open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հին թաղ (Երևան)

**Հին թաղ**, հին Երևանի ամենամեծ թաղը։ Զբաղեցնում էր կենտրոնական հատվածը։ Հայտնի էր նաև որպես Բուն քաղաք կամ Շահար ()։

Քաղաքների վաճառաշահ մասերը, մյուս մասերից տարբերելու համար տրվել են «քաղաք» կամ անունը։ Դա Երևանի այն հատվածն էր, ուր այժմ գտնվում է «Մոսկվա» կինոթատրոնը և նրա շուրջը եղած տարածությունները։ Քանի որ Երևանը երկար ժամանակ պարսկական տիրապետության տակ մնաց, ուստի նրա կենտրոնն էլ Շահար կոչեցին։ Եվրոպական քաղաքների համար էլ տիպական է եղել Կենտրոնական մասի «քաղաք» անվանումը։ Իր ժամանակին Լոնդոնի և Փարիզի գործարար մասերը կոչվել են քաղաք։ Լոնդոնի համար՝ Սիթի, իսկ Փարիզի համար՝ Սիտե բառերն են գործածել։ Ժամանակի ընթացքում վերացավ «շահար»՝ կենտրոնի իմաստով հասկացությունը։ Նրան չվիճակվեց դառնալ քաղաքի գործարար և վաճառաշահ մասը։ Դա վիճակվեց նրանից ավելի ցածրադիր մասին, որը ժողովրդի մոտ ստացավ «Ղանթարի տակ» անունը։

Հին թաղում էր գտնվում քաղաքի եկեղեցիների մեծ մասը։ Շհարում էր գտնվում քաղաքի կենտրոնական՝ Աստաֆյան (ներկայիս Աբովյան), փողոցը, որից դեպի արևմուտք, աջ և ձախ, հյուսիսից դեպի հարավ անցնում էր Բժշկական փողոցը (ներկայիս Թումանյան)։ Ներկա Թումանյան և Աբովյան փողոցների անկյունում գտնվող «Մոսկվա» կինոթատրոնի տեղում գտնվում էր Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցին, որը Խորհրդային իշխանության որոշմամբ 1930-ական թվականներին քանդվեց, և նրա տեղում կառուցվեց «Մոսկվա» կինոթատրոնը։

Աստաֆյանով շարունակելով դեպի արևմուտք՝ երկրորդ փողոցը աջ կողմից դեպի հյուսիս, Եկեղեցական փողոցն էր (ներկայիս Սայաթ-Նովայի), որն այդպես էր կոչվում, քանի որ փողոցի անկյունում էր գտնվում Կաթողիկե եկեղեցին (ներկայիս Աբովյան - Սայաթ-Նովա փողոցների խաչմերուկում)։ Այն, ի տարբերություն Պողոս-Պետրոսի, համեմատաբար փոքր էր, բայց բարետես էր։

Եկեղեցական փողոցի վերջում գտնվում էր Գեթսեմանի մատուռը, որի տեղում այժմ կառուցված է Երևանի Օպերայի և Բալետի Ազգային Ակադեմիական Թատրոնը։

1874 թվականի տվյալներով Շահար թաղում ապրում էին բնիկ երևանցիները, իսկ Պարսկաստանից գաղթած հայերը ապրում էին Խան-Բաղ և Շինթաղ թաղերում։ Շահարը Երևանի թաղերից ամենամաքուրն էր։

## Պատկերասրահ

Surb grigor lusavorich.png|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ(այժմ՝ Չարենցի անվան դպրոց)
Երևանի հրապարակը 20րդ դ. սկզբին.jpg|Երևանի հրապարակը(Հանրապետության հրապարակ)
Katokhike before.png|Կաթողիկե եկեղեցի


Գեթսեմանի մատուռ.jpg|Գեթսեմանի մատուռ (Օպերայի և բալետի թատրոն)
Երևանի Ցարսկայա, այժմ Արամի փողոցը.gif|Ցարսկայա (Արամի) փողոց
Երևանի Աստաֆյան, այժմ Աբովյան փողոցը.jpg|Աստաֆյան (Աբովյան) փողոց


## Տես նաև
* Երևանի պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին Երևան
Կառլեն Դալլաքյան

**Կառլեն Աշոտի Դալլաքյան** (), հայ փիլիսոփա, սոցիալական էկոլոգիայի մասնագետ, փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ռազմական գիտությունների ռուսաստանյան ակադեմիայի ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թվականի ապրիլի 17-ին, Բաքվում։ Ավարտել է Ուրալի պետական համալսարանը (1981), ՌԴ գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության ինստիտուտի դոկտորանտուրան (1999)։ «Հասարակության էկոլոգիայի օբյեկտի և առարկայի հիմնախնդիրը» թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1987 թվականին, իսկ «Կամքի երևույթը «մարդ-բնություն» հարաբերության կառուցվածքում» դոկտորական ատենախոսությունը՝ 1999 թվականին։ Պրոֆեսորի կոչում ստացել է 2003 թվականին։ Վերջին տարիներին զարգացնում է ալտերգլոբալացման և բազմամշակութային էնվայրոնմենտալիզմի ուսմունքը։

## Աշխատանքային գործունեություն
1981–1986 – Երևանի բժիշկների վերապատրաստման պետական ինստիտուտ, Փիլիսոփայության ամբիոն, ք. Երևան1986–1992 – Երևանի պետական լեզվահասարակագիտական համալսարան, ք. Երևան1992–1996 – Թերթ «Վոլգա-Ուրալ», ք. Ուֆա1996–1999 – ՌԴ Գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության ինստիտուտի դոկտորանտուրա, ք. Մոսկվա
1999-2001 – ՌԴ ՆԳՆ Ուֆայի իրավաբանական ինստիտուտ, Սոցիալ-հումանիտար առարկաների ամբիոնի պրոֆեսոր, ք. Ուֆա1999-2012 – ՌԴ ՆԳՆ Ուֆայի իրավաբանական ինստիտուտ, Իրավունքի և տնտեսագիտության ֆակուլտետի դեկան, ք. Ուֆա2012 – առ այսօր – ՌԴ ՆԳՆ Ուֆայի իրավաբանական ինստիտուտ, Սոցիալ-հումանիտար առարկաների ամբիոնի պրոֆեսոր, ք. Ուֆա

## Մասնագիտական գործունեություն
Պրոֆեսոր Կառլեն Դալլաքյանը մեծապես նպաստել է էկոլոգիական փիլիսոփայության զարգացմանը։ Կամքի ուսումնասիրություններում կողմնակից է էկոլոգիական մոտեցմանը՝ դիտարկելով այն (կամքը) որպես ամբողջական սոցիալ-բնական երևույթ, որպես բնության նկատմամբ մարդու վերաբերմունքի օպտիմալացման միջոց։

## Հիմնական աշխատանքներ
* *Воля и ее формирование в системе комплексного воспитания личности* (1982)
* *Проблема здоровья в системе социоэкологического знания* (1992)
* *Аргументация в социальной экологии* (1992)
* *Политэкология и проблемы коадаптивной эволюции человечества* (1993)
* *Воля как феномен энвайронментального отношения* (1998)
* *Роль формирования имиджа страны в эпоху глобализации* (2009)
* *Российская модель альтер-глобализации как форма социокультурной динамики* (2010)
* *Энвайронментальное знание и экологическая культура в эпоху глобализации* (2011)
* *Поликультурный энвайронментализм как современная цивилизационная парадигма* (2011)
* *Экологические основания современного права* (2012)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 17 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ուրալի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Վահագն Թերզիբաշյան

**Վահագն Մարտիրոսի Թերզիբաշյան** ( - ), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
1928 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումը։ 1928-1930 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտում։ 1932 թվականին ավարտել է Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիան։ Ցուցահանդեսների մասնակցել է 1927 թվականից։

## Ստեղծագործություններ
Հուշարձաններ՝
* Ստեփան Շահումյան(Ստեփանավան, Էջմիածին)
* Օրջոնիկիձե
* Կոսմոդեմյանսկայա
* Լերմոնտով
* Չայկովսկի
* Գլինկա
Դիմաքանդակներ՝
* Զայցև
* Պլոտնիկով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Լևոն Խաչատրյան (նկարիչ)

**Լևոն Արսենի Խաչատրյան** (), հայ գեղանկարիչ, նկարիչ, մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Լևոն Խաչատրյանը ծնվել է 1912 թվականին, Թբիլիսիում։ 1928 թվականին սովորել է Մ. Թոիձեի ստուդիայում։ Կիրովականում դասավանդել է նկարչական դպրոցում։

1937 թվականին ծառայել է Խորհրդային բանակում, մասնակցել ֆիննական պատերազմին։ Որպես դասակի հրամանատար 490-րդ աէրոդրոմային ծառայության հատուկ գումարտակի ավագ լեյտենանտը Մեծ հաղթանակը դիմավորել է Պրահայում։ Պարգևատրվել է «Հայրենական մեծ պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշանով ու «Կովկասի պաշտպանության համար», «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Պրահայի ազատագրման համար» և բազմաթիվ այլ մեդալներով։

1966 թվականին ավարտել է Կրասնոդարի մանկավարժական ինստիտուտի գեղարվեստա-գրաֆիկական ֆակուլտետը։ Ապրել և ստեղծագործել է Նիկելում (Մուրմանսկի շրջան)։

## Ստեղծագործական գործունեություն
*«Հիշիր այս, որդիս»
*«Լենինը Ռազլիվում»
*Վլադիմիր Լենինի, Ստեփան Շահումյանի դիմանկարները
*«Հին կամուրջը»
*«Կղմինդրի գործարանը»

## Պարգևներ
* Հայրենական մեծ պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
* «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* «Պրահայի ազատագրման համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Դերենիկ Թադևոսյան

**Դերենիկ Արտավազդի Թադևոսյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1957 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։

## Ստեղծագործություններ
*«Արագած»
*«Ամպրոպից առաջ»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1928 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հրազդան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի շրջանավարտներ
Ալվարեսզավր

**Ալվարեսզավր** (լատիներեն, Alvarezsaurus - «Ալվարեսի Սողուն»), դինոզավրերի ցեղ, որը ապրել է մոտ 88-74 միլիոն տարի առաջ ներկայիս Արգենտինայի Նեուկեն պրովինցիայի տարածքում։ Այս դինոզավրը ուներ մոտ 2 մետր երկարություն, 0.7 մետր հասակ և 20 կիլոգրամ քաշ։ Առաջին անգամ նկարագրվել է Խոսե Ֆեռնանդո Բոնապարտեի կողմից 1991 թվականին։

## Նկարագրություն
Ունի փշեր մեջքային ողերի վրա, ինչի հետևանքով մարմինը կոմպակտ տեսք է ստանում։ Մեջքի երկայնքով ձգվող կատարի բացակայությունը ապացուցում է, որ նա շատ նման է եղել թռչունի։ Պոչը տափակած և շատ երկար, մոտավորապես երկու անգամ մարմնից և վզից երկար։ Վիզը երկար և ճկուն։ Ալվարեսզավրը ուներ երկար և թեթև որքեր, որոնք բնորոշ են արագավազ կենդանիներին։ Ալվարեսզավրը համարվում է ալվարեսզավրիդ խմբի ամենապրիմիտիվ ներկայացուցիչը։ Հավանաբար այս դինոզավրերը սնվում էին միջատներով, փոքր կենդանիներով և այլ դինոզավրերի ձվերով։ Նրանց վերջույթների կառուցվածքը թույլ է տալիս ենթադրել, որ եղել են լավ մագլցողներ և հեշտությամբ բարձրացել են ծառերի վրա։

= Հայտնաբերման պատմությունը =
Առաջին գտնված կմախքում բացակայում էին գանգը և առջևի վերջույթները։ Հետագայում հայտնաբերվեցին խմբի մյուս անդամների մնացորդները և գիտնականները կարողացան գնահատել, թե որքան արտասովոր է եղել այս կենդանին։ Սկզբնական շրջանում նրան վերականգնել են տիպիկ ցելուոզավրիդի վերջույթներով և այդ ռեստավրացիան պահպանվում է մինչև օրս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
## Գրականություն
* Դինոզավրերի համաշխարհային հանրագիտարան - Դուգալ Դիքսոն - Մոսկվա, Эксмо, 2009 - ISBN 978-5-699-22144-8 - էջ 198.
* Դինոզավրերի պատկերազարդ տեղեկատու -Ա. Շարանով - Մոսկվա, ОНИКС, 2008 - ISBN 978-5-9603-0089-6 - էջ 16.
* Դինոզավրերի մեծ ատլաս - Սուսաննա Դավիդսոն, Ստեֆանի Տերենբուլ, Ռեիչել Ֆերտ - Մոսկվա, Росмэн, 2004 - ISBN 5-353-01605-X - էջ 118.

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Գալիկանո նել Լացիո

**Գալիկանո նել Լացիո** (), քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 4569 մարդ, խտությունը կազմում է 176 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 26 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս — 010, հեռախոսային կոդ — 06։

Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Անդրեաս առաքյալը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.gallicanonellazio.roma.it/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Քլոյե Գրեյս Մորեց

**Քլոի Գրեյս Մորեց** (անգլ.՝ *Chloe Grace Moretz*, ), ամերիկացի դերասանուհի և մոդել։ Նա իր դերասանական կարիերան սկսել է յոթ տարեկանից և նկարահանվել «Էմիտվիլի սարսափը» (2005), «Ամառվա 500 օրերը» (2009), «Թուլամորթի օրագիրը» (2010), Kick-Ass (2010), «Թույլ տուր ներս մտնեմ» (2010), «Հյուգո» (2011), Մռայլ ստվերներ (2012), Kick-Ass 2 (2013), Քերրի (2013), Եթե ես մնամ (2014)։

## Կարիերա
մինի|ձախից|Մորեցը 2009 թվականի ապրիլին
Քլոեյի առաջին դերը եղել է Վիոլետտայի դերը «Պատշպանը» սերիալում, իսկ առաջին կինոդերը՝ «Բելհոդերի սիրտը» Մոլլիի դերում։ Քլոեյի կարիերայի մեջ առաջին հաջողություն ունեցած ֆիլմը 1979 թվականին նկարահանված «Էմիտվիլի սարսափը» սարսափ-ֆիլմի ռիմեյք տարբերակն է։ Ֆիլմը նրան բերեց «Young Artist Award» մևցանակաբաշխության նոմինացիա։ Դրան հաջորդեց «Այսօր դու մեռնելու ես» էքշնը Սթիվեն Սիգալի հետ։ Մորեցը շարունակեց ակտիվորեն մասնակել սերիալների նկարահանումների։ Նա նկարահանվեց «Հուսահատ տնտեսուհիները», «Իմ անունը Էռլ է», «Իմ ընկեր վագրը և Վինի Թուխը»։ Քլոեյի երկրորդ ֆիլմը, որը երկրանների բարձրացավ «Մեծ մայրիկի տուն» կատակերգությունն է։ Երիտասարդ դերասանուհին սկեց մասնակցել Լոս-Անջելեսի տարբեր փառատոնների։ Սակայն նրան մեծ հաջողություն բերեց «Kick-Ass» ֆիլմը, որտեղ նա մարմնավորում է Մինդիի դերը, ով փոքրիկ վրիժառու է։ Դրան հաջորդեցին «Թույլ տուր ներս մտնեմ», «Հյուգո»), «Մռայլ ստվերներ», «Kick-Ass 2», «Քերրի» ֆիլմերը։

## Ֆիլմագրություն
[մինի|աջից|Քլոեն [Մարտին Սկորսեզե|Սքորսեզեյի Հյուգո ֆիլմի պրեմիերային]]
մինի|աջից
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

### Թատրոն

### Տեսահոլովակներ

### Վիդեո խաղեր

## Մրցանականներ և նոմինացիաներ
Ավելին՝ IMDb.com կայքում.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Էրեն Կրյուգեր

**Էրեն Կրյուգեր** (, ), ամերիկացի սցենարիստ և կինոպրոդյուսեր է։ Առավել հայտնի է դարձել սցենար գրելով «Տրանսֆորմերներ» ֆրանշիզայի վերջին 3 մասերի՝ *[[Տրանսֆորմերներ։ Ընկածների Վրեժը]]*, *[[Տրանսֆորմերներ։ Լուսնի Մութ Կողմը]]* և *[[Տրանսֆորմերներ։ Բնաջնջման Դարաշրջանը]]* ֆիլմերի համար։

Ծնվել և մեծացել է Վիրջինիա նահանգի Ալեքսանդրիա քաղաքում։ Ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանը։

## Ֆիլմագրություն
* 1999 - Ճանապարհ դեպի Արլինգթոն
* 2000 - Ճիչ 3
* 2000 - Ազարտային խաղեր
* 2003 - Զանգ
* 2005 - Զանգ 2
* 2005 - Գրիմմ եղբայրներ
* 2005 - Բանալի բոլոր դռների համար
* 2007 - Արյուն և շոկոլադ
* 2009 - Տրանսֆորմերներ։ Ֆոլլենների Վրեժը
* 2011 - Տրանսֆորմերներ։ Լուսնի Մութ Կողմը
* 2011 - Ճիչ 4
* 2014 - Տրանսֆորմերներ։ Բնաջնջման Դարաշրջանը
* (TBA) - *Motorcade*
* (TBA) - *Նեսս*
* (TBA) - *Տրանսֆորմերներ 5*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 ծնունդներ
Մոնտե Պորցիո Կատոնե

thumb||ձախից|Մոնտե-Պորցիո-Կատոն
**Մոնտե Պորցիո Կատոնե** ()՝ քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչության թվաքանակը՝ 8613 մարդ, խտությունը՝ 858 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 9 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս — 040, հեռախոսային կոդ — 06։

Մոնտե Պորցիո Կատոնեն սահմանակից է Ֆրասկատի, Գրոտաֆերատա, Մոնտե Կոմպատրի և Հռոմ համայնքներին։

Սուրբ նահատակ Անտոնիոս Ապամեացին մեծարվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։ Տոնակատարությունը սեպտեմբերի 2-ին է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.monte-porzio-catone.roma.it/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Արա Ղևոնդյան

**Արա Սանդրոյի Ղևոնդյան** (), հայ նկարիչ։

## Կենսագրություն
* 1970-1974 թվականներին սովորել է Վանաձորի Աղաջանյանի անվան նկարչական դպրոցում
* 1982-1986 թվականներ՝ Վանաձորի սարքաշինական տեխնիկումի էլեկտրոնիակայի բաժնում
* 1986-1989 թվականներին «Հայաստան» առողջարանի նկարիչ-ձևավորող
* 1990-1997 թվականներին Վանաձորի մանվածքային ֆաբրիկայում որպես նկարիչ-ձևավորող
* 2013-2020 թվականներին «Օրրան» բարեգործական հասարակական կազմակերպությունում դասավանդել է փայտի փորագրություն և նկարչություն։

## Ցուցահանդեսներ
Մասնակցել է հանրապետական տարբեր խմբակային ցուցահանդեսների։
* 2012 թվականին խմբակային ցուցահանդես Հայաստանի նկարիչների միությունում

### Անհատական ցուցահանդեսներ
* 1986 թվական, Վանաձորի հանրային գրադարան
* 1994 թվական, «37 +», Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Նկարիչ Արա Ղևոնդյան
* Արա Ղևոնդյանը artsa.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Մանցիանա

**Մանցիանա** () քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 6148 մարդ (2004 թվական), խտությունը կազմում է 251 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 23 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս — 066, հեռախոսային կոդ — 06.

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comunedimanziana.it/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մորլուպո

**Մորլուպո** () քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 7230 մարդ, խտությունը կազմում է 272 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 23 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս — 067, հեռախոսային կոդ — 06։

## Ժողովրդագրական տվյալներ

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:0
 bar:1871 from: 0 till:1630
 bar:1881 from: 0 till:1841
 bar:1901 from: 0 till:2262
 bar:1911 from: 0 till:2234
 bar:1921 from: 0 till:2306
 bar:1931 from: 0 till:2481
 bar:1936 from: 0 till:2682
 bar:1951 from: 0 till:2978
 bar:1961 from: 0 till:2911
 bar:1971 from: 0 till:3427
 bar:1981 from: 0 till:4591
 bar:1991 from: 0 till:5611
 bar:2001 from: 0 till:6654

PlotData=

 bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
 bar:1871 at:1630 fontsize:XS text: 1630 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:1841 fontsize:XS text: 1841 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:2262 fontsize:XS text: 2262 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:2234 fontsize:XS text: 2234 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:2306 fontsize:XS text: 2306 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:2481 fontsize:XS text: 2481 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:2682 fontsize:XS text: 2682 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:2978 fontsize:XS text: 2978 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:2911 fontsize:XS text: 2911 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:3427 fontsize:XS text: 3427 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:4591 fontsize:XS text: 4591 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:5611 fontsize:XS text: 5611 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:6654 fontsize:XS text: 6654 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ տվյալների ISTAT



## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը  

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կոլեֆերո

**Կոլեֆերո** () քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 21&nbsp;536 մարդ (2004 թվական ), խտությունը կազմում է 742 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 27 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս — 034, հեռախոսային կոդ — 06։

## Ակումբներ
Կոլեֆերոյի սպորտային ակումբներ։
**[[Colleferro Calcio 1937|SS Colleferro]], ֆուտբոլային թիմ
**Colleferro Rugby* [[ռեգբի]]ի թիմ
* "Civis Colleferro 1997" ֆուտբոլային թիմ
**Society Colleferro Sports Soccer'' ֆուտբոլային թիմ
* "ASD" mythical "Colleferro" of " սեղանի թենիս.
* "ADG Colleferro Agora" ֆուտբոլային թիմ
* "Volleyball Colleferro վոլեյբոլ
* "A. S. D. Swimming Colleferro ջրային գնդակ
* "ASD Basketball Colleferro բասկետբոլ
* "ASD Colleferro Athletics թեթև աթլետիկա

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comune.colleferro.rm.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ջերանո

**Ջերանո** (), քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1217 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 121 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 10 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 25, հեռախոսային կոդ - 0774։

Կոմունայի հովանավորն է սուրբ նահատակ Անատոլիան։ Տոնը նշվում է հուլիսի 10-ին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:1351
 bar:1881 from:0 till:1384
 bar:1901 from:0 till:1542
 bar:1911 from:0 till:1661
 bar:1921 from:0 till:1736
 bar:1931 from:0 till:1708
 bar:1936 from:0 till:1743
 bar:1951 from:0 till:1754
 bar:1961 from:0 till:1376
 bar:1971 from:0 till:1221
 bar:1981 from:0 till:1134
 bar:1991 from:0 till:1133
 bar:2001 from:0 till:1201
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1351 fontsize:S text:1.351 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1384 fontsize:S text:1.384 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1542 fontsize:S text:1.542 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1661 fontsize:S text:1.661 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1736 fontsize:S text:1.736 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1708 fontsize:S text:1.708 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1743 fontsize:S text:1.743 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1754 fontsize:S text:1.754 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1376 fontsize:S text:1.376 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1221 fontsize:S text:1.221 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 1134 fontsize:S text:1.134 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 1133 fontsize:S text:1.133 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 1201 fontsize:S text:1.201 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ տվյալների ISTAT


## Վարչական կենտրոն
* Հեռախոս։ 0774 798002
* Պաշտոնական կայք։ http://www.comunedigerano.it/ 

## Արտաքին հղումներ
* http://www.comunedigerano.it/ 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
ՖԻԴԵ-ի աշխարհի գավաթ

**[[Շախմատ]]ի** աշխարհի գավաթի այս անունը տրվում է նաև տարբեր մրցաշարերում։ Ձևավաչափը ու նշանակությունը մրցաշարերում փոխվել է տարիների ընթացքում։

## Պատմություն

1988-1999 թվականներին Գրոսմայստերների Ասոցացիան կազմակերպել է 6 բարձրաստիճան աշխարհի գավաթի մրցաշարեր՝ «Գրան Պրի»-ի ձևով։

2000 և 2002 թվականներին Ֆիդե՝ աշխարհի շախմատի ֆեդերացիայի կողմից կազմակերպվեց՝ «առաջին աշխարհի գավաթը» և «երկրորդ աշխարհի գավաթը»։ Սրանք էին հիմնական մրցաշարերը։ 2000 և 2002 թվականներին երկու մրցաշարերում հաղթեց Վիշվանաթան Անանդը` Հնդկաստանից։

2005 թվականից ի վեր եղել նույն անունով աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլ։ Այս միջոցառումը անց է կացվում երկու տարին մեկ անգամ։ Սա 128 խաղացողով մրցաշար է, նույն ոճով, ինչ 1998, 1999, 2000, 2002 և 2004 թվականներին ՖԻԴԵ աշխարհի առաջնությունում։

Շախմատի աշխարհի գավաթի առաջնությանը (2005 թվական) որակել են 10 խաղացողներ 2007 թվականին անցկացվելիք աշխարհի գավթի առաջնության համար։ Այս առաջնությունում հաղթել է հայ գրոսմայստեր` Լևոն Արոնյանը։ 2010 թվականում հաղթել է ամերիկացի՝ Գատա Կամսկին։

Շախմատի աշխարհի գավաթի 2009 թվականին որակավորված իսրայելցի գրոսմայստեր՝ Բորիս Գելֆանդը, 2012 թվականի շախմատի աշխարհի առաջնության ժամանակ հաղթել է։ 2011 թվականի շախմատի առաջնության ժամանակ որակավորվում են երեք մասնակից՝ 2013 թվականին կայանալիք աշխարհի առաջնության համար։ Այստեղ հաղթում է ռուսաստանցի գրոսմայստեր՝ Պյոտր Սվիդլերը։

## Հաղթողներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շախմատ
Ստեփան Ստեփանյան (ֆիդայի)

**Ստեփան Ստեփանյան** *(Հարություն Պետրոսյան)*, (1878 թ․, Նորաշեն - - 1905 թ․, Զանգեզուր), հայազգի ֆիդայի։ Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսեսյան գիմնազիան։ 3 տարի ծառայել է Դաղստանի այն ժամանակվա մայրաքաղաք Թեմուր–Խան Շուրայրում (Բույնակսկ)։ Քարոզներ է կարդացել բանվոր–գյուղացիական աշխատավորների համար։ 1903 թ․–ի հունիսին պայքարել է եկեղեցու ինքնակալության հարցի դեմ; Գանձակում իրականացրել է բողոքի գործողություններ, ինչի համար ձերբակալվել է։ Բանտից ազատվելուց հետո մեկնել է Շուշի։ Մասնակցել է հայ-թուրքական կռիվներին։ Զոհվել է 27 տարեկան հասակում Զանգեզուրի համար մղվող մարտերի ժամանակ։

## Գրականություն
* Ալբոմ – ատլաս ԱՐԴ 1890-1914 թթ․, էջ 213։
* Сергей Еремянц-Гандзакеци, "Гандзак 1905-1907, 1917-1921", документальная книга, Ереван 2009. Авторское издание. ISBN 978-9939-53-401-5.

Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ
Ստեփան Ստեփանյան (այլ կիրառումներ)

**Ստեփան Ստեփանյան** անուն ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ մարդկանց՝

* Ստեփան Ստեփանյան— գարդմանահայ ֆիդայի,
* Ստեփան Ստեփանյան (օդաչու) - հայ օդաչու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
* Ստեփան Սմբատի Ստեփանյան - հայ քաղաքական մեկնաբան։
Սինդբադ. Յոթ ծովերի լեգենդը

**«Սինդբադ. Յոթ ծովերի լեգենդը»** (), DreamWorks Pictures կինոստուդիայի անիմացիոն կոմպյուտերային ֆիլմ է։ Պրեմիերան կայացել է 2003 թ. հուլիսի 2-ին։

## Սյուժեն
Մուլտֆիլմը պատմում է հայտնի արաբ ծովագնաց Սինդբադի բազմաթիվ արկածներից մեկի մասին։ Սինդբադը իր խմբով որոշում է գողանալ Աշխարհի Գիրքը, և մտածելով, որ գիրքը նավի վրա է՝ հարձակվում է նավի վրա։ Նավը գրավելուց հետո է իմանում, որ նավի կապիտանը իր մանկության ընկերն է՝ Պրոթեոսը։ Նա չի համաձայնվում, նույնիսկ իր ընկերոջը, առանց կռվի տալ այդ թանկագին մասունքը։ Այս ճակատամարտում անսպասելի հայտնվում է հսկա կաղամարը, և մեծ դժվարությամբ է հաջողվում նրան հաղթել։ Հրեշը, սուզվելով օվկիանոսի խորքերը, իր ետևից Սինդբադին էլ է քաշում. Այնտեղ ծովային ավազակը հանդիպում է Էրիսին՝ քաոսի և ավերածության աստվածուհուն, որը նրան առաջարկում է մի լավ պարգև գրքի համար։ Սինդբադը նրա հետ գործարք է կնքում, և գալիս է Սիրակուզա։ Այնտեղ նա հանդիպում է գեղեցկուհի Մարինային՝ Պրոթեոսի հարսնացուին, որի հետ շատ տարիներ առաջ քաղաքական պատճառներով նա նշանվել է։ Սինդբադի կերպարանքով գիշերը Էրիսը ներխուժում է աշտարակ և գողանում Աշխարհի Գիրքը, այնտեղ թողնելով Սինդբադի դաշույնը։ Նրան ձերբակալում են և, ապա դատում Դիմաս թագավորը և տասներկու քաղաքների դեսպանները։ Նրանք կարծում են, որ նա է գողացել Աշխարհի Գիրքը, և չեն հավատում Սինդբադին, չնայած իր անմեղության հավաստիացումներին։ Նրան պատրաստվում են գլխատել, այդ ժամանակ գալիս է Պրոթեոսը։ Նա օգտագործում է փոխարինելու իրավունքը, ասելով, որ հավատում է իր մանկության ընկերոջը, և խնդրում Սինդբադին վերադարձնել Աշխարհի Գիրքը։ Արդյունքում, Սինդբադին ուղարկում են Տարտարոս, իսկ Պրոթեոսը նրա փոխարեն մնում է կալանքի տակ։ Եթե տասնօրյա ժամկետում Սինդբադը չվերադարձնի գիրքը, Պրոթեոսին կգլխատեն։

## Հնչյունավորել են
* Սինդբադ - Բրեդ Պիտ
* Մարինա - Քեթրին Զետա-Ջոնս
* Էրիս - Միշել Պֆայֆեր
* Պրոթեոս - Ջոզեֆ Ֆայնս
* Կալե - Դենիս Խեյսբյորտ
* Ռաթ - Ադրիանո Ջիաննինի
* Դումաս թագավոր - Թիմոթի Ուեսթ
* Լուկա - Ջիմ Քումինգս
* Սպիկե - Ֆրանկ Ուելկեր
* Ջին - Ռոման Հյուի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Արկածային մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ընտանեկան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մարտական մուլտֆիլմեր
Արտավազդ Սահակյան (այլ կիրառումներ)

**Արտավազդ Սահակյան** անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.

* Արտավազդ Ալեքսանի Սահակյան - ՀԽՍՀ պետական գործիչ, 1938 թ. ՀԽՍՀ հողագործության ժողովրդական կոմիսար։
* Արտավազդ Բագրատի Սահակյան - հայ բժիշկ, ականավոր վիրաբույժ։
Իքս մարդիկ։ Առաջին դաս

**«Իքս մարդիկ։ Առաջին դաս»**, ֆանտաստիկ էքշն, որը նկարահանել է ռեժիսոր Մեթյու Վոնը։ Ֆիլմը հանդիսանում է Իքս մարդիկ եռագրության նոր սկիզբը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել մայիսի 25-ին 2011 թվականին։

## Սյուժե
Հերթական Իքս մադիկ ֆիլմում պատմում է, թե ինչպես են ծանոթացել Պրոֆեսոր Իքսը և Մագնիտոն, մուտանտ-երեխաներ դպրոցի հիմնադրումը և վերջապես ինչ է տեղի ունեցել երկու նախկին ընկերների միջև, ովքեր հետագայում թշնամիներ են դարձել։

## Դերակատարներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Официальный русский сайт фильма 
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Marvel-ի կոմիքսների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին
Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրայան Սինգերի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մեթյու Վոնի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Իքս մարդկանց մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հոլոքոստի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր հաշմանդամության մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Մոսկվայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վաշինգտոն ԿՇ-ում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վիրջինիայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1944 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1962 թվականին
Կատեգորիա:Վիրջինիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Dune Entertainment ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ԿՀՎ-ի մասին
Յուրի Օռլով

**Յուրի Ֆեոդորի Օռլով** (, ), ռուս նշանավոր ֆիզիկոս, իրավապաշտպան և հասարակական գործիչ։ Ֆիզիկա-մաթեմատիակական գիտությունների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1970)։ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (1968)։

## Կենսագրություն
1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1976 թվականին եղել է Մոսկվայի հելսինկյան խմբի հիմնադիր նախագահ, Մարդու իրավունքների միջազգային հելսինկյան Ֆեդերացիայի պատվավոր նախագահ։ Արվեստի և գիտության ամերիկյան ակադեմիայի և մի շարք գիտական ու հասարակական կազմակերպությունների անդամ, Ուպսալայի (Շվեդիա) համալսարանի պատվավոր դոկտոր է։ 1987 թվականից Կոռնելի համալսարանի (Իթակա, Նյու Յորք) ավագ գիտաշխատող է։ 1986 թվականից բնակվում է ԱՄՆ-ում։

## Գործունեություն Հայաստանում
Արտեմ Ալիխանյանի հրավերով 1956-1972 թվականներին աշխատել է Հայաստանում։ Նա եղել է ԵրՖԻ-ի արագացուցչի նախագծողների և կառուցողների հիմնական կազմում, դասավանդել է ԵՊՀ-ում, ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ։ 1952-1956 թթ. աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ տեսական և փորձարարական ֆիզիկայի ինստիտուտում, 1956-1972 թթ.՝ ԵրՖԻ-ի գիտաշխատող, լաբորատորիայի վարիչ։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության Նիկոլսոնի մեդալով (1995) և այլ մեդալներով ու մրցանակներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռուս կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սախարովի անվան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Բրախիոզավրիդներ

**Բրախիոզավրիդներ**(լատիներեն Brachiosauridae), զաուրոպոդների ինֆրակարգին պատկանող սողունակոնքային դինոզավրերի ցեղ, որոնք գոյություն են ունեցել մոտ 161-100 միլիոն տարի առաջ։ Այս դինոզավրերը իրենցից ներկայացնում են չորս ոտանի (առջևի մեծ վերջույթներով), երկար պոչով ու պարանոցով կենդանիներ։ Չնայած նրանց բազմաթիվ առանձնահատկությունների կան տեսակետներ, որ այս ընտանիքը չի առանձնանում, այլ հանդիսանում է տիտանոզավրոֆորմերի խմբի մի մաս։
Ամենամեծ բրախիոզավրիդն է հանդիասնում բրեվիպարոպը։
Ներկայումս իրականացվում է աշխարհում չափերով երկրորդ բրախիոզավրիդի
(ընձուխտատիտանի՝ նախկինում բրախիոզավր բրանկա) կմախքի վերականգնումը Բեռլինի Գումբոլդտ թանգարանում։
## Դասակարգում
### Տաքսոնոմիա
* **Խումբ։** ***[[Macronaria]]***
** **Խումբ։ ''[[Titanosauriformes]]***
*** *'Ընտանիք։** ***Brachiosauridae**'
**** Ցեղ։ *Աբիդոզավր* (*Abydosaurus*) - ([[Յուտա]], [[ԱՄՆ]])
**** Ցեղ։ *Աստրոդոն* (*Astrodon*) - (ԱՄՆ)
**** Ցեղ։ ?*Bothriospondylus*
**** Ցեղ։ *Brachiosaurus*
**** Ցեղ։ *Breviparopus*
**** Ցեղ։ *Cedarosaurus*
**** Ցեղ։ ?*Daanosaurus*
**** Ցեղ։ *Giraffatitan* - ([[Թանզանիա]], [[Աֆրիկա]])
**** Ցեղ։ ?*Ischyrosaurus*
**** Ցեղ։ ?*Lapparentosaurus*
**** Ցեղ։ *Lusotitan*
**** Ցեղ։ ?*Paluxysaurus*
**** Ցեղ։ ?*Pelorosaurus*
**** Ցեղ։ ?*Pleurocoelus*
**** Ցեղ։ *Qiaowanlong*
**** Ցեղ։ *Sauroposeidon*
**** Ցեղ։ *Sonorasaurus''

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Յուրայի դարաշրջանի դինոզավրեր
Դերենիկ Գաբրիելյան

**Դերենիկ Աբրամի Գաբրիելյան** (), ՀԽՍՀ և ՀՀ մարզական գործիչ։

## Կրթություն
*Ավարտել է Մատաղիսի միջնակարգ դպրոցը։
*1983 թ. ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։

## Աշխատանքային գործունեություն
*1981-1984 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական կոմիտեում որպես պետական մարզիչ, ապա վարչության պետ։
*1988 թվականից Օլիմպիական հերթափոխի հանրապետական ուսումնարանի տնօրենն է։
*2002 թվականից Եվրոպայի բռնցքամարտի ընկերակցության գործկոմի անդամ և մրցավարական հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ։
*2008 թվականից Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի փոխնախագահ։

## Մարզական գործունեություն
*1966-1969 թթ. - ՀԽՍՀ բռնցքամարտի քառակի չեմպիոն։
*1988 թվականից - ԱԻԲԱ-ի միջազգային բարձրագույն կարգի մրցավար։

## Պարգևներ և կոչումներ
*1990 թ. - ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ։
*1999 թ. - ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող։
*Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։
*Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի պատվավոր պրոֆեսոր։
*1999 թ. - Մովսես Խորենացու մեդալ։
*2001 թ. - Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի շքանշան։
*2003 թ. - Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի «Սպորտային գերազանցություն» մրցանակ։
*2004 թ. - ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր
*2009 թ. - շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժի պատվավոր կոչում։
*2010 թ. - «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ։
*2014 թ. - ՀՀ ԱԺ պատվո մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ԱԻԲԱ-ի միջազգային բարձրագույն կարգի մրցավարներ
Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ մարզական գործիչներ
Կատեգորիա:Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՖԿՀՊԻ պատվավոր պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Սևո (Սարգիս Ղարիբյան)

**Սևո, Սարգիս Լևոնի Ղարիբյան** (), հայ քանդակագործ։

## Կենսագրություն
* 1969-1975 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժնում Ֆրանց Սիմոնյանի և Ադիբեկ Գրիգորյանի դասարաններում
* 1975 թվականից Վանաձորի N 6 դպրոցում դասավանդում է կերպարվեստ առարկան
* 1990 թվականին Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է
* 2001-2002 թվականներին և 2006-2007 թվականներին ճանաչվել է Վանաձոր քաղաքի կերպարվեստի լավագույն ուսուցիչ
* 2009 թվականին Վանաձորում բացել է «Սևո արվեստանոց-ցուցասրահը»
Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանում («Գարուն», «Հաղթանակ»)։

## Ստեղծագործական ուղի
Հուշարձաններ
* «Հին օրհնություն», Վանաձոր, Թումանյան փողոց, 1985 
* «Թումանյանն իր հերոսներով», Տառերի պուրակ, 2005 
* «Մայրություն», Վանաձոր, 2004, 2.3 մ, Մայրասար լեռան վրա, ծովի մակերևույթից 2707 մ բարձրության վրա։ Այս նվաճումը գրանցված է ՀՀ «Դյուցազնագիր» գրքում
* «Սրնգահարը», Գեղագիտական կենտրոնի պուրակ
* «Համբույր», Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի տան նախասրահ
* «Գուսան Զաքարյան», գյուղ Վահագնի
* «Հրանտ Մաթևոսյան», Հրանտ Մաթևոսյանի անվան պուրակ
* Հրանտ Մաթևոսյան, Մոտկոր, Շամուտ, 2011 
* «Մխիթար Հերացին երեխաների հետ», Արմավիրի մարզ, գյուղ Մյասնիկյան
Կիսանդրիներ՝
* Հովհաննես Թումանյան, Ղարաբաղ, 1993 
* Հովհաննես Թումանյան, Վանաձորի մանկավարժական ինստիտուտ
* Ազատ Խլղաթյան, իր անվան դպրոցում
* Դրաստամատ Կանայան, Վանաձորի Դրաստամատ Կանայանի անվան զորամաս
* Վազգեն Սարգսյան, Վանաձոր, Կայարանամերձ հրապարակ, 2000
* Վազգեն Սարգսյան, Վանաձորի զորամաս
* Անտոն Քոչինյան, Վանաձոր, «Դիմաց» թաղամաս, Քոչինյանի անվան հրապարակ
* Անտոն Քոչինյան, գյուղ Վահագնի
* Հովհաննես Թումանյան, Վանաձորի Թումանյան կայարան, 2013
* Պարույր Սևակ, Վանաձորի իր անվան դպրոցում
* Համլետ Թամազյան, Օձուն, 2012
Դիմաքանդակներ՝
* Գեներալ-գնդապետ Համբարյան, Շիրակամուտ
* Հրանտ Մաթևոսյան, Ահնիձորի դպրոց
* Վլադիմիր Մովսիսյան,  Շենավան
* Պետրոս Մելքոնյան, Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Վանաձորի մասնաշենքում
* Հրաչյա Սարուխան
* Սամվել Խլղաթյան
* Խաչիկ Ղարաբեկյան
* Գեորգի Թովմասյան
* Գևորգ Առաքել
Հարթաքանդակներ՝
* Նոր-Այր
* Ալեքսանդր Պուշկին, Վանաձորի թիվ 4 դպրոցում
* Ստեփան Շահումյան, Վանաձորի թիվ 6 դպրոց
* Եղիշե Չարենց, Վանաձորի թիվ 12 դպրոց
* «Լոռվա մեծերը» (Հովհաննես Թումանյան, Հրանտ Մաթևոսյան, Սոս Սարգսյան, Գուսան Զաքարյան), Վանաձոր, Լոռի ռեստորանի բակ 
Ունի բազմաթիվ էսքիզներ նվիրված Լոռվա և Թումանյանական թեմաներին, Շուշիի ազատագրման հաղթանակին։

## Ցուցահանդեսներ
Մասնակցել է հանրապետական տարբեր ցուցահանդեսների։ 
* 2005 թվականին Վանաձորի տոնի կապակցությամբ բացել է ցուցահանդես նվիրված երեխաներին

## Պատկերասրահ

Hushardzanakhumb.JPG |«Հին օրհնություն»
Տառերի պուրակ, հայոց այբուբենի հուշարձան (2).JPG|«Թումանյանն իր հերոսներով», Տառերի պուրակ
Վազգեն Սարգսյան, Վանաձոր 1.JPG|Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրին Վանաձորի կայարանամերձ հրապարակում
Հրանտ Մաթևոսյան, Վանաձոր 1 (3).JPG|Հրանտ Մաթևոսյանի հուշարձանը, Վանաձոր
Համլետ Թամազյանի կիսանդրին.jpg|Համլետ Թամազյանի կիսանդրին Օձունում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մոտկոր աշխարհը կունենա Հրանտ Մաթևոսյանի կիսանդրին

Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Ջեյմս Մաքէվոյ

**Ջեյմս Մաքէվոյ** (անգլ.՝ *James McAvoy*, ), շոտլանդացի դերասան։

## Վաղ տարիներ
Ջեյմս Մաքէվոյը ծնվել է 1979 թվականին Գլազգոյում (Շոտլանդիա)։ Երբ Ջեյմսը յոթ տարեկան էր, նրա ծնողները բաժանվեցին և որոշվեց, որ Ջեյմսի քույրը՝ Ջոյը պետք է մնա մոր հետ, իսկ նրան ուղարկեցին տատիկի և պապիկի մոտ, ովքեր Ջեյմսին շատ էին սիրում։ Ամբողջ իր երիտասարդությունը նա անցկացրել է Կաթոլիկ դպրոցում։ Ջեյմսը ցանկանում էր դառնալ քահանա, սակայն ճակատագիրը երիտասարդին դարձրեց դերասան։ Սակայն Մաքէվոյի ճակատագիրն էր դառնալ դերասան։ Հայտնի պրոդյուսեր և ռեժիսոր Դեվիդ Հեյթմանը դասերից մեկի ժամանակ պատմեց ֆիլմերի նկարահանման մասին, որը մեծ հետաքրքրություն պատճառեց երիտասարդ Ջեյմսին։ Այսպիսով, նա խնդրեց ռեժիսորին իրեն դեր տալ կինոյում։ Այսպես սկսվեց դերասանի մուտքը կինոյի ասպարեզ։ Նրա առաջին ֆիլմը եղավ «Հարևան սենյակը»։ Մաքէվոյը հեշտությամբ ընդունվեց Շոտլանդիայի երաժշտության և դրամայի համալսարան։

## Կարիերա
Ջեյմս Մաքէվոյը իր կարիերան սկսեց սերիալներում նկարահանվելով։ Այնուհետև նա մարմնավորեց մի ֆաունի կերպար՝ Միսթեր Թումնուս անունով «Նարնիայի ժամանակագրություններ. Առյուծը, կախարդը և զգեստապահարանը» ֆիլմում։ Դրան հաջորդեցին Լետո Արտեյդեսի դերը «Դյունի երեխաները» մինիսերիալում, Ուեսլի Գիբսոնի դերը «Ծայրահեղ վտանգավոր է» ֆիլմում, որտեղ նա խաղաց Անջելինա Ջոլիի և Մորգան Ֆրիմանի հետ։ Մաքէվոյին «Հոբիթ» ֆիլմի թեկնածու էր, սակայն դերը անցավ Մարտին Ֆրիմանին։ Չնայած դրան, նա նկարահանվեց «Քավություն» ֆիլմում Քիրա Նայթլիի հետ, «Վերջին կիրակի» ֆիլմում, որը Լև Տոլստոյի կյանքի վերջին օրերի մասին է։ 2011 թ.-ին Ջեյմսը նկարահանվեց «Իքս-մարդիկ։ Առաջին դաս» ֆիլմում, որտեղ մարմնվորեց Պրոֆեսոր Իքսի դերը։ Նաև խաղաց ֆիլմի հաջորդ մասում՝ «Իքս-մարդիկ։ Անցած ապագայի օրերը»։
2013 թ.-ին դերասանը նկարահանվեց սկանդալային էկրանավորման՝ Իրվին Ուելշի «Կեղտ» ֆիլմում։ Ֆիլմում նա շոտլանդացի դետեկտիվ է։

մինի|աջից

## Անձնական կյանք
Նա ապրել է իր համակուրսեցու՝ Էմմա Նելսոնի հետ։ Նրանից բաժանվելուց հետո Ջեյմսը սկսեց ալկոհոլ օգտագործել, ինչը որոշ ժամանակ նրա մոտ կարիերայում ճգնաժամ առաջացրեց։ «Անամոթ մարդիկ» սերիալում նկարահանվելու ժամանակ նա ծանոթացավ Էնն-Մերի Դաֆֆի հետ, որը Ջեյմսից մեծ էր 9 տարով։ 2006 թվականին Էնն-Մերի Դաֆֆը դարձավ նրա կինը, և նրանք 2010 թվականի հուլիսի 16-ին ունեցան մեկ որդի, որի անունը դրեցին Բրենդան։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի դերասաններ
Պալատ Աբդին

thumb|ձախից|Պալատ Աբդին
**Պալատ Աբդին** (), պատմական պալատ Կահիրեում, այստեղ է աշխատում Եգիպտոսի նախագահը։ Տեղակայված է Քասր էլ-Նիլ փողոցի վրա, քաղաքի արևելյան մասում։

Կառուցումը սկսվել է 1863 թվականին և տևել է 10 տարի։ Պաշտոնական պալատը բացվել է 1874 թվականին։ Կառուցման գումարը պալատի կազմել է 700 000 եգիպտական ֆունտ, գումարած 2 միլիոն ֆունտ ներսի կահավորման համար։

Պալատում կա 500 սենյակ։ Արքայական ընտանիքը վերին հարկում է ապրել և դրա պատճառով այնտեղ ոչ մի փոփոխություն չի կատարվել, որ զբոսաշրջիկները տեսնեն այդ տեղը։ Ներքևի հարկերում կան արքայական ընտանիքների, նախագահական նվերների, զենքերի և այլ թանգարաններ։

Պալատ Աբդինը համարվում է աշխարհի լավագույն պալատներից մեկը։ Պալատի հավաքածուն ներառում է՝ նկարներ, ժամացույցներ և այլ նյութեր։ Այս պալատում կազմակերպվում են տարբեր միջոցառումներ։

## Պատեկերասրահ

Image:GD-EG-Caire-Abedin004.JPG|Դեպի թանգարան
Image:GD-EG-Caire-Abedin012.JPG|Այգի՝ պալատի տարածքում
Image:GD-EG-Caire-Abedin005.JPG|Զենքերի թանգարանը
Image:GD-EG-Caire-Abedin006.JPG|Սառը զենքերի հավաքածու
Image:GD-EG-Caire-Abedin002.JPG|Մուտք դեպի թանգարան
Image:GD-EG-Caire-Abedin007.JPG|Խեդիվ Իսմայելի արձանը
Image:GD-EG-Caire-Abedin008.JPG|Ահմեդ Ֆուադ I-ի արձանը
Image:GD-EG-Caire-Abedin009.JPG|Փարավոնի թագ
Image:GD-EG-Caire-Abedin010.JPG|Փարավոնի թագ


## Ծանոթագրություններ
* Egypt’s Royal Archives: 1922-52* 

Կատեգորիա:Պալատներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Մուհամմադ Ալիի արքայատոհմ
Սվյատոսլավ Միխայլուկ

**Սվյատոսլավ Միխայլուկ** (, ), ուկրաինացի բասկետբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Կանզասի համալսարանի «Ջեյհոքս» բասկետբոլային թիմում։ Նախկինում հանդես է եկել Ուկրաինայի բասկետբոլի սուպերլիգայի «Չերկասի Մավպի» ակումբում (2012-2014)։

## Կենսագրության
### Վաղ կյանքը
Ծնվել է Ուկրաինայի Չերկասի քաղաքում։ Մայրը՝ Իննան ավագ դպրոցի կենսաբանության ուսուցչուհի է, իսկ հայրը՝ Յուրին, համալսարանում պատմության պրոֆեսոր։

### Ուկրաինայի ազգային հավաքական
2013 թվականի ամռանը Ուկրաինայի երիտասարդական ազգային հավաքականի կազմում հանդես է եկել ՖԻԲԱ-ի մինչև 16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունում։ Առաջնության ժամանակ մեկ հանդիպման կտրվածքով միջինում հավաքել է 25, 2 միավոր, 8,0 անդրադարձ, 3,4 փոխանցում։ Առաջնության ավարտին ընդգրկվել է խորհրդանշական հավաքականում։

### Համալսարանային կարիերան
Վիրջինայի և Կանզասի համալսարանների կրթաթոշակային ծրագրերից Միխայլուկն ընտրում է վերջինինը և ընդգրկվում «Կանզաս Ջեյհոքս» համալսարանային թիմում։
### Մրցանակներ և ձեռքբերումներ
#### Անհատական մրցանակներ
* ՖԻԲԱ-ի մինչև 16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն՝ խորհրդանշական հավաքական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:1997 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 10 ծնունդներ
Ընձուղտատիտան

**Ընձուղտատիտան** (), հսկայական դինոզավր զաուրոպոդ, որը պատկանում է բրախիոզավրիդների ընտանիքին։ Նկարագրվել է 1914 թվականին Վերներ Էրնստ Մարտին Յանենշի կողմից՝ Brachiosaurus brancai անվան տակ։ Հայտնաբերվել է վաղ յուրայի ժամանակաշրջանի Տենդագուրու կոչվող շերտից, որը գտնվում է Տանզանիայում։ կմախքը մոնտաժվել է Բեռլինի Բնական պատմության թանգարանում և հանդիսանում է երբևիցե մոնտաժված ամենամեծ դինոզավրի կմախքը (որպես ռեկորդակիր մտցված է Գինեսի ռեկորդների գրքում)։

## Պատմություն
thumb|left|Ընձուղտատիտանի Գանգը և Գինեսի ռեկորդների  սերտիֆիկատը Բեռլինյան թանգարանում
Որպես առանձին ցեղ առանձնացվել է Ջ. Օլշեվսկու կողմից 1991 թվականին, բայց այդ ներդրումը չստացավ լայն ճանաչում և այս ցեղը հաճախ դիտվում է որպես Brachiosaurus ցեղին հոմանիշ։ Ընձուղտատիտանների ցեղի առանձնացումը պայմանավորված է գանգի և կմախքի առանձնահատկություններով։

## Նկարագրություն
Բրախիոզավրիդներից առանձնանում է համեմատաբար մարմնի պարզ կառուցվածքով։ Ընդամենը 25 մետր երկարությամբ մարմինը կշռում էր մոտ 15-30 տոննա, իսկ բարձրությունը կարող էր գերազանցել 15 մետրը, բայց ներկայիս հաշվարկներով այս կենդանիները չէին կարող իրենց վիզը պահել ուղղահայց վիճակում հետևաբար՝ ունեցել են ավելի կարճ վիզ։ Ի տարբերություն ամերիկյան բրախիոզավրի, այս դինոզավրերի տեսակը հայտնի է գտնված տարբեր չափերի կմախքներով, ինչպես նաև ապրել է խմբերով (հոտերով)։

Այս դինոզավրերը բնորոշ են Տենդագուրու շերտին։ Հավանական է, որ սնվել են ծառերի տերևներով։ Գանգի կատարն ավելի վեր է, քան ամերիկյան տեսակի մոտ և ենթադրվում է, որ ծառայել է ջերմակարգավորման կամ վոկալիզացիայի համար (կատարի վրա կարող էին լինել մաշկային ձայնային պարկեր)։ Ավելի հին վերականգնված մոդելների համաձայն ենթադրվում էր, որ այս կենդանիները լավ լողորդներ են, բայց այժմ այդ կարծիքը հերքվում է, որը պայմանավորված է ընձուղտի մարմնի նմանությամբ և կարճ մատներով։ Ավելի լավ է ուսումնասիրված ամերիկյան տեսակը և հաճախ անվանվում է «բրախիոզավր»։

= Ծանոթագրություններ =

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Նևա (այլ կիրառումներ)

**Նևա** անվանումը կարող է վերաբերել՝

## Աշխարհագրական
* **[[Նևա (գետ)]]**, գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում
* Մեծ Նևա, Նևա գետի այն հատվածը, որն անցնում է Դվորցովի կամրջից մինչև Նևայի խորշ
* Փոքր Նևա, սկիզբ է առնում Նևա գետից և թափվում է Նևայի շուրթ
* Նևա (այգի), այգի Սանկտ Պետերբուրգում
* Նևա (կայարան, երկաթուղային կայարան Սանկտ Օետերբորգում

## Գիտական
* 1603 Նևա, աստերոիդ Արևային համակարգում

## Տեխնիկական
* Նևա (առագաստանավ), Յու. Ֆ. Լիսյանսկու առաջին ռուսական շուրջերկրյա ճանապարհորդության նավը
* Նևա (ռադիոընդունիչ), խորհրդային առաջին գրպանային ռադիոընդունիչ
* Նևա (ֆոտոապարատ), խորհրդային ֆոտոապարատ
Լիչենցա

**Լիչենցա** () կոմունա Իտալիայում, Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 1001 մարդ (ըստ 2008 թվականի տվյալների), բնակչության խտությունը կազմում է 57 մարդ/կմ²։ Տարածքը 32 կմ² է։ Փոստային ինդեքսը 26, հեռախոսային կոդը 0774։

Լիչենցան սահմանակից է Մանդելա, Մոնտեֆլավիո, Պերչիլե, Ռոկաջովինե, Սան Պոլո դեյ Կավալիերի, Սկանդրիլիա համայնքներին։

Քաղաքի հովանավոր է համարվում Սուրբ San Rocco-ն։

## Ժողովրդագրություն

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:0
 bar:1871 from:0 till:1341
 bar:1881 from:0 till:1276
 bar:1901 from:0 till:1546
 bar:1911 from:0 till:1634
 bar:1921 from:0 till:1556
 bar:1931 from:0 till:1656
 bar:1936 from:0 till:1633
 bar:1951 from:0 till:1522
 bar:1961 from:0 till:1272
 bar:1971 from:0 till:1109
 bar:1981 from:0 till:964
 bar:1991 from:0 till:955
 bar:2001 from:0 till:957
PlotData=
 bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1341 fontsize:S text:1.341 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1276 fontsize:S text:1.276 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1546 fontsize:S text:1.546 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1634 fontsize:S text:1.634 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1556 fontsize:S text:1.556 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1656 fontsize:S text:1.656 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1633 fontsize:S text:1.633 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1522 fontsize:S text:1.522 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1272 fontsize:S text:1.272 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 1109 fontsize:S text:1.109 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 964 fontsize:S text:964 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 955 fontsize:S text:955 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 957 fontsize:S text:957 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ տվյալների ISTAT


## Համայնքի վարչակազմը
* Հեռախոս. 0774 46031
* Էլեկտրոնային փոստ. licenza@priminet.com
* Պաշտոնական կայք. http://www.priminet.com/licenza 

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայքը  
* Միջազգային վիճակագրական ինստիտուտ 
* Միջազգային վիճակագրական ինստիտուտ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ