Յոսիպ Կոսոր

**Յոսիպ Կոսոր** (խորվաթերեն՝ *Josip Kosor*, ), խորվաթ բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր։ Խորվաթ սակավաթիվ գրողներից մեկն է, ով ճանաչում ունի ոչ միայն հայրենի երկրում, այլև նրա սահմաններից դուրս։ Հայտնի է «Խորվաթական Գորկի» պատվանունով։

## Կենսագրություն
Յոսիպը ծնվել ու հասակ է առել գյուղական միջավայրում։ Չորս տարեկան է եղել, երբ նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Վինկովցիի մոտ գտնվող Օտոկ գյուղը; Տղան ստիպված է եղել պատանեկան հասակից աշխատել. գրագրի աշխատանք է կատարել Պրիվլակում, Վուկովարում, Տուզլայում, Ջակովայում, Մոստարում։ Արդեն 23 տարեկան երիտասարդ՝ տեղափոխվել է Զագրեբ, դարձել փաստաբանական մի գրասենյակի գրագիր, միաժամանակ բանաստեղծություններ, պատմվածքներ գրել ու հրատարակել, անդամագրվել խորվաթական գրողների ընկերակցությանը։ Որոշ ժամանակ եղել է Զագրեբի քաղաքապետարանի գրագիր, Բելգրադում՝ լուսավորության նախարարության ծառայող։ Ստեղծագործական առաջին շրջանի երկերում՝ «Մեղադրանք» («*Optužba*»), «Սև ձայներ» («*Crni glasovi*») պատմվածքների ժողովածուներում, *«Ռասապ»*, *«Ռադնիցի»*, *«Չուպալո»* վեպերում պատկերել է հարավսլավոնական գյուղացիների ծանր կյանքը, որի համար էլ բնորոշվել է որպես խորվաթական Մաքսիմ Գորկի։ 1905 թվականից ճամփորդել է Եվրոպայում, եղել Վիեննայում, Մյունխենում, Բեռլինում, Փարիզում, ծանոթացել ու մտերմացել խորվաթ և օտարազգի անվանի գրողների, արվեստագետների հետ (Իվան Մեշտրովիչ, Վլադիմիր Բեչիչ, Միրկո Ռաչկի, Հերման Բար, Ստեֆան Ցվայգ, Ստանիսլավ Պշիբշևսկի, Մաքսիմ Գորկի, Կոնստանտին Ստանիսլավսկի և այլք)։ Իր կյանքի վիեննական շրջանում էլ հենց գրել է «Կրքերի հրդեհ» («*Požar strasti*», 1910 թ., հրատարակվել է 1912 թ.) դրաման, որը համարվում է նրա գլուխգործոցը և որը լայն արձագանք է գտել եվրոպական երկրներում։ Համաշխարհային երկու պատերազմների միջակայքում Յոսիպ Կոսորն ապրել է Շվեյցարիայում, Սկանդինավյան թերակղզում, Ռուսաստանում, Անգլիայում, Ֆրանսիայում, Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից հետո՝ խորվաթական Դուբրովնիկ քաղաքում։

Յոսիպ Կոսորը երեք անգամ առաջադրվել է գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի։

Խորվաթիայի Հանրապետության նախկին վարչապետ Յադրանկա Կոսորի և գրողի միջև ազգակցական կապ կա։

## Երկերի ընտրանի
* *Crni glasovi*, 1905;
* *Optužba*, 1905;
* *Rasap*, 1906;
* *Radnici*, 1906;
* *Cupalo*, 1907;
* *Požar strasti*, 1911;
* *Mime*, 1916;
* *People of the Universe*, 1917;
* *Beli plamenovi*, 1920;
* *Žena*, 1920;
* *Nepobjediva lađa*, 1921;
* *U «Café du Dôme»*, 1922; 
* *Razvrat*, 1923;
* *Pomirenje*, 1923;
* *Rotonda*, 1925;
* *Čovječanstvo*, 1925;
* *Miris zemlje i mora*, 1925;
* *Atlantikom i Pacifikom*, 1927;
* *White flames*, 1929;
* *Izabrane pripovijesti*, 1950;
* *Život u ravnici*, 1952.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Jelčić, Dubravko; Pavlović, Goran (ur.) *Josip Kosor : prilozi sa znanstvenoga kolokvija, Otok, 5. listopada 2002., održanoga u sklopu 13. pjesničkih susreta u Drenovcima, 8. lipnja 2002.*, "Hrašće", Drenovci, 2002., 
*Jelčić, Dubravko. *Strast avanture ili Avantura strasti : Josip Kosor : prilog tezi o autohtonosti ekspresionizma u Hrvatskoj književnosti*, "August Cesarec", Zagreb, 1988., **
**Djela Josipa Kosora, I-XII,* priredio Ivica Matičević, Ex libris, Zagreb, 2011-2017.
*Ivica Matičević, *Trijumf duše. Knjiga o Josipu Kosoru,* Ex libris, Zagreb, 2018.
*Ivica Matičević, *Figura promjene u dramama Josipa Kosora*, Crkva u svijetu⁵
*J. Kaštelan - Pogovor knj. Izabrane pripovijesti, 1950,, Zagabria
*B. Hećimović - 13 hrvatskih dramatičara, 1976,, Zagabria
*D. Jelčić - Strast avanture ili avantura strasti, 1988,, Zagabria
*B. Brlenić-Vujić - Jelčićev Kosor (usporednosti). Krležini dani u Osijeku, 1997, Zagabria
*S. Petlevski - Nepobjediva lađa na Panonskom moru, 1997,, Zagabria
*K. Nemec - Povijest hrvatskog romana od 1900. do 1945. godine, 1998, Zagabria
*B. Senker - Hrestomatija novije hrvatske drame (1895–1940), 2000, Zagabria
*L. Paljetak - Pariške drame Josipa Kosora, 2002, Zagabria
*B. Senker - Kazališne razmjene, 2002, Zagabria
*S. Miličić - Povodom Požara strasti, Pravda, Belgrado, numero=17, anno=1921
*M. Bogdanović - Dve drame g. Kosora,  Srpski književni glasnik, Belgrado, numero=22, anno=1927, pp=50–52 
*B. Stojković - Josip Kosor, Život i rad, Belgrado, numero=1, anno=1928, pp=653–662
*S. Vereš - Josip Kosor, Književne novine, Belgrado, numero=1, anno=1954, p=1
*A. Šljivarić - Predgovor knj. Pripovijesti, Požar strasti, Pet stoljeća hrvatske književnosti, Zagabria, 79, anno=1964  pp=7–18 
*Lj. Maraković - Eseji i kritike |rivista= Pet stoljeća hrvatske književnosti, Zagabria, numero=86, anno=1971, pp=447–449

## Արտաքին հղումներ
* Косор Йосип 
* Josip Kosor
* Josip Kosor
* http://www.inst.at/trans/16Nr/05_2/daviau16.htm|titolo=Informazioni su Josip Kosor
* http://www.matica.hr/knjige/194/|titolo=Informazioni su Josip Kosor
* http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=245, Biografia di Josip Kosor
* http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=33339, Biografia di Josip Kosor

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորվաթ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորվաթ գրողներ
Կատեգորիա:Խորվաթ դրամատուրգներ