Ռուս-ասիական բանկ

**Ռուս-ասիական բանկ**- ռուսական, ապա՝ ֆրանսիական բանկ, որը 1910-1926 թվականներին աշխատել է Ռուսական կայսրությունում, Չինաստանում և Ֆրանսիայում։

## Պատմություն
thumb|Ռուս-ասիական բանկի շենքը, 1914 թ

Ռուս-ասիական բանկը հիմնադրվել է 1910 թվականին ռուս-չինական և հյուսիսային բանկերի միաձուլմամբ, որոնք գտնվում էին ֆրանսիացի բաժնետերերի  վերահսկողության տակ։ 1910 թվականի հունիսի 14-ին Նիկոլայ II-ը հաստատեց Նախարարների խորհրդի կանոնակարգը «Ռուս-ասիական բանկ» անվանմամբ բաժնետիրական առևտրային բանկի ստեղծման մասին։ Հաստատված կանոնակարգի համաձայն, Ռուս-Չինական բանկի կանոնադրությունը հիմք է ընդունվել նոր բանկի կանոնադրության համար, բացի այդ, կանոնակարգում ասվում է ոչ թէ երկու բանկկերի միաձուլման այ  Հյուսիսային բանկի ռուս-չինական բանկին միանալու և վերջինիս ռուս-ասիական բանկի վերանվանման մասին։ Միևնույն ժամանակ, կանոնակարգով սահմանվել են երկու բանկերից յուրաքանչյուրի բաժնետոմսերի փոխարժեքները ռուս-ասիական բանկի նոր բաժնետոմսերով փոխանակելը։

Նոր բանկի բաժնետիրական կապիտալն ի սկզբանե որոշվել է 35 միլլիոն ռուբլի։ Ռուս-չինական բանկի գույքի մի մասը չի փոխանցվել նոր բանկի հաշվեկշռին և ենթակա է վաճառքի՝ ռուս-չինական բանկի բաժնետերերի միջև հասույթի բաշխմամբ։ Այսպիսով, ժամանակակից տերմինաբանությամբ, տեղի ունեցած խոշորացումը ոչ թե միացում է, այլ ձևերի միաձուլում։ Իրավաբանորեն, նշված ակտի 1-ը §1-ին III ծանոթագրության համաձայն, Ռուս-ասիական բանկը սկսել է իր գործունեությունը 1910 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, այն օրը, երբ այս ակտը հրապարակվեց օրինականացումների ժողովածուում։

Բանկի հիմնադրման ժամանակ՝ 1910 թվականին, ֆրանսիական կապիտալի մասնաբաժինը կազմում էր 4/5, իսկ ռուսական կապիտալի մասնաբաժինը 1/5։ Բանկի ղեկավարը, պարզվեց, Ալեքսեյ Իվանովիչ Պուտիլովն է (Ն.Ի. Պուտիլովի հեռավոր ազգականը), ով նաև միաժամանակ «Պուտիլովի գործարանի» խորհրդի նախագահն է։

Ռուս-ասիական բանկի գործունեության հիմնական ուղղությունը արդյունաբերության ֆինանսավորումն է։ Բանկի ներդրած միջոցների շնորհիվ զգալիորեն աճել է մի շարք ձեռնարկությունների արտադրությունը մետալուրգիական, մեքենաշինական, ռազմական և այլ ոլորտներում։ Բանկի ակտիվ մասնակցությամբ ստեղծվել են մի շարք մենաշնորհային միավորումներ մեքենաշինության, նավթի, ծխախոտի և այլ ոլորտներում։

thumb|ձախից|Ռուս-ասիական բանկի մասնաբաժինը

Ամենահզորը բանկի շուրջ ստեղծված ռազմարդյունաբերական խումբն էր, որի հիմքում ընկած էին հրետանու, զինամթերքի, նավերի արտադրության մեջ կարևոր դերակատարում ունեցող Պետերբուրգի գործարանները՝ Պուտիլովսկի, Նևսկի, Բարանովսկի և այլն։

կրող,

1912թ. 1911թ.-ին բանկի խորհրդի նախագահ Ա.Ի.Պուտիլովը պահանջեց իրեն անհրաժեշտ ազատություն տալ բանկի գործունեության հիմնական ուղղությունները որոշելու և դրա առօրյա կառավարման հարցում։ Համոզված լինելով, որ Ռուսաստանում իրենց ստեղծած վարկային հաստատությունը Փարիզից կառավարելն անհնար է, Société Générale-ի և Paris-Ntherlands բանկի ղեկավարները փոխեցին իրենց ռազմավարությունը. պահպանելով վերահսկիչ փաթեթը բանկում, դադարեցին միջամտել դրա գործնական գործողություններին։ .

thumb|Ռուս-ասիական բանկի գովազդ, 1916 թ

Պուտիլովի ղեկավարությամբ ռուս-ասիական բանկը կարճ ժամանակում վերածվեց Ռուսական կայսրության ունիվերսալ տեսակի խոշորագույն վարկային հաստատության՝ լայնածավալ գործարար կապերով ամբողջ աշխարհում։

1912 թվականին կարճ ժամանակում Միջազգային բանկի հետ ստեղծվել է Ռուսաստանի գլխավոր նավթային կորպորացիան։

1913 թվականին Ռուս-ասիական բանկը, որպես Ռուսական բանկերի կոնսորցիումի մաս, հիմնեց Ռուսական ծխախոտային ընկերությունը։

1914 թվականին մի խումբ բանկեր (Ռուս-ասիական, Ազով-Դոն, Միջազգային, Սիբիրյան և Հաշվապահական բանկ) ստեղծեցին «Ռուսական կորպորացիա» ՍՊԸ-ն՝ անգլիական արժեթղթերի շուկայում ռուսական պետական և քաղաքային վարկերը, ինչպես նաև այլ բաժնետոմսեր և ձեռնարկությունների պարտատոմսեր բաշխելու համար ։

Մինչև 1917 թվականը Ռուս-ասիական բանկը առաջին տեղն էր զբաղեցնում Ռուսաստանի բաժնետիրական առևտրային բանկերի մեջ հիմնական միջոցների, վեկսելների և ապրանքային վարկերի, ավանդների և ընթացիկ հաշիվների առումով։ Ռուս-ասիական բանկի բաժնետիրական կապիտալի չափը կազմում էր 55 մլն ռուբլի։ (այս ցուցանիշով բանկը արտաքին առևտրով զիջում էր Ազով-Դոնի, Միջազգային առևտրային և Ռուսաստանի բանկերին), մասնաճյուղերի թիվը Ռուսաստանում և արտերկրում 107 է)։ Բանկը վերահսկում էր երկրի ավելի քան 160 ձեռնարկություն, որոնց բաժնետիրական կապիտալի չափը գերազանցում էր 1 միլիարդ ռուբլին.
* 124 առևտրաարդյունաբերական ձեռնարկություն; 
* 20 երկաթուղային ընկերություն;  
* 4 բեռնափոխադրող ընկերություններ;  
* 3 ապահովագրական ընկերություն; 
* 2 գյուղական /հողային/ բաանկ

thumb|Բանկի մասնաճյուղի շենք Իրկուտսկում

Ռուս-ասիական բանկի ռազմարդյունաբերական խումբը ներառում էր.
** 8 խոշորագույն բաժնետիրական ընկերություններ 85 միլիոն ռուբլի կապիտալով, ներառյալ.
** Պուտիլովի գործարանը;
** Նևսկի նավաշինական գործարանը;
** Ռուս-բալթյան երկաթուղային վագոնի գործարան
** Ռուս-բալթյան նավաշինական գործարան.

Ռուս-ասիական բանկը առաջատար դիրք է զբաղեցրել նաև առևտրի վարկավորման հարցում, ինքն է ղեկավարել հացի և շաքարի ակտիվ առևտուրը։ Իր գործողություններում Ռուս-ասիական բանկը հենվել է բարեկամ բանկերի՝ Սանկտ Պետերբուրգի (Պետրոգրադ) մասնավոր առևտրային, սիբիրյան առևտրային, ռուսական առևտրային և արդյունաբերական բանկերի վրա, որոնց հետ կնքվել են համագործակցության հատուկ պայմանագրեր։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո այլ մասնավոր բանկերի նման Խորհրդային Ռուսաստանի տարածքում լուծարվել է  (ազգայնացվել)՝ Համառուսաստանյան Կենտրոնական Գործադիր կոմիտեի 1917 թվականի դեկտեմբերի 14-ի հրամանագրով միանալով ՌԴ Պետական բանկին։ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի 1918 թվականի հունվարի 23-ի հրամանագրով բանկի բաժնետիրական կապիտալը այլ մասնավոր բանկերի բաժնետիրական կապիտալի հետ բռնագրավվել է հօգուտ Ռուսաստանի Հանրապետության Պետական բանկի։

Բանկի չինական մասնաճյուղերը վերակազմավորվեցին և շարունակեցին գործել նույն անունով։ Հարբինում 1918-1920 թվականներին բանկը թողարկել է «Հարբինի ռուբլի»։

Բանկի Փարիզի մասնաճյուղը վերակազմավորվեց գլխամասային գրասենյակի, որտեղ գտնվում էր վարչությունը։ 1926 թվականի սեպտեմբերի 27-ին բանկը դադարեցրեց իր աշխատանքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Շեպելյով Լ․Ե. Բաժնետիրական առևտրային բանկերը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին // Պատմական նշումներ. 1963. Հատոր 73
* 

Կատեգորիա:1910 հիմնադրված բանկեր
Կատեգորիա:Բանկեր
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության պատմություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի բանկեր