Կոլեկցիոն քարտ

**Կոլեկցիոն** **քարտ** ()**,** փոքր չափի քարտ է, որի վրա սովորաբար պատկերված է՝ անձ, վայր կամ առարկա (իրական կամ հորինված), ինչպես նաև կարճ նկարագրություն և տեքստային տեղեկություններ (օրինակ՝ հարձակումների բնութագրեր, վիճակագրական տվյալներ կամ հետաքրքիր փաստեր)։ Կոլեկցիոն քարտերը հավաքվում են նախասիրության և հետաքրքրություն համար, սակայն դրանցից որոշները օգտագործվում են նաև տարբեր խաղեր խաղալու համար։ Կոլեկցիոն քարտերը նաև պատկերվել են որոշակի մանրածախ ապրանքների փաթեթներիում (օրինակ՝ ծխախոտի, մաստակի և թեյի տուփերի վրա)։

Սովորաբար թողարկվում են բազմատեսակ քարտեր, որոնք հնարավոր է հավաքել և փոխանակել՝ ամբողջական հավաքածու ստանալու համար։ Առանձին շրջանառվող քարտերը կոչվում են «Առանձին քարտեր»։  

Կոլեկցիոն քարտերը առավելապես կապված են սպորտի հետ (օրինակ՝ բեյսբոլի քարտերը), սակայն կարող են ընդգրկել նաև այլ թեմաներ, ինչպիսիք են մուլտֆիլմերի, կոմիքսների հերոսները, հեռուստասերիալների և ֆիլմերի կադրերը։ 

1990-ական թվականներին խաղերի համար հատուկ ստեղծված քարտերը այնքան հայտնի դարձան, որ ձևավորեցին առանձին կատեգորիա՝ կոլեկցիոն քարտային խաղեր։ Այդ խաղերը հիմնականում երևակայական (կամ ֆենթեզի) ժանրի են։ Երևակայական ոճի պատկերազարդմամբ քարտերը կոլեկցիոն քարտերի ենթաժանր են, որոնցում հիմնական շեշտը դրված է գեղարվեստական ձևավորման և պատերազարդարման վրա։

## Պատմություն
### Ծագում
Կոլեկցիոն քարտերը համարվում են ծխախոտի և սննդամթերքի (մասնավորապես՝ մաստակի) քարտերի նախահայրերը։ Մանրածախ ապրանքների հետ հանդիպող ամենավաղ «մրցանակներից» էին ծխախոտային քարտերը։ Դրանք ստեղծվել էին գովազդային նպատակով և տեղադրվում էին ծխախոտի թղթե տուփերրի մեջ՝ որպես ամրացնող շերտ՝ պահպանելով փաթեթի պարունակությունը։  

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում (ԱՄՆ) 1886 թվականին «Ալլեն և Գինտեր» ընկերությունը, իսկ 1888 թվականին բրիտանական «Ուիլյամ Դեյ և Հենրի Օվերթոն Ուիլս» ընկերությունը, առաջին ծխախոտ արտադրողներն էին, որոնք տպագրեցին նման գովազդային քարտեր։ Մի քանի տարի անց քարտերի վրա սկսեցին երևալ լիթոգրաֆիկ պատկերներ՝ թեմաների լայն բազմազանությամբ՝ բնությունից և պատերազմից մինչև սպորտ։ 1900 թվականին արդեն արտադրվում էին հազարավոր ծխախոտային քարտերի հավաքածուներ՝ մոտ 300 տարբեր ընկերությունների կողմից։ Երեխաները հաճախ կանգնում էին խանութների դիմաց և ծխախոտ գնող հաճախորդներից խնդրում էին իրենց գովազդային քարտերը։ Ծխախոտի քարտերի հաջողությունից հետո այլ արտադրողներ նույնպես սկսեցին թողարկել կոլեկցիոն քարտեր՝ ներառելով դրանք իրենց արտադրանքի մեջ, կամ գնում կատարելուց հետո խանութի աշխատակիցը հանձնում էր հաճախորդին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում թղթե սահմամանափակ պաշարների պատճառով ծխախոտային քարտերի արտադրությունը դադարեցվեց, և պատերազմից հետո դրանք այլևս լայն տարածում չգտան։ Այդ ժամանակից սկսած՝ վաճառվող ապրանքների մեջ ներառված մրցանակների հավաքորդները Մեծ Բրիտանիայում սկսեցին հավաքել թեյի քարտեր, իսկ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ մաստակի քարտեր։

### Առաջին բեյսբոլային քարտեր
մինի|Անդրիան Ս․ Անսոնը պատկերված է Ալլեն և Գինտերի ծխախոտի քարտի վրա, մոտ 1887 թվականին
Առաջին բեյսբոլային քարտերը կոլեկցիոն քարտեր էին, որոնք տպագրվել էին 1860-ական թվականների վերջին՝ սպորտային ապրանքների մի ընկերանության կողմից, այն ժամանակ, երբ բեյսբոլը դարձել էր պրոֆեսիոնալ սպորտաձև։ 20-րդ դարի սկզբին բեսյբոլային քարտերի մեծ մասը զարգանում էր քաղցրավենքի և ծխախոտի արտադրանքների հետ միասին։ Հենց այս շրջանում ստեղծվեց երբևէ տպագրված ամենաթանկ բեյսբոլային քարտը՝ T206 ծխախոտային քարտը, որի վրա պատկերված էր Հոնուս Վանգները։ 1909 թվականին Ամերիկյան ծխախոտի ընկերության կողմից տարածված T206-ը հավաքնորդներրի կողմից համարվում է բոլոր ժամանակների ամենահայտնի հավաքածուներից մեկը։ 1933 թվականին «Գաունդեյ Գամ» ընկերությունը թողարկեց բեյսբոլային քարտերը, որոնց հակառակ կողմում ներկայացված էին խաղացողների կենսագրությունները, և հենց այս ընկերությունն առաջինն էր, որ բեյբոլային քարտերը ներառեց մաստակի փաթեթների մեջ։ 1933 թվականին Գաունդեյ հավաքածուն մինչ օրս մնում է ամենահայտնի և համեմատաբար մատչելի հնատիպ հավաքածուներից մեկը։ Ֆիլադելֆիայի «Բոումեն Գամ» ընկերությունը իր առաջին բեյսբոլային քարտերը թողարկեց 1948 թվականին։

### Ժամանակակից կոլեկցիոն քարտեր
«Թոփս Չյուինգ Գամ» ընկերությունը, որը ներկայում հայտնի է որպես «Թոփս» ընկերություն, 1950 թվականին սկսել է մաստակի փաթեթների մեջ ներառել հավաքորդային քարտեր՝ տարբեր թեմաներով։ Դրանց թվում էին հեռուստատեսային և կինոյի կովբոյ Հոփալի Քասիդին, Ֆրանկ Բաքը «Վերադարձրեք նրանց կենդանի» ծրագրից՝ Աֆրիկայում մեծ որսերի մասին, ինչպես նաև «Ամերիկյան ֆուտբոլի քարտեր» շարքը։ Թոփսը արտադրել է իր առաջին բեյսբոլի կոլեկցիոն քարտերի հավաքածուն 1951 թվականին, որի դիզայնը նման էր խաղաթղթերին: Թոփսի սեփականատեր և հիմնադիր Սայ Բերգերը ստեղծել է առաջին իսկական և ժամանակակից բեյսբոլի քարտերի հավաքածուն, որը պարունակում էր խաղի գրանցումներ և վիճակագրություններ, հաջորդ տարի՝ 1952 թվականին Թոփս բեյսբոլի ձևով: Սա բոլոր ժամանակների ամենատարածված հավաքածուներից մեկն է․ դրա ամենաարժեքավորը1952 թվականին Թոփս Միքքի Մենթլ #311 քարտն էր, որը երբեմն սխալմամբ նշվում է որպես Մենթլիլի Ռուկի քարտ, թեև նա իրականում հայտնվել է 1951 թվականի Բաուման Բեյսբոլ հավաքածում: 2022 թվականի օգոստոսի 28-ին Միքքի Մենթլ բեյսբոլի քարտը վաճառվել է 12․6 միլիոն ամերիկյան դոլարով։

Թոփսը 1956 թվականին գնել է իրենց գլխավոր մրցակիցը՝ Բաուման Գամը: Թոփսը 1956-1980 թվականներին դարձավ կոլեկցիոն քարտերի ոլորտի առաջատարը՝ ինչպես սպորտային, այնպես էլ զվարճանքի քարտերի շուկայում։ Թոփսի ամենաավաճառվող ոչ սպորտային հավաքածուներից էին Ուաքի Փեքիջիզ (1967, 1973–1977 թվականներ), Սթար Ուորս (սկիզբ է առել 1977 թվականին) և Գարբիջ Փեյլ Քիդս (սկիզբ է առել 1985 թվականին)։ 1991 թվականին Թոփսը դադարեց մաստակը փաթեթավորել բեյսբոլային քարտերի հետ, ինչը շատ հավաքնորդների համար նախընտրելի էր, քանի որ քարտերը այլևս չէին վնասվում դրանց պատճառով։ 1992 թվալանին ընկերությունը նաև դադարեց մոմապատ թղթի օգտագործումը և անցավ ցելաֆոնե փաթեթավորմանը՝ վերացնելով վնաս առաջացման հնարավորությունը։

### Թվային կոլեկցիոն քարտեր
Տեխնոլոգիական զարգացումմներին համընթաց՝ գործող և նորաստեղծ ընկերությունները ստեղծեցին թվային կոլեկցիոն քարտեր, որոնք գոյություն ունեն միայն առցանց միջավայրում կամ հանդիսանում սովորական կոլեկցիոն քարտերի թվային տարբերակ։

1995 թվականին Մայքլ Անդրյու Փեյքը ստեղծեց (համակարգչային) կոլեկցիոն քարտեր՝ օգտագործելով Կոմպակդ դիսկ (Սի Դի-Ռոմ) և Ֆլոպի սկավառակներ։

2000 թվականին Թոփսը օգտագործեց Էթոփս (էլեկտրոնային հարթակ) ապրանքանիշը, որտեղ սպորտային քարտերը վաճառում էին բացառապես առցանց՝ «Սկզբնական Խաղացողի Առաջարկ» ձևաչափով։ Նույն թվականին Տանկիզոնը ստեղծեց թվային հավաքածուների հարթակ, որը մեդիա ընկերություններին հնարավորություն էր տալիս բովանդակությունը տարածել թվային քարտերի տեսքով։ Քարտերը պահվում էին վերահսկվող պայմաններով պահեստում և կարող էին առցանց փոխանակվել՝ առանց իրական փոխանցման։ 2012 թվականին Թոփսը հայտարարեց էթոփս գծի փակման մասին։

Թվային կոլեկցիոն քարտային խաղերի շուկան 2013 թվականին գնահատվում էր մոտ 1.3 միլիարդ ամերիկյան դոլար։ Այս ոլորտում հանդես եկան մի շարք տեխնոլոգիական նորաստեղծներ, այդ թվում՝ Սթամփի (Իսպանիա, 2009 թվականին), Ֆանտոմ (Իռլանդիա, 2011 թվականին ), Դեքդագ (Իսրայել, 2011 թվականին ), և Թու Սթիք (Ավստրիա, 2013 թվականին)։

Պանինիը գործարկեց իր «Ադրեանլին XL» թվային հարթակը՝ Ամերիկյան Ազգային Բաստկետբոլի Ասոցիացիայի և Ամերիկայի Ազգային Ֆուտբոլի Լիգայի կոլեկցիոն քարտերի հավաքածուներով։ «Միացրու մեդիային» և «Հաղթող քայլերը» ստեղծեցին Այֆոն հավելվածը, որը հյուրընկալում էր տարբեր քարտային հավաքածուներ, ներառյալ Դինոզավրեր, Ջեյմս Բոնդ, հայտնիներ, Գամ Բոլ, Եվրոպական ֆուտբոլային աստղեր և Ամերիկյան Ազգային Բասկետբոլի Ասոցացիա։ 2011 թվականին «Իմ կոլեկցիոն քարտերի խաղը» տեխնոլոգիան գործարկեց թվային քարտերի հարթակ։

2011 թվականի հուլիսի 1-ին Ուայլդկաթ Ինթելեկտուալ Փրոփերթի Հոլդինգսը դատական հայց ներկայացրեց մի շարք ընկերություններում, այդ թվում՝ Թոփս, Պանինի, Սոնի, Էլեկտրոնիկ Արթս, Կոնամի, Պոկեմոն, Զինգա և Նիննթենդո՝ թվային կոլեկցիոն քարտերի արտոնագրի ենթադրյալ խախտման համար։

2012 թվականին Թոփսը գործարկեց իր առաջին բջջային հավելվածը՝ Թոփս Բունտ, որը թույլ էր տալիս օգտատերերին միանալ երևակայական լիգայի նման միջավայրում, հավաքել խաղացողներ, վաստակել միավորներ և փոխանակվել այլ երկրպագուների հետ։ Երեք տարի անց ընկերությունը եվրոպայում ներկայացրեց Մավարել հերոսների հարձակման քարտեր, թվային փոձարարական նախագիծը, որը համադրում էր ժամանակակից և թվային քարտերը։

## Արժեք
Այսօր համացանցի զարգացումը նպաստել է տարբեր առցանց համայքների ձևավորման, որոնց միջոցով օգտատերերը կարող են միմյանց հետ փոխանակել կոլեկցիոն քարտեր։ Քարտերը հաճախ գնվում և վաճառվում են Իբեյում և այլ առցանց վաճառքի հարթակներում։ Բազմաթիվ կայքեր ունեն «Վաճառեք մեզ» բաժիններ՝ նոր ձեռքբերումների հնարավորությունները մեծացնելու նպատակով։

«Առանձին քարտերը» սովորաբար ավելի բարձր արժեք ունեն, քան ժամանակակից քարտերը, որոնք հաճախ վաճառվում են մեծ քանակությամբ կամ որպես անձնական հավաքածու ։ Սովորական կոլեկցիոն քարտերը հիմնականում ունեն հուշանվերային նշանակություն, մինչդեռ կոլեկցիոն խաղերի քարտերը սկզբնական շրջանում ավելի բարձր գին ունեն, քանի որ միաժամանակ հանդիսանում են թե՛ խաղային տարր, թե ՛կոլեկցիոն առարկա։ Նրանց գները կարող են տատանվել՝ կախված նրանից, թե տվյալ քարտերը թույլատրելի են արդյոք օգտագործման համար որոշ խաղային ձևաչափերում։

Կոլեկցիոն քարտի արժեքը կախված է մի քանի գործոնների համադրությունից՝ քարտի պահպանվածության աստիճանից, պատկերում ներկայացված անձի կամ թիմային հայտնիությունից և քարտի սահմանափակ առկայությունից։ Որոշ դեպքերում, հատկապես հին քարտերի պարագայում, որոնք ստեղծվել են մինչ քարտերի հավաքումը լայն տարածում ունեցող նախասիրություն դառնալը, դրանք ժամանակի ընթացքում ձեռք են բերել զգալի արժեք։ Վերջին տարիներին, սահմանափակ արտադրության պատճառով, շատ սպորտային քարտերի արժեքը չի աճել, սակայն որոշ արտադրողներ սկսել են կիրառել սահմանափակ թողարկումներ և փոքր տպաքանակներ՝ դրանց արժեքն ու բացառիկությունը բարձրացնելու նպատակով։ Այնուամենայնիվ, կոլեկցիոն քարտերը չունեն հաստատուն դրամական արժեք․ դրանց գինը պայմանավորված է այն գումարով, որը հավաքորդը պատրաստ է վճարել։

Ներկայումս համաշխարհային սպորտային կոլեկցիոն քարտերի շուկան գնահատվում է մոտ 44 միլիարդ ամերիկյան դոլար և ակնկալվում է, որ մինչև 2027 թվականը կհասնի մոտ 100 միլիարդի։

### Պահպանվածության վիճակ
Քարտի պահպանվածության վիճակը հավաքորդային քարտի արժեքը որոշող հիմնական գործոններից մեկն է։  Գնահատման ընթացքում հաշվի են առնվում չորս հիմնական չափանիշներ՝ կենտրոնացումը, անկյունները, եզրերը և մակերեսը։ Վերահսկվում են թերությունները, ինչպիսիք են՝ ծալքեր, քերծվածքներ և պատռվածքներ։ Քարտերը իրենց վիճակից կախված դասակարգվում են մեկից տասը սանդղակով։ Անթերի վիճակում գտնվող քարտը, որպես կանոն, ավելի բարձր արժեք ունի, քան վատ պահպանված քարտը։ Գնահատման առաջատար կազմակերպություններից են Պրոֆեսիոնալ Սպորտային Ավտենտիկացնող, Բեքեթ և Սպորտային քարտերի երաշխիքային կորպորացիա, որոնք յուրաքանչյուր չափանիշի համար տալիս են առանձին գնահատական և դրանք հանդիսանում են վերջնական ընդհանուր գնահատականի մեջ։ Հին քարտերը սովորաբար ավելի հեշտ կարող են մաշվել․ օրինակ՝ «յոթ» գնահատականը կարող է նվազեցնել 2018 թվականին տպագրված քարտի արժեքը։ Գնահատականից բացի կարևոր է նաև քարտերի ընդհանուր քանակը (զարգացվածությունը)․ Օրինակ՝ Լուկա Դոնչիչը 2018 թվականի հիմնական փայլուն քարտերից Պրոֆեսիոնալ Սպորտային Ավտենտիկացնող A10 գնահատականով գոյություն ունի ավելի քան 20,000 օրինակ, ինչը մեծ առաջարկի պատճառով նվազեցնում է յուրաքանչյուր առանձին քարտի արժեքը։

### Հայտնիություն
Կոլեկցիոն քարտերի հայտիությունը պայմանավորված է քարտում ներկայացված անձով կամ թեմայով, նրանց իրական կյանքի ձեռքբերումներով, կարճաժամկետ լրատվական ուշադրությամբ, ինչպես նաև հենց քարտի առանձնահատկություններով։

### Սահմանափակ առկայություն
Թեև հնատիպ քարտերի առկայությունը սահմանափակ են, ժամանակակից արտադրողները հաճախ արհեստականորեն բարձրացնում են իրենց արտադրանքի արժեքը՝ ստեղծելով սահմանափակ թողարկումներ։ Դա իրականացվում է, օրինակ, սերիական համարներով «պարարել» հավաքածուների խաղում օգտագործված հուշանվերային նյութերով քարտերի և այլ հատուկ տարբերակների միջոցով։ Ժամանակի ընթացքում քարտերը կարող են նույնպես դառնալ ավելի հազվադեպ՝ կորստի կամ վնասման պատճառով։

Որոշ առանձին քարտեր ունեն ինքնագրեր՝ կապված տվյալ քարտի թեմայի հետ։ Ինքնագիր տվող անձը կարող է լինել քարտում պատկերված անձը, դրա վրա ներկայացված արվեստի հեղինակը, քարտի դիզայները կամ տվյալ քարտով հայտնի դարձած որևէ անձը։ Ինքնագրով քարտերի արժեքը վիճարկելի է և հաճախ կախված է այն բանից, թե ով է տվել ինքնագիրը և որքան սահմափակ է դրա առկայությունը։ Որոշ դեպքերում ինքնագիրը կարող է նույնիսկ դիտվել որպես քարտի վնասում կամ «գրաֆիտ»։

## Կոլեկցիա
Հաճախ նշում է, որ կոլեկցիոն քարտային խաղի խաղացողների համար ցանկալի քարտերը ձեռք բերելու լավագույն տարբերակը ոչ թե «Բուստեր» փաթեթներ գնելն է, այլ անհրաժեշտ է «առանձին քարտեր» ձեռք բերել։ «Բուստեր» փաթեթների գնումը հաճախ դիտվում է որպես շահումով խաղի նման գործընթաց, քանի որ գնորդը նախապես չի իմանում, թե ինչ քարտեր կստանա։ Թեև առանձին քարտի գինը կարող է գերազանցել մեկ բուստեր փաթեթի արժեքը, երկարաժամկետ պահպանման առումով դա հաճախ ավելի շահավետ է, քան բազմաթիվ փաթեթներ գնելը՝ պատահականորեն ցանկալի քարտը ստանալու հույսով։

## Կատալոգներ
Կոլեկցիոն քարտերի կատալոգները հասանելի են ինչպես առցանց, այնպես էլ տպագիր ձևաչափով և նախատեսված են հավաքորդների համար։ Դրանք հիմնականում օգտագործվում են որպես ուսուցողական միջոց և քարտերի նույնականացման գործիք։ Առցանց կատալոգները նաև տրամադրում են լրացուցիչ հնարավորություններ՝ հավաքածուների կառավարման և հավաքորդների միջև հաղորդակցության համար։

## Տերմինաբանություն

## Սպորտային քարտեր
Սպորտային քարտը կոլեկցիոն քարտի ընդհանուր անվանումն է, որ կապված է սպորտի հետ՝ ի տարբերություն ոչ սպորտային քարտերի, որոնք վերաբերում են այլ ոլորտների։ Սպորտային քարտերը հանդիսանում են հավաքածուների ամենավաղ տեսակներից։ Դրանք սովորաբար ունենում են խաղացողի պատկեր մի կողմում, իսկ հակառակ կողմում՝ վիճակագրական տվյալներ կամ այլ տեղեկություններ։ Քարտեր են թողարկվել գրեթե բոլոր սպորտաձևերի համար, հատկապես Հյուսիսային Ամերիկայում տարածվածների՝ ամերիկյան ֆուտբոլի, ասոցիացիոն ֆուտբոլի, բեյսբոլի, բասկետբոլի, բռնցքամարտի, գոլֆի, սառցե հոկեյի, ավտոմրցարշավների և թենիսի։

Սպորտային թեմայով առաջին հավաքածուն հայտնվեց 1896 թվականին՝ 50 կրիկետիստների շարք, որը թողարկվել էր Վիլյամ Դեյ և Հենրի Օսմոնդ Վիլս ընկերության կողմից։ Ծխախոտ արտադրողները շուտով հասկացան, որ սպորտային քարտերը արդյունավետ միջոց են ապրանքանիշի նկատմամբ վստահություն ձեռք բերելու համար։ Նույն թվականին Մանչեսթերի «Մարկուս» ընկերությունը հրապարակեց առաջին ասոցիացիոն ֆուտբոլային հավաքածուն՝ ֆուտբոլիստներ և ֆուտբոլային ակումբի գույներ։

Սպորտային քարտերի զարգացման առաջին փուլը (19-րդ դարի երկրորդ կես) հիմնականում կապված է բեյսբոլի քարտերի հետ, քանի որ բեյսբոլը առաջին պրոֆեսիոնալ սպորտաձևն էր։ Հոկեյի քարտերը նույնպես սկսեցին հայտնվել 20-րդ դարի սկզբին։ Այս շրջանի քարտերը սովորաբար կոչվում են ծխախոտային քարտեր, քանի որ դրանք արտադրվում էին ծխախոտային ընկերությունների կողմից և տեղադրվում ծխախոտի փաթեթներում՝ որպես ամրացման ներդիր և գովազդային միջոց։ Կոլեկցիոն քարտերի աշխարհի ամենաթանկ քարտերից մեկը Հոնուս Վագների ծխախոտի քարտն է՝ 1909 թվականի T206 հավաքածուից։ Ըստ տարածված պատմության՝ Վագները դեմ էր, որ իր քարտերը ներառվեն այնպիսի արտադրանքի մեջ, որը կարող էին հավաքել երեխաները, և դրա արտադրությունը դադարեցվեց։ Ենթադրվում է, որ պահպանվել է այդ քարտերից 100-ից պակաս օրինակ։ Այդ քարտը վաճառվել է մինչև 2.8 միլիոն ամերիկյան դոլարով։ Ավելի ուշ՝ 2022 թվականի օգոստոսի 28-ին, Միքքի Մենթլի 1952 թվականի Թոփս #311 քարտը վաճառվեց 12.6 միլիոն դոլարով։

Խոշոր մասնագիտական լիգաների յուրաքանչյուր մրցաշրջանի համար թողարկվում են քարտերի նոր հավաքածուներ։ Քանի որ ընկերությունները սովորաբար վճարում են խաղացողներին նրանց պատկերները օգտագործելու իրավունքի համար, սպորտային քարտերի մեծ մասը ներկայացնում է պրոֆեսիոնալ մարզիկների, իսկ սիրողականները հանդիպում են հազվադեպ՝ հիմնականում այն հաստատությունների կողմից թողարկված քարտերում, որոնց համար նրանք հանդես են գալիս (օրինակ՝ քոլեջներ)։

Շատ հին (մինչև 1980 թվականին ) սպորտային քարտերը այսօր ունեն բարձր արժեք, քանի որ դժվար է գտնել լավ պահպանված օրինակներ։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ երեխաները հաճախ քարտերը տեղադրում էին հեծանիվների անիվների ճաղերի մեջ, ինչի հետևանքով դրանք վնասվում էին։ Հանրահայտ սպորտային աստղերի դեբյուտային քարտերը, եթե լավ պահպանված են, կարող են արժենալ հազարավոր դոլարներ։

1980-ականներին սպորտային քարտերը սկսեցին արտադրվել մեծաքանակ, և հավաքորդները սկսեցին ավելի լավ պահպանել դրանք՝ հասկանալով դրանց ներդրումային արժեքը։ Այս միտումը շարունակվեց մինչև 1990-ականները, ինչի հետևանքով այդ շրջանի շատ քարտեր պահվեցին ցածր արժեքով՝ մեծ քանակի պատճառով։

Շուկայի հագեցվածությունը հանգեցրեց նրան, որ 1990-ականների վերջից ընկերությունները սկսեցին թողարկել ավելի հազվագյուտ տարբերակներ՝ հավաքորդների հետաքրքրությունը պահպանելու նպատակով։ Ժամանակակից միտումներից են «Խաղում օգտագործված հուշանվեր» քարտերը, որոնք պարունակում են իրական խաղում օգտագործված մարզաշապիկի կտորներ, ինչպես նաև մահակների, գնդակների, գլխարկների, սաղավարտների կամ խաղադաշտի հատվածներ։ Հանրաճանաչ են նաև ինքնագրերով և սերիական համարներով սահմանափակ թողարկումները։

Արտադրողների կողմից ստացված ինքնագրերը դարձան բեյսբոլային քարտերի ամենապահանջված տեսակներից։ Այս գործընթացը սկսվեց 1990 թվականին, երբ Ափփեր Դեքը պատահականորեն ներառեց Ռեջի Ջեքսոնի ինքնագրերը քարտերի տուփերում։ Դրանք հայտնի են որպես «Ինքնագրերով հաստատված քարտեր» և ունեն տպագիր հավաստում ինքնագրի իսկության մասին։ Հետագայում նման ինքնագրեր տրամադրվել են նաև դերասաններից, երաժիշտներից, նախագահներից և նույնիսկ Ալբերտ Էյնշտեյնից։ 2001 թվականին «Փլեյոֆ» ընկերությունը սկսեց օգտագործել ինքնագրով կպչուն պիտակներ, ինչը քննադատվեց, քանի որ խաղացողները անձամբ չէին ստորագրում քարտերը։

### Ֆուտբոլ
մինի|Վաղ ֆուտբոլային քարտ՝ Չերչմենի կողմից, 1909 թվական
Առաջին ֆուտբոլային քարտերը արտադրվել են 1898 թվականին Անգլիայի Մանչեստր քաղաքում գտնվող «Մարկոս և Տաբաքքո» ընկերության կողմից։ Հավաքածուն բաղկացած էր ավելի քան 100 քարտից և թողարկվել է «Ակումբի գույներ» վերնագրով։ Դրանց վրա քարտի առաջնամասում պատկերված էին խաղացողների պատկերներ, իսկ հակառակ կողմում՝ ծխախոտի գովազդ։ Շատ այլ ծխախոտային ընկերություններ արագ ստեղծեցին իրենց սեփական շարքը՝ սկսելով Քիններից 1898 թվականին։ Քարտերի ավելի ուշ շարքը արտադրվել է 1934 թվականին Արդաթի կողմից, որը 50 քարտից բաղկացած հավաքածու էր՝ «Հայտնի ֆուտբոլիստներ» անվամբ, որի առջևի մասում խաղացողների պատկերներ էին, իսկ հակառակ կողմում՝ ծխախոտի գովազդ և խաղացողի կարճ կենսագրություն։

Ժամանակակից ֆուտբոլային խաղաքարտերը Մեծ Բրիտանիայում վաճառվել են մաստակի հետ միասին 1958-1975 թվականներին կոլեկցիոն քարտերի կողմից, իսկ ավելի ուշ՝ 1975-1981 թվականներին՝ Թոփսի կողմից, Մեծ Բրիտանիա։ Նմանատիպ փոքր չափի խաղաքարտեր թողարկվել են Իսպանիայում և Իտալիայում՝ սկսած 1940-ականների վերջից։ Խաղաքարտերը արտադրվել են 1981 թվականից մինչև այսօր, բացառությամբ 1985 և 1986 թվականների Մեռլին ապրանքանիշի ներքո, 1994 թվականից Թոփսը ունի Պրեմիեր լիգայի խաղաքարտերի ալբոմի համար ստիկերներ արտադրելու լիցենզիան. Թոփսի կողմից 2007-2008-ական թվականների մրցաշրջանում թողարկված Մեչ Ատաքսը՝ Պրեմիեր լիգայի պաշտոնական խաղաքարտերի խաղը, Մեծ Բրիտանիայում ամենաշատ վաճառվող տղաների համար նախատեսված հավաքածուն է՝ Մեծ Բրիտանիայում մոտ 1.5 միլիոն հավաքորդով, և համաշխարհային վաճառքով այն նաև աշխարհում ամենաշատ վաճառվող սպորտային խաղաքարտերի խաղն է։
ձախից|մինի|Ստիկերների առևտուր Բրազիլիայում Պանինի 2018 թվական, աշխարհի առաջնության ստիկերների ալբոմԳոյություն ունեն ֆուտբոլային արտադրանքի այլ տարբերակներ, ինչպիսիք են մարմարները, կտրվածքները, մետաղադրամները, նամականիշները և ստիկերները, որոնցից մի քանիսը պատրաստված են թեթև ստվարաթղթից և ամրացված են սոսինձով կամ ստիկերներով, և հատուկ թողարկված են արտադրանքի համար նախատեսված ստիկերների ալբոմներում: 1970 թվականին ֆուտբոլի Միջազգային ֆեդերացիայի (ՖԻՖԱ) հետ գործընկերություն հաստատելով՝ Պանինին առաջին անգամ թողարկեց Աշխարհի առաջնության ստիկերների ալբոմ 1970 թվականի Աշխարհի առաջնության համար։ Սկսելով ստիկերներ հավաքելու և փոխանակելու մոլուցքը, այդ ժամանակվանից ի վեր այն դարձել է Աշխարհի առաջնության փորձի մի մասը, հատկապես երիտասարդ սերնդի համար։ Գուարդիանը նշում է.«Աշխարհի առաջնության կրկնօրինակ ստիկերներ փոխանակելու ավանդույթը խաղահրապարակի անբաժանելի մասն էր 1970-ական և 1980-ական թվականներին»։ Պանինին սկսում է հավաքել Աշխարհի առաջնության հավաքականները իրենց ստիկերների ալբոմի համար մի քանի ամիս առաջ, նախքան նրանց պաշտոնապես հայտարարելը, ինչը նշանակում է, որ անակնկալ կանչերը հաճախ չեն հայտնվում նրանց ալբոմում: Դրա վառ օրինակ է 17-ամյա բրազիլացի հարձակվող Ռոնալդոն, որը հրավիրվել էր Բրազիլիայի հավաքական 1994 թվականի Ֆուտբոլի Միջազգային ֆեդերացիայի աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար։

Պանինիի Ադրեալին XL ֆուտբոլային խաղաքարտերի փոխանակման խաղը ներկայացվել է 2009 թվականին։ 2010 թվականին Պանինին թողարկել է Ադրեալին XL-ի Եվրոպայի ֆուտբոլի ասոցիացիաների միություն (ՈՒԵՖԱ) Չեմպիոնների լիգայի տարբերակը, որը պարունակում էր 350 քարտ 22 մրցակից ակումբներից, այդ թվում՝ գործող չեմպիոն «Բարսելոնա»-ից։ Պանինին Ֆուտբոլի Միջազգային ֆեդերացիա 365 Ադրեալին XL-ի չորրորդ հրատարակությունը թողարկվել է 2019 թվականի համար, որում ներառված են լավագույն ակումբները, թիմերը և խաղացողները։

2022 թվականին ինդոնեզական Ֆանգիր արտադրողը համագործակցություն է հաստատել Նոր Ինդոնեզիայի լիգայի հետ՝ BRI Liga 1-ի առաջին խաղաքարտերի հավաքածուն ներկայացնելու համար։

### Ավստրալիական ֆուտբոլ
մինի|1906 թվաականին Դանջի Ռալֆ Սվիթ Նել ծխախոտի քարտը, որի վրա պատկերված է խաղացող Սինքլեր Դիքսոնը։
Ավստրալիական ֆուտբոլային քարտերը գրեթե միայն հանդիպում են Ավստրալիայում, քանի որ երկրից դուրս բարձրագույն մակարդակի լիգաներ չկան։ Առաջին ավստրալիական ֆուտբոլային քարտերը պատրաստվել են Գուդվին և Քոս Օլդ Ջուդջ ծխախոտների հետ համատեղ 1880-ականների վերջին։ Կոլեկցիոն քարտերի մեջ կային ավստրիալիացի ֆուտբոլիստեր, հայտնիներ, որոնց թվում էին Վիկտորիայի և Հարավային Ավսրալիայի ավստրիալացի ֆուտբոլստներ։ Ավելի վաղ ֆուտբոլային քաղերը թողարկած այլ ընկերություններ էին՝ Վիլյամ Դեյ և Հենրի Օսմոնդ Վիլսը 1905 թվականին , և Սնիդես, Աբրահամ ( որոնցում պատկերված էին խաղերի տեսարաններ 1908 թվականին, ապա թողարկվեցին այլ հավաքածուներ ֆուտբոլիստերի դիմանկարներով 1910-ական թվականերին, բոլորը լիգայում)։ 1930-ական թվականներին բրիտանացի «Գոդֆրի Ֆիլիպս» ընկերության ավստրալիական ստորաբաժումը թողարկեց ֆուտբոլային քարտերի հավաքածու։ Նույն ժամանակ տեղական հուշակեղենի ընկերությունը՝ Հոադլեհսը, թողարկեց նկարազարդ քարտերի հավաքածու։ Մեկ այլ հրուշակեղենի ընկերություն՝ Քլարկ Էլլիս, նույնպես թողարկեց իր սեփական քարտերի հավաքածուն։ 1930-ական թվակաների քարտերի հավքածուներ թողարկած այլ ընկերություններից էին՝ Փալս Թերոդիքլ, Պլեյսթոու և Կարերաս ընկերությունները (երկու նկարազարդ հավաքածու 1933 թվականին, որոնցից առաջինը Բոբ Միրամի ֆուտբոլիստների ծաղրանկարներով էր), Ջայնթ Լիկորիս ծխախոտները, Մաք Ռոբերտսոնը և Վիլյամ Դեյ և Հենրի Օսմոնդ Վիլսը և այլն։ Ավստրալիական կանոներով ֆուտբոլային քարտերից ամենատարածված հավաքածուներից է 1963 թվականի Սքանլենս քարտերի հավաքածուն։ Սելեքթ Ավստրալիանը ներկայումս ավսրալիական կանոններով ֆուտբոլային քարտերի ամենաերկար անընդմեջ գործող և ամենամեծ արտադրողն է։ Ավստրիալական կանոններով ֆուտբոլային քարտերի գները կարող են համեմատաբար բարձր լինել Ավստրալիայի այլ սպորտաձևերի համեմատ։ Սա պատկերազարդված է ինչպես վինտաժային, այնպես էլ ժամանակակից քարտերի համար, ինչպիսիք են 1894 թվականի Ամերիկայի Տոբաքքո ընկերության քարտը, որի վրա պատկերված Էսենդոնի խաղացող Վիլլ Քրեբբին, որը վաճառվեց 10,110 դոլարով և 2004 թվականին Սելեկտ Ավստրալիայի ֆուտբոլի լիգա Կոնքուեստ՝ Թրիպլ Բրաունլոու մեդալակիրի ստորագրությամբ քարտը, որի վրա պատկերված են Նատան Բուկլեյ, Ադամ Գուդես և Մարկ Ռիքիուտո, որը գնահատվել է 3,000 դոլար 2018 թվականին։

### Բեյսբոլ
մինի|Միքքի Մենթլ 1954 թվակասնի Բոումենի քարտ
Բեյսբոլի քարտերի վրա սովորաբար պատկերված են մեկ կամ մի քանի բեյսբոլիստներ կամ բեյսբոլին առնչվող այլ սպորտաձևերի դեմքեր: Քարտի առջևի մասում սովորաբար պատկերված է խաղացողի պատկերը՝ նույնականացնող տեղեկություններով, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով դրանով, խաղացողի անունը և թիմային պատկանելությունը: Ժամանակակից քարտերի մեծ մասի հակառակ կողմում ներկայացված են վիճակագրական և/կամ կենսագրական տեղեկություններ: Քարտերը ամենից հաճախ հանդիպում են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, սակայն դրանք տարածված են նաև այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Կանադան, Կուբան և Ճապոնիան, որտեղ բեյսբոլը հայտնի սպորտաձև է, և կան պրոֆեսիոնալ լիգաներ: Առաջին բեյսբոլի քարտերը եղել են կոլեկցիոն քարտերի տեսքով, որոնք արտադրվել են 1868 թվականին։ Դրանք զարգացել են ծխախոտի քարտերի մեջ մինչև 1886 թվականը։ 20-րդ դարի սկզբին այլ ոլորտներ սկսեցին տպագրել բեյսբոլի քարտերի իրենց սեփական տարբերակները՝ իրենց արտադրանքը գովազդելու համար, ինչպիսիք են հացաբուլկեղենի/հացի քարտերը, կարամելի քարտերը, կաթնամթերքի քարտերը, խաղային քարտերը և հրատարակչական քարտերը: 1930-ական և 1960-ական թվականների միջև քարտերը զարգացել են որպես կոլեկցիոն քարտեր՝ դառնալով իրենց սեփական արտադրանքը: 1957 թվականին Թոփսը փոքր-ինչ փոխեց իր քարտերի չափսերը՝ դարձնելով 2-1/2 դյույմ x 3-1/2 դյույմ, սահմանելով ստանդարտ, որը մնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում արտադրվող սպորտային քարտերի մեծ մասի հիմնական ձևաչափը։ 

2005 թվականին սպորտային քարտերի երկարամյա արտադրող Ֆլիրը սնանկացավ և գնվեց Ուփփեր Դեքի կողմից։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Դոնրուսը կորցրեց իր Բեյսբոլի գլխավոր լիգա լիցենզիան։ 2009 թվականից ի վեր Թոփսը բացառիկ իրավունքներ ունի արտադրելու Բեյսբոլի գլխավոր լիգա լիցենզավորված բեյսբոլի քարտեր։

### Բաստկետբոլ
մինի|Քրիստիան Լեթները որպես քոլեջի բաստկետբոլիս Դյուկում, 1988-1989 թվականներ
Բասկետբոլի քարտերի վրա պատկերված են NBA, NCAA, Օլիմպիական բասկետբոլի, WNBA, WBL կամ բասկետբոլին առնչվող որևէ այլ թեմայի մեկ կամ մի քանի խաղացողներ: Առաջին բասկետբոլի քարտերը արտադրվել են 1910 թվականին՝ «College Athlete Felts B-33» անվանումով կատալոգացված շարքում: Ամբողջական շարքը ներառում էր տասը տարբեր մարզաձևեր, որոնցից միայն 30-ը կապված էին բասկետբոլի հետ: Քարտերը թողարկվել են որպես ծխախոտի մարման վճար Egyptiene Cigarettes-ի կողմից։ Ծխախոտի քարտերի համար մարման համար անհրաժեշտ ծխախոտի տուփերի քանակը հայտնի չէ:

Բասկետբոլի քարտերի հաջորդ շարքը թողարկվել է 1911 թվականին՝ երկու առանձին շարքերով՝ «T6 College Series», մոտավորապես 6"x8" չափսերով և «T51 College Series», մոտավորապես 2"x3" չափսերով: Այս շարքերը ներառում էին տարբեր մարզաձևեր, որոնցից միայն 4-ը կապված էին բասկետբոլի հետ, մեկ քարտ T6 շարքից և երեք քարտ T51 շարքից: Երկու շարքերն էլ արտադրվել են երկու տարբերակով՝ մեկ տարբերակում գրված էր «College Series», մյուսում՝ «2-րդ շարք»: Քարտերը ձեռք են բերվել Murad-ի տասնհինգ ծխախոտի կտրոնների դիմաց։ Առաջարկի ժամկետը լրանում է 1911 թվականի հունիսի 30-ին։

Բասկետբոլի քարտերը կրկին չեն երևացել մինչև 1932 թվականը, երբ C.A. Briggs Chocolate-ը թողարկել է 31 քարտից բաղկացած հավաքածու, որը պարունակում էր մի քանի սպորտաձևեր։ Քարտերի ամբողջական հավաքածուի դիմաց Բրիգսը առաջարկել է բեյսբոլի սարքավորումներ։ Հավաքածուում բասկետբոլի քարտերի քանակը հայտնի չէ։

### Բռնցքամարտ
մինի|1922 Չուչման բռնցքամարտի քարտ«Ամերիկայի լավագույն բռնցքամարտի քարտեր» և հանրագիտարանում ու բռնցքամարտի քարտերի ցանկում գրանցված առաջին բռնցքամարտի քարտերից մեկը Ջոն Ս. Հինանի պատկերն է, որը թողարկվել է լուսանկարիչ Չարլզ Դ. Ֆրեդերիկսի կողմից 1860-ական թվականներին: Բռնցքամարտի քարտերի առաջին հավաքածուն թողարկվել է Գուդվին կազմակերպության կողմից 1886 թվականին: Այս ժամանակահատվածում այլ ընկերություններ, այդ թվում՝ Դոկե և Սոնս և Լորիլարդ Տոբաքքո կազմակերպության, նույնպես թողարկել են բռնցքամարտի քարտեր։ Ամերիկյան «Ալլեն և Գինտեր» ընկերությունը թողարկել է մի քանի բռնցքամարտի քարտեր «Աշխարհի չեմպիոններ» շարքում, ինչպես նաև այլ մարզիկներ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո այլ ընկերություններ, ինչպիսիք են Լիֆըը (1948), Թոփսը (1951) և Դոնրուսը, ստանձնել են բռնցքամարտի քարտերի արտադրությունը։

Վերջերս Ուփփեր Դեքը թողարկել է մի քանի բռնցքամարտի շարք։

2023 թվականի մարտին ինդոնեզական կոլեկցիոն քարտերի արտադրող Ֆանգիրը թողարկել է իր դեբյուտային «Լեջեսի» հավաքածուն, որում ներառված են ինդոնեզացի բռնցքամարտի լեգենդներ Քրիս Ջոնը և Դաուդ Յորդանը: Հավաքածուն ներառում է առանձնահատուկ իր՝ Քրիս Ջոնի ստորագրությամբ 1/1 կարմիր փայլաթիթեղով քարտը: Հատկանշական է, որ այս քարտը աճուրդում առաջընթաց գրանցեց՝ վաճառելով 6,900,000 իտալական ռուփի և դառնալով այդ ժամանակվա ամենաարժեքավոր ինդոնեզական կոլեկցիոն քարտը։

### Կրիկետ
մինի|Ջ․ Ս․ Բարնս (Նոր հանրային Ուելս), Ավստրալիական կրիկետի քարտԿրիկետի քարտերը սովորաբար պատկերում են մեկ կամ մի քանի խաղացողների կամ կրիկետի հետ առնչվող պատկերներ։ Առաջին կրիկետի հավաքածուներից մեկը թողարկվել է Վիլյամ Դեյ և Հենրի Օսմոնդ Վիլլսի ծխախոտային ընկերության կողմից 1896 թվականին։ Կրիկետի հավաքածուներ թողարկած այլ ընկերություններն էին Ավստրալիան Սնիդերս և Աբրահամը 1905 թվականին, և Քապստանը (Վիլլս ապրանքանիշ) 1909-1910 թվականներին։ Ալեքսանդր Բոգուսլավսկինը նույնպես թողարկել է նկարազարդ սպորտային հավաքածու (որը ներառում էր կրիկետ) 1925 թվականին։

Ժամանակակից ժամանակներում կրիկետի քարտեր են արտադրվել Ֆուտերի (1993-1998 թվականներ)) և Թոփսի կողմից։

### Հեծանվավազք
Պանինիը թողարկել է Եվրոպայի ամենահայտնի հեծանվային մրցավազքերի հավաքածուներ, ինչպիսիք են Տուր դը Ֆրանսը և Ջիրո դ'Իտալիա։

### Գրիդիրոնի ֆուտբոլ
Գրիդիրոնի ֆուտբոլի քարտը հավաքորդական կոլեկցիոն քարտի տեսակ է, որը սովորաբար տպագրվում է թղթի կամ քարտի վրա, որի վրա պատկերված են մեկ կամ մի քանի ամերիկյան ֆուտբոլի, կանադական ֆուտբոլի կամ ամերիկյան ֆուտբոլի համաշխարհային լիգայի խաղացողներ կամ այլ մարզական գործիչներ: Այս քարտերը ամենից հաճախ հանդիպում են Ամերիակյի Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում, որտեղ սպորտաձևը հայտնի է:

Ֆուտբոլային քարտերի մեծ մասում պատկերված են Ազգային ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ: Կան նաև Կանադական ֆուտբոլի լիգայի և ֆուտբոլի քարտեր: Խաղացողի քարտերը սովորաբար թվարկում են խաղացողի վիճակագրությունը:

### Գոլֆ
Գոլֆի քարտերը սովորաբար պատկերում են մեկ կամ մի քանի գոլֆի խաղացողների կամ գոլֆի հետ առնչվող պատկերներ: Գոլֆի քարտերը առաջին անգամ ներկայացվել են 1901 թվականին Օգդենի կողմից։

### Ձիարշավ
Ձիարշավի քարտերը սովորաբար պատկերում են ձիավարների կամ ձիարշավի հետ առնչվող պատկերներ:

### Տափօղակով հոկեյ
մինի|Ալբերտ Քեր,«Օտտավա Սենատորս»-ի խաղաղոց «Իմպերիալ Սոբակո Կանադա»-ի հոկեյի քարտի վրա, մոտ 1910-1911 թվականներին
Հոկեյի առաջին քարտերը ներառվել են ծխախոտի տուփերի մեջ 1910-ից 1913 թվականներին: Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո թողարկվել է միայն մեկ ծխախոտի հավաքածու՝ 1924-1925 մրցաշրջանում՝ Չեմփս ծխախոտի կողմից: Ազգային հոկեյի լիգայի խաղացող Բիլլի Կուտուի կենսագրությունը ներառում է այդ ժամանակ թողարկված 40 քարտերից մեկի օրինակ: 1920-ական թվականներին որոշ հոկեյի քարտեր տպագրվել են սննդի և քաղցրավենիքի ընկերությունների կողմից, ինչպիսիք են Փոլինի կոնֆետները, Մեյփլ Քրիսպետը, Կրեսենթը, Հոլլանդ Քրիմերիիս և Լա Պատրիեն։

Մինչև 1941 թվականը Օ-Պա-Չին տպագրել է հոկեյի քարտեր՝ դադարեցնելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ: Հավանաբար, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում 1941 թվականի պատերազմին մասնակցությունը ազդել է հոկեյի քարտերի շուկայի վրա, քանի որ Կանադան պատերազմում էր 1939 թվականից:

Հոկեյի քարտերը հաջորդ անգամ հայտնվել են 1951-1952 թվականներին՝ թողարկված Շիրիֆ Դեսերտսի, Փոստ Քերիալ և Յորք Պինաթ Բաթթերի կողմից: Տորոնտոյի Պարկհրսթ արտադրանքի ընկերությունը սկսեց քարտեր տպել 1951 թվականին, որին հաջորդեց Բրուքլինի Թոփս Չեվինգ Գամը 1954-1955 թվականներին: O-Պա-Չին և Թոփսը քարտեր չեն արտադրել 1955 կամ 1956 թվականներին, բայց վերադարձել են 1957-1958 թվականներին: Շիրիֆը նաև թողարկել է «Հոկեյի մետաղադրամներ»:

### Լաքրոս
Լաքրոսի քարտերը սովորաբար պատկերում են մեկ կամ մի քանի լակրոսի խաղացողների կամ լակրոսի հետ առնչվող պատկերներ:

### Նեթբոլ
Ավստրալիայում անցկացվող Սուպեր Նեթբոլ մրցույթի ընթացքում «ՏապնՓլեյ» ընկերությունը որոշեց մուտք գործել նեթբոլի կոլեկցիոն քարտերի շուկա։ 2018 թվականին նրանք թողարկեցին իրենց առաջին պարզ հավաքածուն, իսկ 2019 թվականին ներկայացրին գունավոր և ինքնագրերով հարստացված թողարկում։

### Ավտոարշավ
Ավտոարշավային քարտերը բաղկացած են քարտերի հավաքածուից, որոնց վրա վիճակագրություն և նկարներ են: Երբեմն այն ցույց է տալիս մեքենան, երբեմն՝ վարորդի դեմքը, իսկ երբեմն՝ երկուսն էլ: Այն նաև ցույց է տալիս մեքենայի համար հովանավոր ընկերությունները:

2020 թվականի սեպտեմբերին հայտարարվեց, որ Թոփսը ստորագրել է բացառիկ համաշխարհային պայմանագիր՝ դառնալու Ֆորմուլա 1-ի պաշտոնական պիտակի և փոխանակման քարտերի լիցենզավորված արտադրողը։

### Ռեգբիի լիգա
Ռեգբիի լիգայի քարտերն առաջին անգամ արտադրվել են Անգլիայում 1895 թվականին։ Սկզբում դրանք արտադրվել են որպես բազմասպորտային շարքի մաս։ 1920-ականների սկզբին արտադրվել է Ռեգբիի լիգայի առաջին նվիրված շարքը, որին մասնակցել են Հյուսիսային Միության աստղային խաղացողները, ինչպես այն ժամանակ հայտնի էր Անգլիայում հիմնված Ռեգբիի ֆուտբոլի լիգան։ Դրանցից կարճ ժամանակ անց հաջորդել են Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և Ուելսում արտադրված քարտերը։ Ռեգբիի լիգայի փոխանակման քարտերը հայտնի են Ավստրալիայում, և հավաքածուները արտադրվում են ամեն տարի՝ 1968 թվականից ի վեր։ Այս հավաքածուներում հիմնականում ներկայացված էին Սիդնեյում գտնվող Նոր Հարավային Ուելսի Ռեգբիի ֆուտբոլի լիգայի խաղացողները, որոշ հավաքածուներում նաև արտադրվել են Բրիսբենում գտնվող Քվինսլենդի Ռեգբիի լիգայի խաղացողները։ 1988 թվականին Նոր Հարավային Ուելսի Ռեգբիի լիգան ընդլայնվեց՝ դառնալով փաստացի ազգային լիգա, և քարտերը համապատասխանաբար անվանվեցին «Ավստրալիայի ռեգբիի լիգայի» քարտեր 1995 թվականին, իսկ 1998 թվականին՝ «Ազգային ռեգբիի լիգայի» քարտեր։

### Ռեգբի 15
Ռեգբի 15-ի քարտերը արտադրվում են 1880-ական թվականներից ի վեր։ Սակայն արտադրությունը եղել է անկանոն, 1940 թվականից հետո՝ սահմանափակ հետաքրքրությամբ։

### Սերֆինգ
1993 թվականին Ֆուտերա կոլեկցիոն քարտերի ընկերությունը թողարկեց իր առաջին սերֆինգի կոլեկցիոն քարտերի թողարկումը՝ «Թեժ սերֆինգը», որին հաջորդեցին նմանատիպ թողարկումներ 1994 և 1995 թվականներին։ Սրանք սերֆինգի կոլեկցիոն քարտերի միակ երեք թողարկումներն են Ավստրալիայի շուկայի համար։

Ափփեր Դեքը նաև սերֆինգի կոլեկցիոն քարտեր է թողարկել իր ամենամյա Գուդվի չեմպիոնական թողարկման և աշխարհի խաղերի շարքի շրջանակներում։

### Սումո
Սումոյի քարտերը բաղկացած են սպորտային քարտերից, որոնք պատկերում են մեկ կամ մի քանի սումոյի ըմբիշների (սումոիստների) կամ սումոյի հետ կապված այլ թեմայի։

### Թենիս
մինի|Ռեջինալդ Դոհերտի «Ուիմբլդոնի չեմպիոնը» 1900 թվականի Օգդենի ծխախոտի քարտի
1900-ականների սկզբից մինչև 1980-ականները մի քանի ընկերություններ թենիսի քարտեր են արտադրել որպես սպորտային քարտերի ընդհանուր գովազդային թողարկման կամ թենիսի քարտերի բացառիկ թողարկման մաս: Դրանցից մեկը Դբլյու. Էյ. և Էյ Սի Չերչման ընկերություն ծխախոտային ընկերության սպորտի ամենանշանակալից դեմքերը 1936 թվականի թողարկումն է: Նրանք նաև թողարկել են 1928 թվականի բացառիկ թենիսի թողարկում: 1983 թվականին Ռոբիզոն Բարլեյ Վաթերը թողարկել է «Սպորտային ռեկորդներ» շարքը: Այս քարտերում ներկայացված էին դարաշրջանի շատ թենիսի սուպերաստղեր, ինչպիսին է Բիլլի Ջին Քինգը:

1986 թվականին Պանինի քարտերը թողարկել են «Սուպերսպորտ» շարքը, որը ներառում էր թենիսի քարտեր:

1996 թվականին Ինտերփեյդ քարտային ընկերությունը թողարկել է Ավստրալիայի շուկայի միակ թենիսի քարտերի թողարկումը՝ «Թենիսի կոլեկցիոն քարտերի սերիա»-ը:

1990-ականների և 2000-ականների սկզբին միջազգային թենիսի քարտերի շուկայի հիմնական խաղացողներն են եղել ՆեթՊրոն, Լիֆ և Էյս Օթենթիքը: Ափփեր Դեք նաև թենիսի քարտեր է արտադրել իր Գուդվինի Չեմպիոններ ամենամյա շարքի շրջանակներում:

### Ըմբշամարտ
Ըմբշամարտի և պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի քարտերը սովորաբար ներառում են մեկ կամ մի քանի ըմբիշներ կամ ըմբշամարտին հետ առնչվող պատկերներ։

## Արտադրողներ
Այս ցանկը պարունակում է ընկերություններ, որոնք արտադրում են կամ արտադրել են հավաքորդային քարտեր։ Այս ցանկը չի պարունակում իրենց համապատասխան արտադրողների հետ կապված բոլոր ապրանքանիշերը։

; Նշումներ

## Ոչ սպորտային քարտեր
Ոչ սպորտային քարտերը ներառում են սպորտից բացի այլ թեմաներ, ինչպիսիք են կոմիքսները, ֆիլմերը, երաժշտությունը և հեռուստատեսությունը։ «Սուպերսիստերները» 72 քարտերից բաղկացած հավաքածու էր, որը 1979 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում արտադրվել և տարածվել էր «Սուպերսիստերներ» ընկերության կողմից, որում պատկերված էին քաղաքականության, լրատվամիջոցների և զվարճանքի, մշակույթի և այլ ոլորտների հայտնի կանայք: Քարտերը նախագծվել են ի պատասխան Ամերիակայի Միացյալ Նհանգներում այդ ժամանակ երեխաների շրջանում տարածված քարտերի, որոնցում հիմնականում ներկայացված էին տղամարդիկ:

Հետևյալ ցանկը ներառում է ընկերություններ, որոնք, բացի սպորտային քարտեր առք ու վաճաոքից, արտադրում/արտադրել են նաև ոչ սպորտային քարտեր.

## Կեղծիքներ
Կեղծ քարտերը պատրաստվում են իրական քարտերը կրկնօրինակելու համար և հաճախ վաճառվում են քարտերի շուկայում: 1995 թվականի նոյեմբերին կանադական ոստիկանությանը տեղեկացվեց Օնտարիո նահանգի Վինձոր շրջանում կեղծարարների մասին: Ոստիկանությունը բռնագրավեց 40,000 կեղծ քարտեր՝ կոլեկցիոն քարտեր, այդ թվում՝ ժապավենային թիթեղներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թղթախաղ
Կատեգորիա:Հավաքորդություն
Կատեգորիա:Հոբբի
Կատեգորիա:Մանկական խաղեր
Կատեգորիա:Սպորտային մշակույթ