Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյան

**Թեոդոր֊Աստվածատուր Բրյըկլյան** (), ռումինահայ գեղանկարիչ, մանկավարժ, լրագրող։

## Կենսագրություն
Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանը ծնվել է 1837 թվականի մայիսի 9-ին Յաշ քաղաքում։ Նա հայրը՝ Հակոբ Բրյըկլյանը (1809-1881), մեծ ավանդ է ունեցել ռումինահայ գաղութի պատմության մեջ։

Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանը նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրի Հայկազյան դպրոցում, որից հետո երեք եղբայրների՝ Հովհաննեսի, Գրիգորի ու Արտաշեսի հետ մեկնել է Փարիզ՝ Սամուել-Մուրատ վարժարանում ուսումը շարունակելու որտեղ էլ ստացել է առաջին գեղարվեստական դաստիարակությունը։ Վարժարանում եղբայրները ցուցաբերելեն գովելի առաջադիմություն։ Վարժարանն ավարտելուց հետո նա Փարիզում գեղանկարչության դասեր է ստացել։ Նախնական շրջանում նա զբաղվել է Փարիզի թանգարաններում գտնվող հայտնի նկարիչների գործերի պատճենահանման աշխատանքներով։ Նկարչական հարուստ փորձ ձեռք բեելուց հետո նա անցել է ստեղծագործական ինքնուրույն աշխատանքի։

Յաշ վերադառնալուց հետո նա սկսել է նկարել գեղանկարներ։ Նա և մի քանի անվանի նկարիչներ Յաշում սենյակ են վարձել և այն վերածել նկարչական արվեստանոցի։ Կարճ ժամանակ անց Թեոդոր֊Աստվածատուր Բրյըկլյանը դարձել է քաղաքի հայտնի գեղանկարիչներից մեկը։

Մշակույթի և լուսավորության նախարար, փիլիսոփա Վասիլե Կոնտան (որը նույնպես հայկական ծագում է ունեցել), 1881 թվականին Բուխարեստում կազմակերպել է ցուցահանդես, որտեղ ներկայացվել են  Թեոդոր֊Աստվածատուր Բրյըկլյանի հինգ արժեքավոր նկարներ, որոնցից մեկը հեղինակը նվիրել է  պետությանը և դրա համար հատուկ շնորհակալագիր ստացել։ 1883 թվականին գրող, թատերագիր, բանահավաք, հրապարակախոս Վասիլե Ալեքսանդրիի հրավերով Բրյըկլյանը նկարել է նրա ամառանոցի պուրակը։ Այդ կտավի հռչակն այնքան մեծ է եղել, որ Յաշի քաղաքային խորհուրդը գնել այն, որպեսզի նրանով զարդարի քաղաքապետարանի մեծ դահլիճը։

Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանը զբաղվել է նաև գրքերի ձևավորման աշխատանքներով, կատարել է ռումինացի հայտնի հեղինակների գործերի նկարազարդումները։ Նրա պատճենահանած ստեղծագործությունների մեծ մասը գտնվում են տարբեր ընտանիքներում, իսկ ինքնուրույն աշխատանքները պահվել են նրա կրտսեր եղբոր՝ բարձր վճռաբեկ ատյանի խորհրդական և հայտնի բանասեր Գրիգորի Բրյըկլյանի մոտ։ Վերջինս եղբոր 5 կտավ՝ «Նորվեգական բնանկար» (ձմեռային տեսարան), «Հավաբուն» «Գոթական ավերակները», «Լվացարարուհիները», «Ծառերի տակ» նվիրաբերել է Յաշի պատկերասրահին։ Գրիգորի Բրյըկլյանը Բուխարեստի պատկերասրահին է նվիրել եղբոր «Նոթեր ծառերի տակ», «Ժայռը», «Հեռանկար Լամարի միջով», «Ծառեր մի կանալի եզրին» նկարները։ Գրիգորին իր բարեկամ Անաստասե Սիմունին, որի անունով Բուխարեստում կա թանգարան, նվիրաբերել է «Պրուտի ափին», «Ուռիների ծառուղին» նկարները։  
thumb|Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանի հոր՝ Հակոբ Բրյըկլյանի լուսանկարը (1874) և մոր՝ Մարիա Բրյըկլյանի մանրանկարը (1851)
Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանը երկար տարիներ զբաղվել է նաև մանկավարժական գործունեությամբ։ Նա գծագրություն է դասավանդել Յաշում, որից հետո՝ նկարչություն՝ զինվորական վարժարանում, Յաշի առևտրական վարժարանում, իսկ 1880 թվականից մինչև մահը աշխատել Է Յաշի Գեղարվեստների վարժարանում՝ որպես նկարչության ամբիոնի ղեկավար, տպարանի տնօրեն։

Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանը եղել է Յաշի հայտի լրագրողներից մեկը։ Ռումին քաղաքական գործիչ, պատմաբան, աղբյուրագետ, գրականագետ, հրապարակախոս, գրող, հայագետ Նիկոլայե Յորգան Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանին համարել է Ռումինիայի ամենանշանավոր հայերից մեկը։ Իր մանկավարժական երկարամյա պաշտոնավարության ընթացքում, որպես գծագրության ուսուցիչ պաշտոնավարեել է նաև Յաշի գործող նշանավոր հայ մանկավարժ Խաչերես Գարագաշյանի գիշերօթիկ դպրոցում, որտեղ աշակերտները սովորել են հայերեն, ռումիներեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն։

Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանն իր եղրայրների հետ Յաշում գործող գրական և արվեստագիտական շրջաններում կապեր է հաստատել ռումինացի նշանավոր գրողների՝ Միհայ Էմինեսկուի, Տոն Կերեանգըյի, Վասիլե Ալեքսանդրիի, Յոն Լուկա Կարաջալեի, Յոհան Սլավիչի և ուրիշների հետ։  Բրյըկլյանները սերտ կապեր են ունեցել նաև հայտնի հայ մտավորականներ Միխայիլ Չերքեզի, պրոֆեսոր Յ. Մելիքի և այլոց հետ։

Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանը մահացել է 1897 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, իր ստեղծագործական կյանքի ծաղկման շրշանում։

1900 թվականին հրատարակված «Figuri Contimporane din Romtnia»  («Ժամանակից դեմքեր Ռումինիայում») հանրագիտարանում (լույս տեսած ռումիներեն և ֆրանսերեն) մի ամբողջ շարք նվիրված է Բրյըկլյան գերդաստանի անդամներին, հանրագիտարանում մեծ տեղ է հատկացված Թեոդոր-Աստվածատուր Բրյըկլյանի կյանքին և ստեղծագործական գործունեությանը, զետեղվել են նաև նրա բազմաթիվ գործերի ընդօրինակություններ։ Հետագայում Ռումինական գրականության պատմության նոր հրատարակության «Ա» հատորում բանաստեղծ Վ. Ալեքսանդրիի կյանքին նվիրված բաժնում զետեղվել է բանաստեղծի աղջկա՝ Մարիա Բոգդանի կողմից կատարված Բրյրկլյանի «Միրչեշտի պուրակը» նկարի մի պատճեն։ Ռումինական Ակադեմիայի գրադարանի իլյուստրացիոն բաժնում պահպանվում է նկարչի աշխատանքների մի զգալի մասի լուսատիպ ալբոմը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Theodor Buiucliu - Aleea de mesteceni.jpg|«Եղևնու ծառուղի»
Պատկեր:Theodor Buiucliu - Peisaj de iarna.jpg|«Ձմեռային տեսարան»
Պատկեր:Theodor Buiucliu - Și cum ajung în dreptul teiului, pun demîncare jos în cărare.jpg|«Լորենի»


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Buiuclii, Bâznoşeni şi Erbiceni
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռումինացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ լրագրողներ