Սառա Մոկիլ

**Սառա Յակովլեվնա Մոկիլ** (), խորհրդային կինոռեժիսոր, անիմացիոն ֆիլմի նկարիչ, քանդակագործ: ՌՍՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1906 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Պոլտավայի նահանգի Պոլտավայում։ 1929 թվավականին ավարտել է Մոսկվայի արհեստագործական արդյունաբերության քոլեջը՝ ստանալով կիրառական արվեստի նկարչի մասնագիտություն։ Նա աշխատել է որպես տիկնիկների դիզայներ «Էքսպո-խաղալիք»-ում:

1931 թվականին եղել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության 10-ամյակի անվան Մոսկվայի միացյալ «Սոյուզկինո» գործարանի դեկորացիաների և տիկնիկների դիզայներ (1935 թվականից՝ «Մոսֆիլմ» կինոգործարան, 1936 թվականից՝ «Մոսֆիլմ» կինոստուդիա)։ Նա աշխատել է Ա. Լ. Պտուշկոյի թիմում։ Եղել է «Նոր Գուլիվեր» ֆիլմի տիկնիկային դիզայներ, ֆիլմը մրցանակ է ստացել Մոսկվայի առաջին խորհրդային կինոփառատոնում (1935) և համարվում է լիամետրաժ տիկնիկային անիմացիայի դասական։*Նկարչուհի Սառա Մոկիլի (հատկապես թագավորը, հյուրասիրուհին և բանվորները) փայլուն կերպով արված տիկնիկները՝ ռեժիսոր Ա. Պտուշկոյի հմուտ ղեկավարությամբ, սրամիտ շքեղություն ունեն։ Տիկնիկները, հատկապես խոշոր պլաններում, վարպետորեն «աշխատում» են, տեղ-տեղ հասնում են վիրտուոզության։ «Նոր Գուլիվերը» հաստատում է գեղարվեստական ​​կինեմատոգրաֆիայի նոր տեսակ։ Ծավալային անիմացիան կինոարվեստի շատ հազվագյուտ տեսակ է, և լիամետրաժ ծավալային անիմացիան առաջին անգամ է դառնում համաշխարհային պատմության մեջ։*Պտուշկոյի հետ միասին նա մշակել է շարժական դիմակներ ձուլելու տեխնոլոգիա և դրանք տիկնիկի կերպարին ամրացնելու մեթոդներ և հանդիսանում է պլաստիկ դիմահարդարման մշակող.:

1936 թվականին կատարել է իր դեբյուտը, որպես ռեժիսոր: Նա նկարահանել է խորհրդային առաջին գունավոր տիկնիկային անիմացիոն ֆիլմը՝ «Աղվեսն ու գայլը»՝ Պ. Մ. Մերշինի եռագույն մեթոդով։ Ըստ ռուս կինոփորձագետ Ն. Յու. Սպուտնիցկայի՝ Ս. Յա․ Մոկիլի «Աղվեսն ու գայլը», «Գայլն ու յոթ ուլիկները» և «Տիկնիկների պարը» ֆիլմերը հատկապես հուզիչ են և «առանձնանում են տիկնիկների խնամքով»:

Դասավանդել է տիկնիկավարների և փուլային քանդակագործների դասընթացներ (1936 թվական)։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին հոր՝ Յակով Մոկիլի և երեխաների հետ տարհանվել է Բուինսկ.։

1945 թվականից աշխատել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես զգեստների դիզայներ և քանդակագործ։ 1948 թվականին նա ստուդիայում հիմնեց դիմահարդարման արհեստանոց՝ ստեղծելով դիմահարդարում պատմական կերպարների համար՝  Վ. Ի. Լենին, Վ. Ի.Ստալին, Ա.Պ. Չեխով և այլն: Միևնույն ժամանակ, նա միշտ դիմակներ, փափուկ խաղալիքներ, կենդանիների և թռչունների տիկնիկներ էր պատրաստում Պտուշկոյի հեքիաթային ֆիլմերի համար՝ «Քարե ծաղիկը», «Սադկո», «Իլյա Մուրոմեց», «Վիյ», «Ցար Սալթանի հեքիաթը»։ Կենդանիների հետ կասկադյորական տեսարանների մարզիչ և ռեժիսոր Տ.Վ.Գաբիձշվիլին Ս. Յա. Մոկիլի մասին ասում է.Նա հրաշքներ գործելու կարողություն ուներ, Լուկիչը նրան միշտ տանում էր աշխատանքի իր նկարահանած բոլոր ֆիլմերում։Հաջող աշխատանք է կատարել նաև էստրադայի համար. դիմակներ է ստեղծել սատիրական՝ Ա. Ի. Ռայկինի և Լ. Գ. Գորելիկի կերպարների համար:

1976 թվականից թոշակի է անցել: Մահացել է 1984 թվականի հուլիսի 2-ին, Մոսկվայում:

2012 թվականին Սպիտակ Սյուների արխիվային կինոփառատոնում ցուցադրվեցին Ս. Յայի «Աղվեսն ու գայլը» և «Գայլը և յոթ փոքրիկ այծերը» թվային վերականգնված ֆիլմերը։ 2012 թվականի նոյեմբերին Պրահայի Բարանդովի կինոստուդիայում կազմակերպվել է ցուցահանդես՝ նվիրված Գ.Ֆ. Միլլյարին, որը ցույց էր տալիս դերասանի դեմքի կաղապարները, մանրամասները և ծածկույթները, կատարված Ս. Յա. Մոկիլի կողմից, ինչպես նաև կեղծամների, համազգեստների ստեղծումը և դերասանի լուսանկարները:

### Ընտանիք
Հայրը՝ Յակով Դավիդովիչ Մոկիլ (1870 —?)

Մայրը՝ Մարիա Իոսիֆովնա Մոկիլ (Ֆրենկինա՝ մինչ ամուսնություն)

Եղբայրը՝ Լև Մոկիլ

Ամուսինը՝ Ռիչարդ Պոտոցկի (1915-1975 թվականներ), լեհ նկարիչ, դերասան

Որդին՝ Յան Պոտոցկի (ծնվ. 1939 թվական), խորհդրային և ռուս հնչյունային ռեժիսոր, Ռուսաստանի արվեստի վաստակավոր արտիստ (2017).

Աղջիկը՝ Մարիա Պոտոցկայա (ամուսնացած է Սոմերշաֆի հետ, ծնվ. 1939 թվական), ֆրանսերենի թարգմանիչ

Թոռնիկը՝ Բորիս Սոմերշաֆ (ծնվ. 1968 թվական), լեհ դիրիժոր և խմբավար

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսոր
* 1936 - Շաղգամ
* 1936 - Աղվեսն ու Գայլը
* 1938 - Գայլն ու յոթ ուլիկները
* 1939 - Տիկնիկների պարերը *(անիմացված)*

### Սցենարիստ
* 1938 - Գայլն ու յոթ ուլիկները

### Նկարիչ
:; Բեմադրող նկարիչ
* 1936 - Շաղգամ  Համազգեստների նկարիչ
* 1947 - Մարիտե *(Ն. Վիլուտուսի հետ միասին)*  

:;Տիկնիկների նկարիչ
* 1935 - Նոր Գուլիվերը
* 1936 - Աղվեսը և Գայլը
* 1937 - Կամք

:; Նկարիչ-մուլտիպլիկյատոր
* 1932 - Առօրյա կյանքի տեր

:; Դիմահարդարման նկարիչ
* 1972 - Վերոնիկա
* 1973 - Վերոնիկան վերադառնում է

:; Դիմակներ
* 1966 - Հեքիաթ արքա Սալտանի մասին
* 1967 - Վիյ

### Դերասանուհի
* 1966 - Սալթանի ցար - կախարդի հեքիաթը

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* Առաջին խորհրդային կինոփառատոնի դիպլոմ «Նոր Գուլիվեր» ֆիլմի դիմակն ու տիկնիկային տիպը ստեղծելու հմտության համար (1935 թվականի մարտի 2):
* ՌՍՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ