Հիսպանոֆոբիա

**«Իսպանաֆոբիա»** (լատիներեն «Hispanus», «իսպաներեն» և հունարեն φοβία («phobia»), «վախ») կամ **հակաիսպանական տրամադրությունները** ատելությունն է,  կամ խտրականությունը իսպաներեն լեզվի, իսպանացիների, հիսպանիկների և/կամ Իսպանական մշակույթի նկատմամբ։ Պատմական երևույթն անցել է երեք հիմնական փուլով՝ սկզբնավորվելով 16-րդ դարում Եվրոպայում, զարգանալով 19-րդ դարի վեճերի ընթացքում Իսպանիայի և Մեքսիկայի տարածքների շուրջ, ինչպիսիք են. Իսպանա-ամերիկյան պատերազմը և Մեքսիկա-ամերիկյան պատերազմը, և շարունակում է գոյություն ունենալ մինչ օրս՝ քաղաքականապես ծանրաբեռնված հակասությունների հետ միասին, ինչպիսիք են երկլեզու կրթությունը և ապօրինի ներգաղթը դեպի Միացյալ Նահանգներ.

Իսպանիայում ինքնության քաղաքականությունը բարդ է, քանի որ Կատալոնական, Բասկական և Գալիցիական նացիոնալիզմները համարվում են որպես իսպանաֆոբ հայացքների և դիսկուրսի աղբյուրներ։

## Պատմություն
### «Սև լեգենդ»

Հիսպանաֆոբիայի վաղ դեպքերը ծագեցին Իսպանական կայսրությունում և Իսպանական ինկվիզիցիայի ազդեցության արդյունքում Ուշ միջնադարում տարածվեց ամբողջ Եվրոպայի տարածքով։ Հիսպանաֆոբիան այնուհետև նյութականացավ բանահյուսություն մեջ, որը երբեմն կոչվում է «սև լեգենդ».

«La leyenda negra»-ն, ինչպես այն առաջին անգամ անվանել են իսպանացի պատմաբանները, ենթադրում էր իսպանացիների տեսակետը որպես «անսովոր դաժան, ագահ, դավաճան, մոլեռանդ, սնահավատ, տաքարյուն, կոռումպացված, անտարբեր և ավտորիտար»։ Ամերիկայի եվրոպական գաղութացման ժամանակ «Սև լեգենդը տեղեկացրեց անգլոամերիկացիների դատողությունները քաղաքական, տնտեսական, կրոնական և սոցիալական ուժերի մասին, որոնք ձևավորել էին իսպանական նահանգները Ֆլորիդայից մինչև Կալիֆորնիա, ինչպես նաև ամբողջ կիսագնդում»։ Այս դատողությունները կայացվել են եվրոպացիների կողմից, ովքեր տեսնում էին իսպանացիներին իբրև ավելի ցածր համեմատած եվրոպական այլ մշակույթներին։

### Միացյալ Նահանգներ
20-րդ դարի սկզբին անգլո-ամերիկացիները օգտագործում էին էվգենիկան որպես հիմք ԱՄՆ-ում իրենց իսպանաֆոբիայի համար։ Էվգենիստ Չարլզ Գյոթեի աջակցությամբ իսպանաֆոբիան դարձավ քաղաքական խնդիր։ «Մեկ այլ հանգամանք, ըստ պատմաբան Դեյվիդ Ջ. Վեբերի, որը ձևավորեց անգլոամերիկացիների իսպանաֆոբիայի խորությունը, դա այն աստիճանն էր, որով նրանք տեսնում էին իսպանացիներին և լատինոամերիկացիներին որպես խոչընդոտ նրանց հավակնություններին»

## Հիսպանաֆոբիայի ձևերը ժամանակակից Միացյալ Նահանգներում
### «Պաշտոնական անգլերեն»

Սոցիոլոգները որպես ժամանակակից իսպանաֆոբիայի վառ օրինակ են բերում «Պաշտոնական անգլերենը» կամ միայն անգլերեն շարժումը՝ իսպանաֆոբ կատակների և դիսկուրսի հետ միասին։ «Պաշտոնական անգլիական շարժումը» քննադատության է ենթարկվել, քանի որ նրա զանգվածային գրավչությունն այնքան էլ կապված չէ որևէ չափելի օգուտի հետ, որը կարող է հանգեցնել երկլեզու կրթության և այլ երկլեզու ծառայությունների վերացմանը։ Ավելի շուտ, դրա գրավչությունը պայմանավորված է այն փաստով, որ «մարդու լեզվի կարգավիճակի հետ կապված մարտահրավերները սովորաբար առաջացնում են ազգային ինքնության և խմբային արժեքի վերաբերյալ խորը զգացումներ»։

### Ներգաղթի հակասություն

2006 թվականին Արիզոնա նահանգի գլխավոր դատախազ Թերի Գոդարդը և ԱՄՆ դատախազ Փոլ Չարլթոնը բողոք-նամակ ուղարկեցին Հաղորդակցության դաշնային հանձնաժողովի նախագահ Քևին Մարտինին պատասխան ռադիոհաղորդավար Բրայան Ջեյմսի հետևյալ մեկնաբանությունների.

Ելույթն անվանելով «վտանգավոր և բոլորովին անպատասխանատու որևէ մեկի համար»՝ Գոդարդը և Չարլթոնը մտահոգություն հայտնեցին, որ այն կհանգեցնի բռնության այն նահանգում, որտեղ անօրինական ներգաղթի շուրջ հակամարտությունն ավելի ու ավելի է թեժանում։ Ռադիոյի հաղորդավարն ասաց, որ արտահայտությունները «երգիծական» էին, իսկ ռադիոկայանը՝ KFYI, նշեց, որ Ջեյմսը պրակտիտանտ էր և մշտական աշխատակից չէր։

Նյու Ջերսի նահանգի ինտերնետային ռադիոհաղորդավար, սպիտակ գերակայությանն աջակից և դատապարտված հանցագործ Հալ Թերները հեռարձակում էր իր տանից և անում էր նմանատիպ արտահայտություններ, որոնցից մի քանիսը տեղադրվել էին Անտի-զրպարտության լիգա կատեգորիայի տակ որպես ծայրահեղականություն։ 2006 թվականի ապրիլի 1-ին Թերներն ասաց.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ