open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սարիբեկ Վարդանյան

**Սարիբեկ Մխիթարի Վարդանյան** (), խորհրդային տնտեսական, պետական և քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1926 թվականի մայիսի 3-ին ՀԽՍՀ Մարտունու շրջանի Սառնաղբյուր գյուղում։ 1941 թվականից զբաղվել է տնտեսական, հասարակական և քաղաքական աշխատանքով։ 1941 թվականից աշխատել է կոլտնտեսությունում, եղել է շարքային կոլտնտեսական, օղակավար, բրիգադիր, ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը, այնուհետև 1968-1988 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Արարատի շրջանի Վեդի ավանի Աղասի Խանջյանի անվան կոլտնտեսության նախագահ։ 1988-1991 թվականներին եղել է Արարատի շրջխորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ։

Ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 10-րդ և 11-րդ գումարումների պատգամավոր։

Եղել է ԽՄԿԿ XXVII համագումարի պատվիրակ։

Մահացել է 1994 թվականի նոյեմբերի 19-ին։ Թաղված է Վեդու գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1986 թվականի հուլիսի 7-ի հրամանագրով Վարդանյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում՝ հանձնելով Լենինի շքանշան և Մուրճ ու մանգաղ ոսկե մեդալ։

## Գրականություն
* Асрян А. Г. Герои Социалистического Труда Советского Союза // Герои армяне. — Ер.: Амарас, 2015. — С. 253—328. — 360 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Արամ Դ՚Աբրո

**Արամ Դ՚Աբրո** (), ամերիկահայ գիտությունը տարածող և գրող, առավել հայտնի իր «*The Evolution of Scientific Thought from Newton to Einstein*» («Գիտական մտքի էվոլյուցիան Նյուտոնից մինչև Այնշտայն») աշխատության շնորհիվ

## Կենսագրություն
Արամ Դ՚Աբրոյի կյանքի մասին շատ բան չէ հայտնի։ Որոշ աղբյուրներից իմանում ենք, որ նրա իսկական անունը Աբրահամ է եղել։ 1910 թվականի սեպտեմբերի 24-ի փաստաթղթերում նշված է, որ նրա անունը Արամ Դ՚Աբրո է եղել, 24 տարեկան, ազգությամբ թուրք, ծնվել է Փարիզում, ափամերձ ճարտարագիտության պրոֆեսոր է և ամուրի։ *Van Nostrand* ընկերույթունից ստացած տեղեկությունների համաձայն, Արամը սովորել է Իթըն քոլեջում, մաթեմատիկա է ուսումնասիրել Փարիզում և բնակվել է Նյու Յորքում։ Նա հրատարակել է նաև *«The Decline of Mechanism in Modern Physics»* աշխատությունը (1939, *Van Nostrand*):

Աբրամ Դ՚Աբրոն Արամ Դ՚Աբրոյի հայրն ե եղել։ Աբրամը հայ ֆինանսիստ էր, որը հաստատվել էր Տրիեստում և Մուհամմադ Ալի փաշայի արտաքին գործերի նախարար Պողոս Յուսուֆյանի բարեկամն է եղել։

Դ՚Աբրոների ընտանիքի իսկական ազգանունը Աբրոյան է եղել։ Նրանք այն 2000 ընտանքիներից մեկն էին, որոնց Պողոս Յուսուֆյանը Եգիպտոս էր բերել։

## Հրատարակումներ
*  
* 
** 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Ջոշ Փահիգյան

**Ջոշ Փահիգյան** (), ամերիկացի հեղինակ, ով մասնագիտանում է բեյսբոլի մասին գրքերի և հոդվածների մեջ։ Նա հատկապես հայտնի է որպես սպորտային տուրիզմի փորձագետ, սպորտային թեմայի վերաբերյալ գրքերի և հոդվածների հեղինակ, որոնք հայտնվել են espn.com կայքում։ Փահիգյանի գրքերից ամենահայտնիներն են՝ «*Բեյսբոլի կատարյալ ճանապարհորդություն*» և «*Բեյսբոլի 101 վայրեր, որոնք պետք է տեսնել նախքան խաղալը*» գրքերը։

2015 թվականին Փահիգյանը Մասաչուսեթս նահանգի ներկայացուցիչների պալատից գովասանքի խոսքեր է ստացելել «*Ամերիկայի ժամանակի պատմությունը պահպանելու և իր նվիրվածության համար»*։ Նրա ճանապարհորդությունների մասին պատմությունները և գրքերը տպագրվել են «Յու-Ես-Եյ Թուդեյ» թերթում և այլ ազգային հրատարակչություններում։

Գրել է նաև կարճ պատմվածքներ, որոնք տպագրվել են ամերիկյան գրական ամսագրերում, ինչպիսիք են *«Passages North*», «*the Hawaii Review*» և «*Արարատ*» ամսագրերը, հայերենով թարգմանվել են մի քանի պարբերականներում և անթոլոգիաներում։ Իր սեղծագործություններում Փահիգյանը ներկայացնում է ամերիկյան արժեքների և հայկական մնայուն ավանդույթների տարբերությունը, հայ ընթերցողներին հայտնի է հենց այս հակադրությամբ։

Փահիգյանի առաջին վեպը՝ «Օտարները *ծովափին*» ստեղծագործությունը, լույս է տեսել 2012 թվականի հոկտեմբերին, Մենում տեղակայված «Islandport Press» հրատարակչության կողմից։ Առեղծվածը, որը տեղի է ունենում Մեն նահանգի Օլդ Օրչարդ Բիչ քաղաքում, հակառակ պատկերն է «Արկածախնդիր միլիարդատեր» պատմության, ով մեկ ամառ անսովոր հանգամանքներում ժամանում է Օլդ Օրչարդ Բիչ՝ տարբեր քաղաքների պատմություններով։ Գիրքը 2012 թվականին «*Publishers Weekly*» հրատարակչության կողմից ճանաչվել է առաջարկվող գիրք, իսկ «*Maine Edge*» հրատարակչության կողմից լավագույն գիրք։

Փահիգյանը Արևմտյան Կոնեկտիկուտի պետական համալսարանի կերպարվեստի մագիստրոսների կրթական ծրագրի ստեղծագործական և մասնագիտական գրավոր ծրագրում դասախոս է և Մենի Բիդեֆորդ քաղաքում գտնվող Նոր Անգլիայի համալսարանի գլոբալ հումանիտար գիտությունների կենտրոնի գիտաշխատող։

## Գրքեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Josh Pahigian articles on ESPN.com 
* Josh Pahigian books on amazon.com

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Նենսի Ագաբյան

**Նենսի Ագաբյան** (), հայազգի ամերիկացի գրող, ակտիվիստ և մանկավարժ. ներկայումս դասախոսում է Նյու Յորքի համալսարանի Գալաթինի մասնաճյուղում։ Նա ծագումով հայ է, և նրա մանկության մասին հուշերի գիրքը՝ «Me as Her Again: True Stories of an Armenian Daughter, վերնագրով, Jeanne Córdova Prize մրցանակ է շահել «Լեսբիական ոչ գեղարվեստական գրականություն» անվանակարգում։

## Կարիերա
Ագաբյանը սովորել է Կոլումբիայի համալսարանի Արվեստի դպրոցում։ 2000 թվականին հրատարակել է էսսեների, բանաստեղծությունների և ոչ գեղարվեստական ստեղծագործությունների ժողովածու՝ Princess Freak (Beyond Baroque) վերնագրով։ 2008-ին լույս է ընծայել հուշերի գիրք՝ *Me as her again: True Stories of an Armenian Daughter* (Aunt Lute Books) խորագրով։ Հուշագրությունն ընդգրկվել է 2009 թվականին Լամբդա գրական մրցանակաբաշխության ոչ գեղարվեստական գրականություն անվանակարգի կարճ ցանկում, ներառվել է նաև Վիլյամ Սարոյանի անվան միջազգային մրցանակաբաշխության ներկայացված գործերի կարճ ցանկում, իսկ 2021 թվականին արժանացել է Ժաննա Կորդովայի մրցանակին ՝ լեսբիական /Queer ոչ գեղարվեստական գրականության համար 2006 թվականին Նենսին ստացել է Ֆուլբրայթի, իսկ 2012 թվականին՝ Լամբդա գրական կրթաթոշակ հայ ինքնության և պատմության մասին գրելու համար։ Ագաբյանը գրել է *«Մեծ և փոքր ազգերի վախը»* (Nauset Press) վեպը հայկական սփյուռքի մասին՝ հիմնվելով Ֆուլբրայթ կրթաթոշակն ստանալու ընթացքում կատարած իր հետազոտության վրա։ Վեպն ընդգրկվել է 2016 թ. PEN/Bellwether Prize for Socially Engaged Fiction մրցանակաբաշխությանը ներկայացված ստեղծագործությունների կարճ ցանկում։

Ագաբյանը ստեղծագործական շարադրանք է դասավանդում Նյու Յորքի համալսարանի Գալաթինի անհատականացված ուսումնասիրության դպրոցում և Նյու Յորքի Լեսլի-Լոհմանի անվան գեյական և լեսբիական արվեստի թանգարանում։ Նա նաև աշխատանքներ է տարել Ամերիկայում հայ գրի տարածման և պահպանման ուղղությամբ։

## Մատենագրություն
** *Me as Her Again* (Aunt Lute Books, 2008) 
** *Princess Freak: Poems and Performances* (Beyond Baroque Books, 2000) 
** (edited) *Fierce: Essays by and about Dauntless Women* (Nauset Press, 2019) 
** *The Fear of Large and Small Nations* (Nauset Press, 2022)

## Պարգևներ և պատիվներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ելենա Օսիպովա (փիլիսոփա)

**Ելենա Վլադիմիրովնա Օսիպովա** (, ), ռուս փիլիսոփա և սոցիոլոգ, փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1974), Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող., Ռուսաստանի սոցիալական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ։

## Կենսագրություն
1950 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը, 1954 թվականին՝ փիլիսոփայության ֆակուլտետի արտասահմանյան փիլիսոփայության պատմության ամբիոնի ասպիրանտուրան՝ պաշտպանելով թեկնածուական ատենախոսություն։ 1979 թվականին դարձել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (դիսերտացիայի թեման՝ «Էմիլ Դյուրկհայմի սոցիոլոգիան. տեսական և մեթոդաբանական հասկացությունների քննադատական վերլուծություն», )։

## Ընտանիք
* Ամուսին՝ Գ. Վ. Օսիպով, սոցիոլոգ, ակադեմիկոս,
* Դուստր՝ Նադեժդա (ծնվ.՝ 1958), սոցիոլոգ, Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։

## Հրապարակումներ
; Մենագրություններ
* «Патриархи социологии» (второе издание) Гриф ИФ РАН, 2015, 474 с., 31 п.л. ISBN 978-5-7556-0562-5;
* «Социальная структура современного российского общества»,. Гриф ИФ РАН, 2014, 76 с., 4, 75 п.л. ISBN 978-5-7556-0514-4;
* «Патриархи социологии», Гриф ИСПИ РАН, 2011, 470 с., 30 п.л. ISBN 978-5-7556-0449-9;
* Социология Вильфредо Парето: политический аспект. СПб., 2004;
* Социология Эмиля Дюркгейма (учебное пособие для вузов) СПб., 2001;
* «Социология Э. Дюркгейма». М., 1978;
* «Философия польского просвещения». М., 1975.

; Հոդվածներ
* Статьи в «Социологический словарь» изд. «Норма», М., 2008, 20 статей. ISBN 978-5-468-00195-0;
* Бюрократия: «идеальный тип и реальность» // Бюрократия в современном мире: теория и реалии жизни. М.: ИФ РАН, 2008;
* Общественный идеал как составная компонента мировоззрения // Духовные измерения современной политики. М., 2003;
* Роль государства в процессе модернизации // Этатистские модели модернизации. М.: ИФ РАН, 2002;
* Россия: идеал и современная // Россия: путь в XXI век. Архангельск, 2001;
* Статьи в «Российской социологической энциклопедии» Изд. РАН., М., 1998, 23 статьи ISBN 5-89123-163-8. ISBN 5-86225-636-9.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Осипова, Елена Владимировна — биография на сайте ИФ РАН

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Վարդան Սարկիսով

**Վարդան Ստեփանի Սարկիսով (Սարգսյան)**(), խորհրդային հայազգի ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Վարդան Սարկիսովը նախնական կրթությունը ստացել է Շուշիի ռեալական դպրոցում։ Ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Թբիլիսիում, 1894 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Թբիլիսիի ռեալական դպրոցը։ Ուսումնառության ժամանակ սկսել է վարպետորեն նկարել, նաև հետաքրքրություն է ցուցաբերել օպերային երաժշտության նկատմամբ, որը պահպանել է իր ողջ կյանքի ընթացքում։

Թբիլիսիում ուսումն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ և ընդունվել Սանկտ Պետերբուրգի ինժեներական ինստիտուտ։ Եղել է Նիկոլայ Բաևի դասընկերը։ Աշխատանքային փորձ ձեռք բերելու համար 1901 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Մոսկվա։ 1907 թվականին տեղափոխվել է Բաքու և անմիջապես ստացել մի շարք նախագծերի պատվերներ։ Ստեղծագործել է մոդեռն ոճով, կարիերայի ընթացքում անցել է նեոկլասիցիզմին։ 1920-ականներին, երբ Բաքվում բացվել է շինարարական ինստիտուտը, Սարկիսովին հրավիրվել են որպես դասախոս, և նա երկար տարիներ զբաղեցրել է դեկանի պաշտոնը։

Մահացել է 1955 թվականի մարտի 29-ին, Բաքվում։ Թաղված է Նարիմանովյան գերեզմանատանը։ 2007 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի տեղական կառավարությունը հրամայել է տեղափոխել Նարիմանովյան գերեզմանատունը։

## Ստեղծագործություններ
Վարդան Սարկիսովը նախագծել է․
* Մարդաքանի նավթ արտադրողների առողջարանի շենքը (1930), արական գիմնազիա,
* Կառույց Կրասնովոդսկայա փողոցում (1908, այժմ՝ Տորգովայա (Նիզամի) փողոց և Սամադ Վուրղուն պողոտայի խաչմերուկ. այս շենքը նաև այն վայրն է, որտեղ ծնվել է Լև Լանդաուն),
* Վերակառուցել է 1918 թվականի մարտի օրերին այրված Իսմայիլիի շենքը, Բաքվի հայ միլիոնատեր Միրզաբեկովի (Միրզաբեկյան) 7 հարկանի բնակարանը Իսթիգլալիաթ փողոցում (1908),
* Տիգրան Մելիքովի նստավայրը (Խագանի 27)։

Landau_house_in_Baku.jpg|Կառույց Կրասնովոդսկայա փողոցում Լև Լանդաուն ապրել է այս տանը մինչև 1924 թվականը
Semietagka_Baku.JPG|Միրզաբեկով (Միրզաբեկյան) եղբայրների տունը Նիկոլաևսկայա փողոցում (այժմ՝ Իսթիգլալիաթ փողոց)
Old Building at Istiglaliyyat Street in Baku 2010 (2).jpg|Միրզաբեկով (Միրզաբեկյան) եղբայրների տունը գիշերը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Ապրես Գասպարյան

**Ապրես Բեգլարի Գասպարյան** (), խորհրդային հայ կոմբայնավար, գյուղատնտեսական արտադրության առաջավոր։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1952)։

## Կենսագրություն
Ապրես Գասպարյանը ծնվել է 1918 թվականին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության Բասարգեչար գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Գեղարքունիքի մարզ, քաղաք Վարդենիս)։ 1926 թվականից Ապրես Գասպարյանը սովորել է ՀԽՍՀ Բասարգեչարի շրջանի Մեծ Մազրա գյուղի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1935 թվականին։

1936 թվականից Ապրես Գասպարյանը ՀԽՍՀ Բասարգեչարի շրջանի Մեծ Մազրա գյուղի կոլտնտեսության կոլտնտեսական էր։ 1938 թվականին նշանակվել է կոլտնտեսության տրակտորային բրիգադի հաշվետար, իսկ որոշ ժամանակ անց, ստանալով մասնագիտական կրթություն, դառնում է մեխանիզատոր։ 1941 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո Գասպարյանը զորակոչվել է Բանվորագյուղացիական կարմիր բանակ։ Ռազմաճակատում է եղել մինչև 1944 թվականը, որից հետո զորացրվել է բանակից։

1944 թվականին Ապրես Գասպարյանը նշանակվում է ՀԽՍՀ Բասարգեչարի շրջանի Նորակերտի մեքենատրակտորային կայանի (ՄՏԿ) տրակտորային բրիգադի կոմբայնավար և բրիգադիր։ 1951 թվականին բրիգադը Գասպարյանի գլխավորությամբ սկսեց սպասարկել Բասարգեչարի շրջանի Փոքր Մազրա գյուղի կոլտնտեսությունը։ Ցորենի առատ բերքահավաքի ժամանակ Գասպարյանը գերազանց տեխնիկական խնամք է ապահովել աշխատող մեքենաներին՝ դրանց շահագործումը կազմակերպելով արդյունավետ աշխատանքային գրաֆիկով։ Արդյունքում բրիգադի մեքենավարներն ամեն օր գերակատարել են նախանշված աշխատանքային պլանները։ Բրիգադիր Գասպարյանը 24 աշխատանքային օրվա ընթացքում իր «Ստալինեց-6» կոմբայնով կալսել է 7934 ցենտներ հացահատիկ և 27 ցենտներ խոտի սերմ։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1952 թվականի հունիսի 2-ի հրամանագրով, 1951 թվականին հացահատիկային կուլտուրաների և խոտի սերմերի բերքահավաքի և կալսման գործում բարձր արդյունքների հասնելու համար Ապրես Բեգլարի Գասպարյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում՝ նրան հանձնելով Լենինի շքանշան և «Մուրճ ու մանգաղ» ոսկե մեդալ։

Հետագա տարիներին բրիգադիր Ապրես Գասպարյանը սիստեմատիկորեն գերակատարել է արտադրական պլանները։ 1954 թվականին մասնակցել է Համամիութենական գյուղատնտեսական ցուցահանդեսին։ Աշխատանքային ձեռքբերումների համար Գասպարյանը պարգևատրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրով։ 1955 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Մեքենա-տրակտորային կայանների լուծարումից հետո 1959 թվականի մարտին Ապրես Գասպարյանը նշանակվել է Բասարգեչարի ավտոմոբիլային վարչության տնօրեն։

Ապրես Գասպարյանը մահացել է 2000 թվականին ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս քաղաքում։

## Պարգևներ
* Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1952 թվականի հունիսի 2-ի հրամանագիր, Լենինի շքանշան և «Մուրճ և մանգաղ» մեդալ)՝ 1951 թվականին հացահատիկային մշակաբույսերի և խոտի սերմերի բերքահավաքի և կալսման գործում բարձր արդյունքների հասնելու համար 
* ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվավոգիր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Թոթոլյան

**Թոթոլյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արեգ Թոթոլյան (ծնվ․ 1958), բժշկական գիտնական, իմունոլոգ։
* Արտյոմ Հակոբի Թոթոլյան (1929-2023), մանրէակենսաբան, ծագումնաբան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Թոլայան

**Թոլայան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Երվանդ (Ֆրանսուա) Հովհաննեսի Թոլայան (Կավռոշ, 1883-1937), երգիծաբան, խմբագիր, դերասան։
* Հովհաննես Թոլայան (1856-՞), խմբագիր, թարգմանիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Արաքսյա Գասպարյան

**Արաքսյա Համբարձումի Գասպարյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ Արարատ քաղաքի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցի փոխտնօրեն։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (04/08/1971)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1926 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Հայկական ԽՍՀ Արմաշ գյուղում (այժմ՝ Արարատի մարզ) ուսուցիչների ընտանիքում։ 1943 թվականին ավարտել է Արարատ գյուղի միջնակարգ դպրոցը և անմիջապես աշխատանքի անցել իր դպրոցում՝ որպես հայոց լեզվի ուսուցչուհի 5–7-րդ դասարաններում։ 1948 թվականին ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտը։ Նրան գործուղել են հայրենի Արարատ գյուղի միջնակարգ դպրոց՝ որպես հայոց լեզվի ուսուցչուհի։ Գասպարյանի ողջ մանկավարժական գործունեությունը կապված է եղել այդ ուսումնական հաստատության հետ։ 1950-1951 թվականներին եղել է դպրոցի տնօրեն, 1951-1955 թվականներին, 1966 թվականից՝ դպրոցի ուսումնական մասի վարիչ։ ԽՄԿԿ անդամ է եղել 1952 թվականից։

Քաղվածք ծառայողական բնութագրից․

 
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1978 թվականի հունիսի 27-ի հրամանագրով Արաքսյա Համբարձումի Գասպարյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում, նրան հանձնելով Լենինի շքանշան և Մուրճ ու մանգաղ ոսկե մեդալ, աշակերտների կրթության և կոմունիստական դաստիարակության գործում ունեցած մեծ վաստակի համար։

Նա աշխատել է դպրոցում մինչև իր թոշակի անցնելը։

Ընտրվել է Ուսուցիչների 2-րդ և 3-րդ համամիութենական համագումարների պատվիրակ։

Ապրել է Արարատ գյուղում։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով (26.09.1960; 27.06.1978) և մեդալներով։ Արժանացել է «ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի» կոչման (1962)։
* Ոսկե մեդալ «Մուրճ և մանգաղ» (06/27/1978)
* Լենինի շքանշան (09/26/1960)
* Լենինի շքանշան (27.06.1978)
* «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ
* Մեդալ «Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ»
* «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում անձնվեր  աշխատանքի համար» մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с.
* Герои армяне: Энциклопедия / Сост. А. Г. Асрян. - Ереван: Арамас, 2015.
* Документы Государственного архива Российской Федерации
* Хайазн Т. Варденис: Энциклопедия. - Ереван, 2009.
* Асрян А. Г. Андроник Седракович Томасян // Герои армяне. — Ер.: Амарас, 2015. — С. 259. — 360 с.
* Каргапольцев С. В. Золотые звезды учителей. [рукопись]

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Մոռացված կրակ

***Մոռացված կրակ*** (), Ադամ Բաղդասարյանի վեպը, որը լույս է տեսել 2002 թվականին։ Գիրքը հիմնված է իրական պատմության վրա և պատմում է 1915-1923 թվականներին Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած փոքրիկ տղայի՝ Վահան Քենդերյանի մասին։ Այն անցել է Ազգային գրական մրցանակաբաշխության, Երիտասարդական գրականության ազգային մրցանակաբաշխության և IRA մանկական գրականության և ընթերցանության մրցանակաբաշխության եզրափակիչ։

## Սյուժե
1915 թվականին Վահան Քենդերյանը՝ հարուստ հայ ընտանիքի կրտսեր որդին, բարեկեցիկ կյանք է վարում Թուրքիայում։ Սակայն այդ անվտանգ աշխարհը փլուզվում է, երբ ընտանիքի որոշ անդամներ առևանգվում են, իսկ մյուսները սպանվում են նրա աչքի առաջ։

Վահանը կորցնում է իր տունն ու ընտանիքը և ստիպված է ապրել այնպիսի կյանքով, որի մասին երբեք չի էլ պատկերացրել։ Վահանի անհավատալի ուժն ու ոգին օգնում են նրան դիմանալ՝ նույնիսկ իմանալով, որ ամեն օր կարող է վերջինը լինել իր համար։

## Կերպարներ
* Վահան Քենդերյանը վեպի գլխավոր հերոսն է։ Վեպի ողջ ընթացքում Վահանն անցնում է բազում դժվար փորձությունների միջով՝ մինչև հասնելն իր վերջնական նպատակակետ՝ Կոստանդնուպոլիս, որտեղ կարող է ապահով լինել։ Նա փախչում է թուրք զինվորներից, խլություն է կեղծում, վերապրում է ընտանիքի անդամների սպանությունը։ Վահանը հայերից ամենահիանալին կամ համարձակը չէ, բայց բարեբախտաբար այդ ճանապարհին նրան շատ մարդիկ են օգնում։
* Սիսակ Քենդերյանը Վահանի եղբայրն է, ում մահամերձ գտնում են փողոցում։
* Արմենուհի Քենդերյանը Վահանի քույրն է, որը թույն է խմում, որպեսզի խուսափի թուրք զինվորների կողմից բռնության ենթարկվելուց։
* Օսկինա Քենդերյանը Վահանի քույրն է, որից նա բաժանվում է, բայց հետագայում նորից գտնում է։
* Մումփրե Քենդերյանը Վահանի հորեղբայրն է, որը մեղադրվել է հեղափոխականություն կազմակերպելու մեջ և վերադառնալուց անմիջապես հետո անհետացել է տնից։
* Սելիմ բեյին կոչում են «Հայերի դահիճ»։ Վանի նահանգապետն է ու հազարավոր հայերի մահվան պատասխանատուն։
* Դիրան Քենդերյանը Վահանի ավագ եղբայրն է, որին սպանում են թուրք զինվորները գրքի հենց սկզբում։
* Սարգիս Քենդերյանը Վահանի հայրն է, որին ընտանիքի մյուս անդամներից շուտ են տանում, և որը զոհվում է անհայտ կերպով։
* Թումիա Քենդերյանը Վահանի տատն է, որը սպանվում է Տիգրիս գետի ափին։
* Տավել Քենդերյանը Վահանի մյուս ավագ եղբայրն է, որին սպանում են թուրք զինվորները։
* Պատուն Վահանի ընկերն է։

## Արձագանքներ
«Մոռացված կրակը» դրական արձագանքներ է ստացել *Kirkus Reviews*-ից Publishers Weekly-ից and Booklist-ից։ Գիրքը ստացել է հետևյալ գնահատականները.
* Երիտասարդական գրականության ազգային գրական մրցանակի եզրափակչի մասնակից (2000),
* Ընդգրկվել է Ամերիկյան գրադարանային ասոցիացիայի կազմած՝ երիտասարդների համար լավագույն գրքերի տասնյակում (2001),
* Popular Paperbacks for Young Adults (2003),
* Հայտնի գրքեր քոլեջ ընդունվողների և ողջ կյանքի ընթացքում սովորողների համար (2009),
* IRA Children's Literature and Reading Notable Book for a Global Society։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2002 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության մասին գրքեր
Արդարություն (տարոյի քարտ)

[մինի| Արդարություն (XI) քարտը [Ռայդեր Ուայթի տարոյի կապուկից։]]
**Արդարություն**, տարոյի մեծ արկանների քարտերից, որը կախված կապուկից կրում է **VIII** կամ **XI** համարը։ Քարտն օգտագործվում է ինչպես խաղաքարտերով խաղալու, այնպես էլ գուշակության մեջ։

## Նկարագրություն
Արդարության քարտը տարոյի հավաքածուում հայտնվել է շատ վաղ, դեռ Մարսելյան տարոյում։ Այն տարոյի մեծ արկան է և սովորաբար հաջորդում է Կառքին VIII համարով, չնայած որոշ կապուկներում հաջորդակությունը տարբեր է։ Արդարության առաքինությանը տարոյում հաջորդում են երկու այլ կարդինալ կամ հիմնական առաքինություններ՝ չափավորություն և քաջություն (ուժ)։

Քարտի վրայի անձը ձախ ձեռքում պահում է ոսկուց պատրաստված կշեռք, որը խորհրդանշում է հավասարակշռված որոշումը։

## Մեկնաբանություն
Ըստ Ուայթի 1910 թվականի *«Տարոյի պատկերային բանալին»* գրքի՝  քարտը գուշակության մեջ ներառում է մի շարք մեկնաբանություններ.11. ԱՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ — Հավասարություն, արդարադատություն, ազնվություն, պարկեշտություն, ազնվություն, իրավունքի ավելի արժանի կողմի հաղթանակ։ Շրջված. օրենքն իր բոլոր բաժիններով, իրավական բարդություններ, մոլեռանդություն, կողմնակալություն, չափազանց խստություն։Աստղաբանության մեջ արդարության քարտը  կապվում է Վեներա մոլորակի և Կշեռք կենդանակերպի հետ։

## Համարակալում
աջից|մինի| Գաղտնագրման ձեռագրերի 32-րդ թերթիկը, որն առաջարկում է համարակալման փոփոխություն՝ Ուժ և Արդարություն քարտերի համար
Արդարությունը ավանդորեն ութերորդ քարտն է, իսկ Ուժը՝ տասնմեկերորդը, բայց Ռայդեր Ուայթի կապուկում այս երկու քարտերը հաջորդականությունը փոխված է, որպեսզի ավելի համապատասխանի Ոսկե արշալույսի հերմետիկ օրդենի կողմից մշակված աստղաբանական ուղեցույցներին. ութերորդ քարտը համապատասխանում է Առյուծի համաստեղությանը, իսկ տասնմեկերորդը՝ Կշեռքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծ արկաններ
Տկանավ

[300px|մինի|Տկալաստով Եփրատն անցնելը, [Ղևոնդ Ալիշանի «Նշմարք հայկականք» գրքից, 1870]]
**Տկանավ** կամ **տկալաստ**, հայկական ավանդական լաստ՝ պատրաստված կենդանիների տիկերից։

## Պատմություն
Հայերը հնագույն ժամանակներից օգտվում են տարբեր ջրային փոխադրամիջոցներից։ Միջնադարյան հեղինակներ՝ Թովմա Արծրունին, Հովհաննես Դրասխանակերտցին, Գրիգոր Նարեկացին, արժեքավոր տեղեկություններ են պարունակում Վանա, Սևան, Ուրմիա լճերում, Տիգրիս և Եփրատ գետերի վերին հոսանքների, Արածանի և Ճորոխ գետերի նավարկության մասին։ Խորը տեղերում տիկերի օգնությամբ անցումներ էին կատարվում։

Ըստ Հերոդոտոսի ուսումնասիրության՝ տկալաստը պատրաստում էին կա՛մ միմյանց կապած-ագուցած կա՛մ փայտասեպերով գամած-ամրացված բարակ գերաններից, կամ էլ տափակ ու քառանկյուն տախտակներից կազմած տախտակամած լաստահատակի տակից մի քանի շարքով կապում, ամրացնում էին ոչխարի, այծի, եզան կամ գոմեշի օդալից, հաճախ նաև կպրամած տիկեր, որոնք լաստը հուսալիորեն պահում էին ջրի մակերեսին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ
Կատեգորիա:Ջրային տրանսպորտը Հայաստանում
Հայաստանի առաքելությունը Եվրամիությունում

**Հայաստանի առաքելությունը Եվրամիությունում,** հանդիսանում է Եվրոպական միությունում Հայաստանի դիվանագիտական առաքելությունը։ Այն հիմնադրված է Բելգիայի մայրաքաղաք Բրյուսելում։

## Պատմություն
Հայաստանը ԵՄ-ի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ է պահպանում 1991 թվականից։ Եվրոպական Միությանը կից Հայաստանի առաքելությունը ստեղծվել է Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններին առավել աջակցելու նպատակով։

## Միջոցառումներ
2020 թվականի հոկտեմբերի 9-ին դեսպան Աննա Աղաջանյանը հանդիպում է ունեցել Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի հետ։

2021 թվականի մայիսի 12-ին դեսպան Աննա Աղաջանյանը հանդիպում է ունեցել Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի հետ։ Կողմերը քննարկել են ԵՄ-Հայաստան հարաբերությունների խորացման հեռանկարները։

2021 թվականի նոյեմբերի 9-ին առաքելությունը միջոցառում է կազմակերպել Եվրոպական խորհրդարանի Հայաստանի հետ բարեկամության խմբի հետ։ Միջոցառմանը մասնակցել են նաև Հանուն արդարության և ժողովրդավարության Եվրոպայի հայկական ֆեդերացիայի անդամները։

2021 թվականին նոյեմբերի 21-ին Հայաստանը միացել է «Հորիզոն Եվրոպա» ծրագրին։

## Դեսպան
2020 թվականի հուլիսի 31-ին դեսպան Աննա Աղաջանյանը նշանակվել է ԵՄ-ում Հայաստանի ներկայացուցչության ղեկավար։ Աղաջանյանն այդ պաշտոնում փոխարինել դեսպան Թաթուլ Մարգարյանին։

## Տես նաև
* Հայաստան-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիր (ՀԸԳՀ)
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայաստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
Ջորջ Դոնիկյան

**Ջորջ Ջեքի Դոնիկյան** (), ավստրալիացի ռադիո- և հեռուստատեսային նորությունների նախկին հաղորդավար։ Աշխատել է *SBS*-ում, *Nine Network*-ում և *[[Network 10]]*-ում

## Վաղ կյանք
Դոնիկյանը ծնվել և մեծացել է Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Սիդնեյի Քինգսֆորդ արվարձանում։ Նրա հայրը հայկական ծագումով հայ է եղել, որը Աթենքից Ավստրալիա էր եկել։ Նա մանկուց խոսել է հունարեն, հայերեն և թուրքերեն, սակայն անգլերեն չի իմացել մինչև 7 տարեկանը։ Չնայած որ նրա հայրը ցանկանում էր, որ իր որդին դառնա բժիշկ կամ փաստաբան, Դոնիկյանը իր կոչումը գտել էր սպորտում, հատկապես՝ ֆուտբոլում։ 16 տարեկանում իր ցուցաբերած հիանալի ֆուտբոլային հմտությունների շնորհիվ նա գրավել էր Յոզեֆ Վենգլոշի ուշադրությունը, որը Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզիչն էր։ Սակայն նրա սպորտային կարիերան ավարտվել էր այն ժամանակ, երբ նա մարզումների ժամանակ ծանրություն բարձրացնելիս հոդախախտ էր արել իր ուսը։

## Ռադիոհաղորդավարի կարիերա
Իր ռադիոհաղորդավարի կարիերան Դոնիկյանը սկսել է որպես Հյուսիսային Քվինսլենդի *4AM* ռադիոկայանի հաղորդավար, այնուհետև տեղափոխվել է Վուլոնգոնգ՝ *2WL*-ի հաղորդավար։ Ըստ Դոնիկյանի՝ իր ռադիոհաղորդավարի կարիերայի ընթացքում նրան խնդրել են, որ իրեն անվանեն «Դոնեկան», քանի որ նրա ազգանունը անչափ դժվար է արտասանել և նույնիսկ հիշել այն, ավելի «ընդունելի» կլինի «Դոնեկան»-ը։ 1979 թվականին նա գնացել է *2WS*, որից հետո նա հաղորդավար է եղել Ադելաիդայի *FIVEaa*-ում, իսկ 2004 թվականի Մելբուռնի կոմերցիոն ռադիոյի համար լուսաբանել է Աթենքում անցկացվող ամառային օլիմպիական խաղերը։

## Հեռուստատեսային կարիերա
Դոնիկյանի հեռուստատեսային կարիերան սկսվել է 1980 թվականին, երբ պատահական հանդիպում էր ունեցել Բրյուս Գինգելի հետ, որը իր բազմամշակութային *I.M.B.C* հեռուստահաղորդման համար ընտրել էր Դոնիկյանին, որը մեկնարկել է 1980 թվականին Մելբուռնում և Սիդնեյում։ Նա եղել է նաև *SBS World News*-ում *Nine Network*-ի և *Ten News*-ի համար լուրերի ընթերցող։

1988 թվականին Դոնիկյանը առաջին անգամ եղել է *Ethnic Business Awards* մրցանակաբաշխությանը, որը կարևորում է գաղթականների ունեցած հաջողությունները։

1991 թվականին նա միայնակ ներկայացրել է *Ten News*-ը, սակայն մեկ տարի անց նրան է միացել Նիկի Դուայերը։ *Network Ten*-ից հեռացել է 2011 թվականի սեպտեմբերին և այժմ «ազատ գործակալ» է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Profile at Network Ten
*

Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Եվրոպական միության պատվիրակությունը Հայաստանում

**Եվրոպական միության պատվիրակությունը Հայաստանում**, հանդիսանում է Եվրոպական Միության դիվանագիտական առաքելությունը Հայաստանում։ Ընկերության գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։

## Պատմություն
Հայաստանում Եվրոպական միության ներկայացուցչությունը ստեղծվել է 2012 թվականի փետրվարի 21-ին Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերություններին աջակցելու նպատակով և պաշտոնապես ներկայացնում է ԵՄ-ն Հայաստանում։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 17-ից Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության դեսպանն է Անդրեա Վիկտորինը։

## Գործառույթներ
ԵՄ պատվիրակությունը պատասխանատու է ԵՄ-Հայաստան հարաբերությունների հետագա զարգացման համար, այդ թվում ՝ առևտրի, տնտեսական և քաղաքական հարաբերությունների ոլորտներում։ Պատվիրակությունը ձգտում է առաջ մղել ԵՄ հիմնական արժեքները Հայաստանում մարդու իրավունքների, օրենքի գերակայության և ժողովրդավարության ոլորտներում՝ միաժամանակ ստեղծելով ցանցեր և գործընկերություններ և աջակցելով քաղաքացիական հասարակությանը։ Բացի այդ, պատվիրակություններին հանձնարարվել է իրականացնել ՀՀ-ԵՄ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի իրականացման մոնիթորինգ և ապահովում։

Պատվիրակությունը կազմակերպում է ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչների հանդիպումները ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյաների, այդ թվում՝ Եվրոպական խորհրդի և Եվրոպական հանձնաժողովի ղեկավարների հետ։

Պատվիրակությունն աջակցել է Հայաստանում Եվրոպական բիզնես ասոցիացիայի ստեղծմանը։

Պատվիրակությունը Եվրոպայի օրվա կապակցությամբ Ամեն տարի տարբեր միջոցառումներ է ծրագրում և անցկացնում Հայաստանի ողջ տարածքում։ TՊատվիրակությունն աջակցում է տեղական բարեգործական կազմակերպություններին և ՀԿ-ներին, ինչպիսին է Հայաստան ծառատունկ ծրագիրը։ Պատվիրակությունը կազմակերպում է նաև երիտասարդական, կրթական և մշակութային միջոցառումներ, գործարար համաժողովներ և անցկացնում տեղեկատվական սեմինարներ Erasmus և Horizon Europe ծրագրով հետաքրքրված ուսանողների համար։ 2014 թվականին պատվիրակությունը օգնել է AEGEE-Երևան-ին պլանավորել մոդելային ուսանողական կոնֆերանսը։

2018 թվականի նոյեմբերին պատվիրակությունը կազմակերպել էր միջոցառում Հայաստանում Եվրոպայի երիտասարդ դեսպանների համար։ Քննարկվել են ԵՄ-ում հայ երիտասարդներին ներգրավելու նախաձեռնությունները։

## Դեսպաններ
Հայաստանում ԵՄ դեսպանները՝
*  Թրաիան Հրիստեա (2011-2015)
*  Պյոտր Սվիտալսկի (2015-2019)
*  Անդրեա Վիկտորին (2019-ներկա)

## Տես նաև
* Արևելյան գործընկերություն
* Եվրանեսթ
* Հայաստանում Եվրոպական միության առաքելություն
* Եվրոպական միության հետագա ընդլայնում
* Հայաստանի առաքելությունը Եվրամիությունում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Եվրոպական Միության պատվիրակությունը Հայաստանում

Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Եվրոպական միության քաղաքականություն
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայաստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Թոնունց

**Թոնունց**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գուրգեն Հովհաննեսի Թոնունց (1922-1997), դերասան։
* Ելենա Կոնստանտինի Թոնունց (*Կոկալևսկայա*, ծնվ․ 1954), ռեժիսոր, սցենարիստ, դերասանուհի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ունց վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Թոշիկյան

**Թոշիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Մաժակ Թոշիկյան (ծնվ․ 1947), երաժշտական պրոդյուսեր, կոմպոզիտոր։
* Վահան Թոշիկյան (1880-1954), խմբագիր-հրապարակախոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Հութու

մինի|hochkant|Հութու երեխաները Վիրունգա ազգային պարկում 
**Հութու** (ռուանդերեն՝ /ˈhuːtuː/), (հիշատակվում է նաև բհուտու կամ բահուտու), էթնիկ կամ սոցիալական խումբ է կենտրոնական Աֆրիկայում, Ռուանդայի և Բուրունդիի հիմնական բնակչությունն է։ ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության տվյալների համաձայն` Ռուանդայի բնակչության 84%-ը և Բուրունդիի բնակչության 85%-ը հութու են։

Պատմականորեն հութուի հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն է եղել։ Խոսում են հիմնականում բանտու խմբի լեզուներով, գերիշխող կրոնը կաթոլիկությունն է։

## Պատմություն
Հութուներն I դարում հյուսիսից տեղափոխվել են Աֆրիկական Մեծ լճերի տարածք՝ տեղահանելով տվաներին, որոնք այդ ժամանակ գերիշխող դիրք էին զբաղեցնում տարածաշրջանում։

XV դարում հութուներին նվաճել են տուտսիները։ Տուտսիի իշխանությունը հութուի նկատմամբ պահպանվում էր Բելգիայի կողմից մինչև 1962 թվականը, մինչև տարածաշրջանը բաժանվել է Ռուանդայի և Բուրունդիի միջև՝ ձեռք բերելով անկախություն։

## Հակամարտություն թութսիի հետ
Ռուանդայի ցեղասպանության ժամանակ հութուի և թութսի բաժանումն ավելի շատ սոցիալական բնույթ էր կրում, այդ էթնիկ խմբերի միջև այլևս լեզվական և մշակութային տարբերություններ չկային, իսկ ֆիզիկական տարբերությունները հիմնականում ջնջվել էին ազգամիջյան ամուսնությունների պատճառով։ Չնայած դեռ տարածված է այն պատկերացումը, որ հութունները հասակով ավելի կարճ են, նրանց մաշկն ավելի մուգ է։
աջից|մինի|Հութուների ավանդական դանակ
Բելգիայի գաղութային կառավարության ժամանակներից ի վեր ազգությունը գրանցվել է ռուանդացու նույնականացման քարտով, ընդ որում երեխայի ազգության մասին գրառումը համապատասխանում էր նրա հոր ազգության մասին գրառմանը։ Այսինքն՝ եթե հայրը գրանցված էր որպես հութու, ապա նրա բոլոր երեխաները համարվում էին հութու, նույնիսկ եթե նրանց մայրը թութսիից էր։

1962 թվականին Բուրունդիի անկախացումից հետո հութուները առավելություն են ստացել Ռուանդայի իշխանության մեջ։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում երկրում երկու ցեղասպանություն է տեղի ունեցել։ 1972 թվականին տեղի են ունեցել թութսի բանակի կողմից հութուների զանգվածային սպանությունները (զոհերի ընդհանուր թիվը պաշտոնական տվյալներով հաշվարկվել է մինչև 15,000, ըստ հութուի և հետազոտողների՝ մինչև հարյուր հազար), իսկ 1994 թվականին՝ հութուի կողմից թութսիների զանգվածային սպանությունները։ Սպանվել է 800 000-ը, ընդհանուր առմամբ հակամարտության հետևանքով զոհվել է մոտ մեկ միլիոն մարդ (Ռուանդայի բնակչության 14% - ը)։ Երկու Ցեղասպանություններն էլ նկարագրված են Բուրունդիում հետաքննությունների միջազգային հանձնաժողովի եզրափակիչ զեկույցում և 2002 թվականին ներկայացվել են ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին։

## Տես նաև
* Ռուանդա
* Ցեղասպանություն Ռուանդայում
* Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն
* Ինտերհամվե

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի ազգեր
Կատեգորիա:Բուրունդի ազգեր
Կատեգորիա:Ռուանդայի ազգեր
Կատեգորիա:Տանզանիայի ազգեր
Թոսունյան

**Թոսունյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արամ Թոսունյան (ծնվ․ 1993), ֆուտբոլիստ։
* Գարեգին Աշոտի Թոսունյան (ծնվ․ 1955), բանկիր, իրավաբան, ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս։
* Գևորգ (Ժորա) Բաբկենի Թոսունյան (1934-2018), լեզվաբան։
* Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյան (1936-2015), ճարտարագետ-շինարար։
* Խաչիկ Լևոնի Թոսունյան (1913-անհայտ), մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
* Ռոստոմ Իշխանի Թոսունյան (ծնվ․ 1934), ուսուցիչ, ֆիզիկայի մեթոդիստ։
* Սարգիս Թոսունյան (ծնվ․ 1953), քանդակագործ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Միավորված ազգերի կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակ

**Միավորված ազգերի կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակը** հանդիսանում է Միավորված ազգերի կազմակերպության մշտական ներկայացուցչությունը Հայաստանում։ Ընկերության գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։

## Պատմություն

Հայաստանը Միավորված Ազգերի Կազմակերպությանը անդամակցում է սկսած 1992 թվականի մարտի 2-ից, իսկ 1992 թվականի դեկտեմբերին Միավորված ազգերի կազմակերպությունը բացել է իր ներկայացուցչությունը Երևանում։ Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակը ղեկավարում է մշտական համակարգողը, որը համակարգում է ՄԱԿ-ի բոլոր գործողությունները երկրի մակարդակով։ Հայաստանում իրենց գործունեությունն են իրականացնում 20 մշտական և ոչ մշտական գործակալություններ, այդ թվում՝ Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը, Աշխատանքի միջազգային կազմակերպությունը, Միգրացիայի միջազգային կազմակերպությունը, ՄԱԿ-ի Արդյունաբերական զարգացման կազմակերպությունը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը և այլն։ Համաշխարհային բանկը Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը նույնպես գրասենյակներ ունեն երկրում։

## Գործառույթներ
Հայաստանում ՄԱԿ-ի ներկայացուցչությունը սերտորեն համագործակցում է ՀՀ կառավարության հետ՝ աջակցելու երկրին կայուն զարգացման առանցքային նպատակների և զարգացման ազգային առաջնահերթությունների իրականացման գործում։ ՄԱԿ-ը և Հայաստանի կառավարությունը միասին աշխատում են ավելի լայն շահագրգիռ կողմերի, այդ թվում՝ քաղաքացիական հասարակության, գիտական շրջանակների, խորհրդարանի, մասնավոր հատվածի և զարգացման այլ գործընկերների հետ համագործակցությամբ։ «Հայաստանի վերափոխման ռազմավարություն մինչև 2050 թվական» ծրագրի առանցքային նպատակներից են մարդկանց բարեկեցության բարձրացումը, ներառական կանաչ տնտեսության զարգացումը, լավ կառավարման և ժողովրդավարական բարեփոխումների խթանումը, գենդերային հավասարության աջակցությունը, աղքատության և սովի վերացումը, ջրի որակի և սանիտարական պայմանների բարելավումը, տնտեսության զարգացումը և անհավասարության նվազեցումը։

ՄԱԿ-ի գրասենյակը նաև աջակցում է 2020 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո Լեռնային Ղարաբաղից և նրա շրջակայքից տեղահանված մարդկանց, ինչպես նաև Հայաստանում տուժած համայնքների առավել հրատապ մարդասիրական կարիքների բավարարմանը։

## Մշտական համակարգող
Հայաստանում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողները՝
*  Լիլա Փիթերս Յահյա (2021-այժմ)
*  Շոմբի Շարփ (2018-2021)
* Բրեդլի Բուսետտո (2012-2018)
* Դաֆինա Գերչևա (2010-2012)

## Տես նաև
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն
* Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* United Nations in Armenia Ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:1992 հիմնադրումներ Հայաստանում
Kinder Bueno

**Kinder Bueno** (անունը կազմված է *Kinder*,  և *bueno*՝ , բառերից), իտալական Ferrero հրուշակեղենի ընկերության կողմից արտադրված հրուշակեղենի ապրանքանիշ։ Kinder Bueno-ն, որը Kinder Chocolate ապրանքանիշի շարքի մի մասն է, պնդուկով և կրեմով լցված Վաֆլի է, որը պատված է կաթնային շոկոլադով և մուգ շոկոլադե փայլով։

Kinder Bueno-ն հայտնվել է 1990 թվականին և Վաճառվում է 60 երկրներում։ Հասանելի է երկու, երեք, վեց տուփերով և տասներկու բարերի տուփերով։

## Արտադրություն
Kinder Bueno բարը արտադրվում է Ֆրանսիայի և Լեհաստանի Վարշավայի գործարաններում։ 2022 թվականից ի վեր Իլինոյս նահանգի Բլումինգթոն քաղաքում կառուցվում է նոր արտադրական ձեռնարկություն՝ Հյուսիսային Ամերիկայի շուկաներում վաճառքի համար։

## Ապրանքի տեսականին
* Kinder Bueno։
* Kinder Bueno White-Kinder Bueno, ծածկված սպիտակ շոկոլադով և ծածկված կակաոյի բեզեի կտորներով։
* Kinder Bueno Coconut-Kinder Bueno կոկոսի կաթի մեջ պնդուկի կրեմով և կոկոսի փաթիլներով պատված սպիտակ շոկոլադով պատված Վաֆլի բարով։
* Kinder Bueno Dark-Kinder Bueno, ծածկված մուգ շոկոլադով։
* Kinder Bueno Mini-Kinder Bueno փոքր չափի անհատական փաթեթավորման մեջ։ Հասանելի է նաև Mini Mix փաթեթներում, որոնք պարունակում են դասական, մուգ և սպիտակ խառնուրդ Kinder Bueno Mini։
* Kinder Bueno Advent Calendar-Սուրբծննդյան օրացույց, որը պարունակում է դասական, մուգ և սպիտակ համադրություն Kinder Bueno Mini։
* Kinder Bueno Eggs-մինի շոկոլադե Զատկի ձու։
* Kinder Bueno Ice Cream-պաղպաղակ կոններով, հասանելի է դասական և սպիտակ շոկոլադի համով։

## Հանքային յուղի արոմատիկ ածխաջրածիններով աղտոտում
Սննդամթերքի անվտանգության եվրոպական մարմինը պարզել է, որ շոկոլադը պարունակում է մեծ քանակությամբ հանքային յուղի անուշաբույր ածխաջրածիններ (MOAH)՝ հավանական քաղցկեղածին։ Ածխաջրածինների աղտոտումը հաճախ առաջանում է հացահատիկի մշակման մեթոդներով կամ սննդի մեջ է մտնում արտադրանքի փաթեթավորման հետ միասին։ Kinder Ferrero-ի մայր ընկերությունը չհամաձայնեց EFSA-ի եզրակացության հետ և ասաց, որ բոլոր ապրանքների պարունակությունը ցածր է առավելագույն թույլատրելի մակարդակից։ Պարզվել է, որ այլ սովորական շոկոլադե արտադրանքները պարունակում են աղտոտման նման կամ ավելի բարձր մակարդակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Աղանդեր
Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց
Կատեգորիա:Շոկոլադ
Անասնաբուժական թունաբանություն

**Անասնաբուժական թունաբանություն,** գիտություն, որն ուսումնասիրում է թունավոր նյութերի հատկությունները և կենդանիների (գյուղատնտեսություն, արդյունագործություն, ձկների, մեղուների) օրգանիզմի վրա դրանց ազդեցությունը, օրգանիզմում թույնի վերափոխությու նը, օրգաններում և հյուսվածքներում թույնի կուտակումը, կաթից և ձվից թույնի անջատումը, ազդեցությունը կենդանիների սերունդների և մթերատվության որակների վրա։

Անասնաբուժական թունաբանության խնդիրներից է նաև կենդանիների թունավորումների ախտորոշման, կանխարգելման և բուժման մեթոդների մշակումը, կերերի, հում կենդանական մթերքների մեջ մնացորդային քիմիական միացությունների քանակի առավելագույն թույլատրելի սահմանի հաստատումը և դրանց վերլուծության մեթոդների մշակումը քիմիական նյութերով, այդ թվում՝ պեստիցիդներով, աղտոտված կերերի թունաբանական անասնաբուժասանիտարական գնահատման անցկացումը։ Թույնի ծագումից և բնույթից կախված՝ տարբերում են՝ բուսաթունաբանություն (բուսական ծագման թույներ), սնկաթունաբանություն (ախտածին սնկերի թույներ), պեստիցիդների, ծանր մետաղների, հանքային պարարտանյութերի, պոլիմերների և պլաստմասսաների թունաբանություն։

## Կապը այլ գիտությունների հետ
Անասնաբուժական թունաբանությունը սերտորեն կապված է անասնաբուժական դեղաբանության, կենսաքիմիայի, կլինիկական ախտորոշման, թերապիայի, ախտաբանության, անատոմիայի, անասնաբուժասանիտարական փորձազննության, իմունաբանության, մանրէաբանության և այլ գիտությունների հետ։

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Անասնաբուժություն
ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչություն

**ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչություն**, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունում (ԵԱՀԿ) Հայաստանի դիվանագիտական առաքելությանը։ Այն հիմնված է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։

## Պատմություն

Հայաստանը միացել է ԵԱՀԿ-ին 1992 թվականի հունվարի 30-ին։ ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցչությունը ստեղծվել է Հայաստանի, ԵԱՀԿ-ի և ԵԱՀԿ անդամ պետությունների միջև առավել սերտ կապերին աջակցելու նպատակով։ Առաքելությունը ԵԱՀԿ ուշադրությանն է ներկայացնում Հայաստանի հետ կապված հարցերն ու մտահոգությունները և կազմակերպում է դիվանագիտական հանդիպումներ։ Մշտական ներկայացուցչությունը հավատարմագրվել է նաև որպես Ավստրիայում և Սլովակիայում Հայաստանի դեսպանություն։

## Մշտական ներկայացուցիչ
2019 թվականի հունվարի 11-ի դրությամբ ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության ղեկավարն է Արմեն Պապիկյանը, որը նաև Ավստրիայում և Սլովակիայում Հայաստանի դեսպանն է։

## Տես նաև
* Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ
* ԵԱՀԿ Մինսկի խումբ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Ավստրիայում Հայաստանի դեսպանություն

Կատեգորիա:ԵԱՀԿ
Կատեգորիա:ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
ՍԾՏՀ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչություն

**ՍԾՏՀ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչությունը**, հանդիսանում է Հայաստանի դիվանագիտական առաքելությունը Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպությունում (ՍԾՏՀ)։ Ընկերությունը հիմնված է Ստամբուլում, Թուրքիա։

## Պատմություն
Հայաստանը հանդիսանում է ՍԾՏՀ հիմնադիր անդամ, որը ստեղծվել է 1992 թվականի հունիսին։ ՍԾՏՀ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչությունը հիմնադրվել է 2001 թվականի օգոստոսին՝ նպատակ ունենալով հետագայում նպաստել Հայաստանի, ՍԾՏՀ-ի և նրա անդամների միջև հարաբերություններին և տնտեսական գործընկերությանը։ Առաքելության հիմնական նպատակներն են տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության ամրապնդումը, ՍԾՏՀ անդամ պետությունների և քարտուղարության հետ ավելի սերտ կապերի զարգացումը, ինչպես նաև Սևծովյան ողջ տարածաշրջանում տնտեսական աճի, զբոսաշրջության և ենթակառուցվածքային նախագծերի խթանումը։

Առաքելությունը պարբերաբար կազմակերպում է միջոցառումներ, համաժողովներ և հանդիպումներ Հայաստանի պաշտոնյաների և ՍԾՏՀ տարբեր ներկայացուցիչների, պատվիրակների և աշխատանքային խմբերի հետ։

## Գործունեություն
2022 թվականի հունիսի 9-ին մշտական ներկայացուցչությունը Ջեմալ Ռեշիթ Ռեյի համերգասրահում անցկացրեց համերգ՝ նվիրված ներկայացուցչության բացման 20-ամյակին, որին ելույթ է ունեցել Կոմիտասի անվան պետական լարային քառյակ։ Գլխավոր քարտուղար Լազարո Կոմանեսկուն շնորհակալություն է հայտնել Հայաստանին ՍԾՏՀ կազմակերպության ակտիվ անդամ լինելու համար։

## Մշտական ներկայացուցիչ
2024 թվականի հունվարի դրությամբ դեսպան Նաիրի Պետրոսյանը ՍԾՏՀ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչն է։

## Տես նաև
* Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ
* Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* ՍԾՏՀ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչությունը ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:Հայաստանի դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
Լորենս Իգլբերգեր

**Լորենս Սիդնի Իգլբերգեր** (, ), ամերիկացի պետական գործիչ և դիվանագետ, որը զբաղեցրել է ԱՄՆ պետքարտուղարի պաշտոնը նախագահ Ջորջ Բուշ ավագի վարչակազմում։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ստեվանս Փոինթի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև սովորել է Մադիսոնի Վիսկոնսինի համալսարանում (բակալավրիատ, մագիստրատուրա)։ 1957 թվականին ընդունվել Է ԱՄՆ դիվանագիտական ծառայություն, որտեղ աշխատել է տարբեր պաշտոններում։ 1957-1959 թվականներին աշխատել է Հոնդուրասում՝ ԱՄՆ դեսպանատանը։ 1961-1965 թվականներին եղել է Բելգրադի ամերիկյան դեսպանատան աշխատակից։ 1969-1971 թվականներին աշխատել է Ռիչարդ Նիքսոնի վարչակազմում՝ որպես նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական՝ Հենրի Քիսինջերի օգնական։ Այնուհետև զբաղեցրել Է Բրյուսելում ՆԱՏՕ-ին առընթեր ԱՄՆ առաքելության խորհրդականի պաշտոնը։ 1971-1973 թվականներին եղել է ԱՄՆ պաշտպանության փոխնախարարի տեղակալ, 1973 թվականին՝ ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության գծով օգնականի տեղակալ, 1973-1977 թվականներին՝ պետքարտուղարի օգնական։ Նիքսոնի հրաժարականից հետո նա կարճ ժամանակով թողել է քաղաքացիական ծառայությունը, բայց շուտով Ջիմի Քարթերը Հարավսլավիայում նշանակվել է դեսպան։ Այդ պաշտոնում եղել է 1977-1980 թվականներին։ Ավելի ուշ Ռոնալդ Ռեյգանը նշանակվել է ԱՄՆ պետքարտուղարի քաղաքական հարցերով կրտսեր տեղակալ (երրորդ ամենաբարձր պաշտոնը պետքարտուղարությունում), այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մի քանի տարի։ 1989 թվականին Բուշը նրան նշանակել է ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ (երկրորդ ամենաբարձր պաշտոնը)։ Նա նաև Հարավսլավիայի գլխավոր նախագահական խորհրդականն է եղել։ 1989 թվականին Բուշը նրան նշանակել է ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ (երկրորդ ամենաբարձր պաշտոնը)։ Նա նաև Հարավսլավիայի նախագահի գլխավոր խորհրդականն էր։ 1989-1992 թվականներին Հարավսլավիայի գծով նախագահի խորհրդական աշխատելու ընթացքում նա համարվում էր սերբերի կողմնակից։ 1992 թվականի օգոստոսի 23-ին պետքարտուղար Ջեյմս Բեյքերը հրաժարական է տվել՝ ղեկավարելու Բուշի վերընտրման արշավը, իսկ Իգլբերգերը ստանձնել է ԱՄՆ պետքարտուղարի պաշտոնը, որը նա զբաղեցրել է մինչև 1993 թվականի հունվարի 20-ը։

2007 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ԱՄՆ մի քանի այլ պաշտոնաթող պետքարտուղարների հետ ստորագրել է նամակ, որով կոչ է արվել ԱՄՆ Կոնգրեսին չընդունել Հայոց ցեղասպանության մասին 106 բանաձևը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография на сайте Государственного департамента США
* Письмо министра иностранных дел А.Козырева ГОССЕКРЕТАРЮ США Л.ИГЛБЕРГЕРУ (СНВ-2)
* Беседа Алиева с Иглбергером

Կատեգորիա:ԱՄՆ դեսպաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետքարտուղարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Գարուն (նկար, Մոնե)

«**Գարուն**» (), ինչպես նաև հայտնի է որպես **«Կարդացողը»** (), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից և ամենակարկառուն ներկայացուցիչներից Կլոդ Մոնեի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1872 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 50 × 65.5 սմ։

Այսօր «Գարուն» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Ուոլթերսի գեղարվեստի թանգարանում (Բալթիմոր, Մերիլենդ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)։

## Պատմություն
«Գարուն» ստեղծագործությունում որպես բնորդուհի հանդես է եկել Կլոդ Մոնեի առաջին կինը՝ Կամիլ Դոնսյոն։ Նրանք ամուսնացել են 1870 թվականին․ դրանից առաջ Դոնսյոն նկարչի սիրուհին էր։ Կամիլն ուներ կեցվածք ընդունելու անսովոր ձիրք․ նրան հաճախ են նկարել նաև Օգյուստ Ռենուարն ու Էդուարդ Մանեն։

1871 թվականի վերջին Մոնեն ընտանիքի հետ հաստատվում է Փարիզի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Արժանտյո բնակավայրում, ուր հաճախ էին մեկնում քաղաքաբնակները հանգստանալու։ 1872 թվականի գարնանը հեղինակն իր տան բակում մի շարք նկարներ է վրձնել, որոնցում մեծամասամբ նկարել է հենց Կամիլին և Ադելաիդա-Էժենի Լեսկուեզեկին՝ Ալֆրեդ Սիսլեյի ընկերակցուհուն։

1876 թվականի մարտի 30-ից ապրիլի 30-ը «Գարունը» ցուցադրվել է փարիզյան Պոլ Դյուրան Ռուելի պատկերասրահում։ Մոնեն այս ցուցահանդեսին ներկայացրել է 18 աշխատանք, որոցից 6-ում կնոջը՝ Կամիլին է նկարել։ Այդ ցուցահանդեսին «Գարուն» նկարին սկսեցին անվանել «*Կարդացողը*»։

## Նկարագիր
«Կարդացողը» ստեղծագործությունում Կամիլը պատկերված է անխռով՝ նստած եղրևանում հովանու ներքո։ Հատուկ ուշադրություն է հեղինակը դարձրել կնոջ դեմքին և ֆիգուրին։ Արևի լույսը թափանցում է ծառերի արանքից և ցոլքը գցում գետնին և կնոջ մուսլինե հագուստին։ Նկարի սյուժեն ներկայացնում է ընտանեկան կյանքի հիասքանչ տեսարանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Google arts & Culture

Կատեգորիա:1872 նկարներ
Կատեգորիա:Կլոդ Մոնեի նկարներ
Կատեգորիա:Ուոլթերսի գեղարվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ