Մարալիկ

**Մարալիկ**, քաղաք Հայաստանի Շիրակի մարզում։ Հանդիսանում է Անի համայնքի կենտրոնը։

Այստեղով անցնում են Գյումրի-Թալին-Երևան մայրուղին և Մարալիկ-Արթիկ-Գյումրի երկաթգիծը։ 
…

## Աշխարհագրություն
Մարալիկը մարզկենտրոն Գյումրի քաղաքից հեռու է 27 կմ դեպի հարավ։ Զբաղեցնում է 4․06 կմ2 մակերես։

## Պատմություն
Պարսկական և թուրքական տերությունների տիրապետությունից Արևելյան Հայաստանի վերջնական դուրս գալուց (1826-28 թթ) հետո Մարալիկում (այն ժամանակ՝ *Մոլլա-Գյուկչա*), ըստ ծխական հաշվառման, բնակություն հաստատեցին Արևմտյան Հայաստանի Մուշ, Տարոն, Խնուս, Վերին Բասեն, Ալաշկերտ, Էրզրում բնակավայրերից տեղափոխված 59 ընտանիք՝ 371 մարդ։

1927 թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի որոշմամբ Մոլլա-Գյոկչան վերանվանվեց *Կապուտան*։ 1929 թ. Կապուտանն ընդգրկվել է Լենինականի գավառի կազմում։ 1935 թ. հուլիսի 26-ին ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի որոշմամբ Կապուտանը վերանվանվեց *Մարալիկ*։

1962 թ. Մարալիկն ստանում է քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ։ 1991 թ. սեպտեմբերի 21-ից Մարալիկը անկախ Հայաստանի Անիի շրջանային կենտրոնն էր։ 1996 թ. ընդգրկվել է Շիրակի մարզի կազմում։

## Բնակչություն
Նախնիները 1828-1829 թթ.-ին գաղթել են Կարսից, Խնուսից, Ալաշկերտից և Մուշից։

Մարալիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Տնտեսություն
Քաղաքի վարչատարածքում կա 1800 հա վարելահող, որից 240 հա ոռոգելի։

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ, զարգանում է նաև արդյունաբերությունը։

Մարալիկի ամենախոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունը բամբակամանվածքային ֆաբրիկան է (ունեցել է մոտ 2000 աշխատող), որն այժմ մասամբ է գործում։ Ամենահինը Լուսատեխնիկական էլէկտրասարքավորումների գործարանն է (1962 թ.), որն ունեցել է 600 աշխատող, այժմ չի գործում։ Ներկայումս չեն գործում նաև շինանյութերի և շինիրերի կոմբինատը, երեք շինարարական կազմակերպությունները, պանրագործարանը, ավտոտրանսպորտային ձեռնարկությունը, երկաթուղային կայարանը, կինոթատրոնը, կենցաղային սպասարկման կոմբինատը։

## Պատմամշակութային կառույցներ
ձախից|մինի|189x189փքս| Եկեղեցի Սուրբ Աստվածածին «Կարմիր վանք»
Մարալիկում պահպանվել են 5-րդ դարի հինավուրց եկեղեցու հիմքի վրա կառուցված Սուրբ Աստվածածին (Կարմիր վանք) եկեղեցին՝ վերակառուցված (1898-1903) , 19-րդ դարի Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցու ավերակները, և 19-րդ դարում վերակառուցված Սուրբ Ստեփանոսի վանքը։ Մարալիկի հյուսիս-արևելքում պապհպանվել են նաև Ք.ա. 2-րդ հազարամյակի կիկլոպյան ամրոց, դամբարանադաշտ և բնակատեղի։ «Ղուշի»-ի կոչված մատուռը որը պատկանում է ուշ միջնադարյան շրջանին, գտնվում է Մարալիկից 4.5 կմ հյուսիս-արևելք։

Քաղաքի վարչատարածքում կարելի է գտնել բազմաթիվ վաղ և ուշ միջնադարյան շրջանի խաչքարեր։

## Հասարակական կառույցներ
Գործում են կապի և փոստային ծառայություններ, երկու դպրոց, ուսումնարան, մշակույթի տուն, շրջանային գրադարան, հյուրանոց, երկու նախադպրոցական հիմնարկ, հանրային սննդի օբյեկտներ և այլն։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Night Maralik.JPG|Գիշերային Մարալիկ
Պատկեր:Maralik from M-1.jpg|Մարալիկի նոր թաղամասը Երևան-Գյումրի ավտոճանապարհից
Պատկեր:Towards Pokr Hraparak.JPG|Դեպի Փոքր հրապարակ տանող փողոց
Պատկեր:Former Kolkhoz Building in Maralik.JPG|Մարալիկի նախկին կոլտնտեսական գրասենյակը
Պատկեր:Maralik Cotton Mill 1.jpg|Մարալիկի բամբակամանվածքային ֆաբրիկան
Պատկեր:Dzorakap-Maralik.jpg|Ձորակապ համայնքը
Պատկեր:Soghomon Tehleryan Monument (1).jpg|Սողոմոն Թեհլիրյանի հուշարձանը Մարալիկի հրապարակում
Պատկեր:A Soviet era statue of Unknown Soldier near Maralik E1314.jpg|Անհայտ զինվորի հուշարձան
Պատկեր:Maralik Park.jpg|Մարալիկի զբոսայգին (բուլվար)
Պատկեր:Church in Maralik.jpg|Սուրբ Աստվածածին (Կարմիր վանք) եկեղեցին
Պատկեր:Monumento en Maralik.jpg|Արցախի հերոս Ռոբերտ Աբաջյանին նվիրված հուշաքար


## Հայտնի մարդիկ
* Ալեքսան Ավետիսյան (ծ. 1960), ՀԱՕԿ նախագահ (1994-1998), Հայաստանի ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահ, 
* Ալեքսանդր Սայադյան (ծ. 1949), հաղորդավար,
* Ահարոն Ասատրյան (1996-2020), զինվորական, դիպուկահար, Արցախյան 44-օրյա պատերազմի մասնակից,
* Արամ Տեր-Սահակյան (ծ. 1957) ՀՀ Պաշտպանության նախարարության ռազմական ոստիկանության վարչության պետ (2010-2011),
* Արտակ Ավետիսյան (1973-1994), Արցախյան առաջին պատերազմի ազատամարտիկ-հրամանատար, հակատանկիստ,
* Գրիգոր Կյուրեղյան (1912-1970), պատմաբան, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից,
* Հենրիկ Մելիքյան (1926-2004), պատմաբան,
* Ռոբերտ Աբաջյան (1996-2016), Պաշտպանության բանակի զինծառայող, Քառօրյա պատերազմի մասնակից, հետմահու Արցախի հերոս, ծագումով մարալիկցի,
*Սերոբ Սարգսյան ( ծ. 1997), դուդուկահար,միջազգային մրցույթների դափնեկիր, մարալիկցի հայտնի դուդուկահար Վաշինգտոն Ուռումյանի թոռը,
* Սպարտիոն Նազարյան (1927-2014), ՀԽՍՀ վաստակավոր գյուղատնտես (1975), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1976)
* Ստեփան Գալստյան (ծ. 1963), Հայաստանի զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի պետի նախկին տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտ։
* Վահրամ Շահինյան (ծ. 1958), Հայաստանի հատուկ քննչական ծառայության պետ, Արդարադատության գեներալ-լեյտենանտ։
* Վարդան Ուռումյան, ռաբիս երգիչ։
* Վարդան Ուռուտյան, տնտեսագետ, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ռեկտոր 2018-2023 թթ․, տնտեսագիտության թեկնածու։
* Մեսրոպ Նիկոյան, ձյուդոիստ, 2021 թվականի Սամբոյի Աշխարհի առաջնության ոսկե մեդալակիր
* Եզնիկ Արիստակեսյան, Հայ մանկավարժ 2-րդ աշխարհամարտի մասնակից

## Տես նաև
* Անիի շրջանի հոգևոր կենտրոնների ցանկ
* Մարալիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անի խոշորացված համայնքի պաշտոնական կայք 
* Մարալիկի համայնքապետարան 

Կատեգորիա:1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարալիկ