Անկա լրատվական գործակալություն

**Անկա լրատվական գործակալություն (ԱՆԿԱ)** (), Թուրքիայում գործող լրատվական գործակալություն։ Գործակալությունը հիմնադրվել է Ալթան Օյմենի կողմից 1972 թվականին Անկարայի Չանքայա շրջանի Քըզըլայ թաղամասում։  Անկան լրատվական ծառայություններ է մատուցում լրատվամիջոցներին՝ տարբեր աղբյուրներից տվյալներ հավաքելով: Չնայած այն հանգամանքին, որ Անկան, որը հայտնի է որպես Թուրքիայում լրագրության դպրոց ձևավորող կազմակերպություն, փակվել էր 2018 թվականի վերջին՝ 46 տարվա շարունակական ծառայություններ մատուցելուց հետո, 2019 թվականին Ստամբուլում տեղի ունեցած տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ընթացքում վերսկսել է իր աշխատանքները «Գյունեշիմ գրուբի» հովանու ներքո:

## Պատմություն
Անկա լրատվական գործակալության արմատները գալիս են Անկարա լրատվական գործակալությությունից, որը հիմնադրվել է 1950-ականների սկզբին: Հանրապետական ժողովրդական կուսակցությունը, որը 1950 թվականին Թուրքիայի ընդհանուր ընտրություններում իշխանությունից դարձավ ընդդիմության, անհրաժեշտություն զգաց ստեղծել իր սեփական լրատվական գործակալությունը, որը այլընտրանք կլիներ Դեմոկրատական կուսակցության կողմից աջակցվող «Անադոլու» լրատվական գործակալությանը և այդ նպատակով 1950 թվականի օգոստոսի 14-ին ստեղծվեց Անկարա լրատվական գործակալությունը։ Գործակալությունը, որի առաջին տնօրենը Քեմալ Զեքի Գենչօսմանն էր, օգոստոսի 21-ին հրապարակել է իր առաջին տեղեկագիրը, որը կապված էր Հանրապետական ժողովրդական կուսակցությանը մոտ գտնվող «Ուլուս» թերթի հետ։ Անկարա լրատվական գործակալությունը, որը փակվել է 1953 թվականի դեկտեմբերի 14-ի «Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության անօրինական ձեռքբերումների վերականգնման մասին» օրենքով նշված կուսակցության գույքի բռնագանձման գործընթացում, չի վերսկսել իր գործունեությունը մինչև 1970-ական թվականները։

Թուրքիայում մարտի 12-ի հուշագրային հեղաշրջման ժամանակ լրագրող Ալթան Օյմենը, ով աշխատում էր Աքշամում հեռացվել է թերթից 1972 թվականի մայիսի 27-ի հուշագրի ընթացքում գրված հոդվածի պատճառով։ Հալդուն Սիմավին Օյմենի աջակցությամբ, որը լրագրող էր Գյունայդընում, ստեղծել է Անկա լրատվական գործակալությունը։ Օյմենը ստացել է աշխատանքից ազատման փոխհատուցում և 20 հազար ֆունտ ստեռլինգ որպես կանխավճար Գյունայդընից: Անկայի առաջին գրասենյակը մեկ սենյակ էր, որը գտնվում էր Քըզըլայում։ Բացի Օյմենից, գործակալության հիմնադիրների կազմում, որոնք պարտավոր էին Անկարայի նորությունները փոխանցել իրենց բաժանորդներին, ընդգրկված էին Գյուլ Օյնեթը, Սևգի Սոյսալը և Ալի Փոլաթը։ Աշխատակազմը ժամանակի ընթացքում ընդլայնվել է, որոշ լրագրողներ, այդ թվում Գյունայդընից, Այրընթըլը հաբերից, Յենի օրթամից և Ջումհուրիյեթից դարձել են Անկայի սյունակագիրներ։ Միևնույն ժամանակ ստեղծվեց Անկա յայընլարը (հրապարակումներ) անունով հրատարակչություն, և սկսեցին տպագրվել քաղաքական գրքեր։ Այս գրքերից մեկը, որը գրվել է Ուղուր Մումջուի և Ալթան Օյմենի կողմից և առաջին անգամ հրատարակվել է 1975 թվականին, դիտարկվում է որպես Թուրքիայում հետաքննական լրագրության ելակետ։ 1976 թվականին Հալիթ Չելենքի ստորագրությամբ թողարկված 141 և142 համարներում ևս կան հետաքննական թեմայով ռեսուրսային արժեք ունեցող աշխատանքներ։ Այս գործընթացի ընթացքում Անկա լրատվական գործակալությունը, որտեղ կայացել են լրագրողներ, ինչպիսիք են Աբբաս Գյուչլյուն, Դերյա Սազաքը, Հասան Ջեմալը, Հիքմեթ Բիլան և Ուղուր Մումջուն, ճանաչվել է որպես լրագրության դպրոց։

1950 թվականի օգոստոսի 14-ին Քեմալ Զեքի Գենչոսմանի կողմից ստորագրված հիմնադրման ծանուցման նամակը ուղարկվել է Անկարայի գործակալության մամուլի կազմակերպություններին։ Երբ Օյմենը մտավ քաղաքականություն 1977 թվականին, Անկան անցավ Մուշերեֆ Հեքիմօղլուի կառավարման ներքո և այս ընթացքում դարձավ բաժնետիրական ընկերություն։ 2004 թվականին Հեքիմօղլուի մահից հետո գործակալության կառավարումը ստանձնել է Նազիֆ Էքզենը, իսկ 2006 թվականին այն անցել է Վելի Օզդեմիրի և Նուրի Սեֆ Էրդեմի կառավարման ներքո։ Թեև տնտեսական ճգնաժամի մեջ գտնվող Անկայի աշխատողներն 2008 թվականին առաջին անգամ որոշել են գործադուլ անել, Թուրքիայի լրագրողների միության հետ համաձայնության արդյունքում գործադուլը դադարեցվել է, և ընկերությունը սնանկության դիմում է ներկայացրել 2013 թվականին։ Գործակալությունը, որն աճուրդի էր հանվել Անկարայի 21-րդ հարկադիր կատարման գրասենյակի կողմից 2018 թվականի հոկտեմբերին և գնել էր Քալենդեր Օզդեմիրը 262 հազար ₺-ով, փակվել էր 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ Գլխավոր ընդդիմադիր Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության անդամ Օզդեմիրի կողմից Anka լրատվական գործակալության 500 հազար ֆունտ ստեռլինգ գնահատված ապրանքանիշի գնումը ավելի քիչ գումարով քննադատության է ենթարկվել իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությանը մոտ կանգնած լրատվամիջոցների կողմից։

Այն փաստը, որ Անադոլու գործակալությունը, որը հայտնի է որպես 2019 թվականի Թուրքիայի տեղական ընտրություններում նորությունների միակ աղբյուր, ընտրությունների գիշերը ժամը 23:20-ի դրությամբ 14 ժամով դադարեցրել է տվյալների փոխանցումը, հասարակական աղմուկ է առաջացրել, և լրատվամիջոցների կապերը ներկայիս կառավարության հետ հանգեցրել են երկրում մամուլի ազատության քննարկմանը։ Այս քննարկումից հետո Ստամբուլում ընտրությունների վերսկսման մասին որոշում կայացնելուց հետո քվեարկության տվյալները հանրությանը անաչառ կերպով փոխանցելու հարցը կրկին բարձրացվել է, և Անկա լրատվական գործակալությունը հայտարարել է, որ կվերսկսի իր գործունեությունը այդ գործընթացում։ Տեղեկություններ են հայտնվել այն մասին, որ գործակալությունը, որի կազմը լիովին փոխվել է Ադնան Բուլութի, Քեմալ Գյուլմուշի և Մուստաֆա Էրդողանի ղեկավարությամբ, քվեարկության մասին տվյալներ կստանա Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության ընտրությունների համակարգող կենտրոնի ալիքով, և այդ իրավիճակը կրկին քննադատության է ենթարկվել «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությանը մոտ կանգնած լրատվամիջոցների կողմից։ Հերքելով այս լուրերը՝ Մուստաֆա Էրդողանը հայտարարել է, որ իրենք ստեղծել են սեփական տեղեկատվական ենթակառուցվածքը և 180 հոգանոց թիմով հավաքել են տվյալներ Թուրքիայում 390 ընտրատեղամասերում քվեարկության վերաբերյալ։ Անկան սկսել է տվյալների փոխանցումը 18։ 25-ին և առաջին գործակալությունն էր, որը սկսել է արդյունքներ տրամադրել, ի տարբերություն Անադոլու գործակալության, որը սկսել է կիսել իր ունեցած տվյալները 19։ 30-ին։ Բարձրագույն ընտրական խորհրդի նախագահ Սադի Գյուվենի կողմից ընտրությունների երեկոյան հայտարարված ոչ պաշտոնական արդյունքներին մոտ տվյալներ տրամադրող գործակալության աշխատանքը գնահատվել է որպես հաջող, և գնահատվել է, որ այն առանձնանում է որպես ուժեղ այլընտրանք Անադոլու գործակալությանը, որը միակ գործակալությունն է, որը տրամադրում է քվեարկության տվյալները վերջին յոթ ընտրություններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1972 հիմնադրումներ Թուրքիայում
Կատեգորիա:Թուրքիայի լրատվամիջոցներ