open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ղուկաս Պալդազարյան

**Ղուկաս Գասպարի Պալդազարյան** (Պալթազարյան) (1810, Զմյուռնիա - 1878, Զմյուռնիա), հայ հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։

## Ուսուցում
Սովորել է ծննդավայրի Մեսրոպյան վարժարանում։ 1840 թվականին Զմյուռնիայում հիմնադրել է աշխարհաբար «Արշալույս Արարատյան» շաբաթաթերթը, որի խմբագիրն է էղել մինչև իր մահը։

## Լուսաբանում
Լուսաբանել է Զմյուռնիայի, Հնդկաստանի, Եգիպտոսի, Ռուսաստանի և այլ հայկական գաղթավայրերի հասարակական-մշակութային կյանքը, հրատարակել վավերագրեր, գրական ստեղծագործություններ, մշակել լրագրական նոր (աշխարհաբար) լեզու և ոճ։ Անդրադարձել է նաև ազգայնական կյանքին, ժողովրդի առօրյային և կենցաղին, ազգապահպանությանը, հայոց լեզվի և լուսավորության զարգացման խնդիրներին։

1844 թվականին հիմնել է սեփական տպարան և վաճառատուն։ Եղել է Մեսրոպյան և Սարգսյան (հետագայում՝ Հռիփսիմյան) վարժարանների տեսուչ։

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:1810 ծնունդներ
Կատեգորիա:1878 մահեր
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Պարլեր

**Պարլեր** (), 14-րդ դարից մինչև 15-րդ դարի սկզբի ճարտարապետների ու քանդակագործների ընտանիք։ Աշխատել են Գերմանիայում և Չեխիայում։ Ուշ գոթական ոճի նշանավոր հուշարձաններ են ստեղծել։

Հայնիխ I Պարլերը (1351 թվականից Շվեբիշ-Դմյունդում կառուցել է Հայլիգկրյոյցկիրխեն, որը դարձել է 14-15-րդ դարերի հարավգերմանական դահլիճավոր եկեղեցիների նախատիպ), Յոհան Պարլերը (1354-1363 թվականներ) կառուցել է Ֆրայբուրգ-իմ-Րրայսգաուի տաճարի նոր ավագ խորանը, Հայնրիխ II Պարլերը (մոտ 1377—1383 թվականներին Միխայլևիչ II Պարլերի և Հայնրիխ III Պարլերի հետ ղեկավարել է Ուլմի տաճարի ավագ խորանի շինարարությունը։ Միխայլևիչ III Պարլերը (1383 թվականից ղեկավարել է Ստրասբուրգի տաճարի շինարարությունը։ Չեխական գոթիկայի խոշորագույն ներկայացուցիչ, ճարտարապետ և քանդակագործ Պարլերը (1330 թ., Շվեբիշմյունդ-հուլիսի 13, 1399 թ., Պրահա) 1356 թվականից աշխատել է Չեխիայում, ղեկավարել Պրահայի Ս․ Վիտ տաճարի, Կարլի կամրջի (1357-1372 թթ.) շինարարությունը, կառուցել Կոլինի Ս․ Բարդուղիմեոս եկեղեցու ավագ խորանը (1360-1378 թթ.)։ Քանդակային ստեղծագործություններից աչքի են ընկնում քարե կիսանդրիները 1374-1385 թթ.), Օտակար I-ի և Օտակար II-ի մահարձանները (1377 թ.) Ս․ Վիայի տաճարում։

Կատեգորիա:Գերմանիայի ճարտարապետություն
Սուքիաս Պարզյան

**Սուքիաս Պարզյան** (), արքեպիսկոպոս, բանասեր, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Էջմիածնի ժառանգավորաց դպրոցը (1856)։ 1863 թվականին նշանակվել է Թիֆլիսի վիճակի կոնսիստորիայի անդամ։ 1869 թվականից՝ վարդապետ, 1875 թվականից՝ եպիսկոպոս, 1893 թվականից՝ արքեպիսկոպոս։ Եղել է Սինոդի անդամ (1886-1891), Ախալցխայի (1869-1872), Ալեքսանդրապոլի (187)-74, 1875-1877), Նոր Նախիջևանի (1881-1883), Աստրախանի (1883-1886), Երևանի (1888-1890, 1899-1903), Ատրպատականի (1893-1895) հայոց թեմերի առաջնորդ։ Դասավանդել է Էջմիածնի ժառանգավորաց դպրոցում (1860-63), գևորգյան ճեմարանում (1874-1875, 1895-1899), եղել ճեմարանի տեսուչ (1895-1899), «Արարատ» ամսագրի խմբագրապետ (1897-1899)։ Մատուցած ծառայությունների համար ցարական կառավարությունը

1886 թվականին նրան շնորհել է Ս. Ստանիսլավի առաջին կարգի շքանշան։ Պարզյանը զորավիգ է եղել հայ դպրոցական կյանքի բարելավմանը, պայքարել Հայ եկեղեցու ներքին գործերին միջամտելու, եկեղեցական գույքի բռնագրավման, հայկական դպրոցները փակելու՝ ցարական կառավարության քաղաքականության դեմ։ Հակակառավարական ելույթների համար աքսորվել է Օրյոլ (1891-1893) և Օրենբուրգ (1903-1905)։ Պարզյանի նյութական օժանդակությամբ են իրականացվել «Պատմագիրք Հայոց» մատենաշարի հատորների Ղազար Փարպեցի (1904), Ագաթանգեղոս (1909), Մովսես Խորենացի (1913)], Ս. Ամատունու «Հին և նոր պարականոն ու անվավեր շարականներ» (1911) ուսումնասիրության, Գրիգոր Կամախեցու «Ժամանակագրության» (1915), Մ. Օրմանյանի մի շարք երկասիրությունների տպագրությունը, Էջմիածնի տպարանի շինարարությունը և այն։ Խոշոր գումար է կտակել հայ հին մատենագիրների երկերի (շուրջ 40) քննահամեմատական բնագրերը հրատարակելու համար (իրագործվել է մասամբ)։ Հայ եկեղեցու պատմության հարցերին նվիրված նրա երկասիրությունները կարևոր սկզբնաղբյուր են նաև XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական արքեպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Իրվինգ Թալբերգի անվան մրցանակ

աջից|մինի|200px|Իրվինգ Թալբերգի անվան մրցանակ
**Իրվինգ Թալբերգի անվան մրցանակ** (), ամերիկյան կինոակադեմիայի մրցանակ, որը շնորհվում է կինոարտադրության զարգացման մեջ պրոդյուսերական նշանակալի ներդրման համար։ Մրցանակը անվանակոչվել է ի պատիվ Իրվինգ Թալբերգի՝ լեգենդար Metro-Goldwyn-Mayer ընկերության արտադրական բաժնի ղեկավարի։ Մրցանակը «Օսկարի» սովորական արձանիկը չէ, այլ Իրվինգ Թալբերգի ոչ մեծ բրոնզե գլուխը՝ կանգնեցված սև մարմարից պատրաստված արձանիկի վրա։ Հանձնվել է ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից 1937 թվականին (Իրվինգ Թալբերգի մահից մեկ տարի անց)։

Մրցանակը շատ հազվագյուտ է համարվում, քանի որ հանձնվում է ոչ ամեն տարի։ 1938 թվականից մինչև 2011–ը ընկած ժամանակահատվածում հանձնվել է ընդամենը 39 մրցանակ։

## Մրցանակակիրներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.oscars.org/awards/academyawards/about/awards/thalberg.html

Կատեգորիա:Օսկար կինոմրցանակ
Բյուզանդ Տեր-Պապյան

**Բյուզանդ Տեր-Պապյան** (կամ Տերպապյան, Տեր-Պապիկյան, ), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1890 թվականին Սեբաստիայի նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում։ 1912 թվականին ավարտել է Կ. Պոլ­սի Օսմանյան դեղագործական վարժարանը։ Դեղագործ է աշխատել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական դեղագործ ծառայել։ Սպանվել է 1915 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Շապին Կարահիսարի գավառի Էնդիրես ավանում՝ 25 տարեկանում։

## Աղբյուր
* 

## Գրականություն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
* Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Սո Կանգ Ջուն

**Սո Կանգ Ջուն** (հանգըլ՝ 서강준, ի ծնե՝ Լի Սընգ Հվան (հանգըլ՝ 이승환), ), հարավկորեացի դերասան և երգիչ։ Առաջին խոշոր դերը կատարել է 2014 թվականի «Խորամանկ չամուսնացած կինը» ռոմանտիկ կատակերգական հեռուստասերիալում (դորամա)։

Նա 5urprise-ի (հանգըլ։ 서프라이즈) անդամ է (5 հոգուց բաղկացած խումբ, որը հիմնվել է 2013 թվականին՝ տաղանդների Ֆանտաջիո գործակալության կողմից, որը հետաքրքրված է բեմականացման, երաժշտության, գովազդի և տարբեր շոուների ասպարեզով)։

## Կենսագրություն
Իրական անվանումը Լի Սընգ Հվան է (), ավելի հայտնի է որպես Սո Կանգ Ջուն։ 5urprise խմբի անդամ։ Ծնվել է Կյոնգիդոյում, Հարավային Կորեայում։ Ավարտել է Sanbondong միջին դպրոցը։

Դեբյուտ է արել որպես մոդել 2010-2011 թվականներին, մասնակցել է նորաձևության ցուցադրություններին։

Որպես դերասան դեբյուտ է արել 2013 թվականին՝ «Կհանդիպենք դպրոցից հետո» ֆիլմում։

Գործակալությունը՝ Fantagio Entertainment:

#### Փաստեր
Նա սովորություն ուներ քնելուց առաջ ֆիլմեր դիտել։ Դրա արդյունքում նրա մոտ սեր առաջացավ դեպի դերասանական կարիերա։

Ունի երկու կատու՝ Սունջան և Ուջուն։

Ազատ ժամանակ սիրում է խաղալ թենիս, գոլֆ, դաշնամուր։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստասերիալներ

### Ֆիլմեր

### Այլ շոուներ

### Տեսահոլովակներ

## Մրցանակներ և առաջադրումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ
Գորդոն Սոյերի անվան մրցանակ

**Գորդոն Սոյերի անվան մրցանակ** (), 1981 թվականից «Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիա»-ի կողմից շնորհվող գիտատեխնիկական նվաճումների համար հատուկ մրցանակ։ Մրցանակը հանձնվում է ինժեներ-նորարարներին, որոնք իրենց տեխնոլոգիական մտահղացումներով, նորարարություններով և կինոտեխնիկայի կատարելագործմամբ մեծ ներդրում են ունենում համաշխարհային կինոարտադրության մեջ։

Մրցանակը անվանվել է հայտնի ձայնային ռեժիսոր, «Օսկարի» եռակի մրցանակակիր և Սամուել Գոլդվինի կինոընկերության ձայնագրման ստուդիայի ղեկավար Գորդոն Սոյերի պատվին։ Մրցանակը սկսել է հանձնվել 1981 թվականից՝ Սոյերի մահվանից մեկ տարի անց։

Մրցանակն իրենից ներկայացնում է «Օսկարի» արձանիկ, որի վրա փորագրված են անվանակարգի և մրցանակակրի անունները։

Գորդոն Սոյերի անվան մրցանակը հանձնվում է այլ գիտատեխնիկական նվաճումների համար մրցանակների հետ համատեղ։ Այդ մրցանակաբաշխությունը կայանում է «Օսկարի» շնորհման հիմնական մրցանակաբաշխությունից մի քանի օր առաջ։

## Մրցանակակիրների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գորդոն Սոյերի անվան մրցանակը կինոակադեմիայի պաշտոնական կայքում 
* Բոլոր թեկնածուների և մրցանակակիրների տվյալներ

Կատեգորիա:Օսկար կինոմրցանակ
Կարապետ Սյուրմելյան

**Կարապետ Սյուրմելյան** (?-1916, Տրապիզոն), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Դեղագործ Ստեփան Սյուրմելյանի եղբայրն է։ Դեղագործական կրթություն է ունեցել։ Տրապիզոնում սեփական դեղատուն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։

Սպանվել է կամ մահացել 1916 թվականին Տրապիզոնում։

## Գրականություն
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:1916 մահեր
Կատեգորիա:Տրապիզոն քաղաքում մահացածներ
Բարսեղ Սևյան

**Բարսեղ Սևյան**, հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ունեցել է բարձրագույն բժշկական կրթություն և Մարաշում բժիշկ է աշխատել։ Ունեցել է կին և երեխաներ։ 1915 թվականի մայիսի 1-ին Մարաշի թուրք կառավարիչ «մար­դա­կերպ գա­զան» Մյումթազ բեյը ութ հայ ընտանիքի արտաքսել է Մարաշից և աքսորել։ Դրանց մեջ էր նաև բժիշկ Բարսեղ Սևյանն իր ընտանիքով։ Ըստ Ա. Յարմանի՝ 1920 թվականից Մարաշում շարունակել է աշխատել բժիշկ։

## Աղբյուր
* 

## Գրականություն
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Մարաշի Տէր Ղեւոնդ քահանայի յուշերը, Ե., 2013, 464+16 էջ։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Պալեմբանգ

**Պալեմբանգ** (), քաղաք Ինդոնեզիայում, Սոլմատրա կղզում, Հարավային Սումատրա պրովինցիայի վարչական կենտրոնը։ 1.708.413 բնակիչ(2014)։ Նավահանգիստ է Մուսի գետի վրա։ Կա կաուչոկի վերամշակման, տեքստիլ, սննդի, շինանյութերի, կաշվի արդյունաբերություն, նավաշինարան, ազոտային պարարտանյութերի գործարան։

Պլաջու և Սունգայգերոնգև արվարձաններում կան նավթավերամշակման գործարաններ։ Արտահանում է նավթ, նավթամթերքներ, կաուչուկ, սուրճ և գյուղատնտեսական այլ ապրանքներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի քաղաքներ
Աղասի Տեր-Մկրտիչյան

**Աղասի Տեր-Մկրտիչյան**, հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Բրուսայի նահանգի Նի­կո­մի­դի­այի գավառակի Պար­տի­զակ ավանում։ Դեղագործական կրթություն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։

Մահացել է 1916 թվականի մար­տի 9-ին, Պա­ղես­տի­նի Ռամլե քաղաքի հիվանդանոցում, ժանտախտից։

## Աղբյուր

## Գրականություն
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:1916 մահեր
Կատեգորիա:Մարտի 9 մահեր
Կատեգորիա:Պարտիզակ (Նիկոմիդիա) ավանում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Լևոն Սյունի

**Լևոն Գարեգինի Սյունի** (մոտավորապես 1880, Սեբաստիա, Սեբաստիայի նահանգ- 22 դեկտեմբերի, 1915 (կամ 1916, Կարին), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտավորապես 1880 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիա քաղաքում՝ անվանի բժիշկ Գարեգին Սյունիի (Հեքիմյան, 1851-1939) ընտանիքում, այլ աղբյուրում՝ առևտրականի ընտանիքում։ 1900/1905 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1914 թվականից Սեբաստիա քաղաքի հայկական ազգային հիվանդանոցում (հիմնադրվել է 1889 թվականին) և կառավարական հիվանդանոցում բժիշկ (վիրաբույժ) է աշխատել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել 10-րդ զորաբաժնի Կարինի շրջուն հիվանդանոցում։ 1915 թվականի դեկտեմբերի 22-ին մահացել է ժանտախտից կամ թոքախտից, այլ աղբյուրում՝ 1916 թվականին սպանվել է Կարինի ռազմաճակատում։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Գուժկան Սեբաստիոյ (Կ. Գաբիկեան), Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ, Պոսթըն, 1924։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
*Խաչատրյան Լ. և ուրիշներ, Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։
*Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Էբերսդորֆ (Կոբուրգ)

**Էբերսդորֆ** (), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 5980 մարդ։ Զբաղեցնում է 26,50 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 96482։ Հեռախոսային կոդը +49 9562։

## Պատկերասրահ

Ebersdorf-OT Friesendorf.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պալեխի մանրանկարչություն

մինի|Իվան Գոլիկով - «Ճակատամարտ» (1927թ․)
**Պալեխի մանրանկարչություն**, տեմպերային ներկերով՝ պապիեմաշեից պատրաստված լաքե գեղարվեստական իրերի (տուփիկներ, ծխախոտատուփեր և այլն) վրա։ Սկզբնավորվել է 1923 թվականին, տեղական սրբանկարչության հիման վրա։

Սև ֆոնի վրա վառ, լոկալ գույներով Պալեխի մանրանկարչությունը (ժամանակակից, գրական երկերի, հեքիաթների, բիլինաների, երգերի թեմաներով) բնորոշ է նուրբ ու սահուն գծանկարը, կերպարների քնարականությունը, բնանկարի և ճարտարապետական ձևերի դեկորատիվությունը։

Պալեխի մանրանկարչության նշանավոր համարվող վարպետներից են՝ Իվան Մարկիչևը, Իվան Վակուրովը, Իվան Բականովը, Նիկոլայ Զինովևը, Պավել Բաժենովը և այլք։

Կատեգորիա:Արվեստ
Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Տեր-Սարկիսով (բժիշկ)

**Տեր-Սարկիսով**, հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Տեր-Սարկիսովը Կարսում եղել է բժիշկ։ 1920 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թուրքական զորքը, չհանդիպելով հայկական բանակի դիմադրությանը, գրավել է Կարսը։ Թուրք զինվորներն անմիջապես սկսել են քաղաքի հայ խաղաղ բնակչության ջարդը։ Ընդամենը 5 օրվա ընքացքում Կարսում սպանվել է շուրջ 4000 խաղաղ հայ բնակիչ և ձերբակալվել շուրջ 7000 հայ տղամարդ։ Թուրքերը ձերբակալել, բանտարկել և բոլորի պես ամբողջովին մերկացրել են բժիշկ Տեր-Սարկիսովին, ում, այնուամենայնիվ, մի քանի օրից հաջողել է ազատվել բանտից։

## Գրականություն
*Ներսիսյան Մկրտիչ, Հայոց ցեղասպանության անհերքելի փաստաթղթեր, Երևան, 2005։
* ՀԱԱ, ֆ. 114, ց. 2, գ. 33, թ. 67 և գ. 43, թ. 33։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Դյորֆլես Էսբախ

**Դյորֆլես Էսբախ** (), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա քաղաքում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 3678 մարդ։ Զբաղեցնում է 3,83 կմ² տարածք։ Հեռախոսային կոդը +49 9561։ Փոստային ինդեքս 96487։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մովսես Ֆերհատյան

**Մովսես Ֆերհատյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հավանաբար 1885 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Եվդոկիայի գավառի կենտրոն Եվդոկիա քաղաքում։ 1910 թվականին ավարտել է Բեյ­րութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Եվդոկիայում բժիշկ է աշխատել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և պահեստների զինվորական բժիշկ, այնուհետև 10-րդ զորաբաժնի 32-րդ դաշտային շարժուն հիվանդանոցի զինվորական բժիշկ ծառայել։ 1915 թվականի ապրիլի 7 (20)-ին նույն հիվանդանոցում մահացել է ժանտախտից՝ մոտ 30 տարեկանում։ Այլ տվյալով՝ սպանվել է։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։ 
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։ 
*Ալպօյաճեան Ա., Պատմութիւն Եւդոկիոյ հայոց, Գահիրէ, 1952։ 
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։ 
*Խաչատրյան Լ., Բաբլումյան Ա., Ցուցակ հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Տերտերյան (բժիշկ)

**Տերտերյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Բարձրագույն բժշկական կրթություն է ունեցել և բժիշկ աշխատել։ 1915 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին օսմանյան կառավարությունը Խարբերդում և Մեզիրեում իրականացրել է բազմաթիվ հայ մտավորականների ձերբակալություններ։ Թուրք ոստիկանները նրանց շղթայակապ տարել են փողոցներով ու շուկաներով, և գազազած թուրք ամբոխը նրանց վրա քարեր է նետել, հարվածել, ծեծել։

Նրանց բոլորին բանտարկել են Մեզիրեի բանտում և կտտանքների ենթարկելով փորձել տեղեկություններ կորզել զենքեր, ռումբեր և քաղաքական գաղտնիքներ թաքցնելու մասին։ Կեսգիշերին, արաբկիրցի ոստիկան Ալի օնբաշին բանտապահ Հասան Էֆենդիի հետ եկել է բանտ և հրամայել, որ մեկ առ մեկ դուրս գան և Եդեսիա տեղափոխվելու պատրաստվեն։ Բժիշկ Նշան Նահիկյանը համարձակորեն առաջ գալով ասել է. «Եթե դուք մեզ իրոք Եդեսիա պի­տի ու­ղար­կեք, ավե­լի լավ է որ ցե­րե­կով ու­ղար­կեք, որ­պես­զի ժո­ղո­վուր­դը իմա­նա, որ մենք Եդե­սիա ենք գնում, իսկ եթե ձեր հե­տին դի­տա­վո­րու­թյու­նը մեզ սպա­նելն է, կրկին ցե­րե­կով սպա­նեք և կա­խեք, որ­պես­զի հա­մայն Խար­բեր­դի ժո­ղո­վուր­դն ակա­նա­տես լի­նի մեր մա­հին»։ Եվ չնայած ոստիկանը ժխտել է նրանց սպանելու մտադրությունը, բանտարկյալները հասկացել են, որ պատրաստվում են իրենց սպանել, ուստի հրաժարվել են կատարել գիշերով բանտից շղթայակապ դուրս գալու հրամանը։ Լուրը հաղորդել են գնդապետ Ֆերիդբեյին, որը հրամայել է բոլորին սրախողխող անել։

1915 թվականի հու­նի­սի 25-ին /հուլիսին, օգոստոսի 4-ին (ըստ տարբեր աղբյուրների), Խարբերդ քաղաքի Մեզիրեի բանտի 37 հայ բանտարկյալները վճռել են բանտը հրկիզել և ինքնահրկիզվել։ Իրար վրա են հավաքել բանտի վերմակները, իրենց հագուստները և դրանց վրա լցնելով ճրագների նավթը՝ հրկիզել են բանտը։ Բոլորը զոհվել են, այդ թվում՝ բժիշկ Տերտերյանը։

37 բանտարկյալների կիսամոխրացած դիակներն աղբատար կառքով տարել և լցրել են Չոր աղբյուրի մոտ գտնվող մի փոսում։

## Գրականություն
* Ճիզմէճեան Մանուկ, Խարբերդ եւ իր զաւակները, Ֆրեզնօ, 1955։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Գրոսհայրաթ

**Գրոսհայրաթ** ()՝ կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա քաղաքում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 2569 մարդ։ Զբաղեցնում է 22,27 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 96482։ Հեռախոսային կոդը +49 9565։

Կոմունան ստորաբաժանվում է 6 գյուղական շրջանների։

## Պատկերասրահ

Rossach-Gemeindehaus.jpg
Watzendorf-Gemeindehaus.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Զոնեֆելդ (Վերին Ֆրանկոնիա)

**Զոնեֆելդ** (), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա քաղաքում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 5033 մարդ։ Զբաղեցնում է 34,69 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 96242։ Կոմունայի ամենաբարձր գագաթը ունի 318 մ բարձրություն։ Հեռախոսային կոդը +49 9565։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Նատրիումի ռոդիզոնատ

**Նատրիումի ռոդիզոնատ**, նատրիումից և ռոդիզոնաթթվից առաջացած աղ, քիմիական բանաձևն է Na_2C_6O_6, սև կամ մոխրագույն բյուրեղներով նյութ, լուծվում է ջրում։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի ռոդիզոնատը առաջացնում է սև կամ մոխրագույն բյուրեղներ։

Լուծվում է ջրում, չի լուծվում էթանոլում, դիէթիլ եթերում։

## Կիրառություն
Այն կիրառվում է որպես Բարիումի, ստրոնցիումի, կապարի հայտնաբերման ռեագենտ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Ալկոհոլատներ
Կատեգորիա:Կետոններ
Կատեգորիա:Նատրիումի աղեր
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական ինդիկատորներ
Ավետիս Սեֆերյան

**Ավետիս Սեֆերյան** (մոտ 1895-?), հայ անասնաբույժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է մոտ 1895 թվականին։ Սովորել է Կ. Պոլ­սի անասնաբուժական վարժարանում։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին, ընդունվել է Կ. Պոլսի զինվորական վարժարանը։ 1915 թվականին որպես քաղաքական հանցագործ ձերբակալվել է, բանտարկվել և աքսորվել։ 1933 թվականին բնակվելիս է եղել ԱՄՆ-ի Մասաչուսետս նահանգի Ուոթըրթաուն քաղաքում։

## Աղբյուր
* 

## Գրականություն
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։

Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ
Իմրե Կերտես

**Իմրե Կերտես** (, ), հրեական ծագմամբ հունգարացի գրող։ 2002 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ 1944-1945 թվականներին եղել է Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարների դատապարտյալ։ Այս տարիների կենսափորձն էլ հետագայում նյութ է դարձել նրա ստեղծագործությունների համար։

## Կենսագրություն
Իմրե Կերտեսը ծնվել է 1929 թվականի նոյեմբերի 9 - ին Բուդապեշտում՝ աղքատ հրեական ընտանիքում։ 1944 թվականին 15 տարեկան հասակում նա ձերբակալվում է և ուղարկվում նախ Աուշվիցի, ապա Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբար։ Համակենտրոնացման ճամբարից ազատվելուց հետո՝ Կերտեսը վերադառնում է Հունգարիա և ընդունվում աշխատանքի «Világosság» թերթի խմբագրությունում, սակայն կոմունիստների իշխանության գալուց հետո հեռացվում է աշխատանքից։ Այնուհետև Կերտեսն աշխատանքի է անցնում Բուդապեշտի գործարաններից մեկում, ինչպես նաև ավել գումար վաստակելու համար զբաղվում է թարգմանություններով։ Մինչ 1980 - ականների ավարտը Կերտեսը հայտնի չէր, սակայն կոմունիստական վարչակարգի անկումից հետո նա սկսում է զբաղվել ակտիվ գրական ստեղծագործական կյանքով։ Այժմ բնակվում է Բեռլինում։

## Ստեղծագործություն
Իմրե Կերտեսի ստեղծագործական հայեցակարգի վրա ահռելի ազդեցություն է գործել Ֆրանսիացի փիլիսոփա և գրող Ալբեր Քամյուն, ինչպես նաև Աուշվիցի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարներում անցկացված ժամանակահատվածի կենսափորձը։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ է հատկացված անձի հետընթացի պատկերմանը և դրա պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը։ Իմրեի ստեղծագործական դաշտում կարելի է առանձնացնել հատկապես նրա երկու վեպերը՝ «Անբախտություն» (1975) և «Կադեշ չծնված մանկան համար» (1990)։ Այս երկու ստեղծագործություններում հեղինակը մանրամասնորեն քննում է ծանր պայմաններում հայտնված անձի ամեն գնով ապրելու ցանկությունը և դրանից բխող մարդկային էության բացասկան փոփոխությունները։

## Համառոտ մատենագիտություն
* 2003 - «Ինքնաոչնչացում»
* 2001 - «Աքսորի լեզուն» (հոդվածներ և Էսսեներ)
* 1990 - «Կադեշ չծնված երեխայի համար»
* 1975 - «Անբախտություն»

## Ֆիլմագրություն
* 2005 - «Անբախտություն» (ռեժ. Լայոշ Կոլտաի )՝ համանուն վեպի հիմամբ։

## Հայերեն թարգմանություն
* Անբախտություն (վեպ), Երևան, «Անտարես», 2016, 216 էջ։ Թարգմ.՝ Վահրամ Մարտիրոսյան

## Գրականություն
* Szegedy-Maszák M., Scheibner T. Der lange, dunkle Schatten։ Studien zum Werk von Imre Kertész. Wien։ Passagen; Budapest։ Kortina, 2004
* Vasvári L.O, Tötösy de Zepetnek S. Imre Kertész and Holocaust literature. West Lafayette։ Purdue UP, 2005
* Imre Kertesz (Hungarian writer) - Encyclopedia Britannica
* The Nobel Prize in Literature 2002 to Imre Kertész - Press Release

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վահրամ Դանիելյան, Իմրե Կերտեսի «Անբախտություն» վեպը
* Հովիկ Չախչյանի բլոգ
* Իմրե Կերտեսի համառոտ մատենագիտություն

Կատեգորիա:Հունգարացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Խոյադելֆին

**Խոյադելֆին** (), **սրադելֆին** ծովային կաթնասուն կենդանի, պատկանում է կետանմանների կարգին, միակ մարդասպան կետ, ծովային ամենագիշատիչ գազան։

## Ընդհանուր բնութագիր
Արու խոյադելֆինի երկարությունը հասնում է 10 մ, իսկ քաշը՝ 8 տ։ Խոյադելֆինի մեջքին կա 160-170 սմ-ոց գերանդիաձև լողակ, որն օգնում է նրան հեշտությամբ ճեղքել ջուրը և արագ շարժվել։ Չուկչիները մինչև վերջերս սարսափով էին նայում խոյադելֆինի մեջքի գերանդիաձև լողակին, կարծելով որ այն կարող է կպնել մակույկի հատակին և դանակի պես կտրել այն, մինչդեռ այդ լողակը չունի ոսկոր։ Խոյադելֆինի լողաթիակներն օժտված են հետաքրքիր առանձնահատկությամբ։ Նրանք հարուստ են արյունատար անոթներով և կատարում են ջերմակարգավորիչ դեր։ Տեղաշարժի ընթացքում արյունատար անոթների լուսածերպը կարող է մեծանալ կամ փոքրանալ, որի պատճառով լողաթիակները կարող են փափկել կամ կարծրանալ։ Արագ ընթացքի դեպքում արյան հոսքը մեծ է, այդ իսկ պատճառով լողաթիակներն ավելի են կարծրանում։

Խոյադելֆինի մաշկը սև է, միայն տեղ-տեղ պատված է սպիտակ զոլերով, որոնք նրան տալիս են յուրահատուկ գեղեցկություն։ Ունեն 52 սրածայր ատամներ, որոնցով նա խժռում են ծովային կենդանիներին, փոկերին և ծովացուլերին։ Որսը շրջապատելուց և հոշոտելուց խոյադելֆինը նմանվում է գայլի, դրա համար էլ նրան երբեմն անվանում են ծովագայլ։ Նրանք շրջում են խմբերով, շրջապատում են որսին, բոլոր կողմերից հարձակվում են ու խժռում։ 6,5 մետրանոց մի խոյադելֆինի ստամոքսից հանել են 13 դելֆին և 14 ծովակատու։ Կուլ տված կենդանիների ընդհանուր քաշը կազմել է 1500 կգ։ Իսկ մեկ այլ խոյադելֆինի ստամոքսից հանել են թիաոտանիների, ձկների, գլխոտանիների և մոխրագույն կետի շուրջ 2 տոննանոց լեզվի հսկայական մի կույտ և կետի մարմնի խոշոր կտորներ։
1965 թվականին խոյադելֆին Նամունը ցանցի մեջ ընկավ։ Նա ուներ 6.5 մ երկարություն, 3.5 տ քաշ։ Նրան տեղավորեցին ջրում սուզված վանդակի մեջ և նավի օգնությամբ քաշեցին Սիետլա քաղաքի ծովախորշի «փարախը»։ Այդտեղ նրան կերակրում էին կարմիր ձկով (օրական 150 կիլոգրամ)։

Այժմ տասնյակից ավելի խոյադելֆիններ կան ԱՄՆ-ի, Կանադայի և Ճապոնիայի օվկիանոսներում։
## Պատմություն
Կետորսության լավատեղյակ Բ.Ա. Զենկովիչը պատմում է, թե ինչպես է մի անգամ փոքրիկ նավակով դուրս է գալիս բաց ծով՝ որսի, հետն ունենալով որսի շուն։ Ծովի ջուրն այնքան պարզ էր, որ նա հակարծակի տեսնում է գազանի հրեշային դեմքը և միգուցե վախից կրակում նրա ճակատին։ Գազազած հրեշը հարձակվում է նավակի վրա և խորտակում այն։ Ափը մոտ լինելով որսկանն ու շունը լողում են դեպի ցամաք։ Հրեշը նկատում է դա և հասնելով շանը՝ իսկույն խժռում է նրան, իսկ որսկանը հազիվ փրկվում է։
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Ս. Գ. Ստեփանյան, Գ. Ե. Ավագյան-«Կենդանական աշխարհի հսկաները», Երևան, 1975. 94 էջ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի կենդանական աշխարհ։ Խոյադելֆին 
* Խոյադելֆին
* 
* Նկարներ և վիդեո

Կատեգորիա:Կետանմաններ
Կատեգորիա:Դելֆիններ
Արտիճուկ

**Կանկառ**,գորտապաշար,Արտիճուկ (), բարդածաղկավորների (*Asteraceae*) ընտանիքին պատկանող խոշոր ծաղիկներով բույս։

## Ստուգաբանություն
Ռուսերերն *«артишок»* բառը, վերցվել է ,  բառերից, որն էլ իր հերթին վերցվել է  (الخرشوف) բառից։

## Բուսաբանական նկարագիր
Ուղիղ ցողունով բազմամյա խոտաբույսեր են։

Տերևները լայն, փետրաձև, ծածկված սպիտակ մազմզուկներով։

Զամբյուղները խոշոր են, մոտ 7,5 սմ տրամագծով։ Սերմերը ձվաձև են։

## Տարածում
Հայրենիքը՝ Միջերկրածովյան շրջան և Կանարյան կղզիներ։ Լայնորեն տարածված է Ավստրալիայում և Հարավային Ամերիկայում։

Գերադասում են չորային, տաք կլիման։

## Դասակարգում
### Տաքսոնոմիա
Արտիճուկի ցեղը մտնում է  ընտանիքի և  կարգի մեջ։

## Տեսակներ

Գոյություն ունի մոտ 10 տեսակ.
* 
* 
* 
:* 
:* 
* 
:* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Կիրառություն
Արտիճուկի զամբյուղիկն ու տերևները պարունակում են շատ թթուներ, ինչպես նաև բջջահյութ, որն, իհարկե, այնքան էլ լավ չէ նրանց, ովքեր աղիների բորբոքում ունեն։ Արտիճուկի բուժական ազդեցությունը պայմանավորված է նրա բաղադրության մեջ մտնող կենսաբանական ակտիվ միացություններով։ Դրանցից ամենակարևորն են կոֆեիլխիաթթուներն ու դաբաղանյութերը։ Բացի այդ, արտիճուկն իր մեջ պարունակում է սպիտակուցներ, ասկորբինաթթու, կարոտին, B1, B2 վիտամիններ, ինուլին և այլն։

Արտիճուկից պատրաստված ճաշատեսակները շատ օգտակար են նրանց, համար ում ստամոքսի թթվայնությունը բարձր է։ Սակայն ստամոքսահյութի ցածր թթվայնության ու արյան ցածր ճնշման դեպքում խորհուրդ չի տրվում արտիճուկ օգտագործել։
 
Արտիճուկի թուրմն օգտագործում են նաև լյարդի ու լեղուղիների հիվանդության դեպքում։ Իր մեջ եղած ցինարինի պարունակության շնորհիվ այն նպաստում է խոլեստերինի պակասեցմանը։
 
Արտիճուկի ծաղիկների թուրմը շատ օգտակար է մրսածության, շնչուղիների բորբոքային հիվանդությունների դեպքում։ Այն նաև հիանալի միջոց է այրոցի, ալկոհոլը չարաշահելու արդյունքում առաջացած ընդարմության դեմ, լավացնում է մարսողությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արտիծուկ պատրաստելու ամենաարագ եղանակը  Վիդիոն YouTube կայքից
* Կատեգորիա «Артишоки» Վիքիգրքերում 
* ГОСТ 31853-2012. Թարմ արտիճուկ

Կատեգորիա:Աստղածաղկազգիներ
Արգիշտիի փողոց (Երևան)

**Արգիշտիի փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ Էրեբունի բերդաքաղաքի հիմնադիր Արգիշտի Ա արքայի։

## Պատմություն
Փողոցը վերանվանվել է 2004 թվականին՝ Երևանի քաղաքապետի որոշմամբ։

## Տվյալներ
Սկսվում է Ռուսաստանի հրապարակից (Գրիգոր Լուսավորչի փողոց) և ավարտվում Հաղթանակի կամրջի մոտ։

Վերջնամասում հատվում է Մաշտոցի պողոտայի և Էջմիածնի հին խճուղու հետ։ Հատվում է նաև Ցախի և Խորհրդարանի փողոցների հետ։

## Նշանակալի օբյեկտներ
* Երևանի քաղաքապետարան
* Երևանի պատմության թանգարան
* Մոսկվայի տուն
* «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատ
* «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատի թանգարան
* Ղ-Տելեկոմ ՓԲԸ (Vivacell-MTS)

## Պատկերասրահ

Erevan-mairie.jpg|Երևանի քաղաքապետարան
Երևանի-պատմ-թանգարան.JPG|Երևանի պատմության թանգարան
Մոսկվայի տուն.JPG|Մոսկվայի տուն
Կոնյակի-գինու-կոմբինատ (1).JPG|Երևանի «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատ
Կոնյակի-գինու-գործարան.JPG|Երևանի «Արարատ» կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատ


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Պուշկինի փողոց (Երևան)

**Պուշկինի փողոց**, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ ռուս մեծ բանաստեղծ Ալեքսանդր Պուշկինի։

## Տվյալներ
Սկսվում է Սախարովի հրապարակից (Նալբանդյան փողոց) և ավարտվում Սարյան փողոցում։ Փողոցը նախագծվել է հյուսիս-արևմուտք, հարավ-արևելք ուղղությամբ, հասել մինչև Գետառ և թեքվել դեպի հարավ։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 19-րդ դարի 70-ական թվականներից Տերյան փողոցից (նախկինում՝ Ներկարարների) դեպի Սախարովի հրապարակ (նախկինում՝ Նոր հրապարակ)։ Մինչև 1921 թվականը կրել է Թարխանով անունը, 1921 թվականից վերանվանվել է Բոգդան Կնունյանցի անունով։ 1949 թվականին Պուշկինի ծննդյան 150-ամյակի կապակցությամբ փողոցի մի մասը վերանվանվել է ռուս մեծ բանաստեղծի անունով։

Պուշկինի և Աբովյան փողոցների խաչմերուկում է գտնվում Գրիգոր Եղիազարյանին պատկանող շենքը (եղել է Հնդեվրոպական հեռագրատան շենք, Ամերգումի որբանոց, Կոմկուսի քաղկոմ, հրատարակչություն, ներկայումս՝ «Սալոն» ռեստորան)։

## Նշանակալի օբյեկտներ
*Պետապի շենք (ճարտարապետներ՝ Կարո Հալաբյան, Գևորգ Քոչար, Միքայել Մազմանյան)
*Հայաստանի ժուռնալիստի տուն
*Հաղպատի եկեղեցու գմբեթի նմանակ շինություն
*Գրիգոր Ամիրյանի տուն (19-րդ դար, վերակառուցվել է 1909 թվականին)
*Եգոր Խանզադյանի տուն
*Առաքել Աֆրիկյանի շենք
*Արա Սարգսյանի և Հակոբ Կոջոյանի տուն-թանգարան
*ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ
*Հայաստանի պետական ակադեմիական երգչախումբ

## Հատվող փողոցներ
* Աբովյան փողոց
* Հյուսիսային պողոտա
* Հին Երևանցու փողոց
* Տերյան փողոց
* Եզնիկ Կողբացու փողոց
* Մաշտոցի պողոտա
* Ղազար Փարպեցու փողոց
* Եկմալյան փողոց

## Հուշարձաններ
*Թորոս Թորոմանյանին նվիրված հուշարձան (Պուշկինի 31, քանդակագործ՝ Ռուզան Քյուրքչյան, ճարտարապետ՝ Ստեփան Քյուրքչյան, 1985 թ.)
*Արա Սարգսյանին և Հակոբ Կոջոյանին նվիրված միասնական հուշարձան (քանդակագործ՝ Էդուարդ Աղայան, ճարտարապետ՝ Ռոմեո Ջուլհակյան, 1981 թ.)

## Պատկերասրահ

Պուշկինի 25 3.JPG|Պուշկինի 25 (նախկինում՝ պետական քաղաքական վարչության շենք, հետագայում՝ Երևանի օկրուգային կոմիտե, ապա՝ Արտակարգ իրավիճակների վարչություն)
Musa1.jpg|«Մուսա», Պուշկինի փողոց, Երևան
Toros Toramanyan's monument (2).jpg|Թորոս Թորամանյանին նվիրված հուշարձան
Հակոբ Կոջոյանի և Արա Սարգսյանի տուն-թանգարան (26).JPG|Արա Սարգսյանի և Հակոբ Կոջոյանի տուն-թանգարան
Հակոբ Կոջոյանի և Արա Սարգսյանի տուն-թանգարան (38).JPG|Արա Սարգսյանին նվիրված հուշարձան
Դեղատների գլխավոր վարչության շենքը 1.JPG
Աֆրիկյան 1.JPG
Պուշկինի 2 1.JPG
Hrant Matevossian Monument, Pushkin Street, Yerevan (2).jpg|Հրանտ Մաթևոսյանի հուշաքար-աղբյուր


## Տես նաև
* Երևանի փողոցների ցանկ
* Երևանի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
* 
*Պուշկինի փողոց 1
*Պուշկինի փողոց 2

Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Մոխրագույն կետեր

**Մոխրագույն կետեր** ( կամ կետոսկրերի ընտանիք։ Անատամ կետերից է Մոխրագույն կետը, որին մի շարք ժողովուրդներ անվանում են «սատանայի ձագ»։ Այս անվանումը ստացել է իր վանող գույնի և տեսքի պատճառով։

## Բնութագրություն
Ունի մոտ 20-30 տոննա քաշ։ Մարմնի կառուցվածքը շատ հետաքրքիր է։ Նա իր նախնիներից պահպանել է դնչի մազերը, շարժուն գլուխը, ողնաշարի պարանոցային երկար հատվածը՝ 7 շարժուն ողերով, և վերջապես սերտ կապ ափի ծանծաղուտների հետ։ Հանդիսանում է հարթ և զոլավոր կետերի պատմական զարգացման շղթայի կապող օղակը։ Այս առումով նրան համարում են «կենդանի բրածո»։ Մոխրագույն կետի ստորին ծնոտի և կրծքի լողաթիակների մոտ կան ծալքեր, իսկ փորն ու մեջքը հարթ են։ Մոխրագույն կետերը միջին մեծության կետեր են։ Էգը 15 մետր է, իսկ արուն 11 մետր։ Նրանք շրջում են միասին։ Նույնիսկ վտանգի ժամանակ արուները չեն հեռանում էգերից։ Մոխրագույն կետի մեջքի լողակի փոխարեն պոչնամասում գտնվում են ճարպային փոքրիկ թմբիկներ, ամենամեծի բարձրությունը մինչև 11 սմ է։ Գլուխը բավական մեծ է։ Բերանի խոռոչում քիմքից կախված են 340 թիթեղներ, որոնք դեղնավուն են և ներսի կողմից ունեն կոշտ ծոպեր։ Գլխի վրա կա մեկ անցք, որից արձակում է 3 մետր բարձրությամբ ջրի շատրվան։ Մոխրագույն կետր մաշկի վրա շատ են լինում մակաբույծներ։ Դրանցից ազատվելու համար լողում է դեպի քաղցրահամ ջրերի շրջաններ՝ գետաբերաններ, որտեղ քաղցրահամ գետերը ծովն են լցվում։ Մոխրագույն կետերը լողում են ափամերձ ծանծաղուտներում։ Նրանց ոխերիմ թշնամին խոյադելֆիններն են։
մինի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կետանմաններ
Արևմտյան Ֆոլկլենդ

**Արևմտյան Ֆոլկլենդ** (, ), Ֆոլկլենդյան կղզիների կղզիներից, որը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հարավային մասում։ Կղզեխմբի գլխավոր կղզիներից մեկն է։ Այն իր մակերեսով կղզեխմբի կղզիներից երկրորդն է, Արևելյան Ֆոլկլենդից (*East Falkland*) հետո։ Տնտեսության հիմքը համարվում է ոչխարաբուծությունը։

## Աշխարհագրություն
Զբաղեցնում է 4532 կմ² մակերես։ Ափի երկարությունը 1258,7 կմ է։ Արևելյան մասի ռելիեֆն ավելի լեռնային է։ Կղզու ամենաբարձր կետը Ադամ լեռն է, որի բարձրությունը ծովի մակարդակից 700 մ է։ Բարձրությամբ երկրորդ լեռը Ռոբինսոնն է, որն ունի 695 մ բարձրություն։ Կղզու 2 հիմնական գետերն են Ուարան և Չարտեսը։
Կղզում հանդիպում են պինգվինների գաղութներ։ Այստեղ բնադրում են *Phalacrocoracidae* ընտանիքի ներկայացուցիչ թռչունները։

## Բնակչություն
2006 թվականի վիճակագրական տվյալների համաձայն կղզու բնակչությունը 127 մարդ է, իսկ 2001 թվականի տվյալներով՝ 144 մարդ։ Խոշոր բնակավայր է Պորտ Հովարդը, որը գտնվում է կղզու արևելյան հատվածում։ Մեծությամբ երկրորդ բնակավայրը Ֆոքս Բեյն է՝ նույնանուն ծովափին, Արևմտյան Ֆոլկլենդից դեպի հարավ-արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆոլկլենդյան կղզիներ
Մկրտիչ Տեր-Ստեփանյան

**Մկրտիչ Տեր-Ստեփանյան** (), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1855 թվականին, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գավառի Մեզիրե քաղաքում։ Հավանաբար 1880 թվականին ստացել է դեղագործական կրթություն։ Մելիտինեում դեղագործ է աշխատել։

Սպանվել է 1915 թվականին, Մելիտինեում՝ 60 տարեկանում։

## Գրականություն
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
*Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
*Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երևան, 2004։
*Ղազարեան Հ., Պատմագիրք Չմշկածագի, Պէյրութ, 1971։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:1855 ծնունդներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Մեզիրե քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մելիտինե քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Արևելյան Ֆոլկլենդ

**Արևելյան Ֆոլկլենդ** (, ), Ֆոլկլենդյան կղզիների կղզիներից, որը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հարավային մասում։ Կղզեխմբի գլխավոր կղզիներից մեկն է։ Այն իր մակերեսով կղզեխմբի կղզիներից առաջինն է։ Արևելյան Ֆոլկլենդից հյուսիս-սրևմուտք գտնվում է Ֆոլկլենդյան կղզիների մայրաքաղաքը՝ Պորտ Սթենլին։ Տնտեսության հիմքը համարվում է ոչխարաբուծությունը, ձկնորսությունը, զբոսաշրջությունը։

Կղզին զբաղեցնում է 6605 կմ² մակերես։ Ափի երկարությունը 1036,9 կմ է։ Կղզու հյուսիսային և հարավային մասերը միացված են 2,4 մ երկարությամբ նեղուցով։ Կղզու հյուսիսային մասը լեռնային է։ Այստեղ է գտնվում Արևելյան Ֆոլկլենդիայի ամենաբարձր կետը՝ Ասբորն լեռը, որը նաև ամբողջ կղզեխմբի ամենաբարձր կետն է։ Այն ունի 705 մ բարձրություն։

2006 թվականի վիճակագրական տվյալների համաձայն կղզում ապրում է 2786 մարդ, որը ողջ կղզեխմբի բնակչության 94 %-ն է կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆոլկլենդյան կղզիներ
Ֆինվալ

**Ֆինվալ ** (), Սկանդինավյան երկրներում «վալ»-ն օգտագործել են որպես «կետ», որտեղից էլ առաջացել է Ֆինվալ անվանումը։ Այն նույնպես հսկա կետ է և իր մեծությամբ զիջում է միայն կապույտ կետին։ Այս կենդանին կետորսության համար մեծ արժեք է ներկայացնում, որն իր քանակով և տնտեսական նշանակությամբ գրավում է առաջին տեղը։ Երկարությունը հասնում է 27 մ-ի, արտաքինից գրեթե չի տարբերվում կետից։ Ֆինվալը տարածված է Խաղաղ օվկիանոսի ու Անտարկտիդայի ջրերում։
մինի

## Պատմություն
Մարմնի արտաքին ձևից ու զանգվածից ելնելով հույներն անվանել են «կետա», այսինքն՝ «Հսկա ձկներ»։ Հետագայում պարզվել է, որ «հսկա ձկներ»-ն իրենց մարմնի ներքին կառուցվածքով՝ կաթնասուններ են։
Կետերի ձուկ լինելը հատկապես շատ էին պնդում միջնադարյան Իսպանիայի կուսակրոնները, որպեսզի պասի օրերին կարողանային ճաշակել կետի լեզուն։

## Գրականություն
*Ս. Գ. Ստեփանյան, Գ. Ե. Ավագյան-«Կենդանական աշխարհի հսկաները», Երևան, 1975. 94 էջ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի ողնաշարավորներ։ Ֆինվալ 
* Ֆինվալի մասին (անգլերեն) 

Կատեգորիա:Կաթնասուններ
Կատեգորիա:Կետեր
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Բիվեր

**Բիվեր** (, ), կղզի Ֆոլկլենդյան կղզեխմբում։ Բիվերը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հարավային շրջանում։

Արևմուտքից սահմանակից է Ուեդդելի կղզուն, իսկ հարավից՝ Նյու Այլենդին (, )։ Զբաղեցնում է 48,56 կմ² մակերես։ Կղզու ամենաբարձր կետը համարվում է 234 մ-ը։

Այստեղ հանդիպող կենդանատեսակներից են Պապուական պինգվինը (), Հարավամերիկյան գորշ աղվեսը, *Lama guanicoe*, *Caracara plancus*, ծովային բազմաթիվ թռչուններ։

Կղզին անվանակոչվել է ի պատիվ «*Beaver*» կետորսանավի, որը եղել է առաջին կետորսական նավը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Ֆոլկլենդյան կղզիներ
Վիդիադհար Սուրաջպրասադ Նայփոլ

**Վիդիադհար Սուրաջպրասադ Նայփոլ** (, ), հնդկական ծագմամբ անգլիալեզու գրող։ 2001 թ. Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Հայտնի է իսլամի հանդեպ իր խիստ քննադատությամբ։

## Համառոտ մատենագիտություն
* 1957 - «Խորհրդավոր մերսողը» / «The Mystic Masseur»
* 1958 - «Էլվիրան ձայն է տալիս» / «The Suffrage of Elvira»
* 1959 - «Միգել փողոցը» / «Miguel Street»
* 1961 - «Տուն միստեր Բիսվասի համար» / «A House for Mr Biswas»
* 1963 - «Միստեր Ստոունը և աջակից ասպետները» / «Mr. Stone and the Knights Companion»
* 1967 - «Դրոշ կղզու վրա» / «A Flag on the Island»
* 1967 - «Կեղծերը» / «The Mimic Men»
* 1971 - «Կախված վիճակում» / «In a Free State»
* 1975 - «Գուերիլլաս» / «Guerillas»
* 1979 - «Գետաբաժան» / «A Bend in the River»
* 1987 - «Ծնվելու հանելուկը» / «The Enigma of Arrival»
* 1994 - «Դեպի աշխարհ ճանապարհը» / «A Way in the World»
* 2001 - «Կիսակյանք» / «Half a Life»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վ.Ս. Նայփոլը Նոբելյան մրցանակի պաշտոնական վեբկայքում 
* Վ.Ս. Նայփոլի երկերի համառոտ մատենագրություն 
* Վ.Ս. Նայփոլ - համառոտ կենսագրություն 

Կատեգորիա:Անգլիալեզու արձակագիրներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Ռիֆ Դիմաշկի գավառ

**Ռիֆ Դիմաշկի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Ռիֆ Դիմաշկի մարզի 10 գավառներից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Դամասկոս քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 837,804 բնակչություն։ Տարածք կազմում է 719.71 քառ. կմ։

Ռիֆ Դիմաշկի գավառը բաղկացած է 6 շրջաններից՝
* Ալ-Քիսվա շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Քիսվա, բնակչություն 112,095
* Բաբբիլայի շրջան  (), կենտրոն՝ Բաբբիլա, բնակչություն 341,625
* Ջարամանայի շրջան (), կենտրոն՝ Ջարամանա, բնակչություն 114,363
* Ալ-Մալիհայի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Մալիհա, բնակչություն 56,652
* Քաֆր Բատնայի շրջան (), կենտրոն՝ Քաֆր Բատնա, բնակչություն 123,474
* Արբինի շրջան (), կենտրոն՝ Արբին, բնակչություն 89,595

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռիֆ Դիմաշկի գավառ
Շնեքենլոե

**Շնեքենլոե** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Կրոնախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1112 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 9,31 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ *09 4 76 171*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Աստղաձոր (գետ, Սյունիքի մարզ)

**Աստղաձոր**, *Աստաձոր, Աստազուր, Շրվանիձոր, Շվանիձոր*, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Մեղրու լեռներից և Շվանիձոր գյուղից ներքև ձախից միախառնվում Արաքս գետին։ Երկարությունը 17 կմ է։ Ղ. Ալիշանը հիշատակում է *Շրվանիձոր* անվամբ։ Հայտնի է ուժեղ հեղեղումներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արաքս գետի վտակներ
Ազատեկ (գետ)

**Ազատեկ**, գետ Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռներից և Վայք քաղաքից 1 կմ հարավ–արևելք ձախից միախառնվում Արփային։ Երկարությունը 10 կմ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Ալ-Զաբադանիի շրջան

**Ալ-Զաբադանիի շրջան** (), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Զաբադանիի գավառի երեք շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն Ալ-Զաբադանի քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 40,613 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 178.67 քառ.կմ տարածք։

Ունի 7 գյուղ և ավան
* Ալ-Զաբադանի (), բնակչություն՝ 26,285
* Բարհելիյա (), բնակչություն՝ 821
* Բլուդա (), բնակչություն՝ 3,101
* Հոշ Բաջեդ (), բնակչություն՝ 604
* Քաֆր ալ-Ավամիդ (), բնակչություն՝ 1,558
* Ալ-Ռաուդա (), բնակչություն՝ 4,536
* Սուկ Վադի Բարադա (), բնակչություն՝ 3,678

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Ալ-Զաբադանիի գավառ
Էդուարդ Բաղդասարյան (այլ կիրառումներ)

**Էդուարդ Բաղդասարյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Էդուարդ Բաղդասարյան (1922-1987), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։
* Էդուարդ Բաղդասարյան (երգիչ) (1928 - 2015), ՀՀ վաստակավոր արտիստ, միջազգային և համամիութենական մրցույթների և փառատոների դափնեկիր, երգիչ

## Ծանոթագրություններ
Մեծամոր (բլուր)

**Մեծամոր** (նաև՝ *Թափա, Թափաբլուր*), բլուր Հայաստանի Արմավիրի մարզում։ Գտնվում է Արարատյան դաշտում, Մեծամոր լճից հարավ–արևելք, Տարոնիկ գյուղից 1 կմ հարավ–արևմուտք։ Բարձրությունը 867 մ է։ Մեծամորի վրա և շրջակայքում է գտնվում համանուն քաղաքատեղի-հնավայր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի բլուրներ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լեռնագրություն
Մեծամոր (լիճ)

**Մեծամոր**, *Հովատակ*, լիճ Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Ակնալիճ գյուղից 1 կմ հարավ–արևելք, ծովի մակարդակից 853 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 0,07 կմ2, խորությունը 9,4 մ։

## Պատկերասրահ

Մեծամոր լիճ ջրագրական հուշարձան 01.jpg
Մեծամոր լիճ ջրագրական հուշարձան 02.jpg
Մեծամոր լիճ ջրագրական հուշարձան 03.jpg
Մեծամոր լիճ ջրագրական հուշարձան 04.jpg
Մեծամոր լիճ ջրագրական հուշարձան 05.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լճեր
Սևկատար

**Սևկատար**, *Կարադաղ, Ղարադաղ*, լեռնագագաթ Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանագլխին, Գեղամա լեռների հյուսիսային կատարային մասում, Ծաղկաշեն գյուղից 12 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 3225 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Սարիպապ

**Սարիպապ**, *Սարըբաբա, Սարիբաբա*, բլուր Հայաստանի Արարատի մարզի հարավային հարթավայրային մասում, Արարատ գյուղից 0,5 կմ արևմուտք, Արարատ քաղաքից մոտ 2 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 921 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի բլուրներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռնագրություն
Փշոնք

**Փշոնք**, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռներից և Վայք քաղաքից 3 կմ հարավ-արևելք ձախից միախառնվում Արփա գետին։ Երկարությունը 21 կմ է։

Գետի հովտում, Զառիթափ համայնքի Զառիթափ գյուղից 2 կմ հարավ, գտնվում է *Գիլասանոցի ձոր*։ Երկարությունը՝ 4 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Պավել Էլյանով

**Պավել Վլադիմիրի Էլյանով** (, ), ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2001)։ Ուկրաինայի հավաքականի կազմում շախմատի համաշխարհային օլիմպիադաների կրկնակի հաղթող։

Ավարտել է Խարկովի Յարոսլավ Իմաստունի անվան իրավաբանական ակադեմիան։ Ազգային թիմի կազմում մասնակցել է 5 օլիմպիադաների (2004—2012)։

2012 թ․ մայիսի 10-30-ին Մոսկվայում կայացած աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար Վիշվանաթան Անանդի հետ մրցախաղում Բորիս Գելֆանդի մարտավկան էր։

Ամուսնացած է միջազգային վարպետ Ելենա Դվորեցկայայի հետ, զբաղվում է դստեր դաստիարակությամբ։

## Մարզական արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
http://www.chesspro.ru/_profiles/eljanov.html Անձնական քարտը ChessPro կայքում

Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Տիգրան Սյունի

**Տիգրան Սյունի (Հեքիմյան)** (), հայ բժիշկ։

Բժիշկ Գարեգին Սյունիի ավագ եղբայրը և Լևոն ու Արմենակ Սյունիների հորեղբայրն է։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1861 թվականին, Սեբաստիայի նահանգի Սե­բաս­տիա քաղաքում։ Բժիշկ Գա­րե­գին Սյու­նիի ավագ եղբայրը և Լևոն ու Արմենակ Սյունիների հորեղբայրն է։ 1885 թվականին մեկնել է ԱՄՆ և ուսանել է Նյու Յոր­քի հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետում։ Մասնագիտացել է քիթկոկորդ-ականջի հիվանդությունների բուժման գծով։ Վերադարձել է Սեբաստիայի նահանգի Յոզղաթի գավառի կենտրոն Յոզղաթ քաղաքը։ Որոշ ժամանակ անց ընտանիքով հաստատվել է Կ. Պոլ­սում և բժիշկ աշխատել։

Սպանվել է 1918 թվականի հուն­վա­րի 24-ին, Կ. Պոլսում։

## Գրականություն
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
*Յարման Ա., Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թրք.), Ստամբուլ, 2001։
*Խաչատրյան Լ . և ուրիշ., Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։

## Աղբյուր
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1861 ծնունդներ
Կատեգորիա:1918 մահեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Ստեփան Սյուրմելյան

**Ստեփան Սյուրմելյան**, հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Դեղագործ Կա­րա­պետ Սյուր­մե­լյա­նի եղբայրն է։ Ստացել է դեղագործական կրթություն։ Տրա­պի­զո­նում սեփական դեղատուն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։ Սպանվել է կամ մահացել 1916 թվականին, Տրապիզոնում։

## Գրականություն
Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուր
* 

Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:1916 մահեր
Կատեգորիա:Տրապիզոն քաղաքում մահացածներ