Քյութահյայի մարզ

**Քյութահյայի մարզ** (, վարչական միավոր Թուրքիայի արևմուտքում՝ Եգեյան տարածաշրջանում։

## Աշխարհագրություն
Քյութահյայի մարզը գտնվում է Փոքր Ասիայի արևմուտքում, սահմանակցում է հետևյալ մարզերով. Բուրսա (հյուսիս-արևմուտք), Բիլեջիք (հյուսիս-արևելք), Էսքիշեհիր (արևելք), Աֆյոնքարահիսար (հարավ-արևելք), Ուշաք (հարավ), Մանիսա (հարավ-արևմուտք) և Բալըքեսիր (արևմուտք)։

Մարզի տարածքը հիմնականում հարթավայրային է։ Ավելի քան երեք քառորդը զբաղեցնում են սևահողով հարուստ սարավանդները՝ 1000-1500 մ բարձրության վրա։ Շուրջբոլորը լեռներ են, ինչի պատճառով տարածքը երբեմն անվանում են «Քութահյա լեռնաշխարհ»։

## Պատմություն
Քյութահյայի մարզի տարածքը բնակեցված է եղել հնագույն ժամանակներից։ Այստեղ առաջին բնակավայրերը կառուցվել են մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի ընթացքում՝ խեթերի, ապա նրանց իրավահաջորդ լիդիացիների և փռյուգիացիների կողմից։ Մարզկենտրոն Քյութահյան հիմնադրվել է ավելի քան 3 հազար տարի առաջ։ Մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակում այստեղ իրենց գերիշխանությունն են հաստատել մարերը, ապա և պարսիկները։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներից հետո այստեղ սկսել է հունականության, ապա բյուզանդական դարաշրջանը, որը տևել է մոտ 1.5 հազարամյակ (մ.թ.ա. 4-րդ դար - մ.թ. 11-րդ դար)։ Հելլենիստական շրջանում Քյութահյան հայտնի էր որպես «Կուտինա»։ Եղել է կրոնական հայտնի կենտրոն։ Հայտնի քաղաքներից էր նաև Այզանոյը, որի ավերակները պահպանվել են մինչ այժմ։

11-րդ դար վերջից մարզի և ամբողջ Փոքր Ասիայի տարածքը նվաճվել էր թյուրքալեզու առաջնորդների կողմից։ Տեղի հույն կամ հելլենացած բնակչությունն աստիճանաբար կորցնում է իր ինքնությունը, հայտնվում են բազմաթիվ թյուրքալեզու ցեղեր։ Իկոնիայի սուլթանության թուլացումից հետո մարզի տարածքը հայտնվում է Գերմիյանների (1300-1429) իշխանության տակ։ Օսմանյան պետության գերիշխանությունն այստեղ հաստատվել է 14-րդ դարի վերջից։ Տարածքը մտել է Անատոլիայի կուսակալության (1393-1864) մեջ։ 19-րդ դարի թանզիմաթի դարաշրջանում մտնում է Քյութահյայի սանջաք-գավառի մեջ՝ Հյուդավենդիգյարի վիլայեթի կազմում։

Դարեր շարունակ մարզը ղեկավարվել է թուրքերի կողմից։ Բացառություն է կազմել հույն-թուրքական պատերազմում (1919-1922) մարզի նվաճումը, որը կարճ ժամանակ է տևել։ Թուրքիայի անկախության պատերազմում քեմալական զորքերն իրենց իշխանությունը հաստատել են ինչպես Քյութահյաում, այնպես էլ ամբողջ Փոքր Ասիայում։ 1920-ական թվականներին ձևավորվել են ժամանակակից մարզերը, այդ թվում՝ Քյութահյան։

## Վարչական բաժանում

Մարզի տարածքը 11,875 կմ² է, բաժանվում է 13 շրջանների։ Դրանք են՝

# **[[Քյութահյա]]**, 
# Ալթընթաշ, 
# Ասլանափա, 
# Գեդիզ, 
# Դիմլուփընար, 
# Դոմանիչ, 
# Էմեթ, 
# Թավշանլը, 
# Հիսարջըք, 
# Սիմավ, 
# Շափհանե, 
# Չավդարհիսար, 
# Փազարլար, 

Բնակչությունը հասել է 577,941 մարդու (2018 թվականի տվյալներով)։ Կենտրոնը Քյութահյա քաղաքն է։ Այստեղ գործում են մարզի երկու Դումլուփընար ( (1992) և նորաբաց առողջապահական գիտությունների (2018) համալսարանները։

## Տնտեսություն
Մարզի եկամտի հիմնական աղբյուրներն են գյուղատնտեսությունը ու հանքարդյունաբերությունը։ Հիմնական օդային դարպասը Քյութահյայի միջազգային Զաֆեր օդանավակայանն է։ Դա Եգեյան տարածաշրջանի ամենափոքր միջազգային օդանավակայանն է՝ Իզմիրից, Մուղլայից և Դենիզլիից հետո։ Երկաթուղով կապված է շրջակա մարզկենտրոնների հետ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Theather, Aizanoi.jpg|Այզանոյի ամֆիթատրոնում
Պատկեր:Kütahya,kale - panoramio - HALUK COMERTEL.jpg|Քյութահյայի բերդ
Պատկեր:Kutahya Ulu Cami 9050.jpg|Ուլու մզկիթի ներսում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kütahya governor's official website
* Kütahya municipality's official website
* Kütahya weather forecast information 

Կատեգորիա:Քյութահյայի մարզ