Սուվերեն հարստության ֆոնդ

**Սուվերեն հարստության ֆոնդ** կամ **սուվերեն ներդրումային ֆոնդ** (), պետական ներդրումային ֆոնդ, որը ներդրումներ է կատարում իրական և ֆինանսական ակտիվներում, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը, պարտատոմսերը, անշարժ գույքը, թանկարժեք մետաղները, կամ այլընտրանքային ներդրումներում՝ ինչպիսիք են մասնավոր կապիտալի ֆոնդերը կամ հեջ ֆոնդերը։ Սուվերեն հարստության ֆոնդերը ներդրումներ են կատարում ամբողջ աշխարհում։ Ֆոնդերի մեծ մասը ֆինանսավորվում է ապրանքների արտահանումից ստացված եկամուտներից կամ կենտրոնական բանկի կողմից պահվող արտարժույթի պահուստներից։

Որոշ սուվերեն հարստության ֆոնդեր կարող են պահվել կենտրոնական բանկի կողմից, որը կուտակում է միջոցները երկրի բանկային համակարգի կառավարման ընթացքում։ Այս տեսակի ֆոնդը սովորաբար ունի մեծ տնտեսական և հարկաբյուջետային նշանակություն։ Այլ սուվերեն հարստության ֆոնդերը պարզապես պետական խնայողություններ են, որոնք ներդրվում են տարբեր կազմակերպությունների կողմից ներդրումային եկամտաբերության համար և որոնք կարող են էական դեր չունենալ ֆինանսական կառավարման մեջ։

Կուտակված միջոցները կարող են ծագել կամ ներկայացնել արտարժույթի ավանդներ, ոսկի, հատուկ փոխառության իրավունքներ և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) պահուստային դիրքեր, որոնք պահվում են կենտրոնական բանկերի և դրամավարկային մարմինների կողմից, ինչպես նաև այլ ազգային ակտիվներ, ինչպիսիք են կենսաթոշակային ներդրումները, նավթային ֆոնդերը կամ այլ արդյունաբերական և ֆինանսական ունեցվածքը։ Դրանք սուվերեն պետությունների ակտիվներ են, որոնք սովորաբար պահվում են ներքին և տարբեր պահուստային արժույթներով (օրինակ՝ դոլար, եվրո, ֆունտ ստեռլինգ և իեն): Նման ներդրումային կառավարման կազմակերպությունները կարող են ստեղծվել որպես պաշտոնական ներդրումային ընկերություններ, պետական կենսաթոշակային ֆոնդեր կամ սուվերեն ֆոնդեր և այլն։

Փորձեր են արվել տարբերակել սուվերեն կազմակերպությունների կողմից պահվող միջոցները կենտրոնական բանկերի կողմից պահվող արտարժույթի պահուստներից։ Սուվերեն հարստության ֆոնդերը կարելի է բնութագրել որպես երկարաժամկետ եկամտաբերությունը մաքսիմալացնող, որտեղ արտարժույթի պահուստները ծառայում են կարճաժամկետ «արժույթի կայունացմանը» և իրացվելիության կառավարմանը։ Վերջին տարիներին շատ կենտրոնական բանկեր ունեն պահուստներ, որոնք զգալիորեն գերազանցում են իրացվելիության կամ արտարժույթի կառավարման կարիքները։ Լայնորեն տարածված կարծիք կա, որ մեծ մասը մեծապես դիվերսիֆիկացրել է կարճաժամկետ, բարձր իրացվելի դրամական ակտիվներից բացի այլ ակտիվներ, չնայած գրեթե ոչ մի տվյալ հրապարակայնորեն հասանելի չէ այս պնդումը հաստատելու համար։

## Պատմություն
«Սուվերեն հարստության ֆոնդ» տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է 2005 թվականին Էնդրյու Ռոզանովի կողմից «Central Banking Journal»-ում հրապարակված «Ո՞վ է պահում ազգերի հարստությունը» վերնագրով հոդվածում: Ամսագրի նախորդ համարում նկարագրվել է ավանդական պահուստային կառավարումից դեպի սուվերեն հարստության կառավարում անցումը։ Հետագայում այս տերմինը լայնորեն կիրառվել է, քանի որ համաշխարհային պաշտոնյաների գնողունակությունը կտրուկ աճել է։

Չինաստանի սուվերեն ֆոնդերը համաշխարհային շուկաներ մուտք են գործել 2007 թվականին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր դրանց մասշտաբներն ու շրջանակը զգալիորեն ընդլայնվել են։ 

2008-2021 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում ֆոնդերը արագ աճել են, ընդ որում՝ այս ֆոնդերի կողմից կառավարվող համաշխարհային ակտիվները մոտավորապես 4 տրիլիոն դոլարից աճել են մինչև ավելի քան 10 տրիլիոն դոլար։ 

Հարավային և Միջին Արևելքի ֆոնդերը ներդրումներ են կատարում տարբեր ակտիվների դասերում, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը, պարտատոմսերը, անշարժ գույքը, մասնավոր կապիտալը և հեջ ֆոնդերը: Շատ սուվերեն ֆոնդեր ուղղակիորեն ներդրումներ են կատարում ինստիտուցիոնալ անշարժ գույքում։ Ըստ Սուվերեն Հարստության Հիմնադրամի Ինստիտուտի գործարքների տվյալների բազայի՝ 2012 թվականի երկրորդ կեսին ինստիտուցիոնալ անշարժ գույքի ոլորտում գրանցվել է 9.26 միլիարդ ԱՄՆ դոլար պետական հարստութուն։ 2014 թվականի առաջին կեսին համաշխարհային սուվերեն հարստության ֆոնդերի ուղղակի գործարքները կազմել են 50.02 միլիարդ միլիարդ դոլար՝ ըստ SWFI-ի։

### Սկզբնական ֆոնդեր
Սուվերեն հարստության ֆոնդերը գոյություն ունեն ավելի քան մեկ դար, բայց 2000 թվականից ի վեր դրանց թիվը կտրուկ աճել է։ Առաջին ֆոնդերը ԱՄՆ ոչ դաշնային պետական ֆոնդեր են եղել, որոնք ստեղծվել են 19-րդ դարի կեսերին՝ որոշակի հանրային ծառայություններ ֆինանսավորելու համար։ Այսպիսով ԱՄՆ Տեխաս նահանգը առաջինն է եղել, որ ստեղծել է նման ծրագիր՝ հանրային կրթությունը ֆինանսավորելու համար։ Մշտական դպրոցական հիմնադրամը (ՄԴՀ) ստեղծվել է 1854 թվականին՝ տարրական և միջնակարգ դպրոցներին օգնելու համար, իսկ 1876 թվականին՝ համալսարաններին օգնելու համար ստեղծվել է Մշտական համալսարանական հիմնադրամը (ՄՀՀ): Տեխասի Հանրապետության և Միացյալ Նահանգների միջև 1845 թվականի անեքսիայի պայմանագրի համաձայն՝ Համալսարանական ֆոնդն օժտված է եղել հանրային հողերով, որոնց սեփականությունը նահանգը պահպանում է մինչ օրս։ Թեև դպրոցական ֆոնդը սկզբում ֆինանսավորվել է նահանգային օրենսդիր մարմնի հատկացմամբ, այն նաև պետական հողեր է ստացել Ուսանողական ֆոնդի ստեղծման հետ միաժամանակ։ Սուվերեն պետության համար ստեղծված առաջին ֆոնդը Քուվեյթի ներդրումային մարմինն է, որը ապրանքային ֆոնդ է, որը ստեղծվել է 1953 թվականին նավթի եկամուտներից՝ նախքան Քուվեյթի կողմից Միացյալ Թագավորությունից անկախություն ձեռք բերելը։ 2023 թվականի հուլիսի դրությամբ Քուվեյթի Սուվերեն Հարստության Հիմնադրամը տեղականորեն հայտնի է եղել որպես Աջյալ Հիմնադրամ, որի ֆոնդային արժեքը այժմ կազմում է 853 միլիարդ դոլար։

Մեկ այլ վաղ գրանցված SWF-ը Կիրիբատիի եկամուտների հավասարեցման պահուստային հիմնադրամն է։ 1956 թվականին իր ստեղծումից ի վեր, երբ Միկրոնեզիայի Գիլբերտ կղզիների բրիտանական վարչակազմը հարկ է սահմանել պարարտանյութերում օգտագործվող ֆոսֆատների արտահանման վրա, ֆոնդի գումարն աճել է մինչև 520 միլիոն դոլար։

## Բնույթ և նպատակ
աջից|մինի|325x325փքս|Սկզբնական 1 միլիարդ դոլարի ներդրման դեպքում՝ 1.5% դիվիդենտային վճարումներ։40 տարվա ընթացքում ընդհանուր առմամբ վճարվել է 26.7 միլիարդ դոլար դիվիդենտ։ Դիվիդենտները չեն վերաներդրվել և կարող են օգտագործվել որպես եկամուտ կառավարության համար։
Ֆոնդերը սովորաբար ստեղծվում են, երբ կառավարությունները ունեն բյուջետային ավելցուկներ և ունեն քիչ կամ ընդհանրապես չունեն միջազգային պարտք։ Այս ավելցուկային իրացվելիությունը միշտ չէ, որ հնարավոր կամ ցանկալի է պահել որպես փող կամ ուղղորդել այն անմիջական սպառման։ Դա հատկապես վերաբերում է այն դեպքերին, երբ երկիրը կախված է հումքի արտահանումից, ինչպիսիք են նավթը, պղինձը կամ ադամանդները։ Այդպիսի երկրներում ֆոնդ ստեղծելու հիմնական պատճառը ռեսուրսներից ստացված եկամտի հատկություններն են՝ ռեսուրսների գների բարձր անկայունություն, արդյունահանման անկանխատեսելիություն և ռեսուրսների սպառելիություն։

Ֆոնդերը հիմնականում հիմնված են ապրանքների վրա և դրանցից շատերը ստեղծվել են նավթով հարուստ պետությունների կողմից: Չինաստանի ֆինանսական միջոցները ուշագրավ բացառություն են այս ավելի բնորոշ մոդելից:

Կայունացման ֆինանսական ֆոնդերը ստեղծվում են կառավարության եկամուտների անկայունությունը նվազեցնելու, կառավարության ծախսերի և ազգային տնտեսության վրա փլուզման և անկման ցիկլերի բացասական ազդեցությունը հակազդելու համար։

Խնայողական SWF-ները խնայողություններ են կուտակում ապագա սերունդների համար։ Այդպիսի ֆոնդերից մեկը Նորվեգիայի կառավարության կենսաթոշակային հիմնադրամն է։ Կարծիք կա, որ ռեսուրսներով հարուստ երկրներում գտնվող ԿՋՀ-ները կարող են օգնել խուսափել ռեսուրսային անեծքից, սակայն այս հարցի վերաբերյալ գրականությունը վիճահարույց է։ Կառավարությունները կարող են անմիջապես ծախսել գումարը, բայց ռիսկի են դիմում տնտեսության գերտաքացման, օրինակ՝ Ուգո Չավեսի Վենեսուելայում կամ շահական դարաշրջանի Իրանում։ Նման հանգամանքներում ցածր գնաճի ժամանակահատվածում ծախսելու համար գումար խնայելը հաճախ ցանկալի է։

ՀԿՀ-ներ ստեղծելու այլ պատճառներ կարող են լինել տնտեսական կամ ռազմավարական, ինչպիսիք են անորոշ ժամանակների համար նախատեսված ռազմական պահոցները։ Օրինակ՝ Քուվեյթի ներդրումային վարչությունը Պարսից ծոցի պատերազմի ժամանակ կառավարել է արժութային պահուստների համար անհրաժեշտ մակարդակից բարձր ավելորդ պահուստներ (չնայած շատ կենտրոնական բանկեր դա անում են հիմա): Սինգապուրի կառավարության ներդրումային կորպորացիան, Temasek Holdings-ը կամ Mubadala-ն մասամբ իրենց երկրների՝ որպես միջազգային ֆինանսական կենտրոնի, դիրքերը ամրապնդելու ցանկության արտահայտությունն են։ Կորեայի ներդրումային կորպորացիան այդ ժամանակվանից ի վեր կառավարվել է նմանատիպ կերպ։ Սուվերեն հարստության ֆոնդերը ներդրումներ են կատարում բոլոր տեսակի ընկերություններում և ակտիվներում, այդ թվում՝ Xiaomi-ի նման ստարտափներում և Bloom Energy-ի նման վերականգնվող էներգիայի ընկերություններում։

2014 թվականի ուսումնասիրության համաձայն, ֆոնդերը չեն ստեղծվում պահուստների կուտակման և ապրանքների արտահանման մասնագիտացման հետ կապված պատճառներով։ Փոխարենը դրանց տարածումը լավագույնս կարելի է հասկանալ որպես մի միտում, որի համաձայն որոշ կառավարություններ նորաձև են համարում ֆոնդերի ստեղծելը և ազդվում են իրենց գործընկերների գործողություններից։

Որպես շուկայի մասնակիցներ ֆոնդերը ազդում են այլ ինստիտուցիոնալ ներդրողների վրա, ովքեր կարող են ֆոնդերի հետ միասին կատարված ներդրումները համարել իրենց բնույթով ավելի անվտանգ։ Այս ազդեցությունը կարելի է տեսնել ավելի ու ավելի հաճախ, հատկապես Նորվեգիայի կառավարության կենսաթոշակային հիմնադրամի, Աբու Դաբիի ներդրումային մարմնի, Temasek Holdings-ի և Չինաստանի ներդրումային կորպորացիայի կողմից կատարված ներդրումների դեպքում։ Նմանատիպ ֆոնդերը նպաստում են պետության կողմից ընտրովի բաժնետիրական ներդրումներն օգտագործելու կարողությանը՝ իր արդյունաբերական քաղաքականությունը և ռազմավարական շահերը խթանելու համար։

## Մտահոգություններ սուվերեն ֆոնդերի վերաբերյալ
Պետական հարստության ֆոնդերի աճը մեծ ուշադրություն է գրավում, քանի որ՝

* Քանի որ այս ակտիվների համախումբը շարունակում է ընդլայնվել չափերով և կարևորությամբ, նույնը վերաբերում է նաև դրա հնարավոր ազդեցությանը տարբեր ակտիվների շուկաների վրա։
* Որոշ երկրներ, ինչպիսին է Միացյալ Նահանգները, որն ընդունել է 2007 թվականի «Օտարերկրյա ներդրումների և ազգային անվտանգության մասին» օրենքը՝ մտահոգված են, որ ֆոնդերի կողմից կատարված օտարերկրյա ներդրումները մտահոգություններ են առաջացնում ազգային անվտանգության վերաբերյալ, քանի որ ներդրումների նպատակը կարող է լինել ռազմավարական նշանակություն ունեցող արդյունաբերությունների վերահսկողությունը ապահովելը՝ քաղաքական, այլ ոչ թե ֆինանսական շահույթի համար։
* ԱՄՆ նախկին ֆինանսների նախարար Լոուրենս Սամերսը նշել է, որ ԱՄՆ-ն կարող է կորցնել ակտիվների վերահսկողությունը՝ հօգուտ ավելի հարուստ արտասահմանյան ֆոնդերի, որոնց ի հայտ գալը «կխաթարի կապիտալիստական տրամաբանությունը»: Այս մտահոգությունները Եվրոպական Միությանը (ԵՄ) ստիպել են վերանայել այն հարցը, թե արդյոք թույլատրել իր անդամներին օգտագործել «ոսկե բաժնետոմսեր» որոշակի արտասահմանյան ձեռքբերումները խոչընդոտելու համար։ Այս ռազմավարությունը մեծ մասամբ բացառվել է որպես կենսունակ տարբերակ ԵՄ-ի կողմից՝ վախենալով, որ այն կհանգեցնի միջազգային պրոտեկցիոնիզմի վերածննդի։ Միացյալ Նահանգներում այս մտահոգությունները լուծվում են 1988 թվականի Առևտրի և մրցունակության մասին ընդհանուր օրենքի Էկսոն-Ֆլորիոյի փոփոխությամբ։
* Նրանց անբավարար թափանցիկությունը մտահոգիչ է ներդրողների և կարգավորող մարմինների համար. օրինակ՝ միջոցների չափը և աղբյուրը, ներդրումային նպատակները, ներքին ստուգումներն ու հակակշիռները, հարաբերությունների բացահայտումը և մասնավոր կապիտալի ֆոնդերում մասնակցությունները։
* Կենսաթոշակային ֆոնդերը այնքան միատարր չեն, որքան կենտրոնական բանկերը կամ պետական կենսաթոշակային ֆոնդերը։
* Թափանցիկության պակաս և հետևաբար նաև ֆինանսական համակարգի համար ռիսկի աճը, հնարավոր է՝ դառնալով «նոր հեջ ֆոնդեր»։

Ֆոնդերի կառավարությունները պարտավորվում են հետևել որոշակի կանոնների՝

* Կուտակման կանոն (եկամտի որ մասը կարելի է ծախսել/խնայել)
* Հանման կանոն (երբ կառավարությունը կարող է հանել միջոցները հիմնադրամից)
* Ներդրում (որտեղ եկամուտը կարող է ներդրվել արտասահմանյան կամ ներքին ակտիվներում)

### Վերջին կառավարության հետաքրքրությունը
* 2008 թվականի մարտի 5-ին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի ֆինանսական ծառայությունների հանձնաժողովի համատեղ ենթահանձնաժողովը լսումներ է անցկացրել՝ «Օտարերկրյա կառավարության ներդրումները ԱՄՆ տնտեսությունում և ֆինանսական հատվածում» դերը քննարկելու համար։ Լսումներին մասնակցել են ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության, ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովի, Դաշնային պահուստային համակարգի խորհրդի, Նորվեգիայի ֆինանսների նախարարության, Սինգապուրի Temasek Holdings-ի և Կանադայի կենսաթոշակային պլանի ներդրումային խորհրդի ներկայացուցիչներ։
* 2008 թվականի օգոստոսի 20-ին Գերմանիան ընդունել է օրենք, որը պահանջում է խորհրդարանի հաստատում ազգային շահերը վտանգող օտարերկրյա ներդրումների համար։ Մասնավորապես, այն վերաբերում է ոչ եվրոպացի ներդրողների կողմից գերմանական ընկերության քվեարկության իրավունք ունեցող բաժնետոմսերի 25%-ից ավելիի ձեռքբերմանը, սակայն էկոնոմիկայի նախարար Միխայել Գլոսը խոստացել է, որ ներդրումային վերանայումները կլինեն «չափազանց հազվադեպ»։ Օրենսդրությունը մասամբ մոդելավորված է ԱՄՆ Արտասահմանյան ներդրումների կոմիտեի կողմից ընդունված նմանատիպ օրենսդրական ակտի նմանությամբ։ Պետական հարստության ֆոնդերը նույնպես ավելացնում են իրենց ծախսերը։ 2015 թվականին Քաթարը հայտարարել է հինգ տարվա ընթացքում ԱՄՆ ակտիվներում 35 միլիարդ դոլարի ներդրման մասին։
* 2025 թվականի փետրվարի 3-ին նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրել է գործադիր հրամանագիր, որով հաջորդ տարվա ընթացքում կարգավորվել է Միացյալ Նահանգների սուվերեն հարստության հիմնադրամի ստեղծումը։
* 2025 թվականի փետրվարի 23-ին Ինդոնեզիայի նախագահ Պրաբովո Սուբիանտոն հայտարարել է Դայա Անագատա Նուսանտարա նոր սուվերեն ֆոնդի, որը հայտնի է նաև որպես Դանանտարա, ստեղծման մասին, որը ինչպես կանխատեսվում է կկառավարի 900 միլիարդ դոլարի ակտիվներ։ Հայտարարվել է, որ 20 միլիարդ դոլարի ներդրումների առաջին ալիքը կուղղվի բնական ռեսուրսների վերամշակմանը, արհեստական բանականությանը, ինչպես նաև էներգետիկ և պարենային անվտանգությանը։

### Սանտիագոյի սկզբունքներ
Սանտյագոյի սկզբունքներից առաջ ի հայտ են եկել մի շարք թափանցիկության ինդեքսներ, որոնցից մի քանիսն ավելի խիստ են եղել, քան մյուսները։ Այս մտահոգությունները լուծելու համար աշխարհի հիմնական ֆոնդերից մի քանիսը հավաքվել են Չիլիի Սանտյագո քաղաքում 2008 թվականի սեպտեմբերի 2-3-ը կայացած գագաթնաժողովում։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) ղեկավարությամբ նրանք ստեղծել են սուվերեն հարստության հիմնադրամների ժամանակավոր միջազգային աշխատանքային խումբ։ Այնուհետև այս աշխատանքային խումբը մշակել է Սանտյագոյի 24 սկզբունքները՝ միջազգային ստանդարտների ընդհանուր համաշխարհային ամբողջություն սահմանելու համար՝ ֆոնդերի գործունեության թափանցիկության, անկախության և հաշվետվողականության վերաբերյալ։ Դրանք հրապարակվել են ԱՄՀ-ի Միջազգային դրամավարկային և ֆինանսական կոմիտեին 2008 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ներկայացնելուց հետո։ Նրանք նաև քննարկել են իրենց ներկայացնող մշտական կոմիտեի ստեղծման հարցը, ուստի ստեղծվել է նոր կազմակերպություն՝ «Սուվերեն հարստության ֆոնդերի միջազգային ֆորումը», որը կպահպանի նոր չափանիշները և կներկայացնի նրանց միջազգային քաղաքականության վերաբերյալ բանավեճերում։

2016 թվականի դրությամբ 30 ֆոնդ պաշտոնապես միացել է Սկզբունքներին, որոնք միասին կազմում են համաշխարհային մասշտաբով կառավարվող պետական ֆոնդերի ակտիվների 80%-ը կամ 5.5 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար։

Բնական պաշարներով հարուստ զարգացող տնտեսություններին սովորաբար խրախուսվում է ընդունել սուվերեն հարստության ֆոնդերի համար լավ կառավարման չափանիշներ, ինչպիսիք են Սանտյագոյի սկզբունքները, որոնք շեշտը դնում են թափանցիկության, հաշվետվողականության և առողջ ներդրումային պրակտիկայի վրա։ Այս մոտեցումը հաճախ նախընտրելի է տեղական բովանդակության քաղաքականության համեմատ, որը կարող է խթանել կոռուպցիան և վարձատրվող վարքագիծը թույլ կառավարման պայմաններում։

## Ֆոնդերի չափ
Ֆոնդերի կառավարման ներքո գտնվող ակտիվները կազմել են 7.94 տրիլիոն դոլար՝ 2020 թվականի դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ։

Նավթի և գազի արտահանումից ֆինանսավորվող ֆոնդեր ունեցող երկրները կազմել են 5.4 տրիլիոն դոլար՝ 2020 թվականի դրությամբ։ Ոչ ապրանքային կապիտալի ֆոնդերը սովորաբար ֆինանսավորվում են պաշտոնական արտարժույթի պահուստներից ակտիվների փոխանցմամբ, իսկ որոշ դեպքերում՝ կառավարության բյուջեի ավելցուկից և մասնավորեցման եկամուտներից։ Մերձավոր Արևելքի և Ասիայի երկրները կազմում են բոլոր ֆոնդերի 77%-ը։

## Ֆոնդերի սպառում
Պատմության ընթացքում բազմաթիվ ֆոնդեր սնանկացել են։ Առավել նշանակալիցներն են Ալժիրի FRR-ը, Բրազիլիայի FSB-ն, Էկվադորի բազմաթիվ կազմակերպություններ, Պապուա Նոր Գվինեայի MRSF-ը և Վենեսուելայի FIEM-ը և FONDEN-ը։ Այս միջոցների սպառման հիմնական պատճառը քաղաքական անկայունությունն է, մինչդեռ տնտեսական որոշիչները որպես կանոն պակաս կարևոր դեր են խաղում։

Անկայուն երկրներում գտնվող ֆւնդերը կարող են ռիսկեր առաջացնել ներդրումներ ստացող պետությունների համար, հաշվի առնելով, որ սուվերեն հովանավոր երկրներում անկայունությունը այդ ներդրումները դարձնում է անորոշ և հավանական է, որ դրանք ապաինվեստիցիաներով կզբաղվեն կարճաժամկետ հեռանկարում քաղաքական ռիսկերը դիմակայելու համար։

Բարձր կայունության երկրներում, ինչպիսիք են Դանիան, Կատարը, Չինաստանը կամ Ավստրալիան, ավելի քիչ հավանական է, որ ֆոնդերի սպառում ունենան հենց իրենց քաղաքական կայունության շնորհիվ։

## Ամենամեծ սուվերեն հարստության ֆոնդեր

## Տես նաև
* Համաշխարհային ֆինանսական համակարգ
* Ներդրումների կառավարում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Sovereign Wealth Fund Institute – What is a SWF? What is a Sovereign Wealth Fund? - SWFI
* Natural Resource Governance Institute & Columbia Center for Sustainable Investment "Managing the Public Trust: How to make natural resource funds work for citizens", 2014. https://resourcegovernance.org/sites/default/files/NRF_Complete_Report_EN.pdf
* Castelli Massimiliano and Fabio Scacciavillani "The New Economics of Sovereign Wealth Funds", John Wiley & Sons, 2012
* Saleem H. Ali and Gary Flomenhoft. "Innovating Sovereign Wealth Funds" . *Policy Innovations*, 17 February 2011.
* M. Nicolas J. Firzli World Pensions & Investments Forum Asset Owners Report: “Infrastructure Investments in an Age of Austerity: The Pension and Sovereign Funds Perspective”, USAK/JTW 30 July 2011 and *Revue Analyse Financière*, Q4 2011
* M. Nicolas J. Firzli and Joshua Franzel. "Non-Federal Sovereign Wealth Funds in the United States and Canada". Revue Analyse Financière, Q3 2014
* Xu Yi-chong and Gawdat Bahgat, eds. *The Political Economy of Sovereign Wealth Funds* (Palgrave Macmillan; 2011) 272 pages; case studies of SWFs in China, Kuwait, Russia, the United Arab Emirates, and other countries.
* Lixia, Loh. "Sovereign Wealth Funds: States Buying the World" (Global Professional Publishing: 2010).

Կատեգորիա:Ազգային բարեկեցության հիմնադրամներ
Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Կատեգորիա:Արտարժույթի շուկա
Կատեգորիա:Ընկերության տեսակներ
Կատեգորիա:Կայունություն
Կատեգորիա:Հիմնադրամներ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսներ
Կատեգորիա:Ներդրումային ֆոնդեր
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Կատեգորիա:Պետական մարմիններ
Կատեգորիա:Պետական տնտեսություն
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ