Կենսաարդյունավետ նյութ

**Կենսաարդյունավետ նյութ**, կենսունակ միկրոօրգանիզմ կամ ակտիվ բնական միացություն, որն ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ազդում է բույսի աճի վրա (կենսապարարտանյութ): Ունի բերքի արտադրության մեջ պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների օգտագործումը նվազեցնելու ներուժ:

## Տեսակներ
Կենսաազդակիրները ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ազդում են բույսերի աճի վրա՝ ազդելով կենսաբանական մեխանիզմների ֆունկցիոնալ իրականացման կամ ակտիվացման վրա, հատկապես այն օրգանիզմների, որոնք միջամտում են հող-բույս-միկրոբ փոխազդեցություններին: Ի տարբերություն սովորական պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների, կենսաարդյունավետ նյութի արդյունավետությունը հիմնված չէ հանքային բույսերի սննդանյութերի զգալի ուղղակի ներմուծման վրա՝ անօրգանական կամ օրգանական ձևերով:

* *Օգտագործվող արտադրանքներն են՝*
** Մանրէային մնացորդներ,
** Կոմպոստացման և խմորման արտադրանքներ,
** Բույսերի և ջրիմուռների էքստրակտներ
* Կենսաարդյունավետ-պատրաստուկներ (կենսագործոններ): *Որպես պատրաստի ձևակերպված արտադրանք կիրառվում են.*
** բույսերի աճը խթանելու համար (կենսախթանիչներ),
** բույսերի սննդանյութերի ձեռքբերումը բարելավելու համար (կենսապարարտանյութեր),
** բույսերը պաշտպանելու պաթոգեններից և վնասատուներից (կենսաբանական վերահսկման միջոցներ)
** բարելավելու մշակաբույսերի արդյունավետությունը. դրանք կարող են պարունակել մեկ կամ մի քանի կենսա-ազդակիրներ այլ նյութերի հետ միասին”
* Դաշտային մակարդակում փաստագրված դրական արդյունքներով լավ հաստատված կենսաէֆեկտորներն են.
** Հողի կամ սերմերի մանրէազերծման ռիզոբիումի շտամները որպես սիմբիոտիկ N2-ի ֆիքսման նախապայման նոր լոբազգի տեսակների կամ սորտերի հիմնադրման ժամանակ:
** միկոռիզի պատվաստման դրական ազդեցությունները հողերի վրա, որոնք ունեն բնական արմատային միկոռիզացիայի (ժամանակավորապես) ցածր ներուժ:
** բավարար միկոռիզացիան մեծացնում է սննդանյութերի (P) և ջրի կլանումը և բարձրացնում է դիմադրողականությունը պաթոգեն սնկերի նկատմամբ։
* Բույսերի աճի վրա կենսաէֆեկտորների դրական ազդեցության հետագա մեխանիզմները ենթադրվել են՝ խոստանալով ռեսուրսների պահպանման բարձր ներուժ պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների օգտագործման կրճատման շնորհիվ։
** Սննդանյութերի ակտիվ մոբիլիզացում թթուների և կարբօքսիլատների արտազատման միջոցով (օրինակ՝ P-ի մոբիլիզացում),
** Միկրոէլեմենտներ մոբիլիզացնող սիդերոֆորների/խելատների արտազատում (օրինակ՝ Fe3+),
** հետքի տարրերի քանակի նվազեցումը քիչ լուծելի օքսիդացված ձևերից մինչև բարձր լուծելի վերականգնված ձևեր (օրինակ՝ Fe3+-ը Fe2+-ի, կամ Mn4+-ը Mn2+-ի),
** ասոցիատիվ/ոչ սիմբիոտիկ N2-ի ֆիքսացիա, պաշտպանիչ անտագոնիզմ բույսերի պաթոգենների նկատմամբ,
** միկոռիզային վարակի և աճի ուժեղացում և հորմոնալ ազդեցությունների խթանում։

## Անկաննային ուսումնասիրություն և հասարակության մեկնաբանություններ
«Բիոֆեկտոր» հապավման ներքո Եվրոպական միությունը աջակցել է բիոէֆեկտորների հետազոտությանը՝ Հոհենհայմի համալսարանի ղեկավարությամբ։ Կոորդինատոր՝ Գյունտեր Նոյման, նախագծի անդամներ՝ Իրժի Բալիկ, Բորբալա Բիրո, Կարլ Ֆրից Լաուեր, Ուվե Լյուդևիգ, Տորստեն Մյուլլեր, Ալեսանդրո Պիկոլո, Մանֆրեդ Գ. Ռաուպ, Կորնելիա Սմալա, Պավել Տլուստոշ, Մարկուս Վայնման։ Նախագծի արդյունքները ամփոփված է նախագծի եզրափակիչ հաշվետվության մեջ։

Կան նաև այլ կենսախթանիչ կազմակերպություններ, ինչպիսիք են՝ Կենսախթանիչների եվրոպական արդյունաբերության խորհուրդը, Կենսաբանական վերահսկողության արտադրողների միջազգային ասոցիացիան և Կենսաբանական վերահսկողության արդյունաբերության ամենամյա հանդիպումը։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Webpage Biofector
* Biofector Database 
* Webpage Association Biostimulants in Agriculture 
* Webpage Biofector CULS Prague 
* Webpage Madora Bioeffectors
* Webpage Biofector University of Hohenheim

Կատեգորիա:Ագրոնոմիա
Կատեգորիա:Բուսաբանություն
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կատեգորիա:Էկոլոգիայի համակարգեր
Կատեգորիա:Կայուն գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Պարարտանյութեր
Կատեգորիա:Օրգանական արարտանյութեր
Կատեգորիա:Օրգանական գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Օրգանական սնունդ
Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում