open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Նունե Եսայան

**Նունե Մարտիկի Եսայան** (), հայ էստրադային երգչուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ։

## Կրթություն
Ավարտելով միջնակարգ դպրոցը՝ 1986 թվականին ընդունվել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ։ Զուգահեռ հաճախել է ժողովրդական երգերի սիրողական խումբ։ 1987 թվականին որոշել է փոխել մասնագիտական ուղղությունը և 1988 թվականին ընդունվել է Երևանի ջազային և էստրադային արվեստի պետական քոլեջ։

Առաջին ուսուցիչներն են եղել ջազային երգչուհի Տաթևիկ Հովհաննիսյանը և կոմպոզիտոր Արթուր Գրիգորյանը։ 1990 թվականին ավարտելով քոլեջը՝ ընդունվել է Կոնստանտին Օրբելյանի ղեկավարած Հայաստանի պետական էստրադային նվագախումբ որպես մեներգչուհի։ Մասնակցել է բազմաթիվ տեղական և միջազգային մրցույթների ու արժանացել պատվավոր մրցանակների։

Հայաստանի Ձայնը երաժշտական նախագծի չորրորդ եթերաշրջանի ժյուրի։

1993-1995 թթ. երաժշտական գործունեություն է ծավալել Սիրիայում։

2007 թվականին մասնակցել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երկու աստղ» երաժշտական նախագծին։

Թողարկել է ավելի քան 10 ձայնասկավառակ, նկարահանել է ավելի քան 20 տեսահոլովակ։ Մենահամերգներով հանդես է եկել Հայաստանում և արտասահմանյան բազմաթիվ երկրներում։ Երգացանկում գերակշիռ մաս են կազմում ժողովրդական երգերը։

## Հասարակական-քաղաքական գործունեություն
2013 թվականի ապրիլին ՀՀ կառավարության նիստում որոշում էր կայացվել Երևանի թիվ 53 դպրոցի երրորդ հարկաբաժնից 500 քմ տարածք անհատույց տրամադրել «Նունե Եսայան» բարեգործական հիմնադրամին։ 2019 թ. հոկտեմբերին այդ որոշումն ուժը կորցրած է ճանաչվել։

2019 թ. դեկտեմբերին միացել է «Ի աջակցություն Ռոբերտ Քոչարյանի» ստորագրահավաքն իրականացնողներին։ Ի պատասխան քննադատություններին՝ նշել է. «Ես նախագահի համար եմ ստորագրել և լավ եմ արել»։

## Մրցանակներ, պարգևներ
2006 թվականին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նրան շնորհվել է ՀՀ վաստակավոր արտիստի կոչում։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ
*Գավառը մեր (1998)
*Ով ինչ գիտի (1999)
*World (2000)
*Նունե (2001)
*Սեր (2002)
*Սայաթ-Նովա (2003)
*Me (2004)
*Nune: International Album (2005)
*Դլե յաման (2006)
*Sold Out (2012)
*Սիրում եմ ձեզ (2014)

### Հավաքածուներ
*The Best Of (2009)
*The Best Collection (2017)

### Համերգային ալբոմներ
*Live (2008)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1969 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 5 ծնունդներ
Սադախ

**Սադախ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Էրունի գավառակում։ Գտնվում էր Սղերդ գյուղաքաղաքից 8 կմ հարավ-արևմուտք՝ Բաթման գետի ձախ կողմում։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սադախից հարավ-արևմուտք գտնվում էր **Ս. Գաբրիել** վանքը։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թիլլոյի շրջանի համայնքներ
Ալկեֆ

**Ալկեֆ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բարվարի գավառակում։ Գտնվում էր Մոկսի շրջանում՝ Մոկս գետի հովտում՝ ընդարձակ լեռնադաշտում։

## Պատմություն
Գյուղը թուրքերի ձեռքով ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջ Ալկեֆն ուներ 10 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հավելանց

**Հավելանց**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բարվարի գավառակում։

## Պատմություն
Բնակչության մեծ մասը զոհվել է 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
1909 թվաքկանին ուներ 30 ընտանիք հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բլուր (Բուլանըխի գավառ)

**Բլուր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Մանազկերտ քաղաքից 18 կմ հարավ-արևմուտք, Բուլան լճակի արևելյան կողմում՝ հարթավայրում։

Գյուղը տարածվել է հարթավայրում և հարուստ է եղել աղբյուրներով։

## Պատմություն
Բլուրը թուրքերի կողմից կողոպտվել և ավերվել է 1895 թ.-ի կոտորածների ժամանակ։ Հայերին ամբողջությամբ տեղահանել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն՝ 45 տուն՝ հայ, 15 տուն՝ քուրդ բնակչով։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Թեղուտ (Բուլանըխի գավառ)

**Թեղուտ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում է Արածանիի վտակ Կոփ գետի աջ օժանդակներից մեկի ափին՝ Կոփ-Խնուս ճանապարհին։

Գյուղը հարուստ է եղել արգավանդ հողերով և ջրով։

## Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Թեղուտն ավերվեց, բնակիչների մեծ մասը կոտորվեցին կամ տարագրվեցին։

## Բնակչություն
1880-ական թվականներին ուներ 70 տուն, 1915 թ.-ին՝ 300 տուն բնակիչ, որից մեծամասնությունը՝ 221 տունը, հայեր էին։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Թեղուտն ուներ եկեղեցի և նախակրթարան։

## Անվանի մարդիկ
Թեղուտում է ծնվել Մակար Ա Թեղուտցի հայոց կաթողիկոսը (1813-1821)։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լաթար

**Լաթար**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում է Բլեջան լեռան լանջին։

Գյուղը որոշ հետազատողներ նույնացնում են Մեծ Հայքի Տարուբերան աշխարհի Ապահունիք գավառի Դալարիք գյուղի հետ։ Դալարիք գյուղում IV դարում պարսիկները կուրացրել են հայոց թագավոր Տիրանին։

## Ավանդապատում
Ըստ ավանդության այստեղ է ապրել Պռոշ թագավորը։ Նա մահից առաջ իր թուրը նետել է տալիս մոտակա Խաչլու լճակը։

## Բնակչություն
1870-ականներին ապրում էր 300 տուն հայ, իսկ 1909 թ.-ին 80 տուն հայ և 240 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քերի Վերին

**Քերի Վերին**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բարվարի գավառակում կամ Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Քերի Ստորին գյուղից 8 կմ արևմուտք, Մոկս գետի ստորին հոսանքի աջ կողմում։

## Բնակչություն
XIX դարի սկզբին ուներ 80 տուն, իսկ 1882 թվականին 7 տուն հայ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Քերին ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բուլանըք (Մուշի մարզ)

**Կոփ**, ավան Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Բուլամա (Բուալն) լճի հյուսասային կողմում, համանուն լեռներից հյուսիս-արևմուտք, Բլեջան լեռան ստորոտում, Կոփ գետի ափին։ Հանդիսանում էր Բուլանըխ գավառակի վարչական կենտրոնը։

## Ավանդապատում
Ըստ ավանդության Տիրան թագավորի հրամանով սուրբ Դանիել ասորու դիակը սայլով տեղափոխու ժամանակ սայլի կոփն ընկնում է։ Դրա պատճառով էլ գյուղը կոչում են Կոփ։

## Աշխարհագրություն
Ավանը գտնվում էր գյուղամիջյան բանուկ խաչմերուկում, որը կապված էր Մանազկերտ և Մուշ քաղաքների հետ։

## Պատմություն
Կոփ գյուղի մասին առաջին հիշատակությունները եղել են X դարի ձեռագրերում։ Հնագույն ժամանակներում գյուղի մոտ Մենուա թագավորը կառուցել է ոռոգիչ ջրանցք։

1895 թ.-ին Կոփը կողոպտվել է թուրքերի կողմից։ 1915 թ.-ի հուլիսի 13-ին ռուսական զորքերը գրավեցին Կոփը, սակայն շուտով թուրքական զորքը վերագրավեց այն, և Կոփի բնակիչների մեծ մասը զոհվեց, մի մասին հաջողվեց ռուսական զորքի և հայ կամավորների հետ անցնել Արևելյան Հայաստան։

## Բնակչություն
1890 թվականին ուներ 450, 1909 թվականին ուներ 500 տուն բնակիչ, որից 340-ը՝ հայեր, մնացածը իսլամ դավանանքի, 1914 թվականին՝ 600 տուն հայ և 150 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և առևտրով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
XIX դարի վերջին Կոփում կար երեք եկեղեցի` Ս. Աստվածածին, Ս. Թուխ Մանուկ և Ս. Գևորգ։ Բացի այդ կային 3 կիսավեր մատուռ և մի մզկիթ։ Ավանից մոտ 1 կմ հարավ–արևելք կար վանք՝ Ս. Դանիել անունով։

## Հասարակական կառույցներ
Ավանն ուներ վարժարան, որը 1871 թվականին կառուցվել էր Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով։ Վարժարանում ուսանում էր 55 աշակերտ։

## Անվանի մարդիկ
Կոփում են ծնվել.
* Սողոմոն Տարոնցին (1905-1971) - գրող
* Քրիստափոր Թափալցյանը (1911-1967) - գրող
* Զարզանդ Դարյանը (1912-1984) - գրող
* Մկրտիչ Ասլանյանը (1906-անհայտ) - գրող
* Սահակ Մովսիսյանը` Բենսե (1867-1939) - բանահավաք

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մուշի մարզի բնակավայրեր
Խարաբաշեհիր

**Խարաբաշեհիր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում` Վերին Բունալըխում։ Գտնվում էր Խաչվա (Բուլանգյոլ) լճի արևմտյան ափի մոտակայքում` Կոփ լեռան հյուսիսարևմտյան ստորոտում։ Եղել է նշանավոր գյուղ։

## Պատմություն
Ըստ ենթադրությունների Խարաբաշեհիրը առասպելական Հայկաշեն գյուղն է։

1895 թ.-ին գյուղի հայ բնակչությունը թուրքերի կողմից կողոպտվել և կոտորվել է։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ մնացյալ հայ բնակչությունը տեղահան է արվում։

## Բնակչություն
1850-ական թվականներին ուներ 17 տուն՝ 137 բնակչով։ 1909 թ.-ին ուներ 30 տուն հայ և 50 տուն քուրդ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խարաբաշեհիրն ուներ **Ս. Աստվածածին** անունով եկեղեցի։ Բացի այդ գյուղը սահմանակից էր **Ս. Դանիել** վանքին։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յոնջալու (Բուլանըխի գավառ)

**Յոնջալու**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Կոփ գյուղաքաղաքից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Արածանիի ձախակողմյան վտակ Կոփի արգավանդ հովտում։

## Պատմություն
Յոնջալուն հանդիսացել է գավառակի նշանավոր գյուղերից։ Գյուղում հայտնաբերվել է մ.թ.ա. 1114 թ.-ի Ասորեստանի Թգլաթապասար թագավորի սեպագիր արձանագրություն, որտեղ ասվում է, որ վերջինս գրավել է Նաիրի աշխարհը։

1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղը ավերվել է, իսկ բնակիչները կողոպտվել են կամ տարագրվել։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 300 տուն բնակիչ, որից 263-ը՝ հայեր էին։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Յոնջալուն ուներ եկեղեցի։ Գյուղի մոտերքում գտնվում էր Թադեոս Առաքյալ մատուռը։

## Հասարակական կառույցներ
Գյուղն ուներ վարժարան։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ոտնչոր

**Ոտնչոր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում է արգավանդ սարավանդի վրա՝ Սիփանի լեռների մոտ։

## Անվան ստուգաբանություն
Անվանումը ծագել է Ոտնջուր անվանման աղավաղումից։

## Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Ոտնչորը ավերվել է թուրքերի կողմից, իսկ բնակչությունը տեղահան է արվել։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբներին գյուղն ուներ 100-120 տուն բնակիչ։ Բնակչության գերակշռող մասը հայեր էին։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր անասնապահությամբ, երկրագործությամբ և արհեստներով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ոտնչորն ուներ 2 հայկական եկեղեցի։

## Հասարակական կառույցներ
Գյուղն ուներ վարժարան։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փիրան

**Փիրան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Մանազկերտ գյուղաքաղաքից 30 կմ հարավ-արևմուտք։

## Պատմություն
XIX դարի վերջին Փիրանի բնակիչները Կարսի հոգևոր առաջնորդին խնդրագիր են գրել, որում նշվում է, որ իրենք հալածանքների ու թալանի են ենթարկվում թուրքերի կողմից։

## Բնակչություն
1909 թ.-ին գյուղն ուներ 20 տուն հայ և 60 տուն քուրդ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Փիրանն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քեքառլու

**Քեքառլու**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Մանազկերտ գյուղաքաղաքից 24 կմ հարավ-արևմուտք Խաչվա լճից հարավ-արևմուտք՝ սարահարթի վրա։

## Պատմություն
Գյուղեը թուրքերի կողմից ավերվել է, իսկ բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 80-90 տուն հայ բնակիչ։ 1909 թ.-ին ուներ 100 տուն հայ և 35 տուն քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հացահատիկի մշակությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Քեքառլուն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Հասարակական կառույցներ
Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով 1870 թ.-ին գյուղում բացվել էր դպրոց, որտեղ սովորում էին 36 աշակերտ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շաղագու

**Շաղագու**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Կոփ գյուղաքաղաքից 4 կմ հարավ-արևելք՝ Կոփ գետի ափին, Խաչվա լճի հյուսիսարևելյան կողմում։

Իր մեծությամբ և բազմամարդությամբ Բուլանըխի գավառակի երկրորդ գյուղը, հարևանությամբ Կոփ և Մերբար գյուղերի։ Գտնվել է Խաչանայ լճակից հոսող գետակի ափին, ձորակի գլխին՝ բարդիներով շրջապատված, ունեցել է մի քանի ջրաղացներ։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է հայ վաճառական Սաֆարի նախաձեռնությամբ։

Զուտ հայկական գյուղ էր։ Գյուղն ավերվել և ամայացել է առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1918)։

## Բնակչություն
XIX դարի 50-ականներին ուներ 600 տուն, իսկ XX դարի սկզբներին՝ 114-200 տուն բնակչություն։

## Տնտեսություն
Բնակչության գլխավոր զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր, զբաղվել են նաև հյուսնությամբ, բրուտագործությամբ, դարբնությամբ։

## Կրոն
Հիմնական դավանքը հայ առաքելական եկեղեցի, փոքր մասը՝ բողոքականներ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Շաղագուն ուներ եկեղեցի։

## Հասարարակական կառույցներ
Գյուղում կար վարժարան։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շիրվանշեխ

**Շիրվանշեխ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Մանազկերտ քաղաքից 26 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ արգավանդ վայրում։

## Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Շիրվանշեխն ավերվել է թուրքերի կողմից իսկ բնակչությունը տեղահանվել է։

## Բնակչույթուն
XX դարի սկզբին ուներ 200 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն և արհեստներն էին։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Շիրվանշեխն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Հասարակական կառույցներ
Գյուղն ուներ դպրոց, որը բացվել էր Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով։ Դպրոցում սովորում էր 50 աշակերտ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ապրի

**Ապրի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Նազիկ լճից 14 կմ հյուսիս, Բլեջան լեռան հյուսիսարևմտյան ստորոտում։

## Պատմություն
Ապրիի հայ բնակիչները տեղահանվել են առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Մի մասը զոհվել է, իսկ փրկվածները գաղթել են օտար երկրներ։

## Բնակչություն
1909 թ.-ին ուներ 110 տուն՝ 80-ը՝ քուրդ, 30-ը՝ հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Օգտակար հանածոներ
Մոտակայքի քարհանքից պատրաստում էին ջրաղացի քարեր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ապրին ուներ անշուք եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Առնջիկ (Բուլանըխի գավառ)

**Առնջիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Մշո դաշտի արևելյան մասում։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 63 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, այգեգործություն և հողագործությունն էր։ Գյուղը սնուցվում է Առնջի հետի ջրով, որը հոսում է Սպարկերտի շրջանով

## Պատմամշակութային կառույցներ
Առնջիկն ուներ եկեղեցի։

## Հասարակական կառույցներ
Գյուղում կար նախակրթական վարժարան։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լիզ

**Լիզ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում է Նազիկ լճից հյուսիս-արևմուտք, Բլեջան լեռան արևմտյան ափին՝ Լիզ գետի ափին, ընդարձակ բլրի վրա։ Հանդիսանում էի Ներքին Բուլանըխի կենտրոնը։

Լիզը ուներ առողջարար կլիմա։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել, իսկ բնակիչները կոտորվել կամ տարհանվել են 1915-1916 թվականներին։

## Բնակչություն
1914 թ.-ին Լիզն ուներ 300 տուն բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու հողագործությունն էր։ Վերջինս պայմանավորված էր նրանով, որ գյուղն ուներ արգավանդ հողեր։

## Օգտակար հանածոներ
Լիզն ուներ քարհանքներ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Լիզն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի, որը կառուցված էր որձաքարով։ Գյուղի մոտակայքում գտնվում են Լիզ բերդի ավերակները։

## Հասարակական կառույցներ
1870-ական թվականներին Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով գյուղում կառուցվել է նախակրթարան, որտեղ սովորում էին 70 աշակերտ։

## Անվանի մարդիկ
Լիզում է ծնվել գրող Կորյուն Ազրոյանը։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խոշգյալդի (Բուլանըխի գավառ)

**Խոշգյալդի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի ձախակողմյան Լիզու վտակից հոտվում՝ աջ ափին։ Գյուղով է անցել Աբուլբուհարի լեռնացնքով անցնող Մուշից Արածանի տանող ճանապարհը։

## Պատմություն
1895 թ.-ին գյուղը կողոպտվել է թուրքերի կողմից։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 120 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խոշգյալդին ուներ եկեղեցի։

## Հասարակական կառույցներ
1870 թվականին Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով գյուղում կառուցվել է դպրոց, որտեղ սովորում էին 35 աշակերտ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շեխվալի

**Շեխվալի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Կոփ ավանից 26 կմ հարավ-արևմուտք, Մուշ քաղաքից Մանազկերտ տանող ճանապարհի վրա՝ Արածանի գետի ձախ վտակ Լիզի ափին։

## Պատմություն
Գյուղը նախկինում եղել է ամբողջովին հայաբնակ։ Հայերը հալածանքի և թալանի էին ենթարկվում թուրքերի կողմից։ Դրանից չդիմանալով XIX դարի վերջին բնակչությունը խնդրագրեր է գրել Կարսի հայոց հոգևորականությանը։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին Շեխվալին ուներ 77 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Շեյխվալին ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արա Մինասյան (շախմատիստ)

**Արա Շոթայի Մինասյան** (), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2004)։ Գյումրեցի առաջին գրոսմայստերը։

## Կենսագրություն
1994-ին Կստովոյում (Ռուսաստան) կայացած մրցաշարում բաժանել է 3 - 7-րդ տեղերը։

1996-ին 2-4-րդ հորիզոնականներն է բաժանել Դեչինի (Չեխիա) մրցաշարում։

2003-ին Թեհրանի (Իրան) GM Saipa շրջանային մրցաշարում զբաղեցրել է 2-րդ տեղը՝ զիջելով իրանցի գրոսմայստեր Էսհան Ղաեմ Մաղամիին։

2009-ին, զիջելով Ռինատ Ջումաբաևին և Արթուր Չիբուխչյանին, 3-րդ տեղն է բաժանել Թամազ Գելաշվիլու հետ Գյումրիի «Գյումրի-2009» մրցաշարում։

1996-ին Հայաստանի 2-րդ հավաքականի կազմում մասնակցել է Երևանում կայացած համաշխարհային 32-րդ օլիմպիադային։ Չորրորդ խաղատախտակի վրա Մինասյանն անցկացրել է 8 պարտիա և վաստակել 3 միավոր)։

Գրոսմայստերի նորմաները լրացրել է Կրասնոդարում (1998-ին՝ Ռուսաստանի գավաթի ընտրական մրցաշար) և երկու անգամ Բաթումում (2002-ին՝ Եվրոպայի առաջնություն, 2003-ին՝ շախմատի սևծովյան ասոցիացիայի առաջնություն)։ Կոչումը ստացել է 2004-ին, երբ վարկանիշը հասցրել է անհրաժեշտ մակարդակի։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արա Մինասյանի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում 
* Արա Մինասյանի պարտիաները chessgames.com կայքում 
* Արա Մինասյանի անձնական քարտը 365chess.com կայքում 

Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Դոդան

**Դոդան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Վարդոյի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի աջ կողմի Չարբոհարի ավազանում։

Եղել է զուտ հայաբնակ գյուղ։

## Պատմություն
Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 45 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Դոդանն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վարդոյի շրջանի համայնքներ
Գելիեմսուր

**Գելիեմսուր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում կամ Խուլփի գավառում։

## Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղն հիմնովին ավերվել է, իսկ բնակիչները կոտորվել կամ տեղահանվել են։

## Բնակչություն
1915 թվականին ուներ 30 տուն՝ 198 բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու շերամապահությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գելիմսուրն ուներ **Ս. Կիրակոս** և **Ս. Աթանաս** անուններով հայկական եկեղեցիներ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մխիթար (Շատախի գավառ)

**Մխիթար**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում կամ Սասուն գավառակում։

Համարվում էր Գելիեգուզան գյուղի թաղերից մեկը։

## Պատմություն
Գյուղը թուրքերի կողմից կողոպտվել ու ավերվել է 1894 թվականին։

## Բնակչություն
1914 թվականին ուներ 10-14 տուն հայ բնակիչ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շենիկ

**Շենիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում։

## Անվան ստուգաբանություն
Շենիկը հիմնել են Շեն գյուղից եկածները և այն կոչել են Շենիկ՝ այսինքն փոքր Շեն։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 80 տուն՝ 600-700 հայ բնակիչ։ Ըստ մեկ այլ աղբյուրի ուներ 100-120 տուն՝ մոտ 1000 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Շենիկն ուներ ընդարձակ արոտավայրեր։ Բնակիչները զբաղվում էին հացահատիկի մշակությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմություն
Շենիկցիները ակտիվորեն մասնակցել են ինքնապաշտպանական կռիվներին։ Գյուղը թուրքերի կողմից ավերվել ու ամայացել է թուրքերի կողմից 1894 և 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

### Յոթ գդալի կռիվ
1880-ական թթ.-ից մեկի ամռանը շենիկցիները հյուրասիրում են ամառանոց եկած քրդերին։ Քրդերը արհամարհում են հայերի հյուրասիրությունը, վերցնում են 7 գդալները և փորձում են հեռանալ։ Հյուրասիրությունն անպատվելը ոտքի է հանում ողջ գյուղին և կռիվ է սկսվում հայերի ու քրդերի միջև։ Կռիվը ստանում է **Յոթ գդալի կռիվ** անվանումը։ Շենիկցիները հաղթում են։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Շենիկ գյուղն ուներ վարժարան և եկեղեցի։ Գյուղի մոտ կային Ս. Կարապետ և Ս. Գևորգ ուխտատեղիները։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գեղաշեն (Շատախի գավառ)

**Գեղաշեն**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսարևմտյան մասում՝ Անթանիա վանքի մոտ։

## Պատմություն
1915-1918 թվականներին գյուղն ավերվել է, բնակիչները սրի են քաշվել ու տեղահանվել։

## Բնակչություն
1909 թվականին Գեղաշենն ուներ 392 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն և առևտուրն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գեղաշենն ուներ 3 կիսավեր եկեղեցի և Ս. Ստեփանոս անունով մի եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ծիծառնե

**Ծիծառնե** (Ծիծառն, Ծիծանց), ավան (գյուղ) Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում։

## Անվան ստուգաբանություն
Ըստ Հովնան Մամիկոնյանի հաղորդած ավանդության՝ անունն առաջացել է ոմն Ծիծառնիկի անունից, ով Ներսես Գ կաթողիկոսի օրոք (641-661 թթ) Տարոնի Ս. Կարապետ վանքից գողացած խաչափայտի կտոր է բերել գյուղ, տեղադրել իր կառուցած Ս. Խաչ կամ Ծիծռան վանքում (659 թ.)։

## Բնակչություն
20-րդ դարի սկզբին գյուղն ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ծիծառնեում կար Ս. Խաչ կամ Ծիծռան վանքը, որը կառուցվել էր 659 թվականին։

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 5-րդ հատոր, էջ 125

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տափըկ

**Տափըկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում` համանուն գետի ափին, անտառապատ ձորում։

## Պատմություն
Գյուղում 1904 թվականին թուրքական կառավարությունը կառուցել էր զորանոց (Սասունը վերահսկելու նպատակով ստեղծված 5 զորանոցներից մեկը՝ Շատախ գավառակի համար)։ 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ, Տափըկի բնակիչները դիմել են ինքնապաշտպանության։ Մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին, փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 244 հայ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին հացահատիկի մշակությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով, մասամբ՝ այգեգործությամբ և բանջարաբուծությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Տափըկն ուներ հայկական եկեղեցի։ Գյուղի մոտ է գտնվում է Զուզա (Սասունաբերդ) բերդի ավերակները։

## Տես նաև
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
*Հայկական Սովետական Հանրագիտարան

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քոփ

**Քոփ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 8 կմ հարավ-արևելք՝ Սասար լեռան լանջերին։ Ներկայումս գյուղի անունը Հիլիջա է  ()։

Քոփի շրջակայքում կար ոչ խիտ անտառներ։

## Պատմություն
1894 թվականին գյուղը ենթարկվել է ավերվածության և կոտորածի։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղի բնակչությունը ինքնապաշտպանական մարտեր է վարել թուրքերի դեմ։

## Բնակչություն
1880-ական թվականներն ուներ 30 տուն, իսկ 1907 թվականին 70 տուն՝ 429 հայ բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Քոփն ուներ Ս. Սարգիս կամ Ս. Կարապետ անունով եկեղեցի։ Քոփ գյուղի մոտ է գտնվում Ս. Աղբրիկ եկեղեցին

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արգիկ

**Արգիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակում։ Գտնվում էր Տալվորիկի գավառակում, Տալվորիկից 9 կմ հյուսիս-արևելք՝ Ծովասարի փեշերին, Բաթմանսուի ձախակողմյան վտակներից մեկի հովտում։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 15 տուն՝ 80 հայ բնակչով։

## Հիշատակումներ
Սասունցի Դավիթ էպոսում գյուղը հիշատակվել է Արքիկ անունով։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բոզըկան

**Բոզըկան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունում։ Գտնվել է Բուն Սասուն գավառում, ըստ որոշ տեղաբաշխմամբ Տալվորիկի գավառակում` նրա հյուսիսարևելյան կողմում, Տալվորիկ գյուղից 15 կմ հեռավորության վրա` Բաթման գետի ձախ վտակներից մեկ վերին հոսանքի շրջանում։

Բոզըկանը համարվում էր Գելիեգուզան գյուղախմբի գլխավոր գյուղը։

## Բնակչություն
Մինչև 1914 թ.-ն ուներ 102 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, անասնապահություն ու այգեգործությունն էր։

## Պատմամշակութային արժեքներ
Բոզըկանում է գտնվում Սասունցի Դավթի բերդը։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Հեթինք

**Հեթինք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Ծովասարի գավառակում։

## Բնակչություն
Եղել է զուտ հայաբնակ գյուղ։ 1909 թ.-ին ուներ 80 տուն՝ 429 բնակչով։

## Պատմություն
Բնակչության մեծ մասը թուրքերի կողմից ոչնչացվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, իսկ գյուղն ավերվել է։ 1915-20-ական թվականներին գյուղի բնակիչների փրկվածների մի մասը տեղափոխվել է այժմյան ՀՀ Արագածոտնի մարզի Լեռնարոտ գյուղ։

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվել է անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Հեթինքն ուներ Ս. Մարտանա անունով եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Մուշի շրջանի համայնքներ
Ճախրկանք

**Ճախրկանք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում՝ Ծովասարի հարավային ստորոտին։

## Անվան ստուգաբանություն
Գյուղի անվանումը կապված է Սասունցի Դավիթի լեգենդի հետ։ Ըստ ավանդության Դավիթը Կոզբադինի ձեռքից ազատում է սասունցի կանանց և աղջիկներին և Սասունի մոտակայքում նրանց համար բնակավայր է հիմնում։ Իսկ որպեսզի կանայք պարապ չմնան, Դավիթը մի տասնյակ ճախարակ է պատրաստել տալիս և գործի դնում կանանց։ Հետագայում բնակայրը միացել է Սասունին և դառել է որպես նրա թաղ։ Այն կոչվել է Ճախրական-Ճախրականոց։

Ըստ ավանդույթի գյուղում է գտնվել Սասունցի Դավթի ձեռքով շինած ջրաղացը։

## Հայտնի մարդիկ
Ճախրկանքում է ծնվել «Սասնա Ծռերի» վիպասաց Թովմաս Հարությունի Դավթյանը։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փսանք

**Փսանք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։ Գտնվում էր Մարութակ լեռան արևելյան կողմում։

## Պատմություն
Բնակավայրի մոտ կան քաղաքի ավերակներ։

1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ եղել է ինքնապաշտպանական կռիվների կենտրոն։

## Բնակչություն
1894 թ.-ին ուներ 15 տուն՝ 50 բնակչով, 1913 թ.-ին 10 տուն հայ բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Փսանք ուներ եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դալհոր

**Դալհոր**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։

XX դարասկզբին ուներ 32 տուն՝ 360 հայ բնակչով։

Դալհորն ուներ երկու հայկական եկեղեցիներ, որից մեկն ավերակ էր, իսկ **Ս. Տղամանուկ** եկեղեցին կանգուն էր։  Այս եկեղեցի ուխտի էին գնում չբեր, ամուլ կանայք հղիանալու նպատակով։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քաղքիկ (Սասունի գավառ)

**Քաղքիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի բուն Սասուն գավառակում։ Գտնվում էր Խարզանի լեռների արևելյան կողմում՝ Սասնոջուր գետի աջ ափին։

Ժամանակին մտել Բոզկան գյուղախմբի հետ։ Բոզկան գյուղը գտնվում էր Քաղքիկից 5 կմ հյուսիս։

## Անվան ստուգաբանություն
Քաղքիկին անվանել են նաև Սասուն՝ այն կապելով Սասնա ծռեր էպոսի վիպական Սասուն քաղաքի հետ։

## Բնակչություն
1894 թ.-ին ուներ 12 տուն հայ և 2 տուն քուրդ բնակիչ, 1913 թ.-ին՝ 10 տուն քուրդ և 2 տուն հայ բնակիչ։

## Նշանավոր կառույցներ
Քաղքիկում էր գտնվում **Դավթի բերդը** և **Դավթի ջրաղացը**։ Դավթի ջրաղացը հին և նվիրական շենք էր։ Նրանում ցորեն աղացողները աղալու վարձ չէին տալիս։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Սասունի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Խնձորիկ (Սասունի գավառ)

**Խնձորիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։ Գտնվում էր Բիթլիս քաղաքից 40 կմ արևմուտք։

Գյուղը համարվել է Մջգեղ գյուղի հարավային թաղը։

## Բնակչություն
XX դարի սկզբին Խնձորիկն ուներ 24 տուն՝ 240 հայ բնակչով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Խնձորիկն ուներ **Ս. Աստվածածին** անունով եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Հոսներ

**Հոսներ**, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Խիանք գավառակում։ Ըստ այլոց բաժանմամբ գյուղը պատկանում էր Փսանք կամ Տալվորիկ գավառակին։

1870-ականներին ուներ 8 տուն հայ, իսկ 1913 թ.-ին՝ 4 տուն հայ բնակիչ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մկթենք

**Մկթենք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 44 կմ հարավ՝ Սասնո ջուր գետի միջին հոսանքի աջակողմյան վտակի ափին։

## Բնակչություն
1914 թ.-ին ուներ 25 տուն՝ 277 հայ բնակչով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Մկթենքն ուներ Ս. Աստվածածին անունով հայկական եկեղեցի։

## Նշանավոր անձինք
Մկթենք գյուղում է ծնվել նշանավոր հայդուկ Գևորգ Չաուշը։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խարզան

**Խարզան**, գյուղ (քաղաք, ավան) Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթում` Սասունում։ Գտնվում էր Սասունի հարավ-արևմուտքում։ Մտնում էր Սղերդի կամ Մուշի գավառակի կազմում։

Խարզանի տեղում էր գտնվում Աղձնիքի Արզն հնագույն քաղաքը, որով էլ ստուգաբանվում է բնակավայրի անվանումը։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Իրիցանք (Սասունի գավառ)

**Իրիցանք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 8 կմ հյուսիս՝ Սևսար լեռան հարավարևմտյան փեշերին։

## Բնակչություն
XX դարասկզբին ուներ 25 տուն՝ 134 բնակչով։

## Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունն ու հողագործությունն էր։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Իրիցվանքն ուներ մի հին ու մեծ վանք, որոը կրում էր Իրիցանքի վանք անվանումը։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Ձորաղբի

**Ձորաղբի**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում, Տալվորիկից 19 կմ արևելք։

XX դարասկզբին ուներ 16 տուն հայ բնակիչ։

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անսնապահությունն ու երկրագործությունն էր։

Ձորաղբին թուրքերի ձեռքով ավերվել և ամայացել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Սասունի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Տնգետ

**Տնգետ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ կամ Մոտկանի գավառակում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 35 կմ հարավ՝ Տինգերտ գետի աջ ափին։ Մարաթուկ լեռան հյուսիսային ստորոտին։ XIX դ․ վերջին – XX դ․ սկզբին ուներ ավելի քան 200 հայ բնակիչ (30 տուն)։ Տնգետը ավերվել և ամայացել է 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածներն ապաստանել են Արևելյան Հայաստանում (հիմնականում՝ Թալինի շրջանի Կաքավաձոր և Աշնակ գյուղերում)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռշնիկ

**Ռշնիկ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 32 կմ հարավ՝ Սասնո ջուր գետի ձախ վտակներից մեկի ափին։

## Բնակչություն
1890 թ.-ին ուներ 15 տուն բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Ռշնիկն ուներ Ս. Սահակ անունով եկեղեցի։ 1612 թ.-ին Ներսես Պարոնը ձեռագիր ավետարան է նվիրել եկեղեցուն։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կող (Հազզո-Խաբլջոզի գավառ)

**Կող**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Հազզո-Խաբլջոզի գավառակում։ Մտնում էր Հազզո-Խաբլջոզ գավառակի կազմում։

## Պատմություն
Գյուղի հայ բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Բնակչություն
1909 թ.-ին ուներ 20 տուն բնակիչ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Ալփիրան

**Ալփիրան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Գնեջ գավառի սահմանագլխում։

Եղել է հայաբնակ գյուղ մինչև 1914 թ.-ը։

Ալիփիրանն ուներ 1276 թ.-ին կառուցված հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Բինգյոլի շրջանի համայնքներ
Բայրաման

**Բայրաման**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր գավառակի արևմտյան մասում՝ Մուշ-Էրզրում ճանապարհից դեպի ձախ։

XX դարասկզբին գյուղն ուներ 30 տուն բնակիչ։

Բայրամանը թուրքերի կողմից ավերվել և կողոպտվել է 1895 թվականին։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արշեն

**Արշեն**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։

Գյուղը հին ժամանակներից գոյություն է ունեցել։ 1886 թվականին գյուղում գործում էր հայկական նախակրթական վարժարան՝ 1 ուսուցիչով և 39 աշակերտով։

XX դարի սկզբին ուներ շուրջ 230 տուն բնակիչ, 30-ը՝ հայեր։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ։ Հայերն ունեին եկեղեցի։ Գյուղի հյուսիսային կողմում կային ավերակ վանքի մնացորդներ։ 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ, հայերը տեղահանվել են և կոտորվել։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ղամարա

**Ղամարա**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառի Գենջի գավառակում։

1909 թվականին ուներ 7 տուն հայ և 30 տուն քուրդ բնակիչ։

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։ Ղամարայի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ճապկնուտ

**Ճապկնուտ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։

Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 1445 թվականին՝ Գրիգոր Մակվեցու կոնդակում՝ Եղրդուտի Ս. Հովհաննես վանքին պատկան հողերի թվարկության մեջ։

1909 թվականին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։

## Տես նաև
* Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դարպասան

**Դարպասան**, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։

XIX դարի վերջին ուներ 8 տուն հայ բնակիչ։

Բնակչության մեծամասնությունը զոհվեցին 1895 թ.-ին կոտորածների ժամանակ։ Ողջ մնացածները բռնի մահմեդականցվեցին։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Թյուդորներ (հեռուստասերիալ)

**Թյուդորներ** (), պատմական ժանրի գեղարվեստական հեռուստասերիալ, որը պատմում է տասնվեցերոդ դարում Անգլիայում ապրող Թյուդոների դինաստիայի մասին։ Հեռուստասերիալի հեռարձակումը սկսվել է 2007 թվականի ապրիլի 1-ից և ունեցել է 4 եթերաշրջան։ Ընդհանուր ցուցադրվել է 38 սերիա։

## Դերերում

## Սերիաներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Պատմական հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Ռացիոնալ թիվ

աջից|մինի|120px|'''Ռացիոնալ թվերի''' բազմության նշանը
**Ռացիոնալ թիվը** ( - հարաբերություն, բաժանում, կոտորակ) ներկայացվում է սովորական կոտորակի տեսքով՝ \frac{m}{n}, որտեղ համարիչը m-ը ամբողջ թիվ է, իսկ հայտարարը՝ n-ը՝ բնական թիվ, օրինակ՝ \frac{1}{4}: 
Կոտորակի հասկացությունը առաջացել է մի քանի հազարամյակ առաջ, երբ անհրաժեշտություն է առաջացել որոշ իրերի չափման համար (երկարություն, զանգված, մակերես և այլն), մարդիկ հասկացան, որ միայն ամբողջ թվերը բավարար չեն և անհրաժեշտ է **մասի** հասկացության ներմուծում՝ կեսի, երրորդի և այլն։ 
Կոտորակներով և նրանց հետ գործողություններով օգտվել են հին հույները և եգիպտացիները։
**Ռացիոնալ թվերի** բազմությունը նշանակվում է \mathbb{Q} ( - **քանորդ** բառից) և կարող է գրվել այսպիսի տեսքով՝
: \mathbb{Q} = \left\{ \frac{m}{n} \mid m \in \mathbb{Z}, n \in \mathbb{N} \right\}:

## Գրականություն
*Ռացիոնալ թվերի սահմանումը

Կատեգորիա:Թվեր
Կատեգորիա:Կոտորակներ
Կատեգորիա:Տարրական մաթեմատիկա