Լեդրա փողոց

մինի
**Լեդրա փողոց**, Կիպրոսի Նիկոսիայի կենտրոնում գտնվող գլխավոր առևտրային մայրուղին է։ Լեդրա փողոցը միացնում է Հյուսիսային Նիկոսիա քաղաքի մի մասը, որը գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի փաստացի վերահսկողության տակ և Հարավային Նիկոսիան։

Սա նախկին բարիկադի վայրն է Լեդրա փողոցում, որը գտնվում է Միավորված ազգերի կազմակերպության բուֆերային գոտու դիմաց։ Բարիկադը խորհրդանշում էր Նիկոսիայի բաժանումը հունական հարավ և թուրքական Հյուսիս։ 2008 թվականի ապրիլին այն հանվեց, և Լեդրա փողոցը դարձավ Կիպրոսի Հարավային և հյուսիսային մասերի վեցերորդ խաչմերուկը։ Լեդրա փողոցը անցնում է Օնասագորու փողոցին զուգահեռ։

Փողոցի անունը կապված է հնագույն քաղաք-Լեդրա թագավորության հետ, որը հիմնադրվել է մթա 1050 թվականին և գտնվում է կղզու կենտրոնում, որտեղ այսօր գտնվում է մայրաքաղաքը։

## Գտնվելու վայրը
մինի|Կիպրոսի Լեդրա փողոց|ձախից
Փողոցը սկսվում է էլեֆթերիայի հրապարակից, անցնում է հարավից հյուսիս ուղղությամբ և ունի մոտ 1 կմ երկարություն։ Փողոցի մեծ մասը գտնվում է Կիպրոսի Հանրապետության կողմից իրականում վերահսկվող տարածքում, մինչդեռ հյուսիսային մասում գտնվող մի փոքր հատված՝ ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտու և Արաստա և Գիրնե Կադեսի փողոցների խաչմերուկը գտնվում է Նիկոսիայի թուրքական մասում։

Ավանդաբար, Լեդրա փողոցը մայրաքաղաքի գլխավոր առևտրային փողոցն էր, չնայած վերջին տարիներին այն փոխարինվել է ավելի մատչելի փողոցներով, որոնք գտնվում են կենտրոնից ավելի հեռու։ Այս փողոցի հատկությունները հիմնականում նախատեսված են առևտրային օգտագործման համար, և դրանց գները կղզու ամենաբարձր մասերից են։

## Պատմություն
1955-1959 թվականներին,ԷՕԿ-ի հարձակումների ժամանակ,  փողոցը ստացել է Սպանության Մղոն  ոչ պաշտոնական մականունը՝ իր ողջ ընթացքում ազգայնական զինյալների կողմից բրիտանացի զինվորականների վրա հաճախակի հարձակումների պատճառով։

### Լեդրա փողոցի փակումը

1963 թ.-ին Կիպրոսի հույների և թուրքերի համայնքների միջև ռազմական գործողությունների մեկնարկի ժամանակ, որոնք հաջորդեցին Կիպրոսի սահմանադրության միակողմանի փոփոխությունների հայտարարությանը, Կիպրոսի թուրքերը գնացին հյուսիսային Նիկոսիա, որը դարձավ Կիպրոսի թուրքերի բազմաթիվ անկլավներից մեկը, որոնք գոյություն ունեին ամբողջ կղզում։ Տարբեր փողոցներ, որոնք անցնում էին քաղաքի հյուսիսային և հարավային մասերի միջև, ներառյալ Լեդրա փողոցը, արգելափակվել են։ 1963-ի վերջին կնքվեց հրադադարի պայմանագիր, և Նիկոսիայի հյուսիսի և հարավի միջև կանաչ գծի երկայնքով ստեղծվեց Չեզոք գոտի, որը պարեկում էին բրիտանացի զինվորականները։ ՄԱԿ - ի կազմավորմամբ «կանաչ գծի» պարեկության և թուրք կիպրոսցիների անկլավների պաշտպանության խնդիրը դրվեց ՄԱԿ-ի զորքերի վրա։

1974 թվականին թուրքական բանակի Կիպրոս ներխուժման ժամանակ թուրքական զորքերը գրավեցին Հյուսիսային Նիկոսիան (ինչպես նաև Կիպրոսի հյուսիսային մասը)։  Կղզու ողջ երկայնքով հրադադարի գծի երկայնքով ստեղծվել է բուֆերային գոտի, որը բաժանում է կղզու հյուսիսային մասը, որը վերահսկվում է Թուրքիայի կողմից, և հարավային մասը, որը վերահսկվում է Հունաստանի կառավարության կողմից։ Բուֆերային գոտին անցնում է Նիկոսիայի միջով, որտեղ դրա լայնությունը երբեմն ընդամենը մի քանի մետր է, և այդ տարածքով անցնող բոլոր ճանապարհներն իրականում արգելափակված են։

1998 թվականին շրջափակումից հարավ գտնվող փողոցը հիմնականում հետիոտնային էր։

### Ավելի վաղ վերաբացման փորձերը

2005 թվականի դեկտեմբերին, երբ շարունակվում էին բանակցությունները Հյուսիսի եւ Հարավի միջեւ Լեդրա փողոցով երթեւեկությունը վերսկսելու մասին, կիպրոսա-թուրքական կողմը քանդեց Հյուսիսի եւ ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտու միջեւ պատը եւ սկսեց հետիոտնային կամրջի կառուցումը ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտուց հյուսիս։ Այդ քայլը բողոքի ալիք է բարձրացրել ինչպես հույն կիպրոսցիների, այնպես էլ ՄԱԿ-ի կողմից։ Նրանցից առաջինը մտահոգություն է հայտնել անվտանգության վերաբերյալ ՝ ասելով, որ կամուրջը թուրքական զինված անձնակազմի համար հեշտ մուտք է ապահովում բուֆերային գոտի, իսկ երկրորդը հայտարարել է, որ չնայած բուֆերային գոտու որևէ խախտում չի եղել, այն չի կարող աջակցել այդ ժամանակ Լեդրա փողոցի վերաբացման որոշմանը, քանի որ այդ գործողությունները համաձայնեցված չէին երկու կողմերի միջև։ Կիպրոսա-թուրքական կողմը 2007թ. հունվարի 9-ին հեռացրել է հետիոտնային կամուրջը, իսկ ՀԱՄԿ-ն ողջունել է այդ քայլը։

### Իրադարձություններ, որոնք տանում են դեպի հնարավոր հայտնագործություն

2007 թվականի մարտի 8-ին Կիպրոսի հույների կառավարությունը քանդեց Լեդրա փողոցի հարավային մասի և ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտու միջև ընկած պատը և այն փոխարինեց 2 մետր բարձրությամբ էկրաններով։  Կիպրոսի հույների այն ժամանակվա նախագահ Տասոս Պապադոպուլոսը հայտարարել է, որ Կիպրոսի կառավարությունը միակողմանիորեն ծրագրել է ապամոնտաժել Լեդրա փողոցի պատը։ Նա հավելել է, որ պատի քանդումից հետո իր կառավարությունը կհամաձայնի բացել անցուղին, եթե տարածքում ներկա թուրքական զորքերը դուրս բերվեն, Լեդրա փողոցի երկու կողմերում գտնվող լքված շենքերը ամրացվեն, իսկ թուրքական զորքերը թույլ կտան ստուգել դրանք ականների առկայության համար։ Նա կրկնել է, որ բացման խոչընդոտը թուրքական զորքերի ներկայությունն էր, ոչ թե բարիկադը։ Այս քայլը անմիջապես հաստատվեց ՄԱԿ-ի և մի քանի համաշխարհային առաջնորդների կողմից։

Դիմիտրիս Խրիստոֆիասը Կիպրոսի նախագահ է ընտրվել 2008 թվականի փետրվարի 24-ին՝ Կիպրոսի խնդրի լուծման հարթակում։ 2008 թվականի մարտի 21-ին Կիպրոսի թուրքերի նախագահ Մեհմեդ Ալի Թալաթի հետ իր առաջին հանդիպման ժամանակ երկու ղեկավարները պայմանավորվել են վերաբացել Լեդրա փողոցը «տեխնիկապես որքան հնարավոր է  շուտ»։ 2008թ.մարտի 26 - ին ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի«Գործընկերություն հանուն ապագայի-ականազերծման գործողություն» կենտրոնը սկսեց ականազերծել տարածքը, և սկսվեցին փողոցի երկու կողմերում գտնվող շենքերի ամրացման աշխատանքները, որպեսզի դրանք ոչ մի վտանգ չներկայացնեն հետիոտնային անցումից օգտվողների համար։

### Անցակետը վերաբացվել է 34 տարի անց

2008 թվականի ապրիլի 3-ին, տեղական ժամանակով առավոտյան ժամը 9-ին, 34 տարի անց, ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտին հատող Լեդրա փողոցի անցակետը վերաբացվել է՝ Կիպրոսի հույն և թուրք պաշտոնյաների ներկայությամբ, ովքեր կտրել են ժապավենը Կիկկու փողոցում  (Լեդրա փողոցի միջև ընկած ճանապարհի և այն վայրի միջև, որը հայտնի է որպես Լոքմաչի կետ Թուրքիայի կողմից վերահսկվող Նիկոսիայի հատվածում)։ Այդ արարողությանը ելույթ ունենալով, նախագահի հանձնակատար Ջորջ Յակովուն ասել է. «այս օրը բարենպաստ իրադարձություն է տեղի ունենում»,այսպիսով նշանավորում է Կիպրոսում հինգերորդ անցակետի բացումը։ Միջազգային Հերալդ  Տրիբունը հայտնել է, որ պաշտոնյաները փուչիկներ բաց են թողել այդ իրադարձության բացման արարողության ավարտին։ Դրանից անմիջապես հետո երկու կողմերի քաղաքացիները սկսեցին օգտվել անցումից։
մինի
մինի
Սակայն նույն օրը ավելի ուշ, տեղական ժամանակով երեկոյան ժամը 9-ին, Կիպրոսի ոստիկանությունը փակել է նոր անցակետը Լեդրա փողոցում թուրքական զորքերի կողմից համաձայնագրի խախտման պատճառով, երբ թիկնապահները ներխուժել են ՄԱԿ-ի կողմից վերահսկվող բուֆերային գոտու խորքերը։ Կիպրոսի ոստիկանության աղբյուրը հայտնել է, որ երկու թուրք անվտանգության աշխատակիցներ հրաժարվել են լքել բուֆերային գոտին, որը, ինչպես որոշվել է, պետք է մնա ՄԱԿ-ի լիակատար վերահսկողության տակ։ Կիպրոսի իշխանություններն այս քայլը համարել են Կիպրոս-Հունաստան-Կիպրոս-Թուրքիա-Թուրքիա համաձայնագրի խախտում և այդ պատճառով արագ փակել են անցակետը։ ՄԱԿ-ի պաշտոնյաների ժամանումից և միջնորդությունից հետո թուրք կիպրոսցիների ուժերը հետ են քաշվել հրադադարի իրենց դիրքեր, իսկ անցակետը վերաբացվել է Կիպրոսի ոստիկանության կողմից։

Թուրքիան Հյուսիսային Կիպրոսի  խաչմերուկի իր կողմում ունի ներգաղթի անցակետ, և Հյուսիս մուտք գործող և դուրս եկող բոլոր հետիոտները պետք է անցնեն ներգաղթի հսկողություն։ Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունը գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի հյուսիսային մասում։ Ինչպես «կանաչ գծի» բոլոր անցակետերում, Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության ներգաղթի ծառայությունը մուտքի և ելքի կնիքները դնում է ոչ թե անձնագրերում, այլ նրանց կողմից տրված առանձին վիզայի ձևաթղթերի վրա։ Կիպրոսի Հանրապետությունը չունի ներգաղթային անցակետեր Լեդրա փողոցում կամ կանաչ գծի ցանկացած այլ խաչմերուկում։ այս անցակետերը կարող են տեղակայվել ցանկացած վայրում, որտեղ  գտնվում են։ Այնուամենայնիվ,  ստուգվում է հյուսիսից հարավ մուտք գործող մարդկանց ինքնությունը։

### Փղեր հանուն խաղաղության
«Փղերը հանուն խաղաղության» փղերի հետ կապված շուրջ 600 իրերի օգնությամբ, ինչպիսիք են պատկերները կամ քանդակները, հաջողվել է երկու օր՝  2009 թվականի մայիսի 9-ին և 10-ին, Լեդրա փողոցում գտնվող սահմանային գիծը վերածել տոնակատարությունների վայրի։ Հազվադեպ տոնակատարությունը ավելի լավ բացատրվում էր Նիկոսիայի քաղաքապետ Էլենի Մավրույի նամակում։  «Նիկոսիայի քաղաքապետարանը անկեղծորեն աջակցում և ջերմորեն ողջունում է այս ստեղծագործական ներդրումը երկխոսության մեջ ամբողջ աշխարհի բաժանարար գծերի միջոցով։ Արվեստի միջոցով համագործակցելու և հաղորդակցվելու ցանկություն հայտնելու գաղափարը և նորարարական է, և գրավիչ։ Բացի այդ, այս գեղարվեստական նախաձեռնության համար Փղի ընտրությունը որպես թեմա ոչ միայն տեղին է, այլև խորաթափանց։ Մենք հավատում ենք, որ դա կարձագանքի բոլոր տարիքի, տարբեր մակարդակների քաղաքացիների մոտ» (Էլենի Մավրու, Նիկոսիայի քաղաքապետ, 26 մարտի, 2010 թ)։

## Ակտիվություն

thumb|left|մինի|Կիպրոսի անցակետ Լեդրա փողոցում

Լեդրա փողոցը բաժանող անցակետերի միջև բուֆերային գոտին օգտագործվել է որպես ակտիվ տարածք 2011 թվականի հոկտեմբերի 15-ից մինչև 2012 թվականի հունիսը «Գրավիր բուֆերային գոտի» շարժման կողմից։

2014 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Նիկոսիայի հույների և թուրք կիպրացիների քաղաքացիները, ի նշան խաղաղության և միավորման, կենդանի շղթա կազմեցին, որը ձգվում էր Լեդրա փողոցի հարավային մասից մինչև Լեդրա փողոցի հյուսիսային մասը և անցնում ՄԱԿ-ի անցակետով։

2011 թվականի ապրիլի 26-ին միջուկային զենքի դեմ բողոքողները երկու համայնքներից կենդանի շղթա կազմեցին ՝ արտահայտելու իրենց մտահոգություններն ու մտահոգությունները Թուրքիայի Աքքույու քաղաքում նախատեսվող ատոմակայանից ճառագայթման արտահոսքի վերաբերյալ։ Ցուցարարները նաև նշում էին Չեռնոբիլի միջուկային ռեակտորի վթարի տարելիցը։ «Կենդանի շղթային» միացել են աշխատավորների Առաջադիմական կուսակցությունը, «Նոր Կիպրոս» կուսակցությունը,  «Միացյալ  Կիպրոս» կուսակցությունը, Կիպրոսի Կանաչների կուսակցությունը, Կիպրոսի թուրքական ժողովրդավարության ասոցիացիան, ինչպես նաև էլեկտրական ինժեներների պալատը, արդյունաբերական ինժեներների պալատը,  մեխանիկական ինժեներների պալատը, բնապահպանական ինժեներների պալատը, «բնության ընկերներ» և «կանաչ գործողությունների խումբ»ը(Եսիլ Բարիս Հարեքեթի)։

## Տնտեսություն
Լեդրա փողոցում կան բազմաթիվ խանութներ՝ սկսած հանրախանութներից, որոնք վաճառում են շքեղ իրեր, մինչև փոքր մասնագիտացված խանութներ, որոնք վաճառում են արվեստի և արհեստների իրեր։ Լեդրա փողոցում է գտնվում Նիկոսիայի նախկին ամենաբարձր շենքը՝ Շակոլաս աշտարակը, և այն միացված է երեք պատկերասրահներով, որոնք պարունակում են խանութներ և սրճարաններ։ Լեդրա փողոցում տեղակայված են միջազգային շուկան ներկայացնող տասնյակ ընկերություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ledras.com.cy -  A website dedicated to ledras street, history and shops 

Կատեգորիա:Կիպրոս
Կատեգորիա:Նիկոսիա