open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆունդուձի

**Ֆունդուձի**, լիճ Հարավային Աֆրիկայի հյուսիս-արևելքում, գտնվում է երկրի Լիմպոպո նահանգի Զուտպանսբերգ լեռնաշղթայում: Լճի չափերը 3 կմ-ից 1 կմ են, իսկ տարածքը՝ 1.44 կմ²: Բարձրությունը ծովի մակարդակից 865 մ է: Խորությունը հասնում է 27 մետրի:

Լիճը ձևավորվել է հին սողանքի հետևանքով, որը փակել է Մուտալե գետի հոսքը: Լիճը և դրանում բնակվող կոկորդիլոսները, ինչպես նաև մոտակա Թաթե Վոնդո անտառը սրբազան են համարվում Վհատացինդիի (կամ «լճակի ժողովուրդ») կողմից, որը վենդա ժողովրդի մի մասն է:

## Ժողովրդական բանահյուսություն
Ըստ վենդա (կամ բավենդա) լեգենդի՝ լիճը ձևավորվել է, երբ անցնող բորոտին զրկել են սնունդից և ապաստանից: Նա անիծել է կրալին, որը անհետացել է նոր ձևավորված լճի ջրերի տակ: Վենդաները պնդում են, որ վաղ առավոտյան կարելի է լսել թմբուկների ձայնը, ինչպես նաև խեղդված մարդկանց և անասունների ճիչերն ու մռնչյունը։

Ըստ լեգենդի՝ Ֆունդուձի լիճը նաև պահպանում է լեռներում ապրող պիթոն աստվածը։ Վենդաները հարգանքի տուրք են մատուցում այս աստծուն՝ ամեն տարի սեռական հասունացման պար՝ կոնգա պար, որին մասնակցում են դեռահաս աղջիկներ։ Լճի լիությունը և ջրի գույնը օգտագործվում են նախնիների տրամադրությունը և անձրևի հավանականությունը գնահատելու համար։

1955 թվականին պրոֆեսոր Հենրի Բըրնսայդը և նրա ընկեր Թաքերը հայտնվեցին լճի ափին և շշեր ու սրվակներ լցրեցին լճի ջրով։ Հաջորդ օրը նրանց հերմետիկ փակ անոթների ջուրը անհետացավ, և երևույթը կրկնվեց հաջորդ օրերին։ Լճի ջուրը խմելը պրոֆեսորին և նրա ընկեր Թաքերին կյանք խլեց։ Այս պատմությունը քաղաքային լեգենդ է։

## Տես նաև
* Կանգո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության աշխարհագրություն
2025 թվականը Ղրղզստանում

Ստորև ներկայացված է **[[2025]] թվականին [[Ղրղզստան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Իրադարձություններ
### Փետրվար
* Փետրվարի 21 - Ղրղզստանը և Տաջիկստանը համաձայնության են եկել ընդհանուր սահմանի որոշման վերաբերյալ։

### Մարտ
* Մարտի 31 - Ղրղզստանը, Տաջիկստանը և Ուզբեկստանը ստորագրեցին համաձայնագիր, որով ամրագրվեց իրենց ընդհանուր սահմանի եռակետը։

### Մայիս
* Մայիսի 2 - Նախարարների կաբինետը ներկայացնում է օրինագիծ, որը նախատեսում է փակել երկրի բոլոր գյուղական գրադարանները։

### Հունիս
* Հունիսի 3 - Ղրղզստանի նախկին նախագահ Ալմազբեկ Ատամբաևը հեռակա կարգով դատապարտվել է 11 տարվա ազատազրկման՝ ապօրինի հարստացման, հողերի ապօրինի ձեռքբերման և 2019 թվականի բողոքի ցույցերին մասնակցության համար։
* Հունիսի 7 - Օշ քաղաքում ապամոնտաժվել է Վլադիմիր Լենինի արձանը, որը համարվում էր Կենտրոնական Ասիայում իր տեսակի մեջ ամենաբարձրը։

### Հուլիս
* Հուլիսի 10 - Ազգային անվտանգության պետական ​​կոմիտեի կողմից կոռուպցիայի դեմ պայքարի շրջանակներում կառավարության նիստի ժամանակ Օշում վեց պաշտոնյա է ձերբակալվել։
* Հուլիսի 11 - Օշում ջրհեղեղը վնասել է նոր վերանորոգված փողոցներն ու քաղաքային շուկան, այն բանից հետո, երբ հորդառատ անձրևները խցանել էին ջրահեռացման համակարգերը։

### Օգոստոս
* Օգոստոսի 15 - Իտալացի լեռնագնացը մահանում է Հաղթանակի պիկ լեռան վրա՝ փորձելով փրկել իր ռուս ուղեկցին, որը իրեն վատ էր զգացել և անհետ կորած է համարվում։
* Օգոստոսի 28 - Ղրղզստանը սկսում է Բարսկուն-Բեդել մայրուղու շինարարությունը դեպի Չինաստանի Սինծիան նահանգ, ներառյալ Սոեկ և Աշու-Սու լեռնանցքների տակով թունելները։ Ավարտը նախատեսվում է 2030 թվականին։

### Սեպտեմբեր
* Սեպտեմբերի 25 - Գերագույն խորհուրդը քվեարկում է ինքնալուծարման օգտին՝ հանգեցնելով արտահերթ ընտրությունների։

### Նոյեմբեր
* Նոյեմբերի 20 - Չինական ոսկու արդյունահանմամբ զբաղվող «Kemin Resource Group» ընկերության գործադիր տնօրենը ձերբակալվել է ընկերության հանքերից մեկի կողմից շրջակա միջավայրին հասցված վնասի հետ կապված մեղադրանքով։
* Նոյեմբերի 30 - Ղրղզստանի խորհրդարանական ընտրություններ։

### Դեկտեմբեր
* Դեկտեմբերի 16 - Ղրղզստանի տրանսպորտի և կապի նախարարությունն ավարտում է «ՏՐԱՍԵԿԱ» բազմակողմանի թույլտվությունների համակարգին միանալու գործընթացը, որը կհեշտացնի ներքին ապրանքների մուտքը արտաքին շուկաներ։
* Դեկտեմբերի 17 - 2025 թվականի Ղրղզստանի խորհրդարանական ընտրություններից հետո առաջին անգամ գումարվում է նոր Գերագույն խորհուրդը։

## Տոներ

.

* Հունվարի 1 - Նոր տարվա օր
* Հունվարի 7 - Սուրբ ծնունդ (Ուղղափառ)
* Փետրվարի 23 - Հայրենիքի պաշտպանի օր
* Մարտի 8 - Կանանց միջազգային օր
* Մարտի 21 - Նուրուզ Մայրամի
* Մարտի 30 - Օրոզո Աիտ
* Ապրիլի 7 - Ժողովրդական ապրիլյան հեղափոխության օր
* Մայիսի 1 - Աշխատավորների միջազգային օր
* Մայիսի 5 - Սահմանադրության օր
* Մայիսի 9 - Հաղթանակի օր
* Հունիսի 6 - Կուրման Աիտ
* Օգոստոսի 31 - Անկախության օր
* Նոյեմբերի 7-10 - Պատմության և նախնիների հիշատակի օրեր

## Մահեր
* Օգոստոսի 23 - Ռուսլան Կուրմանալիև (53), դերասան։

## Տես նաև
* 2024 թվականը Ղրղզստանում
* 2026 թվականը Ղրղզստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Ղրղզստանում
Կատեգորիա:2025 Ասիայում
Կատեգորիա:2025 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2025 Ղրղզստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Ղրղզստանում
2025 թվականը Ռուսաստանում

Ստորև ներկայացված է **[[2025]] թվականին [[Ռուսաստան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող պաշտոնյաներ

## Իրադարձություններ
### Ընթացիկ
* Ռուս-ուկրաինական պատերազմ (2014-այժմ)
** Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա (2022-այժմ)
** Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժման ժամանակագրություն (2025 թվականի հունվար)

### Հունվար
* Հունվարի 1 - Վորոնեժի մարզում «Միլ Մի-28» ուղղաթիռ է կործանվել։
* Հունվարի 11 - Ուկրաինան հայտարարեց երկու հյուսիսկորեացի զինվորների գերեվարման մասին Ռուսաստանի Կուրսկի մարզում՝ ռազմական գործողությունների ժամանակ։
* Հունվարի 17 - Իրանն ու Ռուսաստանը ստորագրեցին «համապարփակ ռազմավարական գործընկերության մասին» պայմանագիր։
* Հունվարի 23 - Սիրիայի ափերի մոտ հրդեհ է բռնկվել ռուսական «Կիդին» հետախուզական նավի վրա։
* Հունվարի 29 - Կալուգայի մարզի Ուսոխի գյուղում անօրինական անտառահատը կրակ է բացել իրեն ձերբակալելու փորձ կատարող անտառապահների վրա՝ սպանելով երեք անտառապահի և պատանդ պահելով ևս երկուսին, նախքան ինքնասպան լինելը։

## Տոներ

.

* Հունվարի 1-7 - Նոր տարվա օր և տոնական օրեր
* Հունվարի 7 - Սուրբ ծնունդ (Ուղղափառ)
* Փետրվարի 23 - Հայրենիքի պաշտպանի օր
* Մարտի 8 - Կանանց միջազգային օր
* Մայիսի 1 - Գարնան և աշխատանքի օր
* Մայիսի 9 - Հաղթանակի օր
* Հունիսի 12 - Ռուսաստանի օր
* Նոյեմբերի 4 - Ազգային միասնության օր

## Մահեր
* Հունվարի 1
** Վիկտոր Ալկսնիս (74), քաղաքական գործիչ, Տուչկովոյի քաղաքապետ (2013-2015), Պետական դումայի անդամ (2000-2007) և ԽՍՀՄ պատգամավոր (1989-1991)։
** Վլադիմիր Կոսիխ (74), քաղաքական գործիչ, Պետական դումայի անդամ (1993-1995)։
* Հունվարի 10 - Եվգենյա Դոբրովոլսկայա (60), դերասանուհի (Տղան Մարսից)։
* Հունվարի 29
** Վադիմ Նաումով (55), Օլիմպիական գեղասահորդ (1992, 1994), աշխարհի չեմպիոն (1994)։
** Եվգենիա Շիշկովա (52), Օլիմպիական գեղասահորդուհի (1992, 1994), աշխարհի չեմպիոն (1994)։

## Տես նաև
* 2024 թվականը Ռուսաստանում
* 2026 թվականը Ռուսաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2025 Ասիայում
Կատեգորիա:2025 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2025 Ռուսաստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Ռուսաստանում
Էստևան Վիլլիան

**Էստևան Վիլլիան Ալմեյդա դե Օլիվեիրա Գոնսալվես** (,), կամ ուղղակի **Էստևան** (,) բրազիլացի ֆուտբոլիստ, Բրազիլիայի հավաքականի և «Չելսի» ակումբի աջ վինգեր։ Համարվում է բրազիլացի ամենատաղանդավոր երիտասարդ ֆուտբոլիստներից մեկը:

## Ակումբային կարիերա
Էստևան Վիլիանը ֆուտբոլային կարիերան սկսել է «Կրուզեյրոյի» ակումբային ակադեմիայում 2017 թվականին։ Որոշ ժամանակ նա խաղացել է «Մեսինյո» (պորտ.՝ Մեսինյո) մականունով՝ ի պատիվ Լիոնել Մեսսիի, ում հետ նրան համեմատում էին իր խաղաոճով։ 2018 թվականին 10-ամյա Էստևանը կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը «Nike»-ի հետ՝ դառնալով պատմության մեջ ամենաերիտասարդ բրազիլացի խաղացողը, ով ստորագրել է կոմերցիոն պայմանագիր։ 2021 թվականի մայիսին նա տեղափոխվել է «Պալմեյրաս» ակումբի ֆուտբոլային ակադեմիա՝ ստորագրելով ուսանողական պայմանագիր։ Երիտասարդական թիմերի կազմում Պալմեյրասը հաղթել է Պաուլիստայի Մ15 և 17 տարեկանների պետական ​​առաջնություններում, Բրազիլիայի մինչև 17 տարեկանների գավաթում և մինչև 17 տարեկանների Բրազիլիայի առաջնությունում։

2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ին նա իր դեբյուտը նշել է Պալմեյրասի հիմնական կազմում Բրազիլիայի Ա Սերիայի «Կրուզեյրոյի» դեմ խաղում։

2024 թվականի հունիսի 22-ին անգլիական «Չելսին» հայտարարել է խաղացողի տրանսֆերի վերաբերյալ համաձայնության մասին, որը կայացավ 2025 թվականի ամռանը։ Տրանսֆերային գումարը կազմել է 34 մլն եվրո, ևս 27 մլն եվրո տրամադրվել է բոնուսների տեսքով։  2025 թվականի օգոստոսի 17-ին նա իր դեբյուտը նշել է Կապույտների հիմնական կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով Պրեմիեր լիգայի «Քրիսթալ Փելասի» դեմ խաղում։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 4-ին նա խփել է իր առաջին գոլը Չելսիի կազմում Լիվերպուլի դեմ խաղում։ «Կապույտներին» հաղթանակ է բերել հանդիպման 95-րդ րոպեին նրա խփած գոլը 2:1 հաշվով։

## Կարիերան հավաքականում
2023 թվականի նոյեմբերին Բրազիլիայի մինչև 17 տարեկանների ազգային հավաքականի կազմում նա խաղացել է Ինդոնեզիայում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում՝ գոլի հեղինակ դառնալով Նոր Կալեդոնիայի դեմ խաղում և դուբլ գրանցելով Էկվադորի դեմ խաղում։

2024 թվականի օգոստոսին 17-ամյա խաղացողը ստացավ իր առաջին հրավերը Բրազիլիայի գլխավոր հավաքական։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին նա իր նորամուտը նշել է ազգային հավաքականի կազմում Էկվադորի դեմ խաղում։ 2025 թվականի սեպտեմբերի 5-ին նա իր առաջին գոլը խփեց ազգային հավաքականի կազմում Չիլիի դեմ խաղում։

## Ձեռքբերումներ
**«Պալմեյրաս»**
* Պաուլիստայի առաջնության հաղթող 2024 թվականին

## Կատարողական վիճակագրություն
### Խաղերը և գոլերը հավաքականի կազմում

**Ընդամենը: 9 խաղ / 3 գոլ; 3 հաղթանակ, 3 ոչ-ոքի, 3 պարտություն։**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль футболиста на официальном сайте ФК «Челси»
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կրուզեյրոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Պոլիմաստիա

**Հավելյալ կուրծք**, որը հայտնի է նաև որպես **պոլիմաստիա** կամ ***mammae erraticae,*** հավելյալ կուրծք ունենալու վիճակ: Հավելյալ կուրծքը կարող է ունենալ պտուկներ, արեոլաներ կամ զուրկ լինել դրանցից: Հավելյալ կուրծք ունենալը ատավիզմի տեսակ է, առավել տարածված է տղամարդկանց շրջանում, սովորաբար անվնաս է և բուժում չպահանջող։ Վերջին տարիներին, սովորաբար հավելյալ կուրծք ունեցող կանայք, հաճախ են դիմում կուրծքը հեռացնելու պլաստիկ վիրահատության՝ զուտ էսթետիկ նպատակներով:

Նմանատիպ վիճակ է նաև հավելյալ պտուկների առկայությունը որոշ մարդկանց մոտ, որի դեպքում առաջանում են ավելորդ պտուկներ։ Դա կոչվում է «հավելյալ պտուկ» կամ «պոլիթելիա»։

## Նկարագրություն
Որոշ դեպքերում հավելյալ կուրծքը կարող է տեսանելի չլինել մաշկի մակերեսին: Այդպիսի դեպքերում դրանք կարելի է տարբերել կաթնագեղձի նորմալ հյուսվածքից մագնիսառեզոնանսային շերտագրության (ՄՌՇ) միջոցով: Երբեմն հնարավոր է նաև, որ հավելյալ կուրծքն ունենա կաթնարտադրություն, ինչպես ցույց է տրված նկարում, որտեղ երևում է, թե ինչպես է երեխան կերակրվում ազդրի կողմնային մասում գտնվող էկտոպիկ կաթնագեղձային հյուսվածքի միջոցով:
մինի|Ազդրի վրա հավելյալ կրծքագեղձով կին
Կան որոշ ապացույցներ, որ այս վիճակը կարող է ավելի տարածված լինել Ամերիկայի բնիկ ժողովուրդների շրջանում:

## Առաջացում
Պոլիմաստիան սովորաբար առաջանում է մոր արգանդում պտղի զարգանալու ընթացքում։ Նորմալ զարգացման ժամանակ կաթնագեղձի հյուսվածքը զարգանում է կաթնային գծի երկայնքով, իսկ հավելյալ հյուսվածքը քայքայվում է և ներծծվում։ Պոլիմաստիան առաջանում է, երբ հավելյալ հյուսվածքը չի քայքայվում մինչև երեխայի ծնվելը։

Այս վիճակը կարող է փոխանցվել ժառանգաբար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կառուցվածքային շեղումներ
Կատեգորիա:Բնածին արատներ
Կատեգորիա:Ատավիզմ
Թաթերն Իրանում

**Թաթերն Իրանում** բնակվում են վաղնջական ժամանակներից։ Նրանք իրանական ժողովուրդ են, որոնք բնակվում են երկրի հյուսիսում, մասնավորապես՝ Ղազվինի նահանգում: Իրանի թաթերը խոսում են թաթերեն լեզվով, որը հյուսիսարևմտյան իրանական բարբառների խումբ է՝ սերտորեն կապված թալիշերենի հետ: Նրանք նաև խոսում են պարսկերեն և ադրբեջաներեն: Իրանի թաթերը հիմնականում մուսուլմաններ են և, տարբեր գնահատականներով, նրանց թիվը մոտ 10,000 է կամ ավելի քան 300,000: Որոշ հեղինակների մոտ հանդիպում է մինչև 300 հազար թվաքանակը ևս։
մինի|ձախից|Թաթերի տեղաբաշխվածությունն Իրանում
Միջնադարից ի վեր «թաթեր» տերմինն օգտագործվել է ոչ միայն Կովկասում բնակվող թաթերի, այլև հյուսիսարևմտյան Իրանի համար։ Այստեղ լեզուն տարածվել է գրեթե բոլոր տեղական իրանական լեզուների վրա, բացառությամբ պարսկերենի և քրդերենի:

Ներկայումս «թաթի» տերմինը և «թաթի» լեզուն օգտագործվում են հյուսիսարևմտյան իրանական բարբառների որոշակի խմբի (չալի, դանեսֆանի, խիարաջի, խոզնինի, էսֆարվարինի, թակեստանի, սաղզաբադի, էբրահիմաբադի, էշտեհարդի, խոյնի, քաջալի, շահրուդի և գարզանի) համար՝ Իրանական Ադրբեջանում, ինչպես նաև ավելի հարավ՝ Ղազվինի և Զանջանի նահանգներում: Այս բարբառները որոշ չափով կապված են թալիշերենի և մազանդերենի հետ և կարող են լինել մեռած ազարերեն լեզվի ժառանգները:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Iranica entry on ''Eshtehārdi'', one of Tati dialects
* Sample of the Gozarkhani language

Կատեգորիա:Իրանի ազգեր
Կատեգորիա:Իրանական ազգեր
Կատեգորիա:Թաթեր
Հայկ լիճ

**Հայկ լիճ** () քաղցրահամ լիճ Եթովպիայում։ Գտնվում է Եթովպական (Հաբեշական) բարձրավանդակում՝ Դեսեից հյուսիս՝ Ամհարա շրջանի Հարավային Վոլո գոտում: Հայկ քաղաքը գտնվում է լճից արևմուտք:

Լիճը 6.7 կմ երկարություն և 6 կմ լայնություն ունի, մակերեսը՝ 23 կմ² է: Առավելագույն խորությունը 88 մ է, և այն գտնվում է ծովի մակարդակից 2030 մետր բարձրության վրա: Այն Թեգուլեդերե վորեդայի երկու լճերից մեկն է, որը Անկարկա գետով միացված է Հարդիբո Հայկ լճին:

## Պատմություն
Տեղական լեգենդի համաձայն՝ լիճը ստեղծվել է արքայադստեր կողմից անարդարացիորեն վատ վերաբերմունքի ենթարկված հղի կնոջ վրեժը լուծելու համար: Աստված խիստ վրդովված էր այս անարդարությունից և իր զայրույթի մեջ կնոջ շուրջը գտնվող ամբողջ երկիրը ջրի վերածեց՝ ձևավորելով լիճ և ոչնչացնելով արքայադստերը՝ նրա ընկերների և ընտանիքի հետ միասին: Հղի կնոջ նստած վայրում առաջացավ մի կղզի (այժմ՝ թերակղզի): Այնտեղ, 13-րդ դարի կեսերին, Իյասուս Մոան հիմնադրեց Իստիֆանոսի եկեղեցին, որտեղ ուսանել է ապագա կայսրը՝ Սողոմոնյան դինաստիայի հիմնադիր Յեկունո Ամլակը։

Իյասուս Մոայի նախկին աշակերտ Թեքլե Հայմանոտը Շևայում հիմնադրեց Դեբրա Ասբոսի վանքը (15-րդ դարում վերանվանվել է Դեբրե Լիբանոս): Թեքլե Հայմանոտը հինգ պայծառ երիտասարդ կրոնական ուսանողներից մեկն էր, որոնք դարձան «քրիստոնեության հինգ լույսերը» Եթովպիայի հարավի համար: Իյասուս Մոան նաև դեր խաղաց Եկունո Ամլակի կողմից Զագվե դինաստիայի տապալման գործում և օգնեց վերականգնել Սողոմոնյան դինաստիան: Եկունո Ամլակի գահ բարձրանալուց հետո Իստիֆանոսի եկեղեցին դարձավ Իստիֆանոսի վանք։

Լճի ափեր այցելած առաջին հայտնի եվրոպացին Ֆրանցիսկո Ալվարեսն էր, որը անցավ 1520 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։ Նա նշեց, որ լճում ապրում են գետաձիեր և լոքոներ, և որ ափերին տնկված են կիտրոնի և նարնջի ծառեր։ Նա նշում է, որ լճում կային գետաձիեր և լոքոներ, իսկ շրջակայքում տնկված էին կիտրոններ, նարինջներ և ցիտրուսներ: Իմամ Ահմադ իբն Իբրահիմ ալ-Ղազին թալանել և այրել է այս եկեղեցին 1531 թվականի նոյեմբերին

1606 թվականին գահ բարձրանալուց կարճ ժամանակ առաջ Սուսնյոս I-ը այցելեց Հայկ լճի տարածքը, որտեղից վտարեց օրոմոների մի խումբ, որոնք ապրում էին Իստիֆանոսի վանքի անմիջական հարևանությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եթովպիայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Լուծվող բջջային ադհեզիայի մոլեկուլներ

***Լուծվող բջջային ադհեզիայի մոլեկուլները (sCAM)*** բջջային ադհեզիայի մոլեկուլների դաս են (CAM - բջջային մակերեսին կապող սպիտակուցներ), որոնք կարող են կարևոր բիոմարկերներ ներկայացնել բորբոքային պրոցեսների համար, որոնք ներառում են բջիջների, ինչպիսիք են թրոմբոցիտները և էնդոթելը, ակտիվացում կամ վնասում։

Դրանք ներառում են բջջային ադհեզիայի մոլեկուլների՝ ICAM-1, VCAM-1, E-սելեկտինի և P-սելեկտինի լուծելի իզոֆորմներ (տարբերակվում են որպես sICAM-1, sVCAM-1, sE-սելեկտին և sP-սելեկտին): CAM-ների բջջային արտահայտությունը դժվար է գնահատել կլինիկորեն, բայց այս լուծելի ձևերը առկա են արյան շրջանառության մեջ և կարող են ծառայել որպես CAM-ների մարկերներ:

Հետազոտությունները կենտրոնացած են սրտանոթային (մասնավորապես՝ աթերոսկլերոզի), շարակցական հյուսվածքի և նորագոյացությունների հիվանդությունների դերի վրա, որտեղ արյան պլազմայի մակարդակը կարող է լինել հիվանդության ծանրության կամ կանխատեսման մարկեր, և դրանք կարող են օգտակար լինել որոշ բուժումների առաջընթացը գնահատելու համար:

Շատ ուսումնասիրություններ ենթադրել են, որ անոթային էնդոթելիումի (արյան անոթի պատի) վրա բջջային ադհեզիայի մոլեկուլների (ԲԱԿ) արտադրության ավելացումը դեր է խաղում զարկերակային վահանիկի զարգացման գործում, ինչպես in vitro, այնպես էլ in vivo ուսումնասիրություններից ստացված ենթադրությամբ, որ ԲԱԿ արտադրությունը մեծանում է դիսլիպիդեմիայի (արյան մեջ լիպիդների աննորմալ մակարդակ) պատճառով։

Հետազոտական ​​ուսումնասիրություններում sCAM-ները օգտագործվել են որպես բիոմարկերներ՝ սննդանյութերի հետ փոխհարաբերությունները կամ սննդանյութերի մակարդակները նշանակալի կամ աննշան չափելու համար։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Կենսաբանական թաղանթ
Արևելյան վարդապետներ

**Արևելյան վարդապետներ** կամ **հայոց հյուսիսային կողմանց վարդապետներ**, 12-15-րդ դարերում գիտամանկավարժական գործունեությամբ հռչակված վարդապետների, րաբունապետների, վանահայրերի, դավանաբան տեսաբանների, Հայ առաքելական եկեղեցու ավանդության և ինքնուրույնության պաշտպան հոգևորականների ընդհանուր անվանումը: Հիմնականում գործել են Հայաստանի հյուսիսարևելյան շրջանների վանքերում, գիտամշակութային կենտրոններում, վարդապետարաններում (Հաղպատ, Սանահին, Հաղարծին, Քոբայրավանք, Խորակերտ, Խորանաշատ, Գոշավանք, Կեչառիս և այլն): Արևելյան վարդապետների անունները պահպանվել են Ներսես Շնորհալու՝ Արևելյան վարդապետներին հղած թղթում և Կիրակոս Գանձակեցու Պատմության մեջ: Վերջինս նրանց անվանել է «երևելի վարդապետներ»:

Արևելյան վարդապետներից առավել հայտնի են Գրիգոր Տուտեորդին, Դավիթ Քոբայրեցին, Հովհաննես Սարկավագը, Պողոս Տարոնեցին, Մխիթար Գոշը և ուրիշներ, որոնք տարբեր ժամանակներում ստանձնել են Հայոց Հյուսիսային Կողմանց վարդապետների ղեկավարի դերը: Արևելյան վարդապետները, լինելով Հայ եկեղեցու ծիսադավանական կարգի ընդգծված ավանդապահներ, հանդես են եկել Հայ եկեղեցու ավանդությանը սպառնացող նորամուծությունների դեմ, պաշտպանել նրա նվիրապետական և ծիսադավանական ինքնուրույնությունը Հույն և Հռոմի եկեղեցիների ոտնձգություններից: Վայելել են մեծ հեղինակություն նաև Կիլիկյան Հայաստանում. հատկապես Հռոմկլայի կաթողիկոսարանի հայոց հայրապետները (Ներսես Շնորհալի, Գրիգոր Դ Տղա, Կոնստանդին Ա Բարձրաբերդցի և ուրիշներ) միշտ հարցրել են նրանց կարծիքը կարևորագույն խնդիրների վերաբերյալ: Այդ շրջանում Արևելյան վարդապետները ընդդիմացել են կիլիկյան հայրերին Հայ և Հույն եկեղեցիների միության հարցում, իսկ ավելի ուշ՝ Սսի կաթողիկոսարանի վարած քաղաքականությանը՝ Հայ և Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիների միության, Հայ եկեղեցու ծիսադավանական զիջումների հաշվին Արևմուտքից ռազմաքաղ. օգնություն ստանալու հարցում: Նրանց ջանքերի շնորհիվ չեն իրագործվել 1307 թվականի Սսի ժողովի և 1316 թվականի Ադանայի եկեղեցական ժողովի լատինամետ որոշումները:

Բուն Հայաստանում Արևելյան վարդապետները ընդդիմացել են նաև Զաքարե ամիրսպասալարին, որը փորձել է Լոռեի 1205 թվականի և Անիի 1207 թվականի ժողովներում ընդունել տալ հայ զինվորների համար բանակում Պատարագի շարժական սեղան գործածելու Վրաց եկեղեցու սովորույթը: Ավելի ուշ, Սյունյաց վարդապետների (Հովհան Որոտնեցի, Գրիգոր Տաթևացի և ուրիշներ) հետ պայքարել են Հայաստանում ունիթորական շարժման դեմ:

Արևելյան վարդապետների առավել ավանդապահ թևը Գրիգոր Տուտեորդու գլխավորությամբ անհաշտ դիրք է բռնել կիլիկյան հայրերի ցանկացած նորարարության, միութենական փորձերի դեմ, Հայոց հայրապետներից ոմանց մեղադրել Հայ եկեղեցու ավանդներից շեղվելու մեջ: Չափավոր թևը, որը գլխավորել է Մխիթար Գոշը, հանդես է եկել դավանաբանական հանդուրժողականության, քրիստոնյա մյուս եկեղեցիների հետ առավել սերտ կապեր պահպանելու գաղափարներով, չխաթարելով, սակայն, Հայ եկեղեցու ինքնուրույնությունն ու հնավանդ կարգը: Արևելյան վարդապետները նշանակալի դեր են խաղացել հայ գիտության, մշակույթի, փիլիսոփայության և աստվածաբանական մտքի զարգացման գործում, թողել մատենագրական հարուստ ժառանգություն:

Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ հոգևորականներ
Արհեստական բանականություն․ ժամանակակից մոտեցում

***Արհեստական ​​բանականություն. ժամանակակից մոտեցում*** (***AIMA***) գիրքը արհեստական ​​բանականության (AI) վերաբերյալ համալսարանական դասագիրք է, որը գրվել է Ստյուարտ Ռասելի և Պիտեր Նորվիգի կողմից: Այն առաջին անգամ հրատարակվել է 1995 թվականին, իսկ գրքի չորրորդ հրատարակությունը լույս է տեսել 2020 թվականի ապրիլի 28-ին։

*AIMA*-ն անվանվել է «աշխարհում արհեստական ​​բանականության ամենատարածված դասագիրքը», և համարվում է արհեստական ​​բանականության ոլորտի ստանդարտ տեքստ: 2023 թվականի դրությամբ այն օգտագործվում էր աշխարհի ավելի քան 1500 համալսարաններում, և ունի ավելի քան 59,000 հղում Google Scholar-ում:

*AIMA*-ն նախատեսված է բակալավրիատի լսարանի համար, բայց կարող է օգտագործվել նաև ասպիրանտուրայի մակարդակի ուսումնասիրությունների համար՝ առաջարկվում է ավելացնել ընդարձակ մատենագրության մեջ թվարկված որոշ հիմնական աղբյուրներ
## Բովանդակություն
AIMA-ն մանրամասն տեղեկատվություն է տալիս արհեստական ​​բանականության  ալգորիթմների աշխատանքի մասին։ 

Գրքի բաժինները ընդգրկում են արհեստական ​​բանականության դասական թեմաներ, ինչպիսիք են որոնման ալգորիթմները և պրեդիկատների տրամաբանությունը, ասույթների տրամաբանությունը և հավանականային դատողությունները, մինչև ավելի բարդ թեմաներ, ինչպիսիք են բազմագործակալ համակարգերը, սահմանափակումների բավարարման խնդիրները, օպտիմալացման խնդիրները, արհեստական ​​նեյրոնային ցանցերը, խորը ուսուցումը, ուժեղացված ուսուցումը և համակարգչային տեսողությունը:

### Կոդ
Հեղինակները տրամադրում են գրքի տարբեր վարժությունների և ալգորիթմների իրականացումը տարբեր ծրագրավորման լեզուներով GitHub պահոցը:  

Գրքի ծրագրերը ներկայացված են Java, Python, Lisp, JavaScript և Scala լեզուներով  փսևդոկոդով։
## Հրատարակություններ
*AIMA*-ի առաջին և վերջին հրատարակությունները հրատարակվել են համապատասխանաբար 1995 և 2020 թվականներին՝ ընդհանուր առմամբ լույս է տեսել չորս հրատարակություն (1995, 2003, 2009, 2020)

Ստորև ներկայացված է ԱՄՆ տպագիր հրատարակությունների ցանկը: Մյուս հրատարակությունների համար հրատարակման ամսաթիվը և շապիկի գույները կարող են տարբեր լինել:

Տարբեր հրատարակություններ բնօրինակ անգլերենից թարգմանվել են մի քանի լեզուներով, այդ թվում՝ առնվազն չինարեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, հունգարերեն, իտալերեն, ռումիներեն, ռուսերեն և սերբերեն:

## Ծանոթագրություններ
Արթուր Ասոյան

**Արթուր Ասոյան** (),հայ խառը մենամարտերի (MMA) մարզիկ։

## Կենսագրություն
Արթուր Ասոյանը ծնվել է 2004 թվականի հուլիսի 28-ին։

Մարզական գործունեությունը սկսել է 2012 թվականին՝ Գավառ քաղաքում, որտեղ զբաղվել է MMA մարզաձևով մինչև Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժեր զորակոչվելը։ 2010 թվականին ընդունվել է Գավառի Գ. Մնացականյանի անվան թիվ 7 միջնակարգ դպրոց, որն ավարտել է 2022 թվականին։ Նույն թվականի հունիսի 19-ին զորակոչվել է ՀՀ զինված ուժեր։ Զինվորական ծառայության ընթացքում՝ 2023 թվականին, մասնակցել է բանակային կորպուսի ձեռնամարտի առաջնությանը՝ հանդես գալով 65 կգ քաշային կարգում և դարձել է կորպուսի չեմպիոն։ Նույն տարում ներկայացրել է իր կորպուսը ՀՀ զինված ուժերի համաբանակային առաջնությունում՝ նվաճելով ՀՀ համաբանակային չեմպիոնի կոչումը։ 2024 թվականի հուլիսի 20-ին զորացրվելուց հետո վերսկսել է ակտիվ մարզումները՝ հաճախելով «Շահմուրադյան Ֆայթ Քլաբ», մարզվելով Ստեփան Շահմուրադյանի ղեկավարությամբ։ 2025 թվականից Արթուր Ասոյանը միջազգային մակարդակում ճանաչում է ստացել՝ IMMAF World Championship մրցաշարում մեծահասակների 56.7 կգ քաշային կարգում նվաճելով բրոնզե մեդալ գործունեություն: Արթուր Ասոյանը հանդես է գալիս խառը մենամարտերի (Mixed Martial Arts, MMA) սպորտաձևում։ Մասնակցել է տարբեր ազգային և միջազգային MMA մրցաշարերի՝ ներկայացնելով Հայաստանը։

### Մասնագիտական ռեկորդ
Ըստ Tapology հարթակի տվյալների՝ Արթուր Ասոյանի մասնագիտական MMA ռեկորդը կազմում է 4 հաղթանակ և 2 պարտություն։

### Մրցանակեր և նվաճումներ

* 2022 թվական՝ Հայաստանի փոխչեմպիոն:
* 2023 թվական՝  Ձեռնամարտի բանակային կորպուսի չեմպիոն:
* 2023 թվական՝  Ձեռնամարտի համաբանակային չեմպիոն:
* 2025 թվական՝  Հայաստանի Հանրապետության չեմպիոն:
* 2025 թվական՝  IMMAF մեծահասակների աշխարհի առաջնությունան բրոնզե մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Գաբալայի միջազգային օդանավակայան

**Գաբալայի միջազգային օդանավակայան** (), , օդանավակայան, սպասարկում է Գաբալան (հայտնի է նաև որպես Քեբելե կամ Գաբալա)։ Օդանավակայանը պաշտոնապես բացել է նախագահ Իլհամ Ալիևը 2011 թվականի նոյեմբերի 17-ին։

## Հարմարություններ
Օդանավակայանը գտնվում է միջին ծովի մակարդակից 935 ֆուտ (285 մ) բարձրության վրա։ Այն ունի մեկ թռիչքուղի՝ 16/34 նշանակմամբ, ասֆալտապատ մակերեսով, որի չափերն են՝ 3 600 × 60 մետր (11 811 × 197 ֆուտ)։ 16-րդ թռիչքուղին հագեցած է ILS CAT II համակարգով, որը հնարավորություն է տալիս ինքնաթիռներին թռիչքներ կատարել ցածր  ամպամածության (30 մետր) և տեսանելիության (350 մետր) պայմաններում։

## Ավիաընկերություններ և ուղղություններ

### Ուղևորներ

Տարեկան ուղևորահոսք (2014)՝ 55 651 ուղևոր է։ Ժամային թողունակություն՝ օդանավակայանը նախագծված է ժամում մինչև 200 ուղևոր սպասարկելու համար։ Գործառնական վիճակ՝ օդանավակայանը ժամանակակից համալիր է, որը լիարժեք շահագործման է հանձնվել 2011 թվականին և համապատասխանում է Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության (ICAO) միջազգային չափորոշիչներին՝ աջակցելով Ադրբեջանի հյուսիս-արևմտյան տարածաշրջանի զբոսաշրջությանը։

Ավիացիոն տեղեկատվություն տրամադրող աղբյուրի համաձայն՝ 2022 թվականից ի վեր ուղևորահոսքը մնացել է համեմատաբար կայուն՝ սեզոնային փոքր տատանումներով։

## Վիճակագրություն

Գաբալայի միջազգային օդանավակայանի (GBB) վերաբերյալ ամենավերջին պաշտոնական տարեկան վիճակագրությունը վերաբերում է 2014 թվականին, երբ օդանավակայանը սպասարկել է 55 651 ուղևոր։ Նույն տարվա ընթացքում գրանցվել է 918 օդանավային շարժ, ինչը 2013 թվականի համեմատ աճել է 2,0 %-ով, իսկ ուղևորահոսքը աճել է 19,3 %-ով։ Միաժամանակ բեռնափոխադրումների ծավալը կազմել է ընդամենը 3 մետրական տոննա՝ նախորդ տարվա համեմատ նվազելով 99,08 %-ով։ Այս տվյալները հրապարակվել են Airports Council International կազմակերպության «World Airport Traffic Reports» հաշվետվություններում (2013 և 2014 թվականներ)։ Օդանավակայանը նախագծված է ժամում մինչև 200 ուղևոր սպասարկելու համար։ Այն ունի մեկ ասֆալտապատ թռիչքուղի՝ 3 600 × 60 մետր չափերով, որը հագեցած է ILS CAT II համակարգով և թույլ է տալիս թռիչքներ իրականացնել ցածր տեսանելիության պայմաններում։ Օդանավակայանը բացվել է 2011 թվականին, գործում է շուրջօրյա ռեժիմով և սպասարկում է ինչպես ներքին, այնպես էլ միջազգային չվերթներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի օդանավակայաններ
Safe (երգ, Քարդի Բի)

**«Safe»**, ամերիկացի հիփ-հոփ կատարող Քարդի Բիի սինգլը, որը ձայնագրվել է ամերիկացի երգչուհի Քեյլանիի մասնակցությամբ։ Այն թողարկվել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Atlantic Records լեյբլում։  Երգը դարձել Է «*[[Am I the Drama?]]*» (2025) երկրորդ ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլը։ Կոմպոզիցիան գրել են Քարդի Բին, Քեյլանին, Ջորդան Թորփը, ինչպես նաև պրոդյուսերներ Ջեյմս Սթիդը (հայտնի է որպես DJ SwanQo) և Մեթյու Ալենը (Sean Island)։

## Նախապատմություն և թողարկում
2025 թվականի հունիսի 22-ին Քարդի Բին հայտարարել է իր «Am I The Drama» երկրորդ ստուդիական ալբոմի թողարկման մասին, որի թողարկումը նշանակվել է սեպտեմբերի 19-ին։  Ձայնասկավառակի առաջին երկու սինգլները՝ «Outside» և «Imaginary Playerz», լույս են տեսել համապատասխանաբար հունիսի 20-ին և օգոստոսի 15-ին։  Սեպտեմբերի 15-ին Քարդի Բին բացահայտել է հրավիրված կատարողների ցուցակը, որոնց թվում հայտնվել է Քեյլանին։  Երեք օր անց՝ սեպտեմբերի 18-ին, հայտնի է դարձել, որ նրանց համատեղ ստեղծագործությունը ստացել է «Safe» անվանումը։

Ալբոմի թողարկման օրը Քարդի Բին հաստատել է, որ արևելյան ժամանակով կեսգիշերին ձայնասկավառակի հետ միասին կկայանա «Safe» երգի տեսահոլովակի պրեմիերան։  Նույն օրը ստեղծագործությունը մտել է իտալական ռադիոկայանների ռոտացիա, իսկ սեպտեմբերի 23-ին՝ ամերիկյան ռիթմիկ ռադիո։

## Արձագանքներ
*[[Billboard]]* ամսագիրը «Safe» երգն անվանել է ալբոմի երկրորդ լավագույն կոմպոզիցիան՝ նշելով նրա ներուժը՝ դառնալու ռադիոյի հիթ և սիրված երգ Վալենտինի օրվա համար։

## Տեսահոլովակ
Երգի պաշտոնական տեսահոլովակը, որը նկարահանել է ռեժիսոր Արադը, թողարկվել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։  Ամերիկացի դերասան Դոն Բենջամինը մարմնավորել է Քարդի Բիի սիրելիին։  Տեսահոլովակում հերոսները ընտանիք են ստեղծում, սակայն տղամարդու գաղտնի կյանքը քայքայում է նրանց հարաբերությունները. հղիության ընթացքում հերոսուհին ավելի ու ավելի է զգում միայնություն։  Բուռն վեճից հետո նա հեռանում է տնից, սակայն որոշ ժամանակ անց վերադառնալով՝ սիրելիին գտնում է մահացած։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
Ձայնագրության մասնակիցների ցուցակը ներկայացված է Tidal-ի տվյալներով։
### Երաժիշտներ
* Բելկալիս Ալմանզար - վոկալ, տեքստի հեղինակ
* Քեյլանի Փերիշ - վոկալ, տեքստի հեղինակ
* Դարել Ջոնս - գործադիր պրոդյուսեր
* Ջոնաթան «Brooklyn Johnny» Դեսքարտես - գործադիր պրոդյուսեր
* Ջեյմս «DJ SwanQo» Սթիդ - պրոդյուսեր, տեքստի հեղինակ
* Մեթյու «Sean Island» Ալեն - պրոդյուսեր, տեքստի հեղինակ
* Ջորդան Թորփ - տեքստի հեղինակ

### Տեխնիկական անձնակազմ
* Էվան Լարայ - ձայնագրության ձայնային ինժեներ
* Քոլին Լեոնարդ - մաստերինգի ինժեներ
* Լեսլի Բրեթվայթ — տեղեկատվության ինժեներ

## Հիթ-շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Քարդի Բիի սինգլներ
Հայաստանի սպորտային պարերի ֆեդերացիա

**Հայաստանի սպորտային պարերի ֆեդերացիա**, պարային սպորտը կարգավորող մարմինy Հայաստանում: Ֆեդերացիայի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Երևանում: Այն ղեկավարում է նախագահ Գեորգի Բաբայանը:

## Պատմություն
Հայաստանի պարային սպորտի ֆեդերացիան հիմնադրվել է 1996 թվականին: ՀՊՍՖ-ն Համաշխարհային պարային սպորտի ֆեդերացիայի (WDSF), DanceSport Europe-ի և Համաշխարհային ռոքնռոլ կոնֆեդերացիայի լիիրավ անդամ է: 2001 թվականից ի վեր ֆեդերացիան հյուրընկալել է WDSF-ի բազմաթիվ մրցույթներ, այդ թվում՝ 2008 թվականի Արևելյան Եվրոպայի առաջնությունը, 2019 թվականի U21 պարի աշխարհի չեմպիոնները և 2022 թվականի Եվրոպայի գավաթը: Ֆեդերացիան մարզում է պարողներին և պարային զույգերին եվրոպական և լատինոամերիկյան պարերի, հայկական ժողովրդական պարերի, ժամանակակից և հիփ-հոփ պարերի ոլորտներում և կազմակերպում է նրանց մասնակցությունը համաշխարհային, եվրոպական և այլ տարածաշրջանային պարային մրցույթներին, ինչպիսին է «Վիվատ Ռուսաստան»-ը։ Ֆեդերացիան նաև համագործակցում է Հայաստանի այլ պարային ակումբների հետ։

Լատինաամերիկյան պարերի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունը ՀՊՍՖ-ի աջակցությամբ Հայաստանում անցկացվել է չորս անգամ։ Վերջին լատինաամերիկյան պարերի մրցույթը տեղի է ունեցել Երևանում 2023 թվականի նոյեմբերի 12-ին, որին մասնակցել են 33 երկրների պարային զույգեր։

ՀՊՍՖ-ը հյուրընկալել է Համաշխարհային ռոքնռոլի կոնֆեդերացիայի 2023 թվականի ակրոբատիկ ռոքնռոլի աշխարհի առաջնությունը։

## Տես նաև
* Հայկական պար
* Հայկական սպորտ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի պարային սպորտի ֆեդերացիան ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի կառավարման մարմիններ
Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիա

**Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիա**, ըմբշամարտը կարգավորող մարմինը Հայաստանում, որը կառավարվում է Հայաստանի օլիմպիական կոմիտեի կողմից: Ֆեդերացիայի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Երևանում։

## Պատմություն
Ֆեդերացիան ներկայում ղեկավարում է նախագահ Ռոբերտ Խաչատրյանը։ Ֆեդերացիան Ըմբշամարտի միացյալ աշխարհի և Ըմբշամարտի միացյալ կազմակերպությունների եվրոպական խորհրդի լիիրավ անդամ է։

Ֆեդերացիան վերահսկում է ազատ ոճի ըմբշամարտը, հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտը, կանանց ըմբշամարտը, լողափնյա ըմբշամարտը և գրեփլինգը Հայաստանում։ 

Ֆեդերացիան մասնակիցներ է ուղարկում մասնակցելու ըմբշամարտի աշխարհի գավաթի խաղարկությանը, ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությանը և ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությանը։ Հայ ըմբիշները մի քանի մեդալներ են նվաճել՝ մասնակցելով Ամառային օլիմպիական խաղերին։

Ֆեդերացիայի պետական ֆինանսավորումը 2018 թվականին ավելացել է։ Հայաստանի կառավարությունը հաստատել է հավելումը, որը հայ ըմբիշներին պետք է օգներ հաջողությամբ մասնակցել միջազգային մրցաշարերին և վարկանիշներ ձեռք բերել 2020 թվականի օլիմպիական խաղերից առաջ։

2021 թվականի փետրվարին Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիան համագործակցության հուշագիր է ստորագրել Հայաստանի գրեփլինգի ֆեդերացիայի հետ։

## Տես նաև

* Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտ
* Հայկական սպորտ
* Ըմբշամարտը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիան Ֆեյսբուքում

Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի կառավարման մարմիններ
Հայաստանի վոլեյբոլի ֆեդերացիա

**Հայաստանի վոլեյբոլի ֆեդերացիա**, վոլեյբոլը, լողափնյա վոլեյբոլը և ձյան վրա վոլեյբոլը կարգավորող մարմինը Հայաստանում, որը կառավարվում է Հայաստանի օլիմպիական կոմիտեի կողմից: Ֆեդերացիայի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Երևանում։

## Պատմություն
Վոլեյբոլը միշտ եղել է տարածված մարզաձև Հայաստանում, 1972 թվականից Երևանում գործում է վոլեյբոլի դպրոց։ Մինչև Հայաստանի անկախացումը, հայ վոլեյբոլիստները մասնակցել են միջազգային մրցումների Խորհրդային Միության թիմերի կազմում։

Ֆեդերացիան հիմնադրվել է 1991 թվականին։ 2026 թվականի հունվարի 10-ին կայացած ֆեդերացիայի 10-րդ հաշվետու-ընտրական համագումարում նրա նախագահ է ընտրվել Կարեն Ասմարյանը։ 

Ֆեդերացիան վերահսկում է վոլեյբոլի մասնագետների պատրաստումը և կազմակերպում է վոլեյբոլի ազգային մրցաշարեր ամբողջ երկրում։ Հայ վոլեյբոլիստները մասնակցում են վոլեյբոլի եվրոպական, միջազգային և օլիմպիական տարբեր մակարդակի մրցումների։ Ֆեդերացիան Վոլեյբոլի միջազգային ֆեդերացիայի և Վոլեյբոլի եվրոպական կոնֆեդերացիայի լիիրավ անդամ է։

Ֆեդերացիան վերահսկում է վոլեյբոլի ազգային 33 և լողափնյա վոլեյբոլի ազգային 52 թիմեր ամբողջ երկրում։ Ֆեդերացիան կազմակերպում է նաև երիտասարդական վոլեյբոլի դասընթացներ և դպրոցներին նվիրաբերում է սարքավորումներ։

## Գործունեություն
Ֆեդերացիան կազմակերպում է վոլեյբոլի տարբեր միջազգային և եվրոպական մրցումներ, այդ թվում՝

2015 թվականի հուլիսին Սևան քաղաքում անցկացվել է Արևելյան Եվրոպայի մինչև 18 տարեկանների լողափնյա վոլեյբոլի առաջնությունը։

2015 թվականի փետրվարին Ծաղկաձորում անցկացվել է ձյան վոլեյբոլի առաջին առաջնությունը։ Նույն թվականին Հայաստանում տեղի է ունեցել Արևելյան Եվրոպայի երկրների ասոցիացիայի համաժողովը, որին մասնակցել են 9 երկրների վոլեյբոլի ֆեդերացիաների նախագահներ և ներկայացուցիչներ։

2016 թվականին Երևանում կազմակերպվել է լողափնյա վոլեյբոլի առաջին միջազգային մրցաշարը։

2017 թվականի նոյեմբերին Վոլեյբոլի եվրոպական կոնֆեդերացիայի նախագահ Ալեքսանդր Բորիչիչը ժամանել է Երևան՝ Հայաստանի վոլեյբոլի ֆեդերացիայի հետ համագործակցության խորացման հարցերը քննարկելու համար։

2018 թվականի սեպտեմբերին Երևանում տեղի է ունեցել Արևելյան Եվրոպայի տղամարդկանց լողափնյա վոլեյբոլի առաջնությունը, որը համարվում էր Օլիմպիական խաղերի վարկանիշային մրցաշար։ Այդ տարի Երևանում տեղի է ունեցել նաև մինչև 15 տարեկանների Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլը։

2019 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Երևանում տեղի է ունեցել տղամարդկանց լողափնյա վոլեյբոլի Արևելյան Եվրոպայի առաջնությունը։

2020 թվականի հունվարին Ծաղկաձորում անցկացվել է Արևելյան Եվրոպայի ձյան վոլեյբոլի ասոցիացիայի տղամարդկանց և կանանց առաջին մրցաշարը։ 2020 թվականի փետրվարին Ծաղկաձորում անցկացվել է նաև ձյան վոլեյբոլի «Եվրոտուրը»։

## Նախագահներ
* 1991-1998՝ Ռայիկ Ղուկասյան

* 1998-2003՝ Ռոբերտ Ջանիբեկյան
* 2003-2010՝ Խաչիկ Ասմարյան
* 2010՝ Կարեն Ասմարյան (պաշտոնակատար)
* 2010-2013՝ Սուրիկ Խաչատրյան
* 2013-2017՝ Արթուր Բաղդասարյան
*2017-2026՝ Հրաչյա Մուրադյան
*2026-ից՝ Կարեն Ասմարյան

## Տես նաև
* Վոլեյբոլը Հայաստանում
* Սպորտը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի վոլեյբոլի ֆեդերացիա -ում պաշտոնական կայք
* Հայաստանի վոլեյբոլի ֆեդերացիայի էջը Ֆեյսբուքում2

Կատեգորիա:1991 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի կառավարման մարմիններ
Խաղողահատիկի վիրահատություն

**Խաղողահատիկի վիրահատություն** անվանումը վերաբերում է խաղողի օգտագործմանը որպես վարժական մոդել վիրաբուժական սիմուլյացիաներում։ Ռոբոտային *da Vinci* վիրաբուժական համակարգի տեսանյութը, որտեղ կտրում և կարում են խաղողահատիկի կեղևը՝ «նրանք վիրահատեցին խաղողը» () ենթագրով 2018 թվականին դարձել էր համացանցային մեմ։

## Բժշկական կիրառություններ
Խաղողահատիկներն օգտագործվել են որպես մատչելի վարժական մոդելներ վիրաբուժական սիմուլյացիաներում, մասնավորապես միկրովիրաբուժության և օֆթալմոլոգիայի ոլորտներում: Օֆթալմոլոգիայում խաղողահատիկները ծառայում են որպես առավել էժան և հասանելի այլընտրանք ֆիզիկական այնպիսի մոդելներին, ինչպիսիք են կենդանիների աչքերը, աչքերի արհեստական մոդելները կամ օրգանների բանկերից կամ դոնորներից ստացվող մարդու աչքերը:

Խաղողահատիկի առաձգական կեղևը մեխանիկական լարվածության առումով նման է մարդու աչքի ակնաբյուրեղի պատյանին և ճանաչվել է որպես հնարավոր օգտակար մոդել կորագծային կապսուլառեքսիսի շարունակական վարժանքների համար: Այնուամենայնիվ, խաղողահատիկները չեն կարող լիովին վերարտադրել այս վիրահատական միջամտության ամբողջ բարդությունը, քանի որ չունեն աչքի առաջային խցիկին նմանակող որևէ կառուցվածք:

Ռոբոտային վիրաբուժության որոշ համակարգեր օգտագործել են խաղողահատիկները որպես վարժական մոդելներ՝ ցույց տալու համար համակարգի ճշգրտության հնարավորությունները՝ կատարելով այնպիսի առաջադրանքներ, ինչպիսիք են աչքի բարակ թաղանթի շերտազատումը և դրա ամբողջականության հետագա վերականգնումը։

## Համացանցային մեմ
*Da Vinci* վիրաբուժական համակարգի՝ խաղողահատիկի կեղևը մաքրող կադրերն ու պատկերները 2018 թվականի նոյեմբերին դարձել են համացանցային մեմի մաս: Խաղողահատիկի վիրահատության սկզբնական կադրերը հրապարակվել են YouTube-ում 2010 թվականին, իսկ խաղողի կեղևը կարելու մեկ այլ տեսանյութ տեղադրվել է նույն տեղում 2014 թվականին:

*Cheddar TV*-ն 2017 թվականի հուլիսի 7-ին տեղադրել է տեսանյութ՝ ցույց տալով 2010 թվականի կադրերը՝ էկրանի վրա «նրանք վիրահատեցին խաղողը» () ենթագրով: Սրա էկրանապատկերը Instagram-ում տեղադրել է *simpledorito* մեմային հաշիվը՝ ենթագիրը կրկնելով գրառման նկարագրության մեջ: Արտահայտությունն ու պատկերները դարձել են վիրուսային, սոցիալական մեդիայի այլ օգտատերեր և որոշ բրենդային հաշիվներ ընդլայնել են մեմի ձևաչափը:

Ռոբոտի՝ քաղցկեղի Փիթեր ՄաքՔալամ կենտրոնում խաղողահատիկի վիրահատության 2018 թվականի մայիսյան պատկերները ներառվել են մեմի մեջ: Մեմի վիրուսայնությունը վերագրվել է «նրանք վիրահատեցին խաղողը» արտահայտության անորոշությանը և աբսուրդությանը, ինչպես նաև համատեքստի բացակայությանը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական սիմուլյացիա
Կատեգորիա:Խաղող
Կատեգորիա:Մեմեր
Աբդուլա Աբացիև

**Աբդուլա Ալխազովիչ Աբացիև** (,  ), ռուս և ադրբեջանցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Աբդուլա Աբացիևը ծնվել է 1993 թվականին Վլադիկավկազում։ Նրա հայրը՝ Ալխազ Այվազովը, ադրբեջանցի է։ 8 տարեկանում Աբդուլլահը ընդունվել է Վլադիկավկազի Օլիմպիական ռեզերվի երիտասարդական մարզական դպրոցի ֆուտբոլային բաժին, որտեղ անցկացրել է 9 տարի։ 2010 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա, իսկ 2011 թվականին՝ Ադրբեջան, որի քաղաքացիությունը ստացել է 2009 թվականին։

### Ակումբային կարիերա
15 տարեկանում տեղափոխվել է «Ալանիա» (Վլադիկավկազ), որտեղ խաղացել է Հյուսիսային Օսիայի առաջնության պահեստային թիմում։ 2010 թվականին Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո սկսել է խաղալ Մոսկվայի «Ստոլիցա» ակումբում Ռուսաստանի սիրողական ֆուտբոլի առաջնությունում։ Նույն թվականին ակումբի կազմում նվաճել է Մոսկվայի գավաթը։

2013 թվականի հուլիսի 4-ին Բաքվում՝ ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգայի շրջանակներում նորամուտն է նշել «Ինտերի» կազմում, առաջին որակավորման փուլի տնային խաղում՝ ֆիննական «Մարիեհամնի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1:1 հաշվով։ Մասնակցել է նաև պատասխան խաղին, որում Բաքվի թիմը հաղթել է 2:0 հաշվով։

Աբացիևի գոլը, որը խփվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Պրեմիեր լիգայի 17-րդ տուրում «Սումգայիթի» դեմ խաղում, դարձել է «բանկիրների» կողմից Ադրբեջանի առաջնություններում խփված 500-րդ գոլը։

2018 թվականի մարտին դարձել է «Մաշուկ-ԿՄՎ» ակումբի խաղացող։

### Ադրբեջանի ազգային հավաքական
Առաջին խաղը Ադրբեջանի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի կազմում անցկացրել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլի արտագնա խաղում Սերբիայի հավաքականի իր հասակակիցների դեմ խաղում, որն ավարտվել է 0:0 հաշվով։

2010 թվականի ապրիլի 16-ին առաջին խաղն է անցկացրել Ադրբեջանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում՝ Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլի Նորվեգիայի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1։ 1 հաշվով։ Նա խաղացել է խաղի առաջին 63 րոպեները։

Նորամուտը ազգային երիտասարդական հավաքականի կազմում նշել է 2012 թվականի փետրվարի 29-ին՝ Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլի 8-րդ խմբի՝ Իսլանդիայի դեմ խաղում, որում Ադրբեջանի հավաքականը հաղթել է 1:0 հաշվով։

2014 թվականի մարտին մասնակցել է Դուբայում կայացած ազգային հավաքականի մարզական հավաքին։

### Օրենքի հետ կապված խնդիրներ
2025 թվականի հունվարի 24-ին Աբացիևը ձերբակալվել է Մոսկվայում թոշակառուից 14 միլիոն ռուբլի գողության գործով։ 2025 թվականի հունվարի 27-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել Ռուսաստանի քրեական օրենսգրքի 159-րդ հոդվածի 4-րդ մասով (հանցավոր խմբի կազմում խոշոր չափի խարդախություն)։ Հետաքննիչների պնդմամբ՝ խաբեբաները համոզել են թոշակառուին 14 միլիոն ռուբլի տալ սուրհանդակին (որը, ըստ հետաքննիչների, Աբացիևն էր)։ 2025 թվականի մարտի 5-ին Մոսկվայի Պրեոբրաժենսկի դատարանը Աբացիևի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանքը մինչև 2025 թվականի մարտի 17-ը և բավարարել քննիչի միջնորդությունը։

## Նվաճումներ
**Ինտեր (Բաքու)**

* Ադրբեջանի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 2013/14
* Ադրբեջանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 2012/13

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль игрока на сайте ФФМО

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալանիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԲՄԱ Դոնի Ռոստովի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մաշուկ-ԿՄՎ-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Ֆրանչեսկո Բոչչա

**Ֆրանչեսկո Բոչչա** (,), իտալացի տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, նախարար առանց պորտֆելի Իտալիայի շրջանների և ինքնավարությունների գործերով (2019-2021):

## Կենսագրություն
1991 թվականին ավարտել է Բարիի համալսարանը՝ «Միջազգային տնտեսագիտություն» մասնագիտությամբ, իսկ 1994 թվականին ստացել է բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի կոչում Բոկկոնիի համալսարանում: 

Աշխատել է Եվրոպական ինստիտուտում, տնտեսական և սոցիալական միասնության լաբորատորիայում, Լոնդոնի տնտեսագիտական և քաղաքական գիտությունների դպրոցում, 2002 թվականից հանդիսացել է հրավիրված պրոֆեսոր Չիկագոյի Իլինոյսի համալսարանում: 1998-ից 2005 թվականներին ղեկավարել է շրջանի զարգացման խնդիրների հետազոտական կենտրոնը (CERST, Centro di Ricerca per lo Sviluppo del Territorio) Կառլո Կատանեոյի համալսարանում, 2002-ից 2016 թվականներին եղել է բիզնեսի տնտեսագիտության պրոֆեսոր նույն համալսարանում:

1999-ից 2001 թվականներին նա եղել է արդյունաբերության, առևտրի և արհեստների նախարար Էնրիկո Լետայի տնտեսական խորհրդականը Մասիմո Դ’Ալեմայի և Ջուլիանո Ամատոյի կառավարությունների օրոք, ապա անդամակցել է «Մարգարիտկա: Դեմոկրատիան հավասար է ազատություն» կուսակցությանը: 2004 թվականի հուլիսից մինչև 2006 թվականի հոկտեմբեր աշխատել է որպես քաղաքային տնտեսության ատենակալ Բարիի քաղաքային վարչակազմում, 2006-2008 թվականներին ղեկավարել է շրջանի տնտեսական զարգացման դեպարտամենտը՝ Պրոդիի երկրորդ կառավարության ժամանակահատվածում:

2008 թվականին ընտրվել է Պատգամավորների պալատի անդամ, անդամակցել է Դեմոկրատական կուսակցության ֆրակցիային, 2013 և 2018 թվականներին վերընտրվել է կրկին: XVII գումարման պալատում 2013-2018 թվականներին ղեկավարել է Բյուջեի հանձնաժողովը:

2019 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ երկրորդ Կոնտեի կառավարության կազմավորման ժամանակ, նշանակվել է շրջանների և ինքնավարությունների գործերով առանց պորտֆելի նախարար։ Նա այդ պաշտոնը ստանձնել է սեպտեմբերի 5-ին:

2021 թվականի փետրվարի 13-ին իշխանության է եկել Մարիո Դրագիի կառավարությունը, որտեղ Բոչչան որևէ պաշտոն չի ստացել:

## Անձնական կյանք
Բոչչան մտերմիկ հարաբերությունների մեջ է եղել Բենեդետա Ռիցցոյի հետ, որից ունեցել է երկու երեխա՝ Էդոարդո և Լուդովիկա:

2011 թվականի դեկտեմբերի 23-ին քաղաքացիական արարողությամբ ամուսնացել է Նունցիա դե Ջիրոլամոյի հետ, զույգն ունեցել է դուստր՝ Ջեա: Այս ամուսնությունը երկար ժամանակ քննարկման թեմա է եղել մամուլում, քանի որ Նունցիան քաղաքականապես հակադիր է եղել իր ամուսնուն՝ որպես Սիլվիո Բեռլուսկոնիի կողմնակից, ներկայացրել է նրա կուսակցությունը:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

* 
* 
*News dai candidati di Terra di Bari
*Digithon, il futuro del nostro Sud arriva dall’economia digitale

Կատեգորիա:21-րդ դարի իտալացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քաղաքականություն
USArmenia TV

**USArmenia**, ԱՄՆ-ում գործող հայկական հեռուստաալիք: Հիմնադրվել է 2008 թ. «Արմենիա» հեռուստաընկերության այն ժամանակվա սեփականտերեր Սարգսյան ընտանիքի կողմից և դարձել Միացյալ Նահանգների № 1 հայկական հեռուստաալիք: Հեռարձակում է օրական 24 ժամ:

## Հաղորդումներ

* Նորույթուններ
* Համահայկական առավոտ
* Հայրենիք-Սփյուռք
* Հայկական ընտանիք
* Նոր խաղ 
* Հրեշտակների քաղաք
* 70 հարց

### Հեռուստասերիալներ, սիթքոմներ և շոուներ

* Ընտանեկան գաղտնիքներ
* Գործարք Վեգասում
* Սիրուց հետո
* Թշնամու անկողնում
* Ինտրիգ
* Սիրո թակարդում
* Մալենա
* Առանց քեզ
* Երազանքների երկիր
* Քեռանկյունի
* 9-րդ դպրոց
* Ամերիկյան պատմություններ
* Երևի
* Մեղրամիս
* Հրեշների գայլը
* Սրտին հակառակ
* Խուտուտ շոու
* Խաբկանք
* Սոսի Լոսը
* Սոսլանդիա
* Կայ
* Լօս Խնամախոս

Նախկինում հեռարձակվել են հաղորդումներ «Արմենիա» հեռուստաընկերությունից:

## Ծանոթագրությունների ցանկ


Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Բիսակոդիլ

**Բիսակոդիլ** (), օրգանական միացություն, որը կիրառվում է որպես խթանիչ լուծողական դեղամիջոց։ Այն ազդում է անմիջապես հաստ աղու վրա՝ խթանում է պերիստալտիկան, հանգեցնում աղիների դատարկման։ Սովորաբար նշանակվում է սուր (էպիզոդիկ) և քրոնիկ փորկապության բուժման համար, նեյրոգեն աղիքային դիսֆունկցիայի վերահսկման նպատակով, ինչպես նաև բժշկական հետազոտություններից առաջ, օրինակ՝ կոլոնոսկոպիայի դեպքում, աղիների նախապատրաստման շրջանակում։

Բիսակոդիլը տրիֆենիլմեթանի ածանցյալ է։ Այն առաջին անգամ կիրառվել է որպես լուծողական 1953 թվականին՝ ֆենոլֆթալեինի հետ իր կառուցվածքային նմանության պատճառով։ 

Դեղամիջոցը ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) Կենսական անհրաժեշտ դեղերի ցանկում։ 2023 թվականին այն ԱՄՆ-ում հանդիսացել է ամենահաճախ նշանակվող դեղերի ցանկում 293-րդը՝ ավելի քան 400,000 նշանակմամբ։

## Բժշկական կիրառություններ
Բիսակոդիլը կիրառվում է ինչպես սուր, այնպես էլ քրոնիկ փորկապության բուժման համար, նեյրոգեն աղիքային դիսֆունկցիայի ախտանիշների վերահսկման նպատակով, ինչպես նաև կոլոնոսկոպիայից առաջ աղիների նախապատրաստման համար։

### Թողարկման ձևեր
Բիսակոդիլը վաճառվում է տարբեր առևտրային անվանումներով՝ *Dulcolax / Durolax, Muxol, Fleet, Nourilax, Alophen, Correctol և Carter’s Little Pills* (նախկինում՝ Carter’s Little Liver Pills), ինչպես նաև հասանելի է ջեներիկ ձևով։ Այն սովորաբար վաճառվում է 5 մգ դեղահատերի, 10 մգ մոմիկների կամ 5 մգ մանկական մոմիկների տեսքով։ Բացի այդ, հասանելի է նաև որպես 37 մլ նախապատրաստված կախույթ (էնեմա), որը պարունակում է 10 մգ հեղուկ բիսակոդիլ:

## Կիրառման եղանակ
Մոմիկի ձևով ռեկտալ կիրառման դեպքում, բիսակոդիլը սովորաբար արդյունավետ է 15–60 րոպեի ընթացքում։ Օպտիմալ ազդեցության համար, մոմիկի տեսքով կիրառելիս խորհուրդ է տրվում բիսակոդիլը օգտագործել նախաճաշից հետո՝ ստամոքսաղիքային ռեֆլեքսի հետ համաժամանակեցնելու համար։

Որպես արդյունաբերական ձևով պատրաստված միկրոէնեմա, այն սովորաբար արդյունավետ է դառնում 5–20 րոպեի ընթացքում։

### Գործողության մեխանիզմ
Բիսակոդիլը գործում է՝ խթանելով աղիքային (էնտերիկ) նեյրոնները, ինչի արդյունքում առաջանում է պերիստալտիկա (այսինքն՝ հաստ աղու կծկումներ)։ Այն նաև համարվում է կոնտակտային լուծողական, քանի որ մեծացնում է հեղուկի և աղերի արտազատումը աղիներում։ Բիսակոդիլի ազդեցությունը բարակ աղու վրա չնչին է, որպես խթանիչ լուծողական այն հիմնականում նպաստում են հաստ աղու դատարկմանը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Կատեգորիա:Ացետատներ (եթերներ)
Կատեգորիա:Էսթերներ
Կատեգորիա:Կարբոնաթթուների էսթերներ
Կատեգորիա:Պիրիդիններ
Կատեգորիա:Ֆենոլներ
Ժողովականություն

**Ժողովականություն** կամ **կոնգրեգացիոնալիզմ** (, նաև **Կոնգրեգացիոնալ եկեղեցիներ)** բողոքականության մեջ Ռեֆորմատական քրիստոնեության (կալվինիստական) ավանդույթ, որի դեպքում եկեղեցիները կիրառում են կառավարման ժողովական (կոնգրեգացիոնալ) համակարգ։ Յուրաքանչյուր  (կոնգրեգացիա՝ եկեղեցի) ինքնուրույն և ինքնավար է իր գործունեության մեջ։ Այս սկզբունքները ամրագրված են Քեմբրիջի հարթակում (1648) և Սավոյի հռչակագրում (1658), որոնք համարվում են հավատքի կոնգրեգացիոնիստական խոստովանություններ։ Ժողովական եկեղեցիները պուրիտանների կողմից պահպանվող աստվածաբանական ավանդույթի շարունակողներն են։ Դրանք ծագել են ժողովրդական աստվածաբաններ Ռոբերտ Բրաունի, Հենրի Բարոուի և Ջոն Գրինվուդի աշխատանքի շնորհիվ։

Միացյալ Թագավորությունում Անգլիկան եկեղեցու պուրիտանական ռեֆորմացիան հիմք դրեց նման եկեղեցիների համար։ Անգլիայում վաղ շրջանի կոնգրեգացիոնալիստներին անվանում էին *անջատողականներ (separatists)* կամ *[[ինդեպենդենտներ]]*՝ նրանց տարբերելու համար նմանատիպ կալվինական պրեսբիտերականներից, որոնց եկեղեցիները ընդունում էին երեցների կառավարման վրա հիմնված քաղաքականություն. ինքնակառավարվող համայնքների նկատմամբ այս հանձնառությունը ամրագրվել է Սավոյի հռչակագրում: Միացյալ Նահանգներում ժողովականությունը իր ծագումը գտնում է Նոր Անգլիայի պուրիտանների մոտ, ովքեր 1648 թվականին գրել են Քեմբրիջի հարթակը ՝ եկեղեցու ինքնավարությունը և դրա կապը ուրիշների հետ նկարագրելու համար : Միացյալ Նահանգներում ժողովական եկեղեցիների մոդելը շարունակեցին Նոր Անգլիայից Նյու Յորք, ապա Հին Հյուսիսարևմտյան և ավելի հեռու գաղթած նորաբնակիչները։

Ժողովական ավանդույթը ներկայություն ունի Միացյալ Նահանգներում, Արգենտինայում, Իռլանդիայում և Ազգերի համագործակցության որոշ երկրներում, այդ թվում՝ Միացյալ Թագավորությունում, Կանադայում, Հարավային Աֆրիկայում, Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և Խաղաղօվկիանոսյան տարբեր կղզային պետություններում։ Այն ներդրվել է կամ ներգաղթյալ այլախոհների, կամ միսիոներական կազմակերպությունների կողմից, ինչպիսին է Լոնդոնի միսիոներական ընկերությունը։ Մի շարք ավետարանական ժողովական եկեղեցիներ Համաշխարհային ավետարանական ժողովրդական միության անդամներ են։ Ըստ «Pew Research Center»-ի՝ ժողովրդականությունը ընդգրկում է աշխարհում բողոքականների 0,5%-ը։

## Տես նաև
*Ժողովական համակարգ

## Ծանոթագրություններ