open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գուրգեն Ղուկասյան

**Գուրգեն Սողոմոնի Ղուկասյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
1967 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1968 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։

## Ստեղծագործություններ
*«Էրեբունու հիմնադրումը»
*«Հրաժեշտ»
*«Հին Արևելք»
*«Նոր Երևան»
*«Կոմիտաս» (եռանկար)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ռուբեն Ղևոնդյան

**Ռուբեն Սարգսի Ղևոնդյան** (), հայ գեղանկարիչ, թատերական նկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (2011)։

## Կենսագրություն
1964 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1964 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։

## Ստեղծագործություններ
*«Ձուլողներ»
*«Հեռանկար»
*«Աստրոֆիզիկներ»
*«Էքսպերիմենտ»
*«Թռիչք»
Կատարել է մի շարք բեմադրությունների ձևավորումներ։

## Պարգևներ
2011 թվականի մայիսի 24-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով Հանրապետության տոնի առթիվ Ռուբեն Ղևոնդյանին շնորհվել է ՀՀ վաստակավոր նկարչի պատվավոր կոչում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1942 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական նկարիչներ
Ծովինար Ճղրյան

**Ծովինար Արշավիրի Ճղրյան** (), հայ նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հալեպի ուսումնարանը, 1965 թվականից մասնակցում է ցուցահանդեսների։ Անհատական ցուցահանդես է ունեցել 1965 թվականին Հալեպում։ 
## Ստեղծագործություններ
Գեղանկարչական գործեր՝
*«Կույր աղջիկը»
*«Բումբուշի շուկան»
*«Խնասելի տեսարան»
Ունի փայտի գեղարվեստական տեխնիկայով արված ուտիլիտար իրեր։

## Մատենագրություն
«Թարիխ ալ Սանի» (արաբերեն տարեգիրք), Դամասկոս, 1969-1970 թթ.։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:1940 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հալեպ քաղաքում ծնվածներ
Բոջնուրդ

**Բոջնուրդ** (), քաղաք Իրանի հյուսիսարևելյան մասում` Հյուսիսային Խորասան օսթանում, վերջինիս վարչական կենտրոնը։ Հանդիսանում է նաև համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Հյուսիսային Խորասան օսթանի կենտրոնական մասում, Թուրքմենստանի հետ սահմանից մոտ 55 կմ հարավ։ Տեղադրված է Ալադաղ լեռնաշղթայի հյուսիսային նախալեռներում` ծովի մակարդակից 1070 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 228 931 մարդ, որոնք կազմում էին 67 335 տնտեսություն։ Հյուսիսային Խորասան օսթանի բնակչությամբ ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Քաղաքում բնակվում են պարսիկներ, քրդեր, թուրքմեններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Ջոն Փափազյան

**Ջոն Ժուլի Փափազյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Ալեքսանդրիայի քոլեջը, Փարիզում հաճախել է Լուվրի դպրոց, Հռոմում` Գեղարվեստի վարժարան, այն ավարտել է ոսկե մեդալով։ Զբաղվել է գրականությամբ։ 1962 թվականին Բեյրութում բացել է անհատական ցուցահանդես։ Ապրել և ստեղծագործել է Բեյրութում։  Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Ստեղծագործություններ
*«Ծաղիկներ»
*«Փասիոն»
*«Ադրիատիկի ծովափը»
*«Նոր աշխարհ»
*«Իտալական պալատ»
*«Ստվեր»
*«Լիբանանի բնանկար»
*«Մայրը»
*«Ֆերմայում»
*«Ներքին պայքար»

## Մատենագրություն
Վ. Թութունչյան, Ջոն Բաբազյանի նկարահանդեսի բացման առիթվ. «Զվարթնոց», 1962, 13 նոյեմբերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Նորա Փափազյան

**Նորա Փափազյան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրություն
Սովորել է Կոստանդնուպոլսի կենտրոնական վարժարանում։ Զբաղվել է մանկավարժությամբ Պերպերյան և Մխիթարյան կրթական հաստատություններում։ Ստեղծել է Աթաթյուրքի դիմանկարը, ինչպես նաև կրոնական բազմաթիվ նկարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1890 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Անհատական հակաքիմիական փաթեթ

**Անհատական հակաքիմիական փաթեթ**, մաշկի և հագուստի վրա ընկած թունավոր նյութերի (ԹՆ) վնասազերծման (գազազերծման) համար օգտագործվող անհատական միջոց։ Օգտագործվում է հնարավոր ախտահարումները կանխելու նպատակով։

Անհատական հակաքիմիական փաթեթը սովորաբար պարունակում է հատուկ փաթեթավորված ունիվերսալ գազազերծող հեղուկ, փաթեթից օգտվելու կանոնները, երբեմն՝ հակաթույներ։ Անհատական հակաքիմիական փաթեթը նախատեսված է մեկանգամյա օգտագործման համար։

Կատեգորիա:Անհատական պաշտպանության միջոցներ
Անհատական վիրակապական փաթեթ

**Անհատական վիրակապական փաթեթ,** մանրէազերծած վիրակապ, որը նախատեսված է առաջին բուժօգնության ժամանակ վերքերն ու այրվածքները վիրակապելու համար։ Անհատական վիրակապական փաթեթը պարունակում է բինտ (7 մ երկարրություն և 10 սմ լայնություն), բամբակաթանզիֆային 2 բարձիկ (17,5x32 սմ), որոնցից մեկը կարված է բինտի ծայրին 12-17 սմ հեռավորության վրա, մյուսն ազատ շարժվում է բինտի երկարությամբ։

Պատերազմական պայմաններում անհատական վիրակապական փաթեթը տրվում է յուրաքանչյուր զինծառայողի՝ այդ թվում նաև ամբողջ բուժանձնակազմին և քաղպաշտպանության կազմավորումների անձնակազմին։ Որոշ քանակով պահվում է նաև կրտսեր բուժանձնակազմի սան. պայուսակում և զորամիավորման բժշկական պայուսակում։ Առաջին բուժօգնության ժամանակ օգտագործում են նաև անհատական վիրակապական փաթեթի այլ տարատեսակներ։

Կատեգորիա:Առաջին բուժօգնություն
Մամիկոն Փանոսյան

**Մամիկոն Փանոսի Փանոսյան** (), հայ գրաֆիկ։

## Կենսագրություն
1950 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Զբաղվել է մանկավարժությամբ։

## Ստեղծագործություններ
* Աղջկա դիմանկար
* «Մրգեր»
* «Երևան. Ա. Միկոյանի անվան պողոտան»
* «Կառավարական տունը»
* «Հաղթանակի կամուրջը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Հովհաննես Կարալյան

**Հովհաննես Ստեփանի Կարալյան** (), հայ թատերական նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967)։

## Կենսագրություն
1906-1910 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի Մ. Թոիձեի ստուդիայում։ 1910-1913 թվականներին ուսումնասիրել է դեկորատիվ արվեստը։ 1917 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1920 թվականից զբաղվել է թատերական նկարչությամբ։ Ապրել և ստեղծագործել է Թբիլիսիում։

## Ստեղծագործություններ
Գեղանկարչական աշխատանքներ՝
*«Սֆինքս»
*«Արևելքի կինը»
Դիմանկարներ՝
*Դվելեսիանի
*Ֆ. Մուխտարովա
*«Մոր դիմանկարը»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:1891 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ թատերական նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Անմիզապահություն

**Անմիզապահություն**, լինում է տարբեր հիվանդությունների (միզուղիների, նյարդային, կանանց) ժամանակ։

## Տեսակներ
Տարբերում են բացարձակ (լրիվ), հարաբեր, (մասնակի) և գիշերային անմիզապահություն։

### Բացարձակ անմիզապահություն
Բացարձակ անմիզապահությունյան դեպքում մշտական միզարձակում է լինում, և մեզը միզապարկում չի պահվում։ Հաճախ այն կապված է միզածորանների, միզապարկի կամ միզուկի բնածին թերությունների, ինչպես նաև տարբեր միզային խուղակների հետ։ Նման դեպքերում անհրաժեշտ է փորահատություն։

### Հարաբերական անմիզապահություն
Հարաբերական անմիզապահության ժամանակ լինում է քիչ միզարձակում՝ հազի, արագ քայլելու կամ ֆիզիկական լարվածության դեպքերում, հաճախ կանանց մոտ առաջանում է ծննդաբերական վնասվածքներից հետո։ Այն կարող է կապված լինել նաև նյարդային համակարգի հիվանդությունների հետ։ Այդ ձևի անմիզապահություն բուժելիս (այլ մեթոդների հետ միասին) մեծ է բուժական ֆիզկուլտուրայի դերը։ Վարժությունների համալիրն ընտրում է բժիշկը՝ նկատի ունենալով հիվանդի տարիքն ու ընդհանուր վիճակը։

### Գիշերային անմիզապահություն
Գիշերային անմիզապահություն, երբ ակամա միզարձակում է լինում քնած ժամանակ, որպես կանոն, ունենում են երեխաները, հազվադեպ՝ մեծահասակները։

#### Պատճառ
[thumb|Անմիզապահություն կարող է առաջանալ [Ալկոհոլային հարբեցում|ալկոհոլային հարբեցման ժամանակ]]
Գիշերային անմիզապահություն կարող է լինել բնածին թերզարգացած միզապարկի, երեխայի ֆիզիկական ընդհանուր թերզարգացման, թլիպանեղացման, միզապարկի բորբոքման և միզասեռական համակարգի այլ հիվանդությունների հետևանքով։ Այն երբեմն առաջանում է կենտրոնական նյարդային համակարգի ժամանակավոր ֆունկցիոնալ և օրգանական (ուռուցք, բորբոքում) փոփոխությունների հետևանքով։

#### Կանխարգելում
Գիշերային անմիզապահություն կանխելու նպատակով շատ կարևոր է վաղ մանկական տարիքում մշակել կամային միզարձակում, որի համար անհրաժեշտ է ստիպել երեխային մինչև քնելը անպայման միզել և դրա համար գիշերը ևս արթնացնել։ Տարիքի հետ (12-16 տարեկանում) գիշերային անմիզապահություն սովորաբար դադարում է։

## Միզարձակումը զսպելու անկարողություն
Անմիզապահությունից տարբերվում է միզարձակումը զսպելու անկարողությունը, որը կապված է միզապարկի բորբոքման, շագանակագեղձի գեղձուռուցքի, միզաքարային և այլ հիվանդությունների հետևանքով միզապարկի ուժեղ գրգռվածության հետ։ Միզարձակումը զսպել չկարողանալը դադարում է այն առաջացնող հիվանդությունը բուժելուց հետո։

## Հետևանքներ
Անմիզապահության ժամանակ մշտապես կամ պարբերաբար միզարձակումը գրգռում, խոնավացնում է սեռական օրգանների, շեքի, ազդրի մաշկը և ազդում է հիվանդի ընդհանուր վիճակի վրա։ Հիվանդը դառնում է ինքնամփոփ, գրգռված, չհավասարակշռված։ Մաշկի վրա մեզի գրգռող ազդեցությունը կանխելու համար օգտվում են մեզընդունիչից, ամեն օր ընդունում հիգիենային լոգանքներ, շեքի և ազդրերի մաշկին վազելին քսում։

Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Երիկամի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ներծորող, սննդային և նյութափոխանակման հիվանդություններ
Ասա

մինի|351x351փքս|'''էդիկ Բարոնի կրում է եպիսկոպոսական զարդարուն գավազան'''
**Ասա**, **եպիսկոպոսական ձեռնափայտ**, այսպես է կոչվում թեմակալ կամ տեղապահ եպիսկոպոսների և նվիրապետական աթոռների գահակալների (պատրիարք, կաթողիկոս) այն ձեռնափայտը, որը, ի տարբերություն գավազանի, ունի ավելի պարզ հարդարանք և գործածվում է ոչ թե ծեսի ժամանակ, այլ պաշտոնական և հանդիսավոր առիթներով՝ իբրև իշխանության նշան։

Պատրիարքի և կաթողիկոսի ասաներն ավելի բարձր են և սովորաբար հասնում են մինչև նրանց ուսերը։

## Աղբյուր
«Սրբազան ժառանգություն» Հայ քրիստոնեական մշակույթի համառոտ հանրագիտարան։

Կատեգորիա:Եկեղեցական պարագաներ
Կատեգորիա:Ձեռնափայտեր
Կոստաս Մանոլաս

**Կոնստանտինոս (Կոստաս) Մանոլաս** (, ), հույն ֆուտբոլիստ, Ռոմա ֆուտբոլային ակումբի և Հունաստանի հավաքականի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Կոստաս Մանոլասը 2005 թվականից հանդես է գալիս Տրասիվուլոս ակումբի երիտասարդական կազմերում։ 2009 թվականին առաջին թիմի կազմում 6 հանդիպում է անցկացրել Հունաստանի առաջնությունում, մրցաշրջանի ավարտից հետո Տրասիվուլոսը լքեց Սուպերլիգան և Մանոլասը 3 տարվա պայմանագիր կնքեց Աթենքի ԱԵԿ-ի հետ, որի կազմում առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ 2010 թվականի մարտի 13-ին Կավալա ֆուտբոլային ակումբի դեմ հանդիպման ժամանակ։ ԱԵԿ-ի կազմում առաջին մրցաշրջանում անցկացրեց 10 խաղ և դարձավ 1 գոլի հեղինակ։
2010/11 մրցաշրջանում Կոստասը դարձավ թիմի հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ և այդ տարի անցկացրեց 36 խաղ խփելով 3 գնդակ, իսկ ահա 2011 թվականի ապրիլի 30-ին ԱԵԿ-ի կազմում նվաճեց իր առաջին տիտղոսը՝ Հունաստանի գավաթը։
2011/12 մրցաշրջանը հաջող դասավորվեց հույն ֆուտբոլիստի համար։ ԱԵԿ-ի կազմում իր ելույթներով Կոստասը ուշուդրություն գրավեց այնպիսի անգլիական ակումբների ինչպիսիք են Էվերթոնը, Նյուքասլը, Բլեքբեռնը, Ուիգանը և Վեստ Հեմը։

2012 թվականի հուլիսի 1-ին Մանոլասը ԱԵԿ-ի հետ պայմանագրի ավարտից հետո անվճար տեղափոխվեց հունական մեկ այլ ակումբ՝ Օլիմպիակոս, որտեղ 4 տարվա պայմանագիր կնքեց նոր ակումբի հետ։

2014 թվականի օգոստոսի 26-ին Մանոլասը 13 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց իտալական Ռոմա, վերջինիս հետ կնքելով 5 տարվա պայմանագիր։ Առաջին հանդիպումը «ջալլոռոսների» կազմում տեղի ունեցավ առաջնության հենց առաջին տուրում՝ օգոստոսի 30-ին, դուրս գալով մեկնարկային կազմ։ Մրցակիցը Ֆիորենտինան էր, Ռոման 2 անպատասխան գնդակ ուղարկեց «մանուշակների» դարպասը, Կոստասը մասնակցեց ամբողջ հանդիպմանը։

## Միջազգային կարիերա
2009 թվականից Մանոլասը հանդես է գալիս Հունաստանի մինչև 21 տարեկանների հավաքականում։ 2010 թվականին Հունաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Օտտո Ռեհագելի կողմից հրավիրվեց թիմի լայնածավալ հայտացուցակ, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում տեղի ունեցող աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար, սակայն այդպես էլ չընդգրկվեց վերջնական հայտացուցակում։ Հավաքականի կազմում առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս գալու համար Մանոլասը սպասեց 3 տարի, դա աշխարհի 2014 թվականի առաջնության ընտրական փուլի Շվեյցարիայի հավաքականի դեմ հանդիպումն էր։ 2014 թվականին Մանոլասը ոչ միայն ընդգրկվեց լայնածավալ հայտացուցակում, այլ նաև վերջանական 23-ում։ Առաջնության ավարտից հետո «The Independent» ամսագիրը Մանոլասին ճանաչեց Բրազիլիա 2014-ի 50 լավագույն պաշտպաններից մեկը։

## Նվաճումներ
* Հունաստանի չեմպիոն՝ 2013, 2014
* Հունաստանի գավաթակիր՝ 2011, 2013

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը Օլիմպիակոսի պաշտոնական կայքում  
* Վիճակագրությունը soccerbase.com կայքում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հույն ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ
Մյոնխենգլադբախ

**Մյոնխենգլադբախ**( ) - քաղաք Արևմտյան Գերմանիայում, Նիեդերհեյն  մարզում (), Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա։
Բնակչությունը՝ 257,993 մարդ (2010 թվականի տվյալներով), խտությունը՝ 1500 մարդ/կմ2։
Քաղաքը հայտնի է իր ֆուտբոլային ակումբով՝ Բորուսիա Մյոնխենգլադբախ, ինչպես նաև այստեղ է հիմնվել հնագույն ժամանակակից գործարաններից մեկը՝ Van Laack-ը, որը արտադրում է բարձր որակի տղամարդկանց հագուստ։ Քաղաքը հայտնի է նաև նրանով, որ բնակչությանը վերացնելու նպատակով, 1940 թվականի մայիսի 11-ին II Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սովետական ավիացիայի կողմից առաջինն է ենթարկվել գորգային ռմբակոծման։. 
Քաղաքում է գտնվում A. Monforts Werkzeugmaschinen GmbH & Co. KG ընկերությունը, որը զբաղվում է հաստոցաշինությամբ և տեքստիլ մեքենաների արտադրմամբ։

## Անվանում
Հայտնի է 11-րդ դարի վերջից։ Ենթադրում են, որ անվանումը կազմված է հին վերին գերմաներեն glad՝ «մաքուր, լուսավոր, փայլուն» և bach՝ «առու» բառերից։ Mönchen՝ «վանականի» (վանքապատկան) հատկացուցիչն ավելացվել է Բերգիշգլադբախից («Լեռնային Գլադբախ») զանազանելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:974 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Շառլ Ֆուրիե

**Ֆրանսուա Մարի Շառլ Ֆուրիե** ( ), ֆրանսիացի ուտոպիստ սոցիալիստ։

## Կենսագրություն և աշխատանքներ
Ծնվել է վաճառականի ընտանիքում։ Համարյա ողջ կյանքի ընթացքում ծառայել է առևտրական տներում։ Ֆուրիեի աշխարհայացքում արտացոլվել է Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության արդյունքներից նրա խոր հիասթափությունը։ Իր պատմական և սոցիալական հայացքներն առաջին անգամ շարադրել է «Համաշխարհային ներդաշնակություն» հոդվածում (1803), «Առևտրական շառլատանության մասին» անանուն գրքույկում (1807) և «Չորս շարժումների և համընդհանուր ճակատագրի տեսություն» գրքում (1808)։

## Հայացքներ
Նա ապագա հասարակության կազմակերպման պլանը մշակել է «Տրակտատ տնայնագործական-հողագործական ասոցիացիայի մասին» (հ. 1—2, 1822) և «Նոր տնտեսական սոցիետար աշխարհ» (1829) երկերում։ Շառլ Ֆուրիեն ելնում էր ֆրանսիական մատերիալիզմից, մերժհւմ իդեալիզմը, ագնոստիցիզմը և մետաֆիզիկան, տիրապետում էր դիալեկտիկային։ Սակայն նրա հայացքները մանրբուրժուականության կնիք էին կրում, դուրս չէին գալիս պատմության իդեալիստական ըմբռնման շրջանակներից։ Նոր հասարակության կառուցման տեսական հիմնավորումը Ֆուրիեն զուգակցել է կապիտալիստական հարաբերությունների, շահագործման և անարդարությունների քննադատությամբ՝ դրանով իսկ հակադրվելով Լուսավորականության սոցիալական փիլիսոփայությանը և տնտեսագիտական ուսմունքներին։

Ըստ Ֆուրիեի, հասարակությունը հաջորդաբար անցնում է եդեմականության («դրախտային նախնադար), վայրենության, բարբարոսության և քաղաքակրթության (կապիտալիզմ) շրջանները. քաղաքակրթությանը պատմակական անհրաժեշտությամբ փոխարինելու պետք է գա բարձրագույն հասարակարգը, ներդաշնակության հասարակարգը։ Ֆուրիեն աշխատավորության շահերից ելնելով, առաջադրել էր ապագա «ներդաշնակ աշխարհ» ստեղծելու խնդիրը։ Այդ հասարակության առաջին բջիջը «փաղանգն» է, որը պետք է ապահովեր գյուղատնտեսական արդյունաբերական աշխատանքի միացումը, բարձրացներ աշխատանքի արտադրողականությունը, հասարակության բոլոր անդամների համար ստեղծեր նյութական բարիքների առատություն և համակողմանի զարգացման հնարավորություն, վերացներ քաղաքի և գյուղի հակադրությունը։

Շառլ Ֆուրիեի ուսմունքը զգալի ազդեցություն է գործել Եվրոպայի և Ամերիկայի մի շարք երկրների սոցիալիստական և փիլիսոփայական մտքի վրա։

## Երկեր
* CEuevres completes, v. 1—6, P., 1841— 1870
* CEuvres completes, v. 1—12, P., 1966— 1968 Избр. соч., т. 1-4, М.-Л., 1951-54

## Գրականություն
* Бебель А., Шарль Фурье, его жизнь и учение, пер. с нем., М., 1923
* Иоаннисян А. Р. Шарль Фурье, М., 1958
* Зильберфарб И. И., Социальная философия Шарля Фурье и её место в истории социалистической мысли первой половины XIX в., М., 1969
* Armand F., Fourier, v. 1—2, P., 1937

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ազատական սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիալիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքական գործիչներ
Տյանցզին Ժունգան

**«Տյանցզին Ժունգան Գոլդեն Լայոնս»** (չին.` 天津荣钢金狮, անգլ.` *Tianjin Ronggang Golden Lions*), չինական պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի (CBA) հյուսիսային դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Տյանցզին քաղաքում (Շանսի երկրամաս)։ Տան հանդիպումներն ակումբն անցկացնում է «Տյանցզին արենա» մարզապալատում։

Հիմնադրվել է 2008 թվականին։

## Արտաքին հղումներ
* Էջը ՉԲԱ պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:Չինական բասկետբոլային ակումբներ
Սինցզյան Ֆլային Թայգերս

**«Սինցզյան Ժաունժույ Ֆլային Թայգերս»** (չին.` 新疆广汇飞虎, անգլ.` *Xinjiang Guanghui Flying Tigers*), չինական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի (CBA) հյուսիսային դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Սինցզյան երկրամասի Ուռումչի քաղաքում։ Տան հանդիպումներն ակումբն անցկացնում է «Հոնգշուան արենա» մարզապալատում։

Հիմնադրվել է 1999 թվականին։ 2004–2005 մրցաշրջանում ակումբը մրցաշրջանն ավարտում է գրավելով հյուսիսային դիվիզիոնի երրորդ տեղը, սակայն քառորդ եզրափակչում պարտվում է հարավային դիվիզիոնը ներկայացնող «Ցզյանսու Դրեգոնս» ակումբին։ 2005–2006 մրցաշրջանի ավարտին ակումբը գրավում է երկրորդ տեղը հյուսիսային դիվիզիոնում, սակայն քառորդ եզրափակչում կրկին պարտության մատնվում «Զցյանսուի» կողմից։

## Նշմարելի բասկետբոլիստներ
*  Քենյոն Մարտին
* Մենգկե Բատիր
*  Սու Յույանգ
*  Քուինսի Դուբի
*  Թիմ Փիքեթ
*  Խուան Մենդես
*  Փեթի Միլս
*  Գանի Լավալ
*  Իկե Դիոգու

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Չինական բասկետբոլային ակումբներ
Պաստերացում

մինի|Պաստերացնող և ֆիլտրող սարք
**Պաստերացում**, սննդամթերքի և այլ նյութերի վարակազերծման մեթոդ, կատարվում է տաքացման (60-70&nbsp;°C) միջոցով և որոշակի ժամանակահատվածում (15-30 ր)՝ սննդամթերքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների աննշան փոփոխության և սննդային ու համային հատկանիշների պահպանման պայմաններում։

## Պատմություն
Պաստերացումն առաջարկել է (1865 թ.) ֆրանսիացի մանրէաբան Լուի Պաստյորը (գինին և գարեջուրը փչանալուց պահպանելու համար)։

## Մեթոդներ
Պաստերացման են ենթարկում առավելապես բարձր ջերմաստիճանին չդիմացող կամ սննդային ու համային հատկությունները փոխող մթերքները (կաթ, սերուցք, մրգահատապտղային հյութեր, մուրաբա, գինի, գարեջուր և այլն)։

Պաստերացման դեպքում հեղուկ սննդամթերքը տաքացնում են մինչև 100 °C-ից ցածր ջերմաստիճանը։ Օրինակ՝ կաթի համար օգտագործվում է պաստերացման 3 եղանակ՝ ակնթարթային («բարձր» պաստերացում)՝ տաքացնում են մինչև 85-90&nbsp;°C, առանց պահաժամի, կարճատև՝ 72-75&nbsp;°C, և այդ ջերմաստիճանում թողնում 15-20 վրկ., և երկարատև («ցածր» պաստերացում)՝ մինչև 65&nbsp;°C, 30 դ-ի ընթացքում։ Մանկական հիմնարկների համար կաթը և կաթնամթերքը պաստերացման են ենթարկում ապակե տարաներում, 93-98&nbsp;°C ջերմաստիճանում, 1-3 ր տևողությամբ։

Մրգահատապտղային հյութերը մշակում են 65-70&nbsp;°C-ում (20-30 ր)։ Գարեջրի կայունության բարձրացման համար պաստերացումը սովորաբար կատարվում է 60-62&nbsp;°C-ում (30 ր)։
Պաստերացման շնորհիվ սննդամթերքը մանրէազերծվում է 99-99,5%-ով։ Պաստերացված կաթը խորհուրդ չի տրվում երկար պահել։

Կատեգորիա:Մանրէաբանության մեթոդներ
Կատեգորիա:Ուտեստների պատրաստման տեխնոլոգիա
Կատեգորիա:Ֆրանսիական հայտնագործություններ
Մերկասառույց

մինի
**Մերկասառույց**, մթնոլորտային տեղում՝ խիտ, թափանցիկ սառույցի շերտի տեսքով։ Առաջանում է Երկրի սառը մակերևույթի և առարկաների (ծառերի ճյուղեր, հաղորդալարեր և այլն) վրա՝ մանրամաղ անձրևի կաթիլների սառելուց և եղյամից՝ 0,3-ից -16&nbsp;°C ջերմաստիճանի և թույլ քամու պայմաններում։ Հայաստանում Մերկասառույցի առաջացումը հիմնականում պայմանավորված է սառը արկտիկական օդային զանգվածների ներթափանցմամբ, որոնք, հագեցված լինելով գերսառած ջրի կաթիլներով, հողմահայց մակերեսների վրա առաջացնում են նստվածք (շերտի հաստությունը՝ մի քանի սմ)։ Բարձրլեռնային գոտում մերկասառույցի դիտվում է սեպտեմբեր-հունիսին, մյուս վայրերում նոյեմբեր-մարտին։ Մերկասառույցով օրերի առավելագույն թիվը Պուշկինի լեռնանցքում 6 է, Սիսիանի լեռնանցքում՝ 9, Սևանում՝ 12 և այլն։ Մերկասառույցը վտանգավոր է. կուտակվելով հաղորդալարերի վրա՝ հաճախ դրանց կտրվելու պատճառ է դառնում (1950 թվականին՝ Սևանում, 1953 թվականին՝ Վահագնաձորում, և այլն)։

Կատեգորիա:Մթնոլորտային տեղումներ
Գոբլիններ

**Գոբլիններ** (), համաձայն արևմտաեվրոպական դիցաբանության գերբնական մարդանման արարածներ են, որոնք ապրում են քարանձավներում և տանել չեն կարողանում արևի լույսը։

## Ստուգաբանություն
Բառը ծագում է հին ֆրանսերենի *gobelin* բառից, որը, հավանաբար, մոտ է գերմանական *kobold* բառին։ Ըստ այլ վարկածի դա բուն *Gobel* անվան փաղաքշական տարբերակն է։
«*Խոբգոբլին*» բառը առաջացել է «*Գոբլինա*» և «*Խոբ*» բառերի միացումից, ինչը նշանակում է փերի։ Անգլիայում խոբգոբլինը կատարում է տնապայի գործունեություն։
Գոբլինների հասակը 50 սմ-ից 1,5 մ է։ Նրանք ունեն ոչ համաչափ և սրածայր ականջներ, աչքերը մանր են և չար։
մինի|ձախից

## Արտաքին տեսք
Արտաքին տեսքի տարբեր նկարագրություններ գոյություն ունեն, սակայն հավաստի է միայն մեկը, գոբլինները՝ համաշխարհային դիցաբանության ամենատգեղ արարածներից են։ Նրանք մարդակերպ են, բայց հասակը տատանվում է մեկ ոտնաչափից մինչև երկու մետր։ Թեպետ, գոբլինները կարողանում են փոխակերպվել մարդկանց, բայց նրանց արտաքինի մեջ երեք բան մնում են անփոփոխ՝ երկար ականջները, ահարկու աչքերը, որոնք նման են կատվի աչքերի և երկար ճանկերը։ Ականջները գոբլինները թաքցնում են գլխարկի տակ, ճանկերը՝ ձեռնոցներում, իսկ այ աչքերը թաքցնել հնարավոր չէ, այդ իսկ պատճառով ըստ ավանդության, նրանց կարելի է ճանաչել աչքերի միջոցով։

## Գրականության մեջ
Ըստ հայտնի անգլիացի հեքիաթագրի՝ Ջորջ Մակդոնալդի վարկածի, կար ժամանակ երբ գոբլինները ապրում էին երկրի մակերեսի վրա և նման էին մարդկանց։ Սակայն թագավորը, որը թագավորում էր այդ ժամանակ, ինչ-որ պատճառներով չսիրեց նրանց և նրանք ստիպված եղան թաքնվել։ Դարեր շարունակ անցկացնելով գետնի տակ՝ այդ մարդիկ շատ փոխվեցին, և նրանց սկսեցին անվանել գոբլիններ։

## Հետաքրքիր փաստեր
* XX դարի սկզբին *Մեծ Գոբլիններ* էին անվանում ԱՄՆ-ի նահանգների Կու-Կլուկս-Կլանի (ԿԿԿ) մասնաճյուղերի ղեկավարներին։

## Արտաքին հղումներ
* Բեստիարիյ։ Գոբլիններ
* «Կանաչ մարդուկներ» Գոբլինները և նրանց տոհմը 

## Տես նաև
* Քսանա
* Պիքսի
* Լեպրեկոն

Կատեգորիա:Անգլիական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Դիցաբանական էակներ
Լիցքի խտություն

**Լիցքի խտություն**, ծավալի, մակերեսի, երկարության միավորին ընկնող էլեկտրական լիցքի քանակը։ Միավորների միջազգային համակարգում չափվում է համապատասխանաբար Կուլոն-մետր (Կլ/մ), Կուլոն-մետր-քառակուսի (Կլ/մ2) և Կուլոն-մետր-խորանարդ (Կլ/մ3) միավորներով։ Ի տարբերություն նյութի խտության, լիցքի խտությունը կարող է ունենալ ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական արժեք, քանի որ գոյություն ունեն և դրական, և բացասական լիցքեր։

## Լիցքի խտությունը դասական ֆիզիկայում
Գծային, մակերևութային և ծավալային լիցքի խտությունները սովորաբար նշանակվում են համապատասխանաբար \lambda (\vec r), \sigma (\vec r) և \rho (\vec r) ֆունկցիաներով, որտեղ  \vec r -ը շառավիղ-վեկտորն է։ Իմանալով այդ ֆունկցիաները, կարող ենք որոշել լրիվ լիցքը.

::  Q = \int\limits_L \lambda (\vec r) \operatorname{d} r 
::  Q = \int\limits_S \sigma (\vec r) \operatorname{d} S 
::  Q = \int\limits_V \rho (\vec r) \operatorname{d} V ։

## Լիցքի խտությունը քվանտային մեխանիկայում
Քվանտային մեխանիկայում լիցքի խտությունը (օրինակ՝ ատոմում գտնվող էլեկտրոնի)  \psi(\vec r) ալիքային ֆունկցիայի հետ կապված է հետևյալ առնչությամբ՝ 
::  \rho(\vec r) = Q |\psi (\vec r)|^2 ,
ընդ որում ալիքային ֆունկցիան պետք է ունենա հետևյալ նորմավորումը՝
::   \int |\psi (\vec r)|^2 \operatorname{d}V = 1 ։

## Կիրառությունը
Լիցքի խտության բաշխման ֆունկցիան կիրառվում է Մաքսվելի հավասարումներում։

## Գրականություն
*The Feynman Lectures on Physics Vol. II Ch. 4: Electrostatics

## Տես նաև
* Հոսանքի խտություն

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Էլեկտրականություն
Կատեգորիա:Խտություն
Դեմենտի Շմարինով

**Դեմենտի Ալեքսեևիչ Շմարինով** (, ), ռուս խորհրդային նկարիչ, ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1953), ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1967)։

Սովորել է Մոսկվայում, Դ․ Ն․ Կարդովսկու մոտ (1923-1928)։ Եղել է ՌԽՖԽՀ նկարիչների միության մոսկովյան կազմակերպության վարչության նախագահ (1959-1961, 1966-1968, և 1972) և ԽՍՀՄ նկարիչների միության վարչության քարտուղար (1968 թվականից)։ Հիմնականում աշխատել է գրքի ձևավորման ասպարեզում։ Շմարինովի աշխատանքներին հատուկ են գրական ստեղծագործության մեկնաբանման ռեալիստական ճշգրտությունը (Ալեքսեյ Տոլստոյի «Պետրոս I», 1940-1945, Լև Տոլստոյի «Պատերազմ և խաղաղություն», 1953-1955, երկուսն էլ՝ Տրետյակովյան պատկերասրահում, Մոսկվա և այլն)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ստեղծել է մի շարք քաղաքական պաստառներ, ինչպես և հաստոցային գծանկարների շարք՝ «Չենք մոռանա, չենք ների» (1942, Տրետյակովյան պատկերասրահ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ) անվամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիկոսներ
Լեանդրո Պարեդես

**Լեանդրո Դանիել Պարեդես** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, արգենտինական Բոկա Խունիորսի կիսապաշտպան, վարձավճարով հանդես է գալիս Ռոմայում։

## Ակումբային կարիերա
2010 թվականի նոյեմբերի 6-ին Պարեդեսը Բոկա Խունիորսի կազմում Արգենտինիոս Խունիորսի դեմ խաղում առաջին անգամ դուրս եկավ խաղադաշտ։ 2014 թվականի հունվարի 29-ին Լեանդրոն վարձավճարով տեղափոխվեց իտալական Սերիա A-ն ներկայացնող Կիևո ֆուտբոլային ակումբը։ Նույն տարվա հուլիսի 19-ին Պարեդեսը վարձավճարով տեղափոխվեց իտալական մեկ այլ ակումբ, մայրաքաղաքը ներկայացնող Ռոմա։

## Արտաքին Հղումներ
* Անհատական պրոֆիլը պաշտոնական կայքում
* Պրոֆիլը soccerway.com կայքում
* Պրոֆիլը transfermarkt.it կայքում
* Պրոֆիլը calcio.com կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոկա Խունիորսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունիսի 29 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Կիևոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էմպոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Ֆուրան

մինի|աջից|Ֆուրան
**Ֆուրան**, նաև՝ ֆուրֆուրան, հետերոցիկլային միացություն։

Անգույն, քլորաֆորմի հոտով հեղուկ է, հալման ջերմաստիճանը՝ - 85,68°С, եռմանը՝ 31,83°С, խտությունը՝ 936,6 կգ/մ³։ Վատ է լուծվում ջրում (մոտ 1° % 25°С), խառնվում է օրգանական լուծիչների հետ։ Ստանում են հիմնականում ֆուրֆուրոլից։ Օգտագործվում է տետրահիդրոֆուրանի, պիրոլի ստացման համար։

Ունի թմրեցնող ազդեցություն։ Օդում սահմանային թույլատրելի խտությունը 0,5 մգ/մ³ է։

Կատեգորիա:Ֆուրաններ
Կլաուդիո Բրավո

**Կլաուդիո Անդրես Բրավո Մունյոս** (, ), «Մանչեսթեր Սիթիի» և Չիլիի ազգային հավաքականի դարպասապահ։

Կլաուդիո Անդրես Բրավո Մունոսը «Բարսելոնա» է եկել 2014 թվականի ամռանը Ռեալ Սոսյեդադից։ Բրավոն ծնվել է 1983 թվականի ապրիլի 13-ին Չիլիի Բուին քաղաքում։ Բրավոն դեռ վաղ հասակից սկսել է ֆուտբոլ խաղալ, սակայն իր կարիերայի սկզբում եղել է հարձակվող, այնուհետև պաշտպան և վերջում նոր միայն դարպասապահ։ Բրավոյի առաջին ակումբը եղել է չիլիական Կոլո-կոլոն, որին նա միացել է 11 տարեկան հասակում։ Մարզումները սկսվելուն պես Բրավոն խնդրել է իր մարզչին իրեն փորձել դարպասապահի դիրքում և այդ օրվանից նա այլևս չի ցանկացել փոխել իր դիրքը։ Կլաուդիո Բրավոն Կոլո-կոլոյի առաջին թիմի կազմում առաջին անգամ դաշտ է դուրս եկել 2002 թվականին՝ 19 տարեկան հասակում։ 2006 թվականին Բրավոն տեղափոխվել է իսպանական Ռեալ Սոսյեդադ, որտեղ իր դեբյուտը նշել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ Մալյորկայի հետ խաղում (0-0)։ Կլաուդիո Բրավոն իր բարձր հասակի (185 սմ.) շնորհիվ հիմնականում հաղթող է դուրս գալիս 2-րդ հարկում։ Բրավոն սթափ մտածող, ճկուն և փորձառու դարպասապահ է, ով նաև հիանալի է խաղում ոտքերով։ Բացի այդ, Բրավոն կարողանում է վստահություն հաղորդել թիմի պաշտպանությանը, ինչը շատ կարևոր գործոն է ժամանակակից ֆուտբոլում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստը  barca.am կայքում

Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Ռեալ Սոսիեդադի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Բետիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չիլիի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Շրջանակ (տեխնիկա)

250px|մինի|աջից|Շրջանակի տեխնիկա
**Շրջանակ (տեխնիկ)**, hողային համակարգ, որի տարրերը (կանգնակներ, պարզունակներ, դիմկալներ) բոլոր կամ որոշ հանգույցներում կոշտ միացած են միմյանց։ Շրջանակները, հիմնականում, շենքերի, կամուրջների, ուղանցների և այլ կառույցների, ինչպես նաև աշխատանքային և տրանսպորտային մեքենաների կրող կոնստրուկցիաներ են։ Շրջանակավոր կոնստրուկցիաները պատրաստվում են առավելապես երկաթբետոնից, սակավ՝ մետաղից ու փայտից։ Շրջանակները լինում են տարածական, որոնք տարածական համակարգեր են, և հարթ։ Վերջիններն աչքի են ընկնում կառուցվածքային ձևերի մեծ բազմազանությամբ։
## Շրջանակի տեսակներ
# տարածական
# միահենամեշ միահարկ
# բազմահենամեջ միահարկ
# միահենամեշ երկհարկ
# բազմահենամեջ բազմահարկ
# փակ (փակ կոնտուրի տեսքով)
Շրջանակի հաշվարկը, սովորաբար, կատարվում է ստատիկորեն անորոշեչի համակարգերի հաշվարկման ընդհանուր մեթոդների (ուժերի մեթոդ, տեղափոխությունների մեթոդ և խառը մեթոդ) օգնությամբ։ Բարդ Շրջանաների (օրինակ, բազմահենամեջ բազմահարկ շենքերի կարկասներ) հաշվարկման համար օգտագործում են հաշվարկային սխեմաների պարզեցման կամ հաջորդական մոտեցումների վրա հիմնված մոտավոր մեթոդներ։
                                                                                                                                                                                                                          
## Տես նաև
* Հարթ համակարգեր

## Պատկերասրահ

Ford B2029 NLGRF photo contact sheet (1976-10-27)(Gerald Ford Library).jpg
Ford B2031 NLGRF photo contact sheet (1976-10-27)(Gerald Ford Library).jpg
Ford B2381 NLGRF photo contact sheet (1976-12-04)(Gerald Ford Library).jpg


Կատեգորիա:Հողային համակարգեր
Մաուգլի

**Մաուգլի** (), Ռեդյարդ Քիփլինգի «Ջունգլիների գիրքը» և «Ջունգլիների երկրորդ գիրքը» ստեղծագործությունների, ինչպես նաև մի շարք ֆիլմերի ու մուլտֆիլմերի գործող անձ։

Ռեդյարդ Քիփլինգը երկար տարիներ ապրել է Հնդկաստանում, տեղացիներից լսել շատ ավանդույթներ, որոնց թվում և այն տղայի մասին, որն ապրել է գայլերի ոհմակում։ Հենց այդ ավանդությունն էլ Քիփլինգն օգտագործել է «Մաուգլի» հեքիաթը գրելիս։
 
Գրքում Մաունգլին սկվսում է այն պահից, երբ նա մտնում է գայլի որջը և ահեղ մայր գայլ՝ Ռաքշայի ձագուկների հետ սկսում ծծել նրա կաթը։ Այսպես նա դառնում է Ռաքշայի հոգեզավակը։ Հայր գայլը Մաուգլիին որսորդություն է սովորեցնում, իսկ Բալու արջը բացատրում է Ջունգլիների օրենքները։ Գայլ-տղան սկսում է հասկանալ թռչունների և օձերի լեզուն, խոտերի և տերևների ամեն մի շարժման իմաստը։ Նա սովորում է հովազի պես ծառ մագլցել, ձկան պես լողալ ու կապիկի պես ճյուղից ճյուղ ցատկոտել։

Գրքի հերոսները կենդանիներ են, բայց մարդու նման են իրենց պահում՝ սիրում են, ատում, դավեր նյութում, նույնիսկ առասպելներ պատմում։ Մարդ Մաուգլին և վայրի կենդանիները ապրում են միևնույն արդարացի օրենքներով։ Այդ օրենքները խախտում էր միայն շերտավոր հրոսակը՝ վագր Շերխանը։
 
Շերխանը Մաուգլիի մահացու թշնամին էր։ Դեռ փոքրիկ տղա էր Մաուգլին, որ Շերխանը սկսեց հետապնդել նրան՝ ամենուրեք կտրելով նրա ճանապարհը։ Բայց Մաուգլին կարողանում էր պաշտպանվել, և ի վերջո սպանել շերտավոր թշնամուն, և նրա մորթին փռել Խորհրդի ժայռին։
 
Շերխանին Մաուգլին չէր կարողանա հաղթել, եթե նրան չօգնեին իր բարեկամները, առաջին հերթին՝ նրա եղբայր-գայլերը, ապա իմաստուն Բալու արջը, ջունգլիների սարսափ Բագիրա սև հովազը, Ակելա գայլը, Կաա վիշապը։ Ստացվում է, որ ջունգլիների ամենահզոր բնակիչը մարդն է։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ Մաուգլին հեռանում է ապրելու իր ցեղակիցների՝ մարդկանց հետ, դարձյալ մնում է ջունգլիների տերը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քիփլինգի գրքերը

Կատեգորիա:Գեղարվեստական կերպարներ
Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Ապագայաբանություն

**Ապագայաբանություն**, միջազգային անվանումը՝ **Ֆուտուրոլոգիա** ( - ապագա և ․․․լոգիա), մարդկության ապագայի մասին պատկերացումներ, սոցիալական․ պրոցեսների հեռանկարներն ընդգրկող գիտելիքների բնագավառ։

«Ֆուտուրոլոգիա» եզրը 1943 թվականին մուծել է գերմանացի սոցիոլոգ Օսիպ Ֆլեխտհայմը՝ նկատի ունենալով գաղափարախոսությանը և ուտոպիային հակադիր մի ինչ-որ վերդասակարգային «ապագայի փիլիսոփայություն»։ 60-ական թթ․ սկզբին այդ հասկացությունը տարածվել է Արևմուտքում «ապագայի պատմության», «ապագայի մասին գիտության» իմաստով, որը կոչված էր իր մենաշնորհը տարածելու բոլոր գիտակարգերի կանխատեսման ֆունկցիաների վրա։ 60-ական թթ․ վերջին տերմինը դուրս է մղվել «ապագայի հետազոտություն» տերմինի կողմից, որը ընդգրկում է կանխատեսման տեսությունը և պրակտիկան։ Նույն 60-ական թթ․ գերիշխել է բուրժուական ֆուտորոլոգիայի ջատագովական հոսանքը, որը առաջադրել է «պոստինդդուստրիալ հասարակության» տեսությունը։

Բուրժուական ապագայաբանության ըմբռնումներին հակադրվում է մարդկության ապագայի մասին մարքսլենինյան ուսմունքը, գիտական կանխատեսումը, որը հենվում է դիալեկտիկական և պատմական մատերիալիզմի դրույթների, գիտական կոմունիզմի տեսության վրա։

## Տես նաև
* Ռեյմոնդ Կուրցվեյլ

## Գրականություն
* Մ. Վ. Ասատրյան «Փիլիսոփայության ներածություն», 2004 թ., Երևան
* А. Турчин, М. Батин. «Футурология», Бином — М.։ — 2012
* Косолапов В․ В․, Лисичкин В․ А․, Критика буржуазных концепций будущего, М․, 1978
* Гарибджанян Б․ Г․, Кризис буржуазного общества и футурология в США (Критика «оптимистического» направления), Е․

Կատեգորիա:Հասարակական գիտություններ
Կատեգորիա:Ապագայաբանություն
Կատեգորիա:Էներգիայի տնտեսություն
Դիոնե

180px|մինի|աջից|Զևսն ու Դիոնեն մետաղադրամի վրա
**Դիո՛նե** (, համապատասխանում է միկեն. di-u-ja, Դիվիա), հին հունական դիցաբանությունում անձրևի անձնավորումը, տիտանուհի։

Հեսիոդոսի մոտ օվկիանուհի, տիտան Օվկիանոսի և Տեթիսի դուստրը (Hesiod. Theog. 353) կամ Գեայի և Ուրանոսի կամ Եթերի դուստրը։ Տիտանուհի՝ ըստ օրփեոսականների, որը Դոդոնեում համարվում էր Զևսի կինը և Ափրոդիտեի մայրը (ըստ Հոմերոսի)։ Հոմերոսի մոտ նա բնակվում էր Օլիմպոսում և օգնում էր իր դուստր Ափրոդիտեին։ Այլ աստվածությունների թվում նա էլ է ներկա եղել Ապոլլոնի և Արտեմիսի ծնունդին Դելոսում (Հոմերոսի հիմներ)։

Նաև համարվել է Դիոնիսոսի մայրը։

Զոհասեղանը գտնվել է Օյկունտեում (Կարիա)։

Դիոնեն ավելի ուշ նույնացվել է Հերայի հետ։

## Աստղագիտության մեջ

Դիցաբանական կերպարի անունով է կոչված Դիոնե (106) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1868 թվականին, նաև Սատուրնի արբանյակ Դիոնան։

## Տես նաև
* Դանա (կելտական դիցաբանություն)
* Դանա (սլավոնական դիցաբանություն)
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Շտարկի երևույթ

150px|մինի|աջից|Շտարկի երևույթ
**Շտարկի երևույթ**, արտաքին Էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ ատոմների, մոլեկուլների և բյուրեղների Էներգետիկ մակարդակների փոփոխությունը, որն արտահայտվում է սպեկտրային գծի տեղաշարժով կամ ճեղքումով։ Հայտնաբերել է Ցո․ Շտարկը 1913 թվականին՝ ջրածնի ատոմի առաքման սպեկտրն ուսումնասիրելիս։ Ջրածնի ատոմի յուրաքանչյուր սպեկտրային գիծ Էլեկտրական դաշտում տրոհվում է մի քանի բաղադրիչների։ Էլեկտրաջրածնի սպեկտրային գծի ճեղքումը Էլեկտրական դաշտում կամ դաշտին ուղղահայաց ուղղությամբ դիտելիս (լայնական էֆեկտ) տրոհված գծերի մի մասը բևեռացած է լինում դաշտի ուղղությամբ (a-բաղադրիչներ), մնացած մասը՝ դաշտին ուղղահայաց (a-բաղադրիչներ)։ Դաշտի ուղղոությամբ դիտելիս (երկայնական էֆեկտ) a-բաղադրիչների ոխարեն երևան են գալիս չբևեռացած գծեր, իսկ л-բաղադրիչները վերանում են։ Տրոհված բաղադրիչները, որոնց հեռավորությունը համեմատական է դաշտի լարվածության առաջին աստիճանին (գծային էֆեկտ), սիմետրիկ են դասավորվում սկզբնական գծի նկատմամբ։ Գծային էֆեկտ դիտվում է ոչ միայն ջրածնի, այլև ջրածնանման ատոմների սպեկտրներում։ Ընդհանուր դեպքում, ուժեղ դաշտերի առկայությամբ, դիտվում է քառակուսային էֆեկտ՝ գծերի տրոհման ասիմետրիկ պատկերով։ Շտարկի երևույթի կարևոր դեպքերից է բյուրեղային ցանցում իոնի էներգիայի էլեկտրոնային մակարդակների ճեղքումը՝ շրջապատող իոնների ստեղծած ներբյուրեղային դաշտի ազդեցությամբ։ Շտարկի երևույթը դիտվում է ինչպես հաստատուն, այնպես էլ փոփոխական էլեկտրական դաշտում։ Այդ երեույթը կարեոր դեր է կատարում ատոմային և մոլեկուլային սպեկտրոսկոպիայում, պլազմայի սպեկտրոսկոպիայում, ինչպես նաև կիրառվում է մոլեկուլների դիպոլային մոմենտների որոշման համար։
                                                                                                                                     
## Գրականություն
* Фриш С․ Э․, Оптические спектр

Կատեգորիա:Ատոմային ֆիզիկա
Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա
Կատեգորիա:Սպեկտրասկոպիա
Միջինհայերեն գրական ժառանգությունը

**Միջինհայերեն գրական ժառանգությունը**։ Միջին հայերենով ստեղծվել է հարուստ գրականություն։ Դրա մեջ հատկապես առանձնանում է հայ միջնադարյան գրականությունը, որը հայ գրականության ամենանշանակալից էջերից է։ Պատահական չէ, որ հայ գրականության մեծ գիտակ Վալերի Բրյուսովը, որը 1916 թվականին կազմեց և հրատարակեց «Հայաստանի պոեզիան հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրեր» ժողովածուն, խոսելով հայ միջնադարյան քնարերգության մասին, այն համարում է լավագույնը, որը հայ ժողովուրդը երբևէ ստեղծել է բանաստեղծության ասպարեզում։ Իր գոյության ամենատառապալից ու ծանր շրջաններից մեկում՝ թաթար-մոնղոլական լծի տակ եղած ժամանակ, հայ ժողովուրդն ստեղծել է բանաստեղծական գոհարներ։ «Այդ շրջանում ծաղկեց հայ պոեզիայի ծաղիկը»,- գրում է Վ․ Բրյուսովը և այն համարում է «հայոց ազնվության վկայագիրը»։ Ստեղծագործություններն ունեն ամենատարբեր թեմատիկա։ Դրանց հիմնական հատկանիշներն են աշխարհիկ բովանդակությունը, կապը իրականության հետ, մարդու զգացմունքներն ու բնության գեղեցկություններն արտացոլելու միտումները և, իհարկե, բուռն հայրենասիրությունը։ Այսպես՝ Ֆրիկի ստեղծագործություննորն ունեն ընդգծված սոցիալական ուղղվածություն, Հովհաննես Սարկավագ Իմաստասերն իր «Բան առ ձագն․․․» բանաստեղծության մեջ գովերգել է իրական կյանքը, բանաստեղծության աղբյուրը համարել բնությունը։ Հայրենասիրական վառ զգացմունքներով է հանդես եկել Ներսես Շնորհալին, որն իր ստեղծագործության նյութը նույնպես վերցրել է կյանքից։ Սակայն հայ միջնադարյան քնարերգության մեջ գերակշռում է սիրո թեման, որը նորովի է հնչում բանաստեղծներ Հովհաննես և Կոնստանդին Երզնկացիների, Մկրտիչ Նաղաշի և իհարկե Նահապետ Քուչակի երկերում։

Նշանավոր առակագիրներ Մխիթար Գոշը և Վարդան Այգեկցի հիմնականում ստեղծագործել են միջին հայերենով։ Նրանց առակներում արտացոլվոլ է միջնադարյան Հայաստանի կյանքը՝ իր ողջ բազմազանությամբ Միջին հայերենով գրված երկերի մեջ հատուկ տեղ են գրավում նաև գիտական ուսումնասիրությունները։ Հայտնի են Մխիթար Հերացու և Ամիրդովլաթ Ամասիացու բժշկարանները, Սմբատ Սպարապետի «Դատաստանագիրքը»։ Վերջինս նշանավոր է նրանով, որ անմիջական պատկերացում է տալիս միջնադարյան Հայաստանում գործող իրավական հարաբերությունների մասին։

## Աղբյուրներ
* Հայոց լեզվի 11-րդ դասարանի դասագիրք

Կատեգորիա:Հայ գրականություն
Կատեգորիա:Հայոց լեզվի պատմություն
2013-14 NBA մրցաշրջան

**2013-14 NBA մրցաշրջան**, Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա (NBA)-ի 68-րդ մրցաշրջանն է։ Այն սկսվել է երեքշաբթի օրը, 2013 թ. հոկտեմբերի 29-ին, երբ Ինդիանա Փեյսերսը հյուրընկալել է Օռլանդո Մեջիքին, որին հաջորդում է 2012-13 NBA չեմպիոն Մայամի Հիթի խաղը ընդդեմ Չիկագո Բուլսին հաջորդիվ Լոս Անջելես Լեյքերս ընդդեմ Լոս Անջելես Կլիպերսի։ 2014 NBA բոլոր աստղերի խաղը սկսվել է փետրվարի 16-ին, 2014 թ. անցկացվել է Սմութի կինգ սենթրում, որը գտնվում է Նոր Օռլեանում։

## Փլեյ օֆ
2014 NBA Փլեյ-օֆֆը մեկնարկել է 2014 թ. ապրիլի 19-ին և եզրափակվեց 2014 NBA եզրափակիչով, որը սկսել է 2014 թ. հունիսի 5-ին։ ESPN-ը հեռարձակեց Արևելյան կոնֆերենցիայի եզրափակիչը, իսկ TNT-ին Արևմտյան կոնֆերենցիայի եզրափակիչը։

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Կատեգորիա:2013 սպորտում
Կատեգորիա:2014 սպորտում
Էպիմեթևս

**Էպիմեթևս** ( - «ուշացած մտքով ուժեղ, ուշ մտածող»), հին հունական դիցաբանությունում տիտան, տիտան Հապետոսի և Կլիմենեի որդին (ըստ Ապոլլոդորոսի՝ Ասիայի), Պրոմեթևսի, Ատլասի և Մենետիոսի եղբայրը։

Իր բնավորությամբ Էպիմեթևսը եղբոր՝ Պրոմեթևսի լրիվ հակադրությունն է, վախկոտ է և անմիտ։ Չի լսում Պրոմեթևսի խորհուրդը՝ չընդունել ոչ մի նվեր աստվածներից, որոնց վրեժխնդրությունից պետք է վախենալ, և ընդունում և ապա ամուսնանում է Զևսի ստեղծած ու ուղարկած աղջկա՝ Պանդորայի հետ. մի արարք, որը մարդկանց բերում է դժբախտություն և չարիք։ Պանդորան բացում է Զևսի նվիրած արկղը և ազատ է արձակում դրանում պահված մարդկային չարիքները։

Ըստ Պրոտագորասի առասպելի՝ Էպիմեթևսը կենդանիների տարբեր հատկություններ ուներ, սակայն դրանցից ոչ մեկը չի թողել մարդկանց։

Էպիմեթևսի և Պանդորայի ամուսնությունից ծնվում է դուստր՝ Պիրրա անունով, որը դառնում է Դևկալիոնի կինը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Kerenyi, Karl, 1951. *The Gods of the Greeks, pp 209ff.
* Graves, Robert, (1955) 1960, *The Greek Myths* 39.a–j
* Amis, Les, 2009. *Commemorating Epimetheus.''

Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ
Սալիհ Ուչան

**Սալիհ Ուչան** ( հունվարի 6, 1994 թ, Մարմարիս), թուրք ֆուտբոլիստ, Ռոմա ֆուտբոլային ակումբի և Թուրքիայի հավաքականի կիսապաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
2014 թվականի հուլիսի 7-ին Ռոման 4 միլիոն եվրո վճարեց թուրքական Ֆեներբախչեին՝ Ուչանին 2 տարով վարձակալելու համար, որից հետո Ռոման իրավունք է վերապահում գնել ֆուտբոլիստին 11.7 միլիոն եվրոյի դիմաց։

## Նվաճումներ
* Թուրքիայի չեմպիոն՝ 2013/14
* Թուրքիայի գավաթակիր՝ 2012/13

## Արտաքին Հղումներ
* Պրոֆիլը Թուրքիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում
* Պրոֆիլը Transfermarkt-ում 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեշիկթաշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրք ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի երիտասարդական միջազգային կարգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականի միջազգային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Հայրապետական խույր (թագ)

**Հայրապետ խույր (թագը)** Հովհաննես Ը Կարբեցի կաթողիկոսը բարեկամական հարաբերություններ էր հաստատում Կովկասի կառավարչապետ բարոն Գ. Ռոզենի ընտանիքի հետ։ 
Մի անգամ Ռոզենի կին, ով ագահ ու արծաթասեր կին էր, համարձակվում է խնդրել կաթողիկոսին, որպեսզի տեսնելու նպատակով իրեն ուղարկի Էջմիածնի գանձերից թանկագին ու շքեղ ակներով զարդարված հայրապետական խույրը (թագը)։ Հովհաննես կաթողիկոսը չի մերժում նրան և 1834 թվականի փետրվարին իր թարգման Մկրտիչ Քարտաշյանի միջոցով այդ գանձը ուղարկում է Թիֆլիս։ Վեց ամիս թագը մնում է Ռոզենի կնոջ մոտ։ Կաթողիկոսն անհանգստանում է։ Երբ թագը վերադարձվում է Էջմիածին, պարզվում է, որ նրա վրայի  անգին քարերը փոխարինվել են սովորական ապակիներով։ Այդ կեղծիքը Ռոզենի կնոջ համար կատարել էր ակնագործ Կուսիկյանը, որի դիմաց առատ վարձատրություն էր ստացել։ Կաթողիկոսը հասկանում է իր անխոհեմ քայլի հետևանքը, բայց հարկադրված լռում է։ 1837 թվականի հոկտեմբերին, երբ Նիկոլայ առաջինը այցելում է Էջմիածին, ցանկություն է հայտնում տեսնել գանձարանը և այնտեղ պահվող մեծարժեք թագը։ Նկատելով թագի վրա հասարակ ապակիներ՝ նա իր զարմանքն է հայտնում այդ կապակցությամբ։ Հովհաննես կաթողիկոսն այլևս չի կարողանում թաքցնել եղելությունը և ամեն ինչ պատմում է ցարին։ Նիկոլայ առաջինը Պետերբուրգ վերադառնալուց հետո Ռոզենին ազատում է Կովկասի կառավարչապետի պաշտոնից։

Սակայն սա ընդամենը հորինված պատմություն է և իրականում ոչ թե կրոնական թագ  է եղել Էջմիածնում պահվելիս, այլ թագավորական ոսկե թագ։

## Աղբյուրներ

*Հայոց եկեղեցու պատմություն 9-րդ դասարան
Ֆուտերում

**Ֆուտերում** ( - տակդիր, ընդկալ), ջերմային ագրեգատների ու դրանց մասերի, ինչպես նաև քիմիական ապարատների, խածատման գուռերի ներքին պաշտպանական երեսվածք։

Տարբերում են հրահեստ, թթվահեստ և ջերմամեկուսիչ ֆուտերում։ Երբեմն ֆուտերում են անվանում նաև ագրեգատների տարրերի արտաքին պաշտպանական երեսվածքը, եթե ջերմային հոսքերը և ագրեսիվ ազդակները դրսից են ազդում այդ տարրերի վրա։

Կատեգորիա:Մետալուրգիա
Կատեգորիա:Շինարարություն
Ֆուտ

**Ֆուտ** (, բառացի՝ ոտնաթաթ), երկարության միավոր անգլիական չափերի համակարգում։ 1 ֆուտ = 1/3 յարդ= 12 դյույմ = 0,3048 մ։

Օգտագործվում է նաև այլ երկրներում այլ չափով, չափերի ռուսական համակարգում, գործածությունից հանվել է 1918 թվականին՝ 1 ֆուտ=1/7 սաժեն =12 դյույմ =0,3048 մ։

Ներկայիս պաշտոնական արժեքը ստացել է 1958 թվականի անգլախոս երկրների կոնֆերանսում։ Այսպես կոչված «միջազգային» ֆուտը ստացել է կոնկրետ **0,3048&nbsp;մ** չափսը։

Մինչ մետրական համակարգի կիրառումը ֆուտը Եվրոպայում կիրառվում էր որպես 12 դյույմ։ Ոտնաթաթի երկարությունը որպես երկարության չափման միավոր կիրառվել է դեռ հին ժամանակներից, մասնավորապես առաջին նշումները հանդիպում են շումերների մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկարության չափման միավորներ
Զահա Հադիդ

**Զահա Մոհամադ Հադիդ**` ( ;  ), ծնունդով իրաքցի բրիտանացի ճարտարապետ և դիզայներ։ 2004 թ. դարձել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակին արժանացած առաջին կին ճարտարապետը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1950 թ. Բաղդադում, Իրաք։ Մաթեմատիկական կրթություն է ստացել Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում, իսկ 1972 թվականից 1977 թվականը սովորել է Լոնդոնի ճարտարապետական ասոցիացիայում։ Գործունեությունն սկսելով նշանավոր հոլանդացի ճարտարապետ Րիմ Քոոլհաասի ստուդիայում, 1980 թվականին Զահա Հադիդը հիմնում է իր սեփական ճարտարապետական *Zaha Hadid Architects* ֆիրման։

## Ստեղծագործական կյանքը
Իր ասելով, Զահա Հադիդի ստեղծագործությունների հանդեպ հետաքրքրությունն սկսվել է 1997 թ. Ֆրենք Գերիի նախագծով Բիլբաո քաղաքում Գուգենհայմի թանգարանի շենքի կառուցումից հետո։ Իսկ ահա, ԱՄՆ Սինսինաթի քաղաքում Րոզենթալի ժամանակակից արվեստի կենտրոնի շինարարությանը մասնակցելուց հետո նրա գաղափարները դառնում են իսկապես պահանջված։

Իր ստեղծագործություններին բնորոշ են սովորական տարածության ընդարձակված շրջանակները, աղավաղված հեռանկարները և կորագծերը։

## Հեղինակած շինությունները
աջից|մինի|320px|Զահա Հադիդի նախագծով կառւցված գրադարան և կրթական կենտրոն
* 1994` Դիզայներական կահույք արտադրող «Վիթրա» ընկերության հրշեջ մասը, Հռենոսի Վայլ, Գերմանիա
* 1998` Րոզենթալի ժամանակակից արվեստի կենտրոնը Սինսինաթիում, Օհայո, ԱՄՆ
* 2001` Hoenheim-North կայարան և ավտոկայանատեղի, Սթրասբուր, Ֆրանսիա
* 2002` Bergisel ցատկահարթակ, Ինսբրուք, Ավստրիա
* 2005` 
** Օրդրուփգաարդ արվեստների թանգարանի շենքի նոր թևը, Քոփենհագեն, Դանիա
** Ճոպանուղու կայան, Ինսբրուք, Ավստրիա
** «Ֆենո» գիտական կենտրոն, Վոլֆսբուրգ, Գերմանիա
** BMW-ի գործարանի կենտրոնական շենք, Լայփցիգ, Գերմանիա
* 2006` «Պուերտա Ամերիկա» հյուրանոց, Մադրիդ, Իսպանիա
* 2008` Կամրջի տաղավար, Սարագոսա, Իսպանիա
* 2010` 
** XXI դարի արվեստի ազգային թանգարան, Հռոմ, Իտալիա
** Galaxy SOHO, Բեյջին, Չինաստան
* 2012` Հեյդար Ալիևի կենտրոն, Բաքու, Ադրբեջան
* 2013 - Վիեննայի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կամպուսի Գրադարան և ուսումնական կենտրոն (Library & Learning Center, հապավում` **LC**)
* 2014` Dominion Tower բիզնես կենտրոն, Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1950 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ավստրիական «Գիտության և արվեստի համար» պատվո խաչի ասպետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Իրաքցի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կին քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 31 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Ամեբեական կոմպոզիցիա

**Ամեբեական կոմպոզիցիա** ( - «փոփոխակի, հերթագայող»), անաֆորի ընդլայնման հիմքի վրա գեղարվեստական կոմպոզիցիա, ուր պոետական երկի ամբողջ ընթացքում բնության երևույթների և հոգու վիճակների զուգահեռումով, հարց ու պատասխանի ձևով (հարցը կարող է մի տող լինել, պատասխանը՝ մի քանի) հերթագայվում են հատվածներ (անդամներ, տողեր, տներ, հանգեր)։ Բանահյուսության մեջ հարց ու պատասխանի հերթագայությամբ երգում են երկու երգիչները կամ երգչախումբը։ Ամեբեական կոմպոզիցիայի նմուշներ են Վ. Բրյուսովի «Քարագործը», Դ. Վարուժանի «Անհավատը», Հովհ. Թումանյանի «Լուսաբացին» բանաստեղծությունները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Веселовский А., Собр. сочин., т. I, СПБ., 1913 (ст. по ист. поэт.) 
* Жирмунский В., Композиция лирических стихотворений, 1921. 

Կատեգորիա:Տաղաչափություն