Պոպուլյարներ

300px|մինի|Գրակքոս եղբայրները, հեղինակ՝ Էժեն Գիյոմ
**Պոպուլյարներ** (,  - ժողովուրդ), գաղափարա-քաղաքական հոսանք Հռոմեական հանրապետությունում՝ մ․ թ․ ա․ 2-րդ դարի վերջին 1-ին դարին։

Պոպուլյարները արտահայտել են հռոմեական քաղաքացիների լայն զանգվածների՝ պլեբսի, առաջին հերթին՝ գյուղական պլեբսի, շահերը և հակադրվել օպտիմատներին։ Պոպուլյարների հենարանը ժողովրդական ժողովն էր, օպտիմատներինը՝ ծերակույտը։
## Պոպուլյարների պայքարը
Պոպուլյարները պայքարել են ագրարային հարցի լուծման և հռոմեական պետության դեմոկրատացման համար։ Պոպուլյարների առաջնորդները, հազվադեպ բացառությամբ, պատկանել են նոբիլիտետին։ Պոպուլյարների հայտնի ներկայացուցիչներն էին Գրակոոս եղբայրները, մ․ թ․ ա․ 106 և 104 թվականների ժողովրդական տրիբուն Գայոս Գլավկիան, մ․ թ․ ա․ 103 և 100 թվականների ժողովրդական տրիբուն Ապուլեյոս Սատուրնինոսը։

Պոպուլյարների քաղաքական պայքարի ձևերը օգտագործել են նաև Գայոս Մարիոսը և Հուլիոս Կեսարը։

## Գրականություն
*Brunt, P.A. "The Roman Mob." *Past and Present* 35 (1966) 3–27.
* Holland, Tom. (2003) * (London:Abacus)
*Hölkeskamp, Karl-J. "Conquest, Competition and Consensus: Roman Expansion in Italy and the Rise of the *nobilitas*." *Historia* 42 (1993) 12–39.
*[[Fergus Millar|Millar, Fergus]]. "Politics, Persuasion and the People before the [[Social War (91–88 BC)|Social War]] (150–90 B.C.)." *Journal of Roman Studies* 76 (1986) 1–11.
*Millar, Fergus. "Political Power in the Mid-Republic: [[Curia Hostilia|Curia]] or [[Comitium]]?" *Journal of Roman Studies* 79 (1989) 138–150.
*Millar, Fergus. “Popular Politics at Rome in the Late Republic.” In *Leaders and Masses in the Roman World: Studies in Honor of Zvi Yavetz.* Edited by I. Malkin and Z.W. Rubinsohn. Leiden: E.J. Brill, 1995. Limited preview [https://books.google.am/books?id=zlp5orrpC4gC&printsec=frontcover&dq=intitle:Leaders+intitle:and+intitle:Masses+intitle:in+intitle:the+intitle:Roman+intitle:World&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=1&as_miny_is=2009&as_maxm_is=12&as_maxy_is=2009&as_brr=0&as_pt=ALLTYPES#PPA91,M1 online.]
*Millar, Fergus. *The Crowd in Rome in the Late Republic*. University of Michigan Press, 2002. Limited preview [https://books.google.am/books?id=YVBNzYQy5vYC&printsec=frontcover&dq=intitle:Crowd+intitle:in+intitle:Rome+intitle:in+intitle:the+intitle:Late+intitle:Republic&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=1&as_miny_is=2009&as_maxm_is=12&as_maxy_is=2009&as_brr=0&as_pt=ALLTYPES online.]
*[[Michael Parenti|Parenti, Michael]]. "[[The Assassination of Julius Caesar: A People's History of Ancient Rome]]". The New Press, 2003. ISBN 1-56584-797-0.
*Seager, Robin. "Cicero and the Word *popularis*." *Classical Quarterly* 22 (1972) 328–338.
*[[A. N. Sherwin-White|Sherwin-White, A.N.]] "The *Lex repetundarum* and the Political Ideas of [[Gaius Gracchus]]." *Journal of Roman Studies* 72 (1982) 18–31.
*[[Lily Ross Taylor|Taylor, Lily Ross]]. *Party Politics in the Age of Caesar*. University of California Press, Berkeley, 1949. Limited preview [https://books.google.am/books?id=CExfyh36ZGwC&printsec=frontcover&dq=intitle:Party+intitle:Politics+intitle:in+intitle:the+intitle:Age+intitle:of+intitle:Caesar&lr=&as_brr=3&as_pt=ALLTYPES online.]
*Yakobson, Alexander. "*Petitio* et *largitio*: Popular Participation in the [[Centuriate Assembly]] of the Late Republic." *Journal of Roman Studies'' 82 (1992) 32–52.

## Արտաքին հղումներ
*Videos of talks by Michael Parenti, about his book "The Assassination of Julius Caesar: A People's History of Ancient Rome", which describes the conflict between optimates and populares: 76 minute talk in 1 part, and in 8 parts.

Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքականություն