open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վիիմսի (թերակղզի)

**Վիիմսի թերակղզի**, այն Հյուսիսային Էստոնիայում գտնվող թերակղզի է, Արևմուտքից սահմանակից է Տալլինի ծովածոցին, իսկ արևելքում՝ Մուուգա ծոցին։

Թերակղզու տարածքը կազմում է մոտ 50 կմ², երկարությունը մոտավորապես 110 կմ է, իսկ միջին լայնությունը 5 կմ է։

Նաիսսար, Պռանգլի և փոքր կղզիների՝ էկսի, Տիիրլոդի, Քերի, Կրյաուլի, Սեյնակարի, Կումբլի, Պանդյու, Վուլիկրուն, Սիլիկրուն, Սեպակարի, Հանեկարի, Լոկարի և Լանեսար կղզիների, Վիիմսի թերակղզին կազմում է Վիիմսի ծխական համայնքը։

Վիիմսի թերակղզում հայտնաբերված ամենահին հնագիտական գտածոները թվագրվում են մ. թ. III և IV  դարերին։

Թերակղզու հյուսիսային ծայրում գտնվում է Ռոհունյեմ հրվանդանը, որը նաև անվանում են Ռոհունյեմ թերակղզի։

Հրվանդան աշխարհագրական կոորդինատները. 59°34′19″ լ. 24°47′47″ երկ.

Վիիմսի թերակղզու մեջտեղում գտնվում է 1 հա տարածքով և ծովի մակարդակից 53 մետր բարձրությամբ Լուբյամյագի եռանկյուն սարահարթը։ Լուբյամյագիի հյուսիսարևելյան մասում է գտնվում Տիսկրեի երկրաբանական ծայրամասը, որտեղ Լիվոնյան և Հյուսիսային պատերազմների ժամանակաշրջանում ավազաքարային հողում ռազմական նպատակներով փորել են քարանձավներ, որոնք հայտնի են որպես Սատանու քարանձավ, Ծովահենների քարանձավ կամ Դևի անցքեր (*Kuradikoobas, Röövlikoobas, Tondiaukud*):

Սատանի քարանձավի երկարությունը 18 մետր է, բարձրությունը` 1,2 մետր, իսկ լայնությունը` 2-2,5 մ։ Այն ընդգրկված է Էստոնիայի նախնադարյան բնության վայրերի ցուցակում։

Սատանու քարանձավի աշխարհագրական կորդինատներն են` 59°31′05″ լ. 24°50′23″ երկ.

Վիիմսի Երկաթյա ակունքը (Viimsi Rauaalikas)  սկիզբ է առնում քարանձավներից մեկից։ Ակունքի ջրի հոսքի արագությունը 0,1–1,0 լ/վ է։

Վիիմսի թերակղզում է գտնվում Հաաբնեեմե կլինտի եզրագծի լանդշաֆտային արգելոցը, որտեղ ծովի ափին է գտնվում բնության պահպանության գոտին՝ Վիիմսիի սև եղնիկի անտառը։

Լյուբյամյագում է գտնվում է Վիիմսի թերակղզու վերին ծայրակետը։ Դրա կորդինատներն են` 59°31′00″ լ. 24°50′23″ երկ.

Թարակղզու ներքևի ծայրակետը գտնվում է Հաաբնեեմե գյուղում։ Դրա կորդինատներն են` 59°30′56″ լ. 24°48′57″ երկ.

## Պատկերասրահ

View on the Finnish Gulf, near the tip of Viimsi peninsula - panoramio.jpg|Ծովափը Վիիմսի թերակղզում
Viimsi1, 2010.jpg|Բնակելի շենքեր Վիիմսի թերակղզում, 2010 թվական
Kuradikoobas.jpg|Սատանի քարանձավը Վիիմսիում
Viimsi pank.jpg|Կլինտի եզրը Հաաբնեեմեում
Baltic Sea.jpg|Սառույցի գլաքարերը Վիիմսի թերակղզում 2010 թվականի հունվարին
Viimsi ülemine tulepaak 2007.jpg|Վիիմսի թերակղզու վերին ծայրակետը
Viimsi alumine tulepaak 2004.jpg|Վիիսի թերակղզու ստորին ծայրակետը


## Տես նաև
* Վիիմսի (Էստոնիայի շրջան)
* Վիիմսի
* Հաաբնեեմե
* Ռոհունեեմե
* Միիդուռաննա
* Լեպնեեմե
* Ռանդվեռե (գյուղ, Վիիմսի շրջան)
* Տամմնեեմե

## Ծանոթագրություններ
Ազգագրական թանգարան (Բուտարե)

**Ազգագրական թանգարան** (ռուան. Ingoro y'imibereho y'Abanyarwanda)՝ բացված 1987 թվականին Բուտարե քաղաքում։ 1989 թվականին նրա հիմքի վրա ստեղծվեց Ռուանդայի ազգային թանգարանների ինստիտուտը, որի բաժիններից մեկը ներկայումս թանգարան է։

Նախկինում հայտնի էր որպես **Ռուանդայի Ազգային թանգարան**։

## Թանգարանի մասին
Առաջինն է «Ռուանդայի ազգային թանգարանների ինստիտուտի» թանգարաններից ։ Պատմական, ազգագրական, գեղարվեստական և հնագիտական թեմաների առարկաները ցուցադրված են թանգարանի յոթ սրահներում։

Ռուանդայում 1994 թվականի ցեղասպանությունը ազդել է նաև թանգարանի վրա. այստեղ, ի թիվս այլ մարդկանց, սպանվեց նաև թագուհի-մայր Ռոզալի Գիցանդան՝ Մութարա III թագավորի այրին։

## Պատկերասրահ

RwandaNationalMuseum.jpg|Ազատագրական թանգարան
National Museum of Rwanda - Butare - Flickr - Dave Proffer.jpg|Ազատագրական թանգարան
National Museum of Rwanda - Butare - Flickr - Dave Proffer (4).jpg|Ազատագրական թանգարան
Hutte royale reconstituée au musee national de Butare.JPG|Թագավորական խրճիթի վերակառուցում
National Museum of Rwanda - Butare (463803769).jpg|Ազատագրական թանգարան


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1987 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռուանդայի թանգարաններ
Ալի Լիմոնադի

**Ալի Լիմոնադի** (, ), ֆիլմերի ռեժիսոր, լրագրող և Լոս Անջելեսում IRTV-ի հիմնադիր։

## Կյանքը և կարիերան մինչև 1979 թվականը
Ալի Լիմոնադին ծնվել է Թեհրանում, ավագ դպրոցը ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Գերմանիա և 1962-1968 թվականները Ֆիլմի ռեժիսուրա և կինեմատոգրաֆիա է սովորել Բեռլինի Գեղեցիկ արվեստների համալսարանում (Universitat der Kunst HFBK Berlin): «Das Abonnement»-ը եղել է նրա ֆիլմերից մեկը, որը էկրանավորվել է 1967 թվականին։

## Կարիերան 1979 թվականից հետո
1979 թվականի ապրիլին Լիմոնադին տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ և 1981 թվականին նա հիմնադրել է իրանյան առաջին հեռուստակայանը Իրանից դուրս` "IR TV" անունով։ Հարցազրույցի ժամանակ Լիմոնադին ասել է. «Այն ժամանակ մենք կարծում էինք, թե մենք կվերադառնանք Իրան վեց ամիս հետո։ Մենք կարծում էինք, որ իրավիճակը կհարթվի, և մարդիկ կկարողանան վերականգնել իրենց կյանքը` տուն վերադառնալով։ Մեզնից ոմանք իրենց իրերը ամբողջությամբ չէին էլ դասավորել»։

Ալի Լիմոնադին պարբերաբար հայտնվում է ԱՄՆ-ում հիմնված պարսկական մեդիայում, օրինակ, Ամերիկյան-Իրանյան հեռուստատեսության ձայնը հեռուստաալիքով։

## Ֆիլմեր
* Der Deutsche, 1966 թվական
* Das Abonnement, 1967 թվական

## Գրքեր
*One hundred years of struggle towards democracy in Iran (Ali Limonadi's interviews with politicians); Edited by Qasem Beykzadeh. Iranian Archive and Research Foundation, Los Angeles, 2013. (in Persian)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Nafici, Hamid. *The Making of Exile Cultures: Iranian Television in Los Angeles*. University of Minnesota Press, 1993.
* Ali Limonadi official website 
* "Das Abonnement"; an Interview with Ali Limonadi  (in German)
* Ali Limonadi's interview with Shapour Bakhtiar, former prime minister of Iran (in Persian)

Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իրանցի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Հասան Նազեր

**Հասան Նազեր** (, , ), բրիտանացի և իրանցի կինոռեժիսոր, ֆիլմի խմբագիր, պրոդյուսեր և միջազգային փառատոնի ժյուրիի ղեկավար։ Նա գխավորել է 2019 թվականի SAARC կինոփառատոնի ժյուրիի կամզը, որը կայացել է Շրի Լանկայում։

## Կենսագրություն
Նազարը սովորել է Թեհրանի արվեստի դպրոցում։ Ուկրաինա տեղափոխվելուց հետո նա հաճախել է Աբերդինի համալսարան, որտեղ սովորել է կինոարվեստ։ Նրա երրորդ` Ուտոպիա ֆիլմը Աֆղանստանի կողմից ներկայացվել է Օսկարի 88-րդ մրցանակաբաշխության` Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ անվանակարգում և Ոսկե գլոբուս մրցանակին։ Ֆիլմը վաստակել է ավելի քան 18 մրցանակ ազգային և միջազգային կինոփառատոներում։

## Ընտրված Ֆիլմագրություն
### Որպես ռեժիսոր
* Ստուգման կետ
* Հաղթողները
* Մա համեհ գոնահքարիմ
* Ուտոպիա
* Սև օր

### Որպես պրոդյուսեր
* Ամերիկացի զինվորը
* Մա համեհ գոնահքարիմ
* Սև օր

### Որպես խմբագիր
* Մա համեհ գոնահքարիմ
* Սև օր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իրանցի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Իրանցի սցենարիստներ
Հանս Յանուշկևիչ

**Հանս Յանուշկևիչ** (, ), գերմանացի գրող, դրամատուրգ և թատերական քննադատ։

## Կենսագրություն
Ազգությամբ լեհ է։ Իր ստեղծագործությունների մեծ մասը գրել է «Հանս ֆոն Ռեյնֆիս» կեղծանվամբ։

Գրել է շատ կատակերգություններ և այլ ստեղծագործություններ.

* «Die Schattenkönigin» (1880 թվական)
* «Marotten» (1880 թվական),
* «Dramatisches Allerlei» (1880 թվական),
* «Kombinationen. Lust. Theaterklatsch. Marotten» (1881 թվական),
* «Fromme Lügen» (1892 թվական),
* «Der neue Herr» (1894 թվական),
* «Eifersucht» (1894 թվական),
* «Kampf» (1903 թվական) և այլն։

Ավելի ուշ գրված հայտնի ստեղծագործություններից են.

* «Der Dorf-Daniel» վեպը (1911 թվական),
* «Die Rose von Gravelotte (Rose-Marie): historisch-romantisches Schauspiel in zwei Abteilungen und vier Aufzügen» պատմական-ռոմանտիկ նովելը (1918 թվական)։

Նրա` հինգ գործողությամբ «Die Sitte» պիեսը դեռ բեմադրվում է գերմանական թատրոնների բեմերում։

1896 թվականին եղել է «Deutche Drama» հրատարակության գխավոր խմբագիրը։

1897-1898 թվականներին Ռիխարդ Վերդեի հետ միասին հրապարակել է Բեռլինի մտավոր կյանքի «Das Geistige Berlin; eine Encyklopaedie des geistigen Lebens Berlins» հանրագիտարանը, նրանք համատեղ հրատարակել են նաև մի շարք կենսագրական աշխատանքներ, որոնց շարքում են` «Leben und Wirken der Architekten, Bildhauer, Bühnenkünstler, Journalisten, Maler, Musiker, Schriftsteller, Zeichner»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Թատերական քննադատներ
Ազգային թանգարան (Մալդիվներ)

մինի|Հին Մալաֆայը լաքապատել է ազգային թանգարանում պահվող Թուլհադու փայտե սննդի ծածկը|232x232փքս
[մինի|302x302px| Մալդիվյան Թառա, 30 սմ բարձրությամբ փորագրություն 9-րդ դարի Պորիտեսի կորալային քարի վրա, որը պահվում է [Մալե, Մալդիվյան կղզու Մալե քաղաքի ազգային թանգարանում]]
**Մալդիվների ազգային թանգարան**, հիմնադրվել է 1952 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ Մալդիվների ազգային օրը, վարչապետ Մոհամեդ Ամին Դիդիի կողմից:

## Թանգարանի մասին
Պատմությունը պահպանելու և Մալդիվների ժողովրդի մեջ հայրենասիրություն սերմանելու նպատակով թանգարանն ունի պատմական իրերի մեծ հավաքածու՝ սկսած քարե առարկաներից մինչև բուդդայական դարաշրջանի արքայական հնությունների բեկորներ, իսլամական միապետերի իշխանություն։

Թանգարանը ղեկավարել է Մալդիվյան լեզվաբանական և պատմական հետազոտությունների կենտրոնը։

## Շինություն
Եռահարկ թանգարանի հին շենքը գտնվում է Մալեում  գտնվող Սուլթան զբոսայգում, որը Մալդիվյան թագավորական պալատի համալիրի մաս է կազմում, որը թվագրվում է 17-րդ դար։

Թանգարանի նոր շենքը նույնպես գտնվում է Սուլթանի պուրակում։ Շենքը նախագծվել, կառուցվել և ֆինանսավորվել է Չինաստանի կառավարության կողմից։

Թանգարանի ինտերիերը պահպանվել է Սուլթանության օրերից։

## Հավաքածուներ
Թանգարանում ցուցադրվում են արտեֆակտների բազմազան հավաքածու, այդ թվում` նախաիսլամական դարաշրջանի նախնադարյան դարաշրջանի մասունքներ, գահեր, կահույք, տարազներ, կոշիկներ, մետաղադրամներ, զարդեր, զենք և զրահներ։

## Նախաիսլամական իրերի ոչնչացում
Բուդդայական արձանները ոչնչացվել էին 2012-ի փետրվարին տեղի ունեցած հարձակման ժամանակ։ Թանգարանի տնօրեն Ալի Վահիդը ասաց, որ ոչնչացվել են թանգարանի նախաիսլամական գրեթե բոլոր նմուշները, որոնք սկիզբ են առել 12-րդ դարում վերածվում են փոշու։ Նա ասաց, որ թանգարանին «ոչինչ չի մնացել ցույց տալու» երկրի նախաիսլամական պատմությունից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1952 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:2010 կառույցներ
Կատեգորիա:2010 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Իսլամական թանգարաններ
Փոստային թանգարան

thumb|upright|
thumb|upright|

**Փոստային թանգարան**, որպես կանոն` պետական թանգարան, որը զբաղվում է փոստային կապի և հեռագրական գործի զարգացման պատմության, փոստային կառույցների, փոստային տեխնիկայի և սարքավորումների և փոստի գործունեության հետ կապված առարկաների և փաստաթղթերի հավաքմամբ, ուսումնասիրմամբ, պահպանմամբ և ցուցադրմամբ։ Հաճախ նման թանգարանները կոչվում են կապի թանգարաններ, քանի որ դրանց ցուցադրություններում, բացի փոստի պատմությունից, լուսաբանվում են հեռահաղորդակցության այլ տեսակներ ևս։

## Նկարագրություն
Սովորաբար փոստային նամականիշերի պետական հավաքածուն պահվում է պետության կենտրոնական փոստային թանգարանում։ Բացի իրենց մշտական ցուցահանդեսներից, փոստային թանգարանները պարբերաբար մասնակցում են ֆիլատելիստական ցուցահանդեսների` ցուցադրելով իրենց հավաքածուների հատվածներ։

Փոստային խոշոր թանգարանների օրինակներից են աշխարհի հետևյալ քաղաքներում տեղակայված թանգարանային հաստատությունները. 
* Բեռլինի հաղորդակցման թանգարան
* Փոստային թանգարան Բուդապեշտում
* Փոստային թանգարան Կահիրեում
* Բրիտանական փոստային թանգարան և արխիվ Լոնդոնում
* Փոստային թանգարան Պրահայում 
* Փոստային թանգարան Ստամբուլում 
* Փոստային թանգարան Ստոկհոլմում

## Պատմություն
1870-ական թվականներից մի շարք երկրներում սկսել են հայտնվել ազգային փոստային թանգարանները, որոնցում հավաքվում և պահվում էին փոստային նամականիշերի պետական հավաքածուներ։

Առաջին փոստային թանգարանը հայտնվել է 1872 թվականին, Գերմանիայում, Բեռլինում։ Աշխարհի խոշորագույն փոստային նամականիշների և փոստային վճարումների հավաքածուն գոյություն ունի 1886 թվականից։ Բեռլինի թանգարանից հետո նմանատիպ թանգարաններ կազմավորվել են Ֆրանսիայում և Բուլղարիայում։

Ռուսական կայսրությունում կապի առաջին թանգարանը Սանկտ Պետերբուրգի հեռագրական թանգարանն է եղել, որը հիմնադրվել է 1872 թվականին։ 1884 թվականին այստեղ ստեղծվել է փոստային-հեռագրական թանգարանը, իսկ դրան կից` փոստային բաժինը։ Խորհրդային տարիներին այս թանգարանը վերածվել է Պոպովի անվան կապի կենտրոնական թանգարանի և կատարել ԽՍՀՄ պետական փոստային թանգարանի գործառույթները։ Այն հավաքել է ավելի քան 4 միլիոն փոստային նամականիշ, դրոշմավորված ծրարներ, քարտեր և այլն։

## Տես նաև
* Աշխարհի փոստային և ֆիլատելիստական թանգարանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Փոստ
Կատեգորիա:Փոստային թանգարաններ
Փենսիլվանիայի պետական թանգարան

[մինի|280x280փքս| Փենսիլվանիայի պետական թանգարան, 300 Հյուսիսային փողոց, [Հարիսբուրգ (Փենսիլվանիա)|Հարիսբուրգ, Փենսիլվանիա]]
**Փենսիլվանիայի պետական թանգարանը** գտնվում է` Հյուսիսային փողոցի կենտրոնում։ Մտնում է Փենսիլվանիա նահանգի Կապիտոլային համալիրի մեջ։ Չնայած այն պաշտոնապես անվանվել է Փենսիլվանիայի պետական թանգարան, հասարակության անդամները, ինչպես նաև պաշտոնական հրապարակումները, երբեմն հաստատությունը անվանում են **Ուիլյամ Պենի հուշահամալիր թանգարան** . թանգարանի կենտրոնական սրահում տեղադրված է Ուիլյամ Պենի մեծ արձանը։

## Պատմություն
1905 թվականի մարտի 28-ին նահանգապետ Սամուել Վ. Պեննիփաքերը ստորագրեց Փենսիլվանիայի պետական թանգարան ստեղծելու օրենսդրությունը։ Թանգարանի նպատակն էր՝ «Պետության բուսական և կենդանական աշխարհը, հնագիտությունը, արվեստը և պատմությունը պահպանել»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '''Պենսիլվանիայի պետական պետական թանգարանի''' կայքէջ

Կատեգորիա:1905 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Խաչիկ Բաբայան (ջութակահար)

**Խաչիկ Բաբայան** (), (), իրանահայ ջութակահար։ Նա Մանուկ Բարիքյանի աշակերտն էր։

## Կյանք
Խաչիկ Բաբայանը ծնվել է 1956 թվականին, Իրանի Թավրիզ քաղաքում։ Նա սկսել է ջութակ նվագել 4 տարեկանից։ Յոթ տարեկանում նա սկսել է ջութակ պարապել ջութակի իր առաջին ուսուցչի` Զավեն Եդիգարյանի հետ։ 1972 թվականին ընդունվել է Թեհրանի երաժշտական կոնսերվատորիա։

1974 թվականին Բաբայանը զբաղեցրել է առաջին տեղը Իրանի ջութակահարների մրցույթում և կրթաթոշակի առաջարկ է ստացել Անգլիայում երաժշտություն ուսամնասիրելու համար։ 1975 թվականին նա սկսել է իր երաժշտական պարապմունքները Երաժշտության արքայական ակադեմիայում Մանուկ Բարիքյանի հետ։ Նա ավարտել է ջութակի բաժինը պարգևներով և 1979 թվականին դարձել է Երաժշտության թագավորական քոլեջի անդամ։ Անգլիայում ապրելիս նա բնակվել է Լոնդոն, W 14 Սթերնդալ փողոցի 54 հասցեում։

2009 թվականի նոյեմբերի 21-ին Բաբայանը Սերոժ Կրադջյանի հետ միասին Գլեն Գոլդ ստուդիայում համերգ է տվել, որի տոմսերը ամբողջովին վաճառվել են։ 2011 թվականի հունվարի 30-ին կայացել է Բաբայանի դեբյուտային համերգը ԱՄՆ-ում, Կալիֆոռնիա նահանգի Գլենդելի առաջին բատիստական եկեղեցում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ ջութակահարներ
Կատալին Մակրայ

**Կատալին Մակրայ** (), հունգարացի մարմնամարզիկ։

## Կենսագրություն
Տոկիոյում տեղի ունեցած 1964 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի և Մեխիկոյում տեղի ունեցած 1968 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ ներկայացրել է Հունգարիայի ժողովրդական հանրապետությունը։ Այդ խաղերում նրա թիմը զբաղեցրել է 5-րդ տեղը, իսկ անհատական բազմամարտում նա զբաղեցրել է 18-րդ և 3-րդ տեղերը՝ հասնելով եզրափակիչ։

1968 թվականին Մեխիկոյում կայացած Օլիմպիական խաղերում նա իր թիմի հետ զբաղեցրել է 5-րդ տեղը, իսկ անհատական բազմամարտում դարձել է 26-րդը։

1963 թվականին դարձել է Ունիվերսիադայի կրկնակի չեմպիոն անհատական բազմամարտում (ոսկին կիսել է Լարիսա Լատինինայի հետ)։ 1965 թվականին դարձել է Ունիվերսիադայի չեմպիոն (թիմային կազմում) և բրոնզե մեդալակիր (անհատական բազմամարտում)։

## Ընտանիք
Մակրայը Հունգարիայի նախկին նախագահ Պալ Շմիտի կինն է։ Ամուսնու նախագահության տարիներին՝ 2010-2012 թվականներին, եղել է Հունգարիայի առաջին տիկին՝ Սանդոր պալատում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հունգարացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Առաջին տիկիններ
Ուլան Բատորի պատմության թանգարան

**Ուլան Բատորի պատմության և վերակառուցման թանգարան** (), Մոնղոլիայի մայրաքաղաք Ուլան Բատորի պատմությանը նվիրված թանգարան, որը գտնվում է քաղաքի Բայանզուրխի շրջանում (5-րդ խորոն)։ Թանգարանի շենքը համարվում է 20-րդ դարի սկզբի Մոնղոլիայի ճարտարապետական հուշարձան։

## Շինության պատմություն
1904 թվականին շենքը կառուցել է ռուս վաճառական բուրյաթ Ցոգտո Բադմաժապովը՝ անձնական նպատակներով։ 1921 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին այստեղ են տեղակայված եղել Մոնղոլիայի ժողովրդական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեն, կառավարությունը, սպառազինությունների միացյալ շտաբը, այստեղ է աշխատել Դամդինի Սուխե-Բատորը։ 1930-ականներին շենքում տեղակայված է եղել Տուվայի Ժողովրդական Հանրապետության դեսպանությունը, այնուհետև տունը հանձնվել է Սուխե-Բատոր թանգարանին։ Սակայն, 1953 թվականին, Չոյբալսանի մահից և Սուխե-Բատորի և Չոյբալսանի համատեղ թանգարան կազմակերպելու որոշումից հետո շենքում տեղակայվել է տպարան։

## Ցուցադրություն
1956 թվականի հուլիսի 9-ին շենքում բացվել է Ուլան Բատորի պատմությանը նվիրված առաջին ցուցահանդեսը։ 1960 թվականին, ՄԺԴԿ Կենտրոնական կոմիտեի որոշմամբ, ցուցահանդեսը մշտական է դարձել և տեղակայվել այդ շենքում` դրանով իսկ հիմնելով քաղաքի պատմության թանգարան։ 1970 թվականին Նախարարների խորհրդի որոշմամբ թանգարանի շենքը որպես ճարտարապետական հուշարձան, պաշտպանության տակ է վերցվել։ Թանգարանում ցուցադրվում են ցուցանմուշներ Ձանաբաձարի ժամանակներից մինչև մեր օրեր։ Թանգարանային հավաքածուն պարունակում է 134 փաստաթուղթ, 224 արծաթե իրեր, 30 հնագիտական գտածո, 16 երկրաբանական պատկեր, 132 պատմական ցուցանմուշ, 335 նկար, 77 տպագրական տախտակ և փորագրություն, 54 գծագրեր, սխեմաներ և մակետներ, 898 լուսանկար, 36 ալբոմ, 1883 սլայդներ, նեգատիվներ և դիաֆիլմեր, 27 աուդիո և վիդեո ձայնագրություններ, 62 հուշանվերներ, 234 գրքեր՝ ընդհանուր առմամբ ավելի քան 3832 ցուցանմուշներ։

Թանգարանների միջազգային օրը (մայիսի 18), Երեխաների համաշխարհային օրը (հունիսի 1), քաղաքի օրը (հոկտեմբերի 26), անկախության օրը (դեկտեմբերի 26), թանգարանում մուտքի վճար չի գանձվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Մոնղոլիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:1904 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ Մոնղոլիայում
Խառնաշփոթ՝ քեզնից հետո

**«Խառնաշփոթ՝ քեզնից հետո»** (), իսպանական թրիլլեր դրամա հեռուստասերիալ, որն ստեղծել է Կառլոս Մոնտերոն Նեթֆլիքսի համար,ստեղծված է համանուն նովելի հիման վրա։ Հեռուստասերիալում դերակատարում են ունեցել Ինմա Քուեստան և Բարբարա Լենիեն, նաև Թանաև Նովասը, Արոն Պիպերը և Ռոբերտո Ընրիկեսը, պատում է գրականության ուսուցչի մասին, որը դասավանդում է Գալիսիա ինքնավար մարզի հորինված քաղաքում և իմանում է, որ իրեն նախորդող ուսուցիչը մահացել է տարօրինակ հանգամանքներում։

Պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Նեթֆլիքս հարթակում։

## Սյուժե
Ռաքելը գրականության ուսուցչուհի է, որը համաձայնվում է դասավանդել իր ամուսնու հայրենի Նովարիզ քաղաքի ավագ դպրոցում։ Իր առաջին աշխատանքային օրը քննության հարցաթերթիկների մեջ նա գտնում է մի գրություն՝ «Որքա՞ն ժամանակ է քեզ պետք մահանալու համար»։ Դասապատրաստման մասին տեսիլքները բախվում են աշակերտների վերաբերմունքի հետ, շուտով նա իմանում է, թե ում փոխարեն է նա աշխատում և ինչպես է նրան նախորդող ուսուցիչը հետք թողել աշակերտներից յուրաքանչյուրի կյանքում։

## Դերերում

## Արտադրություն
Հեռուստասերիալը նկարահանվել է Գալիսիայում ներառյալ Սելանովայում, Օուրենսի պետական ավագ դպրոցում (հեռուստասերիալի ստեղծողներից մեկը սովորել է այդտեղ), որտեղ դասավանդում են Ռաքելը և Վիրուկան։ Հեռարձակումը կատարել է Vaca Films հեռուստաընկերությունը։

## Էպիզոդներ

## Մրցանակներ և անվանակարգեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր
Կատեգորիա:Դրամա հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Իսպաներեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:2020 հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Արչանա Սորենգ

**Արչանա Սորենգ** (, ), բնապահպան ակտիվիստ, հադիա ժողովրդի ներկայացուցիչ։ Զբաղվել է տեղական բնակչության ավանդույթների և մշակույթի փաստաթղթավորման, պահպանման և խթանման, կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ իրազեկության բարձրացման աշխատանքների կազմակերպմամբ։ Սորենգը եղել է Կլիմայի փոփոխության երիտասարդական խորհրդատվական խմբի յոթ անդամներից մեկը, որը ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի կողմից ստեղծվել է կազմակերպության երիտասարդական ռազմավարության շրջանակներում։

## Կենսագրություն
Սորենգը հադիա ժողովրդի ներկայացուցիչ է, ծնվել է 1996 թվականին,Հնդկաստանի Օդիշա նահանգի Սունդարգարհի շրջանի Բիհաբանդհ գյուղում, մեծացել է Օդիշի նահանգի Սունդարգար շրջանի Ռաժգանգպուր քաղաքում։ Հոր մահից հետո դարձել է բնապահպանական ակտիվիստ։ Անդամակցել է Հնդկաստանի կաթոլիկ երիտասարդական շարժմանը, եղել է TISS ուսանողական միության նախագահը, նաև *Tribal Commission*-ի նախագահը, որը հայտնի է նաև որպես *Adivasi Yuva Chetna Manch* և ընդգրկված է *All India Catholic University Federation* (AICUF) կազմում։ *Vasundhara Odisha*-ի գիտաշխատող է։ Կազմակերպությունում զբաղվում է Բհուբանեշվարում քաղաքական պրակտիկ հետազոտություններով՝ աշխատելով բնական ռեսուրսների կառավարման, մարդու իրավունքների և կլիմայի փոփոխության բնագավառում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ կին բնապահպաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կլիմայական ակտիվիստներ
Վրիվ Խորխոռունի (5-րդ դար)

**Վրիվ Խորխոռունի** (), հայ նախարար և Հայոց մաղխազ Հայկական մարզպանությունում, Տուրուբերան աշխարհի Խորխոռունիք գավառի տանուտերը, Գադիշոյի և Խորենի հայրը, Խորխոռունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
444 թվականին, Վրիվ Խորխոռունին մասնակցել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովսեփ Ա Հողոցմեցու կողմից հրավիրված Շահապիվանի ժողովին, որում լրացվել և վերահաստատվել է Հայ Առաքելական եկեղեցու կանոնադրությունը։ 449 թվականին մասնակցել է Արտաշատի ժողովին, որը հրավիրվել էր Պարսից հազարապետ Միհրներսեհի նամակին պատասխանելու համար։ Հայերի հավատափոխության մասին այդ հրովարտակը ուղարկվել էր «Հայոց բոլոր մեծամեծներին», որտեղ նշվում էր, որ եթե հայերն ընդունեն զրադաշտականությունը, վրացիներն ու աղվանները կհետևեն նրանց օրինակին։ Հրովարտակում հազարապետը հայտնում էր, որ նախարարները երկու տարբերակ ունեն, կամ կետ առ կետ պիտի պատասխանեն նամակին և կամ գնան Տիզբոն ու ներկայանան Մեծ ատյանին։

Հրովարտակին պատասխանելու նպատակով գումարվում է Արտաշատի ժողովը, որին մասնակցում են Մարզպանական Հայաստանի բոլոր գավառների նախարարներն ու հոգևորականները՝ այդ թվում և Հայոց մաղխազ Վրիվը։

Վրիվ Խորխոռունին հավանաբար մահացել է 449 թվականին, քանի որ 450 թվականից Հայոց մաղխազ է հիշվում նրա որդին՝ Գադիշոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորխոռունիներ
Կատեգորիա:Հայոց մաղխազներ
Լուսանկարչության թանգարան (Տալլին)

**Լուսանկարչության թանգարան քաղաքային բանտի շենքում** (), Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինի քաղաքային թանգարանի մասնաճյուղը։

Գտնվում է Հին քաղաքում, Տալլինի ռատուշայի անմիջապես հետևում, 14-րդ դարի վերջի շենքում, որտեղ նախկինում գտնվել է քաղաքային բանտը։

## Ցուցադրություն
200px|մինի|ձախից|Տալլինի լուսանկարչության թանգարանի պատկերանշանը
Թանգարանը կազմակերպում է ինչպես մշտական ցուցադրություն, այնպես էլ ժամանակավոր ցուցահանդեսներ։ Մշտական ցուցադրությունը ներկայացնում է Էստոնիայում 1840-1940 թվականներին լուսանկարչության պատմությունը։ Լուսանկարների հավաքածուներից բացի, այցելուները կարող են պատկերացում կազմել 20-րդ դարի լուսանկարչական սարքերի մասին։ Ժամանակավոր ցուցահանդեսներն անցկացվում են պատկերասրահներում՝ Լեեում (Lee), որը բացվել է Պեետեր Տոոմինգի նախաձեռնությամբ, Projektiruum-ում, Aastanäitus-ում, Salatrepp-ում։ Ժամանակավոր ցուցահանդեսներն արտացոլում են ինչպես ժամանակակից լուսանկարչական արվեստը, այնպես էլ 19-20-րդ դարերի լուսանկարիչների աշխատանքը։

Թանգարանում անցկացվում են նաև անալոգային լուսանկարչության դասընթացներ երեխաների և մեծահասակների համար։

## Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 1980 թվականի հուլիսի 21-ին։

## Պատկերասրահ

Tallinn City Museum of Photography (3) 03.jpg|Տալլինի լուսանկարչության թանգարանում
Vahur Puik presenting Ajapaik rephoto exhibition.jpg|Լուսանկարիչ Վահուր Պույկը Տալլինի լուսանկարչության թանգարանում ներկայացնում է իր Ajapaik ցուցահանդեսը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1980 հիմնադրումներ Էստոնիայում
Կատեգորիա:1980 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի արվեստ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Կատեգորիա:Լուսանկարչություն
Կատեգորիա:Տալլինի թանգարաններ
Վրիվ Խորխոռունի (6-րդ դար)

**Վրիվ Խորխոռունի** (), հայ նախարար Հայկական մարզպանությունում, Տուրուբերան աշխարհի Խորխոռունիք գավառի տանուտեր Արտաշիրի որդին, Գարջույլի եղբայրը, Խորխոռունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Վրիվ Խորխոռունին, նրա եղբայր, Հայոց մաղխազ Գարջույլը և եղբորորդին՝ Դատոն մասնակցել են 554 թվականի մարտի 29-ին, Դվինում տեղի ունեցած եկեղեցական ժողովին, որը  հրավիրվել էր Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Բ Բագրևանդցու կողմից՝ «հակառակ ժողովոյն Քաղկեդոնի»։ Ժողովին մասնակցել են 18 եպիսկոպոս, մեծ թվով նախարարներ։ Ժողովին մասնակցած նախարարների թվում Վրիվը հիշատակվում է՝ «Վրիւ յԱրտաշրյան» ձևով, որով պարզ է դառնում, որ նա Արտաշիր Խորխոռունու որդին է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորխոռունիներ
Մերի Ռութվեն

**Մերի Ռութվեն**, *Մերի, լեդի վան Դեյք* (, ), նկարիչ Անտոնիս վան Դեյքի կինը։

## Կենսագրություն
Մերի Ռութվենը ծագել է թեպետ աղքատ, բայց արիստոկրատ շոտլանդացի կաթոլիկների ընտանիքից՝ Ռութվենների տոհմից, եղել է կոմս Գոուրիի՝ հայտնի դավադրության մասնակցի թոռնուհին։

Թագուհի Հենրիետա Մարիայի շքախմբի կազմում եղել է պալատական ազնվական օրիորդ։

Վան Դեյքի հետ նրա ամուսնությունը տեղի է ունեցել 1640 թվականի փետրվարի 27-ին Սոմերսեթ Հաուսում թագուհի Հենրիետա Մարիայի կաթոլիկ մասնավոր մատուռում, թագավորի տված փոքրիկ օժիտով (ոչ թե հոր տված)։ Ամուսնությունը նշանավորել է նրա սոցիալական վերելքը։ Թագավոր և թագուհին հովանավորել են այդ ամուսնությունը՝ հուսալով, որ դա կօգնի պահել իրենց սիրելի գեղանկարչին Անգլիայում։ 1785 թվականին Ջոզեֆ Գալստոնը (ամուսնացած էր Ռութվեններից մեկի հետ) գրել է, որ տեսել է վան Դեյքի երկակի դիմանկարը նրա աներ Պատրիկ Ռութվենի հետ, սակայն այդ տեղեկությունը կարող է սխալ լինել, իսկ նման նկարի ստեղծման պատճառները, եթե եղել է, անհայտ է։

Նկարիչը մահացել է ամուսնությունից գրեթե երկու տարի անց՝ 1641 թվականի դեկտեմբերի 9-ին, իր դուստր Յուստինիայի (1641 թվականի դեկտեմբերի 1- մոտ 1690 թվական, մինչև հուլիսի 6) ծնվելուց ութ օր անց։

Չնայած շքեղ կենսակերպին՝ վան Դեյքը ժառանգություն է թողել 20 հազար ֆունտ ստեռլինգ։ Նրա կտակը թվագրվում է դեկտեմբերի 4-ին։

Այրիանալով լեդի վան Դեյքը ամուսնացել է սըր Ռիչարդ Փրայսի (Sir Richard Pryse, 1st Baronet of Gogarthen) հետ, սակայն չորս տարի անց նա ևս մահացել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նկարիչների կանայք
Տաք ձյուն

**Տաք ձյուն** (), Յուրի Բոնդարևի 1970 թվականի վեպը, որի գործողությունները տեղի են ունենում Ստալինգրադի մոտ 1942 թվականի դեկտեմբերին։ Ստեղծագործության հիմքում ընկած են իրական պատմական իրադարձություններ՝ ֆելդմարշալ Մանշթայնի գերմանական «Դոն» բանակային խմբի փորձը՝ շրջափակումից ազատել Ստալինգրադի տակ շրջափակված Պաուլյուսի 6-րդ բանակը։ Վեպում նկարագրված ճակատամարտը որոշել է Ստալինգրադի ճակատամարտի արդյունքը։ Ռեժիսոր Գաբրիել Եղիազարովը վեպի հիման վրա բեմադրել է համանուն ֆիլմը։

## Սյուժե
Հրամանատար, լեյտենանտ Դրոզդովսկու մարտկոցի հրամանատարությամբ (դասակների հրամանատարներ են հրետանային ուսումնարանի համակուրսեցիներ՝ լեյտենանտ Կուզնեցովը և Դավլաթյանը) երկու հրետանային դասակներին, որոնք որպես հակատանկային ուժեղացում հանձնվել են մայոր Չերեպանովի հրաձգային գնդին և Խոխլովի  առանձին տանկային գնդին (որպես պահեստազոր), պետք է կատարեն հրամանատարի հրամանը՝ ամրանալ Միշկովա գետի սահմանին, որպեսզի զսպեն Մանշթայնի գերմանական տանկային ստորաբաժանումների հարձակումը, որոնք շարժվում են դեպի Ստալինգրադի մոտ շրջափակված Պաուլյուսի բանակը (57-րդ տանկային կորպուսի չորս դիվիզիաներով, այդ թվում՝ երկու տանկային՝ 400-450 գերմանական տանկերով)։ Բանակի հրետանու պետ գեներալ Լոմիձեի ողջ հրետանին, բացառությամբ բանակայինի, հրամանատարի հրամանով փոխանցվում է հետևակի՝ գերմանական տանկերի հարձակումը հետ մղելու համար։

Կռվից հետո Կուզնեցովի դասակից մնացել է երեք մարդ՝ չհաշված նրան, և մեկ հրանոթ։ Մարտիկներն հետ են մղում Վերմախտի տանկերի հարձակումը ավելի քան մեկ օր։ Նրանք հայտնվում են շրջափակման մեջ, մնում են ընդամենը 7 արկերով, որոնք հաջողվել է գտնել տանկի ճզմախ երկրորդ թնդանոթի մոտ։ Բայց հրետանավորները կարողանում են դիմանալ մինչև այն պահը, երբ խորհրդային զորքերն անցնում են հակահարձակման և հետ շպրտում գերմանացիներին։

Ճակատամարտի ֆոնին բացահայտվում են երկու լեյտենանտների միջև բարդ հարաբերությունները, որոնք բնավորությամբ բոլորովին տարբեր մարդիկ են։ Լեյտենանտ Դրոզդովսկին երազում է սխրանքներ կատարել, ցանկանում է հերոս դառնալ։ Սակայն, որպես հետևանք, ճակատամարտի հերոս վիճակված է դառնալ ոչ թե նրան, այլ Կուզնեցովին։
 
Միաժամանակ ներկայացվում է այն մարդկանց մասին, որոնք անմիջականորեն չեն մասնակցել ճակատամարտին, բայց անմիջական կապ ունեն նրա հետ՝ բանակի հրամանատար գեներալ Բեսոնովի, գնդապետ կոմիսար Վեսնինի, որը հոգով ցավում է իր ենթակաների համար, դեռևս վերջերս գումարտակի նախկին հրամանատար դիվիզիայի հրամանատար գնդապետ Դեևի, հակահետախուզության պետ գնդապետ Օսինեի մասին։ «Տարբեր աշխարհների» մարդիկ՝ կադրային զինվորականներ ու քաղաքական կոմիսար, հայտնվում են մի լծի մեջ, որոնց միավորում է ճակատամարտի ելքի ընդհանուր պատասխանատվությանը։

## Փաստեր
2013 թվականին վեպը ներառվել է «100 գիրք» ցանկում, որոնք աշակերտներին առաջարկել է ՌԴ կրթության և գիտության նախարարությունը՝ ինքնուրույն ընթերցելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յուրի Բոնդարևի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:1965 գրքեր
Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ցուցակներում նշված չէ

**«Ցուցակներում նշված չէ»** (), Բորիս Վասիլևի վեպը, որը հրատարակվել է 1974 թվականին «Յունոստ» ամսագրում։ Նույն թվականին լույս է տեսել ողբերգություն երկու գործողությամբ։

## Սյուժե
Վեպի գործողությունները ծավալվում են Հայրենական մեծ պատերազմի հենց սկզբում՝ գերմանական զավթիչների կողմից պաշարված Բրեստի ամրոցում։ Գլխավոր հերոսը՝ լեյտենանտ Նիկոլայ Պլուժնիկովը, հայտնվում է ամրոցում մինչև պատերազմի սկիզբը, որտեղ նա ծանոթանում է մի աղջկա՝ Միրայի հետ։ Հետո սկսվում է նրանց դիմակայությունը գերմանացիներին, որը տևել է 9 ամիս, որի ընթացքում երիտասարդ լեյտենանտը ձեռք է բերում ռազմական փորձ, արտագրոհներ կատարելով իր ընկերների՝ Դենիշչիկի և Սալնիկովի հետ, որոնց հետ ծանոթացել է մարտերում։ Անհաջող արտագրոհից հետո հերոսը թաքնվում է կազեմատներում, որտեղ նա նախկինում եղել է մինչև պատերազմի սկիզբը։ Այնտեղ նա շարունակում է միայնակ արտագրոհներ գործել, մինչև մենակ է մնում Միրայի հետ, որի հետ նա սիրային հարաբերություններ ունի։ Ավելի ուշ Պլուզնիկովը նրանից իմանում է, որ նա հղի է, և պնդում է, որ նա հեռանա, որպեսզի «փոքրիկը» կարողանա ծնվել։ Նա փորձում է միանալ գերեվարված կանանց ջոկատին, բայց դա նրան չի հաջողվում. նրան սպանում են ու թաղում տեղում։ Պլուժնիկովը, հիվանդությունից հետո, գտնում է ավագին, որը մահվանից առաջ լեյտենանտին է  տալիս գնդի դրոշը պահպանության համար։ Որոշ ժամանակ անց, մահվան սպառնալիքով, գերմանացիները ջութակահար Ռուվիմ Սվիցկիին ուղարկում են Պլուժնիկովի մոտ, որպեսզի ստիպեն վայր դնել զենքը։ Նիկոլայը Սվիցկուն խնդրում է փոխանցել յուրայիններին, որ ինքը թաքցրել է դրոշը։

Դուրս գալով՝ Պլուժնիկովը ներկայացնում է գերմանացի գեներալին․ «Ես ռուս զինվոր եմ»։ Գեներալը, մի փոքր հապաղելով, Պլուժնիկովին զինվորական ողջույն է տալիս։ Նիկոլայը, չհասնելով սանիտարական մեքենային, մահանում է։

## Բեմադրություններ
Մեծ ժողովրդականություն է վայելել «Լենկոմի» թատրոնի «Ցուցակներում նշված չէ» ներկայացումը, որը բեմադրել է Մարկ Զախարովը 1975 թվականին Յուրի Վիզբորի և Մարկ Զախարովի բեմարկության հիման վրա, իսկ գլխավոր դերերը կատարել են Ալեքսանդր Աբդուլովը (Պլուժնիկով), Ելենա Շանինան (Միրրա), Օլեգ Յանկովսկու (Սվիցկի) և Վիկտոր Պրոսկուրինը (Սալնիկով)։

## Էկրանավորում
Ստեղծագործության հիման վրա նկարահանվել է «Ես ռուս զինվոր եմ» ֆիլմը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1974 գրքեր
Կատեգորիա:Բորիս Վասիլևի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Էստոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան

**Էստոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան** (, համառոտ՝ *EKKM*), թանգարան Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում, որը նվիրված է ժամանակակից արվեստին։

Էստոնիայի մշակութային կյանքի կենտրոններից մեկն է, որը հարստացնում է նրա գեղարվեստական բաղադրիչը` համագործակցելով այլ թանգարանների, պատկերասրահների և ցուցահանդեսների հետ։

## Պատմություն և գործունեություն

Թանգարանը հիմնադրվել է 2006 թվականին՝ Անդերս Հորմի, Էլին Քարդի, Նեեմե Քյուլմի և Մարկո Լայմրեի կողմից։ 2016 թվականից թանգարանի պատասխանատուներն են Մարտեն Էսկոն և Յոհաննես Սյարեն, որոնք այնտեղ աշխատում են 2011 թվականից։

Թանգարանը ստեղծվել է Տալլինի ջերմաէլեկտրակենտրոնի լքված օժանդակ շենքում՝ *Kultuurikatel* մշակութային կենտրոնի և «Գորհոլ» մարզամշակութային համալիրի հարևանությամբ։

Թանգարանը ցուցահանդեսներ է անցկացնում և արվեստի գործեր հավաքում 2007 թվականից, 2010 թվականից՝ ապրիլ-դեկտեմբեր ամիսներին, անցկացնում է մշտական ցուցահանդեսային շրջանը։ 2011 թվականին թանգարանը սահմանել է ժամանակակից արվեստի սեփական մրցանակը` *Köler Prize-ը*, որն ուղեկցվում է հավակնորդների ցուցահանդեսով։

2013 թվականին *Valge Kuup* ցուցահանդեսային ընկերության գրասենյակի հետ համատեղ թանգարանում բացվել է «Լուգեմիկ» գրախանութը, որտեղ կա նաև սրճարան։ Հետագայում ստեղծվել է *ISFAG* ուսանողական պատկերասրահը։

Էստոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարանին աջակցում են Էստոնիայի մշակույթի նախարարությունը, Էստոնիայի մշակութային հիմնադրամը և Արվեստի նախաձեռնություննեիր հիմնադրամը։

Թանգարանի ընդհանուր օպերացիոն բյուջեն մոտ 175 հազար եվրո է, որը կազմվում է 12-15 առանձին դրամաշնորհներից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Kultuurikatel
* Էստոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան
* Էստոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան 
* Eesti Kaasaegse Kunsti Muuseumi (EKKM) tegevus Põhja puiesteel lõppenud?

Կատեգորիա:2006 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Տալլինի թանգարաններ
Ճահիճ (ֆիլմ, 1977)

**«Ճահիճ»** (), գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Գրիգորի Չուխրայը 1977 թվականին։

## Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Գեղջկուհի Մատրյոնա Բիստրովայի ամուսինը սպանվել է ռազմաճակատում, իսկ ավագ որդին անհետ կորել է։ Մատրյոնան որոշում է ամեն գնով պահել կրտսեր որդուն և նրան թաքցնում է տան ձեղնահարկում, որպեսզի բանակ չզորակոչվի։ Դասալիքից և նրա մորից բոլորը երես են թեքում։

## Ստեղծման պատմություն
Խորհրդային իշխանությունների կարծիքով՝ ֆիլմն անդրադարձել է Հայրենական մեծ պատերազմի պատմության համար ոչ բնորոշ խնդիրներին (ֆիլմի աշխատանքային անվանումը՝ «Ոչ տիպային պատմություն» ()։ Խորհրդային բանակի գլխավոր քաղաքական վարչության պետ, բանակի գեներալ Ա. Ա. Եպիշևը դրանում տեսել է պատերազմի զոհերի հիշատակի վարկաբեկում։ Ֆիլմը վերամենտաժվել է, դրանից հանվել են գրաքննիչներին հավանությանը չարժանացած տեսարաններ, սակայն արդյունքում ֆիլմն այդպես էլ թույլ չի տրվել ցուցադրության և մինչև 1978 թվականի վերջն էկրան չի բարձրացել։ Օպերատոր Յուրի Սոկոլը չի դիմացել հետապնդումներին և արտագաղթել է Ավստրալիա։

«Ճահիճ» ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1978 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։ Կինոնկարը վարձույթի է հանվել 1978 թվականի նոյեմբերի 21-ին։

## Դերերում
* Նոննա Մորդյուկովա – *Մատրյոնա Բիստրովա 
* [[Վադիմ Սպիրիդոնով]] – *Ստեպան, Մատրյոնայի ավագ որդին 
* Անդրեյ Նիկոլաև – *Դմիտրի, Մատրյոնայի կրտսեր որդին 
* [[Վալենտինա Տելիչկինա]] – *Նինա, Ստեպանի հարսնացուն
* Վալերի Նոսիկ – *Գրիշա, փոստարար 
* [[Վլադիմիր Գուսև]] – *Միշա 
* Գալինա Միկելաձե – *Կատյա
* [[Արկադի Սմիրնով]] – *Կոռնակով
* Վերա Կուզնեցովա – *Կոռնակովա 
* [[Նիկոլայ Դուպակ]] – *Իլյա Զախարովիչ, կոլխոզի նախագահ 
* Իվան Ռիժով – *քահանա
* [[Վալենտինա Ուշակովա]] – *Մարիա 
* Իրինա Կորաբլյովա – *Տանյա
* [[Նինա Ագապովա]] – *Ֆաինա, վաճառողուհի
* Վլադիմիր Բասով – *Պետյա Կոռնակով 
* [[Վերա Բուռլակովա]] – *գյուղի բնակիչ 
* Մարիա Վինոգրադովա – *պառավ քահանայի տանը 
* [[Լիդիա Դրանովսկայա]] – *գյուղի բնակիչ 
* Ստանիսլավ Կորենև – *քարտուղար քաղաքից 
* [[Վլադիմիր Զամանսկի]] – *զինկոմ 
* Լարիսա Կրոնբերգ – *գյուղի բնակչուհի
*  [[Սվետլանա Ժգուն]] – *գյուղի բնակիչ 
* Անտոնինա Մաքսիմովա – *գյուղի բնակիչ 
* [[Վլադիմիր Պիցեկ]] – *Բիչկով, բեռնատարի վարորդ 
* Սերգեյ Պոդգոռնի – *Սերյոժկա Սեմյոնով   
*[[Թամարա Յարենկո]] – *Վերկա, գյուղի բնակիչ 
* Տատյանա Տաշկովա – *Լիդա, Ստեպանի կինը 
* [[Պյոտր Տոդորովսկի]] – *էպիզոդ
: **Լուսագրերում նշված չեն**
* Տատյանա Իգնատովա – *գյուղի բնակիչ 
* [[Դանիել Նետրեբին]] – *Դանիել Մատվեևիչ, տեղամասային տեսուչ 
* Յուրի Սուչկով – *լուսանկարիչ 
* [[Վերա Բլագովիդովա]] – *պառավ հացի հերթում
* Թամարա Լոգինովա – *Ստեպանի ուղեկիցը 
* [[Տատյանա Կուզնեցովա]] – *Տանյայի հարսանիքի հյուր

## Տես նաև
* Ապրիր և հիշիր (ֆիլմ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ճահիճ» ֆիլմը ''kinoteatr.ru'' կայքում

Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1977 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրիգորի Չուխրայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Ջոն Ստրելեքի

**Ջոն Ստրելեքի** (), մոտիվացիոն գրքերի հեղինակ և «Մեծ հնգյակ կյանքի համար» հայեցակարգի ստեղծողը։

2020 թվականի դրությամբ Ստրելեքիի գրքերն ամբողջ աշխարհում վաճառվել են ավելի քան վեց միլիոն օրինակով և թարգմանվել 42 լեզուներով։

## Ստեղծագործություններ
2002 թվականին Ջոն Ստրելեքին գրել է իր առաջին գիրքը՝ «Սրճարան աշխարհի եզրին» վերնագրով։ Սկզբնական շրջանում գիրքը հրատարակվել է ինքնուրույն, սակայն մեկ տարուց քիչ ժամանակում ավելի քան 10000 օրինակով աշխարհի 24 երկրում տարածվելուց հետո, այն ստորագրվել է գրական գործակալի կողմից։

Գիրքը հայտնվել է Սինգապուրի, ապա Թայվանի բեսթսելերների առաջին ցուցակում։ 2009 թվականին այն հրատարակվել է ֆրանսիական Կանադայում՝ «Le Why Cafe»  վերնագրով։ Գերմանիայում «Սրճարան աշխարհի եզրին» գրքի շարունակության թողարկումից հետո, այն դարձել է 2015, 2016, 2017 թվականների տարվա ամենավաճառվող գրքերից մեկը։ 2018 թվականին ամեն շաբաթ դասվել է լավագույն գրքերի շարքում։

## Գրքեր
Ստրելեքիի գրքերն են․
**Սրճարան աշխարհի եզրին*
**Մեծ հնգյակ կյանքի համար*
**Կյանքի անապատ*
**Վերադարձ սրճարան*
**ԱՀԱՍ! - Ոգեշնչված մտքի պահեր*
**Մեծ հնգյակ կյանքի համար. շարունակություն*
**Ինչպես լինել հարուստ և երջանիկ*

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի գրականություն
Անհաղթները

**«Անհաղթները»** (, , ), 2003 թվականի ռուսական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Լուտենկովը։

## Սյուժե
Վավերագրական ֆիլմն ստեղծվել է Ստալինգրադի ճակատամարտի 60-ամյակի կապակցությամբ։ Պատմության կենտրոնական թեման դառնում է խաղաղ բնակչության ողբերգական վիճակը, որն, ըստ էության, պատանդ է մնացել մարտի դաշտում՝ կրակի գծում։ Գերմանական օդուժի կողմից քաղաքի ռմբակոծման առաջին իսկ օրը միայն պաշտոնական տվյալներով զոհվել է ավելի քան 46 հազար մարդ, մոտ 150 հազարը վիրավորվել են։ Ավերակներում բնակչության հետագա կյանքը  վերածվել է իսկական մղձավանջի։

 Մինչև վերջին պահը այդպես էլ չկար քաղաքացիական բնակչության տարհանման հրաման, թեև դրա համար նախատեսված էշելոնները կանգնած էին պահեստային ուղիների վրա։ Նախապես փրկել էին ամեն ինչ, բացի մարդկանցից։ Դուրս էին տարել արխիվներն ու առավել արժեքավոր սարքավորումները, հացը, մետաղները, շաքարը, թուղթը։ Մարտի սկզսվելուց առաջ քաղաքի իշխանությունները որոշում են կայացրել տարհանել անասուններին։

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարի հեղինակ և կադրում հաղորդավարուհի՝ Տատյանա Դոնսկայա
* Ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Լուտենկով
* Բեմադրող օպերատոր՝ Կոնստանտին Միրոմանով
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Դաշկևիչ
* Պրոդյուսեր՝ «Ռոսիա» հեռուստաալիք

## Գեղարվեստական առանձնահատկություններ
Ֆիլմում գլխավոր պատմողները տեղի բնակիչներն են, որոնք Ստալինգրադում ապրել  էին պատերազմի ժամանակ։ Նրանք ներկայացնում են իրենց անձնական հիշողություններն ու տպավորությունները այդ ողբերգական իրադարձությունների մասին։ Պատմողներից շատերը այդ ժամանակ երեխաներ էին, սակայն, չնայած դրան, նրանցից ոմանք ստիպված էին զենք վերցնել և սպանել թշնամիներին։

Ֆիլմի հեղինակներն ուշադրության են արժանացրել նաև այն զինվորներին, որոնք կռվում էին Ստալինգրադի համար ճակատային գծի երկու տարբեր կողմերում․ հարցազրույց են տալիս ինչպես խորհրդային վետերանները, այնպես էլ գերմանացիները։

Ֆիլմում ներկայացված է բացառիկ խորհրդային և գերմանական կինոժամանակագրություն, շատ կադրեր արխիվային պահոցներից առաջին անգամ փոխվել են հեռուստատեսային ֆորմատի։

## Լրացուցիչ փաստեր
Ֆիլմը բազմիցս ցուցադրվել է Ռուսաստանի Ռոսիա 1, Ռոսիա 24, ՌՏՌ Պլանետա, Հինգերորդ ալիք հեռուստաալիքներով, ինչպես նաև Գերմանիայի *Discovery Channel Geschichte* հեռուստաալիքով։ Համաշխարհային վարձույթի (բացառությամբ ԱՊՀ և Ֆրանսիա) իրավունքհը պատկանում է  *Discovery Communications Inc*-ին։

## Հետաքրքիր փաստեր
Ֆիլմի հեղինակ Տատյանա Դոնսկայան հայտնի է նաև որպես դրամատիկ դերասանուհի։ Նա գլխավոր դեր է խաղում Բոնավենտուրայի «Գիշերային հսկումներ» պիեսում (Մոսկվայի «Человек» դրամատիկական թատրոն, բեմադրությունը՝ Լյուդմիլա Ռոշկովանի) ։

## Տես նաև
* Ստալինգրադ (ֆիլմ, 2013)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Телеканал Россия: Документальное кино
* Государственный регистр фильмов
* The Stalingrad Apocalypse. No-win situation.
* Премьера документальных фильмов ТК «Россия» в Германии
* Смотреть фильм on-line. Первая серия.
* Смотреть фильм on-line. Вторая серия.
* Apocalypse Stalingrad — Die Hölle des Krieges (2 DVDs) на Amazon.de
* Discovery Communications Inc.

Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Ռուսական վավերագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Շոշի դղյակ

**Շոշի դղյակ** ((պարսկերեն՝ **قلعه شوش**), ), դղյակ Իրանի Խուժիստան (Խուզեստան) նահանգում՝ Էլամի հնագույն մայրաքաղաք Շոշի ավերակներում։ 1890-ական թվականների վերջերին կառուցել է ֆրանսիացի հնագետ Ժան-Մարի Ժակ դը Մորգանը՝ որպես ապահով բազա հնագիտական պեղումների ու հետազոտությունների համար։ Դղյակը նմանվում է Ֆրանսիայի միջնադարյան համանման շինություններին։ Կառուցել են տեղացի վարպետները, երկու այլ հնավայրերից՝ Դարեհի պալատից և Էլամի արքա Չողազանբիլի զիկկուրատից բերված աղյուսներով։ Վեր է խոյացել մի բլրի (թեփեի) գագաթին, որն ինքն էլ, թերևս, պարունակում է անցյալի արժեքավոր մասունքներ։ Դա մի նմուշօրինակ է՝ պահպանված հնագիտության նախագիտական շրջափուլից, երբ հետազոտողները աղավաղում կամ ավերում էին հնավայրերը դրանց ուսումնասիրման ընթացքում։

Նախկինում Ֆրանսիայի կառավարության սեփականությունը համարված դղյակը 1979 թվականի իրանական հեղափոխությունից հետո փոխանցվել է իսլամական հանրապետությանը և ներկայումս ծառայում է որպես թանգարան։ Նրա հանրահայտ ցուցանմուշներից է Համմուրաբիի օրենքների սեպագիր արձանագրությունները պարունակող կավե տախտակը, որը ցուցադրվել է նաև Փարիզի Լուվր թանգարանում։

Իրանա-իրաքյան պատերազմի ժամանակ դղյակը զգալիորեն վնասվել էր, բայց հետագայում ամբողջությամբ նորոգվել, վերակառուցվել է Իրանի կառավարության ջանքերով։

## Պատկերասրահ


قلعه شوش 01.jpg|
Acropolis_Of_Susa.JPG|
درب قلعه شوش.jpg|
Chateau de Morgan Castle Shush Iran.jpg|
File:Shush Castle and the ruins of the ancient city of Susa 02.jpg
File:Shush Castle and the ruins of the ancient city of Susa 03.jpg
Shush Castle Darafsh (3).jpg|
Shush Castle outside.jpg|
Shush Castle Darafsh (25).jpg|
Shush Castle Darafsh (11).jpg|


## Տես նաև
Շոշ (քաղաք, Իրան)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի թանգարաններ
Կատեգորիա:Իրանի պատմություն
Կատեգորիա:Իրանական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Իրանի ամրոցներ
Կատեգորիա:19-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Քարավազի հին կամուրջ

**Քարավազի Հին (Խուդափերինի) կամուրջ**, այժմ Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Քաշաթաղի շրջանում՝ Դիռի լեռան ստորոտի Արաքս գետի վրա։ Այն ծովի մակերևույթից բարձր է 248 մ։ Կամուրջի կառուցման ժամանակը հստակ հայտնի չէ, բայց այն համարվում է 5-7-րդ դարերին կառուցված կամուրջ։

## Պատմություն
13-րդ դարին է վերագրվում ամենավաղ հիշատակություններից մեկը՝

Ըստ արաբական և պարսկական աղբյուրների՝ կամուրջը կոչվել է Հուդաֆերին, Խուդափերին։

1975-1977 թվականներին խորհրդա-իրանական ծրագրի շրջանակներում ուսումնասիրվեց Արաքսի էներգետիկ հնարավորություններն ու սա առիթ հանդիսացավ, որպեսզի կամուրջն առաջին անգամ չափագրվի։ Ստացված տվյալները վկայում են, որ 11 թռիչք ունեցող կամուրջն ուներ 130 մ երկարություն, 6 մ լայնություն և ջրի մակարդակից մինչև 12 մ բարձրություն։ Հիմնադրվել է անտիկ ժամանակներում, հնարավոր է նաև աքեմենյանի տիրակալության ժամանակ։

## Տես նաև
* Խոդա Աֆարինի կամուրջներ

## Ծանոթագրություններ
Թամարա Մելնիկովա

**Թամարա Միխայլովնա Մելնիկովա ** (, ), ռուս թանգարանային աշխատող, մանկավարժ, գրականագետ։ ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող, ՌԴ Պետական մրցանակի դափնեկիր (2014)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1940 թվականի նոյեմբերի 15-ին Յարմոլինցիում (Խմելնիցկու մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ)։

1962 թվականին ավարտել է Պենզայի Վ. Գ. Բելինսկու անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետը։ 1962 թվականից աշխատել է Պենզայի շրջանի Կոլիշլեյսկի շրջանի Կրուտցովյան ութամյա դպրոցում որպես ռուսաց լեզվի ուսուցիչ։ 1968 թվականից աշխատել է Մ. Յ. Լերմոնտովի տուն-թանգարանում՝ որպես ավագ գիտաշխատող, իսկ կարճ ժամանակ անց դարձել է գլխավոր պահառու, այնուհետև՝ գիտական աշխատանքի գծով փոխտնօրեն։

### Լերմոնտովյան «Տարխանի» արգելոց-թանգարանի ղեկավար
1978 թվականից Լերմոնտովի «Տարխանի» պետական արգելոց-թանգարանի տնօրենն է։

մինի|300px|ձախից|«Տարխանի» պետական արգելոց-թանգարանի տնօրեն
Վարել է ֆոնդերի կոմպլեկտավորում (շուրջ 6 հազար միավոր), Լերմոնտովի գերեզմանի վրայի մատուռի (1978-1994), Մարիա Եգիպտացու և Միխայիլ Արխիստրատիգի (1983-1985) եկեղեցիների, տուն-թանգարանի (1990-1997) վերականգնումը  և այլն։ Մասնակցել է Նարովչատում Ա. Ի. Կուպրինի թանգարանի կազմակերպմանը, Վ. Գ. Բելինսկու թանգարանի ցուցադրության ստեղծմանը, Ա. Ն. Ռադիշչևի թանգարանի վերականգնմանը։

Առաջին անգամ Ռուսաստանում 1990-ական թվականներին նախաձեռնել և կազմակերպել է «Տարխանի» արգելոց-թանգարանի տարածքում գործող տնտեսությունների, 19-րդ դարի ազնվական կալվածքի բաղադրիչների վերաստեղծման միջոցառումների համալիր (լճակների մաքրում և մշակում, այգիների վերանորոգում, արոտավայրերի, խոտհարքների վերականգնում և այլն)։

1998-2000 թվականներին նրա ղեկավարությամբ իրականացվել է ազնվականի տան հիմնանորոգում՝ վերականգնելով նրա ներքին ճարտարապետությունը։

Հեղինակ է մարզային և ռուսական մամուլում թանգարանագիտության, լերմոնտովագիտության, երկրաբանության խնդիրների վերաբերյալ հրապարակումների, ֆոնդագրացուցակի։

## Պարգևներ և կոչումներ
մինի|280px|Ռուսաստանի Դաշնության 2014 թվականի պետական մրցանակների հանձնման արարողության ժամանակ, 12 հունիսի, 2015 թվական
* ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող,
* Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (ԽՍՀՄ, 1980),
* Ռուսաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի ոսկե մեդալ (ԽՍՀՄ, 1982),
* Պատվո շքանշան (Ռուսաստան, 2008),
* Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակ (2014),
* Պենզայի մարզի պատվավոր քաղաքացի (27.05.2016),
* Ալեքսանդր Նևսկու Շքանշան (Ռուսաստան, 2020)։

## Ստեղծագործություններ
* «И дышит непонятная святая прелесть в них». Пенза, 1995.
* Музей-заповедник «Тарханы». Путеводитель. Саратов, 1996 (համահեղինակությամբ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միխայիլ Լերմոնտովի անվան գրական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ գրականության և արվեստի բնագավառում
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Պավել Ռիկով

**Պավել Սերգեևիչ Ռիկով** (, ), խորհրդային հնագետ, պատմաբան, թանգարանային աշխատող և երկրաբան, պրոֆեսոր։

Սարատովի համալսարանի պրոֆեսոր (1922), ՆՄՊՊԱ անդամ (1931), Արվեստագիտության պետական ակադեմիայի անդամ (1932)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հաշվապահի ընտանիքում։

Ավարտել է Մոսկվայի 4-րդ գիմնազիան, ապա՝ Մոսկվայի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետը, որտեղ սովորել է 1905-1910 թվականներին, ինչպես նաև միաժամանակ Մոսկվայի հնագիտական ինստիտուտը, որտեղ ունկնդիր է եղել 1907-1910 թվականներին։ Աշակերտել է Վասիլի Գորոդցովին։

1920 թվականից Սարատովում սկսել է աշխատել համալսարանում՝ դոցենտ և հնագիտության ամբիոնի վարիչ (իր նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է մանկավարժական ֆակուլտետին կից), պրոֆեսոր (հաստատվել է 1922՝ թվականինմագիստրոսական քննությունների հանձնմամբ), մանկավարժական ֆակուլտետի դեկան (1924-1927 թվականներին, տեղակալ՝ 1923 թվականից), ռեկտորի տնտեսական աշխատանքի գծով տեղակալ (մինչև 1932 թվական), 1935 թվականին արվեստի ֆակուլտետի վերականգնումից մինչև իր ձերբակալությունը՝ ֆակուլտետի առաջին դեկան և Հին աշխարհի պատմության և հնագիտության ամբիոնի վարիչ։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ է եղել 1930 թվականից։

1924 թվականից՝ Նիժնի-Վոլժսկի երկրամասագիտության ինստիտուտի տնօրեն, 1931 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1932 թվականից՝ Սարատովի մանկավարժական ինստիտուտի համընդհանուր պատմության ամբիոնի վարիչ (ստեղծվել է 1931 թվականին՝ Սարատովի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետի հիման վրա)։

Նախաձեռնել է Սարատովում (1922 թվականին) Հարավվոլգյան մարզի ուսումնասիրության երկրագիտական ինստիտուտի (մինչև 1924 թվականը՝ Գիտահետազոտական հնագիտական ինստիտուտ) հիմնադրումը և եղել նրա անփոփոխ տնօրենը (մինչև 1937)։ Եղել է Սարատովի մարզային երկրագիտական թանգարանի տնօրեն (1922-1937), ազգագրագետ, պրոֆեսոր Բ. Մ. Սոկոլովի իրավահաջորդը։

Կալմիկիայի առաջին ազգային թանգարանի (1931) հիմնադիրն է եղել։ Տարիներ շարունակ եղել է Սարատովի երկրագիտական ընկերության նախագահը։

Ձերբակալվել է 1937 թվականի օգոստոսի 14-ին։ 1938 թվականի հունվարի 24-ին Սարատովում ԽՍՀՄ զինված ուժերի գերագույն խորհրդի արտագնա նստաշրջանում դատապարտվել է 10 տարվա ճամբարների։ Մահացել է Վլադիոստոկի ուղղիչ-աշխատանքային  ճամբարում։

Արդարացվել է հետմահու 1956 թվականին։

### Ընտանիք
Կինը՝ Նադեժդա Ալեքսանդրովնա Ռիկովա։ Ունեցել են երկու երեխաները՝ Սերգեյ, Ելենա։

## Մատենագիտություն
Հրատարակել է ավելի քան 70 գիտական աշխատություններ։
* Кольчуга Виленского музея. — М.: тип. Г. Лисснер и Д. Собко, [1916]
* Древности Летгалии: Вып. 1. — Режица: тип. Комиссара в Петрограде, 1917
* Юго-Восточные границы Радимичей (Раскопки курган. могильника близ с. Гочева, Обоян. у., Кур. губ.) — Саратов, [1923]
* Сусловский курганный могильник / П. Рыков Нижне-Волжское обл. науч. о-во краеведения при Саратовском гос. ун-те. — Саратов, 1925

## Մրցանակներ
* Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1914)։

## Հիշողություն
Պավել Ռիկովի հիշատակին Սարատովում 1990-ականների սկզբից պարբերաբար անցկացվում են պատմության և հնագիտության վերաբերյալ Ռիկովյան ընթերցումներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հնագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս հնագետներ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ