Ունա ազգային պարկ

**Ունա ազգային պարկ** () ստեղծվել է 2008 թվականի մայիսի 29-ին Վերին Ունա գետ, Կրկա և Ունաց գետերի շուրջ։ Այն Բոսնիա և Հերցեգովինայի ամենամեծ ազգային պարկն է։ Այգու հիմնական նպատակն է պաշտպանել չվնասված Ունա գետը և նրա միջով հոսող Կրկա և Ունաց վտակները։

2019 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Աշխարհագրություն
Ազգային պարկի պահպանության գոտին 198 կմ2 է, և ձգվում է արևմտյան կողմից՝ Կրկա գետի ակունքից և նրա ընթացքից մինչև Ունա միախառնումը Խորվաթիայի և Բոսնիա և Հերցեգովինայի պետական ​​սահմանի վրա, որտեղից այգու սահմանով Ունա գետը շարունակվում է մինչև Մարտին Բրոդ քաղաքը և միախառնվում է Ունացի հետ։ Այգու արևելյան կողմի սահմանը գնում է Ունաց գետի մուտքից դեպի իր կիրճը, Դրվար քաղաքից մի քանի կիլոմետր ներքև, և հետևում է Ունացին և նրա կիրճին մինչև Մարտին Բրոդ քաղաքում Ունա գետին միախառնումը։ Այնտեղից զբոսայգու սահմանը շարունակվում է Ունային աջ կողմում, իսկ պետական ​​սահմանը Բոսնիա և Հերցեգովինայի և Խորվաթիայի միջև՝ ձախ կողմում, մինչև հասնում է Ռիպաչ փոքրիկ քաղաքը, որը մի քանի կիլոմետր վերևում է Բիհաչ քաղաքից։ Այն ձգվում է Խորվաթիայի հետ սահմանի երկայնքով և ընդամենը 30 կիլոմետր հեռավորության վրա Պլիտվիցյան լճերի ազգային պարկից։ Ազգային պարկի տարածքային բաշխումը գտնվում է հետևյալ աշխարհագրական կոորդինատների սահմաններում.

* ամենահյուսիսային կետ՝  Արևելյան (բնակավայր Պոդաստրանա),
* ամենահարավային կետ՝  Արևելյան (բլուր Գրադինա 676 մետր),
* ամենաարևմտյան կետը՝  Արևելյան (բլուր 509 մետր),
* ամենաարևելյան կետը՝  Արևելյան (տեղանք Վրտեցկե Բարե)։

Ունայի ջրվեժները և սպիտակ ջրային հոսքերը ընդգծում են պարկի գեղեցկությունը։ Ամենահայտնի ջրվեժները Մարտին Բրոդի ջրվեժներն են։ Ունա գետը Մարտին Բրոդի մոտ ձևավորում է մի շարք կրային սինթետիկ ափեր և կասկադներ, ներառյալ Միլանչետով Բուկ ջրվեժի շուրջը։ Տեղ-տեղ գետի ջրերը փիրուզագույն կապույտ և զմրուխտ կանաչ գույներ են ստանում։

Մարտին Բրոդում սկսվում է «Միջազգային Una Regatta» կայակինգի հայտնի մրցույթը, իսկ Շտրբացկի Բուկ ջրվեժը գտնվում է ավելի ներքև։

Ողջ պարկում այցելուները կարող են վայելել ռաֆթինգի, ձկնորսության, հեծանվավազքի, արշավների և ճամբարի լավ պայմաններ։ Բիհաչի և Բոսանսկա Կրուպայի քաղաքային կամուրջներից ցատկելը նույնպես տարածված է։ Ունա գետի ամենամեծ ջրվեժը Շտրբաչկի Բուկն է և հանդիսանում է այգու գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը։

Ունա ազգային պարկը հայտնի է նաև իր կենսաբազմազանությամբ՝ 30 ձկնատեսակներով, 130 թռչունների տեսակներով և այլ կենդանիներով, այդ թվում՝ լուսան, աղվես, գայլ, արջ և եղնուղտ։

## Պատմություն
[մինի|[Շտրբացկի Բուկ ջրվեժ]]
Ունա ազգային պարկի տարածքն ունի հարուստ մշակութային-պատմական ժառանգություն և բազմաթիվ հնագիտական ​​վայրեր, որոնցից շատերը թվագրվում են նախապատմական ժամանակաշրջանին։ Տարածքի զգալի պատմական և մշակութային ժառանգությունը այգու գոտում են և դրանից դուրս՝ հռոմեական ամրոց Միլանչևա Կուլան, Ռման վանքը, միջնադարյան ամրոց Օստրովիցա Կուլեն Վակուֆի վերևում, ինչպես նաև այգու գոտուց դուրս՝ Սոկոլաչկա Կուլա ամրոցը Սոկոլաչ գյուղի մոտ Բիհաչի մոտ և Օստրոժաց ամրոցի միջև՝ Բիհաչի և Բոսանսկա Կրուպա։

Լեգենդի համաձայն, որ հին հռոմեացիները, որոնք կորցրել են իրենց գեղեցկության զգացումը բազմաթիվ նվաճումների արդյունքում, եկել են Ունա գետի ափ և զարմացել են այն գեղեցկությամբ, որը երբեք այլ տեղ չէին տեսել։ Հռոմեացի զինվորներից մեկը բղավեց «Ունա» (լատիներեն՝ մեկը/միակը), մեկ բացականչությամբ արտահայտեց այս գետի ողջ գեղեցկությունը, որն այլուր չկա։ Այսպես, ասում են, այս գետը ստացել է այն անվանումը, որը պահպանում է մինչ օրս։

Պլյեշիվիցա լեռնային կուսական անտառի տարածքը, որը ձգվում է Բոսնիա և Հերցեգովինա-Խորվաթական սահմանի երկու կողմերում, Բոսնիա և Հերցեգովինայի և Խորվաթիայի ազգային պարկերը՝ Ունա և Պլիտվիցա լճերը, համապատասխանաբար, առաջացրել են համատեղ կառավարման և խթանման գաղափար՝ տարածքային կապի և համագործակցության միջոցով երկու երկրների միջև։ Արդյունքում հիմնվում ևս մեկը՝ Խաղաղության Պլիտվիցա-Ունա այգին։

## Տես նաև
մինի|Կուլեն Վակուֆ ամրոց
* Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային և բնական պարկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* National Park Una 

Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Բոսնիա և Հերցեգովինայում
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային պարկեր‎
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի բնություն
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:2008 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎