Նոկտյուրն (գեղանկարչություն)

[մինի|333x333пкс|[Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլեր, *[[Նոկտյուրն սևով և ոսկեգույնով՝ ընկնող հրթիռ ]]*, 1874 ]] [մինի|250x250пкс|[Ռեմբրանդ վան Ռեյն, *[[Գիշերային դետք (կտավ)]]*, 1642, Պետական թանգարան (Ամստերդամ), Ամստերդամ]]

**Նոկտյուրն (գեղանկարչություն)**, տերմին, որը հորինել է Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերը բնութագրելու համար գեղանկարչության ոճը, որը պատկերում է գիշերային կամ մթնշաղային տեսարաններ, կամ տեսարաններ, որտեղ բացակայում է ուղղակի լույսը։ Ավելի լայն իմաստով տերմինը սկսել է բնութագրել գիշերային տեսարաններ պատկերող ցանկացած նկար, ինչպիսին է Ռեմբրանդ վան Ռեյնի *«[[Գիշերային դետք (կտավ)|Գիշերային դետք»]]ը*։

## Նկարագրություն
Ուիսթլերը այս երաժշտական տերմինը օգտագործել է իր ստեղծագործությունների վերնագրերում՝ «երազկոտ, մտածկոտ տրամադրություն» ստեղծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ իր ստեղծագործությունների վերնագրերի համար նա կիրառել է նաև այլ երաժշտական տերմիններ, ինչպիսիք են «սիմֆոնիա», «հարմոնիա», «վերադաշնակում», որպեսզի ընդգծի ստեղծագործության տոնային որակները և հանի շեշտը գեղանկարչության պատմողական և նկարագրողական ասպեկտի վրայից։

«Նոկտյուրն» տերմինի կիրառությունը կարող է կապված լինել տոնալիզմի ընթացքի հետ, որը ի հայտ է եկել 19-րդ դարում Ամերիկայում և որը «բնութագրվում է մեղմ, ցրված լույսով, խլացված տոներով և օբյեկտների մառախլապատ նկարագրություններով․ այս ամենը աշխատանքները ներծծում են տրամադրության ուժեղ զգացմով»։ Ձմեռային տեսարաններին զուգահեռ, նոկտյուրները եղել են տանալիզմի ընդհանուր թեմա։ Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոնը այս տերմինը օգտագործել է նաև վայրի արևմուտքը պատկերող գիշերային տեսարանների համար։

## Նոկտյուրներ նկարիչների աշխատանքներում
### Ռեմբրանդ
Առաջին նկարիչը, որը աստիճանաբար ստեղծել է նոկտյուրն ոճով աշխատանքներ, եղել է Ռեմբրանդը (1606—1669)։ Տեսարաններից բացի, նրա դիմանկարներից շատերը եղել են նկարված այս ոճով։ Օրինակ *«Հողմաղացը»* (1645), և նրա բնանկարների մեծ մասը նկարվել է այնպես, որ նոկտյուրնի նման զգացողություն առաջացնի։
Պատկեր:Rembrandt Christ in the Storm on the Lake of Galilee.jpg|*«Քրիստոսը Գալիլեայի ծովում փոթորկի ժամանակ»*, 1633 թվական, պատկերում է նոկտյուրնի տեսարան, որը վտանգի զգացողություն է առաջացնում
Պատկեր:Rembrandt - Christ and the Woman of Samaria - WGA19110.jpg|*Քրիստոսը և սամարացի կինը*, 1659 թվական
Պատկեր:Rembrandt - De Poolse ruiter, c.1655 (Frick Collection).jpg|Լեհ ձիավոր, 1655


### Ջեյմս Ուիսթլեր
մինի|Ջեյմս Ուիսթլեր, ''Նոկտյուրն սևով և ոսկեգույնով։ Հին կամուրջ Բատերսիիում'' 1872—1875

«Նոկտյուրնը» եղել է տերմին, որը սովորաբար գործածվել է որոշակի տեսակի երաժշտական ստեղծագործություններում մինչև Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերը (1834-1903), ոգեշնչված երաժշտության լեզվով, սկսել է օգտագործել այս բառը իր բազմաթիվ աշխատանքներում՝ («Նոկտյուրն՝ կապույտով և արծաթով» (1871)՝ Թեյթ պատկերասրահի հավաքածուում (Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա))։
Պատկեր:Whistler - Nocturne in Blue and Gold Valparaiso (1866) y076.jpg
Պատկեր:James Abbot McNeill Whistler 010.jpg
Պատկեր:Whistler James Nocturne Trafalgar Square Chelsea Snow 1876.jpg
Պատկեր:James Abbot McNeill Whistler 011.jpg


### Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոն
Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոնը (1861-1909) այնքան հայտնի է եղել վայրի արևմուտքի իր նոկտյուրներով, որ 2003-2004 թվականներին կազմակերպվել է «*Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոն։ Գիշերվա գույն» ցուցահանդեսը*, որը ցուցադրվել է Արվեստի ազգային պատկերասրահում և Գիլկրիզի թանգարանում։ Ռեմինգտոնը իր նոկտյուրների մեծ մեծ մասը վրձնել է կյանքի վերջին տարիներին՝ նկարազարդումից նկարիչ-իմպրեսիաոնիստի կարերիային անցում կատարելիս։ Նմանատիպ օրինակներից է *«Խուճապային փախուստ»-ը* (1908)։
Պատկեր:Remington-prettymother.jpg|*Գիշերվա գեղեցկուհին՝ Սպիտակ Վիդրան արդեն տղա չէ* 1900, մասնավոր հավաքածու
Պատկեր:Remington-endofday.jpg|*Օրվա ավարտ* 1904, Ֆրեդերիկ Ռեմինգտոնի գեղարվեստի ակադեմիա, Օգդենսբերգ, Նյու Յորք]]
Պատկեր:Shotgun hospitality.jpg|*Զինված հյուրընկալություն,* 1908, Հուդի գեղարվեստի ակադեմիա, Դորտմուդի քոլեջ, Գանովեր, Նյու Հեմպշիր]]
Պատկեր:The Hunters' Supper.jpg|*Որսորդների ընթրիքը*, 1909, Արևմտյան ժառանգության և կովբոյների ազգային գրադարան]], Օկլահոմա
Պատկեր:FredericRemington-Moonlight Wolf c1909.jpg|*Լուսնի գայլ*, 1909, Ամերիկյան արվեստի Ադիսոն պատկերասրահ]], Անդոմեր, Մասաչուսեթս

справа|մինի| Թոմաս Իքինս, ''Հայավատա'', 1870, 
մինի|Ռոբերտ Անրի, ''Ձյունը Նյու Յորքում,'' 1902, Արվեստի ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն, Կոլումբիա շրջան

### Ամերիկյան իմպրեսիոնիստների և այլ ամերիկյան ռեալիստների գիշերային տեսարաններ
մինի|Թոմաս Կոուլ, ''Կյանքի ճանապարհորդություն'', ''Ծերություն,'' 1842, Ազգային գեղարվեստի պատկերասրահ

* Թոմաս Քոուլ, (1801—1848), Լուսնի լույս (1833-34)
* Ջորջ Ինսես(1825—1894), Ավազան անտառում, 1892, Վուստերնի գեղարվեստի թանգարան, Վուստեր, Մասաչուսետս
* Ջոն Հենրի Թվոքթման, Վենետիկ ջրանցք, 1878, մասնավոր հավաքածու
* Ջոն Հենրի Թվոքթման (1853—1902), *Էթանգ*, 1884, մասնավոր հավաքածու
* Ալբերտ Պինկհեմ Ռայդեր (1847—1917), «Մահ Սպիտակ ձիու վրա», 1910, Քլիվլենդի գեղարվեստի թանգարան, Օհայո
* Ֆրենկ Թենի Ջոնսոն (1874—1939), *Rough Riding Rancheros*, 1933
* Էդվարդ Հոփեր (1882—1967), *Նայմհոքս*, 1942, Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ, Չիկագո, Իլինոյս

Պատկեր:Sargent John Singer Spanish Dancer.jpg|Ջոն Սւնգեր Սարջենտ, *Испанский танцор,* 1879–1880, Ամերիկայի իսպանական միություն, Նյու Յորք
Պատկեր:Childe Hassam - Winter, Midnight (1894).jpg|*Зима, Полночь* 1894
Պատկեր:Willard Metcalf May Night.png|Ուիլիարդ Մետկալֆ, Մայիսյան գիշեր, 1906, Կորկորանի գեղարվեստի թանգարան
Պատկեր:Julien Alden Weir The Bridge Nocturne aka Nocturne Queensboro Bridge.jpg|Ջ․ Ալդեն Վեյր, Կամուրջի նոկտյուրն, հայտնի է որպես Նոկտյուրն՝ Քվինսբորի կամուրջ*Ноктюрн - Мост Квинсборо,* 1910, Հիշհորնի քանդակների թանգարան և այգի


### Այլ շարժումների նկարիչների գիշերային տեսարաններ
մինի|Թոմաս Քոուլս, ''Տորնադո,'' 1835։ 1825 թվականին Հուդզոն Ռիվեր բնանկարիչների խմբի հիմնադիր, որը առաջատար է եղել1870-ական թվականների Ամերիկայում լանշաֆտային շարժման մեջ

* Յակոբ վան Ռյոյսդալ (1628—1682), Բնանկար եկեղեցով (մոտ 1660)
* Յակոբ վան Ռյոյսդալ, բնանկար (մոտ 1665)
* Ավգուստ Լեոպոլդ Էգ (1816—1863), Անցյալը և ներկան համար երեք (մոտ 1853)]
* Ջոն լա Ֆարժ (1835—1920), Լեդի Շալոմ (1862)
* Էդգար Դեգա (1834—1917), Ինտերիեր (հայտնի է նաև որպես Բռնաբարում) (1868—1869), Ֆիլադելֆիայի գեղարվեստի ակադեմիա
* Վինսենթ վան Գոգ(1853—1890), *[[Աստղալից գիշեր Ռոնի վրա]]* (1888)

## Տես նաև
* Նկարիչներ, որոնք այս տերմինն են օգտագործել իրենց շարքի համար
** Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլեր
**Ռեմբրանդ վան Ռեյն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Holden, Donald. *Whistler: Landscapes and Seascapes*. Lakewood, New Jersey: Watson-Guptill Publications, 1984.
* Anderson, Nancy with Alexander Nemerov and William Sharpe. *Frederic Remington: The Color of Night.* Washington, D.C.: National Gallery of Art, 2003.
* Sharpe, William C. *New York Nocturne: The City After Dark In Literature, Painting, and Photography, 1850—1950*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 2008.
* Simpson, Marc and others. *Like Breath on Glass: Whistler, Inness, and the Art of Painting Softly*. Williamstown, Massachusetts: Sterling and Francine Clark Art Institute, 2008 (printed by Yale University Press).

Կատեգորիա:Արվեստի ժանրեր
Կատեգորիա:Գեղանկարչական տեխնիկաներ
Կատեգորիա:Գեղանկարչություն