Իտալիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբ (1925–1948)

***Գերագույն հրամանատարությունը*** (Comando Supremo) Իտալիայի զինված ուժերի բարձրագույն հրամանատարական էշելոնն էր 1941 թվականի հունիսից մինչև 1945 թվականի մայիսը։ Դրա նախորդը՝ Գլխավոր շտաբը (Stato Maggiore Generale), ուղղակի խորհրդատվական մարմին էր՝ առանց զինված ուժերի մի քանի ճյուղերի անմիջական վերահսկողության և շատ քիչ անձնակազմով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հրատապ պայմաններում ստեղծված՝ Գերագույն հրամանատարությունը մեծ կազմակերպություն էր՝  ակտիվ ճակատներում մի քանի բաժիններով և զինված ուժերի օպերատիվ հրամանատարությամբ։ Պատերազմի ավարտին այն կրկին կրճատվեց մինչև ուղղակի խորհրդատվական դեր։

## Ֆոնային պատկեր
1940 թվականի հունիսի 10-ին Իտալիայի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին միանալու պահին Իտալիայի զինված ուժերը միասնական չէին, չնայած վարչապետ Բենիտո Մուսոլինին միաժամանակ ղեկավարում էր Պատերազմի, Ռազմածովային ուժերի և Ռազմաօդային ուժերի նախարարությունները: 1940 թվականի հունիսի 11-ին Վիկտոր Էմանուել III թագավորը Մուսոլինիին անվանեց «Բոլոր ճակատներում գործող զինված ուժերի գերագույն հրամանատար»: Գերագույն գլխավոր շտաբը, չնայած իր բարձր անվանմանը, ուներ ընդամենը յոթ աշխատակից և Մուսոլինիի խորհրդատվական մարմին էր: Այն անմիջական կապ չուներ նախարարությունների հետ և իշխանություն չուներ բանակի, ռազմածովային ուժերի և ռազմաօդային ուժերի շտաբների նկատմամբ: Այն ղեկավարում էր Capo di Stato Maggiore Generale-ն (Գլխավոր շտաբի պետը), որի տեղակալի հետ գործնականում հաճախ խորհրդակցում էին:

## Ստեղծում և կառուցվածք
մինի|Ուգո Կավալերո, Գերագույն հրամանատարության առաջին ղեկավարը և դրա կազմակերպման մեծ մասի պատասխանատու
Հույն-իտալական պատերազմից հետո, 1940 թվականի դեկտեմբերի 6-ին շտաբի պետ Պիետրո Բադոլիոն ազատվեց աշխատանքից: Նրան փոխարինող Ուգո Կավալյերոն 1941 թվականի մայիսի 15-ին և 19-ին Մուսոլինիին ներկայացրեց Ստատո Մաջորեի լիակատար վերակազմակերպման առաջարկներ: Դա իրականացվեց հունիսին: Ստատո Մաջորե Գեներալեն վերանվանվեց Գերագույն հրամանատարություն: Շտաբի պետի տեղակալի պաշտոնը վերացվեց, և Գերագույն հրամանատարությանը տրվեց զինված ուժերի օպերատիվ վերահսկողությունը՝ կանգնելով նրանց և Մուսոլինիի միջև: Գերագույն հրամանատարությունը ստացավ իրավունք ղեկավարելու չորս զորքերի (բանակ, նավատորմ և ռազմաօդային ուժեր) և Սևշապիկավորների շտաբերը, որոնք նախկինում ուղղակիորեն ենթարկվում էին Մուսոլինիին՝ Դուչեին (Ֆաշիզմի առաջնորդ): Յուրաքանչյուր ծառայություն այժմ ուներ Գերագույն հրամանատարության գործողությունների բաժին: Բացի այդ, Գերագույն հրամանատարությունը անմիջականորեն ղեկավարում էր Իտալիայից դուրս գործող իտալական ուժերի մեծ մասը:

Նոր Գերագույն հրամանատարությունը շատ ավելի մեծ էր, քան հին Գեներալ Ստատոն։ Շտաբի պետին սպասարկում էին քարտուղարը և գեներալ-ադդետտոն (կից գեներալ) և ղեկավարում էր երեք վարչություններ ու երեք համակարգող գրասենյակներ։ Առաջին վարչությունը ներառում էր գործողությունների, կազմակերպման և վարժանքների, մարտական ​​կարգի, մամուլի և քարոզչության գրասենյակները։ Երկրորդ վարչությունը ներառում էր զինծառայողների, վառելիքային յուղերի և տրանսպորտի, ինչպես նաև ռազմական ներուժի գրասենյակները։ Երրորդ վարչությունը ներառում էր անձնակազմի, ընդհանուր գործերի (վիճակագրություն, ռազմական իրավունք և բանտարկյալներ), կանոնադրության և գլխավոր շտաբի գրասենյակները։ Այն նաև ներառում էր գլխավոր շտաբների քարտուղարություն։ Գերատեսչությունների մաս չկազմող երեք համակարգող գրասենյակներն էին՝ Servizio Informazioni Militare-ն (Ռազմական հետախուզության ծառայություն), որը ստանձնեց պատերազմի նախարարությունը, Պատերազմի տնտեսության գրասենյակը և Կապի գրասենյակը։ Գերագույն հրամանատարությունը չէր վերահսկում հետազոտություններն ու մշակումները կամ գնումներն ու արտադրությունը, որոնց հարցերը թողնվեցին զինուժի ստորաբաժանումներին։

Գերագույն հրամանատարությունը ներկայացնում էր բարձրագույն հրամանատարության ամբողջական վերափոխում: Խորհրդականից զինված ուժերի շտաբի պետը, որը պատասխանատու էր միայն պլանավորման համար, անցավ Իտալիայի ճակատների մեծ մասում գործողությունների անմիջական վերահսկողությանը: Մուսոլինին պահպանեց գերագույն հրամանատարությունը, բայց 1941 թվականի հունիսից հետո այն հիմնականում իրականացվում էր Գերագույն հրամանատարության միջոցով: Զինված ուժերի ստորաբաժանումները և նախարարությունները կորցրեցին իրենց իրավասությունների մեծ մասը: Փոփոխությանը դեմ էին Մուսոլինիի ռազմածովային և ռազմաօդային ուժերի փոխնախարարներ՝ համապատասխանաբար Արտուրո Ռիկարդին և Ֆրանչեսկո Պրիկոլոն:

## Էվոլյուցիա

### Ֆաշիստական ​​ժամանակաշրջան, 1941–1943 թվականներ
1941 թվականի նոյեմբերին Պատերազմի նախարարությունում ստեղծվեց Servizio Informazioni Esercito-ն (Բանակային տեղեկատվական ծառայություն)՝ օպերատիվ հետախուզությունը ապահովելու համար, Գերագուն հրամանատարությանը թողնելով միայն բարձր մակարդակի հետախուզությունը: 1943 թվականի հունիսին առաջինը վերանվանվեց Reparto Informazioni Esercito (Բանակային հետախուզության բաժին) և նվազեցվեց օպերատիվ հետախուզության հավաքագրման գործառույթով, իսկ Գերագույն հրամանատարությունը վերսկսեց իր լայն լիազորությունները։

Գերագույն հրամանատարությունը հետևում էր իր գերմանական գործընկերոջ՝ Վերմախտի օբերկոմանդոյի (OKW) այլ ուղուն։ Մինչդեռ Գերմանիայի առաջնորդ Ադոլֆ Հիտլերը պատերազմի ընթացքում ավելի ու ավելի մեծ վերահսկողություն էր իրականացնում իր զինված ուժերի նկատմամբ՝ սահմանափակելով OKW-ի ազդեցությունը Հայրենական մեծ պատերազմում, Իտալիայի վաղ պարտությունները ստիպեցին Մուսոլինիին ավելի ու ավելի շատ ընդունել Գերագույն հրամանատարի խորհուրդները։ 1943 թվականի հունվարի 1-ին այն անմիջական հրամանատարություն ուներ Աֆրիկայում, Ալբանիայում, Խորվաթիայում, Դալմաթիայում, Դոդեկանեսում, Հունաստանում, Չեռնոգորիայում, Սլովենիայում և Խորհրդային Միությունում գործող իտալական ուժերի նկատմամբ։

Կավալյերոյի օրոք Գերագույն հրամանատարությունը լավ հարաբերություններ էր պահպանում Իտալիայում գերմանական զորքերի հրամանատարության՝ Օբերբեֆելշաբեր Սյուդի հետ։ Հռոմում Գերմանիայի ռազմական կցորդ Էննո ֆոն Ռինտելենը նշանակվեց Գերագույն Հրամանատարության մոտ։ 1943 թվականի սկզբին Կավալյերոյի վերաբերմունքը գերմանացիների նկատմամբ ամոթալի էր։ 1943 թվականի փետրվարի 1-ին նրան փոխարինեց Վիտտորիո Ամբրոզիոն։ Մարտի 11-ին Ամբրոսիոն վերականգնեց շտաբի պետի տեղակալի պաշտոնը և նշանակեց Ֆրանչեսկո Ռոսսիին (նա)։ Նա Ջուզեպպե Կաստելանոյին նշանակեց իր գեներալ-ադդետտո։ Չնայած նա իրենց առաջին հանդիպման ժամանակ Մուսոլինիին ասաց, որ մտադիր է թեթևացնել Հրամանատարության բեռը, դրա կառուցվածքը մնաց հիմնականում այնպիսին, ինչպիսին Կավալյերոյի օրոք էր։

Հրամանատարության և բանակի գլխավոր շտաբի միջև բաժանումը դադարեց ֆունկցիոնալ հիմք ունենալ 1943 թվականին՝ Արևելյան ճակատում Իտալիայի ակտիվ մասնակցության ավարտով, Աֆրիկայի կորստով և դաշնակիցների կողմից Սիցիլիա ներխուժմամբ։ Բաժանման համաձայն՝ Իտալիայի պաշտպանությունը անցավ բանակի ձեռքը։ Ամբրոսիոն իր թեկնածու Մարիո Ռոատտային նշանակեց բանակի գլխավոր շտաբի պետ, բայց նրանք երկուսով տարաձայնություններ ունեին Գերմանիայի հարցում։ Ամբրոսիոն ցանկանում էր սահմանափակել գերմանական ուժերը Իտալիայում, մինչդեռ Ռոատտան կոչ էր անում ուժեղացնել ուժերը։

### Բադոլիոյի ժամանակաշրջան, 1943 թվական
մինի|Գերագույն Հրամանատարության հրամանը 33-րդ հետևակային դիվիզիային՝ Acqui-ին, 1943 թվականի սեպտեմբերի 11
Մուսոլինիի տապալումը 1943 թվականի հուլիսի 25-ին պլանավորվել էր Կաստելանոյի՝ Գերագույն Հրամանատարության կողմից։ Երբ Վիկտոր Էմանուելը հուլիսի 20-ին հաստատեց ծրագիրը, նա տեղեկացրեց Ամբրոսիոյին, ով կազմակերպեն Մուսոլինիի ձերբակալությունը և Հռոմ լրացուցիչ զորքեր բերելը։ Բադոլիոյի վարչապետ նշանակվելուց հետո թագավորը վերսկսեց զինված ուժերի հրամանատարությունը, և Գերագույն Հրամանատարությունը անմիջապես ենթարկվեց նրան։ Չնայած Ռոատտան հետագայում սա նկարագրեց որպես նորմալ վերադարձ, իրականում իրավիճակը բոլորովին նոր էր, քանի որ Իտալիայում Գերագույն Հրամանատարության նման ոչինչ գոյություն չուներ, նախքան թագավորը իր հրամանատարությունը Մուսոլինիին փոխանցելը։ Իրավիճակը նաև անսովոր էր նրանով, որ Բադոլիոն հրաժարվեց ռազմական գործերում ցանկացած լիազորությունից՝ ռազմական գործերը գրեթե ամբողջությամբ թողնելով Գերագույն Հրամանատարությանը։ Արդյունքում ձևավորվեց կառավարություն, որտեղ Ամբրոսիոն փաստացի հավասար էր կառավարության քաղաքական ղեկավարին, երկուսն էլ՝ թագավորի ենթակայության տակ։

1943 թվականի սեպտեմբերի 3-ին դաշնակիցների հետ զինադադարի ստորագրումից հետո, Գերագույն Հրամանատարությունն ոչ մի ջանք չգործադրեց իր հրամանատարության տակ գտնվող նախարարություններին կամ շտաբներին տեղեկացնելու համար մինչև սեպտեմբերի 8-ի զինադադարի հրապարակումը։ Ակնհայտորեն, դա համոզել էր իրեն, որ հայտարարությունը կլինի սեպտեմբերի 12-ին։ Սեպտեմբերի 9-ին Գերագույն Հրամանատարությունը, թագավորի և կառավարության հետ միասին, լքեց Հռոմը և մեկնեց Բրինդիզի։

### Դաշնակիցների ժամանակաշրջան, 1943–1945 թվականներ
Գերագույն Հրամանատարության գրառումների մեծ մասը 1943 թվականի սեպտեմբերին ընկավ Իտալական Սոցիալական Հանրապետության ձեռքը։ Արդյունքում, դրանցից շատերը կորան 1945 թվականի ապրիլին։ 1943 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ամբրոսիոյին փոխարինեց Ջովանի Մեսսեն։

1945 թվականի մայիսի 1-ին Մեսսեին փոխարինեց Կլաուդիո Տրեցանին։ Մայիսի 31-ին, պատերազմի նախարար Ալեսանդրո Կազատիի խորհրդով, թագավորության գեներալ-լեյտենանտ արքայազն Ումբերտոն օրենսդրական հրամանագիր հրապարակեց, որով Գերագույն Հրամանատարության շտաբի պետի դերը կրճատվեց մինչևխորհրդատվական։ Սա վերանվանվեց Stato Maggiore della Difesa (Պաշտպանության գլխավոր շտաբ)։

## Առաջնորդների ցանկը

## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Իտալիայի ռազմական միավորներ և կազմավորումներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ