Դայթ (ազգային պարկ)

**Դայթ**, (), ազգային պարկ, որը հիմնադրվել է 1966 թվականին Կենտրոնական Ալբանիայում՝ 2006 թվականից ի վեր ընդգրկելով 293,84 կմ2 (113,45 քառակուսի մղոն) տարածք։ Այգին գտնվում է Ադրիատիկ ծովից 40 կմ (25 մղոն) արևելք և Տիրանայից 26 կմ (16 մղոն) արևելք։ Տարածքը գտնվում է Ալբանիայի Պահպանվող տարածքների գործակալության (*AKZM*) և Տիրանայի քաղաքապետարանի այգիների և հանգստի գործակալության (*APR*) ընդհանուր իրավասության ներքո։ Այն հյուսիս-արևմուտքում հարում է Շտամե լեռնանցքի բնության պուրակին, արևմուտքում՝ Կրաստե-Վերժոնի պահպանվող լանդշաֆտին, արևելքում՝ Մալի մե Գրոպա-Բիզե-Մարտանեշի պահպանվող լանդշաֆտին։ Այգին նշանավորվում է չափազանց մասնատված, խորդուբորդ տեղագրությամբ, որը բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում տարբեր տեսակի էկոհամակարգերի և կենսաբազմազանության համար։

Բնության պահպանության միջազգային միությունը (*IUCN*) պարկը ներառել է II կատեգորիայի մեջ։ *Plantlife*-ի կողմից ճանաչվել է որպես Միջազգային նշանակության Կարևոր Բուսական Տարածք։

2019 թվականին բացվեց Դայթ ազգային պարկի նոր զբոսաշրջային տեղեկատվական կենտրոնը, որը գտնվում է Ֆուշե Դայթի *SH47* ճանապարհի երկայնքով տեղակայված հեռուստատեսային և ռադիո աշտարակների մոտ։

Տարածքը հայտնի է *Dajti Ekspres* ճոպանուղով և արկածային զբոսայգով, նաև ավանդական ռեստորաններով, որոնք մատուցում են տեղական ուտեստներ՝ համաձայն ավանդական սննդի ավանդույթների։

## Նկարագրություն
Դայթի լեռնաշղթան, որը բարձրանում է 1613 մ (5292 ոտնաչափ) բարձրության վրա, բացի Դայթից, ներառում է նաև հարավում՝ Պրիսկան, կենտրոնում՝ Թուջանին և հյուսիսում՝ Բրարին, [5][6]: Լեռը բարձրացողները կարող են տեսնել Տիրանա քաղաքը և տարածաշրջանի լեռները։ Համայնապատկերային տեսարանի շնորհիվ այս վայրը անվանվել է *Տիրանայի պատշգամբ*։ Տիրանայի հիմնական ջրի աղբյուրներից մեկը՝ Բովիլլա լիճը, գտնվում է Բրարից հյուսիս-արևելք՝ զառիթափ ժայռերով և ձորով։ Էրզեն գետի երկայնքով այգու մյուս ծայրին գտնվում է Սկորանա կիրճի Պելլումբաս քարանձավը։ Մեկ այլ բնական տեսարժան վայր է Շենջինի ջրվեժը, որը գտնվում է Շենջըրջ գյուղի մոտ։

## Ֆլորա, ֆաունա
Դայթի բազմազան երկրաբանությունը և տեղագրությունը հանգեցրել են բուսական և կենդանական աշխարհի բազմազանության։ Բազմաթիվ վայրի ծաղիկներով անտառներից և լեռնային լանդշաֆտներից բացի, տարածված են նաև տարատեսակ կաթնասուններ։ Այգում բնակվում են վայրի խոզը, եվրասիական գայլը, կարմիր աղվեսը, եվրոպական նապաստակը, գորշ արջը, սկյուռը և եվրոպական վայրի կատուն։ 

Լեռների ստորին հատվածում բուսածածկույթը կազմված է թփուտներից և ծառերից, հանդիպում է մրտենի և ֆրագարիա։ Կաղնին գերակշռում է շուրջ 600-1000 մ բարձրության վրա՝ ընդմիջված հաճարենու և թխկու անտառներով և 1000 մ բարձրության վրա գտնվող որոշ փշատերևներով։ Ժայռոտ գագաթը շատ քիչ բուսականություն ունի։

2010-ականներին անտառների պահպանումը դարձել է հիմնական խնդիր։ 2012 թվականի ամռանը և 2019 թվականի գարնանը անտառային հրդեհները այրել են 10 հա անտառներ։ Մարդիկ պահանջում էին իշխանություններից հրդեհը մարել ուղղաթիռների օգնությամբ։ Վնասը անհամեմատ մեծ է և պարզ երևում է Տիրանայից։
Անտառային հրդեհները տարեցտարի ավելի հաճախ են լինում։

## Արտաքին հղումներ
*National Agency of Protected Areas Official Site
*Dajti National Park on AKZM.net National Parks Portal

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Ալբանիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:1966 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ