open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Երկնագույն երաշտահավ

**Երկնագույն երաշտահավ** (), երաշտահավերի ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։

## Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկար է՝ 11,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 17,5-20 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 11-13 գ։ Փետրածածկը վառ գույներով է։ Հասունի գագաթը կապույտ է, դիմային նախշը՝ ցայտուն, սև ու սպիտակ։ Երիտասարդի գագաթը վերևից և մեջքը խամրած կանաչ են, ճակատը, հոնքը և դեմքի ստորին մասը՝ դեղին։
մինի|Երկնագույն երաշտահավ

## Կենսակերպ
Երկնագույն երաշտահավերը հետբնադրման շրջանում երաշտահավերի այլ տեսակների հետ կազմում են ընդհանուր երամներ, սակայն մեծ մասամբ առանձնանում են զույգերով։ Երկանագույն երաշտահավերի աչքի է ընկնում նաև տրամաբանական որոշ գործողություններ կատարելով։ Բնակվում է սաղարթավոր անտառներում, պուրակներում, պտղատու այգիներում, ձմռանը՝ գետաձորերում և թվա սուպին կիսաանապատներում։ Հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են ապրիլի սկզբին և անմիջապես նկատվում օգոստոսի առաջին օրերին։ Չնայած թաքնված լինելուն՝ աշնանային չուի ընթացքում (մինչև սեպտեմբերի վերջին օրերը) հայտնվում են բաց տարածություններում՝ ջրերից ոչ հեռու։

## Սննդառություն
Սնվում է անողնաշարավորներով, սերմերով։ Տարիների ընթացքում թվաքանակի կտրուկ անկումներ ու վերելքներ են նկատվում։
մինի|աջից|Երկնագույն երաշտահավերը վանդակում

## Պատկերասրահ

20120606 182000 Side w.jpg|Երկնագույն երաշտահավի ձագերը
Mésange_bleue_sonnée_(5).JPG
Cyanistes_caeruleus_3_Luc_Viatour.jpg
Blue Tit and Coal Tit.jpg|Թռիչքի ժամանակ
Blue tit flying dtab.jpg|Թռիչքի ժամանակ
Sykora02.jpg|Նորաթուխ ճտեր
Parus caeruleus nest.JPG
Cyanistes caeruleus.JPG
BlueTitThreatening.jpg
Blue tit on feeder.jpg
Bird on Bike - geograph.org.uk - 202475.jpg|Վարքագիծը
Mesang099d.jpg|Վարքագիծը
BlueTitApril08.jpg|Երկնագույն երաշտահավը նստած
Blue Tit (Parus caeruleus) (15).JPG|Երկնագույն երաշտահավը նստած
Parus caeruleus01.jpg|Երկնագույն երաշտահավը նստած
Cyanistes caeruleus caeruleus MHNT.ZOO.2010.11.181.36.jpg |*Cyanistes caeruleus caeruleus* 


## Արտաքին հղումներ
* Երկնագույն երաշտահավ - Հայաստանի թռչունները
* The Royal Society for the Protection of Birds (Blue tit)

Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Վենետիկի երաժշտական դպրոց

**Վենետիկի դպրոց**, ստեղծագործական ուղղությունները երաժշտության մեջ XVI— XVII դդ.։ Վենետիկի պոլիֆոնիկ դպրոցի հիմնադիրը նիդերլանդացի Ա. Վիլլարտն է։ Նրա աշակերտներից և հետևորդներից հատկապես նշանակալից էր Ա. և Զ. Գաբրիելիների գործունեությունը, որոնք ընդհանրացրեցին իրենց նախորդների և ժամանակակիցների ձեռքբերումները, ստեղծեցին վոկալ պոլիֆոնիայի նոր՝ մոնումենտալ-դեկորատիվ ոճ։ Հատկապես ճանաչվեցին 6—16 ձայնանի «Սրբազան սիմֆոնիաները»։ Վենետիկի օպերային դպրոցը մեծ ծաղկում է ապրել 1637 թ.-ին երգիչներ Ֆ. Մանելլիի և Բ. Ֆեռարիի հիմնադրած հանրամատչելի (վճարովի) առաջին օպերային թատրոնի շնորհիվ։ Վենետիկի օպերային դպրոցի մեծագույն նվաճումները կապված էին հատկապես Կ. Մոնտեվերդիի օպերային արվեստի հետ։ Նրա սկզբունքները զարգացրին Մ. Ա. Չեստին և Ֆ. Կավալլին։ XVII դ. վենետիկյան օպերային բնորոշ են պատմական սյուժեների գերակշռումը, մեղեդու դրամատիկացումը, ավարտուն մենակատարային ձևերը (արիա, դուետ և այլն)։ Նոր արտահայտչամիջոց էր նվագակցությամբ ուղեկցվող ռեչիտատիվը։ Շուրջ 70 տարվա ընթացքում Վենետիկի օպերային դպրոցը կյանք է տվել մոտ 370 նոր օպերաների։

Կատեգորիա:Երաժշտական դպրոցներ
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան

**Հայաստանի երկաթուղու թանգարան**, բացվել է 2009 թվականի օգոստոսի 2-ին՝ Երկաթուղայինի միջազգային օրը։

## Պատմություն
«Հարավկովկասյան երկաթուղի» (ՀԿԵՈՒ) ընկերությունը 2009 թվականի հուլիսի 31-ին Երևանի երկաթգծի կենտրոնական կայարանում բացել է Հայաստանի երկաթուղային թանգարան։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում ներկայացված է հայկական երկաթուղու պատմությունը՝ սկսած 1896 թվականից մինչև մեր օրերը։ Թանգարանում տեղադրված են 10 վահանակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է երկաթուղու պատմության որոշակի ժամանակահատված։ Ցուցանմուշների կեսը թանգարանին է նվիրել Ռուսաստանի երկաթուղին։

## Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Երևանի երկաթգծի կենտրոնական կայարանում՝ Տիգրան Մեծի 86 հասցեում։

## Պատկերասրահ

David of Sasun Yerevan.jpg|Երևանի երկաթուղային կայարանի շենքը
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան.jpg|Երևանի երկաթուղային կայարանի սրահներից
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (17).jpg|Թանգարանի մուտքը երկաթուղային կայարանի շենքում
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (16).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (3).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (2).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (1).jpg|«Վարդան Զորավար» զրահագնացքի մակետը, 1918
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (15).jpg|Երկաթուղային կայարանների մակետները
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (14).jpg|
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (13).jpg|Արմավիր կայարանի մակետը
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (12).jpg|Երկաթուղային կայարանների մակետները
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (11).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (10).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (9).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (8).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան(7).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (6).jpg
Հայաստանի երկաթուղու թանգարան (4).jpg


## Տես նաև
* Հայաստանի երկաթուղային տրանսպորտ
* Տրանսպորտը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Երկաթուղային թանգարաններ
Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2009 հիմնադրված թանգարաններ
Բենց Վելո

**Բենց Վելո** (), ավտոմեքենա, ստեղծվել է 1894 թվականին՝ Կառլ Բենցի կողմից, արտադրվել է ընդամենը 7 տարի (մինչև 1901 թվականը)։

Կարելի է ասել հաջորդել է Benz Patent-Motorwagen-ին (1886), սակայն համարվում է աշխարհի առաջին ավտոմեքենան, քանի որ Benz Patent-Motorwagen-ը եղել է ընդամենը Բենցի տեսակ։ Արտադրվել է ընդամենը 134 օրինակ, սակայն, դրանից դուրս արտադրվել են կողմնակի ավտոմեքենաների օրինակներ, որոնցից են՝ Marshall-ը, Star (Wolverhampton)-ը, Arnold (Paddock Wood), նշված յուրաքանչյուր ավտոմեքենայից արտադրվել է 12 օրինակ (արտադրման վայրը՝ Մանչեսթեր)։

Սկզբնական օրինակում ավտոմեքենայի շարժիչը ունեցել է՝ 1045 սմ³ ծավալ, 1,5 ձիաուժ հզորություն և կատարել է՝ 450 պտույտ րոպեում։ 1896 թվականին լրացուցիչ աշխատանքների շնորհիվ, ավտոմեքենայի շարժիչը սկսել է ավելի լավ աշխատել և եղել է ավելի հզոր, ունեցել է՝ 2,5 ձիաուժ և կատարել է՝ 600 պտույտ րոպեում։ 1900 թվականին ունեցել է՝ 3 ձիաուժ հզորություն և կատարել է՝ 700 պտույտ րոպեում։ 1901 թվականին ունեցել է՝ 3,5 ձիաուժ հզորություն, կատարել է՝ 800 պտույտ րոպեում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բենց Վելո - աշխարհում առաջին ավտոմեքենան 

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Կատեգորիա:Մերսեդես
Շաբաթ (հուդայականություն)

**Շաբաթ** (եբրայերեն բառացի՝ հանգիստ), տոնական օր հուդայական կրոնում, որն իբր սահմանել է աստված, ի նշանավորումն «աշխարհարարման» յոթերորդ՝ հանգստյան օրվա, ինչպես նաև իր և «Իսրայելի որդիների դաշինքի»։ Զանազան սպառնալիքներով րաբբունիներն այդ օրն արգելում են ամեն մի աշխատանք։ Հանգիստը թույլատրվում է խախտել միայն բացառիկ դեպքերում (հանուն կյանքի փրկության, պատերազմի վտանգների և այլն)։ Շաբաթ օրը հրեական տաճարներում կատարվում էին առատ զոհաբերումներ (28 օրվա ընթացքում ունի 4 փուլ և յուրաքանչյուր 7-րդ օրը կարծես գտնվում է հանգստի վիճակում)։

Կատեգորիա:Հուդայականություն
Կատեգորիա:Կրոնական տոներ
Պյոտր Վյազեմսկի

**Պյոտր Անդրեևիչ Վյազեմսկի**, (, ), ռուս բանաստեղծ, գրաքննադատ, իշխան։

1812 թվականին մասնակցել է Բորոդինոյի ճակատամարտին։ Ծառայությունից հեռացվել է օպոզիցիոն տրամադրությունների համար։ «Ռուսական աստված» (1828) երգիծանքը, որ հրատարակել է Ա. Գերցենը Լոնդոնում (1854), ուղղված էր «ցարական բյուրոկրատիայի» դեմ։ Ավելի ուշ Վյազեմսկին մոտ է եղել արքունիքին։ 1856-1858 թվականներին գլխավորել է գրաքննությունը։ 1863 թվականից, գրեթե մշտապես, ապրել է արտասահմանում։ Քաղաքացիական քնարերգության և երգիծքանի ժանրով գրել է բանաստեղծություններ, որոնք մոտ են դեկաբրիստների պոեզիային («Պետերբուրգ», 1818, «Զայրույթ», 1820, և այլն)։ Եղել է «Արզամաս» գրական խմբակի անդամ։ 1825-1828 թվականներին մասնակցել է «Մոսկովսկի տելեգրաֆ» («Московский телеграф») ամսագրի հրատարակությանը, հանդես եկել որպես գրաքննադատ, պաշտպանել ռոմանտիզմը։ Եղել է Պուշկինի ընկերը և նրա հետ աշխատակցել է Լիտերատուրնայա գազետա թերթին և «Սովրեմեննիկ» («Современник») ամսագրին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Երեկօրնիկ

**Երեկօրնիկ** (), գիշերային մանուշակ, կաղամբազգիների (*Brassicaceae*) (խաչածաղկավորներ) ընտանիքի երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ, միաթերթ և լիաթերթ ծաղիկներով։ Մշակվում է հիմնականում կանացի գիշերային մակուշակ տեսակը։ Այս ծաղկատեսակի հայրենիքը համարվում է ոԵբվրոպան և Սիբիրը։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը պարզ է, ճյուղավորվող՝ գեղձային մազիկներով պատված, բարձրությունը՝ 30-120 սմ։ Տերևները հերթադիր են, սցողաեզր։ Ծաղկաբույլը հասկանման ողկույզ է, ծաղիկները՝ դեղնավուն, սպիտակ, բաց մանուշակագույն, վարդագույն․, արձակում են դուրալի բուրմունք, որը հատկապես ուժեղ է զգացվում երեկոյան ժամերին և գիշերը։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը երկար-գծաձև, բացվող, դժվար բացվող կամ չբացվող պատիճ է։ Հանդիպում է նաև գիերաիյն մանուշակի H.m.nanacandidissima այլատեսակը, որը ավելի ցածր բույս է քան մնացած այլատեսակները, վերջինիս ծաղիկները սպիտակ են։ Սերմերը ունեն միչև 3 մմ երկարություն, գորշ֊մանուշակագույն երանգ, ծլությունը պահպանում են  2֊3 տարի։ Ծլում են 10֊20 օրվա ընթացքում։ Մեկ գրամում  պարունակվում է մոտավորապես 700 հատիկ։

## Մշակում
Բույսը բազմացվում է սերմերով։ Ցանքը կատարվում է բաց գրունտում, գարնանա կամ աշնան սկզբին։ Բույսերի  ծաղկումը սկսվում է միայն հաջորդ տարվանից։ Լիաթերթ ծաղկավոր այլատեսակները բազմացվում են գարնանը՝ կտորներով և թփիկների բաժանումով։ Բույսերը լավ են աճում կիսաստվերում, բույսը բույսից 25֊35 սմ հեռավորության վրա տնկելու դեպքում։Պահանջվում է չափավոր ոռոգում, հողի նկատմամբ պահանջկող չէ, լավ է աճում այգու սովորական հողում։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 30 կամ 28 տեսակ Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝ 
*Գիշերային մանուշակ (H.matronalis) 
*Երեկօրնիկ պարսկական (H.persica)։

## Տարածում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է անտառներում, մարգագետիններում, թփուտներում, քարքարոտ լանջերին։

## Նշանակություն
Սերմերը յուղատու են. պարունակում են սապոնիններ, եթերայուղեր, ճարպեր, ֆլավոնոիդներ, ալկալոիդներ և այլն։ Տերևների և սերմերի պատրաստուկները միզամուղ և քրտնաբեր են։ Մշակվում է նաև կտրված ծաղիկներ ստանալու նպատակով, որոնք ջրի մեջ կարողաանում են դիմանալ 
6֊12 օր։  Դեկորատիվ այգեգործության մեջ բարձր է գնահատվում գիշերային մանուշակի լիաթերթ այրատեսակը։ Սակայն այդ բույսը Երևանի պայմաններում շատ դժվար է աճում։ Սակայն 1952֊1953 թվականներին գիտնականների կողմից կատարած հետազոտությունները ցույց են տվել, որ բավարար խնամքի և մշակության դեպքում այս տեսակը Երևանյան պայմաններում կարելի է օգտագործել ծաղկեգործության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Вечерница, род растений // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907

## Արտաքին հղումներ
*Jepson Manual Treatment
* Beschreibung in der Flora of China
* Germplasm Resources Information Network (GRIN); abgerufen am 22. November 2013.

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ
Արշակ Զուրաբյան

**Արշակ Գերասիմի Զուրաբյան** (Զուրաբով, (), պրոֆեսիոնալ հեղափոխական։ ԽՄԿԿ անդամ 1898 թվականից։

## Կենսագրություն
1892 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի ռեալական ուսումնարանը և ընդունվել Խարկովի տեխնոլոգիական ինստիտուտը, 1894 թվականին՝ Պետերբուրգի անտառային ինստիտուտը։ Հեղափոխական մկրտությունը ստացել է Պետերբուրգի «Բանվոր դասակարգի ազատագրության պայքարի միությունում»։ 1902 թվականին մասնակցել է «Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միության» և նրա օրգան «Պրոլետարիատ» թերթի կազմակերպման աշխատանքներին։ 1903 թվականի մարտին ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միութենական կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է ՌՍԴԲԿ II համագումարին, պաշտպանել Լենինյան տեսակետները, որից հետո հարել է մենշևիկներին։ 1908 թվականին ձերբակալվել և աքսորվել է Սիբիր, որտեղից փախել է արտասահման։ 1912 թվականին հարել է Տրոցկու լիկվիդատորական օգոստոսյան բլոկին։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917) հետո վերադարձել է Ռուսաստան, ընտրվել Պետրոգրադի Սովետի գործադիր կոմիտեի անդամ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո աշխատել է Անդրկովկասում, ակտիվ պայքար մղել մենշևիկների և դաշնակների դեմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Հարավկովկասյան երկաթուղի

220x220px|մինի|Երևանի կայարան|alt=
**Հարավկովկասյան երկաթուղի** (նախկինում՝ Հայկական երկաթուղի), «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի դուստր ընկերությունն է։

## Պատմություն
2008 թվականի փետրվարի 13-ին Երևանում «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև կնքվել է կոնցեսիոն պայմանագիր՝ «Հայկական երկաթուղի» ՓԲԸ-ն «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ին կառավարմանը հանձնելու մասին։ Համաձայն պայմանագրի՝ կոնցեսիոն կառավարման ժամկետը 30 տարի է, քսան տարվա աշխատանքից հետո տասը տարի պռոլոնգացիայի իրավունքով՝ կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ։ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն իր գործունեությունն սկսել է 2008 թվականի հունիսի 1-ից։

## Գործունեություն
«ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի խնդիրների մեջ մտնում են ՀՀ-ի երկաթուղու ենթակառուցվածքի արդիականացումը, Հայաստանին սահմանակից պետությունների հետ համագործակցության, ներհանրապետական և միջազգային ուղևորային և բեռնափոխադրումների հաղորդակացությունների զարգացումը։

«Հարավկովկասյան երկաթուղու» առաքելությունը նրա՝ որպես համազգային տրանսպորտային ընկերության զարգացումն է, որը դինամիկորեն բարելավում է ծառայությունների արդյունավետությունն ու որակը՝ իր ռազմավարական նպատակների իրականացման ճանապարհով։

### Նպատակներ
*երկարաժամկետ արդյունավետության և ֆինանսական կայունության բարձրացումը
*ծառայությունների որակի բարձրացումը
*ՀՀ-ի տարածքում տրանսպորտային արտադրության հզորության ավելացումը
*եվրոպական-ասիական տրանսպորտային-լոգիստիկական համակարգում ինտեգրումը

## «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի տեխնիկական բնութագիրը
Հայաստանի երկաթգծի բաց ծավալուն երկարությունը կազմում է 1328,6 կմ, որից 780 կմ գլխավոր ուղիներն են։ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի շահագործման երկարությունը 726 կմ է։

Բոլոր չորս կցվանքների աշխատանքի դեպքում «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի փոխադրական ունակությունը կազմում է տարեկան 50 միլիոն տոննա և 5,5 միլիոն ուղևորներ, իսկ Այրումի միայն մի կցվանքի թողունակությունը օրական 18 զույգ գնացք է։

«ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն ունի 75 կայարան, որոնցից չորսը կցվանքային են՝
* Այրում-Սադախլո (Վրաստան)
* Ախուրյան-Դոգուկապի(Թուրքիա)
* Երասխ-Վելիդաղ (Ադրբեջան)
* Իջևան-Բարխուդարլի (Ադրբեջան)

## Շարժակազմը և երկաթուղագծերը
* գլխավոր ուղու երկարությունը՝ 780 կմ, որից 2,56% երկուղի է
* ռելսամեջի (աղուր) լայնությունը՝ 1520 մմ է
* գծի էլեկտրաֆիկացումը՝ 98%
* բեռնատար վագոնների քանակը՝ 1839, 
* էլեկտրաքարշերի քանակը՝ 49, որից 18-ը՝ (Թխ8), 31-ը՝ (Թխ10)
* ուղևորատար վագոնների քանակը՝ 135 
* ջերմաքարշերի քանակը՝ 30

## Հետաքրքիր փաստեր
*Ձմռան համեմատությամբ ամռանը Երևան-Թբիլիսի երկաթգծի ռելսերի երկարությունը ավելանում է 150 մետրով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՀՀ Կապի և տրանսպորտի նախարարության պաշտոնական կայք 
* Հարավ կովկասյան երկաթուղու պաշտոնական կայք

Հայաստան
Կատեգորիա:Հայաստանի երկաթուղային տրանսպորտ
Դրախտավարդ

**Դրախտավարդ** (), հորտենզիա, քարբեկազգիների ընտանիքի բազմամյա բույսերի ցեղ։ Հայրենիքը Ճապոնիան և Չինաստանն է։ Հայտնի է շուրջ 80 տեսակ։ Հայաստանում մշակվում է ջերմատնային և սենյակային պայմաններում, հիմնականում՝ դրախտանման ծառանման (H. arborescens), դրախտավարդ խոշորատերև (H. macrophylla), դրախտավարդ հուրանավոր (H. paniculata), դրախտավարդ պարտեզային (H. hortensis) և այլ տեսակներ ու նրանց որոշ սորտեր։

## Նկարագրություն
Մշտադալար կամ տերևաթափ թուփ է, հազվադեպ՝ ծառ, բարձրությունը՝ մինչև 3 մ։ Տերևները հակադիր են, պարզ, սրածայր, օվալաձև, երբեմն՝ թաթանման, ատամնաեզր։ Վերին մակերեսը մուգ կանաչ է, ստորինը՝ բաց կանաչ։ Նկատելիորեն աչքի է ընկնում տերևաջղերը, որոնց շնորհիվ տերևները ուռուցիկ են թվում։ Ծաղկաբույլը վահանաձև, հուրանաձև կամ գնդաձև հովանոց է, որի եզրային ծաղիկներն անսեռ են, խոշոր, իսկ կենտրոնինը՝ երկսեռ, մանր։ Աչքի չեն ընկնում պսակաթերթիկները։ Դրանք գտնվում են ծաղկի կենտրոնում, չբացված վիճակում։ Սակայն շատ գեղեցիկ են բաժակաթերթիկները, որոնք բավականին խոշոր են և բազմերանգ, հիմնականում սպիտակ, կարմիր, վարդագույն, կապույտ և այլն։ Թաղարներում մշակվող տեսակների մեծ մասը ծաղկում է վաղ գարնանից մինչև ուշ աշուն։ Պտուղը 4-5-բնանի տուփիկ է։ Սերմերը մանր են, հաճախ՝ թևավոր։ Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. հուրանավոր բոլոր օրգանները պարունակում են ալկալոիդներ, ածխաջրեր, ֆլավոնիդներ, կումարին, կաուչուկ։ Բնափայտն ամուր է և սպիտակ, օգտագործվում է փայտամշակման արտադրությունում, ինչպես նաև թղթի արտադրության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Кострова Е. Гортензии для средней полосы России.
* Гортензия приобретает популярность. ''Hydrangea paniculata'' для маленьких и больших садов. Перевод статьи Pierre Lombarts. "Eine Pflanze im Aufwind". Garten Praxis №4/2000. На сайте Web Сад.
* ''Гришин А .В.'' Опыт выращивания гортензии крупнолистной в Подмосковье
* ''Крылова Н. Б.'' Опыт выращивания гортензии метельчатой (''Hydrangea paniculata'' 'Grandiflora')
* ''Мартикайнен Н.'' Гортензии в нашем саду . Журнал «Флора Прайс», №6(22), апрель 2003
* ''Гортензия'' на сайте USDA NRCS 

Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր
Կատեգորիա:Քարբեկածաղկավորներ
Կատեգորիա:Մշտադալար բույսեր
Երջնակ

**Երջնակ** կամ **էրեյնակ**, (), նեխուրազգիների (հովանոցավորներ(Umbelliferae)) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։

## Տարածվածություն
Տարածված է Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է ենթալպյան մարգագետիններում, չոր, քարքարոտ լանջերին, անտառեզրերին։

## Կառուցվածք
Տերևներն ամբողջական են կամ մասնատված, կաշեկերպ, նշտարաձև, կլոր, հազվադեպ՝ գծաձև, սուր ատամնաեզր։ Ծաղկաբույլը կապտաերկնագույն գլխիկ է՝ շրջապատված երկար, փշոտ թերթերից կազմված ծածկոցով։ Ծաղիկները երկսեռ են, մանր։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբերին։ Պտուղը հակաձվաձև է՝ պատված սպիտակ թեփուկներով։ Պարունակում է ածխաջրեր, սապոնիններ, օրգանական թթուներ, եթերայուղեր, կումարիններ և այլն։ Օգտագործում են որպես միզամուղ միջոց, նաև մաշկի, շնչառական օրգանների և այլ հիվանդությունների ժամանակ։ Ուտելի է։ Երջնակ Վանատուրին (E. wanaturii) հանդիպում է Արագածոտնի և Վայոց ձորի մարզերի քարքարոտ լանջերին, թփային մացառուտներում, գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 230, Հայաստանում՝ 5 տեսակ՝ երջնակ Բիլարդերի (E.billardieri), երջնակ հսկայական (E.giganteum), երջնակ դաշտային (E. campestre) և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Զինվորական կոմիսարիատ

[256px|մինի|[Մոսկվայի Զելենոգրադ վարչական շրջանի զինվորական կոմիսարիատի շենքը]]

**Զինվորական կոմիսարիատ** (հապավում՝ **զինկոմիսարիատ**), զինվորական տեղական վարչական մարմին որոշ եվրոպական երկրներում, ինչպես նաև նախկին Խորհրդային Միությունում և հետխորհրդային պետություններում։

Զինվորական կոմիսարիատների հիմնական խնդիրներն են՝ զորահավաքի նախապատրաստումն ու իրականացումը, մարդկանց և տնտեսական միջոցների հաշվառումը, երիտասարդության նախապատրաստումը զինվորական ծառայության, պաշտպանական այլ միջոցառումների իրագործումը։

Կատեգորիա:Զինված ուժեր
Զամբյուղախոտ

**Զամբյուղախոտ** () , դողդողուն, շոնտև, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա կամ միամյա խոտաբույսերի ցեղ։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը մերկ է, կանգուն, բարձրությունը ՝ 10-100 սմ։ Տերևները գծաձև են։ Ընդհանուր ծաղկաբույլը հուրան է, հասկիկները՝ խոշոր, բազմածաղիկ։ Ծաղկում է մայիս-հուլիսին։ Պտուղը հատիկ է։ Կերաբույս է։ Գեղազարդիչ է։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 10, Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝ 
*զամբյուղախոտ միջին (B.media) 
*զամբյուղախոտ բարձր (B.elatior)։

## Տարածում
Տարածված է Լոռու, Տավուշի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի և Սյունիքի մարզերում։ Աճում է անտառների բացատներում, ենթալպյան մարգագետիններում՝ բավարար խոնավության պայմաններում։

## Գրականություն
*Некрасова В. Л. Род 161. Трясунка — Briza // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Р. Ю. Рожевиц и Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1934. — Т. II. — С. 354—357. — 778 + XXXIII с. — 5175 экз.
*Forzza, R. C. & et al. 2010. 2010 Lista de espécies Flora do Brasil. http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/ .
*Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia։ Cat. 2։ 9–939. Universidad de Antioquia, Medellín.
*Longhi-Wagner, H. M. 1987. Gramineae. Tribo Poeae, in Fl. Ilust. Rio Grande do Sul. Bol. Inst. Bioci. Univ. Fed. Rio Grande do Sul 41։ 1–191.
*Longhi-Wagner, H. M., V. Bittich, M. d. G. L. Wanderley & G. J. Shepherd. 2001. Poaceae. Fl. Fanerogâm. Estado São Paulo 1։ i–xxv,.
*Luteyn, J. L. 1999. Páramos, a checklist of plant diversity, geographical distribution, and botanical literature. Mem. New York Bot. Gard. 84։ viii–xv, 1–278.

## Արտաքին հղումներ
* ''Трясунка'' в Энциклопедии декоративных садовых растений
* Imágenes en Google

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Վեհը (գեղագիտություն)

**Վեհը**, գեղագիտական կատեգորիա, որը բնութագրում է առարկաների և երևույթների ներքին նշանակալիությունը, երբ այդ առարկաների ու երևույթների իդեալական բովանդակությունն անհամեմատելի է նրանց արտահայտման իրական ձևերի հետ։ Անտիկ գեղագիտության մեջ վեհը դիտարկվել է հռետորության սահմաններում։ Որպես ինքնուրույն գեղագիտական հասկացություն մշակել է անգլիացի գեղագետ է․ Բյորքը (1729-1797)՝ այն կապելով մարդուն բնորոշ ինքնապահպանման զգացման հետ։ Ի․ Կանտը վեհը հակադրել է գեղեցիկին և նրանից վեր դասել, եթե գեղեցիկին հատուկ է որոշակի ձև և սահմանափակություն, ապա վեհը անսահմանափակ է, անվերջ մեծ և մարդկային հայեցողության ու երևակայության հետ անհամեմատելի։ Վեհը բացահայտում է մարդու երկակի էությունը՝ այն զսպում է մարդուն որպես ֆիզիկական էակի, հարկադրում գիտակցել իր վերջավոր և սահմանափակ լինելը, բայց միաժամանակ վեհացնում որպես հոգևոր էակի, արթնացնում բանականության գաղափարներ և բարոյական գերազանցության գիտակցություն անգամ իրեն ճնշող բնության նկատմամբ։ Շիլլերը զարգացրել է Կանտի գաղափարները, վեհը տեսել նաև պատմության մեջ, վեհը և գեղեցիկը միավորող իդեալական գեղեցիկի հասկացությունը մուծելով հաղթահարել դրանց հակադրումը։ Գերմանական գեղագիտության հետագա զարգացման ընթացքում (Ֆ. Շելինգ, Կ․ Զոլգեր, Հեգել) վեհի ըմբռնման հիմնական շեշտը վեհի ընկալումից փոխադրվել է գաղափարի և ձևի, արտահայտվողի և արտահայտման հարաբերակցության վրա։ Մարքսիստական գեղագիտությունը չի հակադրում վեհը գեղեցիկին և վեհի։ Դիտում է հերոսականության, մարդու, ժողովրդի պայքարի ու ստեղծագործական գործունեության պաթոսի հետ սերտորեն կապված։ Վեհն անբաժանելի է մարդու վսեմության և արժանապատվության գաղափարից, դրանով այն մերձենում է ողբերգականին, որը վեհ-պաթետիկականի յուրահատուկ ձևն է։

Կատեգորիա:Էսթետիկայի հասկացություններ
Գևորգ Տեր-Դավթյան

**Գևորգ Զաքարի Տեր-Դավթյան** (), հայ սովետական դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1925)։ Ռեալիստական ուղղության հայ խոշորագույն կատակերգակ դերասաններից։

## Կենսագրություն
Սովորել է Ներսիսյան դպրոցում։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1872 թվականից՝ Թիֆլիսում։ Հենց առաջին դերով (Սարուխան, Հովհաննես Գուրգենբեկյանի «Հազար թումնանոց կաբա») աչքի է ընկել իբրև կատակերգակ դերասան։ Տեր-Դավթյանը իր սուր դիտողականությամբ և ներքին զգացողությամբ, բնատուր տաղանդով կարողացել է ստեղծել հետաքրքիր ու անմոռաց կերպարներ, որոնց մասին հոդվածներով բազմիցս հանդես են եկել Գաբրիել Սունդուկյանը, Գևորգ Չմշկյանը, Սեդրակ Մանդինյանը, Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյանը և ուրիշներ։ 1880-ական թվականներից Տեր-Դավթյանը իր ղեկավարած տարբեր խմբերով և առանձին հրավերներով հանդես է եկել Բաքվում, Գանձակում, Բաթումում, Երևանում և այլուր։ Նրա խաղացանկը հարուստ էր հայ, ռուս, եվրոպական դրամատուրգիայի կերպարների լավագույն անձնավորումներով՝ Փարսիդ, Գիժ Մոզի, Իսայի, Սարգիս (Սունդուկյանի «Քանդած օջախ», «Խաթաբալա», «Էլի մեկ զոհ»), Թաթոս (Նար-Դոսի «Սպանված աղավնի»), Դոբչինսկի (Գոգոլի «Ռեիզոր»), Մոլչալին (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»), Շպրիխ (Լերմոնտովի «Դիմակահանդես»), Շմագա (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ»), Ծաղրածու, Գերեզմանափոր (Շեքսպիրի «Լիր արքա», «Համլետ»), Օրգոն, Սկապեն (Մոլիերի «Տարտյուֆ», «Սկապենի արարքները») են։ Տեր-Դավթյանի դերասանական ստեղծագործության գլուխգործոցը գեղարվեստական բարձր մակարդակով կերտած Գիքոյի դերն էր (Սունդուկյանի «Պեպո»), որը միշտ եղել է նրա խաղացանկում (1876–1930)։ Գիքոյի դերակատարումը շատ բարձր է գնահատել իտալական նշանավոր դերասան Է. Ռոսսին, 1890 թվականին՝ Թիֆլիսում նրա պատվին տրված «Պեպո» ներկայացման ժամանակ։ Նույն դերակատարումով նա հրավիրվել է մասնակցելու Երևանի Առաջին պետական թատրոնի (այժմ՝ Սունդուկյանի անվան) բացմանը։

Գևորգ Տեր-Դավթյանի բեմական գործունեության 25-ամյակին է նվիրված Հովհաննես Թումանյանի «Հայի զարմանքը» բանաստեղծությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ
Լագարտերա (քաղաք)

**Լագարտերա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տոլեդո նահանգի, ինչպես նաև Կաստիլա Լա Մանչա ինքնավար մարզերի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Կամպանա դե Օլոպեսա շրջանում։ Տարածքը՝ 81 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1595 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 110 կմ հեռավորության վրա։

## Ժողովրդագրություն

## Հռչակավոր մարդիկ
*Ֆրայ Խուան դե Լոս Անջելես (1548 - 1609). գրող
*Մարսիալ Մորենո Պասկուալ (սեպտեմբեր 28, 1911 - դեկտեմբեր 17, 1983) նկարիչ
*Ջուլիան Գարսիա Սանչեզ (փետրվարի 17, 1919 - մարտի 19, 1998) պատմագետ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Diputación de Toledo

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Զինվորական երդում

մինի|Զինվորական երդում
**Զինվորական երդում**, քաղաքացու հանդիսավոր երդումը զինված ուժերի շարքերը մտնելիս։ Զինվորական երդում տվել են դեռևս հնում՝ համարյա բոլոր երկրներում։ Առաջացել է հասարակության դասակարգային երկփեղկման ազգային զինված ուժերի կազմավորման շրջանում։ Զինվորական երդման բովանդակությունն արտահայտում է պետության դասակարգային էությունը, ժողովրդի ավանդույթներն ու սովորույթները։ Հայ պատմիչների (Մովսես Խորենացի, Եղիշե) վկայությամբ հայ զինվորներն ու զորավարները մարտից առաջ ժողովրդին ն թագավորին հավատարմության երդում են տվել։

Կատեգորիա:Զինված ուժեր
Ստեպան Զլոբին

**Ստեպան Պավլովիչ Զլոբին** (), ռուս խորհրդային գրող։ Հայտնի են «Սալավաթ Յուլաև» (1929), «Բույան կղզին» (1948) և «Ստեպան Ռազին» (1951, պետական մրցանակ 1952) պատմավեպերը։ Զլոբինը մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողություններին։ Խորհրդային ռազմագերիների մասին է պատմում նրա «Անհայտ կորածները» երկհատոր վեպը (1962)։ Հայերեն լույս է տեսել «Ստեպան Ռազին» (հատոր 1-2, 1956, 1958) վեպը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Լա Պուեբլա դե Մոնտալբան (քաղաք)

**Լա Պուեբլե դե Մոնտալբան** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տոլեդո նահանգի, ինչպես նաև Կաստիլա Լա Մանչա ինքնավար մարզերի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տորիխոս շրջանում։ Տարածքը՝ 141,16 կմ²։ Բնակչությունը՝ 8472 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գավառական մայրաքաղաքից հեռու է 35 կմ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Արմինե Թութունջյան

**Արմինե Միհրանի Թութունջյան** (), հայ խորհրդային երգչուհի (քնարադրամատիկական սոպրանո), ՀԽՍՀ վաստակավոր (1956), ժողովրդական արտիստ (1967)։

## Կենսագրություն
Արմինե Թութունջյանը ծնվել է Կահիրեում։ 1936-1946 թվականներին Կահիրեում երաժշտություն է ուսանել քրոջ՝ դաշնակահարուհի Թագուհի Արամյանի և իտալացի վոկալ արվեստի վարպետ Էլիզ Ֆելդմանի մոտ։ 1944-1947 թթ. աշխատել է Կահիրեի ռադիոյում և ունեցել է մենահամերգներ։ 1947 թվականին հայրենադարձել է և որպես մեներգչուհի ընդունվել Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոն։ Համերգային երկացանկը հարուստ է եղել նաև խորհրդային և արտասահմանյան կոմպոզիտորների երգերով։ Բեմը թողել է 1972 թվականին։

## Օպերային դերերգեր
* Անուշ - Ա. Տիգրանյանի «Անուշ»
* Շուշան - Ա. Տիգրանյանի «Դավիթ Բեկ»
* Կարինե - Տ. Չուխաճյանի «Կարինե»
* Չիո-Չիո-Սան - Ջ. Պուչչինիի «Չիո-Չիո-Սան»
* Միքայելա - Ժ. Բիզեի «Կարմեն»
* Նեդդա - Ռ. Լեոնկավալլոյի «Պայացներ»

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1956
* ԽՍՀՄ «Պատվո նշան» շքանշան, 1956
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1967

## Հոդվածներ
* Ս. Մանվելյան, Արմինե Թութունջյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ, «Առավոտ» օրաթերթ, նոյեմբերի 12, 2021
* Ս. Մանվելյան, Հարցազրույց Արմինե Թութունջյանի դստեր՝ հոգեբան Անուշ Թութունջյանի հետ, «Առավոտ» օրաթերթ, նոյեմբերի 17, 2021

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Քնարադրամատիկական սոպրանոներ
Զինվորական երաժշտություն

մինի|Զորահանդես՝ նվիրված Հայաստանի անկախության 25-ամյակին
**Զինվորական երաժշտություն**, զորքերի շարային ուսուցման, զինվորական ն հասարակական հանդիսավոր արարողությունների ժամանակ կատարելու համար գրված երաժշտություն։ Ծառայում է զինվորական դաստիարակության և ազդանշանային նպատակների, անցյալում կատարվել է նաև ռազմական, գործողությունների ժամանակ։ Զինվորական երաժշտություն կիրառել են դեռևս Հին Եգիպտոսում, Ասորեստանում, Չինաստանում, Պաղեստինում,Հնդկաստանում, տարբեր ձևերով Հին Հունաստանում, Հռոմում, Հայաստանում։ 16-17 դարերում զինվորական երաժշտության ընդհանուր սկզբունքներ են մշակվել Արնմտյան Եվրոպայում։ Գլխավոր ժանրը քայլերգն է։

Կատեգորիա:Զինված ուժեր
Կատեգորիա:Երաժշտություն ըստ ժանրերի
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Միհայ Վյորյոշմարտի

**Միհայ Վյորյորշմարտի**, (, ), հունգար բանաստեղծ, դրամատուրգ, քննադատ։ Հունգարիայի ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ։
Ավարտել է Բուդապեշտի համալսարանի փիլիսոփայական և իրավաբանական ֆակուլտետները։ 1825 թվականին հրատարակել է «Զալանի փախուստը» հայրենասիրական ռոմանտիկ պոեմը։ «Վտարանդիները» (1830) պիեսում մարմնավորել է բռնակալ թագավորի դեմ ապստամբելու օրինականության գաղափարը, «Չոնգոր և Տյունդե» (հրատարակված 1831) հեքիաթ պիեսում պատկերել կյանքի հաղթանակը մահվան նկատմամբ։ Վյորյոշմարտին բնորոշ է ժողովրդին կարեկցելը («Գեղեցկուհի Իլռնկան», 1832, բալլադ), ազատասիրության ոգին («Ցիլլեին և Հունյադին», հրատարակության 1844, պատմական դրամա, «Կոչ», բանաստեղծությունը և այլն)։ Վյորյոշմարտը ողջունել է 1848-1849 թվականների հեղափոխությունը Հունգարիայում, ընտրվել է հեղափոխական պառլամենտի դեպուտատ, իսկ 1849 թվականին դարձել է Հունգարիայի բարձրագույն վճռաբեկ դատարանի դատավոր։ Հեղափոխության պարտությունից հետո գրված բանաստեղծությունները («Նախաբան», 1851, «Ալևոր գնչուն», 1854) հավաստում են Վյորյոշմարտի հավատարմությունը ազգային-ազատագրական գաղափարներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Հունգարացի քննադատներ
Կատեգորիա:1800 ծնունդներ
Կատեգորիա:1855 մահեր
Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բուդապեշտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Վեհիկ Տեր-Գրիգորյան

**Վեհիկ Ջալալի Տեր-Գրիգորյան** (), հայ խորհրդային նկարիչ։

## Կենսագրություն
Վեհիկ Տեր-Գրիգորյանը ծնվել է Ախալցխայում։ 1930 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիան, աշակերտել Եղիշե Թադևոսյանին և Ե․ Լանսերեին։ Աշխատել է դիմանկարի («Ինքնանկարի», 1945, «Սայաթ-Նովա», 1962, Բայրոնի դիմանկարը 1965), նատյուրմորտի (1944), թեմատիկ պատկերի («Կովկասյան պար», 1945), բոլորը՝ Հայաստանի պետական պատկերասրահ) ասպարեզում։ Ստեղծագործություններում ներկայացրել է կովկասյան կենսակերպը՝ քնարականությամբ պատկերելով հեզաճկուն կանանց։ Տեր-Գրիգորյանի գործերում ցայտուն կերպով արտահայտվել է նկարչուհու նրբազգաց գեղարվեստական ձևամտածողությունը։ Հաստ քսվածքով գույների (հիմնականում՝ շագանակագույն) զուսպ համադրությունները, ռոմանտիկ շունչը նրա աշխատանքներում պահպանել են հին վարպետների նկարչության որոշ առանձնահատկություններ։ Ստեղծել է դիմանկարներ, նատյուրմորտներ, կոմպոզիցիոն տեսարաններ, գրաֆիկական գործեր ու էքսլիբրիսներ։ 1945 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1945-1960 թվականներին Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում դասավանդել է գծանկար։

Վեհիկ Տեր-Գրիգորյանի գեղանկարչական ու գրաֆիկական աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հավաքածուում` «Սայաթ-Նովա» (1942), «Կովկասյան պար» (1945), «Մտորում» (1940), «Ինքնադիմանկար գլխարկով» (1947), «Բերրիություն» (1944), «Կինը վարդագույն զգեստով» (1945) և այլն։ Ուշագրավ են նաև Տեր-Գրիգորյանի գրաֆիկական թերթերը, որոնք «Սասունցի Դավիթ» էպոսի (1947), հեքիաթների ջրաներկ նկարազարդումներ են ու կոմպոզիցիոն գործեր։

## Ցուցահանդեսներ
1935 թվականից մասնակցել է Թիֆլիսում, Երևանում, Մոսկվայում կազմակերպված հանրապետական և միութենական ցուցահանդեսների։ 1965 թվականին Երևանում բացվել է նրա հետմահու անհատական ցուցահանդեսը։

## Կատալոգ
Վեհիկ Տեր-Գրիգորյան։ Ստեղծագործությունների ցուցահանդեսի կատալոգ-հրավիրատոմս։ Երևան։ Պոլիգրաֆկոմբինատ, Ա.թ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Զութխի

մինի
**Զութխի** (Acipenser stellatus), թառափազգիների ընտանիքի ձուկ։ Մարմնի երկարությունը՝ մինչև 200 սմ, քաշը՝ մոտ 68 կգ։ Մարմինը պատված է 5 շարք ոսկրային թեփուկներով (բզեզիկներով), որոնց միջև կան աստղային թիթեղիկներ։ Դունչը երկարացած է, ամուր, բեղիկները կարճ են։ Զութխիներն ապրում են Կասպից, Սև և Ազովի ծովերի ավազաններում։ Ձվադրում է գետերում, ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին, դնում 20 հազարից մինչև 363 հազար ձկնկիթ։ Ամռանը լինում է ջրի ծանծաղուտներում, աշնանը և ձմռանը՝ մինչև 100 մ խորություններում։ Սնվում է անողնաշարավորներով ու ձկներով։ Արդյունաբերական կարևոր օբյեկտ է, միսը և ձկնկիթը (սև խավիար) դելիկատեսներ են։ Բուծում են նաև արհեստական եղանակով։

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թառափազգիներ
Զույգություն (ֆիզիկա)

**Զույգություն**, մասնիկի կամ մասնիկների համակարգի ալիքային ֆունկցիայի փոխակերպման հատկությունը՝ կոորդինատների համակարգի հայելային անդրադարձման (x \to -x, y \to -y, z \to -z) դեպքում։ Այս հատկությունը հաճախ անվանում են նաև *տարածական զույգություն*։ Համակարգի զույգությունը որոշվում է մասնիկների ուղեծրային մոմենտներով և *ներքին զույգությամբ*։ Վերջինս բնութագրում է դադարի մեջ գտնվող մասնիկի ալիքային ֆունկցիայի հատկությունները՝ տարածության հայելային անդրադարձման դեպքում։ Կրկնակի անդրադարձման ժամանակ ալիքային ֆունկցիան չի փոխվում, ուստի բնության մեջ հանդիպում են միայն անդրադարձման նկատմամբ սիմետրիկ կամ հակասիմետրիկ վիճակներ (դրական կամ բացասական տարածական զույգությամբ)։

## Զույգության պահպանման օրենք
Երկար ժամանակ համարվում էր, որ բոլոր փոխազդեցություններում գոյություն ունի զույգության պահպանման խիստ օրենք՝ համակարգի տարածական փոխազդեցությունից առաջ և հետո մնում է անփոփոխ։ Սակայն 1956 թվականին K-մեզոնների տրոհման հիման վրա Լի Ցզուն Դաոն և Յանգ Չժեննինը տեսականորեն կանխագուշակեցին, որ թույլ փոխազդեցության հետևանքով տարրական մասնիկների փոխակերպման պրոցեսներում տարածական զույգությանը չի պահպանվում։ Զույգության խախտումը հանգեցնում է մի շարք յուրահատուկ երևույթների (էլեկտրոնների ասիմետրիան բևեռացած միջուկների բետա-տրոհման ժամանակ, էլեկտրոնների երկայնական բևեռացումը նույն պրոցեսում և այլն)։ Փորձերը ցույց են տվել, որ մյուս փոխազդեցություններում (ուժեղ և էլեկտրամագնիսական) տարածական զույգության պահպանման օրենքը խստորեն իրագործվում է։

Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա
Կատեգորիա:Դաշտի քվանտային տեսություն
Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Պահպանման օրենքներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Կատեգորիա:Քվանտային թվեր
Ալեքսանդր Վոեյկով

**Ալեքսանդր Իվանովիչ Վոեյկով** (, ), ռուս աշխարհագրագետ և կլիմայագետ, Ռուսաստանում կլիմայագիտության հիմնադիրը։ Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1910)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Գյոթինգենի համալսարանը, ստացել փիլյան դոկտորի աստիճան (1865), 1880 թվականին Մոսկվայի համալսարանում՝ ֆիզիկական աշխարհագրության պատվավոր դոկտորի աստիճան, 1885 թվականից՝ Պետերբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր։

## Գիտական գործունեությունը
Կատարել է ուղևորություններ ու ճանապարհորդություններ Ռուսաստանում, Կովկասում, Ղրիմում, Միջին և Առաջավոր Ասիայում, Արևմտյան Եվրոպայում, Հյուսիսային, Կենտրոնում ու Հարավային Ամերիկայում, Չինաստանում, Ճապոնիայում։ Հեղինակ է բազմաթիվ գիտական աշխատությունների։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են կլիմայական բազմաթիվ պրոցեսների գիտական վերլուծություններին։ Նրա կապիտալ աշխատության («Երկրագնդի և հատկապես Ռուսաստանի կլիմաները», 1884 թվական) մեջ վերլուծված է կլիմայագոյացնող գործոնների ոլորտը և կլիմայի փոխներգործությունը բնության մյուս բաղադրիչների հետ։ Աշխատության մեջ համառոտակի վերլուծված է նաև Հայկական լեռնաշխարհի կլիմայական հիմնական առանձնահատկությունները։ Վոեյկովն առաջին անգամ կիրառել է կլիմայական և աշխարհագրական երևույթների ուսումնասիրության հաշվեկշռի մեթոդը, տվել ձյան մասին ուսմունքի և հնակլիմայագիտության հիմունքների մշակումը, գետերի ըստ ջրաբանական ռեժիմի դասակարգման սխեման։ Վոեկովին անդրադարձել է նաև կլիմայագիտության կիրառական շատ հարցերի՝ կուրորտային վայրերի կլիման (Բորժոմ, Սև ծովի ափ), թեյի և ցիտրուսայինների մշակման հնարավորություններն Անդրկովկասում, մշակել հողերի մելիորացիայի գիտության հիմունքները։ Ռուսական աշխարհագրական ընկերության օդերևութաբանական հանձնաժողովի կազմակերպիչն էր, նրա անփոփոխ նախագահը։ Հիմնադրել է առաջին օդերևութաբանական ամսագիրը՝ «Մետեորոլոգիչեսկի վեստնիկ», 1891-1935 թվականներին։ Վոեկովի անունով է կոչվել գլխավոր գեոֆիզիկական դիտարանը, նրա ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս կլիմայագետներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Լա Վիլյա դե դոն Ֆադրիկե (քաղաք)

**Լա Վիլյա դե դոն Ֆադրիկե** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տոլեդո նահանգի, ինչպես նաև Կաստիլա Լա Մանչա ինքնավար մարզերի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մանչա Ալթա դե Տոլեդո շրջանում։ Տարածքը՝ 83 կմ²։ Բնակչությունը՝ 4170 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 83 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Diputación de Toledo 
* La Villa de Don Fadrique
*   La Villa de Don Fadrique en Google Maps
* Juventudes Comunistas de La Villa de Don Fadrique. 
* Mispueblos.es 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Զոլեր

**Զոլեր** ( - կոլոիդ լուծույթ), հեղուկ դիսպերս միջավայրով խիստ դիսպերսված կոլոիդ համակարգեր։ Զոլերի դիսպերս ֆազի մասնիկները՝ միցելննրը, իրարից անկախ մասնակցում են բրոունյան շարժմանը, այդ պատճառով էլ ծանրության ուժի ազդեցության տակ չեն նստում։ Դրանց չափերը սովորաբար 10^5-10^7 սմ են։ Կախված հեղուկ դիսպերս միջավայրի բնույթից՝ զոլերը լինում են հիդրոզոլեր ( ջրում), օրգանազոլեր (զոլերը օրգանական հեղուկներում) և աերոզոլեր (զոլերը գազային միջավայրում)։ Բոլոր զոլերը բաժանվում են երկու խմբի. լիոֆիլ և լիոֆոբ։ Լիոֆիլ զոլերը (օճառի, ներկանյութերի և այլն) առաջանում են ինքնաբերաբար և ժամանակի ընթացքում չեն քայքայվում, իսկ լիոֆոբ զոլերը (մետաղների հիդրոզոլեր) աստիճանաբար քայքայվում են կոագուլացման պատճառով։

## Տես նաև
* Լիոֆիլ և լիոֆոբ կոլոիդներ
* Կոլոիդներ

Կատեգորիա:Կոլոիդային քիմիա
Զուլուսներ

մինի
**Զուլուսներ**, ամազուլու, զուլու, աֆրիկյան ժողովուրդ։ Բնակվում են գլխավորապես ՀԱՀ Նաթալ նահանգում (Տրանսվալի շրջան)։ Երկրամասի աֆրիկյան բնակչության հիմնական մասը։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 10,5 միլիոն (2001))։ Խոսում են զուլու լեզվով։ Մեծ մասի մեջ տարածված է բնության և նախնիների պաշտամունքը, որոշ մասը դավանում է քրիստոնեա-աֆրիկական (նագարեթյան), բապտիստական աղանդը։ Զբաղվում են անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։ 19-րդ դարի սկգբին ստեղծել են բանակ, դիմադրել անգլիացի նվաճողներին։ 1879 թվականին անգլիացիներին հաջողվեց հաղթել զուլուսների բանակին, գրավել և Նաթալ գաղութին միացնել Զուլուլենդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԱՀ-ի ազգեր
Ներկարարներ

thumb|280px
**Ներկարարներ** (), ալ-կիոնանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։

## Կենսաբանական տարածումը
Հայտնի է 16, Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝ ներկարարը (). բնադրող-չվող է, տարածված։ Խուսափում է անտառներից, սակայն կարող է հայտնվել լքված այգիներում։ Բնակվում է հիմնականում կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտում։ Գարնանային ամենավաղ վերադարձը՝ ապրիլի 2-րդ տասնօրյակից։

## Մարմնի կառուցվածքը
Մարմնի երկարությունը 30-32 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 66-73 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 180-200 գ։ Հասունի փետրածածկը վառ կապույտ է, մեջքը՝ շիկակարմիր-դարչնագույն, թափահարող փետուրները՝ սև, դաստակաթևի վերին հատվածը՝ մուգ կապույտ, թևատակի ծածկողները տեսանելի կանաչավուն-կապույտ են։ Երիտասարդի փետրածածկն ավելի բաց ու խամրած է, մեջքը, այտերը, ծոծրակը, կուրծքը դարչնավուն են։ Թռիչքն ուղիղ գծով է՝ թևերի խորը թափահարումներով։ Հաճախ տեսանելի է՝ սյուներին, քարերին և ծառերին նստած։ Սնվում է խոշոր միջատներով, մանր սողուններով, կրծողներով ու թռչուններով, նաև խաղողով և այլ պտուղներով։

## Բազմացումը
Բույնը գավաթաձև է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է փչակներում, պատի ճեղքերում, ավազոտ կամ կավոտ զառիթափերի փորվածքներում, առանձին դեպքերում՝ քարակույտերում և բետոնե խոշոր սալերի տակ (80 սմ խորությամբ)։ Առաջին ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի 1-ին կեսից հունիսի սկիզբը։ Դնում է 35 մմ տրամագծով, սպիտակ 3-6 ձու։ Թխսակալում են էգը և արուն՝ 18-19 օր։ Ձագերը բնից դուրս են գալիս 26-28-րդ օրը՝ տիրապետելով կայուն թռիչքին։ Չուի ամենաուշ ժամկետը՝ սեպտեմբերի 2-րդ տասնօրյակին։ Փետրավորման ուշագրավ երանգների պատճառով հաճախ որսագողերի զոհ են դառնում։

Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Սինկովիլյաս (քաղաք)

**Սինկովիլյաս ** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Գվադալախարա նահանգի, ինչպես նաև Կաստիլա Լա Մանչա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սինկո Վիլյաս շրջանում։ Տարածքը՝ 16,20 կմ²։ Բնակաչությունը 25 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:320
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:40 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:8 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1897 text:1897
 bar:1910 text:1910
 bar:1930 text:1930
 bar:1950 text:1950
 bar:1970 text:1970
 bar:1991 text:1991
 bar:2011 text:2011
 bar:2013 text:2013

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 226
 bar:1877 from:0 till: 259
 bar:1897 from:0 till: 288
 bar:1910 from:0 till: 310
 bar:1930 from:0 till: 271
 bar:1950 from:0 till: 227
 bar:1970 from:0 till: 103
 bar:1991 from:0 till: 40
 bar:2011 from:0 till: 24
 bar:2013 from:0 till: 23

PlotData=

 bar:1857 at: 226 fontsize:s text: 226 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 259 fontsize:s text: 259 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 288 fontsize:s text: 288 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 310 fontsize:s text: 310 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 271 fontsize:s text: 271 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 227 fontsize:s text: 227 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 103 fontsize:s text: 103 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 40 fontsize:s text: 40 shift:(-5,5)
 bar:2011 at: 24 fontsize:s text: 24 shift:(-5,5)
 bar:2013 at: 23 fontsize:s text: 23 shift:(-5,5)



Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Եղեգնաբույս

**Եղեգնաբույս** (), շամբ, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա, խոնավասեր խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 3, Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝ եղեգնաբույս եղեգնանման (A.donax)։ Հազվադեպ հանդիպում է Արարատյան դաշտում և Արաքս գետի առափնյա տարածքներում, գետերի, առուների, լճերի ափերին։ Կոճղարմատը հաստ է ու երկար։ Ցողունը կանգուն է, սլացիկ ու հարթ, բարձր.՝2-4 մ։ Տերևները լայն են՝ կարճ լեզվակով, բաց կանաչավուն։ Ծաղկաբույլը հուրան է, հասկիկները՝ ոսկեգույն։ Ծաղկում է օգոստոսի երկրորդ տասնօրյակին։ Բազմանում է հիմնականում վեգետատիվ ճանապարհով։ Գեղազարդիչ է. կարելի է օգտագործել աշնանային ծաղկեփնջեր կազմելու համար։

Կատեգորիա:Հացազգիներ
Սաբադել

**Սաբադել** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում՝ Կատալոնիա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալես Օքսիդենտալ շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 37,89 կմ²։ Բնակչությունը՝ 207 338 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից 22 կմ է։

## Ֆոտոդարան

Պատկեր:BancoSabadell headquarters.JPG|
Պատկեր:Sabadell - Torre de l'aigua editada.jpg|Башня
Պատկեր:Museu crusafont.jpg|
Պատկեր:Sabadell - Eix Macià.jpg|


## Հայտնի բնիկներ և բնակիչներ
* Սերխիո Դալմա, կատալոնական երգիչ
* Դանիել Պեդրոսա, կատալոնական մոտոցիկլիստ
* Նարցիանո Կասանովաս (1747-1799), կոմպոզիտոր և երաժիշտ-արգանիստ։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Флешмоб оркестра Сабадельской оперы
* պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սերդանյոլա դել Վալյես

**Սերդանյոլա դել Վալյես** (, ), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ կատալոնական Բարսելոնա պրովինցիայի Վալյես Օքսիդենտալ շրջանում։ Տարածքը՝ 30,6 կմ²։ Բնակչությունը՝ 58407 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:1991-07-cerdanyola-riu-ripoll.jpg|
Պատկեր:14-08-05-cerdanyola-RalfR-005.jpg|
Պատկեր:14-08-05-cerdanyola-RalfR-007.jpg|
Պատկեր:14-08-05-cerdanyola-RalfR-016.jpg|
Պատկեր:14-08-05-cerdanyola-RalfR-029.jpg|
Պատկեր:14-08-05-cerdanyola-RalfR-040.jpg|


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Diari digital de l'Ajuntament
* Informació de la Generalitat de Catalunya 
* Informació de l'Institut d'Estadística de Catalunya
* Pàgina web del Parc Tecnològic del Vallès

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Էլ Պրատ դե Լյոբրեգատ

**Էլ Պրատ դե Լյոբրեգատ** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում՝ Կատալոնիա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ Լյոբրեգատ շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 31,17 կմ²։ Բնակչությունը՝ 63434 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։

## Բնակչություն

thumb|left|200px|Էլ Պրատ դե Լյոբրեգատ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Sitio web oficial del ayuntamiento de El Prat de Llobregat 
* Buscaprat Guía comercial e información local 
* Patrimonio histórico-artístico del Prat de Llobregat
* Climatologías del Instituto Nacional de Meteorología 
* Sitio web de la agrupación fotográfica Prat 
* Opinar sobre el Prat  

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Խոսե Դիաս

**Խոսե Դիաս Ռամոս** (, ), իսպանացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ, Իսպանիայի կոմունիստական կուսակցության (ԻԿԿ) անդամ (1926)։

Եղել է Սևիլյայում համընդհանուր գործադուլի (1920 թվական) կազմակերպիչներից։ 1932 թվականին ընտրվել է ԻԿԿ գլխավոր քարտուղար, 1935 թվականին՝ Կոմինտերնի գործկոմի անդամ։ 1936-1939 թվականներին եղել է Իսպանիայում հակաֆաշիստական ճակատի կազմակերպիչներից և ղեկավարներից։ Դիասի ակտիվ գործակցությամբ ստեղծվել է հանրահայտ V գունդը։ Հանրապետության անկումից հետո ապրել է ԽՍՀՄ-ում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
Սամվել Շուքուրյան

**Սամվել Կիմի Շուքուրյան** (), հաշվողական տեխնիկայի և տեղեկագիտության բնագավառի գիտնական։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1993), Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1996)։

Հայաստանի գիտության վաստակավոր գործիչ Կիմ Շուքուրյանի որդին է, Հայաստանի վաստակավոր բժիշկ Արթուր Շուքուրյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
1972 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1972-1993 թվականներին աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների ինստիտուտում, 1977 թվականից, միաժամանակ, Երևանի պետական համալսարանում, 1993-2007 թվականներին` ալգորիթմական լեզուների ամբիոնի վարիչ, 2007 թվականից` տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կրթական և հետազոտական կենտրոնի գիտական ղեկավար և տեղեկատվական համակարգերի ամբիոնի վարիչ, 1997 թվականից աշխատում է ամերիկյան բարձր տեխնոլոգիաների ընկերությունների պատվերներով, 2000-2011 թվականներին` Virage Logic Corporation-ի ներդրած թեսթավորման և վերանորոգման ծրագրի տնօրեն, 2011 թվականից` Synopsys, Inc-ի ներդրած թեսթավորման և վերանորոգման բաժնի ավագ կառավարիչ։

## Գործունեություն
Շուքուրյանը զարգացրել է ծրագրերում ոչ էական անցումների օպերատորների և չվերասերված օպերատորների տեսությունը, ստացել այդ հիմնախնդիրների ճշգրիտ լուծումը ծրագրերի լայն դասի համար, առաջադրել հաշվողական համակարգերի միկրոծրագրային հարմարեցման սկզբունքներ, կառուցել տեսություն, որի ալգորիթմների և մեթոդների հիմքում ընկած են ցածր մակարդակի զուգահեռացումը, ազատ ցիկլերի և պրոցեսորի ներքին պաշարների օգտագործումը։ Մշակել է նոր մոտեցումներ և արդյունավետ ալգորիթմներ էլեկտրոնային սարքերի և համակարգերի թեսթավորման և վերանորոգման վերաբերյալ։ Առաջարկել է բաշխված միջավայրերում պրոցեսների նախագծման, ձևափոխման և ստուգման ալգորիթմներ։

## Պարգևներ
* ՀՀ պետական մրցանակ 2013 («Թեստային լուծումներ նանոչափական բյուրեղի վրա տեղավորված համակարգերի համար. ալգորիթմներ, մեթոդներ և թեստային ներկառուցվածք» աշխատանքի համար)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 18 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Անգլես

**Անգլես** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում՝ Կատալոնիա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սելյվա շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 16,28 կմ²։ Բնակչությունը՝ 5560 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։

## Բնակչություն

## Պատկերասրահ

Església parroquial de Sant Miquel (Anglès) 2012-09-20 12-25-11.jpg|Սբ. Միքայել ծխական եկեղեցին
AnglesBures 9480.jpg|Էվլալիա վիլլայի աշտարակը
Cafè de l'Aliança.jpg|*Ալիանսա* սրճարանը
4. Casa Vinyes.JPG|Դոկտոր Վինիեի տունը
Cal Sabater, arcada de Can Verdaguer.jpg|Կամար Վերդագեր փողոցում
Carrer d'Avall (Anglès).jpg|Փողոցներից մեկը
Jardins Can Cendra Anglès La Selva Catalunya.jpg|*Can Cendra* զբոսայգին
Cal Noi, carrer Major 1, Anglès.jpg|
Cal Rellotger, Anglès.jpg|



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Համայքապետարանի կայքէջը 
* Զբոսաշրջային պորտալը 
* Información de la Generalidad de Cataluña |2=http://www10.gencat.net/pls/municat/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=1700840003  
* Información del Instituto de Estadística de Cataluña
* Casa de Turismo Rural en Anglès |2=http://www.bedanbike.cat/

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ