Վալտեր Ձենգա

**Վալտեր Ձենգա** (, ), իտալացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ Համաշխարհային ֆուտբոլի պատմության մեծագույն դարպասապահներից մեկը։ ՊՍՀՖՖ-ի հարցման համաձայն՝ նա 20-րդ դարի լավագույն դարպասապահների շարքում զբաղեցնում է 20-րդ տեղը։

Նա երեք անգամ (1989-1991) անվանվել է ՊՍՀՖՖ-ի տարվա լավագույն դարպասապահ։ 1990 թվականին ՈՒԵՖԱ-ի կողմից նա ճանաչվել է Եվրոպայի լավագույն դարպասապահ և ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության լավագույն դարպասապահ, որտեղ նա սահմանել է ռեկորդ՝ բաց չթողնելով գոլեր։

Ձենգան աճուրդի է հանել ՊՍՀՖՖ գավաթը (ադամանդներով զարդարված 160 միլիարդ լիրա արժողությամբ հուշանվեր-գնդակ) և ստացված գումարը նվիրաբերել է բարեգործական կազմակերպությանը։

Իտալական Հանրապետության «Արժանիքի շքանշանի» ասպետ։

## Կենսագրություն
Վալտեր Ձենգան ծնվել է 1960 թվականի ապրիլի 28-ին Միլանում, հոր՝ Ալֆոնսոյի և մոր՝ Մարիայի ընտանիքում։

Ձենգան սկսել է ֆուտբոլ խաղալ Մակալեզեի երիտասարդական թիմում, և 10 տարեկանում տեղափոխվել է Միլանի «Ինտեր», նրան վարձել է երիտասարդական թիմի մարզիչ Գալբիատին։ Նա հաճախ էր խաղում այնտեղ՝ զարգացնելով իր տոկունությունն ու դիմացկունությունը, իսկ երբեմն խաղում էր որպես դարպասապահ «Ինտերի» խաղերի ժամանակ՝ դիտելով իր կուռքի՝ Իվանո Բորդոնայի խաղը։ Սակայն Ձենգան իր դեբյուտը նշել է ոչ թե «Ինտերի», այլ 1978 թվականին Սերիա C1-ի «Սալերնիտանա» ակումբի կազմում, որին նա միացել է վարձավճարով։ Նա այնտեղ խաղացել է ընդամենը երեք խաղ, որոնցից մեկը պարտվել է «Կամպոբասոյին» Ձենգայի սխալի պատճառով։ Այնուհետև Ձենգան խաղացել է Սերիա C2-ի «Սավոնա» և Սերիա C1-ի «Սամբենեդետեզե» ակումբների կազմում, որոնց նա օգնել է բարձրանալ Սերիա B։

1982 թվականին Ձենգան վերադարձել է «Ինտեր»՝ շնորհիվ տնօրեն Մացցոլայի և ակումբի նախագահ Ֆրաիցոլիի։ Ձենգան նշել է իր նորամուտը թիմում՝ խաղալով Իտալիայի գավաթի խաղարկության հինգ խաղ, իսկ 1983 թվականի սեպտեմբերի 11-ին նա առաջին անգամ խաղացել է Սերիա A-ում՝ «Սամպդորիայի» դեմ։ Դրանից հետո Ձենգան դարձել է ակումբի մշտական ​​դարպասապահը և խաղացել «Ինտերի» կազմում 12 տարի՝ 1990 և 1994 թվականներին նվաճելով Իտալիայի սուպերգավաթը և ՈՒԵՖԱ-ի գավաթը, ինչպես նաև 1989 թվականին Իտալիայի առաջնությունը։ 1994 թվականին Ձենգան հեռացել է «Ինտերից»՝ դարպասապահի տեղը զիջելով երիտասարդ Ջանլուկա Պալյուկային։

«Ինտերում» խաղալիս Ձենգան խաղացել է Իտալիայի ազգային հավաքականում, որտեղ իր նորամուտը նշել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 8-ին՝ Հունաստանի դեմ ընկերական խաղում։ Դրանից առաջ նա խաղացել է երիտասարդական հավաքականում, այդ թվում՝ թիմի հետ մասնակցել է 1984 թվականի Լոս Անջելեսում կայացած Օլիմպիական խաղերին, որտեղ մեկ խաղ է անցկացրել Կոստա Ռիկայի դեմ։ Հետաքրքիր է, որ Ձենգան իր առաջին Աշխարհի առաջնությանը մասնակցել է 1986 թվականին՝ որպես երրորդ դարպասապահ, առանց նույնիսկ մեկ խաղ անցկացնելու ազգային հավաքականի կազմում։ Սակայն հաջորդ մրցաշարերում՝ 1988 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում և 1990 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել տանը, Վալտերը ազգային հավաքականի մեկնարկային խաղացող էր։ Աշխարհի առաջնությունում Ձենգան սահմանել է «չոր» սերիայի ռեկորդ՝ 518 րոպե և 5 խաղ։ Ձենգայի շարքը տևել է 981 րոպե՝ 1989 թվականի հոկտեմբերի 14-ից մինչև 1990 թվականի հուլիսի 3-ը։ Նրա վերջին խաղը ազգային հավաքականի կազմում եղել է 1992 թվականի հունիսի 4-ին՝ Իռլանդիայի դեմ խաղում, որտեղ նա դարպասը պահել է անառիկ։ Ընդհանուր առմամբ, Ձենգան «Սկուադրա Աձուրրայի» կազմում անցկացրել է 58 խաղ։

«Ինտերից» հեռանալուց հետո Ձենգան տեղափոխվել է «Սամպդորիա», այնուհետև խաղացել է «Պադովայի» կազմում և ավարտել է իր կարիերան ամերիկյան MLS ակումբում՝ «Նյու Ինգլենդ Ռևոլյուշնում», որի ընթացքում Ձենգան հասցրել է նկարահանվել հեռուստասերիալում իր ընկերուհու հետ, ինչպես նաև աշխատել ակումբում որպես խաղացող-մարզիչ։

ԱՄՆ-ում խաղալուց հետո Ձենգան վերադարձել է Եվրոպա՝ աշխատելով կիսասիրողական «Բրերա» ակումբում, ապա մեկնել է Ռումինիա, որտեղ մարզել է նախ «Պրոգրեսուլին», որը Ռումինիայի բարձրագույն դիվիզիոնի ստորին դիվիզիոնից հասցրել է առաջնության ութերորդ հորիզոնական և Ռումինիայի գավաթի եզրափակիչ, ապա՝ «Ստյաուան», որի հետ նվաճել է չեմպիոնի տիտղոսը։ Իտալացին Ռումինիայում ճանաչում է ձեռք բերել նաև մեկ այլ ձևով՝ սիրավեպ սկսելով 22-ամյա թենիսիստուհի Ռալուկա Սանդուի՝ Ռումինիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ Միրչա Սանդուի դստեր հետ՝ անմիջապես մոռանալով իր նախկին ընկերուհուն՝ մոդել Օարա Բորսելիին։

2005 թվականին Ձենգան տեղափոխվել է սերբական «Ցրվենա Զվեզդա» ակումբ, որի հետ նա նվաճել է ազգային առաջնությունը և Սերբիայի գավաթը։ 2006 թվականի հուլիսին Ձենգան ստանձնել է «Գազիանտեպսպորի» ղեկավարությունը, որտեղ նա անցկացրել է ընդամենը 17 խաղ՝ պարտվելով յոթում և խաղալով հինգ ոչ-ոքի։ Սակայն Ձենգայի հեռանալու պատճառը վատ արդյունքները չէին, այլ ԱՄԷ «Ալ Այն» ակումբի շահավետ առաջարկը, որին Ձենգան միացել է 2007 թվականի հունվարին։ Սակայն հինգ ամիս անց իտալացին հեռացվել է թիմի վատ արդյունքների պատճառով, որոնց գագաթնակետը Նախագահի գավաթի եզրափակիչ հասնելն էր։

2007 թվականի սեպտեմբերին Ձենգան վերադարձել է Ռումինիա։ Այնտեղ նա գլխավորել է մայրաքաղաքի «Դինամոն», սակայն նոյեմբերին հեռացվել է մարզչի պաշտոնից երկրպագուների քննադատության պատճառով՝ թիմի չափազանց պաշտպանողական մարտավարության և իրենց գլխավոր մրցակցի՝ «Ստյաուայի» նկատմամբ 0-1 հաշվով պարտության համար։ Դրանից հետո Ձենգան վերադարձել է հայրենիք և որպես մեկնաբան աշխատել *[[RAI]]* հեռուստաալիքում։ 2008 թվականի ապրիլի 1-ին Ձենգան նշանակվել է «Կատանիայի» մարզիչ, որը ապրիլի 6-ին՝ Վալտերի գլխավորությամբ իր առաջին խաղում, 3-0 հաշվով հաղթել է «Նապոլիին»։ Մրցաշրջանի ավարտին Ձենգան կատարել է իր խնդիրը՝ պահպանելով Սերիա A-ի կարգավիճակը, և նրա պայմանագիրը երկարաձգվել է, սակայն 2008/09 մրցաշրջանի վերջին խաղից առաջ Ձենգան հայտարարել է, որ լքում է «Կատանիայի» մարզչի պաշտոնը։ 2009 թվականի հունիսին Ձենգան ստանձնել է «Պալերմոյի» ղեկավարությունը, որտեղ մնացել է մեկ տարուց էլ պակաս։ Նրա ղեկավարությամբ Պալերմոն խաղացել է 14 խաղ։ Ձենգան հեռացվել է «Պալերմոյից» 2009 թվականի նոյեմբերի 23-ին՝ իր նախկին թիմի՝ «Կատանիայի» հետ 1-1 ոչ-ոքի խաղալուց և մրցաշրջանի վատ մեկնարկից հետո, երբ թիմը 13 խաղում հավաքել է ընդամենը 17 միավոր։

2009 թվականի դեկտեմբերի վերջին Ձենգան դիտարկվում էր որպես ռումինական «Ունիրեա» ակումբի հավանական մարզիչ։ Սակայն, 2010 թվականի մայիսի 11-ին Վալտերը դարձել է Ալ-Ռիադի «Ալ Նասր» ակումբի մարզիչը։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 24-ին Վալտերը ազատվել է իր պաշտոնից։

2011 թվականի հունվարի 6-ին Ձենգան դարձել է «Ալ Նասրի» մարզիչը, բայց Դուբայից։

2015 թվականի հունիսի 11-ին Ձենգան նշանակվել է «Սամպդորիայի» գլխավոր մարզիչ։ Պայմանագիրը կնքվել է մեկ տարով։ 2015 թվականի նոյեմբերի 10-ին Ձենգան ազատվել է աշխատանքից։

2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ին նա նշանակվել է «Կրոտոնեի» գլխավոր մարզիչ։ Պայմանագիրը կնքվել է մինչև 2018 թվականի հունիսի 30-ը։

2018 թվականի մայիսի 23-ին նա հայտարարել է «Կրոտոնեից» հեռանալու մասին իր Ինստագրամի էջի միջոցով։

2018 թվականի հոկտեմբերի 12-ին նա նշանակվել է Սերիա B-ի «Վենեցիա» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ 2019 թվականի մարտի 5-ին՝ 2018/19 թվականների Սերիա B-ի 27-րդ տուրում «Վենեցիայի» «Վերոնայից» կրած արտագնա պարտությունից (0:1) երկու օր անց, նա հեռացվել է աշխատանքից։

2020 թվականի մարտի 3-ին նա նշանակվել է «Կալյարիի» գլխավոր մարզիչ։ Պայմանագիրը կնքվել է մինչև 2021 թվականի հունիսի 30-ը։ 2020 թվականի օգոստոսի 2-ին «Կալյարին» հայտարարել է Ձենգայի հետ պայմանագրի խզման մասին։

## Ձեռքբերումներ
### Որպես խաղացող
«**Ինտերնացիոնալե**»
* Իտալիայի չեմպիոն՝ 1988/89
* Իտալիայի Սուպերգավաթի հաղթող՝ 1989
* ՈՒԵՖԱ գավաթի հաղթող (**2**)՝ 1990/91, 1993/94

### Որպես մարզիչ
«**Ստյաուա**»
* Ռումինիայի չեմպիոն՝ 2004/05

«**Ցրվենա զվեզդա**»
* Սերբիայի և Չեռնոգորիայի չեմպիոն՝ 2005/06
* Սերբիայի և Չեռնոգորիայի գավաթակիր՝ 2005/06

### Անձնական
* Աշխարհի լավագույն դարպասապահը ՊՍՀՖՖ-ի վարկածով՝ 1989, 1990, 1991
* Իտալիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ Guerin Sportivo վարկածով՝ 1987
* Աշխարհի առաջնության տարվա դարպասապահ՝ 1990
* ՈՒԵՖԱ տարվա Եվրոպայի դարպասապահ՝ 1990
* MLS-ի ամսվա լավագույն խաղացող՝ 1997 թվականի սեպտեմբեր
* «Իտալիայի Հանրապետության արժանիքների» շքանշանի ասպետ (1991)
* Ընդգրկվել է «Ինտերնացիոնալե» ակումբի փառքի սրահ

## Վիճակագրություն

**Ընդհանուր՝ 58 խաղ / 21 բաց թողած գոլ․ 36 հաղթանակ, 14 ոչ-ոքի, 8 պարտություն։**

### Խաղային

### Մարզչական

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վալտեր Ձենգայի պաշտոնական կայքը
* Ձենգայի խաղերը Իտալիայի ազգային հավաքականի կազմում
 
Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պադովայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սալեռնիտանայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սամպդորիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ