Մարիա Պոլյակովա

**Մարիա Պոլյակովա** (), Խորհրդային հետախույզ, խորհրդային ռազմական հետախուզության աշխատակից, փոխգնդապետ։

## Կյանք և գործունեություն
Միրա Իոսիֆովնա (Մարիա Օսիպովնա) Պոլյակովան ծնվել է 1908 թվականի մարտի 27-ին Սանկտ Պետերբուրգում, բանվոր դասակարգի հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Իոսիֆ Արոնովիչ Պոլյակովը (1887-1937), ծնունդով Ռոմնի քաղաքից, մենշևիկ էր, խորհրդային տարիներին աշխատել է Արտաքին առևտրի ժողովրդական կոմիսարիատում, այնուհետև՝ Գորկիում գարեջրի գործարանի շինարարության պետի տեղակալ; մահապատժի է ենթարկվել 1937 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։ Մայրը՝ Բասյա Սոլոմոնովնա Պոլյակովան, դերձակուհի էր, 1917 թվականին՝ Կիևի քաղաքային դումայի և քաղաքի հրեական համայնքի խորհրդի թեկնածու՝ Սոցիալ-դեմոկրատական ​​բանվորական Բունդ կուսակցությունից, խորհրդային տարիներին՝ արտաքին առեւտրի ժողովրդական կոմիսարի քարտուղար։ Նրա եղբայրը՝ լեռնագնաց և գրող Արիյ Իոսիֆովիչ Պոլյակովը, նույնպես բռնադատվել է 1937 թվականին։

1921-1925 թվականներին Պոլյակովան սովորել է արտերկրում՝ Գերմանիայում և Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ նրա ծնողներն աշխատել են ԽՍՀՄ առևտրային ներկայացուցչություններում, գիտեր գերմաներեն, ֆրանսերեն և անգլերեն։

1925 թվականից Պոլյակովան ապրել է Մոսկվայում։ 1925–1932 թվականներին մասնակցել է Կոմունիստական ​​երիտասարդական ինտերնացիոնալին և Կոմինտերնին։ 1935 թվականից ծառայել է Կարմիր բանակում և հետախուզությունում։ 1935 թվականի հունվարից մինչև 1936 թվականի հունվարը սովորել է Կարմիր բանակի հետախուզության տնօրինության դպրոցում, որից հետո 1936 թվականի հունիսի 19-ին Պոլյակովային շնորհվել է ավագ լեյտենանտի կոչում։

1936–1937 թվականներին Մարիա Պոլյակովան եղել է Շվեյցարիայի Հետախուզական գործակալության անօրինական ռեզիդենտ։ Շվեյցարիայում հետախույզը փաստաթղթեր և արկեր է ձեռք բերել Վերմախտի կողմից օգտագործվող 37 մմ «Էրլիկոն» զենիթային հրանոթից և իրականացրել դրանք շվեյցարական-ֆրանսիական սահմանով ԽՍՀՄ տեղափոխելու գործողություն: 1937–1941 թվականներին աշխատել է Կարմիր բանակի շտաբի հետախուզության տնօրինության կենտրոնական ապարատում. 1939 թվականի հուլիսից մինչև 1940 թվականի սեպտեմբեր՝ Կարմիր բանակի շտաբի հետախուզության տնօրինության 3-րդ (ռազմական տեխնիկա) վարչության 1-ին բաժնի պետի ավագ օգնական։ 1940 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1941 թվականի հունիս եղել է Կարմիր բանակի շտաբի հետախուզության տնօրինության 4-րդ վարչության 2-րդ վարչության պետի ավագ օգնական: 1941 թվականի հունիսից՝ Կարմիր բանակի Գլխավոր շտաբի հետախուզության տնօրինության 2-րդ վարչության 3-րդ վարչության պետի ավագ օգնականն էր։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում Պոլյակովան պատրաստվում էր դառնալ Մոսկվայի անօրինական ռեզիդենտ՝ գերմանացիների կողմից մայրաքաղաքը գրավելու դեպքում։ Պատերազմի տարիներին աշխատել է եվրոպական ուղղությամբ, եղել է Կարմիր բանակի ԳՌՈՒ 1-ին տնօրինության 7-րդ վարչության պետի տեղակալ։ 1943 թվականին անդամագրվել է ԽՄԿԿ-ին։

Պատերազմի ավարտից հետո զբաղվել է ուսուցչական աշխատանքով, իսկ 1946-1956 թվականներին եղել է ռազմական հետախուզության հատուկ ուսումնական հաստատության ուսուցչուհի։ Նա թոշակի է անցել 1956 թվականին։

Պոլյակովան մահացել է 1995 թվականի մայիսի 7-ին Մոսկվայում։

Նա ամուսնացած էր չեխ պրոֆեսիոնալ հեղափոխական Իոսիֆ Դիցկայի հետ։ Նրանք ունեին դուստր՝ Զլատան (Սվետլանա): Ջոզեֆ Դիցկան մահացավ 1941 թվականի օգոստոսին, երբ վայրէջք կատարեց Լեհաստանի Չեկոլտին քաղաքի տարածքում՝ գերմանացիների թիկունքում հատուկ առաքելություն իրականացնելու համար։

## Հիշատակ
2015 թվականին նկարահանվել է «Ռեզիդենտ Մարիա» ֆիլմը Մ.Ի. Պոլյակովայի մասին, ռեժիսորն է Ալեքսեյ Կիտայցևը, սցենարի հեղինակը՝ Ալեքսանդր Օստրովսկին, ցուցադրվել է ռուսական հեռուստատեսությամբ:

## Պարգևներ
*Հայրենական պատերազմի շքանշան 2-րդ աստիճանի, երկու անգամ (9 հունվարի, 1945, 20 ապրիլի, 1990)
*Կարմիր աստղի շքանշան (1 օգոստոսի, 1937)
*Պատվո շքանշան (20 հունվարի, 1943)
*«Մարտական ​​վաստակի համար» մեդալ (6 մայիսի, 1946)
*«Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ
*ԽՍՀՄ մի շարք մեդալներ

## Գրականություն
* *Алексеев М. А.*, *Колпакиди А. И.*, *Кочик В. Я.* Энциклопедия военной разведки. 1918—1945 гг. — М., 2012.
* *Полякова М. И.* По заданию Я. К. Берзина. // Военно-исторический журнал. — 1990. — № 3. — С.58-62.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռեզիդենտ Մարիա 

 
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:«Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Գլխավոր հետախուզական վարչության աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կանայք ըստ մասնագիտության
Կատեգորիա:Ռուս հետախույզներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3