Կաստեր Սեմենյա

**Կաստեր Սեմենյա** (, ), հարավաֆրիկացի միջին տարածության վազորդ, Օլիմպիական խաղերի կրկնակի ոսկե մեդալակիր, ինչպես նաև աշխարհի առաջնությունների եռակի չեմպիոն կանանց 800 մետր վազքում։ Նա առաջին անգամ ոսկե մեդալ է նվաճել 2009 թվականի աշխարհի առաջնությունում, այնուհետև հաղթել 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերում և 2017 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որտեղ նաև բրոնզե մեդալ է ստացել 1500 մետր վազքում։ Դոպինգ օգտագործելու համար Մարիա Սավինովայի որակազրկելուց հետո նա նաև պարգևատրվել է 2011 թվականի աշխարհի առաջնության և 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալներով։

2009 թվականի աշխարհի առաջնությունում Սեմենյայի հաղթանակից հետո նա ստիպված էր անցնել սեռի ստուգում, սակայն հաջորդ տարի նրան թույլ տվեցին վերադառնալ մրցումներին։ Այս որոշումը բուռն վեճեր առաջացրեց թե՛ սպորտային աշխարհում, թե՛ Սեմենյայի հայրենիքում՝ Հարավային Աֆրիկայում։ Հետագայում հայտնի դարձավ, որ Սեմենյան ունի ինտերսեքս վիճակ՝ 5α-ռեդուկտազ 2-ի անբավարարություն, և նրա բնական տեստոստերոնի մակարդակը գտնվում է տղամարդկանց բնորոշ միջակայքում։

2019 թվականին ուժի մեջ մտան Թեթև աթլետիկայի միջազգային ֆեդերացիայի (IAAF, այժմ՝ World Athletics) նոր կանոնները, որոնք մարզիկներից, այդ թվում՝ Սեմենյայից, ովքեր ունեն որոշակի սեռի զարգացման խանգարումներ (DSD), պահանջում էին դեղորայքային միջամտությամբ նվազեցնել տեստոստերոնի մակարդակը՝ 400 մ, 800 մ և 1500 մ կանանց մրցումներին մասնակցելու համար։ Սեմենյան հրաժարվեց ենթարկվել այս պարտադիր բուժմանը։ ։ Նա մի շարք դատական հայցեր է ներկայացրել՝ վերականգնելու իր իրավունքները՝ առանց տեստոստերոնի նվազեցման մասնակցելու այս մրցումներին՝ պնդելով, որ World Athletics-ի կանոնները խտրական բնույթ են կրում։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Սեմենյան ծնվել է Գա-Մասեհլոնգում, որը գյուղ է Հարավային Աֆրիկայում՝ Պոլոկվանե քաղաքի մոտ, և մեծացել է Ֆեյրլի գյուղում՝ երկրի հյուսիսային Լիմպոպո նահանգում։ Նա ունի երեք քույր և մեկ եղբայր։

Սեմենյան սովորել է Նթեմա միջնակարգ դպրոցում և Հյուսիս-Արևմտյան համալսարանում՝ որպես սպորտային գիտությունների ուսանող։ Սկզբում նա վազքով զբաղվել է ֆուտբոլի ասոցացիայում մարզվելու ժամանակ։

## Ինտերսեքս վիճակ
Թեև Սեմենյային ծնվելու պահին իգական սեռ են արձանագրել, նա ունի ինտերսեքս վիճակ՝ 5α-ռեդուկտազ 2-ի դեֆիցիտ (5-ARD)։ Այս վիճակը ազդում է միայն գենետիկ տղամարդկանց վրա, ովքեր ունեն XY քրոմոսոմներ։ 5-ARD ունեցող մարդիկ ունեն նորմալ արական ներքին օրգաններ, որոնք լիովին առնականացված չեն վերարտադրողական համակարգի ներարգանդային զարգացման ընթացքում ' դիհիդրոտեստոստերոն հորմոնի (DHT) ցածր մակարդակի պատճառով։ Արդյունքում, արտաքին սեռական օրգանները ծննդյան ժամանակ կարող են երկու տեսք ունենալ կամ լինել իգական սեռի։

Սեմենյան ասել է, որ ծնվել է հեշտոցով և ներքին, չիջած ամորձիներով, սակայն չունի արգանդ և արգանդափողեր, ինչպես նաև չի ունենում դաշտան։ Նրա ներքին ամորձիները արտադրում են բնական տեստոստերոն, որը տղամարդկանց է բնորոշ։ Սեմենյան չի ընդունել «ինտերսեքս» պիտակը՝ իրեն անվանելով «տարբերվող կին»։

## Կարիերա
### 2008 թվական
Հուլիսին Սեմենյան մասնակցեց 2008 թվականի Աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը 800 մետր վազքում, սակայն չհաղթահարեց եզրափակիչ փուլը։ Այնուամենայնիվ, նա հաղթեց 2008 թվականի Համագործակցության երիտասարդական խաղերում, որտեղ ոսկե մեդալ նվաճեց՝ 2:04.23 արդյունքով։

### 2009 թվական
մինի|Սեմենյան 2009 թվականին
Աֆրիկյան երիտասարդական առաջնությունում Սեմենյան հաղթեց 800 մ և 1500 մ վազքերում՝ համապատասխանաբար 1:56.72 և 4:08.01 ժամանակներով։ Այդ մրցավազքում նա իր անձնական ռեկորդը 800 մետր վազքում բարելավեց յոթ վայրկյանով՝ ընդամենը ինը ամսվա ընթացքում, որից չորս վայրկյանը՝ հենց այդ նույն մրցավազքում։ 800 մետր արդյունքը 2009 թվականի տվյալներով աշխարհում տարվա լավագույն ցուցանիշն էր։ Այն նաև ազգային և առաջնության ռեկորդ էր։ Սեմենյան միաժամանակ գերազանցեց Հարավային Աֆրիկայի մեծահասակների և երիտասարդների ռեկորդները, որոնք պատկանում էին Զելդա Պրետորիուսին (1:58.85) և Զոլա Բադդին (2:00.90)։

Օգոստոսին Սեմենյան Աշխարհի առաջնությունում 800 մետր վազքում ոսկե մեդալ նվաճեց՝ 1:55.45 արդյունքով՝ կրկին սահմանելով տարվա ամենաարագ ժամանակը։

2009 թվականի դեկտեմբերին Track and Field News ամսագիրը Սեմենյային ճանաչեց տարվա լավագույն վազորդուհի 800 մետրում։

### Սեռի հաստատման թեստեր
Աշխարհի առաջնությունում հաղթանակից հետո հարցեր առաջացան Սեմենյայի կենսաբանական սեռի վերաբերյալ։ Նրա արագ առաջընթացը, հատկապես Աֆրիկայի երիտասարդական առաջնությունում 800 մ վազքում չորս վայրկյանով անձնական ռեկորդը բարելավելուց հետո, հայտնվեց ուշադրության կենտրոնում։  Նրա արագ մարզական աճի և արտաքին տեսքի համադրությունը հանգեցրեց նրան, որ Աթլետիկայի Համաշխարհային Ֆեդերացիան (նախկինում կոչվում էր IAAF) խնդրեց նրան անցնել սեռի թեստ ՝ պարզելու համար, թե արդյոք նա կին է։ IAAF-ը հայտարարեց, որ «պարտավոր էր հետաքննել» Սեմենյայի գործը, քանի որ նա 1500 մետրում 25 վայրկյան, իսկ 800 մետրում 8 վայրկյան բարելավել էր իր արդյունքները, ինչը, նրանց խոսքով, սովորաբար թմրանյութերի օգտագործման կասկած է առաջացնում։

Թեստերի պաշտոնական արդյունքները երբեք հրապարակված չեն եղել, սակայն որոշ տեղեկություններ արտահոսել են մամուլում։ Սա լայն քննարկումների առիթ դարձավ, և այդ ժամանակ չհաստատված պնդումներ տարածվեցին, թե Սեմենյան ինտերսեքս բնութագիր ունի։

2009 թվականի նոյեմբերին Հարավային Աֆրիկայի սպորտի նախարարությունը հայտարարեց, որ Սեմենյան համաձայնության է եկել IAAF-ի հետ՝ պահպանելով իր մեդալն ու տիտղոսը։ Ութ ամիս անց, 2010-ի հուլիսին, նրան կրկին թույլատրվեց մասնակցել կանանց մրցումներին։

#### Արձագանք
Այն, որ IAAF-ը պահանջել էր Սեմենյայի սեռի թեստավորումը, հրապարակվեց 2009 թվականի Աշխարհի առաջնության 800 մետրի եզրափակչից ընդամենը երեք ժամ առաջ։ IAAF-ի նախագահ Լամին Դիակը նշել է, որ «Մի պահ գաղտնիության արտահոսք տեղի ունեցավ, ինչը հանգեցրեց բուռն արձագանքների»։ IAAF-ի կողմից Սեմենյայի գործի վարումը խիստ քննադատվեց։Թոշակի անցած օլիմպիական չեմպիոն Մայքլ Ջոնսոնը և այլ մարզիկներ քննադատեցին կազմակերպության արձագանքը։ Շատերը դա համարեցին եվրոպական ռասիզմի և իմպերիալիզմի արտահայտություն, որում Սեմենյայի թեստավորումը ներկայացվեց որպես Աֆրիկայի մարզիկների հաջողությունները կասեցնելու փորձ։ Տեղական լրատվամիջոցները քննադատեցին թեստերի արդարությունը՝ պնդելով, որ Հյուսիսային աշխարհի ներկայացուցիչները պարզապես չէին ցանկանում, որ հարավաֆրիկացիները գերազանցեն նրանց։

IAAF-ը հայտարարել է, որ հաստատել է սեռի որոշման թեստ անցկացնելու պահանջը այն բանից հետո, երբ այդ մասին արդեն հաղորդվել է ԶԼՄ-ներում ՝ հերքելով ռասիզմի մեղադրանքները և ափսոսանք հայտնելով այն մեղադրանքների համար, որոնք հնչում են «այս թեստերի անցկացման պատճառների վերաբերյալ»։ ֆեդերացիան նաև բացատրեց, որ թեստը կատարելու դրդապատճառը ոչ թե խարդախության կասկածն էր, այլ ցանկությունը ' պարզելու, թե արդյոք նա ունեցել է «հազվագյուտ հիվանդություն», որը նրան տալիս է «անարդար առավելություն»։ IAAF-ի նախագահը հայտարարեց, որ այս գործին կարելի էր ավելի նրբանկատ վերաբերվել։

2009 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Սեմենյայի մարզիչ Ուիլֆրեդ Դենիելսը, որը աշխատում էր Հարավային Աֆրիկայի Աթլետիկայի Ֆեդերացիայում (ASA), հրաժարական տվեց՝ նշելով, որ ASA-ն «չի տվել համապատասխան խորհրդատվություն Սեմենյային»։ Նա նաև ներողություն խնդրեց, որ անձամբ չէր կարողացել պաշտպանել նրան։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ASA-ի նախագահ Լեոնարդ Չուենեն ընդունեց, որ Սեմենյային ենթարկել են թեստավորման։ Նախկինում նա ստել էր թե՛ Սեմենյային թեստերի նպատակի մասին, թե՛ մյուսներին՝ դրանց իրականացման վերաբերյալ։ Նա նաև անտեսել էր ASA-ի թիմի բժիշկ Հարոլդ Ադամսի խնդրանքը՝ հեռացնելու Սեմենյային Աշխարհի առաջնությունից՝ նրա բժշկական տվյալների գաղտնիությունը պահպանելու նպատակով։

Հարավային Աֆրիկայի հասարակական գործիչները, քաղաքական գործիչները, ակտիվիստները և լրագրողները քննադատեցին այս սկանդալը՝ համարելով այն ռասիստական և մարդու իրավունքների խախտում, ինչպես նաև Սեմենյայի անձնական կյանքի նկատմամբ ոտնձգություն։ Հարավաֆրիկայի սպորտի և հանգստի նախարար Ստոֆիլ Մահենկեսու առաջարկով Սեմենյան համագործակցեց իրավաբանական Dewey & Le Boeuf ընկերության հետ, որը նրան անվճար իրավական աջակցություն տրամադրեց, որպեսզի ապահովի նրա քաղաքացիական, օրինական իրավունքներն ու արժանապատվությունը։ Հարավաֆրիկյան YOU ամսագրին տված հարցազրույցում Սեմենյան ասաց. «Աստված ինձ այսպես է ստեղծել, և ես ընդունում եմ ինձ»։ Այս սկանդալի ֆոնին Սեմենյան մեծ աջակցություն ստացավ Հարավային Աֆրիկայում՝ դառնալով հանրային պայքարի խորհրդանիշ։

### 2010 թվական
մինի|Սեմենյան 2010 թվականի Դայմոնդ Լիգայի մրցաշարում
2010 թվականի մարտին Կաստեր Սեմենյային արգելվեց մասնակցել Հարավային Աֆրիկայի Սթելենբոս քաղաքում անցկացվող Yellow Pages Series V աթլետիկայի մրցաշարին, քանի որ Միջազգային աթլետիկայի ֆեդերացիաների ասոցիացիան (IAAF) դեռ չէր հրապարակել նրա սեռական թեստի արդյունքները։

Հուլիսի 6-ին IAAF-ը թույլատրեց Սեմենյային վերադառնալ միջազգային մրցումներին. Թեստերի արդյունքները այնուամենայնիվ չհրապարակեցին ՝ գաղտնիության նկատառումներով։ Ինը օր անց նա վերադարձավ մրցահարթակ՝ հաղթելով երկու փոքր մրցումներում Ֆինլանդիայում։ Օգոստոսի 22-ին Սեմենյան կրկին ելույթ ունեցավ Բեռլինի նույն մարզադաշտում, որտեղ հաղթել էր Աշխարհի առաջնությունում։ Չնայած դանդաղ մեկնարկին, նա լավ ավարտ ունեցավ՝ առաջին անգամ վազելով 2 րոպեից պակաս ժամանակում՝ հաղթելով ISTAF մրցաշարում։

Լավ մարզավիճակում չլինելու պատճառով՝ նա չմասնակցեց 2010 թվականի հուլիսին անցկացված Աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը և Աֆրիկայի առաջնությանը՝ փոխարենը նախընտրեց մասնակցել Համագործակցության խաղերին, որոնք նախատեսված էին 2010 թվականի հոկտեմբերին։ Սեպտեմբերի սկզբին Notturna di Milano մրցաշարում նա բարելավեց իր մրցաշրջանի լավագույն արդյունքը՝ հաղթահարելով 800 մետրը 1:58.16 ժամանակով, ապա վերադարձավ Հարավային Աֆրիկա՝ պատրաստվելու Համագործակցության խաղերին։ Սակայն, ի վերջո, նա ստիպված էր բաց թողնել խաղերը վնասվածքի պատճառով։

### 2011 թվական
Նախորդ տարվա հակասություններից հետո Սեմենյան վերադարձավ մրցահարթակ՝ պահպանելով համեմատաբար ցածր ցուցանիշ՝ Բիսլետի խաղերում գրանցելով ընդամենը 1:58.61, ինչը նրա լավագույն արդյունքն էր աշխարհի առաջնությունից առաջ։  Առաջնությունների ընթացքում նա հեշտությամբ հաղթեց իր կիսաեզրափակիչ վազքը։ Եզրափակչում նա մնաց առաջատար՝ խմբի առաջին դիրքում մինչև եզրափակչի ավարտի գիծը։ Երբ նա հեռու էր մնացած մասնակիցներից, Մարիա Սավինովան հետևեց նրան, ապա սրընթաց առաջ անցավ Սեմենյայից մինչև ավարտի գիծը՝ նրան թողնելով երկրորդ տեղում։  2017 թվականին Սավինովան որակազրկվեց դոպինգի համար, և նրա արդյունքները չեղարկվեցին, ինչի արդյունքում Սեմենյան ստացավ ոսկե մեդալը։

### 2012 թվական․ Օլիմպիական խաղեր
մինի|Կաստեր Սեմենյան 2012 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերում
Կաստեր Սեմենյան ընտրվել էր երկրի դրոշակակիրը լինելու համար՝ 2012 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ։. Նա հետագայում նվաճեց արծաթե մեդալ կանանց 800 մ վազքում՝ 1:57.23 վայրկյան արդյունքով, որը նրա այդ մրցաշրջանի լավագույն արդյունքն էր։ Վերջին 150 մետրում նա առաջ անցավ վեց մրցակցից, սակայն չկարողացավ շրջանցել աշխարհի չեմպիոն, ռուս Մարիա Սավինովային, ով հաղթեց 1:56.19 ժամանակով՝ Սեմենյայից 1.04 վայրկյան շուտ հասնելով ավարտի գծին։ BBC-ի եթերում մրցումից հետո նախկին բրիտանացի արգելավազորդ Քոլին Ջեքսոնը բարձրացրեց այն հարցը, թե արդյոք Սեմենյան դիտավորյալ զիջել է հաղթանակը, քանի որ այդ արդյունքը նրա կարողությունների սահմաններում էր։ Սակայն փաստն այն էր, որ այդ պահին Սեմենյան իր կյանքում միայն մեկ անգամ էր վազել Սավինովայի հաղթական ժամանակից ավելի արագ՝ 2009 թվականի Աշխարհի առաջնությունում հաղթելու ժամանակ։

2015 թվականի նոյեմբերին Համաշխարհային հակադոպինգային գործակալությունը (WADA) առաջարկեց Սավինովային և ևս չորս ռուս մարզիկների ցմահ որակազրկել օլիմպիական խաղերում դոպինգի խախտումների համար։ 2017 թվականի փետրվարի 10-ին Սպորտի արբիտրաժային դատարանը (CAS) պաշտոնապես չեղարկեց Սավինովայի արդյունքները՝ 2010 թվականի հուլիսից սկսած։ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն վերաբաշխեց Լոնդոն-2012-ի մեդալները, և Սեմենյայի արծաթե մեդալը բարձրացվեց ոսկու։

### 2015 թվականի տեստոստերոնի կանոնի փոփոխությունը
Կանանց մոտ բնական բարձր տեստոստերոնի մակարդակի վերաբերյալ IAAF-ի քաղաքականությունը, որը գործում էր 2011 թվականից, կասեցվեց Դուտի Չանդն ընդդեմ Հնդկաստանի աթլետիկայի ֆեդերացիայի (AFI) և Միջազգային աթլետիկայի ֆեդերացիաների ասոցիացիայի (IAAF) գործի արդյունքում, որը Սպորտի արբիտրաժային դատարանը լուծեց 2015 թվականի հուլիսին։ կասեցվեց Դուտի Չանդն ընդդեմ Հնդկաստանի աթլետիկայի ֆեդերացիայի (AFI) և Միջազգային աթլետիկայի ֆեդերացիաների ասոցիացիայի (IAAF) գործի արդյունքում, որը Սպորտի արբիտրաժային դատարանը լուծեց 2015 թվականի հուլիսին։

### 2016 թվական
Ապրիլի 16-ին Սեմենյան դարձավ առաջին մարդը, ով հաղթեց 400 մ, 800 մ և 1500 մ վազքերում Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ազգային առաջնությունում՝ սահմանելով այդ տարվա լավագույն արդյունքները՝ 50.74 վայրկյան 400 մ-ում, 1:58.45 800 մ-ում և 4:10.93 1500 մ-ում՝ այս ամենը կատարելով մոտ չորս ժամվա ընթացքում։

Հուլիսի 16-ին նա սահմանեց նոր ազգային ռեկորդ 800 մ վազքում՝ 1:55.33 արդյունքով։ Օգոստոսի 20-ին նա նվաճեց ոսկե մեդալ 2016 թվականի Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերի կանանց 800 մ վազքում՝ 1:55.28 ժամանակով։ Մրցումից անմիջապես հետո վեցերորդ տեղը զբաղեցրած Լինսի Շարփը լաց էր լինում, և նա նախկինում նշել էր, որ «Բոլորը տեսնում են, որ սա երկու առանձին մրցավազք է», իսկ հինգերորդ տեղը զբաղեցրած Յոաննա Յոժվիկն ասաց. «Ես ինձ զգում եմ արծաթե մեդալակիր, ուրախ եմ, որ ես առաջին եվրոպացին եմ, երկրորդ սպիտակամորթը», ով ավարտեց մրցավազքը։  Բիոէթիկայի մասնագետ Կատրինա Կարկազիսը քննադատեց Սեմենյայի հաղթանակի նկատմամբ այս բացասական արձագանքը՝ այն որակելով որպես խտրականություն։

Սեպտեմբերի 9-ին Սեմենյան Բրյուսելում կայացած Memorial Van Damme մրցաշարում սահմանեց իր անձնական լավագույն արդյունքը 400 մ-ում՝ 50.40 վայրկյան։

### 2017 թվական
Սեմենյան բրոնզե մեդալ նվաճեց 1500 մ վազքում 2017 թվականին Լոնդոնում կայացած Աշխարհի առաջնությունում։ Նա նաև ոսկե մեդալ նվաճեց կանանց 800 մ վազքում։

### 2018 թվականի տեստոստերոնի կանոնի փոփոխությունը
2018 թվականի ապրիլին IAAF-ը հայտարարեց նոր կանոնների մասին, որոնք ուժի մեջ էին մտնելու 2019 թվականի մայիսի 8-ից։ Դրանք վերաբերում էին որոշակի սեռի զարգացման խանգարումներ (DSD) ունեցող մարզիկներին, որոնց մոտ առկա էր անդրոգենային զգայունություն և տեստոստերոնի մակարդակն անցնում էր 5 նմոլ/լ շեմը։ Նոր կանոնների համաձայն՝ այդ մարզիկները պետք է դեղամիջոցներ ընդունեին՝ իրենց տեստոստերոնի մակարդակը նվազեցնելու 5 նմոլ/լ-ից ցածր առնվազն վեց ամիս շարունակ, որպեսզի կարողանային մասնակցել կանանց մրցումներին։

IAAF-ի զեկույցում նշվում էր, որ կա «ընդհանուր բժշկական և գիտական համաձայնություն» այն մասին, որ բարձր տեստոստերոնի մակարդակ ունեցող մարզիկները կարող են «էականորեն բարելավել իրենց մարզական ներուժը»՝ մեծ մկանային զանգվածի, ուժի և հեմոգլոբինի մակարդակի շնորհիվ։ Զեկույցում հավելվում էր, որ «կանանց աթլետիկայում չկա որևէ այլ գենետիկական կամ կենսաբանական գործոն, որը նման մեծ առավելություն կտար»։

IAAF-ի փոփոխությունները տարածվում էին ութ տարբեր մրցաձևերի վրա, ներառյալ 400 մ, 800 մ և 1500 մ, որտեղ Սեմենյան մշտապես մասնակցում էր։ Սպորտային գիտնական Ռոս Թաքերը հաշվարկել էր, որ նոր կանոնները կարող էին Սեմենյային դարձնել «հինգից յոթ վայրկյան ավելի դանդաղ» 800 մ վազքում։ ԴՍԴ չունեցող կանանց համար տեստոստերոնի սահմանափակումներ չէին նախատեսվում։

### 2019 թվական․ Ֆուտբոլային կարիերա
2019 թվականի սեպտեմբերին Սեմենյան միացավ Հարավաֆրիկյան SAFA Sasol Women's League-ի JVW F.C. ֆուտբոլային ակումբին, որը պատկանում էր Յանին վան Վեյքին։

### 2020 թվական. Տոկիոյի Օլիմպիական խաղեր
2020 թվականին Սեմենյան հայտարարեց, որ որոշել է 2020 թվականի Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերում անցնել 200 մ վազքի մրցմանը՝ խուսափելու 400 մ-ից մինչև 1 մղոն արգելքից։  200 մ վազքում որակավորվելու համար նա պետք է հաղթահարեր 22.80 վայրկյան նորմը։ Նա ավելի վաղ, 2019 թվականին, Հարավաֆրիկյան առաջնությունում հաղթել էր 5000 մ վազքում։

2021 թվականի ապրիլի 15-ին Սեմենյան հաստատեց, որ չի փորձի կատարել Տոկիո-2020-ի 200 մ վազքի որակավորման նորմը։ Մայիսի 28-ին նա 5000 մ վազքում սահմանեց իր անձնական լավագույն արդյունքը՝ 15:32.15, ինչը 22 վայրկյանով դանդաղ էր Օլիմպիական խաղերի համար անհրաժեշտ որակավորման ժամանակից։

### 2022 թվական. Աշխարհի առաջնություն
2022 թվականի Աշխարհի աթլետիկայի առաջնությունում, որը կայացավ Յուջինում (Օրեգոն), Սեմենյան մասնակցեց 5000 մ վազքի մրցմանը։ Սա նրա առաջին խոշոր միջազգային մրցումն էր 2017 թվականից հետո։ Նա եզրափակիչին չհասավ՝ իր կիսաեզրափակիչ վազքում ավարտելով գրեթե մեկ րոպե ուշ, քան առաջին տեղը զբաղեցրած մարզիկը։

## Իրավական գործընթացներն ընդդեմ World Athletics-ի
2018 թվականի հունիսին Կաստեր Սեմենյան հայտարարեց, որ իրավական քայլեր է ձեռնարկելու IAAF-ի (ներկայիս՝ World Athletics) կանոնների դեմ՝ անվանելով դրանք «խտրական, անտրամաբանական և անարդար»։ Նա պնդում էր, որ 2010-2015 թվականներին ընդունած տեստոստերոնն ընկճող դեղամիջոցները նրան անընդհատ վատառողջ էին դարձնում և որովայնային ցավեր առաջացնում։ Նա նաև մեղադրեց IAAF-ին այն բանում, որ իրեն օգտագործել են որպես «լաբորատոր մկնիկ»՝ այդ դեղամիջոցների ազդեցությունն ուսումնասիրելու համար։

Այս գործը մեծ քննարկումների առիթ տվեց ինչպես իրավական, այնպես էլ գիտական շրջանակներում։ Duke Law School-ի պրոֆեսոր և նախկին միջին հեռավորության վազորդ Դորիան Լամբլե Քոուլմենը պնդում էր, որ այս կանոնները երաշխավորում են «պաշտպանված տարածք» կին մարզիկների համար։ Մինչդեռ բժիշկ և գենետիկայի հետազոտող Էրիկ Վիլենը պաշտպանում էր Սեմենյային՝ նշելով, որ «սեռը հնարավոր չէ սահմանել միայն մեկ պարամետրով. չափազանց բարդ է բացառել այն կանանց, ովքեր ամբողջ կյանքում ապրել են որպես կին»։ Դատավարության ընթացքում IAAF-ը պարզաբանեց, որ այս կանոնները կկիրառվեն միայն XY քրոմոսոմներ ունեցող DSD մարզիկների նկատմամբ։

2019 թվականի մայիսին Սպորտի արբիտրաժային դատարանը (CAS) մերժեց Սեմենյայի հայցը՝ 2-1 որոշումով, ինչը հնարավորություն տվեց ուժի մեջ մտցնել նոր կանոնները։ Չնայած այն հանգամանքին, որ CAS-ը համաձայնվեց, որ կանոններն իսկապես խտրական էին, այն եզրակացրեց, որ այս խտրականությունը «անհրաժեշտ, ողջամիտ և համաչափ միջոց է՝ պահպանելու կանանց աթլետիկայի ամբողջականությունը»։

Այնուհետև Սեմենյան բողոքարկեց այս որոշումը Շվեյցարիայի Դաշնային Գերագույն դատարանում։ Դատարանը ժամանակավորապես կասեցրեց World Athletics-ի կանոնները՝ մինչև միջանկյալ վճիռ կայացնելը հունիսին։.Սակայն հուլիսին դատարանը փոխեց իր որոշումը, ինչը նշանակում էր, որ Սեմենյան շարունակում էր մնալ 400 մետրից 1 մղոն վազքի մրցաշարերից դուրս, մինչ նրա բողոքարկման գործընթացը շարունակվում էր։

2020 թվականի սեպտեմբերին Շվեյցարիայի Գերագույն դատարանը վերջնականապես մերժեց Կաստեր Սեմենյայի բողոքարկումը։ Դատարանի որոշման մեջ նշվում էր, որ CAS-ը (Սպորտի արբիտրաժային դատարանը) իրավունք ուներ հաստատելու World Athletics-ի կանոնները՝ «կանանց աթլետիկայի որոշ վազքային մրցաձևերում արդար մրցակցությունն ապահովելու նպատակով»։ Դատարանը նաև հայտարարեց, որ քանի որ Սեմենյան «ազատ է հրաժարվելու տեստոստերոնի նվազեցման բուժումից», նրա «մարդու արժանապատվության երաշխիքը» չի խախտվել։

2021 թվականի փետրվարին Սեմենյան դիմեց Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ECHR)՝ վիճարկելու այս որոշումը։ 2023 թվականի մարտին World Athletics-ը կրկին խստացրեց կանոնները DSD մարզիկների, այդ թվում՝ Սեմենյայի համար՝ պահանջելով, որ նրանք մրցումներից առաջ առնվազն 24 ամիս տեստոստերոնի մակարդակը նվազեցնեն 2.5 նմոլl/լ-ից ցածր։. 2023 թվականի հուլիսին ECHR-ը որոշում կայացրեց Սեմենյայի օգտին՝ 4-3 հաշվով։ Դատարանը եզրակացրեց, որ մրցույթի կանոնները խտրական էին և խախտել էին նրա մարդու իրավունքները։ Սակայն այս որոշումը չբեկանեց կանոնները, և World Athletics-ը հայտարարեց, որ կանոնակարգը կմնա ուժի մեջ։

2023 թվականի նոյեմբերին, Շվեյցարիայի կառավարության դիմումի հիման վրա, Սեմենյայի գործը վերջնական վճռի համար փոխանցվեց ECHR-ի Մեծ պալատին։

## Մրցույթի ռեկորդներ



## Գործեր
* **Սեմենյա, Կաստեր (2023-10-31).** *The Race to Be Myself.* W. W. Norton. .

## Անձնական կյանք և պարգևներ
2010 թվականին բրիտանական *New Statesman* ամսագիրը Սեմենյային ընդգրկեց իր տարեկան «50 նշանակալի մարդիկ» ցուցակում՝ նշելով, որ նա ակամա հրահրել է «գենդերային քաղաքականության, ֆեմինիզմի և ռասայի վերաբերյալ միջազգային ու հաճախ թեժ բանավեճ»՝ դառնալով ներշնչանքի աղբյուր գենդերային իրավունքների պաշտպանների համար։

2012 թվականին Սեմենյան Հարավային Աֆրիկայի տարվա լավագույն կին մարզիկ մրցանակի դափնեկիր դարձավ SA Sports Awards մրցանակաբաշխության շրջանակում՝ Սան Սիթիում։ 2014 թվականի ապրիլի 27-ին, Ազատության օրվա տոնակատարությունների ընթացքում, նա պարգևատրվեց Իխամանգայի շքանշանով (բրոնզե)։

Սեմենյան ամուսնացավ իր երկար տարիների զուգընկերուհու՝ Վայոլետ Ռասեբոյայի հետ 2015 թվականի դեկտեմբերին (ավանդական արարողություն) և 2017 թվականի հունվարին (քաղաքացիական արարողություն)։  Նրանք ունեն երկու դուստր՝ մեկը ծնվել է 2019 թվականին, մյուսը՝ 2022-ին։  Նրանց առաջին դուստրը ծնվել է արհեստական բեղմնավորման միջոցով։

2016 թվականի հոկտեմբերին IAAF-ը հայտարարեց, որ Սեմենյան ընդգրկվել է Տարվա լավագույն կին աթլետ կոչման հավակնորդների ցանկում։

2019 թվականին Սեմենյան ներառվեց "Թայմ" ամսագրի «100 ամենաազդեցիկ մարդկանց» ցուցակում։

Սեմենյան այն մարզիկներից էր, որոնց պատմությունները ներկայացվեցին Ֆիլիս Էլիսի 2022 թվականի *Category: Woman* վավերագրական ֆիլմում։

2023 թվականի հոկտեմբերի 31-ին լույս տեսավ Սեմենյայի հուշերի գիրքը՝ *The Race to Be Myself*, որը հրատարակվեց #Merky Books-ի կողմից (Penguin Random House UK-ի ենթաբաժին)։ *[[The Guardian]]*-ի գրախոս Էմմա Ջոնը նշեց, որ գիրքը «ժամանակին համահունչ, երբեմն զայրացած, բայց կարեկցանք ներշնչող» է, թեև հիմնականում ներկայացնում է նրա տեսակետը վազորդի կարիերայի շուրջ ծավալված վեճերի մասին։ 2023 թվականի դեկտեմբերին գիրքը ընդգրկվեց *[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]] Book Review Editors’ Choice* ցուցակում։

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ

 
 
Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հունվարի 7 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մարզուհիներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստուհիներ