open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ձմեռային օլիմպիական խաղեր

240px|մինի|աջից|Օլիմպիական օղակներ

**Ձմեռային օլիմպիական խաղեր**, խոշորագույն միջազգային մարզական մրցաշար է, որն անցկացվում է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից չորս տարին մեկ անգամ։ Ձմեռային խաղեր առաջին անգամ կազմակերպվեցին 1924 թվականին, որպես Ամառային խաղերի կցորդ։ 1924 թվականից մինչև 1992 թվականը Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը կազմակերպվում էին նույն տարեթվերին, ինչ Ամառային խաղերը, սակայն 1994 թվականից այս խաղերն սկսվեցին անցկացվել Ամառայինից 2 տարի տարբերությամբ։

## Պատմություն

1894 թվականի հունիսի 16-23-ին Սորբոնում (Ֆրանսիա) անցկացված կոնգրեսում որոշվեց, որ 1896 թվականին Աթենքում (Հունաստան) կանցկացվեն առաջին ժամանակակից Օլիմպիական խաղերը։ Ենթադրվում էր, որ այդ խաղերի օրակարգում կներառվի նաև չմուշկասահքը, սակայն առաջին անգամ չմուշկները կիրառվեցին 1908 թվականին՝ երրորդ Օլիմպիական խաղերի ժամանակ (Սենտ-Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ), երբ անցկացվեցին գեղասահքի մրցումները։
1911 թվականին ՄՕԿ-ի նիստում առաջարկվեց հաջորդ խաղերի ժամանակ (1912 թվական) անցկացնել «Ձմեռային մարզաձևերի շաբաթ»։ 1912 թվականի V Օլիմպիական խաղերն ընդունող քաղաքը Ստոկհոլմն էր (Շվեդիա), որտեղ 1901 թվականից կազմակերպվում էին միջազգային ձմեռային մարզաձևերի մրցումներ՝ «Հյուսիսային Խաղեր»։ Մրցակցությունից խոսափելով, շվեդերը հրաժարվեցին առաջարկից։
Վերջապես 1924 թվականին Ֆրանսիական Շամոնի քաղաքում ՄՕԿ-ը կազմակերպեց «Միջազգային մարզական շաբաթ, նվիրված VIII Օլիմպիական խաղերին»։ Միջոցառումը հաջողությամբ պսակվեց, իսկ «շաբաթը» վերանվանվեց Առաջին Ձմեռային Օլիմպիական խաղերով։

## Ձմեռային Օլիմպիական մարզաձևեր

[250px|մինի|աջից|ԱՄՆ-ի բոբսլեյի թիմը [Թուրինի Ձմեռային Օլիմպիակն խաղերին]]
[250px|մինի|աջից|[Ֆինլանդիա - Ռուսաստան հոքեյի թիմերի հանդիպումը Թուրինի խաղերին]]
[250px|մինի|աջից|ԱՄՆ գեղասահողներ Քեյդի Դենին և Ջերեմի Բարեթը [Վանկուվերում]]
[250px|մինի|աջից|Ջոնի Սփիլայն, Թոդ Լոդվիք ([ԱՄՆ) Դահուկային մրցավազք]]
[250px|մինի|աջից|Ռոբի Դիքսոն ([Կանադա), Լեռնադահուկային մրցում]]

## Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի ժամանակացույց

___
ձախից|մինի|718x718փքս|Ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակացույցն՝ ըստ երկրների

*
Մելինե Համամջյան

**Մելինե Հմայակի Համամջյան** (), հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1984 թ.)։

## Կենսագրություն
1923 թվականին ծնողների հետ հաստատվել է Պլովդիվում (Բուլղարիա), որտեղ 1939 թվականից մասնակցել է հայկական թատերական ներկայացումների։ 1946 թվականին հայրենադարձվել է. նույն թվականից՝ Երևանի Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի դերասանուհի։ Համամջյանի դերասանական արվեստը ձևավորվել է Վարդան Աճեմյանի ղեկավարությամբ։ Առաջին դերը՝ *Թերեզա* (Հ. Պարոնյանի «Շողոքորթն», 1948 թ.)։ Ստեղծել է գրոտեսկական ցայտուն, սակայն միանգամայն հավաստի դերապատկերներ՝ կերպարային ողջ խորությամբ, լավագույններից են *Թերեզա*, *Մարթա* (Հ. Պարոնյանի «Շողոքորթն», 1948 թ., «Ատամնաբույժն արևելյան», 1952 թ.), *Մինադորա* (Ջոջուայի «Երկու օրիորդ», 1963 թ.), *Փեփրոնե* (Ա. Պապայանի «Փարիզեցի փեսան», 1970 թ.), *Շողակաթ* («Մեծապատիվ մուրացկաններ», ըստ Հ. Պարոնյանի, 1992 թ.)։ Մասնակցել է հեռուստատեսային բազմաթիվ ներկայացումների, նկարահանվել կինոյում։

## Դերերը կինոյում
* 1962 թ. - «Տերն ու ծառան» - *Անթառամ, Մաթոսի կինը*
* 1964 թ. - «Շրթներկ N 4» - *դրվագ*
* 1964 թ. - «Մսյո Ժակը և ուրիշները» (դրվագ «Կեղծ լրտեսը»)- *Շուշիկ*
* 1969 թ. - «Ձախորդ Փանոսը» - *Փանոսի կինը*
* 1978 թ. - «Արևիկ» - *Արևիկի ընկերուհի*
* 1980 թ. - «Կտոր մը երկինք» - *Մարիամ*
* 1982 թ. - «Գիքոր»
* 1992 թ. - «Ընկեր Փանջունի» - *Պայծառ*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Համայնք (այլ կիրառումներ)

**Համայնք** կարող է նշանակել՝

* Համայնք — վարչատարածքային միավոր
* Ծուխ կամ ծխական համայնք — վարչատարածքային միավոր
* Նահապետական համայնք — տոհմ
* Համայնք (Հայաստան) — վարչատարածքային միավոր Հայաստանում
* Համայնք (հանդես) — երկամսյա հանդես
Դուպլիկացիա

մինի|200px|Քրոմոսոմը դուպլիկացիայից առաջ և հետո։
**Դուպլիկացիա**, քրոմոսոմի որոշակի հատվածների կրկնապատկում, որի արդյունքում քրոմոսոմը կարող է տեսանելիորեն երկարել։

Պատճառը, որպես կանոն, կարող է հանդիսանալ անհավասարաչափ տրամախաչումը, որը տեղի է ունենում այն դեպքում, երբ մեյոզի 1-ին բաժանման պրոֆազում ընթացող կոնյուգացման ժամանակ քրոմոսոմի որոշակի հոմոլոգ լոկուսներ տեղաշարժվում են միմյանց նկատմամբ որոշ հեռավորության վրա։ Մարդկանց մոտ առավել հետազոտվող դուպլիկացիաների թվին են դասվում քրոմոսոմների 4-րդ, 12-րդ և 14-րդ զույգերում տրիսոմիաների ձևով դրսևորվող հատկանիշներ։

Կատեգորիա:Մուտացիա
Կատեգորիա:Քրոմոսոմներ
Տրանսնեպտունային մարմիններ

**Տրանսնեպտունային մարմին** (**ՏՆՄ**)&nbsp;, Արեգակնային համակարգի երկնային մարմին, որը պտտվում է ուղեծրով Արեգակի շուրջ, 7 որի միջին հեռավորությունը արեգակից մեծ է, քան Նեպտունինը։

Տրանսնեպտունային մարմին ձևավորում են Կոյպերի գոտին, Ցրված սկավառակը և Օորտի ամպը։

1930 թվականին հայտնաբերվեց Պլուտոնը&nbsp; - գիտությանը հայտնի առաջին տրանսնեպտունային մարմինը, և մինչև 2006 թվականը համարվում էր Արեգակնային համակարգի իններորդ մոլորակը։

1978 թվականին հայտնաբերվեց Պլուտոնի արբանյակ Քարոնը։
Հաջորդ տրանսնեպտունային մարմինը, (15760) Albion, հայտնաբերվեց միայն 1992 թվականին&nbsp; - ավելի քան 60 տարի անց Պլուտոնից։

Ընդհանուր առմամբ 2009 թվականի սկզբի դրությամբ հայտնի են բազմազան հատկություններ ունեցող 1092 տրանսնեպտունային մարմիններ։

Ամենամեծ հայտնի տրանսնեպտունային մարմիններն են Էրիսը, հայտնաբերվել է 2005 թվականին, և Պլուտոնը.

## Չափեր
Նեպտունը&nbsp; - Արեգակնային համակարգի ամենահեռու հայտնի մոլորակն է։
Սակայն ՏՆՄ-ների մեջ հայտնի են 4 գաճաճ մոլորակներ։

Ստորև բերված աղյուսակում ցույց են տրված այն տրանսնեպտունային մարմինները, որոնց տրամագիծը անցնում է 800&nbsp;կմ-ն՝

## Տարածական բաշխում
Դիագրամի վրա ցույց են տրված ՏՆՄ-ների ուղեծրերի մեծ կիսաառանցքները և Թեքումը (ներառյալ Կոյպերի գոտու մարմինները). Ձախ մասում համեմատության համար ցույց են տրված կենտավրոսները։ Ռեզոնանսային մարմինները նշված են կարմիր գույնով։
մինի|կենտրոն|500px

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Կատեգորիա:Տրանսնեպտունային մարմիններ
Տիեզերական փոշի

**Տիեզերական փոշի** ձևավորվում է տիեզերքում, ունի մի քանի մոլեկուլից մինչև 0,1 մմ չափեր։ Մոտ 40 կիլոտոննա տիեզերական փոշի ամեն տարի նստում է Երկիր մոլորակի վրա։

Տիեզերական փոշին կարելի նույնպես տարբերել նրա աստղագիտական տեղաբաշխման հիման վրա, օրինակ՝ միջգալակտիկական փոշի, միջաստղային փոշի, մերձմոլորակային փոշի, փոշու ամպեր աստղերի շուրջ, աստերոիդների փոշի, գիսաստղների փոշի, Կոյպերի գոտու փոշի և միջաստղային փոշի։

Արեգակնային համակարգում փոշիային նյութը հավասարաչափ չէ բաշխված, այլ հիմնականում կենտրոնացված է տարբեր չափերի փոշու ամպերի մեջ։ Սա հնարավոր եղավ պարզել ամբողջական արևի խավարման ժամանակ 1961 թվականի փետրվարի 15-ին օպտիկական սարքավորումների միջոցով, որը տեղադրված էր հրթիռի վրա։

## Տես նաև
* Աստղաքար

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Գայլեր

**Գայլերը** (), կաթնասունների դասի շնազգիների (*Canidae*) ընտանիքի ցեղ է։ Գայլի էգը կոչվում է ճույռ։ Գայլերն ապրում են ոհմակներով։ Որսին մասնակցում են թե որձերը,թե էգերը։ Նրանց քաշը հասնում է 32-50 կգ, հազվադեպ՝ մինչև 72 կգ։ Ապրում է տափաստաններում, հատկապես անասունների արոտատեղերում, անապատներում, տունդրայում, հազվադեպ՝ խիտ տայգայում։ Մոխրագույն է, տունդրային գայլն ավելի բաց գույնի է, ձմռանը գրեթե սպիտակ, անտառայինը՝ մուգ, անապատայինը՝ գորշ շիկակարմիր։ Սնվում է վայրի և ընտանի սմբակավորներով, շներով, նապաստակներով, մանր կրծողներով։ Գայլերն ապրում են զույգերով, ուշ աշնանը և ձմռան սկզբին երբեմն շրջում ոհմակով։ Հղիությունը տևում է 62-65 օր։
Գայլերի ձագերը միշտ ծնվում են կույր, խուլ և կապույտ աչքերով։ Ունենում են 3-13 ձագ։ Սկզբում կերակրում է կաթով, ստամոքսից ետ բերած ծամած մսով, ավելի ուշ՝ որսով։ Գայլերը կարող են լողալ մինչև 13 կմ։ Տափաստանային և անապատային գայլերը ապրում են փորած բներում, անտառայինները՝ որջերում, եղեգնուտներում, լեռնային վայրերում՝ քարանձավներում։

Հայաստանում տարածված է գայլերի Canis lupus hajas tanicus Dahl ենթատեսակը, որը խոշոր է, ունի երկար և խիտ, բաց գույնի մազ։ Տե՛ս Գորշ գայլ։
Գայլը շատ զգուշավոր է։ Երբեմն ամենափորձառու բնախույզն անգամ չի կարողանում գտնել մայր գայլի որջը, որտեղ մեծանում են 3–13 ձագեր։ Սպառնացող վտանգը զգալով՝ մայր գայլը կարող է ձագերին տեղափոխել մի այլ տեղ ու ապահով թաքցնել։ Մայր գայլը ձագերին 4–6 շաբաթ կերակրում է կաթով, որից հետո ձագերն անցնում են մսակերության։ Ուշ աշնանը նրանք ընտանիքով թողնում են որջը և դուրս գալիս ձմեռային արշավների՝ երբեմն կտրելով 100 կմ-ից ավելի տարածություն։
Սովորաբար գայլերն ապրում են զույգերով, սակայն ուշ աշնանը և ձմռանը շրջում են ոհմակներով։ Ոհմակի բոլոր անդամները կերակրում և խնամում են ձագերին։ Ոհմակը շատ արագաշարժ է և զգույշ, ուստի այն գտնելը շատ դժվար է։ Ձմռանը գայլերը հեշտությամբ խույս են տալիս մարդկանցից, շրջանցում թակարդներն ու վտանգավոր տեղերը։ Նրանք հայտնվում են անսպասելի և հանկարծակիի բերում մարդկանց, գոմերից ոչխարներ փախցնում, իսկ շներին ճանկում են հենց տների լուսամուտների տակ։ Պատահում է, որ նաև մարդկանց վրա են հարձակվում։
Գայլերի կյանքի տևողությունը 15–20 տարի է։

## Տեսակներ
* Գորշ գայլ *Canis lupus*
* Շիկահեր գայլ *Canis rufus*
* Կոյոտ *Canis latrans*
* Սովորական շնագայլ *Canis aureus*
* Բծավոր շնագայլ *Canis adustus*
* Սևամեջք շնագայլ *Canis mesomelas*
* Եթովպական շնագայլ *Canis simensis*
* †Սարսափելի գայլ *Canis dirus*

## Տես նաև
*Կարմիր գայլ
*Բաշավոր գայլ

## Բևեռային գայլ
Բևեռային գայլը բնակվում է այն վայրերում, որտեղ ամիսներ շարունակ կարող է ո՛չ արև լինել, ո՛չ էլ կեր։ Գիշատիչ այս գազանը կարող է նույնիսկ շաբաթներով սոված թափառել և սնվել այն ամենով, ինչն ընկնի ձեռքի տակ։ Եթե ձեռքին որս է ընկնում, ապա կարող է որսից ոչինչ չթողնել և միանգամից ուտել մինչև 10 կգ միս։ Գայլերն ապրում են ոհմակներով, յուրաքանչյուր ոհմակի մեջ մտնում են 7-200 գայլ։ Ոհմակը գլխավորում է արուն՝ առաջնորդը, իր էգի հետ միասին։ Իսկ ոհմակի մնացած անդամները կամ ձագեր են, կամ ավելի թույլ գայլ։

Կատեգորիա:Գայլեր
Կատեգորիա:Շնազգիներ
Սովորական շնագայլ

**Սովորական շնագայլ**, **չախկալ**, **ասիական շնագայլ**, **ոսկեգույն շնագայլ** կամ **շեկալա** (), շնազգիների ընտանիքի կաթնասուն։

## Արտաքին տեսքը
Արտաքինով նման է գայլի։
Մարմնի երկարությունը 68-105 սմ է, պոչինը՝ 22-27 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 6-14 կգ։ Դունչը սուր է, պոչը՝ կարճ։ Մազածածկը կոպիտ է, կոշտ, ցածրորակ։ Ձմռանը մորթին մոխրաշիկավուն է, ամռանը՝ կարմրաշիկավուն։ Մեջքին կա մուգ, երկայնակի շերտ։ Դունչը և ոտքերը դեղնակարմիր են, դնչի տակը՝ սպիտակ։

Շնագայլը ավելի թեթև է գայլից, ոտքերը համեմատաբար երկար են, իսկ մռութը ավելի սուր, չնայած ավելի բութ քան աղվեսի մոտ։ Պոչը բրդոտ է և թվում է շատ հաստ, այն միշտ իջեցված է, ինչպես գայլի մոտ։ Մորթին երկար չէ, կոշտ ու խիտ։ Թաթերի վրա կա հինգական մատ, իսկ հետևինների վրա 4։ Ունի 42 ատամ, ինչպես բոլոր *Canis* ցեղի ներկայացուցիչների մոտ։

## Սննդառություն
Սնվում է կրծողներով, թռչուններով, սողուններով, միջատներով, ձկներով, լեշերով, մրգերով և հատապտուղներով։
## Կենսակերպ
Առավել ակտիվ է իրիկնամուտին և գիշերը։ Կտղուցի շրջանում (հունվար-փետրվարին) արուների միջև տեղի է ունենում պայքար էգին տիրելու համար։ Հղիությունը տևում է 60-63 օր։ Ձագերը (3-9) ծնվում են մարտի վերջ-ապրիլի սկզբին։ Մայրը ձագերին կաթով կերակրում է 50-70 օր, որից հետո նրանց կծոտելով հեռացնում է բնի տարածքից։ Սեռահասուն են դառնում 2 տարեկանում։ Մոնոգամ է։ Ապրում է 12-14 տարի։
Մորթին ցածրարժեք է։ Վնաս է հասցնում որսորդական տնտեսություններին։
## Տարածվածությունը Հայաստանում
Հայաստանում տարածված է Արաքս գետի առափնյա եղեգնուտներում, Արմավիրի մարզից Սյունիքի մարզ ընկած տարածքում, Տավուշի մարզում։ Ապրում է ժայռաճեղքերում, քարքարոտ ձորակներում, քարանձավներում, հաճախ՝ գետնափոր բներում (փորում են արուն ու էգը՝ ծնից մի քանի օր առաջ), նաև զբաղեցնում են աղվեսի կամ գորշուկի լքված հին բները։

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի ողնաշարավոր կենդանիները։ Շնագայլ  (рус.)

Կատեգորիա:Շնազգիներ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի կաթնասուններ
Համայնք (հանդես)

**Համայնք**, երկամսյա հանդես։ Լույս է տեսել 1894-ին (5 համար), Ժնևում (անվտանգության նկատառումով տպագրության վայր է նշվել Փարիզը)։ Ժնևի հայ անարխիստների հրատարակչություն։ Հրատարակիչ-խմբագիր՝ Ա. Աթաբեկյան։ Պրոպագանդել է անարխիզմը, հայ ժողովրդի երկու հատվածների ազատագրման հնարավոր ուղին համարել զինված ապստամբությունը, Ռուսական կայսրության հպատակ ազգերի հեղափոխական ուժերին համախմբվելու կոչ արել։

Կատեգորիա:Հայերը Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Համասեբաստահայ Վերաշինաց Միություն

**Համասեբաստահայ Վերաշինաց Միություն**, Սեբաստիայի հայերի հայրենակցական միություն։ Հիմնվել է 1936-ին, Նյու Յորքում (ԱՄՆ)՝ Համասեբաստացիական շինարար միություն անվամբ, 1950-ից՝ Համասեբաստահայ Վերաշինաց Միություն։ Նպատակն էր զարկ տալ սեբաստացիների խնդրանքով Հայաստանում հիմնադրված Նոր Սեբաստիա ավանի շինարարությանը և օժանդակել ներգաղթին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ միությունը մասնակցել է խորհրդային բանակի օգնության ֆոնդի հանգանակությանը, պատերազմից հետո զգալի միջոցներ տրամադրել ներգաղթի կազմակերպմանը։ Սերտ կապերի մեջ է Նոր Սեբաստիայի հետ։ 1960-70-ական թթ. Հայաստանի տարբեր հիմնարկների նվիրել է բազմատեսակ սարքավորումներ, Նոր Սեբաստիայում նախաձեռնել է 1915-ին նահատակված սեբաստացիների հուշաղբյուրի կառուցումը (բացվել է 1970-ին)։ Համասեբաստահայ Վերաշինաց Միությունը մասնաճյուղեր ունի ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի մի շարք քաղաքներում, Մերձավոր Արևելքի երկրներում։ Միությունը հրատարակել է «Նոր Սեբաստիա» պաշտոնաթերթը։ 1974-ին լույս է տեսել «Պատմագիրք հուշամատյան Սեբաստիո և գավառի հայության» պատմաազգագրական գրքի 1-ին հատորը (հեղինակ՝ Առաքել Պատրիկ)։

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայ հայրենակցական միություններ
Սևամեջք շնագայլ

**Սևամեջք շնագայլ** (), Գայլերի (*Canis*) ցեղի տեսակներից մեկն է։

## Ենթատեսակներ
* *Canis mesomelas achrotes*
* *Canis mesomelas arenarum*
* *Canis mesomelas elgonae*
* *Canis mesomelas schmidti*

Կատեգորիա:Գայլեր
Կոյոտ

**Կոյոտ**, կամ **մարգագետնային գայլ** (), շնազգիների ընտանիքի գիշատիչ կաթնասուն։ Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքում։

Անվանումը ծագում է ացտեկական կոյոտլից, որը նշանակում է «աստվածային շուն» (շատ բնիկ ամերիկյան ցեղեր կոյոտին համարում էին կենդանական աստվածների պանթեոնի մաս՝ խաղալով խաբեբայի՝ խաբեբայի, խաբեբայի և կատակասերի դեր): Տեսակի լատինական անվանումը նշանակում է «հաչող շուն»:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գայլեր
Բծավոր շնագայլ

**Բծավոր շնագայլ** () - Գայլերի (*Canis*) ցեղի տեսակներից մեկն է։

## Ենթատեսակներ
* *Canis adustus bweha*
* *Canis adustus centralis*
* *Canis adustus kaffensis*
* *Canis adustus lateralis*

Կատեգորիա:Գայլեր
Եթովպական շնագայլ

**Եթովպիական շնագայլ** ()՝ Գայլերի (*Canis*) ցեղի տեսակներից մեկն է։

Կատեգորիա:Գայլեր
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Արմատ (բուսաբանություն)

մինի
մինի|250px
**Արմատ**, բույսի վեգետատիվ օրգաններից մեկը, որն օժտված է երկարությամբ անսահմանափակ աճով և գեոթրոպիզմով։ Նրա հիմնական ֆունկցիաներն են՝ բույսը հողին ամրացնելը, հողից ջրի և հանքային աղերի կլանումը  օրգանական նյութերի սինթեզը և պահեստային նյութերի կուտակումը, վեգետատիվ բազմացումը, ձևափոխությունների ենթարկվելը և այլն։

Ընձյուղից տարբերվում է նրանով, որ զուրկ է տերևներից, բջիջներում չունի քլորոպլաստներ և արմատածայրը՝ մերիստեմը, ծածկված է արմատապատյանով։

## Տեսակներ
Ըստ ձևի լինում են՝ *գլանաձև*, *թելանման*, *իլիկաձև*, *կոնաձև* և *պալարանման*։

Ըստ ծագման․ 
* Գլխավոր - զարգանում է սերմի սաղմնային արմատիկից և հանդիսանում է սերմնային բույսերի առաջնային արմատը։
* Կողային - զարգանում է գլխավոր արմատից՝ ճյուղավորվելով առաջացնելով առաջնային, երկրորդային, երրորդային և այլ կարգերի կողային արմատներ։
* Հավելյալ - զարգանում է ցողունների, տերևների և դրանց ձևափոխությունների վրա։

Բույսի *արմատային համակարգը*, որը ձևավորվում է բոլոր տիպի արմատների ճյուղավորման հետևանքով, լինում է երկու տիպի՝ *առանցքային* ու *փնջաձև*։

Առանցքային արմատային համակարգը բնորոշ է երկշաքիլ բույսերին, որոնք ունեն լավ արտահայտված գլխավոր արմատ (օր․՝ խատուտիկ, սամիթ, երեքնուկ), իսկ փնջաձևը՝ միաշաքիլ բույսերին, որոնց գլխավոր արմատը սաղմնային արմատիկի ավելի կարճ ապրելու պատճառով չի զարգանում, այլ դրա փոխարեն զարգանում են չափերով իրար հավասար հավելյալ արմատները (օր․՝ ցորեն, սոխ, ծնեբեկ)։ Որոշ բույսերի մոտ նկատվում է միաժամանակ գործող գլխավոր արմատի և հավելյալ արմատների համակարգից կազմված *խառը* տիպի արմատային համակարգ։

Ըստ աճման ուղղության՝ տարբերում են *օրթոտրոպ*՝ ուղղահայաց (գլխավոր արմատ) և *պլագիոտրոպ*՝ հորիզոնական (կողային և հավելյալ արմատներ) արմատներ։

Պայմանավորված բույսի կենսաձևով և արտաքին պայմաններով՝ արմատները կարող են ունենալ տարբեր չափեր։ Ջրային և ճահճային բույսերն ունեն ոչ մեծ, տափաստանային և անապատային բույսերը՝ հզոր արմատային համակարգ, իսկ բարձրակարգ սպորային բույսերը (գետնամուշկեր, ձիաձետայիններ, պտերայիններ) չունեն սաղմնային արմատիկ, ինչի պատճառով գլխավոր արմատ չի զարգանում․ ցողունից միանգամից զարգանում են հավելյալ արմատները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմատ
Ես լրտես եմ

**Ես լրտես եմ** (), 2002 թվականին կատակերգական ժանրի լրտեսական սյուժեով նկարահանված ամերիկյան ֆիլմ, գլխավոր դերում հանդես են գալիս կատակերգակ դերասաններ Էդի Մերֆին և Օուեն Ուիլսոնը։

## Սյուժե
Հատուկ գործակալ Ալեքս Սքոթը (Օուեն Ուիլսոն) հայտնվում է Ուզբեկստանում։ Այստեղ նա պետք է հանդիպի ամերիկացի օդաչուի հետ, ով գողացել է ամերիկյան նորագույն գաղտնի անտեսանելի ինքնաթիռը։ Օդաչուն արդեն ինքնաթիռը վաճառել է զենքի և թմրանյութերի վաճառքով զբաղվող Առնոլդ Գունդարսին (Մալքհոլմ Մաքդաուել)։ Սակայն օդաչուն զոհվում է և չի հաջողվում նոր ինֆորմացիա գտնել ինքնաթիռի մասին։

Այդ ժամանակ բռնցքամարտի աշխարհի չեմպիոն Կելլի Ռոբինսոնը (Էդի Մերֆի) հաջողությամբ պաշտպանում է իր տիտղոսը Լաս Վեգասում, նոկաուտի ենթարկելով իր հակառակորդին ընդամենը մի քանի վայրկյանի ընթացքում։ Մենամարտից հետո նրա հետ հեռախոսով կապվում է ԱՄՆ-ի նախագահը և խնդրում ազգային անվտանգության շահերից ելնելով երկրին մատուցել ծառայություններ Բուդապեշտում կայանալիք հաջորդ մրցամարտի ժամանակ։

Պարզվում է որ Ալեքս Սքոթը դրանով փորձում է ծուղակը գցել Առնոլդ Գունդարսին, ով բռնցքամարտի մեծ սիրահար է, սակայն Գունդարսը պատկերացում չունի, որ Կելլին բացի բռնցքամարտից Բուդապեշտ է եկել նաև ինքնաթիռը գտնելու համար։

## Դերերում

## Մրցանակներ
2002 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե Ազնվամորի» մրցանակին (որպես վատագույն ֆիլմ) վատագույն դուետ և վատագույն ռիմեյք անվանակարգերում։

## Փաստեր ֆիլմի մասին
* Ֆիլմը հանդիսանում է 1965 թվականին նկարահանված «Ես լրտես եմ» հեռուստատեսային սերիալի ռիմեյքը.
* Պրեմիերան կայացել է 2002 թվականի նոյմենբերի 23-ին.
* Ֆիլմի ռուսերեն անվանումն է «Խաբել բոլորին» (Обмануть всех).
* 2010 թվականին դերասան Էդդի Մերֆին ստացել է «Ոսկե Ազնվամորի» մրցանակ որպես վերջին 10 տարիների վատագույն դերասան, հաշվի առնելով նրա խաղացած դերերը նաև «Պլուտո Նեշի արկածները» (2002 թ.), «Շոուն սկսվում է» (2002 թ.) «Նորբիտ» (2007 թ.) և «Պատկերացրեք որ» (2009 թ.) ֆիլմերում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* http://www.allrovi.com/movies/movie/v267271
* ֆիլմը kinopoisk.ru կայքում 

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սպորտային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր
Արմավենիների կղզիներ

[մինի|[Փալմ Ջումեյրան (հայացք տիեզերքից)]]
[մինի|[Փալմ Ջումեյրան]]

**Արմավենիների կղզիները**, արհեստական կղզեխումբ է, որը գտնվում է ԱՄԷ-ի Դուբայ քաղաքում։ Կղզեխմբի կազմում մտնում են երեք կղզիներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի արմավենու տեսք (Փալմ Ջումեյրա, Արմավենի Ջեբել Ալի, Արմավենի Դեյրա)։

### Պատկերասրահ

Image:PalmIslandDubai.JPG
Image:Palm Island ISS006-E-35516 large.jpg
Image:Palm_Island_Resort.jpg
Image:Palm Jumeirah's Fronds on 1 May 2007 Pict 1.jpg
Image:Palm Jumeirah's Fronds on 1 May 2007 Pict 2.jpg
Image:Palm Jumeirah's Palm Leaf on 1 May 2007.jpg
Image:Palm Jumeirah on 1 May 2007 Pict 1.jpg
Image:Palm Jumeirah on 1 May 2007 Pict 2.jpg
Image:Palm Jumeirah on 19 January 2008.jpg
Image:Palm jumeirah core.jpg
Image:Palm Jumeirah on 8 May 2008 Pict 1.jpg
Image:Palm Jumeirah on 8 May 2008 Pict 2.jpg
Image:Palm Jumeirah on 8 May 2008 Pict 4.jpg
Image:Palm Jumeirah on 8 May 2008 Pict 5.jpg
Image:Palm Jumeirah on 8 May 2008 Pict 6.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄԷ
Համաքղեցիական Միություն

**Համաքղեցիական Միություն**, Արևմտյան Հայաստանի Քղի (Գեղի) գյուղաքաղաքի և գավառի հայերի հայրենակցական միություն։ Հիմնվել է 1933 թվականին, Դետրոյտում՝ ԱՄՆ-ում և Կանադայում եղած ավելի քան 20 հայրենակցական միությունների և խմբերի միավորումով։ 1934-1935 թվականներին մասնաճյուղեր են ստեղծվել ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ֆրանսիայի շուրջ 20 քաղաքներում։ Ի հիշատակ Արևմտյան Հայաստանի Գեղիի՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի հրամանագրով Աշտարակի շրջանի Բազմավան գյուղը վերանվանվել է Նոր Գեղի (այժմ՝ Կոտայքի մարզում)։ Համաքղեցիական Միությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին դրամական միջոցներ է նվիրել «Սասունցի Դավիթ» տանկային շարասյան, կարմիր բանակի օգնության, պատերազմից հետո ներգաղթի կազմակերպման հիմնադրամներին և այլ ձեռնարկումների։ Համաքղեցիական Միության հետ գործակցում է Քղիի հայրենակցական միությունը, որը մասնաճյուղեր ունի ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ֆրանսիայում, Հունաստանում։

Կատեգորիա:Ամերիկահայ հասարակական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Հայ հայրենակցական միություններ
Ագրարնի (Միլյուտինսկի շրջան)

**Ագրարնի** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանում։ Մտնում է Լուկիչևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
2010 թ. տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 291&nbsp;։ Բնակավայրին Ագրարնի անվանումը շնորհվել է 1987 թվականին։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Ագրոպրոլետարսկի (Միլյուտինսկի շրջան)

**Ագրոպրոլետարսկի** (), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանում։ Մտնում է Միլյուտինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

2010 թվականի տվյալներով ունեցել է 66 բնակիչ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոյպերի գոտի

**Կոյպերի գոտի** (երբեմն կոչվում է *Էջվորտ - Կոյպերի գոտի*), արեգակնային համակարգի շրջան, որը տարածվում է Նեպտունի ուղեծրից (30 ա.մ. Արեգակից) մինչև մոտավորապես 55 ա.մ. հեռավորության վրա Արեգակից։ Թեև Կոյպերի գոտին նման է աստերոիդների գոտուն, այն մոտ 20 անգամ ավելի լայն է և 20-200 անգամ ավելի մեծ զանգված ունի։ Ինչպես և աստերոիդների գոտին, այն բաղկացած է հիմնականում փոքր մարմիններից, այսինքն` նյութից, որը մնացել է Արեգակնային համակարգի ձևավորումից հետո։ Ի տարբերություն աստերոիդների գոտու մարմինների, որոնք բաղկացած են հիմնականում լեռնային ապարներից և մետաղներից, Կոյպերի գոտու մարմինները կազմված են հիմնականում ցնդող նյութերից (որոնք անվանվում են սառույցներ), այնպիսիք, ինչպիսիք են մեթանը, ամոնիակը և ջուրը։ Մոտակա տիեզերքի այս շրջանում տեղաբաշխված են առնվազն երեք գաճաճ մոլորակներ՝ Պլուտոնը, Հոմեան և Մակեմակեն։ Բացի այդ, ենթադրվում է, որ Արեգակնային համակարգի մոլորակների որոշ արբանյակներ, ինչպիսիք են Նեպտունի արբանյակ Տրիտոնը և Սատուրնի արբանյակ Ֆիբին, նույնպես առաջացել են այս շրջանում։

1992 թվականին Կոյպերի գոտու հայտնաբերումից ի վեր գոտու հայտնի մարմինների քանակն արդեն անցել է հազարը, և ենթադրվում է, որ Կոյպերի գոտու` 100 կմ գերազանցող տրամագծով ևս 70 000-ից ավել մարմիններ դեռ  հայտնաբերված չեն։ Նախկինում կարծում էին, որ Կոյպերի գոտին հանդիսանում է կարճաժամկետ գիսաստղերի (որոնց ուղեծրերի պտույտի պարբերությունը պակաս է 200 տարուց) հիմնական աղբյուրը։ Սակայն դիտարկումները, որոնք իրականացվում են` սկսած 1990-ականների կեսերից, ցույց տվեցին, որ Կոյպերի գոտին դինամիկ կայուն է, և որ գիսաստղերի իրական աղբյուրը հանդիսանում է ցրված սկավառակը` դինամիկ ակտիվ շրջան, որն ստեղծվել է Նեպտունի դեպի դուրս ուղղված ազդեցության շնորհիվ 4,5 միլիարդ տարի առաջ։ Ցրված սկավառակի մարմինները, օրինակ՝ Էրիսը, նման են Կոյպերի գոտու մարմիններին, սակայն հեռանում են իրենց ուղեծրերով Արեգակից շատ հեռու (մինչև 100 ա.մ.)։

Պլուտոնը Կոյպերի գոտու խոշորագույն հայտնի մարմինն է։ Ի սկզբանե այն համարվում էր մոլորակ, բայց քանի որ պատկանում է Կոյպերի գոտուն, դասակարգվեց որպես գաճաճ մոլորակ։ Իր կազմով Պլուտոնը նման է Կոյպերի գոտու այլ մարմիններին, իսկ պտույտի պարբերությունը թույլ է տալիս նրան հատկացնել «պլուտինո» ենթախմբին։ Ի պատիվ Պլուտոնի` այս պահին հայտնի չորս գաճաճ մոլորակների ենթախումբն անվանում են «պլուտոիդներ»։

Կոյպերի գոտին չպետք է շփոթել հիպոթետիկ Օորտի ամպի հետ, որը գտնվում է հազարավոր անգամ ավելի հեռու։ Կոյպերի գոտու մարմինները, ինչպես նաև ցրված սկավառակի և Օորտի ամպի մարմինները դասում են տրանսնեպտունային մարմիններին (ՏՆՄ)։

## Կոյպերի գոտու խոշորագույն մարմիններ

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Աստերոիդներ
* Գիսաստղեր
* Ցրված սկավառակ
* Օորտի ամպ

## Արտաքին հղումներ
* Ամեն օր թարմացվող տրանսնեպտունային մարմինների ցանկ

Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Կատեգորիա:Կոյպերի գոտի
Մանկովո-Բերյոզովսկայա

**Մանկովո-Բերյոզովսկայա** (), սլոբոդա Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանում։ Մտնում է Մանկովո-Բերեզովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ 
Հիմնվել է 1760 թ.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1760 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Միլյուտինսկայա

**Միլյուտինսկայա** (), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանում։ Միլյուտինսկի շրջան և Միլյուտինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 2.747&nbsp;մարդ։ Հիմնվել է 1876 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1876 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոդմիտրիևսկի (Միլյուտինսկի շրջան)

**Նովոդմիտրիևսկի** (), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանում։ Մտնում է Սելիվանովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Աշխարհագրություն
### Փողոցներ
* Ագեևկա
* Վլասովկա
* Գարաժնայա
* Գվոզդևկա
* Զարեչնայա
* Կոմարովկա
* Կուզնեցովկա
* Նովոդմիտրիևկա
* Տուպիկովիյ

## Արտաքին հղումներ
* Նովոդմիտրիևսկի (խուտոր)

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Ալեքսանդրով (Մորոզովի շրջան)

**Ալեքսանդրով** (), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանում։ Մտնում է Զնամենսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Բնակչությունը կազմում է 752&nbsp;մարդ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոլնո-Դոնսկայա (Մորոզովի շրջան)

**Վոլնո-Դոնսկայա** (), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանում։ Վոլնո-Դոնսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
2009 թ. տվյալներով Բնակչությունը կազմում է 692 մարդ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մորոզով (Մորոզովի շրջան)

**Մորոզով** (), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանում։ Գագարինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Մորոզովսկ

**Մորոզովսկ** (), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանում։ Մորոզովսկի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 
2010 թ. տվյալներով Բնակչությունը կազմում է 28318&nbsp;մարդ։ Հիմնվել է 1910 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1910 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսանդրովկա Երկրորդ (Ռուսաստան)

**Ալեքսանդրովկա Երկրորդ** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում։ Մտնում է Պետրովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Մեծ Սալա

**Մեծ Սալա** ( - Բոլշիե Սալի), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Դոնի Ռոստովից 10 կմ հյուսիս։ Մեծ Սալայի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 3255 բնակիչ, իսկ 2010 թվականին գյուղում ապրում էր 3483 մարդ։

## Տնտեսությունը
Բնակիչներն զբաղվում են հացահատիկային բույսերի մշակությամբ, անասնապահությամբ և թռչնաբուծությամբ։

Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, հիվանդանոց և կապի բաժանմունք։

## Պատմությունը
[մինի|Մեծ Սալայի [Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մեծ Սալա)|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին]]
Գյուղը հիմնադրվել է 1779 թվականին, Ղրիմի Սալա գյուղից տեղափոխված հայերի կողմից։

1941 թվականի նոյեմբերի 18-ին, գյուղի մոտակայքում Սերգեյ Օհանյանի (ԽՍՀՄ հերոս) հրամանատարության ներքո գտնվող հրետանային մարտկոցը անհավասար մարտի է բռնվել թշնամու զորքերի հետ։ Այդ մարտի ժամանակ զոհվել են խորհրդային բոլոր հրետանավորները։ Դա Կարմիր բանակի առաջին խոշորագույն գրոհային գործողությունն էր Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Հետագայում, այդ մարտում զոհվածների պատվին Մեծ Սալա գյուղում կանգնեցվել է հուշարձան, իսկ հերոսները թաղված են այնտեղ գտնվող Եղբայրական գերեզմանոցում։

Գյուղի Սուրբ Աստվածածին հայկական եկեղեցին կառուցվել է 1867 թվականին։ Պատերազմի տարիներին այն խիստ վնասվել էր, սակայն պատերազմի ավարտից հետո վերանորոգվել է։

20-րդ դարի սկզբին, գյուղի Տեմերնիկ անունով գետակի վրա կառուցված էին երկու քարե կամուրջներ։ Պատերազմի ժամանակ դրանք քանդվել են թշնամու կողմից, սակայն դեռևս պահպանվում են կամուրջների հիմքերը։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Անտոն Չեխովի «Գեղեցկուհիները» պատմվածքի հերոսուհիներից մեկը` Մարիամ Կունդուպյանը, ծնունդով Մեծ Սալա գյուղից էր։
* Իր «Կյանքի ուղիներով» գրքում, Սիմոն Վրացյանը պատմում է Ղրիմից դեպի Դոնի տարածք` հայերի վերաբնակեցման մասին և նկարագրում Մեծ Սալա գյուղն ու նրա կենցաղը։

## Հայտնի մարդիկ
* Սիմոն Վրացյան - հայ քաղաքական գործիչ
* Հուսիկ Զոհրաբյան - արքեպիսկոպոս, հասարակական գործիչ
* Պավել Լուսպեկաև - հայազգի խորհրդային դերասան
* Լազար Չափչախյան - ԽՍՀՄ հերոս
* Արմենակ Հովհաննիսյան - Փառքի երեք աստիճանի շքանշանների ասպետ
* Սեյրան Բոստանջիյան - հայ մեխանիկոս, ֆիզքիմիկոս
* Իլյա Խաշխաշյան - նկարիչ
* Արմենակ Նազիկյան - կինոռեժիսոր, դերասան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1779 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Կարմիր Ղրիմ (խուտոր)

**Կարմիր Ղրիմ** ( - Կրասնի Կրիմ), հայաբնակ խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Դոնի Ռոստովից 15 կմ հեռավորության վրա, Ռոստով-Նովոշախտինսկ ճանապարհին։ Կարմիր Ղրիմի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Բնակչությունը
Համաձայն 2010 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 1063 բնակիչ։

## Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրել են 1925 թվականին Թոփտիից տեղափոխված 9 ընտանիքները։

## Տնտեսությունը
Կարմիր Ղրիմի գյուղական խորհրդի կազմի մեջ մտնում են Լենինական, Լենինավան, Կարմիր Ղրիմ և Փոքր Սալա գյուղերը։ Բնակիչներն զբաղվում են երկրագործությամբ (ցորենի, բանջարեղենի մշակություն), անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։ Գյուղն ունի ութամյա դպրոց, մշակույթի տուն, գրադարան, բուժկայան, կապի բաժանմունք և այլն։

Գյուղում կան փողոցներ Հովհաննես Թումանյանի և Ստեփան Շահումյանի անուններով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Ղրիմ (Ռոստովի մարզ)

**Ղրիմ** (, նախկին անվանումը՝ *Թոփտի*), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում և կազմում է նույն շրջանի Ղրիմի գյուղական համայնքը։ Գտնվում է Դոնի Ռոստովից 3 կմ հյուսիս-արևելք, Խավալի և Մոկրի Չալթիր գետերի ափին։

## Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 4482 բնակիչ, 2010 թվականին՝ 4933, 2016 թվականին՝ 5709, իսկ 2017 թվականին գյուղում արդեն ապրում էր 5829 մարդ։

## Տնտեսությունը
Բնակչությունն զբաղվում է հացահատիկի մշակությամբ, անասնապահությամբ։ Ղրիմում գործում էր շրջանային ինկուբատորա-թռչնաբուծական կայանը, շինարարական կազմակերպություն և աղյուսի գործարան։ Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, գրադարան, մշակույթի տուն։

## Պատմությունը
Ղրիմ գյուղը 1779 թվականին հիմնադրել են Ղրիմից եկած հայերը և այն կոչել նախկին բնակավայրի անունով։

## Տեսարժան վայրեր
մինի|Ղրիմի «Սուրբ Ամենափրկիչ» եկեղեցին
* Ղրիմ գյուղի թանգարանը
* «Սուրբ Ամենափրկիչ» եկեղեցին (19-րդ դար)
* Փառքի պանթեոն հուշահամալիրը (1970 թ.), որի վրա ռուսերեն և հայերեն լեզուներով գրված է. *«Հայրենիքի համար զոհվածները չեն մահանում»*։
* Հաղթանակի 60-ամյակին նվիրված զբոսայգին
* Կենտրոնական աղբյուր-հուշարձանը

Գյուղի «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցին (18-րդ դար), 1960-ական թվականներին քանդվել է։ Գյուղում կանգուն է նաև Լենինի հուշարձանը։

## Հայտնի մարդիկ
* Քրիստափոր Ջլաուխյան (Ջելաուխով) - գեներալ-մայոր, ռազմական գիտությունների դոկտոր
* Սարգիս Լուկաշին (Սրապիոնյան) - կուսակցական և պետական գործիչ
* Եղիա Չուբար - հեղափոխական գործիչ, գրող
* Թադևոս Կատարյան - գյուղատնտես
* Նինա Այդինյան - գեոքիմիական գիտությունների դոկտոր
* Հովհաննես Չորայան - կենսաբանական գիտությունների դոկտոր
* Գրիգոր Բաբիյան - բանաստեղծ
* Մայա Փահլևանյան (Պեգլիվանովա) - «Երիտասարդ գվարդիա» հակաֆաշիստական կոմերիտական ընդհատակյա կազմակերպության անդամ
* Արմենակ Յալթիրյան - հայտնի ըմբշամարտիկ
* Գեորգի Տերմոլաև - հայազգի հայտնի ըմբշամարտիկ
* Թ. Գ. Չուբար - «Մուրճ և մանգաղ» ամսագրի խմբագիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1779 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Լենինավան (խուտոր)

**Լենինավան** (), հայաբնակ խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Դոնի Ռոստով քաղաքից 5 կմ հյուսիս, ձորակում։ Մտնում է Կարմիր Ղրիմի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչությունը
1978 թվականին գյուղն ուներ 1087 բնակիչ (268 ընտանիք), հիմնականում հայեր և 4 ընտանիք ռուսներ։ 2010 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 1741 մարդ։

## Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրել են 1925 թվականին Չալթր գյուղից տեղափոխված 15 ընտանիք։ Հայերը գաղթել են 1778 թվականին Ղրիմից, իսկ նրանց նախնիները՝ Անիից, XI - XII դարերում։

## Տնտեսությունը
Բնակիչներն զբաղվում են հողագործությամբ (ցորենի, բանջարեղենի մշակություն), անասնապահությամբ (կովաբուծություն)։ Լենինավանում գործում են միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, գրադարան (12803 գիրք), մանկապարտեզ։

Գյուղի մշակույթի տան բակում կանգնեցված է հուշարձան՝ Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հիշատակին։ Գյուղում կան փողոցներ Խաչատուր Աբովյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Ստեփան Շահումյանի և Սեյրան Խաթլամաջյանի անուններով։

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Լենինական (խուտոր)

**Լենինական** (), հայաբնակ խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Դոնի Ռոստովից 8 կմ հյուսիս, Նովոշախտինսկ տանող ճանապարհի վրա։ Գտնվում է Սուխոյ Չալթիր գետի ջրահավաք ավազանի տարածքում։ Մտնում է Կարմիր Ղրիմի գյուղական համայնքի կազմի մեջ և համարվում է Մյասնիկովի շրջանի ամենափոքր խուտորը։

## Բնակչություն
1978 թվականին գյուղն ուներ 430 (90 ընտանիք) բնակիչ, հիմնականում հայեր և 7 ընտանիք ռուսներ։ 2010 թվականի տվյալներով գյուղում ապրում էր 500 մարդ։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1925 թվականին, նույն շրջանի Թոփթի գյուղից տեղափոխված 25 ընտանիքների կողմից։ 1980 թվականի դրությամբ, Լենինականի գլխավոր փողոցները կրում էին Սարգիս Լուկաշինի և Բագրատ Ղարիբջանյանի անունները։

## Տնտեսություն
Բնակիչներն զբաղվում են հողագործությամբ (ցորենի, բանջարեղենի մշակություն) և անասնապահությամբ (կովաբուծություն)։ Գյուղում գործում են ակումբ, գրադարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Նեդվիգովկա (Մյասնիկովի շրջան)

**Նեդվիգովկա** (), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում։ Նեդվիգովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Սուլթան Սալա

**Սուլթան Սալա** կամ **Փոքր Սալա** ( - Սուլտան-Սալի), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Խիվալի գետի ափին, ծովի մակարդակից 91 մ բարձրության վրա։ Մտնում է Կարմիր Ղրիմի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Պատմական ակնարկ
Գյուղը հիմնադրվել է 1779 թվականին՝ Ղրիմի Սուլթան Սալա գյուղից եկած հայերի կողմից։

[մինի|Սուլթան Սալայի [Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Սուլթան Սալա)|Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցին]]
Գյուղի Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցին (19-րդ դարի սկիզբ) կիսավեր է։ Այն մեծ վնասներ է կրել Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Գյուղը հակառակորդի կողմից եղել է շրջափակման մեջ։

Սուլթան Սալայում թաղված է ԽՍՀՄ հերոս Կուզմա Սելիվերստովը։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* (ռուսերեն) Султан-Салы на сайте RussiaOutdoors
* (ռուսերեն) Погода в селе 

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Նեսվետայ (գյուղ)

**Նեսվետայ** (), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Տուզլով գետի աջ ափին։ Մտնում է Մեծ Սալայի գյուղական խորհրդի կազմի մեջ։

## Բնակչությունը
Համաձայն 2010 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 476 բնակիչ։

## Տնտեսությունը
Բնակիչներն զբաղվում են հացահատիկային բույսերի և բանջարեղենի մշակությամբ, անասնապահությամբ և թռչնաբուծությամբ։

Գյուղն ունի ակումբ։ Խորհրդային տարիներին այնտեղ գործել է նաև տարրական դպրոց և մանկապարտեզ։

## Պատմությունը
մինի|Նեսվետայ գյուղի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին
Գյուղը հիմնադրվել է 1778 թվականին։ Գյուղի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում, սակայն վնասվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Առկա է նաև Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հիշատակը հավերժացնող հուշարձան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Պետրովկա (Մյասնիկովի շրջան)

**Պետրովկա** (), սլոբոդա Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում։ Պետրովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
Առաջին անգամ հիշատակվում է 1846 թ.։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Չալթր

**Չալթր** կամ **Չալթիր** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Մոկրի Չալթիր և Խավալի գետերի ափին, Դոնի Ռոստովից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Հանդիսանում է Մյասնիկովի շրջանի և Չալթիրի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնը։

## Բնակչությունը
Գյուղը Մյասնիկովի շրջանի խոշորագույն բնակավայրն է։ Համաձայն 1959 թվականի տվյալների գյուղն ուներ 7983 բնակիչ, 1979 թվականին՝ 10924 բնակիչ, 1989 թվականին՝ 13078, իսկ 2010 թվականին՝ 15334 բնակիչ։

## Տնտեսությունը
Բնակիչներն զբաղվում են հացահատիկի, արևածաղկի, բանջարեղենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և թռչնաբուծությամբ։ 19-րդ դարի վերջերին գյուղի բնակիչները, որակյալ հացահատիկների ընտրությամբ, ինքնուրույն ստացել էին գարնանացան ցորենի դիմացկուն տեսակ, որը կոչվում էր «չալթիրկա»։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ երկու կոլտնտեսություն։

Ներկայումս գյուղն ունի միջնակարգ և ութամյա դպրոցներ, մշակույթի տուն, կապի բաժանմունք, հիվանդանոց, մանկապարտեզ։ Այնտեղ գործում են աղյուսի և ասֆալտի գործարաններ։

## Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրել են Ղրիմի եկած հայերը` 1778 թվականին (հավանաբար Ղրիմի Օրթալան գյուղից): Նրանց նախնիները Ղրիմ էին եկել Անիից։

## Մշակութային հուշարձաններ
մինի|Չալթիր գյուղի «Սուրբ Համբարձում» եկեղեցին
Գյուղի «Սուրբ Համբարձում» եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում։ 1990 թվականին եկեղեցու բակում, 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնելու համար դրվել է խաչքար։

Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված համագյուղացիների հիշատակը հավերժացնելու համար կառուցվել է Փառքի հուշահամալիրը։ Գյուղն ունի նաև հուշարձան` նվիրված պատերազմի ժամանակ գյուղի 10 անմեղ զոհերի հիշատակին։

1992 թվականին բացվել է պատմա-ազգագրական թանգարան, որտեղ պահվում են գյուղի հայ բնակչության պատմությունն ու կենցաղն արտացոլող իրեր։ Այն գործում է շրջանային մշակույթի տանը։

Գյուղի մոտ են գտնվում բրոնզի դարին վերագրվող «Չաթալ-Օբա» կոչվող գերեզմանաթմբերը, որտեղ կատարվում են հնագիտական պեղումներ։

Գյուղը հայտնի է նաև խմելու ջրի աղբյուրներով։

## Հայտնի մարդիկ
* Սուրեն Թաշճյան - ՌԴ հերոս
* Սեյրան Խաթլամաջյան - նկարիչ
* Վալերի Չուբարով - նկարիչ
* Ալեքսանդր Չուբարյան - պատմաբան
* Եղիա Յավրույան - ֆուտբոլիստ
* Արտաշես Զաքարյան - ըմբշամարտիկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1779 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Շչեդրի (Մյասնիկովի շրջան)

**Շչեդրի** (), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում։ Մտնում է Նեդվիգովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Համբավաբեր (թերթ, Թիֆլիս)

**Համբավաբեր**, Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերության հասարակական-գրական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1915-1917 թվականներին, Թիֆլիսում։ Խմբագիր՝ Ս. Հարությունյան։ Անդրադարձել է Արևմտյան Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին, հայության ծանր կացությանը։ «Արտաքին տեսություն», «Համաշխարհային պատերազմ» բաժինները լուսաբանել են միջազգային իրադարձությունները, տպագրել լուրեր ռազմաճակատներից։ Գրական բաժնում տեղ են գտել հայ դասականների գործեր, Մանուկ Աբեղյանի, Լեոյի, Մ. Մատենճյանի և այլոց պատմաբանասիրական ուսումնասիրություններ։ Հրատարակել է նաև ընկերության պաշտոնական հաղորդագրություններ, կենտրոնական խորհրդի և մասնաճյուղերի հաշվետվություններ։

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ալեքսանդրովա Կոսա (Նեկլինովսկի շրջան)

**Ալեքսանդրովա Կոսա** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոբեսսերգենևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Համբավաբեր Ռուսիո

**«Համբավաբեր Ռուսիո»**, կիսամսյա պատկերազարդ լրագիր։ Լույս է տեսել 1861-64-ին, Մոսկվայում։ Խմբագիրներ՝ Մ. և Զ. Մսերյաններ։ Տպագրել է պաշտոնական տեղեկություններ, կառավարական հաղորդագրություններ, լուրեր, կրոնաեկեղեցական և բանասիրական հոդվածներ։ «Կիրակնօրյա զվարճալիք» խորագրի տակ տպագրել է կենցաղային, առօրեական հարցերին նվիրված երգիծական նյութեր։ Հայկական կյանքն արտացոլել է մակերեսորեն, ունեցել է շեշտված միապետական ուղղություն։ Արտատպումներ է կատարել ռուսական մամուլից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական ամսագրեր
Սինյավսկոյե (Նեկլինովսկի շրջան)

**Սինյավսկոյե** (), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Սինյավսկի գյուղական համայնքի կենտրոնի կազմի մեջ։ Ի սկզբանե կոչվել է «**Սենյավսկի** խուտոր», այնուհետև անվանափոխվել է «**Սինյավկա**», ներկայիս անվանունը ստացել է ավելի ուշ։

2002 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 3721 մարդ։
մինի|Երկաթուղային կայարանի շենքը

## Աշխարհագրություն
Ստանիցան տեղակայված է Դոնսկոյ Չուլեք և Մեռյալ Դոնեց գետերի մերձակայքում։ Ստանիցան ունի 9 փողոց և 22 նրբանցք։ 
մինի|Նավակ Դոնսկոյ Չուլեկ գետի վրա

### Փողոցներ

## Պատմություն
Ստանիցան  Սինյավսկայա է կոչվել ի պատիվ ռուս ծովակալ Ալեքսեյ Սենյավինի։ Մինչև 1770 թվականը այստեղ գտնվում էր ձկնորսների փոքր բնակատեղի։ 1770 թվականի հուլիս-օգոստոսին «Տագանրոգ» և «Ազով» նոր նավերի փորձարկումն իրականացնելիս Բոլշայա Կուտերմա գետի միջով անցնելիս ծովակալ Ալեքսեյ Նաումովիչ Սենյավինը (Սինյավին) հիմնեց  իր առաջին փոքրիկ փայտե տունը, որը գնել է հրամանատար Ի. Ա. Պոտապովից և իր հետ բերել  Մեռյալ Դոնեց և Դոնեցկի Չուլեք գետի հարևանությամբ գտնվող ժամանակավոր բնակավայր։

## Բնակչություն

### Հայտնի մարդիկ
Գյուղում են ծնվել Խորհրդային Միության հերոսներ`
* Ալեքսանդր Պոլիկարպովիչ Կիրիչենկո 
* Անատոլի Անդրեևիչ Սկլյարով 
* գրող Գեորգի Շոլոխով-Սինյավսկի

## Տեսարժան վայրեր
* Հուշահամալիր՝ Ցեզար Կունիկովի ջոկատի հուշարձանը Սինյավսկոյե գյուղում։
* Բոլոր Սրբերի եկեղեցին, որը կառուցվել է 1806 թվականին։ Տաճարը հետաքրքիր է նրանով, որ Ռուսաստանի հարավումմիակ տաճարն է, որը քառակուսի հատվածում ունի զանգակատուն։ Համարվում է Ռոստովի մարզի ամենահին տաճարներից մեկը;

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Погода в селе Синявском 

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Շապուհ II Երկարակյաց

**Շապուհ II** կամ **Շապուհ II Երկարակյաց** (), Սասանյան Իրանի շահնշահը 309-379 թթ.։ Շապուհ Բ-ի կառավարման ժամանակաշրջանը համընկավ Սասանյանների երկրորդ ոսկե դարի հետ։ Շապուհ II-ն իր ողջ կառավարման ընթացքում մղեց բազմաթիվ պատերազմներ Հռոմեական կայսրության, Մեծ Հայքի և միջինասիական զանազան ցեղերի դեմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի արքաներ
Կատեգորիա:Սասանյան հարստություն
Կատեգորիա:Հետմահու երեխաներ
Բագրատ Մուրադյան

**Բագրատ Գևորգի Մուրադյան** (), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1931)։

## Կենսագրություն
Բագրատ Մուրադյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ Թատերական գործունեությունը սկսել է 1908 թվականի Թիֆլիսում՝ Ամո Խարազյանի անվան թատերախմբում։ 1912-1917 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի հայ դրամատիական ընկերությունում, 1917-1920 թվականներին՝ Բաքվի հայ մշակութային միության թատերախմբում։ 1924-1932 թվականներին խաղացել է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնում, 1933-1939 թվականներին՝ Բաքվի Լ․ Երամյանի անվան թատրոնում, 1940-1945 թվականներին՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ Եղել է հայկական խորհրդային թատրոնի լավագույն հումորիստ-դերասաններից։ 1949 թվականից դասավանդել է Երևանի թատերական ինստիտուտում։

## Խաղացած դերերը թատրոնում
* Ոսկան՝ Շիրվանզադեի «Չար ոգի»
* Հայրապետ՝ Շիրվանզադեի «Նամուս»
* Սաղաթել՝ Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* Զիմզիմով՝ Սունդուկյանի «Պեպո»
* Իսայի՝ Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
* Փարսիդ՝ Սունդուկյանի «Քանդած օջախ»
* Բոբչինսկի՝ Գոգոլի «Ռևիզոր»
* Շմագա՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»
* Քաջ Նազար՝ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», 1924

## Դերերը կինոյում
* Ղուկաս՝ Շոր և Շորշոր, 1926

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Օլգա Մայսուրյան

**Օլգա Միքայելի Մայսուրյան (Փուղինյան)** (), հայ դերասանուհի, Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (1930)։

## Կենսագրություն
Օլգա Մայսուրյանն իր բեմական գործունեությունը սկսել է 1895 թվականին Թիֆլիսի ռուսական բեմում, այնուհետև 1895 թվականին սկսել է աշխատել նաև հայկական թատրոններում։ Հանդես է եկել տարբեր քաղաքներում, մասնավորապես 1912 թվականին Մոսկվայում (Մոսկվայի հայկական դրամատիկական ստուդիայում) և Սանկտ Պետերբուրգում։ Թիֆլիսի Հայ դրամայի հիմնադիրներից մեկն էր (1921)։ Իր արվեստի խորությամբ, վարպետությամբ, գաղափարական հագեցվածությամբ ռեալիստական խաղաոճով Մայսուրյանը դարձել է ժամանակի հայ թատրոնի անհատականություններից։ Խաղացել է շուրջ 100 դեր։ Ասմունքել է հայերեն և ռուսերեն։

Թաղված է Թբլիսիի Խոջիվանքի գերեզմանատանը։

## Դերերը թատրոնում
* *Մարգարիտ*՝ Ա.Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
* *Մագդա*՝ Հ.Զուդերմանի «Հայրենական տուն»
* *իշխանուհի Մարիամ*՝ Լ.Շանթի «Հին աստվածներ»
* *Կրուչինինա*՝ Ա.Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»
* *Կատերինա*՝ Ա.Օստրովսկու «Ամպրոպ»
* *Նաստասիա Ֆիլիպովնա*՝ Ֆ.Դոստոևսկու «Ապուշ»
* *Միրրա Էֆրոսի*՝ Յա.Գորդնի «Միրրա Էֆրոսի»
* *Դեզդեմոնա*՝ Ու.Շեքսպիրի «Օթելլո»
* *Զեյնաբ*՝ Ա.Սումբատով-Յուժինի «Դավաճանություն»
* *լեդի Մակբեթ*՝ Ուիլյամ Շեքսպիրի «Մակբեթ»
* *Լուիզա*՝ Ֆ.Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»
* *Մարքարտ Գոտյե*՝ Ա.Դյումաի որդու «Կամելիազարդ տիկինը»
* *Էսֆիր*՝ Յա.Գորդնի «Օվկիանոսի հետևը»
* *Օֆելիա*՝ Ու.Շեքսպիրի «Համլետ»
* *Ռաուտենդելեյն*՝ Գ.Հաուպտմանի «Ջրասույզ զանգը»
* *Տրիլբի*՝ Գ.Գեի «Տրիլբի»

## Դերերը կինոյում
* 1922 - *Նինոյի մայրը*՝ «Սուրամյան ամրոց»
* 1925 - *Գյուլնազ*՝ «Նամուս»
* 1929 - *գեղջկուհի*՝ «Զումալլու»

## Գրականություն Օլգա Մայսուրյանի մասին
* «Հառաջ», 1919 թ․, N13
* «Խորհրդային Հայաստան», 1931 թ․, օգոստոսի 30
* «Սովետական արվեստ», 1956 թ․, N10
* *Калантарь Л. А.*, Ольга Майсурян, 1961

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օլգա Մայսուրյանը Հայազգ կայքում

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կագալնիցկի շրջան

մինի|250px|Շրջանի քարտեզը
**Կագալնիցկի շրջան** (), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Կագալնիցկայա ստանիցան։ Տարածքը կազմում է 1391 կմ², բնակչությունը՝ 31,016 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 8 գյուղական համայնք։
Զիմովնիկի շրջան

մինի|250px|Շրջանի քարտեզը
**Զիմովնիկի շրջան** (), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Զիմովնիկի ավանը։ Տարածքը կազմում է 5028 կմ², բնակչությունը՝ 38,088 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 11 գյուղական համայնք։
Զավետինսկի շրջան

մինի|250px|Շրջանի քարտեզը
**Զավետինսկի շրջան** (), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Զավետնոյե գյուղը։ Տարածքը կազմում է 3 000 կմ², բնակչությունը՝ 17,533 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 9 գյուղական համայնք։
Դուբովսկի շրջան

մինի|250px|Շրջանի քարտեզը
**Դուբովսկի շրջան** (), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Դուբովսկոյե գյուղը։ Տարածքը կազմում է 4 043,2 կմ², բնակչությունը՝ 22,37 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 13 գյուղական համայնք։

Կատեգորիա:1924 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Բելոկալիտվինսկի շրջան

մինի|250px|Շրջանի քարտեզը
**Բելոկալիտվինսկի շրջան** (), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Բելայա Կալիտվա քաղաքը։ Տարածքը կազմում է 2 649,8 կմ², բնակչությունը՝ 102,534 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 2 քաղաքային և 10 գյուղական համայնք։