Գրաքննությունը համացանցում

right|350px|thumb|<center>'''Գրաքննությունը համացանցում և պետական հսկողությունը ըստ պետությունների'''</center>
<blockquote>






</blockquote>
right|350px|thumb|Ինտերնետային գրաքննության աստիճանը տարբեր երկրների միջև տարբեր է: Ժողովրդավարական երկրները սովորաբար ունեն չափավոր գրաքննություն, որը թույլ է տալիս քաղաքացիներին օգտվել տեղեկատվությունից և մասնակցել հանրային քննարկումներին, թեև որոշ արդարացված սահմանափակումներով: Ի հակադրություն դրան, տոտալիտար ռեժիմները խիստ սահմանափակումներ են դնում ինտերնետ հասանելիության վրա՝ վերահսկելու պատմությունը և ճնշելու այլախոհությունը: Նրանք օգտագործում են գրաքննությունը՝ որպես հաղորդակցությունը սահմանափակելու և քաղաքական ու սոցիալական հարցերի շուրջ բանավեճերը կանխելու գործիք, հատկապես կարևոր իրադարձությունների ժամանակ, ինչպիսիք են ընտրությունները կամ բողոքի ցույցերը:
**Գրաքննությունը համացանցում** (), հրապարակումների վերահսկումն ու կանխարգելումն կամ տեղեկատվության հասանելիությունը համացանցում։ «Գրաքննությունը համացանցում» արտահայտության ձևավորումը կապված է համացանցում ազգային որևէ խտրականության սահմանների բացակայության հետ։ Համացանցի գրաքննության (ցենզուրա) հիմնական խնդիրները կարելի է սահմանել հետևյալ կերպ՝ տեղեկատվություն, պետության օրենքներին հակառակվող (գործող կառավարության ռեժիմ) և սահմանափկված ներքին ռեսուրսներում, կարող է հրապարակվել այլ երկրների վեբ-սերվերներում։

## Համացանցում գրաքննության ձևերը
Քանի որ համացանցը չի գտնվում որևէ պետության վերահսկողության ներքո և նրանում տեղեկատվությունը բաշխված է տարբեր առևտրային կազմակերպությունների միջև, ուստի ընդհանուր գրաքննությունը համացանցում բավականին դժվար է, բայց ոչ անհնարին։ Այն իրագործվում է հետևյալ միջոցների միահամուռ օգտագործմամբ.

# Պետության ձեռքում ցանացային հաղորդակցությունների ղեկավարման կենտրոնացումը կամ իրական լծակների ազդեցությունը ընկերության վրա, որի վարման ներքո են գտնվում ցանցերը։ Սա թույլ է տալիս ղեկավարման ճանապարհով արգելել օգտվողներին այն ռեսուրսների դիտումը, որոնց բովանդակությունը, ենթադրվում է, անցանկալի է։
# Հնարավորությունների ներդրումը, որը կապահովի մուտքը դեպի համացանցի ռեսուրսներին, որոնք վերահսկվում են ընկերությունների կողմից՝ կախված այդ ընկերությունների պատրաստվածության մակարդակից՝ վերահսկել ռեսուրսների բովանդակությունը, ջնջել կամ խմբագրել հաղորդագրությունները, այսպես թե այնպես ենթարկված պետության ղեկավարության գրաքննությանը։ Արդյունքում ընկերությունները, որոնք աջակցում են, օրինակ բլոգների ցանցային համակարգը, կանգնում են ընտրության առջև։ Կա՛մ ենթարկվել սպառնալիքին և գրաքննել տեղեկատվությունը, կա՛մ հրաժարվել և կորցնել օգտվողներին։ Խոշոր համացանցային ընկերությունները մտահոգվելով իրենց բիզնեսի զարգացման համար, ոչ միշտ են համաձայնվում կառավարությունների հետ, որպեսզի չկորցնեն շուկան, անգամ հակասելով իրենց սեփական պաշտոնապես հայտարարած քաղաքականությանը՝ խոսքի ազատության աջակցում։
# Ինչպես նաև կառավարությունը հնարավորություն ունի վերահսկել որոշ համացանցային ռեսուրսներ՝ կեղծ ընկերությունների միջոցով՝ «ոչ կառավարական կազմակերպություն», կամ ֆիզիկական անձինք, ովքեր տարբեր պատրվակներով գրաքննում են տեղեկատվությունը։

Գրաքննությունը համացանցում իրենից եթադրում է ոչ միայն որևէ վեբ-ռեսուրսների կողպեկումը կամ փակումը, այլ նաև վերլուծության իրականացումը, կեղծ ընդդիմադիր վեբ-ռեսուրսների, և պատժիչ միջոցների կիրառումը հրապարակումների հեղինակների կամ վեբ-սերվերների սեփականատերերի դեմ։

Ըստ «Լրագրողնները առանց սահմանների» հասարակական կազմակերպության հաշվետվության՝ 2008 թ.-ին փակվել կամ կողփեկվել են 1740 վեբ-կայքեր։ 105 բլոգերներ վնաս են կրել համացանացում հրապարակած նյութերի համար՝ նրանցից 1 սպանվել է, 59 ձերբակալվել են, իսկ 45-ը ենթարկվել են ֆիզիկական հարձակման։

«Ես չեմ տեսնում, ընդհանրապես, որևէ վտանգ աշխարհի համար, եթե որևէ մեկը փորձի սահմանափակել տեղեկատվության ազատ տարածումը ցանցում։ Համացանցի ղեկավարումը անհնարին է,-կարծում է Բիլ Գեյթսը,-վաղ թե ուշ ազատությունը կրկին կհաղթի»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանում շատ են վախենում, որ գրաքննություն կլինի
* Ռուսաստանի ինտերնետ գրաքննությունը նորից ազդում է Հայաստանի վրա
* https://rsf.org/
* https://wikileaks.org/wiki/Category:Internet_Censorship
* http://www.ifap.ru/library/memo/memo006.pdf
* http://www.ifap.ru/pr/2013/130416a.htm 
* https://www.pgpru.com/faq/anonimnostj 
* http://libernet.uo1.net/ 
* http://www.goethe.de/ins/ru/lp/kul/dur/dig/deindex.htm

Կատեգորիա:Համացանց