open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կյոգե (կոմունա)

**Կյոգե** (), դանիական կոմունա Զելանդիա մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 255,47 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի ողջ տարածքի 0,59 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ բնակչությունը 56637 մարդ է (տղամարդիկ՝ 27997, կանայք՝ 28640, օտարերկրացիներ՝ 2551)։

## Պատմություն
Կոմունան ձևավորվել է 2007 թվականին հետևյալ կոմունաներից.
* Կյոգե (Køge)
* Սկոուբո (Skovbo)։

## Երկաթուղային կայարաններ

* Բորուպ (Borup)
* Էգյոե (Egøje)
* Հերֆյոլգե (Herfølge)
* Կյոգե (Køge)
* Լիլե Սկենսվեդ (Lille Skensved)
* Էլբյու (Ølby)
* Վալյո (Vallø)


## Պատկերասրահ

Պատկեր:Hf-perronside.jpg|Հերֆյոլգե
Պատկեր:KøgeStation-4.jpg|Կյոգե
Պատկեր:Lille Skensved station med varehus, enderampe og signalhus i forgrunden.jpg|Լիլե Սկենսվեդ
Պատկեր:ØlbyStation-2.jpg|Էլբյու


## Արտաքին հղումներ
* Կյոգեն borger.dk կայքում
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Զելանդիա (մարզ)
Կատեգորիա:2007 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռինգստեդ (կոմունա)

**Ռինգստեդ** (), դանիական կոմունա Զելանդիա մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 295,48 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի ողջ տարածքի 0,69 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ բնակչությունը 32092 մարդ է (տղամարդիկ՝ 15930, կանայք՝ 16162, օտարերկրացիներ՝ 1566)։

## Երկաթուղային կայարաններ
* Ռինգստեդ (Ringsted

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sct Bendt.jpg|
Պատկեր:Skt. Bendts Kirke - Ringsted.JPG
Պատկեր:Ringsted gamle børs.JPG
Պատկեր:Ringsteds segl.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռինգստեդը borger.dk կայքում
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Զելանդիա (մարզ)
Ռոսկիլե (կոմունա)

**Ռոսկիլե** (), դանիական կոմունա Զելանդիա մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 211,88 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի ողջ տարածքի 0,49 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ բնակչությունը 80687 մարդ է (տղամարդիկ՝ 39587, կանայք՝ 41100, օտարերկրացիներ՝ 3993)։

## Պատմություն
Կոմունան ձևավորվել է 2007 թվականին հետևյալ կոմունաներից.
* Գունսյո (Gundsø)
* Ռամսյո (Ramsø)
* Ռոսկիլե (Roskilde)։

## Երկաթուղային կայարաններ
* Գադստրուպ (Gadstrup)
* Ռոսկիլե (Roskilde)
* Տրեկրոներ (Trekroner)
* Վիբյու Շելան (Viby Sjælland)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Gt-east.jpg|Գադստրուպ
Պատկեր:Roskildestation.jpg|Ռոսկիլե
Պատկեր:Trekroner-Station.jpg|Տրեկրոներ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռոսկիլեն borger.dk կայքում
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Զելանդիա (մարզ)
Կատեգորիա:2007 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
IWGP ծանրքաշային չեմպիոնատ

**Ռեստլինգի միջազգային գրան պրիի (International Wrestling Grand Prix, IWGP) ծանրքաշային չեմպիոնատ** (, ), պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի (ռեստլինգ) բարձրագույն չեմպիոնական տիտղոս «New Japan Pro Wrestling» (NJPW) կազմակերպությունում։ Ներկայացվել է 1987 թվականի հունիսի 12-ին։

Տիտղոսը գործածվում է գլխավորապես պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի հանդիպումներում, որոնցում մասնակիցները կատարում են նախապես մշակված սցենարներ և ուղղակիորեն չեն մրցակցում միմյանց հետ։

## Արտաքին հղումներ
* NJPW պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի չեմպիոնական տիտղոսներ
Սլագելսե (կոմունա)

**Սլագելսե** (), դանիական կոմունա Զելանդիա մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 567,34 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի ողջ տարածքի 1,32 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ բնակչությունը 77457 մարդ է (տղամարդիկ՝ 38365, կանայք՝ 39092, օտարերկրացիներ՝ 3354)։

## Պատմություն
Կոմունան ձևավորվել է 2007 թվականին հետևյալ կոմունաներից.
* Հասհոյ (Hashøj)
* Կորսյոր (Korsør)
* Սկելսկյոր (Skælskør)
* Սլագելսե (Slagelse)

## Երկաթուղային կայարաններ
* Դալմոսե (Dalmose)
* Հավրեբյերգ (Havrebjerg)
* Կորսյոր (Korsør)
* Սկելսկյոր (Skælskør)
* Սլագելսե (Slagelse)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Dalmose Station 1.jpg|Դալմոսե
Պատկեր:Denmark-Korsoer_railroad_station.jpg|Կորսյոր
Պատկեր:Skælskør Station 2.jpg|Սկելսկյոր
Պատկեր:Slagelses segl.jpg


## Արտաքին հղումներ
* Սլագելսեն borger.dk կայքում
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Զելանդիա (մարզ)
Կատեգորիա:2007 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ասուցեի շրջան

**Աուցեի շրջան** (), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի հարավարևմտյան մասում, Զեմգալե պատմական մարզում։ Բաղկացած է 6 վոլոստից և Աուցե քաղաքից, որը և շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը 2010 թվականի հունվարի 1֊ի տվյալներով՝ կազմում է 8698 մարդ։

Շրջանի մակերեսը 517,8 կմ² է։

Շրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1֊ին։

## Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1֊ին բնակչության թվաքանակը կազմում էր 8698 մարդ (2009 թվականի հունվարի 14֊ին՝ 8772 մարդ)։

### Ազգային կազմ
2011 թվականին Լատվիայում անցկացված մարդահամարի արդյունքներով՝ շրջանի ազգային կազմն ու այս տեսքը․

## Տես նաև
* Լատվիայի վարչական բաժանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Աուցեի շրջանի պաշտոնական կայք  

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Սոլրյոդ (կոմունա)

**Սոլրյոդ** (), դանիական կոմունա Զելանդիա մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 39,99 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի ողջ տարածքի 0,09 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ բնակչությունը 20759 մարդ է (տղամարդիկ՝ 10255, կանայք՝ 10504, օտարերկրացիներ՝ 770)։

## Երկաթուղային կայարաններ
* Հաուդրուպ (Havdrup)
* Յերսիե (Jersie)
* Սոլրյոդ Ստրան (Solrød Strand)

## Արտաքին հղումներ
* Սոլրյոդը borger.dk կայքում
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Զելանդիա (մարզ)
Տնկիներ (ֆիլմ)

**Տնկիներ** (), 1972 թվականին Վրացֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։

Խորհրդային Միությունում ֆիլմը դիտել է շուրջ 4,5 մլն մարդ։

## Սյուժե
Պապը թոռան հետ գնում է տանձի տնկիներ բերելու։ Նա ուզում է գտնել հենց Խեչեչուրի տեսակի տանձենիներ, որ շատ համեղ պտուղներ ունեն։ Նրանց հաջողվում է գտնել այդպիսի տասներկու տնկի։ Սակայն վերադարձի ճանապարհին պապն ստիպված է լինում տնկիներից չորսը տնկել հենց ճանապարհի կողքին, որպեսզի փրկի դրանք ցրտահարությունից։ Համընթաց մեքենայով վերադառնալիս նրանք հանդիպում են մի բեռնատարի, որ գրեթե անդունդն է ընկնում։ Պապն ստիպված է լինում զոհել ևս չորս տնկի, որոնք դնում են բեռնատարի անվի տակ։ Այդպիսով՝ բեռնատարը հանվում է ուղիղ ճանապարհ, իսկ պապն ու թոռը վերադառնում են տուն՝ իրենց հետ տանելով մնացած չորս տնկիները։ Այնուամենայնիվ, ինչպես ասում է պապը, գալիք տարի նոր գարուն կլինի, և իրենք նորից կգնան տնկիներ բերելու։

## Դերերում
* Ռամազ Չխիկվաձե – *Լուկա*
* Միշիկո Մեսխի – *Կախա*
* Մերի Կորելի – *Էլիզաբեդ*
* Սեսիլիա Թաղայշվիլի – *Ցիցիրո*
* Զեյնաբ Բոցվաձե – *Կախիի մայրը*
* Զուրաբ Կապիանիձե
* Միխեիլ Վաշաձե – *Ռոբինզոն Դատեշիձե*
* Սերաֆիմ Ստրելկով – *միստեր Ֆլետչեր*
* Կախի Կավսաձե – *Դավիթ*
* Զուրաբ Լապերաձե – *այգիների տնտեսության տնօրեն*
* Գիվի Թոխաձե
* Բոնդո Գոգինավա – *Բոնդոյա*
* Լեո Սոխաշվիլի – *Չիչիկո*
* Գելա Չարկվիանի – *էպիզոդ*
* Օթար Բագատուրիա – *էպիզոդ*
* Գոչա Լոմիա – *էպիզոդ*

## Նկարահանող անձնակազմ
* Ռեժիսոր՝ Ռեզո Չխեիձե
* Սցենարի հեղինակ՝ Սուլիկո Ժղենտի
* Օպերատոր՝ Աբեսալոմ Մայսուրաձե
* Կոմպոզիտոր՝ Նոդար Գաբունիա
* Նկարիչներ՝ Տատյանա Կրիմովսկայա, Զուրա Մեձմարիաշվիլի
* Ֆիլմի տնօրեն՝ Շոթա Լապերաձե

## Մրցանակներ
* 1973 թվական
** Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն սցենարի համար - Սուլիկո Ժղենտի
** Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար - Ռեզո Չխեիձե
** Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար - Ռամազ Չխիկվաձե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Տնկիներ» ֆիլմը youtube.com կայքում

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1972 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռեզո Չխեիձեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր
Փխալի

**Փխալի**, երբեմն՝ **մխալի**, (), վրացական խոհանոցի ամենասիրված և էժան ուտեստներից մեկն է։ Նրանում առկա է տարբերակայնության սկզբունքը, այն է՝ մի բաղադրատոմսում կարելի է օգտագործել տարբեր բաղադրամասեր։

## Պատրաստում
ձախից|մինի|Փխալիի բաղադրիչները
[thumb|right|250px| Փխալի [կաղամբից]]
Փխալիի հիմք է հանդիսանում ցանկացած բանջարեղեն կամ կանաչեղեն, օրինակ՝ եղինջի տերևներ, էկալա կոչվող բույս, որը նաև հայտնի է սասապարիլ անվամբ, կարմիր բողկի, բազուկի, ծաղկակաղամբի տերևները։ Սակայն փխալիում կարելի է նաև օգտագործել միս, ձուկ կամ ենթամթերք.

Հիմնական բաղադրամասը մանր կտրտվում, խաշվում, շոգեխաշվում է կամ մնում է առանց ջերմային մշակման, օրինակ՝ կանաչեղենն ու բանջարեղենի որոշ մասը։ Ավելացվում է կծու սոուս, որը հատուկ փխալիի համար պատրաստում են ընկույզից և կծու բիբարից՝ համեմած սխտորով, համեմով, սոխով, խմելի-սունելիով, աղով և գինու քացախով։

Փխալին մատուցվում է որպես աղցան կամ խավարտ՝ մսային ճաշատեսակների համար։ Կանաչեղենի և բանջարեղենի նվազագույն ջերմային մշակումը հնարավորություն է տալիս պահպանելու գրեթե բոլոր վիտամինները։ Սոուսը լավացնում է սկզբնական մթերքի համային բնութագիրը։

Փխալին մատուցում են աղցանի ամանով կամ հախճապակյա սկուտեղով՝ փոքր կոտլետների ձևով։ Տոնական սեղանի համար ձևավորում են փոքր գնդիկներ, որոնց մեջտեղը անցք բացելով՝ լցնում են նռան հատիկներ և ընկույզի յուղ։
[thumb|right|250px|[Բազուկով և ընկույզով փխալի]]

## Տարբերակներ
Տարածված է փխալի-ասորտին՝ մի քանի մթերքներից՝ նույն ընկույզի սուսով։ Այն կոչվում է *փխալիուլի*։ Այսպես արագ պատրաստվում են մի քանի ճաշատեսակ, որոնք շքեղ տեսք են հաղորդում սեղանին։

Գուրիայում կոչվում է փխալի, որը ներմուծվել է աջարական խոհանոցից, պատրաստվում է բրինձից։ Խևսուրեթիի շրջանում փխալիուլին պատրաստվում է տարբեր կանաչեղենից՝ սխտորով, սոխով կամ համեմունքներով։

Ընդհանուր առմամբ հայտնի է փխալիի մոտ երկու հարյուր տարբերակ։

## Անվանում
19-րդ դարում Թիֆլիսի ռեստորաններում այս ճաշատեսակի անվանումը բազմաթիվ ռուս հաճախորդների բարեհնչության համար փոխեցին «մխալի»։ Ըստ Վախուշտի Բագրատիոնիի «Վրաց թագավորության նկարագրություն» աշխատության՝ «մխալի» կոչվում էին հոտավետ բույսերը, որոնք ձմռանն օգտագործվում էին որպես սննդամթերք :

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Կիլաձե, Ելենա Վրացական խոհանոցի գործնական հանրագիտարան. պատմություն, ավանդույթներ, պատմվածքներ, բաղադրատոմսեր. Մոսկվա, АСТ հրատ, 2011.

## Արտաքին հղումներ
* Georgian Spinach Cilantro and Walnut Salad – Ispanakhis Pkhali
* Փխալի՝ վրացական խոհանոցի ուտեստ  
* Փխալիի բաղադրատոմսեր  
* Փխալիի պատրաստման բաղադրատոմս

Կատեգորիա:Խավարտներ
Կատեգորիա:Խոհանոց
Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Աշուղական երաժշտություն

**Աշուղական երաժշտություն**, ժոդովրդական երգ ու նվագի դարավոր նվաճումների վրա հիմնված, կայուն ավանդույթներ ունեցող պրոֆեսիոնալ երաժշտություն։ Նրան հատուկ մեղեդիները, գյուղական և քաղաքային ժողովրդական երգերի եղանակների համեմատությամբ, ավելի ծավալուն են, ընդունակ կրելու հուզական, գաղափարական ավելի մեծ բեռնվածություն և աչքի են ընկնում չափածո տարբեր խոսքերի հետ կապված նպատակամետ շեշտադրությամբ ու կոմպոզիցիայի ակնառու գծերով։ Աշուղական երաժշտության մեջ լայնորեն օգտագործվում են երգի քառյակային ձևերը (կրկնակով, առանց կրկնակի, ըստ որում՝ խորացնելով մեղեդին տնից տուն տարբերակելու սկզբունքը), միաժամանակ մշակվում են ավելի բարդ ձևեր (օրինակ՝ բալլադին մոտեցող ձևը)։ Աշուղական երաժշտության մեջ կիրառվում են մեղեդու ծավալման երեք սկզբունքներ՝ ասերգային, երգային և պարերգային (առանձին-առանձին կամ հարակցված կերպով)։ Հայ աշուղական երաժշտության մեջ մեղեդիների ելևէջային հիմքը կազմում են շուրջ 20 ձայնեղանակներ, որոնք հանդիպում են նաև հայկական գյուղական, քաղաքային-ժողովրդական ու հոգևոր երգարվեստում։ Առավել գործածական են ալտերացված հնչյունաշարով եղանակները։ Հայ աշուղների երգերում ռիթմական բազմազան գծագրերն ընդհանրապես հիմնված են մետրական որոշակի ցանցի վրա, որը գոյանում է պարզ, բարդ և խառը տարբեր չափերից։ Հայ աշուղական երգ-նվագը կատարողական առումով ևս ուրույն դպրոց է ներկայացնում. ի տարբերություն ժողովրդականի՝ բնույթով համերգային է։ Պահանջում է ունկնդիր հասարակայնության առկայություն և ունի նրա վրա ներգործելու միտում։ Աշուղական կատարողական արվեստի անքակտելի հատկանիշներից է հանկարծաբանությունը (իմպրովիզացիան), որը կատարվող երգն ու նվագը երբեմն զգալիորեն մոտեցնում է տեղն ու տեղը հորինված ստեղծագործությանը։ Երգեցողությունը նվագի ընկերակցությամբ մատուցելու նպատակով հայ աշուղները տարբեր վայրերում և ժամանակներում օգտագործել են երաժշտական գործիքներ՝ սանթուր, քանոն, քյամանչա, սազ, թամբուր, թառ, չոնգուր, քյամանի, ջութակ։ Աշուղի նվագը, բացի երգեցողությանը ընկերակցելուց, ամեն մի երգի, երբեմն նրա յուրաքանչյուր տան սկզբում և վերջում կատարում է նաև ներածության ու եզրափակման ինքնուրույն պաշտոն։

Կատեգորիա:Ժողովրդական երաժշտություն
Անտառանյութի արդյունաբերություն

**Անտառանյութի արդյունաբերություն**, արդյունաբերության ճյուղ, որն զբաղվում է բնափայտի արդյունահանմամբ, կատարում բնափայտի մեխանիկական անտառանյութի քիմիական համալիր մշակում ու վերամշակում։

Բնափայտը և դրա վերամշակումից ստացված արտադրանքն օգտագործվում են ընդհանուր արդյունաբերության բոլոր ճյուղերում։

## Անտառանյութի արդյունաբերությունը ԽՍՀՄ-ում
ԽՍՀՄ-ում 1940—1967-ին անտառանյութի արդյունաբերության համախառն արտադրանքն աճել է 4,1 անգամ, գործածական փայտանյութի մշակումը 118-ից հասել է 285 միլիոն մ3։ ԽՍՀՄ աշխարհում առաջին տեղում է
* սղոցանյութի արտադրությամբ
* բնափայտի մթերման
* արդյունաբերական օգտագործման չափերով։
 
## Անտառանյութի արդյունաբերություն Հայաստանում
Հայաստանում կա անտառանյութի արդյունաբերության մոտ 50 ձեռնարկություն, որոնք արտադրում են կահույք, տնտեսական իրեր, թուղթ և այլն։ Արտադրանքի 60%-ը արտադրվում է Երևանի, իսկ մնացածը՝ Լենինականի, Կիրովականի, Դիլիջանի, Իջևանի և այլ ձեռնարկություններում։ 1970-ին արտադրվել է 22,1 միլիոն ռ. կահույք, 15 հազար տոնա թուղթ և այլն՝ հիմնականում տեղական կարիքները բավարարելու համար։

Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
ՀՀ ԳՆ Հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտական կենտրոն

**ՀՀ ԳՆ Հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտական կենտրոն**, կազմակերպվել է 1998 թվականին Հողերի, հողագիտության և ագրոքիմիայի ԳՀհ (1958) հիմքի վրա։ Հիմնական խնդիրներն են հողերի ծագման, զարգացման, աշխարհագրական տեղաբաշխվածության օրինաչափությունների, ագրոարտադրական խմբավորման, հողերի շրջանացման, դասակարգման, ագրոկլիմայական բացահայտման, հողատարման շարժընթացների, հանքաբանական առանձնահատկությունների, հողաբարելավման, հողի կենսաքիմիայի և ֆերմենտատիվ ակտիվության ուսումնասիրումը, բերրիության բարձրացումը և այլն։ Ունի հողերի ծագման և աշխարհագրության, հողաբարելավման, էրոզիայի, ագրոքիմիայի, տեղեկատվության բաժիններ, փորձահողաբարելավող կայան (Արմավիր), հողաէրոզային (Սպիտակ, Սիսիան), ագրոքիմիական (Հրազդան, Արթիկ) հենակետեր։ Հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտական կենտրոնում ուսումնասիրվել և քարտեզագրվել է Հայաստանի մարզերի, պետական և անտառային ֆոնդերի հողային ծածկույթը, կատարվել են նոր պարարտանյութերի փորձարկումներ (սահմանվել են մշակաբույսերի պարարտացման արդյունավետ չափաբաժիններ), հողերի հակաէրոզային, բերրիության բարձրացման և արդյունավետ օգտագործման միջոցառումներ, նաև սոդային աղուտ-ալկալի հողերի բարելավման նոր տեխնոլոգիաներ։

Կատեգորիա:Գիտական կազմակերպություններ
Աշուղական չափեր

**Աշուղական չափեր**, երգելու համար հորինված վանկական ոտանավորների տեսակներ։ Հայ աշուղական չափերը տարբերվում են բանաստեղծական և գուսանական չափերից։ Տողի ամբողջությունը, իբրև մի մեծ ռիթմական միություն, պահվում է տողավերջի հաստատուն դադարով և հանգերով, որոնք լինում են զորեղ, հաճախ կազմված հանգաբառից հետո կրկնվող նույն բառերով։ Սեծ տողերը հատածով սովորաբար բաժանվում են երկու կիսատողերի, բայց հատածն էլ երբեմն ճշտությամբ չի պահվում. օրինակ՝ 15 վանկանի տողերը միևնույն բանաստեղծության մեջ բաժանվում են մերթ 7/8, մերթ 8/7 կիսատողերի, երբեմն էլ հատածի հետ բառակաև ոտքը չի վերջանում։ Աշուղական չափերից ամենակարճը 5 վանկանի բայթավուրն է, որի փոփոխված ձևը քյուշեթն է։ Տարածված չափերից են 10 վանկանի գյաֆը («Փոքր-ինչ դադարիր//Նավ ալեկոծման», Գյուրջի Նավե), 11 վաևկանի ղոշման («Եթե մեղավորը //մընա անպատիժ, աշխարհը կեցություն //չի լինի երբեք»), 11 վանկանի դաստանը («Ինչ կենդանի՜//փոքրին կուլ տալ/ է ուզում, ձըկի փուշ կը/ լինի, կըխը–րի բուկը», Ջիվանի)։ Աշուղական չափերից հայտնի են նաև բայաթին, դյուբեյթը, շարքին, եդաքլաման, մուխամազը, ղազելը, դիվանին, դաստանը, ռուբային, վարսաղը։

## Գրականություն
* Աբեղյան Մ., Հայոց լեզվի տաղաչափություն, Ե., 1933, էջ 299–320
* Լևոնյան Գ., Աշուղական արվեստը, Երկ., Ե., 1963

Կատեգորիա:Տաղաչափություն
Ստևնս (կոմունա)

**Ստևնս** (), դանիական կոմունա Զելանդիա մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 250,19 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի ողջ տարածքի 0,58 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ բնակչությունը 21892 մարդ է (տղամարդիկ՝ 11010, կանայք՝ 10882, օտարերկրացիներ՝ 610)։

## Պատմություն
Կոմունան ձևավորվել է 2007 թվականին հետևյալ կոմունաներից.
* Վալյո (Vallø)
* Ստևնս (Stevns)։

## Երկաթուղային կայարաններ

* Գրուբերհոլմ (Grubberholm)
* Հիմլինգեյոյե (Himlingeøje)
* Կլիպինգե (Klippinge)
* Լիլե Լինե (Lille Linde)
* Ռյոդվիգ (Rødvig)
* Ստորե Հեդինգե (Store Heddinge)
* Վարպելև (Varpelev)


## Պատկերասրահ

Պատկեր:Hårlev Kirke.JPG|Հորլև եկեղեցի
Պատկեր:Vallo front.jpg|Վալյո ամրոց


## Արտաքին հղումներ
* Ստևնսը borger.dk կայքում
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Զելանդիա (մարզ)
Կատեգորիա:2007 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անտառային տնտեսության պետական կոմիտե (ՀԽՍՀ)

**Անտառային տնտեսության պետական կոմիտե**, ՀՀ պետական անտառների պահպանության, պաշտպանության, վերարտադրության գործառույթներ իրականացնող պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն Հայաստանում։

## Պատմություն
Անտառային տնտեսության գլխավոր վարչությունը կազմավորվել է 1953 թվականին, 1957 թվականին միավորվել է անտառային արդյունաբերության նախարարության հետ։ ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 1966 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ Անտառային տնտեսության գլխավոր վարչության բազայի վրա ստեղծվել է Անտառային տնտեսության պետական կոմիտե, որը ենթարկվել է Մոսկվայում գտնվող ԽՍՀՄ Պետական անտառային կոմիտեին, ինչպես նաև ՀԽՍՀ նախարարների Խորհրդին։ ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի 1988 թվականի հունիսի 24-ի թիվ 362 որոշմամբ Անտառային տնտեսության պետական կոմիտեն դարձել է «Հայանտառ» Անտառտնտեսական արտադրական միավորում։ ՀՀ նախարարների խորհրդի 1991 թվականի հունիսի 24-ի թիվ բ 421 որոշմամբ  կոլխոզային և սովխոզային շուրջ 54664 հա անտառները հանձնվել են «Հայանտառ» անտառտնտեսական արտադրական միավորման տնօրինությանը։ 1991 թվականից մինչև 1992 թվականի փետրվար-մարտ ամիսները շարունակել է գործել նույն կարգավիճակով և կառուցվածքով։ 1992 թվականի հունվարից «ՀԱՅԱՆՏԱՌ» անտառտնտեսական արտադրական միավորումը ՀՀ վարչապետի հրամանով ընդգրկվել է ՀՀ գյուղատնտեսության և պարենի նախարարության կազմում որպես «Հայանտառ» անտառտնտեսական արտադրական միավորում, 1995 թվականի օգոստոսի 29-ի թիվ 108 որոշմամբ ՀՀ գյուղատնտեսության և պարենի նախարարության «Հայանտառ» անտառտնտեսական արտադրական միավորումը հանձնվել է ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի նախարարության ենթակայությանը և վերակազմավորվել է որպես Հայաստանի անտառային ազգային ծառայութուն` «Հայանտառ» պետական ձեռնարկություն։ ՀՀ կառավարության 1997 թվականի նոյեմբերի 27-ի թիվ 538 որոշմամբ ՀՀ բնապահպանության նախարարի 1998 թվականի հոկտեմբերի 1-ի թիվ 123 հրամանով «Հայանտառ» պետական ձեռնարկությունը վերակազմավորվել է որպես «Հայանտառ» ՊՓԲԸ։ 1997-1998 թթ. «Հայանտառ» ՊՓԲԸ ենթակայությունից դուրս են բերվել  պետարգելոցները, Եղվարդի պետտնկարանը և դենդրոպարկերը հանձնվել են ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի նախարարության ենթակայությանը։ ՀՀ կառավարության 2004 թվականի  հունվարի 15-ի թիվ 7-Ն որոշման համաձայն «Հայանտառ»-ը կրկին հանձնվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության ենթակայությանը։

«Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ն ունի 19 մասնաճյուղեր, այդ թվում` Լոռու մարզում` 7, Տավուշի մարզում` 4, Սյունիքի մարզում` 3 և մեկական մասնաճյուղեր Կոտայքի, Շիրակի, Վայոց ձորի, Գեղարքունիքի և Արագածոտնի մարզերում։

## Գործունեություն
Անտառային տնտեսության պետական կոմիտեն աշխատանքներ է կատարում՝
* հանրապետության պետանտառֆոնդի տերիտորիայում տարվող բոլոր գործողությունները հսկելու
* անտառները բնական արհավիրքներից և բուսական վնասատուներից պաշտպանելու
* բարձր արդյունավետություն ունեցող ծառատեսակներ աճեցնելու
* քաղաքների շուրջն անտառային գոտիներ ստեղծելու
* պետական արգելանոցներում կենդանական և բուսական աշխարհը պահպանելու ուղղությամբ։

Անտառային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահ է եղել Գ. Ստեփանյանը (1966-1969 թթ.), 1969 թ.-ից՝ է Լ. Վարդանյանը։
## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ տնտեսություն
Սովորական մողեսօձ

**Սովորական մողեսօձ**, (Malpolon monspessulanus), լորտուների ընտանիքի մողեսաօձերի (Malpolon) ցեղի օձ։ Որոշ հետազոտողների կողմից դասվում է ավազային օձերի ենթաընտանիքին (Psammophiinae)։

Հայաստանում հանդիպում է Արագածոտնի, Արմավիրի, Կոտայքի, Արարատի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերի հիմնականում նախալեռն, շրջաններում, Երևանի շրջակայքում։

## Կառուցվածք
Տարածված է կիսաանապատային, թփուտային, չոր նոսրանտառային բուսականությամբ քարքարոտ, կավահողային և ավազուտային կենսավայրերում։ Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (22-140 սմ), պոչը 3-4 անգամ կարճ է։ Մարմինը բարեկազմ է։ Գլուխը թույլ է տարանջատված մարմնից և ծածկված է խոշոր վահանիկներով։ Բնորոշ է գլխի դիմային հատվածի արտափքվածությունը։ Աչքերը խոշոր են, ծիածանաթաղանթը՝ սպիտակավուն կամ դեղնավուն, բիբը՝ կլոր։ Մարմնի թեփուկներն անփայլ են, հարթ կամ թեթևակի արտափքված կենար, հատվածով։ Մեջքի ընդհանուր գունավորումը մոխրագույնից գորշ է, երբեմն՝ կանաչավուն երանգով, հաճախ՝ առանց նախշի կամ մանր մուգ գծերից կազմված երկայնակի գոլերով։ Երիտասարդի գունավորումն ավելի խայտաբղետ է. մեջքային մակերեսի թեփուկների խճանկարը ձևավորում է բաց գույնի շղթայաձև նախշ։ Որովայնը դեղնավուն է, գորշավուն, հաճախ՝ նարնջագույն երանգով երկայնակի զոլավոր նախշով։ Վերին ծնոտի հետևի մասում կան 1 զույգ ակոսավոր թունամուղ ատամներ։

* Սնվում է մողեսներով, այլ օձերով, թռչունների ձագերով ու մանր կրծողներով։ Ձմեռում է աշնան վերջից գարնան սկիզբը։
* Զուգավորումը տեղի է ունենում ապրիլին։ Մայիսի 2-րդ կեսից հունիսի սկիզբը էգը դնում է 5-20 ձու։ Ձվերը երկարավուն են (40-45 x 30-35 մմ)։ Ձագերը ծնվում են հուլիսի 2-րդ կեսից։ Խնամվում է անազատ պայմաններում։
* Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով։ Թույնն ունի նյարդարգելակիչ ազդեցություն։ Խոշոր առանձնյակների կծածը կարող է վտանգավոր լինել մարդու և կենդանիների կյանքի համար։

## Ենթաընտանիք
Տարբերակվում են մողեսօձերի երկու ենթաընտանիքներ (*Malpolon monspessulanus*):
* *M. monspessulanus monspessulanus*
* *M. monspessulanus saharatlanticus*

## Գրականություն
* Arıkan, H., Göçmen, B., Kumlutaş, Y., Alpagut-Keskin, N., Ilgaz, Ç & Yıldız, M.Z. 2008. Electrophoretic characterisation of the venom samples obtained from various Anatolian snakes (Serpentes: Colubridae, Viperidae, Elapidae). North-Western Journal of Zoology 4 (1)։ 16—28

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օձեր
Գրիգոլ Մաիսուրաձե

**Գրիգոլ Մաիսուրաձե** (, ), վրացի նկարիչ և Վրաստանի ռեալիստական պատկերանկարչության դպրոցի հիմնադիր։

Ծնվել է Ցինանդալիում՝ իշխան Ալեքսանդր Ճավճավաձեի ճորտի ընտանիքում։ Իշխանը բանաստեղծ էր։ Նա որպես գեներալ ծառայության մեջ էր Ռուսական կայսրությունում։ Ճավճավաձեն ազատագրում է Մաիսուրաձեին և հովանավորում նրա կրթությունը Սանկտ-Պետերբուրգում, որտեղ Գրիգոլը սովորում է Կառլ Բրյուլովի ղեկավարությամբ։ 1850-ական թվականներին Մաիսուրաձեն վերադառնում է հայրենի Վրաստան և Քութայիսում ուսուցանում նկարչություն։ Նա այնտեղ էլ մահանում է։ Նրա ստեղծագործություններից շատերը կորել են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ
Հողի օդային ռեժիմ

**Հողի օդային ռեժիմ**, հողում օդի քանակի ու բաղադրության պարբերական փոփոխությունը որոշակի ժամանակամիջոցում։ Այն հողի բերրիության կարևոր գործոններից է։

## Նշանակություն
Մեծ նշանակություն ունի մանրէների կենսագործունեության, բույսերի աճի ու զարգացման համար։

## Նկարագրություն
Հողում օդը գտնվում է առավելապես գազային վիճակում, միայն դրա փոքր մասն է լուծված հողի խոնավության մեջ և կլանված պինդ մասնիկներում։ 
Հողում օդը կարող է լինել 
* ազատ (ջրով չլցված դատարկություններում)
* կլանված (մանր ծակոտիներում)
* մակակլանված (հողի մասնիկների մակերևույթին)
* հողի լուծույթում։

Բույսերի համար առավել կարևոր է հողի ազատ օդը, որի պարունակությունը կախված է ծակոտկենությունից և խոնավությունից։ Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճի համար հողում ջրի և օդի ամենանպաստավոր հարաբերությունն է, երբ հողի ծակոտիների 60 %-ը լցված է ջրով, իսկ 40 %-ը՝ օդով։

Հողի օդն իր բաղադրությամբ տարբերվում է մթնոլորտայինից և հաստատուն չէ. այդտեղ ավելի շատ են ածխաթթու գազը և ջրային գոլորշիները, թթվածնի մասնաբաժինը վերին շերտերում 0,5-1,5%-ով պակաս է, առանձին դեպքերում կարող են կուտակվել ծծմբաջրածին և մեթան, ցնդող կամ գազանման այլ օրգանական նյութեր։ Հողի թթվածինն անհրաժեշտ է բույսերի շնչառության և մանրէների կենսագործունեության համար, ածխաթթու գազը (առաջանում է մանրէների և հողի ֆաունայի գործունեությունից, արմատների շնչառությունից) բարձրացնում է որոշ հողային միացությունների լուծելիությունը և բույսերի լուսասինթեզի համար ածխաթթվային սնուցման աղբյուր է։ Սակայն հողում ածխաթթու գազի մեծ պարունակությունը դժվարացնում է արմատների շնչառությունը։ Կենսաբանական շարժընթացների բնականոն ընթացքը կախված է հողի օդառությունից՝ հողի և մթնոլորտային օդի գազափոխանակությունից. Վատ օդառությունը (թթվածնի պակասը և ածխաթթու գազի ավելցուկը) բացասաբար է ազդում սերմերի ծլունակության ու բույսերի աճի վրա, նպաստում է ախտածին մանրէների զարգացմանը։

Հողի տարբեր տիպերի օդային ռեժիմը տարբեր է. օրինակ՝ լավ ծակոտկենությամբ սևահողերը շատ օդ են պարունակում, իսկ ծանր մեխանիկական կազմով ճմապոդզոլային և պոդզոլային հողերը ոչ հավասարաչափ և ավելցուկային խոնավության պայմաններում հաճախ զուրկ են օդային բնականոն ռեժիմից։
 
## Բարելավում
Հողի օդային ռեժիմի բարելավման հիմնական միջոցառումներն են 
* հողի ճիշտ մշակումը
* օրգանական նյութերով պարարտացումը
* կնձիկանման կառուցվածքի ստեղծումը
* խոր վարը
* միջշարքային փխրեցումը
* ցանքերի փոցխումը
* ցամաքուրդի
* չորացնող առուների անցկացումը։

Հողի օդային ռեժիմը սերտորեն կապված է հողի ջրային ռեժիմի, ջերմային և բույսերի սնուցման ռեժիմների հետ։

Կատեգորիա:Հողագիտություն
Մարգագետնատափաստանային հողեր

**Մարգագետնատափաստանային հողեր**, կազմում են Հայաստանի տարածքի 10,8%-ը (283 հազար հա), զբաղեցնում են Հայկական հրաբխային բարձրավանդակի և Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաների 2100֊ 2600 մ բարձրությունները։

## Նկարագրում
Գտնվում են չափավոր խոնավ, զով ամառ, խոր ձնածածկ և ցուրտ ձմեռ ունեցող կլիմայի ու մարգագետնատափաստանային բուսածածկույթի պայմաններում։ Հողատիպի զարգացման շարժընթացում վճռական դեր են խաղացել հիմքերով հարուստ ապարները։ Այս հողատիպի սահմաններում առանձնացնում են սևահողանման (օգտագործվում են որպես խոտհարք) և տիպիկ սևահողային ենթատիպերը (օգտագործվում են որպես արոտավայր)։

*Հումուսի պարունակությունը 10-13% է
*ունեն թույլ թթվային ռեակցիա
*կլանունակությունը՝ մինչև 57 մգ/էկվ։

Կատեգորիա:Հող
Սուլիկո Ժղենտի

**Սուլիկո Իլյայի Ժղենտի** (, 22 հունիսի, 1920, Սամեբա - 3 փետրվարի, 2000), վրացի խորհրդային սցենարիստ և դերասան, Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967), Լենինյան մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Սուլիկո Ժղենտին ծնվել է 1920 թվականի հունիսի 22-ին Վրաստանի Սամեբա քաղաքում։

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, ծառայել ծովային դեսանտային զորամասում, ծանր վիրավորվել է։ Պարգևատրվել է մարտական մեդալներով։

Սուլիկո Ժղենտին վրացերեն լեզու և գրականություն է դասավանդել դպրոցում, վրացական թերթերում տպագրել է պատմվածքներ ու ակնարկներ։

1954 թվականին ավարտել է Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի սեցենարական բաժինը (Եվգենի Գաբրիլովիչի և Ի. Վայսֆելդի արվեստանոց)։

Սուլիկո Ժղենտին գրել է նաև գրքեր՝ «Ծովափնյա երեկոներ», «Գայլի ձագերը դեռ կմեծանան», «Տնկիներ», «Քո ձեռքերի ջերմությունը»։

Մահացել է 2000 թվականի փետրվարի 3-ին։ Թաղված է Թբիլիսիի Մթածմինդա պանթեոնում։

## Ֆիլմագրություն

### Սցենարիստ
* 1961 – Խարույկները վառվում են
* 1962 – Գնդակ և դաշտ
* 1964 – Զինվորի հայրը
* 1969 – Ինչ երիտասարդություն է
* 1969 – Լույս մեր պատուհաններում
* 1971 – Քո ձեռքերի ջերմությունը
* 1972 – Տնկիներ
* 1973 – Սիբիրյան պապ
* 1977 – Ռաչա, սեր իմ
* 1978 – Իմ ընկեր քեռի Վանյան
* 1980 – Քո որդին, Երկիր
* 1982 – Ոչ բոլոր գիսաստղերն են մարում
* 1986 – Մինչ լուսին շատ մոտ է
* 1987 – Արմատներ
* 1987 – Ծովափի ավազակ
* 1988 – Դոն Կիխոտի ու Սանչոյի կյանքը

### Դերասան
* 1984 – Կիզիչ ամառվա երեք օր

## Մրցանակներ և պարգևներ
* Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967)
* Լենինյան մրցանակի դափնեկիր
* Մամեդ Աբաշիձեի անվան պետական մրցանակի դափնեկիր
* Պատվո շքանշանի ասպետ
* Բաթումի պատվավոր քաղաքացի
* Լևիցեի (Սլովակիա) պատվավոր քաղաքացի

## Արտաքին հղումներ
* Սուլիկո Ժղենտին Internet Movie Database կայքում 
* Սուլիկո Ժղենտին Кино-Театр.Ру կայքում 
* Սուլիկո Ժղենտին kinopoisk.ru կայքում 

Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
ՀՀ լեռնատափաստանային հողեր

**ՀՀ լեռնատափաստանային հողեր**, կազմում են Հայաստանի տարածքի 13,3%-ը (346 հազար հա), հիմնականում զբաղեցնում են Հայկական հրաբխային բարձրավանդակի և Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաների 2200-3700 մ բարձրությունները։

Այստեղ հողագրունտների ցածր ջերմաստիճանը և ուժեղ խոնավացումը նպաստել են գաճաճ, ուժեղ ճիմ առաջացնող հացազգի տարախոտային և ընդավոր բուսական խմբավորումների զարգացմանը, որտեղ բուսական մնացորդների թույլ հանքայնացումը նպաստել է ոչ հզոր տորֆացած շերտի և թույլ խտացված հումուսանյութերի ուժեղ կուտակմանը։

## Օգտագործում
Լեռնամարգագետնային հողերի մեծ մասի բուսածածկը հիմնականում օգտագործվում է անասնապահության համար՝ որպես ամառային կերի բազա։ Այդ հողերի 31,2%-ը խիստ քարքարոտության, տրոհվածության, էրոզացվածության և թերի ջրարբիացման հետևանքով լիարժեք չի օգտագործվում գյուղատնտեսության մեջ։ Լեռնամարգագետնային հողեի հումուսի պարունակությունը 13-20% է, ունեն թեթև մեխանիկական կազմ ու փխրուն կառուցվածք, միջինից ցածր կլանունակություն (15-20 մգ/էկվ) և թթվային ռեակցիա (pH=4,8-5,5), բարենպաստ ջրաֆիզիկական հատկություններ։

Կատեգորիա:Հող
ՀՀ ճմակարբոնատային հողեր

**ՀՀ ճմակարբոնատային հողեր**, կազմում են Հայաստանի տարածքի 0,6 %-ը (15 հազար հա), փոքր զանգվածներով հանդիպում են Տավուշի, Սյունիքի մարզերում։

Ձևավորվել են անտառային գորշ և դարչնագույն հողերի փոխանցման գոտում՝ կարբոնատներով հարուստ նստվածքների, հողմահարված նյութերի վրա։ Զբաղեցնում են անտառային հողատիպերի տարածքի միայն 2,1 %-ը։ Տվյալ հողատիպի սահմաններում առանձնանում են կրազուրկ և կարբոնատային ենթատիպերը։

## Օգտագործում
Ճմակարբոնատային հողերի տափաստանացված տեսակներն օգտագործվում են որպես խոտհարք, արոտավայր, մասամբ՝ նաև վարելահող։ 
## Նկարագրություն
*Հումուսի պարունակությունը 7,5-11% է
*վերին շերտում ունեն չեզոք (pH=7,0-7,4)
*ստորինում՝ հիմնային (pH=7,8-8,5) ռեակցիա
*հողալկալի հիմքերով հագեցած
*միջին և միջինից բարձր կլանունակություն (37-56 մգ/էկվ)
*կավային և կավավազային մեխանիկական կազմ։

Կատեգորիա:Հող
Կոնստանտին Մելնիկով

**Կոնստանտին Մելնիկով** (, ), ռուս ճարտարապետ և նկարիչ։ Նրա ճարտարապետական աշխատանքը՝ խտացված մեկ տասնամյակի մեջ (1923-1933), դասեց Մելնիկովին 1920-ական թվականների ավանգարդ ճարտարապետների շարքում։ Չնայած նրան ասոցացնում էին կոնստրուկտիվիստների հետ՝ Մելնիկովը անկախ արտիստ էր, որը սահմանափակված չէր մասնավոր ոճի կամ արտիստների խմբի կանոններով։ 1930-ական թվականներին Մելնիկովը հրաժարվեց ստալինյան ծաղկող ճարտարապետության հետ հաշվի նստելուց, հեռացավ և մինչև իր կյանքի վերջը աշխատեց որպես դիմանկարիչ և ուսուցիչ։

## Պատկերասրահ

image:Ref pfanner14.jpg|Ռուսակովի ակումբը
image:Melnikov House photo by Arssenev.jpg|Մելնիկովի տունը, որը իր սեփական նախագծածն է
image:Melnikov Colors Svoboda Club Moscow.jpg|Սվաբոդա ակումբը
image:Moskow melnikow house1.jpg|Մելնիկովի տունը Մոսկվայում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մելնիկովի տուն-թանգարանի պաշտոնական կայքը 
* Հավելյալ տեղեկություններ Մելնիկովի տուն-թանգարանի մասին
* Մելնիկովի տուն-թանգարանը ներսից (Guardian ամսագիր)

Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կոնստրուկտիվիստ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստագետներ
Հողային կադաստր

մինի|Կադաստրային քարտեզ
**Հողային կադաստր**, հողի բնական, տնտեսական, իրավական, վիճակի հավաստի տվյալների ամբողջություն։

## Հողային կադաստրը Հայաստանում
Հայաստանում հողային կադաստրը առանձին համակարգ չէ և ներառված է Կադատրի կոմիտեում։ 2001 թվականին ընդունված ՀՀ Հողային օրենսգրքի 33 հոդվածի համաձայն՝ անշարժ գույքի պետական միասնական կադաստրը հողամասերի ու դրանց վրա ամրակայված անշարժ գույքի հաշվառման, բնական, տնտեսական և իրավական, կարգավիճակի, տեղաբաշխման ու չափերի, որակ, բնութագրերի, իրավական ռեժիմի, սեփականության և այլ գույքային իրավունքների ու դրանց սահմանափակումների պետական գրանցման, անշարժ գույքի գնահատման հավաստի տեղեկությունների համակարգ է։

Այդ տեղեկությունները հաշվի են առնվում հողերի պահպանումը և օգտագործումը ծրագրավորելիս, հողամասեր տրամադրելիս, հողի վճարների չափերը որոշելիս, հողաշինարարություն իրականացնելիս, հողի օգտագործման և պահպանման տնտեսական գործունեությունը գնահատելիս և այլն։

Հողի մասնավոր սեփականության պայմաններում հողային կադաստրը ծառայում է՝
* հարկային քաղաքականության իրականացման, 
* հողային շուկայի ձևավորման,
* մասնավոր սեփականության ձևակերպման նպատակներին։

Անշարժ գույքի պետական միասնական կադաստրի վարումը սահմանվում է օրենքներով և այլ նորմատիվ իրավական ակտերով։

## Տես նաև
* Հողային իրավունք
* Անտառային կադաստր

## Արտաքին հղումներ
* Կադաստրի կոմիտե

Կատեգորիա:Հողային իրավունք
ՀՀ անտառային դարչնագույն հողեր

**ՀՀ անտառային դարչնագույն հողեր**, կազմում են Հայաստանի տարածքի 21,6 %-ը (564 հազար հա), զբաղեցնում են Լալվար-Լեջանի, Իջևանի, Գուգարաց, Բազումի, Փամբակի և Զանգեզուրի լեռնաշղթաների, Արցախի արևելյան լանջերի 900- 2400 մ բարձրությունները, հանդիպում են նաև տարբեր մասնատվածությամբ լեռնալանջերում և փոքրաթեք սարավանդներում։

## Նկարագրություն
Գտնվում են չափավոր տաք, փոփոխական խոնավությամբ կլիմայական ու չոր ծառաթփուտատեսակներով հարուստ բոխու, կաղնու, թխկու անտառածածկոցի պայմաններում։ Անտառային դառչնագույն հողերը բնորոշվում են կավայնացմամբ, զգալի քարքարոտությամբ, կավավազային մեխանիկական կազմով։ 
*Հումուսի պարունակությունը 4-6 % է
*ունեն չեզոք կամ թույլ հիմնային (pH=7-8,2) ռեակցիա
*միջին և միջինից բարձր կլանունակություն (30- 44 մգ/Ա/վ)
*կարբոնատների զգալի պարունակություն
*բարենպաստ ջրաֆիզոլոգիական հատկություններ։
## Օգտագործում
Այդ հողերի 46,4 %-ը տարբեր աստիճանների տափաստանացված է, որից 27%-ն օգտագործվում է որպես վարելահող, խոտհարք և արոտավայր։

Կատեգորիա:Հող
The Funkids

**The Funkids** (), վրացական մանկական խումբ, որը Վրաստանը ներկայացրել է Մանկական Եվրատեսիլ 2012 մրցույթում, որտեղ 103 միավորով զբաղեցրել է 2-րդ տեղը։

## Անդամներ
**Քեթի Սամիխարաձե**, ծնվել է Բորժոմիում։ Եղել է «Patara Kartvelebi» խմբի անդամ։ 2010 թվականին «Ana-Bana» հեռուստանախագծում զբաղեցրել է առաջին տեղը։ Իտալիայի Երգչախմբերի երաժշտական փառատոնի առաջին մրցանակի դափնեկիր է։ 2011 թվականին դարձել է Գոգի Դալիձեի անվան փառատոնի դափնեկիր, ինչպես նաև Մանկական Եվրատեսիլ 2011 մրցույթում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը։ Ներկայումս սովորում է «Eniki-Beniki» ստուդիայում։

**Նինի Դաշնիանին**, ծնվել է Բրյուսելում։ Մասնակցել է «Oliver!» մյուզիքլի բեմադրությանը։

**Լուկա Յարմազանաշվիլի**, «Varskvlavebi 2008» երաժշտական մրցույթի առաջին մրցանակի դափնեկիր։ «Nichieri» նախագծի անդամ («Փառքի րոպե» նախագծի վրացական նմանօրինակը)։ Հնչյունավորել է «Skooby» մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսին։

**Ելենա Արաչաշվիլի**, սովորում է «Shavnabada» գիմնազիայում և «Bzikebi» ստուդիայում։ Նվագում է դաշնամուր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություն Մանկական Եվրատեսիլ 2012 մրցույթի մասին  на ESCKaz.com

Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլի մասնակիցներ
ՀՀ լեռնային սևահողեր

**ՀՀ լեռնային սևահողեր**, կազմում են Հայաստանի տարածքի 27,5 %-ը (718 հազար հա), զբաղեցնում են Հայկական հրաբխային բարձրավանդակի 1300-2400 մ/բարձրությունների թեք սարահարթերը և լեռնալանջերը։

## Նկարագրում
Մեծ զանգվածներով գտնվում են Շիրակում, Փամբակում, Ապարանում, Լոռիում, Սևանում, Կոտայքում, Գորիսում՝ չափավոր տաք ու խոնավ կլիմայի, կիսալվացվող և լվացվող ջրային ռեժիմի պայմաններում։ Զարգանում են հողալկալի հիմքերով հարուստ ալյուվիալ-դելյուվիալ և դելյուվիալ կավավազների ու կավերի վրա։ Առանձնանում են ծագումնաբանական հոբիզոնների լավ զատորոշմամբ, կնձիկահատիկային կառուցվածքով, մեծ մասամբ՝ հզոր պրոֆիլով։
*Հումուսի պարունակությունը 4-11 % է
*ունեն չեզոք կամ չեզոքի մոտ ակտիվ ռեակցիա
*միջին ու ավելի մեծ կլանունակություն
*ծանր մեխանիկական կազմ։ 
*հողերիի գերակշռող մասն ունի փոքր ծավալային կշիռ
*բարձր ծակոտկենություն 
*խոնավունակություն։ 
## Օգտագործում
Սևահողերի 37 %-ն օգտագործվում է որպես վարելահող, 30%-ը՝ արոտավայր և խոտհարք, մնացած 33 %-ը տարբեր աստիճանի քարքարոտ է, հողատարված։

Կատեգորիա:Հող
Հայաստանի մարգագետնասևահողային հողեր

**Հայաստանի մարգագետնասևահողային հողերը** կազմում են Հայաստանի տարածքի 0,5 %-ը (13 հազար հեկտար)։

## Նկարագրություն
Որպես ոչ գոտիական հողատիպ՝ ձևավորվել են սևահողերի տարածքում և առանձին, ոչ մեծ զանգվածներով հանդիպում են Աշոցքում, Լոռիում, Շիրակում, Ապարանում, Սևանի ավազանում։ Այդ հողերիի զարգացումն ընթանում է 11,5-3 մ խորության ստորերկրյա քաղցրահամ ջրերի մշտական ազդեցությամբ։ Մարգագետնասևահողային հողերին բնորոշ են 
*կրազերծվածությունը
*կնձիկահատիկային կառուցվածքը
*հումուսի պարունակությունը բարձր է՝ մինչև 15 %
*ունեն թույլ թթվային ռեակցիա
*մեծ կլանունակություն (մինչև 57 մգ/էկվ) 
*մեխանիկական կազմը ծանր կավավազային և կավային է
## Օգտագործում
Օգտագործվում են որպես վարելահող և խոտհարք։

Կատեգորիա:Հող
Բերենիկե (ծոց)

**Բերենիկե**, ծոց Միջերկրական ծովի կիլիկյան ափին։ Գտնվում է Կելենդերիս քաղաքից արևելք։ Հիշատակված է հին աշխարհագիրների կողմից։ Ղևոնդ Ալիշանը ենթադրաբար նույնացնում է Ֆիգերո նավահանգստի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի ծոցեր
Բարիձոր (գետակ)

**Բարիձոր**, գետակ Կուրի ավազանում։ Տանձուտ գետի աջակողմյան վտակն է։ Սկիզբ է առնում Փամբակի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի Տանձուտ գետի վտակներ
Միուրա օրի

մինի|աջից|Ինչպես ծալել թուղթը որպիսզի ստացվի Միուրա օրի
մինի|աջից
**Միուրա օրի** (), կոշտ դասավորության գծագիրը, որը օգտագործվել է տիեզերական արբանյակների վրա հսկայական արևային մարտկոցների ծավալման համար։ Այն ներկայացվել է ճապոնացի աստղաֆիզիկոս Կորյո Միուրայի կողմից 1970 թվականին։ Այժմ փաստաթղթերի պահեստավորման համար նույնպես կիրառվում է, բացի տեղեկութային քարտերից։ Ի տարբերություն քարտերի սովորական պահեստավորման մեթոդների «միուրա օրի» դարակների իրար վրա չեն դասավորված այլ միմյանց նկատմամբ որոշակի անկյան տակ թեքված։ Արդյունքում այսպիսի թուղթը կարելի է ընդլայնել և հավաքել մեկ շարժումով, իսկ բազմաշերտ ծալքերի պակասը նվազեցնում է ճնշումը թղթի վրա։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Օրիգամի
Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ
Գուրջու Խութ

**Գուրջու Խութ**, լեռ Արցախի Հանրապետությունում, Շուշի քաղաքից մոտ 24 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 500 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շուշիի շրջան
Գազար (գետակ)

**Գազար**, գետակ Արևելյան Տիգրիսի ավազանում։ Հոսում է Սղերդի գավառով, համանուն գյուղի միջով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Պարսից ծոցի ավազանի գետեր
Գելագոմի ջուր

**Գելագոմի ջուր**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Տիգրիսի ձախակողմյան վտակ Մեծ Զավի ավազանում։ Հոսում է Աղբակ գավառի տարածքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Հողային ֆոնդ

**Հողային ֆոնդ**, հանրապետության բոլոր հողերի ամբողջությունը։

## Տեսակներ
Հողային ֆոնդը բաժանվում է ըստ՝
* իրավական, 
* կանոնակարգի (ըստ սեփականության սուբյեկտների) 
* ըստ նպատակային օգտագործման (ըստ գործառնական նշանակության)։

Հողային ֆոնդի հողերի բնական, տնտեսական և իրավական, վիճակը բնորոշվում է հողային կադաստրով։

Ըստ վարչատնտեսական հատկանիշերի՝ Հայաստանում հողային ֆոնդը բաժանված է 10 վարչական մարզերին և Երևան քաղաքին, այսինքն 926 համայնքներին։ Հանրապետության հողային ֆոնդը կազմում է 2974259,1 հա։ [

Հայաստանի հողային օրենսգրքով հանրապետության հողային ֆոնդ, ըստ սեփականության սուբյեկտների, բաժանվում է՝ 
* Հայաստանի քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց սեփականության (487397,5 հա), 
* համայնքային սեփականության (808998,4 հա), 
* պետական սեփականության (1677482,1 հա)։ 
Ըստ գործառնական նշանակության՝ հողային ֆոնդը բաժանվում է՝
* գյուղատնտեսության (71,8%), 
* բնակավայրերի (4,5 %), 
* արդյունաբերության ընդերքօգտագործման և այլ արտադրության նշանակության օբյեկտների (1 %), 
* էներգետիկայի, 
* տրանսպորտի հողային ֆոնդի կառուցվածը, 
* կապի, 
* կոմունալ ենթակառուցվածքների օբյեկտների (0,7%), 
* հատուկ պահպանվող տարածքների (6,3%), 
* հատուկ նշանակության (0,3%), 
* անտառային (13,4%), 
* ջրային (0,7%), 
* պահուստային (1,3%) հողերի։

Կատեգորիա:Հող
Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Գիլանի լեռնաշղթա

**Գիլանի լեռնաշղթա**, լեռներ Իրանում, Իրանական սարահարթի հյուսիսում, Ուրմիա լճի և Կասպից ծովի միջև։ Նախկինում կոչվել են «Կասպյան լեռներ» կամ «Գեղմանց լեռներ»։ Համապատասխանում են այժմյա Գիլանի լեռներին՝ Իրանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի լեռնաշղթաներ
Դաշբուռուն (գյուղ)

**Դաշբուռուն**, *Դաշբուրուն, Դաշպուռուն, Դաշպուրուն, Տաշբուռուն, Քարաքիթ*, գյուղ Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում, Մասիսի հյուսիսային լանջին։ Հնագույն ժամանակներում Դաշբուռունի տեղում գտնվում էր Մենուախինիլի բերդաքաղաքը, իսկ միջին դարերում Ցոլակերտ բերդավանն ու ճանապարհային կայանը։ 1906 թ. ուներ 2400 հայ բնակիչ, զբաղվում էին երկրագործությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ։

## Ծանոթագրություններ
Անոմալիա (այլ կիրառումներ)

Անոմալիան (շեղում նորմայից, ընդհանուր օրինաչափությունից, անկանոնություն) կարող է վերաբերել՝

* Մագնիսական անոմալիաներ, Երկրի մագնիսականության տարրերի արժեքների շեղումը (մագնիսական շեղում, մագնիսական խոտորում) բնականոն արժեքներից;
* Աստղագիտության մեջ օգտագործում են. ա. իրական անոմալիաներ, երկնային մարմնի (մոլորակի) շառավիղ վեկտորով (SP) և նրա ուղեծրի մեծ առանցքի (ՏQ) հատվածով կազմված անկյունը (V), բ. արտակենտրոն անոմալիաne8, երկնային մարմնի (մոլորակի) ուղեծրի կենտրոնի (Օ) շուրջը մեծ կիսառանցքին հավասար շառավղով տարված լրացուցիչ շրջանագծի այն շառավիղներով կազմած անկյունը (E), որոնցից մեկը համընկնում է ուղեծրի մեծ կիսսաանցքի (OPo) հետ, իսկ մյուսն ուղղվում է երկնային մարմնից (մոլորակից) մեծ կիսառանցքին իջեցված ուղղահայացի շարունակության և շրջանագծի հատման կետին (N), գ. միջին անոմալիաներ, այն անկյունը, որով, եթե երկնային մարմինը (մոլորակը) հաստատուն անկյունային արագությամբ պտտվեր կենտրոնի (Արեգակի) շուրջը, ապա նա կենտրոնամերձ և կենտրոնահեռ (արևամերձ և արևահեռ) կետերում կգտնվեր այն նույն պահերին, երբ երկնային մարմինը (մոլորակը) իրականում անցնում է այդ կետերով։
* Անոմալիաները կենսաբանության և բժշկության մեջ, օրգանիզմի կամ առանձին օրգանների գործունեության և կառուցվածքի շեղումները բնականոն զարգացումից։ Անոմալիաներն առաջանում են սաղմի օրգանների գերզարգացումից կամ թերզարգացումից, ինչպես նաև նրա ձևավորման ժամանակի փոփոխությունից։ Զարգացող սաղմի անոմալիները կարող են պայմանավորված լինել՝ գենետիկական գործոններով (օրինակ՝ վեց մատ ունենալը), մեխանիկական, ջերմային, քիմիական, ճառագայթային վնասվածքներով, պտղի ներարգանդային ինֆեկցիաներով և այլն։ Ավելի ցայտուն արտահայտված անոմալիները կոչվում են այլանդակություններ (տես Հրեշաբանություն)։

Կատեգորիա:Երկրաֆիզիկա
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Բժշկություն
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Կատեգորիա:Բարոյագիտություն
Բողրխան

**Բողրխան **, լեռնագագաթ Ղարաբաղի բարձրավանդակում, Շուշի քաղաքից հյուսիս-արևելք։ Լեռնագագաթի հարավարևելյան կողմում է գտնվում Բողրխան վանքը։ Լեռնագագաթի բարձրությունը մոտ 1800 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Գազբոյլի լեռնանցք

** Գազբոյլի լեռնանցք**, լեռնանցք Բարգուշատի լեռնաշղթայում։ Հին ժամանակներում այստեղով է անցել Տաթևի վանքից Բաղաբերդ տանող ճանապարհը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Բարգուշատի լեռնաշղթա
Գելանթաշ (լեռնանցք)

**Գելանթաշ **, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգի արևելյան մասում, Գելանթաշ լեռերի հյուսի]-արևելյան կողմում։ Գտնվում է Էրզրում քաղաքից 45 կմ հարավ-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգ
Սորյո (կոմունա)

**Սորյո** (), դանիական կոմունա Զելանդիա մարզի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 309,93 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի ողջ տարածքի 0,72 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ բնակչությունը 29180 մարդ է (տղամարդիկ՝ 14501, կանայք՝ 14679, օտարերկրացիներ՝ 781)։

## Պատմություն
Կոմունան ձևավորվել է 2007 թվականին հետևյալ կոմունաներից.
* Դիանալուն (Dianalund)
* Սորյո (Sorø)
* Ստենլիլե (Stenlille)։

## Երկաթուղային կայարաններ

* Դիանալուն (Dianalund)
* Ռուդս Վեդբյու (Ruds Vedby)
* Սկելեբյերգ (Skellebjerg)
* Սորյո (Sorø)
* Ստենլիլե (Stenlille)
* Վեդե (Vedde)


## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sostat.jpg|Սորյո


## Արտաքին հղումներ
* Սորյոն borger.dk կայքում
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Զելանդիա (մարզ)
Կատեգորիա:2007 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
ՀՀ լեռնային շագանակագույն հողեր

**ՀՀ լեռնային շագանակագույն հողեր**, կազմում են Հայաստանի տարածքի 9,2 %-ը (242 հազար հա). հիմնականում զբաղեցնում են Արարատյան գոգավորության 800-1700 մ բարձրությունները, ընդգրկում են Կարմրաշենի, Թալինի, Շամիրամի, Եղվարդի, Կոտայքի սարավանդները և դրանց հարող լեռնալանջերը, ինչպես նաև Արփա և Որոտան գետերի միջին հոսանքների ավազանները։

## Նկարագրություն
Գտնվում են շոգ և սակավ խոնավապահովված կլիմայական պայմաններում՝ հիմքերով հարուստ հրաբխային և նստվածքային ապարների հողմահարված նյութերի վրա, ծածկված են չոր տափաստանային գոտուն բնորոշ հացազգի տարախոտային բուսական խմբավորումներով։ 
Հումուսի պարունակությունը փոքր է' 2-3,5%։ 
## Տեսակներ
Ըստ վերին հորիզոնի հումուսի պարունակության՝ բաժանվում են 
*մուգ շագանակագույն
*շագանակագույն 
*բաց շագանակագույն ենթատիպերի։

Այդ հողերի զգալի մասը քարքարոտ է (70%), էրոգացված (74%)։ Ունեն լավ արտահայտված ալյուվիալ կարբոնատային հորիզոն, հիմնային ռեակցիա (pH=7,4-8,5), հողալկալի հիմքերով հագեցած միջին կլանունակություն (30-35 մգ/էկվ)։ Մեխանիկական կազմը հիմնականում միջին կավավազային է (51 %)։
## Օգտագործում
Լեռնային շագանակագույն հողերի մոտ 26 %-ն օգտագործվում է որպես բարձրարժեք հողատեսքեր։

Կատեգորիա:Հող
Գուրուշլու

**Գուրուշլու**, լեռ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Գանձակի լեռներում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ղազախի գավառում։ Հիշատակվում է ռուսական աղբյուրներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանձակի լեռնահամակարգի լեռներ
Կատեգորիա:Ղազախի շրջան
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Բարխանդ (գետակ)

**Բարխանդ**, գետակ Թուրքիայում, Բիթլիս գետի վտակն է։ Վերջինիս մեջ թափվում է համանուն գյուղից ոչ հեռու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բիթլիս գետի վտակներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Բերերթուրան

**Բերերթուրան**, անդունդ (վիհ, կիրճ) Թուրքիայում, Դիարբեքիր քաղաքի մոտ։ 1915 թվականին՝ Հայոց Մեծ Եղեռնի տարիներին թուրքերն այնտեղ և հարակից գյուղերում սպանել են հայ բնակչությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիրճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Դիարբեքիրի նահանգ
Բերետոժիկ

**Բերետոժիկ**, լեռնագագաթ Պարսկահայաստանում, Զագրոշի լեռնաշղթայի միջին հատվածում։ Գտնվում է Դիլման քաղաքից մոտ 45 կմ հարավ-արևմուտք, Զոլաչայ գետի ստորին հոսանքի շրջանում։ Սրա կատարից է սնուցվում Զոլաչայի վտակներից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Վլադիմիր Պապավա

**Վլադիմիր Պապավա** (, ), խորհրդային և վրացի գիտնական, Իվան Ջավախիշվիլիի անվան Թբիլիսիի պետական համալսարանի (ԹՊՀ) ռեկտոր։ Տնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի գործող անդամ։

## Կենսագրություն
1972-1977 թվականներին սովորել է Իվան Ջավախիշվիլիի անվան Թբիլիսիի պետական համալսարանի ճարտարագիտության և տնտեսագիտության ֆակուլտետում՝ տնտեսական կիբեռնետիկա մասնագիտացմամբ և ստացել տնտեսագետ-մաթեմատիկոսի որակավորում։

1979-1982 թվականներին Մոսկվայում սովորել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Կենտրոնական տնտեսագիտա-մաթեմատիկական ինստիտուտում։

1982 թվականին դարձել է տնտեսական գիտությունների թեկնածու։

1989 թվականին դարձել է տնտեսական գիտությունների դոկտոր։

1994-2000 թվականներին զբաղեցրել է Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնը։

1995 թվականից պրոֆեսոր է։

1997 թվականից Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ է։

2013 թվականից Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիայի գործող անդամ է։

Ավելի քան 200 գիտական աշխատությունների հեղինակ է։

## Մրցանակներ
* 2008 թվական - Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի՝ Ֆիլիպ Գոգիաշվիլիի անվան մրցանակ «Նեկրոտնտեսություն. հետկոմունիստական կապիտալիզմի քաղաքական տնտեսությունը» աշխատության համար։
* 2004 թվական - Վրաստանի պետական մրցանակ գիտության և տեխնիկայի բնագավառում «Մակրոտնտեսական կարգավորման մեթոդներն ու մոդելները» աշխատանքների շարքի համար (վրացի տնտեսագետներ Գուրի Անանաշվիլիի, Կլիմենտի Աչելաշվիլիի, Յակոբ Մեսխիայի, Ավտանդիլ Սիլագաձեի և Գիորգի Ծերեթելիի հետ համատեղ)։
* 1987 թվական - Վրաստանի կրթության նախարարության պետական մրցանակ «Արդյունաբերական ձեռնարկությունների կազմակերպումը, պլանավորումը և կառավարումը» ղեկավարելու համար (Գեորգի Պապավի հետ համատեղ)։

## Աղբյուրներ
# https://www.tsu.ge/en/about/rector_appeal/ 
# http://www.voltairenet.org/auteur122963.html?lang=ru
# http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=31918
# http://gazeta.aif.ru/_/online/tbilisi/578/15_01

Կատեգորիա:Վրացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Գելաչինչի

**Գելաչինչի**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Կոտուր գետի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Կոտուր լեռնաշղթայի կենտրոնական հատվածի արևելյան լանջերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր