Ալլա Բայանովա

**Ալլա Նիկոլաևնա Բայանովա** (. ), ռուս երգչուհի, որ աչքի է ընկել ռուսական և գնչուական ռոմանսների ինքնատիպ կատարմամբ և պարզ ու դրամատիկ արտահայտչաձևի շնորհիվ երբեմն համեմատվել է Էդիթ Պիաֆի հետ: 

Ծնվել է Քիշնևում, օպերային երգչի ընտանիքում, ով 1918 թվականին, այն բանից հետո, երբ Բեսարաբիա որոշեց միավորվել Ռումինիայի հետ, ընտանիքով տեղափոխվել է Փարիզ: Ինը տարեկանից աղջիկը բեմ է ելել, անհրաժեշտ դեպքերում օգնել հորը: 1927 թվականից հանդես է եկել որպես մենակատար երգչուհի: Նրա կարիերայում նշանակալի իրադարձություն էր Մոնմարտրի «Էրմիտաժ» ռեստորանում Ալեքսանդր Վերտինսկու շոուում հանդես գալը: Դրանից երկու տարի անց նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Բելգրադ, իսկ ինքը՝ Ալլան համերգային շրջագայություն է կատարել Վայմարյան Հանրապետությունում, Հունաստանում, Պաղեստինում և Եգիպտոսում:

1931 թվականին նա ծանոթացել է ժամանակի ռուս անվանի երգիչ Պյոտր Լեշչենկոյի հետ, ով երգչուհուն օգնել է աշխատանքի տեղավորվել Բուխարեստի Ռուսական տաղավարում: Ալլան ամուսնացել է տեղացի արիստոկրատ Գեորգե Իպսիլանտիի հետ, ձայնագրել տանգո երաժշտության իր կատարումներից մի քանիսը  (*Columbia*, *His Master's Voice*): Իպսիլանտիից ամուսնալուծվելուց հետո պայմանագիր է կնքել լեհական  "Syrena-Electro" ձայնագրման ընկերության հետ:

1941 թվականի մարտին Բայանովան ռուսերեն ելույթ ունենալու պատճառով ձերբակալվել է ռումինական իշխանությունների կողմից և ուղարկվել համակենտրոնացման ճամբար։ 1942 թվականի մայիսին ազատ է արձակվել, այդուհանդերձ՝ հսկողության տակ է գտնվել մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը։ 1960-ական և 1970-ական թվականներին, դեռևս Ռումինիայում ապրելիս, նա թողարկել է ութ գրամոֆոնային ձայնապնակ։ Սակայն Նիկոլաե Չաուշեսկուի կառավարությունը 1988 թվականին նրան ստիպել է գաղթել Խորհրդային Միություն։ Բայանովան բնակություն է հաստատել Մոսկվայում, պարբերաբար ելույթներ ունեցել ռուսական հեռուստատեսությամբ։ Նրան շնորհվել է ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչում, 2003 թվականին շուքով, հանդիսավորությամբ նշվել է նրա բեմական գործունեության 80-ամյակը։ 2004 թվականին նա ելույթ է ունեցել իր ծննդյան 90-ամյակին, 2009 թվականի մայիսի 18-ին՝ իր 95-ամյակին նվիրված համերգում։ Բայանովայի ձայնագրային վերջին աշխատանքը համագործակցություն էր Մարկ Ալմոնդի հետ 2003 թվականին *«Սիրտ՝ ձյան վրա* ալբոմի ստեղծման ու թողարկման ժամանակ: 2003 թվականին Մոսկվայի Աստղային հրապարակում հանդիսավորությամբ բացվել է Բայանովային նվիրված աստղը:

Նա մահացել է 2011 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ 97 տարեկան հասակում, քաղցկեղից: Իմանալով այդ մասին՝ Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը նշել է. «Նրա կյանքը նվիրված էր մարդկանց ուրախություն պարգևելու վեհ նպատակին՝ իրական արվեստի հետ փոխազդեցության միջոցով: Տիկին Բայանովան ուներ հազվագյուտ, գեղեցիկ ձայն, և նրա վարպետությունն ու ռուսական երգերի սրտառուչ կատարումները նրան ճանաչում բերեցին ամբողջ աշխարհում»: Երգչուհու աճյունը հողին է հանձնվել Նովոդևիչյան գերեզմանատանը: Նրա ժառանգորդուհի Նատալյա Դոլժիկովան 2013 թվականին ստեղծել է Ալլա Բայանովայի մշակութային ժառանգության հիմնադրամ:

### Անձնական կյանք
Ալլա Բայանովան ամուսնացել է երեք անգամ.
* Առաջին ամուսինը՝ Գեորգե Իպսիլանտին (1906—1994), նվագախմբի երաժշտական ղեկավար էր: Մահացել է Լոս Անջելեսում:
* Երկրորդ ամուսինը՝ Շտեֆան Շենդրյան (1910—1953), ռումին ազնվական էր, կալվածատեր, Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտ, մեկենաս: 1945 թվականից բռնաճնշումների է ենթարկվել, հինգ տարի անցկացրել աքսորավայրային ճամբարներում:
* Երրորդ ամուսինը Կոգանն էր. վերջինիս հետ Բայանովան կեղծ ամուսնություն է ձևակերպել՝ Ռումինիայից ԽՍՀՄ առանց բարդությունների տեղափոխվեու նպատակով:

Երգչուհին երեխաներ չի ունեցել: Իր տանն ապաստան է տվել ու խնամել շներ ու կատուներ:

## Պարգևներ
Ալլա Բայանովային շնորհվել են հետևյալ կոչումները.
* Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (1993)
* Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1999):

## Ֆիլմագրություն
* 1936 — Դոդեկը ռազմաճակատում / Dodek na froncie — *գնչուական համույթի երգչուհի (դրվագ)*
* 1990 — Ուզեմ՝ կսիրեմ — *ռեստորանի երգչուհի*
* 2006 — Նավապետի երեխաները (հեռուստասերիալ, 10-րդ սերիա) — *[[կամեո]]*

## Հիշատակ
* Մոսկվայի կառավարության որոշմամբ 2003 թվականին Էստրադայի աստղերի հրապարակում Ա. Բայանովայի պատվին տեղադրվել է հուշո նշան:
* 2011 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Ա. Բայանովայի պատվին 23411 Bayanova է կոչվել 1978 թվականին խորհրդային աստղագետ Լյուդմիլա Ժուռավլյովայի հայտնաբերած աստերոիդը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сайт Аллы Баяновой
* «Романс — это душа русского человека»
* Алла Баянова в книге Ю.Сосудина «Незабываемые певцы»
* Музей шансона :: Алла Баянова :: Биография
* О творчестве Аллы Баяновой

Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտման զոհեր
Կատեգորիա:Ռումինացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս մեցցո-սոպրանոներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ