Քոուլման Դոուել

**Ռոբերտ Քոուլման Դոուել** (Robert Coleman Dowell**,** ), ամերիկացի գրող։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Քոուլման Դոուելը ծնվել է Մորդոն և Բյուլա Դոուելների ընտանիքում Ադեյրվիլում (Կենտուկի), 1925 թվականի մայիսի 29-ին։ Նա իր ընտանիքի վեց երեխաներից մեկն էր: Դոուելը սովորել է մի քանի գյուղական դպրոցներում, որոնց թվում՝ մեկսենյականոց (one-room school) դպրոց, որտեղ դասավանդվում էին լատիներեն և հունարեն։ Միջնակարգ դպրոցում սովորելու վերջին երկու տարիներին եղել են Սիմփսոն շրջանի ավագ դպրոցում, Ֆրանկլինում (Կենտուկի), նոր շրջանային դպրոց, որտեղ նա գրել է դպրոցական թերթում:

Դոուելը ծառայել է ԱՄՆ բանակի Բժշկական կորպուսում, 1944-1945 թվականներին և որպես դատախազի օգնական Մանիլայում` 1945-1946 թվականներին պատերազմական հանցագործությունների դատավարություններում: Նա ի վերջո ստացել է սերժանտի կոչում։ Այս ընթացքում նա հաճախել է նաև Ֆիլիպինների համալսարան։ 1946 թվականին Դոուելը  վերադարձել է ԱՄՆ, տուն և մի քանի տարի հաստատվել է Լուիսվիլում, որտեղ նա Ազգային գվարդիայի մշտական անդամ էր: Այստեղ նա գրել է երաժշտական պիես, որը նրան բերել է Նյու Յորք:

Դոուելը տեղափոխվել է Նյու Յորք 1950 թվականին՝ սկզբում աշխատանք գտնելով որպես ավտոմեքենաների և ավիաընկերությունների գովազդի մոդել և որպես մեքենագրող։ 1950-1953 թվականներին Դոուելը աշխատել է որպես երգահան և բանաստեղծ Դյումոնի *Once Upon a Tune* հեռուստաշոուում, որտեղ նկարահանվել են Բեա Արթուրը, Էլեյն Սթրիթը, Էլիս Գոսթլին և Շառլոտա Ռեյը: Դոուելը ստեղծել է մոտ 1000 ստեղծագործություն շաբաթական հեռարձակման համար: Նա նաև աշխատել է որպես Դեյվիդ Մերրիքի մենթոր և Ջոն Լա Թուշի հետ Յուջին Օ'Նիլի 1933 թվականին գրած միակ կատակերգական *«Ահ, անապատ»* պիեսի բրոդվեյան երաժշտական տարբերակում*:*

## Գրական թատերական անհաջող փորձ
[մինի|Քոլման Դոուել (1957) Լուսանկարը՝ [Կառլ Վան Վեխտեն|Կարլ Վան Վեխտենի]]

1957 թվականի հունվարին Դոուելը հանդիպում է Կարլ Վան Վեխտենին՝ *«Դաջվածքով կոմսուհին» (The Tattooed Countess)* գրքի հեղինակին:  Այս ստեղծագործությունը երաժշտական ներկայացում դարձնելու համար Դոուելը ցանկանում էր ստանալ հեղինակի թույլտվությունը: Նա Վան Վեխտենի համար խաղում է *«Դաջվածքով կոմսուհի»* -ից մի հատված և արժանանում Վան Վեխտենի հավանությանը: Կառլ Վան Վեխտենը  հայտնի էր որպես *[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]* թերթի երաժշտական քննադատ, վիպասան 1920-ականներին և որպես լուսանկարիչ: Նա լուսանկարել է արվեստի աշխարհի շատ նշանավոր դեմքերին: 

Վան Վեխտենը Դոուելին ծանոթացնում է իր ընկերների շրջանակին, որոնց թվում էին բազմաթիվ հայտնիներ՝ Իսակ Դայնսենը, Լենգսթոն Հյուզը, Լեոնթայն Փրայսը, Ջեֆրի Հոլդերը, Գլորիա Վանդերբիլտը, Սիդնի Լյումեթը, Էյլին Հերլին, Քիմ Հանթերը, Բարբրա Սթրեյզենդը, Դայան Քերոլը, Էնթոնի Արմսթրոնգ Ջոնսը, Թալուլա Բենքհեդը, Լուիզա Ռայները, Լորենս Օլիվիեն, Գերտրուդ Սթայնը, Դորոտի և Լիլիան Գիշ քույրերը, Վինձորի դուքսն ու դքսուհին, Ջորջ Քաուֆմանը, Նոել Քովարդը և Մորիս Սենդակը, ի թիվս այլոց:

*Դաջվածքով կոմսուհին*, որը բեմադրվել էր 1961 թվականին, քննադատվել է քննադատների կողմից և փակվել մի քանի օրից: Դոուելը, ով գրել էր ստեղծագործության բառերը, երաժտությունը և երգերի խոսքերը, փորձել է ևս մեկ թատերական էքսպերիմենտ անել` բեմադրելով *Կանաչ խոտերը Զատիկի նախաշեմին* (*Eve of the Green Grass*) պիեսը: Այս պիեսը բեմադրվել է *Չելսիի արվեստի թատրոնում,* 1965 թվականին և գլխավոր դերում հանդես է եկել Քիմ Հանթերը։ Իր պիեսը բեմում տեսնելուց հետո Դոուելը եզրակացրել է, որ թատրոնն իր կոչումը չէ և իր ուշադրությունը կենտրոնացրել է վեպեր գրելուն։ Այդ որոշումը նա ընդունել է հանգիստ, առանց ողբի, ի տարբերություն *Դաջվածքով կոմսուհին* պիեսի տապալման: Դոուելի թատերական գործունեության վաղ փորձառությունները տեղ են գտել *Bomb Magazine* ամսագրի երկու հոդվածներում՝ *«Տանը Դրոսելմայերի հետ»* և *«Մի բուռ անոմալիաներ»*, որոնք տպագրվել են, համապատասխանաբար, 1984 և 1985 թվականներին: Դոուելն իր թատերական գործունեությանն անդրադարձել է իր անավարտ ինքնակենսագրության մեջ՝ *A Dark Book*, որը լույս է տեսել The Dalkey Archive Press հրատարակչությունում, 1993 թվականի հունիսին՝ *Պայծառ սուտը* (*A Star-Bright Lie)* վերնագրով։

## Արձակագիր
Դոուելը միայն հիասթափություն է գտել թատրոնում։ Նա որոշել է իրեն գտնել որպես արձակագիր։ Դոուելն արդեն որոշակի հաջողություններ էր գրանցել գեղարվեստական գրականություն գրելիս։ Նրա *Պառավը պարտեզում* («Alter Frau im Garten») պատմվածքը լույս է տեսել 1962 թվականին։ Տասնհինգ տարվա ընթացքում Դոուելը գրել է հինգ վեպ՝ *Երեխաներից մեկը լացում է* (*One of the Children is Crying,* 1968), *Տիկին Հոկտեմբերն այստեղ էր* (*Mrs. October was Here,* 1974), *Կղզու մարդիկ* (*Island People*, 1976), *Չափից մեծ մարմին և Ջաբեզ* (*Too Much Flesh and Jabez,* 1977) և *Սպիտակը սևի վրա* *սպիտակի վրա* (*White on Black on White,* 1983): Հատկանշական է, որ առաջին չորս վեպերը գրվել են միաժամանակ: Այս վեպերը բարդ էին թե՛ հայեցակարգով, թե՛ ձևով։ Հենց այս ժամանակահատվածում Դոուելը վայելում էր այնպիսի հայտնի հեղինակների քննադատական գովասանքն ու բարեկամությունը, ինչպիսիք են Ուոլթեր Աբիշը, Թոմ Գանը, Ջոն Հոքսը, Էն Լոտերբախը, Գիլբերտ Սորենտինոն, Մորիս Սենդակը, Էդմունդ Ուայթը և Թենեսի Ուիլյամսը:

Դոուելը տաղանդավոր էր և անհագ ձգտում էր ճանաչման: *Երեխաներից մեկը լաց է լինում*, նրա ամենաճանաչում գտած գրքերից մեկն է, որը լայնորեն գրախոսվել է, ընդ որում գրախոսությունները հայտնվել են Բոստոնում, Դենվերում, Հոլիվուդում, Հյուսթոնում, Լուիսվիլում, Միլուոկիում, Սակրամենտոյում և Տալսայում: Քանի որ *Երեխաներից մեկը լաց է լինում* գրքն ավելի վաղ տպագրվել էր Անգլիայում *«The Grass Dies»* վերնագրով, գրախոսվել է նաև Անգլիայում և Իռլանդիայում:

Զարմանալիորեն, Դոուելի երկրորդ վեպի՝ *«Տիկին Հոկտեմբերն այստեղ էր»,* գրախոսականները սուղ են եղել և ոչ հեղինակավոր: Այնուամենայնիվ, այս վեպը միշտ նշվում էր որպես Դոուելի սիրելին։

*Կղզու մարդիկ* ընդունվել է քննադատների և այլ հեղինակների կողմից: Այն համարվում է Դոուելի գլուխգործոց։ Այս վեպը գովել են Թենեսի Ուիլյամսը, Գիլբերտ Սորենտինոն, Իհաբ Հասանը և Վալտեր Աբիշը, բայց ակնարկները ոչ այնքան շատ են եղել, որքան նրա առաջին վեպի դեպքում: *The New York Times-ն* այն անվանել է «արվեստի գործ» և Դոուելին որոշ ազգային ուշադրություն բերել:

*«Չափից մեծ մարմին և Ջաբեզ»* գիրքը Դոուելի վեպերից ամենաքիչն է գնահատվել: *The New York Times-ը*, այնուամենայնիվ, այն անվանել է *տուր դե ֆորս`* «ուժեղ սխրանք» (tour de force):

*Սպիտակը սևի վրա սպիտակի վրա* գիրքը ստացել է բազմաթիվ, բայց խառը կարծիքներ: Դոուելին հարգանքի տուրք է մատուցվել իր վերջին վեպի հրապարակումից առաջ 1982 թվականի աշնանային համարում *The Review of Contemporary Fiction-* ում: Այս թողարկումը, որը կոչվել է *[[Փոլ Բոուլզ]]-Քոուլման Դոուելի* համար, պարունակում է Դոուելի վերաբերյալ հիմնական քննադատական հոդվածները, որոնք հայտնվել էին մինչ այդ: 1970-ականների ընթացքում Դոուելը աշխատանքային հարաբերություններ էր պահպանում քննադատ և հեղինակ Ռիչարդ Լեբհերցի հետ: Լեբհերցը խրախուսում էր Դոուելի գրական հավակնությունները:

Դոուելն արժանացել է իր ժամանակի առաջատար հեղինակների և քննադատների դրական քննադատությանը: Գրախոսները հաճախ նշում էին նրա ոճի բարդությունը, սակայն, ինչպես գրել է Էդմունդ Ուայթը 1976 թվականին Նյու Յորք Թայմսի «Կղզու մարդիկ» գրքի գրախոսության մեջ, «Գրքի մեջ հայտնվելով` ընթերցողը բախվում է եռացող, լիցքավորված հույզերի՝ մութ ու ցավից անհանգիստ»:

Նա միասեռական էր և հայտնի էր որպես կոմերցիոն հաջողակ գեյ գրող:

## Մահ
Դուելն իր կյանքի օրոք չի արժանացել հանրային աջակցության, ինչի կարիքը նա խիստ զգում էր։ Կյանքի վերջին տարիներին նա վատառողջ էր: Թեև լավ ժամանակներ էլ էին եղել, բայց Դոուելը չկարողացավ խուսափել հիասթափությունից, ինքնասպանությունից կամ ինչպես ինքն էր ասում` «պատշգամբը գլխով նշան է անում ինձ» (կամ *պատշգամբը կանչում է ինձ*, *the balcony beckons me*) զգացողությունից:

1985 թվականի օգոստոսի 3-ի շաբաթ վաղ առավոտյան Դոուելը ցատկել է իր 15-րդ հարկի բնակարանի պատշգամբից, որը նայում էր Հինգերորդ պողոտային: Ինչպես շատ այլ գրողների կամ արվեստագետների դեպքում, Քոուլեման Դոուելի վրա կենտրոնացած ուշադրությունն արագացավ նրա մահից հետո:

1987 թվականին  *Weidenfeld & Nicolson* հրատարակչական ընկերությունում լույս է տեսել *«The Houses of Children. Collected Stories»* ժողովածուն, և այս հրատարակչական ընկերությունը նաև վերահրապարակել է *«Երեխաներից մեկը լացում է»* գիրքը: *Too Much Flesh and Jabez-ը* նույնպես հասանելի է դարձել *Dalkey Archive Press*-ի միջոցով:

## Անավարտ գործեր
Դոուելի երեք հիմնական գործերը մնացել են անավարտ։ Դրանք ներառում են *«Կանաչ խոտի նախօրեին»* վեպը. Դոուելի ինքնակենսագրականը՝ *«Մութ գիրքը* և նրա անձնական ամսագիրը 1968-1984» վերնագրով, որը հանդիսանում է նրա կյանքի, գրվածքների, մարդկանց հանդեպ վերաբերմունքի ընթացիկ օրագիրը, ինչպես նաև ներառում է պատմությունների անձնական դիտարկումներ։ *«Մութ գիրք» գրքից* երկու հատված ավելի վաղ հրապարակվել էր *Bomb* ամսագրում՝ *«Տանը Դրոսելմայերի հետ»* (թիվ 10, 1984թ. աշուն) և *«Մի բուռ անոմալիաներ»* (թիվ 13, 1985թ. աշուն) վերնագրերով: Դրանք վերաբերում են Դոուելի վաղ արկածներին Նյու Յորքում և նրա հարաբերություններին Կարլ Վան Վեխտենի հետ, ինչպես նաև նրա վաղ թատերական կարիերային:

## Հիշատակ
Դոուելին վերջին հարգանքի տուրքը մատուցվել է իր բնակարանում, 1985 թվականի նոյեմբերի 3-ին: Պարի, արվեստի, գրականության, երաժշտության, թատրոնի և կրթության աշխարհը ներկայացնող մեծ թվով հայտնի դեմքեր իրենց ընկերոջ կենացն ասացին և գովաբանեցին նրա ձեռքբերումները որպես շնորհալի կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, դրամատուրգ, արձակագիր և քննադատ:

Ինքնասպանությունը մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել նրա ստեղծագործության նկատմամբ, և *Weidenfeld and Nicholson* հրատարակչությունը 1987 թվականին հրատարակել է նրա պատմվածքների ժողովածուն՝ «Երեխաների տները. հավաքված պատմություններ» («*The Houses of Children: Collected Stories*»):

Անանուն դոնորի առատաձեռն նվիրատվությունը ստեղծեց Coleman Dowell շարքը Dalkey Archive Press-ում: Նվիրատուի այդ ներդրումը հնարավորություն է տալիս տարեկան մեկ գիրք հրատարակել այս մատենաշարով:

1993 թվականին լույս է տեսել Դոուելի հուշերը Բրոդվեյում անցկացրած տարիների մասին՝ «Պայծառ սուտ» («*A Star-Bright Lie*»)։ Գիրքը արժանացել է *Lambda Literary Awards* գրական մրցանակին։

## Կարճ գեղարվեստական ստեղծագործություններ
Հրատարակված *New Directions* հրատարակչությունում. արձակի և պոեզիայի անթոլոգիա.

* "The Keepsake" (#26, 1973) 
* "The Birthmark" (#27, 1973)
* "I Envy You Your Adventure" (#28, 1974)
* "First Person Biography" (#29, 1974)
* "Victor: (#30, 1975)
* "If Beggars were Horses" (#31, 1975)
* "Singing in the Clump" (#32, 1976)
* "The Moon, the Owl, my Sister" (#33, 1976)
* "Ham's Gift" (#35, 1977)
* "My Father was a River" (#36, 1978)

Հրատարակված *Ambit* անգլիական եռամսյակային ամսագրում.

* "I am the Beast" (#61, 1975)
* "The Drought Ends" (#65, 1976)
* "Her Good Man Gone" (#69, 1977)
* "A Lifetime Proposition" (#73, 1978)
* "Patridge House" (#76, 1978)
* "The Snake House" (#79, 1979)
* "The Silver Swanne" (#89, 1980)
* "Person Waiting" (#94, 1983)
* "Kitty" (#100, 1985)

Հրատարակված ամերիկյան *Conjunctions* գրական ամսագրում.

* "The Great Godalmighty Bird" (#4, 1983)
* "The Silver Swanne" (#5, 1983)
* "Eve of the Green Grass" (novel excerpt) (#6, 1984)
* "Writings on a Cave Wall" (#8, 1985)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Hayworth. Eugene. *Fever Vision: the life and work of Coleman Dowell*. Dalkey Archive Press (2007).

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ արվեստագետներ