open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2025

**Ըմբշամարտի 2025 թվականի Եվրոպայի առաջնություն**, տեղի է ունեցել 2025 թվականի ապրիլի 7-ից 13-ը Սլովակիայի Բրատիսլավայում։

## Ժամանակացույց
Բոլոր ժամանակները նշված են՝ (UTC+2)

## Մեդալակիներ
### Տղամարդկանց ազատ ոճ

### Տղամարդկանց հունահռոմեական ոճ

### Կանանց ազատ ոճ

## Մեդալային աղյուսակ

### Չեզոք մարզիկների շրջանում

## Ամփոփիչ թիմային հաշվարկ

## Մասնակից երկրներ
443 ըմբիշ 33 երկրներից

#  (9)
#  (24)
#  (5)
#  (17)
#  (3)
#  (20)
#  (17)
#  (18)
#  (8)
#  (20)
#  (1)
#  (3)
#  (10)
#  (11)
#  (2)
#  (10)
#  (25)
#  (2)
#  (6)
#  (23)
#  (12)
#  (6)
#  (7)
#  (15) (Հյուրընկալող)
#  (30)
#  (30)
#  (9)
#  (13)
#  (7)
#  (6)
#  (7)
#  (9)
#  (2)
# Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիա (Բելառուս+Ռուսաստան) (56)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություններ
Ազամատ Տուսկաև

**Ազամատ Արթուրովիչ Տուսկաև** (), ռուս ազատ ոճային ըմբիշ։ 2020 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն, Ռուսաստանի առաջնությունների մրցանակակիր (2013, 2015, 2020, 2021):

## Կենսագրություն
2013 թվականին Կրասնոյարսկում կայացած ազատ ոճի ըմբշամարտի Ռուսաստանի առաջնությունում Տուսկաևը մինչև 55 կգ քաշային կարգում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

2015 թվականին Կասպիյսկում ընթացող ազատ ոճի ըմբշամարտի Ռուսաստանի առաջնությունում բրոնզե մեդալ է նվաճել մինչև 57 կգ քաշային կարգում։

2020 թվականի փետրվարին Իտալիայի մայրաքաղաքում մայրցամաքային առաջնությունում մինչև 57 կգ քաշային կարգում Ազամատը չեմպիոնի կոչման համար պայքարում հաղթել է թուրք մարզիկ Սուլեյման Աթլիին և նվաճել է Եվրոպայի առաջնության ոսկե մեդալը։

## Նվաճումներ
* Եվրոպայի կադետների ըմբշամարտի առաջնություն 2010՝  
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2013՝ 
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2015՝ 
* Ըմբշամարտի աշխարհի գավաթ 2016՝ 
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի Մ23 առաջնություն 2017՝ 
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2020՝ 
* Ազատ ոճի ըմբշամարտի Ռուսաստանի առաջնություն 2020՝ 
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2021՝ 

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Սերբ ըմբշամարտիկներ
Ջոն Ադամս Մորգան

**Ջոն Ադամս Մորգան** (, ), ամերիկացի բիզնեսմեն և նավասպորտի վարպետ։ 1952 թվականի Օլիմպիական խաղերի առագաստանավային սպորտաձևի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Լոնգ Այլենդի Օյստեր Բեյ քաղաքում, բանկիր Հենրի Սթերջիս Մորգանի (1900-1982) և նրա կնոջ՝ Քեթրին Ֆրենսիս Լովերինգ Ադամսի (1902-1988) ընտանիքում։ Մոր կողմից նա ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի նախարար Չարլզ Ֆրենսիս Ադամսի թոռն է, ԱՄՆ 6-րդ նախագահ Ջոն Քուինսի Ադամսի ծոռը և ԱՄՆ 2-րդ նախագահ Ջոն Ադամսի ծոռը։ Հոր կողմից նրա նախապապը Ջի Փի Մորգանն էր՝ հայտնի ֆինանսիստ և իր ժամանակի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը։

1949 թվականին ավարտել է Գրոտոնի դպրոցը և ընդունվել Եյլի համալսարան, որտեղ եղել է ֆուտբոլային թիմի խաղացող և ավարտել է 1953 թվականին՝ ստանալով արվեստի բակալավրի աստիճան։

1952 թվականին Մորգանը մասնակցել է Հելսինկիի Օլիմպիական խաղերի առագաստանավային մրցումներին, որտեղ ամերիկյան անձնակազմի կազմում ոսկե մեդալ է նվաճել 6 մետրանոց R-դասում։

### Կարիերա
1956-1966 թվականներին եղել է Dominick and Dominick ընկերությունների գործընկեր։ 1966-1982թթ. աշխատել է Smith Barney-ում որպես կորպորատիվ ֆինանսների բաժնի ավագ փոխնախագահ, միաձուլման և ձեռքբերումների գծով փոխնախագահ, ինչպես նաև եղել է Smith Barney International Inc-ի գործադիր կոմիտեի և տնօրենների խորհրդի անդամ։

1982 թվականին հիմնադրել է Morgan Lewis Githens & Ahn, Inc մանրածախ բրոքերային ընկերությունը 2001 թվականին ընկերությունը և բրոքերային լիցենզիան գնվել են նորաստեղծ MLGA Holdings-ի կողմից։ Դրանից հետո՝ 2002 թվականին, Մորգանը Ֆրեդ Ջոզեֆի հետ համատեղ հիմնադրել է նոր Morgan Joseph LLC ընկերությունը։ 2010 թվականի դեկտեմբերին Morgan Joseph LLC-ն միավորվեց Tri-Artisan Partners LLC-ի հետ Morgan Joseph TriArtisan Group, Inc ընդհանուր անվան տակ։

## Անձնական կյանք
Մորգանն ամուսնացած է եղել 5 անգամ։ Առաջին ամուսնությունը 1953-1957 թվականներին եղել է Էլիզաբեթ Ռոբինս Չոատի հետ։ 

1990-ականների վերջին Մորգանը հանդիպեց իր չորրորդ կնոջը՝ Սոնյա Թրեմոնտին (ծն.1963. Ենթադրվում է, որ նրանք առաջին անգամ հանդիպել են Նյու Յորքի San Pietro իտալական ռեստորանում, որտեղ Սոնյան աշխատում էր որպես հաղորդավարուհի. Նրանք ամուսնացած են եղել 1998-2006 թվականներին և ունեցել են դուստր` Քուինսի Ադամս Մորգանը (ծն. 2000)։ Սոնյան հետագայում հայտնի դարձավ Նյու Յորքի իրական տնային տնտեսուհիները ռեալիթի շոուին մասնակցելու շնորհիվ։

Հինգերորդ անգամ ամուսնացել է 2010 թվականին Քոնի Մորգանի հետ։

### Մահ
Մահացել է 2025 թվականի հուվարի 23-ին 95 տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի առագաստանավորդներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երկարակյացներ
Վիշտ (լուսանկար)

**«Վիշտ»** լուսանկար է Հայրենական մեծ պատերազմից, որն նկարել է խորհրդային ֆոտոլրագրող Դմիտրի Բալտերմանը 1942 թվականի հունվարին Ղրիմում և այնուհետև ձեռք է բերել համաշխարհային համբավ: Լուսանկարում պատկերված է գերմանացի օկուպանտների կողմից խաղաղ բնակիչների մահապատժի տեսարանը, վշտից ցնցված մարդիկ քայլում են դաշտով և ձյան մեջ ընկած դիակների մեջ հարազատներ են փնտրում։

1941 թվականի դեկտեմբերի առաջին օրերին Կերչում ապրող 2-ից 2,5 հազար հրեաներ գնդակահարվել են Զոնդերկոմանդայի կողմից 10բ Այնզացգրուպ Դ հակատանկային խրամատում՝ Բաղերովո գյուղի մոտ։ Այնուհետև, դեկտեմբերի 29-ին, նույն հակատանկային խրամատում, խորհրդային հետախուզական խմբի կողմից գերմանացի սպայի սպանվելու պատճառով, օկուպանտները գնդակահարեցին Կամիշ-Բուրունի մոտ գտնվող Սամոստրոյ գյուղի մի քանի հարյուր բնակիչների՝ ռուսների, ուկրաինացիների, Ղրիմի թաթարների։

1941 թվականի հունվարի սկզբին դեպքի վայր են ժամանել քննիչներն ու ֆոտոլրագրողները։ Նրանց թվում են եղել Դմիտրի Բալտերմանցը և Եվգենի Խալդեյը:

Բանաստեղծ և ռազմական լրագրող Իլյա Սելվինսկին գրել է բանաստեղծություններ Բաղերովի խրամատում գնդակահարվածների մասին։

Բալտերմենսը երկար ժամանակ լուսանկար չէր ընտրում իր անհատական ցուցահանդեսների համար։ 1960-ականներին Մոսկվա ժամանած հայտնի իտալացի լուսանկարիչ Կաիո Գարուբան Բալտերմանցի արխիվում լուսանկար է հայտնաբերել։ Գարուբան պատրաստում էր «Ի՞նչ է մարդը» ցուցահանդեսը, և Բալտերմենտի հետ միասին հորինեց լուսանկարի անունը։ Լուսանկարը ցուցահանդեսում ճանաչվել է լավագույնը՝ արժանանալով մի քանի մրցանակների։ ԽՍՀՄ -ում լուսանկարը ցուցադրվել է միայն 1975 թվականին Հաղթանակի 30-ամյակի տոնակատարության ժամանակ։ Լուսանկարը բազմիցս ներկայացվել է արտասահմանյան ցուցահանդեսներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Լուսանկարը «Վիշտ»

Կատեգորիա:1942 հիմնադրումներ ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ լուսանկարներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ
Տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաներ

**Տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաները** (ՏՀՏ) տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) ընդլայնված տերմին է, որը ընդգծում է միասնական հաղորդակցությունների դերը և հեռահաղորդակցության (հեռախոսային գծեր և անլար ազդանշաններ) և համակարգիչների ինտեգրումը, ինչպես նաև անհրաժեշտ ձեռնարկությունների ծրագրաշարը, միջանկյալ ծրագրային ապահովումը (middleware), պահեստավորումը և տեսաձայնային տեխնոլոգիաները, որոնք թույլ են տալիս օգտատերերին մուտք գործել, պահել, փոխանցել, հասկանալ և մշակել տեղեկություն:

ՏՀՏ-ն եզրը օգտագործվում է նաև համակարգչային ցանցերի հետ՝ մեկ մալուխային կամ կապի համակարգի միջոցով տեսաձայնային և հեռախոսային ցանցերի միաձուլումը նկարագրելու համար։ Կան մեծ տնտեսական խթաններ՝ հեռախոսային ցանցերը համակարգչային ցանցերի համակարգի հետ միավորելու համար՝ օգտագործելով մեկ միասնական մալուխային, ազդանշանային բաշխման և կառավարման համակարգ։ ՏՀՏ-ն հովանոցային տերմին է, որն ընդգրկում է ցանկացած հաղորդակցման սարք՝ ռադիո, հեռուստացույց, բջջային հեռախոսներ, համակարգիչներ և ցանցային ապարատուրա, արբանյակային համակարգեր և այլն, ինչպես նաև դրանց հետ կապված տարբեր ծառայություններ և գործիքներ, ինչպիսիք են՝ տեսակոնֆերանսները և հեռավար ուսուցումը։ ՏՀՏ-ն ներառում է նաև անալոգային տեխնոլոգիաները, օրինակ՝ թղթային հաղորդակցությունը, և ցանկացած հաղորդակցության ձև, որը փոխանցում է տեղեկատվություն։

ՏՀՏ-ն լայն թեմա է, և դրա հայեցակարգերը շարունակում են զարգանալ։ Այն ընդգրկում է ցանկացած արտադրանք, որը պահպանում է, վերականգնում, մշակվում, փոխանցում կամ ստանում տեղեկատվություն էլեկտրոնային՝ թվային ձևով (օրինակ՝ անձնական համակարգիչներ, այդ թվում՝ սմարթֆոններ, թվային հեռուստատեսություն, էլ. փոստ կամ ռոբոտներ)։ Տեղեկատվության դարաշրջանի հմտությունների շրջանակը (Skills Framework for the Information Age) այս ոլորտի մասնագետների կարողությունները նկարագրելու և կառավարելու բազմաթիվ մոդելներից մեկն է 21-րդ դարում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
 
* Cantoni, L., & Danowski, J. A. (Eds.). (2015). Communication and Technology. Berlin: De Gruyter Mouton.
* Carnoy, Martin. "ICT in Education: Possibilities and Challenges." Universitat Oberta de Catalunya, 2005.
* "Good Practice in Information and Communication Technology for Education." Asian Development Bank, 2009.
* 
* 
* Oliver, Ron. "The Role of ICT in Higher Education for the 21st Century: ICT as a Change Agent for Education." University, Perth, Western Australia, 2002.
* Walter Ong, Orality and Literacy: The Technologizing of the Word (London, UK: Routledge, 1988), in particular Chapter 4
*  
* Measuring the Information Society Report: 2014. International Telecommunication Union.

## Արտաքին հղումներ

* ICT Facts and Figures
* ICT Industry Statistics
* Teciza.net
Արյան Տյուտրին

**Արյան** **Ինոկենտևիչ Տյուտրին** (, ), բելառուս և ռուս ազատ ոճի ըմբիշ, 2021 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, Ռուսաստանի առաջնությունների բազմակի մեդալակիր, Ռուսաստանի սպորտի միջազգային վարպետ։ Հանդես է գալիս ամենաթեթև քաշային կարգում (մինչև 57 կգ): Ապրում է Մինսկում։ Ներկայացնում է ԲԿՄԱ (Յակուտսկ) ակումբը։

2021 թվականին Նորվեգիայի մայրաքաղաքում հոկտեմբերին կայացած աշխարհի առաջնությունում Բելառուսի հավաքականի կազմում դարձել է բրոնզե մեդալակիր մինչև 57 կգ քաշային կարգում։ Քառորդ եզրափակիչում պարտվել է իրանցի ըմբիշ Ալիռեզա Սարլաչին։

2024 թվականի ապրիլին Բաքվում կայացած Եվրոպայի ընտրական մրցաշարում նրան հաջողվել է մինչև 57 կգ քաշային կարգում 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արտոնագիր նվաճել։

## Նվաճումներ
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2013՝  
* Ազատ ոճի ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2013՝ 
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2014՝ 
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2016՝ 
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2018՝ 
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2021՝ 
* Բելառուսի ըմբշամարտի առաջնություն 2023՝ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուս ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Բելառուս ըմբշամարտիկներ
Կրակոց մեջքից (հուշարձան)

**«Կրակոց մեջքից»** ( ) հուշարձան խորհրդային քաղաքացիների հիշատակին, ովքեր զոհվել են Արևմտյան Ուկրաինայում ուկրաինացի ազգայնականների ձեռքով։ Տեղադրված է Սիմֆերոպոլ (Ղրիմ) քաղաքի Սովետսկայա հրապարակում: Բացվել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։

## Հուշարձանի պատմություն
Հուշարձանի հեղինակը քանդակագործ Եվգենի Յաբլոնսկին է։

Հուշարձանը ներկայացնում է երկու կերպար՝ կին և տղամարդ, կինը փորձում է հետ պահել ցած սահող տղամարդուն՝ մեջքից մահացու վիրավորված։

Հուշարձանը ստեղծվել է Ուկրաինայի կոմունիստական կուսակցության և Ղրիմի բնակիչների միջոցներով։ Հուշարձանի հիմքում կա մակագրություն. «*Ի հիշատակ խորհրդային ժողովրդի զոհերի, որոնք ընկան ֆաշիստական համագործակիցների՝ ՕՈՒՆ - ՈՒՊԱ ռազմիկների և այլ համախոհների ձեռքը*»:

Ինչպես հուշարձանի բացման ժամանակ է ասել Ուկրաինայի Կոմունիստական կուսակցության Ղրիմի հանրապետական կոմիտեի առաջին քարտուղար Լեոնիդ Գրաչը, ավելի քան 4 հազար ղրիմցիներ, խաղաղ մասնագիտությունների ներկայացուցիչներ, զոհվել են Արևմտյան Ուկրաինայում «ֆաշիստների համագործակիցների ձեռքով»:

Հուշարձանի բացման ժամանակ բախում է տեղի ունեցել Ուկրաինայի Կոմունիստական կուսակցության ներկայացուցիչների և Ուկրաինայի առաջադիմական սոցիալիստական կուսակցության ակտիվիստների միջև, ովքեր նախընտրական վրաններ են տեղադրել այն հրապարակում, որտեղ գտնվում է հուշարձանը։

Հուշարձանի տեղադրման հողամասի օրինականության ստուգումը Ղրիմի Հանրապետության դատախազության կողմից խախտումներ չի հայտնաբերել։

2007 թվականի սեպտեմբերի 25-ին հուշարձանի նկատմամբ վանդալիզմի գործողություն է իրականացվել՝ անհայտ անձինք (ըստ Ուկրաինայի Կոմունիստական կուսակցության ներկայացուցիչների դրանք եղել են Ազատության կազմակերպության գրոհայիններ) կարմիր ներկ են լցրել քանդակագործական հուշարձանի վրա։

## Կարծիքներ հուշարձանի մասին
Եվգենի Յաբլոնսկի, քանդակագործ, հուշարձանի հեղինակ՝

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2007 քանդակներ
Կատեգորիա:Զինվորական հուշարձաններ և հուշահամալիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Սիմֆերոպոլի շենքեր և կառույցներ
Քարավան (կցորդիչ)

**Քարավանը** (caravan), **ճամփորդական կցորդիչը** (travel trailer), **քեմփերը** (camper), **տուրիստական կցորդիչը** (tourer) կամ **ճամբարային կցորդիչը** (camper trailer) կցորդիչ է, որը քարշ է տրվում մեքենայի կողմից՝ ապահովելով քնելու վայր, որը ավելի հարմարավետ և պաշտպանված է, քան վրանն է (չնայած գոյություն ունեն նաև ծալվող կցորդիչ-վրաններ)։ Այն հնարավորություն է տալիս մարդկանց ունենալ իրենց սեփական տունը ճամփորդության կամ արձակուրդի ընթացքում՝ առանց հյուրանոցից կամ մոթելից կախված լինելու։ Բացի այդ, թույլ է տալիս մնալ այն վայրերում, որտեղ գիշերակացի այլընտրանքներ պարզապես չկան։ Սակայն որոշ երկրներում քեմփերները սահմանափակված են հատուկ նշանակված վայրերով, որոնց համար պետք է վճարել։

Քարավանները կարող են տարբեր լինել՝ սկսած ամենապարզ մոդելներից, որոնք կարող են լինել պարզապես անիվների վրա վրաններ, մինչև մոդելներ, որոնք ունեն մի քանի սենյակ՝ կահույքով, ինտերիերով և տան համար անհրաժեշտ սարքավորումներով։ Միշտ պինդ պատերով կցորդիչների կառուցումը կարող է կատարվել մետաղից կամ ապակեպլաստից (ֆայբերգլասից)։ Ճամփորդական կցորդիչները հիմնականում օգտագործվում են Հյուսիսային Ամերիկայում, Եվրոպայում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Քարավաններ և ճամփորդական կցորդիչներ
Կատեգորիա:Փոխադրամիջոցներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն
Կատեգորիա:Ճանապարհորդություն
Կատեգորիա:Ցամաքային տրանսպորտային միջոցներ
Շարժական տուն

**Շարժական տունը** (Motorhome) ինքնագնաց հանգստի փոխադրամիջոցի տեսակ է, որը, ինչպես անունն է հուշում, նման է անիվների վրա տան։

## Առանձնահատկություններ

Շարժական տները սովորաբար ունեն քնելու տեղեր երկուից ութ մարդու համար։ Յուրաքանչյուր քնելու տեղ կարող է լինել մշտական, կամ փոխակերպվող՝ շարժական տան ինտերիերի մեկ այլ հատվածից, սովորաբար՝ բացվող բազմոցից։ Խոհանոցային գոտին ներառում է ուտելիք պատրաստելու սարքավորումներ։ Տվյալ սարքավորումները կարող են տարբեր լինել՝ կախված շարժական տան մոդելից և արտադրողից, սակայն սովորաբար խոհանոցն ունի՝ գազօջախ կամ էլեկտրական վառարան, ջեռոց, սառնարան, լվացարան։ Ավելի շքեղ տարբերակներում կարող է ավելացված լինել նաև միկրոալիքային վառարան։ Շարժական տանը սովորաբար կա նաև փոքր լոգասենյակ, որը ներառում է՝ լոգախցիկ, լվացարան և զուգարան։ Փոքր չափսերի շարժական տներում զուգարանը հաճախ լինում է կասետային տիպի, այսինքն՝ շարժական կամ տարողությամբ զուգարան։ Այդ զուգարանը երբեմն կարող է պտտվել, որպեսզի ազատ տեղ թողնի, և նրան կարելի է մուտք գործել նաև դրսից՝ հեշտ դատարկելու համար։ Ավելի մեծ շարժական տներում հաճախ լինում է առանձին լոգախցիկ։

Շարժական տունը նաև ունի վարորդի խցիկ, որտեղ տեղադրված են վարորդի և ուղևորի նստարանները։ Այս նստարանները հաճախ կարող են պտտվել դեպի սրահ, դառնալով ինտերիերի մի մասը։ Ճաշասենյակի գոտին ապահովում է սեղան և նստատեղեր, որոնք հիմնականում օգտագործվում են ուտելու համար։ Շարժական տանը կարող է լինել նաև հանգստի գոտի, որը կազմված է կամ U-աձև բազմոցից, որը տեղադրված է տան հետևի մասում, կամ կողային բազմոցից։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հանգստի փոխադրամիջոցներ
Կատեգորիա:Ցամաքային տրանսպորտային միջոցներ
Կարուլա ազգային պարկ

**Կարուլա ազգային պարկ**, ազգային պարկ Էստոնիայի հարավում։ Այն ստեղծվել է 1979 թվականին որպես հատուկ պահպանվող տարածք, իսկ 1993 թվականին վերածվել է ազգային պարկի։ Այն Էստոնիայի ամենափոքր ազգային պարկն է։

Ազգային պարկը գտնվում է Վիռումաա նահանգի Անստլա և Րիուգե շրջաններում և Վալգամաա նահանգի Վալգա շրջանում։ Ազգային պարկը ընդգրկում է Կարուլա սարահարթի շուրջ մեկ երրորդը և աչքի է ընկնում իր լեռնոտ տեղագրությամբ, բազմաթիվ լճերով, մեծ կենսաբազմազանությամբ և ազգային մշակութային լանդշաֆտով։ Ազգային պարկի բուսական աշխարհը բավականին հարուստ է և ներառում է Էստոնիայի Կարմիր գրքում գրանցված մի քանի տեսակներ, օրինակ՝ բալթյան խոլորձ, գայլահատ մահացու, երիցուկատերև ողկուզապտեր։ Վերջինս հայտնաբերվել է Էստոնիայի երեք վայրերում, որից մեկը Կարուլան է։ Ազգային պարկի կենդանական աշխարհը ներառում է նաև անսովոր և վտանգված տեսակներ, օրինակ՝ ջրային չղջիկ, փոքր շահնարծիվ և սև արագիլ։ Որմզդեղնի, լուսանի և եվրոպական ժանտաքիսի նման կաթնասունները բավականին տարածված են։


Ähijärv.jpg
Karula vaade.jpg
Karula maastik.jpg
File: Sügis künkal.jpg


## Տես նաև
* Էստոնիայի հատուկ պահպանվող տարածքներ
* Էստոնիայի ազգային պարկերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Karula National Park

Կատեգորիա:1979 հիմնադրումներ Էստոնիայում
Կատեգորիա:1979 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Կատեգորիա:Ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Էստոնիայի ազգային այգիներ
Պարազիտային կոն

**Պարազիտային կոն**, գոյացություններ, որոնք առաջացել են հրաբուխների լանջերին՝ կողքային ճեղքերից լավաների արտավիժման ժամանակ։ Հաճախ ունենում են իսկական հրաբխային կոների տեսք։ Կազմված են հրաբխային փխրուն նյութերից ու լավաներից։ Հայաստանում շատ տարածված են Արագածում, Գեղամա լեռներում, ինչպես նաև Սյունիքի բարձրավանդակում և այլուր։ 

## Արտաքին հղումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրաբխականություն
Երկուսը տափաստանում

**«Երկուսը տափաստանում»** (), ռազմական ֆիլմ, Էմանուել Կազակևիչի համանուն վիպակի էկրանավորումը, որը Կազակևիչը գրել է Ս. Ե. Գոլովանիվսկու «Երկուսը մթության մեջ» () պատմվածքի սյուժեի հիման վրա։  Ֆիլմը նկարահանվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում, իսկ պրեմիերան կայացել է 1963 թվականի ապրիլի 28-ին։

## Սյուժե
1942 թվականի ամառ։ Դոնի տափաստաններում ծանր ձգձգվող մարտեր են ընթանում գերմանացիների դեմ։ Երիտասարդ լեյտենանտ Օգարկովը (Վալերի Բաբյատինսկի) ուղարկվում է բաժին՝ վերատեղակայման հրամանով։  Հերոսը ամբողջ գիշեր շրջում է տափաստանում և չի կատարում հրամանը, ինչի պատճառով դիվիզիան հայտնվում է շրջափակման մեջ։  Օգարկովի գնդակահարության դատավճիռ է կայացվում։  Բայց մինչ հրամանագրի հաստատումը ժամանակ կա։ Իրավիճակը փոխվում է։  Եվ ահա ծեր ուղեկցորդ պահակ Ջուրաբաևը և երիտասարդ դատապարտյալը թափառում են տափաստանում՝ հավասար հիմունքներով մասնակցելով պատահական մարտերի։ Նրանց միջև առաջանում է լուռ բարեկամություն։ Բայց մեկը մյուսին տանում է գնդակահարության, և դա նրա պարտքն է։

## Դերերում

* Վալերի Բաբյատինսկի - Սերգեյ Օգարկով
* Ասու Նուրեկեն - Ջուրաբաև
* Սվետլանա Կոնովալովա - քննիչ Վարվառա Պետրովնա
* Եվգենիա Պրեսնիկովա - Մարիա
* Լև Դուրով - Սինյաև
* Անատոլի Վերբիցկի - լեյտենանտ
* Իվան Կուզնեցով - Գաբիդուլին
* Դմիտրի Մասանով - գնդապետ Վոսկրեսենսկի
* Վիկտոր Նովոսելսկի - օպերատիվ բաժնի մայոր
* Ինգա Շանտիր - էպիզոդ
* Անդրեյ Պետրով - բապտիստ
* Իվան Ռյաբինին - փոխգնդապետ
* Գենադի Սայֆուլին - Տյուլկին
* Կոնստանտին Խուդյակով - լեյտենանտ
* Դմիտրի Չիսլով 
* Գեորգի Շապովալով - դասալիք
* Նիկոլայ Գլադկով - գեներալ
* Վլադիմիր Դյոմին - Չելնոկով
* Ալեքսանդրա Դենիսովա - տատիկ
* Նիկոլայ Բարմին - կոմբատ
* Վերա Բատալովա - տրիբունալի քարտուղար
* Անատոլի Նիկիտին - տարեց զինվոր

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Անատոլի Էֆրոս
* Սցենարիստ՝ Էմանուել Կազակևիչ
* Օպերատոր՝ Պյոտր Եմելյանով
* Կոմպոզիտոր՝ Հովհաննես Տեր-Թադևոսյան
* Նկարիչ՝ Նիկոլայ Մարկին

## [[Ռեմեյք]]
Առաջին էկրանավորումից 51 տարի անց ռեժիսոր Սերգեյ Պոպովը նախորդ սյուժեի հիման վրա նկարահանել է «Ճանապարհ դեպի Բեռլին» ֆիլմը։  Պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի մայիսի 7-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Двое в степи» на сайте kinoblog.tv
* «Двое в степи» на сайте Льва Дурова
*  «Двое в степи» на сайте журнала «Афиша»

Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1964 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Հյուսիսային նավատորմի փոքրավորը

«**Հյուսիսային նավատորմի փոքրավորը**» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ: Դերասաններ Իգոր Սկլյարի և Ալգիս Արլաուսկասի (1981 թվականին միասին նկարահանվել են «Հոգ տարեք կանանց մասին» () ֆիլմում) նորամուտը կինոյում։  Ֆիլմը բեմադրվել է Հայրենական մեծ պատերազմի իրական իրադարձությունների հիման վրա։  Ֆիլմի սցենարը գրվել է նախկին փոքրավորների՝ գրողներ Վալենտին Պիկուլի և Վիտալի Գուզանովի ինքնակենսագրական գրքերից նյութերի օգտագործմամբ: Ֆիլմի հերոսներից մեկի (նրան մարմնավորել է Իգոր Սկլյարը) կատարած չեչոտկայի տեսարանում ներգրավվել են նախկին փոքրավորներ Ա. Ե. Օսեպյանը Մոսկվայից և Վ. Զ. Բայկինը Կազանից, որոնք պարել են չեչոտկա կղզու փոքրավորների ինքնագործունեության կազմում:

1973 թվականի ամռանը Սոլովեցկի թանգարան-արգելոցի տարածքում տեղի է ունեցել ֆիլմի նկարահանումների մի մասը։

## Սյուժե
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ԽՍՀՄ նավատորմի ժողովրդական կոմիսարի 1942 թվականի հոկտեմբերի 16-ի № 300 հրամանով անչափահաս պատանիներին թույլատրվել է որպես նավաստիներ նավարկել  առևտրային և մարտական նավերով: Չորս դեռահասներ, ովքեր ցանկանում են ծառայել Հյուսիսային նավատորմի նավերում, յուրաքանչյուրն իր ճանապարհով ընդունվում է ռազմածովային ուժերի փոքրավորների դպրոց, որը ստեղծվել է 1942 թվականին Սոլովեցկի կղզիներում։

## Դերերում
* Ալգիս Արլաուսկաս - Վոլոդյա Չերյոմին
* Մարատ Սերաժետդինով - Վիկտոր Խանտիրին
* Իգոր Սկլյար - Նիկոլայ Մասլենոկ
* Վիկտոր Նիկուլին - Ալեքսանդր Բուդայլո
* Մարինա Սամոյլովա - Անյա (հնչյունավորել է Նատալյա Լուժագովան)
* Վալերի Ռիժակով - լեյտենանտ Նովիկով
* Միխայիլ Կուզնեցով - միչման Լուկյանով
* Բորիս Գրիգորիև - երրորդ աստիճանի կապիտան Ֆոկին
* Վասիլի Լանովոյ - մայոր Չերյոմին, Վոլոդյայի հայրը
* Բորիս Գիտին - գլխավոր ավագ Կոտելևսկի
* Ռիմ Այուպով - գերմանացի
* Վիկտոր Կոսիխ - առափնյա ծառայության կրտսեր լեյտենանտ
* Յուրի Սորոկին - նավաստի
* Լեոնիդ Ռեուտով - կապիտան լեյտենանտ
* Վիկտոր Միզին - նավաստի
* Ելենա Մաքսիմովա - կին ոստիկանությունում
* Մարինա Գորլովա - Զինա, Անյայի ընկերուհին
* Լյուբով Միշևա - ոստիկան
* Կլավդիա Կոզլենկովա - Յուդինա
* Իգոր Իլյինսկի - մարդ հերթում
* Անդրեյ Ալյոշին - նավաստի

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարիստներ՝ Վադիմ Տրունին, Էդուարդ Տոպոլ 
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Ռոգոյ
* Օպերատորներ՝ Դմիտրի Սուրենսկի, Իգոր Կլեբանով
* Նկարիչ՝ Միխայիլ Ֆիշգոյթ

## Մրցանակներ
* ՀամԼԿԵՄ Կենտրոնական կոմիտեի «Алая гвоздика» մրցանակ և ՀամԼԿԵՄ Կենտրոնական կոմիտեի պատվավոր դիպլոմներ, 1975 թվական։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականույուն
* Демин В. «Юнга Северного флота» // Спутник кинозрителя. 1974. № 8. С.7.
* Рудалев В. Юнги из сорок третьего // Советский экран. 1974. № 18. С. 4.

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի մասին film.ru կայքում

Կատեգորիա:1970-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1970-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1973 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Ադամ Ռայներ (դերասան)

**Ադամ Ռայներ** (, ), անգլիացի դերասան։ Հիմնականում հայտնի է հեռուստասերիալներում մարմնավորած իր դերերով։ «Սպասուհիներ» հեռուստասերիալում մարմնավորել է Դոմինիկ Մոնթգոմերիի, «Հոութորն» հեռուստասերիալում՝ բժիշկ Սթիվ Շոուի, «Հետապնդվողները» հեռուստասերիալում՝ Այդան Մարշի, «Բռնապետ» հեռուստասերիալում՝ Բասամ «Բերրի» ալ-Ֆայիդի ու «Սուպերմեն և Լոիս» հեռուստասերիալում՝ Թալ-Ռոյի դերերը։ Խաղացել է նաև թատերական ներկայացումներում։ 2004 թվականին Բրիսթոլի թագավորական թատրոնում խաղացել է «Թշնամիները» (Ռիչարդ Բրինսլի Շերիդան), 2006 թվականին Շեքսպիրյան թագավորական թատրոնում՝ «Ռոմեո և Ջուլիետ» (Ուիլյամ Շեքսպիր), իսկ նույն թվականին նաև Նովելլո թատրոնում «Մեծ աղմուկ ոչնչից» (Շեքսպիր) ներկայացումներում։

## Կարիերա
Ռայները սովորել է Դարհեմի համալսարանում, իսկ այն ավարտելուց հետո երկամյա դերասանական կուրս անցել Լոնդոնի երաժշտության և դրամատիկական մշակույթի ակադեմիայում։

2010 թվականին նկարահանվել է BBC-ի «Միրանդա» սիթքոմի սուրբծննդյան հատուկ «Հիանալի Սուրբ ծնունդը» էպիզոդում՝ մարմնավորելով բժիշկ Գեյլի դերը։ Այդ հեռուստասերիալում հիմնական դերերը մարմնավորում էին Սելի Ֆիլիփսը, Միրանդա Հարթը, Թոմ Էլլիսը, Սարա Հեդլենդը և Պատրիսիա Հոդջը։ Ռայները նույն դերով նկարահանվել է նաև հեռուստասերիալի երրորդ եթերաշրջանի չորրորդ էպիզոդում («Ոչնչի համար չեմ ափսոսում»)։

2012 թվականի նոյեմբերին հայտնի դարձավ, որ Ռայները կմարմնավորի Սայմոն Թեմփլերի դերը «Սուրբը» հեռուստասերիալի պիլոտային սերիայում։ Նկարահանումները մեկնարկեցին 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Լոս Անջելեսի Փեսիֆիք Փալիսեյդս թաղամասում։ Գործադիր պրոդյուսեր Ռոջեր Մուրը կինոարտադրությամբ զբաղվող ընկերություններին չկարողացավ վաճառել պիլոտային սերիան։ Հեռուստասերիալն արտադրվեց միայն 2017 թվականին՝ Մուրի մահվանից հետո։

Ռայները նկարահանվել է FX հեռուստաընկերության «Բռնապետ» հեռուստասերիալում, որը հեռարձակվել է 2014 թվականի հունիսից մինչև 2016 թվականի սեպտեմբեր ամիսը։ 2021 թվականին էլ հայտնի դարձավ, որ Ռայները «Սուպերմեն և Լոիս» հեռուստասերիալում կմարմնավորի Թալ-Ռոյի դերը։

2022 թվականի օգոստոսին լրատվամիջոցները գրեցին, որ Ռայները կնկարահանվի «Max» սթրիմինգային ծառայությամբ հեռարձակվող «Մարտիկ» հեռուստասերիալի երրորդ եթերաշրջանի գլխավոր դերում։

## Անձնական կյանք
Ռայների մայրն ամերիկացի է, իսկ հայրը՝ անգլիացի։ Ունի Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի երկքաղաքացիություն։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ամուսնացել է դերասանուհի Լյուսի Բրաունի հետ։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 28-ին զույգն ունեցել է որդի՝ Ջեքը, իսկ 2017 թվականի հուլիսի 11-ին ծնվել է զույգի դուստրը՝ Էնի Ռոզը։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստասերիալներ

## Թատերական ներկայացումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Adam Rayner at The Saint Club's official website

 
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Ջորդին Հայթիմա

**Ջորդին Պամելա Հայթիմա** (, ), կանադացի կին ֆուտբոլիստ, ամերիկյան «Սիեթլ Ռեյն» ակումբի և Կանադայի հավաքականի հարձակվող: Օլիմպիական չեմպիոնուհի (2020)։

## Վաղ տարիներ
Ուիթեման ծնվել է Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի Չիլիվակ քաղաքում: Չորս տարեկանում սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել տեղի «Չիլիվակ» թիմում։ Նա սովորել է Չիլիվակի Ռոզդեյլի ավագ դպրոցում, ինչպես նաև *Burnaby Central Secondary* ավագ դպրոցում՝ որպես *FC Girls Elite REX* ծրագրի մի մաս: Եղբայրը՝ Բրոդին, սովորել է Վանկուվեր Ուայթքեփսի ակադեմիայում և խաղացել Դյուկի համալսարանում։ Նրա երկրորդ եղբայրը՝ Թրենտը, հոկեյ էր խաղում պատանեկան հոկեյի լիգայում *Humboldt Broncos* թիմի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
### «Պարի Սեն Ժերմեն»
2018 թվականի հուլիսի 23-ին հայտարարվել է, որ նախամրցաշրջանային մրցաշարում Ուիթեման հանդես կգա «Պարի Սեն Ժերմենի» կազմում։ Նա չի ստորագրել մասնագիտական պայմանագիր թիմի հետ, որպեսզի պահպանի քոլեջում սովորելու իրավունքը:

Հուլիսի 24-ին «Մանչեսթեր Սիթիի» դեմ նախամրցաշրջանային մրցաշարի խաղում նորամուտն է նշել «Պարի Սեն Ժերմենի» կազմում:

2019 թվականի հունվարի 24-ին հայտարարել է, որ հրաժարվում է քոլեջից՝ մասնագիտական կարիերայի համար։ 2017թվականի մայիսի 17-ին «Պարի Սեն Ժերմենը» հաստատել է, որ Ուիթեմանը կնքել է քառամյա պայմանագիր։

### «ՕԼ Ռեյն»
2022 թվականի հունիսի 18-ին երկամյա պայմանագիր է կնքել ամերիկյան «ՕԼ Ռեյն» ակումբի հետ։

## Անձնական կյանք
2017 թվականի սեպտեմբերից հարաբերությունների մեջ է եղել «Բավարիայի» և Կանադայի հավաքականի ֆուտբոլիստ Ալֆոնսո Դեյվիսի հետ։ 2022 թվականի մայիսի 22-ին Դեյվիսը սոցիալական ցանցերում հաստատել է, որ իրենք բաժանվել են։

## Նվաճումներ
### Թիմային
**«Պարի Սեն Ժերմեն»**

* Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2020/21
* Ֆրանսիայի գավաթի գավաթակիր՝ 2021/22

**Կանադա**

* Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն՝ 2020

**Կանադա (Մինչև 15)**

* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնուհի՝ 2014

### Անհատական
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի օլիմպիական որակավորման Ոսկե խաղակոշիկի հաղթող՝ 2020
* Ընդգրկված է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի օլիմպիական որակավորման խորհրդանշական հավաքականի կազմում՝ 2020
* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի օլիմպիական որակավորման Ոսկե խաղակոշիկի հաղթող (մինչև 20)՝ 2018
* Ընդգրկված է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի օլիմպիական որակավորման խորհրդանշական հավաքականի կազմում (Մ20)՝ 2018
* Ընդգրկված է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի օլիմպիական որակավորման խորհրդանշական հավաքականի կազմում (Մ15)՝ 2016
* Կանադայի տարվա ֆուտբոլիստ (մինչև 2018
* Կանադայի տարվա ֆուտբոլիստ (մինչև 17)՝ 2017
* «Վանկուվեր Ուայթքեփսի» ամենահեռանկարային ֆուտբոլիստը՝ 2017

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կանադայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կանադացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վանկուվեր Ուայթքեփսի ֆուտբոլիստներ
Էլբայի գաղտնարանը

**«Էլբայի գաղտնարանը»** (), 1962 թվականի ռազմական լրտեսական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Կուրտ Յունգ-Ալզենը խորհրդային գրող Ալեքսանդր Նասիբովի համանուն վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին նախորդող վերջին ամիսները: ՍՍ գրուպենֆյուրեր Ուպիցը բանակցություններ է վարում ԱՄՆ հետախուզության հետ՝ ՍՍ գաղտնի արխիվը նրանց փոխանցելու համար, որը պարունակում է Գեստապոյի գործակալական ցանցի ամբողջական քարտարանը Բալկաններից մինչև Բալթյան երկրներ: Հանձնումը պետք է լինի նրա ապահովագրությունը հետպատերազմյան ժամանակաշրջանի համար։ Բայց սովետական հետախուզությունը նույնպես տեղյակ է արխիվի մասին. ենթադրվում է, որ այն գտնվում է Համբուրգում՝ Էլբայի ափի ժայռի մեջ: Արխիվը ձեռք բերելու համար խորհրդային մայոր Կերիմովը և գերմանացի հակաֆաշիստ Հերբերտ Լանգեն նետվում են գերմանացիների թիկունք։  Լանգեն ձերբակալվում է, բայց Կերիմովին հաջողվում է կապ հաստատել գերմանացի դիմադրության մարտիկների հետ։  Արագ զարգացող իրադարձություններում համարձակ գործող Կերիմովը, որն իրեն Ուպիցին ներկայացնում է որպես ամերիկյան գործակալ, կարողանում է արխիվը ինքնաթիռով տեղափոխել ԽՍՀՄ:

## Դերերում
* Հանս-Պետեր Մինետի - մայոր Կերիմով
* Ալբերտ Հեթերլե - գնդապետ Ռիբին
* Գյունտեր Զիմոն - ՍՍ գրուպենֆյուրեր Ուպից
* Հանս-Յոահիմ Մարտենս - շտանդարտենֆյուրեր Բոլմ
* Գյունտեր Հաակ - շտուրմֆյուրեր Տորպ
* Ալֆրեդ Շտրուվե - Ուպիցի օգնական
* Յոհաննես Արպե - Կյումեց
* Ռուդոլֆ Ուլրիխ - օբեր-եֆրեյտոր Հերբերտ Լյանգե
* Հելգա Գյորինգ - ֆրաու Լյանգե, նրա կինը
* Հանս Լյուկ - Թեդդեր
* Ադոլֆ Ֆիշեր - Շուբրեթ
* Էրիխ Բրաուեր - Օտտո Վիլկեն
* Կուրտ Յունգ-Ալզեն - Բեքեր
* և այլք

## Քննադատություն
Ֆիլմի ժամանակակից քննադատությունը ԳԴՀ-ի կողմից նշել է, որ նրա նախաբանը չափազանց երկար է եղել, իսկ մեծ թվով կերպարներ դժվարացրել են հեռուստադիտողի համար հասկանալ հարաբերությունները և սյուժեի հիմնական գիծը, «Der Morgen» ամսագիրը ֆիլմը անվանել է միջին, «ամբողջովին անգույն» կերպարներով, սակայն կես դար անց «Lexikon des internationalen Films»-ը նշել է, որ այն թեև «որոշ ձևական թերություններով», բայց «մասամբ բավականին հետաքրքիր ֆիլմ է»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Geheimarchiv an der Elbe // DEFA
* «Тайник на Эльбе» // Журнал «Коммерсантъ Weekend» № 17 от 13.05.2011, стр. 28

Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Խորհրդային զինվորական հուշահամալիր Պանկովում

**Խորհրդային զինվորական հուշահամալիր Պանկովում** (պաշտոնապես՝ **Խորհրդային բանակի զինվորների գերեզմանատուն-հուշարձան Շյոնհոլցեր-Հայդե ժողովրդական զբոսագում**, ,  ), 1945 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին Բեռլինի գրոհի ժամանակ զոհված կարմիրբանակայինների հիշատակը հավերժացնող խոշորագույն հուշահամալիր: Գտնվում է Բեռլինի Պանկով օկրուգի Նիդերշյոնհաուզեն շրջանում՝ Շյոնհոլցեր-Հայդե ժողովրդական զբոսայգում (): Բեռլինում գտնվող խորհրդային զինվորական երեք գլխավոր հուշահամալիրներից մեկն է (Տրեպտով-պարկի Ազատարար զինվորի հուշահամալիրի և Տիրգարտենի՝ խորհրդային զոհված զինվորների հուշահամալիրի հետ մեկտեղ):

## Պատմություն
Հուշահամալիրը կառուցվել է 1947 թվականի մայիսից մինչև 1949 թվականի նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում: Նրա հեղինակների խմբում ընդգրկված էին ճարտարապետներ Կ.Ա.Սոլովյովը, Մ.Բելավենցևը, Վ.Դ.Կորոլյովը և քանդակագործ Ի.Գ.Պերշուդչևը:

Հուշահամալիրում ամփոփված են Բեռլինի գրոհի ժամանակ զոհված 13 200 խորհրդային զինվորների աճյունները։ Նրանցից 3180-ի անունները հայտնի են։ Հուշահամալիրի կենտրոնում վեր է խոյանում 33,5 մետր բարձրությամբ սիենիտային հուշասյունը։ Տեղադրված են զոհվածների անուններով 100 բրոնզե հուշատախտակներ, առանձնացված է 8 դամբանադաշտ, որոնցից յուրաքանչյուրում 1182 մարդ է թաղված։ Հուշասյանի տակ գտնվող սգո սրահում հուղարկավորված են գնդապետի կոչումով երկու սպա։ Հուշասյան դիմաց բարձրանում է Հայրենիքի արձանը, որին ծաղկեպսակներ են դրվում արարողությունների ժամանակ։ Սև պորփյուրից պատրաստված արձանի հիմքի վրա 42 բրոնզե հուշատախտակներ են՝ զոհված սպաների անուններով։ Հուշահամալիրի ընդհանուր մակերեսը մոտավորապես 30 հազար մ² է։ Այստեղ հուղարկավորությունները շարունակվել են մինչև հուշահամալիրի բացումը (թաղվել են զինվորական հոսպիտալներում մահացածներ)։

Ժամանակի ընթացքում որոշ չափով քայքայված հուշարձանը 2011-2013 թվականներին ամբողջությամբ վերականգնվել է։

## Պատկերասրահ
Պատկեր:Советский военный мемориал в Панкове (Берлин). Soviet War Memorial (Schönholzer Heide) 01.jpg|Խորհրդային զինվորական հուշահամալիրը Պանկովում, 1982 թվականին
Պատկեր:Detail from portal of Schönholzer Heide.jpg|
Պատկեր:Soviet Cemetery Pankow 2009 SE.jpg|
Պատկեր:Bundesarchiv Bild 183-S89647, Berlin-Schönholz, Ehrenmal der Sowjet-Armee.jpg|
Պատկեր:Berlin - Sowjetisches Ehrenmal (Schönholzer Heide) - 2015.jpg|mini|350px|Խորհրդային զինվորական հուշահամալիրը Պանկովում, 2015 թվականին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* berlin.de
* berlin.de
* Iwan Gawrilowitsch Perschudtschew
* Hans Hauser: ''Sorgen mit den russischen Ehrenmalen'' 
* Панков. Незаслуженно забытый мемориал

Կատեգորիա:Բեռլինի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Բեռլինի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բեռլինի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային զինվորական հուշահամալիրներ և գերեզմանատներ
Ֆարա Ուիլյամս

**Ֆարա Ուիլյամս** (,), անգլիացի կին ֆուտբոլիստ, որը անգլիական մի շարք ակումբներում, ինչպես նաև Անգլիայի ազգային հավաքականի կազմում խաղացել է կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում։ Համարվել է Անգլիայի ստանդարտ դիրքերի լավագույն խաղարկողներից մեկը։ Հավաքականի կազմում անցկացրել է 172 հանդիպում, ինչը մինչ օրս ռեկորդ է բոլոր անգլիացի ֆուտբոլիստների շրջանում։ Եվրոպայի չորս և աշխարհի երեք առաջնությունների մասնակից, 2015 թվականի Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, 2009 թվականի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Մեծ Բրիտանիայի հավաքականի կազմում 2012 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի մասնակից։

Սկսելով ակումբային կարիերան Լոնդոնի «Չելսիի» պատանեկան համակարգում՝ Ուիլյամսը 2001 թվականին տեղափոխվել է «Չարլթոն Ատլետիկ» ակումբ: 2004 թվականին տեղափոխվել է Լիվերպուլի «Էվերթոն», որտեղ հետագայում դարձել է թիմի ավագ և նվաճել լիգայի գավաթը և Անգլիայի գավաթը։ 8 տարի ակումբում անցկացնելուց հետո տեղափոխվել է տեղի «Լիվերպուլ», որի կազմում 2013 և 2014 մրցաշրջանում դարձել է Անգլիայի չեմպիոն: Անգլիայի ֆուտբոլային ասոցիացիան ճանաչել է 2002 թվականի լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ, ֆուտբոլիստների վարկածով 2009 թվականի Տարվա ֆուտբոլիստ և 2007 և 2009 թվականների Անգլիայի հավաքականի լավագույն ֆուտբոլիստ:

## Նվաճումներ
### Ակումբային
 **Էվերթոն**

* Պատկեր:Gold medal icon.svg Լիգայի գավաթի գավաթակիր (1)` 2007/2008
* Պատկեր:Gold medal icon.svg Անգլիայի գավաթի գավաթակիր (1)` 2009/2010

**Ընդհանուր՝ 2 գավաթ**

 **Լիվերպուլ**

* Պատկեր:Gold medal icon.svg Անգլիայի առաջնության հաղթող (2)՝ 2013, 2014

**Ընդհանուր՝ 2 գավաթ**

 **Արսենալ**

* Պատկեր:Gold medal icon.svg Անգլիայի գավաթի գավաթակիր (1)` 2015/2016

**Ընդհանուր՝ 1 գավաթ**

### Հավաքականի կազմում
 **Անգլիայի հավաքական**

* Պատկեր:Bronze medal icon.svg Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 2015
* Պատկեր:Silver medal icon.svg Եվրոպայի առաջնության եզրափակչի մասնակից` 2009
** Պատկեր:Bronze medal icon.svg  Ֆուտբոլի կանանց Եվրոպայի առաջնություն 2017-ի կիսաեզրափակչի մասնակից (3-4-րդ տեղ)` 2017
* Պատկեր:Gold medal icon.svg Կիպրոսի գավաթի գավաթակիր (3)` 2009, 2013, 2015

### Անձնական
* ՊՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ (1)` 2002
* ՊՖԱ-ի ֆուտբոլիստների վարկածով տարվա ֆուտբոլիստ (1)` 2009
* Անգլիայի ֆուտբոլային միության վարկածով տարվա ֆուտբոլիստ (2)` 2007, 2009
* «Լիվերպուլի» տարվա ֆուտբոլիստ (1)` 2015

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль Фары Уильямс на сайте ЖФК «Арсенал»

 
Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Չառլտոն Ատլետիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեդինգի ֆուտբոլիստներ
Պարոպամիզ

**Պարոպամիզ**, լեռնային համակարգ Աֆղանստանում, հյուսիսային նախալեռները՝ Թուրքմենստանում։ Իրանական բարձրավանդակի հյուսիսային ծայրամասային լեռնաշղթաներից է՝ բաղկացած Բանդի Թուրքեստան, Սաֆեդկոհ, Սիահկոհ լեռներից։ Երկարությունը մոտ 600 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 4565 մ։

Կազմված է գրանիտներից, գնեյսներից, թերթաքարերից, կրաքարերից։ Կտրտված է բազմաթիվ ձորերով ու կիրճերով։

Կլիման մերձարևադարձային, ցամաքային է։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը հովիտներում 24 –30&nbsp;°C է, հունվարինը՝ 0 – 8&nbsp;°C, տարեկան տեղումները՝ 100 – 200 մմ, նախալեռներում՝ մինչև 350 մմ։

Հողաբուսական ծածկույթը բաշխված է բարձունքային գոտիականությամբ։ Կենդանիներից կան լեռնային այծ, ոչխար, ջեյրան, վայրի էշ (կուլան), բազմաթիվ կրծողներ ու սողուններ։ Միջլեռնային գոգավորություններում տարածված են օազիսները, լեռներում՝ քոչվորական անասնապահությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աֆղանստանի լեռներ
Կատեգորիա:Թուրքմենստանի լեռներ
Ալի Ռահիմզադե

**Ալի Ջեյհուն օղլու Ռահիմզադե** (, ), ադրբեջանցի ազատ ոճի ըմբիշ, 2020, 2021 և 2024 թվականների Եվրոպայի առաջնությունների բրոնզե մեդալակիր և 2022 թվականի Ադրբեջանի չեմպիոն։

## Կենսագրություն
Ալին ծնվել է 1997 թվականի նոյեմբերի 23-ին: 2008 թվականից ակտիվորեն զբաղվում է ըմբշամարտով, անձնական մարզիչը Իլհամ Մուստաֆաևն է։

Ալի Ռահիմզադեն 2017 թվականի Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն է, 2017 թվականի Եվրոպայի Մ23 առաջնության բրոնզե մեդալակիր և 2018 թվականի աշխարհի մինչև 23 տարեկանների առաջնության արծաթե մեդալակիր է։

2020 թվականի փետրվարին Իտալիայի մայրաքաղաքում կայացած մայրցամաքային առաջնությունում մինչև 70 կգ քաշային կարգում Ալի Ռահիմզադեն դարձել է բրոնզե մեդալակիր։

2021 թվականին Վարշավայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում ադրբեջանցի մարզիկը նվաճել է բրոնզե մեդալ՝ վճռորոշ գոտեմարտում հաղթելով ուկրաինացի Անդրեյ Սվիրիդին։ Ռագիմզադեն կիսաեզրափակիչում ռուս ըմբիշ Զագիր Շախիևից կրած պարտությունը բացատրել է նրանով, որ նա սխալ մարտավարություն է ընտրել՝ չնայած մրցակցի ոճին իմանալու։ Առջևում լինելով 4:0 հաշվով՝ Ռահիմզադեն, իր իսկ խոսքերով, չէր հանդարտվում և կարծում էր, որ կարող է հաղթել լիակատար առավելությամբ։

2024 թվականի փետրվարի 17-ին Բուխարեստում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում 3-րդ տեղի համար պայքարում հաղթել է ֆրանսիացի Խամզաթ Արսամերզուևին՝ դառնալով բրոնզե մեդալակիր։

2024 թվականի սեպտեմբերին Մինսկում ազատ ոճի ըմբշամարտում Ալեքսանդր Մեդվեդի հուշամրցաշարում նվաճել է բրոնզ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ըմբիշներ
Ռժևյան միջանցք

**Ռժևյան միջանցք** (), Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Լենինգրադի հերոսական պաշտպանության հուշարձան հանդիսացող հուշահամալիր-երթուղի:

## Պատմություն
[thumb|left|250px|Ռժևկա կայարանից ալյուրի տեղափոխումը հացի գործարան ([1942)]]

Երթուղին անցնում է Սանկտ Պետերբուրգի Կրասնոգվարդեյսկի շրջանի Ռժևկա-Պորոխովիե պատմական ենթաշրջանով։ Ռժևի միջանցքը սկսվում է Ռժևկա երկաթուղային կայարանից, անցնում Ռյաբովսկոյե մայրուղով, թեքվում դեպի Կոմունայի փողոց և անցնում Իլյինսկի այգու և Հեղափոխության մայրուղու երկայնքով:

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ սա առաջնագծին մերձակա տարածք էր։ Սննդամթերքով, դեղորայքով ու զինամթերքով բեռնված տրանսպորտային միջոցները «մեծ երկրից» «Կյանքի ճանապարհով» հասել են Ռժևկա կայարան: Այդտեղից մինչև քաղաքի կենտրոն ձգվող առաջին 7 կիլոմետրը կոչվելմ է «Ռժևյան միջանցք»: Այդ ճանապարհով բեռնատարները և հատուկ լոկոմոտիվ-տրամվայները բեռները հասցնում էին բաշխման կետեր, դեղորայքը՝ հիվանդանոցներ, ալյուրը՝ հացի գործարաններ։

Այստեղ մարտեր չեն եղել, սակայն տարածքը ուժգին գնդակոծությունների է ենթարկվել։ 1942 թվականի մարտի 29-ին ռմբակոծության հետևանքով կայարանի շենքը ավերվել է։

Ռժևյան միջանցքի տարածքը թշնամու հիմնական թիրախներից մեկն էր, քանի որ դա Կյանքի ճանապարհի վերջին հատվածն էր, այն միակ տրանսպորտային երթուղու, որը 1941 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1943 թվականի մարտ ամիսը Լենինգրադը կապում էր երկրի մնացած տարածքների հետ:

Այդ միջանցքով հարյուր հազարավոր տոննաներով պարենամթերք, դեղորայք ու զինամթերք է հասցվել պաշարված Լենինգրադ։ Ավելի քան մեկ միլիոն հյուծված լենինգրադցիներ այդ ճանապարհով տեղափոխվել են «մեծ երկիր»: Ընդ որում՝ ճանապարհային կարգավորման առաջին կետը գտնվում էր Բոլշեօխտինսկի պողոտայի և Հեղափոխության մայրուղու անկյունում:

## Հուշահամալիր-երթուղի
«Ռժևյան միջանցք» հուշահամալիր-երթուղին ճարտարապետ Վ. Ս. Լուկյանովի հայեցակարգի ու էսքիզների հիման վրա ստեղծվել է 1985 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի քառասնամյակի կապակցությամբ և այդ հոբելյանին ընդառաջ.

Երթուղու երկայնքով «Ռժևյան միջանցք» գրությամբ ուղեցույց սյուներ են տեղադրվել։ «Հանապազօրյա հաց» անվանումը կրող, ասկետիկ ոճով պատրաստված ստելաները գոտևորված են խորաքանդակներով, որոնք հերոսական ժամանակների տեսարաններ են պատկերում:

## Տես նաև
* Լենինգրադի բլոկադայի և պաշտպանության թանգարան
* Փառքի կանաչ գոտի
* Իլյինսկի այգի (Սանկտ Պետերբուրգ)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *А. В. Буров.* Блокада день за днём. — Л.: Лениздат, 1979. — 480 с.
* 
*  Журнал "Современная библиотека"
* 
* *Хассо Г. Стахов.* Трагедия на Неве. Шокирующая правда о блокаде Ленинграда. 1941—1944. — М.: Центрполиграф, 2009. — 416 с. — ISBN 978-5-9524-4220-7.
* Блокада рассекреченная. Сост. В. И. Демидов. — СПб.: Бояныч, 1995. — 255 с. — ISBN 5-7199-0027-6.
* 

## Արտաքին հղումներ
* City Walls. Архитектор В. С. Лукьянов, «Ржевский коридор»
* Мемориальная трасса «Ржевский коридор»
* Блокада Ленинграда. День за днём 

Կատեգորիա:1985 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Լենինգրադի բլոկադա
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի տեսարժան վայրեր
Նորդլիխտ (գործողություն)

**«Նորդլիխտ»** (. գերմաներենից թարգմանած՝ նշանակում է *[[Բևեռափայլ|Հյուսիսափայլ]]*, 1942), ռազմական գործողություն, որ 1942 թվականին մշակել էր ֆաշիստական Գերմանիայի գերագույն հրամանատարությունը՝ արդեն մի ամբողջ տարի շարունակվող Լենինգրադի ճակատամարտից հետո:  Ըստ Ադոլֆ Հիտլերի արձակած հրամանի՝ դա պետք է դառնար պաշարված քաղաքին հասցվելիք եզրափակիչ գրոհային հարվածը: Ռազմգործողության գլխավոր նպատակը Լենինգրադի գրավումն էր բանակների «Հյուսիս» խմբավորման ուժերով՝ մարշալ Գեորգ ֆոն Կյուխլերի հրամանատարությամբ: Դա հնարավորություն կտար ճեղքելու Լենինգրադի պաշտպանությունը և գերմանացի հարյուրհազարավոր զինվորականների այդտեղից դուրս բերելով՝ նետելու ռազմական այլ թատերաբեմեր: Այդ նույն ժամանակ հիտլերյան Գերմանիան նախապատրաստվում էր Ստալինգրադի ճակատամարտին, և երկու ռազմգործողությունները միաժամանակ էին պլանավորել՝ նպատակ ունենալով շփոթության մատնել խորհրդային զորքերին: 

Նախատեսվել էր «Նորդլիխտն» սկսել 1942 թվականի օգոստոսի 23-ին: Գերմանաֆաշիստական զորքերը պետք է զանգվածային հրետանային նախապատրաստությունից հետո օդային գրոհ ձեռնարկեին քաղաքի վրա, սակայն 1942 թվականի օգոստոսի 19-ին խորհրդային զորքերը ձեռնամուխ եղան Սինյավինյան ռազմգործողության իրականացմանը, և գերմանացիները հարկադրված եղան իրենց ուժերն ուղղելու գերմանական ճակատային գծի պաշտպանությանը: Թեև խորհդային ռազմգործողությունը հաջողություն չունեցավ, բայցևայնպես՝ դրա արդյունքում գերմանացիները ստիպված եղան չեղարկել Լենինգրադի գրավման իրենց ռազմգործողությունը և այլևս երբեք ունակ չեղան գրոհ կազմակերպելու այդ քաղաքի դեմ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արևելյան ռազմաճակատի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ռազմական գործողություններ
Կատեգորիա:Լենինգրադի բլոկադա
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմական գործողություններ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պատմություն
Էրիկա Սալումյաե

**Էրիկա Սալումյաե** (էստոներեն՝ Erika Salumäe. ), էստոնացի հեծանվորդուհի-մարզիկ, ով Էստոնիայի՝ 1991 թվականին տեղի ունեցած անկախացումից հետո նվաճել է առաջին օլիմպիական ոսկե մեդալը այդ երկրի համար: 

Ծնվել է էստոնական Պյառնու քաղաքում: Հաճախել է Տալլինի «Կալև» կամավոր մարզական ընկերության հեծանվային սպորտի խմբակի պարապմունքներին: 1983 թվականին մասնակցելով ամառային ունիվերսիադային՝ մեկական ոսկե մեդալ է նվաճել աղջիկների սպրինտ մրցաձևում ու 500 մետր հեծանվավազքում և մեկ արծաթե մեդալ՝ հաշվարկային հեծանվավազքում: Սալումյաեն իր առաջին օլիմպիական ոսկին նվաճել է՝ 1988 թվականին Խորհրդային Միության հավաքականի կազմում մասնակցելով Սեուլում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերին: 1992 թվականին Բարսելոնայում անցկացված օլիմպիական խաղերում նա կրկնել է մարզական այդ հաջողությունը՝ արդեն հանդես գալով որպես անկախացած Էստոնիայի հավաքականի անդամ:

1984-ից մինչև 1989 թվականները կայացած աշխարհի առաջնություններում Էրիկան նվաճել է 2 ոսկե (1987 և 1989 թթ.), 2 արծաթե (1984 և 1986 թթ.), 1 բրոնզե մեդալ (1995 թ.): 1982-1989 թվականներին սահմանել է համաշխարհային 15 ռեկորդ: 1983, 1984, 1987–1990, 1992, 1995 և 1996 թթ. ճանաչվել է Էստոնիայի լավագույն մարզուհի:

Մրցակցային սպորտին հրաժեշտ տալուց հետո՝ 2004 թվականից ղեկավարել է դպրոցական սպորտի էստոնական միությունը: Երկու անգամ ընտրվել է Էստոնիայի խորհրդարանի՝ Ռիյգիկոգուի պատգամավոր (1999 թվականին և 2007 թվականին): Պարգևատրվել է էստոնական Կարմիր խաչի շքանշանով: Էստոնիայի օլիմպիական կոմիտեի պատվավոր անդամ է:

## Տիտղոսներ
* Օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոնուհի (1988 և 1992 թթ.)
* Աշխարհի կրկնակի չեմպիոնուհի (1987 և 1989 թթ.)
* Աշխարհի կրկնակի փոխչեմպիոնուհի (1984 և 1986 թթ.)
* Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1995 թ.)
* 1983 թ. ունիվերսիադայի կրկնակի չեմպիոնուհի
* ԽՍՀՄ 16-ակի չեմպիոնուհի
* ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ
* Էստոնիայի լավագույն մարզուհու 9-ակի տիտղոսակիր
* Համաշխարհային 16 ռեկորդների հեղինակ

1999 թվականին կազմակերպված գրավոր և առցանց քվեարկության արդյունքներով  Էրիկա Սալումյաեն ընդգրկվել է 20-րդ դարի Էստոնիայի մեծագույն գործիչների ցանկում:

## Ընտանիք
Հոբբին երաժշտությունն ու ընթերցանությունն է: Ունի մեկ դուստր: 2010 թվականից բնակվում է Իսպանիայում, զբաղվում է գործարարությամբ: Գրել ու հրատարակել է ինքնակենսագրական գիրք՝ «Ողջ մնալ» () վերնագրով:

2024 թվականի մարտ ամսին հայտարարվեց, որ ռեժիսոր Գերման Գոլուբը գեղարվեստական ֆիլմ  է նկարահանում Էրիկկա Սալումյաեի մասին:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Салумяэ Эрика Акселовна (велоспорт) на *velorider.ru*

Կատեգորիա:Էստոնացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Էստոնացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Հեծանվորդներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Նաչըն Մոնգուշ

**Նաչըն Օլզեևիչ Մոնգուշ** (, ), ռուս ազատ ոճի ըմբիշ, 2025 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն և 2021 թվականի Եվրոպայի առաջնության մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Ազգությամբ տուվան է։ Մոնգուշը ծնվել է Կըզըլում, բայց մինչև 6 տարեկան ապրել է Սուտ-Խոլսկի շրջանի Ակ-Դաշ գյուղում։ Նաչընըսկսել է զբաղվել ազգային ըմբշամարտով վաղ մանկությունից։ Նրա հայրը՝ Օլզեյ Սերգեևիչ Մոնգուշը, որդուն տարել է տարբեր մենամարտերի, որոնք անցկացվել են գյուղի տղաների միջև, իսկ Նաչընը6 տարեկանից սկսել է մասնակցել Երեխաների պաշտպանության օրվան նվիրված մրցաշարերին։ Նաչինան 7 տարեկանում գնացել է Կաա-Խեմ գյուղի թիվ 1 դպրոցի առաջին դասարան, իսկ հայրը նրան ընդունել է նաև «Ավտոմոբիլիստ» մարզադահլիճի ազգային ըմբշամարտի բաժնում։  2019 թվականի հունիսին դարձել է Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն, եզրափակչում հաղթել է թուրք Ահմեդ Դումանին։ 2021 թվականի մարտին Ուլան-Ուդեում կայացած Ռուսաստանի առաջնությունում եզրափակիչում պարտվել է Զաուր Ուգուևին՝ դառնալով արծաթե մեդալակիր։ 2021 թվականի ապրիլին Վարշավայում Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչում պարտվել է թուրք Սուլեյման Աթլիին և դարձել արծաթե մեդալակիր։ 2023 թվականի հունիսի 21-ին Կասպիյսկում Ռուսաստանի առաջնությունում 3-րդ տեղի համար պայքարում հաղթել է Տուվայից Ամիր Չամզինին և նվաճել է բրոնզե մեդալ։

2025 թվականի ապրիլին Բրատիսլավայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում ոսկե մեդալ է նվաճել 57 կգ քաշային կարգում։ Եզրափակիչ գոտեմարտում հաղթել է սերբ մրցակցին՝ Ազամատ Տուսկաևին։

## Նվաճումներ
* Ռուսաստանի ըմբշամարտի պատանեկան առաջնություն 2019՝  
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնություն 2019 
* Ռուսաստանի ըմբշամարտի պատանեկան առաջնություն 2020՝ 
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2021՝ 
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2021 - 
* Ազատ ոճի ըմբշամարտի Ռուսաստանի առաջնություն 2022 — 
* Ռուսաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2023՝ 
* ԱՊՀ խաղեր 2023՝ 
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն մինչև 24 տարեկան մարզիկների համար 2023՝  
* Ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնություն 2025 ՝

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս ըմբշամարտիկներ