Բլանշ Թեբոմ

**Բլանշ Թեբոմ** (), ամերիկացի օպերային մեցցո-սոպրանո, վոկալի ուսուցիչ, օպերային ռեժիսոր։ Հանդիսանում էր ամերիկյան օպերային երգչուհիների առաջին սերնդի ներկայացուցիչներից, որոնք ունեցել են խիստ հաջողակ միջազգային կարիերա։ Իր հայրենի երկրում սերտ կապ է ունեցել Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերայի հետ, որը տևել է 22 տարի։ «*Opera News»* ամսագրում գրել էին․ «Լինելով հավակնոտ գեղեցկուհի թավշյա, դրամատիկ մեցցոյով, Թեբոմն այնքան բնական է դիտվում օպերայում․ նա բեմը լցնում է հին դպրոցը ներկայացնող դիվայի նրբագեղ հպարտությամբ, հաճուքով օգտագործելով *femmes du monde* դերեր կատարելու հնարավորությունը, ինչպիսիք են Մարինան «Բորիս Գոդունով» օպերայից, Սալոմեն ու Դալիլան»։

Թեև հանդես է եկել լայն երգացանկով, որտեղ ընդգրկված էին ստեղծագործություններ Հենդելից ու Մոցարտից մինչև Վերդի ու Դեբյուսի, առավելապես հայտնի է եղել Ռիխարդ Վագների օպերաների կատարմամբ։ Նրա կատարմամբ վագներյան երկու ամենահայտնի դերերգերն էին Ֆրիկան «Վալկիրիա» օպերայից և Բրանգենան «Տրիստան և Իզոլդա» օպերայից։ Վերջին դերերգը նա կատարել է Լոնդոնում 1952 թվականին կատարված ձայնագրության համար Կիրսթեն Ֆլագսթադի, Լյուդվիգ Զուտհաուսի և դիրիժոր Վիլհելմ Ֆուրտվենգլերի հետ։ Բացի մի քանի այլ ձայնագրություններից, կարիերայի ընթացքում նաև նկարահանվել է «Իռլանդացու աչքերը ժպտում են» (1944) և «Մեծ Կարուզո» (1951) երկու խաղարկային ֆիլմերում։

1967 թվականին բեմին հրաժեշտ տալուց հետո որպես օպերային ռեժիսոր 6 տարի աշխատել է Ատլանտայում, որից հետո երգեցողություն դասավանդել ինչպես մասնավոր, այնպես էլ Արկանզասի և Սան Ֆրանցիսկոյի համալսարանների երաժշտական ֆակուլտետներում։ Նաև համահիմնադրել է Opera Arts Training Program ծրագիրը Սան Ֆրանցիսկոյի աղջիկների երգչախմբի համար և մոտավորապես չորս տասնամյակ աշխատել Մետրոպոլիտեն օպերայի վարչությունում։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է 1915 թվականին Փենսիլվանիա նահանգի Մոնեսեն քաղաքում՝ ԱՄՆ տեղափոխված շվեդ ներգաղթյալների ընտանիքում։ Հասակ է առել Օհայո նահանգի Կանտոն քաղաքում, որտեղ զբաղվել է բալետով ու երգել եկեղեցու երգչախմբում։ Ավարտել է բիզնես քոլեջն ու որպես քարտուղարուհի աշխատանքի անցել Կանտոնի արդյունաբերական ֆիրմաներից մեկում։

1938 թվականին, որբ դեռ աշխատում էր որպես քարտուղարուհի, ծնողների հետ ճանապարհորդել է դեպի Շվեդիա։ Ամերիկայից դեպի Եվրոպա նավանցման ժամանակ նրան նավի հյուրասենյակում երգելիս լսել է դաշնակահար Կոստի Վեհանենը, որը Մարիան Անդերսոնի մշտական նվագակցողն էր ու վոկալի ուսուցիչը։ Խիստ տպավորվելով նրա տաղանդով՝ Վեհանենն զբաղվել է այն հարցով, որ Թեբոմը Նյու Յորքում դասեր առնի Անդերսոնի վոկալի ուսուցիչ Ջուզեպպե Բոգետիի մոտ։ 1941 թվականի հուլիսին վերջինիս մահից հետո ուսումնառությունը շարունակել է Մետրոպոլիտեն օպերայի մեցցո-սոպրանո Էդիթ Ուոլկերի ու Մարգարետ Մաթցենաուերի մոտ։

## Կարիերայի սկիզբ և Մետրոպոլիտեն օպերա
1941 թվականի նոյեմբերին որպես մեներգչուհի հանդես է եկել Ֆիլադելֆիայի նվագախմբի հետ տեղի Academy of Music օպերային թատրոնում, որտեղ 1944 թվականի նոյեմբերի 28-ին նաև ներկայացել է պրոֆեսիոնալ օպերային դեբյուտով՝ կատարելով «Տրիստան և Իզոլդա» օպերայից Բրանգենայի դերերգը․ նույն դերով հանդես է եկել Մետրոպոլիտեն օպերայում դեկտեմբերի 14-ին։

Մետրոպոլիտեն օպերայում երգել է հաջորդ 22 համերգաշրջաններում՝ կարիերայի ընթացքում տալով 357 ներկայացում։ Մետրոպոլիտենում ամենահաճախ երգած դերերից էր Ամներիսը Վերդիի «Աիդա» օպերայից․ մի դեր, որը նա կատարել է 80 բեմադրություններում այնպիսի Աիդաների առկայությամբ, ինչպիսիք էին՝ Գլորիա Դեյվին, Ֆլորենս Կիրկը, Զինկա Միլանովան, Հերվա Նելլին, Դելիա Ռիգալը, Անտոնիետտա Ստելլան, Ռենատա Տեբալդին և Լյուբա Վելիչը ի թիվս այլոց։ Գերազաց կատարել է Վագների օպերաները Մետրոպոլիտենում՝ կերտելով այնպիսի դերերգեր, ինչպիսիք են՝ Էրդան «Հռենոսի ոսկին» օպերայից, Մագդալենան «Նյուրնբերգի մայսթերզինգերները» օպերայից, Օրտրուդը «Լոհենգրին» օպերայից, Վեներան «Տանհոյզեր» օպերայից, Վալտրաուտեն «Աստվածների մայրամուտը» օպերայից և Ֆրիկան «Վալկիրիա» օպերայից։

1951 թվականին Մետրոպոլիտեն օպերայում երգել է Դորաբելլայի դերը Մոցարտի «Այդպես են վարվում բոլորը» օպերայի՝ Ալֆրեդ Լանտի անգլիալեզու բեմադրության պրեմիերայի ժամանակ։ Մետրոպոլիտենում հանդես է եկել ևս երկու պրեմիերայով՝ կատարելով Բաբա թուրքի դերը Իգոր Ստրավինսկու «*The Rake's Progress»* (1953) օպերայում և Ադելաիդի դերը Ռիխարդ Շտրաուսի «Արաբելլա» (1955) օպերայում։ Մետրոպոլիտենում կատարած նրա դերերի թվում են՝ Ադալգասիան «Նորմա» օպերայից, Ասուսենան «Տրուբադուր» օպերայից, Դալիլան «Սամսոն և Դալիլա» օպերայից, Էբոլին «Դոն Կարլոս» օպերայից, Գվինևրան «Պելեաս և Մելիսանդե» օպերայից, Ջուլիետան «Հոֆմանի հեքիաթները» օպերայից, Հերոդիսաը «Սալոմե» օպերայից, Կլիտեմնեստրան «Էլեկտրա» օպերայից, Լաուրա Ադորնոն «Ջոկոնդա» օպերայից, Մարֆան «Խովանշչինա» օպերայից, Մարինան «Բորիս Գոդունով» օպերայից (1956), ծեր բարոնուհին «Վանեսսա» օպերայից, Օրլովսկին «Չղջիկ» օպերետից և «Կարմեն» ու «Մինյոն» օպերաների գլխավոր դերերը։ Մետրոպոլիտենում երգած նրա վերջին դերը եղել է կոմսուհին Պյոտր Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» օպերայից, որը նա կատարել է 1967 թվականի մարտի 6-ին, այն ժամանակ Լինկոլնի կենտրոնում դեռ նոր բացված Մետրոպոլիտեն օպերային թատրոնում։

## Այլ կատարողական աշխատանք
Բացի Մետրոպոլիտեն օպերայից, որպես հրավիրյալ դերասան հանդես է եկել ԱՄՆ-ի և արտասահմանյան օպերային ընկերությունների հետ, այդ թվում՝ Չիկագոյում, Սան Ֆրանցիսկոյում, Ֆիլադելֆիայի Գրանդ օպերայում։

Եվրոպայում դեբյուտը կատարել է 1950 թվականին՝ Ստոկհոլմի Թագավորական օպերայում հանդես գալով Դալիլայի դերերգով։ Միացյալ Թագավորությունում առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1950 թվականի ամռանը Գլայնդբորնյան փառատոնի ընթացքում Դորաբելլայի դերերգով։ 1957 թվականին ժամանել է Լոնդոն՝ Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում կատարելու Դիդոյի դերերգը Էկտոր Բեռլիոզի «Տրոյացիներ» օպերայում։

1957 թվականին, Սառը պատերազմի գագաթնակետին, Թեբոմը եղել է Մոսկվայի Մեծ թատրոնում հանդես եկած առաջին ամերիկուհին, որը երեքշաբաթյա համերգաշրջանի ընթացքում կատարել է Կարմենի դերեգը։ Շուտով համերգային շրջագայությամբ շրջել է Ռուսաստանում։ Ներկայացումներ է տվել նաև Հունաստանում, այդ թվում՝ Պարթենոնի առջև։ 1960 թվականին Դալլասի օպերայում կատարել է Ռուգիերոյի դերերգը, 1964 թվականին՝ Բոստոնում մարմնավորել Ալբան Բերգի «Լուլու» օպերայից կոմսուհի Գեշվիցին։ Ֆիլադելֆիայի Գրանդ օպերայում հանդես է եկել նաև արքայազն Օրլովսկու (1965 և 1967) և Բրանգենայի (1967) դերերգերով։

## Հետ-օպերային կարիերա
1967 թվականին Մետրոպոլիտեն օպերայից հեռանալուց հետո Թեբոմն այլևս հանդես չի եկել օպերային բեմերում, սակայն պարբերաբար երգել է համերգներում և մենահամերգներում։ 1967 թվականի հունիսին նշանակվել է Ատլանտայի քաղաքային թատրոնի օպերային բաժնի ռեժիսոր։ 1969 թվականին այդ կազմակերպության   սնանկացումից հետո հիմնադրել է իր սեփական՝ Ատլանտայի հարավային տարածաշրջանային օպերան։ Այդ ընկերության գլխավոր տնօրենն է եղել մինչև 1973 թվականը, երբ այն դադարել է գործել։

Ատլանտայում աշխատելու տարիներին ակտիվորեն զբաղվել է նաև վոկալի դասեր տալով։ 1973 թվականին տեղափոխվել է Լիթլ Ռոք ու անդամագրվել Արկանզասի համալսարանի երաժշտության ֆակուլտետին։ 1980 թվականին նշանակվել է Սան Ֆրանցիսկոյի պետական համալսարանի օպերային բաժնի ղեկավար։

1980-ականների վերջին Էլիզաբեթ Էփլինգի հետ համահիմնադրել է Opera Arts Training Program ծրագիրը Սան Ֆրանցիսկոյի աղջիկների երգչախմբի համար և շարունակել ղեկավարել այդ կազմակերպությունը մինչև 2000-ականների սկիզբը։ Այդ ծրագրի մի քանի շրջանավարտներ հետագայում դարձել են պրոֆեսիոնալ օպերային երգչուհիներ։ 1970-2008 թվականների ընթացքում եղել է Մետրոպոլիտեն օպերայի վարչության անդամ, ինչպես նաև «Միսս Ամերիկա» մրցույթի ժյուրիի կազմում։

Վախճանվել է սրտի անբավարարությունից 94 տարեկանում Սան Ֆրանցիսկոյի իր տանը 2010 թվականի մարտի 23-ի երեքշաբթի օրը։

## Ձայնագրություններ
****Blanche Thebom, mezzo-soprano:*** Arias from *Don Carlos*, *La Gioconda*, *Tristan und Isolde*, *Das Rheingold*, *Die Walküre*, *Götterdämmerung* and *Samson et Dalila*; songs of Hugo Wolf, and Gustav Mahler's *Songs of a Wayfarer*. Preiser 89559 CD
****Samson et Dalila*** (Camille Saint-Saëns), 1956, Set Svanholm, Blanche Thebom, Sigurd Björling, Herbert Sandberg, Royal Swedish Opera Orchestra and Chorus, Caprice; CAT: CAP 22054

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*'The Monday After: Opera singer Blanche Thebom was the bomb' by Gary Brown (Nov 29, 2009), accessed 21 January 2010
*Interview with Blanche Thebom by Bruce Duffie October 19, 1982
*Blanche Thebom Collection (ARS.0059), Stanford Archive of Recorded Sound

Կատեգորիա:1915 ծնունդներ
Կատեգորիա:2010 մահեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օպերային երգիչ-երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի