Սոլթբըրն

«Սոլթբըրն» ֆիլմը 2023 թվականի սև կատակերգական թրիլլեր է, որի ռեժիսորը, սցենարիստը և համապրոդյուսերը Էմերալդ Ֆենելն է։ Գլխավոր դերերում են Բարի Քեոգանը, Ջեյքոբ Էլորդին, Ռոզամունդ Փայքը, Ռիչարդ Է. Գրանտը, Էլիսոն Օլիվերը, Արչի Մադեքվեն և Քերի Մալիգանը։ Գործողությունները տեղի են ունենում Օքսֆորդում և Նորթհեմփթոնշիրում։ Ֆիլմը կենտրոնանում է Օքսֆորդի ուսանողի վրա, ով տարվել է մի հայտնի, արիստոկրատ համակուրսեցով, որը նրան ավելի ուշ հրավիրում է ամառն անցկացնել իր տարօրինակ ընտանիքի կալվածքում։

«Սոլթբըրն»-ի պրեմիերան կայացել է 2023 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ 50-րդ Թելյուրիդի կինոփառատոնի շրջանակներում։ Ֆիլմը կինոթատրոններում ցուցադրվել է Մեծ Բրիտանիայում և Միացյալ Նահանգներում 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին։ ԱՄՆ-ում լայնորեն ցուցադրվել է նոյեմբերի 22-ին, իսկ դեկտեմբերի 22-ին թողարկվել է Amazon Prime Video հարթակում, որտեղ այն դարձել է ամենաշատ դիտված ֆիլմերից մեկը։

Ֆիլմը ստացել է հիմնականում դրական արձագանքներ և ներկայացվել է երկու «Ոսկե գլոբուս» և հինգ BAFTA կինոմրցանակների։

## Դերասանական կազմ
* Բարի Քեոգան— Օլիվեր Քուիք
* Ջեյքոբ Էլորդի— Ֆելիքս Քաթոն
* Ռոզամունդ Փայք— Էլսփեթ Քաթոն
* Ռիչարդ Գրանտ— սըր Ջեյմս Քաթոն
* Էլիսոն Օլիվեր— Վենետիա Քաթոն
* Արչի Մադեքվե— Ֆարլի Ստարտ
* Քերի Մալիգան— Փամելա
* Փոլ Ռիս— Դունական
* Էվան Միտչել— Մայքլ Գեվի
* Սեյդի Սովերալ— Անաբել
* Ռիս Շիրսմիթ— Պրոֆեսոր Ուեր
* Դորոթի Ատկինսոն— Պաուլա Քուիք
* Շոն Դուլի— Ջեֆ Քուիք
* Լոլլի Ադեֆոպե— Լեդի Դաֆնի 
* Ջոշու ՄակԳուայր— Հենրի

## Սյուժե
2006 թվականի վերջում կրթաթոշակով ուսանող Օլիվեր Քուիքը դժվարանում է հարմարվել Օքսֆորդի համալսարանի միջավայրին՝ հարուստների վարքի ու սովորությունների հանդեպ իր անփորձության պատճառով։ Նա ընկերանում է Ֆելիքս Քաթոնի հետ՝ հարուստ և հանրաճանաչ ուսանող, ով կարեկցում է Օլիվերի պատմություններին իր ծնողների կախվածության և հոգեկան առողջության խնդիրների մասին։ Երբ Օլիվերը ընկճվում է իր հոր հանկարծակի մահվան պատճառով, Ֆելիքսը մխիթարում է նրան և հրավիրում ամառը անցկացնել իր ընտանիքի գյուղական տանը՝ Սոլթբըրնում։

Սոլթբըրնում Օլիվերը հանդիպում է Ֆելիքսի ծնողներին՝ սըր Ջեյմսին և լեդի Քաթոնին, նրա քրոջը՝ Վենետիային, ինչպես նաև Էլսփեթի ընկերուհուն՝ Փամելային, և կրկին հանդիպում է Ֆելիքսի ամերիկացի զարմիկ Ֆարլիին, որի հետ Օլիվերը լարված հարաբերություններ ուներ Օքսֆորդում։ Օլիվերը արագ շահում է Ֆելիքսի ընտանիքի համակրանքը, բացի Ֆարլիից, և նրա մոլուցքը Ֆելիքսի հանդեպ մեծանում է։ Մի գիշեր, տեսնելով, թե ինչպես է Ֆելիքսը ինքնաբավարարությամբ զբաղվում լոգարանում, նա ցանկասիրությամբ խմում է լոգարանի ջուրը։ Հետագայում, երբ նկատում է, որ Վենետիան սպասում է իր ննջասենյակի պատուհանի մոտ, Օլիվերը նրան բավարարում է, չնայած Վենետիան դաշտանի շրջանում էր։ Ֆարլին տեսնում է դա և պատմում Ֆելիքսին, սակայն Օլիվերը ժխտում է ամեն ինչ, երբ Ֆելիքսը հարցաքննում է նրան։ Գիշերը Օլիվերը ինտիմ հարաբերություններ է ունենւոմ Ֆարլիի հետ՝ մնիչ այդ նրան սպառնալով։ Հաջորդ առավոտյան Ջեյմսը վտարում է Ֆարլիին, երբ Սոթբիից տեղեկություն է ստանում, որ նա ցանկանում էր վաճառել տան որոշ արժեքավոր իրեր։

Ամռան վերջում Էլսփեթը և Ջեյմսը ծրագրում են Օլիվերի ծննդյան խնջույքը։ Ֆելիքսը Օլիվերին զարմացնում է՝ նրան տանելիս իր խզված մոր հետ հանդիպելու, ինչը Օլիվերին խուճապի է մատնում։ Հասնելով ընտանիքի տուն՝ Ֆելիքսը հասկանում է, որ Օլիվերը խաբել է իր անցյալի մասին։ Նրա հայրը ողջ է, ծնողներն կախվածություն կամ հոգեկան առողջության խնդիրներ չունեն, և նրանք ապրում են հարգված միջին խավի թաղամասում։ Սարսափած և վիրավորված Օլիվերի խաբեությունից՝ Ֆելիքսը որոշում է ոչ ոքի չասել՝ իր ընտանիքը խայտառակությունից փրկելու համար, բայց հրամայում է Օլիվերին հեռանալ Սոլթբըրնից խնջույքից հետո։ Խնջույքի ժամանակ Օլիվերը փորձում է հաշտվել Ֆելիքսի հետ՝ արտահայտելով իր սերն ու հիացմունքը, բայց Ֆելիքսը մերժում է նրան և խորհուրդ տալիս հոգեբուժական օգնություն փնտրել։

Հաջորդ առավոտ Ֆելիքսին մահացած են գտնում Սոլթբըրնի ցանկապատի լաբիրինթոսում։ Օլիվերը պնդում է, որ Ֆելիքսի մահը կապված է Ֆարլիի՝ խնջույքի ընթացքում տրամադրած թմրանյութերի հետ։ Ջեյմսը դադարում է Ֆարլիին ֆինանսական աջակցություն տրամադրել և արգելում նրան վերադառնալ տուն։ Ֆելիքսի հուղարկավորությունից հետո Էլսփեթը պնդում է, որ Օլիվերը երկարաձգի իր մնալը Սոլթբըրնում։ Վենետիան, որը գնալով ավելի ընկճված և մտահոգված է դառնում, մեղադրում է Օլիվերին իրենց ընտանիքը կործանելու համար։ Օլիվերը փորձում է հրապուրել նրան, բայց Վենետիան ի վերջո մերժում է։ Հաջորդ օրը Վենետիան մահացած է գտնվում՝ ինքնասպան լինելով լոգարանում։

Ջեյմսը, տեսնելով Օլիվերի շարունակական ներկայությունը Սոլթբըրնում և Էլսփեթի մտերմությունը նրա հետ, կաշառքով ստիպում է նրան հեռանալ։ Օլիվերը ընդունում է առաջարկը։

2022 թվականին Օլիվերը թերթում կարդում է Ջեյմսի մահվան մասին։ Նա այնուհետև, թվում է, պատահական հանդիպում է Էլսփեթին սրճարանում։ Էլսփեթը երջանիկ է նրան կրկին տեսնելու համար և հրավիրում է վերադառնալ Սոլթբըրն։ Մի քանի ամիս Օլիվերի հետ անցկացնելուց հետո Էլսփեթը հայտնվում է մահվան մահճում։ Էլսփեթի մահից առաջ Օլիվերը խոստովանում է, որ ինքն է պատասխանատու Սոլթբըրնում տեղի ունեցած բոլոր սարսափելի իրադարձությունների համար։ Նա կազմակերպել էր Օքսֆորդում իր հանդիպումը Ֆելիքսի հետ  և թունավորել նրա խմիչքը լաբիրինթոսում, ինչից նա մահացել էր։ Նա նաև դանակները տեղադրել էր Վենետիայի կողքին՝ խրախուսելով նրան ինքնասպանություն գործել։ Նա նույնիսկ ծրագրել էր իր հանդիպումը Էլսփեթի հետ սրճարանում, ինչից հետո Էլսփեթը կտակել էր իր ողջ ունեցվածքը, ներառյալ Սոլթբըրնը, նրան։ Այնուհետև Օլիվերը անջատում է Էլսփեթի կյանքի աջակցման սարքը՝ սպանելով նրան։ Այժմ Սոլթբըրնի և Քաթոնի ընտանիքի հարստության տերը դառնալով՝ Օլիվերը երջանիկ ապրում է առանձնատանը։

## Արտադրություն
### Մշակում և քասթինգ

«Սոլթբըրն» ֆիլմը երկրորդն է, որը գրել և ռեժիսորություն է արել Էմերալդ Ֆենելը՝ «Խոստումնալից աղջիկ» (2020) ֆիլմից հետո։  2022 թվականի հունվարին հայտնի դարձավ, որ Թոմ Էքերլիի և Մարգո Ռոբիի LuckyChap Entertainment ընկերությունը բանակցություններ է վարում ֆիլմի արտադրությունը ստանձնելու համար՝ Ֆենելի նախորդ ֆիլմի հետ համագործակցությունից հետո։  2022 թվականի մայիսին հաստատվեց, որ Էքերլին, Ռոբին և Ջոուզի ՄաքՆամարան կլինեն ֆիլմի պրոդյուսերները, իսկ Ռոզամունդ Փայքը, Ջեյքոբ Էլորդին և Բարի Քիոգանը կմիանան դերասանական կազմին։

Բարի Քիոգանը, մասնակցելով «Սոլթբըրն» ֆիլմին, ստիպված էր հրաժարվել Կարակալլա կայսրի դերից «Գլադիատոր 2» (2024) ֆիլմում։  Ֆենելը նշել էր, որ տպավորված էր ավստրալացի դերասան Ջեյքոբ Էլորդիի լսումներից։ Նա ասում էր, որ Ջեյքոբը ցուցադրեց հանճարեղ հումորային դիտարկումներ և իսկապես հիանալի հասկացավ, իր կերպարի՝ Ֆելիքսի ողջպատմությունը։

2022 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ, որ «Խոստումնալից աղջիկ» ֆիլմի գլխավոր դերասանուհի Քերի Մալիգանը նույնպես միացել է դերասանական կազմին։

Ֆիլմի սցենարը գրելու ընթացքում Ֆենելը ցանկացել է կարեկցանք ցուցաբերել ատելի մարդկանց նկատմամբ՝ ասելով.

Նա վաղուց ցանկացել էր ստեղծել իր սեփական տարբերակը այն ֆիլմերի և գրքերի, որոնք զարգանում են գյուղական տան մեջ, և ֆիլմի գործողությունները 2006 թվական տեղափոխեց, որպեսզի «իսկապես խլի ավելորդ շքեղությունը դրանից»՝ տեղադրելով այն մոտ անցյալում։

### Նկարահանում

Ֆիլմի նկարահանումները սկսվեցին 2022 թվականի հուլիսի 16-ին։ Ֆիլմի օպերատորը դարձավ Լինուս Սանդգրենը։  Ֆիլմը ներկայացված է 4:3 ձևաչափով, իսկ ռեժիսոր Էմերալդ Ֆենելը նշել է, որ այն ընտրվել է «չափազանցություն մտցնելու» նպատակով։

Ֆենելը նպատակ ուներ նկարահանումները կազմակերպել այնպիսի վայրում, որը հեռուստադիտողներին անծանոթ է, և ֆիլմը նկարահանել մեկ վայրում՝ այն համաձայնեցնելով ֆիլմի սյուժեի հետ։ Նա ասել է. «Ինձ համար կարևոր էր, որ բոլորս միասին այնտեղ լինեինք, և ֆիլմի նկարահանման գործընթացը ինչ-որ կերպ ունենար ամառվա զգացողությունը, երբ բոլորը միասին իրենց խելքը կորցնում են։ Ես չէի ցանկանում անընդհատ տեղափոխվել տարբեր վայրերով և հետո անդրադառնալ հետարտադրության բարդություններին»։ Ֆենելը հաջողեց իր նպատակին. նկարահանումները տեղի ունեցան Օքսֆորդի համալսարանի Մոդլին, Սուրբ Հյու և Բրեյզնոուս քոլեջներում, ինչպես նաև Նորթհեմփթոնշիրի Դրեյթոն Հաուսում, որը մինչ այդ երբեք չէր օգտագործվել ֆիլմերի համար։  Համաձայն պայմանագրի՝ արգելվում էր հայտնել տան տեղը կամ սեփականատերերի ինքնությունը։ Չնայած տան շքեղությանը՝ դերասանները նկարահանումների ընթացքում ընտելացան Դրեյթոնի ինտերիերին և զգացին իրենց հարմարավետ, որպեսզի կարողանան արտահայտել այն գաղափարը, որ այս մեծ և շքեղ վայրը իրենց հերոսների համար սովորական և տան մթնոլորտ էր։

Կոստյումների դիզայնը ներշնչված էր 2000-ականների նորաձևությունից՝ ընդգծված ցուցադրական բաճկոններով, ռեգբիի շապիկներով և պայծառ զարդերով։

## Թողարկում
«Սոլթբըրն» ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2023 թվականի օգոստոսի 31-ին, 50-րդ Թելյուրայդի կինոփառատոնի ընթացքում։   Ֆիլմի պրեմիերան Միացյալ Թագավորությունում տեղի ունեցավ 2023 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։  Ավստրալիայում այն ցուցադրվել է SXSW Սիդնեյի փառատոնի շրջանակում՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 20-ին։

Amazon-ը ծախսել է 75 միլիոն դոլար՝ ֆիլմի տարածման իրավունքները ձեռք բերելու համար։  ԱՄՆ-ում Սոլթբըրնը սահմանափակ թողարկում ունեցավ 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին, իսկ լայն տարածում գտավ նոյեմբերի 22-ին։ Սկզբում նախատեսվում էր այն թողարկել մեկ շաբաթ շուտ, սակայն ժամկետը տեղափոխվեց Թելյուրայդի պրեմիերայի դրական արձագանքներից օգտվելու համար։  Warner Bros. Pictures-ը զբաղվել է ֆիլմի տարածմամբ Միացյալ Թագավորությունում և Իռլանդիայում՝ թողարկելով այն Ավստրալիայում նոյեմբերի 16-ին և Միացյալ Թագավորությունում՝ նոյեմբերի 17-ին։

Ֆիլմը հասանելի դարձավ ամբողջ աշխարհում Amazon Prime Video-ի միջոցով 2023 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։  Այն մեծ հաջողություն ունեցավ Prime հարթակում՝ դառնալով դրա լավագույն 10 համաշխարհային կինոդեբյուտներից մեկը։ Ֆիլմի դիտումների քանակը քառապատկվեց թողարկումից երկու շաբաթ անց։ Deadline Hollywood-ը ֆիլմի հաջողությունը կապեց դրա վարակիչ մարքեթինգի և մարդկանց խոսակցությունների ազդեցության հետ։ Սոլթբըրն թեմայով տեսանյութերը ՏիկՏոկում հավաքել են գրեթե 4 միլիարդ դիտում, ավելի քան երեք միլիոն կոնտենտ ստեղծողներ ներգրավվել են ֆիլմի քննարկումներին բոլոր հարթակներում, իսկ ֆիլմի պաշտոնական սոցիալական էջերը հավաքել են 153 միլիոն դիտում։

## Ընդունում
### Եկամուտներ

«Սոլթբըրն» ֆիլմը հավաքել է 11.4 միլիոն դոլար Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում, և 9.7 միլիոն դոլար այլ երկրներում՝ կազմելով 21.1 միլիոն դոլար ամբողջ աշխարհում։ Իր սահմանափակ ցուցադրության առաջին շաբաթավերջին ֆիլմը հավաքել է 322,651 դոլար յոթ կինոթատրոններում։  Հաջորդ չորեքշաբթի օրը, ընդլայնվելով մինչև 1,566 կինոթատրոն, ֆիլմը լայնորեն ցուցադրվել է «Նապոլեոն» և «Ցանկություն» ֆիլմերի հետ միասին՝ առաջին օրը վաստակելով 684,000 դոլար, իսկ Շնորհակալության օրվա երեկոյան՝ 301,000 դոլար։ Առաջին շաբաթավերջին ֆիլմը հավաքել է 1.8 միլիոն դոլար (և 2.9 միլիոն դոլար հինգ օրվա ընթացքում), զբաղեցնելով իններորդ տեղը։  Հաջորդ շաբաթավերջին ֆիլմի եկամուտը նվազել է 16%-ով՝ կազմելով 1.6 միլիոն դոլար։

### Քննադատների արձագանք
Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմի վերաբերյալ 295 գրախոսությունների 72%-ը դրական է՝ միջին գնահատականը կազմելով 6.8/10։  Կայքի եզրակացությունը նշում է. «Էմերալդ Ֆենելի «Սոլթբըրն»-ը՝ ոսկեզօծ ու սուր, զգացմունքների համար մի խենթ ցնցում է, որը մեծամասնության համար թարմացնող կլինի»։ Metacritic կայքում ֆիլմը ստացել է 61 միավոր 100-ից՝ հիմնված 53 գրախոսության վրա, ինչը ցույց է տալիս «ընդհանուր առմամբ դրական» արձագանքներ։ CinemaScore-ի հարցվածները ֆիլմին տվել են «B−» գնահատական A+-ից մինչև F սանդղակում, իսկ PostTrak-ի տվյալներով 75%-ը ընդհանուր առմամբ դրական են արձագանքել, և 42%-ը նշել են, որ անպայման խորհուրդ կտան։

The Guardian-ի քննադատ Պիտեր Բրեդշոունը, գրելով ֆիլմի օգոստոսյան պրեմիերայից հետո, ֆիլմին տվել է հինգից երեք աստղ՝ նշելով, որ այն «կոլորիտային դերակատարումներ ունի Ռոզամունդ Փայքի և Քերի Մալիգանի կողմից», սակայն «ձգված վերջաբանը թերահավատ է թվում»։  Observer-ում Վենդի Այդը նշել է, որ Բարի Քեոգանը սխալ կերպով է ընտրվել (նա շատ մեծ է դերի համար), բայց Ռոզամունդ Փայքը՝ որպես Ֆելիքսի մայրը՝ Էլսփեթը, «հիասքանչ կոպիտ է», իսկ Արչի Մադեքվեն՝ որպես աղքատ հարազատ Ֆարլին, «չարախնդությամբ հաճելի է»։ Նա ֆիլմին տվել է հինգից երկու աստղ։

BBC-ի Նիքոլաս Բարբերը վայելել է «աներևակայելի, ծիծաղաշարժ ավարտները», սակայն զգացել է, որ «Ֆենելը հակված է սյուժեի շրջադարձերը սխալ տալու»։ Նա գովել է «հիանալի դերասանական խումբը», հատկապես Քեոգանին, Փայքին և Էլորդիին։ Նա եզրափակել է, որ եթե ֆիլմը դիտվի որպես «կարմիր պուլպ ֆանտազիա, այլ ոչ թե խորը երգիծանք», ապա «Սոլթբըրն»-ը «խելահեղորեն վայելելի է»՝ տալով հինգից չորս աստղ։

Empire-ը նույնպես գովել է խարիզմատիկ դերասանական խումբը՝ ֆիլմին տալով հինգից երեք աստղ։ Սոֆի Բուտչերի խոսքերով՝ «Սոլթբըրն»-ը «հիասքանչ տեսք ունի։ Ֆենելի աչքն արտասովոր է, և օպերատոր Լինուս Սանդգրենի հետ միասին, նա վարպետորեն որսում է ճարտարապետական գեղեցկության վայրերը», սակայն նրան հիասթափեցրել է, որ «տեսարանները հաճախ հասնում են իրականում հուզիչ բան դառնալու սահմանին, բայց չստացված երկխոսություններով կոտրվում են»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2023 ֆիլմեր
Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր
Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դիսֆունկցիոնալ ընտանիքների մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 2022 թվականին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում