Կաունասի հարձակողական ռազմագործողություն

**Կաունասի հարձակողական ռազմագործողություն** (1944 թվականի հուլիսի 28-օգոստոսի 28), 3-րդ Բելառուսական ռազմաճակատի զորքերի կողմից 1-ին Բալթյան և 2-րդ Բելառուսական ճակատների ստորաբաժանումների հետ համատեղ իրականացված հարձակողական գործողություն: Հայտնի է նաև որպես **Կաունասի ռազմագործողություն**: Այն մարդկության պատմության մեջ խոշորագույն ռազմագործողություններից մեկի՝ բելառուսական «Բագրատիոն» հարձակողական գործողության անբաժանելի մասն է։

## Գործողության նպատակ
thumb|слева|4-րդ բանակի հրամանատար Ֆրիդրիխ Հոսբախ. Լուսանկարը՝ Գերմանիայի Դաշնային արխիվի
Կաունասը թշնամու հզոր ամրացված տարածք էր, որը պահում էր դեպի Արևելյան Պրուսիա ամենակարճ ճանապարհները: Բացի այդ, դա մայրուղիների, երկաթուղիների և գրունտային ճանապարհների հիմնական հանգույցն էր, որը կապում էր այն ամբողջ Բալթյան տարածաշրջանի հետ և թույլ էր տալիս գերմանական հրամանատարությանը մանևրել ցանկացած ուղղությամբ: Քաղաքն ուներ հնագույն բերդ՝ երկարաժամկետ պաշտպանության համար պատրաստված ինը ամրություններով։ Կաունասի կորուստը վատթարացրեց «Հյուսիս» բանակային խմբի առանց այդ էլ աննախանձելի վիճակը։

Հուլիսի 28-ին Գերագույն հրամանատարության շտաբը, թիվ 220160 հրահանգով, բանակի գեներալ Ի. Հետագայում, ճակատի բոլոր ուժերով, հարձակում կանցկացնեն Արևելյան Պրուսիայի սահմանների ուղղությամբ և մինչև օգոստոսի 10-ը կհասնեն Ռասեյնայ-Սուվալկի գիծ, ​​որտեղ նրանք կանցնեն պաշտպանական գործողությունների՝ նախապատրաստվելով ռազմական գործողությունները անմիջապես գերմանական տարածք տեղափոխելուն:

## Հայեցակարգ
Կաունաս քաղաքը գրավելու համար ռազմաճակատի հրամանատարությունը 5-րդ բանակային գոտում ստեղծեց երկու հարվածային խումբ։ Ենթադրվում էր, որ 72-րդ հրաձգային կորպուսը պետք է ճեղքեր գերմանական պաշտպանությունը նրանից հյուսիս-արևելք՝ 6 կմ լայնությամբ տարածքով և հարձակողական գործողություններ ծավալեր Վիլկիյա, Կարմելավայի ուղղությամբ։ 45-րդ հրաձգային կորպուսը հրաման է ստացել ճեղքել հակառակորդի պաշտպանությունը Կաունասից հարավ-արևելք՝ 7 կմ լայնությամբ տարածքում: Դրանից հետո նա ստիպված եղավ ընդհատել քաղաքից դեպի Մարիյամպոլ տանող մայրուղին և երկաթուղին և կտրել Կաունասի թշնամու խմբի փախուստի ուղիները։

## Կողմերի ուժեր
thumb|300пкс|Տանկային 3-րդ բանակի հրամանատար, գեներալ-գնդապետ Գեորգ Ռայնհարդտ (աջից): Լուսանկարը՝ Գերմանիայի Դաշնային արխիվի
### Գերմանիա
4-րդ բանակը (հետևակային գեներալ Ֆրիդրիխ Հոսբախ) և 3-րդ տանկային բանակը (գնդապետ գեներալ Գեորգ Ռայնհարդտ և 1944 թվականի օգոստոսի 16-ից գեներալ գնդապետ Էրհարդ Ռաուս), որոնք գործում էին խորհրդային զորքերի դեմ, ներառում էին 10 հետևակային և անվտանգության ստորաբաժանումներ.

* Կորպուսի խումբ «Ն»
* Կորպուսի խումբ «Դ»
* 201-րդ անվտանգության բաժին
* 221-րդ անվտանգության բաժին
* 52-րդ անվտանգության բաժին
* 69-րդ հետևակային դիվիզիա
* 196-րդ հետևակային դիվիզիա
* 131-րդ հետևակային դիվիզիա
* 170-րդ հետևակային դիվիզիա
* 542-րդ հետևակային դիվիզիա
* 5-րդ տանկային դիվիզիա
* 6-րդ տանկային դիվիզիա
* առանձին ստորաբաժանումներ՝ 2 հետևակային բրիգադ, 6 առանձին գունդ, 22 առանձին գումարտակ, գլխավոր հրամանատարության պահեստազորի 2 տանկային գումարտակ և մեծ թվով այլ ամրապնդման ստորաբաժանումներ, հատկապես հրետանային։

### ԽՍՀՄ
**3-րդ բելոռուսական ճակատ**

1-ին օդային բանակի (օդային ուժերի գնդապետ գեներալ Տիմոֆեյ Տիմոֆեևիչ Խրյուկին) օդային աջակցությամբ ստորաբաժանումների և կազմավորումների կողմից

Բալթյան 1-ին ռազմաճակատի հյուսիսից գործողությանը մասնակցել է 2-րդ գվարդիական բանակը (գվարդիական գեներալ-լեյտենանտ Պ.Գ. Չանչիբաձե)

Հարավից Բելառուսական 2-րդ ռազմաճակատից գործողությանը մասնակցել է 50-րդ բանակը (գեներալ գնդապետ Իվան Վասիլևիչ Բոլդին)

## Ընթացք
thumb|слева|Ռազմաճակատի հրամանատար Ի.Դ. Չեռնյախովսկի
1944 թվականի հուլիսի 29-ին, քառասուն րոպեանոց հրետանային հարվածից հետո, բանակի հարվածային խմբերը անցան հարձակման։ Հետևակի հակագրոհները հետ մղելով դարաններից գործող հրետանու և տանկերի աջակցությամբ՝ 72-րդ հրաձգային կորպուսի ստորաբաժանումները դանդաղորեն առաջ շարժվեցին դեպի Վիլիա գետը։ Դաժան կռիվ սկսվեց Պալեմոնաս կայարանի համար։ Միայն տասնվեց ժամ շարունակական մարտից հետո 63-րդ հրաձգային դիվիզիայի 291-րդ հրաձգային գնդին (գեներալ-մայոր Ն. Մ. Լասկին) հաջողվեց այն ամբողջությամբ մաքրել հակառակորդից։ Միայն օրվա վերջում 72-րդ կորպուսի բոլոր դիվիզիաները հասան Վիլիա՝ Կաունասից 4–5 կմ դեպի արևելք։ Նույն օրը 45-րդ և 65-րդ հրաձգային կորպուսները հարձակումներ են սկսել Նեմանի արևմտյան ափի գրավված կամուրջներից: Երեկոյան նրանց ստորաբաժանումները առաջ են անցել 9-ի17 կմ խորության վրա, ազատագրել 53 բնակավայր և հարավից սկսել շրջափակել քաղաքը։

Հուլիսի 31-ի գիշերը 72-րդ հրաձգային կորպուսի առաջապահ ստորաբաժանումները հատեցին Վիլիան Կաունասից հյուսիս։ Նրա 277-րդ հրաձգային դիվիզիան ազատագրեց քաղաքի շրջաններից մեկը՝ Վիլիամպոլը։ Միաժամանակ 63-րդ հրաձգային դիվիզիան հաղթահարեց Պալեմանասի շրջանում պաշտպանական գիծը և առավոտյան ճեղքեց դեպի Կաունաս։ Վերացնելով դիմադրության առանձին հատվածները, նա մոտեցավ Նեմանին: Ինժեներական ստորաբաժանումներն անմիջապես սկսեցին կամուրջներ կառուցել, իսկ երեկոյան դիվիզիայի հրետանին անցել էր գետի մյուս կողմը։ Հրաձգային ստորաբաժանումները, ինքնաշեն միջոցների կիրառմամբ հատելով այն, մարտերի միջոցով հասել են քաղաքի կենտրոն։

Միաժամանակ 65-րդ և 45-րդ հրաձգային կորպուսի ստորաբաժանումները գրոհել են այն։ Հաղթահարելով հակառակորդի պաշտպանությունը Հին բերդի ամրոցների գծում՝ 144-րդ հրաձգային դիվիզիան (գնդապետ Ա. Ա. Դոնեցկ), շրջանցելով թիվ 4 և թիվ 5 հզոր ամրոցները, հարավից ներխուժեց Կաունաս։ Գերմանական զորքերի իրավիճակը դարձավ կրիտիկական, երբ 120-րդ առանձին տանկային բրիգադը գնդապետ Բուկովի հրամանատարությամբ, հարձակում կատարեց Նեմանի արևմտյան ափի երկայնքով, հասավ Կաունասի կայազորի թիկունքին: Նրա առաջատար վաշտը, Խորհրդային Միության հերոս, ավագ լեյտենանտ Մ. Բատրակովի ղեկավարությամբ, ճանապարհների խաչմերուկներից մեկում հայտնաբերել է գերմանական մեքենաների և զրահատեխնիկայի կուտակում։ Վաշտի հրամանատարը որոշել է թույլ չտալ թշնամուն նահանջել քաղաքից։ Ստորաբաժանումը շրջանաձև պաշտպանություն է ձեռնարկել և մարտի մեջ մտնել թշնամու քսան տանկերով։ Ճակատամարտի ընթացքում դասակի հրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս լեյտենանտ Ի. Մատվիենկոն, ոչնչացրել է երեք մարտական ​​մեքենա, այնուհետև, հրազենի խափանումից հետո, անցել է հարձակման։ Գերմանական տանկային անձնակազմերը տատանվեցին և հետ դարձան։ Հետագա հարձակումները հետ մղելով՝ Գերմանական տանկային անձնակազմերը տատանվեցին և հետ դարձան։ Հետագա հարձակումները հետ մղելով՝ Բատրակովի վաշտը, բրիգադի հիմնական ուժերի մոտենալով, շարունակեց հարձակումը, ջախջախեց թշնամու կայազորին Հերմոն քաղաքում, այնուհետև ազատագրեց Գարլիավա քաղաքը և կտրեց մայրուղին Կաունասից:

Շուտով 5-րդ բանակի հրաձգային դիվիզիաները գրավեցին քաղաքի մեծ մասը։ Զարգացնելով իրենց հաջողությունները Եսյա կայարանի ուղղությամբ՝ նրանք կտրեցին այնտեղ պաշտպանական դիրքը զբաղեցնող թշնամու խմբի միջով և հասան Նեմանի հարավային ափ։ Բանակային ստորաբաժանումների հարձակումների ազդեցության տակ գերմանական հրամանատարությունը սկսեց իր զորքերը դուրս բերել երկաթուղիներով և մայրուղիներով Կաունասից մինչև Մարիյամպոլե։ Նրանց նահանջը ծածկել են տանկերի, գրոհային հրացանների և մոտոհրաձգայինների խմբերը Յուզեֆովոյի շրջանում։ 45-րդ հրաձգային կորպուսի հրամանատար, գեներալ-մայոր Ս. Գ. Պոպլավսկին հրամայեց 184-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, գեներալ-մայոր Բ. Բ. Գորոդովիկովը հանձնարարել է 297-րդ հրաձգային գունդը և ավագ լեյտենանտ Կրավեցի տանկային գումարտակը՝ հանձնարարված առաջադրանքը կատարելու համար։ Այս գումարտակը, որը բաղկացած էր 7 տանկից և 3 ինքնագնաց հրետանային ստորաբաժանումներից, հասավ Կաունաս-Մարիջամպոլի մայրուղի, երեք կողմից հարձակվեց Յուզեֆովոյի վրա և գրավելով այն՝ գերմանական զորքերին զրկեց Կաունասից անարգել նահանջելու հնարավորությունից։

39-րդ և 5-րդ գվարդիական տանկային բանակների տարածքներում շարունակվել է նաև հակառակորդի հետապնդումը։ Այդ ժամանակ 5-րդ գվարդիական տանկային բանակում ծառայության մեջ մնաց ընդամենը 28 տանկ, որոնք միավորված էին մեկ բրիգադի մեջ։ Բացի դրանից, հարձակմանը անմիջականորեն մասնակցել են միայն տանկային կորպուսի մոտոհրաձգային բրիգադները։ Չնայած դրան, 29-րդ տանկային կորպուսի ստորաբաժանումները հատել են գետը։ Կարևոր չէ, նրանք գրավեցին նրա հյուսիսարևմտյան ափին գտնվող կամուրջը և, շարունակելով հարձակումը, հասան Ցինկիշկի քաղաքը, որը թշնամու կարևոր հենակետն է: Օգոստոսի 1-ի առավոտյան նրանք ազատագրեցին Ցինկիշկին և Էիրագոլան, որից հետո շարժվեցին դեպի Ռասեյնիա քաղաքը։

Ոչ պակաս լարված մարտեր են մղվել ճակատի կենտրոնում և ձախ թեւում։ Հուլիսի 29-ին հարձակման անցան 5-րդ, 33-րդ, 11-րդ գվարդիաների և 31-րդ բանակների ձախակողմյան ստորաբաժանումները և 1-ին օդային բանակի աջակցությամբ, որոնք օրվա ընթացքում իրականացրեցին 628 թռիչք, ճեղքեցին հակառակորդի պաշտպանությունը 7-15 կմ խորությամբ: Հաջորդ օրը 2-րդ գվարդիական տանկային կորպուսի գեներալ-մայոր Ա.Ս. Բուրդեյնին բեկում մտցրեց 33-րդ բանակի գոտում: Գնդապետ Ս. Դ. Պրուտկովի 1-ին գվարդիական հարձակողական ավիացիոն ստորաբաժանման աջակցությամբ նա օգտագործեց հակառակորդի պաշտպանության բացերը՝ 35 կմ անցնելու և Կաունասից դեպի Մարիյամպոլի և Վիլկավիշկիս տանող ճանապարհները կտրելու համար: Շրջափակման սպառնալիքի տակ Կաունասի թշնամու խումբը սկսեց նահանջել դեպի Արևելյան Պրուսիայի սահմանային պաշտպանական գիծ։ Միևնույն ժամանակ գերմանական զորքերը, օգտագործելով անտառապատ և լճապատ տեղանքը, կարողացան դանդաղեցնել 11-րդ գվարդիայի և 31-րդ բանակների առաջխաղացումը: Այնուամենայնիվ, հուլիսի 29-31-ը եռօրյա կատաղի մարտերի ընթացքում 3-րդ Բելառուսական ռազմաճակատի զորքերը ջախջախեցին թշնամու պաշտպանությունը Նեմանի գծում, լուրջ վնաս հասցրին գերմանական 3-րդ տանկային և 4-րդ բանակներին և ստիպեցին նրանց նահանջ սկսել հյուսիս-արևմտյան և արևմտյան ուղղություններով:

Հուլիսի 5-31-ն ընկած ժամանակահատվածում ռազմաճակատի կազմավորումներն ու ստորաբաժանումները առաջ են շարժվել դեպի արևմուտք 180-300 կմ հեռավորությամբ, ազատագրել Վիլնյուսը և Կաունասը և բարենպաստ պայմաններ ստեղծել Արևելյան Պրուսիայի սահմանների ուղղությամբ հարձակման համար։ Կռիվների ընթացքում խորհրդային զորքերը շարժման ընթացքում հատեցին Նեման, Վիլիա, Գավյա, Դիտվա, Մերեչանկա և այլ գետերը. լուրջ վնասներ է հասցրել 6-րդ և 7-րդ տանկային, 50-րդ, 131-րդ, 170-րդ և 212-րդ հետևակային, 201-րդ, 221-րդ և 707-րդ անվտանգության ստորաբաժանումներին, 765-րդ հետևակային բրիգադին, 22 առանձին նռնականետային, ոստիկանության և պահպանության հատուկ նշանակության գնդերին, հատուկ նշանակության նռնականետային և պահպանության գնդերին։ Նրանք գերի են վերցրել 43,966 գերմանացի զինվորների և սպաների, գրավել են 912 հրացան, 67 տանկ և գրոհային հրացան, 3,884 մեքենա և տրակտոր և այլն: Ճակատի կորուստները նույնպես զգալի էին։ Միայն Բերեզինա գետից առաջխաղացման ժամանակ մինչ Նեմանի հատումը, թիվը կազմում էր 10920 սպանված և 30700 վիրավոր, 368 տանկ և ինքնագնաց հրետանային կայանք, 62 ինքնաթիռ, 63 թնդանոթ, 64 ականանետ, 689 գնդացիր, 575 մեքենա։

Կաունասի ազատագրումից հետո 3-րդ Բելառուսական ճակատի բանակները օգոստոսի սկզբին սկսեցին իրականացնել Արևելյան Պրուսիայի սահմաններին հասնելու առաջադրանքը։ Միևնույն ժամանակ նրանք ստիպված էին ճեղքել հակառակորդի լավ պատրաստված, նախապես գրավված պաշտպանությունը։ Օգոստոսի 2-6-ն ընկած ժամանակահատվածում հրաձգային ստորաբաժանումները մղել են ծանր հարձակողական մարտեր՝ փորձելով հաղթահարել Արևելյան Պրուսիայի սահմանային պաշտպանական գիծը։ Նրանք կարողացան թափանցել թշնամու պաշտպանությունը երկու շրջաններում՝ Վիլկավիշկիսի հյուսիսում և Կալվարիայից հյուսիս-արևմուտք և արևմուտք, սակայն հարձակումն այդպես էլ չզարգացավ։ Օգոստոսի 9-ին հարաբերական հաջողությունն ակնհայտ էր միայն ճակատի աջ թեւում, որտեղ 39-րդ և 5-րդ գվարդիական տանկային բանակները հատեցին Դուբիսու գետը և գրավեցին Ռասեյնյան։

Սակայն նույն օրը գերմանական զորքերը անցան հզոր հակահարձակման։ Երկարատև հրետանային և օդային պատրաստությունից հետո նրանք կոտրեցին 33-րդ բանակի 222-րդ հրաձգային դիվիզիայի դիմադրությունը և հասան Մարիամպոլ-Վիլկավիսկիս մայրուղի, որտեղ նրանց դիմավորեցին 47-րդ հակատանկային հրետանային բրիգադի հրետանային կրակը, այնուհետև 2-րդ կորպուսի տանկի տանկային դարանները: Չնայած մեծ կորուստներին, հակառակորդը կեսօրին գրավեց Վիլկավիշկիսը։ Դեպի Կաունաս առաջ շարժվելու նրա բոլոր փորձերը խափանվել են 2-րդ գվարդիական տանկային կորպուսի և այլ ստորաբաժանումների կողմից, որոնք ոչնչացրել են հակահարձակմանը մասնակցած 200 թշնամու 123 տանկ և գրոհային հրազեն։

Չհաջողելով հասնել լիակատար հաջողության Վիլկավիշկիսում՝ գերմանական հրամանատարությունն իր ջանքերը տեղափոխեց քաղաքից հյուսիս։ Այստեղ կեսժամյա հրետանային կրակահերթից հետո հակառակորդը 7-րդ տանկային դիվիզիայի ուժերով՝ հաշվելով մինչև 130 տանկ, 252-րդ և 212-րդ հետևակային դիվիզիաները, հարձակվել են գեներալ-մայոր Յու. Պրոկոֆևի 84-րդ հրաձգային կորպուսի վրա։ Օգոստոսի 14-ի Ժամը 17-ին, առաջանալով 5–8 կմ դեպի արևելք, գրավեց Ռասեյնայ և Կալնույայ բնակավայրերը՝ շրջապատելով 2 տանկային բրիգադ և 2 հրաձգային գունդ։ Նույն օրը երեկոյան 84-րդ հրաձգային կորպուսի հակահարձակման արդյունքում 5-րդ գվարդիական տանկային բանակի ստորաբաժանումների և 1-ին օդային բանակի գրոհային ավիացիայի աջակցությամբ հակառակորդը հետ է շպրտվել իր սկզբնական դիրքը, իսկ շրջապատված խորհրդային ստորաբաժանումները ապաշրջափակվել են։

Այն բանից հետո, երբ հակառակորդը սկսեց տեղափոխվել Շյաուլյայի ուղղությամբ՝ 1-ին Բալթյան ճակատի, 5-րդ տանկային դիվիզիայի և «Մեծն Գերմանիա» տանկային դիվիզիայի դեմ, 3-րդ Բելառուսական ռազմաճակատի բանակները օգոստոսի 15-ին վերսկսեցին իրենց հարձակումը Գումբինենի ընդհանուր ուղղությամբ: Սակայն օգոստոսի 15-22-ը համառ մարտերի արդյունքում նրանց ստորաբաժանումներին հաջողվեց առաջ շարժվել դեպի արևմուտք ընդամենը 6–14 կմ և հետ գրավել Վիլկավիշկիս քաղաքը։ Եվ միայն 5-րդ բանակն իր ուժերի մի մասով հասավ Արևելյան Պրուսիայի հետ իր ձախ թևի սահմանին։

Օգոստոսի 17-ին 5-րդ բանակի զորքերը հասել են սահմանային Շեշուպե գետը Կուդիրկոս Նաումիեստիս քաղաքից 15 կիլոմետր երկարությամբ դեպի Նովա գետը, որը թափվում է Շեշուպե։ Գետի գերմանական ափին գրավվել են փոքր կամուրջներ։ Հակառակորդը մեկ շաբաթ փորձում էր նրանցից հեռացնել խորհրդային զորքերը։ Օգոստոսի 22-ին կազմակերպվեց ամենահզոր հարձակումներից մեկը։ Խորհրդային զորքերը կամուրջներից դուրս բերվեցին դեպի արևելյան ափ օգոստոսի վերջին և սեպտեմբերի սկզբին, երբ դադարեցվեց խորհրդային ​​հարձակումն այս տարածքում, քանի որ այդ միկրոպլացդարմները պահելն անիմաստ էր։

3-րդ Բելոռուսական ճակատի համար Կաունասի ռազմագործողությամբ ավարտեցին մարտերը Բագրատիոն գործողության շրջանակներում:

## Արդյունքներ
Ռազմաճակատի զորքերը առաջ շարժվեցին 50-ից մինչև 135 կմ, ազատագրեցին Կաունաս քաղաքը և հասան գիծ (բացառապես) Ռասեյնիայ, Ռաուդոնդվարիս, (բացառապես) Կուդիրկոս-Նաումեստիս, Վիլկավիշկիսից արևմուտք, Դեմբովո, (բացառապես) Վիգրի լիճ։

Ազատագրված քաղաքներն են․

* Վիլկավիշկիս (ազատագրվել է 1944 թվականի օգոստոսի 2-ին)
* Յոնավա (ազատագրվել է 1944 թվականի հուլիսի 29-ին)
* Կալվարիա (ազատագրվել է 1944 թվականի օգոստոսի 1-ին)
* Կաունաս (ազատագրվել է 1944 թվականի օգոստոսի 1-ին)
* Կեդայնյայ (ազատագրվել է 1944 թվականի օգոստոսի 2-ին)
* Լազդիյայ (ազատագրվել է 1944 թվականի հուլիսի 31-ին)
* Մարիամպոլե (ազատագրվել է 1944 թվականի հուլիսի 31-ին)
* Պրիենայ (Պրենայ, ազատագրվել է 1944 թվականի հուլիսի 22-ին)
* Ռասեյնիայ (ազատագրվել է 1944 թվականի օգոստոսի 9-ին)

### Խրախուսում Գերագույն գլխավոր հրամանատարի կողմից
* Կաունաս (Կովնո) քաղաքի և ամրոցի գրավման համար երախտագիտություն է հայտարարվել և 224 հրացաններից 20 հրետանային համազարկի ողջույն է տրվել Մոսկվայում, **Կովնոյականներ** պատվանուն է տրվել հետևյալ ստորաբաժանումներին․
*65-րդ հրաձգային կորպուս; 72-րդ հրաձգային կորպուս; 252-րդ հրաձգային գունդ (փոխգնդապետ Լիտովսկիխ Կուզմա Ստեպանովիչ), 291-րդ հրաձգային գունդ (փոխգնդապետ Ուֆիմցև Նիկոլայ Գեորգիևիչ), 449-րդ հրաձգային գունդ (փոխգնդապետ Բայկով Ալեքսանդր Իվանովիչ), 618. հարվածային բրիգադ (Գ․ մուսլանով), 633-րդ հրաձգային գունդ (գնդապետ Գաֆարով Մուստաֆա Շակուրովիչ), 852-րդ հրաձգային գունդ (գնդապետ Պալաժչենկո Իվան Ֆեդորովիչ), 14-րդ առանձին գվարդիական տանկային գունդ, 480-րդ հաուբիցային հրետանային գունդ, 43-րդ ականաբրիգադ (գնդապետ Սկվորցով Միխայիլ Կոնստանտինովիչ), 621-րդ բանակի հակաօդային գունդ (փոխգնդապետ Անտոնով Դմիտրի Անտոնովիչ), 1266-րդ բանակի հակաօդային գունդ (մայոր Ալեքսանդր Դմիտրիևիչ Մաքսիմով), 206 (մայոր Վիտալի Իվանովիչ Կարասև), 37 (ինժեներ-մայոր Ալեքսեև Վսևոլոդ Ալեքսանդրովիչ), 77-րդ ջոկատ (ինժեներ մայոր Կուպրևիչ Յուրի Ադոլֆովիչ), 7 առանձին (փոխգնդապետ Զախարով Պավել Պետրովիչ), 536 բրիգադ (ինժեներ փոխգնդապետ Պավլյուչենկո Իվան Անդրեևիչ), 482-րդ կործանիչ ավիացիոն գունդ (մայոր Մոլոդչինին Ալեքսեյ Էգոր):

## Ռազմագործողության համար պարգևատրված մարտիկներ

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Освобождение городов: Справочник по освобождению городов в период Великой Отечественной войны 1941—1945» / М. Л. Дударенко, Ю. Г. Перечнев, В. Т. Елисеев и др. — М.: Воениздат, 1985. — 598 с. Электронная версия
* Կաունասի հարձակողական գործողություն
*  Կաունասի հարձակողական գործողություն

Կատեգորիա:1944 հակամարտություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմական գործողություններ