open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Փսխածաղիկ

**Փսխածաղիկ** (), մեխակազգիների ընտանիքի պատկանող դեղաբույս։

Միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսեր են՝ տարածված ցողուններով, ամբողջական տերևներով և մանր ծաղիկներով։ Հայտնի է մոտ 30 տեսակ՝ Հյուսիսային և Հարավային Աֆրիկայում և Արևմտյան Եվրոպայում։ 5-6 տեսակներ առկա են Կովկասում, Միջին Ասիայում։ Հայաստանում աճում է 4 տեսակ՝ Ստեփանավանի, Արթիկի, Մեղրու, Սևանի, Վայքի շրջաններում։ Աճում է ավազոտ տեղերում, չոր մարգագետիններում, խամ հողերում։ Վերգետնյա մասերն օգտագործվում են ժողովրդական բժշկության մեջ որպես միզամուղ, կապող դեղամիջոց։

## Նկարագրություն
Թույլ զարգացած արմատային համակարգով և բարակ, փռված ճյուղավոր ցողուններով միամյա կամ բազմամյա խոտաբույս է, որի երկարությունը մինչև 15 սմ է։ Էլիպսաձև, ամբողջաեզր, կարճ կոթուններով և թաղանթակերպ տերևակիցներով մանր, հակադիր տերևները նստադիր են։ Տերևանութներում հավաքված դեղնականաչավուն, շատ մանր ծաղիկները հնգանդամ են։ Հարթ, մուգ շագանակագույն սերմերով պտուղները միասերմ չբացվող տուփիկներ են։

## Տարածվածություն
Աճում է ճանապարհների եզրերին, քարքարոտ լանջերին, գետափերին, աղբավայրերում։ Հանդիպում է Լոռու, Վայոց ձորի, Շիրակի, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի, Տավուշի մարզերում։ Բազմանում է միայն սերմերով։

## Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի՝ կումարին գերնիարին, ումբելիֆերոնի մեթիլային եթեր, եռտերպենային սապոնիններ, դաբաղանյութեր, ֆլավոնոիդներ (կվերցետին, ռուտին և այլ) անտոցիաններ, եթերայուղ, օրգանական թթուներ պարունակող վերգետնյա մասը։ Օգտագործվում է որպես անասնակեր ոչխարների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Ծածկասերմեր
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր
Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Հուլավուների դինաստիա

[մինի|[իլխանություն|Հուլավյան իլխանությունն իր խոշորագույն ժամանակահատվածում]]
**Հուլավուների դինաստիա**, կառավարող դինաստիա իշխանությունում (1256- 14 դարի կես)։ Կոչվել է հիմնադիր Հուլավու խանի անունով։ Իշխել է Իրանում, Հայաստանում և Առաջավոր Ասիայի մեծ մասում։ Հուլավյան դինաստիայի ամենաակնառու ներկայացուցիչը Ղազան խանն էր, որի օրոք վերացավ ձևական կախումը մոնղոլական կենտրոնական պետությունից։ Իրական իշխանությամբ օժտված վերջին իլխանը Աբու-Սաիդ Բահատուր Խանն էր։ Հաջորդ ութ իլխանները գործիք էին միմյանց հետ մրցակցող ամիրայական հզոր տոհմերի՝ Չոբանյանների և Ջելայիրյանների ձեռքին։ Ըստ հայկական աղբյուրների, Հուլավյան դինաստիայի որոշ ներկայացուցիչներ (Աբաղա, Արդուն և ուրիշներ) սիրաշահել են քրիստոնյաներին, օգտվել հայերի ծառայություններից՝ մամլուքների դեմ եվրոպական պետությունների հետ բանակցություններ վարելու ժամանակ։ Հուլավյան դինաստիայի ժամանակաշրջանում պահպանվել է Կիլիկիայի հայկական թագավորության հետ մոնղոլների կնքած զինադաշինքը։

Թագավորության կարևոր ներկայացուցիչների
* Հուլավու (1256-65), 
* Աբաղա (1265-82), 
* Ահմադ (Թագոլդար, 1282-84), 
* Արղուն (1284-91), 
* Քեյղաթու (1291-95), 
* Բայդոլ (1295),
* Մահմուդ Ղազան (1295-1304), 
* Ուլջեյթոլ Մուհամմադ Խուդաբանդա (1304 - 16), 
* Աբու-Սաիդ (1316-35)։ 

Կատեգորիա:Դինաստիաներ
Կատեգորիա:Թյուրքական արքայատոհմեր
Հրշեջ ազդանշանում

**Հրշեջ ազդանշանում**, տեխնիկական միջոցների համալիր, որը նախատեսված է հրդեհը հայտնաբերելու և այդ մասին հրշեջ տեղամաս ազդարարելու ծամար։ Հրշեջ ազդանշման հիմնական տարրերն են. 
# ծանուցիչները՝ ձեռքի միացման կամ ավտոմատ (ջերմությանը, ծխին, լույսին արձագանքող)
# ձայնային և օպտիկական ազդանշաններով ընդունիչ ապարատները
# սնուցող սարքերը
# կապի գծերը։

Կատեգորիա:Հրդեհային անվտանգություն
Կատեգորիա:Անվտանգության սարքեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Փոքր շուն

250px|մինի|Փոքր Շուն
**Փոքր շուն** (), հասարակածային համաստեղություն։ Գտնվում է Երկվորյակներ, Միաեղջյուր, Հիդրա և Խեցգետին համաստեղությունների միջև։ Այստեղ է գտնվում երկնքի ամենապայծառ աստղերից մեկը՝ Պրոցիոնը։ Ռուսաստանի միջին լայնություններում Փոքր շունը երևում է աշնանը, ձմռանը և գարնան սկզբներին։ Երկնքում այն գտնելու համար հարկավոր է Կապելլա-Մենկալինան-Կաստոր- Պոլուքս աստղղերով տանել մի աղեղ, որի շարունակության վրա կհանդիպենք դեղնավուն ու պայծառ Պրոցիոնին(α CMi, 0,4m): Հունարեն դա նշանակում է «շնից առաջ», քանի որ Մեծ Շուն համաստեղության Սիրիուս աստղից այն 40 րոպեով ավելի շուտ է երևում երկնքում։

### Պրոցիոնը
Պրոցիոնը մեզ ամենամոտ հարևաններից է, որի հեռավորությունը մեզանից 11 լուսատարի է և պայծառությամբ էլ միայն 7 անգամ է գերազանցում Արեգակին։ Այն կրկնակի աստղ է, որի անտեսանելի արբանյակը՝ սպիտակ թզուկը, հայտնաբերվել է 1869թ.Սերգեյ Ներսիսյան, Աստղալից երկինք, Երևան,:

## Լեգենդ
Փոքր Շունը Ոդիսևսի շունն է՝ Արգուսը, որը 20 տարի շարունակ հավատարմորեն սպասել էր իր տիրոջ վերադարձին։ Դա է պատճառը, որ նրան դասեցին երկնային համաստեղությունների շարքին։

Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Տիգրան Հովհաննիսյան (թարգմանիչ)

**Տիգրան Ներսեսի Հովհաննիսյան** (), հայ թարգմանիչ, գրական գործիչ, իրավաբան։

1885 թվականին ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, 1894 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական բաժինը։ Երևանում եղել է թեմական դպրոցի տեսուչ (1895-1897 թթ.), աշխատել է Թիֆլիսի և Բաքվի օկրուգային դատարաններում, կյանքի վերջին տարիներին ծառայել ՀՍԽՀ ժողկոմխորհի իրավաբանական բաժնում։ Վարել է Թիֆլիսի Հայոց դրամատիկական ընկերության և Բաքվի Գրասերների ընկերության նախագահի պաշտոնները։ Գրականագիտական, իրավաբանական, թարգմանական գրվածքներով հանդես է եկել «Մշակ», «Գործ», «Մուրճ» պարբերականներում։ Ռուս և համաշխարհային գրականությունից կատարել է թարգմանություններ (Լև Տոլստոյի «Հարություն», Հենրիկ Սենկևիչի «Առանց դավանանքի» վեպերը և այլն)։

## Թարգմանություններ

* Անդրեև Լեոնիդ։ Օտարազգին.- Թիֆլիս։ Արագատիպ Մն. Մարտիրոսեանցի, 1903.- 37 էջ։
* Բրանդէս Գէօրգ։ Բանաստեղծը եւ հերոսը.- Թիֆլիս։ Տպարան Վրաց. հրատ. ընկ., 1898.- 59 էջ։
* Դոդէ Ալֆօնս։ Ֆրօմօն կրտսեր եւ Ռիսլէր աւագ։ Վէպ.- Թիֆլիս։ Տպ. Վրաց. հրատ. ընկ., 1902.- 287 էջ։
* Ժան Բատիստ Լիւլլիի մանկութիւնը.- Թիֆլիզ։ Տպ. Յովհաննէս Մարտիրոսեանցի, 1884.- 32 էջ։
* Խորհուրդների համառուսական կենտրոնական գործադիր կոմիտէի հրամանագիր(դեկրետ)։ Ռուսաստանի Սօցիալիստական Ֆեդերատիվ Խորհրդային Հանրապետութեան Ժողովրդական դատարանի մասին (կանոնագիրք).- Երևան, 1921.- 32 էջ։
* Կորոլենկո Վ. Ակամայ մարդասպան.- Թիֆլիս։ Տպ. Մ.Դ. Ռօտինեանցի, 1896.- 64 էջ.- (Թիֆլիսի հայոց հրատարակչական ընկերություն, N 106):
*Անտիգոնե։ Սոֆոկլես

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գրական գործիչներ
Երևանի հրուշակեղենի-մակարոնի կոմբինատ (ՀԽՍՀ)

**Երևանի հրուշակեղենի-մակարոնի կոմբինատ**, նախկին ՀԽՍՀ սննդի արդյունաբերության մինիստրության ձեռնարկություն։ Կազմակերպվել է 1951-ին՝ Երևանի հրուշակեղենի (հիմննադրված 1933-ին) և մակարոնի (1934-ին) ֆաբրիկաների միավորման բազայի վրա։ Արտադրել է շոկոլադ, կոնֆետներ, մարմելադ, ծամոն, մակարոն, վերմիշել, վաֆլի, թխվածքաբլիթ, պաղպաղակ և այլն։ Արտադրանքն իրացվել է ՀԽՍՀ-ում և ԽՍՀՄ տնտեսական այլ շրջաններում։

Կատեգորիա:1951 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Երևանի գործարաններ
Կատեգորիա:1951 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայկական ապրանքանիշեր
Կատեգորիա:Հայաստանի ընկերություններ
Փոքր ձի

250px|մինի|Փոքր Ձիու համաստեղություն
250px|մինի|Փոքր Ձի
**Փոքր ձի** (), հասարակածային համաստեղություն, գտնվում է Դելֆին, Ջրհոս և Պեգաս համաստեղությունների միջև։ Երկնոլորտի ամենափոքր համաստեղություններից է։ Պայծառ աստղեր չի պարունակում։ Ռուսաստանի միջին լայնություններում երևում է գարնանը, ամռանը և աշնանը։

Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Ռոբ դե Վիտ

**Ռոբ դե Վիտ** (հոլանդ.՝ Rob de Wit, սեպտեմբերի 8, 1963 թ., Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ), նախկին հոլանդացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային

Ռոբ դե Վիտն իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է իր հարազատ Ուտրեխտ քաղաքի «Ուտրեխտ» ակումբում։ 1984 թ. Վիտը տեղափոխվել է «Այաքս» ֆուտբոլային ակումբ։ Վիտը հրավիրվել էր այս ակումբ ձախ կիսապաշտպանի դիրքում խաղալու համար։ Մինչ այդ այս դիրքում խաղում էր դանիացի Յեսպեր Օլսենը, ով տեղափոխվել էր անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ «Այաքս» ակումբի կազմում ֆուտբոլիստը կարճ ժամանակում հասցրեց սիրվել երկրպագուների կողմից։ Նիդերլանդների առաջնության խաղերում (1984/1985, 1985/1986 մրցաշրջաններ) նա հաճախակի դուրս էր գալիս խաղադաշտ։

1986 թ. Վիտը ստիպված էր ավարտելու ֆուտբոլային կարիերան ուղեղում արյան կուտակումների պատճառով։ Դա սկսվեց այն ժամանակ, երբ նա հանգստանում էր Իսպանիայում։ Շվեդիայում ունեցած անհաջող բուժումից հետո պարզ դարձավ, որ ֆուտբոլիստն այլևս չի կարողանա հանդես գալ պրոֆեսիոնալ մակարդակով։ Ռոբի հետ նման երկու դեպք եղավ նաև 1991 թ. և 2005 թ.։

Նիդերլանդների առաջնության խաղերում 4 մրցաշրջանի ընթացքում ֆուտբոլիստը անցկացրած 103 հանդիպումներում դարձավ 23 գոլի հեղինակ։

### Ազգային հավաքականի կազմում
Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է 1985 թ. մայիսի 1-ին, երբ իր թիմն 1986 թ. Աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի շրջանակներում մրցում էր Ավստրիայի ազգային հավաքականի հետ։ Այդ հանդիպումն ավարտվեց 1։1 հաշվով։ 1985 թ. մայիսի 14-ին Ռոբն Ազգային հավաքականի կազմում խփեց իր առաջին գնդակը, երբ իր թիմը մրցում էր Հունգարիայի ազգային հավաքականի հետ. հանդիպումն ավարտվեց 1։0 հաշվով։

1985 թ. հոկտեմբերի 16-ին հոլանդացիները պարտվեցին Բելգիայի ընտրանուն 1։0 հաշվով և չստացան 1986 թ. Աշխարհի առաջնության ուղեգիր։

## Հետաքրքիր փաստեր
«De Telegraaf» թերթի լրագրող Յորի վան դեր Բիսկենը հեղինակեց մի գիրք, որի վերնագիրն էր «Ողբերգություններ»։ Այդ գրքում հեղինակը պատմում էր ողբերգական պատահարների մասին, որոնք եղել են ֆուտբոլիստների կյանքում իրենց կարիերայի ընթացքում և դրանից հետո։ Այդ գրքում խոսվում է նաև Ռոբ դե Վիտի հետ եղածի մասին։

## Նվաճումներ
• Նիդերլանդների առաջնության չեմպիոն&nbsp;-&nbsp;1985 թ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրական հոդված Ռոբ դե Վիտի մասին  
* National-football-teams.com կայքի վիճակագրություն 
* Voetbalstats.nl կայքի վիճակագրություն

Կատեգորիա:1963 ծնունդներ
Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 8 ծնունդներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Հուլիսյան միապետություն

**Հուլիսյան միապետություն**, 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությունից, որը վերացրեց Ռեստավրացիայի վարչակարգը, մինչև 1848 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունը ընկած ժամանակաշրջանը Ֆրանսիայի պատմության մեջ։ Հուլիսյան միապետության ժամանակ թագավոր «Լուի Ֆիլիպի օրոք իշխում էր ոչ թե ֆրանսիական բուրժուազիան, այլ նրա մի ֆրակցիան, այսպես կոչված ֆինանսական արիստոկրատիան»։ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Կատեգորիա:1830 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Հումայուննամե

**Հումայուննամե** (Արքայական գիրք), միջնադարյան իսլամական գրականության մի քանի երկեր, հիմնականում պատմագրական բնույթի։ Երկու ստեղծագործություն՝ մեկն արձակ, մյուսը՝ չափածո, «Հումայուննամե» են կոչվել, որովհետև նվիրված են եղել մոնղոլ թագավոր Հումայունին (1530-1556)։ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի պարսկերեն եզակի ձեռագրերից մեկում պահպանված է իլխանական պետության նշանավոր գործիչներ Ջուվեյնի եղբայրներին նվիրված մի ընդարձակ չափածո ստեղծագործություն՝ Ֆիրդուսու «Շահնամեի» չափով ու ոճով, որը նույնպես կրում է «Հումայուննամե» անունը։ «Հումայուննամե» վերնագրով հայտնի մյուս գործը «Քալիլա և դիմնա»-ի թուրքական թարգմանությունն է, որ 14-րդ դարին կատարել է Ալի Չելեբը սուլթան Սուլեյման I-ի (1520-1566) համար։

Կատեգորիա:Իսլամ
Փոքր Զաբ

**Փոքր Զաբ** (), գետ Իրանում և Իրաքում, Տիգրիսի ձախ վտակը։ Երկարությունը 456 կիլոմետր է, ավազանը՝ 19,4 հզ․ քառակուսի կիլոմետր։ Սկիզբ է առնում Քրդստանի լեռնաշղթայից։ Ջրի միջին ծախսը ստորին հոսանքում 219 խորանարդ մ/վ է, հորդացումների ժամանակ՝ մինչև 3–3, 5 հզ խորանարդ մ/վ։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման համար։ 

Կատեգորիա:Ասիայի միջազգային գետեր
Կատեգորիա:Իրանի գետեր
Կատեգորիա:Իրաքի գետեր
Կատեգորիա:Տիգրիս գետի վտակներ
Հումուս

մինի|Հումուսի կազմավորումը
**Հումուս** (), հողի օրգանական, սովորաբար մուգ գունավորված մասը, ձևավորվել է բուսական և կենդանական մնացորդների կենսաքիմիական փոփոխություններից։ Հումուսի բաղադրության մեջ են մտնում հումինաթթուները (առավել կարևոր են հողի բերրիության համար) և ֆուլվոթթուները։ Հումուսը պարունակում է բույսերի սննդառության հիմնական տարրերը, որոնք մանրէների ներգործությունից դառնում են մատչելի բույսերի համար։ Հումուսի քանակով և որակական կազմով են պայմանավորված հողի գույնը, ստրուկտուրան, ջրաֆիզիկական առանձնահատկությունները, կլանունակությունը և այլն։ Հումուսը հողի գենետիկական տիպերի ամենակարևոր ցուցանիշներից է. օրինակ, Հայաստանում կիսաանապատային հողերը պարունակում են 1-2% հումուս, շագանակագույն հողերը՝ 2-4%, սևահողերը՝ 4, 5-12%, լեռնամարգագետնային հողերը՝ 8-32%։

## Տես նաև
* Հող

## Արտաքին հղումներ
*Հումուս - դասարան․ամ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Կատեգորիա:Հողագիտություն
Հուն

մինի|աջից|260px|Լեռնային գետի հուն
**Հուն**, գետահովտի հատակի մաս՝ զբաղեցված ջրի հոսքով։ Սեծ գետերի հունը ունենում է մի քանի մետրից մինչև մի քանի տասնյակ կիլոմետր լայնություն (օրինակ, Օբի, Լենայի, Լա Պլատայի, Ամազոնի ստորին հոսանքներում)։ Հունի երկայնքով իրար են հաջորդում խոր ու ծանծաղ տեղամասեր։ Հոսող ջրի էրոզիոն և կուտակիչ գործունեության հետևանքով հունը ենթարկվում է ձևափոխությունների, ընդ որում խորությունն աճում է ավելի դանդաղ, քան լայնությունը։ Հարթավայրային գետերի հունը սովորաբար լինում է գալարուն կամ բազուկների բաժանված, հատակն ու ափերը՝ տիղմով ու ավազով բռնված։ Լեռնային գետերի հունը ուղղաձիգ է, հաճախ սահանքների ու ջրվեժների առկայությամբ (Արփայի համակարգում՝ Ջերմուկի, Որոտանի համակարգում՝ Շաքիի, Նիագարայի վրա՝ համանուն ջրվեժները), հատակում գլաքարերի ու ճալաքարերի կուտակումով (Դեբեդ, Ախուրյան, Հրազդան, Արփա, Որոտան, Եփրատ՝ վերին ու միջին հոսանքներում, Անգարա և այլն)։

Կատեգորիա:Ջրագրություն
Սուլեյման Շահ

մինի|Սուլեյմանի դամբարանը
**Սուլեյման Շահ** (, ), Օսման Ա-ի պապ, Քըյա Ալփի որդին, Օսմանյան կայսրության և օսմանյան արքայատոհմի նախացեղ հանդիսացող Քայը ցեղախմբի ցեղապետերի հիմնադիր։

Սուլեյմանը խեղդվել է Եփրատ գետը անցնելիս և նրան թաղել են գետի մոտակայքում այժմ «Թուրքի դամբարան» () կոչվող մի վայրում, որը թուրքերի համար սրբավայր է համարվում։ Այժմ Սուլեյման Շահի դամբարանը գտնվում է Սիրիայի տարածքում, սակայն համաձայն 1923 թվականին կնքված պայմանագրի Թուրքիան իրավունք է ստացել դամբարանի վրա տեղադրել իր դրոշը և պատվո պահակ կանգնեցնել այնտեղ։

## Գրականություն
* Рубль В. А. История средневекового Востока։ Курс лекций։ Учеб. пособие .. — Киев։ «Лебедь», 1997. — 464 с.

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության սուլթաններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թյուրք կառավարիչներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Հուշուտ

**Հուշուտ**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասուն գավառի Խութ-Բռնաշենի գավառակում։ 1909 թվականին ուներ 211 (38 ընտանիք) հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է 1915 թվականին՝ Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները տարագրվել են տարբեր երկրներ։

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հումք

մինի|Հացահատիկի պարկեր
**Հումք**, հում նյութեր, աշխատանքի առարկա, որն աշխատանքի ազդեցությամբ արդեն որոշակի փոփոխություններ է կրել և ենթակա է հետագա վերամշակման։ Արտադրության պրոցեսում հումքը կազմում է պատրաստի արտադրանքի կամ կիսաֆաբրիկատի նյութական հիմքը, իր արժեքը լրիվ փոխանցում է նորաստեղծ արդյունքին։ Տարբերում են արդյունաբերության և գյուղատնտեսության ծագում ունեցող հումքեր։ Արդյունաբերության հումքը, իր հերթին, բաժանվում է հանքայինի և արհեստականի։ Ըստ օգտագործման ոլորտի հանքային ծագման հումքը ստորաբաժանվում է վառելիքա-էներգե-տիկականի, մետալուրգիականի, լեռնաքիմիականի, տեխնիկականի, շինանյութերի արտադրության հումքի և այլն։ Արհեստական հումքեր են սինթետիկ խեժերը, պլաստմասսաներն ու կաուչուկը, կաշվի փոխարինիչները և այլն։ Գյուղատնտեսական հումքը լինում է բուսական (հացահատիկային կուլտուրաներ, փայտանյութ և այլն) ու կենդանական (միս, ձուկ, կաթ, բուրդ, հում կաշի) ծագման։ Գործնական նշանակություն ունի հումքի դասակարգումն ըստ որակական հատկանիշի, նաև առաջնայինի (հանքային հումք) և երկրորդայինի (արտադրության թափոն, մետաղի ջարդոն և այլն)։

Կատեգորիա:Նյութեր
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Տնտեսական ռեսուրսներ
Հուլիսյան հեղափոխություն (1830)

[մինի|[Էժեն Դելակրուա - «Ժողովրդին առաջնորդող ազատությունը»]]
**Հուլիսյան հեղափոխություն** (), հեղափոխություն Ֆրանսիայում, որը գահընկեց արեց թագավոր Շառլ X-ին և տապալեց Բուրբոնների միապետությունը։ Սկսվել է հուլիսի 27-ին Փարիզում։ Անմիջական առիթ է ծառայել հուլիսի 25-ին Շառլ թագավորի՝ դեպուտատների պալատը ցրելու, ընտրական իրավունքը հողային ցենզով սահմանափակելու, մամուլի նկատմամբ հետապնդումները խստացնելու մասին հրամանների ստորագրումը։

Փարիզում (հուլիսի 27-ին) բռնկվեց զինված ապստամբություն։ Ապստամբները, որոնք հանդես էին գալիս ի պաշտպանություն 1814 թվականի սահմանադրական խարտիայի և ընդդեմ Պոլինյակի կառավարության, հուլիսի 29-ին գրավեցին Թյուիլրին և կառավարական այլ շենքեր։ Շառլ X հրաժարվեց գահից և անցավ Անգլիա։ Հեղափոխությունը հաղթեց։ Վերնախավն իր ձեռքը վերցրեց իշխանությունը և դեպուտատների պալատում, չնայած հանրապետականների ընդդիմությանը, որոշեց թագը հանձնել Լուի Ֆիլիպ Օռլեանցուն, ով օգոստոսի 7-ին հռչակվեց «ֆրանսիացիների թագավոր»։

Հուլիսյան հեղափոխություն մեծ միջազգային նշանակություն ունեցավ, քանի որ այն հարված հասցրեց Սրբազան դաշինքի հետադեմ համակարգին, նպաստեց ազգային-ազատագրական շարժման վերելքին Եվրոպայում։

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ
Հուշատախտակ

**Հուշատախտակ**, երկրի, քաղաքի կամ ականավոր մարդկանց կյանքի նշանավոր դեպքեր և տարեթվեր հավերժացնող արձանագրություններով (երբեմն պատկերներով) սալ (մարմարե, գրանիտե, մետաղե)։ Հուշատախտակները սովորաբար ագուցվում են շենքերի պատերին։

|Մհեր Մկրտչյանի հուշատախտակ
File:«Բենիկ Պետրոսյան» հուշատախտակ.jpg|Բենիկ Պետրոսյանի հուշատախտակ
File:Սարգիս Բաղդասարյան, հուշատախտակ.JPG|Սարգիս Բաղդասարյանի հուշատախտակ
File:«Հայրիկ Մուրադյան» և «Մարո Մուրադյան» հուշատախտակ.jpg|Հայրիկ Մուրադյանի և Մարո Մուրադյանի հուշատախտակ
File:Զարեհ Սահակյանցի հուշատախտակ.jpg|Զարեհ Սահակյանցի հուշատախտակ
File:Ղուկաս Չուբարյանի հուշատախտակ.jpg|Ղուկաս Չուբարյանի հուշատախտակ


Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Հումորեսկ

**Հումորեսկ** (գերմ.՝ Humoreske, լատ.՝ humor- հումոր) 
*Կատակային, երբեմն քնարական բնույթի երաժշտական պիես։ Դաշնամուրային երաժշտության մեջ պիեսի այդ տիպը ստեղծել է Ռոբերտ Շումանը։ Այդօրինակ Հումորեսկի նմուշներ ունեն Է. Գրիգը, Դվորժակը, Չայկովսկին, Ռախմանինովը, Շչեդրինը, կամերային նվագախմբի համար՝ Օթար Թաքթաքիշվիլին։
*Գրականության մեջ՝ արձակ կամ չափածո զավեշտական մանրապատում (օրինակ, Վ. Մայակովսկու «Բանաստեղծություն ճաշակների տարբերության մասին»)։

Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Գուջարաթ

**Գուջարաթ** (, , ), նահանգ Հնդկաստանում (կազմվել է 1960 թվականին), Հնդստան թերակղզու հյուսիս-արևմուտքում։ Տարածությունը 196 հազար կմ² է, բնակչությունը՝ 29, 6 միլիոն (1975 թվականի դրությամբ), վարչական կենտրոնը՝ Գանդինագար։ Մակերևույթի մեծ մասը հարթավայր է՝ կազմված ծովային ալյուվիալ նստվածքներից։ Կլիման մերձհասարակածային է, տարեկան տեղումները՝ 500—1000 մմ, արևմուտքում՝ 250— 500 մմ։ Արևմուտքում տարածված են սավաննաները, արևելքում՝ արևադարձային չորասեր անտառները և փշոտ թփուտները։ Գուջարաթը երկրի կարևոր բամբակագործական շրջաններից է։ Մշակում են նաև գետնընկույզ, բրինձ, հացահատիկային կուլտուրաներ, լոբազգիներ, զբաղվում՝ անասնապահությամբ։ Արդյունահանվում է աղ, մանգանի հանքաքար, կրաքար, բոքսիտներ, նավթ։ Զարգացած է տեքստիլ (հատկապես բամբակեղենի) արդյունաբերությունը։ Զարգանում է էլեկտրամեքենաշինությունը, քիմիական, ցեմենտի, յուղի արդյունաբերությունը։ Հիմնական նավահանգիստներն են Կանդլան, Օկհան, Բեդին, Բհավանգարը և այլն։
Հունային շարժիչ

**Հունային շարժիչ**, անիվ կամ տուրբին, որոնք օգտագործում են հեղուկի ազատ հոսքի կինետիկ էներգիան։ Քանի որ հունային շարժչի տեղադրման համար պիտանի բնական հունում ջրի շարժման արագությունը մեծ չէ (1-2 մ/վրկ), ապա գետի հունի լայնական հատվածքի միավոր մակերեսին ընկնող տեսակարար հզորությունը, որը կարող է զարգացնել այդպիսի շարժիչը, փոքր է (1-2 կվա/մ2)։

Կատեգորիա:Շարժիչներ
Շամիստան Ալիզամանլի

**Շամիստան Ալիզամանլի** (, ծնվ.՝ 1959 փետրվարի 4, Մառնեուլ, Վրացական ԽՍՀ), ռազմահայրենասիրական երգերի հայտնի ադրբեջանցի կատարող, Ադրբեջանական Հանրապետության ռազմական հաղորդավար, ում անվանում են «Ադրբեջանի Լևիտան»։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1959 թվականի փետրվարի 4-ին Մառնեուլ քաղաքում, Վրացական ԽՍՀ։ Ավարտել է Մշակույթի և արվեստի համալսարանը։

1986 թվականի մայիսից աշխատում էր ադրբեջանական ռադիոյի հաղորդավար։ 1992 թվականի հուլիսից նույն տեղում աշխատում է որպես ռազմական հաղորդավար, կարդում էր Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության մամլոս ծառայության հաղորդագրությունների Արցախյան պատերազմի ընթացքում մղվող մարտերի վերաբերյալ։ Աշխատելով ադրբեջանական ռադիոյի հաղորդավար՝ Ալիզամանլիին Մոսկվա են ուղարկում ուսումը շարունակելու համար։ Ալիզամանլիին դասատուն էր Յուրի Լևիտանի մոտիկ ընկերը։

## Կարիերա
1993 թվականից սկսել է երգչի կարիերան։ Կատարում է ռազմահայրենասիրական երգեր, որոնց թվում են՝ «Քաջ զինվոր» («İgid əsgər»), «Պարոն լեյտենանտ» («Сənab Leytenant»), «Առաջին գումարտակը» («Birinci batalyon”), «Բազեներ» (“Şahinlər”), «Հայրենյաց պաշտպան» (“Vətən əmanəti”) և այլ կոմպոզիցիաներ։

Հարցազրույցներից մեկում պատմել է, որ սկզբում նույնիսկ չէր էլ հավատում, որ կարող է ունենալ երգչի տաղանդ և նման կարիերայի մասին չէր մտածում։ Մի անգամ, ռազմական գործողություններից հետո, իր ընկեր՝ Յուսիֆ Միրզաևի հետ հիվանդանոցում բուժվելու ժամանակ, Շահին Մուսաօղլու անունով մի բժիշկ առաջարկում է Ալիզամանլիին կատարել իր երգի տեքստը։ Միրզաև նույնպես ողջունեց այդ գաղափարը։ Չվահատալով իր ասածին, Ալիզամանլին խոստանում է։ Որոշ ժամանակ անց Յուսիֆ Միրզաևը զոհվում է մարտական գործողությունների ժամանակ և ստանում Ադրբեջանի ազգային հերոսի կոչում։ Ընկերոջ մահից հետո Ալիզամանլին խոստումը կատարում է և երգում է Միրզաևին նվիրված «Քաջ զինվոր» («İgid əsgər») երգը։ Այդ երգը դրական արձագանք է ստանում ադրբեջանական հասարակության շրջանակներում և Ալիզամանլին շարունակում է այլ հայրենասիրական երգեր կատարել։

### Ձայնաերիզներ
* *«Հայրենիքը կանչում է»* (“Çağırır vətən”)
* *«Հայրենյաց պաշտպան»* (“Vətən əmanəti”)
* *«Մայր Հայրենիք»* (“Ana yurdum”)

### Տեսագրություններ
* *«Ճամփա տվեք, Կովկասի լեռներ»* (“Qafqaz dağı yol ver bizə”)
* *«Քաջ զինվոր»* (“Igid Əsgər”)
* *«Ալեկոծվում էր Սև ծովը»* (“Çırpınırdı Qara dəniz”)
* *«Գյուլիստան»* (“Gülüstan”)
* *«Կամ Ղարաբաղ, կամ մահ»* (“Ya Qarabağ Ya Ölüm”)

## Ֆիլմագրություն
Ալիզամանլին ձայնագրում էլ է հետևՅալ ֆիլմերը.
# “Վատ լուրեր բերող տարօրինակ մարդիկ” (Bəd xəbərlər gətirən qəribə adamlar), ֆիլմ, 1993
# “Գուդյալչայ” (Qudyalçay) - ֆիլմ, 2001
# “Քոռօղլու” (Koroğlu), ֆիլմ, 2003
# “Մեծ զորավարներ” (Dahi sərkərdələr), ֆիլմ, Մեծ Բրիտանիա, 2003

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական հայրենասիրական երգերի կատարողներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցիները Վրաստանում
Կատեգորիա:Մառնեուլ քաղաքում ծնվածներ
Հաշվապահություն

[250px|մինի|[Լուկա Պաչոլիի դիմանկարը (ենթադրաբար Յակոպո դե Բարբարիի), 1495թ․, Պաչոլին համարվում է հաշվապահության հիմնահայրերից]]

**Հաշվապահություն**, տնտեսվարող սուբյեկտի կառուցվածքային ստորաբաժանում, որը նախատեսված է իր գույքի և պարտավորությունների վերաբերյալ տվյալներ ներկայացնել։ Հաշվապահությունը իրականացվում է փաստաթղթային և կառուցվածքային տնտեսական տեղեկատվության աղբյուր, որը անհրաժեշտ է ստույգ որոշումներ կայացնելու համար, որպեսզի ապահովի արդյունավետ կառավարում։

## Տեղեկատվություն հաշվապահության մասին
Հաշվապահության գլխավոր գործառույթը (հաշվապահության համար տրված խնդիրը) բիզնեսի գործունեության վերաբերյալ ամբողջական և հուսալի տեղեկատվություն ներկայացնելն է։ Նման տեղեկատվությունը հիմնականում օգտագործվում է երկու նպատակներով՝
* Որոշումներ, որոնք հիմնված են նման տեղեկատվության տնտեսական վերլուծության վրա։
* Ֆինանսական վերահսկողությունն իրականացնելու համար։

Հաշվապահություն 1. Հաշվապահական հաշվառման իրականացում։ 2. Հիմնարկ-ձեռնարկությունների կառուցվածքային ինքնուրույն ստորաբաժանում, որն իրականացնում է հաշվապահական հաշվառումը, ֆինանսական ու նախահաշվային կարգապահության պահպանման հսկողությունը, կազմում հաշվապահական հաշվեկշիռ և հաշվետվություն։ Հաշվապահությունը ղեկավարում է գլխավոր հաշվապահը։ Խոշոր ձեռնարկություններում այն բաժանվում է հաշվառման առանձին բնագավառներ վարող խմբերի (նյութերի, արտադրության ծախսերի հաշվառման, ինքնարժեքի կալկուլյացիայի և այլն)։ Հաշվապահության աշխատանքն իրականացվում է հիմնարկի պետի հաստատած գրաֆիկով։ Նախարարություններում և գերատեսչություններում գործում են կենտրոնական հաշվապահություններ, որոնք վարում են հաշվառման և հաշվետվության ամբողջ աշխատանքը։ Որպես կարգ, կենտրոնական հաշվապահությունը ստորաբաժանվում է խմբերի (հաշվառման, հաշվետվության և այլն)։ Ստեղծված են հաշվային աշխատանքների ոչ մեծ ծավալ ունեցող համասեռ ձեռնարկությունների և տնտեսական կազմակերպությունների կենտրոնացված հաշվապահություններ։

Կատեգորիա:Հաշվապահություն
Հողի բուֆերականություն

**Հողի բուֆերականություն**, հողի հատկություն, որով կանխվում է թթուների և հիմքերի ազդեցությունից առաջացող նրա ռեակցիայի ph փոփոխությունը։

Հողի բուֆերականությունը, նրա բնույթն ու աստիճանը հիմնականում կախված են պինդ ֆազից և կոլոիդների դիսպերսման աստիճանից, ինչպես նաև կլանված կատիոններից։ Կավով և հումուսով հարուստ հողերում հողի բուֆերականությունը ուժեղ է արտահայտված։ Ավազուտ հողերի բուֆերականության աստիճանը ցածր է։ Հողի կլանող համալիրում H+ իոնի առկայության դեպքում ուժեղ է հիմքերի, իսկ Ca++, Mg++, Na+ իոնների մեծ կոնցենտրացիայի դեպքում՝ թթուների նկատմամբ։ Վերջինս պայմանավորված է հողին ավելացված H+ իոնների փոխանակմամբ կլանող համալիրի հիշյալ իոններով։

Հողի լուծույթի բուֆերականությունը պայմանավորված է ալկալիական և հողալկալիական մետաղների կարբոնատներով, ֆուլվատներով և ֆոսֆատներով։ Մթնոլորտային տեղումները, գրունտային և ոռոգման ջրերը կարող էին փոփոխել հողի ռեակցիան, եթե վերջինս չունենար բուֆերականություն։ Հողի ռեակցիայի փոփոխության նկատմամբ բույսերի զգայունության պատճառով հողի բուֆերականությունը մեծ դեր է խաղում նրանց աճի և զարգացման վրա։ Հանքային պարարտանյութեր օգտագործելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հողի բուֆերականությունը։ Բուֆերականությունը կարելի է ավելացնել օրգանական պարարտանյութերի գործածումով։

Կատեգորիա:Հող
Ջրհեռ

thumb|right|280px|Արագահոս ջրհեռ
**Ջրհեռ** կամ **ջրնետ**, հիդրոտեխնիկական կառույց, որը ծառայում է ջրամբարից ջրի ավելցուկի (հեղեղաջրերի) դուրսնետման, ինչպես նաև դեպի ստորին բիեֆ ջրի օգտակար թողքի համար։ Ջրնետը կարող է ունենալ անցքեր, մակերեսային՝ պատվարի կատարի վրա, վերին բիեֆի մակարդակի տակ ընկղմված, այլ կերպ ասած՝ խորքային, կամ երկուսն էլ միաժամանակ՝ երկհարկանի ջրնետ։

Հեղեղային հոսքերը ջրհեռների միջոցով հեռացնելու շնորհիվ ավելցուկային ջուրը չի վնասում ջրամբարի պատվարը։ Ջրնետով ջրի թողքը կարգավորում են հիդրոտեխնիկական փականներով։ Ավտոմատ գործողության որոշ ջրնետներ (օրինակ, հորանային, սիֆոնային) փականներ չունեն։ Ջրհեռների ֆունկցիոնալությունն առավել արտահայտիչ է վարարային սեզոններին։

Կատեգորիա:Հիդրոտեխնիկա
Կատեգորիա:Ջրատեխնիկական կառույցներ
Կատեգորիա:Ջրաբանություն
Հուգենոտյան պատերազմներ

[մինի|[Բարդուղիմեոսյան գիշեր (նկարիչ՝ Ֆրանսուա Դյուբուա)]]
**Հուգենոտյան պատերազմներ**, կրոնական պատերազմներ կաթոլիկների և կալվինականների (հուգենոտներ) միջև Ֆրանսիայում, XVI դարի 2-րդ կեսին (թվագրվում են 1562—1594, 1562—1596, 1562—1598 թվականներ)։ Հուգենոտյան պատերազմների նախադրյալներ ծառայեցին մինչև XVI դարի կեսը Ֆրանսիայում տեղի ունեցած սոցիալ-տնտեսական տեղաշարժերը, մի կողմից՝ ժողովրդական ցածր խավերի աղքատացումը ծանր հարկերի տակ, մյուս կողմից՝ ֆեոդալական ավագանու քաղաքական իրավունքների սահմանափակումը։ Բացարձակ միապետությունից դժգոհ ֆեոդալական ավագանին բաժանված էր երկու խմբավորման՝ կաթոլիկներին գլխավորում էին Լոթարինգիայի Գիզ հերցոգները, հուգենոտներին՝ Բուրբոնները։

## Ընթացքը
Առաջին երեք պատերազմները (1562—1563, 1567—1568, 1568—1570 թվականներ) ավարտվեցին Սենժերմենի հաշտությամբ, որով հուգենոտները ստացան 4 կարևոր քաղաք-ամրոցներ, պետական պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունք։ Հակառակորդի հաջողությունից անհանգստացած Գիզերը և Եկատերինա Մեդիչին 1572 թվականին Փարիզում կազմակերպեցին հուգենոտների ջարդ (Բարդուղիմեոսյան գիշեր)։ 1572—1573 և 1574—1576 թվականներին վերսկսված պատերազմներն ավարտվեցին Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում՝ քաղաքների և ազնվականության, այսպես կոչված, Հուգենոտյան կոնֆեդերացիայի ստեղծմամբ։ Կաթոլիկները ստեղծեցին իրենց կազմակերպությունը՝ Կաթոլիկական լիգան, Փարիզի բուրժուազիան՝ Փարիզյան լիգան։ 1584 թվականին պայքարը վերստին սկսվեց անժառանգ Հենրի III Վալուայի ժառանգորդ դառնալու համար (հավակնում էին Հենրի Գիզը և Հենրի Նավառացին)։ Նոր պատերազմում (1585—1589 թվականներ) Կաթոլիկական լիգան և Հենրի Ill-ի կառավարությունը միավորվեցին հուգենոտների դեմ։ 1588 թվականի մայիսի 12—13-ին Փարիզում ժողովրդական ապստամբություն բռնկվեց կառավարության դեմ։ 1588 թվականին սպանվեց Հենրի Գիզը, 1589 թվականին՝ Հենրի III։ Կաթոլիկական լիգան պայքարը շարունակեց Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի աջակցությամբ։ Երկրում տիրող ֆեոդալական անօրինականության դեմ բռնկվեցին գյուղացիական հուզումներ, որոնք ազնվականությանը և բուրժուազիային ստիպեցին 1594 թվականին թագավոր ճանաչել (1593 թվականին կաթոլիկություն ընդունած) օրինավոր ժառանգ Հենրի Նավառացուն (1594 թվականից՝ Հենրի IV)։ 1598 թվականի Նանտի հրովարտակով (Նանտի էդիկտ 1598 թվական) հուգենոտներին տրվեցին քաղաքական իրավունքներ։ Պատերազմական գործողություններն ավարտվեցին 1598 թվականին, Վերվենի հաշտության պայմանագրով։

Կատեգորիա:Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Գլոբալ հակամարտություններ
Կատեգորիա:16-րդ դարի պատերազմներ
Անդրադարձ (բասկետբոլ)

thumb|right|210px|Իսպանացի բասկետբոլիստ Ինյակի դե Միգելը (աջից) անդրադարձին տիրելիս

**Անդրադարձ**, բասկետբոլ սպորտաձևում գնդակի տիրում անհաջող նետումից հետո (2-միավորանոց, 3-միավորանոց, տուգանային)։

Անդրադարձները կարող են լինել **հարձակողական** և **պաշտպանական**. առաջինն ի հայտ է գալիս այն ժամանակ, երբ հարձակվող թիմի անդամներից մեկը անհաջող նետումից հետո որսում է գնդակը և այդ կերպ իր թիմին հարձակման երկրորդ հնարավորություն ընձեռնում, իսկ երկրորդի դեպքում՝ անհաջող նետումից հետո, պաշտպանվող թիմի անդամն է տիրում գնդակին, և թիմն արագ անցնում է հակագրոհի։

Անդրադարձին հաջողությամբ տիրելու համար անհրաժեշտ է հակառակորդ թիմի մարզիկին զամբյուղից հնարավորինս հեռու պահել (անգլ.՝ *box out*), ինչի համար էլ անհրաժեշտ է դիրքավորվել զամբյուղի և հակառակորդ մարզիկի միջև։ Որքան մարզիկը մոտ է զամբյուղին և որքան հակառակորդը հեռու է դրանից, այնքան մեծ է անդրադարձին տիրելու հավանականությունը։ Անդրադարձին տիրելու համար չափազանց կարևոր է ճիշտ հաշվարկել ցատկի պահը, գնդակն անհրաժեշտ է վերցնել ցատկի բարձակետում։ Մարզիկը չի կարող տիրել անդրադարձին, եթե հասել է իր ցատկի բարձակետին, իսկ գնդակը դեռ տատանվում է զամբյուղում։ Անդրադարձային գնդակը տիրելուց հետո անհրաժեշտ է այն ամուր ֆիքսել ձեռքերում և այն հնարավորինս հեռու պահել հակառակորդի տեսադաշտից։ Տիրելով գնդակին մարզիկը պետք է վարումով գնդակն հեռացնի սեփական զամբյուղի գոտուց կամ փոխանցել թիմակցին։

Անդրադարձին տիրելը հիմնականում ծանր հարձակվողների և կենտրոնականների պարտավորությունն է։

## Արտաքին հղումներ
* NBA-ի պատմության լավագույն անդրադարձ կատարողները 

Կատեգորիա:Բասկետբոլային եզրույթներ
Համո Հովհաննիսյան

**Հովհաննիսյան Համո Գրիգորի** (), հայ խորհրդային կուսակցական աշխատող, լրագրող, ԽՄԿԿ անդամ (1924)։

1928 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ժուռնալիստիկայի կոմունիստական ինստիտուտի վերապատրաստման դասընթացները, 1932-1935 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կարմիր պրոֆեսուրայի պատմափիլիսոփայական բաժանմունքում։ 1921-1924 թվականներին Խորհրդային Հայաստանի տարբեր շրջաններում եղել է կոմերիտմիության շրջկոմի քարտուղար, 1924-1928 թվականներին՝ «Ավանգարդ», 1928-1932 և 1935-1937 թվականներին՝ «Խորհրդային Հայաստան» թերթերի խմբագիր։ Ընտրվել է ՀԿԿ ԿԿ և ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի անդամ։ Հեղինակ է խորհրդային քարոզչության դիրքերից շարադրված տնտեսագիտական, մշակութային ուսումնասիրությունների («Կապիտալիզմի անհավասարաչափ զարգացման հարցի շուրջը», 1935), «Հին ինտելիգենցիայի հարցի շուրջը» (1931 թվականին))։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Հոմոֆոնիա

**Հոմոֆոնիա** (հոմո... և -հնչյուն, ձայն), բազմաձայնության տեսակ, որը բնորոշվում է ձայներից մեկի առաջատար նշանակությամբ, մյուս ձայները երկրորդական են, լրացուցիչ, «ուղեկցող»։ Հոմոֆոնիա հասկացությունը ծագել է Հին Հունաստանում, նշանակել է մեղեդու ունիսոն (կամ օկտավային) կատարումը երգչի ձայնով և նվագակցող գործիքով (ցայսօր հանդիպում է շատ ժողովուրդների երաժշտության մեջ)։ Պրոֆեսիոնալ երաժշտական արվեստում, սկսած 17-րդ դարից, հոմոֆոնիան դարձել է գերիշխող գրելաձև, հաստատվել որպես մի ամբողջ պատմաշրջանի (17-19-րդ դարեր) ոճական որոշիչ հատկանիշ։ Մեծ ծաղկում է ապրել վիեննական դասական դպրոցի կոմպոզիտորների արվեստում։ Յո. Հայդնի, Վ. Ա. Մոցարտի, Լ. Բեթհովենի երաժշտությունը խտացրել է հոմոֆոնիայի արժեքավոր գծերը (մեղեդիական և հարմոնիկ հարստություն, ճկունություն, ձևի կառուցիկություն)։ 20-րդ դարում հոմոֆոնիան կորցնում է իր միիշխանությունը։ Նրա զարգացմանը զուգընթաց (Մ. Ռավել, Բ. Բարտոկ, Ս. Պրոկոֆև) աճում է հետաքրքրությունը պոլիֆոնիայի հանդեպ (Պ. Հինդեմիթ, Ի. Ստրավինսկի, Դ. Շոստակովիչ)։ Հոմոֆոնիայի իրականացման կոնկրետ ձևերը բազմազան են, երբեմն դառնում են կոմպոզիտորի անհատականությունը կամ երկի ազգային հատկանիշները դրսևորող տարր։ Այդպիսին է, օրինակ, նվագակցությունը Կոմիտասի մեներգերում։

Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Հոմստեդ-ակտ

[265px|մինի|Նորվեգացի վերաբնակիչները [Հյուսիսային Դակոտայում (1898)]]
**Հոմստեդ-ակտ** (, homestead - տնամերձ հողակտոր), հողաբաժինների մասին օրենք՝ ընդունված ԱՄՆ-ում, 1862 թվականի մայիսին, 1861-1865 թվականների քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ժողովրդական զանգվածների և հանրապետական կուսակցության արմատական-դեմոկրատական թևի ճնշման տակ։ Համաձայն հոմստեդ-ակտի, 21 տարին լրացրած ԱՄՆ-ի յուրաքանչյուր քաղաքացի, որ չէր կռվել Հարավի կողմում ընդդեմ Հյուսիսի, կարող էր ստանալ 160 ակր (65 հա) հողակտոր՝ հանրային սեփականության կամ պետական հողերի ֆոնդից, վճարելով 10 դոլլար։ Նորաբնակը, որն սկսում էր մշակել հողն ու շինություններ կառուցել, 5 տարին լրանալուց հետո դառնում էր հողի սեփականատերը (անվճար)։

Հոմստեդ-ակտով ԱՄՆ-ում բաժանվեց շուրջ 2 միլիոն հողաբաժին 285 միլիոն ակր (115 միլիոն հա) ընդհանուր տարածությամբ։ Հոմստեդ-ակտի, որը ստրկատերերի դեմ ուղղված միջոցառում էր, ընդունումը նշանավորեց գյուղատնտեսության մեջ կապիտալիզմի զարգացման ֆերմերական ամերիկյան ուղու համազգային հաղթանակը, որն ապահովում էր «...արտադրողական ուժերի ամենաարագ զարգացումը...»։

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունքի աղբյուրներ
Արթուր Հոնեգեր

**Արթուր Հոնեգեր** (, ), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և երաժշտական գործիչ։ Ծագումով՝ շվեյցարացի, Ֆրանսիայի ինստիտուտի անդամ (1953)։

## Կենսագրություն
Փարիզի կոնսերվատորիայում աշակերտել է Ա. Ժեդալժին, Շ. Մ. Վիդորին, Վ. դ'Էնդիին։ Եղել է «Վեցյակ» ստեղծագործական խմբի անդամ։ Որպես դիրիժոր իր երկերի կատարումով հանդես է եկել Եվրոպայում (ԽՍՀՄ-ում՝ 1928 թվականին) և ԱՄՆ-ում։ Ֆրանսիայի ժողովրդական երաժշտական ֆեդերացիայի անդամ էր (1930-ական թվականներ) մասնակցել է մասսայական բացօթյա ներկայացումների երաժշտական ձևավորմանը, այդ թվում՝ «14 հուլիսի» (ըստ Ռ. Ռոլանի, 1936), «Ազատություն» (1937)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին եռանդուն գործել է ժողովրդական ճակատում։ Հոնեգերի բազմաժանր ստեղծագործությունը աչքի է ընկնում հումանիստական, հակաֆաշիստական ուղղվածությամբ, ֆրանսական ու շվեյցարական երաժշտության ավանդույթների և 20-րդ դարի երաժշտական մշակույթի լավագույն նվաճումների զուգորդումով։ Մեծ ավանդ ունի օրատորիալ ժանրերի (այդ թվում՝ օպերա-օրատորիայի) զարգացման ասպարեզում («Դավիթ արքա», 1921, 3-րդ խմբ.՝ 1924, «Ժաննա դ'Արկը խարույկի վրա», 1935, դրամատիկական օրատորիաները և այլն)։ Գրել է 5 սիմֆոնիա (1930-1950), սիմֆոնիկ այլ երկեր («Մոնոպարտիտ», «Պասիֆիկ 231» և այլն), կանտատներ («Ազատության երգ», 1942), օպերաներ («Հուդիթ», «Անտիգոնե» և այլն), օպերետներ, բալետներ («Շամիրամ», «Երգ երգոց» և այլն), գործիքային անսամբլներ և պիեսներ, երգեր (այդ թվում՝ Ա. Չոպանյանի խոսքերով), երաժշտություն ռադիոյի, կինոյի, դրամատիկական ներկայացուցումների համար, ինչպես նաև «Ես կոմպոզիտոր եմ» գիրքը (1948)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Գիտական հասարակությունների անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Իռլանդական սուր

մինի|Իռլանդական սուր
Իռլանդական սրերը առանձնանում էին անսովոր օղակաձև վերջավորությամբ, որի մեջ լավ երևում էր կենտրոնով անցնող կոթը, և խաչաձև հատումով, որի վերջերը հարթեցված էին ու S-աձև թեքված։ Այսպիսի սրերը կարող էին լինել մեկ, մեկուկես և երկու սրեր։ Այսպիսի թրերի օգտագործման արձանագրություն չի եղել՝ XVI դարից շուտ։

Իռլանդիայում հայտնաբերել են այսպիսի թրերի 4 օրինակ։ Առաջինը հայտնաբերվել է XIX դարի վերջում, Թուլիլոխում, երկրորդը գտել են Բանատ գետի խորացման աշխատանքների ժամանակ՝ Պորտգլենոն գյուղի շրջակայքում։ Եվս երկու սուր գտել են Գոլուեյ կոմսությունում՝ մեկը 1948 թ.–ին, երկրորդը՝ մի փոքր ավելի ուշ՝ Բաինասլոյից 5 մղոն հյուսիս։ Թուլիլոխի և կոմսության առաջին սրերը միմյանց նման են, իսկ Պորտգլենոնինը նրանցից տարբերվում է։ Ներկայումս թրերը ներկայացված են Իռլանդական ազգային թանգարանում։

Բացի այս ամենից, հայտնի են նաև XVI դարի 5 նկարներ, որոնց վրա պատկերված են նման սրեր՝

* Ալբերտ Դյուրերի 1521 թ.–ի նկարը իռլանդական վարձկաններով։
* Անանուն փորագրությունը, որը պահպանվում է Էշմոլի թանգարանում։ Նրա վրա պատկերված են 6 իռլանդական առաջնորդներ, որոնք ունեն սրեր։
* Լուկաս դե Գեերեյի 3 նկարները որոշ անձանցով, ում թրերը նման են էշմոլյան սրերին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Galloglass-circa-1521.jpg|Դյուրերի նկարի իռլանդական վարձկանները
Պատկեր:Irish Warriors-Dravn After The Qvicke.jpg|Էշմոլի թանգարանի փորագրությունը
Պատկեր:16th-century-Irish.jpg|Լուկաս դե Գեերեյի նկարներից մեկը՝ «Իռլանդացիները արքա Հենրիի մոտ ծառայության ժամանակ»
Պատկեր:Albion Kern Medieval Sword 1 (6092755173).jpg|Իռլանդական սրի ժամանակակից վերապատրաստում
Պատկեր:Albion Gallowglass Medieval Sword 4 (6092578414).jpg|Մեկուկես ձեռքանի սրի ժամանակակից վերապատրաստում


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով
Միկոյան եղբայրների տուն-թանգարան

**Միկոյան եղբայրների տուն-թանգարան**, թանգարան Լոռու մարզի Սանահին գյուղում, հիմնադրվել է 1971 թվականին՝ հավերժացնելու Անաստաս և Արտեմ (Անուշավան) Միկոյանների հայրենիքի հանդեպ ունեցած ծառայությունները։

## Պատմություն
մինի|աջից|150px
մինի|ձախից|150px
մինի|աջից|150px
մինի|աջից|150px
Հուշահամալիրը և թանգարանը բացվել են 1982 թվականի հունիսի 17-ին։ Թանգարանի բացման օրը Մոսկվայից թանգարան են բերվել ամենաազդեցիկ երկու ցուցադրանմուշները՝ ՄԻԳ ինքնաթիռը և Արտեմ Միկոյանի ծառայողական մեքենան։ Տուն-թանգարանը տարիների ընթացքում հարստացվել է նաև այլ ցուցադրանմուշներով։

Թանգարանը հիմնադրել է Միկոյանների հորեղբոր աղջիկը՝ Նուշիկ Միկոյանը։

2017 թվականին թանգարանը նորոգվել է «Looking forward» հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում ցուցադրված են Միկոյանների ընտանիքի անձնական իրերը, նրանց աշխատանքային գործունեության մասին պատմող վավերագրական նյութերը։ Թանգարանի բակում են գտնվում Արտեմ (քանդակագործ` Սուրեն Նազարյան, ճարտարապետ՝ Սարգիս Գուրզադյան) և Անաստաս Միկոյանների հուշարձանները, ՄիԳ ինքնաթիռը։

Թանգարանy պայմանականորեն բաժանված է երկու մասի, որոնցից մեկում ներկայացվում է Արտեմ, մյուսում` Անաստաս Միկոյանների կյանքն ու գործունեությունը։

#### Գրադարան
Թանգարանում կա բազմալեզու գրադարան, որը վերաբերում է եղբայրների գործունեությանը։ Այցելուները  կարող են տեղում նստել ու օգտվել գրադարանից։ Թեմատիկ գրքեր պատվիրվել են տարբեր երկրներից։ Կան նաև արխիվային փաստաթղթեր։

## Հասցե
Թանգարանը  Լոռու մարզի Սանահին գյուղում։

## Պատկերասրահ

Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին.JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (1).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (2).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (3).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (4).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (5).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (6).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (7).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (9).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (11).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (10).JPG
MIG plane.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Միկոյան եղբայների տուն-թանգարանը հիմնանորոգումից հետո ներկայանում է ժամանակակից ցուցադրությամբ

Կատեգորիա:1971 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:1971 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Սանահին
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ Հայաստանում
ԱՓՌ-1400

**ԱՓՌ-1400** (*APR-1400* կամ *Advanced Power Reactor*—Առաջատար հզորության ռեակտոր) 1450 ՄՎտէ հզորությամբ երրորդ սերնդի ռեակտոր է, որը նախագծվել է Կորեայի էլեկտրական հզորության ընկերության կողմից ՕՓՌ-1000 երկրորդ սերնդի ռեակտորի հիման վրա։

## Կառուցվածք
ԱՓՌ-1400-ը ճնշմամբ ջրային ռեակտոր է, որը կազմված է երկու առաջնային շրջանից, որոնցից ամեն մեկը երկու սառը և մեկ տաք ոտք ունի, որոնք ուղղվում են իր երկու հսկա շոգեգեներատորներին (ընդհանուր՝ չորս սառը ոտք և երկու տաք ոտք)։ Եվրոպայի երկրների ուղեցույցների հետ համաձայնեցված նրա տարբերակը կոչվում է ԵՎ-ԱՓՌ1400 (*EU-APR1400*), որի հատկանիչներից է հալման թակարդը (*core catcher*)։

ԱՓՌ-1400-ն 18 ամսվա վառելիքի ցիկլ ունի, իսկ իր կառուցումը տևում է 48 ամիս։

## Հեռանկար
Այժմ աշխարհի երկու երկրում գտնվում և կառուցվում են ԱՓՌ-1400 ռեակտորներ՝ Հարավային Կորեայում և Արաբական Միացյալ Էմիրություններում։ Հարավային Կորեայում այժմ շահագործման հանձնման ընթացքում է 1 ռեակտոր (Շին Կորի 3) և երեքը կառուցման ընթացքում են, իսկ չորսը պլանավորված է։ ԱՄԷ-ում այժմ կառուցվում են չորս ԱՓՌ-1400 ռեակտոր։ Նաև Ֆինլանդիայի ՕԼ4 ռեակտորների համար ընտրման թեկնածու է։

## Ծանոթագրություններ
* Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալություն, TECDOC-1391, Առաջատար թեթև ջրային ռեակտորների նախագծման իրավիճակը , 2004
* Development of passive flow controlling safety injection tank for APR1400, KAERI, 2007
* Effectiveness of External Reactor Vessel Cooling (ERVC) Strategy for APR1400 and Issuesof Phenomenology Uncertainties, KHNP, 2005
* APR1400 Plant Design, KHNP
* Advances Nuclear Reactor Safety Issues and Research Needs, Workshop Proceedings, Paris, France, 18-20 February, 2002.
* The Design Features of Advances Power Reactor 1400, KHNP, 2009.
* Proven Technology for the APR1400's Development, Korea Atomic Energy Research Institute, IAEA INPRO, 2010.
* http://www.iaea.org/NuclearPower/Downloadable/aris/2013/9.APR1400.pdf 
* http://www.world-nuclear.org/info/Nuclear-Fuel-Cycle/Power-Reactors/Advanced-Nuclear-Power-Reactors/ 

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Միջուկային ռեակտորներ
Կանարյան կղզիների թանգարան

Կանարյան կղզիների Գրան Քարիա նահանգի թանգարանի շենքը կառուցվել է XIX դարում։

## Թանգարանը
Այս թանգարանում ցուցադրվում են հնագիտական և ազգագրական տարբեր իրեր, և հատուկ նշել է պետք, որ ցուցադրվում է 2000 նախապատմական քառյակներ։ Թանգարանը ունի նաև գրադարան և արխիվ։ Թանգարանը մասնագիտանում է այն թեմաների հետ, որոնք կապված են Կանարյան կղզիների հետ։ Թանգարանը 1984 թվականին կենտրոնացել է հիմնականում հնագիտական իրերի վրա, որոնք կապված են Իսպանական Կանարյան կղզիների հետ։ Թանգարանին շատ մարդիկ կատարում են նվիրատվություններ։ Թանգարանը չի մոռանում նրանց անունները, ովքեր թանգարանին տրամադրում են նյութեր, գտածոներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
http://www.spain.info 

Կատեգորիա:Կանարյան կղզիներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ
Կատեգորիա:1879 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:1879 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Էթիհադ ավիաուղիներ

**Էթիհադ ավիաուղիներ** ()՝ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների ավիաուղիներից է, որի կենտրոնը Աբու Դաբիում է և աշխատանքն սկսել է 2003 թվականի հուլիսից։ 2014 թվականի հունվարից ԱՄԷ-ի և ԱՄՆ-ի պաշտոնյաների բանակցությունների արդյունքում, ԱՄՆ-ի մաքսային մուտքի ելակետ կառուցվեց Աբու Դաբիում, որը նշանակում է Աբու Դաբիից դեպի ԱՄՆ ուղիղ թռիչքների հաճախորդները կարող են նախքան թռիչք անցնել մաքսային կետը՝ ԱՄՆ-ում երկար շարքերում սպասելու փոխարեն։ ԱՄԷ-ն կրելու է այս ելակետի ծախսերի 85%-ը։

Էթիհադ ավիաուղիների գլխավոր տնօրենն է ավստրալիացի Ջեյմս Հոգանը։

## Ֆոնդային միություններ
Էթիհադ ավիաուղիները նաև տարիների ընթացքում այլ ավիաուղիների հետ ֆոնդային միություններ (*equity alliance*) է ձեռք բերել, որն իր ռազմավարություններից է՝

* Էյր Սերբիա (49%)
* Էյր Սիշել (40%)
* Էյր Բերլին (29.21%)
* Ջեթ ավիաուղիներ (24%)
* Վիրջին Ավստրալիա (19.9%)
* Աէր Լինգուս (4.1%)
* Դարվին ավիաուղիներ (33.3%)

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ
Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Լաթակիայի գավառ

**Լաթակիայի գավառ** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Լաթակիայի մարզի 4 գավառներից մեկը։

## Բնակչություն
Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի Լաթակիայի գավառի բնակչությունը կազմում է 526 888 մարդ։ Գավառի կենտրոնը համարվում է Լաթակիա քաղաքը։

## Տնտեսություն
Լաթակիայի գավառի տնտեսության կարևորագույն ոլորտը գյուղատնտեսությունն է։ Այստեղից արտահանվում են ցիտրուսային մրգեր, խնձոր, ձիթապտուղ։ Ամառային ամիսներին զարգացած է նաև զբոսաշրջությունը։

## Տրանսպորտ
Լաթակիայում է գտնվում հանրապետության օդային դարպասներից մեկը՝ Բասիլ ալ-Ասադ միջազգային օդանավակայանը ()։ Քաղաքը գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին, և իր ծովախորշը հնագույն ժամանակներից եղել է կարևոր նավահանգիստ։ Լաթակիայում գործում է նաև ավտոմոբիլային ու երկաթուղաին տրանսպորտային զարգացած ցանց։

## Վարչական բաժանում
Լաթակիայի գավառը կազմված է 7 շրջաններից (բնակչության թվաքանակը ներկայացված է 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով)։ Դրանք են՝
* Այն ալ-Բայդայի շրջան (), կենտրոն՝ Այն ալ-Բայդա, բնակչություն՝ 30 959 մարդ
* Ալ-Բահլուլիայի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Բահլուլիա, բնակչություն՝ 17 532 մարդ
* Լաթակիայի շրջան (), կենտրոն՝ Լաթակիա, բնակչություն՝ 424 392 մարդ
* Կաստալ Մաաֆի շրջան (), կենտրոն՝ Կաստալ Մաաֆ, բնակչություն՝ 16 784 մարդ
* Հանադիի շրջան (), կենտրոն՝ Հանադի, բնակչություն՝ 27 080 մարդ
* Ռաբիայի շրջան (), կենտրոն՝ Ալ-Բահլուլիա, բնակչություն՝ 8 214 մարդ
* Քեսաբի շրջան (), կենտրոն՝ Քեսաբ, բնակչություն՝ 1 927 մարդ

## Պատկերասրահ




## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լաթակիայի գավառ
Լաթակիա

**Լաթակիա** կամ **Լաթաքիա** (, *Ալ-Լազիկիյյա*), պատմական **Լաոդիկեա,** Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գլխավոր նավահանգիստ։ Մտնում է Լաթակիայի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը՝ ։ Սիրիայի հինգերորդ մեծ քաղաքն է Դամասկոսից, Հալեպից, Հոմսից և Համայից հետո։

## Անվանում
Հիմնադրել են փյունիկցիները և անվանել *Ռամիտա*։ Հետագայում Սելևկոս I Նիկատորը քաղաքը Լաոդիկեա է վերանվանել իր մոտ` Լաոդիկեի պատվին։ Այժմյան անվանումը Լաոդիկեա անվան աղավաղված արաբերեն ձևն է։

## Միջազգային հարաբերություններ
### Քույր քաղաքներ
* Սուս, Թունիս
* Մերսին, Թուրքիա
* Կոնստանցա, Ռումինիա
* Ռիմինի, Իտալիա
* Գիլան, Իրան
* Ջենովա, Իտալիա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Լաթակիայի գավառ
Կատեգորիա:Լաթակիայի մարզ
Կատեգորիա:Լևանտ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքներ
Կատեգորիա:Հռոմեական գաղութներ
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ
Կատեգորիա:Սիրիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Բաֆֆինի ծով

**Բաֆֆինի ծով** (, )։ Տարվա մեծ մասը գրեթե անհնար է նավարկությունը մեծ քանակությամբ այսբերգների պատճառով։

## Պատմություն
Առաջին եվրոպացին որ եղավ այս ծովում 1585 թ. անգլիացի Ջոն Դևիսն է։ 1616 թ. Ուիլյամ Բաֆինը կատարեց նավարկություն դեպի Բաֆինի ծով, այդ նավարկություններով Բաֆինը ապացուցեց որ հյուսիս-արևմտյան ուղին չի կարող անցնել Հուդզոնի ծոցով։

## Աշխարհագրություն
Բաֆինի ծով - Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի մաս՝ սահմանափակված է արևմուտքում՝ Բաֆինի երկիր կղզով, արևելքում՝ Գրենլանդիա կղզով, Հարավում՝ Էլսմիր կղզով։ Ատլանտյան օվկիանոսին միանում է Դևիսի նեղուցով։

## Կենդանական աշխարհը
Բաֆինի ծովում ապրում է մոտ 21 000 սպիտակ կետեր, որոնք սնվում են փոքր ձկներով։ Նրանք անընդահատ վտանգի մեջ են, քանի որ ընկնում են սառցե «թակարդների» մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրենլանդիայի ծովեր
Կատեգորիա:Կանադայի ծովեր
Կատեգորիա:Մարդկանց անունով կոչված ծովեր
Փոխակերպիչ հաճախականության

**Փոխակերպիչ հաճախականության**, ռադիոտեխնիկայում, էլեկտրոնային հարմարանք, որը փոփոխում է նրա մուտքին մատուցվող ռադիոազդանշանի հաճախականությունը մեկ այլ հաճախականության օժանդակ տատանումների ներգործությամբ։ Փոխակերպիչ հաճախականությունը լայնորեն կիրառում են սուպերհետերոդինային ռադիոընդունիչներում, հաճախականությունը այսպես կոչված միջանկյալ հաճախականության փոխակերպող կասկադում։ 

Կատեգորիա:Փոխակերպիչներ
Կատեգորիա:Ռադիոտեխնիկա
Փշաձկներ

250px|մինի|Փշաձուկ
**Փշաձկներ** (Gasterosteidae), փշաձկնանմանների կարգի ձկների ընտանիք։

Հայտնի է 5 սեռ, 12 տեսակ։ Մանր ձկներ են, մարմնի երկարությունը 3—8 (հազվադեպ՝ 20) սանտիմետր է, քաշը՝ մինչև 5 գրամ։ Տարածված են Եվրասիայի, Հյուսիսային Ամերիկայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի ծովային, քաղցրահամ և աղի ջրերում։ Բնորոշ են մեջքին, լողակից առաջ գտնվող 3-16 փշերը, փորային լողակում՝ մեկ, մեծ փուշը։ Բազմացման շրջանում արուները բույսերի ցողուններից, մնացորդներից, ավազից և տիղմից բույն են պատրաս տուն և լորձով ամրացնում։ Բնում 2-3 էգեր դնում են մինչև 1000 ձկնկիթ։ Արուն պահպանում է ձկնկիթը, ապա թրթուրները։

Փշաձկները սնվում են մանր խեցգետնակերպերով, միջատների թրթուրներով, այլ ձկների ձկնկիթով ու թրթուրներով, որով վնաս են հասցնում ձկնատնտեսությանը։ Արդյունագործական նշանակությունը մեծ չէ․ եռափուշ փշաձկից (Gasterosteus acu- leatus) մեծ քանակությամբ ձկան յուղ են ստանում։ 

Կատեգորիա:Ձկներ
Մահվան հովիտ

**Մահվան հովիտը** (), երկրագնդի առավել խոր և անջուր իջվածքներից մեկը ԱՄՆ-ում, Մեծ Ավազանի հարավում։ Երկարությունը մոտ 250 կմ է։ Ծովի մակարդակից ցածր է 85 մետրով։ Հյուսիսային Ամերիկայի ամենացածր վայրն է։ Օդի առավելագույն ջերմաստիճանը 56, 7&nbsp;°C է։ Անվանումը կապված է 1849 թվականին ոսկի փնտրողների մահվան հետ (ջրի պակասի հետևանքով)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի անապատներ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիա
Մաղ

250px|մինի|Ալյուրի մաղեր
**Մաղ**, հյուսած ցանցով հարմարանք՝ սորուն զանգվածներ (հացահատիկ, ալյուր, շաքարավազ, հող, ավազ և այլն) մաղելու համար։ Ըստ կիրառական նշանակության ունենում է տարբեր չափի ու խտության ցանցեր, որոնք հյուսվում են կաշեփոկերից, ձիու մազից, մետաղալարից, այժմ՝ նաև սինթետիկ թելերից։ Տափակ, հարթ (վիբրացիոն, ճոճվող), թմբուկային (պատվող) և այլ մաղերը կիրառվում են հիմնականում հանքանյութերի հարստացման համար, շինարարության մեջ (հող, գաջ, ցեմենտ, ավազ և այլն մաղելու), ալրաղաց և համակցված կերերի գործարաններում։
Հայաստանում գործածվել են կաշեփոկերից հյուսված կալեմաղը կամ շատրարը (նոր կալսված հացահատիկը մաղելու համար), քարմաղը (քարերն ու պատճոտ հատիկները զատելու համար), փոկեմաղը կամ խախալը (հողն ու ծղոտի մասերը հեռացնելու համար)։ Հացի ալյուր մաղելու համար գործածվել է ձիու մազից հյուսված ալրմաղը, իսկ նշխարքի ու խմորեղենի ալյուրի համար՝ նուրբ կտորից, պղնձալարից կամ ձիու բաշի բարակ մազերից հյուսված շարմաղը (շերտիկ)։

Կատեգորիա:Կենցաղային գործիքներ
Կատեգորիա:Խոհանոցային գործիքներ