Ավստրալիական արտույտաբազե

**Ավստրալիական արտույտաբազե** () բազեների ցեղի գիշատիչ թռչուն։

Փոքր բազե է։ Այս թռչունի գունավորումը նման է սովորական արտույտաբազեին. գլուխը և մարմնի վերին մասը մուգ մոխրագույն են, մարմնի ստորին մասը գորշ է ձվաձև ֆոնով, ունի սպիտակ «այտեր» և կոկորդ։ Մենատիպային տեսակ է։ Ապրում են Ավստրալիայում, Նոր Գվինեայում, Ինդոնեզիայի հյուսիսում։

## Տաքսոնոմիա
Ավստրալիական արտույտաբազեն պատկանում է Բազեազգիների կարգի Բազեների ընտանիքին։ Բազեների սեռում հաստատվել է հինգ տեսակ։ Դրանք ներառում են մկնաբազեն, աղավնաբազեն, արտույտաբազեն, սովորական հողմավար բազեն և սապսան։ Սակայն այսօր բավականին հեռացած է այս տեսակներից։ Առանձնացված է ավստրալիական արտույտաբազեի երեք ենթատեսակ։ Դրանք են՝

* *Falco longipennis longipennis*, (Վիլյամ Սվենսոն, 1838 թվական)
* *Falco longipennis hanieli* (Hellmayr, 1914 թվական) 
* *Falco longipennis murchisonianus* (Mathews, 1912 թվական) վերևից գունատ կապույտ-մոխրագույնով` բաց սևավուն գլխով, իսկ գլխից ներքև` բաց կարմրավուն-շագանակագույնից, ավելի քիչ հստակ գծանշաններով։

Առկա հոբբիներից, ներառյալ աֆրիկյան արտույտաբազեն (Falco cuvierii) և արևելյան արտույտաբազեն (Falco severus), ավստրալիական արտույտաբազեն սերտորեն առնչվում են հյուսիսային արտույտաբազեի հետ (Falco subbuteo), որը բնակվում է Եվրասիայում և ձմռանը գաղթում է Աֆրիկա։

## Բնութագիր

Ավստրալիական արտույտաբազեն ավելի փոքր թռչուն է, քան բազեն, համեմատաբար բարակ ու երկար թևերով։ Այս թռչունի փետուրի գույնը տարբերվում է կախված սեռից, տարիքից և միջավայրից, խոնավ տարածքներում ավելի մուգ գույն ունեն, իսկ չոր պամաններում համեմատաբար ավելի թեթև։ Ընդհանրապես արտույտաբազեի գլխի կա սև գլխարկ և դիմակ` սպիտակ գույնի ճակատի և կիսագնդի հետ։ Ներքևի մասերը կարող են լինել կապույտ-մոխրագույն կամ ժանգոտ և շերտավորված մուգ գույնով։ Մեծահասակ թռչունների գլխի փետուրները բաց դեղնավուն մոխրագույն է, աչքի օղակը՝ բաց կապույտ, աչքերը՝ շագանակագույն, իսկ ոտքերը՝ դեղնավուն։ Էգ թռչունները ավելի մեծ չափի են 34-35,5 սմ-ի սահմաններում, իսկ արուները, ընդհանուր առմամբ, 30-32 սմ երկարությամբ, 66-87 սմ թևերի երկարությամբ։ Ավստրալիական արտույտաբազեն հեշտությամբ կարելի է շփոթել սապսանի (Falco peregrinus) հետ, սակայն արտույտաբազեն ավելի նուրբ է, ավելի երկար և բարակ թևերով և պակաս հզոր թռուցիկ է։

thumb|right| Distribution and density of the Australian hobby from occurrence records

## Տարածվածություն
Արտույտաբազեն տարածված է ամբողջ Ավստրալիա մայրցամաքում, ներառյալ ծովափնյա կղզիները, օրինակ՝. Լորդ Հաու կղզին, և նրանց տարածման սահմանը հասնում է մինչև Թասմանիա։ Չվող թռչուններ են, որոնք հանդիպել են նաև Ինդոնեզիայի և Նոր Գվինեայի կղզիներում։ Արտույտաբազեները հիմնականում հանդիպում են բաց տարածություններում, ներառյալ անտառային բաց տարածքները, ջրերով և բուսականությամբ հարուստ տարածքներում, քաղաքների մերձակայքում, բայց հազվադեպ են հանդիպում ժայռերի և բարձր սարերի մոտակայքում։

## Սնունդ
Ավստրալիական արտույտաբազեի սննդակարգում կա թռչնատեսակների նախասիրություն՝ ներառյալ սովորական սարյակը (*Sturnus vulgaris*), տնային ճնճղուկը (*Passer domesticus*), կարմիր թութակը (*Platycercus elegans*)։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ արտույտաբազեի աս տեսակը սովորաբար խուսափում է մեծ, վտանգավոր կամ արագաշարժ թռչուններին որսալուց, ինչպիսին է սարյակների ընտանիքին պատկանող սովորական մայնան (*Acridotheres tristis*)։ Միջատակեր չղջիկներն ու միջատները և ճանճերը, մոծակները և մորեխները նույնպես կազմում են ավստրալիական արտույտաբազեի սննդակարգի մի մասը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Falco longipennis (31847178064).jpg
Պատկեր:Australian Hobby (Falco longipennis) (32559893013).jpg
Պատկեր:Australian Hobby (Falco longipennis) (8079582088).jpg
Պատկեր:Australian Hobby Pikedale Jul02.JPG
Պատկեր:Aus hobby samcem aug08.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://apiv3.iucnredlist.org/api/v3/taxonredirect/144572

Կատեգորիա:Ավստրալիայի թռչուններ
Կատեգորիա:Բազեներ
Կատեգորիա:Նոր Գվինեայի թռչուններ