open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Փարիզ-Մանհեթեն

**«Փարիզ-Մանհեթեն»** (), գեղարվեստական ֆիլմ, որի շնորհանդեսը կայացել է 2012 թվականի ապրիլի 2-ին Ավստրալիայում՝ ֆրանսիական կինոյի փառատոնում։  

Սոֆի Լելուշի () առաջին լիամետրաժ ֆիլմն է։ Դրանից առաջ՝ 1999 թվականին, նա յոթ րոպե տևողությամբ կարճամետրաժ ֆիլմ էր նկարել։

## Սյուժե
Ալիսը (Ալիս Տալյոնի) դեղագործ է եվրոպական ընտանիքից, դեռահաս տարիներից սիրում է Վուդի Ալլենին, Քոուլ Փորթերին և կեդեր։ Առանձնանալով տղայական վարքով՝ կատեգորիկ չի ցանկանում սիրավեպեր ունենալ, իսկ միակ տղան, ում նա երբևէ հավանել էր, «հափշտակվել էր» իր քրոջ կողմից։

Երկար տարիներ Ալիսի սենյակի պատից կախված է Վուդի Ալլենի պաստառը, որի հետ հա նաճախ զրուցում է։

Անցնում է տասը տարի։ Ալիսին հասել է հայրական դեղատունը, քույրն ամուսնացել է, իսկ պաստառը դեռ կախված է Ալիսի սենյակի պատից։ Ալիսն արդեն երեսուն տարեկան է, բայց դեռ միայնակ է. նրա հարազատներն ամեն կերպ փորձում են նրան ծանոթացնել չամուսնացած տղամարդկանց հետ։

Ալիսը երկու երկրպագու ունի՝ Վենսենթը (Յաննիկ Սուլյա) և Վիկտորը (Պատրիկ Բրուել), կանգնած է ընտրության առաջ։ Գրեթե պատահականորեն, բայց Վենսենթի շնորհիվ Ալիսը հանդիպում է Վուդի Ալլենին, ով տալիս է նրան իր անձնական խորհուրդը։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* .
* Սոֆիա Լելուշի հարցազրույցը // KinoPoisk.ru, 25.07.2012

Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Հրաբուխ (ֆիլմ, 2011)

**Հարաբուխ** (), իսլանդացի ռեժիսոր Ռունարա Ռունարսոնայի ֆիլմերից։ Էկրան է դուրս եկել 2011 թվականին։

## Սյուժե
Խանեսը թոշակի է անցնում իր 37 տարվա աշխատանքից հետո, նա պահակ էր աշխատում դպրոցում։ Այդքան ժամանակահատվածում նա չի կարողանում գտնել իր համար լավ ընկերներ, և հիմա նա ազատ ժամանակ ստիպված է խնամել իր հիվանդ կնոջը, որի հետ նա շատ սառը հարաբերություններ ուներ անցած տարիներին։ Նա նաև ոչ մի ուշադրություն չէր դարձնում իր երկու երեխաներին, որոնք մեծացել էին գրեթե առանց հոր աջակցության և ուշադրության։ Ապրելով իր կյանքը միայն իր համար, ծերունին հանկարծ հասկանում է, որ իրեն շրջապատող աշխարհն ավելի մեծ և գեղեցիկ է քան նա պատկերացնում էր, և նաև այն, որ դեռ ուշ չէ է կյանքը սկսել նորից և ապրել հանուն նրանց ովքեր ունեն իր կարիքը։

## Գլխավոր դերերում
* Թեոդոր Ուիլսոն- Խանես
* Մարգարիտ Խելգա- Աննա, Խանեսի կինը
* Տորստեյդ Բեքման- Արի, Խանեսի որդին
* Էլմա Լիզա Գըունարստոտիր- Թելմա, Խանեսի դուստրը
* Քրիստինա Դեվիդսդոտիր - բուժքույր
* Բենեդիկտ Էրլիգսոն- Պաուլմի

## Նկարահանումներ
Ֆիլմի բյուջեն կազմել է 104 մլն իսլանդական (շուրջ 794 հազար ԱՄՆ դոլար)։

## Վարձույթ
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել մայիսի 13-ին, 2011թ։ «Հրաբուխ» ֆիլմը սահմանափակ ցուցադրվել է նաև ռուսական կինոթատրոններում։ Ընդհանուր առմամբ, ֆիլմը շատ լավ ընդունվեց քննադատների կողմից։ Ըստ ոմանց, ռեժիսորին հաջողվել է, ստեղծել մի դրամա, որը կարող էր դառնալ նոր հայտնագործություն եվրոպական կինոարտադրության մեջ, նույնիսկ հաշվի չառնելով մի քանի հնացած սյուժեներ.:

## Մրցանակներ և առաջադրումներ
2011 թվականի մայիսի 13-ին Կանսկի կինոփառատոնում կայացավ ֆիլմի պրեմիերան, որտեղ նա պայքարում էր «Ոսկե տեսախցիկ» մրցանակի համար։ Նույն տարում ֆիլմը Իսլանդիայում արժանացավ «Օսկար» մրցանակի առաջադրման, լավագույն ֆիլմ օտար լեզվով անվանակարգում։

## Այլ մրցանակներ
2011 թվականին արժանացել է արծաթե մրցանակի, Չիկագոյի կինոփառատոնում, նոր ռեժիսորների մրցույթում։
2011 թվականին Վալյադոլիդսկի կինոփառատոնում արժանացել է Punto de Encuentro մրցանակի լավագույն ֆիլմ անվանակարգում։
2011 թվականին Վալյադոլիդսկի կինոփառատոնում արժանացել Քշիշտոֆ Կեսլևսկոյի անունով մրցանակի լավագույն ֆիլմ անվանակարգում։
2011 թվականին Կվաբեկի կինոքննադատների կողմից արժանացել է  Louve d'Or մրցանակի Մոնրեալի նոր ֆիլմերի կինոփառատոնում։
2011 թվականին Սան-Պաուլոյի կինոփառատոնում արժանացել է մրցանակի լավագույն դերասան անվանակարգում։
2011 թվականին Տրանսլիվանի կինոփառատոնում արժանացել է մրցանակի լավագույն ռեժիսոր անվանակարգում։
2012 թվականին  «Էդդա»-ի 5 մրցանակների, լավագույն ֆիլմ, ռեժիսոր, սցենար, դերասան և դերասանուհի անվանակարգերում։ Դրանից բացի ֆիլմն արժանացել է 9 առաջադրումների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դանիական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսլանդական ֆիլմեր
Թիլո Կերեր

**Թիլո Կերեր** (, ), գերմանացի ֆուտբոլիստ Բուրունդիից, գերմանական «Շալկե 04» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։

## Կենսագրություն
Թիլոյի հայրը գերամանացի է, իսկ մայրը՝ Բուրունդիից։ Թիլոն ծնվել է գերմանական Թյուբինգենում 1996 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։

## Ակումբային գործունեություն
Սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով հայրենի քաղաքում, տեղի ակումբում։ Ավելի ուշ, զբաղվել է Ռոյտլինգեն 05 և Շտուտգարտ ակումբների համակարգում։

### Շալկե 04
2012 թվականին տեղափոխվել է Շալկե 04 ակումբ։ Հանդես է եկել Շալկե 04 II պատանեկան թիմում։ Նորամուտը կայացել է 2016 թվականի փետրվարի 6-ին Բունդեսլիգայի 20-րդ տուրում Վոլֆսբուրգի դեմ խաղում։ 2016/2017 մրցաշրջանում խաղացել է 16 խաղ և խփել 1 գոլ առաջնությունում

## Հավաքականում
2015 թվականին խաղացել է Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնությունում։ Խաղացել է 3 խաղում։ Գերմանիայի հավաքականի կազմում հաղթել է Եվրոպայի 2017 թվականի առաջնությունում։ Խաղացել է 1 խաղ մրցաշարում։

## Նվաճումներ
;  (մինչև 21)
* Եվրոպայի առաջնություն **(1)**։ 2017:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* Профиль на footballdatabase.eu
* Профиль на ogol.com
* Профиль на fussballdaten.de
* Профиль на weltfussball.de
* Профиль на kicker.de
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Հոկտեմբեր (կինոթատրոն, Մոսկվա)

մինի
**«Հոկտեմբեր»**, համերգային դահլիճ Մոսկվայում՝ Նովի արբատ փողոցի վրա։ Կառուցվել է 1967 թվականին։ Նրա ճակատը զարդարված է բնական քարից պատրաստված խճանկարներով, որը նվիրված է Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը: Թատրոնը համարվում է տարածաշրջանային մշակութային ժառանգություն։ Վիտրաժը մուգ կարմիր, մուգ կապույտ և մանուշակագույն ապակիների համադրություն է։

Սկզբնական նախագծի համաձայն կինոթատրոնի կազմում մտնում էր Մեծ դահլիճը՝ 2450 տեղերով։ Ֆիլմ ցուցադրելու համար կա էկրան։

1998-2005 թվականներին կինոթատրոնը վերակառուցվել է և կապիտալ վերանորոգվել։ Այն այժմ ունի 11 դահլիճ, որտեղ տեղավորվում է 3000 հանդիսատես։ «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնում պարբերաբար կազմակերպվում են տարբեր համերգներ և ստեղծագործական երեկոներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կինոթատրոններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի համերգասրահներ
Նոր թատրոն (Մոսկվա, 1932)

**Նոր Թատրոն** (), դրամատիկական թատրոն Մոսկվայում, գործել է 1930-1940 թվականներին։

## Պատմություն
Պետական Նոր թատրոնը հիմնադրվել է Փոքր թատրոնի հիման վրա, ստեղծել է 1925 թվականին Ֆ. Ն. Կավերինը։ Թատրոնը բացվել է 1932 թվականի նոյեմբերի 13-ին (կամ նոյեմբերի 16-ին) և 1932 թվականին մեծ տարածք է ստացել Ռիկովի անվան ակումբում ԽՍՀՄ ԿԸՀ, Սերաֆիմովիչի 2 փողոցում։ Շուտով Նոր թատրոնը զրկվել է Կառավարության տան իր դահլիճից։ Սկսվեց անհաջողությունների գիծը, երկար, համարյա կես տարի, ներկայացումներ, որտեղ թատրոնը ցույց է տվել իր լավագույն հին ներկայացումները. «Կինոսիրավեպ», «Առանց մեղքի մեղավորները»։ 1935 թվականի մարտին թատրոնը տեղափոխել է նախկին «Ռոտ ֆրոնտ»-ի ակումբի մի խոքր տարածք։ Վիթխարի գունագեղ պաստառների ստեղծելու պլանները անկատար մնացին։ Նախկին քաղտաժանակիրների և ազատ աքսորականների ընկերության ցրումից հետո 1935/1936 թվականին տվել է ներկայացումներ Տաժանակրության և աքսորի կենտրոնական տան դահլիճում (Վորովսկոյի փողոց, տուն 31), որտեղ մինչև այդ տեղակայված էր Պատմա-հեղափոխական թատրոնը։
 
1936 թվականի աշնանը Նոր թատրոնը միավորվել է Մոսկվայի Գեղարվեստական աշխատանքային թատրոնի հետ՝ վերանվանվելով Մոսկվայի դրամատիկական թատրոն, որը հայտնի է որպես Մոսկվայի դրամատիկական թատրոն Ֆ. Ն. Կավերինի գլխավորությամբ և տեղափոխվել է Նովոսլոբոդսկի փողոց, տուն 37, Կալյաևի անվան ակումբ։

## Թատերախումբ
### Ռեժիսորներ
* Կավերին, Ֆյոդր Նիկոլաևիչ
* Վեչեսլավ, Սերգեյ Միխաիլովիչ

## Դերասաններ
* Նադեժդա Ալեքսանդրովնա Սմիրնովա
* Սերգեյ Միխայիլովիչ Վիչեսլավ
* Բորիս Յուլևիչ Օլենին
* Նիկոլայ Կապիտոնովիչ Սվոբոդին
* Ֆյոդր Պավլովիչ Սելեզնյով
* Կլավդիա Միխայլովնա Պոլովիկովա,
* Նատալյա Սերգեևնա Ցվետկովա (1903 - 1952)
* Ալեկսանդ Պավլովնա Շատով
* Վերա Ալեքսեևնա Ցարյովա-Կավերինա

## Ներկայացումներ
* «Աշխարհի չեմպիոն» (1933) Մ.Դ. Ռոմա-ի պիեսի հիման վրա (նկարիչ Ե. Մ. Մանդելբերգ)
* «Конец — делу венец» (1933/34)
* «Կինոսիրավեպ»
* «Առանց մեղքի մեղավոր են»
* «Замоскворечье»
* «Սրտի այն կողմը» Յու. Կ. Սմոլիչաի պիեսի հիման վրա (նկարիչ Ա. Ֆ. Բոսուլաև, կոմպոզիտոր` Յու. Ս. Մեյտուս)
* «Ուրիել Ակոստա» (1934) Կառլ Գուցկովի պիեսի հիման վրա (կոմպոզիտոր Ա. Ա. Կրեյն)
* «Парижский тряпичник» (1935) Ֆելիքս Պիաի պիեսի հիման վրա
* «Վախկոտը» по пьесе Ա. Ա. Կրոնի պիեսի հիման վրա (նկարիչ Բ. Ռ. Էրդման)

## Գրականություն
* *Друзина М.* Ф. Н. Каверин — рыцарь студийности / Студийные течения в советской режиссуре 1920 – 1930-х годов: Сборник научных трудов / Ред.-сост. В. М. Миронова, отв. ред. Д. И. Золотницкий. — Л., 1983 — 134 с.
* *Крон А. А.* О старших товарищах 
* *Снежницкий Л. Д.* Режиссёрские искания Ф. Н. Каверина // Каверин Ф. Н. Воспоминания и театральные рассказы — М.: Всероссийское театральное общество, 1964 — 411 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
Կատեգորիա:Կամերային թատրոններ
Ողբ (ֆիլմ, 2016)

«**Ողբ**» (), Հարավային Կորեայի ֆիլմ-տրեյլեր, որը նկարահանել է Նա Հոն Ջինը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 18, Կանիի կինոփառատոնի ջամանակ։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմու մ է Չոն Գու ոստիկանի մասին, ով հետաքննում է առեղծվածային սպանությունների շարքը, որը գտնվում է Քոքսոն անտառոտ գյուղի մոտ։

## Քննադատություն
Ֆիլմը քննադատների կողմից ստացել է դրական արձագանքներ։ Rotten Tomatoes կայքում На сайте Rotten Tomatoes лента имеет рейтинг 100% по итогам 45 рецензий критиков, а ее средний балл составляет 8.1/10։ На Metacritic фильм получил 80 баллов из 100 на основе 16 рецензий, что считается «всеобщим одобрением»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր
Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կորեերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հարավկորեական սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դևերի մասին
Կատեգորիա:2010-ականների կորեերեն ֆիլմեր
Յուրի Վերմիշև

**Յուրի Քրիստափորի Վերմիշև** (), հրթիռային տեխնիկայի բնագավառի հայազգի գիտնական, գնդապետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1978):

Գրիգոր և Կոնստանտին Վերմիշևների եղբայրը։

## Կենսագրություն
Կոնստանտին Վերմիշևը ծնվել է 1920 թվականին Թիֆլիսում` Քրիստափոր և Վարվառա (Արղության-Դոլգոռուկայա) Վերմիշևների ընտանիքում։ 1942 թվականին ավարտել է Լենինգրադի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը, 1948 թվականին՝ Կապի ռազմական ակադեմիան։ 1948-1955 թվականներին աշխատել է Պաշտպանության նախարարության Մոսկվայի ԳՀԻ-4-ում, 1955-1961 թվականներին` ՊՆ 4-րդ վարչության թեմատիկ բաժանմունքի պետի տեղակալ, 1961-1981 թվականներին` կենտրոնական ԳՀԻ-45-ի (Մոսկվայի մարզ, քաղաք Բաբուշկինո) վարչության պետ-ինստիտուտի պետի տեղակալ, 1957 թվականից միաժամանակ դասավանդել է ՌԴ ռազմական բուհերում։

Աշխատանքները վերաբերում են հրթիռային տեխնիկային, բարդ տեխնիկական համակարգերի նախագծման ժամանակ լուծումների ինքնաշխատ փնտրման եղանակներին։ Ստեղծել և մշակել է բարդ, բազմաչափանիշային օբյեկտների համադրման տեսությունն ու մեթոդաբանությունը։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1974 
* ՌԴ կառավարության մրցանակ, 2001

## Անդամակցություն
* ՌԴ բնական ԳԱ անդամ, 1992
* Տեղեկատվայնացման միջազգային ակադեմիայի անդամ, 1993

## Գրականություն
* Саркисян А.Е. Армяне-военные ученые, конструкторы, производственники и испытатели XX века.Т.2.-Ер.:"Амарас",2005, с.153-159.

## Երկեր
* Основы управления ракетами / Ю. Х. Вермишев. – М. : Оборонгиз, 1968. – 320 с.
* Вермишев Ю. Х. Методы автоматического поиска решений при проектировании сложных технических систем\ Ю.Х.Вермишев. -М.:Радио и связь,1982.-152 с.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Կատեգորիա:Հայ երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:ՌԴ կառավարության մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Գագատ

մինի|աջից| Գագատ, խեժածուխ
**Գագատ**, խեժածուխ, որն օգտագործվում է զարդեր պատրաստելու համար։ Այն կարելի է դանակով ու խարտոցով հեշտությամբ տաշել և կտրել։ Այս քարի հայկական անվանումը (գիշեր) օգտագործում են շատ ժողովուրդներ։ Գագատի ու ագաթի միջև ոչ մի ընդհանրություն չկա, բացի անվանումների տարօրինակ նմանությունից։ Գագատը քարածխի տարատեսակ է, որը միլիոնավոր տարիների ընթացքում չի հասցրել դառնալ բարձրորակ քարածխային անտրացիտ։ Հմուտ վարպետների ուշադրությունը գրավող գագատից պատրաստել են ոչ թանկարժեք զարդեր, որ կրել են սգո օրերին։ Ինչպես քարածուխը, գագատն էլ կրակից հեշտությամբ այրվում է։ Այն օրգանական ծագում ունի։ Երբեմն նրան անվանում են սև սաթ։ Գագատի հրաշալի տեսակներ հանվել են Ղարսի շրջանի Օլթի քաղաքից ոչ հեռու։

## Կիրառություն
Գագատը թանկարժեք քարերի շարքին չի դասվում, բայց հազարավոր տարիներ գագատի անկրկնելի գույնը գրավել է մարդկանց ուշադրությունը։ Քարհատներին դուր է եկել նրա ամրությունն ու դյուրամշակելիությունը։ Հասարակ դանակի օգնությամբ գագատից պատրաստում էին զարմանահրաշ արձանիկներ, վարդարաններ, ապարանջաններ, զարդեր։ Մինչև պլաստմասաների երևան գալը այդ էժանագին, բայց գեղեցիկ իրերը մեծ պահանջարկ ունեին։

### Բուժական նշանակություն
Առաջներում գագատն օգտագործվել է որպես դեղամիջոց։ Միջնադարյան բժիշկները բորբոքված աչքերը մաքրում էին գագատով։ Ընկնավորներին այրվող գագատով ծխահարում էին։ Կարծում էին, որ գագատն ամրացնում է տեսողությունը, քշում թունավոր օձերին։ Ժամանակակից հետազոտությունները հաստատեցին գագատի բուժիչ հատկությունները։ Այն իր քիմիական բաղադրությամբ նման է նավթի բուժիչ ցեխերին, որոնք բուժում են զանազան հիվանդություններ։ Հնարավոր է, որ ապագայում գագատից պատրաստեն շատ արժեքավոր դեղամիջոցներ։

## Տես նաև
* Սաթ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ածուխ
Կատեգորիա:Ապարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի քարեր
Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ
Կատեգորիա:Քարեր
Սուրեն Նալբանդյան

**Սուրեն Ռուբենի Նալբանդյան** (), խորհրդահայ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ, ԽՍՀՄ-ի հնգակի չեմպիոն (1975,1976,1977, 1979, 1980), Եվրոպայի չեմպիոն (1977), օլիմպիական չեմպիոն (1976), ԽՍՀՄ  սպորտի վաստակավոր վարպետ, «Պատվո նշանի» շքանշանակիր (1976)։
## Կենսագրություն
Սուրեն Նալբանդյանը ծնվել է Գեղարդում։ Ընտանիքը 1964 թվականին տեղափոխվում է Աստրախան, որտեղ էլ  1969 թվականին նա սկսել է զբաղվել ըմբշամարտով։ 1972 թվականին եղել է ԽՍՀՄ պատանիների  չեմպիոն, իսկ 1974 թվականին՝ երիտասարդների։ 1975 թվականին Սուրեն Նալբանդյանը դարձել է  ամառային  Սպարտակիադայի և աշխարհի երիտասարդական առաջնության  հաղթող։ 1976 թվականին հաղթող է ճանաչվում  ԽՍՀՄ առաջնությունում և ընդգրկվում ԽՍՀՄ-ի հավաքականի կազմում, մասնակցում Լենինգրադի Եվրոպայի առաջնությանը և Մոնրեալի Օլիմպիական խաղերին։ Լենինգրադի Եվրոպայի առաջնությանը Սուրեն Նալբանդյանը նվաճում է  բորնզե մեդալ, իսկ  Մոնրեալի օլիմպիական խաղերին նվաճում է  ոսկե մեդալ և դառնում ամենաերիտասարդ օլիպիական ըմբշամարտի չեմպիոնը։ Հաջորդ տարին նա նորից է դառնում  ԽՍՀՄ-ի և  Եվրոպայի չեմպիոն։ 1980 թվականին մասնակցում է Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերին, սակայն չի կարողանում մեդալ նվաճել։ Դրանից հետո թողնում է իր  մարզական կարիերան և սկսում  զբաղվել մարզչական աշխատանքներով։

## Արտաքին հղումներ
* НАЛБАНДЯН СУРЕН РУБЕНОВИЧ
* Спортивные достижения: 

## Ծանոթագրություններ

## Սուրեն Նալբանդյանի նկարները
* Сурен Налбандян
* Олимпийский чемпион по греко-римской борьбе Сурен Налбандян провёл мастер-класс в Новоалтайске. 

Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Օմուդ կամուրջ

**Օմուդ կամուրջ** (), 1851 - 1852 թվականներին Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում Ակեր գետի վրա կառուցված կամուրջ։ Այժմ գործում է որպես հետիոտն կամուրջ։

## Պատմություն
Կամուրջը նախապես կառուցվել է Մոսումում, Դրամեն գետի վրա Սիմոա առվակի գետաբերանի մոտակայքում։ Դա Նորվեգիայի թուջե շղթաներով երկրորդ  շղթայավոր կամուրջն էր։ Հետագայում կամուրջը փոխարինվել է նորով։ 1952 թվականին հին կամուրջը քանդվել, և մաս առ մաս տեղափոխվել ու հավաքվել է Ակեր գետի վրա՝ հետագայում Տեխնիկական թանգարան ստեղծելու նպատակով։ Թանգարանը կառուցվել է այլ վայրում, բայց կամուրջը մնացել է տեղում։

## Արձանագրություն

մինի|350px|Կամրջի արձանագրությունը
Կամուրջը արձանագրություն ունի, որը զգուշացնում է՝
"*100 MAND KAN IEG BÆRE, MEN SVIGTER UNDER TAKTFAST MARSCH*." (նորվեգերեն)
100 մարդ կարող եմ տանել, բայց ոչ ռիթմային երթով։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նորվեգիայի կամուրջներ
Կատեգորիա:1852 կառուցված
La chica dorada (ալբոմ)

***La chica dorada*** (), մեքսիկացի երգչուհի՝ Պաուլինա Ռուբիոյի կողմից՝ դեբյուտային, անհատական, ստուդիայում ձայնագրած ալբոմ, որը թողարկվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 20-ին EMI Latin լեյբլի տակ։

## Ստեղծագործությունների ցանկ

## Սինգլներ
* «Mío» (#3 U.S. Hot Latin Songs ցանկում)
* «Amor de mujer» (#8 U.S. Hot Latin Songs ցանկում)
* «Sabor a miel» (#22 U.S. Hot Latin Songs ցանկում)
* «Abriendo las puertas al amor» (#9 U.S. Hot Latin Songs ցանկում)
**Պրոմոսինգլներ**
* «La chica dorada»
* «Amarte en libertad»

## Ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1992 ալբոմներ
Դենիս Փափազյան

**Դենիս Նահապետի Փափազյան** (, ), հայ պատմաբան, հասարակական գործիչ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1971)։ Միչիգանի համալսարանի Հայկական հետազոտությունների կենտրոնի հիմնադիր։

Նյու Հևենի Հարավային Կոնեկտիկուտի պետական համալսարանի 11-րդ ռեկտոր Մերի Փափազյանի ամուսինը։

## Կենսագրություն
Դենիս Փափազյանը ծնվել է 1931 թվականին։ 1954 թվականին ավարտել է Վեյնի պետական համալսարանի (Դեթրոյթ, Միչիգանի նահանգ) պատմափիլիսոփայական բաժինը, 1956 թվականին՝ նույն համալսարանի արևելաեվրոպական հետազոտությունների բաժնի և 1958 թվականին՝ Միչիգանի (Էնն Էրբոր) համալսարանի պատմության բաժնի մագիստրատուրաները։ 1961-1962 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի պետական համալսարանում, ուսումնասիրել է Մոսկվայի և Լենինգրադի պետական արխիների նյութերը։ 1966-2002 թվականներին դասախոսել է Միչիգանի (Դիրբոռն) համալսարանում, 1985 թվականից՝ Միչիգանի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն, 1975-1978 թվականներին՝ Ամերիկայի հայկական համագումարի տնօրեն, 1973-1979 թվականներին՝ տնօրենների խորհրդի նախագահ։

Աշխատությունները վերաբերում են 19-րդ դարի Ռուսաստանի, ԽՍՀՄ, Մերձավոր Արևելքի ու հայոց պատմության բազմաթիվ հիմնահարցերի, ինչպես նաև Հայկական հարցի ու հայոց ցեղասպանության լուսաբանմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Տանզանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում Տանզանիայի օբյեկտները թվով 7-ն են, որը կազմում է ընդհանուր թվի 0,7 %-ը (2016 թվականի դրությամբ)։ 3 օբյեկտ ընդգրկված է մշակութային չափանիշներով, 3-ը՝ բնական չափանիշներով, և 1 խառը (բնական և մշակութային)։ Բացի դրանից 2017 թվականի դրությամբ ևս 5 օբյեկտ ներկայացված է թեկնածու ցանկում։

## Օբյեկտների ցանկ
Տվյալ աղյուսակում տեղանքներն ընդգրկված են Համաշխարհային ժառանգության կողմից դասակարգված ձևով։

### Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն




## Թեկնածու օբյեկտների ցանկ
Աղյուսակում տեղանքներն ընդգրկված են ըստ հերթականության։ Այս ցանկում այն վայրերն են, որոնք ներկայացված են Տանզանիայի կառավարության կողմից՝ որպես թեկնածու օբյեկտներ։

## Տես նաև
* Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպություն
* Համաշխարհային ժառանգություն
* Աֆրիկայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Ասիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Հյուսիսային Ամերիկայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Հարավային Ամերիկայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Օվկիանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական կայք․ Տանզանիայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Աֆրիկայում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
*
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Ամոնի տաճարը Կառնակում

**Ամոնի տաճարը [[Կառնակ]]ում**, եգիպտական տաճար` նվիրված Ամոնին։ Կառուցվել է ճարտարապետ Ինենիի և ուրիշների (Հապուսենեբ, Պուիմրա, Մենմուտ, Մենհեպերասսենեբ, Ամենհոտեպ Կրտսեր, Իուպա) կողմից։ Շինարարությունը սկսվել է փարավոնների 12-րդ գերդաստանի օրոք և տևել է մեկ ու կես հազար տարուց ավելի (երկրորդ հազարամյակի կեսից մինչև առաջին հազարամյակի վերջը)։ Տաճարի առանձին մասերը թեև հաջորդաբար կառուցվել են առանձին փարավոնների օրոք, բայց հաջողվել է պահպանել ճարտարապետության ու մասշտաբի միասնականությունը։
մինի|Տաճարի հատակագիծը

Տաճարի նախնական կորիզին, որը վերակառուցվել է շատ անգամ, հետագայում ավելացվել են նոր ու նոր մասեր` պիլոններ, բակեր, հիպոստիլային դահլիճներ և այլն։

## Պատմություն
Կառնակի տաճարային համալիրի պատմությունը նշանակալի մասով հանդիսանում է Թեբեի պատմությունը։ Քաղաքը մինչև եգիպտական փարավոնների տասնմեկերորդ դինաստիան որևէ նշանակություն չի ունեցել, և տաճարի կառույցի մասերը անէական նշանակություն են ունեցել։ Ամենավաղ շրջանի կառույցը փոքրիկ ութանկյուն սյուն է 11-րդ դինաստիայից; Գերեզմանը նշանակել է Ամոնի տուն, որը ենթադրել է ինչ-որ կառույց, ոչ թե քանդակ կամ տաճար; Կառնակի նախկին անունը թարգմանվում է որպես «ընտրված տեղերից մեծ մասը»։ Այն իրականում վերաբերում է կենտրոնական կառույցներին և օգտագործվել է տասնմեկերորդ դինաստիայի կողմից մինչև Միջին թագավորության ժամանակաշրջանում ընդլայնվելը։

## Նկարագրություն
Դեպի տաճար տանող ճանապարհը նախապատրաստված է մոտ երկու կմ երկարությամբ ոչխարակերպ սֆինքսների ուղիով (հավատացյալներին աստվածավախություն և մոլեռանդություն ներշնչելու առումով)։ Տաճարի առջևում տեղադրված էին փարավոն աստվածների արձաններ, իսկ թերավարտ մնացած պիլոնի հուժկու պատի արտաքին երեսը պատված էր գծաքանդակներով։

Գաղափարական ներազդեցության այս միջոցներն ավելի զորեղանում են տաճարի ներսում։ Պիլոնի կենտրոնում գտնվող մուտքը հավատացյալին բերում էր դեպի սյունազարդ (պերիստոլային) մեծ բակը։ Կենտրոնում` առանցքի ուղղության երկու կողմերում գտնվող սյուները դիրքորոշում էին հավատացյալին դեպի տաճարի հաջորդ մասը` հիպոստիլային դահլիճը։ Տաճարի հետ միասին վերջինս իրավացիորեն եգիպտական ճարտարապետության մեծագործությունների թվին է դասվում։ Ահռելի չափերի (52×103 մ) դահլիճի ծածկը կրում էին 124 փոքր և 12 (կենտրոնում դասավորված 20,4 մ բարձրություն և 3,57 մ տրամագիծ ունեցող) մեծ սյուները, որոնց բները խստորեն ծածկված էին գծաքանդակներով։ Դահլիճը լուսավորվում էր վերևից փոքր ու մեծ տարբերությունների հետևանքով առաջացած բազիլիկ կտրվածքի շնորհիվ։

## Պատկերասրահ

Parvis Karnak.jpg|Առաջին պիլոնը Կառնակում
Karnak sphynxes.jpg|Սֆինքսների միջանցքներից մեկը
Karnak Ramses III temple.JPG|right|Ռամզես III-ի տաճարի գլխավոր մուտքը
Egypt- (11).JPG|Երկրորդ պիլոնը՝ լուսանկարված արևմտյան կողմից


## Տե'ս նաև

* Ամոն
* Կառնակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Եգիպտական ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Հին աշխարհի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Ռիգայի կինոթանգարան

**Ռիգայի կինոթանգարան** (), երկրի միակ թանգարանը, որը նվիրված է կինոարվեստին։ Պետական հիմնարկություն, որը ֆինանսավորվում է Լատվիայի Մշակույթի նախարարության կողմից։

Բացվել է 1988 թվականին, այժմ տեղակայված է միջնադարյան պատմական նշանակության ամբարում, պատմական Հին քաղաքի շրջանում։

## Պատմություն
Ռիգայում կինոյի թանգարան ստեղծելու գաղափարը առաջացել է 1986 թվականին «Կինոյի օր» ավանդական  կինոֆոռումի անցկացման ժամանակ, արվեստագետների շրջանում։ Փաստաթղթերի համակարգման և հաստատման ջանքերը ստանձնել են Աուգուստս Սուկուտսը, Ինգա Պերեկոնե Ռեդովիչը և Յուրի Ցիվյանը։ Նրանց հաջողվեց բավականին անբարենպաստ պայմաններում հասնել թանգարանի ստեղծմանը, ԽՍՀՄ-ի կինոմատոգրոֆիստների միության հովանու ներքո։

Լատվիայի անկախության հռչակումից հետո, թանգարանը մի քանի անգամ փոխել է իր իրավաբանական կարգավիճակը։ Որոշ ժամանակ Լատվիայի ազգային կինոկենտրոնի կառուցվածքային մասն էր, 2010 թվականին Լատվիայի մշակույթի ակադեմիայի ենթաբաժիններից էր։

Զբաղեցնելով ոչ մեծ տարածք, չունենալով մշտական էքսպոզիցիա, թանգարանը այցելուներին ներկայացնում է թեմատիկ ցուցահանդեսներ։ Սկսած 1994 թվականից դրանք դառնում են հաճախակի։ Իր ոչ երկար պատմության ընթացքում, թանգարանը փոխել է տեղակայման մի քանի վայրեր։

## Թանգարանային ցուցահանդեսներ
* Յանիչ Ստրեյչի միստերիան
* Արգելքի ժամանակ Ռոլանդ Կալնինըշ
* Շարժման ֆենոմեն 
* Սերգեյ Էյզենշտեյն Ռիգացի տղան

## Թանգարանի տնօրինություն
Թանգարանի տնօրեն՝ Զանե ԲալչուսԳլխավոր պահապան՝ Լայմա Մինցենոֆա

## Հասցե
Ռիգա, Պեյտավասի փողոց, 10/12 (Rīga, Peitavas 10/12, LV-1050).

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թանգարանի պաշտոնական կայքէջ 

Կատեգորիա:1988 հիմնադրումներ Լատվիայում
Կատեգորիա:1988 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ռիգայի թանգարաններ
Հայաստանի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքական

**Հայաստանի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքական,** ֆուտբոլի ազգային հավաքական, որը ներկայացնում է Հայաստանը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Ստեղծվել է Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, կառավարվում է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից։ Մարզումներն ու տնային հանդիպումները հիմնականում անցկացնում է Երևանի «Միկա» մարզադաշտում։ Իր առաջին միջազգային խաղն անցկացրել է Ավստրիայի կանանց ընտրանու դեմ՝ 2003 թվականի մայիսի 10-ին։ Թիմին դեռևս չի հաջողվել հաղթահարել աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ FIFA Women's World Cup-ի և Եվրոպայի կանանց առաջնության՝ UEFA Women's Championship-ի (Women's Euro-ի) որակավորման փուլերը։

## Պատմություն
Հայաստանի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքականն առաջին հանդիպումն անց է կացրել Ավստրիայի Վայդհոֆեն քաղաքում, և պարտվել 11-0 հաշվով։ Երեք օր անց նորից է մրցել Ավստրիայի դեմ և նորից պարտվել միևնույն՝ 11-0 հաշվով։ Այս երկու հանդիպումից հետո երկուական հանդիպում է անցկացրել Սլովակիայի և Հունաստանի հետ։
2012-ից 2019 թվականներին պաշտոնական ոչ մի հանդիպում չի անցկացրել։

2020 թվականից վերակազմավորվել է. հավաքական են հրավիրվել, հայաստանցիներից զատ, սփյուռքահայ մարզուհիներ, ինչպես նաև Հայաստանի քաղաքացիություն ընդունած ֆուտբոլիստուհիներ Ռուսաստանից և Ուկրաինայից։

## Աշխարհի գավաթի խաղարկություն
} 1991||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|| 1995||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|| 1999||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|| 2003||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|| 2007||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|| 2011||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|| 2015||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|| 2019||*Չի մուտքագրվել*||-||-||-
|-
|**Ընդամենը**||0/8||-||-||-||-
|}

## Խաղեր և արդյունքներ
* 2021-2022 թվականներին Հայաստանի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքականի անցկացրած հանդիպումներն ու դրանց արդյունքները.

;Legend

### 2021

### 2022

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիա
* Հայկական ֆուտբոլային պորտալ
Գուրգեն Թութխալյան

**Գուրգեն Գևորգի Թութխալյան** (, ), հայ սամբիստ, ԽՍՀՄ սամբոյի եռակի չեմպիոն (1988—1990), Եվրոպայի չեմպիոն (1987), աշխարհի եռակի չեմպիոն (1988—1990), ԽՍՀՄ  սպորտի վաստակավոր վարպետ (1990), մարզիկներ Վահե և Սեդա Թութխալյանների հայրը։

## Կենսագրություն
Գուրգեն Թութխալյանը ծնվել է 1963 թվականին  Լենինական քաղաքում։ 13 տարեկանում սկսել է զբաղվել ձյուդոյով, իսկ 16 տարեկանում՝ սամբոյով։ Նրա մարզիչը եղել Է 
ԽՍՀՄ և ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ  Գարեգին Սևոյանը։ Գուրգեն Թութխալյանը 1983 թվականին հաղթող է ճանաչվում երիտասարդների աշխարհի առաջնությանը։ 1987 թվականին Թութխալյանին ընդգրկում է ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում և նա դառնում է Եվրոպայի չեմպիոն։  1988—1990 թվականներին երեք անգամ եղել է աշխարհի չեմպիոն։

1991 թվականին թողնում է իր մարզական կարիերան և 1999 թվականի  տեղափոխվում է Մոսկվա։ 2012 թվականից Բելառուսի  կանանց ձյուդոյի  հավաքականի մարզիչն է։

## Ընտանիք
* Ուստրը՝ Վահե Թութխալյանը սամբոյի աշխարհի չեմպիոն է։
* Դուստրը՝  Սեդա Թութխալյանը մարմնամազուհի, «Երիտասարդական Օլիմպիական խաղերի» չեմպիոն է։

## Աղբյուրներ
* Тутхалян Гурген Геворгович.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ սամբիստներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Գլորիա Կալերո Սիեռա

**Գլորիա Կալերո Սիեռա** (), ), մեքսիկացի նկարչուհի։ Մեքսիկացի նկարիչ, փորագրող, քանդակագործ Ֆեդերիկո Կանտու Գարսայի կինը։ Նրա աշխատանքներն իրենց վրա են կրում սյուրռեալիզմի և մեքսիակական որմնանկարչության ազդեցությունը։

## Կենսագրություն
Կալերոն ծնվել է 1906 թվականին, Պորֆիրո Դիասի կառավարման օրոք, լիբերալ և լավ կապեր ունեցող ընտանիքում։ Եղել է Խուստո Սիեռայի թոռնիկը, Խավիեր Բառոս Սիեռայի զարմուհին։ Նրա ծնողները՝ Մանուել Կալերոն և Լուս Սիեռա դե Կալորն, աջակցել են դստեր գեղարվեստական հակումներին։ Ընտանիքի հարստությունն ու սոցիալական կարգավիճակը համեմատաբար հեշտացրել են նրա տաղանդի վաղ դրսևորումը։ Ուսանել է կերպարվեստի և մշակույթի բնագավառներում, սահուն խոսել է անգլերեն։ Մանկության տարիներին հիվանդությունից հետո կորցրել է լսողությունը։

Գլորիան ամուսնացել է հեռավոր զարմիկ կինոյի դերասան և ռեժիսոր Չանո Ուրուետայի հետ։ Նկարիչ Կորդելիա Ուրուետայի հետ նրանք հաճախ էին լինում սրճարաններում և այնպիսի վայրերում, որտեղ հայտնի նկարիչներ ու գրողներն էին հավաքվում։ Երբ 1936 թվականին Ինես Ամորը բացեց իր պատկերասրահը, Գլորիան այնտեղ հանդիպեց մեքսիկական մուրալիզմի շարժման բազմաթիվ արվեստագետների հետ, ինչպեսիք են բանաստեղծներ Անտոնեն Արտոն, Խոսե Մորենո Վիլլան։

1930-ական թվականների սկզբին Կալերոն և Ուրուետան որոշեցին տեղափոխվել Կոլոնիա դել Վալե թաղամասի Սան Ֆրանցիսկո փողոցի մի փոքրիկ տուն։ Նրա տանտիրուհին և հարևանը` Լուիսա Գարսան, Գլորիային ծանոթացրեց որդու ընկեր-նկարիչների հետ, այդ թվում նաև Ֆեդերիկո Կանտու Գարսայի հետ։ Բազում առճակատումներից հետո Կանտուի և Կալերոյի սիրավեպը 1937 թվականի հունիսի 12-ին ավարտվեց ամուսնությամբ։ Սա երկուսի համար էլ երկրորդ ամուսնությունն էր։

1938-1941 թվականներին Կալերոն և Կանտուն ապրել են Նյու Յորքում, ավելի ուշ տեղափոխվել են Սան Միգել դե Ալենդե՝ լինելով և՛ Մեքսիկայում և ԱՄՆ-ում։ Նրանք համարվում էին անբաժան, և Կալերոյի կերպարը հայտնվեց Կանտուի աշխատանքներում, օրինակ, Մեքսիկայի տրանսպորտի և հեռահաղորդակցության քարտուղարության Լոս Ալթարես քանդակներում։

1989 թվականին Կանտուի մահից հետո Կալերոն ընկել է դեպրեսիայի մեջ և ամիսներ անց ունեցել արյան մակարդելիություն, որը պահանջում էր վերջույթների ամպուտացիա։ Կալերոն մահացել է 1990 թվականին։

## Արվեստ
Արվեստի բնագավառում Կալերոն գործունեությունն սկսել է 30 տարեկան հասակում։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն են գործել սյուրռեալիստական շարժումն ու մեքսիկական մուրալիզմը։ Կալերոն նշում է, որ մեծ ազդեցություն է թողել հատկապես Խեսուս Գեռերո Գալվանի աշխատանքը։

Գլորիա Կալերո Սիեռան Մեքսիկայի պլաստիկ սալոնի հիմնադիր անդամներից է եկել։ Հենց այս սալոնում են ցուցադրվել նրա առաջին աշխատանքները։

Ստեղծագործությունները գտնվում են ՄաքՔինլի Հելմի, Ալի Չումասերոյի, Լիսիո Լագոսի, Բերնարդ Լևինի մասնավոր հավաքածուներում և Կանտու ընտանեկան հավաքածուում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի նկարչուհիներ
Սալի Փոթեր

**Սալի Փոթեր** (, )՝ անգլիացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։

## Ֆիլմագրություն
1979 թվական՝ Թրիլեր-Thriller

1980 թվական՝  Լոնդոնյան պատմություն-London Story

1983 թվական՝ Ոսկեորոնող - The Gold Diggers

1992 թվական՝ Օրլանդո - Orlando

1997 թվական՝  Տանգոյի դաս - The Tango Lesson

2000 թվական՝  Մարդ, ով լացում էր -The Man Who Cried

2004 թվական՝ Այո - Yes

2009 թվական՝ Զայրույթ - Rage

2012 թվական՝ Ռումբ - Ginger & Rosa

## Պարգևներ և անվանակարգեր
### Պարգևներ
1984 թվական՝ Բեռլինյան կինոփառատոնին ստացել է մրցանակ՝ «Ոսկեորոնողները» ֆիլմի համար։

1992 թվական՝ Սալոնիկյան միջազգային կինոփառատոնին ստացել է մրցանակ՝ (Ոսկե Ալեքսանդր) «Օրլանդո» ֆիլիմի համար։

1992 թվական՝ Վենետիկյան կինոփառատոնին ստացել է մրցանակ՝ «Օրլանդո» ֆիլմի համար։

1993 թվական՝ Կատալոնական միջազգային կինոփառատոնի ստացել է մրցանակ՝ «Օրլանդո» ֆիլմի համար։

1994 թվական՝ ստացել է «Անկախ ոգի» մրցանակ «Օրլանդո» ֆիլմի համար

1997 թվական՝ Մար-դել-Պլատա «Տանգոյի դաս» ֆիլմի համար ստացել է մրցանակ։

### Անվանակարգեր
2000 թվականին՝ Վենտիկյան կինոփառատոնին ստացել է մրցանակ՝ «Մարդ, որը լացում էր» ֆիլմի համար։

2005 թվականին՝ Էմդենի միջազգային կինոփառատոնին ստացել է մրցանակ՝ «Այո» ֆիլմի համար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Fowler C. Sally Potter : [англ.]. — University of Illinois Press, 2008. — 168 p. — ISBN 978-0-252-03382-7.
* Mayer S. The Cinema of Sally Potter: A Politics of Love : [англ.]. — Wallflower Press, 2009. — 224 p. — ISBN 978-1-905674-67-1.

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքէջ

Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Իգոր Տոլմաչով

**Իգոր Անատոլևիչ Տոլմաչով** (, ), խորհրդային և ռուսական դատական բժիշկ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, բժշկական ծառայությունների փոխգնդապետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1963 թվականին, Կրասնոդարում։ 1980 թվականին ընդունվել է Մինսկի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1984 թվականին Կուբուշեսկովի բժշկական ինստիտուտի ռազմա-բժշկական ֆակուլտետի ուսանող էր, որը ավարտել է 1986 թվականին։ 1986-1989-ական թվականներին ծառայել է  Բելառուսի և Անդրկովկասի բժշկական զորամասում։ Ներկայումս Ս. Մ. Կիրովի անվան ռազմա-բժշկական ակադեմիայի դատական բժշկության ամբիոնի վարիչն է։

## Պարգևներ
* «Հայրեիքին մատուցած ծառայությունների համար»  2-րդ աստիճանի մեդալ շքանշան 
* «ԽՍՀՄ Զինված ուժերի 70-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ
* 3-րդ աստիճան մեդալ «Ռազմական ծառայության մեջ տարբերվելու համար»
* 2-րդ աստիճան մեդալ «Ռազմական ծառայության մեջ տարբերվելու համար»
* 1-ին աստիճան մեդալ «Ռազմական ծառայության մեջ տարբերվելու համար» 
* Մեդալ «Խիզախության համար»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տոլմաչով Իգոր

Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Ազովի պահակային դիտանոցներ

մինի|1736 թվականին ռուսական զարքերի կողմից Ազովի պաշարման պատկերը
**Ազովի պահակային դիտանոցներ** (), շինություններ, որոնք կառուցվել են 1660-ական թվականներին Դոն գետի ափին` Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքի մոտակայքում։

## Պատմություն
1663 թվականին Ազովի ամրոցից 3 վերստ հեռավորության վրա, Դոնի ափին, այն վայրում, որտեղ գետը բաժանվում է երկու գետաբազուկի, թուրքերը կառուցել են երկու աշտարակ-դիտանոց` Վարդին-խուլա և Ջան-խուլա, որոնք հետագայում հայտնի դարձան որպես Նովոսերգիևսկայա և Նիկոնովսկայա աշտարակներ։ Աշտարակները միմյանց հետ կապված էին երկաթյա երեք շղթաներով, ինչը թույլ էր տալիս արգելափակել նավերի ընթացքը Դոնով դեպի բաց ծով։

Թեպետ 1695 թվականին Ազովը թուրքերից հետ գրավելու փորձն անհաջող էր, սակայն այդ գործողությունների ընթացքում գրավվեցին աշտարակ-դիտանոցները։ Դրա համար հավաքագրվել էին կամավորներ Դոնի կազակներից, որոնք պետք է գրոհեին աշտարակները. նրանցից յուրաքանչյուրին խոստացվել էր պարգև` 10 ռուբլի։ Առաջին դիտանոցը գրավվեց հուլիսի 14-ին, երկրորդը՝ 14-ի լույս 15-ի գիշերը։ Դիտանոցներում հայտնաբերվել էին թուրքական թնդանոթներ։ Հետագայում աշտարակ-դիտանոցները հայտնի դարձան որպես Նովոսերգիևսկի քաղաք։

Դոն գետի ձախ կողմում Պետրոս I-ի կարգադրությամբ ստեղծվել է փոքր չափերի ամրոց աշտարակ-դիտանոցի մոտակայքում։ Երբ 1695 թվականին ավարտվել է Ազովի պաշարումը, պահակային դիտանոցներում մնացել են մոտ 3 հազար զինված ստրելեցներ։ 1696 թվականի գարնանը Նովոսերգիևսկայա և Նիկոնովսկայա ամրոցները դարձան Ռուսական ցամաքային բանակի և նավատորմի հավաքագրման կետ։ Այն բանից հետո, երբ Ազովը դարձավ նահանգական քաղաք, աշտարակ-դիտանոցները դադարեցին պատմական կարևոր նշանակություն ունենալուց։ Այդ տեղանքում այժմ գտնվում են երկու մետաղական բարձրավոլտ էլեկտրական հենասյուներ` Դոնի երկու կողմերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր
Ալեքսեևյան դարպաս

**Ալեքսեևյան դարպաս** (), ռազմաինժեներական արվեստի հուշարձան, XV դարի Ազովի բերդի նախկին գլխավոր դարպասը։ Դարպասը թվագրվում է ավելի ուշ ժամանակաշրջանով` XVII-XVIII դարերով։ Ալեքսեևյան դարպասը ծառայել է իբրև ամրոցի հարավային մուտք։ Հողապատնեշի և խրամի հետ մեկտեղ դարպասը կազմում է բերդի միակ պահպանված հատվածը։ Դրանք ընդգրկված են մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտների ցանկում։

## Պատմություն
Ազովի բերդը, որը կառուցվել է թուրքերի կողմից, անցել է Ռուսաստանին Պետրոս I-ի առաջնորդությամբ 1696 թվականին տեղի ունեցած Ազովյան արշավանքների ժամանակ։ Պաշտոնապես Ազովի պատկանելությունը Ռուսաստանին ամրագրվել է Կոստանդնուպոլսի խաղաղ պայմանագրով, որը կնքվել է Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև։ XVIII դարում ռուսական ռազմական ինժեներները ավստրիացի Անտոնի Յակովլևիչ Լավալի ղեկավարությամբ իրականացրել են բերդի հողապատնեշի վերակառուցումը և կառուցել են տասնմեկ դարպաս, այդ թվում` Ալեքսեևյանը։ Ի սկզբանե Ալեքսեևյան դարպասը փայտե էր, բայց 1801-1805 թվականներին այն վերակառուցվեց և դարձավ քարե։

1935 թվականին Ազովի բերդի տարածքում հուշարձանների պահպանության Ռոստովի մարզային բյուրոն իրականացրել է հնագիտական պեղումներ։ Այդ ժամանակ Ազովի բերդն ամբողջովին քանդված էր, Ալեքսեևյան դարպասից մնացել էին երկու զուգահեռ քարե պատերը։ Վերականգնման ընթացքում պատմաբաններն ու ճարտարապետները փորձում էին Ալեքսեևյան դարպասին տալ նրա նախնական տեսքը։ Դա քարից և աղյուսից շարված կամարակապ դարպաս է։ Դարպասի պատերին փակցված է մի քանի հուշատախտակ։

## Պատկերասրահ

Azov Alexeyevsky Gate 1.JPG
Azov Alexeyevsky Gate.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:15-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ազովի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կոբեի նավահանգստի աշտարակ

**Կոբեի նավահանգստի աշտարակ** (), հիպերբոլոիդ ցանցավոր աշտարակ Կոբեում, կառուցվել է 1963 թվականին NIKKEN SEKKEI ճարատարապետաշինարարական ընկերության կողմից, որը ունի ցանցաթաղանթի և կենտրոնական առանցքի տեսք։ Օգտագործվում է քաղաքի և նավահանգստի տեսադաշտի համար։ Օրական նախատեսված է ընդունել 3000 զբոսաշրջիկ։ Բարձրությունը 108 մետր է։ Անգամ 1995 թվականի 7 բալանոց երկրաշարժի ժամանակ չի փլուզվել։

## Պատկերասրահ

Kobe-meriken-park.JPG|
Kobe-meriken-park.jpg
Kobe port tower and Nihonmaru replica.jpg|
Kobe port tower12s3200.jpg|


## Տես նաև
* Աջիգոլի փարոս
* Գուանչժոու հեռուստաաշտարակ
* Aspire Tower
* Վորտեքս նախագիծ
* Ցանցաթաղանթ (ճարտարապետություն)
* Հիպերբոլոիդ կառույցներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Heinle, Erwin; «Türme aller Zeiten — aller Kulturen», Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart (Germany), ISBN 3-421-02931-8, 1997.

## Արտաքին հղումներ
* Կոբեի նավահանգստի աշտարակ 
* NIKKEN SEKKEI

Կատեգորիա:Աշտարակներ
Կատեգորիա:1963 հիմնադրումներ Ճապոնիայում
Կատեգորիա:1963 կառուցված աշտարակներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի աշտարակներ
Խաչիկ Նազարյան

**Խաչիկ Ենոքի Նազարյան** (), հայ աշխարհագետ-երկրաձևաբան։ Աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Խաչիկ Նազարյանը ծնվել է 1926 թվականին Արարատի շրջանի Չանախչի (այժմ` Զանգակատուն) գյուղում։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1953 թվականից աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում, 1976-1996 թվականներին եղել է աշխարհագրության ֆակուլտետի դեկան, 1989-1997 թվականներին, միաժամանակ՝ ֆիզիկական աշխարհագրության ամբիոնի վարիչ, 1979-1992 թվականներին՝ ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարության աշխարհագրության ուսումնամեթոդական խորհրդի նախագահ, 1980-2001 թվականներին՝ Հայկական աշխարհագրական ընկերության փոխնախագահ, 2006 թվականին՝ «Հայաստանի բնաշխարհ» հանրագիտարանի գիտախմբագրական խորհրդի անդամ։

Աշխատանքները վերաբերում են Հայկական լեռնաշխարհի ռելիեֆի ձևածագումնաբանական տիպերի վերլուծությանը, ֆիզիկական աշխարհագրության շրջանցման, սելավաբեր երևույթների, հնէաշխարհագրության, բնօգտագործման և բնապահպանության, ֆիզիկական աշխարհագրության կիրառական խնդիրներին։
Հետազոտել է ՀՀ մակերևույթը, սելավային հոսքերը, կազմել ռելիեֆի ձևածագումնաբանական, սելավների ձևավորման համալիր խոշորամասշտաբ քարտեզներ։

## Երկեր
* Անդրկովկասի ֆիզիկական աշխարհագրություն, ռուսերեն, դասագիրք, 1986 (համահեղինակ)։
* Հայաստանի աշխարհագրություն, գիրք 1-2, դասագիրք, 2002 (համահեղինակ)։
* Հայկական ՍՍՀ գեոմորֆոլոգիան, Երևան, 1986 (համահեղինակ)։
* Լեռնային ռելիեֆը որպես ֆիզիկաաշխարհագրական առաջնակարգ գործոն (ՀՀ տարածքի օրինակով), Երևան, 2006։
* Геология Армянской ССР, т.1, Ереван, 1962 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Ամբերի ամրոց

**Ամբերի ամրոց կամ Ամերի ամրոց** (, ), 16-րդ դարի հոյակերտ Սաթե ամրոց Հնդկաստանում։ Այն տեղակայված է Ռաջաստան նահանգի վարչական կենտրոն Ջայպուր քաղաքից 11 կմ հեռավորության վրա։
մինի|Ամբեր ամրոց
Տաճարի՝ 1592 թվականին Ամբերի մահարաջա Ման Սինգհ I-ի (դեկտեմբերի 21, 1550 - հուլիսի 6, 1614) հրամանով սկսված շինարարությունն ավարտվել է միայն Ջաի Սինգհ II-ի օրոք, ով Ամբերի կառավարիչ դարձավ տասնմեկ տարեկան հասակում՝ 1699 թվականին։ Հակառակ անվանման և արտաքինից ամուր ռազմական բազայի իր տեսքի՝ Ամբերի ամրոցն, իրականում գեղեցիկ շքագավիթներով, դեկորատիվ պարտեզներով և հոյակապ տաղավարներով տաճարային և պալատային համալիր է։ Այն հայտնի է իր նստավայր-պալատի հայելիների դահլիճով և հստակորեն արտացոլվում է ամրոցի դիմացի Մաոտա լճի ջրերում, որը այդ պալատի համար ջրի հիմնական աղբյուր է համարվում։ Գտնվում է բլրի վրա, դա Ջեյպուրի տարածքում հիմնական զբոսաշրջային գրավչությունն է։

Բարդ փորագրությունները, գեղեցիկ խճանկարները, հոյակապ նկարները և նրբորեն պատրաստված հայելիները՝ համակցված կարմիր քարի և սպիտակ մարմարի հետ, ստեղծում են հինդու և մողոլ ճարտարապետության այս գլուխգործոցը։ Մահարաջայի բնակելի հարկաբաժիններում է գտնվում Սիիշ մահալը (Հայելիների դահլիճ), որտեղ հազարավոր փոքրիկ հայելիներ զարդարում են առաստաղը և պատերը այնպես, որ նույնիսկ մեկ փոքրիկ մոմի կամ լույսի ճառագայթը արտացոլվում է ամբողջ սենյակով և լուսավորում այն։

Նստավայրի այլ տեսարժան կառույցներից են Դիվան-Այ-Աամը՝ հանրային լսարան, որտեղ մահարաջան լսում էր մարդկանց խնդրանքները, Սուկ Նիվասը՝ «Հաճույքների դահլիճը»՝ իր զարգացած օդահովացուցիչ համակարգով և շքեղ զարդարանքներով, և Զենանան (կանանց հարկաբաժինները)՝ իր հոյակապ որմնանկարներով, որոնք պատկերում են Կրիշնա աստծուն դեկորատիվ բակերում շրջելիս։

## Պատկերասրահ

Amerpalace.jpg|Ամբեր ամրոց համայնապատկեր
Amber Palace Jaipur Pano.JPG|Ամրոցի տեսքը առավոտյան
Amber palace, Jaipur.jpg|thumb|Ամբեր պալատը բլրի վրա
Amer fort view during the night lighting.JPG|Ամրոցի տեսքը գիշերը
Maota Lake.JPG|Մաոտա լիճ
Amber Fort-Jaipur-India0007.JPG|Դիվան-Այ-Աամ սյունասրահ
Sheesh Mahal, Amer Fort.jpg|Սիիշ մահալը (Հայելիների դահլիճ)
Amber Fort Second Courtyard Mirror Palace view.jpg|Սուկ Նիվասը՝ «Հաճույքների դահլիճը»


## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
Մարկ Տրուման «Աշխարհի հրաշալիքները» (Զանգակ 97)
## Արտաքին հղումներ
* Amer Fort – Inside story 

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Հնդկաստանում
Կատեգորիա:Հնդկաստանի մշակույթ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Վովա Վարդանով

**Վլադիմիր Թևանի Վարդանով** (առավել հայտնի որպես **Վովա Վարդանով** (), հայ հետախույզ, ազատամարտիկ, հասարակական և ռազմական գործիչ, «Ողջ մնալու արվեստ» կազմակերպության հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ Ավարտել է Երևանի Բելինսկու անվան թիվ 38 դպրոցը։ 1984-1986 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում՝ Լագոդեխում տեղակայված բազայում։ Մասնակցել է Արցախյան պատերազմին որպես հատուկ նշանակության ջոկատի հետախուզական դիվիզիայի հրամանատար։

### Մասնակցությունը Արցախյան պատերազմին
Վարդանովի խոսքերով՝ Հայաստանի հետախուզության հիմնադիր, «Ղարաբաղ-2» գաղտնի կոմիտեի Սամվել Շահինյանի հրահանգով զորացրված հատուկջոկատայիններից 1989 թվականի դեկտեմբերին սկսել է հավաքել հատուկ նշանակության խումբ՝ հակառակորդի խոր թիկունքում աշխատելու համար, իսկ 1990 թվականի հունվարին խումբը գնացել է իր անդրանիկ առաջադրանքի կատարմանը։

### Կրթություն
* 1986-1994, սովորել է ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետում։

### Աշխատանքային գործունեութուն
* 2012 թվականից FM106.5 Լրատվական ռադիոյում վարում է «Հետախույզի օրագիրը» հեղինակային հաղորդաշարը։

## Ընտանիք
Ունի երկու զավակ՝ Արշակ և Վաղինակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:Երևանի Բելինսկու անվան թիվ 38 դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հայ հետախույզներ
Վահե Թութխալյան

**Վահե Գուրգենի Թութխալյան** (, ), բելառուսահայ սամբիստ և ձյուդոիստ, սամբոյի Եվրոպայի առաջնության և աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, Բելառուսի Հանրապետության միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, հայազգի սամբոյի  չեմպիոն Գուրգեն Թութխալյանի որդին։

## Կենսագրություն
Վահե Թութխալյանը ծնվել է 1991 թվականին Գյումրի քաղաքում։ Նրա հայրը ԽՍՀՄ սամբոյի չեմպիոն  Գուրգեն Թութխալյանն է ։1999 թվականին նրանք ընտանիքով տեղափոխվում են Մոսկվա։ Վահեն մանկուց երազել էր ֆուտբոլիստ դառնալ, սակայն Գուրգեն Թութխալյան առաջարկությամբ նա սկսեց զբաղվել ձյուդոյով։ Հոր ընկերների՝ Բելառուսի սամբոյի և ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահ Վլադիմիր Յապրինցևի և Բելառուսի սամբոյի և ձյուդոյի հավաքականի ավագ մարզիչ   Մահոմեդ Ռամազանովի առաջարկությամբ Վահեն տեղափոխվում է Մինսկ։ Այդ ժամանակ նա 16 տարեկան էր։ Բելառուսում երկար մարզումներից հետո նա դառնում է պրոֆեսիոնալ մարզիկ։ Վահեի քույր՝ Սեդա Թութխալյանը մարմնամարզուհի է,Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (2015)

## Մարզական արդյունքներ
* Ռուսաստանի կուրսանտների ձյուդոյի առաջնություն, 2007 թվական-2 արծաթ
* Բելառուսի պատանիների ձյուդոյի առաջնություն, 2009 թվական- 1 ոսկի
* Բելառուսի պատանիների ձյուդոյի առաջնություն, 2010 թվական- 2 արծաթ
* Բելառուսի երիտասարդների  ձյուդոյի առաջնություն, 2011 թվական- 1 ոսկի
* Բելառուսի ձյուդոյի առաջնություն, 2010 թվական- 1 ոսկի
* Բելառուսի ձյուդոյի առաջնություն, 2013 թվական-3 բրոնզ

## Տես նաև
* Vae Tutkhalyan - Чемпион Европы по самбо , чемпион мира по молодежи
* Открытый чемпионат Беларуси по самбо 2016. Финал 62 кг, Анискевич-Тутхалян.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Հայ սամբիստներ
Տիգրան Նազարյան

**Տիգրան Հակոբջանի Նազարյան** (), հայ խմբագիր, հրատարակիչ, հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Տիգրան Նազարյանը ծնվել է 1858 թվականին Արցախի Շուշի քաղաքում։ Սովորել է Շուշիի Գալուստ Փափազյանի մասնավոր դպրոցում։ 1879 թվականին Շուշիում հիմնել է հրատարակչական գրասենյակ։
1881 թվականին տեղափոխվել է Թիֆլիս, որտեղ հրատարակել է «Աղբյուր» մանկապատանեկան ամսագիրը, «Տարազ» շաբաթաթերթը` հավելվածներով, «Կովկասի առավոտ» (1907) և այլ թերթեր, գրքեր, օրացույցներ, տարեցույցներ, ժողովածուներ, պիեսների («Ճըպատըդ քոլադ կտրի», 1887, «Արոզա», 1913), ակնարկների, հրապարակախոսական հոդվածների հեղինակ է։

1907 թվականին գրականագետների, արվեստագետների և խաղաղության միջազգային ընկերակցության Լիսաբոնում կազմակերպված ցուցահանդեսում ներկայացրել է 5-րդ դարի հայ պատմիչների հրատարակված գործերը, ընտրվել այդ կազմակերպության պատվավոր անդամ։ 1915 թվականին Թիֆլիսում բացել է «Հրատապ սփոփանք մայր հայաստանցիներին» որբախնամ ապաստանը, «Վասպուրական դպրոց» մանկապարտեզը։ 1919 թվականին մեկնել է Եվրոպա, որտեղ թղթակցել է «Ապագա» (Փարիզ) և այլ թերթերի, հրատարակել «Թիքա» գրական երկերի ժողովածուն (Լայպցիգ, 1922)։ 1925 թվականին վերադարձել է հայրենիք, Ղարաբաղի վերաշինության նպատակով կազմակերպել Ղարաբաղի օգնության կոմիտե։

## Երկեր
* Խօսք և գործ, Թիֆլիս, 1914։

## Գրականություն
* Նազարյան Ս., Տիգրան Նազարյանի կյանքը և գործունեությունը, «Տեղեկագիր ՀՍՍՀ ԳԱ, հաս. գիտ.», 1965, №3:
* Տիգրան Նազարյանի նամակները Կոստանդին Մելիք-Շահնազարյանին, ԼՀԳ, 1991, №4:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկից հեռացված օբյեկտներ

[right|thumb|[Գերմանիայի Դրեզդեն Էլբե հովիտ]]
«Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ» անվանակոչումը բարձրարժեք և հեղինակավոր իրադարձություն է։ Նման նշանակումը ոչ միայն պատվաբեր է, այլ ունի նաև տնտեսական կարևորություն, քանի որ խթանում է զբոսաշրջությունը։ Համաշխարհային ժառանգության վայրերը կարող են կորցնել իրենց նշանակությունը, երբ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովը որոշում է, որ նշանակված վայրը պատշաճ կերպով պաշտպանված չէ։ Սկզբում կոմիտեն տեղադրում է այն վտանգված օբյեկտների ցանկում, փորձում է բանակցել տեղական իշխանությունների հետ` իրավիճակը շտկելու համար։ Եթե վայրը չի վերականգնվում, հանձնաժողովը նրան զրկում է «Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ» նշանակումից։
Այդպիսի իրողության են արժանացել երկու վայր՝ Օմանի Արաբական Օրիքս արգելավայրը և Գերմանիայի Դրեզդեն Էլբե հովիտը։

## Նախկին օբյեկտներ
### Օման, 2007
2007 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառագության ցանկից ջնջվեց Օմանի Արաբական Օրիքս արգելավայրը։ Այն ցանկում ընդգրկվել էր 1994 թվականին։ Ապօրինի որսորդությունը և բնակավայրի քայքայումը բնաջնջեցին արաբական վիթերին՝ օրիքսներին։ Տեղանքը օբյեկտների ցանկից հեռացվեց կառավարության ցանկությամբ, քանի որ նրա տարածքը կրճատվել էր 90 տոկոսով։ Դա տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ այնտեղ հայտնաբերվում է նավթ։ Այդ ժամանակ ընդամենը 4 զույգ վիթ էին մնացել այդ տարածքում։

### Գերմանիա, 2009
մինի|Վալդշլյոսխեն կամուրջ
2009 թվականի հունիսի 25-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հանձնաժողովը քվեարկության դրեց Դրեզդենի Էլբե հովիտը Համաշխարհային ժառանգության ցանկից հեռացնելու հարցը, քանի որ այնտեղ 2007 թվականից սկսած կառուցվում էր Վալդշլյոսխեն կամուրջը։ Վերջինս միացնում էր հովտի երկու մասերը։ Տեղանքը Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվել էր 2004 թվականին։ Նախքան զրկելը երկար պայքար էր գնում Դրեզդենի տեղական իշխանությունների՝ կամրջի կողմնակիցների և նրանց հակառակորդների միջև։ 2005-ին անցկացվել է հանրաքվե կամրջի կառուցման վերաբերյալ, առանց ընտրողներին տեղեկացնելու, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նշանակումը վտանգված է։ 2006 թվականից մինչև 2008 թվականը օբյեկտը ներառված է եղել վտանգված օբյեկտների ցանկում, և այդ ժամանակ շնորհվում է ևս մեկ տարի։ Կամրջի ընթացիկ կառուցման ժամանակ վերստին հետաձգվում է, սակայն 2009 թվականին Սևիլյայի հանդիպման ժամանակ հանձնաժողովը վերջնականապես քվեարկության է դնում ցանկից հեռացնելու հարցը (14-5)։ Սա լիոնւմ է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտը զրկելու երկրորդ դեպքը։ Չնայած հարցված բնակչության մեծամասնությունը նշել է, որ Դրեզդենը կարող է առանց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կոչման մնալ, սակայն զրկելը ֆինանսավորման դադարեցման պատճառ դարձավ և որակվեց որպես «անհեթեթություն»։ Վալդշլյոսհեն կամուրջը պաշտոնապես բացվեց 2013 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն