Ֆարերյան կղզիների տնտեսություն

**[[Ֆարերյան կղզիներ]]ի տնտեսությունը** 2014 թվականին 166-րդն է եղել աշխարհում՝ տարեկան ունենալով անվանական 2,613 միլիարդ դոլար համախառն ներքին արդյունք (ՀՆԱ)։ ՀՆԱ-ն 1999 թվականին 8 միլիարդ դանիական կրոնից մինչև 2019 թվականը աճել է հասնելով 21 միլիարդի։ Ֆարերյան կղզիների արտահանման ճնշող մեծամասնությունը՝ մոտ 90%-ը, բաղկացած է ձկնամթերքից։

## Պատմություն
1990-ականների սկզբի ծանր տնտեսական անախորժություններից հետո, որոնք առաջացել են կենսական ձկան որսի անկումից և տնտեսության վատ կառավարումից՝ Ֆարերյան կղզիները վերջերս վերականգնվել են, 1998 թվականի կեսերին գործազրկությունը իջել է մինչև 5%, իսկ 2006 թվականից ի վեր հասել է 3%-ի՝ Եվրոպայում ամենացածր ցուցանիշներից մեկը։

## Մարտահրավերներ և հնարավորություններ

Ձկնորսությունից (ներառյալ սաղմոնի աճեցումը) մեծ կախվածությունը նշանակում է, որ Ֆարերյան կղզիների տնտեսությունը մնում է խոցելի։ Ֆարերացիները հույս ունեն ընդլայնել իրենց տնտեսական բազան՝ կառուցելով ձկան վերամշակման նոր գործարաններ։ Կղզիները թույլ են տվել մինչև 25% օտարերկրյա սեփականության օվկիանոսային արդյունաբերության աստիճանական նվազում մինչև 2032 թվականը։ Ֆարերյան շրջանի մոտ հայտնաբերված նավթը հույս է ներշնչում անմիջական տարածքում հանքավայրերի համար, ինչը կարող է հիմք հանդիսանալ կայուն տնտեսական բարգավաճման համար։ Կարևոր է նաև Դանիայից տարեկան սուբսիդիան, որը կազմել է ՀՆԱ-ի մոտ 3%-ը։

Ֆարերյան կղզիներն ունեն գործազրկության ամենացածր ցուցանիշներից մեկը Եվրոպայում (1% 2019 թվականին), սակայն դա պարտադիր չէ, որ տնտեսության վերականգնման նշան լինի, քանի որ շատ երիտասարդ ուսանողներ միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվում են Դանիա և այլ երկրներ։ Արդյունքում երկրում մնում են միջին տարիքի և տարեց բնակչությունը, որոնք կարող են չունենալ հմտություններ և գիտելիքներ բիզնեսում և արդյունաբերության ոլորտում պաշտոններ զբաղեցնելու համար։ 2000 թվականից ի վեր Ֆարերյան կղզիներում նոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և բիզնես նախագծեր են ստեղծվել՝ նոր ներդրումներ ներգրավելու նպատակով։ Այս նախագծերի արդյունքը դեռ հայտնի չէ, բայց հույս կա, որ ավելի լավ շուկայական տնտեսություն կբերի Ֆարերյան կղզիներին։ Մինչև 2019 թվականը բնակչությունը կազմել է մոտ 52,000։

Ընդհանուր աշխատավարձերը 2013 թվականին 7 միլիարդ կրոնից աճել են 2019 թվականին հասնելով մինչև 10 միլիարդ կրոնի։ 2020 թվականին սաղմոնի արտահանումը կազմել է 3,3 միլիարդ կրոն։ Ձկնարդյունաբերությամբ զբաղվել է 1441 մարդ ցամաքում և 1341 մարդ ծովում։

## Առևտուր
2014 թվականին Ֆարերյան կղզիներն ունեցել են 401 միլիոն կրոն ապրանքային ավելցուկ, ինչը 2016 թվականին հասել է 1,43 միլիարդ կրոնի։ 2016 թվականի դրությամբ Ֆարերյան կղզիները հիմնականում ապրանքներ են ներմուծել Դանիայից (2,467 միլիոն Կրոն), Գերմանիայից (877 միլիոն Կրոն) և Նորվեգիայից (610 միլիոն Կրոն)։ Երկրի արտահանման հիմնական ուղղությունները եղել են Ռուսաստանը (1907 միլիոն Կրոն), Միացյալ Նահանգները (898 միլիոն Կրոն), Միացյալ Թագավորությունը (851 միլիոն Կրոն) և Դանիան (697 միլիոն Կրոն)։ Եվրոպական միության երկրները կազմել են ընդհանուր ֆարերյան ներմուծման 72,9%-ը, մինչդեռ Ֆարերյան կղզիների արտահանումը ավելի հավասարաչափ բաշխված է Եվրամիության (44,4%) և ոչ Եվրոպական միության երկրների միջև (55,6%)։ Ֆարերյան արտահանման ճնշող մեծամասնությունը՝ մոտ 90%-ը, բաղկացած է ձկնամթերքից։ Նորվեգիայից և Եվրամիությունից սննդամթերքի ներմուծման դեմ ռուսական հակապատժամիջոցները հանգեցրել են Ֆարերյան կղզիների՝ ավելացնելով թարմ սաղմոնի դեպի Ռուսաստան արտահանմանը։ Ֆարերյան կղզիները 2005 թվականից ազատ առևտրի համաձայնագիր են ստացել Իսլանդիայի հետ։
  

## Էներգետիկա
2020 թվականին նավթի սպառումը հասել է գագաթնակետին՝ ավելի քան 300,000 տոննա, որից 30%-ը ձկնորսական նավերի համար է եղել։ 2014 թվականին Ֆարերյան կղզիներում սպառվել է 217 547 տոննա նավթամթերք։ Դրանցից 31,58%-ը սպառվել է ձկնորսական նավերի կողմից, 14,73%-ը՝ SEV ընկերության կողմից էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար, 23,23%-ը՝ օդային, ծովային կամ ցամաքային տրանսպորտում, 9,6%-ը՝ արդյունաբերության մեջ, մնացածը՝ հանրային կամ մասնավոր շինություններում։

Կղզիներն ունեն 6 հիդրոէլեկտրակայան, 4 դիզելային կայան և մի քանի հողմային էլեկտրակայան՝ 40%-ից բարձր հզորության գործակցով։ 2014 թվականին Տորշավնի մոտ գործարկվել է 12 ՄՎտ հզորությամբ հողմային էլեկտրակայանը՝ 180 միլիոն կրոն արժեքով և ավելացրել է քամու հզորությունը 6,6-ից մինչև 18,6 ՄՎտ։ Այն նվազեցնում է նավթի սպառումը տարեկան 8000 տոննայով (մոտ 4 մլն եվրո)։ 2.3 ՄՎտ 700 կՎտ/ժ հզորությամբ լիթիում-իոնային մարտկոցները գործարկվել է 2016 թվականին։ Պլանավորողները նաև դիտարկում են գոյություն ունեցող հիդրոէներգիայի  փոխակերպումը պոմպային պահեստային հիդրոէլեկտրակայանի։ Դիտարկվում են նաև մակընթացային հզորությունը և ջերմային էներգիայի պահպանման լուծումները։ Կղզիների նպատակն է մինչև 2030 թվականը 100% կանաչ էլեկտրաէներգիա արտադրել։

2014 և 2017 թվականներին  Ֆարերյան կղզիներում SEV-ի էլեկտրաէներգիայի արտադրության 50,8%-ը ստացվել է կանաչ էներգիայից, ինչպիսիք են հիդրոէլեկտրակայանները և քամին, մինչդեռ 49,2%-ը արտադրվել է ջերմաէլեկտրակայանների կողմից, ինչը 12,4%-ով պակաս է, քան 2013 թվականին։

* *հանածո վառելիք՝* 49.2%
* *հիդրո՝* 39.5%
* *քամի՝* 11.3% (2014)
* *միջուկային՝* 0%

Ընդհանուր տարեկան արտադրությունը՝ 305.4 ԳՎտժ է (2014), որից ջերմային, հիդրոէներգետիկական և հողմային էներգիայի արտադրությունը կազմել է՝

* Ջերմային՝ 150,2 ԳՎտժ
* Հիդրոէներգիա՝ 120,7 ԳՎտժ
* Քամի՝ 34,5 ԳՎտժ

Ֆարերյան կղզիները էլեկտրաէներգիայի միացում չունեն այլ տարածքների հետ և այդպիսով գործում են կղզու վիճակում։ Որոշ կղզիներ նույնպես կապված չեն մյուս կղզիների հետ և ստիպված են պահպանել իրենց սեփական էլեկտրական համակարգը։

## Այլ
**Գյուղատնտեսություն-մթերքներ՝** կաթ, կարտոֆիլ, բանջարեղեն, ոչխարներ, սաղմոն, այլ ձուկ

**Արժույթը՝** 1 դանիական կրոն (DKr) = 100 ører

**Փոխարժեքներ՝** դանիական կրոն 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց – 5,560 (2008), 7,336 (հունվար 2000), 6,976 (1999), 6,701 (1998), 6,604 (1997), 5,799 (1969) (1996),

## Այլ ընթերցանություն

* www.FaroeseSeafood.com - Information site on fisheries and aquaculture in the Faroe Islands
* Apostle, Richard A. *The Restructuration of the Faroese Economy The Significance of the Inner Periphery*. Frederiksberg, Denmark: Samfundslitteratur, 2002. 
* Elkjær-Hansen, Niels. *The Faroe Islands Scenery, Culture, and Economy*. Copenhagen: Royal Danish Ministry of Foreign Affairs, 1959.
* Hagstova.fo, 2008 figures

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆարերյան թղթադրամների շարք տեղեկություններ ֆարերյան թղթադրամների մասին

Կատեգորիա:Դանիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆարերյան կղզիներ