open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յոդի պենտօքսիդ

**Յոդի պենտօքսիդը** քիմիական միացություն է՝ I2O5 քիմիական բանաձևով. Այս յոդի օքսիդը յոդական թթվի անհիդրիդն է, և յոդի միակ կայուն օքսիդն է։ Ստացվում է յոդական թթվի դեհիդրատացումից՝ 200&nbsp;°C ջերմաստիճանում՝ չոր օդի հոսքի պայմաններում։

2HIO3 → I2O5 + H2O

## Կառուցվածք
I2O5 ունի անկյունաձև կառուցվածք՝ 139.2° I-O-I ֆրագմենտով։ Մոլեկուլը չունի սիմետրիայի հարթություն հետևաբար նրա սիմետրիա էլեմենտը C2v չէ։ Ծայրային I-O կապերի երկարությունը 1.80 Å է և կամրջային I-O կապերի երկարությունը՝ 1.95 Å.

## Ստացում
* Քլորի (VII) օքսիդով յոդի օքսիդացմամբ։
::\mathsf{7I_2 + 5Cl_2O_7 \ \xrightarrow{}\ 7I_2O_5 + 5Cl_2 }

* Յոդական թթվի դեհիդրատացմամբ։
::\mathsf{2HIO_3 \ \xrightarrow{240-250^oC}\ I_2O_5 + H_2O }

* Յոդի (V) ֆտորիդի և սիլիցիումի (IV) օքսիդի փոխազդեցությամբ։
::\mathsf{4IF_5 + 5SiO_2 \ \xrightarrow{150-175^oC}\ 4I_2O_5 + 5SiF_4 }

## Ֆիզիկական հատկություններ
Յոդի պենտօքսիդը առաջացնում է անգույն (սպիտակ) բյուրեղներ, որոնք լույսի տակ քայքայման հետևանքով մգանում են։

Լավ լուծվում է ջրում և հեղուկ ֆտորաջրածնում, քիչ լուծելի է էթանոլում և գործնականում անլուծելի է բացարձակ էթանոլում, դիէթիլ եթերում, ծծմբածխածնում, քլորոֆորմում։

## Քիմիական հատկություններ
* Լույսի տակ քայքայվում է՝
::\mathsf{2I_2O_5 \ \xrightarrow{300^oC}\ 2I_2 + 5O_2 }

* Փոխազդում է ջրի հետ՝
::\mathsf{I_2O_5 + H_2O \ \xrightarrow{}\ 2HIO_3 }

* փոխազդում է անջուր ծծմբական թթվի հետ։
::\mathsf{I_2O_5 + H_2SO_4 \ \xrightarrow{}\ 2(IO_2^+)HSO_4 + H_2O }

* Ալկալիների հետ առաջացնում է յոդատներ։
::\mathsf{I_2O_5 + 2NaOH \ \xrightarrow{}\ 2NaIO_3 + H_2O }

* Հեղուկ ֆտորաջրածնում հնարավոր է փոխազդեցությունը ֆտորի հետ։
::\mathsf{2I_2O_5 + 2F_2 \ \xrightarrow{0^oC}\ 2IO_2F + O_2 }

* Հանդիսանում է ուժեղ օքսիդիչ։
Ածխածնի մոնօքսիդի հետ ռեակցիան կարող է օգտագործվել գազային նմուշներում CO պարունակության հետազոտման համար։
::\mathsf{I_2O_5 + 5CO \ \xrightarrow{}\ I_2 + 5CO_2 }

::\mathsf{I_2O_5 + 10HCl + 2KCl \ \xrightarrow{}\ 2K[ICl_4] + 2Cl_2\uparrow + 5H_2O }

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Յոդի օքսիդներ
Վալերիկ Վարդանյան

**Վալերիկ Իշխանի Վարդանյան** *(ծածկանունը՝ *'Շռամ**', ), հայազգի հետախույզ-ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թ.-ի մարտի 22-ին ՀԽՍՀ Սպիտակի շրջանի Ծաղկաբեր գյուղում։
Վալերիկ Վարդանյանը նախնական կրթությունը ստացել է հարազատ Ծաղկաբեր գյուղի միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև սովորել Երևանի շինարարական տեխնիկումում։ Ավարտելուց հետո աշխատել է որպես տաքսու վարորդ։

Նախնիները գաղթել են 1826-1828 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմին նախորդող տարիներին Մուշի գավառի Բուլանուխ գավառակի Թեղուտ գյուղից ու բնակություն հաստատել Արագածի ստորոտին և հարակից տարածքներում իրենց իսկ կողմից հիմնադրած բնակավայրերում։ Վալերիի հորական պապը եղել է Սրապիոնը, որի որդի Իշխանը իր տիկնոջ Վալիայի հետ ունեցել են 4 տղա ու 4 աղջիկ։

## Ընտանիք
Վալերիկ Վարդանյանը ամուսնացած էր և ունի 3 զավակ։ Ներկայումս կինը՝ Սիրանուշ Աշոտի Մամյանը, երկու զավակների՝ Արտյոմի և Անահիտի հետ բնակվում է Իսպանիայում, իսկ մյուս որդին՝ Արթուր Վարդանյանը՝ Սիրիական Արաբական Հանրապետության տարածքում գտնվող հայաբնակ Քեսաբ բնակավայրի ազատագրմանը մասնակցելուց հետո Երևանում ձերբակալվել է «ՀՀ տարածքում զինված խմբավորում ստեղծելու և ահաբեկչություն կազմակերպելու» մեղադրանքով։

## Արցախյան ազատամարտ
Վալերիկ Վարդանյանը կամավոր մեկնել է արցախյան ռազմաճակատ, «Սպիտակ» կամավորական ջոկատի կազմում մասնակցել է Արծվաշենի, Մարտակերտ քաղաքի ու Մարտակերտի շրջանի այլ բնակավայրերի պաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ Ընդգրկվելով Ստեփանակերտի հետախուզական առաջին վաշտի կազմում՝ Վարելը գերազանց կատարել է հրամանատարության կողմից տրված բոլոր առաջադրանքները։ Նա 22 անգամ անցել է թշնամու թիկունք և վերադարձել՝ կատարելով հրամանը։

Զոհվել է 1994 թվականի ապրիլի 14-ին Արցախի Գյուլաջա գյուղում։ Հյուղարկավորվել է Երևանի Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում։ Ետմահու պարգևատրվել է ՀՀ Արիության մեդալով և Արցախի Հանրապետության Մայրության կոմիտեի «Երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1958 ծնունդներ
Կատեգորիա:1994 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 14 մահեր
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ հետախույզներ
Կատեգորիա:Մարտի 22 ծնունդներ
Արթուր Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

* '''Արթուր Վարդանյան''', ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի անդամ։
* '''Արթուր Վարդանյան''', «Հայոց Վահան» կազմակերպության հիմնադիր։
* '''Արթուր Վարդանյան''', ռեժիսոր, պրոդյուսեր։
Heavy Crown

«**Heavy Crown**», ավստրալիացի ռեփեր Իգի Ազալիայի երգը, որում իր մասնակցությունն ունի բրիտանացի երգչուհի Էլլի Գոլդինգը։ Այն ընդգրկվել է Ազալիայի «Reclassified» (2014) ալբոմում, որը նրա «The New Classic» (2014) անվանումը կրող առաջին ալբոմի վերաթողարկումն է։ Երգը գրվել է Ազալիայի, Գոլդինգի, The Invisible Men-ի, Ջոն Թերների և Սոլթ Վայվսի կողմից։

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Երգի աուդիոն SoundCloud կայքում
*Երգի տեքստը  MetroLyrics կայքում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:Էլլի Գոլդինգի երգեր
Կատեգորիա:Իգի Ազալիայի երգեր
Ստեֆանա Գանդևա

**Ստեֆանա Գանդևա** (, ), բուլղարացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Ստեֆանա Գանդևան ծնվել է Վելիկո Տիռնովոյում։ 1905-1906 թվականներին եղել է ազատ թատրոնի դերասանուհի, 1908-1910 թվականներին՝ Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոնի դերասանուհի։ 1910-1946 թվականներին աշխատել է Նոր ազգային թատրոնում, ժամանակակից թատրոնում, Գյումուրժինսկի համայնքային թատրոնում, Ռուսեի «Սավա Օգնյանով» դրամատիկ թատրոնում, Ստոյան Բաչվարովի անվան դրամատիկ թատրոնում, Պլովդիվի դրամատիկ թատրոնում, Իվան Ռադոև դրամատիկ թատրոնում, Ադրեանա Բուդևսկա դրամատիկ թատրոնում։ 1946 թվականին Սլիվենում հիմնադրվում է թատրոն, և մինչև 1959 թվականը Գանդևան խաղում է այդ թատրոնում։

## Դերեր
Խաղացել է շուրջ 400 դերեր։
* Էմիլյա՝ Ուիլյամ Շեքսպիրի «Օթելլո»
* Աննա Անդրեևա՝ Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզորը»
* Կակա Գինկա՝ Իվան Վազովի «Լծի տակ»
* Գրուշենկա՝ Ֆյոդոր Դոստոևսկու «Կարամազով եղբայրները»
* Կոստանդա՝ Անտոն Ստրաշիմիրով «Սկեսուր»
* Ամելի Պոպվիչ՝ Պեյո Յավորով՝ «Վիտոշայի լանջերին»
* Գոլեմանովա՝ Ստեֆան Կոստովի «Գոլեմանով»
* Յուրտալանիցա՝ Գեորգի Կարասլավովի «Դուստրը»
* Յոկաստա՝ Սոփոկլեսի «Էդիպուս արքա»

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Վելիկո Տիռնովո քաղաքում ծնվածներ
Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոն

**Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոն** (), ազգային դրամատիկ թատրոն Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում։ Անվանվել է ի պատիվ բուլղարացի դրամատուրգ Իվան Վազովի։ Համարվում է Բուլղարիայի գլխավոր թատերական կենտրոնը։

## Պատմություն
Բուլղարիայի ազատագրումից հետո Ազգային թատրոնը համարվել է ամենահին և ազդեցիկ թատրոնը, որն ստեղծվել է 1904 թվականին «Արցունք և ծիծաղ» (բուլղարերեն՝ Сълза и смях) թատերական խմբի հիման վրա որպես Բուլղարիայի ազգային թատրոն, 1906-1952 թվականներին՝ Ազգային թատրոն, 1952-1962 թվականներին՝ Քրիստյո Պետրով Սարաֆովի անվան ազգային թատրոն, 1962-1977 թվականներին և 1982 թվականից մշտապես անվանվել է Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոն։
մինի|Բացիկ թատրոնի առաջատար դերասանների լուսանկարներով մինչև 1926 թվականը, աղբյուրը՝ Բուլղարիայի ազգային արխիվ
Թատրոնը տեղակայված է թատրոնի համար կառուցված Իգնատյա Դյակոնա 5 հասցեում գտնվող շքեղ շենքում։ Շենքը կառուցվել է 1906 թվականին «Ֆելների և Գելմերի» ճարտարապետական բյուրոյի նախագծով։ Շենքի հանդիսավոր բացումը եղել է 1907 թվականի հունվարի 3-ին։ Շենքը մի քանի անգամ հրդեհվել է, սակայն վերականգնվել է։ Շենքն զգալիորեն վնասվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1943-1944)։ Վերանորոգվել է 1945 թվականին։ 1971-1975 թվականների վերափոխումների ժամանակ կառուցվել է կամերային դահլիճը։

Թատրոնն ապահովված է ժամանակակից սարքավորումներով, 750 հանդիսատեսի համար նախատեսված դահլիճ, 120 հանդիսատեսի համար նախատեսված կամերային դահլիճ, բեմ 4-րդ հարկում՝ 70 հանդիսականների համար։

Թատրոնի կազմավորումից հետո գլխավոր ռեժիսոր է դարձել Յոզեֆ Շմախան։ 1925 թվականին՝ թատերական ուսումնարանի բացումով ավելացել է դերասանների թիվը։ 1920-1930-ական թվականներին թատրոնը շուրջ 2 տասնամյակ ղեկավարել է Վլադիմիր Վասիլևը։

1990-ական թվականների սկզբում թատրոնը ղեկավարել է պրոֆեսոր Վասիլի Ստրեֆանովը։

Թատրոնի ներկայացումների ցանկը ներառում է ինչպես հայտնի եվրոպական և համաշխարհային հեղինակների, այնպես էլ բուլղարական գրականության անվանի ներկայացուցիչների ստեղծագործություններից։

Թատրոնի ճակատային հատվածը պատկերված է 1999 և 2006 թվականներին թողարկված 50 բուլղարական լևի հակառակ կողմում։

## Պատկերասրահ

BASA-3K-7-328-5a-Sofia Ivan Vazov National Theatre, 1907.jpg|Թատրոնը 1907 թվականին
Ivan Vazov National Theatre, Sofia, Bulgaria, 1910 postcard.jpg|Թատրոնը 1910 թվականին
Sofia_Ivan_Vazov_National_Theatre_03136.jpg|Մանրամասներ աշտարակից
NocturnalTheatre.jpg|Թատրոնի գիշերային տեսքը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Official website
* Historical photographs of the Ivan Vazov National Theater
* Official Facebook Page
* 3D Laser scanning of the interior

Կատեգորիա:1904 կառույցներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի թատրոններ
Կատեգորիա:Օպերայի և բալետի թատրոններ
Ջասթիս Ուինսլոու

**Ջասթիս Ջոն Ուինսլոու** (, ) ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հանդես է գալիս NBA-ի Մեմֆիս Գրիզլիս ակումբում։ Մինչ NBA տեղափոխվելը նա Դյուք Կապույտ Սատանաների համար, NCAA-ում խաղում էր թեթև հարձակվողի դիրքում։

## Ավագ դպրոցի կարիերա
Ջասթիսը խաղում էր Սթ. Ջոհնն Տեխասի դպրոցում արդեն 4 տարի։ Նա սկսեց և ավարտեց իր կարիերան այնտեղ։ 2013 թվականին նա Տեխասի լավագույն խաղացողն էր, հավաքելով միջինում 27,5 միավոր, կատարելով միջինում 13,6 անդրադարձ, 3,5 արդյունավետ փոխանցում, 2,1 արգելափակում և 1,8 խլում։

## Պրոֆեսիոնալ կարիերա
2015 թվականի NBA-ի դրաֆում Ջասթիսը ընտվեց 10-րդ համարի ներքո Մայամի Հիթ ակումբի կողմից։ 2015 թվականին նա իր պայմանագիրը կնքեց Մայամի Հիթ ակումբի հետ։ Ջասթիսը հավաքեց իր ռեկրդային 15 միավորը և կատարեց 3 արդյունավետ փոխանցում ինդիանայի հետ խաղում, որտեղ նրանք հաղթանակ տարան։ Նրա ամենալավ խաղը մրցաշրջանում եղել է Ինդիանայի դեմ, որտեղ նա հավաքեց 13 միավոր և կատարեց 8 անդրադարձ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Justise Winslow  at draftexpress.com
* Justise Winslow  at goduke.com
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտլենդ Թրեյլ Բլեյզերսի բասկետբոլիստներ
Գոգիեթ

**Գոգիեթ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 280 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում էր 151 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։

## Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Դավիթ Չիրաճյան

**Դավիթ Չիրաճյան** (), հայկական ծագումով նկարիչ։

## Կենսագրություն
Դավիթ Չիրաճյանը ծնվել է Ստամբուլում։ Սովորել է տեղի հայկական կաթոլիկ դպրոցում։ Նկարել սովորել է այցելելով տարբեր ստուդիաներ, ինչպես նաև Եգիպտոս և Եվրոպա կատարած այցելությունների ժամանակ, սակայն արվեստի գծով ակադեմիական կրթություն չի ստացել։ Նրա նկարչական գործունեության վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Մկրտիչ Ճիվանյանը։ Չիրաճյանը դասավանդել է Ստամբուլի գերագույն քաղաքացիական ծառայության դպրոցում։ Պարգևատրվել է մեդալով։

Չիրաճյանի վերջին ստեղծագործությունները թվագրվում են 19-րդ դարի վերջին։ 1890-ական թվականների ստեղծագործություններում պատկերված են ստամբուլյան տեսարաններ՝ Ստամբուլի Լյանդրովյան աշտարակը, Ռումելիհիսարը, Քյուչուկսու պալատը, Բոսֆորի պատկերը Անատոլիայից, Սարայբուրնուն, Տոպկապի պալատը, ինչպես նաև թեմաներ ստամբուլահայ նկարիչներ Կարապետ Յազմաճյանի և Մկրտիչ Ճիվանյանի ստեղծագործություններից։

Ի տարբերություն իր ժամանակակիցների՝ Չիրաճյանի կտավները գունեղ են և լուսավոր, որոնցում գերիշխում է բաց կապույտը։ Որպես ստեղծագործությունների հիմք՝ Չիրաճյանը օգտագործել է լուսանկարներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքահայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության նկարիչներ
Մաքիավելլիզմ

[մինի|[Նիկոլո Մաքիավելի]]
**Մաքիավելլիզմ**, տերմին է քաղաքագիտության մեջ, որը նշանակում է բռնի ուժի վրա հիմնված քաղաքականություն, բարոյական նորմերի և նման հատկությունների հետ մղում։ Տերմինը առաջացել է իտալական փիլիսոփա Նիկոլո Մաքիավելիի անունից, և կապվում է նրա «Տիրակալը» գրքում սահմանված մտքերի հետ։ Առօրյա օգտագործման ժամանակ համապատասխանում է այնպիսի հասկացություններին, ինչպիսիք են «խորամանկությունը» և «հավատուրացությունը», ձեռք բերելով փոխաբերական իմաստներ։ Հետագայում այդ կարծրատիպը հետազոտվել է հոգեբանության մեջ, որպես ֆենոմեն, և տերմինը օգտագործվում էր, որպես համապատասխան անհատների բնավորությունների ընդհանրություն, արդեն քաղաքականությունից դուրս։

## Քաղաքական ոճ
Քաղաքագիտության կոնտեքստում «մաքիավելլիզմ» տերմինը սովորաբար կապվում էր կոշտ, կենտրոնացված քաղաքականության մասին Մաքիավելիի «Տիրակալը» գրքում թելադրված մտքերի հետ, կողմնորոշվելով որոշումների մեջ՝ նախ և առաջ հօգուտ պետությանը, առաջնորդվելով սառը դատողությամբ, ոչ թե բարոյական-էթնիկական նորմերով։

Այս ամենի հետ մեկտեղ պետք է ուշադրություն դարձնել այն փաստի վրա, որ Մաքիավելին լավագույն պետական ձև էր համարում հանրապետությունը։ Այն դեպքում, երբ իտալական իրականությունը (իտակալան պետությունների միջև անդադար թշնամությունը, որոնք ենթարկվում էին օրատների հարձակումներին) պահանջում էր միապետության հաստատում, Մաքիավելին համոզված էր, որ միայն ուժեղ պետության դեպքում է հնարավոր ստեղծել անկախ իտակալան պետություն, օտար լծից ազատ։ Հենց այդ պետության ստեղծման համար նա արդարացնում է ցանկացած միջոցներ, ինչպիսիք են՝ բռնությունը, սպանությունը, խաբեբայությունը, դավաճանությունը։

## Անհատի հոգեբանական գիծը
Հոգեբանության մեջ «մաքիավելլիզմ» հասկացությունը սկսել են օգտագործել ամերիկյան հոգեբաններ Ր.Քրիստին և Ֆ.Գեյզը, որոնք մշակել են հատուկ «Մաքիավելլիզմի սանդղակ»։

Հասկացության իմաստը կայանում է հոգեբանության երեք հիմնական բաղադրիչներից.
# **Վարքագիծ**։ Միջանձնային փոխազդեցության ընթացքում մանիպուլյացիային բնորոշ գծերի տեխնիկայի օգտագործում։ Կարևոր է նշել, որ մաքիավելլիստը միշտ գիտակցաբար է մանիպուլյացիայի դիմում, իր շահերի համար, օգտագործելով շողոքորթության, խաբեբայության, կաշառակերության տեխնիկաները։ 
# **Վերաբերմունք**։ Մարդկաց հանդեպ ցինիկ վերաբերմունքը, նրանց դիտելով, որպես թույլ և հասարակության ճնշումից կախված անձիք։ Մաքիավելլիստները մարդկանց դիտում են ոչ թե որպես մարդիկ, այլ որպես միջոց՝ իրենց նպատակներին հասնելու համար։
# **Հասարակության բարոյականության նորմերի անտեսում**, երբ այն խանգարում է հասնել ցանկալի արդյունքին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հոգեբանական մանիպուլյացիա
Կատեգորիա:Նիկոլո Մաքիավելի
Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն
Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական շարժումներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Կատեգորիա:Քաղաքագիտության տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն
Կատեգորիա:Քաղաքական գաղափարախոսություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական պատմություն
Կատեգորիա:Քաղաքական տեսություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփայություն
Ռաիսա Խաչատրյան

**Ռաիսա Հրայրի Խաչատրյան**, բանագետ, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։

## Կենսագրություն
1972 թվականին ավարտելով Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը՝ Ռաիսա Խաչատրյանը աշխատանքի է անցնում ՀԽՍՀ ԳԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի հայ բանահյուսության բաժնում։

Ռաիսա Խաչատրյանի ուսումնասիրությունների հիմնական առարկան ժողովրդական ծեսերն ու հավատալիքներն են եղել։ Բանահավաքչական աշխատանքին զուգահեռ նա զբաղվել է բանագիտական աշխատանքներով՝ շեշտը դնելով հայ ժողովրդական երգերի, հատկապես ժողովրդական քնարերգության և ծիսերգերի սիստեմային հետազոտության վրա։

## Աշխատություններ
Բանահավաքչական աշխատանքի արդյունքում 1999 թվականին Երևանում հրատարակվում է նրա «Թալին» ժողովածուն՝ բանահյուսական տարբեր ժանրերի ընդգրկումով, հարուստ ծանոթագրություններով։

2007 թվականի տպագրվել է Ռաիսա Խաչատրյանի բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ «Խոհ ժամանակի» խորագրով։

2010 թվականին հրատարակվել է «Հայ ժողովրդական երգերի պոետիկան» մենագրությունը՝ նվիրված երգերի գեղարվեստական կառուցվածքի և գեղագիտական հատկանիշների մանրակրկիտ քննությանը։

Տպագրել է նաև բազմաթիվ հոդվածներ Պատմաբանասիրական հանդեսի» և «Լրաբեր հասարակական գիտությունների» ամսագրերում։

## Աղբյուրներ
* ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Բանահյուսության տեսության և պատմության բաժին «Ծանր կորուստ» (Ռաիսա Խաչատրյանի հիշատակին), Պատմաբանասիրական հանդես, №1, 2011, էջ 308-309

Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ
Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Իվան Վազովի անվան ազգային գրադարան

**Իվան Վազովի անվան ազգային գրադարան** (), գրադարան Բուլղարիայի երկրորդ ամենամեծ քաղաքում՝ Պլովդիվում։ Անվանվել է ի պատիվ բուլղար գրող, հասարակական գործիչ Իվան Վազովի։ Համարվում է երկրի երկրորդ ամենամեծ գրադարանը, որի հավաքածուն ներառում է 1,500,000 գիրք։ Գրադարանը հիմնադրվել է 1879 թվականին։ 1974 թվականին այն տեղափոխվել է քաղաքի հարավային հատվածում գտնվող նոր շենք։ Գրադարանն ունի 134 աշխատակից, 90 որակավորված մասնագետներ և գիտաշխատողներ։ 
մինի|ձախից|Որմնանկար գրադարանի պատին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Իվան Վազովի անվան ազգային գրադարան, պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1879 հիմնադրումներ Բուլղարիայում
Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գրադարաններ
Տրիգլավ (ազգային պարկ)

**Տրիգլավ ազգային պարկ** (), Սլովենիայի միակ ազգային պարկը։ Ազգային պարկը ներառում է Տրիգլավ լեռը և հարակից տարածքները։ Լեռը իր հերթին համարվում է Սլովենիայի ազգային խորհրդանիշներից մեկը։

## Աշխարհագրություն
Ամենաբարձր կետը գտնվում է ազգային պարկի կենտրոնական հատվածում։ Ազգային պարկը համարվում է ջրբաժան տարածք Ադրիատիկ և Սև ծովերի միջև։ Ազգային պարկը բաժանված է երկու ավազանների միջև։ Ազգային պարկի կենտրոնական հատվածում գոյացել է նույնանուն լիճը։

## Պատմություն
Սլովենիայում առաջացած առաջին առաջարկը կենսոլորտը պահպանելու համար առանձին տարածք առանձնացնելու համար առաջացել է 1908 թվականին, իսկ արդեն 1924 թվականին Տրիգլավ լճի շրջակայքում ստեղծվել է հատուկ պահպանության տարածք՝ 14 քառ. կմ տարածքով։

1961 թվականին այգու տարածքը մեծանում է՝ հասնելով 20 քառ. կմ։ Այս իրադարձությունից հետո հատուկ պահպանվող տարածքը անվանվեց «Տրիգլավ ազգային պարկ»։ Սակայն այն չուներ համապատասխան տարածք ազգային պարկի կարգավիճակի համար և ստացավ բնության հուշարձանի կարգավիճակ (ազգային պարկի կարգավիճակ ստացավ հետագայում)։

1981 թվականին կատարվել են վերակառուցողական աշխատանքներ և այգու տարածքը մեծանում է մոտ 40 անգամ՝ հասնելով 838 քառակուսի կիլոմետր տարածքի։ Եվ նա վերջապես դառնում է Սլովենիայի միակ ազգային պարկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սլովենիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:1981 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Ալավերդի (Զեստափոնի շրջան)

**Ալավերդի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 540 մետր բարձրության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 312 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։

## Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Զեստափոնի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Տարածքով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ալավերդի (այլ կիրառումներ)

**Ալավերդի** անունը կարող է վերաբերել՝

* Ալավերդի - գյուղ Վրաստանի Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում
* Ալավերդի - գյուղ Վրաստանի Կախեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում
* Ալավերդի - քաղաք Հայաստանի Լոռու մարզի Թումանյանի շրջանում
* Ալավերդի - համայնք Լոռու մարզում

## Տես նաև
* Ալավերդիքենդ - գյուղ նախկին Ռուսական կայսրության Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում
* Ալավերդու վանք - հոգևոր կառույց Ալավերդի գյուղում
* Ալավերդի - ժամանակավոր գետակ Հայկական լեռնաշխարհում
* Ալավերդիի թեմ - թեմ Վրաստանում
Ռուդոլֆ Չելլեն

**Յոհան Ռուդոլֆ Չելլեն** (, ) շվեդ սոցիոլոգ և քաղաքագետ, «Աշխարհաքաղաքականություն» տերմինի հեղինակը։ Չելլենի գիտական գործունեության վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել գերմանացի տեսաբան Ֆրիդրիխ Ռատցելի աշխատությունները։ Չելլենը, Ռատցելը, Ռիտտերը և Ալեքսանդր Հումբոլդտը հետ հանդիսանում են գերմանական աշխարհաքաղաքականության դասական դպրոցի հայրերը։

Չելլենը իր հայացքները շարադրել է իր «Ներածություն Շվեդիայի աշխարհագրության մեջ» (1900) և «Պետությունը, որպես կյանքի ձև» (1916) աշխատությունների մեջ, որտեղ առաջին անգամ է հանդիպվում «աշխարհաքաղաքականություն» հասկացությունը։

Չելլենի կարծիքով, գոյություն ունի երեք գործոն, որոնք ազդում են պետության վրա՝ աշխարհաքաղաքականության տեսանկյունից. ընդարձակում, տարածքային միասնականություն, ազատ տեղաշարժվելու իրավունք։
 
Չելլենի բազմաթիվ մտքեր ընդօրինակեց գեներալ Կառլ Հաուսհոֆերը։ Որոշ հասկացություններ հանդիպվել են Ադոլֆ Հիտլերի «Իմ պայքարը» գրքում։

## Գրականություն
* *Великие державы*. Лейпциг, Берлин, 1914.
* *Политические проблемы Мировой войны*. Лейпциг, 1916.
* *Государство как форма жизни*. Лейпциг, 1916.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Աշխարհաքաղաքագետներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Շվեդ սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Շվեդ գիտնականներ
Կատեգորիա:Շվեդ աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Քաղաքագետներ
Վարդան Հայկազն

**Վարդան Հայկազն** (), հայ բանաստեղծ։

## Ստեղծագործություններ
Վարդան Հայկազնի գրչին պատկանող ստեղծագործություններից պահպանվել է միայն մեկը, որը կոչվում է «Տաղ գերեզմանական վասն փոխման երանեալ եւ սուրբ Կաթողիկոսին Հայոց Գրիգորի Վկայասերի»։ Այս ստեղծագործությունը գրվել է 1105 թվականին, ի պատիվ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Բ Վկայասերի և հանդիսանում է Հայոց գրականության առաջին կենսագրական պոեմը։ Ստեղծագործությունն ունի 900-ի չափ տող։ Այս պոեմում վառ արտահայտված են Գրիգոր Բ Վկայասերի տրամադրությունը և բնավորության գծերը։ Գրիգոր Բ Վկայասերի մահը հեղինակը համարում է հայ ժողովրդի ընդհանուր ցավ։ Հետագայում այս ստեղծագործությունից օրինակներ է վերցրել Ներսես Շնորհալին, իր աշխատությունների համար։

## Ձեռագիր
* Մատենադարան, Ժողովածու (2496).

## Հրատարակություններ
* «Բազմավեպ», Վենետիկ, 1873, էջ 264-271․
* «Միջնադարյան ազգային տաղաչափություն», Ղևոնդ Հովնանյան, Վիեննա, 1911, էջ 7․

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Լորենցո Վալլա

**Լորենցո Վալլա** (Lorenzo Valla, ), իտալացի հումանիստ, պատմա-բանասիրական քննադատ։ Հիմնավորել է և պաշտպանել է էպիկուրեիզմի գաղափարը։ Բնական է համարում այն, ինչը ծառայում է ինքնապաշտպանությանը, հաճույքին, մարդու երջանկությանը։

## Կենսագրություն
Հորական և մորական կողմից Վալլան սերում էր կուրեալների ընտանիքից։ Հայրը՝ Լորենցո Լուկան եղել է փաստաբան։ 1420 թվականին հոր մահից հետո Վալլան մնաց մոր՝ Կատերինի և հորեղբայր՝ Մելխիորա Սկրիվանիի խնամակալության ներքո։ Մանկությունը և վաղ երիտասարդությունը նա անցկացրել է Մարտին V-ի կուրիայում, որտեղ այդ ժամանակ խմբավորվում էր հումանիստների խմբակը։

Վալլայի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Քվինթիլիանուսը, որի «Բանախոսի կրթության մասին» աշխատությունը հայտնաբերել է 1416 թվականին: Վալլան Քվինթիլիանուսին գիտեր գրեթե անգիր և իր առաջին «Քվինթիլիանուսու համեմատությունը Կիկերոնի հետ» աշխատությունում (որը չի պահպանվել)չի վախեցել նրան վեր դասել հումանիստների Աստծուց՝ Կիկերոնից։ Չստանալով կուրիում տեղ Վալլան տեղափոխվում է Պավիա, որտեղ դասավանդել է մասնավոր դպրոցում 1429 թվականին, իսկ 1431 թվականին ինստիտուտում։

1435 թվականից Վալլան դառնում է նեապոլիտանական թագավոր Ալֆոնս V Մեծահոգու քարտուղարը, քանի որ Ալֆոնսը թշնամացել էր պապական կուրիայի հետ։ 1444 թվականին Վալլան ընկնում է ինկվիզիցիայի դատարանի տակ, բայց փրկվում է թագավորի ընդառաջության շնորհիվ։ 1448 թվականին վերադառնում է Հռոմ։
Լորենցո Վիլլան չի ամուսնացել, բայց Հռոմում նա ուներ ընկերուհի, ով ծնել է նրա համար 3 երեխա։ Ամուսնության մերժումը բացատրվում է, ըստ երևույթին, հումանիստի ձգտումով ընդունել օծումը։ Վալլան մահացել է 1457 թվականին և թաղվել է Հռոմում։

## Գրականություն
* *Լորենցո Վալլա:* «Ճշմարիտ և կեղծ բարեկացության մասին։ Կամքի ազատության մասին»։ Թարգմանություն լատիներենից։
* Ա.Ի. Հոմենտովսկայա։ «Լորենցո Վալլի՝ մեծ իտալացի հումանիստ»։ 1964
* The Cambridge companion to Renaissance philosophy, ed. by James Hankins. Cambridge, 2007

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Об истинном и ложном благе» (факсимиле издания 1519 года)
* Русский перевод трудов «О подложности Константинова дара», «О монашеском обете» и «История деяний Фердинанда»
* «О подложности Константинова дара» и самый «Константинов дар», лат. и англ.
* «О красотах латинского языка» (факсимиле издания 1544 года)
* «О красотах латинского языка» (факсимиле издания 1493 года)
* Лоренцо Валла в Стэнфордской философской энциклопедии (англ.)

* The Cambridge Companion to Renaissance philosophy
* Могила Л.Валлы в Латеранской базилике

Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանասերներ
Գեորգի Աթանասով

**Գեորգի Աթանասով** (, ), բուլղարացի կոմպոզիտոր։

## Կենսագրություն
Գեորգի Աթանասովը ծնվել է Պլովդիվում աղքատ ընտանիքում։ Երաժշտական կրթություն ստացել է 14 տարեկան հասակում Բուխարեստում, որտեղ սովորել է երաժշտության տեսություն, դաշնամուր և տրոմբոն։ 1901-1903 թվականներին սովորել է Ջոակինո Ռոսսինիի անվան Պեզարիոյի կոնսերվատորիայում Պիետրո Մասկանիի դասարանում։ Ավարտելուց հետո «Մաեստրոյի» կոչումով վերադարձել է Բուլղարիա և ղեկավարել է ռազմական երգչախմբեր։ 1922-1923 թվականներին ղեկավարել է Բուլղարիայի օպերայի և բալետի ազգային թատրոնը։

Աթանեսովն առաջին օպերան գրել է 1911 թվականին, նրա ստեղծագործական ոճի վրա մեծ է իտալական օպերաների ազդեցությունը։

Աթանեսովի առավել հայտնի օպերաներից է «Գերգանան», առաջին բուլղարական օպերան, որտեղ սյուժեի կենտրոնում մեկ անձ է։

Մահացել է շաքարախտից։

## Օպերաներ
thumb|"Tsveta" օպերայի դերակատարները, դերաբաշխումը ըստ Աթանասովի, Սոֆիա, 1928, հոկտեմբերի 11, Բուլղարիայի ազգային արխիվ
* *Borislav* (1911)
* *Moralisti* (operetta) (1916)
* *Gergana* (1917)
* *Zapustyalata vodenitsa* (*The Abandoned Mill*) (1923)
* *Tsveta* (1925)
* *Kosara* (1929)
* *Altzec* (1930)
մինի|ձախից|Գեորգի Աթանասովի "Tsveta" օպերայի դերակատարները

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* „120 български композитори“, Иван Минчев, Издателство „Музика“, София, 1984
* „Книга за операта“, Любомир Сагаев, Държавно издателство музика, София, 1976

Կատեգորիա:Բուլղարացի կոմպոզիտորներ
Հասմիկ Ալեքսանյան

**Հասմիկ Եղիշի Ալեքսանյան** (), հայ դերասանուհի։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2011)։

## Կենսագրություն
Հասմիկ Ալեքսանյանը ծնվել է 1945 թվականին, Երևանում։ Վաղ հասակից ընտանիքով տեղափոխվել է Ռուսաստանի Մայկով քաղաք, որտեղ ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1969 թվականին վերադարձել է Երևան և ընդունվել Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետ՝ Վարդան Աճեմյանի արվեստանոց։ 1973 թվականին, ինստիտուտն ավարտելուց հետո, Վահե Շահվերդյանի հրավերով, աշխատել է Կիրովականի պետական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասանուհի։ 1999 թվականից Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի, 2011 թվականից, զուգահեռ՝ Վանաձորի դրամատիկական թատրոնի։

## Դերեր
Խաղացել է շուրջ 80 թատերական դեր տարբեր ներկայացումներում։
* Մայր՝ Գ. Սարգսյանի «Բերոյանների ընտանիքը» 
* Կռուչինինա՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորները»
* Օլգա՝ Անտոն Չեխովի «Երեք քույրեր» 
* Ժամանակ՝ Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ռիչարդ Երրորդ» 
* Զարնիշան՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Չար ոգի» 
* Երանուհի՝ Շիրվանզադեի «Պատվի համար» 
* Տիկին Մարի՝ Կարինե Խոդիկյանի «Կինը անձրևից հետո» 
* Աշխեն տատիկ՝ Խ. Արամունու «Անվերադարձ ապագա» 
* Շառլոտա՝ Ա. Չեխովի «Բալի այգին» 
* Բեռնարդա՝ Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի «Բեռնարդան և նրա աղջիկները» 
* Թագուհի՝ Ռ. Շառոյանի «Մեր բաժին ուրախությունը» 
* Թենի՝ Մուրացանի «Ռուզան» 
* Վհուկ՝ Պ. Զեյթունցյանի «Արշակ թագավոր» 
* Մուրզավեցկայա՝ Ա. Օստրովսկու «Գայլեր և ոչխարներ»

## Մրցանակներ
* ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ, 2009
* Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2011)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Սասուն (այլ կիրառումներ)

**Սասուն** եզրը կարող է վերաբերել՝
* Սասուն կամ Սանասունք - գավառ Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգի կազմում
* Սասուն - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գյոզալդարայի գավառակում
* Սասուն - գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառում
* Սասուն - գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Քաղիրդի ձախ վտակը
Ժողովրդական ճակատ (Իսպանիա)

**Ժողովրդական ճակատ** (), Իսպանիայի երկրորդ հանրապետությունում ընտրված կոալիցիա ստեղծված 1936 թվականի հունվարին տարբեր ձախակողմյան կազմակերպություններին, ղեկավարել է Մանուել Ազանան։

*Ժողովրդական ճակատում*  ներառված էին Իսպանիայի սոցիալիստ աշխատավորների կուսակցությունը (PSOE), Իսպանիայի կոմունիստական կուսակցությունը (PCE), Մարքսիստական հայացքներով աշխատավորների կուսակցությունը (POUM, անկախ կոմունիստներ) և հանրապետականներ՝ Հանրապետական ձախերը (IR), (Ազանայի գլխավորությամբ) Հանրապետական միացյալ կուսակցությունը (UR), Դիեգո Մարտինես Բարիոյի գլխավորությամբ։ Այս կոալիցիային սատարում էին Գալիցիական և Կատալոնյան ազգայնականները, սոցիալիստական միությունը և անարխիստները։ Շատ անարխիստներ չէին սատարում կոալիցիային ընտրությունների ժամանակ, սակայն սատարեցին նրանց Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում

Իոսիֆ Ստալինը 1935 թվականին որոշեց, որ ահագնացող ֆաշիզմի աճի դեմ պայքարելու համար Իսպանիայում կոմունիստները պետք է դաշինք կնքեն բոլոր գաղափարապես մոտ խմբակցությունների հետ, անգամ բուրժուական ուղղվածություն ունեցող կուսակցությունների հետ։ Սա կոալիցիա էր հանրապետականների և աշխատավորական կուսակցությունների միջև, որպեսզի շարունակեին առաջին կառավարության (1931–1933) սոցիալական բարեփոխումները և ազատեին քաղբանտարկյալներին, որոնք պահվում էին բանտերում 1934 թվականի Աստուրիայի հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո։

''Ազգային ճակատը հաղթեց 1936 թվականի ընտրություններում՝ հիմնելով նոր կառավարություն։ Մանուել Ազանան ընտրվեց երկրի նախագահ, սոցիալիստ աշխատավորների կուսակցությունը նրան չաջակցեց, քանի որ դեմ էր Ֆրանցիսկո Լարգո Կաբալերոն։

1936 թվականի հուլիսին Ֆրանցիսկո Ֆրանկոն և այլ պահպանողական/մոնարխիստ գեներալներ փորձեցին հեղաշրջում անել, որի պատճառով սկսվեց Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմը (1936–1939)։ Կառավերությունը կազմավորեց հանրապետական բանակը, որը կազմված էր կոալիցիայի կազմում եղած խմբակցությունների կողմից ձևավորված զինված ստորաբաժանումներից։ Չնայած փոքր հաջողություններին հանրապետական զորքերը պարտվեցին քաղաքացիական պատերազմում 1939 թվականին և իշխանությունը անցավ Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյին։

## Ծանոթագրություններ
 

Կատեգորիա:Իսպանիայի կուսակցություններ
Դոսի (գյուղ)

**Դոսի** (), գյուղ Ճապոնիայում, գտնվում է Տյուբու Յամանասիի պրեֆեկտուրայում։ Բնակչությունը կազմում է 1791 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 22,51 մարդ/կմ², իսկ տարածքը՝ 79,57 կմ²։

## Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզու վրա Յամանասիի պրեֆեկտուրայում, Տյուբու շրջանում։ Սահմանակից է Ուենոհարա, Ցուրու քաղաքների և Յամակիտա, Յամանակո գյուղերի հետ։

## Բնակչություն
Գյուղի բնակչությունը կազմում է 1791 մարդ, իսկ խտությունը՝ 22,51 մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ճապոնիայի գյուղեր
Պենչո Սլավեյկով

**Պենչո Սլավեյկով** (, ), բուլղարացի գրող, Misal («Միտք»)շրջանակի մասնակիցներից։

Գրող Պետկո Ռաչև Սլավեյկովի կրտսեր որդին։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Տրյավնայում, Բուլղարիայի ազգային զարթոնքի ժամանակահատվածում, Պետկո Սլավեյկովի և Իրինա Ռայկովայի ընտանիքում։ Կրթություն ստացել է Տրավնյայում, Ստարա Զագորայում, Պլովդիվում։ 1883 թվականին նա դառնում է Պլովդիվի ռեալական գիմնազիայի լավագույն սաներից մեկը։

1884 թվականի հունվարին դժբախտ պատահար է տեղի ունենում։ 18-ամյա Պենչոն ձյան տակ քնում է նստարանի վրա, որի հետևանքով հիվանդանում է թոքաբորբով, և չնայած Պլովդիվում, Սոֆիայում, Լայպցիգում, Բեռլինում ու Փարիզում երկարմյա բուժումից հետո նրա մոտ լուրջ խանգարումներ են ի հայտ գալիս, առանց ձեռնափայտի չի կարողանում քայլել, խոսում և գրում է դժվարությամբ։ Նրա մոտ ի հայտ է գալիս մելանխոլիա և նա միակ բուժումը գտնում է գրականության մեջ։

Սլավեյկովի աշխատանքները ներառում են բանաստեղծություններ, մտերմիկ զրույցներ։ Համագործակցել է մի շարք ամսագրերի հետ, որոնք տպագրել են նրա գործերը։ Կյանքի մի մասն անց է կացրել Լայպցիգում, որտեղ սովորել է փիլիսոփայություն, ծանոթացել գերմանական գրականության, մտքի և արվեստի ստեղծագործությունների հետ։

1898 թվականին, վերադառնալով Բուլղարիա, մի շարք ակնառու գրողների հետ, ինչպիսիք են Կրեսյու Կրեստևը, Պետկո Թոդորովը, Պեյո Յավորով, միացել է Միսալ գրական շրջանակին, 1901–1909 թվականներին եղել է Բուլղարիայի ազգային գրադարանի տնօրենի օգնական, 1909–1911 թվականներին՝ տնօրեն, 1908–1909 թվականներին՝ Իվան Վազովի անվան ազգային թատրոնի տնօրեն։

1909 թվականին ուղարկվել է Մոսկվա, Ստամբուլ, Աթենք, Նեապոլ, Սորենտո, Հռոմ (1911), որտեղ ուսումնասիրել է գրադարանների զարգացումները։

Մշակույթի նախարար Ստեֆան Բոբչևի հետ քաղաքական թյուրիմացությունների պատճառով 1911 թվականի հուլիսի 10-ին ազատվել է Ազգային գրադարանի տնօրենի պաշտոնից, հեռացել է Բուլղարիայից, բնակվել Ցյուրիխում, Լյուցերնում, Գյոշենենում, Անդերմատում, Լուգանոյում, Շվեյցարիայի այլ վայրերում նախքան Իտալիայում հաստատվելը, որտեղ երեք ամիս մնալուց հետո, 1912 թվականի մայիսին մեկնում է Ֆլորենցիա, Էնգադին՝ բուժման փնտրտուքներով։ Մայիսի վերջում մեկնում է Բրունատե՝ Կոմո լճի մոտ, որտեղ էլ մահանում է 1912 թվականի հունիսի 10-ին։

Սլավեյկովը թաղված է Բրունատեի գերեզմանատանը, մասունքները տեղափոխվել են Բուլղարիա 1921 թվականին։

## Հիշատակ
Սլավեյկովը պատկերված է 1999 և 2006 թվականներին թողարկված բուլղարական 50 լևի հակառակ կողմում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* Марков Д. Ф. Пенчо П. Славейков. — М.: Издательство АН СССР, 1959.
* Славейкова, Светослава. Пенчо Славейков. Биографичен очерк. — София: Български писател, 1955.
* Янакиева, Миряна. От родния кът до гроба. Пенчо Славейков — «Сън за щастие». — Пловдив: Контекст, 2011.

## Արտաքին հղումներ

* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրադարանավարներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Մեծ Մհեր

մինի|աջից|270px|Մհեր Սասունցին մենամարտում է առյուծի հետ
**Մեծ Մհեր** կամ **Առյուծաձև Մհեր** կամ **Առյուծ Մհեր,** «Սասնա Ծռեր» հայկական ժողովրդական էպոսի հերոս։ Եղել է Սանասարի որդին և Սասունցի Դավթի հայրը։ Ըստ ավանդության, Մեծ Մհերը ամուսնացած է եղել Կարսի թագավոր Թևաթորոսի աղջկա՝ Արմաղանի հետ։

Իր հորից՝ Սանասարից և հորեղբորից՝ Բաղդասարից, ժառանգել է Քուռկիկ Ջալալին, թուր կեծակին և խաչ պատերազմին։ Ունեցել է երկու որդի։ Ավագը եղել է Եգիպտոսի քաղաքի թագուհի Իսմիլի որդին՝ Մելիքը, իսկ երկրորդը ունեցել է Արմաղանից և կոչվել է Դավիթ։

Հայկական ժողովրդական էպոսի երկրորդ գլուխը նվիրված է Մեծ Մհերին և նրա գործունեությանը, ինչպես նաև Մեծ Մհերի ու Մըսրա Մելիքի մենամարտին։Նաև մենամարտել է առյուծի հետ,որից հետո կոչվել է Առյուծաձև Մհեր(այսինքն` առյուծին ձև տված Մհեր)։

## Կենսագրություն
Մհերը եղել է Սանասարի և Դեղձուն-Ծամի կրտսեր որդին՝ Օհանի և Վերգոյի եղբայրը։ Յոթ տարեկանում սովորել է ձի հեծնել և որս անել։ Ավելի մեծ հասակում Մհերին հաջողվում է պատռել մի մարդակեր առյուծի երախ։ Այդ քայլից հետո նրան սասունցիները տվել են «Առյուծաձև Մհեր» կամ «Առյուծ Մհեր» պատվանունը։ Մհերը իր մոր ձեռքով օծվում է Սասնա տան կառավարիչ։

Տարիներ անց Մհերը դառնում է չափահաս և գալիս է ամուսնանալու ժամանակը։ Նրա ավագ եղբայրը՝ Ձենով Օհանը և նրա քեռին՝ Թորոսը գնում են Կարս` Թևաթորոս թագավորի դստեր ձեռքը ուզելու, սակայն իմանում են, որ նրա արքայադուստրը գտնվում է Սպիտակ դև թագավորի գերության մեջ։

Իմանալով այս մասին՝ Մհերը կարողանում է հաղթել Սպիտակ դև թագավորին և նրա փահլեվաններին, ամուսնանալով գերության մեջ գտնվող արքայադստեր` Արմաղանի հետ։

Մհերը կառավարել է Սասունը Արաբական տիրապետության շրջանում։ Նրա հայրը կարողացել էր պայքարել և հաղթել Բաղդադի խալիֆին և նրա առաջ ծառացել էր Եգիպտոսի խնդիրը։ Մհերի կառավարման առաջին տարիներին Սասունը հարկատու էր Մըսրին։ Նա կարողանում է գնալ և Մելիք իշխանի հետ համաձայնության գալով Սասունը դարձնել Եգիպտոսից անկախ երկիր։

Իր խոստումը չդրժելով Մըսրա Մելիքի մահից հետո նա գնում է Մըսր և տերության կանգնում Եգիպտոսի թագուհի Իսմիլին։ Իսմիլը կարողանում է Մհերին օգտագործել և որդի ունենալ։ Երդումը դրժելու համար Մհերին և Արմաղանին Աստված պատժում է և ասում, որ երբ նրանք որդի ունենան, նույն օրը պետք է մահանան և մահանում են հենց այդ դեպքի հետևանքով։

## Գրականություն
* «Սասնա Մհերը», Հայկական ժողովրդական էպոսի կերպար, Ավետիք Իսահակյան
* «Սասնա ծռեր. Սասնա տան պատմություն», Ն. Զարյան

Կատեգորիա:Սասնա ծռեր
Զբոսաշրջությունը Կիպրոսում

մինի|աջից|300px|''Պետրա տու Ռոմիու'' () ծովափից մի հատված
**Զբոսաշրջությունը Կիպրոսում** (), Կիպրոսի Հանրապետության և Հյուսիսային Կիպրոսի թուրքական Հանրապետության տնտեսության գլխավոր ճյուղերից մեկը։ Կիպրոսի զբոսաշրջային հաջողությունները նպաստել են տնտեսական, մշակութային և արդյունաբերական հաջողությունների ձեռք բերմանը։

2006 թվականին Կիպրոսը գրանցել է շոկային ցուցանիշ։ Զբոսաշրջության հաշվին երկրի Համախառն Ներքին Արդյունքի տոկոսային բաժինը ավելացել է 10.7 %-ով։ Այդ տարի Կիպրոսի բյուջեն հարստացավ մոտ 5 մլն ԱՄՆ դոլարով։ Միայն 2006 թվականին Կիպրոսը ընդունել է մոտ 113,000 զբոսաշրջիկ։ Այդ ցուցանիշը գնալով նվազել է Կիպրոսում սկսած ճգնաժամի պատճառով։

Ըստ Համաշխարհային զբոսաշրջային կազմակերպությունների տվյալների, Կիպրոսը համարվում է ամբողջ աշխարհի 40 ամենազբոսաշրջային երկրներից մեկը։ 2013 թվականին հրատարակված նոր տվյալների համաձայն, Կիպրոսը 29-րդն էր աշխարհում։ Բացի այդ, Կիպրոսը ըստ զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների աշխարհի առաջատար երկիրն է։

Կիպրոսում զբոսաշրջիկներին գրավում է արևադարձային, տաք կլիման և մշտական արևը։ Զբոսաշրջիկների հիմնական ժամանակաշրջանը դա ամառը և աշունն է։ Ամենալավ զբոսաշրջային ամիսը հուլիսն է։

## Զբոսաշրջիկները տարբեր երկրներից
Կիպրոս ժամանած զբոսաշրջիկների մեծ մասը դրանք եվրոպացիներն են։ Զբոսաշրջիկները հիմնականում գալիս են Հյուսիսային Եվրոպայի երկրներից։ Զբոսաշրջիկների ճնշող մեծամասնությունը՝ դա բրիտանացիներն են։ Նրանք կազմում եմ ամբողջ զբոսաշրջիկների թվի գրեթե կեսը։

Նրանց այստեղ գրավում է անգլերենի բարձրակարգ իմացությունը և գաղութային ժամանակահատվածներից պահպանված անգլիական մշակույթի և քաղաքակրթության համադրությունը հունականի և թուրքականի հետ։ Բացի այդ, Կիպրոս կղզու վրա գտնվում են նաև բրիտանական երկու ռազմական հենակետներ՝ Ակրոտիրի և Դեկելիա։

Մյուս զբոսաշրջիկները գալիս են հիմնականում Ռուսաստանի Դաշնությունից, Հունաստանից, Գերմանիայից, Շվեդիայից, Թուրքիայից, Իտալիայից, Հայաստանից և այլ երկրներից։

## Զբոսաշրջային կենտրոններ
* **[[Լառնակա]]**, քաղաք Կիպրոսի Հանրապետության արևելյան ափին։ Ըստ 2010 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 72,000 մարդ։ Լառնական կղզու երկրորդ առևտրական նավահանգիստն է և կարևոր տուրիստական կենտրոն։ Կիպրոս կղզի խոշորագույն օդանավակայանը՝ Լառնակա միջազգային օդանավակայանը, գտնվում է Լառնակայի ծայրամասում։ Համարվում է երկրի գլխավոր նավահանգիստը և զբոսաշրջային կենտրոնը։
* **[[Պաֆոս]],** Կիպրոսի խոշոր նավահանգիստներից մեկն է։ Գտնվում է համանուն շրջանի վրա՝ Պաֆոսի շրջանում։ Այն նաև Պաֆոսի շրջանի մայրաքաղաքն է։ Պաֆոսում է գտնվում Կիպրոսի երկրորդ ամենախոշոր օդանավակայանը՝ Պաֆոսի Միջազգային Օդանավակայանը։
* **[[Այիա Նապա]],** առողջավայր-քաղաք և նավահանգիստ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանում։ Գտնվում է Կիպրոսի արևելյան մասում՝ հարավային ափերձ շրջանում։
* **[[Լիմասոլ]],** քաղաք Կիպրոսի հարավային ափին։ Լիմասոլը երկրորդ ամենամեծ քաղաքն է Կիպրոսում։ Քաղաքը նաև համանուն շրջանի մայրաքաղաքն է։ Բնակչությունը կազմում է մոտ 170 000 մարդ։ Կլիման արևադարձային է, տաք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Կիպրոսում
Այգեպան (ֆիլմ, 1987)

**«Այգեպանը»**, ԽՍՀՄ-ի նկարչական ֆիլմ է, նկարահանվել է 1987 թվականին, համարվում է դրամա ժանրի ֆիլմ։ Ռեժիսորը Վիկտոր Բուտուրլինն է, նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոընկերության կողմից։

## Ֆիլմի ստեղծագործական թիմը
* Սցենարի հեղինակ - Վալերի Զալոտուխա
* Ռեժիսոր - Վիկտոր Բուտուրլին
* Օպերատոր - Վլադիմիր Վասիլև
* Նկարիչ - Ալեկսանդր Զագոսկին
* Կոմպոզիտոր- Ալգիրդաս Պաուլավիչուս
* Հնչյունային օպերատոր - Ալեկսանդր Գրուզդև
* Խմբագիրներ - Մ. Կուրաև, Ա. Պուրտով
* Կոնսուլտատներ - Ե. Բելոուսով, Ա. Դավիդով, Զ. Ալեկսեևա
* Ռեժիսորի օգնական - Տ. Կոմարովա
* Օպերատորի օգնական - Վ. Ամոսենկո
* Մոնտաժոր - Ռ. Լիսովա
* Նկարիչ-գրիմյոր- Լ. Ստեպանովնա
* Հագուստի նկարիչ - Գալինա Անտիպինա
* Գրիմյոր - Գ. Ֆինոգենովա

### Գլխավոր դերերում
* Օլեգ Բորիսով - *հորեղբայր Լյոշա Գլազով (այգեպան)*
* Լև Բորիսով - *հորեղբայր Կոլյա Ստեկլով (հորեղբայր Լյոշայի ազգական)*

### Դերերում
* Եվգենիա Սմոլյանինովա - *Տոնյա (ամբողջական անուն- Անտոնինա)*։ Նաև ֆիլմի երգի կատարող։
* Կոստյա Յուխով - *Սանկա նեմտիր (համր դեռահաս)*
* Վարվարա Շաբալինա - *Իրկայի մորաքույրը (Տոնիի քույրը)*
* Իրինա Ռակշինա - *Ռայկա*
* Վիկտոր Բիչկով - *Վիտյոկ (տրակտորավարորդ)*
* Պյոտր Դրոցկիյ - *հորեղբայր Լյոշայի որդին*
* Վիկտոր Ցեպաև - *առաջին նախագահ (Սելիվանով, կոլխոզի նախագահ)*
* Անդրեյ Շեպոչկին - *առաջին քննիչ*
* Անդրեյ Յուրենև - *փոխնախագահ*
* Բորիս Վոյցեխովսկիյ - *փոխքննիչ*
* Վադիմ Լոբանով - *ղեկավար*

### Էպիզոդներում
* Նինա Ուսատովա - *Մարուսյա* (փոստատար)
* Վալենտին Բուկին - *տեղային ոստիկան*
* Ս. Կիրեևա

## Երաժշտությունները
Այս ֆիլմում կլսեք Եվգենիա Սմոլյանինովոյ ռուս կոմպոզիտորի երգերը։
* *На горе колхоз, под горой совхоз*
* *Краса ли моя красота…*
և երգեր որոնք այլ երգիչներ են կատարում։
* *Прощайте, скалистые горы* - երաժշտությունը Եվգենիա Ժարկովսկի, բառերը Նիկոլայ Բուկինա.
* *Мы с тобой два берега у одной реки* - կատարում է Մայա Կրիստալինսկայա։ Այս երգը առաջին անգամ լսվել է խորհրդային «Ծարավ» կինոֆիլմում 1959 թվականին։ Երաժշտությունը Անդրեյ Էշպայ, բառերը Գրիգոր Պոժենյան։

## Հետաքրքիր փաստ
Այս ֆիլմը միակն է որտեղ նկարվել են Բորիսով եղբայրները; Օլեգը և Լևը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1980-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Շամպայն ան Վալրոմե

**Շամպայն ան Վալրոմե** (), կոմունա ֆրանսիական Էն գավառում։ Շրջանը՝ Բելլեն է։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը գտնվում է Շամպայն ան Վալրոմեում։

## Աշխարհագրություն
Շամպան ան Վալրոմեն ծովի մակարդակից գտնվում է 530 մետր բարձրության վրա։ 17 կմ հյուսիս գտնվում է Բելլե քաղաքը։

## Պատմություն
Գյուղը բնակեցված է դեռևս հռոմեական ժամանակներից։ Շամպան ան Վալրոմեն առաջին անգամ հիշատակվել է XI դարի փաստաթղթերում։ Ըստ Լիոնի պայմանագրի՝ 1601 թվականին, մտել է Ֆրանսիայի տիրապետության մեջ։

Համայնքում կա մի քանի գյուղ։

## Տեսարժան վայրեր
* Եկեղեցի և տուն (7-րդ դար)

## Տնտեսություն և արդյունաբերություն
Բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ և գինու արդյունաբերությամբ։ 2009 թվականին քաղաքապետարանը արժանացել է հատուկ մրցանակի, որպես լավ գինի արտադրող։ Հաղթող է ճանաչվել տարբեր գինու մրցույթներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* INSEE

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գոնդորի և Արնորի Միացյալ Թագավորություն

**Գոնդորի և Արնորի Միացյալ Թագավորություն**, Թոլքինի լեգենդարիումում նոր թագավորություն, որը ստեղծվել Մատանու պատերազմից և Սաուրոնի կործանումից հետո։

## Նախապատմություն
Արագորնը, որը Մատանու պատերազմից հետո դարձավ Գոնդորի արքան, Արնորի արքայի ժառանգն էր, և նա գահ բարձրացավ որպես Գոնդորի և Արնորի արքա և միացրեց երկու թագավորությունները։

Հաղթանակ տանելով Մատանու պատերազմում՝ Արագորնը ստացավ տոհմական Էլեսսար անվանումը և սկսեց վերականգնել Արնորի հյուսիսային թագավորությունը։ Այսպես Միացյալ թագավորությունը նախկինի պես բաժանվեց երկու մասի, բայց նրանք ղեկավարվում էին մեկ արքայատոհմի կողմից։

Արագորնի գահակալության շրջանում թագավորությանը միացվեցին բոլոր այն տարածքները, որոնք միացված էին նրան իր ծաղկման ժամանակաշրջանում։ Չմիացավ միայն Ռոխանը։

## Միացյալ Թագավորության արքաներ
* Էլեսսար (Ե. Դ. 3019 - Չ. Դ. 120)
* Էլդարիոն (Չ. Դ. 120 - Չ. Դ. 220)

Կատեգորիա:Միջերկիր
Ալկոշետի

**Ալկոշետի** (; []), մունիցիպալիտետ Պորտուգալիայում, մտնում է Սետուբալի կազմի մեջ։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների բնակչությունը կազմել է 17,569 մարդ, տարածքը՝ 128.36կմ² : Հին վարչական բաժանմամբ մտել է Էշտրեմադուրա նահանգի մեջ։

## Աշխարհագրական դիրք

Մունիցիպալիտետը գտնվում է։
* Հյուսիսից — Բենավեմտե մունիցիպալիտետից
* Արևելքից — Պալմելա մունիցիպալիտետից
* Հարավից — Պալմելա մունիցիպալիտետից
* Հարավ-արևմուտքից — Մոնտիժո մունիցիպալիտետից
* Հյուսիս-արևմուտքից — Տեժու գետից

## Բնակչություն

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1515 թվականին։

## Շրջաններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Town Hall official website
* Photos from ALCOCHETE

Կատեգորիա:Պորտուգալիայի քաղաքներ
Վերժերու

**Վերժերու** (), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Ռոշֆոր շրջանում։ Մտնում է Ռոշֆոր Նորդ կանտոնի կազմի մեջ։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 17463։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1019 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Վերժերու 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լյուսի Սարոյան

**Լյուսի Սարոյան** (, ), հայազգի ամերիկացի դերասանուհի և լուսանկարչուհի։

## Կենսագրություն
Լյուսի Սարոյանը ծնվել է Սան Ֆրանցիսկոյում, (Կալիֆորնիա), գրող Վիլյամ Սարոյանի և դերասանուհի Քերոլ Գրեյսի դուստրն է։ Նրա եղբայրը գրող Արամ Սարոյանն է։ Ծնողների երկրորդ ամուսնալուծությունից հետո նրա մայրն ամուսնացել է դերասան Ուոլթեր Մատաուի հետ և Լյուսի Սարոյանն սկսել է աշխատել խորթ հոր հետ՝ նկարահանվելով նրա ֆիլմերում։ Խաղացել է փոքրիկ հատվածներ «Բրոդվեյ», հեռուստատեսությունում՝ դրան զուգահեռ աշխատելով նաև ֆիլմադարանի արխիվագետ։ Նրա ամենաուշագրավ դերը Փոլ Շրեյդերի «Կապույտ օձիք» ֆիլմում է, որտեղ նա խաղում է Հարվի Քեյթելի կնոջը։

Լյուսի Սարոյանի հետմահու հայտնաբերված դիմանկարների առաջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Սանտա Մոնիկայի Քրեյգ Կրուլ պատկերասրահում 2010 թվականի հունվարի 16-ին։ Դենիս Հուփերի կողմից ստեղծված նրա դիմանկարը ընդգրկվեց Փարիզում և Ավստրալիայում տեղի ունեցած Հուփերի սեփական լուսանկարների հետահայաց ցուցահանդեսում։

Լյուսի Սարոյանը մահացել է Կալիֆորնիայում 2003 թվականի ապրիլի 11-ին, 57 տարեկանում հեպատիտ C-ից առաջացած լյարդի ցիռոզից։ Նրա մայրը մահացել է նույն տարվա ամռանը։

Լյուսի Սարոյանի անձնական թղթերն այժմ գտնվում են Ֆրեզնոյի օկրուգի հանրային գրադարանի արխիվում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ մոդելներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Մաքսիմ Խամոյան

**Մաքսիմ Հուսեյնի Խամոյան** (), քրդագետ, լեզվաբան, ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի քրդագիտական հետազոտությունների խմբի ղեկավար։

## Կենսագրություն
Մաքսիմ Խամոյանը ծնվել է 1934 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ՀԽՍՀ Ապարանի շրջանի Չոբանմազ գյուղում։ Շրջանի Ծաղկահովիտ գյուղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո նա ընդունվում է Երևանի պետական համալսարանի ռոմանագերմանական ֆակուլտետը։ Ասպիրանտական ուսումնառությունն ստացել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Ասիայի ժողովուրդների ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունքում։

1964 թվականին Մաքսիմ Խամոյանը վերադառնում է Երևան և աշխատանքի անցնում ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության սեկտորում որպես կրտսեր գիտաշխատող ու երկար տարիներ հետազոտական աշխատանք կատարում գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտում։

1966 թվականին Մաքսիմ Խամոյանը պաշտպանում է թեկնածուական դիսերտացիան «Քրդերեն լեզվի Բահդինանի բարբառը» թեմայով։

## Աշխատություններ
Մաքսիմ Խամոյանը հրատարակել է «Քուրդ-ռուսերեն դարձվածաբանական բառարանը», որը պարունակում է մոտ 8 հազար դարձվածաբանական հոդված։

1988 թվականին Արևելագիտության ինստիտուտի գիտխորհրդի որոշմամբ հրատարակվում է նրա «Քրդերեն լեզվի դարձվածաբանության հիմունքներ» ուսումնասիրությունը։

Հետազոտական իր հոդվածներով Մաքսիմ Խամոյանը մասնակցել է ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի «Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներ և ժողովուրդներ» մատենաշարի հրատարակմանը։ Այս մատենաշարի XVIII հատորում լույս է տեսել նրա «Գրական քրդերենի ձևավորման հեռանկարները» հոդվածը։

1990 թ. լույս է տեսել «Քրդերեն լեզու, գրականություն» խորագրով գիրքը, որտեղ հատուկ տեղ են գրավում քրդական խոսքի կառուցվածքի հարցերը, նրա տարբեր դրսևորումները՝ կիրառական տառատեսակների կազմը, գրական խոսքի տարբեր բնագավառների, դրանց զարգացման ուղիների և օրինաչափությունների առանձնացումը։

## Աղբյուրներ
* Ասան Դերբոյան «Մաքսիմ Հուսեյնի Խամոյան», պատմաբանասիրական հանդես №1, 2011, էջ 310-311

Կատեգորիա:Ավշեն գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Սերմուայե

**Սերմուայե** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Ջոկս կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01402:

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 330 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 85 կմ է և 38 կմ հյուսիս-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

Կոմունայի արևմտյան մասում հոսում է Սոնա գետը, իսկ հյուսիսում Սեյ գետը։

## Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 669 մարդ։

## Քաղաքապետեր

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 403 մարդկանցից 299-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 104-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 74,2% է, 1999 թվականին՝ 71,7%)։ 299 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 275-ը (157 տղամարդ, 118 կին), գործազուրկ եղել են 24-ը (6 տղամարդ, 18 կին)։ 104 պասիվներից 21 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 61-ը՝ թոշակառու, 22 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Եղբայրական քաղաքներ
*  Դորնխան (Գերմանիա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Էշպինել

**Էշպինել** (), Պորտուգալիայում գտնվող շրջան (Ֆրեգեզիա), մտնում է նաև Ավեյրու շրջանի կազմի մեջ։ Համարվում է Ագեդա մունիցիպալիտետի առանցքային շրջաններից մեկը։ Մտնում է Պորտուգալիայի քաղաքական խոշոր ագլոմերացիայի (Մեծ Ավեյրուի) կազմի մեջ։ Հին վարչական բաժանմամբ մտնում է Բեյրա-Լիտորալ նահանգի մեջ։ Բնակչության թիվը կազմում է 2799 մարդ։ Զբաղեցնում է 11,95 կմ² տարածք։
Խան (Բաղդաթի շրջան)

**Խան** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Բաղդաթի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 750 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Բաղդաթից հեռու է 25 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 525 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։

## Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Բաղդաթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Տարածքով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։

Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաղդաթի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր