Լեոնիդ Պոպով

**Պոպով Լեոնիդ Իվանովիչ** (), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1980-1981), Հունգարիայի ժողովրդական Հանրապետության 1980, Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետության աշխատանքի 1980, Կուբայի Հանրապետության 1980, Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետության (1981) հերոս, փոխգնդապետ։

Տիեզերագնացների ջոկատում ընդգրկվել է 1971 թվականին։ Ավարտել է Չեռնիգովի օդաչուների բարձրագույն զինվորական ավիացիոն ուսումնարանը 1968, Յուրի Գագարինի անվան ռազմաօդային ակադեմիան 1976։ 1980 թվականի ապրիլի 9-ին, Վալերի Ռյումինի հետ, որպես հրամանատար, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-35» տիեզերանավով։

Ապրիլի 10-ին տեիզերանավը կցվել է «Սալյուտ-6» - «Պրոգրես-8» ուղեծրային համալիրին, և տիեզերագնացները թռիչքը շարունակել են «Մալյուտ-6» ուղեծրակայանով, որին թռիչքի ընթացքում կցվել են «Աոյուզ-36» (մայիսի 27-ին, տիեզերագնացներ՝ Վալերի Կուբասով, Բերտալան Ֆարկաշ), «Սոյուզ Տ-2» (հունիսի 5-ին, տիեզերագնացներ՝ Յուրի Մալիշև, Վլադիմիր Ակսյոնով), «Սոյուզ-37» (հուլիսի 24-ին, տիեզերագնացներ՝ Վիկտոր Գորբատկո, Ֆամ Տուան), «Սոյուզ-38» (սեպտեմբերի 19-ին, տիեզերագնացներ՝ Յուրի Ռոմանենկո, Տամայո Մենդես) տիեզերանավերը, «Պրոգրես-9, 10, 11» բեռնատար ավտոմատ փոխադրական տիեզերանավերը։ 1980 թվականի հոկտեմբերի 11-ին տիեզերագնացներ Պավել և Վալերի Ռյումինները վայրէջք են կատարել «Սոյուզ-37» տիեզերանավով (թռիչքը տևել է 185 օր)։

1981 թվականի մայիսի 14-22-ին, Դումիտրու Պրունարիույի հետ, որպես հրամանատար, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-40» տիեզերանավով, որը կցվել է «Սալյուտ- 6»-«Սոյուզ Տ-4» ուղեծրային համալիրին (ուղեծրում էր 1981 թվականի մարտի 13-ից, տիեզերագնացներ՝ Վլադիմիր Կովալյոնոկ, Վիկտոր Սավինիխ)։ 1982 թվականի օգոստոսի 19-27-ին, Ալեքսանդր Սերեբրովի և Սվետլանա Սավիցկայայի հետ, որպես հրամանատար, թռիչք է կատարել «Մոյուզ Տ-7» տիեզերանավով։

Օգոստոսի 20-ին տիեզերանավը կցվել է «Մալյուտ-7»-«Մոյուզ Տ-5» ուղեծրային համալիրին (ուղեծրում էր 1982 թվականի մայիսի 14-ից, տիեզերագնացներ՝ Անատոլի Բերեզովոյ, Վալենտին Լեբեդև)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1945 թվականի օգոստոսի 31-ին, Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրիա քաղաքում, պետական ծառայողի ընտանիքում: 1964 թվականից ծառայել է Խորհրդային բանակում: 1968 թվականին ավարտել է Չեռնիգովի օդաչուների բարձրագույն ռազմական ավիացիայի ուսումնարանը: Խորհրդային ռազմաօդային ուժերի մարտական ստորաբաժանումներում ծառայել է որպես կործանիչ օդաչու:

Ծառայության է անցել է Խորհրդային տիեզերագնացների ջոկատում 1970 թվականին: Ավարտել է ընդհանուր տիեզերական պատրաստության և տիեզերական թռիչքների պատրաստության ամբողջական դասընթացը «Սոյուզ» տիեզերանավի և «Սալյուտ» ուղեծրային տիեզերանավի վրա: 1976 թվականին, դեռևս տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնում աշխատելիս, ավարտել է Յուրի Գագարինի անվան ռազմաօդային ուժերի ակադեմիան:

1971 թվականից եղել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ: Կատարել է երեք տիեզերական թռիչք որպես տիեզերանավի և օդաչուական ուղեծրային համալիրի հրամանատար։

Պոպովի առաջին թռիչքը տեղի է ունեցել 1980 թվականի ապրիլի 9-ից հոկտեմբերի 11-ը՝ բորտինժեներ Վալերի Վիկտորովիչ Ռյումինի հետ՝ «Սոյուզ-35» տիեզերանավի և «Սալյուտ-6» ուղեծրային կայանի վրա։ 185-օրյա թռիչքի ընթացքում «Սալյուտ-6» ուղեծրային կայան են այցելել չորս անձնակազմեր, որոնցից երեքը միջազգային անձնակազմեր էին (տիեզերագնացներ Հունգարիայից, Վիետնամից և Կուբայից)։ Իրականացվել են «Պրոգրես 8», «Պրոգրես 9» և «Պրոգրես 10» բեռնատար տիեզերանավերի հետ միացման աշխատանքներ։ Երկիր է վերադարձել «Սոյուզ-37» տիեզերանավով։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1980 թվականի հոկտեմբերի 11-ի հրամանագրով, այդ թռիչքի ժամանակ ցուցաբերած քաջության և հերոսության համար փոխգնդապետ Լեոնիդ Իվանովիչ Պոպովին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում, նրան հաձնելով  Լենինի շքանշան և «Ոսկե աստղ» մեդալ (№ 11446):
1981 թվականի մայիսի 14-ից 22-ը գնդապետ Պոպովը ղեկավարել է խորհրդա-ռումինական միջազգային անձնակազմի թռիչքը՝ հետազոտող տիեզերագնաց, Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետության քաղաքացի Դումիտրու Պրունարիուի հետ միասին, «Սոյուզ-40» տիեզերանավի և «Սալյուտ-6-Սոյուզ T-4-Սոյուզ-40» ուղեծրային հետազոտական համալիրի վրա։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1981 թվականի մայիսի 22-ի հրամանագրով Լեոնիդ Իվանովիչ Պոպովը պարգևատրվել է երկրորդ «Ոսկե աստղ» մեդալով՝ տիեզերական թռիչքի հաջող ավարտի և դրա ընթացքում ցուցաբերած քաջության ու հերոսության համար։

Պոպովն իր երրորդ տիեզերական թռիչքը կատարել է 1982 թվականի օգոստոսի 19-ից 27-ը, բորտինժեներ Ալեքսանդր Սերեբրովի և տիեզերագնաց-հետազոտող Սվետլանա Սավիցկայայի հետ միասին, «Սոյուզ T-7» տիեզերանավի և «Սալյուտ-7-Սոյուզ T-5-Սոյուզ T-7» ուղեծրային հետազոտական համալիրի վրա։ Տիեզերական թռիչքներն ավարտելուց հետո 1982-1987 թվականներին ծառայել է որպես տիեզերագնաց-հրահանգիչ Յուրի Գագարինի անվան տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնում։

1987 թվականի հունիսի 13-ին, Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիա ընդունվելուց հետո ազատվել է տիեզերագնացների ջոկատից։ 1990 թվականի հոկտեմբերի 15-ին գնդապետ Պոպովին շնորհվել է ավիացիայի գեներալ-մայորի կոչում։

1989 թվականի հունիսի 24-ից ծառայել է որպես ԽՍՀՄ Պաշտպանության նախարարության Ռազմաօդային ուժերի սպառազինությունների գլխավոր վարչության 4-րդ վարչության պետ (1992 թվականից՝ Ռուսաստանի Դաշնության)։ 1993 թվականի հուլիսի 22-ից ծառայել է որպես Ռազմաօդային ուժերի ավիացիոն տեխնիկայի և սպառազինությունների պատվերների և մատակարարումների գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության պետ։ 1995 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարի № 01712 հրամանով զորացրվել է՝ տարիքի պատճառով։

Զբաղվել է նաև հասարակական գործունեությամբ, ղեկավարել «Ռուսաստան-Ռումինիա» ընկերության խորհուրդը։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ 11-րդ գումարման ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի (1984-1989) պատգամավոր Տերնոպոլի մարզից։

## Զինվորական կոչումներ
* Լեյտենանտ (25 հոկտեմբերի, 1968),
* Ավագ լեյտենանտ (3 փետրվարի, 1971),
* Կապիտան (28 դեկտեմբերի, 1972),
* Մայոր (1 օգոստոսի, 1975),
* Փոխգնդապետ (26 ապրիլի, 1978),
* Գնդապետ (15 հոկտեմբերի, 1980),
* Ավիացիայի գեներալ-մայոր (17 հոկտեմբերի, 1990)։
մինի|Հուշարձան Ալեքսանդրիայում

## Պարգևներ
### Բարձրագույն պատվավոր կոչումներ
* Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1980 թվականի հոկտեմբերի 11, 1981 թվականի մայիսի 22),
* Վիետնամի աշխատանքի հերոս (Վիետնամի Սոցիալիստական Հանրապետություն, 1980),
* Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության հերոս (Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն, 1980),
* Կուբայի հերոս (Կուբա, 1980),
* Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետության հերոս (Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, 1981):

### Շքանշաններ
* Լենինի երեք շքանշաններ (1980 թվականի հոկտեմբերի 11, 1981 թվականի մայիսի 22, 1982 թվականի օգոստոսի 27),
* Հո Շի Մինի շքանշան (Վիետնամ, 1980),
* Պլայա Հիրոնի շքանշան (Կուբա, 1980),
* Ազատության 1-ին աստիճանի շքանշան (Լաոս, 1981),
* Սոցիալիզմի հաղթանակի շքանշան (Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, 1981 թվականի մայիսի 22):

### Մեդալներ
* «Տիեզերքի ուսումնասիրության մեջ ունեցած վաստակի համար» մեդալ (2011 թվականի ապրիլի 12)՝ տիեզերքի հետազոտությունների, զարգացման և օգտագործման ոլորտում ունեցած ակնառու նվաճումների, երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի և ակտիվ հասարակական ծառայության համար,
* ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Կոնստանտին Ցիոլկովսկու անվան ոսկե մեդալ,
* 10 հոբելյանական մեդալներ:

### Պատվավոր կոչումներ
* ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ,
* Ներքին գործերի նախարարության վաստակավոր աշխատող,
* Ուկրաինական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1982)։

## Վաստակի ճանաչում
* Հերոսի կիսանդրին կանգնեցված է Չեռնիգովի բարձրագույն ռազմական ավիացիայի ուսումնարանի տարածքում և նրա հայրենի Ալեքսանդրիա քաղաքում:
* Պոպովի հրապարակ Ալեքսանդրիայում:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* И. А. Маринин, С. Х. Шамсутдинов, А. В. Глушко (составители). Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — М.: ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0.

## Արտաքին հղումներ
* Космонавт Леонид Попов . Видеоэнциклопедия «Космонавты». Телестудия Роскосмоса.
* Леонид Попов в «Космической Энциклопедии» .

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնացներ