Բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տարի

2019 թվականը **Միավորված ազգերի կազմակերպությունը հայտարարել է բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տարի** ()։ Այս տարի անցկացվող միջոցառումների հիմնական նպատակն է բարձրացնել հանրության իրազեկվածությունը ամբողջ աշխարհում անհետացման վտանգի տակ գտնվող բնիկ լեզուների վիճակի մասին, ինչպես նաև կապ հաստատել լեզվի, հասարակության զարգացման, խաղաղ գոյակցության և հակամարտությունների կարգավորման միջև։

Բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տարվա հանդիսավոր բացումը մեկնարկել է Փարիզում` ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենտրոնակայանում, հունվարի 28-ին և Նյու Յորքում` ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանում, 2019 թվականի փետրվարի 1-ին։

Ավելի վաղ ՄԱԿ-ը հայտարարել էր աշխարհի բնիկ ժողովուրդների միջազգային տարին (1993 թվական) և լեզուների միջազգային տարին (2008 թվական)։

2019 թվականի նոյեմբերին ՄԱԿ-ը 2022-2032 թվականներին հայտարարել է բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տասնամյակի մասին։

## Պատմություն
2016 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեան 2019 թվականը հայտարարել է բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տարի՝ Միավորված ազգերի կազմակերպության բնիկ ժողովուրդների հարցերի մշտական համաժողովի բանաձևի հիման վրա (բանաձև 71/178)։ Գլխավոր ասամբլեայի բանաձևում առաջարկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին նշանակել այդ իրադարձության կազմակերպման ՄԱԿ-ի առաջատար կազմակերպություն։

Բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տարին նվիրված է «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կուրիեր» ամսագրի 2019 թվականի առաջին համարին։

## Նպատակներ
Բնիկների լեզուների միջազգային տարվա հիմնական նպատակն է ուշադրություն հրավիրել այն ռիսկերի վրա, որոնք ենթարկվում են բնիկների լեզուներին, հատկապես նրանց, որոնք ազդում են զարգացման, պատշաճ կառավարման, տարաձայնությունների կարգավորման և խաղաղության ապահովման վրա։ Տարվա նպատակներն են կյանքի որակի բարելավումը, միջազգային մակարդակով ավելի լայն համագործակցության և իրազեկվածության ապահովումը, մշակույթների երկխոսության ամրապնդումը, բնիկ լեզուների և մշակույթների անբաժանելիությունը հաստատելու համար։

Հատկացվել է գործունեության հինգ հիմնական ուղղություն՝

# փոխըմբռնման ամրապնդումը, հակամարտությունների հաջող կարգավորումը և միջազգային փոխգործակցությանը նպաստելը,
# բնիկների վերաբերյալ գիտելիքների փոխանակման և հաջողակ ռազմավարությունների տարածման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծում,
# բնիկ լեզուների ինտեգրումը ստանդարտների սահմանման գործընթացում,
# կարողությունների աճ՝ կարողությունների զարգացման միջոցով,
# աճ և զարգացում, նոր գիտելիքների հստակեցման միջոցով։

## Տարվա միջոցառումներ
Այս տարվա ծրագրերի մեջ մտնում է միջոցառումների անցկացումը, որոնք նվիրված են լինելու հաջորդ երեք թեմատիկ մարզերին, որոնք ներառում են ինչպես 2010 թվականի կայուն զարգացման օրակարգը, այնպես էլ կայուն զարգացման 17 նպատակները՝

* Նպաստել բնիկ լեզուների վերստուգմանը և աջակցությանը` օգտագործելով ավելի շատ նյութեր և ավելի լայն ծառայություններ, լեզվական, տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաներ։ («Աջակցություն»)
* Բնիկ լեզուների պահպանում, ինչպես բնիկների (երեխաների, դեռահասների և մեծահասակների) համար կրթության, տեղեկատվության և գիտելիքների հասանելիության ապահովում, տվյալների հավաքագրման և տեղեկատվության տրամադրման մեթոդների բարելավում։ («Մուտք»)
* Տեղական ժողովուրդների և մշակույթների գիտելիքների և արժեքների ոլորտների ներդրումն ավելի լայն սոցիալ-մշակութային, տնտեսական և քաղաքական ոլորտներում, ինչպես նաև մշակութային պրակտիկայի զարգացումը, ինչպիսիք են ավանդական սպորտը և խաղերը։ («Առաջխաղացում»)

Տարվա միջոցառումների անցկացմանը մասնակցում են բնիկ ժողովուրդների ներկայացուցիչներ, ՄԱԿ-ի կազմակերպությունների համակարգ, գիտական հանրություն, մասնավոր և պետական կազմակերպություններ, ինչպես նաև ԶԼՄ-ներ։

## Ռուսաստանում բնիկ ժողովուրդների լեզուների տարի
Ռուսաստանի Դաշնության ազգությունների դաշնային գործակալությունը և Ռուսաստանի կրթության նախարարությունը, «Սախալին Էներգիա» և «Լուկօյլ» օժանդակությամբ, մշակել են կայք՝ ՌԴ-ում Լեզուների միջազգային տարվա համար։

Փետրվարի 21-ին պաշտոնապես բացվել է Ռուսաստանի Դաշնության ժողովուրդների մայրենի լեզուների պահպանման և ուսումնասիրման հիմնադրամը։

Ռուսաստանում բնիկ ժողովուրդների լեզուների միջազգային տարվա պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2019 թվականի մարտի 21-ին Խանտի Մանսիյսկի ինքնավար օկրուգում՝ Յուգրայում։

Բնիկ ժողովուրդների լեզուների տարվա ծրագիրը ներառում է ավելի քան 700 միջոցառումներ, որոնք կանցնեն դաշնային և տարածաշրջանային մակարդակներում։ Ապրիլի 4-ից 6-ը Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Լեզվաբանության ինստիտուտում տեղի է ունեցել «լեզվաբանական ֆորում 2019՝ Ռուսաստանի և աշխարհի բնիկ լեզուներ» միջազգային համաժողովը, որը նվիրված է ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս բնիկ լեզուների ուսուցման, պահպանման խնդիրներին։

## Տես նաև
* Բնիկ ժողովուրդների իրավունքների հռչակագիր
* Մայրենի լեզվի միջազգային օր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Международного года языков коренных народов   
* Российский сайт Международного года языков коренных народов  
* Коренные народы на сайте ЮНЕСКО

Կատեգորիա:Մեռնող լեզուներ