Լյուդվիգ Նոբել

**Լյուդվիգ Նոբել**, (;), շվեդ և ռուս ինժեներ, գյուտարար, ձեռնարկատեր և մեկենաս։ Սանկտ Պետերբուրգի առաջին գիլդիայի գնորդ։

Նոբելյան մրցանակի հիմնադիր Ալֆրեդ Նոբելի ավագ եղբայրը։

## Կենսագրություն
Նա աշխատել է Պետերբուրգում՝ հոր մեքենաշինական գործարանում։ Հոր և ամբողջ ընտանիքի Շվեյցարիա մեկնելուց հետո Լյուդվիգը մի որոշ ժամանակ շարունակել է կառավարել «Նոբել և որդիներ» գործարանը։ 1862 թվականի հոկտեմբերի 1-ին նա գնել է Շերվուդի մեխանիկական գործարանը։ Հետագայում այն վերածվել է մեքենաշինական գործարանի՝ «Լյուդվիդ Նոբել» անունով։ Միևնույն ժամանակը վճարել է գիլդիայի պարտքը։

Ձեռնարկատիրական գործունեությունից բացի նա զբաղվել է իր ապրանքների ինժեներական և ռացիոնալիզատորական մշակմամբ։ Արտադրել է հրետանային ռումբեր, թնդանոթներ և հրետասայլեր, ստորջրյա ականներ և տորպեդներ (եղել է այդպիսի ռումբեր արտադրող առաջատար փորձարարներից մեկը), վահաններ, հրացաններ, մետաղների մշակման և վառոդի արտադրության համար հատուկ մեքենաներ, հիդրավլիկ մամլիչներ, հաստոցներ, տարբեր մեխանիզմներ և մեքենաներ, անծուխ նավթային վառարաններ, շոգեշարժիչներ և այլն։ Ավելի ուշ Լյուդվիգը սկսել է արտադրել Ռուսաստանում առաջին դիզելային շարժիչները։

1880-ական թվականների սկզբին նա իր երկու եղբայրների՝ Ռոբերտի և Ալֆրեդի հետ հիմնել է Նոբելյան եղբայրների նավթային ընկերություն, որը կարճ ժամանակահատվածում դարձել է Ռուսաստանում և Եվրոպայում նավթի արդյունահանման, վերամշակման և տեղափոխման լավագույն գործարաններից մեկը, իսկ ամերիկյան կերոսինը դուրս է մնացել եվրոպական շուկայից։ Լյուդվիգ Նոբելի հրամանով, Բաքվի նավթային շրջանում ինժեներ Շուխովը կառուցել է առաջին ռուսական նավթամուղը։

1882 թվականին Նոբելը ինժեներ Ալֆրեդ Տերնկվիստի հետ հարմարեցրել է նավթային բոցամուղը՝ մազութի այրման համար։ Բոցամուղը օգտագործվել է շոգեքարշների և շոգենավերի շահագործման համար։ Բացի այդ, «նոբելյան այրիչը» կիրառվել է տների տաքացման, հացաթխման և վառարանների համար։

Լյուդվիգ Նոբելը տիրապետել է հինգ լեզուների՝ շվեդերեն, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն։ 1886 թվականին Լյուդվիգ Նոբելը դարձել է Ռուսաստանի տեխնիկական ընկերության նախաձեռնողը և հիմնադիրը։

Լյուդվիգ Նոբելը մահացել է 1888 թվականի մարտին։ Թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգում՝ Սմոլենսկի լյութերական գերեզմանատանը։

## Կրթաթոշակներ և մեդալներ
Լյուդվիգ Նոբելի մահից հետո «Նոբել եղբայրներ» ընկերությունը որոշել էր նրա անունով կրթաթոշակ սահմանել Սանկտ Պետերբուրգի տեխնիկական և հանքագործական ինստիտուտների ուսանողների համար։

Ռուսական տեխնիկական և «Նոբել եղբայրներ» ընկերությունները սահմանել են ոսկե մեդալ և մրցանակ՝ գիտության և տեխնիկայի զարգացման ոլորտում կատարված հաջողությունների համար։ Նույն օրինակին հետևելով շուտով ստեղծվել է Նոբելյան մրցանակը, իսկ Լյուդվիգ Նոբել մրցանակը՝ Ռուսաստանում։ Լյուդվիգ Նոբել մրցանակին և մեդալին առաջին անգամ արժանացել է ռուս քիմիկոս Ա. Ի. Ստեփանովը։

1900 թվականին Փարիզի միջազգային կոնգրեսը սահմանել է Լյուդվիգ Նոբել ոսկե մեդալը։

## Ընտանիք
Առաջին կինը եղել է Սոֆիա Վիլհելմինան, որը մահացել է 1868 թվականին։ Երկրորդ անգամ ամուսնացել է Էդլա Կոնստանտինովնայի հետ։ Վերջինս մահացել է 1921 թվականին։ Նրա որդիներն էին Էմմանուիլը, Կառլը, Լյուդվիգը, Ռոլֆը, Էմիլը և Յոստան, իսկ աղջիկները՝ Աննան Մինան Ինգրիդը և Մարտան։

## Հիշատակ
2013 թվականին Ռիբինսկում կանգնեցվել է Լյուդվիգ Նոբելի արձանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Механический завод Людвиг Нобель. 1862—1912. — Санкт-Петербург: Т-во Р. Голике и А. Вильборг, 1912
* Бенгт Янгфельдт. Шведские пути в Санкт-Петербург. М:Русско-Балтийский информационный центр «БЛИЦ», 2003 г. ISBN 91-520-0767-7
* На память о дне пятидесятилетия Эммануила Людвиговича Нобель — 10 июня 1909. Издат: Издание Комиссии служащих Товарищества нефтяного производства братьев Нобель, Товарищество Р. Голике и А. Вильборг, 1909 г. — 120 стр.
* Чумаков, Валерий Юрьевич. Нобели. Становление нефтяной промышленности в России. — М.: ЗАО «Бизнеском». — 2011. — 256 с. — (серия «Великие российские предприниматели», том 1) — 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Биография Л. Э. Нобеля
* Людвиг Нобель. Впечатления Свена Гедина
* АО Людвиг Нобель

Կատեգորիա:Շվեդ բարեգործներ
Կատեգորիա:Շվեդ գյուտարարներ
Կատեգորիա:Շվեդ գործարարներ
Կատեգորիա:Շվեդ ճարտարագետներ