Քրիս Հեդֆիլդ

**Քրիս Օսթին Հադֆիլդ** (, ), կանադացի փորձարկող օդաչու, կանադական տիեզերական գործակալության տիեզերագնաց:

Քրիս Հադֆիլդը առաջին կանադացին է, ով դուրս է եկել տիեզերք և Կանադայի միակ քաղաքացին, ով այցելել է «Միր» կայարան։

Նա կատարել է երեք տիեզերական թռիչք՝ երկուսը Սփեյս Շաթլ ծրագրով՝ 20 օր 2 ժամ 00 րոպե 44 վայրկյան ընդհանուր տևողությամբ և մեկը՝ ՄՏԿ-34 և ՄՏԿ-35 երկարաժամկետ արշավախմբերի շրջանակներում։

## Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1959 թվականի օգոստոսի 29-ին Սառնիա քաղաքում, Ռոջեր (Roger) և Էլեանոր (Eleanor) Հադֆիլդների ընտանիքում։ Օդաչու հայրը կարիերան սկսել Է Boeing B-17-ով, որը նախկինում պատկանում էր ԱՄՆ ՌՕՈՒ-ին, կանադական Kenting Aviation ավիաընկերությունում և ավարտել այն բանից հետո, երբ 25,000 ժամ թռիչք է կատարել որպես Air Canada-ի օդանավի հրամանատար։ Զույգն ուներ հինգ երեխա, այդ թվում՝ երկու աղջիկ՝ Աննա Ժանն ու Պատրիսիան։ Բոլոր որդիները (Դեյվիդ, Ֆիլիպ և Քրիս Օսթին) դարձել են օդաչուներ։ 1962 թվականին Հեդֆիլդները գնել են տնակ Սենթ Քլեր գետի վրա գտնվող Ստեգ կղզում։

Մեծացել է Հարավային Օնտարիոյի եգիպտացորենի ֆերմայում, երիտասարդ տարիքից զբաղվել է թռիչքներով։

## Կրթություն և զինվորական ծառայություն
15 տարեկանում ստացել է թռչող օդաչուի (GPS) կրթաթոշակ, 16 տարեկանում՝ Կանադայի Թագավորական ավիացիայի կուրսանտների ծրագրի փորձառու օդաչուի (PPS) կրթաթոշակ՝ ավագ դպրոցն ավարտելուց երկու տարի առաջ։  Ունի մեխանիկայի բակալավրի աստիճան (Քինգսթոնի Թագավորական ռազմական քոլեջ, 1982 թվական, գերազանցությամբ) և ավիացիոն համակարգերի գիտության մագիստրոսի կոչում (Թենեսիի պետական համալսարան, 1992 թվական)։

Քրիս Հադֆիլդը զինվորական ծառայությունը սկսել է 1978 թվականին։ 1980-ին նա ճանաչվեց որպես լավագույն օդաչու թռիչքի հիմնական դասընթացներում, 1983-ին նա դարձավ դասընթացների լավագույն շրջանավարտ, որտեղ նրանք սովորեցնում էին ռեակտիվ ինքնաթիռների օդաչուների հիմնական հմտությունները: 1984 թվականին նա դարձել է առաջին օդաչուն, որն ավարտեց իր առաջին թռիչքը: 1984-1985 թվականներին նա մարզվել է որպես կործանիչ օդաչու Քոլդ Լեյքում (Ալբերտա) CF-5 և CF-18-ում, ընդհանուր առմամբ, իր թռիչքային կարիերայի ընթացքում նա յուրացրել է ավելի քան 70 տեսակի թռչող սարքեր։ 

Հաջորդ երեք տարիների ընթացքում Հադֆիլդը CF-18-ի օդաչուն է եղել Կանադայի ռազմաօդային ուժերի 425-րդ ջոկատում, որը մտնում է NORAD համակարգի մեջ, իր ծառայության տարիներին մասնակցել է խորհրդային «Ту-95»-ի որսմանը։  Այնուհետև ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի փորձնական օդաչուների դպրոցում մեկ տարի սովորելուց հետո նա սկսեց ծառայել Միացյալ Նահանգներում՝ ռազմական անձնակազմի փոխանակման ծրագրով։

## Տիեզերագնացության կարիերա
1992 թվականին Հադֆիլդը և ևս երեք կանադացիներ ընտրվեցին կանադացի նոր տիեզերագնացներ՝ 5330 դիմորդներից: Մեկ տարի Վերապատրաստվելուց հետո, ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնացության թեկնածուների 14-րդ հավաքածուի հետ միասին, նա ստացել է թռիչքի մասնագետի որակավորում։

Ընդհանուր առմամբ նա կատարել է երեք տիեզերական թռիչք։ Առաջինը տեղի է ունեցել 1995 թվականի նոյեմբերին՝ STS-74 ծրագրով «Ատլանտիս» Մաքոքի վրա։ Այս առաքելության ընթացքում իրականացվել է ռուսական «Միր» կայանի և Մաքոքի երկրորդ նավահանգիստը։  Այսպիսով, Հադֆիլդը դարձավ միակ կանադացին, ով այցելեց այս ուղեծրային կայան: Նաև այս թռիչքի ժամանակ նա դարձավ առաջին կանադացին, ով ուղեծրում ղեկավարեց «Կանադարմ» մանիպուլյատորը։

Երկրորդ թռիչքը սկսվել է 2001 թվականի ապրիլին, այս անգամ դա STS-100 ծրագրով «Ինդևոր» մաքոքային թռիչքն էր, որի նպատակը ՄՏԿ-ի հավաքումը շարունակելն էր։ Կայան է բերվել և տեղադրվել «Կանադարմ2» մանիպուլյատորը և «Ռաֆայել» բեռնային մոդուլը։ Թռիչքի 11 օրվա ընթացքում Հադֆիլդը երկու անգամ աշխատանք է կատարել կայանի մակերեսին, ինչը նրան դարձրել է առաջին կանադացին, ով տիեզերք է դուրս եկել։

Հեդֆիլդը ներկայումս ԿՏԳ-ի քաղաքացիական տիեզերագնաց է, քանի որ 2003 թվականին նա թոշակի անցավ 25 տարվա զինվորական ծառայությունից հետո: Նրա նշանակումը ՄՏԿ-31-ի կրկնօրինակ կազմում չեղարկվել է, սակայն ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է, որ Հադֆիլդը կդառնա ՄՏԿ-ի առաջին կանադական հրամանատարը ՄՏԿ-35-ի կազմում և հաստատել է նրա նշանակումը «Սոյուզ TMA-07М» անձնակազմում, որի մեկնարկը տեղի է ունեցել 2012 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Հադֆիլդը, որպես արշավախմբի մաս, ժամանել է կայարան դեկտեմբերի 21-ին, ինչպես նախատեսված էր։

Հադֆիլդը հանրաճանաչություն ձեռք բերեց՝ ակտիվորեն լուսաբանելով իր թռիչքը սոցիալական ցանցերում: 2013 թվականի մայիսի 12-ին նա YouTube-ում տեղադրել է Դևիդ Բոուիի «Space Oddity» երգի քավեր տարբերակը, որը դարձել է տիեզերքում նկարահանված առաջին երաժշտական տեսահոլովակը։

2013 թվականի մայիսի 13-ին ՄՏԿ-35 արշավախմբի ավարտից հետո նա մեկնեց Երկիր։

;Վիճակագրություն

Բացի տիեզերական առաքելություններից, Հադֆիլդը մասնակցել է NASA-ի տասնչորսերորդ առաքելությանը՝ ծայրահեղ շրջակա միջավայրի գործողությունների համար (NEEMO 14), 2010 թվականի մայիսին:

## Անձնական կյանք
Քրիս Հադֆիլդը ամուսնացած է Հելեն Հադֆիլդի հետ (ծնված Ուոլթերում): Նրանք ունեն երեք երեխա։ Նա սիրում է դահուկներով սահել, կիթառ նվագել, երգել, ձիավարել, գրել, վազել, վոլեյբոլ և սքվոշ խաղալ։ Սիրողական ռադիո զանգի նշանով՝ VA3OOG։

## Մատենագիտություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* Кристофер Хэдфилд на spacefacts.de
* Как это делают в космосе. Капитан экипажа МКС показал землянам быт в невесомости // Lenta.ru, 3 апреля 2013
* Space Oddity cover

Կատեգորիա:Կանադացի աստղագնացներ
Կատեգորիա:Կանադացի հուշագիրներ