Բերատ

**Բերատ** (, պատկերավոր անվանվում է «Ալբանական Բելգրադ»), քաղաք Ալբանիայի հարավային մասում, Օսումի գետի հովտում, երկրի մայրաքաղաք Տիրանայից 70 կիլոմետր դեպի հարավ։ Զբաղեցնում է 379,98 կմ² տարածք։ Ըստ 2011 թվականի հունվարի 1-ի տվյալների՝ Բերատի բնակչությունը կազմել է 36&nbsp;496։ Քաղաքը Բերատի գավառի և Բերատի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2008 թվականի հուլիսին Հին Բերատն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

## Բերատի սլավոնական տեղանունները
Մի ժամանակ Բերատը կոչվել է ***Սվետիգրադ*** և ***Բելգրադ***,, իսկ համայնքի կազմում ընդգրկված բնակավայրերից մեկը մինչ օրս պահպանել է սլավոնական *Գորիցա* անվանումը։ Բերատի մերձակայքում կա սլավոնական անվանումով ևս մեկ բնակավայր՝ Վոդիցե գյուղը։ Բուն քաղաքում էլ գործում է *Свете Тројице* (*Սուրբ Երրորդության*) եկեղեցին։

## Տեսարժան վայրեր
* Ազգագրության թանգարան,
* Դմիտրի Սոլունսկու տաճար,
* Օնուֆրիի սրբապատկերների թանգարան,
* «Էդվարդ Լիր» պատկերասրահ,
* Բերատի բերդ (13-րդ դար),
* Բլկերերնեայի Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (13-րդ դար, Նիկոլաս Նեոկաստրեի 1578 թվականի որմնանկարներ),
* Սուրբ Միքայել եկեղեցի (16-րդ դար),
* Սուրբ Երրորդության եկեղեցի (14-րդ դար),
* Ավետարանականների եկեղեցի (16-րդ դար),
* Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1787, փորագրված 19-րդ դարի փայտե պատկերասրահ),
* Կապարային մզկիթ (1555 թվական),
* Թագավորական մզկիթ (1512 թվական),
* Գորիցայի կամուրջ Օսումի գետի վրա (1780 թվական)։

## Ուշագրավ փաստեր
14-րդ դարի վերջին Բերատի մերձակայքում՝ Սաուրյան դաշտում ալբանացիներն ու սերբերն ազատագրական մարտեր են մղել թուրք զավթիչների դեմ։

1896 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ Ալբանիայի հարցով առաջին գաղտնի խորհրդաժողովի ժամանակ Ավստրիան ծրագրել էր Բերատը դարձնել նորաստեղծ պետության վարչական կենտրոնը։

19-րդ դարավերջին Բերատում գործել է ընդամենը մեկ դպրոց, որը  բացել էին ռումինացիները՝ ի նպաստ իրենց քաղաքական նկատառումների քարոզչություն իրականացնելու նպատակով։ Բայց նրանց ջանքերը սպասված արդյունքը չեն տվել, ու դպրոցը կարճ ժամանակ անց փակվել է։

Քանի որ Բերատը դարերի ընթացքում կրել է բազմաթիվ քաղաքակրթությունների, պետությունների, դավանանքների, մշակույթների ազդեցությունը, այստեղ պահպանվել են պատմաճարտարապետական տասնյակ հուշարձաններ, որոնց շնորհիվ քաղաքը ճանաչվել է որպես Ալբանիայի ամենագեղեցիկ բնակավայրերից մեկը։ Ամենահին կառույցները վերաբերում են մեր թվականությունից առաջ չորրորդ դարին։ Պահպանվել են նաև բյուզանդական ժամանակների եկեղեցիներ, օսմանյան կայսրության կազմավորման շրջանի մզկիթներ, 18-19-րդ դարերի բալկանյան ճարտարապետության նմուշ հանդիսացող բազմաթիվ շինություններ, միջնադարյան ամրոց և այլն։ 1960-ական թվականներից քաղաքի կենտրոնը հռչակվել է որպես հուշարձանային գոտի։

## Քույր քաղաքներ

## Պատկերասրահ


File:Berat_-_1_(1).jpg|
File:2011_Berat,_Cerkiew_%C5%9Bw._Marii_z_Vlaherny.jpg|
File:Saint_Theodore_Church,_interior._Berat._-_ALL_1739.jpg|
File:BERAT_Unesco_Albania_2016.jpg|
File:Church_of_St_Mary,_Berat,_Albania_2013-09_01.jpg|
File:Berat - Beqar Moschee 1b.jpg|
File:Berat_-_King_Mosque.JPG|
File:LEAD MOSQUE IN DOWNTOWN BERAT, ALBANIA.jpg|
File:Halveti_Teqe_Berat.jpg|
File:Berat,_Albania_(7182661611).jpg|
File:Muzeu_Etnografik_ne_Berat.JPG|
File:Church_of_Berat,_Albania_2017.jpg|
File:Berat_Unesco_2016_Albania.jpg|
File:Berat centrum from castle Albania 2018.1.jpg|
File:Berat_UNESCO_2016_Albania.jpg|
File:Mangalem Berat Albania 2018.2.jpg|
File:Berat_citadel.jpg|
File:Old_town_of_berat_2_albania_2016.jpg|
File:Berat university Albania 2018.2.jpg|
File:Gorica bridge Berat Albania 2018.1.jpg|



## Կլիմա
Բերատին ու նրա մերձակայքին բնորոշ է միջերկրածովյան կլիման։

## Անվանի անձինք
**Քաղաքական գործիչներ**
* Օմեր փաշա Վրիոնի II, ալբանական ամենահզոր տոհմերից մեկի ներկայացուցիչ, 19-րդ դարի ալբանական կառավարիչ։
* Իլյազ Վրիոնի, ալբանացի քաղաքական գործիչ և հողատեր։ Երեք անգամ ստանձնել է Ալբանիայի վարչապետի պաշտոնը։
* Սամի բեյ Վրիոնի, ալբանացի քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և պատվիրակ։
* Իսուֆ Վրիոնի, ալբանացի թարգմանիչ, դիվանագետ և Ալբանիայի դեսպան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում։
* Ազիզ Վրիոնի, օսմանյան-ալբանական քաղաքական գործիչ։
* Սիմիտեր Տուտուլանի, ալբանացի փաստաբան և քաղաքական գործիչ։
* Կասըմ Տրեբեշինա, ալբանացի պարտիզան, կոմունիստ, դատախազ, դերասան և գրող։
* Սոտիր Կոլեա, ալբանացի ժողովրդական բանահյուսագետ, դիվանագետ և Ալբանիայի ազգային զարթոնքի ակտիվիստ։

**Ռազմական գործիչներ**
* Օմեր Վրիոնի, օսմանյան առաջատար գործիչ Հունատանի անկախության պատերազմի ժամանակ։
* Մարգարիտա Տուտուլանի, ալբանացի հակաֆաշիստ և Երկրորդ աշխարհամարտի հերոս։

**Ֆիզիկոսներ**
*Աֆերդիտա Վևեչկա Պրիֆտայ, ալբանացի ֆիզիկոս։

**Կինոգործիչներ**
*Կոզմա Դուշի, ալբանացի հնչյունավորող դերասան։

**Երաժիշտներ**
*Էնի Կոչի, ալբանացի երգչուհի։

**Կրոնական գործիչներ**
*Քրիստոֆեր Ալբանացի, Ալբանիայի ինքնավար ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդ 1937 թվականից մինչև 1948 թվականը։

**Մարզիկներ**
*Միրտո Ուզունի, ալբանացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս որպես խորվաթական «Լոկոմոտիվ» ակումբի և Ալբանիայի հավաքականի եզրային խաղացող։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Apollon Baçe, Aleksander Meksi și Emin Riza: *Berat, son histoire et son architecture.* Editions Encyclopediques, Tirana 1996.

## Արտաքին հղումներ

* Բերատի համայնքապետարանի կայքէջը (albanisch, englisch)
* BeratExperience.com  (Tourismusinformationen, englisch)
*Բերատի թանգարանները
*Tourism Information on Berat 
*1720 megapixel photo of the citdel of Berat
*Photos of Berat, 2015 year 
*

* beratmonument.org.al 
* europa.km.ru — Ինֆորմացիա Բերատի մասին 
* shqiperia.com
* Բերատ— հազար պատուհանների քաղաք

Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 314 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր