Գեորգ Վեերթ

**Գեորգ Լյուդվիգ Վեերթ** (գերմաներեն Georg Ludwig Weerth, 1822 թվականի փետրվարի 17, Գերմանիա, Վեսթֆալիա, քաղաք Դեթմոլդ — 1856 թվականի հուլիսի 30, Հավանա, քաղաք Կուբա), գերմանացի գրող, բանաստեղծ և լրագրող, առաջին գերմանացի մարքսիստներից մեկը և «․․․գերմանական պրոլետարիատի առաջին և ամենանշանավոր բանաստեղծը»։

## Կենսագրություն
Գեորգ Վեերթի հայրը բարձրաստիճան հոգևորական Ֆերդինանդ Վեերթն էր։ 1843–1846 թվականներին ապրել է Անգլիայում, ականատես եղել չարտիստական շարժմանը։ 1846 թվականին Մարքսի և Էնգելսի ստեղծած «Կոմունիստների միության» անդամ, Կ․ Մարքսի և Ֆ․ Էնգելսի զինակիցը։ 1848–1849 թվականների հեղափոխության ժամանակ եղել է «Նոր Հռենոսյան լրագրի» (Neue Rheinische Zeitung) խմբագրության կազմում։

## Գործունեություն
Վեերթի առաջին գրական փորձերը կապված են գերմանական ռոմանտիկ քնարերգության ավանդույթների հետ։ Նրա քնարական հերոսը թափառող ենթավարպետն է։ Բանվոր դասակարգի կյանքի իմացությունը ուժեղացրել է Վեերթի բանաստեղծությունների մարտական–հեղափոխական շեշտերը։ Վեերթը սոցիալիստական ռեալիզմի գրականության վաղ շրջանի առաջին ներկայացուցիչն է։
* 1843–1847 թվականներին գրած «Ճեպանկարներ բրիտանացիների սոցիալական ու քաղաքական կյանքից» (Skizzen aus dem sozialen und politischen Leben der Briten) գրքում առաջին անգամ պրոլետարը ներկայացված է ոչ թե որպես անզոր տառապյալ, այլ որպես ներկայացուցիչը այն դասակարգի, որը «թակում է գալիքի դարպասները» («Ծաղիկների տոնը անգլիացի բանվորների մոտ»)։ 
1848 թվականին գրած ֆելիետոններում Վեերթը քննադատել է այսպես կոչված՝ «հեղափոխության թշնամիներին»։ 
* 1847–1848 թվականներին գրած «Երգիծական ճեպանկարներ գերմանական առևտրական կյանքից» (Humoristische Skizzen aus dem deutschen Handelsleben) վիպակի կենտրոնում գերմանական բյուրգերի գունեղ կերպարն է։ 
* 1849 թվականին գրած «Շնապգանյան նշանավոր ասպետի կյանքն ու արկածները» (Leben und Taten des berühmten Ritters Schnapphanski) վեպում տրված է պրուսական ազնվականի երգիծական կերպարը։ «Ասպետի» բնօրինակ է ծառայել իշխան Ֆելիքս Լիխնովսկին։ 
1848 թվականի սեպտեմբերի 18–ին իշխան Լիխնովսկու սպանությունից հետո «մահացածի հիշատակի անարգանք» մեղադրանքով դատական գործ է հարուցվում Վեերթի նկատմամբ։ 1850 թվականի հունվարին նրան դատապարտում են եռամսյա բանտարկության և 5 տարով արգելում նրա գործունեությունը։ 1850 թվականի փետրվարին Վեերթը բանտարկվում է։ Պատիժը կրելուց հետո, 1848 թվականի հեղափոխության պարտությունից հիասթափված, Վեերթը թողնում է գրական գործունեությունը և իրեն ամբողջությամբ նվիրվում է առևտրին։ Լինում է Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Անգլիայում, Ֆրանսիայում և այլուր։

1852 թվականի դեկտեմբերին նա Վեստ Ինդիայում Steinthal & Co. ընկերության գործակալ է դառնում։ Տեղափոխվում է Վիրջինյան կղզիների Սենտ Թոմաս կղզի, որտեղ ապրում է մինչև 1855 թվականի հունիսը։ Այդ ընթացքում առևտրական գործերով լինում է Բրազիլիայում, Կուբայում, Մեքսիկայում և ԱՄՆ–ում։ 
[thumb|Գեորգ Վեերթի հուշաքարը [Հավանայում]]
1856 թվականին Վեերտը բնակություն է հաստատում Հավանայում։ Սանտո Դոմինգո ճանապարհորդելիս հիվանդանում է տենդով։ Գեորգ Վեերթը մահացել է մալարիայից։

## Գրականություն
* Georg Weerth: «Nur unsereiner wandert mager durch sein Jahrhundert». Ein Georg-Weerth-Lesebuch. Hrsg. u. kommentiert v. Michael Vogt. 2., bearb. Aufl. 2008, ISBN 978-3-89528-666-7.
* Michael Vogt (Hrsg.)։ Georg Weerth und die Satire im Vormärz. Aisthesis-Verl., Bielefeld 2007 (mit Beiträgen von: Norbert O. Eke, Claude D. Conter, Inge Rippmann, Olaf Briese, Raphael Hörmann, Fritz Wahrenburg, Bernd Füllner, Francois Melis, Michael Perraudin, Florian Vaßen u. Michael Vogt).
* Bernd Füllner: Georg-Weerth-Chronik. Aisthesis-Verl., Bielefeld 2006․
* Michael Vogt (Hrsg.)։ Georg Weerth (1822–1856). Aisthesis-Verlag, Bielefeld 1993, ISBN 3-925670-78-5.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չարտիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ