open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բալախաուրի

**Բալախաուրի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Բոլնիսի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 455 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բոլնիսի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Աշըք Վեյսել

**Աշըք Վեյսել** (իսկական անունը՝ **Աշըք Վեյսել Շաթըրօղլու**, , ), թուրք կույր բանաստեղծ և երգիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1894 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Շարկիշլա քաղաքի մոտակայքում գտնվող Սիվրիալան գյուղում։ Մանկության տարիներին նա և նրա երկու քույրերը հիվանդացել են ծաղիկ հիվանդությամբ։ Վեյսելի քույրերը մահացել են, իսկ ինքն ապրել է, սակայն կորցրել տեսողությունը։ Այդ ժամանակ նա ընդամենը 7 տարեկան էր։

Չնայած կուրությանը՝ Վեյսելը հոր օգնությամբ սովորել է նվագել սազ։ Նա նվագում և երգում էր ազգային երգեր։

1920-ական թվականների սկզբին Վեյսելն ամուսնացել է, բայց շուտով կինը լքել է նրան։ Զույգն ուներ երկու երեխա՝ տղա և աղջիկ, որոնք երկուսն էլ շուտ են մահացել։

1930 թվականին Վեյսելը ծանոթացել է քաղաքագետ Ահմեդ Թեջերի հետ։ Ժողովրդական բանահյուսությամբ ոգեշնչված Թեջերը հետաքրքրվեց Վեյսելով և կարևոր դեր խաղաց նրա առաջընթացի մեջ։ Թեջերը կազմակերպել է Վեյսելի շրջագայությունները Թուրքիայի քաղաքներում։ Գյուղական ինստիտուտների ստեղծումից հետո Վեյսելը դասավանդել է այնտեղ՝ ուսուցանելով սազ նվագել։

1965 թվականին Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովը «թուրքական լեզվի և ազգային համերաշխության մեջ ունեցած ներդրման համար» Վեյսելին պարգևատրեց ամսական 500 լիրա պարգևով (մոտ 200 դոլար)։

Վեյսելը մահացել է 1973 թվականի մարտի 21-ին հայրենի Սիվրիալան բնակավայրում։

Թուրքիայի մի շարք արտիստներ, այդ թվում՝ Սելդա Բագջանը, Հյումեյրան, Հյուլդեն Կարաբոջեկը, Ֆիկրետ Կիզիլոկը և Էսին Աֆշարը, ձայնագրել են Վեյցելի բանաստեղծությունների քավեր տարբերակները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կույր երաժիշտներ
Կատեգորիա:Թուրք երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թուրք տղամարդ երգիչներ
Կատեգորիա:Թուրքական մուղամ երաժշտության կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Օսմանյան դասական երաժշտության կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Շոտլանդական սրճարան (Լվով)

«**Շոտլանդական սրճարան**» (), սրճարան Լվովի (Լեհաստանի երկրորդ հանրապետություն, այժմ` Ուկրաինա) կենտրոնական մասում` նախկին Ակադեմիական հրապարակում (այժմ` Շևչենկոյի պողոտա) գոյություն ունեցած սրճարան։ Սրճարանը գտնվել է Լվովի համալսարանի նախկին գլխավոր մասնաշենքի հարևանությամբ, որտեղ այն տեղակայվել է 1851-1920 թվականներին, քաղաքի պատմության ավստրիական և Ավստրո-հունգարական կայսրության ժամանակաշրջանում։ «Շոտլանդական սրճարանը» եղել է  տարբեր դասի և դիրքի մարդկանց հանդիպման վայր, որտեղ հանդիպում էին համալսարանի պրոֆեսորները, սիրահարները,  բամբասկոտները, միայնակ թերթ ընթերցողները,  գրքասերները,  Բիլյարդ խաղացողները, հրեա մտավորականները, ուսանողները։

[մինի|ձախից|«Շոտլանդական գիրքը»` [Ստեֆան Բանախի և Ստանիսլավ Ուլամի ստորագրություններով]]

Խորհրդային տարիներին «Շոտլանդական սրճարանի» նախկին շենքում գտնվում էր «Ծիածան» սրճարանը, այնուհետև` բանկի մասնաճյուղը։ Հետագայում շենքի վերակառուցումից հետո այնտեղ բացվեց «Ատլաս» հյուրանոցը, իսկ 2015 թվականին շենքի առաջին հարկում բացվեց «Շոտլանդական սրճարան» անվանումով ռեստորան։

Սրճարանին տրվեց այսպես կոչված «շոտլանդական մաթեմատիկական դպրոց» անունը (այժմ` ավելի հայտնի է որպես Լվովի մաթեմատիկական դպրոց)։ Լվովի մաթեմատիկները հաճախ էին հանդիպում այս սրճարանում, քննարկում էին իրենց տեսությունները և գրառումներ կատարում սրճարանի մարմարե սեղաններին, իսկ հետագայում` այսպես կոչված «Շոտլանդական գրքում», հաստ տետրում, որը պահում էր Ստեֆան Բանահի կինը։

«Շոտլանդացի մաթեմատիկոսների» թվում էին Ստեֆան Բանախը, Ստանիսլավ Ուլամը, Ստանիսլավ Մազուրը, Կարոլ Բարսուկը, Հերման Աուերբախը, Վացլավ Սերպինսկին, Կազիմիր Կուրատովսկին, Ջոն ֆոն Նոյմանը։ «Շոտլանդական գիրքը», որը Բանախի որդին տեղափոխեց Վրոցլավ, պահպանում էր բազմաթիվ լուծված և չլուծված մաթեմատիկական խնդիրներ։ «Շոտլանդական գրքի» վերջին խնդիրները վերաբերվում են 1941 թվականին, երբ գերմանական օկուպացիոն զորքերը մտան Լվով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Улам С. Воспоминания о «Шотландском кафе»
* Майен Ю. Воспоминания о львовских кафе
* Козелецкий Ю. Банах, гений из Львова
* Scottish book
* Scottish book Web page  at Home Page of Stefan Banach  at University of Gdańsk website
** Typescript of English version of Scottish book (PDF) 
* Kawiarnia Szkocka at the MacTutor archive
* Sheldon Axler's review of "The Life of Stefan Banach"

## Աղբյուրներ
* Kałuża, Roman (1996). Ann Kostant and Wojbor Woyczyński (ed.). Through a reporter's eyes: The life of Stefan Banach. Birkhäuser. ISBN 0-8176-3772-9. MR 1392949.
* R. Daniel Mauldin, ed. (1981). The Scottish Book: Mathematics from the Scottish Café (Including selected papers presented at the Scottish Book Conference held at North Texas State University, Denton, Tex., May 1979). Boston, Mass.: Birkhäuser. pp. xiii+268 pp. (2 plates). ISBN 3-7643-3045-7. MR 0666400.

Կատեգորիա:Լվովի մշակույթ
Կատեգորիա:Լվովի պատմություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկայի պատմություն
Լենա Բյորիեսոն

**Լենա Բյորիեսոն** (, լրիվ անունը` *Helena (Lena) Börjeson*, ), շվեդ քանդակագործ և մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1879 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, Կոպենհագենում, քանդակագործ Ջոն Բյորիեսոնի ընտանիքում։ Նա ուներ երկու եղբայր` նկարիչ Գուննար Բյորիեսոնը և քանդակագործ Բյորե Բյորիեսոնը։ Նախնական գեղարվեստական կրթությունը ստացել է հոր մոտ։ Նա ուղեկցում էր հորը 1905-1906 թվականներին Իտալիա կատարված գեղարվեստական ուղևորությունների ընթացքում։   
մինի|ձախից|Լենա Բյորիեսոնը ընտանեկան լուսանկարում (կանգնած է կենտրոնում)

1916 թվականին Լենան մեկնեց Փարիզ, որտեղ բացեց *Maison Watteau* գեղարվեստի պատկերասրահը, այնուհետև դարձավ Սկանդինավյան ակադեմիայի գեղարվեստի դպրոցի տնօրեն։ Ֆրանսիայում նա մնաց մինչև 1939 թվականը, այնուհետև վերադառնալով Շվեդիա, 1940 թվականին հիմնադրեց սեփական քանդակագործական դպրոցը Ստոկհոլմում։ Ուսուցումը կազմակերպվում էր նրա բնակարանում և *Fjällgatan* 34 հասցեում գտնվող տանը։ Հետաքրքիր զուգադիպությամբ նույն տան վերին հարկերում էր բնակվում շվեդ ակտիվիստ և քաղաքական գործիչ Աննա Լինդհագենը։

Բյորիեսոնը հիմնականում պատրաստում էր դիմանկարային կիսանդրիներ, արձանիկներ և ժանրային քանդակներ։ Լենա Բյորիեսոնի որոշ աշխատանքներ ներկայացված են Ստոկհոլմում, Շվեդիայի ազգային թանգարանում։

Մահացել է 1976 թվականի ապրիլի 14-ին, Ստոկհոլմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* BÖRJESON, HELENA (LENA)

Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ֆալեզի համաձայնագիր

**Ֆալեզի համաձայնագիր,** 1174 թվականի դեկտեմբերին Անգլիայի թագավոր Հենրի II-ի ու Շոտլանդիայի գերեվարված թագավոր Ուիլյամ I-ի միջև կնքված պայմանագիր։

Ուիլյամը  գերի է ընկել Ալնվիքի ճակատամարտի ժամանակ, երբ ներխուժել էր Նորթումբրիա․ նրան պահում էին Նորմանդիայի Ֆալեզ քաղաքում։ Այդ ժամանակահատվածի ընթացքում Հենրին բանակ է ուղարկում հյուսիս և վերցնում մի քանի շոտլանդական ամրոցներ, այդ թվում՝ Բերվիքն ու Էդինբուրգը։ Եվ քանի որ Ուիլյամը ժառանգ չուներ, նրան ստիպում են բանակցել ազատման փրկագնի շուրջ, որպեսզի կանխեն շոտլանդական թագավորական ընտանիքի մարումը։

Համաձայնագրով Ուիլյամից պահանջվում էր երդվել, որ դրանից հետո Շոտլանդիան ենթարկվելու էր անգլիական գահին։ Անգլիացի զինվորները պետք է զբաղեցնեին Ռոքսբուրգ, Բերվիք, Ջեդբուրգ, Էդինբուրգ և Ստեռլինգ գլխավոր շոտլանդական ամրոցները, և, թեև դրանք թագավորության ամենահարուստ ամրոցներն էին, շոտլանդացիները պետք է նաև խոշոր հարկեր վճարեին նրանց պահելու համար։ Հաջորդող 15 տարիների ընթացքում Ուիլյամն ստիպված էր հանդուրժել Հենրիի գերիշխանությունը և նրանից թույլտվություն ստանալ տեղական ապստամբությունները ճնշելու համար։ Սակայն Հենրին Ուիլյամին թույլ էր տվել պահել Թայնդեյլի բարոնությունը, իսկ 1185 թվականին վերադարձրել էր նաև Հանթինգդոնի կոմսությունը (որը սակայն հետագայում նվիրվել է Ուիլյամի կրտսեր եղբայր Դավիդին)։

Համաձայնագիրը չեղյալ է հայտարարվել 1189 թվականին, երբ Հենրիի ժառանգ Ռիչարդ Առյուծասիրտը արդյունավետորեն հարավային Շոտլանդիան հետ է վաճառել Շոտլանդիայի թագավորին, որպեսզի ֆինանսավորի իր Խաչակրաց երրորդ արշավանքը դեպի Սուրբ Երկիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1174
Վարդան Հունանյան

**Վարդան Հունանյան** (, ), հոգևորական, Լվովի հայկական կաթոլիկ եկեղեցու արքեպիսկոպոս (1681-1715), աստվածաբանության դոկտոր։

## Կենսագրություն
Որպես սարկավագ Լվով է եկել Էջմիածնից 1665 թվականին՝ ուղեկցելով Հայ առաքելական եկեղեցու կաթողիկոս Պողոս Տոկատցուն, որը Լվով էր եկել կաթոլիկ եկեղեցու հետ դաշինք կազմելու համար։ Լվով ժամանելուց հետո ցանկանալով շարունակել ուսումը` Հունանյանը փախնում է պատվիրակից և թաքնվում Լվովի Պապական քոլեջում, որը հիմնադրվել էր Լեհաստանի հայերին Հռոմեական եկեղեցու հետ դաշինքում ներգրավելու նպատակով։ 1665 թվականին դարձավ միաբանների կոլեգիումի սեմինարիստ։ Հետագայում նա ավարտեց ուսումնառությունը Հռոմի Պապական կոլեգիումում, որտեղ էլ ստացավ աստվածաբանության դոկտորի աստիճան։

Հայաստանյայց Առաքելական  եկեղեցու և Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու միության ակտիվ կողմնակիցներից էր։

1675 թվականի հունվարի 28-ին Սուրբ Աթոռի կողմից նշանակվում է Սիրիական թեմի եպիսկոպոս։ 1675 թվականի ապրիլի 28-ին արքեպիսկոպոս Նիկոլայ Թորոսևիչի և Լվովի եպիսկոպոսի կողմից ձեռնադրվում է Հայ կաթողիկե եկեղեցու եպիսկոպոս։ 1675 թվականի հոկտեմբերին վերադառնում է Լվով։

Նիկոլայ Թորոսևիչի հետ տարաձայնությունների պատճառով 1677 թվականի հունիսին մեկնում է Մեծ Հայք։ Այստեղ նրան ձերբակալում և բանտարկում են, ինչի մասին իր գրառումներում հիշատակում է պարսկական պատրիարք Եղիազարը։ Էջմիածնի պատրիարքը որոշեց Հունանյանին թույլ չտալ մեկնել Լվով։ Հունանյանը Լվով է վերադառնում միայն 1686 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի պապ Իննոկենտի ХІ–ի միջնորդության և լեհական արքա Յան Սոբեսկու հովանավորության շնորհիվ։

Եղել է Լեհաստանի հայերի Հռոմի հետ միավորման նախաձեռնողներից։ 1691 թվականին նրա կողմից հրավիրված Լվովի սինոդի հայկական հոգևորականությունը որոշեց վերջնականապես խզել կապերը Էջմիածնի պատրիարքության հետ և կանոնակարգել մի շարք եկեղեցական հարցեր։

Նրա ղեկավարման օրոք 1692 թվականին Լվով է տեղափոխվում Յազլովեցկի Աստվածամոր հրաշագործ սրբապատկերը։ Վարդան Հունանյանը Կամենեց-Պոդոլսկում կառուցում է եպիսկոպոսական պալատ և սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչի մատուռը։ Բացի այդ նա օժանդակում է Լվովի հայկական բենեդիկտյան տաճարի ստեղծմանը։

Վարդան Հունանյանը մահացել է Լվովում։ Թաղված է Լվովի հայկական վանքի արքեպիսկոպոսների հանգստարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե արքեպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Լվովի թեմ
Կատեգորիա:Հայերը Լվովում
Կատեգորիա:Աստվածաբանական գիտությունների դոկտորներ
Ռայմոնդ Կարագեդով

**Ռայմոնդ Գարեգինի Կարագեդով** (), տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1973):

## Կենսագրություն
Ռայմոնդ Կարագեդովը ծնվել է 1925 թվականի նոյեմբերի 29-ին, Երևանում։ 1932 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու։ 1942 թվականին կամավոր միացել է ԽՍՀՄ ռազածովային ուժերին և մասնակցել Սև և Բալթիկ ծովերում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններին։ 1948 թվականին զորացրվել է որպես հաշմանդամ։ 1952 թվականին ավարտել է Բաքվի ժողտնտեսության ինստիտուտը։ 1959 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտ։ 1961 թվականին ստացել է տնտեսագիտության թեկնածուի աստիճան։ 1961-1966 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում, 1973-1985 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքի արդյունաբերական արտադրության, տնտեսագիտության և կազմակերպման  ինստիտուտի բաժանմունքի վարիչ, 1985-1987 թվականներին՝ ԽՍՀՄ առևտրի նախարարության առևտրի իրավիճակի և պահանջարկի ուսումնասիրության ՀամԳՀԻ հայկական մասնաճյուղի տնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են քաղաքատնտեսությանը, ֆինանսներին, արտադրության կառավարման և տնտեսական մեխանիզմի կատարելագործման հարցերին։

## Երկեր
* Սոցիալիստական ձեռնարկության շահույթի տնտեսական բովանդակությունը։ Ռ. Գ. Կարագեդով, ՀԽՍՀ ԳԱ, Տնտեսագիտության ինստիտուտ, Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակություն, 1964։
* Прибиль в системе экономических категорий социализма, М., 1964.
* Хозрасчет, эффективность и прибыл (очепки теории), Новосибирск, 1979.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տնտեսագետներ
Արկադի Կասպարով

**Արկադի Ալեքսանդրի Կասպարով** (), հայ ակնաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1974), պրոֆեսոր (1981):

## Կենսագրություն
Արկադի Կասպարովը ծնվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, Բաքու քաղաքում։ 1959 թվականին ավարտել է Մոսկվայի 1-ին բժշկական ինստիտուտը։ 1962-1974 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտի աչքի հիվանդությունների ամբիոնում, 1974-1980 թվականներին՝ ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության Աչքի հիվանդությունների ՀամԳՀԻ գիտքարտուղար, 1980-1997 թվականներին՝ աչքի վերականգնողական վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ,
1997 թվականից՝ Ակնահերպեսի ախտորոշման և բուժման համամիութենական կենտրոնի ղեկավար։

Աշխատանքները վերաբերում են աչքի վիրուսային հիվանդությունների, գլաուկոմայի, աչքի վերականգնող, վիրաբուժության, եղջերաթաղանթի փոխպատվաստման հարցերին։ Ակնահերպեսով հիվանդների մոտ հայտնաբերել է ակնագնդի հյուսվածքներում առաջացող ռեակցիայի երևույթը։

## Անդամակցություն
* Ակնաբույժների համամիութենական ընկերության նախագահության անդամ (1980): 
* Ռեֆրակցիոն վիրաբուժության միջազգային ընկերության անդամ (1984):
* ՌԴ բնական (1996), Նյու Յորքի (1994) ԳԱ-ների անդամ։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ, Պ. Կապիցայի արծաթե (1998), Ի. Պ. Պավլովի (2000) մեդալներ, 
* ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի մրցանակ (1984):
* Մ. Ա. Ավերբախի ակադեմիայի դիպլոմ (2001):

## Երկեր
* Герпес - этиология, диагностика, лечение, М., 1986. 
* Офтальмогерпес, М., 1994.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Айриян А.П. Армянские учёные-медики. - Ер., 1998 - 276 с. ISBN 99930-1-001-7

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ ակնաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Բազիկյան

**Բազիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Կարապետ Լևոնի Բազիկյան (1924-1989), բժիշկ, ուռուցքաբան։ 
* Նորիկ Ավետիսի Բազիկյան (1948), մեքենագետ։
* Սահակ Միրզոյի Բազիկյան (1914-1985), գրականագետ, մանկավարժ։

## Տես նաև
* Բազեյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Վակե (Դմանիսի շրջան)

**Վակե** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1220 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դմանիսից հեռու է 5 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 239 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Բալայան

**Բալայան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսեյ Գևորգի Բալայան (1935), լրագրող։
* Առնոլդ Միքայելի Բալայան (1954-1992), ազատամարտիկ։
* Արկադիա Բալայան (1952), բարերար, Արցախյան շարժման գործիչ։
* Արսեն Ավետի Բալայան (1866-1918), մանկավարժ, թղթակից։
* Արտեմ Բալայան (1880-1959), մտավորական։
* **[[Բորիս Բալայան (այլ կիրառումներ)|Բորիս Բալայան]]**
** Բորիս Հայկի Բալայան (1938), ախտաբան-անատոմ։
** Բորիս Պավելի Բալայան (1921-2005), պատմաբան։ 
* Գաբրիել Կիմի Բալայան (1977), իրավագետ-սահմանադրագետ։
* Գառնիկ Անուշավանի Բալայան (1969-1992), ազատամարտիկ։
* Գարեգին Շեկոյի Բալայան (1912-1943), ռազմական գործիչ, Խորհրդային Միության հերոս։
* Գերասիմ Բալայան, քաղաքական գործիչ։
* Գուրգեն Գևորգի Բալայան (1950-2023), ծաղրանկարիչ, նկարիչ-ձևավորող, խմբագիր։ 
* Գևորգ Հակոբի Բալայան (1902-1965), գրող, լրագրող։
* Դանիել Կիմի Բալայան (1956), ՀՀ ռազմական գործիչ։
* Դավիթ Սենոյի Բալայան (20-րդ դար), բանաստեղծ։
* Եզնիկ Բալայան (1940), գրող, հոգևոր գործիչ։
* Զորի Հայկի Բալայան (1935), գրող, հասարակական, քաղաքական գործիչ, մարզական բժիշկ, լրագրող, ճանապարհորդ։
* Կարեն Բալայան (1956), «Կիլիկիա» նավի նավապետ, «Այաս» ծովային հետազոտությունների ակումբի նախագահ։
* Կիմ Գաբրիելի Բալայան (1947), քաղաքական գործիչ, իրավաբան։
* Ռոբերտ Սերգեյի Բալայան (1962), քանդակագործ, նկարիչ։
* Ռոման Գուրգենի Բալայան (1941), ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր։
* Հովհաննես Հարությունի Բալայան (1930), խմբագիր։
* **[[Մեսրոպ Բալայան (այլ կիրառումներ)|Մեսրոպ Բալայան]]**
** Մեսրոպ Հակոբի Բալայան (1903-1942), լրագրող։
** Մեսրոպ Բալայան (1925-2013), հոգեբան։
* **[[Միքայել Բալայան (այլ կիրառումներ)|Միքայել Բալայան]]**
** Միքայել Սուրենի Բալայան (1933-2000), վիրուսաբան։
** Միքայել Բալայան (1894-1920), թղթակից։
* Նիկողայոս Բալայան (?-20-րդ դար), թղթակից։
* Ռոբերտ Ավետիքի Բալայան (1931-1991), վիրաբույժ։
* Ռոման Գուրգենի Բալայան (ծնվ․ 1941), կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր։
* Վալերի Վազգենի Բալայան (1960), կինոռեժիսոր, սցենարիստ։
* Վանյա Կևոնի Բալայան (1911-1979), ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ
* **[[Վարդան Բալայան (այլ կիրառումներ)|Վարդան Բալայան]]**
** Վարդան Էմիլի Բալայան, ԼՂՀ ՊԲ հրամանատարի տեղակալ, գեներալ-մայոր։
** Վարդան Բալայան (1918-1966), արձակագիր, դրամատուրգ, մանկավարժ։
* Վիկտոր Ռուբենի Բալայան (1931-1995), արձակագիր, լրագրող, թարգմանիչ։
* Վլադիմիր Ալեքսեյի Բալայան (1958-1992), ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
* Տիգրան Կիմի Բալայան (1977), դիվանագետ։

## Գրական հերոսներ
* *Սաղաթել Բալայան*, Խաժակ Գյուլնազարյանի «Հետքեր գետնի վրա և գետնի տակ» վիպակի հերոսներից։

## Տես նաև
* Բալայանց
* Բալասանյան
* Պալայան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Հրաչյա Կազումով

**Հրաչյա Բագրատի Կազումով** (), տնտեսագետ։ Տնտեսագիտության դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1967):

Նորիկ Կազումովի և Զորայր Կազումյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Հրաչյա Կազումովը ծնվել է 1928 թվականին Իջևանում։ 1950 թվականին ավարտել է Կիրովաբադի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1976-1982 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ պետպլանին առընթեր Տնեսագիտության և պլանավորման գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսության և արդյունաբերության տնտեսագիտությանը, գների և գնագոյացման, տնտեսական մեխանիզմի կատարելագործման հարցերին։

## Երկեր
* Пути подъема экономики хлопкосеющих колхозов / Р. Б. Казумов, А. Джахангиров. Баку, Азернешр, 1969.
* Некоторые вопросы экономического стимулирования повышения качества продукции: Обзор / Р. Б. Казумов, А. С. Бабаян, Госплан Совета министров АрмССР, Армянский науч.-исслед. ин-т науч.-техн. информ. и технико-эконом. исслед., Ереван, Б. и., 1976.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ալեքսանդր Կանայան

**Ալեքսանդր Սուրենի Կանայան** (), կլինիկական ախտաբան, պաթոհիստոլոգ, պաթոմորֆոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1991)։ Եղել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի անատոմիայի ամբիոնի վարիչ, ախտաբանաանատոմիական ամբիոնի պրոֆեսոր, կլինիկական ախտաբանության մասնագիտացման ղեկավար, կլինիկական ախտաբանության լաբորատորիայի ղեկավար։ 2003 թվականին Հայաստանում առաջինն է ներդրել և կիրառել ժամանակակից՝ իմունոհիստոքիմիա մեթոդը։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Կանայանը ծնվել է 1945 թվականի հունիսի 21-ին Երևանում։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1974-1988 թվականներին եղել է Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի կոլեգիայի անդամ, 1988-1993 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի նորմալ անատոմիայի ամբիոնի վարիչ, 1993-1996 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի պրոֆեսոր, 1996-2014 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի համալսարանական կլինիկական ախտաբանության բաժանմունքի ղեկավար։

Կանայանը 100-ից ավելի գիտական աշխատությունների հեղինակ է, տպագրվել է աշխարհի տարբեր պարբերականներում։ Աշխատանքները վերաբերում են ստամոքսային գեղձերի բորբոքման ախտաբանական անատոմիային, ախտածնության խնդիրներին և բուժմանը։

## Մահ
Ալեքսանդր Կանայանը մահացել է 2014 թվականի ապրիլի 4-ին, Երևանում։

## Երկեր
* Ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքման ախտաբանական անատոմիան և ախտածնությունը, 1985։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ ախտաբաններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ հյուսվածաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Սուրեն Կարախանյան

**Սուրեն Սմբատի Կարախանյան** (), քիմիկոս-տեխնոլոգ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1997): ՌԴ բնական (1998), Բնության և հասարակության մասին միջազգային (1998) ԳԱ-ների հայկական մասնաճյուղի անդամ և պատվավոր պրոֆեսոր, ՌԴ բնական ԳԱ հայկական մասնաճյուղի փոխնախագահ (1998-2003), ՌԴ բժշկատեխնիկական ԳԱ անդամ (2001):

## Կենսագրություն
Սուրեն Կարախանյանը ծնվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, Ուլյան-Նորաշեն (Նախիջևան) գյուղում։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1959 թվականից աշխատել է Ընդհանուր և անօրգանական քիմիայի ինստիտուտում, 1968-1975 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի փորձնական գործարանի գլխավոր ճարտարագետ, արդյունաբերական թափոնների վնասազերծման լաբորատորիայի վարիչ, 1975-2003 թվականներին՝ նույն ինստիտուտի և փորձնական գործարանի տնօրեն։ 1982-1995 թվականներին միաժամանակ դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։

Մշակել և Քանաքեռի ալյումինի գործարանի էլեկտրոլիզի արտադրամասում արդյունաբերական մասշտաբներով փորձարկել է ֆտորաջրածնի կլանման նոր եղանակ։ Այս աշխատանքների (Հ. Օ. Գրիգորյանի հետ) հիման վրա շահագործման է հանձնվել Գոմելի (Բելառուս) քիմիական գործարանի ֆոսֆոգիպսի չորացման և հատիկավորման արտադրամասը։ Առաջարկել է տուֆային թափոններն օգտագործել որպես ջրախառնիկ հավելույթներ՝ արտադրանքի ամրությունը մեծացնելու համար։ Ցեմենտային փոշու օգտահանման աշխատանքները ներդրվել են Գուլկևիչ քաղաքի (ՌԴ Կրասնոդարի մարզ) սիլիկատային աղյուսի և Շանդունի (Չինաստան) ցեմենտի գործարաններում։

Կարախանյանը մշակել է Երևանի աղի հանքից «էքստրա» աղի ստացման սխեման, իրականացրել ոսկի պարունակող աղքատ հանքերից ոսկու լրիվ կորզումը և արժեքավոր սիլիկատների ստացումը։

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ և ՀԽՍՀ ԺՏՆՑ արծաթե մեդալներ (1987)։
* Վ. Հ. Համբարձումյանի մրցանակ (1995)։

## Մահ
Մահացել է 2003 թվականի փետրվարի 9-ին, Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ տեխնոլոգներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Ախալշեն (Ծալկայի շրջան)

**Ախալշենի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1640 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծալկայից հեռու է 11 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 439 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Riva

**Riva-**ն 1980-ականների վերջերին եղել է փոփ ռոք խումբ, Զադարից, Խորվաթիա, Հարավսլավիա։

1986-ին կազմավորվելուց հետո խումբը մասնակցեցին 1988 թվականին «Zagrebfest»-ին։ Նրանց «Rock Me» երգը հաղթել է 1989 թվականին Շվեյցարիայում կայացած Եվրատեսիլ երգի մրցույթում 137 միավորով։ *«Եվրատեսիլ երգի մրցույթ. Պաշտոնական պատմություն>> գրքի* հեղինակ Ջոն Քենեդի Օ'Կոնորի կարծիքով` դա անսպասելի հաղթանակ էր։ Խումբը ապացուցեց, որ թերահավատները սխալ են` բերելով Հարավսլավիայի առաջին եւ միակ հաղթանակը։ Մրցույթը կազմակերպվել է Զագրեբում 1990 թվականին։ Խմբի անդամները 1991 թ.

## Կազմ

*  Էմիլիա Կոկիչ (վոկալ) 
* Դալիբոր Մուսապ (ստեղնաշար, վոկալ, հիմնադիր եւ առաջնորդ) 
* Նենադ Նակիիչ ( բաս, վոկալ) 
* Զվոնիմիր Զրիլիչ ( կիթառ, վոկալ) 
* Բաշկո Չոլիչ (հարվածային գործիքներ) 
* Ալեքսանդրա Կալաֆատովիչ (ստեղնաշար)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դալիբոր Մուսափի պաշտոնական կայքը (RIVA- ի խմբի հիմնադիր եւ ղեկավար) 
* Էմիլիա Կոկիչի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Բալասանյան

**Բալասանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աբիսակ Գրիգորի Բալասանյան (1908-1941), զինվորական։
* Ազնիվ Ռաֆիկի Բալասանյան (1964-1994), ազատամարտիկ
* Բորիս Սերգեյի Բալասանյան (ծմվ․ 1951), մեքենաշինության տեխնոլոգիաների և սարքավորումների բնագավառի գիտնական։
* **[[Գրիգոր Բալասանյան (այլ կիրառումներ)|Գրիգոր Բալասանյան]]**
** Գրիգոր Արամի Բալասանյան (1915-1995), ինժեներ։
** Գրիգոր Արկադիի Բալասանյան (1910-1982), ռեժիսոր, սցենարիստ։
** Գրիգոր Գրիգորի Բալասանյան (1919-2003), արձակագիր։
** Գրիգոր Պողոսի Բալասանյան (1869-1935), գրող, մանկավարժ։
** Գրիգոր Վահանի Բալասանյան (1929-2000), ծանրամարտի մարզիչ։
* Գուրգեն Արշակի Բալասանյան (1910-1982), ռեժիսոր, օպերատոր։
* Եփրեմ Հովհաննեսի Բալասանյան (1915-1941), բանաստեղծ։
* Էդգար Ռուբիկի Բալասանյան (1971-1992), ազատամարտիկ։
* Էլմիրա Վլադիմիր Բալասանյան (ծնվ. 1962), լրագրող, մանկավարժ։
* Կամո Բալասանյան (1965-1994), ազատամարտիկ, հրամանատար։
* Մարգո Ջալալի Բալասանյան (1927-2007), դերասանուհի։
* Մարինե Գառնիկի Բալասանյան (ծնվ․ 1959), դեղագետ։
* Մուշեղ Արզումանի Բալասանյան (1914-1943), գրականագետ։
* Մուրադ Բալասանի Բալասանյան (1946), օդաչու-հրամանատար։ 
* Յուրի Հակոբի Բալասանյան (1914-2000), բանաստեղծ, թարգմանիչ։
* Ռուդիկ Գրիշայի Բալասանյան (1940-2005), գործարար։
* Սամվել Միսակի Բալասանյան (1954), քաղաքական գործիչ։
* **[[Սերգեյ Բալասանյան (այլ կիրառումներ)|Սերգեյ Բալասանյան]]**
** Սերգեյ Արտեմի Բալասանյան (1902-1982), hայ կոմպոզիտոր, մանկավարժ, երաժշտա-հասարակական գործիչ։
** Սերգեյ Իշխանի Բալասանյան (1925-2003), երկրաբան։
** Սերգեյ Յուրիի Բալասանյան (1948-2004), երկրաֆիզիկոս։
* Սոնյա Ամիրի Բալասանյան (*[[Պալասանյան]]*, *[[Ամիրյան (ազգանուն)|Ամիրյան]]*, ծնվ․ 1942), նկարչուհի, գրող։
* Վալենտին Գրիշայի Բալասանյան (ծնվ. 1943), բժիշկ։
* Վարազդատ Բալասանի Բալասանյան (1949-2012), օդաչու-հրամանատար։
* Վիտալի Միխայիլի Բալասանյան (1959), ԼՂՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր, Արցախի հերոս։

## Տես նաև
* Բալայան
* Բալասանյանց
* Պալասանյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Բալյան

**Բալյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արամ Արտեմի Բալյան (1918-1999), մանկավարժ։ 
* Գեորգի Անուշավանի Բալյան (1921-2015), դերասան։
* Գրիգոր Հայկազի Բալյան (ծնվ․ 1928), բուսաբան, ընտրասերումաբան։ 
* Լևոն Նիկողոսի Բալյան (1855-1925), ճարտարապետ։
* Կարապետ Բալյան (1800-1866), ճարտարապետ։
* Հակոբ Կարապետի Բալյան (1837-1875), ճարտարապետ։
* Հարութ Դանիելի Բալյան (1979), փոփ երգիչ։
* Յուրի Արմենակի Բալյան (ծնվ․ 1938), շեփորահար։
* Ռոջեր Բալյան (ծնվ․ 1933), ֆիզիկոս-տեսաբան։
* Ռուբեն Տեր-Ստեփանի Բալյան (1895-1937), գեղանկարիչ։
* Սարգիս Բալյան (1835-1899), քանդակագործ։
* Սողոմոն Պողոսի Բալյան (1917-2002), աշխարհագետ, գեոմորֆոլոգ։
* Սիմոն Կարապետի Բալյան (1846-1894), ճարտարապետ։
* Վահան Մկրտչի Բալյան (1898-1945), կուսակցական, ռազմական գործիչ։
* Վլադիլեն Ալեքսանդրի Բալյան (1924-2021), կոմպոզիտոր։

## Տես նաև
* Բալայան
* Բալիյան
* Պալյան
* Տեր-Բալյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Աբրամեթի

**Աբրամեթի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրի Ծղարոյի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 6 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թեթրի Ծղարոյի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Հրաշք գործողը (ֆիլմ, 2000)

**«Հրաշք գործողը»** (), ռեժիսոր Նադյա Թեսի հեռուստատեսային ֆիլմը, 1962 թվականին նկարահանված համանուն ֆիլմի ռեմեյքը։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Հալլի Քեյթ Այզենբերգը և Էլիսոն Էլլիոտը։ Ֆիլմը հիմնված է Ուիլյամ Գիբսոնի «Հրաշք գործողը» պիեսի վրա։

## Սյուժե
Տասնինն ամսական հասակում Հելեն Քելլերը տառապում է ծանր հիվանդությամբ, ինչի հետևանքով ամբողջովին զրկվում է տեսողությունից և լսողությունից։ Հելենը չի կարողանում շփվել իր ընտանիքի հետ, բացառությամբ մշտական հիստերիայի։ Նա ուտում է ձեռքերով, չի կարողանում ուղիղ քայլել և հաճախ իրերը կոտրում է։ Նրա ծնողները՝ Քեթին ու Արթուրը, խղճում են իրենց դստերը, բայց համոզված են, որ Հելենը մտավոր հետամնաց է։

Հայրը որոշում է օգտագործել աղջկան կրթելու վերջին հնարավորությունը՝ տուն ուսուցիչ հրավիրել։ Նա դիմում է Փերկինսի կույրերի դպրոց, որտեղից Քելլերների տուն են ուղարկում Էնն Սալլիվանին, որը երիտասարդ էր, և ինքն էլ ուներ տեսողության խնդիրներ։ Սալլիվանն այդ դպրոցում մեծացել էր եղբոր՝ Ջոնի հետ, որը մահացել էր փոքր տարիքում։ Ուսուցչուհին համոզված է, որ կարող է Հելենին մոտենալու ուղիներ գտնել։

Սալլիվանը Հելենին սովորեցնում է օգտվել սեղանի սպասքից և ճիշտ քայլել՝ օգտագործելով բավականին կոշտ մեթոդներ։ Արթուրն այդ ամենից դժգոհ է, և նա ուսուցչուհուն հրամայում է հեռանալ իրենց տանից։ Ի պատասխան՝ ուսուցչուհին խնդրում է իրեն տալ երկու շաբաթ, որի ընթացքում Հելենն ամբողջովին մեկուսացված կլինի աշխարհից և կգտնվի Սալլիվանի խնամքի տակ։ Քեթին ու Արթուրը դժկամորեն համաձայնվում են։

Ուսուցչուհուն հաջողվում է հաջողության հասնել ուսուցման մեջ, բայց նա չի կարողանում հասնել գլխավորին․ Հելենը պետք է հասկանա, որ յուրաքանչյուր առարկա ունի անվանում։ Էննին տրված երկու շաբաթն ավարտվում է, և նա արդեն պատրաստվում է հեռանալ, երբ հանկարծ Հելենը հասկանում է, որ ուսուցչուհու մատների հատուկ շոշոփումը նշանակում է «ջուր»։

Հիմա՝ ուսման այդ կտրուկ բեկումից հետո, Հելենն սկսում է աստիճանաբար սովորել ճանաչել աշխարհը շոշափողական զգայությունների և ուսուցչուհու հետ շփման միջոցով։

## Դերերում

## Քննադատություն
«Filmcritic.com» կայքի քննադատ Քրիստոֆեր Նալլը ֆիլմը, ընդհանուր առմամբ, դրական է գնահատել և գովաբանել է Լուկաս Բլեքի ու Հալլի Քեյթ Այզենբերգի խաղը, բայց ֆիլմն անվանել է «տիպիկ»։

«Rotten Tomatoes» կայքում ֆիլմն ունի 78 % վարկանիշ։

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր
Միքայել Կոծինյան

**Միքայել Երվանդի Կոծինյան** (), հայ համաճարակաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։

## Կենսագրություն
Միքայել Կոծինյանը ծնվել է 1919 թվականին, Մեծ Պարնի գյուղում (Սպիտակի շրջան)։  1950 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում։ 1953-1969 թվականներին աշխատել է Համաճարակագիտության և հիգիենայի (1971 թվականից՝ Համաճարակաբանության, վիրուսաբանության և բժշկական մակաբուծաբանության) ինստիտուտի համաճարակաբանության բաժնում, այնուհետև՝ վիրուսային հիվանդությունների և ռիկետսիոզների լաբորատորիայում, 1969-1984 թվականներին՝ մանրէաբանության և իմունաբանության լաբորատորիայի վարիչ։

Ներդրել է ռիկետսիոզների ախտորոշման նոր եղանակներ, բացահայտել տզային բծավոր տիֆի և քյու-տենդի բնական օջախների առկայությունը Հայաստանում, կազմել ախտաբանաաշխարհագրական քարտեզ։ Հետազոտել է քութեշով և թռչնախտով հիվանդացությունը, մասնակցել Հայաստանում համաճարակային բծավոր տիֆի վերացմանը։

Հեղինակ է շուրջ 80 գիտական աշխատությունների։

## Մահ
Միքայել Կոծինյանը մահացել է 1984 թվականին, Երևանում։

## Պարգևներ
* «Զինվորական ծառայության» մեդալ (10.12.1944)
* Կարմիր աստղի շքանշան (24.03.1945)

## Երկեր
* Էպիդեմիկ բծավոր տիֆ / Մ. Ե. Կոծինյան, ՀԽՍՀ Առողջապահության մինիստրություն, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 28 էջ։
* Вопросы вирусологии» (1958).

## Գրականություն
* Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер., 1998, 276 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ համաճարակաբաններ
Քաղաքագիտական հետազոտությունների եվրոպական հանդես

***Քաղաքագիտական հետազոտությունների եվրոպական հանդես*** (ՔՀԵՀ) (), եվրոպական քաղաքագիտության խոշորագույն գիտական հանդեսը, որը լույս է տեսնում  հովանավորությամբ։ Քաղաքագիտության ամենահեղինակավոր հանդեսներից է և ՔՀԵԿ-ի առաջին հանդեսը։

Հանդեսը մասնագիտացված է քաղաքագիտությունում քանակական և որակական մեթոդների օգտագործմամբ տեսական և համեմատական հեռանկարները լուսաբանող հոդվածների վրա։ Բոլոր հոդվածները ենթարկվում են անանուն գրաքննության։ Այժմ հանդեսի խմբագիրներն են Կլաուդիո Ռադաելլին (Էքսեթերի համալսարան) և Իոաննիս Պապադոպուլոսը (Լոզաննայի համալսարան)։

## Վարկանիշ
Citation Reports հանդեսի համաձայն, 2015 թվականին Քաղաքագիտական հետազոտությունների եվրոպական հանդեսի ազդեցության գործակիցը կազմել է 2,525 միավոր, որի շնորհիվ ՔՀԵՀ-ն «Քաղաքագիտություն» բաժնի 163 հանդեսներից զբաղեցնում է 9-րդ հորիզոնականը։ SCImago հանդեսի որակավորմամբ 2008 և 2014 թվականներին ՔՀԵՀ-ն «Հասարակագիտություն և քաղաքագիտություն» բաժնում զբաղեցրել է 48-րդ և 26-րդ տեղերը համապատասխանաբար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եվրոպական գիտակրթական և պրոֆեսիոնալ հասարակությունների հետ առնչվող գիտական հանդեսներ
Կատեգորիա:Ուայլի-Բլեքուելի ակադեմիական հանդեսներ
Կատեգորիա:Քաղաքագիտական հանդեսներ
Հակոբ Հակոբյան (պատմաբան)

**Հակոբ Վահանի Հակոբյան** (), հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր (2007):

## Կենսագրություն
Հակոբ Հակոբյանը ծնվել է 1927 թվականի փետրվարի 12-ին, Հոկտեմբերյան (այժմ՝ քաղաք Արմավիր) քաղաքում։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ Ընդունվել է Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի ասպիրանտուրան։ 1954-2004 թվականներին դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում։ 1962-1964 թվականներին եղել է Երևանի ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտի պրոռեկտոր։ 1969-1975 թվականներին եղել է Հայկական հանրագիտարանի պատասխանատու քարտուղար, 1979-1983 թվականներին՝ ԵՊՀ օտարերկրյա քաղաքացիների նախապատրաստական ֆակուլտետի դեկան։ 1958-1992 թվականներին եղել է Հայկական ռադիոյի և հեռուստատեսության քաղաքական մեկնաբան։ 1991-2007 թվականներին ղեկավարել է «Գլաձոր» համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների և պատմության ամբիոնը։ Հրատարակել է «Նորագույն պատմություն» (1998) ուսումնական ձեռնարկը։

Աշխատանքները վերաբերում են Հայ դատին ու Հայոց ցեղասպանության միջազգային իրավական հարցերին, հայրենադարձության պատմական և իրավական հիմքերին։ Հինգ մենագրության և վաթսունից ավելի գիտական հոդվածների հեղինակ է։

## Երկեր
* Նորագույն պատմություն, ուսանողական ձեռնարկ, 1998։
* Հայրենիք վերադառնալու գաղափարը և ժամանակակից միջազգային իրավունքը, Երևան, 2000։
* Տարագիր հայության հայրենիք վերադառնալու պահանջի պատմական և իրավական հիմքերը, Երևան, 2002։
* Հայոց ցեղասպանությունը և միջազգային իրավունքը։ «Հայոց Մեծ Եղեռն-90», հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2005։
* Ղարաբաղյան հիմնախնդրի հարցը և միջազգային իրավունքը։ «Հումանիտար գիտությունների զարգացման հիմնախնդիրները Հայաստանում», հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2005։
* Խորհրդա-գերմանական հարաբերությունները Երկրորդ աշխարհամարտի նախօրեին, 2007։
* История армянского геноцида : Этнический конфликт от Балкан до Анатолии и Кавказа / Ваакн Н. Дадрян; Пер. с 6-го англ. пересмотр. изд. С.Д. Оганесян; Науч. ред. А.В. Акопян. 2007.
* Հայրենիքի խնդիրը հայ-թուրքական կոնֆլիկտում, Երևան, 2007։
* Հայրենիքի խնդիրը Հայ Դատի և Հրեական Հարցի պարագայում։ «Գլոբալացվող աշխարհը և հումանիտար կրթության ու գիտության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում» , Երևան, 2007։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Գաբրիել Սուլթանյան

**Գաբրիել Սուլթանյան** (), հայ պատմաբան։

## Կենսագրություն
Գաբրիել Սուլթանյանը ծնվել է հուլիսի 18-ին, Կիպրոսում։ Սովորել է Մելքոնյան վարժարանում, այնուհետև գործի բերումով մեկնել է Մանչեստր և հասել տեքստիլ ոլորտի բարձունքներին, որից հետո թողել է ամեն ինչ և ամբողջությամբ նվիրվել հայագիտությանը։ Երբ պատրաստել է առաջին մեհենագրերի վերծանության փորձը անգլերենով և ուղարկել հոլանդացի նշանավոր գիտնական, հայագետ Ջոս Ուայթենբերգին, պատասխանը եղել է. «Դու ո՞վ ես, նորելուկ, որ բոլոր գիտնականներին իմաստակի տեղ ես դրել»։ Երբ Գ. Սուլթանյանը նրան ուղարկեց երկրորդ գիրքը, գիտնականը շնորհակալական նամակ գրեց, իսկ երրորդ գրքից հետո Ուայթենբերգն իր պատասխան նամակում գրել է. «Այս գիտությունը քո դրած հիմքերի վրա պետք է առաջ գնա»։ Զարմանալի է, բայց այսօր քչերը գիտեն, որ մինչև մ.թ. 2004 թ. հայոց նախապատմություն գոյություն չի ունեցել։ Եղել են միայն ավանդությունների, հնչյունաբանական ուսումնասիրությունների և մտքի հնարանքների վրա հիմնված ենթադրություններ, որոնք անգամ մեծամեծ գիտնականների, հայրենական և օտար հայագետների կողմից ընդունվել են որպես ճշմարտություն, հաճախ զուտ ճշմարտություն և ամենավտանգավորը` որպես միակ ճշմարտություն։ Մինչև այդ էլ օտարազգի գիտնականները չեն ընդունել հայերի նախապատմությունը` ասելով, որ դա առասպել է, իսկ հայ գիտնականները հորինում էին այն և դեռ շարունակում են հորինել։

Գաբրիել Սուլթանյանը մահացել է 2020 թվականի մարտի 10-ին Երևանում։

## Աշխատություններ
* Հայոց նախապատմություն, հատոր 1, Լոնդոն, 2003 /անգլերեն/
* Հայոց նախապատմություն. նախահայոց Արամի Երկրի հիերոգլիֆային արձանագրությունները, հատոր 2, Լոնդոն, 2004 /անգլերեն/
* Հայոց նախապատմություն. Անատոլիո նախահայոց հիերոգլիֆային արձանագրությունները, հատոր 3, Լոնդոն, 2009 /անգլերեն/
* Հայոց նախապատմություն. նախահայոց հիերոգլիֆային արձանագրությունների նույնահնչյուն բառարմատները, հատոր 4, Լոնդոն, 2013 /անգլերեն/
*Սեբեոս եպիսկոպոսի պատմությունը. առաջին հինգ գլուխների պարզաբանումը, Լոնդոն, 2007 /անգլերեն/
*Հայոց պատմությունը և Մովսես Խորենացին, Լոնդոն, 2012 /անգլերեն/
* Հայոց պատմությունը և Մովսես Խորենացին, Երևան, 2014 /հայերեն/
* Նախահայերէն լեզուն, նոյնահնչիւն բառարմատները եւ Նորայրի Կարա-Թեփէի արձանագրութիւնը, Երեւան, 2019 /հայերէն/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Խառնուրդ (Հայոց ձորի գավառ)

**Խառնուրդ** (նաև՝ Խառնորտկներ, ՝ **Դեղիրմենդյուզյու**), նախկին հայկական գյուղ Վանի նահանգի Հայոց ձորի գավառում, ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Գյուրփընար քաղաքի թաղամաս։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 1775 մետր միջին բարձրության վրա։

## Անվանում
Խառնուրդ բնակավայրի անվանումը կապված է այն հանգամանքով, որ այստեղ հատվում են Անգղ գետն ու Մենուայի ջրանցքը։ Հնում կոչվել է նաև Խառնորտկներ։

## Պատմություն
Խառնուրդ բնակավայրն ունի ավելի քան 3000-ամյա պատմություն, ինչի մասին փաստում են գյուղի հարևանությամբ անցնող Մենուայի ջրանցքը, այն կառուցելու մասին պատմող սեպագիր արձանագրությունը և Անգղ գետի վրա կառուցված հնագույն ջրանցույցը։

### Պատմական հուշարձաններ
#### Ջրանցք
Խառնուրդի մոտով է անցնում Վանի թագավորության արքա Մենուայի կառուցած համանուն ջրանցքը, որի կառուցման մասին պատմող սեպագիր արձանագրությունը գրեթե ոչնչացված պահպանվել է գյուղի հյուսիսային եզրին գտնվող ժայռի վրա։ Այն բաղկացած է 14 տողից։ Ընդունված է համարել, որ սեպագիր արձանագրությունն առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1891 թվականին գերմանացի հնագետ Վալդեմար Բելքը։

#### Ջրանցույց
Բնակավայրի տարածքում պահպանվել է հնագույն ջրանցույց, որը Մենուայի ջրանցքի ժամանակակիցն է։ Գտնվում է Խառնուրդից հյուսիս՝ Անգղ գետի և Մենուայի ջրանցքի հատմն վայրում։ Ջրանցույցի ջրերը կհոսեն արևելքից դեպի արևմուտք՝ լցվելով Վանա լիճ։

#### Եկեղեցի
Խառնուրդ գյուղում հին ժամանակներից մինչև 19-րդ դար պահպանված է եղել առաքելական եկեղեցի, որը 1860-ական թվականներից բնակավայրում հաստատված քրդերի կողմից վերափոխվել է մզկիթի։ Եկեղեցին կառուցված է եղել սրբատաշ քարերից և կոչվել է Սուրբ Գևորգ։

#### Ջրաղացներ
Ժամանակին հայաբնակ գյուղում գործել են 40 ջրաղացներ, որոնք աղացել են հիմնականում ցորեն։ Ըստ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի՝ 2000-ական թվականներին դեռևս կանգուն էին բոլոր 40 ջրաղացների շինությունները, որոնցից 15-ը մինչև 2010 թվականը գործում էր որպես ջրաղաց։ Այնուհետև տեղի բնակիչների կողմից մի մասը վերածվել են բնակելի տների, իսկ մյուս մասը՝ կանգնած են փլուզման շեմին։

## Բնակչություն
Բնակավայրը անհիշելի ժամանակներից եղել է հայաբնակ, և միայն 19-րդ դարի ընթացքում է այնտեղ սկսվել քրդական բնակչության ներթափանցումը։ 1894-1896 թվականներին իրականացված Համիդյան ջարդերի հետևանքով գյուղն ամբողջովին հայաթափվել է։ Ներկայում բնակավայրն ունի քրդական բնակչություն։

## Ծանոթագրություններ
Ծվերի

**Ծվերի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 7 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 592 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Մաֆլար

**Մաֆլար** (նաև՝ Մափլար, Նափլար), նախկին բնակավայր Տավուշի մարզում՝ Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղի հյուսիսարևելյան հատվածում։ 1926 թվականին ունեցել է 182 բնակիչ, իսկ 1939 թվականին՝ 135 բնակիչ։

1940-ական թվականներին ապաբնակեցվել է։ Պահպանվել են շինությունների ավերակները, ավերակ եկեղեցին և գերեզմանոցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր
Երաշխիքների պայմանագիր (1960)

**Երաշխիքների պայմանագիր** (), 1960 թվականին Կիպրոսի Հանրապետության, Հունաստանի թագավորության, Թուրքիայի Հանրապետության և Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության միջև կնքված պայմանագիր։

Պայմանագրի 1-ին հոդվածը արգելում է Կիպրոսում քաղաքական կամ տնտեսական միաություն կազմել մեկ այլ պետության հետ։ 2-րդ հոդվածը պահանջում է այլ կողմերից երաշխավորել Կիպրոսի անկախությունը, տարածքային ամբողջականությունը և անվտանգությունը։ 4-րդ հոդվածը լիազորում է երաշխավորող կողմին միջոցներ ձեռնարկել Կիպրոսի ընթացիկ կարգավիճակը վերականգնելու համար. հենց այս դրույթն է օգտագործվել Թուրքիայի կողմից 1974 թվականին իրականացրած ներխուժման իրավական արդարացման փորձում։ Պայմանագիրը նաև թույլ է տվել Միացյալ Թագավորությանը պահպանել իր սուվերենությունը Կիպրոսի տարածքում գտնվող երկու ռազմական բազաների վերաբերյալ՝ Կիպրոսի Հանրապետության անկախացումից հետո։

## Տես նաև
* Կիպրոսի հիմնախնդիր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 Կիպրոսում
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Կիպրոսի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի պայմանագրեր
Կատեգորիա:1960 կնքված պայմանագրեր
Կատեգորիա:1960 ուժի մեջ մտած պայմանագրեր
Կատեգորիա:Կիպրոսի պատմություն
Կատեգորիա:Հունաստանի թագավորության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Թուրքիա-Միացյան Թագավորություն հարաբերություններ
Կատեգորիա:Կիպրոս-Միացյան Թագավորություն հարաբերություններ
Ամբարթափա

**Ամբարթափա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Գարդաբանի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 650 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 700 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գարդաբանի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Նիմի ամֆիթատրոն

300px|thumb|Ամֆիթատրոն Նիմում

**Ամֆիթատրոն Նիմում** (), հռոմեական ամֆիթատրոն ֆրանիսական քաղաք Նիմում։

Թատրոնը կառուցվել է մ. թ. ա . 1-ին դարում, հռոմեական Կոլիզեումի օրինակով։ Ամֆիթատրոնը ունի 133 մետր երկարություն, 101 մետր լայնություն  21 մետր բարձրություն, էլիպսաձև մեծ և փոքր սռնիների չափերը հասնում են ` 69 և 38 մետրի։ Սա կարող էր ընդունել մինչև 25 000 հանդիսականների։ Նեմաուսի (անտիկ Նիմի) տարածքում գոյություն է ունեցել գլադիատորական դպրոց. պահպանվել են շատ գրաֆֆիտիներ նրանց անուներով և կռիվների մասին վկայություններով։ Թատրոնում  ցուցադրվում էին մահապատժի դատապարտված կալանավորների մարտեր, ինչպես նաև այստեղ հնարավոր էր տեսնել մարտեր  գլադիատորները ընդեմ կենդանիների։

Ժողովուրդների մեծ գաղթի ժամանակ սա օգտագործվել է ինչպես ամրոց. ամֆիթատրոնի ներսում կային հարյուրավոր փախստականներ։ Ամրոցը գրավվեց 673 թվականին Բամբաի կողմից։

Ամգամ միջնադարում շարունակվեց օգտագործվել ինչպես ամրոց. XII դարում այստեղ նստում էր Նիմական վիկոնտը, ու վասսալներին անվանում էին «Արենաի ասպետներ»։ Լանգեդոկի ստեղծումով ամֆիթատրոնը կորցրեց իր պաշտպանողական դերը, սակայն XVIII դարը այստեղ շարունակում էին ապրել մարդիկ՝ այստեղ կային բնակելի տներ, շուկաներ և անգամ եկեղեցի։ 1786 թվականին արենաի բնակչությունը վտարվեց, իսկ տեղի շինություները քանդվեցին՝ սկսվեց շենքի վերկանգնողական աշխատանները։ Ամֆիթատրոնը նախնական տեսքին վերադարձավ միայն XIX դարում։

1853 թվականից այստեղ սկսեցին ցուցադրվել ցլամարտեր, ինչպես նաև շատ այլ ցուցադրումներ։ Մեր օրերում այստեղ անցենկացվում երաժշտական խմբերի համերգներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կայք

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի տեսարժան վայրեր
Թիանեթ

**Թիանեթ** (), քաղաք Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Թիանեթի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1100 մետր բարձրության վրա։ Թբիլիսից հեռու է 75 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 2479 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թիանեթի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Սիոնի (Դաբա)

**Սիոնի** (), քաղաքատիպ ավան Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Թիանեթի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թիանեթից հեռու է 32 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, ավանի բնակչությունը կազմում է 371 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թիանեթի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Թոլենջի

**Թոլենջի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Թիանեթի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1120 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թիանեթից հեռու է 29 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 208 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թիանեթի շրջան
Բալոյան

**Բալոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արամ Բալոյան (1962), ազատամարտիկ-հրամանատար։ 
* Հարություն Բալոյան (19-20-րդ դարեր), թղթակից
* Յուրիկ Անդրանիկի Բալոյան (1940-1992), գյուղատնտես։
* Ներսես Փարսիի Բալոյան (1901-1997), խորհրդային բանակի գնդապետ, դիվիզիայի հրամանատար։
* Սամվել Արամայիսի Բալոյան (1954), բուսաշխարհագետ։

## Տես նաև
* Բալասանյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Վերա Մերկուրևա

**Վերա Ալեքսանդրովնա Մերկուրևա** (, ), ռուս բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի։

## Կենսագրություն
Վերա Մերկուրևան ծնվել է հողաշինարարի ընտանիքում։ 1895 թվականին ավարտել է Վլադիկավկազի կանանց գիմնազիան։ Մանկությունից տառապել է խլությամբ և սրտի աշխատանքի խանգարումներով։ Պոեզիայով լրջորեն սկսել է զբաղվել հասուն տարիքում, երբ արդեն քառասունն անց էր։ 1912-1917 թվականներին հրատարակվել է ««Աստվածային իմաստնություն» տեղեկատու» ամսագրում։ 1917 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, մտերմացել Վյաչեսլավ Իվանովի և սիմվոլիստների շրջանակի հետ, հրատարակել է բանաստեղծություններ սիմվոլիստական ամսագրերում և ալմանախներում։ 1920 թվականին վերադարձել է Վլադիկավկազ, որտեղ ապրել է մինչև 1932 թվականը, այնուհետև նորից տեղափոխվել Մոսկվա։

Մերկուրևայի կենդանության օրոք 1937 թվականին տպագրված միակ գիրքը Պերսի Բիշի Շելլիից թարգմանությունների ժողովածուն է։ Մոսկվայում նա ապրել է ծայրահեղ աղքատ պայմաններում։ Պատերազմի ժամանակ էվակուացիայի է ենթարկվել Տաշքենդ, որտեղ էլ մահացել է 1943 թվականի մարտին։ Թաղված է Տաշքենդի Բոտկին փողոցի գերեզմանոցում Ելիզավետա Դմիտրիևայի (Չերուբինա դե Գաբրիակ) շիրիմի հարևանությամբ։ Երկուսի գերեզմաններն էլ մինչև մեր օրերը չեն պահպանվել։

Մերկուրևայի կենդանության օրոք նրա ընկերները մի քանի անգամ փորձել են հրատարակել Մերկուրևայի բանաստեղծությունների ժողովածուն, սակայն նրան այդպես էլ չհաջողվեց տեսնել իր գիրքը։ Առաջին անգամ Վերա Մերկուրևայի բանաստեղծական ժառանգությունը լույս է տեսել միայն 2007 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Гаспаров, Михаил Леонович, Вера Меркурьева (1876—1943) Стихи и жизнь// Лица. Биографический альманах. Вып. 5. М.-СПб., 1994. С. 65.

## Արտաքին հղումներ
* Стихотворения
* Меркурьева, Вера Александровна на сайте «Век перевода» 
* Собрание ссылок о жизни и творчестве 

Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ
Բախչինյան

**Բախչինյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արծվի Հենրիկի Բախչինյան (1971), բանասեր, հայագետ, կինոգետ, պատմաբան, բառարանագիր։
* Հայկ Ֆելիքսի Բախչինյան (1973), գրականագետ, թարգմանիչ։
* Հենրիկ Գրիգորի Բախչինյան (1948), գրականագետ, թարգմանիչ։ 
* Միսաք Կարոյի Բախչինյան, դեղագործ։
* Ֆելիքս Բարդուղիմեոսի Բախչինյան (1950), գրող, գրականագետ, թարգմանիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Ռամզ Բաբաջան

**Ռամզ Բաբաջան** (, ), ուզբեկ գրող և դրամատուրգ, լրագրող։ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր է (1972)։ Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության ժողովրդական գրող է (1981)։

## Կենսագրություն
Ռամզ Բաբաջանը ծնվել է 1921 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Տաշքենդում։ Կրթություն է ստացել կրթության և դաստիարակության ուսումնարանում, այնուհետև` Տաշքենդի պետական մանկավարժական ինստիտուտում (լեզվի և գրականության ֆակուլտետ)։ Որպես լրագրող աշխատել է թերթում և ռադիոյում, իսկ հետագայում դարձել է գրականության և արվեստի հրատարակչության տնօրեն։ Եղել է Ուզբեկստանի գրողների միության փոխնախագահ։
 
## Ստեղծագործություններ
Բաբաջանը իր բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն հրատարակել է 1939 թվականին։ Բաբաջանի գրչին են պատկանում «Նոր ռուբայիներ», «Արևը բիբերում», «Այո, ես ասիացի եմ», «Սիրո խոնարհում» բանաստեղծական ժողովածուները, ինչպես նաև` «Յուսուֆ և Զուլեյխա» և «Կենդանի ջուր» պոեմները (վերջինիս համար գրողն արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի)։ Բաբաջանը թարգմանել է Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Նիկոլայ Նեկրասովի, Ալեքսանդր Տվարդովսկու, Հենրիկ Իբսենայի և այլ գրողների ստեղծագործությունները։

## Պարգևներ և մրցանակներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (01.12.1981)
* Պատվո 2 շքանշան (18.03.1959)
* ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1972) - «Կենդանի ջուր» պոեմի համար (1969)
* Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության ժողովրդական գրող (1981)
* «Էլ-յուրտ խուրմատի» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ուզբեկ գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով