Դոզի Մմոբուոսի

**Դոզի Մմոբուոսի** (), նիգերիացի գործարար, տեխնոլոգիական ձեռնարկատեր։ Աֆրիկայում տեխնոլոգիական առաջընթացի ջատագով, *Tingo Inc*.-ի հիմնադիրն ու նախկին գործադիր տնօրեն։

2023 թվականին ԱՄՆ Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը մեղադրանքներ է ներկայացրել նրա դեմ՝ ասելով, որ նա փորձել է խաբել ներդրողներին՝ ուռճացնելով *Tingo* ընկերությունների ֆինանսական ցուցանիշները։ 2024 թվականի հունվարի 2-ին Մմոբուոսիին ԱՄՆ-ում մեղադրանք է առաջադրվել արժեթղթերի խարդախության, *SEC*-ում կեղծ փաստաթղթեր ներկայացնելու և դավադրության մեղադրանքով։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Մմոբուոսին ծնվել է Նիգերիայի Լագոս քաղաքում։ Նա պնդում է, որ ստացել է քաղաքագիտության բակալավրի կոչում Էդո նահանգի Էկպոմա քաղաքի Ամբրոս Ալլի համալսարանից։ Ստացել է նաև տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում նույն համալսարանից։ 2007 թվականին Մալայզիայի Պուտրա համալսարանից ստացել է գյուղական վայրերի զարգացման դոկտորի կոչում, թեև *Hindenburg Research*-ը, կարճ վաճառքի ակտիվիստական խումբը, չկարողացավ դա ստուգել 2023 թվականի հունիսի իրենց զեկույցում։ 2022 թվականի մարտին Մմոբուոսին ավարտել է առաջադեմ կառավարման և առաջնորդության ծրագիրը Օքսֆորդի համալսարանի Սաիդ բիզնես դպրոցում։

## Կարիերա
2001 թվականին Մմոբուոսին հիմնել է *Tingo Mobile*-ը՝ Նիգերիայի գյուղական համայնքներին բջջային տեխնոլոգիաների և *Fintech* լուծումներ տրամադրելու համար։ 2015 թվականին հիմնադրել է *Tingo Inc.-ը՝ OTC Markets Group-ում* հրապարակային առևտրային ընկերությունը։ 2019 թվականի հունվարին գործարկել է *Nwassa*-ն՝ թվային ագրո-շուկա, որը Աֆրիկայի առաջին գյուղատնտեսական տեխնոլոգիան և թվային հարթակն է։

2022 թվականի մարտին Մմոբուոսին ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանի *Saïd* բիզնես դպրոցի կառավարման և առաջնորդության ծրագիրը։ 2023 թվականի փետրվարին հաղորդվել է, որ Մմոբուոսին մոտ է եղել 90 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով անգլիական «Շեֆիլդ Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբի ձեռքբերմանը, ըստ տեղեկությունների, վճարել է մոտ 10 միլիոն ֆունտ ստերլինգ չվերադարձվող ավանդ ֆինանսական խնդիրներ ունեցողների ակումբին, սակայն հետագայում դադարեցրել է հայտը և ծրագրել է Լագոսում հիմնել նոր ֆուտբոլային ակումբ, որը կոչվել է «*Club 1472*»։ Շեֆիլդ Յունայթեդը գրավելու նրա փորձի ֆոնին հաղորդվել է, որ Մմոբուոսիին դատի են տվել ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում՝ չվճարված պարտքերի պատճառով։ Կոնեկտիկուտում 300,000 դոլար արժողությամբ դատական հայցով Մմոբուոսիին դատի են տվել *Tingo Mobile*-ի ղեկավարները՝ առնվազն կես տարվա կատարած աշխատանքին աշխատավարձ չվճարելու համար։ 2022 թվականի փետրվարին Մեծ Բրիտանիայի դատարանը պարտավորեցրել է *Tingo International Holdings Inc.-ին* վճարել բրիտանական գույքային ընկերությանը 87,000 ֆունտ ստեռլինգ (105,000 ԱՄՆ դոլար) որպես չվճարված վարձավճար այն տան համար, որը օգտագործել է որպես իր առանձնատուն Լոնդոնի մերձակայքում գտնվող Ռադլեթում։

2023 թվականի հունիսին *NASDAQ*-ում ցուցակված *Tingo Group*-ի բաժնետոմսերի արժեքն ընկել է այն բանից հետո, երբ կարճ վաճառք իրականացնող *Hindenburg Research* խմբի զեկույցում ասվել է, որ ընկերությունը «ակնհայտ խարդախություն է» արել։ Ընկերությունը հերքել է *Hindenburg-ի* զեկույցի պնդումները, որոնք, ըստ նրա, պարունակում են «փաստերի սխալներ» և «ապակողմնորոշիչ և զրպարտչական բովանդակություն», նշանակել է *White & Case* իրավաբաններին՝ վերանայելու զեկույցի պահանջները։ 2023 թվականի նոյեմբերին *Tingo*-ի և *Agri-Fintech Holdings*-ի բաժնետոմսերի գործարքները կասեցվել են *SEC*-ի կողմից՝ ընկերությունների վերաբերյալ տեղեկատվության ճշգրտության վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով։ Գրեթե երեք ամիս անց *Tingo Group*-ն իրեն անմեղ է հայտարարել *Hindenburg*-ի մեղադրանքների համար՝ հիմնվելով իր իսկ արտաքին փաստաբանի «և հետագա հետաքննության աշխատանքների» վրա։ *Hindenburg-*ը *Tingo-ի* պնդումները որակել է որպես «լկտի և ակնհայտ կեղծիքներ»։ 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ին *Tingo Group*-ը նշանակել է Մմոբուոսիին և Քենեթ Դենոսին ժամանակավոր գործադիր տնօրեններ։

2023 թվականի նոյեմբերի 13-ին ԱՄՆ Արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը դադարեցրեց *Tingo Group*-ի և *Agri-Fintech Securities*-ին առնչվող բաժնետոմսերի առևտուրը՝ դրանց բացահայտումների մեջ անճշտություններ հայտնաբերելուց հետո։ *SEC*-ը պնդում է, որ կան «հարցեր և մտահոգություններ՝ կապված շուկայում հրապարակայնորեն հասանելի տեղեկատվության համարժեքության և ճշգրտության հետ… առնվազն 2022 թվականի մայիսի 10-ից, *Tingo Group*-ի և նրա դուստր ձեռնարկությունների ֆինանսական հաշվետվությունների և բիզնես գործառնությունների վերաբերյալ, այդ թվում՝ *Tingo Mobile Ltd*», և «առնվազն 2023 թվականի փետրվարի 9-ից՝ դուստր ձեռնարկության՝ *Tingo Foods PLC*-ի ֆինանսական հաշվետվությունների և բիզնես գործառնությունների վերաբերյալ»։ Մինչ *SEC*-ի բաժնետոմսերի կասեցման ժամկետը լրացավ նոյեմբերի վերջին, *Nasdaq*-ը որոշեց շարունակել *Tingo* արժեթղթերի առևտուրը դադարեցնելը՝ սպասելով տրամադրված տեղեկատվության վերանայմանը։ *Tingo*-ի բաժնետոմսերը մայիսին վաճառվում էին մինչև 5,45 դոլար, մինչև *Hindenburg-ի*  զեկույցը, այնուհետև իջավ մինչև 0,69 դոլար մինչև կասեցումը։

### Խարդախության մեղադրանքներ
2023 թվականի դեկտեմբերին *SEC*-ը հայտարարել է երեք մեղադրանք Մմոբուոսի և ԱՄՆ-ում գործող երեք կազմակերպությունների՝ *Tingo Group Inc*-ի, *Agri-Fintech Holdings Inc*-ի և *Tingo International Holdings Inc*-ի դեմ՝ մեղադրելով խարդախ ֆինանսական պահանջների մասին՝ ներդրողներին խաբելու համար։ Որպես օրինակ, *SEC*-ն ասել է, որ *Tingo Group*-ի 2022 ֆինանսական տարվա  *Form 10-K*-ը հաղորդել է 461,7 միլիոն դոլարի մնացորդ տարբեր բանկային հաշիվներում, մինչդեռ, իբր, տարվա վերջում միայն 50 դոլարից պակաս մնացորդ է ունեցել։ Այնուամենայնիվ, ենթադրյալ խարդախության արմատները «սկսել են տարիներ առաջ», սկսած առնվազն 2019 թվականից, երբ Մմոբուոսի կողմից *SEC*-ն ասել է, որ «ստեղծել է կեղծ ֆինանսական հաշվետվություններ և կեղծ օժանդակ նյութեր՝ *Tingo Mobil*e-ը կեղծ կերպով ներկայացնելու համար որպես ծաղկող և եկամտաբեր ձեռնարկություն հարյուրավոր միլիոններով, տարեկան եկամուտ, շահույթ և հասանելի կանխիկ գումար… Իրականում, 2019 թվականի ողջ ընթացքում ընկերությունը ոչ մի բովանդակալից գործառնություն կամ հաճախորդ չի ունեցել, և իր բանկային հաշվին մոտ 15 դոլար է եղել»։ *SEC*-ի 72 էջանոց բողոքը նաև ուրվագծում է ենթադրաբար խարդախ գործարքները, որոնք վերաբերում էին *Tingo Mobile*-ին 2022 թվականի դեկտեմբերին և *Tingo Foods*-ին 2023 թվականի փետրվարին։ Աուդիտոր *Deloitte*-ն ընկերությանը մաքուր, ոչ որակավորված աուդիտ էր ներկայացրել իր 2022-ի հաշիվների համար, ինչի հետևանքով *Hindenburg-*ը կասկածի տակ է դրել, թե արդյոք ընկերությունը «բաց է թողել» կամ շտապել են ընթացակարգերը»։ *SEC*-ն ենթադրում էր, որ Մմոբուոսը հարյուրավոր միլիոնավոր ներդրողների գումար է խլել իր անձնական շահի համար։

2023 թվականի դեկտեմբերի 20-ին *Tingo Group*-ն ասել է, որ Մմոբուոսին ժամանակավորապես հեռանում է ֆինտեխ ընկերության ժամանակավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնից՝ *SEC*-ի մեղադրանքներից հետո։

2024 թվականի հունվարի 2-ին Մմոբուոսիին մեղադրանք է առաջադրվել ԱՄՆ-ում՝ արժեթղթերի խարդախության, *SEC*-ում կեղծ փաստաթղթերի պատրաստման և դավադրության մեղադրանքով. երեք մեղադրանքները սպառնում են առավելագույնը 45 տարվա ազատազրկման։ Հայտարարության մեջ Մմոբուոսին ասել է, որ մեղադրանքներն անհիմն են, և ինքը «պատրաստվում է վիճարկել դրանք իր հնարավորությունների ամբողջ չափով»։ 2024 թվականի մարտին Մմոբուոսին, որն ապրում է Մեծ Բրիտանիայում, բազմաթիվ հարցազրույցներ է տվել Նիգերիայի լրագրողներին՝ հերքելով խարդախության մեղադրանքները։ Միևնույն ժամանակ, «Շեֆիլդ Յունայթեդի» սեփականատեր արքայազն Աբդուլլահը իրավաբանական խորհրդատվություններ է փնտրել այն մասին, թե արդյոք նա կարող է ստիպված լինել Մմոբուոսիի ավանդը տրամադրել ԱՄՆ իշխանություններին՝ որպես հանցագործության եկամուտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆինանսական խարդախություն