Մասատոշի Նակայամա

**Մասատոշի Նակայամա** (, ),  կարատեի ճապոնացի վարպետ, 10-րդ դան, Գիչին Ֆունակոշիի աշակերտը, ժամանակակից Շոտոկանի ստեղծողներից մեկը, Ճապոնական կարատեի ասոցիացիայի (ՃԿԱ) հիմնադիրներից և ավագ մարզիչներից մեկը, Տակուշոկու համալսարանի ֆիզիկական կրթության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Շուրջ 40 տարի Մասատոշի Նակայաման զբաղվել է շոտոկան կարատեի տարածմամբ ամբողջ աշխարհում։ Նա հեղինակել է գրքեր կարատեի մասին, մարզել է կարատեի բազմաթիվ հայտնի վարպետների. նրա աշակերտներից են եղել Հիրոկազու Կանազավան, Նիշիյաման, Կեինոսուկե Էնոեդան, Տակայուկի Միկամին, Տաիջի Կասեն, Հիդեո Օչին և ուրիշներ։ Մասատոշի Նակայաման եղել է առաջին կարատեիստը, որ իր կենդանության օրոք ստացել է 9-րդ դան. հետմահու նրան շնորհվել է 10-րդ դան։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Մասատոշի Նակայաման ծնվել է 1913 թվականի ապրիլի 13-ին Ճապոնիայի Յամագուտի  պրեֆեկտուրայում. նրա հայրը՝ Նաոմիչի Նակայաման, եղել է զինվորական բժիշկ և կենդոյի ուսուցիչ։ Նամայամայի պապը պատկանել է սամուրայների սանադա խմբավորմանը, այդ պատճառով էլ բուդոն միշտ եղել է ընտանիքի ուշադրության կենտրոնում, և Նակայաման համալսարան ընդունվելուց առաջ պարապել է կենդո։ 
1932 թվականին Մասատոշին հորից գաղտնի ընդունվում է Տակուշոկու համալսարանը, որտեղ սովորել է մանդարին լեզուն և Չինաստանի պատմություն, ինչը նրան հնարավորություն էր տալիս 1930-ական թվականների վերջին այցելել Չինաստան։ Նակայաման ցանկացել է համալսարանում պարապել կենդոյի խմբակում, սակայն, շփոթելով ժամանակացույցը, մասնակցել է կարատե դոյի պարապմունքի։ Նակայաման մի քիչ կարդացել է կարատեի մասին, և շարժումները նրան թվացել են շատ հետաքրքիր։ Բայց երբ աշակերտներից մեկն առաջարկել է, որ նա ինքը փորձի, ապագա վարպետը հասկացել է, որ դա այնքան էլ հեշտ չէ։ Սկզբում նա հանդիպել է դժվարությունների, օրինակ՝ նրան չէր հաջողվում ձգվել, սակայն, պարապելով մեծ համառությամբ, Նակայաման կարողացել է հասնել լավ արդյունքների։ Համալսարանում Նակայաման կարատե պարապել է Գիչին Ֆունակոշիի ու նրա որդու՝ Յոշիտակա Ֆունակոշիի ղեկավարությամբ։

1935 թվականին Նակայաման ճանապարհորդել է Միջին Մոնղոլիայում՝ Մեծ Հինգանում։

### 1930-ականների վերջ և 1940-ական թվականներ
1937 թվականին ավարտելով համալսարանը՝ Նակայաման ուսանողների փոխանակման ծրագրով մեկնել է Պեկին՝ սովորելու չինարեն, հասարակագիտություն և պատմություն։ Ի սկզբանե Նակայաման հիացած չէր չինական մարտավեստով, քանի որ նրանց մեջ մեծ ուշադրություն է դարձվում շրջանաձև շարժումներին, իսկ Նակայաման կարծում էր, որ դա հանգեցնում է կենտրոնացումը կորցնելուն։ Սակայն մի քանի ուսուցիչների հետ պարապելուց հետո Նակայաման փոխում է իր կարծիքը։

Չինաստանում Նակայամայի հիմնական ուսուցիչը եղել էր Փայը, ով հյուսիսային ոճերից մեկի տարեց վարպետ էր։ Հյուսիսային ոճերին հատուկ ոտքերով աշխատելու տեխնիկայի ազդեցությամբ Նակայաման մշակում է երկու նոր շարժում ոտքերով՝ տայսոկու-ուկե (ճնշող հարված ոտնաթաթով կամ սրունքով) և ուրա-մավասի-գերի (ոտքով շրջանաձև հարված պտտվելով)։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելը Մասատոշի Նակայաման ստացել է 2-րդ դան։ Պատերազմի ավարտից հետո՝ 1946 թվականի մայիսին, Նակայաման վերադարձել է Ճապոնիա, իսկ նրա հորինած տեխնիկաները նույն 1946 թվականին Ֆունակոշիի թույլտվությամբ ընդգրկվել են շոտոկանում։ 
Չինաստանից վերադառնալուց հետո Նակայաման մտադիր էր դասավանդել չինարեն, սակայն պատերազմին հաջորդած մի քանի տարվա ընթացքում Ճապոնիայում տիրող տնտեսական և սոցիալական քաոսի պատճառով դա նրան չի հաջողվել, և կարատեի վարպետն ապրուստի միջոցներ վաստակելու համար ստիպված է եղել զբաղվել ներքնաշորերի առևտրով։

Նակայաման եղել է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի ձեռնամարտի ավագ մարզիչներից մեկը։ Ամերիկացի աշակերտներին դասավանդելը նրան թույլ տվեց հասկանալ, որ պետք է ավելի մանրամասն բացատրել, թե ինչու է կարատեում օգտագործվում նման, այլ ոչ թե այլ տեխնիկա։ Ամերիկացիները, ի տարբերություն ճապոնացիների, հիմնավորումներ են պահանջել շարժումների համար, այդ պատճառով ճապոնացի մարզիչները սկսել են վերլուծել տեխնիկան և տվել են տեսական բացատրություններ՝ հիմնվելով ֆիզիկայի օրենքների վրա։

### Ճապոնական կարատեի ասոցիացիա
1948 թվականին Ճապոնիայում հանվել է կարատեի արգելքը, և 1949 թվականին Ֆունակոշին ժողով է անցկացրել, որի ընթացքում քննարկվել է կարատեի ապագան։ 1949 թվականի մայիսին Նակայամայի, Իսաո Օբատայի և այլոց օգնությամբ հիմնադրվել է Ճապոնական կարատեի ասոցիացիան (JKA): Ֆունակոշին եղել է կազմակերպության պաշտոնական ղեկավարը, իսկ Նակայաման՝ ավագ մարզիչ։ Մշակվել են տեխնիկական և քննական չափանիշները։ Ֆունակոշիի վերահսկողության տակ Նակայաման սկսել է ձևավորել մարզչական ծրագիրը։ Մշակվել է սպորտային մենամարտերի վարման ծրագիր, ինչի շնորհիվ կարատեիստների մենամարտերը դարձել են պակաս արյունոտ և ավելի անվտանգ։

1951 թվականին Մասատոշի Նակայաման ստացել է 3-րդ *դան*, իսկ 1955 թվականին՝ 5-րդ *դան*։ Ֆունակոշիի մահից հետո Նակայաման ընտրվել է ՃԿԱ-ի գլխավոր հրահանգիչ, իսկ 1961 թվականին ստացել է 8-րդ դան։ Նակայաման առանձնացրել է կատան և կումիտեն՝ որպես մրցութային դիսցիպլիններ։ ՃԿԱ դոջոյի (մարզասրահ) սովորողները մեծ հաջողությունների են հասել 1950-ական և 1960-ական թվականներին։

Նակայաման հայտնի է նրանով, որ մեծ աշխատանք է կատարել կարատեն աշխարհում տարածելու համար։ Այլ ավագ մարզիչների հետ միասին նա իրականացրել է մարզիչների ստաժավորման ծրագիր, որի շրջանավարտներից շատերն ուղարկվել են աշխարհի տարբեր երկրներ՝ բացելու շոտոկանի ակումբներ և ներգրավելու նոր անդամների։ Մասատոշի Նակայաման 1952 թվականին սկսել է աշխատել Տակուշոկու համալսարանի ֆիզիկական դաստիարակության ֆակուլտետում, իսկ հետագայում ղեկավարել է այն։ Համալսարանում նա գլխավորել է նաև դահուկավազքի թիմը։

### Ուշ տարիներ
Մասատոշի Նակայաման մարտերի մասնակցել է բավական երկար. իր վերջին մենամարտը, որ նա անցկացրել է 52 տարեկան հասակում, ավարտվել է իր հաղթանակով։

1971 թվականին Ճապոնական Ալպերում Նակայաման հայտնվել է ձնահյուսի տակ և հազիվ է փրկվել մահից։ Բժիշկները կանխագուշակում էին, որ նա կմեռնի մի քանի օրից, և հարազատները հավաքվում են նան հրաժեշտի տալու։ Սակայն, չնայած բժիշկների արգելքին, Նակայաման շարունակում է պարապմունքները՝ պնդելով, որ դրանք իրեն կօգնեն վերականգնել ուժերը։

1972 թվականին Նակայաման իր աշակերտներից մեկի՝ Հիրոկազու Կանազավայի օգնությամբ իր տան նկուղային հարկում հիմնում է իր սեփական դոջոն, որը կոչում է «Հոյցուգան»։ Այդ դոջոն տեղակայված էր Էբիսուում՝ ՃԿԱ հոնբու (կենտրոնական) դոջոյից ոչ հեռու։ Օտարերկրացի սովորողներն ապրում էին հանրակացարանում և պարապում այդ դոջոյում 1970-ական թվականների սկզբից։

Մասատոշի Նակայաման 1974 թվականին դեռևս ուներ 8-րդ դան։ 9-րդ դան նա ստանում է 1980-ական թվականներին՝ դառնալով Շոտոկանի առաջին վարպետը, որ այդ դանն ստացել է իր կենդանության օրոք։ Մինչև իր կյանքի վերջը Նակայաման շարունակել է դասավանդել Շոտոկան կարատե։

Նակայամա Մասատոշին մահացել է 1987 թվականի ապրիլի 15-ին Ճապոնիայի մայրաքաղաք Տոկիոյում։

## Ժառանգություն
Նակայամա Մասատոշին հեղինակել է կարատեի մասին բազմաթիվ գրքեր, որոնց թվում է «Լավագույն կարատե» 11 հատորներից բաղկացած շարքը։ Նրա գրքերից են՝
* Կարատեի դինամիկա (1986),
* Լավագույն կարատեն. մանրամասն(1977),
* Գործնական կարատե։ Ուղեցույց յուրաքանչյուր մարդու ինքնապաշտպանության համար (1963, համահեղինակությամբ),
* Գործնական կարատե։ Պաշտպանություն ընդդեմ անզեն հակառակորդի (1963, համահեղինակությամբ),
* Գործնական կարատեն փողոցում։

Նակայամայի գրքերում ոչ միայն նկարագրվում են կարատեի տարբեր տեխնիկաներ և մարզումների մեթոդներ, այլև տրվում են տեխնիկայի տեսական հիմնավորումները ֆիզիկայի և անատոմիայի տեսանկյունից։ Գրքերից բացի Նակայաման հեղինակել է հոդվածներ և մի շարք տեսաֆիլմեր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ճապոնական կարատեի ասոցիացիա 
* Ճապոնական կարատեի ասոցիացիա  

Կատեգորիա:Ճապոնացի կարատեիստներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:1913 ծնունդներ
Կատեգորիա:1987 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 15 մահեր
Կատեգորիա:Տոկիո քաղաքում մահացածներ