open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Austin ReBlend

**Austin ReBlend**-ը ներկերի վերամշակման ծրագիր է է, որն իրականացվել է Օստին քաղաքում, Տեխաս: 2012 թվականին Austin ReBlend ծրագիրը արտադրել է 12,767 ԱՄՆ գալոն (48,330 լիտր) ամբողջությամբ վերամշակված ներկ:

## Պատմություն
2009 թվականին Austin ReBlend ծրագիրը դրամաշնորհ է ստացել սարքավորումներ գնելու համար, որը թույլ է տվել ներկը մշակել և արտադրել տեղում, այլ ոչ թե անկախ կապալառուի միջոցով, ինչը զգալիորեն բարձրացրել է արտադրության արդյունավետությունը:

## Արտադրություն

Ծառայությունն ամբարում է տեղական վերամշակված լատեքսային ներկը, մշակում և վերլուծում է որակի վերահսկման համար, այնուհետև վերափոխում է թեկնածու նյութը 100% հետսպառողական, ցածր ցնդող օրգանական միացությունների նոր արտադրանքի մեջ: Արտադրության արդյունավետությունը օպտիմալացնելու և կայուն սպառողական արտադրանք ապահովելու համար Austin ReBlend ծրագիրը արտադրում է բեժի երկու փափուկ երանգներ՝ Տեխասյան կրաքար և Բալկոնես Կանյոնլենդ: ինչպես նաև կանաչ երանգ՝ Բարթոն Քրիք Գրինբելթ։ Ըստ տարեկան հաշվետվությունների՝ ծառայությունը 2011 թվականին արտադրել է 8333 գալոն վերամշակված ներկ: Այս թիվն աճել է մինչև 12,767 ԱՄՆ գալոն (48,330 լ) 2012 թվականին: Այն նաև փորձարկումներ է կատարոել և հետազոտել նոր ուղիներ՝ իր գործընթացը բարելավելու նպատակով:

## Բաշխում
Austin ReBlend ծրագիրը գործում է Օստինի հարավ-արևելքում գտնվող կենցաղային վտանգավոր թափոնների օբյեկտում:

## Մատչելիություն
Ծառայության վերամշակված ներկը անվճար տրամադրվում է անհատներին և շահույթ չհետապնդող քաղաքացիական կազմակերպություններին: Սև ցուցակ է պահպանվում նաև ծառայության չափազանց շահագործումը կանխելու նպատակով:

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 
* Austin Recycles on *Facebook*

Կատեգորիա:Ընկերություններ
Լելա Ծուրծումիա

**Լելա Ծուրծումիա** (, ), վրացի երգչուհի և դերասանուհի։ Ծնվել և մեծացել է Թբիլիսիում, ավարտել է Շոթա Ռուսթավելիի անվան թատրոնի և կինոյի պետական համալսարանը։ Նա երգում է վրացերեն, մեգրելերեն և լազերեն լեզուներով։

## Կյանք և կարիերա
Ծնվել է 1969 թվականի փետրվարի 12-ին Թբիլիսիում։ Իր երաժշտական ուղին սկսել է հինգ տարեկանից՝ հաճախելով վոկալի դասերի։

1996-ից 1999 թվականներին Լելան եղել է Տայգուլի անսամբլի երգչուհի։ Նա սկսել է ելույթ ունենալ «Եվրոպա» ռեստորանում, որտեղ էլ ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու և մենեջերի՝ Կախա Մամուլաշվիլիի հետ։ 2000 թվականին նրա համերգը դարձավ Վրաստանում առաջին շոու-համերգը, որը կազմակերպվել էր վրացի երգչուհու կողմից։

2002 թվականին Ծուրծումիան կրկին մեծ համերգ ունեցավ Թբիլիսիի Սպորտի պալատում, որին մասնակցեց ավելի քան 25000 հանդիսատես։ Նոր ռեկորդ սահմանվեց 2003 թվականին, երբ նա թողարկեց *Suleli Tsvima* (հիմար անձրև) ալբոմը, որը Վրաստանում վաճառվեց ավելի քան 60000 օրինակով։ Ծուրծումիան ալբոմներ է թողարկել նաև արտերկրում՝ ԱՄՆ-ում և Իսրայելում։

2006 թվականին նա իր կենդանի ջազ խմբի հետ հանդես եկավ բեմում և Զուգդիդիում անցկացրեց կենդանի համերգ՝ ավելի քան 40000 հանդիսատեսի ներկայությամբ։

2007 թվականին նա պայմանագիր կնքեց Art Lend լեյբլի հետ, և նրա ալբոմները տարածվեցին եվրոպական որոշ էլեկտրոնային հարթակներում, օրինակ՝ «The Orchard»-ում։

## Խումբ
*Իրալի Մենթեշաշվիլի – ստեղնաշարային գործիքներ
*Չաբուկա Ամիրանաշվիլի – սաքսոֆոն
*Մայա Կաչկաչիշվիլի – ստեղնաշարային գործիքներ
*Լաշա Աբաշմաձե – բաս կիթառ
*Լևան Շարաշիձե – կիթառ
*Ռամազ Խուդոևի – հարվածային գործիքներ
*Նիկա Աբաշմաձե – թմբուկներ
*Վասկա Կուտուխով – գարմոնի
*Գիո Մամուլա
*Շոթա – դուդունինգ

**Բեք վոկալներ**

*Ռատի Դուրգլիշվիլի
*Գվանցա Կաչկաչիշվիլի

**Ձայնային ինժեներ**

*Ալեքս Նոնիկոֆ

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ

* *Paemani* (*Ժամադրություն*, 2000 թվական)
* *Ocneba Shenze* (*Երազ քո մասին*, 2000 թվական)
* *Suleli Tsvima* (*Հիմար անձրև*, 2003 թվական)
* *Popular Duets* (2005 թվական)
* *Tsamebs Shentvis Vinakhav* (*Ես պահում եմ վայրկյանները քեզ համար*, 2006 թվական)
* *Yamo Helessa* (*Տեր, ողորմիր*, 2006 թվական)

### Կոմպիլացիոն ալբոմներ
* *Sauketeso* (*Լավագույնը*, 2002 թվական)
* *The Best* (Իսրայել, 2006 թվական)
* *The Best* (ԱՄՆ, 2006 թվական)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի երգիչներ
Կատեգորիա:Վրացի երգչուհիներ
Մարթա Շտեֆի Բրաուն

mini|250px|աջից| Մարթա Շտեֆի Բրաունի անունը կրող նրբանցք Վիեննայում
mini||250px|աջից|Մարթա Շտեֆի Բրաունին նվիրված հուշատախտակ Վիեննայի համալսարանի կամպուսում

**Մարթա Շտեֆի Բրաուն** (գերմաներեն՝ **Martha Steffy Browne** կամ **Martha Stephanie Braun** *ծնյալ* **Herrmann**, ), ավստրա-ամերիկացի տնտեսագետ։ Եղել է անվանի տնտեսագետ Լյուդվիգ ֆոն Միզեսի ուսանողուհին, 1921 թվականին Վիեննայի համալսարանում ստացել է քաղաքատնտեսության դոկտորի աստիճան՝ դառնալով գիտական այդ բարձր կոչմանն արժանացած առաջին կանանցից մեկը։ Հրեական ծագում ունեցող Բրաունը 1939 թվականին արտագաղթել է Միացյալ Նահանգներ, դրանից ութ տարի անց դարձել Բրուքլինի քոլեջի տնտեսագիտության պրոֆեսոր (1947–1969): 1947-1981 թվականներին դասավանդել է  Նյու Յորքի համալսարանի շարունակական կրթության դպրոցում:

1989 թվականին նրան շնորհվել է Վիեննայի համալսարանի տնտեսագիտության պատվավոր դոկտորի կոչում։ Վիեննայի համալսարանի տարածքում գտնվող դարպասը 1998 թվականից կրում է նրա անունը։ 2002 թվականին Մարթա Շտեֆի Բրաունի անունով է կոչվել նաև Վիեննայի Գրոշյեդլերսդորֆ թաղամասի նրբանցքներից մեկը ։

## Հրապարակումներ (ընտրյալ)
* *Die Doppelnote. Währungspolitische Projekte der Nachkriegszeit (1918-1922)*. Duncker & Humblot, München 1923. Schriften des Vereins für Sozialpolitik, Band 165, S. 106–165
* *Theorie der staatlichen Wirtschaftspolitik*. Deuticke, Leipzig, Wien 1929 (*Wiener staats- und rechtswissenschaftliche Studien* Bd. 15). - Besprechung: W. Röpke in: *Zeitschrift für Nationalökonomie* Bd. 2, 1930, S. 150–154.
* *Frauenbewegung, Frauenbildung und Frauenarbeit in Österreich*. Hrsg. im Auftrag des Bundes Österreichischer Frauenvereine von Martha Stephanie Braun. Selbstverlag des Bundes österreichischer Frauenvereine, Wien 1930
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն Մարթա Շտեֆի Բրաունի մասին
* Jürgen Nautz: *Browne, Martha Stephanie.* In: Harald Hagemann, Claus-Dieter Krohn (Hrsg.): *Biographisches Handbuch der deutschsprachigen wirtschaftswissenschaftlichen Emigration nach 1933.* Band 1: *Adler–Lehmann.* Saur, München 1999, ISBN 3-598-11284-X, S. 87f.
* Harriet Leischko: *Braun, Martha Stephanie.* In: Brigitta Keintzel, Ilse Korotin (Hrsg.): *Wissenschafterinnen in und aus Österreich. Leben – Werk – Wirken.* Böhlau, Wien/Köln/Weimar 2002, ISBN 3-205-99467-1, S. 92–95.

## Արտաքին հղումներ
*
* Memorial website at University of Vienna
* Nachruf in der ''New York Times'', 5. März 1990

Կատեգորիա:Ավստրիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Ավիահարված Քաբուլի վերականգնողական կենտրոնին (2026)

2026 թվականի մարտի 16-ին, ըստ հաղորդումների, աֆղանա-պակիստանյան հակամարտության ընթացքում ավիահարված է հասցվել Քաբուլի «Օմիդ» թմրամոլների վերականգնողական կենտրոնին։ Աֆղանստանի կառավարության տվյալներով՝ հարձակման պատասխանատվությունը կրում է Պակիստանը, սակայն պակիստանյան իշխանությունները հերքել իրենց մասնակցությունը։։

Հիվանդանոցի աշխատակիցների խոսքով՝ կենտրոնում բուժում էին ստանում շուրջ 2000 մարդ, իսկ զոհերի թիվը գնահատվում է 400 մարդ։

## Դեպքի նկարագրություն
Աֆղանստանի կառավարության ներկայացուցչի խոսքով՝ ավիահարվածը հասցվել է հիվանդանոցին տեղական ժամանակով մոտավորապես ժամը 21:00-ին՝ զգալիորեն վնասելով շենքը։ Նախնական տվյալներով՝ զոհերի թիվը կազմել է շուրջ 400 մարդ, ևս մոտ 250 մարդ ստացել է տարբեր աստիճանի վնասվածքներ։

«Agence France-Presse» (AFP) գործակալության ռազմաբժշկական խումբը դեպքի վայրում արձանագրել է առնվազն 30 զոհվածի մարմին, այն ժամանակ, երբ բժշկական խմբերը շարունակում էին աշխատել տարածքում։ Դեպքի վայրի մերձակայքում նկատվել են նաև շտապօգնության մեքենաներ։ Թմրամոլների վերականգնողական կենտրոնի պահակը, որը ականատես է եղել ռմբակոծությանը, հայտնել է, որ հարվածը իրականացվել է կործանիչ ինքնաթիռներով, և բոլոր զոհվածներն ու վիրավորները եղել են խաղաղ բնակիչներ։

Չնայած Պակիստանը հայտարարել է, թե թիրախավորվել են միայն «ռազմական օբյեկտներ», Աֆղանստանի առողջապահության նախարարության ներկայացուցիչ Շարաֆաթ Զաման Ամարախայլը նշել է, որ հիվանդանոցի հարևանությամբ որևէ ռազմական օբյեկտ չի գտնվել։ Տուժածներից մեկը հայտնել է, որ պակիստանյան կործանիչները ռմբակոծել են հիվանդանոցից մոտ 200 մետր հեռավորության վրա գտնվող թիրախներ։

## Արձագանք
Աֆղանստանի տեղեկատվության նախարարի տեղակալ Զաբիհուլլա Մուջահիդը հայտարարել է, որ կառավարությունը նման գործողությունը համարում է «բոլոր ընդունված սկզբունքներին հակասող և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն»։

Աֆղանստանի՝ Քատարում գործող դեսպանատան ժամանակավոր ղեկավար Սուհայլ Շահինը նույնպես այն բնորոշել է որպես մարդկության դեմ հանցագործություն՝ հավելելով, որ Պակիստանը «կստանա պատասխան իր լեզվով»։

Աֆղան կրիկետ Ռաշիդ Խանը դեպքը անվանել է ռազմական հանցագործություն և ավելացրել, որ մարդկային կյանքի նկատմամբ անտարբերությունը, հատկապես Ռամադանի սուրբ ամսվա ընթացքում, զզվելի է և խորապես մտահոգիչ: Դա միայն կստիպի խորացնել պառակտումն ու ատելությունը: Ես կոչ եմ անում ՄԱԿ-ին և այլ մարդու իրավունքների գործակալություններին մանրակրկիտ հետաքննել այս վերջին վայրագությունը և պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին։

Հնդկաստանի մշտական ներկայացուցիչը Միավորված ազգերի կազմակերպությունում՝ Պարվաթհանենի Հարիշը, դատապարտել է Պակիստանի կողմից Աֆղանստանի դեմ իրականացված հարվածները Ռամադանի ընթացքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* DG ISPR rubbishes Taliban claims of air strikes on Kabul rehab centre 

Կատեգորիա:21-րդ դարի զանգվածային սպանություն Աֆղանստանում
Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ
Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ Աֆղանստանում
Դելինա Ֆիկո

**Դելինա Ֆիկո** (ալբաներեն՝ Delina Fico. ), քաղհասարակության ալբանացի ակտիվիստուհի, որի գործունեությունը հիմնականում նպատակամղված է եղել գենդերային հիմնահարցերի լուծմանը, ԼԳԲՏ անձանց իրավունքների պաշտպանությանը, համայնքային զարգացմանը և հանրային կրթության բարելավմանը: Նա նպատակ է հետապնդել ստեղծել ոչ կառավարական կազմակերպությունների ցանցեր (ՀԿ-ներ) և ընդլայնել համագործակցությունը կանանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող խմբերի միջև:

Դելինա Ֆիկոն աշխատել է ԼԳԲՏ անձանց ապաստարանի բաժանմունքում, Արևելք-Արևմուտքի կանանց ցանցում (Network of East West Women - NEWW), Ալբանիայի բաց հասարակության հիմնադրամում, Կոսովոյի կանանց ցանցի խորհրդում, ղեկավարել է կանանց տնտեսական և քաղաքական հզորացման ծրագիրը: Ներկայումս Արևելք-Արևմուտքի կառավարման ինստիտուտում քաղհասարակության ծրագրերի տնօրենն է։

Ֆիկոյի ուշադրության կենտրոնում կանանց իրավունքներն են և նրանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող ոչ կառավարական կազմակերպությունների ցանցերի ստեղծումը, ընդլայնումն ու զարգացումը: Աշխատանքային հարուստ փորձից ելնելով՝ նա հանգել է այն եզրակացության, որ կանանց հետխորհրդային կազմակերպությունները այնքան էլ հակված չեն միավորվելու հովանոցային կազմակերպությունների հովանու ներքո՝ աչքի առաջ ունենալով 1994 թ. Ալբանիայի «Գենդերը զարգացման մեջ» կազմակերպության փորձը:  

Ֆիկոն Քերոլայն Մոզերի «Գենդերային և պլանավորման շրջանակի» կողմնակից է և աշխատանքներ է տարել ալբանական օրենսդրության մեջ նմանատիպ շրջանակ ներդնելու ուղղությամբ:

## Անձնական կյանք
Ֆիկոն նախկինում նշանված է եղել Ալբանիայի սոցիալիստ նախագահ և ներկայիս վարչապետ Էդի Ռամայի հետ։ Ներկայումս նա ամուսնացած է ալբանացի քաղաքական գործիչ Բլեդար Չուչիի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանացի կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ալբանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Նիկոս Վուցիս

**Նիկոս Վուցիս** (, ), հույն պետական և քաղաքական գործիչ։ Նա նախկինում եղել է Հունաստանի խորհրդարանի անդամ, 2015 թվականի հունվարից օգոստոս զբաղեցրել է ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը, իսկ 2015 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2019 թվականի հուլիսը ծառայել է որպես խորհրդարանի խոսնակ։

## Կենսագրություն
Նիկոս Վուցիսը ծնվել է Աթենքում։ Սովորել է Աթենքի համալսարանում և Աթենքի տեխնիկական համալսարանում, ստացել է ճարտարապետ-շինարարի մասնագիտություն։

## Քաղաքական գործունեություն
2010֊2012 թվականներին աշխատել է որպես տարածաշրջանային խորհրդական։ 2012 թվականի մայիսին ընտրվել է Հունաստանի խորհրդարանի անդամ, ապա վերաընտրվել 2012 թվականի հունիսին և 2015 թվականի հունվարին։ 2015 թվականի սեպտեմբերին կրկին ընտրվել է խորհրդարանի անդամ, իսկ 2015 թվականի հոկտեմբերի 4-ին ընտրվել է Հունաստանի խորհրդարանի խոսնակ՝ հավաքելով 181 ձայն։

2019 թվականին, երբ «ՍԻՐԻԶԱ֊առաջադեմ դաշինք» կուսակցությունը պարտվել է խորհրդարանական ընտրություններում, Վուցիսի մանդատը խորհրդարանի խոսնակի պաշտոնում ավարտվել է, և 2019 թվականի հուլիսի 18-ին նրան փոխարինել է Կոնստանտինոս Տասուլասը։ Այնուհանդերձ, Նիկոս Վուցիսը շարունակել է լինել խորհրդարանի անդամ «ՍԻՐԻԶԱ֊առաջադեմ դաշինք» կուսակցությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Terms of office of Nikos Voutsis at the Hellenic Parliament (in English)

Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կոմունիստներ
Կատեգորիա:Հույներ
Կատեգորիա:Հունաստանի նախարարներ
Ադելհայդ Քոֆլեր

**Ադելհայդ Քոֆլեր** (, օրիորդական ազգանունը՝ **Շաշեկ** . ), ավստրիացի գյուտարար, հանքաբան և ակնաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, Վիեննայի համալսարանի դասախոս:

## Կենսագրություն
Ամշտետենի պետական դպրոցն ավարտելուց հետո Ադելհայդ Շաշեկը 1903-1907 թվականներին սովորել է Բռնոյի քաղաքային իգական լիցեյում, այնուհետև՝ Վիեննայի համալսարանում, որն ավարտել է 1911 թվականին: Այդ նույն տարում նա քննություն է հանձնել ուսուցչի պաշտոնի համար և իրավունք ստացել մաթեմատիկա, բնագիտություն և ֆիզիկա դասավանդելու իգական լիցեյներում: 1912 թվականին քննություն է հանձնել  և իրավունք ստացել դասավանդելու իգական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ու մանկավարժական քոլեջներում: Այնուհետև նա դասավանդել է Վիեննայի Մարիահիլֆ շրջանի իգական լիցեյում:

Ֆրիդրիխ Յոհան Կառլ Բեկեի ղեկավարությամբ Ադելհայդ Քոֆլերն աշխատել է իր դոկտորական ատենախոսության վրա՝ միներալոգիա թեմայով, 1913 թվականին Վիեննայի համալսարանում հաջողությամբ պաշտպանել է իր գիտական աշխատանքը և ստացել է հանքաբանության դոկտորի գիտական աստիճան։ 1917 թվականից նա բժշկություն է սովորել այդ նույն համալսարանում, 1921 թվականին ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան՝ մասնագիտանալով ակնաբուժության բնագավառում:

Այդ նույն տարում Վիեննայում ամուսնացել է դեղագետ Լյուդվիգ Քոֆլերի (1891–1951) հետ:

1925 թվականին Ադելհայդն ընտանիքով տեղափոխվել է Ինսբրուք: 1930-ականների սկզբից օգնել է ամուսնուն Ինսբրուքի Լեոպոլդ-Ֆրանցի անվան համալսարանի ֆարմակոգնոզիայի ինստիտուտում հետազոտություններ կատարելու գործում: Գործադրելով հանքաբանության բնագավառում իր ունեցած գիտելիքները՝ նա հետազոտություններ է կատարել հալման և բյուրեղացման ընթացքում խառը բյուրեղների դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ: Ամուսնու հետ մշակել է Քոֆլերի ջերմամիկրոդիտակը (թերմոմիկրոսկոպ) և Քոֆլերի ջերմասեղանը (Kofler bench): Ադելհայդի ուսումնասիրությունների մեծ մասը վերաբերում է բյուրեղների պոլիֆորմիզմին և իրականացվել է իր գործընկերուհու՝ Մարիա Քուներթ Բրանդշտետերի (Maria Kuhnert-Brandstätter) համագործակցությամբ:
thumb|262x262px|Քոֆլերի ջերմասեղանը՝ ապարանմուշներով
## Պարգևներ
* Ֆրից Պրեգլի անվան մրցանակ / Fritz Pregl Prize — 1954
*«Գիտության և արվեստի բնագավառներում ունեցած վաստակի համար»  ավստրիական պատվո նշան (1-ին աստիճան) — 1980

## Գիտական հրապարակումների ընտրանի
* (Microscopic investigations of the ergot alkaloids I. Ergotamine and Ergotamine)
*
*
* (Polymorphism of organic substances: acridine, catechol, diphenylamine and suberic acid)
*
*
*
* (Micro-Methods for the Identification of Organic Substances and Mixtures of Substances; 1st edition, 1945; 2nd edition, 1948)
*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հանքաբաններ
Կատեգորիա:Ակնաբույժներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք
Կատեգորիա:Ավստրիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գյուտարարներ
Կատարի իբն ալ-Ֆուջաա

**Կատարի իբն ալ-Ֆուջա** (, ) խարիջի առաջնորդ և բանաստեղծ էր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ալ Խուվեյրում, Նաֆի իբն ալ-Ազրակի մահից հետո՝ մոտ 685 թվականին, նա կառավարել է խարiջիների Ազարիկա խմբակցությունը տասը տարուց ավելի։ Նա ավելի քան 20 տարի ղեկավարել է Օմայյան խալիֆայության դեմ ապստամբությունը։ Չնայած բեդվին արաբների միայն փոքր խմբի հրամանատար լինելուն, Կատարի իբն ալ-Ֆուջաան կարողացել է վերահսկել Պարսկաստանի մեծ մասը, պատճառելով զգալի մահեր և ավերածություններ, ինչի պատճառով նա ստացել է «Մահվան հայր» մականունը, մինչև որ վերջնականապես պարտվեց Օմայանների ուժերի կողմից։

13-րդ դարի մուսուլման գիտնական Իբն Խալիկանը նշում է, որ «Կատարի» անունը նրա իրական անունը չէ, այլ վերաբերում է այն տարածաշրջանի անվանմանը, որտեղից նա ծագում է ունեցել։ Բանու Թամիմ ցեղի անդամ լինելով՝ նա կրում էր Ամիր ալ-Մումինին տիտղոսը, որը թարգմանաբար նշանակում է «հավատացյալների առաջնորդ» և խալիֆների պաշտոնական տիտղոսն էր։ Նրա մականուններն էին՝ Նաամա (ջայլամ) և Աբու ալ-Մաութ (մահվան հայր)։ Համարվում է, որ նա առաջին խարիջի առաջնորդն էր, որը խթանեց ջիհադը, քանի որ նրա բանաստեղծությունները փառաբանում էին քաջությունը, մահը և պատերազմը Աստծո անունով։

Նա հատել է առաջին հայտնի խարիջի մետաղադրամները, որոնցից ամենավաղը թվագրվում է 688 կամ 689 թվականներին։ Այն հատվել է արաբա-սասանյան ոճով։ Մետաղադրամի վրա գրված էր պահլավերեն՝ «Աբդալլահ Քատարի, հավատացյալների հրամանատար, որը մեծացրել է թագավորական փառքը»։

## Դերը Ազարիկա խմբակցության մեջ
687 թվականին Իբն ալ-Ֆուջաան ստանձնեց իսլամի Խարիջիների աղանդի Ազարիկա խմբի ղեկավարությունը Երկրորդ Ֆիթնայի ժամանակ: Քերմանից իր զորքերը գլխավորելով՝ նա վերագրավեց Ահվազի որոշ հատվածներ և շարժվեց դեպի Բասրա։

Մոտավորապես 698 կամ 699 թվականներին Իրաքի նահանգապետ ալ-Հաջջաջ իբն Յուսուֆը իր երկու զորավարներին՝ ալ-Մուհալլաբ իբն Աբի Սուֆրային և Սուֆյան իբն ալ-Աբրադ ալ-Կալբիին, ուղարկեց հարձակվելու Իբն ալ-Ֆուջայի և նրա մարդկանց վրա, որոնք ճամբար էին խփել Թաբարիստանում: Սեմնան փախչելուց հետո Իբն ալ-Ֆուջաան բախվեց Սուֆյանի ուժերի հետ: Իբն ալ-Ֆուջայի ուժերը պարտվեցին, և նա գլխատվեց բախման ժամանակ։ Ճակատամարտից կարճ ժամանակ անց Ազարիքա խմբակցության մնացորդները կործանվեցին Աբիդա իբն Հիլալի գլխավորությամբ, ինչը նշանավորեց իսլամական ենթաաղանդի վերջը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
*Qatari ibn al-Fuja'a on *[http://www.oxlit.co.uk/oxlit/index-list.pl?author-as-subject=Qatari%20ibn%20al-Fuja%27a%2C%20 Oxford Database of Arabic Literature] *

Կատեգորիա:7-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ
Հերմինե Բաումա

**Հերմինե Բաումա** (. ), ավստրիացի թեթևաթլետ և ձեռնագնդորդուհի, օլիմպիական չեմպիոնուհի:

## Կենսագրություն
Հերմինե Բուման ծնվել է 1915 թվականին Վիեննայում: 1936 թվականին  մասնակցել է Բեռլինի ամառային օլիմպիական խաղերին և նիզակի նետման մրցումներում զբաղեցրել չորրորդ տեղը:

1948 թվականին համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել նիզակի նետման մրցումներում։ Այդ նույն տարում սահմանել է ևս մեկ համաշխարհային ռեկորդ, ինչպես նաև մասնակցել է Լոնդոնի ամառային օլիմպիական խաղերին, որտեղ նվաճել է ոսկե մեդալ։ 1949 թվականին Ավստրիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է ձեռքի գնդակի աշխարհի առաջնությանը, նվաճել արծաթե մեդալ։ 1950 թվականին նա արծաթե մեդալի է արժանացել թեթև ատլետիկայի աշխարհի առաջնությունում։ 1952 թվականին մասնակցել է Հելսինկիի ամառային օլիմպիական խաղերին, բայց այս անգամ մեդալ չի ստացել. նիզակի նետման մրցումներում զբաղեցրել է ընդամենը 9-րդ տեղը։

1945 թվականին անդամագրվել է «Ազատ ավստրիական երիտասարդություն» (FÖJ) կուսակցությանը, որը մոտ էր Ավստրիայի կոմունիստական կուսակցությանը ( KPÖ ): Մինչև 1977 թվականին թոշակի անցնելը ղեկավարել է Վիեննայի մոտ գտնվող «Զյուդշտադտ» դաշնային մարզական կենտրոնը, որը բացվել էր 1975 թվականին։

1984 թվականին Հերմինե Բումանին շնորհվել է Օլիմպիական արծաթե շքանշան։

1996 թվականին նա պարգևատրվել է «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո ոսկե նշանով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Erich Kamper, Karl Graf: *Österreichs Leichtathletik in Namen und Zahlen.* Graz 1986, ISBN 3-7011-7169-6.
* Ekkehard zur Megede: *The Modern Olympic Century 1896–1996 Track and Field Athletics.* Berlin 1999.
* Manfred Mugrauer: *[https://www.klahrgesellschaft.at/Mitteilungen/Mugrauer_4_14.pdf „Steht vollkommen auf unserer Linie…“. Die Speerwurf-Olympiasiegerin Herma Bauma und die Kommunistische Partei Österreichs].* In: Mitteilungen der Alfred Klahr Gesellschaft, 21. Jg., Nr. 4, Dezember 2014, S. 17–26.
* Andreas Maier: *[https://www.wienerzeitung.at/h/speerwurf-durchs-jahrhundert Speerwurf durchs Jahrhundert]*, Wiener Zeitung, 23. Januar 2015

## Արտաքին հղումներ
* Herma Bauma auf der Website des Österreichischer Leichtathletik-Verband|Österreichischen Leichtathletik-Verbandes
* 

Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք
Կատեգորիա:Հանդբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Junk King

**Junk King**-ը մասնավոր սեփականություն հանդիսացող աղբահանության և վերամշակման ընկերություն է, որն ունի ավելի քան 100 ֆրանչայզինգային տարածք ԱՄՆ-ում և Կանադայում:

## Պատմություն
Junk King-ընկերությունը հիմնադրվել է Սան Կառլոսում, Կալիֆորնիա նահանգում 2005 թվականին մանկության ընկերներ Մայք Անդրեաչիի և Բրայան Ռեարդոնի կողմից։ Այն բանից հետո, երբ Անդրեաչին աշխատել էր 1-800-GOT-JUNK-ում, նա անձամբ տեսել է, թե ինչպես ապրանքանիշային աղբահանության բիզնես մոդելն արագացրել է ֆրանչայզների աճի արագությունը։ Նա հասկացել է, որ կարող է ստեղծել իր սեփական աղբահանության բիզնեսը և սպասարկել բազմաթիվ տարբեր հաճախորդների:

Junk King-ընկերությունը սկսել է ֆրանչայզինգը 2010 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր ընդլայնվել է Միացյալ Նահանգներում։ Ընկերությունը ընդլայնվել է նաև Կանադայում՝ «Junk Works» անվանումով։ Junk King-ընկերությունը և Junk Works-ընկերությունը վերաօգտագործում, վերամշակում կամ նվիրաբերում են հավաքված իրերի բարձր տոկոսները: Neighborly-ընկերությունը հայտարարել է Junk King-ընկերության ձեռքբերման մասին, որի պաշտոնական գնման ամսաթիվը 2022 թվականի նոյեմբերի 2-ն է։ Neighborly-ընկերությունը ավելացրել է Junk King-ընկերությանը իր տնային ծառայությունների ընկերությունների պորտֆոլիոյին՝ որպես աղբահանության և փոխադրման ընկերություն, որպես տնային ծառայությունների ամենամեծ ցանցերից մեկը: Junk King-ընկերությունը համարվում է, որ ունի ավելի քան 100 գործող վայրեր, այդ թվում տարբեր երկրներում, ինչպիսիք են Կանադան և Միացյալ Նահանգները, որոնք ունեն ֆրանչայզներ Հյուսիսային Ամերիկայում:

## Սպասարկման տարածք
2017 թվականի ապրիլի դրությամբ, Junk King և Junk Works-ընկերությունները միասին ունեն ավելի քան 100 ֆրանչայզ, որոնք գործունեություն են ծավալում Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում ներառյալ Ատլանտայում, Բոստոնում, Քլիվլենդում, Դալասում, Կանզաս Սիթիում, Լոս Անջելեսում, Փիթսբուրգում, Սակրամենտոյում, Սան Անտոնիոյում, Ռենոյում, Դալասում, Բիրմինգհեմում, Բոյսեում, Ինդիանապոլիսում և Սան Դիեգոյում:

Junk King-ընկերությունը վերամշակում է իր կողմից տեղափոխվող բեկորների մինչև 50%-ը: Junk King-ընկերությունը ճանաչվել է INC. ամսագրի 2011 թվականի տասը ամենախոստումնալից ֆրանչայզներից մեկը:

## Ծանոթագրություններ


## External links

* Official Website
* Official NC Website

Կատեգորիա:Ընկերություններ
Սալեհ Մոհամմադի

**Սալեհ Մոհամմադի** (. ) իրանցի ըմբիշ և երկրի ըմբշամարտի ազգային հավաքականի անդամ:

## Կենսագրություն և կարիերա
Մոհամմադին ծնվել է Սավեում և մեծացել է Ղոմում։ Նա սկսել է մարզվել ազատ ոճի ըմբշամարտով, նախքան հունահռոմեական ոճին անցնելը: 2024 թվականի սեպտեմբերին նա ներկայացրել է Իրանը Ռուսաստանի Կրասնոյարսկ քաղաքում կայացած Սաիտևի գավաթի խաղարկությունում, որտեղ նվաճել է բրոնզե մեդալ։

## Ձերբակալություն և մահապատիժ
Մոհամմադին ձերբակալվել է 2026 թվականի հունվարի 15-ին՝ 2025-2026 թվականների իրանական բողոքի ցույցերի ժամանակ Ղոմում հատուկ նշանակության ոստիկանության աշխատակցի սպանության մեղադրանքով։ Մոհամմադին պնդել է, որ սպանության պահին գտնվել է իր հորեղբոր տանը, ինչը, ըստ երևույթին, հաստատվել է ականատեսների և տեսախցիկների տեսագրությունների միջոցով։  Ձերբակալության պահին նա 18 տարեկան էր։ 

Փետրվարի 4-ին Մոհամմադին Ղոմի Առաջին քրեական դատարանի կողմից դատապարտվել է մահվան՝ սպանության համար: Մարտի 19-ին նա հրապարակայնորեն մահապատժի է ենթարկվել կախաղան բարձրացնելով։ 

«Amnesty International»-ը խստորեն դատապարտել է մահապատիժը և Մոհամմադիի դեմ դատավարությունը համարել «խիստ անարդար»՝ այն անվանելով կյանքի իրավունքի կոպիտ խախտում և մահապատժի կիրառում որպես քաղաքական ճնշման գործիք: Մոհամմադիի մահապատիժը դատապարտվել է 2026 թվականի մարտի 19-ին *The Wall Street Journal-ի* խմբագրական խորհրդի կողմից հրապարակված խմբագրականում:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 ծնունդներ
Կատեգորիա:2026 մահեր
Հույները Ղրղզստանում

**Հույները Ղրղզստանում**, հունական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ղրղզստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն։ Գոյություն ունեցող տվյալները հակասական են։ 2009 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ այստեղ ապրում է 451 հույն։ Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարության տվյալներով՝ կա հունական ծագում ունեցող 150 ընտանիք (650-700 մարդ)։ Սակայն, արտասահմանում ապրող հույների գլխավոր քարտուղարության տվյալները ցույց են տալիս ավելի ցածր թիվ (50 մարդ)։ Նրանք կազմում են երկրի քրիստոնյա բնակչության մի մասը՝ ռուսների, հայերի, գերմանացիների, լեհերի և այլ ազգերի հետ միասին։

## Պատմություն
### Սկզբնական բնակեցում
1920 թվականի պաշտոնական մարդահամարի համաձայն՝ Ղրղզստանի հույների թիվը կազմում էր ընդամենը 344։ 1939 թվականից և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Խորհրդային Միությունում ապրող հույները, որոնց մեծ մասը առևտրականներ էին, բայց կային նաև որոշ գյուղացիներ, ենթարկվել են տեղահանությունների, հիմնականում դեպի Կենտրոնական Ասիայի տափաստաններ, մասնավորապես՝ Ղազախստան, Ուզբեկստան, Ղրղզստան և Սիբիր։

Պատերազմի ավարտից հետո զգալի ժամանակ այս տեղահանված հույները մնացել են չվերականգնված և նրանց թույլ չի տրվել վերադառնալ իրենց տեղահանությունից առաջ բնակության վայրեր։ Այսպիսով, նրանցից մի քանիսը որոշեցին լքել Սիբիրը՝ հաստատվելու Ղազախստանում և (ավելի փոքր չափով) Ղրղզստանում: Այս հույների մեծ մասը վերջնականապես կենտրոնացավ Օշի նահանգում, մասնավորապես՝ Նուկատ քաղաքում:

Ստալինյան ռեժիմի կողմից սկսված տեղահանությունների երկրորդ ալիքի (1944–1949) ընթացքում ավելի քան 31,000 ընտանիք (պոնտացի հույներ և Ղրիմից եկած հույներ) ուղարկվեցին Բիշքեկ. միայն 5,000-ը ապաստան գտան՝ ապրելով անմխիթար պայմաններում: Այս անգամ տեղահանված հույները վերջապես հաստատվեցին Թալասի նահանգում։

## Միգրացիա դեպի Հունաստան
1990-ականների սկզբին Ղրղզստանի հունական համայնքը դեռևս կենսունակ էր, և ընդհանուր առմամբ կազմում էր 3,000 անդամ։ Այնուամենայնիվ, 1985 թվականից սկսած նրանց թիվը նվազում էր՝ աշխատանք փնտրող հույների արտագաղթի պատճառով։ Վիճակագրության համաձայն՝ 1990-ական թվականներին Ղրղզստանի հունական համայնքի 860 անդամ (նախկին Խորհրդային Միությունից ներգաղթած հույնների ընդհանուր թվի 0.57%-ը) բնակություն է հաստատել Հունաստանում։

## Կազմակերպություն
Համայնքը ներկայացնում է «Ֆիլիա» (Բարեկամություն) էթնիկ հույների ասոցիացիան, որը գլխավորում է նախագահ Օլգա Կուպրիյանովան։ Նրա խոսքով՝ ասոցիացիան ունի 300 անդամ։ Նրանք ղեկավարում են հունական դպրոց՝ հույն ուսուցչով, որի աշխատավարձը հոգում է Հունաստանի կառավարությունը՝ Արտասահմանում ապրող հույների քարտուղարությունը։ Բիշքեկի համալսարանը 2003 թվականին բացել է հունարենի ամբիոն։

## Ծանոթագրություններ

Ղ
Կատեգորիա:Ղրղզստանի ազգեր
Գալինա Շիրշինա

**Գալինա Իգորևնա Շիրշինա** (), նախկինում Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետության Պետրոզավոդսկի քաղաքապետ։

Շիրշինան ծնվել է 1979 թվականի մայիսի 12-ին Մուրմանսկի մարզի Ալակուրտի գյուղում։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Պետրոզավոդսկ 1984 թվականին։ 

Գալինա Շիրշինան Պետրոզավոդսկի քաղաքապետն էր 2013 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2015 թվականի դեկտեմբերը։ Սկզբում Շիրշինան քաղաքապետի ընտրություններում ինքնառաջադրված թեկնածու էր։ Ավելի ուշ նրան աջակցել է ընդդիմադիր «Յաբլոկո» կուսակցությունը, երբ նրանց սեփական թեկնածու Էմիլիա Սլաբունովայի գրանցումը չեղարկվել է։ Շիրշինայի ընտրական հաղթանակը համարվել է Ռուսաստանի դեմոկրատական ընդդիմության խոշոր հաղթանակ։ Սակայն, քաղաքապետի պաշտոնում նա իրեն ավելի շատ համարել է պետական ծառայող, որը պետք է լինի քաղաքականությունից դուրս։ 

2015 թվականի դեկտեմբերին Պետրոզավոդսկի քաղաքային խորհրդի անդամները պաշտոնանկ են արել քաղաքապետ Գալինա Շիրշինային՝ «իրենց պարտականությունները չկատարելու համար»։ Կարելիայի Հանրապետության ղեկավար Ալեքսանդր Խուդիլայնենը պաշտպանել է քաղաքապետի հրաժարականը։ 2016 թվականի հունվարին լուրերում հայտնվել է, որ Շիրշինան պատրաստվում է դատի տալ Պետրոզավոդսկի օրենսդիր մարմնին՝ պաշտոնանկության համար։

## Կարիերա
Շիրշինան աշխատել է համալսարանի ուսանողական կազմակերպությունում, ինչպես նաև հոգեբանության միջֆակուլտետային ամբիոնում։ Մի քանի տարի Շիրշինան ղեկավարել է կրթական հոգեբանության ամբիոնը։ Մինչ այդ նա հոգեբանություն է դասավանդել համալսարանում։ Մինչև 2013 թվականին Պետրոզավոդսկի քաղաքապետի ընտրությունները Շիրշինան աշխատել է որպես տեղական հրատարակչության տնօրեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքապետ Գալինա Շիրշինա    ում
* Գալինա Շիրշինան Ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:1979 ծնունդներ
Կատեգորիա:Webarchive template wayback links
Կատեգորիա:«Յաբլոկո» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Ալիցյա Շեմպլինսկա

**Ալիցյա Մարիա Շեմպլինսկա** (, ), (բեմական անունը՝ **Ալիցյա**) լեհ երգչուհի։ Եղել է Լեհաստանի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2020 երգի մրցույթում «Empires» երգով, սակայն մրցույթը չեղարկվել է, իսկ 2026 թվականին նա կրկին կներկայացնի Լեհաստանը՝ «Pray» երգով։

## Կենսագրություն
Մանկության տարիներին սովորել է Ցեխանուվ քաղաքի Զիգմունդ Կրասինսկու անվան դպրոցում ։ Միաժամանակ նա հաճախել է տեղի մշակութային կենտրոնում կազմակերպվող վոկալի դասերին և երգել է եկեղեցական երգչախմբում։ Նա նաև մասնակցել է տարբեր երաժշտական մրցույթների և փառատոնների։ Հատկանշական է, որ 12 տարեկանում նա ընդունվել է վոկալի մասնագիտական դասընթացների։

2016 թվականին նա մասնակցել է TVP2 հեռուստաալիքի «Hit, Hit, Hurra!» երաժշտական հաղորդմանը, որտեղ հասել է եզրափակիչ և դարձել հաղթող՝ ստանալով հանդիսատեսի առավելագույն աջակցությունը։ Որպես մրցանակ նա ստացել է վոկալի դասընթացների մասնակցության հնարավորություն Սեթ Ռիգսի մոտ, ով հայտնի է որպես Մայքլ Ջեքսոնի վոկալի մարզիչ։

2019 թվականին նա մասնակցել է TVP2 հեռուստաալիքի «Լեհաստանի Ձայնը» հաղորդման տասներորդ եթերաշրջանի կույր լսումներին։ Նա ընդգրկվել է Թոմսոնի և Բարոնի ղեկավարած թիմում, հաջողությամբ անցել է բոլոր փուլերը և հասել եզրափակիչ, որտեղ հռչակվել է հաղթող։ Որպես մրցանակ՝ նա ստացել է 50,000 եվրո դրամական պարգև և կնքել ձայնագրման պայմանագիր «Universal Music Polska» ընկերության հետ։ Հաղորդմանը մասնակցելուց հետո նա թողարկել է իր դեբյուտային «Prawie my» սինգլը, որի տեսահոլովակը YouTube հարթակում առաջին տասը օրերի ընթացքում գերազանցել է մեկ միլիոն դիտումների շեմը
։

2020 թվականի հունվարին նա մասնակցել է «Szansa na Sukces» հաղորդմանը, որը Լեհաստանի ազգային ընտրական փուլն է Եվրատեսիլ երգի մրցույթի համար։ Այդ շրջանակում նա կատարել է Էդիտա Գուրնյակի «To nie ja!» երգի իր տարբերակը և անցել փետրվարի 23-ին կայացած եզրափակիչ փուլ։ Եզրափակչում նա ընտրվել է ներկայացնելու Լեհաստանը 2020 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթում «Empires» երգով, սակայն մրցույթը չեղարկվել է COVID-19 համավարակի պատճառով։

Չնայած Ալիցյան հայտնել էր իր ցանկությունը ներկայացնելու Լեհաստանը 2021 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթում, նա չի ընտրվել, փոխարենը ընտրվել է Ռաֆալ Բժոզովսկին։

2023 թվականի սկզբին նա վերադարձել է Լեհաստանի ազգային ընտրական փուլ՝ առաջին անգամ իր 2020 թվականի հաղթանակից հետո, ներկայացնելով իր նոր թողարկված «New Home» երգը, որի համահեղինակներն են ինքը, Ֆարա Գուենենան և Քլոե Մարտինին։ Երգը եզրափակիչում զբաղեցրել է 6-րդ տեղը՝ հավաքելով ընդհանուր 10 միավոր։

Ավելի ուշ նա կրկին ընտրվել է ներկայացնելու Լեհաստանը 2026 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթում՝ «Pray» երգով, ազգային ընտրական փուլում հերթական անգամ հաղթելուց հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լեհ երգիչներ
Կատեգորիա:Լեհ երգչուհիներ
Թամարա Բյոշ

**Թամարա Բյոշ** (, ), ավստրիացի նախկին ձեռնագնդորդուհի:

## Կենսագրություն
Թամարա Բյոշը ծնվել է 1989 թվականի հունիսի 5-ին ավստրիական Լուստենաու քաղաքում։

«Լուստենաու» մարզական ակումբի սաներից է, այդ ակումբի աղջիկների թիմում խաղացել է մինչև 2008 թվականը։ 2008-2016 թվականներին հանդես է եկել շվեյցարական «Բրյուլ»-ում, որի կազմում դարձել է Շվեյցարիայի երեք առաջնության (2009, 2011–2012) և գավաթի չորս խաղարկությունների (2009–2010, 2012 և 2016) հաղթող։ 2016 թվականին ճանաչվել է Շվեյցարիայի կանանց առաջնության ամենաարժեքավոր խաղացող։

Կարիերայի մնացած մասն անցկացրել է Գերմանիայում, որտեղ խաղացել է «Լայպցիգ»-ի (2016–2017), վերջինիս սնանկացումից հետո՝ «Ռյոդերտալ»-ի (2017–2018) կազմում։

2006 թվականի հոկտեմբերի 13-ից Թամարա Բյոշն ընդգրկվել է Ավստրիայի կանանց ազգային հավաքականում, որի կազմում անցկացրել է 50 հանդիպում, խփել 60 գոլ։

2018 թվականին աջ ծնկի աճառի վնասվածքի պատճառով ավարտել է մրցակցային կարիերան։

## Ընտանիք
Թամարայի քույրը՝ Ամանդա Բյոշը նույնպես ձեռնագնդորդուհի է և նրա հետ հանդես է եկել 
«Լուստենաու» թիմի կազմում:

## Մեծարում
2020 թվականի մայիսի 27-ին Թամարա Բյոշը ներառվել է Շվեյցարիայի ձեռքի գնդակի փառքի սրահում:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tamara Bösch auf der Website des Österreichischen Handballbundes
* Profile on the Austrian Handball Federation official website 

Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք
Կատեգորիա:Հանդբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Մարտինա Գորիչանեց

**Մարտինա Գորիչանեց** (, ), խորվաթական ծագմամբ ավստրիացի նախկին ձեռնագնդորդուհի:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Ավստրիայի Ֆելդկիրխ քաղաքում։ 

Ավստրիական «Ֆելդկիրխ» (HC JCL BW Feldkirch) մարզական ակումբի սան է։ 14 տարեկանում տեղափոխվել է «Հիպո Նիդերօստերռայխ» (Hypo Niederösterreich), որի կազմում մի քանի անգամ դարձել է Ավստրիայի առաջնության և գավաթի խաղարկության հաղթող, 2013 թվականին էլ նվաճել է Եվրոպայի գավաթակիրների գավաթը։ 2016 թվականին Մարտինան տեղափոխվել է շվեյցարական «Բրյուլ» ակումբ, որի կազմում դարձել է Շվեյցարիայի երկու առաջնության չեմպիոն (2017, 2019) և մեկ անգամ՝ Շվեյցարիայի գավաթակիր (2017)։

2011 թվականին Ավստրիայի աղջիկների հավաքականի կազմում նա  բրոնզե մեդալ է նվաճել Եվրոպայի մինչև 19 տարեկան աղջիկների առաջնությունում։

2010 թվականի սեպտեմբերի 25-ից ընդգրկվել է Ավստրիայի կանանց ազգային հավաքականում, որի  կազմում անցկացրել է 65 խաղ, խփել 112 գոլ։

2019 թվականին Գորիչանեցը հրաժեշտ է տվել մրցակցային սպորտին։

## Միջազգային նվաճումներ
***Եվրոպայի գավաթակիրների գավաթ / EHF Cup Winners' Cup**:
***Հաղթող*: 2013
***Կիսաեզրափակիչի մասնակից*: 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Martina Goricanec auf der Website vom  LC Brühl Handball
* Martina Goricanec auf der Website des Österreichischer Handballbund|Österreichischen Handballbundes

Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք
Կատեգորիա:Հանդբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Ուրսուլա Շտրաուս

250px|մինի|աջից|Ուրսուլա Շտրաուս. 2009 թ.
**Ուրսուլա Շտրաուս** (. ), ավստրիացի դերասանուհի: Առավել հայտնի է «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակագում «Օսկար» կինոմրցանակի առաջադրված «Ռևանշ» ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու մարմնավորմամբ:

Ուրսուլա Շտրաուսը Շտեֆան Ռուզովիցկու հետ երկար տարիներ ղեկավարել է ավստրիական կինոակադեմիան:

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մելկում: Ամշտետենում միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ 1993-1996 թվականներին սովորել է Ֆոլկսթեատրին առընթեր դրամատիկական արվեստի դպրոցում, ապա սկսել է հանդես գալ այդ թատրոնի ներկայացումներում:

2001 թվականին կատարել է իր նորամուտը կինոյում՝ նկարահանվելով «Գելբե Կիրշեն» ֆիլմում։ Այնուհետև գլխավոր հերոսուհու մարմնավորմամբ հանդես է եկել ավստրիացի ռեժիսոր Բարբարա Ալբերտի «Ազատ ռադիկալներ» ֆիլմում։ Դրան հաջորդել են Շտրաուսի մասնակցությամբ մի քանի հեռուստատեսային ֆիլմեր ու սերիալներ, ինչպես նաև «Ընկած կինը» դրամա-ֆիլմը։ 2006 թվականին Ուրսուլան մարմնավորել է Սյուզաննային «Ռևանշ» ֆիլմում, որն առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի՝ որպես լավագույն օտարալեզու ֆիլմ։ Այդ աշխատանքը դերասանուհուն լայն ճանաչում ու հռչակ է բերել Ավստրիայում և նրա սահմաններից դուրս։

2009 թվականին նա մշտական դեր է ստացել «Քրեական գործը վարում է Շնելը» հեռուստասերիալում։ 2010 թվականին նկարահանվել է «Միգուցե մի ուրիշ կյանքում» ֆիլմում։ Այդ դերակատարման համար արժանացել է Վիեննայի կինոփառատոնի մրցանակին՝ որպես լավագույն դերասանուհի, և Ավստրիայի Österreichischer Filmpreis մրցանակին։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* http://ursulastrauss.at www.ursulastrauss.at] – Official website
* https://web.archive.org/web/20100206135116/http://www.fuhrmannmanagement.com/damen/ursula_strauss/ - Agency website

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք
Ստրադա Սֆորիի

**Ստրադա Սֆորիի** (, , նախկին անվանումը՝   կամ Fadengasse, ), Ռումինիայի Բրաշով քաղաքի ամենանեղ փողոցն է։ Համարվում է, որ այն Եվրոպայի ամենանեղ փողոցներից մեկն է (մի քանիսն ավելի նեղ են՝ Շպրոյերհոֆշտրասեն Գերմանիայում, որը Գինեսի ռեկորդակիր է, Լ՝Անդրունոն Ֆրանսիայում և Պառլամենտի փողոցը Անգլիայում)։

Փողոցը գտնվում է Շեյ դարպասի մոտ և ուղղահայաց է Ստրադա Չերբուլուի փողոցին (, որը երկու լեզուներով էլ նշանակում է «Եղնիկի փողոց»): Սկզբում այն կառուցվել է որպես միջանցք, որը կարող էին օգտագործել հրշեջները, և այն առաջին անգամ հիշատակվում է 17-րդ դարի փաստաթղթերում: Ստրադա Սֆորիին այժմ զբոսաշրջային տեսարժան և հանդիպման վայր է: Դրա լայնությունը տատանվում է 111-135 սմ, և ունի 80 մ երկարություն։

## Անվանում
Առաջին անգամ այն հիշատակվել է 1674 թվականին որպես *am aynyen Gäsken*: Հետագա գերմանական անվանումներից են՝ *stinkender Gang* («գարշահոտ անցուղի», 1736), *Zwerg Gässel* («Գաճաճների նրբանցք», 1805) և *Schnurgässchen* («Լարերի նրբանցք», 1873): Ժամանակակից գերմանական նկարագրություններում այն սովորաբար հանդիպում է որպես *Fadengasse* («Փոկերի նրբանցք»), չնայած որոշները դեռևս այն անվանում են *Schnurgässchen*:

Հունգարական *Sinor utca* (ժամանակակից անվանումը՝ *Zsinór utca*, «String Street») անվանումը գրանցվել է 1873 թվականին, իսկ ռումինական *Strada Sfoarei* -ն՝ 1937 թվականին։

*Ֆադենգասեն* (գերմաներեն՝ «Թելի նրբանցք») չպետք է շփոթել *Ցվիրնգասեի* հետ, որը այսօրվա *Միխայել Վայսի Ստրադա փողոցի* հարավարևելյան հատվածն է։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:RO_BV_Brașov_Strada_Sforii_(1).JPG|alt=Street sign (2012)|Փողոցի նշան (2012)
Պատկեր:Strada_Sforii_-_Brasov,_Romania.jpg|alt=A man cannot fully spread his arms while on Strada Sforii (2009)|Տղամարդը չի կարող լիովին բացել ձեռքերը Ստրադա Սֆորիիի վրա (2009)
Պատկեր:RO_BV_Brașov_Strada_Sforii_(2).JPG|alt=Strada sforii (2012)|Ստրադա Սֆորիի (2012)
Պատկեր:Strada_sforii.jpg|alt=Strada Sforii (2009)|Ստրադա Սֆորիի (2009)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փողոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռումինիայի մշակույթ
Ղրղզները Ղազախստանում

**Ղրղզները Ղազախստանում**, ղրղզական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ղազախստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն։ 2021 թվականի Ղազախստանի մարդահամարի տվյալներով՝ երկրում բնակվում էր 34,184, իսկ 2025 թվականին՝ 40200 ղրղզ։

## Միգրացիայի պատճառներ
Ղրղզական սփյուռքի ի հայտ գալը Ղազախստանում կապված է երկու ժողովուրդների պատմական և աշխարհագրական մոտիկության հետ։ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ Ղազախստանում բնակվում է 23,274 ղրղզ, կամ երկրի բնակչության մոտավորապես 0.15%-ը։ Ավելին, նրանց թիվը նախորդ մարդահամարից հետո 10 տարվա ընթացքում կրկնապատկվել է՝ 1999 թվականին կազմելով 10,925։ Այսպիսով, ղրղզները ցույց են տվել հանրապետության բոլոր ազգային խմբերի մեջ ամենաբարձր աճի տեմպը՝ 113%։

Ղրղզների Ղազախստան միգրացիայի հիմնական պատճառներն են ղազախական աշխատաշուկայի ավելի բարենպաստ պայմանները, ինչպես նաև ղրղզա-ղազախական մաքսային սահմանի բացումը և Ղրղզստանի Եվրասիական տնտեսական միությանը 2015 թվականին միանալը։ Չնայած երկու երկրների միջև երկար ընդհանուր սահմանին, ղրղզների համեմատական ​​թիվը Ղազախստանում մնում է շատ փոքր (0.15%՝ Ղրղզստանի բնակչության 0.7%-ի դիմաց)։

Շատ միգրանտ աշխատողներ մի քանի ամսվա աշխատանքից հետո ստանում են բնակության թույլտվություն, ապա՝ քաղաքացիություն։ Ավելին, ղրղզների համար հասանելի է քաղաքացիություն ստանալու պարզեցված ընթացակարգ: Ղազախստանում բնակվող ղրղզների մեծ մասը բնակություն է հաստատել հանրապետության հարավում: Օրինակ՝ միայն Ժամբիլի շրջանում գրանցված է 12,049 մարդ:

## Տես նաև
* Ղազախները Ղրղզստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Информация о киргизах на веб-сайте Ассамблея народа Казахстана

Կատեգորիա:Ղազախստանի ազգեր
Կատեգորիա:Ղրղզական սփյուռք
Լեհերը Ղրղզստանում

**Լեհերը Ղրղզստանում**, լեհական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ղրղզստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն։ Նրանք կազմում են նախկին Խորհրդային Միության լեհ բնակչության մի մասը, թեև այստեղ են հաստատվել դեռ 19-րդ դարից։

2007 թվականին նրանց թվաքանակը մոտ 1400 էր, իսկ ամբողջ 20-րդ դարի ընթացքում այն չի գերազանցել 2000-ը։ Հավատացյալ լեհերի շրջանում կային ոչ միայն քրիստոնյաներ, այլև հուդայականներ։

## Պատմություն
1890 թվականին ներկայիս Ղրղզստանում ապրում էր 240 լեհ։ 1897 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ ամենամեծ լեհական համայնքը՝ 188 մարդ, գտնվում էր Օշում։

1937–1938 թվականներին Ղրղզական Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունում լեհական համայնքը, որը կազմում էր 300-ից 700 մարդ, ինչպես ԽՍՀՄ մյուս մասերում, դարձավ ՆԿՎԴ-ի լեհական գործողության թիրախ։

1939 թվականին Գերմանա-խորհրդային համատեղ Ներխուժում Լեհաստանից հետո, որը սկիզբ դրեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Ղրղզստանի ԽՍՀ-ն դարձավ լեհերի արտաքսման վայրերից մեկը Խորհրդային Միության կողմից օկուպացված արևելյան Լեհաստանից։ 1941 թվականին Կարելիայից մոտ 200 լեհական ընտանիքներ նույնպես ռուսների կողմից արտաքսվեցին Ղրղզստանի ԽՍՀ։ 1942 թվականի սկզբին լեհական Անդերսի բանակը, հազարավոր քաղաքացիական անձանց հետ միասին, վերաբնակեցվեց Ղրղզական և Ուզբեկական ԽՍՀ։ Լեհական տանկային և հրետանային ուսումնական կենտրոնները տեղակայված էին համապատասխանաբար Կայինգդիում և Կարա-Սուում, իսկ ավտոմոբիլային գումարտակները ուղարկվեցին Կարա-Բալտա: Լեհերը տուժեցին համաճարակներից և սովից, և հազարավոր մարդիկ մահացան։

Ջալալ Աբադում կա լեհական գերեզմանատուն: 1942 թվականին բանակը, որը ներառում էր հազարավոր քաղաքացիական անձանց, տարհանվեց Իրան: Խորհրդային տվյալներով, 1943 թվականի դրությամբ Ղրղզական ԽՍՀ-ում դեռևս կային ավելի քան 11,000 լեհ քաղաքացիներ։ Պատերազմից հետո, 1946-1948 թվականներին Ղրղզական ԽՍՀ-ից Լեհաստան հայրենադարձվեց ավելի քան 11,500 լեհ։

Միաժամանակ, 1950-1960-ական թվականների ընթացքում 1936 թվականին Ղազախստան արտաքսված լեհերը տեղափոխվում էին Ղրղզստան՝ ավելի տաք կլիմայի պատճառով:

## Տես նաև
* Լեհերը Ղազախստանում

## Ծանոթագրություններ

Ղ
Կատեգորիա:Ղրղզստանի ազգեր
Թերի Լ. Բենչինի

**Թերի Լ. Բենչինի** (), մալթացի դերասանուհի և երգչուհի։

## Կենսագրություն
Բենչինին 14 երեխաներից կրտսերն էր։ Նրա հայրը Ջանի Բենչինին էր։ Նա իր կարիերան սկսել է 17 տարեկանում՝ Ջոնի Նավարոյի և Չարլզ Իցզոյի ղեկավարած թատերախմբում։ Ավելի ուշ Բենչինին միացել է Նոսի Գրիլանդոյի «Ռիբալտա» թատերախմբին։ 

1948 թվականին Բենչինին հանդես է եկել Radio Muskettieri կատակերգական ռադիոհաղորդման կանոնավոր դերասանական կազմի անդամ՝ Չարլզ Քլյուզի, Արմանդո Ուրսոյի, Ջոնի Կատանիայի և Ջեմմա Պորտելիի հետ միասին։ Նա ծրագրի վրա աշխատել է 14 տարի։ 

Բենչինին բեմում հանդես է եկել հիմնականում կատակերգություններում և օպերետներում, որոնցից «Ժեժա թալ-Ֆլագշիփ»-ը ամենատարածվածներից մեկն էր և նաև նրա սիրելին։ Բենչինին լայնորեն ճանաչված է եղել որպես բազմակողմանի երգչուհի, և 1960 թվականին նա հաղթել է Մալթայի առաջին երգի մրցույթում լավագույն երգչուհի անվանակարգում։ 

1993 թվականին Բենչինին դադարեցրել է ելույթները և թոշակի է անցել։ 2007 թվականին նա պարգևատրվել է «Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» մեդալով։

2022 թվականին՝ ամուսնու՝ Մորիս Լուբրանոյի մահից հետո,  նա տեղափոխվել է Սլիմայի ծերանոց։

## Անձնական կյանք
Բենչինին ամուսնացած է եղել նախկինում դեսպան և Մալթայի գագաթնաժողովի հիմնական կազմակերպիչ Լուբրանոյի հետ։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա՝ Մասիմոն, Անդրեինան և Վանյան, ինը թոռ և չորս ծոռ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1930 ծնունդներ
Կատեգորիա:2024 մահեր
Պատրիսիա Կովաչ

**Պատրիսիա Կովաչ** (, ), հունգարական ծագմամբ ավստրիացի ձեռնագնդորդուհի:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1996 թվականի մայիսի 26-ին Ավստրիայի Լուստենաու քաղաքում:

2015—2017 թվականներին հանդես է եկել ավստրիական «Հիպո Նիդերօստերռայխ» (Hypo Niederösterreich) թիմում, որի մարզիչը իր հայրն էր: Այդ թիմի կազմում երկու անգամ դարձել է Ավստրիայի չեմպիոն (2016—2017): 2017 թվականին հռչակվել է Ավստրիայի լավագույն ձեռնագնդորդուհի: Այնուհետև խաղացել է հունգարական «Վաց»-ում (2017—2018), գերմանական «Մետցինգեն»-ում (2018—2020): 2020 թվականին անդամագրվել է հունգարական «Մոշոնմադյարովար» թիմին: Այս թիմերի հետ նա ակտիվորեն մասնակցել է նաև եվրոպական ակումբային մրցաշարերի, ինչպիսիք են EHF Չեմպիոնների լիգան, Եվրոպայի գավաթակիրների գավաթի խաղարկությունը և EHF Եվրոպական լիգան։

2022 թվականին Պատրիսիան արժանացել է «Տարվա լեգեոնական 2022» կոչմանը։

2015 թվականի հունիսի 5-ից ընդգրկվել է Ավստրիայի կանանց ազգային հավաքականում, որի կազմում մասնակցել է 42 հանդիպման, խփել 130 գոլ: Ընդ որում՝ 
2021 թվականին Իսպանիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում  մասնակցել է բոլոր վեց խաղերին, խփել 43 գոլ ., ճանաչվել լավագույն ռմբարկու գոլերի և գոլային փոխանցումների քանակով։

## Ընտանիք
Հայրը՝ Ֆերենց Կովաչը (ծնվ. 1962), մարզիչ է, տասնամյակներ առաջ Հունգարիայից տեղափոխվել է Ավստրիա:

Քույրը՝ Կլաուդիա Կովաչը (ծնվ. 1992), նույնպես ձեռնագնդորդուհի է:

## Մարզական նվաճումներ
***Ավստրիայի հանդբոլի լիգա**
***Չեմպիոն* - 2016, 2017, 2024, 2025
***Ավստրիայի գավաթ**
***Հաղթող* - 2024, 2025

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Patricia Mihalics in der Datenbank der Europäischen Handballföderation

Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք
Կատեգորիա:Հանդբոլիստուհիներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Վիշապ (դիցաբանական կերպար)

**Վիշապ**, հայկական դիցաբանական կերպար, որը սերտորեն կապված է ջրի հետ: Վիշապը առասպելական կենդանի է: Վիշապը սովորաբար պատկերվում է որպես թևավոր օձ կամ տարբեր կենդանիների բնորոշ տարրերի համադրությամբ։ Վիշապ անունը է ծագել հին իրանական «Վի-շապա» տերմինից, որը նշանակում է «թունավոր հյութեր ունեցող» («Վի-շապա» տերմինն օգտագործվում է օձերի վերաբերյալ):

Արարատ լեռը եղել է վիշապի գլխավոր հայրենիքը։ Արարատ լեռան գագաթի հրաբխային բնույթը և դրա հետ կապված երկրաշարժերը, հնարավոր է, վկայում են նրա կապը վիշապի հետ։  Երբեմն վիշապներն իրենց երեխաների հետ միասին առևանգում էին փոքրիկներին  և նրանց փոխարեն փոքրիկ չար ոգի էին դնում իրենց իսկ ձագից: 

Վիշապի մասին առասպելների հիմքում ընկած է քաոսի ու տիեզերքի հակամարտության առասպելի նախնական մոտիվը, որը հնդեվրոպական ժողովուրդների ավանդական պատկերացումներում առնչվել է ամպրոպին, ամպրոպային հողմին։ Ըստ հնագույն հավատալիքների, վիշապը բարձրանում է երկինք կամ երկնքից իջնում երկիր՝ առաջացնելով ամպրոպային փոթորիկներ, պտտահողմեր, կլանում արևը՝ առաջացնելով խավարում։ Հին Արևելքի մի շարք երկրներում վիշապը պաշտվել է իբրև ջրային տարերքի, պտղաբերության ու հարստության հովանի, իսկ ավելի ուշ դարձել ահեղության, իշխանության խորհրդանիշ։ Որոշ ուսումնասիրողների ենթադրությամբ՝ Վիշապը նախապես պաշտվել է իբրև ջուր, անձրև և հարստություն պարգևող ոգի, որն իր պոչը քարշ տալով երկրի վրա՝ նշագծել է ջրանցքներ փորելու ուղիները։ Գրեթե բոլոր առասպելաբանություններում ընդհանուր է աստվածության կամ դյուցազնի ձեռքով վիշապի սպանությունը և նրա կլանած ջրերի, հսկած գանձերի, ինչպես նաև նրան զոհաբերվող կույսերի ազատումը։ Ըստ հին հայկական առասպելի, վիշապի դեմ մարտնչում և հաղթում է Վահագն Վիշապաքաղ աստվածը:

Վիշապներին սպանած Վահագնի արձանը  տեղադրվել է Երևանում հայ քանդակագործներ՝ Կառլեն Նուրիջանյանի և Ներսես Չարխչյանի կողմից:

## Պատկերասրահ

File:Վիշապաքաղ.jpg|Վիշապին սպանող հայ դիցաբանական հերոս Վահագնը
File:Flag of Hayk.svg|Վերակառուցված Հայկ Նահապետի դրոշը
File:Vishapakar Jerevan.jpg|Վիշապաքար՝ հայկական վիշապաքարի օրինակ


## Տես նաև
* Հայկական դիցաբանություն
* Հայաստանի խորհրդանիշներ
* Վիշապներ
* Վիշապաքար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիշապներ
Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում

**Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում**, ադրբեջանական սփյուռքի մի մասը, որը բնակվում է ներկայիս Ղրղզստանի տարածքում՝ կազմելով ազգային փոքրամասնություն, մյուս թյուրքախոս ժողովուրդների՝ ղազախների, ուզբեկների, դունգանների, թուրքերի, ույղուրների և թաթարների հետ։ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ ադրբեջանցիները Ղրղզստանի 10-րդ ամենամեծ ազգային խումբն են՝ 17,267 մարդ (0.3%)։ 2012 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ հանրապետությունում բնակվում էր ավելի քան 18,000 ադրբեջանցի, որը կազմում է երկրի բնակչության մոտ 0.3%-ը։ 2024 թվականին նրանց թվաքանակն անցել է 20 հազարից։

## Պատմություն
20-րդ դարի երկրորդ կեսին, չնայած 1990-ականների որոշ տատանումների, նրանց թիվը, բաժինը և դիրքը հանրապետության ամենամեծ ազգային խմբերի շարքում զգալիորեն աճել են, հիմնականում գյուղաբնակ ադրբեջանցիների շրջանում բնական աճի բարձր մակարդակի շնորհիվ։ Չնայած հանրապետության ադրբեջանցիների շրջանում քաղաքային բնակիչների համամասնության զգալի աճին (1959 թվականի 12.3%-ից մինչև 2009 թվականի 33.8%), նրանց մեծամասնությունը շարունակում է ապրել Չույի և Օշի մարզերի գյուղերում։ Ավելին, նրանց ներկայությունն առավել նկատելի է Չույի շրջանում. այնտեղ ապրում է ավելի քան 10,000 ադրբեջանցի, որը կազմում է ընդհանուր թվի 1.3%-ը։

Ի տարբերություն Ղազախստանի ադրբեջանական սփյուռքի, որն ունի շատ բազմազան ծագում, Ղրղզստանում բնակվող գրեթե բոլոր ադրբեջանցիները 1940-ականներին Անդրկովկասից Ղրղզստան արտաքսված ադրբեջանցիների ժառանգներն են։

## Հասարակություն
Հանրապետության ադրբեջանցիները բազմալեզու են. ավելի քան 91%-ը խոսում է առնվազն երկու լեզվով, կազմակերպում են մշակութային միջոցառումներ։ Այս առումով նրանք զիջում են միայն դունգաններին։ Գերբնակեցման և հողերի պակասի պատճառով հանրապետության ադրբեջանցիները նախկինում դարձել են միջազգային հակամարտությունների զոհ։

## Տես նաև
* Ադրբեջանցիները Ղազախստանում

## Ծանոթագրություններ

ղ
Կատեգորիա:Ղրղզստանի ազգեր