Կանանց իրավունքների Գրուբերի մրցանակ

**Կանանց իրավունքների Գրուբերի մրցանակ** (),  ամերիկյան «Փիթեր և Պատրիսիա Գրուբեր հիմնադրամ» () ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից շնորհված 500.000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ հինգ միջազգային մրցանակներից մեկն էր, հիմնադրվել է 2003 թվականին։ Մրցանակը շնորհվել է այն անհատներին և խմբերին, որոնք զգալի ներդրում են ունեցել տարբեր ոլորտներում կանանց և աղջիկների իրավունքների առաջխաղացման, գենդերային հավասարության մասին հանրային իրազեկվածության բարձրացման գործում` հաճախ վտանգելով անձնական կամ մասնագիտական ռիսկերը՝ հանուն արդար աշխարհի։ Կանանց իրավունքների միջազգային փորձագետներից կազմված խումբը մրցանակակիրներին ընտրել է տարբեր անվանակարգերում։ Հիմնադրամը բարձր է գնահատել և խրախուսել կրթական գերազանցությանը, սոցիալական արդարությանն ուղղված այն բոլոր քայլերն ու գիտական ​​նվաճումները, որոնք միտված են բարելավել մարդկանց կենսապայմանները, ապրելակերպը։

2011 թվականին Կանանց իրավունքների համար մրցանակը դադարեցվեց։

## Մրցանակակիրներ
**2003 թվական**

*Նավանեթեմ Փիլայ, Հարավաֆրիկյան դատավոր, նախկինում՝ Միջազգային քրեական դատարանի դատավոր, իսկ 2008 թվականից՝ ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար։
* «Pro-Femmes Twese Hamwe», կանանց կարգավիճակը բարելավելուն ուղղված հասարակական կազմակերպություն Ռուանդայում ։

**2004 թվական**

*Սաքենա Յակուբի, Աֆղանստանի կրթության ինստիտուտի հիմնադիր։
* Աֆղանստանի կրթության ինստիտուտ (Afghan Institute of Learning):

**2005 թվական**

*«Shan Women's Action Network» (Շանի կանանց գործողությունների ցանց), կազմակերպություն Մյանմայում։
* Բիրմայի կանանց լիգա։

**2006 թվական**

* Գվատեմալայի կանանց ազգային միություն (Unión Nacional de Mujeres Guatemaltecas)։
* Ջուլի Սուն՝ «Sweatshop Watch» կազմակերպության համար (կանանց հասարակական կազմակերպություն ԱՄՆ-ում, Կալիֆորնիա)։
* Սեսիլիա Մեդինա Կիրոգա, դատավոր (Չիլի), ներկայումս ծառայում է Մարդու իրավունքների միջամերիկյան դատարանում (Cecilia Medina Quiroga, Inter-American Court of Human Rights):

**2007 թվական**

* Փինար Իլքկարաջան (Ստամբուլ, Թուրքիա ) և իր աջակցությամբ ստեղծված երկու կազմակերպություններ․
* «Women for Women's Human Rights – New Ways» (WWHR)» (Կանայք Հանուն Կանանց Մարդու Իրավունքների – Նոր Ուղիներ), համահիմնադիր՝՝Փինար Իլքկարաջան։
* «Մուսուլմանական հասարակություններում սեռական և մարմնական իրավունքների կոալիցիա» (CSBR), համահիմնադիր՝ Փինար Իլքկարաջան։

**2008 թվական**

*Յանար Մուհամեդ (Yanar Mohammed), Իրաքում «Կանանց ազատություն» կազմակերպության (Organization of Women's Freedom) համահիմնադիր, Իրաքում կանանց իրավունքների ակտիվացման առանցքային դեմքը։
* Սապանա Պրադհան Մալա, Նեպալում կանանց վերարտադրողական և սեփականության հիմնարար իրավունքների պաշտպան,  իրավական բարեփոխումների առաջնորդ,Կանանց իրավունքի և զարգացման ֆորումի (Forum for Women, Law & Development) նախագահ։
* Նադերա Շալհուբ-Գևորգյան (Nadera Shalhoub-Kevorkian), թերապևտ, առաջատար ֆեմինիստ գիտնական և ակտիվիստուհի. մեծ աշխատանք է տարել պաղեստինցի կանանց նկատմամբ ընտանեկան ( հատկապես պատվի հողի վրա կատարած) բռնությունների կանխարգելման ուղղությամբ։ Ապրելով Իսրայելում` Հորդանան գետի Արևմտյան ափում և Գազայում, վերապատրաստել է կին ակտիվիստների։ Բացել է արագ արձագանքման թեժ գիծ` բռնության ենթարկված կանանց համար։

**2009 թվական**

*Լեյմա Գբովի (Leymah Gbowee) լիբերիացի ակտիվիստուհի-խաղարարար, 2011 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի դափնեկիր, «Աֆրիկայում կանանց խաղաղության և անվտանգության ցանցի» (Women //Peace and Security Network – Africa) գործադիր տնօրեն։ Նա մեծ ջանք է ներդրել Լիբերիայում քաղաքացիական պատերազմի ավարտի, ապառազմականացման, խաղաղության հաստատման, անվտանգության բանակցություններում կանանց ներգրավելու գործում։
* «Կանանց իրավական կենտրոն» (WLC) Հարավային Աֆրիկայում։ Շահույթ չհետապնդող կառույց` իրավունքի կենտրոն, որի նպատակը կանանց (հատկապես` սևամորթ) հավասարություն հաստատելն էր։
**2010 թվական**
* Վերարտադրողական իրավունքների կենտրոնը (Center for Reproductive Rights), գլոբալ իրավապաշտպան կազմակերպություն, կենտրոնակայանը ` Նյու Յորքում։
* «CLADEM»՝ Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի կանանց իրավունքների պաշտպանության կոմիտե, կանանց կազմակերպությունների և ակտիվիստների միջազգային ՀԿ ցանց։

Երկու կազմակերպություններն էլ ընդլայնում և պաշտպանում են կանանց իրավունքները դատական ​​գործընթացների, օրենքի բարեփոխումների և կրթության միջոցով՝ նպաստելով կանանց սեռական և վերարտադրողական իրավունքների իրացմանը։

**2011 թվական**

* «AVEGA Agahozo», կազմակերպություն, հիմնադրվել է 1994 թվականի Ռուանդայի ցեղասպանությունը վերապրածների կողմից։ Կազմակերպությունը ձգտում է բարելավել վերապրածների, հիմնականում այրիների կյանքը՝ ապահովելով առողջապահական հասանելիություն, բնակարանային հնարավորություններ, կրթություն, մասնագիտական վերապատրաստումներ և տարբեր շահերի պաշտպանություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Peter and Patricia Gruber Foundation Women's Rights Prize

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի մրցանակներ
Կատեգորիա:Կանայք ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներ