Բորիս Վիան

**Բորիս Վիան** ( ), ֆրանսիացի գրող, բանաստեղծ, ջազային երգիչ և երաժիշտ։ Հայտնի է մի շարք սկանդալային ստեղծագործություններով, որոնք իր կյանքի օրով մեծ աղմուկ էին բարձրացրել Ֆրանսիայում։ Օգտագործել է 24 գրական անուն, որոնցից մեկի տակ հանդես գալով (Վերնոն Սալլիվան) գրել է մի քանի դետեկտիվ երգիծանք և նուար-վեպեր։ Իր իրական անվան տակ գրել է բարձրորակ սյուրռեալիստական գրքեր (առավել հայտնի է "L'Écume des jours" («Առաջ դեպի երազանքներ») վեպը)։

Որպես երաժիշտ Վիանը մեծ դեր է խաղացել ֆրանսիական ջազի զարգացման գործում, Փարիզ հրավիրելով հայտնի ամերիկյան ջազմեններին և գրելով երաժշտական հոդվածներ։ Գրել է նաև ջազային երգեր և կոմպոզիցիաներ։

## Կենսագրություն

Բորիս Վիանը ծնվել է 1920 թվականի մարտի 10-ին Փարիզից ոչ հեռու գտնվող Վիլ դը Ավրե քաղաքում։ Սովորել է Փարիզի կենտրոնական դպրոցում, որը ֆրանսիական լավագույն տեխնոլոգիական համալսարաններից էր։ Ինժեների դիպլոմ ստանալուց հետո աշխատել է Ֆրանսիայի ստանդարտիզացիայի ասոցացիայում, զուռահեռ զբաղվելով երաժշտությամբ և գրականությամբ։

1944 թվականին Վիանի հայրը սպանվում է իրենց տունը թալանած գողերի կողմից։

Գրել է 10 վեպ, որոնց թվում է նաև «Օրերի փրփուրը» հայտնի վեպը։ Ֆրանսերեն է թարգմանել Ռեյմոնդ Չանդլերի ստեղծագործությունները։ «Վերնոն Սալիվան» կեղծանվան տակ Վիանը հրապարակում է մի շարք ստեղծագործությունները Նուար ժանրում, որոնցից են «Ես կգամ թքելու ձեր գերեզմանների վրա», «Բոլոր մեռածները միագույն են», «Կանանց անհնար է հասկանալ», «Բոլոր տականքների վերջը տուր» վեպերը և «Շունը, ցանկությունը, մահը» պատմվածքը։ 
Այս կեղծանունը ստեղծվել է իր ընկերների՝ ջազ օրկեստրի անդամներ Սալիվանի և Վերնոնի անուններից։ Ըստ լեգենդի՝ «Վերնոն Սալիվանը» աֆրոամերիկացի էր, ում արգելել էին տպագրվել ԱՄՆ-ում չափազանց ազատ հայացքների համար, սակայն Վիանը որոշում է թարգմանել նրա ստեղծագործությունները, որոնց էլ իրենց հերթին մեծ հաջողություն են ունենում Ֆրանսիայում։

«Ես կգամ թքելու ձեր գերեզմանների վրա» առաջին վեպը իսկական իրարանցում առաջացրեց և միանգամից դարձավ բեսթսելլեր։ Մինչև հիմա այս գրքի վաճառված քանակը գերազանցում է Վիանի մյուս վեպերին։ Վեպը գրվել է նրա հրատարակիչ ընկերոջ խնդրանքով, որովհետև տպարանի գործերը հաջողություն չէին ունենում։ Չնայած այնուհետև վեպը սկսեցին համարել չափազանց համարձակ, վուլգար և նույնիսկ պոռնոգրաֆիկ ենթատեսքտ ունեցող։ Տպաքանակը այրեցին, բարոյական արժեքների ջատագովները շարժում սկսեցին ընդդեմ գրքի։ Հոգնելով պայքարել նրանց դեմ, Վիանը դադարեց հրապարակել ստեղծագործություններ այդ կեղծանունով։

1956 թվականին Վիանը Սեն-Տրոպեում բուժման կուրս է անցնում, քանի որ տառապում էր թոքերի այտուցով։ 1958 թվականին նյարդային խանգարում է ստանում։ 1959 թվականի հունիսի 23-ին Վիանը ներկա է գտնվում «Ես կգամ թքելու ձեր գերեզմանների վրա» գրքի հիման վրա նկարահանված ֆիլմի պրեմերային։ Այն նկարահանվել էր իր կամքին հակառակ։ Ֆիլմը ցուցադրվում էր «Պետի Մարբեֆ» դահլիճում, առավոտյան ժամը տասին։ Տասը րոպե անց Վիանը գլուխը դնում է աթոռի թիկնակին և կորցնում գիտակցությունը։ Մահանում է հիվանդանոց չհասած՝ այդպես էլ գիտակցության չգալով։ Բժիշկները արձանագրում են, որ Վիանի սիրտը չի դիմացել ֆիլմի պրեմիերայի հետ կապված հուզմունքի ալիքներին։ Հունիսի 27-ին տեղի է ունենում Վիանի հոգեհանգիստը։ Նա թաղված է Վիլ դը Ավրեում։ 

## Վիանը հայերեն
2023 թվական, Բորիս Վիան (Վերնոն Սյուլիվան) «Բոլոր մեռյալների մաշկը նույնն է» (բնագրից թարգմանել է Կարեն Խուրշուդյանը ), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2023, 171 էջ։

2025 թվական, Բորիս Վիան (Վերնոն Սյուլիվան) «Կգամ ձեր գերզմաներին կթքեմ» (բնագրից թարգմանել է Կարեն Խուրշուդյանը ), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2025, 178 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Բորիս Վիանը bookmark.am֊ում
*Բորիս Վիան «Օրերի փրփուրը»
*10 հետաքրքիր փաստ Բորիս Վիանի մասին

Կատեգորիա:Սյուրռեալիստներ‎
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ջազմեններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Երաժշտական քննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տղամարդ երգիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտա-ֆանտաստիկ գրողներ