Բարի (քաղաք)

**Բարի** (), քաղաք և նահանգիստ Իտալիայի հարավում, Ադրիատիկ ծովի ափին։ Ապուլիա մարզի գլխավոր քաղաքն է։ Սև մետալուրգիայի, մեքենաշինության, նավթավերամշակման, քիմիական, սննդի արդյունաբերության կենտրոն և ձկնորսական բազա է։ Ունի 322 751 բնակչություն (2013)։ 
Բարի քաղաքը համաշխարհային ճանաչում ունի Սուրբ_Նիկողայոս_Զմյուռնացի-ի հանդեպ իր նվիրվածությամբ։ Այս սուրբը շատ է սիրված ռուսների կողմից, ովքեր նրան համարում են իրենց ամենակարևոր սրբերից մեկը։ Նրան մեծարում են Բարիում՝ նրան նվիրված տաճարում, որը նաև մշակույթի և արվեստի կարևոր կենտրոն է։

## Հայկական ներկայությունը Բարիում

Բարիում հայկական ներկայությունը շատ հին է։ Բարիում հայկական համայնքի մասին վկայող առաջին փաստաթուղթը թվագրվում է 990 թվականին։ Այն մագաղաթյա փաստաթուղթ է, որն այժմ պահպանվում է Սուրբ Նիկողայոսի տաճարի արխիվներում։ Այս փաստաթուղթն ուսումնասիրվել է Բարիի համալսարանի կողմից և ցուցադրվում է հայ պաշտոնյաների կողմից Սուրբ Նիկողայոսի տաճար այցելությունների ժամանակ։ Այն կրում է դեռևս ընթեռնելի հայկական ստորագրություն, որը Հայաստանի պատմական տարածքից դուրս գոյություն ունեցող ամենահիններից է։

Բարիում հայերի ներկայությունը կապված է նաև Սուրբ Նիկողայոսի կերպարի հետ: Գրավոր աղբյուրների համաձայն՝ Սուրբ Նիկողայոսից հրաշքներ ստացած առաջին մարդկանցից մեկը հայ դատավոր էր, Բարի քաղաքից մի ազնվական՝ Կուրկորիոն, որը հայտնի բյուզանդական Կուրկուաների արիստոկրատական ​​տան անդամ էր: Որոշ հին աղբյուրների համաձայն՝ նա նաև այն ձեռնարկման ֆինանսավորողներից մեկն էր, որի շրջանակներում Բարիի մի խումբ նավաստիներ, արիստոկրատներ և քաղաքացիներ մեկնեցին Լիդիայի Միրա՝ Սուրբ Նիկողայոսի մասունքները գողանալու և դրանք փրկելու նախ պատկերամարտության ալիքից, ապա սարակինոսների բռնի տիրապետությունից, որոնք սպառնում էին ոչնչացնել սուրբ ոսկորները:

20-րդ դարում Բարիում էր գտնվում այսպես կոչված «ՆՈՐ ԱՐԱՔՍ» գյուղը, որը հիմնադրվել է իտալացի նշանավոր բարերարների ջանքերի շնորհիվ՝ Կոստանդնուպոլսից հայ բանաստեղծ և գիտնական Հրանտ Նազարյան կողմից: Պատմության տարբեր ժամանակահատվածներում գյուղը սկզբում հյուրընկալել է միայն ցեղասպանությունից հայ փախստականների, ապա նաև տարբեր ազգությունների քաղաքական գործիչների և մտավորականների. այնտեղ ապրող Նազարյանցից բացի, հիշում ենք Շահան Նատալիի, Երուսաղեմի հայոց պատրիարք Թորգոմ Գուշակյան-ի, բանաստեղծ Ռաֆայելե Կարիերիի, գրող Տոմմազո Ֆիորեի, սենատոր և բարերար Ումբերտո Զանոտտի Բիանկոյի և շատ ուրիշների այցելությունները:

1990-ականների վերջին Բարիում քանդակվեց հայկական խաչքար։ Ճարտարապետ և քանդակագործ Աշոտ Գրիգորյանը անխոնջ քանդակեց Տրանիի քարի մի կտոր՝ ստեղծելով միստիկական նշանակություն ունեցող և նախնիների հայկական և քրիստոնեական ավանդույթների վերաբերյալ ուժեղ հղումներով մի ստեղծագործություն։
2013 թվականին Բարիի հայ համայնքի ղեկավար Միշել Էմիլիանո դի Ռուպեն Թիմուրյանի նախաձեռնությամբ այս հուշարձանը կանգնեցվեց Բարիի նավահանգստի մուտքի դիմաց։

2024 թվականի հուլիսին Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը թույլտվություն տվեց Բարիում Պուլիայում Հայաստանի պատվավոր հյուպատոսություն հիմնելու համար։ Գրասենյակը վստահվել է պատվավոր հյուպատոս Դարիո Ռուպեն Թիմուրյանին և գտնվում է Կորսո Վիտտորիո Էմանուելե փողոցում՝ քաղաքի սրտում, քաղաքապետարանից, Պետրուցելի թատրոնից և Նիկոլո Պիչինիի քաղաքային թատրոնից մի քանի քայլ հեռավորության վրա՝ Բարիի պատմական կենտրոնի մոտ:

## Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:605 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:400000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 44572
 bar:1871 from:0 till: 61541
 bar:1881 from:0 till: 72624
 bar:1901 from:0 till: 94236
 bar:1911 from:0 till: 121633
 bar:1921 from:0 till: 136247
 bar:1931 from:0 till: 172600
 bar:1936 from:0 till: 197918
 bar:1951 from:0 till: 268183
 bar:1961 from:0 till: 312023
 bar:1971 from:0 till: 357274
 bar:1981 from:0 till: 371022
 bar:1991 from:0 till: 342309
 bar:2001 from:0 till: 316532
 bar:2011 from:0 till: 315933
PlotData=
 bar:1861 at: 44572 fontsize:S text: 44572 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 61541 fontsize:S text: 61541 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 72624 fontsize:S text: 72624 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 94236 fontsize:S text: 94236 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 121633 fontsize:S text: 121633 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 136247 fontsize:S text: 136247 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 172600 fontsize:S text: 172600 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 197918 fontsize:S text: 197918 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 268183 fontsize:S text: 268183 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 312023 fontsize:S text: 312023 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 357274 fontsize:S text: 357274 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 371022 fontsize:S text: 371022 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 342309 fontsize:S text: 342309 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 316532 fontsize:S text: 316532 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 315933 fontsize:S text: 315933 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Անվանում
Հիմնադրել են հռոմեացիները․ կոչվել է Barium։ Ոմանք ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է լատիներեն baris «նավակ, բարկա» բառից, իսկ ոմանք էլ գտնում են, որ այն առաջացել է հին իլլիրացիների լեզվի «խոտավետ վայր» իմաստն արտահայտող արտահայտությունից։


File:Castello normanno-svevo (Bari) 2017.jpg
File:Izlošci zbirke u Bariju.jpg
File:Bari u rujnu.jpg
File:Palazzo del Governo (Bari).jpg
File:Spomenik u talijanskom gradu Bariju.jpg
File:Palazzo delle Finanze (Bari).jpg
File:Katedrala sv. Sabina.jpg
File:Katedrala sv. Sabina, Bari, Apulija.jpg
File:U Bazilici svetog Nikole u Bariju 2017.jpg
File:Nadvratnik crkve u Bariju.jpg
File:U Bariju u crkvi 2017.jpg
File:Crkva, Bari 2017.jpg
File:Muzej sv. Nikole.jpg
File:U Bariju gradu.jpg


## Բարիի հետ կապված անհատականություններ
* Նիկոլո Պիչինի, (1728-1800), կոմպոզիտոր
* Հրանտ Նազարյան, (1880-1962), գրող և բանաստեղծ
* Ֆրանչեսկո Ռոսի, (1650-1725), օպերային կոմպոզիտոր
* Ջովանի Լատերզա, (1873-1943), խմբագիր
* Ջանրիկո Կարոֆիլիո, (1961-), հեղինակ
* Մարկո Միշանիա, (1984-), ալտահար և ջութակահար
* Դարիո Ռուպեն Թիմուրյան, (1974-), գործարար և Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս Բարիում
* Աննա Օքսա, (1961-), երգչուհի
* Կառլո Կոպպոլա, (1979-)իտալահայ լրագրող և մտավորական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի նավահանգիստներ
Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ