Հյուսիսային Սյաոտաո

**Հյուսիսային Սյաոտաո** կղզի (), նաև հայտնի է որպես Մեծ Թռչուն կղզի, Ճապոնիայում նույնպես կոչվում է Հյուսիսային Սյաոտաո կղզի, գտնվում է Թայվանի հյուսիսարևելյան կղզիների ձկնորսական կղզիների արևելյան կողմում՝ մարդա կղզի։ Հյուսիսային Սյաոտաոն հայտնի է նաև որպես «Մեծ թռչունների կղզի», քանի որ այն բազմաթիվ թռչունների տուն է, և այն հաճախ Հարավային Սյաոտաոյի հետ միասին անվանում են «Ձիթենու բլուր», «Քսյուեպո Լան» կամ «Հուանգմաոյու»։ 2012 թվականի հունվարի 16-ին, երբ Ճապոնիայի կառավարությունը սկսեց սահմանել իր բացառիկ տնտեսական գոտու սահմանի որոշման համար հղման կետերը, նույն տարվա մարտի 2-ին այն նաև Տիաոյուի հյուսիսում գտնվող կղզյակներնը, Չիվեյ Յուի հյուսիսային կղզյակները և Հուանվեյ Յուի հյուսիսային կղզյակները բոլորը անվանեցին «Հյուսիսային Սյաոտաո կղզի»։ Բայց Ճապոնիայի՝ Հյուսիսային Սյաոտաո կղզին համարելու և որպես իր իրական կառավարվող տարածք ընդունելու պահանջի հետ կապված, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը և Չինաստանի Հանրապետության կառավարությունը բազմիցս ընդգծել են, որ այդ տարածքի հողային իրավունքը պատկանում է իրենց։ Հյուսիսային Սյաոտաո կղզու և Հարավային Սյաոտաո կղզու միջև կա մոտ 150 մետր երկարությամբ և 200 մետր լայնությամբ Օղոսալ դարպասների նեղուցը, և անցյալում, երբ Արեւելյան ծովում ուժեղ ալիքներ էին, Թայվանի ձկնորսները հաճախ իրենց նավերը խցիկում տեղադրելով անցնում էին այդտեղ՝ ալիքներից խուսափելու համար։ Հյուսիսային Սյաոտաո կղզու գլխավոր աշխարհաբանական հատկությունները ներառում են 135 մետր բարձրությամբ Առյուծի գագաթը և Բազեի գագաթը, ինչպես նաև Լոտոսի քարն ու Կոնմինի քարը։

## Պատմություն
1895 թվականի հունվարի 14-ին Ճապոնիայի կառավարությունը «անտիրապետելի տարածքների նախօրոք բռնագրավում» սկզբունքի հիման վրա պաշտոնապես հայտարարեց, որ Տյաոյուն և դրա շուրջ գտնվող կղզիները մտնում են Օկինավայի նահանգի վարչական ենթակայության ներքո, և այս մեջ ներառվում էր նաև Հարավային Սյաոտաո կղզին, որը կազմում է Տյաոյուն կղզիների շարքը։ Նույն տարվա ապրիլի 17-ին, Ծիա Ու պատերազմում պարտված Մեծ Ցին կայսրությունը և Մեծ Ճապոնիայի կայսրությունը ստորագրեցին «Մագուան պայմանագիրը»։ Պայմանագրով Ցին կայսրությունը զիջեց Ֆուջյան նահանգի Թայվան նահանգը՝ իր հարակից կղզիներով, Ճապոնիային, իսկ Չինաստանի կառավարությունը պնդում էր, որ Տյաոյուն կղզիները ներառված են եղել այս պայմանագրով զիջված հարակից կղզիների մեջ։

1896 թվականին Կոգա Տատշիրոն Ճապոնիայի կառավարությունից անվճար վարձակալեց Տյաոյուն կղզին, Հուանվեյ Յու կղզին, Հյուսիսային Սյաոտաո կղզին և Հարավային Սյաոտաո կղզին, և կողմերը համաձայնվեցին, որ 30 տարվա վարձակալությունից հետո կշարունակվի տարածքի վարձակալությունը՝ վճարովի հիմունքներով։ Բայց 1932 թվականի հուլիսի 15-ին, Կոգա Տատշիրոյի որդի Կոգա Զենջին Ճապոնիայի կառավարությանը առաջարկեց շարունակել գնել Հյուսիսային Սյաոտաո կղզին և Հարավային Սյաոտաո կղզին, մինչդեռ ավելի վաղ արդեն վճարովի հիմունքներով գնել էր Տյաոյուն և Հուանվեյ Յու կղզին։

1945 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը պաշտոնապես ավարտվելուց հետո, 1946 թվականի փետրվարի 2-ից Միացյալ Նահանգները սկսել է ռազմական կառավարման կիրառումը Ճապոնիայի տարածքների վրա, որոնք գտնվում են 30° հյուսիսային լայնությանց ներքև։ Իսկ 1952 թվականի ապրիլի 28-ին՝ «Հին Սան Ֆրանցիսկոյի պայմանագրի» պաշտոնական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Հյուսիսային Սյաոտաո կղզին անցավ Լյուքոուի կառավարության հսկողության ներքո։ 1970 թվականի հուլիսին Լյուքոուի կառավարությունը սկսեց տեղադրել նախազգուշացնող նշաններ՝ չեզոքացնելով անօրինական ոտնձգությունները Տյաոյու կղզու, Հուանվեյ Յու, Չի Վեյ Յու, Հյուսիսային Սյաոտաո և Հարավային Սյաոտաո կղզիների վրա։ 1972 թվականի մայիսի 15-ին, Միացյալ Նահանգները որոշեց Լյուքոու կղզիների խմբակին և Տյաոյուն կղզիների շարքը վերադարձնել Ճապոնիայի կառավարությանը՝ նրանց հսկողության ներքո դնելու համար։ Բայց այն բանից հետո, երբ Միացյալ Նահանգները որոշեց փոխանցել Տյաոյու կղզիների շարքը Ճապոնիային և թույլ տալ, որ վերջինս իրականացնելով կառավարչություն, այս որոշումը անմիջապես հանգեցրեց Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության և Չինաստանի Հանրապետության կողմից հայտարարելու, որ այդ կղզիները, այդ թվում Հյուսիսային Սյաոտաո կղզին, հանդիսանում են Չինաստանի անքակտելի տարածք: Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը և Չինաստանի Հանրապետությունը երկուսն էլ նշեցին, որ Ճապոնիան պարտավոր է վերադարձնել Տյաոյու կղզիները, որոնք հանձնել են Չինաստանից Մագունկ պայմանագրով, սակայն Ճապոնիայի կառավարությունը, պատասխանելով այս պահանջին, պնդեց, որ Տյաոյու կղզիների նկատմամբ վեճային սեփականության հարց գոյություն չունեն։

1996 թվականին մարդիկ ուղարկվեցին Պեյսյաոտաո՝ պարզ փարոս կառուցելու համար։ Վիճակագրության համաձայն՝ 2002-2012 թվականներին Ճապոնիայի Ներքին գործերի և կապի նախարարությունը տարեկան 1.5 միլիոն իեն է ծախսել Սյաոտաոյի հողօգտագործման իրավունքները վարձակալության տալու համար Կուրիհարա ընտանիքից, որը կղզու սեփականատերն է, ինչպես ճանաչվել է Ճապոնիայի կառավարության կողմից։ Սակայն 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, Ճապոնիայի վարչական մարմինը վճարեց իր ճանաչած Տյաոյու, Հյուսիսային Սյաոտաո և Հարավային Սյաոտաո կղզիների սեփականատերերին 2,050,000,000 յեն՝ գնելու նպատակով այդ տարածքները։ Այդ կերպով Տյաոյու և այլ կղզիների կարգավիճակը դարձվեց պետական սեփականություն։ Բացի նրանից, որ Ճապոնիայի կառավարությունը Հյուսիսային Սյաոտաո կղզին արդեն հռչակել է պետական սեփականություն, կղզու խաղաղությունն ու կայունությունն ապահովելու համար կառավարությունը խստորեն արգելում է Շիագի քաղաքին թույլ տալ ուրիշներին կղզում իրականացնել չափագրումներ կամ զարգացումներ, և հանրությունը սովորաբար պետք է նախապես ստանա թույլտվություն՝ կղզին մտնելու համար։ Եվ թեև այս դեպքի ընթացքում Ճապոնիայի կառավարությունը չի գնել Յելոյյու և այլ կղզիները իր ճանաչած սեփականատերերից, այնուամենայնիվ՝ այս հակասական տարածքները «պետականացնելը» հրահրեց Չինաստանի մայրցամաքի և Թայվանի կողմից Տյաոյու կղզիների հարցի դաժան արձագանք։

## Աշխարհագրություն
Հյուսիսային Սյաոտաո կղզու հարաբերական դիրքը գտնվում է Նիշիմա կղզուց մոտ 160 կմ դեպի հյուսիս, իսկ Տյաոյու կղզերի գլխավոր կղզուց՝ Տյաոյուից՝ հարավ-արևելք մոտ 5 կմ հեռավորության վրա։ Համեմատական դիրքը՝ մոտավորապես հյուսիսային լայնություն 25°43.6′, արևելյան երկայնություն 123°32.3′։ Ամբողջ կղզին մոտավորապես 540 մետր լայնություն ունի, 880 մետր երկարություն, մոտ 3.5 կիլոմետր ափագիծ և 0.31 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Հյուսիսային կղզին շրջապատված է մի քանի փոքր կղզյակներով և խութերով, այդ թվում՝ Թռչնի բույն կղզին, Թռչնի ձվի կղզին և Փոքրիկ թռչնի կղզին, և հարավից նայում է Հարավային կղզու Առաջին լեռնաշղթային՝ Օլիվյան դարպասի միջով, որը հարավից մոտ 200 մետր լայնություն ունի։ Երկու կղզիների միջև գտնվող Կանլանմեն նեղուցի երկարությունը մոտ 150 մ է, և նախկինում, երբ Արևելյան ծովում հանդիպում էին ուժեղ քամիներ և ալիքներ, Թայվանից ձկնորսները հաճախ նավերը այս ջրային ուղով էին ուղղում՝ փախչելու քամուց և ալիքներից։ Հյուսիսային Սյաոտաո կղզու ամենաբարձր գագաթը գտնվում է հարավում՝ 135 մ բարձրությամբ Շիֆեն (Ազնիվի գագաթը), իսկ երկրորդ ամենաբարձր գագաթը գտնվում է կղզու կենտրոնական հատվածի հյուսիսային կողմում՝ Յինֆեն (Նագի գագաթը): Այլ բարձր տեղեր են նաև Կոնմինշի և Լյանհուաշի քարերը: Կղզու վրա բնակվում են բազմաթիվ թռչուններ, և 1953 թվականի օգոստոսին Գաոլյան Տիեֆուն հայտնաբերել է Հյուսիսային Սյաոտաո կղզու մոտակա ջրային տարածքներում մեծ թվով կարճեզր ալբատրոսներ, որոնք դասակարգվել են որպես վտանգված տեսակ։ Իսկ 2002 թվականին հաղորդվել է նաև, որ կարճեզր ալբատրոսները սկսել են բազմացում կղզու վրա։ 1970 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Կյուշուի և Նագասակիի համալսարանների համատեղ գիտական հետազոտական խմբաքանակը Հյուսիսային Սյաոտաո կղզում հայտնաբերել է մի քանի սևաոտ ալբատրոսներ։

## Նշումներ
# Ճապոնիայի ներկայիս կառավարությունը Պեյ Սյաոտաոն նշանակել է որպես Օկինավա պրեֆեկտուրայի Իշիգակի քաղաքի 2391 Տոնոշիրո հասցե։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*   《角川日本地理大辭典（47）沖繩縣》. 日本富士见: 角川书店. 1986年6月. .
*  

## Արտաքին հղումներ
* 釣魚臺列嶼簡介
*  http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=254337&l=1233246Արխիվացված+է+Փետրվար+8,+2013+Wayback+Machine-ի+միջոցով: http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=254337&l=1233246Արխիվացված+է+Փետրվար+8,+2013+Wayback+Machine-ի+միջոցով:]

Կատեգորիա:Ասիայի վիճելի տարածքներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ