Նյու Ջերսի (պրովինցիա)

**Նյու Ջերսի նահանգը** եղել է Գաղութային Ամերիկայի Միջին Գաղութներից մեկը և 1776 թվականին դարձել է ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգը: Նահանգը սկզբնապես բնակեցվել է եվրոպացիների կողմից որպես Նոր Նիդեռլանդների մաս, սակայն անցել է անգլիական իշխանության տակ 1664 թվականին Ֆորտ Ամստերդամի հանձնումից հետո՝ դառնալով սեփականատիրական գաղութ: Անգլիացիները վերանվանել են նահանգը Անգլիական ջրանցքում գտնվող Ջերսի կղզու անունով: Նիդեռլանդների Հանրապետությունը կարճ ժամանակով՝ 1673-1674 թվականներին, վերահաստատել է վերահսկողությունը: Դրանից հետո այն բաղկացած է եղել երկու քաղաքական բաժանումներից՝ Արևելյան Ջերսիից և Արևմտյան Ջերսիից, մինչև որ 1702 թվականին միավորվել են որպես թագավորական գաղութ: Նահանգի սկզբնական սահմանները եղել են փոքր-ինչ ավելի մեծ, քան ներկայիս նահանգինը՝ ընդգրկելով ներկայիս Նյու Յորք նահանգի մի մասը, մինչև որ սահմանը վերջնականապես ճշգրտվել է 1773 թվականին:

## Նախապատմություն
աջից|մինի|262x262փքս|The relative location of New Netherland and New Sweden in eastern North Americ
1664 թվականի մարտին Կառլոս II թագավորը իր եղբորը՝ Յորքի դուքս Ջեյմսին, շնորհել է Թագավորական գաղութ, որն ընդգրկել է Նոր Նիդեռլանդները և ներկայիս Մեյնը: Այս կանոնադրությունը ներառել է նաև ներկայիս Մասաչուսեթսի մասերը, ինչը հակասել է այդ գաղութի կանոնադրությանը: Կանոնադրությունը Ջեյմսին տվել է ավանդական սեփականության իրավունքներ և քիչ սահմանափակումներ է դրել նրա լիազորությունների վրա: Ընդհանուր առմամբ, կանոնադրությունը համարժեք է եղել հողի փոխանցմանը՝ տալով նրան տիրապետման, վերահսկման և կառավարման իրավունք, միայն այն սահմանափակմամբ, որ կառավարումը պետք է համապատասխանի Անգլիայի օրենքներին: Յորքի դուքսը երբեք չի այցելել իր գաղութը և քիչ ուղղակի վերահսկողություն է իրականացրել դրա նկատմամբ: Նա որոշել է իր կառավարումն իրականացնել նահանգապետերի, խորհուրդների և իր կողմից նշանակված այլ պաշտոնյաների միջոցով: Ընտրովի ժողովի համար որևէ դրույթ չի նախատեսվել:

## Սեփականատիրական իշխանություն
1664 թվականի ավելի ուշ, Յորքի դուքսը իր նոր տիրույթների մի մասը՝ Հուդզոն գետի և Դելավեր գետի միջև ընկած հատվածը, տվել է Սըր Ջորջ Կարտերետին՝ պարտքի մարման դիմաց: Տարածքը անվանվել է Ջերսի կղզու անունով, որը Կարտերետի նախնիների հայրենիքն է եղել: Նյու Ջերսիի մյուս հատվածը վաճառվել է Լորդ Բերքլիին՝ Ստրատտոնից, ով դքսի մտերիմ ընկերն է եղել: Արդյունքում, Կարտերետը և Բերքլին դարձել են Նյու Ջերսիի երկու անգլիացի լորդ-սեփականատերերը: Նյու Ջերսիի երկու սեփականատերերը փորձել են ավելի շատ բնակիչների գրավել նահանգ՝ հողատարածքներ շնորհելով նորաբնակներին և ընդունելով Զիջման և Համաձայնության փաստաթուղթը՝ 1665 թվականի մի փաստաթուղթ, որը կրոնական ազատություն է շնորհել Նյու Ջերսիի բոլոր բնակիչներին. բրիտանական կառավարության ներքո նման կրոնական ազատություն չի եղել, քանի որ Անգլիական եկեղեցին պետական եկեղեցին է եղել: Հողի դիմաց նորաբնակները պետք է վճարեին տարեկան վճարներ, որոնք հայտնի են եղել որպես հրաժարագին:
մինի|Նյու Ջերսիի դրոշը, որը նախագծվել է 1964 թվականին՝ նշելու Նյու Ջերսի նահանգի ստեղծման 300-ամյակը
1665 թվականին Ֆիլիպ Կարտերետը դարձել է Նյու Ջերսիի առաջին նահանգապետը՝ նշանակված երկու սեփականատերերի կողմից: Նա մայրաքաղաք է ընտրել Էլիզաբեթը: Անմիջապես Կարտերետը մի քանի լրացուցիչ հողատարածքներ է շնորհել հողատերերին: Հիմնադրվել են քաղաքներ և շնորհվել են կանոնադրություններ Նյուարքին (1666), Պիսկատավեյին (1666), Բերգենին (1668), Միդլթաունին (1693), Վուդբրիջին (1669) և Շրյուսբերիին:

Հրաժարագնի գաղափարը գնալով ավելի դժվար է դարձել, քանի որ շատ նորաբնակներ հրաժարվել են դրանք վճարել: Նրանցից շատերը պնդել են, որ ոչինչ պարտք չեն սեփականատերերին, քանի որ հողը ստացել են Ռիչարդ Նիկոլսից՝ Նյու Յորքի նահանգապետից: Սա ստիպել է Բերքլիին վաճառել Արևմտյան Ջերսին Ջոն Ֆենվիքին և Էդվարդ Բիլինջին՝ երկու անգլիացի քվակերների: Ավելի շատ քվակերներ են հաստատվել Նյու Ջերսիում՝ փնտրելով կրոնական ազատություն անգլիական (Անգլիական եկեղեցու) իշխանությունից:

Միևնույն ժամանակ, հակասություններ են սկսել առաջանալ Նյու Ջերսիում: Էդմունդ Անդրոսը՝ Նյու Յորքի նահանգապետը, փորձել է իշխանություն ձեռք բերել Արևելյան Ջերսիի նկատմամբ Սըր Ջորջ Կարտերետի մահից հետո 1680 թվականին: Սակայն նա չի կարողացել հեռացնել նահանգապետի պաշտոնից Նահանգապետ Ֆիլիպ Կարտերետին և հետագայում անցել է նրա վրա հարձակման ու դատի տվել Նյու Յորքում: Կարտերետը հետագայում արդարացվել է: Բացի այդ, վեճեր են ծագել Արևելյան և Արևմտյան Նյու Ջերսիացիների, բնիկ ամերիկացիների և նյու ջերսիացիների, ինչպես նաև տարբեր կրոնական խմբերի միջև:

## Արևելյան և Արևմտյան Ջերսիներ
մինի|Արևելյան և Արևմտյան Ջերսիի 1706 քարտեզՋոն Թորթոնի կողմից, հարցված Ջոն Ուորլիջի կողմից
1674-ից 1702 թվականներին Նյու Ջերսի նահանգը բաժանված է եղել Արևելյան Ջերսիի և Արևմտյան Ջերսիի, յուրաքանչյուրն իր սեփական նահանգապետով: Յուրաքանչյուրն ունեցել է իր սեփական սահմանադրությունը՝ Արևմտյան Ջերսիի Սահմանադրությունը (1681) և Արևելյան Ջերսիի Սահմանադրությունը (1683):

Արևմտյան և Արևելյան Ջերսիների միջև ճշգրիտ սահմանը հաճախ վիճարկվել է: Երկու կողմերի միջև սահմանը հասել է Ատլանտյան օվկիանոսին ներկայիս Ատլանտիկ Սիթիից հյուսիս: Սահմանագիծը ստեղծվել է Ջորջ Քիթի կողմից և դեռևս կարելի է տեսնել Բըրլինգթոն և Օուշըն շրջանների, ինչպես նաև Հանտերդոն և Սոմերսեթ շրջանների սահմաններում: Քիթի գիծն անցնում է հյուսիս-հյուսիս-արևմուտք՝ Լիթլ Էգ Հարբոր թաունշիփի հարավային մասից, անցնելով Թաքերթոնից հենց հյուսիս և հասնելով մինչև Դելավեր գետի մի կետ, որը գտնվում է Դելավերի Ջրային բացվածքից հենց հյուսիս: Ավելի ուշ, 1676 թվականի Հնգամաս պայմանագիրն օգնել է նվազեցնել վեճերը: Ավելի ճշգրիտ հետազոտություններ և քարտեզներ են կազմվել՝ գույքային վեճերը լուծելու համար: Սա հանգեցրել է Թորնթոնի գծի՝ գծված մոտավորապես 1696 թվականին, և Լոուրենսի գծի՝ գծված մոտավորապես 1743 թվականին, որն ընդունվել է որպես վերջնական գիծ իրավական նպատակների համար:

## Նոր Անգլիայի տիրապետություն
Նոր Անգլիայի դոմինիոնը եղել է կարճատև վարչական միավորում: 1688 թվականի մայիսի 7-ին Նյու Յորք նահանգը, Արևելյան Ջերսի նահանգը և Արևմտյան Ջերսի նահանգը ավելացվել են Դոմինիոնին: Մայրաքաղաքը գտնվել է Բոստոնում, սակայն իր չափերի պատճառով Նյու Յորքը, Արևելյան Ջերսին և Արևմտյան Ջերսին ղեկավարվել են փոխնահանգապետի կողմից Նյու Յորք քաղաքից: 1688 թվականի Փառահեղ հեղափոխության ժամանակ Օրանժի Վիլհելմի կողմից Ջեյմս II-ի տապալման լուրը Բոստոն հասնելուց հետո գաղութաբնակները ապստամբել են, և Դոմինիոնը լուծարվել է 1689 թվականին:

## Թագավորական գաղութ
1702 թվականի ապրիլի 17-ին, թագուհի Աննայի իշխանության ներքո, սեփականատիրական գաղութի երկու հատվածները միավորվել են, և Նյու Ջերսին դարձել է թագավորական գաղութ: Էդվարդ Հայդը՝ լորդ Կորնբերին, դարձել է գաղութի առաջին նահանգապետը որպես թագավորական գաղութ: Սակայն նա եղել է անարդյունավետ և կոռումպացված կառավարիչ՝ ընդունելով կաշառքներ և սպեկուլյացիաներ անելով հողի հետ: 1708 թվականին լորդ Կորնբերին հետ է կանչվել Անգլիա: Այնուհետև Նյու Ջերսին կրկին կառավարվել է Նյու Յորքի նահանգապետերի կողմից, սակայն սա զայրացրել է Նյու Ջերսիի բնակիչներին, ովքեր մեղադրել են այդ նահանգապետերին Նյու Յորքի նկատմամբ հովանավորչության մեջ: Դատավոր Լուիս Մորիսը գլխավորել է առանձին նահանգապետ ունենալու գործը և 1738 թվականին նշանակվել է նահանգապետ Գեորգ II թագավորի կողմից:

## Նյու Յորք-Նյու Ջերսի սահմանային պատերազմ
Նյու Յորք - Նյու Ջերսի սահմանային պատերազմը եղել է ընդհարումների և հարձակումների շարք, որը տեղի է ունեցել ավելի քան կես դար՝ 1701-ից 1765 թվականների ընթացքում, երկու ամերիկյան գաղութների՝ Նյու Յորք նահանգի և Նյու Ջերսի նահանգի վիճելի սահմանին: Սահմանային պատերազմները սովորական երևույթ չեն եղել գաղութների բնակավայրերի վաղ շրջանում և ծագել են հակասական հողային պահանջներից: Անտեղյակության, դիտավորյալ անտեսման և իրավական երկիմաստությունների պատճառով նման հակամարտություններ են առաջացել տեղի բնակիչների միջև, մինչև որ վերջնական կարգավորում է ձեռք բերվել: Այս վեճերից ամենամեծում Նյու Յորքի և Նյու Ջերսիի միջև վտանգված է եղել շուրջ 210,000 ակր (850 կմ2) հողատարածք: Հակամարտությունը վերջնականապես կարգավորվել է թագավորական հանձնաժողովի կողմից 1769 թվականին:

## Նահանգային համագումար
[մինի|''Նյու Ջերսի նահանգը, որը բաժանված է Արևելքի և Արևմուտքի, սովորաբար կոչվում է Ջերսիներ'',1777 թվականի քարտեզ [Ուիլյամ Ֆադեն|Ուիլյամ Ֆադենի կողմից]]
Նյու Ջերսիի Պրովինցիալ Կոնգրեսը եղել է Նյու Ջերսի նահանգի անցումային կառավարող մարմինը Ամերիկյան հեղափոխության վաղ շրջանում: Այն առաջին անգամ հավաքվել է 1775 թվականին՝ Նյու Ջերսիի բոլոր տասներեք շրջանների ներկայացուցիչներով, որպեսզի փոխարինի թագավորական նահանգապետին:

Առաջին նահանգային սահմանադրություն

Նյու Ջերսիի առաջին նահանգային սահմանադրությունն ընդունվել է 1776 թվականի հուլիսի 2-ին: Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմն արդեն ընթացքի մեջ է եղել, և գեներալ Ջորջ Վաշինգտոնը վերջերս պարտություն էր կրել Նյու Յորքում՝ նահանգը ներխուժման վտանգի տակ դնելով: 1776 թվականի Նյու Ջերսիի նահանգային սահմանադրությունը մշակվել է հինգ օրում և վավերացվել է հաջորդ երկու օրերի ընթացքում՝ ժամանակավոր կառավարություն հիմնելու համար, դրանով իսկ կանխելով Նյու Ջերսիի փլուզումը և անարխիայի մեջ ընկնելը: Մյուս դրույթների թվում այն ընտրելու իրավունք է շնորհել չամուսնացած կանանց և սևամորթներին, ովքեր բավարարել են գույքային պահանջները:

Դատական համակարգ

Գերագույն դատարանը հիմնադրվել է 1704 թվականին՝ հերթականությամբ նիստեր անցկացնելով Պերթ Ամբոյում և Բըրլինգթոնում, բաղկացած գլխավոր դատավորից, երկրորդ դատավորից և մի քանի դատավորներից:

## Առաջին նահանգային սահմանադրություն
Նյու Ջերսիի առաջին նահանգային սահմանադրությունն ընդունվել է 1776 թվականի հուլիսի 2-ին: Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմն արդեն ընթացքի մեջ է եղել, և գեներալ Ջորջ Վաշինգտոնը վերջերս պարտություն էր կրել Նյու Յորքում՝ նահանգը ներխուժման վտանգի տակ դնելով: 1776 թվականի Նյու Ջերսիի նահանգային սահմանադրությունը մշակվել է հինգ օրում և վավերացվել է հաջորդ երկու օրերի ընթացքում՝ ժամանակավոր կառավարություն հիմնելու համար, դրանով իսկ կանխելով Նյու Ջերսիի փլուզումը և անարխիայի մեջ ընկնելը: Մյուս դրույթների թվում այն ընտրելու իրավունք է շնորհել չամուսնացած կանանց և սևամորթներին, ովքեր բավարարել են գույքային պահանջները:

## Դատական իշխանություն
Գերագույն դատարանը հիմնադրվել է 1704 թվականին՝ հերթականությամբ նիստեր անցկացնելով Պերթ Ամբոյում և Բըրլինգթոնում, բաղկացած գլխավոր դատավորից, երկրորդ դատավորից և մի քանի դատավորներից:

; Գլխավոր դատավորներ

*

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* Cunningham, John T. *Colonial New Jersey* (1971) 160pp
* Doyle, John Andrew. *English Colonies in America: Volume IV The Middle Colonies* (1907) online ch 7–8
* McCormick, Richard P. *New Jersey from Colony to State, 1609–1789* (1964)  191pp
* Pomfret, John Edwin. *Colonial New Jersey: a history* (1973), the standard modern history

## Արտաքին հղումներ
* Colonial Charters, Grants and Related Documents (at "New Jersey").

Կատեգորիա:13 գաղութներ
Կատեգորիա:13 գաղութների պատմություն
Կատեգորիա:1664 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:17-րդ դարը Հյուսիսային Ամերիկայում
Կատեգորիա:18-րդ դարը Հյուսիսային Ամերիկայում
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ
Կատեգորիա:Նախկին միապետություններ
Կատեգորիա:Նյու Յորք նահանգ