Աքըն Օզթյուրք

**Աքըն Օզթյուրք** (, ), թուրք ռազմական գործիչ, նախկին գեներալ, որը մինչև 2015 թվականի օգոստոսի 4-ը զբաղեցրել է Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարի պաշտոնը։ Այդ պաշտոնը թողնելուց հետո եղել է Գերագույն ռազմական խորհրդի անդամ։

Օզթյուրքը ձերբակալվել է 2016 թվականի հուլիսի 16-ին՝ նախօրեին Թուրքիայում տեղի ունեցած հեղաշրջման անհաջող փորձի մեջ ունեցած դերի համար։ Այդ երկրի իշխանությունները պնդում էին, որ Օզթյուրքը եղել է հեղաշրջման փորձի առաջնորդը։ Պաշտոնական մեղադրանքի առաջադրումից հետո նա զրկվել է զինվորական բոլոր կոչումներից ու դատապարտվել հասարակական կարգի տապալման փորձի, ահաբեկչության, դավադրության և պետական դավաճանության մեղադրանքներով։ Ձերբակալության ու դատավարության ողջ ընթացքում թուրք նախկին զինվորականը հերքում էր բոլոր մեղադրանքները։

2019 թվականի հունիսի 20-ին դատապարտվել է ցմահ ազատազրկաման։ Կան պնդումներ այն մասին, որ հարցաքննությունների ժամանակ Օզթյուրքը խոշտանգվել է ոստիկանական ոչ ֆորմալ բաժանմունքներում։

## Զինվորական կարիերա
1975 թվականին ավարտելով 2-րդ հիմնական ավիաբազայի թռիչքային կառավարման դպրոցն ու ստանալով ռազմական օդաչուի որակավորում՝ Օզթյուրքը ծառայության է անցել ռազմական ավիացիայի 7-րդ ռազմաբազայում, որը տեղակայված էր Մալաթիայում։ Մինչև 1981 թվականը եղել է F-100-ի և F-4-ի օդաչու։ Նույն թվականին ծառայությունը շարունակել է Էսքիշեհիրում տեղակայված ռազմական ավիացիայի 1-ին ռազմաբազայում, որտեղ ծառայել է որպես էսկադրիլիայի սպա և ստանդարտացման ու գնահատման ծառայության ավագ սպա։

1987 թվականին ծառայության է անցել Ռազմական ավիացիայի 1-ին ռազմաբազայում՝ զբաղեցնելով ստանդարտացման ու գնահատման ծառայության սպայի պաշտոնը։ Հաջորդ նշանակումը եղել է 1989 թվականին՝ Ռազմական ավիացիայի 4-րդ ռազմաբազայում զբաղեցնելով F-16-ի օդաչուի պաշտոնը։ 1989-1991 թվականներին նույն ռազմաբազայում Օզթյուրքը զբաղեցրել է նաև 141-րդ էսկադրիլիայի գործառնական հարցերով սպայի պաշտոնը։ 1991 թվականի մայիսից մինչև 1993 թվականն նա եղել է 141-րդ էսկադրիլիայի հրամանատարը։ 1993-1996 թվականներին Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի գլխավոր շտաբի վերապատրաստման դեպարտամենտում զբաղեցրել է ուսումնական ծրագրի ղեկավարի պաշտոնը։ 1996-1998 թվականներին էլ զբաղեցրել է Իսրայելում Թուրքիայի ռազմական կցորդի պաշտոնը։ Իսկ արդեն 1998-2000 թվականներին եղել է Բանդըրմայում տեղակայված Ռազմական ավիացիայի 6-րդ ռազմաբազայի գործառնական գծով հրամանատար։ 2000 թվականին ստանալով բրիգադի գեներալի զինվորական կոչում՝ շուրջ երկու տարի զբաղեցրել է Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի գլխավոր շտաբի վերապատրաստման դեպարտամենտի պետի պաշտոնը, իսկ արդեն մինչև 2004 թվականը եղել է Ռազմական ավիացիայի 9-րդ ռազմաբազայի հրամանատար։

2004 թվականին ստացել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում ու շուրջ երկու տարի զբաղեցրել օդային մատակարարման ու սպասարկման 2-րդ կենտրոնի պետի պաշտոնը։ 2006 թվականին նշանակվել է Ռազմական ավիացիայի 2-րդ ռազմաբազայի հրամանատարի պաշտոնում։ 2008 թվականին էլ զբաղեցրել է Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի հետախուզության պետի պաշտոնը։

2009 թվականին ստացել է գեներալ-լեյտենանտի զինվորական կոչում ու շուրջ 2 տարի զբաղեցրել Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի 2-րդ կորպուսի հրամանատարի պաշտոնը։ 2011 թվականին էլ նշանակվել է Ռազմաօդային ուժերի վերապատրաստման հրամանատարության ղեկավարի պաշտոնը։ 2013 թվականի օգոստոսի 22-ին գեներալ Օզթյուրքն ստացել է գեներալի զինվորական աստիճան ու օգոստոսի 30-ին նշանակվել Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի 30-րդ հրամանատարի պաշտոնում։

Իր թռիչքային 43-ամյա կարիերայի ընթացքում Աքըն Օզթյուրքն օդում անցկացրել է շուրջ 5800 թռիչքային ժամ՝ վարելով ավելի քան 30 տեսակի ինքնաթիռ։

## Կրթություն
*1968 թվականին ավարտել է Երզնկայի ավագ դպրոցը, 
*1973 թվականին՝ Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի ակադեմիան, Ստամբուլ, 
*1975 թվականին՝ 2-րդ հիմնական ավիաբազայի թռիչքային կառավարման դպրոցը, Չիղլի,
*1985 թվականին՝ Թուրքիայի օդային պատերազմների ակադեմիան, Ստամբուլ,
*1988 թվականին՝ 4-րդ հիմնական ավիաբազայի թռիչքային կառավարման դպրոցը, Աքընջը, Անկարա,
*1990 թվականին՝ 141-րդ էսկադրիլիայի ուսումնական բազան,
*1998 թվականին՝ 6-րդ հիմնական ավիաբազայի թռիչքային կառավարման դպրոցը,
*2000 թվականին՝ Թուրքիայի անվտանգային հետազոտությունների ազգային ծրագիրը,
*2002 թվականին՝ գեներալների բարձրագույն ծրագիրը։

## Հեղաշրջման անհաջող փորձ
Աքըն Օզթյուրքը եղել է այն 2, 839 զինվորականների թվում, որոնք ձերբակալվել էին 2016 թվականի հուլիսի 16-ին՝ նախօրեին այդ երկրում տեղի ունեցած հեղաշրջման անհաջող փորձի կազմակերպման մեղադրանքով։ Hürriyet պարբերականը գրել էր, որ թուրքական իշխանությունների կարծիքով՝ հենց Օզթյուրքն է եղել հեղաշրջման փորձի առաջնորդը։ Չնայած Anadolu գործակալությունը նշում էր, որ Օզթյուրքը դատախազին խոստովանել է, որ իր գործունեությամբ փորձել է կանխել հեղաշրջման փորձը, սակայն ավելի ուշ այդ նորությունը հեռացվել է, ու NTV հեռուստաընկերության փոխանցմամբ՝ Օզթյուրքը հերքել է հեղաշրջման փորձի կազմակերպման մեջ իր ցանկացած մասնակցություն։ Դատախազին ուղղված իր հայտարարության մեջ նա պնդել է, որ հեղաշրջման փորձի ժամանակ ավիաբազայում տեսակցելիս է եղել թոռների հետ (նրա փեսան աշխատում էր որպես օդաչու հենց այդ ռազմաբազայում) ու հենց այնտեղ էլ իմացել հեղաշրջման փորձի մասին։ Նրա խոսքով ինքը փորձել է դավադիրներին համոզել հետ կանգնել իրենց պլաններից ու անձամբ համոզել նրանց ազատ արձակել նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին հավատարիմ երկու սպաների, որոնք գտնվում էին ռազմաբազայի տարածքում։

2016 թվականի օգոստոսին թուրքական հեռուստատեսության եթերում Օզթյուրքը պատմել է այն մասին, որ Իսրայելում Թուրքիայի ռազմական կցորդի պաշտոնն զբաղեցնելու տարիներին եղել է իսրայելական «Նուր» մասոնական օթյակի անդամ։

2025 թվականին ՄԱԿ-ի կամայական ձերբակալությունների աշխատանքային խումբը պահանջել է ազատ արձակել Օզթուրքին այն բանից հետո, երբ մերժվել է արդար դատաքննության նրա պահանջը։

## Պարգևներ
Գեներալ Օզթյուրքը պարգևատրվել է ՆԱՏՕ-ի մեդալով, «Թուրքիայի զինված ուժերում ակնառու ծառայությունների համար» մեդալով, Թուրքիայի զինված ուժերի պատվո շքանշանով և Պակիստանի «Նիշան է-Իմթիազ» մեդալով։

## Կոչումների շնորհման տարեթվեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրք գեներալներ
Կատեգորիա:Թուրք զինվորականներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի կալանավորներ և ձերբակալվածներ