open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ավաչինյան խորշ

**Ավաչինյան խորշ** (Ավաչինյան ծովախորշ), Խաղաղ օվկիանոսի խոշոր չսառած խորշ, գտնվում է Կամչատկայի թերակղզու հարավ-արևելյան ափին։ Հանդիսանում է Կամչատկայի շրջանի գլխավոր տրանսպորտային «դարպասը»։ Հիմանական նավակայանը Կամչատկայի Պետրոպավլովսկ քաղաքն է, սպասարկում է ձկնորսական և բեռնատար նավերը։

Խորշը բացվել, քարտեզագրվել և նկարագրվել է 1729 թվականին, Վիտուս Բերինգ ղեկավարած Կամչատկայի առաջին գիտարշավի ժամանակ։

## Կարճ նկարագիր
250px|մինի|ձախից|Ավաչինյան խորշը ձմռանը
250px|մինի|ձախից|ԽՍՀՄ-ի նամականիշ, 1966 թվական Ավաչինյան ծովախորշ

Ավաչինյան խորշը աշխարհի ամենամեծ խորշերից մեկն է և կարող է ընդունել աշխարհի ցանկացած նավ։ Այն իրենից ներկայացնում է Ավաչինյան ծոցի ներքին փակ հատվածը։ Խորշի երկարությունը 24 կմ է, լայնությունը մուտքի մոտ 3 կմ, ընդհանուր մակերեսը կզմում է 215 կմ²։ Խորությունը մինչև 26 մետր է։ Խորշ են թափվում Ավաչա և Պարատունկա գետերը։ Սարքավորված է փարոսներով։

Խորշի ափին են գտնվում Կամչատկայի Պետրոպավլովսկ և Վիլյուչինսկ քաղաքները։

Հանդիսանում է Կամչատկայում Ռուսաստանի Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի բազավորման հիմնական վայրը։

Խորշի ինքնատիպ սիմվոլ և դիտարժան վայր է համարվում բաց Ավաչինյան ծոցի մուտքի մոտ գտնվող Տրի Բրատա (Երեք եղբայրներ) ժայռը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծոցեր
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Միքայել Մելիք-Օհանջանյան

**Միքայել Աղաբեկի Մելիք-Օհանջանյան** (), հայ ռազմական գործիչ, ռուսական բանակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության Զինված ուժերի փոխգնդապետ։

Հայ ականավոր բանասեր, հայագետ, արևելագետ և թարգմանիչ Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանի եղբայրը։

## Կենսագրություն
Միքայել Մելիք-Օհանջանյանը սերում էր Սյունիքի Մելիք-Օհանջանյանների մելիքական տոհմից, հայ ականավոր բանասեր, հայագետ, արևելագետ և թարգմանիչ Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանի եղբայրն է։ Միքայելը սովորել է Մոսկվայում, Իրավաբանական ֆակուլտետում։ Առաջին աշխարհամարտի տարիներին նա որպես ցարական սպա մասնակցել է պատերազմին, բոլշևիկյան հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Հայաստան և որպես դասակի հրամանատար՝ մասնակցել Սարդարապատի հերոսամարտին։

Միքայել Մելիք-Օհանջանյանը հետագայում եղել է Գարեգին Նժդեհի զինակիցը և ընկերը Լեռնահայաստանում, իսկ Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո անցել է խաղաղ աշխատանքի։ 1936 թվականին, իբրև սպիտակ-գվարդիական՝ ձերբակալվել է։ Նրանից երկու անգամ երկտող է ստացվել, որով ասվում էր, որ նա գտնվում է Ռուսաստանի բանտերից մեկում։ Ավելի ուշ պարզվել է, որ նրան գնդակահարել են։ Ստալինյան բռնաճնշումների զոհ է դարձել նաև Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանը, որը սակայն տարիներ հետո կարողացել է սիբիրյան աքսորից վերադառնալ Հայաստան։

## Ընտանիքը
Ամուսնացած է եղել, ունեցել մեկ դուստր՝
* Իլոնա Մելիք-Օհանջանյան (ռուսերենի դասախոս)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փոխգնդապետներ
Կատեգորիա:Մելիք-Օհանջանյաններ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Հովհաննես Նաղաշյան (փայտագրող վարպետ)

**Հովհաննես Մկրտչի Նաղաշյան** (), հայ խորհրդային փայտագրող վարպետ, կահույքագործ։ ՀԽՍՀ նկարիչների միության անդամ (1946)։

## Կենսագրություն
Հովհաննես Նաղաշյանը ծնվել է 1876 թվականի հունվարի 16-ին, Քանաքեռում։ 1890-ական թվականներին Թիֆլիսում սովորել է կահույքագործություն ու փայտի քանդակազարդում։ 1900-ական թվականների սկզբին Ալեքսանդրապոլում հիմնել է արվեստանոց, կազմակերպել քանդակազարդ կահույքի արտադրություն։ 1903-1909 թվականներին ռուսական ճարտարապետական ոճով գծագրել ու պատրաստել է Կարսի ռուսական զինվորական եկեղեցու ավագ խորանի, Երևանի ռուսական Նիկոլաևյան տաճարի դռներն ու քանդակազարդ խաչկալները, մի շարք փայտյա պատշգամբներ և այլն։ Քարարվեստի ավանդույթները Նաղաշյանը ստեղծագործաբար կիրառել է փայտագործության մեջ, ստեղծել կահույքի արվեստի ինքնատիպ՝ «նաղաշյանական ոճը»։ 1920 թվականից ապրել և ստեղծագործել է Երևանում։ Դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում և շինարարական տեխնիկումում։ 1935 թվականից Նաղաշյանի նախագծով և ղեկավարությամբ արտադրվել են հայկական ճարտարապետական ոճով շքեղ կահույքի տարատեսակներ (Երևանի հանրային գրադարանի, պիոներների պալատի կահույքը, Մաշտոցի անվան Մատենադարանի դռները, մուտքի կաղնե դռան մանրամասներից)։ Նախագծել և ստեղծել է բազմոց-պահարանի նոր տիպային, զարդային տարբեր հորինվածքներով փայտե սկուտեղներ, սկահակներ, հարթաքանդակներ, բարձրաքանդակներ։ 1947 թվականին մասնակցել է Մոսկվայում, Լենինգրադում և Կիևում կազմակերպված ցուցահանդեսներին։ Երևանում բացվել են Նաղաշյանի անհատական ցուցահանդեսները (1975 և 1976)։

Մահացել է 1968 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Երևանում։

## Երկեր
* Հովհաննես Նաղաշյանի փայտարվեստը, Երևան, 1974։

## Գրականություն
* Искусство резьбы на дереву Оганеса Нагашяна. Ер.: Айастан. 1974.
* Музей истории г. Еревана. Каталог личных фондов. Ер., 1978.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ փայտագրող վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ կահույքագործներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Հովհաննես Նաղաշյան (այլ կիրառումներ)

**Հովհաննես Նաղաշյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց՝

* Հովհաննես Մկրտչի Նաղաշյան (հունվարի 16, 1876, Քանաքեռ, Հայաստան, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 17, 1968, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային փայտագրող վարպետ, կահույքագործ։ ՀԽՍՀ նկարիչների միության անդամ (1946)։ 
* Հավհաննես Զավենի Նաղաշյան (հունիսի 12, 1950, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույժ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (2002)։ Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2004)։
Միհրդատի նամակ

[մինի|[Միհրդատ VI Եվպատոր|Միհրդատ Զ Եվպատոր՝ Պոնտոսի արքա, Մեծ Հայքի թագավոր Տիգրան Մեծի գլխավոր ռազմավարական դաշնակիցը։]]
**Միհրդատի նամակ** (), Պոնտոսի թագավորության նշանավոր արքա Միհրդատ Զ Եվպատորի նամակը՝ ուղղված Պարթևական տերության Արշակունի կառավարիչ Հրահատ Գ-ին (կառավարման թվականները՝ մ.թ.ա. 70-57)։ Հայտնաբերվել է հռոմեացի պատմիչ Գայոս Սալլուստիոս Կրիսպոսի նամակների հավաքածուից, որն էլ թույլ է տալիս ենթադրել, որ այն գրվել է մ․թ․ա․ 1-ին դարում։ Ուղերձում մասնավորապես հույն արքան օգնություն է խնդրում պարթևական արքունիքից՝ հռոմեական զավթիչների դեմ պայքարում, որում Պոնտոսին աջակցում էր Մեծ Հայքի թագավորությունը՝ ի դեմս «արքայից արքա» Տիգրան Բ Մեծի։ Այս գտածոն համարվում է պոնտոսա-պարթևական հարաբերությունների մասին վկայող մեզ հայտնի ամենակարևորագույն աղբյուրը։

Պոնտոսի ռազմակալումից հետո Հրահատին ուղղված խնդրագիրը հռոմեացիները հայտնաբերում են Միհրդատի անձնական արխիվից։ Այնուամենայնիվ, բազմաթիվ գիտնականներ հակված են այն տարբերակին, որ Միհրդատ Եվպատորը ոչ մի խնդրանք էլ չի ներկայացրել Հրահատ Արշակունուն և այս փաստարկը Գայոս Սալլուստիոս Կրիսպոսի անձնական հորինվածքն է։ Նրանք նշում են, որ Կրիսպոսը չէր կարող ձեռք բերել այդ նամակը և այն թարգմանել լատիներեն։ Որոշ աղբյուրներ հավաստում են այն մասին, որ նամակը հայտնաբերել է Հռոմի եռապետ Գնեոս Պոմպեոսը՝ արևելք կատարած արշավանքի արդյունքում և այն հանրապետական արքունիքին ներկայացրել միայն Երրորդ Միհրդատյան պատերազմերից հետո (նշանավորվել է Պոնտոսի և Մեծ Հայքի թագավորությունների ջախջախիչ պարտությամբ)։ Մասնագետների մեկ այլ խմբի պնդմամբ էլ Միհրդատի նամակը պոնտոսյան պրոպագանդայի արդյունքում հնչեղություն ստացած փաստաթուղթ է։

## Տես նաև
* Հայ-պոնտական դաշինք
* Հայ-հռոմեական պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:Նամակներ
Կատեգորիա:Պոնտոսի թագավորություն
Մեղվաբույծը (նկար, Կրամսկոյ)

**«Մեղվաբույծը»** (), ռուս գեղանկարիչ, ռուսական դեմոկրատական գեղարվեստական շարժման գաղափարական առաջնորդ Իվան Կրամսկոյի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1872 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 63,5 × 49,2 սմ։

Կրամսկոյի նամակներում այս կտավը կոչվում է նաև «Ծերունին մեղվանոցում», «Մեղվանոցում»։

Այսօր «Մեղվաբույծը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան)։

## Պատմություն
«Մեղվաբույծը» ստեղծագործությունն առաջին անգամ հանրությանը ցուցադրվել է 1874 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում՝ Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության 3-րդ ցուցահանդեսին։

Կտավը հեղինակը վաճառում է Կոզմա Սոլդատյոնկովին, որը ձեռք է բերում մասնավոր հավաքածուի համար։ 1901 թվականին, վերջինիս մահվանից հետո, համաձայն սեփականատիրոջ կտակի, կտավը փոխանցում են Ռումյանցևի թանգարանին։ Այստեղից, 1925 թվականին այն տեղափոխվում է Մոսկվա՝ Տրետյակովյան պատկերասրահ։

## Նկարագիր
«Մեղվաբույծը» ստեղծագործությունը պատկանում է Իվան Կրամսկոյի գյուղական դիմանկարների շարքին։

Կտավում հեղինակը պատկերել է ծերունի մեղվաբույծի։ Վերջինս նստել է, որ հանգստանա։ Նրա ձեռքին գերանդի է։ Նկարի հետին հատվածում՝ ծերունի թիկունքին երևում են մեղվանոցն ու փեթակները։ Զգացվում է, որ չնայած ծերությանը, մեղվանոցում աշխատանքը դարձել է այս տղամարդու կյանքի իմաստը։ Լավատեսական տրամադրությունը փոխանցվում է վառ ներկերով պատկերված արևային տեսարանից։

## Քննադատություն
Գրող Վլադիմիր Պորուդոմինսկին իր գրքում այսպես է նկարագրել Կրամսկոյի կտավը.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մեղվաբույծը» նկարը

Կատեգորիա:1872 նկարներ
Կատեգորիա:Իվան Կրամսկոյի նկարներ
Կատեգորիա:Մեղվաբուծություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Ռաֆայել Համբարյան

**Ռաֆայել Սեդրակի Համբարյան** (), հայ արձակագիր, հրապարակախոս։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1984):

## Կենսագրություն
Ռաֆայել Համբարյանը ծնվել է 1932 թվականի մարտի 21-ին Նալբանդ գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Լոռու մարզի Շիրակամուտ գյուղ)։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 1960-1970 թվականներին եղել է «Ավանգարդ» թերթի գաղափարական բաժնի վարիչ, ապա՝ քարտուղար, 1973-1993 թվականներին՝ հայկական հեռուստատեսության դրամատիկական հաղորդումների, ապա՝ հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայի գլխավոր խմբագիր։ Համբարյանի ջանքերով միութենական էկրան են բարձրացել վավերագրական ֆիլմեր՝ նվիրված հայ գրողներին (Համո Սահյան, Վահագն Դավթյան, Սիլվա Կապուտիկյան), ռուսերեն թարգմանվել և կենտրոնական հեռուստատեսությամբ ցուցադրվել են հայ գրողների դրամատիկական ստեղծագործություններ։ Համբարյանի խմբագիր եղած տարիներին հեռուստատեսությունը բեմադրել է հայ դասական և ժամանակակից, արտասահմանյան գրողների ստեղծագործություններից։ 1984 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ է։ Հեղինակել է բազմաթիվ հոդվածներ, ակնարկներ, էսսեներ, վիպակներ, վեպեր, որոնք տպագրվել են գրական մամուլում, հնչել են հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով։

## Ստեղծագործություններ
Համբարյանի վեպերի, վիպակների, պատմվածքների հիմքում խորհրդային և հետխորհրդային անցումային շրջանի բախումների կենտրոնում գտնվող մարդն է։ Հրատարակվել են նրա («30000 կիլոմետր օդով, ջրով, ցամաքով» (1971), «Գեներալի Երրորդ աստղը» (1974), «Հավաստի հեքիաթ» (1979), «Խոստովանանք» (1980), «Զորավիգ» (1983), «Ապոլլոնի ընտրյալները» (1984), «Բախում» (1986), «Սոխակ Տարոնա» (2001), «Աղուհաց» (2003), «Հրածաղիկ» (2003), «Արթուն է քնած առյուծը» (2010),«Արթուն է քնած առյուծը» (2016) և այլ գրքեր։

## Երկեր
* Արթուն է քնած առյուծը, Երևան, 2010, 2016։
* Հրածաղիկ, Երևան, 2003։
* Սոխակ Տարոնա, Երևան, 2001։
* Բախում, Երևան, 1986։
* Զորավիգ, Երևան, 1983։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Դարդանոսի պայմանագիր

**Դարդանոսի պայմանագիր** (), հաշտության համաձայնագիր, որը կնքվել է մ․թ․ա․ 85 թվականին՝ Միհրդատյան առաջին պատերազմում առճակատվող կողմերի՝ Հռոմեական հանրապետության դիկտատոր Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի և Պոնտոսի թագավորության արքա Միհրդատ Զ Եվպատորի միջև։

Բեոտիայում՝ Քերոնեայի դաշտում Սուլլայի ղեկավարած հռոմեական լեգեոնները ջախջախիչ պարտության են մատնում Հունաստան ներթափանցած պոնտական բանակին։ Վճռական Օրքոմենեի ճակատամարտում Միհրդատ Եվպատորի բանակը վերստին պարտություն է կրում՝ ստիպված լինելով հաշտության գործընթաց սկսել հանրապետական Հռոմի հետ։ Բանակցություններն ընթանում են հունական Փոքր Ասիայի Դարդանոս ավերված քաղաքում՝ Միջերկրական ծովի ափին։

Հաղթանակած Հռոմը Պոնտոսին պարտադրում է որևէ կերպ չմիջամտել սեփական երկրում կատարվող ներքին հակասություններին և գահակալական կռիվներին, ինչպես նաև վերադարձնել նախորդիվ պոնտական բանակի կողմից նվաճված հունական հողերը՝ Բեոտիան, Պափլոգոնիան, Փռյուգիան և Կապադովկիան։ Պայմանագրի առանձին կետով Պոնտոսի թագավորությունը պարտավորվում էր փոխհատուցել պատերազմական գործողությունների ընթացքում հանրապետական Հռոմին հասցված վնասները՝ վճարելով երկու հազար տաղանդ ռեպարացիա սեփական գանձանակից։

Միհրդատյան առաջին պատերազմից հետո Պոնտոսի թագավորությունը վերադարձավ իր հին տարածքներին՝ կորցնելով առճակատումների ընթացքում ազատագրված հելլենական տիրույթները։ Այսպիսով, մ․թ․ա․ 85 թվականի Դարդանոսի պայմանագիրը վերականգնում է տարածաշրջանի նախկին ստատուս քվոն։ Պայմանագրի շրջանակներում հռոմեական գործիչները անդրադառնում են նաև հակամարտության ընթացքում Պոնտոսին օժանդակող Աթենքի ապստամբական ուժերին՝ նրանցից ևս պահանջելով հսկայական հատուցումներ։

## Տես նաև
* Միհրդատյան պատերազմներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միհրդատյան պատերազմներ
Կատեգորիա:Պոնտոսի թագավորություն
Պոնտոսի արքաների դամբարան

**Պոնտոսի արքաների դամբարան**, ժամանակակից Թուրքիայի Ամասիա քաղաքում (պատմականորեն՝ Փոքր Հայք) գտնվող տարբեր չափերի քարակերը փորագիր տապանաքարեր, որտեղ թաղված են Պոնտոսի թագավորության արքաները։ 2014 թվականի ապրիլի 13-ին ներառվել է Թուրքիայում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների հավակնորդ-թեկնածուների ցանկում։

Թագավորական նեկրոպոլիսը գտնվում է Ամասիայում՝ Սև ծովի ավազանին պատկանող Իրիս գետի ափին վեր խոյացող Հարշենա լեռան հարավային ստորոտին՝ 272 մետր բարձրության վրա։ Պոնտական արքաների տապանաքարերը կառուցել է Պոնտոսի թագավորության առաջին արքա Միհրդատ I-ը (կառավարման ժամանակահատվածը՝ մ․թ․ա․ 281-266 թվականներ)` կրաքարային ծածկույթով։ Տարածքը հնագույն ժամանակներում կոչվել է «թագավորների հովիտ»։ Պոնտոսի արքայական դամբարանը հյուսիսային Անատոլիայի և Հայկական լեռնաշխարհի ամենամեծ գերեզմանատեղին է, որը մեծ հռչակ էր վայելում նաև հելլենիստական աշխարհում։ Ամասիայի արքայական դամբարանում են թաղված Պոնտոսի թագավորներ Միհրդատ I-ը, Արիոբարզանեսը, Միհրդատ II-ը, Միհրդատ III-ը և Ֆարնակես I-ը։

Ամասիայի ամրոցի հարևանությամբ հայտնաբերվել են նաև ևս ինը շիրիմներ։ Փորագրված արքայական տապանաքարերի ընդհանուր թիվը համալիրի տարածքում 21-ն է։ Պոնտոսի արքաների գերեզմանները գտնվում են 8-15 մետր բարձրության վրա։ Իր բարձրադիր տեղագրության շնորհիվ այն պահպանվել և ներկայանալի տեսքով մեզ է հասել վաղնջական ժամանակներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Պոնտոսի թագավորություն
Բաբ Ֆիրուզ Կուբադ

**Բաբ Ֆիրուզ Կուբադ** (), դղյակ, ապա սահմանային բերդ Վիրքում։ Կառուցել է պարսից Խոսրով Անուշիրվան (531-579) արքան։

## Հիշատակություն
Արաբ աշխարհագետ Իբն Խորդադբեհը, խոսելով պարսից Խոսրով Անուշիրվան (531-579) թագավորի քաղաքաշինական գործունեության մասին, տեղեկացնում է, թե նա «Ջուրզան երկրում կառուցեց ․․․ իր դղյակն ու այն անվանեց Բաբ Ֆիրուզ Կուբադ»։ Ըստ Յակուտի՝ Բաբ Ֆիրուզ Կուբադը Վիրքի սահմանային բերդերից էր։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայ Բագրատունիների տերությունը (885-908 թթ․)», Արման Եղիազարյան, ԵՊՀ հրատ․ Երևան, 2011, էջ 279․
* «Գիրք ճանապարհների եւ թագաւորութիւնների մասին», Իբն Խորդադբեհ, էջ 123․
* Jacut’s Geographisches Wörterbuch aus den Handschriften zu Berlin, St. Petersbourg und Paris herausgegeben von Ferdinand Wüstenfeld, Leipzig, 1924 (in sechs Bänden).

Կատեգորիա:Դղյակներ
Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Կատեգորիա:Պարսկական բերդեր
Պերվոմայսկայա փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Պերվոմայսկայա փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Քաղաքի ամենահին փողոցն է։ Նախկինում կոչվել է Դմիտրիի փողոց։

## Պատմություն
Կրասնի Սուլինում բանվորների և ծառայողների համար առաջին տները հայտնվել են քաղաքի հնագույն՝ Դմիտրիի փողոցում, որն այդպես էր անվանվել Սուլինի մետալուրգիական գործարանի սեփականատեր Դմիտրի Ալեքսանդրովիչ Պոստուխովի պատվին։ Հետագայում փողոցը վերանվանվել է Պերվոմայսկայա («Մայիսմեկյան»)։

Փողոցը սկիզբ է առնում քաղաքի ամենահին արդյունաբերական ձեռնարկության՝ մետալուրգիական գործարանի մուտքի մոտից։ Այստեղ 1977 թվականին կառուցվել է Սուլինի մետալուրգիական գործարանի բանվորների հուշահամալիրը, որը նվիրված է գործարանի՝ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին զոհված աշխատակիցներին։ Հուշահամալիրի և հորինվածքի հեղինակն է ՌԽՖՍՀ Ռոստովի գեղարվեստական արվեստանոցը (քանդակագործ` Վլադիմիր Բատյայ, նախագծի հեղինակ` Յան Զանիս)։

Գնիլուշա գետի կամրջի դիմաց կա մի հինավուրց շենք։ Այս շենքի շինարարության տարեթիվը հայտնի չէ, սակայն փաստաթղթերը վկայում են, որ 1910 թվականին ջրի վրա կցակառույցով շենքը վերակառուցվել է։ Սկզբում այդ շինությունները նախատեսված էին պոմպակայանի համար, իսկ 1930-ական թվականների կեսերին կամրջի մոտ գտնվող առաջին շենքը վերածվեց մարզադահլիճի։ Պատերազմից հետո այդ շենքերում տեղակայվեցին գործարանի բոլոր հասարակական բաժինները։ Այս գեղատեսիլ տարածքը ժողովուրդն անվանում է «Սուլինի Վենետիկ»։

Պերվոմայսկայա փողոցի երկարությունը մոտ մեկ կիլոմետր է, որի փոքր մասը՝ մոտ 400 մետրը, կառուցապատված է բազմահարկ շենքերով, իսկ մնացածում մասնավոր տնատիրություններ են։ Փողոցն ավարտվում է Մեժևայա փողոցում։

Պերվոմայսկայա փողոց, 3 հասցեով՝ թիվ 4 դպրոցի տարածքում գտնվում են Ալեքսանդր Նևսկու հին տաճարից մնացած շինությունները։ Քաղաքում ժամանակավոր տաճարում վերաբացվել է Սուրբ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու անվան ուղղափառ ծուխը, գործում է կիրակնօրյա դպրոց, կատարվում են եկեղեցու վերականգնման աշխատանքներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Абрамова, Р. На улице Первомайской / Р.Абрамова // Власть Советов. – 1982. – 1 мая.
* Абрамова, Р. Наш город нам дорог / Р.Абрамова // Красносулинский вестник. – 1995. – 29 апреля.
* Подгорная, О. Шаги в большое будущее / О.Подгорная // Красносулинский вестник. - 2006. – 27 июля.

## Արտաքին հղումներ
* Первомайская улица в Красном Сулине

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Ռուսաստանի քաղաքացիություն

thumb|right|250px|Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու անձնագիրը Ռուսաստանի քաղաքացու անձը հաստատող հիմնական փաստաթղթերից մեկն է
**Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիություն** (), Ռուսաստանի Դաշնության հետ անձի կայուն իրավական կապը, որն արտահայտվում է նրանց փոխադարձ իրավունքների և պարտականությունների համակցությամբ.

Ռուսաստանի քաղաքացիները, այսինքն՝ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիություն ունեցող ֆիզիկական անձինք, ըստ գործող օրենսդրության, հանդիսանում են․
* անձինք, ովքեր ունեն Ռուսաստանի քաղաքացիություն Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիության մասին դաշնային օրենքի ուժի մեջ մտնելու օրը 2002 թվականին (այսինքն՝ 2002 թվականի հուլիսի 1-ին), և հետագայում չեն դադարեցրել Ռուսաստանի քաղաքացիությունը։
* անձինք, ովքեր ձեռք են բերել Ռուսաստանի քաղաքացիություն 2002 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիության մասին Դաշնային օրենքի համաձայն։

## Պատմություն
### ՌՍՖՍՀ քաղաքացիություն
: *Տես նաև [[Ռուսական կայսրության հպատակություն]]*

Մինչև 1917 թվականի սեպտեմբերի 1-ը (սեպտեմբերի 14), ժամանակավոր կառավարության որոշման ընդունման օրը Ռուսաստանում կառավարման հանրապետական ձև հաստատելու մասին, Ռուսական կայսրությունում գոյություն ուներ հպատակության ինստիտուտ, որն ամրագրում էր հպատակների իրավական անհավասարությունը, որը շատ առանձնահատկություններով ձևավորվել է միջնադարի ֆեոդալական դարաշրջանում ։

Ռուսական կայսրության հպատակները 1917 թվականին բաժանվել են հատուկ իրավական կարգավիճակ ունեցող մի քանի ծիսակատարությունների։
* բնական հպատակները, որոնց կազմում, իրենց հերթին, աչքի են ընկել․
*# ազնվականներ (ժառանգական և անձնական);
*# հոգևոր անձինք (բաժանվել են ըստ դավանանքի);
*# քաղաքի բնակիչներ (բաժանվել են խմբերի՝ պատվավոր քաղաքացիներ, վաճառականներ, քաղքենիներ);
*# գյուղի բնակիչներ
* այլ ազգի ներկայացուցիչներ (հրեաներ և արևելյան ժողովուրդներ);
* ֆինլանդացի բնակիչներ

Այս կամ այն կատեգորիայի հպատակների պատկանելության հետ կայսերական օրենսդրությունը կապում էր իրավունքների և պարտականությունների շատ էական տարբերություններ։  Օրինակ, տեղի հպատակների չորս խմբերը բաժանվում են հարկային և ոչ հարկային անձանց։ Ոչ հարկային վիճակում գտնվող անձինք (ազնվականները և պատվավոր քաղաքացիները) օգտվել են ազատ տեղաշարժից և ձեռք են բերել անժամկետ անձնագրեր՝ ամբողջ Ռուսական կայսրությունում ապրելու համար, հարկային վիճակում գտնվող անձինք (քաղքենիներ և գյուղացիներ) նման իրավունքներ չեն ունեցել։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը և Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեն 1917 թվականի նոյեմբերի 10 (23)-ին ընդունեցին «Դասերի և քաղաքացիական աստիճանների ոչնչացման մասին» հրամանագիրը։ Նրանում ասվում էր․ 1. Մինչ օրս Ռուսաստանում գոյություն ունեցող բոլոր դասերն ու քաղաքացիների բառացի բաժանումները, բառացի արտոնություններն ու սահմանափակումները, դասային կազմակերպությունները և հաստատությունները, ինչպես նաև բոլոր քաղաքացիական պաշտոնները վերացվում են։ 2. Բոլոր տեսակի կոչումները (ազնվական, վաճառական, քաղքենիներ, գյուղացի և այլն, տիտղոսները՝ իշխանական, գրաֆիկական և այլն) և քաղաքացիական պաշտոնների անվանումը (գաղտնի, ստատիկ և այլ խորհրդականները) ոչնչացվում են և սահմանվում է Ռուսաստանի ողջ բնակչության համար մեկ ընդհանուր անվանում՝ Ռուսաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի կառավարություն
Մետալուրգների փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Մետալուրգների փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Քաղաքի ամենահին փողոցն է։ Նախկինում կոչվել է Յարոսլավսկայա փողոց։

## Պատմություն
Մետալուրգների փողոցը ժամանակին Կրասնի Սուլինի ամենագեղեցիկ և շատերի կողմից սիրված փողոցն էր։ Այն ձգվում է Պոբեդայի փողոցից դեպի Մեժևայա փողոց, երկարությունը 980 մետր է։ Նախկինում կոչվել է Յարոսլավսկայա։ Փողոցը ձևավորվել է 20-րդ դարի սկզբին և անվանվել Յարոսլավլ քաղաքի՝ Սուլինի մետալուրգիական գործարանի սեփականատերեր, հարուստ վաճառականներ և գործարանատերեր Պաստուխովների ծննդավայրի անունով։ Պաստուխովները շատ բան են արել փողոցը կառուցելու և բարեկարգելու ուղղությամբ։ Կառուցվել են այն ժամանակների համար գեղեցիկ ու որակյալ երկհարկանի բնակելի տներ, ինչպես նաև՝ գործարանի հաստատությունների համար շինություններ։ Շինարարության համար օգտագործվել է քար, իսկ 20-րդ դարի սկզբին գործարանին կից եղել է սեփական աղյուսագործարան։ Մինչև այսօր պահպանվել են տներ, որոնց յուրաքանչյուր աղյուսի վրա դաջված է «Պաստուխով»։

1958 թվականին թիվ 1 միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանակիր Վ. Վ. Սիվելկինի նախաձեռնությամբ Յարոսլավսկայա փողոցը վերանվանվեց Մետալուրգների փողոց։ Այստեղ տեղակայված են բազմաթիվ քաղաքային հաստատություններ և կազմակերպություններ։ Այս փողոցում է գտնվում «Շտապօգնության» շենքը, որտեղ նախկինում քաղաքային էլեկտրացանցն էր, իսկ ավելի վաղ այնտեղ ապրել է Բադալյանների հայկական ընտանիքը։

Փողոցի զարդն է երեքհարկանի շենքը, որտեղ գործում է «Վետերան» խանութը։ Այս 34-բնակարանանոց շենքը կառուցվել է մետալուրգիական գործարանի ինժեներական և տեխնիկական աշխատողների համար։ Առաջին երեք մուտքերը հանձնվել են Հայրենական մեծ պատերազմի նախօրեին։ Առաջին մուտքի բնակիչները նույնիսկ հասցրել են նշել բնակարանամուտը։ Առաջին հարկում բացվել է խանութ, որտեղ վաճառվել են պարենային և արդյունաբերական ապրանքներ։ Դա Կրասնի Սուլինի առաջին տիպային խանութն էր, որն ուներ պահեստ և այլ օժանդակ տարածքներ։ Կար նույնիսկ բեռնափոխադրող վերելակ։ Մյուս երեք մուտքերի շինարարությունը դեռ չէր ավարտվել, երբ սկսվեց պատերազմը։ Միայն դրա ավարտից հետո շենքը հանձնվեց շահագործման 1948 կամ 1949 թվականին։ Այդ ժամանակ սա քաղաքում ամենաազդեցիկ և գեղեցիկ շենքն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Улица Металлургов в Красном Сулине

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Եվա Ակե

**Եվա Ակե**  (, ծննդյամբ՝ , ), ֆիննական ծագումով շվեդ նկարչուհի, մասնագիտացել է ջրաներկ աշխատանքներով։

## Կենսագրություն
Եվա Ակեն ծնվել է 1855 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ֆիննական Ուուսիկաարլեպյու (Նյուկարլեբյու) շվեդախոս համայնքում։ Նրա հայրը՝ Սակարիաս Տոպելիուսը, եղել է գրող, լրագրող և պատմաբան, ազատական բնավորության տեր մարդ։

Դեռևս մանկական տարիներից Եվան ծանոթացել է բազմաթիվ առաջատար մշակութային գործիչների հետ։ Նա սկզբում սովորել է տանը, այնուհետև հաճախել է Հելսինկիի աղջիկների դպրոց։ Արվեստի առաջին դասերը ստացել է 1871 թվականին Ստոկհոլմում։ Ուսումը շարունակել է *Finnish Art Association* (այժմ՝ Հելսինկիի գեղարվեստի ակադեմիա) նկարչության դպրոցում։ Հետագայում նա մասնավոր հիմունքներով սովորեց Կոպենհագենում Կարլ Մյոլլերի  և Սանկտ Պետերբուրգում Լուիջի Պրեմացիի մոտ։ 1884 թվականին նա ուղեկցում էր հորը Իտալիայում շրջագայությունների ժամանակ, որտեղ էլ նկարում էր ջրաներկ բնանկարներ։

Մի քանի տարի ամառը Եվա Ակեն անցկացրեց Ալանդյան կղզիներում՝ մասնակցելով ֆինն-շվեդական *Önningebykolonin* գեղարվեստական գաղութի կյանքին։ Նա ուներ բազմաթիվ ընկերներ, այդ թվում՝ նկարիչներ Յոհան Ակեն և Աննա Վենբերգը։ Յոհանի հետ միասին Եվա Ակեն եկավ հոր տուն և խնդրեց նրան հավանություն տալ իրենց ամուսնությանը։ Նրանք ամուսնացան 1891 թվականին և տեղափոխվեցին Ուպսալա, որտեղ Յոհանը Ուպսալայի տաճարում կատարում էր արվեստի ստեղծագործությունների վերականգնման աշխատանքներ։ Որոշ ժամանակ նրանք շարունակում էին այցելել *Önningebykolonin* գեղարվեստական գաղութ, բայց նրանց այցելությունները աստիճանաբար նվազեցին։ Հետագա տարիները ամուսիններն անցկացրին Ֆինլանդիայում և Շվեդիայում։ Երբ նրա հայրը մահացավ, նրանք մնացին ապրելու և աշխատելու Շվեդիայում։

left|250 px|thumb|Եվա և Յոհան Ակեներ, 1890-ական թթ.
200 px|right|thumb|«Յասաման», Եվա Ակե

1901 թվականին Յոհանը և Եվան բնակություն հաստատեցին շվեդական Վակսհոլմ քաղաքում *Akleja* վարձակալած վիլայում։ Ընտանիքը սեփական երեխաներ չուներ և Իտալիա ուղևորության ժամանակ նրանք հանդիպեցին իտալացի տղային՝ Ֆաուստո Պադովինիին, որին որդեգրեցին 1903 թվականին։ Ֆաուստոն վերցրեց Ակե ազգանունը, զբաղվում էր մարմնամարզությամբ և 1920 թվականին Անտվերպենում կայացած Ամառային Օլիմպիական խաղերում դարձավ օլիմպիական չեմպիոն։ 1914 թվականին Յոհանը և Եվան կառուցեցին սեփական *Torsvi* ամառային վիլլան,  Ստոկհոլմի *Nynäshamn* արվարձանում։

Նկարիչներն աշխատում էին միասին՝ նախապատվությունը տալով Յոհանին։ 1924 թվականին սրտի հիվանդությունից նրա մահանալուց հետո Եվան շարունակեց նկարել և ցուցադրվել ինչպես Շվեդիայում, այնպես էլ Ֆինլանդիայում։

Եվան մահացել է 1929 թվականի մարտի 23-ին *Nynäshamn*-ի սեփական տանը։ Թաղված է Ստոկհոլմում, Նորրա բեգրավնինգսպլատսեն (Հյուսիսային գերեզմանոց) գերեզմանատանը։

## Գրականություն
* Konttinen, Riitta. Konstnärspar Schildts, Helsinki. Pgs.111-126. ISBN 951-50-0543-4.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Eva Maria ACKE
* Eva TOPELIUS-ACKE
* Eva Maria Topelius, 1855-1929, konstnär, gift med konstnären Johan Axel Gustaf Acke TitleEva Maria Topelius, 1855-1929

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարչուհիներ
Գագիկ Ջհանգիրյան

**Գագիկ Վրեժի Ջհանգիրյան** (), հայ պետական գործիչ, իրավագետ, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, ՀՀ զինվորական նախկին դատախազ (1997-2006), ՀՀ գլխավոր դատախազի նախկին տեղակալ (2006-2008)։

## Կրթություն
1972-1977 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում։ Որպես գիտաշխատող աշխատել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտում։ 1979-1983 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Համամիութենական դատախազության ինստիտուտում։ 1983 թվականին պաշտպանել է գիտական թեզը «Ժամանցի ոլորտի հանցավորության քրեաբանական պրոբլեմները» թեմայով և ստացել իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

## Աշխատանքային գործունեություն
1990-1997 թվականներին եղել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական մարմինների վարչության պետ, նախարարի առաջին տեղակալ, 1997-2006 թվականներին՝ ՀՀ զինվորական դատախազ, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ, 2006-2008 թվականներին` ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ։

2012 թվականի մայիսի 6-ին «Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցությունների դաշինքի համամասնական ցուցակով ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր։

## Պարգևները և աստիճանները
* Արդարադատության առաջին դասի պետական խորհրդական։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայ իրավագետներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
CROTRAM (ընկերություն)

**Crotram**, երկու ընկերությունների խորվաթական կոնսորցիում է, որն արտադրում է Խորվաթական մեկ հարկանոց տրամվայներ (*TMK 2100* և *TMK 2200*): Նրա կազմի մեջ են մտնում *Končar Elektroindustrija d.d.* և *TŽV Gredelj d.o.o.* ընկերությունները, երկուսն էլ Զագրեբից։ Թեև տեսականորեն երկու ընկերությունները կոնսորցիումում նույն կարևորությունն ունեն, *Gredelj*-ը արտադրում է տրամվայի արժեքի միայն 13%-ը, արտադրելով միայն մեքենայի կմախքը, իսկ *Končar*-ը պատրաստում էր տրամվայի, էլեկտրական մեքենայի, էլեկտրոնիկայի և վերջնական հավաքման համար գլխավոր նախագծեր։ Սկզբում *«Đuro Đaković»* գործարանը նույնպես կոնսորցիումի մասն էր կազմում, բայց նրանք, ի վերջո, լքեցին այն նախագծի մեկնարկից անմիջապես հետո, իսկ հիդրավլիկ և կցորդային մեխանիկայի մշակումը և արտադրությունը փոխանցվեց գերմանական *SAMES Hydro-Systemtechnik GmbH & Co. KG* և *Henschel Antriebstechnik GmbH* ընկերություններին։

## TMK 2100

**TMK 2100**-ը խորվաթական *Končar* և *TŽV Gredelj*  ընկերությունների կողմից 1994-2003 թվականներին արտադրված տրամվայ փոխադրամիջոց է, որն օգտագործում է *TMK 201*-ի ավտոմասեր։ Նրա նախատիպը պատրաստվել է 1994 թվականին, իսկ սերիական արտադրությունը սկսվել է 1997 թվականին։ 16 տրամվայներեր պատվիրվել և առաքվել են Զագրեբ քաղաք։

## TMK 2200
[thumb|right|TMK 2200 [2006 թվականին]]

**TMK 2200**-ը (նաև հայտնի է որպես **NT 2200**) մեկ հարկանի է, որը գործում է Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ *ZET* ընկերությունը (*Zagreb Electric Tramways*, քաղաքային տրանսպորտային ընկերություն), 2003 թվականին պատվիրել է 70 տրանսպորտային միջոցներ, այն բանից հետո, երբ *Crotram* կոնսորցիումը շահեց տենդերը ավելի ցածր գներ ներկայացնելու հիմքով, մրցույթում հաղթելով *Siemens AG (Combino)* և *AnsaldoBreda, S.P.A. (Sirio)* ընկերություններին։

## TMK 2200 K
[thumb|TMK 2200-K [Զագրեբում]]
**TMK 2200-K**-ը TMK 2200-ի ավելի կարճ տարբերակն է։ Երկուսն էլ ներկայացվել են, նրանցից ավելի քան 60 պատվիրված ZET ընկերության նախագծմամբ։ TMK 2200-K-ը *ZET* գրանցամատյանում գրանցված է որպես TMK 2300:

## Տես նաև
* Տրանսպորտային օբյեկտների ցանկ
* Ճանապարհային տրանսպորտ
* Երկաթուղային տրանսպորտ
* Citadis
* Combino
* Sirio

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագրություն
**Հելսինկիի քաղաքային տրանսպորտ**

* 

## Արտաքին հղումներ

* CROTRAM - Unofficial home and fan page
* News, information, and more 
* Gallery with pictures of TMK 2200 and  more Croatian trams
* Končar official web site
* Končar Electric Vehicles Inc. - trams
* Sames official web site
* The video of TMK 2200 - beware poor pronunciation
* Another Gallery with more pictures
* Photo gallery of TMK 2200 being tested in Helsinki

Կատեգորիա:Զագրեբ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի տնտեսություն
Կատեգորիա:Խորվաթիայի տրանսպորտ
Չիկա

[thumb|300px|right|[1066 թվականի Չիկայի աղոթագիրք]]
**Չիկա** (Զադար, 11-րդ դարի առաջին կես - Զադար, 1095 թվականից հետո; լատ.՝ *Chicca*; խորվ.՝ Čika), խորվաթ բենեդիկտյան միանձնուհի, Զադարի սուրբ Մարիամ  բենեդիկտյան վանքի հիմնադիրը։ Նա նաև հայտնի է պատկերազարդված աղոթագրքի համար, որը հայտնի է որպես Չիկայի ժամերգության աղոթագիրք, Եվրոպայում անձնական օգտագործման համար ամենահին աղոթքագիրքը։

## Կյանք
Նա եղել է Դույամի և Վեկենեգայի դուստրը, նախորդող Մադիի եղբոր աղջիկը և Անդրիայի կինը։

Նա եղել է Մադիի վեհ ազնվական ընտանիքի անդամ։ 1066 թվականին իր ամուսնու մահից հետո նա հիմնադրել է Զադարի սբ. Մարիամի վանքը՝ իր ընտանիքի օգնությամբ։ Պետար Կրեշիմիր 4-րդ թագավորը  դիմել է նրան որպես քրոջ, երբ նա վանքը տեղադրել է թագավորական պաշտպանության ներքո, չնայած նմանատիպ ծագումնաբանություն քննարկվում է։

Նա Վեկենեգայի մայրն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:11-րդ դարի կրոնական կառույցներ
Կատեգորիա:11-րդ դարի ծնունդներ
Կատեգորիա:Խորվաթիա
Ֆիցջերալդ Ռիվեր (ազգային պարկ)

**Ֆիցջերալդ Ռիվեր** (), ազգային պարկ և կենսոլորտային արգելոց։ Գտնվում է Ավստրալիայի Արևմտյան Ավստրալիա նահանգում։

## Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
left|209x209px|thumb|Պարկի տեսքը Պոյնտ-Էննից
Ազգային պարկը գտնվում է Արևմտյան Ավստրալիայի հարավային ափին՝ Բրեմեր-Բեյ () և Հոուփթոուն () քաղաքների միջև, Էսպերանս քաղաքից մոտավորապես 200 կմ հեռավորության վրա։ Պարկի տարածքը բարձունք է, որը հատում է մի քանի գետ՝ առաջացնելով լայն հովիտներ։ Պարկում ներկայացված են մինչև ափ հասնող գագաթների անջատ շղթաներ, որոնք առաջացնում են Բարրեն լեռնաշղթան։ Ամենաբարձր գագաթն ունի 450 մ բարձրություն։ Ափում տեղակայված են ավազաբլուրներ, բազմաթիվ կղզիներ, գետեր, լճեր և ճահիճներ, որոնք ամառային օրերին չորանում են։

Արգելոցի մակերեսը 3290,39 կմ² է։ Տարածքը բաժանված է առանձին մասերի․ 780 կմ²-ը վայրի բնություն է, որտեղ մուտքն արգելված է Phytophthora cinnamomi հիվանդությունից խուսափելու և հազվագյուտ բուսատեսակները պահպանելու նպատակով։ Եվս 700 կմ² հատուկ հսկվող տարածքներ են։ Ազգային պարկի մակերեսը կազմում է 2427,27 կմ²։ Այն համարվում է բնության պահպանման ամենախոշոր տարածքը Արևմտյան Ավստրալիայի հարավային մասում։

Բարձրությունը ծովի մակերևույթից տատանվում է 0-457 մետրի սահմաններում։ Տեղումների տարեկան միջին մակարդակը 400 մմ է։

## Բուսական և կենդանական աշխարհ
thumbԱրգելոցի տարածքում կան բույսերի և կենդանիների ավելի քան 250 հազվագյուտ տեսակներ, որոնց մեծ մասը քիչ է ուսումնասիրված։ Այս տեսակների հսկողությունն էլ արգելոցի ստեղծելու նպատակներից մեկն էր։

Արգելոցի հարուստ բուսական աշխարհն իր մեջ ներառում է երաշտային և մերձափնյա նոսր անտառներ և անմշակ հողատարածքներ։ Ընդհանուր հաշվով, ազգային պարկում ներկայացված է 2000 տեսակ անոթավոր բույս, որի 75%-ը համարվում է էնդեմիկ։ Ազգային պարկի տարածքում է գտնվում նահանգի էնդեմիկ բույսերի շուրջ 20%-ը։

Պարկում բնակվում են 4 տեսակ ձուկ, 2 տեսակ գորտ, 41 տեսակ սողուն, 19 տեսակ կաթնասուն։

Արգելոցի տարածքում բնակվում են այնպիսի հազվագյուտ թռչուններ, ինչպիսիք են աչքավոր հավը, սպիտակապոչ տխուր կակադուն, Dasyornis longirostris-ը, Psophodes nigrogularis-ը։ Բացի այդ, պարկում բնակվում են կարմրագլխարկ թութակը, դեղնաթուշ ռոզելլան, ժայռային խոտավոր թութակը, Malurus pulcherrimus-ը, Lichenostomus cratitius-ը, արևմտյան բիզակտուց մեդոսոսը, անտառային բիզակտուցիկը, Eopsaltria griseogularis-ը, Stagonopleura oculata-ը։

## Համագործակցություն մարդկանց հետ
2003 թվականի տվյալների համաձայն՝ պարկ է այցելել 36 հազար զբոսաշրջիկ։ Արգելոցում մարդու ներկայությունը սահմանափակվում է զբոսաշրջությամբ և զբոսաշրջային ենթակառուցվածքի պահպանմամբ։ Արգելոցը շրջապատված է գյուղատնտեսական կալվածքներով, որոնցով անցնում են նույն ջրահոսքերը, ինչ որ արգելոցի տարածքով, և օգտագործվում են գյուղատնտեսական գործունեության մեջ։

Պարկով անցնում է Համերսլի-դրայվը (), որի հյուսիսային մասը հեշտանցանելի է, իսկ հարավայինը, որն անցում է պարկի արևելյան սահմանով, անցանելի է միայն ջիպերի համար։ 2013 թվականին Արևմտյան Ավսրալիայի կառավարությունը իրականացրել է պարկի ենթակառուցվածքների բարելավման ծրագիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիցջերալդ Ռիվեր ազգային պարկ

Կատեգորիա:1978 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Ավստրալիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Աստված օգնական (նկար)

**«Աստված օգնական»** (), բրիտանացի նկարիչ Էդմունդ Լեյթոնի նկարը, հեղինակն այն  վրձնել է 1900 թվականին։

## Նկարագրություն և վերլուծություն
Կտավի դիմային մասում պատկերված են պատերազմ մեկնող զրահով ասպետը և նրան ճանապարհող սիրուհին։ Աղջիկը մարտիկի թևին է կապում կարմիր  ժապավեն, ինչը միջնադարում, ըստ ավանդույթի, միավորում է սիրահարներին։ Արծվառյուծի քանդակը, որը երևում է բազրիքի վրա, հանդիսանում է ուժի և զինվորական փառքի խորհրդանիշ։

Սա նկարչի այն քիչ նկարներից է, որը նա նկարել է ասպետական թեմայով։ Նկարը 1900 թվականին  ցուցադրվել է Լոնդոնի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ Դրանից հետո Էդմունդ Լեյթոն նկարել է «Ակոլադա» (1901) և «Ձեռնադրում» (1908) նկարները։

## Նկարի ճակատագիր
Հեղինակը կտավը վաճառելուց հետո  այն պահպանվել է մի քանի մարդկանց մասնավոր հավաքածուներում։ 1988 թվականին  նկարը վաճառքի է հանվել «Քրիստիս» աճուրդում, որտեղ այն գնել է ամերիկացի մի կոլեկցիոներ։ 2000 թվականին  կտավը նորից հայտնվել է «Քրիստիս» աճուրդում, իսկ յոթ տարի անց՝  «Սոթբիս»  աճուրդում և որտեղ վաճառվել է բրիտանական մասնավոր հավաքածուի վրա։ 2012 թվականի մայիսի 10-ին «Սոթբիս» աճուրդի միջոցով նկարն այլ սեփականատեր է գտել, որն այն գնել է 481 250 ֆունտ ստեռլինգով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1900 նկարներ
Կատեգորիա:Էդմունդ Լեյթոնի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք արվեստի բնագավառում
Ջոզեֆ Լինդոն Սմիթ

**Ջոզեֆ Լինդոն Սմիթ** (, ), ամերիկացի նկարիչ, հայտնի է հնություններին` հատկապես եգիպտական դամբարաններին նվիրված իր աշխատանքներով։ Նյու Հեմփշիր նահանգի Դուբլին քաղաքի գեղարվեստական գաղութի հիմնադիրներից մեկն էր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1863 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Ռոդ Այլենդ նահանգի Պոտակետ քաղաքում՝ մեծածախ անտառարդյունաբերող Հենրի Սմիթի () և Էմմա Սմիթ Գրինլիֆի () ընտանիքում։

Ծնողները կողմ էին, որ իրենց տղան արվեստ ուսումնասիրի, և Ժոզեֆը կրթություն է ստանում Բոստոնի թանգարանի գեղարվեստի դպրոցում։ 1883 թվականի աշնանը բոստոնյան դպրոցի իր ընկեր և համակուրսեցի Ֆրենկ Բենսոնի հետ Սմիթը տեղափոխվում է Եվրոպա։ Նրանք Փարիզում ապրում էին նույն բնակարանում, սովորում Ժյուլիանի ակադեմիայում` Ուիլյամ Բուգրոյի, Ժյուլ Ժոզեֆ Լեֆևբրեի և Գուստավ Բուլանժեյի մոտ։

Սմիթը մի քանի տարի անցկացնում է Եվրոպայում` ճանապարհորդելով Հունաստանում և Իտալիայում, հաճախ ընկերոջ` Ֆրենկ Բենսոնի ընկերակցությամբ, որը նկարել է երիտասարդ Սմիթի դիմանկարը (1884)։ Վենետիկում էքսկուրսիաներից մեկի ժամանակ Ժոզեֆը ծանոթանում է Իզաբելլա Գարդների հետ, ով դառնում է նրա ընկերն ու հովանավորը։

1899 թվականին Սմիթն ամուսնանում է Կորինա Պուտնամի (1883-1950) հետ։ Իրենց հետագա ողջ կյանքի ընթացքում նրանք ձմեռային ամիսներն անցկացնում էին Եգիպտոսում, Ասիայում կամ Լատինական Ամերիկայում, իսկ ամռանն ապրում էին Դուբլինում, Նյու Հեմփշիրում։

1931 թվականին Ժոզեֆ Սմիթը նշանակվում է Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանի դպրոցի նախագահ։ Նա նաև թանգարանի եգիպտական բաժանմունքի պատվավոր կուրատորն էր։ Նրա աշխատանքները պահվում են ԱՄՆ-ի տարբեր թանգարաններում, այդ թվում, Իզաբելլա Ստյուարտ Գարդների թանգարանում, Բոստոն Գեղարվեստի թանգարանում, Ֆիտչբուրգի Գեղարվեստի թանգարանում և «Fogg» թանգարանում։

Մահացել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։ Թաղված է Նյու Հեմփշիր նահանգի Դուբլին քաղաքի քաղաքային գերեզմանոցում, կնոջ հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Joseph Lindon Smith 
* Joseph Lindon Smith (1863-1950) 
* Joseph Lindon Smith carrying easel, ca. 1945 

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Միքայել Քոլոյան

**Միքայել Քոլոյան** (), հայ սպորտսմեն, լողորդ։ Հայաստանի բազմակի չեմպիոն։ Ավելի քան 30 ռեկորդների հեղինակ Հայաստանում։ 2008 և 2012 թվականների Օլիպիական խաղերի մասնակից։ Լավագույն լողորդը Հարավային Կովկասում։ Միջազգային սպորտի վարպետ։

## Կենսագրություն
Միքայել Քոլոյանը ծնվել է 1982 թվականի հունիսի 21-ին Երևանում։ 6 տարեկանից սկսել է զբաղվել լողով։ 1990-ականներին, ԽՍՀՄ-ի փլուզման և ղարաբաղյան հակամարտության հետևանքով, նա հեռացավ սպորտից։ Վերադարձել է 1995 թվականին, բայց ոչ լողորդ, այլ ջրագնդորդ։ Մի քանի տարի անց, 1998 թվականից, սկսեց նորից զբաղվել պրոֆեսիոնալ լողով։

## Սպորտային կարիերա
Միքայել Քոլոյանը, ով բազմիցս հաղթել է Հայաստանի առաջնություններում, ավելի քան 30 ազգային ռեկորդներ է կատարել։ 2008 թվականին մասնակցել է Պեկինում կայացած Օլիմպիական խաղերին, որտեղ 51.84 վայրկյան արդյունքով, զբաղեցրել է 51-րդ հորիզոնականը։ 2012 թվականին Լոնդոնում կայացած Օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Մրցանակներ
* Հայաստանի չենպիոն
* Հայաստանի ռեկորդակիր
* Լավագույն լողորդը Անդրկովկասում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լողորդներ
Վորոշիլովի փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Վորոշիլովի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Նախկինում կոչվել է Սերգեյի փողոց։

## Պատմություն
Սերգեյի, այժմ՝ Վորոշիլովի փողոցը ձևավորվել է 19-րդ դարի 90-ական թվականներին և անվանվել է 20-րդ դարի սկզբին «Սուլինզավոդ» ԲԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ Սերգեյ Նիկոլաևիչ Պաստուխովի պատվին։

Փողոցը հատում է քաղաքի կենտրոնը արևելքից արևմուտք, երկարությունը 760 մետր է։ Մինչև 1930-ական թվականները կոչվել է Սերգեյի փողոց, այնուհետև՝ Վորոշիլովի, իսկ 1957 թվականին փողոցը ստացավ նոր անուն՝ Կոմունիստական, բայց 1970 թվականին փողոցին կրկին վերադարձրեց ԽՍՀՄ հայտնի պետական գործիչ և քաղաքական գործիչ Կլիմենտ Վորոշիլովի անունը։

1978 թվականին Վորոշիլովի և Լենինի փողոցների խաչմերուկում, Նիկոլայ Պաստուխովի որդիների օրոք (մոտավորապես 1898 թվականին) կառուցված երկու տների տեղում սկսվեց հանրախանութի շինարարությունը։ Այն շահագործման հանձնվեց 1986 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։

Վորոշիլովի փողոցում է գտնվում քաղաքի կենտրոնական փոստային բաժանմունքը, որի առջև տեղադրված է քաղաքի տեսարժանություններից մեկը՝ Փոստատարի հուշարձանը։
[255px|մինի|ձախից|[Կյանքի ժամացույց (Կրասնի Սուլին)|«Կյանքի ժամացույց» ստելան]]
1997 թվականին քաղաքի 200-ամյակի առթիվ՝ Վորոշիլովի և Կուլտուրայի փողոցների խաչմերուկում տեղադրվել է «Կյանքի ժամացույց» ստելան, որը կառուցված է արեգակնային ժամացույցի սկզբունքով։ Պատվանդանի աստիճանանշման վրա սյունից ընկնող ստվերով հնարավոր է որոշել ժամը 15-ից 30 րոպե ճշտությամբ, իսկ ամենաճշգրիտը՝ սեպտեմբերին, քանի որ հենց այդ ամսին է կառուցվել հուշարձանը։ Սյունը խորհրդանշում է ժողովրդի աներերությունը, քաղաքի զարգացումը և ձգտումը դեպի երջանիկ ապագան, ինչի վկայությունն է արևի խորհրդանիշը սյան գագաթին։ Արևի ներսում թռչուն է, որը հույսի, հաջողության, երազների և խաղաղության խորհրդանիշ է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Горная, Л. Пройдусь по Гимназической, сверну на Ярославскую / Л.Горная // Красный бумер. – 2006. - №36.

## Արտաքին հղումներ
* Улица Ворошилова в Красном Сулине

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Գագարինի փողոց (Կրասնի Սուլին)

**Գագարինի փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Քաղաքի ամենաերկար փողոցն է։ Նախկինում կոչվել է Նովոչերկասկայա փողոց։

## Պատմություն
Գագարինի փողոցը Կրասնի Սուլին քաղաքի ամենաերկար փողոցն է՝ գրեթե 4 կմ։ Նախքան Յուրի Գագարինի թռիչքը փողոցը կոչվում էր Նովոչերկասկայա։

19-րդ դարի վերջում նովոչերկասկցի հարուստ վաճառականները և կազակները այստեղ սկսեցին կառուցել իրենց տները (թիվ 2 դպրոցի և կոմունալ ծառայությունների գրասենյակի տարածքում)։ Նրանք փողոցը կոչեցին իրենց հայրենի քաղաքի պատվին։ Գագարինի փողոցի սկզբնամասում գտնվում է Սոցպոսյոլոկ միկրոշրջանը, որը մասնավոր հատվածի տեղում սկսել է կառուցապատվել 1950-ական թվականներին։ 1990-ական թվականներին այստեղ կառուցվել են քաղաքի ամենամեծ՝ 180-բնակարանանոց տները։

Այս փողոցում է քաղաքի ամենահին դպրոցներից մեկը՝ թիվ 2-ը, որը բացվել է 1936 թվականին։ Նրա շրջանավարտներից շատերը փառաբանում են իրենց հայրենի քաղաքը նրա սահմաններից դուրս։ Նրանց թվում են օպերային երգչուհի, Մարիինյան թատրոնի մենակատար Մարգարիտա Ալավերդյանը, տիեզերագնաց Վալերի Կորզունը։

Գագարինի փողոցում է գտնվում Կրասնի Սուլինի Սուրբ Աստվածածին տաճարը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Горная, Л. Пройдусь по Гимназической, сверну на Ярославскую / Л.Горная // Красный бумер. – 2006. - №38.

## Արտաքին հղումներ
* Улица Гагарина в Красном Сулине

Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Մոխրոտիկ կատուն

**Մոխրոտիկ կատուն** (), 2017 թվական իտալական անիմացիոն ֆիլմ, որի ռեժիսորներն են Ալեսանդրո Ռակը, Իվան Կապելլոն, Մարինո Գուարնյերին և Դարիո Սանսոնը։ Մուլտֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2017 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Վենետիկի միջազգային 74-րդ կինոփառատոնի ժամանակ, որտեղ այն մասնակցել է «Վենետիկյան հորիզոններ» բաժնին։

Ֆիլմը Իտալիայի կողմից հավակնել է ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» 90-րդ կինոմրցանակին «Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում, բայց ի վերջո չի ընտրվել։ 2018 թվականին ֆիլմը 7 անվանակարգերում առաջադրվել է իտալական ազգային «Դավիդ դի Դոնատելո» կինոմրցանակին, այդ թվում՝ որպես լավագույն ֆիլմ, և ստացել է երկու մրցանակ։

## Սյուժե
Վիտորիո Բազիլը հարուստ գիտնական և նավատեր է, նրա նավերից մեկը՝ «Մեգարիդը», բարձր տեխնոլոգիական նավ է, որը ձայնագրում է ամեն ինչ, ինչ որ տեղի է ունենում ներսում և դա ցույց է տալիս հոլոգրամների տեսքով։ Բազիլն ուզում էր վերափոխել Նեապոլի հսկայական նավահանգիստը տեխնոլոգիական նավահանգստի, իսկ Մեգարիդը՝ տվյալների թվային բազայի, որը հիշողության մեջ պահպանում էր բոլոր նրանց մասին, ովքեր գալիս էին նավ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* «Кошка-Золушка» на сайте 
* «Кошка-Золушка» на сайте *Accademia del Cinema Italiano&nbsp;— Premi David di Donatello*
*  
;Рецензии критиков
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2017 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների իտալերեն ֆիլմեր
Հարգանքի տուրք սուֆրաժիստներին

**Քեյթ Շեփարդի ազգային հուշարձան** կամ **Հարգանքի տուրք սուֆրաժիստներին** (), հուշարձան Նոր Զելանդիայի Քրայսթչորչ քաղաքում։ Նոր Զելանդիայի առաջին հուշարձանն է, որը նվիրված է նորզելանդացի սուֆրաժիստուհիներին, մասնավորապես կանանց ընտրական իրավունքի համար պայքարող Քեյթ Շեփարդին։

## Պատմություն
Հուշահամալիրի ստեղծման գաղափարն առաջ է եկել 1989 թվականին 1993 թվականին Նոր Զելանդիայում սուֆրաժիստուհիների հիշատակը հավերժացնելու 100-ամյակին նվիրված միջոցառումների նախօրյակին։ Հուշահամալիրի ստեղծման համար ձևավորվեց կոմիտե, որն ընտրեց հոլանդական ծագումով նորզելանդիայի արվեստագետ Մարգրիթ Ուինդհաուսենի աշխատանքը։

Հուշահամալիրը քարե պատ է, որի վրա քանդակված է Քեյթ Շեփարդի իրական չափերի բրոնզե քանդակը և 5 այլ սուֆրաժիստուհիների քանդակները։ Քանդակի երկու կողմերի վահանակները նկարագրվում են 19-րդ դարի վերջին կանանց առօրյա կյանքի տեսարաններ և տեքստեր, որոնք պատմում են կանանց ընտրական իրավունքի համար պայքարի մասին։ Ամբողջ կառույցը մոտավորապես 5 մետր լայնություն և 2 մետր բարձրություն ունի։

Հուշահամալիրում քանդակված կանայք են (ձախից աջ)՝
thumb|ձախից|250x250px|Ամբողջական հուշարձանը հարթաքանդակով և կողային վահանակներով
* Հելեն Նիկոլ, սուֆրաժիստուհի, բնակվել է Դանիդինում
* Քեյթ Շեփարդ
* Ադա Ուելս, աղջիկների կրթության համար պայքարող
* Հարիեթ Ռասել Մորիսոն, աշխատող կանանց պաշտպան Դանիդինից
* Մերի Տե Տաի Մանգակահիա
* Ամեյ Դալդին Օքլենդից, «Ժուժկալ կին քրիստոնյաների միություն»

Կանանց խումբը պատկերված է փայտե սայլի վրա իրենց խնդրանքը խորհրդարան տանելու ճանապարհին։

Հուշահամալիրը բացվել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Նոր Զելանդիայում սուֆրաժիստուհիների 100-ամյակի կապակցությամբ, Նոր Զելանդիայի գլխավոր նահանգապետ Դեյմ Քեթրին Թիզարդի կողմից։ Հուշարձանի մեջ է տեղադրվել սերունդների ուղված ուղերձ, որը ներառում է 1993 թվականին կանանց կյանքի մասին տեղեկատվական հոդվածներ և տեղեկություն։

Հուշահամալիրը գտնվում է Քեյթ Շեփարդի ազգային հուշահամալիր կոչվող տարածքում՝ Էվոն գետի մոտ «Մեր քաղաքը» պատմական շենքի հարևանությամբ։ Շենքը վնասվել է 2010 թվականի Քենթերբերի երկրաշարժից և հուշարձանը գտնվել է բարիկադների հետևում էր, քանի դեռ շենքը գնահատվում էր։ 2014 թվականի հունիսին Քրիստչերչի քաղաքապետ Լիան Դալցիելի գլխավորությամբ հուշահամալիրը ազատվել է բարիկադներից և հուշարձանը հասանելի է դարձել հանրությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Photo of ''Kate Sheppard National Memorial'' unveiling ceremony, 1993

Կատեգորիա:1993 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կանանց հուշարձաններ
Յուլիանա Մատանովիչ

**Յուլիանա Մատանովիչ** (, ), խորվաթ գրող և գիտնական։

## Կենսագրություն
Յու․ Մատանովիչը ծնվել է 1959 թվականին, սկզբում սովորել է Ջուրջենովաց դպրոցում, իսկ հետո՝ Նաշիցայի ավագ դպրոցում։ Վերջինս ավարտելուց հետո ընդունվել է Յոսիպ Յուրայ Շտրոսմայերի անվան համալսարան, որն ավարտել է 1982 թվականին՝ ստանալով հարավսլավական լեզուների և գրականության դիպլոմ։ 1998 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն Զագրեբի համալսարանում 20-րդ դարի խորվաթական գրականության պատմական վեպի թեմայով ()։ 2009 թվականին «Ցիկլոպ» մրցանակ է ստացել «Լավագույն արձակ ստեղծագործություն» անվանակարգում «Ով է վախենում գրական հերոսից» ժողովածուի համար։

ЕՆրա աշխատանքները թարգմանվել են ուկրաիներեն, գերմաներեն, հունգարերեն, սերբերեն, բուլղարերեն, մակեդոներեն և սլովեներեն լեզուներով։

Մատանովիչը մի շարք գիտական մենագրությունների հեղինակ է, որոնց թվում են՝ «Կասկածների չորս չափումներ» (), 1989; «Մաներիզմ և բարոկկո» (), 1991; «Բարոկկոն ժամանակակից տեսանկյունից» (), 1992; «Իվան Գունդուլիչ» (),1993; «Եզակի թիվ առաջին դեմք» (),1997; «Լավ սովորություններ» (), 2000։

Իր գրական և գրական-քննադատական գործունեության համար, բացի «Ցիկլոպ» մրցանակից (2009), նշված է «Հարավսլավիայի կոմունիստական երիտասարդության միության յոթ քարտուղարներ» (1989), «Իոսիֆ և Իվան Կոզարաց» (1997) և «Յուլիա Բենեշիչ» (2003) մրցանակներով։

## Ընտրված մատենագիտություն
* *«Ինչու եմ ես Ձեզ ստել»* (), 1997։
* *«Խմբագրում գրողի մասին»* (), 2000, , .
* (), 2000։
* () , 2003, , .
* (), 2003։
* (), 2005։
* *«Էլ ով է վախենում գրական հերոսից»* (), 2008, , .
* *«Կանանց, տղամարդկանց, քաղաքների և բաժանումների գիրք»* (), 2009։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորվաթ գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորվաթ կին գրողներ
Կատեգորիա:Խորվաթ վիպասաններ