Հյուսիսային Ամերիկայի բանկ

**Հյուսիսային Ամերիկայի բանկ** (անգլերեն՝ Bank of North America), Միացյալ Նահանգների առաջին արտոնագրված բանկն էր և ծառայում էր որպես երկրի առաջին փաստացի կենտրոնական բանկ։ Այն կանոնադրել է Կոնֆեդերացիայի Կոնգրեսը 1781 թվականի մայիսի 26-ին և 1782 թվականի հունվարի 7-ին այն բացվել է Ֆիլադելֆիայում։

Բանկը հիմնել էր ֆինանսների վերահսկիչ Ռոբերտ Մորիսը 1781 թվականի մայիսի 17-ին ներկայացված ծրագրի վրա հիմնվելով, որը ներառում էր նաև հեղափոխական դարաշրջանի հիմնադիր հայր Ալեքսանդր Համիլտոնի առաջարկությունները, ում Ջորջ Վաշինգտոնը նշանակել էր ԱՄՆ առաջին ֆինանսների նախարար։ Չնայած որ Համիլթոնը հետագայում նշեց բանկի «էական» ներդրումը Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմում, Փենսիլվանիայի կառավարությունը դեմ արտահայտվեց դրա արտոնություններին և այն վերամիավորեց նահանգային օրենքի հետ՝ այն դարձնելով ԱՄՆ Սահմանադրության համաձայն ազգային բանկ չհամարվող։ Դրա փոխարեն Կոնգրեսը 1791 թվականին հիմնադրեց նոր բանկ՝ Միացյալ Նահանգների Առաջին Բանկը, մինչդեռ Հյուսիսային Ամերիկայի բանկը շարունակեց գործել որպես մասնավոր ձեռնարկություն։

## Հեղափոխական պատերազմի ժամանակաշրջան
### Կոնգրեսի կանոնադրություն
[link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:US-Colonial_(PA-274)-Pennsylvania-6_Aug_1789.jpg|մինի|Հյուսիսային Ամերիկայի բանկի կողմից 1789 թվականի օգոստոսի 6-ին թողարկված երեք պենս, տպագրված Բենջամին Ֆրանկլին Բաշի կողմից՝ [Բենջամին Ֆրանկլինի ձեռք բերած մարմարե թղթի վրա։]]
1781 թվականի մայիսին Ալեքսանդր Համիլթոնը հայտնեց, որ նախորդ ամռանը, երբ ամրապնդվում էր «Կոնֆեդերացիայի հոդվածների» դարաշրջանի գործադիր իշխանության սահմանադրությունը, նա Միացյալ Նահանգների ֆինանսների վերատեսուչի պաշտոնի համար առաջարկել էր Ռոբերտ Մորիսին։ Նաև նրա առաջարկն էր ստեղծել ազգային բանկ, որը կծառայեր որպես փաստացի կենտրոնական բանկ։

Մորիսը նախկինում նամակագրվել է Համիլթոնի հետ պատերազմի ֆինանսավորման թեմայով և անմիջապես Համիլթոնի առաջարկի հիման վրա մշակել է օրենսդրական առաջարկ և ներկայացրել Կոնգրեսին։ Մորիսը համոզել է Կոնգրեսին հիմնադրել Հյուսիսային Ամերիկայի բանկը, որը Միացյալ Նահանգների առաջին մասնավոր առևտրային բանկն էր։ Նրա ընկերը՝ դոկտոր Հյու Շիլը, 5000 ֆունտ ստեռլինգ վճարեց բաժնետիրական կապիտալին։

### Բաժնետոմսերի առաջարկ
Համիլթոնի ուրվագծած սկզբնական կանոնադրությունը նախատեսում էր 1000 բաժնետոմսի բաշխում՝ յուրաքանչյուրը 400 դոլար արժողությամբ։ Բենջամին Ֆրանկլինը գնեց մեկ խորհրդանշական բաժնետոմս՝ որպես բարի կամքի նշան ֆեդերալիստների և նրանց նոր բանկի նկատմամբ։ Համիլտոնն օգտագործեց իր «Պուբլիուս» կեղծանունը, որը հետագայում անմահացավ «Ֆեդերալիստական ​​թերթերում», որտեղ 1780-ականների վերջին պաշտպանում էր Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության ընդունումը, որպես բանկին աջակցության նշան։

Ուիլյամ Բինգհեմը, ով, ըստ լուրերի, Ամերիկայում ամենահարուստ մարդն էր Հեղափոխական պատերազմից հետո, գնել է առկա բաժնետոմսերի 9.5%-ը: Սակայն ամենամեծ բաժինը՝ 63.3%-ը, Միացյալ Նահանգների կառավարության անունից գնել է Ռոբերտ Մորիսը, օգտագործելով Ֆրանսիայից և Նիդեռլանդներից ստացված վարկի տեսքով նվեր։  Սա հանգեցրեց բանկի կապիտալիզացիային՝ ոսկե և արծաթե մետաղադրամների և փոխանակումների մեծ ավանդներով։ Այնուհետև նա թողարկեց նոր թղթադրամ, որը ապահովված էր այս մատակարարմամբ։

### Սպաներ
Թոմաս Ուիլինգը, ով երկու ժամկետ զբաղեցրել է Ֆիլադելֆիայի քաղաքապետի պաշտոնը և Մորիսի գործընկերն էր ներմուծման-արտահանման ընկերությունում, ով մի ժամանակ գերիշխող դիրք էր զբաղեցնում քաղաքի ստրկավաճառության մեջ, նշանակվեց բանկի առաջին նախագահ։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցրել է 1781-1791 թվականներին, ում հաջորդել է Ջոն Նիքսոնը և անմիջապես դարձել Միացյալ Նահանգների Առաջին բանկի առաջին նախագահը, նա զբաղեցրել է այդ պաշտոնը 1791-1807 թվականներին։

### Թղթադրամներ
Բանկը թողարկեց իր սեփական թղթադրամները, որոնք փոխարինեցին խնդրահարույց մայրցամաքային թղթադրամներին։ Այս թղթադրամները տպագրվում էին թղթի վրա, որի հակառակ կողմում սեղմված էին գունավոր մանրաթելեր՝ որպես կեղծարարության դեմ պայքարի միջոց։ Ի տարբերություն մայրցամաքային թղթադրամների, նոր թղթադրամների վրա կար արծաթով վճարելու ցպահանջ պարտավորություն։ Չնայած այս փոփոխություններին, բանկը իր գործունելիության սկզբնական շրջանում դժվարանում էր վստահելի հեղինակություն վաստակել, և այդ պատճառով վարձեց բռնագրանձողներ, ովքեր զբաղվում էին գումարի վերադարձումով։ Բանկը ցուցադրաբար տեղափոխում էր դրամարկղերը մեկ պահուստից մյուսը, մեծ պահուստային ֆոնդի տպավորություն ստեղծելու համար։ Երբ բաժնետոմսերը լիովին բաժանորդագրվեցին և վճարվեցին, կասկածները վերացան, և պարտատոմսերի արժեքը աճեց մինչև անվանական արժեքը։ 1783 թվականին մի քանի նահանգներ, այդ թվում՝ Մասաչուսեթսը, ընդունեցին օրենսդրություն, որը թույլ էր տալիս ամերիկացիներին հարկեր վճարել Հյուսիսային Ամերիկայի բանկի թղթադրամներով, ինչը դրանց տվեց օրինական վճարման միջոցի կարևորագույն կողմը։

## Մասնավոր բանկ
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Demolition_scene_-_Bank_of_North_America,_305-307_Chestnut_Street,_Philadelphia,_Philadelphia_County,_PA_-_3.jpg|մինի|Ֆիլադելֆիայի Չեստնատ փողոցի 305–307 հասցեում գտնվող Հյուսիսային Ամերիկայի բանկի շենքի քանդումը
Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմից հետո տնտեսական խառնաշփոթի ժամանակ բանկի կողմից պարտքերի հավաքագրման խստությունը առաջացրեց Փենսիլվանիայի բնակիչների դիմադրությունը, ովքեր միջնորդություն ներկայացրեցին Փենսիլվանիայի Գլխավոր ժողովին՝ չեղյալ համարելու 1782 թվականին իրեն տրված պետական ​​կանոնադրությունը։ Կանոնադրությունը չեղյալ հայտարարվեց 1785 թվականին, չնայած բանկը շարունակում էր դժվարությամբ գործել իր կոնգրեսական կանոնադրության, ապա՝ Դելավերի կանոնադրության համաձայն։ Հաջորդ տարի Փենսիլվանիայի Գլխավոր ժողովը հաստատեց նոր կանոնադրություն՝ մի շարք սահմանափակումներով, այդ թվում՝ այն չէր կարող առևտուր անել ձուլակտորներից բացի որևէ այլ ապրանքով։ Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայում առաջին անգամ առևտրի անցան Հյուսիսային Ամերիկայի բանկը, Միացյալ Նահանգների Առաջին բանկը և Նյու Յորքի բանկը։

1862 թվականին «Ազգային բանկի մասին» օրենքի ընդունումից հետո Հյուսիսային Ամերիկայի բանկը իր գործունեությունը փոխակերպեց, որպեսզի գործի նոր օրենքի համաձայն։ Դրա յուրահատուկ պատմությունը խնդիր առաջացրեց. օրենքը պահանջում էր, որ ազգային բանկը իր անվանման մեջ ներառի «ազգային» բառը։ Բանկի ղեկավարությունը սկզբնական անվանումը համարեց հեղինակության հարց և դիրքորոշում ընդունեց, որ անվանումը մնում է անփոփոխ Կոնֆեդերացիայի և նահանգների կանոնադրություններով։ Արժույթի վերահսկիչը որոշեց չբարձրացնել այս իրավական հարցերը և թույլատրեց թողնել բանկը առանց անվանափոխության։

1923 թվականին բանկը միավորվեց «Առևտրային թրասթ ընկերության» հետ՝ դառնալով «Հյուսիսային Ամերիկայի բանկ և թրասթ ընկերություն», որը 1929 թվականին միավորվեց «Կյանքերի ապահովագրության և անուիտետների տրամադրման Փենսիլվանիայի ընկերության» հետ։ Այդ ընկերությունը, որը գործում էր որպես «Բանկային և թրասթ Փենսիլվանիայի ընկերություն», 1955 թվականին միավորվեց «Առաջին ազգային բանկի» հետ՝ դառնալով «Առաջին Փենսիլվանիայի բանկային և թրասթ ընկերություն», որը 1991 թվականին ձեռք բերեց «CoreStates Financial Corporation»-ը, 1998 թվականին՝ «First Union/Wachovia»-ը և 2008 թվականին՝ «Wells Fargo»-ը։

## Ծանոթագրություններ


## Հետագա ընթերցում
* 

## Արտաքին հղումներ

* ''The Bank of North America, Philadelphia, a National Bank, Founded 1781: The Story of Its Progress through the Last Quarter of a Century, 1881–1906'', by Robert Grier Cooke Incorporated (1906).
* ''Debates and Proceedings of the General Assembly of Pennsylvania, on the Memorials Praying a Repeal of Suspension of the Law Annulling the Charter of the Bank'' (ed. Mathew Carey, 1786).
* ''A History of the Bank of North America, the First Bank Chartered in the United States'', by Lawrence Lewis, Jr. (J. B. Lippincott & Co. 1882).
* ''Legislative and Documentary History of the Bank of the United States: Including the Original Bank of North America'', by Matthew St. Clair Clarke and David A. Hall. This collection of documents was aimed to include the entire proceedings, debates, and resolutions of Congress relating to the Bank of North America, the First (1791–1811) Bank of the United States, and the Second (1816–1836) Bank of the United States. These documents were compiled four years before the closing of the Second Bank.
* ''Legislative and Documentary History of the Banks of the United States, from the Time of Establishing the Bank of North America, 1781, to October 1834; with Notes and Comments'', by R. K. Moulton. An attempt to compile all the public documents considered to be essential in attaining a thorough knowledge of the national banking operations of the United States, from 1781 to 1834.

Կատեգորիա:1781 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:1781 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բանկեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տնտեսական պատմություն
Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով