Կոնստանտին Շտիրկելով

**Կոնստանտին Շտիրկելև** (, ), բուլղարացի բնանկարիչ, ջրաներկի տեխնիկայի վարպետ, բնանկարների շարքում ներկայացրել է Բուլղարիայի լայն համայնապատկերը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո բռնադատվել է կոմունիստական իշխանությունների կողմից, ստացել է մասնագիտության արգելք։

## Կենսագրություն
Կոնստանտին Շտիրկելևը ծնվել է Սոֆիայում 1889 թվականի մարտի 20-ին կոշկակարի աղքատ ընտանիքում։ 

### Վաղ պատանեկություն
Հայրը մահացել է, երբ տղան 13 տարեկան էր։  Ընտանիքի աջակցության համար Կոնստանտինը ստանձնել է ցանկացած աշխատանք՝ եղել է կոշկակարի աշակերտ, վաճառել է թերթեր, երեկոյան եղել է ստատիստ Ժողովրդական թատրոնի թատերախմբում:
1906 թվականին նկարչության պետական դպրոց ընդունվելուց անմիջապես հետո (հետագայում՝ Բուլղարիայի գեղարվեստի ակադեմիա), նա գրավել է երկրորդ տեղը «աշնանային լանդշաֆտ» մրցույթում բոլոր դասընթացների ուսանողների շրջանում և հաղթել է ձմեռային լանդշաֆտի առաջին մրցանակը: Չնայած այն հասկանալի հետաքրքրությանը, որն արթնացել է իր հետ սովորողների շրջանում հազիվ բացահայտված տաղանդի նկատմամբ, Կոնստանտին Շտիրկելովը մնում էր համեստ և կենտրոնացած աշխատասեր ուսանող։ Ընտանեկան հանգամանքների պատճառով Շտիրկելովը երկրորդ կուրսից ստիպված է եղել լքել նկարչական դպրոցը։

### Ռուսաստան
18 տարեկանում նա ժամանում է Ռուսաստան և որոշ ժամանակ մնում Օդեսայում՝ առանց փողի, ծանոթությունների և հեռանկարների։ Բնակություն է հաստատում Սուրբ Անդրեասի իջևանատանը, որ տրամադրում էր միայն ապաստան, հաց և թեյ: Նա չի դադարում ջրաներկով նկարել ծովի ափին՝ մեծ շատրվանի մոտ և քաղաքի այլ ծայրամասերում։ Գրավաճառներին առաջարկվող ջրաներկները գնվում էին, բայց վաստակը դժվար էր։  Օդեսայում երիտասարդ նկարիչն առաջին անգամ ծանոթացավ Ռուսաստանի գեղանկարչությանը, նա այցելեց ցուցահանդեսներ, հանդիպեց գործընկերների հետ։ Մեկ տարի անց, իր հայրենակիցների ընկերների ընկերակցությամբ, նա գնաց Մոսկվա, որտեղ նա ապրում էր՝ մահճակալ վարձելով այն սենյակում, որտեղ իրենից բացի ապրում էին վեց աշխատողներ։ Կրկին այցելել է ցուցահանդեսներ, երեկոյան դասեր Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության դպրոցում, Տրետյակովյան պատկերասրահ՝ Շիշկինի, Սավրասովի, Լևիտանի, Կուինջիի և Վիկտոր Վասնեցովի նկարներով։

### Նորից բուլղարիա
1909 թվականի վերջին Կոնստանտին Շտիրկելովը վերադառնում է Բուլղարիա և շուտով որոշում է Տրիպկովի հեղինակավոր պատկերասրահում ցուցադրել չորս չստորագրված ջրաներկ, որոնք անմիջապես գնվել են:

Երիտասարդ նկարիչը հասկանում է, որ մեծ քաղաքներից դուրս բնության և նրա գեղեցկությունների հետ շփման կարիք ունի, և ամռանը մեկնում է Պավլիկենի, Սևլիևո, Գաբրովո և Վելիկո-Տառնովո։ Վերադառնալով նման ուղևորությունից հաջորդ՝ 1911 թվականին, Կոնստանտին Շտիրկելովը կազմակերպում է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Հաջող վաճառելով աշխատանքները և իր հասույթի զգալի մասը թողնելով մորը, նկարիչը շրջում է եվրոպական մայրաքաղաքներով՝ 75 օր այցելելով Վիեննայի, Մյունխենի, Փարիզի, Լոնդոնի, Լոզանի, Ժնևի, Վենետիկի պատկերասրահներ։

### Պատերազմ
Բալկանյան պատերազմների (1912-1913), այնուհետև Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Շտիրկելովը շատ ամիսներ անցկացրեց առաջնագծում՝ որպես ռազմաճակատի նկարիչ: Նման հայտնի վարպետներ, ինչպիսիք են Յարոսլավ Վեշինը, Վլադիմիր Դիմիտրով-Մայստորան, Նիկոլա Մարինովը (վերջինս սպա էր): 1920-ականների սկզբին Կոնստանտին Շտիրկելովոն իր առաջնագծի ուրվանկարերում ներկայացնում է զինվորների առօրյա կյանքի, խրամատների, գրոհների և վերքերի մասին:

1915 թվականին նա, ի վերջո, ավարտում է ուսումը Պետական գեղարվեստական և արդյունաբերական դպրոցում, որտեղ նրա ուսուցիչներն էին Իվան Միրկվիչկան և Իվան Անգելովը:

### Ուշ տարիներ
thumb|270px|Կոնստանտին Շտիրկելովոյի այրված տունը
դաշնակիցների ավիացիայի կողմից Սոֆիայի ռմբակոծությունից հետո, 30 մարտի 1944

1944 թվականի սեպտեմբերի 9-ից հետո Շտիրկելովը հեռացվեց բուլղարացի Նկարիչների միությունից և 5 ամիս անցկացրեց Սոֆիայի կենտրոնական բանտում։ Նրա ունեցվածքը բռնագրավվել է, նա արտաքսվել է Սոֆիայից:
Կոմունիստական իշխանությունները Շտիրկելովին հայտարարում են «բուրժուական ռեժիմի պաշտոնական նկարիչ և ցարի սիրելի»։

Կոնստանտին Շտիրկելովը մահացել է 1961 թվականի ապրիլի 29-ին Սոֆիայում։

## Նկարչություն
Նրա ջրաներկներում պատկերված է Բուլղարիայի լանդշաֆտների հանդեպ հիացմունքը՝ Ռիլա, Վիտոշա, Ռոդոպներ։ Շտիրկելովոյի աշխատանքները նշանավորվում են ոչ միայն զգացմունքի անկեղծությամբ, այլև ջրաներկի բարդ տեխնիկայի վիրտուոզ տիրապետմամբ։ Երիտասարդ տարիներից նկարիչը շրջապատված էր ուշադրությամբ. նրա աշխատանքները պատրաստակամորեն գնվել են կոլեկցիոներների կողմից: Նույնիսկ 21-րդ դարի սկզբին բուլղարական արվեստի շուկայում բարդ իրավիճակում Շտիրկելովոյի լանդշաֆտները շարունակել են մնալ ամենապահանջվածներից և թանկերից մեկը:
Նրա աշակերտների թվում է եղել Իվան Գեորգիև-Զուբատան։

## Հիշատակ
Վառնայում (որտեղ նկարիչը կյանքի վերջում անցկացրել է մեկուկես տասնյակ տարի) կա Կոնստանտին Շտիրկելովի անվան փողոց:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

## Արտաքին հղումներ
* Константин Штыркелов на Южном фронте *надпись на обороте: Эти хризантемы прислала мне мать и я их написал. Ноябрь, 1917. К. Щ.*
* Автопортрет в военном обмундировании (написан в годы Первой мировой войны)
* Аудио, 5 мин. «Первая мировая война глазами фронтовых художников»
* Розы. Акварель 2014.4 см.
* Горный ландшафт. Акварель 17 × 28 см.
*  Работы Константина Штыркелова  ''в Пловдивской городской художественной галерее

Կատեգորիա:Բուլղարացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի նկարիչներ