Չելենջ

**Չելենջ** (, ), համացանցային տեսանյութերի ժանր, որտեղ բլոգերը կատարում է առաջադրանք տեսախցիկի առջև և տեղադրում այն ​​համացանցում, այնուհետև առաջարկում է կրկնել այն իր ընկերոջը կամ օգտատերերի անսահմանափակ շրջապատին։ Հենց «չելենջ» բառն անգլիցիզմ է և սովորաբար անգլերենից թարգմանվում է որպես «փորձություն» կամ «մարտահրավեր»՝ «մարտահրավեր նետել» արտահայտության համատեքստում։ Այլ իմաստներն են՝ «մրցակցություն» և/կամ «վեճ», իսկ երբեմն՝ «դժվար խոչընդոտ» կամ «կատարում պահանջող առաջադրանք»։ 
մինի|231x231փքս|Չելենջ «շշի նետում»
Այս երևույթի վերաբերյալ տարբեր գնահատականներ կան։ Պատմական գիտությունների թեկնածու Մ.Ս. Պետրենկոն վիդեո մարտահրավերն ընկալում է որպես մարդկանց մանիպուլացիայի ենթարկելու արդյունավետ գործիք։ Ուրալի դաշնային համալսարանի ավագ դասախոս Օ.Վ.Նովոսելովան և Է.Դ.Կուրբանովան այն համարում են միջազգային զանգվածային հաղորդակցության ամենաակտիվ զարգացող գործիքներից մեկը, դասակարգում են որպես ֆլեշմոբ և համեմատում սպորտային փոխանցումավազքի հետ: Ներկայումս չելենջը բլոգերի գործունեության կարևոր տարր է, որոշ հետազոտողներ այն սահմանում են որպես տեսաբլոգի հատուկ ժանր:

## Չելենջի առաջացման և հայտնիության պատճառները
### Մարտահրավերը որպես խաղ, որը ինքնահաստատման աղբյուր
ձախից|մինի|265x265փքս|Չելենջ «Դարչին», նկարահանված մասնակիցների կողմից
Պատմական գիտությունների թեկնածու Մ.Ս. Պետրենկոն չելենջը համարում է ժամանակակից սոցիալական իրականության վիրտուալացման դրսևորում։ Վիրտուալիզացիան, Ժան Բոդրիյարի տերմինաբանության վրա  հիմնված նրա ընկալմամբ, «ինստիտուցիոնալացված պրակտիկան սիմուլյացիաներով փոխարինելու գործընթաց է, երբ ինստիտուցիոնալորեն սահմանված գործողությունների (տնտեսական, քաղաքական) մրցակցությունը փոխարինվում է պատկերների մրցակցությամբ»: Չելենջի նպատակը մեծ թվով «լայքեր» և մեկնաբանություններ հավաքելն է։ «Չելենջները» հաճախ անվնաս են (կիտրոն ուտել առանց դեմքի արտահայտությունը փոխելու), բայց դրանք կարող են նաև վտանգ ներկայացնել մարդու առողջության և նույնիսկ կյանքի համար (ցատկել կամրջից): Չելենջները սիմուլյակրներ են և պատրանքային հիպերիրականություն ստեղծելու մեխանիզմներ: Այն, ըստ Մ. Ս. Պետրենկոյի, ավելի գրավիչ է, քան իրականությունը, և դրա պատճառով այն դարձել է առօրյա իրականության մի մասը: Կատարելով վիրտուալացում՝ օգտատերն աշխատում է նաև իր իմիջի վրա՝ թույլ տալով այլ մարդկանց գնահատել և ուղղել այն։

Պետրենկոն կարծում է, որ սիմուլյակրների կողմից օբյեկտիվ իրականության կլանումը հանգեցրել է նրան, որ վիրտուալ չելենջ խաղն ինքնին սկսեց իրական հետևանքներ ունենալ հասարակության համար։ Չելենջը ունի կանոններ, խաղի մասնակիցները կատարում են գործողություններ։ Չելենջի մեջ վիրտուալ իրականություն ստեղծելու ակտը իշխանական հարաբերություններ է ստեղծում: Ստեղծելով մարտահրավեր և ուղարկելով այն իր հասցեատերերին՝ բլոգերը ստեղծում է նպատակակետի կախվածություն իրենից և իշխանական հարաբերություններ նրա հետ կապված։ Սակայն, ստացողն ինքն է որոշում՝ կարձագանքի մարտահրավերինին, թե ոչ։ Չելենջին մասնակցելը կամավոր է։ Մասնակիցը պատրաստ է դառնալ բլոգերի մանիպուլյացիայի առարկա։ Եվ նա ձգտում է լայն ճանաչման ՅուԹյուբի զանգվածային լսարանի կողմից։ Հաջողության դեպքում բլոգերը սկսում է զգալ օգտատերերի կուռքը և զգալ իր իշխանությունը նրանց վրա: Հաջողության դեպքում բլոգերը սկսում է զգալ օգտատերերի կուռքը և զգալ իր իշխանությունը նրանց վրա: Պետրենկոն, սակայն, նշում է, որ չելենջը մասնակիցների կողմից դեռ սուբյեկտիվորեն ընկալվում է որպես հորինվածք (իրականության հետ կապ չունեցող մի բան)։ Բլոգերը, ըստ Պետրենկոյի, կարող է տեղյակ չլինել մանիպուլյացիայի ակտին առաջադրանքներ բաժանելիս։

Մարտահրավերին մասնակցելու շարժառիթը, ըստ Պետրենկոյի, ինքնադրսևորվելու ցանկությունը չէ, ռեկորդ սահմանելու փորձը և ինքն իրեն հաղթահարելու ցանկությունը չէ։ Շարժառիթը հեռուստադիտողների հետ հեռակա շփումն է, մեկնաբանություններ ստանալը, տեսազանգի հեղինակ բլոգերի հետ վիրտուալ կապ հաստատելը։ Առաջադրանքի կատարումը պահանջում է էներգիա, ժամանակ և ջանք: Միաժամանակ մասնակիցը վախենում է հանդիսատեսի հետ կապը կորցնելուց՝ ստանալով հեգնական մեկնաբանություններ, որոնք կարող են թունավորել իր կյանքը։

Բլոգերի իշխանությունը կապված չէ քաղաքական, մշակութային կամ տնտեսական կապիտալի տիրապետման հետ: Այն հիմնված է խորհրդանշական կապիտալի վրա։ Պետրենկոն կարծում է, որ «բլոգերը իշխանություն ունի հանրային արտահայտման և գոյության միջոցների, փառքի և հանրային ճանաչման հասանելիության վրա»: ՅուԹյուբը, այնուամենայնիվ, Pro տարբերակում հնարավորություն է տալիս համբավն ու ճանաչումը վերածել փողի, ինչը խթանում է բլոգերի աշխատանքը՝ ընդլայնելու բաժանորդների լսարանը: Բլոգերը ընդօրինակում է իրական առավելություններն ու ձեռքբերումները։ Համացանցի աստղ դարձած մարդը հաճախ հեռու է իր իրական կերպարից, բայց իր փառքի շնորհիվ կարողանում է իր սկզբունքներն ու խնդիրները պարտադրել հասարակությանը (մանիպուլյացիան, պարզվում է, անբաժան է իշխանությունից)։ Միլիոնավոր մարդիկ, մասնակցելով չելենջին, կատարում են իրենց համար անվիճելի հեղինակություն հանդիսացող բլոգերի կողմից սահմանված գործողություններ (նա միլիոնավոր բաժանորդներ ունի, չելենջի մասնակիցը դեռ դրան է ձգտում)։

Դրա պատճառը, ըստ Մ. Ս. Պետրենկոյի, անհատի օտարումն է հասարակության մեջ, ինչի պատճառով վիրտուալ աշխարհում նա կարող է դառնալ մանիպուլյացիայի առարկա։ Ժամանակակից աշխարհում մարդու մեկուսացման և անօգնականության աճը դրդում է նրան հրաժարվել իր «Ես»-ից (անհատն այլևս երջանկության աղբյուրը չի փնտրում իր մեջ, այլ ինքն իրենից դուրս՝ հետևելով բլոգերի նավուղուն): Սա թույլ է տալիս ճնշել անհատականությունը և աննկատ ազդեցություն ունենալ դրա վրա: Բաժանորդների կախվածությունը բլոգերից լրացվում է նրանով, որ բլոգերը կախվածության մեջ է ընկնում նաև նրան դիտողներից և իր առաջադրանքները կատարողներից։ Բլոգերի շփումը բաժանորդների հետ վիրտուալ է: Նրան նրանք պետք չեն որպես իրական մարդիկ, նա միայն գիտի, որ նրանք դիտում և կարդում են իրեն:

Հիպերիրականության աշխարհում հոգևոր արժեքները կորցնում են իրենց նշանակությունը և փոխարինվում են սիմուլյակրներով: Պարզվում է, որ անհնար է ուշադրություն և հարգանք վաստակել իրական ձեռքբերումների ցուցադրմամբ։ Վիրտուալ աշխարհում ամեն ինչ պետք է լինի պայծառ ու անսովոր (հետևաբար, իրականության վիրտուալացումը պահանջում է սրբազան կերպարների նախնական ոչնչացում որպես ձանձրալի), և դա, ըստ Պետրենկոյի, հանգեցնում է չելենջի ստեղծմանը, որոնք անսովոր են իրենց բովանդակությամբ և ձևով, որը չի լուծում մեկուսացման խնդիրը, այլ միայն խորացնում է այն։ Իրական փորձի փոխարինումը արհեստականորեն կառուցվածով հանգեցնում է մարդու գիտակցության կործանմանը։ Աշխարհը դառնում է ներկայացման կարևոր տեղ, որն այլևս զբաղեցնում է ոչ թե իրականությունը, այլ նրա խորհրդանշական նշանակումը:

Այս առումով, ըստ Պետրենկոյի, չելենջը ձանձրույթի դեմ պայքարի միջոց է, որը մենակության և ներքին դատարկության ուղեկիցն է՝ պետք է միավորներ հավաքել և արձագանքել մեկ այլ մասնակցի գործողություններին։ Չելենջում (ինչպես ցանկացած խաղում) ապագան կարևորվում է ներկային, գործընթացին, բուն խաղին. Խաղը պահանջում է հանդիսատեսներ, ովքեր դառնում են ինքնահաստատման աղբյուր, այն մասնակցին ներքաշում է իր աշխարհ՝ տալով նրան վայրկյանական երջանկության զգացում։

### Չելենջ` Ռիչարդ Դոքինսի մեմերի տեսության համատեքստում
«Վիրուսային ice buckets: տարածման մեմետիկ կարծիք ALS Ice Bucket Challenge» հոդվածի հեղինակները չելենջնեից մեկի վերլուծությանը մոտեցել են այլ տեսանկյունից` Ice Bucket Challenge ()։ Նրանք պնդում են, որ տվյալ չելենջը կարող է համարվել մեմ. այն կատարվում է ներկայացուցչական ձևով, որը կարող է կապված լինել այլ ներկայացումների հետ, կարող է փոխանցվել ուրիշներին և պարունակում է մի շարք հրահանգներ մարտահրավեր նետողի գործողությունների համար: Հեղինակները առաջարկել են, որ մեմերը կարելի է միավորել կոմպլեքսների մեջ։ Հաճախ դժվար է հստակ սահմաններ գծել մեմերի և մեմերի կոմպլեքսների միջև: IBC մեմը «բազմամոդալ միավոր է... (հետագայում բաժանվում է ենթամիավորների)» և իրենից ներկայացնում է կանոնների կամ հրահանգների մի շարք, ներառյալ. ա) նշել այն անձին, ում ուղղված է առաջադրանքը, բ) զանգին արձագանքել 24 ժամվա ընթացքում, գ) նվիրատվություն ALS ասոցիացիային (կամ այլ բարեգործական կազմակերպությանը), դ) սառցե ջրով ցայվել, ե) առաջադրանքի կատարման տեսագրություն, զ) առաջիկա 24 ժամվա ընթացքում մրցույթին մասնակցելու համար երեք այլ անձի առաջադրում, է) ՅուԹյուբում տեսահոլովակի տեղադրում, ներառյալ հարակից հեշթեգներից մեկը: Հեղինակները եզրակացնում են, որ սառցե ջուր լցնելը և այս գործողության տեսանյութերը համացանցում տեղադրելը բնածին գործունեություն չէ, այլ իմիտացիայի միջոցով ձեռք բերված բարդ վարքագիծ։

Բրիտանական սոցիոլոգիական ասոցիացիայի կողմից հրատարակված հեղինակավոր «Սոցիոլոգիա» ամսագրի կոլեկտիվ աշխատանքի բրիտանացի հեղինակները նույնպես առնչվում են Ռիչարդ Դոքինզի գաղափարներից, ով մեմը դիտարկում էր որպես գենի մշակութային անալոգիա: Եթե ​​գեները վերարտադրվում են ժառանգաբար, ապա մեմերը վերարտադրվում են ընդօրինակման միջոցով: Չնայած թվային մշակույթի հետ կապված մեմերի առաջացմանը, մեմը սոցիալական կյանքի հիմնական հատկանիշն է: Օրինակ՝ մեմերը զգալի դեր են խաղում ավանդական բանահյուսության մեջ։ Հեղինակները սխալ են համարում առցանց մեմերը որպես ավանդականի պարզ կրկնություններ ընկալելը։ Նրանց կարծիքով՝ թվային մշակույթը ջնջում է մշակույթի արտադրողների և սպառողների միջև սահմանը, ինչը հանգեցնում է ավելի բաց, ժողովրդավարական մեդիա միջավայրի:

Մի շարք գիտնականներ տարբերում են մեմերը վիրուսային լրատվամիջոցներից։ Նրանց կարծիքով՝ մեմերը թվային մշակույթի արտեֆակտներ են և հիմնված են անմիջական մասնակցության վրա։ Վիրուսային լրատվամիջոցները ձգտում են հասնել կարճաժամկետ, բայց համաշխարհային ճանաչվածության: Նրանք արագորեն տարածվում են, բայց փոփոխության համար ունեն զգալի սահմանափակումներ, որոնք պահանջում են միայն կրկնություն: Համացանցային մեմերը ավելի դինամիկ փոխազդեցություն են պահանջում: Դրանք բնութագրվում են մշտական ​​և կանխամտածված ձևափոխմամբ, ներառյալ պարոդիան և լրացումը: Հետևաբար, նրանք ավելի լիարժեք են արտահայտում մասնակցային մշակույթը, քան վիրուսային լրատվամիջոցները: Սոցիոլոգիա հոդվածի հեղինակները նշել են, որ վերջին տարիներին ի հայտ է եկել թվային մշակույթի հիբրիդային ձև, որը համատեղում է վիրուսի անմիջականությունը նորարարության և փոփոխության գործընթացի հետ, որը սովորաբար երևում է մեմերում: Այս երևույթի նախորդողը 2013-ին համացանցային մեմ Harlem Shake էր (մուտքը 14-15 վայրկյանի համար սաղավարտով կամ դիմակով մեկ մարդ պարում է, իսկ կադրում մնացած մարդիկ զբաղված են իրենց գործերով, հետո բոլոր հերոսները պարում են, անսովոր դիրքեր ընդունում կամ էրոտիկ շարժումներ անում տեսանյութի ընդհանուր տևողությունը մինչև 31 վայրկյան է): Հեղինակները դասակարգել են Neknomination-ը որպես դասական տարբերակ (մասնակիցը խմում է մեկ լիտր ալկոհոլային խմիչք, սովորաբար գարեջուր, նկարահանում է գործընթացը և ներբեռնում այն ​​համացանցում կամ սոցիալական ցանցում, սովորաբար Facebook-ում, նա պահանջում է երկու կամ երեք հոգի, որպեսզի նրանք կրկնեն իր գործողությունները, նշելով, որ այս չելենջը ուղղակի մարտահրավեր է ավելացրել կրկնելու գործողությունները, որոնք բացակայում էին Harlem Shake-ում: 2014 թվականի փետրվարի կեսերին Daily Mail-ը նշել է Neknomination չելենջի մասնակիցների երրորդ մահը։ Հոդվածի հեղինակները նշել են, որ մեմի տարածումն ընթանում էր երկու գծով. մեկը ընդգծում էր անսովոր վայրերը, որտեղ տեղի է ունեցել ակցիան, մյուսը շեշտում էր այն խմիչքի անսովորությունը, որն օգտագործում էին մասնակիցները։

Երկրորդը, ըստ «Սոցիոլոգիա»-ի հոդվածի հեղինակների՝ Ice Bucket Challenges նոր խմբի ներկայացուցիչը, սկսվել է Neknomination-ից մոտավորապես վեց ամիս անց և հասել է մասնակիցների անսովոր լայն շրջանակի: IBC-ն առաջին անգամ հայտնվեց 2013 թվականին՝ բարեգործական ներդրումներ հավաքելու նպատակով։ Մարահրավերն այն էր, որ 24 ժամով մի դույլ սառցե ջուր լցնել ձեր վրա՝ զուգակցելով կամ փոխարենը բարեգործական նվիրատվություն անել՝ լուրջ հիվանդություն բուժել: IBC-ն արագ կյանքի եկավ և դարձավ պարզապես զվարճալի: Մեծ Բրիտանիայում յուրաքանչյուր վեցերորդը մասնակցել է IBC-ին, սակայն նվիրաբերել է միայն 10%-ը: «Սոցիոլոգիա» ամսագրում հոդվածի հեղինակներն առաջարկել են չելենջների այս խումբն անվանել «վիրուսային վարակի մեմեր» (VCM): Դրանց մասնակիցները ձգտում են հայտնիության, միավորվում են թեմա-մարտահրավերով և իրականացնում դրա ստեղծագործական մեկնաբանությունը։ Այս խմբի երրորդ չելենջը SmearForSmear-ն է (պետք է շպարել շուրթերը վառգույնի շրթներկով և մի փոքր լղոզել այն, ապա ինքնալուսանկարվել և տեղադրել սոցցանցում՝ համապատասխան պիտակով. չելենջը պետք է հիշեցնի կանան արգանդի վզիկի քաղցկեղը վաղ փուլում ախտորոշելու և բուժելու համար համակարգված հետազոտությունների անհրաժեշտության մասին)։

Հեղինակները նշել են, որ VCM մարտահրավերին մասնակցելուց հրաժարվելու երկրորդ ամենատարածված պատճառը (օբյեկտիվ գործոններից հետո, ինչպիսիք են հիվանդությունը և զբաղվածությունը) հետաքրքիր կամ օրիգինալ ինչ-որ բան ստեղծելու անկարողությունն էր: Որոշ մարտահրավերներ վերածվեցին կարճամետրաժ ֆիլմերի՝ սյուժեով, կերպարներով և կատակներով: Որոշ տեսանյութեր գերազանցեցին մեր ամենախիստ սպասումները: Այսպիսով, Neknomination-ի մասնակիցներից մեկը նկարահանեց իր տեսահոլովակը անտառում և խմելու համար օգտագործեց իր սեփական մեզի, մորեխի, մկան ձագի, մրգերի, ծառի խեժի, գինու և ռոմի խառնուրդ:

## Չելենջի առանձնահատկությունները
մինի|270x270փքս|Քայլի Ջեններ։ Այս հեռուստաաստղին շուրթերի չափով գերազանցելու համար մասնակիցները դիմում են վտանգավոր պոցեդուրաների
Չելենջը տեսահոլովակների հատուկ ժանր է, որտեղ կատարվում են այսպես կոչված վիրուսային առաջադրանքներ։ Բլոգերը տեսախցիկի վրա հնարք է անում (օրինակ՝ իր վրա մի դույլ սառը ջուր լցնելը) և իր ընկերներից կամ իր տեսանյութի ողջ լսարանից մեկին հրավիրում կրկնելու այդ հնարքը։

Չելենջում մասնակիցը պետք է կատարի տարբեր դժվարության մակարդակների առաջադրանքներ: Որպես կանոն, առաջադրանքները ձևավորվում են համացանցի ներկայիս միտումների ազդեցության ներքո: Այս ժանրը հիմնականում «զվարճալի բնույթ ունի և պետք է զվարճացնի դիտողին»: Բլոգերը չելենջներ է օգտագործում լսարանի վստահությունը ձեռք բերելու և իր ալիքի և բրենդի դրական իմիջ ստեղծելու համար։ Չելենջը կառուցված է հեռուստադիտողի հետ երկխոսության վրա. բլոգերը հաճախ նույնիսկ լսարանին է ներկայացնում մարտահրավերն ընդունող մասնակցին, երբեմն նրանք արտասանում են տեքստ նախապես գրված սցենարից, որը ծանրոց է (շարահյուսական կառուցվածքը բաժանելու ոճական սարք); նախադասություն հաղորդակցության մասնակիցների միջև): Այս տեխնիկան, ըստ Վ.Ա.Լուշչիկովի և բանասիրական գիտությունների թեկնածու Մ.Վ.Տերսկիխի, օգտագործվում է տեսահոլովակի երկու մասնակիցների համար դինամիկ էֆեկտ և «հավասար իրավունքներ» տալու համար։ Նրանց կարծիքով՝ չելենջի իմաստը «հաղորդակցման ձախողումը որպես զավեշտական ​​էֆեկտ ստեղծելու գործիք օգտագործելն է»։ Մասնակիցներին առաջարկվում է առաջադրանք, որում նրանք ի սկզբանե դատապարտված են հաղորդակցական ձախողման:

Օ. Վ. Նովոսելովան և Է. Դ. Կուրբանովան հետազոտություն են անցկացրել (ընտրվել են 23 չելենջ, որոնք 2012-ից 2016 թվականներին թվարկել են ավելի քան 8000 հրապարակումներ՝ հիմնված հինգ կատեգորիաների հանրային հասանելի տեղեկատվության վրա՝ սնունդ, գեղեցկություն, խաղեր, բարեգործություն, սոցիալական պատասխանատվություն) բացահայտելու չելենջի ընդհանուր բնորոշ հատկանիշները, որոնք օգնում են հաղթահարել միջմշակութային հաղորդակցության խոչընդոտները և գրավել միջազգային զանգվածային լսարանի ուշադրությունը, որոնք եզակի ունիվերսալիաներ են գլոբալ աշխարհում հաղորդակցվելիս: Հայտնաբերված հատկանիշները ներառում էին.

* Չելենջում ընդգրկված խնդիրները պետք է լինեն հրատապ և ընդհանուր բոլոր երկրների համար։
* Վիզուալիզացիայի առկայություն: Գոյություն ունի բառերի միջոցով բովանդակություն հաղորդելուց հեռանալու օրինաչափություն՝ այն փոխանցելու ստատիկ նկարների կամ գործողությունների միջոցով, որոնք հասկանալի են առանց բառերի:
* Հայտնի մեդիա դեմքերի առկայությունը՝ նորաձևության բլոգեր, հայտնի հոլիվուդյան դերասան, ովքեր հանդես են գալիս որպես կարծիքի առաջնորդներ (բրենդի և թիրախային խմբի միջև միջնորդ):
* Հետաքրքիր ներկայացում և բովանդակություն (կերեք մի գդալ դարչին, լցրեք ձեզ սառը ջրով, լցրեք ձեր բերանը սնունդով): Չելենջը հիմնված է գործողության վրա, այն պետք է լինի հետաքրքիր, դինամիկ, զգացմունքային, իսկ պատկերը պետք է լինի ինտրիգային՝ ստիպելով մտածել բովանդակության մասինվ:
մինի|Ice Bucket Challenge` ամենատարածված չելենջներից մեկը

## Տեսաչելենջների լսարանը
«Վիդեոբլոգեր և ժամանակակից դեռահասներ. ինտերնետ տարածության վտանգները» հոդվածի հեղինակների թիմի կարծիքով՝ չելենջ պարունակող տեսանյութերը նախատեսված են հիմնականում դեռահաս լսարանի համար, որը ձգտում է ինքնահաստատման, ճանաչման և հուզմունքի: Ռուս սոցիոլոգների կողմից իրականացված հետազոտության երիտասարդ մասնակիցները խոսում են առողջության և կյանքի համար հնարավոր ռիսկերի մասին, որոնք հրահրում են վիդեոբլոգերները: Նրանք բացասաբար են գնահատել այս ծայրահեղ վիդեո բովանդակությունը, որը, ըստ հետազոտողների, կարող է մի կողմից ցույց տալ մեծահասակ հետազոտողներին հաճոյանալու երեխաների ցանկությունը, իսկ մյուս կողմից՝ ցույց տալ հարցվածների ինտերնետային գրագիտությունը։ Ե. Ե. Աբրոսիմովայի հաշվարկների համաձայն, չելենջները (նա հասկանում է այս տերմինը որպես ցանցային առաջադրանք կատարելը և այն կրկնելու կոչը) հարցվածների երկու խմբերի երեխաների վիդեո բովանդակության թեմատիկ ոլորտների վարկանիշում ստացել է ձայների 53,9% -ը: «Երեխաների կողմից ստեղծված տեսահոլովակների թեմատիկ ոլորտներ» կատեգորիան, իսկ «Մանկական և պատանի հանդիսատեսի շրջանում տարածված տեսահոլովակների թեմատիկ ոլորտները» կատեգորիայում՝ 45.2%: Սանկտ Պետերբուրգի պետական ​​համալսարանի աշխատակիցների գնահատականներով՝ չելենջները օգտագործող 14-ից 17 տարեկան դեռահասների տեսաբլոգների մասնաբաժինը կազմում է 83%:

Չելենջները հաճախ տարածվում են հատուկ նոթատետրերում՝ սմեշբուքներում: Նման գրքերը խոստանում են, որ բոլոր առաջադրանքները կատարելուց հետո խաղի մասնակիցները կդառնան ավելի համարձակ, խելացի, ազատ։ Առաջադրանքների կատարումն իբր նպաստում է հումորի զգացողության ձևավորմանը և էմանսիպացիայի: 2017 թվականին Ռուսաստանում մթերային խանութներում ծամոնը հայտնվեց չելենջի առաջադրանքները կատարելու կոչերով։ Առաջադրանքները տպագրվել են կոնֆետների վրա, և հեղինակներն առաջարկել են դրանց արդյունքները տեղադրել համացանցում (օրինակ՝ «սագ» բառն արտասանել այտերով, կամ ընկերոջը հոտով ճանաչել, մտածել կյանքի վերջին օրվա մասին, անել սելֆի քաղաքի ամենաբարձր կետում): Շատ շրջաններում ծնողների հայտարարություններից հետո նման մաստակը հանվել է վաճառքից։

## Մարտահրավերները դասակարգելու և գնահատելու փորձեր
Խաղի ֆենոմենի ամերիկացի հետազոտող Ջեյն Մակգոնիգալը նշում է, որ յուրաքանչյուրը կարող է մարտահրավեր ստեղծել և հրավիրել խաղալ այն՝ որպես մարտահրավերի առավելություն։ Չելենջների թվում նա առանձնացնում է.

* մրցակցային - մասնակիցը փորձում է վաստակել առավելագույն միավորներ,
* համատեղ, որի նպատակն է խրախուսել բոլոր մասնակիցներին հաջողությամբ ավարտին հասցնել մարտահրավերը մինչև նշված ժամկետի ավարտը:

Չելենջները կարող են հասանելի լինել տասնյակ հազարավոր մասնակիցների համար: Մակգոնիգալն ունի ավելի քան յոթ հազար օգտատերերի կողմից ստեղծված հանրային մարտահրավերներ, այդ թվում՝ համատեղ «Վազք Երկրի շուրջը» չելենջը, որի յուրաքանչյուր մասնակից պետք է վազի 40,075 կիլոմետր մինչև 2027 թվականը: Հատուկ մրցակցային մարտահրավեր վազորդների համար ենթադրում է, որ նրանք վազում են իրենց շների հետ: Մասնակիցները կարող են նույնիսկ թիմեր ստեղծել կոնկրետ ցեղատեսակի շների հետ: Մարտահրավերը, ըստ Ջեյն Մակգոնիգալի, թույլ է տալիս մասնակցի անձնական նպատակները ներառել ավելի լայն սոցիալական համատեքստում: Կախված մոտիվացիայից, դուք կարող եք ընտրել այնպիսի մարտահրավեր, որն աջակցում է մրցակցության ոգուն կամ, ընդհակառակը, արթնացնում է պատասխանատվություն թիմակիցների համար: Ֆիզիկա և մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Ս. Վ. Էգերևը մարտահրավերը վերագրում է գիտական ​​քրաուդսորսինգ նախագծերի մասնակիցների մոտիվացիայի և պարգևատրման գործոններին (գիտական ​​հետազոտություն, որը ներառում է կամավորների լայն շրջանակ, որոնց թվում կան սիրողականներ, ովքեր չունեն համապատասխան կրթություն և վերապատրաստում): Նրա կարծիքով, մարտահրավերի տարրերը ստիպում են նրանց վեր կանգնել առաջադրանքների առօրյայից, որի դեպքում նախագծերն իրենք ունեն մոդուլյարության և հետագա զարգացման հնարավորություն:

Համառուսական պրոֆեսիոնալ հոգեթերապևտիկ լիգայի փոխնախագահ Ինգա Ռումյանցևան կարծում է, որ մարտահրավերները կարող են հանգեցնել մասնակիցների վարքագծի շեղումների։ Հոգեբանության մեջ կա «տարիքային ճգնաժամեր» հասկացությունը (ժամանակաշրջաններ, երբ դեռահասը փորձում է դուրս գալ իր տարիքի համար սահմանված սահմաններից): Այս ելքը պետք է աստիճանաբար լինի։ Ժամանակի ընթացքում սահմանները պետք է ընդլայնվեն, և մեծահասակների աշխարհ մտնելը հարթ կլինի: Որոշ մարտահրավերներ ուղղված են սահմանները վաղաժամ և անմիջապես խախտելուն: Նման առաջադրանքները կատարող դեռահասը կարող է մեծ սթրեսի ենթարկվել, իսկ որոշ առաջադրանքներում ինքն իրեն վտանգի ենթարկել։ Փիլիսոփայության թեկնածու Է.Վ. Շչետինինան նշում է մարտահրավերները արմատական ​​և կործանարար համայնքներում երիտասարդներին ներգրավելու և նրանց շահարկելու հիմնական մեխանիզմներից։ Պատմական գիտությունների թեկնածու Մ.Ս.Պետրենկոն նույնպես վիդեո մարտահրավերն ընկալում է որպես մարդկանց շահարկելու արդյունավետ գործիք։

Մարտահրավերների բովանդակությունը բավականին լայն է՝ սկսած երեկույթի ժամանակ հայտնի խաղերի վերականգնումից մինչև հիվանդ մարդկանց օգնության կոչեր և ուշադրություն հրավիրել մեր ժամանակի հրատապ խնդիրներ: Մարտահրավերների բաշխման ալիքներն են սոցիալական ցանցերը (Թվիթթեր, Ֆեյսբուք, Ինստագրամ), ՅուԹյուբի վիդեոհոսթինգը: Դոցենտ Օ.Վ.Նովոսելովան և Է.Դ.Կուրբանովան վերջինս համարում են միջազգային զանգվածային հաղորդակցության ամենաակտիվ զարգացող գործիքներից մեկը: Նրանք չելենջը դասում են որպես ֆլեշմոբ և համեմատում սպորտային փոխանցումավազքի հետ։ Նրանց կարծիքով՝ մարտահրավերները կոմունիկացիա է ստեղծում հետադարձ կապով, ինչը թույլ է տալիս դա ակտիվորեն օգտագործել կոմերցիոն ոլորտում։ Ապրանքի թաքնված գովազդը գործում է ենթագիտակցական մակարդակում, և վիզուալները ցույց են տալիս, թե ինչ հույզեր և օգուտներ կստանան սպառողները այն գնելուց: Հոդվածի հեղինակները չելենջը համարում են նորարարական գործիք, որը ներդրվում է տարբեր մշակութային միջավայրեր և միավորում է մարդկանց ամբողջ աշխարհում։

ՄաքԳոնագալը պնդում էր, որ խաղերում առկա հավասար կարգավիճակն ու վստահությունը թույլ է տալիս մասնակցին իրեն ապահով զգալ: Սա ստեղծում է տրամադրություն սոցիալական փոխազդեցության համար այն մարդկանց հետ, որոնցից մարդը վախենում է կամ խուսափում է իրական կյանքում: Middle East Gaming Challenge-ում Միջին Արևելքի երեխաները միասին տեսախաղեր խաղալով (կամ առցանց կամ անձամբ): Կազմակերպիչները փորձում են օգնել հաղթահարել Իսրայելի արաբ և հրեա դպրոցականների միջև ավանդական նախապաշարմունքները: Երեխաները ենթարկվում են բացասական կարծրատիպերի և կրթվում են երկու հակադիր համայնքների առանձին կրթական համակարգերում: Այս պայմաններում խաղային մարտահրավերը առաջին դրական փորձն է, որը ձեռք է բերվել տարբեր կրոնական և էթնիկ միջավայրի հասակակիցների հետ:

## Չելենջնեի օրինակներ

2015 թվականի դեկտեմբեր ամսվա հինգ ամենահայտնի չելենջները թվում Ջենիֆեր Շուլմանը New York Daily News-ում հրապարակված հոդվածում կարևորում է.

* Չելենջ «Դարչին», առանց ջրի աղացած դարչին օգտագործում Դարչինը չորացնում է բերանը և կոկորդը՝ առաջացնելով հազ և փսխում, իսկ դարչին ներշնչելը հանգեցնում է շնչառության դժվարության և թոքաբորբի վտանգի:
* Չելենջ «Ամենակծու պղպեղը», պղպեղի ամենից կծու տեսակների օգտագործում (խորհուրդ էր տրվում այն խմել կաթով՝ կանխելու այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են առատ քրտնարտադրությունը և հազը):
* Ice Bucket Challenge, կամավոր դրամահավաքի արշավ, որի նպատակն է բարձրացնել կողմային ամիոտրոֆիկ սկլերոզի մասին իրազեկվածությունը և ֆինանսավորել այս հիվանդության հետազոտությունները: Արշավը կազմակերպվում է մարտահրավերի տեսքով, որի ժամանակ անձը, սովորաբար անձնական մարտահրավեր ստանալով, պետք է իր վրա մի դույլ սառցե ջուր լցնի և նվիրատվություն կատարի։
* Չելենջ «Աղ և սառույց», մարդը կերակրի աղ է լցնում ձեռքի վրա, այնուհետև վերևից մի կտոր սառույց է դնում  և հնարավորինս երկար պահում բաց մաշկի վրա: Չելենջը նկարահանվում է, իսկ վերջում մասնակիցը նշում է այն մարդու անունը, ում մարտահրավեր է նետում: Վտանգն այն է, որ մաշկի վրա մնում են ծանր այրվածքներ, որոնք բավականին դժվար են բուժվում։ Տեսանյութը տեղադրվում է ՅուԹյուբում և սոցիալական ցանցերում։
* 17-ամյա ամերիկացի հեռուստաաստղ, մոդել, կին բիզնեսմեն, «Քարդաշյանների ընտանիք» հեռուստաշոուի մասնակից Քայլի Ջենների անունով կոչված չելենջի մասնակիցը շրթունքները դնում է պլաստիկ շշի կամ նեղ ապակու պարանոցի մեջ, այնուհետև օդ է ներծծում, մինչև բերանի շուրջը այտուց առաջանա: Մարտահրավերը կարող է լուրջ վնաս հասցնել շուրթերին:

մինի|271x271փքս|«Աղ և սառույց» չելենջի հետևանքներ«Շշի նետում» չելենջը հայտնի դարձավ 2016 թվականի մայիսին: Համացանցում հայտնվել է մի տեսանյութ դպրոցական տաղանդների մրցույթից, որտեղ Շառլոթ քաղաքից ոմն Մայք Սենատորեն պտույտով շշի նետում է կատարում։ Օգտատերերը սկսեցին կոչ անել ընկերներին կրկնել հնարքը: Մեկ այլ մարտահրավեր է «Յոգա չելենջ»՝ մրցույթը, որն անցկացվում է սոցիալական ցանցերում որոշակի ժամանակահատվածում (երեք օրից մինչև մեկ ամիս), որի ընթացքում մասնակիցները կրկնում են կազմակերպչի առաջարկած մարմնամարզական դիրքերը, այնուհետև տեղադրում են իրենց լուսանկարները կամ տեսանյութերը և նշում այն հեշթեգով, որպեսզի կազմակերպիչներն կարողանան հեշտությամբ իդենտիֆիկացնել, հասկանալ առաջադրանքի ավարտը համացանցում առկա այլ տեսանյութերի և լուսանկարների մեջ:

2018 թվականին իրավապահ մարմինների և հոգեբանների, ինչպես նաև լրատվամիջոցների կողմից լուրջ ուշադրություն ստացան հետևյալ չելենջները.

* Մոմո, չելենջ WhatsApp հայտնի անվճար ակնթարթային տեքստային հաղորդագրությունների համակարգում: Մասնակիցները հրավիրվում են կատարել տարբեր ծայրահեղ առաջադրանքներ՝ կապված հոգեկանի և կյանքի ռիսկերի հետ: Ըստ փաստի մասնակիցը խրախուսվում է նկարահանել իրեն սմարթֆոնով այս ծայրահեղ առաջադրանքները կատարելիս:
* Fire challenge, մասնակիցն իր վրա տաք հեղուկ է լցնում, ապա վառում այն։ Դրանից հետո նա շտապում է ձեռքը դնել ջրում ու փորձել հանգցնել կրակը։ Մասնակից ընկերները դա նկարահանում են տեսանյութում, որը նրանք տեղադրում են առցանց։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ