Արգանդի պատռվածք

**Արգանդի պատռվածք,** երբ արգանդի մկանային պատը պատռվում է հղիության կամ ծննդաբերության ընթացքում։ Ախտանիշները, որոնք սովորաբար ներառում են ցավի ավելացումը, հեշտոցային արյունահոսությունը, կամ կծկանքների փոփոխությունը, միշտ չէ որ առկա են։ Որպես արդյունք կարող է առաջանալ մոր կամ երեխային հաշմանդամություն կամ մահ։

Ռիսկի գործոնները ներառում են՝ հեշտոցային ծննդաբերություն կեսարյան հատումից հետո (ՀԾԿՀՀ), արգանդի այլ սպիեր, ծննդաբերության դիստոցիա, ծննդաբերության խթանում, վնասվածք և կոկաինի օգտագործում։ Մինչդեռ պատռվածքը սովորաբար տեղի է ունենում ծննդաբերության ընթացքում, այն երբեմն կարող է առաջանալ նաև հղիության վաղ շրջաններում։ Ախտորոշումը կարող է կասկածվել ծննդաբերության ընթացքում երեխայի սրտի զարկերի արագ անկման հիման վրա։ Արգանդի փեղեքումը ավելի թեթև վիճակ է, որի դեպքում առկա է արգանդի հին սպիի ոչ լրիվ պատռվածք։

Բուժումը ներառում է շտապ վիրահատություն՝ արյունահոսությունը վերահսկելու և երեխային հանելու նպատակով։ Հնարավոր է արյունահոսության վերահսկման համար անհրաժեշտ լինի կատարել հիստերէկտոմիա (արգանդի հեռացում)։ Արյան կորուստը լրացնելու համար կարելի է կատարել արյան փոխներարկում։ Կանանց, որոնք նախկինում ունեցել են արգանդի պատռվածք, հիմնականում խորհուրդ են տալիս հետագա հղիությունների ժամանակ կատարել կեսարյան հատում։

Արգանդի պատռման հաճախականությունը հեշտոցային ծննդաբերության ժամանակ մեկ նախորդ կեսարյան հատումից հետո, որն արվել է բնորոշ տեխնիկայով, գնահատվում է 0,9%։ Ցուցանիշները ավելի բարձր են նրանց մոտ, ովքեր նախկինում ունեցել են մի քանի կեսարյան հատումներ կամ ատիպիկ կեսարյան հատումներ։ Այն կանանց մոտ, որոնք ունեն սպի արգանդի վրա, հեշտոցային ծննդաբերության ընթացքում ռիսկը մոտավորապես 1-ը 12000-ի է։ Երեխայի մահվան ռիսկը մոտավորապես 6% է։ Զարգացող երկրներում արգանդի պատռվածքը ավելի հաճախ է հանդիպում և ունի ավելի վատ ելքեր։

## Նշաններ և ախտանիշներ
Պատռվածքի ախտանիշները սկզբում կարող են բավականին աննկատ լինել։ Կեսարյան հատման հին սպին կարող է փեղեքվել, հետագա ծննդաբերությունների դեպքում կնոջ մոտ կարող է առաջանալ որովայնի ցավ և հեշտոցային արյունահոսություն, սակայն այս նշանները դժվար է տարբերել նորմալ ծննդաբերությունից։ Հաճախ պտղի ստրի զարկերի վատթարացումը առաջատար նշան է, բայց արգանդի պատռվածքի հիմնական նշանը  հեշտոցային ներզննման ժամանակ պտղի առաջադրության կորուստն է։ Ներորովայնային արյունահոսությունը կարող է հանգեցնել հիպովոլեմիկ շոկի և մահվան։ Թեև սրա հետ կապված մայրական մահացությունը ներկայումս մեկ տոկոսից քիչ է՝ պտղի մահացության հաճախությունը երկուսից վեց տոկոս է, երբ պատռվածքը տեղի է ունենում հիվանդանոցում։

Հղիության ընթացքում արգանդի պատռվածքը կարող է կենսունակ որովայնային հղիության պատճառ հանդիսանալ։ Հենց սա է հանդիսանում որովայնային հղիությունների ծննդաբերությունների մեծ մասի պատճառը։

* Որովայնի ցավ և ցավոտություն։ Ցավը կարող է ուժեղ չլինել, այն կարող է հանկարծակի առաջանալ կծկանքի գագաթնակետին։ Կինը կարող է նկարագրել մի զգացում, որ ինչ-որ բան «թուլացել է» կամ «պատռվել»։
* Կրծքավանդակի ցավ, ցավ թիակների միջև, կամ ցավ ներշնչման ժամանակ։ Ցավը առաջանում է կնոջ ստոծանու գրգռումից, դրա տակ կուտակված արյան պատճառով։
* Արյունահոսության հետևանքով առաջացած հիպովոլեմիկ շոկ, որի մասին վկայում են զարկերակային ճնշման անկումը, հաճախասրտությունը, հաճախաշնչությունը, սառը և կպչուն մաշկը և տագնապը։ Զարկերակային ճնշման անկումը հաճախ արյունահոսության ուշ նշան է։
* Պտղի օքսիգենացիայի հետ առնչվող նշաններ, ինչպիսիք են՝ ուշ դեցելերացիաներ, նվազած փոփոխականություն, հաճախասրտություն և հազվասրտություն։
* Պլացենտայի լայնածավալ վնասման դեպքում պտղի սրտի տոների բացակայություն, գերձայնային հետազոտությամբ պտղի սրտի ակտիվության բացակայություն։
* Արգանդի կծկանքների դադարեցում։
* Պտղի շոշափում արգանդից դուրս (սովորաբար առաջանում է միայն մեծ, լրիվ պատռվածքների դեպքում)։ Հավանաբար, այս պահին պտուղը արդեն մահացած է։
* Որովայնային հղիության նշաններ։
* Գերհասուն հղիություն։

## Ռիսկի գործոններ
Նախորդ կեսարյան հատումից հետո արգանդի սպին ամենից հաճախ հանդիպող ռիսկի գործոնն է (մեկ վերլուծության մեջ 52%-ը ունեցել են նախկին կեսարյան հատումների սպիեր)։ Արգանդի վրա իրականացվող այլ վիրահատությունները, որոնց ընթացքում իրականացվում են ամբողջ հաստությամբ կտրվածքներ (ինչպիսին է միոմէկտոմիան), դիսֆունկցիոնալ ծննդաբերությունը, ծննդաբերության խթանումը օքսիտոցինով կամ պրոստոգլանդիններով, և բազմածնությունը նույնպես կարող են հիմք հանդիսանալ արգանդի պատռվածքի համար։ 2006 թվականին արձանագրվել է արգանդի պատռվածքի ծայրահեղ հազվադեպ դեպք առաջին հղիության ժամանակ՝ առանց ռիսկի գործոնների։

Հղիության ընթացքում արգանդի պատռվածքը առանց նախորդող կեսարյան հատման անոթային Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի (աԷԴՀ) ախտորոշման հիմնական չափանիշներից մեկն է։

## Մեխանիզմ
Ոչ լրիվ պատռվածքի դեպքում որովայնամիզը չի վնասվում։ Լրիվ պատռվածքի դեպքում արգանդի խոռոչի պարունակությունը թափվում է որովայնի խոռոչ կամ կլոր կապան։

## Բուժում
Արգանդի պատռվածքի բուժման համար ցուցված է հրատապ ախտորոշիչ որովայնահատում կեսարյան հատումով, որն ուղեկցվում է հեղուկների և արյան փոխներարկմամբ։ Կախված պատռվածքի բնույթից և բուժառուի վիճակից՝ արգանդը կարող է վերականգնվել կամ հեռացվել (կեսարյան հիստերէկտոմիա)։ Բուժման հետաձգումը էական ռիսկի տակ է դնում թե՛ մորը, թե՛ երեխային։

## Տես նաև
* Արգանդի թափածակում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հղիության պաթոլոգիա
Կատեգորիա:Սուր ցավեր