open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հունգարա-մեքսիկական հարաբերություններ

**Հունգարա-մեքսիկական հարաբերություններ,** երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հունգարիայի և Մեքսիկայի միջև։

## Պատմություն
Հունգարիայի և Մեքսիկայի Թագավորության միջև առաջին պաշտոնական շփումը տեղի է ունեցել Հաբսբուրգների դինաստիայի Մաքսիմիլիան I-ի օրոք, որը 1864-1867 թվականներին ղեկավարել է Մեքսիկայում։ Մաքսիմիլիանոս I-ի նստավայրը գտնվում էր Չապուլտեպեկյան պալատում, որն այժմ թանգարան է, որտեղ ներկայացված են Ավստրո-Հունգարիայի 1860-ական թվականների կահույքն ու գեղարվեստական աշխատանքները։

1867 թվականին Ավստրո-Հունգարիան խզեց դիվանագիտական հարաբերությունները Մեքսիկայի հետ Մաքսիմիլիան I կայսեր սպանությունից հետո։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ավստրո-Հունգարիան փլուզվեց, և Հունգարիան 1918 թվականին դարձավ անկախ պետություն։ 1925 թվականին Մեքսիկան դիվանագիտական ներկայացուցչություն է բացել Իտալիայում, որը ներկայացնում էր երկրի շահերը նաև Հունգարիայում։ Մեքսիկայում երկրի շահերը ներկայացնող առաջին հունգարացի դիվանագետը եղել է Լասլո Սեչենին՝ Վաշինգտոնում տեղակայված դիվանագիտական ներկայացուցչության ղեկավարը։ 1925 թվականին Լասլո Սեչենին այցելեց Մեքսիկա։

1941 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մեքսիկան խզեց դիվանագիտական հարաբերությունները Հունգարիայի հետ, որոնք վերականգնվեցին 1974 թվականի մայիսի 14-ին։ 1976 թվականի սեպտեմբերին Մեքսիկան դեսպանատուն բացեց Բուդապեշտում։ 2009 թվականի մայիսին երկրները նշել են դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 35 տարին։

## Առևտուր
1960-ական և 1970-ական թվականների ընթացքում հունգարական արտահանումը Լատինական Ամերիկա կազմում էր երկրի արտահանման ընդհանուր ծավալի 6 %-ը, հիմնականում արտահանվում էին արդյունաբերական ապրանքներ և դեղեր։ 1980-ականներին և 1990-ականներին Հունգարիայի արտահանումն այդ երկրներ խիստ նվազել է։ 1990 թվականին Հունգարիայի և Մեքսիկայի միջև ապրանքաշրջանառության ծավալը կազմել է 5 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ 1997 թվականի ապրիլին Հունգարիայի նախագահ Արփադ Գենցը կարևորեց երկու երկրների միջև երկկողմ առևտուրը, որը չորս անգամ ավելացել է մինչև 22,8 միլիոն ԱՄՆ դոլար, որից հունգարական արտահանումը կազմել է 6,1 միլիոն ԱՄՆ դոլար։

Այլ տվյալներով՝ 1996 թվականին Հունգարիայի հիմնական արտահանումը Մեքսիկա կազմել է արդյունաբերական սարքավորումներ, մատակարարումների ընդհանուր ծավալը կազմել է շուրջ 7 միլիոն ԱՄՆ դոլար, մինչդեռ Մեքսիկայից ներմուծումը կազմել է 29 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ 2004 թվականին Մեքսիկայում Հունգարիայի դեսպանը հայտարարել էր, որ ակնկալում է, որ երկու երկրների միջև հարաբերություններն ավելի կամրապնդվեն Եվրոպական միությանը Հունգարիայի անդամակցությունից հետո։ Նա նշել է, որ Մեքսիկան արդեն կարևորությամբ երկրորդ լատինամերիկյան առևտրային գործընկերն է Հունգարիայում։ 2017 թվականին երկու երկրների միջև ապրանքաշրջանառության ծավալը կազմել է 1,6 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։

## Դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
* Հունգարիան դեսպանատուն ունի Մեխիկոյում։
* Մեքսիկան դեսպանատուն ունի Բուդապեշտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարիայի արտաքին քաղաքականություն
Էնեդա Թարիֆա

**Էնեդա Թարիֆա** (, ), ալբանացի երգչուհի։ 2016 թվականին Ստոկհոլմում «Fairytale» («Հեքիաթ») ներկայացրել է Ալբանիան «Եվրատեսիլ 2016» երգի մրցույթում, սակայն եզրափակիչ չի անցել։

## Կենսագրություն
Էնեդա Թարիֆան ծնվել է 1982 թվականի մարտի 30-ին Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում։

1997 թվականին Սաիմիր Չիլիի հետ «Yjet e shpresës» երգով առաջին անգամ մասնակցել է ալբանական «Festivali i Këngës» երաժշտական փառատոնին։ Այդ ժամանակ նրան չի հաջողվել լավագույն եռյակ մտնել։ 2001 թվականին Էնեդան երգել է «Ika larg» ստեղծագործությունը մեկ այլ ալբանական փառատոնում՝ «Kënga Magjike»-ում։

2004 թվականին Ալբանիան առաջին անգամ մասնակցել է «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթին, և «Festivali i Këngës 42» փառատոնը միաժամանակ դարձել է նաև մրցույթի նախընտրական փուլ՝ երկիրը ներկայացնելու համար։ Էնեդա Թարիֆան «Qëndroj» երգով փորձել է հաղթել փառատոնը, սակայն այդ անգամ ապարդյուն. նա կարողացել է միայն հասնել մինչև եզրափակիչ։

2006 թվականին երգչուհին երկրորդ անգամ մասնակցել է «Kënga Magjike» մրցույթին, այս անգամ «Rreth zjarrit tënd» երգով։ Նա 154 միավորով զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։ Հաջորդ տարի Էնեդան կրկին հանդես է եկել «Festivali i Këngës»-ում «E para letër» երգով՝ զբաղեցնելով 10-րդ տեղը։

2007 թվականին երգչուհին «Mos Harro» երգով հանդես է եկել «Polifest» փառատոնում, իսկ 2008 թվականին՝ կրկին «Kënga Magjike» փառատոնում «Zeri im» երգով։ Նա նաև արժանացել է «Çmimi Fun Tune» մրցանակին։

2010 թվականին Էնեդան «Më veten» երգով հաղթել է «Top Fest 2010»-ում։ Այդ նույն թվականին նա դարձել է ալբանական «Top Channel» հեռուստաընկերության «Portokalli» հաղորդման վարողը։
### Եվրատեսիլ 2016
2015 թվականի դեկտեմբերին Էնեդան «Përrallë» երգով ի վերջո հաղթել է «Festivali i Këngës 54» մրցույթում, ինչը նրան իրավունք էր տալիս Ստոկհոլմում ներկայացնելու Ալբանիան «Եվրատեսիլ 2016» երգի մրցույթում։ Փառատոնից հետո տված հարցազրույցում երգչուհին հայտնել է, որ «Եվրատեսիլում» կատարելու համար երգը կթարգմանվի անգլերեն։ Երգի անգլալեզու «Fairytale» («Հեքիաթ») տարբերակը թողարկվել է հոլովակի հետ մարտի 15-ին։

Մրցույթի ժամանակ Էնեդան նաև մտադիր է եղել թողարկել դեբյուտային ալբոմը, որի վրա աշխատում էր։ «Fairytale» երգը մրցույթի եզրափակիչ չի անցել։

## Անձնական կյանք
Երգչուհին ամուսնացած է Էրյոն Զալոշնյայի հետ (), իսկ 2013 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Արիան։

## Տես նաև
* Ալբանիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
* Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգչուհու էջը Ֆեյսբուքում
* Էնեդան՝ Եվրատեսիլ 2016 մրցույթի մասնակից

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ալբանացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Խոսք Րաֆֆու գերեզմանի վրա

**«Խոսք Րաֆֆու գերեզմանի վրա»**, հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1913 թվականին։

1913 թվականի մայիսի 5-ին Թումանյանը արտասանել է այս խոսքը, Հայ գրողների կովկասյան ընկերության նախաձեռնությամբ՝ Րաֆֆու գերեզմանի մոտ տեղի ունեցած հոգեհանգստի արարողության և մեծարման հանդեսի ժամանակ։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի (№ 99) մայիսի 8-ի համարում, այնուհետև` Երևանում`1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության չորրորդ հատորում (էջ 393-394)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1913 գրականությունում
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Օտտո Դիքս

**Օտտո Դիքս** (ամբողջական անուն  . ), գերմանացի գեղանկարիչ և գրաֆիկ։ Նրա ստեղծագործություններում զգալի են էքսպրեսիոնիզմի, դադաիզմի, ֆուտուրիզմի և 20-րդ դարի մյուս ավանգարդ արվեստի ոճերի ազդեցությունները։ Ավելի հայտնի են նրա՝ 1920-ական թվականների և 1930-ական թվականների առաջին կեսերի աշխատանքները՝ ստեղծված «նոր առարկայականություն» ոճավորումով։

## Կենսագրություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներից է։ Եղել է նկարիչների «Դրեզդենյան սեցեսիոն» խմբի ստեղծողներից մեկը։ 1920-ական թվականներին տարված է եղել դադաիզմով և էքսպրեսիոնիզմով։ 1925 – 1930-ական թվականներին Դիքսը համարվել է «Նոր առարկայականություն» գեղարվեստական շարժման հայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։ Այդ շրջանի ամենահայտնի գործերից են «Մեծ քաղաք» (1928թ., Շտուտգարտի գեղարվեստի թանգարան) և «Պատերազմ» (1932թ., Նոր վարպետների պատկերասրահ, Դրեզդեն) եռապատկերները և «Յոթ մահացու մեղք» (1933թ. Կարլսրուեի Կունստհալլե թանգարան), «Մահվան տրիումֆ» (1934թ., Շտուտգարտի գեղարվեստի թանգարան) կտավները։

Նացիստական Գերմանաիայում նկարիչը համարվել է «կուլտուրբոլշևիզմի» և «այլասերված մշակույթի» ներկայացուցիչ։ Մեկնել է գյուղ, որտեղ գաղտնի ստեղծագործել է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին ամիսներին Օտտո Դիքսը հրավիրվել է ֆոլկսշտուրմ, գերեվարվել է ֆրանսիական զորքերի կողմից։ Ազատ է արձակվել 1946 թվականի փետրվարին։

Օտտո Դիքսն ապրել է այն ժամանակներում, երբ Գերմանիան բաժանված էր երկու պետությունների՝ ԳՖՀ և ԳԴՀ։ Երկու հանրապետություններում էլ Օտտո Դիքսին վերաբերել են մեծագույն հարգանքով։ Չնայած Դիքսն ապրել է ԳՖՀ-ում, սակայն բազմիցս եղել է ԳԴՀ-ում (Դրեզդենում՝ Քեսսելսդորֆեր-Շտրասսե 11 հասցեում է գտնվել նրա արվեստանոցը)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Löffler F.* Otto Dix. Leben und Werk. 5. Aufl. Dresden, 1983.
* *Beck R.* Otto Dix. Zeit, Leben, Werk. Konstanz, 1993.
* *Schmidt J.-K.* Otto Dix. Stuttgart, 1999
* *Schubert D.* Otto Dix. 6. Aufl. Reinbek, 2005.
* *Крючкова В. А.* Дикс // Большая российская энциклопедия. Т. 8. М., 2007, с. 746.

## Հղումներ
* Սիրողական կայքէջ՝ նվիրված Օ. Դիքսին
* Օ. Դիքսի տուն-թանգարան Գերեում 

Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի գերմանացի զինվորականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած գերմանացիներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Մորո Ձորո վանքի վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Մորո Ձորո վանք
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Տավուշի մարզի Լուսահովիտ (նախկինում՝ Ծռվիզ) գյուղի հարավարևմտյան ձորակի աջ ափին գտնվող 5-6-րդ դարերին թվագրվող Մորո Ձորո վանքի վիմական արձանագրությունները։ Արձանագրությունների մեծ մասը փորագրվել է 13-րդ դարում։

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Պատկերագիտություն

մինի|Չեզարե Ռիպայի «Իկոնոլոգիա» Գրքի տիտղոսաթերթը (1709 թվականի անգլերեն հրատարակություն)
**Պատկերագիտություն** (հին հունարեն *εικών*՝ նկար և *λόγος*՝ գիտություն), 20-րդ դարի 20-30-ական թվականներին ծագած արվեստի պատմության հետազոտական ուղղության անվանում, որն ուսումնասիրում է գեղարվեստական ստեղծագործության խորհրդանշական կողմերը՝ լրացնելով պատկերագրությանը։

## Մեթոդական կողմեր
Եզրույթն առաջին անգամ կիրառվել է Չեզարե Ռիպայի «Իկոնոլոգիա» (1593) աշխատության մեջ։ 1892 թվականին պատկերագիտական մեթոդիկան հաջողությամբ կիրառել է Ստրասբուրգի գիտնական Աբի Վարբուրգը իր՝ Սանդրո Բոտիչելլիի «Վեներայի ծնունդը» և «Վեներայի թագավորությունը» աշխատանքների վերաբերյալ ատենախոսության մեջ։ Իր պատկերագիտական վերլուծությունն առաջին անգամ ներկայացրել է Հռոմում կայացած արվեստի պատմաբանների տասներորդ միջազգային կոնգրեսի ժամանակ։ Նա նկարագրել է Ֆերարա քաղաքի Սիֆանոյայի պալատում տարվա եղանակները պատկերող որմանկարի վրա կատարած իր աշխատանքը։ Դրա շնորհիվ Վարբուրգը կարողացել է մեկնաբանել այդ որմնանկարի աստղագիտական բովանդակությունը և բարդ սիմվոլիկան։ Պատկերագիտական վերլուծությունը սկսել են լայնորեն կիրառել Վարբուրգ դպրոցի աշակերտները և աշխատակիցները։

Պատկերագիտության հետագա զարգացման գործում մեծ դեր է խաղացել գերմանական ծագում ունեցող ամերիկացի գիտնական Էրվին Պանոֆսկին։ Պանոֆսկին խոսել է կերպարվեստի ստեղծագործությունների և գրական գործերի միջև առկա կապի մասին և նկատել, որ դրանք երբեմն կարող են ուղիղ կապ չունենալ։ Դա խիստ քննադատության է արժանացել ակադեմիական արվեստագետների կողմից։ Նա «ձևի համապատասխանության և խորհրդանշական իմաստի» համապատասխանություն էր փնտրում, ինչի համար օգտագործում էր «գեղարվեստական ինտենցիա» () եզրույթը։ Որպես պատկերագիտության վերլուծության մակարդակ՝ Պանոֆսկին առանձնացրել է սկզբնական կամ բնական բովանդակությունը, որը ներառում է փաստացի և էքսպրեսիվ («գեղարվեստական մոտիվների բնագավառ» կազմող), երկրորդական կամ պայմանական բովանդակություն (կերպարների, սյուժեների և այլաբանությունների բնագավառը կազմող) և ներքին նշանակություն («խորհրդանշական իմաստների» բնագավառ)։ Պանոֆսկին պատկերագիտությունը բաժանել է մի քանի մակարդակի՝ առաջնային կամ բնական, բովանդակություն՝ փաստական և արտահայտչական բաղադրիչով, երկրորդական կամ պայմանական, բովանդակություն՝ կերպարները, սյուժեն և այլաբանությունները ներառյալ, և ներքին նշանակություն՝ խորհրդանշական մոտիվներ։ 

1939 թվականին Պանոֆսկին ստեղծել է գեղարվեստական ստեղծագործություն ներկայացնելու եռաստիճան ծրագիր.
* նախապատկերագիտական վերլուծություն,
* պատկերագիտական վերլուծություն,
* պատկերագիտական մեկնաբանություն։

Ընդ որում, գիտնականը տարբերակել է ստեղծագործության պատկերագիտական վերլուծության երեք մակարդակ. 
* երևութական,
* կարևոր,
* վավերագրական։

Պատկերագիտության տեխնիկան կարևոր է արվեստի պատմության ուսումնասիրությունների մեջ՝ որպես գեղարվեստական-պատմական ստեղծագործությունների տարբեր երևույթների վիզուալ ուսումնասիրության կարևոր գործիք։

## Տես նաև
* Արվեստագիտություն
* Էսթետիկա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Либман М. Я.* Иконология // Современное искусствознание за рубежом: Очерки / Отв. ред. *Б. Р. Виппер*, *Т. Н. Ливанова*. — М.: Наука, 1964. — С. 62—76.
* 

Կատեգորիա:Արվեստի պատմություն
Կատեգորիա:Գեղագիտություն
Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Ջովաննի Բալիոնե

**Ջովաննի Բալիոնե** (, ), Հռոմի բարոկկոյի ուշ մաներիզմի շրջանի երկրորդ կարգի նկարիչ։ Նրա նկարներն այլաբանական էին՝ դիցաբանական և կրոնական թեմաներով։ Երբեմն հանդիպում են նաև դիմանկարներ։ Հետաքրքրվում էր նաև պատմությամբ և արվեստների տեսությամբ։

## Կենսագրություն
Ծննդյան տարեթվի և ամսաթվի մասին ճշգրիտ տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Նոր տվյալներով՝ ծնվել է 1566 թվականին Հռոմում։ Աշակերտել է Ֆրանչեսկո Մորելիին։ Աշխատել է հիմնականում Հռոմում, որտեղ Կլիմենտ 8-րդ և Պավել 5-րդ պապերի կառավարման տարիներին պատվերներ է ստացել եկեղեցու կողմից։

Բալոնեն և նատյուրմորտների վարպետ Տոմազո Սալինին ընկերներ էին։ Երկուսն էլ Կարավաջոի դեմ թշնամաբար տրամադրված արվեստագետների ճամբարից էին։ Բայց դա նրանց չի խանգարել ուսումնասիրել Կարավաջոյի արվեստը և ընդօրինակելով՝ կիրառել սեփական գործերում։

## Ստեղծագործություն
Նկարում էր ֆրեսկոներ, որոնք կարելի է տեսնել Սանտա Մարիա Մաջորեի եկեղեցում։ Բալոնեի կրոնական նկարները ուշ մաներիզմի, ակնհայտ էրոտիկայի և գրեթե հիվանդ սրբերի զմայլանքների տարօրինակ խառնուրդ են։ Բալոնեն գեղարվեստական վարվելակերպի շատ սխալներ է թույլ տվել Սուրբ Սեբաստյանի գնդակահարության և նահատակության նկարում։ Սեբաստյանը նկարում կարծես մազոխիստ լինի, որը հաճույք է ստանում, երբ երկու ժպտացող հրեշտակներ նրա մարմնից հանում են նետերը։

Կարավաջոյի նկատմամբ թշնամական վերաբերմունքն արտահայտվել է Բալոնեի «Աստծո և պրոֆանների սերը» նկարում, որտեղ Բալոնեն անհաջող մեջբերել է Կարավաջոյի «Ամուրը քնեց» նկարը։ Կարավաջոյին ավելի զայրացնելու համար  նկարում սատանային պատկերել է Կարավաջոյի դեմքով։ Ջովանի Բալոնեի գրառումներում հայտնաբերվել են Կարավաջոյին սոդոմականության մեջ մեղադրող նյութեր։

### Գրքեր
* «Հռոմի ինը եկեղեցիները», 1639 թվական
* «Նկարիչների, քանդակագործների, ճարտարապետների և փորագրողների կենսագրություններ», 1642 թվական

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Giovanni Baglione - Hercules at the Crossroads - WGA01156.jpg|«Հերկուլեսը ընտրում է բարու և չարի միջև» կամ «Հերկուլեսը՝ ճանապարհների հատման առաջ»
Պատկեր:Giovanni Baglione - The Divine Eros Defeats the Earthly Eros.jpg|«Երկնային սերը և երկրային սերը»
Պատկեր:G. Baglione San Sebastiano.jpg|«Սուրբ Սեբաստյանի նահատակությունը»


## Տես նաև
* Պատմական գեղանկարչություն
* Կարավաջիզմ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Микеланджело да Караваджо. Документы. Вопоминания современников. М, «Искусство», 1975.

## Արտաքին հղումներ
* ''Orazio and Artemisia Gentileschi'' գրադարանի Մետրոպոլիտեն-թանգարանում կայացած ցուցահանդեսի թվայնացված գրացուցակ, որը նյութեր է պարունակում Բալոնեի մասին (տես ցուցիչը)

Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ
Մուհամեդ Ջամալուդինով

**Մուհամեդ Կազիևիչ Ջամալուդինով** (), Ռուսաստանի դեկորատիվ-կիրառական արվեստի վարպետ, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ։

## Կենսագրություն
1944 թվականից Կազիևիչը աշխատել է Կահիբի շրջանում՝ որպես տարրական դասարանների ուսուցիչ, Ունցուկուլսկի շրջանի Զիրանինսկի տարրական դպրոցի տնօրեն, Ունցուկուլսկի շրջանի Նովոմեխելտինսկայա և Գիմրինսկայա միջնակարգ դպրոցների տեսուչ։

1955 թվականից Կազիևիչը զբաղվել է դեկորատիվ-կիրառական արվեստով։ 1958 թվականին Գոցատլում հիմնել է գեղարվեստի կոմբինատ։ Ավարտել է Մոսկվայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը՝ հմտանալով մետաղի գեղարվեստական մշակման, ինչպես նաև ֆիլիգրանի բարդ և նրբին արհեստի մեջ. վերջինս հետագայում լայնորեն կիրառվել է նրա ստեղծագործություններում։

1970-ական թվականներին մասնակցել է Պետական մանկավարժական ինստիտուտի գրաֆիկական արվեստի ֆակուլտետի աշխատանքների կազմակերպմանը, երկար տարիներ դասավանդել և ղեկավարել Մ. Ջեմալայի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։

Ստեղծագործական տարիների ընթացքում վարպետը ստեղծել է ավելի քան 800 աշխատանք։ Նրա ամենանշանավոր գործերը պահվում են Ռուսաստանի ամենահայտնի թանգարաններում` Կրեմլի զինական պալատում, Ռուսական պետական թանգարանում և այլուր։

## Մրցանակներ և կոչումներ
Կազիևիչն արժանացել է «Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ», «Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ», «Դաղստանի Ինքնավար Խորհրդային Հանրապետության կիրառական արվեստի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչումներին։

Պարգևատրվել է շքանշանով «Դաղստանի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://www.riadagestan.ru/news/politics/rukovodstvo_respubliki_vyrazilo_soboleznovanie_rodnym_i_blizkim_v_svyazi_s_konchinoy_narodnogo_khudozhnika_magomeda_dzhamaludinova/ Ցավակցական ուղերձ Կազիևիչի մահվան կապակցությամբ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր նկարիչներ
Հեյդար Ալիևի մահ և հուղարկավորություն

Հեյդար Ալիևը՝ Ադրբեջանի նախկին նախագահը, մահացել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 12-ին սրտային անբավարարութան պատճառով 80 տարեկան հասակում, ԱՄՆ-ի Քլիվլենդի հիվանդանոցում՝ տեղի ժամը 10-ին։ Դեկտեմբերի 13-ին՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրամանագիր է ստորագրել Հեյդար Ալիևի հուղարկավորության կազմակերպման համար պետական հանձնաժողով ստեղծելու մասին։ Դեկտեմբերի 14-ին հանգուցյալի դին տեղափոխվել է Բաքու։

Հրաժեշտի արարողությունը տեղի է ունեցել 2003 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Հանրապետության պալատում (այժմ՝ Հեյդար Ալիևի պալատ) և ուղիղ եթերով հեռարձակվել է ադրբեջանական հիմնական հեռուստաալիքներով։ Արարողությանը մասնակցել են նախկին և ներկա ադրբեջանական քաղաքական գործիչներ, ինչպես նաև բազմաթիվ միջազգային բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, այդ թվում,
[մինի|[Իլհամ Ալիևը Վլադիմիր Պուտինի հետ թաղման արարողության ժամանակ]]

*  Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը
*  Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը
*  Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը
*  Ղրղզստանի նախագահ Ասկար Ակաևը
*  Վրաստանի նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեն
*  Ուկրաինայի նախագահ Լեոնիդ Կուչման
*  Թուրքիայի նախագահ Ահմեդ Նեդջեթ Սեզերը

և այլք։ Բացի այդ, մի շարք պետությունների ղեկավարներ իրենց ցավակցությունն են հայտնել։ Հեյդար Ալիևին հուղարկավորել են պատվո ծառուղում՝ իր կնոջ՝ Զարիֆա Ալիևայի կողքին։ Հուղարկավորության ժամանակ հրետանային համազարկ է տրվել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2003 մահեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում մահացածներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 12 մահեր
Կատեգորիա:2003 Ադրբեջանում
Ակորդեոնահարը (նկար, Պիկասո)

**«Ակորդեոնահարը»** (), իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի նկարը։ Պատկանում է կուբիզմին։ Յուղաներկով նկարվել է կտավի վրա 1911 թվականի ամռանը։ Գտնվում է Նյու Յորքի Սողոմոն Գուգենհայմի թանգարանում։ Չափերը՝ 130,2 x 89,5 սանտիմետր։

## Պատմություն
1911 թվականի ամռանը Պիկասոն և իր ընկեր Ժորժ Բրաքը ապրել և աշխատել են ֆրանսիական Սերե քաղաքում։ Նրանք փորձեր են կատարել՝ ստեղծելով նկարներ, որոնց հեղինակությունը երբեմն դժվար էր որոշել։ Նրանք կուբիզմի հիմնադիրներն էին և այն հասցրել էին գրեթե ամբողջական վերացության։ Սա սկզբունքորեն նոր արվեստ էր, որը հորինել են Պիկասոն և Ժորժ Բրաքը 1907-1914 թվականներին։ «Ակորդեոնահարը» նկարի սեփականատերերից մեկն այնքան էր շփոթվել, որ նկարի ետևում արված «Céret» գրության պատճառով այդ ստեղծագործությունն ընդունել էր իբրև բնապատկեր։

## Նկարագրություն
Անալիտիկ կուբիզմի ոճով մոխրագույն-օքրիստային երանգով նկարված նկարի վրա դժվար չէ տեսնել նստած ակորդեոնահարի ուրվագծերը, որոնք նշված են բազմաթիվ տեղահանված և ուղղահայաց կառուցված եռանկյունաձև հարթություններով, կիսաշրջանաձև ձևերով և ուղղանկյուններով։ Նկարի կենտրոնում պատկերված է ակորդեոն։ Կարելի է տեսնել նրա մորթին և ստեղները, ինչպես նաև երաժշտի ձախ ձեռքը։ Կտավի ստորին մասում երևում են բազկաթոռի պարույրները։ Եվ չնայած նկարում պատկերված խուսափողական ձևերը և օբեկտները միշտ չէ, որ կարելի է ճշգրիտ որոշել, ակորդեոնահարի ժպտացող դեմքը՝ ուղղված դիտողին, դարձել է նկատելի դետալ։ Կտավի ներքևի ձախ հատվածում նկարիչի ստորագրությունն է՝ «Picasso»։

1937 թվականին կտավը դարձել է Սողոմոն Գուգենհայմի թանգարանի հիմնադիր հավաքածուի մի մասը։ Հավաքածուի սեփականատերը Սողոմոն Գուգենհայմն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1911 նկարներ
Կատեգորիա:Կուբիզմ
Կատեգորիա:Պաբլո Պիկասոյի նկարներ
Ֆերենց Հելբինգ

**Ֆերենց Հելբինգ** (, ), հունգարացի գրաֆիկական նկարիչ, վիմագիր, գեղանկարիչ, պատկերազարդող, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
մինի|справа|300пкс|1920 թվականի հունգարական թղթադրամը 1000 կրոն անվանական արժեքով։ Հեղինակ՝ Ֆերենց Հելբինգ
[մինի|справа|300пкс|Ֆերենց Հելբինգի որմնանկարը [Միշկոլցի հյուրանոցում]]
1892 թվականին Ֆերենցը սկսել է գեղարվեստական գործունեությունը։ Սկզբում զբաղվել է վիմագրությամբ, այնուհետև ուսումնասիրել է գրաֆիկան և կիրառական արվեստ, աշխատել է տպարանում։

Հետագայում նա զբաղվել է գրաֆիկական ձևավորմամբ և պատրաստել մի քանի խոշոր պաստառ կլասիցիզմի և էկլեկտիզմի ոճով՝ օգտագործելով պլաստմասսա, դասական ձևավորում և ոսկյա կամ ներկված ֆոներ։

1906 թվականից Հելբինգը դասավանդել է գրաֆիկայի դպրոցում, այնուհետև կիրառական արվեստի դպրոցում (1910 թվականից) և Գեղարվեստի ակադեմիայում (մինչև 1936 թվականը)։ 1927-1936 թվականներին ղեկավարել է կերպարվեստի դպրոցը։

Ժամանակի ընթացքում մշակել է սեփական գրաֆիկական ոճը, ինչի շնորհիվ դարձել է հունգարական կերպարվեստի առավել հայտնի ներկայացուցիչներից մեկը, եղել է հունգարական առևտրային գրաֆիկայի առաջնամարտիկը։

Եղել է նաև գրքի նկարազարդող, գեղանկարիչ, բազմաթիվ պաստառների, փոստային նամականիշների հեղինակ։ Նա ստեղծել է վիտրաժներ և ֆրեսկոներ (օրինակ՝ Լիլաֆյուրեդի Palace Hotel-ում, Միշկոլցի հյուրանոցում)։

Նրա հեքիաթային, մոդեռն ոճի խորհրդանշական ստեղծագործությունները նման են Վիեննական սեցեսսիոնիզմի ավստրիացի և հունգարացի վարպետների աշխատանքներին։ Նրա որոշ գործեր բավականին էրոտիկ են, ներկայացնում են դիվային կնոջ իդեալական կերպարը, ինչը շատ տարածված էր այդ ժամանակաշրջանում։ Իր գրաֆիկական աշխատանքների, նկարազարդումների, գրքապիտակների, էքսլիբրիսների մեջ նկարիչը հաճախ է օգտագործել ճոխ զարդարանքներ և ծաղկային մոտիվներ։ Նա նկարել և ձևավորել է բազմաթիվ հունգարական թղթադրամներ։

Ֆերենց Հելբինգը մի քանի արդյունաբերական և տպագրական մրցույթների մասնակից է, կիրառական արվեստի և գրաֆիկայի բնագավառում բազմաթիվ հունգարական և արտասահմանյան մրցանակների դափնեկիր։ Նրա որոշ աշխատանքներ այժմ կարելի է տեսնել Հունգարիայի ազգային պատկերասրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Helbing Ferenc

Կատեգորիա:Հունգարացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Թղթադրամների նկարիչներ
Կատեգորիա:Հունգարացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Նամականիշերի դիզայներներ
Սրբանես վանքի վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Սրբանես վանք
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Լոռու մարզի Արդվի գյուղի հյուսիսարևմտյան եզրին գտնվող Սրբանես վանքի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Աննա Օտկե

**Աննա Իվանովնա Օտկե** (, ), ռուս քաղաքական և հասարակական գործիչ, Ռուսաստանի Դաշնային խորհրդի անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1974 թվականին։ 1997 թվականին ավարտել է բակալավրիատը, 1999 թվականին՝ Ժողովուրդների բարեկամության ռուսական համալսարանի միջազգային իրավունքի ամբիոնի մագիստրատուրան։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու է, ատենախոսության թեման է՝ «ԱՊՀ մասնակից երկրների էկոլոգիական անվտանգության միջազգային իրավական հայցակետերը»։

2005 թվականից մինչև 2009 թվականը աշխատել է Չուկոտայի ինքնավար շրջանի նահանգապետի և կառավարության աշխատակազմում՝ որպես տարածաշրջանի բնիկ փոքրաթիվ ժողովուրդների գործերի վարչության գլխավոր մասնագետ։

2009 թվականից մինչև 2013 թվականը աշխատել է Չուկոտայի լեռնաերկրաբանական ընկերություն ՓԲԸ-ում՝ որպես սոցիալական զարգացման գծով մենեջեր։

2011 թվականից Չուկոտկայի բնիկ փոքրաթիվ ժողովուրդների ասոցիացիա տարածաշրջանային հասարակական կազմակերպության նախագահն է։

2013 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Չուկոտկայի ընտրված նահանգապետ Ռոման Կոպինը Դաշնային Խորհրդում տարածաշրջանի Գործադիր իշխանության ներկայացուցիչ է նշանակել Աննա Օտկեին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ
Իմիգոնգո

thumb|Իմիգոնգո որմնանկարները Ֆրանսիայի Սեն-Դյե դե Վոժ քաղաքում կազմակերպված միջազգային աշխարհագրական փառատոնի ժամանակ

**Իմիգոնգո**, դեկորատիվ արվեստի հայտնի ոճ Ռուանդայում, ռուանդական ինքնօրինակ մշակույթի նմուշ։ Իմիգոնգո նկարները երփներանգ և ռելիեֆային են՝ տարբեր չափերի երկրաչափական կամ պարուրաձև նախշերով։ Իմիգոնգոյի արվեստով ավանդաբար զբաղվում են ռուանդացի կանայք։ Տեղացիները իմիգոնգոն օգտագործում են տարբեր արարողությունների ժամանակ կացարանները զարդարելու համար։

## Ստեղծում և տարածում
Ռուանդացիների ցեղասպանությունից հետո իմիգոնգոյի արվեստը հայտնվել է վերացման եզրին։ Դրա վերականգնմամբ զբաղվում է 2000 թվականին Կիրեխում հիմնադրված «Կակիրա» կանանց կոոպերատիվը։ Կիրեխում շատ տների պատեր զարդարված են իմիգոնգո ոճով։ Իմիգոնգո ստեղծագործությունները տարածված են զբոսաշրջիկների շրջանում` որպես ռուանդական հուշանվերներ։ Իմիգոնգո արվեստի ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել ԱՄՆ-ում և Ֆրանսիայում։

Իմիգոնգո ոճի առաջին նկարներn ի հայտ են եկել 19-րդ դարում։ Ըստ Կիրեխում տարածված կարծիքի՝ այս ոճը ստեղծել է արքայազն Կակիրան՝ Կիբունգո նահանգում Գիսակիի կառավարիչ Կիմենի որդին, որը մտահոգված էր կացարանի զարդարանքով։

## Պատրաստում
Իմիգոնգոյի պատրաստման ժամանակ օգտագործվում են գոմաղբ և օրգանական ծագման ներկանյութեր։ Իմիգոնգոն հիմնականում ստեղծվում է համատեղ աշխատանքի միջոցով՝ աշխատանքի բաժանմամբ։ Սկզբից փայտե տախտակի վրա կովի գոմաղբով ռելիեֆային շերտն են ստեղծում։ Չորանալուց հետո մի քանի գունավոր շերտ են ավելացնում։ Իմիգոնգոյի հիմնական գույներն են սևը, կարմիրն ու սպիտակը։ Սպիտակ ներկը պատրաստվում է կաոլինից, կարմիրը՝ օքրայի և կավի խառնուրդով, սևը՝ բանանի կլեպով և հալվեով։ Աստիճանաբար իմիգոնգոյում կիրառվում են այլ գույներ ևս, օգտագործվում են ավելի արդիական, նորարարական եղանակներ, որոնք փոխանցում են ռուանդական բնապատկերը, բուսական և կենդանական աշխարհի, ռուանդացիների ոգին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Philip Briggs, Janice Booth. Ruanda
* Lonely Planet. East Africa

## Արտաքին հղումներ
* Իմիգոնգո նկարները օգնում են ռուանդուհիներին գումար աշխատել
* «More about Imigongo», *Ջոն Փուգը Ռուանդայում*
* The New Times 

Կատեգորիա:Դեկորատիվ-կիրառական արվեստ
Կատեգորիա:Կերպարվեստ
Կատեգորիա:Ռուանդա
Կատեգորիա:Ռուանդայի մշակույթ
Խորակերտի վանքի վիմական արձանագրությունների ցանկ

300px|մինի|աջից|Խորակերտի վանք
Ստորև ներկայացված է Լոռու մարզի Ջիլիզա գյուղում Լալվար լեռան արևմտյան փեշերին գտնվող Խորակերտի վանքի վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Արևի պատը և Լուսնի պատը

**Արևի պատը և Լուսնի պատը** (), կերամիկայից պատրաստված որմնանկարներ, որոնց ձևավորումը կատարել է կատալոնացի նկարիչ Խոան Միրոն՝ Փարիզում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի շինության համար։ 1955 թվականին աշխատանքները կազմակերպել է կերամիկայի մասնագետ Ջոզեֆ Յորնես Արտիգասը։ Սկզբնապես դրանք տեղադրվել էին Փարիզի Ֆոնտենոյ հրապարակում, բայց այնուհետև տեղափոխեցին հատուկ դրանց համար ստեղծված կառույց՝ թթվային անձրևներից պաշտպանելու համար։

## Պատմություն
1910 թվականին Խուան Միրոն և Ջոզեֆ Յորնես Արտիգասը հանդիպել են Բարսելոնայում՝ նկարիչ Ֆրանսիսկ Գալիի (1880–1965) արվեստի դպրոցում։
1940-ականներին Միրոն և Ջոզեֆը սկսել են համագործակցել և ստեղծել կերամիկայից պատրաստված մեծ որմնանկարներ։ Այդպիսի որմնանկարներից է Բարսելոնա-Էլ Պրատ միջազգային օդանավակայանի կերամիկ պատը կամ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կառույցը Փարիզում։ Այս աշխատանքները Միրոյի լեքսիկոն են ներմուծել կրակի և հողի արվեստի հիմնական որակները։
1955 թվականին Խուան Միրոն առաջարկ է ստացել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից՝ Փարիզում նրանց կառուցվելիք գլխավոր գրասենյակի ձևավորման աշխատանքներին մասնակցելու։ Նրան տրամադրվել են համաժողովների սրահների արտաքին պատերը, երկու ուղղահայաց պատեր՝ 3 մետր բարձրությամբ և, համապատասխանաբար, 7 և15 մետր երկարությամբ։ Միրոն առաջարկել է կերամիկ որմնանկար պատրաստել Յորենս Արտիգասի հետ։
1956 թվականին Միրոն սկսել է որմնանկարի աշխատանքները Պալմա դե Մալյորկայի իր ստուդիայում։ Հաջորդ տարի նա Յորենսի հետ ուղևորվել է Ալտամիրա (քարանձավ), որտեղ տեսնելով «աշխարհի առաջին որմնանկարը»՝ ոգեշնչվել են։
Նրանք այցելել են Սանտա Ջուլիանայի վանքը և տաճարային եկեղեցին, ինչպես նաև Կատալոնական արվեստի ազգային թանգարան։

### Կառուցում
Ոգեշնչվելով՝ Միրոն ուղևորվել է Գալյիֆա՝ Արտիգասի արհեստանոց՝ որմնանկարի աշխատանքները շարունակելու համար։ Դրա համար պահանջվել է 35 բլոկ, 25 տոննա փայտ, 4 տոննա ավազաքար և 200 կիլոգրամ էմալ։ Աշխատանքն ավարտելուց հետո մաս առ մաս տեղափոխվել է Փարիզ։ Ճիշտ է, նա նախկինում մեծ ձևաչափերի աշխատանքներ կատարել էր, բայց սա կերամիկայով աշխատելու նրա առաջին փորձն էր։ Արտիգասի շնորհիվ նրանք կարողացել են գտնել կերամիկան թրծելու տեխնիկական հնարավորություններ, որպեսզի ստանան ժամանակի նկարների նման ֆոնային հյուսվածքներ։ Որոշվել է կոմպոզիցիան ստեղծել Արևի և Լուսնի թեմաներով։

### Հանդիսավոր բացում
Երկու խճանկարները տեղում հավաքվել են հատուկ տեխնիկների թիմի կողմից՝ Արտիգասի և Միրոյի անմիջական ղեկավարությամբ։ 1958 թվականին կատարվել է աշխատանքների հանդիսավոր բացումը. դրանք արժանացել են բարձր գնահատականի։ Դրանցից մեկը՝ «Արևի պատը» հաղթել է Guggenheim հիմնադրամի երկամյա մրցանակը։ Միրոն այնուհետև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համար ձևավորել է Պաբլո Պիկասոյի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մեդալը։

### Պահպանում
Սկզբում պատերը դրսում էին տեղադրված, բայց այնուհետև տեղափոխվել են փակ տարածություն՝ դրանք թթվային անձրևից պաշտպանելու համար։

## Մրցանակներ և ճանաչում
* 1958 - «Արևի պատը» հաղթել է Guggenheim հիմնադրամի երկամյա մրցանակը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1958 նկարներ
Կատեգորիա:Արվեստ
Կատեգորիա:Արվեստի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Վանաձորի սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վիմական արձանագրություններ

300px|մինի|աջից|Վանաձորի սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Վանաձոր քաղաքում գտնվող Վանաձորի սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վիմական արձանագրությունները՝

## Արձանագրություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիմական արձանագրություններ
Արամ Կարակոզով

**Արամ Գրիգորի Կարակոզով** (), ավիացիոն և տիեզերական բժշկագիտության բնագավառի գիտնական։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր։ Բժշկական ծառայության գնդապետ։

Գրիգոր Արամի Կարակոզովի որդին։

## Կենսագրություն
Արամ Կարակոզովը ծնվել է 1968 թվականի հունվարի 3-ին Կիրովաբադ (Գանձակ) քաղաքում։ 1991 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ Կիրովի ռազմաօդային ուժերի ռազմաբժշկական ակադեմիան (օդուժի համար բժիշկների պատրաստման ֆակուլտետ)։ 1999 թվականից  աշխատել է Ներքին բժշկության և գաստրոէնտերոլոգիայի կանխարգելման բաժնում, Մոսկվայում աշխատում է որպես թերապևտ։

Ուսումնասիրել է օդային թռիչքների գործոնների ազդեցությունը օդաչուների սիրտանոթային համակարգի վրա, բացահայտել զարկերակային գերճնշման սկզբնական ձևերի ընթացքի առանձնահատկությունները թռիչքային անձնակազմի վրա։ Առաջինն է օգտագործել զարկերակային ճնշման ստատոէրգոմետրիայի և համակարգված վերահսկման զուգակցված եղանակը, մշակել սիրտանոթային համակարգի հիվանդությամբ տառապող օդաչուների ֆունկցիոնալ վիճակի ախտորոշման եղանակ։ Մասնակցել է տիեզերքից վերադարձող տիեզերագնացների բժշկական սպասարկմանը։ Հեղինակ է մենագրությունների և ուսումնամեթոդական ձեռնարկների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Բժշկական ծառայության գնդապետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Հովակիմ Խոնդկարյան

**Հովակիմ Ավետի Խոնդկարյան** (), հայ բժիշկ, նյարդախտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Հովակիմ Խոնդկարյանը ծնվել է 1900 թվականին, Մոխրաթաղ գյուղում (ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան)։ 1927 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1937-1941 թվականներին՝ Սեմաշկոյի անվան կենտրոնական կլինիկական հիվանդանոցի նյարդաբան, 1941-1945 թվականներին աշխատել է էվակոհոսպիտալում, 1945-1956 թվականներին՝ ԽՍՀՄ հաղորդակցության ճանապարհների նախարարության կենտրոնական կլինիկական հիվանդանոցի վարիչ, ապա՝ գիտական ղեկավար, 1956 թվականից՝ ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի Նյարդաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի նյարդային վարակների կլինիկական բաժանմունքների վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են նյարդային համակարգի՝ հիմնականում ցրված և կողմնային ամիոտրոֆիկական կարծրախտի դանդաղ վարակների հիմնահարցերին, 
նեյրոինֆեկցիաների ուսումնասիրությանը, demyelination- ին և նեյրոդեգեներատիվին։ Խոնդկարյանը զբաղվել է կլինիկայի ախտորոշմամբ և ամիոտրոֆիկ կողային սկլերոզի պաթոլոգիական անատոմիայով։

Հեղինակ է մի շարք գիտական աշխատությունների, որից 6-ը մենագրություն։

Հովակիմ Խոնդկարյանը մահացել է 1986 թվականին, Մոսկվայում։ Թաղված է Դոնսկոյի վանքի գերեզմանատանը (Մոսկվա)։

## Երկեր
* Боковой амиотрофический склероз: (Гистопатологическое исследование), О. А. Хондкариан, Москва: Медгиз, 1957.
* Боковой амиотрофический склероз. О. А. Хондкариан, Т. Л. Бунина, И. А. Завалишин; АМН СССР, Академия медицинских наук СССР. Москва: Медицина, 1978.
* Состояние нервной системы при хронических заболеваниях почек, Т. Г. Глориозова, О. А. Хондкариан, Г. П. Шульцев; Ред. Е. В. Шмидт; АМН СССР, Академия медицинских наук СССР. Москва: Медицина, 1980.
* «Рассеянный склероз», М., 1987 (համահեղինակ).

## Գրականություն
Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер., 1998 - 276 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ նյարդախտաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռոբերտ Կարախանյան

**Ռոբերտ Կարապետի Կարախանյան** (), հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (2001):

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Կարախանյանը ծնվել է 1945 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, Ախալքալաքում։ 1967 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1968 թվականից աշխատում է Երևանի պետական համալսարանի պինդ մարմնի ֆիզիկայի ամբիոնում։

Աշխատանքները վերաբերում են էլեկտրոնային դիֆրակցիայի միջոցով նյութի բյուրեղային կառուցվածքի, բյուրեղներում էլեկտրոնների դինամիկական ցրման երևույթների, նանոչափական նյութերի էլեկտրոնամանրադիտակային ուսումնասիրմանը։ Կարախանյանը հայտնաբերել է էլեկտրոնների կրկնակի դիֆրակցիայի երևույթը կատարյալ միաբյուրեղներում, ստացել է գերցանցեր կազմող նանոմասնիկների կրկնակի գծային շղթաներ։ Հեղինակ է բյուրեղագիտության, համահեղինակ՝ ֆիզիկայի ուսումնական ձեռնարկների։

## Անդամակցություն
* Բյուրեղագետների միջազգային ընկերության անդամ (1994)։
* Էլեկտրոնային միկրոսկոպիայի հայկական ընկերության անդամ (1992)։
* Եվրոպական ընկերության անդամ (2003)։

## Երկեր
* Караханян, Роберт Карапетович (1994) *Электронографическое исследование структуры кристаллов и динамического рассеяния электронов.* Doctor of Sciences thesis, Институт прикладных проблем физики НАН РА.
*Ատոմային ֆիզիկա։ (Լաբորատոր աշխատանքներ), Երևանի պետական համալսարանԱտոմային ֆիզիկայի ամբիոն, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակություն, 2004 (համահեղինակ)։
* Բյուրեղաֆիզիկա։ (Գործնական աշխատանքներ), Կարախանյան Ռոբերտ Կարապետի, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակություն, 2008։
* Բյուրեղագիտություն։ Դասախոսություններ, Երևանի պետական համալսարան, Երևան, Ֆենոմեն, 2013 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Blow Your Mind (Mwah)

**«Blow Your Mind (Mwah)»**, բրիտանացի երգչուհի Դուա Լիպայի երգը նրա «Dua Lipa» ստուդիական ալբոմից։ Թողարկվել է 2016 թվականի օգոստոսի 26-ին որպես ալբոմի չորրորդ սինգլ։ Այն դեբյուտ է կատարել 50-րդ հորիզոնականով և հասել է 30-րդ հորիզոնական UK Singles Chart-ում։ ԱՄՆ-ում այն զբաղեցրել է 72-րդ հորիզոնականը Billboard Hot 100-ում, որը դարձել է այդ չարթում Լիպայի առաջին երգը։ Այն նաև գլխավորել է Billboard-ի Dance Club Songs-ը, որը դարձել է Լիպայի առաջին համար մեկ երգը այդ չարթում։

## Տեսահոլովակ
«Blow Your Mind (Mwah)» երգի տեսահոլովակի ռեժիսորն է Քինգա Բուրզան։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի սեպտեմբերի 12-ին։ Տեսահոլովակում ներկայացված են Լիպան և այլ կանայք։ Նրանց մոտ ԼԳԲՏ համայնքի դրոշն է։ Նրանք պարում են Լոնդոնյան հայտնի Բարբիկան շենքում։

## Երգացանկ
***Թվային ներբեռնում**
#«Blow Your Mind (Mwah)»՝ 2:58

***Թվային ներբեռնում՝ ակուստիկ**
#«Blow Your Mind (Mwah)» (ակուստիկ)՝ 2:39

***Թվային ներբեռնում՝ ռեմիքսների մինի ալբոմ**
#«Blow Your Mind (Mwah)» (Alex Metric ռեմիքս)՝ 5:00
#«Blow Your Mind (Mwah)» (Karma Kid ռեմիքս)՝ 3:35
#«Blow Your Mind (Mwah)» (Night Moves ռեմիքս)՝ 4:09
#«Blow Your Mind (Mwah)» (Black Saint ռեմիքս)՝ 5:35

## Չարթեր

### Շաբաթական չարթեր

### Տարեվերջյան չարթեր

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դուա Լիպայի երգեր
Վերա Բիրյուկովա

**Վերա Լեոնիդովնա Բիրյուկովա** (, ), ռուս մարմնամարզուհի, Ռուսաստանի գեղարվեստական մարմնամարզության հավաքականի անդամ, 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կենսագրություն
Վերա Բիրյուկովան ծնվել է 1998 թվականի ապրիլի 11-ին Օմսկում։ Մարմնամարզությամբ զբաղվել սկսել է հինգ տարեկանում։ Առաջին մարզիչը եղել է Նատալյա Գլեմբան։ Վերա Բիրյուկովան սովորել է Օմսկի № 61 և 125 դպրոցներում (սպորտային թեքումով)։ Մարզիչները եղել են Օքսանա Կուրգանսկայան, Ելենա Արայսը, Վերա Շտելբաումսը։

## Ձեռքբերումներ
* Ռուսաստանի գավաթակիր Օմսկի հավաքականի կազմում – 2013
* 2014 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն խմբային վարժություններում – ոսկի
* Աշխարհի գավաթի էտապ Կազան 2016 – ոսկի (բազմամարտ), ոսկի (օղակներ և գուրզեր), արծաթ (ժապավեններ)
* Աշխարհի գավաթի էտապ Բաքու 2016 – ոսկի (բազմամարտ), ոսկի (օղակներ և գուրզեր), արծաթ (ժապավեններ)
* Ամառային օլիմպիական խաղեր 2016 – ոսկի (բազմամարտ)

## Պարգևներ
* Բարեկամության շքանշան (25 օգոստոսի, 2016 թվական) – *2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում (Բրազիլիա) 31-րդ Օլիմպիական խաղերում մարզական բարձր ձեռքբերումների, հաղթանակի նկատմամբ կամքի և նպատակասլացության համար*
* «Մարտական համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալ (2016)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Центр художественной гимнастики г. Омск
* Gimnastika.pro
* Вера Бирюкова: «В нашем виде спорта не нужен никакой допинг. Художественная гимнастика — это грация, пластика, зрелищность»
* Олимпиада-2016: умопомрачительная красотка из России, Усэйн Болт не впечатлил маму, Исинбаева заочно выиграла Олимпиаду
* Девушка Олимпиады. Вера Бирюкова
* Первый веб-журнал о самом красивом и женственном виде спорта

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Մարիա Տոլկաչյովա

**Մարիա Յուրևնա Տոլկաչյովա** (, ), ռուս մարմնամարզուհի, օլիմպիական չեմպիոն խմբային վարժություններում (2016), աշխարհի յոթակի, Եվրոպայի հնգակի և Եվրոպական խաղերի եռակի չեմպիոն։ Ռուսաստանի Դաշնության սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կարիերա
Մարիա Տոլկաչյովան ծնվել է 1997 թվականի օգոստոսի 8-ին Մոսկվայի մարզի Ժուկովսկի քաղաքում։ Գեղարվեստական մարմնամարզությամբ զբաղվել սկսել է Օրեխովո-Զուևոյի մարզադպրոցում՝ Վալենտինա Կռիլովայի մոտ։ 2007 թվականին տեղափոխվել է Ժուկովսկի քաղաքի «Մետեոր» օլիմպիական ռեզերվի մանկապատանեկան մարզադպրոց՝ մարզիչ Տատյանա Գոլովինայի մոտ։ 2012 թվականին սկսել է մարզվել Աննա Դյաչենկոյի մոտ Օլիմպիական նախապատրաստման կենտրոնում։

2014 թվականին Մարիա Տոլկաչյովան դարձել է Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն խմբային վարժություններում։

2015 թվականին դարձել է Եվրոպական I խաղերի երկակի չեմպիոն (խմբային և 5 ժապավեններով վարժություններ), ապա նվաճել երկու ոսկե (բազմամարտ և գորզերով/օղակներով վարժություններ) և մեկ արծաթե (ժապավեններով վարժություններ) մեդալներ Շտուտգարտում անցկացվող աշխարհի առաջնությունուն՝ ստանալով արտոնագիր 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացվելիք Ամառային օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար։

2016 թվականին Մարիա Տոլկաչյովան հաղթել է Հոլոնում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությունում, ինչպես նաև դարձել օլիմպիական չեմպիոն՝ Ռիո դե Ժանեյրոյում ելույթ ունենալով խմբային բազմամարտում (նրանից բացի, Ռուսաստանի թիմի կազմում ընդգրկված էին Վերա Բիրյուկովան, Անաստասիա Բլիզնյուկը, Անաստասիա Մաքսիմովան և Անաստասիա Տատարևան)։

2017 թվականին Պեզարոյում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում Ռուսաստանի թիմը նորացված կազմով (Անաստասիա Բլիզնյուկ, Եվգենյա Լևանովա, Քսենյա Պոլյակովա, Անաստասիա Տատարևա, Մարիա Տոլկաչյովա) նվաճել է երկու ոսկե (բազմամարտ և վարժություններ երեք գնդակով/երկու պարանով) և մեկ արծաթե մեդալ (վարժություններ հինգ օղակներով)։

## Պարգևներ
* Բարեկամության շքանշան (25 օգոստոսի, 2016 թվական) – *2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում (Բրազիլիա) 31-րդ Օլիմպիական խաղերում մարզական բարձր ձեռքբերումների, հաղթանակի նկատմամբ կամք և նպատակասլացություն ցուցաբերելու համար*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Ready at Dawn

**Ready at Dawn Studios**, ամերիկյան տեսախաղեր մշակող ընկերություն, որը տեղակայված է Իրվայնում և այն կազմված է Naughty Dog-ի և Blizzard Entertainment-ի անդամներից։ Ստեղծվել է 2003 թվականին, և հիմնականում աշխատել է PlayStation Portable (PSP)-ի համար նախատեված խաղերի վրա։ Ընկերությունը հիմա արբայնակային ուսումնարաններ ունի Պորտլենդ (Օրեգոն), որը նախատեսված է ԱՀ-ների և խաղային համակարգերի խաղերի զարգացմանը։

## Պատմություն
Ready At Dawn-ին հիմադրվել է 2003 թվականին Կալիֆոռնիա նահանգի Իրվայն քաղաքում, Ռու Վեերասուրիյաի, Անդրեա Պեսսինոի, Դիդյե Մակենֆանտի կողմից։ Նրանք ներկայացրեցին իրենց առաջին խաղ՝ Daxter 2006 թվականին։ Ընկերությունը ավարտեց աշխատանքը իր երկրորդ խաղի վրա, որ կոչվում էր՝ God of War: Chains of Olympus։ 2008 թվականի հունիսին հաստատվեց, որ դադարում է PSP համար խաղերի մշակումը և Sony-ին վերադարձրեց համապատասխան մշակման փաթեթներ։ Այնուամենայնիվ, հաղորդումները պնդում են, որ ծրագրավորողները վերադառնալուց հետո ստացել են նոր զարգացման փաթեթներ։ Նրանց հաջորդ խաղը, որը նախատեսված էր PSP-ի համար դարձավ God of War: Ghost of Sparta-ը, որը մշակվել էր Sony's Santa Monica Studio-ի հետ, որում օգտագործվել է նոր խաղային շարժիչ։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ready At Dawn-ը թողարկեց God of War: Origins Collection խաղը PlayStation 3-ի համար։

2009 թվականի հոկտեմբերին, Ready At Dawn սկսեց աշխատել նոր խաղային շարժիչի վրա։ Ասվում է, որ Ready At Dawn Engine-ը ամբողջովին կենտրոնացված է խաղային համակարգերի համար և նրանում ներառված են այլ գործիքների փաթեթներ, որոնք չեն պահանջում հավելյալ լիցենզիաներ։ Այդ գործիքները իրենց մեջ են կրում են, 3D պատկերների խմբագրում, աուդիո, օգտատիրոջ միջերես և ակտիվների օգտագործման ղեկավարում։ 2010 թվականի հուլիսին, հայտարարվեց, որ Ready At Dawn-ը հեռացրել է 13 աշխատակիցների, նշելով, որ դժվարություններ են առաջացրեկ նախագծերի միջև ֆինանասավորում գտնելու համար։ 2012 թվականին, ընկերությունը սկսեց մշակել խաղային շարժիչ, որը նախատեսված էր խաղային համակարգերի համար։

## Խաղեր
* 2006 — Daxter — PSP
* 2008 — God of War: Chains of Olympus — PSP
* 2008 — Okami 
* 2010 — God of War: Ghost of Sparta — PSP
* 2011 — God of War: Origins Collection — PlayStation 3
* 2015 — The Order: 1886 — PlayStation 4
* 2017 — Deformers — PlayStation 4, Windows, Xbox
* 2017 — Lone Echo — Oculus Rift
* 2017 — Echo Arena — Oculus Rift
* 2018 — Echo Combat — Oculus Rift

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2003 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:2003 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համակարգչային խաղերի արտադրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Can’t Be Tamed

«**Can’t Be Tamed**», ամերիկացի երգչուհի Մայլի Սայրուսի երգը, որը թողարկվել է նրա երրորդ՝ *[[Can’t Be Tamed (ալբոմ)|Can’t Be Tamed]]* (2010) ալբոմում։

Ալբոմի թողարկվելուց մեկ ամիս անց՝ երգը հրապարակվել է որպես սինգլ (այսինքն երգը դարձել է ալբոմի առաջատար սինգլ)։

ԱՄՆ-ում երգը բարձրացել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի 8-րդ հորիզոնականին։ Մեծ Բրիտանիայի ազգային հիթ-շքերթում (UK Singles Chart) սինգլը բարձրացել է 13-րդ հորիզոնականի։

## Ստեղծման պատմություն
Մայլի Սայրուսը երգը գրել է Թիմ Ջեյմսի և Անտոնինա Արմատոյի հետ, որոնք հետո հանդես են եկել որպես երգի պրոդյուսերներ (Rock Mafia պրոդյուսերական թիմի կազմում)։ Մայլին նրանց հետ համագործակցել է նաև ավելի վաղ՝ *[[Breakout (ալբոմ)|Breakout]]* (2009) ալբոմը թողարկելու ժամանակ։ Նրանք նույն կազմով գրել են նաև «7 Things» երգը։

## Երգի սյուժեն
Երգը ձայնագրվել է Hollywood Records լեյբլում, իսկ լեյբլի աշխատակազմն ասել է, որ «Can’t Be Tamed» սինգլն «ինքնաթույլատրող և ինքնահաստվող» () երգ է, որում Մայլին հայտարարում է, որ տղաների հետ ունեցած իր հարաբերությունները պետք է իրեն հավատարիմ մնան և հավանաբար այն կդառնա հիմն՝ իր երկրպագուների համար։»

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի ռեժիսորը Ռոբերտ Հեյլսն է, իսկ պարուսույցը՝ Ջամալ Սիմսը, որը նաև Սայրուսի "Hoedown Throwdown" տեսահոլովակի պարուսույցն է։ Տեսահոլովակը նկարահանվել է 2010 թվականի ապրիլի 10-11-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ Քալվեր Սիթիում գտնվող Sony Studios-ում։

Songfacts երաժշտական կայքն այսպես է բնութագրում տեսահոլովակի դեպքերը.

## Հիթ-շքերթ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Մայլի Սայրուսի երգեր
Կատեգորիա:2010 երգեր
Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահ

**Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահ** (), սրահ, որը նվիրված է անգլիական ֆուտբոլի հայտնի ֆուտբոլիստներին և մարզիչներին։ Այն գտնվում է Մանչեստրի ֆուտբոլի ազգային թանգարանում (Անգլիա)։ Փառքի սրահում նոր անդամների ներառման արարողակարգը, որը համեմատում են «Օսկար» մրցանակաբաշխության հետ, անց է կացվում ամեն տարի հոկտեմբեր ամսին։

Անգլիական փառքի սրահի անդամներն ընտրվում են մի խումբ փորձագետների կողմից, որոնց մեջ ներառվում են այնպիսի հայտնի անհատականություններ, ինչպիսիք են սըր Տրեվոր Բրուքինգը, սըր Բոբի Չարլթոնը, սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը, Մարկ Լոուրենսոնը, Գարի Լինեկերը։ Սրահի անդամ կարող է դառնալ այն ֆուտբոլիստը կամ ֆուտբոլային մարզիչը, որը 30 տարեկան է և խաղացել է Անգլիայում ոչ պակաս, քան 5 տարի։ Այս կանոնի միակ բացառությունը դարձել է Դունկան Էդվարդսը, որը մահացել է 21 տարեկան հասակում` 1958 թվականի մյունխենյան ավտովթարի հետևանքով (որը, սակայն, խաղացել էր Մանչեսթր Յունայթեդում 5 տարի)։

Անգլիական Ֆուտբոլի փառքի սրահը բաց է Ֆուտբոլի ազգային թանգարանի բոլոր այցելուների համար։ 2005 թվականին լույս է տեսել Ռոբսոն Բուքսի «Փառքի սրահ, ֆուտբոլի մեծագույն հերոսները. Ֆուտբոլի ազգային թանգարանի փառքի սրահը» գիրքը։

## Առաջին մրցանակաբաշխություն. 2002 թվական
### Ֆուտբոլիստներ
*  Գորդոն Բենքս
*  Ջորջ Բեսթ
*  Փոլ Գասկոին
*  Ջիմմի Գրիվզ
*  Կենի Դագլիշ
*  Ուիլյամ Դին
*  Փիթեր Դոխերտի 
*  Էրիկ Կանտոնա
*  Քևին Քիգան
*  Դենիս Լոու
*  Նետ Լոֆթհաուս
*  Դեյվ Մակայ
*  Բոբբի Մուռ
*  Սթենլի Մեթյուզ
*  Բիլլի Ռայթ 
*  Բրայան Ռոբսոն
*  Թոմ Ֆիննի
*  Ջոննի Հեյնս 
*  Ջոն Չարլզ
*  Բոբի Չարլթոն
*  Պիտեր Շիլթոն
*  Դունկան Էդվարդս

### Կին ֆուտբոլիստներ
*  Լիլի Պարր

### Մարզիչներ
*  Մետ Բեսբի
*  Բրայան Կլաֆ
*  Ալեքս Ֆերգյուսոն
*  Բոբ Փեյսլի
*  Ալֆ Ռամսեյ
*  Բիլ Շենկլի

## 2003 թվական
### Ֆուտբոլիստներ
*  Ալան Բոլլ
*  Դեննի Բլանչֆլաուեր
*  Պատ Ջենինգս
*  Թոմաս Լոուտոն
*  Գարի Լինեկեր 
*  Սթեն Մորտենսեն 
*  Պետեր Շմեյխել
*  Արթուր Ուորթոն

### Կին ֆուտբոլիստներ
*  Հոուփ Փաուել

### Մարզիչներ
*  Հերբերտ Չեպմեն
*  Սթեն Քալլիս
*  Բիլլ Նիկոլսոն
*  Բոբբի Ռոբսոն

## 2004 թվական
### Ֆուտբոլիստներ
*  Թոնի Ադամս
*  Վիվ Անդերսոն
*  Բիլլի Բրեմներ
*  Ռոյ Քին
*  Ուիլֆ Մէննիոն
*  Ջեֆ Հերսթ
*  Ալան Շիրեր

### Կին ֆուտբոլիստներ
*  Սյու Լոպես

### Մարզիչներ
*  Դարիո Գրադի
*  Դոն Ռևի

### Հատուկ կատեգորիա. ֆուտբոլի դեսպան

## 2005 թվական
### Ֆուտբոլիստներ
*  Ջոն Բարնս
*  Քոլին Բելլ
*  Ջեք Չարլթոն 
*  Ռայան Գիգզ
*  Ալեքս Ջեյմս
*  Բերտ Թրաութման
*  Իան Ռայթ

### Կին ֆուտբոլիստներ
*  Դեբի Բեմփթոն

### Մարզիչներ
*  Հովարդ Քենդալ
*  Ուոլթեր Ուինթերբոտոմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Փառքի սրահներ