open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բաբկեն Չոբանյան

**Բաբկեն Սամվելի Չոբանյան** (), հայ դերասան, 2015 թվականին Երևանի քաղաքապետարանի կողմից պարգևատրվել է «Երևան քաղաքի մշակույթի պատվավոր գործիչ» հուշամեդալով։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2019)։ Հայտնի է «Կյանք ու կռիվ 2. 25 տարի անց» ֆիլմում Արմանի դերակատարմամբ, «Հատուկ բաժին» կարճամետրաժ սերիալում Ռոբի դերակատարմամբ, ինչպես նաև «Հոսանքին հակառակ» հեռուստանովելում Արմենի դերակատարմամբ ու «Հանդիպման վայր» ֆիլմում Տիգրանի դերակատարմամբ։ «Անհայտ բաժանորդ» ֆիլմում մարմնավորել է Ռոբերտի դերը։

## Կենսագրություն
Բաբկեն Չոբանյանը ծնվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում։ 4-րդ դասարանից սկսել է հաճախել Աննա Պետրոսյանի դպրաթատրոն, որը գործում էր եկեղեցուն կից։ 1994 թվականին ավարտել է Գյումրիի թիվ 7 միջնակարգ դպրոցը։ 1994-1998 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում։ 1999-2007 թվականներին աշխատել է Գյումրու Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում։ Դրա հետ մեկտեղ նա աշխատել է նաև ԵԹԿՊԻ Գյումրիի մասնաճյուղում՝ որպես դերասանի վարպետության և բեմական խոսքի դասախոս, ինչպես նաև Գյումրիի «Ցայգ» հեռուստաընկերությունում՝ որպես հաղորդավար։ 2007 թվականից աշխատում է Երևանի Հ.Ղափլանյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում` որպես դերասան։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 20-ին արժանացել է ՀՀ վաստակավոր արտիստի կոչման։

2024 թվականի մարտից վարում է Հանրային հեռուստատեսությամբ հեռարձակվող «Թույլ օղակ» հեռուստախաղը։

## Անձնական կյանք
Ամուսնացած է։ Ունի երկու որդի՝ Սամվելը և Արամը։

## Դերեր ներկայացումներում

«Art փսիխոզ»                          Սերժ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Խաչատուր Չալխուշյան

**Խաչատուր Քրիստափորի Չալխուշյան** (), ռուսաստանցի հայ ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Հայրը ՝ Քրիստափոր Քրիստափորի Չալխուշյանը սերել է աղքատացած ազնվական ընտանիքից։ Նա և նրա ավագ եղբայրը՝ Գրիգորը («Ռոստովի պատմություն» հայտնի աշխատության հեղինակ, 1883) ստացել են իրավաբանական կրթություն։

Խաչատուր Չալխուշյանը ծնվել է 1899 թվականին Նոր Նախիջևանում։ Ավարտել է Դոնի Ռոստովի Պետրովյան ռեալական դպրոցը։

Մրցույթով ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքացիական ինժեներների ինստիտուտը, բայց աղքատության պատճառով երեք տարի անց ստիպված է եղել թողնել ուսումը և ապրուստի համար գումար վաստակել։ Աշխատել է ակադեմիկոս Մարիան Պերետյատկովիչի, Լեոնտի Բենուայի և այլոց նախագծային բյուրոներում։

1937 թվականին մշակել է Դոնի Ռոստովի Կ. Մարքսի անվան գրադարանի նոր շենքի նախագիծը, որն այդպես էլ կյանքի չկոչվեց։

1938 թվականին ձերբակալվել է, 1939 թվականի մարտի 16-ին դատապարտվել Քրեական օրենսգրքի 58-1 "а", 9, 11 հոդվածներով։ Հետագայում գործը կարճվել է հանցանքի ապացույցներ չլինելու պատճառով և Չալխուշյանն ազատ է արձակվել։

Մահացել է 1980 թվականին, Մոսկվայում։

## Առավել հայտնի նախագծեր
* Թիվ 2 հսկա տուն Պրոֆսոյուզնայա փողոցում (1920-ական թվականներ), Դոնի Ռոստով
* «Ռոստով» հյուրանոց (*Ի. Ե. Չերքեսյանի և Լ. Ֆ. Էբերգի հետ համատեղ*, 1920-ական թվականներ), Դոնի Ռոստով
* «Երիտասարդ մասնագետների» տուն (*Յ. Ա. Ռեբայնի հետ համատեղ,* 1936, Տագանրոգ, Ֆրունզեի փողոց, 43

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Իմ ընկերուհին հրեշ է

**«Իմ ընկերուհին հրեշ է»** (), կանադական և իսպանական ֆանտաստիկ ֆիլմ, որի հեղինակն է Նաչո Վիկալոնդո։ Ֆիլմը դուրս է եկել էկրաններին 2016 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։

## Սյուժե
Սյուժեի մեջ պատմվում է, որ հսկայական հրեշը հարձակվում է Սեուլ քաղաքի վրա։ Գլորիան կորցրել էր իր աշխատանքը և իր ընկերոջ հետ սկսում են ենթադրել, որ մասնակից են այդ իրադարձություններին։

## Դերերում

## Փաստեր
* Նկարահանումներ ժամանակ Էն Հեթուեյը եղել է հղի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Իսպանական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Կանադական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Կանադական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր գրողների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների կանադական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հարբեցողության մասին
Կրետեի ապստամբություն

**1866-1869 թվականների Կրետեի ապստամբություն**, սովորաբար անվանվում է **Կրետական մեծ հեղափոխություն** (), հույն հեղափոխականների կողմից կազմակերպված հակաթուրքական ընդվզում Կրետե կղզում։

## Պատմություն
### Նախապատմություն
Կրետեի քրիստոնյա հեղափոխականները մայրցամաքային Հունաստանի ապստամբների հետ 1821 թվականին մեծ ընդվզում են բարձրացրել, սակայն թուրքերին հաջողվել է հաջողության հասնել՝ պաշարելով Խանիա, Ռեթիմնո, Հերակլիոն և Այոս Նիկոլաոս քաղաքները։ 1828 թվականին Կրետեն անցում է Օսմանյան կայսրության վասալ Եգիպտոսին, իսկ 1840 թվականին կղզին վերստին դառնում է օսմանյան տիրույթ։

Կրետեի բնակիչները օսմանյան կարգերի դեմ պայքարել են նաև 1841-1858 թվականներին, սակայն միասնական չլինելու պատճառով պարտություն են կրել։ Քրիստոնյա կրետացիների անհնազանդ վարքը օսմանյան իշխանություններին ստիպում է գնալ փոխզիջումների․ քրիստոնյաները ևս ստացան զենք կրելու իրավունք, վերաբացվեցին մի քանի եկեղեցիներ և քրիստոնեական համայնքներ։ Այս զիջումները առաջացրեց Կրետեի մուսուլմանների դժգոհությանը, իսկ քրիստոնյաները շարունակում էին ներկայացնել իրենց պահանջները՝ նպատակ ունենալով Կրետեն միավորել Հունաստանին։

### Ապստամբության ընթացք
Հերթական անգամ քրիստոնյաները բարեփոխումների մտադրությամբ նամակ-խնդրագրով ներկայացան Օսմանյան սուլթանին, սակայն պատասխան չստացան, ինչն էլ ստիպեց տեղի հույներին անցնել զինված գործողությունների։

Ձևավորվեցին զինված խմբեր, որից հետո 1866 թվականի օգոստոսի 21-ին պաշտոնապես ապստամբություն հայտարարվեց։ Զինված պայքարը վայելում էր Հունաստանի և մի շարք այլ եվրոպական երկրների համակրանքը։ Կարճ ժամանակ անց ապստամբների բանակը իր վերահսկողության տակ վերցրեց կղզու կենտրոնական մասը, սակայն չկարողացավ պաշարել հյուսիսային չորս ամրոցները։

Շուտով Կրետեի ապստամբների օգտին սկսեցին հանդես գալ Եվրոպայի առաջատար երկրները՝ Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Պորտուգալիան։ Արևմաեվրոպական երկրների հակասական արձագանքը զայրույթ առաջացրեց օսմանցի ղեկավարության շրջանում։ Թուրքերը սկսեցին վայրագություններ կատարել՝ հարձակվելով **Արկադի** վանքի վրա։ Ե՛վ Հունաստանի ազգային հեղափոխության և կրետական ապստամբության տարիներին այս վանքը ուներ ռազմավարական կարևոր նշանակություն, քանի որ այստեղ էր գտնվում հույների ռազմական կենտրոնը։ Թուրքերը ներխուժեցին վանք և ապստամբները ստիպված եղան պայթեցնել զինանոցը, որը հանգեցրեց զգալի թվով մարդկային կորուստների՝ և՛ հույների, և՛ թուրքերի կողմում։

Ապստամբների առաջխաղացումը կասեցնելու համար Օսմանյան կայսրության իշխանությունը ստիպված է լինում բանակցությունների ուղարկել մեծ վեզիր **Մեհմեդ** **Էմին** փաշային։ 1869 թվականին ապստամբությունն ավարտվեց՝ իսկ Կրետեն ստացավ որոշակի ինքնավարություն։

## Տես նաև
* Հունաստանի ազգային-ազատագրական պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապստամբություններ
Կատեգորիա:Կրետե
Կատեգորիա:Հույն-թուրքական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Մուն Ջեին

**Մուն Ջեին** (; ), ԶԼՄ-ներում հիշատակվում է նաև **Մուն Չժե Ին**, կորեացի պետական և քաղաքական գործիչ, իրավաբան։ 2017 թվականի մայիսի 10-ին ընտրվել է Հարավային Կորեայի նախագահ։ 2012 թվականին Միացյալ դեմոկրատական կուսակցության կողմից առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու։ Նախկինում եղել է Միացյալ դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ։

## Կենսագրություն
Մուն Ջեինը ծնվել է 1953 թվականի հունվարի 24-ին Կոջեդո կղզում։ Նրա հայրը եղել է փախստական Հյուսիսային Կորեայից, ում տեղահանել էին իր հայրենի Համհընգ քաղաքից, երբ 1950 թվականի դեկտեմբերին, Կորեական պատերազմի ժամանակ, չինական զորքերը՝ ՄԱԿ-ի ուժերի նահանջից հետո, սկսել էին ռմբակոծել քաղաքը։ Մուն Ջեինը սովորել է Պուսանի Քյոննամ միջնակարգ դպրոցում, որը համարվում է Սեուլից դուրս ամենաէլիտար միջնակարգ դպրոցներից մեկը։ Սովորել է Քյոնհիի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում։ Ձերբակալվել և հեռացվել է համալսարանից, երբ կազմակերպել է ուսանողական ցույցեր ընդդեմ Յուսինի սահմանադրության։ Ավելի ուշ զորակոչվել է բանակ, որտեղ էլ 1976 թվականին մասնակցել է Պհանմունդժոմի դեպքերին։ 2012 թվականի ընտրությունների ժամանակ, հավաքելով 48% ձայն, պարտվել է Փակ Կըն Հյեին։

## Ընտրություններ
Փակ Կըն Հյեի իմպիչմենտից հետո, նախագահական արտահերթ ընտրությունները նշանակվել էին 2017 թվականի մայիսի 9-ին։ Մուն Ջեինը ընտրություններին մասնակցել է որպես Տոբուրո դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու։ Էքզիթփոլերի համաձայն, նա հավաքել էր ձայների 41,4 %-ը։ Վերջնական տվյալներով նա հավաքել է ձայների 41,08%-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի նախագահներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Պետության ղեկավարներ
Ահմեդ Ալի Չելիքթեն

**Ահմեդ Ալի Չելիքթեն**, հայտնի է նաև որպես Արապ Ալի կամ Իզմիրլի Ահմեդ Ալի (Իզմիրլի Ալի Ահմեդ օղլու) , ), աֆրոթուրք օդաչու, ավիացիայի պատմության առաջին սևամորթ ռազմական օդաչուն։ Սևամորթ երկու ռազմական օդաչուներից մեկն է, ով մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Երկրորդը եղել է Էժեն Բյուլլարը։ Նրա ստրկուհի տատին բերել են Բորնուից (ներկայումս գտնվում է Նիգերիայում), իսկ հայրը Սոմալիից է։

## Կենսագրություն
Ահմեդը ծնվել է 1883 թվականին Զմյուռնիայում (ներկայումս Իզմիր) աֆրոթուրք Ալի բեյի և Էմինե հանըմի ընտանիքում։ Ահմեդը ցանկացել է դառնալ ծովային և 1904 թվականին ընդունվել է Ծովային տեխնիկական ուսումնարան։ 1908 թվականին ավարտել է ուսումնարանը՝ կրտսեր լեյտենանտի զինվորական կոչումով։ Այնուհետև ընդունվել է Թռիչքների ռազմածովային ակադեմիայի ավիացիայի բաժինը, որը ստեղծվել էր 1914 թվականի հունիսի 25-ին Յեշիլքյոյում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամուսնացել է Հատիջե հանըմի հետ (1897—1991), ով ներգաղթել էր Պրևեզայից։ Նա եղել է աշխարհի միակ սևամորթ ռազմական օդաչուն, այն պահին, երբ 1916 թվականի նոյեմբերին անցել է զինծառայության։ 1917 թվականի դեկտեմբերի 18-ին կապիտան Ահմեդ Ալին ուղարկվել է Բեռլին՝ ավիացիոն կուրսեր անցնելու համար։

Մահացել է 1969 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* David Nicolle, *The Ottoman Army 1914—1918*, Osprey, Men-at-Arms Series, 1994.
* Dünyanın ilk siyah pilotu: Arap Ahmet (World’s first black pilot) , NTVMSNBC, March 7, 2011.
* Black people flying aircrafts (sic)
* Dünyanın ilk siyah pilotu: Arap Ahmet, фотографии на сайте газеты *Sabah*.

Կատեգորիա:Թուրք օդաչուներ
Կատեգորիա:Իզմիր քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ
Samsung Galaxy S8/S8+

**Samsung Galaxy S8** (SM — G950F / SM — G955F), սմարթֆոն ութերորդ սերնդի Galaxy S, թողարկել է  Samsung Electronics ընկերությունը  2017 թվականի մարտի  29-ին Նյու Յորքում, Galaxy Unpacked 2017-ում։

Մոդելը տարբերվում է էկրանի չափսերով, հետ վերադարձի կոճակի բացակայությամբ, որը փոխարինել են ինչպես ընկերությունն է անվանում «անտեսանելի կաճակով»  (այն գտնվում է ապակու տակ և փոխանցում է թրթռոցի զգացողություն, ինչպես  iPhone 7) աչքերի սկաներով, դեմքի հայտնաբերիչ տեխնոլոգիայով, մատնահետքերի սկաներով, որը գտնվում է սմարթֆոնի հետևի մասում, տեսախցիկի կողքին նաև փոշուց և խոնավությունից պաշտպանվելու հատկությամբ, IP68 տեխնոլոգիայով, փորձնականորեն սմարթֆոնը կարող է 30  րոպե գտնվել  1.5  մետր խորությունում։ Ինչպես նաև ունի անլար լիցքավորման հնարավորություն։ Պրոֆեսիոնալ հայելային տեսախցիկներով  Dual Pixel 12 մեգապիքսել OIS (F1.7) + 8 մեգապիքսել  (F1.7) և  3D — ապակիով, որը կորացված է երկու կողմից (առջևից և հետևից)։ Այն նաև հագեցած է նոր ձայնային խելացի օգնականով Bixby։

## Տեխնիկական տվյալներ
### Սարքավորման դրույթը
Սմարթֆոնը ունի 64-բիթանոց ութ միջուկանի Exynos 8895V (եվրոպական տարբերակը)։ Հյուսիսային Ամերիկայի համար նախատեսված տարբերակում օգտագործվում է  Qualcomm Snapdragon 835 պրոցեսորով։ Որպես գրաֆիկական  պրոցեսոր տեղադրված է  Mali-G71 MP20 (եվրոպական տարբերակում) և  Adreno 540 (Հյուսիսային Ամերիկայի համար նախատեսված տարբերակում)։ Օպերատիվ հիշողությունը կազմում  է  4 ԳԲ (LPDDR4), ներքին հիշողությունը՝ 64 ԳԲ  (UFS 2.1)։ Կա նաև  microSD-քարտի աջակցություն մինչև  256 ԳԲ։ Ինչպես նաև ունի  ունիվերսալ դաշտ նախատեսված SIM+SIM  կամ SIM+microSD (ինչպես նախորդ մոդելում էր)։ Անլար կապ. 802.11 a/b/g/n/ac 2.4G+5&nbsp;GHz, VHT80 MU-MIMO,Bluetooth®v5.0 (LE մինչև 2Mbps),ANT+,USB Type C,NFC, GPS,GLONASS,Beidou։ Մարտկոցի հզորությունը Galaxy S8 կազմում է 3000 միլիամպեր, Galaxy S8+ — 3500 միլիամպեր։ Երկու մոդելներն էլ ունեն անլար լիցքավորման հնարավորություն։ Հետևի  տեսախցիկը 12 մեգապիքսելանոց է ֆազային ավտոֆոկուսով Dual Pixel տեխնոլոգիայով և օպտիկական կայունացմամբ։ Առջևի տեսախցիկը 8 մեգապիքսելանոց է։ Սմարթֆոնի չափսերն են 148,9 х 68,1 х 8 մմ-Galaxy S8, 159,5 х 73,4 х 8,1 մմ-Galaxy S8 Plus։ Քաշը 152 գ - Galaxy S8, 173 գ- Galaxy S8 Plus։

Սմարթֆոնի էկրանում  օգտագործվում է Super AMOLED տեխնոլոգիան, 1440x2960 մեգապիքսելանոց բանաձևով, հարաբերական առումով 18,5։

## Ծրագրային դրույթը
Օպերացիոն համակարգը Android 7.0 Nougat, Grade UX ինտերֆեյսով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք
* Գալաքսի S8֊ը րեդիթում

Կատեգորիա:Սամսունգ
Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Ահմեդիե մզկիթ

**Ահմեդիե մզկիթ** () հայտնի է նաև որպես **Քեֆչե Դեդե մզկիթ** (), գործող մզկիթ Ստամբուլի Յուսքյուդար շրջանի Ահմեդիե թաղամասում։ Գտնվում է քաղաքի ասիական հատվածում։

Մզկիթը կառուցվել է ճարտարապետ Մեհմեդ Թահիր աղայի կողմից՝ օսմանյան ճարտարապետական ոճով։ Կառուցումը սկսվել է 1721 թվականին և տևել մոտ մեկ տարի։ Մզկիթը երկու անգամ վերանորոգվել է (1861 և 1885 թվականներին) և ամբողջությամբ վերականգնվել 1965 թվականին։

Սկզբնական շրջանում մզկիթը հանդիսացել է որպես մեկ կառույց։ Ավելի ուշ մզկիթի մոտ կառուցվել է գերեզմանատուն և կանգնեցվել լրացուցիչ շինություններ՝ իմարեթ, շատրվան, մեքթեբ, մեդրեսե և գրադարան։ Մինչ 2008 թվականը թաղամասը, որտեղ գտնվում էր մզկիթը, կոչվել է «Քեֆչե Դեդե»։ Այստեղից էլ ի հայտ է եկել մզկիթի երկրորդ անվանումը։

## Արտաքին հղումներ
* İstanbul Kültür Envanteri-Ahmediye Camii 
* Üsküdar Belediyesi-Ahmediye Camii

Կատեգորիա:Ստամբուլի մզկիթներ
Ստամբուլի մեծ ավտոկայարան

400px|thumb|right|Ավտոկայարանի ընդհանուր տեսքը
**Ստամբուլի մեծ ավտոկայարան** (), Ստամբուլի կենտրոնական և ամենամեծ ավտոկայարանը, որը գտնվում է Ստամբուլի Բայրամփաշա շրջանում։ Իրականացնում է միջքաղաքային ուղևորափոխադրումներ։

## Պատմություն
1980-ական թվականներին պրովինցիալ քաղաքներից դեպի Ստամբուլ ներհոսքի մեծացման հետ մեկտեղ, Թոփքափը ավտոկայարանը չկարողացավ այլևս սպասարկել ուղևորահոսքը և բացել նոր ուղղություններ։ Այս փաստի հետ կապված 1987 թվականին ընդունվեց որոշում՝ Ստամբուլում կառուցելու նոր ավտոբուսային կայարան, որը համաձայն նախագծի, կարող էր սպասարկել միանգամից մի քանի տասնյակ միջքաղաքային և միջհամայնքային ավտոբուսային երթուղիներ։ Այդ նպատակով Բայրամփաշա շրջանում սկսվեց կառուցվել նոր ավտոկայարան։ Ավտոկայարանը, որը անվանվեց «Ստամբուլի մեծ ավտոկայարան», շահագործման է հանձնվել 1994 թվականին։ Կառուցման ծախսը կազմել է 140 միլիոն դոլլար։

## Տեղակայում
Ավտոկայարանը գտնվում է Ստամբուլի եվրոպական հատվածում՝ Բայրամփաշա շրջանում։ Այն Թուրքիայի և Արևելյան Եվրոպայի ամենամեծ ավտոկայարանն է, որի տարածքը կազմում է 242 000 մ²։ Տերմինալը ունի 324 պլատֆորմներ։ Այստեղից կարելի է մեկնել Թուրքիայի գրեթե բոլոր քաղաքներ։ Ավտոկայարանից ավտոբուսները մեկնում են նաև Բալկանյան թերակղզու երկրներ, Իտալիա, Գերմանիա, Մոլդովա, Ուկրաինա, Վրաստան,Հայաստան, Ադրբեջան և Իրան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք էջ 

Կատեգորիա:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի տրանզիտ կենտրոններ
Արփիար Տեր-Մարգարյան

**Արփիար Տեր-Մարգարյան** (), խմբագիր, մանկավարժ, արձակագիր։
 
1902 թվականին ավարտելով Բիթլիսի ամերիկյան վարժարանը՝ որպես ուսուցիչ մեկ տարի աշխատել է նույն վարժարանում, այնուհետև մեկ տարի ուսուցչություն է արել Մուշի ամերիկյան վարժարանում։ 1905-1909 թվականներին հաճախել է Խորբերդի ամերիկյան քոլեջ, որն ավարտելուց հետո մեկ տարի լինում է Բիթլիսի ամերիկյան վարժարանի տնօրենը։ Երկու տարի սովորում է Ստամբուլի իրավաբանական վարժարանում՝ միևնույն ժամանակ ավարտելով Պահեստի սպայի զինվորական վարժարանը։ Մասնակցել է Բալկանյան և Առաջին համաշխարհային պատերազմներին, որոնց ընթացքում ստացել է հարյուրապետի աստիճան և որոշ ժամանակ եղել է Ոստիկանական զորքերի փոխտնօրեն։ 1918 թվականին, վերադառնալով Կ. Պոլիս, մինչև 1921 թվականը Յետիգուլեի Ս. Փրկիչ և Օրթագյուղի որբանոցներում հայերեն և անգլերեն է դասավանդել։ 1921-1933 թվականներին նախ որպես ուսուցիչ, ապա տնօրեն պաշտոնավարում է Սամաթիայի Սահակյան-Նունյան վարժարանում։ Այնտեղից որպես դաստիարակ և հայերենի ուսուցիչ տեղափոխվում է Կեդրոնական վարժարան։ 1939-1941 թվականներին եղել է Կեդրոնական վարժարանի փոխտնօրենը։ Կեդրոնական վարժարանից հեռացել է 1945 թվականին։ 1950-1953 թվականներին պաշտոնավարել է Պեզազյան վարժարանում։

5-րդ և 6-րդ դասարանների համար գրել է դասագրքեր «Աղբերակ» անունով։ Վերահրատարակել է Արամ Անտոնյանի «Գանձարան»-ները՝ լրացնելով պարունակությունը։ Նրա պատմվածքներն ամփոփված են «Արձագանգ» (Կ. Պոլիս, 1946) և «Անցորդը» (Կ. Պոլիս, 1962) ժողովածուներում։

1932-1949 թվականներին եղել է Ս. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի տարեգրքերի խմբագիրը։ Տարեգրքերի ամսաթերթ դառնալուց հետո ևս վեց տարի եղել է խմբագիրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Հունաստանի ֆիլիպինյան դպրոց

**Հունաստանի ֆիլիպինյան դպրոց** կամ **Աթենքի ֆիլիպինյան դպրոց և մշակութային ակադեմիա** (), միջազգային դպրոց, որը գտնվում է Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքի Ամբելոկիպի շրջանում։

Դպրոցից բացի, Հունաստանի ֆիլիպինյան դպրոցում գործում է նաև մշակութային կենտրոն, որի գործունեությունը վերահսկվում է Հունաստանում Ֆիլիպինների դեսպանատան համապատասխան բաժանմունքի կողմից։

Աթենքի այս դպրոցը միակ ֆիլիպինյան դպրոցն է ոչ միայն Հունաստանի Հանրապետության տարածքում, այլև ամբողջ Եվրոպական Միությունում։

## Պատմություն
Նախագծվում էր եվրոպական որևէ երկրի տարածքում բացել ֆիլիպինյան դպրոց։ Դպրոցի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1997 թվականի սեպտեմբերի 9-ին և ավարտվել երկու տարի անց՝ 1999 թվականին։ Հունիսի 29-ին տեղի է ունեցել դպրոցի պաշտոնական բացման արարողությանը, որի ժամանակ ներկա է գտնվել Ֆիլիպինների նախագահը։

Դպրոցի շինարարական ծախսերի մեծ մասը հոգացել են Ֆիլիպինները։ Դպրոցի ստեղծման նախագիծը կազմվել է 1997 թվականին՝ Ֆիլիպինների նախագահի Աթենք կատարած աշխատանքային այցից հետո։ Այն հավատարմագրված է Ֆիլիպինների կրթության դեպարտամենտի կողմից։

Դպրոց հաճախում են ոչ միայն ասիացիներ, այլև տեղացի հույներ։ 2010 թվականի տվյալներով դպրոցում սովորում է 185 ուսանող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1997 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Նիկոլայ Էրդման

**Նիկոլայ Ռոբերտովիչ Էրդման** (), ռուս դրամատուրգ, պոետ, կինոսցենարիստ։ Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր (1951)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հաշվապահի ընտանիքում, սովորել է Պետրոպավլովյան առևտրային ուսումնարանում։ 1919 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։

1924 թվականին նա գրեց “Մանդատ” պիեսը, որը մեծ հռչակ բերեց հեղինակին։ 1928 թվականին Էրդմանը գրեց “Ինքնասպանը” պիեսը։

1933 թվականին ձերբակալվել է և աքսորվել Սիբիր։ Հետագայում մասնակցել է պատերազմին։ 1960-ականներին գրել է ինտերմեդիաներ Տագանկայի թատրոնի համար։

Էրդմանը «Ուրախ տղաներ», «Վոլգա–Վոլգա», «Կայեն XVIII» ֆիլմերի ու «Ոսկե այծքաղ», «Ձյունե թագուհին» մուլտֆիլմների սցենարների հեղինակներից էր։

Մահացել է 1970 թվականին, թաղված է Մոսկվայում։

## Գրքեր
* Эрдман Н. Р. Пьесы. Интермедии. Письма. Документы. Воспоминания современников. — М.։ Искусство, 1990. — 522 с. ISBN 5-210-00175-X.
* Эрдман Н. Р. Киносценарии . — СПб.։ Мастерская «Сеанс», 2010. — 784с. Тираж 2000 экз. ISBN 978-5-901586-30-3.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էրդման 
* Պիեսներ
* Էրդմանի կինոսցենարները
 

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Փաքիզե Թարզի

**Փաքիզե Թարզի** (, ), թուրք բժիշկ։ Հայտնի է որպես Թուրքիայի առաջին կին գինեկոլոգ։

## Կենսագրություն
Թարզին ծնվել է 1910 թվականին Օսմանյան կայսրության երրորդ ամենամեծ քաղաքում՝ Հալեպում։ Նրա հայրը Հալեպում Ziraat Bankası պետական բանկի գլխավոր տեսուչն էր։ Նրանց ընտանիքը տեղափոխվեց Ադանա, երբ բրիտանացիները 1918 թվականին ներխուժեցին Դամասկոս, իսկ երբ Ադանան անցավ ֆրանսիացիների տիրապետության ներքո, նրանք տեղափոխվեցին Կոնիա։ Միջնակարգ կրթություն Թարզին ստացել է Sörler Okulu-ում, ապա, երբ սովորում էր Բուրսայի աղջիկների ամերիկյան քոլեջում, որոշել է շարունակել կարիերան որպես բժիշկ։ 1932 թվականին ավարտել է բժշկական կրթությունը։

1949 թվականի հուլիսի 21-ին Թուրքիայի Ստամբուլի Շիշլի համայնքում բացել է «Pakize İ. Tarzi Kliniği» կոչվող առաջին կլինիկան կանանց համար։

Թարզին առաջին թուրք կինն է, ով 1930-ական թվականներին լողալով հատել է Բոսֆորը։

## Անձնական կյանք
1935 թվականին Փաքիզեն ամուսնացել է Ֆեթահ Թարզիի հետ, ով Աֆղանստանի թագավոր Ամանուելլահ-Խանի զարմիկն է։ Նրանց դուստրը՝ Զեյնաթ Թարզին, օսմաների արքայազն Էրթուղլու Օսմանիի կինն է։

Թարզին մահացել է 2004 թվականին Ստամբուլում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Թուրք բժիշկներ
Նևշեհիր

**Նևշեհիր** (), քաղաք Թուրքիայի կենտրոնական հատվածում, Նևշեհիրի մարզում։ Այն Նևշեհիրի մարզկենտրոնն է։ Գտնվում է Անատոլիական սարահարթի կենտրոնական հատվածում։ Քաղաքի նախկին անվանումը եղել է Մուշքար, իսկ հնում քաղաքը կոչվել է Նիսսա։ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով, քաղաքի բնակչությունը կազմել է 67 864 մարդ։ Կենտրոնի միջին բարձրությունը կազմում է 1224 մետր։ Նևշեհիրի տակ գտնվել է հնագույն քաղաքի հետքեր։

## Պատմություն
Նևշեհիրի տարածքը հնում բնակեցված է եղել խեթերի կողմից։ Այն փոքր գյուղ էր, որը գտնվել է Քըզըլըրմաք գետի ափին։ Ավելի ուշ, Նևշեհիրը գրավվել է ասորիների, փռյուգիացիների, իսկ արդեն մ.թ.ա. 546 թվականին քաղաքը գրավել է պարսից Քիրոմ I-ը։ Մ.թ.ա. 333 թվականին քաղաքը գրավել է Ալեքսանդր Մակեդոնացին։ Ալեքսանդրի մահից հետո, քաղաքը անցել է Սելևկյանների կայսրության կազմը, իսկ ավելի ուշ մտել է Կապադովկիայի թագավորության կազմը։ Նոր թվարկության սկզբին, քաղաքը անցել է Հռոմեական կայսրության կազմը։

2015 թվականին քաղաքի տակ հայտնաբերվել է ստորգետնյա քաղաք, որտեղ սելջուկների և քոչվոր այլ ցեղերի հարձակումների ժամանակ, կարող էին թաքնվել քաղաքի բնակիչները։ Այնտեղ կարող էր տեղավորվել, ավելի քան, 20 000 մարդ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այն կիրառվել է բյուզանդական ժամանակաշրջանից մինչև օսմանյան ժամանակաշրջան։ Այլ տվյալներով, այն ի հայտ է եկել 5000 տարի առաջ։ Այն ստորգետնյա ամենամեծ քաղաքն է աշխարհում, ընդ որում աշխարհի մեծությամբ երկրորդ ստորգետնյա քաղաքը՝ Դերինքույուն գտնվում է Նևշեհիրից 29 կիլոմետր հեռավորության վրա։

1071 թվականից հետո քաղաքը գրավել են սելջուկները։ Ռումի սուլթան Քըլըչ Արսլան II-ը երկիրը բաժանել է իր որդիների միջև։ Նևշեհիրը անցել է Մեսութին, սակայն նրա ավագ եղբայր Սուլայման Ռուքն ադ Դինը ստիպեց եղբորը՝ քաղաքը թողնել իրեն։ 1308 թվականին քաղաքը անցել է մոնղոլների տիրապետության տակ։ 16-րդ դարի սկզբին քաղաքը գրավել են թուրքերը։ 1954 թվականին Նևշեհիրը, որը գտնվում էր Նիղդեի մարզում, դարձավ նորաստեղծ մարզի կենտրոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт правительства Невшехира 
** Карта района Невшехир
* Административная карта Невшехира 
* В Турции случайно обнаружен крупнейший подземный город, возникший 5.000 лет назад
* Massive Underground City Found in Cappadocia Region of Turkey

Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Կապադովկիա
Կատեգորիա:Նևշեհիրի մարզի բնակավայրեր
Օսմանյան լեյտենանտը

**Օսմանյան լեյտենանտը** (), Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին պատմող թուրք-ամերիկյան դրամա, որի ռեժիսորն է Ջոզեֆ Ռուբենը, իսկ սցենարի հեղինակը՝ Ջեֆ Սթոքվելը։ Գլխավոր դերերում խաղում են Միխիլ Հյույսմանը, Հերա Հիլմարը, Ջոշ Հարթնեթը և Բեն Քինգսլին։ Ֆիլմը 2016 թվականի դեկտեմբերին ներկայացվել է Օսկար կինոմրցանակի համար պայքարի, իսկ պրեմիերան տեղի է ունեցել 2017 թվականի մարտի 10-ին։

## Սցենար
*Օսմանյան լեյտենանտը* ֆիլմը ամերիկյան դրամա է, որը պատմում է առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամերիկացի բուժքրոջ (Հերա Հիլմար) և թուրք զինվորականի (Միխիլ Հյույսման) սիրո պատմությունը։

## Դերասանական կազմ
*Միխիլ Հյույսման - օսմանյան բանակի լեյտենանտ Իսմայիլ
*Հերա Հիլմար - Լիլի Ռոու, ամերիկացի բուժքույր
*Ջոշ Հարթնեթ - Ջուդ, ամերիկացի բժիշկ
*Բեն Քինգսլի - բժիշկ Գարեթ Վուդրուֆ
*Հալուք Բիլգիներ -Հալիլ բեյ

## Արտադրություն
Ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել 2015 թվականի ապրիլին։ Ֆիլմը նկարահանվել է Պրահայում, Կապադովկիայում և Ստամբուլում։ Ֆիլմի կոմպոզիտորն է Ջեֆ Զանելին։

## Քննադատություններ
Օսմանյան լեյտենանտը ֆիլմը արժանացել է բազմաթիվ քննադատությունների։ Rotten Tomatoes կայքը ֆիլմի հաջողությունը գնահատել է 21%՝ տալով 10 հնարավոր բալերից 3.6։

Որոշ կինոքննադատներ նշել են, որ ֆիլմը ակտիվորեն ժխտում է Հայոց ցեղասպանությունը։ «Variety» ամսագրի իր հոդվածում Դեննիս Հարվին նշել է, որ «Թուրքական հովանավորչությամբ նկարահանված ֆիլմը նպատակ ունի թե պատմականորեն, թե քաղաքականորեն և թե բարոյականորեն ժխտել Հայոց ցեղասպանությունը, որը տեղի է ունեցել 1915 թվականին։ Ինչ էլ որ լինի, պատերազմը բացասական երևույթ է»։

«Slant Magazine» ամսագրի իր հոդվածում Քեյթ Ուաթսոնն էլ գրել է, որ Օսմանյան լեյտենանտը ռոմանտիկ դրաման իր առջև նպատակ է դրել ժխտելու Հայոց ցեղասպանությունը։ Դա իրադարձություն է, որը թուրքական կառավարությունը, մինչ օրս, շարունակում է ժխտել, մինչդեռ կինոքննադատ Ռոջեր Մուրն էլ գրում է, որ ֆիլմը բացահայտում է հայերի կողմից թուրքերի ջարդի փաստը։

2017 թվականի մարտի 7-ին ԱՄՆ Արևմտյան ափի հայկական երիտասարդական ֆեդերացիան տարածել է հաղորդագրություն, որով կոչ է անում ամերիկացիներին չգնալ դիտելու ֆիլմը կինոթատրոններում կամ որևէ կերպ աջակցել այն։ «Մենք կարևոր ենք համարում մեր համայնքի համար տեղեկացնելու Ձեզ այն փաստը, որ ցեղասպանության ժխտումը գոյություն ունի մինչ օրս և այն մեծ հիմնախնդիր է, անգամ Թուրքիայի սահմաններից դուրս», նշված է հաղորդագրության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թուրքիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ժխտում
Կատեգորիա:Ստամբուլում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Թուրքիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ստամբուլում
Կատեգորիա:Պրահայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1915 թվականին
Վիլիկ Գաբազյան

**Վիլիկ Գառնիկի Գաբազյան** (), հայ նկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1977)։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (1974)։

## Կենսագրություն
Վիլիկ Գաբազյանը ծնվել է 1948 թվականին Կիրովականում։ 1964-1968 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1968 թվականից դասավանդել է Կիրովականի նկարչական դպրոցում։ 1970-ակաների վերջերից և 1980-ական թվականներին Երևանում և Կիրովականում մասնակցել է մոնումենտալ որմնանկարների ձևավորմանը, եղել է Կիրովականի դրամատիկական թատրոնի ձևավորող, 1996-2001 թվականներին՝ Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանի տնօրենը։

Աշխատանքները գտնվում են Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Վրաստանի ազգային թանգարանում, Մոսկվայի Տրետյակովյան թանգարանում ու մասնավոր հավաքածուներում։

## Ստեղծագործություններ
* «Ինքնանկար»
* «Սևակի դիմանկարը»
* «Տոն»
* «Նատյուրմորտ տանձերով»
* «Նատյուրմորտ»
* «Մարինկայի դիմանկարը»
* «Պարեկների հերթափոխ»
* «Կիթառով նատյուրմորտ»
* «Սկուտեղով նատյուրմորտ»
* «Ծխամորճով նատյուրմորտ»
* «Կիրակի օրը»
* «Սպիտակ նատյուրմորտ»
* «Հանգիստ ճանապարհին»
* «Մղձավանջ»
* «Անի քաղաքի թագուհին»

## Ցուցահանդեսներ
* 16 աշխատանք, 1971
* Քիմիկոսների մշակույթի տուն (Վանաձոր, 50 աշխատանք), 1974 
* Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Երևան, 30 գեղանկարչական և 20 գրաֆիկական աշխատանք), 1976 
* Գեղարվեստի թանգարան (Սոչի, 30 աշխատանք), 1995 
* Ծննդյան 50-ամյակին նվիրված ցուցահանդես (Վանաձոր, Կերպարվեստի թանգարան, ավելի քան 60 գեղանկարչական և գրաֆիկական աշխատանք), 1998

Հանրապետական, համամիութենական և միջազգային ցուցահանդեսների է մասնակցել Դանիայում, Ֆրանսիայում, Պորտուգալիայում, Չեխոսլովակիայում, Ֆինլանդիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Լեհաստանում, Գերմանիայում, Արգենտինայում, Ռուսաստանում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀԼԿԵՄ II աստիճանի դիպլոմ, 1973 
* Այսրկովկասյան երկամյա պարբերականի ցուցահանդեսի ոսկե մեդալ, 1986
* Անդրկովկասի բիենալեի ոսկե շքանշան և I աստիճանի դիպլոմ, 1986

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիլիկ Գաբազյանի ծննդյան 50-ամյակին

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Ալեքսան Նալբանդյան

**Ալեքսան (Ալեքսանդր) Ավետիսովիչ Նալբանդյան** (, ), խորհրդային հայ բռնցքամարտիկ, ԽՍՀՄ ժողովուրդների ամառային սպարտակիադայի 1991 թվականի հաղթող, Ռուսաստանի չեմպիոն (1997), աշխարհի առաջնության մեդալակիր (1999), Ամառային օլիմպիական խաղեր 2004-ի մասնակից, Միջազգային կարգի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1991)։

## Կենսագրություն
Ալեքսան Նալբանդյանը ծնվել է 1971 թվականի ապրիլի 18-ին Երևանում։ Բռնցքամարտով սկսել է զբաղվել 11 տարեկան հասակում Հենրիկ Թադևոսյանի ղեկավարության ներքո։ 1984 թվականից մարզվել է Յուրի Ներսիսյանի մոտ։ 1991 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մրցանակակիր և ԽՍՀՄ ժողովուրդների ամառային սպարտակիադայի 1991 թվականի հաղթող, մասնակցել 1991 թվականին Սիդնեյում անցկացվող առաջնությանը։

1993-1994 թթ.-ին խաղացել է Հայաստանի հավաքականի կազմում։ 1994 թվականի վերջին տեղափոխվել է Ռուսաստանի Սոչի քաղաք, որտեղ շարունակել է զբաղվել բռնցքամարտով Արչիլ Մարտիրոսյանի մոտ։ 1998-2002 թթ. ապրել է Կրասնոդարում։ 1990-ական թվականների երկրորդ կեսին առաջին թեթև քաշային կարգի առաջատար բռնցքամարտիկ, 1997 թվականին դարձել Ռուսաստանի չեմպիոն, Նյու Յորքի բարի կամքի խաղերի արծաթե մեդալակիր, Հյուսթոնի 1999 թվականի համաշխարհային մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր։

2002 թվականին Ալեքսան Նալբանդյանը վերադարձել է Հայաստան և կրկին հանդես է գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո։ 2004 թվականին մասնակցել է Եվրոպայի սիրողական բռնցքամարտի առաջնությանը և դարձել միակ հայ բռնցքամարտիկը, ով կարողացել է որակավորվել Աթենքի ամառային օլիմպիական խաղերի համար։ Պարտության է մատնել Ֆրանսիայի և Իրաքի մրցակիցներին, սակայն քառորդ եզրափակչում պարտվել է ականավոր չինացի բռնցքամարտիկ Ցզոու Շիմինին։

2004 թվականին, ավարտելով իր կարիերան, Վլադիմիր Ենգիբարյանի անվան ՀՀ բռնցքամարտի օլիմպիական դպրոցում զբաղվել է մարզչական աշխատանքով։ 2011 թվականից աշխատում է Սոչի քաղաքի մանկապատանեկան բռնցքամարտի մարզադպրոցում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/na/aleksan-nalbandyan-1.html 
* Профиль на сайте СДЮШОР города Сочи

Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Ռենատ Ատաուլին

**Ռենատ Նուրուլաևիչ Ատաուլին** (, ), խորհրդային ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։

## Կարիերա
Իր ֆուտբոլային կարիերան Ռենատ Ատաուլինն սկսել է Մոսկվայի «Դինամոյի» երիտասարդական թիմում։ 1982 թվականից մինչև 1983 թվականը խաղացել է Մոսկվայի ակումբի ֆարմ-ակումբը հանդիսացող Կաշիրայի «Դինամոյում»՝ անցկացնելով իր բանակային ծառայությունը։ Թիմը հանդես է եկել Երկրորդ լիգայում, որտեղ Ռենատ Ատաուլինը մասնակցել է 13 հանդիպման ու խփել 3 գոլ։ 1984 թվականից մինչև 1985 թվականը Ռենատ Ատաուլինը «սպիտակակապույտների» հիմնական կազմում մասնակցել է բարձրագույն լիգայի 52 հանդիպման և խփել 1 գոլ։ Առաջնությունում նա իր նորամուտը կատարել է 1984 թվականի ապրիլի 14-ին՝ վեցերորդ տուրի «Շախտյոր» ակումբի դեմ խաղում։ Նույն թվականին Ռենատ Ատաուլինը դարձել է ԽՍՀՄ գավաթակիր. ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության եզրափակչում «Դինամոն» ավելացված ժամանակում հաղթել է «Զենիթին» 2։0 հաշվով։

1986 թվականին Ռենատ Ատաուլինը տեղափոխվել է Մոսկվայի «Սպարտակ»։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա մասնակցել է 15 հանդիպման։ Դրանից հետո նա տեղափոխվել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ». «երկաթուղայինների» կազմում նա մասնակցել է 80 հանդիպման և խփել մեկ գոլ։

1989 թվականի մայիսին Ռենատ Ատաուլինը տեղափոխվել է Մոսկվայի «Տորպեդո», որի կազմում մասնակցել է ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության եզրափակչին։ Մրցաշրջանի ավարտին Ռենատ Ատաուլինը ու Նիկոլայ Պիսարևը պայմանագիր են կնքել շվեյցարական «Վինտերտուր» ակումբի հետ։ 1992 թվականին նրանք վերադարձել են Ռուսաստան։ Ռենատ Ատաուլինը մեկ մրցաշրջան է անցկացրել «Դինամոյի» երկրորդ կազմում, իսկ 1993 թվականին դարձել է Տուլայի «Արսենալ» ակումբի խաղացող։ 1994 թվականի մրցաշրջանը նա բաց է թողել «զինագործների» ղեկավարության հետ ունեցած կոնֆլիկտի պատճառով։

Դրանից հետո Ռենատ Ատաուլինը խաղացել է Սարատովի «Սոկոլ-ՊԺԴ», Ակտաուի «Մունայշի» և Ռամենսկոեի «Սատուրն» ակումբներում։

Ֆուտբոլային կարիերան ավարտելուց հետո Ռենատ Ատաուլինը խաղացել է «Սպարտակի» վետերանների թիմում։ 2004 թվականից մինչև 2006 թվականը եղել է «Արբատ» մինի-ֆուտբոլային ակումբի փոխնախագահը։

2014 թվականին Ռենատ Ատաուլինը սկսել է աշխատել Մոսկվայի «Լոկոմոտիվում» որպես ակադեմիայի գլխավոր տնօրենի տեղակալ երիտասարդության հարցերի գծով։

## Ձեռքբերումներ
;  «Դինամո»
* ԽՍՀՄ գավաթակիր - 1984

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կերկինի

**Կերկինի** (), ջրամբար Հունաստանի հյուսիսում, Սերրեի հյուսիս-արևմուտքում։ Գտնվում է հույն-բուլղարական սահմանից 47 կիլոմետր հեռավորության վրա, տեղակայված է Սերրեի մայրաքաղաքից 20 կիլոմետր հարավ-արևմուտք, իսկ Սիդիրոկաստրո քաղաքից՝ 10 կիլոմետր դեպի արևելք։ Ջրամբարը կառուցվել է Ստրիմոնաս գետի վրա՝ 1932 թվականին՝ ոռոգման և հեղեղումները կանխելու նպատակով։ 1983 և 1987 թվականներին հիդրոտեխնիկական աշխատանքներ իրականացնելու ժամանակ այն մեծացվել է։ Ջրամբարի հայելու մակերեսը 109,96 կմ2, իսկ ջրահավաք ավազանը ավելի քան 11 520 կմ2 է։ Տարածքը համարվում է ռամսարական օգտագործման և գլխավոր թռչնաբանական տեղամաս, մտնում է *Natura 2000*-ի բնապահպանական զոնայի մեջ։

Ջրամբարը զբաղեցնում է Կերկինի և Մավրովունի լեռների ջրաբերակային դաշտավայրը, որը նախկինում ճահճացած էր։ Այն հիմնականում սնվում է Ստրումա գետի ջրերով, մինչև ծով հասնելը ջրի միջին ծախսը գետաբերանում կազմում է  65-83 մ3/վրկ։ Հյուսիս-արևմուտքում ջրամբարի մեջ են թափվում Կարտիկիսը, ինչպես նաև այլ փոքր գետեր։  Ջրի կուտակվելու արագությունը ջրամբարում կազմում է տարում մոտ 1.7 միլիոն կուբամետր։

Ջրամբարի տարածքում կան 785 ջրային բույսեր։ Շատ հարուստ է թռչնատեսակներով, հանդիպում են մոտ 300 տեսակի թռչուններ (Հունաստանում բնակվող 407 տեսակից), որոնցից են գանգուր հավալուսնը (Pelecanus crispus) և փոքր ջրագռավը (Phalacrocorax pygmaeus)։ Ֆաունան ներառում է նաև 28 տեսակի կաթնասուններ, 12 տեսակի սողուններ, 9 տեսակի երկկենցաղներ, 8 տեսակի անողնաշարավորներ և 27 տեսակի ձկներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունաստանի ջրամբարներ
Աննա Կ

**Աննա Կարենինա**, հայտնի է նաև որպես **Աննա Կ** (, ), ուկրաինացի հագուստի մոդելավորող։

## Կենսագրություն
Աննա Կարենինան ծնվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Կրեմենչուգում։ Այստեղ ավարտել է արվեստի դպրոցը, որից հետո ընդունվել է Կիևի ազգային համալսարանի տեխնոլոգիայի և դիզայնի քոլեջը։ 14 տարեկանում սկսել է մոդելի կարիերա և հայտնվել «ТОП 10» ամսագրի շապիկին։

2012 թվականին, 16 տարեկանում Աննան իր առաջին հավաքածուն ներկայացրել է Mercedes-Benz Kiev Fashion Days նորաձևության շաբաթվա ընթացքում։ 2013 թվականի փետրվարին Աննան իր հավաքածուն ներկայացրել է Լոնդոնում նորաձևության շաբաթվա ընթացքում Fashion Scout-ի շրջանակներում։ Նույն շրջանում իր հավաքածուն ներկայացրել է Mercedes-Benz Kiev Fashion Days-ի մեծ պոդյումին։

2013 թվականի հոկտեմբերին Աննա Կ-ի ապրանքանիշը հաղթել է սկսնակ դիզայներների մրցույթում։ Ոգեշնչվելով միջազգային խմբագիր Vogue Сьюзи Менкес «The Circus of Fashion»-ի հոդվածով Աննան 2014 թվականին Ֆլորենցիայի Pitti Immagine W ցուցադրությանը ներկայացրել է Fashion Circus սպորտային վերնաշապիկների շարքը։ 2014 թվականի ընթացքում վաաճառվել էր ավելի քան 3000 վերնաշապիկ։

2015 թվականի հունվարին Աննա Կ-ն ներկայացրել է վերնաշապիկների և սվիթշոտերի հավաքածուն, որը ստեղծել է ֆրանսիական Les (Art)Ists ապրանքանիշի հետ համատեղ։ Փետրվարին Աննա Կ-ն ներկայացրել է «The Little Match Girl» հավաքածուն, ոգեշնչվելով Հանս Քրիստիան Անդերսենի «Լուցկիներով աղջիկը» հեքիաթից։ Ներկայումս Աննա Կ-ի հավաքածուները ներկայացված են 25 երկրների 40 խանութներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Anna K 

Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դիզայներներ
Ջոնաթան Ֆրանզեն

**Ջոնաթան Ֆրանզեն՝** (, ), ամերիկացի գրող-վիպասան։

## Կենսագրություն
Ջոնաթան Ֆրանզենը ծնվել է 1959 թվականի օգոստոսի 17-ին, Չիկագոյում, Իլինոյս նահանգ, մեծացել է Միսուրի նահանգում։ Կրթությունը ստացել է Սուորթմոր քոլեջում։ Բացի դրանից ուսանողական տարիներին Ֆուլբրայթի ծրագրի կրթաթոշակ էր ստանում, որը հնարավորություն էր տալիս լավագույն ուսանողներին կրթություն ստանալ արտասահմանում և որոշ ժամանակ անց է կացրել Արևմտյան Գերմանիայում։

Ջոնաթանը համաշխարհային ճանաչում ստացավ «Ուղղումներ» վեպի հրապարակումից հետո, որտեղ նա նկարագրել է միջին դասի ամերիկյան ընտանիքի կյանքը, ներկայացնելով յուրաքանչյուր անդամի ճակատագրի անաչառ և երկյուղալի մանրամասները։ Վեպը  արագ դարձավ բեստսելեր, իսկ հեղինակը ստացավ հեղինակավոր National Book Award մրցանակը։

## Մատենագիտություն
* «Քսանյոթերորդ քաղաք » (1988 թ.)
* «Ուժեղ շարժում» (1992 թ.)
* «Ուղղումներ» (2001 թ.)
* «Ազատություն» (2010 թ.)
* «Անմեղություն» (2015 թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջոնաթան Ֆրանզեն LiveLib կայքում
* www.jonathanfranzen.com - պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Ֆրեդ Էրենց

**Ֆրեդերիկ Չաչլզ Էրենց** (, ), առավել հայտնի է որպես Ֆրեդ Էրենց, շոտլանդացի ֆուտբոլիստ, հանդես է եկել կիսապաշտպանի և եզրային պաշտպանի դիրքերում։ 1880-ական թվականներից մինչև 1900-ականները խաղացել է «Դանդի Աուը Բոյզ» և «Նյութոն Հիթ» ակումբներում։

## Կենսագրություն
Ֆրեդ Էրենցը ծնվել է Բրոտի Ֆերիում, Դանդիից ոչ հեռու։ Նրա հայրը դանիացի էր, մայրը՝ շոտլանդուհի։ Ֆրեդը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է «Դանդի Աուը Բոյզ» ակումբում, որտեղ խաղացել է որպես կիսապաշտպան։ 1892 թվականի հունիսին շոտլանդացին տեղափոխվել է «Նյութոն Հիթ» ֆուտբոլային ակումբ, որը պատրաստվում էր իր առաջին մրցաշրջանին։ Էրենցի դեբյուտը «Նյութոն Հիթ»-ում տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 3-ին, «Բլեքբըռն Ռովերս» ակումբի դեմ խաղում։ Խաղը ավարտվել է 4։3 հաշվով հօգուտ Բլեքբըռնի։ 1892/1893 մրցաշրջանում Էրենցը մասնակցել է ակումբի բոլոր խաղերին, բացառությամբ «Դերբի Կաունտ» ակումբի դեմ խաղին, որը կայացել է 1893 թվականի փետրվարի 11-ին։

Հաջորդ մրցաշրջանում Էրենցը փորձել է խաղալ տարբեր դիրքերում, այդ թվում՝ աջ Հարվբեք և աջ հարձակվող (այդ դիրքում նա կարողացավ տոնել իր առաջին գոլը), բայց ավելի հաճախ խաղում էր ձախ եզրային պաշտպանի դիրքում։ Հաջորդ ութ մրցաշրջանների ընթացքում Էրենցը ակումբի անփոխարինելի ձախ պաշտպանն էր, նույնիսկ հրաժարվել է «Տոտենհեմ» տեղափոխվելու հնարավորությունից։ Այդ ընթացքում թիմում հանդես էր գալիս նրա եղբայրը՝ Գարին։

Ավարտելով 1901/1902 մրցաշրջանը Ֆրեդը հրաժեշտ տվեց ֆուտբոլին. նա ստացել էր շատ լուրջ վնասվածք։

## Հետաքրքիր փաստեր
Ֆրեդի եղբայրը՝ Հենրի Էրենցը, նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ էր։ Ավելի հաճախ խաղացել է աջ պաշտպանի դիրքում (այն ժամանակ, երբ Ֆրեդը հանդես էր գալիս ձախ պաշտպանի դիրքում)։ Գարին հանդես է եկել «Դանդի Օլդ Բոյս», «Օլդեմ Կաունտի», «Նյութոն Հիթ» և «Տոտենհեմ» ակումբներում։

## Ելույթների վիճակագրությունը

## Ծանոթագրություններ
;Գրականություն
* Justyn Barnes, Adam Bostock, Cliff Butler, Jim Ferguson, David Meek, Andy Mitten, Sam Pilger, Frank Taylor OBE, & Tom Tyrell. The Official Manchester United Illustrated Encyclopedia. Manchester United Books. London, 2001. ISBN 0-233-99964-7.
* Alan Shury & Brian Landamore. The Definitive Newton Heath F.C. SoccerData. 2005. ISBN 1-899468-16-1.

;Հոդվածի տեքստում

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на StretfordEnd.co.uk 
* Профиль на MUFCInfo.com 

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆուտբոլիստներ
Ճակատամարտ Ատլանտյան օվկիանոսի համար (1914-1918)

**Ճակատամարտ Ատլանտյան օվկիանոսի համար** (Առաջին մարտը Ատլանտյան օվկիանոսի համար, երկրորդը եղել է 1939—1945 թվականներին)` Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռազմական արշավ, մարտ Մեծ Բրիտանիայի և իր դաշնակիցները ընդդեմ Գերմանիայի Ատլանտյան օվկիանոսին տիրանալու համար։ Գերմանիայի բուն նպատակն էր խզել Մեծ Բրիտանիայի կապը Ատլանտյան օվկիանոսի հետ, իսկ Մեծ Բրիտանիան խնդիրներ՝ պահպանել այդ կապը։

## ուժերի հարաբերումը
Մինչև 1914 թվականն արդեն երկու հարյուր տարի Միացյալ Թագավորության ռազմածովային նավատորմը եղել էր խոշորագույններից աշխարհում։ Գերմանիայի կայսրության նավատորմը տասնհինգ տարի էր ինչ գործում էր, բայց արդեն իր հզորությամբ երկրորդն էր աշխարհում։ Բրիտանական նավատորմը մտադիր էր հարձակվել Գերմանական նավահանգիստների վրա, որը հայտարարվել էր օգոստոսի 20-ին, իսկ Գերմանական ռազմածովային ուժերը պաստրաստվում էին պաշտպանությանը։

## 1915 թվականի ստորջրյա պատերազմի հետևանքները
thumb|Գերմանական սուզանավ ''U-14''
# Խորտակվել է 228 Անտանտի առևտրական նավ, ընդհանուր զանգվածը 651.572 տոննա։
# Խորտակվել է 89 չեզոք նավ, ընդհանուր զանգվածը 120.254 տոննա։
# Գերմանիայի կորուստը կազմել է 19 սուզանավ, անձնակազմի՝ 33 %-ը։

* **U-6** — սեպտեմբերի 15 ռմբակոծվել է բրիտանիայի կողմից
* **U-7** — հունվարի 21 սխալմամբ վերացվել է՝ թշնամու նավի հետ խառնելով U-22
* **U-8** — մարտի 4 վերացվել է բրիտանական ականներով Հավրի մոտակայքում
* **U-12** — մարտի 10 խոցվել է բրիտանական կործանիչով
* **U-14** — հունիսի 5 խոռտակվել է պահակային նավերի հրետանային կրակով
* **U-23** — հուլիսի 20 ռմբակոծվել է սուզանավ (C-27)-ով 
* **U-26** — օգոստոսի 30 պայթելէ ականի վրա Բալթիկ ծովում
* **U-27** — օգոստոսի 19 ոչնչացվել է նավ-թակարդով 
* **U-29** — մարտի 18 խոցվել է բրիտանական կործանիչով
* **U-31** — հունվարի 15 պատճառը անհայտ է
* **U-36** — հուլիսի 24 խոռտակվել է պահակային նավերի հրետանային կրակով
* **U-37** — ապրիլի 1 Լա Մանշում հայտնվել է ականի վրա
* **U-40** — հունիսի 20 ռմբակոծվել է սուզանավ (C-27)-ով 
* **U-41** — սեպտեմբերի 24 խոռտակվել է պահակային նավերի հրետանային կրակով
* **UB-3** — մայիսի 4 խոռտակվել է անզնակազմի սխալների պատճառով Եգեյան ծովում
* **UB-4** — օգոստոսի 15 խոռտակվել է պահակային նավերի հրետանային կրակով։

## Արտաքին հղումներ
* Ֆորումների ցանկը Das Dritte Reich Պատերազմ 1914—1918 թվականներին 

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ծովամարտեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի ծովամարտեր
Կատեգորիա:Պատերազմներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:1914 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ծովամարտեր
Կատեգորիա:1916 հակամարտություններ
Սուսաննա Մար

**Սուսաննա Մար** (, ի ծնե` *Սուսաննա Գրիգորի Չալխուշյան* (), ), հայազգի ռուսաստանցի բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1900 թվականին Նոր Նախիջևանում (այժմ ՝ Դոնի Ռոստովի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում), նախիջևանցի հայտնի իրավաբան և հասարակական գործիչ Գրիգոր Չալխուշյանի ընտանիքում։ 1920 թվականին մտել է «Նիչևոկի» գրական խումբ։ Հեղինակ է «Աբեմ» բանաստեղծությունների գրքի (Մոսկվա, 1922), որը նվիրված է գրող-իմաժինիստ, արվեստի տեսաբան, արձակագիր, դրամատուրգ, մեմուարիստ Անատոլի Մարիենգոֆին։

Առաջին ամուսինը եղել է բանաստեղծ, «Նիչևոկի» գրական խմբի առաջնորդ Ռյուրիկ Ռոկը (1898-1932), երկրորդը` բանաստեղծ, գրական և գեղարվեստական քննադատ, թարգմանիչ Իվան Ակսյոնովը (1884-1935)։

Սուսաննա Մարի թարգմանություններից են Ադամ Միցկևիչի բանաստեղծությունները և նրա «Պան Տադեուշ» պոեմը (առանձին հրատարակություն, 1955), թարգմանել է անգլիական պոեզիա («Նոր անգլիական պոեզիայի անթոլոգիայի» շարքում, 1938)։ Թարգմանել է նաև լեհ և հայ հեղինակներին։

Մահացել է 1965 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, Մոսկվայում։ Սուսաննա Մարի աճյունն ամփոփող սափորը թաղվել է նրա մոր` Սոֆյա Անդրեևնայի գերեզմանում, Դոնի Ռոստովի Հայկական գերեզմանոցում։

## Մեջբերում

## Մատենագիտություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Донская Армения. Вып.1. — Ростов-н/Д։ 2007. — ISBN 5-901377-18-4.

## Արտաքին հղումներ
* Радио Свобода. Иван Аксенов и окрестности
* Сусанна Мар «Век перевода»

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսագիր հայ բանաստեղծներ
Ալեքսեյ Դոմբրովսկի

**Ալեքսեյ Վլադիմիրովիչ Դոմբրովսկի** (, ), ռուս խորհրդային զորապետ, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Սև և Ազովի ծովերի Ծովային ուժերի հրամանատար։

## Կենսագրություն
1901 թվականին ավարտել է Ծովային կադետական կորպուսը, 1909 թվականին՝ ականային սպայական դասընթացները և 1914 թվականին՝ Ծովային ակադեմիան։ Մասնակցել է 1904-1905 թվականների ռուս-ճապոնական պատերազմին, որպես «Ռոսիա» հածանավի սպա, 1904 թվականի օգոստոսի 1-ին տեղի ունեցած մարտում ծանր վիրավորվել է։

Այնուհետև ծառայել է Բալթիական նավատորմի Ականային դիվիզիայում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է Բալթիկայի մարտերին։ 1914-1915 թվականներին եղել է «Մոսկվիտյանին» էսկադրոնային ականակրի հրամանատար, 1917 թվականի մարտի 1-ին որպես 2-րդ կարգի կապիտան «Կապիտան Իզիլմետև» ականակրի հրամանատար, իսկ հունիսին՝ «Պոլտավա» գծանավի հրամանատար։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո անցել է բոլշևիկների կողմը և մնացել իր պաշտոնին։ 1917 թվականի դեկտեմբերին մասնակցել է Ցենտրոբալթի 4-րդ գումարման կողմից առանձնացված հանձնաժողովի աշխատանքներին, որի կողմից մշակվել են նավատորմի դեմոկրատացման և զինծառայողների իրավունքների համահարթեցման մասին դեկրետները։ Մասնակցել է 1918 թվականի Բալթիական նավատորմի Սառցային արշավանքին։ 1918 թվականի հուլիսից եղել է գծանավերի 1-ին բրիգադի հրամանատար, իսկ 1919 թվականի փետրվարից՝ Բալթիական նավատորմի շտաբի պետ։ Մասնակցել է Պետրոգրադի վրա Յուդենիչի զորքերի հաձակման ետ մղման կազմակերպմանը։ 1920 թվականի ապրիլի 24-ին նշանակվել է Սև և Ազովի ծովերի Ծովային ուժերի հրամանատար և կազմակերպել նրանց մարտական գործողությունները Սպիտակ նավատորմի դեմ՝ ապահովելով Հարավարևմտյան, Կովկասյան և Հարավային ռազմաճակատների մերձծովյան ուղղությունները։

Քաղաքացիական պատերազմից հետո 1921-1925 թվականներին եղել է Հանրապետության Ծովային շտաբի պետ, 1925-1926 թվականներին՝ նավատորմի հրամանատարական կազմի կատարելագործման հատուկ դասընթացների ղեկավարի տեղակալ, իսկ 1926-1928 թվականներին՝ Ռազմա-ծովային ուժերի ակադեմիայի պետի տեղակալ։ 1930 թվականից եղել է պահեստազորում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гражданская война в США - Йокота / [под общ. ред. Н. В. Огаркова]. - М.։ Военное изд-во М-ва обороны СССР, 1979. - 678 с. - (Советская военная энциклопедия։ [в 8 т.] ; 1976-1980, т. 3).
* Григорович И. К. Воспоминания бывшего морского министра. Кронштадт-Москва։ Морская газета, Кучково поле, 2005. ISBN 5-86090-122-4

Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Ալեքսանդր Դրենտելն

**Ալեքսանդր Դրենտելն** (, ), Շքախմբի գեներալ-մայոր, Պրեոբրաժենսկի գնդի լեյբ-գվարդիայի հրամանատար, Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոս։

## Կենսագրություն
Ուղղափառ, Լիֆլանդիայի նահանգի տոհմական ազնվականների ընտանիքից, հետևազորի գեներալ Ալեքսանդր Ռոմանովիչ Դրենտելնի որդին։
Ավարտել է Կիևյան 1-ին գիմնազիան (1886) և Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանը։ 1890 թվականին հոժարակամ ընդունվել է Պրեոբրաժենսկի գնդի լեյբ-գվարդիա, իսկ հաջորդ տարի սպայական քննություն է հանձնել 2-րդ ռազմական Կոնստանտինովյան ուսումնարանում և դարձել նույն գնդի պոդպորուչիկ։
 
1902-1906 թվականներին եղել է Պրեոբրաժենսկի գնդի վաշտի հրամանատար, 1903 թվականին նշանակվել է արքայահամհարզ, 1906 թվականից հաշվառված է եղել Նորին գերազանցության Ռազմերթային ստորաբաժանումում։ 1909-1915 թվականներին եղել է Կայսերական Գլխավոր բնակարանի հանձնարարականների գծով շտաբային սպա։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, 1915 թվականի նոյեմբերի 28-ին «գերազանց ծառայության համար» ստացել է գեներալ-մայորի կոչում, նշանակվել Պրեոբրաժենսկի գնդի լեյբ-գվարդիայի հրամանատար, ընդունվելով Շքախմբի մեջ։ Պարգևատրվել է Գեորգիևյան զենքով։

Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո զորացրվել է և 1917 թվականի ապրիլի 27-ի խնդրագրով ազատվել պաշտոնից։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո մնացել է Ռուսաստանում, ապրել Վոլոգդայի նահանգում, աշխատել եկեղեցուն կից ալրաղացում։ Մահացել է 1925 թվականին թրոմբոֆլեբիտից։

## Կոչումներ
* Պորուչիկ (1895)
* Շտաբս-կապիտան (1900)
* Կապիտան (1903)
* Գնդապետ (1910)
* Գեներալ-մայոր (1915)

## Ընտանիք
Ամուսնացած է եղել սենատոր Ա. Ն. Պոպովի դստեր՝ Աննա Ալեքսանդրովնա Պոպովայի հետ (1868-?)։ Նրանց դուստրը Աննան (մահ. 1982) ամուսնացած է եղել Ն. Ս. Վոյեկովի հետ էմիգրացիայում, Բրյուսելում և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նա թագուհու կենդանի մնացած վերջին պալատական ազնվականական օրիորդներից է։

## Պարգևներ
* Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1899)
* Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1904)
* Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1906)
* Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1909)
* Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան (1912)
* Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան (06.12.1914)
* Գեորգիևյան զենք (04.03.1917)

### Արտասահմանյան
* Վիկտորիական Արքայական շքանշան, պատվավոր հրամանատար (1908)

## Գրականություն
* *Клепов М. Ю.* Офицеры - Георгиевские кавалеры Первой мировой войны. - М.։ «Минувшее», 2015.
* Биография на сайте «Русская императорская армия» 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ