open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Միխայիլ Կոկժաև

**Միխայիլ Կոկժաև** (իսկական անունը՝ Միքայել Արտեմի Կոկժայան, ), հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2015), արվեստագիտության թեկնածու (2007), պրոֆեսոր (2012), Բնական գիտությունների եվրոպական ակադեմիայի ակադեմիկոս (2011)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1946 թվականի մայիսի 20-ին Բաքվում։1971 թվականին ավարտել է Բաքվի կոնսերվատորիան, կատարելագործվել Մոսկվայում (ղեկ.՝ Յ. Ա. Ֆորտունատով)։

1989 թվականին սկսել է դասավանդել Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (1998 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Գրել է սիմֆոնիկ, կամերային, խմբերգային, վոկալ, մանկական, ջազային ստեղծագործություններ, 6 սիմֆոնիա (1971, 1974, 1982, 1987, 1989, 1998), ադաջո՝ «Նմանակելով Ալեքսանդր Հարությունյանին» (2008), «Garden of Stones-2» պարաֆրազ (ըստ Գ. Գուինոյի, 2010)՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար ստեղծագործություններ՝ կամերային նվագախմբի համար («To the Temple»՝ 13 մենակատարներից բաղկացած կամերային անսամբլի համար, 1990, «Հիշատակի օր»՝ երկրաշարժի զոհերի հիշատակին, 1990, «Նահատակներին»՝ Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին, 1991, «Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու լուսավորումն ու ողբը», 2001, «Insomnia»՝ բարիտոնի և կամերային նվագախմբի համար, ըստ Վ. Շեքսպիրի, 2011, «Concerto Grosso», 2004, Concerto Buff, 2006, «Մոխրոտիկի առաջին պարահանդեսը», 2010, «Պարզ մեղեդի»՝ ջութակի և լարային նվագախմբի համար՝ նվիրված Բ. Լիվշիցին, «Պավանա»՝ թավջութակի և լարային նվագախմբի համար, 2008, և այլն), գործիքային կոնցերտներ, կվարտետներ, կվինտետներ, տրիոներ, սոնատներ, ստեղծագործություններ՝ գործիքային անսամբլների համար և այլն։

Միխայիլ Կոկժաևի ստեղծագործությունները կատարվել են Երևանում, Թբիլիսիում, Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Ռիգայում, նաև Ֆրանսիայում, Հոլանդիայում, Գերմանիայում, Կանադայում և այլուր։

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են երաժշտական տարածության հիմնավոր օրինաչափություններին։ Մշակել է երաժշտական ստեղծագործությունների վերլուծության մեթոդիկան։

## Պարգևներ
* 1993 – Ա. Խաչատրյանի անվան մրցանակաբաշխության 1-ին մրցանակ,
* 2011 – ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ,
* 2015 – ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։

## Մատենագիտություն
* Квартеты советских композиторов, М., 1988; Топология музыкального пространства, М., 2004.
* Сильва Бунатян [О представителе армянской фортепианной школы], Е., 2005.
* Александр Арутюнян: особенности композиторского стиля, М., 2006.
* Полифония в музыке Александра Арутюняна, Е., 2012.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միխայիլ Կոկժաև - Ռեքվիեմ (Lux aeterna) երգչախմբի և նվագախմբի համար
* Միխայիլ Կոկժաև. «Մենք ունենք հրաշալի սերունդ, որի ձեռքերում է հայկական երաժշտության ապագան»

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Վանյա Ղազարյան

**Վանյա Աղաջանի Ղազարյան** (), Հայկական ԽՍՀ Գերագույն սովետի դեպուտատ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կրթություն
Վանյա Աղաջանի Ղազարյանը ծնվել է 1906 թվականի օգոստոսի 15-ին Ղափանի շրջանի Վաչագան գյուղում Աղաջան Ղազարի և Կատինկա Հովհաննեսի (Վեզիրյան) Ղազարյանների ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստանում է գյուղի դպրոցում։ Այնուհետև նա 1930-1933 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի 26 կոմիսարների անվան անդրկովկասյան կոմհամալսարանում։

## Մասնակցություն Հայրենական պատերազմում
Երբ սկսվեց Հայրենական մեծ պատերազմը, ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից Լենինյան դասընթացների ունկնդիր Վանյա Ղազարյանն առաջիննների թվում մեկնեց ռազմաճակատ։ Նա կուսակցական-քաղաքական ծավալուն աշխատանք էր կատարում Հարավ-Արևմտյան, Ստալինգրադյան, Դոնի, Առաջին Բելոռուսական ռազմաճակատներում։ Ստացել է մայորի զինվորական կոչում։

## Պարգևներ
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Հայրենական պատերազմի» I աստիճանի շքանշան
* «1941–1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ։

## Աշխատանքային գործունեություն
Պատանի հասակից աշխատել է Ղափանի պղնձահանքային կոմբինատում, իսկ 1930 թվականին ընդունվել է հայրենի գյուղի կոլտնտեսության վարչության առաջին նախագահ։ Այնուհետև ընտրվում է Ալավերդու կուսշրջկոմի քարտուղար, իսկ հետագայում՝ 1937 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1939 թվականի սկիզբը աշխատել է Վայքում որպես շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 
* 1939–1941 թթ. և 1946–1948 թթ. նա նշանակվում է Ղափանի կուսշրջկոմի առաջին քարտուղար։
մինի|Վանյա Ղազարյանը (նկարի մեջտեղում, 1949, Ղափան)
* 1948–1951 թվականներին աշխատել է Հայաստանի արհեստակցական միության խորհրդի (ՀԱՄԽ) նախագահ։
* 1951–1958 թվականներին վարում է Հայաստանի կոմունալ տնտեսության մինիստրի առաջին տեղակալի պաշտոնը։
* 1958 թվականին հոկտեմբերին նշանակվում է հանրապետության հացամթերքների վարչության պետ, իսկ 1970 թվականին՝ Հայկական ՍՍՀ մթերումների մինիստրի առաջին տեղակալ։

Նա բազմիցս ընտրվել է ՀԿԿ Կենտկոմի կազմում, եղել ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամության թեկնածու, ՀԱՍԿԽ-ի անդամ։ 
Նաև բարերարությամբ էր զբաղվում հայրենի գյուղում։

Մահացել է 1973 թվականի մարտի 11-ին Երևանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վաչագան գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Օսվալդ Ռայներ

**Օսվալդ Թեոդոր Ռայներ** (, ), Ռուսական կայսրությունում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական գաղտնի հետախուզական ծառայության (SIS) գործակալ։ Վարկածներից մեկի համաձայն եղել է Գրիգորի Ռասպուտինի սպանության մասնակիցներից մեկը։ Ավելի ուշ դարձել է Ֆինլանդիայում The Daily Telegraph թերթի թղթակից (1920 թվական)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մեծ Բրիտանիայի Սթաֆորդշիր կոմսության Սմեթուիք ավանում՝ կտորի առևտրական Թոմաս Ռայների ու նրա կնոջ՝ Ֆլորենսի ընտանիքում։ Օքսֆորդի Oriel College-ում սովորել է ժամանակակից օտար լեզուներ։ 1907-1910 թվականներին այնտեղ էլ ծանոթացել է իշխան Ֆելիքս Յուսուպովի հետ, որը համարվում է Ռասպուտինի սպանության կազմակերպիչը։ Ռայներին ու Յուսուպովին որոշ պատմաբաններ վերագրում են միասեռական հարաբերություններ։

1910 թվականից Ռայները եղել է Inner Temple-ում փաստաբան, ընդունվել փաստաբանների կոլեգիա։ Ռայներն ազատորեն տիրապետել է ֆրանսերենին, գերմաներենին ու ռուսերենին։ Հավաքագրվել է բրիտանական գաղտնի հետախուզական ծառայության (SIS) կողմից և Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին որպես սպա ծառայության անցել բրիտանական հետախուզությունում՝ Մենսֆիլդ Սմիթ Քամինգի հրամանատարության ներքո։

## Ծառայությունը գաղտնի հետախուզական ծառայությունում
1915 թվականի դեկտեմբերի 15-ին զորակոչվել է բանակ և լեյտենանտի կոչումով ուղարկվել Պետրոգրադում SIS-ի ռեզիդենտություն, որտեղ սկզբում ծառայել է փոխգնդապետ Սեմյուել Հորի ղեկավարությամբ։ Ռայներից բացի SIS-ի ռեզիդենտությունում աշխատել են նաև Ջոն Սքեյլը, Քադբերթ Թորնհիլը և Սթեֆեն Էլեյը։

Վարկածներից մեկի համաձայն՝ Ռայները 1916 թվականի դեկտեմբերի 17-ի գիշերը մասնակցություն է ունեցել Գրիգորի Ռասպուտինի սպանությանը։ Նշվում էր, որ սպանությունն իրականացվել է բրիտանական հետախուզության հանձնարարությամբ։ Դա պայմանավորված էր Ռասպուտինի կողմից՝ ռուսական կայսերական կառավարությունից բրիտանամետ նախարարների հեռացմամբ ու Առաջին համաշխարհային պատերազմից ռուսական զորքերի դուրսբերման պահանջով։ Բրիտանացի մի շարք հետազոտողների կարծիքով՝ հենց Ռեյներն է կրակել Ռասպուտինի գլխին։

1917 թվականին Օսվալդ Ռայները ստացել է կապիտանի կոչում։ 1918 թվականին ուղարկվել է SIS-ի Ստոկհոլմի ռեզիդենտություն, որտեղ ծառայել է Ջոն Սքեյլի ղեկավարության ներքո։ Այնտեղ նա զբաղվում էր ռուսախոսների հավաքագրմամբ՝ Ռուսաստան հետագայում ուղարկման համար։ Ռայները 1919 թվականին վերադարձել է Ռուսաստան, ծառայել Վլադիվոստոկում։ 1920 թվականին զորացրվել է բրիտանական բանակից, սակայն 1921 թվականին առևտրային պատվիրակության կազմում այցելել Մոսկվա։

1927 թվականին Ռայները, Ֆելիքս Յուսուպովի հետ համատեղ ջանքերով, անգլերեն է թարգմանել Յուսուպովի «Ռասպուտին՝ նրա կործանարար ազդեցությունն ու սպանությունը»։

Իր որդուն Ռայներն անվանել է Ֆելիքս Յուսուպովի պատվին՝ Ջոն Ֆելիքս Ռայներ։ Օսվալդ Ռայների մահվանից հետո նրա որդին ապրեց ընդամենը չորս տարի։ Կյանքի վերջին տարիներին Ռայներն ապրել է Օքսֆորդշիր կոմսության Բոթլի տեղանքում, որտեղ ընդհուպ մինչև մահն օգնել է տեղական եկեղեցուն գումարի հավաքման հարցում։ Օսվալդ Ռայները մահացել է 1961 թվականին Բոթլիում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բրիտանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հետախույզներ
Կատեգորիա:Գաղտնի հետախուզական ծառայության աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության լրտեսները Առաջին Համաշխարհային պատերազմում
Փհենյանի դպրոցականների պալատ

thumb|Փհենյանի դպրոցականների պալատը
**Փհենյանի դպրոցականների պալատ**, արտադասարանական ուսումնական հաստատությունը Կորեայի Ժողովրդա-դեմոկրատական Հանրապետության մայրաքաղաք Փհենյանում։ Գտնվում է մայրաքաղաք Փհենյանի կենտրոնական հատվածում։

Շենքի բացման արարողությունը կայացել է 1967 թվականի ապրիլի 16-ին։ Այնտեղ հիմնականում հաճախում են մայրաքաղաքի տարրական ու միջնակարգ դպրոցների աշակերտները։ Փհենյանի դպրոցականների պալատը հաճախ շփոթում են Մանգյոնդե շրջանի դպրոցականների պալատի հետ։

Դպրոցականների պալատը բաղկացած է երկու շենքերից՝ իննը հարկանի և հինգ հարկանի։ Շենքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 50 հազար մ², իսկ տարածքի ընդհանուր մակերեսը՝ 110 հազար մ²։ Իննը հարկանի շենքի բարձրությունը կազմում է 48 մետր։ Շենքում տեղակայված են 1100 նստատեղ ունեցող թատերասրահ և սպորտային դահլիճ, որը միաժամանակ կարող է տեղակայել մինչև 500 մարդու։ Ընդհանուր առմամբ շենքում գործում է մոտ 500 տարբեր խմբակ ու բաժին։

Դպրոցականների պալատը հանդիսանում է հյուսիսկորեական մայրաքաղաքի ամենահայտնի հանրային հաստատություններից մեկը՝ Գեղարվեստական թատրոնի, Կրթության ազգային պալատի, Փհենյանի թիվ 1 հանրախանութի հետ միասին։

Կառույցը հետաքրքրության օբյեկտ է հանդիսանում զբոսաշրջիկների համար։ Նաև, որոշ տվյալներով, այն ներառված է այդ երկիր այցելող զբոսաշրջիկների էքսկուրսիոն ծրագրերում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 브리테니커 대백과사전【1996년 판, 제 28권 재칼-중국】-조선민주주의인민공화국 항목

Կատեգորիա:Կրթությունը Հյուսիսային Կորեայում
Կատեգորիա:Փհենյանի մշակույթ
Կատեգորիա:Փհենյանի շենքեր և կառույցներ
Հին քաղաք (Շարմ էլ Շեյխ)

thumb|251x251px|Շարմ էլ Շեյխի Old Market խանութը, որն զբոսաշրջիկների շրջանում ամենահայտնի վայրերից մեկն է։
**Հին քաղաք**, Եգիպտոսի Շարմ էլ Շեյխ քաղաքի ամենահին թաղամասերից մեկը։ Գտնվում է քաղաքի հարավային հատվածում։

## Աշխարհագրական դիրք
Գտնվում է Շարմ էլ Շեյխի հարավարևմտյան հատվածում, Շարմ էլ Մայա ծովածոցի շրջանում։ Հին քաղաքի շրջանում է գտնվում Շարմ էլ Շեյխի գլխավոր նավահանգիստը։ Բացի այդ, այս թաղամասով է անցնում նաև միջպետական նշանակության ավտոմայրուղին, որը հասնելով քաղաքի հարավային սահմանագիծ հատվում է հսկիչ-անցագրային կետի հետ։

## Հանրային նշանակության օբյեկտներ
ձախից|մինի|Հին քաղաքի ծովածոցը

Հին քաղաքը գտնվում է Կարմիր ծովի ափին՝ Շարմ էլ Մայա ծովածոցի մոտ։ Թաղամասն ունի մասնավոր և հանրային բազմաթիվ լողափեր։ Այստեղ տեղակայված են բազմաթիվ հյուրանոցներ, իսկ նավահանգստի մոտ, որտեղ կայանված են Շարմ էլ Շեյխի զբոսանավերի մեծ մասը, իրականացվում է նոր օբյեկտների պլանային շինարարություն։
Հին քաղաքում, բացի հյուրանոցներից և լողափերից, գտնվում է նաև քաղաքի ամենամեծ արևելյան շուկան՝ Հին շուկան։ Շուկայի երկու մուտքերը զարդարված են հին եգիպտական ոճով։ Դեպի Խադաբա տանող ճանապարհին է գտնվում նաև Շարմ էլ Շեյխի գլխավոր մզկիթը։

Այստեղ են գտնվում նաև Շարմ էլ Շեյխի ամենահայտնի ռեստորանները, սրճարաններն ու զվարճանքի վայրերը։ Հին քաղաքի մոտ է գտնվում նաև Շարմ էլ Շեյխի բուսաբանական այգին, որտեղից էլ սկսվում է քաղաքի գլխավոր փողոցը՝ Խաղաղության ուղին, որն անցնում է Շարմ էլ Շեյխի բոլոր թաղամասերով՝ ծովափին զուգահեռ։

## Ծանոթագրություն

Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Շարմ Էլ Շեյխ
Մողոլերեն

**Մողոլերեն** (կամ **մողոլի**; դարի՝  ), խիստ վտանգված կամ, հնարավոր է, անհետացած մոնղոլական լեզու, որը տիրապետում են Աֆղանստանի Հերաթ նահանգում՝ Կունդուր և Քարեզ-ի-Մուլլա գյուղերում։ Բանախոսները մողոլներն էին, որոնք 1970-ականներին կազմում էին 2000 մարդ։ Նրանք սերում են 13-րդ դարում Աֆղանստանում տեղակայված Չինգիզ խանի մոնղոլական բանակի մնացորդներից։

1970-ականներին, երբ գերմանացի գիտնական Միխայել Վեյերսը դաշտային աշխատանք կատարեց այս լեզուն ուսումնասիրելիս, քչերն էին խոսում նրանով, շատերը գիտեին այն պասիվորեն, և  նրանցից մեծ մասը 40 տարեկանից մեծ էր։ Անհայտ է, կան այժմ այս լեզվով խոսողներ։

Լեզուն պարսկերենից ուժեղ ազդեցություն է կրել իր հնչյունաբանությամբ, ձևաբանությամբ և շարահյուսությամբ, ինչը ստիպել է Վեյերսին հայտարարել, որ այն ունի «իսկական ներասիական կրեոլ լեզվի տեսք»։

## Տառեռ
Պատմականորեն մողոլերենը գրառվել է պարսկա-արաբական գրի փոփոխված տարբերակով։  Գոյություն ունեցող մողոլական գրականությունը ներառում էր իսլամական տեքստեր, պոեզիա, մողոլի-պարսկական բառագործածություններ և մողոլական քերականություն։ 

## Քերականություն
Մողոլական քերականությունը զգալի ազդեցություն է ունեցել պարսկերենից՝ փոխառելով նույնիսկ այլ մոնղոլական լեզուներում չգտնվող բառերի դասերը։

Գոյականները նշվում են թվի և գործի համար։ Բայերը նշվում են անձի, թվի, լարվածության և եղանակի համար։ Ածականները համեմատական և գերադասական աստիճանի համար թեքվում են պարսկական -*թառ* և -*թարիին* վերջածանցներով, բայց ոչ թվի և գործի համար։

## Հնչյունաբանություն
Մողոլի հնչյունաբանությունը ունի պարսկերենի ազդեցություն։ Այն ունի վեց ձայնավոր որակների համակարգ՝ առանց երկարության հակադրության. :

## Դերանուններ
Մողոլական անձնական  դերանուններն են՝

Ցուցական դերանուններն են՝

* inah ~ enah «սա»
* inat ~ enad «սրանք»
* mun ~ munah «դա»
* munat ~ mutah ~ mutat «նրանք»

Հարցական դերանուններն են՝

* emah ~ imah ~ imas «ինչ»
* ken ~ kiyan «ով»
* kenaiki «ում»
* emadu ~ imadu ~ emaji ~ imaji ~ emagalah 'ինչու'
* էմաուլա- «անել ինչ»
* ked ~ keddu «որքան»
* keja «երբ»
* ոշտին «ինչպես»

Փոխադարձ դերանուններն են՝

* orin «ես»
* orindu-nah «իր համար»
* usa-nah «ես»

## Ծանթոագրություններ

## Աղբյուրներ
* GJ Ramstedt. 1906 թ. «Մողոլիկա. Beiträge zur kenntnis der moghol-sprache Աֆղանստանում»: *JSFOu* 23-4.
* Լուի Լիգետի. 1954 թ. «Le lexique moghol de R. Leech », *AOH* 4.
* Լ. Լիգետի. 1954 թ. «О монгольских и тюркиских языках и диалектах Афганистана», ''AOH'' 4 .
* Շ. Iwamura եւ HF Schurmann. 1954 թ. «Ծանոթագրություններ Աֆղանստանում մոնղոլական խմբերի մասին», *Կիոտոյի համալսարանի Զինբուն-Կագակու-Կենկյուսյոյի արծաթե հոբելյանական հատոր*։ Կիոտոյի համալսարան.
* Շինոբու Իվամուրա. 1961 թ. ''Զիրնի ձեռագիր. պարսկերեն-մոնղոլական բառարան և քերականություն'' . Կիոտոյի համալսարան .
* HF Schurmann. 1962 թ. *Աֆղանստանի մողոլները* . Mouton & Co.
* Մայքլ Վայերս. 1972 թ. *Die Sprache der Moghol der Provinz Herat Աֆղանստանում (Sprachmaterial, Grammatik, Wortliste)* : Opladen: Westdeutscher Verlag.

Կատեգորիա:ISO language articles citing sources other than Ethnologue
Կատեգորիա:Աֆղանստանի լեզուներ
Կատեգորիա:Կցական լեզուներ
Կատեգորիա:Մոնղոլերեն
Քունդուր

**Քունդուր** (մողոլերեն` کندر , պարսկերեն՝ کوندر), գյուղ Աֆղանստանի Հերաթ վիլայեթում։  Միակ մողոլախոս գյուղերից մեկն է աշխարհում, Քարեզ ի Մուլլայի հետ մեկ տեղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆղանստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մոնղոլներ ըստ բնակության վայրի
Մովսեսը կոտրում է ուխտի քարետախտակները

**Մովսեսը կոտրում է ուխտի քարետախտակները** (), հոլանդացի նկարիչ Ռեմբրանդի նկար։ Նկարի սյուժեն հեղինակը վերցրել է Ելից Գրքից (Ելից 32։19 )։ Նկարը պահվում է Բեռլինի պատկերասրահում։

## Ստեղծման պատմություն
«Մովսեսը կոտրում է ուխտի քարետախտակները» նկարը ստեղծվել է այն ժամանակաշրջանում, երբ Ռեմբրանդն ապրել է Ամստերդամի ծայրամասային մի շրջանում, որի բնակչության զգալի մասը հրեաներ էին։ Այստեղ նա ստիպված բնակություն էր հաստատել այն բանից հետո, երբ 1657—1658 թվականներին սնանկացել էր, վաճառել իր տունը և ունեցվածքը։ Որդու և դստեր՝ Կոռնելիայի (Հենդրիկե Ստոֆելսի դուստրը) հետ միասին նա տեղափոխվում է Ռոզենգրախտ փողոցում (Rozengracht) վարձակալած տուն։ Հին Կտակարանից նկարի թեմայի ընտրությունը պայմանավորված էր նկարչի կրած ազեցություններով․ նրա վրա խոր ներգործություն էր թողել մենոնիտների շարժումը և ռաբբի Մենաշե բեն Իսրայելի հետ ջերմ ընկերական հարաբերությունները։

## Նկարի սյուժե
Համաձայն Ելից Գրքի՝ Մովսեսը գնացել է Սինա լեռ, որպեսզի ստանա Աստծո պատվիրանները։ Նրանք գրվել էին երկու քարե տախտակների վրա՝ երկու կողմից։ Մովսես մարգարեի բացակայության ժամանակ իսրայելացիները Ահարոնից պահանջեցին ցույց տալ ճշմարիտ Աստծուն, որին իրենք կերկրպագեն և զոհեր կմատուցեն։ Ահարոնը նրանցից մեկական ոսկի է վերցնում, ձուլոմ ոսկե հորթին և ասում, թե ահա սա է այն աստվածությունը, որը իսրայելի ժողովրդին ազատել է եգիպտական գերությունից։ Երբ Մովսեսն իջնում է սարից, նա աղմուկ է լսում և երգեր, իսկ երբ մոտենում է, տեսնում է ժողովրդին, որ պարում են ոսկե կուռքի շուրջ։ Քանի որ իսրայելացիները չէին սպասել իր վերադարձին և երկրպագում էին նոր աստվածության՝ ոսկե հորթին, Մովսես մարգարեն կատաղությամբ ջարդում է քարե սալիկները։ Բացի այդ, Մովսեսը վառում է կուռքը, մոխիրը լցնում ջրի մեջ և կարգադրում, որ այդ ջուրը խմեն նրանք, ովքեր կասկածել են Աստծուն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Նկարը Բեռլինի պատկերասրահի կայքէջում

Կատեգորիա:1659 նկարներ
Կատեգորիա:Արվեստի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Բեռլինի պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:Հին Կտակարանի թեմայով նկարներ
Կատեգորիա:Ռեմբրանդտի նկարներ
Գուրգեն Ներսիսյան

**Գուրգեն Գառնիկի Ներսիսյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության 2021-2023 թվականների գլխավոր դատախազ, 2023 թվականի փետրվարի 23-ին Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը առաջարկել է ստանձնել Արցախի Հանրապետության Պետական նախարար պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Գուրգեն Ներսիսյանը ծնվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 14-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում։ Ստեփանակերտի՝ Ավետիք Իսահակյանի անվան թիվ 10 դպրոցն ավարտել է 2002 թվականին, իսկ 2007 թվականին իրավագետի որակավորմամբ ավարտել է Արցախի պետական համալսարանի տնտեսաիրավաբանական ֆակուլտետը։ 2007 թվականից աշխատել է Արցախի Հանրապետության դատախազության համակարգում և նշանակվել Մարտակերտի շրջանի դատախազի օգնական-ստաժոր։ 2008-2009 թվականներին զբաղեցրել է Մարտակերտի շրջանի դատախազի օգնականի և նույն դատախազության դատախազի պաշտոնը։ 2009-2011 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտ քաղաքի դատախազության դատախազի պաշտոնում։ 2011-2015 թվականներին զբաղեցրել է գլխավոր դատախազության կոռուպցիոն, սեփականության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով բաժնի դատախազի, իսկ մինչև 2019 թվականը՝ ավագ դատախազի պաշտոնը։ 2019-2020 թվականներին. աշխատել է գլխավոր դատախազության ավագ դատախազի պաշտոնում։ 2020 թվականի հուլիս ամսից զբաղվել է իրավապաշտպան գործունեությամբ։

2021 թվականի փետրվարի 11-ին Գուրգեն Ներսիսյանը Արցախի Հանրապետության Ազգային Ժողովի որոշմամբ ընտրվել է Արցախի Հանրապետության գլխավոր դատախազի պաշտոնում։ 2023 թվականի փետրվարի 23-ին Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյան առաջարկել է ստանձնել Արցախի Հանրապետության Պետական նախարար պաշտոնը։

Գուրգեն Ներսիսյանը 2014 թվականից զբաղվում է գիտամանկավարժական գործունեությամբ։ Հեղինակ է հինգ գիտական հոդվածի և մեկ տասնյակից ավելի հրապարակումների։

## Պարգևներ
* «Մխիթար Գոշ մեդալ» Արցախի Հանրապետության Նախագահի հրամանով պարգևատրվել է 2016 թվաականի հոկտեմբերի 13-ին. (ՆՀ-232-Ա հրամանագիր)։
* «Իրավակարգի ամրապնդման համար մեդալ» պարգևատրվել է ՀՀ գլխավոր դատախազի 2019 թվականի նոյեմբերի 22-ի հրամանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պետական նախարարներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Գլխավոր դատախազներ
Կատեգորիա:Մխիթար Գոշի մեդալակիրներ
Բալակովո

**Բալակովո** (), քաղաք (1911 թվականից) Ռուսաստանի եվրոպական մասի հարավ-արևելքում՝ Սարատովի մարզում, որի կազմում ընդգրկված նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։  *Քաղաք Բալակովո* մունցպալ կազմավորումում ներառված միակ բնակավայրն է և ունի քաղաքային բնակավայրի կարգավիճակ։

1956-ից մնչև 1985 թվականը ներառյալ Բալակովոն եղել է համամութենական մի ամբողջ շարք հարվածային կառույցների իրականացման վայր, որոնց թվում էին Սարատովի ջրէկը, Բալակովոյի թելանյութերի, ֆոսֆորական պարարտանյութերի, ռետինատեխնիկայի գործարանները, Սարատովյան ոռոգիչ ջրանցքը, Բալակովոյի ԱԷԿ-ը։ Դրա պատվին քաղաքում 2015 թվականին հուշարձան է կանգնեցվել։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքն ընկած է Վոլգա գետի, Սարատովի ջրամբարի ափին, մարզկենտրոնից՝ Սարատով քաղաքից 176 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։ Զբաղեցնում է 79 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով եղել է 189 829․ այդ ցուցանիշով երրորդ տեղն է գրավում մարզում՝ զիջելով միայն մարզկենտրոնին և Էնգելս քաղաքին։

## Բնակչություն

## Կլիմա
Բալակովոյին բնորոշ է մայրցամաքային խոնավ կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ *Dfa*)՝ երկար ու ցուրտ ձմեռներով և տաք, երբեմն շոգ ամառներով։

## Պատմություն
Բնակավայրը 1762 թվականին հիմնադրել են հնադավանները, որոնք Եկատերինա Երկրորդ կայսրուհու թույլտվությամբ վերադարձել էին Լեհաստանից։ Քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1911 թվականին։

## Տնտեսություն
Զարգացած են էլեկտրաէներգիայի արտադրոթյոնը, նավաշինությունը, մեքենաշինությունը, ձնարդյունաբերությունը։ Քաղաքում գործող խոշոր ձեռնարկություններից են՝
* Բալակովոյի ԱԷԿ-ը
* Սարատովյան ջրէկը
* «Արգոն» գործարանը․․․

## Տրանսպորտ
Քաղաքն ունի օդանավակայան, եկաթուղային կայարան, նավահանգիստ, ավտոմայրուղիներով նույնպես կապված է մարզկենտրոնի, մայրաքաղաք Մոսկվայի, այլ բնակավայրեր հետ։

## Քույր քաղաքներ
Բալակովոյի քույր քաղաքներն են՝

## Պատկերասրահ

BalakovoNPP3.jpg|Ատոմակայանը
RiverCollege Lenina-2.JPG|Ջրային տրանսպորտի քոլեջը
Holy Trinity Orthodox Church, Balakovo.jpg|Սուրբ Երրորդության եկեղեցին
Саратовская ГЭС.jpg|Սարատովյան ջրէկը


## Տես նաև
Բալակովոյի շրջան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* М. Ю. Лапушкин. Балаково. — Филокартия, 2009. — № 3(13) — С. 30-32.
* 

## Արտաքին հղումներ
*Բալակովոյի պաշտոնական կայքէջը 
*Directory of organizations in Balakovo 
* Сайт муниципального образования город Балаково
* Фотографии города Балаково
* Балаково в Большой Саратовской Энциклопедии
* Город Балаково на *GeographicBank.com*
* Балаково. Город пяти ударных строек | НЕИЗВЕСТНАЯ РОССИЯ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
White Birds Productions

**White Birds Productions**, մասնավոր ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Տեղակայված է Փարիզ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 2003 թվականին։

## Պատմություն
White Birds Productions ընկերությունը հիմնադրվել է Բենուա Սոկալի, Օլիվիե Ֆոնտենի, Ժամ-Ֆիլիպ Մեսսյանի և Միշել Բամսի կողմից 2003 թվականին։ Ընկերության հիմնադիրները ավելի վաղ շրջանում աշխատել են Microïds ընկերությունում, որտեղ Սոկալի գլխավորությամբ մշակել են այնպիսի խաղեր, ինչպիսիք են՝  Syberia, Syberia II և Amerzone-ն։

Ընկերության առաջին խաղը՝ Paradise-ը, թողարկվեց 2006 թվականին և այն պատմում էր մի աֆրիկացի բռնապետի երիտասարդ դստեր՝ Էնն Սմիթի մասին, ով իմանալով, որ հայրը հիվանդ է Եվրոպայից ինքնաթիռով մեկնում է Աֆրիկա։ Սակայն ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվում։ Եվրոպայում այս խաղը հրապարակվել է Microïds ընկերության կողմից, իսկ Ռուսաստանում «Новый Диск» ընկերությունը։

Ինչպես նաև 2006 թվականին, անհատական համակարգիչների համար թողարկվեց երկու արկածային խաղ, որոնք նախատեսված էին երեխաների համար, և մշակված էին համաձայն Մարսել Մարլիերի և Ժիլբեր Դելայի գրքերի։ Այդ խաղերն էին՝ Martine à la Ferme և Martine à la Montagne։ Ավելի ուշ թողարկվեց նաև այս խաղերի Nintendo DS-ի համար նախատեսված տարբերակները։

2007 թվականին թողարկվեց Sinking Island քվեսթ ժանրի խաղը։ Խաղի դետեկտիվային սյուժեն կետրոնացված է միլլիոնատեր Ուոլտեր Ջոնսոնի սպանության հետաքննության վրա, որին հայտնաբերել էին մահացած սեփական կղզու վրա։

2008 թվականին White Birds Productions-ը թողարկեց միանգամից մի քանի խաղ։ Այդ թվում՝ Nikopol: Secrets of the Immortals-ը և Nintendo DS-ի համար նախատեսված Paradise խաղի տարբերակը։

2009 և 2010 թվականներին ընկերությունը թողարկեց մի քանի խաղեր նախատեսված iPhone, iPod Touch և iPad-ի համար՝ Crime Scene, Upside Down, Babel Rising և SocCars։

Ընկերության փակման մասին հայտարարվեց 2011 թվականին, որպես պատճառ հանդիսացան՝ անբավարար միջոցները։

## Խաղերի ցանկ
* 2006 — Paradise (անհատական համակարգիչներ)
** 2008 — Last King of Africa (Paradise) (Nintendo DS)
** 2010 — Last King of Africa (Paradise) (iPhone, iPod Touch և iPad)
* 2006 — Martine à la Ferme (*Emma at the Farm*) (Անհատական համակարգիչներ)
** 2007 — Martine à la Ferm (Nintendo DS)
* 2006 — Martine à la Montagne (*Emma at the Mountain* (Անհատական համակարգիչներ)
** 2008 — Martine à la Montagne (Nintendo DS)
* 2007 — Sinking Island (Անհատական համակարգիչներ, Nintendo DS)
* 2008 —  (Անհատական համակարգիչներ)
* 2009 — Upside Down (iPhone, iPod Touch և iPad)
* 2010 — Babel Rising (iPhone, iPod Touch, iPad, Xbox 360, PS3 և Անհատական համակարգիչներ)
* 2010 — SocCars (iPhone, iPod Touch և iPad)
* 2010 — Crime Scene (iPhone, iPod Touch և iPad)
* Չեղարկված— Broadway
* Չեղարկված — Aquarica

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*
Սթեյք ֆրի

thumb|Տավարի սթեյք կարտոֆիլի ֆրիի հետ
**Սթեյք ֆրի** (), հայտնի ուտեստ Եվրոպայում, որը տարածված է այդ տարածաշրջանի բոլոր գարեջրատներում և ռեստորաններում։ Այն բաղկացած է սթեյքից և կարտոֆիլի ֆրիից։ Որոշ հեղինակների կողմից այն համարվում է բելգիական ազգային ուտեստ։

Պատմականորեն այս ուտեստի համար օգտագործվել է ռամփ-սթեյք։ Ներկայումս ավելի բնորոշ է համարվում անտեկրոտը կամ սկոտչ-ֆիլեն (Ավստրալիայում)։ Այն թավայի մեջ տապակված սթեյք է (սովորաբար՝ «արյունով»), սովորաբար լինում է սոուսով, երբեմն՝ հոլանդական կամ բեարնյան սոուսով, կատրոֆիլի ֆրիի հետ։

Մատուցվում է տաք։ Կարող է հավելվել աղցանով, կետչուպով, մանանեխով կամ մայոնեզով։

Ֆրանկոֆոնացումը հանգեցրել է այս ուտեստի՝ պորտուգալալեզու աշխարհում տարածմանը, որտեղ այն անվանում են bife e [batatas] fritas կամ bife com batata frita։ Տարածված է հատկապես Բրազիլիայում, որտեղ որպես սոուս ծառայում են պարզապես սոխի օղակները, որոնք տապակվել են հենց սթեյքի հյութի կամ էլ յուղի մեջ։ Բրնձից ու լոբազգիներից հետո այն ամենտարածված ուտեստն է։ Սթեյք ֆրին տարածված ուտեստ է նաև իսպանալեզու աշխարհում։

Սթեյք ֆրին ֆրանսիացի մշակութային տեսաբան Ռոլան Բարտի համար նշանագիտական վերլուծության առարկա է դարձել նրա «Դիցաբանություններ» ժողովածուում, որը նվիրված է մանր բուրժուազիայի ամենօրյա կյանքին ու հանրային սպառման ուսումնասիրությանը։


File:Flank Steak & Frites - Cliff House - San Francisco, CA.jpg|Ֆլանկ սթեյքից պատրաստված սթեյք ֆրի, Սան Ֆրանցիսկոյի ռեստորաններից մեկում
File:Steak frites.jpg|Սթեյք ֆրի Ֆոնտենբլոյում, Ֆրանսիա


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բելգիական խոհանոց
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Տիխվին

**Տիխվին** ()&nbsp;, քաղաք (1773&nbsp;р. թվականից) Ռուսաստանի եվրոպական մասի հյուսիս-արևմուտքում՝ Լենինգրադի մարզում, որի կազմում ընդգրկված նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Լադոգա լճի ավազանին պատկանող Տիխվինկա գետի ափերին, Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքից երկաթգծով 198, ավտոմայրուղով՝ 218 կիլոմետր դեպի արևելք (այդ քաղաքի և այլ բնակավայրերի հետ կապված է նաև ջրուղով)։ Զբաղեցնում է 25,4   քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2007 թվականի տվյալներով եղել է 61,2 հազար։ Արդյունաբերական ու մշակութային կենտրոն է և տրանսպորտային հանգույց։

2010 թվականի նոյեմբերի 4-ին Տիխվինին շնորհվել է մարտական փառքի քաղաքի պատվավոր կոչում՝ Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակում ներդրած մեծ ավանդի համար։

Տիխվինը ռուս նշանավոր կոմպոզիտոր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի ծննդավայրն է։

Նախկինում կոչվել է *Պրեդտեչենսկի պոգոստ*, *Տիխվինսկի պոսադ*։

## Ստուգաբանություն
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ քաղաքի անվանումն առաջացել է հին արևելասլավոնական *тихъ* () արմատից, որ նշանակում է «խաղաղ, հանդարտ»։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ անվան հիմքում ընկած է ֆիննական *tihkua* — «trickle out» բառը։

## Պատմություն
thumb|left|Dormition Monastery
Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 1383 թվականին մի ժամանակագրությունում, **Պրեդտեչենսկի պոգոստ** () անվանումով, փայտաշեն եկեղեցու կառուցման առիթով։

Վոլգա գետը Լադոգա լճի ու Բալթիկ ծովի հետ կապող առևտրային ճանապարհների վրա գտնվելու շնորհիվ բնակավայրը արագ զարգացում է ունեցել և արդեն 16-րդ դարի սկզբին դարձել է լայնորեն հայտնի առևտրական կենտրոն։

## Կլիմա

## Քույր քաղաքներ
Տիխվինի քույր քաղաքներն են՝

*, Էրուվիլ-Սեն Կլեր
*, Իմատրա

## Պատկերասրահ

Дом Римского-Корсакова плюс полковая церковь.jpg|Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի հուշաթանգարանը
Церковь Всех Святых (полковая).jpg|Ամենայն սրբոց (զորաց) եկեղեցին
Bolshoy Tikhvinskiy Uspenskiy monastyr 4.JPG|Տիրոջ համբարձման եկեղեցին
Собор Воздвижения Креста Господня в Тихвине.JPG|Տիրոջ խաչելության եկեղեցին
Bolshoy Tikhvinskiy Uspenskiy monastyr 5.JPG|Տիխվինի վանքի զանգակատունը և Աստվածամոր եկեղեցին
Тихвин вокзал.jpg|Երկաթուղային կայարանը
Гостиный Двор в г. Тихвин.jpg|Տեսարան քաղաքի գործարար թաղամասից
Восстановленный Тихвинский шлюз в г. Тихвине.jpg|Շլյուզը


## Տես նաև
Տիխվինի շրջան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տիխվին քաղաքի և նույնանուն շրջանի պաշտոնական կայքէջը 
* Тихвін on-line 
* Тихвінський історико-меморіальний і архітектурно-мистецький музей 
* Історія герба Тихвіна
* Малые Города России. Тихвин 
* Битви за Тихвін 
* Неофіційний форум Тихвіна 
* Фотографії Тихвіна

Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Հայաստանում Եվրոպական միության առաքելություն

**Հայաստանում Եվրոպական միության առաքելություն** (**ՀԵՄԱ**) (), Եվրոպական միության Անվտանգության և պաշտպանության ընդհանուր քաղաքականության) շրջանակներում Հայաստանի տարածքում գործող եվրոպական քաղաքացիական առաքելություն)։

## Պատմություն
Առաքելությունը հիմնադրվել է ադրբեջանական բանակի Հայաստան ներխուժման համատեքստում 2023 թվականի հունվարի 23-ին Հայաստանում ԵՄ նախկին երկու առաքելությունների՝ Հայաստանում Եվրոպական միության մշտադիտարկման կարողության ևՀայաստանում Եվրոպական միության պլանավորման աջակցության թիմի բազայի հիման վրա։

## Մասնակցող պետություններ
Առաքելության գործարկումից ի վեր անձնակազմ են ուղարկել հետևյալ պետությունները

*
*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* European Union Mission in Armenia
* European Union Mission in Armenia announcement on European Council

Կատեգորիա:2020-ականներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2023 հունվարի իրադարձություններ Եվրոպայում
Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միության ռազմական և քաղաքացիական առաքելություններ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության քաղաքականություն
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Հայաստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ
Զուզանա Ցիբիչկովա

**Զուզանա Ցիբիչկովա** (ի ծնե՝ **Բորոշովա,** , ), սլովակ շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր (2011)։

2014 թվականի Սլովակիայի առաջնության չեմպիոն։

Սլովակիայի 2006, 2007 և 2008 թվականների պատանիների չեմպիոն (տարբեր տարիքային կատիգորիաներում)։

Սլովակիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է չորս շախմատային օլիմպիադաների (2004, 2006, 2012 և 2018 թվականներ), Եվրոպայի երկու թիմային առաջնությունների (2017 և 2019 թվականներ), 2008 թվականի համաշխարհային ինտելեկտուալ խաղերին (բացի թիմային մրցումներից, մասնակցել է նաև կայծակնային և արագ շախմատի անհատական մրցաշարերին), երկու Միտրոպայի գավաթների (2005 և 2007 թվականներ, 2007 թվականին Սլովակիայի հավաքականը դարձել Է Եվրոպայի չեմպիոն)։ Մինչև 18 տարեկան երեխաների Եվրոպայի առաջնությունների (2004 և 2006 թվականներ․ երկու անգամն էլ թիմը նվաճել է բրոնզե մեդալներ, 2006 թվականինին նվաճել է նաև բրոնզե մեդալ 1-ին տախտակի մոտ)։

Աշխարհի և Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունների բազմակի մասնակից տարբեր տարիքային կարգերում։ 2003 թվականի Եվրոպայի պատանեկան առաջնության հաղթող (մինչև 16 տարեկան)։

2012 և 2018 թվականների Եվրոպայի անհատական առաջնությունների, 2012 թվականի Եվրոպայի արագ շախմատի առաջնության մասնակից։

## Հիմնական մարզական արդյունքներ

## Վարկանիշի փոփոխություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Личная карточка З. Цибичковой на сайте 365Chess
* Выступления З. Цибичковой на шахматных олимпиадах
* Выступления З. Цибичковой в кубках европейских клубов
* Выступления З. Цибичковой в командных чемпионатах Европы среди девушек մինչև 18 տարեկան 
* Выступления З. Цибичковой в Кубках Митропы 
* Выступления З. Цибичковой в командных чемпионатах Европы
* Выступления З. Цибичковой в командных чемпионатах Греции
* Выступления З. Цибичковой в командных чемпионатах Словакии
* Выступления З. Цибичковой в личных чемпионатах мира среди девушек
* Выступления в личных чемпионатах Европы (карточка на имя З. Борошовой)
* Выступления в личных чемпионатах Европы (карточка на имя З. Цибичковой)

Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Սլովակ շախմատիստներ
Առյուծները էշերի գլխավորությամբ

**Առյուծները էշերի գլխավորությամբ** (), արտահայտություն, որը լայնորեն օգտագործվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի  ժամանակ՝ բրիտանական հետևակայիններին նկարագրելու և նրանց ղեկավարած գեներալներին մեղադրելու համար։ Պատճառն այն էր, որ քաջարի զինվորներին՝ առյուծներին մահվան էին ուղարկել ապաշնորհ և անտարբեր առաջնորդները՝ էշերը։ Արտահայտությունը սկզբնաղբյուր է եղել բրիտանացի Առաջին աշխարհամարտի գեներալների քննություններից մեկի՝ «***Էշերի»*** վերնագրի համար, որը քաղաքական գործիչ և ռազմական պատմագիր Ալան Քլարկի ուսումնասիրությունն է Արևմտյան ճակատի հարձակումների վերաբերյալ։ Գիրքը վերաբերում է1960-ականներին ձևավորված Առաջին համաշխարհային պատերազմի հիմնական պատմությանը, որը ստուգել է Բազիլ Լիդել Հարթը  և օգնել է անգլախոս աշխարհում ձևավորել ժողովրդական տեսակետ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին։ Ոչ կոմպետենտ զինվորականների մասին աշխատության տեսակետը երբեք չի ընդունվել որոշ հիմնական պատմաբանների կողմից, և թե՛ գիրքը, թե՛ նրա տեսակետը քննադատության են ենթարկվել։

Արտահայտությունն ավելի լայնորեն կիրառվել է պատերազմող երկու կողմերի ղեկավարների նկատմամբ՝ ակնարկելով, որ պատերազմը կյանքի անիմաստ վատնում էր՝ անկախ երկու կողմի գեներալների տեխնիկական կամ այլ իրավասությունից։ Ընդհակառակը, արտահայտության քննադատները պնդում են, որ բրիտանական տեսանկյունից պատերազմը «անհրաժեշտ էր և հաջողված»։

## Ծագում
Արտահայտության ծագել է նախքան Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Պլուտարքոսը Շաբրիասին է վերագրում է այս ասացվածքը,

Նման արաբական ասացվածք կա, որն ասում է.

Կարլ Մարքսը և Ֆրեդերիկ Էնգելսն օգտագործել են արտահայտությունը 1855 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Neue Oder-Zeitung-ի 457-րդ համարում հրապարակված հոդվածում, Սևաստոպոլի անկման ժամանակ բրիտանական զինվորականների ռազմավարական սխալների և ձախողումների վերաբերյալ, և մասնավորապես գեներալ Ջեյմս Սիմփսոնի ռազմական ղեկավարությամբ Մեծ Ռեդանի վրա հարձակման ժամանակ։ Ռուսական բանակում տարածված կատակը, թե «Անգլիական բանակը էշերի գլխավորած առյուծների բանակ է»՝ հիմնովին ապացուցվել է Ռեդանի գրոհով։

## Հետագա օգտագործում
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դրա օգտագործման բազմաթիվ օրինակներ կային, որոնք վերաբերում էին ինչպես բրիտանացիներին, այնպես էլ գերմանացիներին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Էրվին Ռոմելը Թոբրուկը գրավելուց հետո այսպես է արտահայտվել բրիտանացիների մասին։

2019 թվականի սկզբին  Բրեքսիթի դեմ պայքարող խումբը ստեղծել է #LedByDonkeys հեշթեգը, որն ընդգծում էր բրիտանացի քաղաքական գործիչների ենթադրյալ կեղծավոր պնդումները։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  
* Philpott, William. "Military history a century after the Great War." *Revue Française de Civilisation Britannique. French Journal of British Studies* 20.XX-1 (2015) online. 
*  

## Արտաքին հղումներ
*  
* The Western Front Association: ''British Military Leadership In The First World War'', John Terraine, 1991  
* University of Birmingham Centre for First World War Studies: Lions Led By Donkeys  
* National archives: Learning Curve WW1 
* BBC History's World War's in Depth: World War One 

Կատեգորիա:Ասացվածքներ
Կատեգորիա:Դարձվածքներ
Թումանյան թաղամաս

**Թումանյան**, Երևանի Ավան վարչական շրջանի թաղամասերից մեկը։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Ավանի կենտրոնական մասում, սարի լանջին, եզրագծված է Ալմաթիի փողոցով։

## Պատմություն
Թաղամասը կառուցվել է 1978-1980 թվականներին։ Այն բաղկացած է 16 ինը հարկանի պանելային շենքերից։ Թաղամասում է գտնվում է Երևանի թիվ 170 ավագ դպրոցը, Գևորգ Բուդաղյանի անվան արվեստի դպրոցը։

Թաղամասի ճարտարապետն է Գուրգեն Մուշեղյանը, որը շենքերը դասավորել է շրջանաձև։

## Տես նաև
* Ավան վարչական շրջան

## Գրականություն
* Հիշում է Երևանը ։ [Տեղեկատու-ուղեցույց] / Յու. Հովհաննիսյան ; Խմբագիր՝ Վ. Սարգսյան.

Կատեգորիա:Ավան վարչական շրջանի թաղամասեր
Իդա Շտրոյլի-Քնյուսլի

**Իդա Շտրոյլի-Քնյուսլի** (, ), շվեյցարացի կանանց իրավունքների պաշտպան, Վինտերտուրի կանանց ասոցիացիայի հիմնադիր և նախագահ։

## Կենսագրություն
Իդա Շտրոյլի-Քնյուսլին ծնվել է վինտերտուրցի նոտար, կանտոնային խորհրդական և Վինտերտուրի քաղաքային խորհրդական Հանս Քնյուսլի-Ունհոլցի ընտանիքում։ Ունեցել է երկու քույր և երեք եղբայր․ նրա ավագ եղբայրը երկաթուղային արդյունաբերող Հանս Քնյուսլին է։

1869 թվականին ամուսնացել է Շտրոյլի () օճառի գործարանի հիմնադրի և Վինտերտուրի ժելատինի գործարանի համահիմնադիրի որդու՝ Յոհան Վերներ Ստրաուլիի հետ։ Իդա Շտրոյլի-Քնյուսլին աշխատել է հոր գրասենյակում և բախվել կանանց նկատմամբ իրավական խտրականության, ինչից հետո նա ներգրավվել է այս ոլորտում, ի թիվս այլ բաների, հիմնելով մանկապարտեզներ (): 1888 թվականին հիմնադրել է Վինտերտուրի կանանց միությունը և նախագահել է այն 1899-1916 թվականներին։ 1889 թվականից սկսած կանանց ասոցիացիան Վինտերտուրում գործել է որպես աշխատանքի տեղավորման գրասենյակ և աղջիկների տուն՝ տնային աշխատողների համար։ 1891 թվականին Շտրոյլի-Քնյուսլին հիմնել է սպասավորների դպրոց, որը հետագայում դարձել է տնային տնտեսության դպրոց։

2003 թվականին Վինտերտուրի նորաստեղծ քաղաքային տարածքում նրա անունով փողոց է անվանակոչվել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* IdaSträuli-Knüsli
* Ida Sträuli-Knüsli․ Präsidentin des Frauenbundes, 1847–1918

Կատեգորիա:Կանայք Շվեյցարիայում
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
GamesRadar

**GamesRadar**, բազմաֆորմատ վեբ կայք, նվիրված համակարգչային խաղերին։ Կայքում հրապարակվում են նորություններ, ակնարկներ, հետաքրքիր տեղեկություններ նվիրված համակարգչային խաղերի արդյունաբերությանը։ Կայքը պատկանում է Future US ընկերությանը։ Գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։ Կայքն ամսական ունենում է ավելի քան 3․25 միլլիոն այցելու։

Կայքն հայտնի է իր մասնագիտական մոտեցումներով, սակայն դրա հետ մեկ տեղ հրապարակվում են նաև երգիծական նյութեր։ Բացի դա, GamesRadar-ը տրամադրում է նորությունների հավաքածու, որը նախատեսված է iTunes-ի համար, որում պատմվում է խաղային արդյունաբերության վերջին նորությունների մասին։

## Ֆորմատ և ոճ
GamesRadar-ում ամեն օր հրապարակվում են նորություններ, ակնարկներ, հարցազրույցներ տեսախաղերի մասին։ Կայքում տեղադրված հրապարակումների մեծ մասը կրում են երգիծական բնույթ և ուղեկցվում են նկարներով կամ տեսանյութերով։ Կայքում կան հրապարակումներ, որոնք ամբողջությամբ կրում են երգիծական բնույթ։ Կայքում ամենահայտնի բաժիններից մեկը՝ «Թոփ 7»-ն է, որը թարմացվում է ամեն շաբաթ։ Նրանում ցուցադրվում է խաղերի ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական կողմերը։

## TalkRadar
2008 թվականի մայիսի 19-ից սկսած ամեն ուրբաթ, Ամերիկայում հրապարակվում էր փոդքասթներ։ Այն շուտով դարձավ կայքի ամենահայտնի ծառայություններից մեկը։ Փոդքասթների ժամանակ քննարկվում են «Թոփ 7»-ի խաղերը, որոշ նորություններ և այլն։ Հաճախ TalkRadar-ին մասնակցում են այլ կայքերի խմբագիրներ, ինչպես նաև մարդիկ, ովքեր կապ չունեն խաղային արդյունաբերության հետ։ Փոդքասթները հասանելի են, ինչպես պաշտոնական կայքում, այնպես էլ iTunes-ում։ TalkRadar-ի հայտնիության հետ պայմանավորված, երկրպագուները ստեղծեցին tdar.wikia.com կայքը, որում տեղադրվում էին փոդքասթների բոլոր թողարկումները տեքստային ֆորմատով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* GamesRadar.com
* FileRadar.net
* CheatPlanet (ԱՄՆ)
* CheatPlanet (Մեծ Բրիտանիա)
Ծուռ տնակ

**Ծուռ տնակ** (), գրասենյակային-առևտրային կենտրոն Լեհաստանի Սոպոտ քաղաքում։

## Տեղեկություններ
Գտնվում է Մոնտե Կասինոյի հերոսների փողոցում (), թիվ 53 շինությունն է։

Կառուցվել է 2004 թվականին ճարտարապետներ Շոտինսկիների և Զալևսկու նախագծով։ Շինարարության համար ընտրված ոճը հիմնված է տեսողական պատրանքի, ճարտարապետական պոստմոդեռնիզմի, դեկոնստրուկտիվիզմի վրա։

Այս նախագծի ճարտարապետները ոգեշնչվել են նկարիչներ Յան Մարցին Շանցերի և Պեր Օսկար Դալբերգի հեքիաթների նկարազարդումներից։

Շենքի օգտակար մակերեսը մոտ 4000 մ² է։ Օբյեկտը «Ռեզիդենտ» առևտրի կենտրոնի մի մասն է։ Առաջին հարկում առևտրային տարածքներ են, ռեստորան և խաղային ավտոմատների սրահ։ Երկրորդ հարկում են «Radio RMF FM»-ի և «Radio RMF МАXXX»-ի ստուդիաները։

## Պատկերասրահ

Http-www.krzywydomek.info (Sopot ulica Haffnera 6 ) - panoramio.jpg
Krzywy Domek Sopot 3.jpg
Krzywy Domek in Sopot.jpg|Մուտքը
Sopot, Krzywy Domek - fotopolska.eu (19445).jpg|Տեսքը կողքից
Krzywy Domek w Sopocie klatka.jpg|Շենքի ներսույթը


## Տես նաև
* Պարող տուն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շենքի ճարտարապետների կայքը 
* Օսկար Գուստավ Դալբերգի հեղինակային կայքը 
* Լուսանկարների պատկերասրահ
* Շենքի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:2004 կառույցներ
Կատեգորիա:2004 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիզմ
Ռամոն Ամայա Ամադոր

**Ռամոն Ամայա Ամադոր** (,),  hոնդուրասցի արձակագիր, լրագրող, քաղաքական գործիչ, Հոնդուրասի կոմունիստական կուսակցության անդամ։

## Կենսագրություն
Ռամոն Ամայա Ամադորը կրթություն է ստացել Լա Սեյբայում, աշխատել է Հոնդուրասի հյուսիսային ափին գտնվող բանանի պլանտացիաներում։ Որպես արձակագիր իր նորաամուտը նշել է 1939 թվականին, 1941 թվականից զբաղվել է լրագրությամբ։ 1943 թվականի հոկտեմբերին նա Օլանսիտոյում հիմնել է «Alerta» շաբաթաթերթը։

1944 թվականին եղել է Հոնդուրասի կոմունիստների առաջնորդներից մեկը։ Քաղաքական հետապնդումներից խուսափելու համար թաքնվել է Գվատեմալայում, որտեղ համագործակցել է «Nuestro Diario» թերթի հետ և աջակցել Գվատեմալայի հեղափոխականների ձախակողմյան կառավարությանը՝ Յակոբո Արբենսային։ Մոտ 10 տարի աշխատել է գվատեմալական «Diario de Centro América», «El Popular Progresist»a և «Medioía» թերթերում։

Այս ժամանակահատվածում գրված նրա լավագույն աշխատությունը եղել է «Կանաչ բանտ» («Prisión verde») վեպը, որը երկար տարիներ արգելված է եղել Հոնդուրասում։ Վեպում հեղինակը նկարագրում  է կյանքը հյուսիսային Հոնդուրասի բանանի պլանտացիաներում և այնտեղ աշխատողների գործադուլը։

1954 թվականի հունիսին Արբենցի կառավարության տապալումից հետո Ամադորը փախել է Արգենտինայի դեսպանատուն, այնուհետև քաղաքական ապաստան ստացել Արգենտինայում, որտեղ աշխատանքի է անցել հանրահայտ «Sarmient» թերթում։ 1957 թվականի մայիսին վերադարձել է Հոնդուրաս։

Աշխատել է «Խրոնիկա» («El Cronista») ամենօրյա բիզնես թերթում, Տեգուսիգալպայում հիմնադրել է  «Vistazo» ամսագիրը։

Իշխանությունների ճնշմներից խուսափելու համար Հոնդուրասից տեղափոխվել է Պրահա, որտեղ աշխատանքի է անցել «Խաղաղություն և սոցիալիզմ» ամսագրում։

Նրա որդին՝ Կառլո Սամարա Ֆունը, տարիներ շարունակ աշխատել է հոր հետ։

Ռամոն Ամայա Ամադորը մահացել է ավիավթարից, 1966 թվականին Բրատիսլավայում։ 1977 թվականի սեպտեմբերին նրա աճյունը տեղափոխվել է Հոնդուրասի մայրաքաղաք Տեգուսիգալպա։

Նրա մահից քսանհինգ տարի անց նրա գրական աշխատությունները հռչակվել ազգային մշակութային հարստություն։

## Ընտրանի
* *Prisión Verde* (1945).
* *Amanecer* (1947)
* *El indio Sánchez* (1948)
* *Bajo el signo de la Paz* (1952)
* *Constructores* (1958)
* *El señor de la sierra* (1957)
* *Los brujos de Ilamatepeque* (1958)
* *Biografía de un machete* (1959)
* *Destacamento Rojo* (1960)
* *El camino de mayo* (1963)
* *Cipotes* (1963)
* *Con la misma herradura* (1963)
* *Jacinta Peralta* (1964)
* *Operación gorila* (1965)
* *Los rebeldes de la villa de San Miguel* (1966)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Biography in Spanish
*Página oficial actualizada de Ramón Amaya Amador 

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լատինաամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Լրագրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոնդուրասցի լրագրողներ
Ժողովրդական գործիքների նվագախումբ

**Ժողովրդական գործիքների նվագախումբ**, երաժշտական գործիքների համեմատաբար մեծաթիվ անսամբլ, որը պահպանում է հնչողության ազգ-ժողովրդական երանգները. երկացանկում՝ առավելապես ժողովրդական երաժշտության մշակում­ներ և այդ ոճով գրված ստեղծագործություններ։ Լինում է միատարր (օր.՝ միայն լարային կամ փողային գործիքներից) և խառը։ Խորհրդային Միությունում հռչակված էին Վ. Վ. Անդրեևի անվան, Ն. Պ. Օսիպովի անվան ռուսական, Կուրմանհազիի անվան ղազախական, Ուզբեկական վերակառուցված գործիքների (հիմ­նադիր-ղեկ.՝ Ա. Պետրոսյանց) նվագախմբերը, Ուկրաինական բանդուրիստների կապելլան և այլն։

Հայկական ժողովրդական երաժշտության անսամբլային կատարման հնագույն հիշատակությունը Փավստոս Բուզանդինն է. «Իբրև ընդ գինիս մըտին, որպէս զառաջին ուրախութեանցն նուագն մատուցին արքային Պապայ, եւ առհասարակ թմբկահարք եւ սրնգահարք, քնարահարք եւ փողահարք իւրաքանչիւր արուեստօք պէսպէս ձայնիւք բարբառեցան»։

20-րդ դարի սկզբին հայկական ժողովրդական գործիքների նվագախումբեր են ստեղծել Գրիգոր Սյունին (Պետրոգրադ), Անտոն Մայիլանը (Բաքու) և ուրիշներ։ Ժողովրդական գործիքների նվագախումբի զարգացմանը նպաստել է նոտային ուսուցումը, որի առաջին փորձերն Այսրկովկասում ձեռնարկել է Սաշա Օգանեզաշվիլին 1914 թվականին՝ Բաքվում, 1924 թվականին՝ Թիֆլիսում, 1926 թվականին՝ Երևանում։ Նշանակալի էր նաև բազմաձայնության ներդրումը (հայտնի էր Հովհաննես Իոաննիսյանի հիմ­նադրած Ադրբ. պետ. «քառաձայն» նվագախումբը Բաքվում (1920), որին մասնակցել են նաև երաժիշտ-կատարողներ Լևոն Կարախանը, Բալա Մելիքյանը, Սողոմոն Սեյրանյանը և ուրիշներ)։ Ստեղծվել են նաև գործիքների ռեգիստր. տարատեսակներ (Վարդան Բունիի կատարելագործած գործիքների Արևելան սիմֆոնիկ նվագախումբը, 1925-1936)։

ՀՀ-ում գործում են Հայաստանի ժողովրդական գործիքների, Հայաստանի ազգային նվագարանների, Գյումրիի ժողովրդական գործիքների նվագախմբերը, Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի, Հայկական ժողովրդական երգի-պարի, Հայաստանի ռադիոյի ժողովրդական գործիքների անսամբլները և այլն։

Կատեգորիա:Նվագախմբեր
New York Magazine

**New York Magazine**, ամերիկյան շաբաթական ամսագիր՝ ավելի քան 400,000 տպաքանակով (ավելի քան 90%-ը հասնում է բաժանորդներին)։ Հիմնադրվել է 1968 թվականին Քլեյ Ֆելկերի ղեկավարությամբ։

## Պատմություն
Ամսագրի հիմնադիր Միլթոն Գլեյզերը հիշում է․

2006 թվականին nymag.com հրապարակման կայքը  վերափոխվել է։ Հրատարակչի տվյալներով՝ կայք ամսական այցելում է մոտ 7 միլիոն օգտատեր։

2008 թվականին New York Media ընկերությունը ձեռք բերեց MenuPages առցանց ռեստորանը։ 2009 թվականի հոկտեմբերին այս ռեսուրսը բերեց ընկերության ընդհանուր եկամտի տոկոսը։

2019 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Vox Media հոլդինգը հայտարարեց Նյու Յորքի Մեդիա հրատարակության գլխավոր ընկերության գնման մասին։ 2020 թվականի մայիսին Curbed անշարժ գույքի կայքը ներառվել Է New York Magazine-ի կազմում։

## Թվային տարածում և կայքեր
20-րդ դարի սկզբին գործարկվեցին թեմատիկ բլոգեր՝
* The Cut,
* Daily Intel,
* Grub Street,
* The Projectionist,
* The Sports Section,
* Surf,
* Vulture.

2006 թվականին Նյու Յորքի nymag.com վեբ-կայքը անցել է մեկ տարվա վերագործարկում՝ կայքը ճանապարհորդից ամսագրի վերածելով՝ ամենաարդիական նորությունների և սպասարկման ծառայության։ 2008 թվականին Նյու Յորքի Մեդիա մայր ընկերությունը ձեռք բերեց ռեսուրս MenuPages առցանց ռեստորան, որը սպասարկում է ութ շուկաներ ամբողջ ԱՄՆ-ում, բացի իր սեփական առցանց ռեստորանների ցուցակներից և ամրապնդելով դիրքերը յոթ լրացուցիչ քաղաքներում։2011-ին MenuPages-ը վաճառվեց որպես մեկ արտադրանք։2010 թվականի հուլիսի դրությամբ, թվային եկամուտը կազմել է ընկերության գովազդային եկամուտների մեկ երրորդը։

Կայքը ներառում է մի քանի բրենդային կայքեր՝ Daily Intelligencer (վերջին նորություններ), Cut (կանացի համարներ), Grub Street (սնունդ և ռեստորաններ) և Vulture (փոփ մշակույթ)։ Դևիդ Կարը նշել է իր բաժնում 2010 թվականի օգոստոսին։  «Ինչ-որ իմաստով, Նյու Յորքի ամսագիրը արագորեն դառնում է թվային ձեռնարկություն՝ կցված ամսագրով»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկյան ամսագրեր
Սամվել Երկնափեշյան

**Սամվել Արտիկի Երկնափեշյան** (), հայ սրնգահար, շվիահար։

## Կենսագրություն
Սամվել Երկնափեշյանը ծնվել է 1962 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան ուսումարանի ակորդեոնի բաժնում (դասատու՝ Ա. Համբարձումյան)։ 1990 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան (սրինգ, Ա. Պետրոսյանի, Ս. Թորոսյանի դասարաններ), 1993 թվականին՝ ասպիրանտուրան (դիրիժորություն, ղեկ.՝ Հ. Ոսկանյան)։ 1978 թվականից նվագել է տարբեր պարախմբերում, 1985-1986 թվականներին՝ «Մարաթուկ» անսամբլում։ «Ղարս» անսամբլի հետ հանդես է եկել Իրանում (1993), «Կակաչ» պարախմբի հետ՝ Լիբանանում (1995)։ Համերգներով շրջագայել է նաև Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իսպանիայում։ Մասնակցել է մի շարք փառատոների՝ որպես մենակատար և նվագակցող։

1981 թվականին սկսել է դասավանդել երաժշտական դպրոցներում, 2001 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (շվի և սրինգ)։

Կազմել է «Փոխադրումներ, մշակումներ և օրիգինալ ստեղծագործություններ շվիի և սրնգի համար» (2008) ժողովածուն, համահեղինակ է «Երաժշտական և արվեստի դպրոցների ժողովրդական նվագարանների մասնագիտական ծրագրեր»-ի (2000)։

## Մրցանակներ
1987 թվականին Սամվել Երկնափեշյանն արժանացել է Սայաթ-Նովայի անվան հանրապետական մրցույթի 3-րց մրցանակի (Երևան)։

Կատեգորիա:Հայ սրնգահարներ
Վլադիմիր Գրիգորյան (քամանչահար)

**Վլադիմիր Ռուբենի Գրիգորյան** (), հայ  քամանչահար։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Գրիգորյանը ծնվել է 1954 թվականին Երևանում։ Ավարտել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան ուսումնարանի քամանչայի և խմբավարության, Երևանի պետական կոնսերվատորիա նվագախմբային դիրիժորության (1984) բաժինները։

1972-1975 թվականներին եղել է Հայաստանի երգի-պարի անսամբլի քամանչահար, 1975-1993 թվականներին (ընդմիջումով)՝ Պարի պետական անսամբլի քամանչահար և գործիքային մասի ղեկավար։ Կատարելագործել է քամանչան՝ լայնացնելով կոթը (վերևից՝ ներքև), ստեղծել է աղեղի հատուկ հարմարանք։ 1993 թվականից (շուրջ 10 տարի) գործել է Մեքսիկայում. համալսարանի երաժշտական ֆակուլտետում դասավանդել է խմբավարություն։ Հետագայում բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում։ Համերգներով հանդես է եկել ԽՍՀՄ-ում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում և այլուր. նվագացանկում՝ ժողովրդական, աշուղական, նաև հայ, ռուս և արևմտաեվրոպացի կոմպոզիտորների դասական ստեղծագործություններ։ Թողարկել է ձայնասկավառակ (2010, Լոս Անջելես)։

## Պարգևներ
* ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի կրկնակի շքանշան (Ֆրանսիա), 
* «Armenian Music Awards Grammy Winner in USA» մրցանակաբաշխության ոսկե մեդալ (2010)։

Կատեգորիա:Հայ քամանչահարներ
Քարեզ ի Մուլլա

**Քարեզ ի Մուլլա** (մողոլերեն՝ كریزِملا, նաև հայտնի է որպես **Քարեզ է Մուլլա**) գյուղ, որը գտնվում է Աֆղանստանի Հերաթ վիլայեթում։ Այս գյուղում և, նաև,Քունդուրում են բնակվում աշխարհի մողոլախոս միակ ներկայացուցիչները և բնակեցված են մողոլներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆղանստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոնղոլներ