Էլեն Նիիտ

**Էլեն Նիիտ** (, ծնունդով` Էլլեն Պեետերովնա Հիոբ, ), էստոնացի մանկագիր, բանաստեղծ և թարգմանիչ։ Էստոնիայի ԽՍՀ վաստակավոր գրող (1977 թ.):

Էլեն Նիիտը գրել է ավելի քան քառասուն արձակ և բանաստեղծական գրքեր երեխաների համար։ Նա նաև գրել է մի շարք արձակ և բանաստեղծական ժողովածուներ մեծահասակների համար։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են տասնութ լեզուներով:

## Կենսագրություն
Էլեն Նիիտը ծնվել է աշխատավորի ընտանիքում։ 1938-1943 թվականներին հաճախել է Տապայի հանրակրթական դպրոց, ապա՝ Տալլինի 4-րդ հանրակրթական դպրոց։

Այնուհետև 1952 թվականին ավարտել է Տարտուի համալսարանի էստոներեն լեզվի և գրականության ֆակուլտետը (1952), սովորել է Էստոնիայի մանկական գրականության ամբիոնի ասպիրանտուրայում (1952-1956), որի ընթացքում Նիիտը զբաղվել է էստոնական մանկական գրականության ուսումնասիրությամբ։

### Գործունեություն
1956 - 1961 թվականներին եղել է Էստոնիայի ԽՍՀ գրողների միության պոեզիայի խորհրդատու, 1961 - 1963 թվականներին՝ Էստոնիայի ETV հեռուստատեսության խմբագիր։

Էլեն Նիիթն ազատ գրող էր 1963 թվականից։ Նա նաև թարգմանել է ստեղծագործություններ հունգարերենից (Պետեֆի), ռուսերենից (Եսենին, Չուկովսկի) և այլ լեզուներից։

Էստոնիայի ԽՍՀ Յուհան Սմուուլի գրական մրցանակի (1971, 1978) և Էստոնիայի ազգային մշակույթի մրցանակի դափնեկիր (2009)։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1985), ատենախոսության թեման է «Էստոնական ափերի բարբառների վանկաչափական  (просодические) բնութագրերը և բալթյան վանկաչափական արեալի կառուցվածքը»։

Թարգմանել է Շանդոր Պետեֆիի ավելի քան 120 բանաստեղծություն։  2009 թվականին Էլեն Նիիտի կիսանդրին բացվել է Կիշկորոշում՝ Շանդոր Պետեֆիի ծննդավայրում։

## Ընտանիք
Իր առաջին ամուսնությամբ (1949-1958) եղել է էստոնացի բանահավաք և գրականագետ Հելդուր Նիիտի (1928-2010) կինը: Այդ ամուսնությունից ծնվել է որդին՝ Թոմաս Նիիտը (1953-2020)։ 

Էլեն Նիիթը 1958 թվականին ամուսնացել է գրող Յաան Կրոսի (1920-2007) հետ։ Այս ամուսնությունից ծնվել են դուստրը՝ նկարիչ և գրող Մաարյա Ունդուսկը (ծնված 1959 թ.), և երկու որդին` դիվանագետ Էերիկ-Նիլես Կրոսը (ծնված 1967 թ.) և  երաժիշտ, գրող, նկարիչ և պրոդյուսեր Մյարտեն Կրոսը (ծնված 1970 թ.):

Էլեն Նիիտը հիմնականում ապրել է Տալլինում։ Բնակվել է Տարտուում, Կաստանի փողոց 86 տանը, Տալլինում, Հարյու փողոց 1 տանը։

Էլեն Նիիտը մահացել է 2016 թվականի մայիսի 30-ին: Նա թաղված է Ռահումյաե գերեզմանատանը, ամուսնու՝ Յաան Կրոսի կողքին։

## Մատենագրություն
Տարբեր ժողովածուներում և ամսագրերում հրատարակվելուց բացի, Էլեն Նիիտի ստեղծագործությունները ներառում են յոթ հատոր բանաստեղծություն, երեք հատոր բանաստեղծությունների ընտրանի, ինը հատոր չափածո և վեց մանկական գրքեր՝ գրված արձակով։ 

Ամենամեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել Էլեն Նիիտի գրած առաջին մանկական արձակ «Պիլլե-Ռինի պատմությունները» (Pille-Riini lood) գիրքը, որը լուս է տեսել 1963 թվականին, նաև նյութ է ծառայել *Vennaskond* պանկ խմբի *Պիլլե-Ռին* երգի համար։

### Քնարերգություն
* Երկիրը լի է գտածոներով (1960)
* Թռնահատը (1970)
* Արջերը հասկանում են (1972)
* Լինել ինքդ քեզնով, դառնալ կրիա (1979)
* Կրոլլի պատմությունները (1979)
* Բարև, բարև գառ (1993)
* Ավելի ու ավելի շատ Կրոլլի հետ երկրում և ավելին (2002):

**Բանաստեցծությունների ընտրանի**

* Միդլենդ (1974)
* Մեծ ճահճի ծառը (1983)
* Ծիածանի վրա (1999):

**Ոտանավորներ**

* Ինչպես հայտնաբերվեց ծամոնի ծառը (1954)
* Գնացք (1957)
* Արջերը հասկանում են (1967)
* Բաց դռներ (1970)
* Մեծ նկարը (1971)
* Ինչպես էր Կրոլլն ուզում լվանալ հատակը (1993)
* Կրոլլի գունազարդման գիրք (1994)
* Ագռավը և բոլոր ձայները (1994)
* Նրբաբլիթի օրենքը (1999):

**Արձակ**

* Պիլլե-Ռինի պատմությունները (1963, *Pille-Riini lood*)
* Նապաստակիկի հեքիաթը, ով չէր ուզում քնել (1967, *Jutt jänesepojast, kes ei tahtnud magama jääda*)
* Նոր և հին պատմություններ Տրիինուի և Տաավիի մասին (1970, *Triinu ja Taavi jutud*)
* Տրիինուի և Տաավիի նոր և հին պատմությունները (1977, *Triinu ja Taavi uued ja vanad lood*)
* Նապաստակի գիշերը հայրիկի հետ (1982, *Jänesepojaõhtu koos isaga*)
* Քեռի սոխակի սոխակը (1998, *Onu Ööbiku ööpäev* )
* Հմուտ ներկարարը
* Հայրիկը, ես և նապաստակիկը
* Սևաչյա նապաստակիկ։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* Нийт // Краткая литературная энциклопедия. Т. 5. — 1968 (текст)
* Էլեն Նիիտի կենսագրությունը ռուսերեն
* Գրականություն Էլեն Նիիտի և նրա մասին Գերմանիայի ազգային գրադարանի կայքում
* 80-ամյա Էլեն Նիիթ. Ծեր կյանքը շատ ավելի հեշտ է, քան երիտասարդը Էլեն Նիթի հետ հարցազրույց; Postimees, 12 հուլիսի, 2008
* Էլեն Նիիտի ծննդյան 80-ամյակը նշվել է Հիումայում, Postimees, 14 հուլիսի, 2008
* Էլեն Նիիթը՝ գերմանական գրադարանի կայքում

Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Էստոնացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Էստոնացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Էստոնացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Էստոնացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Էստոնացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Էստոնացի մանկագիրներ