open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Այրասկա

**Այրասկա** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 3636 մարդ։ Զբաղեցնում է 15,7 կմ² տարածք։ Խտությունը կազմում է 209 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքս՝10010 ։ Հեռախոսային կոդը 00011։

Այրասկան սահմանակից է Քումյանա, Վոլվերա, Նոնե, Պիսկինա և Սկալենգե մունիցիպալիտետներին։

Քաղաքի հովանավորն է սուրբ Բարդուղիմեոսը։ Քաղաքի օրը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 24-ին։

## Պատկերասրահ

Airasca-il Gingo-01.jpg
Airasca sping 2009.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պատող կոնստրուկցիաներ

**Պատող կոնստրուկցիաներ** շենքերի և կառույցների, շինարարական կոնստրուկցիաներ (պատեր, վերնածածկեր, ծածկեր, միջնորմեր և այլն), որոնք սահմանափակում են շենքի (կառույցի) ծավալը և բաժանում առանձին սենյակների։ Պատող կոնստրուկցիաները նախատեսված են, հիմնականում, սենյակները ջերմաստիճանային ներգործություններից, քամուց, խոնավությունից, աղմուկից, ճառագայթումից և այլ գործոններից պաշտպանելու համար՝ ի տարբերություն կրող կոնստրուկցիաների, որոնք ծառայում են շենքերի ու կառույցների ուժային բեռնվածքները կրելու համար։ Այս տարբերակումը պայմանական է, քանի որ հաճախ նույն կոնստրուկցիան (պատ, միջնորմ են) համատեղում է պատող և կրող ֆունկցիաները։ Պատող կոնստրուկցիաները լինում են արտաքին (գլխավորապես սենյակները մթնոլորտային ներգործություններից պաշտպանելու համար) և ներքին (հիմնականում շենքի ներքին տարածությունը բաժանելու և ձայնամեկուսացնելու համար)։ Արտաքին Պատող կոնստրուկցիաների շահագործական հատկությունները պետք է համապատասխանեն տեղական կլիմային, այդ կոնստրուկցիաները սենյակներում պետք է ապահովեն անհրաժեշտ սանիտարահիգիենիկ պայմաններ և ստեղծեն հարմարավետություն։ Ներքին Պատող կոնստրուկցիաները մեկուսացնում են կից սենյակները օդային և հարվածային աղմուկից, կից սենյակների ջերմությունից և խոնավությունից։ Ըստ պատրաստման եղանակի Պատող կոնստրուկցիաները լինում են հավաքովի (գործարանային արտադրության պատրաստի տարրերից մոնտաժվող) և միաձույլ (շինարարության վայրում կառուցվող), ըստ կոնստրուկտիվ լուծման՝ պարզ և բաղադրովի։ Պարզ (միաշերտ) Պատող կոնստրուկցիաները կառուցվում են նույն նյութից կամ համասեռ հատային շինվածքներից (աղյուսե պատեր, թեթև բետոնե պանելներ, գիպսե միջնորմեր)։ Բաղադրովի («բազմաշերտ») Պատող կոնստրուկցիաները բաղկացած են մի քանի տարրերից կամ շերտերից (կրող, մեկուսացնող, վերջնամշակման)։ Հատուկ նշանակություն է տրվում արտաքին պատերին, որոնք բնորոշում են շենքի ճարտարապետական տեսքը, հաճախ պատերի շինանյութը բնորոշում է նաև շենքի կոնստրուկտիվ տիպը՝ խոշորաբլոկային, խոշորապանելային, աղյուսե և այլն։ Պատող կոնստրուկցիաները պետք է օժտված լինեն բարձր ամրությամբ, կոշտությամբ, կայունությամբ, հրակայունությամբ։ Անհրաժեշտ է նաև, որ Պատող կոնստրուկցիաների մակերևույթի մակատեսքը, գույնը և դեկորատիվ այլ հատկությունները համապատասխանեն շենքերի և կառույցների նշանակմանը, նպաստեն դրանց ճարտարապետական արտահայտչականությանը։

Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Ձեռագրաբանություն

մինի|Իսպանիայի Պուերտո Լումբրերաս քաղաքում գտնվող Ձեռագրաբանության թանգարանի ցուցանմուշներից
**Ձեռագրաբանություն** դատական, քրեագիտության բնագավառ, որն ուսումնասիրում է ձեռագրերն ու մշակում դրանց հետազոտման մեթոդները՝ քրեական կամ քաղաքացիական գործեր քննելու ընթացքում ծագած հարցերին լուծում տալու նպատակով։

Հիմնական դրույթները մշակել է Ե. Ֆ. Բուրինսկին, հայերեն ձեռագրի հատկանիշների դասակարգման և նույնացման մեթոդիկան՝ Լ. Օհանյանը։ Ձեռագրաբանության միջոցով պարզվում է, թե կոնկրետ ով է որոշակի ձեռագրի հեղինակը՝ նրա հատկանիշները կասկածյալի կամ որևէ այլ անձի ձեռագրի հետ համեմատելու եղանակով։

Ձայնագրությունների միջոցով կարելի է պարզել անձի տարիքը, սեռը, գրելու պահին նրա դիրքը (կանգնած, նստած և այլն), վիճակը (հիվանդ, հարբած և այլն)։

Ձեռագրի հեղինակը հայտնաբերվում է նաև նրա գրավոր խոսքի միջոցով (գրելաոճ, լեզվաոճ և այլն)։ Ձեռագրաբանության փորձագիտական եզրակացությունը դասվում է ապացույցների շարքը։

Կատեգորիա:Գրություն
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Անձ
Ճապոնական կինո

[մինի|[Ակիրա Կուրոսավայի «Յոթ սամուրայներ» (1954) ֆիլմի պաստառներից]]
**Ճապոնական կինո** առաջին խաղարկային ֆիլմերը ստեղծվել են 1899 թվականին։ Ազգային կինեմատոգրաֆիան զարգացել է երկու ուղղությամբ․ գենդայգեկի՝ ժամանակակից (կենտրոնը՝ Տոկիոյում) և ձիդայգեկի՝ առասպելական և պատմական (կենտրոնը՝ Կիոտոյում) թեմաներով ժապավեններ։ Ինչպես թատրոնում, կանանց դերերը կատարել են տղամարդիկ (օննագատները), ֆիլմերն ուղեկցվել են մեկնաբանություններով (բենսի)։ 1923 թվականին կինեմատոգրաֆիայի կենտրոնատեղի է դարձել Կիոտոն, որը խթանել է ձիդայգեկիի ծաղկմանը («Սուսերամարտիկ երեխան», 1927, ռեժիսոր՝ Տեյնոսկե Կինուգասա, «Օօկա դատավորը», 1928, ռեժիսոր՝ Հիրոսի Ինագակի և այլն)։ Գենդայգեկիի զարգացմանը նպաստել են Հեյնոսկե Գոսյոյի, Կիեհիկո Ուսիհարայի, Կենձի Միձոգուտիի ստեղծագործությունները։ 1929 թվականին հիմնադրվել է ճապոնական պրոլետարական կինոյի միությունը («Պրոկինո», 1934 թվականին փակվել է)։ 1920-ական թվականներին ստեղծվել են հասարակության սոցիալական կառուցվածքը քննադատող ֆիլմեր («Կենդանի տիկնիկ», 1929, ռեժիսոր՝ Տոմու Ուտիդա)։ Հնչուն կինոն հաստատվել է «Հարևանուհին և կինը» (1931, ռեժիսոր՝ Գոսյո) ֆիլմով։ 1940-ական թվականներին լավագույն ֆիլմերից են՝ «Ձին» (1941, ռեժիսորներ՝ Սիրո Տոյոդա և Կաձիրո Ցամամոտո), «Մուհոմացուի կյանքը» (1943, ռեժիսոր՝ Ինագակի)։ Ետպատերազմյան առաջին տարիներին առավելապես զարգացել է վավերագրական կինոն։ 1948 թվականին վեցամսյա գործադուլից հետո «Տոհո» ընկերության ստուդիայից հեռացված առաջադեմ կինեմատոգրաֆիստները հետագայում ստեղծել են իրենց կինոընկերությունը և թողարկել 1950-ական թվականների սոցիալական լավագույն ֆիլմերը, դրանցից են «Եվ այնուամենայնիվ մենք ապրում ենք» (1951, ռեժիսոր՝ Տադասի Իմաի), «Անարև փողոցը» (1954, ռեժիսոր՝ Սացուո Ցամամոտո), «Լերկ կղզին» (1960, ռեժիսոր՝ Կանետո Սինդո) և այլն։ Այդ շրջանում ճապոնական ֆիլմերի արտադրության ծավալով աշխարհում գրավում էր առաջին տեղը։ Ճապոնական կինոյի համաշխարհային էկրան դուրս գալը պայմանավորված է ռեժիսորներ Միձոգուտիի («Մշուշապատ լուսինը», 1953), Ակիրա Կուրոսավայի («Ռասյոմոն», 1950, «Յոթ սամուրայներ», 1954, «Կարմիր՝ մորուք», 1964), Կոն Իտիկավայի («Օտարականները», 1973) և Մասակի Կոբայասիի («Ապստամբը», 1967, «Քարացածություն», 1975) ստեղծագործություններով։ 1960-ական թվականներին երիտասարդ ռեժիսորները իրենց ստեղծագործություններում զարգացրել են ետպատերազմյան սերնդի ճակատագրի թեման («Պատմվածք դաժան պատանեկության մասին», 1960, ռեժիսոր՝ Նագիսա Օսիմա, «Հարսնացուն Անդից», 1966 թվականին, ռեժիսոր՝ Սուսումա Հանի, «Կինը ավազների մեջ», 1964, ռեժիսոր՝ Հիրոսի Տեսիգահարա, «Կինը, որին ես լքեցի», 1969, ռեժիսոր՝ Կիրիո Ուրայամա և այլն)։ 1970-ական թվականներին ճապոնական ազգային կինոն ճգնաժամ էր ապրում, կտրուկ իջել էր ֆիլմերի գեղարվեստական մակարդակը, մեծ տարածում էին գտել «սեքս-ֆիլմերը», կազմակերպված հանցագործությունների («Էկուձա-էյգա»), աղետների («պանիկ-էյգա») մասին ֆիլմերը։ 1975 թվականին թողարկվել է 396 (1960 թվականին՝ 547) լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ։ Գործում են 4 խոշոր («Նիկկացու», «Սյոտիկու», «Տոհո», «Տոեյ») և բազմաթիվ մանր կինոֆիրմաներ։

Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Ձեռնարկության եկամուտների և ծախսերի հաշվեկշիռ

**Ձեռնարկության եկամուտների և ծախսերի հաշվեկշիռ**, ձեռնարկության ֆինանսական պլան, որը դրամական ձևով արտահայտում է տնտեսական և ֆինանսական գործունեության արդյունքները, բյուջե կատարվող վճարումների և բյուջեից հատկացումևերի չափը, տեխարդ-ֆինպլանի եզրափակիչ մասը, որը համադրում և արժեքային արտահայտությամբ արտացոլում է նրա բոլոր բաժինների արդյունքները։

## Բաժիններ
Հաշվեկշիռն ունի չորս բաժին։
* Առաջինում (եկամուտներ և մուտքեր) ցույց են տրվում շրջանառության հարկը, շահույթը, ամորտիզացիոն հատկացումները, ձեռնարկության այլ եկամուտներն ու ռեսուրսները, 
* երկրորդում (ծախսեր և մասհանումներ)՝ հիմնական և շրջանառու ֆոնդերի ընդլայնմանն ուղղված ներդրումները, տնտեսական խթանման ֆոնդերին կատարվող մասհանումները, կապիտալ նորոգման, գիտահետազոտական կազմակերպությունների, մանկական նախադպրոցական հիմնարկների պահպանման, գործառնությունների ծախսերը։
* Հաշվեկշռի վարկային փոխհարաբերություններ բաժնում (երրորդ) արտացոլվում են. եկամուտների մասում՝ կենտրոնացված կապիտալ ներդրումներին ուղղվող երկարաժամկետ վարկերը, ծախսերի մասում՝ շահույթի ու սեփական այլ ռեսուրսների հաշվին կենտրոնացված կապիտալ ներդրումներին, նոր տեխնիկայի ներդրմանը և մյուս միջոցառումներին հատկացված վարկերի մարումը։ 
* Բյուջեի հետ ձեռնարկության փոխհարաբերություններն արտահայտող հոդվածներն ամփոփվում են հաշվեկշռի չորրորդ բաժնում։ Դրա առաջին մասում ցույց են տրվում բյուջե կատարվող վճարումները (ֆոնդավճար, ռենտավճար, շահույթի ազատ մնացորդ, շրջանառության հարկ), երկրորդում՝ բյուջեից նպատակային հատկացումները (կենտրոնացված կապիտալ ներդրումներին, սեփական շրջանառու միջոցների հավելաճին, գիտահետազոտական, փորձարարական աշխատանքներին և այլն)։

Պետական բյուջեի հետ ձեռնարկության ֆինանսական փոխհարաբերությունների հետևանքը որոշվում է բյուջե կատարվող վճարումների և բյուջեից հատկացումների տարբերությամբ։ Այդ գումարը միշտ պետք է հավասարվի եկամուտների և ծախսերի տարբերությանը (հաշվի առնելով վարկային փոխհարաբերությունները), որով և ապահովվում է եկամուտների և ծախսերի հավասարակշռվածությունը։

Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Ձեռնարկության կառավարում

**Ձեռնարկության կառավարում**, ձեռնարկության ղեկավարման կազմակերպում, այդ ղեկավարումն իրականացնող մարմինների համակարգ։

Հիմքում արտադրության կառավարման հիմնական սկզբունքներն են, որոնք իրագործվում են կազմակերպական, դաստիարակչական և տնտեսական մեթոդներով։ Ձեռնարկության կառավարման համակարգը ձևավորվում է ելնելով ձեռնարկության կանոնադրությունից։ Այն ներառում է գծային ու ֆունկցիոնալ մարմինների կազմը, նրանց իրավունքների և պարտականությունների շրջանակները։ Ձեռնարկության միանձնյա ղեկավարը տնօրենն է։

Նրա առաջին տեղակալը՝ գլխավոր ինժեները, տնօրենին հավասար պատասխանատու է ձեռնարկության ամբողջ գործունեության արդյունքների համար և անմիջականորեն ղեկավարում է տեխնիկական ծառայությունների, լաբորատորիաների ու փորձարարական արտադրամասերի աշխատանքը։ Որոշ ձեռնարկություններում հաստատվում են խնայողական աշխատանքի համար երաշխավոր գլխավոր տնտեսագետի (ղեկավարում է տնտեսագիտության և արտադրությաև կազմակերպման լաբորատորիաները), ինչպես նաև տնօրենի նյութատնտեասկան, կադրերի և կենցաղային հարցերի գծով տեղակալների (օգնականների) պաշտոններ։

Տնտեսական և տեխնիկական գործունեության առանձին կողմերը ղեկավարում է գործարանի վարչությունը՝ ֆունկցիոնալ բաժինների միջոցով։ Ներքին ստորաբաժանումների գծային ղեկավարներն են արտադրամասի և հերթափոխի պետերը, աշխատանքի տեղամասի վարպետը։

Ձեռնարկության կառավարման կատարելագործման հիմնական ուղիներն են՝ արտադրությունների, արտադրամասերի, տեղամասերի խոշորացումը, արտադրության մասնագիտացումը, գործարանի վարչության բաժինների աշխատանքի ռացիոնալացումը, պլանավորման, հաշվառման և հսկողության համակարգի կատարելագործումը, կառավարման աշխատանքների մեքենայացումը։ Դրանց շնորհիվ կրճատվում են վարչա-կառավարչական ծախսերը, բարելավվում աշխատանքի տնտեսական ցուցանիշները։

Կատեգորիա:Ձեռնարկության կառավարում
Աննա Պավլովա

**Աննա Պավլովնա Պավլովա** (, ), բալետի ռուս արտիստուհի։

## Կենսագրություն
1899 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի թատերական ուսումնարանի բալետի բաժինը (Պ. Գերդտի դասարան), ընդունվել Մարիինյան թատրոն, 1906 թվականից՝ առաջատար պարուհի։ Մարիինյան թատրոնում վերջին ելույթը 1913 թվականին էր, Մոսկվայում՝ 1914 թվականին։ Նշանավոր դասական պարուհի Աննա Պավլովայի արվեստը շատ բանով նպաստել է ռուսական բալետի զարգացմանը և հայրենիքի սահմաններից դուրս հավաստել ռուսական բալետային թատրոնի համաշխարհային փառքը։ Աննա Պավլովայի արվեստին բնորոշ էր երաժշտականությունը, պարի հոգեբանական բովանդակության խորությունը, զգացմունքայնությունը, ժանրային բազմազանությունը։ Լավագույն դերապարերից են՝ Նիկիա, Կիտրի (Մինկուսի «Բայադերկա», «Դոն Կիխոտ»), Ժիզել (Ադանի «Ժիգել»), Պախիտա (Դելդևեզի «Պախիտա»)։ Աննա Պավլովաի ստեղծագործությունը մեծ նշանակություն է ունեցել Միխայիլ Ֆոկինի բարենորոգումների համար. Աննա Պավլովան եղել է նրա բեմադրությունների (Շչերբաչովի «Էվնիկա», Ռուբինշտեյնի «Խաղողի վազը», Շոպենի երաժշտությամբ՝ «Շոպենիանա», Չերեպնինի «Արմիդայի տաղավարը», Արենսկու «Եգիպտական գիշերներ») գլխավոր դերերի առաջին կատարողը։ Ֆոկինը Աննա Պավլովաի համերգային կատարման համար Սեն-Սանսի երաժշտությամբ բեմադրել է «Կարապը» (ավելի ուշ՝ «Մեռնող կարապը», 1907)։ 1908 թվականից Աննա Պավլովա ելույթներ է ունեցել արտասահմանում, 1909 թվականից մասնակցել «Ռուսական սեզոններին» Փարիզում։ 1910 թվականին ստեղծել է սեփական թատերախումբ և հյուրախաղերով հանդես եկել Եվրոպայի, Ասիայի, Ամերիկայի երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բալետի արտիստներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Վլադիմիր Վարկովիցկի

**Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ Վարկովիցկի** (), բալետի ռուս խորհրդային արտիստ, բալետմայստեր, մանկավարժ։

1936 թվականին Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանն ավարտելուց հետո՝ Լենինգրադի Կիրովի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի մենապարող։ 1937 թվականից սկսել է բալետմայստերական գործունեությունը։ 1941-1943 թվականներին եղել է Լենինգրադի օպերային փոքր թատրոնի բալետային խմբի գեղարվեստական ղեկավարը, 1953-1955 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի բալետմայստեր, ուր բեմադրել է՝ «Խանդութ» (ըստ Սպենդիարյանի երաժշտության, 1953), Չայկովսկու «Կարապի լիճը» (1954 թվական) և այլն։ Մոլդովական օպերայի և բալետի թատրոնում Վարկովիցկին բեմադրել է Զագորսկու «Արշալույս»-ը (1960 թվական)։ 1937 թվականից զբաղվել է նաև մանկավարժությամբ։

Կատեգորիա:Ռուս արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռուս բալետի արտիստներ
Հակոբ Քենդիրյան

**Հակոբ Քենդիրյան** (), հայ դեղագործ, ուսուցիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1880 թվականին Խարբերդի նահանգի կենտրոն Խարբերդ քաղաքում։ Դեղագործական կրթություն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։ Զբաղվել է նաև ուսուցչությամբ։ 1914 թվականին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական դեղագործ ծառայել։

Սպանվել է 1915 թվականի օգոստոսին Խարբերդում (կամ Մեզիրեի բանտում)՝ 35 տարեկանում։

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Հայրապետյան Վ., Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
* Խաչատրյան Լ., Բաբլումյան Ա., Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Չինցանո (կոմունա)

**Չինցանո ** (իտալ․՝ **Cinzano**) կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 391 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 65 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10090։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Ռոքո Մոնպելիեցին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 691
 bar:1871 from:0 till: 678
 bar:1881 from:0 till: 623
 bar:1901 from:0 till: 695
 bar:1911 from:0 till: 602
 bar:1921 from:0 till: 528
 bar:1931 from:0 till: 514
 bar:1936 from:0 till: 536
 bar:1951 from:0 till: 447
 bar:1961 from:0 till: 385
 bar:1971 from:0 till: 310
 bar:1981 from:0 till: 279
 bar:1991 from:0 till: 308
 bar:2001 from:0 till: 331
PlotData=
 bar:1861 at: 691 fontsize:S text: 691 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 678 fontsize:S text: 678 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 623 fontsize:S text: 623 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 695 fontsize:S text: 695 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 602 fontsize:S text: 602 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 528 fontsize:S text: 528 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 514 fontsize:S text: 514 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 536 fontsize:S text: 536 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 447 fontsize:S text: 447 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 385 fontsize:S text: 385 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 310 fontsize:S text: 310 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 279 fontsize:S text: 279 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 308 fontsize:S text: 308 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 331 fontsize:S text: 331 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոս։ 011-9608123
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.cinzano.to.it

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չինտանո

**Չինտանո** (իտալ․՝ **Cintano**), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 260 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 61 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։ Հեռախոսային կոդը՝ 0124։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնակատարությունը տեղի է ունենում հունիսի 24-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը՝

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:750
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 623
 bar:1871 from:0 till: 732
 bar:1881 from:0 till: 743
 bar:1901 from:0 till: 612
 bar:1911 from:0 till: 602
 bar:1921 from:0 till: 491
 bar:1931 from:0 till: 527
 bar:1936 from:0 till: 459
 bar:1951 from:0 till: 323
 bar:1961 from:0 till: 283
 bar:1971 from:0 till: 260
 bar:1981 from:0 till: 234
 bar:1991 from:0 till: 265
 bar:2001 from:0 till: 244
PlotData=
 bar:1861 at: 623 fontsize:S text: 623 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 732 fontsize:S text: 732 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 743 fontsize:S text: 743 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 612 fontsize:S text: 612 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 602 fontsize:S text: 602 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 491 fontsize:S text: 491 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 527 fontsize:S text: 527 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 459 fontsize:S text: 459 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 323 fontsize:S text: 323 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 283 fontsize:S text: 283 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 260 fontsize:S text: 260 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 234 fontsize:S text: 234 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 265 fontsize:S text: 265 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 244 fontsize:S text: 244 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT-ի տվյալներով


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մոնիկա Կուշինսկա

280px|մինի|Մոնիկան 2012 թվականին
**Մոնիկա Կուշինսկա** (, ), լեհ երգչուհի, երգահան։ Նախկինում եղել է Varius Manx խմբի մենակատարը։ Ներկայացրել է Լեհաստանը Եվրատեսիլ 2015 երգի միջազգային մրցույթում։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Լոձի թիվ 21 ավագ դպրոցը։ Իր առաջին բենդի՝ Ֆարենհայտի հետ լույս է ընծայել «Ֆիլմ» սինգլը։ Վերջինիս ձայնագրման ընթացքում նրան նկատում է Varius Manx խմբի առաջնոր Ռոբերտ Ջանսոնը։ 2000 թվականի վերջին Varius Manx խմբի մենակատարն էր։ 2001 թվականին նրանք ձայնագրեցին իրենց առաջին ալբոմը։ Մեկ տարի անց նրանք մեկնեցին մասնակցելու Բալթյան երկների փառատոնին, որտեղ «Իմ Էլդորադո» երգը կատարելու համար արժանացել է Գրանպրի մրցանակի։ 2002 թվականին նրանք ձայնագրում են երկրորդ ալբոմը՝ «Էնո»-ն։ 2004 թվականին Varius Manx-ը նշում է խմբի 15 ամյակը և ներկայացնում Էմի ձայնասկավառակը։

2006 թվականի մայիսի 28-ին Մոնիկա Կուշինսկան և Varius Manx խմբի անդամները ավտովթարի են ենթարկվում Միլիչ քաղաքում։ Կուշինսկան հաշմանդամություն է ձեռք բերում և այժմ տեղաշարժվում է սայլակի օգնությամբ։

Հենց նույն տարվա հունիսին երգչուհին պատահարից հետո առաջին անգամ ելույթ է ունենում Լեհաստանի հանրային հեռուստաընկերությամբ՝ կատարելով «Ծնվում եմ նորից» երգը, իսկ 2012 թվականին լեհական «Պայքար ձայների համար» հեռուստաշոուում ստանձնում է Լոձի հավաքականի երաժշտական մարզչի դերը, որտեղ էլ նվաճում է հինգերորդ տեղը։ 2012 թվականի հունիսի 12-ին տեղի է ունենում իր առաջին սոլո ձայնասկավառակի շնորհանդեսը, որը կոչվում է «Փրկվածը»։

2013 թվականին «Wiktory-2012» հեռուստատեսության բնագավառում նշանակալի ներդրում ունեցող անձանց մրցանակաբաշխությունում եղել է «Երգի և էստրադայի աստղ» անվանակարգի մրցանակի հավակնողներից մեկը։

Այժմ Լեհաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Բարի լույս» ծրագրում վարում է «Բարդ խնդիրներ» խորագիրը, որտեղ ներկայացնում է տարբեր մարդկանց կյանքի պատմությունները։

## Անձնական կյանք
2011 թվականին ամուսնացել է Ջեյմս Ռաչինսկիյի հետ։ 2013 թվականին զույգը ստացել է «Արծաթե խնձոր» մրցանակը, որը տրվում է «Լեդի» պարբերականի ընթերցողների կողմից։

## Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ
Մոնիկա Կուշինսկայի երգի մրցույթին մասնակցելու մասին հայտարարվել է 2015 թվականի մարտի 9-ին տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ընթացքում, որը ցուցադրվել է լեհական TVT հեռուստաալիքով։ Կուշինսկան ներկայացրել է «In the Name of Love» երգը։ Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի տարվա նշանաբանն է՝ «Կառուցելով կամուրջներ»։ Մոնիկան հայտարարել է, որ ելույթի միջոցով ցանկանում է վերացնել արհեստական տարանջատումները։

## Սկավառակագրություն
### Սոլո

### Varius Manx-ի հետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երազում եմ, որ արհեստական տարանջատումներ չլինեն. «Եվրատեսիլի» Լեհաստանի ներկայացուցիչ
* Պատահար՝ Varius Manx-ի հետ 
* Մոնիկա Կուշինսկան կներկայացնի Լեհաստանը Վիեննայում

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ
Կատեգորիա:Լեհ երգահաններ
Կատեգորիա:Լեհ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հաշմանդամություն
Ձևայնացում

**Ձևայնացում**, իմացությաև որևէ բովանդակային բնագավառ (կշռադատություն, ապացուցում, ինֆորմացիայի դասակարգում, տեսություն և այլն) ձևային համակարգի կամ հաշվի տեսքով ներկայացնելը։

## Զարգացում
Ձևայնացումը հանդես է եկել մտածողության ու լեզվի հետ մեկտեղ։ Նրա հետագա զարգացումը կապված է գրերի գյուտի, մաթեմատիկական սիմվոլիկայի ստեղծման, իսկ ավելի ուշ՝ իմացության տարբեր բնագավառներում մաթեմատիկական մեթոդների ներթափանցման հետ։ Այդ պրոցեսին մեծ չափով նպաստել է նաև տրամաբանության ձևայնացումը։

Արդի մակարդակով ձևայնացումը հենվում է որոշակի վերացությունների իդեալականացման և նշանային լեզվի բազայի վրա։ Ձևայնացման շնորհիվ ինտուիցիայով պայմանավորված փաստարկումներն ու ըմբռնումները փոխարինվում են որոշակի ու միանշանակ սահմանումներով ու արտածման կանոններով, որը և հնարավորություն է տալիս համակարգել գիտելիքները, բացահայտել տեսության դրույթների միջև եղած բոլոր կապերը, միարժեք կերպով ձևակերպել պրոբլեմները, ճշգրտել ապացուցումները։

Ձևայնացման ընթացքում բացահայտ կերպով ներկայացվում են բոլոր տրամաբանական կապերն ու անցումները, ուստի տեսությունները կորցնում են իրենց ինտուիտիվ ակնհայտ բնույթը և հավաքությունը։

Ձևայնացումը սահմանափակված է որոշակի շրջանակներով։ Մինչև վերջ ձևայնացվել կարող են միայն պարզագույն կառուցվածք ունեցող տեսությունները։ Ավելի «հարուստ» տեսությունները ձևայնացնելիս, նրանցում միշտ մնում է որոշ բովանդակային «մնացորդ», այսինքն, բովանդակային տեսակետից ճշմարիտ, բայց ձևայնորեն չապացուցվող դրույթներ։ Ձևայնացման դերը ներկայումս մեծ մասամբ կապված է գիտությունների «կիբեռնետիկացման» հետ, երբ մեքենայական լուծումներ են որոնվում այնպիսի պրոբլեմների համար, որոնց լուծումը ավանդաբար համարվել է մարդկային բանականության մենաշնորհը։

Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Լուծունակություն

մինի
մինի
**Լուծունակություն**, լուծվող ուժ,
#  ռադիո, լուսանկարչական և այլ սարքերի հատկություն, որի շնորհիվ դրանք տարբերում են ըստ ժամանակի, տարածության կամ ֆիզիկական հատկություններով միմյանց շատ մոտիկ օբյեկտները (պրոցեսները), այդ հատկության քանակական չափ։ Օրինակ, օբյեկտիվի լուծունակության մանրահատիկ լուսազգայուն նյութի վրա խիստ փոքրացումով լուսանկարված միրայի (ֆրանսերեն mire, mirer  լույսի դիմաց պահած նայել, նշան բռնել, լուսազգայուն նյութի և օբյեկտիվի լուծունակության որոշման փորձաղյուսակ) կենտրոնում և եզրերում անջատ-անջատ դիտվող (օբյեկտիվի միջով) գծերի թիվն է 1 մմ-ի վրա։ Լուծունակության չափայնությունը մմ−1 է։ Լուծունակության  օպտիկական և ռադիոտեխնիկական սարքերի, տարրական մասնիկների դետեկտորների հիմնական բնութագրերից մեկն է։ 
# լուսազգայուն նյութի  լուծունակությունը բնութագրում է օբյեկտի պատկերի փոքրագույն մանրամասները անջատ-անջատ վերարտադրելու հատկությունը (նյութի)։ Պայմանավորված է նյութի լուսազգայուն բաղադրիչների դիսպերսության աստիճանով և կախված է օպտիկական պատկերի ցայտունությունից, ճառագայթման սպեկտրային կազմությունից, լուսավորման ժամանակից, երևակման պայմաններից։

Կատեգորիա:Լուծունակություն
Միրզա Քեթենճյան

**Միրզա Թորոսի Քեթենճյան** (նաև՝ Էմիրզա, մոտավորապես 1885- ?), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտավորապես 1885 թվականին։ 1912 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլ­սի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Եդեսիա քաղաքում բժիշկ է աշխատել։ Եղել է ՀՅԴ գործիչ։

1915 թվականի ապրիլին բանտարկվել է Կ. Պոլսի կենտրոնական բանտում, ապա աքսորվել Չանղըրը։ Անունը փորագրվել է Չանղըրըի բանտում հավաքված համրիչի 99 հատիկներից մեկի վրա։ Չանղըրըի աքսորավայրից դիմել է փախուստի։ Գասթեմունիում ձերբակալվել է, բայց շնորհիվ տեղի ոստիկան զինվորների հրամանատարի բարյացակամության, ազատվել է Դեր Զոր աքսորվելուց։ Չանղըրըում կանչվել է զինվորական ծառայության՝ որպես հարյուրապետ զինվորական բժիշկ։ Այնուհետև Անկարա, ապա Կոնիա է գնացել։ 1920 թվականին Եդեսիայում (Ուրֆա) եղել է թուրքական բանակի դեմ հայոց ինքնապաշտպանական հերոսամարտի ղեկավարներից։

## Գրականություն
*Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Վիեննա, 1922։
*Սիմոն Հովիւեան, «Ապ­րի­լե­ան Նա­հա­տակ­նե­րուն Շա­ւի­ղով, Մեծ Եղեռ­նի 60-ամե­ա­կի Սե­մին», Պէյրութ, 1975, 349 էջ։
*Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Երևան, 1991։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
*Ավագյան Կարինե, Եղեռնահուշ մասունք կամ խոստովանողք և վկայք խաչի, Երևան, 2002։
*Ավագեան Կարինէ, «Չան­ղը­րըի 1915 թվականի ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-12։
*Իսկահատեան Հ., Վկայարան հայկական ցեղասպանութեան, Գիրք Գ, Պէյրութ, 2011, 395 էջ։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Պատրոնոմիա

**Պատրոնոմիա** (, patér՝ «հայր» և ónyma՝ «անուն» բառերից), նահապետական-տոհմական կարգերին բնորոշ, հաճախ նաև դասակարգային հասարակություններում մինչև կապիտալիզմի դարաշրջանը պահպանված հասարակական կազմակերպության ձև։ Պատրոնոմիան հասարակական, տնտեսական և գաղափարական որոշակի միասնականություն ունեցող և միևնույն նախնուց առաջացած ազգանունը կրող ազգակից մեծ և փոքր ընտանիքների խումբ է, ինչպես օրինակ՝ Բագրատունիներ, Մամիկոնյաններ և այլն։

Կատեգորիա:Ազգագրություն
Կատեգորիա:Ծագումնաբանություն
Պարալաքս

մինի|300px|Առարկայի պարալաքսի պարզեցված պատկերումը հեռավոր ֆոնի վրա։ A դիտակետից նայելիս առարկան երևում է կապույտ քառակուսու դիմաց, B դիտակետից նայելիս՝ կարմիր քառակուսու դիմաց։
[մինի|300px|Պարալաքսը պատկերող լուսանկար։ Արևը փողոցի լապտերի վերևում է, ջրում արտացոլված է Արևի և լապտերի [օպտիկական պատկերը։ Օպտիկական պատկերը ջրի մակերևութից ներքև է ընկած՝ այլ դիտման կետ ապահովելով փողոցի լապտերի համար, որը կարծես թե շեղված է ավելի հեռավոր Արևի նկատմամբ։ ]]
**Պարալաքս** (,  - փոփոխակի շարժում, փոփոխում, շեղում), առարկաների հարաբերական դիրքերի տեսանելի փոփոխությունը՝ դիտորդի (աչքի) տեղափոխության հետևանքով։ Սանդղակավոր սարքերով չափումներ կատարելիս պարալաքսի պատճառով կարող են սխալներ թույլ տրվել, եթե սանդղակը կիպ սեղմված չէ այն առարկաներին, որոնց երկարությունը չափվում է, կամ որոնց դիրքը որոշվում է։ Օպտիկակական սարքերում (օրինակ, դիտակներում կամ մանրադիտակներում) օկուլյարի առջևով դիտորդի աչքի շարժման ժամանակ պարալաքսն առաջանում է այն դեպքերում, երբ հաշվանքի ցանցը (կամ չափիչ թելը) չի համընկնում օբյեկտիվի ստեղծած պատկերի հարթությանը։ Պարալաքս հասկացությունը կարևոր դեր է կատարում աստղագիտության մեջ։

## Աստղագիտական պարալաքս
Աստղագիտական պարալաքսում, որ կոչվում է նաև *պարալաքսային շեղում*, երկնոլորտում լուսատուների տեսանելի տեղափոխությունն է՝ պայմանավորված Երկրի առանցքային պտույտի, Արեգակի շուրջը Երկրի տարեկան շարժման և Գալակտիկայում Արեգակնային համակարգի շարժման հետևանքով տարածության մեջ դիտորդի տեղափոխությամբ։ Երկնային լուսատուների ճշգրիտ չափված պարալաքսը հնարավորություն է տալիս որոշել դրանց հեռավորությունը։

## Օրական պարալաքս
Օրական պարալաքսն այն անկյունն է, որի գագաթը գտնվում է երկնային լուսատուի կենտրոնում, կողմերից մեկն ուղղված է դեպի Երկրի կենտրոնը, իսկ մյուսը՝ դեպի Երկրի մակերևույթի վրա գտնվող դիտման կետը։ Օրական պարալաքսի մեծությունը կախված է լուսատուի զենիթային հեռավորությունից և փոփոխվում է օրական պարբերությամբ։

## Տարեկան պարալաքս
Տարեկան պարալաքսի այն ուղղանկյուն եռանկյան փոքր անկյունն է (լուսատուին առընթեր), որի ներքնաձիգը Արեգակից մինչև աստղ եղած հեռավորությունն է, իսկ փոքր էջը՝ Երկրի ուղեծրի մեծ կիսառանցքը։ Տարեկան պարալաքսով որոշում են աստղերի հեռավորությունները։

## Դարավոր պարալաքս
thumb|left|200px|Հեռավորության չափումը պարալաքսի միջոցով
Դարավոր պարալաքսն Արեգակնային համակարգի շարժումով պայմանավորված և այդ շարժմանն ուղղահայաց ուղղությամբ աստղի անկյունային շեղումն է (տարվա ընթացքում)։

## Հեռավորության չափումը պարալաքսի միջոցով
Իմանալով A և B դիտման կետերի L հեռավորությունը (*բազան*) և θ շեղման անկյունը, կարելի է որոշել հեռավորությունը առարկայից՝
:D = \tan\theta{L}։
:

Փոքր անկյունների համար (θ-ն ռադիաններով)`

:D=\frac{L}{\theta}։

## Արտաքին հղումներ
* Պարալաքս

Կատեգորիա:Աստղաչափություն
Կատեգորիա:Անկյուններ
Կատեգորիա:Օպտիկա
Կատեգորիա:Տեսողություն
Կատեգորիա:Եռանկյունաչափություն
Կատեգորիա:Լուսանկարչական եզրեր
Սիմոն Քյուփելյան

**Սիմոն Սերոբի Քյուփելյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1885 թվականին Հալեպի նահանգի Մարաշի գավառի կենտրոն Մարաշ քաղաքում՝ վարպետ դերձակ Սերոբ
Քյուփելյանի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, այնուհետև սովորել ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­ների Այնթապի Կենտրոնական Թուրքիայի քոլեջում։ 1906 թվականին ավարտել է ամերիկացի միսիոներների Տարսոնի Սեյնթ Պոլ քոլեջը, 1910 թվականին՝ Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և բժշկի վկայական ստացել։ 1910-1915 թվականներին Մարաշում բժիշկ է աշխատել։

1915 թվականի ամռանը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, ի թիվս բազմաթիվ հայ բժիշկների, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել՝ սպայի աստիճանով։ 1915 թվականին հազարավոր հայ ընտանիքների թվում, նրա ընտանիքը աքսորվել է Դեյր էլ-Զորի անապատը։ Բժիշկը, լինելով թուրքական բանակի սպա, մեծ դժվարությամբ կարողացել է ընտանիքը փրկել ողջակիզվելուց։ Ծառայության բերումով ուղարկվել է Բաղդադի ռազմաճակատ և իր բախտակից հայ բժիշկների նման գնդակահարվել թուրքերի կողմից։

1918 թվականին ընտանիքը վերադարձել է հայրենի Ղահրամանմարաշ և իրենց տունը գտել ավերված։ Դրանից հետո ընտանիքը որոշել է տեղափոխվել ԱՄՆ։ Ամուսնացած է եղել ազգությամբ հույն Մարիի հետ։ Որդին՝ Նեսիբ Սիմոնի Քյուփելյանը (1886, Մարաշ - ?, ԱՄՆ) եղել է բժիշկ և բնակվել ԱՄՆ-ում։ Մյուս որդին՝ Վահե Սիմոնի Քյուփելյանը (1912, Մարաշ - 1988, Վաշինգտոն), եղել է ամերիկյան ռազմական կոնստրուկտոր և ղեկավարել է ինքնաթիռների ու բալիստիկ հրթիռների ստեղծումը։

## Գրականություն
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Պալմիտինաթթու

**Պալմիտինաթթու**, CH3(CH2)14COOH, միահիմն հագեցած կարբոնաթթու։ Անգույն բյուրեղներ են, հալված ջերմաստիճանը՝ 63,1°С, եռմանը՝ 351,5°С։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Ջրում չի լուծվում, չափավոր լուծվում է սպիրտում, բենզոլում, ացետոնում։ Բնության մեջ տարածված ճարպաթթու է, գլիցերինային էսթերների ձևով մտնում է համարյա բոլոր բնական ճարպերի բաղադրության մեջ․ խոզի ճարպում՝ 30% , կովի յուղում՝ 25% են։ Պալմիտինաթթուի և բարձրակարգ սպիրտների էսթերներն առաջացնում են մոմեր։

## Նշանակություն
Պալմիտինաթթուի ցետիլային էսթերը կազմում է սպերմացումի կարևորագույն բաղադրիչը, միրիցիլայինը՝ մեղրամոմի են։ Կենդանիների օրգանիզմում Պալմիտինաթթուի կենսասինթեզն իրականանում է А կոֆերմենտի մասնակցությամբ։ Պալմիտինաթթու ստանում են բնական ճարպերից․ վերջինս ենթարկում են հիդրոլիզի և ստացված թթուների խառնուրդից անջատում վերաբյուրեղացմամբ։

## Կիրառում
Պալմիտինաթթուի որոշ էսթերներ օգտագործվում են լվացող միջոցների, կոսմետիկական պատրաստուկների ստացման համար։ Պալմիտինաթթուի և ստեարինաթթվի խառնուրդը ստեարինի հիմքն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարբոնաթթուներ
Կատեգորիա:Ճարպաթթուներ
Պարաբոլուդներ

մինի
**Պարաբոլուդներ** (), կենտրոն չունեցող երկրորդ կարգի մակերևույթներ։ Եթե էլիպսական պարաբոլոիդը հատենք հարթությամբ, ապա հատույթում կստացվի էլիպս կամ հիպերբոլ, իսկ հիպերբոլական պարաբոլոիդի հատույթը հարթությամբ հիպերբոլ է, պարաբոլ կամ ուղիղների զույգ։

Էլիպսական պարաբոլոիդն առաջանում է yOz հարթության մեջ գտնվող y2=2qz պարաբոլի գագաթը *Oz հարթության մեջ գտնվող *2=2pz պարաբոլի վրայով սահեցնելիս (ընդ որում շարժական պարաբոլի հարթությունը և առանցքը պետք է մնան զուգահեռ համապատասխանաբար yOz հարթությանը և Oz առանցքին)։ Հիպերբոլական պարաբոլոիդկստացվի, եթե որպես շարժական պարաբոլ վերցնենք у2— — 2qz (այն ընկած է yOz հարթության մեջ)։ Հիպերբոլական պարաբոլոիդի յուրաքանչյուր կետով անցնում են երկու ուղղագիծ ծնիչներ, այնպես որ հիպերբոլական պարաբոլոիդը գծային մակերևույթ է։ Պարաբոլոիդիի որոշ հատկություններ օգտագործում են լուսարձակային հարմարանքներում։

Կատեգորիա:Երկրաչափական պատկերներ
Կատեգորիա:Մակերևույթներ
Ալ-Շաջարա

**Ալ-Շաջարա** () քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դառաայի մարզում։ Հանդիսանում է Դառաայի գավառի 8 շրջաններից մեկի՝ Ալ-Շաջարայի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 34206 բնակիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դառաայի գավառ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Խաչիկ Փափազյան

**Խաչիկ Փափազյան** (1875, Տիվրիկ, Տիվրիկ գավառակ, Սեբաստիայի գավառ, Սեբաստիայի նահանգ- 28/29 մարտի, 1916, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1875 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիայի գավառի Տիվրիկ գավառակի կենտրոն Տիվրիկ ավանում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, միջնակարգը՝ ամերիկացի մի­սի­ո­ներների Բրուսայի նահանգի Նիկոմիդիայի գավառակի Պարտիզակ ավանի Բյութանիայի բարձրագույն վարժարանում։

1897/1899 թվականին ավարտել է Կ. Պոլ­սի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը, ապա պարտադիր ծառայության ուղարկվել Եդեսիա և Հալեպ քաղաքները։ 1908 թվականին մեկնել է Փարիզ և Սան Լուիզի ու Նեկերի հիվանդանոցներում մասնակցել անվանի մաշկային բժիշկ-պրոֆեսոր Գաուշերի դասընթացներին։ Եղել է Թուրքիայի առաջին մաշկային բժիշկ մասնագետը։ Վերադառնալով Կ. Պոլիս՝ Բահչե կափու թաղամասում սեփական դարմանատուն է բացել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Մոդայի ու Դավուդփաշայի զինվորական հիվանդանոցների զինվորական բժիշկ ծառայել։ Զինվորական հիվանդանոցում մի հրեա զինվորականի բուժելու ժամանակ նրանից վարակվել է բծավոր ժանտախտով (բծավոր տիֆ)։ Մահացել է 1916 թվականի մարտի 28/29-ին՝ ժանտախտից (տիֆից), Կ. Պոլ­սի Բալըքլըի հունական հիվանդանոցում՝ 41 տարեկանում։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1875 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տիվրիկ ավանում ծնվածներ
Կատեգորիա:1916 մահեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Take Me to Church

**«Take Me to Church»**, իռլանդացի երգիչ, հեղինակ-կատարող Հոզիերի երգ, որը թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 16-ին որպես իր համանուն մինի ալբոմի դեբյուտային սինգլ։ Այն դարձել է նաև Հոզիերի «Hozier» ստուդիական ալբոմի առաջին երգը։

## Պատմություն
2013 թվականին Հոզիերը երևում էր Դուբլինի գիշերային բաց ակումբներում։ Այս ընթացքում նա գրել է «Take Me to Church» երգը՝ գտնվելով իր ծնողների տանը՝ Բրեյում, Իռլանդիա։ Տան ձեղնահարկում նա նաև ձայնագրել է երգի դեմո տարբերակը։ «Վոկալը ձայնագրվել է իմ ձեռնահարկում առավոտվա ժամը 2-ին։ Այն իրական «տան» երգ է»։

Այն արժանացավ անկախ Rubyworks լեյբլի ուշադրությանը, որը նրան կապեց պրոդյուսեր Ռոբ Կիրվանի հետ։ Երգը ձայնագրվեց բնական գործիքավորմամբ, սակայն սկզբնական դեմո վոկալները պահպանվեցին, քանի որ Կիրվանը նրանց համարում էր բավական «հզոր»։ Միայն երկու երաժիշտներ են կատարում այս երգը՝ Էնդրյու Հոզիեր Բըրնը (Հոզիեր) և հարվածային գործիքավորող Ֆիաչրա Կինդերը։

## Երգի տեսահոլովակ
«Take Me to Church» երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է Բրենդան Քենթիի և Քոնլ Թոմսոնի կողմից։ Այն թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 25-ին։ Տեսահոլովակը ամբողջովին մոխրագույնի երանգներով է և նկարահանվել է Քորքում, Իռլանդիա։ Հոզիերը չի նկարահանվել այս տեսահոլովակում։ Երգը սկսեց արագ տարածվել ամբողջ աշխարհում։ «Ես հիշում եմ, որ մեկը ինձ գրել էր, որ այն հավաքում է 10 000 դիտում ամեն ժամ», - ասում է Հոզիերը։ Ֆիլմը YouTube կայքում հավաքել է 230 000 դիտում ընդամենը երկու շաբաթվա ընթացքում։

Հոզիերը նշել է. «Այս երգը մարդկության մասին է, որն անդադար փորձում են փչացնել կրոնական կազմակերպությունները։ Այն, ինչ տիրում է այսօր Ռուսաստանում, ոչ պակաս իրական մղձավանջ է։ Ես փորձեցի այս ամենից մի պատմություն պատրաստել, և Բրենդանը հավանեց իմ գաղափարը։»

## Երգացանկ

## Քավեր տարբերակները և տարածումը հեռուստաընկերություններում ու համացանցում
* Մեթ ՄքԷնդրյուն կատարել է "Take Me to Church" երգը *[[The Voice (ԱՄՆ)|The Voice]]* հեռուստանախագծի 7 եթերաշրջանի թոփ 12–ի ելույթների ժամանակ։ Նրա քավեր տարբերակը iTunes–ում 5–րդ տեղն է գրավել և 92–րդն է եղել Billboard Hot 100–ում։
* Բրիտանացի աղջիկների Neon Jungle խումբը ձայնագրել է "Take Me to Church" երգի քավեր տարբերակը, որը ներառվել է նրանց 2014 թվականին թողարկած դեբյուտային ձայնասկավառակի՝ *[[Welcome to the Jungle (Neon Jungle album)|Welcome to the Jungle]]*–ի մեջ։
* Այլ երգիչների թիվը, ովքեր կատարել են այս երգի քավեր տարբերակը չափազանց մեծ է, նրանց թվում են երգչուհի Կայզան և Էդ Շիրանը։
* "Take Me to Church" երգը գործածվել է նաև կոմերցիալ նպատակներով՝ Beats by Dre–ի համար։
* Դևիդ Լաչեփլը նկարահանել է երգի մեկ այլ տեսահոլովակ, որտեղ գլխավոր դերում հանդես է գալիս ուկրաինացի բալետի պարող Սերգեյ Պոլունինը։
* Air Berlin–ը երգն օգտագործել է (հիմնականում բառերը և "Amen"–ի հատվածը) իր գովազդային հոլովակներում։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Բոլոր ժամանակների հիթ-շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Հավաստագրեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական տեսահոլովակը ՅուԹյուբում

Կատեգորիա:2013 երգեր
Կատեգորիա:2013 սինգլներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ երգեր
Կատեգորիա:Հոզիերի երգեր
Միխայիլ Պավլով

**Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Պավլով** (), սովետական մետալուրգ։ ՍՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1932), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945)։ Ավարտել է Պետերբուրգի լեռնային ինստիտուտը (1885)։ Աշխատությունները վերաբերում են դոմնային պրոցեսներին և դոմնային վառարանների հաշվարկի տեսությանը։ ՍՍՀՄ պետական մրցանակներ (1943, 1947)։ Պարգևատրվել է Լենինի 5 շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1863 ծնունդներ
Կատեգորիա:1958 մահեր
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուս մետալուրգներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ահորն (Կոբուրգ)

**Ահորն** (), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 4324 մարդ։ Զբաղեցնում է 19,85 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 96482։ Հեռախոսային կոդը 09561, 09565։

Կոմունան ստորաբաժանվում է 12 գյուղական շրջանների։

## Ծանոթագրություններ
Կիեզանուովա (Թուրին)

**Կիեզանուովա ** (), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 199 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 50 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Մարիամ Մագդաղենացին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:950
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 814
 bar:1871 from:0 till: 914
 bar:1881 from:0 till: 892
 bar:1901 from:0 till: 843
 bar:1911 from:0 till: 671
 bar:1921 from:0 till: 555
 bar:1931 from:0 till: 472
 bar:1936 from:0 till: 477
 bar:1951 from:0 till: 377
 bar:1961 from:0 till: 298
 bar:1971 from:0 till: 238
 bar:1981 from:0 till: 205
 bar:1991 from:0 till: 208
 bar:2001 from:0 till: 199
PlotData=
 bar:1861 at: 814 fontsize:S text: 814 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 914 fontsize:S text: 914 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 892 fontsize:S text: 892 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 843 fontsize:S text: 843 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 671 fontsize:S text: 671 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 555 fontsize:S text: 555 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 472 fontsize:S text: 472 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 477 fontsize:S text: 477 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 377 fontsize:S text: 377 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 298 fontsize:S text: 298 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 238 fontsize:S text: 238 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 205 fontsize:S text: 205 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 208 fontsize:S text: 208 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 199 fontsize:S text: 199 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Պարխոմենկո

**Ալեքսանդր Յակովլևիչ Պարխոմենկո** (, ), (1886—1921), Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի (1918—1920) մասնակից։ Բոլշևիկյան կուսակցության անդամ 1904 թվականից։

1905-1907 թվականներին կազմակերպել է մարտական դրուժինա, ղեկավարել Մակարով Ցար գյուղի (Ուկրաինա) գյուղացիական ապստամբությունը։ Բազմիցս ձերբակալվել է։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխության ժամանակ Մոսկվայում բոլշևիկյան զինվորների հետ հարձակվել է ոստիկանական տեղամասի վրա, այն զինաթափել։ Այնուհետև Լուգանսկում կազմակերպել է կարմիր գվարդիայի ջոկատներ, մասնակցել Դոնբասում խորհրդային օկուպացիայի հաստատմանը, ինչպես նաև Կենտրոնական ռադայի դեմ պայքարին։ Աչքի է ընկել 1918 թվականի ամռանը գերմանական ուժերի դեմ մարտերում և Ցարիցինի պաշտպանության ժամանակ։ 1919 թվականի դեկտեմբերից եղել է Առաջին հեծյալ բանակի ՌՀԽ-ի հատուկ լիազորը, 1920 թվականի ապրիլից՝ 14-րդ հեծյալ դիվիզիայի պետ։

Զոհվել է մախնոյականների դեմ մարտում։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 2 շքանշանով։

Կատեգորիա:1886 ծնունդներ
Կատեգորիա:1921 մահեր
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ (կարմիրներ)
Պագուոշյան կոնֆերանսներ

**Գիտության և համաշխարհային հարցերի վերաբերյալ պագուոշյան կոնֆերանսներ** (), խաղաղության, զինաթափման և միջազգային անվտանգության, համաշխարհային միջուկային պատերազմի կանխման և գիտական համագործակցության համար հանգես եկող գիտնականների միջազգային կոնֆերանսներ։

Նախաձեռնողներն էին Ալբերտ Այնշտայնը, Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրին, Բերտրան Ռասելը և ուրիշներ։ 1955 թվականին նրանք կոչով դիմեցին աշխարհի բոլոր գիտնականներին՝ հանդես գալ ատոմային էներգիան ռազմական նպատակներով օգտագործելու դեմ։

1957 թվականին Ս․ Իլոնի ակտիվ աջակցությամբ Պագուոշում (Կանադա) կայացավ առաջին կոնֆերանսը, որտեղ ստեղծվեց պագուոշյան մշտական կոմիտե (նստավայրը՝ Լոնդոն)։ Պագուոշյան կոնֆերանսներ հրավիրվում են ամեն տարի (1-2 կոնֆերանս), աշխարհի տարբեր երկրներում։ 
## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Կոնֆերանսներ
Բադ Ռոդախ

**Բադ Ռոդախ** (), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա քաղաքում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 6351 մարդ։ Զբաղեցնում է 77,65 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 96482։ Հեռախոսային կոդը +49 9564։

Քաղաքը ստորաբաժանվում է 14 քաղաքային շրջանների։

## Պատկերասրահ

Bad-Rodach-Salvatorkirche.jpg
Bad-Rodach-Jagdschloss.jpg
Bad-Rodach-Stadtkirche.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տիգրան Փոթուգյան

**Տիգրան Նազարեթի Փոթուգյան** (կամ՝ Փոթուկյան, հավանաբար 1883, Սեբաստիա, Սեբաստիայի նահանգ- 20 դեկտեմբերի, 1915), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հավանաբար 1883 թվականին Սեբաստիայի նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում։ 1908 թվականին ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Կայադիբիի կայարանի բժիշկ է աշխատել։

1915 թվականի դեկտեմբերի 20-ին սպանվել է կամ մահացել ժանտախտից՝ 32 տարեկանում։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Գուժկան Սեբաստիոյ (Կարապետ Գաբիկեան), Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ, Պոսթըն,1924։
*Խաչատրյան Լ. և Բաբլումյան Ա., Ցուցակ հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Ե., 2004։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 20 մահեր
Կատեգորիա:1915 մահեր
Ձևեր (մաթեմատիկա)

**Ձևեր** մաթեմատիկայում, մի քանի փոփոխականի բազմանդամներ որոնց բոլոր անդամներն ունեն միևնույն աստիճանը։

x_1^{\alpha_1}\cdot x_2^{\alpha_2}\cdot ... \cdot x_n^{\alpha_n} տեսքի միանդամի աստիճան ասելով հասկանում ենք \alpha_1 + \alpha_2 + ... + \alpha_n թիվը։ Այդ աստիճանը կոչվում է ձևի աստիճան։

## Կիրառություն
Ձևերը կիրառություն ունեն մաթեմատիկայի տարբեր բաժիններում, ինչպես նաև մեխանիկայում։ (x_1, x_2, ..., x_n-ից n-փոփոխականի գծային (առաջին աստիճանի) ձևի ընդհանուր տեսքն է L(x_1, x_2, ..., x_n) = a_1x_1 + a_2x_2 + ... + a_nx_n, որտեղ a_1, a_2, ..., a_n գործակիցները թվեր են։

Կիրառություններում առավել կարևոր դեր են խաղում քառակուսային (երկրորդ աստիճանի) ձևերը։ Օրինակ, եթե շարժվող մեխանիկական համակարգի վիճակը մնում է մոտ կայունին, ապա նրա կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաները (եթե նրանք բացահայտորեն կախված չեն ժամանակից) համապատասխանաբար ներկայացվում են).
T = \sum_{i, k = 1}^{n}a_{ik}q_iq_k \text{  և  } U = \sum_{i, k = 1}^{n}b_{ik}q_iq_k
q_k-երը կամ q_k-երի բկատմամբ քառակուսային ձևերով։

Տարբեր աստիճանի ձևերը կիրառություններ ունեն հանրահաշվական երկրաչափության (հատկապես ինվարիանտների տեսության) և թվերի տեսության մեջ։

## Դիֆերենցիալ երկրաչափության և Ռիմանյան երկրաչափություն
Դիֆերենցիալ երկրաչափության և Ռիմանյան երկրաչափության մեջ, ինչպես նաև մաթեմատիկայի մի շարք այլ բաժիններում օգտագործվում են դիֆերենցիալ ձևեր։ Դիֆերենցիալ ձևը x_1, x_2, ..., x_n փոփոխականների dx_1, dx_2,..., dx_n դիֆերենցիալների նկատմամբ բազմանդամ է, որի յուրաքանչյուր անդամ ունի միևնույն k\ (k \le n) աստիճանը, իսկ այդ բազմանդամի գործակիցները x_1, x_2, ..., x_n փոփոխականների ֆունկցիաներ են (հաճախ որոշակի դասի պատկանող)։

Դիֆերենցիալ ձևի օրինակներ են մակերևույթների տեսության առաջին և երկրորդ քառակուսային ձև։ Ինտեգրալ հաշվի շատ արդյունքներ, օրինակ Գրինի բանաձևը, Ստոքսի բանաձևը, Գաուս-Օստոգրադսկու թեորեմը ըստ էության կարող են դիտվել որպես տարբեր աստիճանի դիֆերենցիալ ձևի միջև կապ հաստատող բանաձևեր։

Ընդհանրացնելով այդ առնչությունները, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Է. Կարտանը կառուցեց արտաքին դիֆերենցման տեսությունը, որը կարևոր դեր է խաղում ժամանակակից մաթեմատիկայում։

Կատեգորիա:Բազմանդամներ
Կատեգորիա:Հանրահաշվական երկրաչափություն
Կատեգորիա:Գծային հանրահաշիվ
Ասպիրակ Վանհուտի

**Ասպիրակ Վանհուտի** (), մինչև 2 մ բարձրությամբ, խիտ, աղեղնաձև ճյուղավորված, կլորավուն պ-սակով հիբրիդային (Ա.կանտոնյան x Ա.եռաբլթակ) թուփ է։

## Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները ռոմբաձև են, մինչև 3,5 սմ երկարության, 3-5 բլթականի, թույլ ատամնաեզր, տերևաթիթեղի վերին մասը մուգ կանաչ է, ստորինը՝ կապտականաչավուն։ Ծաղիկները մանր են, սպիտակ, հավաքված տափակավուն հովանոցանման ծաղկաբույլերում։ Երևանում ծաղկում է շատ առատ, մայիսի առաջին տասնօրյակում՝ շուրջ 35 օր տևողությամբ։ Ծաղկման շրջանում ամբողջովին թուփը սպիտակ է, տպավորություն է ստեղծվում, թե պատված է ձյան փաթիլներով։

## Նշանակություն
Վանհուտի ասպիրակն արագաճ է, ցրտադիմացկուն, լուսասեր, ջերմասեր, չորադիմացկուն, լավ է դիմակայում քաղաքային աղտոտվածությունը։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, հաջողությամբ բազմանում է ցողունային կտրոններով։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել մեր հանրապետության բոլոր գոտիների կանաչ տնկարկներում։

## Պատկերասրահ

Spiraea vanhouttei.jpg
Spiraea-vanhouttei.JPG

## Գրականություն
* Ծառագիտություն, Ժ. Հ. Վարդանյան

Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թփատեսակներ