Աբզու

**Աբզու** (**') կամ **Ապսու** (**',  բառացի` *աբ* = «ջուր» *զու* = «անդունդ»), նաև **Էնգար** կամ **Էնգուրու** (*[[սեպագիր]]` 𒇉,*), հունարենում` **Ապասոն** (**'), ստորգետնյա քաղցրահամ ջրերը հին մերձավորարևելյան տիեզերագիտության մեջ, այդ թվում՝ [[Շումերական գրականություն|շումերական]] և աքքադական դիցաբանության մեջ, որոնց վերագրվում են կրոնական պարարտացնող հատկություններ։ Համարվում էր, որ բոլոր լճերը, աղբյուրները, գետերը, շատրվանները, անձրևը և նույնիսկ [[Մեծ ջրհեղեղ|Ջրհեղեղը]], ինչպես նկարագրված է «[[Ատրահասիս]]» աքքադական էպոսում, ծագել են Աբզուից։ 

Միջագետքի [[Կոսմոգոնիա|տիեզերագիտության]] մեջ Աբզու անվանում են քաղցրահամ ջրի նախնադարյան օվկիանոսը երկրի տակ և վերևում։ Իրականում, Երկիրն ինքնին համարվում էր [[Նինհուրսագ]] [[մայր աստվածուհի]], որը ծնվել էր արական ''Աբզուի'' և իգական ''[[Տիամատ|Տիամատի]]''` աղի ջրի օվկիանոսի միախառնումից։ Այսպիսով, աստվածային Մայր Երկիրը՝ իր մակերեսին շնչելու համար պիտանի օդի տարածությունով, շրջապատված էր Աբզուով, իսկ նրա ընդերքում [[Հանդերձյալ աշխարհ|հանդերձյալ աշխարհն]] էր (''[[Իրկալլա]]'')։

== Շումերական մշակույթում ==
[[Էրիդու]] քաղաքում [[Էա (աստված)|Էնկիի]] տաճարը հայտնի էր որպես [[Է (տաճար)|E <sub>2</sub> -abzû]] («խորը ջրերի տուն») և գտնվում էր ճահճի՝ աբզուի եզրին: [[Բաբելոն|Բաբելոնական]] և [[Ասորեստան|ասորական]] տաճարների բակերում գտնվող [[Սուրբ ջուր|սուրբ ջրի]] որոշ ավազաններ նույնպես կոչվում են աբզու (''apsû''): Կրոնական լվացման մեջ բնորոշ այս ավազանները նման էին [[Հուդայականություն|հուդայականության]] միկվեին (''), [[Իսլամ|իսլամական]] [[Մզկիթ|մզկիթների]] լվացարաններին կամ [[Քրիստոնեություն|քրիստոնեական]] [[Եկեղեցի (շինություն)|եկեղեցիների]] [[Մկրտություն|մկրտության]] ավազանին։

== Շումերական տիեզերագիտության մեջ ==
[[Շումեր|Շումերական]] աստված [[Էա (աստված)|Էնկին]] ([[Աքքադերեն|աքքադական՝]] Էա) համարվում էր սուր աչքեր ունեցող և երևան է եկել աբզուից դեռևս [[Աշխարհի արարչագործությունն Աստվածաշնչում|մարդու արարումից]] առաջ։ Նրա կինը՝ Դամգալնունան, մայրը՝ [[Նամմու|Նամմուն]], նրա խորհրդական Իսիմուդը և մի շարք ենթակա արարածներ, ինչպիսին է դռնապան [[Լահմու|Լահմուն]], նույնպես ապրել են աբզուում:

== Որպես աստվածություն ==
[[Պատկեր:Babylon's_world_view.jpg|մինի|300x300փքս|Շումերական «Ծննդոց»-ը նկարագրում է, թե ինչպես է տիեզերական քաղցրահամ օվկիանոսը բոլոր կողմերից շրջապատում մեր մոլորակը (որը ստեղծվել է դրա կենտրոնում): Կանաչով նշված են աղի ծովային օձի` [[Տիամատ|Տիամատի]] տարածքները, ուստի ուրվագիծը ցույց է տալիս նույնը, ինչ Բաբելոնի աշխարհի քարտեզը, այժմ կողքից: Երկրի մակերեսը շրջապատված է շնչելու համար պիտանի օդային շերտով, իսկ Աբզուն որպես տանիք է, ինչպես [[Atra-Hasis|Աթրահասիսի]] ( «Նոյի» ) փրկանավակի վրա: Այլ մանրամասներ, ինչպիսիք են «Նոյի» Դիլմուն կղզին, վերցված են [[Գիլգամեշ (էպոս)|Գիլգամեշի]] էպոսից: Կարևոր տեխնիկական մանրամասներից է երկնքում կառուցված [[Ջրատար|դարպասների ջրարգելակները]]: Դրանց միջոցով [[Էնլիլ|Էնլիլի]] շուրջը գտնվող աստվածները, որոնք շատ լավ գիտեին, թե ինչպես կառուցել ոռոգման համակարգեր, իրենց [[Եդեմ|Եդեմն]] ապահովել են անձրևով, բայց նաև սանձազերծել են [[Մեծ ջրհեղեղ|մեծ ջրհեղեղը]]: Հավանական է, որ Աբզուն, Տիամատը և ջրհեղեղը ներկայացնում են Լևիաթանի՝ մարդկանց կլանող տիեզերական ծովային հրեշ աղբյուրը:]]
Աբզուն (''ապսու'') որպես [[աստվածություն]] պատկերված է միայն բաբելոնական «[[Էնումա էլիշ]]» (**') արարչագործության էպոսում, որը վերցված է Աշուրբանիպալի գրադարանից (մ.թ.ա. մոտ 630), բայց որը մոտ 500 տարով մեծ է։ Այս պատմության մեջ Աբզուն քաղցրահամ ջրից ստեղծված նախնադարյան էակ էր և մեկ այլ նախնադարյան աստվածության՝ Տիամատի՝ աղի ջրից արարածի սիրահար։  «Էնումա էլիշ» էպոսը սկսվում է այսպես.
«Երբ վերևում երկնք (*է-նու-մա է-լիշ*) դեռ գոյություն չուներ»,

: ո՛չ էլ ներքևում երկիրը,
: կար Աբզուն՝ քաղցրահամ օվկիանոսը, առաջինը, արարիչը,
: և Տիամատը՝ աղի ջրերի ծովը, նա, ով ծնեց նրանց բոլորին։
: նրանք դեռ խառնում էին իրենց ջրերը,
: և դեռևս արոտավայրեր չէին ձևավորվել,
: ո՛չ էլ նույնիսկ եղեգնուտ ճահիճ»:

Բազմացման ակտը հանգեցրեց երիտասարդ աստվածների՝ Էնկիի, Էնլիլի և Անուի ծնունդին։ Հիմնվելով *[[Ճակատագրերի տախտակ|«Ճակատագրերի տախտակի»]]* վրա՝ նրանք հիմնադրեցին մի կազմակերպություն՝ Միջագետքը գյուղատնտեսության միջոցով բերրի դարձնելու համար, բայց վեճի մեջ մտան և, հետևաբար, առաջին մարդկանց ստեղծեցին որպես աշխատանքային ստրուկներ՝ հակամարտությունը խաղաղ ճանապարհով լուծելու համար։ 

Մարդիկ *զանգվածաբար* բազմացան և իրենց աղմուկով անհանգստացրին Էնլիլի և Անուի շուրջը գտնվող աստվածներին, այնպես որ նրանք ցանկացան օգտագործել տիեզերական քաղցրահամ օվկիանոսը՝ մեծ ջրհեղեղ առաջացնելու և մարդկանց ոչնչացնելու համար (հմմտ. Աթրահասիս էպոսը)։ Երկրի ավերածությունից զայրացած՝ Տիամատը ծնեց հրեշներ, որոնց մարմինները լցրեց «արյան փոխարեն թույնով» և պատերազմ սկսեց իր դավաճան երեխաների դեմ։ Միայն Բաբելոնի հիմնադիր Մարդուկը կարողացավ սպանել Տիամատին և նրա դիակը մասնատելով ձևավորեց երկնքի և երկրի վերջնական պատկերը։

## Հանրաճանաչ մշակույթում
2016 թվականին ստեղծվել է *[[Abzû]]* արկածային խաղ, որը ոգեշնչված է Abzû-ի շումերական դիցաբանությամբ:

Աբիզոու – Կին դևի անուն

## Տես նաև
* Տիեզերական օվկիանոս – Դիցաբանական մոտիվ
* Երկնակամար – նախնադարյան ջրերը բաժանող ամուր գմբեթ
* Նուն – նախնադարյան ջրային անդունդի հին եգիպտական ​​մարմնացում
* Վարունա – ջրի հետ կապված հինդուիստական ​​աստվածություն
* Ապսարա – ամպերի և ջրերի կանացի ոգու տեսակ հինդուիստական ​​և բուդդայական մշակույթում
* Վուջի – Նախնադարյանը չինական փիլիսոփայության մեջ

## Ծանոթագրություններ



## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Առասպելական կերպարներ
Կատեգորիա:Աքքադյան դիցաբանություն
Կատեգորիա:Ծովային աստվածներ
Կատեգորիա:Կոսմոգոնիա
Կատեգորիա:Շումերական մշակույթ
Կատեգորիա:Միջագետքի աստվածություն