Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2018)

**Հայաստանի Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններ**, Հայաստանի Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման արտահերթ ընտրություններ, որը կայացել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին։ Արտահերթ ընտրությունների գաղափարն առաջացել էր Թավշյա հեղափոխության ընթացքում, իսկ այն իրավականորեն հաստատվեց, երբ Նիկոլ Փաշինյանը հրաժարական տվեց Հայաստանի վարչապետի պաշտոնից և քաղաքական պայմանավորվածության արդյունքում Ազգային Ժողովը երկու անգամ չընտրեց նոր վարչապետ։

Սա Թավշյա հեղափոխությունից հետո առաջին համապետական ընտրությունն է Հայաստանում։

2018 թվականի դեկտեմբերի 8-ի տվյալներով ընտրելու իրավունք ունեին 2.573.779 քաղաքացիներ։

## Մասնակից կուսակցություններ և դաշինքներ
Կուսակցությունները և դաշինքները ընտրություններին մասնակցության համար պետք է իրենց փաստաթղթերը ԿԸՀ ներկայացնեին մինչև նոյեմբերի 14-ը, երեկոյան 6։00-ն։ ԿԸՀ-ն նոյեմբերի 14-ին 11 քաղաքական սուբյեկտից ստացել է առաջադրման փաստաթղթեր։

### Դաշինքներ
Ստորև ներկայացված է ընտրություններին մասնակցող դաշինքների անվանումներն ու կարգախոսները
*Իմ քայլը դաշինք․ «Երջանիկ անհատ, հոգատար հանրություն, հզոր պետություն»,
*«Մենք» դաշինք․ «Առաջինը Հայաստանն է»։

### Կուսակցություններ
Ստորև ներկայացված է ընտրություններին մասնակցող կուսակցությունների անվանումներն ու կարգախոսները.
*Ազգային առաջընթաց կուսակցություն․ «Երկիրը կառուցելու ժամանակն է, ազգային առաջընթաց»,
*Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն․ «Մեր խոսքը գործ է» և «Հավատա, վստահիր, պահանջիր»,
*Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն․ «Լուսավորիր Հայաստանը»,
*Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցություն․ «Հավատարիմ հողին ու հային»,
*Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն․ «Եթե մտահոգ ես, ընտրիր Հանրապետականին»,
*Սասնա Ծռեր համահայկական կուսակցություն․ «Ժամանակն է»,
*«Քաղաքացու որոշում» սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն․ «Ապագան ՔՈնն է»,
*«Քրիստոնե-ժողովրդական վերածնունդ» կուսակցություն․ «Այլընտրանք այո, ընդդիմություն՝ ոչ»,
*Օրինաց երկիր կուսակցություն. «Օրինականություն, արդարություն և ապահովություն»։

## Արդյունքներ

## Ընտրակարգ
Ընտրություններով Ազգային ժողովը կձևավորվի միայն համամասնական ընտրական համակարգով, որը բաղկացած է երկու աստիճանից։ Թեկնածուները ընտրություններին կարող են մասնակցել միայն կուսակցությունների կամ կուսակցությունների դաշինքների համապետական կամ տարածքային ցուցակում ընդգրկվելով։ Ընտրությունների համար Հայաստանը բաժանվել է 13 ընտրատարածքի։ Յուրաքանչյուր ընտրատարածքում կուսակցությունից կարող է առաջադրվել 1 թեկնածու յուրաքանչյուր 15 հազար ընտրողի չափաբաժնով, սակայն նվազագույնը պետք է ունենալ 5 թեկնածու։ Պատգամավորի թեկնածուն պետք է լինի նվազագույնը 25 տարեկան, վերջին 4 տարում ունենա միայն Հայաստանի քաղաքացիություն և մշտապես ապրած լինի Հայաստանում, ունենա ընտրական իրավունք և տիրապետի հայերենին։ Հայաստանի Սահմանադրության համաձայն, Ազգային ժողովն ընտրվում է 5 տարի ժամկետով և պետք է ունենա առնվազն 101 պատգամավոր։

### Մանդատների բաշխման կարգ
Մանդատները բաշխվում են համամասնորեն բոլոր քաղաքական ուժերի մեջ, որոնք հաղթահարել են նվազագույն ձայների պատնեշը  (5% կուսակցությունների համար և 7% կուսակցությունների դաշինքների համար)։ Քաղաքական ուժերի հասանելիք  պատգամավորական մանդատների առաջին կեսը  ստանում են ռեյտինգային թեկնածուները՝ ըստ D'Hondt -ի մեթոդի, իսկ երկրորդ կեսը ստանում են համապետական ցուցակի ամենաբարձր հորիզոնականներում գտնվող թեկնածուները։

Ազգային փոքրամասնությունների մանդատները բաշխվում է D'Hondt -ի մեթոդով։

Մանդատների բաշխման կարգը ներառում է լրացուցիչ անդամի ընտրակարգ։

## Նախորդող իրադարձություններ
Հայաստանի 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի հերթական ընտրությունները պետք է լիներ 2022 թվականին, սակայն Թավշյա հեղափոխությունից հետո արտահերթ ընտրությունների հասարակական պահանջ առաջացավ։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ազգային ժողովն ընդունեց Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության ծրագիրը, որի ծրագրային գլխավոր դրույթներից էր մեկ տարվա ընթացքում կազմակերպել և անց կացնել Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններ։

Եթե պաշտոնավարման առաջին օրերին Նիկոլ Փաշինյանը խոսում էր հաջորդ տարվա մայիս-հունիսին ընտրություններ անցկացնելու մասին, ապա երևանի քաղաքապետի ընտրությունից հետո այդ ժամկետը կրճատվեց՝ դառնալով 2018 թվականի դեկտեմբեր։

Հոկտեմբերի 2-ին Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ բողոքի զանգվածային ցույցեր են տեղի ունեցել ՀՀ ԱԺ ցրման պահանջով։

Դեկտեմբերին ընտրություններ անցկացնելուն նպատակով Նիկոլ Փաշինյանը համաձայնագիր է ստորագրել Ծառուկյան դաշինքի առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի հետ։ Այդ ծրագրին աջակցելու հայտարարություն են ստորագրել նաև թվով 14 նախկին և ներկա ՀՀԿ պատգամավորներ։

### Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարական
Նիկոլ Փաշինյանը վարչապետի պաշտոնից հրաժարական է տվել հոկտեմբերի 16-ին։ Խորհրդարանի ինքնալուծարման ֆորմալ ընթացակարգը պահպանելու համար անհրաժեշտ էր, որպեսզի լիներ վարչապետություն ընտրություն և թեկնածուն չընտրվեր։ «Ելք» դաշինքը հոկտեմբերի 23-ին վարչապետի թեկնածու էր առաջադրել վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանին, որն էլ հոկտեմբերի 24-ի հատուկ նիստում չընտրվեց ՀՀ վարչապետ։ Նոյեմբերի 1-ին Ազգային Ժողովը երկրորդ անգամ չընտրեց Նիկոլ Փաշինյանին Հայաստանի վարչապետի պաշտոնում և Ազգային Ժողովն արձակվեց իրավունքի ուժով։

## Քարոզարշավ
Քարոզարշավը պաշտոնապես մեկնարկել է նոյեմբերի 26-ին և տևել 12 օր։

Քարոզարշավն աչքի է ընկել հեռուստատեսային բանավեճերի քանակով և ձևաչափով։ Դեկտեմբերի 5-ին Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերության եթերում կայացել է քաղաքական 11 ուժերի առաջին համարների մասնակցությամբ բանավեճ։

## Հարցումներ

## Արձագանքներ
*  - Կանցնել Անգելա Մերկելը Նիկոլ Փաշինյանին շնորհավորել է հաղթանակի կապակցությամբ՝ հայտնելով, որ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունը մեծ հետաքրքրությամբ հետևել է այս տարի Հայաստանի Հանրապետությունում տեղի ունեցած խաղաղ իշխանափոխությանը։
*  - Վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն շնորհավորել է Նիկոլ Փաշինյանին Հայաստանում բարձր մակարդակի ընտրություններ անցկացնելու կապակցությամբ և հավելել, որ դա կարևոր է ոչ միայն Հայաստանի, այլև ողջ տարածաշրջանի ու ընդհանրապես աշխարհի համար։
*  - Նախագահ Էմանուել Մակրոնը Նիկոլ Փաշինյանին հղած շնորհավորական ուղերձում բարձր է գնահատել հայ ժողովրդի նվիրվածությունը ժողովրդավարական արժեքներին և օրենքի գերակայությանը՝ մաղթելով հաջողություն վարչապետի լիազորությունների կատարման գործում։
*  - Վարչապետ Սաատ Հարիրին Նիկոլ Փաշինյանի հետ հեռախոսազրույցում շնորհավորել է ընտրություններում տարած հաղթանակի կապակցությամբ։
* 25px ՀԱՊԿ - գլխավոր քարտուղարի պաշտոնակատար Վալերի Սեմերիկովը շնորհավորել է Նիկոլ Փաշինյանին՝ միաժամանակ համոզմունք հայտնելով, որ Հայաստանի կառավարությունը կշարունակի ակտիվ աշխատանքը Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության համակողմանի ամրապնդմանն աջակցելու, ՀԱՊԿ անդամ պետությունների միջև իրական դաշնակցային հարաբերությունները պահպանելու ուղղությամբ։
*  - Վարչապետ Մամուկա Բախտաձեն հեռախոսազրույցում շնորհավորել է Նիկոլ Փաշինյանին՝ հաջողություն մաղթելով նրան և Հայաստանի կառավարությանը հետագա գործունեության մեջ և Հայաստանի տնտեսական զարգացմանը միտված ծրագրերի իրականացման գործում։
*  - նախագահ Բակո Սահակյանը Արցախի Հանրապետության ժողովրդի, իշխանությունների և անձամբ իր անունից շնորհավորել է Նիկոլ Փաշինյանին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններում տարած համոզիչ հաղթանակի կապակցությամբ։
*  - ԵՄ ընդլայնման և հարևանության հարցերով հանձնակատար Յոհաննես Հանը թվիթերյան միկրոբլոգում շնորհավորական խոսքեր է ուղղել Նիկոլ Փաշինյանին՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում գրանցած հաղթանակի կապակցությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կայք 

Կատեգորիա:2018 Հայաստանի քաղաքականությունում
Կատեգորիա:2018 Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի ընտրություններ