Մարտին Նիմյոլլեր

**Մարտին Ֆրիդրիխ Գուստավ Էմիլ Նիմյոլլեր** (, ), Գերմանացի բողոքական, բողոքական ավետարանական եկեղեցու հովիվ, Գերմանիայում նացիզմի ամենահայտնի հակառակորդներից մեկը, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի նախագահ, «Ազգերի միջև խաղաղության ամրապնդման համար» միջազգային Լենինյան մրցանակի դափնեկիր (1967):

## Կենսագրություն
Մարտին Նիմյոլերը ծնվել է լյութերական հովվի ընտանիքում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է մի քանի սուզանավերում.սկզբում եղել է U-73 նավակի երկրորդ սպան, Այնուհետև՝ U-39-ի նավիգատորը, U-151-ի առաջին սպան և, վերջապես, 1918 թվականի մայիսից՝ UC-67 ականապատ սուզանավի հրամանատար; հաջող մարտական գործողությունների և 17000 տոննա ընդհանուր տեղաշարժով երեք նավերի ոչնչացման համար պարգևատրվել է առաջին կարգի երկաթե խաչով։ Պատերազմի ավարտից հետո նա ամուսնացավ Էլզա Բրեմերի հետ, ամուսնության մեջ ծնվեց 6 երեխա:

## Եկեղեցու կարիերայի սկիզբը
1919-1923 թվականներին Մյունստերում աստվածաբանություն է սովորել։ 1920 թվականին մասնակցել է Ռուրի ապստամբության ճնշմանը՝ որպես ֆրայկորի հրամանատար։ 1924 թվականին Պրուսական միության իրավասության ներքո ձեռնադրվել է որպես հովիվ և դարձել ՆՍԴԱՊ անդամ։ 1931 թվականին նշանակվել է Բեռլինի Դահլեմ թաղամասի հարուստ ծխական հովիվ։ Նիմյոլերն ուներ ուժեղ ազգայնական և հակակոմունիստական ​​համոզմունքներ և աջակցում էր Հիտլերի իշխանության գալուն, սակայն քննադատում էր նացիստական ​​փաստաթուղթը, որը հայտնի է որպես Արիական պարբերություն։ Արդեն 1934 թվականին Նիմելլերը միացավ «Դավանող եկեղեցի» շարժմանը։

## Ձերբակալություն
1937 թվականին ակնհայտ դարձավ, որ Հիտլերը չի պատրաստվում հանդուրժել «Կրոնի գերակայությունը», և բողոքական եկեղեցու դեմ լուրջ հալածանքներ սկսվեցին, որից Նիմյոլլերը չխուսափեց։ Այդ ժամանակ նա փոխեց իր վերաբերմունքը Հիտլերի նկատմամբ և բացահայտ, ի տարբերություն շատ հոգևորականների, քննադատեց Ֆյուրերին: Նա դարձավ Խոստովանող եկեղեցու առաջնորդներից մեկը։ «Մենք այլևս չենք կարող պահպանել մարդու կողմից պատվիրված լռությունը, երբ Տերը մեզ պատվիրում է խոսել: Մենք պետք է հնազանդվենք Տիրոջը, ոչ թե մարդուն», Նիմյոլլերը հայտարարել է 1937 թվականի հունիսի 27-ին Բեռլինում տեղի ունեցած քարոզի ժամանակ։

Շուտով նա ձերբակալվում է, իսկ 1938 թվականի մարտի 3-ին պետական ​​հանցագործությունների գործերով արտակարգ դատարանը նրան մեղադրեց պետության վրա «Թաքնված հարձակումների» մեջ և դատապարտեց 7 ամսվա հատուկ բանտում՝ պաշտոնյաների համար և 2000 մարկ տուգանքի՝ «Քարոզչական գործունեության չարաշահման և եկեղեցում ծխականներ հավաքելու համար»։

Անմիջապես դրանից հետո Նիմյոլերը ենթարկվել է «կանխարգելիչ ձերբակալության» և որպես «հատուկ բանտարկյալ» տեղավորվել է Զելենբաու բանտ, որը գտնվում է Զաքսենհաուզենի համակենտրոնացման ճամբարում, որտեղից նա հետագայում տեղափոխվել է Դախաու։ 1945 թվականին այլ բանտարկյալների հետ միասին նա ազատ է արձակվել ԱՄՆ զորքերի կողմից։

## Հետպատերազմյան տարիներ
1947-1961 թվականներին Նիմյոլլերը եղել է Հեսսենի և Նասաուի բողոքական եկեղեցու նախագահը։ Մասնավորապես, եկեղեցում իր աշխատանքի շրջանակներում մասնակցել է այսպես կոչված զարգացմանը. Դարմշտադտի ուղերձը «Խոսք մեր ժողովրդի քաղաքական ուղու մասին» (օգոստոս 1947 թվական) և «Հայտարարությունը հրեական հարցի վերաբերյալ» (1948 թվականի ապրիլ), որը ճանաչում էր եկեղեցու և գերմանացի ժողովրդի պատասխանատվությունը նացիզմի հանցագործությունների համար, ներառյալ՝ հրեաների ցեղասպանությունը։

Հետպատերազմյան տարիներին նա հայտնի էր ոչ միայն որպես բողոքական եկեղեցու գործիչ, այլև որպես խաղաղության և զինաթափման մարտիկ։ 1954 թվականին Օտտո Գանի հետ զրույցից հետո նա ակտիվորեն դեմ էր զենքի և միջուկային զենքի մրցավազքին։ 1952 թվականին եղել է Մոսկվայում, իսկ 1967 թվականին՝ Հյուսիսային Վիետնամում, որտեղ հանդիպել է Հո Շի Մինի հետ։ 1961թվականին գլխավորել է Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը:

1967 թվականին դարձել է «Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման համար» միջազգային Լենինյան մրցանակի դափնեկիր։

## Քաղաքացիական դիրքորոշում և Ստեղծագործականություն
Նիմյոլլերը բազմիցս հայտարարել է նացիստների հանցագործությունների համար մեղավոր ճանաչելու մասին և խորապես զղջացել է իր նախնական համոզմունքների համար: Հայտնի է Մարտին Նիմյոլլերի «Սկզբում նրանք եկան․․․» արտահայտությունը, որը թարգմանվել է տասնյակ լեզուներով:


 Սկզբում նրանք եկան սոցիալիստների հետևից, և ես լռեցի, որովհետև ես սոցիալիստ չէի։
Այնուհետև նրանք եկան արհմիության անդամների հետևից, և ես լռեցի, քանի որ ես արհմիության անդամ չէի։
Այնուհետև նրանք եկան հրեաների հետևից, և ես լռեցի, քանի որ ես հրեա չէի։
Այնուհետև նրանք եկան իմ հետևից, և ոչ ոք չէր մնացել, որ խոսեր ինձ համար։ 

Հայտնի են այս հայտարարության տարբեր վարկածներ, մեջբերման տարբեր վարկածներում նշվում են մարդկանց տարբեր խմբեր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումններ

* Биография на сайте «Хронос»
* *[https://www.youtube.com/watch?v=_gBxKeR6CXQ&t=509s «Когда они пришли за мной...»]* // Биографический видеообзор Максима Каца на YouTube.
* Martin-Niemöller-Stiftung

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի գերմանացի զինվորականներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հուշագիրներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած գերմանացիներ
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի անձինք
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքների պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ