open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ազգանունների եբրայնականացում

thumb|250px|right|Պաղտստինում օսմանյան իշխանություններին Եզեկիել Դաինի (Սոկոլովսկու) գրած նամակը, որտեղ ակնհայտ է ազգանվան եբրայականացումը՝ ''Սոկոլովսկուց'' ձևափոխելով ''Դանին''
**Ազգանունների եբրայնականացում** (, *Իվրութ*, թարգ.՝ *«Եբրայնականացում»*), եբրայական ազգանվան ընդունման ակտ։ Սփյուռքից իսրայել ներգաղթած բազմաթիվ հրեաների համար եբրայական ազգանվան ընդունումը երկար ժամանակ սփյուռքում անցկացրած իրենց անցյալի մաքրման և պաղեստինյան հրեաների (Օսմանյան Պաղեստինում և Անդրմանդատյան Պաղեստինում բնակվող հրեաների), ապա՝ իսրայելյան հրեանի (անկախ Իսրայելի պետության ազգությամբ հրեա քաղաքացիները) նոր ձևավորվող ինքնության մեջ ձուլման միջոց էր։

Այս երևույթը հատկապես տարածված էր աշքենազի հրեաների մոտ, քանի որ այդ աշքենազների բազմաթիվ ընտանիքներ իրենց ազգանունները ստացել են պարտադիր կարգով՝ Սրբազան Հռոմեական կայսրության հաբսբուրգ Հովսեփ Բ կայսրի 1787 թվականի նոյեմբերի 12-ին լույս տեսած հրամանի հիման վրա։ Այդ իրողություն բացի, Իբերյան թերակղզու սեֆարդ հրեաները հաճախ ունեին Իսպանիայից իրենց արտաքսումից առաջ իրեն ժառանգական ազգանունները (օրինակ՝ Կորդոբերո, Աբրաբանել, Շալթիել, դե Լեոն, Ալկալայ, Տոլեդանո)։ Մինչև եբրայնականացման գործընթացը անմիջապես եբրայական ազգանունները շատ սակավաթիվ էին, ինչպես, օրինակ՝ Քոհեն (թարգ՝՝ Քահանա), Մոս (թարգ՝ Մովսես) և Լևի (թարգ՝. Լեվիթ)։ Բացի այդ, *-բերգ*, *-շտայն* կամ *-ման* վերջավորություններով ավարտվող ազգանունները հաճախ համարվում են հրեական, սակայն դրանք ունեն գերմանական, իսկ *-սկի* և *-վիչ* վերջածանցները ունեն սլավոնական ծագում։ Նմանապես, կան հրեական որոշ ազգանունները, ինչպես՝ Կաց, Բոգորազ, Օլ և Պակ, որոնք փաստացի ակրոնիմներ են, չնայած այն բանի, որ հնչում են և հաճախ ընկալվում են որպես օտար ծագում ունեցող (տվյալ դեպքում՝ գերմանական, ռուսական, լեհական և կորեական համապատասխանաբար)։

Ազգանունների եբրայականացումը ունիկալ երևույթ է եբրայերենի մեջ։ Այդ գործընթացը սկսել է արդեն Առաջին և Երկրորդ ալիաների ժամանակ, շարունակվելով նաև Իսրայելի պետության ստեղծումից ի վեր։ Իշուվի ժամանակ ազգանունների եբրայականացման լայն տարածություն ստացած տենդենցը շարունակվել նաև Իսրայելի պետության ստեղծումից հետո, հիմնվելով այն պնդմանը, որ հրեական անունը տալիս է նոր պետությանը պատկանելիության զգացմունքը։ Կար նաև կորուսյալ և մեռյալ անցյալից, նախորդ դարերի ընթացքում օտարածին ազգանուններից հարկադիր ընդունման (օրինակ՝ գերմանական) ազատման ցանկությունը։

Այդ գործընթացը չի ավարտվել նաև այսօր՝ ազգանունը փոխելու դիմում ներկայացնող բազմաթիվ իսրայելցիների մոտ շատերը անում են դա եբրայական անուններ ստանալու պատճառով։

## Տես նաև
* Ազգանունների հայկականացում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եբրայերեն
Եբրայնականացում

Կատեգորիա:Լեզվի վերակենդանացում
Եբրայնականացում
Կատեգորիա:Մշակութային ձուլում
Աբիսողոմյան

**Աբիսողոմյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Սողոմոն Զաքարյան Աբիսողոմյան (ծ. թ. անհայտ - 1868), պետական, քաղաքական, հասարակական գործիչ, Թիֆլիսի քաղաքագլուխ, բարեգործ։
* Հովհաննես Գրիգորի Աբիսողոմյան (1874-1932), արևմտահայ արձակագիր։

## Տես նաև
* Հովհաննես Գրիգորի Աբիսողոմյան (1874-1932), արևմտահայ արձակագիր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Աբիկյան

**Աբիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Գրիգոր Աբիկյան, իրավագետ։
* Ժիրայր Հովհաննեսի Աբիկյան (1889-?), մտավորական։
* Լուիզ Հովհաննեսի Աբիկյան, ատամնաբույժ-վիրաբույժ։
* Խաչատուր Աբիկյան, մանկավարժ։
* Հովհաննես Ստեփանի Աբիկյան (1860-1931), հրատարակիչ, տպագրիչ։
* Մագսուդ Հակոբ Աբիկյան (1883-1915), բժիշկ, Հայոց Ցեղասպանության զոհ։
* Միհրան Աբիկի Աբիկյան (1855-1938), կրթական գործիչ, բառարանագիր։
* Ստեփան Հովհաննեսի Աբիկյան (1832-1895), մշակութային գործիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Բուրգեր

**Բուգեր** (, հին գերմաներեն *burgari*, քաղաքի պաշտպաններ), գերմանական միջնադարյան քաղաքի բնակիչ, քաղաքացի, նաև` քաղաք, բնակավայր իմաստն է կրել։

## Իմաստի էվոլյուցիա
* Վաղ Միջնադարում մշտական բնակություն ունեցող բնակավայրի` «բուրգի» ( — ամրոց, բերդ, քաղաք) բնակիչներ կամ մոտակայքում բնակվողներ լյութերական եկեղեցու (կիրխ), տաճարի (, ) մոտակայքում մշտական բնակություն հաստատածներ։
** բուրգգրաֆ - գերմանական միջնադարյան քաղաքում` բուրգերում, թագավորի կամ եպիսկոպոսի կողմից նշանակվող պաշտոնատար անձ, որն կայսրի անմիջական ենթակայության տակ է եղել, որին կոչել են ռեյխսգրաֆ, կամ էլ որևէ այլ կառավարիչի վասալն է եղել
** Նյուրնբերգյան բուրգգրաֆ - Պրուսիայի թագավոր, ով Գերմանիայում Նյուրնբերգի բուրգգրաֆությունն է ղեկավարել սկսած 11-րդ դարից մինչև 1918 թվականը
* Ուշ Միջնադարում (XII դար - XIV դար) «քաղաքի կարգավիճակի իրավունք» ունեցող (օրինակ` Լյուբեկյան, Մագդեբուրգյան, Կուլմյան իրավունքներ եւ այլն) ունեցող գերմանական քաղաքների ազատ քաղաքացիները, ի տարբերություն ֆեոդալական սյուզերենների հպատակներին (ֆեոդալներ և թագավորներ)։
* Նոր ժամանակ եւ Նորագույն ժամանակ.
** ազգային պետությունների, իսկ հետագայում նաև քաղաքացիական հասարակության ձևավորման գործընթացում պետության քաղաքացիները (), որոնք օրենքով ամրագրված (Սահմանադրության) իրավունքներ ունեին ()
** Ցեյլոն կղզում (այժմ ՝ Շրի-Լանկա) Միացյալ Թագավորության նվաճումից հետո բուրգերներ անվանել են *(Burgher)* կղզում բնակվող հոլանդացիների և պորտուգալացիների սերունդներին։
Ածանցյալ բառը «Բուրգոմիստր» (), «ավագ բուրգեր», ավագ, քաղաքի կամ ցանկացած բնակավայրի մեր, այդ թվում` գյուղի։

## Ռուսական գրականության մեջ
XIX դարի ռուսական գեղարվեստական գրականության և լրագրության մեջ ազնվական ծագում ունեցող, ինչպես նաեւ խոսակցականում բուրգեր բառը հաճախ օգտագործվում է անփույթ-արհամարհական համատեքստում, այնպես, ինչպես «տգետ», «կարճամիտ», «քաղքենի» հասկացությունները։

## Տես նաև
* Բուրգերություն
* Բուրժուազիա
* Դեղին պալատ
* Նյուրնբերգի բուրգգրաֆություն

## Աղբյուրներ
* Բրոգհաուզի հանրագիտարան. 21-րդ հրատապակություն, 2006. — հատոր 5, էջ 129-130

Կատեգորիա:Քաղաքացիական հասարակություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Շրի Լանկայի պատմություն
Կատեգորիա:Միջնադար
Ամիր-Գուրգեն Արծրունի

**Ամիր-Գուրգեն Արծրունի** (ծննդյան թվականն անհայտ - 13-րդ դարի վերջ - 14-րդ դարի սկիզբ), Վասպուրականի Աղթամար բերդակղզու իշխան, Սեֆեդին Ա Արքայունի և Աղթամարի նախկին իշխան Խեդենեկ Գ-ի դուստր Մարիամ Արծրունու որդին, Աղթամարի կաթողիկոսներ Ստեփանոս Գ-ի և Զաքարիա Ա-ի եղբայրը։ Ամիր-Գուրգենը ուներ ևս մեկ եղբայր՝ Կուռճիբեգ Արծրունին և երկու քույր՝ Թամար և Մարթա։

## Տես նաև
* Աղթամար
* Սեֆեդինյաններ

## Աղբյուրներ
* Հայոց անձնանունների բառարան, Հր. Աճառեան։ ԵՊՀ, Երեւան, 1944, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 124
* «Պատմություն Արծրունյաց տան», Թովմա Արծրունի, հավելված, էջ 319 (Ամիր-Գուրգին), (Գուրգին, Գուրգոյ)
* «Թովմա Արծրունու ձեռագրի հիշատակարան», Թովմա Արծրունու հավելված, հրատարակիչ՝ Պատկանյան, էջ 76 ծան. (որ և Ամիր-Գաւրգի)

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Սեֆեդինյաններ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Կատեգորիա:Աղթամարի իշխաններ
Ամիրա-Գորգին Արծրունի

**Ամիր-Գորգին Արծրունի** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ - 10-րդ դար), Վասպուրականի թագավոր 937 թվականից, Գագիկ Ա Արծրունու և նրա առաջին կին Թամար թագուհու որդին։ Ամիր-Գորգին Արծրունին սերվում էր Արծրունիների թագավորական ընտանիքից։ Ըստ Մեսրոպ Մաքսուդյանի «Հավաքարան անվանց կաթողիկոսաց (Աղթամարա)»-ի Գագիկ Ա Արծրունու մահվանից (937) հետո նրա առաջին կինը՝ Թամար թագուհին երեք տարի սուգ է պահում մինչև որդու՝ Ամիրա-Գորգինի թագավորելը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Հայոց անձնանունների բառարան, Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 124

## Արտաքին հղումներ
* «Հավաքարան անվանց կաթողիկոսաց (Աղթամարա)», Մաքսուդյանց Մ., Էջմիածին, 1916, էջ 33 

Կատեգորիա:Արծրունիներ
Կատեգորիա:Վասպուրականի արքաներ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի թագավորություն
Epik High

**Epik High**, հարավկորեական հիփ-հոփ-խումբ Սեուլից։

## Կազմ
* Տաբլո ()
* Միտրա Չին()
* DJ Տուկուտց()

## Սկավառակագրություն
* 2003: Map of the Human Soul 
* 2004: High Society
* 2005: Swan Songs 
* 2007: Remapping the Human Soul
* 2008: Pieces, Part One
* 2009: (e)
* 2010: Epilogue
* 2012: 99
* 2014: Shoebox

**EPs**
* 2008: Lovescream

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2001 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով
Աբուլյան

**Աբուլյան**, հայկական ազգանուն։ Տարբերակներից է նաև «Աբուլցյան» կամ «Աբուցյան» ազգանունը։ Հավանաբար ծագում է «Աբուլ» լեռան անվանումից։

## Ազգանունը կրողներ
* Արմենակ Գերասիմի Աբուլյան (1895-1935), խորհրդային բանակի և ներքին ծառայության գեներալ-լեյտենանտ։
* Գալուստ Թադևոսի Աբուլյան, հոգևորական գործիչ, լրագրող։
* Գևորգ Աբուլյան (1856-1933), մանկավարժ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
Անկոն բլուր

**Անկոն**, 199 մետր բարձրությամբ բլուր, որը նայում է դեպի Պանամա քաղաք, մոտ է Պանամայի Անկոն բնակավայրին։ Այն գտնվել է ԱՄՆ իրավասության ներքո՝ որպես Պանամայի ջրանցքի գոտու մի մաս, մինչև 1977 թվականին վերադարձվել է Պանամային։ Հիմնականում չզարգացած, պահեստային տարածք է։ Բլուրի վրա է գտնվում Պանամա քաղաքի ամենաբարձր կետը։ 30 րոպե քայլելով կարելի է հասնել բլրի գագաթին։ Ըստ Անկոնի բնակչի՝ 2017 թվականի փետրվարին այլևս հնարավոր չէ մեքենայով հասնել բլրի գագաթ։ Համեմատաբար չզարգացած այս տարածքը մացառուտ է և կան վայրի կենդանիներ։ Կարելի է հանդիպել համրուկներ, սպիտակադունչ կոատիներ, ինաշերտ զրահամորթ, տամարիներ, եղնիկներ։ Պանամական Բնության պահպանության ազգային ասոցիացիա () բնապահպանական խումբն անվանումն օգտագործում է որպես հապավում։

## Պատմություն
Երբ ծովահեն Հենրի Մորգանը 1671 թվականին հարձակվեց Պանամա քաղաքի վրա, նրա սկաուտները նախ բարձրացան Անկոն բլուր, որպեսզի տեղական պաշտպանության համար տեղեկություն ունենան։ Անկոն բլուրը նայում է դեպի նոր քաղաք, որը կառուցվել է Մորգանի ավերածություններից հետո։

Բլուրը 1906 թվականին դարձել է այն տարածքի մի մասը, որտեղ կառուցվել է ջրանցքը։ Այսօր բլրի գագաթին տեղադրված է պետական դրոշը։

1914 թվականին Պանամայի ջրանցքը պաշտոնապես հատող առաջին նավը՝ SS Ancon, իր անունը վերցրել է բլրի և շրջակա բնակավայրի անունից։ Երբ 1977 թվականին Պանաման վերադարձրեց բլրի հսկողությունը, Պանամայի դրոշը տեղադրվեց բլրի գագաթին։

## Պատկերասրահ

Bandera en el Cerro Ancón.jpg
Ancon Hill - 2014.JPG
Bandera de Panamá en el Cerro Ancón.jpg
Panama; a personal record of forty-six years, 1861-1907 (1907) (14737626666).jpg
QUARRY HEIGThS MONUMENTO A AMELIA DENIS DE ICAZA.jpg|Ամելիա Դենիս դե Իկասայի հուշարձանը Անկոն բլրում


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Photos of the views from Ancon Hill 
* Picture of Ancon Hill  - showing contrast between the hill and surrounding urban area.
* Cerro Ancon  - website dedicated to preserving Ancon Hill. (in Spanish)

Կատեգորիա:Պանամայի լեռներ
Աբրոյան

**Աբրոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Երվանդ Հարությունի Աբրոյան (19-րդ դար-?), խմբագիր, մանկավարժ, լրագրող։
* Մխիթար Աբրոյան (1880-1915), հրապարակախոս։
* Վլադիմիր Օնիկի Աբրոյան (ծ. 1939), ծաղրանկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Վարաժդին

**Վարաժդին** (, , , ), քաղաք Խորվաթիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Գտնվում է Զագրեբից 81 կմ դեպի հյուսիս, Դրավա գետի վրա։ Վարչական կենտրոնը Վարաժդինի ժուպանությունն է։ 2011 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 47055 մարդ, իսկ 2001 թվականի տվյալներով եղել է 49075 մարդ։

## Պատմություն
thumb|left|Վարաժդինի ամրոցը
Հնագիտական պեղումները վկայում են, որ բնակավայրը գոյություն է ունեցել դեռ հռոմեացիների ժամանակ։ Քաղաքի առաջին գրավոր հիշատակումը վերաբերում է 1181 թվականին։ 1209 թվականին խորվաթա-հունգարացի թագավոր Անդրաշ II Խորվաթիայի առաջին քաղաք Վարաժդինին տալիս է թագավորական ազատ քաղաքի պատվոգիր։

1756-1776 թվականներին Մարիա Թերեզա կայսրուհին ծառայել է Խորվաթիայի գլխավոր քաղաքում։ Այս պահին կառուցվում են բազմաթիվ պալատներ, որոնք պահպանվել են մինչև օրս։ Դրանք իրավունք են տալիս քաղաքը կոչել «բարոկկո թանգարան բաց երկնքի տակ»։ 1776 թվականին քաղաքը հրդեհից սարսափելի այրվել է գրեթե ամբողջովին։ Մայրաքաղաքը տեղափոխվել է Զագրեբ։

## Էկոնոմիկա
Ներկայումս Վարաժդինը Խորվաթիայի խոշոր մշակութային և արդյունաբերական կենտրոնն է։ Այստեղ է գտնվում «Վինդիյա» խոշոր կաթի գործարանը, հայտնի է «Վարտեկս» տեքստիլ ֆաբրիկան։

## Մշակույթ
Վարաժդինը հայտնի  է իր «երեկոյան բարոկկո երաժշտությամբ»։ Երկրում հավաքվում են բազմաթիվ կատարողներ և ունկնդիրներ։ Համերգները տեղի են ունենում քաղաքի հին եկեղեցիներում և ամրոցներում։ Առավել հայտնի իրադարձություններից, որոնք գրավում էին հազարավոր զբոսաշրջիկներին, համարվում էր փողոցային արտիստների 
«Շպանցիրֆեստ» (Špancirfest) փառատոնը։

Իմրե Կալմանի Մարիցա օպերետտում կերպարներից բարոն Կոլոման Զուպանը ծնունդով Վարաժդինից էր, իսկ օպերետտի ամենահայտնի դուետը կոչվում է «Կգնանք Վարաժդին»։

## Տեսարժան վայրեր
* Վարաժդինի ամրոց (14-16-րդ դար) 
* Վարաժդինի կաթոլիկ տաճար
* Գեորգի Պոբեդոնոսցի ուղղափառ եկեղեցի (1884)
* Տրակոշչան ամրոց
* Վինդիյա քարանձավ


File:Željeznički kolodvor Varaždin.jpg|Կայարան 
File:Herzer.JPG|Հերցերի բակը
File:Varazdin Castle in summer 2009.jpg|Ամրոց Մեծ քաղաքում
File:HNK Varaždin.jpg|Քաղաքային թատրոն
File:Zupnacrkva.JPG|Սուրբ Նիկոլայ եկեղեցի


## Եղբայր քաղաքներ
*  Բադ Ռադկերսբուրգ, Ավստրիա
*  Օսեր, Ֆրանսիա
*  Րևենսբուրգ, Գերմանիա
*  Կոբլենց, Գերմանիա
*  Զալաէգերսեգ, Հունգարիա
*  Մոնտալե, Իտալիա
*  Կումանովո, Մակեդոնիայի Հանրապետություն
*  Տրնավա, Սլովակիա
*  Պտույ, Սլովակիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1181 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Աբուսեֆյան

**Աբուսեֆյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանվան ստուգաբանություն
Աբուսեֆյան ազգանունը ծագել է արաբերեն *Աբու + Սէֆ(էր)* արտահայտությունից, որը նշանակում է «հայր Սաֆարի»՝ *-յան* վերջածանցի հավելումով։ Հայոց իրականության մեջ Աբուսեֆը որպես անձնանուն չի հիշատակվում։

## Ազգանունը կրողներ
* Մարի-Ռոզ Պողոսի Աբուսեֆյան (ծ. 1944), դերասանուհի, ռեժիսոր, գրող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ագապյան

**Ագապյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանվան ստուգաբանություն
Ազգանունը կազմված է հունական *Ագապ(էս)* արական և *Ագապ(ի)* իգական անձնանուններով, որը նշանակում է *«սեր, սիրելի»* և *-յան* վերջածանցով։

## Ազգանունը կրողներ
* Արշակ Սարգսի Ագապյան (1860-1905), գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Ագուլյան

**Ագուլյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Երվանդ Նիկոլայի Ագուլյան (1903-1942), անտառագետ, կուսակցական գործիչ։
* Սոֆյա Լիպարիտի Ագուլյան (1909-1992), գյուղատնտես-այգեգործ, ընտրասերմաբան։

## Տես նաև
* Աղալյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ադալյան

**Ադալյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Նորայր Մարտիրոսի Ադալյան (ծ. 1936), արձակագիր, գրականագետ։
* Ռաֆֆի Մարտիրոսի Ադալյան (ծ. 1940), նկարիչ, ջութակահար։
* Ռուբեն Մարտիրոսի Ադալյան (ծ. 1929), նկարիչ, Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ։
* Ռուբեն Պողոսի Ադալյան (ծ. 1955), պատմաբան (ԱՄՆ), պատմական գիտությունների դոկտոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
Գվարդա

**Գվարդա** (վրացերեն՝ გვარდა), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Սուխումից 8 կմ հյուսիս։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 320 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 160 բնակիչ, հիմնականում հայեր և վրացիներ, իսկ 1989 թվականին, գյուղում ապրում էր 156 մարդ, կրկին հայեր և վրացիներ։

Բնակչությունն զբաղվում է ծխախոտի, եգիպտացորենի և թեյի մշակությամբ, շերամապահությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական տարրական դպրոց։

Գվարդան հիմնադրվել է 1874 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Ադանալյան

**Ադանալյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանվան ստուգաբանություն
Ադանալյան ազգանունն առաջացել է Կիլիկիայի Ադանա նահանգի և քաղաքի անունից՝ *-յան* վերջածանցի հավելումով։ Հնչունափոխված տարբերակներն են Ադանելյան և Ատանալյան ազգանունները, կարճ տարբերակը՝ Ադանյան։

## Ազգանունը կրողներ
* Կարապետ Ադանալյան (ծ. 1870), կրթական-մշակութային գործիչ, հոդվածագիր (հայերեն, թուրքերեն)։
* Վարդուհի Հովսեփի Ադանալյան (1869-1942), հոդվածագիր, մանկավարժ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Փելիքս I (Հռոմի պապ)

**Ֆելիքս I** (; ), Հռոմի Պապ 269 թվականի հունվարի 5-ից մինչ 274 թվականի դեկտեմբերի 30-ը։

## Կենսագրություն
Ֆելիքսը եղել է հռոմեացի։ Նա  ընտրվել է Հռոմի Պապ 269 թվականի հունվարի 5-ին, հաջորդելով  Դիոնիսիոսին, որը մահացել է 268 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։

Ֆելիքսը Քրիստոսի անձի միասնության մասին կարևոր դավանաբանական նամակի հեղինակ  է։ Նա ստացել է  կայսեր Ավրեպիանոսի օգնությունը Պավել Սամոստատսկու հետ աստվածաբանական վեճի կարգավորման համար, որը զրկված է եղել եպիսկոպոսությունից և Անտիոքի տաճարի եպիսկոպոսների կողմից հետախուզվում էր հերետիկոսության համար։

Liber Pontificalis  Ֆելիքսին հրամանագիր է ներկայացնում, որ պատարագը պետք է անցկացնել  նահատակների գերեզմաններում («Hic constituit supra memorias martyrum missas celebrare»)։

## Մահ
Եփեսոսի Գ տիեզերական ժողովը պապին բնութագրում է որպես նահատակ։  Սակայն այդ փաստը, որը ներկայացված է պապի կենսագրությունում, ունի պատմական ապացույցներ։  Սակայն այդ փաստը, որը ներկայացված է պապի կենսագրությունում, ունի պատմական ապացույցներ։ 

Ըստ Depositio episcoporum, Փելիքսը հողին է հանձնվել Սուրբ Կալիստայի կատակոմբաներում դեկտեմբերի 30-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
Լեչկոպ

**Լեչկոպ** (Լացկուապ, վրացերեն՝ ლეჩქოფი - Լեչքոփի), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Գումիստա գետի ձախ ափին, Սուխումից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 30 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով գյուղն ուներ 1436 բնակիչ, հիմնականում հայեր, աբխազներ, վրացիներ, նաև ռուսներ։ 1989 թվականի հաշվառումների համաձայն, գյուղն ուներ 1079 բնակիչ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, ցիտրուսային կուլտուրաների մշակությամբ, բանջարաբուծությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական ութամյա դպրոց։

Լեչկոպը հիմնադրել են Սամսունից, Օրդուից և Տրապիզոնից եկած հայերը` 1889 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Լինդի-հոպ

մինի
**Լինդի-հոպ** ( lindy hop, [Lindi hɔp])՝ աֆրիկյան պարեր, որը հայտնվել է Նյու Յորքում 1920- 1930- ական թվականներին ։ Լինդի-հոպը մշակվել է ջազային երաժշտության հետ զուգահեռ  և դասակարգվում են որպես պարի ռիթմ։ Այն ներառում է  չարլեստոնի, ստեպի (տեպա), ջազի և այլ պարերի առանձնահատկություններ, որոնք գոյություն ունեն միաժամանակ։

## Պատմություն
Կան երկու լեգենդներ կապված պարի անվան հետ։

Նրանցից մեկն ասում է, որ պարի անունը եկել է հայտնի պարուհի Ջորջ (Shorty) Շոուդենից, ով կատակով անվանում է նոր պարային լինդի հոփ։

50 տարիների ընթացքում պարը աստիճանաբար մոռացվել է, քանի որ Ջազը պատերազմի ընթացքում աստիճանաբար կորցնում է իր ժողովրդականությունը  և  ճանապարհ տվել  Բուգի-վուգի  երաժշտությանը։

## Լինդի-հոպ պար
Լինդի հոպն ունի երկու բեյսիկ՝ ութ բիթ և վեց բիթ։ Պարի բոլոր կերպարները հիմնված են նրանց վրա։

Երաժշտությունը բաժանվում է 32 բիթի։ Այս 32 բիթը կարող է տեղադրված կամ 4 գործիչ ութ-բիթ հիմնական, վեց-բիթ կամ 4 կտոր  և 1 - ութ-բիթ։ Բլյուզ երաժշտություն ունի 12 հարված ձևը, որը տանում է դեպի  12х4=48 բաժինների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պարեր
Կատեգորիա:Սոցիալական պարեր
Սելիա Ուոլդեն

**Սելիա Ուոլդեն-Մորգան** (, ), ֆրանսիական ծագումով անգլիացի լրագրող և հաղորդավար։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք
Ծնվել է դիվանագետ Ջորջ Ուոլդենի (ծնված 1939) ընտանիքում։ Ավարտել է Վեստմինսթերյան դպրոցը և Քեմբրիջի համալսարանը։

### Գործունեություն
Ուոլդենը հեղինակ-թղթակից էր։ Նա վերջինն էր, ով խմբագրել է նախկինում գոյություն ունեցող «The Daily Telegraph» պարբերականի օրագիրը։ Ավելի վաղ նա գրել է «The Daily Telegraph» պարբերականի համար։

Նրա առաջին վեպը՝ «Չարիքի ճանապարհը», հրապարակվել է 2008 թվականին։

2011 թվականի մարտի 24-ին Սելիան «The Daily Telegraph»-ի համար հոդված է գրում, որտեղ իր ատելությունն է արտահայտում հեծանվորդների և մասնավորապես նրանց տոնավաճառի մասին։ 
Սա ընդունվեց որպես անդրադարձ այն բանի, որ հոդվածը տպագրվեց այն նույն շաբաթում, երբ Լոնդոնի կենտրոնում բեռնատարը մի հեծանվորդի էր հարվածել։

### Անձնական կյանք
2006 թվականին նա հարաբերություններ սկսեց *[[Daily Mirror]]*-ի նախկին խմբագրի հետ։
2010 թվականի հունիսի 24-ին Սելիան ամուսանացավ լրագրող Փիրս Մորգանի հետ(ծնված՝ 1965), ում հետ նա նախքան հարսանիքը  հանդիպում էր 4 տարի։ Զույգն ունի մեկ դուստր՝ Էլիզ Մորգանը(ծնված 2010 թվականի նոյեմբերին)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*My Mentor: Celia Walden on George Walden, The Independent, 4 August 2008 
*The Observer, 9 July 2006: Life as a gossip girl, by Polly Vernon
* Interview: Celia Walden, Stylist Magazine 

Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆոնսեկա (նեղուց)

**Ֆոնսեկա** (),  նեղուց  Խաղաղ օվկիանոսի արևելյան մասում, ողողում է Սալվադորի, Հոնդուրասի և Նիկարագուայի ափերը։

## Անվան ծագում
Ֆոնսեկա  նեղուցը հայտնագործվել է  1522 թվականին իսպանացի կոնկիստադոր Խիլ Գոնսալես դե Ավիլոյի կողմից և կոչվել է իր խնամակալ, Քրիստափոր Կոլոմբոսի երդվյալ թշնամի, արքեպիսկոպոս Խուան Ֆոնսեկայի պատվին։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Նեղուցի տարածքը կազմում է 3200 կմ², երկարությունը՝ 74 կմ, լայնությունը մուտքի մոտ՝  35 կմ, առավելագույն խորությունը՝  27 մ։  Մակընթացությունը կեսօրյա է, դրա մեծությունը մինչև 4,4 մետր է։ Ափագծի երկարությունը կազմում է  261 կմ, որից 185 կմ գտնվում է Հոնդուրասում, 40 կմ՝ Նիկարագուայում, և 29 կմ՝ Սալվադորում։

Նեղուցի ափերին տեղաբաշխված են մի շարք քաղաքներ` 
Սալվադորում՝ Լա-Ունիոն
Հոնդուրասում՝ Սան Լորենսոն, Պուերտո-Գրանդեն, Ամապալան 
Նիկարագուայում՝ Պուերտո-Մորասան, Էլ Կարմենը

Խոշոր կղզիներն են՝ Էլ-Տիգրեն, Սակատ-Գրանդեն, Մեանգուերան, Մեանգուերիտան, Կոնչագուիտան։ Նեղուցը գտնվում է ակտիվ սեյսմիկ գոտում, նրա կղզիներում և ափերին հաճախ երկրաշարժեր են լինում։ Նեղուցի մուտքի մոտ՝ ափի երկու կողմերում գտնվում են կենտրոնաամերիկյան հրաբխային համակարգի մեջ մտնող Կոնչագուա և Կոնսիգուինա հրաբուխները։

Նեղուցը երկար ժամանակ նրան հարող երեք  պետությունների տարածքային վեճերի պատճառ էր և միայն 1992 թվականին, Միջազգային դատարանի որոշմամբ հաջողվեց հաշտության հասնել։ Մեանգուերա, Մեանգուերիտա, Կոնչագուիտա կղզիների նկատմամբ հսկողության իրավունքը ստացավ Սալվադորը,  Էլ-Տիգրե և Սակատ-Գրանդե կղզիները հասան Հոնդուրասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* UNESCO
* ''Land, Island and Maritime Frontier Dispute (El Salvador/Honduras: Nicaragua intervening)'' , International Court of Justice case registry
* ''Application for Revision of the Judgment of 11 September 1992 in the Case concerning the Land, Island and Maritime Frontier Dispute (El Salvador/Honduras: Nicaragua intervening) (El Salvador v. Honduras)'' , International Court of Justice case registry

## Աղբյուրներ
* Фонсека (залив) — статья из Большой советской энциклопедии. 

Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծոցեր
Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հոնդուրասի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Նիկարագուայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Սալվադորի աշխարհագրություն
Կրոնը Բուլղարիայում

**Կրոնը Բուլղարիայում**, կրոնական համոզմունքների ամբողջություն է, դավանանքի ազատություն, որն ամրագրված է Բուլղարիայի քաղաքացիների համար՝ Բուլղարիայի սահմանադրությամբ։ Բուլղարիայի քաղաքացիներն ունեն կրոնական դավանանքի ազատություն։ Կրոնական համայնքներ ու հաստատությունները պետությունից անջատ են և չի կարող օգտագործվել քաղաքական նպատակներով։

Ըստ 2011 թվականի Բուլղարիայի պաշտոնական մարդահամարի արդյունքների՝ երկրի բնակչության 78,2 %-ն իրեն համարում է կրոնական։

Բուլղարիայում բողոքականները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կրոնը Բուլղարիայում
Ադդարյան

**Ադդարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալֆոնս Հովսեփի Ադդարյան (1924-1990), գրող, թարգմանիչ։
* Գառնիկ Հովսեփի Ադդարյան (1925-1987), բանաստեղծ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Ադիբեկյան

**Ադիբեկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ահարոն Ադիբեկյան (ծ. 1942), սոցիոլոգ։
* Գևորգ Ադիբեկյան (1838-1865), կրթական գործիչ։
* Հարություն Ադիբեկյան (19-րդ դար), բանաստեղծ։
* Հովհաննես Ալեքսանդրի Ադիբեկյան (ծ. 1937), փիլիսոփա։
* Հովհաննես Պետրոսի Ադիբեկյան (19-րդ դար), լրագրող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Գվանդրա

**Գվանդրա** (նաև` Կվանդրա, վրացերեն՝ გვანდრა), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Սուխումից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 60 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 151 բնակիչ, հիմնականում հայեր, աբխազներ և վրացիներ։ 1989 թվականի հաշվառումների համաձայն, գյուղում ապրում էր 1750 մարդ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, եգիպտացորենի, ցիտրուսային կուլտուրաների մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ ակումբ, գրադարան և բուժկայան։

Հայերը եկել են Օրդուի շրջակայքից` 1884 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Ադիլխանյան

**Ադիլխանյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Արշակ Համբարձումի Ադիլխանյան (1921-1989), դերասան։
* Գագիկ Արկադիի Ադիլխանյան (1955), դերասան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Ադյան

**Ադյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Լևոն Ոսկանի Ադյան (ծ. 1940), արձակագիր, թարգմանիչ։
* Սերգեյ Իվանի Ադյան (ծ. 1931), մաթեմատիկոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ադոյան

**Ադոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ադո Գրիգորի Ադոյան (1905-1986), լրագրող, հասարակական գործիչ։
* Ոստանիկ Սեդրակի Ադոյան (Արշիլ Գորկի) (1904-1948), նկարիչ։
* Ոստանիկ Վասիլի Ադոյան (ծ. 1951), ՀՀ ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Վիսիտասիոն Պադիլյա

**Վիսիտասիոն Պադիլյա** (, ), մանկավարժ, ֆեմինիստ ակտիվիստ։

Պադիլան Հոնդուրասում կազմակերպել է փոխադարձ օգնության միությունները, ամրապնդել է հակաալկոհոլային լիգաները և կազմակերպել է Հոնդուրասի կանանց իրավունքները։

## Կենսագրություն
Վիսիտասիոն Պադիլյան ծնվել է Հոնդուրասից Ֆրանսիսկո Մորասան շրջանի Տալանգա մունիցիպալիտետում։ Ուսումն ավարտելով՝ 1909 թվականին դարձել է ուսուցիչ, այնուհետև 1913 թվականին գրողներ Ռաֆայել Էլիոդորո Վալեի և Ֆրոյլան Տուրկիոսի հետ դարձել է «Ateneo de Honduras» կազմակերպության անդամ և ներկայացրել իր կազմակերպչական ունակությունները։ 1917 թվականին Պադիլյան Տեգուսիգալպայում հիմնել է «Juan Rafael Mora» ազատագրական թերթը։

1924 թվականին, Քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում, Պադիլան իր գաղափարներն արտահայտել է «Boletín de la Defensa Nacional»-ում, միաժամանակ հիմնել է տեգուսիգալպացի կանանց խումբը՝ «Sociedad Cultural Femenina»: 1926 թվականին խումբը պետական ֆինանսավորում է ստացել բժիշկ Միգել Պաս Բարաոնայից՝ որոշելու «օրվա մորը»։

Պադիլյան դասավանդել է մինչև 1929 թվական։ 1930 թվականին նրան հրավիրում են «La Gaceta» թերթի հիմնադրմանը։ 1934 թվականին նա կազմավորում է “Zelaya Sierra” խումբը՝ ի հիշատակ հոնդուրասցի նկարիչ և ուսուցիչ Պաբլո Սելայա Սիեռայի։ Այդ ժամանակահատվածում խոսվում էր այն մասին, որ դիկտատոր, քաղաքական գործիչ Տիբուրիո Կարիաս Անդունան կթողնի իր կառավարական պաշտոնը և 1936 թվականից  ձևավորած դիկտատուրան. Պադիլյան իր մտքերը շարադրել է «Orientación» և «Ciudadano» թերթերում։  Մեկ տարի անց Կարիասը հրաժարվել է իր կառավարական պաշտոնից  և ընտրությունում հաղթել է Խուան Մանուել Գալվեսը։ 
 
1954 թվականի հունվարի 25-ին Խուլիո Լոսանո Դիասի կառավարման օրոք ընդունվել է պաշտոնական օրենք, որով  ճանաչել է կանանց իրավունքները և Հոնդուրասում առաջին անգամ կանանց թույլատրել են քվերարկել։ Պադիլյան, անխոնջ ակտիվիստը, իր մասնակցությունն է ունեցել դրանում։

## Այլ հրատարակություններ
Բացի «El Nacional» թերթի սյունակագիր լինելուց, Պադիլյան գրել է «Azucenas» մանկական գրքույկը և Pasatiempos e Historias de la Educación Pública Hondureña էսսեն։

## Ճանաչում/հիշատակ
* Պադիլյայի դիմանկարով թողարկվել է Lps 0.02 նամականիշ  
* Դեպի խաղաղություն կանանց խումբը կոչվում է Վիսիտասիոն Պադիլյայի անունով
* 2010 թվականը հայտարարվել է "Año de Visitación Padilla"

## Գրականություն
* Diccionario de Personalidades de Honduras/Padilla, Visitación.

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոնդուրասցի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Շիծկվարա

**Շիծկվարա** ( վրացերեն՝ შიცკვარა - Շիցկվարա), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Գումիստա գետի ափին, Սուխումից 15 կմ հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 200 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 917 բնակիչ, հիմնականում հայեր, վրացիներ, թաթարներ և աբխազներ, իսկ 1989 թվականի հաշվառումներով, գյուղում ապրում էր 1169 մարդ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, եգիպտացորենի և ցիտրուսային կուլտուրաների մշակությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, շերամապահությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ ութամյա դպրոց, գրադարան, ակումբ և հանգստյան տուն։

Հայերը եկել են շրջակա գյուղերից` 1935 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Քուտիշխա

**Քուտիշխա** (վրացերեն՝ კუტიშხა - Կուտիշխա), գյուղ Աբխազիայի Սուխումի շրջանում, Սուխումից 7 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 110 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 811 մարդ, հիմնականում հայեր, աբխազներ, վրացիներ, նաև ռուսներ։ 1989 թվականի հաշվառումների համաձայն, գյուղն ուներ 1628 բնակիչ։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, եգիպտացորենի, բանջարաբոստանային և ցիտրուսային կուլտուրաների մշակությամբ, այգեգործությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ միջնակարգ դպրոց, ակումբ և բուժկայան։

Հայերը եկել են Օրդուից և շրջակա գյուղերից` 1889 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Մարգարիտ Եսայան

**Մարգարիտ Հենրիկի Եսայան** (օրիորդական ազգանունը՝ **Բոզիկյան**, ), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, ԱԺ պատգամավոր, ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախկին փոխնախագահ, նախկին լրագրող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Երևանում։ 

1982 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 

Մասնակցել է ԱՄՆ կառավարության «Միջազգային այցելու» ծրագրի շրջանակներում անցկացված «Լրատվամիջոցների դերը ընտրական գործընթացներում» դասընթացին (2002 թվական)։ 

1983-1996 թվականներին եղել է «Պիոներ կանչ» (հետագայում` «Կանչ») մանկապատանեկան թերթի լրագրող, ապա` դպրոցական բաժնի խմբագիր։ 1996-2012 թվականներից աշխատել է «Առավոտ» օրաթերթի քաղաքական լրագրող-մեկնաբան։ 1999-2001 թվականներին համագործակցել է «Ազատություն» ռադիոկայանի հետ։ 2011 թվականից դասավանդում է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանում։ 

2012 թվականի մայիսի 6-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։ 

2017 թվականի ապրիլի 2-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։

## Պարգևներ
2003 թվականին արժանացել է ՀՀ սոցիալական ապահովության պետական ծառայության շնորհակալագրի, 2008 թվականին՝ «Տարվա լրագրող» կոչման («Դե Ֆակտո» ամսագիր) 2010 թվականին՝ ԵՄ «ՏԻ ռեպորտաժ» ծրագրի շնորհակալագրի, 2011 թվականին՝ Երևանի մամուլի ակումբի «Լրագրողական հետաքննություն» մրցանակի` «Տիեզերական» գիրքը կազմելու և խմբագրելու համար։ 2012 թվականին պարգևատրվել է ՀՀ ՊՆ «Հայոց բանակի 20-ամյակ» հուշամեդալով, 2017 թվականին՝ Երախտագիտության մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երախտագիտության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Մարգարիտ Սարվարյան

**Մարգարիտ Սարվարյան** (օրիորդական ազգանունը` Հարությունյան, ), իրանահայ մանկավարժ, կրթադաստիարակչական երախտավոր։

## Կենսագրություն
Մարգարիտ Սարվարյանը ծնվել է 1885 թվականին Թիֆլիսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է տեղի հայկական, միջնակարգը՝ ռուս-վրացական դպրոցներում։ Ավարտել է Ֆրոբելյան մանկավարժական բարձրագույն դպրոցը։ Ուսմանը զուգահեռ 1901 թվականից Թիֆլիսում ծավալել է ուսուցչական գործունեություն։ 1905 թվականին Թեհրանի «Հայկազյան» դպրոցների տեսչության հրավերով մեկնել է Իրան, որտեղ սկսել է իր մանկավարժական գործունեության հիմնական շրջանը մինչև 1951 թվական։ Դասավանդել է Թեհրանի Դարվազե Ղազվին և Հասանաբադ թաղամասերի հայկական դպրոցներում։ Թեհրանում կրթա-դաստիարակչական գործունեությանը զուգահեռ մասնակցել է դպրոցին կից կազմակերպված Թատերասեր ընկերության բեմադրություններին, որտեղ ծանոթացել է Մկրտիչ Սարվարյանի հետ, և նրանք  ամուսնացել են։

1910 թվականին Թեհրանում հիմնադրել է առաջին հայկական մանկապարտեզը՝ 37 սանով։ Մանկապարտեզն աշխատել է երկու տարի և փակվել է Սարավյանի Թիֆլիս տեղափոխվելու պատճառով։ Վերադառնալով Թեհրան` դասավանդել է «Հայկազյան» դպրոցում։ 1920 թվականին դարձել է Թեհրանի բարեգործական միության մանկապարտեզի տնօրեն։ 1928 թվականին ԹՀԵԴՆԱ (Թեհրանի «Հայկազյան» երկսեռ դպրոցի նախկին աշակերտներ) միության նախաձեռնությամբ նշվել է Սարվարյանի մանկավարժական գործունեության 25-ամյա հոբելյանը։ 1935 թվականին, մանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց, սկսել է մանկա-պատանեկան «Նոր հասկեր» երկշաբաթաթերթի հրատարակությունը, որը հրատարակվել է Սարվարյանի և նրա ընտանիքի անդամների ջանքերով։ Սարվարյանը թատրոնում աշխատել է նաև որպես դերասանուհի։

1945 թվականին Սարվարյանը հիմնադրել է Իրանի հայկական մանկապարտեզներից մեկը` «Մանուկների պալատը», որտեղ 1951-1952 թվականներին հաճախել են 700 երեխաներ։

Մարգարիտ Սարվարյանը մահացել է 1952 թվականի հունվարի 27-ին Թեհրանում։

## Երկեր
* Աղջիկը աշխատանք է փնտրում, Էյզներ, Ն.,  Մարգարիտ Սարվարյան, Թեհրան։ Նոր հասկեր, 1952 թ.:
* Արծվիկ։ Պատմվածք, Զարեչնայա, Ս., Մարգարիտ Սարվարյան, Երևան։ Հայպետհրատ, 1944 թ.:
* Ռազմական գաղտնիք։ Պատմվածք, Շեյնին, Լև, Մարգարիտ Սարվարյան, Թեհրան, Ալվան, 1952 թ.:
* Վայրենին, Վոզնեսենսկի, Ալ., Մարգարիտ Սարվարյան, Թեհրան,  Ալվան, 1951 թ.:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանահայ մանկավարժներ
Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Հորդանանը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Հորդանանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից։

Հորդանանի հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել Աշխարհի առաջնություններին, սակայն 3 անգամ մասնակցել է Ասիայի գավաթի խաղարկություններին (2004, 2011, 2015), որտեղ 2004 և 2011 թվականներին հասել է քառորդ եզրափակիչ։

ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 109-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հորդանանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքը
* Հորդանանի հավաքականի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Հորդանանի հավաքականի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Հորդանանի հավաքականը FIFA.com-ում 
* Հորդանանի հավաքականը soccerway.com կայքում
Ազատյան

**Ազատյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսանդր Թադևոսի Ազատյան (ծնվ. 1930), նկարիչ, գոբելենագործ։
* Արեգ Ազատյան (ծ. 1986), արձակագիր, ռեժիսոր։
* Արսեն Վազգենի Ազատյան (ծ. 1959), ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, մոնտաժող, օպերատոր։
* Արուս Ազատյան, մանկավարժ։
* **[[Գևորգ Ազատյան (այլ կիրառումներ)|Գևորգ Ազատյան]]**
** Գևորգ Ալիբեկի Ազատյան (1947-1983), քանդակագործ։
** Գևորգ Գալուստի Ազատյան (1903-1986), ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առաջին գումարման պատգամավոր։
* Դեմո Ազատյան, լրագրող։
* Երվանդ Նազարեթի Ազատյան (ծ. 1935), գրող, հրապարակախոս։
* Էդմոն Ազատյան, ՀԲԸՄ կարգադրիչ։
* Թորոս Մարտիրոսի Ազատյան (1989-1955), բանասեր, բանաստեղծ, խմբագիր։
* Հակոբ Նիկողոսի Ազատյան (1902-1965), փորագրիչ։
* **[[Հայկ Ազատյան (այլ կիրառումներ)|Հայկ Ազատյան]]**
** Հայկ Հրանդի Ազատյան (վ. 1937), փաստաբան։
** Հայկ Նահապետի Ազատյան (1881-1964), տնտեսագետ։
** Հայկ Ազատյան, խմբագիր։
* Հասմիկ Սուրենի Ազատյան (1925), քիմիկոս։
* Հենրիկ Գևորգի Ազատյան (1928-2013), քաղաքական և պետական գործիչ։
* Հմայակ Ազատյան (1863-1934), դերասան։
* Հրանդ Ազատյան, հեղափոխական գործիչ։
* **[[Շմավոն Ազատյան (այլ կիրառումներ)|Շմավոն Ազատյան]]**
** Շմավոն Ռուբենի Ազատյան (1925-1994), ճարտարապետ։
** Շմավոն Ազատյան (ծնվ․ 1976), արձակագիր։
* Սարգիս Փանոսի Ազատյան (1884-1916), բժիշկ։
* Վաղարշ Դավթի Ազատյան (1904-1992), քիմիկոս։
* Վարազդատ Համազասպի Ազատյան (1918-1941), մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
* Վիլեն Վաղարշի Ազատյան (ծ. 1931), ֆիզիկաքիմիկոս։
* Վիկտոր Գրիգորի Ազատյան (1928-2000), սրտավիրաբույժ։

## Տես նաև
* Ազատյանց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Ազարյան (ազգանուն)

**Ազարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալբերտ Վաղարշակի Ազարյան (ծ. 1929), մարմնամարզիկ։
* Ավագ Առաքելի Ազարյան (1878-195?), աշուղ։
* Արթուր Ազարյան (ծ. 1959), խմբագիր, թարգմանիչ, լրագրող, հրապարակախոս։
* Արիստակես Ազարյան (1782-1855), բառարանագիր։
* Գարեգին Խաչատուրի Ազարյան (1961-2011), հասարակական-քաղաքական գործիչ։
* Գրիգոր Ստեփանի Ազարյան (1934-2009), բուլղարահայ ռեժիսոր, բեմադրիչ, դերասան։
* Դավիթ Վրույրի Ազարյան (1952-2003), դաշնակահար, կոմպոզիտոր։
* Էդուարդ Ազարյան (ծ. 1958), մարմնամարզիկ, օլիմպիական չեմպիոն։
* Լևոն Ռուբենի Ազարյան (1918-1981), արվեստաբան։
* Կարլեն Անդրանիկի Ազարյան (ծ. 1931), գրականագետ, լրագրող։
* Կիրակոս Ազարյան (1878-1915), բժիշկ։
* Հովհաննես Ազարյան-Գալֆայան (վ. 1931), ճարտարապետ։
* Հուսիկ Ավետիսի Ազարյան (վ. 1943), բանաստեղծ։
* Մանուկ Ազարյան (1850-1922), պետական գործիչ։
* Նիկոլայ Ղուկասի Ազարյան (1920-1989), բանաստեղծ, բանահավաք, մանկավարժ։
* Նուպար Միհրանի Ազարյան (ծ. 1915), լրագրող։
* Ռոբերտ Նիկոլայի Ազարյան (ծ. 1941), մանկավարժ։
* Ռուբեն Սարգսի Ազարյան (1894-1950), տնտեսագետ։
* Սերգեյ Նիկոլայի Ազարյան (ծ. 1955), ՀՀ ԱԻՆ Հայաստանի Փրկարար ծառայության տնօրեն, փրկարարական ծառայության գեներալ-լեյտենանտ։
* Սերժ Ազարյան (ծ. 1901), դերասան։
* Ստեփանոս Ազարյան (1826-1899), բառարանագիր, եկեղեցական գործիչ։
* Վիրաբ Ազարյան, (1889-?) ֆիդայի։
* Օֆելյա Սուրենի Ազարյան (1924), բժշկուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժշկուհի։

## Տես նաև
* Ազարյան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ
Պակիստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

**Պակիստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը** ներկայացնում է Պակիստանը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Պակիստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից։

Պակիստանի հավաքականը ոչ մի անգամ չի մասնակցել Աշխարհի առաջնություններին և Ասիայի գավաթներին։

ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 200-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պակիստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքը 
* Պակիստանի հավաքականը FIFA.com-ում 
* Պակիստանի հավաքականը soccerway.com կայքում
Օքտոմբեր (Գուդաութայի շրջան)

**Օքտոմբեր** (Արախու, նախկինում՝ Օկտյաբրսկոյե-Սովետսկոյե, վրացերեն՝ ოქტომბერი), գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում։ Գտնվում է Գուդաութայից 20 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 110 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 168 բնակիչ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականին, գյուղում ապրում էր 769 մարդ, կրկին հայեր։

Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, եգիպտացորենի, բանջարանոցային կուլտուրաների մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և շերամապահությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական միջնակարգ դպրոց, գրադարան, ակումբ և բուժկայան։

Գյուղը հիմնադրել են Սամսունի շրջակայքի գյուղերից եկած հայերը` 1891 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Գևորգ Ազատյան (այլ կիրառումներ)

**Գևորգ Ազատյան** անուն-ազգանունը վերաբերում է՝

* Գևորգ Ալիբեկի Ազատյան (1947-1983), քանդակագործ։
* Գևորգ Գալուստի Ազատյան (1903-1986), ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առաջին գումարման պատգամավոր։

## Ծանոթագրություններ
Օքտոմբեր (այլ կիրառումներ)

**Օքտոմբեր**, կարող է վերաբերել՝
* Օքտոմբեր - գյուղ Աբխազիայի Գուդաութայի շրջանում
* Օքտոմբեր - գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում
* Օքտոմբեր - գյուղ Վրաստանի Զուգդիդի շրջանում
Հայկ Ազատյան (այլ կիրառումներ)

**Հայկ Ազատյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Հայկ Հրանդի Ազատյան (վ. 1937), փաստաբան։
* Հայկ Նահապետի Ազատյան (1881-1964), տնտեսագետ։
* Հայկ Ազատյան, խմբագիր։

## Ծանոթագրություններ
Ազիզբեկյան

**Ազիզբեկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Լեոնիդ Հայկի Ազիզբեկյան (ծ. 1941), ֆիզիկոս։
* Հայկազ Հարությունի Ազիզբեկյան (1914-1991), պատմաբան։

## Տես նաև
* Ազիզբեկյաններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ազգալդյան

**Ազգալդյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանվան ստուգաբանություն
Ազգալդյան ազգանվան հիմքը արաբերեն *ազգալդ, ազգալդի* բառն է, որն առաջացել է *ազիզ* «սիրելի, փառավոր, վեհաշուք» և *գալդի* «եկավ» բառերից՝ *-յան* վերջածանցի հավելումով։

## Ազգանունը կրողներ
* Գարրի Հայկի Ազգալդյան (ծ. 1931), տնտեսագետ։
* Լեոնիդ Ռուբենի Ազգալդյան (1942-1992), ֆիզիկոս, ռազմական գործիչ, Արցախյան ազատամարտի հերոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ազգուլյան

**Ազգուլյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանվան ստուգաբանություն
Գոյություն ունի Ազգուլյան ազգանվան երկու ստուգաբանություն․

* Արաբերեն *ազիզ (ազ)* «սիրելի» և պարսկերեն *գ(յ)ուլ* «վարդ» բառերից՝ *-յան* վերջածանցի հավելումով։
* *Յազ* կամ *եազ* + թուրքերեն *գուլ* «ամառային վարդ» բառերից՝ *-յան* վերջածանցի հավելումով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ազիզյան

**Ազիզյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* **[[Գրիգոր Ազիզյան (այլ կիրառումներ)|Գրիգոր Ազիզյան]]**
** Գրիգոր Մինասի Ազիզյան (1923-2003), նկարիչ։
** Գրիգոր Ստեփանի Ազիզյան (ծ. 1947), ճարտարագետ-շինարար։
* Ժիրայր Ռաֆայելի Ազիզյան (1972-1994), ազատամարտիկ, հետախույզ։
* Խաչատուր Սուրենի Ազիզյան (ծ. 1948), նկարիչ։
* Հակոբ Աղվանի Ազիզյան (ծ. 1938), դերասան։
* Հատիկ Գեղամի Ազիզյան (1899-1977), կուսակցական գործիչ, լրագրող, պատմաբան։
* Մայիս Ազիզյան (ծ. 1978), ֆուտբոլիստ։
* Մարինա Ցոլակի Ազիզյան (ծ. 1938), բեմանկարիչ, գեղանկարիչ, գրաֆիկ։
* Ռուբեն Իլյիչի Ազիզյան (ծ. 1961), ուռուցքաբան, պլաստիկ վիրաբույժ։
* Սեյրան Ալեքսանդրի Ազիզյան (1962-1994), ազատամարտիկ, ճարտարագետ-սակրավոր։ ՊԲ ավագ լեյտենանտ։
* Սուրեն Խաչատուրի Ազիզյան (1922-1996), նկարիչ։
* Վազգեն Բորիկի Ազիզյան (1968-1997), ազատամարտիկ, հրամանատար, ՊԲ ավագ լեյտենանտ։
* Վաչիկ Ազիզյան (1932-2006), ապարատավար, Աշխատանքային Փառքի շքանշանների լրիվ ասպետ, ԽՍՀՄ պատվավոր քիմիագործ։
* Ցոլակ Լևոնի Ազիզյան (1912-1990), նկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Աբովյան (այլ կիրառումներ)

**Աբովյան**, կարող է վերաբերել՝
* Աբովյան, հայկական ազգանուն
* Աբովյան - քաղաք Հայաստանի Կոտայքի մարզում
* Աբովյան - գյուղ Արարատի մարզում
* Աբովյան - հայկական մարզային հեռուստաընկերություն
Ազնավուրյան

**Ազնավուրյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աիդա Վաղինակի Ազնավուրյան (ծ. 1923), երգչուհի
* Արամ Ազնավուրյան (ծ. 1905), մշակութային գործիչ, հրապարակախոս։
* Արուս Միսաքի Ազնավուրյան (1904-1989), դերասանուհի։
* Գևորգ Վիգենի Ազնավուրյան (1861-1920), բուսաբան։
* Գոհար Ազնավուրյան (ծ. 1906), բանասեր։
* Գրիգոր Հովհաննեսի Ազնավուրյան (ծ. 1928), լրագրող։
* Լևոն Ազնավուրյան (1889-?), նկարիչ։
* Կարինա Բորիսի Ազնավուրյան (ծ. 1974), սուսերամարտիկ։
* Հովսեփ Ազնավուրյան (1854-1935), ճարտարապետ։
* Շահնուր Վաղինակի Ազնավուրյան (1924-), ֆրանսահայ նշանավոր շանսոնիե, երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, կինոդերասան, հասարակական գործիչ։
* Շավարշ Մնացականի Ազնավուրյան (1905-1982), մանկավարժ, լրագրող։
* Պերճ Պերճի Ազնավուրյան (1917), մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
* Քերոբե Ազնավուրյան (1791-1845), թարգմանիչ։
* Քնարիկ Ազնավուրյան (1901-1965), թարգմանիչ։

## Տես նաև
* Արտաշես Վարդանի Ազնաուրյան (ծ. 1938), բժիշկ, ախտաբան-հյուսվածաբան։
* Իննա Գևորգի Ազնաուրյան (ծ. 1941), ֆիզիկոս։
* Հովհաննես Ազնաուրյան (ծնվ․ 1974), արձակագիր։
* Վարդան Արտաշեսի Ազնաուրյան (1965), բժիշկ, վիրաբույժ-քիթ-կոկորդ-ականջաբան։
* Արամ Հովհաննեսի Ազնավորյան (1905-1950-ականներից հետո), գրող, մշակութային գործիչ։
* Զարեհ Ազնավորյան (1947-2013), եկեղեցական գործիչ, խմբագիր, բնագրագետ, թարգմանիչ, վարդապետ։
* Հովհաննես Միքայելի Ազնավորյան (1870-?), տպագրիչ, գրավաճառ, լրագրող։
* Հուրմուզ Ազնավորյան (1889-1961), իրավաբան։
* Սարգիս Ազնավորյան, լրագրող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Ազրոյան

**Ազրոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Կորյուն Ղազարի Ազրոյան (1903-1969), արձակագիր, գրաքննադատ, լրագրող։
* Վազգեն Զավենի Ազրոյան (ծ. 1977), գեղասահորդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ինտրոդուկցիա (կենսաբանական)

[աջից|մինի|300x300փքս|[Մշկառնետ|Մշկառնետ — հյուսիսամերիկյան տեղածին տեսակ, վերաբնակեցված կամ ինտրոդուկցված Եվրասիայում]]
**Ինտրոդուկցիա **(կենսաբանական) ( - ինտրոդուկցիա, ներածում), որևէ տեսակի օրգանիզմի նպատակային կամ պատահական վերաբնակեցում իր բնական միջավայրի սահմաններից դուրս։ Ինտրոդուկցիան ենթադրում է տվյալ էկոհամակարգի համար նոր տեսակի կամ տեսակների ներածման գործընթաց։

**Ինտրոդուկցված** կամ **օտարածին տեսակները**  մարդու կողմից հատուկ կամ պատահաբար ներկրվում են այդ օրգանիզմների համար նոր միջավայրեր։

Ինտրոդուկցված տեսակի հարմարումը էկոլոգիական նոր պայմաններին կոչվում է **[[կլիմայավարժում]]:**

Հաճախ ինտրոդուկցված տեսակները կարող են էապես փոխել տվյալ տարածաշրջանի էկոհամակարգը և պատճառ հանդիսանալ տեղի ֆլորայի կամ ֆաունայի որոշ տեսակների  կրճատման կամ նույնիսկ ոչնչացման։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Второв И. П.* Чужие среди своих // Зелёный мир. Еженедельная экологическая газета. — 1992. — № 9/10 (74). — С. 13.
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* GB Non-native Species Secretariat GB Non-native Species – information, ID sheets, risk assessments, case studies, resources, free photos, videos and more.
* Alien Plants in Ireland  Database of Alien plants in Ireland
* Introduced species in the British Isles 
* Alien species in Poland
* Introduced Species in Eastern United States
* Pathways for Invasive Species Introduction
* Species Profile- Invasive Species , National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Lists general information and resources for invasive species.
* Nonindigenous Species Database Network 
* The Naked Scientists Invasive Species Articles Ecologists challenge the categories that identify some species as natives and others as invaders.
* Bugguide.net List of non-native arthropods in North America

Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Կատեգորիա:Կենսաբանական տեսակներ
Կատեգորիա:Կենսաբանության տերմինաբանություն
Առավոտ (Գրիգ)

**«Առավոտյան տրամադրություն»** (, առավել հայտնի որպես «Առավոտ»), նորվեգացի կոմպոզիտոր Էդվարդ Գրիգի երաժշտական ստեղծագործություն Պեր Գյունտ սիմֆոնիկ սյուիտից, որը գրվել է 1875 թվականին՝ դրամատուրգ Հենրիկ Իբսենի համանուն պիեսի հիման վրա։

## Կառուցվածք
Պեր Գյունտ սյուիտը սկսվում է «Առավոտ» պիեսով, որը կառուցված է մեկ հնգատոն մեղեդու տարբերակային զարգացման վրա։ Այն հնչում է որպես Պերի հուշերը հայրենիքի մասին։ Ժողովրդական հովվական նվագ հիշեցնող մեղեդին հանդարդ է ու լուսավոր։ Երաժշտությունը մեր առջև պատկերում է աստիճանաբար արթնացող բնությունը՝ արևը, որը շողում է ծվատվող ամպերի միջից, նոր արթնացող ու դեռևս քնաթաթախ թռչունների ծլվլոցը, քամուց օրորվող տերևների սոսափյունը և վճիտ աղբյուրների կարկաչյունը։

Պիեսում մենանվագով հանդես են գալիս ֆլեյտա և հոբոյ փողային նվագարանները։ Առավել պատկերավոր է հնչում պիեսի միջին հատվածը, որի կենտրոնում մեղեդին անհետանում է՝ տեղը զիջելով հարմոնիային, գունեղ և համարձակ ակորդների համադրությամբ։ Սա պիեսի կուլմինացիոն հատվածն է։ Այստեղ հնչում է ամբողջ նվագախումբը, որից հետո հնչողությունն աստիճանաբար թուլանում՝ կրկին դառնալով պարզ ու վճիտ։ Պիեսի վերջում երաժշտությունը նմանակում է անտառային ձայների հնչողությանը։ Ֆլեյտայի վերջին ելևէջներով լռում են ակորդները։

## Տես նաև
Պեր Գյունտ (սիմֆոնիկ սյուիտ)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Edvard Grieg - Peer Gynt - Suite No. 1, Op. 46 - I. Morning Mood

Կատեգորիա:Էդվարդ Գրիգ
Կատեգորիա:Պեր Գյունտ (սիմֆոնիկ սյուիտ)
Լևոն Աթաբեկյան (այլ կիրառումներ)

**Լևոն Աթաբեկյան** անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝

* Լևոն Գ. Աթաբեկյան (1864-1897), լրագրող։
* Լևոն Նիկողայոսի Աթաբեկյան (1877-1918), բանաստեղծ, բժիշկ, հասարակական գործիչ։

## Ծանոթագրություններ