Տոշիկո Ակիյոշի

**Տոշիկո Ակիյոշի** (|秋吉 敏子 or 穐吉 敏子, , ), ճապոնա-ամերիկյան ջազային դաշնակահարուհի, կոմպոզիտոր, գործիքավորող, նվագախմբի ղեկավար։ Տասնչորս անգամ առաջադրվել է Գրեմի մրցանակի, եղել է առաջին կին երաժիշտը, ով  *Down Beat* ամսագրի ընթերցողների ամենամյա քվեարկության արդյունքում հաղթող է ճանաչվել և մրցանակներ շահել *Best Arranger* և *Best Composer* անվանակարգերում։ 1984 թվականին նրա մասին նկարահանվել է *Jazz Is My Native Language* փաստավավերագրական կինոնկարը։ 1996 թվականին Տոշիկո Ակիյոշին հրատարակել է իր ինքնակենսագրական գիրքը՝ *Life with Jazz* խորագրով, 2007 թվականին արվեստագետներին խրախուսող ամերիկյան ոչ կառավարական *National Endowment for the Arts* կազմակերպությունը նրան ճանաչել է *NEA Jazz Master*:

## Կենսագրություն
Ակիյոշին ծնվել է մանջուրական Լյաոյան քաղաքում (Չինաստան), վտարանդի ճապոնացիների ընտանիքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո նրանց տնանկ դարձած ընտանիքը վերադարձել է Ճապոնիա, բնակություն հաստատել Բեպպու քաղաքում։ Ձայնասկավառակների հարուստ հավաքածու ունեցող ընկերուհու տանը մի անգամ լսելով «*Sweet Lorraine*»-ը Թեդի Վիլսոնի կատարմամբ՝ տեղնուտեղը սիրահարվել է ջազին և վճռել է խորամուխ լինել դրա նրբություններում։ 1952 թվականին դաշնակահար Օսկար Պետերսոնը Ճապոնիայում համերգային շրջագայություն կատարելիս Գինզայի ակումբներից մեկում հայտնաբերել է նրան, չափազանց տպավորվել նրա նվագից և ձայնագրման պրոդյուսեր Նորման Գրանցին համոզել, որ ձայնագրի նրա կատարումները։ 1953 թվականին Ակիյոշին թողարկել է իր առաջին ալբոմը, որն ԱՄՆ-ում վաճառքի է հանվել *Toshiko's Piano*, Ճապոնիայում՝ *Amazing Toshiko Akiyoshi* խորագրով։

Աղջիկը ջազ է ուսումնասիրել Բոստոնում՝ Բերկլիի երաժշտական դպրոցում։ 1956 թվականի հունվարին էլ դարձել է Բերկլիի հեղինակավոր համալսարանի առաջին ճապոնացի ուսանողը։ Շատ չանցած՝ 1956-ի մարտի 18-ին մասնակցել է *CBS*-ի *What's My Line?* հեռուստաշոու-մրցույթին։ 1998 թվականին Բերկլիի երաժշտական քոլեջը Ակիյոշիին շնորհել է երաժշտության պատվավոր դոկտորի աստիճան։

## Պարգևներ, պատվավոր կոչումներ
* NEA Jazz Master, 2007
* Տարվա լավագույն ջազային ալբոմի համար. *Long Yellow Road, Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band*, *Stereo Review*, 1976
* Ոսկե սկավառակ. *Insights (Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band)*, *Swing Journal*
* Արծաթե սկավառակ. *Kogun*, *Salted Gingko Nuts*,  *Four Seasons of Morita Village*,  *Swing Journal*
* Հատուկ մրցանակ. *(50th Anniversary Concert in Japan)*, *Swing Journal*
* *Down Beat* ամսագրի ընթերցողների քվեարկության հաղթող
** որպես գործիքավորող. 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1989, 1995
** որպես նվագախմբի ղեկավար. 1978, 1979, 1980, 1981, 1982
** որպես կոմպոզիտոր. 1980, 1981, 1982, 1986
* *Down Beat* ամսագրի քննադատների քվեարկության հաղթող
** Տարվա լավագույն ջազային ալբոմի համար. 1978 (*Insights (Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band)*)
** որպես գործիքավորող. 1979, 1982, 1990, 1995, 1996
** որպես նվագախմբի ղեկավար. 1979, 1980, 1981, 1982, 1983
** որպես կոմպոզիտոր. 1981, 1982
* Գրեմի մրցանակի առաջադրումներ
** Լավագույն ջազային գործիքային կատարում – որպես նվագախմբի ղեկավար. 1976 (*Long Yellow Road (Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band album)*), 1977 (*Road Time, Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band*), 1978 (*Insights (album)*), 1979 (*Kogun*), 1980 (*Farewell*), 1981 (*From Toshiko with Love|Tanuki's Night Out*), 1984 (*Ten Gallon Shuffle*), 1985 (*March of the Tadpoles*),  1992 (*Carnegie Hall Concert (Toshiko Akiyoshi Jazz Orchestra)*), 1994 (*Desert Lady / Fantasy*).
** Լավագույն գործիքավորում. 1981 (From Toshiko with Love "A Bit Byas'd"), 1983 (European Memoirs "Remembering Bud"), 1985 (March of the Tadpoles"), 1994 (Desert Lady / Fantasy#Track listing|"Bebop")
* 1975 Nanri Fumio մրցանակ
* 1986 Նյու Յորք քաղաքի Ազատության մրցանակ
* 1995 Արվեստի և գրականության շքանշան (Ֆրանսիա)
* 1997 Պատվո մեդալ (Ճապոնիա)
* 1999 Յոկոհամա քաղաքի մշակութային մրցանակ
* 2000 Տոկիոյի քաղաքապետի մշակութային մրցանակ
* 2004 «Ասահի» թերթի մրցանակ
* 2004 «Բարձրացած արևի շքանշան» (Ճապոնիա)
:: Ճապոնական հիմնադրամի մրցանակ
:: Քենեդիի կենտրոնի Մերի Լու Ուիլյամսի անվան մրցանակ

## Սկավառակագրություն
250px|մինի|Տոշիկո Ակիյոշին /1978 թ./
250px|մինի|Տոշիկո Ակիյոշին /1955 թ./
* 1954 *Toshiko's Piano* (Norgran Records)
* 1955 *The Toshiko Trio* (Storyville Records)
* 1956 *Toshiko – Her Trio, Her Quartet* (Storyville)
* 1957 *Toshiko and Leon Sash at Newport* (Verve)
* 1957 *The Many Sides of Toshiko* (Verve)
* 1958 *United Notions* (MetroJazz)
* 1961 *The Toshiko–Mariano Quartet* (Candid)
* 1961 *Long Yellow Road (Toshiko Akiyoshi Trio album)* (Asahi Sonorama)
* 1961 *Toshiko Meets Her Old Pals* (King Records (Japan))
* 1963 *Toshiko–Mariano Quartet (in West Side)* (Takt/Nippon Columbia)
* 1963 *East and West (album)* (RCA Victor)
* 1963 *The Country and Western Sound of Jazz Pianos* with Steve Kuhn (Dauntless)
* 1963 *Miwaku No Jazz* (JVCKenwood Victor Entertainment)
* 1964 *Toshiko Mariano and her Big Band* (Vee-Jay Records)
* 1965 *Lullabies for You* (Nippon Columbia)
* 1969 *Toshiko at Top of the Gate* (Nippon Columbia)
* 1970 *Toshiko Akiyoshi in Japan* (Liberty)
* 1971 *Jazz, the Personal Dimension* (Victor)
* 1971 *Meditation (Toshiko Akiyoshi Quartet album)* (Dan Records)
* 1971 *Sumie (Toshiko Akiyoshi Quartet album)* (Victor)
* 1971 *Solo Piano (Toshiko Akiyoshi album)* (RCA Victor)
* 1974 *Kogun* (RCA)
* 1975 *Long Yellow Road (Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band album)* (RCA)
* 1976 *Tales of a Courtesan (Oirantan)* (RCA)
* 1976 *Road Time, Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band* (RCA)
* 1976 *Insights (album)|Insights* (RCA)
* 1976 *Dedications (Toshiko Akiyoshi Trio album)* (Discomate)
* 1977 *Dedications II* (Discomate)
* 1977 *March of the Tadpoles* (RCA)
* 1977 *Live at Newport '77* (RCA)
* 1977 *Live at Newport II* (RCA)
* 1978 *Salted Gingko Nuts* (Ascent)
* 1978 *Toshiko Plays Billy Strayhorn* (Discomate)
* 1978 *Finesse (Toshiko Akiyoshi album)* (Concord Jazz)
* 1979 *Notorious Tourist from the East* (Inner City Records)
* 1979 *Sumi-e (Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band album)* (Insights)
* 1980 *Farewell (Toshiko Akiyoshi – Lew Tabackin Big Band album)* (RCA)
* 1981 *From Toshiko with Love* (Baystate)
* 1982 *uropean Memoirs* (Baystate)
* 1983 *Toshiko Akiyoshi Trio (1983 album)* (Eastworld)
* 1984 *Ten Gallon Shuffle* (Baystate)
* 1984 *Time Stream (Toshiko Akiyoshi Trio album)* (Eastworld)
* 1986 *Wishing Peace* (Ascent)
* 1987 *Interlude (Toshiko Akiyoshi album)* (Concord Jazz)
* 1990 *Four Seasons (Toshiko Akiyoshi Trio album)* (Nippon Crown/Ninety-One)
* 1991 *Chic Lady]]* (Ninety-One)
* 1991 *Live at Birdland (Toshiko – Mariano Quartet)* (Fresh Sound)
* 1992 *Carnegie Hall Concert (Toshiko Akiyoshi Jazz Orchestra)* (Columbia Records)
* 1992 *Remembering Bud: Cleopatra's Dream* (Evidence)
* 1994 *Desert Lady / Fantasy* (Columbia)
* 1993 *Dig (Toshiko Akiyoshi album)* (Ninety-One)
* 1994 *Night and Dream* (Ninety-One)
* 1995 *Yes, I Have No 4 Beat Today* (Ninety-One)
* 1994 *Toshiko Akiyoshi at Maybeck* (Concord Jazz)
* 1996 *Four Seasons of Morita Village* (Novus)
* 1996 *Time Stream: Toshiko Plays Toshiko* (Ninety-One)
* 1997 *Toshiko Akiyoshi Trio Live at Blue Note Tokyo '97* (Ninety-One)
* 1998 *Monopoly Game* (Novus)
* 1999 *Sketches of Japan* (Ninety-One)
* 1999 *Tribute to Duke Ellington* (Novus)
* 2000 *Toshiko Akiyoshi Solo Live at the Kennedy Center* (Crown)
* 2001 *Hiroshima – Rising from the Abyss* (Video Arts)
* 2004 *Last Live in Blue Note Tokyo* (Warner Music)
* 2004 *New York Sketch Book* (Ninety-One)
* 2006 *Hope (Toshiko Akiyoshi album)* (Ninety-One)
* 2006 *50th Anniversary Concert in Japan* (T-toc Records)
* 2008 *Let Freedom Swing* with the SWR Big Band (Hänssler)
* 2008 *Vintage (Toshiko Akiyoshi and Lew Tabackin album)* (T-toc Records)
* 2009 *Solo Live 2004 (Live at "Studio F")* (Studio Songs) 
* 2010 *Classic Encounters* (Studio Songs)
* 2011 *Toshiko Akiyoshi Jazz Orchestra in Shanghai* (Pony Canyon)
* 2015 *Jazz Conversations* (Victor Entertainment) 
* 2016 *Toshiko Akiyoshi Plays Gershwin's Porgy And Bess* (Studio Songs) 
* 2017 *My Long Yellow Road* (Studio Songs)
* 2019 *The Eternal Duo!* (Sony)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* all•about•jazz – A Fireside Chat with Toshiko Akiyoshi
* all•about•jazz – Toshiko Akiyoshi Biography
* Berkeley Agency – Toshiko Akiyoshi Trio 
* Leonard Feather, *The Encyclopedia of Jazz in the Seventies*, Horizon Press 1978, 
* Akiyoshi *Life with Jazz*, Iwanami Shinsho, 1996 (Autobiographie, auf Japanisch)
* Linda Dahl: Stormy Weather. The Music and Lives of a Century of Jazzwomen. London 1984, ISBN 0-7043-2477-6
* Len Lyons *The great Jazz pianists*, da capo, 1983
* Gudrun Endress *Jazz Podium. Musiker über sich selbst*, DVA 1980, S. 174–181
* Gudrun Endress, Interview, Jazz Podium 2008, Heft 4

## Արտաքին հղումներ
* 2007 NEA Jazz Master Profile

Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի կոմպոզիտորներ