Ազատության զանգ (Բեռլին)

աջից|մինի|Դպրոցականները լուսանկարվում են Ազատության զանգի տակ, 1958 թվական
**Ազատության զանգ** (), զանգ Բեռլինում (Գերմանիա), որն ամերիկացիները նվիրել են Բեռլին քաղաքին 1950 թվականին՝ որպես հակակոմունիզմի խորհրդանիշ։ Այն ոգեշնչվել է ամերիկյան Ազատության զանգից։ 1950 թվականից ի վեր զանգը գտնվում է Շյոնեբերգի ռատուշայում՝ Արևմտյան Բեռլինի նախկին քաղաքապետարանում։

## Ծագում և տեղադրում
Բեռլինին այսպիսի զանգ նվիրելու նախաձեռնությունը ստանձնել էր «Ազատ Եվրոպա» ռադիոկայանի գործարկած «Ազատ Եվրոպայի ազգային կոմիտեի» հովանավորված «Ազատության խաչակրաց արշավանք» քարոզչական արշավը: Արշավի մեկնարկը 1950 թվականի Աշխատանքի օրը տվել էր ամերիկացի գեներալ Դուայթ Էյզենհաուերը, իսկ գեներալ Լյուցիուս Դ. Քլեյը, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես «Բեռլինի ավիափոխադրումների հայր», եղել է դրա նախագահը: Արշավի հայտարարված նպատակն էր բոլոր ամերիկացիներին հնարավորություն տալ անձնական դեր խաղալու «կոմունիստական ագրեսիային դիմադրելու ազատ աշխարհի վճռականության» ցուցադրման գործում: Զանգը մտահղացել են Էբոթ Ուոշբըրնը և Նեյթ Քրաբթրին, իսկ դիզայնի հեղինակն է Ուոլթեր Դորվին Թիգը։

10 տոննա կշռող զանգը բրիտանական *Gillett & Johnston* զանգերի ձուլարանից ժամանել է Նյու Յորք՝ ժապավենների շքերթի։ Նրա վրա արված է «Որպեսզի այս աշխարհը Աստծո ներքո ունենա ազատության նոր ծնունդ» մակագրությունը։ Հետագայում զանգն այցելել է ԱՄՆ-ի 26 քաղաք, և յուրաքանչյուր նահանգի մարդկանց կոչ է արվել ստորագրել «Ազատության հռչակագիրը»։ Հավաքվել է ամերիկացի 16 միլիոն քաղաքացու ստորագրություն, որոնք պահվում են Բեռլինում՝ զանգի հետ։ 

Այնուհետև զանգն ուղարկվել է Բեռլին և Միավորված ազգերի կազմակերպության օրը՝ 1950 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, մշտապես տեղադրվել է Արևմտյան Բեռլինի քաղաքապետարանում։ Ավելի քան 400․000 բեռլինցիներ հավաքվել են քաղաքապետարանի առջևի հրապարակում (այժմ՝ Ջոն Ֆ. Քենեդիի հրապարակ)՝ ներկա գտնվելու բացման արարողությանը։ Գեներալ Քլեյը ելույթ է ունեցել և սեղմել այն կոճակը, որով սկսվել է զանգի ղողանջը։ Նրա ձայները լսվել են ամբողջ Արևելյան Բեռլինում և Արևելյան Գերմանիայում։ Արևելագերմանական Գերմանիայի սոցիալիստական միասնական կուսակցությունը (SED) հուշարձանի բացման վայրից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա ցույց է կազմակերպել։ Կուսակցության անդամները զանգը որակել են որպես «պատերազմի զանգ», «սովի զանգ» և «մահվան զանգ»։ SED-ի կենտրոնական կոմիտեի անդամ Հանս Ենդրեցկին զգուշացրել է. «Մահվան զանգի պարանը կդառնա կախաղանի պարան նրանց համար, ովքեր այն կհնչեցնեն»։

Արևմտյան Բեռլինի քաղաքապետ Էռնստ Ռոյթերը (Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն, SPD) հայտարարել է, որ Գերմանիան «երբեք չի հանգստանա կամ չի թուլանա, մինչև ազատությունը չփայլի Արևելյան Եվրոպայի այն երկրների վրա, որոնք ներկայումս ստիպված են ապրել ստրկության մեջ»։

## Զանգը հնչեցնելու առիթներ
[մինի|[Վիլի Բրանդտ|Վիլի Բրանդտը Ջոն Ֆ. Քենեդուն նվիրում է Ազատության զանգի կրկնօրինակը]]
Զանգը հնչում է ամեն օր կեսօրին հինգ րոպե, ինչպես նաև Սուրբծննդյան տոնի նախօրեին և Նոր տարվա նախօրեին՝ կեսգիշերին։ 

Զանգի ձայնագրությունը հեռարձակվել է Արևմտյան Բեռլինի ամերիկյան ռադիոյի՝ Ամերիկյան հատվածի ռադիոյի (RIAS) եթերով ամեն կիրակի՝ կեսօրից անմիջապես առաջ։ Այդ հեռարձակումները շարունակել է RIAS-ի իրավահաջորդ *Deutschlandfunk Kultur*-ը։ Ռադիոհեռարձակումներում զանգի ղողանջին հաջորդել է «Ազատության հռչակագրի» գերմաներեն տեքստից մի հատված։

Զանգը հնչել է նաև մի քանի հատուկ առիթներով՝ 1953 թվականի հունիսի 17-ի ապստամբության, 1956 թվականի հունգարական ապստամբության, 1961 թվականին Բեռլինի պատի կառուցման և 1990 թվականի Գերմանիայի վերամիավորման ժամանակ։ 2001 թվականին զանգը հնչել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո, և հազարավոր բեռլինցիներ իրենց հարգանքի տուրքն են մատուցել Ջոն Ֆ. Քենեդիի հրապարակում՝ Արևմտյան Բեռլինի նախկին քաղաքապետարանի առջև։

## Գրականություն
* Andreas Daum, *Kennedy in Berlin*. New York: Cambridge University Press, 2008, .
* Andreas Daum and Veronika Liebau, *Die Freiheitsglocke in Berlin ‒ The Freedom Bell in Berlin*. Berlin: Jaron, 2000, .

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ազատության զանգի ղողանջը

Կատեգորիա:1950 Գերմանիայում
Կատեգորիա:1950 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ազատության խորհրդանիշներ
Կատեգորիա:Բեռլինի մշակույթ
Կատեգորիա:Բեռլինի պատմություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի պետական խորհրդանիշեր
Կատեգորիա:Զանգեր
Կատեգորիա:Հակակոմունիզմ
Կատեգորիա:Սառը պատերազմ