Պիրրա

[մինի|[Դևկալիոն և Պիրրա։ Վիրգիլիոս Սոլիսի փորագրությունը Օվիդիոսի «Կերպարանափոխություններ» գրքում։ 1581 թվական]]
**Պիրրա** (), հին հունական դիցաբանության կերպար, Էպիմեթևսի և Պանդորայի դուստրը, Դևկալիոնի կինը։ Միայն նա և իր ամուսինն են փրկվել Դևկալիոնի ջրհեղեղից հետո և ստեղծել նոր ժողովուրդ՝ քարեր նետելով իրենց մեջքի հետևից։ Պիրրան դարձել է հելլենների էպոնիմ մայրը։ Հանդես է գալիս մի շարք գրական, երաժշտական ​​և գեղանկարչական ստեղծագործություններում, որոնք ստեղծվել են Նոր ժամանակներում։

## Արվեստում
Պիրր/Պիրրա (Πύρρος/Πύρρα) անվանումը կազմվել է հին հունարեն *Πύρρος* բառից, որը նշանակում է «շիկահեր, կրակոտ»: Այս անվան ամենավաղ ձևը (*pu-wa, Purwa*) հանդիպում է միկենյան քաղաքակրթությունում:

Հնագույն աղբյուրներում Պիրրան ինքնուրույն նշանակություն չի ունեցել, նա ընդամենը Դևկալիոնի ուղեկիցն է և տոհմաբանության կերպարը: Հին հեղինակները նրան անվանում են տիտաններ Էպիմեթևսի և Պանդորայի դուստր՝ Զևսի ստեղծած առաջին կինը։ Պիրրան դարձել է իր զարմիկ Դևկալիոնի՝ Պրոմեթևսի որդու կինը, ըստ Պսևդո-Ապոլլոդորոսի՝ ամուսիններն ապրել են Ֆտիոտիդայում, իսկ ըստ Պարոսյան քրոնիկոնի՝ Պառնաս լեռան վրա։ Երբ Զևսը մտադրվել է ոչնչացնել «պղնձե դարի» մարդկանց, Պիրրայի և նրա ամուսնու համար բացառություն է արել։ Աստված նախապես հրամայել է Դևկալիոնին տապան կառուցել և այնտեղ երկարատև լողի համար պաշարներ պատրաստել։ Ամբողջ մարդկությունը կործանվել է Զևսի ուղարկած ջրհեղեղի պատճառով։ Դևկալիոնն ու Պիրրան ինը օր լողացել են ծովում, իսկ երբ սարսափելի անձրևը դադարել է, նրանք հասել են ափ։ Աղբյուրների մեծ մասը պնդում է, որ դա տեղի է ունեցել Պառնասի լանջին, բայց կան կարծիքներ Ֆտիոտիդայի լեռներից մեկի և Սիցիլիայի Էտնա հրաբխի մասին։

Պիրրան և Դևկալիոնը չեն ցանկացել մնալ երկրի վրա միակ մարդիկ։ Ուստի նրանք խնդրել են Զևսին վերածնել մարդկային ցեղը և Զւը նրանց խորհուրդ է տվել գլխավերևով նետել «Երկրի նախամոր ոսկորները»։ Դևկալիոնը գլխի է ընկել, որ խոսքը քարերի մասին է։ Նա և Պիրրան սկսել են քարեր նետել, և դրանք անմիջապես վերածվել են մարդկանց (Դևկալիոնի նետածները՝ տղամարդկանց, Պիրրայի նետածները՝ կանանց)։ Այսպես առաջացել է նոր ժողովուրդ, որին կառավարել է Դևկալիոնը։ Ամուսիններն իրենց կյանքի մնացած մասն անց են կացրել, ըստ մի տվյալի՝ Օպունտե Լոկրիյսկում, ըստ մյուսի՝ Լոկրիդեի Կինոս ծովափնյա քաղաքում։

Պիրրան ամուսնուն բազմաթիվ երեխաներ է պարգևել։ Նրանք էին, ըստ տարբեր աղբյուրների՝ Հելլենը (հելլենների էպոնիմը, որին որոշ հեղինակներ համարում էին Զևսի որդին), Ամփիկտիոնը, Օրեստեսը, Կանդիբը, Պրոտոգենեան (նա Զևսից ունեցել է հերոս Աեֆլիային), Ֆիան, Պանդորան, Մելանֆոն կամ Մելանֆեան.

## Հիշողություն
Պատմական ժամանակներում Կինոսում ճանապարհորդներին ցույց էին տալիս Պիրրայի գերեզմանը։ Ստրաբոնի խոսքերով՝ հնում ամբողջ Թեսալիան կոչվում էր Պիրրեա՝ ի պատիվ Դևկալիոնի կնոջ, իսկ Ֆտիոտիդայի ափերի մոտ գտնվում էին երկու կղզյակներ՝ *Պիրրա* և *Դևկալիոն* անուններով: Ընդհանրապես, Պիրրան համարվում էր բազմաթիվ բնակավայրերի և տեղանքների էպոնիմը, որոնք իրականում, ըստ երևույթին, իրենց անվանումը ստացել են հողի կարմրավուն գույնի պատճառով։

Քարերի մարդկանց վերածվելու մասին ջրհեղեղից հետո առաջինը գրել է մ.թ.ա. 6-րդ դարի լոգոգրաֆ Ակուսիլայը։ Ենթադրաբար, նա հիմնվել է հունարեն «քար» և «ժողովուրդ» բառերի նմանության վրա։ Այս սյուժեն օգտագործվել է մի շարք կատակերգություններում (մասնավորապես՝ Էպիհարմոսի մոտ), որոնցից ոչ մեկը չի պահպանվել, ինչպես նաև Օվիդիուսի «Կերպարանափոխություններում»։ Պարոսյան քրոնիկոնը Դևկալիոնյան ջրհեղեղը թվագրել է մ.թ.ա. 1528 թվականով, վաղ քրիստոնյա պատմաբաններն իրենց ժամանակագրական հաշվարկներում այն տեղադրել են Օգիգյան ջրհեղեղի և Դարդանյան ջրհեղեղի միջև և վերագրել էին Նոյան ջրհեղեղից հետո ժամանակաշրջանին. ընդ որում, միայն վերջինն էր համարվում համաշխարհային։

Պիրրի և Դևկալիոնի առասպելը հարաբերական ժողովրդականություն է ձեռք բերել Նոր ժամանակներում։ Դրան են նվիրվել Հենրիխ Լեոպոլդ Վագների և Հանս Ռեյֆիշի պիեսները (երկուսն էլ կոչվում են «Դևկալիոն»), Լուիջի Բեռնասկոնիի, Պիեռ Մոնտան Բյորտոնի, Ջուզեպպե Սարտիի օպերաները (բոլորը կոչվում են «Դևկալիոն և Պիրրա»), Անտոնիո Ֆիլարետեի բարձրաքանդակը Հռոմի Սուրբ Պետրոսի տաճարի դարպասներին, Բալդասսարե Պերուցցիի որմնանկարը և արվեստի այլ գործեր։

Պիրրայի պատվին է անվանվել (632) Պիրրիա աստերոիդը, որը հայտնաբերվել է 1907 թվականին։

## Ծանոթագրություն

## Աղբյուրներ և գրականություն
### Աղբյուրմներ
# 
# 
# 
# 

### Գրականություն
# 
# 
# 

Կատեգորիա:Թեսալիայի առասպելներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով