Ներսես Դ Կլայեցի

**Սուրբ Ներսես Շնորհալի** (**Ներսես Դ Կլայեցի**, Ներսես Երգեցող, ), հայ եկեղեցական գործիչ, աստվածաբան, բանաստեղծ, երաժշտագետ, երգահան, պատմիչ, 1166 թվականից՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։ Իր բազմատաղանդության համար ժամանակակիցների կողմից կոչվել է *Շնորհալի*։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Հայոց Միջագետքի Տլուք գավառի Ծովք (բերդ) դղյակում, հոր՝ իշխան Ապիրատ Պահլավունու ազնվական ընտանիքում։ Ներսես Շնորհալին Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու ծոռն է և Գրիգոր Գ (Փոքր Վկայասեր) Պահլավունու կրտսեր եղբայրը։ Իր ժամանակի ամենակրթված մարդկանցից մեկն է եղել։ Ստացել է հիմնավոր կրթություն Քեսունի Կարմիր վանքի դպրոցում՝ եպիսկոպոս Ստեփանոս Մանուկի մոտ։

1166 թվականին իր եղբոր`Գրիգորի կողմից ձեռնադրվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս և գահակալում մինչ մահ։ Վախճանվել է 1173 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հռոմկլայում։ Թաղվել է Հռոմկլա ամրոցում։ Հայ եկեղեցին նրան դասել է սրբերի շարքը և նրա հիշատակը նշվում է ամեն տարի Թարգմանչաց տոնին։

## «Շնորհալի» պատվանուն
**Ներսես Դ Կլայեցի** (Ներսես Շնորհալի) Հայ Առաքելական Եկեղեցու կաթողիկոս է, որի «Շնորհալի» պատվանունը հանդիպում է հին ձեռագրերում և հիշատակարաններում։ Պատվանունը կապվում է ճարտասանության, ուսուցչության և մեկնության կարողությունների հետ։
աջից|frameless|309x309փքս
Հին ձեռագրերում և հիշատակարաններում հաճախ օգտագործվում է «բերան» եզրը, որը նշանակություն ունի «բերան Աստծո» կամ «բերան Քրիստոսի»՝ որպես աստվածաշնչյան մեկնության և հոգևորուսուցչության խորհրդանշան։ Այսպիսի ձևակերպումներ հանդիպում են Հովհան Ոսկեբերանի, Պողոս առաքյալի և Գրիգոր Աստվածաբանի գործերում։

Ներսես Շնորհալու գործունեությունը և բառապաշարը կապված են Եկեղեցու հայրերի ավանդության հետ, որոնք նպատակ ունեին հստակեցնել և պաշտպանել «ճիշտ հավատքը»։ Նրա անունը մի քանի ձեռագրերում ու հիշատակարաններում հայտնվում է «շնորհալի բերան» արտահայտության համատեքստում, ինչը վերաբերում է նաև նրա որպես վարդապետի և մեկնիչի դերակատարությանը։

Ներսես Շնորհալիին վերագրվում է խաղաղարար գործունեություն՝ հայ և հույն եկեղեցիների միջև տևական տարաձայնությունները մեղմելու գործում։

«Շնորհալի» պատվանունն օգտագործվել է նաև որպես նահանգիչների և հոգևոր առաջնորդների համար՝ ընդգծելով նրանց ճարտարախոսությունն ու ուսուցչական ունակությունները։

## Երկերի մատենագիտություն
* Յիսուս որդի, Ամստերդամ, 1661, 616 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, ա. տ. եւ թ., 44 էջ։
* Յիսուս որդի, Կ. Պոլիս, 1746, 432 էջ։
* Յիսուս որդի, Կ. Պոլիս, 1746, 484 էջ։
* Յիսուս որդի, Սանկտ Պետերբուրգ, 1785, 440 էջ։
* Ընդհանրական, Սանկտ Պետերբուրգ, 1788, 336 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Վենետիկ, 1815, 172 էջ։
* Գիրք, որ կոչի Յիսուս որդի, Կ. Պոլիս, 1824, 108 էջ։
* Թուղթ ընդհանրական, Կ. Պոլիս, 1825, 233 էջ։
* Մեկնութիւն սուրբ Ավետարանին, որ ըստ Մատթէոսի, Կ. Պոլիս, 1825, 658 էջ։
* Ողբ Եդեսիոյ, Փարիզ, 1827, 112 էջ։
* Ողբ Եդեսիոյ, Տփղիս, 1829, 112 էջ։
* Բանք չափաւ, Վենետիկ, 1830, 621 էջ։ 
* Թուղթ ընդհանրական, Վենետիկ, 1830, 84 էջ։
* Հռչակաւոր աղոթք, Մոսկուա, 1830, 112 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Կ. Պոլիս, 1833, 597 էջ։
* Նամականի, Վենետիկ, 1838, 332 էջ։ 
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Կ. Պոլիս, 1849, 649 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Վաղարշապատ, 1853, 452 էջ։
* Ընդհանրական թուղթք, Կ. Պոլիս, 1853, 152 էջ։
* Սրբոյն Ներսէս Շնորհալիոյ պատմութիւն վարուց, Վենետիկ, 1854, 88 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Կ. Պոլիս, 1856, 649 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Կ. Պոլիս, 1861, 652 էջ։
* Թուղթ ընդհանրական, Էջմիածին, 1865, 498 էջ։
* Թուղթ ընդհանրական, Երուսաղէմ, 1871, 336 էջ։
* Թուղթք, Վենետիկ, 1873, 332 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Երուսաղէմ, 1881, 680 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Վաղարշապատ, 1892, 792 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Վենետիկ, 1923, 52 էջ։
* Բանք չափաւ, Վենետիկ, 1928, 676 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Երուսաղէմ, 1955, 736 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Հալէպ, 1961, 32 էջ։
* Յաղագս երկնի եւ զարդուց նորա (Հանելուկներ։ Ողբ Եդեսիոյ), Երևան, 1968, 112 էջ։
* Ընդհանրական թուղթք, Իսթանպուլ, 1973, 93 էջ։
* Ողբ Եդեսիոյ, Երեւան, 1973, 168 էջ։ 
* Յիսուս որդի, ա. տ., 1974, 80 էջ։
* Թուղթ ընդհանրական, Անթիլիաս, 1977, 132 էջ։
* Հոդվածների ժողովածու, Երևան, 1977, 228 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Պէյրութ, 1979, 32 էջ։
* Վիպասանութիւն (պոեմ), Երեւան, 1981, 164 էջ։ 
* Եդեսիայի ողբը։ Տաղեր, Երևան, 1982, 216 էջ։ 
* Առաւօտ լուսոյ, Նիւ Եորք, 1983, 92 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Թորոնթօ, 1985, 48 էջ։
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցիոյ, Նիւ Եորք, 1986, 736 էջ։
* Տաղեր և գանձեր, Երևան, 1987, 448 էջ։ 
* Թուղթ ընդհանրական, Երևան, 1991, 126 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Նիւ Եորք, 1991, 24 էջ։
* Հիսուս որդի, Երևան, 1991, 224 էջ։
* Թուղթ ընդհանրական, Երեւան, 1995, 176 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Թեհրան, 2000, 33 էջ։
* Հավատով խոստովանում եմ, Երևան, 2003, 32 էջ։
* Տաղեր և շարականներ, Երևան, 2003, 44 էջ։ 
* Առավոտ լուսո (շարականներ), Երևան, 2007, 74 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Ստամպուլ, 2008, 144 էջ։
* Մեկնություն Մատթեոսի Ավետարանի, Էջմիածին, 2008, 300 էջ։
* Թուղթ ընդհանրական, Երեւան, 2009, 224 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Անթիլիաս, 2009, 550 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Էջմիածին, 2009, 56 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Բրբանք, 2011, 64 էջ։
* Նամականի, Էջմիածին, 2011, 320 էջ։
* Ժամերգեր, Երևան, 2012, 252 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Անթիլիաս, 2012, 24 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Երեւան, 2012, 32 էջ։
* Հավատով խոստովանում եմ, Երևան, 2012, 608 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Երեւան, 2013, 598 էջ։
* Հիսուս որդի, Երևան, 2013, 220 էջ։
* Հաւատով խոստովանիմ, Էջմիածին, 2015, 55 էջ։

## Գրականություն Ներսես Շնորհալու և նրա գործունեության մասին
* '''Ղևոնդ Ալիշան''', Շնորհալի և պարագայ իւր, Վենետիկ, 1873։
* Գրիգոր Հակոբյան, Ներսես Շնորհալի, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1964, 298 էջ։
* **Գրիգոր Հակոբյան**, Ներսես Շնորհալի (բնագրեր), Երևան, «Հայաստան», 1969, 220 էջ։
* **Նիկոլ Թահմիզյան**, Ներսես Շնորհալին երգահան և երաժիշտ, Երևան, 1973։
* «Ներսես Շնորհալի», հոդվածների ժողովածու, Երևան, 1977։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունների աուդիոտարբերակը
* Ներսէս Շնորհալու տաղերն անգլերէն
* Ներսես Շնորհալու կենսագրությունը, հանելուկները և անգլերեն թարգմանություններ
* Ներսես Շնորհալու «Հաւատով խոստովանիմ» աղոթքը 

Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:12-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Պահլավունիներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ