մարկ Վուդֆորդը հեռացել է միջազգային թենիսից՝ ավարտելով պրոֆեսիոնալ կարիերան։ Թոդ Վուդբրիջը զուգախաղում իր հաջող ելույթները շարունակել է շվեդ Յոնաս Բյորկմանի հետ զույգով։ Սակայն 2004 թվականին Բլորկմանը նույնպես ավարտել է կարիերան և այնուհետև Վուդբրիջը համագործակցել է հնդիկ Մահեշ Բհուպատիի հետ՝ մինչ 2005 թվականին իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի ավարտը։

2010 թվականի հունվարին՝ Ավստրալիայի Օրը, «Վուդիս»ը ընդգրկվել է թենիսի փառքի ավստրալիական սրահում՝ իրենց ականավոր հաջողությունների համար, իսկ նրանց բրոնզե արձանները, այլ ականավոր ավստրալիացի թենիսիստների արձանների հետ, տեղադրվել են Մելբուրնի այգում ()։ 2010 թվականին նրանք ընդգրկվել են նաև Թենիսի փառքի միջազգային սրահում։

## «Վուդիս»-ի շահած տիտղոսները (61)

### Պարտություններ (18)

## Թիմային մրցաշարերի տիտղոսներ (1)

### Պարտություն (1)

## Զուգախաղի մրցաշարերի վիճակագրություն

## Տես նաև
* Թոդ Վուդբրիջ
* Մարկ Վուդֆորդ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թոդ Վուդբրիջը ATP կայքում
* Մարկ Վուդֆորդը ATP կայքում

Կատեգորիա:Թենիս
Կատեգորիա:Թենիսի պատմություն
Պորտուգալիայի ժողովրդագրություն

right|300px|thumb|Պորտուգալիայի բնակչության դինամիկան 1961—2003 թվականներին
right|300px|thumb|Պորտուգալիայի բնակչության խտությունն ըստ շրջանների և ինքնավար մարզերի

## Բնակչության թվաքանակ
Պորտուգալիայի բնակչության թիվը վաղուց կախված է եղել արտագաղթից, որը սկսվել է Մեծ աշխարհագրական բացահայտումների ժամանակաշրջանից, երբ պորտուգալացիները սկսել են բնակվել բոլոր մայրցամաքներում։ Արտագաղթը շարունակվում է մինչ օրս։ Հիմնական պատճառը Եվրոպայի մյուս երկրների համեմատ՝ տնտեսության ոչ բավարար զարգացումն է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Պորտուգալիան լքել է գրեթե 1 միլիոն մարդ։ Ամեն տարի երկրից հեռանում է 20-ից 80 հազար մարդ։ Երկրի տարբեր շրջաններում բնակչության վերարտադրության մակարդակը տարբեր է. հյուսիսում ավելի բարձր է, քան հարավում։

## Տեղաբաշխում
Մերձծովյան շրջանում գտնվում է երկրի բնակչության գրեթե 70 %-ը։ Գերակշռում է քաղաքային բնակչությունը։ Պորտուգալիայի համար առավել հատկանշական են ոչ մեծ քաղաքները՝ ոչ ավել, քան 10 հազար մարդ բնակչությամբ։ Խոշորագույն քաղաքներն են Լիսաբոնը և Պորտուն։

## Ազգային կազմ
Պորտուգալիայի բնակչությունը ազգային առումով միատարր չէ, 87 %-ը պորտուգալացիներ են և 12 %-ը՝ Աֆրիկայից և Ասիայից գաղթածներ։ Երկրում նաև բնակվում է իսպանացիների և Արևելյան Եվրոպայի երկրներից գաղթածների ոչ մեծ թիվ։

## Կրոնական կազմ

Երկրի բնակչության մեծամասնությունը (90 %) կաթոլիկ է։ 2010 թվականի տվյալներով՝ Պորտուգալիայում բնակվել է 373 հազար բողոքական։ Խոշորագույն բողոքական աղանդը երկրում կազմում են հիսունականները և նեոհիսունականները (289 հազար): Երկրում կան նաև մի քանի տասնյակ հազար ուղղափառներ, Եհովայի վկաներ և մորմոններ։

Երկրում բնակվող օտարերկրացիների և աշխատող-գաղթյալների թվում կան նաև բուդդիստներ (60 հազար), իսլամադավաններ (26—65 հազար), հինդուիստներ (6,5 հազար), չինական ազգային դավանանքի հետևորդներ (22 հազար): 2011 թվականի համընդհանուր մարդահամարի ընթացքում Պորտուգալիայի 615 հազար բնակիչ (բնակչության 6,8 %-ը) իրեն անվանել է ոչ հավատացյալ։

## Գրականություն
* *Урланис Б. Ц.* Рост населения в Европе. — Москва., 1941.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.census.gov/ipc/www/idbsum.html
* http://www.library.uu.nl/wesp/populstat/populhome.html 

Կատեգորիա:Պորտուգալական հասարակություն
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի բնակչություն
Ճգնաժամների ծով

**Ճգնաժամների ծով** (), Լուսնի ծով, որը գտնվում է Ճգնաժամների ավազանում՝ Հանդարտության ծովից հյուսիս։ Ավազանը գոյացել է Նախաիմբրիյան շրջանում՝ մոտ 4,55-3,85 միլիարդ տարի առաջ։

## Նկարագիր
Ճգնաժամների ծովն ունի 555 կմ տրամագիծ և 176,000 կմ2 մակերես։ Այն ունի շատ տափակ հատակ։ Ծովի հարավարևելյան հատվածի թիկնոցաձև գոյացությունը հայտնի է *Promontorium Agarum* անվամբ։ Ծովի արևմտյան եզրին է գտնվում Յերկես պալիմպսեստը։ Պիկարդ խառնարանը գտնվում է Յերկեսից արևելք, իսկ Պիկարդից հյուսիս-արևմուտք գտնվում են Պիրս և Սվիֆթ խառնարանները։ Ճգնաժամների ծովից հյուսիս-արևելք գտնվում է Օձի ծովը։

Լունար օրբիտեր *(Lunar Orbiter)* տիեզերագնացը 1968 թվականին Դոպլերի հետախուզման ճանապարհով ծովի կենտրոնում հայտնաբերել է մասկոն կամ բարձր գրավիտացիոն շրջան։ Մասկոնի գոյությունը հաստատվել է և բարձր թույլատվությամբ մանրամասն քարտեզագրվել հետագա լուսնագնացիների, օրինակ՝ *Lunar Prospector*-ի և *GRAIL*-ի կողմից։

File:Crisium basin topo.jpg|Տեղագրական քարտեզ
File:Crisium basin GRAIL gravity.jpg|Գրավիտացիոն քարտեզը ըստ GRAIL-ի


## Անվանում
Ինչպես Լուսնի մյուս ծովերը, Ճգնաժամների ծովը նույնպես անվանվել է Ջիովանի Ռիկիոլիի կողմից, որի 1651 թվականի անվանակարգումը ստանդարտիզացվել է։

Մինչև 17-րդ դարը Ճգնաժամների ծովն անվանվում էր «Կասպից ծով»։ Էվեն Ա. Ուիթեյքերը ենթադրում է, որ այս անվանումը ծովն ստացել է այն պատճառով, որ Լուսնի վրա զբաղեցնում է համարյա նույն դիրքը, ինչ Կասպից ծովը երկրի վրա։ Անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Գիլբերտի մոտ 1600-ին ստեղծված քարտեզը ծովն անվանում է «*Բրիտանիա*»՝ Մեծ Բրիտանիայի պատվին։

## Ուսումնասիրություն
Ճգնաժամների ծովը անզեն աչքով տեսանելի է Երկրից՝ Լուսնի տեսանելի երեսի եզրին գտնվող մութ հետքի տեսքով։

Ճգնաժամների ծովը խորհրդային Լունա-15 զոնդի 1969-ին կարատարած հարկադրված վայրէջքի վայրն է։ Ճգնաժամների ծովից հաջողությամբ հողի նմուշ է բերվել 1976 թվականի օգոստոսի 22-ին խորհրդային Լունա-24 լուսնային առաքելության շրջանակներում։

## Տեսարաններ

Պատկեր:Mare Crisium 4191 h3.jpg|Lunar Orbiter 4-ի լուսանկարը
Պատկեր:Mare Crisium AS17-M-0913-0919-0924.jpg|Հյուսիսային Ճգնաժամների ծովի երեք լուսանկարներ, լուսանկարված Ապոլլո 17-ի 1972 թվականի առաքելության ժամանակ:
Պատկեր:Mare Crisium AS11-43-6484.jpg|Ապոլլո 11-ի Ճգնաժամների ծովի ցածր հեռավորությունից կատարած լուսանկարը:


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսնի ծովեր
Կատեգորիա:Խառնարաններ այբբենական կարգով
Քնար հայկական

**Քնար հայկական** (*Հայկական լիրա*), առաջին հայկական երաժշտական ամսագիրը։ Տպագրվել է ամիսը երկու անգամ։ Հրատարակվել է Կոստանդնուպոլսում (Ստամբուլում)։ 1857- 1858 թվականներին հրատարակվել է «Քնար արևելյան» կամ Արևելյան լիրա անուններով, 1861— 1864 թվականներին «Հայկական լիրա» անունով։ Եղել է «Հայկական լիրա» երաժշտական կազմակերպության պաշտոնաթերթը։ Գլխավոր խմբագիրը եղել է Գաբրիել Երանյանը` Տիգրան Չուխաջյանի և Ն. Թաշճյանի հետ համատեղ։ Ամեն համարում հրապարակվել են հայկական և եվրոպական երաժշտության դասեր։ Խորագիրը վարել է Գ. Չերչյանը։ Տպագրվել են նաև ազգային- հայրենասիրական երգեր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Հայկական սովետական հանրագիտարան, հ. 12, էջ 468
* Grigor Suni, Armenian music, Yerevan, 2005, p.&nbsp;106—107

Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական ամսագրեր
Չաթ (Բալուի գավառ)

**Չաթ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 125 բնակիչ։

## Տես նաև
* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կամիլլո Ուգոնի

**Կամիլլո Ուգոնի** (), իտալացի գրականության պատմաբան և քաղաքական գործիչ։

Ծնվել է Մարկանտոնիո Ուգոնիի և Կատարինե Մագգիի ընտանիքում։ Սովորել է սկզբում Բրեշիայի սոմասկանյան դպրոցում, իսկ հետո՝ Պարմայում՝ Հիսուսի միաբանության քոլեջում։

Բրեշիա է վերադարձել 1806 թվականին՝ սկսելով համագործակցել Ուգո Ֆոսկոլոյի (նրանք ընկերություն են արել ամբողջ կյանքի ընթացքում)և դասական-փիլիսոփա Ջերոմո Բորգնոյի հետ, ով, մասնավորապես, դրդեց նրան իտալերեն թարգմանելու Գայոս Հուլիոս Կեսարի «Մեկնաբանություններ»-ը։ Ավարտելով աշխատանքը՝ Ուգոնին հատուկ ուղևորվել է Փարիզ, որտեղ իր թարգմանությունը որպես ծննդյան օրվա նվեր մատուցել է Նապոլեոն Բոնապարտին՝ վերջինիցս դրա դիմաց ստանալով բարոնի տիտղոս։

Ուգոնին նաև հայտնի է նրանով, որ շարունակել է Ջովանբատտիստ Կորնիանիի՝ «Della letteratura italiana nella seconda metà del sec XVIII» գրքի (XVIII դարի երկրորդ կեսի իտալական գրողների կենսագրություններ) վրա կատարած աշխատանքը։ Այն հրատարակվել է 1820 թվականին։

1820-ական թվականներին Ուգոնին Ջովաննի Արրիվաբենեի և Ջիովիտ Սկալվինի հետ միասին մասնակցել է կարբոնարների շարժմանը, որի արդյունքում ստիպված է եղել փախչել՝ սկզբում Շվեյցարիա, ապա Անգլիա, ավելի ուշ՝ Ֆրանսիա։ Մասնավորապես Ֆրանսիայում նա մասնակցել է Biographie universelle-ի հրապարակման աշխատանքներին և եղել է Le Globe թերթի համահեղինակներից մեկը։ 1824 թվականին նա իտալերեն է թարգմանել իր ընկեր Ֆոսկոլոյի Essays on Petrarch աշխատանքը, որը հրապարակվել էր Լոնդոնում դրանից մեկ տարի առաջ։

1838 թվականին համաներման արդյունքում նա վերադարձել է Իտալիա և ընտրվել է Բրեշիայի Ակադեմիայի պրեզիդենտ՝ թարմացնելով XVIII դարի իտալական գրականության ասպարեզում իր ուսումանասիրությունները և շարունակելով լրացնել իր գլխավոր՝ «Della letteratura italiana nella seconda metà del secolo XVIII» ստեղծագործությունը։ Ավարտուն տեսքով այն հրապարակվել է արդեն նրա մահից հետո եղբոր՝ Ֆիլիպպեի կողմից 1856 թվականին։

## Մատենագիտություն
* G. Bracco, ''Di Camillo Ugoni'', commemorazione, 1868

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Չաթ (Յոզղաթի գավառ)

**Չաթ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Յոզղաթի գավառակում։

## Պատմություն
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
Եղել է հայաբնակ գյուղ։ XIX դարի վերջին ուներ 130 տուն` 777 հայ բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործությունն ու արհեստներն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Չաթն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր դպրոց։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անադոլուհիսար

[thumb|300px|right|Անադոլուհիսարը նկարված [Բոսֆորի եվրոպական ափից]]
**Անատոլիական ամրոց (Անադոլուհիսար)** (, ), օսմանյան պալատ, որը գտնվում է Ստամբուլում` Բոսֆորի աջ ափին։ Անադոլուհիսարը համարվում է Ստամբուլի ամենահին թուրքական ճարտարապետական կառույցը։ Պալատից հյուսիս գտնվում է Սուլթան Մեհմեդ Ֆաթիհի կամուրջը։ Անադոլուհիսարի դիմաց` Բոսֆորի հակադիր ափին է գտնվում օսմանյան Ռումելիհիսար ամրոցը։ Անադոլուհիսարը զբաղեցնում է ավելի քան 7,000 մ² տարածք։

## Պատմություն
Անադոլուհիսարը կառուցվել է Բոսֆորի ասիական ափին` Բայազիդ I սուլթանի հրամանով 1393 թվականին։ Բայազիդը այն կառուցել էր տվել հին հունական աստված Ուրանոսի տաճարի տեղում։ Կառուցվել է Կոստանդնուպոլսի գրավումը ապահովելու նպատակով։ Պալատը կառուցվել է Բոսֆորի ամենանեղ մասում, որտեղ նեղուցի լայնությունը կազմում է 660 մետր։ Ավելի ուշ, 1452 թվականին Անադոլուհիսարի դիմաց Բոսֆորի հակադիր ափին կառուցվել է Ռումելիհիսար ամրոցը, ինչից հետո նեղուցը սկսեց ամբողջովին վերահսկվել Օսմանյան կայսրության կողմից։

Անատոլիական ամրոցը կիրառվել է որպես դիտակետ։ Նրա բարձրությունը կազմում է 25 մետր։ Ավելի ուշ ամրոցը վերանորոգվել է Մեհմեդ II սուլթանի կողմից։ Կոստանդնուպոլսի անկումից հետո Անադոլուհիսարը ծառայել է որպես բանտ։

1991— 1993 թվականներին ամրոցը վերանորոգվել և վերականգնվել է։ Այն վեր է ածվել թանգարանի, սակայն լայն շրջանակների համար փակ է։ Պալատի ներսում կա մզկիթ։ Պատմական փաստաթղթերում ամրոցը շատ հաճախ անվանվում է «Güzelce Hisar»: Մեհմեդ II-ը վերանորոգման ժամանակ կառուցել է տվել 2 մետր լայնությամբ պատ պաալտի շուրջը, որը ուներ երեք դիտաշտարակ։ Այնպիսի կառույցներ, ինչպիսիք են ամբարները և բնակելի սենյակները ավելացվել են ավելի ուշ։

## Տես նաև
* Կոստանդնուպոլսի անկում
* Կոստանդնուպոլսի պարիսպներ
* Ռումելիհիսար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անադոլուհիսարը WikiMAPIA-ում

Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բոսֆոր
Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ստամբուլի թանգարաններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Նիլսենի վարկանիշ

**Նիլսենի վարկանիշ** (), լսարանի քանակի չափման համակարգ, որը ստեղծվել է Nielsen Holdings-ի կազմի մեջ մտնող Nielsen Media Research ընկերության կողմից ԱՄՆ-ում հեռուստատեսային հաղորդումների հեռուստադիտողների քանակը պարզելու համար։ Գովազդի հարցերով զբաղվող, իսկ ավելի ուշ ռադիոհեռարձակման և հեռուստահեռարձակման պահանջարկի մարկետոլոգ Արթուր Նիլսենի կողմից ստեղծված Nielsen Media Research-ը մշակեց Նիլսենի վարկանիշը հենց ռադիոհաղորդումների պահանջարկը և ժողովրդականությունը չափելու համար, իսկ 1950 թվականին սկսեց զբաղվել հեռուստալսարանի չափման հարցերով՝ մշակված Նիլսենի և նրա ընկերության կողմից ռադիոունկնդիրների քանակի չափման սկզբունքների հիման վրա։

## Չափման մեթոդներ
Վարկանշային տվյալներ ստանալու համար օգտագործվում է երկու հիմնական մեթոդ։ Առաջին մեթոդը հիմնված է նպատակային լսարանի՝ հեռուստածրագրերի շարքում իրենց նախասիրությունների վերաբերյալ գրառումների հետազոտման վրա։ Լսարանի տարբեր խմբերից հավաքված տվյալների վերլուծությունը թույլ է տալիս կազմել ամբողջական պատկերացում կազմել ցանկացած շոուի, հեռուստաալիքի կամ հեռարձակման ժամանակի վերաբերյալ։ Երկրորդը հիմնված է հատուկ սարքի՝ փիփլմետրի, կիրառության վրա, որը ներդրվում է հեռուստացույցի մեջ և հաշվում է այդ հեռուստացույցից օգտվող լսարանի նախասիրությունների տեղեկատվությունը։ Այս սարքը թույլ է տալիս որոշել որոշակի լսարանի ավելի լայն նախընտրությունները և ավելի ճշգրիտ ժամանակային տիրույթում։ Կան նաև սարքեր, որոնք ճանաչում են լսարանի առանձին անդամներին (օրինակ՝ ընտանիքի բոլոր անդամներին), բայց Nielsen Media Research ընկերությունը չի օգտագործում այս սարքը, թեև այն կարող էր ըստ ժողովրդագրական հատկանիշի տալ ավելի տարբերակված արդյունքներ (օրինակ՝ երեխաների, դեռահասների, մեծահասակների շրջանում ամենատարածված ծրագրերի մասին տվյալների ստացում և այլն)։

## Նիլսենի վարկանշով առավել հանրաճանաչ շոուներ
Արթուր Նիլսենն սկսել է վարկանիշների կազմումը 1950 թվականին։ Նրանից առաջ դրանով զբաղվում էին միանգամից մի քանի ընկերություններ, որոնցից էր, օրինակ, «Variety" ամսագիր» Աղյուսակում նշված են այն հեռուստածրագրերը, որոնք եթերաշրջանն ավարտել են Նիլսենի ամենաբարձր վարկանշով՝

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թոփ ցանկեր
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Հեռուստատեսությունն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Վարկանիշեր
Չաթ (Արդահանի գավառ)

**Չաթ**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Կուր գետի ձախ կողմի Խանիչայ վտակի ափին, Արդահան քաղաքից 20 կմ հյուսիս, ճանապարհի վրա։

## Աշխարհագրություն
Գյուղից հարավ կան անտառներ։

## Բնակչություն
1907 թվականին ուներ 73 բնակիչ։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Յըլդըրըմ (այլ կիրառումներ)

**Յըլդըրըմ** (: կայծակ)։

* Յըլդըրըմ — շրջան Բուրսայի մարզում (Թուրքիա), Բուրսա քաղաքի մի հատվածը,
* Ահմեդ Յըլդըրըմ (ծնվ. 1974) — թուրք ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել Ֆեներբահչե, Բեշիկթաշ և Գալաթասարայ ֆուտբոլային ակումբներում,
* Բինալի Յըլդըրըմ (ծնվ. 1955) — թուրք պետական և քաղաքական գործիչ, Թուրքիայի ներկայիս վարչապետը,
* Մուրաթ Յըլդըրըմ (ծնվ. 1979) — թուրք դերասան, մոդել,
* Օզկան Յըլդըրըմ (ծնվ. 1993) — թուրքական ծագմամբ գերմանացի ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս Վերդեր Բրեմեն ակումբում,
* Սերջան Յըլդըրըմ — թուրք ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է գալիս Գալաթասարայ ֆուտբոլային ակումբում և Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։
* «Յըլդըրըմ» բանակախումբ — Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրության ռազմական կազմավորում (բանակախումբ)։

Կատեգորիա:Թուրքերեն
Պորտուգալերենի ուղղագրական ռեֆորմ (1990)

**[[Պորտուգալերեն]]ի ուղղագրության ռեֆորմի մասին համաձայնագիր (1990)** (), ստորագրվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Պորտուգալիայի, Բրազիլիայի, Անգոլայի, Մոզամբիկի, Գվինեա Բիսաուի, Կաբո Վերդեի և Սան Տոմե և Պրինսիպիի ներկայացուցիչների կողմից։ 2004 թվականին անկախություն ստանալուց հետո միացել է նաև Արևելյան Թիմորը։

Համաձայնության մեջ կոչ է արվում միաօրինակ դարձնել ուղղագրական նորման և վերացնել դրանից առաջ գրության մեջ գոյություն ունեցած տարբերությունները, որ ընդունված են եղել Բրազիլիայում մեկ կողմից և Պորտուգալիայում ու մյուս պորտուգալալեզու երկրներում՝ մեկ այլ կողմից։

Մի շարք գնահատականների համաձայն՝ ուղղագության ռեֆորմը վերաբերվելու է բառերի գրեթե 1,6 %-ին պորտուգալերենի եվրոպական տարբերակում և բառերի 0,5 %-ին՝ բրազիլական տարբերակում։

Համաձայնությունը պաշտոնապես ուժի մեջ է մտել Բրազիլիայի տարածքում 2009 թվականի հունվարի 1-ին։ Անցումային շրջանը, որի ընթացքում հնարավոր էր նաև գրելու հին ձևերի օգտագործումը, շարունակվում էր մինչև 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։

## Արտաքին հղումներ
* Ուղղագրության ռեֆորմի մասին համաձայնագրի տեքստը  

Կատեգորիա:Պորտուգալերեն
Կատեգորիա:Ուղղագրություն
Կատեգորիա:1990 Պորտուգալիայում
Կատեգորիա:1990 Բրազիլիայում
Սենտ Կրուա դյու Վերդոն

**Սենտ Կրուա դյու Վերդոն** (, ), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Ռեզ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Դին լե Բեն։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04006։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 132 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 87 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 67-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 20-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 77,0 %, 1999 թվականին եղել է՝ 67,6 %)։ 67 աշխատունակ բնակիչներից 62-ը աշխատում էին (34 տղամարդ և 28 կին), անաշխատանք էին 5-ը (կին)։ 20 անգործ մարդկանցից 1-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 9-ը թոշակառու, 10-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սենտ Կրուա լիճ և համանուն պատվար
* Ռեզի եպիսկոպոսին պատկանած դղյակ
* Սենտ Կրուա ծխական եկեղեցի (XVI դար)

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սենտ Տյուլ

**Սենտ Տյուլ** (, ), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Վերին Ալպերի Պրովանսի գավառում։ Մտնում է Հարավարևելյան Մանոսկ կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Ֆորկալկե։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04197։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 695 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 1976 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 1404-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 572-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 71,1 %, 1999 թվականին եղել է՝ 66,6 %)։ 1404 աշխատունակ բնակիչներից 1273-ը աշխատում էին (715 տղամարդ և 558 կին), անաշխատանք էին 131-ը (70 տղամարդ և 61 կին)։ 572 անգործ մարդկանցից 170-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 147-ը թոշակառու, 255-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Նոտր Դամ դը Բովուար եկեղեցի (1587 թիվ)
* Ժամացույցով աշտարակ (1544 թիվ)
* Թատրոնի շենք

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Panoramique Sainte-Tulle.png|Սեն Տյուլի համայնապատկերը


## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սենտ Էտիեն լեզ Օրգ

**Սենտ Էտիեն լեզ Օրգ** (, ), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Վերին Ալպերի Պրովանսի գավառում։ Մտնում է Սենտ Էտիեն լեզ Օրգ կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Ֆորկալկե։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 04178։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 1222 մարդ։

## Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 663 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 421-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 242-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 63,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 62,9 %)։ 421 աշխատունակ բնակիչներից 340-ը աշխատում էին (174 տղամարդ և 166 կին), անաշխատանք էին 81-ը (36 տղամարդ և 45 կին)։ 242 անգործ մարդկանցից 36-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 106-ը թոշակառու, 100-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Տրուա դղյակ
* Տոնդյու դղյակ
* Սենտ Էթիեն եկեղեցի (XV—XVI դարեր)
* Նոտր Դամ դը Լյուր աբբայություն, պատմական հուշարձան
* Սեն Ժոզեֆ ժամատուն
* Սեն Սեբաստիեն ժամատուն

## Քույր քաղաքներ
*  Տորե Կանավեզե (Իտալիա, 2009 թվականից)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:St Etienne Orgues - église.JPG|Սենտ Էթիեն եկեղեցի
Պատկեր:Abbaye Notre-Dame de Lure.jpg|Նոտր Դամ դը Լյուր աբբայություն
Պատկեր:St Etienne Orgues - Mairie.JPG|Քաղաքապետարան
Պատկեր:St Etienne Orgues - MM.JPG|Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ընկածների հուշարձան


## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆեյժոադա

thumb|Ֆեյժոադա
**Ֆեյժոադա** (, *feijão*՝ լոբի բառից), պորտուգալալեզու երկրների համար ավանդական ուտեստ՝ պատրաստվող լոբուց, մսային մթերքներից և ֆարոֆայից (մանիոկային ալյուր)։

Մի տարբերակի համաձայն՝ ֆեյժոադուն երեք հարյուր տարի առաջ ստեղծել են ստրուկները, որ Աֆրիկայից բերել էին Բրազիլիա։ Նրանք խառնում էին խոզի մսի կտորները, որ մնում էին տերերի ճաշից հետո, և սև լոբին՝ այդ ժամանակների Բրազիլիայի ստրուկների և կենդանիների համար ընդունված կերը։ Ժամանակի ընթացքում պորտուգալացիները այդ ուտեստի մեջ ավելացրին նրբերշիկ և երշիկ, հնդկացիները՝ ֆարոֆա (մանիոկա ալյուրի և կարագի խառնուրդ)։
Այդ տարբերակի օգտին առաջ է քաշվում այն միտքը, որ «ֆեյժաո»-ն սևամորթների անվնաս մականուն է սլենգով, քանի որ լոբին Բրազիլիայում սև գույնի է։ 
Սակայն ֆեյժոադայի «ստրուկային» ծագման լեգենդը առարկվեց մի շարք գիտական հետազոտությունների շնորհիվ։

Մեկ այլ տարբերակի համաձայն՝ ֆեյժոադայի պատմությունը արմատներով գնում է դեպի եվրոպական խոհանոց։ Որպես ֆեյժոադայի հնարավոր նախնի անվանում են ֆրանսիական կասուլեն, էստրեմադուրայի պորտուգալական բաղադրատոմսերը կամ իսպանական կոզիդո մադրիլենյոն։
քաղվածքի վերջ
Ֆեյժոադայի ծագման ամենահավանական տարբերակը համարվում է գաղափարն այն մասին, որ այդ ուտեստը ծագում է Պորտուգալիայից և արմատներ է ունեցել դեռ Հռոմեական կայսրությունում։

Այսօր ֆեյժոդաուն պատրաստում են լոբուց, մսի տարբեր տեսակիներից, համեմունքներից, մանիոկա մսից, մատուցում են կավե տարայով կաղամբի, նարնջի կտորների, պղպեղից սոուսի, ըստ ցանկության՝ բրնձի հետ միասին։ Յուրաքանչյուր շրջանում ֆեյժոադան տարբեր կերպ են պատրաստում, տարբեր հավելումներով։

## Գրականության մեջ

"Վարորդ Տիանը կաշասայից և մոկեկիից հետո կիրակի օրը իր տուն հրավիրեց ֆեյժոադու ուտելու և խոստացավ երգել կիթառի օգնությամ իր վերջին ստեղծագործությունները։ Իր տունը աղքատի տուն է, հասարակ, առանց  պնդումների, սակայ լոբին և ընկերական հարաբերությունները բավարար են":

"Ամեն ինչ նոր էր Գրող բժիշկների միության նախագահի համար, ամեն ինչ նրան անհանգստացնում էր, քանի որ մինչ օր իր աշխարհը սահմանափակված էր հիվանդանոցով, ուսանողներով, Չիլի փողոի ռենտգենյան գրասենյակով, Գրասի փողոցի բնակարանով, գրականագիտական հավաքածուներով։ Միայն թե կիրակի օրերին ավելանում էին ծովափն ու ֆեյժոադան":

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պորտուգալական խոհանոց
Կատեգորիա:Բրազիլական խոհանոց
Ալեժու Գարսիա

**Ալեժու Գարսիա** (, ), պորտուգալացի կոնկիստադոր և ճանապարհորդ։ Հետազոտել է ժամանակակից Պարագվայի և Բոլիվիայի, ինչպես նաև Լա Պլատի գետաբերանը, ծառայել է իսպանական թագավորական ընտանիքին։

Ալեժու Գարսիան դրել է դեպի Հարավային Ամերիկա ցամաքային արշավների սկիզբը։ 1524-1525 թվականներին նա բացահայտել է Բրազիլական սարահարթի և Լապլատյան դաշտավայրի մի մասը, ինչպես նաև Գրան Չակոյի հարթավայրը և Բոլիվական բարձրավանդակը։ Ինչպես նաև նա եղել է առաջին եվրոպացին, ով ոտք է դրել Ինկերի Թագավորություն 1525 թվականին։

## Գարսիայի գործունեութունը Հարավային Ամերիկայում
Պորտուգալիացի Ալեժու Գարսիան լեգենդար Սպիտակ թագավորի հարստությունների փնտրման պատմության առաջին հերոսն է՝ մոտ 1523 թվականին նշանակվել է Հարավային Ամերիկայի ափերին կատարվող հետազոտությունների առաջնորդ։ Նա եղել է Խուան Դիաս դե Սոլիս նավատորմի անձնակազմի կենդանի մնացած 18 անդամներից մեկը։ Նա ընկերական հարաբերություններ է հաստատել հնդկացի գուարանիների հետ և ուսումնասիրել նրանց լեզուն։ Նրանց շուրթերից էլ լսել է Սպիտակ թագավորի երկրի գոյության մասին, որը գտնվում է հեռավոր արևելքում՝ սարերում։ Ըստ հնդկացիների պատմածի՝ այդ տարածքները հարուստ էին արծաթով և հնարավոր էր, որ նաև ոսկով։ Ակնհայտ էր, որ Սպիտակ արքայի թագավորությունն իրականում ինկերի թագավորությունն է, քանի որ այդ թագավորը սպիտակ թիկնոց էր գցում, ինչը բնորոշ էր ինկի թագավորներին։

Գարսիան, ըստ ավանդության, որոշել է տիրանալ հարուստ երկրի գանձերին։ Նա 1524 թվականին գլխավորեց երկու հազար գուարանների մի խումբ։ Գարսիան անցավ Սերա դու Մարը և Սերա Ժերալը՝ Բրազիլական սարահարթի հարավարևելյան ծայրամասը և, հարավ անցնելով Պարանայի ձախ վտակով՝ Իգուասու գետով, դուրս է եկել դրա ափը՝ այդպիսով բացահայտելով համանուն հսկա ջրվեժը։ Այնուհետև Գարսիան բարձրացել է իր համար բաց Պարանու և Պարագվայ գետերը, առաջին անգամ անցել է լապլատյան հարթավայրի կենտրոնական մասը, Գրան Չակոյի ավազակավային հարթավայրը և հայտնվել Անդերի նախալեռներում՝ Չուկի Սակա շրջանում։ Հարավային Ամերիկայի լրիվ անհայտ տարածություններով նրա երթուղու երկարությունը կազմում էր 2 հազար կմ։

Գարսիայի բանակը թալանել է ինկերի մի շարք քաղաքներ և գյուղեր, վերացրել ինկերի մի քանի փոքր ջոկատներ, սակայն նահանջել է՝ վերցնելով մեծ հարստություն։ 1525 թվականի վերջին Գարսիան՝ Հարավային Ամերիկա աշխարհամասի ներքին շրջանների առաջին հետազոտողը, սպանվել է Պարագվայի ափերին հնդկացիների կողմից։ Նրանք խնայել են միայն Գարսիայի տղային։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բացահայտումներ
* Կոնկիստի կարճ պատմություն

Կատեգորիա:Պորտուգալացի ծովագնացներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի ճանապարհորդներ