Ալեքսանդր Ռուչկին

**Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Ռուչկին** (, ), խորհրդային և ռուս լեռնագաց, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ, միջազգային կարգի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ, ձմեռային և բարձրլեռնային տեխնիկական դասի ԱՊՀ չեմպիոն, տեխնիկական և ժայռային դասի Ռուսաստանի բազմակի չեմպիոն, «Ռուսաստանի Ոսկե սառցահատի» կրկնակի դափնեկիր, ինչպես նաև լեռնագնացության մեջ ակնառու նվաճումների համար միջազգային «Ոսկե սառցահատիի» մրցանակակիր (թիմում՝ Ժաննույի հյուսիսային պատի (7710 մ) ռահվիրայի համար, Հիմալայներ):

Ընդհանուր առմամբ, նա կատարել է ավելի քան երեք հարյուր վերելք, այդ թվում՝ հարյուրից ավելի՝ ամենաբարձր դժվարության կատեգորիայի, որոնցից տասներկուսը Կովկասում, Պամիր-Ալայում, Տյան Շանում, Ալպերում, Անդերում, Գրենլանդիայում և Հիմալայներում ամենադժվար առաջին վերելքներն են եղել:

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ռուչկինը ծնվել է 1963 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ղազախստանում «տափաստանում գտնվող մի փոքրիկ քաղաքում, որտեղ տիեզերագնացները պարբերաբար վայրէջք են կատարել»։ Ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվել է Ուկրաինա։ Մանկության և պատանեկության տարիներին զբաղվել է հանդբոլով, տասնամարտով, սպորտային հրաձգությամբ, ձյուդոյով, որով որոշ ժամանակ շարունակել է զբաղվել նաև ավելի հասուն տարիքում։

Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել Է Խարկովի հրթիռային զորքերի բարձրագույն ռազմական հրամանատարաինժեներական ուսումնարան։ 1984 թվականին՝ ուսումնարանում ուսանելու տարիներին առաջին անգամ Կովկասում մասնակցել է հասարակ լեռնային արշավի, որից հետո որոշել է ուժերը փորձել լեռնագնացության մեջ: Սկսել է մարզվել «Կիրովեց» գործարանին կից բաժնում՝ մարզիչ Իգոր Վինոկուրի ղեկավարությամբ։ 1985 թվականին Կովկասի Էլբրուսի լեռնային ճամբարում երկու հերթափոխով մարզվելուց հետո ստացել է լեռնագնացության մեջ իր առաջին (3-րդ) մարզական կարգը։
thumb|right|Հյուսիսային Ժաննու պատ

1986 թվականին ուսումնարանն ավարտելուց հետո Ալեյսկ քաղաքում (Ալթայի երկրամաս) շարունակել է ծառայությունը (սեփական ցանկությամբ)։ Նույն թվականին «Վարզոբը» (Տաջիկստան) լեռնային ճամբարի հավաքի ժամանակ ստացել է ալպինիստական 2-րդ կարգ: 1989 թվականին՝ երեք տարվա ծառայությունից հետո ծառայակից, ընկեր և լեռնագնացության գործընկեր Սերգեյ Կապրալովի հետ հեռացվել է զինված ուժերի շարքերից, ինչի կապակցությամբ նրանք «*ազատվել են ռազմական խելագարությունից և անչափ երջանիկ են եղել*»։ Նույն թվականին Ալեքսանդր Ռուչկինը ավարտել է «Էլբրուս» ուսումնամեթոդական կենտրոնի հրահանգիչների դպրոցը, իսկ Սիբիրի ռազմական օկրուգի լեռնագնացության թիմի հետ զբաղեցրել է զինված ուժերի առաջնությունում երրորդ հորիզոնականը։ Ամռան վերջին տեղափոխվել է Ֆրունզե «Ալա-Արչա» լեռնագնացության բազա, որտեղ ապրել է մի քանի տարի և աշխատել որպես մարզիչ-հրահանգիչ ԲԿՄԱ-ում։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Ալեքսանդրը տեղափոխվել է Օմսկ, որտեղ ապրել է ավելի քան հինգ տարի և ամուսնացել: Որոշ ժամանակ անց տեղափոխվել է Ալմաթի, իսկ 2003 թվականին տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ ընտանիքի հետ ապրել է մինչև իր ողբերգական մահը։

1990-2000 թվականներին տարբեր թիմերի կազմում կատարել է V-VI կարգի բարդագույն (հիմնականում ժայռային պատի) վերելքներ, որոնցից շատերը մրցանակային տեղեր են ստացել ԽՍՀՄ, ԱՊՀ և Ռուսաստանի առաջնություններում՝ ժայռային, տեխնիկական և բարձրահարկ-տեխնիկական դասերում։ 1991 թվականին լեռնագնացության ԽՍՀՄ առաջնությունում 3-րդ հորիզոնականի համար ստացել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի կոչում, իսկ 1994 թվականին արժանացել է միջազգային կարգի Ռուսաստանի սպորտի վարպետի կոչման։

1996-2007 թվականներին Ա․ Ռուչկինը մասնակցել է «Ռուսական ուղի, աշխարհի պատեր» նախագծին (ղեկավար՝ Ա. Օդինցով), որի նպատակն է եղել նոր երթուղիներով բարձրանալ աշխարհի ամենահայտնի և բարդ ժայռապատերով: Այս նախագծի շրջանակներում Ռուչկինն անցել է Աքսու պիկի արևմտյան պատը (Թուրքեստանի լեռնաշղթա) (1-ին տեղ Ռուսաստանի առաջնությունում տեխնիկական դասում), Տրոլների պատը (Նորվեգիա), Մեծ առագաստը (անգլ.՝ Great Sail Peak) (Բաֆինի երկիր, Տարվա լավագույն վերելք), Կիզիլ-Ասքեր (Տյան Շան), Ժաննույի Հյուսիսային պատ (Հիմալայներ): Քըզիլ-Ասքեր բարձրանալուց հետո նա որոշում է կայացրել դուրս գալ նախագծից։

2000-ականների կեսերից Ալեքսանդրի վերելքների աշխարհագրությունը եղել է շատ լայն։ 2008 թվականին մի շարք վերելքներ են կատարվել Պերուում և Արգենտինայում։ 2009 թվականին Մինյա-Կոնկա զանգվածում (Սիչուան, Չինաստան) 6134 մ բարձրության վրա Ղրղզստանից լեռնագնաց Միխայիլ Միխայլովի հետ առաջին անգամ միանալու համար Ռուչկինը դարձել է երկրի գլխավոր ազգային մրցանակի՝ «Ռուսաստանի Ոսկե սառցահատ» (նույն վերելքի համար դյուսը նույնպես առաջադրվել է մագլցման «Օսկար» *Piolet d’Or*-ի)։
thumb|left|Մասսիվ Ուանդոյ
2010 թվականին մի քանի արշավախմբեր են իրականացվել դեպի Պատագոնիա և Ալպեր։ 2011 թվականի մայիսին Ռուչկինը և Միխայլովը առաջին անգամ բարձրացել են Գրենլանդիայում գտնվող Շնաձկան Ատամի () գագաթը։ 2013 թվականի դեկտեմբերին Հիմալայան 6000 մետրանոց լեռնագագաթը բարձրանալու համար Ռուչկինը դարձել է «Ռուսաստանի Ոսկե սառցահատի» կրկնակի դափնեկիր։ Պարգևատրման արարողությունը տեղի է ունեցել դեկտեմբերի 14-ին ՌԻԱ Նովոստի միջազգային մամուլի կենտրոնում։

2015 թվականի օգոստոսին Ռուչկինը Իվանովի հետ միասին նախատեսել է բարձրանալ Հարավային Ուանդոյի (Անդեր) գագաթ: Օգոստոսի 12-ին նրանք ժամանել են Պերու, իսկ օգոստոսի 17-ին սկսել են մշակել երթուղին: Օգոստոսի 27-ին զույգից ստացվել է վերջին հաղորդագրությունը, որից հետո ալպինիստները դադարել են կապի դուրս գալ: Սեպտեմբերի 2-ին կորած լեռնագնացներին փնտրելու դուրս եկած «Peru Expeditions» ընկերության փրկարարական ջոկատը 5300 մետր բարձրության վրա հայտնաբերել է նրանց մարմինները: Ողբերգության ճշգրիտ հանգամանքները չեն պարզվել։ Դժբախտ պատահարի վերլուծության արդյունքների համաձայն՝ Ռուսաստանի ալպինիզմի ֆեդերացիայի հանձնաժողովը Ռուչկինի և Իվանովի մահվան պատճառ է համարվել կտրուկ (մինչև 60°) ձյունածածկ լանջին ընկնելը, որին հաջորդել է մի քանի հարյուր մետր բարձրությունից վայր ընկնելը: Վթարի ամենահավանական պատճառը քարահոսքն է, սակայն չի բացառվում, որ լեռնագնացներից մեկը պարզապես ընկել է, ինչը կարող էր հանգեցնել գործընկերոջ ընկնելուն կամ ձնամաքրման կեռիկների վրա տեղադրված կայանի կոտրման։

Ալեքսանդր Ռուչկինի հետ վերջին հրաժեշտը տեղի է ունեցել 2015 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

Վալերի Ռոզովը 2016 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Չո-Օյուից իր ցատկը (BASE ջամփինգի նոր համաշխարհային ռեկորդ) նվիրել է Ռուչկինի հիշատակին։
«...Հիմա, երբ ամեն ինչ հաջողությամբ ավարտվել է, ես շատ ուրախ եմ, որ կարողացա կատարել այս ցատկը և ոչ միայն այն պատճառով, որ դա համաշխարհային ռեկորդ է կամ իմ անձնական մարզական նվաճումը, այլև հարգանքի տուրք իմ զոհված ընկերոջը՝ Ալեքսանդր Ռուչկինի...»։Երեք տարի առաջ՝ 2012 թվականի մայիսին Ալեքսանդր Ռուչկինը, Վալերի Ռոզովը և Վիկտոր Վոլոդինը դարձել են առաջին ռուսները, ովքեր նվաճել են Շիվլինգի (Հնդկաստան) գագաթը։

## Առավել նշանավոր վերելքներ
* **1991**՝ Ազատ Կորեա՝ ԽՍՀՄ առաջնությունում 3-րդ հորիզոնական (ձմեռային վերելք)
* **1992**՝ Ազատ Կորեա՝ ԱՊՀ ձմեռային առաջնության 3-րդ կարգում 1-ին հորիզոնական
* **1992**՝ Ռուսաստան (Պամիր)՝ ԱՊՀ առաջնության բարձրահարկ-տեխնիկական կարգում 1-ին հորիզոնական
* **1994**՝ Աքսու (Պամիրո-Ալայ)՝ Ռուսաստանի առաջնության տեխնիկական կարգում 1-ին հորիզոնական
* **1995**՝ Աքսու՝ Ռուսաստանի առաջնության տեխնիկական կարգում 1-ին հորիզոնական
* **1996**՝ Աքսու՝ 1-ին տեղ Ռուսաստանի առաջնության տեխնիկական կարգում 1-ին հորիզոնական
* **1997**՝ Տրոլլների Պատ (Նորվեգիա)՝ Ռուսաստանի առաջնության ժայռամագլցման կարգում 1-ին հորիզոնական
* **1998**՝ Պտի-Դրյու (Ալպեր)՝ Ռուսաստանի առաջնությունում 1-ին հորիզոնական
* **2001**՝ Լատոկ III (Պակիստան)՝ անցման փորձ
* **2002 **՝ Մեծ Առագաստ (Բաֆինի Երկիր, Կանադա)՝ տարվա լավագույն վերելք
* **2003**՝ Խան-Թենգրի (Տյան Շան)
* **2004**՝ Ժաննույի հյուսիսային պատ (Նեպալ)
* **2006**՝ Միսես-Տաու (Կովկաս)
* **2007**՝ Տոռե դել Փեյն (Անդեր)
* **2007**՝ Կիզիլ-Ասքեր (Տյան Շան)
* **2008**՝ Սերո Տորե (Անդեր)
* **2010**՝ Ուլվետաննա, Տանգեգեսպիսեն, Հոլտանա (Անտարկտիկա)
* **2012**՝ Շիվլինգ (Հնդկաստան)
* **2013**՝ Կիլիմանջարո (Աֆրիկա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
 
Կատեգորիա:Զոհված ալպինիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ