open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քսենոփանես

**Քսենոփանես Կոլոփոնացի** (, մոտավորապես մ.թ.ա. 565-473), անտիկ շրջանի հույն փիլիսոփա և բանաստեղծ։

Քսենոփանեսի մասին կենսագրական տեղեկությունները շատ քիչ են։ Կա ենթադրություն, որ նա ծնվել է 565 թվականին և վախճանվել 92 տարեկան հասակում։ 25 տարեկան հասակում հեռանում է Կոլոփոն քաղաքից և վարում թափառական կյանք։ Շրջել է Հունաստանի քաղաքները և ապա հաստատվել Էլեա քաղաքում, որի հիմնադրման պատվին պոեմ է գրել։ Ապրել է չքավոր և ապրուստի միջոցներ հայթայթել իր գրած ոտանավորներով։ Իր ծննդավայրից հեռանալու պատճառը պարսիկների կողմից Կոլոփոնի գրավումն է եղել։

Նա ամենից առաջ գրել է բանաստեղծություններ, գլխավորապես էլեգիաներ, որոնցից միայն փոքրաթիվ հատվածներ են մնացել։ Փիլիսոփայական ոտանավորները գրել է հեքսամետրով։ Ունեցել է նաև ուժեղ հումոր, ծաղրել է հին ավանդույթները, Հոմերոսին և Հեսիոդոսին, Պյութագորասին, նրանց հավատալիքներն ու ավանդությունները։

Քսենոփոնեսի փիլիսոփայական ուսմունքի հիմքը կազմում է տիեզերքի միասնությունը, որին աստվածություն է անվանում։ Սկզբնապատճառը համարում է մատերիան, որը միասնական է ու անշարժ

Ամեն բանի սկիզբը նա համարում է հողն ու ջուրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին հոնիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին հույն բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հույներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 6-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ
Նվարդ Թումանյան

**Նվարդ Հովհաննեսի Թումանյան** (), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1943 թվականից։

Բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի դուստրը։

## Կենսագրություն
Նվարդ Թումանյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1910 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Հովնանյան դպրոցը, 1911 թվականին՝ Թիֆլիսի 3-րդ իգական գիմնազիան։ 1912 թվականին ընդունվել է Կանանց բարձրագույն դասընթացների պատմագրական ֆակուլտետը (հետագայում՝ Անդրկովկասյան համալսարան)։ 1916-1920 թվականներին ընդհանուր պատմություն է դասավանդել Հովնանյան դպրոցի 4-6-րդ դասարաններում։ Անդրկովկասյան համալսարանն ավարտել է 1920 թ.։ 1923 թ. նշանակվել է հոր՝ Հովհաննես Թումանյանի երկերի ակադեմիական հրատարակության պատասխանատու քարտուղար։ 1926 թվականին փոխադրվել է Երևան և աշխատանքի անցել Հեղափոխության թանգարանում որպես մամուլի և արխիվի բաժնի գիտաշխատող (մինչև 1931 թ.)։ 1931-1932 թվականներին աշխատել է Երևանի Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանում որպես գիտական կաբինետի վարիչ։ 1932-1934 թվականներին Պատմության և գրականության ինստիտուտի գիտաշխատող էր, 1934-1942 թվականներին՝ Արմֆանի գրականության և լեզվի ինստիտուտի պատասխանատու քարտուղար և ավագ գիտաշխատող։ 1950 թվականին ավարտել է ՀԿԿ Երևանի քաղկոմին կից մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանը։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Հովհաննես Թումանյանի Դսեղի և Երևանի տուն-թանգարանների հիմնադրմանը։ 1955 թվականին «Թումանյանի կապերը ռուս գրականության հետ» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Մահացել է Երևանում 1957 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։

## Ն. Թումանյանի երկերի մատենագրություն
* Թումանյանի մանկությունն ու պատանեկությունը, Երևան, Պետհրատ, 1938, 65 էջ։
* Հովհաննես Թումանյան (ծննդյան 70-ամյակի կապակցությամբ), Երևան, 1939, 159 էջ։
* Թումանյանը քննադատ, Երևան, Պետհրատ, 1939, 470 էջ։
* Հովհ. Թումանյան. մանկություն և պատանեկություն, Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 152 էջ։
* Հովհաննես Թումանյանը և ռուս գրականությունը, Երևան, 1956, 149 էջ։
* Հուշեր և զրույցներ, Երևան, «Լույս», 1969, 335 էջ։
* Թումանյանի մանկությունը, Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 84 էջ։

## Պատկերասրահ

Tumanyan Family.jpg|Թումանյանների ընտանիքը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Վահան Տերյանի նամակը Նվարդ Թումանյանին 

Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Թումանյաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Էլեական դպրոց

**Էլեական դպրոց** (մ.թ.ա. 6-րդ դարի վերջ-5-րդ դարի առաջին կես), Հին հունական փիլիսոփաների խումբ։ Անունը ծագել է հարավային Իտալիայի Էլեա քաղաքից։ Այստեղ են ծնվել մի խումբ հունական փիլիսոփաներ, որոնց փիլիսոփայական ուսմունքն ունենալով սկզբունքային ընդհանուր գծեր՝ կոչվել է Էլեական դպրոց։ Էլեական դպրոցի փիլիսոփաները հանգել են այն եզրակացության, որ, հակառակ հերակլիտյան շարժման փիլիսոփայության, իսկական գոն անփոփոխելի է ու միատեսակ։

Էլեական դպրոցի ներկայացուցիչներ են Քսենոփանեսը, Պարմինեդեսը և Զենոնը։ Նրանց անվան հետ է կապված Էլեական դպրոցի զարգացման էտապները։ Այս դպրոցի երեք խոշոր ներկայացուցիչները ոչ միայն փիլիսոփաներ են եղել, այլ նաև քաղաքական գործիչներ։

Էլեական դպրոցի առաջին ներկայացուցիչը Քսենոփանես Կոլոփանեցին է։

## Տես նաև՝
* Քսենոփանես
* Պարմենիդես
* Զենոն
* Մելլիս Սամոսացի

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Անտիկ փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ
Նիգերիայի աշխարհագրություն

մինի|աջից|Նիգերիայի տեղագրական քարտեզ

**Նիգերիայի աշխարհագրություն**. Նիգերիան Արևմտյան Աֆրիկայի խոշորագույն ծովափնյա երկիրն է, սահմանակից է Բենինին, Նիգերին, Չադին և Կամերունին։ Ծովեզրը (Գվինեական ծոց) կազմում է 853 կմ։

Երկրի բարձրագույն կետը Չապպալ-Վադդի լեռնագագաթն է (2419 մ), որը գտնվում է Կամերունի սահմանի մոտ, Ադամավա բարձրավանդակում։

Նիգեր և Բենուե գետերը երկիրը բաժանում են երկու մասերի. հարավում է գտնվում Ափամերձ դաշտավայրը, հյուսիսում՝ սարավանդային շրջանները։ Նիգերիայի տարածքի հիմնական մասն է կազմում Ափամերձ դաշտավայրը, որը կուտակումային հարթավայր է և որի տնտեսական պոտենցիալի պատճառով այնտեղ է կենտրոնացած երկրի բնակչության զգալի մասը։

## Հղումներ
CIA Factbook 

Կատեգորիա:Նիգերիայի աշխարհագրություն
Invincible (Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմ)

***Invincible***, ամերիկյան երգիչ, երգահան Մայքլ Ջեքսոնի վերջին ստուդիական ալբոմն է, որը թողարվել է նրա կենդանության օրոք։ Ալբոմը թողարկվել է Epic Records-ի կողմից 2001 թվականի հոկտեմբերի 30-ին։ «Invincible»-ը Ջեքսոնի առաջին, նոր երգերով թողարկումն էր «Blood on the Dance Floor»-ից հետո, որը թողարկվել էր 1997 թվականին, և առաջին թողարկումն էր վերջին՝ «», ստուդիկան ալբոմից հետո, որը թողարկվել էր 1995 թվականին։

Ալբոմից թողարկվել է երեք սինգլ՝ «You Rock My World», «Cry» և «Butterflies», վերջինս թողարկվել է ԱՄՆ-ի տարածքից դուրս և չունեցավ տեսահոլովակ, «Unbreakable»-ը պետք է թողարկվեր սինգլի տեսքով, սակայն Սոնին չֆինսավորեց սինգլի թողարկումը։ «Cry» սինգլը ֆինանսական առումով հաջողության չհասավ, դա եղավ այն պատճառով, որ Ջեքսոնը և իրեն ձայնագրող լեյբլ «Սոնի Մյուզիք»-ը վիճեցին և Սոնին դադարեցրեց ալբոմի փիառը։ Ալբոմը «Գրեմմի» մրցանակաբաշխությանը ստացավ մեկ մրցանակ, իբրև «Լավագույն փոփ վոկալի ներկայացում- տղամարդ» (անգլերեն Best Pop Vocal Performance - Male), իսկ «Billboard» ամսագրի կարդացողների քվեարկությամբ ստացավ «Տասնամյակի ալբոմ» մրցանակը։

Ալբոմը կոմերցիոն առումով հաջող էր, այն 11 երկրներում հասավ առաջին հորիզոնականին, այդ վում, ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում, Ֆրանսիայում և Շվեյցարիայում։ 6 երկրներում այն մտավ լավագույն տասնյակ։ Ամենաանհաջողը դրանցից Մեքսիկան էր, որտեղ ալբոմը հասավ միայն 29-րդ հորիզոնականին։ «Invincible»-ը նորից վերադարձավ հիթ շքերթներ 2004 թվականին և 2009 թվականի Ջեքսոնի մահվանից հետո։ Չնայած նրան, որ ալբոմը վաճառվել է 10 միլիոն օրինակով, ի համեմատություն Ջեքսոնի նախորդ ալբոմների հետ, այն կոմերցիոն հաջողություն չուներ։

## Երգացանկ

## Գաղափարը
Դեռ The Jackson 5-ի ժամանակներից Մայքլը երգեր էր գրում, նախկինում խմբի համար, իսկ այնուհետև սկսեց ղբաղվել սոլո պրոեկտներով, որը ի վերջո բերեց անկախ սոտւդիական ալբոմների ձայնագրմանը, մասնավորապես *[[Off the Wall]]* (1979) և *[[Thriller]]* (1982)։ *[[Thriller]]*-ի հաջողությունները խամրեցնում էր Ջեքսոնի այլ պրոեկտները։ «Invincible»-ը Ջեքսոնի առաջին նոր երգերով թողարկումն էր «Blood on the Dance Floor»-ից հետո, որը թողարկվել էր 1997 թվականին, և առաջին թողարկումն էր վերջին՝ «», ստուդիկան ալբոմից հետո, որը թողարկվել էր 1995 թվականին։ Այսպիսով կարել է ասել, որ այս ալբոմը Ջեքսոնի վերադարձն էր։

## Զբաղեցրած հորիզոնականներ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:2001 ալբոմներ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմներ
Ռուսաստանի դաշնային սուբյեկտներ

Ռուսաստանի դաշնային կարգը հաստատվել է 1918 թվականի հունվարին Սովետների III համագումարում, որտեղ ընդունվել է «Աշխատավոր և շահագործվող ազգի իրավունքների հռչակում», որը հռչակել է՝

Այդպիսով միացյալ պետությունը վերափոխվել է դաշնության։

Այսօր, 2009 թվականին, ըստ 1993 թվականի Սահմանադրության 5 հոդվածի, Ռուսաստանի Դաշնությունը կազմավորված է իրավահավասար սուբյեկտներից։ 2008 թվականի մարտի 1-ից Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտների թիվը հավասար է 83, այդ թվում՝ 21 հանրապետություն, 9 երկրամաս, 46 մարզ, 2 դաշնային նշանակաշության քաղաք, 1 ինքնավար մարզ և 4 ինքնավար շրջան։

Դաշնության պետական իշխանության մարմինների համակարգը սահմանվում է Դաշնության կանոնակարգած ընդհանուր հիմունքներով։ Յուրաքանչյուր շրջանում գործում է օրենսդիր (ներկայացուցչական) մարմին (պառլամենտ, օրենսդիր հավաք) և գործադիր մարմին (կառավարություն)։ Մի քանիսում գոյություն ունի նաև բարձր պաշտոնյայի պաշտոն (նախագահ, նահանգապետ), որոնք ունեն ՌԴ-ի օրենսդիր մարմինների լիազորություններ նախագահի ներկայացմամբ և կարող են այդ պաշտոնը զբաղեցնել անսահմանափակ քանակությամբ։

Ռուսաստանը բաժանվում է նաև 8 դաշնային շրջանների, որոնցից յարուրաքանչյուրում աշխատում է նախագահի լիազորված ներկայացուցիչը։
Դաշնության սուբյեկտները ունեն իրենց վարչատարածքային բաժանումը։ Որպես օրենք, սուբյեկտի կազմում հիմնական միավորը համարվում են հանրապետական (մարզային, երկրամասային) նշանակության շրջանները և քաղաքները։

## ՌԴ դաշնային սուբյեկտների տեսակներ

600px|Ռուսաստանի ֆեդերատիվ կարգը

## Ռուսաստանի ֆեդերատիվ կարգը 2008-ի մարտի 1-ի դրությամբ

Այս ցանկում սուբյեկտները նշված են այն նույն հերթականությամբ, ինչպես դա արված է Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանդրության 65 հոդվածում՝ հանրապետություններ, երկրներ, մարզեր, ֆեդերալ նշանակության քաղաքներ, ինքնավար շրջաններ, ինքնավար օկրուգներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն (1992–ներկա)
Վեդի (այլ կիրառումներ)

**Վեդի** կարող է վերաբերել՝

* Վեդի (գետ) - գետ Հայաստանի Արարատի մարզում
* Վեդի (քաղաք) - քաղաք Հայաստանի Արարատի մարզում։
Գրամոֆոն

մինի|Գրամոֆոն
**Գրամոֆոն** ( - ձայնագրություն,  - ձայն), ձայնասկավառակից ձայնի մեխանիկական վերարտադրման սարք։

## Ստեղծման պատմություն
Գրամոֆոնը Թոմաս Էդիսոնի 1877 թվականին հնարած ֆոնոգրաֆի կատարելագործված տեսակն է, որը նույն թվականին պատենտավորել է Էմիլ Բերլիները։ Իր ստեղծման սկզբնական շրջանում գրամոֆոնը ֆոնոգրաֆի նման նաև ձայնագրող սարք էր։ Ի տարբերություն ֆոնոգրաֆի այստեղ ձայնագրման և վերարտադրության համար գլանի փոխարեն օգտագործվում է կաուչուկե կամ էբոնիտե սկավառակ։ Հետագա տարիներին գրամոֆոնի կատարելագործման շնորհիվ հնարավոր եղավ ձայնարկման բարձր որակ ստանալ։ 1940-ական թվականներին հայտնի էր գրամոֆոնի առանց ձայնափողի տարբերակը (անվանումը արտադրող ֆիրմայի անունից՝ Պատե)։ 
մինի||180px|Պատեֆոն

## Կազմություն և աշխատանք
Կազմված է սկավառակը պտտող զսպանակային մեխանիզմից և ձայնը վերարտադրող հարմարանքից՝ ասեղնակիր մեմբրան և ձայնափող։ Սկավառակի պարուրաձև ակոսիկով շարժվելիս ասեղի ծայրը տատանվում է, այդ տատանումները փոխանցվում են մեմբրանին, որի ճառագայթած ձայնային տատանումները ուժեղացվում են ձայնափողի միջոցով։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ձայնարկիչ սարքեր
Սփյուռ

**Սփյուռ («Սփյուռ» տեղեկատվական համակարգ),** 1992 թվականից Հայաստանում գործող ընկերություն, որն զբաղվում է Հայաստանի և Արցախի կազմակերպությունների մասին տեղեկությունների հավաքմամբ, մշակմամբ և տարածմամբ։

## Պատմություն
Հայաստանի ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների մասին անվճար հեռախոսային տեղեկատու ծառայությունը հիմնադրվել է 1992 թվականին, որը 1994 թվականին հրատարակել է Հայաստանի ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների մասին տեղեկագիրք։ 1996 թվականին հրատարակվել է «Հայաստանի ձեռնարկություններ և կազմակերպություններ» տեղեկագիրքը վեց լեզվով (ռուսերեն, անգլերեն, հայերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, արաբերեն)։ 1997 թվականին ստեղծվել է տեղեկագրքի էլեկտրոնային տարբերակները մագնիսական և լազերային տեղեկութակիրների համար՝ ռուսերեն լեզվով։

2010 թվականին «Հայաստանի Գործարար տեղեկատու» ապրանքանիշը գրանցվել է որպես «Սփյուռ» ՍՊԸ սեփականություն Հայաստանի մտավոր սեփականության գործակալությունում։

«Սփյուռի» կողմից մշակվել է «Հայաստանի Դեղին էջեր» տեղեկատու հավելվածը Android և iOS օպերացիոն համակարգերի համար։

## Արտաքին հղումներ
*Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Հայաստանի ընկերություններ
Հարություն Թուրշյան

**Հարություն Գևորգի Թուրշյան** (), հայ պատմաբան, թարգմանիչ, պատմական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1949 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ 1920 թ.-ին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1926 թ.-ին՝ Ադրբեջանի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Ուսանողական տարիներին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Բաքվի Հովհ. Թումանյանի անվան հայկական միջնակարգ դպրոցում։ 1931 թ.-ից աշխատել է Երևանում։ 1931-1954 թթ.-ին եղել է «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի ոճաբանն ու թարգմանիչը։ 1947 թ.-ին «Հայ-հաբեշական առնչությունները VII դարից մինչև XX դարը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Մահացել է Երևանում։

## Հ. Թուրշյանի երկերի մատենագրություն
* Սարդարապատի հերոսամարտը, Երևան, «Հայաստան», 1965, 272 էջ։
* Սարդարապատի հերոսամարտը, Երևան, «Հայաստան», 1969, 295 էջ։
* Հետսելջուկյան դարաշրջանի իրադարձությունները և «Սասունցի Դավիթ» էպոսը, Երևան, 2013 թ․։

## Թարգմանություններ (ռուսերենից)

* Բելինսկի Վ., Ընտիր երկեր, Երևան, Հայպետհրատ, 1948, 480 էջ։
* Բորիս Պոլևոյ, Մենք սովետական մարդիկ ենք (Հայրենական մեծ պատերազմի իրական պատմություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 456 էջ։
* Գորկի Մաքսիմ, Գրականագիտական և հրապարակախոսական հոդվածներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 478 էջ։
* Գերցեն, Եղելություններ և խոհեր, մաս Ա. Ե., Հայպետհրատ, 1952, 630 էջ։ 
* Գերցեն, Եղելություններ և խոհեր, մաս Բ, Երևան, Հայպետհրատ, 1953, 390 էջ։
* Գերցեն, Եղելություններ և խոհեր, Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 710 էջ։
* Տակակուրա, Խակունեի ջրերը (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 360 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Ալբերտ Իսաջանյան

**Ալբերտ Օգսենի Իսաջանյան** (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1973 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Գորիսի շրջանի Հալիձոր գյուղում։ 9-րդ դասարանում սովորելու ժամանակ, 16 տարեկանում, բարձրացել է էլեկտրասյունը, որպեսզի վառի հարևան տան լույսը, ընկել է, ոտքերը ջարդվել են և դարձել է հաշմանդամ ու գամվել անկողնուն։ 1960 թվականին ավարտել է (էքստեռն) Գորիսի շրջանի Քարահունջ գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Առաջին անգամ տպագրվել է «Ավանգարդ» թերթում։ Մահացել է Գորիս քաղաքում, թաղվել է Քարահունջում։

## Ա. Իսաջանյանի երկերի մատենագիտություն
* Ծաղկե կամուրջ (բանաստեղծությունների ժողովածու), Երևան, «Հայաստան», 1965, 66 էջ։
* Ոչ, հայրիկ, ես մեծ բան եմ կորցրել (վիպակ), Երևան, «Հայաստան», 1971, 130 էջ։
* Ծաղիկ իմ հեռավոր (բանաստեղծությունների ժողովածու), Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 60 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:1937 ծնունդներ
Կատեգորիա:1983 մահեր
Կատեգորիա:Հալիձոր (Սյունիքի մարզ) գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Գորիս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 2 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 29 մահեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Ռուբեն Լուսինյան

**Ռուբեն Լուսինյան** (), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թ.-ից։

Ծնվել է Թիֆլիսում։ 1924 թ.-ին ավարտել է տեղի Ներսիսյան դպրոցը։ 1924-1931 թթ.-ին ուսուցչություն է արել Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզում և Ախալքալաքի շրջանում։ 1931-1934 թթ.-ին որպես բաժնի վարիչ, պատասխանատու քարտուղար, խմբագրի տեղակալ աշխատել է Թիֆլիսի «Պրոլետար» օրաթերթում։ 1936 թ.-ին եղել է Վրացական ԽՍՀ ազգային փոքրամասնությունների գրականության բաժնի վարիչը։ 1942-1945 թթ.-ին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1948 թ.-ին ավարտել է Լվովի ատամնաբուժական դպրոցը։ 1948-1954 թթ.-ին աշխատել է Լվովի քաղաքային թիվ 12 ատամնաբուժական հիվանդանոցում։ 1968 թ.-ից ապրել է Երևանում։

Ռուսերեն առանձին գրքով լույս է տեսել նրա «Ողբերգություն Տերևաթափի փողոցում» (Լվով, 1963 թ.), ուկրաիներեն՝ «Գողը և ջութակը» (Լվով, 1968 թ.)։ Մահացել է Երևանում։

## Ռ. Լուսինյանի երկերի մատենագրություն
* Մայանե, Երևան, 1932 թ.։
* Ձկնորսի աղջիկը, Երևան, Հայպետհրատ, 1959 թ., 136 էջ։
* Ողբերգություն Տերևաթափի փողոցում, Երևան, Հայպետհրատ, 1963 թ., 280 էջ։
* Անավարտ նամակ, Երևան, «Հայաստան», 1973 թ., 468 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:1906 ծնունդներ
Կատեգորիա:1973 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Լեյլի

**Լեյլի** (*Փառանձեմ Սահակի Տեր-Մկրտչյան-Սահակյան*, ), հայ բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիսում, նրա ծնողները Թիֆլիս էին տեղափոխվել Ղարաքիլիսայի գավառի Ձորագյուղ գյուղից։ Լեյլին ավարտել է Թիֆլիսի Հովնանյան դպրոցը, ապա որպես թարգմանչուհի աշխատել տարբեր հիմնարկություններում։ Նրա մասին ջերմությամբ է արտահայտվել Վահան Տերյանը։ Եղիշե Չարենցի մտերիմներից էր։ Կյանքի վերջին տարիները ապրել է Մոսկվայում, որտեղ էլ մահացել է։

## Լեյլիի երկերի մատենագրություն
* Կարոտ, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 163 էջ։

## Լեյլիի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)
* Սերգեյ Միխալկով, Առակներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1951, 56 էջ։
* Իրինա Կարնաուխովա, Պատմություն համերաշխների մասին (վիպակ), Երևան, Պետհրատ, 1952, 245 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Պիեռ Տեյար դը Շարդեն

**Պիեռ Տեյար դը Շարդեն** (, ), ֆրանսիացի նշանավոր փիլիսոփա, աստվածաբան, բնագետ։

Ծնվել է Ֆրանսիայի Օվեռն գավառում։ Տեյարը կրթվել է ճիզվիտական ուսումնական հաստատություններում, որոնք աչքի են ընկել ուսուցանվող գիտակարգերի լայն ցանկով։ 1899 թվականին դառնում է Հիսուսյան ուխտի անդամ, 1901 թվականին՝ քահանա, 1920-1925 թվականներին՝ դասավանդում է Փարիզի կաթոլիկական համալսարանում։

Կյանքի օրոք նա ավելի մեծ միջազգային ճանաչում է ձեռք բերում որպես բնագետ, քան աստվածաբան։ Նա իր ժամանակի հեղինակավոր մարդաբան-հնէաբաններից էր, սինանթրոպի բրածոյի հայտնաբերողներից մեկը, ընդ որում առաջինն էր հասկացել այդ հայտնագործության ողջ կարևորությունը գիտության համար. հայտնագործություն, որի շնորհիվ վերականգնվում էր մարդանման կապկի և մարդու հնագույն տեսակի միջև պակասող կենսաբանական օղակը։ 
 
Նախապես Տեյարի փիլիսոփայության և կրոնի բնագավառի գաղափարները տարածում չգտան, քանի որ եկեղեցական ղեկավարությունը նրան հետապնդում էր «կրոնական այլախոհության» համար։ Նրան արգելեցին դասավանդել, ինչպես և հրատարակել փիլիսոփայական և աստվածաբանական բնույթ ունեցող երկեր, նա փաստորեն վտարվեց հայրենիքից։ 20 տարուց ավելի նա անցկացրեց Չինաստանում, հնէաբանական հետազոտություններ կատարեց բոլոր մայրցամաքներում։

Միայն 1950 թվականին 70-ամյա Տեյարին ընտրեցին Փարիզի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

Ֆրանսիայից երկրորդ անգամ վտարվելուց հետո նա բնակություն հաստատեց ԱՄՆ-ում (Նյու Յորքում), որտեղ էլ մահացավ 1955 թվականին։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Մարդու ֆենոմենը» լույս տեսավ ետմահու նույն թվականին։,

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հնէաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Ալեքսանդր Փոփ

**Ալեքսանդր Փոփ** (), անգլիացի բանաստեղծ, ռացիոնալիստ և կլասիցիստ, ընդօրինակել է անտիկ հեղինակներին։

Հեղինակել է «Վինձորյան անտառ» հովվերգական պոեմը (1713), «Հյուսքի առևանգումը» (1712), «Դունիսական» (1728), «Նոր Դունիսական» (1742) երգիծական պոեմները, «Փորձ մարդու մասին» (1732-1734), «Փորձ քննադատության մասին» (1711) չափածո տրակտատները։

Թարգմանել է Հոմերոսի «Իլիականը» և «Ոդիսականը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Հայոց պատերազմները և ռազմարվեստը

**Հայոց պատերազմները և ռազմարվեստը** հայ ռազմարվեստի պատմության մատենաշար է, որի առաջին երկու հատորը լույս են տեսել 2009 թվականին, իսկ հաջորդ երեքը՝ 2013 թ․։ Նախատեսվում էր, որ մատենաշարը բաղկացած էր լինելու ընդհանուր 54 հատորից։ Մատենաշարը ներկայացնում է հայ ռազմարվեստի, սպառազինության, նշանավոր ճակատամարտերի, և հայկական բազմադարյա ամրաշինության պատմությունը սկսած մ.թ.ա. վաղեմի ժամանակաշրջանից մինչև Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորության ժամանակաշրջանը։

Նախագծի հեղինակն ու ղեկավարն է Հայկ Դեմոյանը։ Նախագիծը հայ ռազմարվեստի համակողմանի, ամբողջական և գիտական ուսումնասիրության առաջին փորձն է։

## Մատենաշարի հատորներ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:2009 գրքեր
Կատեգորիա:Ռազմուժ
Փաթի Սմիթ

**Պատրիցիա Լի Սմիթ** (, ), ամերիկացի երգչուհի և բանաստեղծուհի։ Պաթի Սմիթին ընդունված է կոչել «փանկ ռոքի կնաքամայր», մասամբ ի շնորհիվ նրա «Horses» անդրանիկ ալբոմի, որը կարևոր դեր խաղաց այս ժանրի ձևավորման մեջ։ Փաթի Սմիթի ամենաճանաչված երգը՝«Because the Night»-ը գրվեց Բրյուս Սպրինգսթինի հետ համատեղ և բարձրացավ Billboard Hot 100 շքերթի քսանյակ։ 2005 թվական Սմիթը պարգևատրվեց արվեստների և գրականության ֆրանսիական շքանշանով, իսկ 2007 թվականին նրա անունը մտավ Ռոքնռոլի փառքի սրահ։

## Վաղ տարիներ
Պատրիցիա Լի Սմիթը ծնվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Չիկագոյում։ 1949 թվականին Սմիթի ծնողները տեղափոխվել էին Ֆինլանդիա, որից հետո՝ 1957 թվականին տեղափոխվեցին Նյու Յորքի հարավում գտնվող Վուդբերի ոչ այդքան մեծ քաղաք։ Մայրը՝ Բավերլին, եղել է ջազային երգչուհի և մատուցողուհի, իսկ հայրը՝ Հրանտը աշխատել է գործարանում։ Ընտանիքում մեծանում էին ևս երեք երեխաներ՝ Լինդան, Թոդդը և Քիմբերլի. Փաթի եղել է ընտանիքի ավագ երեխան։ Չհասկացվելով դպրոցում, նա փրկություն է գտնում Արթուր Ռեմբոյի պոեզիայում, գրքերում, որոնք գրվել են բիթ-սերնդի գրողների կողմից և այնպիսի արվեստագետների երգերում, ինչպիսիք են Ջիմի Հենդրիքսը, The Rolling Stones-ը, The Doors, և, հատկապես, Բոբ Դիլանը։ Ընդունվել էր Հլասսբորոյի պետական քոլեջը, սակայն չպլանավորված հղիության պատճառով ստիպված էր թողնել այն։ Դրանից հետո նա իր երեխային տվել էր որդեգրման, որից հետո աշխատանք է գտել գործարանի հավաքման կոնվեյերում։ Այստեղ նա աշխատել է այնքան գումար, որքան նրան պետք էր, որպեսզի տեղափոխվի Նյու Յորք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:1946 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգահաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Ուրմիա (քաղաք)

**Ուրմիա** (, *Օրումիե*), քաղաք Իրանի հյուսիս-արևմուտքում, Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Խաղողագործության և գինեգործության կենտրոն է։ Կա շաքարի, ծխախոտի, չոր մրգերի, գորգագործական և տնայնագործական արտադրություն։ Ունի օդանավակայան, մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 736 224 մարդ, որոնք կազմում էին 225 050 տնտեսություն։ Ուրմիան բնակչությամբ Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի ամենախոշոր և Իրանի տասներորդ ամենախոշոր քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Բնակիչերը հիմնականում իրանական ադրբեջանցիներ են, բնակվում են նաև պարսիկներ, ասորիներ։

## Հայկական Ուրմիան
Եղել է Մեծ Հայքի Պարսկահայք նահանգի Թրաբի գավառի կենտրոնը։ Հայաստանի 387 թվականի բաժանման ժամանակ միացվել է Պարսկաստանին։ Ուրմիան շարունակել է մնալ հայաբնակ, սակայն դարերի ընթացքում այնտեղ հաստատվել են ասորիներ, պարսիկներ, թաթարներ, հրեաներ։ Ուրմիան խիստ տուժել է 1791 թվականի երկրաշարժից։ 1906 թվականին Ուրմիայում բնակվել են 60, 1914 թվականին՝ 70 տուն հայ։ Նրանք զբաղվել են արհեստագործությամբ (ունեցել են սննդի և թեթև արդյունաբերության տնայնագործական բնույթի ձեռնարկություններ) ու առևտրով, ինչպես նաև այգեգործության, պարտիզպանությամբ և բրնձի մշակմամբ։ 1889-1891 թվականներին կառուցվել է հայկական եկեղեցի, որին կից գործել է գիշերօթիկ դպրոց։ Ուրմիայի հայերը սերտ կապերի մեջ էին մերձակա Գյարդուբադ, Բաբարի, Նախիջևանթափա, Իսալու, Ռահավա հայկական գյուղերի հետ։ 1926 թվականին, ի պատիվ Ռեզա Փեհլեվի շահի վերանվանվել է Ռեզայե, 1979 թվականի հեղափոխությունից հետո կրկին՝ Ուրմիա։ Վերջին տվյալներով այժմ Ուրմիայում և ամբողջ Ատրպատականում բնակվում է մոտ 2000 հայ։ Մինչև օրս պահպանվել է Ուրմիայի հողե կրկնակի բարձր պարիսպներով պատած բերդն՝ իր հոյակապ դռներով և ներսի մի քանի կառույցներով։ Քաղաքն ունի հայկական կանգուն եկեղեցի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուրմիայի մասին looklex.com կայքում 

Կատեգորիա:Պարսկահայքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Ավտոգազալիցքավորման ճնշակայան

[thumb|200px|Ավտոգազալիցքավորման ճնշակայան՝ [Չեխիայում]]

**Ավտոգազալիցքավորման ճնշակայանը (ԱԳԼՃԿ)** լիցքավորում է ավտոմեքենաներ և այլ տիպի տրանսպորտային միջոցներ, որոնց շարժիչները ի սկզբանե նախատեսված են կամ ձևափոխվել են բնական գազով աշխատելու համար։

Որպես կանոն գազը լցակայան է հասցվում խողովակաշարի միջոցով, այնուհետև գազի ճնշումը բարձրացվում է մինչև ~20 ՄՊա (200 ատմոսֆեր(մթնոլորտ)) և այդ ճնշման տակ լցվում տրանսպորտային միջոցի բալոնների մեջ։

thumb|200px|Ավտոգազալիցքավորման ճնշակայանի լիցքավորման սարքը մոտիկից

thumb|200px|Բնական գազը մեքենայում լիցքավորելիս

thumb|200px|Բնական գազի կապսուլը տեղադրված մեքենայում

Կատեգորիա:Լիցքավորման կայաններ
Ուոլթեր Փեյթեր

**Ուոլթեր Փեյթեր** (, ), անգլիացի գրող, արվեստագետ, քննադատ։

Հեղինակել է «Վերածննդի պատմության ակնարկներ» (1878) գիրքը, որտեղ ընդգրկված են նրա էսսեները իտալական Վերածննդի բանաստեղծների ու նկարիչների մասին։ Լինելով «զուտ» գեղեցկության, «զուտ» արվեստի կողմնակից, ձգտել է առաջնահերթություն տալ ձևի ու ոճի հարցերի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Գևորգ Խալաթ

**Գևորգ Խալաթ (Խալաթյան)** (), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Ծնվել է Թիֆլիսում։ Ավարտել է տեղի Ներսիսյան դպրոցը։ Գրականություն և հասարակագիտություն է դասավանդել Ախալքալաքի մանկավարժական ինստիտուտում և Անդրկովկասի հայաբնակ վայրերի որոշ դպրոցներում։ Աշխատակցել է «Մարտակոչ», «Պրոլետար», «Լուսաբաց», «Կարմիր ծիլեր» և այլ պարբերականների խմբագրություններում։ Նրա բանաստեղծությունների առաջին գիրքը լույս է տեսել 1929 թվականին։ Զբաղվել է նաև թարգմանությամբ։ Ռուսերենից և վրացերենից թարգմանել է հայերենի։ Թարգմանել է Վաժա Փշավելայի «Արծիվը», Յանկա Կուպալայի «Հուզվում է, ծփում ծովը կապուտակ» (թարգմանության հեղինակակից Արմեն Ծովակ) և այլ բանաստեղծություններ։ Մահացել է 1936 թվականին։

## Գ. Խալաթի երկերի մատենագրություն
* Հոկտեմբերական (բանաստեղծություններ), Թիֆլիս, հրատ. «Զարյա վոստոկա»-ի, 1929, 32 էջ։
* Կոլեկտիվը (պոեմ), Թիֆլիս, պոլիգրաֆ տրեստի 5-րդ տպարան, 1929,32 էջ։
* Լենինյան պարտեզ (բանաստեղծություններ), Թիֆլիս, Սախելգամի, 1933, 32 էջ։
* Վերելքի ճամփին (բանաստեղծություններ), Թիֆլիս, Վրաստանի պետհրատ, 1935, 48 էջ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրացերենից հայերեն թարգմանիչներ
Ցոլակ Խանզադյան

**Ցոլակ Խորենի Խանզադյան** (), հայ գրականագետ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Ղարաքիլիսա քաղաքում։ 1905 թվականին ավարտել է Լազարյան ճեմարանը, 1912 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Մի քանի տարի ապրել է Բաքվում, մասնակցել տեղի գրական-մշակութային կյանքին։ Բաքվում աշխատակցել է «Գործ» ամսագրին և «Բաքվի ձայն» թերթին, մասնակցել տեղի հայկ. համայնքի գրական-մշակութային կյանքին։

Գրական պրոցեսին բուռն մասնակցություն է ունեցել 1910-1920-ական թթ.՝ հիմնականում հանդես գալով մարքսիստական գրականագիտության դիրքերից։ Այս շրջանում է գրել «Ակամա Հերոստրատները» (1913), «Րաֆֆիի գեղարվեստական հայացքները» (1913), «Քննադատության իրավունքը» (1913), «Ռեալիզմը թատրոնում» (1913), «Ալեքսանդր Ծատուրյան» (1917), «Միքայել Նալբանդյանի «Դիվանի» առթիվ» (1933) և այլ հոդվածներ (մի մասը՝ «Գրասեր» կեղծանվամբ), որոնք կարևոր ներդրում են հայ գրականագիտության մեջ։ Րաֆֆու, Նալբանդյանի, Ծատուրյանի, Թումանյանի ստեղծագործություններին տրված Խանզադյանի բնութագրումները հայ գրականագիտական մտքի լավագույն արտահայտություններից են։

1921 թվականին հրավիրվել է Երևան, նշանակվել նորաստեղծ համալսարանի հասարակական ֆակուլտետի դեկան, ապա եղել է ռուս և անտիկ գրականության ամբիոնի վարիչ։ 1922 թվականից դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում, եղել է համալսարանի ռուս գրականության ամբիոնի վարիչը։ Կյանքի վերջին տարիներին զբաղվել է Լենինի երկերի թարգմանությամբ։ Մահացել է 1935 թվականին Մոսկվայում, թաղվել է Երևանում, Կոմիտասի անվան պանթեոնում։

## Ց. Խանզադյանի երկերի մատենագրություն
մինի|Ցոլակ Խանզադյանի գերեզմանը Կոմիտասի անվան պանթեոնում
* Հոդվածների ժողովածու, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1963, 276 էջ։

## Ց. Խանզադյանի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)
* Վ. Ի. Լենին, Ինչ անել, Երևան, 1939։ 
* Վ. Ի. Լենին, Մատերիալիզմ և էմպիրիոկրիտիցիզմ, Երևան, 1939։

## Աղբյուրներ

* Ցոլակ Խանզադյան Խորենի

Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Կոմիտասի անվան պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Այվոր Արմսթրոնգ Ռիչարդս

**Այվոր Արմսթրոնգ Ռիչարդս** (, ), անգլիացի գրականագետ, լեզվաբան, հոգեբան, բանաստեղծ։

Հիմնական աշխատություններն են՝ «Գրական քննադատության սկզբունքները» (1924), «Գիտություն և պոեզիա» (1926), «Գործնական քննադատություն» (1929), «Ինչպես կարդալ էջը» (1943)։ Քննադատության մեջ իմաստաբանական ուղղության հիմնադիրներից է և ամերիկյան «նոր քննադատության» նախակարապետներից։ Կարևորը համարել է լեզվական քննությունը, բառի հարուստ նրբիմաստների որոնումը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Վիլհելմ Վինդելբանդ

**Վիլհելմ Վինդելբանդ** (, ), գերմանացի փիլիսոփա, Բադենյան դպրոցի հիմնադիրը։

Հիմնական աշխատություններն են՝ «Հին փիլիսոփայության պատմություն» (1888), «Նոր փիլիսոփայության պատմություն» (երկու հատոր, 1878-1880), «Պրելյուդիաներ» (1884), «Պատմություն և բնագիտություն» (1894)։

Ըստ Վինդելբանդի, բնական գիտությունները ուսումնասիրում են ընդհանուր օրենքները, իսկ պատմական գիտությունները ներկայացնում են առանձնահատուկը, ընդհանուրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ
Հակոբ Խանլարյան

**Հակոբ Խանլարյան** (), հայ բանաստեղծ, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ 1906 թ.-ին ավարտել է Շուշիի թեմական դպրոցը, այնուհետև, շուրջ 55 տարի, զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով, ուսուցչություն է արել Շուշիում, Բաքվում, Գորիսում, Թբիլիսիում։ Աշխատակցել է Թիֆլիսի «Լումա», «Աղբյուր», «Տարազ», «Լուսաբաց», «Գեղարվեստ», «Դարբնոց», «Կարմիր աստղ», «Մարտակոչ», «Պրոլետար» պարբերականներում։ Մտերմական կապեր է ունեցել Հովհաննես Թումանյանի, Վրթանես Փափազյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հակոբ Հակոբյանի հետ։

Նրա մի շարք բանաստեղծությունների տեքստերով երգեր են ստեղծել կոմպոզիտորներ Ազատ Մանուկյանը, Դանիել Ղազարյանը, Եղիշե Բաղդասարյանը, Արշակ Առստամյանը, Արշալույս Այվազյանը։

Ռուսերեն առանձին գրքով լույս է տեսել նրա «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն (Շուշի, 1919 թ., թարգմանիչ Մ. Ջանումյան)։

## Պարգևներ
Մանկավարժական երկարամյա աշխատանքի համար պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

## Մահ
Մահացել է 1966 թվականին։

## Երկերի մատենագրություն
* Բանաստեղծություններ, պրակ 1, Գորիս, տպարան «Սասուն», 1916, 98 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1885 ծնունդներ
Կատեգորիա:1966 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոցի աշակերտներ
Հայնրիխ Ռիկկերտ

**Հայնրիխ Ռիկկերտ** (, ), գերմանացի փիլիսոփա, Վիլհելմ Վինդելբանդի հետևորդը։

Հիմնական աշխատություններն են՝ «Ճանաչողության առարկան» (1892), «Հասկացության բնագիտական կազմավորման սահմանները» (1896), «Փիլիսոփայական մեթոդաբանության, գոյաբանության և մարդաբանական հիմնական խնդիրները» (1934)։

Ըստ Հայնրիխ Ռիկկերտի, հասարակության պատմության մեջ, որտեղ բոլոր իրողություններն անհատականացված են, գոյություն չունեն օբյեկտիվ օրենքներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնություն և մշակույթ

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Շարդեն (այլ կիրառումներ)

**Շարդեն** ազգանունն են կրում՝

* Ժան Շարդեն (1643 - 1713) - ֆրանսիացի ճանապարհորդ-ուղեգրող։
* Ժան Բատիստ Շարդեն (1699 - 1779) - ֆրանսիացի նկարիչ։
* Պիեռ Տեյար դը Շարդեն (1881 - 1955) - ֆրանսիացի փիլիսոփա, աստվածաբան, բնագետ։
* Լուի Արմանդ Շարդեն (1755 - 1793) - ֆրանսիացի կոմպոզիտոր։
Ջինիի գործակից

մինի|աջից|444px|
'''Ջինիի գործակից''' (0÷1), Ջինիի ինդեքս (0÷100 %)
**Ջինիի գործակիցը**, կամ **Ջինիի ինդեքսը** վիճակագրական ցուցանիշ է, որը վկայում է տվյալ պետության կամ երկրամասի հասարակության շերտավորման աստիճանի մասին վերաբերյալ այլ ուսումնասիրվող հատկանիշի, օրինակ՝ ամենահաճախը տարեկան եկամուտի աստիճանը որոշելու համար, որը հիմնականում օգտագործում են ժամանակակից տնտեսական հաշվավորումների համար։

## Հարցի պատմությունը

Այս վիճակագրական մոդելը առաջարվել և մշակվել է իտալացի վիճակագիր և ժողովրդագիր Կորադո Ջինիի կողմից (*Corrado Gini*, 1884—1965) և հրապարակվել է 1912 թվականին իր «Գործոնի փոփոխականությունը և փոփոխելիությունը» աշխատության մեջ («Փոփոխականությունը և անհաստատունությունը»)։

## Հաշվարկը

Գործակիցը կարելի է հաշվել որպես Լորենցի կորի և հավասարակշռության կորի հատումից առաջացած մարմնի մակերեսի հարաբերությունը այն եռանկյան մակերեսին, որը առաջացել է հավասարության և անհավասարության կորերի հատումից։ Այլ կեսպ ասած՝ հարկավոր է գտնել առաջին մարմնի մակերեսը և բաժանել երկրորդի մակերեսի վրա։ Լիովին հավասարության դեպքում գործակիցը հավասար կլինի 0–ի, իսկ լիովին անհավասարության դեպքում՝ 1–ի։

Ջոնիի գործակիցը կարելի է հաշվարկել Բրաունի բանաձևի միջոցով․

G=\left\vert 1-\sum_{k=2}^n (X_k - X_{k-1})(Y_k - Y_{k-1}) \right\vert,

կամ Ջինիի բանաձևի միջոցով․

G=\frac {\sum_{i=1}^n \sum_{j=1}^n\left\vert y_i - y_j \right\vert }{ 2 n^2 \bar{y}},

որտեղ G՝ Ջինիի գործակից, X_k՝ կուտակված բնակչության թիվ (բնակչությունը բաժանվում է ըստ եկամտի աճի), Y_k՝ եկամտի չափը, որը ամբողջությամբ ստանում է X_k, n՝ տնային տնտեսությունների թիվը, y_k՝ տնային տնտեսությունների բաժին ընդհանուր եկամտի մեջ, \bar{y}՝ տնային տնտեսւոթյւոննեի եկամուտների միջին թվաբանականը։

Սովորաբար շուկայական տնտեսությանն անցնող երկրներում ռեսուրսների և եկամուտների բաշխումն ուղեկցվում է բնակչության եկամուտների մեծ դիֆերենցումով, իսկ դա ենթադրում է, Ջինի բարձր գործակից, որը պայմանավորված է նաև այդ երկրներում նոր ձևավորվող հարկային համակարգի անկատարությամբ։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Տնտեսություն
Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան

**Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանը**, կարճ՝ **ԲԵՀԲ** (ռուսերեն՝ *Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона*, կարճ՝ *ЭСБЭ*) ռուսական բազմակողմանի հանրագիտարան է։
ԲԵՀԲ-ը լույս է տեսել Ֆրիդրիխ Բրոքհաուզի և Իլյա Եֆրոնի բաժնետիրական հրատարակչական ընկերությունը 1890-1907 թվականներին Սանկտ-Պետերբուրգում։

Հրատարակչությունը դուրս էր գալիս երկու տարբերակներով՝ 41 հիմնական հատորները և 2 լրացուցիչ, 82 հիմնական և 4 լրացուցիչ կիսահատոր։ Կիսահատորները ունեն կրկնակ համարակալում - օրինակ, 49 և 50-րդ կիսահատորները (համարները արմատիկին են) տիտղոսաթերթում համարակալվում են XXV և XXVա։ Առաջի 8 հիսահատորները հրատարակված են եղել Իվան Անդրեևսկու խմբագրության տակ, մնացածները - Կոնստանտին Արսենևի և Ֆեդոր Պետրուշևսկու։
ԲԵՀԲ-ին Հայաստանի վերաբերյալ հոդվածներ է տրամադրել Նիկողայոս Ադոնցը։

## Տես նաև
* Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան
* Սովետական մեծ հանրագիտարան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսերեն հանրագիտարաններ
Կատեգորիա:1890 ոչ գեղարվեստական գրքեր
Շեղանկյուն

thumb|300px|Շեղանկյուն
**Շեղանկյուն** է կոչվում այն զուգահեռագիծը (հարթության մեջ), որի բոլոր կողմերը իրար հավասար են։ Շեղանկյան անկյունագծերը փոխուղղահայաց են, և կիսում են անկյունները։
Շեղանկյունը նույնպես օժտված է զուգահեռագծի հատկություններով։
Այն շեղանկյունը, որի անկյուններն ուղիղ են, կոչվում է քառակուսի։

## Ստուգաբանություն
"Շեղանկյուն" բառը առաջացել է հունարեն ῥόμβος (rhombos) բառից, ինչը նշանակում է, մի բան, որ պտտվում է, որը բխում է ῥέμβω (rhembō) շրջադարձել բայից։ Այս բառն օգտագործվել է թե՛ Էվկլիդեսի, թե՛ Արքիմեդեսի կողմից, ովքեր օգտագործել են «պինդ շեղանկյուն» տերմինը երկու ընդհանուր հիմքով կոների համար։

## Բնութագիր
* Պարզ քառանկյունը շեղանկյուն է, միայն այն դեպքում, եթե դա նշվածներից որևէ մեկն է.
* Զուգահեռագիծ, որի նրա անկյունագիծը ներքին անկյունը կիսում է
* Զուգահեռագիծ, որի առնվազն երկու հաջորդական կողմերը երկարությամբ հավասար են
* Զուգահեռագիծ, որի անկյունագծերը ուղղահայաց են միմյանց (orthodiagonal parallelogram)
* Քառանկյուն, որն ունի չորս հավասար երկարությամբ կողմեր (ըստ սահմանման)
* Քառանկյուն, որի անկյունագծերը ուղղահայաց են և հատման կետով կիսվում են
* Քառանկյուն, որի յուրաքանչյուր անկյունագիծը հանդիպակաց անկյունները կիսում է 2 հավասար մասերի
* Քառանկյուն ABCD, որի վրա գտնվում է P կետ, այնպես որ ABP, BCP, CDP և DAP չորս եռանկյունները համընկնում են
* Քառանկյուն ABCD, որտեղ ABC, BCD, CDA և DAB եռանկյունների ներգծյալ շրջանագծերը ունեն ընդհանուր կետ

## Քառակուսին, որպես շեղանկյան մասնավոր դեպք
Որոշ դեպքերում քառակուսին սահմանում են որպես շեղանկյուն, որի բոլոր անկյունները հավասար են։

## Շեղանկյան մակերեսը
right|280px
* Շեղանկյան մակերեսը հավասար է անկյունագծերի արտադրյալի կեսին։
: S=\frac{AC \cdot BD}{2}

* Շեղանկյան մակերեսը հավասար է կողմի և բարձրության արտադրյալին։
: S=AB \cdot H_{AB}

* Շեղանկյան մակերեսը կարելի է հաշվել նաև։
: S=AB^2 \cdot \sin \alpha,
որտեղ \alpha — երկու հարակից կողմերի միջև,

կամ՝
: S=\frac{4r^2}{\sin \alpha}

## Ներգծված շրջանագծի շառավիղը
Ներգծված շրջանագծի  շառավիղը կարելի է արտահայտել նաև  և  անկյունագծերով
:r = \frac{p \cdot q}{2\sqrt{p^2+q^2}}

## Հերալդիկայում

Պատկեր:Lozenge demo2.svg
Պատկեր:Blason fam fr du Puy du Fou.svg
Պատկեր:Rustre demo2.svg
Պատկեր:Blason Villeneuve d'Aveyron F-12.svg


## Համաչափություն

Պատկեր:Zigzag rhombic lattice.png
Պատկեր:Rhombic star tiling 3 vertices.svg
Պատկեր:Rhombic star tiling 4.svg
Պատկեր:Square rhombic tiling.svg


## Արտաքին հղումներ
* Շեղանկյուն - իմդպրոց․ամ

Կատեգորիա:Երկրաչափական պատկերներ
Կատեգորիա:Տարրական երկրաչափական պատկերներ
Կատեգորիա:Քառանկյուններ
437

Հանդիսանում է 5-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 430-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 436 և 438 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ
* Գալլա Պլացիդիան հանձնում է Հռոմեական կայսրության իշխանությունը իր որդուն՝ կայսր Վալենտինիանոս III-ին։

## Ծնունդներ
* Խիլդերիկ I, սալիական ֆրանկների թագավոր, Մերովինգների դինաստիայից (վ. մոտ 481 թ.) *(ծննդյան տարեթիվը՝ մոտավոր)*։

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
Բենեդետտո Կրոչե

**Բենեդետտո Կրոչե** (, ), իտալացի փիլիսոփա, գրականության տեսաբան և պատմաբան, քննադատ։

Հեղինակել է բազմաթիվ ուսումնասիրություններ Դանթեի, Արիստոտելի, Շեքսպիրի, Պիեռ Կոռնեյլի, Ստենդալի և այլ գրողների մասին։

Նորհեգելականության դիրքերից քննադատել է մարքսիստական փիլիսոփայությունն ու տնտեսագիտությունը, դատապարտել ֆաշիզմը։ Նա համաշխարհային ոգու զարգացման առաջին աստիճանը համարում է գեղագիտականը։ Արվեստը, որպես զգայական պատկերներով արտահայտված եզակի ինտուիտիվ ըմբռնում, հակադրել է տրամաբանական մտածողությանը՝ որպես ընդհանուր ռացիոնալ ճանաչողություն։

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Իտալացի արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Իտալացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Իտալացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Իտալիայի սենատորներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Վիլհելմ Դիլթայ

**Վիլհելմ Դիլթայ** (, ), գերմանացի փիլիսոփա, նորկանտական, «կյանքի փիլիսոփայության» իռացիոնալիստական ուսմունքի հիմնադիր։

Ըստ Դիլթայի, հոգու կյանքը, ի տարբերություն բնության, բացատրության չի ենթարկվում և կարող է ընկալվել սոսկ ինտուիցիայով։ Գեղարվեստական երկում արտացոլվում է ոչ թե իրականությունը, այլ սոսկ գրողի ներքին կյանքը, նրա «անմեկնելի» հոգին։ Բանաստեղծը երևակայության ուժով պատահականը բարձրացնում է նշանակալիցի աստիճանին և պատկերում է տիպականը որպես անհատականի հիմք։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հերմենևտիկայի ծագումը

Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Դիզենտերիայից մահացածներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Վիսբադեն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմաբաններ
Երկաթագիր

**Երկաթագիրը** հայկական գրատեսակ է։ Ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը որպես գլխագիր։ Նաև վիմագրության գիր է, գրվել է քարի վրա երկաթե գրոցով, որից ստացել է *երկաթագիր* անունը։ Բանասիրության մեջ կոչվում է «**բուն մեսրոպյան**» կամ «**մեսրոպյան երկաթագիր**»։ Ամենահարգի հայկական գրատեսակն է։ Ի տարբերություն գրչագրի, որի հենքի վրա առաջացել է երկաթագիրը, երկար ու կարճ գծերը իրար են միանում ոչ թե ուղիղ, այլ կոր նուրբով։ Գրվում է երկու տողագծերի միջև, բացառությամբ որոշ տառերի (ք, փ), որոնց երկար գիծը ձգվում է ներքև, իսկ լայնը հեռանում երկարից՝ նուրբի ուղղությամբ։ Գրչության հիմնական գիր է եղել 5-ից 13-րդ դարերում։ Վիմագրության մեջ և որպես գլխագիր օգտագործվում է 5-րդ դարից մինչև այսօր։ Գլխագրի ժամանակ երկար գիծը ձգվում է վեր կամ վար։ Հենք է ծառայել նաև զարդագրերի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերեն տառատեսակներ
Թոմաս Դեքեր

**Թոմաս Դեքեր** (, ), անգլիացի դրամատուրգ։

Հեղինակել է կենցաղային կատակերգություններ և դրամաներ՝ «Հաճելի կատակերգություն հին Ֆորտունատայի մասին» (1600), «Կոշկակարի տոնը կամ Փառավոր արհեստ» (1600), «Առաքինի պոռնիկը» (1604)։ Գրել է նաև պամֆլետներ, «Հիմարի այբուբենը» սատիրան (1609)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Թոմաս Հեյվուդ

**Թոմաս Հեյվուդ** (, )՝ անգլիացի դրամատուրգ։

Հեղինակել է սենտիմենտալ-ուսուցողական դրամաներ՝ «Բարությամբ սպանված կինը» (1607 թ.), «Անգլիացի ճանապարհորդ» (1633 թ.), կատակերգություններ՝ «Գեղեցկուհին Արևմուտքից» և այլն։

Գրել է նաև պատմական քրոնիկներ, պոեմներ, պամֆլետներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:16-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Լուի Կազամյան

**Լուի Կազամյան** (, ), ֆրանսիացի գրականագետ, Սորբոնի համալսարանի պրոֆեսոր։

Հեղինակն է «Անգլիական գրականության պատմություն» (1924) հիմնարար աշխատության (Էմիլ Լեգուայի հետ)։

Որոշ չափով հարել է պատմականության սկզբունքին՝ գրական երևույթներն ուսումնասիրելով հասարակական և գաղափարական հոսանքների առնչությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի դասախոսներ
Սեմյուել Ջոնսոն

**Սեմյուել Ջոնսոն** (, ), անգլիացի արձակագիր, բառարանագիր, գրական քննադատ։

Գրել է «Ռասսելաս հաբեշական իշխանը» (1759) վեպը, «Իրինա» ողբերգությունը (1749), «Մարդկային ցանկությունների ունայնությունը» (1749) սատիրան, «Անգլիայի առավել նշանավոր պոետների կենսագրականները» (1779-1781) և այլն։

Ժամանակին այնքան մեծ համբավ է ունեցել, որ նրա անունով են կոչել մի ամբողջ «դարաշրջան»։ Նա հրաժարվել է կլասիցիզմի գեղագիտական սկզբունքներից՝ հաստատելով լուսավորական ռեալիզմի հիմքերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Կենսագիրներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ