open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վիգեն Գևորգյան

**Վիգեն Տիգրանի Գևորգյան** (), ՀՀ ԶՈՒ ծառայող, 44-օրյա պատերազմի մասնակից, «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանակիր։

## Կյանք
Վիգեն Գևորգյանը ծնվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Արագածոտնի մարզի Ակունք գյուղում։ 2006 թվականին հաճախել է Թալինի թիվ 1 հիմնական, ապա՝ 2015 թվականին՝ ավագ դպրոց, որտեղ էլ ավարտել է ուսումը 2018 թվականին։ Նույն տարում ընդունվել և մեկ տարի սովորել է Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի Կառավարման և տեխնոլոգիայի ֆակուլտետում, ապագա տնտեսագետ էր։

## Զինվորական ծառայություն
Վիգեն Գևորգյանը պարտադիր զինվորական ծառայության է մեկնել 2019 թվականի հուլիսի 24-ին՝ ծառայության անցնելով ԼՂՀ «Մարտունի 3» զորամասում որպես 1-ին հրաձգային գումարտակի նռնականետային դասակի ՀԱՆ-17 նռնականետի 4-րդ հաշվարկի հրամանատար։

### 44-օրյա պատերազմ

Վիգեն Գևորգյանը գտնվում էր հոսպիտալում, երբ սկսվեց պատերազմը։ Չսպասելով դուրսգրման՝ սեպտեմբերի 29-ին, շտապում է առաջնագիծ։ Նա իրենց ստորաբաժանման կազմով անմիջապես պաշտպանության է անցել զորամասի պաշտպանության հատվածում, կատարել իրենց առաջադրված խնդիրները։

Հոկտեմբերի 5-ին գումարտակի կազմով մեկնել են Ջրականի շրջան, անցնելով պաշտպանության Դաշքեսանի ուղղությամբ, փայլուն կատարել է իր առջև դրված մարտական խնդիրները։ Հոկտեմբերի 9-ին մասնակցել է Դուլդուլ բարձունքում մղվող ծանր մարտերին, որպես նռնականետի հրամանատար՝ կատարել է իր խնդիրը։

Հոկտեմբերի 10-ին ստորաբաժանման կազմում մասնակցել է «9-րդ կիլոմետր» կոչվող տեղամասում մղվող պաշտպանական մարտերին։

Նոյեմբերի 1-ից ստորաբաժանման հետ պաշտպանական մարտեր է մղել Մարտունու մատույցներում, մասնակցելով Կոհակ բարձունքի ուղղությամբ մղվող մարտերին։ Օրեր շարունակ դիմագրավել են հակառակորդի մեծածավալ ուժերի հարձակումներին, կանխել նրանց ներխուժումը Մարտունի քաղաք։

Նոյեմբերի 7-ին Կոհակ կոչվող տեղամասում ստորաբաժանման կազմով մարտ են մղել, Վիգեն Գևորգյանը վերջին ճիգերն է գործադրել իր առջև դրված խնդիրը կատարելու ուղղությամբ, սակայն հակառակորդի արձակած հրետանային կրակի արկից ստացել է մահացու բեկորային վիրավորում։

## Պարգևներ
* Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի 2021 թվականի հունիսի 16-ի հրամանագրով Արցախի հանրապետության պետական սահմանը պաշտպանելու գործում ցուցաբերած արիության համար Վիգեն Գևորգյանը հետմահու պարգևատրվեց «Մարտական ծառայություն» մեդալով։
* 2021 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Վիգեն Գևորգյանը Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։

## Հիշատակ
Ընտանիքի և ընկերների նախաձեռնությամբ տպագրվել է «Հոգիս՝ ձեզ վահան» գիրքը, որտեղ հավաքված են նրա ընկերների, մտերիմների հուշերը։ Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 27-ին իր ծննդյան օրը Թալինի երաժշտական դպրոցում։

Հուղարկավորվել է Թալինի պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ակունք (Արագածոտնի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Էլիսոն Քրոու

**էլիսոն Լուիզ Քրոու** (, ), կանադացի երգչուհի, երգահան, կիթառահար, դաշնակահար։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիններ
Էլիսոն Լուիզ Քրոուն ծնվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 16-ին Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի Նանայիմո քաղաքում։ Նրա ծնողները Ալբիոնից էին։ Դեռ վաղ մանկուց Էլիսոնը երաժշտության սիրահար էր։ Մանուկ հասակում նա տիրապետել է դաշնամուրին, իսկ ավելի ուշ կիթառին։ Քրոուն պնդում էր, որ իր վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել Pearl Jam և *Ագռավների հաշվում* երաժշտական խմբերը, ինչպես նաև երգչուհի Անի Դեֆրանկոն։

### Գործունեություն
Էլիսոն Քրոուն սկսել է ելույթ ունենալ 1996 թվականին 15 տարեկանում։ Նա ելույթ է ունեցել Բրիտանական Կոլումբիայի տարբեր սրճարաններում և փաբերում։
2001 թվականին թողարկվել է իր առաջին *Լիզայի երգը* մինի-ալբոմը։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում աղջիկը քրտնաջան աշխատել է նոր երգերի վրա, սովորել է նոր տեխնիկա և համերգներ տվել։ Անցավ երեք ամբողջ տարի և երգչուհու մասին գրեթե մոռանում են, բայց մոռացության մատնվելը աղջկա պլանների մեջ ոչ մի կերպ չէր մտնում։

## Սկավառակագրություն
* *Lisa's Song + 6 Songs* (2003)
* *Tidings: 6 Songs for the Season* (2003)
* *Secrets* (2004) 
* *Tidings* (2004)
* *Live at Wood Hall* (2005)
* *This Little Bird* (2006)
* *Little Light* (2008)
* *Spiral* (2010)
* *Tidings Concert* (2012)
* *Newfoundland Vinyl* (2013)
* *Heavy Graces* (2013)
* *Songbook* (2013/14)
* *Souling* (2014)
* *Newfoundland Vinyl II* (2014)
* *Sylvan Hour* (2015)
* *Newfoundland Vinyl 3* (2015)
* *Introducing / Heirs + Grievances* (2016)
* *Great Island Wonder* (2017)
* *Welcome to Us* Acts 1 and 2 (2018)
* *A Time for Tidings* (2018)
* *Newfoundland Vinyl IV* (2018)
* *Six More Songs* (2020)
* *Pillars* (2020)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Эллисон Кроу
* 
* 

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Կանադացի դաշնակահարներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգահաններ
Կատեգորիա:Կանադացի երգչուհիներ
Միտչ Նիկոլս

**Միտչել Իան Նիկոլս** (, ), ավստրալիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող կիսապաշտպան։ Հանդես է եկել Ավստրալիայի հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Միտչը կարիերան սկսել է «Պալմ Բիչ» ավստրալիական շրջանային լիգայից։ Նիկոլսը 8 մրցախաղերում 9 գոլ է խփել և հրավիրվել է «Բրիսբեն Ռոար» ակումբ։ 2008 թվականի նոյեմբերի 23-ին «Պերտ Գլորի» ակումբի դեմ մրցախաղում խփել է իր առաջին գոլը Էյ լիգայում։ «Բրիսբեն» ակումբի կազմում Միտչը երկու անգամ հաղթել է առաջնությունում։ Թիմում անցկացրել է վեց խաղաշրջան՝ խաղալով ավելի քան 100 մրցախաղ։

2013 թվականին Նիկոլսը ազատ գործակալի իրավունքով տեղափոխվել է «Մելբուռն Վիկտորի» ակումբ։ Հոկտեմբերի 12-ին «Մելբուռն Սիթի» ակումբի դեմ մրցախաղում նորամուտ է ունեցել նոր թիմի կազմում։ Նոյեմբերի 23-ին «Ադելաիդա Յունայթեդ» ակումբի դեմ խաղում Միտչը խփել է իր առաջին գոլը «Վիկտորի» ակումբի կազմում։

2014 թվականի սկզբում Նիկոլսը տեղափոխվել է ճապոնական «Սերսո Օսակա»։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 225 հազար եվրո։ Մարտի 15-ին «Սիմիձու Ս Պալս» ակումբի դեմ մրցախաղում նորամուտ է ունեցել Ջեյ լիգայում։ Նիկոլսը ոչ մի անգամ խաղադաշտ դուրս չի եկել առաջին րոպեներից և ամռանը ուղևորվել է հայրենիք «Պերտ Գլորի» ակումբում վարձակալության իրավունքով խաղային պրակտիկա ստանալու համար։ Հոկտեմբերի 12-ին «Վելինգտոն Ֆենիքս» ակումբի դեմ խաղում Միտչը նորամուտ է ունեցել նոր ակումբի կազմում։

2015 թվականի ամռանը Նիկոլսը պայմանագիր է ստորագրել «Ուեստերն Սիդնեյ Ուոնդերերս»–ի հետ։ Հոկտեմբերի 8-ին «Բրիսբեն Ռոար» ակումբի դեմ մրցախաղում նա նորամուտ է ունեցել նոր թիմի կազմում։ Նույն հանդիպման ժամանակ Միտչը «Ուեստերն Սիդնեյ Ուոնդերերս»–ում խփել է իր առաջին գոլը։ 2017 թվականի ամռանը Նիկոլսը տեղափոխվել է «Պերտ Գլորի» ակումբ։ Նոյեմբերի 24-ին «Մելբուրն Սիթի» ակումբի դեմ խաղում Միտչը խփել է իր առաջին գոլը թիմի կազմում։

## Միջազգային կարիերա
2008 թվականին Ավստրալիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Նիկոլսը հանդես է եկել Սաուդյան Արաբիայում Ասիայի երիտասարդական գավաթում և հաղթել է այն։ 2009 թվականին մասնակցել է Աշխարհի երտասարդական առաջնությանը Եգիպտոսում։ Մրցախաղում Միտչը խաղացել է Կոստա Ռիկայիի և Չեխիայի թիմերի դեմ մրցախաղերում։

2009 թվականի մարտի 5-ին Ասիայի գավաթի ընտրական մրցախաղում Քուվեյթ հավաքականի դեմ խաղում Նիկոլսը նորամուտ է ունեցել Ավստրալիայի հավաքականի կազմում։

## Ձեռքբերումներ
**Թիմային**

 **«Բրիսբեն Ռոար»**
* Ավստրալաիյի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2010/2011
* Ավստրալաիյի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2011/2012

**Միջազգային**

 **Ավստրալիա (մինչև 10)**
* Ասիայի ֆուտբոլի երիտասարդական գավաթ՝ 2008

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Brisbane Roar profile
* FFA — Young Socceroos profile

Կատեգորիա:Ավստրալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերեսո Օսակայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մարիա Սեֆիդարի

**Մարիա Սեֆիդարի Ուիչի** (, ), իսպանացի հոգեբան, մանկավարժ և հաղորդակցության ու իսպանական թվային մշակույթի գծով մասնագետ։ Ինտերնետում համագործակցային կառավարման և մշակութային արտադրության գծով փորձագետ, գիտելիքի և ազատ մշակույթի բնագավառի ակտիվիստ։ 2018 թվականի հուլիսի 20-ից Վիքիմեդիա հիմնադրամի նախագահն է։

## Կենսագրություն
Մարիա Սեֆիդարին ծնվել է Մադրիդում։ Ավարտել է Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետը և նույն համալսարանում ստացել կոմերցիայի և զբոսաշրջության մագիստրոսի կոչում։ 2014 թվականին եղել է TechweekWomenLeadershipFellows ծրագրի  թոշակառու, որը  նվիրված էր բիզնեսի և տեխնոլոգիաների ոլորտում երիտասարդ կանանց առաջնորդությանն աջակցելուն։ 2015 թվականից համարվում է Խուան Կառլոսի անվան համալսարանի թվային հաղորդակցության, մշակույթի և քաղաքացիության բնագավառի մագիստրոսական ծրագրի պրոֆեսոր։

### Ազատ գիտելիք և մշակույթ
Սեֆիդարին, որը Վիքիպեդիայում հայտնի է որպես *Raystorm*, Վիքիմեդիայի նախագծերին մասնակցել է 2006 թվականից։ Նա բացահայտել է Վիքիպեդիան, իր առանձին հարցազրույցներում, երբ իր կրտսեր քրոջը բացատրում էր, որ կա մի կայք, որը յուրաքանչյուրը կարող է գրել կամ խմբագրել։ «Ամեն ինչ սկսվում է նրանից, երբ սկսում ես հետաքրքրվել որևէ թեմայով և շատ ժամեր ես տրամադրում հոդվածները բարելավելուն և տեսնում ես, որ գոյություն ունի Վիքիպեդիայի քաղաքականություն, որը պետք է բարեփոխվի»։ Կարճ ժամանակ անց նա սկսել է ԼԳԲՏ վիքի նախագիծ, այդ խմբերն ավելի տեսանելի դարձնելու և այդ թեմային առնչվող ամբողջ բովանդակությունը բարելավելու և կազմակերպելու նպատակով՝ ոգեշնչվելով նմանատիպ շարժումից, որը գոյություն ուներ հանրագիտարանի անգլերեն բաժնում։

Հոդվածներ գրելու հետ մեկտեղ, Մարիան սկսեց իր գործունեությունը Վիքիմեդիա շարժման մեջ։ 2011 թվականին Մարիան դարձել է Վիքիմեդիայի հիմնադիրներից մեկն Իսպանիայում և կազմակերպության առաջին փոխնախագահը, իսկ 2015 թվականին միացել է Wikimujeres օգտատերերի խմբին, որը կենտրոնացած է կանանց արժանիքները գնահատելու և գենդերային բացը վերացնելու թեմաների վրա։ Վիքիմեդիայում աշխատել է Հիմնադրամի խորհրդի մի քանի հանձնաժողովներում, այդ թվում՝ Անդամության կոմիտեում և Խորհրդի կառավարման կոմիտեում, որտեղ եղել է նախագահ։ 2013 թվականին ընտրվել է «Վիքիմեդիա» հիմնադրամի խորհրդի անդամ՝ դառնալով նրա անդամության մեջ ընտրված առաջին իսպանուհին։ Նա խորհրդի կազմում աշխատել է մինչև 2015 թվականը։

2016 թվականին միացել է «Վիքիմեդիա» հիմնադրամին՝ համայնքի կողմից հայտարարված մեկ տարի թափուր աշխատատեղում և ստանձնել կազմակերպության փոխնախագահի պաշտոնը։ Հաստատվել է որպես փոխնախագահ երկրորդ ժամկետով 2017 թվականին։ Այդ տարիների ընթացքում մասնակցել է բազմաթիվ վերապատրաստման դասընթացների և միջոցառումների բաց և ազատ գիտելիքների և Վիքիպեդիայի բովանդակության մեջ բազմազանություն և հավասարություն մտցնելու վերաբերյալ։

2018 թվականի հուլիսին ընտրվել է Վիքիմեդիա հիմնադրամի նախագահ Վիքիմանիայի 14-րդ ամենամյա միջազգային կոնֆերանսում, իսկ 2019 թվականի օգոստոսին նորից վերընտրվել է։

2020 թվականի մարտին Մարիան հայտարարել է, որ երեխայի է սպասում և 4 ամսով արձակուրդ է մեկնել։ Նատալյա Տիմկիվը նշանակվել է Վիքիմեդիա հիմնադրամի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիստներ
Կատեգորիա:Հոգեբաններ
Կատեգորիա:Իսպանացի մանկավարժներ
Ինդիրա Բայթ

**Ինդիրա Բայթ** (ի ծնե՝ **Բաբաթաևա**, , ), ղազախ և սլովենացի շախմատիստուհի, կանանց ՖԻԴԵ-ի վարպետ։

## Կենսագրություն
Ղազախստանը ներկայացրել է 2000 թվականի պատանեկան աշխարհի առաջնությունում, Ասիայի 1998 թվականի պատանեկան առաջնությունում, 1996 և 1998 թվականների պատանեկան աշխարհի առաջնությունում՝՜18 տարեկան կատեգորիայում։

2003 թվականից մշտապես բնակվում է Սլովենիայում։ Հանդես է գալիս «Krka Novo Mesto»–ի կազմում։ 2006 թվականից Սլովենիայի քաղաքացի է, հանդես է գալիս ազգային առաջնություններում և ներկայացնում է երկրի հավաքականը։

2007, 2009 և 2010 թվականներին եղել է Սլովենիայի առաջնության մրցանակակիր (2010 թվականին 1-2 տեղերն է կիսել Վեսնա Ռոժիչի հետ և զիջել  է լրացուցիչ ցուցանիշներով)։ 2006 թվականի Սլովենիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր է։

2010 թվականի Սլովենիայի բլիցի չեմպիոն։

Սլովենիայի հավաքականի կազմում 2010 թվականի շախմատային օլիմպիադիայի և 2017 թվականի թիմային առաջնության մասնակից է։

## Հիմնական սպորտային արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Выступления Индиры Байт на шахматной олимпиаде 2010 года
* Выступления Индиры Байт в командном чемпионате Европы 2007 года
* Выступления Индиры Бабатаевой в чемпионате мира среди юниоров 2000 года 

Կատեգորիա:20-րդ դարի շախմատիստներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի խմբային շախմատի մրցաշարի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ղազախ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Սլովենացի շախմատիստներ
Կիրիլ Կուլիշ

**Կիրիլ Յակոբ Կուլիշ** (, ), ամերիկացի դերասան, պարող և երաժիշտ։ 6 տարեկանից բալետ է սովորել, 15 տարեկան հասակում դարձել է «Թոնի» մրցանակի դափնեկիր՝ «Լավագույն տղամարդու դեր մյուզիքլում» անվանակարգում՝ Բրոդվեյի «Բիլի Էլիոտ» բեմադրությունում դերի համար։

## Կենսագրություն
Կուլիշը ծնվել է 1994 թվականի փետրվարի 16–ին Սան Դիեգոյում՝ Կալիֆոռնիա նահանգում։ Ծնողներն են՝ Ֆիլ Աքսելրոդը և ուկրանուհի Ռաիսա Կուլիշը։ Կիրիլը ազատ տիրապետում է ռուսերենին։ Հինգ տարեկան հասակում զբաղվել է դաշնամուրով, վեց տարեկան հասակում՝ բալետով, յոթ տարեկանում՝ պարահանդեսային պարերով, ութում՝ գիմնաստիկայով, իննը տարեկանում՝ կարատեով։ 2006 թվականին դարձել է *Youth America Grand Prix* բալետի խոշորագույն միջազգային մրցույթի «Հույս» () մրցանակի դափնեկիր, հետագայում երեք անգամ դարձել է այդ մրցույթի Գրան պրիի դափնեկիր։ 2007 թվականին դարձել է կարատեի և պարահանդեսային պարերի Ամերիկայի չեմպիոն։ 2009 թվականին արժանացել է Նյու Յորքում ռուսական մշակույթի կենտրոնի մրցանակի, «Համաշխարհային թատրոն» մրցանակի, Ֆրեդ Ասթերի անվան մրցանակի, Հանդիսատեսի միության և Քննադատների միության հատուկ մրցանակի։ Նույն թվականին դարձել է «Թոնի» մրցանակի դափնեկիր «Լավագույն տղամարդու դեր մյուզիքլում» անվանակարգում՝ «Բիլի Էլիոտ» բեմադրությունում գլխավոր դերի համար։ Նույն թվականին մրցանակաբաշխության պատմության մեջ առաջին անգամ մրցանակը հանձնվել է երեք դերասանի, որոնք կատարել են մյուզիքլի գլխավոր դերը հերթափոխով։ Կիրիլը կրթաթոշակի առաջարկ է ստացել Թագավորական բալետի դպրոցից, Փարիզի օպերայի և բալետի դպրոցից, նաև «Պարի արքաները» () նախագծին մասնակցելու հրավեր։ Համարվում է ամենաերիտասարդ պարողը, որն ընդունվել է Սան Դիեգոյի բալետի ակադեմիա։ *ABT American Ballet Theater* հետ միասին ելույթ է ունեցել Մեխիկոյում ութ գալա համերգներում։ Տալիս է դաշնամուրի համերգներ Մեկխիկոյում և Եվրոպայում, դարձել է մի քանի երաժշտական մրցանակների դափնեկիր։ Շարունակում է մասնակցել հեռուստա, կինո և թատերական նախագծերի։

## Billy Elliot the Musical
2008 թվականին ապրիլի 22–ին Նյու Յորքում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է գլխավոր դերակատարների մոտավոր կազմը՝ Կրիլ Կուլիշ, Թրենտ Կավալիկ, Դեյվիդ Ալվարես։ Կիրիլի առաջին ելույթը կայացել է 2008 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, իսկ 2009 թվականի հոկտեմբերի 1-ին երկու այլ կատարողների հետ արժանացել է «Թոնի» մրցանակի՝«Լավագույն տղամարդու դեր մյուզիքլում» անվանակարգում։ Մյուզիքլը առաջադրվել է 15 մրցանակի,  արժանացել է դրանցից 10-ին, ներառյալ՝ Տարվա լավագույն մյուզիքլ։ Կիրիլի վերջին ելույթը կայացել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։

## Այլ աշխատանքներ
2009 թվականի վերջին Կուլիշը կատարել է «Մարդուկ Ջարդուկը» բալետի գլխավոր դերը։ 2010 թվականին մասնակցել է Լոնգ Բիչում պարահանդեսային պարերի առաջնությանը ԱՄՆ-ի հարաֆ-արևմտյան շրջանային առաջնությունում (Կալիֆոռնիա նահանգ)։ Ներկայումս ապրում է ծնողների հետ Սան Դիեգոյում և Նյու Յորքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին Հղումներ
* Официальный сайт 

Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Angry Birds Star Wars 2

**Angry Birds Star Wars 2**, համակարգչային խաղ սենսորային սարքավորումների համար ֆիննական Rovio մշակողից, «Angry Birds» խաղերի շարքի մաս։ Խաղը նվիրված և ստեղծված է «Աստղային պատերազմներ» ֆիլմի մոտիվներով, համարվում է մեկ տարի առաջ թողարկված «Angry Birds Star Wars»-ի շարունակությունը։

## Նկարագրություն
«Angry Birds Star Wars II»-ն ունի 8 էպիզոդ․ «Ներխուժում Նաբու» (Նաբու մոլորակը թռչունների կողմի համար,Դաշնություն նավը՝ խոզերի համար), «Փախուստ Տատուն» (երկու կողմերի համար էլ մոլորակը Տատուն է, բայց տարբեր տեղանքներում), «Պայքար Նաբուի համար» (երկու կողմերի համար էլ մոլորակը Նաբուն է, բայց տարբեր տեղանքներում), «Կլոնների ապստամբություն» (Կորուսանտ մոլորակը թռչունների կողմի համար, Կամինո մոլորակը խոզերի կողմի համար), «Խոզապուխտի վրեժը» (Ջեոնոզիս մոլորակը թռչունների կողմի համար, Մուստաֆար մոլորակը խոզերի կողմի համար), «Պարգևների գլուխ», որի գործողությունները տեղի են ունենում Նաբուում գտնվող գունգանների ստորջրյա քաղաքի մոտ, «Ղեկավարիր քո ճակատագիրը և ապստամբները» (երկու կողմերի համար էլ մոլորակը Լոտալն է, բայց տարբեր տեղանքներում)։

Այս խաղում թռչուններն ու խոզերը խաղում են «Աստղային պատերազմներ» եռերգության հերոսների դերերը։ Բնօրինակ եռերգության և «Star Wars Rebels» հեռուստաշոուի կերպարները նույնպես հայտնվում են թռչունների/խոզերի տեսքով։ Կերպարների անունները ևս փոփոխվում են թռչունների և խոզերի պատկերմանը համապատասխան (օրինակ, Բոբա Ֆեթը դառնում է Բոբա Ֆաթ)։

## Արձագանք

Metacritic-ով խաղը 24 արձագանքի հիման վրա ստացել է 100-ից 77 բալ։ *StopGame* կայքը խաղը գնահատել է 10 բալից 7,6։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 տեսախաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Կատեգորիա:Windows Phone խաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Փշուրիկներ

**«Փշուրիկներ»,** պատմվածքների ցիկլ Ալեքսանդր Սոլժենիցինի արձակում։ Որոշ գրականագետներ այս ստեղծագործությունները վերաբերում են «արձակ բանաստեղծություններ» ժանրին։

## Ստեղծում և հրապարակում
Պատմվածքների առաջին, հիմնական մասը գրվել է ԽՍՀՄ-ում 1958-1960 թվականներին։ 1961 թվականի դեկտեմբերին դրանք առաջարկվեցին «Новый мир» ամսագրին, բայց մերժվեցին Ա.Տ. Տվարդովսկու կողմից․
Հենց այդ այցելությունների ժամանակ ես բերեցի Տվարդովսկուն՝ մի քանի ճամբարային բանաստեղծություններ, մի քանի «Փշուրիկներ» ավելի անվնաս, և «Գյուղը առանց առաքինի մարդու չի լինի» պատմվածքը, որը զերծ էր ծանր արտահայտություններից։ Նա «Փշուրիկներին» ճանաչեց որպես «պահեստում գտնվող ընդհանուր նոթատետրում գրառումներ», բոլորովին չէր զգում դրանց ժանրը։

Դրանից հետո «Փշուրիկները» տարածվել են սամիզդատում, իսկ 1964 թվականին առանց հեղինակի իմացության տպագրվել «Грани» ամսագրում (Մայնի Ֆրանկֆուրտ, 1964, № 56)։ Այնուհետև դրանք բազմիցս տպագրվել են որպես Սոլժենիցինի ժողովածուների մի մաս։

«Աղոթք» պատմվածքը առաջին անգամ տպագրվել է «Вестник русского христианского движения» ամսագրում(1966, № 3 (81))։ Ըստ հեղինակի խոսքերի «Աղոթքը» տպագրվել է Ե. Դ. Վորոնյանսկայայի շնորհիվ, ով զբաղվում էր Սոլժենիցինի ստեղծագործությունների՝ սամիզդատում տարածմամբ.
Սամիզդատի համար նրա առաջին «մեքենագրված» գործերից էր իմ «Փշուրիկները», որին նա ինքնակամ անմիջապես ավելացրեց «Աղոթքը», որը  նրան էի տվել միայն կարդալու համար։ Ե. Դ․-ի անհոգ ձեռքերի միջոցով «Աղոթքը» ճախրեց դեպի համաշխարհային հրատարակություն։

Պտմվածքների երկրորդ՝ վերջին մասը հեղինակը գրել է 1996-1999 թվականներին Ռուսաստան վերադառնալուց հետո։ Առաջին անգամ տպագրվել է  «Новый мир» ամսագրի մի քանի համարներում (1997, № 1, 3, 10; 1999, № 7), ինչպես նաև № 23-24 «Роман-газета» 1998, ներառվեցին Սոլժենիցինի ամբողջական երկերի հատորներում։ 1996-ին փոխանցելով  «Новый мир» ամսագրի խմբագիրներին նոր «Փշուրիկների» առաջին բաժինը («Խեժափիճի», «Կայծակ», «Ուգլիչի զանգ»), Սոլժենիցինը գրել է․ «Միայն այն ժամանակ, երբ վերադարձա Ռուսաստան, կարողացա նորից գրել դրանք, բայց այնտեղ չէի կարողանում...»

## Բովանդակություն
### 1958-1960
* Շունչ
* Սեգդեն լիճ
* Բադիկ
* Բանաստեղծի աճյունը
* Ծփի գերանը
* Արտացոլում ջրի մեջ
* Ամպրոպ լեռներում
* Քաղաք Նևայի վրա
* Շարիկ
* Շարժվելու միջոց
* Հին դույլ
* Եսենինի հայրենիքում
* Կոլտնտեսական պայուսակ
* Խարույկ և մրջյուններ
* Մենք չենք մեռնի
* Անցնելով օրվան
* Ճանապարհորդություն Օկայի երկայնքով
### 1963
* Աղոթք

### 1996-1999
* Խեժափիճի
* Կայծակ
* Զանգակատուն
* Ուգլիչի զանգ
* Ծերացում
* Ամոթ
* Փորձանքաբեր խոտ
* Առավոտ
* Վարագույր
* Մթնշաղին
* Աքաղաղի կանչը
* Գիշերային մտքեր
* Մահացածների հիշատակը
* Աղոթք Ռուսաստանի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  — тексты рассказов на официальном сайте Александра Солженицына.
* *Чалмаев, В*. Александр Солженицын: Жизнь и творчество. — М., 1994.
* 

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սոլժենիցինի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Փաստերի ստուգման հարթակ

«Փաստերի ստուգման հարթակը» (անգլ․՝ Fact Investigation Platform — FIP) առցանց անկախ լրատվամիջոց է, որը հիմնադրվել է «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» խորհրդատվական հասարակական կազմակերպության կողմից։ «Փաստերի ստուգման հարթակը» (FIP.am) մասնագիտացված է փաստերի ստուգման և հետաքննական լրագրության մեջ։ FIP.am-ի հիմնական նպատակն է բացահայտել հանրային մարմինների ու լրատվամիջոցների կողմից հրապարակված, իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկությունները և կանխարգելել ապատեղեկատվության տարածումը։

## Պատմություն
«Փաստերի ստուգման հարթակը» ստեղծվել է 2016 թ․ նոյեմբերին։ Մինչև 2018 թ․ սեպտեմբերը կայքը հանդես է եկել **Sut.am** անվամբ և դոմեյնով։ Փոփոխությունը պայմանավորված էր նոր ընթերցողներին «սուտ» բառով չվանելու և սխալ ընկալում չստեղծելու մարքեթինգային քաղաքականությամբ։ Վերանվանումը, սակայն, չազդեց կայքի բնույթի և նպատակի վրա։ Կայքի գործունեության հիմնական նպատակը շարունակում են լինել ապատեղեկատվության դեմ պայքարը և փաստերի ստուգումը։

## Թեմատիկ ուղղվածություն (Բովանդակություն)
Լրատվամիջոցի բովանդակության մեծ մասը կազմում են հանրային և պաշտոնատար անձանց կողմից արված ոչ ճշգրիտ, ապակողմնորոշող, մանիպուլյատիվ և կեղծ պնդումների բացահայտումները։ FIP-ը ստուգում է հեռարձակվող, առցանց և տպագիր լրատվամիջոցներում հաղորդված կամ հրապարակված փաստերը, ինչպես նաև սոցիալական ցանցերում շրջանառվող պնդումները։ Բացի այդ, «Փաստերի ստուգման հարթակը» հանձնառու է ստուգելու ընթերցողներին հետաքրքրող պնդումներն ու տեղեկությունները, որոնք վերջիններս ուղարկում են հարթակի կայքի հատուկ բաժնի կամ ֆեյսբուքյան էջի միջոցով։

## Մեթոդաբանություն
«Փաստերի ստուգման հարթակն» ունի կառուցվածքային և խմբագրական անկախություն, ինչպես նաև լրագրողների համար սահմանված վարքագծի կանոնագիրք։ FIP-ը փաստերը ստուգում է բաց աղբյուրների միջոցով կամ կապ հաստատում պետական մարմինների հետ տեղեկատվություն ստանալու հարցմամբ։ Կայքը հիպերհղումների և մեջբերումների միջոցով տրամադրում է այն աղբյուրներն ու գործիքները, որոնք օգտագործվել են տվյալ հայտարարությունը, փաստը կամ տեղեկատվությունը ստուգելու ընթացքում։ Ինչպես նշված է FIP-ի պաշտոնական կայքէջում, այդ ամենն արվում է, որպեսզի ընթերցողը, անցնելով բոլոր հղումներով և աղբյուրներով, կարողանա անցնել նույն ուղին, ինչ FIP-ի մասնագետներն ու լրագրողները, և ստուգել նշված հոդվածի ու տվյալների իսկությունը։

«Փաստերի ստուգման հարթակը» պատրաստած նյութերը գնահատում է «փաստաչափ» վարկանիշային համակարգի միջոցով, որն ունի տեղեկատվության հետևյալ դասակարգումը՝ լիովին ճշմարիտ, մասամբ ճշմարիտ, առանց վճռի, մասամբ սխալ կամ ամբողջությամբ սխալ, կեղծ, մանիպուլյատիվ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կայքեր այբբենական կարգով
Լյուբով Յարովայա (ֆիլմ, 1970)

**«Լյուբով Յարովայա»** (), 1970 թվականի խորհրդային լայնաֆորմատ գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Ֆետինը Կոնստանտին Տրենյովի համանուն պիեսի հիման վրա։

## Սույժե
Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներ։ Ուսուցչուհի Լյուբով Յարովայան, որն օգնում է ընդհատակյա հեղափոխական կոմիտեին, անսպասելիորեն հանդիպում է իր ամուսնուն՝ Միխայիլ Յարովոյին, որը համարվում էր զոհված Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Սպիտակներին քաղաք մտնել թույլ չտալու համար հեղկոմի նախագահը հրամայում է պայթեցնել կամուրջը։ Սպիտակգվարդիական Միխայիլ Յարովոյը, որն իրեն ներկայացնում է որպես կոմիսար, ձախողում է կարմիրների ծրագիր։ Երբ նրա կնոջը սպառնում է կալանքը, պորուչիկը երկու անգամ փրկում է նրան։ Լյուբով Յարովայան հակառակն է անում․ իմանալով, որ ամուսինը մեղավոր է կարմիրբանակայինների մահվան մեջ, կինը նրան մատնում է կարմիրներին։

## Դերերում
* Լյուդմիլա Չուրսինա – *Լյուբով Յարովայա
* [[Վասիլի Լանովոյ]] – *Միխայիլ Յարովոյ
* Վասիլի Շուկշին – *Ռոման Կոշկին, ընդհատակյա հեղկոմի կոմիսար
* Կիրիլ Լավրով – *Ֆեոդոր Շվանդյա
* Ռուֆինա Նիֆոնտովա – *Պավլա Պետրովնա Պանովա
* [[Անատոլի Պապանով]] – *պրոֆեսոր Մաքսիմ Գորնոստաև
* Նինա Ալիսովա – *Նատալյա Իվանովնա Գորնոստաևա, պրոֆեսորի կինը
* Վլադիմիր Կենիգսոն – *Մալինին, սպիտակ բանակի գնդապետ
* Ալեքսեյ Գրիբով – *Կուտով, սպիտակ բանակի գնդապետ
* [[Իննա Մակարովա]] – *Դունկա
* Իգոր Դմիտրիև – *Ելիսատով
* Միխայիլ Լադիգին – *Պիկալով
* Նադեժդա Ֆեդոսովա – *Մարյա, Սեմյոնի մայրը
* Ալեքսեյ Կոժևնիկով – *Կոլոսով
* Բորիս Նովիկով – *Կոնստանտին Գրոզնոյ
* Վիտալի Մատվեև – *Սեմյոն, սպիտակ զինվոր
* Վիկտոր Չայնիկով – *Չիր
* Պյոտր Շելոխոնով – *Մազուխին, Ռոման Կոշկինի հրամանատարի տեղակալը
* Ալեքսանդր Անիսիմով – *Անտոն
* Օլեգ Բելով – *Խրոմ

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Ֆետին
* Օպերատորներ՝ Յուրի Վեքսլեր, Եվգենի Շապիրո
* Սցենարիստ՝ Առնոլդ Վիտոլ
* Նկարիչ՝ Իգոր Վուսկովիչ
* Կոմպոզիտոր՝ Վասիլի Սոլովյով-Սեդոյ
* Հնչյունային օպերատոր՝ Գրիգորի Էլբերտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Ուկրաինայի հերոս քաղաքներ

**Ուկրանիայի հերոս քաղաքներ** (),
պատվավոր կոչում, որը սահմանվել է 2022 թվականի մարտի 6-ին Ուկրաինայի նախագահի՝ Վոլոդիմիր Զելենսկու կողմից այն քաղաքների համար, որոնք հատկապես աչքի են ընկել այն ժամանակ, երբ Ռուսաստանը ներխուժել է Ուկրաինայի տարածք։

Նախագահի 111/2022-ի հրամանագրում նշվում է, որ այդ որոշման նպատակն է հարգել «քաղաքացիների սխրանքը, զանգվածային հերոսությունն ու տոկունությունը, որոնք դրսևորվել են իրենց քաղաքների պաշտպանությունում զինված ագրեսիայի հակահարված տալու ժամանակ (Ռուսաստանի Դաշնություն ընդդեմ Ուկրաինա)»։

Մեկնաբանելով այդ որոշումը՝ Զելենսկին նշել է, որ նոր կոչումը հիշեցնում է նախկին կոչումը՝ ԽՍՀՄ հերոս քաղաքը, որը շնորհվում էր Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ։ Այն ժամանակվա հերոս քաղաքները, ըստ Զելենսկու, դիմացել են «այլ ներխուժման, բայց շատ նման ներխուժման։ Այլ ներխուժման, բայց ոչ պակաս դաժան ներխուժման»։

Այդ կոչմանն արժանացած առաջին քաղաքները դարձան 
* Խարկով (տես մարտեր Խարկովի համար)
* Չեռնիգով (տես Չեռնիգովի մարտերը)
* Մարիուպոլ (տես մարտեր Մարիուպոլի համար)
* Խերսոն (տես մարտեր Խերսոնի համար)
* Գոստոն (տես մարտեր «Անտոնով» օդանավակայանի համար)
* Վավեֆորմ (տես Վավեֆորմի մարտերը)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Указ Президента № 111/2022 от 6 марта 2022 года

Կատեգորիա:Ուկրաինա
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հերոս քաղաքներ
Արմենիա (Բելիզ)

**Արմենիա** (), գյուղ Բելիզի Կայո շրջանում, երկրի մայրաքաղաք Բելմոպանից 8 կմ հարավ։

## Պատմություն
Այս շրջանի առաջին բնակիչները փախստականներ էին, որոնք եկել էին Գվատեմալայից, Սալվադորից և Հոնդուրասից, փորձելով խուսափել քաղաքացիական պատերազմից։ Բելիզի հարավային շրջաններից եկել են նաև մայաներ ու այլ էթնիկ խմբեր, որպեսզի մոտ լինեն բուժհաստատություններին, տրանսպորտին ու շուկաներին։

## Աշխարհագրություն
Արմենիան գտնվում է Մայա լեռնաշղթայի նախալեռնային տեղանքում՝ շրջապատված ջունգլիներով, քարանձավներով ու գետերով։ Ավտոմոբիլային ուղիներով գյուղը կապված է մայրաքաղաքի հետ։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով գյուղում ապրում է 1395 մարդ, հիմնականում իսպանացիներ, մայաներ և մետիսներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելիզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Սաֆոն Լեֆկադյան ժայռի վրա

**«Սաֆոն Լեֆկադյան ժայռի վրա»** (), ֆրանսիացի նկարիչ Պիեռ Նարսիս Գերենի նկարը՝ Էրմիտաժի հավաքածուից։ Ստեղծվել է 19-րդ դարի սկզբին։ Մշտական ցուցադրանմուշներում ընդգրկված չէ։

## Պատմություն
Նկարը բանաստեղծուհի Սաֆոյի և պատանի Ֆաոնի լեգենդար սիրո պատկերազարդումն է երիտասարդ Ֆաոնի հանդեպ։ Նկարիչը ֆիքսել է այն պահը, երբ վշտահար Սաֆոն, ում լքել է Ֆաոնը, նստել է Լեֆկադյան ժայռի վրա և մտածում ինքնասպանության մասին։

Լեգենդը պատմում է Սաֆոյի՝ Ֆաոնի հանդեպ անպատասխան սիրո մասին, որի պատճառով Սաֆոն Լեֆկադյան ժայռից նետվում է ծովը։ Բանաստեղծուհու մահը բացահայտվել է ավեի ուշ։ Այս մասին առաջին հիշատակումը հանդիպում է Մենանդրոսի «Լեֆկադայում»։ Լեգենդի իրադարձությունները հետագայում Օվիդիուսին «Հերոսուհիներ» ստեղծագործության մեջ ստացան այսպես կոչված «Սաֆոյի նամակ» անվանումը՝ ուղղված Ֆաոնին։  Այս լեգենդի վառ օրինակն է Ժակ-Լուի Դավիդի «Սաֆոն և Ֆաոնը» կտավը, որը նույնպես գտնվում է Էրմիտաժում։ Սաֆոյի մեզ հասած տողերում Ֆաոնի անունը ընդհանրապես չի հիշատակվում։

Նկարի ստեղծման հանգամանքները անհայտ են։ Կարծիք կա, որ մինչև 1917 թվականը նկարը գտնվել է Սանկտ Պետերբուրգում՝՝ մասնավոր հավաքածուներից մեկում, և հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո այն ազգայնացվել և հաշվառվել է պետական թանգարանի ֆոնդում և պահվել է Պետրոգրադի գեղարվեստական արժեքների բաժնում (որտեղ իշխանությունները հավաքել են մասնավոր հավաքածուներից առգրավված արվեստի գործերը)։ 276x276փքս|ձախից1925 թվականին նկարը տեղափոխվել է էրմիտաժ։ Մինչ այդ նկարի հեղինակն անհայտ էր և հաշվառված էր որպես 19-րդ դարի ֆրանսիական դպրոցի անհայտ արվեստագետի ստեղծագործություն՝ «Վինահար կինը» անվանումով։

1936 թվականին նկարի գույքագրման և առաջնային վերականգնողական աշխատանքի ժամանակ վերծանվել է նկարչի մոնոգրամը՝ *«P. G․» (գտնվում է նկարի ներքևում՝ ձախ կողմում),* և այսպիսով հաստատվում է նկարի հեղինակի ինքնությունը ու ճշգրիտ անվանումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Կատեգորիա:Պիեռ-Նարսիս Գերենի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:1800 նկարներ
Մարտին Լանդաու

**Մարտին Լանդաու** (: ), ամերիկացի դերասան, դերասանական վարպետության դասավանդող, խաղացել է նաև հեռուստատեսային ֆիլմերում ու սերիալներում։ Ունեցել է երկար տարիների դերասական կարիերա, 200-ից ավելի ֆիլմեր, հեռուստաֆիլմեր և սերիալներ, աշխատել է որպես ծաղրանկարիչ։

Բազմաթիվ կինոմրցանակների դափնեկիր է, այդ թվում` Օսկար, Ոսկե գլոբուս, Էմմի։

## Կենսագրություն
Մարտին Լանդաուն ծնվել է 1928 թվականին Նյու Յորքում, հրեական ընտանիքում։ Հայրը Մորրիս Լանդաու և մայրը Սելմա Բախման։ Ավարտել է Ջեյմս Մեդիսոնի ավագ դպրոցը, ապա սովորել և ավարտել Պրատտի ինստիտուտը։ Մոտ 5 տարի աշխատել է «Daily News» օրաթերթում որպես ծաղրանկարիչ, ցանկանալով դառնալ նկարիչ, սակայն արդյունքում ընտրել է դերասանի մասնագիտություն։

1955 թվականին ընդունվել է Նյու Յորքի Դերասանական ստուդիա, որտեղ սովորել է ապագա նշանավոր դերասան Սթիվ Մակքուինի հետ։ Հետագայում ծանոթացել է Ջեյմս Դինի հետ, ով դարձել է իր լավագույն ընկերը։

1957-1993 թվականներին ամուսնացած է եղել դերասանուհի Բարբարա Բեյնի հետ, նրան ունեցել են 2 աղջիկ` Սյուզան (ծն. 1960), մասնագիտությամբ պրոդյուսեր և Ջուլիետ (ծն. 1965), ով ծնողներին հետևով ընտրել է դերասանի մասնագիտություն։

Մարտին Լանդաուն մահացել է 2017 թվականին Լոս Անջելեսում, 89 տարեկան հասակում։ Որպես մահվան պատճառ նշվել է  արյունազեղումը և սրտային խնդիրները։

## Ֆիլմագրություն
Նրա մասնակցությամբ առավել նշանավոր ֆիլմերից են.
«Հյուսիս-արևմուտքով դեպի հյուսիս» - 1959  
«Կլեոպատրա» - 1963  
«Երբևէ պատված պատմություններից ամենամեծը» - 1965  
«Թաքեր. Մարդը և նրա երազանքը» - 1988  
«Էդ Վուդ» - 1994  
«Քաղաքապետարան» - 1996  
«Հանցագործություններ և արարքներ» - 1999  
«Նիրհած հովիտը» - 1999

Դերասանական գործունեության հետ միասին  Մարտին Լանդաուն դասավանդել է դերասանական վարպետություն։ Նրա ուսանողների թվում են եղել Ջեք Նիկոլսոնը և Անժելիկա Հյուսթոնը։

Վերջին աշխատանքը կինոյում ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի 2015 թվականի «Հիշել» ֆիլմն էր, որտեղ նրա խաղընկերն էր Հոլիվուդյան մեկ այլ տարեց նշանավոր դերասան Քրիստոֆեր Պլամմերը։

Խաղացել է «Կոլոմբո» հեռուստասերիալում։

## Պատկերներ

Պատկեր:Martin Landau Rollin Hand Mission Impossible.JPG|1969 թ. լուսանկար
Պատկեր:Martin Landau Peter Falk Colombo 1973.JPG|Պիտեր Ֆոլկի հետ
Պատկեր:Landau-2823.jpg|1983 թ. լուսանկար
Պատկեր:Martin Landau Patrick Swayze.jpg|Պատրիկ Սուեզիի հետ, 1989 թ.
Պատկեր:Martin Landau nineties.jpg|1996 թ. Կաննի կինոփառատոն
Պատկեր:MartinLandau2008TIFF.jpg|2008 թ. Տորոնտոյի կինոփառատոն


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծաղրանկարիչներ
Անուշ Բաբաջանյան

**Անուշ Բաբաջանյան**, հայ ֆոտոլրագրող և «4Plus» կանանց լուսանկարչական միության հիմնադիր։ Նա առավել հայտնի է Կովկասի հակամարտությունների գոտիների մասին իր փաստագրական նյութերով։

## Կենսագրություն
Անուշ Բաբաջանյանը սովորել է Կովկասյան մեդիա համալսարանում։ 2005 թվականին Բաբաջանյանն ավարտել է Ռուբեն Մանգասարյանի կազմակերպած «World Press Photo» լուսանկարչության դասընթացը, իսկ 2006 թվականին՝ Բուլղարիայի ամերիկյան համալսարանի զանգվածային հաղորդակցության բաժինը։

## Գործունեություն
Ուսումն ավարտելուց հետո Բաբաջանյանն աշխատել է Հայաստանում որպես կապալառու BBC մոնիտորինգային ծառայությունում, որից հետո դարձել է անկախ ֆոտոլրագրող։

2008 թվականից Բաբաջանյանն սկսել է Երևանի փողոցներում լուսանկարել կանանց, որոնք աչքի էին ընկնում իրենց վառ ու անզուսպ հագուստով։ Դա վերածվեց մի նախագծի, որը նա անվանեց *Ինլանդիշ* նեոգալիզմ, օգտագործելով այն *արտասովոր* բառի փոխարեն, որտեղ նա ուսումնասիրել է, թե ինչպես է դրսևորվում կանանց ներքին կյանքը նրանց արտաքին աշխարհում։

2009 թվականին Բաբաջանյանը սկսել է  Գյումրիի երկրաշարժից փրկվածների մասին փաստագրական նախագիծը։ Անգամ քսան տարի անց մոտ 4000 ընտանիք ապրում էր մետաղյա ինքնաշեն տնակներում, որոնք կոչվում էին *դոմիկներ,* որոնք էլեկտրականություն կամ ջուր չունեին և այնքան խարխլված էին, որ մեկ այլ ցնցում կփշրեր դրանք։ 2009 թվականի դեկտեմբերին Երևանում ցուցադրվել են նրա լուսանկարները։

Բաբաջանյանը 2013 թվականին համահիմնել է «4Plus» կանանց լուսանկարչական միությունը։ *Մայր Հայաստանը* ցուցահանդեսը «4Plus»-ի և տասը լուսանկարիչների հետ համատեղ առաջին նախագծերից էր։ Ոգեշնչված և հակադրվելով Երևանի Հաղթանակի զբոսայգում գտնվող Մայր Հայաստանի արձանին, որը խորհրդանշում էր ակնածանքը կանանց հանդեպ, տասը հավաքածուներից յուրաքանչյուրը բացահայտել է երկրի կանանց առջև ծառացած տարբեր խնդիրներ։ Բաբաջանյանը նաև սկսել է երկարաժամկետ ծրագիր, որը փաստում է հայ կանանց արտագնա աշխատանքի մեկնումը Թուրքիա։

2016 թվականին Բաբաջանյանը սկսել է նախագիծ՝ վավերագրելու սիրիական քաղաքացիական պատերազմից Երևան փախած սիրիահայերի փորձառությունները։ Թեև Հայաստանի կառավարությունն արագորեն գործեց փախստականներին քաղաքացիություն տալու համար, նրանց տնտեսական վիճակը մնաց անկայուն՝ թե՛ աշխատատեղերի, թե՛ պաշտոնական բնակարանների պակասի պատճառով։ Բաբաջանյանի լուսանկարները ցույց են տվել փախստականների կենցաղային կյանքը։ Մասնավորապես, նա ցույց է տվել այն կարևոր արտեֆակտները, որոնք նրանք բերել են իրենց հետ՝ հիշելու իրենց նախորդ կյանքը։ Նա Ջոն Սթենմեյերի և Սերա Աքջանի հետ միասին սկսել է *Կամրջող պատմություններ*՝ լուսանկարչական ուսուցման ծրագիր թուրքերի և հայերի համար, որպեսզի նկարեն և կիսվեն իրենց առօրյա կյանքով Instagram-ում՝ իրենց ժողովուրդների միջև փոխըմբռնումը խթանելու համար։

2017 թվականին Բաբաջանյանը ճանապարհորդել է Փղոսկրի Ափ, որտեղ փաստել է երկվորյակների առեղծվածային ուժերի հանդեպ մարդկանց հավատը։ Միանման հագնված քույր-եղբայրները աղաղակում էին մզկիթների մոտ, իսկ անցորդները օրհնության դիմաց նրանց փող էին տալիս։ Աբիջանում ֆոտոշարք է ցուցադրվել։ Նա նաև նկարահանվել է Լևիսոն Վուդի *Ռուսաստանից Իրան* հեռուստածրագրում, որտեղ նրան ուղղորդել է դեպի Լեռնային Ղարաբաղ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անուշ Բաբաջանյան
* «4Plus» լուսանկարչական միություն

Կատեգորիա:Կին լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Ֆոտոլրագրողներ
Ավետ

** Ավետ ** (), **Ավետինյա** (), **Հավետինյա** (), բառացիորեն «ուրվական», սերբերի և որոշ այլ հարավսլավոնական ժողովուրդների դիցաբանական կերպար, գիշերային խրտվիլակ, ոգի։

## Ստուգաբանություն
Ենթադրվում է, որ անունը ծագել է արաբերենից, թուրքերենից կամ պրասլավոնական լեզվից։

## Ծագում
Հարավսլավոնական ժողովուրդների հավատալիքներում ավետները նույնացվում են մահացած երիտասարդների, ինքնասպանների և մեղավորների հետ։ Ենթադրվում է նաև, որ ավետները մարդկանց այն հոգիներն են, որոնք ապրել են ոչ թե իրենց, այլ ուրիշի կյանքով։

## Զբաղմունք
Ավետների մասին հավատալիքներ կան Սերբիայում, Խորվաթիայում, Չեռնոգորիայում, Հյուսիսային Մակեդոնիայում նաև Բոսնիայում և Հերցեգովինայում։ Ըստ լեգենդի՝ ավետները հայտնվել են գիշերը։ Ներխուժելով տներ՝ գողացել են կանացի հագուստ, հագել դրանք, իսկ հետո վերադարձրել։ Սովորաբար ավետաները դա անում էին այնպես, որ կորուստը ոչ ոք չնկատի։ Մարդիկ իրենց հագուստները սկսեցին թաքցնել ու պահել դժվարամատչելի վայրերում։ Սխտորը օգտագործվել է ավետներից պաշտպանվելու համար։ Ավետները հայտնվում էին սարսափելի խրտվիլակների կամ չղջիկների տեսքով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  *Вујаклија, М. Лексикон страних ријечи и израза, слово А, Просвета, Београд, 1980. године*, — с. 5.
*  *Ј. Павловић, „Завезивање одела“, Караџић, 1901*, — с. 3.
*  ''П. Петровић, Живот и обичаји народни у Гружи, Бг 1948.
*  Љ. Раденковић, Словенска митологија. Енциклопедијски речник, Бг 2001.
Սուրբ Էքսպեդիտ

** Սուրբ Էքսպեդիտ** (որոշ ձեռագրերում նաև՝ Էքսպեդիտուս), կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ, ի սկզբանե եղել է Հայաստանում հռոմեացի հարյուրապետ, որը, նահատակվել է 303 թվականի ապրիլին ներկայիս Թուրքիայի տարածքում՝ քրիստոնեություն ընդունելու համար։ Նրա հիշատակը կաթոլիկ և հայ առաքելական եկեղեցին նշում է ապրիլի 19-ին։

## Առասպել
Ավանդույթի համաձայն՝ Էքսպեդիտուսը Հայաստանում հռոմեացի հարյուրապետ էր, որը քրիստոնյա դարձավ և գլխատվեց Դիոկղետիանոսի հալածանքների ժամանակ՝ մ.թ. 303թ.: Այն օրը, երբ որոշեց քրիստոնյա դառնալ, Սատանան ագռավի (որոշ տարբերակներում օձի) կերպարանք ստացավ) և նրան ասաց, որ իր կրոնափոխությունը հետաձգի մինչև գալիք օրը։ Սակայն Էքսպեդիտուսը դիպչեց թռչունին և սպանեց նրան՝ հայտարարելով. «Այսօր ես քրիստոնյա կլինեմ»։

Հավատամք կար, որ Սուրբ Էքսպեդիտին կարող են դիմել՝ օգնելու լուծել չափազանց երկար ձգվող իրավական գործերը։ Նրա տոնը՝ ապրիլի 19-ը, լայնորեն նշվում է։ Այս Սուրբը հարգված է Եվրոպայում և ավելի շատ Լատինական Ամերիկայում։ Բրազիլիայում տեղի են ունենում արարողություններ Սան Պաուլոյում, և հավատացյալները, ովքեր մասնակցում են նրա ապրիլի 19-ի տոնակատարությանը, կարող են հասնել հարյուր հազարների։

## Ծանոթագրություններ
Սոթի Տրիանտաֆիլու

**Սոթի Տրիանտաֆիլու** (), ), հույն Ժամանակակից գրող, լրագրող, բանաստեղծուհի, պատմաբան։

## Կենսագրություն
Սոթին ծնվել է 1957 թվականի հունվարի 4-ին Աթենքում։ Նա միջնակարգ կրթությունը ստացել է Ատտիկա մարզի Պսիխիկոն քաղաքի   Արսակիոն դպրոցում։ 1975-1979 թվականներին սովորել է Աթենքի համալսարանի դեղագործական ֆակուլտետում։ Հետագայում նա  ուսումը շարունակել է արտասահմանում․ Փարիզի Հասարակական գիտությունների բարձրագույն դպրոցում նա սովորել է պատմություն և մշակույթ, Նյու Յորքում՝ ԱՄՆ֊ պատմություն։

Սոթի Տրիանտաֆիլուն իր հետագա ուսումը շարունակել է Աթենքի համալսարանի ֆրանսիական գրականության բաժնում։ Գրական գործունեությունից բացի աշխատել է որպես թարգմանիչ, հրատարակությունների խմբագիր, ինչպես նաև կինոպատմության պրոֆեսոր։

Հանդիսանում է հունական «Աթենք» թերթի խմբագրական խորհրդի անդամ և «Այո, ոչ» («ТА НЕА») թերթի քաղաքական սյունակագիր։

## Աշխատություններ
### Վեպեր և պատմվածքներ
**Μέρες που έμοιαζαν με μανταρίνι*, εκδ. Αιγόκερως
* *Το εναέριο τραίνο στο Στίγλουελ*, εκδ. Δελφίνι
* *Άλφαμπετ Σίτι*, εκδ. Δελφίνι
* *Σάββατο βράδυ στην άκρη της πόλης*, εκδ. Πόλις
* *Αύριο, μια άλλη χώρα*, εκδ. Πόλις
*  *Ο υπόγειος ουρανός*, εκδ. Πόλις
* *Κύμινο και κανέλα* (συμμετοχή), εκδ. Πατάκης
* *Το εργοστάσιο των μολυβιών*, εκδ. Πατάκης
* *Φτωχή Μάργκο*, εκδ. Πατάκης
*  *Παραμύθια από το μέλλον* (συμμετοχή), εκδ. Μίνωας
*  *Γράμμα από την Αλάσκα*, εκδ. Ελληνικά Γράμματα
*  *Άλμπατρος*, εκδ. Πατάκης
*  *Αληθινές ιστορίες* (συμμετοχή), εκδ. Μεταίχμιο
*  *Θάνατος το ξημέρωμα*, εκδ. Ιανός
*  *Η φυγή*, εκδ. Μελάνι
* *Χαριλάου Τρικούπη 22&nbsp;— 4 ιστορίες της πόλης* (συμμετοχή), εκδ. Athens Voice
*  *Ιστορίες Απόγνωσης&nbsp;— Contres de desespoir *, εκδ. Athens Voice
*  *Συγχώρεση*, εκδ. Πατάκης
*  *Πιτσιμπούργκο*, εκδ. Αιγέας
*  *Κινέζικα Κουτιά*, εκδ. Πατάκης
*  *Λίγο από το αίμα σου*, εκδ. Πατάκης
*  *Ο χρόνος πάλι*, εκδ. Πατάκης

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.biblionet.gr/author/495/Σώτη_Τριανταφύλλου
* https://www.linkedin.com/in/soti-triantafyllou-00487016/
* https://www.youtube.com/watch?v=TNhXtb_gNg8&frags=pl%2Cwn

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հույն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հույն լրագրողներ
Կատեգորիա:Հույն կին գրողներ
Լոլա Լիյվատ

**Լոլա Լիյվատ** (էստ․ *Lola Liivat,* ինչպես նաև **Լոլա Լիյվատ Մակարովա**,, Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ), էստոնացի նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1928 թվականի օգոստոսի 17-ին Տալլինում։ Չորս տարի անց ընտանիքը տեղափոխվել է Ռակվեռե։

1948-1954 թվականներին սովորել է Էստոնիայի ԽՍՀ Տարտուի պետական գեղարվեստի ինստիտուտում (1951 թվականից՝ Էստոնիայի ԽՍՀ պետական գեղարվեստական ինստիտուտի Տարտուի մասնաճյուղ)։ Ավելի ուշ դասավանդել է գեղարվեստի դպրոցում։

## Ստեղծագործություն
Լոլա Լիյվատը Էստոնիայի ամենահայտնի աբստրակցիոնիստ նկարիչներից է։ 1957 թվականին Երիտասարդների և ուսանողների մոսկովյան փառատոնում ամերիկացի նկարիչներ Քեթրին և Հարի Քոլմանների հետ հանդիպելուց հետո նա սկսել է աբստրակտ ստեղծագործություններ նկարել։

Իր ստեղծագործական գործունեության ընթացքում մասնակցել է ավելի քան հարյուր ցուցահանդեսի։ Ստեղծագործական ուղին ներառում է նաև խորհրդային ժամանակաշրջանում աշխատանքների ցուցադրության 15 տարվա արգելքը։

2018 թվականի օգոստոսին Տարտուի արվեստի թանգարանում բացվել է նկարչի աբստրակտ աշխատանքների խոշորագույն հետահայաց ցուցադրությունը։


Lola Liivat- Kevad 1959.jpg|*Kevad* (1959)
Lola Liivat- A la Kandinsky 1960.jpg|*A la Kandinsky* (1960)
Lola Liivat- Kevad I 1967.jpg|*Kevad I* (1967)
Lola Liivat- Kompositsioon 1967.jpg|*Kompositsioon* (1967)
Lola Liivat- Abstraktsioon 1967.jpg|*Abstraktsioon* (1967)
Lola Liivat- Kompositsioon 1969.jpg|*Kompositsioon I* (1969)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էստոնացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Էստոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Էստոնացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Էստոնացիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Նկարչուհիներ
Հրաբխային դպրոց

**Հրաբխային դպրոց** (), ոչ հավայացի նկարիչների խումբ, որը Հավայան կղզիներում նկարում էր գիշերը ժայթքող հրաբխների պատկերներով բնանկարներ։ Այս նկարիչներից ոմանք նկարում էին նաև ջրաներկով բնանկարներ` ցերեկային պատկերներով։ Նրանց ստեղծած կտավների լավագույն օրինակները իրենցից ներկայացում են եվրոպական ռոմանտիկ ավանդույթների և ամերիկյան բնանկարների ավանդույթների միաձուլումը։

## Պատմություն
Հավայան կղզիներում գործող երկու հրաբուխ` Կիլաուեան և Մաունա֊Լոան պարբերաբար ժայթքում էին 1880-1890-ական թվականներին, և «Հրաբխային դպրոցի» նկատմամբ հետաքրքրությունը հասնում է գագաթնակետին։

Նկարիչների կողմից հատկապես սիրված էր Կիլաուեա հրաբուխը, որին կարելի էր ծովափից հասնել ձի հեծնելով՝ անցնելով թեք լեռնային ճանապարհով։

Էստամպներ ստեղծող և նկարչության ուսուցիչ Հակ-Մեյզելետ Լյուկիենսը Հավայան կղզիների այս ժամանակաշրջանը անվանել է «Հավայան փոքր վերածնունդ»։ Հոնոլուլուի նկարչության թանգարանի հավաքածուում պահվում են «Հրաբխային դպրոցի»  նկարիչների նկարները։

## Խմբի անդամներ
* Ժյուլ Տավերնյե (1844-1889)՝ ֆրանսիացի
* Էրնեստ Ուիլիամ Կրիստմաս (1863-1918)՝ ավստրալիացի
* Կոնստանցիա Գորդոն֊Կամմինգ (1837-1924)՝ շոտլանդուհի
* Չարլզ Ֆուրնո (1835-1913) ՝ ամերիկացի
* Դեվիդ Հովարդ Հիչքոք (1861-1943) ՝ ամերիկացի
* Օգուրա Յոնեսուկե Իտո (1870-1940) ՝ճապոնացի
* Ամբրոուզ Մակարտի֊Պատերսոն (1877-1966) ՝ավստրալիացի
* Տիցիան Պիլ (1799-1885) ՝ ամերիկացի
* Լուի Պոլ (1915-1999) ՝ ամերիկացի
* Էդուարդո Լեֆեվր Սկովել (1864-1918) ՝ բրիտանացի
* Ուիլիամ Պինկնի Տոուլեր (1826-1899) ՝ ամերիկացի
* Ուիլիամ Տվիգ֊Սմիտ (1883-1950) ՝ նորզելանդացի
* Ջոզեֆ Դուայտ Ստրոնգ (1852-1899) ՝ ամերիկացի
* Լայոնել Ուոլդեն (1861-1933) ՝ ամերիկացի

## Պատկերասրահ

Պատկեր:David Howard Hitchcock's oil painting 'Halemaumau, Lake of Fire', 1888.jpg|Դեյվիդ Հովարդ Հիչքոք. «Հալեմամաու Կրակի լիճը» (1888)
Պատկեր:'Kilauea', oil on canvas painting by Ogura Yonesuke Itoh, 1908.jpg|Օգուրա Յոնեսուկե Իտո «Կիլաուեա» (1908)
Պատկեր:--Eduardo Lefebvre Scovell-- - 'Kilauea', oil on canvas painting by --Eduardo Lefebvre Scovell--, c. 1890.jpg|Էդուարդո Լեֆեվր Սկովել «Կիլաուեա» (1890)
Պատկեր:'Kilauea Caldera', oil on canvas painting by Ernst William Christmas, 1916-1918.jpg|Էռնեստ Ուիլիամ Կրիստմաս «Կալդերա Կիլաուեա» (1916—1918)
Պատկեր:'Kilauea Volcano', oil on canvas painting by William Pinkney Toler, c. 1860s.jpg|Ուիլիամ Պինկնի Տոուլեր «Կիլաուեա Հրաբուխը» (1860)
Պատկեր:Jules Tavernier (1844-1889) - 'Volcano at Night', ca. 1880s, oil on canvas, 19 x 36 in.jpg|Ժյուլ Տավենյե «Գիշերային հրաբուխը» (1880)


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հավայան մշակույթ
Անու Ռեալո

**Անու Ռեալո** (, ), էստոնացի գիտնական հոգեբանության ոլորտում և բարձրագույն դպրոցի ուսուցիչ, Էստոնիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ (2018)։

## Կենսագրություն
1993 թվականին ավարտել է Տարտուի համալսարանը սոցիոլոգիա մասնագիտությամբ (գերազանց), 1995 թվականին ստացել է գիտությունների մագիստրոսի աստիճան (MSc) հոգեբանության գծով (գերազանց), իսկ 1999 թվականին՝ փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան (PhD) հոգեբանության գծով (գերազանց)։

2000-2002 թվականներին Բելգիայի Լյովենի համալսարանում հետդոկտորական աշխատանք է իրականացրել։ 2013-2015 թվականներին եղել է Էստոնիայի գիտությունների ակադեմիայի գիտաշխատող, իսկ 2014-2019 թվականներին՝ Տարտուի համալսարանի անհատականության և սոցիալական հոգեբանության պրոֆեսոր։

Անու Ռեալոն դասախոսություններ է կարդացել և հետազոտություններ անցկացրել Էստոնիայում, Ռուսաստանում (2011, 2012), Շվեյցարիայում (2010), Նիդեռլանդներում (2005, 2014-2015), Բելգիայում (2004), Ֆինլանդիայում (1997, 2002), Շվեդիայում (2002), Իսլանդիայում (1998, 1999, 2000) և այլ երկրներում։ Հանդես է գալիս ԶԼՄ-ներում։

2016 թվականից Ուորիքի համալսարանի պրոֆեսոր է։

Էստոնիայի գիտության պետական մրցանակի դափնեկիր է (2010)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական էջ Էստոնիայի գիտությունների ակադեմիայի կայքում
* Անձնական էջ Ուորիքի համալսարանի կայքում

Կատեգորիա:Կին հոգեբաններ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Օլիմպոս (լեռ, Կիպրոս)

**Օլիմպոս** (արտասանվում է նաև **Օլիմբոս** ) կամ **Քիոնիստրա** ( կամ ), Կիպրոս կղզու և Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիայի շրջանում գտնվող  Տրուդոս լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթն է  (1952 մ)։

Գագաթի ողջ տարածքը զբաղեցնում է անգլիական ռազմաբազան՝ հեռահար ռադարներով, և այն հասանելի չէ հանրությանը։ Հունվարից մարտ ամիսներին Օլիմպոսի լանջերին գործում է չորս վերելակներով փոքր լեռնադահուկային սահուղի։

Հնում գագաթի ծերպերից մեկի վրա գտնվել է Աֆրոդիտեի տաճարը, որտեղ կանանց մուտքն արգելված է եղել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասիայի լեռներ
Կատեգորիա:Դիցաբանական վայրեր
Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Կիպրոսում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կիպրոսում
Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Ֆրանցիսկո Այալա (փիլիսոփա)

**Ֆրանցիսկո Խոսե Այալա** (, ), իսպանական ծագմամբ ամերիկացի կենսաբան և փիլիսոփա։

## Կենսագրություն
Սալամանկայի համալսարանի շրջանավարտ Այալան նախկին Դոմինիկյան քահանա է, ձեռնադրվել է 1960 թվականին։ Բայց հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում ծառայությունը թողել է։ 1961 թվականին Իսպանիայից տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Այնտեղ Կոլումբիայի համալսարանում սովորել Է Թեոդոսիա Դոբժանսկու ղեկավարությամբ և 1964 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։

1995 թվականին նա գլխավորել է Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցիացիան։

Այժմ Ֆրանցիսկո Այալան աշխատում է Իրվայնի Կալիֆորնիայի համալսարանում՝ լինելով կենսաբանության, էկոլոգիայի և էվոլյուցիոն կենսաբանության (School of Biological Sciences), փիլիսոփայության պրոֆեսոր (School of Humanities), գիտության տրամաբանության և փիլիսոփայության պրոֆեսոր (School of Social Sciences)։

## Հետազոտական և հասարակական գործունեություն
Առաջին հերթին Այալան հայտնի է պոպուլյացիոն և էվոլյուցիոն գենետիկայի ոլորտներում իր աշխատանքներով։ Նա առաջիններից մեկն էր, ով կիրառել է մոլեկուլային կենսաբանության տեխնիկան՝ ուսումնասիրելու էվոլյուցիոն գործընթացները։ Նաև նրա «հետազոտությունները բացել են նոր մոտեցումներ այն հիվանդությունների բուժման համար, որոնք ազդում են ամբողջ աշխարհում միլիոնավոր մարդկանց վրա», ներառյալ Շագասի հիվանդությունը։

Այալան հրապարակավ քննադատում Է ԱՄՆ իշխանություններին սաղմնային ցողունային բջիջների հետազոտությունների դաշնային ֆինանսավորման սահմանափակման համար։ Նա «Սահմանադրության պաշտպանության արշավի» դիտորդական խորհրդի անդամ է (), որը լոբբինգ է անում Կոնգրեսի համար՝ վերացնել այդ ուսումնասիրությունների ֆինանսավորման սահմանափակումները։ Այալան նաև գիտական կրեացիոնիզմի և խելամիտ մտահղացման հայեցակարգի հայտնի քննադատ է։ Նա կարծում է, որ դրանք ոչ միայն կեղծ գիտական են, այլև սխալ են աստվածաբանական տեսանկյունից։ Նա պնդում է, որ էվոլյուցիայի տեսությունը լուծում է չարի խնդիրը՝ այդպիսով լինելով մի տեսակ թեոդիցիա։ Ֆրանցիսկո Այալան սովորաբար չի քննարկում իր սեփական կրոնական հայացքները։

## Մրցանակներ և գիտական ճանաչում
1977 թվականին ստացել է Գուգենհայմի կրթաթոշակ։ 2001 թվականին Այալան պարգևատրվել է ԱՄՆ ազգային գիտական մեդալով։ 2010 թվականին նա ստացել է Թեմփլթոնի մրցանակ։ Ֆրանցիսկո Այալան նաև բազմաթիվ այլ գիտական մրցանակների դափնեկիր է։

Ֆրանցիսկո Այալան ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1980) անդամ է, Ամերիկյան արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի, Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։ Բազմաթիվ գիտությունների ազգային ակադեմիաների, այդ թվում՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի (1994 թվական), Դեի Լինչեի ազգային ակադեմիայի, Մեքսիկայի գիտությունների ակադեմիայի, Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի օտարերկրյա անդամ է։ Այալան ունի մի քանի խոշոր համալսարանների պատվավոր աստիճաններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Իսպանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ