Դեյվիդսոն Բլեք

**Դեյվիդսոն Բլեք**  (**, ) կանադացի հնէաբան, որը առավել հայտնի է *Sinanthropus pekinensis* (այժմ՝ ''Homo erectus pekinensis'') անվանումով։ Եղել է Չինաստանի երկրաբանական ծառայության նախագահ և Թագավորական ընկերության անդամ: Չինաստանում հայտնի է որպես Բու Դաշենգ (փինյին՝ Bù Dáshēng):

## Վաղ կյանք, ընտանիք և կրություն
Դեյվիդսոն Բլեքը ծնվել է 1884 թվականին Կանադայում՝ Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում։ Մանկության տարիներին շատ ամառներ է անցկացրել Քավարթա լճերի մոտ։ Դեռահաս տարիքում ծանր բեռներ է տեղափոխել Հուդզոնի ծոցի ընկերության համար։ Սիրել է բրածոներ հավաքել Դոն գետի ափերին։ Ընկերացել է հնդկացիների հետ և սովորել է նրանց մեկ լեզու։ Բլեքը փորձել է գտնել ոսկի Կավարթա լճերի շրջակայքում, սակայն ապարդյուն։

Բլեքը վաղ տարիքից հետաքրքրություն է ցուցաբերել կենսաբանության նկատմամբ, չնայած ծնվել է իրավաբանական մասնագիտության հետ կապված ընտանիքում։ 

1906 թվականին Բլեքը ստացել է բժշկական գիտությունների աստիճան Տորոնտոյի համալսարանում։ Շարունակել է ուսումը՝ ուսումնասիրելով համեմատական անատոմիա։

## Գործունեություն
1909 թվականին Բլեքը դարձել է անատոմիայի դասախոս։ 1914 թվականին կես տարի աշխատել է նյարդաանատոմ Գրաֆտոն Էլիոթ Սմիթի մոտ Անգլիայի Մանչեստր քաղաքում։ Սմիթն այդ ընթացքում ուսումնասիրել է Փիլտդաունի մարդուն, որը  Բլեքի մոտ առաջացրել է հետաքրքրություն մարդու էվոլյուցիայի նկատմամբ։

1917 թվականին միացել է Կանադայի թագավորական բանակի բժշկական կորպուսին, որտեղ բուժել է վիրավոր կանադացի զինվորներին։

1919 թվականին՝ Կանադական բանակի բժշկական կորպուսից զորացրվելուց հետո, մեկնել է Չինաստան՝ աշխատելու Պեկինի միության բժշկական քոլեջում: Նախ ստանձնել է նյարդաբանության և սաղմնաբանության պրոֆեսորի պաշտոնը, իսկ 1924 թվականին նշանակվել է անատոմիայի ամբիոնի վարիչ: 1926 թվականին պլանավորել է որոնել մարդկային բրածոներ, չնայած քոլեջը խրախուսել է նրան կենտրոնանալ դասավանդման վրա: Այս ժամանակահատվածում Յոհան Գունար Անդերսոնը, որը 1921 թվականին պեղումներ է կատարել Վիշապի ոսկրերի բլրի (Ճոկոուտիեն) մոտ, Շվեդիայում տեղեկացել է Բլեքի բրածոների հետազոտության մասին: Յոհանը Բլեքին ուսումնասիրելու համար տվել է մարդու ատամներին նման երկու սեղանատամ: Հաջորդ տարի, Ռոքֆելլերի ֆոնդի դրամաշնորհով, Բլեքը սկսել է իր որոնումները Ճոկոուտիենի շրջակայքում: Չնայած ազգային հեղափոխական բանակի հետ կապված ռազմական անկարգություններին, որի պատճառով բազմաթիվ արևմտյան գիտնականներ լքել են Չինաստանը, Դևիդսոն Բլեքը և իր ընտանիքը մնացել են երկրում։

Այնուհետև Բլեքը այդ վայրում սկսել է լայնածավալ հետազոտություններ։ Նշանակվել է գլխավոր համակարգող, իր խմբում  ընդգրկել է և՛ արևմտյան, և՛ չինացի գիտնականների։ 1926 թվականի ամռանը պեղումները ղեկավարող Օտտո Զդանսկին հայտնաբերել է երկու սեղանատամ, որը 1927 թվականին դրանք նկարագրել է որպես *Homo* ցեղի բրածոներ (Չինաստանի երկրաբանական հետազոտության տեղեկագիր): Բլեքը կարծել է, որ դրանք պատկանել են նոր մարդկային տեսակի և դրանք անվանել է *Sinanthropus pekinensis*: Այդ ատամը կրել է փոքրիկ թավշյա պատյանով պղնձե տուփի մեջ, որը ամրացված է իր գոտուն։

Ավելի ուշ Բլեքը ատամը նվիրաբերել է Ռոքֆելլեր հիմնադրամին, որը ցանկացել է ավելի շատ նմուշներ ստանալ՝ նախքան դրամաշնորհներ տրամադրելը։

1928 թվականի նոյեմբերին հայտնաբերվել են ստորին ծնոտ, մի քանի ատամներ և գանգի բեկորներ։ Նրա գտածոն ընդլայնել է մարդու էվոլյուցիայի մասին գիտելիքները։ Բլեքը ներկայացրեցլ է պեղումները հիմնադրամին, որը նրան տրամադրել է 80,000 դոլար (2024 թվականի փոխարժեքով $1.46 միլիոն դոլար): Դրամաշնորհը շարունակել է հետազոտությունը, և դրա հետ մեկտեղ Բլեքը հիմնադրել է Ցենոզոյան դարաշրջանի հետազոտությունների լաբորատորիան։

Ավելի ուշ մեկ այլ էքսկավատոր գտել է գանգ, հայտնաբերվել են ավելի շատ նմուշներ։ Բլեքը հաճախ դրանք զննել է մինչև ուշ գիշեր։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում բնօրինակ ոսկրերի մեծ մասը կորել է՝ դրանք Չինաստանից անվտանգ պահպանման համար տեղափոխելու ընթացքում: Պատերազմի ժամանակ ճապոնացիները վերահսկողություն են ձեռք բերել Պեկինի միության բժշկական կենտրոնի նկատմամբ, որտեղ բրածոները պարունակող լաբորատորիան խուզարկվել է, իսկ մնացած բոլոր նմուշները՝ բռնագրավվել: Մինչ օրս բրածոները չեն հայտնաբերվել, և ոչ ոք վստահ չէ՝ դրանք գողացվել են, թե օրինականորեն կորել: Մնացել են միայն գիպսե արձանանմուշները՝ մեկը՝ Պեկինի միության բժշկական կենտրոնում, մեկը՝ Վաշինգտոնի Սմիթսոնյան ինստիտուտում և մեկը՝ Լոնդոնում:

Բլեքը եղել է Ամերիկյան անատոմիայի ասոցիացիայի անդամ

## Ասիական վարկած
Հնէաբաններ Յոհան Գունար Անդերսոնը, Օտտո Զդանսկին և Վալտեր Գրեյնջերը կարծել են, որ մարդու ծագումը գալիս է Ասիայից: Երեք գիտնականներն էլ այցելել են Չինաստան և Ճոկոուտիեն, որտեղ հայտնաբերել են Պեկինյան մարդուն (Սինանթրոպոս): Պեղումների հետագա ֆինանսավորումն իրականացրել է Դեյվիդսոն Բլեքը, որը Ասիական վարկածի հիմնական կողմնակիցներից մեկն է: Ճոկոուտիենում Պեկինյամժն մարդու գտածոների պատճառով, հնէամարդաբանական հետազոտությունների կենտրոնը մինչև 1930 թվականը ամբողջությամբ տեղափոխվել է Ասիա:

Բլեքը 1925 թվականին գրել է «Ասիան և պրիմատների տարածումը» վերնագրով հոդվածը, որում պնդել է, որ մարդու ծագումը կարելի է փնտրել Տիբեթում, Բրիտանական Հնդկաստանում, Յունգ-Լինգում և Չինաստանի Կաշգարյան հարթավայրում: 1934 թվականին հրապարակված նրա վերջին հոդվածում կրկին հաստատել է մարդու ծագման ասիական տեսությունը՝ Արևելյան Ասիայի հաատեքստում:

## Պարգևներ և մրցանակներ
1931 թվականին ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիան Բլեքին պարգևատրել է Դանիել Ժիրո Էլիոթի մեդալով։

1935 թվականին հայտնաբերված Մեծ կապիկ () անհետացած ցեղը անվանակոչվել է Բլեքի պատվին։

## Անձնական կյանք
1913 թվականին Դեյվիդսոն Բլեքը ամուսնացել է Ադենա Նևիթի հետ։ Վերջինս ուղեկցել է Բլեքին նրա ճանապարհորդությունների ժամանակ։ Ունեցել են երկու երեխա՝ որդի՝ Դեյվիդսոնը (1921թ–1988) և դուստր՝ Նևիթը (1925թ–2020թ)։ Երկուսն էլ ծնվել են Պեկինում։ 

Ավագ Դեյվիդսոնը մահացել է սրտի անբավարարությունից 1934 թվականին: Նրա մահախոսականը գրել է նյարդաբան Ջ. Է. Սմիթը, ոմ ղեկավարությամբ Դեյվիդսոնը աշխատել է:

Բլեքի որդին դարձել է բժիշկ՝ 1946 թվականին ստանալով բժշկական աստիճան։ 1964 թվականին Դեյվիդսոնը ամուսնացել է Լին Սանդերլենդի հետ և ունեցել է որդի՝ Դեյվիդսոնին (1969–2011), որը մահացել է պապիկի մահից ուղիղ 77 տարի անց։ Բլեքի որդին մահացել է 1988 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ 67 տարեկան հասակում։ 

1945 թվականի օգոստոսի 4-ին Բլեքի դուստրը ամուսնացել է կանադացի ռազմածովային լեյտենանտ Ջոն Մեյբիի հետ։ Նրանք ունեցել են հինգ երեխա՝ Ջոնը, Մեյլենը, Բրենդան, Քրիս Ռայերսոնը և Ալանը։ Նևիթը մահացել է 2020 թվականի փետրվարի 1-ին՝ 94 տարեկան հասակում, և իրենից հետո մնացել են իր երեխաները, տասներկու թոռները և վեց ծոռները։

## Հրատարակումներ
*
*
*
*
* 
*"Preliminary Notice of the Discovery of an Adult *Sinanthropus* Skull at Chou Kou Tien." Bulletin of the Geological Society of China, Vol. VIII, No. 3, 1929.
* 
*"The Aeneolithic Yang Shao People of North China." Reprinted from the Transactions of the 6th Congress of the Far Eastern Association of Tropical Medicine. Tokyo, Japan, 1925.
*"Asia and the Dispersal of Primates." Reprinted From the Bulletin of the Geological Society of China, Vol. IV, No. 2., 1925.
*"A Note of the Physical Characters of the Prehistoric Kansu Race." from *Memoirs of the Geological Survey of China*, Series A, No. 5, June, 1925.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին աղբյուրներ
*Black (Davidson) Family archival papers held at the University of Toronto Archives and Records Management Services
*Talk.origins page on Black
*Science.ca profile
*Canadian encyclopedia page
* Historica Minutes film on Black
*Collections page
*Canadian Birthdays page
*Encyclopædia Britannica Article
*Lefalophodon Page 
*Origins in China
*Investigation on missing Peking man fossils

 
Կատեգորիա:Կանադացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Հնէաբաններ