Կավիտա Կրիշնան

**Կավիտա Կրիշնան** (*Kavita Krishnan*, , , ), հնդիկ մարքսիստ ֆեմինիստ, կանանց իրավունքների շարժման ակտիվիստ։ Ի թիվս այլ բաների, 2012 թվականին Դելիում նիրբհայայի խմբակային բռնաբարությունից հետո բողոքի ցույցերի ժամանակ նա հասարակության ուշադրությունը հրավիրեց երկրում գենդերային բռնության խնդրի վրա։

Մինչև 2023 թվականը եղել է Հնդկաստանի Կոմունիստական կուսակցության (մարքսիստ-Լենինյան) «ազատագրում» կուսակցության անդամ, եղել է նրա քաղբյուրոյի և ավելի քան երկու տասնամյակ՝ նրա կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ Նա նաև Liberation («ազատագրում») կուսակցության ամենամսյա հրատարակության խմբագիրն էր և քարտուղար կանանց թևի KPI(ML) «ազատագրում», բոլոր Հնդկաստանի առաջադեմ կանանց ասոցիացիա (AIPWA)։ Հանդես գալով որպես ռուսական ներխուժման ակտիվ հակառակորդ և Ուկրաինայի հետ համերաշխության ակցիաների կազմակերպիչ՝ նա լքեց իր կուսակցական պաշտոնները կուսակցության մնացած ղեկավարության հետ սրված տարաձայնությունների պատճառով։

## Կենսագրություն
### Ընտանիքը և ուսումը
Կավիտա Կրիշնանը ծնվել է թամիլական ընտանիքում Կունուրում (Թամիլ նադու նահանգ)։ Նա մեծացել է Բհիլայում (Չհատիսգարհ նահանգ)։ Նրա մայրը անգլերեն է դասավանդել, իսկ հայրը ինժեներ է աշխատել տեղի պողպատի գործարանում, որը կառուցվել է ԽՍՀՄ-ի օգնությամբ, և մեկնել է Կիև՝ սովորելու։

Կավիտան ստացել է բակալավրի աստիճան Մումբայի (Բոմբեյ) Սուրբ Քսավերի քոլեջում և մագիստրոսի կոչում անգլիական գրականության մեջ Ջավահառլալ Ներու համալսարանում։ Նա ծրագրում էր զբաղվել դասավանդմամբ, սակայն միջամտեցին քաղաքական իրադարձությունները։

### Ակտիվության առաջին քայլերը
Ուսման ընթացքում Կավիտա Կրիշնանը միացավ թատերական խմբին՝ Արուն Ֆերեյրայի գլխավորությամբ, Մումբայի Սուրբ Քսավերի քոլեջում (Մումբայի համալսարանի մաս)։ Նրա հետ նա մասնակցել է փողոցային ներկայացումների և բողոքի ակցիաների։ Սակայն նա սկսել է լրջորեն մասնակցել քաղաքական գործունեությանը, երբ ընդունվել է Ջավահառլալ Նեհրու համալսարան, որտեղ անդամակցել է համահնդկական ուսանողների ասոցիացիային 1995թվականին ընտրվել է ուսանողական արհմիության համատեղ քարտուղար։

Նրա վրա զգալի ազդեցություն է ունեցել համալսարանի այդ արհմիության նախկին նախագահ Չանդրաշեկհար Պրասադը (Չանդու)։ Նա էր, ով առաջարկեց նրան դառնալ ազատված աշխատող, որպեսզի նա կարողանա իր ամբողջ ժամանակը նվիրել կանանց իրավունքների պաշտպանությանը։ Սիվանում (Բիհար նահանգ) փողոցային հանրահավաքի ելույթի ժամանակ Չանդրաշեկհարը KPI-ի մեկ այլ առաջնորդ Շյամ Նարայանի հետ Յադավը քաղաքական սպանության զոհ Է դարձել 1997 թվականի մարտի 31-ին։ Այս միջադեպից հետո Կավիտա Կրիշնանի կյանքը՝ որպես ակտիվիստ, կտրուկ փոխվեց։

Չանդուի սպանությունից հետո Ներուի Համալսարանի հազարավոր ուսանողներ դուրս են եկել զանգվածային ցույցերի՝ պահանջելով գործողություններ կուսակցության նախկին պատգամավոր Ռաշտրիա Ջանաթ Դալ Մոհամմադ Շահաբուդինի դեմ, ում մարդիկ մեղադրվում էին այդ մահափորձի մեջ։ Կրիշնանը մասնակցել է Դելիում անցկացվող ցույցերին, որտեղ բողոքող ուսանողները հարձակվել են Բիհար Բհավանում գտնվող Լալու Յադավայի մարդկանց կողմից։ Այդ ցույցերին մասնակցելու համար Նա 8 օր անցկացրել է ճաղերի հետևում։

### Դերը բռնաբարության դեմ բողոքի ցույցերում
Դառնալով Հնդկաստանի մայրաքաղաք Նյու Դելիում 23-ամյա աղջկա բռնաբարությանը և սպանությանը հաջորդած կանանց իրավունքների զանգվածային բողոքի ցույցերի ժամանակ ամենաճանաչված ակտիվիստներից մեկը։ Կավիտա Կրիշնանը զգալի ներդրում ունեցավ շարժման դիսկուրսի ձևավորման գործում։ Դելիի գլխավոր նախարար Շեյլա Դիքշիթի տան մոտ տեղի ունեցած բողոքի ակցիայի ժամանակ նրա ելույթներից մեկն արագորեն վիրուսային Է դարձել YouTube-ում։ Այս ելույթում նա ուրվագծեց շարժման մի տեսակ մանիֆեստ. մարտահրավեր նետելով գերիշխող տեսակետին, որը պաշտպանում էր ընտանիքի կամ գործատուների կողմից աղջիկների մշտական «խնամակալությունը», Կրիշնանը որպես հիմնական պահանջ ձևակերպեց կնոջ ազատությունը։ Այս ելույթում նա նաև դեմ է արտահայտվել բռնաբարության համար մահապատիժների ընդհանուր պահանջին՝ ընդգծելով, որ դա խնդրի լուծում չէ։ Նա նշել է, որ Հնդկաստանում բռնաբարության դատապարտման մակարդակը չափազանց ցածր է, և այնպիսի մեթոդներ, ինչպիսիք են քիմիական կաստրացիան կամ մահապատիժը, ոչ մի կերպ չեն ծառայում որպես զսպող։

Կավիտան հիմնավոր փաստարկներ է ներկայացրել կանանց «անվերապահ ազատության»՝«ազատություն առանց վախի» օգտին։ «Ազատություն առանց վախի» պահանջը համախմբող է դարձել բռնաբարության դեմ բողոքողների համար, և Կավիտա Կրիշնանի թեզերը լայնորեն լուսաբանվել են ԶԼՄ-ներում։ Մահապատժի վերաբերյալ նրա տեսակետներն ազդել են դեկտեմբերի 16-ից հետո բողոքի շարժման դիսկուրսի ձևավորման վրա։ Մահապատժի վերաբերյալ նրա տեսակետներն ազդել են դեկտեմբերի 16-ից հետո բողոքի շարժման դիսկուրսի ձևավորման վրա։

### Ռուս-ուկրաինական պատերազմը և կուսակցությունից դուրս գալը
Իր KPI (ML) կուսակցության հետ միասին Կավիտա Կրիշնանը ակտիվորեն հանդես եկավ ի պաշտպանություն հնդկական ժողովրդավարության՝ ընդդեմ վարչապետ Նարենդրա Մոդիի Հինդու-շովինիստական և պահպանողական ընթացքի։ Այնուամենայնիվ, Կավիտան նաև քննադատել է ավտորիտար կառավարություններն ու ուժերը աշխարհի այլ երկրներում, ներառյալ ժամանակակից ՉԺՀ-ն և պուտինյան ՌԴ-ն, և մատնանշել է հնդկական, ռուսական և այլ ծայրահեղ աջերի գաղափարական-քաղաքական կապերը։ Ինքը՝ պուտինյան ռեժիմը, նա բնորոշել է որպես «ֆաշիստական»։

Այսպիսով, նա դատապարտեց ոչ միայն Իրաքի պատերազմի նման արշավանքները որպես ԱՄՆ ռազմական ագրեսիա, այլև էքսպանսիոնիզմն ու միլիտարիզմը Արևմուտքի մրցակիցների, հատկապես հակաժողովրդավարների կողմից։ 2018-ի կուսակցական համագումարում նա առաջ քաշեց մի բանաձև, որը դատապարտում էր Ասադի ռեժիմի և ռուսական ռմբակոծությունների կողմից քաղաքացիական անձանց զանգվածային սպանությունները (այնուամենայնիվ, այլ կուսակցական առաջնորդներ փոփոխություններ կատարեցին՝ մեղադրելով նաև ԱՄՆ-ին «ռեժիմը փոխելու» փորձի մեջ)։

Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի սանձազերծած լայնամասշտաբ պատերազմի նախօրեին Կավիտա Կրիշնանը կուսակցությունից հասավ ռուսական զորքերի հետքաշման պահանջով էսկալացիայի օպերատիվ դատապարտման (սակայն նրան անմիջապես «հավասարակշռեցին» «պատերազմ հրահրելու» համար Ամերիկայի հասցեին մեղադրանքներով)։ 2022 թվականի փետրվարի 24-ին ներխուժման սկսվելուց հետո նա զանգահարեց KPI-ի (ML) գլխավոր քարտուղարին և նախաձեռնեց կուսակցության հակապատերազմական հայտարարությունը, ինչպես նաև փողոցային բողոքի ցույցեր ընդդեմ ռուսական ագրեսիայի։ Նա նաև ստորագրել է հռչակագրեր համերաշխության Ուկրաինայի կողմից աշխարհի ձախ և ֆեմինիստական մանիֆեստ «իրավունք դիմադրության»։

Այնուամենայնիվ, չնայած Կրիշնանը կուսակցական ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր, նրան թույլատրվեց այնտեղ հրատարակել միայն մեկ հոդված այն թեմայի վերաբերյալ, որը պարունակում էր քննադատություն Ռուսաստանի կայսերական քաղաքականության դարերի և ստալինիզմի հանցագործությունների վերաբերյալ։ Ներկուսակցական լիարժեք քննարկումը նրան մերժեցին, և կուսակցության ղեկավարության մի մասը դժգոհ էր մի շարք ռեժիմների քաղաքականության վրա նրա հարձակումներից, որոնք իրենց անվանում էին կոմունիստական (ներառյալ սովետական  և չինական)։

2022 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Facebook-ի գրառման մեջ Կրիշնանը հայտարարեց, որ KPI (ML) «ազատագրում» իրեն ազատել է կուսակցական բոլոր պաշտոններից և պարտականություններից՝ իր կամքով, Սակայն նա կշարունակի մնալ կուսակցության անդամ։ Դա դիտարկվում է որպես տարբեր հարցերի շուրջ մնացած ղեկավարության հետ նրա տարաձայնությունների հետևանք, այդ թվում՝ Չինաստանի և ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետ կապված։ Իր ելույթներում և հոդվածներում նա շարունակում է մերկացնել «բազմաբևեռ աշխարհի» գաղափարը ռուսական դիվանագիտության մեկնաբանության մեջ և համերաշխության կոչ անել ազատագրական շարժումների միջև, որոնք հակադրվում են Հնդկաստանի և մնացած աշխարհի հակաժողովրդավարական միտումներին։

## Գիրք և ճանաչում
2020 թվականի մայիսին հրատարակվել է Կավիտա Կրիշնանի «անվախ Ազատություն» (Fearless Freedom) գիրքը։ Aishwarya Bhuta-ի «Society and Culture in South Asia» ամսագրի գրքի ակնարկը մատնանշում է Գիրքը գրելու համատեքստը Դելիում խմբակային բռնաբարության գործի ֆոնին, որը Կրիշնանին ստիպեց կրկնել իր թեզերը, որ մահապատիժը զսպող գործոն չէ, և որ դրա կիրառման փոխարեն պետությունը պետք է արդյունավետ Ազատություն ապահովի կանանց համար, այդ թվում՝ աշխատավայրում և ուսումնական վայրում։ Նա նաև նշում է, որ «մահապատիժը զսպող գործոն չէ»։ Գրքի գրելու ոճը պարզ է և բաղկացած է անձնական փորձից, ինքնակենսագրություններից քաղվածքներից, կինոյի և պոեզիայի օրինակներից։

«Անվախ ազատությանը» Հայտնի հնարքը մատուցվել է հնդկական women ' s Web կանանց բլոգում. գրախոսության հեղինակ Պիյուշա Վիրն ընդգծել է գրքի այն գաղափարը, որ «տանը կնոջ կալանավորումն ինքնին բռնության ձև է, որը նույնիսկ այդպիսին չի ճանաչվում»։ Այս միտքը նրան ստիպեց մտածել այն մասին, թե ինչպես է Հնդկաստանում կանանց կյանքը 24/7 հսկողության տակ՝ հանուն անվտանգության, և մտածել, թե ի՞նչ կարելի է անել այս խորապես նահապետական հասարակությունն ու համակարգը քանդելու համար։

Կավիտա Կրիշնանը ճանաչվել է 2014 թվականի BBC-ի 100 կանանցից մեկը։

## Ծանոթագրություններ
## 

## Արտաքին հղումներ
* Интервью с Кавитой Кришнан на русском: Часть 1. «Победа Путина в этой войне станет победой фашистов во всём мире»; Часть 2. «Прощай, „русская романтика“» // *После.Медиа*
* Интервью с Кавитой Кришнан на украинском: Ч. 1. Інтерв'ю з Кавітою Крішнан про нерівність, боротьбу лівих та репресії в Індії; Ч. 2. «Байдужість до України завдала шкоди нашій боротьбі в Індії» // *[[Спільне]]*

Կատեգորիա:BBC 100 կին
Կատեգորիա:Հնդիկ կին լրագրողներ
Կատեգորիա:Հնդիկ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Մարքսիստներ
Կատեգորիա:Մումբայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կին ակտիվիստներ