Բուսան

**Բուսան** (հանգըլ։ 부산, հանջա։ 釜山), քաղաք Կորեայի Հանրապետությունում։ Ուղիղ ենթակայության քաղաք է։

Մեծության երկրի երկրորդ քաղաքն է Սեուլից հետո։ Երկրի ամենամեծ նավահանգիստն է, հայտնի է որպես «Կորեայի Հանրապետության ծովային մայրաքաղաք»։ Քաղաքի պաշտոնական անվանումը կորեերենով **Քաղաք-մետրոպոլիտ** է (հանգըլ։ 부산광역시, հանձա։ 釜山廣域市 ― Բուսան կվանյոկշի)։ Բուսանը տեղակայված է Կորեական նեղուցի ափին սփռված Կորեական թերակղզու հարավարևելյան մասում։ Առավել խիտ կառուցված շրջանները տեղակայված են Նակդոն և Սյոնհան գետերի միջի նեղ հովիտներում։ Լեռները ծառայում են որպես որոշ քաղաքական շրջանների բնական սահմաններ։

## Տրանսպորտ
Բուսանի նավահանգիստը ամենամեծն է Կորեայի Հանրապետությունում, մատչելի նավերի համար մինչև 50 հազար տոննա տեղաշարժով, 330 մետր երկարությամբ և մինչև 12,5 մետր ջրատարով ։

Կան նաև ուղևորատար ջրային «տրամվայ», երկաթուղային հանգույց, ավտոբուսների և տաքսիների լավ զարգացած համակարգ։  Բուսանն ունի Հարավային Կորեայի ամենաերկար կամուրջը ՝ Կվանանը։  Իհարկե, քաղաքում և երկրում առաջին քաղաքային մայրուղին անցնում է հյուսիսից հարավ։

Քաղաքի արևմուտքում կա Գիմհայի միջազգային օդանավակայան։  Ուղիղ չվերթներով Բուսանը կապված է Ռուսաստանի Վլադիվոստոկ քաղաքի հետ։  Բուսանում մետրո կա։

## Տնտեսություն
Կիժան շրջանում է գտնվում Կորի ատոմակայանը, որն ամենամեծն է Արևելյան Ասիայում։  Բուսանից արևմուտք գտնվում է Renault Samsung Motors գործարանը։

## Կլիման
Բուսանը գտնվում է խոնավ մերձարևադարձային կլիմայական պայմաններում (Cfa ըստ Կոպյոնի կլիմայի դասակարգման)։  Շատ բարձր և շատ ցածր ջերմաստիճանը հազվադեպ է լինում։  Մայիսից հուլիս ՝ գարնան վերջից և ամռան սկզբին, օվկիանոսի ազդեցության պատճառով, քաղաքը սովորաբար ավելի ցուրտ է, քան թերակղզու ներքին տարածքները։  Ամռան վերջին և աշնան սկզբին ՝ օգոստոսից սեպտեմբեր, եղանակը տաք է, խառնաշփոթ, և թայֆուններն այդ պահին կարող են հարվածել քաղաքին։  1959 թ.-ի սեպտեմբերի 15-ին Սառա գերհզոր թայֆունը անցավ քաղաքի ափով և հասցրեց աղետալի վնասներ։  2003-ի սեպտեմբերի 12-ին անսովոր ուժեղ «Մամի» թայֆունը զգալի վնաս հասցրեց նաեւ նավերին ու շինություններին ՝ 48 մարդու կյանք խլելով։

Հոկտեմբեր և նոյեմբեր ամիսները Բուսանում ամենահարմար ժամանակներն են ՝ պարզ երկնքով և հաճելի ջերմաստիճաններով։  Ձմեռները ցուրտ են և համեմատաբար չոր ՝ ուժեղ քամիով, բայց զգալիորեն մեղմ, քան Կորեայի մյուս մասերում, բացառությամբ Ջեջուի և հարավային ափի մի քանի կղզիների։  Բուսանն ու հարակից շրջանները, գտնվելու վայրի պատճառով, նվազագույն ձյուն ունեն Կորեայի այլ շրջանների համեմատ։  Ձյունը գալիս է միջինը տարեկան ընդամենը մոտ 6 օր։  Նույնիսկ ձյան փոքր կուտակումները կարող են լրջորեն վնասել այս քաղաքին լեռնային տեղանքի և տեղական ավտովարորդների ձյուն վարելու հմտությունների բացակայության պատճառով։

## Սպորտ
2002 թվականին Բուսանը դարձավ XIV ամառային ասիական խաղերի մայրաքաղաք և աշխարհի գավաթի խաղարկության անցկացման վայրերից մեկը։

Բուսան Ի Փարկ

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է մեր թվարկության սկզբին՝ *Կայա* (Կարակ) անվամբ։ Կորյոյի ժամանակաշրջանում կոչվել է «Բուսանպո»։ Բուսան անվանումը թարգմանվում է որպես «կճուճ-լեռ»՝ կճուճանման լեռան պատճառով, որի վրա էլ տեղակայված է քաղաքը։ 15-րդ դարի սկզբից մինչև 1592 թվականը համարվում էր երկրի հիմնական առևտրային նավահանգիստը։ Առաջին հերթին առևտուր էր անում Ճապոնիայի հետ։

1592 թվականին ճապոնական զորքերի՝ քաղաքը գրավելով սկսվեց Իմչինյան պատերազմը։ 1598-1876 թվականները քաղաքը փակ է եղել, հետագայում դարձավ Կորեայի առաջին քաղաքը՝ բաց լինելով արտաքին առևտրի համար․ սակայն մինչ 1883 թվականը առևտուր էր անում միայն Ճապոնիայի հետ։

1910 թվականից քաղաքն անցավ Ճապոնիայի հովանու ներքո և դարձավ խոշոր առևտրային և արդյունաբերական կենտրոն։ Երկաթուղային լաստանավով կապված էր ճապոնական Սիմոնոսեկի քաղաքի հետ։ 1925 թվականից Հարավային Գյոնգսանգ նահանգի վարչական կենտրոնն է։

Կորեական պատերազմի ժամանակ՝ 1950-1953 թվականներին, եղել է Կորեայի Հանրապետության ժամանակավոր մայրաքաղաքը, որովհետև այն ամենահեռու կետն էր Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետության հետ սահմանից, ԱՄՆ-ի և դաշնակիցների ռազմական բազաներից։ 1950 թվականի օգոստոսի 4-ից սեպտեմբերի 15-ը «Բուսանի պարագիծը» Հարավային Կորեայի պաշտպանության վերջին սահմանն էր։ Պատերազմի ավարտից հետո՝ մինչև 1963 թվականը նահանգի կենտրոնն էր, հետո դարձավ ուղիղ ենթակայության քաղաք, իսկ 1995 թվականի հունվարից՝ մետրոպոլիտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի քաղաքներ