Լույս և գույն (Գյոթեի տեսություն) - Առավոտը ջրհեղեղից հետո - Մովսեսը գրում է Ծննդոց գիրքը

***«Լույս և գույն» (Գյոթեի տեսություն) - Առավոտը ջրհեղեղից հետո - Մովսեսը գրում է Ծննդոց գիրքը»*** (), անգլիացի նկարիչ Ջոզեֆ Մալորդ Ուիլյամ Թըրների (1775-1851) երփնագիրը, որն առաջին անգամ ցուցադրվել է Թագավորական ակադեմիայի 1843 թվականի ցուցահանդեսում:

## Նկարագրություն
Թըրների կարիերայի վերջին տարիներին ստեղծված այս նկարը պատկերում է Մեծ ջրհեղեղի պատմությունը, որը պատմվում է «Ծննդոց» գրքում: Մարդու դերը պատկերված է որպես պասիվ՝ բնությունը վերահսկելու նրա անկարողության միջոցով, որը գեղեցիկ է աչքի համար, բայց ունի կյանքը ոչնչացնելու և վերստեղծելու զորություն: Այս աշխատանքը նաև ցույց է տալիս Թըրների հավատը Աստծո ամենակարողության նկատմամբ, քանի որ հենց Նա է ստեղծել ջրհեղեղը, թույլ տվել Նոյին գոյատևել և ոգեշնչել Մովսեսին գրել «Ծննդոց» գիրքը: «Ծննդոց»-ը տանում է դեպի մարդու, լույսի և ջրի արարումը, որի վրա լույսը արտացոլվում է:

## Ոճ
Իր կարիերայի մեծ մասի ընթացքում Թըրները, որի աշխատանքները հիմնականում սուբյեկտիվ են, հայտնի է իր ջրաներկ և յուղաներկ նկարներով, որոնք արտացոլում էին բնապատկերներ և բնական երևույթների  տեսարաններ, ինչպիսիք են եղանակը, օվկիանոսը, լույսի ազդեցությունը և տեսողությունը: Պատկերների մշուշոտման միջոցով Թըրները փորձել է արդարացնել այն համոզմունքը, որ աչքը միշտ փորձում է պատկեր ստեղծել՝ փորձելով վերստեղծել բնությունը: Ավանդաբար, գույնը օգտագործվում է որպես ձևի լրացում, բայց Թըրների լույսի և գույնի հանդեպ հակումը թույլ է տալիս գույնին զբաղեցնել ձևի տեղը: Թըրների կողմից օգտագործված հիմնական գույներն են կարմիրը, դեղինը և կապույտը,  որոնք ավելի մանրամասն քննարկվում են Թըրների վրա ազդեցություն ունեցած այլ աշխատանքների հետ կապված: Նրա աշխատանքը նաև ցույց է տալիս նրա կապը ռոմանտիկ շարժման հետ և նրա դիրքորոշումը որպես իմպրեսիոնիստական շարժման նախորդ:

## Գյոթեի տեսություն
Ինչպես նշված է նկարի վերնագրում, Թըրները հետաքրքրություն է ցուցաբերել Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի «*Գույների տեսություն*» գրքի նկատմամբ, որը հայտնի է նաև որպես *«Գույնի լույսի* տեսություն», որը հրատարակվել է 1810 թվականին։  Թըրները յուրացրել է Գյոթեի լույսի և խավարի տեսությունը և պատկերել դրանց փոխհարաբերությունները իր մի շարք նկարներում։ Այս տեսության համաձայն՝ գույնի ստեղծումը կախված է թափանցիկ առարկայի միջով անդրադարձող մութի և լույսի բաշխումից։ Թըրները օգտագործում է Գյոթեի տեսության հասկացությունները, որը մերժում է Նյուտոնի «Յոթ գույների տեսությունը» և արտահայտում է այն համոզմունքը, որ յուրաքանչյուր գույն լույսի և խավարի անհատականացված համադրություն է։ Նյուտոնի դատողությունները լույսի և գույնի տեսության մեջ, Մայքլ Դաքի խոսքերով, չափազանց պարզունակ էին Գյոթեի համար։ Արդյունքում, Գյոթեն գտավ իր սեփական տեսողության ձևը գույնի հասկացության ֆիզիոլոգիական ասպեկտներում։ Արդյունքում, Գյոթեն պնդում է, որ գոյություն ունի գունային տատանումների անսահման քանակ, և Թըրները փորձում է արտացոլել այս տեսությունը իր նկարների միջոցով։

Թըրները նաև անդրադառնում է Գյոթեի ստեղծած *դրական* և *բացասական* հասկացություններին, որոնք ուղղված են ինչպես զգացմունքներին, այնպես էլ աչքին՝ պատկերը տեսնելուց հետո ցանցաթաղանթի վրա մնացած հետպատկերի միջոցով։ *Դրականը* վերաբերում է կարմիր և դեղին գույներին, որոնք նախատեսված են «լուսավոր» զգացմունքներ առաջացնելու համար, մինչդեռ կապույտ գույնը հակադրվում է՝ ստեղծելով մելանխոլիայի և ամայության զգացողություն։ Գյոթեի հայեցակարգի համաձայն, դեղինը անցնում է լույսի անցման՝ դառնալով ավելի մուգ, երբ լույսը հասնում է իր գագաթնակետին. ինչպես Արևը փայլում է երկնքում, այն զարգանում է անգույն սպիտակ լույսի։ Սակայն լույսը խորանում է և դեղինը վերածում նարնջագույնի, ապա վերջապես՝ կարմիր-կարմիր երանգի։ Թըրները պատկերում է դեղինի լույսի փուլերի անցման գործընթացը՝ ցույց տալով, թե ինչպես, երբ դիտողը հեռանում է կենտրոնից, եզրերը մուգանում են։

## Սիմվոլիզմ
Նկարի դեղին գույնը հղում է Գյոթեի *«Գույների տեսությանը»*, որը բացատրում է դեղին գույնը որպես լույսից փոխանցված առաջին գույն։  Նկարի ձևը շրջանաձև է, որը խորհրդանշում է մարդու աչքի կառուցվածքը՝ փոխելով տարածության բնորոշ գծային բաժանման կիզակետը՝ այն դարձնելով ավելի սուբյեկտիվ պատկեր։ Դեղին գույնը սովորաբար լավատեսական է, բայց Թըրները դեղինը կապել է փոփոխության ենթակա լույսի հետ։ Գույնի առավոտյան արևի ասպեկտը անցողիկ է։

## Ուղեկից գործեր
* Թըրների *«Ստվեր և խավար. Ջրհեղեղի երեկո»* վերնագրով զույգ աշխատանքը նույնպես ցուցադրվել է 1843 թվականին: Այս աշխատանքում, ինչպես նաև *«Ջրհեղեղից հետո առավոտը*» ստեղծագործությունում Թըրները չի փորձում արտացոլել ջրհեղեղի տեսարանը իր բնականությամբ:
* *«Հույսի մոլորությունները»* բանաստեղծություն է, որը Թըրները ենթադրաբար գրել է երկու նկարների զուգահեռականացման համար։

## Ֆրանկֆուրտի գողություն
*«Լույս և գույն» կտավը* 1994 թվականին Ֆրանկֆուրտի թանգարանից գողացված երեք նկարներից մեկն էր։ ''«Ստվեր և խավար» կտավը'' նույնպես գողացվել էր։ 2002 թվականին Թեյթ պատկերասրահը գաղտնի կերպով սև շուկայում 2 միլիոն դոլարով ետ է գնել *«Լույս և գույն» կտավը*։

## Ցուցադրումներ
* Ցուցադրվել է Լոնդոնի Թագավորական ակադեմիայում 1843 թվականին։ 
* Թեյթ պատկերասրահը (Լոնդոն), որը հայտնի է նաև որպես «Թեյթ Բրիտանիա», պահել է Թըրների բազմաթիվ աշխատանքներ, այդ թվում՝ այս ստեղծագործությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1843 նկարներ
Կատեգորիա:Արվեստի գողացված գործեր
Կատեգորիա:Թեյթ բրիտանական պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Ուիլյամ Թըրների նկարներ