Նանսիի կերպարվեստի թանգարան

**Նանսի կերպարվեստի թանգարան** (), Նանսիում գտնվող արվեստի թանգարան։ Ֆրանսիայի ամենահին թանգարաններից մեկն է, որը գտնվում է Նանսի Փլաս Ստանիսլաս կենտրոնական հրապարակում, 18-րդ դարի քաղաքային ճարտարապետական անսամբլի սրտում։ Համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Թանգարանն ունի եվրոպական նկարների մեծ հավաքածու, առանձին պատկերասրահ, նվիրված Ժան Պրուվեին և Դոմսկայա բյուրեղապակու գործարանին։

## Պատմություն
Նանսիի կերպարվեստի թանգարանը ամենահներից մեկն է Ֆրանսիայում, որը հիմնադրվել է հեղափոխական դարաշրջանում։ Առաջին թանգարանային հավաքածուները կազմվել են հեղափոխության ժամանակ Ֆրանսիայից փախած հոգևորականներից և արիստոկրատական դասից բռնագրավված ունեցվածքի հիման վրա։

Առաջին կայսրության ժամանակաշրջանում՝ 1801 թվականին, Լյունեվիլում Ֆրանսիայի և Ավստրիայի միջև հաշտության պայմանագրի կնքումից հետո Նապոլեոն I-ը Կենտրոնական թանգարանից (այժմ՝ Լուվր) Լոթարինգիա է բերել 30 կտավ։ Այսպիսով, Նանսիի թանգարանը ստացավ 17-րդ և 18-րդ դարերի ֆրանսիական նկարների մեծ հավաքածու։ Նույն թվականին Շապտալի հրամանագրի համաձայն կտավներն ուղարկվում են թանգարան, ինչպես նաև Ֆրանսիայի 15 այլ թանգարաններ։ Այդ կտավները ստացվել են բռնագրավված ֆրանսիական հավաքածուներից կամ Իտալիայում Նապոլեոնի նվաճումների ընթացքում։ Նանսիի Կերպարվեստի թանգարանի հավաքածուները կազմող առաջին գործերից են նաև Լոթարինգիայի դքսական ընտանիքի պատվերով ձեռք բերված հետևյալ գործերը․
* Կարավաջոյի «Ավետում» (1608),
* Պաոլո Վերոնեզեի «Կանայի հարսանիքը» հայտնի նկարի պատճենը, որը նկարել է Կլոդ Չարլզը 1702 թվականին Նանսիի Կորդելիերների եկեղեցու համար։

Թանգարանը իր պատմության ընթացքում մի քանի անգամ փոխել է իր գտնվելու վայրը։ 1825 թվականի մայիսի 18-ին թանգարանը տեղափոխվել է Նանսիի ռատուշա, որտեղ այն մնացել է մինչև 1936 թվականը։ 1936 թվականին նա տեղափոխվել է այն տաղավարը, որը մինչ օրս զբաղեցնում է Պլաս Ստանիսլասի նախկին Թագավորական բժշկության քոլեջը, որին կից հետագայում, 1896 թվականին ավելացվել է կցակառույց՝ Նանսիի ռատուշայի թանգարանը։


Պատկեր:Une salle du musée de sculpture 70 038 (cropped).jpg
Պատկեր:Une salle du musée de peinture 70 038 (cropped).jpg


## Թանգարանի շենք
Շենքը, որտեղ տեղակայված է թանգարանը 1936 թվականից, կազմում է այն ճարտարապետական անսամբլի մի մասը, որը նախագծվել է 18-րդ դարի կեսերին ճարտարապետ Էմաննուել Էրեի կողմից, ով աշխատում  էր Լոթարինգիայի դուքս Ստանիսլավ Լեշչինսկու արքունիքում։ Համալիրն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում, հիմնական ճակատը կառուցված է դասական ոճով։ Տաղավարը կառուցվել է Նանսիի հին ամրությունների և 15-րդ դարի Օսանվիլ ամրոցի վրա, որի նկուղային հարկում գտնվող թանգարանը այժմ բաց է այցելուների համար։

1936 թվականին շենքը արդիականացվել և ընդլայնվել է ճարտարապետներ Ժակ և Միշել Անդրե եղբայրների կողմից։ Ճարտարապետներն առաջարկել էին կողաշենքը կառուցել որպես 18-րդ դարի տաղավարի շարունակություն երկու մակարդակով։ Նրանց նախագծի կարևոր տարրը այգու կողմից ճակատն է։ Ար-դեկո ոճի կրկնակի պարուրաձև սանդուղքը, որն ամբողջությամբ պատրաստված է բետոնից, կողաշենքի առանձնահատկություններից մեկն է։

1999 թվականի փետրվարին բացվել է նոր ժամանակակից կցակառույցը, որը նախագծվել է Լորան Բոդուեն գործակալության կողմից։ Դա կրկնապատկել է թանգարանի ցուցահանդեսային հրապարակի տարածքը, ավելացել է նաև հանդիսասրահը։ 2001 թվականին կառուցվել է գրաֆիկայի պատկերասրահը, ավելի քան 15 հազար ցուցանմուշներից բաղկացած նոր հավաքածուի համար, որը թանգարանին է փոխանցվել ֆրանսիական արվեստի պատմաբան և կոլեկցիոներ Ժակ Թյուիերի կողմից (1928-2011), որը կրում էր Ժակ և Գայ Թյուերների անունները։

2000 թվականին շվեյցարացի նկարիչ Ֆելիչե Վարինին թանգարանում ստեղծել է «Յոթ սկավառակներով փորագրված նարնջագույն էլիպս» անամորֆոզ ինստալյացիան, որը տեսանելի էր մի քանի հարկերից։ 2002 թվականին տեղադրվել է «Լամուրի հիշատակին» նվիրված կոնստրուկցիան, որը ստեղծվել է ֆրանսիացի քանդակագործ Ֆրանսուա Մորելլեի կողմից։ Այդ ստեղծագործությունը, որը երևում էր Պլաս Ստանիսլասից, իրենից ներկայացնում էր մեծ հորիզոնական սպիտակ ուղղանկյուն յուրաքանչյուր անկյունում նեոնային լույսերով և անկյուններում դեղին պարուրազարդերով, որոնք հիշեցնում են Պլաս Ստանիսլասի մետաղական դարպասների պարուրազարդերը, որոնք ստեղծվել էին Ժան Լամուրի կողմից 18-րդ դարում։

Թանգարանի նկուղային հարկը (-1) զբաղեցնում էր Տան ապակու գործարանին, ինչպես նաև գրաֆիկային կամ ասիական արվեստին նվիրված պատկերասրահը։ 18-րդ դարի հիմնական  տաղավարում ժամանակագրական կարգով ցուցադրվում է գեղանկարչական արվեսի մեծ հավաքածու։


Պատկեր:F54 Nancy Daum CollectionMBA.JPG|Տան բյուրեղյա հավաքածու (հիմնադրվել է 15-րդ դարում)
Պատկեր:F54 Nancy escalier Musée-Beaux-Arts.JPG|Ժան Լամուրի վանդակաճաղերով սանդուղքը թանգարանում
Պատկեր:Musée des beaux-arts de Nancy-Péristyle.jpg|Թանգարանային պերիստիլ (18-րդ դար)
Պատկեր:Intérieur musée Beaux-Arts Nancy.jpg|Լորան Բոդուենի հավելյալ պատկերասրահ
Պատկեր:F54 Nancy Escalier-Musée-des-Beaux-Arts.jpg|Թանգարանի սանդուղք, 1936 թվական


## Հավաքածու
Թանգարանում ներկայացված են  Պիետրո Պերուջինոյի, Տինտորետտոյի, Յան Բրեյգել Կրտսերի, Կարավաջոյի, Ժորժ դը Լատուրի, Շառլ լը Բրենի, Խոսե դե Ռիբերայի, Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի, Կլոդ Լորենի, Լուկա Ջորդանոյի, Ֆրանսուա Բուշեի, Էժեն Դելակրուայի, Էդուարդ Մանեի, Կլոդ Մոնեի, Պոլ Սինյակի, Ամեդեո Մոդիլիանիի, Պաբլո Պիկասոյի, Ռաուլ Դյուֆիի, Կոնստանս Մայերի աշխատանքները։


File:Les compteurs d'argent Nancy 3018.jpg|«Հարկահավաքը» (1575-1600)
File:José de Ribera 063.jpg|Խոսե դե Ռիբերա (1591-1652)
File:Jan Lievens - Christus aan het kruis.jpg|Յան Լիվենս (1607-1674)
File:Les évangélistes - Saint Luc - by Tardieu.jpg|«Սուրբ Ղուկաս», Նիկոլա-Անրի Տարդիեի փորագրությունը Ֆրանսուա-Ալեքսանդր Վերդիեի գծանկարից հետո
File:Edouard Manet Automne Mery Laurent.jpg|Էդուարդ Մանե (1832-1883)
File:Vase Feuilles d'Automne Daum MBAN 24032013.jpg|Ծաղկամանը Դաումից
File:Toussaint 1888 800.jpg|Էմիլ Ֆրիան (1863-1932)
File:Le Démolisseur P Signac Nancy 2718.jpg|Պոլ Սինյակ (1863-1935)
File:Modigliani Nancy 231207.jpg|Ամեդեո Մոդիլիանի (1884-1920)
File:Mayer-elisa-voiart.jpg|Էլիզ Վոյարտի դիմանկարը, Կոնստանս Մայեր (1811)


## Տես նաև
* Նանսի դպրոցի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Official museum website  
* Website in English about the Fine Arts Museum of Nancy

Կատեգորիա:1793 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:1793 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատկերասրահներ