Միկրոֆիլամենտներ

**Միկրոֆիլամենտներ**

Միկրոֆիլամենտներն ամենաբարակ բջջակմաղքային ֆիլամենտներն են(7նմ)։ Օրինակ մկանային բջիջների կծկողական ֆիբրիլները բաղկացած են միկրոֆիլամենտներից։ Նրանք պարունակում են օրգանիզմի բոլոր բջիջներում, որոնցում ունեն հենարանային և կառուցվածքային ֆունցիա։ Բջջային միգրացիայի գործընթացում նրանք մասնակցում են լամելիպոդիաների և ֆիլոպոդիաների առաջացմանը, ապահովում են բջիջների ամեոբոիդ շարժումը, ինչպես նաև ցիտոպլազմի հոսքը։ Միկրոֆիլամենտները ապահովում են նաև ցիտոկինեզը՝ առաջացնելով cleavage furrows։ Միկրոֆիլամենտները հայտնաբերված են բջիջների միամյանց և արտաբջջային մատրիքսին միացման հատվածներում։

Միկրոֆիլամենտները մասնակցում են բջջի կառուցվածքի առաջացմանը և պահպանմանը։ Կենդանական բջիջներում ցիտոպլազմատիկ մեմբրանի տակ նրանք առաջացնում
են խիտ ցանց, որը կոչվում է *բջջային կորտեքս*։ Այդ կորտեքսը ապահովում է բջջի ձևը, ձևի փոփոխությունը անհրաժեշտության դեպքում, ինչպես նաև բջջի շարժումը։ Միկրոֆիլամենտներից են կազմված նաև աղեստամեքսային տրակտում գտնվեղ բջիջների միկրոթարթիչները (microvilli)։ 

Միկրոֆիլամենտների դեպոլիմերիզացիան կարող է առաջացնել **[[ցիտոխալազին]]** միացությունը։

Միկրոֆիլամենտները հիմնականում կազմված են **[[ակտին]]** սպիտակուցից։ Միկրոֆիլամենտների պոլիմերիզացիան և ցանցի առաջացումը տեղի է ունենում մի շարք
փուլերով և կախված է որոշակի ակտին-կապվող սպիտակուցներից։

###### 

### '''<span lang="EN-US">Սպիտակուցներ,որոնք կարգավորում են միկրոֆիլամենտների պոլիմերիզացիան</span>'''
* *<span lang="EN-US">Սպիտակուցներ, որոնք փակում են [[(Cap)|(*'Cap)**]]** **ակտինային միկրոֆիլամենտները – </span>''<span lang="EN-US">Միկրոֆիլամենտների [[պոլիմերիզացիա|պոլիմեր]]</span><span lang="HY">[[պոլիմերիզացիա|ի]]</span><span lang="EN-US">[[պոլիմերիզացիա|զացիան]] կախված է նրանից արդյոք նրա ծայրը փակված է (capped), թե ոչ, այդ փակումը (**capping) **իրականանում է **քեփինգ սպիտակուցի **միջոցով, որից հետո այլևս ոչ մի ակտինի սուբմիավոր չի կարող միանալ և պոլիմերիզացիան կանգ է առնում, իսկ միկրոֆիլամենտը կայունանում։ </span>
* ''<span lang="EN-US">Սպիտակուցներ, որոնք առաջացնում են ակտինային ֆիլամենտների կարեր ` </span>''<span lang="EN-US">Պոլիմերիզացիայից հետո միկրոֆիլամենտները հիմանակնում առաջացնում են ցանցեր, ինչն իրակականում է միկրոֆիլամենտները իրար կարող հատուկ **ֆիլամին** սպիտակուցի
միջոցով։</span>
* ''<span lang="EN-US">Սպիտակուցներ, որոնք խզում են ակտինային ֆիլամենտների կարերը</span>***<span lang="EN-US">  </span>*'այլ սպիտակուցներ կատարում են ֆիլամինի հակառակ ֆունցկիա, կտրում են *[[կորտեքս]]ի* ակտինային ֆիլամենտների կարերը, ինչի
հետևանքով տեղի է ունենում կորտեքսային ցանցի դոնդողացում։
* *<span lang="HY">Սպիտակուցներ, որոնք փնջավորում են ակտինային ֆիլամենտները ` </span>*որոշ բջիջներում ակտինային ֆիլամենտները հավաքված են փնջերի մեջ, օրինակ, աղիքային լորձաթաղանթի բջիջները, որոնք ունեն դեպի աղիք դուրս եկող միկրոթարթիչներ (բաղկացած ակտինային ֆիլամենտների փնջերից)։ Մեկ բջիջը կարող է ունենալ մի քանի հազար 1-2 մմ երկարությամբ և 0.1 մմ տրամագծով նման թարթիչներ, որոնք մեծացնում են բջջի մակերեսը մոտ 20 անգամ։ Այդպիսի մակերես անհրաժեշտ է սննդանյութերի մեծ քանակություն կլանելու համար։
* *<span lang="HY">Սպիտակուցներ, որոնք միացնում են ակտինային ֆիլամենտները մեմբրաններին  ։ </span>*Մեմբրանի վրա որոշակի ազդեցություն ունենալու համար, օրինակ ցիտոկինեզի, կամ բջջի շարժման ժամանակ, միկրոֆիլամենտները պետք է կապված լինեն մեմբրանի հետ։ Միկրոֆիլամենտների կապումը մեմբրանին անուղղակի է, դրան մասնակցում են մի քանի սպիտակուցներ (**band 4.1**, ezrin, radixin, and **moesin,spectrin** and **ankyrin** ), որոնք միացնում են միկրոֆիլամետները տրանսմեմբրանային սպիտակուցներին։ Նշված սպիտակուցները կոդավորող գեների մուտացիան բերում է մի շարք խանգարումների՝ ցիտոկինեզի, սեկրեցիայի, միկրոթարթիչների առաջացման։ Օրինակ էրիթրոցինտենրի պլազմատիկ մեմբրանի հենարանային ցանցը կազմված է **[[սպեկտրի]]նային** ֆիլամենտներից, որոնք խաչվում են կարճ **ակտինային **շղթաների հետ։ Այս ցանցը միացված է տրանսմեմբրանային սպիտալուցներին **անկիրին **և **բենդ 4.1** սպիտալուցների միջոցով։  '''

Կատեգորիա:Բջջակմախք
Կատեգորիա:Բջջաբանություն