Փեթակ

մինի|Ժրաջան մեղուների փայտե փեթակներ Կալիֆոռնիայում գտնվող նշենու մրգատու այգում
մինի|Մեղրահաց փայտե փեթակում
**Փեթակ,** պարփակ կառուցվածք, որտեղ մեղրատու մեղուները մեծացնում են իրենց ձագերին և մեղր արտադրում՝ որպես իրենց սեզոնային կենսագործունեության մի մաս։ Թեև *փեթակ* է կոչվում ցանկացած մեղվատեսակի բույն, մասնագիտական գրականության մեջ, այնուամենայնիվ, տարբերակվում են *բույն* ու *փեթակ* եզրույթները*։* *Բույնը* պարսի կողմից բնակեցվող բնական կամ արհեստական այն խոռոչն է կամ կառուցվածքը, որը կախված դիրք ունի և զուրկ է պաշտպանիչ շերտից։ Մինչդեռ *փեթակ* է կոչվում մեղվաընտանիք պահելու համար մարդու կողմից ստեղծված կառուցվածքը։ Մեղրատու մեղուների տեսակն (*)* ապրում է պարսերով, իսկ արևմտյան (Apis mellifera) և արևելյան մեղրատու մեղուներն (Apis cerana) այն հիմնական տեսակներն են, որ պահվում են արհեստական փեթակներում։

Փեթակի ներքին կառուցվածքը միմյանց կիպ միացած վեցանկյուն պրիզմայի ձև ունեցող մեղրամոմից պատրաստված մեղրաբջիջների ամբողջություն է, որ կոչվում է մեղրահաց։ Մեղուներն օգտագործում են մեղրաբջիջները՝ ուտելիք (մեղր ու ծաղկափոշի) և ձագերին (ձու, թրթուր և բոժոժ) պահելու համար։

Փեթակներն օգտագործվում են մեղր արտադրելու, հացահատիկային մշակաբույսերի փոշոտումն ապահովելու, մեղվաբուժության և մեղվաընտանիքների կործանման վտանգը նվազեցնելու նպատակով։ Հյուսիսային Ամերիկայում փեթակները հաճախ տեղափոխում են ագարակից ագարակ, որպեսզի մեղուները փոշոտեն տարատեսակ մշակաբույսեր վերջիններիս համապատասխան ծաղկման ժամանակահատվածներում։
աջից|մինի|Փեթակների փոխադրումը` ագարակների մշակաբույսերի փոշոտման նպատակով
Արտոնագրվել են փեթակների մի քանի նախագծեր։

## Մեղրատու մեղուների բներ
աջից|մինի|Բնական մեղվաբույն ծառի փչակում
Մեղրատու մեղուները սովորաբար բույն են շինում քարանձավներում, ժայռախորշերում և փչակավոր ծառերում։ Ավելի տաք կլիմայական պայմաններում կարող են բաց տեղանքներում կախովի բույն շինել. այլ ենթատեսակների մեղուների բները, բաց տեղանքներում գտնվելուց զատ, կարող են ընդհանրապես պաշտպանիչ շերտ չունենալ։ Մեղվաբույնը կազմված է լինում միմյանց զուգահեռ և գրեթե նույն հեռավորության վրա դասավորված մեղրահացերից։ Որպես կանոն՝ մեղվաբները մեկ մուտք են ունենում։ Արևմտյան մեղրատու մեղուները բույն շինելու համար նախընտրում են մոտ 45 լիտր տարողունակությամբ խոռոչներ՝ խուսափելով 10 լիտրից պակաս կամ 100 լիտրից ավել ծավալի խոռոչներից։ Ինչ վերաբերում է բնի դիրքին, մեղրատու մեղուները մի քանի հանգամանքների են ուշադրություն դարձնում. նախընտրում են, որ բույնը լինի գետնից 1-5 մետր բարձրության վրա և գլխավոր փեթակից շուրջ 300 մետր հեռավորության վրա, իսկ մուտքը, որ սովորաբար ներքևի հատվածում է լինում, նախընտրելի է, որ նայի դեպի հասարակած։ Մեղուների մեծամասնությունը մնում է նույն բնում մի քանի տարի։

Մեղուները հաճախ հարթեցնում են բնի մուտքը եզրագծող կեղևը և խոռոչի պատերը ծածկում ակնամոմ կոչվող կարծրացած բուսախեժի բարակ շերտով։ Մեղրահացերն ամրացվում են խորշերի պատերին՝ վերևի և կողքի հատվածներից, սակայն մեղուները անցուղիներ են թողնում մեղրահացերի եզրերի երկայնքով։ Բոլոր մեղրատու մեղուների բները գրեթե նույն կառուցվածքն ունեն. մեղրը պահվում է մեղրահացի վերին հատվածում, դրա տակ ծաղկափոշի պահեստավորելու համար նախատեսված  մեղրաբջիջների շարքերն են, ապա աշխատավոր մեղուների և որձերի ձվադրման մեղրաբջիջները։ Գետնանուշի ձև ունեցող մեղրաբջիջները, որոնցից դուրս են գալիս թագուհի մեղուները, սովորաբար տեղակայված են լինում մեղրահացի ստորին մասում։

## Հնագույն փեթակներ
Հնում եգիպտացիները մեղուներին պահում էին արհեստական փեթակներում։ 5‐րդ դինաստիայի փարավոններից Նիուսերայի կողմից եգիպտական արևի աստված Ռայի պատվին Ք.ա. 2242 թվականից էլ վաղ կառուցված տաճարի պատերին պատկերված է, թե ինչպես են մշակները, փեթակների մեջ ծուխ փչելով, հանում մեղվահացերը։ Եգիպտոսի 26-րդ դինաստիայի բարձրաստիճան ազնվական Փաբասայի դամբարանին հայտնաբերվել են մեղրի արտադրությունը հաստատող արձանագրություններ, որտեղ սափորների և գլանաձև փեթակների մեջ պահվող մեղր է պատկերված։

Հնագետ Ամիհայ Մազարը փաստում է, որ ներկայիս Իսրայելի տարածքում գտնվող Թել Ռեհով հնագիտական համալիրում թվով 30 պահպանված փեթակներ են հայտնաբերվել։ Սա վկայում է այն մասին, որ մոտ 4000 տարի առաջ Քանաանի տարածաշրջանում զարգացած է եղել մեղվաբուծությունը։ Հավասար շարքերով դասավորված 150 փեթակները, որոնցից շատերը կոտրված վիճակում են հայտնաբերվել, պատրաստված էին ծղոտից և չթրծած կավից։ Հայֆայի համալսարանի պրոֆեսոր Էզրա Մարկոսի խոսքերով՝ այս հայտնագործության շնորհիվ՝ հնարավոր դարձավ Մերձավոր Արևելքում գտնված հնադարյան տեսքտերի և արվեստի նմուշների միջոցով որոշակի պատկերացում կազմել հնագույն մեղվաբուծության մասին։ Փեթակների մոտ հայտնաբերվել է նաև պտղաբերությունը խորհրդանշող արձանիկներով զարդարված զոհասեղան, ինչը կարող է ծառայել որպես ապացույց առ այն, որ հնում ընդունված էր մեղվաբուծության հետ կապված կրոնական ծեսեր կատարել։ Թեև մեղվաբուծությունն այս գտածոներից ինքնին ավելի հին է, բայց սա առայժմ հայտնաբերված ամենահին մեղվանոցն է։

## Ավանդական փեթակներ
Ավանդական փեթակները ծառայում էին որպես պատնեշ պարսի համար։ Քանի որ այդ փեթակները ներքին հարմարանքներ չունեին, մեղուներն իրենք էին մեղվահացեր պատրաստում փեթակի ներսում։ Ավանդական փեթակներում մեղվահացերը հաճախ խաչաձև են ամրացվում, ինչի պատճառով դրանք հանելիս քանդվում են։ Ուստի ժամանակակից *շարժական շրջանակներով* փեթակներից դրանք տարբերելու համար՝ ավանդականները երբեմն անվանում են *անշարժ շրջանակներով* փեթակներ*։* Բերքահավաքի պատճառով փեթակները հաճախ քանդվում էին, բայցևայնպես, փեթակների որոշ տարբերակներ վերին հատվածում զամբյուղ ունեին հարմարեցված, որ կարելի էր հանել, երբ արդեն լցված էր լինում մեղրով։ Այստեսակ փեթակներն աստիճանաբար դուրս մղվեցին գործածությունից, երբ ի հայտ եկան արկղի նմանությամբ պատրաստված տարբեր չափսերի փեթակները՝ շրջանակներով կամ առանց շրջանակների, և ի վերջո դրանց փոխարինեցին ներկայիս ժամանակակից տարբերակները։

Ավանդական փեթակներից մեղրը հանում էին մեղրահացերի պարունակությունը ճզմելու միջոցով, ինչի արդյունքում ավանդական փեթակներից ավելի շատ մեղրամոմ էր ստացվում և ավելի քիչ մեղր՝ ի տարբերություն ժամանակակից փեթակների։

Ավանդական փեթակների չորս տեսակներ կան՝ ցեխից փեթակներ, կավե/սալիկե փեթակներ, ծղոտե փեթակներ և գերանից փեթակներ։
Պատկեր:Beehouses.JPG|Փեթակներ Ռադոմիսլի ամրոցի հավաքածուից, Ուկրաինա, 19-րդ դար
Պատկեր:Inzerki3.jpg|Կավե գլանաձև փեթակների համար նախատեսված պահոց Մարոկկոյի Ինզերկի մեղվանոցում
Պատկեր:Amiya_2.jpg|Նիգերիայի հյուսիսային շրջաններում լայնորեն օգտագործվող հմտորեն պատրաստված եղեգնյա փեթակ՝ հյուսված մասնավորապես չորացած խոտերից
Պատկեր:Beekeeping_in_Malta.JPG|Մեղուներ թրծած կավից պատրաստված փեթակում, Մալթա
Պատկեր:Making-skep-beehive.jpg|Ծղոտե փեթակների ավանդական պատրաստման ձև, Անգլիա
Պատկեր:DalgarvenBeeSkep.jpg|Ծղոտե փեթակ Դալգարվենի թանգարանում, Շոտլանդիա։ Դրված է հին պանրի մամլիչի մի մասի վրա՝ որպես հիմք
Պատկեր:Barć_muzeum_białowieża_p.jpg|Գերանից պատրաստված փեթակի () թանգարանային նմուշ Բելովեժյան անտառում


### Ցեխից փեթակներ
Ցեխից փեթակներ դեռևս օգտագործվում են Եգիպտոսում և Սիբիրում։ Դրանք ունեն երկարավուն գլանաձև կառուցվածք՝ պատրաստված չթրծած ցեխի, ծղոտի և գոմաղբի խառնուրդից։

### Կավե փեթակներ
Միջերկրական ծովի արևելյան ափին փեթակների կառուցման ամենատարածված նյութերից էր կղմինդրը։ Թրծակավե երկար գլանաձև կառուցվածքներն օգտագործվում էին հին Եգիպտոսում, Միջին Արևելքում, որոշ չափով նաև Հունաստանում, Իտալիայում և Մալթայում։ Այստեսակ փեթակները երբեմն առանձին-առանձին էին օգտագործվում, բայց առավել հաճախ դարսվում էին շարքերով մեկը մյուսի վրա՝ ստվեր ապահովելու գոնե ստորին հատվածում դրված փեթակների համար։ Մեղվապահները ծուխ էին փչում խողովակի մի ծայրից՝ մեղուներին քշելու դեպի մյուս ծայր, որպեսզի կարողանան մինչ այդ մեղրը հավաքել։

### Ծղոտե փեթակներ
Ծղոտե փեթակները (), որ, ըստ էության, բաց կողմով դեպի ներքև շրջված զամբյուղներ են, մոտ 2000 տարի է՝ օգտագործվում են մեղվապահության մեջ։ Ծղոտե փեթակների ենթադրյալ հայրենիքն Իռլանդիան է, որտեղ դրանք պատրաստվում էին շյուղերից, ամրացվում ցեխով և գոմաղբով. այսպես մինչև Միջին դարեր, ինչից հետո որպես շինանյութ օգտագործվում էր ծղոտը։ Հյուսիսային և արևմտյան Եվրոպայում ծղոտե փեթակները պատրաստում էին խոտից կամ ծղոտից հյուսված օղակաձև պարաններից։ Այստեսակ փեթակների ամենապարզունակ տարբերակները մեկ մուտք ունեին հատակին։ Ներքին հարմարանքներն այս փեթակներում ևս բացակայում էին, ուստի մեղուներն իրենք էին շինում մեղվահացը, որ ամրացվում էր ներսից՝ փեթակի պատերին։ Ժամանակակից ծղոտե փեթակների վաղ տարբերակները 18-36 լիտր տարողունակություն ունեին։

Ծղոտե փեթակները երկու լուրջ թերություն ունեն. մեղվապահները մեղվահացի մեջ հիվանդությունների և վնասատուների առկայությունը ստուգելու հնարավորություն չունեն, և մեղրը հանելու գործընթացը շատ բարդ է ու հաճախ ողջ բնի ավերման պատճառ է դառնում։ Մեղրը հանելու համար մեղվապահները կա՛մ մեղուներին դուրս էին քշում փեթակից, կա՛մ էլ կափարիչ () ու ներդիր () կոչվող հարմարանքներն (որ համապատասխանաբար դրվում էին փեթակի վերին ու ստորին հատվածներում) օգտագործելով՝ փորձում էին միայն մեղր պարունակող մեղվահացեր ստեղծել։ Շատ հաճախ մեղուներին սպանում էին՝ երբեմն այրվող ծծումբ օգտագործելով, որպեսզի հնարավոր լինի հանել մեղվահացը։ Ծղոտե փեթակները նաև հնարավոր էր ճզմել մամլակով՝ մեղրը հանելու համար։

Ծղոտե փեթակների համեմատաբար նոր տարբերակներն ավելի փոքր հյուսածո զամբյուղ (կափարիչ) ունեին, որ դրվելով բուն փեթակի վրա՝ ծածկում էր վերջինիս վերնամասի փոքրիկ անցքը։ Այս կափարիչը ծառայում էր որպես կցվող հարմարանք, որ հեշտացնում էր մեղրը հանելու գործընթացն ու նվազեցնում մեղուներին և ձագերին պատճառվող վնասը։ Ծղոտե փեթակի տակ դրվող ծղոտահյուս 4 կամ 5 օղակներից պատրաստված այպիսի հարմարանքին, որի գործառույթը մեղուներին իրենց ձագերին խնամելու համար հավելյալ տեղով ապահովելն էր, Անգլիայում անվանում էին հավելում (), ներդիր () կամ հատակ (): Հավելումը փեթակի տարածությունը մի փոքր ընդլայնելու համար էր նախատեսված, մինչդեռ հատակը, որ ավելի մեծ հարմարանք էր, օգտագործվում էր փեթակի ստորին մասում ևս մի հարկ ավելացնելու համար։

Ծղոտե փեթակների անգլերեն անվանումը՝ «սկեպ» (), առաջացել է հին սկանդինավերեն «*skeppa*» բառից, որ նշանակում է «զամբյուղ»։ Այսպիսի հյուսածո փեթակներ պատրաստողին անվանում էին «սկեպպեր» (), որ արևմուտքի երկրներում դեռ գոյություն ունեցող ազգանուն է։ Անգլիայում ծղոտե օղակների հաստությունը կարգավորելու համար օգտագործվում էր կաշվե փոքրիկ օղակ կամ լծասարք, իսկ ծղոտե օղակներն իրար ամրացվում էին հավամրգուց ստացված ժապավեններով։ Ծղոտե փեթակների տարատեսակների կարելի է հանդիպել կտավներում, փորագրություններում և հին ձեռագրերում։ Ծղոտե փեթակը հաճախ պատկերվում է տարբերանշանների վրա՝ խորհրդանշելով աշխատանքն ու աշխատասիրությունը, իսկ դրանք կրողներին ասոցացնում են «ժրաջան մեղվի» հետ։

18-րդ դարի վերջին սկսեցին ստեղծվել կառուցվածքային առումով ավելի բարդ փայտե կափարիչներով ծղոտե փեթակներ. կափարիչներն անցքեր ունեին, որոնց վրա ապակյա տարաներ էին դրվում։ Այսպես՝ մեղուները մեղրահացը պատրաստում էին հենց ապակյա տարաների մեջ, ինչն այստեսակ փեթակները, առևտրի տեսանկյունից, գրավիչ էր դարձնում։

1998 թվականից ի վեր ԱՄՆ-ում արգելված է ծղոտե կամ ցանկացած այլ տեսակի փեթակների գործածությունը, որոնցում սանիտարահիգիենիկ ստուգում հնարավոր չէ անցկացնել։

### Խեժափայտե փեթակներ
Միացյալ Նահանգների արևելքում՝ մասնավորապես հարավարևելյան շրջաններում, մինչև 20-րդ դարն այս տիպի փեթակների կառուցման համար օգտագործվում էին փչակավոր ծառերի հատվածներ։ Այստեսակ փեթակներն անվանում էին  «խեժափայտե», քանի որ հաճախ պատրաստվում էին սև խեժ արտադրող էվկալիպտից։

Փչակավոր ծառերի հատված բներն ուղղահայաց դրվում էին մեղվանոցներում։ Տախտակե կափարչի տակ փայտիկներ էին դրվում՝ երբեմն խաչված՝ հենարան ապահովելու մեղրահացի համար։ Ինչպես ծղոտե, այնպես էլ խեժափայտե փեթակների դեպքում մեծ է փեթակի քանդվելու հավանականությունը մեղրը հանելիս (եթե իհարկե ներսի փայտիկները հորիզոնական չէին դրվում)։ Մեղուներին հաճախ սպանում էին՝ նախքան փեթակը բաց անելը՝այրվող ծծմբով մետաղե տարա ներս դնելով։

Կենտրոնական Եվրոպայում մեղվապահներն առաջ շատ էին օգտագործում ի բնե փչակավոր և արհեստականորեն փորված ծառերի բները։  Օրինակ՝ Լեհաստանում այսպիսի փեթակը, որ անվանում էին «բարչ» (), զանազան միջոցներով պաշտպանում էին անբարենպաստ եղանակային պայմաններից (անձրև, սառնամանիք) և գիշատիչներից (փայտփորիկ, արջ, անտառային կզաքիս, անտառային ննջամուկ)։ Մեղրը հանելիս այստեսակ փեթակները չէին քանդվում, քանի որ միայն անցքի կափարիչն էին հանում, ապա ծուխ ներս փչում՝ ժամանակավորապես թմրեցնելու մեղուներին։ Իսպանիայում մինչ օրս գործածում են այսպես կոչված                  «colmenas de corcho.» () խցանափայտե բնով ու կափարիչով փեթակներ՝ նման խեժափայտե և լեհական «բարչ» փեթակներին։

Խեժափայտե փեթակների շարունակական գործածությունը մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ մեղվապահները, իրենց փեթակների՝ յուրօրինակ շինանյութից պատրաստված լինելու հանգամանքը որպես տարբերակիչ նշան օգտագործելով, ավելի բարձր գին են պահանջում իրենց արտադրած մեղրի համար։ Խեժափայտե փեթակներ դեռևս օգտագործվում են, օրինակ՝ Ֆրանսիայի Մոն Լոզերի լեռներում, թեև Եվրոպայում ասյ տիպի փեթակներին պարզապես անվանում են գերանից փեթակներ։ Գերանից փեթակները, ի տարբերություն խեժափայտե փեթակների, ավելի կարճ են, արհեստական ճանապարհով են ներսից փորվում և հարմարեցվում անհրաժեշտ երկարությանը։

### Այլ տեսակներ
Նոր Զելանդիայի` մեղվապահությամբ զբաղվող բնիկ մաորիները եվրոպական գաղութացման արդյունքում իրենց «կետե» կոչվող զամբյուղներ հյուսելու հմտությունը սկսեցին կիրառել եվրոպականին կառուցվածքով նման ծղոտե փեթակներ պատրաստելու համար։

## Ժամանակակից փեթակներ
[մինի|Մեղվապահը ստուգում է [մեղրահացով պատված շրջանակը, որտեղ երևում են մեղրամոմով ծածկված մեղրն ու մայրաբջիջները։ Փեթակի հավաքովի կառուցվածքը մեղրն ու մեղրամոմը հանելու գործընթացը դարձնում է դյուրին և մեղուների համար անվնաս։]]
[մինի|Փեթակներ [Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիայի լեռներում]]
Մերօրյա փեթակների նախատիպերն ի հայտ են եկել 19-րդ դարում՝ հիմք ունենալով 18-րդ դարի մեղվաբուծության անցումային փուլի ժառանգությունը։

Փեթակների արտադրության այդ անցումային փուլի մասին տեղեկություններ են պահպանվել բրիտանացի մեղվապահ Թոմաս Ուիլդմանի 1768-1770 թվականների գրառումներում, որտեղ նա նկարագրում է հին ծղոտաշեն և մեղուների համար կորստաբեր փեթակներից անցումը նորերին, որոնք կիրառելիս այլևս անհրաժեշտություն չկար մեղրը հանելու համար սպանել մեղուներին։ Ուիլդմանի մշակած փեթակի կառուցվածքն, օրինակ, նախատեսում էր 250 միլիմետր տրամագծով ծղոտե փեթակի վերին բաց մասի վրա հորիզոնական դիրքով միմյանց զուգահեռ դնել 7 փայտե ձողեր, որոնց մեղուները կամրացնեին իրենց մեղրահացը։ Ըստ Ուիլդմանի՝ այսպիսի փեթակները նաև կարող էին դարսվել մեկը մյուսի վրա՝ նմանվելով ներկայիս մի քանի հարկանի փեթակներին. երբ ժամանակը հասունանում էր, ստորև նոր ծղոտե փեթակներ էին ավելացվում, իսկ ձագերի ծնվելուց հետո մեղրով լի վերին հարկերը հեռացվում էին, մեղուներին էլ պահում մինչ հաջորդ մեղրահավաք: Ուիլդմանը հիշատակում է նաև շարժական շրջանակների նորամուծությունը, որոնց վրա կառուցվում էր մեղրահացը. սա ևս հիմք դարձավ ներկայիս փեթակների արտադրության համար։ Նա մեծ նշանակություն էր տալիս մեղվագիտության մեջ Սվամմերդամի, Մարալդիի և Ռեոմյուրի կողմից արված հայտնագործություններին․ իր գրառումներում տեղ է գտել Ռեոմյուրի մեղվագիտական տարեգրությունների ծավալուն թարգմանությունը, ներկայացրել է նաև այլոց փորձերը՝ ստեղծելու փեթակներ, որոնք հնարավորություն կտային մեղրահավաքն իրականացնել մեղուների համար անվնաս ճանապարհով, ինչի առթիվ՝ Ուիլդմանը մեջբերումներ է արել մասնավորապես կոմս Լաբուրդոնի՝ 1750-ականների ֆրանսիական Բրետան մարզի մեղվապահության մասին զեկույցներից։

1814 թվականին Ուկրաինայում առևտրային մեղվապահության հիմնադիր Պետրո Պրոկոպովիչը ստեղծեց փեթակների համար նախատեսված մեղրահավաքի գործընթացը հեշտացնող առաջին շրջանակներից մեկը։

1845 թվականին ժամանակակից մեղվաբուծության հիմնադիր Յան Ձերժոնը որպես մեղրահացերի միջև ամենահարմար հեռավորություն նշել է 38 միլիմետրը մեկ վերնաձողի կենտրոնից մյուսին։ 1848 թվականին Ձերժոնը մշակեց փեթակի նոր նախագիծ՝ փայտից հենարանները փոխարինելով հանովի վերնաձողերով, որ մտնում էին փեթակի պատերին հատուկ բացված ակոսների մեջ։ Ակոսները 8 միլիմետր լայնություն և 8 միլիմետր երկարություն ունեին և միմյանցից դասավորված էին նույն հեռավորության վրա։ Վերը նշված չափերի վրա հիմնվելով՝ Ավգուստ Ադոլֆ ֆոն Բերլեպշը Թյուրինգիայում (Bienezeitung, մայիս 1852) և Լ. Լ. Լանգստրոտը Միացյալ Նահանգներում (հոկտեմբեր 1852) ստեղծեցին իրենց սեփական շարժական շրջանակներով փեթակները։ Լանգստրոտը, սակայն, շրջանակի վերնաձողերը 13 միլիմետր ավելի բարձր էր տեղադրել, իսկ շրջանակների և փեթակի պատերի միջև թողել էր 9.5 միլիմետր հեռավորություն։

Փեթակները լինում են ուղղահայաց կամ հորիզոնական։ Ժամանակակից փեթակների ամենից շատ օգտագործվող երեք հիմնական տեսակներն են.

* Լանգստրոտ տեսակի փեթակ
* վերնաձողերով փեթակ
* Վառռեի փեթակ

Փեթակների մեծ մասը նախատեսված է արևմտյան և արևելյան մեղրատու մեղուների համար, որոշ տեսակներ էլ՝ անխայթ մեղուների։ Այդպիսի փեթակներից են, օրինակ, Նոգեյրա-Նետոյի և ՈՒՀՏՈԲ տեսակի (Ուտրեխտի համալսարանի և Տոբագոյի համալսարանի համագործակցությամբ ստեղծված) փեթակները։

### Ուղղահայաց փեթակներ
#### Փեթակ «Լանգստրոտ»
մինի|Լանգստրոտ տեսակի փեթակ
Լանգստրոտ տեսակի փեթակները կոչվել են իրենց ստեղծողի՝ ամերիկացի մեղվապահ և հոգևորական սուրբ Լորենցո Լանգստրոտի պատվին, որ արտոնագրել է փեթակների իր նախագիծը 1852 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Միացյալ Նահանգներում։ Յոհան Ձերժոնի և մեղվաբուծության մեջ այլ առաջատար դեմքերի ուսումնասիրությունների հիման վրա ստեղծված իր փեթակը բացվում է վերնամասից, ունի կախովի շրջանակներ, ինչպես նաև պահպանվում է անհրաժեշտ հեռավորությունը շրջանակների և փեթակի այլ մասերի միջև։ Լանգստրոտի փեթակը դարձել է դասական մոդել աշխարհի բազմաթիվ թե՛ հմուտ, թե՛ սկսնակ մեղվապահների համար։ Ուղղանկյունաձև Լանգստրոտ փեթակները նախագծված են այնպես, որ հնարավոր լինի ընդլայնել մեղուների համար նախատեսված տարածությունը։ Պատրաստվում են այս փեթակները տարատեսակ նյութերից, սովորաբար փայտից։ Ժամանակակից Լանգստրոտ փեթակները բաղկացած են հետևյալ մասերից.

* միջնատախտակ՝ մեղուների ելումուտն ապահովող անցքով
* հարկեր՝ ձվադրման (ստորին հարկ) և մեղրի պահեստավորման (վերնահարկեր) համար նախատեսված շրջանակներով
* ներքին պաշտպանիչ շերտ և կափարիչ՝ ներսի ջերմաստիճանի պահպանման և եղանակային պայմաններից պաշտպանելու համար։

Հարկերի մեջ միմյանց զուգահեռ տեղադրվող փայտե կամ պլաստմասսե նեղ ուղղանկյունաձև շրջանակների ներսում դրվում են պլաստմասսե կամ մոմե մոմաթերթերը, որոնց վրա մեղուները պատրաստում են մեղրահացը։ Ստացվում է՝ շրջանակը հենարան է ծառայում մեղուների կողմից մեղրամոմով պատրաստված մեղրահացի համար։ Թվով ութից տասը շրջանակները (քանակը կախված է հարկի չափսից) դրվում են կողք կողքի փեթակի ներսում՝ պահպանելով անհրաժեշտ հեռավորությունը յուրաքանչյուր շրջանակի և ծայրամասային շրջանակների ու փեթակի պատերի միջև։ Ճշգրիտ հեռավորության պահպանմամբ՝ մեղուները տարբեր մասեր իրար չեն սոսնձի և ավելորդ մեղրահացեր չեն պատրաստի. հարկ է նշել, սակայն, որ այժմ ընդունված վերնամասի հեռավորությունը տարբերվում է Լանգստրոտի սահմանած հեռավորությունից։ Ինքնակարգավորվող շրջանակների հեղինակը Յուլիուս Հոֆմանն է՝ Յոհան Ձերժոնի աշակերտը։ Լանգստրոտ փեթակի շրջանակների վրա նաև լարեր են ամրացնում՝ ամուր պահելու մեղրահացը, ինչը թույլ է տալիս մեղրը հանել մեղրահացի միջից՝ շրջանակը ցենտրիֆուգայի միջոցով պտտելով։ Ուստի դատարկված շրջանակները մեղրահացի հետ միասին կարելի է ետ դնել փեթակի մեջ, որպեսզի մեղուները դրանք կրկին լցնեն մեղրով։ Մեղրահացի պատրաստումը մեղուներից ահռելի էներգիա է պահանջում. առնվազն 6.25 կիլոգրամ մեղր պետք է մեղուները ուտեն, որպեսզի կարողանան 1 կիլոգրամ մեղրահաց արտադրել բարեխառն կլիմայական գոտիներում։ Այսպիսով՝ մեղրահացերի վերաօգտագործումը կարող է մեղվապահությունն ավելի արդյունավետ դարձնել։

Հարկերի (մեկը մյուսի վրա դրվող վերնաշերտ ու հատակ չունեցող ուղղանկյունաձև արկղեր) և ներքին շրջանակների չափսերը տարբեր են տարբեր ենթատեսակների փեթակների դեպքում։ Լանգստրոտի չափագրումների հիման վրա փեթակի հարկերի և շրջանակների բազմաթիվ տարբերակներ են ստեղծվել, որ գործածվում են առայսօր. փեթակի բաղադրիչ մասերից թերևս ամենաշատը Լանգստրոտի սահմանած չափերը գերազանցում են վերնաձողերը, որոնց երկարությունը կարող է անցնել 480 միլիմետրից: Լանգստրոտ փեթակի մի քանի նման ենթատեսակներ կան, որ հիմնականում օգտագործվում են Եվրոպայում և տարբերվում շրջանակների չափերով ու քանակով։ Այդ ենթատեսակներից են.

* **ԲՍ** (բրիտանական ստանդարտ)  **ազգային փեթակ** (). Լանգստրոտ փեթակի ստանդարտ չափերով այս փոքր տարբերակը նախատեսված է պակաս մեղրատու և ավելի հնազանդ վարքագիծ դրսևորող բաքֆաստ ցեղատեսակի մեղուների համար։ Բաղկացած է քառակուսի 460 միլիմետր կողով ստորին հարկերից, 230 միլիմետր կողով ստանդարտ/թագուհու հարկից և 150 միլիմետր կողով կիսավերնահարկից։ Կցվող բաժիններում, որպես կանոն, պահեստավորվում է մեղրը։ Հարկերը բարդ, բայց ամուր կառուցվածք ունեն՝ կազմված ութ տախտակներից և հարմար բռնակներից։ Հարկերում տեղավորվում են 430 միլիմետր երկարությամբ շրջանակներ՝ համեմատաբար երկար՝ 38 միլիմետր երկարությամբ կանթերով, իսկ մեղրահացերի լայնությունը կազմում է 360 միլիմետր։
** **ԲՍ առևտրային փեթակ.** այս ենթատեսակի բաժինները գրեթե նույն չափերն ունեն, ինչ ԲՍ ազգային փեթակը (460 միլիմետր կողով)` բացառությամբ ավելի մեղրատու մեղուների համար նախատեսված, հետևաբար և ավելի մեծ թագուհու հարկից (270 միլիմետր կողով) և  կցվող բաժիններից։ Հարկերի ավելի պարզ ներքին կառուցվածքի հաշվին ավելի լայն շրջանակներ են դրվում` 410 միլիմետր լայնությամբ և ավելի կարճ բռնակներով կամ կանթերով։ Այս կցվող բաժինները երբեմն չափազանց ծանր են դառնում, երբ լցված են լինում մեղրով, ուստի որոշ մեղվապահներ «ազգային» ենթատեսակի կցվող բաժիններ են տեղադրում թագուհու «առևտրային» տեսակի հարկի վրա։
** **Փեթակ «Ռոուզ».** ԲՍ ազգային փեթակի ևս մի ենթատեսակ և օգտագործման ձև՝ մշակված մեղվապահ Թիմ Ռոուի կողմից։ Ճիշտ ինչպես ազգային փեթակները, Ռոուզ փեթակները ևս նույն չափերի բաժիններ ունեն (460 միլիմետր կողերով), միայն թե վերջիններիս դեպքում թագուհու հարկի կողի երկարությունտ կազմում է 10 միլիմետր։ Հարկի և շրջանակների չափերը թե՛ թագուհու, թե՛ մեղրի պահեստավորման համար նախատեսված կցաբաժիններում նույնն են։ Ստանդարտ չափերի կիրառումը պարզեցնում է փեթակի կառուցվածքն ու թույլ տալիս ձվադրման և մեղրի շրջանակները տեղադրել ցանկացած դիրքով։ Հանեմանյան ցանց այստեսակ փեթակներում չի դրվում, ուստի թագուհի մեղուն կարող է ազատ տեղաշարժվել փեթակի ներսում։ Արկղերի ավելացման դեպքում՝ դրանք դրվում են թագուհու հարկի վրա և կցվող բաժինների տակ։ Պարսը կարող է քանակապես մեծանալ նեկտարի առատության պայմաններում և աշնանը փոքրանալ՝ զբաղեցնելով փեթակի միայն ստորին հարկերը։ Մեղրահավաքի ժամանակ անհրաժեշտության դեպքում ձվադրման և մեղրի շրջանակները կարող են դրվել ավելի վեր կամ վար։
** **Փեթակ «Սմիթ»**
* **Գերմանական սովորական փեթակ.** (), գերազանցապես օգտագործվում է Գերմանիայի կենտրոնական և հյուսիսային շրջաններում։ Ունի մի քանի տարատեսակ՝ Ֆրանկենբոյտե, Զեգեբերգեր և Շպեսսարտբոյտե։
** **Զանդեր.** ստեղծված Ենոք Զանդերի կողմից՝ օգտագործվում է հիմնականում Գերմանիայի հարավում։
* **Դի Ի փեթակ.** () ստեղծել է Դեյվիդ Էյրը ()։
* **Փեթակ «Դադան».** ստեղծել է Չարլզ Դադանը 1920-ականներին Միացյալ Նահանգներում՝ կատարելագործելով Դադան-Բլատ փեթակը։
** **Բի-Բոքս (****).** իտալական «Բիինգ» () ընկերության՝ դադան տեսակի շրջանակներով փեթակ՝ նախատեսված քաղաքային միջավայրում օգտագործման համար։
* **Հայփեր հայվ (****).** ստեղծվել է Մայք Ջեյմսի կողմից, հագեցած է ջերմամեկուսացման և ներքին հսկողության համակարգերով։

#### Փեթակ «Վառռե»
մինի|152x152փքս|Փեթակ «Վառռե»
Վառռե փեթակները՝ ստեղծված գյուղական քահանա Էմիլ Վառռեի կողմից, նաև անվանում են «ժողովրդական փեթակներ» (): Լանսգտրոտ փեթակների պես սրանք ևս հավաքովի և մի քանի հարկանի կառուցվածք ունեն։ Փեթակը բաղկացած է միմյանց վրա ուղղահայաց դարսվող բաժիններից. սակայն մեղրահացերի հենարան, ամբողջական շրջանակների փոխարեն, ծառայում են վերնաձողերը, ինչպես հատուկ է վերնաձողերով փեթակներին։ Այս տիպի փեթակները գնալով ավելի շատ են օգտագործվում այն մեղվապահների շրջանում, ովքեր կարևորում են շրջակա միջավայրի պահպանությունը։

Վառռե տեսակի և այլ մի քանի հարկանի փեթակների միջև մեկ էական տարբերություն կա. երբ պարսը քանակապես մեծանում է, և մեղուների համար հավելյալ տարածության անհրաժեշտություն է առաջանում, նոր բաժինն ավելացվում է ստորև։ Սա արվում է նրա համար, որ ջերմությունը պահպանվի թագուհու հարկում, ինչը կենսական նշանակություն ունի մեղվաընտանիքի առողջության համար։

#### Դաբլյու Բի Սի փեթակներ
մինի|100x100փքս|Դաբլյու Բի Սի տեսակի փեթակ
Ուիլյամ Բրութն Քարի () կողմից 1890 թվականին ստեղծված և իր պատվին կոչված () փեթակների այս տեսակը կրկնակի պատ ունի, որտեղ արտաքին շերտը թեքությամբ իջնում է ամեն հարկի երկայնքով՝ ներսում պահելով հասարակ արկղաձև փեթակը։ Այս «դասական» փեթակներն են, որ ամենից հաճախ հանդիպում են կտավներում ու լուսանկարներում. չնայած իր ջերմամեկուսացնող կառուցվածքին՝ մեղվապահները սովորաբար խուսափում են այստեսակ փեթակներ օգտագործելուց, քանի որ ամեն անգամ ստուգում անցկացնելու համար ստիպված են հանել և դնել արտաքին պատը, ինչը բավականին անհարմարություն է պատճառում։

#### Սի Դի Բի փեթակներ
մինի|Սի Դի Բի տեսակի փեթակներ
1890 թվականին Իռլանդիայի Շրջակա միջավայրի նախարարության () խորհրդական Չարլզ Նեշ Էբոթը () (1830–1894) Դուբլինում կազմեց առաջին Սի Դի Բի փեթակի նախագիծը՝ պատվիրված Գերբնակեցված շրջանների հարցերով զբաղվող վարչության կողմից () և կոչված վերջինիս անունով։ Սույն վարչությունը, որի գործառույթը գյուղական բնակչությանն աջակցություն ցուցաբերելն էր, հետագայում ընդգրկվեց Գյուղատնտեսության նախարարության մեջ ()։

#### Էյ Զեդ փեթակներ
Ամենահայտնի սլովենացի մեղվապահներից է Անտոն Զնիդերշիչը () (1874–1947)։ Նա է այսօր Սլովենիայում լայնորեն օգտագործվող Էյ Զեդ փեթակի () ու թագուհու հարկի հեղինակը։

«Սլովենական մեղվապահության» մեջ գործածվող այս փեթակի տեսակն ու համանուն մեթոդը հիանալի տարբերակ են համարվում բազմաթիվ սեզոնային մշակաբույսերի (օրինակ՝ նուշի) ժամանակավոր փոշոտման համար, որ իրականացվում է փեթակների մի ամբողջ «մեղվանոցով» բեռնված բեռնատարների միջոցով, որոնք կանգ են առնում փոշոտման կարիք ունեցող դաշտերի մոտ։ Սա նաև անհամեմատ հեշտացնում է փոքր մեղվանոցներում աշխատողների և անհատ մեղվապահների գործը։ Կայուն համապարփակ կառուցվածքն ու հեշտությամբ բացվող դռնակի միջոցով ներսում աշխատելու հնարավրությունն այս տիպի փեթակի ամենամեծ առավելություններն են։

Հաշվի առնելով նրա մշակութային նշանակությունը՝ 2022 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕՆ մեղվապահության այս ոճը ներառել է Մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

### Հորիզոնական փեթակներ
Այս տիպի փեթակները մեկ երկարավուն հարկ ունեն՝ զուգահեռ դրված վերնաձողերով։ Հորիզոնական փեթակների ամենատարածված տեսակի հիմամասը հաճախ շրջված սեղանի է նման, թեև լայնակի հատույթը կարող է ուղղանկյուն լինել, հետևաբար և համապատասխան սովորական շրջանակների համար։ Շարժական մեղրահացերով և շրջանակների միջև անհրաժեշտ տարածությունը պահպանող այս փեթակները ի սկզբանե ստեղծվել էին որպես Լանգստրոտ փեթակների և վերջիններիս հարակից գույքի ավելի մատչելի այլընտրանքային տարբերակներ։ Այս տիպի փեթակների օգտագործման կամ սանիտարահիգիենիկ ստուգման դեպքում անհրաժեշտություն չկա՝ ծանր կցահարկեր բարձրացնելու։ Հորիզոնական փեթակները լայնորեն օգտագործվում են Միացյալ Նահանգներում, քանի որ նախատեսված են էկոլոգիապես մաքուր ու անվտանք շահագործման համար, ինչը բարձր է գնահատվում մեղվապահության ջատագովների կողմից։ Նախնական արժեքի և անհրաժեշտ հարակից գույքի տեսանկյունից՝ այս փեթակները, մյուս տեսակների համեմատ, շատ ավելի մատչելի են։ Փայտի թափոնից անգամ կարելի է լավ փեթակ պատրաստել։ Հորիզոնական փեթակների ստուգման ու օգտագործման համար անհրաժեշտություն չկա՝ կցահարկեր բարձրացնելու. ընդամենը պետք է մեկ առ մեկ բարձրացնել մեղրահացերը, այն էլ՝ առանց մեջքը ցավեցնելու։ Այն տարածքներում, որտեղ փեթակների վրա խոշոր ցամաքային կենդանիների, ինչպես օրինակ՝ մեղրակերների և արջերի հարձակման վտանգ կա, փեթակները կապվում կամ դրվում են բարձր տեղերում՝ կենդանիներից հնարավորինս հեռու։ Մնացած դեպքերում հորիզոնական փեթակները դրվում են մեղվապահների համար հարմար բարձրության վրա։

Այս տիպի փեթակները մի քանի հիմնական թերություններ ունեն. մեղրահացերն այնքան ամուր չեն, որ հնարավոր լինի մեղրաքամիչ մեքենայով պտտելով՝ դրանցից առանձնացնել մեղրը, բացի այդ՝ փեթակն ընդլայնելու հնարավորություն չկա, եթե մեղուների համար հավելյալ տարածության անհրաժեշտություն առաջանա։ Եվ ի վերջո հորիզոնական փեթակները միայնակ բարձրացնելու համար ծանր ու անհարմար են։

#### Վերնաձողերով փեթակներ
մինի|Վերնաձողերով փեթակ
Հորիզոնական փեթակներում հիմնակում վերնաձողեր են օգտագործվում՝ շրջանակների փոխարեն։ Վերնաձողերը անհրաժեշտ չափով կտրված փայտե թափոնից ստացված ձողեր են. ուստի այս տիպի փեթակների համար շրջանակներ գնելու կամ հավաքելու անհրաժեշտություն չկա։ Վերնաձողերը կիպ դրվում են կողք կողքի՝ ամբողջապես ծածկելով փեթակի մակերեսը, մինչդեռ ավանդական շրջանակների միջև անհրաժեշտ տարածություն է պահպանվում, որպեսզի մեղուները հնարավորություն ունենան հարկից հարկ տեղաշարժվել։ Հորիզոնական փեթակներում սովորաբար մոմաթերթ չի դրվում (կամ էլ դրվում է շատ փոքր չափի). մեղուներն իրենք են կառուցում մեղրահացը՝ վերնաձողից կախված դիրքով. այսպես են մեղուները մեղրամոմ պատրաստում վայրի բնության մեջ։

Քանի որ վերնաձողերից ազատ կախված մեղրահացերն ամրացված չեն լարերով, դրանք հնարավոր չէ պտտել մեղրաքամիչ մեքենայով. փոխարենը՝ մեղրը առանձնացվում է՝ մեղրահացերը ճզմելով կամ քամելով։ Քանի որ մեղրահավաքից հետո մեղուները ստիպված են լինում նորից կառուցել մեղրահացը, վերնաձողերով փեթակների միջոցով ոչ միայն մեղր է արտադրվում, այլև մեղրահաց։ Թագուհու հարկը մեղրի պահեստավորման հարկից առանձնացնելու համար՝ հանեմանյան ցանց կարող է դրվել, կարող է և չդրվել։ Չդրվելու դեպքում մեղուները, այնուամենայնիվ, մեղրը թագուհու հարկում չեն պահեստավորում, ինչը թույլ է տալիս մեղրը հավաքել՝ առանց մեղուներին ու ձագերին վնասելու։

* **Մայր տաճար տեսակի փեթակ.** տարբերվում է վերնաձողի յուրօրինակ կառուցվածքով. վերնաձողը բաժանվում է 3 հավասար մասերի, որոնք միանում են իրար 120° անկյան տակ՝ կազմելով կիսավեցանկյուն։

#### Երկարավուն բաժնով փեթակ
Երկարավուն բաժնով փեթակը մեկ հարկանի փեթակ է՝ նախատեսված ամբողջական փակ շրջանակների համար, իսկ հավելյալ բաժիններն ավելացվում են հորիզոնական ուղղությամբ, ճիշտ ինչպես քենիական/տանզանիական վերնաձողերով փեթակների դեպքում։ Այս հորիզոնական փեթակը լայնորեն օգտագործվում էր մեկ դար առաջ Միացյալ Նահանգների հարավ-արևելքում, բայց ի վերջո դուրս մղվեց գործածությունից, քանի որ հնարավոր չէր մեծ հեռավորությունների վրա փոխադրել։ Հորիզոնական վերնաձողերով փեթակները վերջերս լայն ժողովրդականություն են վայելում, ու դրա հետ մեկտեղ սկսում են օգտագործվել նաև երկարավուն բաժնով փեթակները, թեև սահմանափակ թվով մեղվապահների կողմից։ Այս տիպի փեթակներին անվանում են նաև «նորարարական փեթակ», «մեկ հարկանի փեթակ», «Փոփլթոն փեթակ» կամ «երկարավուն փեթակ»։

Տարբերակներ:

* **Երկարավուն Լանգստրոտ փեթակ.** տեղավորում է Լանգստրոտ տեսակի ամենամեծ ստանդարտ չափի 32 շրջանակներ, հավելյալ բաժիններ չեն ավելացվում։
* **Դարթինգթոնի մեծ երկարավուն փեթակ (****).** բաղկացած է միմյանց կից միացված երկու ազգային փեթակներից, որոնցից յուրաքանչյուրը կարող է տանել մինչև 21 շրջանակ ամեն 360 × 300 միլիմետր մակերեսի վրա։ Թագուհու բաժնում հնարավոր է տեղավորել երկու տարբեր սերունդների մեղվաընտանիքներ՝ միմյանցից բաժանված հատուկ թաղանթապատով, քանի որ յուրաքանչյուր մեղվաընտանիքի բաժին ունի իր առանձին մուտքը։ Այս տիպի փեթակների՝ մեղրի պահեստավորման համար նախատեսված բաժինները կրկնակի փոքր են սովորականներից և տեղավորում վեց շրջանակ. ստանդարտ մեծ չափերի բաժիններից ավելի թեթև լինելով՝ մեղրի այդ փոքրիկ բաժինները շատ ավելի հեշտ է բարձրացնել, քան 12 շրջանակ տանող ազգային կցաբաժինները։ Այս տիպի փեթակները ստեղծել է Ռոբին Դարթինգթոնը՝ Լոնդոնի իր տան տանիքին մեղուներ պահելու նպատակով։
* **Բիհաուս փեթակ (****).** 2009 թվականին վկայագրված այս փեթակը ստեղծվել է Դարթինգթոնի օրինակով՝ համադրելով վերնաձողերով և Լանգստրոտ փեթակների բնութագրիչ գծերը։
* **Լեյենսի փեթակ.** ստեղծել է Ժորժ դե Լեյենսը 1864 թվականին։ Փեթակների այս ենթատեսակը լայն կիրառություն ունի Իսպանիայում և Ռումինիայում, 1900-ականների սկզբին՝ նաև Ռուսաստանում, մինչև որ սոցիալիստական ինդուստրացման քաղաքականության հետևանքով միօրինակ չափանիշներ սահմանվեցին բոլոր մեղվանոցների համար։
* **ԶԵՍՏ փեթակ**
* **Լազուտինի փեթակ.** հեղինակ՝ Ֆյոդոր Լազուտին։
* **Ոսկեգույն փեթակ**: Ուկրաինական կամ մեկհարկանի () այս փեթակներում 90° պտտվող դադան տեսակի շրջանակներ են օգտագործվում։

## Սիմվոլիկա
Փեթակը հաճախ հանդիպող խորհրդանիշ է բազմաթիվ մշակույթներում, այդ թվում՝ հին հռոմեական։ Պատկերվում է նաև պետական խորհրդանշաններում մեծ մասամբ ծղոտե փեթակի տեսքով։
Պատկեր:DEU_Boerger_COA.png|Գերմանիայի Բյորգեր համայնքի զինանշան
Պատկեր:Hengelo,_Overijssel_wapen.svg|Նիդերլանդների Հենգելո համայնքի զինանշան
Պատկեր:Flag_of_Tambov_Oblast.svg|Ռուսաստանի Տամբովի մարզի դրոշ
Պատկեր:Coat_of_arms_of_Tambov_Oblast.svg|Տամբովի մարզի զինանշան
Մեղուների (և փեթակների) հետ ասոցացվող խորհդանիշներ գոյություն ունեն, որոնք, սակայն, կարող են նույնը չլինել տարբեր մշակույթներում։
աջից|մինի|118x118փքս|Վերջին օրերի սրբերի տաճարի դռան բռնակ
Ժամանակակից աշխարհում փեթակը նաև մասոնականության գլխավոր խորհրդանիշներից է: Մասոնական քարոզներում այն փոխաբերաբար կիրառվում է աշխատանքի և համագործակցության իմաստով և ի խրատ՝ շարունակ ինքնակատարելագործվելու, այլապես «նա, ով պատրաստակամություն չի ցուցաբերի` ներդրում ունենալու համընդհանուր գիտելիքի և փոխըմբռնման մեջ, կհամարվի բոռ բնության փեթակում, հասարակության անպետք անդամ, ով արժանի չէ մեր՝ մասոններիս աջակցությանը»։

Փեթակի պատկերով ցուցատախտակներ օգտագործվում են մասոնների՝ ք. Բաթ, Թագավորական Քամբերլենդ № 41 հասցեում գտնվող ժողովարանում անցկացվող երրորդ աստիճանի հավաքների ժամանակ և մեկնաբանվում է հետևյալ կերպ.Փեթակը՝ որպես խորհրդանիշ, համանման իմաստով կիրառվում է և Հիսուս Քրիստոսի վերջին օրերի սրբերի եկեղեցու գաղափարախոսության մեջ, ինչի արդյունքում փեթակը տեղ է գտել ԱՄՆ-ի Յուտա նահանգի պետական խորհրդանշանների վրա։

## Բնակեցում, վերաբնակեցում և ոչնչացում
### Բնակեցում
Նոր փեթակը բնակեցնելու համար մեղվապահները այլ փեթակի մեղրահացերի և աշխատավոր մեղուների մի մասին տեղափոխում են նոր դատարկ փեթակ։ Աշխատավոր մեղուները մեղրահացերի մայրաբջիջները կարող են փոփոխել այնպես, որ դրանց միջի ձվերից դուրս գան թագուհի մեղուներ։ Ձվից դուրս գալուց հետո թագուհի մեղուները կռվի են բռնվում, մինչև որ մնա միայն մեկը։

### Վերաբնակեցում
Մեղվապահներն ու ընկերությունները կարող են ազատվել ենթակառուցվածքների վրա ստեղծված անցանկալի մեղվաբներից՝ դրանք տեղադրելով արհեստական փեթակների մեջ։ Այս գործընթացը կոչվում է «ապլիկացիա» ():

### Ոչնչացում
#### Կենդանիների կողմից փեթակների ոչնչացում
Ամերիկյան սև արջերը փեթակներ են քանդում՝ փնտրելով մեղր ու սպիտակուցներով հարուստ թրթուրներ։ Գրիզլիներն անգամ ամբողջական փեթակներ են ուտում, երբեմն մի քանի։ Փեթակները ապահով պահելու համար կարելի է էլեկտրական մետաղալարով ցանկապատ անցկացնել մեղվանոցի շուրջ կամ էլ մետաղալարը տեղադրել հենց փեթակների վրա։ Այստեսակ համակարգերը լինում են էլեկտրացանցից միացվող (120 վոլտ) կամ արևային էներգիայով աշխատող (հաստատուն հոսանք)` հեռավոր վայրերի համար։

Հացահատիկային մշակաբույսերը փղերից պաշտպանելու համար տեղադրված փեթակները երբեմն հենց փղերն են ոչնչացնում։ Աֆրիկայում փեթակները կախում են փղերի արեալում գտնվող ագարակների հացահատիկի դաշտերը եզերող մետաղալարից։ «Փեթակների ցանկապատ» կոչվող այս կառուցվածքի հեղինակը Լյուսի Քինգն է։

#### Մարդու կողմից փեթակների ոչնչացում
Հազարամյակներ շարունակ մարդիկ մեղրատու մեղուների բներ ու փեթակներ է ոչնչացրել մեղր, մեղրամոմ և մեղուների կողմից պատրաստված այլ բարիքներ ձեռք բերելու համար։ Ժամանակակից շրջանակավոր փեթակները, որոնք թույլ են տալիս մեղրն առանձնացնել մեղրաքամիչ մեքենայի միջոցով, ինչպես օրինակ՝ Լանգստրոտ փեթակները, հնարավորինս անվնաս են մեղուների համար՝ հնարավորություն տալով մեղրահավաքի հետ մեկտեղ նաև արագացնել մեղրի արտադրությունը։

Մարդն իրավասու է նաև փեթակների ոչնչացման որոշում կայացնել՝ հանուն հասարակական անվտանգության կամ մեղուների շրջանում տարածվող հիվանդությունների կանխարգելման համար. 1999 թվականին, օրինակ, ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգում աֆրիկանացված մեղուների փեթակներ են ոչնչացվել։ Իսկ Ալյասկայում որոշումներ են ընդունվել, որոնք պահանջում են վարակված փեթակները այրել, ապա թաղել, կամ էլ ախտահանել էթիլենի օքսիդով կամ այլ թույլատրելի գազով ծխահարման միջոցով, ինչպես նաև կարելի է վարակված փեթակը մանրէազերծել մոխրաջրով, կամ էլ պարզապես խանձել։ Նոր Զելանդիայում և Միացյալ Թագավորությունում օրենքն արգելում է հակաբիոտիկներով ախտահանել ամերիկյան փտախտով վարակված փեթակները՝ պահանջելով վերջիններիս այրումը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* American Beekeeping History – The Bee Hive at John's Beekeeping Notebook
* Traditional Beehives Around the World

Կատեգորիա:Մեղուներ
Կատեգորիա:Մեղվաբուծություն