open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արմեն Սեդրակյան

**Արմեն Դավիթի Սեդրակյան** (), ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։

## Կենսագրություն
Արմեն Սեդրակյանը ծնվել է 1965 թվականի ապրիլի 1-ին, Երևան քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Դավիթ Սեդրակյանը, եղել է ակադեմիկոս, Երևանի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ 1982-ից)։

Արմեն Սեդրակյանը  բարձր առաջադիմությամբ ավարտել է Երևանի թիվ 114 անգլիական թեքումով դպրոցը, ընդուվել Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետն ու առաջին կուրսն ավարտելուց հետո զորակոչվել բանակ։ Զորացրվելուց հետո Արմեն Սեդրակյանը շարունակել է կրթությունը ԵՊՀ-ի նույն ֆակուլտետում։

1987 թվականին կրթությունը շարունակելու նպատակով մեկնել է Գերմանիա և 1989 թվականին գերազանցությամբ ավարտել Ռոստոկի համալսարանը։ Հետագայում վերադարձել է Հայաստան և կրթությունը շարունակել Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Բյուրականի աստղադիտարանի տեսական բաժնում։ Այդ տարիներին նա գրել է իր թեկնածուական ատենախոսությունը՝ նեյտրոնային աստղերի ֆիզիկայի վերաբերյալ։ Գիտական գործունեությունը շարունակել նպատակով նորից մեկնել է արտերկիր։ 1993-1995 թվականներին աշխատանքի է անցել Գերմանիայի Միջուկային Ֆիզիկայի Մաքս-Պլանկի համալսարանում, 1996 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ և մինչև 1999 թվականը աշխատել Կորնելիի համալսարանում, 1998-2001 թվականներին աշխատաքի է անցել Հոլանդիայի Գրոնինգենի համալսարանում։ 2002 թվականից Արմեն Սեդրակյանը բնակվում է Գերմանիայում, որտեղ էլ՝ Տյուբինգենի համալսարանում պաշտպանել է «Compact stars: Aspects of nuclear and particle physics» թեմայով դոկտորական ատենախոսությունը։

Արմեն Սեդրակյանը մոտ 120 գիտական աշխատանքների հեղինակ է, որոնք տպագրվել են տարբեր գիտական ամսագրերում, համագործակցել է տարբեր գիտնականների հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Armen Sedrakian 
*Sedrakian, A. (Armen) 1965
*Седракян Армен Давидович

Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Պիտեր Նիկոլաս վան Կամպեն

**Պիտեր Նիկոլաս վան Կամպեն** (, ), հոլանդացի կենդանաբան։

## Կենսագրություն
1904 թվականին նա ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան Ամստերդամի համալսարանում, որտեղ եղել է Մաքս Կարլ Վիլհելմ Վեբերի ուսանողը և օգնականը։ 1905-1911 թվականներին հաստատվել է Հոլանդական Օստ Ինդիայում, և այդ ժամանակ էլ գործուղվել է Արու կղզիներ (1907) ու մասնակցել դեպի Հոլանդական Նոր Գվինեա (1910) արշավախմբին։ 1911 թվականին վերադարձել է Ամստերդամ՝ որպես համալսարանի կենդանաբանի օգնական։ 1917-1931 թվականներին աշխատել է Լեյդենի համալսարանում որպես պրոֆեսոր։

## Դասակարգումներ
Նա *[[Տորիչելիի լեռնային գորտեր]]ի* (Choerophryne), *[[ինդոնեզական սխտորագորտեր]]ի* (Nesobia, կրտսեր համանուն) և *[[ցամաքային գորտեր]]ի* (Oxydactyla) ցեղերի, ինչպես նաև երկկենցաղների բազմաթիվ տեսակների դասակարգման հեղինակն է։ Հիլբրանդ Բոշմայի հետ նա նկարագրել է բեղոտանիների կարգի Sacculina ցեղի մի շարք տեսակներ։

Ի պատիվ նրա անվանակոչվել են հետևյալ կենդանատեսակները.
* *[[Hylarana kampeni]]* (Սումատրական կասկադային գորտ), նկարագրվել է Ջորջ Ալբերտ Բուլենջերի կողմից, 1920 թվականին։
* *[[Nactus vankampeni]]* (Վանկամպենի գեկոն), նկարագրվել է Լեո Բրոնգերսմայի կողմից, 1933 թվականին։
* *[[Oreophryne kampeni]]* (Կամպենի խաչագորտ); նկարագրվել է Հեմփթոն Ուայլդման Պարկերի կողմից, 1924 թվականին։

## Ընտրված աշխատանքներ
* *De tympanaalstreek van den zoogdierschedel*, 1904.
* *De hulpmiddelen der zeevisscherij, op Java en Madoera in gebruik*, 1909.
* *Visscherij en vischteelt in Nederlandsch-Indië*, 1922 &ndash; Ձկնորսությունը և ձկնաբուծությունը Հոլանդական Հնդկաստանում։
* "The amphibia of the Indo-Australian archipelago", հրատարակվել է անգլերեն 1923 թվականին։
* *Die rhizocephalen der Siboga-expedition*, 1925 (with Hilbrandt Boschma) &ndash; Սիբոգա արշավախմբի արմատագլուխները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Կենդանաբաններ
Տոկուսիմայի համալսարան

**Օկուսիմայի համալսարանը** ճապոնական ազգային համալսարան է Տոկուսիմա քաղաքում, որը հիմնադրվել է 1949 թվականին՝ վեց ազգային կրթական հաստատությունների միաձուլմամբ մեկ համալսարանի մեջ։ Ուսանողները վերապատրաստվում են հինգ ֆակուլտետներում, իսկ բարձր որակավորում ունեցող կադրերը վերապատրաստվում են ասպիրանտուրայում՝ յոթ ոլորտներում։

2014 թվականի Նոբելյան մրցանակակիր Սուձի Նակամուրան սովորել է Տոկուսիմայի համալսարանում։

2015 թվականի ապրիլի 1-ին անգլերեն անվանումը «The University of Tokushima»-ից փոխվել է «**Tokushima University**»-ի։

## Կառուցվածք
Տոկուսիմայի համալսարանը հիմնադրվել է 1949 թվականին վեց դպրոցների միաձուլման արդյունքում։ Համալսարանն ունի մոտավորապես 6000 բակալավրիատի ուսանող և մոտավորապես 1700 ասպիրանտ Ճապոնիայում և այլ երկրներում, ներառյալ Հարավային Կորեան, Չինաստանը և Միացյալ Նահանգները։

## Կազմակերպություն և գիտնականներ
Համալսարանը բաղկացած է յոթ բարձրագույն դպրոցներից` մարդկային և բնական բնապահպանական գիտությունների դպրոց, բժշկական գիտությունների դպրոց, բանավոր գիտությունների դպրոց, դեղագործական գիտությունների դպրոց, սնուցման և կենսաբանության դպրոց, առողջապահական գիտությունների դպրոց և առաջադեմ տեխնոլոգիաների և գիտության դպրոց։ Բակալավրիատն իրենից ներկայացնում է ինտեգրված արվեստի և գիտության, բժշկական, ատամնաբուժության, դեղագործական գիտությունների և ճարտարագիտության ֆակուլտետները։

Եզակի առանձնահատկություններից է մեծ թվով ինստիտուտների և գիտահետազոտական կենտրոնների հետ ասոցիացված լինելը, որոնք ներկայացնում են հետաքրքրությունների և առարկաների լայն շրջանակ։

Համալսարանի նախագահը 2010 թվականից Սուսումու Կագավան է։

## Կամպուսներ
Ուսանողների ուսուցումն ու գիտական աշխատանքն իրականացվում է երեք կամպուսներում՝ Սինկուրա, Չսանջիմա և Կուրամոտո։

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Սուձի Նակամուրա - առաջին բարձր պայծառությամբ LED-ի գյուտարարը, արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի 2014 թվականին։
* Սիգենորի Մարույամա - Պարգևատրվել է Մանուշակագույն Պատվո շքանշանով փետուրների տեկտոնիկայի հետ կապված աշխատանքի համար։
* Սուսումու Կագավա - Համալսարանի ռեկտոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի համալսարաններ
Պարանալի աստղադիտարան

**Պարանալի աստղադիտարան**, ծովի մակարդակից 2635 մետր բարձրության վրա, Չիլիի Ատակամա անապատում Սերրո Պարանալ լեռան գագաթին, Անտոֆագաստա քաղաքից 120 կմ հարա գտնվող աստղադիտարան է։ Աշխատանքը սկսել է 1999 թվականին։ Պատկանում է Եվրոպական հարավային աստղադիտարանին։

Պարանալի աստղադիտարանի ամենամեծ գործիքը Շատ մեծ աստղադիտակն է, որը բաղկացած է 4 օպտիկական աստղադիտակից՝ 8,2 մ տրամագծով։ Բացի 4 հիմնական գործիքներից, Շատ մեծ աստղադիտակ համակարգը ներառում է նաև 4 օժանդակ գործիք՝ 1,8 մ տրամագծով։ Աստղադիտակներից յուրաքանչյուրը ունի 8,2 մ լայնությամբ առաջնային հայելի, որոնք սովորաբար օգտագործվում են առանձին, բայց կարող են օգտագործվել միասին, դրանք կազմում են մի զանգված, որը լրացվում է 1,8 մ բացվածքով չորս շարժական օժանդակ աստղադիտակներով (ATS)։ Առաջին աստղադիտակը շահագործման է հանձնվել 1999 թվականի ապրիլի 1-ին։ Բացի այդ, աստղադիտարանում տեղադրված են լայն տեսադաշտով հետազոտական VISTA և VLT աստղադիտակները։

## Լրացուցիչ հարմարություններ
Աստղադիտարանից 3 կմ և աստղադիտակներից 200 մ հեռավորության վրա է գտնվում Եվրոպական հարավային աստղադիտարանի կիսով չափ սարի մեջ ներկառուցված հյուրանոցը (ESO Hotel)։ Հյուրանոցի սարից դուրս ցցված բետոնե հատվածը ներկված է լեռան տոնով, և միաձուլվում է բնապատկերին։ Հյուրանոցն ունի մարզասրահ, լողավազան, ռեստորան և երկու այգի։ Հյուրանոցը նախագծել է չիլիացի ճարտարապետ Պաուլա Գուտիերես Էրլանդսենը։ 2008 թվականին աստղադիտարանի հյուրանոցում են նկարահանվել Ջեյմս Բոնդի մասին 22-րդ՝ «Գթասրտության քվանտ» ֆիլմի որոշ հատվածներ։


Early Morning on Paranal.jpg|Համայնապատկեր Պարանալ աստղադիտարանից
An evening time-lapse at Paranal.webm|Աստղադիտակի աշխատանքի տեսագրություն


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտությունը Չիլիում
Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ
Կատեգորիա:Չիլիի աստղադիտարաններ
Կատեգորիա:Չիլիի շենքեր և կառույցներ
Santa Monica Studio

**Santa Monica Studio**, ամերիկյան PlayStation Studios ընկերության դուստր ընկերություն, որ մասնագիտացված է համակարգչային խաղերի մշակման ոլորտում։ Ստուդիան հիմնադրվել է 1999 թվականին Ալան Բեքքերի կողմից և սկզբնական շրջանում տեղակայված է եղել Սանտա-Մոնիկա քաղաքում (Կալիֆոռնիա)։ 2014 թվականից գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Լոս Անջելեսում։

## Պատմություն
Santa Monica Studio հիմնադրվել է 1999 թվականին Ալան Բեքքերի կողմից, ով եղել է Sony Computer Entertainment-ի նախկին աշխատակից։ Ստուդիան հիմնադրվել է Naughty Dog ընկերության հարևանությամբ, իսկ արդեն հետագայում տեղափոխվել է Սանտա-Մոնիկա։ Փենսիլվանյան կայարանի շենքը զբաղվեցնելու էր 15 տարի։ Իրենց առաջին խաղի համար՝ «Kinetica», ընկերությունը որոշեց բաց թողնել PlayStation խաղային համակարգի առաջին սերունդը, և մի անգամից թողարկել խաղը PlayStation 2-ի համար։ «Kinetica» և հետագա խաղերի համար մշակվեց սեփական խաղային շարժիչ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ խաղի մշակումը ընթանում էր ստուդիայի կառուցմանը զուգահեռ, պրոդյուսեր Շեննոն Ստադսթիլլը ամբողջությամբ կենտրոնացել էր խաղի մշակման վրա, ցանկանալով ապացուցել Sony-ին, որը Santa Monica Studio-ն ունակ է թողարկել նախագծեր՝ կարճ ժամանակահատվածում և փոքր բյուջեով։ Kinetica խաղը թողարկվեց 2001 թվականին, դրա հետ մեկ տեղ ստուդիան մնաց բյուջետի սահմաններում։ Սրանից հետո ընկերությունն անցավ իր հաջորդ նախագծի մշակմանը, որը կրում է «God of War» անվանումը։

Santa Monica Studio ընկերությունը նաև կատարում էր ինկուբատորի դեր ինդի խաղային ստուդիաների համար, ինչպիսին է օրինակ՝ Thatgamecompany-ին։ Thatgamecompany համակագործակցելով Santa Monica Studio-ի հետ մշակեցին Journey անունը կրող խաղը։

2012 թվականին Բեքքերը միացավ Japan Studio-ին, իսկ Շեննոնը դարձավ Santa Monica Studio-ի մշակողների բաժնի գլխավորը։ 2014 թվականի հունվարին հայտարարվեց որ ընկերությունը տեղափոխվում է Լոս Անջելես։ Անհայտ քանակի աշխատակիցներ հեռացվեցին աշխատանքից, կապված չեղարկված նախագծի հետ, այդ թվում Ստիգա Ասմուսենան, ով գլխավորում էր չեղարկված նախագիծը։ Տեղափոխությունը ավարտվեց 2014 թվականի հուլիսի 22-ին։

2020 թվականի մարտին Ստադսթիլլը լքեց Santa Monica Studio-ն, որպեսզի գլխավորի նոր ստուդիա, իսկ գլխավոր տնօրենի պաշտոնը զբաղեցրեց երկար ժամանակ ընկերությունում աշխատող Յումի Յանգը։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Պլյուս

մինի
**Պլուս** (գումարման նշան,  «ավելի մեծ» –  «շատ» բառի բաղդատական աստիճանը), գումարման գործողության գրաֆիկական խորհրդանիշը, ինչպես նաև դրական թվի նշանը (+)։

Առաջին գիրքը, որում օգտագործվել է + նշանը, համարվում է Յոհան Վիդմանի 1489 թվականին հրատարակված առևտրային տրակտատը, որտեղ նշանն օգտագործվում է ավելացման նշանի իմաստով։ XVI դարի առաջին կեսին նշանն արդեն որպես գումարման նշան հանդիպում է Հենրիխ Քերամեուսի և նրա աշակերտ Քրիստոֆ Ռուդոլֆի գրքերում։ Հանրահաշվի նշանային լեզվի ստեղծող Ֆրանսուա Վիետը (1540-1603) համակարգված կերպով գումարման համար օգտագործել է + նշանը, ընդ որում՝ Վիետի մոտ այդ նշմանի ծագումը կապված է մալթական խաչի հետ։

Հուդայականության մեջ քրիստոնեական խաչի հետ նմանությունից խուսափելու համար գումարման նշանի փոխարեն օգտագործվում է ﬩ նշանը, որը նման է գումարման նշանին՝ առանց հորիզոնական գծի տակ գտնվող ուղղահայաց գծի։ Մասնավորապես, իսրայելական շատ դպրոցներում, հատկապես կրոնական դպրոցներում, գումարման նշանը գրվում է այդ ձևով.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական նշաններ
Մարդիկ ամեն ինչ չգիտեն

**«Մարդիկ ամեն ինչ չգիտեն»** (), 1963 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Նիկոլայ Մակարենկոն։ «Մարդկային արյունը ջուր չէ» և «Դմիտրո Գորիցվիտ» ֆիլմերի ուղղակի շարունակությունն է և ռեժիսորի կինոեռերգության եզրափակիչ ֆիլմը՝ հիմնված Միխայիլ Ստելմախի «Մարդկային արյունը ջուր չէ»  և «Մեծ հարազատություն» վեպերի վրա։

Եղել է ԽՍՀՄ կինովարձույթի առաջատարներից մեկը․ ֆիլմը դիտել է մոտ 21 100 000 հանդիսատես։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Ուկրաինայի տարածքում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Պարտիզանական ջոկատի հրամանատար և ժողովրդական վրիժառու Դմիտրո Գորիցվիտը և նրա համագյուղացիները՝ նրա սիրած կին Մարթան, անվախ Գանուսյան, ինչպես նաև Կարմիր բանակի հրամանատարներ Սավվա Տուրը և Միխայիլ Սոզինովը, որոնք ստացած վերքերի պատճառով մնացել են թշնամու թիկունքում, կռվում են նացիստների և նախկին պետլյուրովական Բարաբոլեյի դեմ, որը վերադարձել է Ուկրաինա։

## Դերերում

* Անատոլի Սոլովյով – *Դմիտրո Գորիցվիտ
* Անատոլի Չեռնիշև – *Սավվա Տուր
* Յուրի Մալիշկո – *Միխայիլ Սոզինով
* Յուրի Պերով – *Պանտելեյ
* Սվետլանա Դանիլչենկո – *Գանուսյա
* Հենրիխ Օստաշևսկի – *Նեչույվիտեր
* Պյոտր Վեսկլյարով – *Ֆեսյուկ
* Վասիլի Դաշենկո – *Իվան Բոնդար
* Մայա Կոխանովա – *Մարթա
* Միխայիլ Զադնեպրովսկի – *Կարպո
* Արկադի Գաշինսկի – *Սաֆրոն Իվանովիչ Վառչուկ
* Վլադիմիր Դալսկի – *Դենիս Իվանովիչ Բարաբոլա
* Վիտալի Սմոլյակ – *գնդապետ
* Վալենտինս Սկուլմե – *ՍՍ շտուրմբանֆյուրեր
* Պոլինա Կումանչենկո – *Մարիա
* Ալեքսեյ Սրիբնի – *Պոլիկարպ Սերգիենկո
* Գրիգորի Տեսլյա – *Մարկո Սինիցա, մեղվապահ
* Մարգարիտա Բուտակովա – *Սոլոմիա, մեղվապահի դուստրը
* Մարթա Ստելմախ – *Դմիտրիի դուստրը
* Ելենա Բաբիշկինա – *Մարթայի դուստրը
* Օլգա Տալնիշնիխ – *Յուգինա
* Յարոսլավ Ստելմախ – *Դմիտրիի որդին
* Սերգեյ Սմեյան – *թարգմանիչ
* Վիկտոր Խալատով – *գյուղապետ
* Նատալիա Գեբդովսկայա – *Դոկիա
* Անատոլի Սկիբենկո – *էպիզոդ
* Վիկտոր Ցիմբալիստ – *էպիզոդ
* Օլև Տին – *էպիզոդ

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Մակարենկո
* Սցենարի հեղինակ՝ Նիկոլայ Մակարենկո
* Օպերատոր՝ Վադիմ Վերեշչակ
* Կոմպոզիտոր՝ Պլատոն Մայբորոդա
* Նկարիչ՝ Օլեգ Ստեպանենկո

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Люди не всё знают // Советские художественные фильмы։ 1958—1963. — М.։ Искусство, 1968.- стр. 690

Կատեգորիա:1963 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Առաջին լույս

**Առաջին լույս**, աստղագիտության մեջ աստղադիտակի (կամ, ընդհանուր առմամբ, նոր գործիքի) առաջին օգտագործումն է՝ այն կառուցելուց հետո աստղագիտական պատկեր ստեղծելու համար։ Հաճախ սրանք աստղադիտակով առաջին դիտումները չեն. Օպտիկական թեստերը հավանաբար կատարվել են ցերեկային ժամերին՝ բաղադրիչները շտկելու համար։ Առաջին լուսային պատկերը հիմնականում գիտական հետաքրքրություն չի ներկայացնում և անորակ է, քանի որ աստղադիտակի տարբեր տարրերը դեռ պետք է ճշգրտվեն՝ օպտիմալ աշխատանքի համար։ Չնայած դրան, առաջին լույսը միշտ շատ հուզիչ պահ է, ինչպես աստղադիտակը նախագծող և կառուցող մարդկանց, այնպես էլ աստղագիտական հանրության համար, որը երկար տարիներ սպասել է այս պահին աստղադիտակի կառուցման ընթացքում։ Որպես դիտարկման օբյեկտ սովորաբար ընտրվում է հայտնի և հետաքրքիր աստղագիտական օբյեկտ։

## Օրինակներ
200 դյույմանոց (5,08 մ) Հեյլի աստղադիտակն իր առաջին լույսը տեսել է 1949 թվականի հունվարի 26-ին՝ դիտելով NGC 2261 միգամածությունը՝ ամերիկացի աստղագետ Էդվին Փաուել Հաբլի ղեկավարությամբ։ Պատկերը հրապարակվել է բազմաթիվ ամսագրերում և հասանելի է Wayback Machine-ի 2017 թվականի դեկտեմբերի 26-ի արխիվացված օրինակում։

Իսահակ Նյուտոնի աստղադիտակի առաջին լույսը տեսել է երկու անգամ՝ առաջին անգամ Անգլիայում 1965 թվականին օրիգինալ հայելու միջոցով, իսկ հետո 1984 թվականին Լա Պալմա կղզում։ Երկրորդ առաջին լույսը նկարահանվել է տեսախցիկով, որը ֆիքսել է Խեցգետնի համաստեղության պուլսարի առկայծումը։

Մեծ երկդիտակ աստղադիտակը տեսել է իր առաջին լույսը մեկ առաջնային հայելու միջոցով 2005 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ NGC 891 գալակտիկան։ Երկրորդ հիմնական հայելին տեղադրվել է 2006 թվականի հունվարին և լիովին գործարկվել 2008 թվականի հունվարին։

Կանարյան 10,4 մ տրամագծով մեծ աստղադիտակը առաջին լույսը տեսել է 2007 թվականի հուլիսի 14-ին։

IRIS արևային տիեզերական աստղադիտարանը տեսել է իր առաջին լույսը 2013 թվականի հուլիսի 17-ին։ Գիտնականները նշել են, որ «պատկերի որակը և սպեկտրը, որը մենք ստանում ենք IRIS-ից, զարմանալի են։ Սա հենց այն է, ինչի հույս ունեինք…»։

## Պատկերասրահ

NGC 5317 (also NGC 5364).jpg|NGC5364 գալակտիկայի պատկերը - Շատ մեծ աստղադիտակի  VIMOS բազմաօբյեկտային սպեկտրոգրաֆի առաջին լույսը։
Hubble First Light, First Released Image (STScI-1990-04a).png|Հաբլ աստղադիտակի առաջին լույսը, կատարված WFPC դիտակով։
Tarantula Nebula TRAPPIST.jpg| TRAPPIST-ի առաջին լույսը՝ Տարանտուլի միգամածություն


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստղադիտակներ
Աղջիկ ջան, մի՛ արդարացիր

**Աղջիկ ջան, մի՛ արդարացիր. ինչպես առանց վարանելու լուծել բոլոր խնդիրներն ու հասնել նպատակին** (), ամերիկացի հեղինակ Ռեյչլ Հոլիսի անձնական աճի վերբերյալ գիրքը։ Սա հեղինակի երկրորդ աշխատությունն է՝ «Աղջիկ ջան, ուշքի արի» բեսթսելերից հետո, որը տպագրվել էր 2018 թվականին։ Այս աշխատությունը ևս դարձել է Publishers Weekly-ի և Նյու Յորք Թայմսի բեսթսելեր։

Գիրքը 2019 թվականին հայերեն է հրատարակել Նյումագ հրատարակչությունը։ Անգելերնից հայերեն թարգմանության հեղինակը Լիլիթ Գրիգորյանն է։

## Բովանդակություն
Ռեյչլ Հոլիսը նշում է, որ կանայք չեն օգտագործում իրենց ամբողջ ներուժը։ Ըստ նրա՝ հոգու խորքում նրանք ձգտում են ավելիին, բայց վախենում են խայտառակվել, անկատար կամ ոչ կոմպետենտ երևալ։ Ավելին, Հոլիսը պնդում է, որ կանանց ինքնագնահատականը շատ հաճախ ձևավորվում է ուրիշների բնորոշումներով, բայց հեղինակը պնդում է, որ հարկավոր է ունենալ սեփական եսը, ձևավորել անձնական ցանկություններն ու ձգտումները։ Նա կոչ է անում ձերբազատվել բարդույթներից, սեփական ուժերի հանդեպ վստահություն ու հավատ ձեռք բերել։ Գրքում հեղինակը դիմում է իր ընթերցողին և ասում՝ պետք չէ արդարանալ, պետք է գործել նպատակասլաց ու առանց վարանելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2019 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:Newmag հրատարակչության գրքեր
Շատ մեծ աստղադիտակ

**Շատ մեծ աստղադիտակ** (, համառոտ՝ **VLT**), չորս առանձին 8,2 մետրանոց և չորս օժանդակ 1,8 մետրանոց օպտիկական աստղադիտակների համալիր՝ միավորված մեկ համակարգի մեջ, որը մտնում է Եվրոպական հարավային աստղադիտարանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Չիլիի հյուսիսում, Ատակամա անապատում գտնվող 2635 մ բարձրությամբ Սերրո Պարանալ լեռան վրա։ Օպտիկական աստղադիտակների շարքում Շատ մեծ աստղադիտակն ամենամեծն է Երկրի վրա՝ հայելու ընդհանուր մակերեսով և ունի ամենաբարձր լուծաչափն աշխարհում։

Աստղադիտակներից յուրաքանչյուրը ունի 8,2 մ լայնությամբ առաջնային հայելի, որոնք սովորաբար օգտագործվում են առանձին, բայց կարող են օգտագործվել միասին, դրանք կազմում են մի զանգված, որը լրացվում է 1,8 մ բացվածքով չորս շարժական օժանդակ աստղադիտակներով (ATS);

## Պատմություն
VLT չորս աստղադիտակներից առաջինը շահագործման է հանձնվել 1998 թվականի մայիսին։ Աստղադիտակը դարձել է աշխարհում ամենամեծը մոնոլիտ հայելու տրամագծով։ Zerodur նյութից ստեղծված հիմնական հայելին ունի ընդամենը 177 մմ հաստություն և 22 տոննա քաշ։ Առաջնային հայելու բարակ ձևավորումն իրականացվում է ակտիվ օպտիկայի համակարգով, հարյուր հիսուն շարժիչներով, որոնք պահպանում են իր իդեալական պրոֆիլը։ 2017 թվականի դրությամբ աշխարհում չկան զգալիորեն ավելի մեծ մոնոլիտ հայելու տրամագծով աստղադիտակներ։ Մեծ բինոկուլար աստղադիտակը, որը 2017 թվականին առաջատարն էր այս ոլորտում, ունի ընդամենը 20 սմ (2,4%) ավելի մեծ մոնոլիտ հայելիներ։

Աստղադիտակը ալտ-ազիմուտային լտեղակայում և 350 տոննա ընդհանուր զանգված ունի։

Մնացած երեք աստղադիտակները կառուցվել են 1999 և 2000 թվականներին։ Բոլոր չորս առանձին օպտիկական աստղադիտակները ստացել են մնեմոնիկ ծածկագրեր՝ UT1, UT2, UT3 և UT4, և համապատասխան անուններ՝ Անտու, Կուեյեն, Մելիպալ և Եպուն, որոնք բոլորն էլ Մապուչե լեզվում աստղագիտական անվանումներ են։ 2004-ից 2007 թվականներին կառուցվել են նաև չորս 1,8 մետրանոց օժանդակ աստղադիտակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1998 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Աստղադիտակներ
Կատեգորիա:Գիտությունը Չիլիում
Կատեգորիա:Ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիա
Կատեգորիա:Չիլիի աստղադիտարաններ
Կատեգորիա:Չիլիի շենքեր և կառույցներ
Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարան

**Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարան** (), աստղագիտական աստղադիտարանների խմբի անվանումն է, որը տեղակայված է Չիլիի հյուսիսում գտնվող Ատակամա անապատում ավելի քան 4800 մ բարձրության վրա։ Կայքը գտնվում է Անտոֆագաստա շրջանում Սան Պեդրո դե Ատակամա քաղաքից մոտավորապես 50 կմ արևելք։ Տարածքի բացառիկ չոր կլիման անհյուրընկալ է մարդկանց համար, բայց հիանալի վայր է աստղագիտության համար]։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ ջրի գոլորշին կլանում և թուլացնում է ենթամիլիմետրային ճառագայթումը։ Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարանը աշխարհի ամենամեծ և ամենաթանկ աստղագիտական աստղադիտակի նախագիծն է։ Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարանը և շրջակա տարածքը Չիլիի կառավարության կողմից նշանակվել են որպես Չախնանտոր գիտական արգելոց ()։

## Տարածքի նկարագրություն
Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարանը գտնվում է Պունա դե Ատակամա սարավանդի արևմտյան կողմում, որը Ալտիպլանոյի հարավային մասի մեկ այլ անուն է։ Անդերի գլխավոր լեռնաշղթան գտնվում է ավելի քան 200 կմ դեպի արևելք, ավելի Արգենտինային մոտ։ Լյանո դե Չախնանտոր տեղանքն ինքնին սահմանափակված է Պուրիկո համալիրի հրաբխային գագաթներով, որոնք ակտիվ են եղել Հոլոցենում, բայց չեն ժայթքել պատմական ժամանակներում։

Նոսր մթնոլորտը դժվարացնում է մարդկանց աշխատանքը, ուստի Ատակամայի մեծ միլիմետրայինի ցանցի գործունեության մեծ մասը անց է կացվում Սալար դե Ատակամա ավազանում գտնվող բազային ճամբարում՝ մոտավորապես 2,900 մ բարձրության վրա։ Ատակամայի մեծ միլիմետրայինի ցանցի տեղամասում տեղումների քանակի տարեկան միջինը կազմում է 100 մմ։

## Աստղադիտակներ
### Լյանո դե Չախնանտոր լեռան աստղադիտակներ
* Ատակամայի միլիմետրային միջակայքի ալեհավաքների մեծ ցանց (ALMA)
* Ատակամայի հետախուզական փորձից (Atacama Pathfinder Experiment, APEX)

### Պամպա լա Բոլա լեռան աստղադիտակներ
* Ատակամայի ենթամիլիմետրային աստղադիտակի փորձարկում  (ASTE)
*  NANTEN2 Աստղադիտարան (NANTEN2)

### Աստղադիտակներ հարակից գագաթների վրա
* Ատակամա տիեզերագիտական աստղադիտակ (ACT)
* Տոկիոյի համալսարանի Ատակամայի աստղադիտարան (TAO)
*  Սերո Չայնանտորի Ատակամայի աստղադիտակ (CCAT)
*  Խուան Տրան աստղադիտակ (HTT)

### Նախկին աստղադիտակներ
* QU Պատկերման փորձ (QUIET)
* Տիեզերական ֆոնային պատկերիչ (CBI)
* Շարժական անիզոտրոպային աստղադիտակ (MAT կամ MAT/TOCO)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտությունը Չիլիում
Կատեգորիա:Չիլիի աստղադիտարաններ
Կատեգորիա:Չիլիի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռադիոաստղագիտություն
Massive Entertainment

**Massive Entertainment** (հայտնի է նաև՝ Ubisoft Massive), շվեդական ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, տեղակայված է Մալմյոյում։ 2008 թվականից համարվում է Ubisoft-ի ստուդիա։

Ստուդիան հայտնի է իր՝ Ground Control, World in Conflict և Tom Clancy's The Division խաղերով, ինչպես նաև Snowdrop խաղային շարժիչով։

## Պատմություն
Massive Entertainment-ը հիմնադրվել է 1997 թվականին, 2002 թվականին ստուդիան գնվել է Vivendi Universal Games-ի կողմից։

2007 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ստուդիան թողարկեց World in Conflict խաղը։ 2009 թվականի մարտին թողարկվեց խաղի հավելումը՝ World in Conflict։ Soviet Assault։

2008 թվականի օգոստոսի 6-ին Activision և Vivendi Games միավորվելուց հետո, Activision Blizzard-ը Massive Entertainment-ը հանեց վաճառքի։ 2008 թվականի նոյեմբերի 10-ին Ubisoft-ը գնեց Massive Entertainment-ը։

2009 թվականի մարտին Մարտին Հալթբերգը լքեց Ubisoft Massive-ը։

2010 թվականի դեկտեմբերին Ubisoft հայտարարեց, որ Massive-ը միացել է Assassin's Creed խաղի մշակմանը։ 2011 թվականի մայիսի 5-ին հայտարարվեց, որ Massive Entertainment մասնակցություն կունենա Assassin's Creed։ Revelations խաղի մշակման փուլում։ Massive Entertainment-ը նաև մասնակցել է 2012 թվականի դեկտեմբերին թողարկված Far Cry 3 խաղի մշակման փուլին։

E3 2013-ի ժամանակ Massive Entertainment-ը ցուցադրեց իր հաջորդ նախագիծը ՝ Tom Clancy's The Division-ը։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Nichia

, Ճապոնական քիմիական ճարտարագիտական և արտադրական ընկերություն, որը ունի դուստր ձեռնարկություններ տարբեր երկրներում և կառավարվում է Տոկուսիմա պրեֆեկտուրայի Անան քաղաքից։ Մասնագիտացված է լյումինաֆորի, լուսադիոդների (2-րդ բաժանմունք), լազերային դիոդների, լիթիումային մարտկոցների նյութերի և կալցիումի քլորիդի արտադրության մեջ։

Լուսադիոդների ամենամեծ արտադրողն է աշխարհում։

Nichia-ի հիմնական մրցակիցներն են՝ Seoul Semiconductor, Wolfspeed, Philips, Lumileds, Epistar, Osram, Everlight Electronics ընկերությունները։

## Պատմություն
Nichia Corporation-ը հիմնադրվել է 1956 թվականին Նոբուո Օգավայի կողմից (小信信雄, 1912-2002) Տոկուսիմա պրեֆեկտուրայի Անան քաղաքում, որպեսզի արտադրի ծայրահեղ մաքուր քիմիական արտադրանք՝ կալցիումի աղեր։ 1966 թվականից սկսվել է անօրգանական լյումինաֆորի արտադրությունը։ 1993 թվականին ընկերությունը ստեղծեց էժան և արդյունավետ կապույտ լուսադիոդ (Սուձի Նակամուրայի մասնակցությամբ)։ 1996 թվականին Nichia-ում ստեղծեց սպիտակ լուսադիոդ (Սուձի Նակամուրա)։

Այժմ ընկերությունն ունի վեց գործարան Ճապոնիայում, եվրոպական ստորաբաժանումները գտնվում են Նիդերլանդներում, Գերմանիայում և Ռուսաստանում (Մոսկվա)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ճապոնական ընկերություններ
Ալբերտ Ազարյանի կիսանդրի

**Ալբերտ Ազարյանի կիսանդրի**, Երևանում Ալբերտ Ազարյանի անվան մարմնամարզության օլիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոցի բակում տեղադրված օլիմպիական խաղերի եռակի, աշխարհի, Ասիական խաղերի, Եվրոպայի չեմպիոն, Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի և Հայաստանի մարմնամարզության ֆեդերացիայի պատվավոր նախագահ Ալբերտ Ազարյանի բրոնզե կիսանդրին է։ Կիսանդրու հեղինակը քանդակագործ Գերասիմ Շահվերդյանն է։

## Բացում
Ալբերտ Ազարյանի կիսանդրու տեղադրման մասին որոշումը Երևանի ավագանին կայացրել է 2021 թվականի հոկտեմբերին։ Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2022 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Բացմանը ներկա են եղել Ալբերտ Ազարյանը, ԿԳՄՍ նախարար Վահրամ Դումանյանը, Երևանի փոխքաղաքապետ Գևորգ Սիմոնյանը, Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը, Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավորներ, քաղաքապետարանի ներկայացուցիչներ, մարզաշխարհի ներկայացուցիչներ և մարզական դպրոցի սաներ։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Գերասիմ Շահվերդյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2022 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2022 քանդակներ
Կատեգորիա:Գերասիմ Շահվերդյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Խաչեր Գալուստյան (մանկավարժական կենտրոն)

**«Խաչեր Գալուստյան» մանկավարժական կենտրոն** (արմտ. հայ.՝ «Խաչեր Գալուստեան» Մանկավարժական Կեդրոն), մանկավարժական պատրաստության հատուկ կենտրոն։ Հիմնված է 1987 թվականին ի հիշատակ պրոֆեսոր Խաչեր Գալուստյանի, իր ընտանիքի հովանավորությամբ։

## Պատմական ակնարկ
Մանկավարժ և ուսուցիչ Խաչեր Գալուստյանի երազանքն էր ունենալ մանկավարժական պատրաստության հատուկ կենտրոն նոր սերնդի մամկավարժների դաստիարակության համար։ Նման կենտրոն ունենալու երազանքը իրականություն դարձավ 1987 թվականին, երբ հանգուցյալ Խաչեր Գալուստյանի տիկնոջ ու զավակների կողմից հատկացված գումարով Անթիլիաս քաղաքի կաթողիկոսարանի տարածքում հիմնվեց մանկավարժական կենտրոնը։ Սուրբ Աթոռի կողմից հատուկ հանձնախումբ ձևավորվեց 1987 թվականի նոյեմբերին, որպէսզի զբաղվի կենտրոնի կրթական-վարչական հարցերով։

Առավել քան 25 տարվա փորձառության շնորհիվ, կենտրոնի մասնագետ և տնօրեն՝ Տիար Կարո Հովհաննիսիանը, ուսուցչական կազմի և Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. վեհափառ հայրապետի աջակցությամբ, Խաչեր Գալուստյան մանկավարժական կենտրոնը պատրաստ էր հայ կրթական առաքելության համար պատրաստվող խոստումնալից սերունդ պատրաստել։ 2013 թվականին

Կենտրոնը արդեն իսկ իր ներդրումն ունի հայալեզու կրթության ոլորտում, Լիբանանի, ինչպես նաև Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության այլ թեմեի մեջ։

## Ծրագիրն ու առաքելությունը
Խաչեր Գալուստյան մանկավարժների պատրաստման կենտրոնը իր ներկա ծրագրով, իր առաքելությունն է համարում մանկապարտեզների և նախադպրոցական կենտրոնների համար հանձնառու ուսուցիչների պատրաստությունը։ Այն նաև հատուկ ծրագիրներ ունի միջնակարդ դասարանների ուսուցիչների պատրաստման համար։

Կենտրոնի նպատակն է իր աշակերտներին մատակարարել մանկավարժական գիտական մեթոդներ և գիտություն, ծրագրիներ կայացված նյութերի տեսական և գործնական պարտականությունների միջոցով։

Ծրագիրը ներառում է հետևյալ նյութերը՝ կրթական դասընթացներ, հոգեբանություն, հայերեն լեզվի դասավանդման մեթոդաբանություն, պատմություն հայոց և համաշխարհային, կրոն եւ ուսուցչական փորձառություն։

Կենտրոնի ծրագիրը լավ ընտրություն է այն բոլոր մարդկանց համար, որոնք ուզուում ենն Լիբանանյան BT (հայ․՝ բակալավարիատ տեկնիք, անգլերեն՝ baccalaureat technique) և TS (հայ․՝ տեքնիկ սուպերիուռ, անգլերեն՝ technique superieur) վկայականները ստանալ։ Ուսանողները 3 տարվա ծրագիրը ավարտելիս ստանում են վկայական, որը 2003 թվականից ի վեր ճանչված է Լիբանանի կրթության նախարարության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Խաչեր Գալուստեան» Մանկավարժական Կեդրոն 

## Արտաքին հղումներ
* «Խաչեր Գալուստեան» Մանկավարժական Կեդրոնի 20 Ամեակի Հանդիսութիւն։

Կատեգորիա:Լիբանանի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Հայերը Բեյրութում
Լեյդենի աստղադիտարան

**Լեյդենի աստղադիտարան** (, աստղադիտարանի կոդ «013» և «512»), աստղադիտարան Նիդեռլանդների Լեյդեն քաղաքում։

Աստղադիտարանը բացվել է Լեյդենի համալսարանին կից 1633 թվականին և աշխարհի ամենահին գործող համալսարանական աստղադիտարանն է։ Մինչ այդ միջնադարյան համալսարաններում աստղագիտության դասավանդումը հիմնականում տեսական էր, և դիտարկումները կատարվում էին ոչ թե համալսարանական, այլ մասնավոր սարքավորումների միջոցով։ 1938 թվականին բացվել է Հարավային Աֆրիկայի Լեյդեն կայանը, որն աշխատել է 40 տարի։

Աստղադիտարանի սկզբնական շենքն այլևս չի օգտագործվում աստղագիտական դիտարկումների համար։ 1860 թվականին Լեյդենի աստղադիտարանը տեղափոխվել է Վիտե Սինգել, իսկ 1974 թվականին՝ քաղաքի կենտրոնի հյուսիս-արևմտյան մաս։ Աստղագիտության բաժինը () ամենամեծն է Նիդեռլանդներում; այն ունի համաշխարհային համբավ և օգտագործվում է տիեզերքի մեծածավալ օբյեկտների և գալակտիկաների ծագման և էվոլյուցիայի հիմնարար ֆիզիկան, ինչպես նաև աստղերի և նրանց մոլորակային համակարգերի ծագումը հետազոտելու համար։

Աստղադիտարանում աշխատել են այնպիսի նշանավոր աստղագետներ և ֆիզիկոսներ, ինչպիսիք են Վիլեմ դե Սիտերը, Յան Օորտը, Էյնար Հերցշպրունգը, Յակոբուս Կապտեյնը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտությունը Նիերլանդներում
Կատեգորիա:Լեյդենի համալսարան
Cygames

**Cygames**, ճապոնական ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի տարածմամբ։ Հիմնադրվել է 2011 թվականին։ 2012 թվականին DeNA ընկերությունը ձեռք բերեց ընկերություն բաժնետոմերի 24%։ Սկզբնավորման շրջանից սկսած ընկերությունը թողարկում էր խաղեր Mobage պլատֆորմի համար, իսկ արդեն 2013 թվականից նաև Android և iOS օպերացիոն համակարգերի համար։

Ընկերության գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Սիբույա քաղաքում։

## Պատմություն
Cygames-ը հիմնադրվել է 2011 թվականին CyberAgent ճապոնական ընկերության կողմից։ 2012 թվականին DeNA ընկերությունը ձեռք բերեց Cygames բաժնետոմսեր 24%-ը։ Ավելի ուշ, Gamasutra-ն ընդգրկեց ընկերությանը տարվա լավագույն մշակողների տասնյակում։ 2012 թվականի հուլիսին Cygames-ը հիմնեց CyDesignation ընկերությունը, որը զբաղվելու էր խաղերի համար դիզայներական լուծումներ գտնելով։ 2016 թվականի մարտին Cygames-ը հայտարարեց, սեփական մասնաճյուղի հիմնման մասին, որը զբաղվելու էր անիմեների մշակմամբ, և հայտնի էր ինչպես՝ CygamesPictures։ 2016 թվականին Cygames-ը հայտարարեց, որ սկսում է լայնամասշտաբային նախագծի վրա աշխատանքները՝ Project Awakening, որը նախատեսված էր խաղային համակարգերի համար, ինչպես նաև հայտնի դարձակ Օսակի քաղաքում նոր ենթակառուցվածքի ստեղծման մասին, որ կենտրոնացված էր խաղային համակարգերի համար նախատեսված խաղերի մշակմամբ։

2017 թվականի մայիսին Cygames և Kodansha միավորվեցին նոր լեյբլի թողարկման համար, որը կրելու էր Cycomi անվանումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Բնական փիլիսոփայության Ջեքսոնյան պրոֆեսոր

[thumb|[Իսահակ Միլներ, Ջեքսոնյան առաջին պրոֆեսորը 1783-1792 թվականներին]]
[thumb|[Դիդյե Կելո, Ջեքսոնյան գործող պրոֆեսորը 2021 թվականից]]
**Բնական փիլիսոփայության Ջեքսոնյան պրոֆեսորություն** (), Քեմբրիջի համալսարանի բնական և փորձարարական փիլիսոփայության ավագ ամբիոններից մեկն է և հիմնադրվել է 1782 թվականին՝ վերապատվելի Ռիչարդ Ջեքսոնի կտակով։

## Պատմություն
1782 թվականին մահանում է Թրինիթի քոլեջի նախկին անդամ և Հերեֆորդշիր նահանգի Թարինգթոն քաղաքի մեծարգո Ռիչարդ Ջեքսոնը, ով իր ունեցվածքից ստացված եկամուտի հինգերորդ մասը թողնում է համալսարանի ֆիզիկական այգու գլխավոր այգեպանին, իսկ մնացած մասը՝ **Բնական և փորձարարական փիլիսոփայության պրոֆեսորությունը** հիմնելու համար, որը այժմ կրում է նրա անունը։ Նրա կտակում կար շատ ճշգրիտ տեղեկատվություն պրոֆեսորի մասին, ներառյալ այն, որ նախապատվությունը պետք է տրվի Թրինիթի թեկնածուներին և տղամարդկանց Սթեֆորդշիրից, Ուորիքշիրից, Դերբիշիրից և Չեշիրից, և որ ցանկացած սեփականատեր պետք է փնտրի հոդատապի բուժման համար դեղամիջոց։

Կտակում նշվում էր նաև, որ նրա դասախոսությունները պետք է խթանեն «իրական և օգտակար գիտելիքները»՝ «ցույց տալով կամ ինչ-որ բան անելով փորձի ձևով բուժվող առարկայի վերաբերյալ», և, հետևաբար, դրա վաղ կրողները հակված են դեպի դաշտի փորձարարական մասը, ինչպիսիք են քիմիկոսները և Ճարտարագետները։ Բոլորովին վերջերս որոշվեց, որ պրոֆեսորը պետք է մշտապես կապված լինի ֆիզիկայի հետ։

Պաշտոնի առաջին կրողը մաթեմատիկոս և քիմիկոս Իսահակ Միլներն էր, ով այդ պաշտոնում ընտրվեց 1783 թվականին։

Կտակի արդյունքներից մեկն այն էր, որ կառուցվեց շենք, որտեղ պրոֆեսորը, ինչպես նաև բուսաբանության պրոֆեսորը կարող էին հրապարակային դասախոսություններ կարդալ։ Դա համալսարանի առաջին շենքն էր, որը հատուկ նախագծված էր գիտության դասավանդման համար։

Մինչև 2020 թվականը Ջեքսոնի նվիրատվություններն այլևս բավարար չէին պրոֆեսորի պաշտոնը ֆինանսավորելու համար։ Ջեքսոնյան պրոֆեսորի պաշտոնում նշանակվելու համար ֆինանսավորվող պրոֆեսորական տեղերը պետք է թափուր մնան։

## Ջեքսոնյան պրոֆեսորներ
*Իսահակ Միլներ (1783–1792)
*Ֆրենսիս Վոլասթոն (1792–1813)
*Ուիլյամ Ֆարիշ (1813–1837)
*Ռոբերտ Ուիլիս (1837–1875)
*Ջեյմս Դյուար (1875–1923)
*Չառլզ Թոմսոն Ռիս Վիլսոն (1925–1934)
*Էդուարդ Վիկտոր Էփլթոն (1936–1939)
*Ջոն Կոկրոֆտ (1939–1946)
*Օտտո Ռոբերտ Ֆրիշ (1947–1972)
*Ալան Կուկ (1972–1990)
*Մալքոլմ Լոնգեյր (1991–2008)
*Ջեյմս Սթերլինգ (2008–2013)
*Դիդյե Կելո (2021–)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

*
*
Գրիպսհոլմի առյուծ

**Գրիպսհոլմի առյուծ** կամ **Գրիպսհոլմ ամրոցի առյուծ,**  տաքսիդերմիայի հայտնի և վատ օրինակ է Շվեդիայի Գրիպսհոլմ ամրոցի թանգարանում։ Առյուծը վատ լցոնված է և ունի զավեշտալի դեֆորմացված դեմք։

## Պատմություն
1731 թվականին Ալժիրի բեյը Շվեդիայի թագավոր Ֆրեդրիկ I-ին է նվիրել առյուծ՝ Սկանդինավիայում հայտնված առաջին առյուծներից մեկը։ Առյուծը պահվել է Ստոկհոլմի Յուրգարդենի թագավորական խաղային այգում գտնվող վանդակում։ Սատկելուց մի քանի տարի հետո առյուծի կաշին և ոսկորները ուղարկել են տաքսիդերմիստի, որ այդ մնացորդներից հավաքի առյուծի խրտվիլակը։ Տաքսիսդերմիստը նախկինում կենդանի առյուծ չի տեսել և չի պատկերացրել, թե ինչ տեսք ունի առյուծը։ Արդյունքում առյուծի խրտվիլակը ստացվել է անատոմիական առումով ոչ ճշգրիտ՝ նկատելի վատ մոդելավորված դեմքով։

21-րդ դարում վատ լցոնված առյուծի խրտվիլակը շատ է հիշատակվել սոցիալական ցանցերում, նա ունի իր ֆեյսբուքյան էջը, բազմաթիվ երկրպագուներ, ինչը խթանում է Գրիպշոլմ ամրոցի թանգարանի այցելությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր
Կատեգորիա:Հայտնի առյուծներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի մշակույթ
Խաչեր Գալուստյան

**Խաչեր Գալուստյան** (արևմտ․հայ․՝ Խաչեր Գալուստեան, հոկտեմբերի 21, 1915, Մարաշ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 3, 1986, Բեյրութ, Լիբանան), հայ մանկավարժ, պրոֆեսոր։ Իր անունն է կրում Մեծի Տանն Կիլիկո կաթողիկոսության մանկավարժական կենտրոնը։

## Կենսագրություն
Խաչեր Գալուստյանը ծնվել է 1915 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Մարաշ քաղաքում։ Երբ 3 տարեկանն է լրանում, նրա հայրը զինվորագրվում է, այդ իսկ պատճառով ընտանիքը ստիպված է լինում նրան հանձնել Պեյթ-շալոմ գերմանական որբանոց։ Մեծ եղեռնի արդյունքում կորցնում է մորը, քրոջը և երկու եղբայրներին։ 1921 թվականին, երբ Ֆրանսիայի զորքը լքում է Զեյթունը և Կիլիկիան, որբանոցներում գտնվող հայ երեխաներին, այդ թվում Խաչեր Գալուստյանին, ուղակում են Հոմս՝ Սիրիա։ 6 ամսից հետո նրանց ուղարկում են Բիբլոս (Ճիպէյլ)։ Այնտող նա Մերձավոր Արևելքի Ընկերության որբանոցում է մնում մինչ 1924 թվականը։ Ապա Խաչեր Գալուստյանին ուղարկում են Հալեպ, որտեղ ինքը գտնում է իր հորը։ Ուսումը ստանում է Հալեպի Հայ Ավետարանական Պեթելի նախակրթարանում, ապա Հալեպի Ամերիկյան քոլեջում, որի շրջանավարտն է դառնում 1932 թվականին։

1941 թվականի հուլիսի 7-ին ամուսնանում է Վանուհի Միսիրյանի հետ։ Վանուհին դարձավ Խաչեր Գալուստյանի բոլոր նախաձեռնությունների գլխավոր քաջալերողը և կյանքի ընկերը։ Իր հետ Խաչեր Գալուստյանը ունեցավ 4 զավակ՝  Մովսես-Վարուժան, Շահե, Սեդա, Հուրի-Սևան։

1958 թվականին մագիստրոսի տիտղոսն է ստանում Բեյրութի Ամերիկյան համալսրարանում (մանկավարժություն)։ 1964 թվականին մեկնում է ԱՄՆ ուսումը շարունակելու համար։ Երկու տարուց՝ 1966 թվականի փետրվարի 10-ին, Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիա քաղաքի Թեմբլ համալսարանը Խաչեր Գալուստյանին շնորհում է դոկտորի աստիճանը։ Բեյրութ վերադառնալիս ստանձնում է Հայկազյան քոլեջի (այժմ համալսարանի) մանկավարժության պրոֆեսորի պաշտոնը (1966-1976)։

1974 թվականին իրականանում է իր երազանքը՝ իր դռներն է բացում նրա դպրոցը (Գալուստյան հրապարփակ կրթական հաստատություն)։ Այն ստեղծվել է Վանուհու և նրանց զավակների ջանքերի շնորհիվ։ Դպրոցը գործել է մինչ 1981 թվականի օգոստոս, երբ Լիբանանում տեղի ունեցող քաղաքացիական պատերազմը այլևս թույլ չէր տալիս դպրոցներին ապահով գործել։

1984 թվականին, հրավերք ստալով, մասնակցում է Գլաձորի համալսարանի 700-ամյակի տոնակատարությանը։

1985 թվականի դեկտեմբերի 3-ին 69 տարեկան հասակում մահանում է Խաչեր Գալուստյանը։ 1987 թվականին ստեղծվում է Խաչեր Գալուստյանի անվան մանկավարժական կենտրոնը Կիլիկիո կաթողիկոսարանի հովանու ներքո։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
«Խաչեր Գալուստեան» մանկավարժական կենտրոնի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Kongregate

**Kongregate**, ամերիկյան կայք, որում տեղադրվում են խաղեր նախատեսված անհատական համակարգիչների, խաղային համակարգերի, բջջային սարքերի, ինչպես նաև դիտարկիչների համար։ Կայքում տեղադրված է ավելի քան 110 000 առցանց և ավելի քան 30 բջջային խաղեր։ 2010 թվականին կայքը գնվեց Gamestop Corporation ընկերության կողմից, իսկ արդեն 2017 թվականին Modern Times Group MT AB-ի կողմից։

Կայքում առկա խաղերի ժանրերը բազմազան են։ Kongregate կայքում տեղադրված են բազմաթիվ ինկրեմենտալ խաղեր (որոնց նաև անվանում են idle խաղեր)։

Կայքում կարելի է տեղադրել խաղեր, որոնք մշակված են Adobe Flash, HTML 5/JavaScript, Shockwave, Java կամ Unity միջոցով։ Առկա է ցուցակ, որտեղ համեմատվում են խաղացողների միավորները և նվաճումները։

## Պատմություն
Կայքը ստեղծվել է Էմիլի և Ջիմ Գրիրների կողմից։ Կայքի սկզբնական փորձարկումը սկսել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 10-ին և ավարտվել 2006 թվականի դեկտեմբերին։ Նույն տարվա դեկտեմբերի վերջին կայքը պաշտոնապես բացվեց այցելուների համար։ Կայքի բետա փորձարկումները սկսվեց 2007 թվականի մարտի 22-ին։ 2008 թվականի հուլիսին կայքը ձեռք բերեց ավելի քան 9 միլլիոն դոլար։

2013 թվականի սկզբին Kongregate-ը հատկացրեց 10 միլլիոն դոլար բջջային խաղերի մշակման համար։ Բջջային խաղերի մշակման ղեկավարը դարձավ Պանի Հարիթաթոսը։ 2014 թվականին կայքում հայտնվեցին Kongpanions-ները։ Սրանց դարձան մեկա խաղեր։ Kongpanions-ը, կենդանի է կամ այլ առարկա, որոնք անհրաժեշտ է հավաքել։ Kongregate հավաքագրումը նպաստում է այլ խաղերի ընթացքին։

2016 թվականի հոկտեմբերին Kongregate հայտարարեց, որ որոշ խաղեր հնարավոր է, որ տեղափոխվեն Steam, կապված SDK-ի թարմացումից։

2016 թվականին BattleHand և The Trail от Kongregate խաղերը արժանացան Apple Editors' Choice մրցանակին։

2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ին կայքը գնվեց Synapse Games ընկերության կողմից։

## Kartridge
2018 թվականի նոյեմբերին Kartridge-ը բացեց Kartridge առցանց խանութը, որը նախատեսված էր անկախ համակարգչային խաղերի համար։ Խանութը հասանելի է դիտարկիչի և հավելվածի միջոցով։ Որոշ խաղեր վճարով են, սակայն կան խաղեր որոնք անվճար են և հասանելի են հավելվածում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առցանց ժամանց
Կատեգորիա:Առցանց ծառայություններ
Կատեգորիա:Կայքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կորոլյով (Մարսի խառնարան)

300px|մինի|Պատկերը կազմված է «Մարս էքսպրես» տիեզերական ապարատի տվյալների հիման վրա։
**Կորոլյով**, հարվածային խառնարան է Մարսի վրա՝ Մեծ Հյուսիսային հարթավայրում։ Տրամագիծը 81 կմ է, կենտրոնի կոորդինատները՝ ։ Խառնարանը պարունակում է մոտ 2200 խորանարդ կիլոմետր ջրային սառույց, որը համեմատելի է Կանադայի Մեծ Արջ լճի ծավալին։ Սառույցի հաստությունը հասնում է 1,8 կիլոմետրի։

Խառնարանն անվանվել է ի պատիվ  հրթիռաշինության և տիեզերագնացության բնագավառի մասնագետ, հրթիռատիեզերական համակարգերի կոնստրուկտոր Սերգեյ Պավլովիչ Կորոլևի (1907-1966), ով 1950-ական և 1960-ական թվականներին մեծ ներդրում է ունեցել տիեզերական մրցավազքում]։ Խառնարանի անվանումը հաստատվել է Միջազգային աստղագիտական միության կողմից 1973 թվականին։

## Սառույցի ձևավորում
Սառույցը խառնարանում մշտապես գոյություն ունի, քանի որ խառնարանը գործում է որպես թակարդ։ Սառույցով սառեցված օդը ավելի ծանր է, քան շրջակա օդը և ծառայում է որպես պաշտպանիչ շերտ, որը կանխում է սառույցի հալվելն ու գոլորշիացումը։ Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ սառցե նստվածքները ձևավորվել են խառնարանում ինքնուրույն և նախկինում ավելի մեծ բևեռային սառցե շերտի մաս չեն եղել։ Խառնարանի սառույցը Մարսի բևեռային շրջանների հսկայական սառցե պաշարների մի մասն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խառնարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարվածային խառնարաններ
Կատեգորիա:Մարս մոլորակ
Կատեգորիա:Մարսի խառնարաններ
Թեմզայի Ռիչմոնդ

**Թեմզայի Ռիչմոնդ** (, ), Լոնդոնի 32 շրջաններից (բորոներից) մեկը։ Գտնվում է Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաքի «Ներքին Լոնդոն» կոչվող հատվածում, նրա կենտրոնից 13 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, երկաթուղու երեք գծերի (ուղղությունների) հատման շրջակայքում։ Լոնդոնի միակ շրջանն է, որ ընկած է Թեմզայի զույգ ափերին։ Զբաղեցնում է  57,41 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 187 500։ Կառավարվում է շրջանային խորհրդի կողմից։ Բաժանված է 19 թաղամասերի (is divided into nineteen wards)։ Այստեղ է գտնվում Լոնդոնի ամենաընդարձակ զբոսայգին և տեսարժան այլ վայրեեր, որոնք ապահովում են բազմաթիվ բրիտանացի և օտարերկրյա զբոսաշրջիկների այցելություններն այս շրջան;
 
Ռիչմոնդը դասվում է Լոնդոնի առավել բարձրահամբավ (պրեստիժային) շրջանների շարքին, թեև անշարժ գույքի գների տեսակետից զիջում է Բելգրեյվին, Նայթսբրիջին, Չելսիին, Քենսիգտոնին և Համփսթեդին։

## Պատմություն
Շրջանը կազմավորվել է 1965 թվականին միդլսեքսյան Թուինքենեմի, Ռիչմոնդի ու սուրեյյան Բարնսի միավորման արդյունքում և հենց այդ ժամանակ էլ ստացել է *Թեմզայի Ռիչմոնդ* () անվանումը։

## Քույր քաղաքներ

## Պատկերասրահ

Hampton Court RJL.JPG|Հեմփտոն Կորտը
Richmond Bridge and riverside.jpg|Կամուրջը
Richmond Hill 20993.JPG|Ռիչմոնդ Հիլը
River Thames at Richmond.jpg|Թեմզան Ռիչմոնդով հոսելիս
Fragment of the Old Palace, Richmond - geograph.org.uk - 508144.jpg|Ռիչմոնդի պալատի մնացորդները
Parking area and shops, Kew Gardens Station - geograph.org.uk - 1170150.jpg|Քյու Գարդենս կայարանը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանային խորհրդի կայքէջը
* 

Կատեգորիա:Անգլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոնդոն
Կատեգորիա:Լոնդոնի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Լոնդոնի շրջաններ
Էռնստ Ֆյոգելին

thumb|right|173px|1581 թ. Ֆյոգելինի տպագրած գրքի նկարազարդումներից
**Էռնստ Ֆյոգելին** (. ), 16-րդ դարի գերմանացի տպագրիչ։ Դասվում է առաջին տպագրիչների թվին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է գերմանական Կոնստանց քաղաքում։ Ուսանել է Լայպցիգում, ամուսնացել այդ քաղաքի առաջին տպագրիչի՝ Վալենտին Բապստի դստեր հետ, շարունակել աներոջ գործը, ընդարձակել նրա տպագրատունը, բացել դրան կից գրախանութ։ 1559 թվականին դա ամենամեծ տպագրատունն էր Գերմանիայի արևելյան մասում։ Էռնստն ընկել է ծանր պարտքերի տակ, մեղադրվել կալվինականության մեջ և հարկադրված է եղել 1576 թվականին լքել Լայպցիգը։ 1579 թվականից նա ապրել է Նոյշտադում, իսկ լայպցիգյան տպագրատան ու գրախանութի գործերը վարել են նրա որդիները՝ Գոթարդը, Ֆիլիպը, Վալենտինը։ Նրա Ժառանգորդների հայդելբերգյան տպագրատունն է առաջինը տպագրել Յոհաննես Կեպլերի *Astronomia Nova* («Նոր աստղագիտություն») աշխատությունը։

Էռնստ Ֆյոգլինի նշանակալի հրատարակություններից է պրոտեստանտ]]ական *Corpus doctrinae*-ն, որը նա լույս է ընծայել *Corpus doctrinae christianae* խորագրի ներքո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին տպագրիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հրատարակիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի տպագրիչներ
Կատեգորիա:Տպագրիչներ
Don’t Nod

**Don’t Nod**, ֆրանսիական մասնավոր ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Ընկերության առաջին նախագիծը դարձավ Remember Me համակարգչային խաղը, որը թողարկվեց 2013 թվականի հուլիսի 4-ին, որպես հրատարակիչ հանդես եկավ Capcom ընկերությունը։

## Պատմություն
Dontnod Entertainment հիմնադրվել է 2008 թվականի հուլիսին, Criterion Games, Ubisoft և EA ընկերություններից հեռացված աշխատակիցներ՝ Էրվե Բոնինի, Ալեքս Բրիկլուի, Ալեն Դամասիոի, Օսկար Ժիլբերի և Ժան-Մակսիմ Մորիսի կողմից։

Ստուդիայի առաջին խաղը դարձավ Remember Me, որը ստացավ տարբեր ակնարկներ խաղացողների և քննադատների կողմից։ Հատկանշական է, որ ընկերությունը երկար ժամանակ չէր կարողանում լուծել հրատարակչի խնդիրը, քանի որ շատ ընկերություններ հրաժարվում էին նախագծից իմանալով, որ խաղի գլխավոր հերոսը իգական սեռի ներկայացուցիչ է։

2014 թվականի հունվարի 31-ին համացանցում տեղեկություն հայտնվեց, որ ստուդիան հայտնվել է սննանկացման եզրին, որը կապված էր Remember Me խաղի քիչ վաճառքների հետ։ Այս լուրերին ընկերությունը պատասխանեց, որ ներկա պահին գտնվում է դատական գործընթացների մեջ։ Ֆինանսական խնդիրների լուծման համար, ստուդիան սկսեց ներդրողներ փնտրել, ովքեր պատրաստ կլինեին ֆինանսավորեն ընկերության, նոր նախագիծը՝ «What If?»։ Արդյունքում Dontnod համաձայնության եկավ ճապոնական Square Enix ընկերության հետ։ Ավելի ուշ ներկայացվեց ստուդիայի նոր խաղը՝  Life is Strange, որը թողարկվեց 2015 թվականին։ 2014 թվականի նոյեմբերին հայտնի դարձավ, որ ընկերությունը սկսել է աշխատանքները տանել նոր խաղի վրա, որը կրում էր Vampyr անվանումը
։ 2018 թվականի հուլիսի 8-ին E3 2018-ից առաջ Sony ընկերությունը ներկայացրեց Dontnod-ի կողմից մշակված Twin Mirror խաղը։ Խաղի համար որպես հրատարակիչ հանդես եկավ Bandai Namco ընկերությունը, իսկ խաղը թողարկվեց 2020 թվականին։

## Խաղերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Խաչին աղբյուր մատուռ

**«Խաչին աղբյուր» մատուռ**, միջնադարյան մատուռ-սրբատեղի և պատմամշակութային հուշարձան Հայաստանի Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքում։ Գտնվում է Հին Գորիս գյուղատեղիում և հուշարձանային համալիրի մաս է կազմում։ Հուշարձանը ներառված է Գորիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Տեղադրություն
Գտնվում է Գորիս քաղաքի արևելյան մասում, Հին Գորիս գյուղատեղիում, Ըմբովի ձորի արևելյան մասում, բարձր ձորաբերանի եզրին, մի հնամենի ծառի տակ։

## Նկարագրություն
[thumb|right|300px|«Խաչին աղբյուր» մատուռից մոտ 2 մետր դեպի արևելք գտնվող [Արձանագիր ժայռաբեկոր (Գորիս)|արձանագիր ժայռաբեկորը:]]
Մատուռն ունի ուղղանկյուն հատակագիծ, կամարակապ է, երկթեք ծածկով։ Կառուցվել է կոպտատաշ բազալտե քարերով։ Հարավային պատի բացակայության պատճառով այն վերածվել է բաց սրահի, որի ներսում կա աղբյուր։ Բնակիչներն այն ավնանում են «Խաչին աղբյուր»։ Մատուռը վերակառուցվել է 19-րդ դարում։ Մատուռից արևելք, աղբյուրի կողքին գտնվում է մի մեծ ժայռաբեկոր, արևելյան երեսին պահպանվել է մի արձանագրություն, որտեղ գրված է՝ «Շինեցի սուրբն Քրիստափոր մեզ և ծնողաց բարեխւս ի Քս թվ․։ ՇԽ․» (1091 թ․)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Մատուռ «Խաչին աղբյուր», Գորիս 01.jpg|Մատուռի արևելյան պատը
Պատկեր:Մատուռ «Խաչին աղբյուր», Գորիս 02.jpg|Մատուռի արևմտյան պատը
Պատկեր:Մատուռ «Խաչին աղբյուր», Գորիս.jpg|Մատուռի ներսույթը
Պատկեր:Արձանագիր ժայռաբեկոր, Մատուռ «Խաչին աղբյուր», Գորիս.jpg|Արձանագիր ժայռաբեկորի հյուսիսային զարդանախշ երեսը


## Տես նաև
* Հին Գորիս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Գորիսի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հին Գորիս
Կատեգորիա:Մատուռներ
Կատեգորիա:Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Վալտեր Ջուլյանի

}  -->|| 5 փետրվարի 1995
|-
| 7199 Brianza || 28 մարտի 1994
|-
| 8111 Hoepli || 2 ապրիլի 1995
|-
| 10605 Guidoni || 3 նոյեմբերի 1996
|-
| 10606 Crocco|| 3 նոյեմբերի 1996
|-
| 12405 Nespoli|| 15 սեպտեմբերի 1995
|-
| 13689 Succi || 9 սեպտեմբերի 1997
|-
| 14104 Delpino || 2 հոկտեմբերի 1997
|-
| 16682 Donati || 18 մարտի 1994
|-
| (16749) 1996 QE || 16 օգոստոսի 1996
|-
|  || 3 նոյեմբերի 1996
|-
| (27900) 1996 RM || 7 սեպտեմբերի 1996
|-
| 27958 Giussano || 9 սեպտեմբերի 1997
|-
| (35270) 1996 RL || 7 սեպտեմբերի 1996
|-
| (37706) 1996 RN || 8 սեպտեմբերի 1996
|-
|  || 30 հոկտեմբերի 1996
|-
| (39654) 1995 UP || 19 հոկտեմբերի 1995
|-
|  || 30 հունվարի 1997
|-
| 79271 Bellagio || 29 սեպտեմբերի 1995
|-
|  || 3 նոյեմբերի 1997
|-
| (190310) 1997 TW || 2 հոկտեմբերի 1997
|-
| (282034) 1995 UO || 19 հոկտեմբերի 1995
|-
|}

**Վալտեր Ջուլյանի** (, ), իտալացի աստղագետ և աստերոիդներ հայտնագործող, ով աշխատում է Սորմանոյի աստղադիտարանում։ 1994-1997 թվականներին իտալացի այլ աստղագետների հետ միասին հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 22 աստերոիդ, որոնցից չորսը հայտնաբերել է ինքնուրույն։ 1992 թվականին սկսել է աշխատել «Institut Alessandro Greppi» ինստիտուտում (Մոնտիչելո Բրիանցա կոմունա) որպես ֆիզիկոս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Observatoire de Sormano
* Pagine di fisica, didattica della  fisica, storia della fisica, astrofisica, problemi della scuola

Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Իտալացի աստղագետներ
Մասայուկի Իվամոտո

**Մասայուկի Իվամոտո** (ճապ.՝ 岩本 雅之, ), ճապոնացի սիրողական աստղագետ և աստերոիդների հայտնագործող, որը ծնվել է Ճապոնիայի Տոկուսիմա պրեֆեկտուրայի Ավա քաղաքում։ Թոշիմասա Ֆուրութայի հետ համատեղ հայտնագործել է ընդհանուր առմամբ 6 աստերոիդ 1988 և 1989 թվականներին։

Որպես երախտագիտություն իր արժանիքների համար՝ 1996 թվականի մարտի 5-ին աստերոիդներից մեկին տրվել է նրա անունը՝ (4951) Իվամոտո, որը հայտնագործել են Յոշիկանե Միզունո և Թոշիմասա Ֆուրութան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Սիրողական աստղագետներ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գիտնականներ