Սվետոզար Գլիգորիչ

**Սվետոզար Գլիգորիչ** (), հարավսլավացի և սերբ շախմատիստ, գրոսմայստեր (1951), աշխարհի առաջնության հավակնորդ, Հարավսլավիայի բազմակի չեմպիոն. միջազգային մրցավար, շախմատային գրող և լրագրող։ Շախմատի IX Օլիմպիադայի հաղթող Հարավսլավիայի թիմի կազմում (1950). ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 15 օլիմպիադաների, որոնցից 13-ը՝ առաջին խաղատախտակի վրա։

## Կենսգրություն
Սվետոզար Գլիգորիչը ծնվել է Բելգրադում 1923 թվականի փետրվարի 2-ին։ Մանկության տարիներին Սվետոզարը սիրում էր ֆուտբոլ, նամականիշներ էր հավաքում։

13 տարեկանում նրա նախասիրություններում առաջին տեղը գրավեցին շախմատը, և արդեն երկու տարի անց նա դարձավ Բելգրադի պատանիների չեմպիոն:

Պատերազմի տարիներին կռվել է Հարավսլավիայի Ժողովրդական ազատագրական բանակի շարքերում։

Գլիգորիչի ճանապարհը դեպի «մեծ շախմատ» սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո։ 1947 թվականին նա առաջին անգամ դառնում է երկրի չեմպիոն և Վարշավայի միջազգային մրցաշարում առաջ է անցնում գրոսմայստերներ Վասիլի Սմիսլովից և Իսահակ Բոլեսլավսկուց։ «Իմ ոճը կարելի է սահմանել երկու բառով՝ լարված հավասարակշռություն։ Սա խաչված թուրերի հավասարակշռությունն է: Ով սխալվում է նման պայքարում, նա մահանում է», - պնդում է Գլիգորիչը։ 1950-ականներին նրա «թուրը» հազվադեպ էր սխալվում: Հենց այդ ժամանակ նա հասավ առավելագույն հաջողությունների:

1951 թվականին արժանացել է գրոսմայստերական տիտղոսի։

1958 թվականին նա պորտորոժում անցկացվող միջզոնալ մրցաշարում զբաղեցրեց 2-րդ տեղը, միայն կես միավորով հետ մնալով Միխայիլ Տալից, նույն թվականին նա ցույց տվեց լավագույն արդյունքը (+9 =6 −0) Մյունխենի օլիմպիական խաղերում՝ 1-ին տախտակի վրա գերազանցելով Միխայիլ Բոտվիննիկին և Հարավսլավիայում ճանաչվեց Տարվա լավագույն մարզիկ: 1959 թվականին Շվեյցարիայում կայացած խոշոր միջազգային մրցաշարում գրավել է երկրորդ տեղը և հաղթել պարտիայում հաղթողի հետ։
մինի|251x251փքս|1966 թվական
1963 թվականի հուլիսի 3-ին Լոս Անջելեսում կայացած Պյատիգորսկի գավաթի առաջին խաղարկությունում հաղթում է աշխարհի գործող չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանին և դառնում Միխայիլ Չիգորինի խորհրդանշական ակումբի անդամ։

Գլիգորիչը երեք անգամ խաղացել է հավակնորդների մրցաշարերում։ 1953 թվականին Շվեյցարիայի մրցաշարում նա անհաջող խաղաց՝ 15 մասնակիցների մեջ գրավելով 13-րդ տեղը։ Երկրորդ փորձը վեց տարի անց Հարավսլավիայում ավարտվեց Ռոբերտ Ֆիշերի հետ 5-6-րդ տեղերի բաժանմամբ (1959)։ Իսկ երրորդին ստիպված էր սպասել ևս 9 տարի, երբ Գլիգորիչը Բելգրադում մրցավարների 1/4 եզրափակչում հանդիպեց Միխայիլ Տալի հետ (1968) «Դաշտի տերը»  հաղթել է մեկնարկային գոտեմարտում, սակայն վերջնական արդյունքը եղել է աշխարհի նախկին չեմպիոն Տալի օգտին՝ 5,5:3,5:

47 տարեկանում նա 5-րդ խաղատախտակի վրա «Դարի խաղի» (1970) մասնակից է (զիջել է Էֆիմ Գելերին՝ 1,5:2,5), իսկ 63 տարեկանում վստահորեն հաղթել Է Սոչիի Միխայիլ Չիգորինի հուշամրցաշարում (1986)։ Գլիգորիչը շարունակեց հանդես գալ շախմատի մրցաշարերում նաև 2000-ականների առաջին կեսին. նրա վերջին մրցաշարը Rilton Cup-ն էր 2003-2004 թվականների սկզբին: 2007 թվականի նոյեմբերին նա երկու պարտիա խաղաց Կորչնիի դեմ երկու արդեն գոյություն չունեցող երկրների՝ Հարավսլավիայի և ԽՍՀՄ վետերանների խաղում:

1980-ականների սկզբիՆ Գլիգորիչը գրել է «Խաղում եմ ֆիգուրների դեմ» գիրքը (ռուսերեն հրատարակություն՝ Մ.՝ «Ֆիզկուլտուրա և սպորտ», 1983), որում նա խոսեց իր շախմատային ուղու մասին և մեկնաբանեց 105 լավագույն պարտիաները: Նա Գարրի Կասպարով - Վիկտոր Կորչնոյ (1983) հավակնորդների հանդիպման գլխավոր մրցավարն էր և աշխարհի առաջնության ամենաերկար մրցույթը Անատոլի Կարպով - Գարրի Կասպարով (1984—1985)։

Հասուն տարիներին զբաղվել է երաժշտությամբ։
մինի|2023 թվականի Սերբիայի փոստային նամականիշ՝ նվիրված Սվետոզար Գլիգորիչի ծննդյան 100-ամյակին
Սվետոզար Գլիգորիչը մահացել է կաթվածից 2012 թվականի օգոստոսի 14-ին Բելգրադում 89 տարեկան հասակում և թաղվել է օգոստոսի 17-ին մեծերի ծառուղում (Алеја великана) Բելգրադի Նոր գերեզմանատանը (Ново гробље)։

## Ոճ և ներդրում
Դինամիկ Ունիվերսալ ոճի շախմատիստ, տիրապետում էր խաղի բարձր տեխնիկային։ Գլիգորիչը արժեքավոր ներդրում է ունեցել իսպանական կուսակցության, հին հնդկական պաշտպանության, Գրունֆելդի պաշտպանության, նավակի վերջավորությունների տեսության մեջ։

Կարպովի խոսքով՝ Գլիգորիչը բոլոր գրոսմայստերներից սևամորթների համար ունեցել է ամենանեղ դեբյուտային խաղացանկը։ E4-ում խաղացել է e5 ընդդեմ ուժեղների և c5 ընդդեմ թույլերի (խաղալով շահումով). c4, d4 և Kf3 25 վրա տարվա ընթացքում (1952-1977) պարբերաբար խաղում էր հին հնդկական պաշտպանություն:

## Սպորտային արդյունքներ
### Մրցաշարեր

### Հանդիպումներ

## Անձնական նվաճումներ
* Վուկ Կարաջիչի շքանշան (Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետություն)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* *М. Манакова.* С. Глигорич: «Жизнь — самое ценное, что у нас есть» // chesspro.ru

 
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Սերբ շախմատիստներ