open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Խոսե Մարիա Բառեդա

**Խոսե Մարիա Բառեդա Ֆոնտես** (, ), իսպանացի քաղաքական գործիչ և պատմաբան։ Իսպանական Սոցիալիստական աշխատավորական կուսակցության (PSOE) անդամ, աշխատել է որպես Կաստիլյա-Լա Մանչա համայնքի խունտայի նախագահ 2004 թվականից մինչ 2011 թվականը։ 2019 թվականից աշխատում է որպես ժամանակակից պատմության ավագ դասախոս Կաստիլիա – Լա Մանչայի համալսարանում։

## Կենսագրություն
Բարեդան, որը ծնվել է Սյուդադ Ռեալում, իսպանական ազնվական ընտանիքի հետնորդ է և ունի պատմության և աշխարհագրության դոկտորի կոչում, ինչպես նաև Մադրիդի Կոմպլուտենսեի համալսարանից փիլիսոփայության և գրականության բակալավրի աստիճան։ Ստացել է կրթաթոշակ Իսպանիայի ազգային հետազոտական խորհրդի կողմից՝ իր հետդոկտորական հետազոտությունները ֆինանսավորելու համար, և ներկայումս հանդիսանում է Կաստիլիա-Լա Մանչայի համալսարանի ժամանակակից պատմության տաղանդավոր պրոֆեսոր։

Բարեդան ծանոթացել է իր կնոջ՝ Կլեմենտինա Դիես Դե Բալդեոնի հետ դեռևս համալսարանում, ամուսինները ունեն երկու երեխա։

## Քաղաքական կարիերա
Բարեդայի առաջին ընտրված պաշտոնը եղել է Սյուդադ-Ռեալի համայնքային խորհուրդում։ Այդ ընթացքում  եղել է Կրթության եւ մշակույթի նախարար Խոսե Բոնոյի առաջին տարածաշրջանային կառավարությունում. Որպես նախարար՝ վերահսկել է Կաստիլիա-Լա Մանչայի համալսարանի ստեղծումը, գործարկել գրադարանների, մշակութային կենտրոնների, թատրոնների և լսարանների տարածաշրջանային ցանցը և կազմակերպել գրադարանի վերափոխումը Տոլեդոյի Ալկասարում։

Բարեդան տարածաշրջանային ինստիտուցիոնալ հարաբերությունների նախարար Է դարձել 1988 թվականի հունվարին, սակայն նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է ընդամենը չորս ամիս, քանի որ նույն տարվա մայիսին դարձել է տարածաշրջանի փոխնախագահը։ Փոխնախագահի պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1989 թվականի նոյեմբերը, երբ Կորտես Կաստիլիա Լա Մանչան՝ տարածաշրջանային խորհրդարանը, նրան նշանակել է Իսպանիայի Սենատում տարածաշրջանի երկու ներկայացուցիչներից մեկը։ 1991 թվականի հունիսին վերադարձել է Կաստիլիա Լա Մանչու և դարձել տարածաշրջանային կորտեսների նախագահ։ Բարեդան այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 1997 թվականի հուլիսը, երբ ստիպված է եղել պաշտոնաթող լինել Իսպանիայի սոցիալիստական աշխատավորական կուսակցության տարածաշրջանային գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում նշանակվելուց հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Իսպանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
LAR-160 (ՀԿՌԿ)

**LAR-160** - իսրայելական արտադրության համազարկային կրակի ռեակտիվ կայանք։

## Պատմություն
Նախագծվել է իսրայելական Israel Military Industries LTD (TAAS) ընկերության կողմից 1970-ական թթ․։ Սկսել է օգտագործվել Իսրայելի զինված ուժերում 1983 թ․։

Համակարգն ակտիվ օգտագործվել է 2008 թ․ Ռուս-վրացական պատերազմում՝ Վրաստանի բանակի կողմից Ռուսաստանի և Հարավային Օսեթիայի զինված ուժերի դեմ։ Այս համակարգերն արդյունավետ են եղել Օսեթիայի ստատիկ թիրախները և ռուսական խոշոր տրանսպորտային միջոցները ոչնչացնելու համար, դրանց միջոցով ոչնչացվել են ռուսական բեռնատար ավտոմեքենաներ և կասեցվել է զրահատեխնիկայի առաջխաղացումը։

Ռումինիան օգտագործում է LAROM կոչվող սեփական տարբերակը, իսկ Արգենտինան՝ TAM VCLC տարբերակը։

2020 թ․ հոկտեմբերի 3-ին Ադրբեջանի զինված ուժերն օգտագործել են LAR-160 համակարգը՝ թիրախավորելով Արցախի Հանրապետության քաղաքացիական բնակչությանը։

## Կառուցվածք
200px|left
Մեկնարկային կայանքը հարմարեցված է М-548 ամերիկյան թրթուրային փոխադրիչի վրա, բայց ունի մոդուլային կառուցվածք, որը թույլ է տալիս մոնտաժել այն տարբեր տեսակի անիվների վրա։ Փաթեթում ներառված մեկնարկային կայանքը կարող է կազմել 18, 26, 36 և 50 հրթիռ։ Փաթեթները լիցքավորվում են ռեակտիվ արկերով և հերմետիկ փակվում են գործարանային պայմաններում։ Պահպանման ժամկետը մինչև 15 տարի է։

Համաձայն Halo Trust կազմակերպության զեկույցի՝ Ադրբեջանն օգտագործել է LAR-160 կայանքը 2016 թ․ Քառօրյա պատերազմի ժամանակ Արցախի Հանրապետության հայաբնակ բնակավայրերը M095 տեսակի կասետային ռումբերով ռմբակոծելու նպատակով։

## Տակտիկ-տեխնիկական բնութագիր

## Սպառազինություն
*  — TAM VCLC
*  — 30 միավոր LAR-160
*  — 20 միավոր՝ 2016 թ․ դրությամբ
*  — 2007 թ․ Վրաստանի կառավարությունը պաշտոնապես հայտարարեց 6 միավորի ձեռքբերման մասին 
*  — 50 միավոր LAR-160՝ 2016 թ․ դրությամբ
*  — 5 միավոր՝ 2016 թ․ դրությամբ
*  — 12 միավոր՝ 2016 թ․ դրությամբ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելական արտադրության սպառազինություն
Կատեգորիա:Իսրայելի զինված ուժեր
MAR-290

**MAR-290,** իսրայելական արտադրության 290 մմ տրամաչափի համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ։

## Պատմություն
Մշակվել է «Israel Military Industries» (IMI) ընկերության կողմից 1960-ականների վերջին Իսրայելում։ Իսրայելական բանակը զինվել է 1973 թվականին։ Առաջին մարտական կիրառումը եղել է լիբանանյան առաջին պատերազմում 1982 թվականին։

## Կառուցվածք
Կառուցվածք ներառում է՝

# գործարկիչ;
# լիցքավորման սարք;
# տրանսպորտային միջոց;
# հրդեհի կառավարման համակարգ;
# 290 մմ անկառավարելի հրթիռներ (NURS)

## Տակտիկ-տեխնիկական բնութագիր

## Սպառազինություն
*  - 20 միավոր՝ 2016 թվականի դրությամբ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելական արտադրության սպառազինություն
Ալեքսանդր Կունիլեյդ

**Ալեքսանդր Կունիլեյդ** (), էստոնացի կոմպոզիտոր և երգեհոնահար։ Համարվում է էստոնական երգչախմբային երաժշտության հիմնադիրներից մեկը։

Ալեքսանդր Սեբելմանը ծնվել է Պարնումաա գավառում՝ ուսուցչի ընտանիքում։  Ինչպես և նրա եղբայր Ֆրիդրիխ Աուգուստ Սեբելմանը, նրա մոտ էլ վաղ է արտահայտվել երաժշտական օժտվածությունը։ Առաջին երաժշտական կրթությունը ստացել է իր հորից, ով նվագել է երգեհոն և դաշնամուր։ 16 տարեկանից երաժշտական կրթություն է ստացել Վալկայի ճեմարանում, որտեղ երաժշտություն է դասավանդել Հայտնի լատվիացի երաժիշտ Յանիս Ցիմզեն։ Ավարտել է ճեմարանը 1865 թվականին։

Ապա Ալեքսանդր Սեբելմանը աշխատել է որպես ուսուցիչ Պաիստուում երեք տարի ժամկետով։ Այնտեղ հաճախ երգեհոն է նվագել տեղի եկեղեցում։ Ընկերացել է Էստոնիայի ազգային վերածննդի մի շարք հայտնի ներկայացուցիչների՝ Կառլ Ռոբերտ Յակոբսոնի, Յոհան Վոլդեմար Յանսենի և նրա դստեր՝ Լիդիա Կոյդուլայի հետ։ 1868 թվականին դարձել է Վիձեմեի ճեմարանի օգնական ուսուցիչ։

Յակոբսոնի խնդրանքով Կունիլեյդը մասնակցել է 1869 թվականին Էստոնիայի առաջին երգի տոնին և կարեւոր դեր է խաղացել այնտեղ։ Կունիլեյդը այս ժամանակահատվածում գրել է բազմաթիվ երգեր երգչախմբի համար, ինչպիսիք են «*Mu isamaa on minu arm»,* «*Sind surmani*» «*Mu isamaa nad olid matnud»* ստեղծագործությունները  որոնք այսօր պատկանում են Էստոնիայի ազգային դասականներին։

Յակոբսոնը Կունիլեյդի ստեղծագործությունները ներառել է էստոնական իր *Wanemuine Kandle Healed* երգերի հայտնի հավաքածուի մեջ (առաջին հատոր 1869, երկրորդ հատոր 1871)։ 1869 թվականին Էստոնական երգի փառատոնի ընթացքում Կունիլեյդը, Յանսենի հետ միասին եղել է երգչախմբային երգեցողության ժյուրիի հիմնական կազմակերպիչն ու նախագահը։

1871 թվականին Կունիլեյդը իր կրտսեր եղբոր՝ Ֆրիդրիխ Սեբելմանի հետ, որը նույնպես ավարտել է Վալկյան ճեմարանը, տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ։ Ի սկզբանե երկուսն էլ ապրել են բավական վատ պայմաններում։ 1873 թվականին Կունիլեյդայի առողջությունը սկսել է վատանալ։ Տեղափոխվել է Պոլտավա, աշխատել է այնտեղ ուսուցիչ և երգեհոնահար։ Մահացել է 1875 թվականի ամռանը։ Թաղվել է Պոլտավայի քաղաքային գերեզմանատանը, որը վերացվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էստոնացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Էստոնացիներ
Կատեգորիա:Էստոնացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Թոռնիկ Դամիրյան

**Թոռնիկ Սարգսի Դամիրյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):

## Կենսագրություն
Թոռնիկ Դամիրյանը ծնվել է 1920 թվականին Ապարանի շրջանի Հովիտ գյուղում։ Սովորել է գյուղի յոթնամյա դպրոցում, այնուհետև ընդունվել Լենինականի տեքստիլ տեխնիկում, որը 1940 թվականին ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Ապարանի շրջանի Հնաբերդ գյուղի դպրոցում։ 1940 թվականի վերջերին զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության։ Մուրմանսկի կրտսեր հրամանատարական դպրոցն ավարտելուց հետո գործուղվել է 52-րդ հրաձգային դիվիզիայի 205-րդ հրաձգային գունդը։ 1943 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին Դամիրյանի գունդը պետք է անցներ Կոլա թերակղզու հյուսիսային մասը, դուրս գար Ֆինլանդիա-Նորվեգիա սահմանը, ազատագրեր Պեչենգա նավահանգիստը։ Պերսամ գետն անցնելու ժամանակ վիրավորվել է ձախ ոտքից։ Ապաքինվելուց հետո նորից մեկնել է գործող բանակ, նոր կազմավորվող 19-րդ բանակը (Երկրորդ բելոռուսական ռազմաճակատ)։

Ռազմաճակատում ցուցաբերած արիության համար Դամիրյանը պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի և Կարմիր աստղի շքանշաններով ու բազմաթիվ մեդալներով։ 1944 թվականին ռազմաճակատում նա ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

Պատերազմի ավարտից հետո Դամիրյանը զորացրվել է բանակից, նշանակվել Հովիտ գյուղի դպրոցի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ և ուսմասվար։ Աշխատանքին զուգընթաց ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, աշխատել է Երևանի № № 93, 31, և 91 դպրոցներում։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով, մեդալներով և պատվոգրերով։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
* «Պատվո նշան» շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Սուրեն Գևորգյան

**Սուրեն Խաչատուրի Գևորգյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):

## Կենսագրություն
Սուրեն Գևորգյանը ծնվել է Ղափանի շրջանի Առաջաձոր գյուղում։ Ավարտել է Ղափանի 7-ամյա դպրոցը, Ֆաբգործուսը և, որպես փականագործ, աշխատանքի անցել պղնձահանքային կոմբինատում։ 1940 թվականին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանական-աշխարհագրական ֆակուլտետը, այնուհետև աշխարհագրություն դասավանդել Ղափանի  Շրվենանց գյուղի դպրոցում։

1941 թվականին եղել է հրանոթի հաշվարկի կազմում, 1942 թվականին՝ հրետգնդի դպրոցի սան, 1943 թվականին՝ հրետանային մարտկոցի կրակային դասակի հրամանատար, իսկ 1944 թվականից՝ հրետանային դիվիզիոնի շտաբի պետ։ Գևորգյանը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Օրշա-Վիտեբսի և Քյոնիգսբերգի ուղղությամբ ծավալված ռազմական գործողություններին։ 1944 թվականին ռազմաճակատում ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1945 թվականին Գևորգյանն անցնել է մանկավարժական աշխատանքի. նշանակվել Ղափանի շրջժողկրթբաժնի տեսուչ, բաժնի վարիչ, հետագայում՝ № 1, 25 միջնակարգ դպրոցների տնօրեն։ Զբաղվել է նաև գիտահետազոտական աշխատանքով։ Գրել է մի շարք հոդվածներ, նաև՝ «Որոտանի գեոմորֆոլոգիա» աշխատությունը։

Մարտական և աշխատանքային ծառայությունների համար Գևորգյանն արժանացել է կառավարական բարձր պարգևների՝ Ալեքսանդր Նևսկու և «Կարմիր աստղի» շքանշանների,  մեդալների։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ
* «Կարմիր աստղի» շքանշան
* Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալեքսանդր Նևսկու շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Զինվորական փառքի քաղաք (ստելա, Լուգա)

**«Զինվորական փառքի քաղաք» ստելա** (), հուշարձան-կոթող Ռուսաստանի Լուգա քաղաքի «Լուգա I» երկաթուղային կայարանի դիմաց գտնվող պուրակում։ Բացվել է 2010 թվականի մայիսի 9-ին։ Կոթողը կանգնեցվել է Լուգա քաղաքին «Զինվորական փառքի քաղաք» պատվավոր կոչում շնորհելու կապակցությամբ։

## Հուշարձանի պատմություն
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Պուտինի 2006 թվականի դեկտեմբերի 1-ի հրամանագրի համաձայն յուրաքանչյուր քաղաքի «Զինվորական փառքի քաղաք» պատվավոր կոչում շնորհելուց հետո քաղաքում տեղադրվում է այդ իրադարձությանը նվիրված կոթող։ Այդ բարձր կոչմանը Լուգա քաղաքն արժանացել է 2008 թվականի մայիսի 5-ին։

Հուշարձան–կոթողի բացումը կայացել է 2010 թվականի մայիսի 9-ին։ Հուշարձանի բացման հանդիսավոր արարողությանը ելույթ է ունեցել Լենինգրադի մարզի նահանգապետ Վալերի Սերդյուկովը։

## Նկարագիր
«Զինվորական փառքի քաղաք Լուգա» կոթողը իրենից ներկայացնում է քառակուսի հրապարակի կենտրոնում տեղադրված դորիական օրդերի սյուն, որի պատվանդանի վրա  ամրացված է Ռուսաստանի Դաշնության զինանշանը։ Պատվանդանի դիմային մասում տեղադրված է «Զինվորական փառքի քաղաք» տիտղոսը շնորհելու մասին Նախագահի հրամանագրի տեքստով զարդատախտակ, իսկ պատվանդանի հետևի մասում` զարդատախտակ քաղաքի զինանշանով։

Հրապարակի անկյուններում տեղադրված են քանդակագործական հարթաքանդակներ, որոնց վրա պատկերված են այն իրադարձությունները, ինչի կապակցությամբ քաղաքին  շնորհվել է Ռուսաստանի Դաշնության «Ռազմական փառքի քաղաք» պատվավոր կոչումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '''Фотографии памятника и барельефов'''
* Федеральный закон от 9 мая 2006 года № 68-ФЗ «О почётном звании Российской Федерации „Город воинской славы“»

Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Լենինգրադի մարզի հուշարձաններ
Ջրվշտիկի կամուրջ

**Ջրվշտիկի կամուրջ** (նաև՝ **Մազի կամուրջ**), հայկական միջնադարյան կիսավեր կամուրջ Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Մատաղիս գյուղի մոտ։ Ներկայում պահպանվել են կամրջախելերը։

## Տեղադրություն
Կամուրջը գտնվում է Մատաղիս բնակավայրից 5 կմ հյուսիս-արևմուտք` Ջրվշտիկ գետակի վրա, Եղիշե առաքյալի վանքից 400 մետր հեռու։

## Ճարտարապետություն
Ջրվշտիկի կամուրջն ունեցել է միաթռիչք կառուցվածք։ Թաղակիր կամարի անկյունաքարերը եղել են սրբատաշ, իսկ մնացած հատվածները շարվել են անմշակ քարով ու կրաշաղախով։

Թռիչքի երկարությունը եղել է 6 մ, իսկ լայնությունը` 3,30 մ։ Ջրի մակարդակից բարձրությունը եղել է մոտավորապես 11,25 մ։

## Պատմություն
Համաձայն որոշ հետազոտողների պնդումների՝ Ջրվշտիկի կամուրջը կառուցվել է 12-ից 13-րդ դարերում։ Կամրջի քանդվելու թվականը հայտնի չէ։ Այնուամենայնիվ, ենթադրվում է, որ կամրջի քանդվելը տեղի է ունեցել նախքան 1884 թվականը, քանի որ այդ ժամանակների ականատեսը նշել է, որ կանգուն են մնացել միայն հենապատերը։

## Տես նաև
* Ջրվշտիկ ջրվեժ
* Եղիշե առաքյալի վանք
* Մատաղիս

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի կամուրջներ
Կատեգորիա:Մատաղիս
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի շենքեր և կառույցներ
Աֆի Ազարատու Յակուբու

**Աֆի Ազարատու Յակուբու** (, ), մեդիա ոլորտի վետերան, փաստավավերագրական կինոնկարների պրոդյուսեր, ակտիվիստ։ Աֆրիկայում և մասնավորապես Գանայում խաղաղության և կայուն զարգացման նպատակին ուղղված աշխատանքի համար 2006 թվականին արժանացել է *Էդբերգ* մրցանակի (*Edberg Award*, Շվեդիա), 2013-ին՝ Մարտին Լյութեր Քինգ Կրտսերի անվան՝ «*Խաղաղության և սոցիալական արդարության համար*» մրցանակի (*Martin Luther King, Jr. Award for Peace and Social Justice*):

## Կենսագրություն
Ծնվել է Գանայի Հյուսիսային երկրամասում։

1994 թվականից սկսած՝ աշխատել է որպես հետազոտող, կանանց իրավունքների պաշտպան։ «*Միավորված կանայք ընդդեմ կոնֆլիկտների*» (*Women United Against Conflict*) և «*Սավաննայի կանանց զարգացման հիմնադրամ*»-ի (*Savanna Women Development Foundation*) համահիմնադիրներից է։ Բացի այդ, հիմնադրել և ղեկավարում է «*Աֆրիկայում անվտանգության և զարգացման հիմնադրամ*»-ը (*Foundation for Security and Development in Africa* (FOSDA)՝ ոչ կառավարական, տեղական մի կազմակերպություն, որի միջոցով Յակուբուն Գանայում և արևմտաաֆրիկյան ենթատարածաշրջանում մարդկանց անվտանգությանն ու ապահովությանն ուղղված բազմաթիվ նախագծեր է իրագործել։ Այսպես. 2000 թվականից ի վեր FOSDA-ն պայքար է տանում Արևմտյան Աֆրիկայում փոքր զինատեսակների և թեթև զենքերի ապօրինի գործադրման դեմ։

## Պարգևներ
Կանանց իրավունքների և խաղաղության համար պայքարում զգալի ավանդ ներդնելու շնորհիվ Յակուբուն ստացել է մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝՝

*2004 - ճանաչվել է *Dagbon Personality of the year*
*2006 - Էդբերգ մրցանակ (*Edberg Award*, Շվեդիա)՝ Աֆրիկայում և մասնավորապես Գանայում խաղաղության և կայուն զարգացման նպատակին ուղղված աշխատանքի համար
* 2013 - Մարտին Լյութեր Քինգ Կրտսերի անվան՝ «*Խաղաղության և սոցիալական արդարության համար*» մրցանակ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեսպանատան կողմից՝ Գանայի Հյուսիսային երկրամասում խաղաղության և անվտանգության ամրապնդման ուղղությամբ կատարած աշխատանքի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանացի կին հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Գանձակի միջազգային օդանավակայան

**Գանձակի միջազգային օդանավակայան** ()  եղել է Ադրբեջանի մեծությամբ երկրորդ քաղաք Գանձակը և հարակից բնակավայրերը սպասարող միջագային օդանավակայան։

Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերի համար ծառայել է նաև որպես ռազմական օդանավակայան։ Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում օգտագործվել է նաև Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի կողմից թուրքական F-16 կործանիչների միջոցով Հայաստանի տարածքը ռմբակոծելու նպատակով։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Արայիկ Հարությունյանը հայտնել էր, որ Արցախի պաշտպանության բանակը հրթիռ է արձակել Գանձակի ռազմական օդանավակայանի ուղղությամբ։ Ադրբեջանական կողմը հերքել է այս պնդումը։

## Բնութագիր
Օդանավակայանը գտնվել է ծովի մակարդակից միջինը 330 մ բարձրության վրա, ունեցել է մեկ թռիչքուղի։

## Ավիաուղիներ և ուղղություններ

## Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություներ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի օդանավակայաններ
Կատեգորիա:Գանձակ
Հուշարձան սոլովեցկի նավի փոքրավորներին (Սարատով)

**Հուշարձան սոլովեցկի նավի փոքրավորներին** (լրիվ անվանում` **Հուշարձան «Հյուսիսային նավատորմի Սոլովեցկի նավի փոքրավորների դպրոցի 1942-1944 թվականների սարատովցի երիտասարդ ծովայիններին»**), հուշարձան Սարատովում` նվիրված Սոլովեցկի յունգերի դպրոցի շրջանավարտներին։ Տեղակայված է քաղաքի կենտրոնական մասում` «Լիպկի» պուրակում։ Բացվել է 2002 թվականին։

## Պատմություն
մինի|ձախից|Հուշարձան «Լիպկի» պուրակում
Հուշարձանը բացվել է Սարատովի Վոլժսկի փողոցի 32 հասցեում գտնվող «Լիպկի» պուրակում, որտեղ 2002 թվականի հուլիսի 25–ին տեղադրվել է պատվանդան, որի վրա էլ այնուհետև կանգնեցվել է հուշարձանը։ Պուրակի մոտակա թաղամասում` Շմիդտի նախկին առանձնատանը (Վոլժսկի փողոցի տուն 32) կազմակերպվում էր կամավորականների հավաքագրում Ռազմա-ծովային նավատորմի Սոլովեցկի նավի փոքրավորների դպրոցում սովորելու համար։ Յունգերի դպրոցում սովորում էին Սարատովի մոտ 300 բնակիչներ, որոնք այնուհետև մեծահասակ նավաստիների հետ միասին մասնակցեցին Հայրենական մեծ պատերազմի մարտական գործողություններին։ Պատերազմի ավարտից հետո Սարատովի նավի փոքրավորների դպրոցի սովորողներից միայն 137-ը ողջ վերադարձան տուն։

2010 թվականի մայիսի 9-ին՝ Հայրենական մեծ պատերազմում նացիստական Գերմանիայի դեմ խորհրդային ժողովրդի հաղթանակի 65-ամյակին հուշարձանի կոմպոզիցիան  լրացվեց Սոլովեցկի կղզիներից բերված քարով։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 19-ին «Սարատովի քաղաք»-ի վարչակազմի № 2337 հրամանով որոշվեց քաղաքի «Լիպկի» պուրակի տարածքում տեղադրել «Հյուսիսային նավատորմի նավի փոքրավորների» հուշարձանը։ Ներկայիս հուշաքարի տեղում պետք է տեղադրվի յունգայի բրոնզե քանդակ, որը կանգնած է  խորհրդանշական ղեկանիվի մոտ` հեռադիտակը ձեռքին։ Նրա բարձրությունը, նավի քթամասի տեսքով բրոնզե պատվանդանի հետ միասին, կկազմի 1,9 մետր։ Քանդակի մանրակերտը նախագծել են քանդակագործ Վասիլի Կուզմինը և ճարտարապետ-դիզայներ Աննա Վլադիմիրովան։ Ներկայումս ծովային հետևակի  «Տայֆուն» համառուսաստանյան հասարակական կազմակերպության Սարատովի տարածաշրջանային մասնաճյուղը միջոցներ է հավաքում նոր հուշարձանի կառուցման և տեղադրման համար։

## Նկարագիր
Սոլովեցկի նավի փոքրավորների հուշարձանը Սարատովում կառուցված է երկու փոքր մարմարե սալիկների տեսքով, ձախ սալաքարի վրա փորագրված է նավ, իսկ աջ կողմում՝ նվիրվում է «Հյուսիսային նավատորմի Սոլովեցկի յունգերի դպրոցի 1942-1944 թվականների երիտասարդ սարատովցի նավաստիներին»։ Մարմարե սալերի աջ կողմում տեղադրված է Սոլովեցկի կղզիներից բերված քար, իսկ ձախ կողմում՝ խարիսխի տեսքով պատվանդանի վրա նավաստու անհովար գլխարկ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Козловский И. М.* Памятники, монументы и городская скульптура Саратова. — Саратов: Орион, 2019. — 244 с. — (Большая Саратовская энциклопедия). — ISBN 978-5-9906379-9-3.

Կատեգորիա:2002 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Սարատովի հուշարձաններ
Սարգիս Ամիրխանյան

**Սարգիս Առաքելի Ամիրխանյան** (), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Սարգիս Ամիրխանյանը ծնվել է 1910 թվականին, Իջևանի շրջանի Սարիգյուղում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Դիլիջան քաղաքում։ 1940 թվականին ավարտել է Երևանի հայկական մանկավարժական ինստիտուտը։ 1931-1932 թվականներին աշխատել է Թումանյանի շրջանի Դսեղ գյուղի դպրոցի տնօրեն։

1941 թվականի հունիսի 23-ին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, կռվել  47-րդ բանակի 236 դիվիզիայի 814-րդ գնդում, որպես վաշտի, ապա՝ գումարտակի հրամանատար։ Նրա գումարտակը աչքի է ընկել Ղրիմի ազատագրման մարտերում։ Ռազմաճակատում Ամիրխանյանը ծանր վիրավորվել է և տեղափոխվել թիկունք։ Ապաքինվելուց հետո վերադարձել է գործող բանակ, մարտնչել է 409-րդ հրաձգային դիվիզիայում, որը գտնվել է Ռումինիայում։ Առողջության վատթարացման պատճառով 1944 թվականի օգոստոսին Ամիրխանյանը զորացրվել է բանակից՝ փոխգնդապետի կոչումով։

Խորհրդա-գերմանական պատերազմում ցուցաբերած արիության ու տոկունության համար Ամիրխանյանը պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի, Կարմիր աստղի շքանշաններով և մի շարք մեդալներով։

Զորացրվելուց հետո աշխատել է որպես Կիրովականի քաղսովետի գործկոմի նախագահ, ապա նախագահի տեղակալ, որտեղից էլ անցել է կենսաթոշակի։

## Պարգևներ
* Կարմիր դրոշի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԶՈՒ հայ փոխգնդապետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Մարիա Լուիզա Արտեկոնա դե Թոմփսոն

**Մարիա Լուիզա Արտեկոնա դե Թոմփսոն** (, ), պարագվայցի պոետ և դրամատուրգ, որը հայտնի է երեխաների համար գրված իր աշխատանքներով ու մասնավորապես պարագվայցի երեխաների համար նախատեսված «Գրականության անթոլոգիայով»։

## Կյանք
Թոմփսոնը ծնվել է 1919 թվականին Պարագվայի Գուարամբարե քաղաքում, Գիլյերմո Արտեկոնայի և Մարիա Կարդենասի ընտանիքում։ Հաճախել է տեղական Գոեթ դպրոցը։ Ավարտել է մայրաքաղաք Ասունսյոնի ազգային համակսարանը։

1965 թվականին գրված նրա «Guarambaré*»* աշխատանքն արժանացել է Դոնսելի մրցանակի ո՛չ միայն որակի, այլ նաև գրվածքի տպավորիչ քանակի համար։

«Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման» կաթոլիկ համալսարանում գրականության ամբիոնը վարող պրոֆեսորն է եղել։

1992 թվականին հրատարակել է «Anthology of Infantile-Juvenile Literature from Paraguay» վերնագրով աշխատությունը և Պարագվայից դուրս ճանաչվել որպես մանկական գրող։ Նույն տարում հրատարակել է տիկնիկների թեմայով ևս երեք աշխատանք՝  «El titiritero» («Տիկնիկագործը»), «La hojita de papel» («Թղթի մի փոքրիկ կտոր») և  «El vigilante y el ladrón» («Պահակն ու գողը»)։

Եղել է կրթության և պաշտամունքի նախարարության բարձրագույն կրթության և մշակութային տարածման վարչության խորհրդական։

Վախճանվել  է Ասունսյոնում 2003 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։

## Աշխատանքներ
* *The Heroic Dream* (1963)
* *Song to Sleep a Rose* (1964)
* *Guarambaré* (1965)
* *Letters to the Sun Lord* (1966)
* *El Canto a Oscuras* («Երգ մթության մեջ»)
* *El titiritero* («Տիկնիկագործը», 1992)
* *La hojita de papel* («Թղթի մի փոքրիկ կտոր», 1992)
* *El vigilante* *y el* *ladrón* («Պահակն ու գողը»)
* *L’Anthologie de la littérature de jeunesse paraguayenne* («Գրականության անթոլոգիա» փոքրիկ պարագվայցիների համար, 1992)

## Անձնական կյանք
Ամուսնացել է Ռոբերտո Թոմփսոն Մոլինասի հետ և ունեցել չորս երեխա՝ Ռոբերտո, Հուգո, Ժակլին և Մոնիկա։ Նրա նախկին ամուսինը մահացել է մեկ տարի անց․ նա նորից էր ամուսնացել ու նոր կնոջ հետ քսան տարի ապրել ԱՄՆ-ում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին գրողներ
Կատեգորիա:Կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Կին ուսուցիչներ
Ռուբեն Առաքելյան

**Ռուբեն Պապիկի Առաքելյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Ռուբեն Առաքելյանը ծնվել է 1915 թվականին, Գուգարքի շրջանի Եղեգնուտ գյուղում։ 1934 թվականին ավարտել է Ղարաքիլիսայի մանկավարժական տեխնիկումը և, որպես աշխարհագրության ուսուցիչ, աշխատանքի անցել հայրենի գյուղի դպրոցում։ 1939 թվականին տեղափոխվել է շրջանի Ձորագյուղի յոթնամյա դպրոցը, միաժամանակ սովորել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրական ֆակուլտետում։ 1939 թվականին զորակոչվել է բանակ, ծառայել 99-րդ կարմրադրոշ հրետանային գնդում։ 1941 թվականի գարնանը Ռուբենը տեղափոխվել է 49-րդ հրետանային գունդը, մասնակցել Երկրորդ աշխարհամարտին, զորամասը տեղավորվել էր Մոլդավական ԽՍՀ արևմտյան սահմանում։ Դնեպրոպետրովսկ քաղաքի պաշտպանության կռիվներից մեկում Ռուբենը վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո գործուղվել է սովորելու Կազանի հրետանային ուսումնարանում, հետո տեղափոխվել է ականանետային ուսումնական ստորաբաժնում և դարձել «Կատյուշայի» հաշվարկի հրամանատար։ 1943 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Ռուբենը 45-րդ հրետանային գնդի կազմում մասնակցել է Օդերի անցմանը և Բեռլինի գրավմանը։

Առաքելյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար և ուրիշ մեդալներով, իսկ 1952 թվականին արժանացել է Աշխատանքային գերազանցության, 1976 թվականին՝ «Աշխատանքի վետերան» մեդալների։

Աշխատանքին զուգահեռ ստացել է բարձրագույն կրթություն, մանկավարժական աշխատանք է կատարել Գուգարքի շրջանի և Կիրովական քաղաքի դպրոցներում։ Եղել է դպրոցի տնօրեն, Կիրովականի օկրուգային ժողկրթբաժնի տեսուչ։ Կրթաթոշակի անցնելուց հետո աշխարհագրություն է դասավանդել Կիրովականի № 21 միջնակարգ դպրոցում։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
* Աշխատանքային գերազանցության մեդալ
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային գերազանցության մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Եղեգնուտ (Լոռու մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Մերի Մաքելրոյ

**Մերի Արթուր Մակելրոյ** (, ), ԱՄՆ 21-րդ նախագահ Չեսթեր Արթուրի քույրը և ԱՄՆ առաջին տիկինը 1881-1885 թվականներին։

## Կենսագրություն
Մերին ծնվել է Գրինվիչում, Նյու Յորք, Ուիլյամ և Մալվինա Արթուրի ընտանիքում։ Եղել է ինը երեխաներից ամենափոքրը։ Հաճախել է Նյու Յորքի Տրոյա քաղաքում գտնվող Էմմա Ուիլարդի դպրոցը։ 1851 թվականին Մերին ամուսնացել է ապահովագրական գործակալ Ջոն Մաքելրոյի հետ։ Զույգն ունեցել է չորս երեխա։

1880 թվականին Մերիի եղբայրը՝ Չեսթերը, ընտրվել է Միացյալ Նահանգների փոխնախագահ։ 1881 թվականի հուլիսին նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդը մահացու վիրավորվելուց հետո նրան հաջորդել է Արթուրը, և խնդրել է Մերիին հոգ տանել իր կրտսեր դստեր Էլենի մասին և կատարել Սպիտակ տան տիրուհու դերը։ Մերի Մաքելրոյի ընտանիքն ապրել է Օլբանիում, ուստի Մերին ապրել է Վաշինգտոնում միայն ձմեռային ամիսներին։ Չնայած Մերին պաշտոնապես Սպիտակ տան տիրուհին չի եղել սակայն բավականին սիրվել է և ձեռք է բերել բանականին լավ համբավ։ Իր եղբոր հետ մշակած արձանագրությունները տասնամյակներ շարունակ օգտագործվել են այլ Առաջին տիկնայք։

Մակելրոյը ղեկավարել է բազմաթիվ միջոցառումներ։ 1885 թվականի փետրվարի 28-ին տեղի է ունեցել Մերի Մակելրոյի եզրափակիչ ընդունելությունը, որին ներկա է եղել 3000 մարդ։

## Մահ
Մերի Մաքելրին մահացել է 1917 թվականի հունվարի 8-ին Նյու Յորքի Օլբանի քաղաքում։ Թաղված է Օլբանի գյուղական գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մերի Մաքելրոյ 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կին քաղաքական գործիչներ
Մարտին Վադովիտա

**Մարտին Վադովիտա** կոչված , (), լեհ աստվածաբան, քահանա, կրոնական գրող, աստվածաբանության դոկտոր, Կրակովի ակադեմիայի (այժմ՝ Յագելոնյան համալսարան) փոխկանցլեր և աստվածաբանության բաժնի դեկան։

## Կենսագրություն
Նա Վադովիցից մի աղքատ գյուղացու որդի էր, ուստի նրա անվանը սովորաբար ավելանում էր «Կամպինուս» մականունը, այսինքն՝ «գյուղական».
Ունենալով մեծ կարողություններ՝ 1583 թվականից նա սովորել է Կրակովի ակադեմիայում։

Եղել է պիարիստների կաթոլիկ վանական կարգի անդամ։

Նա անցել է իր ակադեմիական և հոգևոր կարիերայի բոլոր փուլերը՝ Կրակովի Սբ. Ֆլորիանոս եկեղեցու ռեկտորից մինչև Կրակովի համալսարանի փոխկանցլեր։

1590 թվականին ստանալով արվեստի մագիստրոսի կոչում, այնուհետև ակադեմիայի բոլոր մյուս գիտական կոչումները՝ նա դարձել է նախ պրոֆեսոր, ապա՝ պրոռեկտոր։ Աստվածաբանության դոկտորի կոչում է ստացել Հռոմի ճիզվիտական քոլեջն ավարտելուց հետո։ Բայց հայրենիք վերադառնալուց հետո նա խոսել է սատարելու համալսարանին այս կարգի դեմ պայքարում։

Երբ 1598 թվականին ուսանողները հարձակվել են Լեհաստանում Սոսինյան աղանդի հիմնադիր Ֆ.Սոցինի վրա, այրել են նրա գրությունները և ցանկացել նետել Վիստուլան, Վադովիտան փրկել է նրան կատաղած ամբոխից։

Գրեթե կես դար Մ.Վադովիտայի կյանքը կապված է եղել Կրակովում գտնվող Ակադեմիայի հետ։ Մ.Վադովիտայի գործունեությունը զգալի զարգացում է բերել համալսարանին։

Ժամանակակիցները գնահատում էին նրան իր ուրախ տրամադրության, լայն գիտելիքների և խելացիության համար։ Արագ մտքով և հիշողությամբ օժտված  Վադովիտան հայտնի էր որպես փիլիսոփայության և աստվածաբանության հմուտ ուսուցիչ և բոլորի կողմից սիրված ու հարգված էր։

Սիքստոս V Հռոմի պապը այսպես է արտահայտվել Վադովիտայի մասին. «Նրա գիտելիքները հրեշտակային են, ձայնը` սատանայական, և գրավչությունը՝ գյուղացիական» («Eruditio angelica, vox diabolica et mores rusticales»):

1535 թվականին Սիգիզմունդ I թագավորը նրան ազնվականություն է շնորհել աստվածաբանության զարգացման գործում նշանակալի ավանդի համար և որպես ակադեմիայի աստվածաբանության դոկտոր։

1641 թվականին իր կտակում նա 3000 զլոտի է նվիրել լեհ ուսանողների պաշարների պահպանման համար, ինչպես նաև իր հայրենի քաղաք Վադովիցենին՝ երկու սեռերի աղքատ մարդկանց համար հիվանդանոց և այնտեղ դպրոց հիմնելու համար։

Երկարատև հիվանդությունից հետո նա մահացել է Կրակովում։ Թաղվել է Կրակովի Սուրբ Ֆլորիան եկեղեցում։

## Ստեղծագործություններ
Նա լատիներեն տրակտատների հեղինակ է, որը, ի թիվս այլ բաների, վերաբերում է մարմնավորման սուրբ հաղորդության, էսխատոլոգիայի, ճգնավորության, եկեղեցու բնույթին և հատկություններին։ Բողոքականների հետ վեճերում նա, մասնավորապես, պնդում էր, որ ճշմարիտ Եկեղեցին ճանաչվում է որոշ արտաքին հատկանիշներով։

## Ընտրված աշխատանքներ
* *Questio de Incarnatione* (1603 թվական)
* *Quaestio de Christi meritis* (1604 թվական)
* *Quaestio de divina voluntate* (1608 թվական)
* *Poemata* (1609 թվական)
* *De hypostasi aeternae felicitatis* (1616 թվական)
* *Disputatio theologica* (1620 թվական)
* *De evidentia misterii* (1622 թվական)
* *Questio de divinissimo Ss Eucharistiae* (1626 թվական)
* *De authoritate ecclesiae* (1634 թվական)
* *Questio de invenienda […] vera […] Ecclesia* (1636 թվական)
* *Questio de visione Beata…* (1638 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Գրիգոր Գևորգյան (մանկավարժ)

**Գրիգոր Մնացականի Գևորգյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Գրիգոր Գևորգյանը ծնվել է 1922 թվականին, Արտաշատի շրջանի Շահումյան գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը, երկու ամիս աշխատելուց հետո անցել է պարտադիր զինվորական ծառայության տանկային զորամասում։ 1941 թվականի հուլիսի 3-ին նրա զորամասը ուժեղ հակահարված է տվել գերմանաֆաշիստական զավթիչներին Օրշա քաղաքի մատույցներում, մասնակցել Սմոլենսկի հերոսական պաշտպանությանը։ Ծառայել է նաև «Իլյա Մուրոմեց» զրահագնացքում, մասնակցել Բրյանսկի, Վիտեբսկի, Կովելի ազատագրմանը, մասնակցել է Վարշավայի և Պոզնանի ազատագրմանը, Օդերի Ֆրանկֆուրտի, Բեռլինի գրավմանը, ծառայությունն անցել է հայկական Թամանյան փառապանծ 89-րդ դիվիզիայում։ Գրիգորյանը հաղթանակը դիմավորել է Էլբայի ափին։ Պատերազմից մեկ տարի անց վերադարձել է տուն։

Գևորգյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար», «Վարշավայի ազատագրման համար», «Բեռլինի գրավման համար» և ուրիշ մեդալներով։

1950 թվականին ավարտել է Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտը, աշխատանքի անցել Արտաշատի շրջանի Անաստասավանի դպրոցում։ Արարատի շրջանի դպրոցներում դասավանդել է ռուսաց լեզու և գրականություն։ 1964 թվականից եղել է Նոր Ուղի ավանի ութամյա դպրոցի ռուսաց լեզվի ուսուցիչ։ ԽՄԿԿ անդամ է դարձել 1943 թվականին։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ
* «Բեռլինի գրավման համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:«Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գրավման համար մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շահումյան (Արարատի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Արսեն Գոմցյան

**Արսեն Մկրտիչի Գոմցյան** (), հայ մանկավարժ, մարզիկ, բանաստեղծ, մաթեմատիկոս, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Արսեն Գոմցյանը ծնվել է 1919 թվականին ՎԽՍՀ Բոգդանովկայի շրջանի Հեշտիա գյուղում։ Գյուղի դպրոցում յոթնամյա կրթություն ստանալուց հետո մեկնել է Թբիլիսի, ընդունվել մանկավարժական ուսումնարան։ 1939 թվականին ավարտել է և աշխատանքի նշանակվել շրջանի Ժդանով գյուղի յոթնամյա դպրոցում։ 1939 թվականի աշնանը զորակոչվել է կարմիր բանակ և ընդունվել Ռոստովի հրետանային ուսումնարան, որն ավարտելուց հետո դասավանդել է նույն ուսումնարանում։

1942 թվականին, երբ սկսվել է Գերմանա-խորհրդային պատերազմը, Գոմցյանը մեկնել է ռազմաճակատ։ Մի քանի անգամ վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո նորից վերադարձել է գործող բանակ։ Ցուցաբերած խիզախության համար Գոմցյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի երկու, «Հայրենական պատերազմի» երկրորդ աստիճանի շքանշաններով, մի շարք մարտական մեդալներով։

Արսենը Գոմցյանը մահացել է 1945 թվականին, հաղթանակից տասն օր առաջ։

Տարիներ հետո Արսենի եղբայրը՝ Եգոր Գոմցյանը № 29 դպրոցի ինտերնացիոնալ բարեկամության ակումբի անդամների շնորհիվ գտել է եղբոր պանթեոն-հուշարձանը, որը գտնվել է Բեռլինից 45 կմ հեռու, № 109 ճանապարհի վրա գտնվող Կլոնսերֆիլդ քաղաքի կենտրոնական պուրակներից մեկում։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի կրկնակի շքանշան
* Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կարմիր աստղի կրկնակի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Դավիթ Գրիգորյան (զինվորական)

**Դավիթ Լյովայի Գրիգորյան** (), հայ զինվորական, Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի զինծառայող, Արցախի հերոս, 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի մասնակից։ Զոհվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 2-ին։

## Կենսագրություն
Դավիթը ծնվել է 2000 թվականի նոյեմբերի 17-ին։ Մեծացել է Արմավիրի մարզի գյուղ Սարդարապատում։ Ընտանիքում փոքրն էր և միակ որդին։ 2006-2007 թթ․ հաճախել է սպորտային մարմնամարզության դասերի։ 2006 թվականին պարգևատրվել է սպորտային մրցաշարում մրցանակատեղը գրավելու համար։ 2007 թվականի հունիսի 23-ին խմբային մրցումներում գրավել է 4-րդ տեղը։

2007-2018 թթ․ հաճախել է Սարդարապատի միջնակարգ դպրոց։ 2008 թ., 2010 թ., 2011 թ. և 2012 թ. Սարդարապատի միջնակարգ դպրոցի կողմից պարգևատրվել է գովասանագրերով՝ գերազանց առաջադիմության և օրինակելի վարքի համար։

2009-2010 թթ․ հաճախել է կարատեի դասընթացների։ 2010 թվականի փետրվարի 20-ին արժանացել է 2-րդ կարգի, նույն թվականի հուլիսի 17-ին՝ Արմավիրի մասնաճյուղում, հոկտեմբերի 16-ին Հայաստանի կոմիտեի առաջնությունում՝ 3-րդ կարգերի։

2010 թ., 2012 թ., 2014 թ. և 2015 թ. մասնակցել է «Կենգուրու» մաթեմատիկական մրցույթին։ 2010 թվականի մարտի 18-ին, 52 միավորով, գրավել է առաջին տեղը։

2011-2013 թթ․ հաճախել է շախմատի դասերի։ 2011 թվականի շախմատի մարզային առաջնությունում գրավել է 2-րդ տեղը։ 2012 թվականի հուլիսի 13-20-ը Վրաստանում մասնակցել է շախմատի 7-րդ միջազգային ֆեդերացիային։ 2011 թվականին շախմատից ստացել է 2-րդ կարգ։

2014 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Արմավիրի մարզի Պաուերլիֆտինգի պարկած հրում առաջնությունում գրավել է 3-րդ տեղը։

2016 թվականի հուլիսի 6-ին ստացել է A2 մակարդակ գերմաներեն լեզվի իմացությունից։

2018 թվականին ավարտել է դպրոցը և նույն թվականին  շարունակելով մեծ քրոջ՝ Հռիփսիմեի ուղին, ընդունվել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ֆինանսական ֆակուլտետ։ Կիսատ թողնելով ուսումը՝ 2019 թվականի հունվարի 13-ին զորակոչվել է բանակ։ Գյումրու ուսումնական զորամասում անցել է 6 ամսյա սերժանտական կուրսեր, որի արդյունքում 01․07․2019 թվականին ստացել է կրտսեր սերժանտի կոչում, որից հետո ծառայությունը շարունակել է Հադրութի N զորամասում ։ Զինվորական ծառայությունը լավ կատարելու համար 08․04․2020 թվականին ստացել է սերժանտի կոչում։ Արցախյան երկրորդ պատերազմից մեկ ամիս առաջ՝ 19․08․2020 թվականին ստացել է ավագ սերժանտի կոչում , հակատանկային ֆագոտի հաշվարկի հրամանատար։

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից Արցախում ակտիվորեն մասնակցել է մարտական գործողություններին, Կարախամբիլի-Ֆիզուլիի հատվածում խոցել է 15 տանկ և մեկ միավոր ՀՄՄ, ինչի համար հոկտեմբերի 4-ին Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հրամանագրով արժանացել է «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչման։ Նոյեմբերի 2-ին Դավիթը և երեք ընկերները զոհվել են նվիրելով իրենց կյանքը հայրենիքին։

## Պարգևներ և կոչումներ
2020 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Արցախի հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հրամանագրով Դավիթ Գրիգորյանն արժանացել է «Արցախի հերոս» բարձր կոչման՝ պարգևատրվելով «Ոսկե արծիվ» շքանշանով։ Դավիթ Գրիգորյանը 2020 թվականի Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ Կարախանբեյլիի և Ֆիզուլիի հատվածում խոցել է 15 տանկ և 1 հետևակի մարտական մեքենա։ Նրա շնորհիվ, Սարդարապատի միջնակարգ դպրոցը, որտեղ նա սովորել է, ստացավ ոսկե մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Արցախի հերոսներ
Արամ Առաքելյան (մանկավարժ)

**Արամ Արշակի Առաքելյան** (), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1946):

## Կենսագրություն
Արամ Առաքելյանը ծնվել է 1924 թվականին, Հոկտեմբերյանում։ 1941 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ուսումնարանը և Արագածի շրջանի Լեռնապար գյուղի 7-ամյա դպրոցում զբաղվել ուսուցչական գործունեությամբ։ 1942 թվականին զորակոչվել է բանակ, ուսանել Կրասնոդարի գնդացրաականանետային ուսումնարանում։ 1943 թվականին Առաքելյանը դասակի հրամանատար է նշանակվել Հարավ-արևմտյան ռազմաճակատում, 2-րդ գվարդիական դիվիզիայի 72-րդ գվարդիական հրաձգային գնդում։ 1943 թվականին Դոնեցկի մարզի ազատագրման համար մղված մարտերից մեկում Առաքելյանը ծանր վիրավորվել է, որպես պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ, զորացրվել է բանակից։

1944 թվականից կրկին զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ Աշխատել է Ախուրյանի շրջանի Ղարիբջանյան գյուղի 8-ամյա դպրոցում, 1970 թվականից՝ Հոկտեմբերյան քաղաքի № 4 միջնակարգ դպրոցում՝ որպես զինղեկ։ ԽՄԿԿ անդամ է 1946 թվականից։

Մարտական և աշխատանքային ծառայությունների համար Առաքելյանը պարգևատրվել է Կովկասի պաշտպանության համար, Կիևի 1500-ամյակի, ԽՍՀՄ զինված ուշերի 60-ամյակի, Հաղթանակի 30-ամյակի և այլ մեդալներով։

## Պարգևներ
* Կովկասի պաշտպանության համար մեդալ
* ԽՍՀՄ զինված ուժերի 60-ամյակի մեդալ
* Հաղթանակի 30-ամյակի մեդալ
* Կիևի 1500-ամյակի մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Անանիա Անտոնյան

**Անանիա Եփրեմի Անտոնյան** (), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Անանիա Անտոնյանը ծնվել է 1921 թվականին Ղափանի շրջանի Առաջաձոր գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Շրվենանցի միջնակարգ դպրոցը, և ուսուցչական աշխատանքի նշանակվել դպրոցում։ 1940 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել Լիտվական ԽՍՀ-ում։ Կռվել է Կաունաս-Պոլոցկ-Վելիկիե Լուկիի ուղղությամբ, որտեղ ոտքից վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո վերադարձել է գործող բանակ և 1941 թվականի նոյեմբերին, 371-րդ հրաձգային դիվիզիայի 1233-րդ գնդի կազմում մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը։ 1942 թվականի հունվարի 10-ին վիրավորվել է երկրորդ անգամ և տեղափոխվել Նովոսիբիրսկ քաղաքը։ Բուժվելուց հետո, որպես պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ, զորացրվել է բանակից, աշխատանքի անցել հայրենի գյուղի յոթնամյա դպրոցում։ 1947-1951 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրության ֆակուլտետը։

Խլաթաղ, Վերին Խոտանան գյուղերում եղել է դպրոցի տնօրեն, դասավանդել է աշխարհագրություն, եղել է Առաջաձորի դպրոցի տնօրեն։ 1943 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ։

Պատերազմում ցուցաբերած խիզախության համար արժանացել է «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշանի և մի շարք մեդալների, պատվոգրերի և այլ խրախուսանքների։

## Պարգևներ
* Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Իլյա Տոլստոյ

280 px|right|thumb|Լեո Տոլստոյի որդիները (Իլյա - ձախից երկրորդ)
Կոմս **Իլյա Լվովիչ Տոլստոյ** (), ռուս գրող, լրագրող և մանկավարժ։

Լև Տոլստոյի որդին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 22 մայիսի, 1866 թվականին։ Չնայած տաղանդին, Իլյան չի ավարտել միջնակարգ դպրոցը և անցել է զինվորական ծառայության Սումի հուսար գնդում։

1888 թվականին ամուսնացել է Սոֆիա Նիկոլաևնայի հետ։ Նա հերթափոխով աշխատել է որպես պաշտոնատար անձ, այնուհետև բանկի աշխատակից, ապա ռուսական սոցիալական ապահովագրական ընկերության գործակալ, ապա մասնավոր կալվածքների լուծարման գործակալ։

20-րդ դարի սկզբին Իլյա Լվովիչը Կալուգա քաղաքի կենտրոնում գնել է տուն, կնոջ և երեխաների հետ բնակություն է հաստատել այնտեղ։ Սոֆյա Նիկոլաևնան ընտանիքի ֆինանսական վիճակը ինչ-որ կերպ բարելավելու համար 1909 թվականին  աշխատանքի է անցել Սալովայի մասնավոր կանանց գիմնազիայում, որտեղ ղեկավարել է երգչախումբ՝ III-V դասարանների աղջիկների համար։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նա աշխատել է Կարմիր խաչում,  փորձել է դառնալ լրագրող և այդ նպատակով 1915-ին հիմնել է «Նոր Ռուսաստան» թերթը։

1916 թվականին Իլյա Լվովիչը թողե է Ռուսաստանը և մեկնել ԱՄՆ։ Ամերիկայում նա ամուսնացել է  Նադեժդա Կլիմենտեևնա Կատուլսկայայի հետ։ Նա իր օրական ապրուստը վաստակել է  կարդալով դասախոսություններ Տոլստոյի ստեղծագործության և աշխարհայացքի մասին, մասնակցել է «Աննա Կարենինա» և «Հարություն» վեպերի էկրանավորմանը։

Մահացել է  1933 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, Նյու Հեյվենում (ԱՄՆ)։

## Ստեղծագործություն
Իլյա Տոլստոյի գրական ժառանգության մեջ գլխավոր տեղ է զբաղեցրել են «Իմ հուշերը» վերնագրով հուշերը։ Միացյալ Նահանգներ արտագաղթելուց հետո նա դրանք թարգմանել է անգլերեն, միաժամանակ զգալիորեն վերանայելով դրանք։ 

## Ընտանիք
Առաջին անգամ (1888 թ. Փետրվարի 28-ից) ամուսնացել է Սոֆյա Նիկոլաևնա Ֆիլոսոֆովայի (1867-1934) հետ։ Նրանց երեխաներն էին՝

* Աննա (դեկտեմբերի 24, 1888 - ապրիլի 3, 1954)։
* Միքայել (10 հոկտեմբերի, 1893 - 28 մարտի, 1919)։
* Էնդրյու (ապրիլի 1, 1895 - ապրիլի 3, 1920)։
* Իլյա (1897, դեկտեմբերի 16 - 1970, ապրիլի 7), հայրը Նիկիտա Տոլստոյ
* Վլադիմիր (1899 թ. Մայիսի 1 - 1967 թ. Նոյեմբերի 24), հայրը Իլյա Տոլստոյ, պապիկը Պյոտր Տոլստոյ
* Վերա (1903, հունիսի 19 - 1999 թ. Նոյեմբերի 5)։
* Կիրիլ (1907, հունվարի 18 - 1915, փետրվարի 1)։

Երկրորդ անգամ ամուսնանում է (1920-ից) Նադեժդա Կլիմենտեևնա Կատուլսկայայի (Պարշինի առաջին ամուսնուց հետո) հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Илья Львович Толстой
* Толстой Илья Львович
* ИЗ «ЗАПИСОК» И. М. ИВАКИНА

Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հուշավիպագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Հրաշքների մրցաշրջան

**«Հրաշքների մրցաշրջան»** (), 2018 թվականի սպորտային դրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Շոն Մաքնամարան։ Գլխավոր դերերը կատարել են Հելեն Հանթը, Վիլյամ Հըրթը և Դանիկա Յարշը։ Ֆիլմը հիմնված է իրական դեպքի վրա, որը տեղի է ունեցել «Iowa City West High School» վոլեյբոլի թիմի հետ այն բանից հետո, երբ  2011 թվականին հանկարծակի Քերոլայն Ֆանդը։ Պրեմիերան կայացել է 2018 թվականի ապրիլի 6-ին Միացյալ Նահանգներում։

## Սյուժե
Քերոլայնը՝ Այովայի դպրոցներից մեկի վոլեյբոլի թիմի ավագն է։ Երեկույթից վերադառնալիս նա վթարի է ենթարկվում և մահանում։ Թիմը սգում է նրա մահը, սակայն մարզիչը կարողանում է գտնել մարզուհիներին ոգևորելու միջոց, որպեսզի նրանք շարունակեն մասնակցել մրցաշարին։

## Դերերում

## Արձագանքներ
Ֆիլմն արժանացել է կինոքննադատների խառը գնահատականներին։ Rotten Tomatoes կայքում այն ունի 51 % դրական գրախոսականներ 41 արձագանքների հիման վրա։ Metacritic կայքում ֆիլմն ունի  44 միավոր 100-ից 13 գրախոսականների հիման վրա։ RogerEbert.com կայքի գրախոսող Գլեն Քեննին ֆիլմին տվել է չորսից 2,5 աստղ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Այովայում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2011 թվականին
Վայրի պայմաններում (գիրք)

**«Վայրի պայմաններում»** (), 1996 թվականի վավերագրական վեպ, որը գրել է Ջոն Կրակաուերը։ Գիրքը գրվել է Կրակաուեր հոդվածի հիման վրա։ 2007 թվականին ռեժիսոր Շոն Փենը գրքի հիման վրա նկարահանել է համանուն ֆիլմը։

Վայրի պայմաններում գիրքը միջազգային բեսթսելլեր է, որը հրատարակվել է 14 լեզուներով։ Գիրքն ընդգրկված է բազմաթիվ դպրոցների և քոլեջների ուսումնական ծրագրերում։ Վեպը դրական արձագանքներ է ստացել շատ գրախոսների կողմից, մինչդեռ Ալյասկայի լրագրող Քրեյգ Մեդրեդն այն նկարագրել է որպես «հորինվածք»։

## Սյուժե
Վեպը պատմում է Քրիստափոր Մաքքենդլեսի իրական պատմությունը։ Մի երիտասարդ, որն ապրում էր հարուստ ընտանիքում, մերժում էր հարուստին բնորոշ հատկանիշները և իր գումարով բարեգործություններ էր կատարում։ Օրերից մի օր նա դառնում է աղքատ թափառաշրջիկ։ Վերջին երկու տարիների ընթացում (1990–1992 թվականներին) Ալեքսանդր անունով հերոսը մեկնում է ԱՄՆ և Մեքսիկա, աշխատում է տարբեր տեղերում, հանդիպում է տարբեր մարդկանց, որոնք փոխում են իր կյանքը, մինչև վերջապես լինում է Ալյասկայում։ Այստեղ նա ապրում է անապատում` մի հին ավտոբուսի մեջ։ Չորս ամիս անց Քրիստափորը մահանում է սովից Դենալի ազգային պարկի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Back To The Wild'' (գրքերի կայք)
* ''Finding Into the Wild’s Magic Bus'' 
* Hiking The Stampede Trail 

Կատեգորիա:1996 գրքեր
Կատեգորիա:1996 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրականություն
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Կենսագրական գրքեր
Կատեգորիա:Վավերագրական գրքեր
Օլեգ Կոժանով

**Օլեգ Գեննադևիչ Կոժանով** (), ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հայտնի է ՌՖՊԼ և ՖԱԼ ակումբների կազմում իր ելույթներով։

## Կարիերա
### Ակումբային
Պետերբուրգի ՄՊՄԴ-ի «Սմենա» ակումբի սան է։ 2003-2006 թվականներին խաղացել է «Զենիթի» երկրորդ կազմում։ Հիմնական թիմի կազմում անցկացրել է 9 խաղ և խփել մեկ գոլ Ռուսաստանի 2005 թվականի առաջնությունում, ինչպես նաև անցկացրել է 5 խաղ Ռուսաստանի 2005/06 գավաթի խաղարկությունում և1 խաղ ՈՒԵՖԱ 2005/06 գավաթի խաղարկությունում։ 2006/2007 թվականներին խաղացել է «Ուրալի» կազմում, 2008-ին՝ «Ռոստովում», 2009-ին՝ «Խիմկիում»։ 2010 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է Նիժնի Նովգորոդի «Վոլգա» ակումբ։ 2011 թվականի մարտի 31-ին պայմանագիր է կնքել «ԿԱՄԱԶ» ակումբի հետ։ 2012 թվականի հունվարի 23-ին պայմանագիր է կնքել Օրենբուրգի «Գազովիկի» հետ։ 2012 թվականի հունիսին տեղափոխվել է «Ենիսեյ»։ 2014 թվականի հուլիսին համալրել է Խաբարովսկի «ՍԿԱ-Էներգիա» ակումբի կազմը։ 2015 թվականի օգոստոսի 10-ին պայմանագիր է կնքել Պետերբուրգի «Դինամո» ակումբի հետ։

2016 թվականի ամռանը դարձել է «Զվեզդա ՍՊ» սիրողական ակումբի ֆուտբոլիստ, իսկ Սանկտ Պետերբուրգի 2016/2017 առաջնությունն անցկացրել է «Պետերբուրգ» ակումբում։

### Հավաքականում
2003 թվականին հանդես է եկել Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականում։ 2007 թվականին հանդես է եկել երիտասարդական հավաքականում։ Նրա կազմում անցկացրել է 5 խաղ՝ խփելով 1 գոլ։

## Ձեռքբերումներ
* Առաջին դիվիզիոնի հաղթող - 2008

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը zenit-history.ru կայքում
* 
* Ֆուտբոլիստի էջը ՊՖԼ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Դինամո Սանկտ Պետերբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Պոլոնեզ (ՀԿՌՀ)

**Պոլոնեզ** - բելառուսական արտադրության համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ։ Համակարգը նախատեսված է բաց և փակ կենդանի ուժի, ոչ զրահապատ և զրահապատ ռազմական տեխնիկայի և այլ օբյեկտների գերճշգրիտ ոչնչացման համար։ Կրակի հեռավորությունն ի սկզբանե կազմել է 200 կմ, իսկ 2017 թ․ նոր հրթիռների օգտագործմամբ հասցվել է մինչև 300 կմ-ի։

## Բնութագիր
Պոլոնեզ համակարգը ներառում է մարտական կառավարման մեքենան, լիցքավորող տրանսպորտային մեքենան և տարբեր նշանակության հրթիռները տրանսպորտային մեկնարկային կոնտեյներում։

Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգը ներկայացնում է մեկնարկային կայանք՝ նախատեսված 301 մմ տրամագծով չինական A200 տեսակի 8 հրթիռների համար, որոնք տեղակայված են МЗКТ-7930 անվավոր շարժաթևի վրա։

Մարտական կառավարման մեքենայում տեղադրված սարքավորումներն ապահովում են կապ մինչև 10 կմ հեռավորության վրա շարժվող և մինչև 30 կմ հեռավորության վրա կանգնած մարտական, լիցքավորվող տրանսպորտային և հրամանատարական մեքենաների հետ։ 4 հոգուց բաղկացած մարտական հաշվարկը կարող է անընդհատ աշխատել մինչև 48 ժամ։

8 հրթիռներից կարող է միաժամանակ վարվել կրակ 8 տարբեր ուղղություններով 50 վայրկյանի ընթացքում, կրակահերթի պատրաստման տևողությունը կազմում է 8 րոպե։

## Պատմություն
Համակարգն առաջին անգամ ցուցադրվել է 2015 թ․ մայիսի 9-ին Մինսկում տեղի ունեցած ռազմական շքերթի ժամանակ։ Շքերթին մասնակցել են երկու ինքնագնաց մեկնարկային կայանքներ և նոր համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգով երկու տրանսպորտային լիցքավորվող մեքենաներ։

Առաջին փորձարկումները տեղի են ունեցել 2016 թ․ հունիսի 16-ին Գոմելի մարզում։ Փորձարկման ընթացքում իրական ժամանակում թիրախների վերաբերյալ տվյալների ստացման նպատակով մարտական մեքենաների վրա օգտագործվել են անօդաչու թռչող սարքեր (ԱԹՍ)։ 2016 թ․ օգոստոսին ՀԿՌՀ-ներն առաջին անգամ սկսել են օգտագործվել 336-երրորդ ռեակտիվ հրետանային բրիգադում։

2017 թ․ հոկտեմբերի 26-ին առաջին անգամ տեղի ունեցավ բարելավված Պոլոնեզ ՀԿՌՀ-ի առաջին մեքնարկը МЗКТ-7930 անվավոր շարժաթևի վրայից։ Հրթիռների հեռավորությունն ավելացվել էր մինչև 300 կմ։

2018 թ․ ՀԿՌԿ-ն սկսեց գործածվել Ադրբեջանի զինված ուժերում։ Նույն թվականի մայիսին Բելառուսն ու Ղազախստանը անցկացրին հրթիռային զորքերի և հրետանու միասնական հրամանատարաշտաբային զորավարժություններ, որոնց մասնակցում էին նաև մի քանի Պոլոնեզ համակարգեր։

## Սպառազինություն
* 
* 

## Տես նաև
* Սմերչ (ՀԿՌՀ)
* LAR-160 (ՀԿՌԿ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2015 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:2015 հիմնադրումներ Բելառուսում
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգեր