Ջուր

մինի|300փք|Ջուր
**Ջուր**, անօրգանական միացություն, ջրածնի օքսիդ, քիմիական բանաձևը՝ H2O։ Ջուրը բնության ամենատարածված նյութն է, բնության մեջ հանդիպում է պինդ, հեղուկ, գազային վիճակներում։ Կազմում է կենդանի օրգանիզմների բաղադրության 2/3 մասը։

Ջրի մոլեկուլն ունի անկյունային կառուցվածք՝ HOH անկյունը կազմում է 104.5°, բևեռային մոլեկուլ է։ OH կապը խիստ բևեռային կապ է, որի հետևանքով ջրի մոլեկուլների միջև առաջանում է ջրածնական կապ։ Ջուրը լավ լուծիչ է՝ բևեռայնության շնորհիվ։ Թթվածնի հիբրիդացումը sp3։

Ջուրը ծածկում է Երկրի մակերևույթի 2/3-ը և կենսականորեն անհրաժեշտ է կյանքի բոլոր ձևերի համար։ Երկիր մոլորակի ջրի 96.5%-ը պատկանում է օվկիանոսներին։ Երկրի ջրի միայն 2.5%-ն է քաղցրահամ, որի 98.8%-ը սառույցներ և գրունտային ջրեր են։ Ամբողջ քաղցրահամ ջրերի 0.3%-ից պակաս մասը գտնվում է գետերում, լճերում և մթնոլորտում, իսկ ավելի քիչ՝ 0,003 % քանակությունը գտնվում է կենդանի օրգանիզմներում։

## Ֆիզիկական հատկություններ
Սովորական պայմաններում ջուրն անգույն, անհամ, անհոտ հեղուկ է, tհալ=0&nbsp;°C, tեռ=100&nbsp;°C, ամենամեծ խտությունը 4&nbsp;°C-ում է՝ ρ=1 գ/մլ։ Դրանից ցածր և բարձր ջերմաստիճաններում ρ−9)

: **H<sub>2</sub>ՕH<sup>+</sup></tt>+ OH<sup>-</sup></tt>** կամ **HՕH+HOHH<sub>3</sub>Օ<sup>+</sup></tt>+ OH<sup>-</sup></tt>**

2. Փոխազդում է մետաղների հետ.

* ակտիվ մետաղներ (նատրիում, կալցիում)՝

: **2Na+2H<sub>2</sub>O=2NaOH+H<sub>2</sub>↑**

: **Ca+2H<sub>2</sub>O=Ca(OH)<sub>2</sub>+H<sub>2</sub>↑**
* պակաս ակտիվ (ցինկ, երկաթ)՝

:**Zn+H<sub>2</sub>O=ZnO+H<sub>2</sub>↑**

:**3Fe+4H<sub>2</sub>O=Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub>+4H<sub>2</sub>↑**

պասիվ մետաղների հետ ջուրը չի փոխազդում։

3. Փոխազդում է ակտիվ մետաղների օքսիդների հետ.

:**K<sub>2</sub>O+H<sub>2</sub>O=2KOH**

:**BaO+H<sub>2</sub>O=Ba(OH)<sub>2</sub>**

4. Փոխազդում է թթվային օքսիդների հետ (բացի SiO2)

:**SO<sub>3</sub>+H<sub>2</sub>O=H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>**

:**P<sub>2</sub>O<sub>5</sub>+3H<sub>2</sub>O=2H<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>**

5. Հաստատուն հոսանքի ազդեցությամբ քայքայվում է.

: **<big>**~\mathrm{2H_2O\xrightarrow{NaOH^\circ }\ 2H_2 +O_2\uparrow}**</big>

6. Առաջացնում են բյուրեղահիդրատներ

:<big>**nH2O+H2SO4=H2SO4 • nH2O**</big>

:<big>**CuSO4+5H2O=CuSO4 • 5H2O**</big>

:<big>**Na2CO3+10H2O=Na2CO3 • 10H2O
:**</big>
:<big>**Na2SO4+10H2O=Na2SO4 • 10H2O
:**</big>
Այն միացությունները, որոնք ջուր են միացնում, կարող են ծառայել որպես չորացնող նյութեր գազերի համար (P<sub>2</sub>O<sub>5</sub>, CaO, BaO խոնավածուծ են)։

7. Ուժեղ տաքացնելիս փոխազդում է ոչմետաղների հետ.

:<big>**C+H2O=CO+H2**</big> (ջրագազ)

8. Որոշ աղեր ջրային միջավայրում [[հիդրոլիզ]]վում են.

:<big>**Na2CO3+2H2O=2NaOH+H2CO3**</big></sub>

:<big>**MgS+2H2O=Mg(OH)2+H2S
:'''
Շատ պինդ նյութեր ունեն ներքին կարգավորված դասավորություն։ Երբ նրանք վերածվում են հեղուկի, այդ դասավորությունը խախտվում է, և մոլեկուլների միջև հեռավորությունը մեծանում է։ Տաքացնելիս այդ հեռավորությունն ավելի է մեծանում, մինչև, ի վերջո, մոլեկուլներն այնքան են հեռանում, որ նյութը վերածվում է գազի։ Երբ ջուրը սառեցվում է մինչև 4&nbsp;°C կամ սառը ջուրը տաքացվում է մինչև 4&nbsp;°C նրա մոլեկուլների փոխադարձ դասավորությունը դառնում է առավել խիտ, այնպես որ նրանք զբաղեցնում են ամենափոքր ծավալը։ Այսինքն՝ այդ ջերմաստիճանում ջուրն ունի ամենամեծ խտությունը։

## Անձրևակաթիլների առաջացում
Ջրի մակերևութային լարվածությունը՝ ծավալի շուրջ մակերևույթը կծկելու և «փաթաթելու» ունակությունն է, ինչի շնորհիվ նրա պարունակությունը մնում է միասնական։ Ջրի կպչուն խոնավությունը նույնպես մակերևութային լարվածության արդյունք է։ Մակերևութային այդ ուժը, որը ձգտում է ջրի մասնիկները պահել միասնական, բավարար է, որպեսզի այն ներծծվելով բարձրանա և թրջի իր մեջ ընկղմված սրբիչը կամ զտիչ թուղթը։

## Թթվային անձրև
Մաքուր ջուրը ոչ թթվային է, ոչ հիմնային։ Մաքուր կամ թորած ջրի մեջ ընկղմված ինդիկատորային թուղթը ցույց է տալիս, որ այն չեզոք է։ Անձրևաջուրը միշտ 
թթվային է, քանի որ պարունակում է ածխածնի երկօքսիդ։ Մթնոլորտի միջով ընկնելու ընթացքում անձրևի կաթիլների մեջ օդից որոշ քանակությամբ ածխաթթու գազ է լուծվում։ Դրա հետևանքով անձրևը վերածվում է թույլ թթվի։ Այս փորձի ընթացքում ածխաթթու գազ ստացվում է՛ կալցիումի կարբոնատի կտորների վրա թթու ավելացնելով։ Գազն անցկացվում է թորած ջրի միջով, որը, ինչպես ցույց է տալիս ինդիկատորային թուղթը, դառնում է թթու։ Թթվային անձրևաջուրը հողմահարող գործոն է. այն, թեև դանդաղ, բայց կարող է քայքայել կրաքարը։

## Ջուրը բնության մեջ
250px|մինի|Հոսող ջուր գետում
Կյանք գոյություն ունի միայն այնտեղ, որտեղ ջուր կա։ Բույսերը հողից յուրացնում են ջուրը և նրա մեջ լուծված նյութերը։ Ջրի միջոցով կենդանի օրգանիզմներից հեռանում են ոչ պիտանի նյութերը։ Ջրային կենդանիները ջրի միջոցով ստանում են նաև ցամաքում գտնվող իրենց անհրաժեշտ նյութերը։ 
Աղբյուրների, գետերի և լճերի քաղցրահամ ջրերի պաշարը կազմում է ջրոլորտի սոսկ 1/10000 մասը։

## Տես նաև
* Պարբերական աղյուսակ
* Ծանր ջուր
* Ջրածնի պերօքսիդ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ջուր
Կատեգորիա:Ջրաբանություն
Կատեգորիա:Թթվածնային միացություններ
Կատեգորիա:Ջրածնային միացություններ
Կատեգորիա:Հիմքեր
Կատեգորիա:Հեղուկ
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Կատեգորիա:Լուծիչներ