Պոգոնյա (զինանշան)

100px|մինի|Էրազմ Կեմնինի ձեռագրային պատկերը (1575)
**Պոգոնյա** (), Լիտվական մեծ իշխանության զինանշանը 14-րդ դարի մերջից։ Լիտվայի, Բելառուսական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության և Բելառուսիայի պետական զինանշանն է։ Օգտագործվում է Բելառուսիայի, Լիտվայի, Լեհաստանի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի տարբեր հերալդիկ նշաններում։

Բնութագրում. Ալ դաշտում արծաթե ձիավոր արծաթե ձիու վրա, ձիավորի աջ ձեռքին վեր բարձրացրած թուր է, ձախ ձեռքին՝ երկրնագույն վահան վեցակողմ խաչով։ Որոշ պատկերներում թամբի տակ կախված է եռածայր վերմակ։

## Ծագում
Զինված ձիավորի պատկերը հայտնի խորհրդանիշ է համարվում և հանդիպում է զինանշանի ստեղծումից առաջ։ Այսպիսով, զինված ձիավորի պատկերով կնիքներ էին օգտագործում սլավոնական իշխանները, Ալեքսանդր Նևսկին, Դմիտրի Դոնսկին և այլք։

image:Bogislaw-I-Duke-of-Pomerania.png|Բոգուսլավ Առաջինի կնիքը
image:Nicholas_I_Lord_of_Mecklenburg.png|նիկոլայ Առաջինի կնիքը
image:Seal Kazimierz opolski 1226.svg|Կազիմի Առաջինի կնիքը
image:Seal of Alexander Nevsky 1236 Avers2.svg|Ալեքսանդր Նևսկիի կնիքը
image:Печать Наримунта (Глеба) Полоцкого, 1330.svg|1330
image:Печать Псковского князя Александра 1331.svg|1331
image:Lob Печать Лугвена Ольгердовича.svg|Լուգվենայի կնիքը
image:Lob Погоня Сигизмунда Кейстутовича.svg|Ցիգուզմունդ Կեյստուտովիչի կնիքը


## Լիտվական թագավորության զինանշանը
մինի
Զինանշանը հայտնվել է Յագայլո և Վիտովտա իշխանների դիմանկարներով զինված ձիավորների հերալդիզացման գործընթացի արդյունքում։ 1366 թվականին են վերաբերում Օլգերդի կնիքով փասթաթուղթը, որում պատկերաված է ձիավոր թրով։ 14-րդ դարի վերջից ձիավորը պատկերված է հերալդական վահանի ֆոնում Յագայլիի և Վիտովտայի կնիքներում։

Սկզբնականորեն զինանշանի պատկերները նշանակում էին մեծ իշխանի միապետություն և ունեին բաղադրիչների տարբերություն. ձիավորի մոտ կարող էր բացակայել վահանը և կարող էր լինել վահանը, իսկ դրա վրա պատկերված լիներ վեցածայր խաչ։

Ըստ պատմաբան Ալեքսեյ Շալանդի՝ Պոգոնյա անվանումը կնքվել է այս զինանշանին 15-րդ դարի վերջում՝ զինված ձիավորի պատկերի վերաիմաստավորման արդյունքում։

16-րդ դարի առաջին կեսի բելառուսալիտվական տարեգրքերը հնացնում են Պոգոնյաները՝ վերագրելով այն Նարիմունտու Ռոմանովիչին։

Պոգոնյան հիշատակվում է նաև 1562 թվականին, երբ իշխան Սիգիզմունդ Ավգուստը հրամայում է հատել մետաղադրամներ Պոգոնյայի զինանշանով։

## Պոգոնյան` որպես մարզային զինանշան
Պոգոնյան եղել է Բելառուսիայի բոլոր նահանգների զինանշանների հիմնական բաղադրիչը։

File:POL województwo nowogródzkie II RP COA.svg|Նովոգրոդեկի նահանգ
File:POL województwo wileńskie II RP COA.svg|Վիլնոյի նահանգ
File:POL województwo poleskie II RP COA.svg|Լեհական նահանգ
File:POL województwo białostockie II RP COA.svg|Պոդլասկիե նահանգ
File:POL Mińskie COA.svg|Մինսկի նահանգ
File:Coat of Arms of Połacak Voivodeship.svg|Պոլոցկի նահանգ
File:Coat of Arms of Viciebsk Voivodeship.svg|Վիտեբսկի նահանգ
File:Banner of Mstsislaw Voivodeship (1609-1618)-1.svg|Մստիսլավի նահանգի դրոշը


Բելառուսի և Ռուսական կայսրության միացումից հետո Վիտեբսկի և Վինոյի կառավարիչները ժառանգել են զինանշանները իրենց նախկին նահանգներից։


File:Coat of arms of Vilna Governorate 1878.svg|Վիլնա նահանգի զինանշան
File:Coat of arms of Vitebsk Governorate 1856.svg|Վիտեբսկի նահանգի զինանշան


Պագոնիան Վիտեբսկի տարածաշրջանի պաշտոնական խորհրդանիշն է և Գոմել տարածաշրջանի պաշտոնական խորհրդանիշի մի մասը


File:Coat of Arms of Vitsebsk Voblasts.svg| Վիտեբսկի նահանգի զինանշան
File:Coat of arms of Homyel Voblast.svg|Հոմելի զինանշան


### Քաղաքային զինանշաներում հայտնվելը
Ռուսական կայսրության տարածքում լինելու ժամանակ Բելառուսի որոշ քաղաքներ, ինչպիսիք են Վիտեբսկը, Գարադոկը, Պոլոցկը և այլն, ընդունեցին Պոգոնյան որպես իրենց զինանշանների մի հատված։ Դրանցից որոշները շարունակում են օգտագործվել ցայժմ։


File:Coat of Arms of Lepiel, Belarus.svg|Լեպիել
File:Coat of Arms of Vierchniadzvinsk, Belarus.svg|Վերխնոդվինսկ
File:Coat of Arms of Vilejka, Belarus, 1845.png|Վիլեյկա
File:Coat of Arms of Lida, Belarus, 1845.png|Լիդա
File:Coat of Arms of Nevel (Pskov oblast).png|Նեվել քաղաք
File:Velizh gerb.jpg|Վելիժ (այժմ Ռուսաստանի հատված է)
File:POL Brańsk COA.svg|Բրանսկ (այժմ Լեհաստանի մաս է)
File:Puławy herb.svg|Պուլավի
File:Herb Siedlce.svg|Սիդլց
File:POL Drohiczyn COA.svg|Դրոհիժին


Ռեչիցա, Մոգիլև և որոշ այլ քաղաքներ պատմականորեն ունեցել են Պոգոնյան իրենց բանակների զինանշաններում։


File:Coat of Arms of Rečyca, Belarus.svg|Ռեչիցա
File:Coat of Arms of Mahiloŭ, Belarus.svg|Մահիլու
File:BIA Lipniszki COA.png|Լիպնիշկի
File:Coat of arms of Iziaslav.png|Իզիասլավ


## Պոգոնյան` որպես քաղաքական խորհրդանիշ
Պոգոնյան օգտագործվել է մի շարք քաղաքական շարժումների կողմից։

File:Coat_of_arms_of_the_January_Uprising.svg|Լեհական կայսրության զինանշանը


## Գրականության մեջ
Համանուն հայրենասիրական բանաստեղծություն գրել է բելառուս դասական գրող Մաքսիմ Բոգդանովիչը 1915 թվականին։ Բանաստեղծության մեջ երկու անգամ կրկնվում է. «Հին լիտվական Պոգոնյան չջարդել, չկանգնեցել, չզսպել։» Բանաստեղծության հիման վրա նաև գրվել է երգ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելառուսի մշակույթ