Ռոջեր Ֆրայ

**Ռոջեր Էլիոթ Ֆրայ** (, ), անգլիացի նկարիչ, արվեստաբան, քննադատ, վորտիցիզմի նախակարապետներից մեկը, Բլումսբերի խմբի անդամ։ Հաստատելով իր համբավը որպես Հին վարպետների գիտակի՝ նա դարձել է ֆրանսիական գեղանկարչության վերջին զարգացումների ջատագովը, ջատագովը ավանգարդի նոր փուլի, որին տվել է իր իսկ ձևակերպած, հեղինակած պոստիմպրեսիոնիզմ եզրույթ-անվանումը։ Նա առաջին գործիչն էր, ով Բրիտանիայում բարձրացրեց հանրության իրազեկվածությունը ժամանակակից արվեստի վերաբերյալ և ընդգծեց նկարների ֆորմալ հատկանիշների գերակայությունը զուգակցվող գաղափարների նկատմամբ։ Արվեստի պատմաբան Քենեթ Քլարկը նրան բնորոշել է որպես մի արվեստագետի ու արվեստաբանի, ով «ամենամեծ ազդեցությունն է գործել ճաշակի վրա Ջոն Ռասկինի ժամանակներից ի վեր... Քանի որ ճաշակը կարող է փոխել մեկ մարդ, այն փոխել է Ռոջեր Ֆրայը»։ Ֆրայի նորարական ճաշակն ազդել է հիմնականում անգլոֆոն աշխարհի վրա, և նրա հաջողությունը գլխավորապես կայանում էր նրանում, որ կրթված հանրությանն ազդարարեց փարիզյան ավանգարդի վերջին գեղարվեստական զարգացումների բեկումնային տարբերակի մասին։

## Կենսագրություն
Սովորել է Քեմբրիջի համալսարանի Թագավորական քոլեջում։ Ուսանողական տարիներին ճամփորդել է Իտալիայում, որոշ ժամանակ ապրել Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում՝ Փարիզում, ուսումնասիրել հին վարպետների արվեստը։ Ստեղծագործական առաջին շրջանում հիմնականում բնանկարներ է արել։

1906 թվականին դարձել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի համակարգող (կուրատոր)։ Այդ նույն տարում իր համար բացահայտել է Պոլ Սեզանի արվեստը և սկսել է բուռն կերպով հետաքրքրվել իր ժամանակակից ֆրանսիական գեղարվեստով։ 1910 թվականին լոնդոնյան *Գրաֆտոն* պատկերասրահում կազմակերպել է *Մանեն և պոստիմպրեսիոնիստները* ցուցահանդեսը։ Չնայած մամուլի քննադատական դիտողություններին՝ 1912 թվականին կազմակերպել է պոստիմպրեսիոնիստական երկրորդ ցուցահանդեսը, որտեղ ժամանակի անգլիացի նկարիչների գործերի կողքին ներկայացվել են Անրի Մատիսի, ֆովիստների, Պաբլո Պիկասոյի և ժորժ Բրաքի աշխատանքները։ գեղանկարչական, կազմակերպական, գրական գործունեության մեջ նրան աջակցել է մեկենասուհի լեդի Օտտոլայն Մոռելը, ով մի ժամանակ նրա սիրուհին էր եղել։

1913 թվականին Ֆրայը բացել է *Omega Workshops*դիզայն-արվեստանոցը, որտեղ այլոց թվում աշխատել են նաև ճանաչված նկարիչներ Դունկան Գրանտը, Ուիլյամ Ռոբերտսը, Վանեսա Բելլը։

Ֆրայն անդամակցել է Բլումսբերի խմբին՝ հասարակական մի ակումբի, որտեղ ընդգրկված էին անգլիական մտավոր վերնախավի ներկայացուցիչներ։

1940 թվականին լույս է տեսել Ռոջեր Ֆրայի գեղարվեստական կենսագրությունը՝ Վիրջինյա Վուլֆի հեղինակությամբ։

Նկարչի աշխատանքները պահվում են բրիտանական Թեյթ պատկերասրահում, Էշմոլի թանգարանում, Մանչեստրի գեղարվեստական պատկերասրահում, Կուրթոյի արվեստի ինստիտուտում...:

## Գրքեր
* *Art and Commerce* (1926)
* *Art History as an Academic Study* (1933)
* *The Artist and Psycho-Analysis* (1924)
* *Arts of Painting and Sculpture* (1932)
* *Vision and Design* (1920)
* *Transformations* (1926)
* *Cézanne. A Study of His Development* (1927) [առաջին հրատարակությունը ֆրանսերեն էր, « Le développement de Cézanne », 1926]
* *Henri Matisse* (1930)
* *Characteristics of French Art* (1932)
* *Reflections on British Painting* (1934)
* *Giovanni Bellini* (1899)
* *Duncan Grant* (1923)
* *Flemish Art* (1927)
* *Last Lectures* (1933)
* *A Sampler of Castille* (1923)
* *Twelve Original Woodcuts* (1921)
**Թարգմանություն**։
* *Some poems of Mallarme* (1936)

## Պատկերասրահ

Roger Fry Paisaje de invierno.jpg|*Ձմեռային բնանկար (1914)*
Roger Fry - Virginia Woolf.jpg|*Վիրջինյա Վուլֆի դիմանկարը (1917)*
Roger Fry Still Life with Omega Flowers.jpg|*Ծաղիկներով նատյուրմորտ*
Roger Fry - woman on sofa.jpg|*Կինը բազմոցին, (1915)*
Roger Fry Naturaleza muerta.jpg|*Նատյուրմորտ (1915)*
Roubaix Roger Fry bateaux au port.JPG|*Մակույկներ նավահանգստում*
Roubaix Roger Fry Vue de Cassis.JPG|*Վյու դը Կասսի (1925)*
Fry, River with Poplars.jpg|*Գետ և բարդիներ (1912)*
Portrait of Edith Sitwell.jpg|*Էդիտ Սիթվելի դիմանկարը (1918)*
Roger Fry Nina Hamnett.jpg|*Նինա Հեմնեթի դիմանկարը (1917)*
Roger Fry self-portrait.jpg|Ինքնանկար
Roger Fry, 1930-1934.jpg|Ինքնանկար. 1930-1934
Edward Carpenter, 1894.jpg|Էդվարդ Քարփենթերի դիմանկարը. 1894


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Virginia Woolf, *Roger Fry: A Biography* (1940) 
*Denys Sutton, *Letters of Roger Fry* (1972) 
*Frances Spalding, *Roger Fry: Art and Life*, University of California Press, (1980) 
*David Boyd Haycock. "A Crisis of Brilliance: Five Young British Artists and the Great War" (2009)
*Christopher Reed, *A Roger Fry Reader* (1996) 
*Gal, Michalle. *Aestheticism: Deep Formalism and the Emergence of Modernist Aesthetics.* Peter Lang AG International Academic Publishers, 2015 

## Արտաքին հղումներ
* Roger Fry at artcyclopedia.com
*Roger Fry at Oxford Encyclopedia of Aesthetics (2nd edition)
*Roger Fry' s biography in the Burlington Magazine
*Roger Fry - Vision and design ,Chatto and Windus, London 1920
*"Post-Impressionism", Roger Fry's lecture on the closing of the "Manet and the Post-Impressionists" exhibition at the Grafton Galleries, as published in The Fortnightly Review
*"Roger Fry, Walter Sickert and Post-Impressionism at the Grafton Galleries", a reflection by Prof. Marnin Young on the 1910-1911 exhibition

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Թանգարանային աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Պոստիմրեսիոնիստ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քննադատներ