Սուլեյման Սոյլու

**Սուլեյման Սոյլու** (, ), թուրք քաղաքական գործիչ։ «Արդարություն և զարգացում կուսակցության» փոխնախագահը, նախկինում զբաղեցրել է Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը 2015 թվականի նոյեմբերից մինչև 2016 թվականի օգոստոսը, հետագայում նաև Ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը՝ 2016 թվականի օգոստոսից մինչև 2023 թվականի հունիսը:

Սոյլուն Ներքին գործերի նախարար է նշանակվել Էֆքան Ալայի անսպասելի հրաժարականից հետո, ընդ որում Սոյլուն նշել է, որ իր նշանակումը «անակնկալ էր» նաև իր համար։

Սոյլուն հայտնի էր իր պառակտիչ ոճով՝ հաճախ մեղադրելով ընդդիմությանը «ահաբեկիչներին աջակցելու» մեջ և սահմանափակող միջոցներ կիրառելով ընդդիմության կողմից վերահսկվող քաղաքապետարանների նկատմամբ։ 2018 թվականի ընտրություններում Էրդողանի հաղթանակից հետո Ներքին գործերի նախարարի պաշտոնում նրա նշանակումը հարուցել է ընդդիմադիր կուսակցությունների բողոքը, որոշ պատգամավորներ երես են թեքել, երբ Սոյլուն երդում է տվել խորհրդարանում։ Նա հեռացրել է մեծ թվով քաղաքապետերի և պաշտոնյաների «Հանրապետական ժողովրդավարական կուսակցությունից»՝ «Քրդստանի բանվորական կուսակցությանը» նրանց ենթադրյալ պատկանելիության պատճառով։ Հեռացված քաղաքապետերին նա փոխարինել է Անկարայի կողմից նշանակված վստահված անձերով։ Չնայած այս գործողությունները դրական արձագանք են ստացել ազգայնական որոշ քաղաքական գործիչների կողմից, ընդդիմադիր կուսակցություններն ու իրավապաշտպան խմբերը դատապարտել են նրանց արտաքսումը։ Նա դիտարկվում է որպես «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության (ԱԶԿ) առաջնորդի և նախագահ Էրդողանի հնարավոր իրավահաջորդ։

## Վաղ տարիներ և բիզնես գործունեություն
Սուլեյման Սոյլուն ծնվել է Ստամբուլում 1969 թվականի նոյեմբերի 21-ին։ Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի կառավարման ֆակուլտետը։ 1990 թվականին նա բիզնես կարիերա է սկսել Ստամբուլի ֆոնդային բորսայում։ 1996 թվականին հիմնադրել է «Տրանսպորտային միջոցների ապահովագրություն և միջնորդական ծառայություններ ապահովագրական ընկերությունը»: 2021 թվականի հունվարին նա և իր որդին՝ Լևենթ Սոյլուն, հիմնել են նոր ապահովագրական ընկերություն՝ «Sigorta Insurance Agency Services»։

## Քաղաքական գործունեություն
### Դեմոկրատական կուսակցություն
Նա քաղաքականությամբ սկսել է զբաղվել 1987 թվականին Ստամբուլի դեմոկրատական կուսակցության երիտասարդական թևում։ Նա զբաղեցրել է Ստամբուլի դեմոկրատական կուսակցության երիտասարդական թևի վարչության անդամի և կազմակերպության նախագահի պաշտոնները։ 

1995 թվականին ընտրվել է Գազիօսմանփաշայի տնօրենների խորհրդի անդամ, իսկ 1995 թվականի հուլիսի 17-ին կայացած համագումարում 25 տարեկան հասակում ընտրվել է շրջանի նախագահ: 1999 թվականի ապրիլի 18-ին նա առաջադրել է իր թեկնածությունը Ստամբուլի շրջանի Գազիօսմանփաշայի քաղաքապետի պաշտոնում։

1999 թվականի ապրիլի 29-ին նա դարձել է Ստամբուլի Դեմոկրատական կուսակցության նախագահ, ինչը նրան դարձրել է այդ ժամանակ Թուրքիայի ամենաերիտասարդ կուսակցության նախագահը։ 3,5 տարի անց նա հրաժարական է տվել կուսակցության նախագահի պաշտոնից՝ 2002 թվականին Թուրքիայի խորհրդարանի ընտրություններին մասնակցելու համար: Սուլեյման Սոյլուն կուսակցության ղեկավարի պաշտոնում ընտրվել է դեմոկրատական կուսակցության 4-րդ արտահերթ համագումարում, 2008 թվականի հունվարի 6-ին: 2008 թվականի նոյեմբերի 15-ին 9-րդ հիմնադիր համագումարում ղեկավար պաշտոնում վերընտրվելուց հետո նա գլխավորել է իր կուսակցությունը 2009 թվականի մարտի 29-ի տեղական ընտրություններում։ 2009 թվականի մայիսի 16-ին կայացած նախագահական ընտրություններում իր կուսակցության ղեկավարությունն ավարտվել է։

Հետագայում նա մասնակցել է բազմաթիվ գիտաժողովների և կլոր սեղանների, որոնք ստացվել են հանրապետության տարբեր համալսարաններից և քաղաքացիական հասարակություններից:

Սուլեյման Սոյլուն գիտակցել է սահմանադրական փոփոխությունների փաթեթի կենսական կարևորությունը, որը 2010 թվականի սեպտեմբերի 12-ին հանրաքվեի է դրվել Թուրքիայի անցումային շրջանի և ժողովրդավարացման համար, կազմակերպել է «հանդիպումներ հանուն ժողովրդավարության» խորագրով սեմինարների շարք։ Այս գործողություններից հետո նա հեռացվել է իր կուսակցությունից։

### Արդարություն և զարգացում կուսակցություն
Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, այն ժամանակ ԱԶԿ նախագահ և վարչապետ, Սոյլուին հրավիրել է դառնալ ԱԶԿ քաղաքական գործիչ: Սոյլուն ԱԶԿ-ին անդամակցել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ԱԶԿ 4-րդ հիմնադիր ընդհանուր համագումարում ընտրվել է կենտրոնական գործադիր խորհրդի անդամ և դարձել փոխնախագահ, հետազոտությունների և մշակումների բաժնի պատասխանատու:

Նա զբաղեցրել է Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը Դավութօղլուի երրորդ կաբինետում (2015 թվականի նոյեմբերի 24-2016 թվականի մայիսի 24) և Յըլդըրըմի կաբինետում մինչև 2016 թվականի օգոստոսի 31-ը։ Այնուհետև վարչապետ Յըլդըրըմը նրան անսպասելիորեն նշանակել է Ներքին գործերի նախարար այն բանից հետո, երբ նա աշխատանքից հեռացրել է Էֆքան Ալանին: 

#### Նախարարությունից հեռացում
2020 թվականի ապրիլի 10-ին Թուրքիայի կառավարությունը հայտարարել է, որ կորոնավիրուսի համաճարակի պատճառով 31 քաղաքներում պարետային ժամ կսահմանվի 48 ժամով։ Այն հայտարարվել է պարետային ժամի մեկնարկից մոտ 2 կամ 3 ժամ առաջ և խուճապային գնումների պատճառ է դարձել խանութներում։ 2020 թվականի ապրիլի 12-ին Սոյլուն հայտարարել է իր հրաժարականի մասին՝ ասելով, որ հենց ինքն է պատասխանատու ստեղծված քաոսի համար։ Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, սակայն, մերժել է նրա հրաժարականի խնդրանքը։ Մինչ Էրդողանի կողմից հրաժարականի դիմումը մերժելը, «մենք չենք ընդունում հրաժարականը» (#IstifayıKabulEtmiyoruz) հեշթեգը արագորեն հայտնի է դարձել Twitter-ում՝ ի պաշտպանություն Սոյլուի։

#### Սեդաթ Փեկերի և Սուլեյման Սոյլուի հակամարտությունը
2021 թվականին քրեական առաջնորդ Սեդաթ Փեկերը հայտարարել էր, որ Կոլումբիայից Թուրքիա կոկաինի առևտրին մասնակցել են նաև Ներքին գործերի նախարար Սուլեյման Սոյլուն և նախկին վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմի որդին։ Սուլեյման Սոյլուին նաև մեղադրել են այն բանում, որ նա SADAT-ի հետ միասին հազար միավոր զենք է տրամադրել որոշ քաղաքացիական խմբերի 2016 թվականին Թուրքիայում տեղի ունեցած հեղաշրջման փորձի ժամանակ։ 

#### ՀԺԿ-ի պաշտոնատար անձանց պաշտոնանկությունը
Ներքին գործերի նախարարի պաշտոնում Սոյլուն փոխարինել է այն 65 քաղաքապետերից առնվազն 45-ին, որոնցում քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունը (ԺԴԿ) հաղթել է 2019 թվականի տեղական ընտրություններում, Անկարայի կողմից նշանակված վստահված անձերով։ Այս քաղաքապետերից առնվազն 21-ը բանտարկվել են։ Ավելի ուշ՝ 2021 թվականի փետրվարին, Սոյլուն ձերբակալել է ԺԴԿ-ի ավելի քան 700 շրջանային և նահանգային նախարարների։ Այս գործողությունները դրական արձագանքներ են ստացել ազգայնական որոշ քաղաքական գործիչների, այդ թվում՝ Ազգայնական շարժման կուսակցության (ԱՇԿ) Դևլեթ Բահչելիի կողմից, սակայն քննադատության են արժանացել ընդդիմադիր Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության (ԺԴԿ) և իրավապաշտպան խմբերի անդամների կողմից, իսկ Human Rights Watch-ը ԺԴԿ-ի պաշտոնյաներին առաջադրված մեղադրանքները անվանել է «շինծու»։ Այն բանից հետո, երբ Ստամբուլի քաղաքապետ Էքրեմ Իմամօղլուն այցելել է ձերբակալված քաղաքապետերից մի քանիսին, Սոյլուն հանդես է եկել «ի պաշտպանություն» ձերբակալվածների՝ ասելով, որ «նրանք մինչ օրս երբեք չեն հերքել իրենց կապը PKK-ի հետ» և սպառնացել է «ոչնչացնել» Իմամօղլուին, եթե նա շարունակի զբաղվել այլ գործերով։

#### Հարաբերություննները Սեզգին Բարան Քորքմազի հետ
2017 թվականի սահմանադրական հանրաքվեի ժամանակ նա օգտագործել է «Borajet» ավիաընկերության Սեզգին Բարան Քորքմազին պատկանող բիզնես ջեթը։ Այս մասին հայտնի է դարձել այն բանից հետո, երբ նրան մեղադրել են այն բանի համար, որ նա զգուշացրել է Քորքմազին լքել Թուրքիան նախքան նրա ձերբակալումը:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 25-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի 65-րդ կառավարության անդամներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի 27-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ