open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ժաքլին Տերտերյան

**Ժաքլին Տերտերյան**, (, ), իրանցի կոմպոզիտոր, երգահան և երաժիշտ, հայտնի է Ժակլին անունով, երբեմն կոչում են Ժակլին Վիգեն։ Լեգենդար երգիչ Վիգենի դուստրը։ 1970-ական թվականներից սկսած մինչ իր մահը՝ 2025 թվականին, գրել է բազմաթիվ հայտնի երգեր  փոփ և դասական պարսիկ կատարողների համար։

## Վաղ կյանք
Ժաքլինն իր երկվորյակ քրոջ՝ Ալին Տերտերյանի հետ միասին ծնվել է 1952 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Թեհրանում՝ երաժշտական հարուստ ավանդույթներ կրող հայ-իրանական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Վիգեն Տերտերյանը, որը հաճախ կոչվում էր Իրանում «ջազի արքա», իրանական փոփ և ջազ երաժշտության առաջամարտիկներից մեկը։ Ժակլինը շատ վաղ տարիքից ծանոթացավ երաժշտությանը հենց իր հոր շնորհիվ։ Հոր մեծ ճանաչման շնորհիվ նրան երբեմն անվանում էին նաև Ժակլին-Վիգեն։

## Կարիերա
1970-ական թվականներից Ժակլինը սկսեց իր երաժշտական գործունեությունը՝ հիմնականում որպես երգահան և կոմպոզիտոր։ Ստեղծագործություններ է գրել բազմաթիվ հայտնի իրանցի արտիստների համար, այդ թվում՝ Գուգուշի, որի համար գրել է հայտնի «Թռչունը» երգը։ Նա ստեղծագործել է նաև այնպիսի երգիչների հետ, ինչպիսիք են Լեյլա Ֆորուարը, Էբին, Անդին, Մարտիկը, Շաքիլան և այլք։

Նրա ամենաերկար և ստեղծագործական տեսանկյունից ամենաարդյունավետ համագործակցությունը եղել է Շոհրե Սոլաթի հետ։ Ժակլինը գրել և ստեղծագործել է Շոհրեի մի շարք ալբոմների համար, այդ թվում «Կնոջ բույրը», «Ճամփորդություն» և «Հավատ» ալբոմները։

Ժակլինը նաև թողարկել է իր սեփական ալբոմներն ու սինգլները, որոնց թվում են «Պատերազմի ցավը», «Համբույր», «Հաշտություն», «Փոքրիկ իշխանը», «Իմ հիշողությունը», «Իրանի ծաղիկները», «Քեզ համար» և «Թաքնված արցունքներ» ստեղծագործությունները։

## Մահ
Ժակլինը, ով տարիներ շարունակ պայքարում էր արյան քաղցկեղի՝ լեյկեմիայի դեմ, մահացել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԱՄՆ Լոս Անջելես քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Jaklin's official Instagram

Կատեգորիա:Իրանցի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայեր
Տատյանա Տեր-Մեսրոպյան

**Տատյանա Էդուարդովնա Տեր-Մեսրոպյան** , խորհրդային և ռուս թեթև աթլետիկայի մարզիկ, որը մասնագիտացած է հեռացատկում։ 1998 թվականի Եվրոպայի փակ մարզաձևերի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ Ռուսաստանի փակ մարզաձևերի կրկնակի չեմպիոն (1998, 2000)։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ, միջազգային դասի։ Նա 40-44 տարեկան վետերանների շրջանում հեռացատկի (W40) ներկայիս ռեկորդակիրն է՝ 6.64 մ (2008թ.՝ մարզադաշտում, 2010թ.՝ փակ տարածքում)։

## Կենսագրություն
Տատյանան սկսել է մարզվել թեթև ատլետիկայում Լենինգրադի Կիրովսկի շրջանի ՍԴՅՈՒՇՈՐՈՒՄ մարզիչ Վլադիմիր Պետրովիչ Ժինկինի հետ։ Սկզբում նա մասնագիտացել է կարճ տարածությունների վազքում, ապա 13 տարեկանում անցել երկար ցատկի, որտեղ Վալերի Մոիզեևիչ Մետելսկու ղեկավարությամբ նա բարձր արդյունքների է հասել՝ դառնալով բրոնզե մեդալակիր առաջին աշխարհի պատանեկան առաջնությունում և արծաթե մեդալակիր 1998 թվականի Եվրոպայի փակ առաջնությունում, Ռուսաստանի կրկնակի փակ մարզաձևերի չեմպիոն (1998, 2000) և ազգային առաջնության բազմակի հաղթող։ Տատյանան այսպես խոսել է իր մարզիչ Վալերի Մոիզեևիչի մասին: 

Տատյանան իր անձնական ռեկորդը սահմանել է 2002 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքային ուսանողական մրցույթում՝ 7.06 մ։

## Հիմնական արդյունքներ
### Միջազգային

### Национальные

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ
Կատեգորիա:Կին
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ
Կատեգորիա:Ռուսահայեր
Կատեգորիա:Ռուսաստան
Կատեգորիա:Ռուսներ
Ալեքսանդր Խաչատուրյան

**Ալեքսանդր Սարգսի Խաչատուրյան** (), ռուսաստանաբնակ հայ քանդակագործ  և նկարիչ: Կալմիկիայի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ (1998), Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ (1996)։

## Կենսագրություն
Ծագումով հայ է։ Ընտանիքի հետ ապրել է Հայաստանի Նոր Հաճն քաղաքում, որտեղ 1977 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը: 1978-1984 թվականներին սովորել է Կ. Ա. Սավիցկու անվան Պենզայի գեղարվեստի ուսումնարանում: 1981–1983 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1984–1985 թվականներին նկարչություն է դասավանդել Նոր Հաճնի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում, 1985–1986 թվականներին քանդակագործություն է դասավանդել Պենզայի թիվ 1 մանկական գեղարվեստական դպրոցում։ 1986-1991 թվականներին ուսումը շարունակել է Խարկովի գեղարվեստա-արդյունաբերական ինստիտուտում (այժմ՝ Խարկովի դիզայնի և արվեստի պետական ակադեմիա)։

1991 թվականից դասավանդել  է Կ. Ա. Սավիցկու անվան Պենզայի գեղարվեստական ուսումնարանի քանդակագործության բաժնում։

Խաչատուրյանը մի շարք կտավների, հուշարձանների, քանդակների, կիսանդրիների և հուշատախտակների հեղնակ է, որոնք հիմնականում գտնվում են Պենզայում: Նրա ստեղծած Օստապ Բենդերի հուշարձանները, որոնց հովանավորը եղել է Կալմիկիայի նախագահ Կիրսան Իլյումժինովը, տեղադրվել են Ռիո դե Ժանեյրոյում և Էլիստայում:

2010 թվականին Պենզայի պատկերասրահում տեղի է ունեցել նրա աշխատանքների անհատական ցուցահանդեսը:

Խաչատուրյանը զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ։ Ռուսաստանի հայերի միության Պենզայի մարզային մասնաճյուղի խորհրդի անդամ է։

## Ընտրյալ  աշխատանքներ
* Պենզայի ոստիկանների հուշարձանը
* Խորհրդային հոկեյիստ Յուրի Մոիսեևի հուշարձանը Պենզայում
* Խառատի հուշարձանը Պենզայում
* Օստապ Բենդերի հուշարձանները Ռիո դե Ժանեյրոյում և Էլիստայում
* Գրող Ալեքսանդր Կուպրինի հուշարձանը Պենզայի մարզի Նարովչատսկի շրջանի Նարովչատ գյուղում
* Հուշարձան Ռուսաստանի վաստակավոր ուսուցիչ Վյաչեսլավ Տարասովի գերեզմանին (Նովոզապադնոե գերեզմանատուն (Պենզա))
* Հուշատախտակ գրող Իվան Լաժեչնիկովի պատվին Պենզայում
* Հուշատախտակ ռուս բանաստեղծ և գրող Անատոլի Մարիենգոֆի պատվին Պենզայում
* Նկարիչ Ի. Մ. Սավոստյուկու դիմաքանդակը (կիսանդրի)
* Զղջում (քանդակային կոմպոզիցիա, բրոնզ, 1996-2005)
* Հուսահատություն (քանդակային կոմպոզիցիա, բրոնզ)
* Վասիլի Կլյուչևսկու դիմաքանդակը (կիսանդրի)
* Հոկեյի մարզիչ Վասիլի Յադրենցևի հուշատախտակը Պենզայի Գոգոլի փողոցի վրա գտնվող թիվ 7 միջնակարգ դպրոցի շենքի պատին (2019)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* В Пензенской картинной галерее открылась выставка художника Александра Хачатуряна

## Աղբյուրներ
* Тюстин А.В., Шишкин И.С. Пензенская персоналия. Славу Пензы умножившие. Пенза, 2013. Т. 3., О. М. Савин, И. С. Шишкин

Կատեգորիա:Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ծիծեռնավանքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Քաշաթաղի շրջան)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի Ծիծեռնավանք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 26 հուշարձան։

|}

## Տես նաև
* Արցախի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջանի հուշարձանների ցանկեր
Սուրեն (մարզպան)

**Չիհոր-Վիշնասպ Սուրեն** (564-572), ով հայտնի է նաև որպես Չիհր-Գուշնասպ  Սուրեն, իրանցի զինվորական սպա էր ազդեցիկ Սուրենյան ընտանիքից, որը ծառայել է որպես Պարսկական Հայաստանի կառավարիչ (մարզպան) 564 թվականից մինչև 572 թվականին։

## Կենսագրություն
Սուրենը  Սասանյան Խոսրով I թագավորի ազգականն էր։ Սուրենը վայելում էր բարձր կարգավիճակ և ծառայում էր որպես Պարսկական Հայաստանի հազարապետ (ներքին գործերի նախարար), մինչև 564 թվականին նահանգի մարզպան նշանակվելը: Այս ժամանակահատվածում հայ ազնվականությունը բաժանված էր երկու կուսակցության՝ ազգայինի, որը գլխավորում էր Մամիկոնյան ընտանիքի անդամը, և Սասանյան կողմի, որը գլխավորում էր Սյունյաց ընտանիքի անդամը։ Սուրենը նշանակվել է մարզպան 564 թվականին՝ փոխարինելով Վարազդատին։ Պարսկաստանի աչքերում նա համարվում էր վստահելի ներկայացուցիչ, որ պիտի ապահովեր կայսրության շահերը Հայաստանում՝ ռազմական, քաղաքական և վարչական տեսանկյունից։

Պաշտոնավարման ընթացքում վարել է բավականին կոշտ քաղաքականություն։ Նրա նշանակումը ուղեկցվել է հարկերի կտրուկ ավելացմամբ և ռազմական պարտականությունների խստացմամբ։ Նա փորձում էր ամրապնդել պարսկական վերահսկողությունը։ Սուրենը ոչ միայն դաժանորեն էր վերաբերվում քրիստոնյա հայերին, որոնց կասկածում էին բյուզանդացիներին գաղտնի կերպով միանալու մեջ, այլև նույնը անում էր քրիստոնյա հայ բնակչության մնացած մասի հետ: Թագավորի հրամանով շահագործելու համար պնդելով՝ նա հալածում էր քրիստոնյա հայերին և նույնիսկ կրակի տաճար կառուցում նրանց մայրաքաղաք Դվինում։ Այս գործողությունները շուտով հանգեցրին զանգվածային ապստամբության 571 թվականի վերջին կամ 572 թվականի սկզբին, որը գլխավորում էր Վարդան III Մամիկոնյանը։ 572 թվականի փետրվարի 23-ին հայ ապստամբներին հաջողվեց գրավել Դվինը և սպանել Սուրենին։

## Հղումներ

## Աղբյուրներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հայոց մարզպաններ
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի արքաներ
Բրայան ՄակԳինիս

**Բրայան Քլիֆորդ ՄաքԳինիսը** (, ) ամերիկացի հրշեջ  և ԱՄՆ ծովային հետևակի վետերան։ Նա Կանաչների կուսակցության թեկնածուն է Հյուսիսային Կարոլինայում կայանալիք 2026 թվականի ԱՄՆ Սենատի ընտրություններում։

## Վաղ կյանք
ՄաքԳինիսը մեծացել է Իլինոյսի Քուինս քաղաքում։ Նրա հայրը Վիետնամի պատերազմի վետերան էր։ Բրայանը Քուինսիի ավագ դպրոցի դասարանի նախագահն էր և 2000 թվականին ավարտելուց երկու օր անց գնացել է ուսումնական ճամբար։ Նա ծովային հետևակի բռնցքամարտի թիմի անդամ էր և 2003 թվականին ուղարկվել է Իրաք՝ որպես թեթև զրահապատ մեքենաների անձնակազմի անդամ։ Պատվով զորացրվելուց հետո նա 2006 թվականին ստացել է ասոցիացված աստիճան Ջոն Վուդի համայնքային քոլեջում։

## Կարիերա
ՄակԳինիսը Ռոլի քաղաքի հրշեջ ծառայության ավագ հրշեջ է։

## Քաղաքականություն
2024 թվականին նա միացել է «Ազատության նավատորմի» կոալիցիային՝ փորձելով նավակով օգնություն հասցնել Պաղեստինին Ղազայի պատերազմի ժամանակ։

## 2026 թվականի Իրանի պատերազմի դեմ բողոքի ցույցեր
2026 թվականի մարտի 4-ին ԱՄՆ ծովային հետևակի համազգեստով ՄաքԳինիսը ընդհատել է Սենատի զինված ուժերի պատրաստվածության և կառավարման աջակցության ենթահանձնաժողովի  Իրանի դեմ պատերազմի վերաբերյալ Հարթի Սենատի գրասենյակային շենքում կայացող լսումները՝  գոռալով. «Ամերիկան չի ցանկանում իր որդիներին ու դուստրերին ուղարկել պատերազմի Իսրայելի համար»։ ՄաքԳինիսին բռնի ուժով հեռացրել են ԱՄՆ Կապիտոլիումի ոստիկանությունը՝ ԱՄՆ սենատոր Թիմ Շիհիի (հանրապետական, Մոնտանա) օգնությամբ, և վեճի ժամանակ կոտրվել է ՄաքԳինիսի ձեռքը։ Միջադեպի տեսանյութում լսվում է ձեռքի ոսկորի կոտրվելու ձայնը։ 

ՄաքԳինիսը ձերբակալվել է և մեղադրվել ձերբակալությանը դիմադրելու և անօրինական ցույցի երեք դեպքով, ոստիկանի վրա հարձակվելու երեք դեպքով և դուռը փակելու համար՝ «մարդկանց կուտակման, խոչընդոտման և անհարմարության» մեկ դեպքով։

### Արձագանք
ՄաքԳինիսի կողմից ընդհատման և հետագա հեռացման տեսանյութը վիրուսային տարածում է գտել սոցիալական ցանցերում։

Սոցիալական ցանցերում արված հայտարարության մեջ Շիհին ՄաքԳինիսին անվանել է «անտարբեր բողոքող»։ ՄաքԳինիսի համար բացված GoFundMe էջը հետագայում հավաքագրել է ավելի քան 60,000 դոլար։ 

2026 թվականի մարտի 6-ի հայտարարության մեջ ՄաքԳինիսը գրել է, որ միջադեպը նրան «միայն ավելի վճռական» է դարձրել Սենատի համար իր պայքարը շարունակելու համար։

## Անձնական կյանք
ՄաքԳինիսը ամուսնացել է Մեգան ՄաքԴոնալդի հետ Լոս Անջելեսի Ատլետիկ ակումբում 2005 թվականի հունվարին։ 2026 թվականի դրությամբ ՄաքԳինիսը ամուսնացած է պաղեստինցի կնոջ հետ, որի հետ նա ունեն չորս երեխա։ Նրանք ապրում են Հյուսիսային Կարոլինայի Վենդել քաղաքում։ 2022 թվականին նա մասնակցել է Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի վետերանների աշխարհի առաջնությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրայան ՄաքԳինիս 4 ԱՄՆ Սենատում Կանաչների կուսակցության պաշտոնական կայքում
* [Բրայան ՄաքԳինիսը](https://ballotpedia.org/Brian_McGinnis_(North_Carolina)) Ballotpedia- ում

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Բաղդադի փողոց (Դուբայ)

**Բաղդադի փողոց** (), փողոց Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքում։ Ունի 2,3 կիլոմետր երկարություն։ Անվանակոչվել է Իրաքի մայրաքաղաք Բաղդադի պատվին։ Այն սկիզբ է առնում Ալ Նահդա թաղամասի Ալ Իթիհադ մայրուղուց ու մինչև E 311 ավտոմայրուղուն (Շեյխ Մոհամեդ իբն Զայեդի մայրուղի) միանալը, անցնում է Ալ Ղուսայս և Մուհայսնահ թաղամասերով։   

Ավտոմայրուղու սպասարկմամբ և կառավարմամբ զբաղվում է Դուբայի ճանապարհների և տրանսպորտի վարչությունը։ 2009 թվականին Դուբայի Ճանապարհային երթևեկության գլխավոր վարչությունը նշել է, որ փողոցում գրանցվել են հետիոտների կողմից սխալ տեղով փողոցն անցնելու երկրորդ ամենաշատ դեպքերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դուբայի փողոցներ
Լյուսի Աշճյան

**Լյուսի Աշճյան** (, ), ամերիկահայ լուսանկարչուհի։ Նա հայտնի է որպես Նյու Յորքի լուսանկարիչների կոոպերատիվի՝ «Լուսանկարչական լիգայի» անդամ։ Նրա աշխատանքները ներառված են Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարանի, Արիզոնայի Թուսոնի ստեղծագործական լուսանկարչության կենտրոնի և Նյու Յորք քաղաքի թանգարանի հավաքածուներում։

## Վաղ կյանք
Աշճյանը ծնվել է Ինդիանապոլիսում (Ինդիանա)՝ հայ փախստականների ընտանիքում։ Նա անգլերենի բակալավրի աստիճան է ստացել Բաթլերյան համալսարանում 1927 թվականին։ 1937 թվականին ավարտել է Քլարենս Հադսոն Ուայթի անվան լուսանկարչական դպրոցը։

## Կարիերա
Աշճյանը միացել է Նյու Յորքի լուսանկարչական լիգային 1937 թվականին որպես լուսանկարիչ, նաև աշխատել է որպես *«Photo Notes»* ամսագրի խմբագիր և լիգայի դպրոցի խորհրդի նախագահ։ 

Նա ընդգրկվել է 2012 թվականին Նյու Յորքի Հրեական թանգարանում կայացած «Ռադիկալ տեսախցիկ. Նյու Յորքի լուսանկարչական լիգա, 1936-1951» ցուցահանդեսում։

## Հավաքածուներ
Աշճյանի աշխատանքները պահվում են հետևյալ մշտական հավաքածուներում՝

* Ստեղծագործական լուսանկարչության կենտրոն, Թուսոն, Արիզոնա
* Կոլամբուսի արվեստի թանգարան, Կոլամբուս, Օհայո
* Ջորջ Իսթմանի թանգարան
* Հրեական թանգարան, Նյու Յորք
* Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարան, Նյու Յորք
* Նյու Յորք քաղաքի թանգարան
* Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան
* Փրինսթոնի համալսարանի արվեստի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լուսանկարիչներ
CellForCash.com

**RMS Communications Group, Inc.**, գործել է որպես **CellForCash.com**, ընկերություն, գնել է օգտագործված բջջային հեռախոսներ: CellForCash.com-ը գտնվել է Օկալայում, Ֆլորիդա: Կայքը թույլ է տվել սպառողներին և բիզնեսներին վաճառել իրենց բջջային հեռախոսները կանխիկով։ Կայքում թվարկված են եղել ավելի քան 200 բջջային հեռախոսներ, որոնք ընկերությունը պատրաստ էր գնել: Օգտատերերը ընտրում էին արտադրող և մոդել և լրացնում էին գրանցումը: Ընկերությունը տրամադրել է տուփ և նախապես վճարված առաքման պիտակ փոստային առաքման համար։

Բնապահպանական հետազոտություններով զբաղվող Inform, Inc. կազմակերպությունը կանխատեսել է, որ 2005 թվականին ԱՄՆ-ում շրջանառությունից դուրս է եկել 130 միլիոն բջջային հեռախոս, որոնց հիման վրա CNN-ը գնահատել է, որ դեն չնետված (պահված) հեռախոսների քանակը մոտենում է 500 միլիոնի։

CellForCash.com-ը ոչ բարեգործական հեռախոսների մեծ մասը Լատինական Ամերիկա է ուղարկել մեծ պահանջարկի պատճառով։ Իր ստեղծման օրվանից ի վեր այն վերադարձրել և վերամշակել է հարյուր հազարավոր չօգտագործված հեռախոսներ։

## Գնահատականներ
Better Business Bureau-ն RMS Communications Group ընկերությանը (գործունեություն իրականացնող՝ CellForCash.com անվամբ) տվել է F գնահատական՝ կապված դրա օրինականության և գործունեության վերաբերյալ բազմաթիվ բողոքների հետ, նշելով նրանց դեմ ներկայացված բողոքների քանակը, բողոքների մեծ մասին չարձագանքելը և բողոքներից շատերի լրջությունը:  Ամենամեծ բողոքների կատեգորիաները եղել են «Վերադարձի կամ փոխանակման խնդիրներ» և «Պայմանագրային խնդիրներ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ
Viridor Limited

**Viridor Limited** (լատիներենից՝ «կանաչել») Մեծ Բրիտանիայում գործող վերամշակման և թափոնների կառավարման ընկերություն, որը պատկանում է KKR-ին։

## Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1956 թվականին որպես Harrison Western Limited, ավելի ուշ դառնալով Haul Waste Limited: Haul Waste-ընկերությունը դարձել է Pennon-ի մասը 1993 թվականին: Աճել է թափոնների հավաքման և աղբավայրերի հեռացման շուկայում ընկերություններ գնելով:

1995 թվականին ընկերությունը գնել է Blue Circle Waste Management-ընկերությունը, ինչը հանգեցրել է South West Water-ի անվան փոփոխությանը Pennon Group-ի 1998 թվականին, և Haul Waste-ի և Blue Circle Waste Management-ի միաձուլմանը Viridor-ի ներքո: Այնուհետև այն ձեռք է բերել Churngold-ի թափոնների բիզնեսի մի մասը 2003 թվականի հունիսին, Thames Waste Management-ը 2004 թվականին, Սոմերսեթ LAWDC Wyvern Waste-ը 2006 թվականին, Գրոսվեներ Թափոնների Կառավարում և Skipaway Holdings-ը 2007 թվականին, և Shore Recycling-ում 2008 թվականին: Ավելի ուշ 2015 թվականին Viridor-ընկերությունը ստանձնել է Դորսեթում գործող Commercial Recycling թափոնների ընկերության հավաքագրման կողմը:

Այսօր բիզնեսը գնահատվում է մոտավորապես 4 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ վերջին ձեռքբերումներով և աճով, որոնք կենտրոնացած են ընկերության վերամշակման և թափոններից էներգիայի արտադրության հզորությունների ընդլայնման վրա: Viridor-ընկերությունը շնորհվել է Մեծ Մանչեսթերի թափոնների հեռացման մարմնի թափոնների մասնավոր ֆինանսավորման նախագծի պայմանագիրը, որը Մեծ Բրիտանիայում թափոնների և վերականգնվող էներգիայի ամենամեծ պայմանագիրն է:

2010 թվականի օգոստոսի 12-ին ընկերությունը ներկայացվել է Channel 4-ի «Undercover Boss» վավերագրական ֆիլմում որում գործադիր տնօրեն Քոլին Դրամոնդը ներթափանցել է ընկերություն՝ որպես նոր աշխատակից։

2020 թվականի մարտին KKR-ը համաձայնության է եկել գնել Viridor-ընկերությունը 4,2 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ գործարքով: Գործարքն ավարտվել է 2020 թվականի հուլիսի 8-ին:

## Վիրիդոր Կրեդիտներ
Որպես աղբավայրերի համայնքների հիմնադրամի հարկային արտոնության սխեմայի մաս՝ Viridor-ընկերությունը ստեղծել է Viridor Credits սխեման 2001 թվականին՝ միջոցները համայնքներին ժառանգության և կենսաբազմազանության նախագծերի համար բաշխելու նպատակով: Այն հայտնել է 7,6 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ դրամաշնորհների մասին 2017-ից 2018 թվականներին:

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1956 հիմնադրումներ Անգլիայում
Ձու պաշոտ

**Ձու պաշոտ**(, «տոպրակի մեջ»)՝առանց կճեպի եփած ձու՝ եփելով այն հազիվ եռացող ջրի մեջ 3-4 րոպե։ Այս գործընթացը պարուրում է ձվի փափուկ, նուրբ սպիտակուցը՝ դեղնուցին տալով հեղուկ և կրեմային կառուցվածք։ Ձու պաշոտը ավանդական ֆրանսիական նախաճաշի ձվային ուտեստ է, որը մատուցվում է տոստի և կանաչեղենի հետ։

Եփած ձվերը ներառված են նաև այլ բաղադրատոմսերում, ինչպիսին է Բենեդիկտ ձվերը: Այն օգտագործվում են բանջարեղենային աղցաններում կամ ավոկադոյի և կարմիր խավիարի հետ նախուտեստներում և մատուցվում են սոուսով թխած կարտոֆիլի կամ տոստի վրա, ինչպես նաև ծառայում են որպես խավարտ արգանակների կամ ապուրների համար:

Ձվերը եփվում են ոչ միայն ջրի, այլև կարմիր գինու, արգանակի և սերուցքի մեջ՝ օգտագործելով կաթսաներ կամ խորը տապակներ: Ձվերի եփումը պահանջում է որոշակի խոհարարական հմտություններ. ձվերը պետք է դանդաղ և զգուշորեն իջեցնել ջրի մեջ՝ առանց ջրի հետ շփվելու։ Ձվի տարածումը կանխելու համար սովորաբար ջրին ավելացվում է քացախ և աղ: Որքան թարմ է ձուն, այնքան ավելի գեղագիտականորեն հաճելի կլինի եփած ձուն. այն չի տարածվի և չի կորցնի իր ձևը: Խորհուրդ է տրվում նաև եփած ձվերը պատրաստել յուղված պոլիէթիլենային թաղանթի մեջ փաթաթված: Եփած ձվերը կարելի է նախապես պատրաստել և տաքացնել մատուցելուց առաջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ձվամթերքներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ հավի ձվից
Կատեգորիա:Սննդամթերք
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Allied Waste Industries

**Allied Waste Industries**-ընկերությունը եղել է Fortune 500 ընկերությունը, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվել է Ֆինիքսում, Արիզոնա նահանգում։ Եղել է ուղղահայաց ինտեգրված ընկերություն, որը տնօրինել և շահագործել է պինդ թափոնների հավաքման բիզնեսներ, վերամշակման օբյեկտներ և աղբավայրեր, այն առաջատար է եղել պինդ թափոնների արդյունաբերության մեջ Միացյալ Նահանգներում: Այն սպասարկել է ավելի քան 10 միլիոն բնակելի, առևտրային և արդյունաբերական հաճախորդների 128 խոշոր շուկաներում՝ 37 նահանգներում և Պուերտո Ռիկոյում:

1999 թվականին Հյուստոնում գործող թափոնների փոխադրման Browning-Ferris Industries (BFI) հսկա ընկերությունը ձեռք բերելուց հետո, Blackstone Group և Apollo Management Մասնավոր կապիտալային ընկերությունների հետ միասին, Allied Waste Industries, Inc.-ը դարձել է երկրորդ ամենամեծ ոչ վտանգավոր պինդ թափոնների կառավարման ընկերությունը Միացյալ Նահանգներում (արդյունաբերության առաջատար Waste Management, Inc.-ից հետո), տարեկան ավելի քան 5 միլիարդ դոլար եկամուտով և գրեթե 14 միլիարդ դոլար ակտիվներով։

2008 թվականի հունիսի 23-ին Allied-ընկերությունը գնվել է իր ավելի փոքր մրցակից Republic Services, Inc-ի կողմից 6,1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարով։ Միավորված ընկերությունը, պահպանելով Republic անունը, դարձել է երկրորդ խոշորագույն ոչ վտանգավոր պինդ թափոնների կառավարման ընկերությունը Միացյալ Նահանգներում:

## Բնապահպանական գործունեություն
մինի|Դաշնակից թափոնների դատարկարկման բեռնատար մեքենա
[մինի|Դաշնակիցների թափոնների մամլիչ տարան [Դարհեմ (Հյուսիսային Կարոլինա)|Դարհեմի, Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի դպրոցում]]
Ընկերությունն ուներ ծրագիր՝ տարեկան ավելի քան 3,3 միլիոն ֆունտով նվազեցնելու իր տեղական ածխածնի հետքը Կալիֆորնիայի Սան Մատեո շրջանում՝ ամսական 80,000 գալոն նավթային դիզելային վառելիքը B20 կենսադիզելային վառելիքի վերածելով: Allied Waste-ընկերությունը տեղական 225 բեռնատարից բաղկացած շարասյունը փոխարկել է ավելի մաքուր այրվող B20-ի: Allied Waste-ընկերությունը  եղել է ԱՄՆ Կանաչ Շինարարության Խորհրդի կողմից մշակված էներգետիկայի և Շրջակա Միջավայրի դիզայնի առաջատարության (LEEDS) ծրագրի անդամ: Allied Waste-ընկերության նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն Ջոն Ջ. Զիլմերը ասել է. «Allied Waste-ընկերությունը վաղուց ի վեր մեր շրջակա միջավայրի ակտիվ պահապանն է... մենք նպատակ ունենք կիրառել էկոլոգիապես պատասխանատու և կայուն գործելակերպ»: Allied Waste-ընկերությունը նաև ներդրել է նորարարություններ, ինչպիսիք են գազից էներգիա նախագծերը։ Գազից էներգիան աղբավայրերից արտանետվող գազը վերածում է էլեկտրաէներգիայի, որը փոխարինում է նավթի և բնական գազի սովորական օգտագործմանը:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:1988 հիմնադրված ընկերություններ
Լուսանկարիչը

«**Լուսանկարիչը**» (), լեհական դետեկտիվ ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2014 թվականին։

## Սյուժե
Ժամանակակից Մոսկվայում գործում է սերիական մարդասպան մոլագար։ Հանցագործության վայրում նա ամեն անգամ թողնում է համարակալված ստվարաթղթե ցուցանակներ, որոնք նման են ոստիկանության լուսանկարիչների օգտագործածներին: Հետքերը տանում են մինչև ԼԺՀ-ի ժամանակ խորհրդային բանակի զորքերի խմբի Լեգնիցայի կայազորում տեղի ունեցած միջադեպերը: Հետաքննությամբ զբաղվում է երիտասարդ ոստիկան Նատաշա Սինկինան, որը պատահաբար հայտնվում է հանցագործության վայրում այն պահին, երբ այնտեղ հայտնվում է «լուսանկարիչը»։

## Դերերում
* Տատյանա Արնտգոլց - Նատաշա Սինկինա
* Ալեքսանդր Բալուև - մայոր Լեբյադկին
* Ագաթա Բուզեկ - Կասյա Պշիբիլսկա
* Սոնյա Բոխոսևիչ - Մարիա Պշիբիլսկա
* Տոմաշ Կոտ - Բաուման
* Անդրեյ Կոստաշ - Կոլյա Սոկոլով
* Ալյոնա Բաբենկո - Սոկոլովա, Կոլյայի մայրը
* Մարատ Բաշարով - Սոկոլով, Կոլյայի հայրը
* Դմիտրի Ուլյանով - Կուրոչկին
* Ադամ Վորոնովիչ - Կվյատկովսկի
* Արտյոմ Տկաչենկո - Գրիշա
* Էվկլիդ Քյուրձիդիս - Դմիտրիև
* Նոդարի Ջանելիձե - Ռուսլան Մալիկով
* Կարոլինա Դրիզներ - Զոսյա Ռուբիցկայա
* Ալեքսեյ Գորբունով - կայազորի բժիշկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լեհական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Մոսկվայում
Ժամանակի միջով

**«Ժամանակի միջով»** (), Ալեքսանդր Բոգուսլավսկու ռուսական ֆանտաստիկ թրիլլերը։  Գլխավոր դերում հանդես է եկել Վիկտոր Դոբրոնրավովը։  Վարձույթի է հանվել 2023 թվականի հունիսի 15-ին։

## Սյուժե
Գերարագ ինքնաթիռի փորձարկման ժամանակ Իտանն իր եղբոր՝ Ջեյքոբի հետ հայտնվել է անհայտ կղզում, որտեղ բախվել է խորհրդավոր մառախուղի, որը պարունակում է միաժամանակ  անցյալը և ապագան։  Իտանին սպասվում է հանդիպում հոր, իր երկրորդ կեսի հետ և կղզու հանելուկի լուծում...։

## Դերերում

## Արձագանքներ
Ֆիլմը քննադատների կողմից ստացել է խառը արձագանքներ, որոնք նշել են դերասանների արժանի խաղը և սյուժեն, միևնույն ժամանակ նշվել է նաև ֆիլմի ձգձգված լինելը։

Վարձույթի առաջին հանգստյան օրերին ֆիլմը դարձել է ռուսական կինոթատրոնների լավագույն նորույթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Waste Atlas

**Waste Atlas** գործընկերությունը ոչ առևտրային նախաձեռնություն է, որն աջակցվում է համաշխարհային նշանակալի շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների կողմից, ներառյալ՝ D-Waste, ISWA, WtERT, SWEEP-Net, SWAPI և Լիդսի համալսարանը:

Ներկայումս Waste Atlas ընկերությունը տեղադրում է թափոնների վերաբերյալ տվյալներ 164 երկրների համար. ավելի քան 1800 քաղաքներ ամբողջ աշխարհից և մոտավորապես 2500 թափոնների կառավարման օբյեկտներ (1626 սանիտարական աղբավայր, 716 WtE, 129 MBT, 78 BT և աշխարհի ամենամեծ աղբավայրերից 89):

## Գլոբալ կոռելյացիայի գծապատկերներ և գլոբալ Waste Atlasներ
Գլոբալ փոխկապակցվածության աղյուսակները գլոբալ աղյուսակների մի շարք են, որոնք փոխկապակցում են թափոնների ցուցանիշները, ինչպիսիք են մեկ շնչի հաշվով թափոնների առաջացումը և հավաքագրման ընդգրկումը սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների հետ, ինչպիսիք են եկամտի ցուցանիշները և մարդկային զարգացումը:

Գլոբալ Waste Atlas-ը գլոբալ քարտեզների մի շարք է, որոնք տեսանելի են դարձնում թափոնների կառավարման ցուցանիշները, ինչպիսիք են թափոնների հավաքագրման ծածկույթը, մեկ շնչի հաշվով թափոնների առաջացումը և այլն:

## Waste Atlas-ի Հաշվետվություն
### Առաջին տարեկան հաշվետվություն
2013 թվականի Waste Atlas ընկերությանը զեկույցը նվիրված է եղել կոշտ թափոնների համաշխարհային կառավարման գնահատմանը և հիմնված է 162 երկրների և 1773 քաղաքների տվյալների վրա: Հաշվետվության արդյունքների համաձայն, ներկայիս տարեկան կոշտ կենցաղային թափոնների արտադրությունը գնահատվում է մոտ 1,9 միլիարդ տոննա, որի գրեթե 30%-ը մնում է չհավաքված: Աշխարհի բնակչության կեսից ավելին չունի կանոնավոր աղբահանության ծառայությունների հասանելիություն, Ինչ վերաբերում է հավաքված թափոններին, դրանց 70%-ը տեղափոխվում է աղբավայրեր և թափոնների կուտակման վայրեր, 14,5%-ը վերամշակվում կամ վերականգնվում է պաշտոնական համակարգերում, իսկ 11%-ն ուղղվում է ջերմային մշակման օբյեկտներ: Գնահատվում է, որ 3,5 միլիարդ մարդ զրկված է թափոնների կառավարման նույնիսկ ամենատարրական ձևից:

### 2-րդ տարեկան հաշվետվություն
2014 թվականի Waste Atlas ընկերության զեկույցը նվիրված է եղել թափոնների ոչ պատշաճ հեռացմանը, մասնավորապես՝ աղբավայրերում: Աշխարհի 50 ամենամեծ աղբավայրերը թվարկված են՝ դրանց գործունեությանը վերաբերող ամենակարևոր տեղեկատվությամբ, որը պատկերված է միասնական ձևով: Ներկայացված են տվյալներ տեղում հեռացված թափոնների քանակի և տեսակի, չափի, թափոնների կոնցենտրացիայի, ոչ պաշտոնական թափոններ հավաքողների թվի, 10 կմ շառավղով բնակչության և բնական ռեսուրսների, ինչպես նաև մոտակա բնակավայրերի հեռավորության վերաբերյալ: Հետազոտությունը հիմնված է 25 երկրներից ստացված 59,000 ֆայլերի վրա: Հաշվետվության արդյունքներում կարևորվում է աղբավայրերի առողջական և բնապահպանական հետևանքները, և ցույցէ տրվում, որ 50 ամենամեծ գործող աղբավայրերը օրական ազդում են 64 միլիոն մարդու կյանքի վրա, մի թիվ, որը գրեթե հավասար է Ֆրանսիայի բնակչությանը, նրանց ընդհանուր թափոնների ծավալը կազմում է 0.6-0.8 մ3, գրեթե 200-300 անգամ գերազանցելով Գիզայի Մեծ բուրգի ծավալը: Վիճակագրական վերլուծությունը ցույց է տվել, որ թափոնների սովորական հանքավայրը զբաղեցնում է 24 հա տարածք, որը հավասար է մոտ 29 մեծ միջազգային ֆուտբոլային դաշտերի:

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ընկերություններ
Քեյթ Վելիի աղբավայր

**Քեյթ Վելիի աղբավայր,**  տարածաշրջանային աղբավայր է Նոր Զելանդիայի Քենթերբերի քաղաքում: Այն Քենթերբերիի տարածքային իշխանությունների և Նոր Զելանդիայի թափոնների կառավարման ՍՊԸ -ի (**') համատեղ ձեռնարկություն է:

== Տեղադրություն ==

Քեյթ Վելիի աղբավայրը գտնվում է Հուրունուի շրջանում և այնտեղ կարելի է հասնել Վայպարայում շրջվելով, որտեղ Պետական ​​մայրուղի 1 (Նոր Զելանդիա) և 7 մայրուղիները հատվում են դեպի [[Խաղաղ օվկիանոս|խաղաղ օվկիանոսի]] ափ։

== Պատմություն ==
Աղբավայրը բացվել է 2005 թվականին և ունի սպասվող հզորություն մինչև մոտավորապես 2040 թվականը։ Աղբավայրը պաշտպանել է Դենիս Օ'Ռուրկը, երբ նա [[Քրայսթչերչ|Քրայսթչերչի]] քաղաքային խորհրդի կայուն տրանսպորտի և կոմունալ ծառայությունների կոմիտեի նախագահն էր, և այդ ժամանակ նախագիծը բավականին ժողովրդականություն չէր վայելում։

Աղբավայրը 50%-ով պատկանում է հինգ քաղաքային կամ շրջանային խորհուրդների (Քրայսթչերչ՝ 38.9%, Հուրունուի՝ 1.2%, Վայմակարիրի՝ 3.9%, Սելվին՝ 3.0% և Աշբուրթոն՝ 3.0%), իսկ 50%-ը՝ Նոր Զելանդիայի թափոնների կառավարման ՍՊԸ -ին: Սեփականության առևտրային մասը սկզբում պատկանում էր ավստրալական Տրանսպասիֆիկ արդյունաբերությունների խումբ (ՆԶ) ՍՊԸ -ին (**'): Այն վաճառվել է Նոր Զելանդիայի թափոնների կառավարման ՍՊԸ-ին, որը Պեկինի Կապիտալ ընկերությունների խմբի (**) դուստր ձեռնարկություն է, որը Պեկինի քաղաքապետարանի պետական ​​ակտիվների վերահսկողության և կառավարման հանձնաժողովի անմիջական վերահսկողության ներքո գտնվող խոշոր պետական ​​ձեռնարկության հոլդինգային ընկերություն է:

2011 թվականի Քրայսթչերչի երկրաշարժից հետո, ամսական աղբավայրում թաղվում է մոտավորապես 900 տոննա (890 երկար տոննա) ասբեստով աղտոտված թափոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Թափոններ
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում
Սուբֆեբրիլ ջերմություն

**Սուբֆեբրիլ ջերմություն** (**սուբֆեբրիլ տենդ կամ պարզապես սուբֆեբրիլիտետ**), մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացումն է տևական ժամանակով՝ 37.1–38.0 °C սահմաններում։ Այն դիտվում է բազմաթիվ հիվանդությունների ժամանակ և կարող է վկայել օրգանիզմում դանդաղ ընթացող բորբոքային գործընթացի մասին։ Սուբֆեբրիլիտետ կարող է դիտվել հետևյալ հիվանդությունների դեպքում՝ ամեոբիազ, ՄԻԱՎ, լամբլիոզ, ցրտահարություն, քրոնիկ տոնզիլիտ, թոքաբորբ, տուբերկուլոզ, սրտանոթային համակարգի սոմատոֆորմ վեգետատիվ դիսֆունկցիա, պիելոնեֆրիտ, խոցային կոլիտ, սարկոիդոզ, Կրոնի հիվանդություն, Ուիպլի հիվանդություն, հեպատիտ, ցիտոմեգալովիրուս, հերպես, փսորիազ, տոքսոպլազմոզ, տիֆ, բրուցելոզ։ Այն կարող է առաջանալ նաև մակաբույծների, վահանաձև գեղձի թերֆունկցիայի, ինչպես նաև մոնոնուկլեոզի պատճառով։ Կայուն սուբֆեբրիլ ջերմությունը հաճախ դիտվում է նաև կանանց մոտ կլիմաքսի ֆիզիոլոգիական շրջանում։

Սուբֆեբրիլիտետը կարող է լինել նաև հիպերթիրեոզի առաջնային փուլերի միակ դրսևորումը, դիտվել նևրոզի ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա
Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Պաթոլոգիական փոփոխություններ
Գլխուղեղի այտուց

**[[Գլխուղեղի այտուց|Գլխուղեղի այտուցը]]** բնութագրվում է ուղեղի հյուսվածքում հեղուկի ավելցուկային կուտակմամբ։ Այն դրսևորվում է հետևյալ ախտանիշներով․ սաստիկ գլխացավը, փսխումը, քնկոտությունը, ինչպես նաև տեսողության և գիտակցության տարբեր աստիճանի խանգարումները։ Ներգանգային ճնշման կտրուկ բարձրացման հետևանքով ուղեղի կառուցվածքների սեպումը (ներհրումը) ծոծրակային մեծ անցքի մեջ կարող է հանգեցնել շնչառության կանգի կամ անկանոնության։ Հնարավոր ծանր բարդություններից են ցնցումները և ուղեղի անդարձելի վնասումը։

Հիմնական պատճառներն են կաթվածը, գանգուղեղային վնասվածքները, տարբեր տեղակայման (էպիդուրալ, սուբդուրալ, սուբարախնոիդալ կամ ներուղեղային) արյունազեղումները, հիդրոցեֆալիան և գլխուղեղի ուռուցքները: Այտուցի զարգացմանը կարող են նպաստել նաև վարակները, զարկերակային գերճնշումը, լեռնային հիվանդությունը, լյարդային անբավարարությունը, ածխածնի մոնօքսիդով թունավորումը և հիպոնատրեմիան (նատրիումի ցածր մակարդակն արյան պլազմայում)։Ախտորոշումն իրականացվում է կլինիկական պատկերի, ֆիզիկալ զննման և գործիքային հետազոտությունների՝ մասնավորապես համակարգչային (ԿՏ) և մագնիսառեզոնանսային (ՄՌՏ) տոմոգրաֆիայի տվյալների հիման վրա։Ներգանգային ճնշման (ՆԳՃ) մոնիտորինգը կարող է վճռորոշ նշանակություն ունենալ հիվանդի վիճակի ծանրության գնահատման և բուժման մարտավարության ընտրության հարցում։

Բուժումը նախևառաջ ուղղված է հիմնական պատճառի վերացմանը։ Թերապևտիկ միջոցառումների համալիրը ներառում է հիվանդի մարմնի ճիշտ դիրքի ապահովում, օսմոտիկ թերապիա, ինչպես նաև միզամուղների կամ կորտիկոստերոիդների կիրառում։ Ծանր կլինիկական դեպքերում և պահպանողական բուժման անարդյունավետության պայմաններում կարող է ցուցված լինել վիրահատական միջամտություն՝ դեկոմպրեսիվ կրանիոտոմիա։ Հիվանդության կանխատեսումը տարբեր է և մեծապես պայմանավորված է ախտահարման բնույթով և պատճառներով։ Գիտակցության խորը խանգարմամբ ուղեկցվող դեպքերում կանխատեսումը հաճախ անբարենպաստ է։

Գլխուղեղի այտուցը համեմատաբար հաճախ հանդիպող վիճակ է։ Դրա իրական տարածվածությունը ստույգ հայտնի չէ, քանի որ այն միշտ չէ, որ հնարավոր է լինում վստահելիորեն ախտորոշել։ Օրինակ՝ իշեմիկ կաթվածից հետո առաջին ամսվա ընթացքում հիվանդների շուրջ մեկ երրորդի մոտ զարգանում է գլխուղեղի այտուց, իսկ սուբարախնոիդալ արյունազեղումից հետո այն դրսևորվում է դեպքերի մոտավորապես 20%-ում։ Գլխուղեղի այտուցի բուժման եղանակները նկարագրվել են դեռևս 10-րդ դարում՝ պարսիկ բժիշկ Հալի Աբբասի կողմից։

## Հղումներ


Կատեգորիա:Translated from MDWiki
Վարիացիոն հաշիվ

**Վարիացիոն հաշիվ**, մաթեմատիկայի բաժին, որը նվիրված է ֆունկցիոնալների (մեկ կամ մի քանի ֆունկցիաներից կախված փոփոխական մեծությունների) էքստրեմալ արժեքները գտնելուն:

Պատմականորեն վարիացիոն խնդիրները (ֆունկցիոնալ էքստրեմումը կամ էքստրեմումը իրականացնող ֆունկցիան գտնելու խնդրիները) լրջորեն դիտարկվել են XVIII դարից: Առաջին խնդիրներից են բրախիստոխրոնայի խնդիրը (Յո. Բեռնուլի 1696), որը պահանջում է գտնել ուղղաձիգ հարթության մեջ գտնվող այն կորը, որով գլորվող ծանր նյութական կետը տրված վերին դիրքից ամենակարճ ժամանակամիջոցում հասնում է տրված ստորին դիրքին։ Վարիացիոն հաշվի դասական խնդիրներից են նաև՝ գեոդեզիականի խնդիրը (տվյալ մակերևույթի վրա տրված երկու կետերը միացնող ամենակարճ կորը գտնելու խնդիրը) և իզոպերիմետրական խնդիրները։ Վերջին խնդիրների դասը ծագել է հետևյալ խնդրից՝ գտնել տվյալ երկարությունն ունեցող այն հարթ փակ կորը, որը սահմանափակում է ամենամեծ մակերեսը։ Հայտնի է, որ այս խնդրի լուծումը շրջանագիծն է։ Որպես մաթեմատիկական առարկա վարիացիոն հաշիվը ձևավորվել է XVIII դ․-ում՝ հիմնականում Լ․ Էյլերի և Ժ․ Լագրանժի աշխատանքների շնորհիվ։ Մասնավորաբար, հայտնի է Էյլերի հավասարումը, որի լուծմանն են բերվում մի շարք վարիացիոն խնդիրներ, և Լագրանժի եղանակը, որը թույլ է տալիս լուծել ֆունկցիոնալի հարաբերական էքստրեմումը գտնելու խնդիրը։ Վարիացիոն հաշվի հիմքում ընկած է վարիացիայի գաղափարը, որը դիֆերենցիալի գաղափարը տարածում է ֆունկցիոնալների վրա։ 

Կիրառություններում հաջողությամբ օգտագործվում են վարիացիոն խնդիրների լուծման ուղիղ եղանակներ (Լ․ Էյլեր, Վ․ Ռիտց, Բ․ Գալյորկին), որոնք թույլ են տալիս խնդիրը այս կամ այն ճշտությամբ բերել մի քանի փոփոխականներից կախված ֆունկցիայի էքստրեմումի որոնմանը։ ԷՀՄ–ի կիրառությունը այժմ փաստորեն թույլ է տալիս ուղիղ մեթոդները դարձնել վարիացիոն խնդիրների լուծման հիմնական զենք։ 

XIX դ․ Ա․ Լեժանդրի, Կ․ Յակոբի, Մ․ Օստրոգրադսկու, Ու․ Համիլտոնի, Կ․ Վայերշտրասի և այլ գիտնականների ուսումնասիրությունները վարիացիոն հաշվի ասպարեզում լուրջ ազդեցություն ունեցան մաթեմատիկական անալիզի և կիրառական գիտությունների զարգացման վրա։ Տեսական և քվանտային մեխանիկայի, տեսական ֆիզիկայի շատ հիմնական սկզբունքներ (ամենափոքր ազդեցության սկզբունքը, հնարավոր տեղափոխությունների սկզբունքը, ֆերմայի սկզբունքը) ունեն վարիացիոն բնույթ։ Վարիացիոն հաշվի հետագա զարգացումը կապված է օպտիմալ կառավարման, մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումների տեսության և ֆունկցիոնալ անալիզի հաջողությունների հետ:

## Գրականություն
* Лаврентьев М․ А․, Люстерник Л. А․, Курс вариационного исчисления, 2 изд․, М․–Л․, 1950; 
* Блисс Г․ А․, Лекции по вариационному исчислению, пер․ с англ․, М․, 1950; 
* Гельфанд И․ М․, Фомин С․ В․, Вариационное исчисление, М․, 1961․ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ հաշիվ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական օպտիմիզացիա
Վարինգի խնդիր

**Վարինգի խնդիր**, թվերի տեսության խնդիր, ըստ որի ցանկացած դրական ամբողջ n \geqslant 2 համար գոյություն ունի միայն n–ից կախված այնպիսի k=k(n), որ յուրաքանչյուր N դրական ամբողջ թիվ կարելի է ներկայացնել: N=P_1^n+P_2^n+\ldots+P_k^n տեսքով, որտեղ P_i \geqslant 0 ամբողջ թվեր են։ Առանց ապացուցման բանաձևել է է․ Վարինգը (1770)։ 

Հետագայում ապացուցվել է որոշ մասնավոր դեպքերում, օրինակ, Ժ․ Լ․ Լագրանժը n=2 դեպքում ստացել է k=4։ 

Կամայական n–ի համար առաջին ապացուցումը պատկանում է Դ․ Հիլբերտին (1909), սակայն k(n)-ի համար կոպիտ գնահատականով։ 

1934-ին Ի․ Մ․ Վինոգրադովը իր ստեղծած հատուկ մեթոդի օգնությամբ զգալիորեն ճշգրտել է այդ գնահատականը՝ 16 \leqslant n դեպքում k(n), իսկ 1942-ին Յու․ Վ․ Լիննիկը նույնն ապացուցել է տարրական եղանակով։

Վարինգի խնդրի բացառիկ նշանակությունն այն է, որ նրա լուծման որոնումների ընթացքում ստեղծվել են թվերի անալիտիկ տեսության նոր հզոր մեթոդներ։

Կատեգորիա:Թվերի անալիտիկ տեսություն
Դիլնոզախոն Կատախոնովա

**Դիլնոզախոն Կատախոնովա** (), ուզբեկ քաղաքական գործիչ, որը 2020 թվականից զբաղեցնում է Ուզբեկստանի Երիտասարդական հարցերի գործակալության առաջին տնօրենի տեղակալի պաշտոնը: Նախկինում Կատախոնովան աշխատել է որպես «Կամալակ» մանկական կազմակերպության նախագահ, որը դպրոցականների ամենամեծ միավորումն է (2018-2020): 2021 թվականի հունիսին Ուզբեկստանի նախագահի կողմից Կատախոնովան պարգևատրվել է «Դուսթլիկ» պետական մրցանակով: Նա նաև քաղաքական գիտությունների դոկտոր է (PhD):

## Կարիերա
Նա 2014 թվականին ավարտել է Միրզո Ուլուգբեկի անվան Ուզբեկստանի ազգային համալսարանի բակալավրիատը: 2016 թվականին նա մագիստրոսի կոչում է ստացել Ուզբեկստանի ազգային համալսարանում: 2014-2016 թվականներին նա աշխատել է որպես «Կամոլոտ» երիտասարդական սոցիալական շարժման կենտրոնական խորհրդի սոցիալական և իրավական ծրագրերի բաժնի առաջատար մասնագետ: 2016-2017 թվականներին նա աշխատել է որպես Ուզբեկստանի կանանց կոմիտեի միջազգային հարաբերությունների զարգացման և ոչ կառավարական շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների աջակցության վարչության գլխավոր մասնագետ: 2017 թվականի հուլիսի 5-ին, Հանրապետական երիտասարդական հարցերի խորհրդի նիստում, նա ընտրվել է Ուզբեկստանի երիտասարդական միության կենտրոնական խորհրդի նախագահի տեղակալ: 2018-2020 թվականներին նա զբաղեցրել է «Կամալակ» մանկական կազմակերպության ղեկավարի պաշտոնը: 2018 թվականից նա Ուզբեկստանի Հանրապետության նախագահին առընթեր պետական կառավարման ակադեմիայի անկախ հետազոտող է: 2022 թվականի մարտին նա ստացել է դոկտորի (PhD) դիպլոմ: 2020 թվականի հուլիսի 10-ին նա նշանակվել է նորաստեղծ Ուզբեկստանի Հանրապետության երիտասարդական հարցերի գործակալության տնօրենի տեղակալ: 2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նա նշանակվել է Երիտասարդական հարցերի գործակալության առաջին տնօրենի տեղակալ:

## Պարգևներ
Նա առաջիններից մեկն էր, ով արժանացավ «Զուլֆիա» պետական մրցանակին: 2020 թվականին նա ընդգրկվել է պետական հաստատությունների 40 ամենախոստումնալից ղեկավարների ցանկում, ինչպես նաև պետական և հանրային կառավարման ոլորտի 35 լավագույն կանանց ցանկում: 2021 թվականին նա ընդգրկվել է պետական կառույցներում, հիմնարկներում և խոշոր հասարակական կազմակերպություններում աշխատող 40 լավագույն կանանց ցանկում: 2021 թվականին նա պարգևատրվել է Ուզբեկստանի ազգային գվարդիայի «Մա'նավիյատ ա'լոչիսի» մեդալով և Ուզբեկստանի կառավարությանն առընթեր միջէթնիկական հարաբերությունների և արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամական կապերի կոմիտեի «Խալկլար դուսթլիգի» մեդալով: 2021 թվականի հունիսի 30-ին նա Ուզբեկստանի Հանրապետության նախագահի կողմից պարգևատրվել է «Դուսթլիկ» մրցանակով:

## Ծանոթագրություններ
Լորի Ֆեյր

**	Լորեն Ֆեյր Ալեն** (, ), ամերիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան: Աշխարհի չեմպիոն (1999) և Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (2000) ազգային հավաքականի կազմում։

## Կարիերա
### Ուսանողական կարիերա
Ֆուտբոլում իր նորամուտը նշել է 1996 թվականին «Նորթ Կարոլայնա Թար Հիլզ» աամալսարանական կանանց ֆուտբոլային ակումբում, որի կազմում հանդես է եկել երեք տարի։

### Ակումբային կարիերա
2001 թվականին Ֆեյրը սկսել է հանդես գալ «Ֆիլադելֆիա Չերջ» կանանց ամերիկյան ֆուտբոլային ակումբում, որի հիմնական կազմում անցկացրել է իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի առաջին երկու մրցաշրջանները, իսկ 2005 թվականին միացել է ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբին։ 

2008 թվականին սկսել է հանդես գալ անգլիական «Չելսի» ակումբում, որտեղ և ավարտել է խաղային կարիերան մեկ մրցաշրջանից էլ պակաս ժամանակում։

### Կարիերան հավաքականում
1996 թվականին ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում նշել է նորամուտը պաշտոնական խաղերում։  1999 թվականին եղել է ֆուտբոլի կանանց աշխարհի տնային առաջնությունում ոսկե մեդալներ նվաճած ազգային թիմի կազմում։ Մեկ տարի անց հավաքականին հաջողվել է արծաթե մեդալներ նվաճել Սիդնեյի Ամառային օլիմպիական խաղերի ֆուտբոլային մրցաշարում:

Ընդհանուր առմամբ հավաքականի կազմում մասնակցել է 120 հանդիպման՝ աչքի ընկնելով 7 խփած գնդակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Lorrie Fair

Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Նեկրոզացնող ֆասցիիտ

**[[Նեկրոզացնող ֆասցիիտ|Նեկրոզացնող ֆասցիիտը]] (ՆՖ)**, որը հայտնի է նաև որպես «մսակեր հիվանդություն», ինֆեկցիոն բնույթի հիվանդություն է, որը հանգեցնում է մարմնի փափուկ հյուսվածքների մեռուկացման (նեկրոզի)։ Այն հանկարծակի սկսվող ծանր հիվանդություն է, որը բնորոշվում է արագ հարաճմամբ։ Ախտանիշները սովորաբար ներառում են ախտահարված հատվածի մաշկի կարմրություն կամ մանուշակագույն երանգ, սուր ցավ, տենդ և փսխում։ Առավել հաճախ ախտահարվում են վերջույթները և շեքի շրջանը։

Սովորաբար վարակն օրգանիզմ է թափանցում վնասված մաշկային ծածկույթներից, օրինակ՝ կտրվածքների կամ այրվածքների ժամանակ։ Ռիսկի գործոններն են թույլ իմունային համակարգը (օրինակ՝ շաքարային դիաբետի կամ քաղցկեղի դեպքում), ճարպակալումը, ալկոհոլիզմը, թմրամիջոցների ներերակային օգտագործումը և ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունը։ Հիվանդությունը սովորաբար մարդուց մարդ չի փոխանցվում։ Կախված հարուցչի տեսակից՝ այն դասակարգվում է չորս տիպի։ Դեպքերի 55-80%-ում ներգրավված են լինում մի քանի տեսակի բակտերիաներ (պոլիմիկրոբային վարակ)։ Դեպքերի մինչև մեկ երրորդում հայտնաբերվում է մեթիցիլին-կայուն ոսկեգույն ստաֆիլոկոկ (ՄԿՈՍ, անգլ.՝ MRSA)։ Ախտորոշումը հաստատելու նպատակով հաճախ կիրառվում են գործիքային հետազոտություններ։

Նեկրոզացնող ֆասցիիտը կարելի է կանխարգելել վերքերի պատշաճ մշակման և ձեռքերի հիգիենայի պահպանման միջոցով։ Որպես կանոն, բուժումը ներառում է վարակված հյուսվածքների վիրահատական հեռացում (նեկրէկտոմիա) և ներերակային հակաբիոտիկների կիրառում։ Հաճախ օգտագործվում է հակաբիոտիկների համակցում, օրինակ՝ պիպերացիլին/տազոբակտամ կամ իմիպենեմ՝ զուգակցված վանկոմիցինի և կլինդամիցինի հետ։ Վանկոմիցինի փոխարեն կարող է կիրառվել լինեզոլիդ։ Վիրահատական միջամտության ուշացումը զգալիորեն մեծացնում է մահացության ռիսկը։ Նույնիսկ մասնագիտացված բժշկական օգնության պայմաններում մահացության ցուցանիշը կազմում է 25–35%։

ԱՄՆ-ում նեկրոզացնող ֆասցիիտի հանդիպման հաճախականությունը տարեկան կազմում է մոտ 0,4 դեպք՝ 100,000 բնակչի հաշվով, իսկ Արևմտյան Եվրոպայում՝ մոտ 1 դեպք՝ 100,000-ի հաշվով։ Հիվանդությունը երկու սեռերի մոտ հանդիպում է հավասար հաճախականությամբ։ Այն առավել տարածված է տարեցների շրջանում և հազվադեպ է հանդիպում երեխաների մոտ։ Հիվանդությունը նկարագրվել է դեռևս Հիպոկրատի ժամանակներից։ «Նեկրոզացնող ֆասցիիտ» տերմինն առաջին անգամ կիրառվել է 1952 թվականին։

Կատեգորիա:Translated from MDWiki
Յուրի Կլեպիկով

**Յուրի Նիկոլաեվիչ Կլեպիկով**(), սովետական և ռուսական դրամադուրգ, սցենարիստ, դերասան։ ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1984)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1985), «Նիկա» կինոմրցանակի դափնեկիր (1988), ՌՍՖՍՀ Վասիլևի եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիր  (1990)։

2015 թվականին Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի «Նիկա» մրցանակների հանձնման արարողության ժամանակ Յուրի Կլեպիկովը պարգևատրվել է ակադեմիայի խորհրդի Հատուկ մրցանակով ՝ Ալեքսեյ Գերման ավագի անվան «Հայրենական կինեմատոգրաֆում նշանակալի ավանդի համար»:

## Կենսագրություն
Յուրի Նիկոլաեվիչ Կլեպիկով ծնվել է 1935 թվականի օգօստոսի 24-ին քաղաք Չելյաբինսկում։

1960 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մ․Վ․ Լոմոնոսովի համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 1964 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացների սցենարական բաժինը։ 1967 թվականին ավարտել է Վիսշիեի սցենարիստների և ռեժիսորների կուրսը, «Լենֆիլմ» կինոսդուդիային կից։

Կլեպիկովի սցենարով ֆիլմեր են նկարահանել երկրի առաջատար ռեժիսորները: Ալեկսեյ Գերման, Անդրե Կոնչալովսկի, Վիտալի Մելնիկով, Վիկտոր Տրեգուբովիչ, Միխայիլ Բոգին, Լարիսա Շեպինտկո, Սեմեն Արանովիչ, Դինարա Ասանովա, կինոռեժիսոր Գլեբ Պանֆիլով հրավիրել է իր ֆիլմ «Սկիզբ» խաղալ այնտեղ որպես գլխավոր ռեժիսոր։Եվ, կարծես, երբեք, ոչ առաջ, ոչ հետո, մենք չենք ունեցել ռեժիսորի նման ճշգրիտ, հզոր կերպար «կինո կինոյի մասին» ֆիլմում: Քանի որ նա բացարձակապես ճշմարիտ էր և հուսալի մեծ նկարչի դերում։1989-1991 թվականներին ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միությունից ընտրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր։

Մահացել է 2021 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՝ կյանքի 87-րդ տարում։ Թաղված է Կոմարովսկի գերեզմանատանը։

## Ֆիլմագրություն
#### Հեղինակի սցենարներ

* 1966 թվականին Ասյա Կլյաչինայի բատմությունը, ով սիրում էր, բայց չամուսնացավ։
* 1967 թվականին Յոթերրորդ արբանյակը։
* 1969 թվականին Մայրս ամուսնացավ։
* 1970 թվականին Սիրո մասին։
* 1971 թվականին Դաուրիա։
* 1974 թվականին Փայտփորիկի գլուխը չի ցավում։
* 1976 թվականին Վերելք։
* 1978 թվականին Ամառային ուղևորությունը դեպի ծով։
* 1983 թվականին  Տղաները։
* 1987 թվականին  Գայթակղություն։
* 1989 թվականին Ես ծառայել եմ Ստալին պահպանության գործում կամ վավերագրական դիցաբանության փորձ։
* 2002 թվականին Կինոռեժիսոր։ Մասնագիտություն և ճակատագիր։ Իլյա Ավերբաղ։ Հակադարջի կետ։
* 2002 թվականիեմեն Արանովիչ։ Վերջին դրվագը։ ՑԿինոռեժիսոր։ Մասնագիտություն և ճակատագիր։
* 2008 թվականին Տանկերկուերրորդ ամառը։

#### Роли в кино
* 1970 թվական ՍկիզբНачало։
* 1978 թվական Կառուցվող տուն։
* 2000 թվական Ռոմանովներ։ Պսակված ընտանիք։

## Մասնակցություն ֆիլմերում
* 2003 թվական Կինո, որը եղել մենախոսւթյուններ․ Իլյա Ավերբախի մասին։
* 2008 թվական Լենֆիլմի պատմությունները ու լեգենդը ֆիլմ № 6․ Գայթակղություն ինչպես նկարվեց «Գայթակղություն» ֆիլմը։
* 2009 թվական Լենֆիլմի պատմություններ և լեգենդներ, ինչպես է նկարվել «Տղաներ» ֆիլմը։
* 2010 թվական Կյանքի պատճառները,Յուրի Կլեպիկով։

## Ճանաչում և մրցանակներ
* 1984 թվական ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։
* 1984 թվական  Ֆ․Է․ Չերժինսկու անվան մրցանակ։
* 1985 թվական ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։
* 1988 թվական Լավագույն սցենարակ աշխատանք կատարելու համար։
* 1990 թվական Վասիլև եղբայրների անվան ՌԽՖՍՀ պետական մրցանակ։
* 2015 թվական Ռուսական կինեմատոգրաֆում ունեցած նշանակելի ավանդի համար։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 
*
Կագուրաձակա (կայարան)

**Կագուրաձակա կայարան** (, *Կագուրաձակա-էկի*), մետրոյի կայարան Ճապոնիայի մայրաքաղաք Տոկիոյի Շինձյուկու հատուկ շրջանում։ Կայարանի համարը T-05 է։ Կայարանի ելքը գտնվում է Վասեդա Դորի հրապարակի դիմաց, բլրի լանջին՝ Կագուրաձակայի խաչմերուկի և մոտակա Ակագի սրբավայրի վերևում։

## Ուղղություն
* Տոկիո Մետրո - Տոձայ ուղղություն

## Կայարանի դասավորությունը
Կագուրաձակա կայարանը բաղկացած է տարբեր մակարդակներում գտնվող երկու կողային հարթակներից։ Առաջին հարթակը գտնվում է 3-րդ նկուղային հարկում, իսկ երկրորդ հարթակը՝ 2-րդ նկուղային հարկում։

### Հարթակներ
# Տոձայ ուղղություն - Օտեմաչիի, Տոյոչոյի և Նիսի-Ֆունաբասիի համարՉուո-Սոբու ուղղություն՝ Ցուդանումայի համարՏոյոյի արագընթաց երկաթուղի՝ Տոյո-Կացուտադայի համար
# Տոձայ ուղղություն - Նականոյի համարՉուո-Սոբու ուղղություն՝ Միտակայի համար

## Պատմություն
Կագուրաձակա կայարանը բացվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ Տոկիո Մետրոյի Տոձայի գծի առաջին փուլում, որը գտնվում է Տակադանոբաբայի և Կուդանսիտայի միջև։

Կայարանի կառույցները ժառանգել է «Տոկիո Մետրո»-ն 2004 թվականին Տեյտոյի արագ տարանցիկ փոխադրումների վարչության (TRTA) մասնավորեցումից հետո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Tokyo Metro station information

Կատեգորիա:1964 հիմնադրումներ Ճապոնիայում
Կատեգորիա:Տոկիոյի մետրոպոլիտեն
Վարիոմետր (այլ կիրառումներ)

**Վարիոմետր**,  (< լատ․ variare – փոփոխել և․․․ մետր), 
# ռադիոտեխնիկայում, փոփոխական ինդուկտիվության կոճ՝ տատանողական օղակը պահանջվող հաճախականությանը հարմարեցնելու համար։ 
# Երկրաֆիզիկայում սարք, որը ծառայում է որեէ երկրաֆիզիկական մեծության՝ օրինակ, ժամանակի ընթացքում Երկրի մագնիսական դաշտի լարվածության (մագնիսական վարիոմետր), Երկրի մակերևույթին մոտ հորիզոնական ուղղությամբ ծանրության ուժի դաշտի (գրավիտացիոն վարիոմետր) փոփոխությունը որոշելու համար։ Կիրառվում է օգտակար հանածոների հետախուզության ժամանակ։ 
# Ավիացիայում, ինքնաթիռավարման սարք՝ թռիչքի բարձրության փոփոխման արագությունը որոշելու համար։
Medtronic

**Medtronic plc**-ը ամերիկա-իռլանդական բժշկական սարքավորումների ընկերություն է: Ընկերության իրավաբանական և գործադիր գլխամասը գտնվում է Իռլանդիայում, իսկ գործառնական գլխամասը՝ Մինեապոլիսում, Մինեսոտա: Medtronic-ը տեղափոխվել է Իռլանդիա 2015 թվականին իռլանդական Covidien-ի կողմից ձեռք բերվելուց հետո: Չնայած այն հիմնականում գործում է Միացյալ Նահանգներում, այն գործում է ավելի քան 150 երկրներում և ավելի քան 90,000 աշխատակից ունի։[ Այն մշակում և արտադրում է առողջապահական տեխնոլոգիաներ և բուժման մեթոդներ։ Այն աշխարհի ամենամեծ բժշկական տեխնոլոգիական ընկերություններից մեկն է և եկամուտների առումով, ներկայումս աշխարհի ամենամեծ բժշկական սարքավորումների ընկերությունն է։  

Ընկերությունն իր ստեղծման օրվանից մշակել է մի քանի համաշխարհային առաջատար տեխնոլոգիաներ, այդ թվում՝ կրելի և իմպլանտացվող սրտի խթանիչներ, իմպլանտացվող կարդիովերտեր-դեֆիբրիլյատոր (ICD) և հեռակառավարման մոնիթորինգի համակարգեր։ Նրանք նաև ստեղծել են մանրանկարչական սարքեր, ինչպիսիք են աշխարհի ամենափոքր սրտի խթանիչը և ողնուղեղի խթանիչը։

## Պատմություն
[upright=1.3|thumb|Medtronic-ի գործառնական գլխամասը [Ֆրիդլիում, Մինեսոտա, Մինեապոլիսի արվարձան]]

### Հիմնադրում և վաղ տարիներ
Medtronic-ը հիմնադրվել է 1949 թվականին Մինեապոլիսում Էրլ Բաքենի և նրա աներորդու՝ Պալմեր Հերմունդսլիի կողմից՝ որպես բժշկական սարքավորումների վերանորոգման արհեստանոց։ Բաքենը հորինել է մի քանի բժշկական տեխնոլոգիական սարքեր, որոնք մինչ օրս օգտագործվում են աշխարհով մեկ։

Իր վերանորոգման բիզնեսի միջոցով Բաքենը ծանոթացավ Մինեսոտայի համալսարանի բժշկական դպրոցի սրտի վիրաբուժ Ուոլթոն Լիլհեյի հետ: 1957 թվականին Հելոուինի ընթացքում էլեկտրաէներգիայի անջատումը ակնհայտ դարձրեց այդ տարիների արհեստական ​​​​սրտխփոցների թերությունները։ Լիլհեյի սրտի խթանիչից կախված մանկական հիվանդը մահացավ էլեկտրաէներգիայի անջատման պատճառով։ Հաջորդ օրը Լիլհեյը խոսեց Բակկենի հետ մարտկոցով աշխատող սրտի խթանիչի մշակման մասին։ Բակկենը փոփոխեց տրանզիստորային մետրոնոմի դիզայնը և ստեղծեց առաջին մարտկոցով աշխատող արտաքին սրտի խթանիչը։ Այն տեղավորվում էր չորս դյույմ քառակուսի տուփի մեջ, որը կարող էր ժապավենով ամրացվել հիվանդի կրծքավանդակին, էլեկտրական ազդանշանները փոխանցել սրտին հիվանդի կրծքավանդակով անցնող լարերի միջոցով և կարող էր հեռացվել առանց վիրահատության։

thumb|right|Medtronic-ի սկզբնական գլխամասը Սուրբ Անտոնիում, Մինեսոտա

Ընկերությունը ընդլայնվել է 1950-ական թվականներին՝ վաճառելով թե այլ ընկերությունների կողմից պատրաստված սարքավորումներ, այնպես էլ պատվերով սարքեր մշակելով: Բաքենը կառուցել է փոքր սրտի խթանիչ, որը կարող էր ամրացվել մարմնին և սնուցվել մարտկոցներով: 1960 թվականին, արտադրել են իմպլանտացվող սրտի խթանիչ: Ընկերությունը իր գլխավոր գրասենյակը կառուցել է Մինեապոլիսի Սենթ Անտոնի արվարձանում, Մինեսոտա, 1960 թվականին, և տեղափոխվել Ֆրիդլի 1970-ական թվականներին: Սրտի ռիթմի ոլորտում Medtronic-ի հիմնական մրցակիցներն են Boston Scientific-ը և St. Jude Medical-ը:

## Ծանոթագրություններ