Հաֆիզե Գայե Էրքան

**Հաֆիզե Գայե Էրքան** (, ), Թուրքիայի կենտրոնական բանկի նախկին ղեկավար։ Նա եղել է Առաջին հանրապետական բանկի նախագահը և գործադիր տնօրեններից մեկը, եղել է նաև ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ։ Նա եղել է Նյու Յորքում գտնվող ազգային անշարժ գույքի ֆինանսական ընկերություն Greystone & Co Inc-ի նախկին գործադիր տնօրենը։ Նա եղել է նաև Tiffany & Co ընկերության խորհրդի անդամ և Marsh & Mclennan Cos Inc ընկերության տնօրեն։

## Անձնական կյանք
Ծնվել է Ստամբուլում 1979 թվականին, հայրը ինժեներ է եղել, իսկ մայրը ուսանել է մաթեմատիկա և ֆիզիկա։ Մանկության տարիներին Էրքանը օպերաներ է գրել և վաճառել դրանք։ Ավարտելով Ստամբուլի ավագ դպրոցը, որտեղ ուսուցման լեզուն թուրքերենն է և գերմաներենը, որպես դպրոցի երկրորդ ամենաբարձր վարկանիշն ունեցող աշակերտ՝ 1997 թվականին ընդունվել է Բոսֆորի համալսարանի արդյունաբերական ինժեներության բաժին և բակալավրի աստիճանով ավարտել է 2001 թվականին։ Նա Փրինսթոնի համալսարանում սովորել է ասպիրանտուրայում գործողությունների հետազոտում և ֆինանսական ինժեներություն մասնագիտությամբ։ Նա նաև Հարվարդի բիզնես դպրոցի և Սթենֆորդի բիզնեսի դպրոցի Առաջնորդությամբ ոլորտում գործադիր ծրագրի շրջանավարտ է եղել։ 

Նա ամուսնացել Է Բաթուր Բիչերի հետ, որը Ստամբուլում սովորելու տարիներին եղել է նրա դասարանցին։ 2001 թվականին Բոսֆորի համալսարանում սովորելուց հետո Բիչերը տեղափոխվել է ԱՄՆ և Փրինսթոնի համալսարանում սովորել ասպիրանտուրայում գործողությունների հետազոտում և ֆինանսական ինժեներություն մասնագիտությամբ։ Նա եղել է Barclays Capital-ի, Գոլդմեն Սակսի և Սիթիգրուպի փոխտնօրեն։ Նա ներկայումս Նապիեր Պարկ գլոբալ կապիտալի գործադիր տնօրենն է։

## Կարիերա
Փրիսթոնի համալսարանում իր թեզը գրելիս Էրքանը սկսել է իր աշխատանքային կյանքը որպես հետազոտող օգնական և ուսուցչի օգնական։ 2005 թվականին նա միացել է Գոլդման Սակսին որպես օգնական և 2011 թվականին նշանակվել է գործադիր տնօրեն և Ֆինանսական ինստիտուտների վերլուծություններ և ռազմավարություններ խմբի ղեկավար։

Նա 2014 թվականին միացել է Առաջին հանրապետական բանկին որպես ներդրումների բաժնի գլխավոր տնօրեն և ռիսկերի կառավարման գլխավոր պատասխանատուներից մեկը, 2016 թվականի հունվարին նա նաև նշանակվել է դեպոզիտային բաժնի գլխավոր մասնագետ, որից հետո 2017 թվականի մայիսին դարձել է բանկի նախագահ։ Էրքանը տնօրենների խորհրդի կազմում է ընտրվել 2019 թվականի փետրվարի 13-ին։ 2021 թվականի հուլիսին նա դարձել է Առաջին հանրապետական բանկի գլխավոր տնօրենների մեկը՝ Ջիմ Հերբերտի հետ միասին, որը բանկի հիմնադիրն է։ Հերբերտը հրաժարական է տվել 2021 թվականի դեկտեմբերին առողջական խնդիրների պատճառով, մեկ ամիս անց հրաժարական է տվել նաև Էրքանը։

2022 թվականի մարտին Էրքանը միացել է Fortune 500 ընկերություններից Մարշ ՄըքԼենանի տնօրենների խորհրդին, ինչպես նաև եղել է Tiffany & Co.-ի տնօրենների խորհրդի կազմում 2019 թվականից մինչև 2021 թվականին ընկերության միացումը LVMH-ին։

2022 թվականի փետրվարի 11-ին Մարշ ՄըքԼենանի տնօրենների խորհուրդը Էրքանին նշանակել է որպես տնօրեն, որը ուժի մեջ է մտել 2022 թվականի մարտի 1-ից։ Նա վերընտրվել է 2023 թվականի մայիսի 23-ին։ 2022 թվականի հունիսի 27-ին Greystone & Co Inc-ը նրան նշանակել է գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնում։ Նրա լիազորությունները սկսել են 2022 թվականի սեպտեմբերին և ավարտվել նույն թվականի դեկտեմբերին։

## Թուրքիայի կենտրոնական բանկ
2023 թվականի մայիսին Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի վերընտրվելուց հետո, երբ ֆինանսների նոր նախարար է նշանակվել Մեհմեդ Շիմշեքը, լրատվամիջոցները հայտարարել են, որ Կենտրոնական բանկի ղեկավարի պաշտոնում Շահափ Քավջըօղլուին փոխարինելու է Էրքանը։ 2023 թվականի հունիսի 8-ին Էրքանը դարձել է բանկի ղեկավար՝ համաձայն Էրդողանի նախագահական հրամանագրի՝ դառնալով Թուրքիայի կենտրոնական բանկի առաջին կին ղեկավարը։ 

Նրա ղեկավարությամբ Կենտրոնական բանկը հրաժարվել է Էրդողանի կողմից ցածր տոկոսադրույքների սահմանումից, որն հանգեցրել էր գնաճի, և բարձրացրել է ի օգուտ տոկոսը 8,5%-ից 45%-ի, ինչի արդյունքում, ըստ բանկի, հունվարին գնաճը դադարել է։

2023 թվականի վերջին Էրքանը տեղական թերթերին հայտնել է, որ Ստամբուլում տների գներն ավելի բարձր են, քան Մանհեթենում, ուստի նա որոշել է ապրել իր ծնողների հետ։

2024 թվականի փետրվարի 2-ին Էրքանը հայտարարել է, որ հրաժարական է տալիս Կենտրոնական բանկի ղեկավարի պաշտոնից այն բանից հետո, երբ հոդված է հրապարակվել *[[Sözcü]]* թերթում, որտեղ նա ասել է, որ բանկի աշխատակիցներից մեկը ազատվել է աշխատանքից Էրքանի հոր դրդմամբ։ Էրքանը այս զեկույցը կոչել է «հեղինակության սպանության մեծ արշավ»։ Հաջորդ օրը նա հեռացվել է նախագահի պաշտոնից, և նրան խորաինել է փոխնախագահ Ֆաթիհ Քարահանը։

## Պարգևներ
Էրքանը 2001 թվականին Բոսֆորի համալսարանի կողմից արաժանցել է «Վերջին 10 տարիների լավագույն ուսանող» պարգևին։ Նա նաև Փրինսթոնի համալսարանում ստացել է Գորդոն Վուի կրթաթոշակ ինժեներության մագիստրատուրայում սովորելու համար։

Գիտության ազգային հիմնադրամից ստացել է դրամաշնորհ իր թեզի համար և ուսուցման ոլորտում գերազանցության բազմաթիվ մրցանակներ։ 2003 թվականին Էրքանը դարձել է Սիգմա Քսի պատվավոր միության անդամ։

Էրքանը գլխավորել է Առաջին հանրապետական բանկի կողմից Gradifi-ի ձեռքբերումը՝ ընկերություն, որը հեշտացնում է գործատուի կողմից աշխատակիցների նպաստ ուսանողական վարկերի վճարումը։ 2018 թվականին նա ընդգրկվել է մինչև 40 տարեկանների համար նախատեսված «Սան Ֆրանցիսկոյի Բիզնես Թայմսի 40» և «Քրեյն Նյու Յորք Բիզնեսի 40» ցուցակներում։ Նա  2019 թվականին ընդգրկվել է Քրեյնի՝ «Նշանավոր կանայք բանկային գործում և ֆինանսներում» ցանկի մեջ։

Ըստ Սան Ֆրանցիսկո Բիզնես Թայմսի՝ 2018 թվականի տվյալներով նա մինչև 40 տարեկան միակ կինն է եղել, որը գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոն է զբաղեցրել Ամերիկայի 100 խոշորագույն բանկերից մեկում։ Նա նաև ընդգրկվել է Ամերիկայի բանկիրների «Օրինակելի կանայք» ցուցակում։

Նա Հաֆիզե Գայե Էրքանի առաջին հանրապետական ֆելոշիփ ծրագրի հիմնադիրն է՝ նախագիծ, որը աջակցում է այն երիտասարդ կանանց STEM կրթությանը, առաջնորդությանը և կարիերայի ուղիներին, որոնք աջակցության կարիք ունեն իրենց նպատակներին հասնելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայից ԱՄՆ արտագաղթածներ
Կատեգորիա:Կին գործարարներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ