Էռնի Մանգոլդ

**Էռնի Մանգոլդ** (գերմաներեն՝ Erni Mangold. . նաև՝ *Էռնա Մանգոլդ*. իսկական անուն-ազգանունը՝ *Էռնեստինա Գոլդման*), ավստրիացի դերասանուհի և թատրոնի ռեժիսոր: 1948 թվականից ի վեր նկարահանվել է 75-ից ավելի կինոֆիլմերում ու հեռուստատեսային ներկայացումներում, հեռուստաֆիլմերում ու հեռուստասերիալներում:

## Կենսագրություն
Էռնի Մանգոլդը սերում է արվեստագետների ընտանիքից։ Հայրը մասնագիտությամբ նկարիչ էր, դպրոցի տնօրեն, մայրը՝ դաշնակահարուհի, թեև  հանուն ընտանիքի հրաժարվել է համերգային դաշնակահարուհու հնարավոր կարիերայից և դստերը չորսից տասնչորս տարեկան հասակում դաշնամուրի դասեր է տվել։

Կրաուսի անվան դերասանական դպրոցում ուսանելուց հետո Էռնին 1946-1956 թվականներին աշխատել է Վիեննայի  Theater in der Josefstadt թատրոնում, 1955-1963 թվականներին՝ Համբուրգի Deutsches Schauspielhaus- ում, այնուհետև՝  Düsseldorfer Schauspielhaus-ում: 1972 թվականից աշխատել է Զալցբուրգի «Մոցարտեում»-ում, այնուհետև դասավանդել է Հելմուտ Կրաուսի անվան թատերական դպրոցում և Մաքս Ռեյնհարդտի սեմինարիայում, իսկ 1984-1995 թվականներին եղել է Վիեննայի երաժշտության և կատարողական արվեստների համալսարանի պրոֆեսոր։
մինի|Էռնի Մանգոլդը բեմական զգեստով՝ «Օրացույցի աղջիկներ» (2016) ֆիլմում նկարահանվելու համար

Էռնի Մանգոլդի դերասանական գործունեությունը ձգվել է յոթ տասնամյակից ավելի: Այդ ընթացքում նա նկարահանվել է վաթսունից ավելի ֆիլմերում և քսանից ավելի հեռուստատեսային ներկայացումներում: Հիշարժան են հատկապես սիրուհու դերը 1955 թվականին նկարահանված «Հանուսեն» ֆիլմում, տպավորիչ դերակատարումները «Կոտտան էրմիտտելտ» քրեական սերիալի երեք սերիաներում և «Տատորտ» ֆիլմի որոշ սերիաներում։ 2017 թվականի հունվարին նա հայտարարեց, որ կհեռանա բեմից՝ Վիեննայի կամերային թատրոնում «Հարոլդ և Մոդ» ներկայացման ժամանակ։ Նրա մասնակցությամբ վերջին ներկայացումը տեղի է ունեցել 2017 թվականի դեկտեմբերին։ Սակայն 90 տարին լրացնելուց հետո էլ Մանգոլդը շարունակել է նկարահանվել կինոյում ու հեռուստատեսությունում:

2011 թվականին նա հրատարակել է իր հուշերի գիրքը՝ *Lassen Sie mich in Ruhe* վերնագրով:

## Անձնական կյանք
1958-ից 1978 թվականներին Էռնի Մանգոլդն ամուսնացած է եղել դերասան Հայնց Ռայնկեի հետ։ Ներկայումս նա ապրում է Սանկտ Լեոնհարդ ամ Հոռներվալդում, որ մի ոչ մեծ քաղաք է Ստորին Ավստրիա նահանգում։

## Ֆիլմագրություն

*1948: *Ուրիշ կյանք* – Միցցի
*1948: *Շեփորով հրեշտակը* – Մարթա Մոնիկա ալտ
*1949: *Լամբերտը տագնապած է* 
*1949: *Սիրելի բարեկամ* – Դորիս Տալեր
*1950: *Großstadtnacht* – Սյուզի
*1952: *Abenteuer im Schloss* – Միցցի
*1953: *Die Fiakermilli* – Անտոնի Մանսֆելդ
*1953: *Lavender* – Սյուզաննա
*1953: *Թռչուններ վաճառողը* – Էռնեստինա
*1953: *Առլետան նվաճում է Փարիզը* – Մարիլու Բերժերե
*1953: *Վերջին վալսը*
*1954: *Ein Haus voll Liebe*
*1954: *Անտառապահն ու Արծաթե անտառը* – Կարին
*1955: *Ingrid – Die Geschichte eines Fotomodells* – Հաննա՝ Ինգրիդի քույր
*1955: *Der falsche Adam* – Դոլլի Դոբս
*1955: *Հանուսեն* – Պրիսցիլա Պլեցակ
*1956: *Եվ ո՝վ է ինձ համբուրում* – Լիանա Նոյբերտ
*1956: *Դոկտոր Դանվիցի ամուսնությունը* – Յուտա
*1956: *Lügen haben hübsche Beine*
*1956: *Skandal um Dr. Vlimmen* – Մենտիե
*1956: *Սիրտը տուն է վերադառնում* – Մաքսի Մել
*1956: *Uns gefällt die Welt* – Լիզա
*1957: *Tolle Nacht* – Ինգրիդ Մայ
*1958: *The Muzzle* – հարուստ տիկին
*1959: *Eva* – Միցցի Շրանց
*1960: *Փոթորիկ մի բաժակ ջրում* – Լիզա
*1960: *Aufruhr* (հեռուստաֆիլմ) – Յոզի Ֆլինտ
*1960: *Միսիս Ուորենի մասնագիտությունը* – Լիզ
*1966: *Hafenpolizei: Der Nerz* (հեռուստասերիալի դրվագ) – Թիլդա Ֆալեր 
*1966: *Die Hinrichtung* (հեռուստաֆիլմ) – ֆրաու Ռայնդլ
*1967: *Երբ իջնում է գիշերը* – Վանդա
*1970: *Der Kommissar: Die kleine Schubelik* (հեռուստասերիալի դրվագ) – Մարթա Շուբելիկ
*1970: *Das Geld liegt auf der Bank* (հեռուստաֆիլմ) – Աննա Դիտրիխ / Էռնա Դիտրիխ
*1972: *Sie nannten ihn Krambambuli* – Էմմա Ելինեկ
*1972: *Der letzte Werkelmann* – Ֆրացի
*1972: *Kinderarzt Dr. Fröhlich* – Տուսսի Ցվիզել
*1974: *Tatort: Mord im Ministerium* (հեռուստասերիալի դրվագ) – Քորա Վիզիվիչ
*1976: *Թեյ՝ երեքի համար*
*1979: *Kassbach* – Seine Bekanntschaften
*1981: *Der Bockerer* – *Տոսկա* սրճարանի տիրուհի
*1981: *Den Tüchtigen gehört die Welt* – տանտիրուհի
*1982: *Zeitgenossen*
*1983: *Tramps* – Վիլլիս Բեկենշաֆթ
*1986: *Mit meinen heißen Tränen* (մինի հեռուստասերիալ)
*1993: *Das Geheimnis* – Աննա Բաումեր
*1994: *Kommissar Rex: Der Tod der alten Damen* (հեռուստասերիալի դրվագ)
*1995: *Արևածագից աջ* – Պալմ Ռիդեր
*1995: *Kommissar Rex: Gefährliche Jagd* (հեռուստասերիալի դրվագ) – ֆրաու Գրո
*1997: *Qualtingers Wien* – Պրատերֆի
*1998: *Kommissar Rex: Mosers Tod* (հեռուստասերիալի դրվագ) – ֆրաու Շուստեր
*1998: *Drei Herren* – ծեր ֆրաու
*1998: *Die 3 Posträuber*
*2001: *Edelweiss* (հեռուստաֆիլմ) – Վերա Դորֆմայստեր
*2002: *Ein Hund kam in die Küche* (հեռուստաֆիլմ) – մայրիկ Բլում
*2003: *Annas Heimkehr* (հեռուստաֆիլմ) – Յոզեֆա Շվայգֆհոֆեր
*2004: *Bauernprinzessin* (հեռուստաֆիլմ) – Բուրգի
*2004: *Kommissar Rex: Das Donaukrokodil* (հեռուստասերիալի դրվագ) – ֆրաու Գրուբեր
*2007: *Heile Welt* – Քարինի մայրիկ
*2007: *Silent Resident* – ֆրաու Դանեբերգ
*2007: *Zodiak – Der Horoskop-Mörder* (մինի հեռուստասերիալ) – Gertrud Orlak
*2007: *Copacabana* (հեռուստաֆիլմ) – Ռիտա
*2008: *Nordwand* – մեծ մայր Կուրց
*2008: *Anonyma – Eine Frau in Berlin* – ութսունամյա կին
*2009: *Hinter Kaifeck* – Ալմա Լուկաս
*2010: *Թոդը Ստամբուլում* (հեռուստաֆիլմ) – Կուրտ Հերդերի մայր
*2010: *Kottan ermittelt: Rien ne va plus* – Ցիվոդա մայրիկ
*2010: *Echte Wiener 2 – Die Deppat'n und die Gspritzt'n* – Մորակ
*2011: *Anfang 80* – Հերտա
*2014: *Und Äktschn!* – ֆրաու Լուպո
*2014: *Der letzte Tanz* – ֆրաու Էկեր
*2014: *Բուժում՝ վամպիրի համար* – օրիորդ Սեդլացեկ
*2016: *Hundraettåringen som smet från notan och försvann* – Ամանդա Այնշտայն
*2017: *La Pasada: Die Überfahrt* – Ֆլորա
*2018: *Murer: Anatomie eines Prozesses* – Օմա Յուլիուս
*2018: *Der Trafikant* – մուշտակով կին կայարանում
*2018: *Landkrimi: Der Tote im See* - Մարիա Ահոներ
*2019: *Der Gast* – Հաուսհեռնի մայր

## Պարգևներ
* 1971: Kainz Medal
* 2000: Kammerschauspieler («Կամերային դերասան» մրցանակ)
* 2004/2005: Karl-Skraup Prize
* 2005: Nestroy Theatre Prize / *Նեստրոյ* թատերական մրցանակ «Երկրորդական դերի լավագույն կատարում» անվանակարգում
* 2006: Վիեննա քաղաքի պատվո ոսկե մեդալ՝ վաստակի համար
* 2009: Ստորին Ավստրիա նահանգի ոսկե մեծ շքանշան՝ վաստակի համար
* 2012: Գիտության և արվեստի ավստրիական պատվո խաչ
* 2014թ.՝ Բադ Իշլ քաղաքի *Յոհան Նեստրոյի մատանի*
* 2015։ Ավստրիական կինոմրցանակ «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգումref name="filmpreis">. In: ''Oesterreichische-Filmakademie.at.'' Abgerufen am 2.&nbsp;September 2024.
* 2016թ.՝ *Դիագոնալե* կինոփառատոնի գլխավոր դերասանական մրցանակ
* 2017: Goldener Rathausmann / Ոսկե քաղաքապետարանի մարդ
* 2022թ.՝ Ակադեմիայի *Պլատինե Ռոմի մրցանակ*՝ ստեղծագործական ողջ կյանքի ընթացքում ձեռք բերած նվաճումների համար

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
Erni Mangold: *Lassen Sie mich in Ruhe – Erinnerungen.* Aufgezeichnet von Doris Priesching. Amalthea&nbsp;2011, 288&nbsp;S., 
* Christine Dobretsberger: *Was ich liebe, gibt mir Kraft.* Bühnenstars aus Oper und Theater erzählen, u.&nbsp;a. mit einem Interview mit Erni Mangold. Styria Premium, Wien 2015, ISBN 978-3-222-13517-0.
* Erni Mangold: *Sagen Sie, was Sie denken. Mein Leben in Bildern.* Aufgezeichnet von Doris Priesching. Styria, Wien 2021, ISBN 978-3-222-15078-4.

## Արտաքին հղումներ
* 
* Erni Mangold bei der Agentur Kelterborn
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ