open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ֆավրիա

**Ֆավրիա** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 4.322 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 309 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 14 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10083։ Հեռախոսային կոդը՝ 0124։

Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Պետրոս առաքյալը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2738
 bar:1871 from:0 till: 2792
 bar:1881 from:0 till: 2824
 bar:1901 from:0 till: 2828
 bar:1911 from:0 till: 2852
 bar:1921 from:0 till: 2476
 bar:1931 from:0 till: 2505
 bar:1936 from:0 till: 2355
 bar:1951 from:0 till: 2524
 bar:1961 from:0 till: 3001
 bar:1971 from:0 till: 3760
 bar:1981 from:0 till: 4323
 bar:1991 from:0 till: 4225
 bar:2001 from:0 till: 4324
PlotData=
 bar:1861 at: 2738 fontsize:S text: 2.738 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2792 fontsize:S text: 2.792 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2824 fontsize:S text: 2.824 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2828 fontsize:S text: 2.828 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2852 fontsize:S text: 2.852 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2476 fontsize:S text: 2.476 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2505 fontsize:S text: 2.505 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2355 fontsize:S text: 2.355 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2524 fontsize:S text: 2.524 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3001 fontsize:S text: 3.001 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3760 fontsize:S text: 3.760 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 4323 fontsize:S text: 4.323 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 4225 fontsize:S text: 4.225 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 4324 fontsize:S text: 4.324 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT–ի տվյալների


## Կոմունային վարչակազմ
* Հեռախոսահամար։ 0124 34009
* Էլեկտրոնային հասցե։ favriareteunitaria.piemonte.it
* Գլխավոր կայք։ http://www.comune.favria.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գևորգ Քյութներյան

**Գևորգ Քյութներյան** (կամ Քյունթերյան, հավանաբար 1882, Պարտիզակ, Նիկոմիդիայի գավառակ, Բրուսայի նահանգ- 1915, Մեսքենե), հայ դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է հավանաբար 1882 թվականին Բրուսայի նահանգի Նիկոմիդիայի գավառակի Պարտիզակ ավանում։ 1907 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան դեղագործական վարժարանը։ Փարիզում տարրաբանական (քիմիական) կրթություն է ստացել։ «Ման­զու­մեի էֆ­քյար» թերթում հոդվածներ է գրել։ Նիկոմիդիայում սեփական դեղատուն է ունեցել և դեղագործ աշխատել։

Մահացել է 1915 թվականին Մեսքենեի աքսորավայրում, ծայրահեղ թշվառության մեջ՝ սովից ու հիվանդություններից՝ մոտ 33 տարեկանում։
 
## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Պարտիզակ ավանում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Բհանա

**Բհանա**, պիեսի տեսակ հնդկական դասական դրամատուրգիայում։ Առաջացել է ժողովրդական մնջախաղից։ Բհանան մեկ արարից բաղկացած ֆարս է, որը սովորաբար պատկերում է միջնադարյան քաղաքի կյանքից իրադարձություններ։ Հաճախ ներառում է սոցիալական երգիծանքի տարրեր։ Բհանային մասնակցում է մեկ դերասան, ով կատարում է վիտայի դեր, դիմում է ենթադրյալ գործող անձանց և իբր կրկնում է նրանց կողմից արտաբերած ռեպլիկները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սանսկրիտ եզրույթներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի թատրոն
Բուտա Ռանկիլ

**Բուտա Ռանկիլ** (), համայնք Պեուեչենես դեպարտամենտում, Նեուկեն պրովինցիայի հյուսիս-արևելքում, Արգենտինայի հարավ-արևմուտքում։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1985 թվականի օգոստոսի 21-ին։

## Տնտեսություն
Անասնապահությունը և տուրիզմը քաղաքի տնտեսության կարևոր ճյուղերն են։

Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Հակոբ Պերպերյան

**Հակոբ Պերպերյան** (1872, Կեսարիա - 1916), հայ բժիշկ, դեղագործ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1872 թվականին, Կե­սա­րի­այում։ Հավանաբար 1897 թվականին դեղագործական կրթություն է ստացել Կ. Պոլսում։

1897-1916 թվականներին Կեսարիայում դեղագործ է աշխատել։

1916 թվականին տարագրվել է և նահատակվել Դա­մաս­կոսից հարավ՝ Հաուրանի շրջանի Թըսըլ բնակավայրում, 44 տարեկանում։

## Գրականություն
*Ալպօյաճեա ն Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
*Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:1872 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կեսարիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1916 մահեր
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Պայծառություն

**Պայծառություն**, լույսի աղբյուրի լուսարձակումը տվյալ ուղղությամբ բնութագրող մեծություն։ Նշանակվում է *L* տառով։ Լուսարձակող մակերևույթի *dՏ* տարրի պայծառությունը որևէ ուղղությամբ որոշվում է նույն ուղղությամբ այդ տարրի լույսի ուժի (*dI*) և դիտարկվող ուղղությանն ուղղահայաց հարթության վրա տարրի պրոյեկցիայի մակերեսի հարաբերությամբ․

:L=\frac {dI} {dS cos \alpha},

որտեղ *α*-ն *dS* տարրի նորմալի և դիտարկվող ուղղության միջև կազմված անկյունն է։ Միավորների միջազգային համակարգում պայծառությունը չափվում է կդ/մ2 (նիտ) միավորով։

## Էներգետիկական պայծառություն
Դիտարկվող ուղղությամբ միավոր մարմնային անկյան ներսում պարփակված ճառագայթման այն հոսքը, որ բաժին է րնկնում այդ ուղղությանն ուղղահայաց հարթության վրա լուսարձակող մակերևույթի պրոյեկցիայի միավոր մակերեսին․

:L=\frac {d \Phi} {d \Omega d S cos \alpha}

որտեղ *dΦ*-ն լուսարձակող մակերևույթի *dS* մակերեսով տարրի ճառագայթման հոսքն է *dΩ* մարմնային անկյան ներսում, իսկ *α*-ն դիտարկվող ուղղության և *dS* մակերեսի նորմալի միջև կազմված անկյունն է։ Միավորների միջազգային համակարգում էներգետիկական պայծառությունը արտահայտվում է վտ/(ստեռ·մ2) միավորով։
350px|մինի|աջից|Պայծառության չափումը պատկերող գծագիր

## Աստղագիտությունում
Աստղագիտության մեջ պայծառությունը երկնային մարմինների մակերևույթի ճառագայթման կամ անդրադարձման ունակության բնութագիրն է։ Երկնային թույլ աղբյուրների պայծառությունը արտահայտում են 1 քառակուսի վայրկյանի, 1 քառակուսի րոպեի կամ 1 քառակուսի աստիճանի հավասար մակերեսի աստղային մեծությամբ, այսինքն՝ այդ մակերեսի առաջացրած լուսավորվածությունը համեմատում են հայտնի աստղային մեծության աստղի առաջացրած լուսավորվածության հետ։

Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Կատեգորիա:Լուսաչափություն
Պաշտպանական հարմարանքներ

**Պաշտպանական հարմարանքներ** աշխատանքի պրոցեսում մարդու օրգանիզմը արտաքին վնասակար ազդակներից (փոշի, գազեր, գոլորշիներ, ուլտրամանուշակագույն և ինֆրակարմիր ճառագայթում, բարձր ռադիոակտիվություն, աղմուկ, վիբրացիա, թունաքիմիկատներ, էլեկտրա և ջերմահարություն, խոնավություն և այլն) պաշտպանող միջոցներ։ Պաշտպանական հարմարանքները լինում են ընդհանուր և անհատական։ Ընդհանուր պաշտպանական հարմարանքներ են կարծր նյութերի մշակման ժամանակ թռչող կտորների ճանապարհին տեղադրվող վահանները, էլեկտրա- և ջերմամեկուսիչները, ռետինե ուղեգորգերը, օդափոխիչ սարքավորումները և այլն։ Անհատական պաշտպանական հարմարանքներ են բնական և սինթետիկ գործվածքներից պատրաստված արտահագուստը (կոստյում, կոմբինեզոն, խալաթ, ներքնահագուստ, գոգնոցներ), պաշտպանական կոշիկները (երկարաճիտ, կրկնակոշիկներ և այլն), ձեռնոցները և թևնոցները (պլաստմասսայից, բրեզենտից և այլն)։ Գլուխը մեխանիկական վնասվածքներից, այրվածքներից են պաշտպանում են սաղավարտով, գլխաշորով, գլխարկով և այլն, աչքերը՝ ակնոցներով, կիսադիմակներով, վահանիկներով, շնչառության օրգանները՝ ֆիլտրերով (հակագազեր) և մեկուսիչ սարքերով (պնևմակոստյում, պնևմասաղավարտ, թթվածնային սարքեր և այլն)։ Աղմուկի դեմ օգտագործվում են հատուկ ականջակալներ։

Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Պանզոոտիա

**Պանզոոտիա** (պան․․․ և  - կենդանի), համաճարակի զարգացման բարձրագույն աստիճան, նաև համաճարակային պրոցեսների ինտենսիվության (լարվածության) քանակական դրսևորում, երկրում կամ մի քանի երկրներում, մայրցամաքում կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների լայն տարածում։ Նման բնույթով կարող են տարածվել դաբաղը, խոշոր եղջերավորների, խոզերի, թռչունների ժանտախտը, ձիերի վարակիչ էնցեֆալոմիելիտը ևն։ Ծագման պատճառները տարաբնույթ են, օրինակ, դաբաղի ժամանակ կարող է նկատվել հարուցիչի փոփոխություն և կենսբ․ նոր հատկանիշներով տարբերակների առաջացում։ Հիվանդությունների տարածման վրա նկատելիորեն ազդում են նաև սոցիալական և տնտեսական գործոնները։ Պանզոոտիաի կանխման արդյունավետությունը կախված է տվյալ հիվանդության ուսումնասիրվածության աստիճանից, պայքարի մեթոդների ճշգրտությունից և դրանց ժամանակին ու արդյունավետ կիրառումից։

Կատեգորիա:Համաճարակաբանություն
Սան Սեկոնդո դի Պիներոլո

**Սան Սեկոնդո դի Պիներոլո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 3.403 մարդ։ Զբաղեցնում է 12 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 284 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0121։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1965
 bar:1871 from:0 till: 2124
 bar:1881 from:0 till: 2088
 bar:1901 from:0 till: 2141
 bar:1911 from:0 till: 2074
 bar:1921 from:0 till: 1951
 bar:1931 from:0 till: 1885
 bar:1936 from:0 till: 1907
 bar:1951 from:0 till: 2073
 bar:1961 from:0 till: 1991
 bar:1971 from:0 till: 2309
 bar:1981 from:0 till: 3244
 bar:1991 from:0 till: 3270
 bar:2001 from:0 till: 3379
PlotData=
 bar:1861 at: 1965 fontsize:S text: 1.965 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2124 fontsize:S text: 2.124 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2088 fontsize:S text: 2.088 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2141 fontsize:S text: 2.141 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2074 fontsize:S text: 2.074 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1951 fontsize:S text: 1.951 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1885 fontsize:S text: 1.885 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1907 fontsize:S text: 1.907 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2073 fontsize:S text: 2.073 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 1991 fontsize:S text: 1.991 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 2309 fontsize:S text: 2.309 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3244 fontsize:S text: 3.244 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3270 fontsize:S text: 3.270 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3379 fontsize:S text: 3.379 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 0121 503811 — fax 0121 501825
* էլեկտրոնային փոստ - uffici@comune.sansecondodipinerolo.to.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.sansecondodipinerolo.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մինաս Պարսամյան

**Հակոբ Պերպերյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Բարձրագույն բժշկական կրթություն է ունեցել։ 1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Երզնկայի Ազիզիեի զինվորական հիվանդանոցում զինվորական բժիշկ ծառայել։

1915 թվականի հունիսի 30-ին մահացել է ժանտախտից։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակ ագրուածվաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Ժանտախտից մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Շարախ Պաչալիա

**Շարախ Աբզեհովիչ Պաչալիա** (), աբխազ խորհրդային դերասան, ռեժիսոր և դրամատուրգ։ Վրացական ԽՍՀ և Աբխազական ԻՍՍՀ ժողովրդական արտիստ (1955)։

Ավարտել է Վ․ Դոմոգարովի դրամատիկական ստուդիան Սուխումում (1933 թ.) և Ռուսթավելու թատրոնի թատերական ստուդիան Թբիլիսիում (1939 թ.)։ Ազգային պրոֆեսիոնալ թատրոնի առաջին գործիչներից։

Դերերից են՝ Դաուր (Գուլիայի «Հերոսների ժայռը»), Դանակայ (Լակերբայի «Դանակայ»), Յագո (Շեքսպիրի «Օթելլո»), բեմադրություններից՝ Գուլիայի և Միկավայի «1866 թվականը» (1939 թ.), Շեքսպիրի «Օթելլո» (1955 թ.)։

Հեղինակ է «Գունդա» (1957 թ.), «Մեծ հարսանիք» (1942 թ.) պիեսների։

Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Խորհրդային թատերական ռեժիսորներ
Անդերսոն Սիլվա

**Անդերսոն դա Սիլվա** (, ), բրազիլացի ընդհանուր մենամարտիկ, նախկին UFC միջինքաշային չեմպիոն։ «Ultimate Fighting Championship» (UFC) կազմակերպության պատմության միջինքաշային կարգի ամենաերկարակյաց տիտղոսակիրն է (16 անընդմեջ հաղթանակ և 10 տիտղոսային պաշտպանություն)։

«UFC» -ի նախագահ Դանա Ուայթի և բազմաթիվ այլ աղբյուրների կողմից բազմիցս հռրակվել է որպես բոլոր ժամանակների մեծագույն խառնամարտիկ։

2015 թվականի հունվարի 16-ի դրությամբ UFC միջիքաշային չեմպիոնական տիտղոսի #1 հավակնորդն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Էջը UFC.com կայքում

Կատեգորիա:1975 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ընդհանուր մենամարտիկներ
Պանծալի հեղափոխություն

**«Պանծալի հեղափոխություն»** (), 1688-1689 թվականներին Անգլիայում տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման ընդունված անվանում (ի հակակշիռ Անգլիական հեղափոխության 1640—1660)։ Հեղաշրջումը (Հակոբ II Ստյուարտի փոխարեն գահ բարձրացվեց նրա փեսան՝ Վիլհելմ III Օրանացին, որի կինը՝ Մարիա 2-րդ Ստյուարտը հայտարարվեց գահակից), վերջնականապես վերացրեց բացարձակապետությունը՝ որպես պետական կառավարման ձև և Անգլիայում հաստատեց սահմանադրական միապետություն, որի գերագույն իշխանությունը պառլամենտն էր։

Կատեգորիա:Հեղափոխություններ
Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքացիական պատերազմներ
Պաժերի կորպուս

[մինի|Կորպուսի [խորհրդապատկերը]]

**Պաժերի կորպուս** (, ), արտոնյալ զինվորաուսումնական հաստատություն Կայսերական Ռուսաստանում՝ բարձր պալատական ազնվականության և բարձր սպայական կազմի ներկայացուցիչների զավակներին զինվորական և պետական ծառայության պատրաստելու համար։

1802 թվականին վերակառուցվել է կադետական կորպուսների տիպի ուսումնական հաստատության, ուր ընդունվում էին միայն պաժերը (Եվրոպայում պալատական, որը 14 տարեկանից դառնում էր զինակիր։ Ռուսաստանում 1711 թվականից պալատական կոչում, կատարում էր ցարական ընտանիքի անդամների հանձնարարությունները)։

Հիմնադրվել է 1759 թվականին, Պետերբուրգում։ Պաժերի կորպուս ավարտածներն օգտվում էին հիմնականում գվարդիայի և հատուկ զորքերի ծառայական իրավունքներից։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պատմություն
Շահին Ֆերմանյան

**Շահին Կարապետի Ֆերմանյան** (1884, Սիս, Կոզանի գավառ, Ադանայի նահանգ- 1937), հայ ատամնաբույժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1884 թվականին Ադանայի նահանգի Կոզանի գավառի Սիս քաղաքում՝ Կարապետ էֆենդի Ֆերմանյանի ընտանիքում։ Ատանաբուժությունը սովորել է մի էվերեկցի ատամնաբույժի մոտ։ 1912 թվականին ամուսնացել է և 1913 թվականին ունեցել որդի Բյուզանդին։

1915 թվականի ընդհանուր տեղահանության ժամանակ աքսորվել է Հալեպ։ Հետագայում որոշ ժամանակ մնացել է Գասթոնում, ապա՝ Համայում։ Ողջ է մնացել իր մասնագիտության շնորհիվ։ 1918 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, վերադարձել է Սիս։ Սիսի տեղահանությունից հետո գաղթել է Ադանա, այստեղից անցել է Բեյ­րութ, հետո՝ Բեյրութից 20 կմ հյուսիս գտնվող Ջունի ծովափնյա ավանը, ապա՝ Լիբանանի Բեքաայի հովտի Թաալաբայա գյուղը։

Մահացել է 1937 թվականին՝ 53 տարեկանում։ Թաղվել է Լիբանանի Բեքաայի նահանգի կենտրոն Զահլե քաղաքում։ 1948 թվականի դրությամբ որդին՝ Բյու­զանդ Ֆեր­մա­նյա­նը, անվանի ատամնաբույժ էր։

## Գրականություն
* Քէլէշեան Միսաք, ՍիսՄատեան, Պէյրութ, 1949։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Կատեգորիա:1884 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1937 մահեր
Պաշեն-Բակի երևույթ

**Պաշեն-Բակի երևույթ**, ուժեղ մագնիսական դաշտերում սպեկտրային գծերի զեեմանյան բարդ տրոհման անցումը պարզ տրոհման։ Ուժեղ են համարվում այն մագնիսական դաշտերը, որոնք առաջ են բերում էներգիական մակարդակների մուլտիպլետային տրոհման հետ համեմատելի և այն գերազանցող զեեմանյան տրոհում։ Այդպիսի դաշտերում էլ հենց տեղի է ունենում տրոհման պատկերի պարզեցում՝ բարդ պատկերի փոխարեն դիտվում է եռաբաղադրիչ տրոհում։ Երևույթն առաջինը հայտնաբերել են գերմանացի ֆիզիկոսներ Ֆրիդրիխ Պաշենը () և Էռնստ Բակը (), 1912 թվականին։

## Տես նաև
* Մուլտիպլետություն

Կատեգորիա:Մագնիսաօպտիկական երևույթներ
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա
Կատեգորիա:1912 գիտությունում
Պոնտ Կանավեզե

**Պոնտ Կանավեզե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 3.822 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 199 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 19 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10085։ Հեռախոսային կոդը՝ 0124։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է հանդիսանում San Costanzo di Niardo-ն։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 4765
 bar:1871 from:0 till: 4830
 bar:1881 from:0 till: 5516
 bar:1901 from:0 till: 5866
 bar:1911 from:0 till: 5386
 bar:1921 from:0 till: 5014
 bar:1931 from:0 till: 5762
 bar:1936 from:0 till: 5472
 bar:1951 from:0 till: 5689
 bar:1961 from:0 till: 5281
 bar:1971 from:0 till: 4912
 bar:1981 from:0 till: 4375
 bar:1991 from:0 till: 3879
 bar:2001 from:0 till: 3778
PlotData=
 bar:1861 at: 4765 fontsize:S text: 4.765 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 4830 fontsize:S text: 4.830 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 5516 fontsize:S text: 5.516 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 5866 fontsize:S text: 5.866 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 5386 fontsize:S text: 5.386 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 5014 fontsize:S text: 5.014 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 5762 fontsize:S text: 5.762 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 5472 fontsize:S text: 5.472 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 5689 fontsize:S text: 5.689 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 5281 fontsize:S text: 5.281 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4912 fontsize:S text: 4.912 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 4375 fontsize:S text: 4.375 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3879 fontsize:S text: 3.879 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3778 fontsize:S text: 3.778 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT-ի տվյալներով


## Համայնքի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0124 862511
* Էլեկտրոնային հասցեն՝ pont.canavese@cert.ruparpiemonte.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.pontcanavese.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բաղդասար Պարսամյան

**Բաղդասար Պարսամյան**, հայ բժիշկ, դեղագործ։

## Կենսագրություն
1889/1899 թվականներին ավարտել է Բեյ­րու­թի Ամե­րի­կյան հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետի դեղագործական բաժինը։
Մասնագիտությամբ եղել է դեղագործ և աշխատել Այնթապում։

Սպանվել է Թուր­քի­այում իրագործված Մեծ եղեռ­նի ընթացքում։

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Սանտ'Ամբրոջո դի Տորինո

**Սանտ'Ամբրոջո դի Տորինո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 4.274 մարդ։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 534 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10057։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 011։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1264
 bar:1871 from:0 till: 1377
 bar:1881 from:0 till: 1454
 bar:1901 from:0 till: 2092
 bar:1911 from:0 till: 2235
 bar:1921 from:0 till: 2369
 bar:1931 from:0 till: 2319
 bar:1936 from:0 till: 2285
 bar:1951 from:0 till: 2580
 bar:1961 from:0 till: 3237
 bar:1971 from:0 till: 4200
 bar:1981 from:0 till: 4084
 bar:1991 from:0 till: 3993
 bar:2001 from:0 till: 4275
PlotData=
 bar:1861 at: 1264 fontsize:S text: 1.264 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1377 fontsize:S text: 1.377 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1454 fontsize:S text: 1.454 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2092 fontsize:S text: 2.092 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2235 fontsize:S text: 2.235 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2369 fontsize:S text: 2.369 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2319 fontsize:S text: 2.319 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2285 fontsize:S text: 2.285 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2580 fontsize:S text: 2.580 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3237 fontsize:S text: 3.237 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4200 fontsize:S text: 4.200 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 4084 fontsize:S text: 4.084 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3993 fontsize:S text: 3.993 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 4275 fontsize:S text: 4.275 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


մինի|ձախից
## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - անհայտ
* էլեկտրոնային փոստ - անհայտ
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.santambrogioditorino.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պատետ Լաո

**Պատետ Լաո** (լաո լեզվով՝ Լաո երկիր), անվանում, որ տրվել է Լաոսին 1945 թվականի հոկտեմբերին նրա անկախության հռչակումից հետո։ Պատետ Լաոն է հաճախ անվանվել նաև 1950 թվականին ստեղծված Լաոսի միացյալ ազգային ճակատը։ Ավելի լայն առումով Պատետ Լաո է կոչվել ճակատի գլխավորած ազգային-ազատագրական շարժումը։ Պատետ Լաոն օգտագործվել է նաև որպես 1956 թվականին կազմավորված Լաոսի հայրենասիրական ճակատի այլ անվանում։

Կատեգորիա:Լաոսի պատմություն
Կատեգորիա:Պարտիզանական շարժումներ
Հաճի Պարոնյան

**Հաճի Պարոնյան (Հաճի-Պարոնյան)**, հայ բժիշկ, ատամնաբույժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Կի­լի­կի­այի Տար­սոն բնակավայրում։ Մասնագիտությամբ ատամնաբույժ է եղել։ 1909 թվականի ապրիլին, Տարսոնի հայերի ջարդի ժամանակ մասնակցել է ինքնապաշտպանությանը, ինչի համար մեղադրվել է։ 1909 թվականին Ադա­նայի Պատերազմական ատյանը նրան դատապարտել է 3 տարվա բանտարկության։

## Գրականություն
Թէրզեան Յակոբ Յ., Կիլիկիոյ աղէտը, Կ. Պոլիս, 1912։

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Պողոս Փալաբըյըքյան

**Պողոս Փալաբըյըքյան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1880/1885 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսի թաղային ազգային վարժարաններից մեկում։ 1912 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ 1912 թվականից Վանի նահանգի Վանի գավառի Արճեշ քաղաքի թաղապետական բժիշկ է աշխատել և թուրք ու հայ բնակչության հարգանքը վայելել։

1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Համիդիե հեծելազորի զինվորական բժիշկ ծառայել։ Թուրք հրամանատարներից սիրված և հարգված է եղել համեստ բնավորության և բացառիկ ծառայությունների համար։ 1915 թվականի հունվարին Էնվեր փաշայի բանակը ծանր պարտություն է կրել Սարիղամիշի ռազմաճակատում, իսկ ինքը՝ Էնվերը փրկվել է սեբաստացի սպա Հովհաննես Ակինյանի և հայ զինվորների հերոսական ու անձնազոհ դիմադրության շնորհիվ։ Ի «հա­տու­ցում», Էնվերը հրամայել է օսմանյան բանակի հայ զինվորներին զինաթափել։

1915 թվականին Բաղեշի և Մուշի միջև ընկած մի անմարդաբնակ վայրում, մոտ 33 տարեկանում գնդակահարվել է գազազած թուրք հրամանատարի կողմից, որն իմացել է, թե բժիշկը վիրավոր թուրք զինվորների հետ միասին նույնպիսի հոգատար բժշկական օգնություն է ցուցաբերել նաև հայ զինվորներին։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
*Սահակյան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նույնիսկ մարդու կյանքը փրկողներին, «Առող­ջա­պա­հու­թյուն», Երևան, 1965, թ. 4։
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
*Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:1915 մահեր
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Պասաժ (աստղագիտություն)

**Պասաժ** աստղագիտությունում (ֆրանս․ passage — անցում), երկնային լուսատուների՝ որոշակի ուղղաձիգ գծով (սովորաբար միջօրեականով) անցնելու պահը որոշելու աստղաչափական գործիք։ Օգտագործվում է լուսատուի ուղղակի ծագումը (աստղագիտական կոորդինատներ) և ժամացույցի սխալը որոշելու նպատակով։ Պատրաստել է դանիացի աստղագետ Օ․ Ռյոմերը (Օ․ Romer, 1644-1710)՝ 1689 թվականին։ Պասաժ կազմված է հորիզոնական առանցքի շուրջը պտտվող հեռադիտակից։ Օբյեկտիվի կիզակետային հարթությունում տեղադրված է միկրոմետր։ Ակնապակին ունի ուղղաձիգ գծեր՝ լուսատուների անցման պահերը հատուկ կոճակով կամ ինքնագրով ճշգրիտ որոշելու համար։

Կատեգորիա:Աստղագիտական գործիքներ
Պրաջելատո

**Պրաջելատո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 452 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 5 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 88 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0122։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1953
 bar:1871 from:0 till: 1836
 bar:1881 from:0 till: 1872
 bar:1901 from:0 till: 1785
 bar:1911 from:0 till: 1743
 bar:1921 from:0 till: 1465
 bar:1931 from:0 till: 1129
 bar:1936 from:0 till: 1085
 bar:1951 from:0 till: 917
 bar:1961 from:0 till: 753
 bar:1971 from:0 till: 530
 bar:1981 from:0 till: 485
 bar:1991 from:0 till: 454
 bar:2001 from:0 till: 448
PlotData=
 bar:1861 at: 1953 fontsize:S text: 1.953 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1836 fontsize:S text: 1.836 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1872 fontsize:S text: 1.872 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1785 fontsize:S text: 1.785 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1743 fontsize:S text: 1.743 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1465 fontsize:S text: 1.465 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1129 fontsize:S text: 1.129 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1085 fontsize:S text: 1.085 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 917 fontsize:S text: 917 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 753 fontsize:S text: 753 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 530 fontsize:S text: 530 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 485 fontsize:S text: 485 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 454 fontsize:S text: 454 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 448 fontsize:S text: 448 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT-ի տվյալներով


## Համայնքի վարչակազմ

* Հեռախոսահամար՝ հայտնի չէ
* Էլեկտրոնային հասցեն՝ հայտնի չէ
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.pragelato.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պատոմի բարձրավանդակ

**Պատոմի բարձրավանդակ**, գտնվում է Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզում, Վիտիմ և Չարա գետերի միջև։ Բաղկացած է խորը հովիտներով մասնատված միջլեռնային զանգվածների համակարգից (բարձրությունը՝ 1200-1300 մ)։ Կազմված է պրոտերոզոյան բյուրեղային թերթաքարերից, կրաքարերից և քվարցիտներից, հյուսիսում՝ ստորին պալեոզոյան ապարներից։ Լանջերը, մինչև 900-1000 մ բարձրությունները, զբաղված են խեժափիճի ու լեռնային տայգայով, տեղ-տեղ՝ մայրու խառնուրդներով, ավելի բարձր տարածված են մայրու մացառուտները և կեչու թփուտները։ 1200 մ-ից բարձր գերակշռում է քարային տունդրան։ Արդյունահանվում է ոսկի (Բոդայբո, Արտյոմովսկի և այլն) և շինանյութեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Պորտե

**Պորտե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 921 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 230 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0121։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 912
 bar:1871 from:0 till: 942
 bar:1881 from:0 till: 949
 bar:1901 from:0 till: 824
 bar:1911 from:0 till: 711
 bar:1921 from:0 till: 796
 bar:1931 from:0 till: 826
 bar:1936 from:0 till: 862
 bar:1951 from:0 till: 990
 bar:1961 from:0 till: 913
 bar:1971 from:0 till: 969
 bar:1981 from:0 till: 956
 bar:1991 from:0 till: 936
 bar:2001 from:0 till: 940
PlotData=
 bar:1861 at: 912 fontsize:S text: 912 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 942 fontsize:S text: 942 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 949 fontsize:S text: 949 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 824 fontsize:S text: 824 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 711 fontsize:S text: 711 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 796 fontsize:S text: 796 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 826 fontsize:S text: 826 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 862 fontsize:S text: 862 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 990 fontsize:S text: 990 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 913 fontsize:S text: 913 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 969 fontsize:S text: 969 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 956 fontsize:S text: 956 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 936 fontsize:S text: 936 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 940 fontsize:S text: 940 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT-ի տվյալներով


## Համայնքի վարչակազմ

* Հեռախոսահամար՝ հայտնի չէ
* Էլեկտրոնային հասցեն՝ հայտնի չէ
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.porte.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Պառկելախոց

մինի|upright=1.6
**Պառկելախոց**, պառկելահարուկ, մարդու փափուկ հյուսվածքների մեռուկացումը մշտական ճնշման հետևանքով, ուղեկցվում է արյան շրջանառության և նյարդային սնուցման տեղային խանգարումներով։ Առաջանում է երկարատև անշարժ պառկելու (կոտրվածքների, կենտրոնական նյարդային համակարգի հիվանդությունների, ողնուղեղի վնասվածքների և այլն) հետևանքով։ Պառկելախոց առավելապես լինում է պոչուկի, թիակների, կրունկների և արմնկային հոդերի շրջանում։ Ախտահարվում են մաշկը (մակերեսային պառկելախոց), ենթամաշկային բջջանքն ու մկանները (խորը պառկելախոց)։ Մաշկի վրա պառկելախոց կարող է առաջանալ նաև գիպսակապերի, օրթոպեդիկ պրոթեզների և ապարատի ճնշումից, բերանի լորձաթաղանթի վրա՝ ատամների պրոթեզների ճնշումից և այլն։ Բուժումը․ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթում, կալիումի պերմանգանատի քսում, վիրակապեր, օրգանիզմն ամրապնդող միջոցներ, հազվադեպ՝ վիրաբուժական միջամտություն։ Կանխարգելումը․ մաշկի խնամք, հիվանդի դիրքի և սպիտակեղենի հաճախակի փոխում, հատուկ ներքնակների օգտագործում։
Զարգացման աստիճանները.
Առաջին աստիճան-նկատվում է տեղային հիպերեմիա(մաշկի կապտապարմիր երանգավորում),կոշտություն։
Երկրորդ աստիճան-հիպերեմիկ հատվածներում նկատվում են ճաքեր,որոնք էլ վերածվում են վերքերի։
Երրորդ աստիճան-վերքերը ընդգրկում են ավելի խորանիստ մակարդակներ`ենթամաշկ,մկաններ,առաջանում է երկրորդային ինֆեկցիաների վտանգ։
Չորրորդ աստիճան-վերքի խորությունը հասնում է մինջև վերնոսկր,ապաքինման հավանականությունը շատ քիչ է։

 

Կատեգորիա:Վիրաբուժական հիվանդություններ
Պատանի (ամսագիր)

**«Պատանի»**, պատկերազարդ ամսագիր։ Հրատարակվել է 1902-1907 թվականներին, Լոնդոնում, տեղի հայ երիտասարդական միության կողմից։ Նպատակն էր երիտասարդ սերնդին ծանոթացնել հայ ժողովրդի անցյալին, սեր առաջացնել նրանց մոտ դեպի հայրենիքը, նախապատրաստել նրանց հայրենիքի ազատագրմանը։

Ներկայացրել է հայ գրողներին, անցյալի նշանավոր դեմքերի կյանքն ու գործունեությունը։ Տպագրել է նաև հոդվածներ մանկավարժության, հայ դպրոցի պատմության վերաբերյալ։

Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հայկական ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Սանտ'Անտոնինո դի Սուզա

**Սանտ'Անտոնինո դի Սուզա** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 4.016 մարդ։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 446 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10050։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 011։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժը.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1527
 bar:1871 from:0 till: 1598
 bar:1881 from:0 till: 1798
 bar:1901 from:0 till: 2029
 bar:1911 from:0 till: 2152
 bar:1921 from:0 till: 1886
 bar:1931 from:0 till: 1977
 bar:1936 from:0 till: 2062
 bar:1951 from:0 till: 2245
 bar:1961 from:0 till: 2806
 bar:1971 from:0 till: 3435
 bar:1981 from:0 till: 3986
 bar:1991 from:0 till: 3930
 bar:2001 from:0 till: 4023
PlotData=
 bar:1861 at: 1527 fontsize:S text: 1.527 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1598 fontsize:S text: 1.598 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1798 fontsize:S text: 1.798 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2029 fontsize:S text: 2.029 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2152 fontsize:S text: 2.152 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1886 fontsize:S text: 1.886 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1977 fontsize:S text: 1.977 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2062 fontsize:S text: 2.062 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2245 fontsize:S text: 2.245 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2806 fontsize:S text: 2.806 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3435 fontsize:S text: 3.435 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3986 fontsize:S text: 3.986 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3930 fontsize:S text: 3.930 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 4023 fontsize:S text: 4.023 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - անհայտ
* էլեկտրոնային փոստ - անհայտ
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.santantoninodisusa.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Երվանդ Սարաֆյան

**Երվանդ Սարաֆյան (Արուանդ)** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1888 թվականին, Կ. Պոլսի Միջագյուղ թաղամասում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի վարժարանում։

1914 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Մի քանի ամիս բժիշկ է աշխատել։

1914 թվականին սկսած Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ, և ուղարկվելով Սիրիայի ռազմաճակատ, զինվորական բժիշկ ծառայել։

1917 թվականին Պա­ղես­տի­նի ռազմաճակատում գործողությունների ժամանակ ոտքից վիրավորվել է և Դամասկոսի զինվորական հիվանդանոց տեղափոխվել։ 1917 թվականին ստացած վերքի պատճառով մի քանի ամիս հիվանդանոցում տառապել է թուրք բժիշկներից դիտավորյալ բուժում և խնամք չստանալու հետևանքով։

Մահացել է 1917 թվականի ամռանը, Դա­մաս­կո­սի զինվորական հիվանդանոցում, արյան վարակումից՝ 29 տարեկանում։

Ավելորդ չէ ասել, որ այդ ժամանակ Դամասկոսում կար Օսմանյան բժշկական համալսարան, որտեղ եվրոպական բժշկական և վիրաբուժական համալսարաններն ավարտած բարձրակարգ բժիշկներ էին աշխատում, ինչպես նաև կար ֆրանսիացի Գթության քույրերի լավ կազմակերպված հիվանդանոց, որը զինվորական իշխանությունը գրավել էր։

## Գրականություն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։ 43	Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Պատշգամբ

[մինի|300px|Պատշգամբ [Դիլիջանում]]
**Պատշգամբ**, շինության ճակատային մասում կամ ինտերիերում (թատրոններում, արդ․ սրահներում են) պատից դուրս եկած, բարձակային հեծանների (փայտե, պողպատե, երկաթբետոնե) վրա հենված ճաղապատ հարթակ կամ սալ (մեծ մասամբ՝ երկաթբետոնե)։ Հանդիսադահլիճների պատշգամբները սովորաբար դասավորվում են հարկերով։ Պատշգամբը որպես կառույցի բաղադրամաս առաջացել է Արևելքում։ Եվրոպայում երևան է եկել միջնադարի պաշտպանական կառուցվածքներում (մաշիկուլի) և եկեղեցական (ամբիոն) կառույցներում։ Վերածննդի և բարոկկոյի ճարտարապետության մեջ պատշգամբը դարձել է պատի ռիթմա-պլաստիկական հորինվածքի կազմակերպման կարևոր բաղադրամաս։ Պատշգամբները լայնորեն կիրառվում են ժամանակակից բնակարանային ճարտարապետության մեջ։

The building of the Geghard Congregation.png|Գեղարդի վանքի միաբանության պատշգամբը
Maheshwar Fort - Jharokha 02.jpg|Պատշգամբ Մահեշվար ամրոցում, Հնդկաստան
Caen église Saint Pierre balcon daté 1518.JPG|Սեն-Պիեռ եկեղեցու Վերածննդի դարաշրջանի պատշգամբ, Կաեն, Ֆրանսիա
Villa Brion - Balcon (41733506711).jpg|Մոդեռն ոճիu պատշգամբ Ֆրանսիայի Ստրասբուրգ քաղաքում:


Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Կատեգորիա:Ճարտարապետական տարրեր
Պատանի (հանդես)

**Պատանի**, գրական-գեղարվեստական եռամսյա ալմանախ։ Խմբագիր֊հրատարակիչներ՝ Մ․ Էփրիկյան, Ն․ Մկրտչյան։ Լույս է տեսել 1910-1915 թվականներին, Թիֆլիսում։ Խրախուսել է ստեղծագործական ունակություններով օժտված պատանիներին, ներկայացրել նրանց գրական փորձերը։ Համախմբել է հեղափոխական գաղափարներով տոգորված երիտասարդությանը, նպաստել պրոլետարական գրականության ստեղծմանը։ Խմբագրությանը կից գործող «Պատանի» գրական ընկերությունը գավառներում ունեցել է մասնաճյուղեր։ Աշխատակցել են Ա․ Խոնդկարյանը, Վահան Երեմյանը, Ա․ Կոծինյանը, Վ․ Աղասյանը, Պահարեն (Հ․ Պետրոսյան), Ա․ Վարդանյանը և ուրիշներ։

Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության հայկական հանդեսներ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Պրալի

**Պրալի** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 312 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 4 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 72 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0121։
## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1281
 bar:1871 from:0 till: 1334
 bar:1881 from:0 till: 1269
 bar:1901 from:0 till: 1155
 bar:1911 from:0 till: 1053
 bar:1921 from:0 till: 947
 bar:1931 from:0 till: 829
 bar:1936 from:0 till: 870
 bar:1951 from:0 till: 828
 bar:1961 from:0 till: 695
 bar:1971 from:0 till: 516
 bar:1981 from:0 till: 414
 bar:1991 from:0 till: 350
 bar:2001 from:0 till: 312
PlotData=
 bar:1861 at: 1281 fontsize:S text: 1.281 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1334 fontsize:S text: 1.334 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1269 fontsize:S text: 1.269 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1155 fontsize:S text: 1.155 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1053 fontsize:S text: 1.053 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 947 fontsize:S text: 947 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 829 fontsize:S text: 829 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 870 fontsize:S text: 870 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 828 fontsize:S text: 828 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 695 fontsize:S text: 695 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 516 fontsize:S text: 516 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 414 fontsize:S text: 414 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 350 fontsize:S text: 350 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 312 fontsize:S text: 312 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT-ի տվյալներով


## Համայնքի վարչակազմ

* Հեռախոսահամար՝ հայտնի չէ
* Էլեկտրոնային հասցեն՝ հայտնի չէ
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.prali.to.it/

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Հարություն Փաշապեզյան

**Հարություն Կարապետի Փաշապեզյան** (կամ՝ Թորոսի, ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1872 թվականին Ադանայի նահանգի Քոզանի գավառի Սիս քաղաքում։ Ավագ եղբայր՝ Սարգիսը, եղել է բժիշկ և երիտասարդ տարիքում մահացել հիվանդությունից, կրտսեր եղբայրը՝ Միսաքը եղել է դեղագործ։ Ավարտել է Սիս քաղաքի ազգային վարժարանը։ 1907 թվականին ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսիական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Վերադարձել է Սիս և կարճ ժամանակ աշխատել ներքին հիվանդությունների բժիշկ և մանկաբարձ։ Սսում, Կիրակոս Պարիտյանի կինը ծննդաբերության ժամանակ մեռնելու պատճառով, մի քանի տարի եղել է դատական քաշքշուքների մեջ։ Այդ պատճառով տեղափոխվել է Զմյուռնիա և կարճ ժամանակ անց քաղաքի ճանաչված բժիշկներից մեկը դարձել։

1914-1918 թվականներին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ 1918 թվականին՝ պատերազմից հետո, վերադարձել է Զմյուռնիա և աշխատել բժիշկ, իսկ որոշ ժամանակ եղել է Ազգային հիվանդանոցի բժիշկը։ 1922 թվականի սեպտեմբերի սկզբին՝ Զմյուռ­նի­ա­յի աղե­տի ժամանակ, բազմաթիվ հայերի հետ գերի է ընկել թուրքերի ձեռքը և սեպտեմբերի 12-ին հույների բարեկամ լինելու մեղադրանքով սպանվել Քորտելիո թաղամասում։

Կինը և զավակները 1945 թվականին բնակվել են Աթենքում։

## Գրականություն
* Քէլէշեան Միսաք, Սիս Մատեան, Պէյրութ, 1949։
* Տէրենց Յա. (Տէր-Յակոբեան), Իզմիրի աղէտը եւ մեծ հրդեհին մանրամասնութիւնները, «Ազգ», Ե., 8.12.2007։

## Աղբյուր

Կատեգորիա:Սիս քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Զմյուռնիա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Թալդուի շրջան

**Թալդուի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր։ Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում՝ Հոմսի մարզում, որը հանդիսանում է Թալդուի գավառի 3 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Թալդու քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանն ունի 33,206 բնակչություն։ Տարածքը կազմում է 193.11 կմ2։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Թալդուի գավառ
Պատմահամեմատական գրականություն

**Պատմահամեմատական գրականություն**, գրական երևույթների ուսումնասիրման հատուկ եղանակ։ Ձևավորվել է 19-րդ դարում։ Հիմքում դրված է տարբեր դարաշրջանների և տարբեր ազգերի գրականությունների ու ժողովուրդների բանահյուսության ընդհանրությունների, նմանությունների ու փոխադարձ կապերի ուսումնասիրությունը։ Այդ կապերը կարող են լինել ինչպես կոնտակտային (փոխառումներ, ուղղակի ազդեցություններ, թարգմանություններ ու գնահատականներ), այնպես էլ տիպաբանական (տարբեր գրականությունների ու հեղինակների ստեղծագործության մեջ հանդես եկող նմանություններ, որոնք բխում են հասարակական կյանքի և արվեստի զարգացման օբյեկտիվ օրինաչափություններից)։

Ռուսաստանում պատմահամեմատական դպրոցի խոշորագույն դեմքը ակադեմիկոս Ա․ Վեսեչովսկին է («Պատմական պոետիկա», 1940 և այլն)։ Նախահոկտեմբերյան շրջանում համեմատական մեթոդը (կոմպարատիվիզմ) հաճախ չափազանցում էր գրական փոխառումների և ազդեցությունների դերը, թերագնահատում պատմությունը և ազգերի գործոնների նշանակությունը գրականության զարգացման մեջ։

Կատեգորիա:Գրաքննադատություն
Պակտա Սունտ Սերվանդա

**Պակտա Սունտ Սերվանդա** ( - *պայմանագրերը պետք է պահպանվեն*), միջազգային իրավունքում և դիվանագիտության մեջ կիրառվող սկզբունք, ըստ որի կողմերը պարտավորվում են բարեխղճորեն կատարել միջազգային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորությունները։ Գաղափարն առաջացել է դեռևս հին աշխարհում (տես Պայմանագիր միջազգային)։

Պակտա Սունտ Սերվանդա ժամանակակից միջազգային իրավունքի հանրաճանաչ սկզբունք է և ամրապնդված է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ, միջազգային մի շարք պայմանագրերով։ Պակտա Սունտ Սերվանդաի չպահպանումը դիտվում է որպես իրավախախտում, և խախտող պետությունը ենթարկվում է պատասխանատվության։

Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հռոմեական իրավունքի եզրույթներ
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք