Պարոմոմիցին

[մինի|Պարոմոմիցին ([Քիմիական բանաձև|կառուցվածքային բանաձև)|251x251փքս]]
**Պարոմոմիցին,** հակամանրէային դեղամիջոց, որը կիրառվում է մի շարք միկրոօրգանիզմների կողմից հարուցվող ինֆեկցիոն հիվանդությունների, այդ թվում՝ ամեոբիազ, լամբլիոզ, լեշմանիոզ և ժապավենաձև որդերի բուժման համար։ Այն լայն սպեկտրի հակաբիոտիկ է, որը նույնիսկ կիրառվում է հղիության ընթացքում՝ ամեոբիազի կամ լամբլիոզի բուժման նպատակով: Հակառակ դեպքում, պարոմոմիցինը սովորաբար երկրորդ սերնդի բուժման դեղամիջոց է: Այն կիրառվում է՝ ներերակային, միջմկանային, բերանային (օրալ) կամ տեղային օգտագործման նրբաքսուքների տեսքով։

Դեղահաբերի բերանացի ընդունման դեպքում, հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են՝ ախորժակի կորուստ, փսխում, որովայնային ցավ, փորլուծություն։ Դեղամիջոցի արտաքին օգտագործման (քսուք) դեպքում, կողմնակի ազդեցություններից են՝ քոր, կարմրություն, պիգմենտային հետքեր։ Երկարատև ներերակային կամ միջմկանային ներարկման դեպքում կարող է առաջանալ՝ ցավ և կարմրություն, լյարդի հիվանդություններ կամ լսողության մասնակի կորուստ։ Հղիության կամ կրծքով կերակրման ընթացքում խորհուրդ է տրվում խուսափել պարոմոմիցինի կիրառումից։ Պարոմոմիցինը պատկանում է ամինոգլիկոզիդային դասի դեղամիջոցներին և դրսևորում է գրամ-բացասական բակտերիաների նկատմամբ հակամանրէային ակտիվություն՝ կանխելով բակտերիալ սպիտակուցների սինթեզը։

Պարոմոմիցինը առաջին անգամ նկարագրվել է՝ 1950-ականներին, իսկ կիրառումը բժշկության մեջ հաստատվել է ԱՄՆ–ում՝ 1960 թվականին։ Այն նեռրառված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» կարևորագույն դեղերի ցանկում։

## Կիրառումը բժշկության մեջ
Այն լայն սպեկտրի հակաբիոտիկ է, որը ներառում է գրամ-դրական և գրամ-բացասական բակտերիաներ, ինչպես նաև որոշ նախակենդանիներ, հետևաբար այն կիրառվում է ախտածին միկրոօրգանիզմների կողմից հարուցված վարակիչ հիվանդություններ դեմ, ինչպիսիք են՝ կրիպտոսպորիդիոզ և ամեոբիազ, ինչպես նաև այլ բակտերիալ հիվանդություններ, որոնցից են՝ լեշմանիոզ, ասկարիդոզ։ Այն կիրառվում է պաթոլոգիական միկրոֆլորայի հետևանքով առաջացած՝ գաստրոէնտերոկոլիտ (ստամոքսի և բարակ աղիքի լորձաթաղանթների բորբոքում) և սալմոնելոզ (սուր աղիքային հիվանդություն) հիվանդությունների  բուժման մեջ։ Պարոմոմիցինի արդյունավետությունը մաշկային լեշմանիոզի դեմ, առաջին անգամ նկարագրվել է՝ 1960-ականներին, ԽՍՀՄ-ում անցկացված կլինիկական փորձարկումների ժամանակ և 1990-ականների սկզբին՝ ընդերային լեշմանիոզի փորձարկումների ժամանակ։

Դեղամիջոցի կիրառման հիմնական ուղիներն են՝ միջմկանային, ներերակային և օրալ: Պարոմոմիցինի տեղային կիրառման քսուքը (գենտամիցինով կամ առանց դրա), արդյունավոտ դեղամիջոց է մաշկային լեշմանիոզի բուժման համար, որը բնութագրվում է տեղային խոցերի առաջացմամբ, մասնավորպաես՝ մաշկի, բերանի կամ քթի խոռոչի լորձաթաղանթի վրա։

### Հղիություն և կրծքով կերակրում
Հղիության ընթացքում նախքան պարոմոմիցինի կիրառումը, դեղորայքի վատ ներծծման պատճառով, խորհուրդ է տրվում նախապես դիմել բժշկի։

Կրծքով կերակրման ընթացքում պարոմիցինի ընդունման անվտանգության վերաբերյալ սահմանափակ տվյալներ կան, սակայն քանի որ դեղամիջոցը օրգանիզմում դժվար է ներծծվում, դեղամիջոցի նվազագույն քանակ է արտազատվում կրծքի կաթի հետ։ Այնուամենայնիվ, եթե նշանակվում է այլընտրանքային հակաբիոտիկներ, ապա ընտրությունը պետք է միանշանակ կանգնեցնել ավելի անվնաս դեղամիջոցների վրա։

### [[ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ]]
Կան սահմանափակ թվով հետազոտություններ, ըստ որոնց՝ պարոմոմիցինը, կարող է կիրառվել ՄԻԱՎ-ով և կրիպտոսպորիդիումով համատեղ վարակված անձանց մոտ: Մի քանի փոքր հետազոտությունների արդյունքում արձանագրվել է դաշտանային ցիկլի խանգարում՝ պարոմոմիցինով, երկարատև բուժման ավարտից հետո։

## Կողմնակի ազդեցություններ
Պարոմոմիցինի սուլֆատի օգտագործման դեպքում, ամենատարածված կողմնակի ազդեցություններիցն են՝ որովայնային ցավ, փորլուծություն, այրոց, սրտխառնոց և փսխում: Պարոմոմիցինի երկարատև կիրառումը մեծացնում է բակտերիալ կամ սնկային վարակների առաջացման ռիսկը: Երկարատև օգտագործման ախտանիշներից են՝ բերանի խոռոչում սպիտակ բծերի առաջացումը: Այլ, ավելի քիչ տարածված կողմնակի ազդեցություններից են՝ միասթենիա գրավիս, երիկամների ախտահարում, մարսողության խանգարում, էոզինոֆիլիա, գլխացավ, լսողության կորուստ, ականջներում զնգոց, եղնջացան, գլխապտույտ և պանկրեատիտ։

## Դեղորայքային փոխազդեցություններ
[մինի|[Նեոմիցին F (պարոմոմիցին II)|251x251փքս]]
Պարոմոմիցինը պատկանում է ամինոգլիկոզիդների դասին և, հետևաբար, կարող է առաջացնել՝ երիկամների ֆունկցիոնալ խանգարում և օտոտոքսիկություն: Այն իր ազդեցության հատկություններով, տոքսիկությամբ և դիսպեպսիա առաջացնելու ունակությամբ շատ նման է *նեոմիցինին*։ *[[Ֆոսկարնետ]]* դեղամիջոցի հետ միաժամանակյա օգտագործումը մեծացնում է երիկամների ֆունկցիոնալ ախտահարման ռիսկը: Դեղամիջոցի կիրառման հրահանգագիրում ներկայացվում է՝ դեղաչափ, ցուցումներ և հակացուցումներ, ներմուծման ուղիներ և այլ դեղերի հետ փոխազդեցություններ։

*Կոլիստինի և պարոմոմիցինի* միաժամանակյա օգտագործումը կարող է առաջացնել՝ շնչառական անբավարարություն, ինչպես նաև թերթթվածնարյունություն (հիպօքսեմիա՝ թթվածնի դեֆիցիտ զարկերակային արյան մեջ)։ Հիպոքսեմիան ունի բազմաթիվ պատճառներ, որոնցից են՝ շնչառական հիվանդություններ, և հետևաբար պարոմոմիցինը անհրաժեշտության դեպքում պետք է կիրառել ծայրահեղ զգուշությամբ։ Համակարգային հակաբիոտիկներ՝ ինչպիսին է պարոմոմիցինը,  խոլերայի պատվաստանյութի հետ միաժամանակ ընդունման դեպքում կարող է զարգանալ իմունային պատասխան։

Մինչ այս հակաբիոտիկի ընդունման ավարտը, անհրաժեշտ է խուսափել միզամուղ դեղամիջոցներից, քանի որ դրանց զուգակցումը նույնպես կարող է բերել լսողության վատթարացման։ Պարամոմիցինը և ''սուկցինիլխոլինի'' զուգակցված կիրառումը, կարող է վտանգավոր լինել բուժառույի համար, քանի որ այն շատ բացասական է ազդում նյարդամկանային համակարգի վրա՝ բերելով կմախքային մկանների կարճատև թուլացման։ Պարամոմիցինի բարձր դեղաչափը կամ երկարատև օգտագործումը, մեծացնում է ստամոքսաղիքային համակարգի հիվանդությունների ռիսկը։

## Ազդեցության մեխանիզմ
Պարոմոմիցինը ոչ ռեզիստենտ բջիջներում սպիտակուցի սինթեզի արգելակիչ է՝ կապվելով 16S ռիբոսոմային ՌՆԹ-ի հետ։ Պարոմոմիցին՝ լայն սպեկտրի, ջրում լուծվող հակաբիոտիկ, որը ունի հակամանրէային ակտիվություն աղիքային ցուպիկի և ոսկեգույն ստաֆիլոկոկի նկատմամբ։ Պարոմոմիցինը հանդիսանալով լայն սպեկտի հակաբիոտիկ, մեծացնում է ռիբոսոմային տրանսլյացիայի սխալի հաճախականությունը: Պարոմոմիցինը կապվում է ՌՆԹ օղակի հետ, որտեղ սովորաբար դասավորված են «A1492» և «A1493» գեները, և դուրս է մղում այս երկու մնացորդները: Այս երկու մնացորդները մասնակցում են կոդոնի և անտիկոդոնի միջև ճիշտ զույգի հայտնաբերմանը: Աղիքային ցուպիկի բջիջներում՝ ամինոգլիկոզիդների սպիտակուցների սինթեզի վրա ազդեցության մեխանիզմի հետազոտությունները ցույց են տվել, որ պարոմոմոցինի հետևանքով սպիտակուցի սինթեզի խանգարումը պայմանավորված է ոչ միայն ի–ՌՆԹ սխալ ընթերցմամբ, այլև սպիտակուցի երկարացման ընդհանուր արագության զգալի նվազմամբ, ինչը ենթադրում է սպիտակուցի սինթեզի ավելի համապարփակ արգելակում։

## Ֆարմակոկինետիկա
### Ներծծում

Պարոմոմիցինը ստամոքսաղիքային համակարգում վատ է ներծծվում։ Մարսողական համակարգի ֆունկցային խանգարող ցանկացած միջոց կամ գործոն, կարող է մեծացնել դեղամիջոցի ներծծումը մարսողական համակարգից։ Բացի այդ, ցանկացած կառուցվածքային վնասվածք, ինչպիսիք են՝ ինֆեկցիոն ախտահարում կամ խոց, հակված են մեծացնել դեղամիջոցի ներծծումը։
աջից|frameless
Միջմկանային (ներմկանային) ներարկման դեպքում դեղորայքի ներծծումը ավելի արագ է։ Արյան մեջ պարոմոմիցինի կոնցենտրացիան, իր գագաթնակետին է հասնում ներարկումից հետո՝ մեկ ժամվա ընթացքում։ «In vitro և in vivo» ակտիվությունները զուգահեռ են նեոմիցինի ակտիվությանը։ Դեղամիջոցի ստամոքսաղիքային տրակտից վատ ադսորբցիայի (ներծծում) պատճառով, այն հատկապես ցուցված է աղիքային վարակների բուժման համար։

### Արտազատում
Դեղահաբը գրեթե անփոփոխ վիճակում արտազատվում է կղանքի հետ։ Այն օրգանիզմից դուրս է գալիս՝ լեղիով, կղանքով կամ մեզի միջոցով։

## Պատմություն
Պարոմիմիցինը առաջին անգամ սինթեզվել է 1950–ականների սկզբին, իսկ բժշկության մեջ առաջին անգամ կիրառվել է՝ 1960 թվականին։ Այն ընդգրկված է «Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության» հիմնական դեղերի ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
 

* 

Կատեգորիա:Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության անհրաժեշտ դեղեր
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
Կատեգորիա:Գլիկոզիդներ
Կատեգորիա:Դեղաբանական գիտություններ
Կատեգորիա:Դեղագետներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Կատեգորիա:Դեղագործական ընկերություններ
Կատեգորիա:Դեղագործներ
Կատեգորիա:Դեղագործություն
Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Դեղեր ըստ ազդեցության մեխանիզմի
Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ
Կատեգորիա:Հակամակաբուծային պրեպարատներ
Կատեգորիա:Մուտագեններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ ըստ տարրերի
Կատեգորիա:Քիմիական սինթեզ
Կատեգորիա:Քիմիական տարրերի խմբեր
Կատեգորիա:Ֆարմակոթերապիա