Ամառային օլիմպիական խաղեր 2016

**Ամառային Օլիմպիական խաղեր 2016** (), պաշտոնապես նաև անվանում են **XXXI ամառային օլիմպիական խաղեր**, երեսունմեկերորդ ամառային օլիմպիական խաղերը, որը բազմասպորտային ամենամեծ իրադարձությունն է, որը տեղի է ունենում չորս տարին մեկ անգամ։ 2016 թվականի օլիմպիական խաղերը նաև կոչում են **Ռիո 2016**, քանի որ այն կայացավ Ռիո դե Ժանեյրոյում, Բրազիլիա։

Ռիո դե Ժանեյրոն հայտարարվել է 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի ընդունող քաղաք 2009 թ. հոկտեմբերի 2-ին Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենում ՄՕԿ-ի հերթական 121-րդ հանդիպման ժամանակ։ Եզրափակիչ դուրս եկած քաղաքներն էին Մադրիդը, Չիկագոն և Տոկիոն։ Ռիոն դարձավ առաջին հարավամերիկյան քաղաքը, որտեղ անցկացվեցին ամառային օլիմպիական խաղեր և երկրորդ քաղաքը Լատինական Ամերիկայում Մեխիկոյից հետո, որտեղ 1968 թվականին արդեն տեղի էին ունեցել Ամառային օլիմպիական խաղեր և սկսած 2000 թվականից առաջին անգամ տեղի են ունենում Հարավային կիսագնդում։

Խաղերը անցկացվեցին 2016 թվականի օգոստոսի 5-ից մինչև 21-ը և ավելի քան 10.500 մարզիկ 205 երկրից մասնակցեցին խաղերին։ Մրցումները անցկացվեցին 28 սպորտաձևերում ներառյալ Ռեգբի-7 և գոլֆ, որոնք ներառվել են օլիմպիական խաղերի ցանկում ՄՕԿ-ի կողմից 2009 թվականին։

Սպորտային իրադարձությունները տեղի ունեցան 33 վայրում, որոնք բաժանված են քաղաքի չորս տարածաշրջանների մեջ։

## Հայտերի ընդունման գործընթաց

[thumb|Նախկին նախագահ [Լուիս Ինասիո Լուլա դա Սիլվա|Լուլան (կենտրոնում Բրազիլիայի դրոշով), բրազիլացի ֆուտբոլիստ Պելեն (գրկախառնված) և այդ ժամանակվա Ռիո դե Ժանեյրոյի նահանգապետ Սերխիո Կաբրալը (աջից), 2009 թվականին, երբ Ռիոն հայտարավեց ընդունող քաղաք:]]
2016 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի հայտերի ընդունման գործընթացը սկսվեց 2007 թվականի մայիսի 16-ին։ Առաջին քայլով յուրաքանչյուր քաղաք ներկայացրեց իր նախնական դիմումը Միջազգային օլիմպիական կոմիտե (ՄՕԿ) մինչև 2007 թ. սեպտեմբերի 13-ը, որով հաստատում էր իր նախնական մտադրության մասին։ Լրացված պաշտոնական հայտերըմ որոնք ներառում էին նաև ՄՕԿ-ի ձևաչափով 25 հարցերի պատասխանները ներկայացվեցին մինչև 2008 թ. հունվարի 14-ը։ ՄՕԿ 2008 թ. հունվարի 4-ին ՄՕԿ-ը ընտրեց չորս հիմնական թեկնածուների. Չիկագո, Մադրիդ, Ռիո դե Ժանեյրո և Տոկիո (որը ընդունել էր 1964 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերը և կընդունի 2020 թ. ամառային օլիմպիական խաղերը)։ ՄՕԿ-ը չընտրեց Դոհային թեկնածուների փուլում, չնայած քաղաքը ավելի շատ միավոր էր հավաքել քան Ռիո դե Ժանեյրոն, քանի որ Դոհայի հայտով օլիմպիադան պետք է կայանար հոկտեմբերին, ինչը դուրս էր ՄՕԿ-ի օրացույցից։ Պրահան և Բաքուն նույնպես չընտրվեցին թեկնածուների շարքում։

Նավալ Էլ Մուտավակելը Մարոկկոյից գլխավորեց 10 հոգանոց գնահատման հանձնաժողովը, ով նաև գլխավորել էր 2012 թ. օլիմպիական խաղերի հայտերի գնահատման հանձնաժողովը։ Հանձնաժողովը իրականացրեց գնահատման գործընթացը 2009 թ. երկրորդ եռամսյակում։ Նրանք ներկայացրեցին գնահատման արդյունքները ՄՕԿ-ի անդամներին 2009 թ. սեպտեմբերի 2-ին, ընտրություններից մեկ ամիս առաջ։

Ընտրություններին մասնակցելու էին 115 ՄՕԿ-ի անդամ։ Որևէ թեկնածու երկիր իրավունք չուներ այս անդամներին հրավիրել իր մոտ, կամ նվիրեր որևէ իր, ինչը կարող էր դիտարկվել որպես կաշառք։ Սակայն թեկնածու երկրները միջոցներ չէին խնայում զանգվածային լրատվական միջոցներով գովազդի տեսքով ներկայացնեին իրենց քաղաքը լավագույն կողմերով։

Եզրափակիչ ընտրությունները կայացան 2009 թ. հոկտեմբերի 2-ին Կոպենհագենում։ Ռիո դե Ժանեյրոն և Չիկագոն համարվում էին հիմնական հավակնորդները։ Չիկագոն և Տոկիոն դուրս մնացին քվեարկության առաջին և երկրորդ փուլերում, մինչդեռ Ռիո դե Ժանեյրոն առաջ անցավ Մադրիդից զգալի տարբերությամբ եզրափակիչ փուլում։ Ռիո դե Ժանեյրոն պաշտոնապես հայտարավեց 2016 թ. օլիմպիական խաղերի ընդունող երկիր




## Նախապատրաստում
thumb|350px|Ռիո դե Ժանեյրոյի քարտեզ, որը ցույց է տալի 2016 թվականի օլիմպիական խաղերի մրցույթների անցկացման վայրերը:
[thumb|[Էնժենիան մարզադաշտը, որտեղ կայանալու են Ատլետիկայի մրցույթները:]]
[thumb|[Մակարենա մարզադաշտ, որտեղ կայանալու են օլիմպիական խաղերի բացման և փակման միջոցառումները, ինչպես նաև ֆուտբոլի եզրափակիչը:]]

### Անցկացման վայրեր և ինֆոհամակարգ
Բարա դա Տիժուկայում է կայացան օլիմպիական և պարալիմպիական հիմնական մրցույթները։ Մյուս մասը տեղի ունեցան Կոպաբլանկա լողափում, Մակարենայում և Դեոդորոյում։ Բարա դա Տիժուկայում տեղակայված էր նաև օլիմպիական գյուղը։

Ռիոյի պատմական կենտրոնում ընթացավ լայնամաշտաբ շինարարական պրոյեկտ, որը կոչվում է «*Porto Maravilha*»: Այն ներառում է 5 կմ քառակուսի տարածք։ Նախագծի նպատակն է զարգացնել կենտրոնի տնտեսական նշանակությունը և ինֆոհամակարգը։ Քաղաքի նորամուծությունը ներառում է 700 կմ երկարությամբ ջրամատակարարման, ջրահեռացման, էլեկտրական, գազի և հեռահաղորդակցման կապի գծերի տեղադրում, 4 կմ ստորգետնյա անցումներ, 70 կմ մայրուղիներ, 650 կմ քառակուսի մայթեր, 17 կմ հեծանվաուղի, 15.000 հատ ծառատունկ և այլն։

### Անվտանգություն
Մինչև 2016 թվականի օլիմիակադիայի անցկացման վայր ընտրելը Ռիո դե Ժանեյրոյում հանցագործությունների քանակին մեծ ուշադրություն էր դարձվում։ Ոստիկանության ուղղաթիռներից մեկը խոցվեց Ռիոյի փողոցային պատերազմների ժամանակ, օդաչուն մահացավ։ Քաղաքի քաղաքապետը խոստացավ մեծ ջանքեր գործադրել, որպեսզի հնարավորինս նվազեցնի հանցագործությունների թիվը նախքան խաղերի սկիզբը։ Ռիոյի մարզի նահանգապետը նշեց, որ Լոնդոնը, որը ընդունել էր 2012 թվականի օլիմպիական խաղերը ոնւյնպես ուներ անվտանգության խնդիրներ, դրա վառ օրինակն էր 2005 թ. ահաբեկչությունները, սակայն չնայած դրան այնուամենայնիվ օլիմպիական խաղերը անցկացվեցին առանց միջադեպի։

ՄՕԿ լավատեսորեն է տրամադրված անվտանգության հարցում և համուզված է, որ յոթ տարին բավական ժամանակ է լուծելու բոլոր անվտանգության խնդիրները Բրազիլիայի նախկին նախագահ Լուիս Ինասիո Լուլա դա Սիլվան իր հերթին նշել է, որ Ռիոն մինչ այդ ընդունել է կարևոր միջազգային մրցաշարեր առանց միջադեպի, օրինակ՝ Պանամերիկյան խաղեր 2007-ը։

Ռիո դե Ժանեյրոյում պլանավորվում է զսպել տեղի աղքատ թաղամասերին և ֆավելաներին։ Հատուկ ոստիկանական ջոկատներ կհսկեն փողոցները և քաղաքի բանուկ հատվածները։ Քաղաքացիական անվտանգության տարածքային ստորաբաժանման հաշվետվության համաձայն 2012 թվականների առաջին հինգ ամիսներին հանցագործությունների թիվը եղել է ամենաքիչը վերջին 21 տարվա ընթացքում, ամեն 1000 հոգուն ընկնում է 10,9 հանցագործություն։ Այնուհանդերձ, չնայած սպանությունների թիվը էականորեն նվազել է, Human Rights Watch-ը հորդորել է Բրազիլիային հետաքննել արտադատական մահապատիժները։

### Ավարտման հետ կապված անհանգստություն

Maracanãzinho (4712854723).jpg|Մարականիզինյո գիմնազիա, վոլեյբոլի մրցույթների անցկացման վայր
Lagoa.jpg|Լագոա Ռոդրիգո դե Ֆրեյտաս, թիավարության և կանոեների մրցույթների անցկացման վայր
TransCarioca BRT Galeao International Airport station.jpg|Ռիո դե Ժանեյրոյի միջազգային օդանավակայանի տրանզիտային ավտոբուս։ Համակարգը կապում է օդանավակայիանը օլիմպիական տարածքների հետ
Public transport map of Rio de Janeiro.svg|Ռիո դե Ժանեյրոյի մետրոյի քարտեզ, ներառյալ կապուղին օլիմպիական Բարա դա Տիխուակայի հետ
Estação São Cristóvão - Metrô Rio.jpg|Ռիո դե ժանեյրոյի մետրո


2014 թվականի մայիսի 9-ին *[[London Evening Standard]]*-ը ծանուցեց ՄՕԿ-ի փոխնախագահ Ջոն Կոատեսին, որ շինարարությունը թերի է և հետ է մնում նախատեսված գրաֆիկից։ ՄՕԿ-ը ստեղծեց հատուկ հանձնաժողով, որը պետք է արագացներ նախապատրաստական աշխատանքները։

### Ֆինանսավորում
#### Փուլ I –

#### Փուլ II – Թեկնածու քաղաք
**Ազգային ծախսեր**

**Մասնավոր ծախսեր**

¹TAM Airlines-ը ծախսեց R$1,233,726.00 ինքնաթիռների տոմսերի զեղչերի տեսքով։

Նշում. Բալանցի մնացորդը օգտագործվեց Ռիո 2016 կոմիտեի կողմից առաջին հինգ ամսում։

#### Ներդրումներ

### Տոմսեր
Տոմսերի գները ծանուցվեցին 2014 թ. սեպտեմբերի 16-ին և վաճառվեցին Բրազիլական ռեալով (BRL)։ Ընդհանուր առմամբ վաճառվեց 7,5 միլիոն տոմս, ինչը 200 000-ով պակաս էր քան 2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում, քանի որ շատ դահլիճների չափսերը ավելի փոքր էին։ Տոմսերի արժեքը տատանվում էր 40 ռեալից մինչև 4.600 ռեալ, ամենաթանկարժեքը եղան բացման օրվա համար նախատեսված ներկայացուցչական նստատեղերը։ մոտ 3,8 միլիոն տոմս վաճառվեց 70 ռեալ և էժան։ Փողոցներում կազմակերպվող մրցույթները եղան անվճար։

### Կրակի երթ
[thumb|Օլիմպիական խաղերում [ֆուտբոլային մրցույթների անցկացման վայրեր:]]
Բրազիլիայում օլիմպիական կրակի երթը սկսվեց 2016 թվականի մայիսի 3-ին։ Կրակը հանգրվանեց ավելի քան 300 քաղաքներում (ներառյալ 26 նահանգների կենտրոնները), Հունաստանում վառվելուց հետո կրակը տեղափոխվեց մայրաքաղաք Բրազիլիա, վերջինը հանգրվանեց Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում։

## Խաղեր
### Բացման արարողություն

Բացման արարողությունը տեղի ունեցավ Մարականա մարզադաշտում 2016 թվականի օգոստոսի 5-ին։

### Սպորտաձևեր
2016 թվականի օլիմպիական խաղերի ծրագրով նախատեսված էր 28 սպրորտաձև, 41 դիստիպլինայով և 306 մրցույթով։

* 20px Ակադեմիական թիավարություն
* 20px Բադմինթոն
* 20px Բասկետբոլ
* 20px Բռնցքամարտ
* 20px Ըմբշամարտ
** Ազատ ոճի ըմբշամարտ
** Հունահռոմեական ըմբշամարտ
* Հեծանվային սպորտ
** 20px Խճուղային հեծանվավազք
** 20px Ճանապարհային հեծանվավազք
** 20px Լեռնային
** 20px BMX
* 20px Ջրագնդակ
* 20px Լող
* 20px Ջրացատկ
* 20px Գեղալող
* 20px Վոլեյբոլ
** Վոլեյբոլ
** Ծովափնյա վոլեյբոլ
* 20px Հանդբոլ
* 20px Թիավարություն
** Բայդարկաներով և կանոեներով թիավարություն
** Թիավարության սլալոմ
* Մարմնամարզություն
** 20px Սպորտային մարմնամարզություն
** 20px Գեղարվեստական մարմնամարզություն
** 20px Բատուտացատկ
* 20px Ձյուդո
* 20px Ձիասպորտ
* 20px Աթլետիկա
* 20px Սեղանի թենիս
* 20px Առագաստային սպորտ
* 20px Ժամանակակից հնգամարտ
* 20px Հրաձգային սպորտ
* 20px Նետաձգություն
* 20px Թենիս
* 20px Տրիաթլոն
* 20px Թաեքվոնդո
* 20px Ծանրամարտ
* 20px Սուսերամարտ
* 20px Ֆուտբոլ
* 20px Մականախաղ
* Ռեկբի
* Գոլֆ

#### Նոր սպորտաձևեր

Նախապես ներկայացված յոթ սպորտաձևերից միայն երկուսը ընտրվեցին որպես նոր սպորտաձևեր 2016 թվականի օլիմպիական խաղերի ծրագրում ընդգրկվելու համար։ Ներկայացված սպորտաձևերն էին բեյսբոլը և սոֆթբոլը, կարատեն, սկվոշը, գոլֆը, չմշկասահքը և ռեգբին։ Այս յոթ սպորտաձևերը ներկայացվեցին ՄՕԿ-ի 2009 թվականի հունիսին կայանալիք քննարկմանը։

Օգոստոսին ՄՕԿ-ը համաձայնություն տվեց ռեգբիի յոթ տղամարդկանցով խաղի տարբերակին, ինչը դուրս թողեց բեյսբոլը, չմշկասահքը և սքվոշը մրցույներից։ Մյուս երեքի մեջ ընտրվեց գոլֆը՝ դուրս թողնելով կարատեն և սոֆթբոլը։ Երկու նոր սպորտաձևերը վերջնական հաստատվեցին 2009 թվականի հոկտեմբերի 9-ին ՄՕԿ-ի 121-րդ նստաշրջանի վերջին օրը։ Գոլֆի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահ Էնտոնի Սքենլոնը ասաց, որ շատ մեծ գորֆիստներ, այդ թվում Թայգեր Վուդսը և Աննիկա Զերենշտամը, կսատարեն գոլֆին օլիմպիական մարզաձևի կայացման հարցում։
### Օրացույց

## Մեդալակիրների աղյուսակ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 սպորտում
Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր 2016
*