open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ծրագրավորողի օր

**Ծրագրավորողի օր** (), միջազգային օր, որը ճանաչված է բազմաթիվ տեխնոլոգիական և ծրագրավորման ընկերությունների կողմից։ Ամենամյա տոնը նշվում է տարվա 256-րդ օրը (հաշվարկման տասնվեցական համակարգում 100-րդ, կամ 28-րդ)։ Սովորական տարիներին համընկնում է սեպտեմբերի 13-ի, իսկ նահանջ տարիների՝ սեպտեմբերի 12-ի հետ։ Այն պաշտոնապես ճանաչված է Ռուսաստանում։

256 թիվը (28) ընտրվել է, քանի որ այն մեկ ութ-բիթ բայթով ներկայացվող տարբեր արժեքների քանակն է և հայտնի է ծրագրավորողների շրջանում։ 256-ը նաև երկուսի ամենաբարձր աստիճանն է, որը չի 365-ը՝ տարվա օրերի քանակը։

## Պաշտոնական ճանաչում
Տոնի գաղափարը առաջարկել են «Parallel Technologies» ծրագրային ապահովման ընկերության աշխատակիցներ Վալենտին Բալտը և Միքաել Չերվիակովը։ Դեռևս 2002 թվականին նրանք կազմակերպել են ստորագրահավաք՝ Ռուսաստանի կառավարությունից օրը պաշտոնապես որպես ծրագրավորողի օր ճանաչելու խնդրանքով։

2009 թվականի հուլիսի 24-ին Ռուսաստանի զանգվածային հաղորդակցության և կապի նախարարությունը հանդես է եկել նոր մասնագիտական տոնի՝ ծրագրավորողի օրվա, նախագծով։

2009 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը ստորագրել է հրամանագիրը։

## Չինաստանում
Չինաստանում ծրագրավորողի օրը նշվում է հոկտեմբերի 24-ին։ Այդ օրը ընտրվել է, քանի որ այն հնարավոր է գրել նաև 1024 տեսքով, ինչը հավասար է 2^{10}-ի։ Այն նաև չի փոխվում նահանջ տարիներին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի «Ծրագրավորողի օրվա մասին» հրամանագիր № 1034, Սեպտեմբերի 11, 2009։ 

Կատեգորիա:Միջազգային օրեր
Կատեգորիա:Շարժական տոներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տոներ
Պյութագորասի գավաթ

մինի|Պյութագորասի գավաթը կտրվածքով|363x363փքս
**Պյութագորասի գավաթ** (ժլատության բաժակ), հատուկ անոթ, որը ստեղծել է Պյութագորասը։  Ենթադրվում է, որ այն մարդուն ստիպում է ջուրը չափավոր բաժիններով խմել՝ թույլ տալով լցնել գավաթը միայն մինչև որոշակի մակարդակ։ Եթե ջուրն ավելի վերև է լցվում, ապա գավաթի պարունակությունը ամբողջությամբ թափվում է։

## Պատմություն
Համարվում է, որ գավաթը ստեղծել է Պյութագորասը, որպեսզի բոլոր ստրուկները հավասար չափաբաժիններով ջուր խմեն, քանի որ Սամոսում ջրի պակաս կար։ Ջուրն  անհրաժեշտ է լցնել մինչև նշված կետը, որը գերազանցելու դեպքում ջուրը ամբողջությամբ արտահոսում է բաժակից։

## Ազդեցության սկզբունք
մինի|Պյութագորասի գավաթի ժամանակակից տարբերակը
Պյութագորասի գավաթն արտաքինից սովորական անոթի տեսք ունի, սակայն այն սիֆոնի կառուցվածք ունի։ Բաժակի կենտրոնում սյունակ է, որի ներսում կրկնակի ծռված ուղղահայաց անցք է։ Անցքը կորանում է սյան վերևի մասում և երկու ծայրերով ներքև է իջնում՝ դեպի բաժակի հատակը։

Երբ հեղուկն ավելի շատ են լցնում սահմանված մակարդակից, այն հոսում է անցքի ներքին ոլորանով դեպի երկրորդ փող, սիֆոնը միանում է և հեղուկը՝ բաժակի ներքևի  միջանկյալ անցքով դուրս է թափվում։ Միևնույն ժամանակ անոթն ամբողջությամբ դատարկվում է։

## Մեր օրերում
Այսօր Պյութագորասի գավաթը, որպես հուշանվեր, վաճառում են Հունաստանում։

## Հետաքրքիր փաստեր
Հերոն Ալեքսանդրիացին (մոտ 10—70 թվականներ) օգտագործում էր Պյութագորասի գավաթը, որպես իր գյուտերի հիդրավլիկ բաղադրիչ։

## Արտաքին հղումներ
* Փորձարկումներ 

Կատեգորիա:Պյութագորաս
Կատեգորիա:Սպասք
Բել շրջան (այլ կիրառումներ)

**Բել շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Բել շրջան - ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
* Բել շրջան - ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը
Էսկիմոսական համբույր

աջից|մինի|Էսկիմոսական համբույր
աջից|մինի|Կունիկ

**Էսկիմոսական համբույր**, ժամանակակից արևմտյան մշակույթի մեջ գործողություն, որը նման է էսկիմոսյան ավանդական կունիկի ողջույնին։ Կունիկը ջերմության արտահայտության ձև է՝ սովորաբար մեկ ընտանիքի անդամների կամ սիրահարների միջև։ Մասնակիցներից մեկը քիթը և վերին շրթունքը հպում է երկրորդի մաշկին (սովորաբար ճակատին կամ թշերին) և շնչում է օդը՝ քաշելով նրա մաշկն ու մազերը։

## Պատմություն
Կա կարծիք, որ այս ավանդույթն էսկիմոսների մոտ առաջացել է այն պատճառով, որ նրանց շուրթերը սովորական համբույրի ժամանակ սաստիկ ցրտի պատճառով սառչում են։ Իրականում այս գործողությունը չունի էրոտիկ իմաստ, այլ բարեկամական ողջույնի ձև է մտերիմ մարդկանց մոտ, որոնց հանդիպման ժամանակ բաց է լինում միայն քիթն ու աչքերը։

Երբ առաջին արկտիկական հետազոտողներն առաջին անգամ տեսան այս գործողությունը, այն կոչեցին «էսկիմոսյան համբույր»։

## Արտահայտում
Էսկիմոսյան համբույրի առաջին պատկերավորումներից մեկը Ռոբերտ Ֆլաերթի «Նանուկը հյուսիսից» ֆիլմն է, որն առաջին վավերագրական և էթնոգրաֆիկ ֆիլմն է։ Հավանաբար այս ֆիլմի միջոցով էսկիմոսյան համբույրը հայտնի դարձավ ոչէսկիմոսներին։

Նմանատիպ ողջույներ կան նաև այլ ժողովուրդների մոտ։ Ուշագրավ է «հոնգի» ողջույնը, որն օգտագործվում է Նոր Զելանդիայի մաորի ցեղի մոտ։

## Տես նաև
* Համբույր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Էսկիմոսներ
Կատեգորիա:Ժեստեր
Կատեգորիա:Համբույր
Կատեգորիա:Ողջույն
Կատեգորիա:Ողջույնի ձևեր
Տուրիսի ամրոց

**Տորիսի ամրոց** (), ամրոց Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանում։ Սահմանափակ մեծությամբ, փոքր ռազմական կառույց է։ Արաբական ծագմամբ երկարավուն կառույցը ձգվում է հյուսիսից հարավ ուղղությամբ և մոտակա բնակավայրի անունից էլ ստացել է իր անվանումը։ 2002 թվականի ապրիլի 24-ին ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում R-I-51-0010762 գրանցման համարի ներքո։

## Ճարտարապետություն
Ամրոցը ունեցել է լրացուցիչ, ավելի լայն պարիսպ, որի նպատակն էր պաշտպանել ամրոցի մոտ գտնվող հասարակ ֆերմայի բնակելի շինությունը։ Այս առաջին պարսպի պահպանման վայրում պահպանվել են պարսպի և աշտարակների մնացորդներ, տեղադրված հյուսիս-արևելք։

## Պատմություն
11-րդ դարում կառուցվել է ամրոցի առաջին պարսպաշարը։ Նա զբաղեցնում էր ընդամենը 500 մ2 տարածք։ Կազմված է եղել օրատորիայից և պաշտպանիչ աշտարակից, որոնք իրար միացած են եղել կրկնակի պարսպով։

Օրատորիայում գտնվել է դամբարանը, որտեղ թաղվել է «սուրբ մարդը (մարգարեն)»։ Տեղացի բնիկները այցելել են այնտեղ Մեքքայի ուխտագնացության ժամանակ։ Պարսպի այդ հատվածը, կառուցվել է այնպես հարթ, որ միջնապատում կուտակվում է անձրջաջրերը, իսկ արտաքին պատի կողմում ուխտավորների համար պատրաստված է «փական», որ երբ պետ լինի թողնեն ջուրը հոսի։

11-րդ դարի սկզբներում կառուցվել է նաև պաշտպանիչ աշտարակ, որը ծառայել է որպես Մագրո գետի հովտով անցող ճանապարհը պաշտպանող փոքր «ջոկատի» կացարան։ Ամեն մի շինություն ունեցել է իր հատուկ մուտքը, նույնիսկ պաշտպանիչ աշտարակը։

11-րդ դարի երկրորդ կեսին, երբ Վալենսիայի տարածաշրջանը սկսեց ավելի զարգանալ, անհրաժեշտ էր ավելի լավ պաշտպանություն։ Կառուցվեց նոր դռնով պարիսպ, որը փոխարինեց հին դռանը։ Նոր դռան դիմաց գտնվում է 150 մ2 ծավալով ներքին բակը։

## Պատկերասրահ

File:Castell de Torís 08.JPG|
File:Camps de Torís 06.JPG|
File:Castell de Torís 11.JPG|
File:Castell de Torís 06.JPG|
File:Castell de Torís 07.JPG|
File:Castell de Torís 14.JPG|


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Ալբեր II

**Ալբեր II** (; ), լրիվ անվանումը՝ **Ալբեր Ալեքսանդր Լուի Պիեր Գրիմալդի**, Մոնակոյի գործող իշխանը։ 2005 թվականից ունի Վալենտինուայի դքսի կոչում։ Ալբերը Մոնակոյի նախկին իշխան Ռենե III-ի և հոլիվուդյան աստղ Գրեյս Քելլիի որդին է։ Սերում հանրահայտ Գրիմալդիների տոհմից։ Ունի Ձերդ պայծառափայլության (Sérénité) կոչում։

Հոր հիվանդությունից մինչև մահը՝ 2005 թվականի ապրիլի 6-ը եղել է ռեգենտ։

## Կենսագրություն
Ալբերը մանկուց հետաքրքրվել է սպորտով, հատկապես ֆուտբոլով, լողով և ձյուդոյով։ Ալբերը 5 անգամ ներկայացրել է Մոնակոն Ձմեռային Օլիմպիական խաղերում։ 1985 թվականին դարձել է ՄՕԿ-ի անդամ։ 1985 թվականին մասնակցել է «Դաքար ռալլին»՝ տեխնիկական խնդիրների պատճառով զբաղեցնելով 9-րդ հորիզոնականը։ Ալբերը համարվում է միակ գործող ղեկավարը, ով եղել է հյուսիսային բևեռում (2006 թվականի ապրիլի 16-ին)։ Նա ակտիվորեն համագործակցում է ՄԱԿ-ի հետ և իր խոսքերով ճանաչում կառույցի գերիշխանությունը։

Ալբերը համարվում է Միջազգային Նապոլեոնական համայնքի պատվավոր նախագահը։

## Անձնական կյանք
Ալբերը երկար ժամանակ չուներ զուգընկերուհի։ Նա ունի երկու ոչ ամուսնական կապի արդյունքում ծնված երեխաներ, որոնք չեն կարող հավակնել գահին։

2010 թվականի հունիսին հայտարարվեց Ալբերի և նրա հարսնացու Շարլեն Ուիթսթոքի նշանադրության մասին, ով նախկին լողորդուհի և ուսուցչուհի էր ՀԱՀ-ում։ Հարսանիքը տեղի ունեցավ 2011 թվականի հուլիսի 1-ին։ 2011 թվականի հուլիսի 1-ին տեղի ունեցավ քաղաքացիական պսակադրության կարգը, իսկ հուլիսի 2-ին՝ պաշտոնական արարողությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на ''Sports Reference''  
* Биографическая справка на сайте РИАН.ру

Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Ֆրանսիայի բաց առաջնության խառը զուգախաղ 2016

225px|մինի|աջից|Խառը զուգախաղի մրցաշարի հաղթող Մարտինա Հինգիս
225px|մինի|աջից|Խառը զուգախաղի մրցաշարի հաղթող Լեանդեր Պաես
**Ֆրանսիայի բաց առաջնության խառը զուգախաղ 2016**, թենիսի խառը զուգախաղի մրցաշար, թենիսի հիմնական՝ Մեծ Սաղավարտի, մրցաշարերից մեկը։ Անց է կացվել 2016 թվականի մայիսի 22-ից մինչև հունիսի 5-ը, Փարիզի  Stade Roland Garros-ի («Ռոլան Գարոս մազադաշտ») կորտում, Ֆրանսիա։

Բեթանի Մատեկ Սանդսը և Մայք Բրայանը նախորդ տարվա մրցաշարի հաղթողներն էին, սակայն որոշել էին այս մրցաշարում ելույթ չունենալ։

Մարտինա Հինգիսը և Լեանդեր Պաեսը մրցաշարի տիտղոսը նվաճել են եզրափակիչում 4-6, 6-4, [10-8] հաշվով առավելության հասնելով Սանիա Միրզայի և Իվան Դոդիչի նկատմամբ։ Եվ Մարտինա Հինգիսը, և Լեանդեր Պաեսը ավարտեցին իրենց անհատակ կարիերան Մեծ Սաղավարտի խառը զուգախաղերի մրցաշարերում և այդ դասակարգում նվաճեցին իրենց կարիերային Մեծ Սաղավարտը (տարբեր տարիներին հաղթանակ Մեծ Սաղավարտի բոլոր չորս մրցաշարերի խառը զուգախաղի մրցաշարերում)։ Պաեսը նաև՝ Մարտինա Նավրատիլովայի հետ միասին, ռեկորդ սահմանեց Բաց դարաշրջանում Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի խառը զուգախաղի տիտղոսների քանակով (10)։

## Դասակարգում

## Հիմնական ցանց
* Հապավումներ
**Q - Որակավորված
**WC - Wild card, Ջոկեր
**LL - Երջանիկ անհաջողակ
**PR - Պաշտպանված վարկանիշ


### Վերին ցանց

### Ստորին ցանց





### Վերին ցանց

### Ստորին ցանց



### Քառորդ եզրափակիչ

### Կիսաեզրափակիչ

### Եզրափակիչ

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Պաշտոնական կայք
* Լուսանկարներ Ռոլան Գարոսից 
* Ֆրանսիայի բաց առաջնության խառը զուգախաղի հիմնական ցանց
* Խառը զուգախաղի արդյունքներ

Կատեգորիա:Թենիսի մրցաշարեր
Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն
Վերեթեք (ավերակ)

**Վերեթեք**, ավերակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Բագրևանդի ձախ կողմի վտակներից մեկի վերին հոսանքի տարածքում, Ալաշկերտ քաղաքից 18 կմ արևելք, Վերեթեք գյուղի մոտ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Hey There Delilah

**Hey There Delilah**, ամերիկական Plain White T’s փոփ-փենք խմբի երգը։ Երգը թողարկվել է 2006 թվականի մայիսին, որպես նրանց երրորդ «All Thet We Needed» ստոիդիական ալբոմի երրորդ երգ։ Հաջոր տարում այն թողարկվեց ռադիոյով և 2007 թվականի հուլիսին Billboard Hot 100 չարթում զբաղեցրեց առաջին տեղը։ Երգը դարձել է մի շարք հեռուստաշոուների սաունդրեք։

## Թողարկում
Plain White T’s խմբի այս երգը թողարկվել է 2006 թվականին։ 2007 թվականի հուլիսին երգը Billboard Hot 100 չարթում զբաղեցրել է առաջին տեղը։ Հուլիսի 3-28 երգը շարունակել է մնալ առաջին հորիզենականում ամերիկական iTunes կայքում։

Մեծ Բրիտանիայի երաժշտական հիթ-շքերթում երգը եղել է երկրորդ տեղում։

## Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի ռեժիսորը Ջեյ Մարտինն է։

Տեսահոլովակում երգիչը՝ Թոմ Հիգենսոնը կատարում է երգը, իսկ խմբի մյուս անդամները սենյակում են լինում։

Մեկ այլ հատվածում ցուցադրվում է երգչուհին՝ Դիլայլան, ով հաճախում է Նյու Յորքի քոլեջներից մեկը։ Նա քայլում է քաղաքում։

## Չարթեր
### Ծաբաթվա չարթեր

### Տարեվերջյան չարթեր

## Հավաստագրեր

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Յու Յուն

**Յու Յուն** ( ), չինացի դերասան։ 1979 թվականին Յու Յունն ընդունվել է Սիանի դրամատիկական դպրոց (西安 话 剧院): 1984 թվականին Յու Յունն ընդունվել է Շանհայի թատերական դպրոց։ Ավարտելուց հետո, 1988 թվականին, նա հայտնվել է իր առաջին՝ «Մոլուցք» ֆիլմում։ Ֆիլմն ազդարարել է Յու Յունի կարիերայի սկիզբը։ Նրա ամենահայտնի դերը եղել է ոստիկանի և զինվորական սպայի դերը։

## Ֆիլմագրություն

## Արտաքին հղումներ
* 
* ユウ・ヨンのプロフィール（allcinema）
* 尤勇 — 影音娯楽（新浪網）
* 尤勇 Yong You（時光網）

Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ֆու (ժանր)

**Ֆու** (), չինական գրականության ժանր, որն ներառում է և՛ արձակ, և՛ պոեզիա․ ֆուն առավել զարգացել է Հան դինաստիայի ժամանակ (մ․ թ․ ա․ 2-րդ դար - մ․ թ․ 2-րդ դար)։

## Պատմություն
[thumb|right|[Ցյույ Յանի «Լիսաո» պոեմից հատված]]
Ֆու ժանրի ստեղծման տարեթիվն անհայտ է, սակայն արդեն մ․ թ․ ա․ 4-րդ դարում այն ակտիվորեն գործածվում էր։

Առաջին կարճ ֆուերի հեղինակներից է Ցյույ Յուանը, հենց նրա «Լիսաո» պոեմից է ընդունված հաշվել ժանրի ի հայտ գալու թվականը։ «Լիսաոն» վերագրվում է սաոֆուին () և բացի ֆուից, նրանից է սկիզբ առնում նաև սաո եղերերգական ժանրը։ Ֆուն առավել հայտնի դարձավ Հան դինաստիայի օրոք։ Հետագայում ժանրը զարգացել է Տան և Սուն հարստությունների օրոք և գործածվել մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։

Ֆուն գործածող պոետների թվում էին այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Վան Ցանը և Սիմա Սյանժուն։

## Նկարագրություն
[thumb|right|[Խուան Տինցզյան, «Ֆու դառը բամբուկի փախուստի մասին» (), 1099 թ․]]
Ֆուն չունի իր նմանօրինակը արևմտյան գրական աշխարհում և իրենից ներկայացնում է ռիթմիկ արձակ՝ պոետական ներդիրներով։ Ֆուն հասարաոտք չէ։ Կառուցվածքով սովորաբար բաժանվում է՝ նախերգանքի, որտեղ վարողի հետ երկխոսության մեջ տրվում է բանաստեղծության թեման, հիմնական մասի, որտեղ տեղի է ունենում թեմայի զարգացումը, և ավարտի, որտեղ հեղինակն իր սեփական կարծիքն է հայտնում նկարագրված թեմայի վերաբերյալ։

Բովանդակային առումով ֆուն սկզբնապես ներբողական տեքստ էր իրենից ներկայացնում, որտեղ գովերգվում էր թագավորը, կայսրությունը և այլն։ Դարի կեսերին այս ժանրի ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց հասարակ մարդը, ինչպես նաև առօրյա առարկաներն ու երևույթները։ Ավելի ուշ շրջանում ֆու սկսեցին գրել քնարական մտածմունքների և բարոյախոսության նպատակով, վառ ոճն ու լեզուն փոխվեց ավելի խստով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Կատեգորիա:Չինաստանի գրականություն
Փոքր չափի հրազեն

**Փոքր չափի հրազեն** (), հրազենի փոքր չափի մոդելներ, որոնք նմանակում են ոչ միայն զենքի արտաքին տեսքը, այլ նաև մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ համարվում են գործառնական։ Որպես կանոն, փոքր չափի հրազենները հարմար են մեկական կրակոցներ իրականացնելու համար, սակայն գոյություն ունեն առանձին նմուշներ, որտեղ գործում է փամփուշտի ավտոմատ մեխանիզմը։

## Պատմություն
Փոքր չափի հրազենների պատրաստման մասին ամենավաղ տեղեկությունները պատկանում են Անգլիային, 15-րդ դարին (ձեռքի հրազենի ի հայտ գալուց որոշ ժամանակ անց)։ Մուշկետների և հրացանների կրկնօրինակները հաճախ պատրաստվում էին փայտից, այդ թվում արժեքավոր փայտի տեսակներից և զարդարվում էին թանկարժեք քարերով և մետաղներով, քանի որ շքեղության առարկա էին համարվում։ Զինագործները և զինատները նվիրում էին դրանք թագավորական ընտանիքների անդամներին, ազնվականներին, ռազմական գործիչներին և պաշտոնյաներին։

Հին Ռուսաստանում փոքր չափի հրազենի կրկնօրինակների պատրաստման պրակտիկան տարածում է ստացել մոտ 16-րդ դարում և իր բարգավաճման է հասել Պետրոս I-ի թագավորության օրոք։ Դրանք պատրաստվում էին զինագործների վարպետության հղկման համար և հիմնականում օգտագործվում էին ազնվական անձանց դրանք նվիրելու համար։

Այսօրվա դրությամբ գործող փոքր չափի հրազենները շարունակում են արտադրվել հուշանվերների և իրերի հավաքածուների համար։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
մինի|ձախից||Փոքր չափի ատրճանակ Արևմտյան Միդլենդի ոստիկանության թանգարանում
Ատրճանակների, հրացանների, ավտոմատների, նռնականետների և գնդացիրների պատմական և ժամանակակից փոքր չափի մոդելները սովորաբար ունենում են 1-3 մմ տրամաչափ և մարտական զենքին մեկը երկուսին կամ մեկը երեքին հարաբերակցություն։ Այդ մոդելների քաշը համապատասխանաբար կարող է լինել մի քանի գրամ կամ լինել ավելի մեծ։ Զենքի չափի փոքրացումը սահմանափակված չէ, սակայն ինչքան ավելի փոքր է հուշանվերը, այդքան այն թանկ է, քանի որ ամենափոքր իրերի համար պահանջվում է վարպետի նրբարվեստ և մանրակրկիտ աշխատանք երկար ժամանակի ընթացքում։ Հրազենի մեխանիզմը կարող է կրկնօրինակել իրական զենքի մեխանիզմը (օրինակ, ինչպես նագանը) կամ կարող է լինել ինքնուրույն։ Քանի որ սովորական վառոդը շատ խոշոր է փոքր հրազենի մոդելներից կրակելու համար, այդ պատճառով դրանց համար օգտագործվում են հատուկ հրապատիճներ։ Որպես կանոն, փոքր չափերի հրազենները մարդու կյանքի և առողջության համար նվազագույն վտանգ են ներկայացնում։ Այնուամենայնիվ, սովորաբար դրանք պետք է ունենան համապատասխան վկայականներ։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հրազեն

Կատեգորիա:Հավաքորդություն
Կատեգորիա:Հուշանվերներ
Կատեգորիա:Հրազեն
Կատեգորիա:Մոդելավորում
Ֆլեթվուդի հրեշ

thumb|Ֆլեթվուդի հրեշ (վերականգնում)
**Ֆլեթվուդի հրեշ**, հայտնի է նաև Բրեքսթոն շրջանի կամ Ֆլեթվուդի ուրվական, անհայտ էակ, հնարավոր է կրիպտիդ կամ այլմոլորակային, որը նկատվել է 1952 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգի, Ֆլեթվուդ շրջանի Բրեքսթոն քաղաքում։ Այս էակի հետ կապված պատմությունը մոտիկ շփման օրինակ է։ Որոշակի ժողովրդականություն է վայելում Ճապոնիայում, որտեղ նրան կոչում են «երեքմետրանոց եկվոր»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Here There Be Monsters - Saturday Night Uforia 
*Investigative Files: The Flatwoods UFO Monster  - Skeptical Inquirer 

Կատեգորիա:Գերբնական լեգենդներ
Կատեգորիա:Հրեշներ
Կատեգորիա:Ուֆոլոգիա
Կատեգորիա:Քաղաքային լեգենդներ
Նեկտարին

**Նեկտարին**, դեղձի տարատեսակ, որի պտուղներն առանձնանում են կճեպի հարթությամբ, ինչպես սալորինը։ Սա բողբոջային մուտացիայի դասական օրինակ է։ Նրանք հայտնվել են, երբ դեղձենիների մոտ տեղի է ունեցել ինքնափոշոտում։ Դեղձենիների վրա երբեմն հայտնվում են նեկտարիններ և հակառակը, նեկտարինենու վրա` դեղձեր։

Անգլիական աղբյուրներում «նեկտարին» բառը հայտնի է 1616 թվականից։ Ֆրանսերենում նույնպես անվանում են «նեկտարին» (Nectarine): 20-րդ դարի վերջին նեկտարինները շատ հայտնի դարձան։

Պտուղներն ուտում են թարմ վիճակում. օգտագործում են աղանդերների, ջեմերի, կոմպոտների պատրաստման ժամանակ։ Թարմ վիճակում երկար չեն պահպանվում։ Հարուստ են А և С վիտամիններով։

Նեկտարինի հայրենիքը միջերկրածովյան երկրներն են` Հարավսլավիան, Իտալիան, Կիպրոսը, Հունաստանը, Թունիսը։

Նեկտարինը ավելի կայուն է հիվանդությունների ու թունավորումների հանդեպ, քան սովորական դեղձը։ Առանձնացվել են ցրտադիմացկուն տեսակներ, որոնք կարելի է աճեցնել Հյուսիսային Կովկասում և նույնիսկ Վոլգոգրադի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ботанический словарь (Анненков)/Persica laevis/ДО|Persica laevis

Կատեգորիա:Մրգեր
ԹԲ-1

**ԹԲ-1**, թերմոբարիական ռեակտիվ նռնակ, որը արտադրվել է հայկական «Գառնի լեռ» ընկերության կողմից։

Նախատեսված է թշնամու կրակային կետերին հարված հասնցելու, թեթև զրահապատված ու ավտոմոբիլային տեխնիկան շարքից հանելու և թշնամու ուժերը ոչնչացնելու համար։ ԹԲ-1 թերմոբարիական ռեակտիվ նռնակը ունի 4,4 կգ զանգված։ Նռնականետից խփելուց մաքսիմալ ուղղահայաց շեղումը կազմում է 2,5 մ, իսկ հորիզոնականը՝ 1 մ։ «Գառնի լեռ»-ի գնահատականով, նռնակի հարվածի շառավիղը կազմում է 35 մ։

Նախատեսված է Ն-2 ՀԿՌՀ-ի օգտագործման համար։

## Օգտագործում
*  — Հայաստանի Զինված Ուժեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի զենք
Կատեգորիա:Հայաստանի զինատեսակներ
Կատեգորիա:Նռնակներ
Բելայա Բալկա (այլ կիրառումներ)

**Բելայա Բալկա**, կարող է վերաբերել՝
* Բելայա Բալկա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Չերտկովսկի շրջանում
* Բելայա Բալկա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Չերտկովսկի շրջանում
Բելգարդ սյուր Վալսերին (այլ կիրառումներ)

**Բելգարդ սյուր Վալսերին**, կարող է վերաբերել՝
* Բելգարդ սյուր Վալսերին - համայնք Ֆրանսիայի Էնի գավառում՝ Նանտյուա շրջանի Բելգարդ սյուր Վալսերին կանտոնում
* Բելգարդ սյուր Վալսերին - Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոն
Արդեշեն

**Արդեշեն** (, ), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևելյան մասում, Ռիզեի մարզում։ 2011 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 40 700 մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Ռիզեից 48 կիլոմետր հեռավորության վրա։

Եղել է գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Լազիստանի գավառում։ Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

## Անվան ծագումնաբանություն
Անվանումը առաջացել է իշխան Համշեն Մարտիրոսի որդու Արտաշեսի անունից։

## Պատմություն
Հնում այս տարածքը մտել է Հռոմեական կայսրության, Մեծ Հայքի, Բյուզանդական կայսրության և Տրապիզոնի կայսրության տարածքումներում։ 1461 թվականին Կոստանդնուպոլսի անկումից հետո, քաղաքը անցել է Օսմանյան կայսրության կազմը։ 1578 թվականին Արդեշենի հայ բնակչությունը իսլամացվել է։ 1916 թվականի հունվարի 15-ից 1918 թվականի մարտի 11-ը, քաղաքը եղել է ռուսական բանակի վերահսկողության ներքո։

## Աշխարհագրություն
Արդեշեն շրջանը արևելքից սահմանակից է Ֆընդըքլըին, հարավից՝ Արդվինի մարզին, արևմուտքից՝ Չամլըհեշմին և Փազար շրջաններին։ Հյուսիսում ափերը ողողում են Սև ծովի ջրերը։ Ափագծի երկարությունը կազմում է 10 կիլոմետր։ Հարավային սահմանը անցնում է Արևելապոնտական լեռներով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 14-15&nbsp;°C:

## Տնտեսություն
Արդեշենում հիմնականում մշակում են թեյ։ Թեյի պլանտացիաները կազմում են շրջանի 10,55%-ը։ Բացի թեյից աճեցվում է նաև եգիպտացորեն, լոբի, կարտոֆիլ, կաղամբ, պնդուկ, կիվի և մանդարին։ Բնակչության շրջանում մեծապես տարածված է անասնապահությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արդեշենի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի սևծովյան քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակ

**Պրիցկերի մրցանակ** (), ամենամյա մրցանակ, որ տրվում է ճարտարապետության բնագավառում նշանակալի ձեռքբերումների համար։ Մրցանակը լայնորեն հայտնի է աշխարհում, Նոբելյան մրցանակի նմանօրինակն է։ Ճարտարապետության ոլորտում Նոբելյան մրցանակ չի շնորհվում, ինչն էլ ստիպել է Պրիցկերների ընտանիքին (այն ամբողջ աշխարհում *[[Hyatt Hotels Corporation]]* ցանցի սեփականատերն է) 1979 թվականին սահմանել մրցանակ ճարտարապետության բնագավառում։ Պրիցկերների ընտանիքի հիմնադիրը Կիևից Չիկագո արտագաղթած Նիկոլայ Պրիցկերն է (1871-1956), ով ռուս փիլիսոփա Լև Շեստովի ազգականն էր։ Մրցանակը սահմանել է Նիկոլայ Պրիցկերի թոռը` Ջեյ Պրիցկերը (1922-1999)։ Մրցանակի ֆոնդը 100.000 դոլար է կազմում։

Մրցանակի ժյուրիի կազմը ամեն տարի փոփոխվում է։ Այն կազմվում է ամենահեղինակավոր ճարտարապետներից, ճարտարապետության քննադատներից, գործարարներից։ Հաղթողը որոշվում է փակ քվեարկությամբ։ Մրցանակաբաշխության տեղը ևս ամեն տարի փոխվում է և ուղեկցվում է ցուցահանդեսով, որտեղ ներկայացվում են Պրիցկերի բոլոր մրցանակակիրների աշխատանքները։ Մրցանակի գոյության 30 տարիների ընթացքում մրցանակը հանձնվել է Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահում, Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում, Փարիզի Վերսալի պալատում, Վաշինգտոնի Սպիտակ տանը, Հռոմի Կապիտոլիումում, Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժի թատրոնում, Փոլ Գեթթի և Սողոմոն Գուգենհայմի թանգարանների շինարարական հրապարակներում։

Մրցանակի հանձնման կարևոր նախապայման է ճարտարապետական նորարարական գաղափարների կիրառումը։

## Պրիցկերի մրցանակակիրներ
Պրիցկերյան առաջին մրցանակակիրը եղել է Ֆիլիպ Ջոնսոնը, ով 50 տարիների ընթացքում ճարտարապետական իր հարուստ երևակայությունն իրագործել է բազմաթիվ թանգարանների, գրադարանների, տների, այգիների նախագծմամբ ու կառուցումով։ 2004 թվականին ծագումով իրաքցի բրիտանացի ճարտարապետ Զահա Հադիդը դարձել է Պրիցկերի մրցանակի առաջին կին մրցանակակիրը։ 2010 թվականին ճապոնացի ճարտարապետ Ռյուե Նիսիձավան 44 տարեկան հասակում դարձել է ամենաերիտասարդ մրցանակակիրը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Մրցանակներ
Բարեպատ

**Բարեպատ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում։

Գտնվում է Բարեբեր գետի ափին, Իջևան - Ճամբարակ խճուղուց հարավ, Կալավան գյուղից 2 կմ հյուսիս։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մ բարձրության վրա` անտառներով շրջապատված հովտում։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Բարեպատի մշտական բնակչությունը կազմել է 68, առկա բնակչությունը՝ 60 մարդ։ Մինչև 1989 թ. գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ` հայերով։ Բարեպատի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և հացահատիկի մշակությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կա 12-17֊րդ դարերի գերեզմանոց, մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակի դամբարանադաշտ, 12-13֊րդ դարերի խաչքարեր։

## Տես նաև
* Բարեպատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բարեպատ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Ճամբարակ համայնքի բնակավայրեր
Մասաբումի Հոսոնո

, ), ճապոնացի, որը փրկվել է «Տիտանիկի» խորտակման ժամանակ և հայրենիքում ենթարկվել է օստրակիզմի նրա համար, որ փրկել է ինքն իրեն, ոչ թե մնացել է խորտակվող նավում։

## Կենսագրություն
thumb|right|260 px|«Կարպատիա»-ն Նյու Յորքում «Տիտանիկի» փրկված ուղևորների հետ միասին
Քառասունամյա պետական ծառայող Հոսոնոն աշխատում էր Ճապոնիայի Տրանսպորտի նախարարությունում և 1910 թվականին մեկնել էր Ռուսական կայսրություն պետական երկաթուղային տրասնպորտի տեղական համակարգի աշխատանքի հետ ծանոթանալու համար։ Հոսոնոն Ճապոնիա էր վերադառնում Եվրոպայով և Ամերիկայով։ Որոշ ժամանակ նա մնացել էր Լոնդոնում, ապա 1912 թվականի ապրիլի 10-ին Սաութհեմփթոնում բարձրացել է «Տիտանիկ» նավ երկրորդ կարգի տոմսով։ Ապրիլի 14-ի լույս 15-ի գիշերը Մասաբումի Հոսոնոյին արթնացրեց ստյուարդը՝ տեղեկացնելով նավից տարհանման մասին։ Երկրորդ կարգի նավախցից ճապոնացին արդեն չէր կարող հայտնվել փրկարար նավակներում, այդ իսկ պատճառով ստյուարդն առաջարկեց նրան անցնել երրորդ կարգի տախտակամած։ Դրամատիկ իրադրությունում, երբ տախտակամածի վրա տեղերն առաջին հերթին տրամադրվում էին կանանց և երեխաներին, Հոսոնոն, այնուամենայնիվ, կարողացավ նստել № 10 նավակը (այլ տվյալների համաձայն՝ № 13 նավակը): Ապրիլի 15-ին առավոտյան 8-ին այդ նավակի ուղևորները փրկվեցին «Կարպատիա» նավի անձնակազմի կողմից։ Դեռևս նավի ծխելու սրահում Մասաբումի Հոսոնոն նավաստիների կողմից բացասական վերաբերմունք զգաց իր նկատմամբ։ Այստեղ նա «Տիտանիկի» թղթե բլանկների վրա սկսեց նամակ գրել կնոջը՝ պատմելով խորտակման և «Կարպատիայի» մատույցին փրկվելու մասին, քանի դեռ նավը շարժվում էր Նյու Յորք։

Հասնելով Նյու Յորք՝ ճապոնացին, որը ամեն ինչ կորցրել էր խորտակման ժամանակ, եկավ Mitsui ընկերության նյույորքյան մասնաճյուղ և օգնություն խնդրեց, որպեսզի վերադառնար Ճապոնիա։ Նրան աջակցություն ցուցաբերվեց և Սան Ֆրանցիսկոյից Հոսոնոն մեկնեց Տոկիո։ Մինչ Հոսոնոն գտնվում էր ԱՄՆ-ում, տեղական թերթերը գրում էին նրա մասին՝ անվանելով նրան «հաջողակ ճապոնացի տղա» (): Ճապոնիայում ևս Հոսոնոն դարձավ  մամուլի և հասարակության ուշադրության առարկան, սակայն քննադատության գույնով. նրան նույնիսկ վախկոտ անվանեցին սամուրայների ոգու բացակայության համար։ Իսկ որոշ թերթեր հայտնեցին, որ նա հայտնվել է նավակում՝ կնոջ տեսք ստանալով։ Նրան ազատեցին Տրանսպորտի նախարարությունից, սակայն շուտով վերականգնվեց իր պաշտոնում, քանի որ կառավարությունը ճիշտ համարեց չհետևել շշուկներին և չկորցնել լավ աշխատողի։ Այդ ամենը չէր կարող չազդել Հոսոնոյի առողջության և ոգու կայունության վրա։ Նա մահացավ 1939 թվականի մարտի 14-ին, և նրա ընտանիքը կարծում էր, որ հասարակական պարսավանքը դարձավ նրա մահվան պատճառներից մեկը։

## Մշակույթում
* Մասաբումի Հոսոնոն հիշատակվում է մի շարք գեղարվեստական ստեղծագործություններում, ինչպիսիք են՝ Իվան Կուդիշինի «„Տիտանիկ“. աշխարհը հիացրած ողբերգություն» և Ռիչարդ Դևենփորթ-Հայնսի «Սառցե ուրվական. պատմություններ „Տիտանիկից“»:
* 2014 թվականի ապրիլին՝ «Տիտանիկի» խորտակման տարելիցի ժամանակ Յոկոհամայում բացվեց ցուցադրություն՝ նվիրված Մասաբումի Հոսոնոյին՝ միակ ճապոնացուն, որը եղել էր «Տիտանիկի» վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Masabumi Hosono on the Titanic 
* Հոսոնո Մասաբումի, «Տիտանիկի» ճապոնացի ուղևոր 

Կատեգորիա:Տիտանիկի ուղևորներ և անձնակազմ
Կատեգորիա:Ճապոնացի քաղծառայողներ
Արհավի

**Արհավի** (լազերեն՝ არქაბი/Arkabi; ), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևելյան մասում, Արդվինի մարզում։ 2012 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 15 973 մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Սև ծովից 10 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Քաղաքամերձ ծովափի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 12 կիլոմետր։ Այն իր մեծությամբ 5-րդ քաղաքն է Արդվինի մարզում, իսկ բնակչությամբ երրորդը՝ Արդվինից և Հոպայից հետո։ Քաղաքի բնակչության մեծամասնությունը կազմում են լազերը։
Արհավին հայտնի է Մշակույթի և արվեստի փառատոնով, որը տոնվում է 1973 թվականից սկսած։

Լազերենից թարգմանած Արհավի նշանակում է «Հին գյուղ»։ 1486 թվականին քաղաքը անցել է Օսմանյան կայսրության կազմը։ 1916 թվականի հունվարի 14-ին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքը գրավվել է ռուսական զորքերի կողմից։ Քաղաքը տարածաշրջանի տուրիստական կենտրոններից մեկն է, որտեղ այցելում են հարևան Վրաստանի լազերը։

Թուրք հայտնի գրող Նազըմ Հիքմեթը Արհավիին է նվիրել իր «Արհավիի Իսմայիլը» բանաստեղծությունը, որը դարձել է Թուրքիայի անկախության պատերազմի վկայություններից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արդվինի մարզ
Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի սևծովյան քաղաքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Սմբատ Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)

**Սմբատ Հովհաննիսյան** անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

* Սմբատ Հովհաննիսյան (իրավաբան) (1927-1988), հայ իրավաբան։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
* Սմբատ Հովհաննիսյան (պատմաբան) (1977), հայ պատմագետ, բանաստեղծ, թարգմանիչ։
Ադանայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարան

**Ադանայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարան** (), պետական բուհ Թուրքիայի Ադանա քաղաքում։ Չնայած համալսարանը հիմնադրվել է 2011 թվականին, այն տարածաշրջանի առաջատար տեխնիկական բուհերից մեկն է՝ իր տեխնոլոգիական հագեցվածությամբ և ուսման որակով։ Համալսարանը հիմնականում կենտրոնացած է ինժեներիայի և բնական գիտությունների ոլորտում գիտական ուսումնասիրությունների վրա։
## Ակադեմիական հատված
### Ֆակուլտետներ
* Ինժեներիայի և բնական գիտությունների ֆակուլտետ
* Կառավարման ֆակուլտետ
* Տուրիզմի ֆակուլտետ
* Օդագնացության և տիեզերագնացության ֆակուլտետ
* Ծովային ֆակուլտետ
* Գեղարվեստի, դիզայնի և ճարտարապետության ֆակուլտետ
* Հումանիտար և հասարակական գիտությունների ֆակուլտետ
* Իրավագիտության ֆակուլտետ
* Քաղաքագիտության ֆակուլտետ

### Դպրոցներ
* Օտար լեզուների դպրոց

### Ինստիտուտներ
* Գիտության և տեխնոլոգիայի ինստիտուտ
* Սոցիալական գիտությունների ինստիտուտ

### Գիտահետազոտական կենտրոններ
* Շարունակական կրթության և հետազոտության կենտրոն
* Թուրքական կրթության և հետազոտության կենտրոն
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:Ադանա
Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Թուրքիայում
Կատեգորիա:2001 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Վահագն Վիշապաքաղի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Վահագն Վիշապաքաղի հուշարձան**, կարող է վերաբերել՝
*Վահագն Վիշապաքաղի հուշարձան (Երևան, Էջմիածնի խճուղի), գտնվում է Երևանում` Ծովակալ Իսակովի պողոտայի և Սեբաստիայի փողոցի խաչմերուկի հատվածում։
*Վահագն Վիշապաքաղի հուշարձան (Երևան, Վաղարշյան փողոց), գտնվում է Երևանի Արաբկիր համայնքում՝ Վաղարշյան փողոցի թիվ 12 շենքի բակում։ ։
Համամ Ամատունի

**Համամ Ամատունի** (), Վասպուրականի Արտազ գավառի իշխան, 790 թվականից Համշենի հիմնադիր իշխան։

Շապուհ Ամատունու որդին։

## Կենսագրություն
788 թվականին արաբների հալածանքներից նեղվելով՝ Համամ Ամատունին իր հոր՝ Շապուհ Ամատունու հետ միասին, Վասպուրականի Արտազ գավառից (մասամբ՝ Այրարատից) 12 հազար հայ գաղթականների գլուխն անցած փորձում են գաղթել Բյուզանդական Խաղտիք (Խալդիա) բանակաթեմ, սակայն արաբները ընկնում են նրանց ետևից, բայց կրում են պարտություն։ Արաբական հալածանքներից խուսափող Համամ և Շապուհ Ամատունի իշխանները 789-790 թվականներին հաստատվում են Բյուզանդիայի Խաղտիք բանակաթեմում։ Բյուզանդիայի կայսր Կոստանդին VI-ի շնորհած Տամբար վայրում Համամ Ամատունի իշխանը հիմնում է Համամշեն (Համշեն) ավանը, որի անունով էլ կոչվել է գավառակը, իսկ հայ բնակչությունը՝ համշենցիներ, համշենահայեր, համշիններ։ Քաջքար լեռան հյուսիսային լանջերի և շրջակա ձորերի հետ կազմել է Համշենի կիսանկախ իշխանության կորիզը։

## Ծանոթագրություններ
* Հայոց անձնանունների բառարան, Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. էջ 23

* 

Կատեգորիա:Ամատունիներ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Աբա Գնունի

**Աբա Գնունի** (), հայ նախարար Մեծ Հայքում, Վասպուրական աշխարհի Առբերանի (Գնունիք) գավառի տանուտերը, Գնել Գնունու որդին, Պարգև Գնունու հայրը և Գնել Արշակունու քեռին, Գնունիների նախարարական տոհմից։

## Կենսագրություն
Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Կոտակի մահից հետո նրան հաջորդում է որդին՝ Տիրան Բ-ն (338-350)։ Իսկ Հայ Առաքելական եկեղեցու կաթողիկոսական գահին Վրթանես Ա-ին հաջորդում է որդին՝ երիտասարդ Հուսիկ Ա Պարթևը։ 341 թվականին Տիրան թագավորը սովորության համաձայն, Հուսիկ Պարթևի հետ գումարում է ժողով, մեծ նախարարների մասնակցությամբ։ Գումարված ժողովին մասնակցում են՝ մեծ հազարապետ Վաղարշ Անձտեցին, որը Մեծ Հայքի հազարապետության տոհմից էր (այդ ժամանակներում հազարապետները նշանակվում էին Անձտեացիների տոհմից) ու Անձիտի իշխանն էր, Մեծ Ծոփքի Զարեհ Ծոփացի իշխանը, Շահունյաց Ծոփքի Վարազ Շահունի իշխանը, Հաշտենից գավառի իշխան Գնիթ Կամինականը, Վանանդ գավառի իշխան Որոթ Վանանդեցին, Անձևացյաց տոհմի իշխան Շահեն Անձևացին, Գողթնի իշխան Ատամը, Կողբափորի իշխան Մանավազը, Ձորափորի իշխան Գորութը, Խորխոռունյաց տոհմից մախազության տան իշխան Մանասպը, Սահառունյաց տոհմի իշխան Տիրոցը և Գնունյաց իշխան Աբան։

Մի խումբ նախարարների հետ ուղեկցել է Հուսիկ Ա Պարթևին Կեսարիա՝ կաթողիկոս ձեռնադրվելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գնունիներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ նախարարներ
Կատեգորիա:Վասպուրականի իշխաններ
Ազգային աստղադիտարան (Մեքսիկա)

**Մեքսիկայի ազգային աստղադիտարան** (, **OAN**, **ՄԱԱ**), ազգային աստղադիտարանային համալիր Մեքսիկայի Ստորին Կալիֆոռնիա (Բախա Կալիֆոռնիա) նահանգում։

## Պատմություն
;Մեխիկո
1878 թվականին աստղադիտարանը հիմանդրվել է Մեխիկոյի Չապուլտեպեկ ամրոցի պատշգամբում։ 1929 թվականից այն գործարկվել է Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի կողմից։

Հետագայում աստղադիտարանը տեղափոխվել է Մեխիկոյի Տակուբայա շրջան, այնուհետև՝ քաղաքի արևմտյան ծայրամաս։ Մեխիկոյի մետրոպոլիտենի առաջին գծի (Line 1) վերջին կանգառին մոտ լինելու պատճառով մետրոյի կայարանը կոչվել է «Մետրո աստղադիտարան» (Metro Observatorio):

;Պուեբլա
20-րդ դարի կեսերին ՄԱԱ ստիպված Մեխիկոյի մարդաշատ ու աղտոտված հովտից տեղափոխվել է Պուեբլա նահանգի Սան Անդրես Չոլուլա մունիցիպալ նստավայր, Կենտրոնական Մեքսիկա։

;Բախա Կալիֆոռնիա
1967 թվականին օդի չափից ավելի աղտոտվածության և գիշերային լույսի աղտոտվածության պատճառով աստղադիտարանը Պուեբլայից տեղափոխվել է Հյուսիսարևմտյան Մեքսիկայի Ստորին Կալիֆոռնիա նահանգ՝ Սիեռա Սան Պեդրո Մարտիր լեռնաշղթայի գագաթին։ Սիեռա Սան Պեդրո Մարտիրն աստղադիտարանի համար դիտարկվում է որպես գերազանց տեղայնք։

## Աստղադիտակներ
### Գործող
Սիեռա Սան Պեդրո Մարտիր գագաթին կան երեք օպտիկական աստղադիտակներ՝
* 2.12 մ ՝ կառուցվել է 1974-1979 թվականներին, Մեքսիկայի ամենամեծ օպտիկական աստղադիտակն է
* 1.52 մ՝ կառուցվել է Արիզոնայի համալսարանի և Լուսնային և մոլորակային լաբորատորիայի կողմից։ Տեղակայվել է 1970 թվականին։
* 0.84 մ՝ 1960-ական թվականներին ՄԱԻՀ-ը վարձակալել է ԱՀ-ից և առաջինն է տեղակայվել այս վայրում։

### Կառուցման փուլ
Սկսվել են նոր Սան Պեդրո Մարտիր աստղադիտակի (SPMT) շինարարական աշխատանքները՝ մեծ ինֆրակարմիր աստղադիտակ ՄԱԱ համալիրում՝ 2017-2020 թվականներ։

## Պատկերասրահ

2.12m_Telescope-SanPedroMartir_Observatory-BajaCalifornia-Mexico.jpg|2.12 մ աստղադիտակի շենքը
1.5m_Telescope-SanPedroMartir_Observatory-BajaCalifornia-Mexico.jpg|1.5 մ աստղադիտակի շենքը
0.84m_Telescope-SanPedroMartir_Observatory-BajaCalifornia-Mexico.jpg|0.84 մ աստղադիտակի շենքը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Astrossp.unam: Official '''OAN SPM''' homepage  — *Observatorio Astronómico Nacional, San Pedro Mártir*.
* Astroscu.unam: UNAM Institute of Astronomy 
* UNAM—Universidad Nacional Autónoma de México homepage

Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Մեքսիկայում
Կատեգորիա:1878 հիմնադրումներ Մեքսիկայում
Բենիսանոյի ամրոց

**Բենիսանոյի ամրոց** (), ամրոց Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Կամ դե Տուրիայի () համանուն բնակավայրի մոտ։

## Պատմություն
Ամրոցը կառուցվել է հին մուսուլմանական ֆերմայի բնակել տան տեղը, որը գրավել էր Պեդրո 3-րդի կողմից 1277 թվականին Խուան դե Պռոհիտա (): Մինչև 15-րդ դարը այն պատկանել է Լիրիային, 1408 և 1576 թվականներին երկու վայրերում էլ եղել են զինված բախումներ։

15-րդ դարի ընթացքում ամրոցի սեփականատերերն են եղել Վիլարրասա դե Կավանիլլես () ընտանիքը, որոնց տան անդամները համալրում էին Վալենսիայի իշխանության մարզպետների և գուբերնատորների թիվը։

1528 թվականին ամրոցի պատերի ներսում բնակվող մավրիտանացիները այնքան էին հզորացել, որ ապստամբություն են բարձրացնում։

Հին ամրոցի պատերի ճարտարապետությունը նման է հետագայում 8-9-րդ դարերում կառուցված ամրոցի։

## Նկարագրություն
Այն ձևավորվել է քիչ թե շատ շրջանաձև շրջապատված տարածք և ունեցել է երկու անկյունային աշտարակներ։ Որոնց պահպանված հատվածների մեծ մասը գտնվում է ամրոցին մոտ։ Ինչպես նաև լավ պահպանված են ամրոցի հարակից տարածքում գտնվող բնակելի տարածքները, որոնք հայտնի են Պորտալ դե Լիրիա () անունով, որոնք իրար հետ կապված են ճանապարհով։ Յուրաքանչյուրի դիմաց գտնվում է կամարատիվ աշտարակ, որոնց դռները բացվում են դեպի ներս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Գրիմալդիներ

Coat of Arms of Monaco.svg|thumb|right|250px|Գրիմալդիների դինաստիայի նշանը
**Գրիմալդիներ** (), չորս ընտանիքներից մեկը (ալբերգո), որոնք, ավելի քան 5 դար, ղեկավարել են Ջենովայի հանրապետությունը։ Մնացած երեք ընտանիքները էին Ֆիեսկիները, Դորիաները և Սպինոլաները։ 14–րդ դարից Գրիմալդիները մի ճյուղը հաստատվել է Մոնակոյում, որտեղ և իշխում է մինչ օրս։ Ներկայումս Մոնակոն իշխում է Գրիմալդիների տոհմից Ալբեր II-ը։

Ճոյւղը սերում է Գրիմալդո Կանելլայից, ով ընտրվել է Ջենովայի կոնսուլ 1162, 1170 և 1184 թվականներին։ Նրա հայրը նույնպես եղել է կոնսուլ՝ ընտրված 1133 թվականին։ 13-րդ դարի ընթացքում Գրիմալդիները վարել են պապամետ քաղաքականություն, որի համար կնքել են դաշինք Ֆիեսկիների հետ։ Այս դաշինքից են սերել Հռոմի 2 պապեր։ Ֆիեսկիների հետ մեկտեղ նրանք երկու անգամ վռնդվել են քաղաքից։

1506— 1507 թվականներին Մոնակոն ստիպված է եղել դիմադրել ջենովական 102- օրանոց պաշարմանը։ Որպեսզի պաշտպանի իր տարածքները ջենովացիներից, իշխան Լյուսյեն Գրիմալդին սկսել է բանակցել Իսպանիայի հետ։ 1523 թվականին Լյուսյենը սպանվել է Դորիաների տոհմից ջենովացիների կողմից, որոնց հետ ուներ արյունակցական կապ։ Այդ իսկ պատճառով Տորդեսիլյասի դաշնագիրը 1524 թվականին կնքել է նրա որդին Օնորե I-ը։ Տորդեսիլյասի դաշնագրի համաձայն Մոնակոն ճանաչում էր իր վասալական կախումը Իսպանիայից, իսկ Իսպանիան պետք է ապահովեր Մոնակոյի անվտանգությունը։

1528 թվականից հետո Ջենովայի հանրապետությունում եկան ավելի խաղաղ ժամանակներ։ Գրիմալդիները շարունակեցին մնալ արիստորկրատիայի բաղկացուցիչ մասը, իսկ ընտանիքի 7 ներկայացուցիչներ ընտրվեցին դոժեր։
# Անտոնիո Չեբա Գրիմալդի — 1593—1595
# Լազարո Չեբա Գրիմալդի — 1597—1599
# Ալեսանդրո Գրիմալդի — 1671—1673
# Անտոնիո Չեբա Գրիմալդի II — 1703—1705
# Լուկա Գրիմալդի — 1728—1730
# Ջամբատիստա Գրիմալդի — 1752—1754
# Պիեռֆրանկո Գրիմալդի — 1773—1775

Ներկայումս Գրիմալդիները Մոնակոյի իշխող դինաստիան է, իսկ Գրիմալդիների տոհմից Ալբեր II-ը Մոնակոյի գործող ղեկավարն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մոնակո
Կատեգորիա:Ջենովայի պատմություն
Խաղաղության աշտարակ

մինի|220px|Խաղաղության աշտարակը։ Ետևում երևում է Իսլանդիայի մայրաքաղաք Ռեյկյավիկը։
**Խաղաղության աշտարակ** (), Ջոն Լենոնին նվիրված հուշարձան Ռեյկյավիկից ոչ հեռու գտնվող Վիդեյ կղզում (Իսլանդիա)։ Հուշահամալիրը կառուցվել է նրա այրու Յոկո Օնոյի նախաձեռնությամբ, 2007 թվականին։ Օնոյի կողմից էլ մշակվել է հուշահամալրի դիզայնը։

## Պատմություն
Աշտարակի կառուցումը սկսվել է Ջոն Լենոնի ծննդյան օրը՝ 2006 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, և տևել է ուղիղ մեկ տարի։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։ Բացման արարողությունը հեռարձակվել է հեռուստատեսությամբ։ Ներկա էր Յոկո Օնոն իր որդու՝ Շոն Լենոնի հետ, Ռինգո Սթարը և Օլիվիա Հարիսոնը՝ Ջորջ Հարիսոնի այրին և նրա որդին։ Փոլ Մաքքարթնին հրավիրված էր, բայց դատական գործընթացի պատճառով չէր կարողացել ներկա գնտվել։ Յոկո Օնոն իր ելույթում ասել է, որ «այս աշտարակը լավագույնն է, ինչ նա և Ջոնը երբևէ արել են»։ Աշտարակը խորհրդանշում է Յոկոյի և Ջոնի՝ ամբողջ աշխարհում խաղաղության քարոզարշավի շարունակությունը, որը նրանք սկսել են 60-ականներին։

Լուսավորությունն աշխատում է ոչ կլոր տարին․ դրանք միանում են հոկտեմբերի 9-ին (Ջոն Լենոնի ծննդյան օրը) և աշխատում են մինչև դեկտեմբերի 8-ը (մահվան օրը), ինչպես նաև դեկտեմբերի 21-28-ը։ Նոր տարվա առաջին օրը լուսարձակներն աշխատում են մինչև լուսաբաց։

## Նկարագրություն
Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է սպիտակ քարից պատվանդան, որի վրա փորագրված են «Պատկերացրու խաղաղությունը» բառերը 24 լեզուներով։ Աշտարակը ճառագայթվում է դեպի երկինք ձգվող լույսերով։ Աշտարակի անվանումը և արձանագրությունները ուղերձ են խաղաղության յուրօրինակ հիմին՝ «Imagine»-ին, որը կատարում է Ջոն Լենոնը։

Պարզ եղանակին ճառագայթները հասնում են մինչև 4 կմ։ Լուսարձակների համար էներգիան արտադրում են երկրաջերմային աղբյուրները։ Ընդհանուր հզորությունը հավասար է մոտավորապես 75 կվտ։

## Պատկերացրու խաղաղությունը
[մինի|220px|«Պատկերացրու խաղաղությունը» նախադասությունը [կորեերենով։]]
Սյան վրա ներկայացված է «Պատկերացրու խաղաղությունը» նախադասությունը 24 տարբեր լեզուներով․

աշտարակերից մեկի վրա կա հետևյալ գրությունը․

## Պատկերասրահ

Imagine Peace 1.jpg|Տիբեթերեն
Imagine Peace 10.jpg|Հինդի
Imagine Peace 12.jpg|Իտալերեն
Imagine Peace 13.jgp.JPG|Iնուկտիտուտ
Imagine Peace 14.jpg|Չինարեն
Imagine Peace 15.jpg|Ճապոներեն
Imagine Peace 16.jpg|Հունգարերեն
Imagine Peace 18.jpg|Ֆիններեն
Imagine Peace 19.jpg|Ռուսերեն
Imagine Peace 2.jpg|Արաբերեն
Imagine Peace 20.jpg|Եբրայերեն
Imagine Peace 21.jpg|Գերմաներեն
Imagine Peace 22.jpg|Սվահիլի
Imagine Peace 23.jpg|Վրացերեն
Imagine Peace 3.jpg|Պարսկերեն
Imagine Peace 4.jpg|Թուրքերեն
Imagine Peace 5.jpg|Իսլանդերեն
Imagine Peace 6.jpg|Ֆիլիպիներեն
Imagine Peace 7.jpg|Իսպաներեն
Imagine Peace 8.jpg|Անգլերեն
Imagine Peace 9.jpg|Ֆրանսերեն



## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* "How far into the sky does the light from Yoko Ono's Peace Tower travel?" at the University of Iceland's Science Web.

Կատեգորիա:Իսլանդիայի տեսարժան վայրեր
Քյոշք (Այնթապի գավառ, Այնթապից հյուսիս-արևելք)

**Քյոշք**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանի գետի ձախ ափին, Այնթապ ավանից 2 կմ հյուսիս-արևելք, սարահարթի վրա։

## Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 13 տուն հայ և 100 տուն այլազգի բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Քյոշքում կար բերդի և հին շինությունների ավերակներ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Թութաքի շրջանի համայնքներ
Ջեյմս Լ. Էլլիոթ

**Ջեյմս Լ. Էլլիոթ** (, ), ամերիկացի աստղագետ և գիտնական։ Իր թիմի հետ համատեղ հայտնաբերել է Ուրանի օղակները։ Էլլիոթը նաև մասնակցում էր Նեպտունի արբանյակ Տրիտոնի վրա գլոբալ տաքացման դիտարկմանը։

## Կենսագրություն
Էլլիոթը ծնվել է 1943 թվականին ԱՄՆ Օհայո նահանգի Կոլումբուս քաղաքում, ստացել է իր բակալավրի աստիճանը Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (ՄՏԻ) 1965 թվականին և դոկտորական կոչումը Հարվարդի համալսարանում  1972 թվականին։ Դոկտորական կոչումը պաշտպանելուց հետո աշխատել է Կոռնելի համալսարանի Մոլորակային գիտությունների լաբորատորիայում, և սկսել է դասավանդել այդ համալսարանում 1977 թվականից։ Էդվարդ Դանհամի և Դուգլաս Մինկի հետ համատեղ Կոռնելի համալսարանում Ուրանի օղակների հայտնաբերումից հետո Էլլիոթը 1978 թվականին վերադարձավ ՄԻՏ և սկսեց աշխատել այնտեղ որպես ֆիզիկայի, ինչպես նաև Երկրի, մթնոլորտի և մոլորակագիտության պրոֆեսոր։ Այս հաստատությունում նա ստանձնեց նաև Ջորջ Ռ. Վոլասի անվան աստղագիտարանի տնօրենի պաշտոնը, և աշխատեց այնտեղ մինչև իր մահը։

## Ուրանի օղակների հայտնաբերման մասին
Կան որոշ կասկածներ Էլլիոթի և իր խմբի կողմից Ուրանի օղակների հայտնաբերման մասին, կան տվյալներ, որ այդ օղակները հայտնաբերել է Ուիլիամ Հերշելը 1797 թվականին։ Այնուամենայնիվ, այժմ Էլլիոթն է համարվում օղակների հայտնաբերողը։

Էլլիոթը հայտնաբերել է նաև մեկ աստերոիդ տրանս-նեպտունյան մարմին ։ Իսկ հիմնական գոտու (3193) Էլլիոթ աստերոիդը, որ հայտնաբերել է Էդվարդ Բոուելը անվանվել է նրա պատվին։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Ուրան մոլորակ

Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Կոռնելի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Քուրդան (Յոզղաթի գավառ)

**Քուրդան**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Յոզղաթի գավառակում։

## Բնակչություն
1885 թվականին ուներ 42 տուն` 250 հայ բնակչով։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Քուրդանն ուներ հայկական եկեղեցի։

## Տես նաև
* Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդր Չեֆերին

**Ալեքսանդր Չեֆերին** (, ), ՈՒԵՖԱ-ի նախագահը 2016 թվականի սեպտեմբերի 14-ից։ Այդ պաշտոնում փոխարինել է Միշել Պլատինիին։

## Կրթություն
Ավարտել է Լյուբլյանայի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետը։

## Գործունեություն
2011 թվականից մինչև 2016 թվականը եղել է Սլովենիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ընտրվել է ՈՒԵՖԱ-ի նախագահ։

## Ընտանիք
Չեֆերինն ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* UEFA confirm Aleksander Ceferin as new president as Slovenian chief replaces Michel Platini

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ-ի նախագահներ
Կատեգորիա:Սպորտի ղեկավարներ և կառավարիչներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ղեկավարներ
Ֆլորենցիայի կոնսերվատորիա

**Ֆլորենցիայի կոնսերվատորիա**, **Լուիջի Քերուբինիի անվան Ֆլորենցիայի կոնսերվատորիա** (, ), բարձրագույն երաժշտական հաստատություն Իտալիայի Ֆլորենցիա քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1849 թվականին։

## Պատմություն
1849 թվականին հիմնադրվել է որպես երաժշտական ինստիտուտ (Istituto Musicale)՝ առանձնանալով Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայի կազմից, որտեղ ընդգրկվել էր 1784 թվականին Տոսկանայի դուքս Լեոպոլդ II-ի հրամանով։ 1910 թվականից կոչվում է իտալացի կոմպոզիտոր Լուիջի Քերուբինիի անունով։

Կոնսերվատորիային կից գործում է երաժշտական գործիքների թանգարան, գրադարան, որն ունի մի շարք հազվագյուտ ձեռագրեր, այդ թվում` Կլաուդիո Մոնտեվերդիի և Ջոակինո Ռոսսինիի ինքնագրերը։ Կոնսերվատորիայի 250 տեղ ունեցող համերգասրահը բազմիցս վերանորոգվել է։ 
մինի|Համերգասրահի դուռը

## Տնօրեններ
* Ջովաննի Պաչինի (1849-1860)
* Լուիջի Ֆերդինանդո Կազամորատա (1862-1881)
* Գվիդո Տակկինարդի (1881-1917)
* Իլեդերանդո Պիցցետտի (1917-1923)
* Առնալդո Բոնավենտուրա (պաշտոնակատար, 1923-1925)
* Ջակոմո Սետաչչոլի (1925)
* Ալբերտո Ֆրանկետտի (1926-1928)
* Գվիդո Գերինի (1928-1947)
* Ադրիանո Լուարդի (1947-1956)
* Անտոնիո Վերետտի (1956-1970)
* Գվիդո Տուրկի (1970-1972)
* Ամլետո Մանետտի (1972-1974)
* Վալենտինո Բուկկի (1974-1976)
* Լիբերատո Ֆիրմինո Սիֆոնիա (1977-1987)
* Ջուզեպպե Ջիլյո
* Ջովաննի Չիկկոնի
* Մարիո Պացցալյա
* Պաոլո Վորդի

## Հայտնի ուսուցիչներ
* Վիտո Ֆրանցի 
* Պիետրո Սկաչպինի

## Հայտնի ուսանողներ
* Բրունո Բարտոլոցցի 
* Ալբերտո Բոչինի
* Լուիջի Դալլապիկկոլա
* Ռոմանո Պեցցատի 
* Մարիո Ռուֆֆինի 
* Մեդեա Ֆիգներ 
* Մասիմո Ֆրեչչա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարաններ
Ուեբրոյի ամրոց

**Ուեբրոյի ամրոց** (), փոքրիկ բերդ կամ ամրոց է Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի Նիջար () գավառի Հուեբրո () բնակավայրի մոտ, ծովի մակերևույթից 750 մ բարձրության վրա։ 2005 թվականի հունիսի 29-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Ուեբրոյի ամրոցը ընդգրկվել է Անդալուզիայի ինքնավար համայնքի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ։

## Պատմություն
Ուեբրոյի ամրոցը կառուցվել է 12-րդ դարում։ Այն պաշտպանողական կառույց է փոքրիկ ժայռի վրա, որի ամենակարծր հատվածում փորվել է երկու մեծ ջրամբարներ։ Թեև դրանք ամբողջովին չեն պահպանվել, սակայն համարվում են Նիջար գավառի պատմամշակութային կարևոր կառույց, որը չպետք է կորցնել։

## Նկարագրություն
Ուեբրոյի ամրոցը ներկայումս գտնվում է վերացման փուլում։ Մնացորդների մի մասը քայքայվել է տեղանքի կոռոզիայի պատճառով, կամ գանձագողների կողմից պայթեցվելու պատճառով։ Ամրոցը իրենից ներկայացնում է վտանգ զբոսաշրջիկների և այլ անձանց համար, ովքեր սովորաբար այցելում են ամրոց, քանի որ այնտեղի շինությունները գտնվում են անկայուն և անմխիթար վիճակում։ Դա նաև մեծ վտանգ է ամրոցի պատմական արժեքի համար։ Մինչև գրանցումը, ամրոցը տեղացիների կողմից օգտագործվել է որպես գոմ իրենց անասունների համար, որը ցույց է տալիս, որ տեղացինեը այդքան էլ չեն արժևորել ամրոցը։ Չկա ոչ մի ցուցանակ` ամրոցի պատմական արժեքի մասին զգուշացնող։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Օրթուլու (Օլթիի գավառ)

**Օրթուլու**, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Օլթիի գավառում։ Գտնվում էր Օլթի քաղաքից 30 կմ արևելք։

Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

## Տես նաև
* Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Դաշտագլուխ

**Դաշտագլուխ**, գյուղ Արցախի Մարտակերտի շրջանում` շրջկենտրոնից 67 կմ արևմուտք։ Մտնում է Վանք համայնքի մեջ։

## Բնակչություն
2015 թվականին Դաշտագլուխ գյուղում բնակվում է 5 մարդ, կա 3 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր