Իլյա Կիվա

**Իլյա Վլադիմիրովիչ Կիվա** (, ), ուկրաինացի ռուսամետ քաղաքական, պետական և հասարակական գործիչ։ Ուկրաինայի IX գումարման Վերին Ռադայի նախկին ժողովրդական պատգամավոր «Ընդդիմադիր հարթակ՝ կյանքի համար» ռուսամետ խմբակցությունից, իրավապահ մարմինների գործունեության օրենսդրական աջակցության հանձնաժողովի անդամ (2019-2022 թվականներ):

Մինչև 2014 թվականը ղեկավարել է դատապարտյալների իրավունքների պաշտպանության «Ազատագրում» հիմնադրամը և եղել է Բակային սպորտի համաուկրաինական ազգային ֆեդերացիայի նախագահըа: 2013 թվականին դատապարտվել է կաշառք ստանալու համար՝ Պոլտավայի մարզի սպառողների իրավունքների պաշտպանության վարչության պետի տեղակալի պաշտոնը զբաղեցնելու ընթացքում, սակայն կարողացել է խուսափել բանտարկությունից:

Մասնակցել է Եվրոմայդանին: 2014 թվականի փետրվարից մինչև մայիս ղեկավարել է «Աջ սեկտորի» արևելյան թևը, 2014 թվականի նախագահական ընտրություններում եղել է Դմիտրի Յարոշի վստահելի անձը: Դոնբասում պատերազմի առաջին ամիսներին մասնակցել է ռազմական գործողությունների «Աջ սեկտորի» շարքերում:

2014 թվականի սեպտեմբերին Ուկրաինայի ՆԳՆ ղեկավար Արսեն Ավակովը Կիվային նշանակել է Պոլտավայի ոստիկանական գումարտակի հրամանատար, սակայն շուտով լքել է այդ պաշտոնը՝ ենթակաների հետ կոնֆլիկտի պատճառով։ 2014 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է Դոնեցկի մարզի ՆԳՆ պետի տեղակալ, իսկ 2015 թվականի հունիսին՝ Խերսոնի մարզի ՆԳՆ պետի տեղակալ: 2015 թվականի փետրվարին մասնակցել է Դեբալցևեի մոտակայքում տեղի ունեցած մարտերին: 2015 թվականի հոկտեմբերին դարձել է Ուկրաինայի ազգային ոստիկանության թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչության պետ:

Կիվան առանձնացել է իր արմատական հայտարարություններով: 2014 թվականին կոչ է արել «այրել ռուսուլմաններին» և «կրակել «Դոնբասում անցկացված հանրաքվեների» մասնակիցների վրա, 2016 թվականին սոցիալական ցանցերում հրապարակեl 1 Հին Կտակարանի մեջբերումներ՝ կոչ անելով «մահվան դատապարտել համասեռամոլներին»: Սկանդալային հայտարարությունների շարքից հետո 2016 թվականի մայիսին դուրս է եկել Ուկրաինայի ոստիկանությունից, սակայն մինչև 2017 թվականը մնցել է Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովի խորհրդական:

2017 թվականին գլխավորել է Ուկրաինայի Սոցիալիստական կուսակցությունը, իսկ 2019 թվականին, որպես դրա ղեկավար, մասնակցել է նախագահական ընտրություններին՝ հավաքելով ձայների 0.03%-ը:

2019 թվականին նա անցավ ռուսամետ Հանուն կյանքի կուսակցությանը, իսկ 2019 թվականի աշնանը մասնակել է ընտրություններին և դարձել է Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր այս կուսակցությունից: Եղել է ամենաակտիվ պատգամավորներից մեկն և սկանդալային արարքներ է կատարել: 2021 թվականի դեկտեմբերին «Ռոսիա-1» հեռուստաալիքի եթերում արդարացրել է Ղրիմի անեքսիան, արտահայտվել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի քաղաքականության և Ուկրաինայի ու Ռուսաստանի «միավորման» օգտին:

Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման նախօրեին՝ 2022 թվականի հունվարին, Իսպանիայի միջոցով մեկնել է Ռուսաստան: Ռուսաստանում ակտիվորեն մասնակցել է քարոզչական հաղորդումներին և պաշտպանել է ուկրաինական տարածքների ռուսական օկուպացիան:

2022 թվականի մարտին զրկվել է Ուկրաինայի Վերին Ռադայի պատգամավորի մանդատից: 2022 թվականի ապրիլի 21-ից գտնվել է Մեծ Բրիտանիայի, Ավստրալիայի, Կանադայի և Ուկրաինայի կողմից սահմանված պատժամիջոցների տակ։

Սպանվել է Մոսկվայի մարզում 2023 թվականի դեկտեմբերի 6-ին: Ուկրաինական լրատվամիջոցների տվյալներով՝ այս սպանության հետևում կանգնած է Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը։

## Կենսագրություն
Կիվան ծնվել է 1977 թվականի հունիսի 2-ին Պոլտավայում։ Իլյայի պապը Խորհրդային Միության հերոս Ֆիլիպ Դենիսովիչ Կիվան է։ Մինչև 2003 թվականը Իլյա Կիվան սովորել է Պոլտավայի նավթի երկրաբանական հետախուզման քոլեջում։ Ստացել է «Նավթի և գազի հանքավայրերի սպասարկման և վերանորոգման» մասնագիտացմամբ աստիճան և «մեխանիկ-տեխնիկի» որակավորում։ Այնուհետև սովորել է Վ.Գ. Կորոլենկոյի անվան Պոլտավայի պետական մանկավարժական ինստիտուտում։ 2005 թվականից մինչև 2008 թվականի օգոստոսը աշխատել է որպես «Ուկրսվյազմմոնտաժ» ՍՊԸ-ի տնօրեն և գլխավոր հաշվապահ։ 2008 թվականին զբաղեցրել է Դոնեցկի երկաթուղիների տեխնոլոգիական ինժեների պաշտոնը։ 2010 թվականին նույն ձեռնարկությունում աշխատել է որպես Նովոզոլոտարյովկայի լվացման և գոլորշու կայանի ղեկավար:

2009 թվականին ավարտել է Յարոսլավ Մուդրիի անվան ազգային իրավաբանական համալսարանը՝ ստանալով իրավագիտության աստիճան։ 2010-2011 թվականներին աշխատել է որպես Կիևի մարզում Ուկրաինայի պետական ճանապարհային ծառայության մեծ օղակաձև ճանապարհի վերանորոգման և շինարարության վարչության պետի տեղակալ։ 2011 թվականին եղել է Պոլտավայի մարզի սպառողների իրավունքների պաշտպանության վարչության պետի տեղակալ: Այս կարգավիճակում ձերբակալվել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ կաշառակերության համար (նրա հետ միասին ձերբակալվել է նաև նրա եղբայր Դմիտրին՝ Կիվայի համար նախատեսված գումարով): 2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Իլյա Կիվային Պոլտավայի Օկտյաբրսկի շրջանային դատարանը մեղավոր է ճանաչել՝ նրան դատապարտելով նվազագույն եկամտի 600-ապատիկի (10,200 գրիվնա) չափով տուգանքի և մեկ տարով զրկելով պետական պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից։ Նման մեղմ պատիժը բացատրվում է Կիվայի կողմից դատարանին տրամադրված և դատարանի որոշման մեջ մեջբերված տեղեկանքով, որի համաձայն՝ Կիվան գտնվել է Պոլտավայի տարածաշրջանային հոգեբուժական հիվանդանոցում՝ «անհատականության հոգեախտահարմամբ գլխուղեղի տրավմատիկ վնասվածքի հետևանքներ» ախտորոշմամբ և եղել է 2-րդ խմբի հաշմանդամ է: 2014 թվականի օգոստոսին, երբ Կիվան նշանակվել է Պոլտավայի գումարտակի հրամանատար, համաներման է ենթարկվել:

2014 թվականի օգոստոսին ստացել է ոստիկանության մայորի կոչում և ղեկավարել է Պոլտավայի հատուկ նշանակության ոստիկանության պարեկային ծառայության գումարտակը, որը ստեղծվել է Պոլտավայի գումարտակի, Կրեմենչուկի վաշտի և Միրնիի վաշտի հիման վրա: 2014 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Ներքին գործերի նախարարության ղեկավար Արսեն Ավակովի հրամանով, Իլյա Կիվան նշանակվել է Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի պետի տեղակալ, այդ ժամանակից ի վեր Կիվան սկսել է ավելի ակտիվորեն ներդնել «Խաղաղարար» նախագծի տվյալների բազան գործառնական աշխատանքներում:

2015 թվականի հունիսի 30-ին  դարձել է Խերսոնի մարզի Ներքին գործերի նախարարության պետի տեղակալ և վաղաժամ ստացել է ոստիկանության փոխգնդապետի կոչում:

2015 թվականի հունիսին նա գլխավորել է Պոլտավայի ԱՏՕ վետերանների միությունը:

2015 թվականի հոկտեմբերի 22-ից մինչև 2016 թվականի մայիսի 19-ը եղել է Ուկրաինայի ազգային ոստիկանության թմրանյութերի հետ կապված հանցագործությունների դեմ պայքարի վարչության պետ: Իր աշխատանքի շրջանակներում NewsOne հեռուստաալիքով վարել է «Ճանապարհային երթևեկություն Կիվայի հետ» հաղորդումը։ 2016 թվականի փետրվարի 29-ի դրվագում երկու հրավիրված թմրամոլ մասնակիցներ, հեռուստաալիքի ուղիղ եթերում սկսել են թմրանյութեր պատրաստել իմպրովիզացված միջոցներից։ Այս պահին Իլյա Կիվան ոստիկանություն կանչեց ստուդիա, որը ձերբակալեց հյուրերին:

2016 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2017 թվականի հունիսը եղել է Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարի խորհրդականը:

2017 թվականին նա ավարտել է Ուկրաինայի Ներքին գործերի ազգային ակադեմիան՝ ստանալով իրավագիտության մագիստրոսի աստիճան։

2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին նա ընտրվել է Ուկրաինայի Ներքին գործերի նախարարության արհմիությունների ղեկավար:

### Քաղաքական և հասարակական գործունեություն
Իլյա Կիվան մասնակցել է Մայդանին և այնտեղ հանդիպել է «Աջ սեկտորի» առաջնորդ Դմիտրի Յարոշի հետ: 2014 թվականի մարտից Կիվան ղեկավարել է «Աջ սեկտորի» Պոլտավայի կենտրոնը, ինչպես նաև եղել է «Աջ սեկտորի» տարածաշրջանային քաղաքական ղեկավարը Ուկրաինայի արևելքում (Պոլտավա, Խարկով, Դոնեցկ և Լուգանսկի մարզեր): Մասնավորապես, եղել է նախագահի թեկնածու Յարոշի վստահելի անձը 2014 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ։ Կիվան նաև «Աջ սեկտորի» այն ելույթ ունեցողների թվում էր, ովքեր ելույթ ունեցան Մայդանում Սաշկո Բիլիի սպանության դեմ կազմակերպված բազմամարդ բողոքի հանրահավաքում։ Միևնույն ժամանակ, ըստ «Աջ սեկտորի» անդամների, Կիվայի անհատականությունը նրանց շփոթեցրել է հենց սկզբից, և նրանք նրան համարել են շարժման մեջ պատահական անձ և պարզապես «խաբեբա», նրա նշանակումը բացատրելով կադրերի պակասով և Դմիտրի Յարոշի անխտիրությամբ մարդկանց նկատմամ:

2018 թվականին նախաձեռնել է «Միլիոն մեկ մարզադաշտի համար» համաուկրաինական փողոցային ֆուտբոլի առաջնությունը, որի եզրափակչում 1 միլիոն գրիվնա խաղարկվեց հաղթող թիմի քաղաքում նոր մարզադաշտի կառուցման համար, ինչպես նաև 2019 թվականի հուլիսին ուղևորություն կատարեց Իտալիա ՝ Իտալիայի լիգայի մանկական թիմի հետ խաղի համար։ Առաջնությունը անցկացվել է Ուկրաինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի մասնակցությամբ, Երիտասարդության և սպորտի նախարարության աջակցությամբ և Ներքին գործերի նախարարության հովանու ներքո:

Սեպտեմբերի 10-ին կազմակերպել է Խերսոնի մարզի հարավում գտնվող երեք բնակավայրերի բնակիչների տարհանումը, որոնք գտնվել են Ղրիմի «Տիտան» գործարանին համեմատաբար մոտ, որտեղ վթարից հետո մթնոլորտը աղտոտվել է վնասակար քիմիական նյութերով:

2018 թվականի նոյեմբերի 3-ին Սոցիալիստական կուսակցության հաջորդ համագումարում որոշում է կայացվել նախագահի միասնական թեկնածու առաջադրելու մասին, թեկնածում եղել է նա: 2019 թվականի նախագահական ընտրություններում առաջին փուլում ստացել է 5,869 ձայն (ձայների 0.03 տոկոսը):

2019 թվականի հունիսի 6-ին, Ուկրաինայի Սոցիալիստական կուսակցության համագումարի միաձայն որոշմամբ, Իլյա Կիվան վայր է դրել կուսակցության նախագահի իր լիազորությունները։ Նոր նախագահ է նշանակվել Սերգեյ Չերեդնիչենկոն, որը միևնույն ժամանակ եղել է Սոցիալիստական կուսակցության Պոլտավայի մարզային կազմակերպության ղեկավարը։ Մամուլի տեղեկությունների համաձայն՝ այս որոշումն ընդունվել է կապված Կիվայի մասնակցության հետ 2019 թվականի հուլիսի 21-ին կայանալիք արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին՝ «Ընդդիմադիր պլատֆորմա-Կյանքի համար» կուսակցության ցուցակով։ Ինքնի խոսքով՝ այդ քայլին գնացել է՝ Սոցիալիստական կուսակցության շահերը խորհրդարանում ներկայացնելու անհրաժեշտությամբ։

2019 թվականի օգոստոսի 29-ին, Ուկրաինայի IX գումարման Վերխովնա Ռադայի առաջին հանդիսավոր նիստում, ընտրել է որպես ժողովրդական պատգամավոր։

2020 թվականի հունվարի 21-ին Պոլտավայում տեղի է ունեցել Ընդդիմադիր պլատֆորմա-Կյանքի համարի քաղաքային մասնաճյուղի պաշտոնական բացումը: Կուսակցության քաղաքական խորհրդի նախագահ Վիկտոր Մեդվեդչուկի և կուսակցության համանախագահ Վադիմ Ռաբինովիչի մասնակցությամբ կայացած համաժողովի ընթացքում Իլյա Կիվան միաձայն ընտրվել է քաղաքային կազմակերպության ղեկավար:

2020 թվականի հունիսի 18-ին Կիևում ներկայացրել և գլխավորել է «Հայրենասերներ՝ կյանքի համար» նոր քաղաքացիական շարժումը:

2022 թվականի հունվարի 30-ին Իլյա Կիվան լքել է Ուկրաինան՝ տեղափոխվելով Ալիկանտե (Իսպանիա), իսկ այնտեղից՝ Մոսկվա: Փետրվարի 15-ին իր տեսաուղերձում հայտարարել է, որ չի մտադիրվում վերադառնալ Ուկրաինա։ Նաև անպարկեշտ արտահայտություններ է օգտագործել Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու հասցեին և հայտարարել է, որ չի ցանկանում կռվել ռուսների դեմ նրանց լայնածավալ ներխուժման դեպքում: Փետրվարի 26-ին Կիվան հեռացվել է «Ընդդիմության հարթակ՝ կյանքի համար» շարժումից։ «Ընդդիմադիր հարթակ՝ կյանքի համար» խմբակցության համանախագահ Յուրի Բոյկոն հայտարարել է, որ «խաղաղության գործընթացին խանգարել փորձող սադրիչները հեռացվում են խմբակցությունից։ Իսկ այն մարդիկ, ովքեր հրահրում են անհամաձայնություն և ունակ չեն խաղաղության գործընթացի, տեղ չունեն մեր խմբակցությունում»: Ինքը՝ Կիվան, չճանաչեց բացառումը և մեղադրել է Բոյկոյին դավաճանության մեջ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էջը сайте politrada.com կայքումմ
 
Կատեգորիա:21-րդ դարի ուկրաինացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Չբացահայտված սպանություններ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանում հրազենից մահացածներ
Կատեգորիա:Սպանվածներ